cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შოთა ხუციშვილი
პროფესიული საქმიანობა
1947 წელს, 23 წლის შოთა ხუციშვილმა მიიღო პირველი საავტორო მოწმობა გამოგონებისათვის, რომლის განვითარებას მან მთელი შემდგომი შემოქმედებითი ძალისხმევა მიუძღვნა: „ვერტმფრენი-თვითმფრინავი ცვალებადი გეომეტრიის როტორით“. ეს იდეა მან ჯერ კიდევ თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის სადიპლომო ნაშრომის სახით დაამუშავა. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ წლებში შოთა ხუციშვილი ტექნოლოგად მუშაობდა თბილისის გ. დიმიტროვის სახელობის 31-ე ქარხანაში (ახლანდელი სს „თამ“-თბილავიამშენი (თამ) ), სადაც მან 13 წელი იმუშავა. კიროვის სახელობის ჩარხმშენებელ ქარხანასა და ხელსაწყოთა მშენებლობისა და ავტომატიზაციის საშუალებათა თბილისის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტში ის ინჟინერ-კონსტრუქტორის თანამდებობაზე წლების მანძილზე მუშაობდა. 1995 წლიდან, სიცოცხლის ბოლომდე შოთა ხუციშვილი უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი იყო საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 1996 წლიდან წამოიწყო და უკვე 1997 წლიდან ხელმძღვანელობდა თავისი ავია-გამოგონების პატენტის „ცვალებადი გეომეტრიის ხრახნი და მისი მართვის საშუალება“ (Variable Geometry Rotor (VGR) and its Actuators) მშენებლობის პროექტს პროექტის მენეჯერისა და სამეცნიერო ხელმძღვანელის სტატუსით ბოინგის კორპორაციისა და ISTC -ს საგრანტო დაფინანსებით (პროექტის ინდექსი: G-060-1, G-060-2), საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბაზაზე. ბოინგის კორპორაცია პროექტში, ასევე, მონაწილეობდა კოლაბორატორად, რომლის წარმომადგენელი იყო დოქტორი ლეო დადონე. პროექტის მომდევნო ეტაპები გაგრძელდა 2013 წლამდე. შოთა ხუციშვილი მთელი თავისი პროფესიული საქმიანობის განმავლობაში მრავალ ახალ გამოგონებაზე განაგრძობდა მუშაობას და მნიშვნელოვანი ინოვაციების ავტორად არის აღიარებული. მინი|შოთა ხუციშვილი (ცენტრში), ლეო დადონე (შოთას მარჯვნივ), ირგვლივ პროექტის მონაწილენი, თბილისი, 2000 წ.|მარცხნივ
გარდაცვალება
შოთა ხუციშვილი გარდაიცვალა 89 წლის ასაკში, 2012 წლის 28 მაისს, თბილისში. დაკრძალულია თბილისის მახათას მთის პანთეონში.
წიგნი შოთა ხუციშვილის გამოგონებების შესახებ
ხუციშვილი, გ., 2013. "იდეისადმი მიძღვნილი ცხოვრება", თბილისი. ISBN 978-9941-0-5443-3
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გამომგონებლები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამათავრებულები კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი კატეგორია:თბილისის მახათას მთის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები შ
ვენეციური არსენალი
ვენეციური არსენალი (Arsenale di Venezia) — ნავსადგური და სანაოსნო დეპო ვენეციაში, რომელსაც წამყავნი როლი ეჭირა ვენეციის იმპერიის მშენებლობაში.
ბიზანტიური სტილის კომპლექსი VIII საუკუნით თარიღდება, თუმცა ამჟამინდელი ნაგებობა 1104 წელს უნდა ყოფილიყო დაწყებული, თუმცა ზუსტი თარიღი უცნობია. კომპლექსი არსებობდა XIII საუკუნეში და ნახსენებია დანტეს „ღვთაებრივ კომედიაში“. სახელწოდება სავარაუდოდ არაბულიდან „დარ ალ სინა'ა“ (ნავსადგური) მომდინარეობს და მისი კონცეფციაც ისლამურ-ბიზანტიურ ხასიათს ატარებს.
ნესტორ ნიჟანკივსკი
ნესტორ ოსტაპოვიჩ ნიჟანკივსკი (უკრ: Не́стор Оста́пович Нижанкі́вський; დ. 31 აგვისტო, 1893, ბერეჟანი, ავსტრიის იმპერია ― 10 აპრილი, 1940, ლოძი, მესამე რაიხი) ― უკრაინელი კომპოზიტორი, პიანისტი და მუსიკის კრიტიკოსი, ვენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორი. კომპოზიტორ ოსტაპ ნიჟანკივსკის ვაჟი.
ბიოგრაფია
ნესტორ ნიჟანკივსკი 1893 წლის 31 აგვისტოს, ბერეჟანში დაიბადა. ფორტეპიანოსა და კომპოზიციას ლვოვის უმაღლეს მუსიკალურ ინსტიტუტსა და მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების ვენის უნივერსიტეტში სწავლობდა.
ნესტორ ნიჟანკივსკი 1940 წლის 10 აპრილს, ლოძში გარდაიცვალა. 1993 წლის ნოემბერში ნიჟანკივსკის ცხედარი სტრიში, მისი მშობლების სამარხის მახლობლად გადაასვენეს.
ულიანოვკა (კუიურგაზის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 50 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუმერტაუ, რომელიც დაშორებულია 35 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (90%).
სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
სართავი ჯარა
მინი|250პქ|სართავი ჯარა სართავი ჯარა — ხალხური ყოფა-ცხოვრების ნივთი, რომლის საშუალებით ძაფებს რთავდნენ. როდესაც ოსტატი სატერფულს აჭერს, ხელსაწყოს საინტერესო მექანიზმს ამუშავებს, ბორბალი და კოჭი ტრიალს იწყებს, ძაფი იჭიმება და წვრილდება.
სართავი ჯარა სავარაუდოდ ინდოეთის ტერიტორიაზე შექმნეს და უკვე XIV საუკუნეში ევროპაშიც გაჩნდა, მანამდე კი ძაფებს ევროპაში თითისტარის დახმარებით რთავდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელსაწყოები
ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი
ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი (Закавказский Военный Округ, ЗакВО) — საბჭოთა კავშირის სამხედრო ძალების ოპერატიულ-სტრატეგიული ტერიტორიული გაერთიანება დისლოცირებული აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკებში. შტაბ-ბინა მდებარეობდა თბილისში.
საბჭოთა კავშირის დაშლის პერიოდში მოიცავდა:
სულ ოლქი ითვლიდა 10 მოტომსროლელ და 2 ავიაციურ დივიზიას, ასევე რამდენიმე პოლკს.
კატეგორია:სსრკ-ის შეიარაღებული ძალები
ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი
ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (atvijas Biozinātņu un tehnoloģiju universitāte (LBTU); წარსულში ლატვიის სოფლის მეურნეობის უნივერსიტეტი (Latvijas Lauksaimniecības universitāte (LLU) ) ― უნივერსიტეტი ელგავაში, ლატვიაში. სპეციალიზებულია სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებებზე, მეტყევეობაზე, სურსათის ტექნოლოგიებსა და მსგავს სფეროებზე.
ისტორია
უნივერსიტეტის ისტორია 1863 წელს რიგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ჩამოყალიბებიდან იწყება, რომელიც 1919 წელს ლატვიის უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტად ჩამოყალიბდა. დამოუკიდებელი ინსტიტუტი 1939 წელს გახდა, როდესაც სოფლის მეურნეობის აკადემიად ჩამოყალიბდა. 1990 წელს ლატვიის სოფლის მეურნეობის უნივერსიტეტი, ხოლო 2018 წელს ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი ეწოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ელგავა კატეგორია:ლატვიის უნივერსიტეტები
Disneytoon Studios
Disneytoon Studios (DTS), თავდაპირველად — Disney MovieToons და Disney Video Premieres, — ამერიკული ანიმაციური სტუდია, Walt Disney Animation Studios-ის დივიზია, რომელიც დაკავებული იყო სრულმეტრაჟიანი და direct-to-video-ს ტიპის ანიმაციური ფილმების წარმოებით.
2018 წლის 28 ივნისს კომპანია Disneytoon Studios დაიხურა, შედეგად კომპანიაში მომუშავე 75 თანამშრომელი განთავისფლებული იქნა სამსახურიდან.
საერთო ჯამში სტუდიამ აწარმოა 47 სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი, დაწყებული „იხვის ზღაპრები: დაკარგული ლამპის განძი (1990) და დამთავრებული „ფერიები: ლეგენდა ურჩხულზე“ (2015).
სქოლიო
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური სტუდიები კატეგორია:The Walt Disney Studios კატეგორია:Walt Disney Animation Studios
ივანე კერესელიძე
ივანე ივანეს ძე კერესელიძე (დ. 10 ნოემბერი, 1829, თბილისი — გ. 21 დეკემბერი, 1892, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პოეტი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
ლიტერატურული ჟურნალის დაარსებაზე კერესელიძე გიმნაზიაში სწავლის დროიდან ოცნებობდა, ხოლო 1853–იდან სათავეში ჩაუდგა ფართო მოსამზადებელ საზოგადოებრივ მოძრაობას. რამდენიმე წლის დაჟინებული ცდის შედეგად შეძლო მოეპოვებინა ჟურნალის გამოცემის ნებართვა, რომელიც ოფიციალურად გიორგი ერისთავის „ცისკრის“ განახლებული გამოცემა უნდა ყოფილიყო, ფაქტობრივად კი სრულიად განსხვავებული ახალი ტიპის ჟურნალი გამოვიდა, რომლის უცვლელი რედაქტორ–გამომცემელი 18 წლის განმავლობაში (1857–75) თავად იყო.
