cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია
thumb|ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია (Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen) — საფრანგეთის რევოლუციის მნიშვნელოვანი დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს ადამიანის ინდივიდუალურ უფლებებს. პოლიტიკური მანიფესტი მიღებულ იქნა ეროვნული წარმომადგენლობითი ასამბლეის შეკრებაზე 1789 წლის 26 აგვისტოს ვერსალში საფრანგეთის რევოლუციის დროს, ხოლო 1958 წლის 4 ოქტომბერს დამტკიცდა საფრანგეთის კონსტიტუციით. დეკლარაცია რევოლუციის უმთავრეს დოკუმენტს წარმოადგენდა, რომელმაც ადამიანის ინდივიდუალური და კოლექტიური უფლებები განსაზღვრა, და რაც დღემდე რჩება საფრანგეთის კონსტიტუციური სამართლის საფუძვლად.
მანიფესტის იდეური წყარო ფრანგი განმანათლებლების ფილოსოფია გახდა. დოკუმენტი შედგებოდა მოკლე შესავალი ნაწილისა და 17 პუნქტისაგან. დეკლარაციის მიხედვით ადამიანები იბადებიან და რჩებიან თავისუფალნი და თანასწორუფლებიანნი; აღიარა სახალხო სუვერენიტეტის პრინციპი, ადამიანისა და მოქალაქის ბუნებრივ, შეუვალ უფლებად თავისუფლების, საკუთრების, დესპოტიზმის წინააღმდეგობისა და უსაფრთხოების პრობლემები გამოაცხადა. დეკლარაციამ წმინდად და ხელშეუხებლად გამოაცხადა კერძო საკუთრება. დეკლარაცია ადგენდა კანონს, როგორც საყოველთაო ნების გამოხატულებას და ყველა მოქალაქეს უფლება ეძლეოდა პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით მონაწილეობა მიეღო მის გამოცემაში. მიუხედავად ამისა, დამფუძნებელმა კრებამ მიიღო კონსტიტუცია, რომელმაც მოქალაქეები ქონებრივი ცენზის მიხედვით, საარჩევნო უფლების მქონე და არმქონე პირებად დაყო. დეკლარაცია ახალი კლასის — ბურჟუაზიის ინტერესების გამომხატველი იყო და იგი XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნის საფრანგეთისა და ევროპის სხვა ქვეყნებში ფეოდალიზმთან ბრძოლის საპროგრამო დოკუმენტად იქცა.
დეკლარაციის ძირითადი დებულებები შესავლის სახით საფრანგეთის 1791 წლის კონსტიტუციაში შევიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი კატეგორია:ადამიანის უფლებები
ტარიხა
ტარიხა — ქალაქი სამხრეთ ბოლივიაში, ტარიხას დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1,854 მეტრზე. 2006 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენდა 170,900 ადამიანს. ქალაქი დაარსდა 1574 წელს.
ქალაქში მდებარეობს აეროპორტი, საიდანაც სრულდება რეგულარული რეისები ბოლივიის სხვა ქალაქების მიმართულებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის ქალაქები კატეგორია:ბოლივიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
ნეილ სმელზერი
ნეილ ჯოზეფ სმელზერი (Neil Joseph Smelser; დ. 22 ივლისი 1930, კაჰოკა, მისური, აშშ — გ. 2 ოქტომბერი 2017, ბერკლი, კალიფორნია, აშშ) — ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტის სოციოლოგიის ემერიტუს-პროფესორი. აქტიური მკვლევარი 1958—1994 წლებში. მისი კვლევა ეხებოდა კოლექტიური ქცევას, სოციოლოგიურ თეორიას, ეკონომიკურ სოციოლოგიას, განათლების სოციოლოგიას, სოციალურ ცვლილებას და შედარებით მეთოდებს. სიცოცხლის მანძილზე მრავალ მიღწევას შორის, სმელზერმა „საფუძველი ჩაუყარა ეკონომიკურ სოციოლოგიას“.
განათლება და კარიერა
სმელზერმა, 1952 წელს მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი, სოციალური ურთიერთობების განყოფილებაში. 1952-54 წლებში როდსის სტიპენდიანტი იყო და სწავლობდა ეკონომიკას, ფილოსოფიასა და პოლიტიკას ოქსფორდის უნივერსიტეტში, შედეგად მიენიჭა ბაკალავრის ხარისხი. 24 წლის ასაკში, მისი პირველი ნაშრომი „ეკონომიკა და საზოგადოება“ დაიწერა, ტალკოტ პარსონსთან თანამშრომლობით, რომელიც პირველად 1956 წელს გამოქვეყნდა. 1958 წელს დოქტორის ხარისხი მიენიჭა ჰარვარდის სოციოლოგიის ფაკულტეტზე და გახდა სტიპენდიის საზოგადოების უმცროსი წევრი. მას ჰარვარდის დამთავრების შემდეგ, ბერკლიში გაწევრიანების ერთი წლის ვადა მიეცა. 31 წლის ასაკში, 1961 წელს ამერიკული სოციოლოგიური მიმოხილვის სამეცნიერო ჟურნალის ყველაზე ახალგაზრდა რედაქტორი იყო, ბერკლიში გადასვლიდან მხოლოდ 3 წლის შემდეგ.
1994-2001 წლებში, „ქცევითი მეცნიერებების გარღმავებული სწავლების ცენტრის“ მეხუთე დირექტორი იყო. 1994 წელს დატოვა თავისი თანამდებობა და ახლა ემერიტუს-პროფესორია.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი სოციოლოგები
ტექნო
ტექნო — ელექტრონული საცეკვაო მუსიკის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც წარმოიშვა 1980-იანი წლების მიწურულს ქალაქ დეტროიტში (მიჩიგანი, აშშ). ტექნო, როგორც მუსიკალური ჟანრის სახელწოდება, პირველად ნახსენები იყო 1988 წელს. არსებობს ტექნოს სხვადასხვა სტილი, მაგრამ დეტროიტ-ტექნო მიიჩნევა ყველა სუბჟანრის საწყისად.
ტექნო წარმოიშვა ევროცენტრული სინთეზური მუსიკის შერწყმით აფრიკულ და ამერიკულ სხვადასხვა სტილთან, როგორებიცაა ჩიკაგო ჰაუსი, ფანკი, ელექტრო და ელექტრონული ჯაზი. ამას დაემატა, ამერიკის კაპიტალისტური საზოგადოების ცხოვრებისთვის დამახასიათებელი წიგნის, ”მესამე ტალღა”, მითური და შეთხზული თემატიკის ზეგავლება. წიგნის ავტორია ელვინ ტოფლერი. ტექნოს, როგორც სტილის ერთ-ერთი დამფუძნებელი ხუან ატკინსი ამბობს, რომ ”ტექნო ეს არის მუსიკა, რომელიც ჟღერს, როგორც ტექნოლოგია”.
წარმოშობა
ტექნოს ფუძემდბლად ითვლებიან ხუან ატკინსი, დერიკ მეი, კევინ სანდერსონი, ასევე ცნობილნი როგორც ”ბელვილის ტრიო” და ედი ფოულკი. ისინი ერთად დადიოდნენ ბელვილის სკოლაში. როგორც ისინი თავად ამბობდნენ, მათ სურდათ Tangerine Dream -ის და Kraftwerk - ის სტილში, გერმანული ელექრტონიკა უფრო საცეკვაო გაეხადათ.
კატეგორია:ტექნო კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ჟანრები
სიმონ აგოპიანი
სიმონ აგოპიანი ან სიმონ ჰაგოპიანი (სომხურად: Սիմոն Հակոբյան; დასავლეთსომხურად: Սիմոն Յակոբեան, დ. 1857 —  გ.16 მაისი 1921) — ცნობილი სომეხი ოსმალეთის იმპერიაში მცხოვრები ლანდშაფტისა და პორტრეტების მხატვარი.
ცხოვრება
სიმონ აგოპიანი დაიბადა სამატიაში, სტამბოლის რაიონში, 1857 წელს. მან განათლება მიიღო ნარალიკაპის ჰორენიანის სკოლაში და სამატიას საჰაკიანის სკოლაში. ის კერძოდ მეცადინეობდა სომეხ მხატვარ, ტელემაკ ექსერსიანთან, რომლის დახმარებითაც 1994 წელს ჩააბარა სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც ოთხ წელიწადში, 1998 წელს დაასრულა. აკადემიაში სწავლის დროს აგოპიანის თანაკლასელი იყო სომეხი მხატვარი არშაკ ფეტვაჯიანი. დამთავრებისთანავე, აგოპიანს მიენიჭა პირველი ადგილი მისი დიდი ზომის ნახატისთვის, სახელწოდებით ,,საიმპერატორო გალერეა ემინონუში". მან ეს ნახატი მან სასწავლების საფინალო წარდგენისთვის შეასრულა. მოგვიანებით ეს ნახატი შეიძინა გვიან ოსმალეთის პერიოდის არქიტექტორმა ალექსანდრე ვალარუმ. მან მუშაობა განაგრძო სამატიას თავის სტუდიაში 1895 წლამდე და შემდეგ მუშაობდა ბეიოღლუში. ის სტამბოლის ევროპული ნაწილის, ფერიკოის რეგიონის ერთ- ერთ პრესტიჟულ უბანში ცხოვრობდა.
