cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ათეშგა
არქიტექტურა
ათეშგა აგურით არის ნაგები. იგი იყო კუბის ფორმის ნაგებობა ტრომპებზე დაფუძნებული ნახევარსფერული, ამჟამად ჩამოშლილი გუმბათით. ნაგებობის კუთხეები პილასტრებით იყო ფლანკირებული, ფასადები კი, აღმოსავლეთ ფასადის გარდა, ორთაღედით იყო მორთული. იგი გაფორმებული იყო ფლანგებზე ნახევარწრიული ნიშებიანი კედლის მაღალი სამ თაღედით და შუაში დატანილი თარაზული შესასვლელით, რომელსაც თავზე ჰქონდა თაღოვანი ლუნეტი. ინტერიერის ოთხივე კედელში დატანილი იყო მუზარადის ფორმის თაღით შეკრული თითო მართკუთხა ნიშა. ტრომპებზე დაფუძნებული გუმბათი აგურის წრიული ლავგარდანით იყო შემოზღუდული. ბოლო პერიოდში „ათეშგას“ ჩაუტარდა სარემენტო-გამაგრებითი სამუშაოები, აღადგინეს მასთან მისასვლელი კლდეში გაჭრილი აგურის საფეხურებიანი კიბე. მიუხედავად იმისა, რომ „ცეცხლის ტაძრები“ საქართველოს სხვადასხვა მხარეში იყო აგებული, ის მხოლოდ თბილისში შემორჩა.
დღემდე შემორჩენილი ნაგებობა, სავარაუდოდ, XVII საუკუნეში გადაეხურა ცეცხლის ტაძარს. იგი აგურის კუბურ მოცულობას წარმოადგენს. ფასადები თაღოვანი და შეისრულთაღოვანი ნიშებით იყო დანაწევრებული (მათი ფრაგმენტები აღმოსავლეთითა და დასავლეთით არის შემორჩენილი). ინტერიერის ოთხსავე კედელზე შეისრულთაღოვანი ნიშებია. შენობა გუმბათით იყო გადახურული. გუმბათზე გადასვლა ტრომპების მეშვეობით ხორციელდებოდა, რომელთაგან ორია მოღწეული.
ისტორია
III–VII საუკუნეებში, სასანიანთა დინასტიის მეფობის ხანაში ირანი ძალით ცდილობდა აღმოსავლეთ საქართველოში ირანული სახელმწიფო რელიგიის, ზოროასტრიზმის დამკვიდრებას. ამ დროს ზოროასტრიზმი საქართველოში ქრისტიანობის უძლიერესი კონკურენტი იყო.
თბილისში ადრინდელ ქრისტიანულ ხანაში ზოროატრიზმის გავრცელებაზე ცნობები უხვად შემოგვინახა ქართულმა წერილობითმა წყაროებმა, რომელთა მიხედვითაც, ამ სარწმუნოების მიმდევარნი თბილისში ცხოვრობდნენ. ქართველობა ცვალებადი წარმატებით, მაგრამ განუწყვეტლივ იბრძოდა ზოროასტრიზმის დანერგვის წინააღმდეგ. ამ ბრძოლის კვალი კარგად ჩანს იმდროინდელ ქართულ წერილობით წყაროებში (წმინდა შუშანიკის და ევსტათი მცხეთელის მარტვილობები, ლეონტი მროველის, ჯუანშერის ცნობები). ამ ბრძოლის მიუხედავად, საქართველოს ქალაქებსა და ზოგან სოფლადაც არსებობდა ზოროასტრიზმის მიმდევარი მოსახლეობა.
თბილისში საქალაქო ცხოვრების დაწყებისთანავე ზოროასტრიზმის გაძლიერებისათვის ხელშემწყობი პირობები შეიქმნა IV–VI საუკუნეებში, როდესაც ქართლი ირანის გავლენის სფეროში მოექცა. მეფის კარზე ქრისტიან ეპისკოპოსთან ერთად მოგვთა მეთაურიც იმყოფებოდა, რომელსაც ქართული საისტორიო წყაროები „სპარსთა ეპისკოპოსს“ უწოდებენ. თბილისში განსაკუთრებით გაძლიერდა ცეცხლთაყვანისმცემელთა პოზიციები, როდესაც იგი სპარსთა მარზპანის რეზიდენცია გახდა, თუმცა ამ რელიგიამ ფეხი ვერ მოიკიდა საქართველოში, რადგან მისი ზოგიერთი რიტუალი მიუღებელი იყო ქართველი ადამიანისათვის, თუნდაც დასაფლავების წესი. VIII–IX საუკუნეებში თბილისს თავი შეაფარა არაბთაგან დაპყრობილი ირანიდან დევნილ ზოროასტრიზმის მიმდევართა ერთმა ნაწილმა. ამის უეჭველი საბუთია თბილისში, კლდისუბანში დღემდეშე მორჩენილი ცეცხლის ტაძრის — „ათეშგას“ ნაშთები.
XVIII საუკუნის 20-იან წლებში შენობაში ფუნქციონირებდა მეჩეთი. ს. კაკაბაძე წერს: „არსებული მოსაზრების თანახმად, ათეშგა 1724 წლიდან თბილისში გაბატონებული თურქების მიერ გადაკეთდა მეჩეთად, ან მის ფუძეზე იქნა აშენებული მეჩეთი და 1735 წელს თურქების თბილისიდან განდევნისას ნადირ-შაჰის მიერ დანგრეული ორი მეჩეთიდან ერთ-ერთად ეს ნაგებობა უნდა ვიგულისხმოთ“. შარდენის 1673 წლის თბილისის ჩანახატზე ათეშგა დაბალყელიანი სფერული გუმბათით დასრულებულ კუბს წააგავს, რომელსაც ირგვლივ შემოზღუდული თავისუფალი ფართობი აქვს. ტურნეფორის 1700 წლის ჩანახატზეც იგი დაახლოებით ასევე გამოიყურება; დღევანდელი ნაგებობის საერთო სახეც ასეთია, ანუ შენობამ ისისავარაუდო გადაკეთებამდე და შემდგომ არსებით სხვაობას არ გვაძლევს. ალბათ, უნდ ავიფიქროთ, რომ შენობის ფუნქციური დანიშნულების შეცვლა მნიშვნელოვანი გადაკეთების გარეშე მომხდარა და იმდენად მცირეხანს გაგრძელებულა, რომ თავდაპირველი სახელწოდების დაკარგვა ან შეცვლაც არ გამოუწვევია. წინა საუკუნის უხუცესთა გადმოცემით, „მას, ვითარცა სიძველის ძეგლს, ქართველი მეფეები მფარველობდნენ“, – წერსთ. კვირკველია.
პლატონ იოსელიანის ცნობისა და შემორჩენილი ფოტოების მიხედვით ირკვევა, რომ XIX საუკუნეში ათეშგას გუმბათი ისე ჰქონია, რომ კიბეები სახლსა და ათეშგას შორის შექმნილ ბაქანზე ადიოდა. გრ. გაგარინის ჩანახატის მიხედვით, შენობას აგურისავე გალავანი აქვს, ისევე როგორც შარდენის ჩანახატზე. მოგვიანებით შენობა საწყობად, ხოლო XIX საუკუნეში საცხოვრებლად ყოფილა გამოყენებული.
2007–2009 წწ. ICOMOS-ის საქართველოს ეროვნული კომიტეტის მიერ ბეთლემის უბნის რევიტალიზაციის პროექტის ფარგლებში განხორციელდა ათეშგას გაწმენდა-აღდგენა: რეკოსნტრუქცია ჩაუტარდა მისასვლელ კიბეს, შიგნიდან გაიწმინდა, გაითხარა და მცირე რესტავრაცია ჩაუტარდა შესასვლელ ნაწილს. მთელი შენობა, ატმოსფერული მოვლენებისგან დაცვის მიზნით გადაიხურა დროებითი სახურავით.
1986 წლის 14 ნოემბერს, სსსრ მინისტრთა საბჭოს N° 706 დადგენილებით, „ათეშგას“ განესაზღვრა ეროვნული კატეგორიის ძეგლის სტატუსი. 2007 წლის 1 ოქტომბერს, თბილისში მდებარე ძეგლებისთვის, საბჭოთა პერიოდში მინიჭებული სტატუსები გადამტკიცდა, რის შედეგადაც „ათეშგას მხოლოდ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი შეუნარჩუნდა.
აპა შერპა
აპა შერპა (სრული სახელი ლჰაკპა თენზინ შერპა დ. 20 იანვარი, 1960) — ნეპალელი შერპა მთამსვლელი, რომელმაც ევერესტის დაპყრობის მსოფლიო რეკორდი დაამყარა, ავიდა რა მთაზე 21-ჯერ (2011 წლის მაისის მდგომარეობით).
