cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერთა ლიგა (უეფა)
ჯილდო
უეფას ერთა ლიგის ჯილდო (თასი) პირველად საზოგადოებას წარუდგინეს წილისყრის დროს შვეიცარიის ქალაქ ლოზანაში. ტროფეი წარმოადგენს 55 ქვეყნის ეროვნული ასოციაციების/ფედერაციების სიმბოლოების ამსახველ, ბუნის გარშემო შემოხვეულ სტერლინგის ვერცხლის დროშას. იწონის 7,5 კგ და არის 71 სმ სიმაღლის; პირველად აღიმართა 2019 წლის ივნისში.
ჰიმნი
ერთა ლიგის ოფიციალური ჰიმნი ჩაწერილ იქნა ლათინურ ენაზე, ნიდერლანდების ფილარმონიული ორკესტრისა და გუნდის შესრულებით. ჰიმნი წარმოადგენს კლასიკური და ელექტრონული მუსიკის ნაზავს და გამოყენებულ იქნება ლიგის თამაშებზე მონაწილე გუნდების მოედანზე შესვლისას და სატელევიზიო ჭრების დროს, ასევე სარეკლამო მიზნებისთვის. ჰიმნის კომპოზიტორები არიან ჯიორჯო ტუინფორტი და ფრენკ ვან დერ ჰეიდენი
მატჩის ბურთი
უეფას ერთა ლიგის 2018–2019 წწ გათამაშებაზე მატჩებისთვის ბურთი დაამზადა ადიდასმა. ბურთის დიზაინი თეთრსა და ვერცხლისფერ ფერებშია გადაწყვეტილი, ზედ დატანილი ფერადი ელემენტებით, რომელიც ოფიციალური დროშითაა ნაკარნახევი.
სქოლიო
კატეგორია:ერთა ლიგა (უეფა) კატეგორია:უეფა-ს ტურნირები
აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების დღე
აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების დღე ( Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri günü) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურეთა პროფესიული დღესასწაული. 1998 წლის 22 მაისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით ყოველწლიურად, 26 ივნისი აზერბაიჯანში აღინიშნება, როგორც აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების დღე. არის არასამუშაო დღე.
ისტორია
1918 წლის 26 ივნისს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის დადგენილებით, რომელიც მუსულმანურ აღმოსავლეთში პირველი რესპუბლიკა იყო, ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომიტეტის გადაწყვეტილებით, მუსულმანურ კორპუსს ეწოდა ცალკეული აზერბაიჯანული კორპუსი. ეს გადაწყვეტილება იყო დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების შექმნის სამართლებრივი საფუძველი. აზერბაიჯანულ კორპუსს ხელმძღვანელობდა ლეიტენანტი გენერალი ალი-აღა შიხლინსკი.
1919 წელს, ბაქოში, არსებული მუზეუმის ცენტრში, პირველი სამხედრო აღლუმი ჩატარდა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.
1998 წლის 22 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით, 26 ივნისი „შეიარაღებული ძალების დღედ“ გამოცხადდა. ეს დღე ქვეყანაში არასამუშაო დღეა. 1998 წლამდე, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების დღე 9 ოქტომბერს აღინიშნებოდა. 1991 წელს აზერბაიჯანის უზენაესმა საბჭომ მიიღო კანონი ეროვნული თავდაცვის ძალების შექმნის შესახებ.
2013 წლის 26 ივნისს აზერბაიჯანში ეროვნული არმიის შექმნის 95 წლისთავისადმი ბაქოში ჩატარდა მეოთხე სამხედრო აღლუმი. მასში მონაწილეობდა აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების 125 000-ზე მეტი პერსონალი, მათ შორის 85,000 სამხედრო ძალა, 15,000 სამხედრო საჰაერო ძალებიდან და საჰაერო თავდაცვიდან, 2,800 ადამიანი საზღვაო ფლოტიდან. ეროვნული გვარდიის რაოდენობა იყო 2500 ადამიანი, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჯარები (სპეცნაზი) 12,000 ადამიანი, სასაზღვრო ჯარები - 5,000.
სქოლიო
კატეგორია:დღესასწაულები ანბანის მიხედვით კატეგორია:აზერბაიჯანის დღესასწაულები
პუსტომიტი
პუსტომიტი (Пустомити) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9016 კაცს შეადგენდა.
ანტარვეტი (მთა)
ანტარვეტი (Անտառուտ) — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორესა და შირაკის პროვინციების საზღვარზე, სოფელ აჰნიძორიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 7 კილომეტრში. მწვერვალი წარმოადგენს ჯავახეთის ქედის ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ტომას სიპრიანო დე მოსკერა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1798 კატეგორია:გარდაცვლილი 1878 კატეგორია:კოლუმბიის პრეზიდენტები
სარამაკა
ალტ=რეგიონები მსგავსი პოპულაციით: სურინამი და საფრანგეთის გვიანა ენები: სარამაკული რელიგია (80 პროცენტი) ქრისტიანობა: მორავიელები თუ რაღაც, კათოლიკეები, ევანგელეები (20 პროცენტი)|მინი|224პქ|სარამაკელი მამაკაცი სამხრეთ ამერიკაში, სურინამის ნაციონალური ტერიტორიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის ტყის დიდი ფართობი. ერთ სულ მოსახლეზე ამ ტყის ყველაზე დიდი წილი მოდის, ვიდრე მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში. სარამაკელები - მარონების წარმომადგენელი ექვს ხალხთაგან ერთ-ერთი წარმომადგენელია სურინამის რესპუბლიკაში და საფრანგეთის გვიანაში. სიტყვა "მარონი" მომდინარეობს ესპანური სიტყვა ციმარონიდან (Cimarron), რომლის ძირი არავაკულია. XVI საუკუნეში, "მარონ"ს (Cimarron) უწოდებდნენ ამერიკაში მყოფ მონებს, რომლებიც გაქცეულები იყვნენ მონობისგან და შექმნეს დამოუკიდებელი საზოგადოება, სადაც არ იყო კოლონისტების კონტროლი. კიდევ ხუთ სხვა მარონის ტომებთან ერთად სურინამში და საფრანგეთის გვიანაში, სამარაკამ შექმნა მარონების ხალხების აფრიკული წარმოშობის უდიდესი ჯგუფი მსოფლიოში.
სარამაკას ხალხი- დაახლოებით 55 000 ადამიანი, თვითგანთავისუფლებული აფრიკელი მონების შთამომავლები არიან. მათი მეამბოხე წინაპრები იბრძოდნენ თითქმის მთელი საუკუნის განმავლობაში და მიაღწიეს დაედოთ სამშვიდობო ხელშეკრულება ნიდერლანდელ კოლონიზატორებთან, რომლებმაც მიანიჭეს მათ თავისუფლება და ტერიტორია 1762 წელს. ამ პერიოდისათვის, სარამაკელები უკვე ანვითარებდნენ თავის ძლიერ და დამოუკიდებელ კულტურას - საკუთარ ენას, რელიგიას, ნათესაობას, სამართლებრივ სისტემას და ბევრ სხვას.
1990-იან წლებში, სარამაკელებმა მოულოდნელად აღმოაჩინეს, რომ მათ საკუთარ ტერიტორიაზე შემოიჭრნენ ჩინური და სხვა საერთაშორისო ხე-ტყის დამზადებისა და სამთო კომპანიები, რომლებიც მოიპოვებდნენ რესურსებს სახელმწიფოს ნებართვით სურინამის ახალი კონსტიტუციის (დამოუკიდებელი რესპუბლიკის 1975) თანახმად, რომელიც უფლებას აძლევდა მარონის, სარამაკის (და ხუთ მსგავსი ჯგუფების) მრავალრიცხოვან მკვიდრ მოსახლეობას ესარგებლად მთავრობის მიწებით, მაგრამ მათ უფლება არ ჰქონდათ ეს მიწები გადაცემოდათ საკუთრებაში, რადგანაც ისინი მხოლოდ სტუმრები იყვნენ მთავრობის მიწებზე. მას შემდეგ, რაც ჩინელმა ტყის მჭრელებმა დაიწყეს მათი ტერიტორიების განადგურება, სარამაკელებმა დაიწყეს მათ წინააღმდეგ სამართლებრივი ბრძოლა.
2007 წელს, სარამაკის წარმომადგენლებმა მოიგეს ადამიანის უფლებათა მხარდამჭერ ინტერ-ამერიკულ სასამართლოში დავა სურინამის მიწაზე, რომელიც ოკუპირებული იყო ეროვნული ხელისუფლების მიერ. მათ გადაარჩინეს 9000 კვადრატული კილომეტრი ტყე, მიიღეს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, შექმნეს ფონდი რომელსაც თვითონ აკონტროლებენ და იყენებენ საკუთარი განვითარების მისაღწევად. ეს პრეცედენტი ძალიან მნიშვნელოვანი გზავნილი იყო სხვადასხვა ქვეყნების მკვიდრი მოსახლეობისათვის.
