cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰეერი
ჰეერი (Heer) — ვერმახტის სახმელეთო ჯარები 1935-1945 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში მასში ჯამში 13.6-მა მილიონმა ჯარისკაცმა იმსახურა, რომელთაგან ნაწილი მოხალისედ იყო ჩაწერილი, დანარჩენები კი გაწვეულნი იყვნენ.
ჰიტლერის მიერ გერმანიის გადაიარაღების პროგრამის დაანონსებიდან მხოლოდ 17 თვის შემდეგ მოხერხდა წინასწარ დადგენილი გეგმის მიხედვით 36 დივიზიის შეკრება. 1937 წელს დამატებითი ორი კორპუსი შეიქმნა. 1938 წელს, ავსტრიის ანშლუსი ს შემდეგ, არმიას დაემატა კიდევ ოთხი კორპუსი, რომელიც ხუთ ავსტრიულ დივიზიას მოიცავდა.
ჰიტლერის მმართველობის ქვეშ გერმანული არმია აგრძელებდა პირველი მსოფლიო ომის დროს შემუშავებული ინოვაციური სამხედრო ტაქტიკებისა და ცნებების რეალიზებას, რომელიც გულისხმობდა საჰაერო და სახმელეთო ძალების ერთობლივ მოქმედებებს. ამას ემატებოდა გერმანული ტაქტიკები ალყაში მოქცევისა და „განადგურების“ შესახებ, რომელიც მიზნად ისახავდა მოწინააღმდეგე ჯარისა და მისი შესაძლებლობების სრულად განადგურებას, რაც მტრის სარდლობის მხრიდან უპირობო დანებებას გამოიწვევდა. ამ მიდგომების საშუალებით გერმანულმა არმიამ მეორე მსოფლიო ომის პირველ ორ წელიწადში სწრაფ გამარჯვებებს მიაღწია. სისწრაფისა და გამანადგურებელი ძალის გამო ომის წარმოების ამ ტაქტიკას „ბლიცკრიგი“ (ელვისებური ომი) ეწოდა.
ორგანიზაცია
1939-1940 წლებში ვერმახტი 12 მილიონზე მეტ ჯარისკაცს ითვლიდა, რომელიც 180-კაციან რამზებად, დივიზიებად (რომელიც სამ პოლკს ან 17 ათას ჯარისკაცს აერთიანებდა), სამხედრო კორპუსებად და ჯგუფებად იყოფოდა.
მესამე რაიხის ჯარისკაცები
გერმანელი ჯარისკაცები მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთ საუკეთესო მებრძოლებად არიან მიჩნეულნი, რაც განპირობებულია მკაცრი სამხედრო დისციპლინით, უბადლო პროფესიონალიზმით, კარგი აღჭურვილობით, მოტივირებითა და წვრთნებით. მიუხედავად იმისა, რომ მათი წარმატება მაღალტექნოლიგურ შეიარაღებასათან ასოცირდებოდა, აღსანიშნავია, რომ მეორე მსოფლიო ომის ბოლოსკენ ასეთ იარაღზე წვდომა მხოლოდ ერთეულებსღა ჰქონდათ.
ტაქტიკა და დისციპლინა
მარცხნივ|მინი|192x192პქ|გერმანელი ჯარისკაცები შეტევისთვის ემზადებიან, [[სტალინგრადის ბრძოლა]] გერმანელებმა სამხედრო წვრთნების მეთოდი იმ გამოცდილებას დაუქვემდებარეს, რომელიც სხვადასხვა ბრძოლაში მონაწილეობით დაუგროვდათ. სტრატეგია კონკრეტული მისიისთვის განსაზღვრულ ტაქტიკას გულისხმობდა და სწორედ ამის მიხედვითაც გასცემდნენ მთავარ დირექტივებს, ხოლო დივიზიებისა თუ პოლკების მეთაურები კონკრეტულ ბრძოლაზე მორგებულ გადაწყვეტილებას თვითონ იღებდნენ. ამდენად, ვერმახტსა და მის სახმელეთო ჯარებს, ტაქტიკური თვალსაზრისით, უდიდესი მოქნილობა ჰქონდა, ჯარისკაცებსაც პროფესიონალიზმის ინდივიდუალური, მაღალი დონე სჭირდებოდათ, ამ წნეხისთვის რომ გაეძლოთ.
აღჭურვილობა და შეიარაღება
გავრცელებული პოპულარული აზრის მიუხედავად, რომ გერმანული ჯარი სრულად მექანიზებული ულმობელი არმია იყო, ეს არაა სიმართლე. 1941 წლისთვის ჯარის 74-დან 80 პროცენტამდე არ იყო მექანიზებული. ცოცხალი ძალების სწრაფად გადასაყვანად გერმანელი ქვეითები რკინიგზაზე იყვნენ დამოკიდებული, ქალაქგარეთ ტრანსპორტის გამწევ ძალად კი დიდი რაოდენობით ცხენებს იყენებდნენ. მოტორიზებული ნაწილების პროცენტულობა ომის მსვლელობასთან კიდევ უფრო მცირდებოდა ტექნიკის მძიმე დანაკარგების გამო. 1944 წელს დაახლოებით 85 პროცენტი ჯარისა არამოტორიზებული იყო. მინი|191x191პქ|[[MP 40-ებით შეიარაღებული გერმანელები, სტალინგრადის ბრძოლა.]] გერმანელი სამხედროების სტანდარტული უნიფორმა შედგებოდა მუნდირისა და შარვლისგან, რომელიც სახასიათო ნაცრისფერ-მწვანე ნაჭრისგან იკერებოდა. თუმცა ომის მსვლელობასთან ერთად, იქმენბოდა ალტერნატიული, გარემო პირობების საჭიროებების მიხედვით შექმნილი უნიფორმებიც. 1943 წლის შემდეგ უნიფორმის დიზაინი გარკვეულწილად შეიცვალა, რომლის შედეგადაც ის უფრო თანამედროვე და ფუნცქიური გახდა. სხვადასხვა რაზმის სამოსს კამუფლაჟი დაემატა, თუმცა ეს უკანასკნელი ძირითადად მაინც უფრო ელიტური შენაერთებისთვის იყო განკუთნვილი, მაგალითად, SS-ისა და ფალშირმიაგერის წევრებისთვის. სტანდარტული ფეხსაცმელი ტყავის ჩექმები იყო, რომელსაც შავად ღებავდნენ და ლანჩებს ლითონის ლურსმნებით აჭედებდნენ, ქუსლები კი რკინის ჰქონდა. ასეთი ფეხსაცმელი მყარი და გამძლე იყო. ომის მსვლელობასთან ერთად ტყავის ჩექმები თანდათან დაბალყელიანი თასმებით შესაკრავი ფეხსაცმელებით ჩანაცვლდა. მარცხნივ|მინი|164x164პქ|გერმანული უნიფორმები და ჩაფხუტების ატრიბუტები: ბადე კამუფლირების მიზნით მცენარეულობის დასამაგრებლად, ზონარი სხვადასხვა ნივთების ჩაფხუტზე დასამაგრებლად, კამუფლირებული ნაჭერგადაკრული ჩაფხუტი და ჩაფხუტი ატრიბუტების გარეშე გერმანელი სამხედროების ჩაფხუტები 1 კილოგრამს იწონიდა და ის ფოლადისგან მზადდებოდა. პირველი მსოფლიო ომის დროს შემუშავებულ ამ ჩაფხუტებს გერმანელები „ შტალჰელმს “ (გერმ. „ფოლადის ჩაფხუტი“) უწოდებდნენ. ჩაფხუტებზე დატანებული იყო კონკრეტული საჯარისო ნაწილის ნიშანი ჯარისკაცის სამხედრო ნაწილის ადვილად ამოსაცნობად.
