cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარიან ნორთი
მემკვიდრეობა
ნორთის გალერეა, რომელიც მდებარეობს კიუს ბაღების აღმოსავლეთ ნაწილში არის „ერთადერთი მუდმივი პერსონალური გამოფენა ქალი მხატვრის მიერ ბრიტანეთში“. 2008 წელს კიუმ მოიპოვა მნიშვნელოვანი გრანტი ეროვნული ლატარიისგან, რამაც საშუალება მისცა მას ჩაეტარებინა როგორც გალერეის, ასევე შიგნით არსებული ნახატების ძირითადი რესტავრაცია.
2016 წლის 26 სექტემბერს ტელეარხმა BBC Four-მა გააკეთა სიუჟეტი კიუს დავიწყებული დედოფლის შესახებ. დოკუმენტური ფილმი ნორთის ცხოვრების ამბავს მოგვითხრობდა.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1890 კატეგორია:დაბადებული 1830 კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო კატეგორია:ინგლისელი ქალები კატეგორია:ბრიტანელი მხატვრები
ლავრენტი ბერია
ლავრენტი პავლეს ძე ბერია (დ. 29 მარტი, მერხეული, სოხუმის ოკრუგი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია ― გ. 23 დეკემბერი (სხვა მონაცემებით 26 ივნისი), 1953, მოსკოვი) — ქართველი და საბჭოთა პოლიტიკური, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი (1945 წლიდან), სოციალისტური შრომის გმირი (1943 წლიდან). სტალინის გარდაცვალების შემდეგ ხელისუფლების უმაღლეს წრეებში დაიწყო ბრძოლა ძალაუფლებისათვის. 1953 წელს ბერია დააპატიმრეს შპიონაჟის და აგრეთვე შეთქმულების ბრალდებით.
ადრეული წლები
ლავრენტი ბერია დაიბადა 1899 წლის 29 მარტს ქუთაისის გუბერნიაში, სოხუმის ოკრუგის სოფელ მერხეულში, მართა ჯაყელის და პავლე ბერიას ოჯახში.
მართა (1868–1955 წწ.), იყო ღრმად მორწმუნე და ეკლესიური ადამიანი, ცდილობდა შვილები ეკლესიურად აღეზარდა, თავად დიდ დროს ატარებდა ეკლესიაში და იქვე გარდაიცვალა. იგი იყო გურიის რეგიონიდან, კეთილშობილური ქართული ოჯახიდან და პავლე ბერიაზე (1872–1922) დაქორწინებამდე, ის იმყოფებოდა ქორწინებაში. მისი პირველი ქმარი იყო სოფელ ჯგალში (ამჟამინდელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი) მცხოვრები დიმიტრი კვარაცხელია, სოფლის მღვდლის, ამ არემარეში საკმაოდ ცნობილი ადამიანის, პეტრე კვარაცხელიას ძმა. დიმიტრი ადრე გარდაიცვალა და მართას მისგან დარჩა ორი შვილი - თამარი და კაპიტონი.
დაქვრივებული ჯაყელის ქალი გათხოვდა პავლე ბერიაზე, რომელიც ჯგალში ჩადიოდა ხოლმე სამუშაოდ. პავლემ მართა, თავის შვილებთან ერთად, სოფელ მერხეულში წაიყვანა, სადაც საბოლოოდ დასახლდნენ კიდეც. მართას აქ შეეძინა ლავრენტი და ანეტა.
განათლება ლავრენტი ბერიამ მიიღო ჯერ სოხუმის ტექნიკუმში, შემდეგ სწავლა განაგრძო ბაქოს საშუალო მექანიკურ-სამშენებლო სასწავლებელში, რომელიც 1919 წელს დაამთავრა და ბაქოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ჩაირიცხა, რომელიც არ დაუსრულებია.
1917 წლის მარტში ლავრენტი ბერია რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის (ბოლშევიკების) რიგებში შევიდა, 1917 წლის ივნისიდან დეკემბრამდე რუსეთის კავკასიის არმიაში ტექნიკოს-პრაქტიკანტად მსახურობდა.
კარიერის დასაწყისი
1918 წლის იანვარში კავკასიის ფრონტზე განლაგებულმა რუსეთის არმიამ საქართველოს ოკუპაციის წარუმატებელი ცდის შემდეგ ბაქოსკენ დაიხია. დემორალიზებული არმია საბჭოთა რუსეთის პოლიტიკურმა ხელმძღვანელობამ ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების მიზნით გამოიყენეს. 1918 წლის აპრილში შეიქმნა ე. წ. ბაქოს კომუნა. 1918-1920 წლებში ლავრენტი ბერია ბაქოში ჯერ დეპუტატთა საბჭოს სამდივნოში, ბაქოს კომუნის განადგურების შემდეგ (1918 წლის სექტემბერი) ერთ-ერთ ქარხანაში — კანტორის მოხელედ, ხოლო შემდეგ ბაქოს საბაჟოზე მუშაობდა. 1920 წლის აპრილში საბჭოთა რუსეთის XI წითელმა არმიამ აზერბაიჯანი დაიპყრო. 1920 წლის აპრილ-მაისში ლავრენტი ბერია საბჭოთა რუსეთის XI წითელი არმიის სამხედრო-რევოლუციურ საბჭოსთან არსებული კავკასიის ფრონტის სარეგისტრაციო განყოფილების რწმუნებული იყო. XI წითელი არმიის სამხედრო-რევოლუციურმა საბჭომ ლავრენტი ბერია საგანგებო დავალებით არალეგალურად გაგზავნა საქართველოში. 1920 წლის ივნისში იგი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებამ დააპატიმრა. საქართველოსა და რუსეთს შორის 1920 წლის 7 მაისს დადებული ხელშეკრულების შესაბამისი მუხლის საფუძველზე საქართველოში საბჭოთა რუსეთის სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა სერგეი კიროვმა ლავრენტი ბერიას განთავისუფლება მოითხოვა. ლავრენტი ბერია პატიმრობიდან გაათავისუფლეს და აზერბაიჯანში გაასახლეს.
აზერბაიჯანში დაბრუნების შემდეგ, 1920 წლის აგვისტოდან ოქტომბრამდე ლავრენტი ბერია აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) ცენტრალური კომიტეტის საქმეთა მმართველად მუშაობდა. 1920 წლის ოქტომბერში ლავრენტი ბერია აზერბაიჯანის საგანგებო კომისიის პასუხისმგებელ მდივნად დაინიშნა. მის მოვალეობას წარმოადგენდა ბაქოში ბურჟუაზიის ექსპროპრიაციის განხორციელება და ქალაქის მუშათა საყოფაცხოვრებო მდგომარეობის გაუმჯობესება. 1921 წლის მაისიდან 1922 წლის ნოემბრამდე ლავრენტი ბერია აზერბაიჯანის საგანგებო კომისიის საიდუმლო-პოლიტიკური ნაწილის უფროსის მოადგილე იყო, შემდეგ — უფროსი, ბოლოს კი აზერბაიჯანის სსრ საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე.
ლავრენტი ბერიას სამსახურებრივი კარიერა საქართველოშიც წარმატებული გამოდგა. 1922-1926 წლებში იგი ჯერ საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიის საიდუმლო-ოპერატიული ნაწილის უფროსი, ხოლო შემდეგ საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე იყო. ლავრენტი ბერიას ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა 1924 წლის აჯანყების მონაწილეთა საქმის გამოძიება. მალე ლავრენტი ბერია დააწინაურეს. 1926 წლის 2 დეკემბრიდან 1931 წლის 3 დეკემბრამდე ლავრენტი ბერია საქართველოს სსრ სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარე, ამიერკავკასიის სფსრ-ში საბჭოთა კავშირის გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს სრულუფლებიანი წარმომადგენლის მოადგილე და ამიერკავკასიის საბჭოთა სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო. 1926 წლის დეკემბრიდან 1931 წლის 17 აპრილამდე ის ამიერკავკასიის სფსრ-ში საბჭოთა კავშირის გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს სრულუფლებიანი წარმომადგენლობის საიდუმლო-ოპერატიული სამმართველოს უფროსადაც მუშაობდა. 1927 წლის 4 აპრილიდან 1930 წლის 30 დეკემბრამდე ლ. ბერია იყო საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი. 1931 წლის 17 აპრილიდან 3 დეკემბრამდე ლავრენტი ბერია იყო ამიერკავკასიის სფსრ-ის სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარე და ამიერკავკასიის ფედერაციაში საბჭოთა კავშირის გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს სრულუფლებიანი წარმომადგენელი. იოსებ სტალინის ნების თანახმად, ლავრენტი ბერიას სამსახურებრივი კარიერა პარტიულ ორგანოებში გაგრძელდა.
