cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გიორგი X
ოჯახი
ქართული წყაროების მიხედვით გიორგი მეფეს ორი ქალიშვილი ჰყავდა. ბერი ეგნატაშვილისა და ვახუშტის ცნობით, ერთს რქმევია თინათინი, მეორეს — ხორეშანი. ფარსადან გორგიჯანიძე ორ დას გვისახელებს, რომელთაგან ერთს რქმევია ლელა, მეორეს ხორეშანი. ორ დას ელენესა და ხორეშანს ასახელებენ ანტონ კათალიკოსი და იოანე ბატონიშვილი. კორნელი კეკელიძემ დაასაბუთა, რომ ლუარსაბის დები არიან ელენე და ხორეშანი. ლელა ელენეს მეორე სახელია, რომელიც მისთვის შემდეგ შეურქმევიათ. კორნელი კეკელიძის აზრით, ლელა-ელენე უფროსი და ყოფილა. იგი გიორგი მეფის ასულია, რომელსაც რუსი ელჩები თხოულობდნე ბორის გოდუნოვის ძის თევდორესათვის. ეს ქორწინება არ შედგა. ლელა-ელენე თვით შაჰ-აბასს უთხოვია ცოლად და „ფათმან სულთან ბეგუმი“ დაურქმევია. შემდეგ ლელა შაჰ-აბასს ფეიქარ-ხანისათვის მიუცია. ეს მომხდარა მას შემდეგ, რაც შაჰმა ლუარსაბ მეფე გუდაბყალის ციხეში მოაშთობინა (1622), რადგანაც ამ აქტის შემდეგ შაჰი უკვე აღარ ენდობოდა ლელას. პარიზის ქრონიკა გვაუწყებს: „მეფე ლუარსაბ გულაბის ციხეში მშვილდის საბლით დაარჩვეს და ლუარსაბ მეფის და ფათმან სულთან ბეგუმ ქ. ენის სახლით გამოიყვანეს და ფეიქარ-ხანს მისცეს“. არჩილი და იოსებ თბილელი ადასტურებენ, რომ ფეიქარ-ხანის ცოლი ლელა ლუარსაბის და იყო. შემდეგ გიორგი სააკაძემ სცადა ელენე-ლელა წაერთმია ფეიქარ-ხანისათვის და ზურაბ ერისთავისატვის შეერთო, სპარსეთში განწირული მისი მეუღლის ნაცვლად, მაგრამ ბერი ეგნატაშვილის სიტყვით: „იგრძნა ფეიქარ ხან და წარვიდა გაქცეული და სდივეს ბარდამდი და ვერ მიეწივნენ“.
მკვლევარმა ლალი ძოწენიძემ მიაკვლია ვინმე ელენე ხანუმის სამიჯნურო ეპისტოლეებს და ამ ეპისტოლეების ანალიზის შედეგად გამოთქვა მოსაზრება, რომ ეპისტოლეების ავტორი ელენე ხანუმი იყო ლუარსაბის და და ელენე-ლელა, რომელიც ირანიდან სამიჯნურო ბარათებს უგზავნის ზურაბ ერისთავს.
კორნალი კეკელიძის აზრით გიორგი მეფეს არ ჰყოლია და თინათინი. ბერი ეგნატაშვილისა და ვახუშტის, ლუარსაბის და თინათინად მიუღიათ თეიმურაზის ასული თინათინი, რომელიც ცოლად ჰყოლია შაჰ-სეფი ყაენს, ხოლო შემდეგ მიუცია ლორისტანის ვალისათვის. მიხეილ საბინინს და ანტონ ფურცელაზის აზრით გიორგი მეფეს ჰყავდა სამი ქალიშვილი, რომელთაგან ერთს თინათინი ერქვა. ანტონ ფურცელაძის ცნობით, ეს თინათინი თავის ძმასთან — დავით ბატონიშვილთან ერთად გიორგი მეფეს გაუგზავნია ოსმალეთში დატყვევებულ სიმონ მეფის გამოსახსნელად. იქვე დარჩენილა და გარდაცვლილა. ფურცელაძის ცნობას ადასტურებს რუსული დიპლომატიური საბუთები. მეფე გიორგი X ეუბნებოდა რუსეთის ელჩებს, რომ ოსმალეთის ტყვეობაში მყოფ მამაჩემთან იმყოფებიან ჩემი შვილებიო. ამრიგად, ამ ცნობის მიხედვით, სტამბოლში ჩასულან გიორგი მეფის შვილები — დავითი და მისი და. დავითის შესახებ ცნობები მოიპოვება აღმოსავლურ და ევროპულ წყაროებში, მისი და თინათინი კი არსად ნახსენები არ არის.
მიხეილ სვანიძემ ყურადღება მიაქცია აღმოსავლური და ევროპული წყაროებში ცნობილ ქართველ დიპლომატ ქალს გულჩარას (ისკანდერ მუნში, ავგუსტინო ნანი, ანტონიო დი გოვეა, ჟ. ჰამერი), რომელიც მას სიმონ მეფის შვილიშვილად, გიორგი მეფის ასულად მიაჩნია. დავით ბატონიშვილთან ერთად გულჩარა უნდა იგულისხმებოდეს გიორგი მეფის სიტყვებში რუს ელჩებთან საუბრისას. იგი დავით ბატონიშვილთან ერთად ჩასულა სტამბოლში. ისკანდერ მუნშისა და ევროპული წყაროების ცნობით, იგი დაახლოვებია ახალგაზრდა სულთანის აჰმედ I-ის დედას, დაუმსახურებია მისი ნდობა და დიპლომატიური დავალებით ირანში გამგზავრებულა სიმონ მეფესთან ერთად. სულთანი სიმონ მეფის განთავისუფლების პირობად ირანტან ზავის დადებას მოითხოვდა. სიმონისა და გულჩარას მიზანი ირან-ოსმალეთის დაზავება იყო, მაგრამ რამდენი მე დღის შემდეგ სულტანმა გადაწყვეტილება შეცვალა, სიმონი უკან დააბრუნა და საპასუხისმგებლო მისია მთლიანად გულჩარას დაავალა. ეს მოხდა 1606 წლის გაზაფხულზე. შაჰმა პატივით მიიღო გულჩარა და 1555 წლის ირან-ოსმალეთის ზავის პირობების აღდგენა მოითხოვა. პოზიციებს არც ოსმალეთი თმობდა, ამიტომ მოლაპარაკება უშედეგო აღმოჩნდა, მაგრამ გულჩარა რამდენიმეჯერ გამგზავრებულა შაჰ-აბასთან მოსალაპარაკებლად. 1610 წელს, როცა ოსმალეთის ლაშქარმა შაჰ-აბასს ისევ შეუტია, შაჰმა კვლავ დაიწყო საზავო მოლაპარაკება. 1612 წლის 27 სექტემბერს ირანის დელეგაცია გულჩარას მონაწილეობით სტამბოლში ჩავიდა, რომლის დროსაც მან დიდი როლი ითამაშა ოსმალეთ-ირანის დაზავების საქმეში. ქართულ წყაროებში გულჩარას სახელით გიორგი მეფის ქალიშვილი არსად ჩანს, სავარაუდოდ გულჩარა იგივე თინათინია რომელსაც ბერი ეგნატაშვილი და ვახუშტი იხსენიებენ.
სქოლიო
კატეგორია:ქართლის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1606 კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
თეოდოსიოს III (ბიზანტია)
მინი|თეოდოსიოს III-ის მონეტა თეოდოსიოს III — ბიზანტიის იმპერატორი 715-717 წლებში.
თეოდოსიოსი საიმპერიო კარის დიდი საფინანსო მოხელე იყო. სამეფო ტახტზე ავიდა 715 წელს, როდესაც არმიის ერთმა ნაწილმა აჯანყების შედეგად დაამხო იმპერატორი ანასტასიოს II და ტახტზე ის აიყვანა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
თუთია
თუთია (Zincum; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, მეთორმეტე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეორე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, IIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 30, ატომური მასა — 65.38, tდნ — 419.53 °C, tდუღ — 907 °C, სიმკვრივე — 7.14 გ/სმ3. მყიფე გარდამავალი მოვარდისფრო-თეთრი ფერის ლითონი (ფერმკთალდება ჰაერზე, იფარება თუთიის ოქსიდის თხელი ფენით).
ისტორია
თუთიისა და სპილენძის შენადნობი — თითბერი — ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ საბერძნეთში, ძველ ეგვიპტეში, ინდოეთში (VII ს.), ჩინეთში (XI ს.). დიდი ხნის განმავლობაში ვერ ხერხდებოდა სუფთა ნივთიერების — თუთიის გამოყოფა. 1746 წელს ანდრეას სიგიზმუნდ მარგრაფმა შეიმუშავა წმინდა თუთიის მიღების ხერხი — მისი ჟანგის (ოქსიდის) გახურებით ნახშირთან ერთად უჰაერო სივრცეში თიხის ცეცხლგამძლე ჭურჭელში თუთიის ორთქლის შემდგომი კონდენსაციით მაცივრებში. სამრეწველო მოცულობით თუთიის გამოდნობა დაიწყო XVII საუკუნეში.