ვერმახტის ქვეითები თან ატარებდნენ ტყავის სავაზნეებს, რომელშიც ხუთი ვაზნის ორი შეკვრა ეტეოდა; სამზარეულოს აღჭურვილობას, რომელიც ალუმინის ყუთით ზურგზე ჰქონდათ მოკიდებული; კამუფლირებულ პონჩოს, რომელსაც საბნად ან კარვად იყენებდნენ; წყლის მათარას; დაბოლოს აირწინაღს, რომელიც სპეციალური ცილინდრული ფორმის რკინის კონტეინერით დაჰქონდათ. სამხედროებს ასევე გააჩნდათ ინდივიდუალური 25.4 სმ-იანი ნიჩბები თხრილების ამოსათხრელად. მინი|191x191პქ|[[StG 44-ით შეიარაღებული გერმანელი გრენადერი, არდენის ბრძოლა, 1944 წლის დეკემბერი.]] ცეცხლსასროლი იარაღებიდან ყველაზე გავრცელებეული იყო მაუზერის ხელით გადასატენი Karabiner 98k შაშხანები, რომელიც 7.92 მმ-იან ვაზნებს იყენებდა. ომის მსვლელობასთან ერთად გამოჩნდა ნახევრადავტომატური შაშხანებიც, მაგალითად,      Gewehr 43, თუმცა სხვა მეომარი მხარეებისგან განსხვავებით (აშშ, საბჭოთა კავშირი), გერმანია მაინც ხელით გადასატენ Karabiner 98k შაშხანებზე დამოკიდებული დარჩა ომის ბოლომდე, ვინაიდან Gewehr 43-ის წარმოება ვერ ხდებოდა დიდი რაოდენობით ომის წაგების გზაზე მდგარი გერმანიის შეზღუდული რესურსების გამო. გერმანულ ჯარში ავტომატური იარაღებიდან ყველაზე გავრცელებული იყო ხელით გადასატანი ტყვიამფრქვევი MG 42 (ისროდა 7.92×57 მმ მაუზერის ვაზნებს) და MP 40 პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც პარაბელუმის ვაზნებს იყენებდა. MP 40-ს 32 ვაზნიანი ტევადობის მჭიდი ჰქონდა. ომის ბოლო წლებში გამოჩნდა ჰუგო შმაისერის მიერ შექმნილი ინოვაციური ავტომატური შაშხანა Sturmgewehr 44. ვერმახტს სურდა, სწორეს ეს ავტომატური შაშხანა გამხდარიყო გერმანული არმიის სტანდარტული იარაღი, თუმცა ამ შემთხვევაშიც, ამ იარაღმა ვეღარ მოასწრო ომის მსვლელობაში გარდატეხის შეტანა იმდროინდელი გერმანიის მძიმე ეკონომიკურ-მატერიალური მდგომარეობისა და ფრონტის ხაზზე მასიური უკანდახევებისა და დანაკარგების ფონზე.
გერმანელი ქვეითების ხისსახელურიანი ხელყუმბარები ფუძის გახსნითა და თოკის გამოქაჩვით აქტიურდებოდა. 1943 წლიდან ჯარის შეიარაღებას დაემატა ტანკსაწინააღმდეგო იარაღები, როგორებიც იყო პანცერშრეკი და პანცერფაუსტი.
სამხედრო დანაშაულები და ვერმახტის დასასრული
ვერმახტი და მისი სახმელეთო არმია ჰოლოკოსტისა და სხვა მძიმე დანაშაულების მონაწილე იყო, ნაცისტური მთავრობა გერმანელ ჯარისკაცებს „დაბალი რასის“ (გერმ. „Untermensch“) გენოციდისთვის იყენებდა. გერმანულმა ჯარმა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მრავალი ხოცვა-ჟლეტა, სამხედრო ტყვეთა დახვრეტა, მასიური გაუპატიურება და ძარცვა ჩაიდინა. ნიურბერგის პროცესზე გერმანიის სარდლობის უმეტესობა ომის დამნაშავედ სცნეს.
გერმანიის სახმელეთო არმია - ჰეერი - ოფიციალურად ომის დასრულებისთანავე არ დაშლილა, მისი რამდენიმე ბოლო დარჩენილი დივიზია 1946 წელს დაიშალა. ამავე წელს გერმანიას ჯარის ყოლის უფლება ჩამოერთვა და ეს შეზღუდვა დასავლეთ გერმანიის ბუნდესვერის შექმნამდე - 1956 წლამდე - გაგრძელდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის სამხედრო ისტორია კატეგორია:ვერმახტი კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
ზამბეზის რეგიონი
ზამბეზის რეგიონი (Zambezi Region) (2013 წლის 8 აგვისტომდე კაპრივი (Caprivi Region)) — ნამიბიის 14 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს კაპრივის ზოლის აღმოსავლეთ ნაწილში, რის გამოც მიიღო თავისი დასახელება. ფართობი შეადგენს 14 528 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 90 596 ადამიანი. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კატიმა-მულილო.
ისტორია
ტერიტორიის ნაწილის გადაცემა, რომელიც იძლეოდა სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში გერმანიის პროტექტორატიდან მდინარე ზამბეზიმდე შეღწევას და ამავდროულად დიდი ბრიტანეთის „სესილია როდსის“ სამხრეთაფრიკული კომპანიის ექსპანსიის შეზღუდვას პორტუგალიური ანგოლის ტერიტორიაზე, გათვალისწინებული იყო ზიმბაბვეს შეთანხმებით, მაგრამ „კაპრივის ზოლის“ ფაქტობრივი მიერთება შედგა მხოლოდ 1891 წელს. „კაპრივის ზოლმა“ თავისი სახელწოდება მიიღო 1889—1895 წლებში გერმანიის იმპერიის ყოფილი კანცლერის — ლეო ფონ კაპრივის გვარისგან.
„კაპრივის ზოლის“ გამოყოფამ შედეგად მოიტანა ლოზის (ბაროტსე) ხალხის ეთნიკური ტერიტორიის გახლეჩა, რომლის დიდი ნაწილი დარჩა ბაროტსელენდში, რომელიც 1885 წლიდან გახდა დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატი და მოგვიანებით ბრიტანელების მიერ ჩართული იქნა მათსავე პროტექტორატში — ჩრდილოეთი როდეზია. ზამბიის რესპუბლიკისთვის დამოუკიდებლობის მიცემის დროს ლოზის ხალხის წარმომადგენლები რამდენიმეჯერ გამოვიდნენ მოთხოვნით „კაპრივის ზოლის“ აღმოსავლეთი ნაწილის ზამბიისთვის გადაცემის თაობაზე, მაგრამ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ხელისუფლება უარს ამბობდა განეხილა ეს წინადადება.
1968 წელს, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ხელისუფლებამ აპართეიდის პოლიტიკის ფარგლებში სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში შექმნა 11 ეთნიკური ჰოუმლენდი. ამასთან, «კაპრივის ზოლის» დასავლეთი ნაწილი ჩართული იქნა კავანგოლენდის ჰოუმლენდის შემადგენლობაში, ხოლო აღმოსავლეთმა ნაწილმა შეადგინა აღმოსავლეთ კაპრივის ჰოუმლენდი.
1977 წელს აღმოსავლეთ კაპრივის ჰოუმლენდმა მიიღო შიდა თვითმმართველობა, როგორც «კაპრივის სახელმწიფო», შეიქმნა საკანონმდებლო კრება და მთავრობა, დაწესდა გერბი და დროშა. «კაპრივის სახელმწიფოს» დროშა გახდა სიგანეში ოთხი თანაბარი ზოლი — შავი, თეთრი, ცისფერი და მწვანე, თეთრ და ცისფერ ზოლზე გამოხატული იყო ერთმანეთისკენ მიმართული, თავაწეული ხორთუმებით ურთიერთგადახვეული ორი შავი სპილო.
1990 წელს ნამიბიის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების დროს კავანგოს და კაპრივის სახელმწიფოები შეყვანილები იყვნენ ნამიბიის შემადგენლობაში და გაუქმდნენ თავიანთ გერბებთან და დროშებთან ერთად.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ზამბეზის რეგიონი იყოფა 8 ოლქად:
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის რეგიონები
საქართველოს პროფესიული კავშირების ცენტრი
საქართველოს პროფესიული კავშირების ცენტრი — შრომის საკითხი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისათვის უმნიშვნელოვანესი იყო. პირველი მაისის დღესასწაული დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ იმ მცირე რაოდენობის უქმე დღეთა შორის შეიტანეს, რომელსაც რესპუბლიკა აცხადებდა.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა გამოსცემდა კანონებს, რომელიც მიმართული იყო მშრომელთა უფლებების დაცვისაკენ. თავად ქვეყნის კონსტიტუციის ცალკე თავში „სოციალ-ეკონომიკური უფლებანი“ გაცხადებული იყო შრომის თავისუფლებასთან, მშრომელთა უფლებებისა და შრომის სტანდარტების დაცვასთან დაკავშირებული საკითხები. დამოუკიდებლობის პერიოდში საქართველოში 113 პროფესიული გაერთიანება არსებობდა, მათგან 33 თბილისში, ხოლო 80 საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. პროფესიულ კავშირების წევრთა რაოდენობა 54 700-ს აღემატებოდა, მათგან ნახევარზე მეტი თბილისში იყო თავმოყრილი. პროფესიული კავშირის ცენტრი თბილისში მდებარეობდა, ე. წ. „შრომის სასახლეში“. პროფესიული კავშირის მნიშმვნელოვანი ცენტრები იყო ფოთში, ბათუმში, ქუთაისში, ტყიბულსა და ჭიათურაში. 1919 წლის 11-16 აპრილს თბილისში გაიმართა პროფესიული კავშირების პირველი ყრილობა, რომელშიც მონაწილეობდა 87 კავშირის 198 დელეგატი. ყრილობის დღის წესრიგში შედიოდა: შრომის სამინისტროს მუშაობა, ფასებისა და ხელფასების დამოკიდებულება, შრომის ბაზარი, დღევანდელი მომენტი და პროფკავშირთა ამოცანები. ყრილობაში მონაწილეობდა მიწათმოქმედებისა და შრომის მინისტრის მოადგილე გიორგი ერაძე. ყრილობამ მიიღო გადაწყვეტილება, შრომის სამინისტროსთან ერთად შეექმნა სატარიფო პალატა, რომელიც დაარეგულირებდა შრომით დავებსა და ხელფასებთან დაკავშირებულ საკითხებს. პროფესიული კავშირების ცენტრი ხშირად მონაწილეობდა გაფიცვებში.