კერესელიძე უაღრესად ნაყოფიერი მწერალი იყო, რადგან იძულებული იყო ძალიან ბევრი ეწერა თავისი ჟურნალის შესავსებად. ზოგიერთი მისი ლექსი პატრიოტულ–სოციალური ლირიკის შესანიშნავი ნიმუშია, მაგ.: „შემიყვარდა ეგ ხმა ტკბილი“, „ჩემო თვალის სინათლევ“, რომლებიც პოპულარულ სიმღერებად იქცა, მან ერთგვარი წვლილი შეიტანა აგრეთვე დრამატურგიისა და პროზის განვითარებაში, ხოლო როგორც პუბლიცისტი, იგი ფელეტონის მამამთავრად ითვლება საქართველოში (მაგ., „სალაყბო ფორცლები“, „მგზავრის წიგნები“ და სხვა). კერესელიძე მიზნად ისახავდა ბატონყმობის იდეურ–ზნეობრივი საფუძვლების გაკიცხვას, ცდილობდა მკითხველისათვის დაენახვებინა გლეხთა ადამიანური ღირსებანი. ჟურნალ „ცისკრის“ დამატებიდან გამოყო დამოუკიდებელი ჟურნალი „გუთნის დედა“ (1873), უშვებდა გაზეთ „ცისკარს“ (1887), 70–იანი წლებიდან კერესელიძის მატერიალური მდგომარეობა გაუარესდა. ჟურნალი „ცისკარი“ დროის მაჯისცემას ჩამორჩა, იგი ცხარე პოლემიკის სარბიელი გახდა. კერესელიძეს ჟურნალის შესანარჩუნებლად განუწყვეტლად უხდებოდა ჩადგომა ძველ და ახალ თაობებს შორის, რითაც ბევრი პირადი მტერი გაიჩინა. მისი მძიმე მოღვაწეობის ზნეობრივი საფუძველი იყო ღრმა პატრიოტული და მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობის გრძნობა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1850 კატეგორია:გარდაცვლილი 1892 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ი კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
ჰენრი III
thumb|160px|ჰენრი III ჰენრი III პლანტაგენეტი (Henry III Plantagenêt; დ. 1 ოქტომბერი, 1207, უინჩესტერი — გ. 16 ნოემბერი, 1272, უესტმინსტერი) — ინგლისის მეფე 1216-1272 წლებში. მამამისის მსგავსად გადასახადების გაზრდითა და იძულებითი სესხებით მოსახლეობის გაძარცვა სცადა, რასაც 1263 წელს სამოქალაქო ომი მოჰყვა. აჯანყებას სათავეში ჩაუდგა გრაფი სიმონ დე მონფორი. წვრილი მიწათმფლობელების, მოქალაქეებისა და ბარონთა მხარდაჭერით მონფორიმ მეფე შეიპყრო და ,,დიდი პარლამენტი" მოიწვია, სადაც მსხვილი ბარონები უმცირესობას შეადგენდნენ . მიუხედავად ხანგრძლივი მეფობისა, ჰენრი III ინგლისის მონარქთაგან ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად ცნობილი და უფერული ფიგურაა.
ბიოგრაფია
კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:პლანტაგენეტები კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1207 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1272 კატეგორია:ნორმანდიის ჰერცოგები
Polyrhachis sidnica
Polyrhachis sidnica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჯეიმზ ბრაუნი
ჯეიმზ ბრაუნი James Joseph Brown; დ. 3 მაისი, 1933, დაბა ბარნველი,სამხრეთი კაროლინა — გ. 25 დეკემბერი, 2006, ატლანტა, ჯორჯია, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მოცეკვავე, ჩანაწერის პროდიუსერი. ფანკის სულის ჩამდგმელი და ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა მეოცე საუკუნის მუსიკაში, რომელიც მიიჩნევა „სოულის ნათლიად“. იგი მოღვაწეობდა ისეთ ჟანრებში როგორებიცაა გოსპელი, რიტმ ენდ ბლიუზი, როკ ენ როლი და ფანკი. მისმა კარიერამ 50 წელს გასტანა და დიდი გავლენა მოახდინა სხვადასხვა მუსიკალური ჟანრის ჩამოყალიბებაზე.
ბრაუნმა კარიერა გოსპელის შესრულებით დაიწყო. იგი შეუერთდა რიტმ-ენდ-ბლუზ ვოკალურ ჯგუფ Gospel Starlighters (შემდგომში Famous Flames), რომლის დამფუძნებელი და წამყვანი ვოკალისტი ბობი ბირდი იყო. ბრაუნი პირველად ყურადღების ცენტრში მოექცა მას შემდეგ, რაც ჯგუფ Famous Flames-თან ერთად შეასრულა ჰიტები „Please, Please, Please“ და „Try Me“
ბრაუნმა თავისი პროფესიონალური მუსიკალური კარიერა 1956 წელს დაიწყო და წარმატებას 1960 წლისთვის მიაღწია, რაც მის მიერ პროფესიონალურ და ცოცხლად შესრულებული ჰიტების დამსახურებაა. 2004 წელს ჟურნალმა როლინგ სტოუნმა, ჯეიმზ ბრაუნს მეშვიდე ადგილი დაუთმო სიაში - "როკ ენ როლის 100 ყველა დროის საუკეთესო შემსრულებელი".
ბავშვობა
სულ პატარა იყო, როდესაც გიტარაზე, ფორტეპიანოზე და დასარტყამ ინსტრუმენტზე დაკვრა შეისწავლა. თუმცა, უნდა ითქვას, რომ მან ნამდვილი მუსიკალური განათლება ადგილობრივ ეკლესიაში მიიღო, გახდა რა ეკლესიის მგალობელთა გუნდის წევრი, ზედმიწევნით შეისწავლა გოსპელი.
ჯეიმზის მამა - ჯო ბრაუნი, ხის მჭრელი იყო, რომლის ოჯახი უკიდურეს სიღარიბეში ცხოვრობდა. როდესაც ბრაუნი ორი წლის იყო, მისი მშობლები დაშორდნენ. ექვსი წლის ასაკში კი მამასთან ერთად გადავიდა ოგასტაში, ჯორჯიის შტატში. მან სკოლაში მხოლოდ შვილი წელი იარა, ფულს კი ახალგაზრდა ბრაუნი ფეხსაცმელების წმენდით, მაღაზიების დაგვით, ძველი მარკებით ვაჭრობით და ახალგაზრდა ნიჭიერთა კონკურსებში გამარჯვებით შოულობდა.
16 წლის ასაკში ჯეიმზ ბრაუნი გაასამართლეს შეიარაღებულ თავდასხმაში მონაწილეობისთვის და გადააგზავნეს ტოკოაში, არასრულწლოვანთა დაკავების ცენტრში.
კარიერის დასაწყისი
13 წლის ასაკში ჯეიმზ ბრაუნი საკუთარ ტრიოს აყალიბებს. მოგვიანებით იგი ხდება ანსამბლის “THE FLAMES”-ის წევრი, რომელიც ძირითადად რითმ ენ-ბლიუზის სტილში უკრავდა. ამ ანსამბლის რეპერტუარში პირველად გაჟღერდა ჯეიმზ ბრაუნის პირველი სიმღერა “PLEASE, PLEASE, PLEASE”, რაც გახდა მისი პროფესიონალური მუსიკალური კარიერის დასაწყისი. ეს სიმღერა მან 1956 წელს ჩაწერა. დისკი მილიონ ეგზემპლარად გაიყიდა. ამას მოჰყვა ბრაუნის თავბრუდამხვევი კარიერის დაწყება. სწორედ ამ სიმღერის შემდეგ გაჩნდა მიმდინარეობა FUNK, რომელსაც მოგვიანებით SOUL-საც უწოდებდნენ. ამ სიმღერას მოჰყვა კიდევ არა ერთი პოპულარული სიმღერა, რომლებიც ჯეიმზ ბრაუნს ეკუთვნის. უნდა აღინიშნოს, რომ მუსიკალური მოღვაწეობის პარალელურად ჯეიმზ ბრაუნი ძალზე აქტიურად იყო ჩაბმული შავკანიანთა სამოქალაქო უფლებების დაცვის საქმეში, მაგრამ იგი ყოველთვის ცდილობდა, რომ მისი მიმართვები ახალგაზრდა შავკანიანებისადმი პოზიტიური ხასიათისა ყოფილიყო. ისი კარიერის განმავლობაში დაღმასვლასაც ჰქონდა ადგილი. სამოცდაათიან წლებში, როდესაც მოდაში დისკო შემოვიდა ჯეიმზ ბრაუნის პოპულარობა საგრძნობლად შემცირდა, მაგრამ 80-იანი წლების დასაწყისში გამოდის მისი სიმღერა LIVING IN AMERICA, რითაც ბრაუნმა კიდევ ერთხელ შეახსენა თავი აუდიტორიას. 1986 წელს მისი გვარი როკენ როლის დიდების სიაში იქნა შეყვანილი. თავისუფლად შეიძლება ითქვას რომ ელვის პრესლის გარდა არცერთ პოპ მუსიკოსს არ ჰქონია ისეთი მიღწევები როგორც ჯეიმზ ბრაუნს: საუკუთესო ასი სიმღერის სიებში მთლიანობაში მისი 94 სიმღერა მოხვდა, ხოლო საუკეთესო ოცი სიმღერის სიებში ყველა მუსიკოსთან შედარებით მისი ყველაზე მეტი სიმღერა შევიდა. ჯეიმზ ბრაუნმა სიკვდილამდე სამი დღით ადრე ქალაქ ავგუსტაში გამართა საშობაო კონცერტი. მას საახალწლოდ ნიუ-იორკში ბიბი კინგის ბლიუზ-კლუბში ჰქონდა დაგეგმილი გამოსვლა.
