cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ირან-ოსმალეთის ომი (1623-1639)
პირველი ეტაპი (1623-1629)
1625-1626 წლებში ირანი კახეთისა და ქართლის სამეფოებთან გავარვარებულ ომებში იყო ჩართული. ოსმალებმა ისარგებლეს ირანის მოუცლელობით, აღმოსავლეთ ფრონტის მეთაურად ექრემ ჰუსრევ-ფაშა დანიშნეს და კავკასიაში გაილაშქრეს, თუმცა უშედეგოდ. 1626 წელს სამცხესთან მათი წინსვლა ბექთაშ-ხან გურჯიმ შეაჩერა. სპარსელებმა მალევე დაიკავეს სამცხე-საათაბაგოს ნაწილი. 1628 წლის მარტში სეფიანები გადავიდნენ შეტევაზე. მაისისთვის მათ როსტომ ხან-სააკაძის სარდლობით აიღეს ერევანი, ივლისში ვანის ციხე, ხოლო აგვისტოს ბოლოს, ჰელეს ციხის აღების შემდეგ, დაამარცხეს ოსმალთა 35 000 კაციანი ლაშქარი. ოსმალების ეს დამარცხება გამოიწვია ექრემ ჰუსრევ-ფაშასა და ჰაფიზ აჰმედ-ფაშას შორის არსებულმა კონფლიქტმა. 1629 წელს ოსმალები დაძრა დამატი ჰალილ-ფაშამ არზრუმიდან, თუმცა შაჰ-აბასმა მას მალევე გზა გადაუკეტა და თითქმის გაუწყვიტა არმია. შაჰი იმავე წელს გარდაიცვალა და ტახტზე ავიდა მისი შვილიშვილი, სეფი I.
მეორე ეტაპი (1634-1639)
1629 წლიდან ომი პრაქტიკულად შეჩერდა. მხოლოდ მცირე შეტაკებები მოხდა სომხეთის ტერიტორიაზე, რომლებშიც ოსმალებმა გაიმარჯვეს, მაგრამ მარტო 2 უმნიშვნელო ციხე-სიმაგრის დაკავება მოახერხეს. 1632 წელს 20 წლის მურად IV-მ ხელში აიღო აბსოლუტური ძალაუფლება. გარკვეული რეფორმებისა და კანონების გამოცემის შემდეგ, მან 1634 წელს შაჰ-სეფის ომი გამოუცხადა და დაიძრა სომხეთის დასაპყრობად. წლის ბოლოსთვის მან ერევანი აიღო, ხოლო მისმა ვეზირმა, ღაზი ჰუსეინ-ფაშამ ყარსისა და არზრუმის დაკავება მოახერხა. პირველი ლაშქრობიდან მალევე მურადი სტამბოლში დაბრუნდა. მას ერევანში მცირე რაოდენობის ჯარისკაცებით დაკომპლექტებული გარიზონი ჰქონდა დატოვებული. ამით ისარგებლეს სეფიანებმა და 1635 წლის 20 მარტს მირზა მუჰამად სარუ თაქის სარდლობით ისევ აიღეს ერევანი.
იმავე წლის სექტემბერში ოსმალები მოულოდნელად დაესხნენ თავს სომხეთს. სეფიანებს არმიის უმეტესი ნაწილი ყანდაარისკენ ჰყავდათ დაძრული დიდ მოგოლთა ფადიშაჰის, შაჰ-ჯაჰანის შემოსევის გამო. ოსმალებმა სომხეთი მეორედ დაიპყრეს და 1636 წლისათვის ჯაყელების დახმარებით მთლიანი სამცხე-საათაბაგო დაიბრუნეს. იმავე წელს ბაირამ-ფაშას სარდლობით აიღეს თავრიზი და ირანის აზერბაიჯანის პროვინცია. ჯერი ერაყზე და მის ერთ-ერთ წამყვან ისლამურ ქალაქზე, ბაღდადზე მიდგა. ამის შემდეგ ომი პრაქტიკულად აღარ გაჩერებულა. 1637 წელს ქემანქეშ მუსტაფა-ფაშამ მოსული დაიკავა, გაძარცვა, დაარბია ქალაქი და მოსახლეობას სასტიკად გაუსწორდა. პარალელურად ოსმალები სირიაში შევიდნენ თაიარ მეჰმედ-ფაშას სარდლობით და აიღეს სპარსელების მიერ დაკავებული ციხე-სიმაგრეები. სულთანმა შაჰს დაზავება და ერაყის უბრძოლველად გადაცემა მოთხოვა. სეფი I მტკიცე უარზე იდგა. ოსმალებმა განაგრძეს წარმატებული ლაშქრობა და ჰამადანი დაიკავეს.
1638 წელს მურად IV 40 000 ქვეითითა და 20 000 მხედრით დაიძრა ბაღდადისკენ. სეფიანებს არმიის უმეტესი ნაწილი სწორედ ამ ქალაქში ჰყავდათ გამაგრებული. მათ თურქები ერაყში მარტივად შემოუშვეს, სამაგიეროდ სოფლები და ქალაქები გადაწვეს მტრისთვის სურსათის მოსასპობად. ოსმალებმა 1600 კილომეტრი 197 დღეში, ელვისებურად გაიარეს. სურსათი თავრიზიდან მიიღეს, მდინარე ევფრატთან მათ შეუერთდა ყირიმის ხანის, ბაჰადირ I გირეის 15 000 კაციანი არმია. ოსმალებმა 15 ნოემბერს დაიწყეს ბაღდადზე ალყა, რომელიც 40 დღემდე გაიწელა. ბაღდადის მმართველი ბექთაშ-ხან გურჯი უძლური აღმოჩნდა და ქალაქი მალევე მიატოვა. 1638 წლის 25 დეკემბერს ოსმალებმა ქალაქი აიღეს და მისი მოსახლეობის ხოცვა-ჟლეტა დაიწყეს. გამარჯვებულმა სულთანმა შაჰს დამცინავი წერილი მისწერა და დაზავებისკენ მოუწოდა. მიუხედავად წარმატებისა სულთანმა დიდი ხარჯი და მსხვერპლი გაიღო ამ ომის წარმატებით დასრულებისთვის. ბოლო ლაშქრობაში მან დაკარგა 2 დიდი ვეზირი: ბაირამ-ფაშა და თაიარ მეჰმედ-ფაშა.
საბოლოოდ, 1639 წლის 17 მაისს იმპერიებს შორის დაიდო ზუჰაბის იგივე ყარს-შირვანის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ოსმალეთმა დაიბრუნა შაჰ-აბას I-ის მიერ დაპყრობილი არაბული ერაყი, სომხეთი, სამცხე-საათაბაგოსა და იმერეთის სამეფოს ნაწილი და ანატოლიის რამდენიმე ბეილიქი. ამ გამარჯვებამ ავტორიტეტი აუმაღლა მურად IV-ს მთელს იმპერიაში და „ბაღდადის დამპყრობლის“ სახელით შევიდა ისტორიაში.
ოსმალეთსა და ირანს შორის დადებული ეს ხელშეკრულება არ დარღვეულა 1730 წლამდე, მაშინ როცა სეფიანებმა თამაზ II-ისა და ნადირ-შაჰის სარდლობით შეუტიეს ოსმალეთის მიერ დაკავებულ კავკასიას.
ალექსი ზავრაშვილი
ალექსი ზავრაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ორგზის ჩემპიონი (მარჯვენა, 2016, 60 კგ, 2017, 65 კგ), 18-წლამდელებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2014, ვილნიუსი, ლიეტუვა, 60 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ავთანდილ ცოტნიაშვილი
ავთანდილ ცოტნიაშვილი (დ. 1 თებერვალი, 1936, სოფ. ერედვი, ახლანდ. ერედვის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 მაისი, 1998, გორი) — ქართველი პროფესორი, პუბლიცისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი.
დაიბადა იოსებ ცოტნიშვილისა და ნატა გალეგაშვილის ოჯახში. დაასრულა ერედვის რვაწლიანი სკოლა და შემდეგ სწავლა გაგრძელა ბერულის საშუალო სკოლაში, რომლის წარჩინებით დამთავრებისთანავე ჩაირიცხა სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (შემდგომ ცხინვალის სახელმწიფო უნივერსიტეტი).
სხვადასხვა დროს სწავლობდა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტში, გაიარა ასპირანტურის კურსი შოთა რუსთაველის სახლობის ლიტერატურის ინსტიტუტში და დაიცვა დისერტაცია აკადემიკოს გიორგი ციციშვილის ხელმძღვანელობით.
აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ, ოსურ და რუსულ პერიოდულ გამოცემებთან და ინტენსიურად ბეჭდავდა სამეცნიერო-პუბლიცისტურ წერილებს. ცხოვრების დიდი ნაწილი მიუძღვნა ქართული ფოლკლორისა და ლიტერატურის, ქართულ-ოსური ურთიერთობების მიმართულებებით კვლევით საქმიანობას. სიცოცხლის ბოლომდე კითხულობდა ლექციებს ცხინვალის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1998 კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ჰოანგლიენშონი
ჰოანგლიენშონი (Dãy núi Hoàng Liên Sơn) — ქედი ჩრდილოეთ ვიეტნამსა და ჩინეთში. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 180 კმ-ზე, სიგანე 30 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 3147.3 მ (მწვერვალი ფანშიპანი, ვიეტნამის უმაღლესი წერტილი). ძირითადად აგებულია გრანიტებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით.
სქოლიო
კატეგორია:ვიეტნამის ქედები
ნაფეტვრები
ნაფეტვრები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ლისის თემში.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჟუსარა (პარანა)
ჟუსარა (Jussara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 382 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სიანორტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 610 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.35 კმ²-ზე. ფართობი 210 869 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
დახაუს რაიონი
დახაუს რაიონი (Landkreis Dachau) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი დახაუ. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება ზემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 578,96 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 138 391 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 239 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 1 74.
ვიმ ვენდერსი
ერნსტ ვილჰელმ „ვიმ“ ვენდერსი (გერმან. Ernst Wilhelm "Wim" Wenders; დ. 14 აგვისტო, 1945, დიუსელდორფი, გერმანია) — გერმანელი რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი, მწერალი და ფოტოგრაფი. „ახალი გერმანული კინოს“ მოძრაობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. მიღებული აქვს „ ოსკარი “ საუკეთესო დოკუმენტური ფილმებისთვის: „ბუენა ვისტას კლუბი“ (1999) - კუბური მუსიკის შესახებ, „პინა“ (2011) - ქორეოგრაფის, პინა ბაუშის შესახებ და „დედამიწის მარილი“ (2014), რომელიც ბრაზილიელ ფოტოგრაფს, სებასტიაო სალგადოს ეხება.
დახაუს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარიის რაიონები
ვიმ ვენდერსი
მისმა ფილმმა, „პარიზი, ტეხასი“ (1984), კანის კინოფესტივალზე „ოქროს პალმის რტო“ მოიპოვა. 1987 წელს გამოვიდა ვენდერსის ფილმი, სახელწოდებით „ბერლინის ცა“, რომლისთვისაც მან 1987 წლის კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო მიიღო.
ადრეული ცხოვრება
ერნსტ ვილჰელმ ვენდერსი 1945 წლის 14 აგვისტოს დიუსელდორფში, გერმანიაში დაიბადა. მამამისი, ჰაინრიხ ვენდერსი, ქირურგი იყო. ვიმ ვენდერსი 1963 წლიდან 1964 წლამდე ფრეიბურგის უნივერსიტეტში მედიცინას, ხოლო 1964-1965 წლებში დიუსელდორფის უნივერსიტეტში ფილოსოფიას შეისწავლიდა. 1966 წლის ოქტომბერში პარიზში გადავიდა, რათა მხატვარი გამხდარიყო.
ვენდერსს კინოსთან პირველი შეხება 1967 წელს ჰქონდა, როცა მიუნხენის ტელევიზიისა და კინოს უნივერსიტეტში ჩაირიცხა. 1967-1970 წლებში კინოკრიტიკოსად მუშაობდა. მან უნივერსიტეტში სწავლისას რვა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო.
კარიერა
1972 წელს ვენდერსმა თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო, სახელწოდებით „მეკარის შიში პენალტისას“ (1972). იგი პეტერ ჰანდკეს რომანზეა დაფუძნებული. ჰანდკეს ასევე დაწერილი აქვს სცენარი ვენდერსის ფილმისთვის: „არასწორი სვლა“ (1975); არის თანასცენარისტი ფილმისა „ბერლინის ცა“.
ვიმ ვენდერსმა 1976 წელს გადაიღო ფილმი, „დროთა განმავლობაში“, რომლის პროდუსერიცა და სცენარისტიც თავად არის.
1987 წელს ვენდერსმა „ბერლინის ცა“ გადაიღო, რომლითაც კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო მოიპოვა.
ვენდერსს გადაუღია ვიდეო-კლიპები ცნობილი მუსიკალური ჯგუფებისათვის, როგორებიც არიან U2 და Talking Heads.
ვენდერსი არის ევროპული კინოაკადემიის პრეზიდენტი; არის მიწვეული პროფესორი მიუნხენის ტელევიზიისა და კინოს უნივერსიტეტში.
გამოშვებული აქვს ათეულობით წიგნი, მათ შორის „ჩემი დრო ანტონიონისთან ერთად: დღიური“ და „პიტერ ლინდბერგი. უთქმელი ამბები“.
პირადი ცხოვრება
ამჟამად, ვიმ ვენდერსი და მისი ცოლი, ფოტოგრაფი დონატა ვენდერსი, ბერლინში ცხოვრობენ. 2012 წელს მათ დიუსელდორფში ვიმ ვენდერსის ფონდი დააარსეს.
ფილმოგრაფია
სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმები
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი კინორეჟისორები კატეგორია:გერმანელი ფოტოგრაფები კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:გერმანელი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო კატეგორია:ვიმ ვენდერსი კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი რეჟისორები კატეგორია:ინგლისურენოვანი კინორეჟისორები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:დიუსელდორფის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ფრაიბურგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მამუკა კიკაბიძე
მამუკა კიკაბიძე (დ. უცნობია)  — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ეს ჩემპიონატი 2019 წელს ჩატარდა ლატრაკში (საბერძნეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
გორნო-ჩიჩევო
გორნო-ჩიჩევო (Горно Чичево) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, გრადსკოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 372 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:გრადსკოს თემის სოფლები
არჩილ სოლოღაშვილი
არჩილ სოლოღაშვილი (დ. 13 ნოემბერი, 1979) — ქართველი მსახიობი, ტელეწამყვანი და რეჟისორი. არის გადაცემა „სხვა შუა დღე“-ისა და პროექტ „არ გაჩერდე“-ს წამყვანი. მონაწილეობდა სერიალ „ჩემი ცოლის დაქალებში“.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 13 ნოემბერს. 1995-2000 წლებში სწავლობდა თეატრალურ სკოლა-სტუდია „ბერიკებში“. 1999 წელს დაამთავრა შოთა მილორავას სახელობის საესტრადო სასწავლებელი ქართული ქორეოგრაფიის განხრით. 2005 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 2006 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა, მეტყველების კულტურის ფაკულტეტი. 2003–2006 წლებში იყო თეატრალური სარდაფის მსახიობი. 2006 წლიდან არის თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. 2010 წელს შეასრულა „სანდროს“ როლი, ფილმში „ოცნების ქალაქი“. 2013 წელს მიიღპ თეატრალური პრემია „დურუჯი“, ნომინაციაში „საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი“, სპექტაკლში „(შუა) ზაფხულის ღამის სიზმარი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
ქალამანა
ქალამანა, პარამეციუმი  (Paramecium) — უმარტივესების გვარი ინფუზორიების კლასისა. ცხოვრობენ მტკნარ წყალში. მათი სხეული მოგრძო-ოვალურია (სიგრძე 0,3 მმ). გამკვრივებული გარეთა ფენა — პელიკულა დაფარული აქვთ თანაბარი ზომის წამწამებით. სხეულის გვერდით, პირის ირგვლივ ჩაღრმავებაში (პერისტომაში) პირის ხვრელია (ციტოსტომი), რომელიც გადადის ხახაში (ციტოფარინქსი). მრავლდებიან უსქესოდ (ორად გამოყოფით) და სქესობრივად (კონიუგაციით). არახელსაყრელ პირობებში ინცისტირდებიან (გარს შემოიკრავენ). Paramecium bursaria-ს ახასიათებს მწვანე წყალმცენარესთან ზოოქლორელასთან უჯრედშიგა სიმბიოზი.
ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები კატეგორია:ინფუზორიები
ნორ-აზნაბერდი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვაიოცძორის პროვინციის სოფლები
ტერეზა მეი
ტერეზა მეი (Theresa Mary May; დ. 1 ოქტომბერი, 1956, ისტბორნი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და 76-ე პრემიერ-მინისტრი 2016 წლის 13 ივლისიდან 2019 წლის 24 ივლისამდე. კონსერვატიული პარტიის ლიდერი 2016 წლის 11 ივლისიდან 2019 წლის 7 ივნისამდე. ბრიტანეთის ქალთა საკითხებისა და თანასწორობის მინისტრი (2010-2012 წწ.), შინაგან საქმეთა მინისტრი (2010-2016 წწ.), თემთა პალატის წევრი (1997-დან დღემდე). გაერთიანებული სამეფოს ისტორიაში მეორე ქალი პრემიერ-მინისტრი მარგარეტ ტეტჩერის შემდეგ.