საქართველოს ლიდერის პოზიცია
1931 წლის 14 ნოემბერს ლავრენტი ბერია საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივნად აირჩიეს. ამ თანამდებობაზე მან 1938 წლის 31 აგვისტომდე დაჰყო (ამ პერიოდში, 1937 წლის მაისიდან 1938 წლის 31 აგვისტომდე ლავრენტი ბერია საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) თბილისის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანიც იყო). 1932 წლის 17 ოქტომბერს ლავრენტი ბერია საკავშირო კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტის პირველ მდივნად აირჩიეს. ამ თანამდებობაზე ის 1937 წლის 23 აპრილამდე მუშაობდა.
ბერიამ მოახდინა თბილისში საბჭოთა დამსჯელი ორგანოების ცენტრალიზება. მანამდე ორი დამსჯელი ორგანო მოქმედებდა, საქართველოსა და ამიერკავკაიის რესპუბლიკების ჩეკები. ისინი ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ ხალხის დაჭერას, დახვრეტასა და გადასახლებაში. ბერიამ, რომელიც ამ დროს საქართველოს სსრ-ს ცეკას პირველი მდივანი იყო. ამ ორგანოების ცენტრალიზაცია მოახდინა და ერთგვარი სისტემა შეიტანა მათ მუშაობაში. შექმნა სამეული (ე.წ. ტროიკა) სერგო გოგლიძის, ვლადიმერ დეკანოზოვის და ამაიაკ ქობულოვის შემადგენლობით. გაამარტივა გამოძიებისა და სიკვდილის მისჯის პროცესი. უშუალოდ ხელმძღვანელობდა ქართველი ინტელექტუალების, მიხეილ ჯავახიშვილის, დიმიტრი შევარდნაძის, ევგენი მიქელაძის, ტიციან ტაბიძის, ნიკოლო მიწიშვილის და სხვათა წინააღმდეგ რეპრესიებს.
კარიერა მოსკოვში
1938 წელს პოლიტიკურ ოპოზიციასთან ბრძოლაში ჩაბმულმა იოსებ სტალინმა თავისი ფავორიტი მოსკოვში გადაიყვანა. 1938 წლის 22 აგვისტოს ლავრენტი ბერია საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის — ნიკოლოზ ეჟოვის პირველ მოადგილედ დაინიშნა, იმავდროულად, 1938 წლის 29 სექტემბერს გახდა საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო უშიშროების მთავარი სამმართველოს უფროსი. 1938 წლის 25 ნოემბერს ლავრენტი ბერია საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრად დაინიშნა, ამასთან, სახელმწიფო უშიშროების მთავარი სამმართველოს უფროსის თანამდებობაც შეინარჩუნა. 1938 წლის 17 დეკემბერს ლავრენტი ბერიამ სახელმწიფო უშიშროების მთავარი სამმართველოს უფროსად თბილისიდან გადაყვანილი თავისი ფავორიტი ვსევოლოდ მერკულოვი დანიშნა. მინი|300პქ|მარცხნივ|ბერია სტალინის ქალიშვილთან, სვეტლანა ალელუევასთან, და სტალინთან (უკანა ფონზე). 1938 წლის მარტში ლავრენტი ბერია საკავშირო კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს (1952 წლიდან პრეზიდიუმის) წევრობის კანდიდატად აირჩიეს (პოლიტბიუროს წევრი 1946 წლის მარტში გახდა). იოსებ სტალინი ლავრენტი ბერიას ხელში დიდ ძალაუფლებას უყრიდა თავს. 1941 წლის 3 თებერვალს, ისე, რომ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის თანამდებობა არ დაუტოვებია, ლავრენტი ბერია საბჭოთა კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოს (1946 წლიდან მინისტრთა საბჭოს) თავმჯდომარის მოადგილე გახდა. ამავე დროს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის შემადგენლობიდან გამოყოფილ იქნა სახელმწიფო უშიშროების მთავარი სამმართველო და იგი დამოუკიდებელ კომისარიატად — საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარიატად გარდაიქმნა. 1941 წლის 20 ივლისს, საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის შემდეგ, შინაგან საქმეთა და სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარიატები კვლავ გაერთიანდა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატად, სახალხო კომისრის თანამდებობა ლავრენტი ბერიამ შეინარჩუნა. 1943 წლის 14 აპრილს კი შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატს კვლავ გამოეყო სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარიატი.
გერმანია-საბჭოთა კავშირის ომის დაწყების შემდეგ, 1941 წლის 30 ივნისს, შეიქმნა საგანგებო ორგანო — თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტი (თავმჯდომარე იოსებ სტალინი), რომლის წევრი ლავრენტი ბერიაც იყო. 1944 წლის მაისიდან ლავრენტი ბერია დაინიშნა თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ. ამ თანამდებობაზე მან 1944 წლის სექტემბრამდე დაჰყო. როგორც თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის წევრი, ლავრენტი ბერია აკონტროლებდა სამხედრო მრეწველობის (არტილერიის, ნაღმმტყორცნების, საავიაციო ძრავების, თვითმფრინავებისა და სხვ.) წარმოებას.
1944 წლის 3 დეკემბერს ლავრენტი ბერიას ურანის გამდიდრების მიზნით მიმდინარე სამუშაოების ხელმძღვანელობა დაევალა. 1945 წლის 25 აგვისტოდან 1953 წლის მარტამდე იგი სათავეში ედგა საბჭოთა კავშირის თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტთან (1946 წლიდან მინისტრთა საბჭოსთან) არსებულ ატომური ბომბის დამზადების მიზნით შექმნილ სპეციალურ კომიტეტს (ატომური ბომბი გამოსცადეს 1949 წლის 29 აგვისტოს).
სამამულო ომის შემდგომი პერიოდი
1945 წლის 29 დეკემბერს ლავრენტი ბერიამ საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის თანამდებობა დატოვა და მთელ დროს სახალხო კომისართა საბჭოში (1946 წლიდან მინისტრთა საბჭოში) მოღვაწეობასა და ატომური ბომბის დამზადების მიზნით შექმნილ სპეციალური კომიტეტის ხელმძღვანელობას უთმობდა.
როდესაც სტალინი 70-ს მიუახლოვდა, მის გარემოცვას შორის გამძაფრდა ფარული ბრძოლა მემკვიდრეობისთვის. ომის დასასრულს ერთ-ერთ გამოკვეთილ კანდიდატად ითვლებოდა ანდრეი ჟდანოვი, რომელიც ომის დროს მსახურობდა კომუნისტური პარტიის ლიდერად ლენინგრადში, 1946 წლიდან კი კულტურულ საკითხებს კურირებდა. 1946 წლის შემდეგ ბერიამ დაამყარა ალიანსი მალენკოვთან და შეეწინააღმდეგა ჟდანოვის აღზევებას.
ახალი შინაგან საქმეთა მინისტრი სერგეი კრუგლოვი არ იყო ბერიას მომხრე. ასევე, 1946 წლის ზაფხულისთვის, ბერიას კაცი, ვსევოლოდ მერკულოვი, სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ხელმძღვანელად შეცვალა ვიქტორ აბაკუმოვმა. აბაკუმოვი ხელმძღვანელობდა საბჭოთა სამხედრო კონტრდაზვერვას (სმერშ-ს) 1943 წლიდან 1946 წლამდე, მას აკავშირებდა მჭიდრო თანამშრომლობა ბერიასთან, თუმცა მეტწილად განიხილავდა მას როგორც კონკურენტს. კრუგლოვმა და აბაკუმოვმა სასწრაფოდ დაიწყეს უსაფრთხოების აპარატის ხელმძღვანელობაში ბერიას ხალხის ახალი ხალხით ჩანაცვლება. მალე, საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მინისტრის მოადგილე სტეპან მამულოვი იყო ბერიას ერთადერთი ახლო მოკავშირე, რომელიც დარჩა საგარეო დაზვერვის გარეთ, რომელსაც ბერია აკონტროლებდა.
მომდევნო თვეებში აბაკუმოვმა დაიწყო მნიშვნელოვანი ოპერაციების განხორციელება ბერიას კონსულტაციის გარეშე, ხშირად მუშაობდა ჟდანოვთან და მოქმედებდა სტალინის უშუალო ბრძანებით. ერთ-ერთი პირველი ასეთი ნაბიჯი იყო ებრაული ანტიფაშისტური კომიტეტის საქმე, რომელიც დაიწყო 1946 წლის ოქტომბერში და საბოლოოდ გამოიწვია სოლომონ მიხოელსის მკვლელობა და მრავალი სხვა წევრის დაპატიმრება. მას შემდეგ, რაც ჟდანოვი მოულოდნელად გარდაიცვალა 1948 წლის აგვისტოში, ბერიამ და მალენკოვმა გააძლიერეს თავიანთი ძალაუფლება ჟდანოვის თანამოაზრეების გაწმენდის გზით ე.წ. "ლენინგრადის საქმეში". სიკვდილით დასჯილთა შორის იყო ჟდანოვის მოადგილე ალექსეი კუზნეცოვი; ეკონომიკური ხელმძღვანელი ნიკოლაი ვოზნესენსკი; პარტიის ხელმძღვანელი ლენინგრადში, პიოტრ პოპკოვი; და რუსეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი მიხეილ როდიონოვი. თუმცა ბერიამ ვერ შეძლო მიხაილ სუსლოვის მოშორება, რომელიც ითვლებოდა იმ პერიოდში მზარდი პოლიტიკური კარიერის პიროვნებად და სტალინის ერთ-ერთ მემკვიდრედაც კი.
