cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბაჰრეინის კულტურა
ხალხი და მემკვიდრეობა
ბაჰრეინის სუნიტ მოქალაქეებს შორისაც ასევე არსებობს მრავალი სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფი. სუნიტი ბაჰრეინელები ძირითადად იყოფიან ორ ძირითად ეთნიკურ ჯგუფად: ურბანული არაბები (ალ არაბები) და ჰუვალა. ურბანული არაბები ძირითადად სუნიტი არაბების შთამომავლები არიან ცენტრალური არაბეთიდან, რომლებიც (ბაჰარნას გვერდით) ტრადიციულად იყვნენ მარგალიტის მომპოვებლები, ვაჭრები, მეზღვაურები და მეთევზეები ნავთობისწინა ეპოქაში. ხუალა სუნიტები ირანელების შთამომავლები არიან; მათი ნაწილი ეთნიკურად ირანელები არიან, და სხვები ეთნიკურად სუნიტი არაბები არიან.
მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი არაბია. უცხოეთში დაბადებული მოსახლეობა, რომელიც მოსახლეობის ნახევარზე მეტს მოიცავს, ძირითადად ირანიდან, ინდოეთიდან, პაკისტანიდან, ფილიპინებიდან, ბრიტანეთიდან და შეერთებული შტატებიდან არიან. ძირითადად, აზიური სამუშაო ძალის დაახლოებით სამი მეხუთედი უცხოა.
მოსახლეობა ძირითადად მუსლიმია და მოიცავს როგორც სუნიტურ, ისე შიიტურ ჯგუფებს. ბაჰრეინი ასევე ერთადერთი არაბული სახელმწიფოა სპარსეთის ყურეში, რომელშიც აქტიური ებრაელი მოსახლეობაა და სპარსეთის ყურის არაბულ სახელმწიფოებში უდიდესი ქრისტიანული უმცირესობაა. ათასობით ქრისტიანს აქვს ბაჰრეინის მოქალაქეობა, შემდეგი უახლოესი არაბული ქვეყანა, ქუვეითი ა, სადაც მხოლოდ 400 ქრისტიანი მოქალაქეა. არაბული ბაჰრეინის ოფიციალური ენაა, თუმცა, ინგლისური ფართოდ გამოიყენება როგორც ლინგუა ფრანკა. ირანული აჯამის დიალექტზე ფართოდ საუბრობენ ბაჰრეინის ირანელი მოქალაქეები სახელწოდებით - <i id="mwRA">აჯამი</i>. ბევრ ბაჰრეინელს აქვს ცოდნა არა მხოლოდ ინგლისურ ენაზე, არამედ ჰინდიზე და ურდუზეც.
ფეხბურთი ყველაზე პოპულარული თანამედროვე სპორტია, ხოლო ტრადიციულ გართობებს, როგორიცაა ცხენით ჯირითიდა გაზზე და კურდღელზე ნადირობა, კვლავ მდიდარი ბაჰრეინელები იყენებენ.
ტრადიციული რეწვის ინდუსტრიები სახელმწიფოსა და ხალხის მხარდაჭერით სარგებლობს. ბაჰრეინის ეროვნული მუზეუმი მანამაში შეიცავს ანტიკური ხანით დათარიღებულ ადგილობრივ ნივთებს, როგორიცაა სპილოს ძვლის ფიგურები, ჭურჭელი, სპილენძის ნაკეთობები და ოქროს ბეჭდები, რომელთაგან ბევრი ასახავს ბაჰრეინის გარეთ არსებული სხვადასხვა კულტურულ გავლენას. ასევე არსებობს მცირე, მაგრამ აყვავებული ხელოვნების ავანგარდული საზოგადოება.
ტრადიციული კაბები
ბაჰრეინის ტრადიციული ქალის კაბა არის აბაია, გრძელი დაშვებული შავი კაბა, რომელთან ერთადაც ატარებენ შავ ჰიჯაბს. მარცხნივ|მინი| ბაჰრეინელი კაცი, რომელიც ატარებს ღუთრას და აგალის. ბაჰრეინელი მამაკაცის ტრადიციული სამოსი არის თოლი (ثوب) და ტრადიციული თავსაბურავი, რომელშიც შედის კეფიე, ღუტრა და აგალი.
თობე (ან ქუვეითში „დიშდაშა“) არის თავისუფალი, გრძელი მკლავით, ტერფამდე სიგრძის სამოსი. საზაფხულო თობები არის თეთრი და დამზადებულია ბამბისგან, ხოლო ზამთრის თობები არის შავი და დამზადებულია მატყლისგან.
ღუტრა არის კვადრატული შარფი, დამზადებულია ბამბისგან და იკეცება სამკუთხედად და ატარებენ კეფიესთან ერთად. ბაჰრეინში, ჩვეულებრივ, იგი წითლად და თეთრად არის გაფერადებული ან მთლიანად თეთრია.
კეფიე არის თეთრი ნაქსოვი თავის ქალის ქუდი, რომელსაც ატარებენ ღუთრას ქვეშ.
აგალი არის სქელი, ორმაგი, შავი ფერის, რომელსაც ატარებენ ღუთრას თავზე, რომ დაიჭიროს იგი ერთ ადგილზე.
ზოგიერთ შემთხვევაში, ბაჰრეინელები ატარებენ ბიშთს, რომელიც მატყლის ''მოსასხამია. თობესგან'' განსხვავებით, ბიშთი არის რბილი და ის, როგორც წესი, არის შავი, ყავისფერი ან ნაცრისფერი.
მედია
არაბულ ენაზე ქვეყნდება რამდენიმე ყოველკვირეული და ყოველდღიური ნაშრომი: ახბარ ალ ხალეიჯი, ალ აიამი და ალ ვაქტი. ალ-ვასატის ყოველდღიური არაბული გაზეთი 2011 წლისთვის გახდა ქვეყნის ყველაზე პოპულარული გაზეთი, რომლის ყოველდღიური ტირაჟი 15,000 და მკითხველთა რაოდენობა 45,000 - 60,000 იყო. გაზეთების მცირე რაოდენობა ინგლისურ ენაზე გამოდის: Gulf Daily News, Daily Tribune. პრესის უმეტესი ნაწილი კერძო საკუთრებაშია და არ ექვემდებარება ცენზურას, სანამ ის თავს იკავებს მმართველი ოჯახის კრიტიკისგან. სახელმწიფო სატელევიზიო და რადიოსადგურების უმეტესობა არაბულ ენაზე ფუნქციონირებს: არსებობს არხები ინგლისურ და ჰინდის ენებზე (რადიო). ციფრული გამომცემლობის ახალი კომპანია, რომელიც ყურადღებას იპყრობს ტურისტების, ემიგრანტებისა და ბაჰრეინის ახალგაზრდა მაცხოვრებლებისთვის, არის ადგილობრივი ბაჰრეინი, მისი შინაარსი მოიცავს ტურისტულ ატრაქციონებს, გასართობ თემებს და ბაჰრეინის თანამედროვე მოვლენებს.
ხელოვნება, მუსიკა და ცეკვა
ბაჰრეინის მუსიკა ტრადიციულ რიტმს მისდევს. ეს არის დახვეწილი და განმეორებადი. უკრავებ უდზე არფას წინაპარი ) და რებაბზე (ერთი სიმებიანი ინსტრუმენტი). ბაჰრეინს ასევე აქვს ხალხური ცეკვის ტრადიცია. არდა არის მამაკაცის ხმლიანი ცეკვა, რომელსაც თან ახლავს ტრადიციული დოლზე დამკვრელები და პოეტი, რომელიც სიმღერებს მღერის.
კალკულუსი
კალკულუსი (ლათ. calculus, სიტყვასიტყვით „პატარა კენჭები გამოიყენებული დათვლისთვის“ ან აღრიცხვა) — ცვლილების მათემატიკური შესწავლა, მაგალითად, როგორც გეომეტრია შეისწავლის ფორმებს და ალგებრა შეისწავლის ოპერაციებს და მათ გამოყენებას განტოლებების ამოხსნისთვის. მას გააჩნია ორი ძირითადი დარგი, დიფერენციალური აღრიცხვა (განაკვეთების სიჩქარის ცვლილება ფერდობების მოსახვევებში) და ინტეგრალური კალკულუსი (დაკავშირებელი რაოდენობების და ფართობების დაგროვებით მოსახვევების ქვემოთ და შორის); ეს ორი დარგი ერთმანეთთან დაკავშირებულია კალკულუსის ფუნდამენტური თეორემებით. ორივე დარგი იყენებს ფუნდამენტურ ცნებებს დაახლოების უსასრულო მიმდევრობას და უსასრულო მწკრივს კარგად განსაზღვრული ლიმიტით. როგორც მიღებულია, თანამედროვე კალკულუსი შემუშავდა XVII საუკუნეში ისააკ ნიუტონის და გოტფრიდ ლაიბნიცის მიერ. დღეს კალკულუს იყენებენ მეცნიერებაში, საინჟინრო მეცნიერებასა და ეკონომიკაში, რომელსაც შეუძლია გადაჭრას ბევრი პრობლემა, რასაც ელემენტარული ალგებრა მარტო ვერ შეძლებს.