პოლიტიკური კარიერა
1997-2002 წლებში ეკავა სხვადასხვა მეორეხარისხოვანი თანამდებობები კონსერვატორების ჩრდილოვან კაბინეტში. 2002 წელს გახდა კონსერვატიული პარტიის პირველი ქალი თავმჯდომარე.
2003-2005 წლებში იყო ჩრდილოვანი მთავრობის ტრანსპორტიის მინისტრი და ამავდროულად კვებისა და ეკოლოგიის მინისტრიც. 2005 წლის მაისიდან დეკემბრამდე კვლავ ჩრდილოვანი მთავრობის კულტურის მინისტრია. 2005 წელს დაინიშნა თემთა პალატი ჩრდილოვან მინისტრად, ხოლო 2009-2010 წლებში ჩრდილოვანი მთავრობის შრომისა და პენსიის მინისტრია.
2010წლის არჩევნების შემდეგ დანიშნეს შინაგან საქმეთა მინისტრად, ამავდროულად მიიღო ქალთა საკითხებისა და თანასწორობის მინისტრის პორტფელი. ამ თანამდებობაზე მან მხარი დაუჭირა ერთსქესიან წყვილებისთვის თანაბარი უფლებების მინიჭებას, გახდა ერთ-ერთი პირველი მაღალი რანგის ბრიტანელი პოლიტიკოსი, რომელმაც საჯაროდ გამოხატა ერთსქესიანი ქორწინების ლეგალიზაციის მხარდაჭერა.
თემთა პალატაში ტერეზა მეიმ მხარი დაუჭირა ერაყში შეჭრას, კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული კანონის წინააღმდეგ, ევროკავშირში ბრიტანეთის მომავალი ინტეგრაციის წინააღმდეგ, საზოგადოებრივ ადგილებში მოწევის აკრძალვის საწინააღმდეგოდ, გეი წყვილისათვის ბავშვის აყვანის შესაძლებლობის წინააღმდეგ, მაგრამ ერთსქესიან ქორწინებას მხარი დაუჭირა.
პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე
2016 წლის კამპანიის დროს, დიდი ბრიტანეთის ევროკავშირიდან გამოსვლის რეფერენდუმის წინ მხარი დაუჭირა დევიდ კემერონს და გამოვიდა ბრექსიტის წინააღმდეგ. რეფერენდუმის შემდეგ, რომელზეც გაიმარჯვეს ევროსკეპტიკოსებმა. დევიდ კემერონმა გამოაცხადა გადადგომის შესახებ. ტერეზა მეიმ წარადგინა კანდიდატურა კონსერვატიული პარტიის მეთაურის და შესაბამისად დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე.
2016 წლის 5 ივლისს პირველივე რაუნდში გახდა საპრემიერო რბოლის ფავორიტი — მიიღო 165 ხმა. 7 ივლისს ფინალურ ეტაპზე ბრიტანეთის კონსერვატორების ლიდერის თანამდებობის დასაკავებლად ორი ქალი შეებრძოლა — ტერეზა მეიმ მიიღო 199 ხმა, ხოლო ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილემ ანდრეა ლედსომმა მიიღო 84 ხმა, ამის შემდეგ ტერეზა მეი გახდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობის პრეტენდენტი.
2016 წლის 11 ივლისს ლედსომმა დაასრულა თავისი კამპანია და მეი გახდა ერთადერთი კანდიდატი. მალევე იგი პარტიის ლიდერად გამოაცხადეს. დევიდ კემერონმა განაცხადა, რომ პრემიერ-მინისტრის უფლებამოსილებას გადასცემდა 13 ივლისს. დიდი ბრიტანეთის დედოფალმა ელისაბედ II-მ მიიღო კემერონის გადადგომა და აუდიენცია დანიშნა ტერეზა მეისთან, რომელზეც შესთავაზა ახალი მთავრობის ფორმირება. ტერეზა მეი დაეთანხმა შემოთავაზებას და გახდა ქვეყნის მეორე ქალი პრემიერი მარგარეტ ტეტჩერის შემდეგ.
2017 წლის 8 ივნისს გაიმართა საპარლამენტო არჩევნები, რომელის შედეგად კონსერვატორებმა ტერეზა მეის მეთაურობით დაკარგეს უმრავლესობა, გაიმარჯვეს მცირე უპირატესობით. ლეიბორისტებმა მოითხოვეს ტერეზა მეის გადადგომა. ლეიბორისტების ლიდერმა ჯერემი კორბინმა არჩევნების შედეგები პარტიის გამარჯვებად გამოაცხადა. 2017 წლის 29 ივნისს გავრცელდა ხმები პრემიერ-მინისტრის გადადგომის შესახებ, მაგრამ არ დადასტურებულა.
ბრექსიტი
2017 წლის 29 მარტს ტერეზა მეიმ ევროკავშირის მეთაურს დონალდ ტუსკს მისწერა წერილი, რათა დაეწყოთ ევროკავშირიდან ბრიტანეთის გასვლის პროცედურები. აქედან გამომდინარე, ელოდებოდნენ, რომ ქვეყანა ევროკავშირს დატოვებდა 2019 წლისთვის.
2018 წლის 27 ივნისს, პარლამენტის ორივე პალატის წევრთა მწვავე დებატების შემდეგ, ბილი ევროკავშირის კანონების გაუქმების შესახებ, მიიღეს თემთა პალატის ხმათა უმრავლესობით და ელისაბედ II-ის ხელმოწერის შემდეგ გახდა კანონი. კანონის თანახმად ევროკავშირის სამარტლის ნორმები თავის მოქმედებას შეინარჩუნებდა დიდი ბრიტანეთის ტერიტორიაზე, მაგრამ უკვე ბრიტანული კანონის სახით.
2019 წლის 15 იანვარს პრემიერ-მინისტრმა ტერეზა მეიმ განიცადა გამანადგურებელი დამარცხება პარლამენტში, რომლის თანახმადაც დეპუტატებმა უარი თქვეს დიდი ბრიტანეთის ევროკაშირიდან გასვლის შეთანხმებაზე. 2019 წლის 12 მარტს დიდი ბრიტანეთის პარლამენტმა ხელმეორედ ჩააგდო პროექტი ევროკავშირიდან გასვლის შესახებ. 29 მარტს იგივე უკვე მესამედ განმეორდა.
2019 წლის 8 აპრილს, დიდი ბრიტანეთის პარლამენტმა სასწრაფოდ მიიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც მთავრობა ვალდებულია დათანხმდეს ევროკავშირს, შეაჩეროს ქვეყნის პარლამენტის მიერ დამტკიცებული ვადა, რათა თავიდან აიცილონ ევროკავშირიდან შეთანხმების გარეშე გასვლა. 2019 წლის 11 აპრილს ევროკავშირიდან გასვლის თარიღი გადაწიეს 2019 წლის ოქტომბრის ბოლომდე.
პირადი ცხოვრება
ტერეზა მეი 1980 წლიდან გათხოვილია, მეუღლე — ფილიპ ჯონ მეი არის Capital Group Companies-ის თანამშრომელი 2016 წლიდან. შვილები არ ჰყავთ.
2012 წელს ტერეზა მეის დაუდგინეს შაქრიანი დიაბეტის პირველი ტიპი. ყოველდღიურად იღებს ინსულინის ინექციას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები 21-ე საუკუნეში კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
ვლადიმერ ვალიშვილი
ვლადიმერ იაგორის ძე  ვალიშვილი (დ. 18 ივნისი, 1910, თბილისი — გ. 29 დეკემბერი, 1992, იქვე) — პირველი ოსი პროფესიონალი კინორეჟისორი და სცენარისტი, ოსური კინოს ფუძემდებელი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961), ჩრდილოეთ ოსეთის დამსახურებული მოღვაწე (1965).
განათლება
1927–1929 წლებში სწავლობდა თბილისის კინოსტუდიასთან არსებულ კინოსამსახიობთა სკოლაში, 1930 წელს რეჟისორმა გიორგი მაკაროვმა აიყვანა ფილმის „იყავ მზად“ გადამღებ ჯგუფში რეჟისორის თანაშემწედ. შემდგომში იმუშავა მიხეილ კალატოზოვთან ფილმზე „ქვეყანა საფრთხეშია“ („ლურსმანი ჩექმაში“). ამ ფილმში ვლადიმერ ვალიშვილმა შეასრულა ეპიზოდური როლი და ასევე მუშაობდა რეჟისორის ასისტენტად.