1949 წელს ლავრენტი ბერიას სტალინური პრემია მიენიჭა. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის XIX ყრილობის (1952 წ.) შემდეგ იოსებ სტალინმა სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმთან შექმნა „ხელმძღვანელი ხუთეული“, რომლის წევრი ლავრენტი ბერიაც იყო.
ომისშემდგომ წლებში ბერია მეთვალყურეობდა აღმოსავლეთ ევროპაში კომუნისტური რეჟიმების დამყარებას და ირჩევდა მათ საბჭოთა კავშირის მხარდაჭერილ ლიდერებს. 1948 წლიდან დაწყებული, აბაკუმოვმა წამოიწყო რამდენიმე გამოძიება ამ ლიდერების წინააღმდეგ, რაც დასრულდა 1952 წლის ნოემბერში რუდოლფ სლანსკის, ბედრიჩ გემინდერისა და სხვათა დაპატიმრებით ჩეხოსლოვაკიაში. ამ ადამიანებს ხშირად ადანაშაულებდნენ სიონიზმში და ისრაელისთვის იარაღის მიწოდებაში. ეს იყო არაპირდაპირი ბრალდებები ბერიას წინააღმდეგაც, რადგან ისრაელისთვის დიდი რაოდენობით ჩეხური იარაღის მიყიდვა მისი თანხმობით განხორციელდა. საერთო ჯამში, ჩეხოსლოვაკიის 14 კომუნისტი ლიდერი, მათგან 11 ებრაელი, გაასამართლეს და დახვრიტეს (სლანსკის სასამართლო პროცესი).
1951 წელს დაიწყო ე.წ. ექიმთა საქმე, როდესაც ქვეყნის გამოჩენილი ებრაული წარმოშობის ექიმები საბჭოთა კავშირის უმაღლესი ლიდერების მოწამვლაში დაადანაშაულეს და დააპატიმრეს. პარალელურად, საბჭოთა პრესამ დაიწყო ანტისემიტური პროპაგანდისტული კამპანია, რომელსაც ევფემისტურად უწოდეს "ბრძოლა უძირო კოსმოპოლიტიზმის წინააღმდეგ". თავდაპირველად დააკავეს 37 კაცი, რომელთა რიცხვი მოგვიანებით გაიზარდა. ათობით საბჭოთა ებრაელი გაათავისუფლეს სამსახურიდან, დააპატიმრეს, გაგზავნეს გულაგში ან დახვრიტეს. სტალინის გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღეში, 1953 წლის 5 მარტს, ბერიამ გაათავისუფლა ყველა დაკავებული ექიმი, გამოაცხადა, რომ მთელი საქმე შეთითხნილი იყო და დააკავა საქმის უშუალო მწარმოებლები.
სტალინის გარდაცვალება
1953 წლის 5 მარტს გარდაიცვალა იოსებ სტალინი. საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური ხელმძღვანელობის სათავეში მოვიდა სამეული — ლავრენტი ბერია, გიორგი მალენკოვი და ნიკიტა ხრუშჩოვი. მათ შორის პირველი დღიდანვე ფარული ბრძოლა დაიწყო. ლავრენტი ბერიამ დაიკავა საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანამდებობა და პარალელურად სათავეში ედგა შინაგან საქმეთა და სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროების გაერთიანების შედეგად შექმნილ ახალ სამინისტროს — საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სამინისტროს. მისი ინიციატივით, 1953 წლის 9 მაისს გამოცხადდა ამნისტია, რომლის ძალითაც სასჯელაღსრულების ადგილებიდან განთავისუფლდა 1,2 მილიონი ადამიანი, შეწყდა რამდენიმე გახმაურებული საქმის (მაგალითად, „ექიმთა საქმის“, „მეგრელთა საქმის“) ძიება, სისხლის სამართლის დევნა შეწყდა დაახლოებით 400 ათასი ადამიანის მიმართ. ლავრენტი ბერია მოითხოვდა სამხედრო ხარჯების შემცირებასა და ზოგიერთი ძვირად ღირებული პროექტის (მაგალითად, თურქმენეთის მთავარი არხის, ვოლგა-ბალტიის არხის და სხვ.) დაფინანსების შეწყვეტას. მისი დაჟინებული მოთხოვნით საბჭოთა მხარე დათანხმდა კორეაში სამხედრო მოქმედებების შეწყვეტასა და მოლაპარაკების დაწყებას. ბერია ცდილობდა იუგოსლავიასთან ურთიერთობის მოგვარებას, წინააღმდეგი იყო გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნისა და მოითხოვდა მის ერთ სახელმწიფოდ გაერთიანებას. ყოველივე ეს „ცივი ომის“ თავიდან აცილების შესაძლებლობას იძლეოდა.
ლავრენტი ბერიას პოლიტიკური კურსი ძალზე პოპულარული გახდებოდა, რაც ხელს არ აძლევდათ გეორგი მალენკოვსა და ნიკიტა ხრუშჩოვს, ასევე საბჭოთა პოლიტიკური და სამხედრო ელიტის სხვა წარმომადგენლებს (ვიაჩესლავ მოლოტოვს, ნიკოლაი ბულგანინს, ლაზარ კაგანოვიჩს, კლიმენტ ვოროშილოვს, გეორგი ჟუკოვს და სხვ.). საბჭოთა პოლიტიკური და სამხედრო ელიტა ერთსულოვანი იყო იმაში, რომ კრემლში ქართველთა ბატონობა უნდა დასრულებულიყო. 54 წლის ლავრენტი ბერიას საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური ხელმძღვანელობის სათავეში მოსვლა მათთვის ტრაგედიის ტოლფასი იყო. „ვიდვიჟენცები“ კარგად გრძნობდნენ, რომ ლავრენტი ბერიას გაპირველკაცება მათი კარიერის დასასრულს ნიშნავდა.
ნიკიტა ხრუშჩოვმა შეძლო გეორგი მალენკოვის და პოლიტიკური ელიტის ცნობილი წარმომადგნენლების მიმხრობა და მათი ინიციატივით, 1953 წლის ივნისში ლავრენტი ბერიას წინააღმდეგ მოეწყო შეთქმულება. შეთქმულებისა და ლავრენტი ბერიას მკვლელობის დეტალები დღემდე არ არის ცნობილი. არსებობს რამდენიმე ვერსია: პირველი — ლავრენტი ბერიას თვითმფრინავი ბერლინიდან მოსკოვისკენ ფრენისას ჰაერშივე გაანადგურეს; მეორე — ლავრენტი ბერია დააპატიმრეს მოსკოვში თვითმფრინავის დაშვებისთანავე და იქვე დახვრიტეს; მესამე — ლავრენტი ბერია მოკლეს მოსკოვში, საკუთარ ბინაში, გერმანიიდან დაბრუნების შემდეგ; მეოთხე — ლავრენტი ბერია 1953 წლის 26 ივნისს დააპატიმრეს მოსკოვში, სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის სხდომაზე, გაასამართლეს და 1953 წლის 23 დეკემბერს დახვრიტეს. საქართველოს ბიბლიოთეკებიდან ამოღებულ იქნა მრავალი წიგნი, გაზეთი და ჟურნალი, სადაც ბერია იყო ხოტბაშესხმული, ან უბრალოდ მოხსენიებული და ამოიშალა ბერიას გვარი.
ჯილდოები და მედლები
სასამართლოს მიერ განაჩენის გამოტანის შემდეგ ლავრენტი ბერიას ყველა ჯილდო ჩამოერთვა.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 1953 კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები კატეგორია:ქართველი ათეისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ–ის შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:სსრკ-ის შინაგან საქმეთა მინისტრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები ლ
გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
გერმანიის ეროვნული ნაკრები (Die Deutsche Fußballnationalmannschaft) — საფეხბურთო ნაკრები საერთაშორისო არენაზე. მას საერთაშორისო დონეზე  ადმინისტრირებას  უწევს  გერმანიის საფეხბურთო კავშირი, არის უეფა-სა და ფიფა-ს წევრი და მონაწილეობს მათი ეგიდით  ჩატარებულ  ევროპის და მსოფლიო ჩემპიონატებზე.