ბაჰრეინის კულტურა
ხელოვნება, მუსიკა და ცეკვა
ქვეყანაში შექმნილია მხატვრული ფილმების მცირე რაოდენობა; რომელთაგან პირველი იყო ბასამ ალ-თავადის 1990 წლის დრამატული ფილმი „ბარიერი “. კინოთეატრები პოპულარული დაწესებულებებია 1920-იანი წლების დასაწყისიდან, როდესაც კუსტარული კინოთეატრი ჩამოყალიბდა.
კალკულუსი
კალკულუსი თანამედროვე მათემატიკური განათლების ნაწილის. კალკულუსი კარიბჭეა სხვა, უფრო მოწინავე მათემატიკურ კურსებში, რომელიც შეისწავლის ფუნქციებს და ლიმიტებს, რომელსაც ფართოდ ეწოდება მათემატიკური ანალიზი. კალკულუს ისტორიულად ეწოდება „უსასრულოდ მცირეების გამოთვლა“.
სქოლიო
კატეგორია:მათემატიკა კატეგორია:კალკულუსი
ბაჰრეინის კულტურა
არდადეგები
2006 წლის 1 სექტემბერს ბაჰრეინმა ცვლილება შეიტანა სამუშაო დღეებში და თუ ადრე ხუთშაბათი-პარასკევი მოიაზრებოდა არასამუშაო დღეებად, მათ ერთი დღე მსოფლიო ტენდენციას დაამთხვიეს და პარასკევი-შაბათი დააწესეს არასამუშაო დღეებად.
მიგელ-ლეანი
მიგელ-ლეანი (Miguel Leão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 185 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 253 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.4 კმ²-ზე. ფართობი 93 515 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ელ-გუამო
ელ-გუამო (El Guamo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოლივარის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 712 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 390 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2003)
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი ჩატარდა სომხეთში 2003 წლის 25 მაისს. ცვლილებას კონსტიტუციაში, რომელიც ზღუდავდა პრეზიდენტის უფლებებს, დათანხმდა გამოკითხულთა 50.56%, რეფერენდუმში მონაწილეობა რეგისტრირებული ამომრჩევლების 52.1%-მა მიიღო. საბოლოოდ რეფერენდუმის შედეგები გაუქმდა, რადგან მომხრეთა რაოდენობა ნაკლები იყო რეგისტრირებული ამომრჩევლების ერთ მესამედზე.
ფილიპ პიტიტი
ფილიპ პიტიტი (დ. 13 აგვისტო, 1949) — ფრანგი ბაგირზე მოსიარულე არტისტი, რომელმაც დიდება მოიპოვა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარის კოშკებზე და 1971 წლის 7 აგვისტოს, ნიუ-იორკში, მსოფლიოს სავაჭრო ცენტრებს შორის ბაგირზე სიარულით. ფილიპი ცნობილი გახდა მთელ მსოფლიოში იმით, რომ მან უნებართვოდ გააბა ბაგირი მსოფლიოს სავაჭრო ცენტრის ერთი კოშკიდან მეორეზე, მას ხელში 25 კილიოგრამიანი ბალანსირების ბოძი ეჭირა და მოახერხა, რომ ბაგირზე დაზღვევის გარეშე გასულიყო, მისი პერფორმანსი 45 წუთის განმავლობაში მიმდინარეობდა და ფილიპმა 9-ჯერ შეძლო ბაგირზე გავლა. ამის შემდეგ იგი დააკავეს, მაგრამ მას ყველა ბრალდება მოუხსნეს იმ პირობით, თუ ცენტრალ პარკში ბავშვებისთვის გაივლიდა ბაგირზე. წლების განმავლობაში ფრანგი არტისტი ცხოვრობდა ნიუ-იორკში და მართავდა წარმოდგენებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
მეტალოსტროი
მეტალოსტროი (Металлострой) — დაბა რუსეთში, მუნიციპალური წარმონაქმნი კოლპინოს რაიონში, სანქტ-პეტერბურგში. 2010 წლის მონაცემებით, დაბის მოსახლეობა 26 361 ადამიანს შეადგენდა. დაბა დაარსდა 1931 წელს ეროვნული მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილების შედეგად. ამჟამინდელი სახელი მიიღო 1964 წლის 28 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგი
Redonne-moi
„Redonne-moi“ — ფრანგი მომღერალ მილენ ფარმერის მესამე სინგლი ალბომიდან, Avant que l'ombre.... გამოიცა 2006 წელს, ლეიბლზე Polydor.
სიმღერის ტექსტი პოეტურია, მუსიკა კი მელანქოლიური. თემატიკურად მოგვითხრობს სიკვდილზე.
მუსიკალური ვიდეო გადაიღო ფრანსუა ხანსომ, რომლის პრემიერა გაიმართა 2006 წლის 11 იანვარს.
დაბალი გაყიდვების გამო „Redonne-moi“ გახდა კომერციულად ყველაზე წარუმატებელი სინგლი ალბომიდან.
სქოლიო
კატეგორია:მილენ ფარმერის სიმღერები კატეგორია:2006 წლის სინგლები კატეგორია:2006 წლის სიმღერები კატეგორია:ფრანგული სიმღერები
ეიმოს იტონი
მისი საავტორო ბოტანიკურ-მიკოლოგიური შემოკლებაა Eaton.
ბიოგრაფია
დაიაბადა 1776 წლის 17 მაისს ჩათემში, ნიუ-იორკის შტატში. .
1799 წელს დაამთავრა უილიამსის კოლეჯი. შემდგომში მუშაობდა ადვოკატად. მოგვიანებით უარი თქვა ადვოკატობაზე, რათა მეტი დრო დაეთმო ბუნებისმეტყველებისათვის. იტონმა დააწესა ლექციების პოპულარული კურსი ბოტანიკაში. შეადგინა სახელმძღვანელო ქიმიაში, ზოოლოგიასა და გეოლოგიაში. შეიმუშავა სწავლების მისეული თეორია და მეთოდები. 1825 წელს სტივენ ფონ რენსელერთან ერთად დააარსა რენსელერის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.
გარდაიცვალა 1842 წლის 10 მაისს ქალაქ ტროიში, ნიუ-იორკის შტატში. დაკრძალულია იქვე.
სანტა-მარია (ბულაკანი)
სანტა-მარია (ოფიციალურად სანტა-მარიას მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Santa Maria) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 289 820 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 24 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
გიგანტური მადაგასკარული გუგული
გიგანტური მადაგასკარული გუგული (Coua gigas) — ფრინველი გუგულისებრთა ოჯახისა, მადაგასკარის ენდემი.
აღწერა
მისი სხეულის სიგრძე 58–62 სანტიმეტრს შეადგენს. დედალ-მამალი ერთმანეთისაგან არ განსხვავდება. თავის უკანა მხარე მუქი ყავისფერია; კეფა, ზურგი და ფრთები ზეთისხილისფერ-რუხია, დაჰკრავს ბრინჯაოსფერი ბზინვარება. ბოლო მბზინავი შავია. მის გარეგან ბუმბულებს თეთრი წვეროები აქვთ. ქვედა მხარე, ყელი და მკერდის ზედა ნაწილი თეთრია. მუცელი წითელ-მურადან შავ ფრამდეა. ბოლოს ქვედა მხარეც შავია. თვალის გარშემო არსებული შიშველი მონაკვეთი სამფეროვანია: ზემო ნაწილი ღია მომწვანო-მოცისფროა, ქვემო და თვალებს უკან ვარდისფერიდან იასამნისფრამდეა, ხოლო თვალებს წინ — რუხ-ცისფერი. სახის შიშველი მონაკვეთი კანტშემოვლებულია შავი ბუმბულით. ნისკარტი და ფეხები შავია.
ახალგაზრდა ფრინველის შეფერილობა მეტად მქრქალი და ნაკლებად კაშკაშაა. ფრთის მფარავი ბუმბული ზეთისხილისფერ-რუხია, აყრია ჩალისფერი ლაქები. მომქნევი ბუმბულიც ზეთისხილისფერ-რუხია, ხოლო მისი დაბოლოებები — ჩალისფერი. კუდი მცირედ კაშკაშაა, ვიდრე უფროსი ფრინველებისა. კანის შიშველი კანი მქრქალ-ლურჯია. ნისკარტი ღია.