ალვარო პერეირა
ალვარო დანიელ პერეირა ბარაგანი (დ. 28 ნოემბერი, 1985) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, პორტუგალიური „პორტუს“ და ურუგვაის ეროვნული ნაკრების მცველი.
ათეშგა
ისტორია
​საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროსა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ინიციატივით, საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, 2017 წლის 21 თებერვალს „ათეშგას“ ხელახლა განესაზღვრა ეროვნული კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.
ალვარო პერეირა
პერეირა დაიბადა მონტევიდეოში. კარიერა დაიწყო 2003 წელს „მირამირ მისიონესში“. ორი წლის შემდეგ გადავიდა არგენტინაში, კლუბ „კილმესში“.
ათეშგა
სქოლიო
კატეგორია:მაზდეანობა საქართველოში კატეგორია:თბილისის საკულტო ნაგებობები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში
ალვარო პერეირა
2008 წლის ზაფხულში €2,5 მილიონის სანაცვლოდ გადავიდა რუმინულ „კლუჟში“.
2009 წლის ზაფხულში, €4,5 მილიონის საფასურად პერეირა შეუერთდა „პორტუს“.
ეროვნულ ნაკრებში პერეირას დებიუტი შედგა 2008 წლის 19 ნოემბერს საფრანგეთთან მატჩში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუს ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
Paperback Writer
Paperback Writer — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი გამოიცა სინგლის სახით 1966 წელს. ჯეფ ემერიკის თქმით, იმ დროისთვის ეს იყო ჯგუფის ყველაზე ხმაურიანი სინგლი, ვინაიდან ჩაწერისას გამოიყენებოდა სტუდიაში მცირე ხნის წინ დამონტაჟებული ტექნოლოგია „Automatic Transient Overload Control“.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1966 წლის სიმღერები
.sg
.sg — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სინგაპურისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
sg კატეგორია:კომუნიკაციები სინგაპურში
Toppdomän
ობრენოვაცის თემი
ობრენოვაცის თემი (Обреновац) — თემი სერბეთში, შედის ბელგრადის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 71 521 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 174 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 411 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ბონიფაციუს III
მინი|მარჯვნივ|ბონიფაციუს III ბონიფაციუს III (Bonifatius PP. III; ერისკაცობაში ბონიფაჩო კატოდიოჩი; დ. უცნობია — გ. 12 ნოემბერი, 607) — რომის პაპი 607 წლის 19 თებერვლიდან 12 ნოემბრამდე.
დაიბადა რომში. გარკვეული პერიოდის მანძილზე იმყოფებოდა კონსტანტინოპოლში. სადაც იგი იყო იმპერატორ ფოკას მრჩეველი. მოაწესრიგა პაპის არჩევის წესი. აკრძალა პაპის არცევა წინა პაპის სიცოცხლეში და დააწესა პაპის არჩევა მისი გარდაცვალებიდან 3 დღის განმავლობაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 607 კატეგორია:ბერძენი პაპები
Crown of Creation
Crown of Creation — ამერიკული როკ-ჯგუფ Jefferson Airplane-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1968 წელს, ლეიბლზე RCA Victor.
სქოლიო
კატეგორია:Jefferson Airplane-ის ალბომები კატეგორია:1968 წლის ალბომები
ზიარის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზიარის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზიარში.
დარბაზული ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი და რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. გარეთა კუთხეებში შედარებით წესიერი ფორმის ლოდებია გამოყენებული. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდან არის მოწყობილი, ორივე წირთხლი ნატეხი ქვითა და ცემენტის ხსნარითაა აღდგენილი. კარს თაღი ასრულებს. ნახევარწრიული აფსიდში მაღალი, ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი, მის ორსავ მხარეს კი მცირე ზომის სწორკუთხა და თაღოვანი ნიშებია დატანილი. ღიობის ქვემოთ, კედელზე, ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდი წვრილი ნატეხი ქვით ამოყვანილი კონქით არის გადახურული, სამხრეთ ნახევრის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამონგრეულია. ინტერიერის ნაწილი ტლანქად მიბათქაშებულია ცემენტით. ეკლესიის გრძივი კედლები სადაა. დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში თარაზულად გადახურული დაბალი სარკმელია.
სიაზანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიაზანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გრეის პოტერი
გრეის ეველინ პოტერი (Grace Evelyn Potter; დ. 20 ივნისი, 1983 წელი, ვეიტსფილდი, ვერმონტი, აშშ) - ამერიკელი მომღერალი და კომპოზიტორი და მუსიკოსი, რომელმაც 2002 წელს ჩამოაყალიბა Grace Potter and the Nocturnals. პოტერმა თავისი სადებიუტო სოლო ჩანაწერი Original Soul 2004 წელს გამოუშვა Grace Potter Music- ის საშუალებით. პოტერი და მისი ჯგუფი დაიშალნენ 2015 წელს, მისი სოლო ალბომის Midnight გამოსვლამდე. მისი ბოლო ალბომი Daylight გამოვიდა 2019 წელს. 2011 წელს Potter and Higher Ground დააფუძნეს გრანდ პოინტ ნორტის მუსიკალური ფესტივალი ბურმინგონში, ვერმონტი. მუსიკალური ფესტივალი აღნიშნავს ადგილობრივ აქტებს, ხელს უწყობს ადგილობრივ ბიზნესს და მიიპყრო ეროვნული შემსრულებლები, მათ შორის კენი ჩესნი, ჯექსონ ბრაუნი, The Avett Brothers, Trey Anastasio, Nathaniel Rateliff, The Flaming Lips, Trampled By Turtles, Gov't Mule და ა.შ.
კარიერა
მინი|პოტერი 2015 წელს პერფორმანსის დროს მარცხნივ|მინი|პოტერი 2018 წელს Grace Potter and the Nocturnals– ის ჩამოყალიბების შემდეგ, პოტერმა მოიპოვა პოპულარობა, როგორც მომღერალმა, კომპოზიტორმა, ვოკალისტმა, მულტი ინსტრუმენტალისტმა და მსახიობმა. კინოში პოტერი გამოჩნდა One Tree Hill- ის ეპიზოდში, შეასრულა თავისი ორიგინალური სიმღერა "ბოდიშები". 2010 წელს პოტერმა ხელახლა ჩაწერა "Something That I Want" შეცვლილი ტექსტით, დისნეის ანიმაციური ფილმის რაპუნცელის ბოლო კრედიტებისთვის. შემდეგ წელს პოტერი იყო კეროლის ხმა Disney's Prep & Landing- ში: ,,ცუდი კარგის წინააღმდეგ", რისთვისაც მან დაწერა და ჩაწერა "ცუდი, ცუდი სიმღერა". პოტერი იყო სტუმრად ABC- ს The Chew-ში 2012 და 2015 წლებში . 2015 წელს პოტერმა შეასრულა The Star-Spangled Banner Super Bowl Champion New England Patriot– ების სეზონის გახსნის დროს. 2016 წლის 25 იანვარს კონან ო'ბრაიენმა TBS- ზე გაუშვა Conan- ის (თოქ-შოუს) ერთსაათიანი სპეციალური ეპიზოდი, რომელშიც აღწერილი იყო კომიკოსის მოგზაურობა კატარში ალ უდეიდის ავიახაზში; მას შეუერთდა პირველი ლედი მიშელ ობამა პოტერთან ერთად, როგორც მისი მუსიკალური სტუმარი.
წლების განმავლობაში პოტერმა წარმატებული სამუშაო ურთიერთობა ჩამოაყალიბა ქანთრი მუსიკის ვარსკვლავ კენი ჩესნისთან; მათი დუეტები ავიდა ქანთრის მუსიკალურ ჩარტებში და კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. პოტერმა მიიღო პირველი გრემის ნომინაცია საუკეთესო ქანთრის დუეტში / ჯგუფური შესრულებისთვის "შენ და ტეკილა" ფილმისთვის ჩესნისთან ერთად. ამ წყვილმა მრავალჯერ შეასრულა ლაივი ერთად და მათ ბოლოდროინდელმა თანამშრომლობამ სიმღერაზე "Wild Child" ჩესნის ალბომიდან "დიდი აღორძინება" მოიპოვა ჯილდოს ნომინაციები ქანთრის მუსიკალური აკადემიის, CMT მუსიკისა და ქანთრის მუსიკალური ასოციაციისგან. ჩესნი გამოჩნდა Potter's Grand Point North- ის მუსიკალურ ფესტივალზე 2011, 2013, 2015 და 2018 წლებში
პოტერის მეორე სოლო ალბომი Midnight გამოვიდა 2015 წლის 14 აგვისტოს, Hollywood Records- ში. ალბომის ჩაწერა Barefoot Studios– ში ჰოლივუდში პროდიუსერ ერიკ ვალენტინთან. ძირითადი სტუდიური ჯგუფი შედგებოდა პოტერისა და ვალენტინისგან, ისინი უკრავდნენ ინსტრუმენტების უმრავლესობაზე მათ შორის დრამებზე და დასარტყმელებზე. პოტერის ბენდის The Nocturnals– ის წევრები - სკოტ ტურნეტი, ბენი იურკო და ბასისტი მაიკლ ლიბრემენტო - უკრავდნენ გიტარაზე, ხოლო მეგობრები, როგორებიც იყვნენ რეილანდ ბაკსტერი, აუდრა მეი, ნოელი სკაგზი, უეინ კოინი და ნიკ ოლივერი უკრავდნენ სხვადასხვა ინსტრუმენტებზე. პოტერს მოჰყავს მუსიკალური გავლენის ელექტრონული მასივი Midnight- ის უნიკალური ჟღერადობისთვის, მათ შორისაა მაილს დევისი, ბობ დილანი, The Beatles, დევიდ ბოუი, Blondie და Beck.