სკანდალები
მომღერლის კარიერა ბევრ სკანდალსაც უკავშირდებოდა. ბრაუნი წლების განმავლობაში ებრძოდა ალკოჰოლსა და ნარკოტიკებზე მიჯაჭვულობას; ის რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს იარაღის უკანონო ტარებისთვის. ბრაუნი ციხეში მოხვდა მესამე ცოლის ცემის გამოც.
გარდაცვალება
გარდაიცვალა 25 დეკემბრის დილას ატლანტის საავადმყოფოში ფილტვების ანთებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ზმანებანი აღლუმებს შორის
სიუჟეტი
ეს არის ამბავი მთვლემარე რეჟისორისა, ბავშვობაში თავში ვაშლდარტყმულმა რამდენიმე ადამიანმა რომ გამოაფხიზლა. მათ მიზნად დაისახეს თავიანთი იდეები ადამიანებთან მიეტენათ. საბოლოოდ კი ერთი ძილქუშში მყოფი რეჟისორი გამოაფხიზლება მოახერხეს.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1989 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ჰერლევი
ჰერლევი (Herlev) — დანიის დედაქალაქი კოპენჰაგენის გარეუბანი. მდებარეობს მისი ცენტრიდან 9 კილომეტრით ჩრდილო დასავლეთით; ჰერლევის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 506 ადამიანს შეადგენს.
ჰერლევი ცნობილია თავის ჰოკეის კლუბ ჰერლევ-ჰორტენსით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დანიის ქალაქები
კუკის ჭაობი
კუკის ჭაობი — უძველესი სასოფლო-სამეურნეო დასახლება და დღეს არქეოლოგიური ძეგლი კუნძულ ახალი გვინეის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, პაპუა-ახალი გვინეის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1550 მეტრზე, ხეობაში და მოიცავს 116 აკრს. აქ აღმოჩენილია სასოფლო სამეურნეო სადრენაჟო სისტემა, რომლის ასაკიც 9 000 წელია. სისტემა გაერთიანებული ყოფილა ერთ ქსელში.
2008 წელს, იუნესკომ კუკის ჭაობი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
გარდაბნის თბოელექტროსადგური
გარდაბნის თბოელექტროსადგური — კომბინირებული ციკლის თბოელექტროსადგური საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ გარდაბანთან. სადგურის სიმძლავრე 231 მეგავატია. განკუთვნილია დატვირთვის ბაზისურ ნაწილში მუშაობისთვის. ელექტროენერგიის ყოველწლიური გამომუშავება იცვლება 1,2-დან 1,6 მილიარდ კვტ·სთ-მდე; ძირითადი საწვავია ბუნებრივი აირი, რომლის ყოველწლიური ხარჯი შეადგენს 290–300 მილიონ კუბურ მეტრს. სადგურის თერმული ეფექტიანობა 52–54%-ია, რაც 20–22%-ით აღემატება სტანდარტული ორთქლტურბინული სადგურების ეფექტიანობას.
თბოელექტროსადგურის მშენებლობა 2014 წლის იანვარში დაიწყო. ექსპლუატაციაში შევიდა 2015 წლის ივლისში. მშენებლობაზე დაიხარჯა 231 მლნ აშშ დოლარი.
შპს „გარდაბნის თბოსადგური“
გარდაბნის თბოელექტროსადგური შპს „გარდაბნის თბოსადგურის“ საკუთრებაშია. ამ კომპანიის 51% წილის მფლობელია საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია, ხოლო 49%-ს ფლობს საპარტნიორო ფონდი. თბოელექტროსადგურის მშენებლობაც მთლიანად ამ ორგანიზაციებმა დააფინანსეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს თბოელექტროსადგურები კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ლატვიის პრეზიდენტი
ლატვიის პრეზიდენტი — ლატვიის სახელმწიფოს მეთაური, ირჩევს პარლამენტი 4 წლის ვადით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლატვია კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები *
ტრაიანე
მარკუს ულპიუს ტრაიანე (Imperator Caesar Nerva Traianus Divi Nervae filius Augustus; დ. 18 სექტემბერი, 53 — გ. 8 აგვისტო, 117) — რომის იმპერატორი 98-117 წლებში. რომის სენატის მიერ ოფიციალურად optimus princeps-ად („საუკეთესო მმართველი“) გამოცხადებული ტრაიანე ისტორიაში შევიდა, როგორც წარმატებული ჯარისკაცი-იმპერატორი, რომელიც ხელმძღვანელობდა უდიდეს ექსპანსიას რომის ისტორიაში, რის შედეგადაც მისი გარდაცვალებისათვის იმპერიამ თავისი ტერიტორიული გაფართოების მაქსიმუმს მიაღწია. იგი, აგრეთვე, ცნობილია საქველმოქმედო მოღვაწეობითაც. ტრაიანემ განახორციელა ინტენსიური საზოგადოებრივი სამშენებლო პროექტები და დანერგა სოციალური კეთილდღეობის პოლიტიკა, რამაც მტკიცე და პატივსაცემი რეპუტაცია მოუპოვა და მეორე ადგილი მიაკუთვნა ხუთი კარგი იმპერატორის რიგში, რომლებიც ხმელთაშუაზღვისპირა სამყაროს მშვიდობისა და აყვავების ხანაში განაგებდნენ.
ბეტიკის ესპანეთის პროვინციაში, ქალაქ იტალიკაში (დღევანდელი სევილიის მახლობლად) დაბადებული ტრაიანეს ოჯახი იტალიურ-იბერიული წარმოშობისა იყო და არც პატრიციებს განეკუთვნებოდა. ტრაიანე იმპერატორ დომიციანეს მმართველობის პერიოდში დაწინაურდა. 89 წელს იგი, როგორც ტარაკონის ესპანეთის ლეგატი, იმპერატორს ლუციუს ანტონიუს სატურნინუსის მიერ რაინზე წამოწყებული ამბოხების ჩახშობაში დაეხმარა. 96 წელს დომიციანე ტახტზე ნერვამ, მოხუცმა და უშვილო სენატორმა შეცვალა, რომელიც არმიაში პოპულარობით არ სარგებლობდა. მისი ხელისუფლებში ყოფნის ხანმოკლე და ხმაურიანმა წელმა კულმინაციას მაშინ მიაღწია, როდესაც პრეტორიანელები აჯანყდნენ. ნერვა აიძულეს შვილად აეყვანა და მემკვიდრედ გამოეცხადებინა მასზე ბევრად პოპულარული ტრაიანე. ნერვა 98 წლის 27 იანვარს გარდაიცვალა და შვილობილმა ტახტზე მისი ადგილი ყოველგვარი ინციდენტის გარეშე დაიკავა.
როგორც სამოქალაქო ხელმძღვანელი, ტრაიანე ყველაზე კარგად მისი ინტენსიური საჯარო სამშენებლო პროგრამითაა ცნობილი, რომელმაც ახალი სახე შესძინა რომს და ქალაქს უამრავი ისეთი უკვდავი ღირსშესანიშნაობა შესძინა, როგორებიცაა ტრაიანეს ფორუმი, ტრაიანეს ბაზარი და ტრაიანეს სვეტი. ზეობის დასაწყისში იმპერატორმა შემოიერთა ნაბატეველთა სამეფო და მის ადგილას ქვიანი არაბეთის პროვინცია შექმნა. დაკიის დაპყრობამ კი მნიშვნელოვნად გაამდიდრა იმპერია, რამდენადაც ახალ პროვინციაში ოქროს მრავალი ძვირფასი მაღარო მდებარეობდა.
ტრაიანეს მიერ წარმოებული ომი პართიის იმპერიის წინააღმდეგ ამ უკანასკნელის სატახტო ქალაქის, ქტესიფონის აღებითა და სომხეთისა და შუამდინარეთის ანექსიით დამთავრდა. მისმა სამხედრო კამპანიებმა რომის იმპერიის საზღვრები ისტორიულ მაქსიმუმამდე გააფართოვა. 117 წლის მიწურულს ტრაიანე გემით მიემართებოდა რომისაკენ, როდესაც ავად გახდა და ქალაქ სელინუსში ინსულტით გარდაიცვალა. სენატმა ტრაიანე გააღმერთა. მისი ფერფლი კი ტრაიანეს სვეტის ქვეშ დაკრძალეს. საიმპერატორო ტახტი ტრაიანეს შვილობილმა, ადრიანემ დაიკავა.