ხმოვანება
ძახილი შეიძლება შედგებოდეს ღრმა ხმებისაგან „ვო-ვოკ-ვოკ“, ხორხისმიერი ხმისაგან „აიო-ევ“, რეზონანსულისაგან „კოოკოოკოოკოოგოგო“ და მოკლე ღრუტუნისგან.
გავრცელება
გიგანტური მადაგასკარული გუგული გავრცელებულია კუნძულის სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთში მდინარე ბეციბუკამდე. საკმაოდ ხშირად გვხვდება ეკლიან ტყეებში, უფრო ხშირად თავისი არეალის დასავლეთში, იშვიათად — სამხრეთში.
მადაგასკარული გუგული ბინადრობს მშრალ ტყეებში, კირით მდიდარი რაიონების არაკულტივირებულ მიწებზე, ქვიშის გრუნტის არაკულტივირებულ, მცენარეულობაგაზრდილ მიწებსა და ტყეებში, და აგრეთვე დიდხეებიან სანაპირო ტყეებში და მწირე ქვეტყეებში. ტყეებში, სადაც ნიადაგში ლატერიტის შემცველობაა, გიგანტური გუგული არ გვხვდება. ვერტიკალურად ადის ზღვის დონიდან 1250 მეტრ სიმაღლემდე.
გამრავლება
250პქ|მინი|მარჯვნივ ბუდობა ოქტომბრის ბოლოდან დეკემბრამდე პერიოდში იცის. კვერცხდება ნოემბერში და დეკემბერში მიმდინარეობს, ახალი თაობა იანვრიდან შეინიშნება. დედალ-მამალი ჯამის ფორმის ბუდეს ერთად აშენებს. იგი აგებულია ტოტებით, ფესვებითა და დიდი ფოთლებით მიწიდან 3–10 მეტრის სიმაღლეზე, აკაციისა და თამარინდის ბარდებში; ძირი ამოფენილია ფოთლებით. ჩვეულებრივ იგი ლიანის ხშირ მცენარეულობაშია დამალული. ბუდე ზომებით 25–40 სმ-ია, სიმაღლეში 25 სმ-მდე. დედალი დებს 3 მქრქალ-თეთრ კვერცხს, ზომებით 43,5 × 32 მმ. ბუდობის პერიოდის ხანგრძლივობა უცნობია.
კვება
გიგანტური მადაგასკარული გუგული საკვებს უპირატესად მიწაზე ეძებს. იგი დარბის ტყის საგებელზე და ფოთლებში ეძებს მწერებსა და სხვა უხერხემლოებს. ნადავლის ძიებისას გადაადგილდება მკვირცხლად და მახვილი კუთხით ანაზდად იცვლის მიმართულებას. ხეებიდან ფეხის კვრით ხტება ჰაერში და იჭერს თავის საკბილოს ფრენისას. დილით ადრე იგი მიწაზე მზის სხივებს ეფიცხება, ფრთებს შლის და ფრთება.
რაციონი შედგება მწერებისგან და სხვა მიწის უხერხემლოებისგან, მათ შორის მრავალფეხებისაგან, ხოჭოებისაგან, ჭიანჭველებისაგან, ბუზებისაგან, პეპლის მატლებისაგან, კუტკალიებისაგან და მცირე ქვეწარმავლებისაგან.
ერომანგა
ერომანგა (Erromango) — კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ვანუატუს რესპუბლიკას, ადმინისტრაციულად შედის პროვინცია ტაფეას შემადგენლობაში. ადრე კუნძული ცნობილი იყო ტანჯულების კუნძულის სახელით, მასზე XIX საუკუნეში მისიონერების ხშირი სიკვდილიანობის გამო.
გეოგრაფია
ერომანგა — ყველაზე დიდი კუნძულია ტაფეას პროვინციაში და ფართობით მეოთხე კუნძული ვანუატუში.
კუნძული მდებარეობს ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის სამხრეთ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში. ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს კუნძული ეფატე, სამხრეთით — კუნძული ტანა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კუნძული ანივა. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს 1100 კმ-ში. აღმოსავლეთი მხრიდან კუნძულს გარს აკრავს წყნარი ოკეანე, დანარჩენი მხრიდან — მარჯნის ზღვა.
ერომანგას აქვს ვულკანური წარმოშობა, თუმცა ასევე არსებობს მარჯნული წარმოშობის ტერასები სიმაღლით 250 მეტრამდე. ერომანგას აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ჰოლოცენის ეპოქაში ჩამოყალიბებული ვულკანური კონუსები. რანტოპის, ნაგატის და ოულენოუს მთები — მცირე სტრატოვულკანებია. კუნძულის ფართობი შეადგენს 888,1 კმ²-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — რანტოპის მთა (886 მეტრი).
კლიმატი ერომანგას კუნძულზე ნოტიო ტროპიკულია. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 1500 მმ-ს. კუნძულზე ხდება მიწისძვრები, ციკლონები.
ისტორია
ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის სამხრეთი კუნძულების ადამიანებით დასახლების ზუსტი დრო უცნობია, რადგანაც კუნძულებზე არ აღმოჩენილა რაიმე ხელით დამზადებული ნივთები ან სხვა არქეოლოგიური ობიექტები. სავსებით შესაძლებელია, რომ კუნძულების დასახლება ადამიანებით მოხდა სოლომონის კუნძულების არქიპელაგის დასავლეთი ნაწილიდან. კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი, რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1774 წელს.
1825 წელს ერომანგას კუნძულზე ირლანდიელმა ვაჭარმა პიტერ დილონმა (Peter Dillon) აღმოაჩინა სანტალის უზარმაზარი ტყეები. იმის შემდეგ ერომანგა, როგორც შემდგომში ეფატეს, ანეიტიუმის და ესპირიტუ-სანტოს კუნძულები, გახდა ამ მარადმწვანე ხეების ვაჭრობის ცენტრი. დღეისათვის სანტალის გაჩეხვა პრაქტიკულად შეჩერებულია. კუნძულზე ასევე იზრდება აგათისის და ტამანუს ხეები. ძველად ისინი ასევე ინტენსიურად იჩეხებოდა, მაგრამ დღეისათვის ტყეები ძირითადად აღდგენილია.
XIX საუკუნის შუაში ერომანგაზე გამოჩნდნენ პირველი მისიონერები, მაგრამ მათი მოღვაწეობა საწყის პერიოდში იყო უშედეგო და სიკვდილამდე სახიფათოც კი. მაგალითად, კუნძულზე ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ მოკლული და შემდეგ შეჭმული იქნა ლონდონის მისიონერთა საზოგადოების ცნობილი რელიგიური მოღვაწე ჯონ უილიამსი
1906 წლის მარტში ერომანგა, როგორც ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ბრიტანულ-ფრანგული კონდომინიუმის სტატუსი.
მოსახლეობა
2009 წელს კუნძულ ერომანგას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1959 ადამიანს. ყველაზე დიდი სოფლებია — პორტ-ნარვინი და დილონს-ბეი (აპონგკორი).
ისტორიულად კუნძულზე გავრცელებული იყო ოთხი ენა სამხრეთ-მელანეზიური ენების სამხრეთ-ვანუატუს ქვეჯგუფიდან: სორუნგი, იფო, სიე, ურა. მაგრამ დღეისათვის სორუნგი და იფო პრაქტიკულად გადაშენებულია.
კუნძულზე ძირითადი სასაუბრო ენებია: ბისლამა, ფრანგული და ინგლისური, თუმცა ასევე გამოიყენება ადგილობრივი ენები:
ეკონომიკა
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა. ვითარდება სატყეო მეურნეობა. კუნძულზე მოქმედებს ორი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.
სქოლიო
კატეგორია:ვანუატუ კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები კატეგორია:ვანუატუს კუნძულები
იოაკიმ III (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)
პატრიარქი იოაკიმ III დიდებული (Ἰωακεὶμ Γ΄ Μεγαλοπρεπής; ერისკაცობაში — ხრისტოს დევეძისი, ზოგჯერ — დევეჯი, Χρῆστος Δεβετζής; დ. 18 იანვარი, 1834, ვაფეოხორია, კონსტანტინოპოლის ახლოს, ოსმალეთის იმპერია — გ. 13 ნოემბერი, 1912, კონსტანტინოპოლი, ოსმალეთის იმპერია) — კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაური. ორგზის პატრიარქი: 1878–1884 და 1901–1912 წლებში.
სარგებლობდა რუსეთის ხელისუფლების მხარდაჭერით და რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის იერარქთა შორის პატივისცემით. ბერძნები „პატრიარქების კორიფეს“ უწოდებდნენ. იბრძოდა მსოფლიო პატრიარქის ეროვნული სტატუსისათვის.
1905 წლიდან სანქტ-პეტერბურგის სასულიერო აკადემიის საპატიო წევრია.