1930–1936 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე (სერგეი ეიზენშტეინის სახელოსნო). სწავლის პარალელურად პრაქტიკას გადიოდა სერგეი ეიზენშტეინთან ფილმ „ბეჟინ ლუგი“-ის გადაღების დროს. 1936 წელს დიპლომანტი-რეჟისორი ვლადიმერ ვალიშვილი და დიპლომანტი-ოპერატორი ნიკოლოზ ლისიცინი ჩაერთნენ კუნძულ დიქსონზე მიმავალ ექსპედიციაში, რათა გადაეღოთ კინონარკვევი საბჭოთა პოლარელებზე. მათ ფირზე ასახეს კუნძულ დიქსონის გეოგრაფიულ-გეოლოგიური სახე, აგრეთვე ის კულტურულ-სამეურნეო სამუშაოები, რომლებსაც ატარებდნენ იქ საბჭოთა პოლარელები. ეს ფილმი ვლადიმერ ვალიშვილის სადიპლომო ნამუშევარი გახდა.
შემოქმედება
1936 წელს სამუშაოდ მიიწვია თბილისის კინოსტუდიის დირექციამ და დაიწყო მუშაობა კინოსტუდიის ქრონიკალურ-დოკუმენტური სტუდიის რეჟისორად. დოკუმენტურ ფილმებთან ერთად ვლადიმერ ვალიშვილი მუშაობდა მხატვრულ ფილმებზეც. 1936 წელს რეჟისორ სერგეი ერმაკოვთან ერთად „მოსფილმში“ გადაიღო მხატვრული ფილმი „სპრინკლერი“. 1937 წელს გადაიღო კინემატოგრაფიული ვარიანტი რუსთაველის თეატრის სცენაზე განხორციელებული სპექტაკლისა „ალკაზარი“ (პიესის ავტორი გიორგი მდივანი). შემდეგ მას მიჰყვა დოკუმენტური ფილმები „საბრძოლო სადარაჯოზე“, „საქართველოს სამხედრო გზაზე“, „ისტორიულ ადგილებში“.
დიდი სამამულო ომის პირველი დღეების ატმოსფერო აისახა ფილმში „გორის ველი“, რომელიც აშუქებს ომის დროს ზურგში მყოფი მოსახლეობის მძიმე ცხოვრებასა და საბრძოლო მზადყოფნას. კინორეჟისორის შემდგომი მოღვაწეობა უკვე უშუალოდ საფრონტო მოვლენებს უკავშირდება. 1942 წელს ვლადიმერ ვალიშვილმა ოპერატორ გიორგი უსეინაშვილთან და ოპერატორის ასისტენტ ი. ედიგარაშვილთან ერთად შეადგინა საფრონტო კინოგადამღები ჯგუფი, რომელიც ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტზე გაემგზავრა, სადაც ნოვოროსიისკის მთებში იბრძოდა მე-18 არმია კონსტანტინე ლესელიძის სარდლობით.
1943 წელს ვლადიმერ ვალიშვილმა ახალი საფრონტო ჯგუფი შეადგინა, რომელშიც შედიოდნენ ვასილ შანიძე და ვლადიმერ კილოსანიძე. კინოაპარატით აღჭურვილები კვალდაკვალ მიჰყვებოდნენ მე-18 არმიას, რომელმაც გაათავისუფლა კრასნოდარი, ნოვოროსიისკი, ანაპა და სხვა ქალაქები. ამიერკავკასიის ფრონტის სხვა სახელგანთქმულ ნაწილებსა და შენაერთებთან ერთად, ვლადიმერ ვალიშვილი და ოპერატორები ცეცხლის ხაზზე იდგნენ. ამ ომში დაიღუპა ვლადიმერ კილოსანიძე.
ვლადიმერ ვალიშვილის მიერ გადაღებული საფრონტო მასალები შევიდა დოკუმენტურ ფილმებში „კავკასია“, „გენერალი ლესელიძრ“, კინოჟურნალებში „საბჭოთა საქართველო“, „ნოვოსტი დნია“ და 20 სერიიან ფილმში „დიდი სამამულო“.
საინტერესო რეჟისორული  ხერხებით გააერთიანა ვლადიმერ ვალიშვილმა ორი თემატური ხაზი — ფრონტული ეპიზოდები და ზურგის მძიმე ცხოვრების ამსახველი კადრები ფილმში „მეთევზე პატრიოტები“. ამ კინონაწარმოებში გამომჟღავნდა რეჟისორ-დოკუმენტალისტის მახვილი ხედვა. დიდი სამამულო ომის პერიოდს ასახავს აგრეთვე ვლადიმერ ვალიშვილი ფილმები „პირველი ფრონტული გაზაფხული“, „გამარჯვების პირველი მაისი“.
1945 წელს ვლადიმერ ვალიშვილის სცენარითა და მისი რეჟისურით (ვ. ვალიშვილი ძირითადად თავისივე სცენარებით იღებდა ფილმებს) კინოსტუდიის ოპერატორთა ჯგუფმა გადაიღო  დოკუმენტური ფილმი „გამარჯვებით დაბრუნებულნი“, ფილმში ნაჩვენებია პირველი მატარებლის ჩამოსვლა დემობილიზებული მეომრებით.
1946 წელს ვლადიმერ ვალიშვილმა საკუთარი სცენარით გადაიღო დოკუმენტურ-მხატვრული ფილმი „უშბა“, რომელიც ეძღვნება ტრაგიკულად დაღუპულ გამოჩენილ მთამსვლელს ალიოშა ჯაფარიძეს. ქართველ მთამსვლელთა ჯგუფთან ერთად კავკასიონის ამ მაღალ და მიუვალ მწვერვალზე ავიდა ალიოშას და, ალექსანდრა ჯაფარიძე; ალპინისტურ ექსპედიციას ახლდნენ რეჟისორი ვლადიმერ ვალიშვილი, კინოოპერატორები ოთარ დეკანოსიძე, შალვა შიოშვილი და ბორის კრეპსი. მათ ურთულეს პირობებში უხდებოდათ ფილმის გადაღება. შეიქმნა პოეტური კინონოველა, რომელმაც წარმატებით შემოიარა საბჭოთა კავშირისა და უცხოეთის კინოეკრანები.
1947 წელს ფილმმა „უშბა“ ვენეციაში გამართულ VIII საერთაშორისო კინოფესტივალზე პრემია და საპატიო დიპლომი დაიმსახურა. ეს იყო პირველი დიპლომი, რომლითაც აღინიშნა ქართული  კინემატოგრაფია საერთაშორისო კინოფესტივალზე.
1961 წელს ვლადიმერ ვალიშვილმა გადაიღო ფერადი დოკუმენტური ფილმი „ქართული ფოლადი“ (სცენარის ავტორები თ. სვანი და კ. გოგოძე). ისტორიული ექსკურსის პრინციპით, არქეოლოგიური მასალის გაშუქებით, რეჟისორმა აჩვენა საქართველოში ამ დარგის განვითარების საერთო სურათი და ქართველ მეფოლადეთა თანადროული ხელოვნება. თითქმის ორმოცდაათი წელიწადი იმუშავა ვლადიმერ ვალიშვილმა სამეცნიერო-პოპულარული, დოკუმენტური და მხატვრული ფილმების სტუდიებში. მდიდარი და მრავალფეროვანია მისი ფილმების თემატიკა — „იალაღებზე“, „ბაკურიანის თოვლიან ფერდობებზე“, „ერთი სოფლის სპორტსმენები“, „აღორძინებული ოსეთი“, „ადამიანი და ვარსკვლავები“, „ვინ არის დამნაშავე“, „მაღალი ძაბვა“, „ზეიმი ალანების მიწაზე“, „სოფლის თავკაცი“, „ზაქარია ფალიაშვილი“ ,„კორნელი კეკელიძე“, „ივანე ბერიტაშვილი“, „მთაში შობილი ხელოვნება“, „ახალი სვანეთი“, ფილმების გარდა გადაღებული აქვს 300-ზე მეტი კინოჟურნალი „საბჭოთა საქართველო“.