სახელწოდების წარმოშობა
სიტყვა «ცინკუმი» პირველად გვხვდება პარაცელსის შრომებში, რომელმაც უწოდა ამ ლითონს «zincum» ან «zinken» წიგნში Liber Mineralium II. ეს სიტყვა ალბათ მომდინარეობს სიტყვა Zinke-დან, რომელიც ნიშნავს «კბილანას» (ლითონური თუთიის კრისტალები ჰგავს ნემსებს).
ბუნებაში
თუთიის ყველაზე გავრცელებული მინერალია — სფალერიტი. მინერალის ძირითადი კომპონენტია — თუთიის სულფიდი ZnS, ამ მინერალში სხვადასხვაგვარი მინარევები ამ ნივთიერებას აძლევს სხვადასხვაგვარ ელფერს. სწორედ ამიტომ ამ მინერალს უწოდებენ მატყუარა თუთიას. მატყუარა თუთიას თვლიან პირველად მინერალად, საიდანაც წარმოიქმნებოდა თუთიის ყველა სხვა მინერალი: სმიტსონიტი ZnCO3, ცინკიტი ZnO, კალამინი 2ZnO · SiO2 · Н2O. ალთაის მთებში ხშირად გვხვდება ზოლებიანი მადანი — მატყუარა თუთიისა და შპატის ნარევი.
დედამიწის ქერქში მასის მიხედვით თუთიის შემცველობა არის — 8,3%, ამოფრქვეულ ქანებში მისი შემცველობა შედარებით მეტია (1,3%), ვიდრე მჟავე ნიადაგებში (6%). ცნობილია თუთიის 66 მინერალი, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია — ცინკიტი, სფალერიტი, ვილემიტი, კალამინი, სმიტსონიტი, ფრანკ-ლინიტი ZnFe2O4. თუთია — ენერგიული წყლის მიგრანტია, განსაკუთრებულად დამახასიათებელია მისი მიგრაცია თერმულ წყლებში ტყვიასთან ერთად. ამ წყლებიდან ილექება თუთიის სულფიდები, რომელსაც გააჩნია სამრეწველო მნიშვნელობა. თუთია ასევე ენერგიულად მიგრირებს გრუნტის წყალქვეშა წყლებში, მის მთავარ დამლექავს წარმოადგენს H2S, უფრო ნაკლებ როლს ასრულებს თიხით სორბცია და სხვა პროცესები. თუთია — მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ელემენტია, ცოცხალ ნივთიერება შეიცავს საშუალოდ 5% თუთიას, თუმცა არის ორგანიზმი-კონცენტრატები (მაგალითად, ზოგიერთი სახის ია).
საბადოები
თუთიის საბადოები ცნობილია ავსტრალიაში და ბოლივიაში.
მიღება
თუთია ბუნებაში როგორც თვითნაბადი ლითონი არ გვხვდება. თუთიას მოიპოვებენ პოლიმეტალური მადნებიდან, რომლებიც შეიცავს 1-4 % Zn სულფიდის სახით, ასევე Cu, Pb, Ag, Au, Cd, Bi. მადანს ამდიდრებენ სელექტური ფლოტაციით, რის შედეგადაც იღებენ თუთიის და მასთან ერთად ტყვიის, სპილენძის, და ზოგჯერ პირიტის კონცენტრატებს. თუთიის კონცენტრატს მოწვავენ ღუმელებში, სადაც თუთიის სულფიდები გადაჰყავთ ოქსიდში ZnO; ამასთან წარმოქმნილი გოგირდოვანი აირი SO2 იხარჯება გოგირდმჟავის წარმოებისთვის. ZnO ოქსიდიდან სუფთა თუთიას მიიღებენ ორი ხერხით. პირომეტალურგიული (დისტილაციური) ხერხით, რომელიც თავიდანვე იყო მიღებული, გახურებულ გამომწვარ კონცენტრატს ღუმელში მარცვლოვან სტრუქტურამდე ამყოფებენ, ხოლო შემდეგ აღადგენენ ნახშირით ან კოქსით 1200—1300 °C-ზე: ZnO + С = Zn + CO. ამ დროს წარმოქმნილი ლითონის ორთქლს აკონდენსირებენ და ასხამენ. თავიდან აღდგენას აწარმოებდნენ გამომწვარი თიხის რეტორტებში, რომელსაც ხელით ემსახურებოდნენ, მოგვიანებით დაიწყეს ვერტიკალური მექანიკური კარბორუნდის რეტორტების გამოყენება, შემდგომში — ელექტრო ღუმელები; ტყვია-თუთიის კონცენტრატებიდან თუთიას მიიღებენ ელექტრო ღუმელებში. მწარმოებლობა თანდათანობით იზრდებოდა მაგრამ იზრდებოდა მინარევებიც 3 %-მდე, მათ შორის ძვირადღირებული კადმიუმიც. დისტილაციურ თუთიას წმინდავენ ლიკვაციით (ანუ თხევადი ლითონის რკინისა და ტყვიის გამოყოფით 500 °C-ზე), სადაც აღწევენ 98,7 %-იან სიწმინდეს. უფრო რთული და ძვირი გაწმენდის რექტიფიკაციის გამოყენების შემთხვევაში უფრო წმინდა 99,995 %-იან თუთიას იძლევა კადმიუმის გამოყოფის საშუალებას.
თუთიის მიღების ძირითადი ხერხია — ელექტროლიტური (ჰიდრომეტალურგიული) ხერხი. გახურებულ გამომწვარ კონცენტრატს ამუშავებენ გოგირდმჟავათი; მიღებულ სულფატურ ხსნარს წმენდენ მინარევებისაგან და აბაზანებში ახდენენ მის ელექტროლიზს. თუთია ჯდება ალუმინის კათოდზე, საიდანაც მას ყოველდღე აცილებენ და ადნობენ ინდუქციურ ღუმელებში. ჩვეულებრიბ ელექტროლიტური თუთიის სიწმინდეა 99,95 %, კონცენტრატიდან მისი გამოყოფის პროცენტია (ნარჩენების გადამუშავების გათვალისწინებით) 93-94 %. წარმოების ნარჩენებისაგან მიიღებენ თუთიის სულფატს, Pb, Cu, Cd, Au, Ag; ასევე ზოგჯერ In, Ga, Ge, Tl.
მინი|200პქ|თუთია
ფიზიკური თვისებები
სუფთა სახით თუთია - საკმაოდ პლასტიკური მოვერცხლისფრო-თეთრი ლითონია. გააჩნია ჰექსაგონალური მესერი რომლის პარამეტრებია а = 0,26649 ნმ, с = 0,49431 ნმ, სივრცული ჯგუფი - P 63/mmc, Z = 2. ოთახის ტემპერატურის პირობებში მყიფეა, თუთიის ფირფიტის გადაღუნვისას ისმის კრისტალიტების ხახუნის ტკაცანი (ჩვეულებრივ უფრო მაღალია, ვიდრე «კალის ძახილი»). 100—150 °C-ის დროს თუთია პლასტიკურია. მინარევები, თუნდაც უმნიშვნელო მკვეთრად ზრდის თუთიის სიმყიფეს. თუთიაში საკუთარი მუხტის მატარებლების კონცენტრაციაა 13,1 მ−3
მინი|200პქ|მარცხნივ|თუთიის სტრუქტურა ვიზუალურად
ქიმიური თვისებები
ჰაერზე თუთია იფარება ოქსიდის ZnO-ს თხელი ფენით. ძლიერი გახურებისას იწვის ამფოტერული თეთრი ფერის ოქსიდის ZnO-ს წარმოქმნით:
თუთიის ოქსიდი რეაგირებს როგორც მჟავეების ხსნარებთან:
ZnO + 2HNO3 = Zn(NO3)2 + H2O
ისე ტუტეების ხსნარებთან:
ZnO + 2NaOH = Na2ZnO2 + Н2О,
Zn + 2HCl = ZnCl2 + H2↑,
Zn + H2SO4(გაზავ.) = ZnSO4 + H2↑
და ტეტეების ხსნარებთან:
ჰიდროქსოცინკატების წარმოქმნით. ძალიან წმინდა თუთია მჟავეებისა და ტუტეების ხსნარებთან არ რეაგირებს. ურთიერქმედება იწყება სპილენძის სულფატის CuSO4 ხსნარის რამდენიმე წვეთის დამატებით.
გახურებისას თუთია რეაგირებს ჰალოგენებთან ჰალოგენიდების წარმოქმნით ZnHal2. ფოსფორთან თუთია წარმოქმნის ფოსფიდებს Zn3P2 და ZnP2. გოგირდთან და მის ანალოგებთან — სელენთან და ტელურთან - სხვადასხვაგვარ ჰალკოგენიდების წარმოქმნით, ZnS, ZnSe, ZnSe2 და ZnTe.
წყალბადთან, აზოტთან, ნახშირბადთან, სილიციუმთან და ბორთან თუთია უშუალოდ არ რეაგირებს. ნიტრიდს Zn3N2 მიიღებენ თუთიისა და ამიაკის ურთიერთქმედებით 550—600 °C ტემპერატურის პირობებში.
წყლის ხსნარებში თუთიის იონები Zn2+ წარმოქმნიან აკვაკომპლექსებს [Zn(H2O)4]2+ და [Zn(H2O)6]2+.