ეკონომიკა
ეკონომიკა დაფუძნებულია ტყის გარემოს სრულ ექსპლუატაციაზე და სანაპიროზე კაცების პერიოდულ სამუშაო ვიზიტებზე, დასავლეთის საქონლის უკან დასაბრუნებლად. საარსებოდ სამარაკა დამოკიდებულია მიწათმოქმედებაზე, ნადირობაზე, თევზჭერაზე, ასევე ველური ტყის პროდუქტებზე და რამდენიმე ძირითად იმპორტზე, როგორიცაა მაგალითად მარილი. მათი ბაღები ძირითადად გაშენებულია სიმშრალეში, სადაც მოჰყავთ: ბრინჯი, მანიჰოტი, ტარო, მარცვლეული მცენარეები, სიმინდი, ბანანი, შაქრის ლერწამი და არაქისი.
სოფლებში დარგულია ხეები, როგორიც არის: ქოქოსი, ფორთოხალი, პურის თავთავი, გოგრა და პაპაია. ეს პროდუქტი ნაწილდება ნათესავებში, რადგან არავითარი ბაზარი არ არსებობს მათთვის.
სამრეწველო ხელოვნება
სამარაკა აწარმოებს დიდ მატერიალურ კულტურას. მამაკაცები აშენებენ სახლებს, კანოეებს და სხვადასხვა ხის ობიექტებს საშინაო გამოყენებისათვის, როგორიცაა: ნიჩბები, პატარა სკამები, ჭურჭელი და სხვა. ქალები კი კერავენ, ქარგავენ ტანსაცმელს და აკეთებენ საჭმელს. ზოგიერთი მამაკაცი ასევე აკეთებს საპროდუქტო კალათებს ხისგან.
შრომის განაწილება
მებაღეობა ქალების საქმიანობაში შედის. იარაღით ნადირობა კაცებს ევალებათ, ისევე როგორც თევზაობა. შრომა ტომის გარე ტერიტორიაზე მამაკაცების პრეროგატივაა.
მიწათმფლობელობა
მიწა ეკუთვნით დედათა კლანებს, რომელთა კუთვნილებაც დამკვიდრდა ადრეულ XVIII საუკუნეში, როცა პირველი მარონები გაიქცნენ აღმოსავლეთისკენ თავისუფლებისთვის.
ნადირობის და შეკრების უფლება ეკუთვნის კლანის წევრებს ერთობლივად, კოლექტიურად. კლანს შიგნით, დროებითი უფლება მიწის გამოყენებისა მეურნეობისთვის აწესებს სოფლის მეთაური. სოფლების გადასახლების დაარსებამ გამოიწვია მიწის დეფიციტი გარკვეულ რეგიონებში.
სოციალური ორგანიზაცია
სამარაკას საზოგადოება მტკიცედ ეფუძნება ნათესაურ სისტემას. კლან (lo) - ხშირად რამდენიმე ათასი ინდივიდუალური პირებისაგან შედგება, ისინი იყოფიან გვარების მიხედვით ანუ საგვარტომოებად - როგორც წესი, 50 - 150 ადამიანი - და მათ მართავს პიროვნება, რომელზეც გადავიდა მემკვიდრეობა ბოლოდროინდელი წინაპრისგან. ისინი კოლექტიურად ნადირობენ, თევზაობენ, ერთად გეგმავენ სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოებს. მამაკაცების ნაკლებობის გამო, რომელიც გამოიწვია მიგრაციებმა, დაშვებულია მრავალცოლიანობა. მიუხედავად იმისა, რომ ერთ-ერთი ცოლი მთავარია, მაინც გათანაბრებული ურთიერთობა აქვთ, ეს უფრო შეჯიბრებითობის პრინციპს ჰგავს. მათი სახლები ეკუთვნით ინდივიდუალურ ადამიანებს. მამაკაცები სადილობენ ერთად, ქალები ერთად ატარებენ დროს და ხშირად სოფლის მეურნეობით არიან დაკავებულები. სოფლებში ისინი თესავენ სიმინდს, შაქრის ლერწამსა და არაქისს. ბრინჯი არის ყველაზე პოპულარული კულტურა. ასევე ახარებენ ისეთ ხეებს, როგორიცაა ქოქოსი, ფორთოხალი, ბანანი, პაპაია და სხვა. ბავშვებს რამდენიმე წელი ზრდიან დედები, როდესაც მოიზრდებიან ვაჟიშვილებს ზრდიან მამაკაცები, ხოლო ქალიშვილებს დედები. მათ თავიდანვე აჩვევენ მუშაობას და ხელობას.
მიუხედავად იმისა, რომ სარამაკელების დაახლოებით 25 პროცენტი არიან ქრისტიანები - ძირითადად მორავიანელები, მათ აქვთ სხვადასხვა რიტუალები, მაგ. როგორიცაა: დაბადების, გარდაცვალების და სხვა. არის ისეთი რიტუალებიც, რომლებიც დაკავშირებულია უფრო მიწიერ ღონისძიებებთან, მაგ. ნადირობა, ბრინჯის გამწვანება. სარამაკელებს სჯერათ, რომ სამყარო დასახლებულია ზებუნებრივი არსებებით, ტყის სულებით და ღმერთებით, რომლებიც ცხოვრობენ  გველის, იაგუარების, და სხვა ცხოველების ორგანოებში, წინაპრების, მდინარის ღმერთები. ისინი მკითხაობენ და ძალიან სჯერათ წინასწარმეტყველების.
სარამაკელებს აქვთ თავისი ტრადიციები, რომლებიც ძალიან განსხვავებულია სხვა ცივილიზაციების ტრადიციებისაგან.
პოლიტიკური ორგანიზაცია და სოციალური კონტროლი
სარამაკის ხალხის, ისევე, როგორც მარუნის სხვა ჯგუფის ხალხის, პოლიტიკურ მმართველობაში არიან მხოლოდ კაცები. 2007 წლის განჩინებით ინტერამერიკული ადამიანის უფლებათა სასამართლომ განსაზღვრა გავლენის სფეროები, რომლის მიხედვითაც ეროვნული მთავრობა და სარამაკას მმართველობა თანაბარ ძალაუფლებას ინარჩუნებენ.
სარამაკას საზოგადოება თანასწორია, სისხლით ნათესაობა ქმნის საზოგადოებრივი ორგანიზაციის მთავარ ნაწილს. სოციალური და პროფესიული კლასები არაა გაყოფილი. მოხუცებს განსაკუთრებულ პატივს სცემენ და წინაპრებს კონსულტაციისათვის ყოველდღიურად მიმართავენ, მკითხაობის გზით.
პროტესტანტული მისიონერული სკოლები, ზოგიერთ სოფელში, XVIII საუკუნიდან არსებობდა. სახელმწიფო დაწყებითი სკოლები, სოფლების უმეტესობაში, მხოლოდ 1960-იან წლებში შეიქმნა. სკოლებმა ფუნქციონირება შეწყვიტეს სურინამის სამოქალაქო ომის დროს, გვიან 1980-იან წლებში და მას შემდეგ მხოლოდ ნაწილის აღდგენა მოხერხდა.
XVIII საუკუნეში, საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების შემდეგ, სარამაკას ჰყავს მთავრობის მიერ დამტკიცებული უზენაესი მმართველი (გაამა), ასევე მთელი რიგი ლიდერებისა (კაბიტენი) და დამხმარე ლიდერებისა (ბასაია). ტრადიციულად, ამ ოფიციალური პირების როლი, პოლიტიკურ და სოციალურ კონტროლში, გაჯერებულია ორაკულებით და წინასწარმეტყველების სხვა ფორმებით. ეროვნული მთავრობა, რაც უფრო ხშირად ერევა სარამაკას საქმიან ურთიერთობებში (და პოლიტიკურ თანამდებობაზე მყოფთ, ნომინალურ ხელფასს უხდის), ამ ოფიციალური პირების ძალაუფლება თანდათანობით ირყევა. სახელმწიფო ორგანიზაციები კონტროლდება კლანების (lo) მიერ. პოლიტიკურ აქტივობებში დომინირებენ მამაკაცები.