გერმანიის ნაკრები არის მსოფლიოს 4-გზის ჩემპიონი: 1954, 1974, 1990 და 2014 წლებში. ასევე ოთხგზის  ვიცე-ჩემპიონი: 1966, 1982, 1986  და 2002 წლებში. 4-ჯერ გავიდა მესამე ადგილზე: 1934, 1970, 2006 და 2010 წლებში. გერმანია სულ 12-ჯერაა გასული ნახევარფინალში. 1930 და 1950 წლის გარდა  მსოფლიოს  ყველა  ჩემპიონატზე  აქვს  მონაწილეობა  მიღებული. 1930 წელს უარი თქვა, 1950 წელს კი მეორე მსოფლიო ომის გამო ვერ დაძლია საკვალიფიკაციო  რაუნდი.
ეროვნულ ნაკრებებს შორის გერმანიას მსოფლიო ჩემპიონატზე ყველაზე მეტი — 100 მატჩი აქვს ჩატარებული, ,ასევე გერმანიას აქვს ყველაზე მეტი გოლი გატანილი – 224. ევროპის ჩემპიონატებზე გერმანიას ყველაზე მეტი, ექვსი ფინალი აქვს ნათამაშები.
გერმანიის ნაკრებიდან  გერდ მიულერი, მიროსლავ კლოზე და თომას მიულერი გახდნენ მსოფლიო ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირები. ლოთარ მათეუსს ჩატარებული აქვს მსოფლიო ჩემპიონატზე ყველაზე მეტი მატჩი, ხოლო კლოზეს გატანილი აქვს ყველაზე მეტი გოლი (16).
არის სამგზის ევროპის ჩემპიონი 1972, 1980, 1996 წლებში, მიოგო რა  ექვსიდან  3 ფინალი. გუნდი 1972 წლიდან მონაწილეობს  ევროპის  ყველა  ჩემპიონატში, ხოლო ამ  ტურნირებზე  ბომბარდირები   გახდნენ  გერდ მიულერი, დიტერ მიულერი, კლაუს ალოფსი  და  კარლ-ჰაინც რიდლე. გერმანიის ნაკრები  რვაჯერაა  დასახელებული  გერმანიის  წლის  გუნდად.
საწყისი წლები
უკვე 1899 და 1901 წელს ჩატარდა  5 არაოფიციალური  ამხანაგური  შეხვედრა  ორ  განსხვავებულ  გუნდს, გერმანიასა  და  ინგლისს  შორის და  ყველა  გერმანიისთვის  გამანადგურებელი  მარცხით დასრულდა. ეს თამაშები  გერმანიის  საფეხბურთო  კავშირის  მიერ  არ  იყო  საერთაშორისო  თამაშებად  აღიარებული  და   დღეს  ისინი  ურ-საერთაშორისო  მატჩების  სახელითაა  ცნობილი. ეს თამაშები  ორგანიზებული  იყო  ვალტერ ბენზემანის  მიერ, რომელსაც  გერმანული  ფეხბურთის  დამაარსებლად  მიიჩნევენ.
1980-იანი წლების დასაწყისი
იუპ დერვალის მწვრთნელობისას პირველივე დიდი ტურნირი წარმატებული აღმოჩნდა. გერმანიამ მოიგო ევრო 1982. ეს ნაკრების რიგით მეორე ევროპული ტიტული იყო. ფინალში გერმანიამ დაამარცხა ბელგია 2-1. 1982 წლის მუნდიალზე გერმანია ფავორიტად ითვლებოდა. საკბალიფიკაციო ეტაპზე მათ რვიდან რვავე მატჩი მოიგეს. მიუხედავად ამისა, გერმანია მოულოდნელად დამარცხდა პირველი მატჩში დებიუტანტ ალჟირთან 1-2. გერმანიამ მოიგო ჯგუფური ეტაპის შემდგომი მატჩები ჩილესთან და ავსტრიასთან და გავიდა პლეი-ოფში. 2-1. ტურნირის ნახევარფინალში გერმანია შეხვდა საფრანგეთის ძლიერ ნაკრებს, სადაც ალენ ჟირესი, ჟაკ ტიგანა და მიშელ პლატინი თამაშობდნენ. გერმანელები დაწინაურდნენ მე-18 წუთზე, მაგრამ ფრანგებმა 26-ე წუთზე აღადგინეს წონასწორობა და ძირითადი დრო ფრედ დასრულდა. დამატებით დროში საფრანგეთი სწარაფად დაწინაურდა ორი ბურთით, მაგრამ რუმენიგემ და ფიშერმა საპასუხო გოლები გაიტანეს. მოგვიანებით, ფიშერის მიერ მაკრატელათი გატანილი გოლის წლის გოლად იქნა აღიარებული. პენალტების სერიაში გერმანიამ 5-4 მოიგო. ფინალში გერმანია პაოლო როსის იტალიასთანდ დამარცხდა 1-3.
ბეკენბაუერის ეპოქა
ევრო 1984-ის პირველივე რაუნდიდან დამოვარდნის შემდეგ ნაკრების მწვრთნელად დაინიშნა ლეგენდარული ფეხბურთელი ფრანც ბეკენბაუერი. რამდენადაც მას სამწვრთნელო ლიცენზია არ გააჩნდა, ფორმალურად მწვრთნელად ჯერ ჰორსტ კოპელი, ხოლო შემდეგ ჰოლგერ ოსიეკი დაინიშნენ, ბეკენბაუერი კი მათი ასისტენტი იყო. 1986 წლის მუნდიალის საკვალიფიკაციო ტურნირში გერმანიამ მოიგო ექვსიდან პირველი ხუთი მატჩი და გაინაღდა ტურნირზე მონაწილეობა. ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე გერმანიამ დაიკავა მეორე ადგილი, დაუზავდა რა ურუგვაის, მოუგო შოტლანდიას და დამარცხდა დანიასთან. მერვედფინალში გერმანიამ დაამარცხა მაროკო 88-ე წუთზე ლოთარ მათეუსის საჯარიმო დარტმით გატანილი ერთადერთი გოლით. მეოთხედფინალში პენალტების სერიაში მეკარე შუმახერმა ორი პენალტი მოიგერია და გერმანიამ დაამარცხა მექსიკა, ხოლო ნახევარფინალში ანდრეას ბრემესა და რუდი ფიოლერის გოლებით 2-0 დაამარცხა საფრანგეთის ნაკრები. ფინალში გერმანია 2-3 დამარცხდა დიეგო მარადონას არგენტინასთან, რომელიც მეორედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი.
მომდევნო, 1990 წლის ჩემპიონატზე გერმანია კვლავ ფინალში გავიდა. ნახევარფინალში გერმანია ინგლისის ნაკრებსი დაუპირისპირდა. პიტერ შილტონის მიერ გაშვებული კურიოზული გოლის წყალობით გერმანელებმა ანგარიში გახსნეს, თამაშის მსვლელობისას ინგლისს არ დაუდეს 11 მეტრიანი როდესაც მცველებმა გარი ლინეკერი საჯარიმოში თამაშის წესების დარღვევით შეაჩერეს. ამის შემდეგ მოედნიდან გააგდეს ახალგაზრდა პოლ გასქოინი. მე-80 წუთზე ლინეკერმა ანგარიში გაათანაბრა. თერთმეტმეტრიანების სერიაში სტიუარტ პირსმა და კრის უოდლიმ გააფუჭეს პენალტები და გერმანია ფინალში გავიდა. ფინალში გერმანია კვლავ არგენტინას შეხვდა, მაგრამ ამჯერად ანდრეას ბრემეს გოლით დაამარცხა ის 1-0 და მესამე ტიტული მოიპოვა.
მსოფლიოს ჩემპიონმა გერმანიის ნაკრებმა კარგას იასპარეზა შემდგომ ტურნირზე, ევრო 1992-ზე, სადაც ფინალში გავიდა, მაგრამ დამარცხდა ჩემპიონატზე შემთხვევით მოხვედრილ დანიის ნაკრებთან.
1990-იანები
ევრო 1996-ზე გერმანიამ მესამედ მოიპოვა ევროპის ჩემპიონის ტიტული. ჩემპიონობისკენ მიმავალ გზაზე გერმანიამ ნახევარფინალში, პენალტების სერიით დაამარცხა ტურნირის მასპინძელი ინგლისის ნაკრები. ფინალში გერმანია ჩეხეთის ნაკრებს შეხვდა, რომელიც ჯერ კიდევ ჯგუფური ეტაპის სტადიაზე დაამარცხა 2-0. შტეფან კუნცს პირველ ტაიმში ორი საგოლე მომენტი ჰქონდა, მაგრამ ვერ გამოიყენა. მეორე ტაიმში საჯარიმოში კარელ პობორსკის წაქცევის გამო დანიშნული თერთმეტმეტრიანი დარტყმის შემდეგ ჩეხები დაწინაურდნენ. მეორე ტაიმში საჯარიმოში კარელ პობორსკის წაქცევის გამო დანიშნული თერთმეტმეტრიანი დარტყმის შემდეგ ჩეხები დაწინაურდნენ. ანგარიში შეცვლაზე შესულმა ოლივერ ბირჰოფმა კრისტიან ციგეს ჩაწოდების შემდეგ, თავური დარტყმით გაათანაბრა. დამატებით დროში კვლავ ბირჰოფმა გაიტანა და ოქროს გოლით გერმანიის ნაკრებს მესამე წოდება მოუტანა.
