cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დელოვოი-ცენტრი (მოსკოვის მეტრო, დიდი წრიული ხაზი)
დელოვოი-ცენტრი (Деловой центр) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს დიდ წრიულ ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ყაჯარების იმპერია
ყაჯარების დიანსტია ან ყაჯარების იმპერია (, Selsele-ye Qājār) — სპარსული იმპერია 1789-1925 წლებში, რომელსაც თურქული წარმოშობის ყაჯარების სამეფო დინასტია მართავდა. იმპერიის ოფიციალური სახელი იყო ირანის უმაღლესი სახელმწიფო (, Dolate Aliyye Iran).
ყაჯარების ოჯახმა კონტროლი ირანზე 1794 წელს დაამყარა, მას შემდეგ, რაც ზენდების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი ლუთფ ალი-ხანი ჩაანაცვლეს და აღადგინეს კონტროლი კავკასიის დიდ ნაწილზე. 1796 წელს დინასტიის დამაარსებელმა აღა-მაჰმად-ხან ყაჯარ მა ადვილად დაიკავა მეშდედი, რითაც წერტილი დაუსვა აფშარიდების დინასტიის მმართველობასაც და ოფიციალურად მიიღო შაჰის ტიტული მას შემდეგ რაც სადამსჯელო ოპერაციები ჩაატარა ქართლ-კახეთის სამეფოში.
გამოხატავდა ირანის ფეოდალური არისტოკრატიის ინტერესებს. ყაჯარების დინასტიის შაჰები ხელს უწყობდნენ ირანში უცხოური კაპიტალის შეჭრას, რაც ქვეყანას სანახევროდ კოლონიურ მდგომარეობაში აყენებდა. შაჰების თვითნებობამ და მძიმე უღელმა გამოიწვია მასობრივი სახალხო მოძრაობები, რამაც დაასუსტა დინასტიის ხელისუფლება და მოამზადა მისი დამხობის პირობები. 1907 წელს, ყაჯარების წარმომადგენელმა, მუჰამედ ალი შაჰმა, დაითხოვა პარლამენტი. 1925 წლის ოქტომბერში მეჯლისის გადაწყვეტილებით, 12 დეკემბრიდან ირანში ფეჰლევიანების დინასტია გაბატონდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის სახელმწიფოები
საგაიდაკულ-დე-სუსი
საგაიდაკულ-დე-სუსი (Sagaidacul de Sus) — სოფელი მოლდოვაში, კრიულენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 99 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 252 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრიულენის რაიონის სოფლები
მარტუნი (სოფელი)
მარტუნი (Մարտունի) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 683 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 86 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 7.9 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
კვირეღვთიშვილი
კვირეღვთიშვილი კვირაცხოველი, კვირაძალი, ქალთა ხატი — საკულტო ძეგლი დგას ფხელშედან სამხრეთით, კლდეზე. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია.
ხატი შედგება სხვადასხვა დონეზემდგარი ერთმანეთზე მიდგმული ორი ნაგებობისგან. ორივე შენობა თითქმის მთლიანად დანგრეულია. ზედა ნაგებობის კედლებიდან მხოლოდ ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ კედელი მომრგვალებული ჰქონია. ქვედა ნაგებობა (ეკლესია) ზედას სამხრეთიდან აკრავს. შენობა გარედან ოთხკუთხა ფორმისაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ზღურბლი გათლილი, მასიური ქვისაა. შესასვლელს გარედან კიბე ჰქონია. შიგნით აღმოსავლეთ კედელი მომრგვალებულია, რომლის ძირში, მთელ სიგრძეზე, ქვის სკამებია მოწყობილი. ჩრდილოეთ კედელში ერთი თახჩაა. ინტერიერში დევს ორი ოთხკუთხა ქვა. მათგან ერთს შუაში ოთხკუთხა ღრმული აქვს. მეორეზე კი რკალია ამოკვეთილი. ხატს შემოვლებული აქვს ბაზალტის ქვით ნაგები გალავანი, რომელიც მჭიდროდ ეკვრის ლდეს. გალავნის შიგნით ხატის სათიბია. კვირეღვთიშვილში ამაღლებას გადიოდნენ მხოლოდ ქალები და ხატს შესთხოვდნენ ჯანმრთელობას, ვაჟიანობას, ოჯახის სიკეთესა და ბედნიერებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბიფიდობაქტერიები
ბიფიდობაქტერიები (Bacterium bifidum) — მიკრობები, რომლებიც ძუძუთა ბავშვებისა და სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების მაწოვარა მოზარდის ნაწლავების ფლორის 80—90%-ს შეადგენენ. ბიფიდობაქტერიები გრამდადებითი, ოდნავ მოღუნული, 2—5 მმ სიგრძის ჩხირებია, რომელთა ბოლოები ზოგჯერ განტოტვილია; სპორებს არ ქმნიან, ხელს უშლიან ლპობისა და დაავადებათა გამომწვევი მიკრობების განვითარებას, აუმჯობესებენ ნახშირწყლების მონელებას და ამდენად სარგებლობა მოაქვთ ბავშვებისა და მოზარდი ცხოველებისთვის. წარმოქმნიან B ჯგუფის ვიტამინებსა და K ვიტამინს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაქტერიები
სტერლინგ ჰეიდენი
სტერლინგ ჰეიდენი (Sterling Hayden დ. 26 მარტი, 1916 — 23 მაისი, 1986) — ამერიკელი მსახიობი და ავტორი. მონაწილეობდა ვესტერნებსა და ნუარის ჟანრის ფილმებში. იყო უჩვეულოდ მაღალი (196 სმ). ჰეიდენი იყო აშშ-ის სტრატეგიული სერვისების სამსახურის აგენტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
ბაიკალი (აურგაზის რაიონი)
ბაკაევო  (Байкал) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლიტამაკი, რომელიც დაშორებულია 53 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (95%).
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
შაქი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი შაქი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გილბერტის კუნძულები
გილბერტის კუნძულები (Gilbert Islands) — კუნძულების ჯგუფი წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, მიკრონეზიაში. შედიოდა დიდი ბრიტანეთის კოლონიის გილბერტისა და ელისის კუნძულების შემადგენლობაში. დღეისათვის შედის კირიბატის შემადგენლობაში. შედგება მარჯნის 16 ატოლისაგან. ფართობი 279,23 კმ². მოსახლეობა 93 496 კაცს შეადგენს (2010). ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბაირიკი.
გეოგრაფია
კლიმატი ეკვატორულია, ცხელი და ნოტიო, თუმცა სამხრეთი, ხოლო ნაწილობრივ ჯგუფის ცენტრალური კუნძულები განიცდიან პერიოდულ გვალვებს. იზრდება ბუჩქოვანი მცენარეულობა. მოჰყავთ ქოქოსის პალმა, ბოსტნეული კულტურები, ხილი.