ლუსი ჰოკინგი
კატერინა ლუსი ჰოკინგი (Catherine Lucy Hawking; დ. 2 ნოემბერი, 1969) — ინგლისელი ჟურნალისტი, ნოველისტი, განმანათლებელი და ქველმოქმედი. იგი ფიზიკოსის სტივენ ჰოკინგის და მწერლის, ჯეინ ჰოკინგის ქალიშვილია. ცხოვრობს ლონდონში, და ცნობილია როგორც საბავშვო ნოველისტი და სამეცნიერო სფეროში, განმანათლებელი.
ადრეული ცხოვრება
ლუსი ჰოკინგი დაიბადა 1969 წლის 2 ნოემბერს, ინგლისში. არის სტივენ და ჯეინ ჰოკინგის ქალიშვილი. ჰყავს ორი ძმა, რობერტი და ტიმოთე ჰოკინგი. გაიზარდა კემბრიჯში, ბავშვობის რამდენიმე წელი გაატარა კალიფორნიაში. სწავლობდა „სტივენ პერსის ფონდში“.
ჰოკინგმა ფრანგული და რუსული ოქსფორდის უნივერსიტეტში შეისწავლა. სწავლისას მან დრო მოსკოვში დაჰყო, რათა რუსულის შესწავლაზე უფრო ფოკუზირებულიყო. შემდგომ შეისწავლა საერთაშორისო ჟურნალისტიკა ლონდონის საქალაქო უნივერსიტეტში.
პირადი ცხოვრება
ჰოკინგი 1998 წელს, ალექს სმიტზე დაქორწინდა. წყვილი 2004 წელს განქორწინდა. მათ ჰყავთ ერთი საერთო შვილი, უილიამი (დაბადებული 1997), რომელიც დაავადებულია აუტიზმით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ინგლისელი ჟურნალისტები კატეგორია:ინგლისელი ნოველისტები კატეგორია:ინგლისელი ქველმოქმედები
ატილიო-დე-ლობა
ატილიო-დე-ლობა (Hatillo de Loba) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოლივარის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 470 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 426 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
არამცოხნელები
არამცოხნელები (Nonruminantia) ან ღორისნაირნი (Suina ან Suiformes) — ძუძუმწოვარ ცხოველთა ქვერიგი წყვილჩლიქოსნების რიგისა. აერთიანებს პეკარისებრთა, ბეჰემოთისებრთა და ღორისებრთა ოჯახებს. არამცოხნელები მცენარეულობით იკვებებიან. აქვთ კარგად განვითარებული ეშვები, მარტივი კუჭი. არ გააჩნიათ რქები.
სქოლიო
კატეგორია:წყვილჩლიქოსნები
ბუგანაკი
ბუგანაკი (Боғанаҡ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 773 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით.
ჯუჯა ვარსკვლავი
250px|მინი|[[GJ 1214 — ტიპური წითელი ჯუჯა ვარსკვლავი. მხატვრული წარმოდგენა]] 250px|მინი|ჯუჯა ვარსკვლავთა კლასიფიკაცია ჯუჯა ვარსკვლავი — შედარებით პატარა ზომისა და დაბალი ნათების მქონე ვარსკვლავი. მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავთა უმეტესობა ჯუჯა ვარსკვლავებია. ტერმინი პირველად 1906 წელს გამოიყენეს, როდესაც დანიელმა ასტრონომმა ეინარ გერცშპრუნგმა შენიშნა, რომ ჰარვარდის სქემაში K და M კლასიფიკაციის ვარსკვლავები შესაძლებელი იყო დაყოფილიყო ორ განსხვავებულ ჯგუფად. ერთმანეთისგან გარჩევის მიზნით, ასტრონომმა მათ „გიგანტები“ და „ჯუჯები“ უწოდა. ჯუჯა ვარსკვლავები მზეზე მკრთალებია, გიგანტები კი კაშკაშები. ამჟამად, ვარსკვლავთა უმეტესობა კლასიფიცირებულია მორგან-კინანის სისტემით; გამოიყენება ასოები O, B, A, F, G, K და M — მიმდევრობა ცხელიდან ცივი ვარსკვლავებისაკენ, სადაც O-ტიპი ყველაზე ცხელია, M კი ყველაზე ცივი. ტერმინ „ჯუჯას“ გაგება მოგვიანებით გაფართოვდა და მოიცვა შემდეგიც:
ბუგანაკი
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (46%).
ჯუჯა ვარსკვლავი
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური ასტრონომია კატეგორია:ვარსკვლავები
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2005)
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი ჩატარდა სომხეთში 2005 წლის 27 ნოემბერს. ცვლილებებს კონსტიტუციაში მხარი დაუჭირა გამოკითხულთა 94.5%-მა, რეგისტრირეებული მომხმარებლების 64.33%-მა მიიღო მონაწილეობა რეფერენდუმში. სომხეთის პრეზიდენტმა შედეგები შეაფასა, როგორც „დიდი გამარჯვება სომხეთის დემოკრატიისა და სამოქალაქო საზოგადოების განვითარების გზაზე “.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის რეფერენდუმები კატეგორია:2005 წლის რეფერენდუმები
კაპასოს რაიონი
კაპასოს რაიონი (Distrito de Capazo) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის ელ-კოლიაოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 400 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 830 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 039 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ელ-კოლიაოს პროვინციის რაიონები
კაბანის რაიონი (ლუკანასი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლუკანასის პროვინციის რაიონები
უჯრედშიდა რეცეპტორები
უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილები ნანახია სამიზნე უჯრედის ციტოპლაზმაში, ან კიდევ ბირთვში. ასეთი რეცეპტორის მისაღწევად, ქიმიური შუამავალი გადალახავს სამიზნე უჯრედის პლაზმურ მემბრანას. მრავალ მნიშვნელოვან სასიგნალო მოლეკულას შეუძლია ამის გაკეთება, რადგან ისინი საკმარისად ჰიდროფობურები არიან, ან საკმარისად პატარები, რათა გადალახონ მემბრანის ფოსფოლიპიდური შიდა ნაწილი. ასეთ ჰიდროფობურ ქიმიურ მესენჯერებს წარმოადგენენ ცხოველთა სტეროიდული და თიროიდული ჰორმონები. სხვა სახის ქიმიურ სიგნალს, რომელსაც უჯრედშიდა რეცეპტორები აქვს, წარმოადგენს აზოტის მონოქსიდი (NO), აირი. მისი ძალიან პატარა მოლეკულა ადვილად ძვრება მემბრანის ფოსფოლიპიდების შორის.
ტესტოსტერონის მოქმედება სტეროიდული ჰორმონების ნიმუშს წარმოადგენს. სათესლის უჯრედების მიერ სეკრეტირებული ჰორმონი მოგზაურობს სისხლის მეშვეობით და აღწევს მთელი ორგანიზმის სხვადასხვა უჯრედებამდე. სამიზნე უჯრედების ციტოპლაზმაში, ანუ მხოლოდ იმ უჯრედებში რომლებიც ტესტოსტერონის შესაბამის რეცეპტორულ ცილებს შეიცავენ, ჰორმონი უკავშირდება რეცეპტორულ ცილას და ააქტივებს მას, ჰორმონდაკავშირებული ცილარეცეპტორის აქტიური ფორმა აღწევს ბირთვში და მოქმედებს სპეციფიურ გენებზე, რომლებიც აკონტროლებენ მამრობითი სქესის ნიშან-თვისებებს.
უჯრედის დნმ-ში გენების ფუნქციის რეალიზება ხდება ტრანსკრიფციითა და საინფორმაციო (მესენჯერული) რნმ-ის სინთეზით, რომელიც ტოვებს ბირთვს და სპეციფიურ ცილად ტრანსლირდება ციტოპლაზმაში არსებულ რიბოსომებზე.
უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილების უმეტესობა სტრუქტურულად ერთნაირია, რაც მათ ევოლუციურ ნათესაობაზე მიგვანიშნებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგია კატეგორია:უჯრედი კატეგორია:ცილები
მალდივის კულტურა
მარჯვნივ|მინი| მალდივის ტრადიციული ნიჩბები მარჯვნივ|მინი| ზღაპრის გმირის ნახატის ასლი. დიგუვანდო. [[ფუვამულა.]] მალდივის კულტურა — მრავალი წყაროდან მომდინარე კულტურა, რომელზეც გავლენა იქონია შრი-ლანკასა და სამხრეთ ინდოეთის სანაპიროებთან სიახლოვემ. მოსახლეობა ანთროპოლოგიური თვალსაზრისით ძირითადად ინდო-არიულია.
