cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აწრისხევის კოშკი
სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში მცირე ზომის, ვიწრო სარკმლებია. აღმოსავლეთი სარკმლის გვერდით სწორკუთხა ნიშაა. მესამე სართულის ჩრდილოეთი კედლის ცენტრში ბუხარია, მისგან დასავლეთით მცირე ზომის სარკმელ-სათოფური და ნიშაა; ასეთივე ნიშაა აღმოსავლეთითაც. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლების ცენტრებშიც გაჭრილია სარკმლები. IV სართულის დასავლეთ, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლების ცენტრებში სარკმლებია. კოშკი ნაგებია ფლეთილი ქვით და სქლად დაპობილი ფიქალით. კომპლექსს წრიულად აქვს შემოვლებული გალავანი. იგი 1,5 მეტრ სიმაღლემდეა შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ზონკარის კოშკიანი ეკლესია
ზონკარის კოშკიანი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზონკარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ძეგლი ნაგებია ყორექვით კირის ხსნარზე. კონსტრუქციული ნაწილები-სათვის გამოყენებულია შირიმის ქვა. დარბაზული ეკლესია სწორკუთხა საკურთხევლით სრულდება, რომელიც დარ-ბაზისაგან მხრებითაა გამოყოფილი. კონქი გადადიოდა აღმოსავლეთის კუთხეებში შემორჩენილ ტრომპებზე. ჩრდილოეთით, ქვედა დიდი ტრომპის ზემოთ შემორჩენი-ლია ასევე ორი მცირე ტრომპი ერთ ჰორიზონტზე. სარკმელი მორთულია შირიმის ქვით შიგნიდან. კამარა შემაგრებული იყო ერთი თაღით, იგი ერთსაფეხურიან პილასტრებს ეყრ-დნობოდა, რომელიც პროფილირებული იმპოსტით არის დაგვირგვინებული. დასა-ვლეთ კედელზე მიდგმულ ნახევარპილასტრებს, ასევე ნახევარი თაღი ეყრდნობა. ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია კედლის თაღები, რომელიც კრონშტეინებს ეყრდნობოდა; დღეისათვის კრონშტეინები ჩამოვარდნილია. აბსიდის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ოთხკუთხა ნიშაა. ჩრდილოეთით შემორჩენილია სატრიუმფო თაღისა და საბრჯენი თაღის ქვები, სამხრეთ-დასავლ-ეთ ნაწილში კი კედლის თაღის ფრაგმენტი. დასავლეთი სარკმლის ოდნავ შეისრული თაღი შიგნიდან გამოყვანილია შირიმ-ის ქვით. სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია; მის თავზე ლუნეტია. დასავლეთ კედელზე სარკმლის ქვეშ არის მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშა. კოშკის მხოლოდ სამი სართულია შემორჩენილი, მეოთხესი კი მცირე ფრაგმენ-ტი. სართულებს შორის გადახურვა კოჭებზე ყოფილა, რომელიც დღეს აღარ არ-სებობს. ამაზე მხოლოდ ბუდეები მიგვანიშნებს. შესასვლელი დასავლეთიდანაა მე-სამე სართულის დონეზე. მეორე სართულზე ერთი სარკმელია, სამხრეთით. ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია; კონსტრუქციული ნაწილები დაზია-ნებულია; კოშკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გუდისის კოშკი
გუდისის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდისის მიდამოებში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია კოშკის ნანგრევები. ძეგლი ნაგებია ყორე ქვით დუღაბზე. წყობა ქაოსურია; გეგმით კვადრატს უახლოვდება. კედლები შემო-რჩენილია 2 მეტრის სიმაღლეზე. კოშკი ამოვსებულია მიწითა და ქვით, რაც არ-თულებს ძეგლის აზომვას.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მაქსიმ ლიტვინოვი
მინი|ლიტვინოვი [[1920 წელს.]] მაქსიმ ლიტვინოვი (Макси́м Макси́мович Литви́нов დაბადებისას — მეირ ჰენოხ ვალახ-ფინკელშტეინი; დ. 17 ივლისი, 1876 — გ. 31 დეკემბერი, 1951) — ეთნიკურად ებრაელი რუსი რევოლუციონერი და საბჭოთა დიპლომატი. იყო ტიფლისის 1907 წლის ექსპროპრიაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. იყო საბჭოთა კავშირის ელჩი შეერთებული შტატებში.
მირიან გიორგაძე
მირიან გიორგაძე (დ. 15 მარტი, 1976, თერჯოლა) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), მსოფლიოს თასის მფლობელი პირად და გუნდურ შეჯიბრებებში (2004), მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებსა (1995) და ჭაბუკებში (1992). XXVII და XXVIII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
წმინდა იაკობის ორდენი
ალტოპაშოს წმინდა იაკობს ორდენი, ასევე წმინდა იაკობის ჰოსპიტალიერები ან ტაუს რაინდები — სამხედრო ორდენი, სავარაუდოდ, ყველაზე ადრეული ქრისტიანული დაწესებულება, რომელიც მომლოცველთა (პილიგრიმების) დაცვისა და დახმარებისთვის გაერთიანდა. ორდენი დაახლოებით 1075 წელს დააარსა მატილდა ტოსკანელმა ტოსკანის ერთ-ერთ ქალაქ ალტოპაშოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წმინდა იაკობის ორდენი კატეგორია:სამხედრო ორდენები კატეგორია:კათოლიკურ-რაინდული ორდენები კატეგორია:რაინდული ორდენები
თორმანეულის ღვთისმშობლის ეკლესია
სოფელში ძველ სასაფლაოზე შემორჩენილია ნაეკლესიარი, რომლის მხოლოდ საძირკველი იკითხება. ძეგლი გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს; აღმოსავლეთით აბსიდის მოხაზულობა ნახევარწრეს უახლოვდება. აბსიდის ცენტრში დგას ბუნის ქვა. ეკლესიის ქვები გაზიდულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ულფილას ბიბლია
მინიატიურა|250პქ|Codex Argenteus, ფოლიო 16v, რომელიც შეიცავს ფრაგმენტს [[მარკოზის სახარება|მარკოზის სახარებიდან, 3,26—32]] ულფილას ბიბლია, აგრეთვე ცნობილი გუთური ბიბლიის სახელწოდებით — გუთი ეპისკოპოსი ულფილას (311–383 წწ.) მიერ IV საუკუნეში გუთურ ენაზე შესრულებული თარგმანი ბიბლიისა, უპირველესად კი ახალი აღთქმისა. პირველწყაროდ გამოყენებულია ბერძნულენოვანი დედანი ბიბლიისა. ულფილამ ამ თარგმანის შესასრულებლად შექმნა გუთური ანბანი, მანამდე კი გუთები რუნების საშუალებით წერდნენ. თარგმანი ეპისკოპოსმა შეასრულა ქალაქ ნიკოპოლის-ად-ისტრუმში, თანამედროვე ბულგარეთის ტერიტორიაზე. იგი გუთური ენის უმნიშვნელოვანეს წყაროდ ითვლება.
ულფილას ბიბლიის ტექსტის შემცველი არაერთი ხელნაწერია მოღწეული VI—VIII საუკუნეებიდან, ძირითადად იტალიიდან. მათი ტექსტის დიდი ნაწილი ახალი აღთქმიდანაა, ხოლო მცირე ნაწილი — ძველი აღთქმიდან. ეს ხელნაწერებია: Codex Argenteus (სახარებები), რომლის დიდი ნაწილიც დაცულია უფსალის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში, Codex Ambrosianus A-დან Codex Ambrosianus E-ს ჩათვლით (ეპისტოლეები, სკირინსი, ნეემია), Codex Carolinus (რომაელთა მიმართ ეპისტოლე), Codex Vaticanus Latinus 5750 (სკირინსი), Codex Gissensis (ლუკას სახარების ფრაგმენტები) და Fragmenta Pannonica, ერთი მმ სისქის მეტალის ფირფიტები, რომლებზეც დატანილია მუხლები იოანეს სახარებიდან.
ეკლესიის განვითარების ამსახველ ისტორიულ ზოგიერთ წიგნს, როგორიცაა საქმე მოციქულთა, ულფილას ბიბლიის ხელნაწერებში არ გვხვდება.
თუ არ ჩავთვლით რუნებით შესრულებულ ფრაგმენტულ წარწერებს, ულფილას ბიბლია გერმანიკული ენების პირველი წერილობითი ძეგლია, შესაბამისად მას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ენის ისტორიის კვლევაში.
ედვარდ ეპლტონი
ბიოგრაფია
ედვარდ ეპლტინი დაიბადა 1892 წლის 6 სექტემბერს ინგლისში, იორკშირში, პრაუდორფში. იგი 16 წლის ასაკში შევიდა ლონდონის უნივერსიტეტში, ხოლო 18 წლის ასაკში სწავლობდა კემბრიჯში, წმინდა ჯონსუას კოლეჯში. კოლეჯი ეპლტონმა 1913 წელს დაამთავრა, ამის შემდგომ მან სწავლა განაგრძო ასპირანტად კრისტალოგრაფიაში ვილიამ ჰენრი ბრეგის ხელმძღვანელობით. ასევე იგი მუშაობდა მეკავშირედ სამეფო საინჟინრო ნაწილში (პირველი მსოფლიო ომის დროს). ომის დასრულების შემდეგ ეპლტონი ბრუნდება კემბრიჯში და მუშაობას იწყებს ქავენდიშის ლაბორატორიაში ელექტრონულ ვაკუუმურ სახელოსნოში ბალდაზავარ ვან-დერ-პოლთან.