მინი|200პქ|თუთიის სახურავები
გამოყენება
წმინდა ლითონური თუთია გამოიყენება კეთილშობილი ლითონების აღსადგენად, რომლებსაც იღებენ მიწისქვეშა გატუტებით (ოქრო, ვერცხლი). ამას გარდა, თუთია გამოიკენება ვერცხლისა და ოქროს გამოსაყოფად (და სხვა ლითონების) შავი ტყვიიდან, თუთიის ინტერმეტალიდების სახით ვერცხლთან და ოქროსთან (ე.წ. «ვერცხლის ქაფი»), რომელიც შემდგომ მუშავდება აფინაჟის ჩვეულებრივი მეთოდებით.
გამოიყენება ფოლადის დასაცავად კოროზიისაგან (მექანიკური ზემოქმედებისაგან თავისუფალი ზედაპირების მოთუთიება, ან მეტალიზაცია — ხიდებისათვის, ტანკების, მეტალოკონსტრუქციებში).
თუთია გამოიყენება როგორც უარყოფითი ელექტროდის მასალა დენის ქიმიურ წყაროებში, ანუ ბატარეებში და აკუმულატორებში, მაგალითად: მანგანუმ-თუთიის ელემენტი, ვერცხლი-თუთიის აკუმულატორი (ემძ 1,85 ვ, 150 ვტ·სთ/კგ, 650 ვტ·სთ/დმ³, მცირე წინაღობა და კოლოსალური განმუხტვის დენი) ვერცხლისწყალი-თუთიის ელემენტი (ემძ 1,35 ვ, 135 ვტ·სთ/კგ, 550—650 ვტ·სთ/დმ³), ქრომ-თუთიის ელემენტი, თუთია-ქლორვერცხლის ელემენტი, ნიკელ-თუთიის აკუმულატორი (ემძ 1,82 ვოლტი, 95—118 ვტ·სთ/კგ, 230—295 ვტ·სთ/დმ³), ტყვია-თუთიის ელემენტი, თუთია-ქლორის აკუმულატორი, თუთია-ბრომის აკუმულატორი და სხვა.
ძალიან მნიშვნელოვანია თუთიის როლი თუთია-ჰაერის აკუმულატორებში, რომლებიც გამოირჩევიან კამაოდ მაღალი კუთრი ენერგოტევადობით. ისინი პერსპექტიულნი არიან ძრავების დასაქოქად (ტყვიის აკუმულატორი — 55 ვტ·სთ/კგ, თუთია-ჰაერის — 220—300 ვტ·სთ/კგ) და ელექტრომობილებისათვის (გარბენი 900 კმ-მდე).
თუთია შედის ბევრი სარჩილავი მასალის შემადგენლობაში მათი დნობის ტემპერატურის დასაწევად.
თუთიის ჟანგი ფართოდ გამოიყენება მედიცინაში როგორც ანტისეპტიკური საშუალება და ანთების საწინააღმდეგო საშუალება. ასევე თუთიის ჟანგი გამოიყენება საღებავების — თუთიის მათეთრებელის წარმოებისათვის.
თუთია — თითბერის მნიშვნელოვანი შემადგენელი კომპონენტია. თუთიის ალუმინის და მაგნიუმის შენადნობები (თამ, ZAMAK) შედარებით მაღალი მექანიკური და ძალიან მაღალი სამსხმელო თვისებებით ფართოდ გამოიყენება მანქანათმშენებლობაში ზუსტი ჩამოსხმისათვის. კერძოდ, იარაღის წარმოებაში, შენადნობიდან ZAMAK (-3, -5) ზოგჯერ ასხამენ ფისტოლეტის ჩამკეტს, განსაკუთრებულად გათვლილს სუსტ ან ტრავმატულ ვაზნებზე. ასევე თუთიის შენადნობებისგან ასხამენ ყველანაირ ტექნიკურ ფურნიტურას, როგორიცაა ავტომობილის სახელურები, კარბურატორის კორპუსები, მასშტაბური მოდელები და სხვადასხვაგვარი მინიატურები, ასევე სხვა ნაკეთობებისათვის, რომლებიც საჭიროებენ ზუსტ ჩამოსხმას დასაშვები სიმტკიცის პირობებში.
თუთიის ქლორიდი — მნიშვნელოვანი ფლუსია ლითონის მასალების სარჩილავად და კომპონენტია ფიბრის წარმოებაში. მინი|200პქ|თუთიის გერმანული მონეტები თუთიის სულფიდი გამოიყენება დროებითი ქმედების ლუმინოფორების და სხვადასხვაგვარი ლუმინესცენტების (ZnS და CdS-ის ნარევის საფუძველზე) სინთეზისათვის. თუთიისა და კადმიუმის სულფიდების საფუძველზე არსებობს ლუმინოფორები, რომლებიც გამოიყენება ელექტრონულ მრეწველობაში მოქნილი მნათი პანელების და ეკრანების დამზადებაში როგორც ელექტროლუმინოფორები.
ხემხო
ხემხო, ხემხუ — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან.
თუთია
გამოყენება
თუთიის ტელურიდი, სელენიდი, ფოსფიდი და სულფიდი - ფართოდ გამოიყენება ნახევარგამტარებში.
ხემხო
სამეგრელოში შემორჩენილია ამ ჯიშისადმი მიძღვნილი ლექსის ფრაგმენტი: „ხემხუაიე — ხვავრიელი, ჩქინი მარანი — ეფშა ოდა, ტერეფიში — ცარიელი!“ („ხემხუ — ხვავრიელი, ჩვენი მარანი — სავსე ოდა, მტრებისა კი — ცარიელი!“).
Polyrhachis laboriosa
Polyrhachis laboriosa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
თუთია
გამოყენება
თუთიის სელენიდი გამოიყენება ძალიან დაბალი შთანთქმის კოეფიციენტის მქონე ოპტიკური მინის დასამზადებლად საშუალო ინფრაწითელ დიაპაზონში, მაგალითად ნახშირორჟანგის ლაზერებში.
ხემხო
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი შეუფერავია, სასიამოვნო და ტკბილი გემოთი.
ხემხო საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190-195 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 142 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7-9.0 გ/ლ-ს.
თუთია
გამოყენება
თუთიის სხვადასხვა გამოყენებაზე მოდის:
ხემხო
ბოტანიკური აღწერა
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
თუთია
მსოფლიო წარმოება
მსოფლიოში თუთიის წარმოება 2009 წელს შეადგინა 11,277 მლნ ტ, რაც 3,2 %-ით ნაკლებია ვიდრე 2008 წ.
თუთიის მწარმოებელი ქვეყნების სია 2006 წელს («აშშ-ის გეოლოგიური კვლევების» საფუძველზე) :
ბიოლოგიური როლი
თუთია:
კვების პროდუქტებში თუთიის შემცველობა
პროდუქტებს შორის რომლებსაც ადამიანი იყენებს საკვებად, ყველაზე მეტ თუთიას შეიცავს — ხამანწკა. თუმცა გოგრა, კვახი თუთიას შეიცავს 26 %-ით ნაკლებს ვიდრე ხამანწკა. მაგალითად, თუკი შეჭამთ 45 გრამ ხამანწკას ადამიანი მიიღებს იმდენივე თუთიას, რამდენსაც შეიცავს 60 გრამი გოგრის თესლი. პრაქტიკულად ყველა პურის მარცვლეული შეიცავს თუთიის საკმარის რაოდენობას და ადვილად ათვისებად ფორმაში. ამიტომაც, ადამიანის ორგანიზმის ბიოლოგიურ მოთხოვნილებას თუთიაზე მთლიანად აკმაყოფილებს მარცვლეული კულტურების მოხმარება კვებაში.
თუთიის შემცველობა:
თუთიის დეფიციტის ძირითადი გამოვლინება
თუთიის ნაკლებობა ორგანიზმში იწვევს მთელ რიგ ფუნქციის მოშლილობას. მათ შორის გაღიზიანებას, მოთენთილობას, დაღლილობას, მეხსიერების დაკარგვას, დეპრესიულ მდგომარეობას, თვალთახედვის დაქვეითებას, სხეულის მასის შემცირებას, ზოგი ელემენტის დაგროვებას ორგანიზმში (რკინის, სპილენძის, კადმიუმის, ტყვიის), ინსულინის დონის დაწევას, ალერგიულ დაავადებებს, ანემიას და სხვას.
ტოქსიკურობა
ZnSO4-ით მოწამლვა იწვევს სისხლის ანემიას, ზრდის შეფერხებას და უშვილობას.
თუთიის ოქსიდით მოწამლვა ხდება მისი ორთქლის ჩასუნთვის გამო. ის ვლინდება პირში მოტკბო გემოს გაჩენით, აპეტიტის დაქვეითებით ან სრული გაქრობით, ძლიერი წყურვილით. ჩნდება დაღლილობა, მოთენთილობა, მკერდის არეში შებოჭვა დაწოლითი ტკივილით, მძინარობა და მშრალი ხველა.
ნიკიფორე III ბოტანიატე
ნიკიფორე III ბოტანიატე (დ. დაახლ. 1002 — გ. 1 აპრილი, 1081, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 1078–1081 წლებში.