1883 წლიდან მოყოლებული, აგოპიანი ასწავლიდა ხელოვნებას ბერბერიანისა და მებზურიანის სკოლებში ისკუდარში და ესაიანის სკოლაში თაქსიმის მოედანთან. 1911 წელს მისი სტუდია იყო აპოლონის ფოტოგრაფიის სტუდიის ზემოთ. მან აპოლონის დაკვეთით ერთ-ერთი პორტრეტი შეასრულა, რომელიც მეჰმედ რესადის სურათს წარმოადგენდა. ეს ნამუშევარი დღეს- დღეისობით სტამბოლის სამხედრო მუზეუმშია დაცული. მან ხელოვნების გაკვეთილები ჩაუტარა ოსმალეთის მთავრებსა და სხვა მოყვარულებს. მისი მოსწავლეებიდან არსანიშნავია ვაჰრამ მანავიანი. მისი ნამუშევრების გამოფენა იყო საქველმოქმედო სახის, რომელიც მოეწყო ანჯელიდისში, მაღაზია 331 ქადდე ი ქებირში, ბეიოღლუში 1896 წელს. მისი ნამუშევრები ბოლოს სოციეტა იტალიანაში (Societa Italiana) იყო. მან მოიგო პრიზი მარსელის გამოფენაზე სადაც მამამისის პორტრეტი წარადგინა.
დღესდღეობით შემორჩენილია 1885-1887 წლებში გადაღებულ ფოტო, სადაც გამოსახულია საიმპერატორო სახვითი ხელოვნების სკოლის პედაგოგები და აქაური სტუდენტები. სურათზე გამოსახულია სიმონ აგოპიანიც, რომელიც ამ სურათზე მეორე რიგის ცენტრში დგას. მარცხნივ|მინი|ჰამალის პორტრეტი სიმონ აგოპიანი გარდაიცვალა 1921 წლის 16 მაისს და დაკრძალულია შიშლის სომხურ სასაფლაოზე.
შემოქმედება
აგოპიანის მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: ვანელი მათხოვარი, კარაკოიში ხიდის გადაკვეთა პორტერები, მუსლიმი მათხოვარი, თურქეთის სამეზობლო, სულთან აბდულჰამიტ II- ის პორტრეტი და სულთან აბდულაზიზის სელამლიკი ორთაქოიში (რომელიც ისლამური ხელოვნების აუქციონზე გაიყიდა და ადერ პიკარდ ტაჯანმა შეიძინა პარიზში, 1988 წლის 18 ნოემბერს) სულთანის მეჩეთი ისქუდარში (1911) და მაჰრუკიზადე კაფერ ბეის პორტრეტი (1894; რომელიც მაჰრუკიზადეს შვილიშვილს ჯემ მაჰრუკს ეკუთვნის). მან დახატა ოსმალეთის სამხედრო წარმატებების სერია თავის გაზის აჰმედ მუჰტარ პაშას გამარჯვების ექვსი სცენა (აღმოსავლეთ ფრონტზე ბრძოლის სცენები) (1910). ეს ნახატი აჰმედ მუჰტარ ფაშას ოჯახის დაკვეთით იყო შესრულებული.
მას ასევე აქვს სტამბოლის ვაჭრების ტილოები, როგორიცაა სიმითის გამყიდველები, მეთევზეები და ბუხრების გამწმენდები. აგოპიანი ასევე ხატავდა რელიგიურ საგნებს. ამ უკანასკნელის მაგალითებია ორი მოციქულის, ტიმოთესა და პართუგიემეოსის პორტრეტი (1888; ეს ნახატი მან შექმნა სამატიის სურპ კევორკის ეკლესიისთვის).
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მხატვრები კატეგორია:სომეხი ხელოვანები
ჯამინი როი
ჯამინი როი (যামিনী রায়; დ. 1887, ბელიატორი — გ. 1972) — ინდოელი მხატვარი და გრაფიკოსი. სწავლობდა კალკუტაში. 1921 წლიდან იკვლევდა ბენგალიის ხალხის ხელოვნებას. უარყო აკადემიური განათლება და საკუთარი ნამუშევრები შექმნა ბენგალურ ხალხურ ტრადიციებზე დაყრდნობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი კატეგორია:XX საუკუნის ინდოელი მხატვრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
Dolichoderus thoracicus
Dolichoderus thoracicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Cataglyphis albicans albicans
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Cataglyphis albicans albicans
ეთიოპიის ისტორია
მინი|მარჯვნივ|ეთიოპიის ისტორია
წინაისტორიული ეთიოპია
ეთიოპიის მაღალმთიანეთში ადამიანი უძველესი დროიდან სახლობდა, რაც დასტურდება პრეისტორიული ადამიანის ნარჩენებით მდინარე ომოს ველზე. მაღალმთიან ეთიოპია - სავარაუდო ცენტრია ეთიოპეიდური ანთროპოლოგიური ტიპის, ქუშიტური ენების და სოფლის მეურნეობის ჩამოყალიბების უძველესი კერაა.
უძველესი ისტორია
VI — V საუუუნეებში ჩვენს წელთ აღრიცხვამდე ტიგრაის პლატოზე არაბეთის ნახევარკუნძულის სხვადასხვა რეგიონებიდან ჩამოსული ადამიანები დასახლდნენ, მათ შორის სებიანთა სამეფოდან. მათ ჩამოიტანეს დამწერლობა, სემიტური ენა და ცივილიზაციის სხვა მიღწევები. V საუკუნეში ჩვ.წელთაღრიცხვამდე ტიგრაის პლატოზე ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელი სამეფო, რომელიც დაეცა IV საუკუნეში ჩვენს წელთაღრიცხვამდე. პირველ სააუკუნეში თანამედროვე ეთიოპიის ჩრდილოეთით ჩამოყალიბდა ადრეულ ფეოდალური აქსუმის სამეფო, რომლის დედაქალაქიც იყო ქალაქი აქსუმი,ხოლო მთავარი პორტი ადულისი გახდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა ეგვიპტედან ინდოეთში,ასევე აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპირომდე. აქსუმის სამეფოს აყვავების პერიოდში IV — VI საუკუნეებში მისი გავლენა ვრცელდება ნუბიაზე, არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ასევე სუდანის ვრცელ ტერიტორიაზე, ეთიოპიის მთიანეთზე და აფრიკის რქის ჩრდილოეთ ნაწილზე.III საუკუნეში ვაჭრობის საჭირეობის მიზნით აქსუმის სამეფოში მოიჭრა ვერცხლის და ოქროს მონეტები. I-IV საუკუნეებში აქსუმის სამეფოში დომინირებდა ადგილობრივი წარმართული რელიგია,რომელშიც მთავარი საკულტო სიწმინდე მეფე იყო. IV საუკუნეში აქსუმის სამეფოში იწყება ქრისტიანობის(მონოფიზიტობის) გავრცელება და მეფე ეზანეს (325—360) დროს ხდება სახელმწიფო რელიგია. 329 წელი ითვლება ეთიოპიის მონოფიზიტური ეკლესიის დაარსების თარიღად, რომელიც დამოკიდებული იყო ეგვიპტის კოპტურ ეკლესიაზე 1948 წლამდე. ეთიოპიის ეკლესიის უმაღლესი სასულიერო პირები - აბუნი (ეპისკოპოსები)ინიშნებოდა ალექსანდრიის პატრიარქის მიერ და როგორც წესი ეგვიპტელები იყვნენ. VII საუკუნეში არაბეთში გაჩნდა ისლამი. 615 წელს აქსუმს აფარებდნენ თავს მუსულმანური საზოგადოების წევრები, რომელიც განდევნეს მექადან თავისივე ტომებმა. აქსუმის მეფე არმახ I იყო მუჰამედის მოკავშირე. თუმცა მას შემდეგ რაც მუსლიმებმა გაიმარჯვა არაბეთში, ეთიოპია მტრულად განეწყო ახალი მეზობლის მიმართ, მიზეზი ვაჭრობაში კონკურენცია იყო. 630 წელს აქსუმის ფლოტი თავს დაესხა ჰიჯაზის სანაპიროს, არაბებმა შეძლეს მათი დამარცხება. 640 წელს აქსუმის სამეფო კვლავ დაესხა თავს არაბეთის სანაპიროებს, საპასუხოდ იემენელები შემოესივნენ აქსუმს.მას შემდეგ რაც არაბებმა დაიპყრეს ეგვიპტე 641 წელს და დაიქვემდებარეს სუდანის სამეფო 652 წელს, აქსუმი ყველა მხრიდან არაბეთის სამფლობელოებში მოექცა და მოწყდა ქრისტიან მოკავშირეებს და ბაზრებს ხმელთაშუა ზღვაში.
