cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პოლ გოგენი
კარიერა და ოჯახი
1873 წელს, მატერიალურად სავსებით უზრუნველყოფილი და მაღალ საზოგადოებაშიც  საკმაოდ დაფასებული 25 წლის გოგენი ჯვარს იწერს პარიზში დროებით ჩამოსულ 23 წლის კოპენჰაგენელ აღმზრდელ ქალზე - მეტე სოფი გადზე. პოლსა და მეტეს ხუთი შვილი შეეძინათ: ემილი, ალინა (დედის სიყვარულით დარქმეული სახელით), კლოვინი (მამის მოსახელე), ჟან-რენე და პოლ-როლონი. ქორწინებიდან პირველი 10 წლის განმავლობაში ოჯახი მშვიდად და ბედნიერად ცხოვრობს. ხუთი შვილი, სამსახურებრივი წარმატება, კარგი რეპუტაცია უკეთეს პერსპექტივას უსახავდა მას მომავალშიც და უცებ, სრულიად მოულოდნელად, მეუღლეს ამცნობს თავის პრინციპულ გადაწყვეტილებას: სამსახურს ვტოვებ, რადგან ვირწმუნე, ჩემი ჭეშმარიტი მოწოდება მხატვრობააო.
ფიროსმანი
საკუთარი სახელი ფიროსმანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მარიამ ღვთისმშობელი
მარიამ ღვთისმშობელი, ქალწული მარიამი, დედა ღვთისა მარიამი (იუდეურ-არამ. מרים მარიამ „მწარე“; არაბ. مريم (მარიამ); ბერძნ. Μαριάμ, მარიამ, Μαρία, მარია) — ახალი აღთქმის თანახმად იყო იესო ნაზარეველის დედა, რომელიც მისი დაბადების ჟამს იოსების ცოლი იყო (მათე 1:18-20, ლუკა 1:35). არაკანონიკური ნაშრომების თანახმად მისი მშობლები იყვნენ იოაკიმი და ანა, შემდეგში წმინდანებად შერაცხილი. ლუკას სახარების თანახმად მარიამმა ანგელოზი გაბრიელ მთავარანგელოზისგან შეიტყო მასში იესოს ჩასახვის შესახებ სულიწმინდის მეშვეობით.
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მშობლები
ყოვლადწმინდა დედა ღვთისა იშვა უნაყოფო და მოხუცებული მშობლებისგან ქალაქ ნაზარეთში, რომელიც მთის ფერდობზე იყო შეფენილი და იერუსალიმს სამი დღის სავალი აშორებდა. წინასწარმეტყველთა უწყების მიხედვით, ქვეყნიერების აღთქმული მხსნელი დავითის ტომიდან უნდა წარმომდგარიყო, მაგრამ ბაბილონის ტყვეობის შემდეგ დავით მეფის შთამომავლები ნელ-ნელა უფლებებს კარგავდნენ. მას შემდეგ, რაც მაკაბელთა გვარი გაძლიერდა, სამეფო შტოს ყოველგვარი გამორჩეულობა გაქრა და ის სხვა ხალხს გაუთანაბრდა. როდესაც წინასწარმეტყველთა მოსწავებული დრო დადგა და სკიპტრა უცხოტომელ ჰეროდეს გადაეცა, როდესაც რომაელთა ყოვლისდამრღვეველი ხელმწიფება დაიწყო, ზნეობრიობა და რელიგია სრულიად დათრგუნული აღმოჩნდა. მაშინ იუდეველებმა გააცნობიერეს, რომ დანიელის მიერ დათქმული ჟამი იწურებოდა და მოუთმენლად დაუწყეს ლოდინი მესიას.
thumb|left|300px|მოზდოკის ივერიის ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი ნაზარეთში ღვთისმოსავი ცოლ-ქმარი ცხოვრობდა, იოაკიმე და ანა. იოაკიმე იუდას სამეფოს ტომის შთამომავალი იყო, ხოლო ანა აარონის ტომის ღვთისმსახურის, მატთანის უმცროსი ასული. მატთანს სამი ქალიშვილი ჰყავდა ― მარიამი, სოფიო და ანა. სოფიოს ასული ელისაბედი არის იოანე ნათლიმცემლის დედა. იოაკიმე და ანა ღვთის წინაშე მართლები იყვნენ და მის მცნებებსაც სუფთა გულით იცავდნენ. ისინი ჩამომავლობით კი არა, უფრო მორჩილებითა და გულმოწყალებით იყვნენ ცნობილნი. ამგვარად მიაღწიეს ღრმა სიბერემდე. მთელი მათი ცხოვრება ღვთის სიყვარულით და მოყვასისადმი თანაგრძნობით იყო განმსჭვალული. შემოსავლის ორ მესამედს ყოველდღიურად გასცემდნენ. ბედნიერები იყვნენ, მაგრამ უნაყოფობა მათ გულს მწუხარებით ავსებდა. იმდროინდელი წარმოდგენით, უშვილობა შეურაცმყოფლად და უდიდეს სასჯელად ითვლებოდა. ეს მით უფრო სამწუხარო იყო, რომ დავითის შთამომავლებს ჰქონდათ იმედი, რომ მათგან აღთქმული მესიის შობით კაცობრიობის ხსნის იარაღად უნდა ქცეულიყვნენ. მათი ცოლ-ქმრული ცხოვრებიდან 50 წელი გავიდა და ისინი უშვილობის გამო იყვედრებოდნენ. კაკონის მიხედვით, რომელსაც ფარისევლები უჭერდნენ მხარს, იოაკიმეს შეეძლო უნაყოფო ცოლთან გაყრა მოეთხოვა, მაგრამ მართალ ადამიანს უყვარდა ანა და პატივს სცემდა არაჩვეულებრივი მოკრძალებულობისა და ღვთისმოსაობის გამო. ამიტომ მასთან განშორება არ სურდა. გულში ჩაკლული მწუხარებით, მაგრამ უდრტვინველად ისინი ერთად ტვირთულობდნენ განსაცდელს და მარხვით, ლოცვითა და ქველმოქმედებით აგრძელებდნენ ცხოვრებას. ერთმანეთს სიყვარულით განამტკიცებდნენ და არ კარგავდნენ იმედს, რომ უფალს ყოველთვის შეუძლია მონის შეწყალება.
მარიამის შობა
thumb|left|300px|[[ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატი]]ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი მარიამი იშვა ნაკლებად ცნობილ ადგილას, ნაზარეთში. ის გამოვიდა დავითის ტომიდან, რომელიც იმჟამად დამცირებული და thumb|ღვთისმშობლის ხარების ტაძარი კრემლშიყოველგვარ ბრწყინველებას მოკლებული იყო. ამქვეყნიური დიდება და პატივი არ შემორტყმია მის აკვანს. ყოველგვარი მიწიერი უპირატესობა გაფერმკრთალდა უხილავი დიდების შუქზე, რომელიც მრავალი საუკუნით ადრე ამზადებდა უფლის დედის შობას. მას კურთხეული და მომადლებული ეწოდა იმ დღიდანვე, როდესაც ქვეყნიერების მხსნელი ჩაისახა. ანგელოზის მითითებით ახალშობილს მარიამი დაარქვეს, რომელიც ებრაულად „ქალბატონს“ ან „იმედს“ ნიშნავს. მარიამი გახდა დედა ღვთისა და ამით ყოველივე ქმნილის ქალბატონად და იმედად იქცა.
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის ხსენება
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის ხსენება, როგორც მართლმადიდებელი ეკლესიის დღესასწაული, ჯერ კიდევ მე–4 საუკუნეში დადგინდა. მოციქულთა სწორმა ელენემ ღვთისმშობლის შობის სახელზე აღმართა ტაძარი. ეს დიდი, საყოველთაო, ათორმეტთაგანი დღესასწაული უძრავია და 8(21) სექტემბერს აღესრულება. ეს არის განუყოფელი სიხარულის დღესასწაული, რადგან ღვთისმშობლისგან ადამიანთა მთელი მოდგმა განახლდა.
ღვთისმშობლის შობის ტროპარი
შობამან შენმან, ღვთიმშობელო ქალწულო, სიხარული აუწყა ყოველსა სოფელსა; რამეთუ შენგან აღმოგვიბრწყინდა მზე სიმართლისა, ქრისტე ღმერთი ჩვენი, დახსნა წყევა, და მოგვმადლა კურთხევა და განაქარვა სიკვდილი და მოგვანიჭა ჩვენ ცხოვრება საუკუნო.
ღვთისმშობლის შობის კონდაკი
იოაკიმ და ანნა ყვედრებისაგან უშვილობისა, ხოლო ადამ და ევა ხრწნილებისაგან და სიკვდილისა განთავისუფლდეს, უხსწნელო, დიდებულითა და პატიოსნითა შობითა შენითა, ამას დღესასწაულობს ერიცა შენი, თანამდებობისა ბრალთასა ხსნილი, ღაღადებენ შენდამი: "ბერწი შობს ღვთისმშობელსა და მზრდელსა ცხოვრებისა ჩვენისასა".