პოტერის მესამე სოლო ალბომი ,,დღის შუქი" გამოვიდა 2019 წლის 25 ოქტომბერს, Fantasy Records– ზე. ერიკ ვალენტინი იყო პროდიუსერიამ ალბომის და ჰყავს სტუმრები მუსიკოსები ჯესი ვულფი, ჰოლი ლაესიგი და ბენმონტ ტენჩი . ალბომის ტური უნდა დაწყებულიყო 2020 წლის 8 იანვარს. COVID-19- ით გამოწვეული გლობალური პანდემიის დროს. პოტერმა დაიწყო ყოველკვირეული Twilight ნაკადი სერიალი, სადაც ჩაწერა სპეციალური ეპიზოდი ორიგინალური Star Trek გადასაღებ მოედანზე.
პირადი ცხოვრება
პოტერსა და მის მეუღლეს, ჩანაწერების პროდიუსერს ერიკ ვალენტინს, 2018 წლის 12 იანვარს შეეძინათ ვაჟი, საგან პოტერ ვალენტინი. პოტერი ადრე იყო დაქორწინებული Nocturnals ჯგუფის წევრზე მეტ ბურზე, 2013 წლის 11 მაისს, მაგრამ ისინი განქორწინდნენ და ბური ჯგუფთან ერთად წავიდა ამავე დროს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:პოპ-მუსიკა
უილიამ უოლესი
მინი|უილიამ უოლესი სერ უილიამ უოლესი (William Wallace; დ. დაახ.1270, პეიზლი, შოტლანდია ― გ. 23 აგვისტო, 1305, ლონდონი, სიკვდილით დასჯა) — შოტლანდიელი რაინდი, რომელიც სათავეში ედგა ინგლისური ოკუპაციის საწინააღმდეგო მოძრაობას შოტლანდიის დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს. იგი შოტლანდიის ისტორიაში უდიდეს გმირადაა მიჩნეული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოტლანდიელი რაინდები კატეგორია:შოტლანდიელი გენერლები კატეგორია:დაბადებული  1270 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1305
Peace of Mind/The Candle Burns
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის უცნობი წარმოშობის სიმღერის პირობითი სათაური. სიმღერა ვრცელდება ჯგუფის ბუტლეგურ ჩანაწერებზე და წარმოადგენს დაბალი ხარისხის დემო-ვერსიას. ვინაიდან მასზე საავტორო უფლებების შესახებ არაფერია ცნობილი, მისი ჯგუფთან ზუსტი კავშირიც უცნობია.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები
ბუნების ისტორია (პლინიუსი)
thumb|ბუნების ისტორია [[1669 წლის გამოცემა]] ბუნების ისტორია (Naturalis historia) — პლინიუს უფროსის (23 - 79) მიერ დაწერილი ენციკლოპედია.
მიმოხილვა
მიუხედავად სათაურისა, ეს ნაშრომი ბუნების წარსულს არანაირად არ ეხება. ლათინურ ენაში სიტყვა "ისტორიას" უფრო ფართო მნიშვნელობა ჰქონდა, ვიდრე დღეს, იგი ასევე აღნიშნავდა კვლევას, მოძიებას, ამრიგად - სათაურის თარგმნა შესაძლოა როგორც "ბუნების კვლევა", რაც უფრო ზუსტად ასახავს ენციკლოპედიის შიგთავსს.
ამ ნაშრომს, როგორც აღვნიშნეთ, უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა ანტიკურ ხანაში და მოგვიანებითაც, შუა საუკუნეებში, ამაზე მეტყველებს ჩვენამდე მოღწეული ხელნაწერებიც.
სარჩევი
პლინიუს უფროსის "ბუნების ისტორია" გამოიცა 37 ტომად. უკანასკნელი ტომი გამოსაცემად გაამზადა და გამოსცა პლინიუსის დისშვილმა პლინიუს უმცროსმა.
ციური სხეულები, ზოდიაქოს ნიშნები, ოთხი ელემენტი, მზე, ღმერთების შესახებ, ბედისწერა, პლანეტები, მზის და მთვარის მოძრაობა, პლანეტებს შორის მანძილის განსაზღვრა, კომეტები, მეტეორიტები, რვა ქარი, ამოუცნობი ციური მოვლენები, დედამიწა, ცისარტყელა, დედამიწის რელიეფი, ოკეანეები, მზის ამოსვლა და ჩასვლა, მზის ქცევა, კლიმატი, მიწისძვრები, ხანძრები, ნავთობი, ვულკანები.
შავი ზღვა, კასპიის ზღვა, ჩინეთი, ინდოეთი, შრი ლანკა, ბაბილონი, არაბეთი, ნილოსსა და წითელ ზღვას შორის არხი
სხვადასხვა რასის და ეროვნების ადამიანთა აღწერა, გამოჩენილი რომაელები, სიკვდილი, სული, კრემაცია, სიცოცხლე სიკვდილის შემდეგ
აგრონიმია, მებაღეობა, მარცვლეული
მაგია, ცრურწმენები, ნერწყვი, ნებისყოფა, სექსუალური კავშირები, რძე და კარაქი, ქონი, ძვლის ტვინი, სისხლი, შხამები, ნაღველი, ქერტლი, აღზნებადობა და სხვა
Cataulacus inermis
Cataulacus inermis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ბუნების ისტორია (პლინიუსი)
სარჩევი
სხვადასხვა სახის წყალი, წყალგაყვანილობა
Cataulacus inermis
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბუნების ისტორია (პლინიუსი)
სარჩევი
ბრინჯაოს ისტორია, ბერძნული ქანდაკებები და სხვა
მხატვრობა
დამუშავება, სკულპტურაში გამოყენება, მინერალოგია
წყაროები
პლინიუსისთვის ვარონს ავტორიტეტულად მიიჩევდა. წყაროების არასრული სია:
ბერძნულ ლიტერატურას ხელოვნების, სკულპტურის და არქიტექტურის დარგში პლინიუსი ძირითადად ვარონის ნაშრომებით იცნობდა. "ბუნების ისტორიაში" ამაზე ვარონის ნაშრომების ციტატები მიგვითითებს.
"ბუნების ისტორიის" მნიშვნელობა დღეს
პლინიუსის "ბუნების ისტორია" არის დღემდე შემონახული ერთადერთი ანტიკური ენციკლოპედია. 33-37 წიგნები გვაწვდის ფასეულ ინფორმაციას ანტიკურ ეპოქაში ლითონების და ქვების დამუშავების შესახებ. ეს ინფორმაცია უაღრესად მნიშვნელოვანია არქეოლოგიისთვის, ისტორიისთვის და ხელოვნების ისტორიისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული ლიტერატურა და ისტორიოგრაფია კატეგორია:ენციკლოპედიები
მაშიშე
მაშიშე (Maxixe) — ქალაქი მოზამბიკში. შედის ინიამბანეს პროვინციაში. მოსახლეობა — 105 895 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები). ფართობი — 268 კმ².
ინფრასტრუქტურა, ჯანდაცვა და განათლება
მაშიშეში არის :
გეოგრაფიული მდებარეობა
ქალაქის ცენტრი განლაგებულია ზღვის ნულოვან დონეზე.
ტრანსპორტი
მაშიშედან უახლოესი აეროპორტი მდებარეობს ქალაქ ინიამბანეში.
