cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნატო-საქართველოს ურთიერთობები
ნატოს გონივრული თავდაცვის ინიციატივა (Smart Defence Initiative, SD)
2012 წლის მაისში ნატოს ჩიკაგოს სამიტზე საფუძველი ჩაეყარა გონივრული თავდაცვის ინიციატივას (Smart Defence Initiative), რომლის მიზანია უსაფრთხოების სფეროში არსებულ და მოსალოდნელ გამოწვევებთან გამკლავება ერთიანი ძალისხმევით (pooling and sharing) და მინიმალური დანახარჯებით.
გონივრული თავდაცვის ინიციატივის ფარგლებში, ალიანსის წევრი და პარტნიორი სახელმწიფოების ეროვნული პრიორიტეტების გათვალისწინებით, სხვადასხვა მრავალეროვნული პროექტი ხორცილდება, რომლებიც მონაწილე ქვეყნების სამხედრო შესაძლებლობების განვითარებას ემსახურება.
საქართველო აღნიშნულ ინიციატივაში 2012 წელს ჩაერთო და 8 მრავალეროვნულ პროექტში მონაწილეობს, რომლის მიზანია გენდერის, კიბერუსაფრთხოების, სამხედრო განათლების, ლოგისტიკის, რეზერვის, საზღვაო უსაფრთხოების და საჰაერო შესაძლებლობების განვითარება. აღნიშნული პროექტები ნატოს შესაბამისი სტრუქტურების და წევრი ქვეყნების ხელმძღვანელობით ხორციელდება.
ნატოს გამჭვირვალობისა და კეთილსინდისიერების ამაღლების ინიციატივა (Building Integrity Initiative, BI)
ნატოს გამჭირვალობის და კეთილსინდისიერების ამაღლების (BI) ინიციატივა 2007 წლის ნოემბერში „თავდაცვის შესაძლებლობების აღმშენებლობის შესახებ პარტნიორობის სამოქმედო გეგმის“ (PAP-DIB) ფარგლებში შეიქმნა. ნატოს გამჭვირვალობის და კეთილსინდისიერების ამაღლების ინიციატივის მიზანს ნატოს წევრი და პარტნიორი ქვეყნების თავდაცვის და უსაფრთხოების სექტორში გამჭვირვალობის, კეთილსინდისიერების ამაღლება და კორუფციის რისკის შემცირება წარმოადგენს.
საქართველო მონაწილეობს ნატოს გამჭვირვალობისა და კეთილსინდისიერების ამაღლების ინიციატივაში და ჩართულია სხვადასხვა საგანმანათლებლო ღონისძიებასა და სასწავლო პროგრამებში.
2013 წელს ქართულმა მხარემ BI ინიციატივის თვითშეფასების კითხვარი შეავსო. ქართული მხარის მიერ შევსებულ თვითშეფასების კითხვარსა და ნატოს ექსპერტთა ჯგუფის მიერ თბილისში ჩატარებული ინტერვიუების ანალიზზე დაყრდნობით, ნატოს ჯგუფმა  შეფასების დოკუმენტი (Peer Review Report) შეიმუშავა. დოკუმენტში ხაზგასმულია ის მნიშვნელოვანი ნაბიჯები, რომლებიც სამინისტრომ გამჭვირვალობის გაზრდისა და კორუფციის რისკების შემცირების მიზნით უკვე გადადგა.
2014 წლის იანვარს ნატოს გენერალური მდივნის სპეციალური წარმომადგენელი კავკასიასა და ცენტალურ აზიაში, ჯეიმზ აპატურაი, ოფიციალურ ანგარიშში დადებითად აფასებს საქართველოს თავდაცვისა და უსაფრთხოების სისტემაში გამჭვირვალობის, ანგარიშვალდებულებისა და კეთილსინდისიერების გაძლიერების კუთხით განხორციელებულ რეფორმებს. „გაიზარდა ელექტრონული შესყიდვების სისტემის გამოყენება; გააქტიურდა ურთიერთობა სამოქალაქო საზოგადოებასთან; გაიხსნა სამოქალაქო მისაღები; დაიწყო ფუნქციონირება შერჩევის საბჭოებმა და დაინერგა სამოქალაქო პერსონალის დამოუკიდებელი ტესტირების სისტემა. დადებითად შეფასდა კორუფციის პრევენციის მიზნით ქონებრივი დეკლარაციების ონლაინ სისტემის შემოღება,“ - აღნიშნულია დოკუმენტში.
ნატოს უზრუნველყოფისა და შესყიდვების სააგენტო (NATO Support and Procurement Agency, NSPA)
250px|მინი|პროექტი საქართველო IV ნატოს „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ (PfP) პროგრამის ნდობის ფონდის ფარგლებში საქართველომ ნატოს უზრუნველყოფის სააგენტოსთან (ყოფილი ნატოს მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის სააგენტო, NAMSA) თანამშრომლობა 2002 წლის ივნისში დაიწყო.
2002 წლის 1 ოქტომბერს საქართველოსა და ნატო-ს უზრუნველყოფის სააგენტოს (NSPA) შორის ურთიერთგაგების მემორანდუმი გაფორმდა, რომლის ფარგლებშიც შემდეგი პროექტები განხორციელდა:
2014 წლის ოქტომბერში გაიმართა პროექტის „საქართველო IV“ ოფიციალურად გახსნის ცერემონია. პროექტი გულისხმობს 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს აგვისტოს ომის დროს აფეთქებული საბრძოლო მასალების სკრის საცავისა და მიმდებარე ტერიტორიის გაუვნებელყოფას და საინჟინრო ასეულის საერთაშორისო განაღმვის სტანდარტების მე-3 და მე-4 დონეებზე გაწვრთნას.
„მეცნიერება მშვიდობისა და უსაფრთხოებისათვის“ პროგრამა (Science for Peace and Security Programme, SPS)
მეცნიერება მშვიდობისა და უსაფრთხოებისთვის პროგრამა (SPS) 1958 წელს შეიქმნა, რომლის მიზანია სამეცნიერო პროექტების განხორციელება რეგიონული თანამშრომლობის გაღრმავების კუთხით. აღნიშნული პროგრამა სამ ძირითად სფეროზეა დაფუძნებული: მეცნიერება, თანამშრომლობა და უსაფრთხოება. იგი ხელს უწყობს მხარეებს შორის კავშირების გაძლიერებას და მეცნიერებს შორის ნდობის გაღრმავებას.
ამ პროგრამით გათვალისწინებული ღონისძიებები მიზნად ისახავს სემინარებისა და სამუშაო შეხვედრების ჩატარებას, ისეთ საკითხებზე როგორიცაა საჰაერო თავდაცვის სისტემების და მონაცემთა ბაზების სტანდარტიზაციის კვლევები და ტექნოლოგიები, ასევე უსაფრთხოების სფეროსთან დაკავშირებული სამეცნიერო საკითხებისა და გარემოსდაცვითი პრობლემების ერთობლივი შესწავლა. ასევე მთელ რიგ უსაფრთხოების გამოწვევებთან ბრძოლა, ისეთ საკითხებზე როგორებიცაა ტერორიზმი, ქიმიური, ბიოლოგიური, რადიოლოგიური და ბირთვული იარაღის გავრცელება.
250px|მინი|ნატოს სწრაფი რეაგირების ძალები (NRF) 1
2011 წლის ივლისში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და ნატოს პროგრამა „მეცნიერება მშვიდობისა და უსაფრთხოებისათვის“ ორგანიზებით ერთობლივი კონფერენცია ჩატარდა. ეს იყო პირველი შეხვედრა, სადაც სხვადასხვა სახის გამოწვევები და საფრთხეები განიხილეს. მორიგი შეხვედრა 2014 წლის ივლისში ჩატარდა, სადაც განიხილეს თანამშრომლობის პერსპექტივები, ისეთ სფეროებში როგორიცაა: ენერგეტიკული უსაფრთხოება, კიბერ, ქიმიური, ბიოლოგიური რადიოაქტიური და ბირთვული თავდაცვა, ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლასთან დაკავშირებული საკითხები. აღნიშნულ სფეროში თანამშრომლობა იმის დასტურია, რომ ნატო-საქართველოს ურთიერთობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ თავდაცვისა და უსაფრთხოების კუთხით.