შობის შემდეგ
ექვსი თვის მარიამი დედამ გამოსაცდელად მიწაზე დააყენა. ბავშვმა შვიდი ნაბიჯი გადადგა და დედის კალთამდე მიაღწია. გახარებულმა დედამ შვილი ხელში აიტაცა და აღთქმა დადო, რომ ვიდრე უფლის ტაძარში არ მიიყვანდა მიწაზე ფეხს არ დაადგმევინებდა.
როცა მარიამი ერთი წლის გახდა, იოაკიმემ დიდი ლხინი გადაიხადა. მან მოიწვია მღვდელმთავრები, მღვდლები, მწიგნობრები, პატივსაცემი მოხუცებულები. როცა მარიამი სამი წლისა გახდა, მშობლებმა აღთქმისამებრ ტაძარში მიიყვანეს, უბიწო ასულებმა ანთებული სანთლებით მიაცილეს ბავშვი ტაძრამდე, მღვდელმთავარმა მარიამი მკერდში ჩაიკრა.საკურთხეველში შეიყვანა და ისე აკურთხა.უზენაესმა თავისი მადლი დაჰფინა ბავშვს და აღარ გატირებია შინისაკენ გაბრუნებულ მშობლებს. ცხოვრობდა ტაძარში ქალწული, ვითარცა მტრედი და ანგელოზთა ხელით იღებდა საზრდოს, სანამ თორმეტი წლის არ გახდებოდა და უფლის ბრძანებით საპატრონოდ მოხუც ქვრივს, არ ჩააბარებდნენ.
ღვთისმშობლის მიძინება და სასწაულები
ქრისტეს ამაღლებიდან მარიამ ღვთისმშობელმა იცოცხლა კიდევ 15 წელი წუთისოფელში. ადიდებდა თავის ძეს და ემსახურებოდა თავისი ძის ტაძარს. როდესაც აღსასრულის დრო მოახლოვდა, იოანე ღვთისმეტყველის სახლიდან გამოსული, სადაც ცხოვრობდა, ავიდა ელეონის მთაზე და იქ თავის ძეს სული თვისი შეავედრა. ლოცვის დროს ყველა მცენარე იხრებოდა და თაყვანს სცემდა უფლის დედას. მიძინებამდე სამი დღით ადრე მას მთავარანგელოზი გაბრიელი გამოეცხადა და აუწყა გარდაცვალების დღე, რომ უფალი, მისი ძე ელოდა მას ქერუბიმებთან და სერაფიმებთან ერთად. თან მისცა სამოთხის ბაღიდან ზეთისხილის რტო, რომელიც ნათელს გამოსცემდა. ღვთისმშობელმა სთხოვა მთავარანგელოზს, ეთხოვა მისი ძისთვის და უფლისთვის, რომ შეეკრიბა მოციქულები. ხილვის შემდეგ ის ტოტით ხელში დაბრუნდა სახლში იოანე ღვთისმეტყველთან ერთად და აუწყა ნანახი. იოანემ შეატყობინა იაკობს, უფლის ძმას, რომელიც პირველი იერარქი იყო. დედამ ღვთისამ თქვა დღე, როდესაც დატოვებდა წუთისოფელს და დაიბარა, დაეკრძალათ გეთსამანიაში, სადაც დაკრძალული იყვნენ მისი მშობლები – იოაკიმე და ანა, იოსებ დამწინდველი. მიძინების დღისთვის შეიკრიბა ყველა მოციქული, რომლებიც ანგელოზების მიერ ზეციური ღრუბლით იყვნენ მოყვანილნი. როდესაც ღვთსიმშობელმა გაიგო მოციქულების ამგვარი შეკრება, ადიდა ღმერთი.
დადგა 15 აგვისტო. უცებ ტაძარი განათდა და მაცხოვარი ანგელოზებთან ერთად თავისი ღვთაებრივი ბრწყინვალებით იხილა ყველა იქ მყოფმა. ღვთისმშობელმა თავის ძეს უთხრა: „ღმერთო, მზად არის ჩემი გული. დაე, აღსრულდეს შენი სიტყვა!“ და „უბიწო სული თვისი შეავედრა უფალს“. უფალმა კი მისი წმინდა სული ანგელოზებთან ერთად ზეცაში აიტაცა. ანგელოზები გალობდნენ. მოციქულებმა იხილეს ეს სასწაულებრივი მსვლელობა, როდესაც ღვთისმშობლის სულის ამაღლება დასრულდა, მისი სხეული და სახე ანათებდა, როგორც მზე. ვინც კი ეხებოდა მის წმინდა გვამს, იკურნებოდა. ამის შემდეგ მოციქულებმა პეტრემ, პავლემ და იაკობმა აღიღეს მისი სხეული და წააბძანეს გეთსამანიისკენ. ხოლო იოანე წინ მიუძღოდა სამოთხის ყლორტით ხელში. გზაში მრავალნი მოიქცნენ ჭეშმარიტი სარწმუნოებისაკენ და მრავალი სასაწაული აღესრულებოდა. როდესაც მისი სხეული სამარხში ჩააბრძანეს, იერუსალიმში მოვიდა თომა მოციქული. მწარედ ატირდა, რომ დაიგვიანა და ვერ შეძლო ღვთისმშობლის წმინდა გვამთან გამოთხოვება. დანარჩენ მოციქულებს შეეცოდა თომა და გახსნეს ღვთიმშობლის საფლავი, მაგრამ შიგ მხოლოდ შესამოსელი იხილეს, გვამი არსად იყო. მოციქულები განცვიფრდნენ. მათ ღვთისმშობლის შესამოსელი დაინაწილეს, როგორც სიწმინდე. საღამოს შეევედრნენ უფალს: გაეხსნა საიდუმლო, თუ სად წავიდა ღვთისმშობლის გვამი. დასხდნენ სატრაპეზოდ. ჩვეულებრივ ისინი პურის ნატეხს ტოვებდნენ ღვთის სახელზე და ტრაპეზის დამთავრების შემდეგ ადიდებდნენ წმინდა სამებას. მიმართავდნენ უფალს შემდეგნაირად: „უფალო იესო ქრისტე, შეგვეწიენ ჩვენ!“ მაგრამ მაშინ ტრაპეზის შემდეგ აიღეს უფლის სახელზე დატოვებული პური, მაღლა აღმართეს, თან აზრი იმის შესახებ თუ სად არის ღვისმშობლის სხეული, არ ტოვებდა მათ. უცებ მოესმათ ანგელოზების გალობა. იხილეს ღვთისმშობელი ანგელოზებს შორის. ღვთისმშობელმა უთხრა: „გიხაროდენ, რამეთუ მე თქვენთან ვარ ამიერიდან და უკუნისამდე“. გახარებულმა მოციქულებმა შეჰღაღადეს: „ყოვლად წმინდაო ღვთისმშობელო, შეგვეწიენ და გვაცხოვნენ ჩვენ.“
ღვთისმშობელმა იცოცხლა 63 წელი. მისი მიძინების დღე აღინიშნება ახალი სტილით 28 აგვისტოს.
კატეგორია:ახალი აღთქმის პერსონაჟები *
რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა
პირველი საბჭოთა სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა რუსეთში ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად, 1922–1991 წლებში — სსრკ-ში შემავალი ერთ-ერთი მოკავშირე რესპუბლიკა. მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის ყველაზე დიდი ფართობით და მოსახლეობით და ეკონომიკურად ძლიერი რესპუბლიკა. რსფსრ-ზე მოდიოდა სსრ კავშირის სამი მეოთხედი ტერიტორია და ნახევარზე მეტი მოსახლეობა, ორი მესამედი მრეწველობა და დაახლოებით ნახევარი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია. სსრკ დაშლის შემდეგ იგი გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო, 1991 წლის 25 დეკემბრიდან იგი ატარებს ამჟამინდელ სახელწოდებას — რუსეთის ფედერაცია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
რსფსრ-ში 1989 წლისთვის იყო 6 მხარე: ალთაის, კრასნოდარის, კრასნოიარსკის, პრიმორიეს, სტავროპოლის და ხაბაროვსკის მხარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთი კატეგორია:სსრკ-ის რესპუბლიკები კატეგორია:ყოფილი ფედერაციები კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
ბელენი
ბელენი (პორტუგ. Belém) — საპორტო ქალაქი ჩრდილოეთ ბრაზილიაში, პარას შტატის დედაქალაქი.