ბიოგრაფია
ნიკიფორე ბოტანიატე თავის წინაპრებად რომაელ პატრიციუსებს ფაბიუსებს ასახელებდა. იგი ბიზანტიის არმიის სარდალი იყო მცირე აზიაში, როცა 1078 წელს იმპერატორ მიხეილ VII დუკას აუჯანყდა. თურქ-სელჩუკთა მხირდან უმოქმედობით ზურგგამაგრებულმა ნიკიფორემ გაილაშქრა ნიკეაზე, სადაც მან თავი იმპერატორად გამოაცხადა. დასავლეთში ამ დროს აჯანყდა მეორე სარდალი ნიკიფორე ბრიენი. ბიზანტიელმა არისტოკრატიამ და სამღვდელოებამ მხარი ბოტანეატესს დაუჭირა, რომელმაც ტახტზე ასვლისთანავე ცოლად შეირთო მიხეილ VII-ის მეუღლე მარიამ ბაგრატიონი, საქართველოს მეფის გიორგი II-ის და.
ბოტანეატემ ალექსი კომნენოსის დახმარებით შეძლო დაემარცხებინა ნიკიფორე ვრიენიოსი და მისი მომხრეები და გამაგრებულიყო ტახტზე. თუმცა მცირე აზიაში შემოჭრილ თურქებთან ომში მარცხი განიცადა და ვერ შეძლო მათი განდევნა იმპერიის მიწებიდან.
მომდევნო წლებში ბოტანეატესს უკვე თვით ალექსი კომნენოსი გადაექცა ტახტის კონკურენტად, რომლის გავლენამაც არმიის რიგებში საგრძნობლად იმატა. 1081 წელს ალექსიმ ნიკიფორე ბოტანიატე ტახტიდან ჩამოაგდო და იძულებით ბერად აღკვეცა მონასტერში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული  1002 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1081 კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
მიუნხენი
მიუნხენი (München, Minga) — ბავარიის თავისუფალი მხრის დედაქალაქი. 1,35 მილიონი მაცხოვრებლით მიუნხენი ბავარიის უდიდესი და გერმანიის სიდიდით მესამე ქალაქია ბერლინისა და ჰამბურგის შემდეგ. ითვლება ქვეყნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ეკონომიკურ, სატრანსპორტო და კულტურულ ცენტრად. მიუნხენს გააჩნია თავისუფალი ქალაქის სტატუსი და წარმოადგენს ზემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ცენტრს.
ისე
ისე (伊勢市, 1955 წლამდე — უძიიამადა) — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, მიეს პრეფექტურაში, უბის ნაპირზე. 123 783 მცხოვრები (2019). იაპონელთა სალოცავი ადგილი. ისე-სიმის ეროვნული პარკი.
მიუნხენი
ისტორია
მიუნხენის ადგილზე დასახლება VIII სუაკუნიდან იყო. 1158 წელს ბავარიის ჰერცოგმა ჰაინრიხ ლომმა მას ქალაქის უფლება უბოძა. XIII სუაკუნიდან 1871 წლამდე იყო ბავარიის დედაქალაქი. XVI საუკუნეში გახდა გერმანიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კულტურული ცენტრი. ოცდაათწლიანი ომის დროს ოკუპირებული იყო შვედების, ხოლო ესპანეთის მემკვიდრეობის ომის დროს ავსტრიის ჯარების მიერ. 1871 წლიდან ბავარიასთან ერთად შევიდა გერმანიის იმპერიაში. 1923 წლის ნოემბერში მიუნხენში მოეწყო ლუდის პუტჩი. 1933 წლამდე მიუნხენში იყო ნაცსტური პარტიის შტაბ-ბინა. 1938 წელს აქ მოაწერეს ხელი მიუნხენის შეთანხმებას. 1945-1949 წლებში შედიოდა გერმანიის ოკუპაციის ამერიკულ ზონაში.
ისე
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
მიუნხენი
ადმინისტრაციული დაყოფა
1992/96 წლებში ქალაქის ახალი დაყოფის მიხედვით ქალაქი შემდეგ 25 რაიონად იყოფა:
მოსახლეობა
მარცხნივ|thumb|270px| მიუნხენის მოსახლეობის ზრდის დინამიკა
სპორტი
left|thumb|250px|[[მიუნხენის ოლიმპიური სტადიონი]] მიუნხენში ჩატარებული ყველაზე დიდი სპორტული ღონისძიება იყო მიუნხენის ზაფხულის ოლიმპიადა 1972 წელს.
ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობს ზაფხულის 1972 წლის ოლიმპიადასთვის აშენებული ოლიმპიური პარკი.
ისტორიული ძეგლები
ისტორიული ძეგლებიდან აღსანშნავია გვიანდელი გოთიკური ფრაუენკირზე (1466-1492), გვიანდელი რენესანსული სანქტ-მიხაელსკირზე (1583-1597), ბაროკოული თეატინერკირხე (1633-1767), ძველი რატუშა (1470), ნიმფენბურგის სასახლე (1663-1728), გლიპტოთეკა (1816-1830), ძველი პინაკოთეკა (1826-1836), ახალი რატუშა (1867-1908), ხელოვნების სახლი (1933-1937), XX საზაფულო ომიპიური თამაშების ნაგებობათა კომპლექსი (1968-1972).
რესურსები ინტერნეტში
მიუნხენის ოფიციალური საიტი
ფეროზ ხან ნუნი
ფეროზ ხან ნუნი (ურდუ ملک فیروز خان نون‎) — პაკისტანელი სახელმწიფო მოღვაწე. პაკისტანის მე-7 პრემიერ მინისტრი.
ბიოგრაფია
ფეროზ ხან-ნუნი დაიბადა პენჯაბის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ოჯახში, 1893 წელს. დაწყებითი განათლება ლაჰორში მიიღო, შემდეგაც სწავლა ლონდონში ოქსფორდის უნივერსიტეტში განაგრძო. 1917-1926 წლებში მსახურობდა ლაჰორის უმაღლეს სასამართლოში. ამის შემდეგ ფეროზმა გადაწყვიტა საკუთარი ძალები ეცადა პოლიტიკაში. იგი  დაინიშნა ჯანდაცვისა და განათლების მინისტრად პენჯაბის მინისტრთა კაბინეტში. 1936-1941 წლებში გახლდათ ლონდონში ინდოეთის უმაღლესი კომისარი. 1941 წელს შეუერთდა ვიცე-მეფის აღმასრულებელ საბჭოს და თანამდებობა 1945 წლამდე შეინარჩუნა. ამავდროულად, 1942 წლიდან 1945 წლამდე მუშაობდა ბრიტანეთის ინდოეთის თავდაცვის მინისტრად. ფეროზ ხან-ნუნი იყო პირველი ინდოელი, რომელმაც ბრიტანეთის მმართველობის ქვეშ დაიკავა ასეთი პრესტიჟული თანამდებობები.
ნადიმი (პლატონი)
ნადიმი (Συμπόσιον) — პლატონის ფილოსოფიური ტექსტი, თარიღდება ძვ. წ. 385–380. იგი მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა სიყვარულის გენეზისი, მიზანი და ბუნება.
ფეროზ ხან ნუნი
ბიოგრაფია
1947 წლის ოქტომბერში მუჰამედ ალი ჯინამ  ფეროზ ხან ნუნი ელჩად დანიშნა მუსლიმური სამყაროს ზოგიერთ ქვეყანაში. დანიშვნის მიზანი მუსულიმურ ქვეყნებთან კონტაქტის დამყარება იყო. ფეროზ ხან-ნუნი გახლდათ პაკისტანის მთავრობის მიერ საზღვარგარეთ გაგზავნილი პირველი ოფიციალური პირი მისიის დელეგაციის სათავეში. მისიის მიზანი იყო მუსლიმური ქვეყნებისთვის პაკისტანის შიდა პრობლემების გაცნობა და მოძმე ქვეყნებისგან მორალური და ფინანსური მხარდაჭერის მოპოვება. ფეროზმა წარმატებით გაართვა თავი დავალებას.
ნადიმი (პლატონი)
სიყვარული განიხილება ხალხის მიერ, რომელიც ნადიმზე, იგივე სიმპოზიუმზე, სიტყვით გამოდის. თითოეული ადამიანი ვალდებულია შეასხას სიყვარულს (ეროსს) ხოტბა. ნადიმი ტრაგიკოს აგატონის სახლში, ათენში მიმდინარეობს. სოკრატე თავის გამოსვლაში ამტკიცებს, რომ სიყვარულის უმაღლესი მიზანია გახდე ფილოსოფოსი, უფრო ზუსტად სიბრძნის მოყვარული. სოციალურმა ისტორიკოსება დიალოგი გამოიყენეს წყაროდ, რათა ნათელი მოეფინათ ძველი ათენის ცხოვრებისათვის, განსაკუთრებით სექსუალური ჩვევებისთვის და ნადიმისთვის, როგორც ინსტიტუტისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლატონის დიალოგები
ფეროზ ხან ნუნი
პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
1958 წლის პაკისტანის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ,  ფეროზ ხან-ნუნი ჩამოშორდა  პოლიტიკას და გახდა პოლიტიკური მწერალი. მან დაწერა ხუთი წიგნი ინდოეთის ისტორიაზე და პაკისტანის სამართლისა და პოლიტიკის საკითხებზე.
ფეროზ ხან ნუნი დაქორწინებული იყო   ავსტრიელ ვიქარ-უნ-ნისა ნუნზე, რომელიც პროფესიით   გახლდათ სოციალური მუშაკი და გამოჩენილი პოლიტიკოსი. იგი გარდაიცვალა 1970 წლის 7 დეკემბერს მისი საგვარეულო სოფელ ნურპურ ნოუნში, სარგოდას რაიონში. დაკრძალულია იქვე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:პაკისტანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:პაკისტანის პრემიერ-მინისტრები
წ
წ, ⴜ, Ⴜ, Წ (წილი) — ქართული ანბანის ოცდამეცხრე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთორმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ აბრუპტივი სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხიათასს (4000).