ნატოს სწრაფი რეაგირების ძალები (NATO Response Force, NRF)
250px|მინი|ნატოს სწრაფი რეაგირების ძალები (NRF) 1 ნატოს პრაღის სამიტზე 2002 წლის ნოემბერში, გლობალური გამოწვევების საპასუხოდ, ნატოს გადაწყვეტილებით სწრაფი რეაგირების ძალები (NRF) ჩამოყალიბდა. ნატოს სწრაფი რეაგირების ძალები აერთიანებს სახმელეთო, სამხედრო-საჰაერო, სამხედრო-საზღვაო და სპეციალური ოპერაციების ძალების კომპონენტებს. NRF სწრაფი მობილურობით, მაღალტექნოლოგიური აღჭურვილობითა და დამოუკიდებელი მოქმედების შესაძლებლობით გამოირჩევა.
ნატოს სამიტები, ნატოს მინისტერიალები და მაღალი დონის ვიზიტები
250px|მინი|ნატოს საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრა საქართველოს, ბოსნია-ჰერცეგოვინის, მონტენეგროს და ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკის მაკედონიის საგარეო საქმეთა მინისტრებთან საქართველოს ალიანსში ინტეგრაციასთან დაკავშირებული საკითხები მუდმივად განიხილება ნატოს სამიტებისა და მინისტერიალების ფარგლებში და აისახება შესაბამის დოკუმენტებში.
ნატო-საქართველოს 24-წლიანი ურთიერთობის მანძილზე არაერთი სამიტი თუ მინისტერიალი გაიმართა, სადაც საქართველოს სწრაფვა ალიანსისაკენ და ნატოს მხარდაჭერა საქართველოს მიმართ არაერთხელ დადასტურდა.
2002 წელს ნატოს პრაღის სამიტზე საქართველომ ქვეყნის ალიანსში გაწევრიანებასთან დაკავშირებით, ოფიციალური განაცხადი გააკეთა და სწორედ ამ დროიდან იწყება საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის პროცესი.
250px|მინი|ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს ვიზიტი საქართველოში - ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომა 2016
საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის პროცესის შეუქცევადობის კიდევ ერთი დადასტურებაა 2009 წლის 3-4 აპრილს სტრასბურგსა და კელში ნატო-ს საიუბილეო სამიტზე მიღებული გადაწყვეტილებები (Strasburg/Kehl Summit Declaration), რის საფუძველზეც ალიანსის წევრმა ქვეყნებმა კიდევ ერთხელ ხაზი გაუსვეს ბუქარესტის სამიტზე აღებული ვალდებულებების ერთგულებას.
250px|მინი|ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს ვიზიტი საქართველოში, 2016 წ.
მნიშვნელოვანი იყო 2011 წლის 15 აპრილს საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე ბერლინში გამართული ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომა. ალიანსისა და საქართველოს ურთიერთობის ისტორიაში საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე პირველად იქნა მიღებული ერთობლივი განცხადება (Joint Statement). განცხადებაში მოკავშირეებმა საქართველოს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის და საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის მიმართ ალიანსის მხარდაჭერა გამოხატეს. 250px|მინი|მარცხნივ|ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს ვიზიტი საქართველოში, 2013 წ 2011 წლის 7 დეკემბერს ნატო-ს შტაბ-ბინაში გაიმართა ალიანსის წევრი-ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრა, რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა საქართველოსთვის. მინისტერიალის გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველო ფორმალურად მოხსენიებულ იქნა ასპირანტ ქვეყნად, მონტენეგროსთან, ბოსნია-ჰერცეგოვინასთან და იუგოსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიასთან ერთად (Final Statement). აღნიშნულ კონტექსტში ასევე მნიშვნელოვანია 2012 წლის 20-21 მაისს ნატოს ჩიკაგოს სამიტის ფარგლებში გამართული ასპირანტი ქვეყნების შეხვედრა ალიანსთან საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე 28+4 ფორმატში. აღნიშნული შეხვედრა კიდევ ერთი დადასტურება იყო ალიანსის მხარდაჭერის ასპირანტი ქვეყნების მისწრაფების მიმართ. ჩიკაგოს სამიტისას ალიანსის წევრმა ქვეყნებმა ცალსახად დაადასტურეს ბუქარესტის გადაწყვეტილების ურყევობა და საქართველოს ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესის მხარდაჭერა.
2014 წლის 4-5 სექტემბერს ნატოს უელსის სამიტზე მიღებულ იქნა საქართველოსთვის უაღრესად მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება "ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის" შემუშავების შესახებ, რომლის მთავარი მიზანია საქართველოს მომზადება გაწევრიანებისთვის და ქვეყნის თავდაცვითი შესაძლებლობების განვითარება. უელსის სამიტის დეკლარაციაში აღნიშნულია, რომ  ნატო-საქართველოს თანამშრომლობა უკვე მოიცავს ყველა საჭირო მექანიზმებს, რომლებიც ქვეყანას მიიყვანს საბოლოო მიზანთან - ალიანსის წევრობასთან. მოკავშირეებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს ნატოს მტკიცე და ურყევი მხარდაჭერა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და ოკუპირებული რეგიონების არაღიარების პოლიტიკის მიმართ და გამოხატეს შეშფოთება რუსეთის მიერ საერთაშორისო სამართლის ფუძემდებლური ნორმების უგულებელყოფით, ევროპული უსაფრთხოების მექანიზმების დარღვევით, ევროპაში ჩვეულებრივი შეიარაღებული ძალების ხელშეკრულების შეუსრულებლობით, საქართველოსა და მოლდოვის მიმართ მისი ქმედებებით, რაც საფრთხეს უქმნის ევრო-ატლანტიკურ უსაფრთხოებას და გავლენას ახდენს შავი ზღვის რეგიონის სტაბილურობაზე. მოკავშირეებმა ასევე მოუწოდეს რუსეთს, გაიყვანოს "შეიარაღებული ძალები საქართველოდან" და აიღოს ძალის არგამოყენების ვალდებულება(Wales Summit Declaration).
ნატოს უელსის სამიტზე, წევრმა ქვეყნებმა საქართველო ერთ-ერთ ყველაზე თავსებად პარტნიორად აღიარეს და სხვა ოთხ ქვეყანასთან (შვედეთი, ფინეთი, ავსტრალი, იორდანია) ერთად „გაძლიერებული შესაძლებლობების პარტნიორების“ ჯგუფში მიიწვიეს, რომლის ფარგლებში საქართველო ნატოსთან თანამშრომლობის უფრო მეტ შესაძლებლობებს მიიღებს.
მნიშვნელოვანი იყო 2015 წლის 5 თებერვალს ნატოს შტაბ-ბინაში გამართული ნატო-საქართველოს კომისიის (NGC) სხდომა თავდაცვის მინისტრების დონეზე, რომელზეც მიღებულ იქნა ერთობლივი განცხადება (Joint Statement). განცხადებაში დაფიქსირებულია ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის განხორციელების პროცესში მიღწეული წარმატება და ხაზგასმულია საქართველოს, როგორც ასპირანტი ქვეყნის მიერ რეფორმების განხორციელების თვალსაზრისით მიღწეული პროგრესი, ნატოს ოპერაციებსა და ევროატლანტიკურ უსაფრთხოებაში ქვეყნის მიერ შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილი. განცხადებაში ასევე აღნიშნულია, რომ საქართველო კიდევ უფრო დაუახლოვდა ნატოს. ერთობლივ განცხადებაში დაგმობილია რუსეთის მიერ სოხუმის საოკუპაციო რეჟიმთან ხელმოწერილი ე.წ. ხელშეკრულება და გამოთქმულია შეშფოთება სამხრეთ ოსეთთან მსგავსი ე.წ. ხელშეკრულების გაფორმებისთვის მზადებასთან დაკავშირებით.
2015 წლის 1-2 დეკემბერს ნატოს საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრაზე მიღებულ იქნა განცხადება „ღია კარის“ პოლიტიკასთან დაკავშირებით (Statement). ალიანსის წევრებმა კვლავ დაადასტურეს ერთგულება ბუქარესტის სამიტის გადაწყვეტილების მიმართ, რომლის თანახმად, საქართველო გახდება ნატოს წევრი ქვეყანა. მნიშვნელოვანია, რომ მოკავშირეების მიერ პირველად მოხდა საჯაროდ იმის დადასტურება, რომ საქართველოს გააჩნია ყველა პრაქტიკული მექანიზმი ნატოს წევრობისთვის მოსამზადებლად.