2000-იანი წლების პირველი ნახევარი
ევრო 2000-ზე გუნდს ერიხ რიბეკი გაუძღვა. გერმანია ძალიან ცუდად გამოვიდა ამ ჩემპიონატზე. მან ფრედ, 1-1 ითამაშა პირველი მატჩი რუმინეთთან და წააგო დანარჩენი ოყი. მათ 0-1 დათმეს ინგლისთან და 0-3 პორტუგალიასთან, რომელსაც უკვე განაღდებული ჰქონდა ჯგუფიდან გასვლა და სათადარიგო ფეხბურთელებით თამაშობდა. რიბეკმა ნაკრები დატოვა და მის ნაცვლად რუდი ფიოლერი დაინიშნა.
2002 წლის მუნდიალზე გუნდმა მოულოდნელად ფინალს მიაღწია. გერმანია მოხვდა ჯგუფში ირლანდიის ნაკრებთან და დაბალრეიტინგიან საუდის არაბეთის და  კამერუნის ნაკრებებთან. გერმანია არ მოიაზრებოდა ტურნირის ფავორიტებს შორის ევრო 2000-ს ჩაგდების შემდეგ. ჩემპიონატის დაწყებამდე გერმანიას დააკლდა რამდენიმე ფეხბურთელი ტრავმის გამო. მათ შორის იყო გერმანული ფეხბურთის ამომავალი ვარსკვლავი სებასტიან დაისლერი, რომელმაც ავსტრიასთან ამხანაგური მატჩის დროს მიიღო მუხლის ტრავმა. ამავე მიზეზით დააკლდნენ ნაკრებს მველები იენს ნოვოტნი, კრისტიან ვერნსი და ნახევარმცველი მეჰმეთ შოლი.
გერმანიამ მოიგო პირველივე მატჩი საუდის არაბეთის წინააღმდეგ 8-0. მიროსლავ კლოზემ შეასრულა ჰეთ-თრიკი. გერმენელთაგან ექვსმა სხვადასხვა ფეხბურთელმა გაიტანა გოლი. მეორე მატჩში ირლანდიის წინააღმდეგ გერმანია იგებდა 1-0-ს მთელი მატჩის განმავლობაში, მაგრამ ირლანდიელმა რობი კინმა გაათანაბრა მატჩის დასრულებამდე რამდენიმე წუთით ადრე. გერმანიას სჭირდებოდა გამარჯვება მესამე მატჩში ჯგუფში პირველი ადგილის დასაკავებლად. გერმანიამ მარტივად მოიგო 2-0 და კლოზემ გაიტანა მეხუთე გოლი ტურნირზე. გერმანიამ დაიკავა პირველი ადგილი 7 ქულით
მერვედფინალში გერმანია შეხვდა პარაგვაის ნაკრებს, რომელიც გავიდა მეორე ადგილზე B ჯგუფში. მატჩის ერთადერთი გოლი გაიატანა ოლივერ ნოივილმა 88-ე წუთზე. მეოთხედფინალში გერმანია შეხვდა აშშ-ის ნაკრებს. მატჩის ერთადერთო გოლი 38-ე წუთზე გაიტანა მიხაელ ბალაკმა ნახევარფინალში გერმანიას დაუპირისპირდა ტურნირის თანამასპინძელი სამხრეთ კორეის ნაკრები. მატჩის 71-ე წუთზე ბალაკმა მიიღო ტურნირზე მეორე ყვითელი ბარათი და შესაბამისად, დისკვალიფიკაცია შემდეგ მატჩში. ოთხი წუთის შემდეგ მანვე გაიატანა გამარჯვების გოლი და გერმანია გავიდა ფინალში.
პლეი-ოფის ეტაპზე გერმანიამ ყველა მატჩი მინიმალური სხვაობით, 1-0 მოიგო და ფინალში ბრაზილიას შეხვდა. ეს ორი გუნდი პირველად შეხვდა ერთმანეთს მსოფლიო ჩემპიონატზე. ფინალში გერმანიას დისკვალიფიკაციის გამო ნაკრების ერთ-ერთი ლიდერი მიხაელ ბალაკი. ფინალი ბრაზილიელთა გამარჯვებით 2-0 დასრულდა, ორივე გოლი ტურნირის ბომბარდირმა რონალდომ გაიტანა. გერმანელთა მეკარე და კაპიტანი ოლივერ კანი ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარედ და ფეხბურთელად დასახელდა.
2006-დან დღემდე
ევრო 2008-ზე გერმანიამ ფინალამდე მიაღწია. ფინალში ის დაუპირისპირდა ესპანეთის ნაკრებს, რომელსაც 1964 წლის შემდეგ არ გაემარჯვა. ფინალში ესპანეთის უპირატესობა აშკარა იყო. გერმანიამ ვერცერთი საგოლე მომენტი ვერ შექმნა. ფინალის საუკეთესო მოთამაშე ფერნანდო ტორესი იყო, რომელმაც მატჩის 33-ე წუთზე ფილიპ ლამი უკან მოიტოვა და დაუფიქრებლად გამოსულ იენს ლემანს ბურთი თავზე გადაუგდო. გერმანიამ გოლის შემდეგ აქტიური თამაშის გაჩაღება ვერ შეძლო. ისინი მე-2 ტაიმის დასაწყისში ისინი ტერიტორიულ უპირატესობას კი დაეუფლნენ, თუმცა კასილასის კარამდე მიახლოება ძველებურად უჭირდათ. ვერ ითამაშა ტრავმირებულმა კაპიტანმა მიხაელ ბალაკმა, ჰიცლშპერგერისა და ფრინგსის მონდომება კი იმისთვის საკმარისი არ აღმოჩნდა, რომ შედარებით აქტიური შვაინშტაიგერისთვის მხარი აებათ. ამის ფონზე ხავისა და ინიესტას კომბინაციურმა თამაშმა აჯობა გერმანელების ნახევარდაცვას.
2010 წლის მსოფლიო თასის დაწყებამდე ნაკრებს გამოაკლდა კაპიტანი მიხაელ ბალაკი. კაპიტნად დაინიშნა „ბაიერნის“ კაპიტანი ფილიპ ლამი.
მუნდიალი 2014
2014 წლის მუნდიალის წინ გერმანიის ნაკრებს დააკლდა მარკო როისი, რომელმაც ტრავმა მიიღო სომხეთთან ამხანაგურ მატჩში. გერმანია მუნდიალზე მოხვდა G ჯგუფში და მეტოქედ შეხვდა პორტუგალია, რომელიც ევრო 2012-ის ჯგუფურ ეტაპზე იყო გერმანიის მექტოქე, განა რომელიც წინა მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე იყო გერმანიის მეტოქე და აშშ, რომელსაც გერმანიის ყოფილი ფეხბურთელი და მწვრთნელი იურგენ კლინსმანი წვრთნიდა. გერმანიამ ასპარეზობა დაიწყო პორტუგალიის განადგურებით 4-0. თომას მიულერი ჰეტ-ტრიკის ავტორი გახდა. მეორე მატჩში განასთან უფრო მძიმე აღმოჩნდა და ფრედ, 2-2, დასრულდა. აშშ-სთან მიულერის მიერ გატანილი ერთადერთი გოლით კი გერმანიამ გაიმარჯვა და ჯგუფში პირველი ადგილი დაიკავა. მერვედფინალში ალჟისის 2-1 დასამარცხებლად გერმანიას დამატებითი დრო დასჭირდა. მეოთხედფინალში გერმანელებმა საფრანგეთის ნაკრები 1-0 დაამარცხეს, ხოლო ნახევარფინალში მასპინძელი ბრაზილია გაანადგურეს რეკორდული ანგარიშით 7-1. ეს ანგარიში, ისევე როგორც პირველი ტაიმის მიწურულს დაფიქსიებული 5-0, იყო მსოფლიო ჩემპიონატების ნახევარფინალებში დაფიქსირებული ყველაზე დიდი ანგარიში. ამავე მატჩში გერმანიის ნაკრების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირმა მიროსლავ კლოზემ გაიტანა საკუთარი მე-16 გოლი მსოფლიო ჩემპიონატებზე, რაც რეკორდული მაჩვენებელია. 2014 წლის 13 ივლისს რიო დე ჟანეიროს მარაკანას სტადიონზე გერმანია შეხვდა არგენტინას, რომლის კაპიტანი მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთელი ლიონელ მესი იყო. ეს გერმანიასა და არგენტინას შორის გამართული მესამე ფინალური მატჩი იყო 1986 და 1990 წლების ფინალების შემდეგ. შეხვედრის ძირითადი დრო ფრედ, ანგარიშით 0:0 დასრულდა. მატჩის ერთადერთი გოლი დამატებით დროის მეორე ტაიმში, 113-ე წუთზე ანდრე შურლეს ფლანგური გარღვევისა და პასის შედეგად შეცვლაზე შესულმა მარიო გეცემ გაიტანა. გერმანია გახდა ერთადერთი ევროპული ნაკრები, რომელმაც სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე გამართულ ჩემპიონატში გაიმარჯვა. გერმანიამ ჩემპიონის ტიტული მეოთხედ, გაერთიანების შემდეგ კი პირველად მოიპოვა.