Inquisitor rufovaricosa
Inquisitor rufovaricosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჰელე
thumb|right|200px|[[ფრიქსე და ჰელე]] ჰელე — ათამანტისა და ნეფელეს ასული, ფრიქსეს და. როდესაც ნეფელე გაუჩინარდა, დედინაცვალმა ინომ გერები შეიძულა და ქალებს მოელაპარაკა, რომელთაც თესლი მოხალეს და ქვეყანა შიმშილმა მოიცვა. შემდეგ ინომ მოსყიდული ორაკული დაიმოწმა და ქმარს დააჯერა, რომ ფრიქსე და ჰელე მსხვერპლად უნდა შეეწირა. მსხვერპლშეწირვის აღსრულების დროს გამოჩნდა ნეფელე, რომელმაც შვილები ჰერმესის ნაჩუქარ ოქროს ვერძზე შესვა და კოლხეთში გაისტუმრა. ჰელემ ღრუბლებში თავი ვერ შეიმაგრა და ზღვაში გადავარდა, რომელსაც ჰელეს ზღვა ანუ ჰელესპონტი ეწოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
პტენა
პტენა — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1690 მეტრზე. ახალქალაქიდან დაშორებულია 8,5 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 242 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Inquisitor sexradiata
Inquisitor sexradiata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
მილისი (დეტალი)
მილისი — მანქანების, მექანიზმების, ხელსაწყოების ან ცილინდრული ან კონუსური ფორმის (ღერძული სიმეტრიით) საგნის დეტალი, რომელსაც გააჩნია ღერძული ხვრელი.
დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ საკისრულ, დამამაგრებელ, გარდამავალ, შემაერთებელ და სხვა სახის მილისებს.
გარდამავალი მილისი — ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება ლითონგადამამუშავებელ მოწყობილობებზე ინსტრუმენტის დაყენებისთვის სხვადასხვა მორზეს კონუსებით, რომლის დანიშნულებაცაა ინსტრუმენტის დამაგრება და გეომეტრიული ფორმა.
დიარი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
მილისი (დეტალი)
კატეგორია:მანქანებისა და მექანიზმების ნაწილები
ნიკოლოზ ახვლედიანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი ნ
სუხბეჩი
სუხბეჩი — V-VI საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოს ისტორიულ პროვინცია ტაოში (ახლა თურქეთის ფარგლებშია). მდებარეობს იშხნის ტაძრის ჩრდილოეთით. გეგმით ჯვაროვან-გუმბათოვანი ეკლესია ტეტრაკონქის ტიპისაა. ნაგებია გათლილი ქვით დასავლეთ მხარეს ეკვრის ეგვტერი. ერთადერთი შესასვლელიც აქედანვე აქვს. ეგვტერი უფრო გვიანი ხანისაა. ეკლესია შიგნით შელესილი იყო, მოხატულობის კვალი არ შეინიშნება. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
აოსირხვა
აოსირხვა, ავასირხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), მდინარე ააფსთის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 160 მ, შავი ზღვიდან 13 კმ, გუდაუთიდან 19 კმ. სახელწოდება აფხაზურია და ოსიების (ოსია – გააფხაზებული ქართული გვარი) ბორცვს ნიშნავს. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:აჭანდარის თემის სოფლები
ორგანი
ორგანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლევან მენაბდე (პოლიტიკოსი)
ლევან მენაბდე (დ. 20 მარტი, 1963, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
1985 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1985) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ლევან
მაჰმუდ დოულათაბადი
მაჰმუდ დოულათაბადი (დ. 1 აგვისტო, 1940) — ირანელი მწერალი და მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაიბადა მეწაღეების ღარიბ ოჯახში ხორასნის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სოფელ დოულათაბადში. მუშაობდა ფერმაში და სწავლობდა მას’უდ სალმანის დაწყებით სკოლაში. პარალელურად ბევრს კითხულობდა. მან სოფელში ხელმისაწვდომი ყველა რომანი წაიკითხა, თეირანში კი სახურავზე ლამფის შუქზე კითხულობდა (სწორედ ასე წაიკითხა „ომი და მშვიდობა“). მიუხედავად იმისა, რომ მამამისს უმაღლესი განათლება არ ჰქონდა მიღებული, მან ვაჟს სპარსელი კლასიკური პოეტები – საადი, ჰაფეზი და ფედროუსი – გააცნო.
ყმაწვილობისას დოულათაბადი, მამის მსგავსად, ვაჭრობით დაკავდა და სადალაქო გახსნა, თუმცა ამ საქმიანობას მალევე მიანება თავი და მაჰშადში გადავიდა, სადაც ერთი წელი მუშაობდა, შემდეგ კი თეატრალური მოღვაწეობის დასაწყებად თეირანში გაემართა. დედაქალაქში დოულათაბადი ერთი წლის მანძილზე მუშაობდა, სანამ თეატრალური სასწავლებლის გაკვეთილებზე დასწრებას შეძლებდა. იგი კლასში პირველი იყო, პარალელურად კი სხვადასხვა ადგილებში მუშაობდა. დოულათაბადი თამაშობდა ბრეხტის, მილერის და ბეიზაის პიესებში. მსახიობობასთან შეთავსებით იგი იყო მეწაღე, დალაქი, ველოსიპედის ხელოსანი, ბამბის ქარხნის მუშა და კინოს მოლარე. ამ პერიოდში მან ჟურნალისტობა, მხატვრული ტექსტების და სცენარების წერა დიაწყო.
1974 წელს იგი სავაქმა, შაჰის უშიშროების სამსახურმა, დააპატიმრა. მან ციხეში ორი წელი გაატარა. როცა იკითხა, თუ რის გამო აკავებდნენ, უთხრეს, რომ ყველა დაპატიმრებულ რევოლუციონერს მისი რომანების ასლები ჰქონდა. ციხეში ყოფნისას დოულათაბადი ვერ წერდა. თავისუფლების დაბრუნებისთანავე მან „დაკარგული სელუქის“ წერა დაიწყო, რომელიც 70 ღამეში დაასრულა და მისი ინგლისურად თარგმნილი პირველი რომანიც გახდა.
პოლკოვნიკის მიმწუხრი
„პოლკოვნიკის მიმწუხრი“ არის რომანი ერის, ისტორიისა და ოჯახის შესახებ. იგი მოგვითხრობს შაჰის არმიის გადამდგარი პოლკოვნიკის შესახებ, რომლისთვისაც ეროვნული იდეალები და ღირსება მთავარ ფასეულობებს წარმოადგენს. მან შვილები პატრიოტებად აღზარდა და თავისუფალი არჩევანის უფლება მისცა, თუმცა სხვადასხვა გზის არჩევის მიუხედავად, პოლკოვნიკის შვილები ქვეყანაში მომხდარ პოლიტიკურ მოვლენებს ეწირებიან. რომანის სიუჟეტი წვიმიანი ღამით იწყება, როცა ორი პოლიციელი პოლკოვნიკს თავისი ქალიშვილის, ისლამური რევოლუციის მსხვერპლის, დანაწევრებული ცხედრის წასაღებად იბარებს.
დოულათაბადმა რომანი 1980-იან წლებში დაწერა, იმ პერიოდში, როცა ირანში ინტელექტუალები რეპრესიებს ეწირებოდნენ. რომანი საზღვარგარეთ, ინგლისურ ენაზე გამოქვეყნდა, ირანში კი დღემდე არაა ხელმისაწვდომი. წიგნი თავდაპირველად გერმანიაში, შემდეგ კი დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ში გამოიცა. დოულათაბადი ამბობს: „რომანის ხელნაწერს უჯრაში ვმალავდი, არ მინდოდა მათ (ისლამურ ხელისუფლებას) ის თავის რადარებზე შეემჩია. ან დამაპატიმრებდნენ და რაიმე სხვა გზით ეცდებოდნენ, ჩემთვის მუშაობის საშუალება აღეკვეთათ.“
სტილი
დოულათაბადი თანამედროვე ირანის ერთ-ერთ უმთავრეს ავტორად ითვლება. მისი სტილი ეყრდნობა სოფლის მეტყველებას და სპარსული პოეზიის მდიდრულ ლირიკულ ტრადიციებს. იგი „უპოვართა და ყველასაგან მივიწყებულთა გამოცდილების სირთულეებს იკვლევს, წუთისოფლის სისასტიკეს კი სპარსული ენის ლირიკასთან შერწყმით გვიხატავს,“ – წერს კამრან რასტეგანი, დოულათაბადის შემოქმედების მთარგმნელი.