გილბერტის კუნძულები
შენიშვნა: ატოლი ტარავა დაყოფილია სამ საარჩევნო ოლქად:
ისტორია
გილბერტის კუნძულები აღმოაჩინეს ინგლისელმა საზღვაო ოფიცრებმა 1764 და 1824 წლებს შორის. სახელი ეწოდა ჯ. გილბერტის პატივსაცემად, რომელიც ესტუმრა ამ კუნძულებს 1788 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:მიკრონეზია კატეგორია:გილბერტის კუნძულები კატეგორია:კირიბატის კუნძულები
მეწ-მასრიკი
მეწ-მასრიკი (Մեծ Մասրիկ) — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 454 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ესკადრილია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[დიდი ბრიტანეთის ესკადრილია, 1951]] ესკადრილია (escadrille) — სამხედრო-საჰაერო ძალების ტაქტიკური ქვეგანაყოფი, რომელიც შედგება რამდენიმე რგოლისა და რაზმისაგან. ესკადრილია ითვლის 9–12, 18–24 და მეტ საბრძოლო თვითმფრინავს. რამდენიმე ესკადრილია შეადგენს ავიაპოლკს, ავიაჯგუფს და ა. შ. ზოგიერთ სახელმწიფოში (იაპონია) ესკადრილიას შეესაბამება ავიაასეული, ავიადივიზიონი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო-საჰაერო ძალები კატეგორია:სამხედრო ორგანიზაციები კატეგორია:საჰაერო ძალების შენაერთები და ფორმირებები
ჩაჰარი
ჩაჰარი (Çahar) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,156 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
გიოიდარა (ჯულფა)
გიოიდარა  (Göydərə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ჯულფის რაიონში. მოსახლეობა რაოდენობა — 1 305 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ჯულფის რაიონის სოფლები
ჟოვკვის რაიონი
ჟოვკვის რაიონი (Жовківський район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, ლვივის ოლქში. მისი ფართობი 1 295 კმ² იყო. 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 110 469 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 84 კაცს კმ²-ზე. ჟოვკვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი ჟოვკვა.
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის გაუქმებული რაიონები
სიფიაფართი
სიფიაფართი (Sipiyəpart) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  616  კაცი.
ანჯაგოვი
ანჯაგოვი (Əncəqov) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
სიფიაფართი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
გიორგი I (კათოლიკოსი)
გიორგი I — ქართლის კათოლიკოსი (დაახლ. 677-678 წწ.).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
გისენი
გისენი (Gießen) — ქალაქი გერმანიაში. ჰესენის მხარეში, ლანის ხეობაში. 2011 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობამ 78,584 კაცს შეადგინა. გისენი ქალაქად იხსენიება 1248 წლიდან.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ლევან გიორგაშვილი
ლევან გიორგის ძე გიორგაშვილი (დ. 1 იანვარი, 1946, ყვარელი) — ქართველი მათემატიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).
გომა
გომა (Goma) — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქი რუანდის სახელმწიფო საზღვართან, ჩრდილოეთი კივუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ლევან გიორგაშვილი
ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თსუ-ის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1968–1988 წლებში მუშაობდა თსუ-ის ი. ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტში, 1988 წლიდან — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 2005 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მათემატიკური ფიზიკის მიმართულების ხელმძღვანელია. 2005–2006 წლებში იყო თსუ-ის ახალციხის ფილიალის მათემატიკა-ასტრონომიის ფაკულტეტის დეკანი. იკვლევს მყარი დეფორმირებადი სხეულების მექანიკის სასაზღვრო ამოცანებს სხვადასხვა ველების გათვალისწინებით.
გომა
გეოგრაფია
მდებარეობს კივუს ტბის ნაპირზე, რუანდის ქალაქ გისენიისთან ახლოს, ზღვის დონიდან 1499 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქიდან დაახლოებით 15 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს მოქმედი ვულკანი ნიირაგონგო. ფუნქციონირებს აეროპორტი. ქალაქის ცენტრი მდებარეობს რუანდის სახელმწიფო საზღვრიდან სულ 1 კმ-ში და ქალაქ გისენიის ცენტრიდან 3,5 კმ-ში.
ლევან გიორგაშვილი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1946 ლევან
გომა
მოსახლეობა
2010 წლის შეფასებითი მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 377 112 ადამიანს. 1994 წლის რუანდის გენოციდის დროს ქალაქ გომას მოაწყდა დევნილების დიდი ნაკადი.
ხურთისის კოშკი
ხურთისის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ხურთისის განაპირას, მთის ფერდობზე, პატარა კლდოვან გამონაშვერზე. თარიღდება XVI საუკუნით.
გომა
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ხურთისის კოშკი
კოშკი ზურგიანია და ხევის სათავდაცო სასიგნალო სისტემაში ერთ-ერთი მთავარი ადგილი უჭირავს. ნაგებია ერთმანეთთან მჭიდროდ მორგებული მოზრდილი ნატეხი ქვით. ქვებს შორის არეები ამოვსებულია ბათქაშის სქელი ფენით, ამის გამო კედლები გლუვია და მოთეთრო-მოყვითალო ფერის. კოშკი ნაწილობრივ კლდის მასივზეა აგებული. სამხრეთით და აღმოსავლეთით ცოკოლოზე დგას, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხე კი გამაგრებულია ქვის წყობით. შემორჩენილია ხუთი სართული. კოშკის ქვედა ნაწილი ამოვსებულია. შესასვლელი პირველ სართულზეა - აღმოსავლეთიდან, ხუთიოდე მეტრის სიმაღლეზე. კარი თაღოვანი ყოფილა. კარის წინ ქვის გრძელი შვერილია. პირველი სართულის სამხრეთის მხარეს ორი სარკმელია, დასავლეთით - ერთი სათოფური. სათოფურის მარჯვნივ წირთხლზე ირემია გამოსახული, ჩრდილოეთ კედელზე - მხედარი. გამოსახულებები სქემატურია. შესრულებულია სამშენებლო დუღაბით და კოშკის თანადროულია. მეორე და მესამე სართულებზე თითო სარკმელია და ორ-ორი სათოფური. მეოთხე სართულზე, აღმოსავლეთ კედელში, სწორკუთხა კარია, რომელიც ხის აივანზე გადიოდა. ამ სართულზე სამი სათოფურია გაჭრილი. მეხუთე სართულის აღმოსავლეთ, ჩრდიოლოეთით და სამხრეთის მხარეს ფართო გადაუხურავი ღიობებია, რომლებიც გადიოდა ქვის კონსულებზე დაყრდნობილ აივანზე. დასავლეთით კედლებში დატანებულია ასეთივე აივანზე გასასვლელი ვიწრო სწორკუთხა კარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჯავადხანლი
ჯავადხანლი (Cavadxanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,097 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
*
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
ალ-თიფლისი
ალ-თიფლისი, ალ-თაფლისი — არაბული ნისბა (წარმომავლობის სახელი), რომელიც უკავშირდება თბილისს (არაბ. – თიფლის, თაფლის).