2016 წლის 10-11 თებერვალს ნატოს შტაბ-ბინაში, ქ. ბრიუსელში, ნატოს თავდაცვის მინისტერიალზე ნატოს გენერალურმა მდივანმა, იენს სტონტელბერგმა  საქართველოში დემოკრატიული ინსტიტუტების განვითარების მიმდინარე რეფორმები და ძალისხმევა დადებითად შეაფასა. ნატო-საქართველოს კომისიის (NGC) სხდომაზე დადებითად შეფასდა ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის განხორციელების პროცესი. „ალიანსის მხარდაჭერა საქართველოს მიმართ ძლიერია. ნატო ეხმარება საქართველოს თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარების პროცესში, ხელს უწყობს საქართველოში მიმდინარე რეფორმებს და მხარს უჭერს საქართველოს ევრო-ატლანტიკურ მისწრაფებებს,“- განაცხადა ნატოს გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმა.
ნატოს ვარშავის სამიტი 2016 (NATO Warsaw Summit 2016)
250px|მინი|თავდაცვის მინისტრების შეხვედრა ურთიერთთავსებადობის ფორმატში 250px|მინი|ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომა 2016 წ 250px|მინი|მარცხნივ|[[ჯეიმზ აპატურაის განცხადება შავი ზღვის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით]] 2016 წლის 8-9 ივლისს ქ. ვარშავაში ნატოს სამიტი გაიმართა. ვარშავის სამიტზე საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომა ჩატარდა. ეს იყო ნატოს სამიტის ფარგლებში გამართული ნატო-საქართველოს კომისიის პირველი სხდომა.
ნატოს ვარშავის სამიტზე მიღებულ კომუნიკეში (Warsaw Summit Communiqué) ხაზგასმულია, რომ ნატოს „ღია კარის პოლიტიკა“ გრძელდება და ალიანსი განაგრძობს ასპირანტი ქვეყნების საქართველოს, ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონიის და ბოსნია და ჰერცეგოვინას მხარდაჭერას ამ გზაზე.
ვარშავის კომუნიკეში მოკავშირეებმა კვლავ დაადასტურეს 2008 წლის ნატოს ბუქარესტის სამიტზე და მის შემდეგ მიღებული გადაწყვეტილებების ყველა ელემენტი და კიდევ ერთხელ გაუსვეს ხაზი, რომ საქართველო ნატოს წევრი გახდება და გაწევრიანების სამოქმედო გეგმა (MAP) ამ პროცესის შემადგენელი ნაწილი იქნება.
მოკავშირეებმა კვლავ აღნიშნეს, რომ ალიანსთან საქართველოს ურთიერთობა მოიცავს ყველა პრაქტიკულ მექანიზმს საბოლოო წევრობისათვის მოსამზადებლად.
კომუნიკეში დაფიქსირებულია, რომ 2008 წლიდან დღემდე საქართველომ რეფორმების გატარების კუთხით მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია. 250px|მინი|[[იენს სტოლტენბერგის განცხადება საქართველოსთან მიმართებაში]] ნატომ დადებითად შეაფასა საქართველოს მნიშვნელოვანი კონტრიბუცია ნატოს სწრაფი რეაგირების ძალებში (NRF) და ავღანეთში მტკიცე მხარადაჭერის მისიაში (RSM). ალიანსმა მზაობა გამოხატა დამატებითი პრაქტიკული მზარდაჭერა გაუწიოს საქართველოს კრიზისების მართვის შესაძლებლობების, წვრთნისა და სწავლებების და სტრატეგიული კომუნიკაციების განვითარების მიზნით.
მოკავშირეებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის სრული მხარდაჭერა, საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში.
„ვარშავის სამიტი ნათელი მაგალითია, რომ ნატოს კარი ღიაა. საქართველო აპლიკანტი ქვეყანაა. მივესალმებით პროგრესს, რომელსაც საქართველო აღწევს. ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრი ამ პროგრესის ნათელი დასტურია. ჩვენ საქართველოსთან თავსებადობის ამაღლებისა და ნატოს სტანდარტებთან დაახლოებისთვის ვთანამშრომლობთ. საქართველოში ვაგრძელებთ თავდაცვის ტრანსფორმაციის მხარდაჭერას. საქართველოს წევრობა დღის წესრიგში რჩება,” - განაცხადა ნატოს გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმა.
საქართველოში განხორციელებული ნატოს მაღალი დონის ვიზიტები
ნატოსა და საქართველოს შორის ურთიერთობების ინტენსივობისა და წარმატებული თანამშრომლობის კიდევ ერთი დასტურია საქართველოში ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს და ნატოს სამხედრო კომიტეტის ვიტიზები.
ჩრდილოატლანტიკური საბჭო საქართველოს პირველი ვიზიტით 2008 წლის 15-16 სექტემბერს ეწვია. ვიზიტის ფარგლებში ხელი მოეწერა ნატო-საქართველოს კომისიის დამფუძნებელ ჩარჩო დოკუმენტს და კომისიის პირველი სხდომა გაიმართა.
ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს მეორე ვიზიტი საქართველოში 2011 წლის 9-10 ნოემბერს გაიმართა. ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომაზე მიღებულ იქნა ერთობლივი განცხადება, რომლის თანახმად ნატოს 28 წევრი სახელმწიფო მიესალმა საქართველოს მიღწევებს რეფორმების პროცესში, გამოხატა ერთგულება ბუქარესტის სამიტის გადაწყვეტილების, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის მიმართ.
2013 წლის 26-27 ივნისს საქართველოს მთავრობის მოწვევით საქართველოს ჩრდილოატლანტიკური საბჭო მესამედ ესტუმრა. ვიზიტის ფარგლებში გაიმართა ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომა, რომელზეც მხარეებმა საქართველოში მიმდინარე პროცესებზე, ნატო-საქართველოს თანამშრომლობის გაღრმავებაზე და საქართველოს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პერსპექტივებზე იმსჯელეს.
2016 წლის ნატოს ვარშავის სამიტზე მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად, 2016 წლის 7-8 სექტემბერს საქართველოს ჩრდილოატლანტიკური საბჭო ეწვია. ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს ვიზიტი საქართველოში რიგით მეოთხეა, რაც ნატოს პარტნიორ ქვეყნებთან თანამშრომლობის ისტორიაში უპრეცედენტო შემთხვევა იყო.
ნატოს წევრი ქვეყნების წარმომადგენლებმა დააფიქსირეს მკაფიო მხარდაჭერა საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის და ევროატლანტიკური მისწრაფებების მიმართ. განსაკუთრებულად აღინიშნა საერთო ევროატლანტიკურ უსაფრთხოებაში საქართველოს მიერ შეტანილი წვლილი და რეფორმების განხორციელების თვალსაზრისით მიღწეული პროგრესი, რაც თავის მხრივ აახლოებს ქვეყანას ნატოში გაწევრიანებასთან.
7 სექტემბერს, საქართველოში ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს ვიზიტის ფარგლებში ნატოსა და ევროკავშირის შესახებ საინფორმაციო ცენტრის ახალი შენობის ინაუგურაცია გაიმართა. ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს ორდღიანი ოფიციალური ვიზიტი ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივ ცენტრში სტუმრობით დასრულდა.
2014 წლის 11-12 თებერვალს საქართველოს პირველად ეწვია ნატოს სამხედრო კომიტეტი, რომელსაც ალიანსის სამხედრო კომიტეტის თავმჯდომარე, გენერალი კნუდ ბარტელსი ხელმძღვანელობდა.
ქ. თბილისში 28+1 ფორმატში სამხედრო კომიტეტის სხდომა გაიმართა, რომელზეც საქართველოს უსაფრთხოებისა და თავდაცვის ტრანსფორმაციის, ევროატლანტიკურ უსაფრთხოებაში საქართველოს წვლილისა და ნატო-საქართველოს სამომავლო თანამშრომლობის საკითხები განიხილეს.