მოღვაწეობა
1932 წელს გამოქვეყნებულ იქნა ეოლტონის მონოგრაფია სახელად „თერმოელექტრონული ვაკუუმური ხელსაწყოები“. 1924 წელს დაინიშნა ლონდონის უნივერსიტეტის სამეფო კოლეჯში პროფესორად. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ იგი ამ პერიოდში მხოლოდ 32 წლის იყო. ამ პოსტზე ეპლტონი 12 წლის განმავლობაში მუშაობდა.
ეპლტონის ფენების აღმოჩენა ეკუთვნის F ფენის აღმოჩენას, რომლის სიმაღლე ორჯერ მეტია E ფენის სიმაღლეზე და D ფენის აღმოჩენას, რომელიც E ფენის ქვემოთ, დედამიწიდან 60-70 კილომეტრამდე მდებარეობს.
მის გამოკვლევებს ძალიან დიდი შედეგი ჰქონდა რადიოტალღების გავრცელების თავისებურებების დადგენაში, იონოსფეროს ფიზიკის გამოკვლევაში და რადიოლოკაციის განვითარებაში. E ფენის სიმაღლის განსაზღვრის დროს პირველად იქნა გამოყენებული რადიოტალღები.
1927 წელს იგი აირჩიეს კოლეჯის სამეფო სამეხნიერო საბჭოში. ამავე წელს მიიღო ნობელის პრემია. 1932 წლიდან ეპლტონი მუშაობდა აშშ-ის რადიო გამოგონებათა ინსტიტუტში ვიცე-პრეზიდენტად. 1949 წელს გახდა ედინბურგის უნივერსიტეტის ვიცე-კანცლერი (აქ იგი სიკვდილამდე მუშაობდა). 1934-1952 იგი იყო საერთაშორისო სამეცნიერო რადიოკავშირის (URSI)-ის პრეზიდენტი. ედინბურგში მის მიერ არის ჩამოყალიბებული ჟურნალი „ატმოსფერული გამოკვლევები“ (ეპლტონის ჟურნალი), რომლის რედაქტორადაც თვითონ მუშაობდა.
ედვარდ ეპლტონი გარდაიცვალა 1965 წლის 21 აპრილს შოტლანდიაში, ქალაქ ედინბურგში.
Star Wars (Main Title)
„Star Wars (Main Title)“ — 1977 წლის ინსტრუმენტული კომპოზიცია და სინგლი. მისი ავტორია ჯონ უილიამსი. იგი არის „ვარსკვლავური ომების“ ფილმების სერიის მთავარი მუსიკალური თემა. კომპოზიცია შესრულებულია ლონდონის სიმფონიური ორკესტრის მიერ. იგი იქცა ჰიტად აშშ-ში (#10) და კანადაში (#13) იმავე წლის შემოდგომაზე.
სინგლის B-მხარეზე შეტანილია „Cantina Band“, კიდევ ერთი კომპოზიცია ფილმების სერიიდან, კერძოდ – პირველი ფილმიდან.
იმავე, 1977 წელს, მეკოს მიერ გამოშვებული კომპოზიციის საკუთარი, დისკო ვერსია მოხვდა ჩარტებში იმავე პერიოდში, რაც უილიამსის ორიგინალური ვერსია.
პატრიკ გლისონის ვერსია
„ვარსკვლავური ომების“ მთავარი თემის საკუთარი ვერსია პატრიკ გლისონმა გამოუშვა ორიგინალური საუნდტრეკის გამოსვლის შემდეგ. ეს ვერსია გამოვიდა საფრანგეთში.
სქოლიო
კატეგორია:1977 წლის სიმღერები კატეგორია:1977 წლის სინგლები კატეგორია:20th Century Fox Records-ის სინგლები კატეგორია:ჯონ უილიამსის კომპოზიციები კატეგორია:ვარსკვლავური ომების მუსიკა
მესამე მითრიდატული ომი
მესამე მითრიდატული ომი (ძვ. წ. 73-63 წწ.) — სამხედრო კონფლიქტი რომის რესპუბლიკასა და პონტოს სამეფოს შორის, რომლის მეფე იყო მითრიდატე VI ევპატორი.
მოწინააღმდეგეთა ძალები
რომის მხრიდან მოქმედებდა 5 ლეგიონისაგან შემდგარი არმია კონსულ ლუკულუსის მეთაურობით, რომელიც წარმოადგენდა სულ 30 ათას ქვეითს და 1600 მხედარს და აკონტროლებდნენ აზიისა და კილიკიის პროვინციებს. მეორე კონსული მარკუს ავრელიუს კოტა მცირე ფლოტითა და სახმელეთო ჯარები გაგზავნილი იყო ბითინიაში. რომის მიერ ბითინიის მიერთება გახდა ომის უშუალო მიზეზი.
ომამდე
300px|მინიატიურა|წინ აზია ძვ. წ. II-I ს.ს. ძვ. წ. 81-75 წწ. - რომსა და პონტოს სამეფოს შორის წარმოებულ მითრიდატეს მეორე და მესამე ომებს შორის პერიოდში - მითრიდატე VI-მ კავშირი შეკრა სენატის წინააღმდეგ აჯანყებულ რომაელ მხედართმთავარ კვინტუს სერტორიუსთან, რომელიც გაბატობენული იყო ესპანეთში და ანგარიშგასაწევ ძალას ფლობდა. ხმელთაშუა ზღვაზე მეკობრეობდნენ მათი გემები და ალიანსი სერიოზულ საფრთხეს უქმნიდა რომის სახელმწიფოს. ომის უშუალო მიზეზი კი გახდა რომის მიერ ბითინიის მიერთება. კონსული მარკუს ავრელიუს კოტა მცირე ფლოტითა და სახმელეთო ჯარებით გაგზავნილი იყო ბითინიაში ტერიტორიების მისაერთებლად, რომელიც ქვეყნის უკანასკნელმა მეფემ ნიკომედ IV ფილოპატორმა "უანდერძა" რომის სახელმწიფოს მისი გარდაცვალების შემდეგ. ეს მიერთება მოხდა ძვ. წ. 75 წელს.
ძვ. წ. 74-73 წწ.
თითქმის ერთდროულად დაიწყო მითრიდატესა და სერტორიუსის მოქმედება ესპანეთსა და მცირე აზიაში. საპასუხოდ სენატმა კონსულებს - ლუციუს ლიცინიუს ლუკულუსს და მარკუს ავრელიუს კოტას დაავალა გამკლავებოდნენ პონტოს სამეფოდან მომდინარე საფრთხეს. ხოლო მხედართმთავარ პომპეუსს, რომელიც იმყოფებოდა გალიაში, დაევალა უზრუნველეყო სერტორიუსის გაუვნებელყოფა.
თავდაპირველი გეგმის თანახმად, კოტას უნდა მიეტანა იერიში მითრიდატეს ფლოტზე ზღვიდან, ხოლო ლუკულუსს ხმელეთიდან. კოტას ბრძანებით, რომაელთა ფლოტი ჩასაფრდა ქალკედონთან, ხოლო ლუკულუსი გაემართა ფრიგიისკენ, საიდანაც აპირებდა შემდგომში პონტოს სამეფოს ოკუპაციას. მალევე ლუკულუსმა მიიღო ინფორმაცია, რომ მითრიდატე სწრაფი იერიშით თავს დაესხა კოტას და აიძულა უკანდახევა. მან გაანადგურა რომაელთა 3 ათასი ჯარისკაცი და 64 გემი ჩაიგდო ხელთ და გადაწვა ყველაფერი. კოტამ დაკარგა ლუკულუსის მხრიდან დახმარების მიღების იმედი.
იმედგაცრუებული კოტა გაიქცა ქალაქ პონტოს ჰერაკლიასაკენ. მან გადაცურა ბოსფორის სრუტე და გადავიდა მცირე აზიაში. მისი ჰერაკლიასთან გამოჩენა დაფიქსირებულია უკვე ძვ. წ. 73 წელს. კოტას დაევალა - ჰერაკლიას აღებით უზრუნველეყო ლუკულუსის ჯარები ზურგიდან. ჰერაკლიაში გამაგრებული იყო მითრიდატეს 4 ათასამდე ჯარისკაცი. მან ალყა შემოარტყა ქალაქს, რომელიც ორი წლის განმავლობაში გაგრძელდა. ჰერაკლიას საბოლოოდ გასანადგურებლად იგი იძულებული გახდა სამსახურიდან დაეთხოვა კვესტორი პ. ოპიუსი, რომელიც შეიპყრო ქრთამის აღების და შეთქმულების ბრალდებით.
ძვ. წ. 70 წელს ლუკულუსი დარჩა აღმოსავლეთში, ხოლო კოტა დაბრუნდა რომში, სადაც იგი უკვე აღიარებული იყო ჰერაკლიას აღების გამო. თუმცა მოგვიანებით, ძვ. წ. 67 წელს, მას ბრალი წაუყენეს ნადავლის მითვისებაში და გააძევეს სენატიდან.