სქოლიო
კატეგორია:ირანელი მწერლები
ტენტაკულიტები
ტენტაკულიტები (Tentaculita) — ამომწყდარი ზღვის მოლუსკების კლასი. ცხოვრობენ სილურულ და დევონურ პერიოდებში. ჰქონდათ 3—7 სმ სიგრძის, კონუსისებრი, გლუვი ან სკულპტურირებული ნიჟარა, რომლის ღრუ განივი ტიხრებით დაყოფილი იყო კამერებად. ყველაზე დიდ, წინა კამერაში მოლუსკის სხეული იყო. ტენტაკულიტების მნიშვნელობა აქვთ დევონური პერიოდის ნალექების სტრატიგრაფიისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოლუსკები
ჟაკ შირაკი
ჟაკ რენე შირაკი (ფრანგ.: Jacques René Chirac - [ʒak ʀəˈne ʃiˈʀak]) (დ. 29 ნოემბერი, 1932, პარიზი, — გ. 26 სექტემბერი, 2019) —  ფრანგი პოლიტიკოსი. 1995–2007 წლებში იყო საფრანგეთის პრეზიდენტი და „ექს ოფიციო“ ანდორას კო-პრინცი. 1977–1995 წლებში პარიზის მერი, 1974-1976 და 1986-1988 წლებში საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
ლეონ ბაქსტი
ლეონ ბაქსტი (რუს. Леон Николаевич Бакст, ნამდვ. სახელი — Лейб-Хаим Израилевич, ან Лев Самойлович Розенберг; დ. 10 მაისი, 1866 — გ. 28 დეკემბერი, 1924) — წარმოშობით ებრაელი, რუსი მხატვარი და სცენისა და კოსტიუმების დეკორატორი-დიზაინერი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მხატვრები კატეგორია:ებრაელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 1924 კატეგორია:სცენოგრაფები
არღანი
thumb|მეარღნე არღანით [[ვენაში, ავსტრია.]] არღანი (Charmante Catherine-დან — „მშვენიერი ქეთრინი“, ერთ-ერთი პირველი სიმღერა, რომელიც შესრულდა არღანზე, აგრეთვე „ქუჩის ორგანი“, Street organ)— მექანიკური საკრავი, გადასატანი უკლავიშო ორგანის ნაირსახეობა. შეიქმნა ევროპაში XVIII საუკუნეში, საქართველოში გავრცელდა XIX საუკუნის დასაწყისიდან, უმთავრესად ქალაქებში.
არღანი მოზრდილი ყუთია, შიგ ხმოვანი მილები, საბერველი და მუთაქისებრი ლილვაკებია ჩაწყობილი და თითო ლილვაკზე თითო მუსიკალური პიესაა მოთავსებული. ლილვაკების ასამოძრავებლად საკრავს გვერდზე სატრიალებელი სახელური აქვს. აქვეა ლილვაკების გადამრთველი მექანიზმიც. ტრიალისას ლილვაკის ამობურცული ნაწილები სათანადო მილაკებში ჰაერს უშვებენ, რის მეოხებითაც ბგერები წარმოიშობა. რუსეთსა და ევროპის ზოგ ქვეყანაში არღანს „შარმანკას“ ან „კატარინკას“ უწოდებენ.
სახელწოდება წარმოდგება ფრანგული ხალხური სიმღერისაგან "Charmant Catherine" ("მშვენიერი კატარინა"), რომელიც პირველად ამ საკრავში აჟღერდა.
Sweet Freedom
Sweet Freedom — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Uriah Heep-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1973 წლის სექტემბერში.
სერტიფიცირებები
!scope="row"| მსოფლიო:
სქოლიო
კატეგორია:Uriah Heep-ის ალბომები კატეგორია:1973 წლის ალბომები კატეგორია:Bronze Records-ის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:Chrysalis Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯერი ბრონის პროდიუსერობით
კრეიგმონტი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
Inquisitor spicata
Inquisitor spicata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მიხეილ მენთეშაშვილი
მიხეილ მენთეშაშვილი (დ. 23 ოქტომბერი, 1962) — ქართველი ბიოლოგი, პოლიტიკოსი.
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები მიხეილ
ჯონ ბრზენკი
მინი|200პქ|ჯონ ბრზენკი ჯონ ბრზენკი (John Brzenk; დ. 15 ივლისი, 1964) — ამერიკელი მკლავჭიდელი. ამერიკის ჩემპიონი პირველად 16 წლის ასაკში გახდა. 19 იყო წლის იყო, როდესაც მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი მკლავჭიდში. მისი დამარცხება მოახერხა მხოლოდ ექვსმა სპორტსმენმა, ესენი იყვნენ: ალან კარაევი, ალექსეი ვოეოდა, გარი გუდვიჩი, მათ განერი, დევონ ლარატი, ტრევის ბაგენტი. ბრზენკი კრიტიკოსების მიერ ფართოდ არის აღიარებლი. ის გინესის რეკორდების წიგნის მიერ ოფიციალურად იქნა დასახელებული როგორც „ყველა დროის უდიდესი მკლავჭიდელი“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ამერიკელი მკლავჭიდელები კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კარლოს იბანიეს დელ კამპო
კარლოს იბანიეს დელ კამპო (Carlos Ibáñez del Campo; დ. 3 ნოემბერი, 1877 — გ. 28 აპრილი, 1960) — ჩილელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1927–1931 და 1952-1958 წწ.
ჩილეს პრეზიდენტად პირველად აირჩიეს 1927 წლის 21 ივლისს და თანამდებობა ეკავა 1931 წლის 26 ივლისამდე. ხოლო მეორედ, 1952 წლის 3 ნოემბერს, 1958 წლის 3 ნოემბრამდე.
ბიოგრაფია
1925-1927 წლებში იკავებდა მინისტრთა თანამდედობების მთელ რიგს. 1927 წლის მაისიდან 1931 წლის ივლისამდე იყო ჩილეს პრეზიდენტი. 1931 წელს მასობრივი აურზაურის გამო დატოვა ქვეყანა. 1931-1937 წლებში იმყოფებოდა ემიგრაციაში, ძირითადად არგენტინაში.
დაბრუნებულმა, სამშობლოში წამოაყენა თავისი კანდიდატურა პრეზიდენტის თანამდებობაზე (1938 წელი). 1939 წელს მონაწილეობა მიიღო აჯანყებაში (ამბოხში) სახალხო დრონტის მთავრობის წინააღმდეგ. 1949 წლებში კვლავ იღებს მონაწილეობას საპრეზიდენტო არჩევნებში. 1949 წლიდან ხდება სენატორი.
1952 წლის ნოემბრიდან - 1958 წლის ნოემრამდე იკავებს პრეზიდენტის თანამდებობას მეორედ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
Escapology (ალბომი)
Escapology — რობი უილიამსის მეხუთე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2002 წლის 18 ნოემბერს.
ალბომი ჩაიწერა პროდიუსერ გაი ჩემბერსის მონაწილეობით. დიდი წარმატება იქონია მისმა ორმა სინგლმა Feel და Something Beautiful.
სქოლიო
კატეგორია:2002 წლის ალბომები კატეგორია:რობი უილიამსის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
ვილიარიკა (პარაგვაი)
ვილიარიკაში მრავალი ისეთი ადგილია, რომლითაც პარაგვაული კულტურა ამაყობს, მაგალითად მანუელ ორტის გერეროს ხსოვნისადმი მიძღვნილი მონუმენტი.
ქალაქი ამჟამინდელ ადგილას 1682 წელს დასახლდა, იბიტურუსუს მთების მახლობლად, ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. კოლონიურ პერიოდში ვილიარიკა ყვაოდა და მას თითქმის ისეთივე მნიშვნელობა ჰქონდა, რაც ასუნსიონს, მაგრამ პარაგვაის ომების დროს ის თითქმის მთლიანად დაინგრა. 1889 წელს რკინიგზით დაუკავშირდა ასუნსიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაის ქალაქები
ბრანდენბურგის საკურფიურსტო
მინი|ბრანდენბურგის საკურფიურსტო 1320 წელს ბრანდენბურგის საკურფიურსტო (გერმ. Markgrafschaft Brandenburg) — საღვთო რომის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საჰერცოგო, რომელიც 1157 წლიდან ლიკვიდაციამდე, 1806 წლამდე, არსებობდა. ასევე ცნობილია ბრანდენბურგის მარკის (გერმ. Mark Brandenburg) სახელით. ამ საჰერცოგომ გერმანიისა და ცენტრალური ევროპის ისტორიაში საკვანძო როლი შეასრულა. ბრანდენბურგი განვითარდა ჩრდილოეთის მარკისგან ვენდთა განსახლების არეალში. ამ ტერიტორიის მმართველმა მარკგრაფებმა 1356 წლის ოქროს ბულით პრესტიჟული, კურფიურსტის ტიტული მიიღეს, რაც მათ საღვთო რომის იმპერატორის არჩევნებში ხმის მიცემის უფლებას ანიჭებდა. ამ სახელმწიფოს ბრანდენბურგის საკურფიურსტოს სახელითაც იცნობდნენ (გერმ. Kurfürstentum Brandenburg).