1958 წელს ვლადიმერ ვალიშვილის ინიციატივითა და მისი უშუალო მონაწილეობით განხორციელდა პირველი ოსური მხატვრული ფილმის „ფატიმას“ დადგმა (სცენარის ავტორი სიკო დოლიძე, დამდგმელი რეჟისორები ვლადიმერ ვალიშვილი, სიკო დოლიძე). იგი გადაღებულია ოსი კლასიკოსის კოსტა ხეთაგუროვის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით და მიეძღვნა ავტორის 100 წლის იუბილეს. ფილმმა უდიდესი წარმატება მოიპოვა, მან მსოფლიოს 67 ქვეყანა მოიარა. ამ წარმატებაში ვლადიმერ ვალიშვილს უდიდესი წვლილი მიუძღვის, მან ფილმზე სამუშაოდ მოიწვია ოთარ მეღვინეთუხუცესი და ოსი მსახიობი, მსოფლიოში „ოტელოს“ როლის ცნობილი შემსრულებელი ვლადიმერ თხაფსაევი, ოსი კომპოზიტორი, ოსური ფოლკლორული მუსიკის ფუძემდებელი, ბორის გალაევი, ოსი მხატვარი აზანბეკ ჯანაევი, რამაც ფილმს უდიდესი წარმატება მოუტანა.
ფილმები „იალარებზე“, „საქართველოს სამხედრო გზაზე“, „ჯიმარაი ხოხ“, „ბაკურიანის თოვლიან ფერდობებზე“, „უშბა“ ნაჩვენები იყო საზღვარგარეთის ეკრანებზე. ამ ფილმებმა ფართო აღიარება ჰპოვა როგორც კრიტიკოსებს, ისე მაყურებელთა შორის.
ვლადიმერ ვალიშვილის მიერ დუბლირებულია ათობით მხატვრული, სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმი, რომლებმაც მაღალი შეფასება დაიმსახურეს.
პედაგოგიური მოღვაწეობა
1971 წელს ვლადიმერ ვალიშვილმა ქალაქ ცხინვალში დააარსა კინომოყვარულთა სტუდია, სადაც სტუდიის წევრებს ასწავლიდა კინოხელოვნების ზოგად კანონებს, უზიარებდა მდიდარ გამოცდილებას. ამ სტუდიის მიერ გადაღებულმა ფილმმა „13 კომუნარი“, 1972 წელს კინომოყვარულთა რესპუბლიკურ კინოფესტივალზე, თბილისში, პირველი ხარისხის დიპლომი დაიმსახურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:ოსები კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
ალთინთაღი
ალთინთაღი (阿尔金山) — მთები ჩინეთის დასავლეთ ნაწილში, კუნლუნსა და ნანშანს შორის. გამოჰყოფს ტარიმის ღრმულსა და ცაიდამის ქვაბულს. სიგრძე დაახლოებით 800 კმ. სიმაღლე 6161 მეტრამდე. ტამირის ღრმულსკენ მიქვეული კალთა ციცაბოა (აჭარბებს 2000–3000 მეტრს), ცაიდამის ქვაბულისკენ — უფრო დამრეცი (500–1000 მეტრი). რელიეფის მიხედვით განირჩევა: ძლიერ დანაწევრებული სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი კლდოვანი ქედებით, მარადიული თოვლითა და მყინვარებით დაფარული; ჩრილო-აღმოსავლეთი ნაწილი — რიგი მოკლე მასივებისა (5000 მეტრზე მეტი) თოვლის მცირე ლაქებით; ცენტრალური ნაწილი — მკვეთრად შევიწროებული და დადაბლებული (ჭარბობს 3000–3500 მეტრამდე სიმაღლის ქედები), რელიეფის რბილი მოხაზულობისა და სუსტად დანაწევრებული ფორმებით. აგებულია ძველი გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, ფილიტებით. არის ქრომიტების, ტყვიის, თუთიის, ნიკელის, პლატინის მადნების საბადოები. ჰავა გვალვიანი და მკაცრად კონტინენტურია. მცირე ზომის მდინარეები მიედინებიან სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (ჩერჩენი და მისი შენაკადები), ცენრალურ ნაწილში მდინარეები არაა. მთისწინეთებში ჭარბობს ქვა-ღორღიანი უდაბნოს ლანდშაფტები. მთისწინეთის დანაწევრებულ ხეობებში გვხვდება ცხენისმუხლა, საქსაული, იალღუნი, მლაშობურა; ფართო სივრცეები შიშველია. მთების ზემო სარტყელში მთა-სტეპის მცენარეულობა და ალპური მდელოებია. ტყეები არ არის. ცხოველთა სამყარო ღარიბია (იაკი, კუკუ-იამანი, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში — ანტილოპა ორონგო). ალთინთაღი აღმაჩინა ნიკოლოზ პრჟევალსკიმ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
ათელჰეიჰი
ათელჰეიჰი (Æthelheah) — შუა საუკუნეების შერბორნის ეპისკოპოსი.
ათელჰეიჰი აკურთხეს 867-868 წლებში. გარდაიცვალა 879-889 წლებს შორის.
დეგენდორფის რაიონი
დეგენდორფის რაიონი (Landkreis Deggendorf) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი დეგენდორფი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება ქვემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 861,13 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 117 492 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 136 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 2 71.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარიის რაიონები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1994: ჯგუფი F
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1994: ჯგუფი F — მუნდიალი 2014-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები გაიმართა 19-დან 29 ივნისის ჩათვლით. ნიდერლანდის ნაკრებმა მოიგო ჯგუფი, მეორე ადგილზე გავიდა საუდის არაბეთი, ხოლო ბელგია გახდა ერთ-ერთი საუკეთესო მესამეადგილოსანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1994
ანჟუ
250px|მინი|მარჯვნივ|ანჟუ საფრანგეთის რუკაზე ანჟუ (Anjou<Andecavi — ერთ-ერთი გალური ტომის სახელწოდება) — ისტორიული ოლქი ჩრდილო-დასავლეთ საფრანგეთში, ქვემო ლუარის აუზში. მთავარი ქალაქი – ანჟე. ამჟამად ანჟუს ტერიტორიის დიდი ნაწილი შედინ მენისა და ლუარის დეპარტამენტში. ანჟუში მოჰყავთ ხორბალი, კანაფი. განვითარებულია მებაღეობა, მეცხოველეობა, მეღვინეობა, კვების მრეწველობა.
ისტორია
IX საუკუნის II ნახევარში ანჟუ იხსენიება როგორც ანჟეს სავიკონტო, რომელსაც რობერტინგების წარმომადგენელმა რობერმა ჩაუყარა საფუძველი. 929 წელს ანჟუ საგრაფოა. შემდგომში მას ტურენი (1044) მენი (1110) შეუერთდა. ანჟუს საგრაფომ უდიდეს ძლიერებას XI საუკუნეში მიაღწია. 1131 წელს ანჟუს გრაფი ფულკ V იერუსალიმის მეფე გახდა. მისმა ძემ ჟოფრუა V პლანტაგენეტმა შემოიმატა ნორმანდია (1135), უკანასკნელის შვილიშვილმა ანრიმ ალიენორ აკვიტანელზე ქორწინებით მიიღო აკვიტანია (1152), ხოლო დედისაგან მემკვიდრეობით — ნორმანდია და ინგლისის ტახტზე ავიდა ჰენრი II-ის სახელით. ანჟუ პლანტაგენეტების სახელმწიფოს ნაწილად იქცა. 1204 წელს ანჟუ შეუერთდა საფრანგეთის სამეფოს. 1246 წელს გადაეცა საუფლისწულოდ ლუი IX-ის ძმას შარლ ანჟუელს, რომელმაც ანჟუს მიწებს შეჰმატა პროვანსი (1246) და სიცილიის სამეფო (1266); 1297 წელს ანჟუ საჰერცოგოდ იქცა. მისი უკანასკნელი ჰერცოგის შარლ IV-ის (მენისთვის — შარლ V) გარდაცვალების შედეგ (1481) ანჟუს სამემკვიდრეო (საჰერცოგოს მიწები, პროვანსი და პრეტენზიები ნეაპოლის სამეფოზე) საფრანგეთის მეფეს გადაეცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
ნახშირგორა
ნახშირგორა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ლისის თემში.
არტიომ იორდანიანი
არტიომ იორდანიანი (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (კრივი), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2015, ლვოვი, უკრაინა, 80 კგ), დავით კვაჭაძის სახელობის საერთაშორისო ტურნირის, გამარჯვებული (2018, თბილისი, საქართველო, 91 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოკრივეები
ნახშირგორა
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კეცელენი
კეცელენი (Căţeleni) — სოფელი მოლდოვაში, ჰინჩეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 69 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 362 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰინჩეშტის რაიონის სოფლები
აჩხოი-მართანი
აჩხოი-მართანი (Iашхой-Марта, ТIаьхьа-Марта) — დაბა ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში (რუსეთის ფედერაცია) აჩხოი-მართანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია გროზნოდან დასავლეთით 51 კმ-ში, მდინარეების აჩხისა და ფორტანგს შორის.