.sh
.sh — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) წმინდა ელენეს კუნძულისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
sh კატეგორია:წმინდა ელენეს კუნძული
Toppdomän
ხალიტუ
ალიძონები (ჰომეროსის მიხედვით) ან ხალიტუ (ურარტულ წარწერებში) - ერი, ნახსენები მცირე აზიის ისეთი სამეფოების გვერდით, როგორიცაა მუშქები და ხეთების სამეფო. თავადაც დიდი გაერთიანება იყო მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ძვ.წ. VIII-VII ს.ს.-ში ასურული წყაროები ამ მხარეში ასახელებს მსხვილ გაერთიანებას თაბალს. ეს სახელი უცნობია ურარტუელებისათვის და სავსებით დასაშვებია, რომ მათთვის სწორედ ხალიტუ ყოფილიყო ასურელთა თაბალის შესატყვისი. შუამდინარეთის და სირია-პალესტინის მოსახლეობამ კარგად იცოდა, სად იყო ვერცხლის სამშობლო. ეს იყო ტავროსის მთიანეთი აღმოსავლეთ მცირე აზიაში, საიდანაც იწყებოდა თაბალის ვრცელი ქვეყანა. ასე რომ, ჰომეროსთან მოხსენიებული (ჰ)ალიძონები ასურულ-ბაბილონურ წყაროებში (ძვ.წ. IX ს.) ტავროსის - ვერცხლის მთა (ჰომეროსთან ვერცხლის სამშობლო) ძვ.წ VII ს-ის ურარტულ წყაროებში ნახსენები აღმოსავლეთ მცირე აზიის დიდი გაერთიანება ხალიტუ-(ჰ)ალიძონი, შეესაბამება ასურულ წყაროების თაბალს - ვერცხლის მთასთან - ტავროსთან აღმოსავლეთ მცირე აზიაში მდებარე ვრცელ ქვეყანას. ბიბლიაში მოსეს I წიგნში საუბარია კაენის შთამომავლობაზე, თუბალ-კაენზე ესე იყო კვერთხით ხუროჲ მჭედელი რვალისა და რკინისა. კაენი მჭედელის ზოგადი სახელია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთი, პონტოს ქედის აღმოსავლეთ კალთები, უძველეს ხანაში დასახლებული იყო დასავლურ-ქართული ტომებით. პონტოს ქედის სამხრეთი კალთები კი, მდ. ჭოროხის ზემო წელზე აღმოსავლურ-ქართული ტომის (ქართები) ერთ-ერთი უძველესი კერა იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ტომები
პოდოლსკის მაღლობი
პოდოლსკის მაღლობი, პოდოლსკის პლატო (Подільська височина) — მაღლობი სამხრეთ-დასავლეთ უკრაინაში. გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიმაღლე ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში 380–320 მ, ხოლო სამღრეთ-აღმოსავლეთში 220–130 მ. უმაღლესი მწვერვალია მთა კამპულა (471 მ). ვოლინსკის მაღლობთან ერთად ქმნის ვოლინ-პოდოლსკის მაღლობს.
პოდოლსკის მაღლობი მდებარეობს მდინარე დნესტრის მარცხენა სანაპიროზე: ლვოვის, ტერნოპოლის, ხმელნიცკის, ივანო-ფრანკოვსკის, ვინიცისა და ნაწილობრივ ოდესის ოლქებში. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება დნეპრისპირეთის მაღლობი, საზღვარი გადის მდინარე სამხრეთი ბუგის ხეობაზე.
ფელიქს სობოლევი
ფელიქს მიხაილოვიჩ სობოლევი (დ. 25 ივლისი, 1931, ხარკივი ― გ. 20 აპრილი, 1984, კიევი) ― უკრაინელი და საბჭოთა დოკუმენტური კინოს რეჟისორი, „კიევის სამეცნიერო კინოსკოლის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი, უსსრ-ის ხელვონების დამსახურებული მოღვაწე (1970), სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971), საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1965 წლიდან.
ბიოგრაფია
ფელიქს სობოლევი 1931 წლის 25 ივლისს ხარკივში დაიბადა. 1953 წელს კიევის თეატრის, კინოსა და ტელემაუწყებლობის ეროვნული უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი, ხოლო 1959 წელს სარეჟისორო ფაკულტეტი დაამთავრა. 1953-1956 წლებში ნიკოლაევის ახალგაზრდა მაყურებელთა თეატრის მსახიობი იყო.
1960 წლიდან სობოლევი კინოსტუდიაში „Киевнаучфильм“ მუშაობდა.
ფელიქს სობოლევი 1984 წლის 20 აპრილს მოულოდნელად გარდაიცვალა. დაკრძალულია ბაიკოვოს სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:უკრაინელი კინორეჟისორები
პიონერი (საქართველო)
„პიონერი“— საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და ვ. ი. ლენინის სახელობის ნორჩ პიონერთა ორგანიზაციის რესპუბლიკური საბჭოს ყოველთვიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1926 წლის ოქტომბრიდან. 1942–1944 წლებში ჟურნალი არ გამოდიოდა. განახლდა 1945 წელს. სხვადასხვა დროს ჟურნალის მთავარ რედაქტორებად მუშაობდნენ: შ. რადიანი, ა. მირცხულავა (მაშაშვილი), ი. აბაშიძე, მ. თომაძე, ე. აგლაძე, გ. კაჭახიძე, რ. მარგიანი, მ. მაჭავარიანი, 1964 წლიდან ბ. შელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კომპიუტერის კლავიატურა
380px|მინიატიურა|104 კლავიშიანი ქართული კლავიატურა QWERTY განლაგებით. კლავიატურა (Keyboard) — კომპიუტერში მმართველი სიგნალების და მონაცემების შესატანი მოწყობილობა. კლავიატურა კონსტრუქციულად დამოუკიდებელი ბლოკია. ნოუტბუკში კლავიატურა კორპუსის განუყრელი ნაწილია.
კლავიატურა სტანდარტიზებულია: იგი შედგება 101-103 ღილაკისგან (ამჟამად ამ რიცხვს ემატება მულტიმედიურ კლავიატურაზე განლაგებული ღილაკების რაოდენობა). ღილაკების ერთობლიობა პირობითად დაყოფილია რამდენიმე ჯგუფად. სიმბოლური ღილაკების ძირითადი დანიშნულებაა ასოების, ციფრების, სპეციალური სიმბოლოების შეტანა. ისტორიულად ჩამოყალიბდა, რომ ერთი და იგივე ღილაკები გამოიყენება დიდი და პატარა ასოების დასაწერად. ფუნქციონალური ღილაკების დანიშნულებაა ბრძანების გადაცემა. ბრძანების შინაარსი განისაზღვრება პროგრამის მიხედვით. ამ ღილაკებს მკაცრი დანიშნულება არ აქვთ.
კლავიატურის კლავიშები
კომპიუტერის კლავიატურა შეიძლება შეგვხვდეს, როგრც სტანდარტული განლაგებით, ასევე შეკვეცილი (ნეთბუკებზე) და განვრცობილი. ასევე აღსანიშნავია რომ შეკვეცილ კლავიატურებზე სტანდარტული კლავიატურაზე არსებული ღილაკების შესაბამისი ბრძანების გამოძახება ხდება რამდენიმე რილაკის კომბინაციით.
ქვემოდ მოყვანილია კომპიუტერთან სამუშაოდ აუცილებელი და მასზე დატანილი სტანდარტული ღილაკები და მათი ფუნქციონალური მნიშვნელობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კომპიუტერი
შიკშაშტაკა
შიკშაშტაკა (დევანაგარი: शिक्षाष्टकं; Śrī Śikṣāṣṭakam) — სანსკრიტულ ენაზე შედგენილი გაუდია ვაიშნავური ინდუისტური რვა სტროფიანი ლოცვა. მიჩნეულია, ერთადერთი შემორჩენილი ლექსია, რომელიც პირადად დაწერა ჩაიტანია მაჰაპრაბჰუმ. შიკშაშტაკა ჩაიტანია ჩარიტამრტაშიცაა მოყვანილი.
ლოცვის სახელი მოდის სანსკრიტული სიტყვებიდან: შიკშა (Śikṣā) - ქართულად „ინსტრუქცია“ და აშტაკა (aṣṭaka) ქართულად „რვა ნაწილიანი“. ამ რვა სტროფში ჩადებული სწავლაბები გაუდიას ტრადიციის ბჰაკტი ჲოგას ყველა სწავლების დედააზრად ითვლება.
ტექსტი
წინამდებარე პირველი რვა სტროფი შიკშაშტაკას სრული ტექსტია, რომელიც სანსკრიტზე დაწერა ჩაიტანია მაჰაპრაბჰუმ და თარგმნა შრილა პრაბჰუპადამ. ისინი მოიპოვება კრშნადასა კავირაჯას შრი ჩაიტანია ჩარიტამრტაში (ანტჲა ლილა, სტროფები 12, 16, 21, 29, 32, 36, 39 და 47). ბოლო სტროფი დაწერილია ბენგალურად, მოყვანილი ჩაიტანჲა ჩარიტამრტადან (ანტჲა ლილა, 20.65 - ეს არაა შიკშაშტაკას ნამდვილი ნაწილი, მაგრამ მოყოლისას ხშირად ურთავენ ბოლოში შიკშაშტაკას რწმენით წაკითხვის გამოსახატავად.