წყაროები
ტრაიანეს, როგორც იმპერატორის რეპუტაციამ ეჭვშეუტანლად გაუძლო დროს. იგი ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან მმართველთა შორის, რომელთა ღირსებაც 19 საუკუნის განმავლობაში კითხვის ნიშნის ქვეშ არ დამდგარა. რომის ყოველ შემდეგ იმპერატორს სენატი ამ სიტყვებით ლოცავდა: „felicior Augusto, melior Traiano“ („იყავ ავგუსტუსზე ბედნიერი [და] ტრაიანეზე უკეთესი“). შუა საუკუნეების თეოლოგები ტრაიანეს სათნო წარმართად მიიჩნევდნენ. რენესანსის პერიოდში შვილობითი მემკვიდრეობის სისხლისმიერ მემკვიდრეობაზე უპირატესობაზე საუბრისას მაკიაველი ახსენებს თანმიმდევრულ ხუთ კარგ იმპერატორს „ნერვადან მარკუსამდე“. ეს გამოთქმა ლიტერატურულ ტროპს წარმოადგენს, რომლის გამოყენებითაც მე-18 საუკუნის ისტორიკოსმა ედვარდ გიბონმა პოპულარული გახადა ხუთი კარგი იმპერატორის ცნება, რომელთაგან ტრაიანე მეორე იყო.
რაც შეეხება ანტიკური პერიოდის წერილობით წყაროებს, ტრაიანეს ზეობაზე დაწერილი ჩვენამდე მოღწეული უწყვეტი ნაშრომი არ არსებობს. ტრაიანეს მიერ წარმოებულ დაკიურ ომებზე დაწერილი თხზულება Commentarii de bellis Dacicis, რომლის ავტორადაც თავად იმპერატორს ანდა დაქირავებულ მწერალს მიიჩნევენ და რომელიც კეისრის Commentarii de Bello Gallico-ის მიხედვითაა შექმნილი, ერთი წინადადების გარდა, მთლიანად დაკარგულია. მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი ტრაიანეს პირადი ექიმის, ტიტოს სტატილიოს კრიტონის თხზულებიდან გეთიკა. მსგავსი ბედი აქვს გაზიარებული არიანეს მიერ დაწერილ პართიკას, 17 თავიან თხზულებას რომან-პართიულ ომებზე. დიონ კასიუსის რომის ისტორიის 68-ე წიგნი, რომელიც ძირითადად ბიზანტიური შემოკლებებისა და ეპიტომების სახითაა შემორჩენილი, ტრაიანეს მმართველობის პოლიტიკური ისტორიის მთავარ წყაროს წარმოადგენს. ხსნებულის გარდა, პლინიუს უმცროსის პანეგრიკუსი და დიონ ქრიზოსტომელის საჯარო სიტყვები იმპერატორის თანამედროვე საუკეთესოდ შემორჩენილი წყაროებია. ორივე მათგანი გვიანრომაული პერიოდისათვის დამახასიათებელ ფარისევლურ დასკვნით სიტყვას წარმოადგენს, რომლებიც იდეალიზებულ მონარქს აღწერდნენ და იმდენადვე განადიდებდნენ ტრაიანეს მმართველობას, რამდენადაც სავსენი იყვნენ იდეოლოგიით რეალური ფაქტების ნაცვლად. პლინიუსის წერილების მე-10 თავი შეიცავს მის მიმოწერას ტრაიანესთან, რაც საიმპერიო რომაული მმართველობის სხვადასხვა ასპექტს ეხება, მაგრამ ეს მიმოწერა არც პირადი ხასიათისაა და არც გულწრფელი. იგი ოფიციალური წერილების გაცვლაა, რომელშიც პლინიუსის პოზიცია მლიქვნელობას არ სცდება. დაზუსტებულია, რომ წერილების ტექსტის უმეტესი ნაწილი, რომელიც ამ კოლექციაში ტრაიანეს ხელმოწერით ჩნდება, დაწერილი და/ან შესწორებული იყო ტრაიანეს საიმპერატორო მდივნის, ab epistulis-ის მიერ. ამდენად, ტრაიანესა და მის მმართველობაზე მსჯელობისას თანამედროვე ისტორიოგრაფია გვერდს ვერ უვლის სპეკულაციებს და იძულებულია მიმართოს არაწერილობით წყაროებს, როგორებიცაა არქეოლოგია და ეპიგრაფიკა.
ცხოვრების ადრეული წლები და გზა ძალაუფლებისაკენ
მარკუს ულპიუს ტრაიანუსი 53 წლის 18 ნოემბერს დაიბადა ბეტიკის ესპანეთში, რომის პროვინციაში, რომლის ადგილასაც დღეს ანდალუსია მდებარეობს, ქალაქ იტალიკაში (დღევანდელი სევილიის გარეუბანი). მიუხედავად იმისა, რომ ტრაიანეს, ჩვეულებრივ, პირველ პროვინციელ იმპერატორად მოიხსენიებენ და გვიანდელი ავტორები, მაგალითად, დიონ კასიუსი (თავადაც პროვინციული წარმოშობის), განიხილავდნენ, როგორც „იბერიელს, რომელიც არც იტალიელი იყო და არც იტალიოტი“, იმპერატორის წინაპრები მამის მხრიდან ტუდერიდან (თანამედროვე ტოდი), უმბრიიდან უნდა ყოფილიყო, ეტრურიის საზღვირდან, ხოლო დედის მხრიდან იგი მარციების გვარიდან, საბინური წარმოშობის იტალიკური ოჯახიდან იყო. ტრაიანეს დაბადების ადგილი, იტალიკა, ძვ. წ. 206 წელს დაარსდა, როგორც იტალიელი ახალმოსახლეების სამხედრო კოლონია, მაგრამ დაუდგენელია როდის დასახლდნენ იქ ულპიები. თუმცა დამტკიცება შეუძლებელია, გამორიცხული არაა, რომ ტრაიანეს წინაპარები ადგილობრივ ქალებზე დაქორწინდნენ და გარკვეულ პერიოდში მოქალაქეობა დაკარგეს, თუმცა დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ მათ აღიდგინეს მდგომრეობა ძვ. წ. I საუკუნის შუა ხანებში, როდესაც ქალაქი მუნიციპიუმი გახდა ლათინური მოქალაქეობით.
ტრაიანე წარჩინებული რომაელი ქალბატონისა და იმპერატორ ტიტუსის რძლის, მარციასა და მარკუს ულპიუს ტრაიანუსის, გამოჩენილი სენატორისა და მხედართმთავრის, ვაჟი იყო. მარკუს ულპიუს ტრაიანუს უფროსი ვესპასიანესთან მსახურობდა იუდეველთა პირველ ომში, სადაც იგი მეათე ლეგიონს მეთაურობდა. თავად ტრაიანე მხოლოდ ერთ-ერთი იყო იმ მრავალი ცნობილი ულპიიდან, რომელთა ხაზიც მისი სიკვდილიდან დიდი ხნის შემდეგაც არ შეწყვეტილა. იმპერატორის უფროსი და იყო ულპია მარციანა, რომელსაც ჰყავდა ერთადერთი ქალიშვილი, სალონინა მატილდა. ულპიების მამული იტალიკა იყო ბეტიკის ესპანეთში, სადაც მათი წინაპრები ძვ. წ. III საუკუნის ბოლოსათვის დასახლდნენ.
როგორც ახალგაზრდა კაცი, ტრაიანე რომის არმიაში დაწინაურდა, სადაც იგი იმპერიის ზოგიერთ ყველაზე პრობლემურ საზღვარზე მსახურობდა. 76-77 წლებში მამამისი სირიის მმართველი იყო (ლეგატუს პრო-პრეტორ სირიე), სადაც თვითონ ტრაიანე ლეგიონის ტრიბუნის რანგზე იმყოფებოდა. აქედან, მამამისის ვადის ამოწურვის შემდეგ, იგი რაინზე, დაუდგენელ პროვინციაში გადაიყვანეს, სადაც, როგორც პლინიუსი ვარაუდობს, იგი აქტიური სამხედრო სამსახურით იყო დაკავებული ორივე ვადის განმავლობაში. 86 წელს გარდაიცვალა ტრაიანეს მამიდაშვილი პუბლიუს ელიუს ადრიანუს აფერი, რომელსაც ორი მცირეწლოვანი შვილი, ადრიანე და პაულინა დარჩა. ტრაიანე და პუბლიუს აკილიუს ატიანუსი ობლების თანამეურვეები გახდნენ.
91 წელს ტრიანე ჩვეულებრივი კონსული გახდა, რაც დიდი პატივი იყო, რამდენადაც 30 წლისთვის მას ახალი გადაბიჯებული ჰქონდა და თანამდებობის დასაკავებლად საჭირო მინიმალურ ასაკზე (32 წელი) სულ ოდნავ იყო უფროსი. ნაწილობრივ, ეს შეიძლება აიხსნას მამამისის კარიერის დიდი მნიშვნელობით, რამდენადაც მარკუს ულპიუს ტრაიანუს უფროსი იმჟამად ხელისუფლებაში მყოფი ფლავიუსების დინასტიის მიერ ძალაუფლების მოპოვების ხელშემწყობი იყო, თავადაც ჰქონდა დაკავებული კონსულის თანამდებობა და პატრიციაც გახდა. დაახლოებით ამ დროისთვისვე ტრაიანემ აპოლოდორუს დამასკოელი თან წამოიყვანა რომში და პომპეია პლოტინაზეც დაქორწინდა, წარჩინებულ ქალბატონზე ნიმის რომაული დასახლებიდან. მათი ქორწინება, საბოლოოდ, უშვილო გამოდგა.