საბჭოს სხდომები (კუუთუ) და წინასწარმეტყველების სესიები წარმოადგენენ სოციალური პრობლემების მოგვარების დამატებით წყაროს. გარჩევებში შეიძლება მონაწილეობას იღებდეს საგვარეულო, სოფელი, ან მთელი სარამაკა და არჩევდნენ პრობლემებს ქორწინების კოფლიქტებიდან დაწყებული, დავებს მიწის საკუთრებაზე და მემკვიდრეობის საკითხებზე და მძიმე დანაშაულებით დამთავრებული. ეს პრობლემები და სხვადასხვა ავადმყოფობისა თუ უბედურებების საკითხები ასევე შესწავლილი იყო სხვადასხვა სახის მკითხაობით თუ წინასწარმეტყველობით. ყველა საკითზე გადაწყვეტილება მოლაპარაკების გზით მიიღწევა, რაშიც, ხშირად, დიდ როლს ასრულებენ ღმერთები და წინაპრები. დამნაშავე მხარეები ვალდებულნი არიან მატერიალურად გადაუხადონ დაზარალებულ საგვარეულოს. XVIII საუკუნეში ჯადოქრობაში დამნაშავედ ცნობილ ადამიანებს კოცონზე წვავდნენ.
დღეს, სხვა მამაკაცის ცოლთან წასწრებულ კაცს ან ქალის ნათესავები უსწორდებიან ფიზიკურად ან ჯარიმის ახდევინებენ. ღალატის საკითხების გარდა, რომელიც დროდადრო იწვევს კაცებით სავსე კანოეს მობილიზებას, რომლებიც შურისძიების მიზნით სახალხო ფიზიკური გარჩევისკენ იწევენ, სარამაკას შიდა კონფლიქტები იშვიათად სცდება პირად კავშირებს.
სამოქალაქო ომმა, რომელიც დაიწყო 1986 წელს, სურინამის ეროვნულ არმიასა და მარუნებს შორის, მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოიტანა სოფლებში. მეამბოხეთა არმია „ჯუნგლების რაზმის" წევრებმა, რომელიც თითქმის მთელ სარამაკას და ნდიუკას მოიცავდა, შეისწავლეს ავტომატური იარაღის გამოყენება. ისინი მიეჩვივნენ ომს და ძარცვას. მათი რეინტეგრაცია სარამაკას (და ნდიუკას) საზოგადოებაში რთული აღმოჩნდა. თუმცა მათმა მიგრაციამ სანაპიროსკენ და საფრანგეთის გვიანაში სიტუაცია დაარეგულირა.
ეთნოგრაფია
სარამაკას ეთნოგრაფიული კვლევები პირველად ამერიკელმა ანთროპოლოგებმა მელვილ და ფრანცის ჰესრკოვიცებმა ჩაატარეს 1928-1929 წლებში. ასევე ამერიკელებმა რიჩარდ და სალი პრაისებმა შეისწავლა ეს ხალხი (1966 წლიდან დღემდე გრძელდება, სურინამში 1986 წლამდე და საფრანგეთის გვინეაში ამის შემდგეგაც გრძელდებოდა).
ამ გვიან საველე კვლევას XX საუკუნეში, ავსებს თანამედროვე საველე კვლევები, რომლებიც განხორციელდა სურინამის მარუნის სხვა ჯგუფებში, მაგალითად როგორიცაა ჯუკას (მარონების წარმომადგენელი ექვს ხალხთაგან ერთ-ერთი წარმომადგენელია სურინამის რესპუბლიკაში და საფრანგეთის გვინეაში) ეთნოგრაფია ნიდერლანდური მეცნიერების ბონო და ინეკა ტოდენა ვან ბელზენი.
დემოგრაფია
დემოგრაფია - სურინამის მრავალეთნიკური მოსახლეობის უმცირესობას შეადგენს სარამაკელები, რომელთა რაოდენობაა 22 000 ადამიანი, სარამაკას მოსახლეობის დაახლოებით 37 % მოიცავს ინდუსტანის მოსახლეობას და აღმოსავლეთ ინდოელებს. (ისინი წარმოადგენენ ხელშეკრულება დადებული მუშების შთამომავლებს, რომლებიც მონობის გაუქმების შემდეგ ჩამოიყვანეს). 30 %-ს შეადგენს კრეოლები (მონებად ჩამოყვანილი აფრიკელები), 16 % იავანელი (ინდონეზიიდან XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყვანილი კონტრაქტით დაქირავებული მუშების შთამომავლები), 3 %-ს წარმოადგენენ ჩინელები, ლევანტელები და ევროპელები, 2 %-ს შეადგენს ამერიკელი ინდიელები და 12 %-ს მარუნელები. სხვა მარუნელებთან ერთად სურინამსა და მის მეზობელ ფრანგულ გვიანაზე - (22 000 ჯუკა, ხოლო მატავაის, პარამაკას, ალუკუსა და კვინტის (სულ 6000)- სარამაკელები წარმოადგენენ მსოფლიოში გადარჩენილი აფრო-ამერიკელი მარუნელების უმრავლესობას.
ენობრივი კუთვნილებები
ენობრივი კუთვნილებები - სარამაკა მატავაი და ესკვინიტი. ცენტრალურ სურინამში საუბრობენ კრეოლური ენის ვერსიაზე, რომელსაც სარამაკული ჰქვია. (ჯუკა პარამაკა და ალუკუს ხალხები აღმოსავლურ სურინამში საუბრობენ სხვა კრეოლური ენის ვარიანტზე, რომელსაც ნდიუკა ჰქვია). ორივე ზემოთ ხსენებულნი დაკავშირებულნი არიან სრანან-ტონგოსთან (რომელსაც ხანდახან ტაკი-ტაკის ეძახიან), ესეც არის კრეოლის სხვა ვარიაცია. დაახლოებით, სარამაული ენის ლექსიკონის 50 % მოდის სხვადასხვა ცენტრალური აფრიკის ენებიდან. 20 % ინგლისურიდან (ინგლისური არის თავდაპირველი კოლონისტები სურინამში) 20 % პორტუგალიურიდან (პორტუგალიური არის მონების უფროსების ენა სურინამის ბევრ პლანტაციაზე მყოფთათვის). დარჩენილი 10 % არის ინდიელების ენიდან აღებული და ნიდერლანდური ენიდან. რაც შეეხება გრამატიკას, ის მოდის ლექსიკურად განსხვავებული ატლანტიკური კრეოლის და აფრიკული მოდელებიდან.
ისტორია და კულტურული ურთიერთობები
სარამაკას წინაპრები იყვნენ იმ აფრიკელებს შორის, რომლებიც გაყიდულნი იყვნენ ევროპელებზე შაქრისა და ყავის პლანტაციებში სამუშაოდ, სურინამში XVII საუკუნის დასასრულსა და XVIII საუკუნის დასაწყის შორის. აფრიკელები განსხვავებულ ქვეყნებში დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში საუბრობდნენ სხვადასხვა ენაზე, ისინი გაიქცნენ ტროპიკულ ტყეებში - ინდივიდუალურად, არც თუ ისე დიდ ჯგუფებად, ხანდახან დიდი კოლექტიური აჯანყებებითაც. დაახლოებით 100 წლის განმავლობაში, ისინი იბრძოდნენ ტროპიკული ტყეებიდან საკუთარი დამოუკიდებლობისათვის მთლიანი საუკუნე მანამ, სანამ სურინამში მონებს გაათავისუფლებდნენ, მარონები ზეიმობდნენ თავიანთ თავისუფლებას და დადეს ხელშეკრულება ნიდერლანდებთან, რომ ეღიარებინათ მათი ტერიტორიული უფლებები და სავაჭრო პრივილეგიები. სარამაკას ჰქონდა დიდი ინტერესი, რომელიც აშკარად ჩანდა  ისტორიაში ჩაოყალიბების პერიოდში. ისინი ინარჩუნებდნენ თავიანთ მდიდარ ზეპირ ტრადიციებს. ინოვაციური სამეცნიერო კვლევებიდან XX საუკუნის ბოლოს შეერთდა ორივე ზეპირი და საარქივო ანგარიშები უახლეს ისტორიაში. ისევე როგორც სურინამის სხვა მარუნებში, სარამაკა ცხოვრობდა სახელმწიფოს შიგნით, სანამ XX საუკუნეში, როცა ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის თავდასხმები გაიზარდა. 1980-იანი წლების ბოლოს, სამოქალაქო ომმა მარუნებსა და სურიმანის სამხედრო ხელისუფლებას შორის გამოიწვია დიდი გაჭირვება სარამაკებში და სხვა დანარჩენ მარუნებში. 1989 წლის შუა პერიოდში დაახლოებით 3000 სარამაკა და 8000 ინდუიკა ცხოვრობდა, როგორც დროებითი ლტოლვილი. საფრანგეთის ტერიტორიაზე გარე სამყაროსთან კავშირი ბევრ სარამაკას მკაცრად ჰქონდა შეზღუდული. სარამაკასა და სხვა მარუნებს ომის დასასრული 1990-იანების შუა პერიოდში იყო ინიცირებული, რომელსაც ეროვნული მთავრობა აკნინებდა. ამას გარდა, ეს პერიოდი უამრავი სოციალური ცვლილებებით გამოირჩევა, როგორც სურინამის სანაპიროზე, ასევე სარამას ტერიტორიაზე. მშვიდობიანი მოსახლეობა შეერთებულ შტატებში ცხოვრობდნენ და მუშაობდნენ სარამაკას სოფლებში და ბრაზილიური ოქროს მაღაროები ჩამოდიოდა სურინამის მდინარეზე. ასეთი ეკონომიკური სახეები, როგორც პროსტიტუცია, აზარტული თამაშები კაზინოში და ნარკოტიკების კონტრაბანდა გახდა ძირითადი ინდუსტრია სურინამის სანაპიროსა და მაღაროებში.