ახალი სერიოზული კონფლიქტი მოხდა VIII საუკუნის დასაწყისში. 702 წელს აქსუმმა ფლოტმა გადმოსხა დესანტი, რომელმაც მოულოდნელი შეტევით დაიპყრო ჯიდა, მექა მოიცვა პანიკამ, მუსლიმებმა ძნელად მოახერხეს გამაგრება და თავდასხმის მოგერიება. არაბები უკვე ჰქონდა მნიშვნელოვანი გამოცდილება საზღვაო მოგზაურობაში და მათ მოაჭყვეს დიდი ექსპედიცია აქსუმის წინააღმდეგ. არაბებმა დაიპყრე, გაძარცვე და მიწასთან გაასწორეს ქალაქი ადულისი, რომელმაც სამუდამოდ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა. VIII საუკუნეში აქსუმის სამეფოს დაცემა დაიწყო.
შუა საუკუნეები
IX საუკუნეში ეთიოპიის მთიანეთის ჩრდილოეთ გარეუბნებში გავრცელებას იწყებს ისლამი.იქ გაჩნდა მაჰმადიანური სამთავრო.XI საუკუნის პირველ ნახევარში აქსუმის სამეფო დაიშალა და ახლანდელი ეთიოპიის ტერიტორიაზე წარმოიშვა მთელი რიგი სამთავროები - მუსლიმანური, ქრისტიანული, ებრაული, წარმართული. XII საუკუნეში ქრისტიანული სამთავროები გაერთიანდნენ.ამ სამეფომ კავშირი დაამყარა ეგვიპტესთან და იემენთან. დაიწყო აღმავლობა ეკონომიკისა და კულტურის სფეროებში.1268 (ან 1270) წლებში სათავეში მოვიდა სოლომონების დინასტია, რომლებიც თვლიდნენ რომ ისინი იყვნენ ძველი ისრაელის ბიბლიური მეფის სოლომონის შთამომავლები. მისი დამაარსებელი იყო იკუნო-ამლაკი (1268-1285). იკუნო-ამლაკიმ და მისმა შვილმა სელომონ I-მა(1285—1294) შეინარჩუნოს კარგი ურთიერთობები მუსულმანურ სასულთნოებთან. იაგბია ციონმა დაამყარა ოფიციალური კავშირი ეგვიპტის მამლუქ სულთანთან.მან ნებადართო კოპტების პატრიარქს გაეგზავნა ეპისკოპოსი ეთიოპიაში. ხშირად მუსლიმი მმართველები მოწინააღმდისგან თავდასაცავად თავს ქრისტიანულ ეთიოპიას აფარებდნენ.
იაგბია ციონის ხუთ შვილს რიგრიგობით უნდა დაეკავებინა ტახტი ერთი წლით. თუმცა ბახირ ასსეგიდმა გადაწყვიტა ქვეყნის მარტო მართვა და და თავისი ძმების დაპატიმრება.ერთ-ერთმა ძმამ გაიგო მისი გეგმა და თვითონ ბახირ ასსეგიდი დააპატიმრეს. იმ დროიდან ეთიოპიაში არსებობდა ტრადიცია იმპერატორად კურთხევის შემდეგ მისი დინასტიის წევრებს აგზავნიდნენ საპატიმროში, სადაც ისინი ატარებდნენ მთელ დარჩენილ ცხოვრებას.პრინცები მდიდრულ პირობებში ცხოვრობდნენ, ჰქონდათ მდიდარი ბიბლიოთეკა, წერდნენ ლექსებს, მაგრამ ისინი იყვნენ სრულიად მოწყვეტილი გარე სამყაროს და მათ გაძლიერებულად იცავდნენ.
უიდიმ არიდას(1299—1314) მმართველობის შესახებ არაფერია ცნობილი. იმპერატორმა ამდე-ციონმა(1314—1344)დაიქვემდებარა ეთიოპიის მთიანეთის ქრისტიანული, მუსლიმური, ებრაული და წარმართული სამთავროები და შექმნა ძლიერი სახელმწიფო. იმპერატორმა ისხაკმა (1414-1429) ხარკი დააკისრა არა მხოლოდ მუსლიმურ სახელმწიფოებს არამედ წარმართულ სამფოებსაც ეთიოპიის მთიანეთის სამხრეთში.იმპერატორი ზერა-იაიკობი(1434—1468) მთელი თავისი მმართველობის განმავლობაში იბრძოდა ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებისათვის. მან გაათავისუფლა ყველა ვასალი მთავრები და მათ ნაცვლად იმპერატორის ნაცვლებად დანიშნა თავისი შვილები.1445 წელს ზერა იაიკობმა დაამარცხა იფატის სულთანატი, კიდევ რამდენიმე მუსლიმური სამთავროები და დაამყარა ჰეგემონია ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაზე.გააძლიერა კავშირები ეგვიპტესთან და იემენთან და დაამყარა კონტაქტები დასავლეთ ევროპასთან.XVI საუკუნის დასაწყისში აღმოსავლეთის მეზობელმა და ძველმა მტერმა დაიწყო სასტიკი ომი ეთიოპიის იმპერიის წინააღმდეგ.იმამმა აჰმედ იბნ იბრაჰიმმა გამოაცხადა ჯიჰადი და 1529—1540 წლისთვის დაიპყრო თითქმის მთელი ეთიოპიის იმპერია.იმპერატორმა გელაუდეუსმა(1540—1559) შეძლო მუსლიმების გაძევება პორტუგალიელების დახმარებით. 1557 წელს თურქებმა დაიპყრეს მასაუა და წითელი ზღვის სხვა პორტები.ამავე პერიოდში იწყება ორომოს ტომების თავდასხმა დასუსტებულ ეთიოპიაზე.ამავე პერიოდში ეთიოპიაში გამოჩნდნენ იეზუიტები.მათ შეღწევასთან ერთად სურვილმა იმპერატორებისა ჩამოეყალიბებინათ აბსოლუტური მონარქია ევროპული მოდელით, განაპირობა რამდენიმე ომი რელიგიური ნიშნით.განსაკუთრებით მაშინ, როცა იმპერატორმა სუსნიოსმა(1607—1632) მიიღო კათოლიციზმი.ეს ომი დასრულდა იმპერატორ ფასილადესის(1632—1667) დროს რომელმაც გააძევა იეზუიტები და შეწყვიტა ურთიერთობა პორტუგალიელებთან. იმპერატორმა იიასუ დიდმა(1682—1706) კვლავ დაიმორჩილა ამბოხებული ვასალი მთავრები, გაატარა რეფორმები მართვაში,ვაჭრობის განვითარებაში და საბაჟო სისტემის გამარტივებაში. XVIII საუკუნის ბოლოსათვის კვლავ გაძლიერდნენ ფეოდალები, ყოველ დიდ ფეოდალს ჰყავდა თავისი არმია, ისინი იღებდნენ გადასახადებს გლეხებისგან.
იოვანე ფუკარალისძე
იოვანე ფუკარალისძე — XII საუკუნის II ნახევრის ქართველი კალიგრაფი, ე.წ. ტბეთის მეორე ოთხთავისა და წყაროსთავის სახარების ერთ-ერთი გადამწერი.
ეთიოპიის ისტორია
XX საუკუნე
1913 წელს მენელიკი გარდაიცვალა.იმპერატორი გახდა მისი 17 წლის შვილიშვილი ლიჯ იასუ V. ეთიოპია ფორმალურად არ მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1916 წლის სექტემბერში იასუ V ცამოაგდეს ტახტიდან. იმპერატორად გამოაცხადეს მენელიკის 40 წლის ქალიშვილი ზაუდიტუ, მაგრამ ეთიოპიას ფაქტობრივად მართავდა 24 წლის ტეფერი მაკონენი, რომელიც 16 წლისა გახდა სიდამოს რეგიონის გუბერნატორი, შემდგომ ჰარარის რეგიონს. 1930 წელს ზაუდიტუს გარდაცვალების შემდეგ იმპერატორი გახდა ტეფერი მაკონენი სახელით ჰაილე სელასიე I(1930—1974). მან შემოიღო ქვეყნის ცენტრალიზებული მმართველობა, გააუქმა მონობა და მონათვაჭრობა, გაატარა პროგრესული ღონისძიებები განათლებისა და ჯანმრთელობის სფეროში, გამოაცხადა ეთიოპიის პირველი კონსტიტუცია (1931). 1935 წელს ფაშისტური იტალია შეიჭრა ეთიოპიაში, თავდაპირველად ეთიოპიის არმიამ შეძლო წინააღმდეგობის გაწევა და ზოგჯერ წარმატებებსაც აღწევდა,თუმცა 1936 წლის 31 მარტს იტალიელებმა ეთიოპიის არმიის დიდი ნაწილის განადგურება შეძლეს და იმავე წლის 5 მაისს დედაქალაქ ადის-აბებაში შეიჭრნენ. 1936 წლის 1 ივნისს იტალიამ ეთიოპია შეუერთა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკის იტალიურ კოლონიას ერიტრეასა და სომალისთან ერთად. იტალიის მიერ ეთიოპიის ოკუპაცია გაგრძელდა 1941 წლის შემოდგომამდე, როდესაც ბრიტანულმა არმიამ დამხმარე ძალებთან ერთად გაათავისუფლა ეთიოპია და სხვა იტალიის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიები სომალის ნახევარკუნძულზე.