ომი სომხეთსა და რომს შორის
300px|მინიატიურა|სომხეთის სამეფო
ტიგრანაკერტის ბრძოლა
ძვ. წ. 69 წელს ლუკულუსმა დაიწყო სომხეთის კამპანია ტიგრან II-ს წინააღმდეგ, რომელიც მითრიდატეს სიძე და სამხედრო მოკავშირე იყო. ამავე დროს, დამარცხებული მითრიდატე სწორედ მასთან გაიქცა თავშესაფრის საძიებლად. ლუკულუსმა ალყა შემოარტყა დიდი სომხეთის ახალ დედაქალაქს, ტიგრანაკერტს არზენენის ოლქში. ტიგრანი ცდილობდა გადარჩენილი ნაწილებით გამკლავებოდა რომაელებს. თუმცა ლუკულუსის არმიამ ტიგრანაკერტის ცნობილ ბრძოლაში ძვ. წ. 69 წლის 6 ოქტომბერს გაანადგურა სომხეთის მრავალრიცხოვანი ჯარები. ტიგრანი II სამეფოს ჩრდილოეთში გადავიდა, სადაც რომაელებთან ბრძოლის ხელახალ სამზადისს შეუდგა. ამჯერად, ის ცდილობდა დაეცვა მემკვიდრეობით მიღებული დედაქალაქი არტაშატი. ლუკულუსი ფეხდაფეხ დაედევნა ტიგრანს, მაგრამ პარტიზანული ომი ანელებდა რომაელთა წინსვლას. ლუკულუსი იძულებული გახდა დროებით ლაშქრობის მიმართულება შეეცვალა მესოპოტამიისაკენ, სადაც შტურმით იქნა აღებული ნიზიბინი და ამავე დროს, პარალელურად მითრიდატე VI კვლავ შეიჭრა პონტოს სამეფოში, ძვ. წ. 67 წელს ზიელესთან ბრძოლაში გაანადგურა რომაელები და დროებით აღადგინა თავისი ხელისუფლება პონტოში. მესოპოტამიიდან ლუკულუსი გადავიდა სომხეთ-პართიის საზღვარზე მდებარე ქურთების სამეფოში. ძვ. წ. 69-68 წწ. ზამთარში მან მოლაპარაკებები გამართა პართიის მეფე არშაკ XVI-სთან, რომელიც იმჟამად თავს იცავდა შორეული აღმოსავლეთიდან მის წინააღმდეგ დაძრული ბაქტრიის მეფის ფრატეს III -ისაგან და მხოლოდ ამის შემდეგ მოუბრუნდა ტიგრან II დიდს.
არტაქსატის ბრძოლა
ძვ. წ. 68 წლის ზაფხულში ლუკულუსი დაიძრა ტიგრანის წინააღმდეგ. იგი მიადგა სომხეთის ძველ დედაქალაქ არტაშატს, სადაც "მეფეთმეფე" ტიგრანის ოჯახი იყო დაბინავებული. ტიგრანი ამ ბრძოლის მოლდინში იყო, ამიტომ ქალაქის მისადგომები კარგად ჰქონდა გამაგრებული. იმდენად კარგად, რომ არტაშატს "სომხეთის კართაგენიც" კი უწოდეს. ტიგრან II-მ ბრძოლის ახალი ტაქტიკა აირჩია. ის გაურბოდა დიდ ბრძოლას, ამიტომ პატარ-პატარა სომხური შენაერთებით პარტიზანულ ბრძოლაში ანადგურებდა რომაელთა ლაშქარს. პარტიზანული ბრძოლა ძალას აცლიდა რომაულ ლეგიონებს, მაგრამ ვერ აჩერებდა მათ წინსვლას ქვეყნის ცენტრისაკენ.
არტაშატის დაკარგვის საფრთხემ აიძულა ტიგრანი გადამწყვეტი ბრძოლა გაემართა რომაელებისათვის მდინარე არაცანის სანაპიროზე ძვ. წ. 68 წლის სექტემბერში. ბრძოლა ტიგრანის მიერ განხორციელებული პროვოცირებით დაიწყო. კარგად ორგანიზებულმა და გაწვრთნილმა სომხურმა არმიამ მძიმე დარტყმა მიაყენა რომაელთა ჯარებს. რომაელი ისტორიკოსის დიონ კასიოსის გადმოცემით, რომაელებმა დიდი დანაკლისი განიცადეს და იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ. სომხებმა ისინი წარმატებით განდევნეს თავიანთი სახელმწიფოს სამხრეთ საზღვრების, კერძოდ, მესოპოტამიისაკენ.
წარმატებამ საშუალება მისცა მითრიდატეს და ტიგრანს თავიანთი სამეფოების აღდგენას შესდგომოდნენ. ძვ. წ. 67 წელს მითრიდატე VI ევპატორი კვლავ შეიჭრა პონტოში. ზიელესთან ბრძოლაში მან გაანადგურა რომაელები და დროებით აღადგინა თავისი ხელისუფლება პონტოში. ხოლო რომაელთა წარუმატებლობის გამო, სენატმა მხედართმთავარი ლუკულუსი გამოიწვია აღმოსავლეთიდან რომში და მის ნაცვლად აღმოსავლეთის სარდლად დანიშნა გნეუს პომპეუსი, რომელსაც უკვე მიეღწია წარმატებისათვის სერტორიუსის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
პომპეუსის სარდლობა
ძვ. წ. 65 წელს პომპეუსი გაემგზავრა აღმოსავლეთში. მითრიდატეს ფეხდაფეხ დევნაში მან რიგ-რიგობით დაამარცხა და გაანადგურა მისი მოკავშირე კავკასიელი ხალხები. კერძოდ, აიძულა სომხეთი, ალბანეთი და ბოლოს, ქართლის სამეფო, ხელი მოეწერათ რომთან "სამეგობრო და სამოკავშირეო" ხელშეკრულებაზე. სხვა ვითარება შეიქმნა დასავლეთ საქართველოში, პომპეუსი გადავიდა კოლხეთში, რომელიც იმ დროისათვის პონტოს სამეფოს ნაწილს წარმოადგენდა. მან რომის ხელისუფალი არისტარქე დააყენა სათავეში და კოლხეთი უშუალოდ შემოუერთა რომის სახელმწიფოს, როგორც რომის ერთ-ერთი პროვინცია აღმოსავლეთში.
რომის საბოლოო გამარჯვება
ძვ. წ. 65 წელს პომპეუსის გამანადგურებელი ლაშქრობის შემდეგ მითრიდატე VI მცირე ამალით გაიქცა კოლხეთის სამეფოდან (თანამედროვე საქართველო), ჩრდილოეთით ყირიმში, სადაც ის შეეცადა კიდევ ერთხელ მოეკრიბა ძალები და უკანასკნელად შებრძოლებოდა რომის არმიას, მაგრამ ვერ შეძლო. მისმა ვაჟებმა - ჯერ მახარემ და ბოლოს ფარნაკემ უღალატეს მამას. მითრიდატე VI-მ, იგრძნო-რა ძალაუფლების დაკარგვა, შეეცადა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაესრულებინა შხამის დახმარებით, თუმცა მთელი სიცოცხლის მანძილზე საფრთხის ქვეშ მყოფს იმდენი სხვადასხვა შხამი მიეღო მცირე დოზებით მკვლელობისაგან თავის დასაცავად, რომ ეს მცდელობა, ამჯერად, უშედეგოდ დასრულდა. რომაელი ისტორიკოსის აპიანეს თანახმად, იმედგაცრუებულმა მითრიდატემ თავის მცველს ბიტიოტს უბრძანა - ხმლით განეგმირა იგი.
ცნობამ მითრიდატეს დაღუპვის შესახებ, პომპეუსის ყურამდე მიაღწია პეტრაზე ლაშქრობის დროს, რამაც ძალიან გაახარა მთელი რომის არმია. მხედართმთავარმა ფარნაკესაგან მიიღო ჯილდოდ გვამები, რომელთა შორის იყო მითრიდატეც. მეფის გვამი ძლიერ იყო დაზიანებული ბალზამირების დროს მასში ტვინის დარჩენის გამო. მისი პიროვნების დაზუსტება შეძლეს მხოლოდ საბრძოლო ჭრილობებით. პომპეუსს არც შეუხედავს მონარქისათვის, ისე ბრძანა, რომ გადაეგზავნათ გვამი სინოპში.
ანტიკური წყაროები
- ed. René Henry Photius Bibliotheque Tome IV: Codices 223-229 (Association Guillaume Budé, Paris, 1965), pp. 48–99: Greek text *with French translation - ed. K. Müller FHG III, 525: Greek text with Latin translation - ed. F. Jacoby FGrH no.434: Greek text, detailed commentary in German - ed. K. Müller FHG III, 602ff. - ed. F. Jacoby FGrH no.257 - English translations and commentary by William Hansen, Phlegon of Tralles' Book of Marvels (University of Exeter Press, 1996)
თანამედროვე ნამუშევრები
RE = Real-Encyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, eds. Pauly, Wissowa, Kroll
Eckhardt, Kurt. "Die armenischen Feldzüge des Lukullus", I. Introduction. Klio, 9 (1909), 400-412 II. Das Kriegsjahr 69. Klio, 10 (1910), 72-115 III. Das Kriegsjahr 68. Klio, 10 (1910), 192-231
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მითრიდატეს ომები კატეგორია:სომხეთის ომები კატეგორია:ძველი რომის ომები
რეზნიჩენკოს სახლი
რეზნიჩენკოს სახლი (Дом Резниченко) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს პუშკინის ქუჩაზე (სახლი № 47). აგებულია XIX საუკუნის 90-იან წლებში, სავარაუდოდ იგი იყო ავგუსტინელთა სასტუმრო სახლი. შენობას აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
პუშკინის ქუჩისა და ოსტროვსკის შესახვევის გადაკვეთაზე მდებარე სახლი ააშენეს XIX საუკუნის 90-იან წლებში. თავდაპირველად იგი ეკუთვნოდა კ. ს. რეზნიჩენკოს. მოგვიანებით სახლმა ბევრი მფლობელი გამოიცვალა. ძირძველი მოსახლეობის თქმით სახლი აგებული იყო ავგუსტინელებისათვის, მაგრამ ისინი აქ არასოდეს არ ყოფილან. სამაგიეროდ იმყოფებოდნენ სხვადასხვა მაღალი თანამდებობის პირები.
