cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გიმჩჰონი
სახელწოდება
სამი სამეფოს პერიოდის განმავლობაში დღევანდელი გიმჩჰონის ტერიტორია ექვემდებარებოდა პექჩეს სახელმწიფოს მმართველობას, ხოლო მეოთხე საუკუნის ბოლოდან იგი კოგურიოს კონტროლის ქვეშ მოექცა. ამ დროს მას ეწოდა ინბოლოჰიონი (잉벌 노현), ხოლო 940 წელს, ვან ტეჯოს მეფობის დროს, სახელი შეიცვალა „გიმჯუდ“; „გიმ“ (금) ნიშნავდა „საყელოს“, „ჯუ“ - „რეგიონს“ ან „პრეფექტურას“ (주). ითვლება, რომ პირველი მარცვალი „გიმ“ სახელში „გიმჩჰონი“ სწორედ ამ პერიოდიდან იღებს სათავეს.
1413 წელს, ჩოსონის დინასტიისას, ვანი ტეჯონის მეფობის დროს, ტერიტორია ცნობილი გახდა, როგორც გიმჩჰონჰიონი (금천현) (ჰიონი იყო კორეის ტერიტორიების ყველაზე პატარა ადმინისტრაციული ერთეული სილას დინასტიიდან გვიან ჩოსონამდე).
„ჩჰონი“ ტერიტორიის სახელწოდებაში ნიშნავს „ნაკადულს“ ან „მდინარეს“. ეს მარცვალი მდინარე ანიანჩჰონის სახელწოდებიდანაა აღებული, რომელიც რაიონის დასავლეთ საზღვარზე გაედინება. „გუ“ (구) კი ნიშნავს „რაიონს“, „უბანს“.
მდებარეობა ქალაქის რუკაზე
რაიონის ტერიტორიას ჩრდილოეთით ესაზღვრება გუროგუს რაიონი,აღმოსავლეთით - გვანაგგუ, დასავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება კიონგიდოს პროვინციის ორ ქალაქს: გვანმიონსა და ანიანს.
ისტორია
1963 წლის 1 იანვარს, როგორც სეულის ტერიტორიის გაფართოების გეგმის ნაწილი, სიჰინის ნაწილი დონმიონი, კიონგიდოს პროვინციიდან გადავიდა დედაქალაქის რაიონ იონდინპჰოს შემადგენლობაში.
1980 წლის 1 აპრილს გუროგუს რაიონის არსებული გიმჩჰონგუ გამოეყო იონდინპჰოგუს შემადგენლობას. 1995 წლის 1 მარტს გიმჩჰონგუმ მოიპოვა დამოუკიდებლობა გუროგუსგან და ამავდროულად მოიპოვა თვითმმართველობის სტატუსი.
2008 წლის 1 იანვარს ადმინისტრაციული ტონების რაოდენობა გიმჩჰონში თორმეტიდან ათამდე შემცირდა.
მინი|რაიონის ადმინისტრაციული დაყოფა
საერთო მახასიათებლები
გგიმჩჰონი იკავებს სეულის მთლიანი ფართობის 2,1%-ს. 46,3% (6,054 კმ²) უკავია საცხოვრებელ ადგილებს, 20,4% (2,663 კმ²) არის რეკრეაციული, მწვანე ზონები, ხოლო სამრეწველო ტერიტორიას უჭირავს მხოლოდ 1,1% (0,149 კმ²).
ტრანსპორტი
რაიონის ტერიტორიაზე რამდენიმე მნიშვნელოვანი გზატკეცილი გადის. მათ შორისაა: ნამბუ სუნხვანოს ჩქაროსნული გზა (남부 순환로), რომელიც 1978 წელს გაიხსა; სოჰეან გოსოგტოროს (서해안고속도로, „დასავლეთ სანაპირო ჩქაროსნული გზა“) ავტომაგისტრალი, რომელმაც მოქმედება 2002 წლიდან დაიწყო და რომელსაც მივყავართ ჩოლა ნამდოს პროვინციის ქალაქ მოპჰოში, კორეის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; სობუ კანსონტორო (서부 간선 도로; „დასავლეთის გამყოფი გზა“), კორეის ნახევარკუნძულზე ნომერ პირველი მაგისტრალის განუყოფელი ნაწილი; მეტროს პირველი ხაზის განშტოება, რომელიც გიონბუსონის რკინიგზის ნაწილს წარმოადგენს (경부선; „სეულ-პუსანის ხაზი“) და აკავშირებს დედაქალაქს საპორტო ქალაქ პუსანთან, ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით; სარკინიგზო ხაზი, რომელზეც კორეის ჩქაროსნული რკინიგზის მატარებლები გადაადგილდებიან.
განათლება
რაიონში მდებარეობს თვრამეტი დაწყებითი, ათ საშუალო და შვიდი უმაღლესი სკოლა; აგრეთვე ჩვიდმეტი საბავშვო ბაღი. აღნიშნულ ტერიოტირაზე არ არის უნივერსიტეტები.
სქოლიო
კატეგორია:გიმჩჰონი კატეგორია:სეულის რაიონები
Carnival Elation
250px|მინიატიურა|Carnival Elation 250px|მინიატიურა|Carnival Elation 250px|მინიატიურა|გემის გალერეა Carnival Elation — კომპანია Carnival Cruise Lines-ის კუთვნილი Fantasy class-ის საკრუიზო გემი. ამჟამად ის მთელი წლის განმავლობაში ასრულებს ოთხ და ხუთდღიან კრუიზებს ლუიზიანის ქალაქ ახალი ორლეანიდან დასავლეთ კარიბების მიმართუელბით (მათ შორის იუკატანის ქალაქი პროგრესო და კოსუმელი, მექსიკა). 2011 წლის 5 ნოემბერს, Elation-მა დატოვა ალაბამის ქალაქ მობილის მშობლიური პორტი და ჩაანაცვლა Carnival Ecstasy, რომელიც თავის მხრივ ფლორიდის ქალაქ პორტ-კანავერალში გადავიდა. Elation-ის გადაყვანით კარნივალმა მობილში ოპერირება შეწყვიტა.
Elation-ი პირველი გემი იყო, რომელიც აღიჭურვა Azipod-ის სისტემის ძრავით, რამაც იგი უკეთ მანივრირებადი გახადა ვიდრე სხვა დობილი გემები.
Elation-ს ნაწილობრივი სამოდერნიზაციო სამუშაოაები ჩაუტარდა, მაგრამ არა ისე სრული, როგორც კარნივალის პროგრამა „Evolutions of Fun“-ის ფარგლებში ხდება. დამონტაჟდა მხოლოდ ზრდასრულებისთვის განკუთვნილი წყნარი არეალები, თუმცა არ დამატებულა საწყლოსნო პარკი. ასევე არ დამონტაჟებულა აივნები.
იმის გამო, რომ Elation-ს „Evolutions of Fun“ სარეკონსტრუქციო სამუშაოები არ ჩატარებია, 2014 წელს მას ჩაუტარდება „Fun Ship 2.0“-ის აღდგენითი სამუშაოები. იგივე განახლება მის დობილ გემ Carnival Paradise-ს 2015 წელს შეეხება.
აგებულია 1998 წელს, ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში.
სქოლიო
კატეგორია:საკრუიზო გემები კატეგორია:Carnival Cruise Lines-ის გემები კატეგორია:1998 წლის გემები
თოლაბულისის სარტყელი
„თოლაბულისის სარტყელი“ — ყოველთვიური ლიტერატურული და სამხატვრო ჟურნალი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, გამოდიოდა 1919 წელს. ჟურნალის რედაქტორი იყო გრიგოლ ცეცხლაძე. ჟურნალი იყო მოდერნისტული მიმართულებისა. სულ გამოიცა სამი ნომერი. შემორჩენილია მხოლოდ პირველი და მეორე ნომრები (1919 წლის აპრილ-მაისი).
ჟურნალში იბეჭდებოდა ცისფერყანწელების შემოქმედება. აქ გამოქვეყნდა რაჟდენ გვეტაძის, გიორგი ლეონიძის („უცნობ ქალს კაბარეში“), გრიგოლ ცეცხლაძის („სალამი ყველას“, „ავი სიზმრები“), გალაკტიონ ტაბიძის („შემოდგომა „უმანკო ჩასახების“ მამათა სავანეში“ და „ანგელოზს ეჭირა გრძელი პერგამენტი“), შ. კარმელის, ივ. ყიფიანის, აკ. ბერეკაშვილის, ლ. მაჭავარიანის („ქუთაისი“), რ. გოგოხიას, კ. ებრალიძის, ლ. ლანის, შ. ლორდელის, გრიგოლ მეგრელიშვილის („ტრიოლეტები“) ლექსები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა კატეგორია:მოდერნისტული ხელოვნება
პოლ ჯიამატი
პოლ ჯიამატი (Paul Giamatti; დ. 17 ნოემბერი, 1944)  — ამერიკელი მსახიობი. კარიერა დაიწყო 1990-იან წლებში. მეტწილად შესრულებული აქვს მეორეხარისხოვანი როლები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:ფრანგი ამერიკელები კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:იტალო-ამერიკელები კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
ალექსანდრე მაკედონელი
ალექსანდრე დიდი, მაკედონელი (დ. 20/21 ივლისი, ძვ. წ. 356, პელა — გ. 11 ივნისი, ძვ. წ. 323, ბაბილონი), ასევე ალექსანდრე III — მაკედონიის მეფე (ძვ. წ. 336-323), ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მხედართმთავარი ისტორიაში, სიკვდილამდე დაიპყრო იმ დროისთვის ცნობილი თითქმის მთელი მსოფლიო; მას ხშირად მოიხსენიებენ ჩინგის ყაენის, ნაპოლეონ ბონაპარტის, სიმონ ბოლივარის, ტიპუ სულთანის, გუსტავ II ადოლფის, ჰანიბალისა და იულიუს კეისარის გვერდზე, როგორც უდიდეს სამხედრო სტრატეგისტს და ტაქტიკოსს, რომელიც კი ოდესმე არსებობდა.