გავლენები
დივეჰის (მალდივური) ენა ინდო-ირანული სანსკრიტული წარმოშობისაა და, შესაბამისად, მჭიდრო კავშირშია სინჰალთან, რაც მიუთითებს გავლენაზე ნახევარკონტინენტის ჩრდილოეთიდან. ლეგენდების თანახმად, იქ წარმოიშვა მეფეთა დინასტია, რომელიც წარსულში მალდივის კუნძულებს მართავდა.
შესაძლებელია, რომ ძველმა მეფეებმა ბუდიზმი ნახევარკუნძულიდან ჩამოიტანეს, მაგრამ ეს არ არის ნათლად დადასტურებული. შრი-ლანკაში მსგავსი ლეგენდები არსებობს, მაგრამ გამორიცხულია, რომ მალდივის უძველესი სამეფო და ბუდიზმი ამ კუნძულიდან მოდიოდნენ, რადგან შრი-ლანკას არც ერთ მატიანეში არ არის ნახსენები მალდივები. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ შრი-ლანკას უძველესი ქრონიკები არ ახსენებდნენ მალდივის კუნძულებს, თუ მისი სამეფოს განშტოება მალდივის კუნძულებზეც გავრცელდებოდა.
საზოგადოება
მინი| სენდბორდინგი მალდივის კუნძულებზე ქალთა სტატუსი ტრადიციულად საკმაოდ მაღალი იყო, რასაც ნაწილობრივ ადასტურებს ოთხი სულთანა. ქალები არ იფარავენ სახეს და არც მკაცრად განმარტოებულები არიან, მაგრამ ქალებისთვის სპეციალური სექციები განკუთვნილია საზოგადოებრივ ადგილებში, მაგალითად, სტადიონებსა და მეჩეთებში. ქალები ქორწინების შემდეგ არ იღებენ ქმრების გვარებს, ისინი ინარჩუნებენ ქალწულობის გვარებს. ქონებრივი მემკვიდრეობა გადაეცემა როგორც მამაკაცებს, ასევე ქალებს.
ქალებს ყოველთვის მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდათ ოჯახსა და საზოგადოებაში. მალდივის ადრეულ ისტორიაში არცთუ იშვიათად იყო ქალი სულთანად ან მმართველად და ნათქვამია, რომ საზოგადოება ერთ დროს მატრიარქატული იყო. დღევანდელ საზოგადოებაში ქალები ძლიერ პოზიციებს იკავებენ მთავრობასა და ბიზნესში. მთავრობაში დასაქმებულ თანამშრომელთა დიდი პროცენტი ქალია.
მალდივის კულტურა ძლიერი მატრიარქალური ტრადიციის მრავალ ასპექტს იზიარებს ძველ დრავიდულ კულტურასთან. მალდივის საზოგადოების უნიკალური თვისებაა განქორწინების ძალიან მაღალი მაჩვენებელი, რომელსაც ზოგიერთები ხსნიან ადრეული ქორწინებით.
პოლიგამია მალდივის კუნძულებზე ლეგალურია, თუმცა გავრცელებული ინფორმაციით, ასეთი გაერთიანებები ძალიან იშვიათია. ასეც რომ იყოს, 1998 წელს ორმოცდაცხრა პოლიგამიური ქორწინება მოხდა. პოლიგამიას ასევე მოიცავს მალდივის 2001 წლის კანონი, რომელიც სასამართლოებს ავალდებულებს შეაფასონ მამაკაცის ფინანსები, სანამ მას სხვა ცოლის მოყვანის უფლებას მისცემენ.
მალდივის კუნძულებზე პროსტიტუცია უკანონოა და უცხოელებს, რომლებიც პროსტიტუციით არიან დაკავებულნი, შეიძლება დეპორტაცია დაემუქროთ, მალდიველები კი დაპატიმრდებიან.
ჰომოსექსუალობა მალდივის კუნძულებზე 1880-იან წლებში იქნა კრიმინალიზებული.
სამზარეულო
მინი| მასროში. მალდივის ქონდარი საჭმლის საჭმელები მალდივის სამზარეულოს ძირითადი ნაწილი თევზია, რადგან თევზაობის ინდუსტრია სიდიდით მეორე ინდუსტრიაა ქვეყანაში. ყოველდღიური კვება მოიცავს ბრინჯსა და თევზს, ყველაზე გავრცელებულ საკვებს, თევზი ცილების ყველაზე მნიშვნელოვანი წყაროა. ძალიან ცოტა ბოსტნეული იჭმევა ქვეყანაში სამეურნეო მიწის ნაკლებობის გამო. უხუცესები ეწევიან გუდუგუდას. ტურისტულ კურორტებზე მიტანილი საკვების უმეტესობა იმპორტირებულია. საზეიმო შემთხვევებში არ მიირთმევენ ღორის ხორცს, სხვა ხორცი დასაშვებია. დაუშვებელია ალკოჰოლის მიღება ტურისტულ კურორტებზე. იმპორტირებულია ძირითადი ისეთი საქონელი, როგორიცაა ბრინჯი, შაქარი და ფქვილი.
ხელოვნება
თევზის ნახატები ასტროლოგიის წიგნებიდან, ფუვმულა
ფოლკლორი
მალდივის ფოლკლორი არის მითები, ზღაპრები და ანეკდოტები, რომლებიც მალდივიელთა ზეპირსიტყვიერ ტრადიციას მიეკუთვნება.
მუსიკა და ცეკვა
კულტურული თვალსაზრისით, მალდიველები თავიანთი ენის საშუალებით გრძნობენ გარკვეულ დამოკიდებულებას ჩრდილოეთ ინდოეთთან, რაც დაკავშირებულია ჩრდილოეთ ინდოეთის ენებთან. ძველი თაობის მალდივიელთა უმეტესობას უყვარს ინდური ფილმების ყურება და ინდური სიმღერების მოსმენა. მალდივის მრავალი პოპულარული სიმღერა დაფუძნებულია ინდური სიმღერების ჰანგებზე. პოპულარულია ბოლივუდის სიმღერები. მალდივის ადგილობრივი ცეკვებისა და სიმღერების უმეტესობა დაფუძნებულია (ან გავლენის ქვეშაა) ჩრდილო ინდოეთის კატაკის ცეკვებზე და ინდურ სიმღერებზე.
მალდიველების საყვარელი მუსიკალური ინსტრუმენტია ბულბულ ტარანგი, ერთგვარი ჰორიზონტალური აკორდეონი.
ალიაგა (ნუევა-ესიხა)
სქოლიო
კატეგორია:ნუევა-ესიხის მუნიციპალიტეტები
მაგანგე
მაგანგე (Magangué) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოლივარის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 198 124 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 568 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მონსენიორ-ჟილი
მონსენიორ-ჟილი (Monsenhor Gil) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 116 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 333 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.17 კმ²-ზე. ფართობი 568 731 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ამერიკის კონფედერაციული შტატების ვიცე-პრეზიდენტი
ამერიკის კონფედერაციული შტატების ვიცე-პრეზიდენტი — პოლიტიკური თანამდებობა ამერიკის კონფედერაციულ შტატებში, რომელიც ეკავა ალექსანდრ სტივენსს 1861 წლის 18 თებერვლიდან 1865 წლის 10 მაისამდე. სამოქალაქო ომში კონფედერაციის მარცხის შემდეგ თანამდებობა გაუქმდა.
ვიცე-პრეზიდენტები
დემოკრატები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკის კონფედერაციული შტატები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნების ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ვიცე-პრეზიდენტები
გერმანული სინტაქსი
სინტაქსი, როგორც ცნობილია, აღნიშნავს რომელიმე ენის ნიშანთა კომბინირებისთვის საჭირო წესების ერთობლიობას.
მაგ. კომპიუტერულ პროგრამებში, რომლებიც ხელოვნურ ენობრივ სისტემას წარმოადგენს, არსებობს ბრძანებების სინტაქსის ცნება. ბრძანებათა სინტაქსი ზუსტად ადგენს, თუ რა თანმიმდევრობით უნდა იქნეს აკრეფილი გარკვეული ნიშნები, რათა სამუშაო პროგრამამ ერთმნიშვნელოვნად გაარჩიოს ჩვენს მიერ მიწოდებული აზრი, რათა მივიღოთ ადეკვატური შედეგი ან პასუხი.
სინტაქსის მეორე, უკვე კლასიკური მაგალითია ბუნებრივი ენა (გერმანული, ჩინური, კორეული) ენობრივ ნიშანთა კომბინირებისა, და კერძოდ, სიტყვათა უფრო დიდ ერთეულებად შეკრებისა და კომბინირებისთვის საჭირო წესების ერთობლიობა.