1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და იგი გადაეცა ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქს. სახლში მდებარე ოთახები მფლობელობაში გადაეცათ წითელი არმიის უმაღლეს ოფიცრებს.
არქიტექტურა
რეზნიჩენკოს სახლი ორსართულიანი ნაგებობაა და აგებულია ნეობაროკოს სტილში. ნაგებობის მთავარი ფასადი გადის პუშკინის ქუჩის მხარეს. ნაგებობის ჰორიზონტალური დანაწილება მიიღწევა სართულთშორისი ზოლურებით და კარნიზებით. პირველი სართულის ფასადი რუსტირებულია. ფანჯრის ღიობები პირველ სართულზე სწორკუთხაა, მეორეზე კი ნახევარწრიული და გაფორმებულია დეკორატიული თამასებით. მეორე სათულის ფანჯრები სრულდება დეკორირებული სანდრიკებით. შენობის ფასადი სრულდება ატიკებით და ფრონტონებით. მეორე სართულზე მცირე აივანია. სახლს თითქმის არ შეუცვლია თავდაპირველი იერ-სახე და შემორჩენილია ძველი გაფორმებით.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
ჰრაჩ ჰოვჰანისიანი
{{ინფოდაფა სპორტსმენი }} ჰრაჩ ჰოვჰანისიანი (Հրաչ Հովհաննիսյանը, დ. 28 მაისი, 1987, სომხეთი) — სომეხი  მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილით).
ჰოვანისიანი იყო სომხეთის გუნდის წევრი 2013 წლის მსოფლიოს თასზე, ნაკრებმა დაიკავა მე-4 ადგილი, ხოლო ჰრაჩმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
განა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
განამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:განა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კენდი
კენდი (Candy) — 2006 წლის ავსტრალიური ფილმი. ფილმი ასახავს ცხოვრებას ორი ნარკოდამოკიდებული შეყვარებულის ცხოვრებას. ფილმი პირობითად სამ ნაწილად — ზეცა, მიწა და ჯოჯოხეთი — არის დაყოფილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ავსტრალიური ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების რომანტიკული დრამატული ფილმები კატეგორია:ფილმები ნარკომანიის შესახებ
კატანდუანესი
პროვინცია შედგება კატანდუანესის კუნძულის (მას ასევე ვირაკის კუნძულსაც ეძახიან), პანაის კუნძული, ლეტეს კუნძულის, პალუმბანესის კუნძულთა ჯგუფისა (პორონგპონგი, ტიგნობი და კალაბაჯიო) და ირგვლივ არსებული პატარ-პატარა კუნძულებისგან. პროვინცია ცნობილია მოლუსკების განამარხებული არქეოლოგიური ძეგლებით, რომელიც ფილიპინების ისტორიაში სიძველით მეორეა ამონიტების არქეოლოგიურ ძეგლებს შორის. აღმოჩენილი ამონიტების ზოგიერთი სახეობის ნახვა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის რეგიონის გარდა არსადაა შესაძლებელი. მდიდარი გეოლოგიური ისტორიისა და პროვინციის მნიშვნელობის გამო მრავალი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ კატანდუანესს დიდი შანსები აქვს იუნესკოს გლობალური გეოპარკების სიაში მოსახვედრად.
კატანდუანესი 1900-იან წლებში ამბოს კამარინესის პროვინციის, ხოლო შემდეგ ალბაის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა. კატანდუანესმა ალბაისგან პროვინციული ავტონომია კონგრესმენ ფრანცისკო პერფექტოს მიერ House Bill No. 301-ის შევსების შემდეგ მოიპოვა. ბილი 1945 წლის 26 სექტემბერს დაამტკიცეს და იმავე წლის 24 ოქტომბერს მას ხელი პრეზიდენტმა სერხიო ოსმენიამაც მოაწერა. 1947 წელს ჩატარებული არჩევნების შემდეგ ალფონსო ვ. უსერო პირველი არჩეული გუბერნატორი გახდა.
ეტიმოლოგია
კატანდუანესის პირველი სახელწოდება Isla de Cobos იყო, რაც ესპანელი კონკისტადორების მიერ დარქმეულის ახელი იყო. ესპანელებმა სახელი 1573 წლისთვის შეარქვეს იქ მცხოვრები ტომების ქოხების მიხედვით, რასაც cobos-ს უწოდებდნენ. კატანდუანესი ესპანიზირებული ფორმაა და მომდინარეობს სიტყვა tandu-დან და samdong-დან. პირველი ადგილობრივი ხოჭოს სახელწოდებაა, ხოლო მეორე კუნძულზე უხვად არსებული ხის სახელია. სიტყვების კატანდუანი ან კასამდონგანი შესაბამისად აღნიშნავს ადგილს, სადაც უხვად არიან ხოჭოები (Tandu) და ადგილს, სადაც უხვად ყვავის სამდონგის ხე (Samdong).
ესპანელებამდელი პერიოდი
ესპანელებამდე პანაის კუნძულებზე ბორნეოელი დატუები ცხოვრობდნენ. მათი შთამომავლები შემდეგში მთელი არქიპელაგის მასშტაბით გადაადგილდნენ და კატანდუანესის პირველი მაცხოვრებლები გახდნენ. კუნძული მინდანაოს კუნძულიდან წამოსული მოროელების რეიდებს ვერ გადაუჩა, რის გამოც უამრავი ჩანაწერი განადგურდა და დაიკარგა.
ესპანური პერიოდი
1573 წელს მეკობრეებზე სანადიროდ და ადგილობრივთა დასაპყრობად კატანდუანესში ხუან დე სალსედო ჩავიდა. სამი წლის შემდეგ აკაპულკოდან წამოსული გალეონების ექსპედიცია კუნძულის მახლობლად ჩაიძირა. გადარჩენილები დახოცეს ან მოსამსახურეებად აიყვანეს. ბატოში მდებარე ბატალაის ეკლესია, რომელიც დედაქალაქ ვირაკიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს, ამ ისტორიულ მოვლენას აღნიშნავს.
ევანგელიზაცია
კუნძულის ევანგელიზაცია 20 წლის შემდეგ დაიწყო, როდესაც დამპყრობლებმა ბიკოლის რეგიონი დაიმორჩილეს და ესპანელი ჯარისკაცები უკან ფრანცისკანელ მისიონერებთან ერთად დაბრუნდნენ. ჯვრებით შეიარაღებულმა მისიონერებმა, რომელთაც ხმლებით შეიარაღებული კონკისტადორები უმაგრებდნენ ზურგს, სამხრეთ ტომების მოქცევის შემდეგ მოსახლეობის ევანგელისტურ რწმენაზე მოქცევა დიდი წინააღმდეგობის გარეშე შეძლეს.
დამოუკიდებლობის დღე
ამერიკელებისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან სამი თვის შემდეგ კატანდუანესი ალბაის პროვინციისგან დამოუკიდებელ პროვინციად გამოცხადდა. 1945 წლის 26 სექტემბერს მისი დამოუკიდებლობა კონგრესმა ცნო, ხოლო იმავე წლის 24 ოქტომბერს დოკუმენტს პრეზიდეტნმა სერხიო ოსმენიამაც მოაწერა ხელი და ძალაშიო 26 ოქტომბერს შევიდა. კატანდუანესი ბიკოლის რეგიონის მეექვსე პროვინცია გახდა. 1947 წელს ჩატარებული არჩევნების შემდეგ პირველ გუბერნატორად ალფონსო ვ. უსერო აირჩიეს.
გეოგრაფია
კატანდუანესი მდებარეობს ლუსონის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში: ჩრდილოეთ განედის 13.3-14.1 გრადუსსა და აღმოსავლეთ გრძედის 124.1-124.3 გრადუსებს შორის. კუნძულის დასავლეთით მაქუედას არხი მდებარეობს, სამხრეთით ლაგონოის ყურე, ხოლო ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით ფილიპინების ზღვა. პროვინციის შემადგენლობაში რამდენიმე პატარა კუნძული შედის. მისი საერთო ფართობი 1 492.16 კმ²-ია. სანაპირო ხაზი დაახლოებით 400 კმ-ის სიგრძისაა.
სან-ჟუან-დუ-პარაიზუ (მარანიანი)
სან-ჟუან-დუ-პარაიზუ (São João do Paraíso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორტუ-ფრანკუს შემადგენლობაში.