ალექსანდრე რომელსაც ხშირად ალექსანდრე დიდს ან მაკედონელს უწოდებდნენ 20 წლის ასაკში ჩაიგდო ძალაუფლება ხელში. მიუხედავად მცირე ასაკისა მან სერიოზული მომზადება გაიარა. მამამისმა ფილიპე II-მ ჯერ კიდევ გამოჩენილ ფილოსოფოსს არისტოტელეს მიაბარა აღსაზრდელად და 16 წლის ასაკში მისი ლაშქრობების მონაწილე გახდა. ალექსანდრეს უპირველესი სურვილი იყო, რომ შეექმნა ერთი დიდი სახელმწიფო, სადაც მოქცეული იქნებოდა იმ დროინდელი ცივილიზირებული სამყარო და ამ ერთიანობას საფუძვლად უნდა დასდებოდა სამი ერთიანობის პრინციპი: ენობრივი კულტურული და პოლიტიკური. ეს იდეა კი ალექსანდრეს სხვა დამპყრობლებისაგან განასხვავებს.
ადრეული ცხოვრება
thumb|left|ალექსანდრე ათვინიერებს [[ბუცეფალი|ბუცეფალს, ანდრე კასტანის ნამუშევარი]] ალექსანდრე დაიბადა ძვ. წ. 356 წელს მაკედონიის სამეფოს დედაქალაქ პელაში. ის იყო მაკედონიის მეფის ფილიპე II-ის და მისი მეოთხე ცოლის, ეპირის მეფის, პტოლემაიოსის ასულის, დედოფალ ოლიმპიადას შვილი. დედის მხრიდან ალექსანდრე იყო ეპიროსელი მხედართმთავრის პიროსის მეორე მამიდაშვილი. პლუტარქეს მიხედვით, ალექსანდრე მამის მხრიდან ჰერაკლეს შთამომავალი იყო, ხოლო დედის მხრიდან – ეაკოსის, აქილევსისა და ნეოპტოლემუსის. ცნობილია, რომ იმ დღეს, როდესაც ალექსანდრე მაკედონელი დაიბადა, ჰეროსტრატემ გადაწვა ქალღმერთ არტემიდეს ტაძარი, ეფესოში. ასევე ცნობილია ისიც, რომ ამ დღეს პარმენიონმა გაანადგურა ილირიელები და ფილიპეს ცხენებმა კი ოლიმპიურ თამაშებში, ეტლოსანთა ჯირითში გაიმარჯვეს.
როდესაც ალექსანდრე 10 წლის იყო, ფილიპეს ერთმა თესალიელმა ვაჭარმა მიჰგვარა ცხენი. მისი მოთვინიერება ვერავინ შესძლო და ამიტომ ფილიპე მის დაბრუნებას აპირებდა. ამ დროს ალექსანდრემაც სცადა ბედი და ცხენი მოათვინიერა. პლუტარქე გადმოგვცემს, რომ ალექსანდრემ შეამჩნია, რომ ცხენს თავისი ჩრდილის ეშინოდა. ამიტომ ის მზისკენ შეაბრუნა და დაუბრკოლებლად დაიმორჩილა. საბოლოოდ ფილიპემ ცხენი თავის შვილს უყიდა და უთხრა: ალექსანდრემ მას ბუცეფალი დაარქვა, რაც ხარისთავას ნიშნავს.
განათლება
thumb|left|არისტოტელე, „ათენის სკოლის“ ფრაგმენტი, [[რაფაელის ნამუშევარი]] ბავშვობაში ალექსანდრე განებივრებული იყო აღმზრდელებით, თუმცა მის აღზრდას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდნენ ლეონიდასი და ლისიმაქოსი. ფილიპე ამას არ დასჯერდა და ალექსანდრეს მასწავლებლად მოიწვია პლატონის მოსწავლე არისტოტელე, რომელიც იმ დროის ყველაზე განათლებულ პიროვნებად ითვლებოდა. არისტოტელეც დათანხმდა. ცნობილია, რომ არისტოტელეს პატივსაცემად ფილიპემ თავიდან ააშენა მის მიერვე დანგრეული სტაგირე, არისტოტელეს მშობლიური ქალაქი. ასევე ფილიპემ არისტოტელეს ალექსანდრეს აღსაზრდელად უბოძა ნიმფების ტაძარი, მიეზასთან ახლოს. ასე, რომ მიეზა ალექსანდრესა და სხვა წარჩინებული ოჯახის შვილების სკოლად გადაიქცა. აღსანიშნავია, რომ მათი უმეტესობა მომავალში ალექსანდრეს მეგობრები ან გენერლები გახდნენ. არისტოტელე აქ მათ ასწავლიდათ ფილოსოფიას, მედიცინას, ფიზიკას, მათემატიკას, ლოგიკას, ლიტერატურას, მუსიკას, ხელოვნებას და ა.შ.
რეგენტობა
როდესაც ალექსანდრე 16 წლის იყო, ფილიპე ბიზანტიონის ასაღებად გაეშურა და მაკედონიის რეგენტად თავისი შვილი დატოვა. ალექსანდრეს ეს დრო ფუჭად არ დაუკარგავს. მან შეუტია მედების ტომს და აიღო მათი მთავარი ქალაქი. შემდეგ იქიდან გაყარა მოსახლენი და მის ადგილას დააარსა ახალი კოლონია, ალექსანდროპოლისი. ფილიპემ დაბრუნების შემდეგ ალექსანდრე გაგზავნა სამხრეთ თრაკიაში, აჯანყების ჩასახშობად. ბერძნული ქალაქის პერინთუსის წინააღმდეგ ბრძოლაში ალექსანდრემ მამამისი სიკვდილს გადაარჩინა. ამ დროს ქალაქმა ამფისამ დაიწყო აპოლონისთვის შეწირული მიწების დამუშვება, რამაც საშუალება მისცა ფილიპეს ჩარეულიყო საბერძნეთის საქმეებში. თრაკიაში ყოფნის პერიოდში ფილიპემ, ბერძნული ქალაქების მხრიდან თავდასხმის შიშით, ალექსანდრეს დაავალა შეექმნა არმია. ალექსანდრემ ეს გამოიყენა ილირიელებზე თავდასასხმელად.
ქერონეიის ბრძოლა
thumb|300px|ქერონეიის ბრძოლის ამსახველი რუკა ფილიპე II მაკედონელს ალყა ჰქონდა შემორტყმული პერინტუსისთვის. თუმცა მას შემდეგ, რაც გაიგო, რომ ქალაქს სპარსეთის იმპერია ამარაგებდა, ალყა მოხსნა და საბერძნეთის დაპყრობა განიზრახა. მან მცირე დრო დაჰყო მაკედონიაში და შემდეგ მოულოდნელად დაიძრა სამხრეთისკენ. ძვ. წ. 338 წლის 2 აგვისტოს ორი არმია ერთმანეთს ქერონეიის ველზე გაუპირისპირდა ერთმანეთს. ფილიპეს მარჯვენა ფლანგი ებარა, ალექსანდრეს მარცხენა. შეუპოვარი ბრძოლა დიდხანს გაგრძელდა ისე, რომ არცერთ მხარეს უპირატესობა არ მოუპოვებია. შემდეგ ალექსანდრემ იმისათვის, რომ თავისი სიმამაცე და გამბედაობა დაემტკიცებინა შეტევა წამოიწყო თებელებზე. ის პირველი ეკვეთა მტერს. ამ შეტევამ მოწინააღმდეგის რიგებში ხვრელი გააჩინა და არმია ორ ნაწილად დაჰყო. ბერძნებმა დიდი დანაკლისი განიცადეს და საბოლოოდ გაქცევით უშველეს თავს. ამ დროს კი ფილიპემ თავისი არმია თავიდან უკან დახია, შემდეგ კი მთელი ძალით ეკვეთა მტერს. ამ მანევრმა ათენელები დააბნია და მათაც უკან დაიხიეს. ალექსანდრემ 3 ათასამდე თბელი ჩაიგდო ტყვედ. აღსანიშნავია, რომ მან გაანადგურა თებელების „ საღვთო რაზმი “. ბრძოლის შემდეგ ფილიპემ ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოებთან ზავი დადო და შექმნა კორინთოს ლიგა სპარსეთის იმპერიიის წინააღმდეგ საბრძოლველად.
ფილიპეს ქორწილი
პელაში დაბრუნების შემდეგ, ფილიპეს შეუყვარდა მისი გენერლის, ატალოსის ძმისწული და მასზე დაქორწინება გადაწყვიტა. ამის გამო ალექსანდრეს მემკვიდრეობა სერიოზული საფრთხის ქვეშ დადგა. ქორწილის დროს მთვრალმა ატალოსმა წამოიყვირა:
ამ სიტყვებმა ალექსანდრეს განრისხება გამოიწვია. მან ატალოსს ღვინის ჭიქა ესროლა თავში და უყვირა:
ამჯერად ამ სიტყვებმა კი მეფე გააღიზიანა. მთვრალმა ფილიპემ ხმალი ამოიღო და ალექსანდრესკენ გაექანა, თუმცა წაიბორძიკა და დაეცა. ამის შემხედვარე ალექსანდრე მამას თავზე დაადგა და თქვა:
ამ შემთხვევის შემდეგ ალექსანდრე და ოლიმპიადა წავიდნენ ეპიროსში ამ უკანასკნელის ძმასთან. თუმცა შემდეგ ალექსანდრე ილირიაში გადავიდა. იქ მან ექვსი თვე დაჰყო, შემდეგ კი კორინთელი დემარატოსის შუამდგომლობით მაკედონიაში დაბრუნდა.