1
darpaṇa-mārjanam bhava-mahā-dāvāgni-nirvāpaṇaḿ śreyaḥ-kairava-candrikā-vitaraṇaḿ vidyā-vadhū-jīvanam ānandāmbudhi-vardhanaḿ prati-padaḿ pūrṇāmṛtāsvādanaḿ sarvātma-snapanaḿ paraḿ vijayate śrī-kṛṣṇa-sańkīrtanam.
დიდება შრი კრშნა სანკირტანას, რომელიც გულს წლების მანძილზე დაგროვილ მტვერს აშორებს და განპირობებული სიცოცხლის, განმეორებული დაბადებისა და სიკვდილის ცეცხლს აქრობს. ეს სანკირტანა მოძრაობა უდიდესი მადლია მთელი კაცობრიობისთვის, რამეთუ იგი ფართოდ ჰფენს წყალობის მთვარის სხივებს. ისაა სიცოცხლე ყოველგვარი ტრანსცენდენტული ცოდნისა. იგი ტრანსცენდენტული ნეტარების ოკეანეს ზრდის და გვანიჭებს უნარს ბოლომდე ვიგემოთ ნექტარი, რომელიც მუდამ გვწადია.
2
nāmnām akāri bahudhā nija-sarva-śaktis tatrārpitā niyamitaḥ smaraṇe na kālaḥ etādṛśī tava kṛpā bhagavan mamāpi durdaivam īdṛśam ihājani nānurāgah.
ო ჩემო უფალო, ერთ შენს წმინდა სხეულს შეუძლია მთელი მადლი მოჰფინოს ცოცხალ არსებებს და ამიტომ გაქვს ასობითა და მილიონობით სახელი, როგორიცაა კრშნა და გოვინდა. ამ ტრანსცენდენტულ სახელებში მთელი შენი ტრანსცენდენტული ენერგიები ჩააქსოვე. მათი გალობის მკაცრი წესებიც კი არ არსებობს. ო უფალო ჩემო, შენი სიკეთით ძალგვიძს ადვილად მოგიახლოვდეთ შენი წმინდა სახელით, მაგრამ იმდენად უბედური ვარ, მათდამი არავითარი მიზიდულობა გამაჩნია.
3
tṛṇād api sunīcena taror api sahiṣṇunā amāninā mānadena kīrtanīyaḥ sadā harih.
ადამიანმა უფლის წმინდა სახელი მორჩილებით უნდა იგალობოს, თავი გზაზე ამოსულ ბალახზე მდაბლად მიაჩნდეს, ხეზე ამტანი იყოს, ცრუ სახელის ყოველგვარ გრძნობას მოკლებული და მზად მყოფი პატივი მიაგოს სხვებს. ასეთ მდგომარეობაში ადამიანს გამუდმებით შეუძლია უფლის წმინდა სახელის გალობა.
4
na dhanaḿ na janaḿ na sundarīḿ kavitāḿ vā jagad-īśa kāmaye mama janmani janmanīśvare bhavatād bhaktir ahaitukī tvayi.
ო ყოვლისშემძლე უფალო, არც ქონების დაგროვება მსურს და არც ლამაზმანები მწადია. არც მიმდევრებს გთხოვ. მხოლოდ შენი უმიზეზო ერთგული სამსახური მინდა დაბადებიდან დაბადებაში.
5
ayi nanda-tanūja kińkaraḿ patitaḿ māḿ viṣame bhavāmbudhau kṛpayā tava pāda-pańkaja- sthita-dhūlī-sadṛśaḿ vicintaya.
ო მაჰარაჯა ნანდას შვილო (კრიშნა), შენი მარადიული მსახური ვარ, თუმცა როგორღაც დაბადებისა და სიკვდილის ოკეანეში ჩავვარდი. გევედრები, ამომიყვანე სიკვდილის ამ ოკეანედან და შენი ლოტოსის ტერფებთან პაწაწინა ნაწილაკად მიმიჩინე ბინა.
6
nayanaḿ galad-aśru-dhārayā vadanaḿ gadgada-ruddhayā girā pulakair nicitaḿ vapuḥ kadā tava nāma-grahaṇe bhaviṣyati.
ო ჩემო უფალო, როდის გამილამაზებს თვალებს შენი წმინდა სახელის გალობისას უსასრულოდ ჩამოღვრილი ცრემლები? როდის წამერთმევა ხმა და ყალყზე დამიდგება თმა შენი სახელის წარმოთქმისას?
7
yugāyitaḿ nimeṣeṇa cakṣuṣā prāvṛṣāyitam śūnyāyitaḿ jagat sarvaḿ govinda-viraheṇa me.
ო გოვინდა! შენთან წამით განშორება თორმეტი წელი და მეტი მეჩვენება. თვალთაგან ცრემლები ნიაღვრებივით მდის და მთელი სამყარო ცარიელდება უშენოდ!
8
āśliṣya vā pāda-ratāḿ pinaṣṭu mām adarśanān marma-hatāḿ karotu vā yathā tathā vā vidadhātu lampaṭo mat-prāṇa-nāthas tu sa eva nāparah.
კრშნაა ერთადერთი ჩემი უფალი. ასე იქნება მარად, უხეშადაც რომ შემომხვიოს მკლავები ან გული მატკინოს გაუჩინარებით. იგი სრულიად თავისუფალია აკეთოს ყველაფერი რაც სურს, რამეთუ განუპირობებლად მუდამ ჩემი სათაყვანებელი უფალია.
9
prabhura ‘śikṣāṣṭaka’-śloka yei paḍe, śune kṛṣṇe prema-bhakti tāra bāḍe dine-dine.
თუ ვინმე ჩაიტანია მაჰაპრაბჰუს ინსტრუქციების ამ რვა სტროფს წაიკითხავს ან მოისმენს, მისი კრშნასადმი ექსტაზური სიყვარული და ერთგულება დღითიდღე გაიზრდება.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუისტური ტექსტები კატეგორია:გაუდია ვაიშნავიზმი
სუფლიორი
სუფლიორი (souffleur — კარნახი) — თეატრის მუშაკი, რომელიც თვალყურს ადევნებს რეპეტიციასა და სპექტაკლის მსვლელობას პიესის შემოწმებული ტექსტით (სუფლიორის ეგზემპლარი). აუცილებლობის შემთხვევაში სუფლიორი კარნახობს მსახიობებს როლის ტექსტს სუფლიორის ჯიხურიდან, რომლის ადგილი არის ფარდის ხაზთან, ან ერთ-ერთ გვერდით კულისში (სუფლიორს მაყურებელი ვერ ხედავს).
გადატანითი მნიშვნელობით სუფლიორი მოკარნახეა, ის, ვინც კარნახობს ჩურჩულით.
ისტორია
სუფლიორების გამოჩენა განპირობებული იყო იმით, რომ სარეპერტუარო თეატრის მოსვლამდე სამსახიობო დასებმა მიზნად დაისახეს რაც შეიძლება მეტი სპექტაკლის გამოშვება წელიწადში. ახალი სპექტაკლის პირველი რეპეტიცია შესაძლოა ორშაბათს გამართულიყო, პრემიერა კი იმავე კვირის შაბათს. ხანდახან პრემიერაზე მსახიობები ხანმოკლე (2–3-დღიანი) რეპეტიციების შემდეგ გამოდიოდნენ სცენაზე და უმოკლეს დროში ვერ ახერხებდნენ ტექსტის დამახსოვრებას. ამან სუფლიორების არსებობის საჭიროება შექმნა.
სუფლიორს დიდი პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა. მათ სპეციალური კასტინგის საშუალებით არჩევდნენ. მაღალი ხმის ტემბრი და კარგი მეტყველება სუფლიორისთვის აუცილებელი თვისებები იყო. გარდა ამისა, მოკარნახის ხმა არავითარ შემთხვევაში არ უნდა მისულიყო მაყურებლამდე, მსახიობს კი მისი სიტყვები გარკვევით უნდა გაეგონა, რასაც სუფლიორის პროფესიის კარგად ფლობა სჭირდებოდა.
სიტუაცია შეიცვალა სარეჟისორო თეატრის მოსვლასთან ერთად სტანისლავსკის სისტემის გავრცელებით, რაც მოითხოვს როლთან შეგუებას. ეს კი შეუძლებელია ტექსტის დამახსოვრების გარეშე. შესამჩნევად გაიზარდა სარეპეტიციო პერიოდი; დამთავრდა ის დრო, როდესაც დასი 50 ან მეტ ახალ სპექტაკლს აწარმოებდა სეზონში. ამასთან დაკავშირებით, სუფლიორის დიდი როლი თეატრებიდან გაქრა.
თანამედროვეობა
თანამედროვე თეატრებში სუფლიორები მხოლოდ რეპეტიციებზე მუშაობენ, რის გამოც ეს პროფესია განსაკუთრებულ ოსტატობას აღარ საჭიროებს. თანამედროვე თეატრებში სუფლიორების აუცილებლობაზე მსახიობები იშვიათად საუბრობენ, თუმცა ეს თანამდებობა დღემდე არსებობს.