მიუხედავად იმისა, რომ ტრაიანეს სამხედრო კარიერის დეტალები ბუნდოვანია, დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ იგი, როგორც ტარაკონის ესპანეთში დისლოცირებული მე-7 ლეგიონის ლეგატი დომიციანეს სატურნინუსის აჯანყების დროს დაეხმარა გადატრიალების აღკვეთაში. შემდგომში, 91 წლის კონსულობის შემდეგ, ტრაიანეს ზოგიერთი დაუზუსტებელი საკონსულო თანამდებობა ეკავა, როგორც პანონიისა თუ ქვემო გერმანიის მმართველს, შესაძლებელია, ორივესიც. პლინიუსი, რომელიც, როგორც ჩანს, განზრახ გაურბის იმ დეტალებზე საუბარს, რომელიც ხაზს გაუსვამდა ტრაიანესა და „ტირან“ დომიციანეს პირად კავშირებს, ამ პერიოდში მომავალ იმპერატორს მრავალ (თუმცა დაუზუსტებელ) სამხედრო გმირობებს მიაწერს.
რამდენადაც დომიციანეს მემკვიდრე ნერვა არმიაში პოპულარობით არ სარგებლობდა და საკუთარი პრეტორიანელი გვარდიელების პრეფექტმა, კასპერიუს ელიანუსმა მას ყოფილი იმპერატორის მკვლელების სიკვდილით დასჯაც კი აიძულა, იმპერატორმა იგრძნო, რომ დამხობის თავიდან ასაცილებლად არმიაში მხარდაჭერა სჭირდებოდა. ამას მან 97 წლის ზაფხულში, თავის ნაშვილებ ძედ და მემკვიდრედ ტრაიანეს გამოცხადებით მიაღწია, რაც, როგორც ამტკიცებდნენ, მხოლოდ ამ უკანასკნელის სამხედრო ღირსებებით იყო განპირობებული. მიუხედავად ამისა, მათი თანამედროვე წერილობით წყაროებში არის გარკვეული მინიშნებები, რომ ნერვას ტრაიანეს შვილად აყვანა აიძულეს. პლინიუსი გულისხმობდა კიდეც ამას, როდესაც მოვლენების შესახებ წერდა და თუმცაღა იმპერატორისთვის არ შეიძლებოდა ამგვარი რამ ეიძულებინათ, თუკი ეს იყო ის გზა, რომლის გავლითაც ტრაიანე საიმპერატორო ტახტზე ავიდა, მაშასადამე, ეს ამად ღირდა კიდევაც. თუკი ეს მართლაც ასე იყო, მაშინ ტრაიანე უზურპატორი გამოდის, ხოლო ნერვასა და ტრაიანეს ზეობების ბუნებრივი გაგრძელება კი მოვლენისშემდგომი სიცრუე, რომელიც ტაციტუსის მსგავსმა გვიანდელმა ისტორიკოსებმა შეთხზეს.
Historia Augusta-ის მიხედვით, შვილად აყვანის შესახებ ტრაიანეს მომავალმა იმპერატორმა, ადრიანემ აცნობა. ამის შემდეგ ადრიანე რაინის საზღვარზე დაიტოვა ტრაიანემ, როგორც სამხედრო ტრიბუნი და იმ ახლო მეგობრებისა და ახლობლების წრეში ჩართო, რომლებიც გარს ეხვივნენ იმპერატორს და რომელთა შორისაც იყო შემდგომში ზემო გერმანიის მმართველი, ესპანელი ლუციუს ლიცინიუს სურა, რომელიც ტრაიანეს მთავარი პირადი მრჩეველი და ოფიციალური მეგობარი გახდა. თავისი გავლენის ნიშნად, სურა 107 წელს მესამედ გახდა კონსული. ანტიკური პერიოდის ზოგიერთი წყარო ასევე აღნიშნავს, რომ სურამ ავენტინის ბორცვზე საკუთარი სახელობის აბანო ააგო, სხვა ვერსიით კი ეს აბანო ტრაიანემ ააშენებინა და შემდგომ მისი სახელი უწოდა, როგორც პატივისცემის სიმბოლო, რამდენადაც სურა ერთადერთ გამონაკლისად იქცა ჩამოყალიბებულ ტრადიციაში, რომ საჯარო შენობა დედაქალაქში მხოლოდ საიმპერატორო ოჯახის წევრისათვის შეიძლებოდა მიეძღვნათ. ეს აბანოები მესამე საუკუნეში გააფართოვა იმპერატორმა დეციუსმა, რომელიც ამით ტრაიანესთან მის კავშირს უსვამდა ხაზს. სურას ასევე მიიჩნევენ იმ ადამიანად, რომელმაც 108 წელს ადრიანეს აცნობა, რომ იგი იმპერატორის მემკვიდრედ იყო არჩეული. თანამედროვე ისტორიკოსების მიხედვით, სურას როლი, როგორც მეფეთა შემქმნელისა და რუხი კარდინალისა უაღრესად აღაშფოთებდა ზოგიერთ სენატორს, განსაკუთრებით კი ისტორიკოს ტაციტუსს, რომელიც აღიარებდა სურას სამხედრო და ორატორულ ღირსებებს, მაგრამ ამავე დროს გული მოსდიოდა მის სიხარბესა და არაგულწრფელობაზე, რაც ვესპასიანეს რუხ კარდინალს, ლიცინიუს მუციანუსს ახასიათებდა.
როდესაც 98 წლის 27 იანვარს ნერვა გარდაიცვალა, ტრაიანემ იმპერატორის ტახტი ყოველგვარი ინციდენტის გარეშე დაიკავა. მიუხედავად ამისა, ფაქტი, რომ იგი რომში ჩასვლას არ ჩქარობდა და ამის მაგივრად რაინისა და დუნაის საზღვრების შესამოწმებლად ხანგრძლივი მოგზაურობა წამოიწყო, ერთგვარად მიანიშნებს იმ შესაძლებლობაზე, რომ მისი მდგომარეობა დედაქალაქში ბოლომდე გარკვეული არ იყო და მას უპირველესად საზღვრისპირა არმიების ერთგულებაში დარწმუნება სჭირდებოდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ტრაიანემ პრეფექტ ელიანუსს გერმანიაში თანხლება უბრძანა, სადაც იგი ცხადად დასაჯა სიკვდილით („გზიდან ჩამოიშორა“), პრეფექტობა კი ატიუს სუბურანუსს გადასცა. ამდენად, ტრაიანეს გაიმპერატორება წარმატებულ „გადატრიალებად“ უფრო უნდა შეფასდეს, ვიდრე ტახტის თანმიმდევრულ დაკავებად.
იმპერატორი
რომში შესვლისას ტრაიანემ პლებსს ფული უწყალობა, ტრადიციული საჩუქარი ჯარისადმი კი გაანახევრა. რომში კვლავაც არსებობდა სენატსა და იმპერატორს შორის დაძაბული ურთიერთობის პრობლემა, განსაკუთრებით კი სავარაუდო სისხლისღვრების შემდეგ, რაც წითელ ხაზად გასდევდა დომიციანეს მმართველობას და მის ურთიერთობას კურიასთან. ძალაუფლების აღებისადმი თვალთმაქცური უხალისობით ტრაიანემ შეძლო სენატში კონსესუსის მიღწევა მის ირგვლივ. მისი დაგვიანებული ცერემონიული შესვლა რომში 99 წელს შედარებით მოკრძალებული იყო, რაზეც დეტალურად საუბრობს პლინიუს უმცროსი.
დომიციანეს მიერ მხედართა წრის ოფიცრებისადმი გამოჩენილი სიმპათიების მიმართ ტრაიანეს საჯარო მხარდაჭერა არ გამოუცხადებია, რითაც ისეთი სურათი იქმნებოდა, რომ იგი ემორჩილებოდა პლინიუსის მიერ შემუშავებულ იდეას, რომ იმპერატორი ლეგიტიმაციას მოიპოვებდა ტრადიციული იერარქიებისა და სენატორული მორალისადმი ერთგულებით. ამდენად, იმპერატორს საშუალება ეძლეოდა ხაზი გაესვა თავისი მმართველობის ვითომ რესპუბლიკური ბუნებისათვის. 100 წლის 1 იანვარს, მესამე ვადით კონსულობის ინაუგურაციაზე წარმოთქმულ სიტყვაში ტრაიანემ სენატს მოუწოდა მასთან ერთად ეზრუნა იმპერიაზე. ეს მოვლენა მოგვიანებით მოჭრილ მონეტაზეც აისახა. მიუხედავად ამისა, რეალურად, იმპერატორს რაიმე მნიშვნელოვანი სახით სენატისათვის ძალაუფლება არ გაუნაწილებია, რასაც პლინიუსი გულწრფელად აღიარებს: „ყველაფერი ერთი კაცის ახირებებზე იყო დამოკიდებული, რომელსაც საყოველთაო კეთილდღეობისათვის, საკუთარ თავზე ჰქონდა აღებული ყველანაირი ფუნქცია და საქმე“. მისი ზეობისათვის დამახასიათებელი თავისებურებებიდან ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო სენატის ავტორიტეტის სფეროს ხელყოფა, რისი მაგალითიც იყო მისი გადაწყვეტილება აქაიისა და ბითინიის მანამდე სენატორული პროვინციები საიმპერატორო პროვინციებად ექცია, რათა თავად გაეკონტროლებინა საჯარო სამუშაოებისათვის ადგილობრივი მაგნატების მიერ გაწეული ზღვარგადასული ხარჯები და გამოესწორებინა სენატის მიერ დანიშნული არაერთი პროკონსულის მიერ განხორციელებული არასწორი მმართველობითი ღონისძიებები.