შემდეგ წელს კარიის სპარსელმა სატრაპმა პიქსოდოროსმა ფილიპეს თავისი შვილი შესთავაზა მისი ვაჟისთვის, არიდაიოსისთვის. ალექსანდრე და ოლიმპიადა შეშინდნენ, რომ ფილიპე აპირებდა არიდაიოსი გაეხადა თავის მემკვიდრედ. ზუსტად ამიტომ ალექსანდრემ ზომები მიიღო, მან კარიაში გააგზავნა მსახიობი თესალუსი, რათა დაერწმუნებინა პიქსოდოროსი, რომ არიდაიოსის ნაცვლად თავისი ასული ალექსანდრესთვის მიეცა. მას შემდეგ, რაც ფილიპემ ეს ამბავი შეიტყო, განრისხდა, ალექსანდრეს მიუვარდა და გაკიცხა ის. პლუტარქეს მიხედვით, ფილიპემ ალექსანდრეს ოთხი მეგობარი, ჰარპალუსი, ნეარხუსი, პტოლემაიოსი და ერიგიუსი მაკედონიიდან გაყარა, კორინთოელებს კი უბრძანა, რომ თესალუსი მისთვის გადმოეცათ.
ალექსანდრეს გამეფება
ძვ. წ. 336 წელს ფილიპემ მოაწყო თავისი შვილი, კლეოპატრასი, რომლის დედაც იყო ოლიმპიადა და ოლიმპიადასივე ძმის, ეპიროსის მეფის, ალექსანდრეს ქორწილი. ფესტივალი ეგიაში გაიმართა. ფილიპეს ამით ოლიმპიადას შემორიგება უნდოდა, თუმცა ვერ შეძლო, რადგან მკვლელმა, პაუსანიამ ის სიცოცხლეს გამოასალმა. ფილიპეს სიკვდილის შემდეგ ტახტი მისმა 20 წლის შვილმა ალექსანდრემ დაიკავა.
გამეფებისთანავე ალექსანდრემ დაიწყო თავისი ჯარის თითქმის მუდმივი წვრთნა, რადგან აჯანყებები მოსალოდნელი იყო, როგორც ბერძნების, ისე ატალოსის მხრიდან, რომელიც თავისი არმიით მცირე აზიაში იმყოფებოდა პარმენიონის არმიასთან ერთად. ატალუსს მიმოწერა ჰქონდა დემოსთენესთან, რომელიც ათენელების აჯანყებას ედგა თავში, თუმცა შემდეგ ატალუსმა აზრი შეიცვალა და ისევ ალექსანდრეს მიემხრო. ამის მიუხედავად მეფემ ის არ შეიწყალა და სიკვდილით დასაჯა. ამ პერიოდშივე მოკლეს ფილიპეს ბოლო ცოლი კლეოპატრა და მისი ახალშობილი შვილი (ამ მკვლელობასთან ხშირად ოლიმპიადას აკავშირებენ).
ბერძნულმა პოლისებმა კორინთოს კონგრესი გააუქმეს. ამას ალექსანდრეს მოქმედება მოჰყვა. თავისი არმიით ის ჯერ თესალიაში შევიდა, სადაც მის არმიას თესალიური მხედრობა შეუერთდა. შემდეგ დიპლომატიითა და დაშინებით აჯანყებებიც ჩაახშო. ბოდიშის მოხდა მოუწია ათენსა და თებესაც. ალექსანდრემ კორინთოს კონგრესი თავიდან მოიწვია, რომელსაც თითქმის ყველა ბერძნული პოლისი შეუერთდა, სპარტის გამოკლებით. ალექსანდრე კონგრესის ჰეგემონად გამოცხადდა.
ბალკანეთის კამპანია
სანამ ალექსანდრე თავის მთავარ ჩანაფიქრს, აზიაში შეჭრას განახორციელებდა, მას მაკედონიის ჩრდილოეთი საზღვრებისთვისაც უნდა მიეხედა. ძვ. წ. 335 წლის გაზაფხულზე მან ჩრდილოეთით ლაშქრობა წამოიწყო. თავდაპირველად ის თრაკიაში შეიჭრა, რომ ტრიბალების და ილირიელების აჯანყება ჩაეხშო. აქ მას შეუერთდნენ ცოტაოდენი თრაკიელი მოკავშირეები. ალექსანდრეს პირველი შეტეკება, ჰემოსის მთებში (დღევანდელი სტარა-პლანინა), თრაკიელების გარნიზონთან მოუვიდა და ისინი დაამარცხა.
სპარსეთში ლაშქრობა
ძვ. წ. 334 წლის მაისში ალექსანდრემ ჰელესპონტი გადაკვეთა თავისი არმიით. პლუტარქე გვამცნობს, რომ ალექსანდრეს არმიის რაოდენობა სხვადასხვა წყაროების მიხედვით 34,000-დან 46,000 მეომრამდე მერყეობს. მაკედონიაში ალექსანდრემ თავისი გენერალი ანტიპატრე დატოვა 12,000 ქვეითით და 1,500 კავალერისტით.
კავკასიის ლაშქრობა
ქართლის ცხოვრება აგვიღწერს ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქრობას კავკასიაში. ქართული მატიანეს გარდა არის სხვა უცხო წყაროები რომლებიც ამას ადასტურებენ:
გარდაცვალება
ალექსანდრე მაკედონელი გარდაიცვალა ძვ.წ. 323 წელს, 32 წლის ასაკში. მისი გარდაცვალების სხვადასხვა ვერსიაა გავრცელებული. მეცნიერები აცხადებდნენ, რომ მაკედონელი, შესაძლოა, მალარიას, პნევმონიას, მუცლის ტიფს ან გილიან ბარის სინდრომს ემსხვერპლა. ბერძენი მეცნიერი ფომა გერასიმიდისი, რომელიც ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალების მიზეზს 19 წელი სწავლობდა, მთავარ მიზეზად პანკრეონეკროზისგან გამოწვეულ სეფსისის ასახელებს.
საინტერესო ფაქტები
— „სიამოვნებით“ — მიუგო ალექსანდრემ — „თუკი ჩემი მოწინააღმდეგენი მეფეები იქნებიან“.
სქოლიო
კატეგორია:მაკედონიის მეფეები კატეგორია:ძველი ბერძენი მხედართმთავრები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 356 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 323 კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონელი კატეგორია:გაღმერთებული ადამიანები კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი
ზღვის წყალი
ზღვის წყალს ახასიათებს შემდეგი ქიმიური და ფიზიკური თვისებები: მარილიანობა, რომელიც გამოისახება პრომილეთი (%0) და უჩვენებს 1 კგ ზღვის წყალში გახსნილ მყარ ნივთიერებათა რაოდენობას გრამებით. ოკეანეში ზღვის წყლის საშუალო მარილიანობა 35%0-მდეა; სიმკვრივე, რომელიც დამოკიდებულია ზღვის წყლის მარილიანობაზე, ტემპერატურასა და წნევაზე; კუმშვადობა, რომელიც იმდენად უმნიშვნელოა, რომ წნევის გაზრდა 1000 დეციბარით, რაც სიღრმის დაახლოებით 1 კმ-ით გადიდებას შეესაბამება, იწვევს სიმკვრივის მომატებას მხოლოდ 0,004-ით; ბგერის სიჩქარე, რომელიც მეტია, ვიდრე მტკნარ წყალში, და კიდევ მატულობს მარილიანობისა და ტემპერატურის ზრდასთან ერთად; სინათლის შთანთქმის კოეფიციენტი, რომელიც მაქსიმალურია სპექტრის ინფრაწითელ ნაწილში. ოკეანოლოგიაში ფართოდ იყენებენ აგრეთვე ზღვის წყლის შეფარდებით ელექტროგამტარობას, კუთრ სითბო-ტევადობას და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:წყალი კატეგორია:ოკეანოლოგია
ლეილა იუნუსი
ლეილა იუნუსი, აზერ.Leyla Yunus, (დ.1955 წელს) - აზერბაიჯანის თვალსაჩინო საზოგადო მოღვაწე და უფლებადამცველი.
ბიოგრაფია
ლეილა იუნუსი დაიბადა 1955 წელს ბაქოში. ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მან საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა. მომდევნო ათი წლის მანძილზე ეწეოდა პროფესიულ საქმიანობას მეცნიერებათა აკადამიის ისტორიის ინსტიტუტში, ხოლო 1987 წლიდან თანამშრომლობდა დისიდენტურ და ემიგრანტულ წრეებთან ადამიანის უფლებათა სფეროში, მათ შორის აქვეყნებდა სტატიებს. პირველად მან ხმა აიმაღლა ყირიმელი თათრების უფლებათა დაცვის პეტიციაზე ხელმოწერის სახით. 1989 წ. ლეილა პოლიტიკურ ასპარეზზე გამოჩნდა: მონაწილეობა მიიღო საზოგადოებრივი მოძრაობა "სახალხო ფრონტის" შექმნაში, სადაც ძირითადად ინტელიგენციის წარმომადგენლები გაერთიანდნენ, მოგვიანებით კი გახდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გამგეობის წევრი.
იუნუსი თავდაცვის სამინისტროში საზოგადოებასთან ურთიერთობას კურირებდა ხელისუფლებაში სახალხო ფრონტის ხანმოკლე ზეობის პერიოდში, რომელიც აღინიშნა მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიის გამო სომხეთთან ომით და შიდაპოლიტიკური ქაოსით. შემდეგ იგი დაუბრუნდა ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროს და ჩამოაყალიბა არასამთავრობო ორგანიზაცია "ინსტიტუტი მშვიდობისა და დემოკრატიისათვის". მან საქმიანობა სხვადასხვა მიმართულებით განავრცო, კერძოდ, ქალთა უფლებების, ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების საწინააღმდეგო კამპანიის, აგრეთვე, სომხეთთან სამშვიდობო ინიციატივების მხარდაჭერის მხრივ.