სახელ ალ-თიფლისს VIII საუკუნის შუა წლებიდან ატარებდა სხვადასხვა პროფესიის (მუჰადისები, ღვთისმეტყველები, სამართლისმცოდნეები, ლიტერატორები, პოეტები, ექიმები, ვაჭრები, ხელოსნები და სხვ.) მრავალი მუსლიმანი – შიიტი და სუნიტი მოღვაწეები, რომლებიც დაიბადნენ და ცხოვრობდნენ თბილისში ან დაკავშირებული იყვნენ მასთან თავიანთი მოღვაწეობის რაღაც ეპიზოდით. მათი ეთნიკური კუთვნილება, როგორც წესი, უცნობია. მუსულმანი ბიოგრაფები ამაზე ყურადღებას არ ამახვილებენ, მაგრამ დასაშვებია, რომ მათ შორის გამაჰმადიანებული ქართველებიც ყოფილიყვნენ. მრავალი თბილისელი მუსლიმანი, რომლებიც განათლების მისაღებად ამ ნისბით გაემგზავრნენ ახლო და შუა აღმოსავლეთის დიდ კულტურულ ცენტრებში, სამუდამოდ დარჩნენ იქ საცხოვრებლად. ისინი მოღვაწეობდნენ ბაღდადში, დამასკოში, ისპაანში, კაიროში, ალექსანდრიაში, იერუსალიმში, ნიშაბურში; XII-XIII საუკუნეებში შეიმჩნევა მათი მიგრაცია მცირე აზიის ქალაქებში. რამდენიმე ალ-თიფლისმა, თავისი წვლილი შეიტანა შუა საუკუნეების მუსლიმანური კულტურის განვითარებაში, მათ შორის იყვნენ: ისა ალ-რაკი ალ-თიფლისი X საუკუნის ექიმი, ასტროლოგი, ავტორი შრომისა „მედიცინა“. მოღვაწეობდა სირიაში; აბუ მუჰამად ალ-ჰასან იბნ ბუნდარ ალ-თიფლისი X ს. დამლევისა და XI ს. დამდეგის შიიტი ლიტერატორი და გრამატიკოსი. მოღვაწეობდა თბილ. საამიროში. იყო არაბ. პოეზიის, კერძოდ, იბნ ალ-რუმის და ალ-მუთანაბის შემოქმედების მკვლევარი. მიეკუთვნებოდა იმ არაბ ფილოლოგთა რიცხვს რომლებიც სწავლობდნენ პოეტურ ნასესხობებს არაბი პოეტების, მ. შ. ალ-მუთანაბის, ლექსებში. ითვლებოდა პოეტური მოტივების (მაანი) კრიტიკის სპეციალისტად. მის შრომებს, რომელთაგან ერთი – „საქებარი და საძრახისი თვისებები“ – მიეძღვნა თბილისის ამირას ალი იბნ ჯაფარს, ჩვენამდე არ მოუღწევია; ჰუბაიშ ალ-თიფლისი XII ს. გამოჩენილი აზერბაიჯანელი მეცნიერი. დაიბადა და ახალგაზრდობის წლები გაატარა თბილისში. მას ეკუთვნის მრავალი ნაშრომი ფილოლოგიაში, მედიცინაში, ასტრონომიაში, ასტროლოგიაში; სახელოსნო ტრაქტატი „ხელობათა აღწერა“ არაბულ და სპარსულ ენებზე. სავარაუდოა, რომ მან თბილისი დატოვა დავით აღმაშენებლის მიერ ქალაქის აღების 1122 წლის შემდეგ. ცხოვრობდა ბაღდადში; XII საუკუნის 50-იანი წლებიდან (არა უგვიანეს 1183–84) – რუმის სასულთნოს ქალაქ კონიაში; ნაჯმ ალ-დინ ალ-თიფლისი (გ. 1234), მუჰადისი, სუფი შეიხი, იმამი, პოეტი. თბილისიდან ემიგრირებულმა განათლება მიიღო ბაღდადში, იყო სახელგანთქმული სუფი შეიხის შიჰაბ ალ-დინ ალ-სუჰრავარდის მიმდევარი. ასრულებდა დიპლომატიურ დავალებებს, იცოდა სამართალი, რელიგიის საფუძვლები, ეთიკა, გრამატიკა, პოეზია და სხვ. წერდა ლექსებს, რომელთაგან 8 შემონახულია იბნ შაქირ ალ-ქუთუბის, ალ-საფადისა და ალ-ირბილის ბიოგრაფიული ჟანრის თხზულებებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისი
ხოროშიოვსკაია (მოსკოვის მეტრო)
ხოროშიოვსკაია (Хорошёвская) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს დიდ წრიულ ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ხურთისის ნათლისმცემლის ხატი
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არდაბილა
არდაბილა (Ərdəbilə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 190 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ისაია ფურცელაძე
ისაია იოველის ძე ფურცელაძე (დ. 1851, სოფ. მერეთი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 1924) — ქართველი აგრონომი (მეხილე), მემამულე, საზოგადო მოღვაწე (სახალხო მასწავლებელი) და საქართველოში მეხილეობის ერთ-ერთი პიონერი. ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი (1900–1918).
ბიოგრაფია
აგრონომიული განათლება საფრანგეთში მიიღო; შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა, ჩამოიტანა ხეხილის ახალი ჯიშები და ნამყენები და თავის სოფელში, საგვარეულო კარმიდამოში ხეხილის ბაღების გაშენება დაიწყო. იმდროინდელ პრესაში შემონახულია ინფორმაცია ისაია ფურცელაძის ხეხილის ბაღებზე, სანერგე მეურნეობასა და სამეურნეო სკოლაზე:
მან ხეხილის ბაღები მერეთის ერთ-ერთუბანში, ხაშილაურში გააშენა. თანასოფლელებს ნერგებს უფასოდ ურიგებდა. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მისი ბაღები კოლმეურნეობის გამხდარა.
მის სახელს უკავშირდება ისეთი ახალი ჯიშების გამოყვანა, რომლებსაც დღესაც აშენებენ; მას ხეხილის ბაღში 200-მდე ჯიში ჰქონდა დარგული: მსხლის ჯიშები — ჟოზეფინა დე-მალინ, მადამ დიუპუი, შარლ კონიე, ბერგამოტ ესპერინა (მსხალი), ვაშლისა — ბანანი, ლანზბერგის რენეტი, ვაგნერის რენეტი, ედელბემერი (ტიროლისა). ვაშლის სხვადასხვა ჯიშის დამყნობით „მერეთულა“ გამოიყვანა.
მართავდა წარმოდგენებს. მისი ხელმძღვანელობით ლიზა ჩერქეზიშვილმა პირველად ითამაშა 1885 წელს ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმაში“.
1900 წლის 4 ივნისს აირჩიეს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1851 კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 1924 კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები ისაია კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
საათლის რაიონი
საათლის რაიონი  ( Saatlı rayonu)  — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის ცენტრში. ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი საათლი. აღნიშნული რაიონი მდებარეობს მუგანის დაბლობის ცენტრში, მდინარე არაქსის ორივე ნაპირზე.
ისტორია
რაიონში დიდი მესხური თურქული უმცირესობა ცხოვრობს. საათლის რაიონი ჩამოყალიბდა 1941-1945 წლების ომის დროს. ამ დროის განმავლობაში, 1600 ადამიანი გაგზავნეს ფრონტზე. ომში დაიღუპა 533 ადამიანი. აქ დასახლდნენ, ლტოლვილები რომელთან სომხეთთან კონფლიქტის შემდეგ 1988-1989 წლებში საათლის რეგიონს შეაფარეს თავი. 1970 წლიდან რეგიონში დაიწყო მისი სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურულ-პოლიტიკური მდგომარეობის განვითარება.
კლიმატი
რეგიონში მშრალი კლიმატია. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 1.4 ° C, ზაფხულში 26.2 ° C. წლიური ნალექი 300 მმ-ია. საათლი არის სოფლის მეურნეობის რეგიონი, ბამბის და ბოსტნეულის წარმოება რეგიონში მთავარი მიმართულებაა.
ტრანსპორტი
საათლის რაიონს აქვს III და IV კატეგორიის ავტომაგისტრალი. ჯამში, გზების სიგრძე 241 კილომეტრია. ალატ-ნახჭევანის სარკინიგზო მაგისტრალი გადის სატლის რეგიონში, რომელიც მეორე კატეგორიაა. ამ სარკინიგზო ხაზის 80-95-ე კილომეტრი ჯაფარხანის დასახლებული პუნქტებიდან ბექარისკენ მდებარეობს საატლის რეგიონში.