ზოგიერთი მსახიობი სცენაზე მცირე ზომის ყურსასმენით გამოდის, რომლის საშუალებითაც კულისებიდან მას სუფლიორი ეკონტაქტება. პროფესია სუფლიორის ნაწილობრივ გაქრობაზე მოწმობს თანამედროვე თეატრების სცენაც, სადაც სუფლიორისთვის გამოყოფილი სპეციალური კუთხე აღარ არსებობს.
სქოლიო
კატეგორია:თეატრი კატეგორია:თეატრალური პროფესიები
77
თარიღი უცნობია
*
70er
მიხეილ თუმანიშვილი
მიხეილ ივანეს ძე თუმანიშვილი (დ. 6 თებერვალი, 1921, თბილისი ― გ. 11 მაისი, 1996, იქვე) — ქართველი თეატრის რეჟისორი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე, პროფესორი.
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1961), სსრკ სახალხო არტისტი (1981), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1986), ღირსების ორდენის კავალერი (1995), კოტე მარჯანიშვილისა (1980), სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი (1986).
ბიოგრაფია
მიხეილ თუმანიშვილმა ბავშვობა თბილისში, ვერაზე გაატარა. იგი ადრეული ასაკიდან იყო გატაცებული ხატვით, თეატრით პირველად 13 წლის ასაკში დაინტერესდა, როდესაც რუსთაველის თეატრში სანდრო ახმეტელის მიერ დადგმული "ანზორის" წარმოდგენას დაესწრო. ამის შემდეგ მიხეილი თეატრის ხშირი სტუმარი გახდა, თუმცა, პროფესიული არჩევანი თავდაპირველად არქიტექტურაზე შეაჩერა. მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა-ხატვის მისაღებ გამოცდაში ჩაჭრის გამო. 1939 წელს მიხეილ თუმანიშვილი სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს, 1941 წლიდან იბრძოდა საბჭოთა კავშირის დიდ სამამულო ომში. კავშირგაბმულობის უმცროს მეთაურთა სკოლის დასრულების შემდეგ, მსახურობდა კავშირგაბმულობის ძალებში. რამდენიმეჯერ დაიჭრა, ტყვედაც ჩავარდა, მაგრამ, ბანაკიდან გაქცევა მოახერხა. მძიმე ჭრილობის გართულების გამო, 1944 წელს მიხეილ თუმანიშვილი დემობილიზებულ იქნა სამხედრო სამსახურიდან, რის შემდეგაც, თბილისში დაბრუნდა. ომში განცდილმა მომავალ რეჟისორზე ღრმა და მძიმე კვალი დატოვა.
მალევე, მიხეილ თუმანიშვილი ჩაირიცხა თბილისის რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე,გიორგი ტოვსტონოგოვის კლასში, რომელიც მან 1949 წელს დაასრულა. პირველი სპექტაკლი "მე თქვენ მიყვარხართ" დადგა 1948 წელს.
1949–1971 წლებში მიხეილ თუმანიშვილი მუშაობდა რუსთაველის თეატრში რეჟისორად. 1965–1966 წლებში მთავარ რეჟისორად. 1971–1975 იყო საქართველოს ტელევიზიის სადადგმო რედაქციის მთავარი რეჟისორი, 1975 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ თეატრალური სახელოსნოს მთავარი რეჟისორი. 1949 წლიდან თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგია (1973-იდან პროფესორი). 1978 წელს საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში  მისივე სახელოსნო მსახიობთა და რეჟისორთა ექსპერიმენტული ჯგუფის ბაზაზე შეიქმნა კინომსახიობთა თეატრი. იყო საქართველოს სსრ (1961) და სსრკ (1981) სახალხო არტისტი, კ. მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1980, მიენიჭა წიგნისათვის "სანამ რეპეტიცია დაიწყება“), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
გარდაიცვალა 1996 წლის 11 მაისს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
შემოქმედება
თუმანიშვილის დადგმები გამოირჩევა მკაფიო თეატრალური ფორმით, ემოციურობით, ლაკონიზმით, დახვეწილი გემოვნებით, მაღალი პროფესიული კულტურით. რუსთაველის თეატრში დადგმული სპექტაკლებიდან აღსანიშნავია: ი. ფუჩიკის „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად!“ (1951), ჯ. ფლეჩერის „ესპანელი მღვდელი“ (1954), კ. ბუაჩიძის „ამბავი სიყვარულისა“ (1958), გ. ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა“ (1963), ჟ. ანუის „ანტიგონე“ (1968), ო. იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება“ (1969), ა. ჩხაიძის „ხიდი“ (1970) და სხვა. თეატრალურ ინსტიტუტში დადგმული სპექტაკლისათვის „ახალგაზრდა გვარდიის სახელით“ (ა. ფადეევის მიხედვით, 1975) მიენიჭა საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემია (1976). თუმანიშვილმა თავისი შემოქმედებითი გამოცდილება განაზოგადა წიგნში „სანამ რეპეტიცია დაიწყება“ (თბ., 1977) და რიგ საჟურნალო ნარკვევებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1986) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები მ კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
პორტ-ჯექსონი
პორტ–ჯექსონი რომელიც აგრეთვე მოიცავს სიდნეის ნავსადგურს — ბუნებრივი ნავსადგური სიდნეიში, ავსტრალიაში. პორტ–ჯექსონი ცნობილია თავისი არქიტექტურული ძეგლებით, ისეთით როგორიცაა სიდნეის ოპერის თეატრი და ჰარბორ–ბრიჯის ხიდით. ავსტრალიაში პირველი ევროპული დასახლებების დაარსების დროს ნავსადგური სიდნეის ისტორიაში წამყვანი როლის თამაშს განაგრძობდა.
ზინტანი
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
პანეტონე
მინი|291x291პქ|ტიპური პანეტონე პანეტონე (Panettone) — იტალიური ტკბილი პური, წარმოშობით ლომბარდიის მხარიდან, უფრო კონკრეტულად კი მილანიდან. ტრადიციულად, მას ამზადებენ და მიირთმევენ შობისა და ახალი წლის დღეებში. საკუთრივ იტალიის გარდა, იგი პოპულარულია დასავლეთ, სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ასევე ლათინურ ამერიკაში, ერიტრეაში, ავსტრალიაში, გაერთიანებულ სამეფოში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და კანადაში.
ტრადიციულად მას ცილინდრის ფორმა აქვს, სიმაღლეში საშუალოდ 12-15 სანტიმეტრია და თითქმის 1 კგ-ს იწონის. ცილინდრის გარდა, მას შეიძლება ჰქონდეს რვაკუთხედის, ვარსკვლავის, ან სულაც ტრაპეციის ფორმა. მისი მომზადება ერთობ ხანგრძლივი პროცესია, რომელიც ძირითადად ცომის მომზადებას გულისხმობს. მხოლოდ კორექტირებას სჭირდება, რომელიც პანეტონეს მის გამორჩეულ, ფუმფულა მახასიათებელს ანიჭებს. ცომში ურევენ ხოლმე დაშაქრული ფორთოხლის ნაჭრებს, ასევე ლიმონის ან სხვა ციტრუსის ცედრას, ან ქიშმიშს. დროსთან ერთად მისი მრავალი ვარიაცია შეიქმნა, მათ შორის შოკოლადისაც. როგორც წესი, პანეტონეს ტკბილ ცხელ სასმელებთან (ჩაი, ყავა, ცხელი შოკოლადი, კაკაო, რძე და ა.შ.), ან ტკბილ ღვინოსთან ერთად მიირთმევენ. იტალიის ზოგიერთ რეგიონში მას მასკარპონეს კრემით მიირთმევენ, რომელიც მზადდება მასკარპონეს, კვერცხისა და დაშაქრული ხილის შერევით. მაშინ, როცა მასკარპონე მიუწვდომელია, მას ძაბაიონეთი ანაცვლებენ.
აღსანიშნავია, რომ იტალიელები ცდილობენ ამ პურს ე.წ. Denominazione di origine controllata-ს სტატუსი მოუპოვონ, თუმცა ჯერჯერობით უშედეგოდ. ცნობილია, რომ იტალიის სოფლის მეურნეობის ყოფილი მინისტრი, პაოლო დე კასტრო ცდილობს სამხრეთ ამერიკაში გავრცელებული იტალიური რეცეპტების დაცვას, მათ შორისაა პანეტონეც.