ლეილა იუნუსისათვის საამაყო მიღწევა იყო ევროპის საბჭოს ჩართვა პოლიტპატიმართა გათავისუფლების პროცესში. მას რეგისტრირებული ჰქონდა 716 ინდივიდუალური საქმე ციხეში განსხვავებული აზრის მქონე ადამიანების ყოფნასთან დაკავშირებით. ზოგი ისეთი პიროვნებაც გამოვიდა სატუსაღოდან, რომელსაც უვადო პატიმრობა ჰქონდა მისჯილი.
ხელისუფლება განსაკუთრებით გააღიზიანა ორგანიზაციის კრიტიკულმა დამოკიდებულებამ პოლიტიკურად მოტივირებული რეპრესიების მიმართ. "ინსტიტუტი" დიდ ყურადღება უთმობდა პოლიტპატიმართა საკითხს, რის გამოც მან 2014 წელს მოითხოვა საერთაშორისო სანქციების შემოღება ადამიანის უფლებათა უხეშ შელახვაში მხილებული თანამდებობის პირების წინააღმდეგ. ასეთი გამოწვევა კი დაუსჯელი არ დარჩენილა. ჯერ კიდევ 2011 წელს იუნუსის კუთვნილი სახლი ბულდოზერებით დაანგრიეს იმის პასუხად, რაც იგი სამართლებრივად იბრძოდა სახლებიდან ადამიანთა ძალით გამოსახლების პრაქტიკის წინააღმდეგ. მისი პირადი ავეჯი, დოკუმენტები, ფოტოარქივი, კომპიუტერები თუ ნახატები განადგურდა ისე, რომ ოჯახს გასახლების ორდერი არ ჰქონია მიღებული. 2014 წლის 25 ივლისს ლეილა იუნუსმა მსოფლიოს სპორტულ საზოგადოებას ბაქოს ოლიმპიადის საერთაშორისო ბოიკოტისკენ მოუწოდა ქვეყანაში ადამიანის უფლებათა სისტემატიური და უხეში დარღვევების გამო, რის საპასუხოდ იგი ხუთი დღის შემდეგ დააპატიმრეს. მას ბრალი წაუყენეს უკანონო ეკონომიკურ საქმიანობაში, გადასახადების დამალვაში და დოკუმენტების გაყალბებაში, რისთვისაც 8,5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ცალკე საქმე აღიძრა სახელმწიფო ღალატის მუხლით. შვიდწლიანი პატიმრობის განაჩენი გამოუტანეს, აგრეთვე, მის მეუღლეს არიფ იუნუსს. უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ "საერთაშორისო ამნისტიამ" განაჩენს ცინიკური, აბსურდული, შოკისმომგვრელი და აღმაშფოთებელი უწოდა. ქრონიკული პრობლემების (ცე ჰეპატიტი და დიაბეტი), ასევე მხედველობის დაქვეითების მიუხედავად, ლეილას საავადმყოფოში გადაყვანაზე უარი ეთქვა. მეტიც, საგამოძიებო იზოლატორში ის სასტიკად იქნა ნაცემი. ლეილა იუნუსის ფართო უფლებადაცვითი საქმიანობის აღსანიშნავად ნორვეგიის ჰელსინკის კომიტეტმა 2014 წ.სახაროვის სახელობის თავისუფლების პრემია მიანიჭა მას და კიდევ სამ აზერბაიჯანელ პოლიტიკურ პატიმარს.
იუნუსების საქმე ლაკმუსის ქაღალდად იქცა აზერბაიჯანის ხელისუფლებისათვის, რომელსაც მძაფრი კრიტიკა დაატყდა თავს ცალკეული ქვეყნებიდან და საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან პოლიტიკურად მიუღებელ ადამიანთა წინააღმდეგ მართლმსაჯულების გამოყენების, ოპონენტთა დაპატიმრების, ქვეყნიდან გაძევების და სხვა მეთოდებით ანგარიშსწორების გამო. "საერთაშორისო ამნისტიამ" იუნუსები სინდისის პატიმრებად სცნო.
2016 წლის დეკემბერში ლეილა იუნუსი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გათვალისწინებით გაათავისუფლეს. ქვემდგომი ინსტანციის განაჩენი სააპელაციო სასამართლომ არ გააუქმა, თუმცა პატიმრობა ხუთწლიანი პირობითი სასჯელით შეეცვალა. მისმა მეუღლემ ერთი თვით ადრე დაიბრუნა თავისუფლება. ქალიშვილის სახელზე არსებული ერთი ბინის კონფისკაციის განჩინებაც გაუქმებული იქნა.
ლეილა და არიფ იუნუსები ნიდერლანდებში გაემგზავრნენ, სადაც მათ თავშესაფარი მიიღეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია: უფლებადამცველი კატეგორია: დაბადებული 21 დეკემბერი
ანდერმატი
ანდერმატი (Andermatt) — სამთო-სათხილამურო კურორტი ცენტრალურ შვეიცარიაში, ურის კანტონში. 2006 წლისათვის ანდერმატის ფართობი იყო 62,2 კმ², რომელთაგან 40,8% გამოყენებულია სასოფლო-საამეუნრეო მიზნებისათვის, ხოლო 5,5% ტყეებს უკავია. დანარჩენი 1,7% გზებსა და შენობებზე მოდის, 52% კი — მდინარეებით, მყინვარებითა და მთებითაა დაკავებული. გაშენებულია მაღალმთიან ურზერენტალის ხეობაში, ლეპონტის ალპებში, ზღვის დონიდან 1447 მ სიმაღლეზე.
არქეოლოგიური მონაცემების თანახმად, ურზერენტალის ხეობა ნეოლითის დროიდან ყოფილა დასახლებული. რომის იმპერიის ეპოქაში აღნიშნული ალპური ხეობა სავარაუდოდ კელტებით უნდა ყოფილიყო დასახლებული. 1885 წლიდან დაწყებული ანდერმატი შვეიცარიის ფედერალური არმიის ქალაქ-გარნიზონად გადაიქცა. 1951 და 1975 წლების ზამთარში დაფიქსირდა ძლიერი თოვლზვავი, რომელსაც მსხვერპლი მოჰყვა. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით ანდერმატის მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 1,300 ადამიანს. განვითარებულია ტურიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის თემები
საფოსტო ბარათი
საფოსტო ბარათი, ან ღია ბარათი — როგორც წესი, მართკუთხა სქელი მუყაოს ქაღალდი, რომელიც გამოიყენება წერილისთვის უკონვერტოდ გასაგზავნად. ხელოვნების სამყაროში საფოსტო ბარათი ხელოვნების ნიმუშად შეიძლება იყოს აღქმული; ამ სახის ხელოვნებას საფოსტო ხელოვნება (mail art) ეწოდება. საფოსტო ღია ბარათების შეგროვებასა და შესწავლას დელტოლოგიას უწოდებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფოსტა
ივანე პასკევიჩი
thumb|right|ივანე პასკევიჩი ივანე თედორეს ძე პასკევიჩი (რუს. Иван Фёдорович Паскевич) (დ.  19 მაისი [ ძვ. სტ. 8  მაისი], 1782, პოლტავა — გ.  1 თებერვალი [ ძვ. სტ. 20 იანვარი] , 1856, ვარშავა), წარმოშობით უკრაინელი,  რუსეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი (1829), გენერალ-ადიუტანტი (1825). გამარჯვებებისთვის ერევნის გრაფის წოდება მიენიჭა 1828 წელს და ვარშავის პრინცის — 1831 წელს.
1825 წელს მეთაურობდა კორპუსს. იყო დეკაბრისტების საქმის უმაღლესი სასამართლოს წევრი. 1826 წელს ამიერკავკასიის ჯარების სარდალი გახდა, 1827 წლის 28 მარტს დაინიშნა კავკასიის კორპუსის მთავარსარდლად (главнокомандующий отдельным Кавказским корпусом). რუსეთ-ირანის 1826-1828 და რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 წლების ომების დროს კავკასიის ჯარების მთავარსარდალი იყო. 1827 წლის 6 ნოემბერს მოლაპარაკებაზე იმყოფებოდა აბას-მირზასთან. ხელმძღვანელობდა პოლონეთის 1830-1831 წლების აჯანყების ჩახშობას, რის შემდეგაც პოლონეთის სამეფოს მეფისნაცვლად დაინიშნა. ატარებდა ეროვნული ჩაგვრისა და რუსიფიკაციის კურსს. უნგრეთის 1848-1849 წლების რევოლუციის ჩახშობის დროს სარდლობდა რუსეთის არმიას. ყირიმის ომში (1853-1856) დასავლეთ საზღვრებზე მოქმედი ჯარებისა და დუნაის არმიის (1853-1854) მთავარსარდალი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინელი მხედართმთავრები კატეგორია:რუსი მხედართმთავრები კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1782 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1856 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კოშმარი
thumb|230px|[[ჰენრი ფიუსელი - კოშმარი (1781)]] კოშმარი — სიზმარი, რომელიც იწვევს ძლიერ უსიამოვნო ემოციურ გამოხატულებას მძინარე პიროვნების მხრიდან — ძირითადად შიშსა და თავზარდაცემას, ექსტრემალურ ხიფათში ყოფნის განცდას, ტკივილის შეგრძნებას ან ვარდნის, ხრჩობისა და სიკვდილის გრძნობას. ასეთი სიზმრები შეიძლება დაკავშირებული იყოს ფიზიკურ მიზეზებთან, როგორიცაა მაღალი სიცხე, სახით ბალიშისაკენ მდგომარეობაში ძილი (ყველაზე ხშირი მიზეზი ხრჩობითი კოშმარებისა) ან შესაძლოა უკავშირდებოდეს ფსიქოლოგიურ მიზეზებს, როგორებიცაა მაგალითად ფსიქოლოგიური ტრავმა ან სტრესი, მაგრამ ასევე შეიძლება არ არსებობდეს ამ ყველაფრის აშკარა გამომწვევი მიზეზი.