ღირსშესანიშნაობები
2001 წლის 2 აგვისტოს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 13132 დადგენილებით დაცული არქეოლოგიური ძეგლებია: ჯაფარხანის ნეკროპოლისი - მდებარეობს სოფელ სარიჩალარში; კუბური სამარხების ნეკროპოლისი რომელიც ძველი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულით არის მოხსენიებული, მდებარეობს სოფელ აზდაკენდთან ახლოს; პირველი გარარარის ნეკროპოლისი - მიეკუთვნება ძვ.წ. III-I საუკუნეებს, რომელიც მდებარეობს სოფელ გარარარში; მე-2 გარარარის ნეკროპოლისი - მიეკუთვნება ძვ.წ. III-II საუკუნეებს, რომელიც მდებარეობს სოფელ გარარარში; მე-3 გარარარის ნეკროპოლისი - მიეკუთვნება ძვ.წ. IX-XVII საუკუნეებს, რომელიც მდებარეობს სოფელ გარარარში; მუგანის ნეკროპოლისი - მიეკუთვნება ძვ.წ. VI – I საუკუნეებს, რომელიც მდებარეობს მუგანის არხის ტერიტორიაზე; აბასბის ნეკროპოლისი - მიეკუთვნება II-III საუკუნეებს და მამედბადის ნეკროპოლისი - მიეკუთვნება II-III საუკუნეებს, რომელიც მდებარეობს სოფელ მამედბადში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: აზერბაიჯანის რაიონები კატეგორია: კავკასია
ყარაჩოხელი
ყარაჩოხელი — შავჩოხიანი ხელოსანი ან წვრილი ვაჭარი ძველ თბილისში. გამოირჩეოდა სიდარბაისლით, დარდიმანდობით. მათ ჰქონდათ თავისებური ჩაცმულობა — გულამოღებული აბრეშუმის პერანგი, შავი ატლასის ან სატინის წვრილნაოჭიანი ახალუხი, შავი შალის შარვალი, ქოშები ან წაღები, გრძელკალთებიანი, მოკლენაოჭიანი ორჩაქიანი შავი შალის ჩოხა, შემკული ვერცხლის გობაკიანი ქამრით, ბაღდადი და კრაველის ბუხარული ქუდი. ზოგჯერ ქამარს სოციალური დატვირთვაც ჰქონდა. მარტოხელა ყარაჩოხელის დაკრძალვის ხარჯებს მისი კუთვნილი ქამრის გაყიდვით ანაზღაურებდნენ. ყარაჩოხელი ჩვეულებრივ რომელიმე ხელოსნური ამქრის წევრი იყო და ხელოსნის პროფესიას ორთაჭალის ბაღებსა თუ მტკვარზე მოცურავე ტივებზე ქეიფს უხამებდა. ყარაჩოხელები განთქმულნი იყვნენ კრივში ფალავნობით. ძველი თბილისის ყოფას ყარაჩოხელები XX საუკუნის 30-იან წლებამდე შემორჩნენ.
სიტყვა ყარაჩოხელი ან ყარაჩოღელი — მათივე ჩაცმულობის თავისებურებიდანაა მიღებული და შავჩოხიანს ნიშნავს. იგი ძველი თბილისის სალაპარაკო ლექსიკაში მეცხრამეტე საუკუნიდან შემოდის ხმარებაში.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ისტორია
სლობოზია-დუშკა
სლობოზია-დუშკა (Slobozia-Duşca) — სოფელი მოლდოვაში, კრიულენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 30 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 655 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრიულენის რაიონის სოფლები
ალიდა ვალი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
გველეთის კოშკი და კოშკური სახლი
გველეთის კოშკი და კოშკური სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ გველეთში. ორივე ნაგებობა მდინარე დევდარაკის მარცხენა ნაპირზე დგას. ნაგებობები თარიღდება XVI საუკუნით.
კოშკი გეგმით კვადრატულია (4X4 მეტრი), ზემოთკენ შევიწროებული. იგი ნაგებია ნატეხი ქვით, მისი ფასადის ქვები გათლილია. შემორჩენილია სამი სართული. კოშკის ზედა ნაწილი, სართულშუა ხის გადახურვები და ჩრდილოეთ-დასავლეთის კუთხე ჩამონგრეულია. თაღოვანი შესასვლელი გაჭრილია მეორე სართულის აღმოსავლეთის კედელში. კოშკის პირველი სართული ყრუკედლებიანი დამხმარე სათავსია. მასში მოხვედრა მეორე სართულის იატაკიდან შეიძლებოდა. მეორე და მესამე სართულის კედლებში სათოფურებია. მესამე სართულზე აღმოსავლეთით ერთი მცირე თაღოვანი სარკმელიცაა. კოშკის კუთხეები შიგნით მთელ სიმაღლეზე გამაგრებულია ყოველ 0,5 მეტრზე გარდიგარდმო ჩასმული ქვის ბრტყელი ფილებით.
კოშკური სახლი სამსართულიანია, სიდიდით ორჯერ აღემატება კოშკს. სახურავი, სართულსშორის გადახურვები და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის კუთხე ჩამონგრეულია. შესასველელი მესამე სართულზეა, ჩრდილოეთით. პირველი და მეორე სართულის კედლებში პატარა ნიშებია. მესამე სართულის კედლებში რამდენიმე სარკმელ-სათოფურია გაჭრილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლასას ცხელება
ისტორია
ლასას ვირუსი პირველად აღწერეს 1969 წელს. იგი წარმოადგენს ერთჯაჭვიან რნმ ვირუსს, რომელიც მიეკუთვნება არენავირიდას ოჯახს (გვარი: Mammarenavirus). ვირუსის სახელი გამომდინარეობს ნიგერიის ერთი ქალაქის სახელიდან, სადაც აღინიშნა დაავადების პირველი შემთხვევები. ლასას ვირუსის ბუნებრივი რეზერვი არის პოლიმასტიური ვირთხა (Mastomys natalensis), ეს მღრღნელი ხშირად გვხვდება ტროპიკული აფრიკის სოფლებში. იგი ხშირად ქმნის კოლონიებს ადამიანების დასახლებებში ან სახლების გარშემო, სადაც ინახება საკვები. მღრღნელიდან ადამიანზე ვირუსის გადაცემა ხდება ადამიანის ორგანიზმში დაინფიცირებული მღრღნელის შარდის ან ფეკალიების პერორალურად მოხვედრით, დაინფიცირებული მღრღნელის გატყავება-დამუშავებისას ან საკვებად მიღებისას ან დაინფიცირებული მღრღნელის ექსკრეტებით დაბინძურებული ჰაერის ჩასუნთქვისას. ვირუსი ადამიანიდან ადამიანზე უფრო იშვიათად გადადის, ვიდრე მღრღნელიდან ადამიანზე.
მინი|ლასას ცხელების ბუნებრივი რეზერვუარი, პოლიმასტიური ვირთხა
სიმპტომები
დაავადები ინკუბაციური პერიოდი გრძელდება 3-17 დღე. პროდრომული სიმპტომები არ აღინიშნება. დაავადება იწყება თანდათანობით. ყოველდღიურად მატულობს ცხელება და ზოგადი ინტოქსიკაციის სიმპტომები. პირველ დღეებში ავადმყოფები აღნიშნავენ საერთო სისუსტეს, დამტვრეულობას, ზოგად სისუსტეს, კუნთებისა და თავის ტკივილს. სხეულის ტემპერატურა მატულობს და 3-5 დღის შემდეგ აღწევს 39-40 გრადუსს. ცხელება შესაძლებელია გაგრძელდეს 2-3 კვირა. მატულობს ინტოქსიკაციის სიპტომები (ასთენიზაცია, კუნთების ტკივილი, ცნობიერების დარღვევა). სახე და კისერი ჰიპერემიულია, ზოგჯერ პასტოზური, აღინიშნება სკლერის სისხლძარღვების ინექცია.
ავადმყოფთა უმრავლესობას ნუშურების რკალებზე და რბილ სასაზე უვითარდება ნეკროზულ-წყლულოვანი კერები, რომლებიც გარშემორტყმულია მკაფიო ჰიპერემიის ზონით. მათი რიცხვი შემდეგში მატულობს, ისინი შესაძლებელია შეერთდნენ. დაავადების მე-5 დღეზე შესაძლებელია წარმოიქმნას ტკივილი ფერდქვეშა არეში, გულისრევა, ღებინება, დეფეკაცია უხვი, თხიერი, წყლიანი განავალით; ზოგჯერ ვითარდება გაუწყლოვნება.
