cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხალებიანი აფთარი
ხალებიანი აფთარი (Crocuta crocuta) — ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი, აფთრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 120-160 სმ, კიდურის 25-35 სმ, წონა 50-85 კგ აღწევს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბუნებაში 25 წელი, ხოლო ტყვეობაში 40 წელია. ხალებიანი აფთარი, ყველაზე დიდია აფთრებს შორის, უმეტესად, გავრცელებულია აფრიკაში, სამხრეთ საჰარიდან მოყოლებული მთელს სამხრეთში, გარდა უკიდურესი სამხრეთისა და კონგოს აუზის ტერიტორიისა. მას შეხვდებით, როგორც უდაბნოში, ასევე ბუჩქნარ და ტყიან ადგილებშიც. მას გააჩნია გრძელი უხეში ბეწვი, რომელიც შეფერილია მუქ ყვითლად, ან ხაკისფრად და დაჰყვება არასიმეტრიული მუქი ლაქები. კიდურები, სახის წინა ნაწილი და კუდის ბოლო მუქი ყავისფერი ან შავია. ზურგზე ჯაგრისებრი ფაფარი ეზრდება.
კატეგორია:ხალებიანი აფთრები
1625
თარიღი უცნობია
*
10 ოქტომბერი
10 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 283-ე დღე (ნაკიან წლებში – 284-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 82 დღე.
ამ დღეს დაბადებულნი
right|100px
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1010
გორის მუნიციპალიტეტის გერბი
გორის მინიციპალიტეტის გერბი — გორის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ. გერბი შექმნილია საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის საბჭოს მიერ გორის ისტორიულ-კულტურული ნიშნების მიხედვით.
ისტორია
მუნიციპალიტეტმა პირველი დროშა და გერბი 2010 წელს მიიღო, გერბის ფარის ცენტრში მოთავსებული იყო ვერცხლისფერველიანი მეწამული ფერის ჯვარი. ჯვრის ვერცხლის ველი გერბის ფარს ოთხ ნაწილად ყოფდა, ხოლო მასზე მოთავსებული წითელი ჯვრის მკლავები არ ეხებოდა გერბის ფარის კიდეებს. გერბის ფარის პირველ ნაწილში მეწამულ ველზე მოთავსებული იყო ოქროს მთა, მთის ზემოთ – ოქროს ჰერალდიკური ჯვარი. ოქროს მთას კვეთდა ლაჟვარდისფერი სამი შემცირებული სარტყელი. გერბის ფარის მეორე ნაწილში ლაჟვარდისფერ ველზე – სამი გადაშლილი ვერცხლის წიგნი. გერბის ფარის მესამე ნაწილში – ლაჟვარდისფერ ველზე სამი ოქროს ძნა. გერბის ფარის მეოთხე ნაწილში – მეწამულ ველზე ოქროს მთა, ხოლო მთაზე მოთავსებული იყო ქონგურებიანი ოქროს ციხე-სიმაგრე. ოქროს მთას კვეთდა ლაჟვარდის სამი შემცირებული სარტყელი. გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებული იყო საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი – სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით. ფარს ქვემოთ ვერცხლ-მეწამულ ბაფთაზე მოთავსებული იყო გერბის დევიზი. ბაფთის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილი იყო დევიზი „გორი“.
2014 წელს, მუნიციპალიტეტის ორად გაყოფის შემდეგ, თემსა (რაიონსა) და ქალაქს საკუთარი სიმბოლოები დასჭირდა. 2015 წლის 9 ოქტომბერს დამტკიცდა გორის მუნიციპალიტეტის გერბი, რომელიც ემთხვევა ახლანდელ გერბს (იხ. ქვემოთ). 2016 წლის 5 თებერვალს დამტკიცდა თვითმმართველ ქალაქ გორის გერბი: ფარი გადაკვეთილი იყო ჰორიზონტალურად ქონგურისებურად ორ ნაწილად – ლაჟვარდისფერ და მეწამულ ველებად. I ნაწილის ლაჟვარდის მეწამულ ველზე გამოსახული იყო ოქროს გასაღები და ვერცხლის მთა. II ნაწილის მეწამულ ველზე გამოსახული იყო ორი მდინარის შეერთება ვერცხლის სტილიზებული ტალღოვანი შემცირებული სარტყლით. ფარს ზემოთ მოთავსებული იყო საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი – სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი ნახევრად ღია ჭიშკრით. ფარს გარს ერტყა შესამკობელი – ვაზის ფოთლების ვერცხლის ორნამენტი. ფარს ქვემოთ მოთავსებული იყო გერბის დევიზის ვერცხლისფერ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილი იყო გერბის დევიზი „გორი“. სადევიზო ბაფთის ორივე მხარეს გამოსახული იყო ორი მცირე მეწამული ჰერალდიკური ჯვარი.
2017 წლის თვითმმართველობის ახალი არჩევნების შემდეგ, ქალაქი და თემი კვლავ გაერთიანდა. ახალი გერბი და დროშა დამტკიცდა 2018 წლის 13 ივლისს, თუმცა ისინი მთლიანად ემთხვევა 2015 წელს გორის მუნიციპალიტეტის (და არა ქალაქი გორის) დამტკიცებულ დროშასა და გერბს.
აღწერილობა
გერბის ფერები — წითელი, ლურჯი, ოქროსფერი და ვერცხლისფერო სიმბოლურად გამოხატავს გორის მოქალაქეთა მამაცობა და დიდსულოვნებას, ღირსებასა და მამულის ერთგულებას, ძლევამოსილებასა და სიბრძნეს. ძლიერების ემბლემა — ოქროს მთა ზემოთ მოთავსებული ოქროს ჯვრით — ისტორიულ არქიტექტურულ ძეგლზე და სალოცავზე (აგრეთვე, გორის რაიონის ცნობილ ბალნეოლოგიურ კურორტზე) — გორიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესიაზე მიუთითებს.
ქუთაისის პეტრესა და პავლეს ეკლესია
ქუთაისის პეტრესა და პავლეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქუთაისის მუნიციპალიტეტში.
აგებულია XIX–XX საუკუნეებში. ქალაქის მჭიდროდ განაშენიანებულ უბანში, აღმართულია ქვით ნაგები ეკლესია. ეკლესიის კუბური მოცულობა სრულდება აღმოსავლეთით შვერილი აბსიდით, გუმბათით. ეკლესია გეგმით ეგრედწოდებულ კუპელჰალეს ტიპს წარმოადგენს. წყობა რეგულარულია. ინტერიერში ეკლესია სრულდება აღმოსავლეთით დაბალი საკურთხევლით, რომელსაც აქვს მაღალი შუბლი. კედლებიდან გადაყვანილი შეტყუპებული თაღებით შეკრული გუმბათქვეშა სივრცე, გვირგვინდება წახნაგოვანი, ვიწრო გუმბათით. ეკლესიას აღმოსავლეთ მხარეს, მთელ სიგანეზე მიუყვება გრანდიოზული ხის კანკელი. ეკლესია სამივე მხრიდან იდენტური ზომისაა და გაჭრილია ფორმით დიდი, თაღოვანი ჭედურობით შემკული კარები. ფასადები შესრულებულია რუსული კლასიციზმის სტილში. ეკლესია ხერხულა კარნიზით სრულდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქუთაისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Lasioglossum elegans
Lasioglossum elegans — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1841 წელს.
სქოლიო
elegans
ლოპის უდაბნო
მინი|250პქ|უდაბნოს თანამგზავრული ფოტო ლოპის უდაბნო — უდაბნო ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბეიშანის მთები, დასავლეთით უერთდება თაკლამაკანის უდაბნოს. ფართობი დაახლოებით 100 კმ²-ია. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა 40-45 °C-ია.
ლოპის უდაბნოზე გადიოდა აბრეშუმის გზა, სწორედ ამიტომ, ამ ტერიტორიას მრავალი ლეგენდა უკავშირდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
აწანგვარა
აწანგვარა (აწან-გუარა — წანთა სადგომი) — ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიურ ძეგლთა კატეგორია. ნახევრად მეგალითური ნაგებობა, რომელშიც ზაფხულობით მწყემსთა ბინები და საქონლის სადგომები იყო მოწყობილი. კლასიკური ფორმით ეს საცხოვრისები აფხაზეთშია დაცული. პირველად აქაური აწანგვარები იქნა აღწერილი. აფხაზურ ზეპირსიტყვიერებაში შემონახული გადმოცემების მიხედვით, ერთნი მათ ქონდრის კაცთა (აფხ. "აწან") საცხოვრისებად თვლიან, მეორენი — ერთ-ერთი დასავლურ-ქართული ტომის — წანების (აწან-გუარა) სადგომად.