პროფესიული კავშირი ეთნიკური სიჭრელითაც გამოირჩეოდა, გამომდინარე იქიდან, რომ პროლეტარიატთა მნიშვნელოვან ნაწილს სომხები და რუსები შეადგენდნენ. მუშათა გაერთიანებები პოლიტიკური საკითხების გადაჭრის პროცესში აქტიურად იყო ჩართული. პროფესიული კავშირების ცენტრი 1920 წელს გეგმავდა დელეგაციის გაგზავნას რუსეთის საბჭოთა მთავრობასთან. დელეგაციის წევრები აირჩიეს კიდეც, თუმცა საბჭოთა რუსეთმა დელეგაცია არ მიიღო. პროფკავშირების ცენტრი 1921 წლის თებერვალში აქტიურად იყო ჩართული დამოუკიდებლობის დაცვისათვის ბრძოლაში, უშუალოდ ბრძოლებში მონაწილეობის გარდა, აქვეყნებდა მუშებისადმი მიმართვებსა და მოწოდებებს.
ფირილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ფირილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დიუნიამალილარი
დიუნიამალილარი (Dünyamalılar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	5 968 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეილაგანის რაიონის სოფლები
სპაგეტის ხე
სპაგეტის ხე — სპეციალურად BBC-ის მიერ საპირველაპრილოდ გამოგონილი ხე, რომლის შესახებაც ტელევიზიამ დოკუმენტური ფილმი მოამზადა. მოკლემეტრაჟიან ფილმში, რომელიც BBC-ის ეთერში 1957 წლის 1 აპრილს გავიდა, ნაჩვენებია სპაგეტის მოსავლის აღება შვეიცარიის კანტონ ტეჩინოში. იმდროისათვის ცნობილი რადიო და სატელევიზიო წამყვანი რიჩარდ დიმბლები ახმოვანებს სცენებს და ყვება შვეიცარიასა და იტალიაში სპაგეტის წარმოების, მარტში მოსალოდნელი ყინვისაგან სპაგეტის ხის დაცვის, თბილი ზამთრის პირობებში განსაკუთრებით დიდი ოდენობის მოსავლისა და „სპაგეტის ხოჭოების“ განადგურების შესახებ. ფილმი გადაღებულია ინგლისის ქალაქ სენტ-ოლბანსსა და შვეიცარიაში.
დოკუმენტური ფილმი წარმოადგენდა პირველი აპრილის ხუმრობას. გადაცემას დაახლოებით რვა მილიონმა მაყურებელმა უყურა, მათგან რამდენიმე ასეულმა კი გადაცემის დასრულების შემდეგ BBC-ში დარეკა, რათა ეკითხათ, მართლა ხეზე იზრდება თუ არა სპაგეტი; ზოგიერთი მათგანი კითხულობდა, როგორ უნდა მოეშენებინა სპაგეტი. 1950-იან წლებში ინგლისში სპაგეტი არ იყო ყოველდღიური საკვები და ჯერ კიდევ ეგზოტიკურ დელიკატესად ითვლებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:BBC კატეგორია:იუმორი
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი (Высоко-Петровский монастырь) — მამათა სტავროპიგიალური მართლმადიდებლური მონასტერი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია 1380 წელს. მდებარეობს პეტროვკის ქუჩაზე.
ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
სავარაუდოდ დაარსებულია 1315 წელს, კიევისა და ვლადიმირის მიტროპოლიტის პეტრეს მიერ. წერილობით წყაროებში ცნობილია 1317 წლიდან. თანამედროვე არქიტექტურული კომპლექსის ძირითადი ნაწილი აგებულია XVII-XVIII საუკუნეებში. 1929 წელს ბოლშევიკებმა დახურეს. მონასტრის მოღვაწეობა აღდგა 2009 წელს. 2015 წელს მონასტერმა აღნიშნა დაარსებიდან 700 წლისთავი.
სამონასტრო ანსამბლი
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტრის ანსამბლი წარმოადგენს არქიტექტურული ძეგლების კომპლექსს, რომელთა უდიდესი ნაწილი აგებულია ბოარ ნარიშკინების მიერ XVII საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში.
თავდაპირველად მონასტერი იყო ხისგან აგებული. 1514 წელს იტალიელმა არქიტექტორმა ალევიზ ნოვიმ ააგო პირველი ქვის ტაძარი პეტრე მიტროპოლიტის სახელზე და ხის ტაძარი ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. XVII საუკუნის დასაწყისში მონასტერს შემოავლეს ქვის გალავანი.
1671 წელს მონასტრის ტერიტორია ორჯერ გაფართოვდა ნარიშკინების ეზოს ხარჯზე, ხოლო 1690-1694 წლებში ააგეს ბოგოლიუბსკის ტაძარი ღვთიმშობლის კვართის ტაძრის ადგილზე; სერგიევის ეკლესია სატრაპეზოსთან ერთად; კარიბჭის ღვთისმშობლის კვართის სახელობის ეკლესია ორიარუსიანი სამრეკლოთი და წინამძღვრის სახლით, ასევე დამხმარე ნაგებობები. ტაძრის შემადგენლობაში შედიოდა ასევე ორი სათნოების სახლი, რომელიც მდებარეობდა პეტროვის ქუჩის კუთხეში და პეტროვსკის ბულვარში.
XVII საუკუნის მონასტრის დაგეგმარება მოიცავდა მონასტრის ორ ეზოს: ჩრდლოეთისას (საზეიმო) და სამხრეთისას (სამეურნეო). ჩრდილოეთის ეზოს ცენტრში აგებული იყო პეტრე მღვდელთმთავრის ეკლესია, რომლის სიმეტრიულადაც იდგა ბოგოლიუბსკის ეკლესია, ხოლო სამხრეთით - სერგიევის ეკლესია.
გეორგ შტეტცელი
გეორგ შტეტცელი — (გერმ. Georg Stötzel) (დ. 2 ივნისი, 1936) — გერმანელი ენათმეცნიერი. გერმანისტი. დიუსელდორფის უნივერსიტეტის ემერიტირებული პროფესორი.
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი
სამონასტრო ანსამბლი
1744-1750 წლებში სამრეკლოსა და ძმათა კორპუსებს შორის ააგეს ეკლესია ტოლგის ღვთსმშობლის ხატის სახელზე. 1753-1755 წლებში სამხრეთის ეზოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში ააგეს პახომი დიდის სახელობის ეკლესია, რომელიც მოგვიანებით აკურთხეს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელზე.
გეორგ შტეტცელი
განსწავლის წლები
გეორგ შტეტცელი სწავლობდა გერმანისტიკას, ანგლისტიკასა და ფსიქოლოგიას მარბურგში, ბონსა და აბერდინის უნივერსიტეტებში.
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი
სამონასტრო ანსამბლი
1901 წელს ორი ხის სათნოების სახლის ადგილზე ააგეს სამსართულიანი საშემოსავლო სახლი, არქიტექტორ ივან ბონის პროექტის მიხედვით. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ აღნიშნული შენობა აღარ ეკუთვნის მონასტერს, ამჟამად მასში განთავსებულია ბინები და ბუტიკები. 1990-იან წლებში დააშენეს მეოთხე სართული.
გეორგ შტეტცელი
განსწავლის წლები
მისი 1963 წელს ქალაქ მარბურგში დაცული საპრომოციო ნაშრომი შეეხებოდა დიალექტური გეოგრაფიის პრობლემატიკას.