წარმოშობა
მარცხნივ|მინი|262x262პქ|ტრადიციული პანეტონე ქიშმიშით იტალიაშიც კი, პანეტონის შექმნის არაერთი ლეგენდა არსებობს, თუმცა ყველაზე პოპულარული ვერსიით იგი მილანელებმა გამოიგონეს. სიტყვა „პანეტონე“ მომდინარეობს იტალიური სიტყვიდან Panetto რაც სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „პურის პატარა ნამცხვარი“. შემდეგ მას აღმატებითი იტალიური სუფიქსი one ემატება სახელში, რაც ცვლის მის მთელ მნიშვნელობას და გამოდის „დიდი ნამცხვარი“.
ისტორიული წყაროები მოწმობს, რომ პანეტონე უძველეს დროშივე არსებობდა. როგორც ირკვევა, მას ჯერ კიდევ რომის იმპერიაში ამზადებდნენ. მემატიანეთა ცნობით ისინი მას თაფლით აცხობდნენ, ცომს აფუებდნენ და ნამცხვარივით მიირთმევდნენ. ვინაიდან იგი ძალიან ჰგავს მართლმადიდებლურ პასკას, ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ იგი სწორედ პასკის იტალიური ვარიაცია უნდა იყოს, რომელიც აპენინის ნახევარკუნძულზე რომის გაქრისტიანების შემდეგ გამოჩნდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიური დესერტები კატეგორია:დესერტები კატეგორია:პურის სახეობები
განჯისკარი
thumb|1735 წლის ძველი თბილისი რუკა სადაც დაფიქსირებულია განჯისკარის ადგილმდებარეობა „განჯისკარი“ (ციხის კარი, კარის კარი) — ქალაქ თბილისის ერთ-ერთი ისტორიული კარიბჭე, საიდანაც გზა ქ. განჯისკენ მიემართებოდა.
ადგილმდებარეობა
ისტორიული წყაროებზე დაყრდნობით განჯისკარი მდებარეობდა დღევანდელი თბილისის ბოტანიკური ბაღის შესასვლელში, წავკისისყალზე გადებულ ხიდთან, გალავნის სამხრეთის კედელში, ისე, როგორც ეს რუკაზეა მოცემული. მისგან გამოსული გზა მიემართებოდა როგორც აღმოსავლეთით ასევე სამხრეთისკენაც და სახელიც გზის მიმართულებიდან გამომდინარე ერქვა. ეს იყო ადგილი სადაც ხდებოდა საბაჟო გადასახადის აკრეფაც. „კარის კარი“ ჯერ კიდევ IX საუკუნეში მოღვაწე არაბ ისტორიკოს ტაბარის აქვს ნახსენები, როგორც თბილისის ერთ-ერთი კარი (კარი – ყარსის ძველი სახელია). განჯის კარის სახელწოდებას რაც შეეხება – ისტორიულ წყაროებში ჩნდება ჯალალ-ედ-დინის მიერ თბილისის ალყის აღწერისას. აქვე მიუთითებს მის მდებარეობას ვახუშტი და ყველა სხვა ავტორი. ამ კარს ზოგჯერ განძის კარს, კარის კარს და ციხის კარსაც უწოდებდნენ.
ძველი თბილისის ცნობილი მკვლევარი, თბილისის საპატიო მოქალაქე თეიმურაზ ბერიძე აღნიშნავს რომ:
განჯის კარის, როგორც ძველი თბილისის ერთ-ერთი კარის მდებარეობა, ყველა ისტორიულ წყაროსა თუ კარტოგრაფიულ მასალაში ამ ადგილზეა წარმოდგენილი და ეს თბილისის მკვლევრებში ეჭვს არასდროს იწვევდა.
სხვა მოსაზრებები
IX-XIII საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი ძველი თბილისის გალავანთან. მდებარეობდა სეიდაბადის (ხარფუხი) სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბოლოში, დღევანდელი ბალნეოლოგიური კურორტისა და სამასი არაგველის სახელობის ბაღის ტერიტორიაზე, სადაც შემორჩენილია ძველი გალავნის ნანგრევები. ეს ადგილი მნიშვნელოვანი ისტორიული ადგილია.
ამ ადგილას, 1948-1949 წლებში ჯერ აკადემიკოს ო. ჯაფარიძის, შემდეგ კი გ. ლომთათიძის ხელმძღვანელობით ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გამოვლინდა IX-XIII საუკუნებში მოქმედი დიდი კერამიკული საწარმო, სადაც თიხის მაღალხარისხოვან, ძირითადად, მოხატულ და მოჭიქულ ჭურჭელს ამზადებდნენ. გაითხარა ჭურჭლის გამოსაწვავი ქურები, ხელსაწყოები, თონეები, ნახეს დიდძალი წუნდებული და დამტვრეული ნაწარმი, მონეტები და სხვ. სავარაუდოდ, აქ მინის საწარმოც არსებულა.
Cataulacus intrudens
Cataulacus intrudens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
განჯისკარი
სხვა მოსაზრებები
განჯის კარი – როგორც ძველი თბილისის კარი, ყველასათვის ცნობილი იყო სადაც მდებარეობდა, ის გალავნის სამხრეთ ზღუდეში იყო დატანებული, ბოტანიკურ ბაღის შესასვლელთან, ეს ისტორიკოსებში ეჭვს არასდროს იწვევდა, რადგან ყველა ისტორიულ წყაროში და კარტოგრაფიულ დოკუმენტში ასეა მოცემული.
ძველ კედელთან არსებული არქეოლოგიური გათხრის ადგილას აღმოჩენილი საგნებიდან განსაკუთრებით საინტერესოა XIII საუკუნის თიხის ჭურჭლის გამოსაწვავი 5 ქურა და თიხის ნივთები: გამოსაწვავი ნივთების ჩამოსაკიდებელი სოლები და კავები, ჯამებს შორის დასაწყობი სამფეხები, აგრეთვე ბევრი გადანაყარი და წუნი. ჩანს, სახელოსნოში უმთავრესად მოჭიქულ კერამიკას ამზადებდნენ (დოქები, ფრინველთა გამოსახულებითა და მცენარეული ორნამენტით შემკული მოჭიქული ჯამები და სხვა). ნაკეთობათა ზედაპირს მოჭიქვამდე თეთრი ან მოვარდისფრო ანგობით ფარავდნენ. ჭურჭლის შესამკობად სხვა ხერხებსაც მიმართავდნენ, მაგ., მოჭიქვამდე ერთი ან სხვადასხვა ფერის საღებავით მოხატავდნენ ან ზედ გეომეტრიულ თუ მცენარეულ ორნამენტებს ამოკაწრავდნენ და სხვა.
გათხრებით მოპოვებული ჭურჭელი და მონეტები ცხადყოფს, რომ კერამიკული სახელოსნო განადგურდა თემურლენგის პირველი შემოსევის დროს, 1386 წლის 26 ნოემბერს.
აქ აღმოჩენილი მონეტების მიხედვით მეთუნეთა სახელოსნო XIII საუკუნის 30-იან წლებში უნდა იყოს დანგრეული. „განჯისკარის“ სახელოსნო უბანი IX-XIII საუკუნეებში თბილისის საქალაქო მეურნეობის ერთ-ერთი ნაწილი იყო.
თემურლენგის შემოსევის შემდეგ ამ მიდამოში არც სახელოსნოებისა და არც დასახლების კვალი არ ჩანს.
კარგი იქნება თუ ამ მიდამოს და კედელს ამ ადგილისათვის შესაფერისი, ისტორიულად გამართლებული სახელი დაერქმევა. ეს დედაქალაქის წარსულის ცოდნაში თავიდან აგვაშორებს გაუგებრობას.
განჯის კარი კი, როგორც ითქვა თბილისის ძველი კარი ბოტანიკური ბაღის შესასვლელთანაა, ქალაქის სამხრეთის ზღუდეში, ამ ადგილიდან მოშორებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი თბილისი კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
.si
.si — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სლოვენიისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
si კატეგორია:კომუნიკაციები სლოვენიაში
Toppdomän
ჰოივიკი
ჰოივიკი (Hoyvík, Højvig) — ფარერის კუნძულების სიდიდით მესამე ქალაქი. მდებარეობს კუნძულ სტრეიმოის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3,633 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფარერების ქალაქები
ბრიუსის მედალი
კეტრინ ვოლფ ბრიუსის ოქროს მედალი (Catherine Wolfe Bruce Gold Medal) — ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო ასტრონომებისა და ასტროფიზიკებისთვის, დაწესებული წყნარი ოკეანის ასტრონომიული საზოგადოების მიერ (Astronomical Society of the Pacific) გამორჩეული ცხოვრებისული ღვაწლისთვის ასტრონომიაში 1898 წელს. სახელი დაერქვა ამერიკელი ფილანტროპი კეტრინ ვოლფ ბრიუსის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტრონომიული ჯილდოები კატეგორია:ჯილდოები
Penny Lane
Penny Lane — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Magical Mystery Tour, რომელიც გამოვიდა 1967 წელს. სიმღერის ავტორია პოლ მაკ-კარტნი, ხოლო ავტორებად მითითებულები არიან ლენონი/მაკ-კარტნი. ის აგრეთვე გამოიცა სინგლზე Strawberry Fields Forever.