მინი|250პქ|ნატოს სამხედრო კომიტეტის სხდომა საქართველოში 2017 წლის 2-3 მარტს საქართველოს მეორედ ეწვია ნატოს სამხედრო კომიტეტი, რომელსაც სამხედრო კომიტეტის თავმჯდომარე, გენერალი პეტრ პაველი ხელმძღვანელობდა. ნატოს უმაღლესი სამხედრო ორგანოს რიგით მეორე ვიზიტი საქართველოში ნათლად ადასტურებს ალიანსის ურყევ მხარდაჭერას საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის, სუვერენიტეტისა და ევროატლანტიკური მისწრაფებების მიმართ.
ორდღიანი ვიზიტის ფარგლებში ქართულ მხარესთან სამხედრო კომიტეტის მუდმივი სესია გაიმართა. გარდა ამისა, ალიანსის წევრი სახელმწიფოების სამხედრო წარმომადგენლებმა მოინახულეს ნატო-საქართველოს  წვრთნისა და შეფასების  ერთობლივი ცენტრი (JTEC) და ადგილზე გაეცნენ ცენტრის შესაძლებლობებს.
სამხედრო კომიტეტის სხდომაზე განიხილეს რეგიონში არსებული უსაფრთხოების გარემო, თავდაცვის ტრანსფორმაცია, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის განხორციელება, და ნატო-საქართველოს სამხედრო თანამშრომლობის საკითხები.
ნატოს უმაღლეს სამხედრო მაღალჩინოსნებს სიტყვით მიმართა საქართველოს თავდაცვის მინისტრმა ლევან იზორიამ და ალიანსს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის მხარდაჭერისთვის მადლობა გადაუხადა. „დღეს, ისე როგორც არასდროს, ნატოს მხარდაჭერა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია რეგიონში არსებული უსაფრთხოების, გამოწვევებისა და რუსეთის მხრიდან მეზობელი ქვეყნების მიმართ მზარდი აგრესიის ფონზე. ალიანსის გადაწყვეტილება, რომ საქართველოში მეორედ ჩატარებულიყო სამხედრო კომიტეტის სხდომა, კიდევ ერთხელ ადასტურებს საქართველოს მიმართ მტკიცე მხარდაჭერას და მისი, როგორც სანდო პარტნიორის და ევრო-ატლანტიკური ოჯახის მომავალი წევრის აღიარებას“, - განაცხადა  ლევან იზორიამ სამხედრო კომიტეტის სხდომაზე  სიტყვით გამოსვლისას.
საჩხერის სამთო მომზადების სკოლა
250px|მინი|საჩხერის საბაზისო სამთო მომზადების ზამთრის კურსი 250px|მინი|მარცხნივ|საჩხერის საბაზისო სამთო მომზადების ზაფხულის კურსი 250px|მინი|საჩხერის საბაზისო სამთო მომზადების ზამთრის კურსი 2006 წლის 14 აგვისტოს საჩხერის სამთო მომზადების სკოლა დაარსდა, რომელიც საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლობის დაქვემდებარებულ სტრუქტურულ სასწავლო დაწესებულებას წარმოადგენს. საქართველოსა და საფრანგეთის შორის დადებული ორმხრივი ხელშეკრულების მიხედვით, საფრანგეთის სამთო მომზადების ცენტრის მოთხოვნების შესაბამისად, სასწავლო კურსების პროგრამები შემუშავდა. სკოლის საერთაშორისო კურსები ტარდება გამოცდილი ქართველი ინსტრუქტორების მიერ, რომლებიც სამთო მომზადებას ფრანგ ინსტრუქტორებთან სამი წლის განმავლობაში რეგულარულად გადიოდნენ.
2010 წელს ნატოს ჩრდილოატლანტიკურმა საბჭომ მიიღო დეკლარაცია, რომლის თანახმად საჩხერის სამთო მომზადების სკოლას მიენიჭა ნატო/პარტნიორობა მშვიდობისთვის მომზადების და განათლების ცენტრის სტატუსი (2012 წელს ნატო/პარტნიორობა მშვიდობისთვის მომზადების და განათლების ცენტრის სტატუსს ნატოს პარტნიორობის წვრთნისა და განათლების ცენტრის სტატუსი ეწოდა (PTEC).
საჩხერის სამთო მომზადების სკოლა მსმენელებს სთავაზობს საერთაშორისო კურსების ფართო სპექტრს, რომელიც შექმნილია ნატოს წევრი  და პარტნიორი ქვეყნების  სამხედრო მოსამსახურეებისთვის  "პარტნიორობა მშვიდობისათვის" (PfP) პროგრამის ფარგლებში.
2011-2014 წლებში სკოლაში ჩატარდა სამთო მომზადების ზამთრის/ზაფხულის საბაზისო და შუალედური კურსები.
2015 წელს ზემოთ აღნიშნულ კურსებს დაემატა ზაფხულის სამთო მომზადების ჯგუფის უფროსის კურსი.
გარდა ამისა სკოლაში მიმდინარეობს კურსები საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფებისთვის: სამთო ტექნიკური კურსი, სამთო სამაშველო კურსი, მაღალ მთაში სროლის კურსი და სამთო ტაქტიკური კურსი.
თანამშრომლობა საგანგებო სიტუაციების სფეროში
250px|მინი|EADRCC-ის საერთაშორისო სწავლება, საქართველო 2012 კატასტროფებზე რეაგირების ევროატლანტიკური საკოორდინაციო ცენტრი (EADRCC) ნატოს ძირითადი სამოქალაქო საგანგებო რეაგირების მექანიზმია. EADRCC 1998 წელს შეიქმნა და მის საქმიანობაში  ნატოს ყველა წევრი და პარტნიორი ქვეყანა მონაწილეობს. EADRCC-ის მთავარი ამოცანაა სტიქიური და ტექნოგენური კატასტროფების დროს  ნატოს წევრი და პარტნიორი ქვეყნების მოთხოვნის საფუძველზე დახმარების აღმოჩენა.  250px|მინი|მარცხნივ|EADRCC-ის საერთაშორისო სწავლება, საქართველო 2012 საქართველო წარმატებით თანამშრომლობს ნატოსთან  საგანგებო სიტუაციების სფეროში, რაც ნატოს „პარტნიორობა მშვიდობისათვის“ (PfP) პროგრამის ფარგლებში ყველაზე მსხვილ არასამხედრო ხასიათის საქმიანობას წარმოადგენს. საქართველოს მონაწილეობა  EADRCC-ის ეგიდით გამართულ საველე და სამეთაურო საშტაბო სწავლებებში ხელს უწყობს ქვეყნის ეროვნული საგანგებო სიტუაციების და კატასტროფების მართვის შესაძლებლობების განვითარებას.
EADRCC-იმ საქართველოს დაეხმარა 2005 წელს დიდი წყალდიდობის, 2006 წელს სამხრეთ საქართველოს ტყეებში გაჩენილი ხანძრებისა და 2009 წლის მიწისძვრის დროს. 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ EADRCC-იმ კოორდინაცია გაუწია საქართველოსთვის ასობით ტონა პირველადი დახმარების ნივთების მიწოდებას.
2012 წლის 22-28 სექტემბერს კატასტროფებზე რეაგირების ევროატლანტიკურმა საკოორდინაციო ცენტრმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხარდაჭერით საქართველოში კატასტროფების შედეგებზე რეაგირების საველე სწავლება „საქართველო 2012” ჩაატარა. სწავლება EADRCC-ის ერთ-ერთი ყველაზე ფართომასშტაბიანი ღონისძიება იყო, რომელშიც 1000-ზე მეტმა ნატოს წევრი და პარტნიორი ქვეყნების საგანგებო სიატუაციებზე რეაგირების გამოცდილების მქონე სამოქალაქო და სამხედრო წარმომადგენელმა მიიღო მონაწილეობა.
საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება
მინი|250პქ|ნატოს კვირეული, 2015 წ. საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება ნატო-საქართველოს ურთიერთობებში თანამშრომლობის საკვანძო სფეროს წარმოადგენს.