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი
სამონასტრო ანსამბლი
1952 წელს დაიწყო სამონასტრო ანსამბლის რესტავრაცია, რომელიც მიმდინარეობდა არქიტექტორ ბ. დედუშენკოს ხელმძღვანელობით. გაიწმინდა მონასტრის ტერიტორია, წარიმართა არქეოლოგიური გათხრები. დედუშენკომ აღმოაჩინა XIV-XV საუკუნეების ეკლესიის ნაშთები.
ტოპონიმიკა
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერმა დიდი გავლენა იქონია მიმდებარე ტერიტორიისა და მოსკოვის ტვერის რაიონის ქუჩების ტოპონიმიკაზე. ქუჩას, რომელზეც მვებარეობს ეკლესია, ეწოდება პეტროვკა, იგი ფიქსირდება წყაროებში XVII საუკუნის დასაწყისიდან და არასოდეს არ შეცვლილა მისი დასახელება. 1591 წელს ბელგოროდის კედლის დასრულების შემდეგ მის ერთ-ერთ ჭიშკარს მონასტრის სახელიდან გამომდინარე ეწოდა  პეტროვსკის კარიბჭე. XIX საუკუნეში პეტროვსკი ასევე უწოდეს ბულვარს, ასევე არსებობს ქუჩა პეტროვსკის ხაზი, სავაჭრო ცენტრი პეტროვსკის პასაჟი (ააგეს 1906 წელს, არქიტექტორი სერგეი კალუგინი), მოგვიანებით ასევე შეიქმნა პეტროვსკის შესახვევი (რომელსაც ეს სახელი უწოდეს 1922 წელს),
გეორგ შტეტცელი
განსწავლის წლები
1968 წელს მარბურგში გეორგ შტელტცელმა დაიცვა თავისი საჰაბილიტაციო შრომა უკუქცევით ზმნებზე გერმანულში. შვიდი წლის შემდეგ კი იგი მიწვეულ იქნა გერმანული ფილოლოგიისა და ლინგვისტიკის კათედრაზე დიუსელდორფის ჰაინრიხ ჰაინეს უნივერსიტეტში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გერმანელი ენათმეცნიერები კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1960
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი
ისტორია
ვისოკო-პეტროვსკის მონასტრის ქტიტორები სხვადასხვა დროს იყვნენ დიმიტრი დონელი, ივანე კალიტა, ვასილი III, მეფე ალექსი I რომანოვი და იმპერატორი პეტრე I დიდი.
დაარსება
პირველად მონასტერს მოიხსენიებს XV საუკუნის როგოჟელი ჟამთააღმწერელი, მის მიხედვით 1379 წელს ვისოკო-პეტროვსკის მონასტრის არქიმანდრიტი იოანე თან გაჰყვა კონსტანტინოპოლში არქიმანდრიტ მიტიას, როდესაც ეს უკანასკმენლი გაემგზავრა სრულიად რუსეთის მიტროპოლიტის თანამდებობაზე დანიშვნის მიზნით.
არსებობს მონასტრის დაარსების ორი ძირითადი ვერსია. პირველი ვერსიის თანახმად, მონასტერი დააარსა კიევისა და სრულიად რუსეთის მიტროპოლიტმა პეტრემ კრემლის მახლობლად, მდინარე ნეგლინაიის მაღალ ნაპირზე. ეკლესია იყო მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელობის. ეს მოხდა ან 1315-1317 წლებში, როდესაც მიტროპოლიტი პეტრე დაუახლოვდა ივანე კალიტას, ან 1326 წელს, როვესაც პეტრემ სამიტროპოლიტო კათედრა გადაიტანა ვლადიმირიდან მოსკოვში და რომელიც, მხოლოდ XVI საუკუნის დასაწყისში აკურთხეს მოსკოვის პატრიარქის პეტრეს სახელზე. ძველი ეკლესიის პირველი წმინდანების სახელი შესაძლოა შემორჩა მხოლოდ კარიბჭის პეტრე-პავლეს ეკლესიას, რომელიც ააგეს XVIII საუკუნეში.
ასევე არსებობს მესამე ვერსიაც, რომელიც მონასტრის დაარსებას მიაწერს  დიმიტრი დონელს. ამ ვერსიის თანახმად დიმიტრი დონელმა მონასტერი დააარსა კალიტას დროინდელი ეკლესიის ადგილზე, ან აღადგინა უკვე არსებული მონასტერი 1380 წელს, კულიკოვოს ბრძოლიდან დაბრუნების შემდეგ, რუსთა არმიის გამარჯვების აღსანიშნავად.
სხვა მონაცემებით, მონასტრის ხის ეკლესია გაანადგურეს თათრებმა 1382 წელს თოხთამიშ-ხანის გამანადგურებელი თავდასხმის შედეგად და განახლდა მთავარ დიმიტრი დონელის ძალისხმევით. დიდი მთავრის ბრძანების შესაბამისად მონასტერში ააგეს ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი. ხატისა, რომელიც მოსკოველი რიურიკოვიჩების რიგებში განსაკუთრებული პატივისცემით სარგებლობდა.
XV-XVII საუკუნეები
შუა საუკუნეებში მოსკოვის ისტორიაში ხშირი იყო მტრების შემოსევებისა და ხანძრების რიცხვი, რომელმაც გააუკაცრიელა ხის ქალაქი. განსაკუთრებით ძლიერი იყო 1493 წლის ხანძარი, რომლის დროსაც დაიწვა ნახევარი ქალაქი, მათ შორის ხისგან აგებული მონასტრის შენობებიც. ცეცხლში დაიღუპა დაახლოებით 200 ადამიანი, მათ შორის ვისოკო-პეტროვის მონასტრის რამდენიმე მოსახლე.
შემდეგი განადგურება მონასტერმა განიცადა 1611 წელს პოლონეთ-რუსეთის ომის დროს. 1912 წელს პოლონელების განდევნის შემდეგ მონასტერი აღადგინეს და შემოავლეს ქვის კედელი. ამ პერიოდში მან მიიღო სტავროპიგიალური მონასტრის სტატუსი და მართავდა მთავარეპისკოპოსი.
XVII საუკუნის შუა წლებში მონასტერში ცხოვრობდა ერთი არქიმანდრიტი, ოთხი მღვდელი, ორი დიაკვანი, მედავითნე, მნათე და ექვსი ბერი.
პეტრე I (XVII-XVIII სს.)
1671 წელს, პეტრე I დიდის დაბადების აღსანიშნავად, პაპამ, კირილ ნარიშკინმა, სიძეს ალექსი რომანოვს აჩუქა თავისი სამფლობელო, რომელიც ვისოკო-პეტროვსკის მონასტრის გვერდით მდებარეობდა. ალექსი რომანოვმა თავის მხრივ სამფლობელო გადასცა მონასტერს, რის შედეგადაც მონასტრის ტერიტორია გაფართოვდა თითქმის ორჯერ.
1682 წლის მოსკოვის აჯანყების პერიოდში მოკლეს ივანე და ათანასე ნარიშკინები, ღრმადმოხუცებული კირილე ნარიშკინი იძულებული გახდა ბერად აღკვეცილიყო და გაემგზავრა კირილო-ბელოზერის მონასტერში. მისი დაღუპული შვილების ცხედრები გადასცეს დედოფალ ნატალია ნარიშკინას, რომელმაც ისინი დაასაფლავა ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერში. მოგვიანებით აქვე დაკრძალეს კირილე ნარიშკინი და მისი ცოლი ანა ნარიშკინა.
1689 წლის აჯანყების შემდეგ, რომლის შემდეგაც პეტრე I გახდა სრულუფლებიანი მართველი, მან განახრციელა მონასტრის შემდეგი სამშენებლო საქმიანობები:
1764 წელს მონასტრის მიწების სეკულარიზაციის შემდეგ არის სტავროპიგიალური მონასტერი, ხოლო 1775 წლიდან შედის მოსკოვის ეპარქიაში და მართავს არქიმანდრიტი.
XIX საუკუნე
მონასტერს სერიოზული ზიანი მიადგა 1812 წელს. ნაპოლეონის ჯარების მიერ მოსკოვის აღების შემდეგ მონასტერში განათავსეს ათასი ფრანგი კვალერისტი. მონასტერი მთლიანად გაანადგურეს. არქიმანდრიტმა იოანიკემ მოასწრო რელიქვიების გატანა იაროსლავლში.
ომის დასრულების შემდეგ წმინდა პახომისა და კვართის ეკლესია გააუქმეს.
მომდევნო ასი წლის მანძილზე მონასტერი ნელ-ნელა ფეხზე დგებოდა და უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა მოსკოვის სასულიერო ცხოვრებაში.