იოვანე ფუკარალისძე
მოღვაწეობდა სამხრეთ საქართველოში. ოთხთავი გადაწერილია 1161 წლის ახლო ხანებში, გიორგი III-ის მეფობაში, ტბეთის ეპისკოპოსის პავლე მტბევარის დაკვეთით. იოვანე ფუკარალისძეს წიგნის ბოლო ნაწილი, 279-318 ფურცლები, გადაუწერია, რომლებიც ზანდუკს (სარჩევს) შეიცავს. წყაროსთავის სახარება (25,1x17,9 სმ) გადაწერილია 1195 იოანე საფარელ-მტბევარის ბრძანებით. გადაწერაში გიორგი სათაჲსძეც მონაწილეობდა. წიგნში ჩართული მახარებელთა გამოსახულებები სხვას შეუსრულებია. სახარება ბექა ოპიზრის მიერ მოჭედილ ვერცხლის ყდაშია ჩასმული. ორივე კალიგრაფის ხელი ძალიან ჰგავს ტბეთის ოთხთავის იოვანესეულ ნაწილს და მათი გარჩევა ერთმანეთისაგან ძნელია. სახარების ტექსტი „კლასიკური“ ნუსხურით ორ სვეტადაა გადაწერილი, ზომიერად დახრილი ხელით. ასოები მკაფიოა, ნაწერი — მშვიდი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
ეთიოპიის ისტორია
XX საუკუნე
1953 წელს ეთიოპიამ გააფორმა მეგობრობისა და ეკონომიკური თანამშრომლობის ხელშეკრულება აშშ-თან. მომდევნო 20 წლის განმავლობაში ამერიკას ეთიოპია უნდა მოემარაგებინა 140 მილიონი დოლარის ღირებულების შეიარაღებით.
1974 წლის დასაწყისში ჰაილე სელასიე I-ის რეჟიმი გახდა სრულიად ოდიოზური: იმპერატორი პოლიტიკური სივრცის ყველა მხრიდან გახდა კრიტიკის საგანი,კატალიზატორი შემდგომი მოვლენების გახდა ადამიანების მასობრივი გარდაცვალების შემთხვევები შიმშილით (1972-1974).1974 წელს ეკონომიკის გაუმჯობესებისთვის გატარებული ზომების შედეგად მოხდა ფასების მკვეთრი ზრდა, რამაც გამოიწვია მასობრივი გამოსვლები. შექმნილი სიტუაცია გამოიყენეს მარქსისტმა ოფიცერებმა სახელწოდებით დერგი, დაიწყო მონარქიის დემონტაჟის პროცესი, ცნობილი როგორც "მხოხავი გადატრიალება". მარქსისტებმა დაიქვემდებარეს ყველა ადმინისტრაციული რესურსი და დაიწყეს სოციალიზმის მშენებლობა. იმპერატორი ჰაილე სელასიე I გარდაიცვალა 1975 წლის 27 აგვისტოს .1976—1977 წლებში დერგმა თავისი პოზიციების გამყარება დაიწყო «წითელი ტერორის» გზით მონარქიის მომხრეების, სეპარატისტების და "მემარცხენეების" წინააღმდეგ. დერგის ლიდერი ამ დროისათვის გახდა მენგისთუ ჰაილე მარიამი.
1975—1991 წლებში სსრკ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებმა ყოველმხრივი დახმარება აღმოუჩინეს მენგისთუ რეჟიმს. ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში ოგადანში სომალის არმია ინტენსიურად ეხმარებოდა ეთნიკური სომალელების სეპარატისტულ მოძრაობებს. 1977-78 წლებში ოგადანის ომში ეთიოპიას ეხმარებოდა კუბა, სსრკ და სამხრეთ იემენი.
რეჟიმმა ვერ მოახერხა ქვეყნის გადაყვანა ფეოდალური წყობიდან კომუნისტურში.1984 წელს ქვეყანაში დაიწყო შიმშილობა.
1993 წელს ეთიოპიას გამოეყო ერიტრეა. ყოფილ მოკავშირეებს შორის ეთიოპია-ერიტრეას კონფლიქტი მოხდა 1998-2000 წლებში.
So Lonely
„So Lonely“ — ჯგუფ The Police-ის სინგლი პირველი სტუდიური ალბომიდან Outlandos d'Amour. ისევე, როგორც ჯგუფის რამდენიმე სინგლი, იგი გამოვიდა ორჯერ. მეორე გამოცემაში აგრეთვე შეტანილია სიმღერა No Time This Time.
სქოლიო
კატეგორია:The Police-ის სიმღერები კატეგორია:1978 წლის სიმღერები კატეგორია:1978 წლის სინგლები
ელანჩოვე
ელანჩოვე (Elanchove, Elantxobe) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის ბუსტურიალდეა-ურდაიბაის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 1,9 კმ². მოსახლეობა — 347 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
კორსანტია
კატეგორია:ქართული გვარები
ჰოპლიტი
150px|thumb|right|სპარტელი ჰოპლიტი ჰოპლიტი — მძიმედ შეიარაღებული მებრძოლი ძველ საბერძნეთში, რომელიც ჯარის მთავარ ნაწილს წარმოადგენდა. ბერძნულ განლაგება ფალანგაში სწორედ ჰოპლიტთა მძიმედ აღჭურვილი ჰოპლიტები შედიოდა. ისინი შეიარაღებულნი იყვნენ 2–3 მეტრის შუბებით და მოკლე 60-სანტიმეტრიანი ხმლით. ჰოპლიტის დაცვას უზრუნველყოფდა: აბჯარი, მუზარადი, სამუხლეები და ფარი. ფარს „ჰოპლონი“ ერქვა. ის ჰოპლიტის მთელ ტანს ფარავდა. ჰოპლიტს ბრინჯაოს აბჯარი ემოსა, რომელიც ზოგჯერ ტყავით და ტილოთი იყო დაფარული. ჰოპლიტის თავს ხშირად კორინთული ტიპის მუზარადი ამშვენებდა რომელიც კარგად უზრუნველყოფდა ჰოპლიტის: თავის ქალის, ცხვირის, ლოყების, ყურებისა და კისრის დაცვას. მუზარადი მორთული იყო ცხენის ძუისაგან დამზადებული მოსართავებით. ჰოპლიტის მუხლებს სამუხლეები იცავდა, ხოლო ფეხზე სანდლები ეცვა.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის სამხედრო ტიტულები კატეგორია:ძველი საბერძნეთის წოდებები
NGC 492
NGC 492 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1850 წლის 6 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Cataglyphis albicans
Cataglyphis albicans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
ჯუჯა პლანეტა
ჯუჯა პლანეტა — საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის გასაზღვრებით ციური სხეული მზის სისტემაში, რომელიც შემდეგ ოთხ მოთხოვნას აკმაყოფილებს:
ტერმინი „ჯუჯა პლანეტა“ მიიღეს 2006 წელს, როგორც შემადგენელი ნაწილი მზის გარშემო მოძრავი სხეულები სამგვარი კლასიფიკაციის. სხეულები, რომლებსაც იმდენი ძალა შესწევთ, რომ მათ გარშემო სივრცე გაწმინდონ სხვა სხეულებისგან, პლანეტები ეწოდებათ, ხოლო ისინი, რომლებიც ზედმეტად მცირენი არიან ჰიდროსტატიური წონასწორობისთვის განსაზღვრულია, როგორც მზის სისტემის მცირე სხეულები.
კატეგორია „ჯუჯა პლანეტა“ არ არის პლანეტის ქვეკატეგორია, არამედ სრულიად ცალკე მდგომი კატეგორიაა. ანუ, ეს იმას ნიშნავს, რომ ჯუჯა პლანეტა პლანეტა არ არის.
ამჟამად საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ აღიარებულია ხუთი ჯუჯა პლანეტა: ცერერა, პლუტონი, ჰაუმეა, მაკემაკე და ერისი.