დასახლებული პუნქტები
დასახლებული პუნქტები ტრადიციული სოფლები, რომელშიც საშუალოდ 100 დან 200-მდე მოსახლე იყო, შედგებოდა ცოლის ნათესავებით. ამას ემატებოდა ზოგიერთის ცოლი და შვილები. ყოველთვის მდებარეობდა მდინარის ნაპირთან, ისინი იყვნენ არაკონტროლირებად მდგომარეობაში პატარა სახლებში, ამ სახლების აგებულებისთვის კი დამახასიათებელი იყო ცალ მხარეს ღია სტრუქტურა, ხეები, საქათმეები, სხვადასხვა ტაძრები და მიმოფანტული ბუჩქები. (ეგრეთ წოდებული განსახლებული სოფლები, რომელიც დაახლოებით 6000-ამდე სარამაკას დასახლებისათვის გაშენებული). სამებაღეო ბანაკებში, რომლებიც მოიცავდა მუდმივ სახლებსა და სალოცავებს, განლაგებული იყო რამდენიმე საათის სავალში თითოეული სოფლიდან და ექსპლუატაციაში იყო თავის სოფელში. ბევრ ქალს ჰქონდა სახლი საკუთარ სოფელში, სხვებს თავიანთ სამებაღეო ბანაკში და ზოგიერთს ქმრების სოფელში. მეორე ცოლები ცხოვრობდნენ ცალკე გამოყოფილ სახლებში. კაცები თავიანთ დროს ანაწილებდნენ 3 - 4 სახლში, რომლებიც აშენებული იყო სხვადასხვა დროს თავისთვის და თავიანთი ცოლებისთვის. სარამაკას სახლები არ იყო საკმარისად ფართო, რათა ჰამაკი ჩამოეკიდათ ერთი ბოლოდან მეორეში. მათი სახლები ტავისებური აგებულებით გამოირჩეოდა, კედლები ფანერის ჰქონდა, სახურავი პალმის ფოთლებით იყო დაფარული, იშვიათად გოფრირებული რკინით მოჩუქურთმებული ფასადებით.
იზოლაცია
სარამაკას მცხოვრებლები გაან ლიოს მიღმა ცხოვრობდნენ შედარებით იზოლირებულად და ისინი წარმოადგენდნენ არაკონტაქტურ საზოგადოებათა შეჯგუფებას, სწორედ იმ დროიდან, როდესაც მათი წინაპრები განთავისუფლდნენ მონობისგან, ეს მოხდა XVIII საუკუნეში. 1993 წლის მეორე ნახევარში, ადგილობრივი, დამოუკიდებელი მისიონერი სახელად სტივ გროსერქლოუზი და არცთუ ისე დიდი ჯგუფი მამაკაცებისა სხვა, მეტად მოშორებული დასახლებებიდან, ბარიერის საზღვრებს გასცდნენ, რომელსაც ეწოდა ტაპა ვატა სულა, ითარგმნება როგორც “სისწრაფის გათიშვა”. ეს იყო თავდაპირველი ექსკურსია, რომელიც დასაწყისად შეგვიძლია ჩავთვალოთ და დიდ ზეგავლენად შემდგომ მოგზაურობებზე, რომლებსაც თავის მხრივ გასართობი სახე ჰქონდა და ეტაპობრივად წლების განმავლობაში გრძელდებოდა. ადგილობრივი სარამაკა სახელად პომპეიამ დატოვა იზოლირებული სოფელი, რათა იმავე წელს მოენახულებინა დედაქალაქი პარამარიბო. პომპეია კარგად ერკვეოდა ხეებში, რამაც იგი ფასდაუდებელი გზამკვლევი გახადა და დაეხმარა პირველი ვიზიტის დროს გარე სამყაროსთან.
რელიგიური მრწამსი
სარამაკას ცხოვრების ყოველი ასპექტი დაფუძნებულია სხვადასხვა რელიგიურ წარმოდგენებზე. ისეთი გადაწყვეტილებები, როგორიცაა სად უნდა გაწმინდო ეზო, ან ააშენო სახლი, ღირს თუ არა მოგზაურობა, როგორ უნდა გავუმკლავდეთ ქურდობას და სხვა მსგავსი გადაწვეტილებები მიიღება სოფლის ღვთაებების, წინაპრების სულების, ტყის სულებისა და გველის ღმერთებთან კონსულტაციის შემდგომ. ამ ძალებთან კავშირის საშუალებები შეიძლება იყოს შეპყრობილი სულის ხილვები და ორაკულის კონსულტაცია, სიზმრის ახსნა. ღმერთები და სულები, რომლებიც მუდმივად თან ახლავს ყოველდღიურ ცხოვრებას, ასევე პატივმიგებულნი არიან ხშირი ლოცვებითა და რიტუალური ცეკვებით. არსებობს სხვადასხვა ტიპის რიტუალები. ზოგი რიტუალი დაკავშირებულია დაბადებასთან, სიკვდილთან და თემის სხვა კრიზისულ სიტუაციებთან. ასევე არსებობს რიტუალები, რომლებიც მიეკუთვნება ყოველდღიურ საქმიანობას. მაგალითად: ნადირობა და სამეურნეო საქმიანობები. დღევანდელ დღეს, სარამაკას დაახლოებით ოცი პროცენტი არის ნომინალური ქრისტიანები, ყველაზე ხშირად ევანგელისტები.
სარამაკას სამყარო მოიცავს ზებუნებრივი არსებების ფართო წრეს. არსებობს არა მხოლოდ გველების, იაგუარების და სხვა ცხოველების სხეულში ჩასახლებული სულები, არამედ ტყისა და წინაპრების სულები, ასევე ცალკეული ღმერთები - მდინარეების ღმერთები და მებრძოლის სულები. ამ კატეგორიების ფარგლებში, ყოველი ზებუნებრივი არსება ინდივიდუალიზერებულია, სახელდებულია და მიკუთვნებული აქვს გარკვეული ურთიერთობის წრე ცოცხალ ადამიანებთან. ზებუნებრივი არსებები მონაწილეობენ ცხოვრების ყოველდღიურ მოვლენებში. ეს არსებები ურთიერთობენ ადამიანებთან ძირითადად წინასწარმეტყველებითა და შეპყრობილი სულებით. კუნუსები არიან ადამიანების ან ღმერთების დამსჯელი სულები, რომლებიც განაწყენებულები არიან თავიანთი სიცოცხლის განმავლობაში. ისინი ვალდებულებას იღებენ მუდმივად გააწვალონ თავისი გამბრაზებლის დედის ხაზით შთამომავლები და დედის ხაზით ნათესავები. სარამაკას რიტუალური ცხოვრების დიდი ნაწილი მიძღვნილია სულის დამშვიდებასთან. სარამაკას ხალხი თვლის, რომ ყოველი ბოროტება სათავეს იღებს ადამიანის საქმიანობიდან. არა მხოლოდ ყოველი უბედურება, ავადმყოფობა ან სიკვდილი, არამედ ადამიანებთან ან ღმერთთან მიმართებაში ჩადენილი დანაშაული არის ცხოვრებაში გაკეთებული სხვადასხვა არასწორი საქმიანობის შედეგი. ყოველგვარი ავადმყოფობა ან უბედურება ითხოვს მაგიურ აქტს. ეს აქტი, სწრაფად გვიჩვენებს კონკრეტულ წარსულ მოვლენას, რომელმაც გამოიწვია უბედურება ან ავადმყოფობა. ამ კულტურისთვის დამახასიათებელია რიტუალების ჩატარება, რომლებშიც წინაპრები საუბრობენ, ღმერთები ცეკვავენ და სამყარო კიდევ ერთხელ ხდება მართებული.
ცერემონიები
სარამაკას ცერემონიალური ცხოვრება, არ არის განსაზღვრული კალენდრით, არამედ რეგულირდება წარმოქნილი ყოველდღიური სიტუაციებით თუ  უბედურებებით. უბედურებებით, რომლებიც ცხადდება მკითხაობით. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი რიტუალები დაკავშირებულია დასაფლავებასთან, გარდასულთა მოხსენებასთან. საზოგადოებრივად ჩამოყალიბებული რიტუალებია, კუნუსის (კერძოდ, ღმერთი გველებისა და ტყის სულების) პატივსაცემი რიტუალები, ასევე პოლიტიკური თანამდებობის პირების დანიშვნის რიტუალები.