XX საუკუნე
XX საუკუნის დასაწყისში ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერს მართავდა მომავალი ეპისკოპოსი, 2000 წელს წმინდანად შერაცხული მაკარი. მონასტერში მუდმივად ცხოვრობდა 15  მორჩილი. 1901 წელს ხის ორი სათნოების სახლის ადგილზე ააგეს სამსართულიანი საშემოსავლო სახლი, არქიტექტორ ივან ბონის პროექტის მიხედვით. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ აღნიშნული შენობა აღარ ეკუთვნის მონასტერს, ამჟამად მასში განთავსებულია ბინები და ბუტიკები.
1910 წელს მონასტერს ხაზინიდან დაენიშნა სუბსიდია 1249 რუბლის ოდენობით წელიწადში. 1916 წელს მონასტრის საერთო კაპიტალმა შეადგინა 116 194 რუბლი.
რევოლუციის შემდეგ
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მონასტერი ფორმალურად დაიხურა 1918 წელს. ყველა საცხოვრებელი შენობა ჩამოართვეს და გადასცეს საცხოვრებელ ფონდს. ტაძარი მოქმედებას განაგრძობდა.
1923 წელს მონასტრის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სსრკ-ში ყველაზე მსხვილი სასულიერო პირთა იატაკქვეშა ორგანიზაცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ეპისკოპოსი ბართლომე (რემოვი).
1929 წელს დახურეს მონასტრის უკანასკნელი ეკლესია - ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი. ნარიშკინების განსასვენებელი გაანადგურეს და ტაძრის შენობაში განათავსეს სოფლის მეურნეობი ტექნიკის სარემონტო. სერგიევის ტაძარში განათავსეს ბიბლიოთეკა, ხოლო შემდეგ სპორტდარბაზი. მღვდელთმთავარ პეტრეს ტაძარში - ჩამომსხმელი საამქრო, დანარჩენ შენობებში კი - კომუნალური საცხოვრებელი ფართები მოაწყვეს. მონასტრის ბაღის ადგილზე მოაწყვეს საბავშვო ბაღი. 1950 წლისთავის მონასტერმა თავისი სახე მთლიანად დაკარგა.
1959 წელს მნასტერი გავაეცა კულტურის სამინისტროს და მიიღო არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი. კომუნალური ბინები და ქარხანა გაიტანეს მონასტრიდან. სერგიევის მონასტერში გაიხსნა სარეპეტიციო დარბაზი, ძმათა კორპუსში განთავსდა სახელმწიფო ლიტერატურული მუზეუმის ფილიალი, სხვა შენობებში კი ძეგლთა დაცვის საზოგადოება და თეატრალური სახელოსნო.
სარესტავრაციო სამუშაოები
1953-1957 წლებში მიმდინარეობდა სარესტავრაციო სამუშაოები კულტურის სამინისტროს ბრძანებით, ხელმძღვანელი ბორის დედუშენკო. სამუშაოების ვროს გარემონტდა:
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ
მოსკოვის საქალაქო საბჭოს პრეზიდიუმის 1992 წლის 3 ივლისის ბრძანებით და რუსეთის პრეზიდენტის 1994 წლის 14 დეკემბრის განკარგულებით ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერი გავაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
1992 წელს საწინამძღვრო სახლში განთავსდა მოსკოვის საპატრიარქოს რელიგიური განათლებისა და კატეხიზაციის განყოფილება. ღვთისმსახურება აღსდგა სერგი რადონეჟელის ტაძარში. მონასტერმა მიიღო საპატრიარქო მეტოქის სტატუსი. პირველი წინამძღვარი გახდა არქიმანდრიტი იოანე (ეკონომცევი).
1992-1993 წლებში მონასტერში დაარსდა წმინდა იოანე ღვთისმეტყველის რუსეთის მართლმადიდებლური ინსტიტუტი.
თანამედროვე ეპოქა
წმინდა სინოდის 2009 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებითა და ეპისკოპოს მერკურის თხოვნით სამონასტრო ცხოვრება აღსდგა ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერში. მერკური დაინიშნა მონასტრის მამასახლისად.
2010 წლის 20 თებერვალს მონასტერში ხანგრძლივი შესვენების შემდეგ პირველად აღესრულა საპატრიარქო ღვთისმსახურება და აკურთხეს ახალი სამრეკლო.
წმინდა სინოდის 2013 წლის 12 მარტის გავაწყვეტილებით მონასტრის მამასახლისად დაინიშნა იღუმენი პეტრე ერემეევი.
პეტრე მღვდელთმთავრის ტაძარი
150px|მინი|პეტრე მიტროპოლიტის ტაძარი თავდაპირველად ეკლესიის ადგილზე მდებარეობდა პეტრე და პავლე მოციქულების სახელზე ნაკურთხი ხის ეკლესია. პეტრე კიევის მიტროპოლიტის გარდაცვალებისა და კანონიზაციის შემდეგ 1339 წელს ეკლესია ხელახლა აკურთხეს მის სახელზე. 1514-1517 წლებშ ხის ეკლესია ქვაში ააშენა არქიტექტორმა ალევიზ ნოვიმ.
ეკლესია ააგეს რვაკუთხა კოშკის სტილში, რომელიც მთავრდება ჩაფხუტისმაგვარი გუმბათით. ზოგჯერ ეკლესიას შეცდომით მიაკუთვნებენ მშენებლობის სტილს „რვაკუთხედი ოთხკუთხედზე“. ტაძარი რუსული ბურჯებიანი არქიტექტურისერთ-ერთი ყველაზე ადრეული მაგალითია. ტაძარი საკმაოდ პატარაა, იგი იმეორებს თავდაპირველად არსებული ხის ეკლესიის არქიტექტურას. ფასადების ვეკორაცია უბრალო და ლაკონურია. პილასტრები სრულდება აგურის ლავგარდნით.
1690 წელს ეკლესია ნარიშკინებმა ნაწილობრივ გადააკეთეს მოსკოვური ბაროკოს სტილში.
ეკლესიის კურთხევა შედგა პეტრე I-ისა და ივანე V-ის მონაწილეობით.
1689-1690 წლებში ეკლესია კვლავ გაარემონტეს და ხელახლა აკურთხეს ახლა უკვე პეტრე I დიდის მონაწილეობით. 1691 წელს კლიმ მიხაილოვმა დაასრულა კანკელი. 1713-1714 წლებში ტაძრის ვიწრო ფანჯრები გააფართოვეს და მისცეს კვადრატული სახე.
1920-იან წლებში მონასტერთან ერთად ტაძარიც დაიხურა. კანკელი შენარჩუნდა 1940-იან წლებამდე. 1980-იან წლებამდე ეკლესია გამოიყენებოდა, როგორც რსფსრ-ის კულტურის სამინისტროს სამხატვრო ფონდის დირექციის საწყობად. 1984 წელს ტაძარი XIV საუკუნის ფორმას დაუბრუნა არქიტექტორმა ბ. დედუშენკომ.
1990 წელს ეკლესია გადაეცა ვისოკო-პეტროვსკის მონასტერს. ტაძრისთვის შეიქმნა ახალი კანკელი და კედლები მოიხატა. 1998 წლის 3 იანვარს შედგა ტაძრის კურთხევა.
ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი
მინი|справа|150პქ|ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი ააგეს 1684-1685 წლებში ღვთისმშობლის კვართის სახელობის ხის ტაძრის ადგილზე, რომელიც აგებული იყო XVI საუკუნეში 1682 წლის აჯანყების მსხვეპლთა საფლავებზე. მშენებლობის დასრულებამდე დედოფალმა ნატალია ნარიშკინამ და პეტრე I-მა ეკლესიაში მიიტანეს ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი.
ტაძარი ნარიშკინების ძვალთშესალაგი იყო 1771 წლამდე, იქ დაკრძალულია გვარის 18 წარმომადგენელი.
ეს არის მონასტრის მნიშვნელობით მეორე ტაძარი. იგი თავისი არქიტექტურით ტრადიციულია XVII საუკუნის რუსული ხუროთმოძღვრებისათვის. თავდაპირველად ეკლესიას სამი მხრიდან ღია გალერეა ჰქონდა. 1805 წელს გალერეის ნაწილი ამოაშენეს და სატრაპეზოდ გადააკეთეს. ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე ანტრესოლია.
მთელი თავისი არსებობის მანძილზე საკათედრო ტაძარში თითქმის არ შეცვლილა, მაგრამ ძლიერ დაზიანდა მოსკოვში ნაპოლეონის ლაშქრობისა და 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ.
ამჟამად ეკლესიის ინტეიერი საჭიროებს რესტავრაციას.
013 წლის 21 დეკემბერს ტაძარში დახურვის მომენტიდან პირველი ღვთისმსახურება აღევლინა.