პლინიუსის მიერ შემუშავებულ ფორმულაში ტრაიანე იყო „კარგი“ იმპერატორი, რომელიც თავადაც იმას მოიწონებდა ან გაკიცხავდა, რასაც სენატი. თუ რეალურად ტრაიანე მართლაც იყო ავტოკრატი, მისმა განსხვავებულმა მოპყრობამ თანასწორთა მიმართ მას მაინც მოუპოვა სათნო მონარქის რეპუტაცია. მთელი აზრი კი იმაში მდგომარეობდა, რომ ტრაიანეს ავტოკრატული ძალაუფლება ზომიერად, თავდაჭერილად ეპყრა და არა ქედმაღლურად. მოკლედ რომ ვთქვათ, იმპერიული ხანის უმეტესი რომაელი პოლიტიკური მწერლის მიერ ავტოკრატიისათვის შემუშავებული ეთიკის მიხედვით, ტრაიანე კარგი მმართველი იყო, რამდენადაც ნაკლებად იყენებდა შიშს სამართავად და უფრო მეტად მაგალითის მიმცემი იყო, პლინიუსის მიხედვით ხომ „კაცნი მაგალითებით უკეთ სწავლობენ“.
საბოლოოდ, ტრაიანე იმდენად პოპულარული გახდა მის თანასწორებში, რომ სენატმა მას საპატიო ტიტული ოპტიმუსი უბოძა, რაც „საუკეთესოს“ ნიშნავს. აღნიშნული ტიტული 105 წლიდან ჩნდება მონეტებზე. ეს ტიტული ძირითადად ტრაიანეს კეთილსმყოფელ როლთან იყო დაკავშირებული ისეთ საკითხებში, როგორიც იყო, მაგალითად, კონფისკირებული ქონების უკან დაბრუნება.
სქოლიო
კატეგორია:რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 53 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 117 კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები კატეგორია:ტრაიანე კატეგორია:ედემით გარდაცვლილები
ფლიგელ-ადიუტანტი
ფლიგელ-ადიუტანტი (გერმ. Flugeladjutant) — სამხედრო წოდება. თავდაპირველად, იმპერატორის, ფელდმარშალის და გენერალისიმუსის   ადიუტანტი ოფიცრის წოდებით.
რუსეთის იმპერიაში XIX საუკუნის დასაწყისიდან 1917 წლამდე იყო საპატიო წოდება, რომელიც ენიჭებოდა მისი საიმპერატორო უდიდებულესობის სვიტის წევრ ოფიცრებს.
ფლიგელ-ადიუტანტები ატარებდნენ მუნდირს აქსელბანტით.
ფლიგელ-ადიუტანტის წოდება რუსეთის გარდა არსებობდა ასევე გერმანიაში, დიდ ბრიტანეთში, ბულგარეთში და ზოგიერთ სხვა ქვეყანაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
აბდრაშიტოვო (მრავალმნიშვნელოვანი)
აბდრაშიტოვო შეიძლება აღნიშნავდეს:
Norther
ჯგუფის ისტორია იწყება 1996 წლიდან, როდესაც Requiem ერქვა. იგი დაარსდა გიტარისტ პეტრი ლინდროსის და დრამერ ტონი ჰალიოს მიერ. სწორედ მათ აიყოლიეს დანარჩენი ორი მუსიკოსიც. დასაწყისში ისინი რეპეტიციებს არახელსაყრელ პირობებში ატარებდნენ, მაგრამ 1997 წელს ალექსანდერ კუოპალამ (ყოფილი Children of Bodom) მათ შეურჩია კარგი სარეპეტიციო. ამ პერიოდში მათ შეიცვალეს სახელი და დაირქვეს Norther. თუმცა, ამ პერიოდში კოლექტივი დაიშალა და მხოლოდ სამი თვის შემდეგ აღდგა. 1999 წელს ჯგუფში მოვიდა ახალი გიტარისტი კრისტიან რანტა.
ერთი წლის განმავლობაში ჯგუფმა რამდენიმე წევრი გამოიცვალა. 2002 წელს გამოვიდა მათი სადებიუტო ალბომი Dreams of Endless War, რომელმაც ჯგუფს უდიდესი აღიარება მოუტანა. დღემდე გამოცემულია ჯგუფის კიდევ ხუთი სტუდიური ალბომი.
სქოლიო
კატეგორია:1996 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:2012 წელს დაშლილი ჯგუფები კატეგორია:მელოდიური დეზ-მეტალ ჯგუფები
კა’ ფოსკარი
კა’ ფოსკარი ან პალაცო ფოსკარი (იტალ. Ca' Foscari, Palazzo Foscari, ფოსკარის სასახლე) — სასახლე ვენეციაში, დიდ არხზე, დორსუდოროს რაიონში.
აშენდა 1437-52 წლებში დოჟი ფრანჩესკო ფოსკარისთვის. დოჟისთვის ამ სასახლეს საგვარეულო მნიშვნელობა ჰქონდა მრავალი თაობისთვის და ის სიმდიდრისა და დოჟის ძალაუფლების განსახირება უნდა ყოფილიყო.
გოტიკურ სტილში ნაგები შენობა განუმეორებელი სიმეტრიულობით გამოირჩევა. XIX საუკუნეში ავსტრიული ოკუპაციის პერიოდში შენობა ყაზარმად გამოიყენებოდა. ამ დროიდან მოყოლებული სასახლის მრავალი მორთულობა და ძვირფასი ნივთი განადგურდა ან დაიკარგა. 1997-2005 წლებში შენობას რესტავრაცია ჩაუტარდა. ამჟამად პალაცოში განთავსებულია ვენეციის უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და უცხო ენების ფაკულტეტები.
კატეგორია:ვენეციის სასახლეები
ნახორაგანი
ნახორაგანი — ბიზანტიელი ისტორიკოსების მიერ ეგრისის დიდ ომში ნახსენები სასანიანთა იმპერიის სამხედრო მეთაური. ეგრისში მეთაურად ჩაანაცვლა მერმეროე ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ. როცა სარდალი გახდა, პოლიტიკური ვითარება სასანიებს ემხრობოდა, რადგან ბიზანტიელი გენერლების მიერ ლაზთა მეფის გუბაზეს მკვლელობამ ლაზები განარისხა. ნახორაგანმა გაათავისუფლა ონოგურისი ალყისაგან და შემდგომ გაანადგურა ბიზანტიური ბაზა არქეოპოლისში. 556 წლის გაზაფხულზე, ნახორაგანმა დაიწყო ახალი თავდასხმა ნესუსზე 60 000 კაცით, ბესუსში მარტინიუსი და იუსტინე იყვნენ განლაგებული. მარტინიუსის მიერ სამშვიდობო წინადადებაზე უარის თქმის შემდეგ, ნაჩორაგანმა ალყა შემოარტყა ფაზისს, მაგრამ სასტიკად დამარცხდა. შემდეგ უკან დაიხია ქუთაისში, ცოტა ხნის შემდეგ სასანიანთა მეთაურობა ლაზიკაში თავის ქვეშევრდომ ვაფრიზესს დაუტოვა და დატოვა ყველა საჯარო, საერო და სამხედრო თანამდებობა და დასახლდა იბერიაში.
სახელი
ბერძნული სახელი ნახორაგან (Ναχοραγάν) ბიზანტიელი ისტორიკოსების მიერ ჩაწერილი სავარაუდოდ წარმოადგენს არა სახელს, არამედ შუა სპარსულ ტიტულ ნახორაგან-ს ან ნახორეგანს-ს. იგი შეესაბამება სირიულ ნხრგ-ს (ܢܟܘܪܓܢ, „გუბერნატორი“) და სომხური ტიტული ნახარარს, ორივე ნასესხებია შუა ირანული ენიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ეგრისის დიდი ომი
Polyrhachis similis
Polyrhachis similis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ხოლმოგორი (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 121 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 3 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
ტიკალი
ტიკალი (Tikal) – მაიას ცივილიზაციის უძველესი ქალაქი თანამედროვე გვატემალის ტერიტორიაზე, პეტენის დეპარტამენტში. ინდიელების დასახლება დაარსდა ძვ. წ. VII საუკუნეში. ახ. წ. V-IX საუკუნეებში იგი გახდა მაიას კულტურის ძირითდი ცენტრი. მკვლევარების შეფასებით, ამ პერიოდში მისი მოსახლეობა შეადგენდა 100-200 ათას ადამიანს. ქალაქი უკანასკნელმა მაცხოვრებლებმა X საუკუნეში მიატოვეს. სახელწოდება „ტიკალი“ მაიას ენაზე ნიშნავს „ადგილს, სადაც სულების ხმები ისმის“.