2005 წელს შეიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი საქართველოს საინფორმაციო ცენტრი ნატოსა და ევროკავშირის შესახებ, რომელიც ნატოს სახალხო დიპლომატიის განყოფილებისა და საქართველოში ნატოს სამეკავშირეო ოფისთან მჭიდრო თანამშრომლობით ნატოსა და ევროკავშირზე საქართველოს მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების ფუნქცია დაეკისრა.
2016 წლის 4 აპრილს საქართველოში, ქ.თბილისში ნატოს კვირეულის ფარგლებში ნატო-საქართველოს სახალხო დიპლომატიის ფორუმი პირველად გაიმართა. ნატო-საქართველოს სახალხო დიპლომატიის ფორუმს საქართველოს მაღალი რანგის თანამდებობის პირები, ნატოს საერთაშორისო სამსახურის, საქართველოში აკრედიტებული დიპლომატიური კორპუსის და არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენლები დაესწრნენ.
მინი|250პქ|ნატო-საქართველოს სახალხო დიპლომატიის ფორუმი 2016 წ
პანელის მონაწილეებმა მსოფლიოსა და რეგიონში არსებულ საფრთხეებზეც გაამახვილეს ყურადღება. განსაკუთრებით გამოიყო სახელმწიფოთაშორისი კონფლიქტები, ტერორიზმისა და აღმოსავლეთიდან მომდინარე საფრთხე, ლტოლვილთა მიგრაცია, ასევე რუსეთის პოლიტიკა.
სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტი ხუთი რეგიონული გაზეთისთვის გამოსცემს „საგაზეთო ჩანართს“, რომლის მიზანია ნატო-საქართველოს ურთიერთობების შესახებ საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება.
საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტი არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ფარგლებში ასევე სხვადასხვა სახის პროექტს ახორციელებს, რომლის მიზანია რეგიონებში მცხოვრები მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება ნატო-საქართველოს თანამშრომლობაზე და ნატოს როლზე ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებაში.
საქართველოს მონაწილეობა ნატოს საერთაშორისო მისიებში
250px|მინი|საქართველოს შეიარაღებული ძალების მონაწილეობა ნატოს ეგიდით წარმოებულ საერთაშორისო ოპერაციებში საქართველო, როგორც ევროატლანტიკური უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი კონტრიბუტორი სახელმწიფო, აქტიურად არის ჩართული ნატოს ეგიდით წარმოებულ სამშვიდობო ოპერაციებში. ქართული სამხედრო ქვედანაყოფები 1999-2008 წლებში მონაწილეობდნენ კოსოვოში მიმდინარე სამშვიდობო ოპერაციაში (KFOR - Kosovo Forces). საქართველო ასევე მონაწილეობს ხმელთაშუა ზღვის აუზში მიმდინარე ანტიტერორისტულ ოპერაცია „აქტიურ ძალისხმევაში“, რომელიც ინიცირებულ იქნა ნატოს ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების მეხუთე მუხლის საფუძველზე 2001 წლის 11 სექტემბერს განხორციელებული ტერორისტული აქტების შემდეგ. 250px|მინი|მარცხნივ|საქართველოს შეიარაღებული ძალების მონაწილეობა ნატოს ეგიდით წარმოებულ საერთაშორისო ოპერაციებში განსაკუთრებით აღსანიშნავია საქართველოს მონაწილეობა ავღანეთში აწ უკვე დასრულებულ ოპერაციაში საერთაშორისო უსაფრთხოების მხარდამჭერი ძალების (ISAF - International Security Assistance Force). საქართველოს შეიარაღებული ძალების ორი ცალკეული ქვეითი ბატალიონის მონაწილეობის შედეგად, საქართველოს პირველი ადგილი ეკავა ISAF-ის მონაწილე, არაწევრ ქვეყნებს შორის კონტინგენტის რიცხოვნობის თვალსაზრისით. 12 000-ზე მეტმა ქართველმა სამხედრო მოსამსახურემ ISAF-ის მისიაში „გადასროლის წინა მომზადება“ ამერიკელი საზღვაო ქვეითების ინსტრუქტაჟით გაიარა.
2015 წლიდან საქართველო ჩაერთო ავღანეთში ნატოს „მტკიცე მხარდაჭერის“ მისიაში, სადაც ის ამერიკის შეერთებული შტატების შემდეგ სამხედრო მოსამსახურეთა რაოდენობით რიგით მეორე კონტრიბუტორია.
ალიანსის და წევრი ქვეყნების წარმომადგენლებისგან ქართველი სამხედროების მომზადების დონე და მათი მზადყოფნა კონკრეტული ამოცანების შესასრულებლად, ყოველთვის მაღალ შეფასებას იმსახურებდა.
სქოლიო
კატეგორია:ნატო კატეგორია:საქართველოს საგარეო პოლიტიკა კატეგორია:საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო
მეწ-მანთაში
მეწ-მანთაში (Մեծ Մանթաշ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 960 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 455 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 89 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 27.6 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986 (უმაღლესი ლიგა)
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986 (უმაღლესი ლიგა) — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის პირველობის რიგით 49-ე გათამაშება. დაიწყო 1 მარტს და დასრულდა 7 დეკემბერს. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, რომელმაც მეთორმეტედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული და ამ მაჩვენებლით მანამდე უცვლელ ლიდერს — მოსკოვის „დინამოს“ გადაასწრო. მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე — მოსკოვის „სპარტაკი“.
ჩემპიონატი
უმაღლესი ლიგის 1986 წლის საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი ცნობილია, როგორც ყველაზე ხანგრძლივი ჩემპიონატი მანამდე ჩატარებულ ჩემპიონატებს შორის. მისმა ხანგრძლივობამ შეადგინა 282 კალენდარული დღე — 1 მარტიდან 7 დეკემბრის ჩათვლით. ჩემპიონატის მონაწილე გუნდებმა 240 მატჩი ჩაატარეს, რომელთაგან 165 შეხვედრა (68,75%) ერთ-ერთი გუნდის გამარჯვებით დამთავრდა, ხოლო 75 მატჩი (31,25%) ფრედ დასრულდა. 165 გამარჯვებიდან 117 (70,9%) გუნდებმა საკუთარ მინდორზე მოიპოვეს. დარიცხული 476 ქულიდან (ამ რიცხვში არ შედის ფრეთა ლიმიტის ფარგლებში გაუქმებული 4 ქულა) გუნდებმა საკუთარ მინდორზე 305 (64%) ქულა მოიპოვეს, ბურთების შეფარდებით 355–224. 16 გუნდიდან 14-მა საკუთარ მინდორზე უკეთ იასპარეზა, ვიდრე სტუმრად. შინ ჩატარებულ შეხვედრებთან შედარებით მეტოქეთა მოედნებზე უფრო მეტი ქულები მოიპოვეს მხოლოდ მოსკოვის „ტორპედომ“ (2 ქულით მეტი) და ლენინგრადის „ზენიტმა“ (1 ქულით მეტი).
სატურნირო ცხრილი
ფრეების ლიმიტი — 10. ლიმიტის გადაცილების გამო ქულები არ ჩამოაკლდათ კიევის „დინამოს“ და დნეპროპეტროვსკის „დნეპრს“, რადგან იმ შემთხვევაში, როდესაც კალენდარული მატჩის დროს გუნდიდან მინიმუმ ორი ფეხბურთელი გამოძახებული იყო საბჭოთა კავშირის ეროვნულ ნაკრებში, შეხვედრის ფრედ დამთავრების შემთხვევაში მატჩზე ლიმიტი აღარ მოქმედებდა
საპრიზო ადგილებზე გასული გუნდების შემადგენლობა
(ფრჩხილებში მოცემულია ფეხბურთელის მიერ ჩატარებული მატჩებისა და გატანილი გოლების რაოდენობა)
სქოლიო
1986 კატეგორია:1986 წელი ფეხბურთში
აქთაუს საერთაშორისო აეროპორტი
აქთაუს საერთაშორისო აეროპორტი (Ақтау халықаралық әуежайы) (IATA: SCO, ICAO: UATE) — საერთაშორისო აეროპორტი ყაზახეთში. აქთაუს აეროპორტი 1983 წელს სსრკ-ის დაშლის შემდეგ გაიხსნა და შევჩენკო-ცენტრალის სახელს ატარებდა. მდებარეობს ქალაქ აქთაუდან ჩრდილო-დასავლეთით 21 კმ-ში. აეროპორტი წარმოადგენს SCAT-ის ჰაბს.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის აეროპორტები კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
ჯიმ შვანთე
მინი|მარჯვნივ|300პქ|ფილმი [[ვიკისაწყობი|ვიკისაწყობში.]]