მოხაზულობა
წ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრეების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი VIII საუკუნეში რკალურ ფორმებს იძენს. წ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. იგი მხედრულში მომრგვალებული ფორმისაა და ზედა სამ ხაზში იწერება.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
არდგმული
არდგმული — სვეტებზე დაყრდნობილი, თავხე-ნივნივებით გაწყობილი, ნამჯით დახურული ღია ნაგებობა, რომელსაც პურეულის ლეწვის დროს დგამდნენ კალოსთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
ტეკილა
მინი|800 x 600px|ტეკილა. ტეკილა — რეგიონალური სპეციფიკური სასმელი, რომელიც ცისფერი აგავის დისტილაციით მიიღება. ტეკილას ისტორია VIII საუკუნეში იღებს სათავეს, როდესაც ინდიელების ერთ-ერთმა ტომმა აგავისგან, პულკეს რძისფერი, ქაფიანი, 4-დან 6 გრადუსამდე სიძლიერის წვენის გაკეთება ისწავლა. ლეგენდის თანახმად, ინდიელებმა პულკეს დამოუკიდებლად კი არ მიაკვლიეს, არამედ ამაში ღმერთი დაეხმარათ. აგავის ნაყოფს მეხი დაეცა და იგი ორ ნაწილად გააპო, მისი გულიდან ნექტარი გადმოიღვარა. მექსიკელებმა არაფერი იცოდნენ იმის შესახებ, რომ ამ მცენარეში „ღმერთის წყალობა“ იმალებოდა. როგორც კი ამის შესახებ შეიტყვეს, ნექტარის გამოყენება დაიწყეს. დროთა განმავლობაში ჩვეულებრივი წვენი სასმელად იქცა. მოგვიანებით, აგავა 400 მკერდიან ქალღმერთთან მაიაელთან გააიგივეს, ხოლო მის მთავარ ვაჟად ომე ტოჩტლი შერაცხეს, რომელსაც სასმელის, პულკეს ღმერთად მიიჩნევდნენ. დიდი ხნის განმავლობაში პულკე ერთადერთ მექსიკურ ალკოჰოლურ სასმელს წარმოადგენდა. ეს იქამდე გრძელდებოდა, ვიდრე ესპანელებმა სპირტის გამოხდის ევროპული ტექნოლოგიები არ შემოიტანეს.
პირველად მესკალი-აგავის ტკბილი წვენის გამოხდის შედეგად მიღებული პროდუქტი, 1521 წელს აწარმოეს. ტეკილას მამად ისტორიამ დონ პედრო-სანჩეს-დე-ტაგლი ალტამირის მარკიზი შერაცხა, რომელმაც 1600 წელს ტეკილას პირველი ქარხანა დააარსა. სასმელის პოპულარობა სწრაფი ტემპით იზრდებოდა, უკვე 1608 წელს ადგილობრივმა მმართველებმა შემოიღეს სპეციალური გადასახადი ამ სასმელით ვაჭრობისთვის. XVIII საუკუნეში ტეკილა მნიშვნელოვან საექსპორტო სასმელად იქცა, რომლის წარმოებასაც ესპანეთის მეფე აკონტროლებდა. პირველი მწარმოებელი, რომელმაც 1795 წელს მიიღო ლიცენზია ტეკილას ოფიციალური წარმოებისთვის, ხოსე-მარია-კურვო. მარკა „Jose Cuervo“ ცოცხალია და უძველესად ითვლება. ამ სასმელისთვის ოქროს ხანად XIX საუკუნის დასაწყისი იქცა, როდესაც იგი ამერიკელებმა აღიარეს, ხოლო მწარმოებლებმა მისი ევროპაში ექსპორტი დაიწყეს. იქამდე მესკალისა და ტეკილას ერთმანეთისგან გამოყოფა მოხდა. ისევე, როგორც ნამდვილი შამპანური მხოლოდ შამპანის პროვინციაში მზადდება, ტეკილად წოდების უფლება მესკალის სახელს დაუკავშირდა, რომელსაც ხალისკოს შტატში, ქალაქ ტეკილას მიდამოებში აწარმოებდნენ. არსებობს ე.წ. ცისფერი აგავა, რომელიც 8-10 წელს აღწევს და სიცოცხლეში ერთხელ ყვავის. მის შუაგულში განთავსებულ ტკბილ სითხეს ხდიან და ფილტრავენ. სწორედ ამის შემდეგ იწყება ტეკილას განსაზღვრულ სტანდარტებად დაყოფა.
ბაიაზიდ ანსარი
ბაიაზიდ ანსარი (ზედმეტი სახელი: ფირ როშანი — როშანთა უხუცესი; ქალაქ ჯალანდარში) (დ. 1525 — გ. 1585) — ავღანელი პოეტი. მუსლიმური რელიგიური სექტის - როშანის დამაარსებელი. ხელმძღვანელობდა ანტიფეოდალურ მოძრაობასა და დიდი მონღოლების წინააღმდეგ ავღანეთში ტომების განმათავისუფლებელ ბრძოლას. ბაიაზიდ ანსარის და მისი მიმდევრების დამსახურებაა ავღანეთის ლიტერატურაში დემოკრატიული ტენდენციების განვითარება. მისი წიგნი „ბედნიერების მაცნე“ დაწერილია რელიგიური ქადაგებების სახით — გარითმული პროზით პუშტუ ენაზე. ბაიაზიდ ანსარის ძირითადი, ისლამის დოგმების საწინააღმდეგო დებულებაა: ღმერთი ყველგან სუფევს; ღვთის წინაშე ყველა ადამიანი თანასწორია და მათ ბედნიერების მოსაპოვებლად ამ ქვეყნადვე უნდა იბრძოლონ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1525 კატეგორია:გარდაცვლილი 1585 კატეგორია:ავღანელი მწერლები კატეგორია:ავღანეთის ისტორია
ღრმა ყელი (საიდუმლო მასალები)
ღრმა ყელი (Deep Throat) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების მეორე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 17 სექტემბერს.
სიუჟეტი
აიდაჰოში განლაგებულ ავიაბაზასთან მდებარე სახლიდან ქრება რობერტ ბუდაჰასი. თვეების შემდეგ მისი მეუღლე ხვდება მალდერსა და სკალის და სთხოვს საქმის გამოძიებას. წასვლის წინ მალდერს ხვდება იდუმალი მამაკაცი, რომელიც შემდეგ ცნობილი ხდება 'ღრმა ყელის' სახელით. ის აფრთხილებს ფოქსს, თავი შორს დაიჭიროს ამ საქმისგან. ფოქსი აღმოაჩენს, რომ მისი ტელეფონი ისმინება.
აიდაჰოში ჩასული მალდერი მიდის ახლოს ავიაბაზასთან და თავად იხილავს ამოუცნობ მფრინავ ობიექტებს. ფოქსი და დანა გაიცნობენ ორ ახალგაზრდას, რომლებიც ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ ბაზის თავზე მართლა ჩნდებიან მფრინავი ობიექტები. დახურულ ზონაში შეპარულ მალდერს იჭერენ, უშლიან მეხსიერების იმ ნაწილს, რომელიც დაკავშირებულია ამ ზონაზე მის ვიზიტთან და, სკალის ძალისხმევით, უკან აბრუნებენ. ვაშინგტონში დაბრუნებისას მალდერი კიდევ ერთხელ ხვდება 'ღრმა ყელს'.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საიდუმლო მასალების ეპიზოდები (სეზონი 1)
Episodi di X-Files (prima stagione)
ზაქარია რიტორი
ზაქარია რიტორი (დ. დაახლ. 482 — გ. დაახლ. 560) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი და საეკლესიო მოღვაწე. იყო მონოფიზიტური მიმდინარეობის წარმომადგენელი. იცავდა ღმერთის მარადიულობის, ტრანსცენდენტობისა და ღმერთის მიერ ქვეყნის დროში შექმნის იდეას, რომელიც მიმართული იყო იმ დროს გავლენიანი ნეოპლატონიზმის წინააღმდეგ.
ბიოგრაფია
დაიბადა მაიუმასში, მისი მამის სახლი მდებარეობდა მაიუმასის ეპისკოპოსის, პეტრე იბერის მონასტრის მახლობლად. 482-489 წლებში სწავლობდა ალექსანდრიაში, ხოლო შემდეგ გადავიდა ბეირუთში სამართლის შესასწავლად. ჯერ კიდევ ალექსანდრიაში ჩამოყალიბდა აქტიურ ქრისტიანად. მანუტინში მონაწილეობდა ღმერთების კერპების დამმსხვრევაში. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა პეტრე იბერის წრემ, ისე, რომ ბერად აღკვეცასაც ფიქრობდა. ბეირუთში სწავლის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. ზენონის იმპერატორობის დროს გადასახლდა კონსტანტინოპოლში და დაიწყო ვექილობა. 527 წლის დოკუმენტით ის კვლავ ვექილად იხსენიება. 536 წელს ის უკვე მიტილენის ეპისკოპოსის სტატუსით მონაწილეობდაკონსტანტინოპოლის სინოდში. ამის შემდეგ ზაქარიას შესახებ ცნობები არღა მოიპოვება. 553 წელს სინოდში მიტილენის წარმომადგენელი უკვე მიტროპოლიტი პალადი იყო.