დასახლება გაჩნდა 1846 წელს როგორც სოფელი აშხოი. 1944 წელს ჩეჩენ-ინგუშეთის ასსრ-ის ლიკვიდაციის შემდეგ დაერქვა „ნოვოსელსკოე“ ავტონომიური რესპუბლიკის აღდგენის შემდეგ დაუბრუნდა წინანდელი სახელი აჩხოი-მართანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეჩნეთის ქალაქები
ანგუმუა
250px|მინი|მარჯვნივ|ანგუმუა საფრანგეთის რუკაზე ანგუმუა (Angoumois) — ისტორიული ოლქი დასავლეთ საფრანგეთში. 1790 წლიდან შარანტისა და დორდონის დეპარტამენტების შემადგენლობაშია. მთავარი ქალაქი — ანგულემი. ანგუმუა განვითარებული სასოფლო-სამეურნეო რაიონია. განვითარებულია მეღვინეობა, სპირტისა და კონიაკის (ქ. კონიაკი) წარმოება, მანქანათმშენებლობა, ქაღალდის (ანგულემი) და სამხედრო (რიუელი) მრეწველობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
რონდონი (პარანა)
რონდონი (Rondon) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სიანორტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 996 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.21 კმ²-ზე. ფართობი 555 125 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ანტონ ჩეხოვის ლიტერატურული მუზეუმი
ანტონ ჩეხოვის ლიტერატურული მუზეუმი (Литературный музей А. П. Чехова) — მუზეუმი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. განთავსებულია ტაგანროგის ვაჟთა ყოფილი გიმნაზიის შენობაში, რომელშიც სწავლობდა მწერალი ანტონ ჩეხოვი. შედის ტაგანროგის სახელმწიფო ლიტერატურული და ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის შემადგენლობაში.
თანამედროვეობა
ლიტერატურული მუზეუმის ექსპოზიცია ასახავს ანტონ ჩეხოვის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის პერიოდს, ასევე მისი ნამუშევრების გავლენას ტაგანროგის მოსახლეობაზე. 2010 წლის 29 იანვარს მწერლის 150-ე დაბადების დღისადმი მიძღვნილი ღიონისძიებების პერიოდში გაიხსნა ახალი ექსპოზიცია „ანტონ ჩეხოვი: მშობლიურ ქალაქში და მსოფლიოში“. ექსპოზიცია მოითვლიდა 1 600 ექსპონატს.
მუზეუმში ასევე დროებით გამოფენილი იყო ისეთი ექსპონატები როგორიცაა: „სანქტ-პეტერბურგის ცვილის ძეგლები“, „საშობაო ნაძვის ხის სათამასოების ქვეყანა“, „ტაგანროგი-იალტა. ჩეხოვის გენია აერთიანებს“, ვირტუალური გამოფენა „ჩეხოვის ქალაქი მხატვრის თვალით“.
მუზეუმის საქმიანობას ხშირად და სისტემატურად აშუქებს ადგილობრივი მედია საშუალებები.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის მუზეუმები კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
დუნაის დილინგენის რაიონი
დუნაის დილინგენის რაიონი (Landkreis Dillingen an der Donau) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი დუნაის დილინგენი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება შვაბიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 792,3 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 95 596 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 121 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 7 73.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარიის რაიონები
დათვისისხევი
დათვისისხევი — მდინარე საქართველოში. მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი. მდინარე დათვისისხევის ხეობაში სამი სოფელია (დათვისი, გველეთი და მოწმაო) და ერთიც დასახლება — სახილე.
სქოლიო
კატეგორია:ხევსურეთის არაგვის შენაკადები კატეგორია:ხევსურეთის მდინარეები კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები
ჩრდილოეთი წანერი
ჩრდილოეთი წანერი — მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. საქართველოში სიდიდით მესამე მყინვარია, მისი ფართობია 11,53 კმ². იგი ხეობის ტიპის მყინვარია და სამხრეთ-დასავლეთური ექსპოზიცია აქვს. მყინვარის ენის ბოლო ნაწილი რიგელზეა გადმოკიდებული და ზღვის დონიდან 3020 მ სიმაღლეზე მთავრდება. 1986 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე ჩანს, რომ ჩრდილოეთ წანერს აქვს მცირე კონტაქტი მყინვარ სამხრეთ წანერთან.
2000 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე კი მათი კონტაქტი გაწყვეტილია და ჩრდილოეთის ნაკადი საკმაო მანძილითაა დაცილებული სამხრეთისას. სავარაუდოდ მათი გაყოფა 1986-1990 წლებში უნდა მომხდარიყო. მათი ფირნები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია კავკასიონის ქედიდან გამოსული განშტოებით. მყინვარული ენები ერთმანეთს უერთდებოდნენ ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე და წარმოიქმნებოდა დასავლეთური ექსპოზიციის ერთიანი ენა, რომელიც მთავრდებოდა 2380 მ სიმაღლეზე. მყინვარის სიგრძე 13,36 კმ იყო, ხოლო ფართობი კი 28,28 კმ².
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
შოანა
300px|მინი|შოანის წმინდა გიორგის ეკლესია შოანას წმინდა გიორგის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტერიტორიაზე, მდინარე ყუბანის მარჯვენა ნაპირას, ყარაჩაევსკიდან შვიდი კილომეტრის დაშორებით, მთა შოანაზე. მისი აგების დაახლოებითი თარიღია X საუკუნე. ეკლესია აგებულია მთის ფერდობზე საიდანაც კარგად ჩანს მთელი ხეობა.
არქიტექტურა
ტაძრის არქიტექტურული აღწერა პირველად მოგვცა გერმანელმა მეცნიერმა ჯოზეფ ბერნარდცმა 1829 წელს. ტაძარი წარმოადგენს ჯვარგუმბათოვან ნაგებობას, მისი სიმაღლე არის 12 მეტრი.
ისტორია
X საუკუნის დასაწყსიდან საკმაოდ ძლიერდება ეგრის-აფხაზეთის სამეფო, რომელიც აქტიურ ურთიერთობას ამყარებს ჩრდილოეთ კავკასიაში მოსახლე სხვადასხვა ხალხებთან კერძოდ კი ალან-ოსებთან. ტერიტორია სადაც მდებარეობს ეკლესია და მისი მიმდებარე მხარეები ოდითგანვე დასახლებული იყო ქართველებით, კერძოდ კი სვანებით. მდინარე ყუბანის, კერძოდ ყარაჩაის მხრით - ლაბგვიარი - ახლანდელი ულუ კამის ხეობა და ყაბარდოს მხრით - თეგენი, XIX საუკუნის პირველ ნახევრამდე - 1834 წლამდე - სვანეთის სამთავროს საკუთრებას წარმოადგენდა, რისთვისაც სვანეთის მთავრები იღებდნენ სათანადო გადასახადს იქ დასახლებული ყაბარდო-ბალყარელებისაგან. 1834 წელს ეს ტერიტორია საქართველომ დაკარგა. ქრისტიანობასთან ერთად ჩრდილოეთ კავკასიაში აქტიურად ვრცელდებოდა ქართული ენა, არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგად აღმოჩენილია ავარულ ენაზე ქართული ასოებით შესრულებული სხვადასხვა წარწერები. არსებობს კონსტანტინეპოლის პატრიარქის ნიკოლოზ მისტიკოსის წერილი აფხაზთა მეფე გიორგი მეორის მიმართ, გიორგი მეორე პირადად მონაწილეობდა ალანთა მეფისა და მისი ოჯახის მონათვლაში.
შოანას შესახებ წერს გერმანელი ექიმი და მოგზაური რეინექსი, რომელმაც პირადად მოინახულა ეკლესია, საიდანაც წაიღო ორი წიგნი, ეკლესიაში უნდა ყოფილიყო წიგნთსაცავი, მაგრამ ყველა წიგნი დაკარგულია, გარდა იმ ორი წიგნისა რომელიც რეინექსმა წაიღო გერმანიაში ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ჩრდილოეთ კავკასიაში
მარკ რებესი
მარკ რებესი (დ. 3 ივლისი, 1994, სანტა კოლომა, ანდორა) — ანდორელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ანდორულ „სანტა კოლომასა“ და ანდორის ნაკრებში.
საერთაშორისო კარიერა
მისი დებიუტი ნაკრებში შედგა 2015 წლის 6 ივნისს, ეკვატორული გვინეის ნაკრების წინააღმდეგ. 2017 წლის 9 ივნისს გაიტანა თავისი პირველი სანაკრებო გოლი, უნგრეთის წინააღმდეგ, ანდორამ შეხვედრა 1-0 მოიგო. გუნდმა პირველად გაიმარჯვა ბოლო 13 წლის მანძილზე.