მგზავრი
მგზავრი (შემოკლებით მგზ) — პირი, რომელიც გადაადგილდება სატრანსპორტო საშუალებით, მაგრამ არაა პასუხისმგებელი მის დანიშნულების ადგილამდე მიყვანაზე და არანაირი სახით არაა ჩაბმული ამ საშუალების მართვაში.
კატანდუანესი
გეოგრაფია
კატანდუანესი იყოფა 11 მუნიცპალიტეტად.
სან-ჟუან-დუ-პარაიზუ (მარანიანი)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 814 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.27 კმ²-ზე. ფართობი 2 053 კმ²-ია.
მგზავრი
მგზავრად, ჩვეულებრივ, არ მიიჩნევენ ეკიპაჟის წევრებს, ანუ იმ პირებს, რომელთაც სატრანსპორტო საშუალებით გადაადგილებისას, გარკვეული მოვალეობის შესრულება აკისრიათ, მათ შორის ბორტგამცილებლებს, მზარეულებს, დამლაგებლებს და აგრეთვე, უშუალოდ მართვაზე პასუხისმგებელ პირებს — მძღოლს, მემანქანეს, მესაჭეს, პილოტს.
კატანდუანესი
დემოგრაფია
2015 წლის მონაცემებით კატანდუანესის მოსახლეობა 260 964 ადამიანს უდრის, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვე 170 ადამიანი/კმ-ზეა. 2000 წლისთვის მოსახლეობის რაოდენობა 215 356 ადამიანს უდრიდა, ხოლო 1990-იან წლებში წლიური მატების მაჩვენებელი 1.42%-ს უტოლდებოდა.შემდეგი 10 წლის მანძილზე საშუალუ წლიური მატების მაჩვენებელი 1.35% იყო და 2010 წლისთვის 246 300 ადამიანი შეადგინა. თითქმის ყველა მათგანი პროვინციაში დაბადებული მოქალაქეა. ნატურალიზებული მოქალაქეები, უმეტესად ჩინელები, მოსახლეობის დაახლოებით 1 %-ს შეადგენენ. შინამეურნეობების რაოდენობა 41 019-ია, ხოლო ზომა - 5.25.
სქოლიო
კატეგორია:კატანდუანესი კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები კატეგორია:ლუსონის კუნძულები კატეგორია:1945 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი პროვინციები
მგზავრი
რესურსები ინტერნეტში
„საჰაერო ტრანსპორტით ტვირთის გადაზიდვისა და მგზავრთა გადაყვანის სამოქალაქო სამართლებრივი რეგულირება“
მალმეს უნივერსიტეტი
უნივერსიტეტმა ითამაშა წამყვანი როლი მალმეს გარდქამნაში ინდუსტრიული ცენტრიდან შვედეთის აკადემიურ ცენტრად. კამპუსის დიდი ნაწილი აშენდა გაუქმებული დოკის ადგილზე.
1998 წელს უმაღლეს სკოლად დაფუძნებული, მალმე გახდა სრულფასოვანი უნივერსიტეტი 2018 წლის 1 იანვარს შვედეთის განათლების სამინისტროს გადაწყვეტილებით.
მალმეს უნივერსიტეტი არის შვედეთის კავკასიოლოგიის ცენტრი. ყოველწლიურად მალმეში ტარდება შვედეთის ინსტიტუტის საზაფხულო კურსები ახალგაზრდა პროფსიონალებისთვის ბალტიისპირეთისა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისთვის.
უნივერსიტეტი აქტიურად არის ჩართული აღმოსავლეთის პარტნიორობისა და დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნების დემოკრატიზაციის პროცესი. 2021 წელს, ევროპულ-ქართულ ინსტიტუტთან ერთად უნივერსიტეტმა დაიწყო საქართველოში სოციალური აუდიტის მეთოდიკის დანერგვა.
სქოლიო
კატეგორია:მალმეს უნივერსიტეტი
ტანზანიის დემოგრაფია
მინი|ტანზანიის დემოგრაფიული ცვლილება 2005 წლამდე. მინი|[[ბანტუს ხალხი|ბანტუ და სუკუმა წარმოადგენს ტანზანიის უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფებს.]] არტიკლი ეხება ტანზანიის მოსახლეობის დემოგაფიულ ისეთ მონაცემებს როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნოსი, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური სტატუსი, რელიგიური კუთვნილება და სხვა ასპექტები.
ტანზანიაში ცხოვრობს დაახლოებით 125 ეთნიკური ჯგუფი. ბანტუ, სუკუმას, ნიამვეზი, ჯაგა და ჰაიას არიან ის ეთნიკური ჯგუფები რომელთა რაოდენობაც აღემატება მილიონს.
ტანზანიაში დაახლოებით 100 განსხვავებულ ენაზე საუბრობენ, რითიც ის აღმოსავლეთი აფრიკის ყველაზე ლიგვისტურად ყველაზე მრავალფეროვანი ქვეყანაა. ტანზანიაში გავრცელებულია ოთხი აფრიკული ენათა ოჯახი: ბანტუ, ქუშიტური, ნილოტური და კოისანური ენები. სუაჰილი და ინგლისური არის ტანზანის ოფიციალური ენები. სუაჰილი მიეკუთვნება ბანტუს ენების ნიგერო-კონგოს ენების ოჯახს. ქვეყანაში ასევე გავრცელებულია ინდური ენები და პორტუგალიური რომელზეც ძირითადად მოზამბიკელები საუბრობენ.
გილერმო კაბრერა ინფანტე
ბიოგრაფია
ახ­ალ­გაზ­რ­დო­ბი­დან­ვე ჩა­ე­ბა ქვეყ­ნის პო­ლი­ტი­კურ და ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლურ ცხოვ­რე­ბა­ში, ორ­მოც­და­ა­თი­ა­ნი წლე­ბის ბოლ­ოს იგი მხარ­ში ედ­გა ფი­დელ კას­ტ­როს, კუ­ბის რე­ვო­ლუ­ცი­ას და იბრ­ძო­და ბა­ტის­ტას რე­ჟი­მის წი­ნა­აღ­მ­დეგ. 1964 წელს გა­მო­აქ­ვეყ­ნა რო­მა­ნი – Tres Tristes Tigres რო­მელმაც სა­ხე­ლი მო­უხ­ვე­ჭა, მაგრამ იძ­უ­ლე­ბუ­ლი გა­ხა­და სა­მუ­და­მოდ და­ე­ტო­ვე­ბი­ნა კუ­ბა და ინგ­ლის­ში გა­და­სუ­ლი­ყო საცხოვ­რებ­ლად. 1965 წელს მწე­რალ­მა მი­ი­ღო Premio Biblioteca Breve,ხო­ლო 1998 წელს კი მი­გელ დე სერ­ვან­ტე­სის პრე­მია.
ტანზანიის დემოგრაფია
სქატისტიკური მონაცემები
ონაცემები ეყრდნობა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მსოფლიო ფაქტების წიგნს.
გილერმო კაბრერა ინფანტე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:კუბელი მწერლები
ტანზანიის დემოგრაფია
საშუალო ასაკი
2013 წლის მონაცემებით: ჯამში: 17.3 წელი. კაცი:  17.0 წელი ქალი: 17.6 წელი
სქესობრივი კოეფიციენტი
2013 წლის მონაცემებით: დაბადებისას:             1.03 კაცი/ქალი 0-14 წლის:       1.02 კაცი/ქალი 15–54 წლის:      1.00 კაცი/ქალი 55-64 წლის:      0.75 კაცი/ქალი 65 წლის და ზევით: 0.76 კაცი/ქალი ჯამში: 0.99 კაცი/ქალი
სიცოცხლის ხანგრძლივობა
2013 წლის მონაცემებით: ჯამში: 60.76 წელი კაცი:  59.48 წელი ქალი: 62.09 წელი
წიგნიერება
15 და ზევით ასაკის მოსახლეობის სუაჰილზე, ინგლისურად ან არაბულად წერის და კითხვის უნარი (2003 წლის მონაცემები): ჯამში: 69.4% კაცი:  77.5% ქალი: 62.2%
სქოლიო
კატეგორია:ტანზანია
მიწა (ნოველა)
მიწა (Clay) — ჯეიმზ ჯოისის ნოველა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ ნოველათა კრებულში დუბლინელები.