ნაშრომები
„საეკლესიო ისტორია“ შეიცავს ბიზანტიის ისტორიის საყურადღებო ცნობებს 436 წლიდან 491 წლამდე. „საეკლესიო ისტორიამ“ შემოინახა უაღრესად საყურადღებო ცნობები პეტრე იბერის შესახებ, რომელიც მას მიაჩნია იმ დროის უდიდეს და უმნიშვნელოვანეს პიროვნებად. „საეკლესიო ისტორია“ ზაქარია რიტორის სახელით გამოიცა, თუმცა მთლიანად მას არ ეკუთვნის. ის დაწერილი იყო ბერძნულად, თუმცა ბერძნული ორიგინალი დაკარგულია და ნაშრომი ასურული თარგმანის მეშვეობით შემორჩა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები კატეგორია:ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
Ѳ
Ѳ, ѳ (ჶიტა, ან თიტა) — ძველი კირილური ასო. შეესაბამება ბერძნულ თეტას. გამოიყენებოდა ბერძნულიდან შემოსულ სიტყვებში თ ბგერის აღსანიშნად.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
ოსკარ ბენავიდესი
ლიტერატურა
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
ზინდერი
ზინდერი (Zinder) — ქალაქი ნიგერის სამხრეთ ნაწილში.
გეოგრაფია
მდებარეობს ნიგერიის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, 861 კმ-ით აღმოსავლეთით ქალაქ ნიამეიდან და 240 კმ-ით ჩრდილოეთით ნიგერიის ქალაქ კანოდან. ქალაქი ზინდერის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.
1927 წლამდე ზინდერი იყო საფრანგეთის ნიგერის კოლონიის დედაქალაქი, ხოლო XIX საუკუნის შუა პერიოდამდე — დამაგარამის სასულთნოს დედაქალაქი და მთავარი სავაჭრო პუნქტი ჰაუსას, ტუარეგების, ფულბეს და კანურის ხალხისათვის.
მოსახლეობა
2012 წლის აღწერის მონაცემების საფუძველზე ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 235 605 ადამიანს.
სპორტი
ქალაქში იმყოფება შაკას საფეხბურთო კლუბი. სპორტული მიღწევები და ცნობილი სახეები კლუბს არ გააჩნია. კლუბის საშინაო არენაა — «Arène de lutte», რომელიც უნივერსალური მოედანია სპორტის სხვადასხვა სახეობებისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის ქალაქები
რაიან მაკგინლი
რაიან მაკგინლი (Ryan McGinley, დ. 17 ოქტომბერი, 1977) — ამერიკელი ფოტოგრაფი. ცხოვრობს ნიუ-იორკში. ფოტოგრაფების კეთება დაიწყო 1998 წლიდან. 25 წლის ასაკში 2003 წელს მაკგინლი იყო ყველაზე ახალგაზრდა ხელოვანი, რომელსაც სოლო ჩვენება ჰქონდა „ამერიკული ხელოვნების ვიტნის მუზეუმში“ (Whitney Museum of American Art). 2003 წელს ასევე იყო „ემერიკან ფოტო მაგაზინის“ (American Photo Magazine) დასახელებული ფოტოგრაფი. 2007 წელს „ფოტოგრაფიის საერთაშორისო ცენტრმა“ მიანიჭა „Young Photographer Infinity Award“.
ფოტოგრაფია
„სკეიტბორდისტებმა, მუსიკოსებმა, გრაფიტის ხელოვანებმა და ჰომოსექსუალმა ხალხმა ბნ-ი მაკგინლის ადრეულ ნამუშევრებში 'იცის რას ნიშნავს იყო გადაღებული', თქვა სილვია ვულფმა, ამერიკული ხელოვნების ვიტნის მუზეუმის ფოტოგრაფიის ყოფილმა კურატორმა, რომელმაც იქ მისი შოუ მოაწყო. „მისი სუბიექტები ისე ასრულებენ კამერისთვის და თავიანთ თავს ისე იკვლევენ მკვეთრი თვითგაცნობიერებულობით, რომ ეს უდავოდ თანამედროვეა. ისინი გასაგებია სახვითი კულტურისთვის, კარგად გაცნობიერებული არა მარტო იმაში თუ როგორ შეიძლება პიროვნებასთან გქონდეს კავშირი, არამედ შექმნა კიდეც. ისინი მონდომებული თანამშრომლები არიან“
„ხალხს უყვარდება მაკგინლის ნაშრომები, რადგან ისინი ჰყვებიან ამბავს თავისუფლებასა და ჰედონიზმზე: მაშინ, როცა ნენ გოლდინი და ლერი კლარკი ამბობდნენ რაღაც მტკივნეულს და ამაღელვებელს ბავშვებზე, რა ხდება, როცა ისინი იღებენ ნარკოტიკებს და აქვთ სექსი უმართავ ქალაქურ მიწისქვეშეთში, მაკგინლიმ განაცხადა, რომ „ბავშვები კარგად არიან“. მართლაც საოცარია. და თქვა, რომ მოზეიმე, გათავისუფლებული სუბკულტურა ჩვენთან ახლოსაა..“ Link
მაკგინლი მანჰეტენელ თანამოაზრეთა, ხელოვან დენ კოლენისა და დეშ სნოუს დიდი ხნის მეგობარი იყო.
„ 'მგონი ხალხით შეპყრობილი ვხდები და მართლა მოვიხიბლე დეშით', ამბობს მაკგინლი, რომელიც სნოუს რამდენიმე კვარტლით მოშორებით ჩაინათაუნის სხვენს იზიარებს დენ კოლენთან ერთად, რომელსაც მაკგინლი იცნობს იქიდან მოყოლებული, რაც ყმაწვილობისას ნიუ-ჯერსიში სკეიტბორდისტები იყვნენ“. Link
2010 წლის Vice Magazine-ის აპრილის სტატიაში რაიანმა ჟილ ლარენი მის წიგნ „კერპებით“ (1973) ერთ-ერთ ადრეულ გავლენის მომხდენად დაასახელა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფოტოგრაფები კატეგორია:გეი ხელოვანები კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ლგბტ ადამიანები კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
რუსე
რუსე (Русе) – ბულგარეთის მეხუთე ქალაქი მოსახლეობის მიხედვით, აქ ცხოვრობს 166 991 ადამიანი. რუსე მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე დუნაის მარჯვანე სანაპირო ზოლში, სანაპიროს მეორე მხარეს არის რუმინეთის ქალაქი ჯურჯუ, რუსედან 300 კილოემტრში მდებარეობს ბულგარეთის დედაქალაქი სოფია, ხოლო 200 კილომეტრში არის შავი ზღვის სანაპირო ზოლი. ეს დასახლებული პუნქტი არის ბულგარეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი სამდინარე პორტი.
რუსეში არის XIX-XX საუკუნეების ნეობაროკოს და ნეოროკოკოს არქიტექტურული სტილი. ქალაქში მდინარე დუნაიზე მდებარეობს ბულგარეთ-რუმინეთის საერთო რუსე-გიურგის მეგობრობის ხიდი.
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის ქალაქები კატეგორია:რუსეს ოლქი
მიქაელ არამიანცი
250პქ|მინი|მარჯვნივ მიქაელ არამიანცი (დ. 4 მაისი, 1843, მთიანი ყარაბაღი — გ. 19 იანვარი, 1922, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე ქველმოქმედი, ვაჭარი და ბიზნესმენი.
ცხოვრება
მიქაელ არამიანცი მთიანი ყარაბაღის მკვიდრი იყო. ქალაქ შუშაში სწავლის პარალელურად, ადგილობრივი ვაჭრისაგან კომერციული საქმეც შეისწავლა, მცირე ხნით სპარსეთშიც იმუშავა, შეძლო გარკვეული თანხის დაგროვება და 1871 წელს კავკასიის ცენტრში, თბილისში ჩამოვიდა. აქ მან ქსოვილებით, შალითა და აბრეშუმით ვაჭრობა დაიწყო, პარალელურად კი ჩართული იყო შაქრის ტრანზიტულ აღებ-მიცემობაში სპარსეთსა და ევროპის ქალაქებში, რამაც ჯერ კიდევ ახალგაზრდულ ასაკში მილიონერი გახადა.