სიკვდილი და საიქიო ცხოვრება
დიდი სოფელი და კლანი ფლობს სალოცავებს, რომლებიც ემსახურებოდნენ მრავალი სახის და სახვადასხვა დანიშნულების ღმერთებს. დიდი რაოდენობით სხვადასხვა სახის მცირე მკითხაობები არის შემონახული ინდივიდუალური სპეციალისტების მიერ, რომლებიც ზედამხედველობენ რიტუალებს და გადასცემენ მათ ცოდნას სიკვდილის წინ. სარამაკას დიდ ნაწილს აქვს რაიმე სახის სპეციალური რიტუალური გამოცდილება, რომელსაც ისინი დრო გამოშვებით იყენებენ და რომლისთვისაც მათ უხდიან ან ტანსაცმელს ან რომს (ალკოჰოლური სასმელი).
სამკურნალო საშუალებები (მედიცინა)
გასაკვირი არ არის, რომ რიტუალები „მედიცინის“ ნაწილია. როგორც ფიქრობენ, ავადმყოფობის ყოველ შემთხვევას, აქვს გარკვეული მიზეზი, რომელიც შეიძლება გავიგოთ მხოლოდ მკითხაობით. გამოვლენილი მიზეზები შეიძლება იყოს ჯადო, დარღვეული ტაბუ, წინაპართა უკმაყოფილება... მას შემდეგ, რაც მიზეზი გარკვეულია, ტარდება რიტუალი, რათა დააწყნარონ განაწყენებული ღმერთი ან წინაპარი. 1960-იანი წლებიდან, მისიების დასავლური კლინიკები და საავადმყოფოები სარამაკების მხრიდან გამოიყენებოდა, როგორც თავიანთი მკურნალობის დამატებითი საშუალება. სურინამში 1980-იან 90-იანი წლების სამოქალაქო ომის დროს, ამ დაწესებულებების ძირითადი ნაწილი დაინგრა. ამის შემდეგ, მხოლოდ ნაწილობრივ აღადგინეს ისინი.
ხელოვნება
სარამაკას ცხოვრება, სავსეა ესთეტიკური პრობლემების მოგვარებით. აქტივობები დაწყებული ბაღის გაშენებიდან, დამთავრებული ენამოსწრებულობით განისჯებიან ესტეტიკური კუთხით. ყველა მამაკაცი არის ხის მთლელი და ზოგიერთი გაწაფულია კალაბაშის (გოგრის მსგავსი მცენარე) ზედაპირის ამოგრავიურებაში. ქალები პასუხისმგებელნი არიან ტანსაცმელზე დეკორატიული ნაქსოვები დაიტანონ და მათ საქმიანობაში შედის კალაბაშისგან გაკეთებული თასის გამოთლა. სხეულის ხელოვნებაში დიდი ადგილი უჭირავს თმის სტილს, ისევე, როგორც კანის მოდიფიკაციას. სხეულის სხვადასხვა ნაწილზე კანს კაწრავენ, ჭრიან და წვავენ, რითაც ჩნდება წინასწარ გათვლილი ნაიარევი. ეს არა მხოლოდ სტილის ნაწილია, არამედ რიტუალების ჩატარების დროსაც გამოიყენება. კულტურის ეს ნაწილი, ფართოდ გავრცელებულია დასავლეთ აფრიკული ტომებშიც. ამ პროცესით ასევე შეიძლება აღნიშნული იყოს ცხოვრების რომელიმე მნიშვნელოვანი ნაწილი ან ნაბიჯი (როგორც კაცების, ისე ქალების ცხოვრებაში). მაგალითად გარკვეული ნაიარავებით აღინიშნება გარდატეხის ასაკი და დაოჯახება. ხელოვნების ისეთი ასპექტები, როგორებიცაა სიმღერა, ცეკვა, დასარტყამ ინსტრუმენტზე დაკვრა, ფოლკლორული ამბის თხრობა - ფართოდ გავრცელებული და ფრიად დაფასებულია.
დაქორწინება, ოჯახის შექმნა
მკითხაობა ოჯახურ ცხოვრებაში დიდ როლს იკავებს. მკითხაობით წყდება რთული საქორწილო აკრძალვები, ისევე როგორც, სხვადასხვა უპირატესობები წყვილს შორის. შრომითი მიგრაციის გამო დემოგრაფიული ბალანსის შესანარჩუნება უფლებამოსილს ხდის ფართოდ გავრცელებულ პოლიგამიას. იმისდა მიუხედავად რომ ცოლებს თანაბარი სტატუსი აქვთ, თანაბარი უფლებები ცოლებს შორის მოსადნელია კონფლიქტური ურთიერთობა. დაქორწინებულ წყვილებს შორის ურთიერთობები არ არის მყარი. მამაკაცებს საშუალოდ ჰყავთ შვიდი ცოლი, ხოლო ქალებს ოთხი ქმარი მათი ცხოვრების მანძილზე. სარამაკას მოსახლეობისთვის ცოლ-ქმრობა მუდმივი ზრუნვაა, რაც გამოიხატება საჩუქრების ხშირ გაცვლაში. კაცები ჩუქნიან ქალებს თავიანთ გაკეთებულ ხის ნაკეთობებს, ხოლო ქალები დეკორატიულ ნაქსოვებს. იმისდა მიუხედავად რომ მრავალი ქალი ცხოვრობს ქმრის სოფელში, მამაკაცები არასდროს ატარებენ რამდენიმე დღეზე მეტს ცოლების მშობლიურ სოფლებში.
შინა მოწყობა
თითოეული სახლი ეკუთვნის ინდივიდუალურ მამაკაცს ან ქალს, მაგრამ ყველაზე ხშირი სოციალური ინტერაქციის ადგილი სახლს გარეთაა. რამდენიმე სახლის ჯგუფში მცხოვრები მამაკაცები, მათ შორის დროებითი სტუმრები, ერთად მიირთმევენ საჭმელს. სახლების იმავე ჯგუფში მცხოვრები ქალები, სტუმრები თუ ცოლები, ერთად ატარებენ დიდ დროს, ხშირად ერთად მუშაობენ ფერმებშიც.
მემკვიდრეობა
ოჯახი დედის მხრიდან, მკითხაობის შუამავლობით, განსაზღვრავს მატერიალური და სულიერი ქონების მემკვიდრეობას, ასევე სამუშაო ადგილებს პოლიტიკურ პოსტებზე. ამის საწინააღმდეგოდ, მამაკაცები, სიკვდილის წინ, ვაჟიშვილებს უტოვებენ სპეციფიკურ ცოდნას ამა თუ იმ რიტუალზე (ზოგჯერ ასევე თოფს).
სოციალიზაცია
თითოეული ბავშვი ატარებს ცხოვრების საწყის ეტაპებს თავის დედასთან, რის შემდეგაც მას ზრდის ერთი მამაკაცი ან ქალი (და არა წყვილი), რაც ხდება გარკვეული პროცესის ხელმძღვანელობით. გოგოებს ჩვეულებრივ ზრდიან ქალები, ხოლო ბიჭებს-მამაკაცები. იმისდა მიუხედავად რომ ბავშვები დროის უმეტეს ნაწილს ატარებენ დედის ხაზის ოჯახის წევრებთან, მამა-შვილური ურთიერთობები საკმაოდ თბილი და ძლიერია. ახალგაზრდებს გენდერულ იდენტობას ადრე უყალიბებენ, რისი მიღწევაც ხერხდება ბავშვების დაკავებით იმ საქმიანობებით, რომლებიც ტიპურად მათი სქესისთვის შესაფერისად ითვლება. ბავშვებს ამგვარ სამუშაოებს ავალებენ იმ დროიდან, როცა ისინი ფიზიკურად მზად არიან მათ შესასრულებლად. გოგოები ხშირად თხოვდებიან თხუთმეტი წლის ასაკში, მაშინ როცა ბიჭებს ჩვეულებრივ ოცი წლის ასაკში მოჰყავთ თავიანთი პირველი ცოლი. პროტესტანტ-მისიონერული სკოლები ზოგიერთ სოფლებში არსებობდნენ XVIII საუკუნიდან. ამგვარი დამწყებითი სკოლები სოფლების უმეტეს ნაწილში გაჩნდა მხოლოდ 1960-იანებში. სკოლებმა შეწყვიტეს ფუნქციონირება სურინამის სამოქალაქო ომის დროს, გვიანდელ 1980-იანებში.