მორფოლოგია და სინტაქსი
მორფოლოგიასთან გერმანული ენის სინტაქსი განსაკუთრებით მჭიდროდაა დაკავშირებული. იმის გამო, რომ სინტაქსი მჭიდროდაა დაკავშირებული ფლექსიის მორფოლოგიასთან, ხოლო კონკრეტული სიტყვაფორმა ყოველთვის სინტაქსური წესებითაა განსაზღვრული, გერმანული ენის გრამატიკის ორივე ნაწილის აღწერა ხშირად გაერთიანებულია საენათმეცნიერო ცნების, - მორფოსინტაქსის ქვეშ.
ფლექსიური მორფოლოგია
სიტყვათა ფორმაცვალებადობა გამოიხატება ფლექსიაში (ბრუნება, ზმნის უღლება) რის გამოც მას ფლექსიის ან ფლექსიურ მორფოლოგიასაც უწოდებენ.
ლექსიკური მორფოლოგია
მორფოლოგიის მეორე ნაწილს წარმოადგენს ლექსიკური მორფოლოგია, როგორც მორფოლოგიის მეორე დარგი, რომელიც სიტყვათა ფუძეების აგებულებაზე დაკვირვებითაა დაკავებული.
ფონოლოგია და სინტაქსი
ფონოლოგია ასევე მჭიდროდაა დაკავშირებული სინტაქსთან, იგი დაკავებულია ენის ბგერათა ინვენტარით, იმით, თუ რა შეთანხმებებად კომბინირდებიან გერმანულ ენაში შემავალი გარკვეული ბგერები. ფონოლოგიის ამოცანას წარმოადგენს ენის ბგერათა ინვენტარზე დაკვირვება, კვლევა და სათანადო წესების შემუშავება.
სემანტიკა და სინტაქსი
ცალკეულ წინადადებათა მნიშვნელობების გარკვევა წარმოუდგენელია სიტყვათა სინტაქსური ურთიერთქმედების წესების გათვალისწინების გარეშე.
გრამატიკულის და არაგრამატიკულის ცნება გერმანულში
გერმანული წინადადება რომ გრამატიკული ჩაითვალოს, ამისათვის საჭიროა, რომ მოცემულ სიტყვებს არა მარტო სინტაქსური წესების მიხედვით შესაძლებელი თანმიმდევრობა ჰქონდეთ, არამედ აუცილებელია მათ სწორი მორფოლოგიური ფორმაც გააჩნდეთ, - თუ ეს სიტყვები ფლექსიურია.
გერმანულ წინადადებაში გრამატიკულობის დადგენის სამი კრიტერიუმი არსებობს;
(ამ მესამედან, - ინტონაცია ან ინტერპუნქცია გვაქვს ერთ-ერთი, იმისდა მიხედვით აჟღერებულ წინადადებასთან გვაქვს საქმე, თუ ჩაწერილთან.)
სინტაქსური წყობა
წინადადების გერმანულად სათქმელად იმის შესახებ, რომ მაგ. "ჰანსმა თავის შვილებს იხვი აჩუქა", ამ ენის სინტაქსის საკმაოდ ზუსტად დადგენილი წესების მკაცრად დაცვას მოითხოვს და კერძოდ იმას, რომ სუბიექტი ანუ ამ შემთხვევაში ადამიანი სახელად ჰანსი უნდა იდგეს პირველ ადგილას, მეორე ადგილას უნდა იდგეს შემასმენელი, ან შემასმენლის ფორმაცვალებადი ნაწილი, (რომელიც შეიძლება იყოს დამხმარე ზმნა რომელიმე შედგენილი წარსული დროისთვის ე. წ. ჩარჩოში) და მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა აღინიშნოს ის, თუ ვისაც აჩუქა (ჰანსმა ეს იხვი) და ბოლოში კი, რაც აჩუქა, - ანუ სინტაქსური თვალსაზრისით წინადადების სწორი გერმანული წყობა იქნება მხოლოდ "ჰანსმა აჩუქა თავის შვილებს იხვი". ნებისმიერი სხვა სიტყვათა თანმიმდევრობა, "იხვი აჩუქა ჰანსმა თავის შვილებს", "თავის შვილებს ჰანსმა იხვი აჩუქა" და ა. შ., გერმანული სინტაქსის წესებს დაარღვევდა, ხოლო გერმანული სიტყვებით გამართულ წინადადებას არასწორი სინტაქსური წყობის მქონედ აქცევდა. აქედან გამომდინარე, გერმანული სინტაქსური წყობა ქართულთან შედარებით გაცილებით მკაცრადაა დადგენილი.
მორფოლოგიური მარკირება
წინადადების მორფოლოგიური მარკირება ის კრიტერიუმია, რომელიც გერმანულს ამსგავსებს ქართულთან. მაგალითად, წინადადება შემდეგი შეტყობინებით, რომ "ჰანსმა წიგნი მოისროლა კუთხეში", თუ ზმნა მორფოლოგიურად არ იქნება შეთანხმებული არსებით სახელთან დროში, პირსა და რიცხვში, მაშინ ეს წინადადება გაუგებარი და აზრს მოკლებული იქნება, ანუ არასწორად იქნება მორფოლოგიურად მარკირებული.
არსებობს ენები, რომელთაც მორფოლოგიური მარკირება არ გააჩნიათ. მაგ., ჩინური, ან ვიეტნამური ე. წ. მორფოლოგიის არმქონე ენებს მიეკუთვნება. მოცემულ ენებში ქართულისა და გერმანულისაგან განსხვავებით აზრის გაგებინება ხდება სინტაქსური წყობისა და ე. წ. ტონების სიმაღლის მეშვეობით, რომელიც ჩინურში ოთხი, ხოლო ვიეტნამურ ენაში კი ცხრაა.
ინტონაცია, ინტერპუნქცია
სინტაქსური საშუალებების გარდა გერმანული წინადადების გრამატიკულობის დასადგენად არსებობს კიდევ ერთი, მესამე კრიტერიუმიც, - ინტონაცია, ან ინტერპუნქცია.
აჟღერებული წინადადების გრამატიკულობის დასადგენად ინტონაციაზე ლაპარაკობენ, ხოლო დაწერილის შემთხვევაში კი ინტერპუნქციაზე, ანუ სასვენ ნიშნებზე. ინტერპუნქციას ქართულ საენათმეცნიერო და არა მარტო ლიტერატურაში მოიხსენიებენ უფრო ტერმინ პუნქტუაციით.
ინტონაცია-ინტერპუნქციის სამაგალითოდ გერმანული კითხვითი წინადადება გამოდგება, რომლის დროსაც არა მარტო წინადადების სინტაქსური წყობა იცვლება, კერძოდ - ზმნა იკავებს პირველ ადგილს წინადადებაში, არამედ ქართულის მსგავსად კითხვითი ნიშანი დაისმის ასევე წინადადების ბოლოს, ხოლო თუ კითხვითი წინადადება უნდა გაჟღერდეს, მაშინ მოცემული კითხვითი წინადადების თავში, ზმნასთან ხმა აიწევს საგრძნობლად მაღლა ამავე წინადადების ბოლოსთან შედარებით.
სიტყვათა სახეობები
ენაში არსებული მხოლოდ სიტყვაშეხამების საბაზისო ცოდნის შემთხვევაში შესაძლებელია საკმაოდ სოლიდური ინფორმაციის გაგება მაშინაც კი, როცა წინადადების შინაარსი გაუგებარია. სიტყვაშეხამების წესების მიხადვიტ შესაძლებელია ერთამენთისგან გავარჩიოთ წინადადების წევრები. ამის სანიმუშოდ გერმანელები ხშირად იყენებენ ერთ წინადადებას, რომელიც სრულიად არაგერმანული, - თუმცა გერმანული ყაიდაზე გაფორმებული, ლექსიკური ერთეულებისგან შედგება. წინდადება ასე გამოიყურება:
ამ გამოგონებული, ფანტასტიკური სიტყვებისგან შემდგარ წინადადებას შეიძლება არაერთ სახელმძღვანელოში შეხვდეთ და ამ მაგალითის მთავარი არსი იმაში მდგომარეობს, რომ მკითხველს ან მსმენელს აჩვენოს შემდეგი;
სემანტიკური კრიტერიუმი მეორეხარისხოვან როლს თამაშობს, რის მიზეზსაც პირველ რიგში ის წარმოადგენს, რომ მეტად ძნელია ყველა არსებითი სახელისა და ზმნისთვის საერთო სახელის განსაზღვრა. მეორეს მხრივ, გაცილებით ადვილია მორფოლოგიური და დისტრიბუციული თვისებების პოვნა და მათი სემანტიკურად გადამოწმება.
მორფოლოგიურ თვისებებზე დაყრდნობით სიტყვებს ჰყოფენ ფლექსიურ (ცვალებად) და არაფლესიურ (არაცვალებად, უცვლელ) სახეობებად. ფლექსიური ანუ ცვალებადი სახეობის სიტყვები თავის მხრვის ორ ჯგუფად, - ბრუნებად და უღლებად სიტყვათა კატეგორიებად დაიყოფა.