კატეგორია:სიზმარი კატეგორია:ფსიქოლოგია
ძიანგ წემინი
ძიანგ წემინი (დ. 17 აგვისტო, 1926 — 30 ნოემბერი, 2022) — ჩინელი პოლიტიკოსი, ჩინეთის კომუნისტური პარტიის (ჩკპ) გენერალური მდივანი 1989 წლიდან 2002 წლამდე, ცენტრალური სამხედრო კომისიის თავმჯდომარე 1989 წლიდან 2004 წლამდე და ჩინეთის პრეზიდენტი 1993 წლიდან 2003 წლამდე. ძიანგი წარმოადგენდა ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ლიდერების „მესამე თაობის ბირთვს“ 1989 წლიდან.
ძიანგი მოულოდნელად მოვიდა ხელისუფლებაში ჩკპ-ს გენერალური მდივნის თანამდებობაზე 1989 წლის ტიანანმენის მოედნის პროტესტის შემდეგ. მან შეცვალა ჭაო ძიიანგი, რომელიც სტუდენტური მოძრაობის მხარდაჭერისთვის გაათვისუფლეს. იმ დროს ძიანგი იყო შანხაის პარტიის ლიდერი. როდესაც „რვა უხუცესის“ მონაწილეობა ჩინეთის პოლიტიკაში სტაბილურად მცირდებოდა, ძიანგმა გააძლიერა თავისი ძალაუფლება, რათა გამხდარიყო „უზენაესი ლიდერი“ ქვეყანაში 1990-იან წლებში. 1992 წელს დენგ სიაოპინგის სამხრეთ ტურნეს მოწოდებით, ძიანგმა ოფიციალურად შემოიღო ტერმინი „სოციალისტური საბაზრო ეკონომიკა“ თავის გამოსვლაში ჩინეთის კომუნისტური პარტიის მე-14 ეროვნული კონგრესის დროს იმავე წლის ბოლოს, რომელიც იყო ჩინეთის ეკონომიკური რეფორმის ნაწილი.
ძიანგის ხელმძღვანელობის პერიოდში, ჩინეთმა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზრდა განიცადა ბაზრის რეფორმების გაგრძელებით, დაიბრუნა ჰონგ კონგი გაერთიანებული სამეფოსგან 1997 წელს და მაკაოს პორტუგალიისგან 1999 წელს; გაუმჯობესდა ურთიერთობა გარე სამყაროსთან, ხოლო კომუნისტურმა პარტიამ შეინარჩუნა მჭიდრო კონტროლი სახელმწიფოზე. ძიანგს აკრიტიკებდნენ ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო, მათ შორის ფალუნ დაფას მოძრაობის ჩახშობის გამო. მისი წვლილი პარტიულ დოქტრინაში, რომელიც ცნობილია როგორც „სამი წარმომადგენელი“, ჩაიწერა ჩკპ-ის კონსტიტუციაში 2002 წელს. ძიანგი თანდათან გამოეთიშა პოლიტიკურ ასპარეზს და დათმო ძალაუფლების სადავეები 2002 წლიდან 2005 წლამდე, იგი ჩაანაცვლა ხუ ჯინტაომ, თუმცა მან და მისმა პოლიტიკურმა ფრაქციებმა მაინც შეინარჩუნეს ხანგრძლივი გავლენა. 2022 წლის 30 ნოემბერს ძიანგი გარდაიცვალა ლეიკემიით და მრავლობითი ორგანოს უკმარისობით.
ახალგაზრდობა
thumb|upright=0.59|left|ძიანგის გამოსაშვები ფოტო, გადაღებული 1947 წელს ძიანგ წემინი დაიბადა 1926 წლის 17 აგვისტოს ქალაქ იანჯოუში, ძიანგსუში. მისი საგვარეულო სახლი იყო სოფელ ძიანგცუნში (江村), ძინგდეს ოლქში, ანხუეი. ეს ასევე იყო ჩინეთის არაერთი გამოჩენილი აკადემიკოსისა და ინტელექტუალის სამშობლო. ძიანგი გაიზარდა იაპონია-ჩინეთის მეორე ომის პერიოდში. მისი ბიძა და მისი აღმზრდელი მამა, ძიანგ შანგცინგი, გარდაიცვალა იაპონელებთან ბრძოლაში 1939 წელს და ძიანგ წემინის დროს ითვლებოდა ეროვნულ გმირად. შანგცინგის გარდაცვალების შემდეგ წემინი გახდა მისი მემკვიდრე.
ძიანგი სწავლობდა იაპონიის მიერ ოკუპირებულ ნანძინგის ეროვნულ ცენტრალურ უნივერსიტეტში, ელექტროინჟინერიის განყოფილებაში, სანამ გადავიდოდა შანხაის ძიაო თუნგის უნივერსიტეტში, რომელიც 1947 წელს დაამთავრა ბაკალავრის ხარისხით ელექტროინჟინერიაში. უნივერსიტეტში სწავლის დროს ძიანგი შეუერთდა ჩინეთის კომუნისტურ პარტიას. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის დაარსების შემდეგ ძიანგმა გაიარა ტრენინგი 1950-იან წლებში მოსკოვში, სტალინის საავტომობილო ქარხანაში. ის ასევე მუშაობდა ჩანგჩუნის First Automobile Works-ში. thumb|upright=0.59|right| ძიანგი 1962 წელს 1962 წელს ის დაბრუნდა შანხაიში და გახდა შანხაის ელექტრო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1966 წელს იგი დაინიშნა უხანის თერმული ინჟინერიის კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად და პარტიის მდივნის მოადგილედ, რომელიც დაარსდა მანქანათმშენებლობის პირველი სამინისტროს მიერ. ამავე წელს დაწყებულ კულტურული რევოლუციას მასზე დიდი გავლენა არ მოუხდენია, მაგრამ გადააყენეს ინსტიტუტის დირექტორის თანამდებობიდან და გაგზავნეს მეშვიდე მაისის საკადრო სკოლაში. 1970 წელს, კადრების სკოლის დატოვების შემდეგ, იგი გახდა სამინისტროს საგარეო საქმეთა ბიუროს დირექტორის მოადგილე და გაგზავნეს რუმინეთის სოციალისტურ რესპუბლიკაში, სადაც მუშაობდა ექსპერტთა ჯგუფის ხელმძღვანელად, რათა ქვეყანაში თხუთმეტი მანქანა-მწარმოებელი ქარხანა დაეარსებინა. 1972 წელს მისიის დასრულების შემდეგ ის დაბრუნდა ჩინეთში.
1979 წელს, ჩინეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დათბობის შემდეგ, ტენგ სიაოპინმა გადაწყვიტა წაეხალისებინა სპეციალური ეკონომიკური ზონები (სეზ), როგორც მისი ოთხი მოდერნიზაციის ნაწილი. ჩინეთის სახელმწიფო საბჭომ დააარსა მინისტრთა ორი კომისია ვაჭრობისა და უცხოური ინვესტიციების გაზრდის მიზნით. კომისიებს ხელმძღვანელობდა ვიცე-პრემიერი გუ მუ, რომელმაც დანიშნა ძიანგი ორივე კომისიის ვიცე-თავმჯდომარედ, ვიცე-მინისტრის ეკვივალენტურ თანამდებობაზე. ძიანგის როლი იყო ამ სპეციალური ეკონომიკური ზონების მიერ ეკონომიკური კეთილდღეობას ზრდის უზრუნველყოფა უცხოური იდეოლოგიის გავრცელების გარეშე. 1980 წელს ძიანგი ხელმძღვანელობდა დელეგაციას, რომელმაც დაათვალიერა სხვა სპეციალური ეკონომიკური ზონები თორმეტ ქვეყანაში; დაბრუნების შემდეგ მან გამოაქვეყნა მოხსენება, რომელიც რეკომენდაციას აძლევდა ადგილობრივ ხელისუფლებას გაეცათ საგადასახადო შეღავათები და მიწის იჯარა და გაეზარდათ უცხოური ერთობლივი საწარმოების ძალა. მოხსენება თავდაპირველად "იწვევდა შეშფოთებას" პარტიის ლიდერებს შორის, მაგრამ მისმა პრაგმატულმა და ემპირიულმა პრეზენტაციის შედეგად ტენგ სიოპინგი ამ გეგმას დათანხმდა. მისი წინადადებები დამტკიცდა ეროვნულ სახალხო კონგრესზე. შედეგად, ძიანგი მიიჩნევა ტენგ სიაოპინგის თეორიის ერთ-ერთ პირველ გამტარებლად.
1982 წლის მარტში მიიწვიეს ორი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობაზე. პრემიერ გუსა და შანხაის მერის ვანგ ტაოხანის ზეწოლის შემდეგ, „მხურვალე რეფორმისტმა“ ჭაო წიიანგმა დანიშნა ძიანგი ახლადშექმნილი ელექტრონიკის მრეწველობის სამინისტროს პირველ ვიცე მინისტრად და პარტიის მდივნად.
1982 წლის სექტემბერში გამართულ პარტიის მე-12 კონგრესზე ძიანგი გახდა ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. ეს კომიტეტი განსაზღვრავს პოლიტიკას და ირჩევს პოლიტბიუროს წევრებს.