საერთაშორისო გოლები
''
ტიტულები
სანტა კოლომა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:ანდორელი ფეხბურთელები კატეგორია:ანდორის ნაკრების ფეხბურთელები
ნაოკო იამაძაკი
ნაოკო იამაძაკი (დ. 27 დეკემბერი, 1970) — იაპონელი ავიაინჟინერი და იაპონიის საჰაერო სივრცის კვლევის სააგენტოს ასტრონავტი. ის ტიაკი მუკაის შემდეგ მეორე ქალი ასტრონავტია იაპონიაში.
ბიოგრაფია
ბავშვობაში ცხოვრობდა საპოროში. დაამთავრა საშუალო სკოლა და უნივერსიტეტი. 1993 წელს ტოკიოს უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის, ხოლო 1996-ში მაგისტრის ხარისხი აეროკოსმოსური ტექნიკის მიმართულებით.
1999 წლის თებერვალში ნაოკო არჩეულ იქნა ასტრონავტობის კანდიდატად. საბაზო მომზადებას შეუდგა ამავე წლის აპრილში. 2001 წლის თებერვალში ასტრონავტის სერტიფიცირება მიიღო. 2004 წლის მაისში დაასრულა მომზადება კოსმოსური სადგურის „Союз-ТМА“ ბორტინჟინრის სტატუსით.
2004 წლის ივნისში ჩავიდა ლინდონ ჯონსის სახელობის კოსმოსურ ცენტრში, ჰიუსტონში და გადიოდა ასტრონავტთა მოსამზადებელ პროგრამას.
2010 წლის 5-დან 20 აპრილამდე მიიღო მონაწილეობა მისია STS-131-ში, ფრენის სპეციალისტის სახელით. ფრენის სრული ხანგრძივობა 15 დღე 2 საათი 47 წუთი და 10 წამი იყო.
2011 წელს ნაოკომ იაპონიის საჰაერო სივრცის კვლევის სააგენტო დატოვა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:იაპონელი კოსმონავტები კატეგორია:ქალი კოსმონავტები კატეგორია:ტოკიოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
პორტუგეზა (საფეხბურთო კლუბი)
პორტუგეზა (Associação Portuguesa de Desportos) — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ სან-პაულუდან. ჩამოყალიბდა 1920 წლის 14 აგვისტოს. პაულისტას ჩემპიონატის სერია A2-ს და ბრაზილიის სერია D-ს მონაწილე.
ისტორია
კლუბი ჩამოყალიბდა 1920 წლის 14 აგვისტოს სან-პაულუში მცხოვრები პორტუგალიელების მიერ Associação Portuguesa de Esportes სახელწოდებით — ქალაქში არსებული ხუთი პორტუგალიური საფეხბურთო კლუბის (Lusíadas Futebol Club, Portugal Marinhense, Associação Cinco de Outubro, Associação Atlética Marquês de Pombal და Esporte Club Lusitano) გაერთიანების შედეგად. 1940 წელს კლუბის სახელწოდებაში სიტყვა Esportes შეიცვალა სიტყვით Desportos და მას შემდეგ კლუბი ამ სახელწოდებით ასპარეზობს.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო კლუბები
ძუკათა
ძუკათა — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ტირიფონის ვაკის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. წინაგრის თემის ცენტრი (სოფლები: ძუკათა, აბრევი, გდულეთი, გუდითა, ზემო ბაგები, ზემო ყური, კიტრიული, მსხლები, ორჭოსანი, ქედიგორა, ცოტაგური, წინაგარი). ზღვის დონიდან 830 მ, ახალგორიდან 70 კმ.
სქოლიო
კატეგორია:წინაგრის თემის სოფლები
მერიკარა
სახელი მერი-კა-რა ნიშნავს „რას საყვარელი ორეულს“.
ბიოგრაფია
მისი არსებობა ნაჩვენებია ტურინის მეფეთა სიაში მეატე დინასტიის მეშვიდე ფარაონად ნომერი 4/24, მისი სახელის ნაწილი დარჩა მხოლოდ (მერ-ხეთი). თუმცა ტრადიციულად ფარაონის სახელი ტურინის სიაში ნახსენებია როგორც მერი-იბ-რა.
მერიკარას მეფობის დასაწყისში მის ხელთ იყო ქვემო ეგვიპტე. ამ დროს ზემო ეგვიპტეში ძლიერდებოდა თებეს დინასტია. ისინი მოიხსენებული არიან, როგორც მეთერთმეტე დინასტიის ფარაონები. დინასტიის ერთ ერთი წარმომადგენელი ინტეფ II ხეთი მესამის და მერიკარას წინააღმდეგ იბრძოდა, რის შედეგადაც მერიკარამ თებელების მეფობის დროს ხელში ჩაიგდეს აბიდოსი. სიუტის ნომარქი და ხეთი II გაერთიანდნენ და მათ შეძლეს თებელების დამარცხება, თუმცა მოგება მერვე ნომთან ვერ მოახერხეს. გარდა ამისა, ინიოტეფ დარჩა მეათე ნომი. ხეთის ჰქონდა ბრწყინვალე ტიტულები „მეთაური მთელი ქვეყნისა“ და „დიდი ლიდერი ზემო ეგვიპტეში“ თუმცა მას არც ისე დიდი ქონება არ ჰქონია.
მერიკარას მიერ არის ეგვიპტის კულტურის ცნობარი შედგენილი - „ჰერაკლეოპოლელი მეფის ინსტრუქცია, მისი შვილი მერიკარა“ პირველი მსოფლიო პოლიტიკური საქმიანობის ლიტერატურა.
მერიკარა ჰერაკლეოპოლელის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო სწრაფად დაიპყრო თებეს დინასტიამ.
მერიკარას ბრძანებით საქარაში აშენდა პირამიდა, რომლის მდებარეობა უცნობი იყო, იგი არქეოლოგებმა 1920 წელს აღმოაჩინეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მეათე დინასტიის ფარაონები
ლეუშენი (ჰინჩეშტის რაიონი)
ლეუშენი  (Leuşeni) — სოფელი მოლდოვაში, ჰინჩეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 31 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 166 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰინჩეშტის რაიონის სოფლები
ძონგკხა
ძონგქა (རྫོང་ཁ་; ვაილი: რძონგ-ქა), ხანდახან გამოიყენება ასევე: ნგალოპქა, — ბჰუტანის ეროვნული ენა. სიტყვა „ძონგ'ქა“ აღნიშნავს ენას (ქა) რომელზეც საუბრობენ ძონგ'ში (ძონგი). ძონგი არის ციხე-სიმაგრეთა გამორჩეული არქიტექტურა რომელიც ბუტანში შაბდრუნგმა XVII საუკუნეში განავითარა.
ძონგქას დამწერლობისთვის გამოიყენება ტიბეტური დამწერლობა.
სქოლიო
კატეგორია:ბჰუტანის ენები
ჯარა
მინი|ჯარას სკა მოთავსებული ხეზე მინი|ჯარას სკა
ჯარა — ასევე მოხსენიებული, როგორც: გეჯას სკა, ბუკის სკა, გეჯა-ბუკი, ეს არის ორ ნაწილად გაყოფილი ხის მორისგან გამოთლილი ტრადიციული ქართული ფუტკრის სკა, რომელიც ფუტკრების მოშინაურების მიზნით საქართველოში უძველესი დროიდან გამოიყენება. ფუტკარი ჯარას სკაში ფიჭას მთლიანად თვითონ აშენებს. დღესდღეობით ჯარას სკები საქართველოში ძირითადად აჭარის რეგიონში გვხვდება. ჯარას თაფლს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული.
უძველესი მეფუტკრეობა საქართველოში
მეფუტკრეობის განვითარების პროცესში ძირითადად გამოყოფენ სამ ეტაპს. ესენია: ველური, როდესაც ადამიანები თაფლის შესაგროვებლად ტყეში გადიოდნენ; ნახევრად ველური (გეჯური), როდესაც მონადირეებს ფუტკრის ძლიერი ოჯახები ტყიდან სახლში მიჰყავდათ და შემდეგ ხისგან გამოთლილი მორით ან თიხის სპეციალური ჭურჭლით ტყეში ან კლდეზე წინასწარ განსაზღვრულ ადგილას ათავსებდნენ და თანამედროვე - როდესაც ფუტკრისთვის სპეციალურად აშენებულ სახლში–სკაში ხდება მისი სასიცოცხლო ფაზებისა და მოსავლიანობის კონტროლი.