აწანგვარა ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი სათავსებისაგან შემდგარი რთული ნაგებობაა. განირჩევა განცალკევებული აწანგვარები და აწანგვართა კომპლექსები, რომლებსაც აფხაზები „წანთა ქალაქს“ (აფხ. „აწანაა რიქალაქ“) უწოდებენ. აწანგვარები გავრცელებულია კავკასიის ალპურ ზონაში, განსაკუთრებით მდ. ბზიფიდან მდ. ენგურამდე. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მეჯოგეთა სადგომი აწანგვარები აღმოჩენილია აგრეთვე არქეოლოგიური გათხრებისას თეთრი წყაროს მახლობლად. გამდლისწყაროს განძში ნაპოვნია ბრინჯაოს სკულპტურული ჯგუფი — საკულტო აწანგვარა ბრინჯაოს ხანაში მეჯოგეთა მკვიდრად ნაგები საზაფხულო საცხოვრისების არსებობა მოწმობს, რომ ამ დროს განვითარებული ყოფილა სამთაბარო მეცხოველეობა. აწანგვარებს მეჯოგეები შემდეგაც დიდხანს იყენებდნენ. აფხაზეთში უასლეს ხანაშიც დადასტურებულია აწანგვარების გადახურვა და გამოყენება.
ლიტერატურა
}
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის არქეოლოგიური ძეგლები
დისევი
დისევი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ქსუისის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარეების პატარა ლიახვისა და მეჯუდის წყალგამყოფი ქედის დასავლეთ მთისწინეთში, მდინარე ჭარებულის (აძურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 980 მეტრი, ცხინვალიდან 15 კილომეტრი.
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Дисеу).
სქოლიო
კატეგორია:ქსუისის თემის სოფლები
ჰრაჩია აჩარიანი
ჰრაჩია აჩარიანი (Հրաչեայ Աճառեան; დ. 8 მარტი, 1876 — გ. 16 აპრილი, 1953) — სომეხი ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი, ეტიმოლოგი და ფილოლოგი.
სტამბულელი სომეხი, აჩარიანი სწავლობდა ადგილობრივ სომხურ სკოლებში და სორბონში, და სტრასბურგის უნივერსიტეტში, ჰაინრიხ ჰუბშმანის ხელმძღვანელობით. შემდეგ ის ასწავლიდა რუსეთის იმპერიისა და ირანის სხვადასხვა სომხურ თემებში, შემდეგ 1923 წელს, დასახლდა სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში, გარდაცვალებამდე მუშაობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.
გამორჩეულმა პოლიგლოტმა, შეადგინა რამდენიმე ძირითადი ლექსიკონი, მათ შორის სომხური ეტიმოლოგიური ლექსიკონი. მან ღრმად შეისწავლა სომხური დიალექტები, შეადგინა სომხური ხელნაწერების კატალოგები და დაწერა სრულყოფილი კვლევები სომხური ენისა და ანბანის ისტორიის შესახებ. აჩარიანი ითვლება სომხური ენათმეცნიერების მამად.
სიცოცხლე
აჩარიანი დაიბადა სტამბოლში (კონსტანტინოპოლი) 1876 წლის 8 მარტს, სომეხი მშობლებისგან. ადრეულ ასაკში მას ერთი თვალი დაუბრმავდა. მისი მამა, ჰაკობი, იყო ფეხსაცმლის მწარმოებელი. დაწყებითი განათლება სამატიაში მიიღო,, შემდეგ კი სწავლობდა გეტრონაგანის სომხურ საშუალო სკოლაში (1889-1893), სადაც მან ისწავლა ფრანგული, თურქული, და სპარსული. დამთავრების შემდეგ, ასწავლიდა კადიკოიში, კონსტანტინეპოლში, მაგრამ 1894 წელს ის გადავიდა ერზურუმში, რათა ესწავლებინა სანასარიანის კოლეჯში. 1895 წელს იგი ჩაირიცხა პარიზის უნივერსიტეტში (სორბონი), სადაც სწავლობდა, ანტუან მელეტესთან ერთად. 1897 წელს იგი გახდა Société de Linguistique de Paris (პარიზის ლინგვისტური საზოგადოების) წევრი, სადაც წარმოადგინა კვლევა ლაზურ ენაზე. შემდეგ იგი შეხვდა ჰაინრიხ ჰუბშმანს და 1898 წელს გადავიდა სტრასბურგში
აჩარიანი საცხოვრებლად გადავიდა სომხეთში, რუსეთის იმპერიის ნაწილში და დაიწყო პედაგოგიური კარიერა გევორქიანის სემინარიაში (1898-1902 წლები). მან რამდენიმეჯერ გამოიცვალა საცხოვრებელი ადგილი: ჯერ გადავიდა შუშაში (1902-1904), შემდეგ გავარიში (1906-1907), 1907 წლიდან 1919 წლამდე ცხოვრობდა დონის ნახიჩევანში, ხოლო შემდეგ თეირანში (1919-1920) და თავრიზში (1920-1923). ის ასწავლიდა სომხურს, ფრანგულს, თურქულს, სომხურ ისტორიას, ლიტერატურასა და ბუღალტერიას. ამის გარდა, სწავლობდა სომხურ დიალექტსაც.
აჩარიანი გადავიდა საბჭოთა სომხეთში 1923 წელს. ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი სომეხი მეცნიერი, რომელიც საბჭოთა სომხეთში გადავიდა. დააპატიმრეს 1937 წლის 29 სექტემბერს, დიდი წმენდის დროს, შპიონობის ბრალდებით. მას ბრალად ედებოდა მრავალი უცხო ქვეყნის (ბრიტანეთი, თურქეთი) პროფესორთა კონტრრევოლუციური ჯგუფის წევრობა. იგი გაათავისუფლეს 1939 წლის 19 დეკემბერს მტკიცებულებების არარსებობის გამო.
აკადემიური კარიერა
მან იცოდა მრავალი ენა: სომხური (თანამედროვე და კლასიკური), ფრანგული, ინგლისური, ბერძნული, სპარსული, არაბული, თურქული, ებრაული, რუსული, გერმანული, იტალიური, ლათინური, ქურთული, ასურული, ავესტური, ლაზური, ქართული, შუა სპარსული.
სქოლიო
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სომეხი მეცნიერები კატეგორია:სომეხი ენათმეცნიერები კატეგორია:გარდაცვლილი 1953 კატეგორია:დაბადებული 1876
იოანე რუფუსი
იოანე რუფუსი (Ἰωάννης Ροῦφος) — V საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი. პეტრე იბერის მოწაფე. წარმოშობით არაბი სამხრეთ პალესტინიდან (ასკალონიდან). ბეირუთში სწავლობდა სამართლის მეცნიერებას. პატრიარქმა პეტრე ფულონმა იოანე რუფუსი ანტიოქიის მღვდლად აკურთხა. პატრიარქის გადაყენების შემდეგ იგი პალესტინაში დაბრუნდა, სადაც გაიცნო პეტრე იბერი და დაუახლოვდა მას. პეტრე იბერის გარდაცვალების შემდეგ მაიუმის ეპისკოპოსად დაინიშნა.