სქოლიო
კატეგორია:სურინამის დემოგრაფია
სან-ჟერალდუ (მინას-ჟერაისი)
სან-ჟერალდუ (São Geraldo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 380 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უბას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 263 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 55.3 კმ²-ზე. ფართობი 185 578 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლასსელიას-პონსანო
ლასსელიას-პონსანო (Lascellas-Ponzano, Ascellas-Ponzano) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის სომონტანო-დე-ბარბასტროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 27,30 კმ². მოსახლეობა — 130 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ჟაბორა
ჟაბორა (Jaborá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 674 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟოასაბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 041 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.18 კმ²-ზე. ფართობი 182 154 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ტომსკის ნათლისღების ტაძარი
ტომსკის ნათლისღების ეკლესია (Богоявленский собор) — მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძარი ტომსკში. შენდებოდა 1777-1784 წლებში.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ტომსკის ეპარქიას.
ისტორია
ნათლისღების ტაძარი წარმოადგენს ტომსკის ტაძრებს შორის ერთ-ერთ უძველეს ნაგებობას. იგი თავის დასაწყისს იღებს ხის ეკლესიისაგან, რომელიც ააგეს 1630 წელს. 1858 წელს ხის ძველი ეკლესიის საკურთხევლის ადგილზე ააგეს ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის სამლოცველო. მოქმედი ორსართულიანი, ბაროკოს სტილში აგებული შენობა ააშენეს 1777 წელს. ქვის ტაძრის ქვედა სართული აკურთხეს 1784 წელს უფლის ნათლისღების სახელზე. მალევე ქვედა სართულზე აკურთხეს ეგვტერი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე, ხოლო ზემო სართულზე ელია წინასწარმეტყველის სახელზე.
ეკლესიას ტომსკის ისტორიაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. ნათლისღების ტაძარმა აირჩია ტომსკის პირველი გუბერნატორი ვასილი ხვოსტოვი, რომელმაც ფერისცვალების დღესასწაულზე 1804 წელს გამოაცხადა ტომსკის გუბერნიის შექმნა. 1895 წლიდან ტაძარში მოქმედებს ღარიბთა თავშესაფარი, 1898 წლიდან კი — საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. ტაძართან მუშაობს ბიბლიოთეკა 400 წიგნით. ყოველი წლის ნათლისღების დღეს, 19 იანვარს, იმართება საეკლესიო მსვლელობა მდინარე ტომისკენ წყლისკურთხევის ცერემონიალის შესასრულებლად.
ტაძარი ღვთისმსახურებისთვის დახურეს 1930 წელს. 1936 წელს ტაძარში განათავსეს ვერმიშელის ფაბრიკა.
2008 წელს ტომსკის სასულიერო სემინარიასთან გაიხსნა საეკლესიო-ისტორიული მუზეუმი, სადაც წარმოდგენილია უნიკალური საეკლესიო ჭურჭელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტომსკის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ტომსკში
აშორა (მთა)
აშორა (Աշորա) — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ არტავანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2566 მეტრია და განეკუთვნება ზანგეზურის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილს.
თბილისი-თბილისი
„თბილისი-თბილისი“ — 2005 წლის ქართული დრამატული ფილმი. ფილმი ასახავს XXI საუკუნის დასაწყისის რთულ ცხოვრებას თბილისში: სიღარიბე, უმუშევრობა, დევნილთა გაჭირვება, კორუფცია და ა. შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2005 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ლევან ზაქარეიშვილის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები
ნავალი (უესკა)
ნავალი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის სომონტანო-დე-ბარბასტროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 47,30 კმ². მოსახლეობა — 265 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
მარია კაზიმირა ლუიზა დ’არკიენი
მარია კაზიმირა ლუიზა დ’არკიენი (Marie Casimire Louise d'Arquien, Maria Kazimiera Luiza d'Arquien; დ. 28 ივნისი, 1641 — გ. 30 იანვარი, 1716) — ფრანგი დიდგვაროვანი. პოლონეთის დედოფალი და ლიტვის დიდი მთავარი 1676-96 წლებში როგორც იან III სობესკის მეუღლე.
ბიოგრაფია
მარია კაზიმირა ლუიზა დაიბადა 1641 წლის 28 ივნისს ნიევრში. იგი იყო გამოჩენილი ფრანგი დიდგვაროვნის, ანრი დ’არკიენისა და მისი ცოლის, ფრანსუაზ დე ლა შატრის ასული. აღსანიშნავია, რომ მისი მშობლების მრავალი შვილიდან მხოლოდ ის და მისი და გადარჩნენ. ოთხი წლის ასაკში იგი პოლონეთის დედოფალ მარია ლუიზა გონძაგას ფრეილინა ხდება, რომელიც 1645 წელს ცოლად მეფე ვლადისლავ IV-ს გაჰყვა და მისი დაღუპვის შემდეგ მალევე იქორწინა მის ძმაზე, მეფე იან II-ზე. სამეფო კარზე მან უამრავი დიდგვაროვანი გაიცნო, მათ შორის მომავალი მეფე იან სობესკი, თუმცა 1658 წელს იგი ცოლად იან ზამოსკის გაჰყვა, ასევე საკმაოდ გამოჩენილ და მდიდარ პოლონელ დიდგვაროვანს, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა, თუმცა ყველა მათგანი ჩვილობაში დაიღუპა. თავად ზამოსკი 1665 წელს გარდაიცვალა, მარია კაზიმირა კი მაშინვე დაქორწინდა იან სობესკიზე. წყვილს სულ ცამეტი შვილი გაუჩნდა, რომელთაგან მხოლოდ ოთხმა მიაღწია ზრდასრულობამდე.
მინი|მარცხნივ|სობესკების სამეფო ოჯახი|308x308პქ 1672 წელს იან სობესკი პოლონეთის მეფედ აირჩიეს. როგორც დედოფალი, მარია კაზიმირა ხალხში ძალიან მალე გახდა არაპოპულარული, როგორც საფრანგეთ-პოლონეთის ალიანსის დამაკავშირებელი ჯაჭვი. ეს იმით იყო გამოწვეული, რომ პოლონელები ვერ იტანდნენ საფრანგეთის იმჟამინდელ მეფე ლუი XIV-ს და მაშასადამე ვერც მის თანამემამულე ფრანგებს, ფრანგი დედოფალი მათ ტახტზე კი ცხადია უკმაყოფილებას იწვევდა.
ასევე აღსანიშნავია, რომ მარია კაზიმირა ძალიან მძიმე ხასიათის, ამპარტავანი, თვითმმართველობაზე ორიენტირებული ქალი იყო. ასევე ცნობილია, რომ ამის გამო მას თავისი შვილებიც კი ვერ იტანდნენ და როდესაც 1696 წელს იანი გარდაიცვალა, მისმა ვაჟმა მარია კაზიმირა რომში გადაასახლა. იტალიაში იგი დიდი პატივითა და პრესტიჟით სარგებლობდა, სადაც გაიცნო ასევე გადასახლებაში მყოფი შვედეთის დედოფალი კრისტინა, რომელიც მისგან განსხვავებით სათნო, თუმცა არც ისე კეთილშობილი და ინტელიგენტი იყო. მიუხედავად ამისა, ორმა დევნილმა დედოფალმა ერთმანეთს მალე გაუგო და მათ რომში დააარსეს არკადიის ხელოვნების სასწავლებელი. აღსანიშნავია, რომ მარია კაზიმირას თურქების კათოლიკობაზე მოქცევის უდიდესი ამბიცია ჰქონდა, რის გამოც მისი დაფინანსებით ასობით მისიონერული ექსპედიცია მოეწყო ოსმალეთში, თუმცა წარუმატებლად. მიუხედავად ამისა, მან შეძლო და ლუთერანი კრისტინა შვედი კათოლიკობაზე მოაქცია, რისთვისაც რომის პაპმა იგი დიდად დააჯილდოვა. ყოველივე ამ რელიგიური სულისკვეთებისთვის, მას ეკლესია გვერდში ედგა და აფინანსებდა. იგი ასევე დიდად წყალობდა და მფარველობდა ხელოვნებას, განსაკუთრებით კი მუსიკას.
იტალიაში ხანგრძლივი ცხოვრების შემდეგ მარია კაზიმირამ მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნება გადაწყვიტა, სადაც იგი ჩავიდა კიდეც და ბლუას სასახლეში დასახლდა. საფრანგეთში ჩასვლიდან წელიწადნახევარში, 1716 წელს იგი გარდაიცვალა. იგი ბლუას საკათედრო ტაძარში დაკრძალეს, 1717 წელს კი პოლონეთში გადაასვენეს და მისი ქმრის გვერდით, კაპუცინების ეკლესიაში დაკრძალეს. 1733 წელს იანიც და მარია კაზიმირაც კრაკოვში გადაასვენეს.