ჯარას სკის ისტორია და წარმოშობა
ზუსტი მტკიცებულება, თუ როდის გაჩნდა ჯარა საქართველოში, არ არსებობს. თუმცა, ადგილობრივი მოსახლეობის ინფორმაციის თანახმად, უძველესმა მკვიდრებმა ფუტკრები ხის ფუღუროებში აღმოაჩინეს და იმ ადგილს ტყეში „ხე-ფუტკარა“ უწოდეს. მოგვიანებით, მოსახლეობამ გააცნობიერა, რომ შესაძლო იყო ხეების ანალოგიურად „თაფლის ხეებად“ გარდაქმნა. ისინი აგროვებდნენ გარეული ფუტკრის ნაყარს და სპეციალურად ორ ნაწილად გაჭრილი ხის მორის შუაგულში ათავსებდნენ. შემდეგ დამზადებულ ხის მორებს ხეებზე, დათვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას ალაგებდნენ. სწორედ ამ ხის მორებს უწოდებდნენ ჯარას. მოგვიანებით, მე-19 საუკუნეში, ჩარჩოიანი კორპუსის ფუტკრის სკების გამოგონების შემდეგ, ჯარას სკები მნიშვნელოვნად შეიცვალა ფუტკრის თანამედროვე და მარტივად მოსახმარი სკებით, მაგრამ დასავლეთ საქართველოს რამდენიმე ადგილას ჯარას სკებს ჯერჯერობით ისევ მოიხმარენ გარეული თაფლის ჯარას წარმოებისთვის.
ჯარას სკების განლაგება
ძველ დროში, როდესაც მოსახლეობის ყოველდღიურობა აქტიურად იყო დაკავშირებული ტყესთან, ჯარას სკებს ტყის შუაგულში მაღალზე, ცაცხვის ხეზე ათავსებდნენ, რათა თაფლი დათვებისგან ან სხვა გარეული ცხოველებისგან დაეცვათ. ჯარას სკების განთავსება ასევე ხდებოდა კლდეებზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1200 მეტრზე, ვინაიდან კლდე ყველაზე უსაფრთხო ადგილია სკებისთვის, თუმცა ამავდროულად ყველაზე რთული მოსავლის ასაღებად. სოფლის მეურნეობის განვითარებასთან ერთად ტყესთან კავშირი შესუსტდა. ამიტომაც, ადგილობრივმა მეფუტკრეებმა ჯარას სკების მოთავსება საკუთარ სახლებთან ახლომდებარე ბაღებში დაიწყეს, რამაც მათ ნაყარის სწრაფი შეგროვების, საფუტკრის გაფართოებისა და პროდუქტიულობის გაზრდის შესაძლებლობა მისცა; ეს სწორედ ის ადგილებია, სადაც დღესდღეობით ჯარას სკების ნახვა შეიძლება. მაღალმთიანეთში მცხოვრები მეფუტკრეები ჯარას სკებს სპეციალურად დამზადებულ ხის საფარში ათავსებენ ზამთრის მკაცრი პირობებისგან დასაცავად.
ჯარას სკის სტრუქტურა
ჯარა ჩვეულებრივ ცაცხვის ხისგან მზადდება (Tilia Caucascica), ვინადაინ ცაცხვი მსუბუქია და ნეიტრალური სუნით გამოირჩევა, რაც ფუტკარისთვის კომფორტულ გარემოს ქმნის. ჯარას სკის დამზადებისას გასათვალისწინებელია მთელი რიგი პარამეტრები, რაც სპეციალურ ცოდნას მოითხოვს. ჯარას ძირი (ქვედა ნაწილი) ისე უნდა იყოს ამოჭრილი, რომ ზუსტად შეესაბამებოდეს სკის ზედა ნაწილს. სკის ზედა ნაწილი იჭერს თაფლის ფიჭას და იცავს სკას გარე დაზიანებისგან. ჯარას სკა სიგრძეში დაახლოებით 80-120 სანტიმეტრია, გარე დიამეტრი 40-60 სმ-ს აღწევს, ხოლო შიდა დიამეტრი 25-35 სმ-ს. ჯარას სკა მთლიანად ხისგან მზადდება და დამზადების პროცესში არ ხდება ლურსმნის გამოყენება. ჯარას სკის ქვედა ნახევარში გათვალისწინებულია 1 სმ დიამეტრის ფუტკრის საფრენები. ასევე, სკის ზედა ნახევარს უნდა ჰქონდეს ე.წ. „გამყოფი“, რომლის ფუნქციასაც ზედა ნაწილში ჩაჭედილი ხის ფიცარი ასრულებს. აღნიშნული გამყოფის საშუალებით ერთმანეთისგანაა განცალკევებული ფუტკრის ოჯახისთვის განკუთვნილი ფიჭის წინა ნაწილი, რომელსაც მეფუტკრე არ უნდა შეეხოს და მეფუტკრისთვის მოსავლის ასაღები ფიჭის უკანა ნაწილი. ამასთანავე, „გამყოფს“ ჩრჩილის საწინააღმდეგო ფუნქცია აქვს. გამყოფის დამზადება რეკომენდირებულია ნაძვის ხის ფესვისგან, რომლის სპეციფიკური სუნიც აფრთხობს და შესაბამისად იცავს სკას ჩრჩილისგან.
ჯარას სკის სტრუქტურა
ჯარადან თაფლის მოსავლის აღება
ჯარაში არ არის ხელოვნური ცვილი. აქ ფუტკარი ფიჭას თავისით აშენებს. ჯარას სკებიდან მოსავალს წელიწადში მხოლოდ ერთხელ იღებენ, ძირითადად შემოდგომის დასაწყისში, ყვავილობის პერიოდის დასრულების შემდეგ. თაფლის მოსავლის აღება ჯარას სკებიდან ბევრად რთულია და უფრო დიდ შრომას მოითხოვს, ვიდრე ჩვეულებრივი სკის ჩარჩოებიდან.
ჯარას სკებიდან თაფლის ამოღებას აჭარაში ჯარას „ხილვას“ ეძახიან. პროცესი განსაკუთრებულ მომზადებას საჭიროებს. როგორც წესი, ჯარას სკის თაფლის მოსავალს ორი ადამიანი იღებს. თუმცა, აუცილებელია დამატებითი დახმარება ხეზე ან კლდეზე მოთავსებული ჯარას სკის შემთხვევაში. თაფლის მოსავლის ასაღებად მეფუტკრეები სპეციალურ ინსტრუმენტებს იყენებენ, როგორიცაა ოვალური დანა - ფიჭის ამოსაჭრელად, საბოლებელი, თოკი, ბალანსირი (კომბალი), ბორბალი (მახარა) და ხის კიბე (ღაჯა).
ჯარა - საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი
2021 წლის 26 იანვარს, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ბრძანების საფუძველზე, ჯარაში თაფლის წარმოების ტრადიციას საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
ჯარას მეფუტკრეობა დღეს
ჩარჩოიანი სკების გამოგონების შემდეგ, საქართველოში მე-20 საუკუნიდან დაიწყო ჯარას სკების ჩანაცვლება თანამედროვე და მარტივად მოსახმარი სკებით. სწორედ ამიტომ, დღესდღეობით, ჯარას მეფუტკრეობა, როგორც ველური მეფუტკრეობის სახეობა, გადაშენების პირასაა. თუმცა, მაღალმთიანი აჭარა ამ მხვრივ გამორჩეულია, სადაც სუბტროპიკული და ალპური ზონების ტყეებში, შორეულ სოფლებსა და დასახლებულ ადგილებში მკვიდრნი დღემდე ინარჩუნებენ ჯარაში თაფლის მოყვანის ოჯახურ ტრადიციას. ამ მეფუტკრეების ჯგუფმა 2018 წელს საფუძველი ჩაუყარეს ჯარას მეფუტკრეთა ასოციაციას.
გარდა ამისა, 2017 წელს გადაღებული ქართული დოკუმენტური ფილმი „ჯარა“ აღწერს აჭარის ველურ ბუნებაში ერთწლიან მოგზაურობას, სადაც მთავარი გმირები სწორედ ჯარას სკა და მისი ბინადარი ფუტკრებია.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კატეგორია:მეფუტკრეობა
ოლექსანდრივკის რაიონი (კიროვოჰრადის ოლქი)
ოლექსანდრივკის რაიონი (Олександрівський район) — რაიონი უკრაინაში, კიროვოჰრადის ოლქში. მისი ფართობია 1 159 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 27 724 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 25 კაცს კმ²-ზე. ოლექსანდრივკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ოლექსანდრივკა.
სქოლიო
კატეგორია:კიროვოჰრადის ოლქის რაიონები