1979 წელს ტიკალი ეროვნული პარკის სტატუსით იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანეს.
შერვუდ ანდერსონი
შერვუდ ანდერსონი (Sherwood Anderson; დ. 13 სექტემბერი, 1876 — გ. 8 მარტი, 1941) — ამერიკელი ნოველისტი და მოკლე მოთხრობების მწერალი. მისი საუკეთესო ნაშრომია მოკლე მოთხრობების სერია უაინსბურგი, ოჰაიო. მან ზეგავლენა იქონია ისეთ დიდ მწერლებზე, როგორიცაა ერნესტ ჰემინგუეი, უილიამ ფოლკნერი, ჯონ სტაინბეკი, ჯერომ სელინჯერი, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი და ამოს ოზი.
ადრეული ასაკი
საბოლოოდ, მან ჩიკაგოში სარეკლამო განცხადებების შემდგენელად დაიწყო მუშაობა, სადაც უფრო წარმატებული გახდა. 1904 წელს მან ცოლად შეირთო კორნელია ლეინი, ოჰაიოს მდიდარი ოჯახის ქალიშვილი. მათ ეყოლათ სამი შვილი, კლივლენდში ცხოვრების პერიოდში და მოგვიანებით ელირიაში, სადაც იგი მართავდა საფოსტო-შეკვეთების ბიზნესსა და საღებავების საწარმოების ფირმებს.
1912 წლის ნოემბერში იგი ფსიქიკური აშლილობისგან იტანჯებოდა და სახლიდან გადაიკარგა, საიდანაც შემდეგ ოთხი დღე აღარ გამოჩენილა. მას, კლივლენდის აფთიაქში მიაგნეს, რომელსაც ოცდაათი მილი ფეხით გაევლო. მალე, მან ელირიაში თავისი საწარმოს პრეზიდენტის თანამდებობაც და ცოლშვილიც მიატოვა და ხელი მიჰყო მწერლობის შემოქმედებით ცხოვრებას. ანდერსონმა მთელი ეს ეპიზოდი აღწერა, როგორც, „მისი მატერიალისტური ცხოვრებისაგან გაქცევა“, რამაც მას სახელი მოუხვეჭა ახალგაზრდა მწერლებს შორის და იგი „გამბედაობის“ მაგალითად იქცა. ანდერსონი ჩიკაგოში დაბრუნდა და ისევ გამომცემლობისა და რეკლამირების კომპანიაში დაიწყო მუშაობა. 1916 წელს, იგი ლეინს ოფიციალურად გაშორდა და ცოლად შეირთო ტენესი მიტჩელი.
ნოველისტი
ანდერსონის პირველი რომანი, „ვინდი მაკპერსონის ვაჟი“, დაიბეჭდა 1916 წელს, რომელსაც სამი წლის შემდეგ მოჰყვა მისი მეორე მნიშვნელოვანი ნაწარმოები „მამაკაცების მარში“. თუმცა, ყველაზე მეტად იგი ცნობილია მისი ურთიერთგადაჯაჭვული მოკლე მოთხრობების კრებულით უაინსბურგი, ოჰაიო, რომელიც დაბეჭდილ იქნა 1919 წელს. მისი თქმით მოთხრობა „ხელები“, რომლითაც იწყება სიუჟეტი, იყო პირველი „ნამდვილი“ ამბავი რომელიც მას ოდესმე დაუწერია. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოკლე მოთხრობები ძალიან პოპულარული იყო, მან რომანების წერის აუცილელობაც იგრძნო. 1920 წელს, მან გამოაქყვეყნა  რომანი „საცოდავი თეთრი“, რომელიც საკმაოდ წარმატებული გამოდგა.
1923 წელს, ანდერსონმა გამოაქვეყნა რომანი „ბევრი ქორწინება“, რომლის თემასაც იგი განაგრძობდა თავის შემდგომ ნაწარმოებებშიც. ამ რომანს ჰყავდა თავისი უარყოფითად შემფასებლები, თუმცა კრიტიკა მთლიანობაში მაინც დადებითი აღმოჩნდა. მაგალითად სკოტ ფიცჯერალდს „ბევრი ქორწინება“ ანდერსონის შესანიშნავ ნაწარმოებად მიაჩნდა.
1924 წლის დასაწყისში, ანდერსონი ცხოვრობდა ისტორიულ „პონტალბას აპარტამენტებში“ (კ. 540- წმინდა პეტრეს  ქუჩა), რომელიც მდებარეობდა  ჯეკსონის მოედნის მიმდებარე ტერიტორიებზე  ახალ ორლეანში. აქვე იკრიბებოდნენ ანდერსონი და მისი მეუღლე უილიამ ფოლკნერთან, კარლ სენდბერგთან, ედმუნდ უილსონთან და სხვა გამოჩენილ ლიტერატორებთან ერთად. აქ დაწერა მან მისი ორაზროვანი და ემოციური მოკლე მოთხრობა „შეხვედრა სამხრეთში“, რომელიც  ფაქტობრივად ეხებოდა უილიამ ფოლკნერს, ხოლო 1925 წელს „ბნელი სიცილი“, რომანი რომელიც დაფუძნებულია მის ახალ ორლეანურ თავგადასავლებზე. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი ახლა ბეჭდვიდან ამოღებულია, (და რომელზედაც ერნესტ ჰემინგუეიმ სატირა შექმნა თავისი რომანით „გაზაფხულის ნიაღვარი“), იგი იყო ერთადერთი ბესტსელერი შერვუდ ანდერსონისა.
ხელახალი ქორწინება
ანდერსონის მესამე ქორწინება ელიზაბეტ პროლიზე, ასევე წარუმატებელი გამოდგა; და 1933 წელს იგი ელეანორ კოპენჰავერზე დაქორწინდა, რომელსაც ხვდებოდა 1928 წლიდან, მისი გაცნობის დღიდან. ისინი მოგზაურობდნენ და ხშირად ერთად სწავლობდნენ. ასევე აქტიურად იყვნენ ჩაბმული პროფკავშირის მოძრაობაში. 1930 წელს, ანდერსონმა გამოაქვეყნა მოკლე მოთხრობების სერია „სიკვდილი ტყეში“, ესეები „საგონებელში ჩავარდნილი ამერიკა“ და რომანი „კიტ ბრენდონი: პორტრეტი“.
1932 წელს, ანდერსონმა თავისი რომანი “სურვილის მიღმა“, კოპენჰავერს მიუძღვნა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი შემოქმედების ბოლო პერიოდში იგი ნაკლებ გავლენიანი იყო, ბევრი მისი მნიშვნელოვანი პროზის ასპექტები წარმოჩენილი იყო ამ პერიოდის ნაწარმოებებშიც, რომლებიც ზოგადად, მიჩნეული იყო როგორც უფრო ნაკლები დონის ნაშრომები, მის სხვა ნაწარმოებებთან შედარებით. მოგვიანებით, ერნესტ ჰემინგუეიმ „სურვილის მიღმა“ სატირულად მოიხსენია თავის რომანში ქონა თუ არქონა (1937), სადაც მწერალი უმნიშვნელო პერსონაჟად ჰყავს გამოყვანილი, რომელიც მუშაობს რომან „გასტონიაზე“.
გარდაცვალება
ანდერსონი გარდაიცვალა 64 წლის ასაკში, როდესაც საკრუიზო ხომალდით სამხრეთ ამერიკისაკენ მიემგაზვრებოდა. 1941 წლის მარტში, რამდენიმე დღიანი მუცლის ტკივილების შემდეგ, რომელიც შემდეგ პერიტონიტში გადაიზარდა, ანდერსონი და მისი მეუღლე საკრუიზო ლაინერ „სანტა ლუსიადან“ ნაპირზე გადმოვიდნენ და მწერალი კოლონის პანამა, საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც იგი 8 მარტს გარდაიცვალა. გაკვეთის შედეგად დადგინდა, რომ მას შემთხვევით, კბილსაჩიჩქნი ჰქონია გადაყლაპული მარტინის კოკტეილის სმის ან საუზმობის დროს.
შერვუდ ანდერსონი დაკრძალეს მარიონში ვირჯინია, რაუნდ ჰილის სასაფლაოზე. მისი საფლავის ეპიტაფიაზე ვკითხულობთ: „სიცოცხლე, და არა სიკვდილი არის დიდი თავგადასავალი“.
1971 წელს, ანდერსონის უკანასკანელი სახლი ტრაუტდეილში ვირჯინია, რომელიც ცნობილია ასევე რიფშინის ფერმის სახელით, გამოცხადებულ იქნა ეროვნულ ისტორიულ ღირსშესანიშნაობად და მისი მონახულება შესაძლებელია წინასწარი შეთანხმებით.