„ჯიმ შვანთე“ (მარილი სვანეთს) — რეჟისორ მიხეილ კალატოზიშვილის 1930 წლის ფილმი. გადაღებულია უშგულის თემში.
სიუჟეტი
ფილმში ასახულია ის მკაცრი და აუტანელი პირობები, რომელშიც სვანეთის მოსახლეობას უხდება ცხოვრება. სხვა გასაჭირთან ერთად სვანების პრობლემა მარილის უქონლობა და დეფიციტი იყო. მოსახლეობა ჩადის ბარში, რათა მარილი შეიძინოს და უგზოობის გამო ბევრი იღუპება. საბჭოთა ხელისუფლებას მოსახლეობის დასახმარებლად სვანეთში გზა გაჰყავს.
გადაღება
„ჯიმ შვანთეს“ გადაღებამდე ერთი წლით ადრე კალატოზიშვილის ჯგუფი გაემგზავრა სვანეთში, სადაც გადაიღო მასალა მხატვრულ-აგიტაციური ფილმისთვის „ბრმა“. გადამღებ ჯგუფს უსიამოვნება მოუვიდა ადგილობრივ მოსახლეობასთან, რის გამოც სახკინმრეწვის ერთი თანამშრომელი მოკლეს. თბილისში დაბრუნების შემდეგ მასალა დაამუშავეს და დაამონტაჟეს, მაგრამ ნაწარმოები დაწუნებული იქნა მეტწილად კონსტრუქციული წყობის და არა ნაწარმოების იდეის გამო. კალატოზიშვილს უზარმაზარი გამოუყენებელი მასალა შერჩა. მან ხელახალი მონტაჟი და გადალაგება დაიწყო და ასე შექმნა „ჯიმ შვანთე“.
შეფასება
ფილმმა მაყურებლის არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია. ეკრანებზე ის მხოლოდ ოთხი დღე გადიოდა და შემდეგ მოხსნეს. უცხოელმა კინემატოგრაფისტებმა ფილმი მოიწონეს და მას ლუის ბუნიუელის „უპურო მიწას“ ადარებდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის მუნჯი ფილმები კატეგორია:1930 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართული შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:მიხეილ კალატოზიშვილის ფილმები
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია (Eesti Teaduste Akadeemia) — ეროვნული მეცნიერებათა აკადემია ესტონეთში, ტალინში. დაარსდა 1938 წელს. ისევე, როგორც სხვა ეროვნული აკადემიები, ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია მოიცავს გამოჩენილ მეცნიერთა დამოუკიდებელ ჯგუფს, რომლის წევრების მთავარი მიზანია კველევების და განვითარების ხელშეწყობა, საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის დამყარება და ცოდნის საზოგადოებისთვის გაზიარება. 2012 წლის დეკემბრისთვის, აკადემიას ჰყავდა 75 სრულუფლებიანი და 15 უცხოელი წევრი. 2014 წლიდან აკადემიის პრეზიდენტი ტარმო სოომერეა.
ჯილდოები
აკადემიის ყველაზე პრესტიჟული ჯილდოა ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემიის მედალი. აღნიშნული ჯილდო განკუთვნილია იმ ადამიანებისთვის, ვინც განსაკუთრებულ წვლილს შეიტანს ესტონეთის მეცნიერების განვითარებაში ან მნიშვნელოვნად ეხმარება მის განვითარებას.
მდებარეობა
აკადემია მდებარეობს ტალინში, კოჰტუს ქუჩაზე. მისი შენობა უნგერნ ფონ შტერნბერგების სასახლე იყო, რომელიც 1865 წელს, არქიტექტორმა მარტინ გროპიუსმა ააშენა.
სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერების ეროვნული აკადემიები
კავკასიის ოლქი
მინიატიურა|კავკასიის ოლქის 1828 წლის გერბი მინიატიურა|კავკასიის ოლქის რუკა 1825 წელი კავკასიის ოლქი (Кавказский область; 10 აგვისტო, 1822 — 2 მაისი, 1847) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი სტავროპოლი.
ისტორია
კავკასიის ოლქი წარმოიქმნა 1822 წლის 10 აგვისტოს კავკასიის გუბერნიის ბაზაზე. 1828 წლის 22 ნოემბერს დამტკიცდა კავკასიის გუბერნიის გერბი. გუბერნიის გერბი წარმოადგენდა ორად გაყოფილ ფარს. ზედა ნახევარში ოქროსფერ ფონზე წარმოდგენილია კავკასიის მთაზე მჯდომარე ორთავიანი არწივი, რომელსაც ცალ ხელში გვირგვინი უკავია, ფეხებთან პრომეთეს გაწყვეტილი ჯაჭვია მოთავსებული. ქვედა ნახევარში კი ციხფერ ფონზე თეთრ ცხენზე ამხედრებული კავკასიის მთიელი მეომარია წარმოდგენილი, რომელიც მწვანე ბილიკზე მიჰქრის და თან მშვილდს ესვრის მდევრებს. შორს მოჩანს კავკასიის თოვლისნი მთები.
1847 წლის 2 მაისს კავკასიის ოლქის ბაზაზე შეიქმნა სტავროპოლის გუბერნია.
სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ოლქი
სიმღერა როლანდზე
სიმღერა როლანდზე (La Chanson de Roland) — შუა საუკუნეების (XII საუკუნე) ფრანგული ეპოსი. მისი ავტორი უცნობია. ყველაზე ძველი ევროპული საგმირო სიმღერა. პოემის უძველესი ხელნაწერი შემონახულია ოქსფორდის უნივერსიტეტში
შინაარსი
ნაწარმოების მთავარი პერსონაჟია თავადი როლანდი/როლანი. მასში აღწერილია კარლოს დიდის ლაშქრობა ესპანეთში და ფრანგების არიერგარდისა და თავად როლანდის დაღუპვა რობსევალის ხეობაში. პოემას საფუძვლად დაედო ეპიზოდები კარლოს დიდის ესპანეთში ლაშქრობის ისტორიიდან, რომელიც აღწერილია აინჰარდის „კარლოს დიდის ცხოვრებაში“. ყველა ისტორიული ეპიზოდები პოემაში მხატვრულადაა გადამუშავებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგული ლიტერატურა
ბალახოვანი მცენარე
მინი ბალახოვანი მცენარე, აგრეთვე ბალახები — უმაღლესი მცენარეების სიცოცხლის ფორმა. ბალახებს გააჩნიათ ფოთლები და ღერო, რომლებიც ვეგეტეციური პერიოდის დასრულების შემდეგ ნიადაგის ზედაპირზე კვდებიან.ნიადაგის ზედაპირზე მათ არ გააჩნიათ მუდმივი მერქნიანი ვარჯი. ბალახოვანი მცენარეები ერთწლოვანი, ორწლოვანი და მრავალწლოვანი  არიან.
ზოგიერთი სწრაფმზარდი ბალახოვანი მცენარე (განსაკუთრებით ერთწლოვანები) პიონერ მცენარეებად ითვლებიან, რადგანაც გავრცელების არეალებში პირველები იზრდებიან და მცენარეთა სახეობების ანაგენეზს განსაზღვრავენ. სხვა სახეობები კი ბევრი ისეთი ბუნებრივი არეალის სტაბილურ მცენარეულ საფარს აყალიბებებენ და განვითარებას უწყობენ ხელს, როგორებიცაა ქვეტყეები, ტყისპირები, მდელოები, უდაბნოები და ნახევარუდაბნოები.