სქოლიო
*
ალფა კონდე
სქოლიო
კატეგორია:გვინეის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი
Dolichoderus tricolor
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ცუნამი
მინი|ცუნამის გრაფიკული მოდელირება ცუნამი (იაპ. 津波) — ოკეანის ძალიან დიდი სიგრძის გრავიტაციული ტალღები, რომლებიც უმთავრესად წარმოიქმნება ფსკერზე ან სანაპირო ზოლში მომხდარი მიწისძვრის (რიხტერის სკალით 6,5 ბალზე მეტი სიძლიერისა და ჰიპოცენტრით 50 კმ-ზე ნაკლებ სიღრმეზე), ვულკანური მოქმედებისა და სხვა ტექტონიკური პროცესების შედეგად. ცუნამის 1000-მდე ცნობილი შემთხვევიდან 100-ზე მეტი კატასტროფული იყო. ცუნამის 80% წყნარი ოკეანის პერიფერიაზე ჩნდება.
ცუნამის ტალღების გავრცელების სიჩქარე 50-დან 1000 კმ/სთ-მდე, ხოლო ტალღის სიმაღლე 0,1 მ-დან (ღია ზღვაში) 5მ-მდე (ნაპირთან) მერყეობს. ცუნამი დიდ ნგრევასა და მსხვერპლს იწვევს. ლისაბონის 1755 წლის მიწისძვრის შედეგად წარმოქმნილმა ტალღებმა ნაპირიდან 1კმ-ის მანძილზე შეაღწია ხმელეთზე და ოკეანეში ჩარეცხა ნაპირთან მდგომი გემები, სახლები, ხიდები, ადამიანები.
2005 წელს ინდონეზიის კუნძულებთან მომხდარმა მიწისძვრამ გიგანტური ცუნამი წარმოქმნა, რომელიც თავს დაატყდა აზიისა და აფრიკის ქვეყნებს და 200 ათასზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა.
სქოლიო
კატეგორია:სეისმოლოგია კატეგორია:ოკეანოლოგია კატეგორია:წყალდიდობა კატეგორია:იაპონური სიტყვები და ფრაზები
Korpiklaani
Korpiklaani — ფოლკ მეტალ ჯგუფი ფინეთიდან. ჯგუფი თავიდან ჩამოყალიბდა სახელით Shaman.
ბიოგრაფია
სანამ სხვა ჯგუფები იწყებდნენ მეტალით და მერე გადადიოდნენ ფოლკზე, კორპიკლაანიმ დაიწყო ფოლკით და შემდგომ გადავიდა მეტალზე. კოპლიკლაანის ფესვებს მივყავართ ერთ სკანდინავიურ ჯგუფთან – Shamaani Duo – სთან ( ნიშნავს “in house restaurant band”), რომლის შექმნა ჯონ ჯარველას სახელს უკავშირდება (1993). ფოლკ მუსიკის პირველი ალბომი ამ სახელით გამოიცა, სანამ ჯონი გადაიტანდა და ჩამოაყალიბებდა ახალ ჯგუფს – შამანს. გამოსცა ორი ალბომი – ერთი 1999 წელს და მეორე 2001 წელს. ამის შემდეგ ჯონმა შეცვალა ჯგუფს გადაარქვა სახელი და გახდა Korpiklaani ( ტყის კლანი). სახელის გადარქმევა მოჰყვა მათი მუსიკის შეცვლას. ჯონიმ უარი თქვა ტრადიციულ იოიკ ვოკალზე და ფინურ ენაზე. მან ასევე სინთეზატორი შეცვალა ნამდვილი ფოლკ ინსტრუმენტებით. ჯონ ჯარველას აქვს დიდი დამსახურება, Finntroll – თან ერთად, როგორც კატალიზატორს, აქცენტის გადატანისათვის ფოლკიდან მეტალზე. მათი ლირიკები ხშირად დაკავშირებულია ალკოჰოლთან და ღრეობასთან. ჯონ ჯარველას თქმით მათი სიმღერები ფინეთში უნდა გაიგონ როგორც “ძველი ხალხის მუსიკა მძიმე მეტალის გიტარებით”.
ფინტროლსა და კორპიკლაანის შორის იყო თანამშრომლობა. ფინელმა ტროლმა Samu Ruotsalainen – მა თავის თავზე იტვირთა დროებითი დრამერის როლი მათი სადებიუტო ალბომ “Spirit of the Forest” – სთვის. ჯონმა კი თავის თავზე იტვირთა იოიკ სიმღერების შესრულება ფინტროლის Jaktens Tid – ში.
კორპიკლაანიმ მეექვსე ალბომი გამოუშვა 2009 წლის ზაფხულში სახელად Karkelo ( ღრეობა ). 2011 წელს კი გამოუშვა ალბომი Ukon Wacka.
სახელი კორპიკლაანი ნიშნავს “ტყის კლანს”, მაგრამ სალაპარაკო ფინურში “Korpi” ნიშნავს “ძველ, ბნელ ტყეს”.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინური ფოლკ-მეტალ ჯგუფები კატეგორია:2003 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ცუცხვათის ციხე
ცუცხვათის ციხე — შუა საუკუნის ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, ოკრიბაში, ახლანდელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლების ცუცხვათისა და ოხომირის ახლოს, შემორჩენილია ნანგრევების სახით.
ცუცხვათის ციხე აკონტროლებდა ქუთაისიდან აღმოსავლეთ საქართველოსაკენ და ოკრიბის გავლით რაჭისაკენ მიმავალ გზებს. გვიანდელი შუა საუკუნეებში ცუცხვათის ციხე იმერეთის სამეფოს უმნიშვნელოვანესი სიმაგრე იყო. 1721 წელს ოსმალებმა დაიკავეს და იქ თავიანთი გარნიზონი ჩააყენეს. 1770 წელს მეფე სოლომონ I-მა გაათავისუფლა. 1810 წელს იმერეთის სამეფოს რუსეთის იმპერიასთან შეერთების შემდეგ დაანგრიეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
Voyage 34: The Complete Trip
Voyage 34: The Complete Trip — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს კრებული. მასში შეტანილია კომპოზიციები, ჩაწერილი 1992–1993 წლებში. ალბომში გამოიცა 2000 წელს, ხოლო ხელმეორედ — 2004 წელს.
შექმნა
ალბომი წარმოიშვა კომპოზიციიდან „Voyage 34“, რომელიც ჯგუფის ალბომ Up the Downstair-ში უნდა შეეტანათ. თავდაპირველად დაგეგმილი იყო, როგორც 30-წუთიანი ნომერი, რომელიც ორმაგი ალბომის მეორე დისკად უნდა ქცეულიყო. სტივენ უილსონმა გადაწყვიტა მისი ალბომისგან დამოუკიდებლად გამოცემა. იგი სინგლებზე „Voyage 34 (Phase 1)“ და „Voyage 34 (Phase 2)“, 1992 წელს გამოჩნდა. 1993 წელს გამოვიდა Voyage 34: Remixes, ორიგინალური კომპოზიციების ორი რემიქსით. „Voyage 34 (Phase 3)“ იყო ბრიტანულ ჯგუფ Astralasia-ს მიერ მომზადებული რემიქსი, ხოლო „Voyage 34 (Phase 4)“ თავად უილსონმა ჩაწერა. დუეტ Dead Can Dance-ის სიმღერის „As the Bell Rings the Maypole Spins“ ნაწყვეტი, ხმის სახით, მეორდება კრებულის ოთხივე კომპოზიციაში.
Voyage 34: The Complete Trip-ში შეტანილია ოთხივე „ფაზა“. კონცეპტუალურად, იგი ეძღვნება LSD-ს უარყოფით ეფექტებს და ანტინარკოტიკულ ტონს ატარებს, ისევე, როგორც ორიგინალური ფირი, რომელზეც ჩაწერილი იქნა ერთ-ერთი პიროვნების 1960-იანი წლების მოგონებები.
სიმღერების სია
შენიშვნა: მეოთხე ფაზის დასრულებისას, 13:42-ზე, 2004 წლის გამოცემაში 5-წუთიანი სიჩუმის შემდეგ ჟღერს 2-წუთიანი დამალული კომპოზიცია.
სქოლიო
კატეგორია:Porcupine Tree-ს კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2000 წლის კომპილაციური ალბომები
კახაბერ კახაბერისძე
საკუთარი სახელი კახაბერისძე, კახაბერ შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ტუ-154
thumb|250px|ტუ-154 ტუპოლევ ტუ-154 — რუსეთის საშუალო მანძილის სამძრავიანი თვითმფრინავი. დღემდე სტანდარტული მოდელი რუსეთისა და ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა რესპულიკების საშინაო რეისებისთვის, ასევე ზოგიერთ აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყანასა და ირანში.
ტუ-154 შემუშავდა პროპელერ-ძრავიანი ტუ-104-ის, და ტურბოპროპელერიანი ანტონოვ ან-10-სა და ილუშინ ილ-18 მოძველებული მოდელების შესაცვლელად. ტუ-154 პირველად გაფრინდა 1968 წლის 4 ოქტომბერს. რეგულარული კომერციული სერვისი 1972 წლის თებერვლიდან დაიწყო, ხოლო წარმოება დაიხურა 2006-ში.