იოანე რუფუსმა ბერძნულ ენაზე დაწერა ვრცელი მონოგრაფია „პეტრე იბერის ცხოვრება“. თხზულება შეიცავს 150 ნაბეჭდ გვერდს. მასში დაწვრილებით არის გადმოცემული პეტრეს არა მარტო ბიოგრაფიული ცნობები მისი ჩამომავლობისა და ნათესაობის შესახებ (ხოლო რაკი იგი სამეფო საგვარეულოს წევრი იყო, ამიტომ იქ აღნიშნულია ქართველ მეფეთა სამი თაობა), არამედ მისი აზრები, საუბრები მეგობრებთან და მოწაფეებთან, უმთავრესად იოანე ლაზთან (პეტრე იბერის აღმზრდელი და თანამოკალმე). იოანე რუფუსი პეტრეს უწოდებს „ჩვენს პავლეს“, „მეორე მოციქულ პეტრეს“ და „მეორე მოსეს“. თხზულების ბერძნული დედანი დაკარგულია. დარჩენილია VI საუკუნეში შესრულებული სირიული თარგმანი. იოანე რუფუსს ეკუთვნის აგრეთვე „პლეროფორიები“ (დაწერილი 512–518 წლებში), რომელთა უმეტესი ნაწილი აგებულია პეტრე იბერის მიერ გამოთქმულ შეხედულებებზე. ამ შრომით ავტორი მიზნად ისახავდა ქალკედონის საეკლესიო კრების (451) დადგენილებების განქიქებას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 450 კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები კატეგორია:V საუკუნის ბიზანტიელები კატეგორია:ბიზანტიელი მწერლები
Raphitoma servaini
Raphitoma servaini — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რამაზ გამგებელი
რამაზ გამგებელი (დ. 24 აგვისტო, 1960, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.
1988-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს სამშენებლო მასალათა მრეწველობის სამინისტროს თბილისის საშენმასალათა კომბინატში, კერამიკული ფილების საამქროში, ჯერ ცვლის უფროსად, შემდეგ კი საამქროს უფროსად. 1990 წლიდან მუშაობდა შპს "სიკეთე"-ს სამშენებლო ბლოკის საწარმოს უფროსად. 1991 წლიდან შპს „იმკ91“-ს სასაქონლო ბეტონის ქარხნის დირექტორად. მისი მონაწილეობით თბილისში აშენებულ იქნა მრავალი სამრეწველო ობიექტი და საცხოვრებელი სახლები დედაქალაქი საცხოვრებელ მიკრორაიონებში, ვაშლიჯვრის დასახლებაში, ქავთარაძის ქუჩაზე და 9 აპრილის სახელობის ბაღის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ასევე დავით აღმაშენებელის მუზეუმი შოთა რუსთაველის გამზირზე. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982
სქოლიო
1982
Lasioglossum eleutherense
Lasioglossum eleutherense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2001 წელს.
სქოლიო
eleutherense
ახლო ლალალო
ახლო ლალალო (ახალი ლალალო, ახლოლალო) — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში. დამია-გიაურარხის თემში. მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა მხარეს, მარნეულის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 410 მ. მარნეულიდან 26 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სადახლოს სასოფლო საბჭოში. მოქმედებდა დამია-გიაურარხის ეთერზეთების მეურნეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 690 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Raphitoma tomentosa
Raphitoma tomentosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სტურშენი
მინი|200პქ|მარცხნივ|სტურშენის ტბის მდებარეობა სტურშენი (Storsjön − „დიდი ტბა“) — შვედეთის სისიდით მეხუთე ტბა. მისი ფართობი 464 კმ²-ია, მაქსიმალური სიღრმე კი 74 მეტრი. მდებარეობს იემტლანდის პროვინციაში, თანამედროვე იემტლანდის ლენში. ტბაში მდებარეობს კუნძული ფრესენი. ასევე, აქედან სათავეს იღებს მდინარე ინდალსელვენი. აღმოსავლეთ ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი ესტრესუნდი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის ტბები
ჩინკვე-ტერე
ჩინკვე-ტერე (Cinque Terre - ხუთი მიწა) — იტალიის რივიერის უსწორმასწორო სანაპირო ზოლის მქონე მონაკვეთი. მდებარეობს ლიგურიის რეგიონში, ქალაქ ლა-სპეციის დასავლეთით. შედგება ხუთი სოფლისაგან: მონტეროსო-ალ-მარე, ვერნაცა, კორნილია, მანაროლა და რიომაჯორე. სანაპირო, ხუთივე სოფელი და მიმდებარე გორაკების ფერდები წარმოადგენს ჩინკვე-ტერეს ეროვნული პარკის ნაწილს, რომელიც თავის მხრივ იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული.
ჩინკვე-ტერე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის გეოგრაფია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
არადეთის ციხე
არადეთის ციხე — ციხე-დარბაზი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, მდინარე ფრონის მარჯვენა სანაპიროზე. ციხე აგებულია XVII საუკუნის შუა წლებში.
ძეგლის აღწერა
1960 წელს ჩატარდა აღმოსავლეთ კოშკის კონსერვაცია. კომპლექსი ძლიერი ფეოდალების (სავარაუდოა სამხრეთ საქართველოდან გადმოსახლებული იშხნელების) რეზიდენცია იყო.
ციხე-დარბაზის კომპლექსში შედის: გალავანი, წმ. საბას ეკლესია და სასახლე.
გალავანი გეგმით კვადრატს უახლოვდება (დაახლოებით 40 X 40 მ). შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი ოთხი კოშკით და გალავნის 50 მ სიგრძის მონაკვეთი (კედლების სისქე 1,2 მ) სამხრეთით. სამხრეთ კუთხეში მდგარი ცილინდრული კოშკი ოთხსართულიანია. ქვედა სამი სართული საბრძოლო და საცხოვრებელია, ხოლო IV სართული - საბრძოლო ბანი. შესასვლელები ეზოდანაა, I და II სართულზე, ცალ-ცალკე. ბუხარი მხოლოდ II სართულზეა. ნისკარტა სალოდეები და ერთი საზარბაზნე ბანის კედლებშია განლაგებული. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში დგას თითო ცილინდრული და ოთხკუთხა კოშკი. ისინი ეკლესიის კედლებშია ჩართული. ცილინდრული კოშკის ნახევარი ჩამონგრეულია. მისი პირველი ორი სართულის კედლები ყრუა. II სართულზე მხოლოდ ერთი კარია, რომელიც ოთხკუთხა კოშკში გადის. III და IV სართულის შემორჩენილ კედლებში სათოფურებია.
ეკლესია დარბაზულია (9,35 X 5 მ), ნაგებია ცუდად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის კვადრებით, ზოგან რიყის ქვაც არის გამოყენებული. გარედან სწორკუთხა, ხოლო შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთშია. ნალისებურ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც შიგნით რთული ლეკალური თაღი აქვს. აფსიდის სარკმლის გვერდებზე სწორკუთხა ნიშებია, ხოლო ქვემოთ, კედელთან სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. სამხრეთის სარკმელი სწორკუთხაა, დასავლეთისა - თაღოვანი. ეკლესიის გრძივი კედლები წყვილი პილასტრით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. კამარა გვერდებზე ამოზნექილია, შუაში კი ცილინდრულია. ინტერიერი მოხატული ყოფილა. კედლები ამჟამად შეთეთრებულია. კამარის აღმოსავლეთ ნაწილში შემორჩენილია ქრისტეს გამოსახულება. ნაგებობა გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით.
სასახლის ნანგრევები შემორჩენილია გალავანთან, ეკლესიის ახლოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
სეულავაჰ-აგამი
სეულავაჰ-აგამი — ჩამქრალი, ტყით დაფარული სტრატოვულკანი კუნძულ სუმატრის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.
ვულკანი წარმოიქმნა პლეისტოცენ–ჰოლოცენის პერიოდში. მთას აქვს ფართო კალდერა, რომელსაც ლამ-ტეუბას ეძახიან. ასევე აქვს სამი კრატერი. ერთ–ერთი მათგანი ადვილად ამოსაცნობია, ორი კი მცენარეულობითაა დაფარული.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ვულკანები
Botanicula
Botanicula — Point-and-click სათავგადასავლო კომპიუტერული თამაში, რომელიც შექმნა სტუდია Amanita Design-მა. თამაში არის განთავსებული შემდეგ პლატფორმებზე: Microsoft Windows, Mac OS X და Linux.
სიუჟეტი
თამაში გვიამბობს ხუთ ხეზე მცხოვრებ არსებაზე, რომლებიც ცდილობენ გადაარჩინონ ხის უკანასკნელი თესლი ობობისმაგვარ არსებებისაგან, რომლებიც ხეებს ანადგურებენ (არიან პარაზიტები). არსებობს თამაშის დასასრულის რამდენიმე ვარიანტი.