ძირითადი მახასიათებლები
სიცოცხლის ამ ფორმის მთავარ მახასიათებლად მიწისზედა ნაწილების არარსებობა ითვლება, რომლებსაც მკაცრი პირობების გადანა შეუძლიათ. ეს განსაზღვრება ადვილად შეგივიძლია მივუსადაგოთ ჩრდილოეთის კლიმატურ ზონებში (ზაფხული-ზამთარი) გავრცელებულ მცენარეებს. სამხრეთის უდაბნოებსა და ტროპიკებში ეს მახასიათებელი გარკვეული თავისებურებებით არის მისაღები. მაგალითად, ტროპიკებში სადაც ზამთარი და მშრალი სეზონი არ იცის, ბალხებს შესაძლოა მრავალწლიანი საკმაოდ დიდი ზომის, მიწისზედა ნაწილები ჰქონდეთ. ამიტომაც ბალახეულთა განსხვავებისათვის ბიოლოგები სხვა ნიშნებს იყენებენ. ესენია მერქნისებური მიწისზედა ნაწილების და მეორადი გამსხვილების უნარის არქონა და შერეული გამტარობის სისტემა. თუმცა, ეს ნიშნები ყოველთვის არ მოქმედებს, რადგანაც გამერქნება სხვადასხვა ხარისხით ბევრი ბალახეულისათისაა დამახასიათებელი, ხეებსა და ბუჩქებს შორის კი რბილმერქნიანი თითქმის ბალახოვანი ფორმებიც გვხვდება. საქმეს ისიც ართულებს, რომ ბალახოვან და მერქნიან მცენარეებს შორის ბევრი გარდამავალი ან შუამავალი ფორმები არსებობს. ბალახები ფესვთა სისტემასა და ნაზარდებს (ღერო, ფოთოლი და ყვავილოვანი ნაწილი) ივითარებენ.
ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეები ვეგეტაციური პერიოდის შემდეგ მთლიანად კვდებიან ან ყვავილობისა თუ ნაყოფიერების შემდეგ კვლავ იზრდებიან თესლისაგან. ერთწლიანები მთელ სასიცოცხლო ციკლს ერთ სეზონზე გადიან, რა დროსაც ისინი თესლიდან აღმოცენებას, აყვავებას და თესლის მომწოფებასაც ასწრებენ.
ორწლიანი ბალახოვანები პირველ წელს თესლიდან ნაზარდსა და ფესვების სიახლოვეს ფოთლებს ივითარებენ, მეორე წელს კი საყვავილე ღეროს. ყვავილობისა და ნაყოფის სიმწიფის შემდეგ ორწლიანებიც კვდებიან. ორწლიანები ერთწლოვანებისაგან ღეროს საწყისთან გასული წლის ფოთლების ნარჩენებით გამორჩევიან, მრავალწლიანებისაგან კი ძირხვენების და ბოლქვები არარსებობით. მათ გასული წლის მკვდარი ღეროებისა და ფოთლების შენარჩუნება არ ახასიათებთ.
ორწლიანი და მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების ღეროები ვეგეტაციური პერიოდის დასრულების შემდეგ კვდებიან, მაგრამ მცენარის ნაწილი სეზონიდან სეზონამდე მიწაში ან მიწის სიახლოვეს აგრძელებს სიცოცხლეს. ახალი ყლორტი ან ამონაყარი კი მიწაზე ან მიწაში დარჩენილი ცოცხალი ქსოვილიდან (ძირხვენა, ბოლქვი, მიწისზედა ღერო) ვითარდება.
ორწლიან ბალახოვანი მცენარეებად ითვლებიან სტაფილო, ძირთეთრა, თავყვითელა. ბალახოვან მრავალწლოვანებად კი იორდასალამი, პიტნა, გვიმრების უმრავლესობა და ბალახების დიდი ნაწილი. ბალახოვანი მცენარეებიდან განსხვავებით, არაბალახოვანი მრავალწლოვან მცენარეებს მიწის ზემოთ ღეროები გააჩნიათ და ისინი არავეგეტაციის პერიოდშიც ცოცხლები რჩებიან. ზრდა-განვითარება კი მომდევნო წელს მიწისზედა ნაწილიდან ხდება. ამ ჯგუფს მიეკუთვნება ხეები, ბუჩქები და ლიანები.
ბალახების კლასიფიკაცია
ბალახოვანი მცენარეები თავის მხრივ იყოფიან ბევრ სხვა ჯგუფებად (არსებობს სხვადასხვა კლასიფიკაცია):
ბალახების სიმაღლე
ბალახების ზოგიერთ სახეობას, მაგალითად ქოლგოსნებს (Apiaceae), მარცვლეულის ზოგ სახეობას (Poaceae), რთულყვავილოვანებს (Asteraceae) გიგანტიზმისადმი მიდრეკილება გააჩნიათ. ზოგიერთი ბალახოვანი მცენარე განსაკურებულად დიდი იზრდება. მაგალითად, სახეობა (Musa) წარმოადგენლები, რომელთაც ბანანები მიეკუთვნებიან. ბანანი - ყველაზე მაღალი ბალახოვანი მცენარეა და 15 მეტრამდე სიმაღლის იზრდება, ხშირად მას ხედ მიიჩნევენ, მაგრამ მისი ღერო არ არის ხის ვარჯი. სხვა მონაცემებით (თუ გამერქნებას მთავარ თვისებად არ ჩავთვლით) მაღალ ბალახებად ითვლება ბამბუკის ზოგიერთი სახეობაც. მათი ღეროს სიმაღლე 35 მეტრამდე აღწევს.
ბალახის მნიშვნელობა და გამოყენება
ადამიანი ოდითგანვე იყენებს ბალახის სხვადასხვა სახეობებს საყოფაცხოვრებო და სამეურნეო მიზნით. ფართოდ მოჰყავთ ისინი კვებისა და საქონლის საკვებად. დანიშნულების მხრივ ისინი იყოფიან კულინარიულ, სამკურნალო და რელიგიური რიტუალებისათვის განკუთვნილად. კულინარიაში მათ იყენებენ სანელებლად და მწვანილად, გემობრივი თვისებების გასაუმჯობესებლად. მათ მიეკუთვნებათ ისეთი მცენარეები როგორებიცაა კამა, ქინძი, ოხრახუში, ნიახური, პიტნა, რეჰანი, ნიორი და სხვები. უკვე მრავალი ათასი წელია ბალახებს ადამიანი სამკურნალო მიზნითაც იყენებს. ამის შესახებ ძველ მკურნალთა ჩანაწერებიც მოწმობს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბალახოვანი მცენარეები
აქტობეს საერთაშორისო აეროპორტი
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის აეროპორტები კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
ემილი დეშანელი
ბავშვობა და განათლება
ემილი დეშანელი დაიბადა 1976 წლის 11 ოქტომბერს ლოს-ანჯელესში. იგი არის კინო-რეჟისორ კეილებ დეშანელისა და მისი ცოლის, მსახიობ მერი ჯო დეშანელის (ქალიშვილობის გვარია უიერი) უფროსი ქალიშვილი. მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავს, ასევე მსახიობი ზოუი დეშანელის სახით. იგი წარმოშობით არის შვეიცარიელი, ნიდერლანდელი, ინგლისელი, ირლანდიელი და ფრანგი.
დეშანელმა ლოს-ანჯელესში დაამთავრა ჰარვარდ-უესტლეიკის სკოლა, რის შემდეგაც სწავლა ბოსტონის უნივერსიტეტში განაგრძო გამოყენებითი ხელოვნების განხრით, რის პარალელურადაც გადამზადება გაიარა პროფესიონალურ მსახიობობაში.
კარიერა
მარცხნივ|მინი|287x287პქ|ემილი დეშანელი 2009 წლის 28 მარტს. დეშანელის სამსახიობო დებიუტი 1994 წელს შედგა ფილმში „ეს შეიძლება შენ დაგემართოს“ შესრულებული ცხოველთა უფლებების დამცველი აქტივისტის როლით. ექვსწლიანი შესვენების შემდეგ ემილი დეშანელი კვლავ დაუბრუნდა მსახიობობას და უკვე 2000 წლიდან იგი აქტიურად ჩაება ამ საქმიანობაში. 2004 წელს იგი მიმღებში მომუშავე გოგონას როლში გადაიღეს ფილმში „ ადამიანი ობობა 2“.