დაავადების მძიმე ფორმის დროს მეორე კვირაზე მკვეთრად ძლიერდება ინტოქსიკაციის სიმპტომები, რასაც თან ერთვის პნევმონია, ფილტვების შეშუპება, მიოკარდიტი, სახისა და კისრის შეშუპება, ჰემორაგიული სინდრომი. ამ პერიოდში შესაძლებელია ლეტალური გამოსავალი. ადრე ვლინდება გენერალიზებული ლიმფადენოპათია; პირველი კვირის ბოლოს წარმოიქმნება ეგზანთემა. კლინიკურად და რენტგენოლოგიურად ვლინდება პნევმონია, არაიშვიათად პლევრული გამონაჟონი. აღინიშნება ტკივილი ფერდქვეშა არეში, უხვი წყლიანი განავალი; ღვიძლის გადიდებულია. ზოგჯერ ვითარდება ასციტი. სისხლში – ლეიკოპენია, თრომბოციტოპენია, მატულობს ამინოტრანსფერაზების აქტივობა.
ლასას ვირუსით ინფიცირებულთა 80%-ში სიმპტომები არ ვლინდება, მეხუთედში კი ვირუსი აზიანებს ღვიძლს, ელენთას, თირკმელებს და დაავდება მიმდინარეობს მძიმედ. გამოსავალი ლეტალურია დაავადებულთა 1%-ში და ჰოსპიტალიზებულ პაციენტთა 15%-ში. დროულად დაწყებული რეჰიდრატაცია და სიმპტომატური მკურნალობა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს გამოსავალს.
მინი|საგანმანათლებლო მასალა ლასას ცხელებაზე
კვლევა
ლასას ვირუსი ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ გამოკვლეული ერთ-ერთი ვირუსია, რომლის ეპიდემიის საშიშროება შესაძლოა მომავალში დადგეს. ამიტომაც ისინი დღისწესრიგში აყენებენ მის დიაგნოსტირებას, ვაქცინებისა და მედიკამენტების შემუშავებას მის საწინააღმდეგოდ.
სქოლიო
კატეგორია:ზოონოზები კატეგორია:ბიოლოგიური იარაღები კატეგორია:დაავადებები კატეგორია:მედიცინა
წინასწარმეტყველება ეზეკიელისა
ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორმა მრავალი იუდეველი უკვე ტყვედ წაიყვანა. ტყვეებს შორის არიან დანიელი და მისი სამი მეგობარი, რომლებიც ქალდეველების მეფის კარზე მსახურობენ. იუდეველების უმეტესობა მდინარე ქებარის მახლობლად, „ქალდეველთა მიწაზე“ ცხოვრობდა.
წიგნ „ეზეკიელის“ წერა ძვ. წ. 591 წელს დასრულდა; მასში მოთხრობილია 22 წლის განმავლობაში მომხდარი მოვლენები. ეზეკიელი თავის წიგნში დაწვრილებით აღწერს მოვლენებს და აკონკრეტებს წინასწარმეტყველების დღეს, თვესა და წელს. „ეზეკიელის“ წიგნის პირველ ნაწილში ყურადღება მახვილდება იერუსალიმის დაცემასა და განადგურებაზე.
მეორე ნაწილი შეიცავს ისრაელის მეზობელი ერების წინააღმდეგ გამოტანილ სხვადასხვა განაჩენს. წიგნის ბოლო ნაწილში კი მოთხრობილია ღმერთის თაყვანისმცემლობის აღდგენის შესახებ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
სიბიათი
სიბიათი  (Sibiyyət) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ავილა
ავილა (Əvilə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 593 კაცი.
ნერქინ-გეტაშენი
ნერქინ-გეტაშენი (Ներքին Գետաշեն) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 860 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 66 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 120 კმ²-ია.
ავილა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ნერქინ-გეტაშენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ესკადრონი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|რუსული ესკადრონი, [[1905]] ესკადრონი (escadron) — რეგულარული კავალერიის პოლკის ქვეგანაყოფი. შედგება 3–4 ოცეულისა და 2 ათეულისაგან (მართვისა და სამეურნეო). XX საუკუნის დასაწყისში სხვადასხვა არმიაში ესკადრონი 120-იდან 200-მდე მხედარს შეადგენდა. რუსეთში ესკადრონი XVIII საუკუნეში შემოიღეს, ყოფილ სსრკ-ში — 1918 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავალერია კატეგორია:სამხედრო ფორმირებები
ხურთისის პეტრე-პავლეს ახალი ხატი
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხორვატიის შეიარაღებული ძალები
ხორვატიის შეიარაღებული ძალები (Oružane snage Republike Hrvatske - OSRH) — ხორვატიის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება ქვეყნის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ქვეყნის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო ტერიტორიები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. მის შემადგენლობაშია: არმია (Hrvatska kopnena vojska), საჰაერო ძალები და თავდაცვა (Hrvatsko ratno zrakoplovstvo i protuzračna obrana), საზღვაო ძალები (Hrvatska ratna mornarica).
2008 წლიდან გაუქმდა სამხედრო სამსახურში სავალდებულო გაწვევა და შეიარაღებული ძალები მთლიანად საკონტრაქტო სამსახურზე გადავიდა. ხორვატიის შეიარაღებულ ძალებში სამსახური შეუძლია ნებისმიერ მოქალაქეს, რომელსაც უკვე შეუსრულდა 18 წელი.
ხორვატია ნატო-ს წევრია და მონაწილეობს სხვადასხვა სამშვიდობო და სამხედრო ოპერაციებში.
შეიარაღებული ძალების შემადგენლობა
ხორვატიის არმია საკმაოდ მრავალრიცხოვანია მეზობელი ქვეყნების არმიებთან შედარებით. არმიაში ირიცხება 12 500 ჯარისკაცი, 72 ტანკი, 617 ქვეითთა საბრძოლო მანქანა და ჯავშანტრანსპორტიორი, 298 საარტილერიო დანადგარი, ნაღმტყორცნები. საზღვაო ძალებში ირიცხება 1 625 ჯარისკაცი და 26 მცურავი საბრძოლო საშუალება. საჰაერო ძალებში ირიცხება 2000 ჯარისკაცი და 74 მფრინავი საშუალება.
ჟიდაჩივის რაიონი
ჟიდაჩივის რაიონი (Жидачівський район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, ლვივის ოლქში. მისი ფართობი 996 კმ² იყო. 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 69 423 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 72 კაცს კმ²-ზე. ჟიდაჩივის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი ჟიდაჩივი.
2020 წლის ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ შეუერთდა სტრიის რაიონს.
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის გაუქმებული რაიონები
სიღალონი
სიღალონი  (Sığaloni) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	403  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
წინასწარმეტყველება დანიელისა
წინასწარმეტყველება დანიელისა — ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი.
დანიელის წიგნის პირველი ნაწილი მასში აღწერილ მოვლენებს ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით გადმოგვცემს. წიგნის ეს მონაკვეთი მესამე პირშია დაწერილი, ხოლო ბოლო ნაწილი — პირველ პირში. დანიელის მიერ დაწერილი ეს წიგნი შეიცავს წინასწარმეტყველებებს, რომლებიც ეხება მსოფლიო იმპერიების აღზევებასა და დაცემას, მესიის გამოჩენის დროს და იმ მოვლენებს, რომლებიც ჩვენს დროში ხდება.
დანიელის ამბავი იწყება ძვ. წ. 618 წელს, როდესაც ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორი მიდის იერუსალიმში, ქალაქს ალყაში აქცევს და მას „ყმაწვილები ისრაელის ძეთაგან“ ბაბილონში ტყვეებად მიჰყავს. ყმაწვილებს შორის არის დანიელი, რომელიც იმ დროს ალბათ მოზარდი იყო. წიგნის ბოლო თავებიდან ვიგებთ, რომ დანიელი ისევ ბაბილონშია. თითქმის ას წელს მიღწეული დანიელი ღვთისგან დანაპირებს იღებს: „დაისვენებ, მაგრამ აღდგები შენი წილის მისაღებად დღეების ბოლოს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
სტეცკანი
სტეცკანი (Steţcani) — სოფელი მოლდოვაში, კრიულენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 193 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 890 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრიულენის რაიონის სოფლები
მცირე მთავრობა
მცირე მთავრობა (იგივე მცირე მმართველობა ან სახელმწიფო) — ტერმინი, რომელსაც ხშირად იყენებენ პოლიტიკურ დისკურსში წარმომადგენლობითი ლიბერალური დემოკრატიის აღწერისას, როგორც საჯარო და კერძო საქმიანობაში სახელმწიფოს მხრიდან მინიმალური ან მცირე ჩარევის პრინციპს. ტერმინი განსაკუთრებით აქტუალურია ნეოკონსერვატორებსა და ლიბერტარიანელებს შორის. ამ უკანასკნელთათვის მცირე მთავრობის იდეაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმგვარ საკითხებში არ ჩარევა, რომლებიც კერძოდ ან პირადულად ითვლება.