სქოლიო
კატეგორია:თვითმფრინავები
ბერტრან რასელი
ბერტრან არტურ უილიამ რასელი (Bertrand Arthur William Russell, დ. 18 მაისი, 1872, ტრელეკი, უელსი — გ. 2 თებერვალი, 1970, პენჰინდეიდრაიტი, უელსი) — ბრიტანელი ფილოსოფოსი, ლოგიკოსი, მათემატიკოსი, საზოგადო მოღვაწე, პაგუოშის კონფერენციების ერთ-ერთი დამაარსებელი, ლოგიციზმის, ნეოპოზიტივიზმის და „ნეიტრალური მონიზმის“ წარმომადგენელი. 1910-1916 წლებში კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორი, ასევე აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის სხვადასხვა უნივერსიტეტების პროფესორი. 1908 წლიდან ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი. მნიშვნელოვანი ევოლუციის ავტორი ფილოსოფიაში, რომელიც თვითონ განმარტა, როგორც პითაგორეიზმის პლატონისეული ინტერპრეტაციიდან იუმიზმისკენ გადასვლა. ითვლება ინგლისური ლოგიკური პოზიტივიზმისა და ნეორეალიზმის ერთ-ერთ მთავარ დამაარსებლად.
1950 წელს მიიღო ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში. შვედეთის აკადემიის წევრი — ანდრეე ესტერლინგი რასელს ახასიათებდა, როგორც რაციონალიზმისა და ჰუმანიზმის ერთ-ერთ ბრწყინვალე წარმომადგენლად, რომელიც დასავლეთში უშიშრად იბრძოდა სიტყვისა და აზრის თავისუფლებისთვის. მისი პირველი წიგნი — გერმანული სოციალ-დემოკრატია დაიბეჭდა 1896 წელს. საკუთარი ლოგიკური შეხედულებები მათემატიკური სისტემების მიმართ წარმოადგინა 1903 წელს გამოცემულ წიგნში „მათემატიკის პრინციპები“.
ადრეული ბავშვობა
ბერტრან რასელი დაიბადა 1872 წლის 18 მაისს რევენსკროპტში (ტრელეკი, უელსი), ბრიტანელი არისტოკრატების გავლენიან და ლიბერალურ ოჯახში. მისი მშობლები — ჯონ და კატერინ რასელები იმ დროისათვის არადამახასიათებელი და რადიკალური წყვილი იყო. ლორდი ამბერლეი დათანხმდა თავის ცოლს, მისი შვილისთვის მასწავლებლად ბიოლოგ დუგლას სპელდინგის აყვანის თაობაზე. ბერტრანის მშობლები კონტრაცეპტივების მომხრეები იყვნენ, რაც იმ დროისთვის სკანდალურ ქცევად ითვლებოდა. ლორდ ამბერლეი ათეისტი იყო და ეს აშკარა გახდა მაშინ, როდესაც მან ჯონ სტიუარტ მილს ბერტრანის საერო ნათლიობა სთხოვა. მილი ბერტრანის დაბადებიდან ერთი წლის შემდეგ გარდაიცვალა, თუმცა მისმა ნაშრომებმა რასელის ცხოვრებაზე დიდი გავლენა მოახდინეს.
ბერტრანის პაპამ — ჯონ რასელმა, დედოფალ ვიქტორიას ორჯერ სთხოვა მთავრობის ფორმირება, რომელსაც მოგვიანებით ხელმძღვანელობდა პრემიერ-მინისტრის რანგში 1840-იან და 1860-იან წლებში.
მსოფლმეხდველობის საწყისებთან
ბერტრან არტურ უილიამ რასელი დაიბადა 1872 წლის 18 მაისს, უძველეს ინგლისურ არისტოკრატიულ ოჯახში. მამამისი, ვიკონტი ემბერლი, ჯონ რასელის მესამე ვაჟი იყო, რომელსაც ცხოვრების განმავლობაში ვიგების ლიდერობა და ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრობა მოესწრო 1846–1852 და 1865–1866 წლებში.
ფილოსოფოსის წარჩინებულ წარმომავლობაში უნდა ვეძიოთ მიზეზი იმისა, რაც აგრე რიგად იყო დამახასიათებელი ინგლისელი ლორდების შთამომავლისათვის. მას სჯეროდა რომ გააჩნდა „ხმის უფლება“ და მთელი ცხოვრება იგი დარწმუნებული იყო რომ მის შეგონებებს შეისმენდნენ.
ბერტრან რასელი მშობლები ნაადრევად დაიღუპნენ. მომავალ ფილოსოფოსს და მის ძმას კი მშობლების დაღუპვის შემდგომ ბებია ზრდიდა არისტოკრატულ ატმოსფეროში, სადაც თავისუფალი აზროვნება განმარტოებით იყო გაჯერებული. ძმები განათლებას შინ იღებდნენ, ეცნობოდნენ მდიდარ ბიბლიოთეკას და წიგნების საკითხავად და მათ გასაანალიზებლად მათ ამისათვის ძალიან ბევრი დრო ჰქონდათ.
1910-1920 წლებში ბერტრან რასელი ჯონ სტიუარტ მილის შეხედულებებს იზიარებდა და მისი აქტიური მხარდამჭერი იყო. შინაურ გარემოში შექმნილმა ატმოსფერომ, სადაც ლიბერალური იდეები ნორმად იყო ქცეული ჩამოაყალიბა მომავალი ფილოსოფოსის მსოფლმხედველობა.
1899 წლის მიწურულს ბერტრანმა ტრინიტი-კოლეჯში ჩააბარა (კემბრიჯი), სადაც 1894 წლის ივნისამდე სწავლობდა. ტრინიტი-კოლეჯში სწავლის პერიოდში რასელი ეუფლებოდა მათემატიკას და ლოგიკას. სწავლის დასრულების შემდეგ იგი ბევრს მოგზაურობდა. ბერლინში იგი გაეცნო გერმანულ სოციალ-დემოკრატიულ და სოციალისტურ მოძრაობებს და შედეგად 1896 წელს დღის სინათლე იხილა მისმა ნაშრომმა „გერმანული სოციალ-დემოკრატია“.
ამ პერიოდის განმავლობაში ბერტრანი მათემატიკით, ლოგიკითა და ფილოსოფიით ძლიერი გატაცებით იყო დაკავებული. 1896 წელს მან დაწერა სადოქტორო დისერტაცია გეომეტრიაში და სულ ცოტა ხანში იგი აღიარებული მეცნიერი შეიქნა. იგი ბრიტანეთის სამეფო სამეცნიერო საზოგადოებაში მიიღეს.
1910 წელს რასელმა პოლიტიკაშიც სცადა ბედი. მან გადაწყვიტა კენჭი ეყარა, თუმცა საკუთარი ათეისტური შეხედულებების გამო, მან საზოგადოების მხარდაჭერა ვერ მიიღო. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ არჩევნებში მარცხი მან 1922 და 1923 წლებშიც გაიზიარა. 1908 წელს რასელი ე.წ. ფაბიანური საზოგადოების წევრი გახდა, 1914 წელს კი ლეიბორისტულ პარტიაში შევიდა. იგი ლეიბორისტული პარტიის წევრი 1965 წლამდე დარჩა, როდესაც კარიბის კრიზისის დროს ლეიბორისტული პარტიის პოლიტიკით უკმაყოფილო ფილოსოფოსმა არჩია დაეტოვებინა პარტიის რიგები. მიუხედავად ამისა, მისი შეხედულებების სიცოცხლის ბოლომდე ლიბერალურ პოზიციებზე რჩებოდა.
თუმცა, საერთო ჯამში, უნდა აღინიშნოს რომ 1914 წლამდე პოლიტიკა ბერტრან რასელის ცხოვრებაში ძლიერ უმნიშვნელო როლს თამაშობდა. იგი მთელი არსებით ჩაფლული იყო მეცნიერებაში, თავდაპირველად როგორც სტუდენტი, შემდგომში კი როგორც მასწავლებელი.