ისტორია
ჰოენცოლერნები ტახტზე 1415 წელს ავიდნენ. მათი მმართველობით ბრანდენბურგი სწრაფად ვითარდებოდა და XVII საუკუნეში პრუსიის საჰერცოგო მიიღო. ბრანდენბურგ-პრუსიის ახალშექმნილი სახელმწიფო XVIII საუკუნეში პრუსიად გადაიქცა, რომელიც ავსტრიის ტოლად მთელი ერთი საუკუნის მანძილზე წამყვანი გერმანული სახელმწიფო გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ სახელმწიფოს მმართველთა ტიტული „პრუსიის მეფე“ იყო, გაერთიანებული სახელმწიფოს ცენტრად ბრანდენბურგის დედაქალაქი ბერლინი რჩებოდა. ბრანდენბურგის საკურფიურსტო არქაულ საღვთო რომის იმპერიასთან ერთად 1806 წელს იქნა ლიკვიდირებული, თუმც 1815 წელს ის პრუსიის ბრანდენბურგის პროვინციამ ჩაანაცვლა. ჰოენცოლერნთა დინასტიის მიერ მართულმა პრუსიამ 1871 წელს გერმანიის გაერთიანება მოახერხა, დღეისათვის სახელდება „ბრანდენბურგის მარკა“ გერმანიაში ბრანდენბურგის მიწის აღსანიშნავად გამოიყენება არაოფიციალურად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:პრუსიის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
რეიუნიონი
რეიუნიონი (Réunion) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, აღმოსავლეთ აფრიკაში, მადაგასკარიდან აღმოსავლეთით, მავრიკიდან დაახლოებით 200 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. ადმინისტრაციულად რეიუნიონი საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტია. მოსახლეობა 2011 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 828 581 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრი — სენ-დენი (145 238 ად. 2012 წ.). სასაათე სარტყელია UTC+04:00 და არ იცვლება ზაფხულის დროზე, შესაბამისად ემთხვევა საქართველოს დროს.
რეიუნიონი ევროკავშირის ყველაზე მოშორებული რეგიონია და როგორც საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტი, წარმოადგენს ევროზონის ნაწილს.
გეოგრაფია
thumb|left|250px|კუნძულის რუკა thumb|left|250px|კუნძულ რეიუნიონის ხედი კოსმოსიდან thumb|left|250px|რეიუნიონის ფიზიკური რუკა მინი|250პქ|მარჯვნივ|რეიუნიონის სანაპირო კუნძულის ტერიტორიის ფართობია — 2512 კმ², სანაპირო ხაზის სიგრძე — 207 კმ. იგი მასკარენის კუნძულების ყველაზე დასავლეთი კუნძულია. კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა და მთიანია. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — პითონ-დე-ნეჟის ჩამქრალი ვულკანი (3069 მეტრი), მისი უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 12-20 ათასი წლის წინ. სიმაღლით მეორეა — გრო-მორნი (3019 მეტრი) პითონ-დე-ნეჟის მთიანეთში. კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური პითონ-დე-ლა-ფურნეზის (Piton de la Fournaise) მოქმედი ვულკანი, სიმაღლით 2631 მეტრი. XVII საუკუნიდან დაფიქსირებულია მისი დაახლოებით 150 ამოფრქვევა. კუნძულის ყველაზე დაბალი წერტილი მისი სანაპირო ზოლია. ლავურ მინდვრებს უკავია რეიუნიონის ფართობის დაახლოებით 20 %.
მიუხედავად იმისა, რომ რეიუნიონი მდებარეობს მასკარენის კუნძულების შემადგენლობაში, მისი გეოლოგია განსხვავდება არქიპელაგის სხვა კუნძულებისაგან. პითონ-დე-ნეჟი სიმაღლით ბევრად აღემატება მავრიკის უმაღლეს წერტილს (პითონ-დე-ლა-რივიერ-ნუარი, 826 მეტრი) და კუნძულ როდრიგესს (390 მეტრი). რეიუნიონი წარმოიქმნა 2 მილიონი წლის წინ, მაშინ როდესაც მავრიკი — 8 მილიონზე მეტი წლის წინ.
რადგანაც კუნძული შედარებით ახალგაზრდაა (3 მილიონი წელი ), მარჯნული წარმონაქმნები (ასაკით 8000 წლიდან ) ჯერ კიდევ ნაკლებად განვითარებულია და უფრო გვიანდელ კუნძულებთან შედარებით უკავიათ დიდი ზედაპირი, რომელთაგან უმრავლესობა უპირატესად წარმოდგენილია მარჯნის რიფების სახით.
ეს წარმონაქმნები ზღუდავენ წყალმარჩხ «ლაგუნებს», რომელთაგან ყველაზე დიდის სიღრმე არ აჭარბებს 200 მეტრს, სიგანით 1 მეტრიდან 2 მეტრამდე. ეს ლაგუნები, რომლებიც ქმნიან მარჯნული რიფების ზოლს სიგრძით 25 კმ (ანუ კუნძულის სანაპირო ზოლის 12 %-ს), საერთო ფართობით 12 კმ², მდებარეობენ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე და მის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
კუნძულის ცენტრალური ნაწილი — ეროზიით დანგრეული ვულკანური რაიონი, რომელშიც მრავლადაა ფართე ცირკები, რომელთა ფსკერი დაფარულია ნაყოფიერი ვულკანური ნიადაგით. მდინარეები სავსეა ჩანჩქერებით.
ცირკებს ეხებიან მაგიდისებური პლატოები. კუნძულის დასავლეთ ნაწილში ისინი დაფარულია ტყეებით. სამხრეთ-აღმოსავლეთის პლატოებს ზოგან არ აქვს ნიადაგი, შედგება შავი ბაზალტისაგან.
მთებში — ტროპიკული ტყეები და მინდვრებია. კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით — სავანებია.
ისტორია
XVI საუკუნის დასაწყისში პორტუგალიელების მოსვლამდე ევროპელებმა თითქმის არაფერი იცოდნენ რეიუნიონის შესახებ. არაბი ვაჭრები კუნძულს იცნობდნენ Dina Morgabin-ის სახელით. კუნძული ჩვენი წელთაღრიცხვის 1153 წელს რუკაზე დაიტანა არაბმა გეოგრაფმა ალ-იდრისმა. კუნძულს სავარაუდოდ ასევე სტუმრობდნენ სუაჰილის და მალაელი მეზღვაურები.
ევროპელთაგან ამ რეგიონში პირველი აღმოჩენები გააკეთეს პორტუგალიელმა მეზღვაურებმა 1507 წელს, მაგრამ მათ შესახებ დაწვრილებითი ინფორმაცია არ არსებობს. დაუსახლებელი კუნძული სავარაუდოდ პირველმა აღმოაჩინა ექსპედიციამ, რომელსაც მეთაურობდა პედრუ დი მაშკარენიაში, რომელმაც რეიუნიონის გარშემო არსებულ კუნძულების ჯგუფს თავისი სახელი დაარქვა. თვითონ რეიუნიონს სახელად უწოდა „სანტა აპოლონია“, მისი საყვარელი წმინდანის პატივსაცემად, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ პორტუგალიელის აღმოჩენის თარიღი, შესაძლებელია იყო 9 თებერვალი. დიოგუ ლოპიშ დი შეკეირა სავარაუდოდ გადავიდა რეიუნიონის და როდრიგესის კუნძულებზე 1509 წელს.
ერთ საუკუნეზე მეტი ხნის შემდეგ პორტუგალიელებმა ხელუხლებელ მდგომარეობაში დატოვეს სანტა აპოლონიის კუნძული. რეიუნიონის ოკუპაცია განახორციელა საფრანგეთმა და მის მართვას ახორციელებდა პორტ-ლუიდან (მავრიკი). თუმცა პირველად საფრანგეთმა საკუთარი პრეტენზიები კუნძულზე წამოაყენა 1638 წელს, როდესაც ფრანსუა-კუშე და სალომონ ჟუბერი მას ეწვივნენ 1638 წლის ივნისში. საფრანგეთმა კუნძული ოფიციალურად დაიპყრო 1642 წელს და მეფე ლუი XIII-ის ბრძანებით, ბურბონების სამეფო დინასტიის პატივსაცემად მას ეწოდა ილ დე ბურბონი. იმავე წელს კუნძულზე მადაგასკარიდან გადმოასახლეს თორმეტი ფრანგი ამბოხებული, რომლებიც საფრანგეთში დაბრუნდნენ 1649 წელს. კოლონიზაცია დაიწყო 1665 წელს, როდესაც ფრანგულმა ოსტ-ინდურმა კომპანიამ კუნძულზე საცხოვრებლად გააგზავნა პირველი 20 დასახლებული.
„რეიუნიონი“ — სახელია რომელიც კუნძულს მიეცა 1793 წელს საფრანგეთის კონვენციის ბრძანებით საფრანგეთში ბურბონების დინასტიის ჩამოგდების შემდეგ პარიზის ეროვნული გვარდიის მარსელის რევოლუციონერთა კავშირის პატივსაცემად, რომელიც შედგა 1792 წლის 10 აგვისტოს. 1801 წელს კუნძულს დაერქვა „ილ ბონაპარტი“, ნაპოლეონ ბონაპარტის პატივსაცემად. 1810 წელს კუნძული დაიპყრო დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის ესკადრილიამ, კომანდორ ჯოსიაზ როულის მეთაურობით, რომელმაც კუნძულს დაუბრუნა ძველი სახელი — „ბურბონი“. 1815 წლის ვენის კონგრესზე კუნძულზე აღსდგა საფრანგეთის სუვერენიტეტი და ასევე მან დაიბრუნა სახელი „ბურბონი“ 1848 წლის საფრანგეთის რევოლუციამდე, რომლის შემდეგაც დღემდე მას ჰქვია „რეიუნიონი“.