ნოველა
მარია, შინაბერა ქალი უმნიშვნელო სამსახურით, ელის დასვენების დღეს რომ ესტუმროს ჯოს ოჯახს. ჯო, მისი აღსაზრდელი იყო ბავშვობაში და დღემდე ძალიან უყვარს. მარია ჯოს ოჯახში მიდის სტუმრად, მას შემდეგ რაც სამრეცხაოს მეგობრებთან ერთად ჩაის მიირთმევს, ის გზად ჰელოუინის წვეულებისთვის ნამცხვრის საყიდლად ჩერდება. საცხობში მას გამყიდველი ბოროტად გაეხუმრება და კითხავს ქორწილისთვის ხომ არ არჩევს ნამცხვარს. ტრამვაიში მარია ერთ მორიდებულ და ნასვამ მოხუცს ხვდება, რომელსაც გამოელაპარაკება. მარიას თბილად ხვდებია ჯო და მისი ოჯახი, მაგრამ ქალი დარცხვენილი და დამწუხრებულია რადგან საჩუქრად ნაყიდი ქლიავის ნამცხვარი დაკარგა ტრამვაიში მოხუცთან საუბრის დროს. მარია ცდუნებას აყვა და ჩაერთო ტრადიციულ თამაშში, რომელსაც დღესასწაულის წინ თამაშობენ ხოლმე. თამაშის აზრი ისაა, რომ თვალებახვეულმა მოთამაშემ უნდა აარჩიოს ნივთი, რომელსაც წინასწარმეტყველური მნიშვნელობა აქვს. ერთი ნივთი არის ბეჭედი, მოახლოებული ქორწილის მანიშნებლად. მსგავსი თამაში სამრეცხაოშიც ითამაშეს და მარიამ ბეჭდის აღება ვერ შეძლო, არც ამჯერად გაუმართლა მას და ბეჭდის ნაცვლად მიწის გროვა ამოარჩია. ყველა დუმდა, რადგან მიწა სიკვდილს მოასწავებდა. მარია დათანხმდა კიდევ ერთხელ გაეკეთებინა არჩევანი. ამჯერად ლოცვების წიგნი ერგო, იმის ნიშნად რომ მომავალში სასულიერო ცხოვრება დაიწყებდა. ცოტაოდენი ღვინის დალევის შემდეგ მარიამ სიმღერა დაიწყო, მიშელ ბელფის ოპერიდან ბოჰემური გოგონა — „სიზმრად ვიხილე: მარმარილოს სასახლე მედგა…“ მეორე სტროფთან რომ მივიდა ისევ თავიდან დაიწყო შეცდომით, თუმცა არავის შეუსწორებია მისთვის. ეს გამოტოვება თითქოს სიმბოლურად ახლოს იყოს მარიას ცხოვრებასთან.
სიზმრად ვიხილე: მარმარილოს სასახლე მედგა,
ვასალებთან და მსახურებთან ვცხოვრობდი ერთად,
ყველასთან ერთად ყველასაგან გაურიყავი
მე ერთადერთი სასოება მათი ვიყავი.
აურაცხელი თუმც მებადა დიდებულს განძი,
გვარის დიდების ვერ დამზაფრა ცთუნებამ კაცი,
რადგან სხვა სიზმრით გული ამოდ გარინდებულა,
რომ ისევ ისე გყვარებივარ კვლავინდებურად…
ამბავი მთავრდება ჯოს იმ ემოციების აღწერით, რომელიც მასში ამ სიმღერამ გამოიწვია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობები
ნიჟნეარმეტოვო
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
მაცხვარიშის მთავარანგელოზის ეკლესია
მინი მაცხვარიშის მთავარანგელოზის ეკლესია (სვან. თარინგზელ) — შუა საუკუნეების მცირე ეკლესია სვანეთში. მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაცხვარიშში, ლატალის თემი.
ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ლუქსემბურგის ეკონომიკა
ლუქსემბურგის ეკონომიკა — დამოკიდებულია საბანკო, ფოლადისა და ინდუსტრიულ სექტორზე. ლუქსემბურგს აქვს მეორე ყველაზე მაღალი მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე მსოფლიოში (2007 წელი, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო), კატარის შემდეგ. ლუქსემბრუგის მოსახლეობა აღიქმება დივერსიფიცირებულ განვითარებულ ერად, კატარის საპირისპიროდ, რომლის ძირითად შემოსავლის წყაროსაც წარმოადგენს ნავთობი.
ამასთანავე, ლუქსემბურგი ტურისტულ ლიტერატურაში მოიხსენიება „ევროპის მწვანე გულად“, მისი პასტორალური მიწა თანაარსებობს მაღალ ინდუსტრიულ და ექსპორტზე ორიენტირებულ ტერიტორიაზე. ლუქსემბურგის ეკონომიკა არის ძალიან მსგავის გერმანიისა. ლუქსემბურგს აქვს ძალიან იშვიათი კეთილდღეობის ხარისხი განვითარებულ დემოკრატიებს შორის.
2009 წელს, ბიუჯეტის დეფეიციტი იყო 5%, რაც გამოწვეული იყო მთავრობის გადაწყვეტილებით მოეხდინა ეკონომიკის სტიმულირება, განსაკუთრებით საბანკო სექტორის, როგორც შედეგის მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისისა. 2010 წლისთვის ეს მაჩვენებელი შემცირდა 1.4%-მდე.
სექტორები
2013 წელს მშპ იყო $60.54 მილიარდი, სადაც მომსახურება, მათ შორის ფინანსური სექტორი, აწარმოებდა 86%-ს. ფინანსური სექტორი შეადგენდა მშპ-ს 36%, მრეწველობა 13,3%, ხოლო სოფლის მეურნეობა 0,3%.
საბანკო
შეშფოთებამ ლუქსემბურგის საბანკო საიდუმლოების კანონის შესახებ და მისმა რეპუტაციამ, როგორც საგადასახადო თავშესაფრისა, 2009 წლის აპრილში ქვეყანა მიიყვანა იქამდე, რომ დიდი ოცეულის მიერ ის დაამატეს „ნაცრისფერ სიაში“, რომლებიც მოიცავს საეჭვო საბანკო შეთანხმებების მქონე ერებს. თუმცა ამ სიიდან ის ამ წელსვე ამოწერეს. ამ შეშფოთებამ ლუქსემბურგი აიძულა შეეცვალა საგადასახადო კანონმდებლობა, რათა აეცილებინა კონფლიქტი ევროკავშირი წევრ, საგადასახადო ავტორიტეტებთან. მაგალითად, კლასიკური საგადასახადო თავისუფლების პირობებში 1929 წელს დაარსებული ჰოლდინგი უკანონოდ იქნა გამოცხადებული 2010 წლის 31 დეკემბერს, როგორც არალეგალური მდგომარეობის დახმარება ევროპული კომისიისა.
ფოლადი
საკვანძო მოვლენა ლუქსემბურგის ეკონომიკურ ისტორიაში არის 1876 წელს ინგლისური მეტალურგიის დანერგვა. ამან კი ქვეყანა მიიყვანა ფოლადის ინდუსტრიის განვითრებამდე ლუქსემბურგში და კომპანია - „ARBED“-ის დაარსებამდე 1911 წელს.
რკინისა და ფოლადის ინდუსტრია, რომელიც მდებარეობს საფრანგეთის საზღვრის გასწვრივ, არის მნიშვნელოვანი სექტორი ეკონომიკისა. ფოლადი წარმოადგენს მთლიანი ექსპორტის (სერვისების ჩათვლით) 29%-ს, 1.8%-ს მშპ-სი, 22%-ს სამრეწველო დასაქმებიისა და 3.9%-ს სამუშაო ძალისა.
ინდუსტრიის რესტრუქტიზაცია და სახელმწიფო ქონების ზრდამ „ARBED“-ში (31%) 1974 წლიდან დაიწყო. როგორც შედეგი დაწესებულების მოწყობისა დროებითი მოდერნიზაციისა წარმოებისა და დასაქმების შემცირება ხარჯზე, მთავრობის გადაწყვეტილება კომპანიის ვალების დაყოფის შესახებ და ბოლო დროის ციკლური აღდგენა ფოლადზე საერთაშორისო მოთხოვნისა არის ფაქტორი, რომელმაც განაპირობა კომპანიის კვლავ მოგებაზე მუშაობა.მისი პროდუქტიულობა არის ყველაზე მაღალი მსოფლიოში. აშშ-ს ბაზარზე „ARBED“-ის წარმოების 6%-ია წარმოდგენილი. კომპანია სპეციალიზდება დიდი არქიტექტურული ფოლადის სხივების წარმოებასა და დამატებითი ღირებულების პროდუქციაზე.იმის მიუხედავად, რომ შედარებით შემცირებას ჰქონდა ადგილი ფოლადის სექტორში, მთავრობამ მოახდინა, მისი ანაზღაურება. 2001 წელს, „ACERALIA“-სა და „USINOR“-ის შერწყმით, „ARBED“ გახდა „ARCELOR“. ეს უკანასკნელი დაკავებულ იქნა 2006 წელს „MITTAL STEEL“-ის მიერ და შეიქმნა „ARCELOR-MITTAL“, ყველაზე დიდი ფოლადის მწარმოებლი მსოფლიოში, რომელსაც სათავეში ედგა ლაკშამი მითალი.
ტელეკომუნიკაციები
მთავრობის პოლიტიკა ხელსუწყობს ლუხსემბურგის განვითარებას აუდიოვიზუალურ და კომუნიკაციურ ცენტრად. რადიო-ტელევიზია „ლუქსემბურგი“ არის ევროპის მეწინავე კერძო რადიო და სატელევიზიო მაუწყებლობა. სახელმწიფოს დახმარებით შეიქმნა ლუქსემბურგის სატელიტური კომპანია „Société européenne des satellites“ (SES) 1986 წელს,რათა დაეყენებინა და ფუნქციონირებაში მოეყვანა სატელიტური ტელეკომუნიკაციების სისტემა სატელევიზიო პროგრამების გადაცემისათვის მთელი ევროპის მასშტაბით.ამ კომპანიის პირველი სატელიტი, 16 არხიანი „RCA 4000 Astra 1A“, გაეშვა „ARIANE ROCKET“-ის მიერ 1988 წლის დეკემბერში. დღეს-დღეობით კი ეს კომპანია წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე დიდი სატელიტური მომსახურების კომპანიას შემოსავლების მხრივ.