გეიმპლეი
როგორც Amanita Design-ის წინა თამაშებში, ამ თამაშში არის ასევე მსგავსი სქემა, ამის გარდა თამაშში არის 5 პერსონაჟი. მოთამაშემ უნდა გადაჭრას რთული თავსატეხები და იპოვოს ნივთები, რომელიც სიუჟეტის გაგრძელებაში დაეხმარება. პერსონაჟებს შეუძლიათ ზემოქმედება მოახდინონ სხვა არსებებზე, უკვე გაცნობილი არსებები იწერება ბარათების სახით.
სქოლიო
{სქოლიოს სია}
კატეგორია:2012 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:სათავგადასავლო თამაშები კატეგორია:Amanita Design-ის თამაშები კატეგორია:ფლეშ-თამაშები კატეგორია:დამოუკიდებელი თამაშების ფესტივალის გამარჯვებულები კატეგორია:IOS-ის თამაშები კატეგორია:IPad-ის თამაშები კატეგორია:Linux-ის თამაშები კატეგორია:Mac OS X-ის თამაშები კატეგორია:Point-and-click-ის სათავგადასავლო თამაში კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული ჩეხეთში კატეგორია:Windows-ის თამაშები
აწუნთის უღელტეხილი
აწუნთის უღელტეხილი, აწუნტის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთისა და კახეთის მხარეებში, დუშეთისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. მდებარეობს აწუნთის ქედზე, ზღვის დონიდან 3431 მ. გადასასვლელი თუშეთიდან (პირიქითისა და თუშეთის ალაზნის ხეობები) ხევსურეთში (ანდაქის და ხონისჭალის ხეობებში). გადადის საცალფეხო გზა. აწუნთის უღელტეხილის მიდამო დაფარულია ალპური მდელოთი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:კახეთის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის უღელტეხილები
ქალაქი-მშვენიერი
ქალაქი-მშვენიერი (City Beautiful) — პროგრესული რეფორმატული მიმდინარეობა ჩრდილოეთ ამერიკის არქიტექტურასა და ქალაქგეგმარებაში 1980-იან და 1900-იან წლებში, რომლის მიზანი ქალაქებში კეთილმოწყობისა და მონუმენტური გრანდიოზულობის მეშვეობით უკიდურესად გაღარიბებულ ურბანულ გარემოში მორალურ დეგრადაციასთან შეწინააღმდეგება იყო. მიმდინარეობის თვითმიზანი, რომელიც თავდაპირველად უმეტესწილად ჩიკაგოს, დეტროიტსა და ვაშინგტონს უკავშირდებოდა, სილამაზე არ ყოფილა, არამედ მისი გამოყენება როგორც სოციალური მართვის ხელსაწყოსი ქალაქის მოსახლეობის მორალური თვითშეგნების ამაღლებისთვის. მიმდინარეობის აქტივისტებს სწამდათ, რომ ამგვარი კეთილმოწყობის პროექტები საფუძველს ჩაუყრიდა ჰარმონიულ სოციალურ წყობას, რომელიც თავის მხრივ უკიდურესად ხელმოკლე ქალაქელებისთვის ცხოვრების გაუმჯობესებას შეუწყობდა ხელს.
ისტორია
მიმდინარეობის წარმოშობის მიზეზი აშშ-ში ქალაქების ცენტრალურ უბნებში შექმნილი გაუსაძლისი ცხოვრების პირობები გახდა, რომელიც უცხოელთა მოზღვავებული იმიგრაციისა და სამსახურის ძიებაში სოფლის მოსახლეობის ქალაქებში მასიური გადანაცვლების შედეგი იყო. მიმდინარეობა მხოლოდ ორიოდე ათწლეულს იყო აქტუალური, თუმცა გარდა ამ პერიოდის გრანდიოზული კლასიცისტური მონუმენტებისა, მან დიდი ზეგავლენა იქონია ქალაქგეგმარებაზე მთელი მე-20 საუკუნის განმავლობაში. მიმდინარეობა "ქალაქი-ბაღნარი" (Garden City) პარალელურად ვითარდებოდა ბრიტანეთში და მას ემყარება ლონდონის შედარებით ახალი გარეუბნების გეგმარება. ორივე მიმდინარეობა ერთმანეთს დაესესხა ესთეტიურობას, თუმცა ერთი უფრო ფორმალურ ბაღის დაგეგმვასა და ბაროკოს პერიოდის ურბანიზაციის სქემებს ემყარებოდა, მეორე კი ნახევრად დამოუკიდებელი ვილებით უფრო სოფლის იდილიურ ატმოსფეროს ქმნიდა. მიმდინარეობის კრიტიკოსთა მტკიცებით ამ სტილის უნიფორმულობა და მაღალფარდოვნება ურბანული გარემოს უღიმღამობისა და სტერილურობის მიზეზი გახდა, რაც პარადოქსულად ამ ქალაქთა უფრო მეტად დაკნინებას უწყობდა ხელს.
არქიტექტურა
არქიტექტურული სტილი მოძრაობამ იმ დროისთვის თანამედროვე Beaux-Arts მიმდინარეობისგან ისესხა, რომელიც წესრიგის, ღირსებისა და ჰარმონიულობის აუცილობლობას ეფუძნებოდა. მოძრაობა ასევე ესესხა კლასიკური მონუმენტური დაგეგმვის პრინციპს, თუმცა განსხვავდებოდა ჭეშმარიტი ნეოკლასიკური სტილისგან იმით, რომ მასში კლასიკური იდიომები მხოლოდ ნაწილობრივ იყო ათვისებული, შერეული ბოზ-არტის ელემენტებთან უნიფორმულობისა და სტილის ჰარმონიულობის მისაღწევად.
მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიცია
ქალაქი-მშვენიერის პირველ ფართომასშტაბიან ხორცშესხმად მოიაზრება ე. წ. "თეთრი ქალაქი" (White City), როგორც მას მოგვიანებით შეარქვეს, მსოფლიო კოლუმბიურ ექსპოზიციაზე 1893 წელს, ჩიკაგოში. ექსპოზიციის დაგეგმვას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი დენიელ ბარნჰემი, რომელმაც არქიტექტორთა ჯგუფი აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროდან ჩამოიყვანა, მოქანდაკე ოგუსტ სენ-გოდენთან ერთად, გრანდიოზული კლასიკური უნიფორმულობის ბოზ-არტის სტილის მონუმენტების ასაგებად. ექსპოზიციამ წარმოადინა მასშტაბური ქალაქის მოდელი ვრცელი სატრანსპორტო სისტემებითა და, რაც მთავარია, ხილული სიღარიბის გარეშე. ამ ექსპოზიციას მიაწერენ ამერიკულ არქიტექტურაში შემდგომი 15 წლის განმავლობაში გამეფებულ მონუმენტურობას. რიჩმონდში, ვირჯინია, მონუმენტ ავენიუ ამ საწყისი მიმდინარეობის ერთ-ერთი მკაფიო ნიმუშია.
მაკმილანის გეგმა
ქალაქი-მშვენიერის იდეალის გამოყენების პირველი მცდელობა რეალური ქალაქის გეგმაში კეთილმოწყობის საშუალებით სოციალური წესრიგის დამყარების მიზნით იყო მაკმილანის გეგმა. ამ გეგმის საფუძველი გახდა სენატის პარკების კომისიის ვაშინგტონის მონუმენტური ბირთვის განახლების გეგმა ქალაქის დაარსების ასი წლისთავის აღსანიშნავად და ასევე ასი წლით ადრე პიერ შარლ ლ'ანფანის ქალაქის გეგმის განუხორციელებელი ასპექტების დასრულება.