ხელისუფლებაში მოსვლა
1985 წელს ძიანგი გახდა შანხაის მერი. ძიანგმა მერის რანგში არაერთგვაროვანი შეფასებები მიიღო. ბევრმა კრიტიკოსმა მას უწოდა "ყვავილების ქოთანი", ჩინური ტერმინი, რომელიც გამოიყენება მათ აღსაწერად, ვინც მხოლოდ სასარგებლო ჩანს, მაგრამ რეალურად არაფერს აკეთებს. ბევრმა მიაწერა შანხაის ზრდა იმ პერიოდში ჭუ ჟუნგძის. ძიანგი ამ პერიოდში დენ სიაოპინგის ეკონომიკური რეფორმების მხურვალე მორწმუნე იყო. სტუდენტური უკმაყოფილების შეკავების მცდელობისას 1986 წელს ძიანგმა წაიკითხა გეტისბურგის მიმართვა ინგლისურად მომიტინგე სტუდენტთა ჯგუფის წინაშე.
ჩკპ-ის მე-13 ეროვნულ კონგრესზე, რომელიც ჩატარდა 1987 წლის ოქტომბერში, ძიანგი დააწინაურეს შანხაის პარტიის მდივნის პოზიციაზე, რომელიც უშუალოდ ექვემდებარებოდა ცენტრალურ მთავრობას. ის ასევე შეუერთდა ჩინეთის კომუნისტური პარტიის პოლიტბიუროს, ძირითადი ქალაქების პარტიული მდივნების ჩვეულების შესაბამისად.
1989 წელს გარდაიცვალა ყოფილი გენერალური მდივანი ხუ იაოპანგი; ის 1987 წლის იანვარში ჩამოაშორეს საქმიანობას და დაადანაშაულეს „ბურჟუაზიული ლიბერალიზაციის“ მხარდაჭერაში. მისი სიკვდილი იქცა ტიანანმენის მოედანზე პროტესტის კატალიზატორად, რამაც გამოიწვია იდეოლოგიური კრიზისი „ლიბერალებს“ (რომლებიც მხარს უჭერდნენ დენგის აგრესიულ რეფორმებს) და „კონსერვატორებს“ (რომლებიც უფრო ნელი ცვლილებების მომხრენი იყვნენ) შორის. მას შემდეგ, რაც გაზეთმა World Economic Herald-მა სცადა გამოექვეყნებინა ხუს რეფორმისტული პოზიციის ქება, ძიანგმა დაამყარა კონტროლი გაზეთის სარედაქციო კოლეგიაზე. საპროტესტო აქციების ზრდასთან ერთად პარტიამ პეკინში საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა. შანხაიში 100 000 მომიტინგე გამოვიდა ქუჩებში, ხოლო 450-მა სტუდენტმა შიმშილობა გამოაცხადა. მესამე დღის შემდეგ ძიანგი პირადად შეხვდა მათ, რათა დაერწმუნებინა ისინი, რომ პარტია იზიარებდა მათ მიზნებს და დაჰპირდა შემდგომ დიალოგს. მან პარალელურად გაუგზავნა დეპეშა ცენტრალურ კომიტეტს, სადააც აცხადებდა, რომ მტკიცედ უჭერდა მხარს მათ მიერ სამხედრო მდგომარეობის გამოცხადებას. მისი ფრთხილი საჯარო მიმართვები კარგად მიიღეს როგორც დემოკრატიის მომხრე სტუდენტებმა, ისე სოციალისტური პარტიის უხუცესებმა. 1989 წლის 20 მაისს, უმაღლესმა ლიდერმა, ტენგ სიაოპინგმა, გადაწყვიტა დაენიშნა ძიანგი ახალ გენერალურ მდივნად. მან შეცვალა ჭაო წიიანგი, რომელიც მხარს უჭერდა მომიტინგეებს. მანამდე ის ნაკლებად სავარაუდო კანდიდატად ითვლებოდა, თუმცა იგი აირჩიეს ლი ჟუეიხუანის, პრემიერ ლი პენგის, უხუცესი ლი სიენნიანის, ჩენ იუნისა და ასევე გადამდგარი უხუცესების ნაცვლად.
ძიანგმა 1989 წელს დაიკავა ქვეყნის მთავარი თანამდებობა, თუმცა პარტიაში მხარდაჭერის საკმაოდ მწირ ბაზას ფლობდა და, შესაბამისად, ძალიან მცირე რეალური ძალაუფლება ჰქონდა. მისი ყველაზე საიმედო მოკავშირეები იყვნენ პარტიის ძლიერი უხუცესები ჩენ იუნი და ლი სიანნიანი. ითვლებოდა, რომ ის უბრალოდ გარდამავალი ფიგურა იყო, სანამ ტენგის უფრო სტაბილური მემკვიდრე მთავრობა არ დაკომპლექტდებოდა. ითვლებოდა, რომ სხვა ცნობილი პარტიული და სამხედრო მოღვაწეები, პრეზიდენტი იანგ შანგკუნი და მისი ძმა იანგ ბაიბინგი აპირებდნენ გადატრიალებას.
ახალი ჩკპ-ის პოლიტბიუროს მუდმივმოქმედი კომიტეტის პირველ სხდომაზე, 1989 წლის თიანანმენის მოედნის ტრაგედიის შემდეგ, ძიანგმა გააკრიტიკა წინა პერიოდი და მას უწოდა „ეკონომიკისთვის მძიმე, პოლიტიკისთვის სუსტი“ და ემხრობოდა პოლიტიკური აზროვნების მუშაობის ზრდას. ენ-მარი ბრეიდი წერდა, რომ „ძიანგ წემინი იყო დიდი ხნის პოლიტიკური კადრი, რომელსაც ჰქონდა იდეოლოგიური მუშაობის გამოცდილება და იცოდა მისი მნიშვნელობა. ამ შეხვედრამ წარმოაჩინა ჩინეთში პროპაგანდისა და პოლიტიკური აზროვნების მუშაობის ახალი ეპოქის დასაწყისი“. მალევე, ცენტრალური პროპაგანდის დეპარტამენტს მიენიჭა მეტი რესურსი და ძალაუფლება, „მათ შორის, უფლებამოსილება შესულიყო პროპაგანდასთან დაკავშირებულ სამუშაო განყოფილებებში და გაეწმინდა მათ რიგები, ვინც მხარს უჭერდა დემოკრატიულ მოძრაობას“. პოლიტბიურომ ასევე გამოაქვეყნა „შვიდი ნივთის“ სია „მასების საყოველთაო ინტერესის საკითხებთან“ დაკავშირებით, სადაც პარტიული კორუფცია უმთავრესი პრიორიტეტია.
პირველი რამდენიმე წლის განმავლობაში ძიანგი დამოკიდებული იყო ტენგ სიაოპინგის მხარდაჭერაზე, რათა დარჩენილიყო ხელისუფლებაში, რამაც აიძულა ძიანგს დაეკავებინა „ულტრანაციონალისტური პოზიცია“ ტაივანისა და აშშ-ს მიმართ. ძიანგი მხარს უჭერდა ტენგის მოწოდებებს „ბურჟუაზიული ლიბერალიზაციის“ წინააღმდეგ. მიუხედავად იმისა რომ ძიანგს განიხილავდნენ, როგორც „მოაზროვნე რეფორმატორს“, ის „იხრებოდა უფროსებისა და მისი პოლიტბიუროს კოლეგების უფრო კონსერვატიული შეხედულებისკენ“. ტენგი ბევრად უფრო ემხრობოდა რეფორმებს და ამბობდა, რომ „მარცხნივ გადახრა უფრო დიდი საფრთხეა“, ვიდრე მარჯვნივ გადახვევა.
ტენგმა 1992 წელს გააკრიტიკა ძიანგის ხელმძღვანელობა. ტენგის სამხრეთული ტურნეს დროს მან დახვეწილად თქვა, რომ რეფორმის ტემპი არ იყო საკმარისად სწრაფი. ძიანგი სულ უფრო ფრთხილი გახდა და ტენგის რეფორმებს მთლიანად დაუჭირა მხარი. ძიანგმა შექმნა ახალი „სოციალისტური საბაზრო ეკონომიკა“, რათა გადაეყვანა ჩინეთის ცენტრალურად დაგეგმილი სოციალისტური ეკონომიკა მთავრობის მიერ რეგულირებულ კაპიტალისტურ საბაზრო ეკონომიკად. ეს იყო უზარმაზარი ნაბიჯი ტენგის „ჩინური მახასიათებლების მქონე სოციალიზმის“ რეალიზებაში. ამავდროულად, ძიანგმა დააწინაურა თავისი მხარდამჭერები შანხაიდან მაღალ სამთავრობო თანამდებობებზე, მას შემდეგ, რაც დაიბრუნა ტენგის ნდობა. მან 1992 წელს გააუქმა მოძველებული ცენტრალური საკონსულტაციო კომიტეტი, მრჩეველთა ორგანო, რომელიც შედგებოდა რევოლუციური პარტიის უხუცესებისგან. იგი გახდა ჩინეთის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი და ცენტრალური სამხედრო კომისიის თავმჯდომარე 1989 წელს, რასაც მოჰყვა მისი არჩევა პრეზიდენტად 1993 წლის მარტში.