ნაწარმოებები
thumb|right|180px| "უაინსბურგი, ოჰაიო"-ს პირველი გამოცემა'
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:დაკარგული თაობის მწერლები
ძვ. წ. 492
გარდაიცვალნენ
*
ტემპურა
მინი|კრევეტების და ბოსტნეულის ტემპურა ტემპურა (天ぷら ან 天麩羅 (ტენპურა), [tempɯɾa]) არის იაპონური კერძი, რომელიც ჩვეულებრივ შედგება ზღვის პროდუქტებისგან, ხორცისაგან და ბოსტნეულისგან, რომლებიც ძალიან თხელ, თხევად ცომშია ამოვლებული და შემწვარი. კერძი მე-16 საუკუნეში ნაგასაკში მცხოვრებმა პორტუგალიელებმა შექმნეს, როცა ადგილობრივებს გააცნეს საკვების თხელ ცომში ამოვლების და შეწვის ტექნიკა.
წარმოშობა
ადრეულ იაპონიაში საკვები ან ყოველგვარი ცომის/ფქვილის გარეშე, ან ბრინჯის ფქვილთან ერთად იწვებოდა. მაგრამ, მე-16 საუკუნის დასასრულს ნაგასაკში ჩასულმა პორტუგალიელმა ემიგრანტებმა ადგილობრივებს ფქვილისა და კვერცხის თხევად მასაში ბოსტნეულების ამოვლება და შეწვა ასწავლეს. მსგავსი საკვები პორტუგალიელ კათოლიკეებს განსაკუთრებით სჭირდებოდათ კათოლიკური მარხვის დროს. თავდაპირველი ვერსიითს მიხედვით, ტემპურა ცხიმში იწვებოდა ფქვილით, წყლით, კვერცხითა და მარილით; ახლანდელი ვერსიისგან განსხვავებით, მას სოუსის გარეშე მიირთმევდნენ.
ტოკიოს ყურეს არეაში საკვები დახლების გავრცელებასთან ერთად, მე -17 საუკუნის დასაწყისში, ტემპურას ინგრედიენტებმა და მომზადებამ მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა. ყველაზე პოპულარული ტემპურა გახდა ზღვის პროდუქტებიგან დამზადებული ვერსია. ინგრედიენტებად ტემპურა მხოლოდ ფქვილს, კვერცხს და წყალს იყენებდა. იმის გამო, რომ ცომი ცივ წყალში მცირე რაოდენობით იყო შერეული, ცომი წებოვანი არ ხდებოდა და ტემპურას სპეციალურ, ხრაშუნა ტექსტურას აძლევდა. ამ დროში ასევე გავრცელდა ტემპურას მირთმევა იაპონური სოუსების თანხლებით.
დღეს იაპონიაში ტემპურას რეცეპტების ძირითადი ნაწილი მოდის "ტოკიოს სტილის (ტოკუგავას პერიოდის სტილის)" ტემპურადან, რომელიც გაჩნდა ედოს პერიოდში მდინარის პირას არსებული ზღვის პროდუქტების დახლებზე.
თანამედროვე ტემპურას რეცეპტი პირველად გამოქვეყნდა 1671 წელს რეცეპტების წიგნში, სახელწოდებით "料理献立抄". მეიძის ეპოქის შემდეგ, ტემპურა აღარ ითვლებოდა სწრაფი კვების კერძად, პირიქით, შევიდა მაღალი კლასის კერძებში.
მარცხნივ|მინი|პორტუგალიული ტემპურა
ეტიმოლოგია
სიტყვა "ტემპურა", ანუ თევზისა და ბოსტნეულის ცომში ამოვლების და შეწვის ტექნიკა მოდის ლათინური სიტყვა "tempora"-დან, რაც ნიშნავს "დროებას". ამ სიტყვას პორტუგალიელები იმ დღეებისთვის გამოიყენებდნენ, როცა კათოლიკები ხორცს არ ჭამენ. პორტუგალიაში დღესაც არის კერძი, რომელიც ძალიან ჰგავს ტემპურას, სახელწოდებით "peixinhos da horta", "ბაღის თევზები", რომელსაც მწვანე ლობიოს ცომში ამოვლებით და შეწვით ამზადებენ.
სავარაუდოდ, სიტყვა "ტემპურამ" პოპულარობა მოიპოვა სამხრეთ იაპონიაში და ფართოდ გამოიყენებოდა ცხელ ზეთში შემწვარი ნებისმიერი კერძის აღსაწერად, უკვე არსებული იაპონური საკვების ჩათვლით.
მომზადების პროცესი
მინი|სოკოს ტემპურა მსუბუქი ცომი მზადდება ძალიან ცივი წყლით და რბილი ხორბლის ფქვილით, რომელსაც ხშირად უმატებენ კვერცხს (განსაკუთრებით კვერცხის გული), სოდას ან გამაფხვიერებელს, სახამებელს, ზეთს ან/და სანელებლებს.
ბოსტნეულის ან ზღვის პროდუქტების თხელ ნაჭრებს ამოვავლებთ ცომში, შემდეგ კი ცოტა ხნით ვწვავთ ცხელ ზეთში, სანამ გარეგანი ოქროსფერ ფერს არ მიიღებს.
ტემპურას დამზადება თითქმის ყველა სახის ბოსტნეულისგან და ზღვის პროდუქტებისგანაა შესაძლებელი. ყველაზე გავრცელებული ზღვის პროდუქტებია: კრევეტები, კალმარები, სკალპი, კიბორჩხალა, აიუ (ტკბილი თევზი), ლოქო, თეთრი თევზი, პიქშა, სკაროსები და ა.შ.
ბოსტნეულია: ბამბუკის ყლორტები, ბროკოლი, გოგრა, წითელი და მწვანე ბულგარული, სტაფილო, ბადრიჯანი, მწვანე ლობიო, სოკო, ხახვი, კარტოფილი და ა.შ ბოსტნეულისგან დამზადებულ ტემპურას იასაი ტემპურა ჰქვია.
კა’პეზარო
thumb|300px|კა' პეზარო კა’ პეზარო (იტალ. Ca' Pesaro) — პომპეზური ბაროკოს სტილის სასახლე ვენეციის რაიონ სანტა-კროჩეში, დიდ არხზე.
შენობის თავდაპირველი პროექტი ეკუთვნის არქიტექტორ ბალდასარ ლონგენას (XVII საუკუნე), მშენებლობა დაასრულა ჯან-ანტონიო გასპარიმ 1710 წელს. სვეტების სიუხვე კონტრასტულია ლონგენას შედარებით ელეგანტური კა’რეცონიკოს სასახლისგან. ამჟამად შენობაში ვენეციის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმია განლაგებული, რომელშიც ინახება კლიმტის, ბონარის, შაგალის, კანდინსკის, კლეეს, რუალის, მატისის, მურის, მორანდის და სხვათა ნამუშევრები.
დემოკრატიული აღორძინების კავშირი
დემოკრატიული აღორძინების კავშირი, დაკ, აღორძინება — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მმართველი პარტია 1992-2004 წლებში.
ისტორია
პარტია დაარსდა 1992 წელს სახელწოდებით „საქართველოს აღორძინების აჭარის კავშირი“. „დემოკრატიული აღორძინების კავშირი“ დაერქვა 1998 წელს. პარტიის თავმჯდომარე დაარსებიდან დაშლამდე იყო ასლან აბაშიძე. დაარსების დღიდან პარტია ორიენტირებული იყო აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაზე, სადაც ის არჩევნებში მუდმივად იღებდა ხმათა 95%-ზე მეტს და უმაღლეს საბჭოში ჰყავდა აბსოლუტური უმრავლესობა.
2003 წელს ვარდების რევოლუციის შემდეგ მკვეთრად დაეცა აღორძინების რეიტინგი. 2004 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო ხმათა 6,01%. 2004 წლის მაისში აჭარაში ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ პარტია დაიშალა.
პოლიტიკური პლატფორმა
პარტია წარმოადგენდა რეგიონულ ინტერესებს და ითხოვდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ორგანოების მეტ დამოუკიდებლობას ცენტრისგან. პარტიის აზრით საბაზრო ეკონომიკასთან ერთად ეკონომიკური ზრდა უნდა წაეხალისებინა სახელმწიფო ორგანოებს სოციალური გარანტიების მეშვეობით. საგარეო პოლიტიკაში პარტია მხარს უჭერდა რუსეთთან მჭიდრო ურთიერთობებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
მუნდირი
მინი|მუნდირი მუნდირი (Montur, ფრანგ.-დან. monture, mundur), იგივეა, რაც უნიფორმა (ლათ. ერთგვაროვანი) — სტილით, თარგით, ქსოვილითა და ფერით ერთგვაროვანი სპეციალური, სამსახურეობრივი ტანსაცმელი. მუნდირი, ფორმა მისი მატარებლის ფუნქციის და ამა თუ იმ ორგანიზაციისადმი კუთვნილების სიმბოლოა. მუნდირი შეიძლება ჰქონდეს როგორც სამხედრო, ასევე სამოქალაქო ორგანიზაციებს.
მუნდირი, უნიფორმა აქვს პრაქტიკულად ყველა ქვეყნის შეიარაღებული ძალებს, პოლიციას, სახანძრო და საბაჟო სამსახურებს. ასევე შეიძლება ჰქონდეთ სამოქალაქო დაწესებულებატა წარმომადგენლებს, როგორებიც არიან რკინიგზელები, ფოსტალიონები, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მუშაკები, სამედიცინო დაწესებულებების მუშაკები და სხვა.