მსოფლიო ჩემპიონატის დასრულებიდან ერთ კვირაში ნაკრებიდან წავიდა ფილიპ ლამი, რომელიც 10 წელის ასპარეზობდა ნაკრებში და ოთხი წელი იყო გუნდის კაპიტანი. შემდეგ კაპიტნად ბასტიან შვაინშტაიგერი დაინიშნა.
ამჟამინდელი შემადგენლობა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
NGC 7390
NGC 7390 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1850 წლის 27 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ჩერემუხოვო (ვოლოგდის ოლქი)
ჩერემუხოვო (Черемухово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 10 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus sanctaefidei sanctaefidei
Camponotus sanctaefidei sanctaefidei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — ფიფასა და უეფას წევრი ნაკრები. წარმოადგენს თურქეთს საერთაშორისო არენაზე. 2002 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე.
შემადგენლობა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:თურქეთის ფეხბურთი
მიგ-29
მიგ-29 (Микоян МиГ-29) (ნატოს კლასიფიკაციით Fulcrum) არის მე-4 თაობის რეაქტიული თვითმფრინავი, შექმნილი სსრკ-ში საჰაერო უპირატესობის მოსაპოვებლად. თვითმფრინავი შეიქმნა ახალ ამერიკულ გამანადგურებლებთან F-16-თან და F-15-თან დასაპირისპირებლად. მიგ-29 დღეისათვისაც მრავალი ქვეყნის სამხედრო-საჰაერო ძალების აქტიურ შეიარაღებაზეა.
მოდიფიკაციები
MiG 29 SMT - ერთადგილიანი მრავალდანიშნულებიანი საბრძოლო ვარიანტი
MiG 29 UB - ორადგილიანი სავარჯიშო
MiG 29 K - ავიამზიდებისთვის ადაპტირებული. დღეისათვის ბაზირებულნი არიან რუსეთის ერთადერთ ავიამზიდ ადმირალ კუზნეცოვზე
MiG 29M OVT - საერთაშორისო ავიაშოუებზე მისი პირველი ჩვენება 2006 წელს გაიმართა. მეორენაირად მას MiG 33-საც ეძახიან
thumb|პოლონური MiG-29A Fulcrum-A
thumb|გერმანული MiG-29GT Fulcrum-B
thumb|რუსული MiG-29M Fulcrum-E thumb|MiG-29A-ს კოკპიტი
ტექნიკური მონაცემები
კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
Q (ჟურნალი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანული მუსიკალური ჟურნალები
ჭერემი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ჭერემი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჭერი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ჭერი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჭელიში
ჭელიში — შუა საუკუნეების მონასტერი დასავლეთ საქართველოში, რაჭაში (ახლანდელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფ. ნიკორწმინდის დასავლეთით 4-5 კმ-ზე). შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები და ორსართულიანი სამრეკლო. ჭელიში წყაროებში პირველად XI საუკუნეში იხსენიება. მომდევნო ხანაში აქ სამონასტრო ცხოვრება მოიშალა. XVI საუკუნის 60-იან წლებში ჭელიშის ეკლესია განაახლა ეპისკოპოსმა მელქისედეკმა (საყვარელიძემ) იმერეთის მეფის გიორგი II-ის შემწეობით. 1591 წლიდან ჭელიში ნიკორწმინდის ეპარქიაში შედიოდა, ხოლო 1637 წელს ჭელიშის მონასტერი იმერეთის მეფე გიორგი მესამემ გელათს გადასცა. XVIII საუკუნის II ნახევრიდან აქ სამონასტრო ცხოვრება მნიშვნელოვნად გამოცოცხლდა და XX საუკუნის 20-იან წლებამდე გრძელდებოდა. ჭელიშში ინახებოდა მრავალი ქართული ხელნაწერი. 1902 წელს არქიმანდრიტმა ამბროსი ხელაიამ ეკლესიის ეზოში აღმოაჩინა აკლდამა, სადაც ინახებოდა „მოქცევაი ქართლისაის“ მანამდე უცნობი ხელნაწერის ვარიანტი, შატბერდულზე უფრო ვრცელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Camponotus sanctaefidei leonhardi
Camponotus sanctaefidei leonhardi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სომხეთის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო
ისტორია
სამინისტროს დაარსებას წინ უძღვოდა სამოქალაქო თვადაცვის შტაბი, რომელიც სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში 1961 წლიდან არსებობდა. 1988 წლის სომხეთის მიწისძვრამ (სპიტაკის მიწისძვრა), საბჭოთა სომხეთში სამოქალაქო თავდაცვის სისტემის არაეფექტურ მუშაობას გაუსვა ხაზი, რაც შემდგომში საგანგებო სიტუაციების მართვის დეპარტამენტის ჩამოყალიბების საფუძველი გახდა. სომხეთის უმაღლესი საბჭოს მიერ სომხეთის სახელმწიფოებრივი სუვერენიტეტის დეკლარაციის შემდეგ შეიქმნა საგანგებო სიტუაციების დეპარტამენტი, რომლის პირველი ხელმძღვანელი იყო სტეპან ბადალიანი. 1997 წლის 4 სექტემბერს შეიქმნა სამაშველო სწრაფი რეაგირების განყოფილება, რომლის ძირითადი ამოცანებია კატასტროფის ზონაში სამაშველო ოპერაციების უმოკლეს დროში განხორციელება,მოსახლეობის საფრთხეში ყოფნის შემთხვევაში კი მათთვის დახმარების გაწევა. 1994 წელს სომხეთი გახდა სამოქალაქო თავდაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის სრულუფლებიანი წევრი. 2005 წლის დეკემბერში საგანგებო სიტუაციების მართვის დეპარტამენტს ეწოდა სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიულ- ადმინისტრაციის სამაშველო სამსახური.
სომხეთის ახლად არჩეულმა პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა სამსახური გადააკეთა 2008 წლის 21 აპრილს, როგორც საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო, ხოლო მჰერ შაჰგელდიანი საგანგებო სიტუაციების პირველი მინისტრი გახდა. 2014 წლის დეკემბერში სამინისტრო შეუერთდა ტერიტორიულ- ადმინისტრაციის სამინისტროს და მხოლოდ ორი წლის შემდეგ გახდა დამოუკიდებელი.
სტრუქტურა და მოვალეობა
სომხეთის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო პასუხისმგებელია საგანგებო სიტუაციის გამოცხადების დროს მოქალაქეების უსაფრთხოებაზე. ის ასევე ვალდებულია გამოიყვანოს სომხეთის მოქალაქეები ბუნებრივი კატასტროფებისა და უბედური შემთხვევების ადგილებიდან.
სამინისტრო დაკომპლექტებულია 4 ძირითადი სააგენტოსგან:
სამაშველო სამსახური
სეისმური დაცვის ეროვნული სამსახური
სახელმწიფო რეზერვების სააგენტო
ტექნიკური უსაფრთხოების ეროვნული ცენტრი
სამინისტრო იყენებს ლორის პროვინციაში სტეპანაავნის აეროპორტს ხანძრის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს, სამაშველო სამსახურის დასახმარებლად. იქ განთავსებული ხანძარსაწინააღმდეგო თვითმფრინავებში შედის ბერიევის Be-200 ტიპის თვითმფრინავი, რომლებიც მათ რუსეთის სახელმწიფოსგან შეიძინეს. მინი|319x319პქ|საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო
სიმბოლიკა
სამონისტო ცხრა განსხვავებული ჯილდოთი უზრუნველყოფს განსაკუთრებული თანამშრომლების წახალისებას:
მედალი "დიდების ჯვარი"
მედალი "თანამეგობრობისთვის ხსნის სახელით"
მედალი "უმწიკვლო სამსახურისთვის"
მედალი "საუკეთესო მეხანძრე-მაშველი"
მედალი "მამაცი მაშველი"
მედალი "სომხეთის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების სამინისტროს დამსახურებული თანამშრომელი"
მედალი "სომხეთის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების სამინისტროს ვეტერანი"
სამკერდე ნიშანი "პირველი კლასის მაშველი"
მინისტრთა სია
მინი|313x313პქ|ყოფილი მინისტრი დავიდ ტონოიანი
1991–2008 წწ
გენერალ-მაიორი ვიაჩესლავ ჰარუთიანიანი (1997 წლის ივლისი - 2001 წლის თებერვალი)
გენერალ-მაიორი ჰმაიაკ აროიანი (2001 წლის თებერვალი - 2004 წლის მარტი)
გენერალ-მაიორი ედიკ ბარსეგიანი (2004 წლის მარტი - 21 აპრილი 2008 წ.)