ტურიზმი
ტურიზმი არის მნიშვნელოვანი კომპონენტი ეროვნული ეკონომიკისა და წარმოადგენდა დაახლოებით 8.3% მშპ-სი 2009 წელს და ასაქმებს 25 000 ადამიანს ან 11.7% მომუშვე მოსახლეობისა. მიმდინარე კრიზისის მიუხედავად „Grand Duchy“ მაინც მანსპინძლობს 900 000 ვიზიტორს წელიწადში, რომლებიც საშუალოდ 2.5 ღამეს ატარებენ სასტუმროებსა და სალაშქრო ადგილებში .ბიზნეს მოგზაურობა ყვავის და წარმოადგენს 44%-ს ქვეყანაში ღამის გატარებისა და 60%-ს დედაქალაქში, 11%-იდან 25%-ს შორის 2009 და 2010 წლებში.
აგრარული
ლუქსემბურგის პატარა, მაგრამ პროდუქტიული აგრარული სექტორი არის ძალიან სუბსიდირებული, ძირითადად ევროკავშირისა და მთავრობისაგან. ის ასაქმებს 1-3%-ს სამუშაო ძალისა. ფერმერტ უმეტესობა დაკავებულია რძის პროდუქტებისა და ხორცის წარმოებით. ვენახები მოსელის ველში ყოველწლიურად აწარმოებს 15 მილიონ ლიტრ მჭრალ თეთრ ღვინოს, რომელთა უდიდესი ნაწილი მოიხმარება ლუქსემბურგში, აგრეთვე გერმანიაში, საფრანგეთსა და ბელიგაში ნაკლები მასშტაბით.
შრომითი ურთიერთობები
შრომითი ურთიერთობები იყო მშვიდობიანი 1930-იანი წლებიდან. მრეწველობის მუშათა უმეტესობა ქმნიან შრომით კავშირებს, რომლებიც უკავშირდება ერთ-ერთ მთავარ პოლიტიკურ პარტიას. ბიზნესის წარმომადგენლები, გაერთიანებები და სახელმწიფო მონაწილეობენ ძირითად შრომით მოლაპარაკებებში.
ენერგია
1978 წელს ლუქსემბურგმა სცადა აეშენებინა 1 200 მეგავატის ბირთვული რეაქტორი, მაგრამ ხელი აიღო გეგმაზე მასობრივი საპროტესტო აქციების საფრთხის შემდეგ. ამჟამად, ლუქსემბურგი იყენებს იმპორტირებულ ნავთობსა და ბუნებრივ აირს მისი გენერირებული ენერგიის უმეტესობისთვის.
კოსმოსური ფრენები და რესურსების მოპოვება
მინი|322x322px|სამუშაო ძალის პროდუქტიულობის დონით ლუქსემბურგი არის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ევროპაში. [[OECD, 2012 წელი.]] ლუქსემბურგი არის ევროპული კოსმოსური სააგენტოს წევრი, სადაც მან განახორციელა 23 მილიონი ევროს კონტრიბუცია 2015 წელს.
2016 წლის თებერვალში ლუქსემბურგის მთავრობამ გამოაცხადა, რომ ის შეეცდებოდა „ხელი წაეშველებინა მრეწველობის სექტორისთვის, რათა მოეპოვებინათ ასტეროიდების რესურსები კოსმოსში“ „ლეგალური სქემების“ შექმნითა და ნორმატიული სტიმულებით ინდუსტრიაში ჩართული კომპანიებისთვის. 2016 წლის ივნისში, დაანონსდა, რომ მთავრობა განახორციელებდა „200 მილიონ დოლარზე მეტ ინვესტიციას კვლევებში, ტექნოლოგიების დემონსტრაციასა და ლუქსემბურგის ბაზარზე არსებული კომპანიების აქციების ყიდვისათვის“.
პერსპექტივები
ლუქსემბურგის სტატისტიკის სააგენტოს ჩანაწერზე დაყრდნობით, ლუქსემბურგის ეკონომიკა მომართული იყო 4.0%-იან ზრდაზე 2011 წლისთვის. ეკონომიკური სიტუაცია იყო განსაკუთრებით დინამიური 2010 წლის ბოლოს და 2011 წლის დასაწყისში, მაგრამ იყო ზრდის შემცირების ნიშნებიც ორივე, საერთაშორისო ეკონომიკურ გარემოსა და ეროვნული ინდიკატორების პირობებშიც. მშპ-ს ზრდა რეცესიაში შევიდა 2012 წლისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ევროკავშირის წევრების ეკონომიკები კატეგორია:ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის წევრები კატეგორია:ლუქსემბურგის ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ბახვა ბრეგვაძე
ბახვა ბრეგვაძე (დ. 17 ივნისი, 1985, თბილისი) — ქართველი  ტელეწამყვანი, მსახიობი, გამომცემელი, მარკეტერი და რადიოწამყვანი.
ბიოგრაფია
ბახვა ბრეგვაძე დაიბადა 1985 წლის 17 ივნისს, ქ. თბილისში. 2007–2010 წლებში სწავლობდა კავკასიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში და მოიპოვა საერთაშორისო სამართლის მაგისტრის ხარისხი, შემდეგ სწავლა გააგრძელა სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ინსტიტუტში. 2012–2013 წლებში სწავლობდა საფრანგეთის ეროვნული კინომატოგრაფიის სკოლაში. ბიზნესსა და მარკეტინგს სწავლობდა კავკასიის ბიზნესის სკოლაში და საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, ასევე Start up and Scale up-ს გამოყენებითი მეცნიერებების ამსტერდამის უნივერსიტეტში.
არის ტელეწამყვანი, მსახიობი, გამომცემელი, მარკეტერი და რადიოწამყვანი. 2007 წლიდან არის  „სარაჯიშვილის“  მარკეტინგისა და საზოგადოებასთან ურთერთობის სამსახურის ხელმძღვანელი. 2018 წლის ნოემბრიდან, ის სამაუწყებლო კომპანია „იმედის“ ეთერში გადაცემა „დღის იმედის“ წამყვანია. ცნობილია„ბახვას“ კინო-გმირის როლით „ფორმულა კრეატივის“ მიერ გადაღებულ სერიალში „ჩემი ცოლის დაქალები“ და მაღალრეიტინგული მეგა ტელე-შოუებით „ჩვენ ვარსკვლავები ვართ“(Georgian Pop Idol ) და X ფაქტორი (X Factor Georgia). ბახვა, სხვადასხვა ღონისძიებებისა და გალა კონცერტების წამყვანია, ის უძღვებოდა 2018 წლის თბილისის მთავარ საახალწლო გალა კონცერტს.
გამომცემელი
2014 წელს პარტნიორებთან ერთად დააფუძნა გამომცემლობა „რედაქცია N3”, რომელიც აერთიანებს ჟურნალებს: კულინART, თორმეტი, Georgia To See და Forbes (Woman). ბახვა ხსენებული ჟურნალების დამფუძნებელი და კრეატიული დირექტორია.
ფილმოგრაფია
2014 წელს აქტიურად დაინტერესდა სამსახიობო კარიერით და „ბახვას“ როლი შეასრულა „ფორმულა კრეატივის“ მიერ გადაღებულ მაღალრეიტინგულ ქართულ სერიალში „ჩემი ცოლის დაქალები“  (სეზონი 5, სეზონი 6, სეზონი 7, სეზონი 8, სეზონი 9), რომლის რეჟისორია გიორგი ლიფონავა. 22 წლის ასაკში, რეჟოსორმა არჩილ ქავთარაძემ პირველად გადაიღო კინოფილმში „ სუბორდინაცია“. 2015 წელს რეჟისორმა ნიკა მარიმ გადაიღო ფილმში „აუტანელი არდადეგები“, 2018 წელს დიტო ცინცაძემ ფილმში „ჩასუნთქვა და ამოსუნთქვა“ და კოტე კალანდაძემ ფილმში „დრამერი“, რომელიც 2019 წელს გამოდის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:ქართველი ტელეწამყვანები კატეგორია:ქართველი მარკეტერები კატეგორია:ქართველი მსახიობები
მაცხვარიშის მაცხოვრის ეკლესია
მაცხოვრის ამაღლების სახელზე აშენებული ტაძარი X-XI საუკუნეებით თარიღდება. თავდაპირველად მას სამხრეთიდან გარშემოსავლელი ჰქონია (ამჟამად დარჩენილია მხოლოდ მცირე ნაწილი). ეკლესია შიგნით კედელკამარიანად მოხატულია. ეკლესიის სახელწოდებიდან წარმოდგება სოფლის სახელიც — მაცხვარიში. ტაძარს შემორჩა ორნამენტებით შემკობილი ძველი ხის კარები. ფრესკული წარწერების საფუძველზე დადგენილია, რომ ეკლესია მოიხატა დემეტრე I-ის მეფობის მე-15 წელს, ესე იგი 1140 წელს, „ხელითა მიქაელ მაღლაკელისათა“. ეკლესიის გვერდით აღმართული სამრეკლო XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
დიდმუხის ეკლესიის ნანგრევი
დიდმუხის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდმუხაში. აგებულია ადრეულ საუკუნეებში. ჩვენამდე მოღწეულია ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთი კუთხის ქვედა ნაწილი და ჩრდილოეთი კედლის საძირკველი. შემორჩენილია ფლეთილი ქვა. გეგმა არ იკითხება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუხრან გოგია
მუხრან გოგია (დ. 5 ივლისი, 1971, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), 1995 წელს მსოფლიოს ჩემპიონატში მოიპოვა მცირე ბრინჯაოს მედალი ატაცში. 1995 წელს ევროპის ჩემპიონატში ატაცში მცირე ვერცხლის მედალი მიიღო. ატლანტის (1996) და სიდნეის (2000) ოლიმპიური თამაშების მონაწილე.