პირველმა მსოფლიო ომმა ბერტრან რასელის ცხოვრებაში ძლიერი ემოციური რყევა გამოიწვია. „მე იძულებული გავხდი გადამეხედა ჩემი შეხედულებებისათვის ადამიანური ბუნების შესახებ“ – წერდა შემდგომში იგი. – „უწინ მე ვთვლიდი, რომ შვილების სიყვარული მშობლის ბუნებრივი გრძნობაა, მაგრამ ომმა მე დამარწმუნა, რომ ეს გრძნობა არცთუ ხშირად გვხვდება ადამიანებში“. მით უმეტეს შეუწყნარებელი იყო მისთვის იმის ნახვა, თუ რა გულგრილობით ეკიდებოდნენ ომს კემბრიჯში. როგორც აღმოჩნდა, მათ ინტელექტუალურ უმწიკვლოებას საკუთარი საზღვრები ჰქონდა. შემდგომში ფილოსოფოსი დაწერს – „აქამდე მე მეგონა, რომ ინტელექტუალთა უმრავლესობა ჭეშმარიტების მოყვარული იყო, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ მათი უმრავლესობა სიმართლეზე წინ საკუთარ პოპულარობას აყენებს“.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მათემატიკოსები კატეგორია:ინგლისელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:ათეისტი მწერლები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ბრიტანეთიდან კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი კატეგორია:ბერტრან რასელი კატეგორია:XIX საუკუნის ათეისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრიტანელი მათემატიკოსები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრიტანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მათემატიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:ათეისტი ფილოსოფოსები კატეგორია:ბრიტანელი ათეისტები კატეგორია:ბრიტანელი ესეისტები კატეგორია:ბრიტანელი ჰუმანისტები კატეგორია:ბრიტანელი მათემატიკოსები კატეგორია:ბრიტანელი პაციფისტები კატეგორია:ბრიტანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ბრიტანელი სკეპტიკოსები კატეგორია:ბრიტანელი სეკულარისტები კატეგორია:ბრიტანელი სოციალისტები კატეგორია:ემპირისტები კატეგორია:ინგლისელი ესეისტები კატეგორია:ინგლისელი ჰუმანისტები კატეგორია:ინგლისელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ინგლისელი პაციფისტები კატეგორია:ინგლისელი სკეპტიკოსები კატეგორია:ინგლისელი სოციალისტები კატეგორია:ეპისტემოლოგები კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:მეტაფიზიკოსები კატეგორია:ონტოლოგები კატეგორია:განათლების ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები კატეგორია:ისტორიის ფილოსოფოსები კატეგორია:ენის ფილოსოფოსები კატეგორია:სამართლის ფილოსოფოსები კატეგორია:ლიტერატურის ფილოსოფოსები კატეგორია:ლოგიკის ფილოსოფოსები კატეგორია:სიყვარულის ფილოსოფოსები კატეგორია:რელიგიის ფილოსოფოსები კატეგორია:მათემატიკის ფილოსოფოსები კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური მეცნიერების ფილოსოფოსები კატეგორია:ტექნოლოგიის ფილოსოფოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით კატეგორია:გრიპით გარდაცვლილები კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები
Cataglyphis aenescens tancrei
Cataglyphis aenescens tancrei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
ნიკოლოზ როინიშვილი
ნიკოლოზ როინიშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1900, აშხაბადი — გ. 25 დეკემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი [ინჟინერი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1957), საქართველოს სსრ-ის ტექნიკის და მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).
ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს სამშენებლი, საპროექტო სამეცნიერო–კვლევით დაწესებულებებში. 1930 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში, 1959 წლიდან კი საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მისი სამეცნიერო ნაშრომების მთავარი თემა იყო რკინიგზების მიმოკვლევა და დაპროექტება. გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი და ერთი მონოგრაფია.
NGC 494
NGC 494 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1827 წლის 22 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Dolichoderus tricornis
Dolichoderus tricornis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ივანე ჯაში
ივანე ჯაში (დ. 23 აპრილი, 1901, ჭოგნარი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 10 მაისი, 1984) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1946), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1962).
ბიოგრაფია
ივანე ჯაში დაიბადა 1901 წლის 23 აპრილს, სოფელ ჭოგნარში. 1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი.
დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 2 შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით, მიღებული აქვს ნ. ი. ვავილოვის ოქროს მედალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
Cataglyphis aenescens georgicus
Cataglyphis aenescens georgicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
პორტუგალეტე
პორტუგალეტე  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის გრან-ბილბაოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,21 კმ². მოსახლეობა — 45 746 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
კარგარეთელები
კარგარეთელები — ქართველი კალიგრაფები. სვიმონი (XVI ს.) იღვწოდა სამხრეთ საქართველოს სავანეებში. მისი სახელი იხსენიება 1233-ით დათარიღებული ხელნაწერის (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ხელნაწერთა ინსტიტუტი A-85) ერთ ანდერძში. როგორც ჩანს, მას აღუდგენია ეს ხელნაწერი. 1541 გადაუწერია პოლემიკურ-დოგმატიკური და სამეცნიერო კრებული (S-312). ეს 108-ფურცლიანი მცირე ზომის წიგნი (22,8x16,8 სმ) გადაწერილია ნუსხურით, შავი მელნით, ერთ სვეტად, არაჩვეულებრივად წვრილი ასოებით. წიგნი მაღალი კალიგრაფიული ოსტატობის ნიმუშია. ასევე მაღალმხატვრულ დონეზე დგას სვიმონის მიერ გადაწერილი დიდი ფორმატის (2 ტომად შეკრული) გულანი (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, A-197).
იესეს (XVII ს.) გადაწერილია სადღესასწაულო (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H-1018). ეს მოზრდილი წიგნია (28x19,7 სმ, 364 ფურცელი), ხელნაწერი ორსვეტოვანია, შესრულებულია ნუსხურით, შავი მელნით. სინგური ტრადიციულადაა გამოყენებული, თავსამკაულები ვერ არის მაღალ დონეზე შესრულებული, მაგრამ ნწერი ბრწყინვალე კალიგრაფიული ოსტატობით გამოირჩევა. ხელისა და თავსამკაულის მიხედვით ნამუშევარს XVII საუკუნით ათარიღებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
ერისმთავარი
ერისმთავარი, ერისთავი, ერისთავთა მთავარი, მთავარი, ერისთავთერისთავთა უფალი — VI—IX საუკუნეებში ქართლის ფეოდალური სახელმწიფოს მეთაურის აღმნიშვნელი ტერმინი ქართულ ისტორიულ ლიტერატურაში.
ირანელების მიერ ქართლის მეფის ხელისუფლების გაუქმების (523) შემდეგ თანდათანობით გაძლიერდნენ აზნაურები, რომლებმაც VI საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში სახელმწიფოს სათავეში დააყენეს გუარამი — ქართლის ფეოდალური სამეფოს პირველი ერისმთავარი.
ქართლის ერისმთავრის ხელისუფლება არსებითად განსხვავდებოდა ადრინდელი ქართლის მეფის შეუზღუდავი ხელისუფლებისაგან. ერისმთავარი იყო ტიპური ფეოდალური სახელმწიფოს მეთაური — პირველი თანასწორთა შორის. მისი ხელქვეითი ერისთავები, რომლებსაც ზურგს უმაგრებდნენ ბიზანტიისა და ირანის დამპყრობლები, ფაქტობრივად ნახევრად დამოუკიდებელი ხეკისუფლები იყვნენ.
ქართლის ერისმთავრები არ იყვნენ დამოუკიდებელი სუვერენები. VI—VII საუკუნეებში ისინი სცნობდნენ ხან ბიზანტიის კეისრის, ხან ირანის შაჰის უზენაესობას, ხოლო VII—VIII საუკუნეებში — არაბთა ხალიფის ბატონობას, ყოველთვის, როდესაც საამისოდ ხელსაყრელი ვითარება იქმნებოდა ერისმთავრები ცდილობდნენ დამოუკიდებლობის მოპოვებას.
არაბთა ბატონობის ხანაში ერისმთავრების ხელისუფლება დაკნინდა. ეს განსაკუთრებით საგრძნობი გახდა საქართველოში მურვან ყრუს ლაშქრობის (VIII საუკუნის 30-იანი წლები) შემდეგ, როდესაც დამპყრობლებმა თბილისში არაბი ამირა დასვეს და ერისმთავარს დაუპირისპირდა, ქართლის ერისმთავრებს არაერთხელ მოუწყვიათ აჯანყება არაბთა წინააღმდეგ. ქართლის ზოგიერთი ერისმთავრის ხელისუფლება ვრცელდებოდა დასავლეთ საქართველოზეც.
ერისმთავართა დინასტიურ კუთვნილებაზე წყაროებში ორი განსხვავებული ცნობა გვაქვს: ჯუანშერის ცნობით, პირველი ერისმთავარი გუარამი იყო ქართლის მეფეთა ნათესავი — ვახტანგ გორგასლის შვილიშვილი ქალის ხაზით; სუმბატ დავითის ძის ცნობით კი, გუარამი იყო დედით ხოსროიანი, ე. ი. ქართლის მეფეთა შთამომავალი, ხოლო მამით — ბაგრატიონი. ქართლის უკანასკნელი ერისმთავარი იყო აშოტ ადარნასეს ძე. იგი აჯანყდა, გაექცა არაბებს, დაემკვიდრა ბიზანტიის მფარველობით კლარჯეთში და იქ შექმნა ახალი ქართული სახელმწიფო, რომლის მეთაური 888-იდან იწოდებოდა ქართველთა მეფედ.
სქოლიო
* კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
მაკა ძაგანია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი კატეგორია:ქართველი მსახიობები
პო (საფრანგეთი)
პო (Paue, Paue) — ისტორიულ ოლქ ბეარნის და დეპარტამენტ ატლანტური პირენეების მთავარი ქალაქი. მთიანი კურორტი, ზამთრის სპორტის სახეობების ცენტრი. მოსახლეობა 2008 წლის მონაცემებით — 84 036 ადამიანი. ქალაქი დაარსდა XI საუკუნეში. 1901 წლიდან მოყოლებული ყოველწლიურად ტარდება ავტო შეჯიბრებები.