ავსტრალია
ავსტრალიის პოლიტიკაში, ლეიბორისტული პარტია ტრადიციულად აღიქმება, როგორც „დიდი მთავრობა“, ხოლო ლიბერალური პარტია ”მცირე მთავრობა”. დასავლურ სამყაროში ავსტრალია ყველაზე დაბალი საგადასახადო დაბეგვრის მქონე ქვეყნებს შორის შედის.
დანია
1993 წელს ანდერს ფოგ რასმუსენმა, დანიის ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა და ლიბერალური პარტიის ლიდერმა, 2000-იან წლებში დაწერა წიგნი „სოციალური სახელმწიფოდან მინიმალურ მდგომარეობამდე“ (Fra socialstat til minimalstat), რომელშიც იგი მხარს უჭერდა დანიის სოციალური უსაფრთხოების სისტემის ფართო რეფორმას კლასიკური ლიბერალური იდეების შესაბამისად. კერძოდ, იგი მხარს უჭერდა გადასახადების და მთავრობის ჩარევის შემცირებას კორპორატიულ და პირად საკითხებში. თუმცა მას შემდეგ, რასმუსენმა უარყო წიგნში გამოთქმული რამდენიმე იდეა, მიემართება ცენტრულ-მემარჯვენეობისაკენ და ეკოლოგიზმისაკენ.
ჰონგ კონგი
მინი|300x300პქ| ათწლეულების განმავლობაში, [[ჰონგ-კონგი|ჰონგ კონგი მიჰყვებოდა „მცირე მთავრობის“ იდეას და “ჩაურევლობის პრინციპებს“. ]] ათწლეულების განმავლობაში, ჰონგ კონგი მუდმივად იცავდა „მცირე მთავრობის“ პოლიტიკას და „ ინტერვენციის პრინციპებს “, ზღუდავდა მთავრობის სამთავრობო ჩარევას ბიზნესში, მიაღწია დიდ წარმატებებს, როგორც ეკონომიკურ სფეროში, ისე მოსახლეობის ცხოვრების დონის შესაბამისად. 1994 წლის მსოფლიო ბანკის ჯგუფის დასკვნაში ნათქვამია, რომ ჰონგ კონგის მშპ ერთ სულ მოსახლეზე რეალურ პირობებში გაიზარდა 6.5% წლიდან წელიწადში 1965 წლიდან 1989 წლამდე, რამაც უზრუნველყო მუდმივი ზრდა თითქმის 25 წლის განმავლობაში. 1990 წლისთვის ჰონგ კონგში ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავალი ოფიციალურად აჭარბებდა მეტროპოლიაში. 1995 წლიდან ჰონგ კონგი განიხილებოდა მსოფლიოს უმსხვილეს კაპიტალურ ბაზარზე The Heritage Foundation- ისა და Wall Street Journal- ის მიხედვით. Fraser Institute [ეთ] ეთანხმება ამ მოსაზრებას 2007 წელს.
ახალი ზელანდია
ფინანსურმა რეფორმებმა, რომელიც 1984 წელს დაიწყო, ჯერ „როჯერნომიკა“, შემდეგ კი „რუტენაზია“ - ახალი ზელანდია მკაცრად რეგულირებული ეკონომიკის ქვეყნიდან თავისუფალ საბაზრო ეკონომიკად აქცია. რეფორმების დროს პრივატიზდა სატელეკომუნიკაციო კომპანია, სარკინიგზო ქსელი, რიგი რადიო სადგურებისა და ორი საფინანსო ინსტიტუტი. ეს რეფორმები ლეიბორისტულმა პარტიამ წამოიწყო, რომელიც მას შემდეგ თავის სოციალ-დემოკრატიულ და ინტერვენციისტულ იდეებს მიუბრუნდა; ამის შემდეგ, მემარჯვენე ცენტრისტულმა ნაციონალური პარტია მ დაიწყო „მცირე მთავრობის“ იდეის რეალიზება, რის საფუძვლადაც გამოიყენა კერძო მეწარმეობა, დაბალი საგადასახადო დაბეგვრა, სოციალური დაცვის ხარჯების შემცირება და ზოგადად სახელმწიფო ჩარევის შეზღუდვა. ახალი ზელანდიის თანამედროვე პოლიტიკაში „მცირე მთავრობა“ უკავშირდება კონსერვატიზმს.
გაერთიანებული სამეფო
ზოგადად დიდ ბრიტანეთში მთელი XX საუკუნე და XXI საუკუნის დასაწყისი „მცირე მთავრობის“ იდეა ასოცირებოდა კონსერვატორულ პარტიასთან, ხოლო „დიდი მთავრობა“ – ლეიბორისტულ პარტიასთან.
„მცირე მთავრობის“ იდეა მნიშვნელოვნად განავითარა კონსერვატიულმა მთავრობამ, მარგარეტ ტეტჩერის ხელმძღვანელობით. მისი პოლიტიკა, რომელიც ისტორიაში შევიდა როგორც „ ტეტჩერიზმი “, მიზნად ისახავდა სახელმწიფო როლის შემცირებას ეკონომიკაში და სხვადასხვა ინდუსტირებისთვის დერეგულირებული საქმიანობის უფლების მიცემა. ამისათვის განხორციელდა ადრე ნაციონალიზებული საწარმოების და ეკონომიკის სექტორების, აგრეთვე სოციალურ სფეროებში (მაგ. განათლება და ჯანდაცვა) არსებული მრავალი ინსტიტუტის პრივატიზება, შემცირდა სოციალური პროგრამები, შემცირდა მონეტარიზმი საფინანსო და საბიუჯეტო სფეროში. ეს საშუალებას აძლევდა საფონდო ბირჟებსა და ინდუსტრიებს უფრო აქტიური კონკურენცია გაეწიათ ერთმანეთისთვის და ბრიტანეთის პროდუქცია მეტად კონკურენტუნარიანი გამხდარიყო მსოფლიო ვაჭრობაში. ტეტჩერის მომხრეები 1960-იანი წლების ბოლოს და მთელი 1970-იანი წლების განმავლობაში ბრიტანეთში მომხდარი ეკონომიკური დაღმასვლის მთავარ მიზეზად ეკონომიკაში მთავრობის გადაჭარბებულ ჩარევას ასახელებდნენ.
ეკონომიკაში მთავრობის ჩარევის საწინააღმდეგოდ, "მცირე მთავრობის" იდეის დამცველები ეწინააღმდეგებიან მთავრობის ჩარევას ადამიანთა ცხოვრებაში. ამის გამო არაერთხელ გააკრიტიკეს ლეიბორისტების მთავრობა, რომელსაც პრემიერ-მინისტრი ტონი ბლერი ხელმძღვანელობდა (ასე მაგალითად, საკვების, ალკოჰოლისა და მოწევის შესახებ არასასურველი რჩევების მიცემისთვის), რის გამოც მის მთავრობას „ძიძა სახელმწიფო“ შეერქვა.