ბიზნესპროექტები
250პქ|მინი|მარცხნივ|სასტუმრო „მაჟესტიკი“, ახლანდ. „[[თბილისი მარიოტი“]] 1877–1878 წლების რუსეთ- ოსმალეთის ომის პერიოდში ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეების ჩაკეტვამ არამიანცს დიდი ფინანსური სიძნელეები შეუქმნა, კომერსანტი ლამის გაკოტრდა, ამის შემდეგ ბაქოს მიაშურა და 1884 წლიდან ხელი მიჰყო ხე-ნავთობის ბიზნესს. ცნობილ მრეწველ ალექსანდრე მანთაშევთან ერთად, რომელსაც ახალგაზრდობიდან იცნობდა, მიქაელ არამიანცმა სანავთობო კომპანია დააფუძნა. კომპანია კასპიის ზღვის სანაპიროზე 170-ზე მეტ დესეტინა ნაკვეთს ფლობდა, სადაც ნავთობსარეწების გარდა გამართული იყო ნავთობის ქარხანა, ნავმისადგომი, მცირე სახელოსნოები და სხვა ინფრასტრუქტურა. XX საუკუნის დასაწყისისათვის კომპანია ნავთობის მოპოვებაში მხოლოდ „ძმები ნობელების კომპანიასა“ და „ძმები როტშილდების კასპია-შავი ზღვის საზოგადოებას“ ჩამორჩებოდა. ამხანაგობას „მანთაშევი და კომპანია“ წარმომადგენლობები გახსნილი ჰქონდა სმირნაში, თესალონიკეში, კონსტანტინოპოლში, კაიროში, მარსელში, ლონდონში, ბომბეისა და სხვა ქალაქებში. კომპანიის 25 პროცენტიანი წილის (ზოგიერთი ცნობით ერთი მესამედის) მფლობელი არამიანცი იყო. ნავთობმრეწველსა და კომერსანტს საკუთარი ვილა ჰქონდა ახტალაში, ხოლო პანსიონატი და მინერალური სამკურნალო წყლის რამდენიმე წყარო კისლოვოდსკში. მიქაელ არამიანცს ხშირად ბურჟუაზიული თბილისისის „მთავარ არქიტექტორად“ მოიხსენიებენ, რაშიც მისი დაკვეთით თბილისში რამდენიმე სოლიდური შენობის, კერძოდ, გოლოვინის პროსპექტზე სასტუმროების „მაჟესტიკისა“ და „პალას-ოტელის“, ხოლო ავლაბარში ქალაქის მუნიციპალური საავადმყოფოს აგება იგულისხმება. არამიანცი სერგიევის (დღეს მაჩაბელის #6) ქუჩაზე მდებარე ლამაზ შენობაში ცხოვრობდა, მასვე ეკუთვნოდა ასევე, შემოსავლიანი სახლი ცნობილი „ვერის ბაზრის“ მიმდებარედ ოლგას (დღეს მერაბ კოსტავას) ქუჩაზე.
ქველმოქმედება
250პქ|მინი|მარჯვნივ|არამიანცის საავადმყოფო 1902 წელს მიქაელ არამიანცმა სურვილი გამოთქვა, რომ 100 ათას მანეთს გაიღებდა ქალაქში საავადმყოფოს აშენებისათვის, რომელსაც მისი სახელი უნდა დარქმეოდა. მშენებლობა რამდენიმე წელს გაგრძელდა, საავადმყოფოს დასრულებას დაპირებული თანხა არ ეყო და დამატებით ხარჯი ზუბალაშვილებმა გაიღეს. 1909 წლის ბოლოს გახსნილ ამ საავადმყოფოს, რომელიც ქალაქს დაეთმო, დიდხანს საკუთარი სახსრებით არამიანცი ინახავდა. იგი თვითონ იხდიდა, როგორც ავადმყოფთა მკურნალობის ხარჯს, ისე სამედიცინო პერსონალის ხელფასებსაც. საავადმყოფოში იდგა კავკასიაში პირველ რენტგენის აპარატიც, რომელიც ევროპიდან არამიანცმა პირადად ჩამოიტანა. მიქაელ არამიანცის სახელს უკავშირდება სომხეთის ეთნოგრაფიული საზოგადოების დაარსება, რომელიც მოწოდებული იყო მოეძია და შეეგროვებინა სომხეთის კულტურული მემკვიდრეობის ამსახველი ექსპონატები და მასალები. ქველმოქმედი დიდ თანხებს სწირავდა ამ საზოგადოებას, რომლის ბაზაზე შემდგომში სომხეთის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი გაიხსნა.
მანვე მონაწილეობა მიიღო აკადემიკოს ნიკო მარის დაფინანსებაში, რომლის ექსპედიცია პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ეგიდით, 1892 წლიდან 1917 წლამდე სომხეთის ძველ დედაქალაქ ანისში არქეოლოგიური გათხრებს აწარმოებდა და სხვა. მილიონერი კომერსანტის მიერ გაწეული ქველმოქმედებიდან აღსანიშნავია: 50 ათასი მანეთის შეწირვა თბილისის მეორე გიმნაზიისათვის; 10 ათასი მანეთის გამოყოფა ბაქოს სომეხთა ჰუმანიტარული საზოგადოებისათვის; ეჩმიაძინის ტაძრისათვის გაწეული დახმარება 7 ათასი მანეთით; დასახლების მოწყობა ოსმალეთის იმპერიიდან ლტოლვილი თანამემამულეებისათვის ბორჩალოს პროვინციაში, მდინარე ალგეთის სანაპიროზე; თანხის გაღება სვეტიცხოვლის შეკეთებისა და გორში სომხური ეკლესიის რესტავრაციისათვის; ფოთში მცხოვრები სომხებისთვის 37 ათასი მანეთის გაგზავნა ხის დამმუშავებელი ქარხნის ასაშენებლად; ახპატის მონასტრისა და ადგილობრივი სომხური თემისათვის ტყისა და სახნავი მიწის ვრცელი ნაკვეთების გადაცემა; შუშის საეპარქიო სკოლისათვის ამ ქალაში მდებარე სახლის ჩუქება, რომელშიც თვითონ დაიბადა და სხვა.
პირადი ცხოვრება
არამიანცს ცოლად ჰყავდა თბილისელი კომერსანტის ქალიშვილი ეხისაპეტ შოლკოიანცი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა. მათგან ორი მცირეწლოვან ასაკში გარდაიცვალა. ამასთან, ეხისაპეტს საყვარლები გაუჩენია, რის გამოც მეუღლეთა შორის ურთიერთობა დაიძაბა. მიქაელი ცოლს გაეყარა. ბაქოდან ხელახლა თბილისში გადმოსვლის შემდეგ, რაც მეუღლის დაჟინების გარდა, ბიზნესკომპანიონ მანთაშევადა ლამაზმანს ევგენია შხიანცს დაუკავშირა, თუმცა მასზე არ დაქორწინებულა. კომერსანტმა ევგენიას ოლგას ქუჩაზე სამსართულიანი სახლი აუშენა, ეზოში პარიზიდან ჩამოტანილი, საგანგებოდ მისთვის დამზადებული ირმების ბრინჯაოს ქანდაკება დაუდგა და საჩუქრებითაც ანებივრებდა, თუმცა არც მასთან გაუმართლა. ქალი საყვარელთან ერთად თბილისიდან გაიქცა. იგი არამიანცთან მრავალი წლის შემდეგ, ავადმყოფი დაბრუნდა და მალევე გარდაიცვალა. გარდაცვლილი სატრფოს პატივსაცემად, მის სახლთან გამავალ პატარა ქუჩისთვის არამიანცმა ევგენიას სახელი დაარქმევინა.
1907 წელს თბილისში ბოროტმოქმედებმა არამიანცის ვაჟი გაიტაცეს და ბიზნესმენს მის განთავისუფლებაში 100 ათასი მანეთი გამოსძალეს. უფრო გვიან, 1919 წელს მაისში ყაჩაღებმა თვითონ მიქაელის გატაცებაზე მოითბეს ხელი, თუმცა დამნაშავეები საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა განსაკუთრებული რაზმის წევრებმა აღმოაჩინეს და დააპატიმრეს. მიქაელ არამიანცის ცხოვრებაში 1904 წელს კიდევ ერთი ინციდენტი მომხდარა. გაზეთების ცნობით, თბილისში, არტისტული საზოგადოების კლუბში, ბანქოს მოთამაშე არამიანცისათვის გარედან შემოსულ ერთ-ერთ პირს ფიზიკური შეურაცხყოფა მიუყენებია. კომერსანტს ჯიბიდან რევოლვერი ამოუღია და გაუსვრია. სასამართლომ არამიანცი გაამტყუნა და 8 თვით „პატიმართა გამასწორებელ რაზმში“ გაგზავნა მიუსაჯა, რომელიც შემდეგ ორთვიანი ციხით შეუცვალეს. საქართველოს პირველი რესპუბლიკის დროს, კერძოდ 1920 წლის გაზაფხულზე, მიქაელ არამიანცს სახელმწიფომ თბილისში ქონების ნაწილი (რუსთაველის გამზირზე #17-ში მდებარე ექვსსართულიანი შენობა და მიწის ნაკვეთი) იძულების წესით ჩამოართვა, მაგრამ თანხით აუნაზღაურა. საბჭოთა რეჟიმმა კი მას ყველაფერი წაართვა და მხოლოდ საცხოვრებელი ბინა დაუტოვა.
გარდაცვალება
მიქაელ არამიანცი თბილისში, 1922 წლის 19 დეკემბერს, სიღარიბეში გარდაიცვალა. მის დაკრძალვას ხოჯევანქის სასაფლაოზე მრავალი თბილისელი დაესწრო. არამიანცის ვაჟები არამი და სოგომი 1921 წელს ემიგრაციაში საფრანგეთში გაიხიზნნენ, ხოლო მიქაელთან ერთადერთ მზრუნველად მისი უფროსი ქალიშვილი, ფლორა დარჩა, რომელმაც 100 წელზე მეტ ხანს იცოცხლა და 1980-იანი წლების დასაწყისში თბილისში გარდაიცვალა. არამიანცის კიდევ ერთი ქალიშვილის ანას შთამომავლები დღეს ლონდონში ცხოვრობენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1843 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1922 კატეგორია:სომეხი ბიზნესმენები კატეგორია:სომეხი ქველმოქმედები კატეგორია:თბილისელები
ვეშაპის ულვაში
ვეშაპის ულვაში — საკვების შესაკავებელი რქოვანი ფირფიტები უკბილო ვეშაპების ზედა ყბაზე. იყენებენ სავარცხლების, ჯაგრისების და სხვა ნივთების დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვეშაპისნაირნი
ხირსული შავი
ხირსული შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ნაპოვნია 1960 წელს ვაზის გაველურებულ ნარგავებს შორის სიღნაღის რაიონში, სოფელ ხირსას მახლობლად.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. მტევნის წონა 220 გრამია.