სერგი რადონეჟელის ეკლესია
ეკლესია დგას სამონასტრო კომპლექსის შუაში და მონასტრის ეზოს ორად ჰყოფს. იგი ორსვეტიანი და ოთხაფსდიანი კვადრატული შენობაა. თავდაპირველად ეკლესია იყო ერთგუმბათიანი, მაგრამ 1702-1705 წლებში გუმბათები გადააკეთეს. მთავარი საკურთხეველი სერგი რადონეჟელის სახელზეა ნაკურთხი.
1919 წელს ეკლესია დახურეს, ხოლო შენობა გადაეცა ცენტრალურ სამედიცინიო ბიბლიოთეკას, ხოლო შემდეგ ქარხანას. 1930-იან წლებში გუმბათი და ჯვარი მოაშორეს, რომელიც აღადგინეს 1960-იან წლებში. 1980-იან წლებში ეკლესიაში განთავსებული იყო მოცეკვავეთა კოლექტივის „Березка“-ს სარეპეტიციო დარბაზი.
1992 წელს შედგა ეკლესიის მცირე კურთხევა.
ტოლგის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია
200px|მინი|მარჯვნივ|ტოლგის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია ტოლგის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია ერთგუმბათიანი და სწორკუთხა დაგეგმარებისაა. აგებულია ბაროკოს სტილში სამრეკლოსა და ძმათა კორპუსს შორის. დასავლეთი ფასადი გადის პეტროვკის ქუჩაზე. კედლებზე პილასტრებია გამოსახული. ეკლესიის პროექტი სავარაუდოდ ეკუთვნის ივანე მიჩურინს ან მის მოსწავლეს. ეკლესია ააგეს ნ. ნარიშკინას ფინანსებით, რომელიც იყო პეტრე I დიდის ბიძაშვილი დედის ხაზით.
ეკლესიას საფუძველი ჩაეყარა სწორედ აღნიშნული ხატის ხსენების დღეს, ძველი სტილით 8 აგვისტოს.
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ტოლგის ეკლესია დახურეს 1926 წელს. თავდაპირველად მასში განათავსეს კომუნალური ბინები, შემდეგ კი საწყობი. ეკლესიის გარემონტება მოხდა ბ. დედუშენკოს მიერ. ხელახლა აკურთხეს 1999 წლის 10 ოქტომბერს.
პეტრესა და პავლეს ეკლესია
150px|მინი|პეტრესა და პავლეს ეკლესია 1753-1755 წლებში მონასტრის წინამძღვარმა არქიმანდრიტმა პახომიმ მონასტრის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში ააგო ეკლესია პახომი დიდის, თავისი ღვთიური მფარველის, სახელზე.
ტაძარი ძლიერ დაზარალდა 1812 წლის სამამულო ომის შედეგად და 1914 წლამდე პრაქტიკულად უმოქმედოდ იყო. ეკლესიის მეორედ კურთხევა ეპისკოპოს პავლეს (ოლონეცკი) ინიციატივით შედგა წმინდა მოციქულების, პეტრესა და პავლეს სახელზე.
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესია დახურეს და მასში საცხოვრებელი ფართები განათავსეს, 1980-იან წლებში იგი გამოიყენებოდა მუშების გასახდელ ოთახად. პეტრე-პავლეს ეკლესია დღევანდელ დღემდე არ აღდგენილა და ღვთისმსახურებაც, შესაბამისად, არ აღევლინება.
2012 წლის 25 ნოემბერს პეტრე და პავლე ეკლესიას, მონასტრის ტერიტორიაზე მშენებლობისათვის შემოყვანილი ამწე დაეცა. დაზიანდა გუმბათი, ხის კოჭები, თეთრი ქვის კარნიზები და ჯვარი.
ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი
ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სამლოცველო ააგეს 1905 წელს ჭიშკრის სამხრეთ ფრთაში. სამლოცველოს კურთხევა შედგა 1905 წლის 28 აგვისტოს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. აღნიშნული ხატი დაიკარგა ოქტომბრის რევოლუციის დროს.
1924 წელს სამლოცველო დახურეს და დაანგრიეს. 2001 წელს აღადგინეს როგორც ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი. ტაძარში განთავსებულია ყაზანის ღვთისმშობლის ხატი, რომლის წინაშეც ყოველდღე კითხულობენ დაუჯდომელს.
კარიბჭის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია
150px|მინი|კარიბჭის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია კარიბჭის ეკლესია ააგეს 1690-1696 წლებში პეტრე I-ის ბრძანებით ივანე და ათანასე ნარიშკინების პატივისცემის ნიშნად. ეკლესია ააგეს მონასტრის დასავლეთ კარიბჭეზე და მას ზემოდან დაადგეს ორიარუსიანი სამრეკლო.
1812 წელს ეკლესია ძლიერ დაზიანდა ნაპოლეონის არმიის მიერ. იგი გააუქმეს და აღადგინეს მხოლოდ 1865 წელს. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1924 წელს ეკლესია კვლავ დახურეს. მისი მეორედ კურთხევა შედგა 1998 წლის 14 ოქტომბერს.
ახალგაზრდული კლუბი
2016 წლის თებერვალში მონასტერთან შეიქმნა ახალგაზრდული კლუბი, რომლის ძირითადი დანუშნულებაა: სასულიერო პირებთან და კულტურის მოღვაწეებთან შეხვედრები; წმინდა ადგილების მოლოცვა; მეგობრული შეხვედრები, ფილმების ყურება და განხილვა; ლათინურის, ბერძნულის ინგლისურისა და სხვა ენების შესწავლა; მოხალისეობრივი მოღვაწეობა; ეკლესიის დახმარება ღვთისმსახურების პერიოდში; საბავშვო სახლებსა და ბავშვთა სახლებში ვიზიტი, მარტოხელების დახმარება.
ახალგაზრდული კლუბს ფარგლებში ნარიშკინების პალატების დიდ სააქტო დარბაზში რეგულარულად იმართება კონცერტები, რომელზეც დასწრების სურვილი აქვთ მსურველებს.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:მოსკოვის მონასტრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
დილმუნის ყორღანები
დილმუნის ყორღანები (مدافن دلمون) — იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ბაჰრეინში. ყორღანები განეკუთვნება უმ-ალ-ნარის არქეოლოგიურ კულტურას და თარიღდება ძვ. წ. 2200-1750 წლებით. მოიცავს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში მდებარე 21 არქეოლოგიურ ძეგლს. 2019 წელს დილმუნის ყორღანები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.
დანიელი არქეოლოგების ჯგუფმა 1950-იან წლებში დაიწყეს ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლის, კალათ-ალ-ბაჰრეინის შესწავლა. მალევე მათ აღმოაჩინეს ყორღანები და საგნები, რომლებიც თარიღდებოდა ძვ. წ. 4100-3700 წლებით. მოგვიანებით გათხრებს სხვა მეცნიერებიც შეუერთდნენ, რომლებსაც დანიელების აღმოჩენის წყალობით უკვე ჰქონდათ წარმოდგენა რეგიონის ყორღანების სტრუქტურაზე.
ყველა ყორღანი შედგებოდა ცენტრალური დასაკრძალი დარბაზისაგან, რომელიც ჩასმულია კედლებში და დაფარულია მიწაყრილით. ყორღანების ზომა განსხვავებულია, მათი უმრავლესობა 4,5-9 მეტრი დიამეტრისაა, ხოლო სიმაღლით 1-2 მეტრი. მცირე ზომის ყორღანები, როგორც წესი, მხოლოდ ერთ დარბაზს შეიცავს. დარბაზი მართკუთხა ფორმისაა, რომელსაც ჩრდილო-აღმოსავლეთით ერთი ან ორი ნიშა აქვს.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბაჰრეინში
როსტომ წერეთელი
როსტომ წერეთელი (დ. 15 იანვარი, 1848 — გ. 1923) — ქართველი გენერალი. 1877–1878 წლების რუსეთ-თურქეთისა და 1904–1905 წლების რუსეთ-იაპონიის ომების მონაწილე. პოლკოვნიკი (1905). 1908 წლიდან თადარიგშია. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ დაინიშნა სანიტარული მატარებლის უფროსად. გენერალი (1914). დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმინდა ანას IV ხარისხის, წმინდა სტანისლავის III ხარისხის, წმინდა სტანისლავის II ხარისხის, სპარსეთის ლომისა და მზის II ხარისხის. 1918–1921 წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში.
რესერსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1848 კატეგორია:გარდაცვლილი 1923 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:წერეთლები კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები რ კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
აკაკი ფაღავა
აკაკი ნესტორის ძე ფაღავა (დ. 15 თებერვალი, 1887, სოფ. ნახუნავო, ახლანდელი სენაკის მუნიციპალიტეტი — გ. 27 ივნისი, 1962, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი.
ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება მიიღო სენაკში და 1899 წელს სწავლა განაგრძო ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში. 1908 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტის რუსული ენისა და სიტყვიერების განყოფილებაზე, პაალელურად სწავლობდა მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სტუდიაში სარეჟისორო განხრით, რომლის კურსის დასრულების შემდეგ მიიღეს სამხატვრო თეატრში რეჟისორის თანაშემწედ. 1913 წელს კ. სტანისლავსკის, ა. ბენუასა და ვლ. ნემიროვიჩ-დანჩენკოსთან ერთად მონაწილეობდა მოლერის „ეჭვით ავადმყოფის“, და „ძალად დაქორწინების“ დადგმაში. მალე სამხატვრო თეატრის კოლეგიის წევრადაც შეიყვანეს.
1915 წელს ა. ფაღავა სამშობლოში დაბრუნდა და მუშაობა დაიწყო ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. შემდეგ, რეჟისორულ მოღვაწეობას ეწეოდა ქუთაისის, ბათუმისა და თბილისის თეატრებში, მთელ ენერგიას ახმარდა მისი განვითარების საქმეს.
მართალია, ამ დროისათვის საქართველო განიცდიდა პოლიტიკურ და ეკონომიკურ კრიზისს, მაგრამ ახალგაზრდა ხელოვანი არ შეუშინებია სიძნელეებს, 1920 წელს შეაგროვა დაქსაქსული მსახიობები, შეადგინა დასი, სპექტაკლების მოსამზადებლად დაბა სურამში წაიყვანა, იქიდან დაბრუნებულნი ძალით შეიჭრნენ არტისტული საზოგადოების (დღევანდელი რუსთაველის თეატრი) შენობაში და „ტარტოს“ სპექტაკლების პარალელურად შეუდგნენ ქართული წარმოდგენების გამართვას. ასე განაგრძო იმ თეატრმა არსებობა, რომელიც დღეს რუსთაველის სახელით არის ცნობილი. 1922 წელს აკაკი ფაღავამ თბილისში საფუძველი ჩაუყარა თეატრალურ სტუდიას, რომელსაც 1924 წელს თეატრალური ინსტიტუტის უფლებები მიენიჭა, ხოლო 1939 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტად გადაკეთდა. ღვაწლმოსილი რეჟისორი წლების მანძილზე იყო ამ ინსტიტუტის პრორექტორი და თეატრის ისტორიის კათედრის გამგე სიცოცხლის ბოლომდე. აღსანიშნავია ისიც, რომ ა. ფაღავამ 1924 წელს თბილისის კონსერვატორიასთან ჩამოაყალიბა საოპერო სტუდია და ხელმძღვანელობდა საოპერო კლასს. მასვე ეკუთვნის საქართველოში თეატრალური საზოგადოების დაარსების პრიორიტეტი.
ფასდაუდებელია ა. ფაღავას, როგორც რეჟისორის, თეატრმცოდნეობის ღვაწლი. მან ჯერ კიდევ 21 წლისამ გამოაქვეყნა ბროშურა „ქართული თეატრი“. საინტერესო ნაშრომმა ქართულ საზოგადოებაში ცხოველი ინტერესი გამოიწვია. ქართული თეატრალური ხელოვნების გამოჩენილ მოღვაწეს, 1962 წელს მიენიჭა რესპუბლიკის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება, დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ტერეზა ფარნაოზის ასული გრიგალაშვილი (დ. 14 მაისი, 1888, ქუთაისი — გ. 5 აპრილი, 1976, თბილისი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1962 კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ჰაჩიმ მასტური
ჰაჩიმ მასტური (هاشم مستور დ. 15 ივნისი, 1998) — მაროკოელი ფეხბურთელი. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე. ამჟამინდელი კლუბია მალაგა სადაც იჯარის წესით თამაშობს, ეკუთვნის მილანს. ის არის ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი ვისაც მაროკოს ეროვნულ ნაკრებში უთამაშნია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაროკოელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1998 კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
ირაკლი კოვზანაძე
ირაკლი კოვზანაძე (დ. 29 მაისი, 1962, ქუთაისი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, მათემატიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულატეტი, ხოლო 1995 წელს ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1987 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის ასპირანტურა. ლონდონის უნივერსიტეტი, დიდი ბრიტანეთი, საერთაშორისო უმაღლესი საფინანსო და საბანკო სკოლა.
1984-1987 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის ასპირანტი. 1988-1990 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოთვლითი მათემატიკის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1990-1991 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 1991-1999 წლებში — იმავე უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის დოცენტი. 1993-1998 წლებში სააქციო საზოგადოება „კომერციული ბანკი კრწანისი“, მარკეტინგისა და სავალუტო ოპერაციების განყოფილების უფროსი, გამბეობის თავმჯდომარის მოადგილე, გამგეობის თავმჯდომარე, გენერალური დირექტორი; 1998-2003 წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „გაერთიანებული ქართული ბანკის“, გენერალური დირექტორი; 2003 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფინანსებისა და კრედიტის კათედრის პროფესორი, კათედრის გამგე; 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში იყო ევროპის რეკონსტრუქციის და განვითარების ბანკი. 2012-2015წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „საპარტნიორო ფონდის“ აღმასრულებელი დირექტორი. 2015-2016 წლებში კი საქართველოს ეროვნული ბანკი, ფინანსური ზედამხედველობის საბჭოს თავმჯდომარე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
2020 წლიდან 2023 წლის 24 მარტამდე იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ირაკლი კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
აჰმედლი (ბეილაგანი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეილაგანის რაიონის სოფლები
ონნო ტუნჩი
ადრეული წლები
სომეხი წარმოშობის ონნო ტუნჩი დაიბადა 1948 წლის 20 სექტემბერს ისტამბულში, თურქეთში. მისი მუსიკისადმი ინტერესი გამოავლინა ჰარურ მანგანაზის საეკლესიო გუნდში მოხვედრისას (აღნიშნულ გუნდში 100 ბავშვი ირიცხებოდა). საშუალო სკოლის პირველ წელს, მას სკოლის დატოვება და ოჯახის დასახმარებლად მუშაობა მოუწია.
გაუდაბნოება
გაუდაბნოება — მიწის გამოფიტვის სახეობა უწყლო რაიონებში. ის შესაძლოა გამოწვეული იყოს ბუნებრივი ან ანთროპოლოგიური მიზეზებით, რის შედეგადაც ნაყოფიერი ადგილები სულ უფრო შრება. გამომშრალი ტერიტორიის ზრდა აიხსნება სხვადასხვა ფაქტორებით. მაგალითად, კლიმატის ცვლილებით, განსაკუთრებით, მიმდინარე გლობალური დათბობით და ადამიანის მიერ ნიადაგის გადაჭარბებული ექსპლუატაციით.
ონნო ტუნჩი
ადრეული წლები
ფინანსურად შეზღუდულ ოჯახში დაბადებულს, ტუნჩს არ შეეძლო მუსიკალური ინსტრუმენტის ქონა (მიუხედავად იმისა რომ ოჯახი მისით „). თუმცა შემდეგ, ტუნჩის მეგობარს დედამ გიტარა უყიდა; აღნიშნულა პიროვნებამ გიტადა თვით ტუჩსაც უყიდა.
გაუდაბნოება
ტერმინის განმარტება
2005 წლამდე მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობები არსებობდა ტერმინ გაუდაბნოების სწორ განმარტებასთან დაკავშირებით. ჰელმუტ გეისმა მათგან ყველაზე ფართოდ მიღებული იყო პრინსტონის უნივერსიტეტის ლექსიკონის ვერსია, რომელიც გაუდაბნოებას განსაზღვრავდა შემდეგნაირად, — „ტყეების განადგურების, გვალვის ან არასწორი/არასათანადო სოფლის მეურნეობის შედეგად ნაყოფიერი მიწის უდაბნოდ გადაქცევის პროცესი“.
ონნო ტუნჩი
კარიერა
1980-იან წლებში ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალ-მუსიკის მწერალ სეზენ აკსუსთან; ეს ურთიერთობა იყო როგორც რომანტიკული, ასევე პროფესიონალი. როგორც წყვილი, შექმნეს ნამუშევრები, რომლებმაც ახალი ადგილი დაიკავეს თურქულ პოპ მუსიკაში, მაგალითად, Sen Ağlama (ნუ ტირი), Git (წადი), Sezen Aksu'88 და Sezen Aksu Söylüyor (მღერის სეზენ აკსუ).