ზმნური ფორმები, რომლებიც პირისა და რიცხვის მარკირებებს დაირთავენ ფინიტურ ფორმებს წარმოადგენენ, ხოლო ის ზმნური ფორმები, რომელთაც პარტიციპული და ინფინიტური მარკირებები აკლიათ, ინფინიტურ ზმნურ ფორმებს წარმოადგენენ.
ბრუნების მქონე (ბრუნებადი) სიტყვების სახეობები
ბრუნებადი სიტყვის სახეობების დასანაწილებლად საჭიროა დისტრიბუციული კრიტერიუმის მომარჯვება.
არსებითი სახელები
არსებითი სახელები სხვა ბრუნებადი სიტყვი სახეობებისაგან უწინარესად იმით განსხვავდებიან, რომ მათი სქესი უცვლელია. მათ წესისამებრ არტიკლთან ან ნაცვალსახელთან ერთად ვხვდებით, რითაც ისინი არსებითი სახელის რეფერენციასაც განაპირობებენ.
განასხვავებენ სხვადასხვა სახეობის არსებით სახელებს
საყურადღებოა არსებითი სახელების გარკვეული კლასები ქცევა არტიკლთან, - არტიკლის გამოყენებასთან მიმართებაში; ნივთიერებათა გამომხატველი არსებითი სახელები, საზოგადო ანუ აბსტრაქტული არსებითი სახელები, საკუთარი ანუ კონკრეტული არსებითი სახელები ხშირად შეიძლება არტიკლის გარეშე გამოიყენებოდნენ.
გარდა ამისა, მთელი რიგი არსებითი სახელებისა ხასიათდება გრამატიკული სქესის ცვალებადობით:
der/das Teller- თეფში; die/der Butter - კარაქი; der/das Radio - რადიო (არტიკლის გამოყენების დიალექტური ან რეგიონალური ვარიანტები)
გრამატიკული სქესის შეცვლა შეიძლება უკავშირდებოდეს მნიშვნელობის ცვლას.
ყველა არსებითი სახელი როდი იწარმოებს მრავლობითი რიცხვის ფორმებს, ზოგი მხოლობით რიცხვში გვხვდება მხოლოდ, ისეთები მაგალითად როგორიცაა ნივთიერებათა გამომხატველი არსებითი სახელები (Reis - ბრინჯი; Mehl - ფქვილი, Sand - ქვიშა, სილა), საკუთარი ანუ კონკრეტული არსებითი სახელები და საზოგადო ანუ აბსტრაქტული არსებითი სახელები (Hass - ზიზღი; Wut - ბრაზი; რისხვა - Eifersucht - ეჭვიანობა). ასევე პირუკუ ზოგი არსებითი სახელი მხოლოდ მრავლობითში შეიძლება გამოიყენებოდეს. (Geschwister - და-ძმა, დედ-მამიშვილი; Alpen - ალპები)
ზედსართავი სახელები
1. პოზიტივი, ანუ სასტარტო ხარისხი. 2. კომპარატივი, ანუ შედარებითი ხარისხი. 3. სუპერლატივი, ანუ აღმატებითი ხარისხი.
ზედსართავი სახელები წარმოადგენენ ბრუნებად (ბრუნების მქონე) მეტყველების ნაწილებს. გერმანულში ზედსართავი სახელები არტიკლსა და არსებით სახელებს შორის დგანან, - ატრიბუტის ფუნქციით გამოყენებისას, ხოლო პრედიკატიული ფუნქციით მისი გამოყენების დროს კი მაერთ ზმნასთან ერთად გვხვდება.
თუმცა არის ზედსართავი სახელები, რომლებიც მხოლოდ ატრიბუტიული ან მხოლოდ პრედიკატიული შეიძლება შეგვხვდნენ:
ზედსართავი სახელები, რომლების გამოყენება მხოლოდ პრედიკატიული ფუნქციითაა შესაძლებელი, არ იბრუნვიან და შესაბამისად ისინი არც შეიძლება ბრუნვის მქონე სიტყვებს მივაკუთვნოთ. ენგელის გრამატიკა მათ მაერთ ნაწილაკებს უწოდებს.
გარდა ატრიბუტიული და პრედიკატიული გამოყენებისა, გერმანული ზედსართავი სახელები შეიძლება ზმნიზედური ფუნქციითაც გამოიყენებოდნენ.
ადვერბიალური ფუნქციით ზედსართავი სახელის გამოყენების დროს იგი ყოველთვის რჩება უბრუნველად.
არტიკლები
არტიკლები გერმანულში არსებითი სახელის წინ გვხვდება. არტიკლსა და არსებით სახელს შორის შეიძლება მხოლოდ ზედსართავი სახელი ან მისი განვრცობილი ვარიანტი იყოს.
არტიკლის ფუნქციაა, არსებით სახელს გაუწიოს ან დაუდასტუროს რეფერენცია. განასხვავებენ განსაზღვრულსა (der, die, das) და განუსაზღვრელ (ein, eine, ein) არტიკლს.
განსაზღვრული არტიკლი აღნიშნავს ერთმნიშვნელოვნად იდენტიფიცირებად სიდიდეებს, რომლებიც სიტუატიურ და ენობრივ კონტექსტში აღქმადი არიან, ხოლო განუსაზღვრელი არტიკლი კი, თავის მხრივ, აღნიშნავს ერთმნიშვნელოვნად არაიდენტიფიცირებად სიდიდეებს.
ძალიან ხშირად არსებითი სახელის ბრუნვის ცნობა არა არსებითი სახელის, არამედ მეშვეობითაა შესაძლებელი.
ნაცვალსახელები
გერმანულ ენაში ნაცვალსახელები ან არტიკლის ნაცვლად გვხვდება, ანდა არტიკლისა და არსებითი სახელის ნაცვლად: მთელ რიგ ნაცვალსახელებს შეიძლება ეჭიროთ როგორც არტიკლის პოზიცია, ასევე ისინი შეიძლება არტიკლიანი არსებითის ნაცვლადაც ვიხილოთ.
უღლების მქონე (უღლებადი) სიტყვების სახეობები
უღლების მქონე სიტყვათა სახეობას მიაკუთვნებენ ზმნებს. ტრადიციულად სემანტიკიდან და კომბინატორიკიდან გამომდინარე განასხვავებენ ზმნათა შემდეგ ჯგუფებს ან კლასებს: სრული ზმნები, დამხმარე ზმნები, მოდალური ზმნები, მაერთი (ანუ კოპულა) ზმნები.
სრული ზმნები
სრული ზმნაა ყველა ის ზმნა, რომელსაც შეუძლია აწარმოოს პრედიკატივი. სრულ ზმნებს კი მათ მიტომ აღნინავენ, რომ მათ საკუთარი, დამოუკიდებელი სემანტიკა გააჩნიათ. სრული ზმნების ჯგუფი რაოდენობრივად ყველაზე დიდ სახეობას წარმოადგენს ზმნების ყველა სხვა კლასთან შედარებით.
დამხმარე ზმნები
დამხმარე ზმნები ძირითადად მაინც სამია გერმანულში - haben, sein და werden, და გამოიყენება გარკვეული დროებისა და გვარის, ასევე ვნებითი კილოს საწარმოებლად.
კავშირებითი კილო მეტყველებაში უმეტესწილად würde-ის მეშვეობით გამოიყენება:
ვნებითი გვარის ფორმები გერმანულში დამხმარე ზმნებისა და ძირითადი საუღლებელი ზმნის პარტიციპ II-ის მეშვეობით იწარმოება.
გარდა ამისა, გერმანულში არსებობს კიდევ ერთი ვნებითი კილო, რომელსაც რეციპიენტის პასივი ჰქვია. იგი ძირითადად მეტყველებაში გამოიყენება და მას ძირითადად პრეზენსსა და პრეტერიტუმში ვხვდებით.
მოდალური ზმნები
მოდალური ზმნები ზმნების ის უღლებადი ქვეჯგუფია, რომელიც შესაძლებლობას, აუცილებლობას, ნებართვას, უნარს და მისთ. გამოხატავს.
გერმანულში მოდალური ზმნებია können, dürfen, müssen, sollen, wollen, mögen.
მოდალური ზმნები გვხვდება კომბინაციაში განუსაზღვრელ ფორმაში მყოფ სრულ ზმნებთან ანდა მაერთ ზმნებთან (სუფთა ინფინიტივში zu-ს გარეშე) ერთად.