ხირსული შავი საგვიანო პერიოდის ვაზია, უხვმოსავლიანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ანასტასიოს II (ბიზანტია)
thumb|300px|ანასტასიოსის მონეტა ანასტასიოს II – ბიზანტიის იმპერატორი 713-715 წლებში.
ბიოგრაფია
ანასტასიოსის ნამდვილი სახელი არტემიოსი იყო და იგი გამეფებამდე მაღალ საიმპერიო მოხელეს წარმოადგენდა. ტახტზე დაჯდომის შემდეგ მან შეძლო ქვეყანაში სტაბილიზაციის დამყარება, მაგრამ აბსოლუტურ ძალაუფლებას ვერ ფლობდა. არმიის ნაწილები თავიანთი მეთაურების პოლიტიკის გატარებას ითხოვდნენ, რამაც საბოლოოდ დაამხო კიდეც ანასტასიოს II ზეობა. 715 წელს იგი ტახტიდან ჩამოაგდეს და იმპერატორი თეოდოსიოს III გახდა. ანასტასიოსი იძულებით აღკვეცეს ბერად თესალიაში.
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:VIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:ბიზანტიელი უზურპატორები
Polyrhachis lachesis
Polyrhachis lachesis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჭახვათა
ჭახვათა — მდინარე საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. ნატანების მარჯვენა შენაკადი, რომელსაც უერთდება სოფელ ჭახვათასთან.
კატეგორია:გურიის მხარის მდინარეები კატეგორია:ნატანების შენაკადები
ლუარსაბ II
ლუარსაბ II (დ. 1592 — გ. 1622) — ქართლის მეფე 1606-1615 წლებში. 14 წლისა მეფედ დაამტკიცა თბილისში მყოფმა შაჰ აბას I-მა უეცრად გარდაცვლილი გიორგი X-ის ნაცვლად. ლუარსაბ II-ს ირან-ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლა ევალებოდა. თავი გამოიჩინა ტაშისკარის ბრძოლაში (1609). 1610 წელს ლუარსაბ II ირანში ესტუმრა შაჰს, რომელმაც ამ ვიზიტის შედეგად მას დაუბრუნა თბილისის ციხე (ამ ციხეში ადრე ოსმალები, 1606 წლიდან კი ყიზილბაშები იდგნენ). 1611 წლის ბოლოს ლუარსაბ II-მ ცოლად შეირთო გიორგი სააკაძის და, რომელსაც დიდ თავადთა მოთხოვნით მალე გაეყარა, ამას მოჰყვა შეთქმულება სააკაძის წინააღმდეგ. ლუარსაბ II-ს ცოლი აღარ შეურთავს, თუმცა ქართლის სამეფო ტახტს პირდაპირი მემკვიდრე არ ჰყავდა. 1612 წელს ლუარსაბ II-მ მოაკვლევინა ყაზახის ხანი მოჰამედი, რომელიც შაჰის წაქეზებით მტრობდა ქართლს. იმავე წელს ლუარსაბ II-ის და ხორეშანი ცოლად შეირთო კახეთის მეფემ თეიმურაზ I-მა. ამით ქართლსა და კახეთს შორის შეიკრა კავშირი, რომლის მიზანი იყო ერთობლივი ბრძოლა ირანის მოსალოდნელი აგრესიის წინააღმდეგ. 1614 წლის დასაწყისში, შაჰ აბას I-ის შემოსევის დროს, ლუარსაბ II იმერეთში გადავიდა და სხვა ქართველ მეფეებთან ერთად ოსმალეთს სთხოვა დახმარება სეფიანთა წინააღმდეგ. 1614 წლის ოქტომბერში ლუარსაბ II შადიმან ბარათაშვილის მეცადინეობით ქართლში დაბრუნდა და შაჰთან მივიდა, რათა ქართლი აოხრებისაგან ეხსნა. შაჰმა 1615 წელს ლუარსაბ II ირანში წაიყვანა და ციხეში დაამწყვდია, რადგან მან გამაჰმადიანებაზე უარი თქვა. ქართველ პოლიტიკურ მოღვაწეთა თხოვნით ლუარსაბ II-ის გასათავისუფლებლად შაჰთან იშუამდგომლა რუსეთის ხელმწიფემ, მაგრამ უშედეგოდ. ლუარსაბ II შაჰის ბრძანებით შირაზის ციხეში საბლით მოაშთვეს. იგი ქართულმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის მეფეები კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:დაბადებული 1592 კატეგორია:გარდაცვლილი 1622 კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები კატეგორია:XVII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ისე-მონოგატარი
„ისე-მონოგატარი“ — IX-X საუკუნეების იაპონური ლირიკული თხზულება. დაყოფილია 125 ნაწილად. თითოეული ნაწილი ფორმალურად ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი ეპიზოდია, რომელშიც ორგანულადაა შერწყმული ლექსი და პროზა. ლექსი (ტანკა) ყოველი ეპიზოდის ძირითადი ელემენტია. „ისე-მონოგატარის“ პროზა ლექსიდან შობილი მოთხრობაა: მასში გადმოცემულია ლექსის შეთხზვის ფაქტობრივი (ზოგჯერ გამოგონილი) მიზეზი, გარემო, სიტუაცია ეპიზოდების ერთმანეთთან აკავშირებს სიუჟეტის ერთიანობა და საერთო თემა — სიყვარული. ლექსები ამოკრებილია სხვადასხვა ანთოლოგიიდან და ზოგჯერ ახალი ინტერპრეტაციითაა წარმოდგენილი, შეტანილია უფლისწული პოეტის არივარა ნარიხირას ლექსებიც. თხზულების შინაარსიც ნაწილობრივ მის სახელთანაა დაკავშირებული, ამიტომაც „ისე-მონოგატარი“ ავტორობას არივარას მიაწერენ. „ისე-მონოგატარი“ იაპონური თხრობითი ჟანრის პირველი ნიმუშია.
Ѱ
Ѱ, ѱ — ძველი კირილურისა და საეკლესიო სლავური ენის ასო. გამოითქმის, როგორც ბერძნული ფსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
საქართველოს ნავთობისა და გაზის სახელმწიფო სააგენტო
ისტორია
2000 წლის 28 მარტს საქართველოს პრეზიდენტის №107 ბრძანებულებით დამტკიცდა საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტოს დებულება. 2007 წლის 1 აგვისტოს რეორგანიზაციის შემდეგ დამტკიცდა საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ნავთობისა და გაზის ეროვნული სააგენტოს დებულება. 2011 წლის 18 მარტს სააგენტოს ფუნქციები გადაეცა ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს ნავთობისა და გაზის დეპარტამენტს. საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრის 2013 წლის 13 მაისის №93 ბრძანების შემდეგ შეიქმნა ნავთობისა და გაზის სახელმწიფო სააგენტო. 2017 წლის სამინისტროების რეორგანიზაციის შემდეგ ექვემდებარება ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს.
ფუნქციები
საქართველოს ნავთობისა და გაზის სახელმწიფო სააგენტოს ძირითადი ფუნქციებია:
სქოლიო
ნავთობისა და გაზის სახელმწიფო სააგენტო კატეგორია:2013 წელს დაარსებული ორგანიზაციები ნავთობისა და გაზის სახელმწიფო სააგენტო
საკვები კულტურები
ლიტერატურა
* კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო კულტურები
ბაიონის კონსტიტუცია
მინი|[[ჟოზეფ ბონაპარტი ნაპოლეონის ძმა და ესპანეთის მონარქი კონსტიტუციის მიღების დროს]] ბაიონის კონსტიტუცია — ნაპოლეონ I-ის მიერ ესპანეთისთვის ბოძებული კონსტიტუცია. მიღებულ იქნა ბაიონის კორტესზე 7 ივლისს. ბაიონის კონსტიტუციით ესპანეთი ცხადდებოდა კონსტიტუციურ მონარქიად, რომელსაც სათავეში ედგა სენატი, სახელმწიფო საბჭო და კორტესი. ერთადერთ ნებადართულ რელიგიად გამოცხადდა კათოლიკობა. კორტესის უფლებები ზუსტად არ იყო განსაზღვრული. მისი 172 დეპუტატიდან 80-ს მეფე ნიშნავდა. ბაიონის კონსტიტუციით შეიზღუდა მაიორატის სისტემა, მოისპო შინაგანი ბაჟები, დაწესდა გადასახადების ერთიანი სისტემა, გაუქმდა ფეოდალური სამართალწარმოება, ესპანეთისა და მისი კოლონიებისათვის შემოღებულ იქნა ერთიანი სამოქალაქო და სისხლის სამართლის კოდექსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:ესპანეთის კონსტიტუციები