გაუდაბნოება
ისტორია
მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი უდაბნოები ჩამოყალიბდა იმ ბუნებრივი პროცესების შედეგად, რომლებიც ურთიერთქმედებენ დროის ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ამ დროის უმეტეს პერიოდში უდაბნოები იზრდებოდა და მცირდებოდა ადამიანის ჩარევის გარეშე. პალეოუდაბნოები არის ქვიშის ვრცელი სივრცეები, რომელიც ამჟამად არააქტიურია, რადგან ისინი სტაბილიზირებულია მცენარეული საფარით. ზოგი დიდი უდაბნო ამჟამადაც არსებობს, მაგალითად საჰარა, ყველაზე დიდი და ცხელი უდაბნო დედამიწაზე.
ონნო ტუნჩი
კარიერა
ონნოს უმცროსი ძმა არტო ტუნჩბოასიანი ძმასთან მუსიკალრად 25 წლის განმავლობაში მუშაობდა. არტო დიდად არის შთაგონებული მისი ძმისგან, რომელმაც მას უამრავი სიმღერა მიუძღვნა. ტუნჩმა ალა დინჯიანთან ერთად ჩარეწილი ალბომი "ონოო" (1996) სწორედ ძმას მიუძღვნა.
გაუდაბნოება
ისტორია
ისტორიული მტკიცებულებებიდან ჩანს, რომ მიწის სერიოზულ და მასშტაბურ გაუარესებას, რომელიც მოხდა მრავალი საუკუნის წინ არიდულ რეგიონებში, ჰქონდა სამი ეპიცენტრი: ხმელთაშუა ზღვის, მესოპოტამიის ველის და ლოსის პლატოს მიდამოები ჩინეთში, სადაც მოსახლეობა მჭიდროდ იყო დასახლებული.
ონნო ტუნჩი
გარდაცვალება
ონნო ტუნჩი გარდაიცვალა 1996 წლის 14 იანვარს, საკუთარი თვითმფრინავით პილოტირების დროს: იგი ცუდ ამინდში თაზდაგში, არმათლუს სოფელ სემილიესთან ახლოს (იალოვაში) მდებარე მთას შეეჯახა; იგი ამ დროს ბურსადან სტამბულში მიემგზავრებოდა. ავარიაში გარდაიცვალა მისი მეგობარი ჰასან კანკიც. ონნო ტუნჩი დაკრძალულია შიშლის სომხურ კათოლიკურ სასაფლაოზე, სტამბულში. იგი დაქორწინებული იყო კანან ატესზე და ჰყავდა ორი ქალიშვილი, სელინი და აიდა.
გაუდაბნოება
ისტორია
ამ თემის ყველაზე ადრეული განხილვა დაიწყო დასავლეთ აფრიკის საფრანგეთის მიერ გაკოლონიზების შემდეგ საჰარას უდაბნოს პრეისტორიული გაფართოების შესამოწმებლად.
ონნო ტუნჩი
გარდაცვალება
2002 წელს ტუნჩის ავარიის ადგილსა და ქალაქ იალოვაში მისი ძეგლი დაიდგა. სომხური წარმოშობის კომპოზიტორის ძეგლი წლების განმავლობაში მრავალი ვანდალის სამიზნე ობიექტს წარმოადგენდა.
გაუდაბნოება
უდაბნოს ტერიტორიები
1998 წლის მდგომარეობით, საჰარის უდაბნოს სამხრეთით გაფართოების ამჟამინდელი ხარისხი ცნობილი არ იყო. გლობალური დათბობის და ადამიანის საქმიანობის გავლენა საჰელშია წარმოდგენილი. ამ მხარეში გაუდაბნოების დონე ძალიან მაღალია მსოფლიოს სხვა ტერიტორიებთან შედარებით. აფრიკის აღმოსავლეთ ნაწილში (ე.ი. საჰელის რეგიონში) მდებარე ყველა უბანი ხასიათდება მშრალი კლიმატით, ცხელი ტემპერატურით და ნალექების დაბალი მაჩვენებლით (300–750 მმ წელიწადში). ასე რომ, გვალვები საჰელეს რეგიონში ჩვეულებრივი მოვლენაა. ზოგიერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ აფრიკამ დაკარგა დაახლოებით 650 000 კმ² ნაყოფიერი სასოფლო-სამეურნეო მიწა ბოლო 50 წლის განმავლობაში.
სტატისტიკამ აჩვენა, რომ 1900 წლიდან საჰარას საზღვრებმა სამხრეთით გადაიწია 250 კილომეტრით, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ კი — 6000 კმ-ით. განვითარების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ გამოშრობის პროცესი სწრაფად ვრცელდება საჰელიის ქვეყნებში. არიდული ტერიტორიის 70% გაუარესდა და წყლის რესურსის გაქრობამ ნიადაგის რეგრესი და დეგრადაცია განაპირობა. ზედა ფენის დაკარგვა ნიშნავს, რომ მცენარეები ფესვს მყარად ვერ გაიდგამს და გადაშენდება ძლიერი წყალმოვარდნის ან ძლიერი ქარის გამო.
გაეროს კონვენციაში ნათქვამია, რომ დაახლოებით ექვს მილიონ საჰელიელ მოქალაქეს მოუწევდა სამხრეთ-საჰარის აფრიკის ნახევარუდაბნოების მიტოვება და ჩრდილოეთ აფრიკასა და ევროპაში გადასვლა 1997 და 2020 წლებში.
ონნო ტუნჩი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები კატეგორია:თურქი კომპოზიტორები
გაუდაბნოება
უდაბნოს ტერიტორიები
გაუდაბნოებამ განსაკუთრებით მძიმედ იმოქმედა საჰელის რეგიონში მდებარე ტბა ჩადიზე. ტბის დაშრობის მიზეზია სარწყავი არხების გაყვანა და წლიური ნალექიანობის მაჩვენებლის ვარდნა. 1987 წლის შემდეგ ტბა 90%-ით შემცირდა და მილიონობით ადამიანის იძულებითი გადასახლების მიზეზი გახდა. ბოლოდროინდელმა ღონისძიებებმა იგი გარკვეულწილად აღადგინა, მაგრამ მაინც ითვლება, რომ ჩადი არის სრულიად გაქრობის რისკის ქვეშ.
კიდევ ერთი ძირითადი ტერიტორია, რომელზეც გავლენას ახდენს გაუდაბნოება, არის გობის უდაბნო. ამჟამად გობის უდაბნო დედამიწაზე ყველაზე სწრაფად მოძრავი უდაბნოა. ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, გობის უდაბნო ყოველწლიურად 1,300 კვადრატულ მილზე მეტ მიწის ფართობს შთანთქავს. მან უკვე გაანადგურა მრავალი სოფელი და აგრძელებს ამ პროცესს.
სამხრეთ ამერიკა არის კიდევ ერთი ტერიტორია, რომელიც გაუდაბნოების პროცესის მავნე ზეგავლენას განიცდის, რადგან მისი ფართობის 25% კლასიფიცირდება როგორც გამომშრალი მიწები. კერძოდ, არგენტინაში, მშრალი ზონები წარმოადგენს მთლიანი მიწის ფართობის ნახევარზე მეტს, ხოლო გაუდაბნოება შეაფერხებს მოსახლეობის სურსათის მოპოვებას.
ქვიშის და მტვრის ქარიშხლები
მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოდან დღემდე აღინიშნება მტვრის გლობალური ყოველწლიური გამოყოფის 25% -იანი ზრდა. გაუდაბნოების პროცესმა ასევე გაზარდა ქვიშისა და მტვრის ის რაოდენობა, რომელიც შეუძლია ქარმა აიღოს ქარიშხლის დროს. მაგალითად, შუა აღმოსავლეთში მტვრის ქარიშხალი ბოლო წლების განმავლობაში უფრო ხშირია და ინტენსიური, რადგან ნალექების გამუდმებულმა შემცირებამ ხელი შეუწყო ნიადაგის ტენიანობის და მცენარეულ საფარის შემცირებას.
მტვრის და ქვიშის ქარიშხალებმა შეიძლება უარყოფითი გავლენა მოახდინონ კლიმატზე, რაც გაუარესდება გაუდაბნოების გაუარესება. ჰაერში მტვრის ნაწილაკები გაფანტავს მზისგან შემომავალ სხივებს. მტვერს შეუძლია დროებითი დაიცვას ხმელეთის ტემპერატურა, მაგრამ ატმოსფერული ტემპერატურა გაიზრდება. ამან შეიძლება შეცვალოს და შეამციროს ღრუბლების ხანგრძლივობა, რაც გამოიწვევს ნალექების ნაკლებობას.