გარდა ამისა, ეს ზმნები შემდეგ თავისებურებას ავლენენ წარსული დროის ანალიტიკური ფორმების წარმოებისას. მაგალითად მოდალურზმნიანი პერფექტი ძირითად საუღლებელ ზმნას პარტიციპ II-სთან კომბინაციაში კი არ იწარმოებს, არამედ ინფინიტივთან (აქედან მომდინარეობს ე.წ. "ერზაცინფინიტივის" ცნება)
სემანტიკური თვალსაზრისით მოდალური ზმნების გამოყენების ორი შესაძლებლობა არსებობს გერმანულში.
სემანტიკური თვალსაზრისით მოდალურ ზმნებთან მჭიდრო სიახლოვეს ავლენენ ე.წ. ნახევრად მოდალური ზმნები.
მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი, რომელიც ნახევარმოდალურ ზმნებს ზღვარს უდებს მოდალურ ზმნებთან მიმართებაში ისაა, რომ ეს (ნახევარმოდალური) ზმნები არა სუფთა ინფინიტივთან, არამედ zu + ინფინიტივთან კომბინაციაში გვხვდებიან ყოველთვის.
მაერთი (კოპულა) ზმნები
კოპულა ზმნები წარმოადგენენ ერთ მეტად პატარა ჯგუფს ზმნებისას, რომელსაც დამაკავშირებელი, შემაერთებელი ფუნქცია აკისრია. ცნება მომდინარეობს ლათინური სიტყვისგან 'copulare', რაც შეერთებას აღნიშნავს.
მაერთი (კოპულა) ზმნები შედარებით უმნიშვნელობონი არიან და გამოხატავენ მდგომარეობას (sein) ანდა მდგომარეობის მსვლელობას (werden, bleiben). კოპულა ზმნები მკვეთრად გამოხატულ მნიშვნელობას მხოლოდ სხვა ელემენტებთან - როგორიცაა ზედსართაული ფრაზები ან სახელობით ბრუნვაში მდგომი ნომინალური ფრაზა, კომბინაციაში იძენენ. მაგ. Hans ist/wird/bleibt gesund/ein guter Fußballer. სწორედ ამ ფრაზებთან შერწყმის პროცესში იძენს პრედიკატი თავის სრულ მნიშვნელობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანული გრამატიკა
თეთრთვალა
სქოლიო
კატეგორია:კობრისებრნი
მსხლების მინდორი
მსხლების მინდორი — ნანა ექვთიმიშვილის სადებიუტო რომანი, რომელიც 2015 წელს გამოსცა ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ. რომანი მოგვითხრობს თბილისში არსებული ერთ-ერთი სკოლა-ინტერნატის შესახებ, იქ მხცოვრებ მოზარდებსა და ბავშვებზე, მათ ბედსა და ცხოვრებაზე.
ავტორს რომანისთვის 2016 წელს გადაეცა პრემია „საბა“, ნომინაციაში წლის დებიუტი. 2016 — "ილიაუნის ლიტერატურული პრიზი" 2016 წ. (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურული პრემია): 2014-2015 წლების საუკეთესო ქართული რომანისათვის. ჟიურის განმარტება: "ჯილდო გადაეცემა ავტორს ადამიანთა მარგინალიზაციის გაბედული აღწერისთვის, ძალადობის ფსიქოსოციალური და ფიზიკური ასპექტების წარმოჩენისთვის, ექსპრესიული თხრობისა და სიუჟეტურ-კომპოზიციური მთლიანობისათვის, ქალთა ხმის რეპრეზენტაციისათვის ლიტერატურაში." 2016 — პრემია ლიტერა (საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროსა და საქართველოს მწერალთა სახლის მიერ დაარსებული ლიტერატურული პრემია): წლის საუკეთესო დებიუტისთვის ჟიურის განმარტება: ჟიურის არჩევანი შეჩერდა წიგნზე, რომელშიც "მონიშნულია საწყისი წერტილი იმ მძიმე მემკვიდრეობისა, რომელიც გვერგო და ძალიან მძიმედ, ხშირად ნატურალისტურადაა აღწერილი ყოფა, სატკივარი იმ ადამიანების, იმ თემისა, რომელთა ხმაც თითქმის ვერ აღწევს ჩვენამდე."
სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის რომანები კატეგორია:ნანა ექვთიმიშვილის რომანები
ეპი
ეპი (Epi) — კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ვანუატუს რესპუბლიკას, ადმინისტრაციულად შედის შეფას პროვინციის შემადგენლობაში. ისტორიული სახელი — ტასიკო.
გეოგრაფია
კუნძული ეპი მდებარეობს ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის ცენტრალურ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში, დაახლოებით 1200 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით ავსტრალიიდან. კუნძულიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს შეპერდის კუნძულები, ჩრდილოეთით — კუნძული ამბრიმი, ჩრდილო-დასავლეთით — კუნძული მალეკულა.
კუნძულის სიგრძე ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ შეადგენს 43 კმ-ს, სიგანე — 18 კმ-ს. ეპის ფართობია — 444,7 კმ². სანაპირო ზოლის სიგრძეა 133,3 კმ.
კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. ეპის და ტონგოას კუნძულები ადრე წარმოადგენდნენ ერთიან კუნძულ კუვაეს (ბისლამას ენა — Kuwae) (სახელი ნასესხებია კუნძულების ზეპირი ლეგენდებისაგან, რომლებიც განლაგებულია ეპიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით). მაგრამ 1452 წელს იმავე დასახელების ვულკანის დიდი ამოფრქვევის შემდეგ კუვაე დაინგრა: შედეგად წარმოიქმნა ორი დამოუკიდებელი კუნძული და ოვალური ფორმის დიდი კალდერა (12 x 6 კმ). ეს ამოფრქვევა, ყველაზე დიდი უკანასკნელი 10 ათასი წლის განმავლობაში (ატმოსფეროში გაიფანტა 35 კმ³-მდე ვულკანური მასალა), იმოქმედა ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის არა მარტო გეოგრაფიაზე და ისტორიაზე, არამედ ზემოქმედება მოახდინა გლობალურ კლიმატზე რამდენიმე წლის განმავლობაში.
კუნძულ ეპიზე მდებარეობს ორი ვულკანი: ალომბეი კუნძულის დასავლეთით და პომარე (ტავანი-კუტალი) აღმოსავლეთით, რომელიც ეპის უმაღლესი წერტილია ზღვის დონიდან (833 მეტრი). ნაპირთან ახლოს განლაგებულია ორი წყალქვეშა ვულკანი — ნიტაია (3 კმ ნაპირიდან) და კეიპ-კოუნი (4 კმ).
ეპის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს პლაჟი, რომელსაც გარს ეკვრის ლამენ-ბეის უბე, ხოლო სანაპიროდან შორიახლო მდებარეობს კუნძული ლამენი (მოსახლეობის რაოდენობა — დაახლოებით 500 ადამიანი). კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს საზღვაო ნაკრძალი ნიკაურა (Nikaura Marine Protected Area).
კლიმატი კუნძულ ეპიზე ნოტიო ტროპიკულია. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობა აჭარბებს 2500 მმ-ს. კუნძულზე ხდება მიწისძვრები, ციკლონები, ვულკანური ამოფრქვევები.
ისტორია
კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1774 წელს.
1906 წლის მარტში ეპი, როგორც ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ბრიტანულ-ფრანგული კონდომინიუმის სტატუსი.
1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და კუნძული ეპი გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორიის ნაწილი.
მოსახლეობა
2009 წელს კუნძულ ეპის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 5207 ადამიანი.
კუნძულზე ძირითადი სასაუბრო ენებია ბისლამა, ფრანგული და ინგლისური, თუმცა ასევე გამოიყენება ადგილობრივი ენები:
კონდურირის რაიონი
კონდურირის რაიონი (Distrito de Conduriri) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის ელ-კოლიაოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 950 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 277 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 005 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ელ-კოლიაოს პროვინციის რაიონები
ეპი
ეკონომიკა
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა. დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობენ ქოქოსის პალმის პლანტაციები, რომლის ენდოსპერმისაგან კუნძულელები აწარმოებენ კოპრას. სხვა მთავარი კულტურებია — არაქისი და კავა. კუნძულ ეპიზე მოქმედებს ორი აეროპორტი.
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2015)
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი გაიმართა სომხეთში 2015 წლის 6 დეკემბერს, რომელშიც მონაწილეობა პოლიტიკურმა პარტიებმა მიიღეს. კონსტიტუციაში შევიდა ცვლილება, რომელიც სომხეთს საპარლამენტო რესპუბლიკად გარდაიქმნა. რეფერენდუმს „სარქისიანის პროექტს“ უწოდებდნენ, რადგან სერჟ სარქისიანი საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ კვლავ მოახერხებს ძალაუფლების შენარჩუნებას. რეფერენდუმის შედეგების თანახმად ცვლილებები კონსტიტუციაში განხორციელდება.