სიმღერის სახელწოდება მომდინარეობს ჯონ ლენონის სახლის ადგილმდებარეობისგან.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები
Piggies
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში The Beatles, რომელიც გამოვიდა 1968 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
პალილულის თემი
თემის მოსახლეობა შეადგენს 163 382 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 362 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 451 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პალილულა. პალილულის თემი შედგება 14 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 56.4 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
იგნაცი იან პადერევსკი
thumbnail იგნაცი იან პადერევსკი (დ. 18 ნოემბერი, 1860 — გ. 29 ივნისი, 1941) — პოლონელი პიანისტი, კომპოზიტორი და პოლიტიკური მოღვაწე. პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო პირველი მსოფლიო ომის დროს. შევიდა ანტანტის ორიენტაციის პოლიტიკურ ეროვნულ კომიტეტში. 1917 წლიდან იყო მისი წარმომადგენელი აშშ-ში. 1919 წლის იანვრიდან ნოემბრამდე პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი და საგარეო საქმეთა მინისტრია. წარმოადგენდა პოლონეთს პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე (1919- 1920) 1940 წლიდან პოლონეთის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარეა ემიგრაციაში. მონაცილეობდა ერთა ლიგის I ასამბლეის მუშაობაში, როგორც პოლონეთის დელეგაციის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონელი კომპოზიტორები კატეგორია:პოლონელი პიანისტები კატეგორია:პოლონელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
.sk
.sk — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სლოვაკეთისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
sk კატეგორია:კომუნიკაციები სლოვაკეთში
Toppdomän
Saturday Night Fever: The Original Movie Sound Track
Saturday Night Fever: The Original Movie Sound Track — სხვადასხვა შემსრულებლის ალბომი და საუნდტრეკი 1977 წლის ფილმისთვის შაბათის ღამის ციებ-ცხელება. მასში ძირითადად შეტანილია ჯგუფ ბი ჯიზის სიმღერები. დღეისათვის გაყიდულია დისკის 15 მილიონზე მეტი ასლი. ამ შედეგით იგი ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ ბესტსელერად.
მხარე 4
''Jive Talkin' ფილმში არ ჟღერს
სერტიფიცირებები
!scope="row"|ჰონგ-კონგი (IFPI Hong Kong)
სქოლიო
კატეგორია:1977 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:RSO Records-ის საუნდტრეკები კატეგორია:ბი ჯიზის ალბომები კატეგორია:Polydor Records-ის საუნდტრეკები კატეგორია:Reprise Records-ის საუნდტრეკები
ოსმალური ენა
ეს ენა შეიცავს ნასესხობათა დიდ რაოდენობას სპარსულიდან, რომელმაც თავის მხრივ ბევრად უფრო ადრე ძალიან ბევრი არაბული ელემენტი შეითვისა. ამგვარი გაუცხოების შედეგად კი ოსმალური გახდა სამწიგნობრობო ენა, რომელიც მოსახლეობის ფართო ფენებში, იქ, სადაც განათლების დონე არ იყო მაღალი, არავის ესმოდა. საბოლოოდ კი ოსმალურ ენაზე დიდი გავლენა მაინც ჩვეულებრივმა სასაუბრო თურქულმა მოახდინა, რამაც კიდევ უფრო მეტად შეცვალა ეს ენა.
სტრუქტურა
ის ფაქტი, რომ არაბული წარმოშობის სიტყვები ოსმალურში არა პირდაპირ არაბულიდან, არამედ სპარსულის შუალობით შემოვიდა და დამკვიდრდა, ნათლად ჩანს ამ ნასესხობებში სპარსულისათვის დამახასიათებელი ბგერათა გადაწევის არსებობით. საამისოდ კიდევ ერთ, დამატებით მტკიცებულებას წარმოადგენს ისიც, რომ ეს ნასესხობები არქაული არაბულის ფონოლოგიურ მახასიათებლებს შეიცავენ. ეს კი იმაზე მიუთითებს, რომ არაბულიდან შემოსული სპარსული სიტყვების შეთვისება ოსმალურში იმ დროს უნდა მომხდარიყო, როცა თავდაპირველი მოლაპარაკენი ჯერ სპარსეთის ჩრდილოაღმოსავლეთით დასახლდნენ, თურქულენოვან ტომთა აღმოსავლეთით დამკვიდრებამდე და მათ მიერ ისლამის მიღებამდე. ასევე საინტერესოა ისიც, რომ თათრულ ენაშიც კია არაბულ ნასესხობათა სპარსული კვალის (შუალობის) დანახვა შესაძლებელი.
ამ ვარიანტთაგან გარკვეულ სიტყვებს შესაბამისი სოციალური კონტექსტის მიხედვით ირჩევდნენ: ერთი და იგივე პიროვნება მუშაობის პროცესში მაგალითად არაბულ სიტყვას ასელ (عسل‎ არაბულად 'თაფლი') გამოიყენებდა, თუმცა ბაზარში თაფლის საყიდლად გასული თურქული სიტყვით ბალ (بال‎ თურქულად 'თაფლი') იკითხავდა.
ისტორია
ოსმალური ენა შემდეგ განვითარების შემდეგ საფეხურებად დაიყოფა:
ენის რეფორმა
ოფიციალურ სფეროში ოსმალური ენის გამოყენება პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ შეწყდა 1923 წელს თურქეთის რესპუბლიკის დაარსებასთან ერთად. ფართო პოლიტიკური რეფორმების ფარგლებში 1923 წელს პრეზიდენტ მუსტაფა ქემალ ათათურქის ინიციატივით შეიცვალა სახელმწიფო ენა. მრავალრიცხოვანი არაბული და სპარსული ნასესხობები თურქული ეკვივალენტებით ჩაანაცვლეს, ხოლო მანამდე გამოყენებაში არსებული არაბული ანბანი კი – ლათინურით. ამგვარ ღონისძიებებს ხელი უნდა შეეწყო ახალი თურქული ენის ჩამოყალიბებაზე, რომელიც სასაუბრო ენას უნდა დაფუძნებოდა. ყოველივე კი შექმნიდა ერთგვარ დემონსტრაციულ ზღვარს ახალ თურქულ სახელმწიფოსა და ოსმალურ ტრადიციას შორის.
ოსმალური და თანამედროვე თურქული
ისტორიული თვალსაზრისით ოსმალური არ წარმოადგენს თანამედროვე თურქულის წინამორბედს. დიდი განსხვავებაა ოსმალურსა და თანამედროვე თურქულს შორის; ოსმალური სიტყვათშეხამებანი სპარსული და არაბული გრამატიკული წესებით იყო ნაწარმოები. თანამედროვე თურქულში კი ეს ფენომენი მხოლოდ შეზღუდული სახით და ისიც სპეციალურ კონტექსტებში გვხვდება. მაგ.; სიტყვა 'ბედისწერა' ოსმალურში – სიტყვასიტყვით სპარსული ნათესაობითის მეშვეობით („თაქდირ-ი ილაჰი“ – takdîr-i ilâhî) იწარმოებოდა, ხოლო თანამედროვე თურქული კი აწარმოებს კონსტრუქციას „ილაჰი თაქდირ“ (ilâhî takdîr).
ანბანი
ოსმალურად წერდნენ არაბული ანბანის (الفبا elifbâ) ერთ-ერთ ვარიანტზე, რომელიც თავის დროზე სპარსული ანბანის გავლენით შეიქმნა. მოიპოვება სომხური ანბანით დაწერილი ოსმალური ტესტებიც: მაგალითად ვართან ფაშამ აქაბი სომხური ანბანით დაწერა. ასევე დუზოლუების (Düzoğlu) სომხური ოჯახი, რომელიც სულთან აბდ-ულ-მეჯიდ I-ს მმართველობის დროს იმპერიის ხაზინას განაგებდა, მართალია საქმეებს ოსმალურ ენაზე აწარმოებდა, მაგრამ იყენებდა ამავდროულად სომხურ ანბანს. ებრაულ და ბერძნულ ანბანებს გამოიყენებდნენ იმპერიის არამუსლიმი ჯგუფები. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ერთ-ერთი თურქულენოვანი ეთნიკური ჯგუფი, რომელიც ასევე ქრისტიანობას აღიარებდა ბერძნულ ანბანს გამოიყენებდა, ხოლო მუსლიმი ბერძნები კი პირიქით ოსმალური ანბანით სარგებლობდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია კატეგორია:მკვდარი ენები კატეგორია:ოსმალური ენა
ძმები შალიკაშვილების სახლ-მუზეუმი
ძმები შალიკაშვილების სახლ-მუზეუმი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გურჯაანში.