ვაშინგტონის მგეგმავებმა, რომელთა შორის იყვნენ ბარნჰემი, სენ-გოდენი, შარლ მაკკიმი და ფრედერიკ ლოუ ოლმსტედი, უმც., მოინახულეს ევროპის მრავალი უდიდესი ქალაქი ვაშინგტონისთვის ისეთი გეგმის მოსაფიქრებლად, რომელიც მას იმდროინდელი ევროპის დედაქალაქების თანაწორს გახდიდა, იმავდროულად შექმნიდა რა მთავრობის ლეგიტიმურობის შეგრძნებას ამერიკაში მწვავე სოციალური წინააღმდეგობის პერიოდში. ამ გეგმის მიხედვით შეერთებული შტატების კაპიტოლიუმი გარშერმორტყმულ იქნა მონუმენტური სამთავრობო ნაგებობებით, რომლებმაც ჩაანაცვლა ყბადაღებული ღატაკი უბნები. დიზაინის ამომავალი ნაწილი ე.წ. "ეროვნული მინდორი" (National Mall) იყო, რომელსაც შემდეგ ბარნჰემისეული იუნიონ სტეიშენი (ცენტრალური რკინიგზის სადგური) დაემატა. გეგმის განხორციელებას ხელი შეუშალა პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამ, თუმცა ომის დასრულებისთანავე მშენებლობა გაგრძელდა და 1922 წელს ლინკოლნის მემორიალის აგებით დასრულდა.
გავლენა სხვა ქალაქებზე
მიმდინარეობის წარმატებამ ვაშინგტონში განაპირობა მისი ზეგავლენა გვიანდელი განაშენიანების გეგმებზე მრავალ სხვა ქალაქში, მათ შორის ჩიკაგოში, კლივლენდში, კოლუმბუსში, მონრეალში, დენვერში, მედისონში, ნიუ-იორკში, პიტსბურგსა და სან-ფრანცისკოში. ნიუ-ჰევენში, ჯონ რასელ პოუპის გეგმით შეიქმნა იელის უნივერსიტეტის კამპუსი.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მიმდინარეობამ თანდათან დაკარგა პოპულარობა კრიტიკოსთა მტკიცებით მისი სიძვირის, არაპრაქტიკულობისა და ელიტისტური ხასიათის გამო.
დენვერი
დენვერში ქალაქი–მშვენიერის ინტენსიური დაგეგმვის ერთ–ერთი მთავარი ინიციატორი და მხარდამჭერი მერი რობერტ სპეერი იყო, რომლის გეგმა ფიგურირებდა საზოგადოებრივი ცენტრის გარშემო, რომელსაც კოლორადოს შტატის კაპიტოლიუმი აგვირგვინებდა. გეგმა ნაწილობრივ განხორციელდა გაცილებით მცირე მასშტაბით, ბერძნული ამფითეატრით, ვოორჰის მემორიალითა და საზოგადოებრივ მოღვაწეთა კოლონადით,  და 1919 წელს დასრულდა. ენდრიუ კარნეგის ფონდმა დააფუძნა დენვერის საჯარო ბიბლიოთეკა (1910), ბერძნული აღორძინების ტაძრის მსგავსი სამსართულიანი შენობა კოლოსალური იონიური კოლონადით წინა ფასადის გასწვრივ, შიგნით კი ღია თაროებით, სამხატვრო გალერეითა და საბავშვო ოთახით. მონუმენტურობა ქალაქი–მშვენიერის გეგმარების უმნიშვნელოვანესი დამახასიათებელი ნიშანი იყო: დენვერში ეს საქმე პარიზში განათლებულ ამერიკელ მოქანდაკე ფრედერიკ მაკმონისს დაევალა. თუმცა სმოკი ჰილის ბილიკის ბოლოს მისეული ბრინჯაოს ინდიელი გზამკვლევის იდეას კომიტეტმა ვეტო დაადო და მის ნაცვლად ამხედრებული კიტ კარსონი დაიდგა.
სქოლიო
კატეგორია:ურბანისტიკა კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები კატეგორია:ამერიკის არქიტექტურის ისტორია
ლაჟი-დუ-მურიაე
ლაჟი-დუ-მურიაე (Laje do Muriaé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 172 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაპერუანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 487 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.95 კმ²-ზე. ფართობი 249 974 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ლიტვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
thumb|200 px|ლიტვის სსრ-ის დროშა
thumb|200 px|ლიტვის სსრ-ის გერბი ლიტვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ლიტვის სსრ (Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, Lietuvos TSR) — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი ვილნიუსი.
შეიქმნა 1940 წლის 14 ივლისს. 1940 წლის 21 ივლისიდან შედის საბჭოთა კავშირში. 1990 წლის 11 მარტს ლიეტუვის რესპუბლიკის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო ლიეტუვის დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი, რომელიც ლიტვის სსრ-ს ლიკვიდაციას ნიშნავდა. 1991 წლის 6 სექტემბერს საბჭოთა კავშირმა ლიეტუვას დამოუკიდებლობა მიანიჭა.
განთავსებული იყო საბჭოთა კავშირის ევროპულ ნაწილში, ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა ლატვიის სსრ-ს, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით ბელორუსიის სსრ-ს, სამხრეთ-დასავლეთით რუსეთის კალინინგრადის ოლქსა და პოლონეთს.
ლიეტუვის რესპუბლიკა იყო ერთადერთი კათოლიკური რესპუბლიკა საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში.
კატეგორია:სსრკ-ის რესპუბლიკები კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:ლიეტუვა კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი კატეგორია:ყოფილი სოციალისტური რესპუბლიკები კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
საბჭოთა პერიოდში ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (Ленинградский государственный университет) ეწოდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის უმაღლესი სასწავლებლები
გორის მუნიციპალიტეტის დროშა
გორის მუნიციპალიტეტის დროშა — შექმნილია საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის საბჭოს მიერ. გორის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.
აღწერილობა
დროშის ველი თეთრი ქობაშემოვლებული მეწამული ჯვრით გაყოფილია ოთხ ნაწილად. მეწამული ჯვარის გადაკვეთა ხდება დროშის მარჯვენა მხარეს დროშის 1/3-ზე. თეთრი ქობა წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. ხოლო მეწამული ჯვრის მკლავების სიგანე დროშის 1/8-ს. დროშის პირველ და მეოთხე ნაწილი მეწამულია, ხოლო მეორე და მესამე ნაწილი ლაჟვარდის. გორის დროშის პროპორციაა 2:3.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტი
ხელედის უღელტეხილი
ხელედის უღელტეხილი, ხელერდი — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთისა და ეგრისის ქედების შემაერთებელ ხელედის ქედზე. სიმაღლე 2564 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთებზე ქვევით სუბალპური ტყეებია, ზევით — ალპური მდელოები. აკავშირებს მდინარეების ხელედულისა და (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) და კასლეთის (ენგურის აუზი) ხეობებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ბააკა ხერხეულიძე
ბააკა (კახაბერ) ხერხეულიძე — თავადი, ქართლის სამეფოს ფარეშთუხუცესი, გიორგი სააკაძის მომხრეთა დასის წევრი.
1612 წელს წავკისში სააკაძეს აცნობა მის წინააღმდეგ მოწყობილი შეთქმულების ამბავი, რითაც იგი სიკვდილს გადაარჩინა. შეთქმულებმა ცხვირი მოჰკვეთეს. შესაძლოა დაიღუპა მარაბდის ბრძოლაში თავის სახლიკაცებთან ერთად (1625).
სააკაძესა და მის მომხრეებს ძლიერი მოწინააღმდეგე ჰყავდათ დიდ თავადთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფის სახით, რომელსაც ფარსადან ციციშვილი და შადიმან ბარათაშვილი ხელმძღვანელობდნენ. სააკაძის მოწინააღმდეგებმა შეძლეს მეფის მიმხრობა და სააკაძის საწინააღმდეგო შეთქმულების მოწყობა. ლუარსაბ მეფე შეუშინდა თავადებს და სააკაძე დასაღუპავად გაიმეტა. მათ შეადგინეს სამოქმედო გეგმა — გადაწყვიტეს, სააკაძე წავკისში მოეწვიათ მეფესთან სანადიროდ, ღამე თავს დასხმოდნენ და მოეკლათ.
ივანე ჯავახიშვილის მიხედვით, სააკაძის მომხრე ფეოდალებს შორის, ბააკა ხერხეულიძის გარდა, ასევე იყვნენ: ნუგზარ არაგვის ერისთავი, თეიმურაზ მუხრანბატონი, იესე ქსნის ერისთავი, ზაზა ციციშვილი და სხვ.
წავკისში სააკაძე მხოლოდ ერთი მხლებლის ამარა მივიდა. დიდ მოურავს წარმოდგენაც კი არ შეეძლო, რომ მისი დამსახურების კაცს სასიკვდილოდ გაიმეტებდნენ, მით უმეტეს, მეფისაგან არ მოელის ღალატს. ის სრულიად დამშვიდებული მივიდა სიძესთან, ღვინო დალია, თავის კარავში შევიდა, რათა დაესვენა და დილით ენადირა.