პოოპო
პოოპო (Lago Poopó) — დიდი, მარილიანი ტბა ბოლივიის მთიანეთში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 700 მეტრზე. ტბის სიგრძე 90 კმ-ია, სიგანე 32 კმ. ზედაპირის ფართობი ცვალებადია და მერყეობს 1 340 კმ² - 2 500 კმ²-ს შორის. საშუალო სიღრმე 3 მეტრია. წყლის ძირითადი მარაგი ჩამოაქვს მდინარე დესაგუადეროს, რომელიც ტიტიკაკას ტბიდან გამოედინება.
დესაგუადეროს გარდა, პოოპოში აღმოსავლეთ სანაპიროს მხრიდან სხვა მრავალი პატარა მდინარე ჩაედინება, რომლებიც წელიწადის უმეტეს დროს დამშრალნი არიან. იმ დროს, როდესაც ტბაში წყლის დონე ყველაზე მაღალია, ის უერთდება მის დასავლეთით მდებარე მარილის უდაბნო სალარ-დე-კოიპასას. 1986 წელს დაფიქსირდა წყლის ყველაზე დიდი რაოდენობა და ტბის ფართობმა 3 500 კმ² შეადგინა.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიის ტბები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ტბები
Die, Die My Darling
Die, Die My Darling — ჰორორ პანკ ჯგუფის Misfits მეექვსე სინგლი. იგი გამოვიდა 1984 წლის მაისში მომღერალ გლენ დანზინგის ლეიბლზე Plan 9 Records, ჯგუფის შვიდ თვიანი შესვენების შემდეგ. Die, Die My Darling განსაკუთრებით პოპულარული გახდა თოთხმეტი წლის შემდეგ, როდესაც მეტალიკამ შეასრულა ამ სიმღერის ქავერი 1998 წლის ალბომისთვის Garage Inc. სიმღერის სახელი შერჩეული იქნა 1965 წლის საშინელებათა ფილმის ფანატიკოსის მიხედვით, რომელიც აშშ-ში გამოვიდა სახელით ''Die! Die! My Darling!''. გარეკანის გაფორმება აღებულია კომიკური წიგნის Chamber of Chills 1953 წლის სექტემბრის გამოცემის გაფორმებიდან. გარეკანის უკანა მხარის გაფორმება ეკუთვნის პუშჰიდს.
Die, Die My Darling ასევე სახელია Misfits-ის ტრიბუტ ჯგუფისა.
მეტალიკის ვერსია
Die, Die My Darling — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მესამე სინგლი და მეხუთე სიმღერა 1998 წლის ქავერების ალბომიდან Garage Inc.. მეტალიკის ვერსია გამოვიდა სინგლის სახით ავსტრალიაში, გერმანიაში, იაპონიაში და მექსიკაში, ხოლო აშშ-ში მიაღწია 26-ე ადგილს ბილბორდის ცხელი მეინსტრიმული როკ ტრეკების ჩარტში.
სქოლიო
კატეგორია:1984 წლის სინგლები კატეგორია:1999 წლის სინგლები კატეგორია:მისფიტსის სიმღერები კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები
NGC 495
NGC 495 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1784 წლის 12 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
Dolichoderus tristis
Dolichoderus tristis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფარენჰაიტი
მინი|სახლის თერმომეტრი, რომელზეც დატანილია როგორც ფარენჰაიტის, ასევე ცელსიუსის სკალა. [[ფაილი:Countries that use Fahrenheit.svg|thumb|300px|
]] ფარენჰაიტი (აღნიშვნა: ) — ტემპერატურის საზომი ერთეული, რომელიც 1724 წელს შეიქმნა გერმანელი ფიზიკოს დანიელ გაბრიელ ფარენჰაიტის (1686 - 1736) მიერ. დღეს დღეისობით იგი ბევრ ქვეყანაში ჩანაცვლებულია სხვა ტემპერატურის საზომით რომელსაც ცელსიუსი ეწოდება. იგი მაინც გამოიყენება რამდენიმე ქვეყანაში, მაგალითად აშშ-ში და ბელიზი-ში.
ფარენჰაიტის შკალის მიხედვით წყალი იყინება +32 გრადუსზე და დუღს +212 გრადუსზე (სტანდარტული ატმოსფერული წნევის) პირობებში. ნული გრადუსი განსაზღვრულია თერმომეტრის მოთავსებით ხსნარში, რომელიც შედგება ყინულის, წყლის და ამონიუმის ქლორიდისგან ანუ მარილისგან. ეს ხსნარი ავტომატურად დადის თავის ბუნებრივ ტემპერატურაზე, რომელიც მიღებულია როგორც 0 გრადუსი ფარენჰაიტის შკალაზე. 96 გრადუსი ფარენჰაიტის მიერ განსაზღვრულ იქნა როგორც ადამიანის ბუნებრივი ტემპერატურა. ფარენჰაიტმა შენიშნა, რომ ამ შემთხვევაში ვერცხლისწყალი დუღს 600 გრადუსზე. თუმცა დღეისთვის ადამიანის ბუნებრივი ტემპერატურა მიღებულია რომ არის 98,6. მოგვიანებით ფარენჰაიტის ნაშრომებში მცირე ცვლილება შეიტანეს რადგან წყლის დუღილის ტემპერატურა, ყინულად ქცევის ტემპერატურაზე ზუსტად 180 გრადუსით მეტი გამოსულიყო.
კახაბერ კახაბერისძე (XII საუკუნე)
კახაბერ კახაბერისძე — XII საუკუნის 80-იანი წლების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, რაჭისა და თაკვერის ერისთავი. გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდეგ, თამარის მეორე კორონაციის დროს, ქუთათელ მთავარეპისკოპოს ანტონ საღირის ძესთან ერთად სამეფო გვირგვინი დაადგა თამარს. შემდეგ კახაბერისძეები ოპოზიციაში ჩაუდგნენ თამარს. მართალია, წყაროებში უშუალოდ კახაბერს არ ასახელებენ განდგომილთა შორის, მაგრამ საფიქრებელია, რომ საგვარეულოს მეთაური და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე თამარის „ქუეგამხედვართა“ შორის იქნებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
ფრიც როიტერი
ფრიც როიტერი (Fritz Reuter; დ. 7 ნოემბერი, 1810, შტაფენჰაგენი — გ. 12 ივლისი, 1874, აიზენახი) — გერმანელი მწერალი, რეგიონული ლიტერატურის წარმომადგენელი. ავტორია ტრილოგიისა „ძველი ისტორიები“, რომლებიც შედგება წიგნებისგან: „ფრანგთა შემოსევის დროიდან“ (1860), „ჩემი პატიმრობის დროიდან“ (1862), „ჩემი გლეხური ცხოვრებიდან“ (1862-1864)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1810 კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
მენდოსას პროვინცია
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:არგენტინის პროვინციები
საცეცხლური
მინი|მარჯვნივ|საცეცხლური საცეცხლური — სარიტუალო ჭურჭელი ქრისტიანულ ეკლესიაში, რომლითაც სასულიერო პირები აკმევენ საკმეველს. საცეცხლური ლითონის მრგვალი ფორმის ხუფიანი ჯამია, რომელიც სამ ან ოთხ ჯაჭვზეა დაკიდებული. მასში იყრება გაღვივებული ცეცხლი და საკმეველი. ქრისტიანობამ საცეცხლური მიიღო იუდაიზმისგან. კმევა ჯერ კიდევ ძველი აღთქმის ტაძარში დააწესა ღმერთმა. საცეცხლური ხელში უჭირავს მღვდელმსახურს, რომელიც უკმევს ხატებსა და მლოცველებს. ტრაპეზისა და ხატების კმევა მათდამი მოკრძალებისა და პატივისცემის გამომხატველია. მლოცველთა კმევა გამოხატავს სურვილს, რათა მათი მხურვალე და გულწრფელი ლოცვა ისევე მსუბუქად აიჭრას ზეცისკენ, როგორც საცეცხლურის კვამლი. კმევისას მლოცველები ქედს მოიდრეკენ ხოლმე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო ნივთები
ნიკიტა ხრუშჩოვი
ნიკიტა სერგის ძე ხრუშჩოვი (Никита Сергеевич Хрущёв; დ. 15 აპრილი [ძვ. სტ. 3 აპრილი], 1894, კალინოვკა, კურსკის გუბერნია — გ. 11 სექტემბერი, 1971, მოსკოვი) — სკკპ ცკ-ის პირველი მდივანი (1953–1964), სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1958–1964), საბჭოთა კავშირის გმირი (1964), სოციალისტური შრომის გმირი (1954, 1957, 1961).