2005 წელს იგი პირველად დაამტკიცეს მთავარ როლზე. ამ დროს იგი კომპანია Fox-ის სერიალში „ძვლები“ დაამტკიცეს მთავარ — ანთროპოლოგიის დოქტორ ტემპრანს ბრენანის როლზე, რომელიც FBI-ის აგენტ სილი ბუთთან და სხვა ექსპერტებთან ერთად მუშაობს მოკლული ადამიანების გახრწნილი გვამების ამოცნობასა და მათი მკვლელობის საქმეების გახსნაზე. ამ როლმა ემილის განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. ტემპრანსის როლისათვის იგი შვიდჯერ იყო წარდგენილი სხვადასხვა სამსახიობო ჯილდოზე, თუმცა ვერცერთხელ გაიმარჯვა. სერიალის გადაღებები 2017 წელს დასრულდა.
„ძვლების“ პარალელურად იგი თამაშობდა ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა: „ ჩემი მფარველი ანგელოზი “ (2009, შეასრულა დოქტორი ფარკადის როლი) და „იდეალური ოჯახი“ (2011, შეასრულა შენონ კლერის როლი).
ტეპრანს ბრენანის პერსონაჟმა თავად სერიალის გარეთაც დიდი ასახვა ჰპოვა, რის გამოც ემილი ტემპრანსსა და საკუთარ თავს ახმოვანებს ისეთ ანიმაციურ-ფილმებსა და სერიალებში, როგორებიცაა: „ კლივლენდის შოუ “, „ ამერიკელი მამიკო! “ და „ სიმპსონები “. 2019 წელს მან ფილმში „ცხოველების სამეფო“ შეასრულა ენჯელას როლი.
პირადი ცხოვრება
ემილი კათოლიკური წესებითა და რწმენით აღიზარდა, თუმცა თავად იგი შეხედულებებით აგნოსტიციზმის მიმდევარია. იგი ცხოველთა უფლებების აქტიური დამცველია, რის გამოც თავიდან ვეგეტარიანელი გახდა, დღეისათვის კი ვეგანია.
აღსანიშნავია, რომ მისი საუკეთესო მეგობარი მიკაელა კონლინია, მსახიობი, რომელიც მასთან ერთად ენჯელა მონტენეგროს როლს ასრულებს სერიალში „ძვლები“, სადაც ენჯელა და ტემპრანსიც საუკეთესო მეგობრები არიან.
2010 წლის 25 სექტემბერს ემილი დეშანელი დაქორწინდა მსახიობ დევიდ ჰორნსბიზე, რომელთანაც 2011 წლის 21 სექტემბერს პირველი , ხოლო 2015 წლის 8 ივნისს კი მეორე ვაჟი გააჩინა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
სომხები ბაქოში
სომხური საზოგადოება ბაქოში ერთი პერიოდის განმავლობაში მნიშვნელოვანად იყო გაზრდილი. მიუხედავად იმისა, რომ მათი თავდაპირველი აღწერის თარიღი უცნობია, ბაქოში სომეხი მოსახლეობის რაოდენობა შეიცვალა XIX საუკუნის პერიოდში, როდესაც ბაქო ნავთობის წარმოების მთავარ ცენტრად იქცა, რამაც იგი პერსპექტიულ ადგილად აქცია სხვა მეწარმეებისთვისა და ბიზნესმენებისთვის. მათი რიცხვი XX საუკუნეში საკმაოდ მაღალი იყო, მიუხედავად 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის შედეგად არეულობისა. შემდგომში თითქმის ყველა სომეხი გაიქცა ქალაქიდან 1988 წლიდან 1990 წლის იანვრის ჩათვლით. 1990 წლის იანვრის დასაწყისისათვის ბაქოში მხოლოდ 50 000 სომეხი იყო დარჩენილი, 1988 წელს მათი რიცხვი მეოთხედ მილიონს შეადგენდა. მათი უმეტესობა ქალაქში დარჩა საბჭოთა კავშირის დაშლის დაწყებამდე და მთიანი ყარაბაღის ომის ადრეულ ეტაპამდე.
სომხური რაიონი
ერმანიკენდი (Արմենիքենդ, Ermənikənd სიტყვასიტყვით აზერბაიჯანულად ნიშნავს „სომხურ სოფელს“) - ეს იყო სომხური უბანი, რომელიც მდებარეობდა ბაქოში ნასიმის რაიონში, სადაც ცხოვრობდა მრავალი სომეხი. დასახლება 1920-იან წლებში განვითარდა ბაქოს იშვიათად დასახლებულ უბნებში, ეს მოიცავდა საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთ ადრეულ ექსპერიმენტს დიდი საქალაქო ტერიტორიის ინტეგრირებულ განვითარებასთან დაკავშირებით.
სოფელი ერმანიკენდი ბაქოში 1918 წლის ჩათვლით არსებობდა, სანამ 15 000 სომეხი არ დაიღუპა სექტემბრის დღეების პერიოდში. სოფლის რეკონსტრუქცია და განახლება მოგვიანებით დაიწყო, როდესაც ბაქო კიდევ უფრო გაფართოვდა და როდესაც აზერბაიჯანმა ხანმოკლე პერიოდით დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ამის შემდეგ კი ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკად, 1918-1920 წლებში, რუსეთის დაშლის შემდგომ, რეგიონში საბჭოთა კავშირი შემოიჭრა და აზერბაიჯანი  1920 წელს ჩამოყალიბდა როგორც აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. ყოფილი გარეუბანი ერმენიკენდი გადაკეთდა ქალაქად. რამდენიმე ცნობილი არქიტექტორი მუშაობდა სოფელ ერმანიკენდის განახლებაში. ამის შემდეგ, ერმენიკენდი გადაიქცა ნავთობმუშაკების საცხოვრებელ ადგილად. საბჭოთა არქიტექტორები სამოილოვი და ივანიცკი ხელმძღვანელობდნენ რეგიონის არქიტექტურას 1920-1930-იან წლებში. ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობდა 3-4 სართულიანი ნაგებობები საბჭოთა სოციალისტური არქიტექტურის სტილში. რეგიონი ტრამვაის ხაზებით უკავშირდებოდა ბაქოს სანაპირო ნაწილს, ერმენიკენდი სწრაფადვე გახდა ქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი. მრავალი სხვა ეროვნების ადამიანის ამ ტერიტორიაზე გადმოსახლების და სომეხი თემის ქალაქის სხვა რაიონებში გადანაწილებით, ოლქმა დაკარგა ეს მეტსახელი და თანდათანობით გაქრა.
1980-იან წლებამდე ბაქოში სომხები ძირითადად ცხოვრობდნენ ერმენიკენდის ტერიტორიაზე და რეგიონი სწორედ ამით იყო ცნობილი.
სქოლიო
კატეგორია:სომხები კატეგორია:სომხური დიასპორები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
მაიორდომი
მაიორდომი  (გვიანდელი major domus — სახლის უფროსი) —  უმაღლესი თანამდებობის პირი მეროვინგების (V  საუკუნის დასასრულსა და VIII საუკუნის შუა წლები)   ფრანკთა სახელმწიფოში. თავდაპირველად მაიორდომს მეფე ნიშნავდა, იგი სათავეში ედგა სასახლის მმართველობას. ფეოდალიზაციის პროცესში სამეფო ხელისუფლების დასუსტების შედეგად მაიორდომის ფუნქციები გაფართოვდა. VII საუკუნეში მაიორდომმა — ქვეყნის უმსხვილესმა მიწათმფლობელებმა — ფაქტობრივად ხელთ იგდეს სახელმწიფო ძალაუფლება. განსაკუთრებით აღზევდნენ მაიორდომები პიპინიდების საგვარეულოდან. ერთმა მათგანმა, პიპინ მოკლემ, 731 ხელთ იგდო სამეფო ტახტი და საფუძველი ჩაუყარა კაროლინგების დინასტიას.
ლიტერატურა
* კატეგორია:წოდებები
ნატალია ჯავახიშვილი
ნატალია ჯავახიშვილი (დ. 13 სექტემბერი, 1882, თბილისი — გ. 7 სექტემბერი, 1950, იქვე) — ქართველი მსახიობი.
ბიოგრაფია
1900 წელს დაამთავრა თბილისის ეპარქიული სასწავლებელი. 1901 წელს პირველად გამოვიდა სცენაზე ავჭალის სცენისმოყვარეთა დასში, მარიამ დემურიას დახმარებით, სადაც შეასრულა მაშიკოს როლი აქვსენტი ცაგარლის „ციმბირელში“.