2008 – დღემდე
მჰერ შაჰგელდიანი (21 აპრილი 2008 - მარტი 2010)
არმენ იერიციანი (2010 წლის მარტი - 13 დეკემბერი 2016) (გარდაიცვალა სამსახურში ყოფნის დროს)
დევიდ ტონოიანი (2017 წლის 6 თებერვალი - 2018 წლის 10 მაისი)
ვაკანტური (2018 წლის 3-4 ოქტომბერი)
ფელიქს წოლაკიანი (2018 წლის 4 ოქტომბრიდან - დღემდე)
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკა კატეგორია:სომხეთის სამინისტროები კატეგორია:საგანგებო სიტუაციების სამინისტროები
რიწის დაცული ტერიტორია
რიწის დაცული ტერიტორია — კომპლექსური ნაკრძალი საქართველოში, აფხაზეთში გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, გაგრიდან 60 კმ-ში. ნაკრძალის მთავარი ამოცანა მთიანი რეგიონის, რიწის ტბის, ფლორისა და ფაუნის დაცვაა.
XX საუკუნეში მოცემულ ტერიტორიაზე დე ფაქტო კონტროლი არაერთხელ შეიცვალა. 1930 წელს რუსეთის ფედერაციამ ჩამოაყალიბა „რიწინსკის“ ნაკრძალი. 1991 წელს, როდესაც საქართველომ დამოუკიდებლობა აღადგინა, ნაკრძალის ტერიტორია გაფართოვდა და შეიქმნა რიწის თანამედროვე ეროვნული ნაკრძალი. აფხაზეთის ომის შემდეგ, ტერიტორიის კონტროლს ახორციელებს აფხაზეთის დე ფაქტო მთავრობა. ამ ადგილს 1996 წლიდან რიწის რელიქტური ეროვნული პარკი ეწოდება.
განლაგებულია მთავარი კავკასიონის სამხრეთ განშტოებაზე, რიწის ტბის გარშემო. ფართობი 16 229 ჰა. მოიცავს ტერიტორიას მდინარე გეგას ხეობიდან და მთა აგეფსთამდე. რელიეფის სიმაღლე მერყეობს 100 მ–დან 3256 მეტრამდე ზღვის დონიდან, რაც ქმნის ეკოლოგიური პირობებს მრავალი მცენარისა და ცხოველის განვითარებისათვის. პირველი დაცული ტერიტორია დაარსდა 1946 წელს შავი ზღვის სანაპიროს მთიანი კომპლექსური ლანდშაფტის შენარჩუნების მიზნით. ტყეები მოქცეულია რიწის ტბის გარშემო მდინარეთა ხეობებში. ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარეობს - ბზიფის ტაძარი და ციხე-სიმაგრე, ცისფერი ტბა, გეგის ჩანჩქერი, მდინარე იუფშარა, იუფშარას კანიონი, ჩანჩქერი „კაცის ცრემლები“, ტბა პატარა რიწა, რიწა, იოსებ სტალინის საზაფხულო აგარაკი.
რიწის ტყე
ზღვის დონიდან 300-600 მ სიმაღლეზე ტყის მასივებში ჭარბობს მუხა, რცხილა, ცაცხვი სხვა. 600-1800 მ-ზე გავრცელებულია კავკასიური სოჭის, კავკასიური ფიჭვის და აღმოსავლური წიფლის კორომები, 1800-2200 მ-ზე — კავკასიური სოჭისა და აღმოსავლური ნაძვის ტყეებია. ქვეტყეში გვხვდება შქერი, წვავი, ჭყორი (იგივე ბაძგი), იელი, თხილი, კავკასიური მოცვი და სხვა. ამ ტყეებს ესაზღვრება სუბალპური ტყე-მდელოს სარტყელი. მის ზემოთ მოქცეულია ალპური, სუბნივალური და ნივალური სარტყლები. ტყეში ბევრი მგალობელი და მტაცებელი ფრინველია. ძუძუმწოვრებიდან გვხვდება კავკასიური ირემი, შველი, არჩვი, გარეული ღორი, ტყის კვერნა, მაჩვი, კურდღელი. უამინდობისას ნაკრძალს თავს აფარებს დასავლეთ-კავკასიური ჯიხვი. რიწის ტბაში ბინადრობს კალმახი, აკლიმატიზებულია სიგი.
ბზიფის ტაძარი და ბზიფის ციხე-სიმაგრე
ბზიფის ტაძარი მდებარეობს რიწის ერონული ნაკრძალის ტერიტორიაზე, ბზიფის ციხის ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი, „ჩაწერილი ჯვრის“ ტიპისაა, სამი შვერილი აფსიდით და თარიღდება IX საუკუნის II ნახევრით. ის მდებარეობს კლდოვან ფერდობზე, ახლოს კი მდინარე ბზიფი მიედინება. ტაძრის კედლები მოპირკეთებულია თლილი ქვით, კარ-სარკმლები თავსართებითაა შემკული. ტაძრის აღმოსავლეთით ჩანს კიდევ ერთი, უფრო ძველი ტაძრის ნაშთები.
გვიანფეოდალურ ეპოქაში ბზიფის ხეობა წარმოადგენდა ინალ-იფას საგვარეულოს ქონებას. XIX საუკუნის ბოლოს მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ბზიფის ციხე-სიმაგრის ნანგრევები, რომელიც დაახლოებით 7 ათას კვადრატულ მეტრს მოიცავდა.
ბზიფის ციხე ორი ნაწილისაგან შედგება. ციხის ზედა ნაწილში მდებარეობდა ტაძარი, ქვედა ნაწილის ეზოში გადიოდა ძველი გზა. ციხე კეტავდა ბზიფის ხეობას და გადასასვლელს მდინარეზე. ციხის გალავანს, რომელიც აგებულია კარგად დამუშავებული კირქვის კვადრებით, დატანებული აქვს ოთხკუთხა და ნახევრად წრიული კოშკები, კონტრფორსები და კარიბჭე. გარკვეულ ადგილებში კვლავაც დარჩენილია ძველი ორნამენტები და ადგილობრივი ოსტატების ნამუშევრები. საკუთარი ნაგებობით ეს ტაძარი ჰგავს განთიადის ტაძარს, რომელიც 1576 წელს ოსმალეთის იმპერიის შემოსებისგან ნაწილობრივ განადგურდა. ეს კომპლექსი ჩრდილო კავკასიელების შემოსევისგან იცავდა ბზიფის ხეობას. ტერიტორია მჭიდროდ იყო დასახლებული, რაზეც მეტყველებს მდინარის ორივე ნაპირზე შენახული ტაძრისა და ციხე-სიმაგრის ნანგრევები.
ამჟამად შემორჩენილია ყველაზე დიდი 7 ოთხკუთხა და ნახევრად წრიული კოშკი, ასევე დასავლეთ და აღმოსავლეთ მხარეს მდებარე შემოსასვლელი ორივე ჭიშკრით. ყველაზე უკეთ შემოინახა კუთხის კოშკი, რომელსაც ემიჯნება კედლის გარკვეული ნაწილიც.
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე შავი ზღვის ტერიტორიაზე რკინიგზის მშენებლობას ჩაეყარა საფუძველი. ის ტუაფსესა და ახალ-სენაკს შორის დამაკავშირებელი გზა უნდა ყოფილიყო, რომელიც ბზიფის ციხე-სიმაგრესა და ტაძარზე გავიდოდა. ქვები, რომლებიც ამაგრებდნენ ბზიფის ციხე-სიმაგრეს უნდა გამოყენებულიყო კონსტრუქციების გასამაგრებლად. ამჟამად ბზიფის ორივე მხარეს აღმართულია დაუსრულებელი რკინიგზის ხიდის გასამაგრებლად საჭირო ორი დიდი საყრდენი ბოძი.