XVII საუკუნიდან XIX საუკუნის ჩათვლით, ფრანგული კოლონიზაციის შედეგად კუნძულზე გაჩნდა აფრიკელი, ჩინელი, ინდოელი და მალაიზიელი მოსახლეობის ჯგუფები. 1690 წლიდან დაწყებული, არა-ევროპელთა უმრავლესობა მონებად ჰყავდათ გადაქცეული. კოლონიაში მონობა გაუქმდა 1848 წლის 20 დეკემბერს. ამის შემდეგ, ბევრი უცხოელი მუშა აქ მოდიოდა კონტრაქტ დადებული მუშების სახით. 1869 წელს სუეცის არხის გახსნის შემდეგ კუნძულის დანიშნულებამ, როგორც ოსტ-ინდოეთისკენ მიმავალ სავაჭრო გზაზე გაჩერების ადგილმა დაბლა დაიწია.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, რეიუნიონი იმყოფებოდა ვიშის რეჟიმის ხელისუფლების ქვეშ 1942 წლის 30 ნოემბრამდე, როდესაც მებრძოლი საფრანგეთის (la France combattante) ანუ „თავისუფალი საფრანგეთის“ (la France libre) შეიარაღებულმა ძალებმა დაიპყრეს კუნძული ესმინეციდან Léopard. რეიუნიონი გახდა საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტი 1946 წლის 19 მარტიდან. ამ დეპარტამენტის კოდია — 974.
ХХ საუკუნის ბოლოს რამდენიმე ათეულ წელიწადში (1968-1982), რეიუნიონიდან 1630 ბავშვი გადაასახლეს საფრანგეთის სოფლის რაიონებში, კერძოდ კრეზის დეპარტამენტში, ვითომდა სწავლის და მუშაობის უკეთესი შესაძლებლობებისათვის. შედეგად, შემდგომში ბევრმა მათგანმა გადაიტანა ძალადობა და არასახარბიელო ოჯახები, სადაც ისინი იყვნენ საცხოვრებლად გამწესებულები. ამ ბავშვების ბედი, ცნობილი როგორც ორგანიზაცია „ლე-დე-ლა-კრეზის ბავშვები“, ყველასათვის ხნობილი გახდა 2002 წელს. რეიუნიონში გადახვეწილმა ჟან-ჟაკ მარტიალმა სარჩელი შეიტანა გოლიზმის პრინციპების გავლენიანი პოლიტიკოსის მიშელ დებრეს წინააღმდეგ „არასრულწლოვნების გატაცებისათვის, დატყვევებისათვის და დეპორტაციისთვის“. 2005 წელს ანალოგიური საქმე აღიძრა საფრანგეთის მთავრობის წინააღმდეგ რეიუნიონის კრეზეში ასოციაციის საქმის შესახებ.
2005 და 2006 წლებში, რეიუნიონს თავს დაატყდა ჩიკუნგუნიის გამანადგურებელი ეპიდემია, დაავადების, რომელიც გადადის მოსკიტების კბენის შედეგად. ბი-ბი-სის ახალი ამბების ბიუროს მონაცემებით, რეიუნიონზე ვირუსით 255 000 ადამიანია დაავადებული 2006 წლის 26 აპრილის მდგომარეობით. იმავე წელს მავრიკის და მადაგასკარის მეზობელი კუნძულების მოსახლეობა ამ დაავადების ეპიდემიით ასევე დაზარალებულია. რამდენიმე შემთხვევა ასევე მოხდა საფრანგეთის მატერიკულ ნაწილშიც, რასაც ხელი შეუწყო ავიაკომპანიებმა, რომლებსაც ამ რეგიონიდან ხალხი გადაჰყავდა. საფრანგეთის მთავრობის მეთაურმა დომინიკ დე ვილპენმა გააგზავნა დახმარების საგანგებო პაკეტი, საერთო თანხით 36 მილიონი ევრო ($57,6 მილიონი აშშ დოლარი) და დაახლოებით 500 საფრანგეთის ჯარისკაცი, კუნძულზე კოღოების მოსპობის სამუშაოების ჩასატარებლად.
პოლიტიკური მოწყობა
რეიუნიონი რეგულირდება საფრანგეთის კანონმდებლობით და კონსტიტუციით, რომელიც პრაქტიკულად იგივეა რაც 1958 წლის 28 სექტემბრის საფრანგეთის კონსტიტუცია. საარჩევნო უფლება ეძლევა აბსოლუტურად ყველა პირს, რომლებიც 18 წელზე უფროსები არიან.
კუნძულის ეროვნული დღესასწაულია — 14 ივლისი, ბასტილიის აღების დღე, 1790 წლის ამ დღეს გამართული ფედერაციის დღესასწაულის (Fête de la Fédération) მოსაგონებლად. კუნძულს მინიჭებული აქვს კოდი „RE“.
რეიუნიონის მოსახლეობა ირჩევს საფრანგეთის სენატის 3 და საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის 5 დეპუტატს.
აღმასრულებელი ხელისუფლება
სახელმწიფოს მეთაურია საფრანგეთის პრეზიდენტი, რომელიც ნიშნავს პრეფექტს. გენერალური საბჭოს პრეზიდენტი ასრულებს მთავრობის მეთაურის ფუნქციებს.
საფრანგეთის პრეზიდენტის არჩევნები რეიუნიონზეც ტარდება. ხოლო საფრანგეთის პრეზიდენტი პრეფექტის დანიშვნისას ითვალისწინებს საფრანგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეკომენდაციებს. გენერალური და რეგიონალური საბჭოების პრეზიდენტები ირჩევიან ამ საბჭოების წევრების მიერ.
საკანონმდებლო ხელისუფლება
ერთპარტიულ გენერალურ საბჭოს ჰყავს 47 დეპუტატი. ერთპარტიულ რეგიონალურ საბჭოს კი 45 დეპუტატი. წევრები ირჩევა პირდაპირი არჩევნების გზით 6 წლის ვადით.
რეიუნიონი ირჩევს სამ წარმომადგენელს საფრანგეთის სენატში და ხუთს ეროვნულ ასამბლეაში.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციულად რეიუნიონი იყოფა 4 ოლქად.
მოსახლეობა
2011 წლის მოსახლეობის რაოდენობის ბალანსის მიხედვით :
მოსახლეობა (2011 წელი): 828 581 ადამიანი
20 წელზე უმცროსები: 276 691 ადამიანი (33,0 %)
20 წლიდან 59 წლის ჩათვლით: 454 766 ადამიანი (54,3 %)
60 წელზე უფროსები: 106 411 ადამიანი (12,7 %)
ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი (2011): 7,3 ათასი.
სიცოცხლის ხანგრძლივობა (2011): 76,5 წელი მამაკაცებისთვის და 82,9 წელი ქალებისთვის
შობადობის კოეფიციენტი (2011): 16,9 ათასი.
შობადობის დონის ინდექსი (2011): 2,36 ბავშვი ერთ ქალზე
მოსახლეობის მატება: 1,2 % წელიწადში 2006-2011 წლების პერიოდში
მათ შორის 1,3 % ბუნებრივი მატება
ეთნიკური შემადგენლობა
ეთნიკური ჯგუფები შედგება ევროპული, აფრიკული, მალაგასიელი, ინდოელი და ჩინური წარმოშობის ხალხისგან, ასევე სხვა ბევრი შერეული რასებისაგან. კუნძულზე ეთნიკური ჯგუფების ამ დასახელებებს ჰქვია: იაბსი (Yabs), კაფრესი (კუნძულზე დაბადებული მალაგასიელი ან აფრიკელი წარმოშობის ადამიანი — Cafres), მალბარსი (კუნძულზე დაბადებული წარმოშობით სამხრეთ ინდოეთის რეგიონელი ადამიანი — Malbars), ზარაბსი (კუნძულზე დაბადებული წარმოშობით სამხრეთი აზიის რეგიონელი მუსლიმი ადამიანი — Zarabes) (ეს ბოლო ორი ეთნიკური ჯგუფი ინდური წარმოშობისაა) და შინუასი (კუნძულზე დაბადებული წარმოშობით ჩინელი ადამიანი — Chinois).