ეკონომიკური განვითარება
1990-იანი წლების დასაწყისში, თიანანმენის შემდეგომ ჭუ ჟუნგძის მიერ ძიანგის მხარდაჭერით განხორციელებული ეკონომიკური რეფორმებით სახელმწიფო დასტაბილურდა და ქვეყანა მუდმივი ზრდის ტრაექტორიაზე იყო. ამავე დროს, ჩინეთს უამრავი ეკონომიკური და სოციალური პრობლემა შეექმნა. 1997 წელს ტენგის სახელმწიფო დაკრძალვაზე ძიანგმა წარმოადგინა მიმართვა, სადაც უფროს სახელმწიფო მოღვაწეს აქებდა. ძიანგმა მემკვიდრეობით მიიღო პოლიტიკური კორუფციით გაჟღენთილი ჩინეთი. ამავე დროს რეგიონული ეკონომიკა ზედმეტად სწრაფად იზრდებოდა მთელი ქვეყნის სტაბილურობისთვის. ტენგის პოლიტიკამ, რომ „ზოგიერთი რეგიონი შეიძლება გამდიდრდეს სხვებზე ადრე“, გამოიწვია ეკონომიკური დაშორება სანაპირო რეგიონებსა და შიდა პროვინციებს შორის. უპრეცედენტო ეკონომიკურმა ზრდამ და მძიმე მრეწველობის დერეგულაციამ გამოიწვია მრავალი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული საწარმოს დახურვა, და თავდაპირველად 40-მა მილიონმა ადამიანმა დაკარგა სამუშაო ადგილი. შედეგად, უმუშევრობის დონე გაიზარდა (ზოგიერთ ქალაქში 40%-მდე). საფონდო ბირჟები მკვეთრად მერყეობდა. სოფლის ქალაქში მიგრაციის ტემპი უპრეცედენტო იყო და ცოტა რამ გაკეთდა სიმდიდრის მუდმივად მზარდი სხვაობის მოსაგვარებლად. ძიანგის ყველაზე დიდი მიზანი ეკონომიკური სტაბილურობა იყო და მას სჯეროდა, რომ სტაბილური მთავრობა მაღალი ცენტრალიზებული ძალაუფლებით იქნებოდა წინაპირობა. იგი არჩევდა პოლიტიკური რეფორმის გადადებას, რამაც მმართველობის მრავალ ასპექტში გაამწვავა მიმდინარე პრობლემები. მას შემდეგ, რაც სანაპირო რეგიონები და სპეციალური ეკონომიკური ზონები საკმარისად განვითარდა, ძიანგმა იმუშავა გეოგრაფიული უთანასწორობის შესამცირებლად უფრო მდიდარი ქალაქების წახალისებით, რომ „უზრუნველეყოთ ფინანსური, ტექნოლოგიური და მენეჯერული დახმარება ღარიბ, დასავლურ ნაწილებში“.
ქამინისი
ახ. წ. 642 წელს, მუსლიმთა მიერ დაპყრობამდე ქალაქი ჩამინოსის სახელით იყო ცნობილი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
ძიანგ წემინი
ეტაპობრივი პენსიაზე გასვლა
მარცხნივ|მინი| ძიანგი და [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში მეუღლეებთან ერთად კროუფორდში, ტეხასი, 2002 წლის 25 ოქტომბერი]] ჩკპ-ის მე-16 ეროვნული კონგრესის წინ, ჰუ ძინტაოს ჰქონდა „თითქმის ერთსულოვანი მხარდაჭერა“, გამხდარიყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ახალი გენერალური მდივანი. ჩინეთის, როგორც სტაბილური და პატივსაცემი ქვეყნის იმიჯის შესანარჩუნებლად, ძიანგმა და ხუმ ხაზი გაუსვეს მათ ერთიანობას, რათა ძალაუფლების გადასვლა ყოფილიყო „გლუვი და ჰარმონიული“, პირველად ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ისტორიაში. ძიანგი გადადგაა გენერალური მდივნის თანამდებობიდან და დატოვა პოლიტბიუროს მუდმივი კომიტეტი, მაგრამ დარჩა ცენტრალური სამხედრო კომისიის თავმჯდომარედ, რომელიც აკონტროლებდა არმიას და ერის საგარეო პოლიტიკას.
პარტიის მე-16 კონგრესზე, მუდმივმოქმედი კომიტეტის ახალი წევრების უმრავლესობა განიხილებოდა ძიანგის ე.წ. „შანხაის ფრაქციის“ ნაწილად, მათ შორის ყველაზე ცნობილები იყვნენ ვიცე-პრეზიდენტი წენგ ცინგხონგი, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში მსახურობდა ძიანგის შტაბის უფროსად და ვიცე-პრემიერი ხუანგ ძუ, შანხაის პარტიის ყოფილი მდივანი.
2004 წლის 19 სექტემბერს, მე-16 ცენტრალური კომიტეტის მე-4 პლენარული სესიის შემდეგ, ძიანგმა 78 წლის ასაკში დატოვა პარტიის ცენტრალური სამხედრო კომისიის თავმჯდომარის თანამდებობა, რაც იყო მისი უკანასკნელი თანამდებობა პარტიაში. ექვსი თვის შემდეგ, 2005 წლის მარტში, ძიანგი გადადგა თავისი ბოლო მნიშვნელოვანი თანამდებობიდან და დატოვა ჩინეთის ცენტრალური სამხედრო კომისიის თავმჯდომარის პოსტი, რამაც დაასრულა ძიანგის პოლიტიკური კარიერა. ეს მოჰყვა რამდენიმე კვირიან სპეკულაციას, რომ თითქოს პარტიის შიგნით არსებული ძალები აიძულებდნენ ძიანგს გადადგომას. ძიანგის ვადა 2007 წლამდე უნდა გაგრძელებულიყო. ხუმ ასევე ჩაანაცვლა ძიანგი ცენტრალური სამხედრო კომისიის თავმჯდომარედ. ამასთანავე, ხუს შემცვლელად ვიცე-თავმჯდომარის პოზიციაზე დაინიშნა გენერალი სიუ ცაიხოუ და არა წენგ ცინგხონგი, როგორც ამას თავდაპირველად ვარაუდობდნენ. ძალაუფლების ამგვარმა გადასვლამ ოფიციალურად დაასრულა ჩინეთში ძიანგის ეპოქა, რომელიც დაახლოებით 1989 წლიდან 2004 წლამდე გაგრძელდა.
ოჯახური და პირადი ცხოვრება
ძიანგმა 1949 წელს იქორწინა ვანგ იეპინგზე, ასევე იანგჭოუდან. ის მისი ბიძაშვილია (ძიანგის დედობილი ვანგის დეიდაა). ვანგმა დაამთავრა შანხაის საერთაშორისო კვლევების უნივერსიტეტი. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი, ძიანგ მიანხენგი და ძიანგ მიანკანგი. ძიანგ მიანხენგი იყო აკადემიკოსი და ბიზნესმენი, მუშაობდა ჩინურ კოსმოსურ პროგრამაში და დააარსა Grace Semiconductor Manufacturing Corporation.
ითვლება, რომ ძიანგს დიდი ხნის მეგობრობა აკავშირებდა მომღერალ სონგ წუინგთან, ჩენ ჭილისთან და სხვებთან. სი ძინპინის აღზევების შემდეგ, სონგი და ძიანგის სხვა ერთგული ადამიანები, მათ შორის მისი ძმა, სონგ წუიუ, გამოძიების ქვეშ აღმოჩნდნენ კორუფციის გამო.
ძიანგი კარგად ფლობდა რამდენიმე უცხო ენას, მათ შორის ინგლისურსა და რუსულს. მას სიამოვნებდა უცხოელი სტუმრების ჩართვა ხელოვნებისა და ლიტერატურის შესახებ მცირე საუბარში მათ მშობლიურ ენაზე. გარდა ამისა, მღეროდა უცხოურ სიმღერებს ორიგინალში. ძიანგი რჩება ჩინეთის ერთადერთ უმაღლეს ლიდერად, რომელსაც შეეძლო ინგლისურად საუბარი.
ძიანგი იყო ყველაზე ხანგრძლივი ლიდერი ჩინეთის ისტორიაში.
გარდაცვალება
ძიანგი გარდაიცვალა 2022 წლის 30 ნოემბერს, 96 წლის ასაკში, შანხაიში. ჩინეთის სახელმწიფო მედიის, სინხუას საინფორმაციო სააგენტოს ცნობით, ის გარდაიცვალა 12:13 საათზე ლეიკემიითა და მრავალი ორგანოს უკმარისობით.
სქოლიო
კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები კატეგორია:ჩინეთის პრეზიდენტები კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:ჩინელები კატეგორია:ლიდერები კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
$ (ფილმი)
$, აგრეთვე ცნობილი როგორც დოლარები, ხოლო ინგლისში - როგორც ძარცვა — 1971 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც კომპანიის Columbia Pictures მიერ არიც გამოშვებული. მისი სცენარის ავტორი და რეჟისორია რიჩარდ ბრუკსი, ხოლო პროდიუსერი - მ. ჯ. ფრანკოვიჩი. ფილმში მონაწილეობენ ცნობილი მსახიობები - უორენ ბიტი და გოლდი ჰოუნი
სიუჟეტი
ჰამბურგში (გერმანია), რამდენიმე კრიმინალი იყენებს ლოკალურ ბანკს, რათა შეინახოს უკანონოდ მოპოვებული ფული. განგსტერებს შორის არის ადგილობრივი ნარკოდილერი, სახელად „კენდი მენი“.
ჯო კოლინზი (ბიტი) მუშაობს ამერიკული ბანკის დაცვაში. იგი შეიტყობს ბანდიტების გეგმებზე და გაიცნობს დოუნ დივაინს, მეძავს (ჰოუნი). მისი მეშვეობით იგი მოძებნის მძარცველებს.
კატეგორია:1971 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:კომედიური ფილმები კატეგორია:რიჩარდ ბრუკსის ფილმები
ექსტრემიზმი
ექსტრემიზმი (extremisme, extremus — უკიდურესობა) — „უკიდურეს პოზიციაში ყოფნის მახასიათებელი ან მდგომარეობა“ ან „უკიდურესი ზომების ან ხედვების მხარდაჭერა.“
ტერმინი უმეტესწილად პოლიტიკური და რელიგიური დატვირთვით გამოიყენება და მიანიშნებს იმგვარ იდეოლოგიაზე, რომელიც დაშორებულია საზოგადოებაში არსებული მეინსტრიმული ხედვებისგან. მას ასევე შეიძლება გააჩნდეს ეკონომიკური განზომილებაც. ტერმინს უმეტესწილად ნეგატიური კონოტაცია აქვს, თუმცა ის ხშირად გამოყენებულია აკადემიური, დესკრიფციული და ნეიტრალური შინაარსითაც.