ცისფერი ტბა
ცისფერი ტბა - კარსტული ტბა საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. გაწოლილია მდინარე ბზიფის შუა დინების მარჯვენა ნაპირზე, 109,5 მ სიმაღლეზე. ტბის საერთო ფართობი შეადგენს 180 მ²-ს. მდებარეობს მდინარე ბზიფის მარჯვენა სანაპიროზე. ტბა იკვებება მიწისქვეშა წყლებით და მთა აცხიდან წამოსული ნაკადებით.
ტბის სარკის ფართობი — 0,0012 კმ², უდიდესი სიღრმე 23 მ, საშუალო სიღრმე 15 მ, წყლის მოცულობა 18 000 მ³. ტბის ფსკერზე ამოდის მძლავრი ვოკლუზი. ტბიდან გადის ნაკადი. წყალი სუფთაა და გამჭვირვალე. ზაფხულში წყლის ტემპერატურაა 8,5 °C.
ტბა არის ღია ცისფერი შეფერილობის, რომელიც ყველანაირი ამინდისა და კლიმატური პირობების დროს ერთნაირია. ჯერ-ჯერობით არ დაფიქსირებულა მისი სრულად გაყინვის არც ერთი შემთხვევა. ტბის ზედაპირი არის ძალიან მშვიდი.
ლეგენდა ცისფერი ტბის შესახებ
ძველი ლეგენდის თანახმად": „იქ, სადაც ახლა ცისფერი ტბა მდებარეობს ძველ დროს იყო გამოქვაბული, რომელშიც ცხოვრობდა ასი წლის კაცი. მას თეთრი წვერი და ღია ცისფერი თვალები ჰქონდა, ის წარსულში ცნობილი მონადირე გახლდათ. მოხუცებულობის ჟამს ყველასგან მოშორებით გამოქვაბულში დასახლებულა. ადგილობრივი მონადირეები ხშირად მოდიოდნენ მასთან რჩევის მისაღებად. ერთხელაც მასთან ღამის გასათევად უცხო ქვეყნის მკვიდრნი მივიდნენ, ვახშმის შემდეგ სტუმრებს მოხუცმა ნანადირევი ცხოველების ძვირფასი ქურქი დაუფინა საწოლად. ამდენი ძვირფასეულობის ხილვის შემდეგ სტუმრებმა მათი მოპარვა განიზრახეს. მოხუცის მოკვლის შემდეგ დამნაშავეებმა ქურქების ტომრებში ჩალაგება დაწყეს, რა დროსაც წყლის უზარმაზარმა დინებამ გადაკეტა გამოქვაბულიდან გასასვლელი, ბოროტმოქმედები ხაფანგში აღმოჩნდნენ. სწორედ, ასე ჩამოყალიბდა ცისფერი ტბა და როგორც ხალხში მას უწოდებენ აფხაზი მოხუცის ტბა, რომლის წყლებიც აღნიშნავს მის ცისფერ თვალებს.“
გეგის ჩანჩქერი
გეგის ჩანჩქერი - ჩანჩქერი აფხაზეთში, მისი სიმაღლე შეადგენს დაახლოებით 70 მეტრს (სხვა ცნობებით 50-55 მ). მდებარეობს გაგრის ქედის ჩრდილო ნაწილში ზღვის დონიდან 530 მეტრზე, მდინარე ბზიფის მარჯვენა შენაკად გეგაზე, მდინარე იუფშარასა და გეგის შენაკადამდე 6 კილომეტრის დაშორებით.
25 კილომეტრის სიგრძის მდინარე გეგა, რომელიც მდინარე ბზიფის ყველაზე დიდ შენაკადს წარმოადგენს, მიედინება საკმაოდ ვიწრო კარსტულ ადგილში და გზაზე ქმნის ბევრ მცირე ზომის მიწისქვეშა ჩანჩქერს. დაახლოებით 315 მეტრს მდინარე გეგა გადის ამ ღრმულში იქამდე, სანამ წარმოქმის მიწის ზედაპირზე გეგას ჩანჩქერს.
სპელეოლოგების მიერ არსებული გამოქვაბული პირველად გამოიკვლიეს 1984 წელს. მდინარის წყალი მიედინება მიწის ქვეშ, სწორედ ამიტომ წყალი ძალიან ცივია, რის გამოც თოვლის მცირე მასა ზაფხულამდეც კი დევს. გეგის ჩანჩქერი დიდი პოპულარობით სარგებლობს ტურისტებში.
გეგის ჩანჩქერი ფილმებში
ფილმში „შერლოკ ჰოლმსისა და დოქტორ ვოთსონის თავგადასავლი“ ჰოლმსისა და პროფესორ მორიარტის შეტაკების სცენა გადაღებული იყო ჩანჩქერის ფონზე. აქვე არის გადაღებული სცენები ისეთი ფილმებიდან, როგორებიცაა „რიკი-ტიკი-ტავი“, „სპორტლოტო-82“ და რამდენიმე ფრაგმენტი ფილმ „დათა თუთაშხიადან“.
იუფშარა
იუფშარა - მდინარე აფხაზეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. სათავეს იღებს რიწის ტბიდან და უერთდება მდინარე გეგას. ის ეკუთვნის მდინარე ბზიფის წყლებს, რომელიც ჩაედინება შავ ზღვაში.
მდინარის სრული სიგრძე შეადგენს 12,6 კმ, აუზის ფართობი 236 კმ². სათავიდან 0,5 კმ-ზე იკარგება ნაზვავში და 2 კმ შემდეგ გამოდის ზედაპირზე. მიედინება კანიონში. მდინარე ყველაზე სავსეა წლით მაისის თვეში (29,6 მ³/წმ), ყველაზე ნაკლებად კი თებერვალში (0,94 მ³/წმ).
მდინარის გასწვრივ გადის საავტომობილი გზა, რომელიც რიწის ტბამდე მიდის. აღნიშნული მარშრუტი პოპულარულია ტურისტებში. მდინარეს ასევე გააჩნია მიწისქვეშა დინებაც, რის გამოც მიწისზედა დინება რამდენიმე კილომენტრის მანძილზე მშრალი რჩება.
იუფშარაზე გაშენებულია 11 ხიდი. მდინარე ჭორიმიანია, მიედინება წვრილ და ღრმა ხეობაში. მდინარე იუფშარაზე ხშირად ტარდება ჯომარდობის ტურები. ამ მიზნით მდინარის გამოყენება ხდება 9,1 კმ მანძილზე, საშუალო დახრა ამ მონაკვეთის შეადგეს- 30,5 მეტს 1 კილომეტრზე.
იუფშარას კანიონი
იუფშარას კანიონი - მდებარეობს რიწის ტბის გზაზე, სხვანაირად „ქვის ტომარასაც“ უწოდებენ. მისი სიგრძე შეადგენს 8 კილომეტრს, კლდის სიმაღლე 400 მეტრს შეადგენს, კანიონის უმაღლეს წერტილებს შორის დაშორება რამდენიმე ათეულ მეტრზე მეტს არ შეადგენს.
კანიონი წარმოიქმნა უზარმაზარ კლდეზე, რომელიც რამდენიმე საუკუნით ადრე მიწისძვრის შედეგად გაიხლიჩა. „ქვის ტომარას“ ამ კანიონს უწოდებენ სწორედ იმიტომ, რომ დაშორება კლდეებს შორის ვიწროა.
ყველაზე ვიწრო ადგილს კანიონში ეწოდება იუფშარას კარიბჭე. ამ ადგილზე დაშორება კლდეებს შორის მხოლოდ და მხოლოდ 20 მეტრს შეადგენს. იუფშარის კარიბჭეს შემდეგ იწყება აღმართი, რომელზედაც მდებარეობს ჩანჩქერი „მამაკაცის ცრემლები“. ასევე კანიონის ბოლოს ვხვდებით კლდის უზარმაზარ ნამხვრევს, რომელსაც „ამბორის ქვას“ უწოდებენ.
საინტერესოა ისიც, რომ მეორე მსოფლიო ომის დროს კლდეს მოწყდა საკმაოდ დიდი ნაწილი, რომელმაც იმსხვერპლა საბჭოთა კავშირის არმიის ჯარისკაცები.
ჩანჩქერი „კაცის ცრემლები“
კაცის ცრემლები - ჩანჩქერი, მდებარეობს რიწის დაცულ ტერიტორიაზე. მისი კოორდინატებია: 43°26'3"N 40°31'47"E. არსებობს რამდენიმე თქმულება ამ ჩანჩქერთან დაკავშირებით. ყველაზე ცნობილი ისტორია მოგვითხრობს ამრასა და ადგურის ისტორიას. გოგონას საფრთხე ემუქრებოდა, დასახმარებლად თავის სატრფოს უხმობდა, მან დახმარება ვერ შეძლო, რის შედეგადაც გოგონა გარდაიცვალა. ამ დროს ადგურს ცრემლები წამოუვიდა. ამ ადგილზე ჩანჩქერი ჩამოყალიბდა.