შვილები
მარია კაზიმირას თავის პირველ ქმარ იან ზამოსკთან ოთხი შვილი ჰყავდა: მარია კაზიმირას თავის მეორე ქმარ იან III სობესკთან ჰყავდა ცამეტი შვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1641 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1716 კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები
გლეხი (გაზეთი)
„გლეხი“ — გაზეთი, ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტთა ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1906 (22 ივნ. – 3 აგვ.); სულ გამოვიდა 7 ნომერი. ოფიციალური რედაქტორ-გამომცემელი – მ. ადამაშვილი (მიხეილ ჯავახიშვილი), ფაქტობრივი რედაქტორი – ს. ფირცხალავა. „გლეხი“ პროპაგანდას უწევდა გლეხთა ბრძოლას მიწისა და სოციალური თავისუფლებისთვის. გაზეთში მწვავედ იყო დასმული ქართ. ენის უფლების დაცვის, ერობისა და იმ დროს აქტუალური სხვა პრობლემები. გარდა პუბლიცისტური მასალისა, გაზეთი აქვეყნებდა ი. ევდოშვილის, დუტუ მეგრელის, ბ. ახოსპირელისა და სხვათა ორიგინიზებულ და ნათარგმნ მხატვრულ თხზულებებს. ხელისუფლებამ დახურა რევოლუციური მიმართულებისათვის. 1906 წლის სექტემბერში გაზეთი აღადგინეს „მიწის“ სახელწოდებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ჩაიგოვუშანი (ისმაილი)
ჩაიგოვუშანი  (Çayqovuşan) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის   ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  140  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
რადეხივი
რადეხივი (Раде́хів) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9563 კაცს შეადგენდა.
ოზგე ოზფირინჩი
ოზგე ოზფირინჩი (Özge Özpirinçci; დ. 1 აპრილი 1986, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მოდელი და მსახიობი.
ბიოგრაფია
ოზგე დაიბადა 1986 წლის 1 აპრილს სტამბოლში. დაწყებითი განათლების სტამბოლში მიღების შემდეგ, AFS Intercultural Programs პროგრამით საშუალო განათლება აშშ-ში დაამთავრა.
უმაღლესი განათლება მიიღო საბანჯის უნივერსიტეტის მართვის მეცნიერებების ფაკულტეტში.
2013 წლის 12 აპრილს დაინიშნა მსახიობ ენგინ ალთან დუზიათან-ზე, ხოლო ამავე წლის ბოლოს ერთმანეთს დაშორდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:თურქი მოდელები კატეგორია:თურქი მსახიობები
ოლვენა
ოლვენა (Olvena, Olbena) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის სომონტანო-დე-ბარბასტროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15,90 კმ². მოსახლეობა — 56 კაცი (2020 წ.).
დავით ქოჩქიანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კელი დეგნანი
კელი დეგნანი (Kelly Colleen Degnan) — ამერიკელი დიპლომატი, აშშ-ის საზღვაო ძალების ევროპის ხელმძღვანელობის პოლიტიკური მრჩეველი. დეგნანი იტალიაში აშშ-ის მისიის ხელმძღვანელის მოადგილედ, სახელმწიფო დეპარტამენტის აღმასრულებელი მდივნის მოადგილედ და კოსოვოში აშშ-ის მისიის ხელმძღვანელის მოადგილედ მსახურობდა. 2019 წლის 4 სექტემბერს ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა საქართველოში აშშ-ის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობაზე წარადგინა.
ადრეული წლები
სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის დასრულების შემდეგ კელი დეგნანი აქტიურ და წარმატებულ სამართლებრივ კარიერას ეწეოდა. სახელმწიფო დეპარტამენტში გადასვლამდე ხუთი წლის განმავლობაში დეგნანი მიკრონეზიის ფედერაციული შტატებისა და პალაუს რესპუბლიკის სამართლებრივი მრჩეველი იყო. დეგნანი ასევე არის ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის პროგრამის ბაკალავრი.
წარდგენა და მოსმენა სენატში
2019 წლის 29 ოქტომბერს აშშ-ის სენატში გაიმართა საქართველოში აშშ-ის ელჩობის კანდიდატის, კელი დეგნანის, მოსმენა. სენატის საგარეო ურთიერთობების კომიტეტის წინაშე გამოსვლისას დიპლომატმა ხაზი გაუსვა აშშ-სა და საქართველოს შორის ნაყოფიერ პარტნიორობას და აღნიშნა, რომ ელჩად დანიშვნის შემთხვევაში იმუშავებს ამ ურთიერთობების გასაღრმავებლად. მოსმენისას დეგნანმა გაიხსენა თურქეთში მისი მსახურობის დროს რუსეთის აგრეისია საქართველოს წინააღმდეგ და აღნიშნა, რომ ყურადღებით ადევნებდა თვალს ამ პროცესს. ელჩობის კანდიდატმა ასევე გაიხსენა საკუთრი გამოცდილება ნატოში, სადაც, მისი თქმით, „საქართველო იყო და არის პარტნიორი“.
მან მაღალი შეფასება მისცა საქართველოს სამხედრო კონტინგენტის ყოფნას ავღანეთში, ასევე საქართველოს როლს შავი ზღვის რეგიონში.
კელი დეგნანი საქართველოში 2020 წლის 29 იანვარს ჩამოვიდა.
პირადი ცხოვრება
დეგნანი საუბრობს იტალიურ, თურქულ, ინგლისურ და ურდუ ენებზე.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ელჩები საქართველოში კატეგორია:ამერიკელი დიპლომატები
უამანკიკიის რაიონი
უამანკიკიის რაიონი (Distrito de Huamanquiquia) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ვიქტორ-ფახარდოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 350 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 324 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 67.33 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ვიქტორ-ფახარდოს პროვინციის რაიონები
სენადორ-ფირმინუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 230 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.42 კმ²-ზე. ფართობი 166 495 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
თინათინ ქულუსაშვილი
თინათინ ქულუსაშვილი (დ. 11 აპრილი, 1989) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2008, თბილისი, საქართველო, 60 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:ქალები სპორტში
ჯანიქის ბეილიქი
ჯანიქის ბეილიქი (Canik beylikleri) — მცირე თურქმანული სამთავროების საერთო სახელი, რომელიც XIV და XVI საუკუნეებში ჩრდილოეთ ანატოლიაში მდებარეობდა. სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს ქართული სატომო სახელი — „ჭანი-დან“.
ისტორია
1243 წელს ქოსე-დაღის ბრძოლაში დამარცხებულმა რუმის სასულთნომ ზავი ითხოვა და შედეგად მონღოლთა იმპერიის მოხარკედ იქცა. მონღოლთა იმპერიის დაშლის შემდგომ რეგიონში ახალი ძალა ილხანთა საყაენო ჩამოყალიბდა. ილხანიდებმა მალევე მოიპოვეს ჰეგემონია ანატოლიაში. სელჩუკი სულთნები ილხანიდთა მარიონეტებად იქცნენ, ხოლო მათი სარდლები ილხანიდებს დაემორჩინენ, რომლებმაც თანდათან ანატოლიის სხვადასხვა მხარეში ნახევრად დამოუკიდებელი სამთავროები (ბეილიქები) ჩამოაყალიბეს. იქიდან გამომდინარე, რომ მცირე აზიის შავი ზღვის სანაპიროს ცენტრალურ მხარეში დომინანტური ძალა ვერ ჩამოყალიბდა, აქ ათეულობით მცირე ბეილიქი აღმოცენდა, რომელიც ერთი დინასტიის წარმომადგენლების მიერ იმართებოდა და ერეტნას ნომინალურ ვასალებს წარმოადგენდნენ. ამ ბეილიქთა ისტორია გაუთავებელი ბრძოლებითა და მღელვარებით არის მოცული. თანამედროვე ისტორიკოსები მათ ერთობლივობას პირობითად ჯანიქის სახელით აღნიშნავენ.
ბეილიქები
ბეილიქთა სია, რომელთაც ჯანიქის სახელით მოიხსენიებენ:
მართველთა სია
ზოგიერთი დინასტიის წარმომადგენლები: კუთლუშაჰი
ტეჯედინოღულარი
ჰაჯიემიროღულარი
სქოლიო
კატეგორია:ანატოლიის ბეილიქები კატეგორია:თურქული დინასტიები
ჟუასაბა
ჟუასაბა (Joaçaba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 522 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟოასაბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 020 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 111.6 კმ²-ზე. ფართობი 242 110 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ობა
ობა (ამბაე, აობა) (Aoba, Ambae) — ვულკანური წარმოშობის კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ვანუატუს რესპუბლიკას და ადმინისტრაციულად შედის პენამას პროვინციის შემადგენლობაში.
გეოგრაფია
კუნძული ობა მდებარეობს ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის ჩრდილოეთ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში, დასავლეთით მდებარე ესპირიტუ-სანტოს კუნძულსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულ მაევოს შორის; ობასგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული პენტეკოსტი. ობა — არქიპელაგის ერთ-ერთი დიდი კუნძულია. ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 402 კმ²-ს.
კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს ჰავაის ტიპის ფარისებურ ვულკანს. ვულკანი მანარო (მისი მოცულობა შეადგენს დაახლოებით 2500 კმ³-ს, სიმაღლე — 1496 მეტრს) ყველაზე მასიური და ყველაზე სახიფათოა ახალი ჰებრიდების არქიპელაგზე. მანაროს ზედა ნაწილში განლაგებულია პიროკლასტიკური კონუსი, რომელშიც მდებარეობს სამი კრატერული ტბა: მანარო-ლაკუა (ფართობი — 170 ჰა), მანარო-ნგორუ (ფართობი — 15 ჰა), ვუი (ფართობი — 150 ჰა). მანარო-ლაკუას ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და ვუის ტბაზე არსებობენ თერმალური ზონები ცხელი წყაროებით, გეიზერებით და ფუმაროლებით. ვუის ტბის წყალს აქვს მწარე გემო და განსხვავებული მწვანე ფერი.
კუნძულზე არ არსებობს მუდმივი მდინარეები, მაგრამ მოსახლეობა იშვიათად განიცდის წყლის დეფიციტს.
კლიმატი ობას კუნძულზე ნოტიო ტროპიკულია, უმნიშვნელო სეზონური რყევებით. წლის საშუალო ტემპერატურა სანაპიროზე შეადგენს 30 °C-ს, კალდერაზე — 23 °C-ს. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობა მერყეობს 2500 მმ-დან 3500 მმ-მდე. წვიმიანი სეზონი გრძელდება ნოემბრიდან აპრილის ჩათვლით.
ისტორია
ვანუატუს კუნძულების დასახლება მოხდა დაახლოებით 2000 წლის წინ წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილიდან და პაპუა-ახალი გვინეიდან სოლომონის კუნძულების არქიპელაგის გავლით მოსახლეობის მიგრაციის დროს. კუნძულების კოლონიზაცია ხდებოდა ხანგრძლივი საზღვაო ცურვის დროს დიდი კანოეებით, რომლებსაც შეეძლოთ დაეტიათ 200 ადამიანამდე.
კუნძული ობა 1768 წლის 23 მაისს აღმოაჩინა ფრანგმა მოგზაურმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა. ადგილობრივი მაცხოვრებლები ზღვაოსანს მტრულად შეხვდნენ: ისინი მას ესროდნენ ქვებს და ისრებს. ამის შემდეგ თითქმის ასი წელიწადი ევროპელები არ გადამჯდარან კუნძულზე.
1906 წლის მარტში ობა, როგორც ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ბრიტანულ-ფრანგული კონდომინიუმის სტატუსი.
ადგილობრივი მოსახლეობის გაქრისტიანების პიკი მოხდა 1930-იან წლებში. კუნძულელთა უმრავლესობა, რომლებიც ცხოვრობდნენ კუნძულ ობას დასავლეთ ნაწილში, გახდა ქრისტეს ეკლესიის მიმდევარი, ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილის — ანგლიკანური ეკლესიის.
1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და კუნძული ობა გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.
საერთო დახასიათება
2009 წელს კუნძულ ობას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 10 407 ადამიანს. კუნძულზე მდებარეობს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სარატამატა.
ენები
კუნძულზე ძირითადი სასაუბრო ენებია: ბისლამა, ფრანგული და ინგლისური, თუმცა ასევე გამოიყენება ადგილობრივი ენები:
სოციალური წყობა
საზოგადოება კუნძულ ობას აღმოსავლეთ ნაწილში ეგზოგამიური, მატრიხაზობრივია. დაბადებული ბავშვები მიეწერება კლანს, რომელშიც დაიბადა დედა. მიუხედავად ამისა კლანები არ თამაშობენ მთავარ როლს მოსახლეობის საზოგადოებრივ ორგანიზაციაში. კუნძულის დასავლეთ ნაწილში ბატონობს ნათესაობის ერთსისხლიანობის სისტემა. კუნძულელების ყოველდღიურ ცხოვრებაში ადამიანთა ერთიანობის ძირითადი ერთეულია სოფელი.
ბიგმენებს (ანუ ხალხი, რომლებიც დგანან სუბსოციორული პერსონალიზირებული სისტემის ცენტრში ) ობას აღმოსავლეთ ნაწილში ეკავათ მაღალი მდგომარეობა საზოგადოებაში სოციალური იერარქიის კარგად დამუშავებულ სისტემაში, რომლითაც თითოეულ ადამიანს ეკავა განსაზღვრული მდგომარეობა საზოგადოებაში. კუნძულის ამ ნაწილში ძირითადი პოლიტიკური ერთეული იყო ნათესავთა თანასაზოგადოება, რომელშიც ლიდერს შეეძლო ეხემძღვანელა რეგულარულ საფუძველზე.
ობას დასავლეთ ნაწილში ძირითადი პოლიტიკური ერთეული იყვნენ სოფლები და სოფელთა ჯგუფები, მაგრამ გადამწყვეტ როლს საზოგადოებაში თამაშობდა ქრისტიანული ეკლესია.
ეკონომიკა
ადგილობრივი ეკონომიკა წარმოადგენს ბარტერულ ეკონომიკას, რომელიც დაფუძნებულია ნატურალურ საქონლის გაცვლაზე. წარმოების ძირითადი სფეროებია — სოფლის მეურნეობა, ხოლო ძირითადი სასაქონლო კულტურა — ქოქოსის პალმა, რომლის ნაყოფისაგან აწარმოებენ კოპრას (თუმცა მოსახლეობას ასევე მოჰყავს კაკაო). კუნძულელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი მუშაობს სახელმწიფო სექტორში.
კუნძულელები ეწევიან ნატურალულ სოფლის მეურნეობას, მუშაობენ ბაღებში. ძირითადად მოჰყავთ ტარო, ბანანი, იამსი და მანიჰოტი. ვანუატუს სხვა კუნძულებისაგან განსხვავებით კუნძულზე თევზჭერა არ თამაშობს მთავარ როლს.
სქოლიო
კატეგორია:ვანუატუ კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები კატეგორია:ვანუატუს კუნძულები
არიუწასარი
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
მვერუ-ვანტიპა
ადგილობრივ დიალექტებზე «wa ntipa» შეიძლება გადავთარგმნოთ, როგორც «ტალახიანი». ეს იმით აიხსნება, რომ ტბის წყალი შესახედავად ჭუჭყიანია, ხანდახან გამოიყურება მოწითალოდ ან მსუბუქად ზეთიანად.
სქოლიო
კატეგორია:ზამბიის ტბები
სანჩო ორდონიესი
სანჩო ორდონიესი (Sancho I Ordóñez;; დ. დაახლ. 895 — გ. 929) — გალისიის მეფე 926 წლიდან, ლეონის მეფე ორდონიო II-ისა და ელვირა მენენდესის უფროსი ვაჟი, პერესების დინასტიის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
924 წელს ორდონიო II-ს სიკვდილის შემდეგ მისი სამეფო გადავიდა არა ვაჟიშვილების სანჩოს, ალფონსოს და რამიროს ხელში, არამედ მიიერთა უმცრომა ძმამ ფრუელა II-მ. ამრიგად ამ უკანასკნელის მიერ გაერთიანდა სამი სამეფო: ლეონი, გალისია და ასტურია. როდესაც 925 წელს ფრუელა II გარადაიცვალა, გამეფდა მისი ვაჟი ალფონსო ფროილასი. ამავე წელს ახალ მეფეს აუჯანყდნენ ორდონიო II-ს ვაჟები იმ მოტივით, რომ მათი მამა იყო ფრუელა II-ს უფროსი ძმა და ამიტომ ისინი იყვნენ ტახტის მემკვიდრეები. ეყრდნობოდნენ რა გალისიის თავად-აზნაურობას (რომლის თვალსაჩინო წარმომადგენლებზე იყვნენ დაქორწინებული სანჩო და რამირო) და ეკლესიას (განსაკუთრებით სანტიაგო-დე-კომპოსტელას ეპისკოპოსს ხერმენგილდას) ასევე ნავარის მეფე სანჩო I გარსესის დახმარებას, ძმებმა ალფონსო ფროლაისი გააძევეს ლეონიდან.
სანჩომ უარი განაცხადა გვირგვინზე უმცროსი ძმის ალფონსოს სასარგებლოდ, რომელიც ტახტზე ავიდა ალფონსო IV სახელით. 926 წელს ძმებმა ალფონსო ფროილასი გააძევეს გალისიიდანაც. აქ გამეფდა სანჩო ორდონიესი. მისმა ძმამ  რამირომ მიიღო ვიზეუს საგრაფო, რომელიც ექვემდებარებოდა  გალისიის მეფეს. ალფონსო ფროილასი სიცოცხლის ბოლომდე ცდილობდა წაერთმია ორდონიო II-ს ვაჟებისთვის მამისეული მიწები, თუმცა უშედეგოდ.