სქოლიო
კატეგორია:ეკონომიკური იდეოლოგიები კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიები კატეგორია:კონსერვატიზმი კატეგორია:ლიბერტარიანიზმი
მარილუსი (პარანა)
მარილუსი (Mariluz) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 453 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 224 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.6 კმ²-ზე. ფართობი 433 170 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ყადი
ყადი (قاضٍ) — სასულიერო მოსამართლე მუსლიმანურ ქვეყნებში, ისლამის რელისიური სიმართლის (შარიათის) საფუძველზე მოქმედი სასამართლოს ხელმძღვანელი. ყადის სასამართლოში განიხილებოდა მუსლიმანებთან დავაკშირებული რელიგიური, საოჯახო მემკვიდრეობითი და ნაწილობრივი სისხლის სამართლის საქმეები. ყადის ინსტიტუტი არაბთა სახალიფოში გაჩნდა. მას ნიშნავდნენ ყველა მნიშვნელოვან ქალაქში. სავარაუდოა ყადის არსებობა თბილისშიც, ასევე თბილისის საამიროს სხვა ქალაქებში არაბთა ბატონობის დროიდან. ქართულ საისტორიო წყაროებში („ჟამთააღმწერელი“) „ყადი თბილისისა“ იხსენიება მონღოლთა მიერ მოწყობილ აღწერასთან დაკავშირებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია კატეგორია:იურიდიული პროფესიები
ვიტორიო გასმანი
ვიტორიო გასმანი (Vittorio Gassman დ. 1 სექტემბერი, 1922, გენუა — გ. 29 ივნისი, 2000, რომი) — იტალიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აგრეთვე რეჟისორი და სცენარისტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
რისმაგ გორდეზიანი
რისმაგ ბენიამინის ძე გორდეზიანი (დ. 9 ივნისი, 1940, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი და ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სრული პროფესორი და თსუ-ის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის დირექტორი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021).
ცხოვრება და კარიერა
რისმაგ გორდეზიანი დაიბადა 1940 წლის 9 ივნისს, საქართველოს სსრ-ის  დედაქალაქ თბილისში. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1967–1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის დოცენტი. 1976–2006 წლებში კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის პროფესორი. 1982–2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხმელთაშუა ზღვის კულტურების კვლევის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 1989–2006 წლებში კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის გამგე და 1993–2006 წლებში ეკავა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1997 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის დირექტორია, ხოლო 2006 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორია. 250-მდე სამეცნიერო ნაშრომის, მონოგრაფიებისა და 28 წიგნის ავტორი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები რისმაგ კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2021)
ფხელშეს კოშკური სახლი
ფლეხშეს კოშკური სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ფხელშეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. თარიღდება XVIII საუკუნით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ცსკა (მოსკოვის მეტრო)
ცსკა (ЦСКА) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს დიდ წრიულ ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ნერქინ-შორჟა
ნერქინ-შორჟა (Ներքին Շորժա) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 121 ადამიანს შეადგენდა.
ბაკაევო (აურგაზის რაიონი)
ბაკაევო  (Баҡай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 20 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე ოზერო, რომელიც დაშორებულია 43  კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (71%).
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
ზოლოჩივის რაიონი (1940-2020)
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის გაუქმებული რაიონები
წინასწარმეტყველება ოსესი
წინასწარმეტყველება ოსესი — ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი.
ოსიამ წინასწარმეტყველება ძვ. წ. 804 წელს დაიწყო და 59 წლის განმავლობაში წინასწარმეტყველებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
შიხიმფეშთა
შიხიმფეშთა  (Şıxımpeştə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
თამარ კორძაია
თამარ კორძაია (დ. 18 ივლისი, 1977, სოხუმი) — ქართველი იურისტი, ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის ორგზის წევრი (2013, 2020).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1977 წლის 18 ივლისს. 1999 წელს დაამთავრა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 2003 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალი, სამართალმცოდნეობის სპეციალობით. 2002-2012 წლებში იყო საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის მედიის და ინფორმაციის თავისუფლების პროექტების ხელმძღვანელი. 2012-2013 წლებში იყო საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის აღმასრულებელი დირექტორი. 2010 წლიდან არის საქართველოს უნივერსიტეტის ლექტორი. 2013-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ნაძალადევის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2015-2016 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის წევრი. 2013-2015 წლებში იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრი. 2013 წელს — საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის წევრი. 2013-2015 წლებში — საპარლამენტო ფრაქცია „ქართული ოცნების“ წევრი. 2016 წელს იყო ფრაქცია „რესპუბლიკელების“ ფრაქციის თავმჯდომარის მოადგილე.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“. 2021 წლის 4 ივნისს განაცხადა „რესპუბლიკური პარტიის“ დატოვების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია: სოხუმში დაბადებულები თამარ კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრი ქალები
ჟაკ პერენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1941
გორგონეიონი
მინი|ნიღაბი გორგონას გამოსახულებით გორგონეიონი, გორგონისი (Γοργόνειον) — ნიღაბი მედუზა გორგონის გამოსახულებით.
ანტიკურ პერიოდში წარმოადგენდა ავი თვალისაგან დასაცავ სიმბოლოს, მოგვიანებით მხოლოდ დეკორატიული ფუნქცია დარჩა. იგი გამოისახებოდა ბრინჯაოს კრატერებზე, მოხატულ ლარნაკებზე, არქიტექტურულ ტერაკოტასა და ფრონტონის სკულპტურულ შემკულობაზე. მეტად პოპულარული იყო ჯერ კიდევ არქაული ხანის საბერძნეთში. ძვ. წ. VII საუკუნის დასასრულისათვის უკვე შემუშავდა მისი იკონოგრაფიული ტიპი. მას გამოსახავდნენ მრგვალი სახით, დიდი, გამობურცული თვალებით, მოცინარი პირითა და დაკრეჭილი კბილებით (ზოგჯერ სპილოს ეშვის მსგავსი). გორგონს ენა გარეთ აქვს გამოყოფილი, დიდი ცხვირი კი – დაბრტყელებული. შუბლზე კულულები გველების სახით არის გამოსახული, მედუზა ხშირად წვეროსანია. ძვ. წ. V საუკუნისათვის გორგონის ახალი ტიპი გაჩნდა, რომლის მიხედვითაც იგი უკვე ლამაზი ქალია. გორგონეიონი ხშირადაა დატანილი ატიკურ მოხატულ ლარნაკებზე, როგორც ფარის ემბლემა. დაახლ. ძვ. წ. 530 შემდეგ გორგონეიონი ხშირად გვხვდება ათენას ეგიდაზე, ატიკურ წითელფიგურულ ლარნაკებსა და ქანდაკებებზე. საქართველოს ტერიტორიაზე გორგონეიონით შემკული ანტეფიქსები აღმოჩენილია ვანის ნაქალაქარზე ძვ. წ. IV საუკუნის პირველი ნახევრის ფენაში, აგრეთვე 1963 წელს ნიჩბისში აღმოჩენილ ბრინჯაოს სურებზე, რომლებზეც ე. წ. „პათეტიკური ტიპის“ გორგონაა გამოსახული, ხოლო თვითონ სურები იტალიკური წარმოების საუკეთესო ნიმუშებს განეკუთვნება. ისინი ავგუსტუსის ხანით, არა უგვიანეს ახ. წ. I საუკუნის პირველი მეოთხედით თარიღდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორნამენტი კატეგორია:თილისმა კატეგორია:ძველი საბარძნეთის ქანდაკება
როლანდ სარჩიმელია
220პქ|მინი|როლანდ სარჩიმელია როლანდ სარჩიმელია (დ. 1933, სენაკი — გ. 2017, თბილისი) — ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1998 წლიდან, სპეციალობით ეკონომეტრიკა), ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1969 წლიდან), პროფესორი. სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, რომლის მეორე კურსიდან გადავიდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე (დაამთავრა 1957 წელს). 1957—1966 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლით ცენტრში, 1966—1973 წლებში თსუ ილია ვეკუას სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტის ეკონომიკის მატემატიკურ-კიბერნეტიკული პრობლემების განყოფილებაში. აკადემიკოს პაატა გუგუშვილის წინადადებით, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა ილია ვეკუამ, 1973 წელს, მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად ეკონომიკის მათემატიკურ-კიბერნეტიკული კვლევების გასაღრმავებლად, გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტიდან ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტში გადმოიყვანა. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტში მუშაობდა მეცნიერმუშაკად, ლაბორატორიის გამგედ, სექტორის გამგედ, განყოფილების გამგედ, უფროს მეცნიერთანამშრომლად.