თითოეული ეთნიკური ჯგუფის წილი დაზუსტებით ცნობილი არ არის, საფრანგეთის 1958 წლის კონსტიტუციის თანახმად აკრძალულია ეთნიკური საკითხების აუცილებელი გამოყოფა მოსახლეობის აღწერის დროს რაც ასევე სავალდებულოა რეიუნიონისათვის, როგორც საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ნაწილისთვის. თეთრკანიანები კუნძულის მოსახლეობის დაახლოებით მეოთხედია, ინდოელებიც ასევე მოსახლეობის დაახლოებით მეოთხედს შეადგენენ, ხოლო ჩინური წარმოშობის მოსახლეობა რეიუნიონის დაახლოებით 3 %-ია. შერეული რასის მოსახლეობის და ასევე აფრო-მალაგასიელი წარმოშობის ხალხის შემადგენლობის პროცენტები შეფასების სხვადასხვა პერიოდში ხშირად საკმაოდ განსხვავებულია. რეიუნიონზე ასევე ცხოვრობს ვიეტნამელების საკმაოდ მცირე რაოდენობის მოსახლეობაც.
ტამილი და გუჯარათელი წარმოშობის ხალხი შეადგენს ინდო-რეიუნიონელი მოსახლეობის უმრავლესობას; ბიჰარები და სხვა წარმოშობის ხალხი შეადგენენ მოსახლეობის დანარჩენ ნაწილს. თანამედროვე პაკისტანიდან, ჩრდილოეთი ინდოეთიდან და სხვა ადგილებიდან მოსულ კუნძულის მუსლიმურ თემს ხშირად ეძახიან ზარაბსებს (Zarabes).
კრეოლები (მათ ეძახიან სხვადასხვა ეთნიკური წარმოშობის ხალხს, ვინც დაიბადა კუნძულზე) შეადგენენ მოსახლეობის უმრავლესობას. ეთნიკური ჯგუფები, რომლებიც არ მიეკუთვნებიან კრეოლებს მოიცავენ მეტროპოლიიდან (მათ ეძახიან Zoreils), მაიოტადან და კომორის კუნძულების კავშირიდან ჩამოსულებს.
ენა
ფრანგული ენა — რეიუნიონის ერთადერთი ოფიციალური ენაა. თუმცა რეიუნიონზე მოსახლეობის უმრავლესობა ხშირად ლაპარაკობს რეიუნიონის კრეოლურ ენაზე. ეს ენა ხშირად ისმის ნებისმიერ ადმინისტრაციაში ან ოფისში, მაგრამ სწავლება მიმდინარეობს მხოლოდ ფრანგულ ენაზე.
ტამილური ენა ისწავლება, როგორც ფაკულტატიური ენა ზოგიერთ სკოლაში. მოსახლეობის სხვადასხვა ეთნიკური შემადგენლობის გამო, სხვა ენებზე, როგორებიცაა ჩინური ენა და მისი დიალექტები ასევე ლაპარაკობენ ჩინური ეთნოსის წარმომადგენლები, მაგრამ ახალგაზრდა თაობა უპირატესობას ფრანგულ ენას ანიჭებს. ინდურ ენებზე მოლაპარაკეთა რაოდენობა (ძირითადად, ურდუ ენა და გუჯარათული ენა) ასევე მკვეთრად ეცემა. არაბული ენა ისწავლება მეჩეთებში და მასზე ლაპარაკობს არაბების მცირე რაოდენობის თემი.
რელიგია
რეიუნიონზე ყველაზე უფრო გავრცელებული რელიგიაა ქრისტიანობა, კერძოდ კათოლიციზმი, რომელიც შედის რომის კათოლიკური ეკლესიის სენ-დენი-დე-ლა-რეიუნიონის ეპარქიის იურისდიქციაში. რელიგიური შეფასებით ქრისტიანია მოსახლეობის 84,9 %, ინდუსი — 6,7 % და მუსლიმი — 2,15 %.
კუნძულზე ასევე წარმოდგენილია ინდუიზმი, ისლამი, ჩინეთის ხალხური რელიგიები და ბუდიზმი. დიდი ქალაქების უმრავლესობას აქვს მეჩეთი და ინდუსური ტაძარი, რომლებიც მუსლიმურ და ინდუს მოსახლეობას საშუალებას აძლევს ისარგებლონ თავიანთი აღმსარებლობის წესებით.
ეკონომიკა
ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო საექსპორტო კულტურაა — შაქრის ლერწამი. ასევე მოჰყავთ სიმინდი, კარტოფილი, ბანანი, ინდური მანგო. მეცხოველეობა — ძირითადად ღორი და თხა.
ფართედაა გავრცელებული ტურისტული ბიზნესი.
მრეწველობა — ძირითადად შაქრის ლერწმისაგან იწარმოება შაქარი და რომი.
შაქართან ერთად, ექსპორტზე გადის რომი, ვანილი, ნემსიწვერის ესენცია, რომელიც მოიხმარება პარფიუმერიაში და სხვა არომატიზატორები.
კუნძულზე მცხოვრებ ფრანგებსა და ინდურ, კრეოლურ და სხვა თემებს შორის არსებობს მნიშვნელოვანი სხვაობა ცხოვრების დონეში. საფრანგეთის ხელისუფლება ახდენს რეიუნიონის ეკონომიკის სუბსიდირებას, რათა აღმოფხვრას ეს განსხვავება.
ტრანსპორტი
რეიუნიონზე განვითარებულია ავტოქსელი, რომელიც მოიცავს საერთო ჯამში 2784 კმ-ის მანძილს. სადაც 2187 კმ მყარი საფარითაა. მაფატეს ცირკში ავტოგზით მისვლა შეუძლებელია, ასე რომ, იქ მოხვედრა შესაძლებელია ან ფეხით, ან შვეულმფრენით.
ავტოგზები
ავტოგზების განვითარებას ხელი შეუწყო ავტომაგისტრალების სისტემის შექმნამ, რომლებიც ერთმანეთთან აკავშირებს ქვეყნის მთავარ ქალაქებს.
საზღვაო ტრანსპორტი
საზღვაო მოგზაურობის პირობებში, რეიუნიონში არსებობს ორი ძირითადი პორტი: ლე-პორტი და პუანტ-დე-ჰალე. არსებობს ექვსი ნავსაყუდელი. რეიუნიონს აქვს სავაჭრო ფლოტი ერთი გემისაგან შემდგარი, მასით 1000 ბრუტო-რეგისტრულ ტონაზე მეტი, რომელიც ქიმიური ტანკერია.
აეროპორტები
კუნძულზე არსებობს ორი აეროპორტი, რომელთაგან ორივეს აქვს ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი. ძირითადი აეროპორტია როლან გაროსის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც სენ-დენიდან შორიახლოს მდებარეობს, ხოლო მეორე — სენ-პიერთან ახლოს მყოფი aéroport de Pierrefond, მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში.
რკინიგზები
რეიუნიონზე არ არსებობს რკინიგზა, მოკლე ტურისტული ხაზის გარდა, რომელიც საწყის ეტაპზე იყო მსხვილი სარკინიგზო ქსელის ნაწილი.
ჯანდაცვა
რეიუნიონის ცენტრალური სამედიცინო უნივერსიტეტის ორი ძირითადი ინფრასტრუქტურა მდებარეობს სენ-დენის სამედიცინო ცენტრ „ფელიქს გიიონში“ და სამხრეთ რეიუნიონის სამედიცინო ცენტრში. სენ-დენიში ასევე არსებობს კერძო წმინდა კლოტილდას კლინიკა. ეს სტრუქტურები მოიცავენ პათოლოგიური და საოპერაციო მომსახურების უმრავლესობას. მხოლოდ ზოგიერთი მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტი იმყოფება დიდ ქალაქებში. დისპანსერები არსებობენ სხვა პატარა დასახლებულ პუნქტებში და სოფლებში. სოფლებში მყოფი ექიმები კონსულტაციებისთვის დადიან ავტომობილებით, ხოლო ისეთ ადგილებში სადაც გზა არ არსებობს (მაფატეს ცირკში) ფეხითაც უწევთ სიარული.
იმავე დროს საერთო პრაქტიკის ბევრი ექიმი და სპეციალისტი, რომლებიც მთელ კუნძულზე იმყოფებიან, კონცენტრირებულნი არიან დიდ ქალაქებში. მრავალი სამედიცინო დახმარების სამსახური არსებობს, იმ ასეულობით ათასი ადამიანებისთვის, რომლებიც ყოველწლიურად ფეხით სავალი ბილიკებით მოგზაურობენ მთელ კუნძულზე და მოწყვეტილები არიან გარე სამყაროს.
განათლება
რეიუნიონის კუნძულზე ერთი კერძო აკადემიაა, რომლის რექტორია, ტიერი ტერეტი 2013 წლის იანვრიდან. რექტორატი მდებარეობს საოლქო ცენტრში, მუფიის რაიონში, სენ-დენიში. 2012 წლის სექტემბერში, კუნძულზე იყო 522 სკოლა, საბავშვო ბაღი და/ან ბაგა-ბაღი, მათ შორის 26 კერძო დაწყებითი საფეხურის 120 230 მოსწავლით, 82 კოლეჯი, მათ შორის 6 კერძო 61 300 მოსწავლით, 32 საერთო განათლების ლიცეუმი და ტექნოლოგიური სასწავლებელი, მათ შორის 3 კერძო 23 650 მოსწავლით და 15 პროფესიულ-ტექნიკური სკოლა, მათ შორის 2 კერძო 16 200 სტუდენტით.
რეიუნიონზე უპირატესი განათლების სფეროზე გავლენას ახდენს ნახევარზე ცოტა მეტი პირველი და მეორე დონის მოსწავლეები.
ბაკალავრიატის შედეგები შედარებით ახლოა ქვეყანის საშუალო მაჩვენებელთან — 2012 წლის 81,4 %-თან, ნაცვლად 2011 წლის 82,4 %-ისა (შესაბამისად, 84,5 % და 85,6 % საშუალოდ ქვეყანაში).
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:საფრანგეთის კუნძულები კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები
თანსუ ჩილერი
თანსუ ჩილერი (Tansu Penbe Çiller; დ. 24 მაისი 1946) — თურქი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი ქალი პრემიერ-მინისტრი თურქეთის ისტორიაში.
ბიოგრაფია
დაიბადა ბილეჯიქის პროვინციის გუბერნატორის ოჯახში, წარმოშობით მუსლიმი აჭარლების ოჯახში. დაამთავრა სტამბოლის ეკონომიკური სკოლა. კონექტიკუტის უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი.
კარიერა
პოლიტიკაში აქტიურად ჩაერთო 1990 წლის ნოემბრიდან, ჭეშმარიტი გზის პარტიის რიგებში გაწევრიანებით. 1991 წელს აირჩიეს დეპუტატად სტამბოლიდან, დაიკავა ეკონომიკის სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობა სულეიმან დემირელის კოალიციურ მთავრობაში. 1993 წლის 13 ივნისიდან პარტიის ლიდერი და პრემიერ-მინისტრია. სახალხო რესპუბლიკური პარტიის კოალიციიდან გასვლის შემდეგ 1995 წელს სცადა ჩამოეყალიბებინა ახალი მთავრობა, მაგრამ პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა, რის შემდეგაც კვლავ დასთანხმდა სახალხო რესპუბლიკურ პარტიასთან ერთად ახალი მთავრობის ფორმირებას. 1996–1997 წწ. ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრისა და ვიცე-პრემიერის თანამდებობა.
2002 წელს არჩევნებში მარცხის შემდეგ ჩამოშორდა პოლიტიკურ ცხოვრებას.
გათხოვილია ოზერ ჩილერზე და ჰყავს 2 შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქართული წარმომავლობის თურქები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
ფაულერის მუზეუმი
ფაულერის მუზეუმი — მუზეუმი კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ლოს-ანჯელესი) კამპუსში, საყოველთაოდ ცნობილია როგორც “ფაულერი“, ყოფილი კულტურული ისტორიის მუზეუმი და ფაულერის კულტურის ისტორიის მუზეუმი. მუზეუმი იკვლევს აფრიკის, აზიის, წყნარი ოკეანის და ამერიკის ხელოვნებას და მატერიალურ კულტურას, წარსულსა და აწმყოში.
ფაულერში ძირითადად სამიდან ექვსამდე სამხატვრო გამოფენაა, ასევე შენობა გამოიყენება კულტურულ თემებზე ლექციების ჩასატარებლად, მუსიკალური წარმოდგენებისთვის, ხელოვნების სემინარებისთვის, საოჯახო პროგრამებისთვის, ფესტივლებისთვის და სხვა. ფაულერი მდებარეობს ვესტვუდის კამპუსის ჩრდილოეთ ნაწილში, როის ჰოლისა და გლორია კაუფმანის დარბაზის მიმდებარედ.
მუზეუმი ფუნქციონირებს კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ლოს-ანჯელესი), ხელოვნებისა და არქიტექტურის სკოლის (UCLA Arts) იურისდიქციის ქვეშ. “UCLA“- (University of California, Los Angeles)-კალიფორნიის უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი).
ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა, 1963 წელს, როგორც მუზეუმი და ეთნიკური ხელოვნების და ტექნოლოგიების ლაბორატორიები, “UCLA“–ს კანცლერის ფრანკლინ მერფის მიერ. მისი პირველი სახლი იყო ჰეინეს ჰოლის სარდაფში, “UCLA“ კამპუსში. ახალი მუზეუმის მიზანი იყო, კამპუსში, არადასავლური ხელოვნებისა და არტეფაქტების სხვადასხვა კოლექციების გაერთიანება. გარდა აქტიური კოლექციისა, მუზეუმმა წამოიწყო კვლევითი პროექტები, საველე სამუშაოები, გამოფენები და პუბლიკაციები.
1971 წელს სახელი შეიცვალა და გახდა “კულტურის ისტორიის მუზეუმი“ და 1975 წლისთვის მისი კოლექციები რაოდენობრივად და ხარისხობრივად შეაფასეს, იგი ქვეყნის ოთხ საუკეთესო საუნივერსიტეტო მუზეუმს შორის მოხვდა, ამ სტატუსს იგი დღემდე ინარჩუნებს.
ფაულერის ორმოცდამეათე საიუბილეო დღესასწაული
ამ გამოფენების გარდა, ფოლერმა ასევე გამოფინა ხელოვნების დაპირებული ახალი საჩუქრები მბრუნავი ფაულერის შიგნით, “ფოკუსის გალერეა“-ში და წარმოადგინა “Walk between Worlds“(იარეთ სამყაროებს შორის), მხატვრის მაქსიმო გონსალესის ინსტალაცია, რომელიც შედგება ათასობით სანაპირო ბურთის გლობუსისგან.
კოლექციები
ფაულერის კოლექციები მოიცავს 120,000-ზე მეტ ეთნოგრაფიულ და ხელოვნების ობიექტს, ხოლო 600,000 არქეოლოგიურ ობიექტს, რომლებიც წარმოადგენენ აფრიკის, მშობლიური და ლათინური ამერიკის, აზიის და წყნარი ოკეანის უძველეს, ტრადიციულ და თანამედროვე კულტურებს. სამხრეთ ნიგერიის იორუბული მძივებიდან დაწყებული, ასევე პერუს კერამიკული ჭურჭელი, ინდონეზიის ბატიკის და მექსიკის ძლიერი ქანდაკებების ჩათვლით. ფოლერის კოლექციები გვთავაზობს ყოვლისმომცველ რესურსს, მუზეუმის მანდატის მთავარი გამოფენებისა და სტიპენდიებისთვის.
მუზეუმის სამფლობელოების უმრავლესობა შეძენილია ინდივიდების-მკვლევარების, მეცნიერებისა და თავდადებული კოლექციონერების გულუხვობის წყალობით, რომლებმაც საშუალება მისცეს ფაულერს, შეექმნა თავისი მსოფლიო დონის კოლექციები. სერ ჰენრი ველუმეს კოლექცია შედგება 30,000 ობიექტისგან, რომელიც შეიკრიბა გასული საუკუნის დასაწყისში “Wellcome“–ის მიერ და გადაეცა მუზეუმს 1965 წელს, იგი წარმოადგენს აფრიკისა და წყნარი ოკეანის ჰოლდინგების ბირთვს და უდიდეს საჩუქარს. 15 000-ზე მეტი ტექსტილი ასახავს ქსოვილის ისტორიას ხუთ კონტინენტზე, ორი ათასწლეულის განმავლობაში.
ფაულერის ოჯახის, ვერცხლის კოლექციის ობიექტები მოიცავს 400 ნამუშევარს, რომლებიც წარმოადგენენ XVI-XIX საუკუნის ევროპას და შეერთებულ შტატებს. მათ შორისაა გემები, პოლ დე ლამერიის, კარლ ფაბერჟესა და პოლ რევერის ცნობილი სახელოსნოებიდან. 1969 წელს ჰოლივუდის მსახიობმა ნატალი ვუდმა გადასცა ფაულერის მუზეუმს, ძველი “Chupícuaro“ მექსიკური კერამიკის შესანიშნავი კოლექცია. მოგვიანებით, 2013 წელს, ფაულერის მუზეუმმა მიიღო რამდენიმე საჩუქარი, მისი ორმოცდამეათე წლისთავის საპატივცემულოდ. კოლექციონერისგან და სილიკონ ველის პიონერის, ჯეი ლასტისა და მისი მეუღლის დებორასგან გადაცემული, ერთი საჩუქრის ღირებულება დაახლოებით 14 მილიონ დოლარს შეადგენდა. როგორც “Los Angeles Times“ იტყობინება, საჩუქარი შედგებოდა ხის და სპილოს 92 ძვლისგან, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ლეგა ხალხისგან.