ექსტრემისტთა ხედვები ჩვეულებრივ ზომიერი პოზიციების მიმართებით კონტრასტულია. მაგალითისთვის, დასავლური ქვეყნების თანამედროვე დისკურსში ისლამზე ან ისლამურ პოლიტიკურ მოძრაობებზე გამოყოფენ ექსტრემისტულ და ზომიერ მუსლიმებს.
პოლიტიკური დღის წესრიგები ექსტრემისტებში ხშირად მოიაზრებს უკიდურეს მემარცხენე ან უკიდურეს მემარჯვენე პოლიტიკებს, ასევე, მათთან ერთად ნებისმიერი ტიპის რადიკალიზმს, რეაქციონიზმს, ფუნდამენტალიზმსა თუ ფანატიზმს.
დეფინიციები
ექსტრემიზმის რამდენიმე განსხვავებული განმარტება არსებობს. პიტერ კოულმენი და ანდრეა ბართოლი მასზე დაკვირვებისას აღნიშნავენ, რომ ექსტრემიზმი კომპლექსური ფენომენია და ხშირად მისი კომპლექსურობა არ არის გაანალიზებული. ყველაზე მარტივად ის შეიძლება განვმარტოთ, როგორც ქცევა, რწმენა, დამოკიდებულება, შეგრძნება, მოქმედება ან სტრატეგია, რომელიც ჩვეულებრივისაგან საკმაოდ დაშორებულია. კონფლიქტის ჭრილში ის ყველაზე მკაცრი ფორმებითაა მასში ჩართული. თუმცა ამა თუ იმ ქმედების, ადამიანის თუ ადამიანთა ჯგუფის „ექსტრემისტად“ წოდება და „ჩვეულებრივის“ განსაზღვრება ხშირად სუბიექტურია და პოლიტიკურ საკითხს წარმოადგენს. ამიტომ ავტორები თვლიან, რომ ექსტრემიზმზე დისკუსია უფრო ყოვლისმომცველი უნდა იყოს: ჩვეულებრივ, ზოგიერთი ექსტრემისტული ქმედება ერთისთვის შეიძლება მორალური საკითხი იყოს („თავისუფლებისთვის მებრძოლები“), ხოლო მეორესთვის უსამართლო და ამორალური („ტერორიზმი“), რაც დამოკიდებულია დამკვირვებლის ღირებულებებზე, პოლიტიკაზე, მორალურ დიაპაზონზე და აქტორთან მის ურთიერთობაზე. უფრო ზუსტად, ერთის აღქმა ექსტრემიზმის მორალური და ამორალური ბუნებისა შეიძლება შეიცვალოს პირობების ცვლილების შედეგად. შესაბამისად, ექსტრემისტული აქტების არსებული და ისტორიული კონტექსტები ჩვენ შეხედულებებს განსაზღვრავენ. ექსტრემიზმის განსაზღვრებისას ასევე მნიშვნელოვანია ძალაუფლების ასიმეტრიის საკითხიც. ხშირად კონფლიქტში ძალაუფლების არ მქონე ადამიანთა ჯგუფების ქმედებები ექსტრემისტულად მოიაზრება, ვიდრე მათი ვინც არსებული სტატუს-კვოს შენარჩუნებისკენაა მოწოდებული.
ექტრემისტული აქტები უმეტესწილად დაკავშირებულია მარგინალურ ადამიანთა ჯგუფებთან, რომლებიც თვლიან, რომ არსებული ბრძოლის ნორმატიული ფორმები მათთვის შემზღუდავია და მიკერძოებული. მიუხედავად ამისა, ექსტრემალური ქმედებები ხშირად გამოიყენება დომინანტი სოციალური ჯგუფების მიერაც, მაგალითად ძალადობრივი სანქციების განხროციელება ამა თუ იმ ადამიანთა ჯგუფზე.
ექსტრემიზმი ხშირად იყენებს ძალადობრივ საშუალებებს, თუმცა ექსტრემისტულ დაჯგუფებებსაც აქვთ არაძალადობრივი ტაქტიკებიც. უფრო ზუსტად, ძალაუფლების არ მქონე ჯგუფები უფრო ხშირად მიმართავენ პირდაპირ, ეპიზოდური ძალადობის ფორმებს, როცა დომინანტი ჯგუფები უფრო სტრუქტურულ და ინსტიტუციონალიზებულ ფორმებს იყენებენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ექსტრემისტი ინდივიდები და ჯგუფები ხშირად აღიქმებიან, როგორც უპირობო და მუდმივ ბოროტებად, ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს ისიც, რომ ისინი ხშირად შინაგანად წინააღმდეგობრივი და ამბივალენტურნი არიან, სადაც დაჯგუფებებს შეიძლება შიდა განსხვავებები და კონფლიქტები გააჩნდეთ. მაგალითისთვის, ორგანიზაცია „ჰამასის“ ინდივიდუალური წევრები შეიძლება განსხვავდებოდნენ მოლაპარაკებების ნებელობით პალესტინურ ხელისუფლებასთან. ექსტრემიზმის ძირითადი პრობლემას მისი ქმედების სიმკაცრეზე მეტად წარმოადგენს მისი ჩაკეტილი, ფიქსირებული და ურყევი, უცვლელი ბუნება.
ექსტრემიზმის თეორიები
ერიკ ჰოფერი და არტურ შლეზინგერი იყვნენ ის პოლიტიკის მკვლევრები, რომლებიც XX საუკუნის შუა პერიოდში ერთ-ერთი პირველები შეეხნენ „პოლიტიკური ექსტრემიზმის“ საკითხს. ჰოფერი წერდა იმ პირთა ფსიქოლოგიასა და სოციოლოგიაზე, რომლებიც ფანატიკურ მასობრივ ორგანიზაციებში წევრიანდებოდნენ. შლეზინგერი წერდა პოლიტიკურ „ცენტრზე“, „მეინსტრიმულ“ პოლიტიკურ დისკურსზე და აღნიშნავდა რომ აუცილებელია საზოგადოებებმა მკვეთრი ხაზი გაავლონ იმ პირებს, ჯგუფებსა თუ ხედვებთან, რომლებიც მოცემული, აღიარებული „ცენტრის“ მიღმაა.
სეიმურ მარტინ ლიფსეტი აღნიშნავდა, რომ მემარცხენე და მემარჯვენე ექსტრემიზმის გარდა, არსებობს ასევე „ცენტრის ექსტრემიზმი“, რომელიც ქმნის იმ ბაზისს, რაზეც ფაშიზმი წარმოიქმნება.
ლეირდ ვილკოქსი გამოყოფს „პოლიტიკური ექსტრემიზმის“ 21 თვისებას, რომელიც მერყეობს უკიდურესი „მკვლელობისა“ და „იარლიყის მიკერების“ ქმედებებიდან უფრო ზოგად მახასიათებლამდე, როგორიცაა ოპონენტებისა და მათი კრიტიკის თვისებრივად ბოროტებად მონათვლა.
ექსტრემიზმი არ არის ცალკე აღებული მახასიათებელი. ექსტრემისტის დამოკიდებულება ან ქცევა შეიძლება ფართო სპექტრის ერთ-ერთი ნაწილი იყო, რომელიც ჩვეულებრივი ობსესიიდან დაწყებული ფანატიკოსობამდე დამთავრებული გამოხატულება იყოს. უკიდურესი მემარცხენეობის და უკიდურესი მემარჯვენეობის, ასევე რელიგიურად დაპირისპირებული მხარეების ქმედება იმდენად მსგავსი შეიძლება იყოს, რომ ორივე მათგანი მიუღებელი იყოს უმრავლესობაში მყოფი მეინსტრიმული პოზიციებიდან.
ეკონომისტი რონალდ ვინთრობი აღნიშნავს, რომ არაერთ ექსტრემისტულ მოძრაობას, რომელთაც განსხვავებული იდეოლოგიები აქვთ, საერთო მახასიათებლები გააჩნიათ. ამის ნათლად საჩვენებლად იგი განიხილავს „ებრაელი ფუნდამენტალისტებისა“ და „ექსტრემისტული ჰამასის“ მახასიათებლებს და გამოყოფს მათ ერთგვაროვნებას:
ექსტრემიზმის ასახსნელად არსებობს ხედვა, რომ ის ჭირივითაა. არნო გრუენი ამბობს, ექსტრემიზმი დანახულია არა როგორც ტაქტიკური ან იდეოლოგიური ქმედება, არამედ როგორც პათოლოგიური ავადმყოფობა, რომელიც კვებავს სიცოცხლის მოსპობას. დოქტორი კატლინ ტეილორი აღნიშნავს, რომ რელიგიური ფუნდამენტალიზმი მენტალური ავადმყოფობაა, თუმცა იგი განკურნებადია.
კიდევ ერთი ახსნა ექსტრემიზმისა არის ისეთი გრძნობების ემოციური გამოხატულება, რომელიც დაკავშირებულია ჩაგვრის გამოცდილებასთან, დაუცველობასათან, შეურაცხყოფასთან, დანაკარგთან, ბრაზსა და შურისძიებასთან. ამგვარი წინაპირობები ინდივიდსა თუ ჯგუფებს უბიძგებს აირჩიონ კონფლიქტური სტრატეგიები, რომლებიც ამ გამოცდილებების დასაძლევად გამოიყენება.