პროფესორ როლანდ სარჩიმელიას 120-ზე მეტი შრომიდან სამ მონოგრაფიასა და ორ სახელმძღვანელოში მეტწილად ეკონომიკური კვლევის მათემატიკური მეთოდებია გამოყენებული, ძირითადად, ოპერაციათა გამოკვლევასა და ეკონომეტრიკაში, გარდა ამისა, ნაწილობრივ მშენებლობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის ოპტიმიზაციის ამოცანების გადასაწყვეტად. როლანდ სარჩიმელიას მეცნიერული ინტერესის სფეროებს წარმოადგენს რისკისა და მისი განმარტების თავისებურებები, მეცნიერების განვითარებისა და კონკურენტუნარიანობის ამაღლების პრობლემები საქართველოში , ეკონომიკური ეფექტიანობა და სხვ. პროფესორი როლანდ სარჩიმელია კითხულობდა ლექციებს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, ხელმძღვანელობდა ასპირანტებს. როლანდ სარჩიმელია ყოველთვის აქტიურ მონაწილეობას იღებს ქვეყნის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში და, ნაყოფიერი სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობისათვის, დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 1933
უცხო მმართველთა სახელით მოჭრილი მონეტები თბილისში
უცხო მმართველთა სახელით მოჭრილი მონეტები — IX–XVIII საუკუნეებში თბილისის ზარაფხანაში მოჭრილი სპილენძის, ვერცხლისა და ოქროს მონეტები. ასეთებია ჰიჯრით 248-335 (862-947) წლებში გამოშვებული აბასიანთა დირჰემები, რომლებზეც ყოველთვის აღინიშნებოდა ხალიფას, ხოლო ზოგჯერ მისი მემკვიდრის სახელიც.
VIII საუკუნის შუა წლებიდან თბილისში იჯდა ხალიფას ნაცვალი ამირა (იხ. თბილისის საამირო). დროთა განმავლობაში მათ დამოუკიდებლობას მიაღწიეს და საკუთარი მონეტების მოჭრაც დაიწყეს. ასეთები იყვნენ ჯაფარიანთა გვარის წარმომადგენლები: მანსურ იბნ ჯაფარი, რომლის მონეტები დათარიღებულია ჰიჯრით 364, 366, 367, 370 (974/5, 976/7, 977/8, 980/1) წლებით და ალი იბნ ჯაფარი — ჰიჯრით 386, 404, 418 (996/7, 1013/14, 1027/28; 1953 წელს მეტეხის ხიდთან ე. წ. შაჰ ისმაილის მეჩეთის დანგრევის დროს აღმოჩნდა ალი იბნ ჯაფარის მონეტების განძი (434 ცალი). 1226 წელს ხვარაზშახმა ჯალალედინმა თბილისი აიღო და XII– XIII საუკუნეების სპილებძის ქართული მონეტები გამოიყენა საკუთარი ფულის გადასაჭედად. ზარაფხანის სახელი მათზე არის მითითებული. თბილისის ზარაფხანაში ჰიჯრით 652-659 (1254-1261) მოიჭრა მანგუ-ყაენის ვერცხლის, ხოლო ჰიჯრით 652-654 (1254-1257) — სპილენძის მონეტები. 1281–1282 წლიდან ირანის ილხანთა სახელებით თბილისის ზარაფხანაში ჭრიდნენ ე. წ. ქართულ-ჰულაგუინურ დირჰემებს. ყაზან-ყაენის (1295–1304) მიერ ილხანთა სახელმწიფოში ჩატარებული ფულადი რეფორმა თბილისის ზარაფხანასაც შეეხო. აქ დაიწყეს საერთო მონღოლური ტიპის ვერცხლისა და, მოგვიანებით, სპილენძის მონეტების მოჭრა ყაზან-ყაენის, ოლჯაითუს (1304-1316), აბუ-საიდის (1317-1335), სატი ბეტის (1335-1339), სულეიმანისა (1339-1344), და ანუშირვანის (1344-1353) სახელებით.
1356-1357 წლებში როგორც ჩანს თბილისი დროებით ოკუპირებული იყო ოქროს ურდოს ჯარის მიერ, რაც მის ზარაფხანაში ჯანიბექისა და ბერდიბექის სახელით მოჭრილი მონეტებით დასტურდება. XIV საუკუნის II ნახევარში თბილისის ზარაფხანაში მოიჭრა მონეტები შეიხ ოვეის ჯალაირისა (1356-1374) და აჰმად ჯალაირის (გიორგი VII-სთან ერთად) სახელით. XVII-XVIII საუკუნეებში თბილისის ზარაფხანაში ჭრიდნენ სხვადასხვა ნომინალის ვერცხლის, უფრო იშვიათად სპილენძისა და ოქროს მონეტებს ირანის მბრძანებელთა — აბას I-ის (1587-1629), სეფი I-ის (1629-1642), აბას II-ის (1642-1666), სულეიმან I-ის (იგივე სეფი II) (1666-1694), ჰუსეინ I-ის (1694-1722), აბას III-ის (1732-1749), ნადირის (1736-1747), იბრაჰიმისა (1748) და შახრუხის (1748) სახელით. „ოსმალობის“ დროს თბილისის ზარაფხანაში ჭრიდნენ ოსმალური ტიპის ვერცხლის, ოქროსა და სპილენძის მონეტებს, სულთან აჰმედ III-ის (1703-1730) და მაჰმუდ I-ის (1730-1753) სახელით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია თბილისი
ნაგასაკის პრეფექტურა
ნაგასაკის პრეფექტურა (იაპ. 長崎県) — პრეფექტურა იაპონიაში, რომელიც მდებარეობს კიუსიუზე. ნაგასაკის პრეფექტურის მოსახლეობა შეადგენს 1 314 078 (2020 წლის 1 ივნისის მონაცემებით) და მას უჭირავს 4 130 კვადრატული კილომეტრის ფართობი. ნაგასაკის პრეფექტურას ესაზღვრება საგის პრეფექტურა - ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
ნაგასაკი არის ნაგასაკის პრეფექტურის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. პრეფექტურის სხვა, მსხვილ ქალაქებს შორისაა: სასებო, ისაჰაია და ემურა. ნაგასაკის პრეფექტურა მდებარეობს კიუსიუს დასავლეთ ნაწილში. ტერიტორია შედგება მრავალი ნახევარკუნძულისგან, რომლებიც ომურას ყურის გარშემო მდებარეობს. ის აგრეთვე ,ოიცავს კუნძულებსა და არქიპელაგებს, რომელთა შორისაცაა ცუშიმა და იკი, რომლებიც კორეის სრუტეში მდებარეობენ. პრეფექტურას ასევე ეკუთვნის გოტოს კუნძულები აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში. ნაგასაკის პრეფექტურა ცნობილია ევროპელებთან საუკუნოვანი სავაჭრო ისტორიით და საკოკუს პერიოდში იაპონიასა და გარესამყაროს შორის პირდაპირი ვაჭრობისა და გაცვლის ერთადერთ ადგილის სახელით. ნაგასაკის პრეფექტურაში მდებარეობს ნაგასაკის რეგიონის რამდენიმე დამალული ქრისტიანული ადგილი, რომლებიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლადაა აღიარებული.