1612 წლის 20 მაისს, სააკაძე შეთქმულებმა მეფის საზაფხულო სადგომში, წავკისში დაიბარეს ნადირობის საბაბით. იგი აქ უნდა მოეკლათ. მეფე გაეცალა სისხლიან ასპარეზს და სამოქმედო ასპარეზი ბნელი ძალების ხელში დატოვა. თუმცა ბააკა ხერხეულიძემ მოახერხა ამ საშინელი საქმის აღსრულებამდე სააკაძის გაფრთხილება:
ბააკა ხერხეულიძემ ამ საქციელით სასწორზე შეაგდო თავისი სიცოცხლე. ამისთვის, ბერი ეგნატიშვილის მიხედვით, ბააკას ცხვირ-პირი დააჭრეს:
ცხადია, თავის სიცოცხლეს საფრთხის ქვეშ არავინ ჩააგდებდა ქვეყნისა და მეფის მოღალატის გამო, არავინ დაისჯიდა ასე თავს, მაგრამ მან დანამდვილებით იცოდა, რომ სააკაძე არა ქვეყნის მოღალატე, არამედ ქვეყნისა და მეფის მხსნელი იყო. ბააკა ხერხეულიძემ მოურავის ფასი იცოდა და სწორედ იმ რწმენით გაწირა თავი, რომ ქვეყნის სამაგალითო მამულიშვილს იხსნიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფარეშთუხუცესები
The Kelly Family
The Kelly Family — ევროპულ-ამერიკული ჯგუფი, რომლის მონაწილეები სხვადასხვა დროს იყვნენ და არიან ერთი ოჯახის წევრები. ჯგუფი ასრულებს პოპის, როკის და ფოლკლორული ჟანრის სიმღერებს. მას დიდი წარმატება ხვდა წილად, განსაკუთრებით გერმანიაში, ბენელუქსის ქვეყნებში, სკანდინავიაში, აღმოსავლეთ ევროპაში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში. 1980-იანი წლებიდან მოყოლებული ჯგუფს გაყიდული აქვს 20 მილიონ დისკამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული პოპ-ჯგუფები კატეგორია:1970-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
Lasioglossum ellipticeps
Lasioglossum ellipticeps — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1923 წელს.
სქოლიო
ellipticeps
ულმის კამპანია
ულმის კამპანია
წინაპირობები
ლა-მანშის გადალახვისა და ინგლისში შეჭრის მიზნით ნაპოლეონმა ბულონში დაიწყო არმიის ჩამოყალიბება. დიდ ბრიტანეთს ამ საფრთხემ უბიძგა საფრანგეთის იმპერიის წინააღმდეგ ახალი კოალიციის შექმნისკენ. დიდი ბრიტანეთის პირველი ევროპელი მოკავშირე რუსეთი გახდა. კოალიციის კიდევ ერთი წევრი ავსტრია გახდა. საფრანგეთთან წინა დაპირისპირებების შედეგად ის მნიშვნელოვნად დაზარალებულიყო და ევროპაში საკუთარი მდგომარეობის აღსადგენად ისიც გახდა საფრანგეთის წინააღმდეგ რიგით მესამე კოალიციაში ჩაბმული.
მესამე კოალიციის შექმნის დაჩქარება ასევე განაპირობა 1804 წლის მარტში ნაპოლეონის მიერ ენგიენის ჰერცოგის სიკვდილით დასჯამ, რაც შემდეგ გახდა კოალიციის შექმნის საბაბი. ევროპული მონარქიების აღშფოთება ასევე გამოიწვია იმან, რომ ჰერცოგი დააკავეს ბადენში ნეიტრალურ ტერიტორიაზე.
საფრანგეთი
მინი|360px|დიდი არმიის ორგანიზაცია მესამე კოალიციის ომის დროს გამომდინარე იქიდან, რომ მესამე კოალიციის ომი მაშინ დაიწყო, როდესაც ნაპოელონი ბრიტანეთის დალაშქრისთვის ემზადებოდა, მან საბრძოლო მოქმედებების ძირითად ასპარეზზე ჩართო ბულონის ბანაკში მომზადებული არმია, რომელსაც შემდეგ დიდი არმია ეწოდა. არმია იყოფოდა 7 კორპუსად, რომელსაც სათავეში ნაპოლეონის მარშლები ედგნენ. თითოეულ მათგანში შედიოდა ელემენტები ყველა ტიპის სამხედრო ძალებიდან და წარმოადგენდა პატარა არმიებს, რომლებიც საერთო ჯამში ქმნიდნენ დიდ არმიას. მაშინ, როდესაც კორპუსებს ჰქონდათ დამოუკიდებელი ოპერაციებისა და დახმარების მისვლამდე თავის დაცვის უნარი, როგორც წესი ისინი გადადგილდებოდნენ 1 დღის სავალ მანძილზე ერთმანეთისგან. საერთო ფრონტზე ცალ-ცალკე მარშირება არმიას მობილურობას და მანევრირების უნარს მატებდა, რის მეშვეობითაც ის ხშირად ახერხებდა მოწინააღმდეგე არმიასთან მოულოდნელ მიახლოებას. კორპუსებში შემავალი კავალერიისა და არტილერიის გარდა არმიას ასევე გააჩნდა მათი ცალკეული დანოყოფები და საიმპერატორო გვარდია, რომელიც ნაპოლეონის პირადი დაცვის ფუნქციას ასრულებდა. დიდ არმიასთან ერთად ულმის კამპანიაში იბრძოდა 25,000-იანი ბავარიული არმია. მინი|175px|right|საიმპერატორო გვარდიის კავალერისტი, [[თეოდორ გერიკოს ნამუშევარი]]
სქოლიო
კატეგორია:ნაპოლეონის ომები
Raphitoma villaria
Raphitoma villaria — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
1629
თარიღი უცნობია
*
We Can't Dance
We Can't Dance — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის 1991 წლის სტუდიური ალბომი. ეს არის ჯგუფის უკანასკნელი სტუდიური ალბომი, ჩაწერილი ფილ კოლინზთან ერთად. 1996 წელს მან ოფიციალურად დატოვა კოლექტივი, სანამ 2007 წელს ჯენესისი არ გაერთიანდა საიუბილეო ტურნესთვის Turn It On Again.
ისტორია
We Can't Dance იყო ჯგუფის პირველი ალბომი, ხუთხწლიანი შესვენების შემდეგ. მან მიაღწია #1 ადგილს ბრიტანეთის, ხოლო #4 ადგილს - აშშ ჩარტში. მხოლოდ აშშ-ში გაიყიდა მისი 4 მილიონი ასლი.
ალბომში აგრეთვე შეტანილია დღეისთვის ჯგუფის რამდენიმე პოპულარული და ცნობილი სიმღერა „No Son of Mine“, „Hold on My Heart“, „I Can't Dance“ და „Jesus He Knows Me“. ორი უკანასკნელი სასაცილო ვიდეოკლიპების გამო გახდა ცნობილი.
ალბომში არ შეიტანეს ორი სიმღერა, „On the Shoreline“ და „Hearts on Fire“. ორივე გამოიცა სინგლების მეორე მხარეს.
ალბომის გამოსვლის შემდეგ, მთლიანად 1992 წელი ჯგუფმა გაატარა მსოფლიო ტურნეში, დისკის მხარდამჭერი კონცერტებით. ეს იყო ჯგუფის და ფილ კოლინზის უკანასკნელი მსოფლიო ტურნე, სანამ 2007 წელს იგი არ დაბრუნდა კიდევ ერთით - Turn It On Again Tour.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები არიან ტონი ბენქსი, მაიკ რეზერფორდი და ფილ კოლინზი
ტურნე
ალბომის შემდგომი ტურნეს მსვლელობისას სრულდებოდა შემდეგი სიმღერები:
სქოლიო
კატეგორია:1991 წლის ალბომები კატეგორია:ჯენესისის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ნიკ დეივისის პროდიუსერობით
აწყური
საკუთარი სახელი აწყური შეიძლება აღნიშნავდეს:
კაცხურა
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვირილის შენაკადები კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
დმენისი
დმენისი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ქსუისის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 950 მეტრი, ცხინვალიდან 14 კილომეტრი.