კუნია-პორანი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 613 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48.7 კმ²-ზე. ფართობი 217 915 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ტოდი
ტოდი (Todus) — ფრინველთა გვარი ტოდისებრთა (Todidae) ოჯახისა. მასში თავმოყრილია ხუთი სახეობა, რომელთა უმრავლესობაც დიდი ანტილის კუნძულების ენდემური ფრინველებია. მათ ცხოვრება ნებისმიერ სიმაღლეზე შეუძლიათ, დაწყებული ზღვის დონეზე 50 მეტრით დაბლა, დამთავრებული ზღვის დონიდან 3000 მეტრით. ურჩევნიათ ადგილები გადახლართული ტოტებითა და ლიანებით, რაც დაკავშირებულია ტოდის იშვიათ გადაფრენებთან 1-2 მეტრის მანძილზე. მათთვის საცხოვრებლად საყვარელი ადგილია ყავის დაჩრდილული პლანტაციები, სადაც ყავის ბუჩქები მაღალი ფოთლოვანი ხეების ჩრდილში იზრდებიან.
პატარა ფრინველებია, საშუალო სიგრძით 10–11 სანტიმეტრითა და მასით 4,3–10,2 გრამი. გააჩნიათ ღია მწვანე საფარველი სხეულის ზედა ნაწილზე და თეთრი გული ვარდისფერი გვერდებით, ღია წითელი საყელოთი და ყვითელი ფერის კუდის ქვედა ნაწილით. მათთვის დამახასიათებელია გრძელი გაბრტყელებული ნისკარტი წვრილი კბილაკებით ზედა ნაწილის ზღვარზე, რაც ეხმარებათ მტკიცე მწერების (ტოდის ძირითადი საკვები) გაჭყლეტაში. ტერიტორიის დასაცავად ზანზალაკის მსგავს ხმას გამოსცემენ ფრთების საშუალებით. ბუდობენ ძირითადად ფუღუროებში, რომლებსაც ნისკარტითა და ფეხებით თხრიან, ამიტომ ტოდის კარგად განვითარებული ფრონტალური თითები აქვს.
აღწერა
ტოდი — მრგვალი ფორმის ფრინველი, მსხვილი თავიდა და შედარებით გრძელი ნისკარტით. საშუალოდ მათი სიგრძე წარმოადგენს 10—11 სმს (1914 წლის შეფასების მიხედვით — 87—110 მმ, მასა — 4,3—10,2 გრ. ტოდის აქვს ბრწყინავი ღია მწვანე ფერის საფარველი სხეულის ზედა ნაწილზე, ფრთებსა და კუდზე, თეთრი საფარველი ღია წითელი ლაქით სხეულის ქვედა ნაწილში, ამგვარი ნიშანი არ აქვს ახალგაზრდა ფრინველს. კუდქვეშა ბუმბული ყვითელია, გვერდები — ვარდისფერი, ფერის ინტესივოდა ტოდის გვარზეა დამოკიდებული.
ტოდის ფრთები მოკლე და მომრგვალებულია. ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ ფრინველი მუდმივად ერთ ადგილზე ცხოვრებს და არც შორ მანძილზე დაფრინავს. ჩვეულებრივ ყველაზე გრძელია მეშვიდე და მერვე ბულბული; მეცხრე ბულბული მეხუთეზე მოკლეა, ზოგჯერ მეექვსეზეც; მეათე — გარეგანის — ბულბული მაქსიმალური სიგრძის თითქმის მეოთხედს წარმოადგეს. ამასთანავე ფრთის სიგრძე დაკავშირებულია ნადირობისას გადაფრენის საშუალო ხანგრძლივობაზე; ფართონისკარტიანი ტოდის, რომლის ფრთის ზომა 50.3ია, გააჩნია ყველაზე ხანგრძლივი ფრენის უნარი — 2,2 მეტრი. მას ეკუთვნის რეგისტრირებული ყველაზე გრძელი ფრენა — 40 მეტრი. სხვა სახის ტოდის მოკლე ფრთები ახასიათებს, 42,8—46 მმ, ხოლო მათი მაქსიმალურად ფრენის სიგრძე 0,8—1,5 ან 7—26 მეტრია, შესაბამისად.ფრინველის კუდს მომრგვალებული ბოლო აქვს, მისი სიგრძე ფრთის ორი მესამიდიდან სამ მეოთხედამდეა.
წლის განმავლობაში, უფროს ფრინველებში ფერის ცვლა არ აღინიშნება. როგორც ჩანს, მოლიტების გამოკვლევა მხოლოდ იამაიკური ტოდისთვის ჩატარდა, რამაც აჩვენა, რომ გამრავლების სეზონის შემდეგ, აგვისტოს დასაწყისში, ფრინველი ბუმბულს იცვლის. ამასთანავე, ყველა საფრენი ბულბული იცვლება ოქტომბრის ბოლომდე, ხოლო დანარჩენი კიდევ ორი თვის განმავლობაში.
ტოდის ნისკარტი გრძელი, სწორი და ოდნავ მიტყეპნილია, ორჯერ მოკლეა ფრთის სიგრძეზე. სახეობის უმრავლესობას ფართო ნისკარტი აქვს, მომრგვალებული დაბოლოებით, მისი სიგანე ნესტოების ადგილას ორჯერ ფართოა ვიდრე სისქე. გამონაკლისია წვრილნისკარტა ტოდი. ჩვეულებრივ, ნისკარტის დაბოლოება წითელი ფერისაა, ხოლო ზედა შავი. ტოდის ნისკარტის ზედა ნაწილი არაა ღრმა იმისათვის, რომ ჩამოხსნას მწერები ფოთლებიდან, აქვს კბილაკები, რომელთა საშუალებითაც მტკიცე მწერებს ტეხს. ნისკარტის სიგრძე, ნესტოებიდან, მერყეობს 12,3—14,3 მმის დიაპაზონზე, ნესტოების რაიონში სიგანე 3,9—5,4 მმია, სიმაღლე — 2,1—3,7 მმ. ყველაზე პატარა ნისკარტი კუბურ ტოდის აქვს, ყველაზე დიდი — ფართონისკარტიანს.
ფეხები თითქმის იგივე სიგრძისაა, რაც ნისკარტი, ბრჭყალიან შუათითზე გრძელი. გარე თითი ოდნავ მოკლეა შუაზე, შიდა — უფრო მოკლე; ცერა თითი თითქმის იგივე სიგრძისაა, რაც შიდა. ყველა ფრონტალური თითი სათითაოდ დაკავშირებულია ერთმანეთთან — რაც დამახასიათებელია ყველა სახის ყაპყაპისნაირისთვის, რადგანაც საჭიროა ფუღუროს ამოთხრისთვის. ბრჭყალები დიდი, ბასრი და ძალიან მომრგვალებულია. გარდა ამისა, ტოდის ფეხები ადაპტირებულია პატარა ტოტებზე მოსათავსებლად.
მთლიანობაში სქესობრივი დიმორფიზმი არ არსებობს, თუმცა შეიმჩნევა კორელაცია სქვსსა და ირისის ფერს შორის. ყველაზე მეტად ეს პუერტო-რიკოელ ტოდიშია გამოხატული, ამ დროს კუნძული გაიტის ტოდის ირისის ფერი სახეობასთანაა დაკავშირებული, ხოლო კუბური ტოდის — ასაკთან.
ვოკალიზაცია
ჩვეულებრივ ტოდი უხმოდ დაფრინავს, მაგრამ ტერიტორიის დასაცავად შეუძლიათ დამახასიათებელი ხმის გამოცემა ფრთებით. ადრე ითვლებოდა, რომ ეს ხმა დაკავშირებულია ბუმბულების ოდნავ მოდუნებასთან, თუმცა დაწვრილებითი გამოკვლევისას გაირკვა რომ მას არ აქვს არც სიმტკიცე, არც სიგანე. ამასთანავე საკმაოდ მაღალი ხმა არ ექვემდებარება ჩაწერას და ძლიერ დამოკიდებულია ამინდის ცვლაზე: მზიან დღეებში უკეთესად ისმის, ვიდრე მოღრუბლულ ან წვიმიან. ეს ხმა ზანზალაკებს ჰგავს, ხმას, რომელსაც ფრინველები ყელით გამოსცემენ. მისი მოსმენა ყველაზე ხშირად გამრავლების სეზონზე ტერიტორიისთვის კამათისას ან საძმო თამაშებისას შეიძლება.
პირველად ფრთების მიერ გამოცემული ხმა 1943 წელს ამერიკელმა ჰერპეტოლოგმა ტომას ბარბუმმა აღწერა:
ტოდი — ეს ძალიან მცირე არსება, ინგლისურ ბეღურაზე Passer domesticusზე პატარაა,… და ყოველ გადაფრენაზე მათი ფრთები ხმაურობს, როგორც გიგანტური კალია.