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Дменис).
სქოლიო
კატეგორია:ქსუისის თემის სოფლები
აწუნთის ქედი
აწუნთის ქედი, აწუნტის ქედი — ქედი ახმეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტებში. მდინარეების ანდაქისა და ანდის ყოისუს (პირიქითი ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის) წყალგამყოფი მერიდიანული ქედი. აერთებს ბორბალოს მთას (კავკასიონის მთავარ ქედზე) ტებულოს მასივთან (პირიქითა ქედზე). აგებულია ძირითადად იურული თიხაფიქლებით. ქედზეა აწუნთის უღელტეხილი (ზღვის დონიდან 3431 მ), მწვერვალი ამღა (3840 მ), პირჩისტაგორი (3783 მ) და სხვა. არის თანამედროვე მყინვარები (ჩრდილოეთ ნაწილში) და ძველი გამყინვარების ნიშნები. ნივალური, ალპური და სუბალპური სიმაღლებრივი ლანდშაფტური სარტყლები.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ქედები კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები
Lasioglossum emirnense
Lasioglossum emirnense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1955 წელს.
სქოლიო
emirnense
მუსონები
border|right|300px|მინი|მუსონი ([[ინდოეთი)]] მუსონები (ფრანგ. mousson < არაბ. მაუსიმ – წელიწადის დრო) — ჰაერის მასების მდგრადი სეზონური გადატანა დედამიწის ზედაპირთან და ტროპოსფეროს ქვედა ნაწილში. მუსონების მიმართულება მკვეთრად იცვლება წელიწადის დროების მიხედვით.
მუსონებს იწვევს კონტინენტისა და ოკეანეების ზედაპირზე ატმოსფერული წნევის მაღალი (ანტიციკლონი) და დაბალი (ციკლონი) არეების მდებარეობის სეზონური ცვალებადობა და ურთიერთქმედება. ყველაზე გამოკვეთილად თავს იჩენს ეკვატორული აფრიკის, სამხრეთ- და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკულ ქვეყნებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:კლიმატოლოგია კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
მენაპირე აფთარი
მენაპირე აფთარი, მურა აფთარი (Hyaena brunnea), ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი, აფთრისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 65-88 სმ, სხეულის სიგრძე 100-135 სმ, კუდის 18-25 სმ, წონა 37-50 კგ აღწევს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბუნებაში 24, ხოლო ტყვეობაში 13 წელია. მურა ანუ მენაპირე აფთარი გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკის უდაბნოებში, მინდვრებში, ტყიან ადგილებსა და სანაპირო ზოლებში. მისი ბეწვის საფარი უფრო გრძელია, ვიდრე ხალებიანი აფთრისა და შეფერილია მუქი მურა ფერით. ზურგზე გრძელი ფაფარი მოსასხამს მოგვაგონებს. ამის გამო აფთრის ეს სახეობა უფრო დიდად მოჩანს, ვიდრე სინამდვილეში არის.
კატეგორია:აფთრები
თამარ კეკენაძე
თამარ კეკენაძე (დ. 12 აპრილი, 1982, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. პარტია თავისუფალი დემოკრატების თავმჯდომარე 2020 წლის სექტემბრიდან.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1982 წლის 12 აპრილს. დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. მიღებული აქვს ეკონომიკის დოქტორისა და ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების მაგისტრის ხარისხი. არის დონალდ რამსფელდის ფონდის და სტენფორდის უნივერსიტეტის ლიდერობის განვითარების აკადემიის სტიპენდიატი. 2012-2015 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამოქალაქო ოფისის საქართველოს მისიას ნატოსა და ევროკავშირში. 2009-2011 წლებში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში იკავებდა ნატოს სამმართველოს უფროსის პოზიციას. 2005-2008 წლებში მუშაობდა არასამთავრობო ორგანიზაციაში - „ახალი თაობა - ახალი ინიციატივა“, სადაც კურირებდა ნატოს შესახებ საგანმანათლებლო პროგრამებს. 2020 წლიდან არის პოლიტიკური პარტია თავისუფალი დემოკრატების თავმჯდომარე. 2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე პოლიტიკურმა კოალიციამ „მესამე ძალა“, წარადგინა თბილისის მერობის კანდიდატად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
სტიუარტ პრაისი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ბრიტანელი ელექტრონული მუსიკოსები კატეგორია:ბრიტანელი მუსიკალური პროდიუსერები კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
მეტიჩარა (ფილმი)
„მეტიჩარა“ — სს „ქართული ფილმის" 1988 წლის ფილმი. რეჟისორები ნელი ნენოვა და გენო წულაია.
სიუჟეტი
„მეტიჩარა“ დელფინარიუმიდან გაპარული დელფინის მეტსახელია, რომელიც ბათუმელმა ფოტოგრაფმა რობინზონმა დაიმეგობრა და მის ნიშანზე ნაპირთან მიცურავს. რობინზონი მის საიდუმლოს თბილისიდან ჩამოსულ შვილს — ნინიკოს გაანდობს. დელფინთან მეგობრობა ნინიკოს სრულიად შეცვლის და მამასთანაც დაამეგობრებს, რომელიც მშობლების დაშორების შემდეგ პირველად ნახა. თბილისში დაბრუნებულიც სულ მამასა და „მეტიჩარაზე“ ფიქრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით კატეგორია:ქართული ფილმები კატეგორია:1988 წლის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები კატეგორია:ნელი ნენოვას ფილმები კატეგორია:გენო წულაიას ფილმები
გუდისი
გუდისი — სოფელი ერედვის მუნიციპალიტეტში (გერის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს გერმუხის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუდისისწყლის (დიდი ლიახვის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მეტრი, ცხინვალიდან 35 კილომეტრი. 1989 წლის აღწერით სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 10 ადამიანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერის თემის სოფლები
გიორგი გავაშელი
გიორგი 'გოჩა' გავაშელი (დ. 18 თებერვალი, 1947, გაგრა, საქართველოს სსრ — გ. 25 დეკემბერი, 1997, ურენგოი, რუსეთი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველისა და თავდამსხმელის პოზიციაზე. იყო თბილისის „ლოკომოტივისა“ და „დინამოს“ წევრი. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1968).
საკლუბო კარიერა
პროფესიონალური კარიერა დაიწყო 1966 წელს თბილისის „ლოკომოტივში“, სადაც არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებია. 1967 წელს გადავიდა სხვა თბილისურ კლუბში, „დინამოში“, ჩაატარა 183 მატჩი და მოწინააღმდეგის კარი 48 ჯერ აიღო. 1968 წლის საკავშირო პირველობაზე გატანილი 22 გოლით საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ერთ–ერთი ყველაზე ახალგაზრდა ბომბარდირის სახელი დაიმკვიდრა საბჭოთა ფეხბურთის ისტორიაში. 1976 წელს გახდა სსრკ–ს თასის მფლობელი, გარდა ამისა მან ჩაატარა 4 მატჩი და 1 გოლი გაიტანა უეფა-ს თასის (1973/1974 წლების) გათამაშების პირველი წრის (1/32 ფინალი) მატჩში სოფიის „სლავიის“ წინააღმდეგ. 1968 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატის წოდება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ანუბისი
ანუბისი (ბერძნ. Άνουβις; ძველეგვიპტურად „ინპუ“) — ძველეგვიპტური სიკვდილის ღმერთის ბერძნული სახელი. ძველად გაიგივებული იყო ტურასთან და შემდგომშიც ხშირად გამოისახებოდა ტურის ან ძაღლის თავით. მას შემდეგ, რაც რომის იმპერიაში ისიდას კულტი გავრცელდა, ბერძნები და რომაელები ანუბისს ამ ღმერთის მსახურად მიიჩნევდნენ. ამავე პერიოდში მას მის თანამგზავრადაც აღიარებდნენ. ითვლება სეთისა და ნეფტიდას შვილად. საკულტო ცენტრს წარმოადგენდა ქალაქი კასა (ბერძნ. კინოპოლისი – ძაღლის ქალაქი). აქადური ტრანსკრიფციის მიხედვით სახელ ანუბისის ეგვიპტურად ვოკალიზაციება მოხდა როგორც ანაპა. ანუბისის სახელის მოხსენიებით შემორჩენილი ყველაზე ძველი ცნობა მიეკუთვნბა ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდს, სადაც ის ფარაონის დაკრძალვის რიტუალში მოიხსენიება. იმ დროისთვის ანუბისი იყო გარდასულა სამეფოს ყველაზე მნიშვნელოვანი ღმერთი, თუმცა მოგვიანებით ის ოსირისმა ჩაანაცვლა.
ისტორია
ეგვიპტური რელიგიის განვითარების ადრეულ საფეხურზე ეს ტურისმაგვარი ღვთაება მიცვალებულთა შთანმთქმელი იყო. მოგვიანებით ანუბისმა მისი ცხოველური წარმომავლობის დამადასტურებელი მხოლოდ გარკვეული დეტალებიღა შეინარჩუნა. ნეკოროპოლის სიუტის (ლიკოპოლის) ღმერთობისას ანუბისი ქალაქის მთავარ ღვთაებას — მზის ღმერთს, მგლისსახოვან უპუატუას („გზათა გამხსნელი“) ექვემდებარება. თოტის მსგავსად, ანუბისიც მიცვალებულთა ამენტში („იდუმალი ადგილი“; „დასავლეთი“) მიმცილებელი იყო — ასე ერქვა საიქიო სამყაროს, რომლის გავლითაც ხვდებოდა მიცვალებულის სული ოსირისის სამყოფელში. იქ ორმოცდაორი ღვთაებრივი მსაჯული წყვეტდა გაეგზავნათ სული „იალუს ველად“ თუ საბოლოოდ მოეკვდინათ მოწამეობრივი სიკვდილით.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
ხემაღალი
ხემაღალი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების სტორისა და საჯოგისხევის წყალგამყოფ საკანაფოს სერზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1483 მ. აგებულია ქვედა და შუა ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. ხემაღალი შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
ზოლებიანი აფთარი
ზოლებიანი აფთარი (Hyaena hyaena) — ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი აფთრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეული შავ-თეთრი ზოლებითაა მოხატული, ზურგზე 10-25 სმ სიმაღლის ჯაგრისის ფაფარი გასდევს, რომელიც ქედზე უფრო აფაფრულია. სხეულის სიგრძე 120 სმ, სიმაღლე მინდაოში 70 სმ, მენჯში — 55 სმ, მასა 50 კგ აღწევს. აქვს ბანჯგელიანი, 30 სმ-მდე სიგრძის კუდი, მოკლე და სქელი კიდურები, სქელი კისერი, ყვრიმალიანი თავი, მძლავრი ყბები და კბილები (ადვილად ამსხვრევს მსხვილ ძვლებს). მდარე ბეწვის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ტყვეობაში 13 წელია. ზოლებიანი აფთარი ყველაზე პატარაა აფთრებს შორის. იგი ბინადრობს წყლიდან 10 კილომეტრის მოშორებით. მისი ბეწვი რუხი ან ღია ყავისფერია და მუქი ზოლები გასდევს. ასრულებს ბუნების სანიტრის როლს, მაგრამ ხშირად თავს ესხმის შინაურ და გარეულ პატარა ცხოველებს, ანადგურებს ფრინველთა ბუდეებს.
გავრცელება
გავრცელებულია: აფრიკაში, არაბეთში, ირანში, ავღანეთში, ინდოეთში, მცირე აზიასა და შუა აზიის სამხრეთ რაიონებში, ამიერკავკასიაში (სომხეთში, აზერბაიჯანში და საქართველოში). XIX საუკუნის ბოლომდე აღწევდა თბილისის  მიდამოებამდე. ბინადრობდა მახათის მთაზე, ქორქის ტბასთან, კუკიაზე, მარტყოფში, ახმეტაში (ბახტრიონთან), ბევრი იყო შირაქში. თითო-ოროლა ეგზემპლარი ახლაც არის შემორჩენილი ალაზნის სანაპიროზე — შავი მთის ბოლოსა და სარქლისყურის მიდამოებში. იკვებება ლეშით.
ადგილსამყოფელი
აფთარი უდაბნოებისა და ნახევრად უდაბნოების ტყე-ბუჩქნარიანი ადგილების მობინადრეა. უპირატესობას აძლევს დაუსახლებელ მყუდრო კლდიან ღელეებს „ალესილებს“, სადაც ტყე-ბუჩქნარი, ხრამი ერთმანეთშია არეული და გამოქვაბულებს ქმნის, რასაც აფთარი თავშესაფრად იყენებს.
გამრავლება
აფთარი სქესობრივ სიმწიფეს 3 წლის ასაკში აღწევს. მძუნაობა გვიან შემოდგომასა და ზამთარში (უფრო დეკემბერ-თებერვალში) მიმდინარეობს. მაკეობის ხანგრძლივობა 90-94 დღემდე გრძელდება. შობს 2-4 თვალაუხელელსა და უსუსურ ლეკვს, რომლებიც თვალებს 10-15 დღის შემდეგ ახელენ. ლაქტაცია 3 თვემდე გრძელდება. სოროს არ იკეთებს. შთამომავლობაზე ორივე მშობელი ზრუნავს.
დასაცავად მიღებული ზომები
შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში. ზოლებიან აფთარზე ნადირობა აკრძალულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფთრები კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
ყირიმელი თათრები თურქეთში
ყირიმელი თათრები თურქეთში ( Türkiyedeki Qırımtatar diasporası, Türkiye'deki Kırım Tatarları ) — ყირიმელი თათრები ან ყირიმულ-თათრული წარმოშობის მოქალაქეები თურქეთში. მე-20 საუკუნემდე ყირიმელი თათრები ყირიმიდან თურქეთში სამ ეტაპად გადავიდნენ. პირველი ეტაპი დაიწყო 1783 წელს ყირიმის რუსეთის იმპერიასთან ანექსიის შემდეგ, მეორე ეტაპი  1853-1856 წლების ყირიმის ომის შემდგომ პერიოდს დაემთხვა და მესამე ეტაპი  რუსეთ-თურქეთის შემდეგ დაიწყო 1877-1878 წლების ომი.
ყირიმელი თათრების დიასპორა ოსმალეთის იმპერიაში
ყირიმელი თათრების მონაწილეობა ოსმალეთის იმპერიის სოციალურ-პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში არ შემოიფარგლება უშუალოდ ოსმალეთის პერიოდით ყირიმის სახანს ისტორიაში, რომელიც გაგრძელდა 1475 წლიდან 1774 წლამდე. სახანოსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის კონტაქტები არსებობდა როგორც კაფას აღებამდე — XIV-XV საუკუნეებში, ასევე რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის კიუჩუკ-კაინარჯის სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ —  XX საუკუნის ოციან წლებამდე. შედეგად ასობით ყირიმელმა თათარმა და მათმა შთამომავლებმა, ასე თუ ისე, შესამჩნევი კვალი დატოვეს თვით ოსმალეთის იმპერიის ისტორიაში.
უფრო მეტიც, რუსეთის იმპერიის მთავრობის პოლიტიკამ ანექსირებული ყირიმის მიმართ განაპირობა ყირიმელი მიგრანტების ნაკადის მუდმივი ზრდა თურქეთში: განსაკუთრებით მე-18 საუკუნის ბოლოდან მე-20 საუკუნის 20-იან წლებამდე პერიოდში. ამ პერიოდში ყირიმი მინიმუმ 1 800 000 ადამიანმა დატოვა. ყირიმელმა თათრებმა და მათმა შთამომავლებმა დაიწყეს მნიშვნელოვანი როლის თამაში ოსმალეთის იმპერიის სოციალურ-პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში: მათ დაიკავეს მაღალი თანამდებობები მთავრობაში და მთელი რიგი საკვანძო პოზიციები სახელმწიფო ადმინისტრაციის სტრუქტურაში; დიდი პოპულარობა მოიპოვა თურქეთის სამეცნიერო სფეროში, განათლებაში, ლიტერატურასა და ხელოვნებაში.
ზოგადად, ყირიმელი თათრების დიასპორა, მკვლევარებმა დაყვეს შემდეგ ჯგუფებად: