cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ახმეტის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (10,8 X 7,2 მ). ნაგებია რიყის ქვით. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები აგურითაა გამოყვანილი. ინტერიერი შელესილია.
შესასვლელები დასავლეთიდან, სამხრეთიდან (ამოშენებულია) და ჩრდილოეთიდანაა. სამივე კარი შეისრული თაღითაა გადახურული და შიგნიდან მაღალ შეისრულთაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს — ორ-ორი ნიში. მათგან სარკმელთან ახლოს მდებარე ნიშები გეგმით ნახევარწრიული და შეისრულთაღოვანია. ხოლო განაპირა ნიშები — სწორკუთხა. საკურთხევლის ბაქანი, რომელსაც შუაში მცირედ შვერილი სწორკუთხა ამბიონი აქვს, დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. გრძივ კედლებზე და დასავლეთის ორივე კუთხეში თითო მარტივი პილასტრია, რომელსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. შეისრული ფორმისაა კამარაც.
კამარაში და კონქში ოთხ-ოთხი ქვევრი — რეზონატორია ჩასმული. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო თაღოვანი სარკმელია, სარკმლების ქვემოთ — თითო თაღოვანი ნიში. მსგავსი ორი სარკმელია დასავლეთ კედელში — შესასვლელის ორივე მხარეს. ინტერიერი შელესილია. კედლების ქვედა ნაწილში ზეთის საღებავით გამოსახულია კვადრატული წყობის იმიტაცია. დარბაზში სამი საფლავია, ერთ-ერთში დაკრძალულია ერეკლე II-ის შვილიშვილი ლუარსაბ ჩოლოყაშვილი.
ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. სამივე შესასვლელი ცასმულია ოდნავ შეღრმავებულ, სწორკუთხა არეში, რომელსაც ზემოდან საფეხურებად ნაწყობი აგურის ფრიზი აქვს. დასავლეთ კარის თავზე, მცირე თაღოვან ნიშში ჩადგმულ მარმარილოს ფილაზე ამოკვეთილია ათსტრიქონიანი მხედრული სამშენებლო წარწერა, რომელშიც მოხსენიებული არიან სახლთუხუცესი გრიგოლ ჩოლოყაშვილი, მისი მეუღლე (ქიზიყის მოურავის ასული) მარიამი და მათი შვილები — გივი, ქაიხოსრო და აბელი. წარწერიდან ირკვევა, რომ გრიგოლს ციხე და ეკლესია აუგია 1755–1756 წელს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ოთხ წრიულ სვეტზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი, გეგმით წრიული სამრეკლო, რომელიც თუნუქით შემოსილი კონუსური სახურავითაა დასრულებული. ეკლესიას ლეკალური აგურით ნაწყობი რთული პრიფილის მაღალი ლავგარდანი აქვს. გადახურულია ღარიანი კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ძვ. წ. 119
გარდაიცვალნენ
*
მარა ზალიტე
მარა ზალიტე (Māra Zālīte, დ. 18 თებერვალი, 1952) — ლატვიელი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.
ზალიტეს ლიტერატურული ნაშრომები მოიცავს პოეზიას, ესეებს, დრამას, პროზას და ლიბრეტოებს. ისინი უმეტესად უკავშირდება ისტორიულ პრობლემებს და აქვს სიმბოლური დატვირთვა, მითოლოგიასთან და ლატვიურ კულტურასთან, ასევე ლატვიელებთან მიმართებაში. ავტორის ნაშრომები თარგმნილია არაერთ ენაზე, მათ შორის რუსულზე, ინგლისურზე, გერმანულზე, შვედურზე, ესტონურზე და ფრაგნგულზე.
ზალიტეს ლიტერატურული ნაშრომები პირველად 1970-იან წლებში გამოქვეყნდა. 1980-იან წლებში ზალიტე დრამატურგიაზე გადაერთო, დაწერა რა ლიბრეტოები მუსიკებისთვის და ასევე როკ ოპერები. მისი ნაშრომები გამოუყენებია არაერთ ლატვიელ ხელოვანს, როგორებიცაა რაიმონდს პაულსი და Zodiaks.
მწერალი დაჯილდოებულია არაერთი ლიტერატურული პრიზითა და ეროვნული ჯილდოთი, მათ შორის სამი ვარსკვლავის ორდენით და ლატვიაში ითვლება ერთ-ერთ გამოჩენილ სოციალურ ფიგურად.
მისი პირველი პროზაული ნაწარმოებია ავტობიოგრაფიული ნოველა „ხუთი თითი“ (2013), რომელმაც მკითხველთა და მწერალთა საზოგადოებაში აღიარება მოიპოვა.
ადრეული ცხოვრება
მარა ზალტე დაიბადა კრასნოიარსკში, რუსეთში, სადაც მისი ოჯახი 1941 წელს გაადეპორტეს.
მარამ 4 წელნახევარი გაატარა რუსეთში მანამ, სანამ 1956 წელს მის მშობლებს ლატვიაში დაბრუნების უფლება არ მისცეს.
კარიერა
მარა ზალიტემ 1975 წელს დაასრულა ლატვიის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1974-იდან 1989 წლამდე ის მუშაობდა ლატვიის მწერალთა კავშირის ტექნიკურ ასისტენტად, ახალი მწერლების სტუდიის მენეჯერად და ჟურნალ „Liesma“-ის პოეზიის კონსულტანტად. 1989 წელს ის საგამომცემლო სახლისა და ჟურნალ „Karogs“-ის მთავარი რედაქტორი გახდა, ამ პოზიციას ის 2000 წლამდე ინარჩუნებდა, ამ წელს ის ლატვიის ავტორთა ასოციაციის პრეზიდენტი გახდა და 2008 წლამდე ამავე თანამდებობას იკავებდა. მარა ზალიტე ასევე ოუპ სამი ვარსკვლავის ორდენის საკრებულოს წევრი (1999-2006) და ეროვნული ენის კომისიის თავმჯდომარე (2002-2004).
ის ასევე 1998 წლიდან არის ეროვნული საბიბლიოთეკო საბჭოს სანდო წევრი an honorary member of the Academy of Sciences, მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი და „Koknese foundation“-ის 14 დამფუძნებლიდან ერთ-ერთი.
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიელი მწერლები
ფრენსის ბეკონი
ფრენსის ბეკონი (Francis Bacon; დ. 22 იანვარი 1561, ლონდონი — გ. 9 აპრილი 1626, იქვე) — ინგლისელი ფილოსოფოსი, ისტორიკოსი და პოლიტიკური მოღვაწე. ემპირიზმის ფუძემდებელი.
1573 წლიდან სწავლობდა კემბრიჯში, შემდეგ — პარიზში, 1584 წლიდან პარლამენტის წევრია, 1618 წლიდან ლორდ-კანცლერი. 1621 წელს ბრალი დასდეს მექრთამეობაში, გაასამართლეს და ციხეში ჩასვეს. მეფემ შეიწყალა, მაგრამ ბეკონმა უარი თქვა სახელმწიფო სამსახურზე. ბეკონის ფილოსოფიას მეცნიერებისა და კულტურის იმდროინდელი აღმავლობის დაღი აზის. ბეკონის აზრით, მეცნიერების ძირითადი მიზანია ბუნების დამორჩილება და კულტურული მიზანშეწონილი გარდაქმნა, მაგრამ, ბეკონი ფიქრობდა, რომ ადრინდელ მეცნიერულ აღმოჩენებს შემთხვევითი ხასიათი ჰქონდა, საჭირო იყო მეცნიერების პროგრესს სისტემატური ხასიათი მისცემოდა, ამისათვის კი აუცილებელი იყო შემეცნების ახალი მეთოდების შემუშავება, რომელიც დაეყრდნობოდა ცდასა და ცდას. ეს მეთოდია ინდუქცია.
ბეკონის შრომებიდან მთავარია „მეცნიერებათა დიადი გადახალისება“, მისი პირველი ნაწილის ძირითადი თემაა არსებული და შესაძლო მეცნიერებათა კლასიფიკაცია. მეორე ნაწილი — „ახალი ორგანონი“, რომელიც ცოდნის ანალიზსა და მეცნიერების ახალ მეთოდს ეხება, დაუმთავრებელია, ხოლო მესამე ნაწილის მხოლოდ ცალკეული თავებია დაწერილი. ადამიანის სამი უნარის — მეხსიერების, ფანტაზიისა და განსჯის შესაბამისად ბეკონი მეცნიერებას სამ ნაწილად ჰყოფს: ბუნებისა და საზოგადოების ისტორია, პოეზია, ფილოსოფია.
ბეკონის მიხედვით, შემეცნების ერთადერთი გზაა შეგრძნებებისა და განსჯის მონაცემების სწორი შეერთება. ეს არის ინდუქციის უპირარესობა, სქოლასტიკურ მეთოდებთან შედარებით. იგი იძლევა ცდისა და ცდას საფუძველზე ბუნების კანონებისაკენ უწყვეტი წინსვლის საშუალებას.
ბეკონის ფილოსოფიამ დიდი გავლენა მოახდინა მეცნიერებისა და ფილოსოფიის შემდგომ განვითარებაზე. მისი მიმდევრები არიან: ჯონ ლოკი, ტომას ჰობზი, ჯონ სტიუარტ მილი და სხვა. ფრენსის ბეკონმა პირველმა გამოიყენა ტერმინი „ევთანასია“.
მეგაკარიოციტი
ლიტერატურა
კატეგორია:ლეიკოციტები
ერეკლე გამყრელიძე
ერეკლე გამყრელიძე (დ. 8 მაისი, 1933, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1984). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1984). ქართველი პოლიტიკოსის დავით გამყრელიძის მამა.
ბიოგრაფია
ერეკლე გამყრელიძე ცნობილი ქართველი გეოლოგის პეტრე გამყრელიძის შვილია. 1958 წლიდან მუშაობს ჯანელიძის გეოლოგიის ინსტიტუტში, 1988 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, ალექსანდრე ჯანელიძის გეოლოგიის ინსტიტუტის ტექტონიკის, რეგიონული გეოლოგიისა და სეისმოტექტონიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1974 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ტექტონიკური სტრუქტურების ფორმირების მექანიზმი და ტექტოგენეზის ზოგიერთი ზოგადი პრობლემა“.
1961-1966 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიური ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1966-1975 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიური ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1975 წლიდან — დღემდე ალექსანდრე ჯანელიძის გეოლოგიის ინსტიტუტის — ტექტონიკის, რეგიონული გეოლოგიისა და სეისმოტექტონიკის განყოფილების ხელმძღვანელი.
ერეკლე გამყრელიძის ძირითადი შრომები შეეხება რეგიონულ გეოლოგიასა და გეოტექტონიკას, დეტალურ და რეგიონულ სტრუქტურულ ანალიზს, პლანეტარული ნაპრალოვნების კვლევას, ტექტონიკური სტრუქტურების წარმოშობის მექანიზმს, შარიაჟების მორფოლოგიურ-კინემატიკურ თავისებურებებსა და მათ გენეზისს, ხმელთაშუა ზღვის მოძრავი სარტყლის გეოდინამიკურ ევოლუციასა და სეისმოტექტონიკას, ლითოსფეროსა და დედამიწის ქერქის ჰორიზონტალურ ტექტონიკურ განშრევებასა და ტექტოგენეზისის ზოგად პრობლემებს.
არის საერთაშორისო ტექტონიკური რუკების კომისიის წევრი. საქართველოს ეროვნული პრემიის (2018), ალექსანდრე ჯანელიძისა (1986) და ალექსანდრე თვალჭრელიძის (2008) სახელობის პრემიების ლაურეატი. მინიჭებული აქვს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის სიგელი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები‎
ერინჯა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯიქეთი
მინიატიურა|350პქ|[[ანტიკური ხანა|ანტიკური ხანისა და შუა საუკუნეების მხარეები აფხაზეთში: 1. მთიანი აფხაზეთი (ძირითადი აფხაზეთი) 2. ზღვისპირა აფხაზეთი (ძვ. სამხრეთი ჰენიოხეთი) 3. შიდა ჰენიოხეთი (სანიგეთი) 4. ჯიქეთი (ძვ. ჩრდილო ჰენიოხეთი) 5. აბსილეთი (ძვ. კორახეთი) 6. მისიმიანეთი (ძვ. კოლაეთი) 7. აფხაზეთისა და ეგრისის სანაპირო მხარე „შუა სოფელი“]] მინიატიურა|350პქ|ჯიქეთი და აფხაზეთი ჯიქეთი, ასევე საძენი (Саӡен, Саӡны) — წარსულში საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული კუთხე. ასევე მოიხსენიება, როგორც უკიდურესი აფხაზეთი. დღეს ნაწილობრივ შედის საქართველოს შემადგენლობაში (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა), კერძოდ კი გაგრის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია. ჯიქეთის დიდი ნაწილი რუსეთის ფედერაციაშია და განაწილებულია ადიღესა და კრასნოდარის მხარეს შორის.
ლეონტი მროველის „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით ეგროსის წილი, რომელიც მას თარგამოსისაგან ერგო გადაჭიმული იყო „ლიხის ქედიდან მდინარემდე მცირისა ხაზარეთისა, საცა წარსწვდების წვერი კავკასიისა“.
ანტიკურ ხანაში 134 წელს აღნიშნულ რეგიონს კოლხეთის შემადგენლობაში იხსენიებს რომაელი დიდმოხელე ფლავიუს არიანე, რომელიც რომის იმპერატორის დავალებით საინსპექციო მოგზაურობას ეწეოდა შავიზღვისპირეთში. არიანე ჩრდილო-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში არსებულ ციხექალაქ — ძველ ლაზიკას. ფლავიუს არიანეს V საუკუნის ანონიმი კომენტატორი მას უკვე ნიკოფსიას უწოდებს, რომელიც დღევანდელი სოფელ ნოვომიხაილოვის ადგილას იდგა. აქ კლდოვან კონცხზე აღმართული იყო ქართული ხუროთმოძღვრების ციხესიმაგრე. ქართულ საიტორიო გადმოცემით ნიკოფსია იდგა შორის აფხაზეთისა და ჯიქეთისა.
VIII-X საუკუნეებში ნიკოფსიის მხარე შედიოდა დასავლურ-ქართული სახელმწიფოს აფხაზთა სამეფოს იურისდიქციაში.
ბაგრატ III-ის დროს XI საუკუნის დასაწყისში, როდესაც გაერთიანდა დასავლურ-ქართული და აღმოსავლურ-ქართული სამეფოები და შეიქმნა ერთიანი სამეფო მონარქია, ბაგრატმა დაიპყრა მთელი კავკასია ჯიქეთიდგან გურგენამდე.
ხშირად იყო ბიზანტიის ტერიტორია, მოხარკე ქვეყანა. XII საუკუნეში ჯიქეთის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სამთავრო, რომელიც თამარის დროს საქართველოს შემადგენლობაში შევიდა.
1630-1649 წლებში საქართველოში იმყოფებოდა კათოლიკი მისიონერი არქანჯელო ლამბერტი, რომელსაც თავის ნაშრომში „წმინდა კოლხეთი“ (Colchide Sacra) საქართველოსა მხარეთა საეპისკოპოსოების სიაში შეყვანილი ყავს ქართლის, კახეთის, სამცხის, კოლხეთის, იმერეთის, გურიის და აბასხების მხარეთა ეპარქიები. აბასხების მხარე კი მისი გადმოცემით ხუთ (ბიჭვინთის, ჯიქების [Zichi], ბლაელის [Blaele], ანაკოფიის [Anacopia] და ჯორიელის [Giorieli]) ეპარქიად იყო დაყოფილი.
2007 წელს, როდესაც საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიადა სოჭში ჩატარებულიყო, მაშინ დაიწყო ინფრასტრუქტურის მომზადება. სამშენებლო მოსამზადებელი სამუშაოების ჩატარებისას აღმოჩნდა მრავალი არქეოლოგიური ძეგლი, წარმოდგენილი ციხესიმაგრეებისა და ეკლესიების ნაშთების სახით. სულ კრასნაია პოლიანას ტერიტორიაზე აღმოჩნდა 14 ციხესიმაგრის ნაშთი, ხოლო ადლერის მახლობლად დაბა ახშტერში აღმოჩნდა ეკლესიის ნანგრვები, რომლის შესწავლის შედეგად, რუსი სპეციალისტების მიერ დადგინდა ძეგლის ასაკი 11-13 საუკუნეებით, ხოლო ხუროთმოძღვრული სტილი მსგავსი იყო დრანდისა და ნოქალაქევის ეკლესიებისა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
პეტრე კაპიცა
დაიბადა სამხედრო ინჟინრის ოჯახში. მამამისი — ლეონიდე კაპიცა გენერალი იყო, ხოლო დედამისი — ოლგა სტებნიცკაია პედაგოგი. ოლგა სტებნიცკაია (კაპიცა) იყო რუსი გეოდეზისტის იერონიმ სტებნიცკის შვილი, რომელიც XIX საუკუნის კავკასიის მთავარ კარტოგრაფად და გეოდეზისტად გვევლინებოდა.
პეტრე კაპიცა პეტროგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების (1918) შემდეგ მუშაობდა იქვე. 1921 წელს სამეცნიერო მივლინებით წარგზავნილი იყო დიდ ბრიტანეთში, სადაც გამოკვლევებს ატარებდა ერნესტ რეზერფორდის ხელმძღვანელობით.
1928 წელს პეტრე კაპიცამ აღმოაჩინა ძლიერ მაგნიტურ ველში მრავალი ლითონის ელექტრული წინაღობის წრფივი დამოკიდებულება ველის დაძაბულობაზე (კაპიცას კანონი). 1939 წელს დაამუშავა ჰაერის გათხევადების ახალი მეთოდი (სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1941), რომელსაც იყენებენ დიდი რაოდენობით თხევადი ჟანგბადის მისაღებად. 1938 წელს აღმოაჩინა თხევადი ჰელიუმის ზედენადობის მოვლენა (სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1943, ნობელის პრემია, 1978).
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლომონოსოვის სახელობის დიდი ოქროს მედალი (1959). 1955 წლიდან „ჟურნალ ეკსპერიმენტალნოი ი ტეორეტიჩესკოი ფიზიკის“ მთავარი რედაქტორი. პაგუოშის მოძრაობის საბჭოთა ეროვნული კომიტეტის, ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1929), აშშ-ის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის (1946), დანიის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის (1946), შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის (1966), პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის (1963) და მრავალი სხვა აკადემიის და სამეცნიერო საზოგადოების წევრი.
ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1945, 1974). დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ზაკუმი
ზაკუმი (زقوم) — ყურანის მიხედვით „დაწყევლილი ხე“, რომელიც ჯოჯოხეთის წიაღიდან ამოდის და მოხსენებიებულია ყურანის 17:60, 37:62-68 , 44:43 და 56:52 აიებში. ყურანის მიხედვით ხის ნაყოფი ეშმაკის თავის მსგავსია (37:65) და „ცოდვილთა საკვები“ (44:44). მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ ხე იზრდება ცოდვილთა ბოროტი საქციელის თესლით, ამიტომ ეშმაკისეული ხილი ნაყოფია ადამიანთა მიერ სიცოცხლეში ჩადენილი ცოდვებისა.
Lasioglossum pumilum
Lasioglossum pumilum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
ზაკუმი
სქოლიო
კატეგორია:ხეები ისლამში კატეგორია:ჯაჰანამი
Lasioglossum pumilum
სქოლიო
pumilum
McAfee VirusScan
McAfee VirusScan — პოპულარული ანტივირუსული პროგრამა, შექმნილი McAfee-ს მიერ, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც Network Associates. პროგრამა შექმნილია როგორც სახლის კომპიუტერებისთვის, ისე ოფისისთვის. McAfee VirusScan გამოდის ასევე Mac OS X-ისთვის, VirusScan for Mac-ის სახელით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტივირუსული პროგრამები
ძვ. წ. 120
გარდაიცვალნენ
*
კაროლ ოლშევსკი
კაროლ სტანისლავ ოლშევსკი, (დ. 29 იანვარი, 1846, ბრონიშუვი — გ. 24 მარტი, 1919, კრაკოვი) — პოლონელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი, კრაკოვის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1888).
ბიოგრაფია
1872 წელს დაამთავრა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი. 1876 წლიდან იყო კრაკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1883 წელს პირველმა მიიღო საკმაო რაოდნეობის თხევადი ჟანგბადი, ხოლო 1895 წელს თხევადი არგონი. 1896-1905 წლებში ცდილობდა თხევადი ჰელიუმის მიღებას. სწავლობდა კონდენსირებული აირების ფიზიკურ თვისებებს.
ძვ. წ. 122
გარდაიცვალნენ
*
ოლშტინის სავოევოდო
ოლშტინის სავოევოდო (województwo olsztyńskie) ― ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეული პოლონეთში, მის ჩრდილოეთ ნაწილში. არსებობდა 1945-1998 წლებში. 1981 წლის მონაცემებით ფართობი შეადგენდა 12,3 კმ²-ს, მოსახლეობა 690 ათას ადამიანს, აქედან 55% ცხოვრობდა ქალაქებში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ოლშტინი. 1999 წლიდან მოექცა ვარმინო-მაზურის სავოევოდოს შემადგენლობაში.
Lasioglossum punctatissimum
Lasioglossum punctatissimum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1853 წელს.
სქოლიო
punctatissimum
შალონ-ან-შამპანი
შალონ-ან-შამპანი (Châlons-en-Champagne) — ქალაქი შამპან-არდენის რეგიონში, ჩრდილოეთ საფრანგეთში. იგი არის ამ რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 47 339 (1999).
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
მეგალესებრნი
მეგალესებრნი (Cecidomyiidae ან Itonididae) — მწერების ოჯახი ორფრთიანთა რიგისა. პატარა მწერებია (1-5 მმ). უმდაბლეს მეგალესებრთა მატლები გახრწნილი მცენარეების ნარჩენებში ვითარდება, უმაღლესისა — მცენარეების ქსოვილებში, სადაც გალებს წარმოქმნიან. ცნობილია მეგალესებრთა 3,5 ათასი სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ფართოდ არის გავრცელებული ჰესენის ბუზი (Mayetida destructor), ფეტვის კოღონა (Stenodiplosis panci), ხორბლის კოღონა (Contarinia tritici) და სხვა მეგალესებრნი. მეგალესებრნი მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს სასოფლო-სამეურნეო და ტყის კულტურებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორფრთიანები
ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონი
ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონი ― ფინეთის ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 27 385 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის გეოგრაფია
დანიელ ორტეგა
ხოსე დანიელ ორტეგა საავედრა (José Daniel Ortega Saavedra; დ. 11 ნოემბერი 1945) — ნიკარაგუის 58-ე და მოქმედი 62-ე პრეზიდენტი. სანდინისტების ეროვნულ-ლიბერალური ფრონტის თავმჯდომარე.
ორტეგა და საქართველოს სეპარატისტული რეგიონები
2008 წლის 2 სექტემბერს, ნიკარაგუის არმიის დაარსების 29-ე წლისთავისადმი მიძღვნილ ცერემონიალზე, ორტეგამ საჯაროდ განაცხადა, რომ „ნიკარაგუა აღიარებს სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის დამოუკიდებლობას და სრულად უჭერს მხარს რუსეთის მთავრობის პოზიციას“. ორტეგას გადაწყვეტილების შემდეგ, ნიკარაგუა რუსეთის შემდეგ მეორე სახელმწიფო გახდა, რომელმაც სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის საქართველოსგან დამოუკიდებლობა აღიარა. ერთი დღის შემდეგ, სეპარატისტული რეგიონები ვენესუელამაც აღიარა. ნიკარაგუამ დიპლომატიური ურთიერთობები უკვე დაამყარა აფხაზეთთან და უახლოეს მომავალში იგივეს გეგმავს სამხრეთ ოსეთთანაც.
სქოლიო
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
რეზბარცი
რეზბანცი (Резбарци) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 665 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ რეზბანცის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის რეზბანცი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს რაფეტ რამადან ბეკირი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
დოქტორი ნოუ (საუნდტრეკი)
ჯეიმზ ბონდის სერიის ფილმის „დოქტორი ნოუ“ (Dr. No) საუნდტრეკი გამოვიდა 1962 წელს. მისი კომპოზიტორია მონტი ნორმანი, არჩეული პროდიუსერ ალბერტ ბროკოლის მიერ.
ბონდის ორიგინალური მუსიკალური თემის ავტორია მონტი ნორმანი. ეს თემა მეორდება ბონდის ყველა ფილმში, სხვადასხვა ინტერპრეტაციით. თემის არანჟირება ჯონ ბარის ეკუთვნის.
სქოლიო
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის საუნდტრეკები კატეგორია:1963 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:United Artists Records-ის საუნდტრეკები კატეგორია:Liberty Records-ის საუნდტრეკები
მთლიანი ეროვნული პროდუქტი
მთლიანი ეროვნული პროდუქტი (მეპ) (Gross National Product, GNP) — ქვეყნის რეზიდენტების მიერ მიწოდებული შრომითა და ქონებით ერთ წელიწადში წარმოებული პროდუქციისა და მომსახურების საბაზრო ღირებულება. მთლიანი შიდა პროდუქტისგან განსხვავებით, რომელიც განსაზღვრავს წარმოებას გეოგრაფიული მდებარეობით, მთლიანი ეროვნული პროდუქტი ითვალისწინებს წარმოებას საკუთრების მიხედვით.
მთლიანი ეროვნული პროდუქტი არ განასხვავებს ხარისხობრივ გაუმჯობესებას ტექნიკურ ხელოვნებაში (მაგალითად, კომპიუტერის მწარმოებლურობის, ინფორმაციის დამუშავების სიჩქარის გაზრდა) მის რაოდენობრივი ზრდისგან (მაგალითად, წარმოებული კომპიუტერების რაოდენობა). ორივე მათგანს განიხილავს „ეკონომიკური ზრდის“ ფორმებად.
მთლიანი ეროვნული პროდუქტი და მთლიანი შიდა პროდუქტი
მთლიან ეროვნულ პროდუქტს (მეპ) ხშირად უპირისპირებენ მთლიან შიდა პროდუქტს (მშპ). მთლიანი ეროვნული პროდუქტი ზომავს შემოსავალს, მიღებულს ქვეყნის საწარმოების მიერ, მიუხედავად ამ საწარმოების ფიზიკური მდებარეობისა, ქვეყნის შიგნით თუ საზღვარგარეთ; მთლიანი შიდა პროდუქტი კი მოქცეულია ქვეყნის საზღვრებში არსებული საწარმოების მიერ წარმოებული შემოსავლით, მიუხედავად იმისა, ეკუთვნის თუ არა ყველა საწარმო ამ ქვეყანას.
როდესაც ქვეყნის კაპიტალი ან შრომითი რესურსები დაკავებული ქვეყნის საზღვრებს გარეთ, ან როცა უცხოური ფირმა მოქმედებს ქვეყნის ტერიტორიაზე, შესაძლოა, მთლიანი ეროვნული პროდუქტისა და მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებლები განსხვავდებოდეს ერთმანეთისგან. მაგალითისთვის, 2009 წელს აშშ-მა თავისი მთლიანი შიდა პროდუქტი განსაზღვრა 14.119 ტრილიონი აშშ-ის დოლარით, როდესაც მთლიანი ეროვნული პროდუქტი 14.265 ტრილიონი დოლარი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:მაკროეკონომიკა
Colgate-Palmolive
1806 წელს უილიამ კოლგეიტმა დააარსა კომპანია სახელწოდებით William Colgate & Company. მომდევნო წლებში კომპანიამ არაერთხელ შეიცვალა სახელწოდება. 1833 წელს უილიამ კოლგეიტმა გადაიტანა გულის შეტევა, რის შემდეგ კომპანიამ გარკვეული დროით შეწყვიტა პროდუქციის წარმოება. 1840-იან წლებში კომპანიამ დაიწყო ასაწონი საპნის გაყიდვა. 1857 წელს უილიამ კოლგეიტი გარდაიცვალა, რის შემდეგ კომპანია გარდაიქმნა „Colgate & Company“-ად. კომპანია ჩაიბარა უილიამ კოლგეიტის შვილმა — სამუელ კოლგეიტმა, რომელსაც არ სურდა ბიზნესის გაგრძელება.
1872 წელს კომპანიამ წარადგინა არომატული საპონი. 1873 წელს პირველად წარადგინა კბილის პასტა. 1896 წელს „Colgate-ი“ დაიქირავა მარტინ იტნერმა, რომლის ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა პირველი გამოყენებითი კვლევითი ლაბორატორიები. 1908 წელს მასიურად დაიწყო კბილის პასტის წარმოება. 1953 წლიდან ატარებს სახელწოდებას Colgate-Palmolive Company.
სქოლიო
კატეგორია:1806 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები კატეგორია:ნიუ-იორკის სააქციო ბირჟის კომპანიები
ისაფიორდური
ისაფიორდური (Ísafjörður — სიტყვასიტყვით „ყინულოვანი ფიორდი“) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ისლანდიაში. წარმოადგენს ვესტფირდირის ნახევარკუნძულის უმსხვილეს ქალაქს.
გეოგრაფია
ქალაქი ისაფიორდური არის ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო დასავლეთ ნაწილში ვესტფირდირის რეგიონში. ისაფიორდური ვესტფირდირის რეგიონის სავაჭრო და ეკონომიკური ცენტრია. ქალაქის ფართობი თანდათანობით იზრდება ფიორდების აკვატორიის დაშრობის ხარჯზე, მისი მოსახლეობა შეადგენს 3 968 ადამიანს( 2008 წლის მონაცემებით).
ისტორია
პირველი მაცხოვრებლები ახლანდელი ქალაქის ადგილას 920 წელს გამოჩნდნენ. მოგვიანებით აქ დასახლდნენ ნორვეგიელი და ისლანდიელი ვაჭრები, XVI საუკუნეში რამდენიმე ინგლისურმა და გერმანულმა კაომპანიამ გახსნეს ისაფიორდურში თავისი ფაქტორია. XVIII საუკუნის დასაწყისიდან ქალაქის მცხოვრებთა სოციალური კეთილდღეობა იზრდებოდა დამარილებული და შებოლილი თევზის გადამუშავების მრეწველობის წყალობით. ისაფიორდურმა ქალაქის სტატუსი მიიღო 1866 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
მინო
thumb|250px მინო — ყველაზე გრძელი მდინარე გალისიაში, ესპანეთი. მისი სიგრძეა 320 კმ. სათავეს იღებს 695 მეტრზე, პედრეგალ დე ირიმიაზე. ჩაედინება ატლანტის ოკეანეში.
მდინარეს იყენებენ ჰიდროელექტროსადგურისათვის. მინი|მარცხნივ|მდინარე მინო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის მდინარეები კატეგორია:პორტუგალიის მდინარეები
ძვ. წ. 124
გარდაიცვალნენ
*
ოგიუსტ მარიეტი
ფრანსუა ოგიუსტ ფერდინან მარიეტი (დ. 11 თებერვალი, 1821 — გ. 19 იანვარი, 1881) — ფრანგი მეცნიერი, არქეოლოგი და ეგვიპტოლოგი, წარწერათა აკადემიის წევრი (1878) ეგვიპტის სიძვილეთა დეპარტამენტის დამაარსებელი (შემდეგში სიძველეთა უმაღლესი საბჭო),ეგვიპტის მუზეუმის რესტავრატორი და დიზაინერი.
ბიოგრაფია
მთავრობის მისიით, 1850 წელს, მარიეტი ეგვიპტეში ჩავიდა. მას ლუვრის მუზეუმისთვის კოპტური, სირიული, არაბული და ეთიოპური მანუსკრიპტებისა და პაპირუსების მოძებნა და შეძენა ევალებოდა.
1851 წელს გათხრების დროს მემსფისში აღმოაჩინა სერაპისის ტაძარი. 1854-1858 წწ. ლუვრის ეგვიპტური განყოფილების მცველი იყო.
1858 წელს დაბრუნდა ეგვიპტეში სადაც დააარსა და ხელმძღვანელობდა "სიძველეთა სამსახურს" და ეგვიპტის მუზეუმს. ტანისის, მემფისის, საკარის, მედუმის, აბიდოსის, თებესა და ჯებელ-ბარკალის გათხრების დროს აღმოაჩინა მრავალი მნიშვნელოვანი წარწერა, ძველ ეგვიპტური ხელოვნებისა და მატერიალური კულტურის ძეგლი.
მიანიჭეს ფაშობა. დაკრძალულია ეგვიპტის მუზეუმის ეზოში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი არქეოლოგები კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1821 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
ფარცხისის ციხე
ფარცხისის ციხე — ციხესიმაგრე თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდ. ალგეთის მარცხენა მხარეს მაღალ გორაკზე. ფარცხისის აგების შესახებ ცნობა არ მოიპოვება. მართალია, იგი მატიანეთა ფურცლებზე მხოლოდ ბაგრატ IV-ის (1027-1072 წწ.) მეფობის დროიდან იხსენიება, მაგრამ იგი გაცილებით უფრო ადრე უნდა იყოს აგებული.
ციხის ამგებთათვის, როგორც ეტყობა, მისი მიუდგომლობა არ იყო განმსაზღვრელი, არამედ მთავარი იყო სტრატეგიულად შერჩეული ადგილი. ციხე ქვემო ქართლის ერთ-ერთ მაგისტრალურ გზაზე მდებარეობდა. აქედან კარგად მოჩანდა ისეთი სახელგანთქმული ციხეები, როგორიცაა ბირთვისი, ორბეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კოჯრის მიდამოებიც. ციხე ნანგრევებადაა ქცეული და მხოლოდ აქა-იქ შერჩენილია კედლები. გათხრების ჩატარებამდე გეგმაც არ იკითხება მთლიანად. ციხეს გრძელი გეგმა ჰქონია, ბოლოებში მომრგვალებით. როგორც ეტყობა, ციხე ორ ნაწილისაგან შედგებოდა. ცენტრალური ნაწილი მთელ სიგრძეზე მოკავებული ჰქონდა ციტადელს, ხოლო მის ირგვლივ, თითქმის კონცენტრულად, გადიოდა გალავანი, რომელთა კვალი ამჟამად მხოლოდ დასავლეთით და ჩრდილოეთი ჩანს. ციხის გარე კედლებში შესასვლელი არ ჩანს, ხოლო ზედაში ჩრდილოეთითაა. ჭიშკარი განიერია და თაღით ყოფილა გადახურული. განსხვავებით სხვა მონაკვეთებისაგან აქ აგურია გამოყენებული და რესტავრაციის აშკარა კვალს ატარებს. ციხის ძველი კედლები კი ამოყვანილია რიყისა და ყორე ქვით. ზოგან ზედა ფენებში თლილი ქვაცაა ნახმარი. ციტადელის დასავლეთის მონაკვეთი გამოყოფილი ყოფილა. ეს მონაკვეთი ორმაგი კედლებითაა შემოზღუდული. საკოჭავების მიხედვით სამი თუ ოთხსათულიანი დიდი ზომის კოშკი უნდა ყოფილიყო. ჭიშკრის აღმოსავლეთით პატარა სათავსოა, საიდანაც იწყება გვირაბი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ზანზიბარი
ზანზიბარი (Zanzibar, სპარს. "ზანგ" (زنگ) - "შავი" და "ბარ" (بار) - "მიწა") — აღმოსავლეთ აფრიკაში ტანზანიის გაერთიანებული რესპუბლიკის ნახევრადავტონომიური ნაწილი. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში მატერიკიდან 25-30 კმ-ში და ზანზიბარის არქიპელაგისგან შედგება. ავტონომიის ტერიტორიაში შედის არქიპელაგში არსებული ორი მოზრდილი (ზანზიბარი და პემბა) და მრავალი მცირე ზომის კუნძული.
ბრაჰმა (ლექსი)
ბრაჰმა (ინგლ. Brahma) არის რალფ უოლდო ემერსონის ლექსი, რომელიც 1856 წელსაა დაწერილი. მისი სახელწოდება ინდუსი შემოქმედი ღმერთის სახელიდან - ბრაჰმადან მომდინარეობს.
ზანზიბარი
ზანზიბარი ერთ დროს დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო ხანგრძლივი სავაჭრო ისტორიით არაბულ სამყაროსთან. 1964 წელს ტანგანიიკის რესპუბლიკასთან გაერთიანებით ტანზანიის ნაწილი გახდა, თუმცა დღემდე ინარჩუნებს მნიშვნელოვან ავტონომიას. ზანზიბარის დედაქალაქი — ზანზიბარი, მდებარეობს კუნძულ ზანზიბარზე, ხოლო მისი ისტორიული ცენტრი, „სტოუნ-ტაუნი“ (Stone Town), მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი.
ბრაჰმა (ლექსი)
ლექსი
კატეგორია:ამერიკული ლექსები კატეგორია:1856 წლის ნამუშევრები
ზანზიბარი
გეოგრაფია
მინი|275პქ|ზანზიბარის არქიპელაგი ზანზიბარის ნახევრადავტონომიური რეგიონის ყველაზე უფრო დიდი კუნძულებია — ზანზიბარი და პემბა. არქიპელაგის ყველაზე დიდი ქალაქია — ზანზიბარი (კუნძულ ზანზიბარზე, 501 459 მოსახლე (2012 წელი)). კლიმატი თბილი და საკმაოდ ნოტიოა.
კუნძული ზანზიბარი აფრიკის მატერიკიდან გამოყოფილია ზანზიბარის სრუტით, რომლის ყველაზე ვიწრო მონაკვეთის სიგრძეა 36,5 კმ. კუნძულის სიგრძე დაახლოებით 85 კმ-ია, ხოლო სიგანე 39 კმ. კუნძულის ფართობია — 1464 კმ². კუნძულის მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 120 მეტრს. კუნძულისათვის დამახასიათებელია მშვენიერი ქვიშოვანი პლაჟები. რიფები მდიდარია ზღვის ბიომრავალფეროვნებით. ზანზიბარის გარშემო მდებარეობს მასზე საკმაოდ ბევრი, გაცილებით პატარა კუნძული, რომელთაგანაც მუდმივად დასახლებულია მხოლოდ ორი — ტუმბატუ და უზი. კუნძული პემბა გამოიყენება ტურიზმის მიზნით.
კუნძულზე ყველაზე დიდი ქალაქია დასავლეთ სანაპიროზე მდებარე ზანზიბარი.
კუნძული პემბა აფრიკის მატერიკული ნაწილისგან გამოყოფილია დაახლოებით 56 კმ-ით. კუნძულის სიგრძე — 67 კმ-ია, სიგანე — 23 კმ. ფართობი — 984 კმ². სიმაღლე — 95 მეტრამდეა.
კლიმატი
კლიმატი ეკვატორულ-მუსონური. ნალექები 1000 მმ-მდე წელიწადში. ზაფხულის განმავლობაში ჰაერი (ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში შეესაბამება ზამთარს) ხშირად გრილდება ძლიერი საზღვაო ბრიზებით, რომელიც დაკავშირებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონებთან (ცნობილი, როგორც Kaskazi სუაჰილის ენაზე), განსაკუთრებით ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროებზე. არქიპელაგი საკმაოდ ახლოა ეკვატორთან და შესაბამისად მთელი წლის განმავლობაში იქ თბილი ამინდებია. წვიმები იწყება ნოემბერში, მაგრამ ძირითადად დამახასიათებელია მოკლე წვიმები. შემდეგ წვიმები როგორც წესი მოდის მარტში, აპრილში და მაისში სამხრეთ-დასავლეთის მუსონთან ერთად (ადგილობრივ დონეზე ცნობილია, როგორც კუსი სუაჰილის ენაზე).
არქაული ზანზიბარი
არსებობს არქეოლოგიური მტკიცებულებები მასზე, რომ ზანზიბარის ტერიტორია ადამიანებით დასახლდა სულ ცოტა 20 ათასი წლის წინ. ერთ-ერთ გამოქვაბულში ნაპოვნი იქნა ამ თარიღის ქვის იარაღი, რომელსაც იყენებდნენ იმ დროინდელი მონადირეები და საკვების შემგროვებლები. ზანზიბარში ნაპოვნი იქნა ბისერის ფრაგმენტები, დამზადებული ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III—I ათასწლეულში ინდოეთის ოკეანის სხვადასხვა რაიონებში. ამ დროში მყარი საზღვაო გზების არსებობის თეორია არ არის ყველასათვის მისაღები.
შემონახულია მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური მტკიცებულებები, რომ ზანზიბარის კუნძულზე ჩვენი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულის მეორე ნახევარში უკვე გაჩნდნენ დასახლებები, რომლებშიც სახლები შენდებოდა თიხისაგან მერქნის გამოყენებით. ეს ცოტათი უფრო ადრეა, ვიდრე ანალოგიური ქალაქების გამოჩენის დრო აღმოსავლეთ აფრიკაში — დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვით IX საუკუნე. ეს დასახლებები იყვნენ დაქსაქსულები და არ იყვნენ ერთმანეთთან დაკავშირებულები, რამაც საკმაოდ გაუადვილა არაბებს დაემორჩილებინათ ზანზიბარი.
ზანზიბარი პორტუგალიელებამდე
მინი|275პქ|ქვის ქალაქის ციხე-სიმაგრე ზანზიბარის სავაჭრო კავშირები ახლო და შუა აღმოსავლეთთან არსებობდა საკმაოდ გვიანი დროიდან. ეშნუნაში ნაპოვნი საყურე, რომელიც თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III ათასწლეულით და დამზადებულია კოპალისაგან, დამზადებულია ზანზიბარის არქიპელაგზე. სავარაუდოდ, არაბი, სპარსი (უპირველეს ყოვლისა შირაზელები) და ინდოელი ვაჭრები რეგულარულად სტუმრობდნენ ზანზიბარს ჩვენი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულიდან, რისთვისაც ინდოეთის ოკეანეში გადასაადგილებლად იყენებდნენ მუსონებს და ბუნებრივ ნავსაყუდელს თანამედროვე ზანზიბარის სტოუნ-ტაუნში. X საუკუნიდან დაწყებული, ნავსაყუდელის ირგვლივ ჩაისახა ქალაქის ტიპის დასახლება, რომელშიც მიდიოდა ქვის მშენებლობა. XI—XII საუკუნეებში ვაჭრებმა ასევე დაიწყეს დასახლება ზანზიბარში, რომელიც არ იყო მდიდარი ბუნებრივი რესურსებით, მაგრამ სასარგებლო იყო როგორც საშუალედო სავაჭრო ბაზა.
დაახლოებით ამავე დროს დაიწყო ზანზიბარის მკვიდრი მოსახლეობის კონსოლიდაცია. ჰადიმის და ტუმბატის ორ დაჯგუფებაში გაჩნდნენ საკუთარი მმართველები (შესაბამისად მკუუს და შეჰას მვენები). ამ მმართველების ხელისუფლება საკმაოდ სუსტი იყო, მაგრამ საკმარისი კონსოლიდაციისათვის და ამ ჯგუფების ეთნიკური იდენტიფიცირების დამყარებისათვის.
1107 წელს ზანზიბარის კუნძულზე შირაზიდან ჩამოსულებმა ააშენეს პირველი მეჩეთი სამხრეთ ნახევარსფეროში, კიზიმკაზის მეჩეთი.
პორტუგალიელების მმართველობა
1499 წელს ინდოეთისკენ მიმავალ გზაზე ზანზიბარზე გადმოვიდა ვასკო და გამა. 1505 წლის აგვისტოში არქიპელაგი შევიდა პორტუგალიის იმპერიის შემადგენლობაში, როდესაც კაპიტანმა ჯონ (ჟუან) ჰომერმა, რომელიც იმყოფებოდა ფრანსიშკუ დე ალმეიდას ფლოტილიაში, დაიპყრო კუნძული ზანზიბარი. პორტუგალია მასზე კონტროლს ინარჩუნებდა ორას წელზე ცოტა ნაკლები დროის განმავლობაში, სანამ 1698 წელს ზანზიბარი არ მოხდა ომანის სასულთნოს კონტროლ ქვეშ.
ომანელთა მმართველობა და სულთანატი
1698 წელს ზანზიბარი გადავიდა ომანის კონტროლ ქვეშ და მის მართვას ახორციელებდა ომანის სულთანი. ომანელებმა პორტუგალიელები გარეკეს არქიპელაგიდან და ზანზიბარი გადაიქცა მონებით და სპილოს ძვლით ვაჭრობის ცენტრად. ასევე შეიქმნა მიხაკის ხის პლანტაციები. არაბებმა განალაგეს სამხედრო გარნიზონები ზანზიბარის და პემბის კუნძულებზე. ომანის მმართველობის აყვავების ხანა იყო სულთან საიდ იბნ სულთანის დროს, რომელმაც 1840 წელს თავისი დედაქალაქი გადაიტანა მასკატიდან ქვის ქალაქში ზანზიბარზე. ამ დროს ზანზიბარის ვაჭრობა უპირველეს ყოვლისა თავმოყრილი იყო ინდოელების ხელში, რომლებიც სულთანმა საიდმა მოიწვია ზანზიბარში დასასახლებლად. 1856 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობისათვის გაცხარდა ბრძოლა მის ვაჟიშვილებს შორის. 1861 წლის 6 აპრილს ზანზიბარი და ომანი გახდა ორი დამოუკიდებელი სასულთნო. სულთან საიდის მეექვსე ვაჟი — მაჯიდ ბინ საიდი, გახდა ზანზიბარის სულთანი, ხოლო მესამე ვაჟი — ტუვაინი ბინ საიდი — ომანის სულთანი.
ზანზიბარის სულთანი აკონტროლებდა აღმოსავლეთი აფრიკის სანაპიროს მნიშვნელოვან ნაწილს, რომელიც ცნობილია ზანჯის სახელით, ასევე სავაჭრო გზებს კონტინენტის სიღრმეში — ქალაქ კინდუმდე მდინარე კონგოზე. 1886 წლის ნოემბერში საზღვრების დემარკაციის ბრიტანულ-გერმანულმა კომისიამ განსაზღვრა ზანჯის ტერიტორია სანაპიროდან ათი საზღვაო მილის (19 კმ) სიგანის ზოლის საზღვრებში, თანამედროვე მოზამბიკის დელგადოს კონცხიდან თანამედროვე კენიის ქალაქ კიპინიმდე, მომბასის და დარ-ეს-სალამის ჩათვლით, ასევე სანაპიროს გასწვრივ მდებარე ყველა კუნძული და თანამედროვე სომალის რამდენიმე სანაპიროსთან არსებული რაიონი. 1887 და 1892 წლებს შორის ყველა ეს კონტინენტური სამფლობელოები ზანზიბარიდან გადავიდა ბრიტანეთის იმპერიის, გერმანიის იმპერიის და იტალიის ხელში.
სულთანატის დროს ზანზიბარი გადაიქცა მონათვაჭრობის მსხვილ ცენტრად აღმოსავლეთ აფრიკაში. XIX საუკუნეში ყოველწლიურად ზანზიბარის გავლით იყიდებოდა დაახლოებით 50 ათასი მონა. მონათვაჭრობა შეწყვეტილი იქნა მხოლოდ 1876 წელს დიდი ბრიტანეთის დაძალებით. სანელებლებით ვაჭრობა მიმდინარეობდა მთელ მსოფლიოში, რის გამოც 1837 წელს აშშ-მა გახსნა თავისი საკონსულო ზანზიბარში.
ბრიტანეთის მმართველობა
ბრიტანეთის გავლენა ზანზიბარში თანდათან იზრდებოდა მთელი XIX საუკუნის განმავლობაში და 1890 წლის 1 ივნისს ხელი მოეწერა ზანზიბარის ხელშეკრულებას დიდ ბრიტანეთსა და გერმანიას შორის (აკონტროლებდა ტანგანიიკას), რის თანახმადაც გერმანია ვალდებულებას იღებდა არ ჩარეულიყო ბრიტანეთის საქმეებში ზანზიბარის არქიპელაგზე, ხოლო დიდ ბრიტანეთს უნდა გამოეყენებინა თავისი გავლენა, რომ აეძულებინა ზანზიბარის სულთანი გერმანიისთვის გადაეცა დარ-ეს-სალამის ირგვლივ არსებული ტერიტორიები. შედეგად ზანზიბარმა და პემბამ მიიღო ბრიტანეთის პროტექტორატის სტატუსი. სულთანისთვის ხელშეკრულების მოქმედების შედეგად პრაქტიკულად არაფერი არ შეცვლილა.
1913 წლიდან 1963 წელს ზანზიბარის დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე დიდი ბრიტანეთი ნიშნავდა წარმომადგენლებს (როგორც წესი გენერალ-გუბერნატორებს) ზანზიბარზე.
დამოუკიდებლობა და ტანგანიიკასთან გაერთიანება
1963 წლის 10 დეკემბერს ზანზიბარმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და გახდა კონსტიტუციური მონარქია სულთანის მეთაურობით, რომელიც გახდა ჯამშიდ იბნ აბდულა. მაგრამ უკვე 1964 წლის 12 იანვარს ჯონ ოკელოს მეთაურობით მოხდა ზანზიბარის რევოლუცია, რომელმაც ჩამოაგდო სულთნის ხელისუფლება და დემოკრატიულად არჩეული მთავრობა. დაარსდა ზანზიბარის და პემბის სახალხო რესპუბლიკა, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა აბეიდ ამანი კარუმე. რევოლუციის დროს მოკლული იქნა არაბული წარმოშობის ხუთიდან თორმეტ ათასამდე ზანზიბარელი, რამდენიმე ათასი ინდოელი, ასევე იგივე ეთნიკური წარმოშობის ათასობით ადამიანი იქნა ციხეებში ჩასმული ან გაძევებული კუნძულიდან, ხოლო მათ საკუთრებას კონფისკაცია ჩაუტარდა და ნაციონალიზირებული იქნა.
რევოლუციურმა მთავრობამ ნაციონალიზირება ჩაუტარა ზანზიბარში მოქმედ ორ უცხოურ ბანკს — Standard Bank-ს და National and Grindlays Bank-ს. მათ საფუძველზე შეიქმნა Peoples Bank of Zanzibar. ერთადერთი ბანკი ადგილობრივი კაპიტალით — Jetha Lila, დაიკეტა, რადგანაც მას ფლობდნენ ინდოელები.
1964 წლის 26 აპრილს ტანგანიიკის რესპუბლიკა და ზანზიბარის და პემბის სახალხო რესპუბლიკა გაერთიანდა, რის შედეგადაც შეიქმნა — ტანგანიიკის და ზანზიბარის გაერთიანებული რესპუბლიკა. იმავე წლის 29 ოქტომბერს სახელწოდება შემოკლდა და ქვეყანას ეწოდა — ტანზანია. აბეიდ ამანი კარუმე დარჩა ზანზიბარის პრეზიდენტად და გახდა ტანზანიის ვიცე-პრეზიდენტი. მის განკარგულებაში რჩებოდა არქიპელაგის შიდა საქმიანობა, მაშინ როდესაც საგარეო პოლიტიკა გადავიდა ტანზანიის ხელში.
პოლიტიკური მოწყობა
1964 წლის 26 აპრილს ზანზიბარის და ტანგანიიკის ხელისუფლებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ერთიანი სახელმწიფოს — ტანგანიიკის და ზანზიბარის გაერთიანებული რესპუბლიკის შექმნის შესახებ. 1964 წლის 29 ოქტომბერს ქვეყნის სახელწოდება ოფიციალურად შემცირდა და ეწოდა «ტანზანიის გაერთიანებული რესპუბლიკა».
ზანზიბარის მეთაურმა — აჰმად აბეიდ კარუმემ — მიიღო ზანზიბარის პრეზიდენტის სტატუსი, რომელიც იმავდროულად ტანზანიის ვიცე-პრეზიდენტია. მის უფლებამოსილებაში შედის არქიპელაგის საშინაო საქმეები, მაშინ როდესაც საგარეო პოლიტიკა გადავიდა ტანზანიის განკარგულებაში.
ზანზიბარის პრეზიდენტი ზანზიბარის რევოლუციური მთავრობის (Revolutionary Government of Zanzibar) მეთაურია, რომელიც ტანზანიის ნახევრადავტონომიური მთავრობაა. ზანზიბარის პრეზიდენტი ასევე რევოლუციური საბჭოს თავჯდომარეცაა, რომლის წევრები ინიშნებიან პრეზიდენტის მიერ და ზოგიერთი მათგანნი არჩეულნი უნდა იყვნენ ზანზიბარის წარმომადგენელთა პალატიდან (House of Representatives of Zanzibar). პრეზიდენტი ირჩევა 5 წლით და გადარჩეული შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთჯერ.
ზანზიბარის წარმომადგენელთა პალატა ზანზიბარის კუნძულების ნახევრადავტონომიის საკანონმდებლო ორგანოა. ჩამოყალიბებულია 2005 წლის 30 ოქტომბერს ჩატარებული გამოცდების შემდეგ და შედგება 81 წევრისგან, რომელთაგან 50 ირჩევა პირდაპირი კენჭისყრით ერთმანდატიან ოლქებში ჩვეულებრივი უმრავლესობით, 10 დამატებითი წევრი ინიშნება ზანზიბარის პრეზიდენტის მიერ, 5 ადგილი გარანტირებული აქვთ მთავრობის მიერ დანიშნულ რეგიონალურ (საოლქო) უფლებამოსილ პირებს, 15 ადგილი გარანტირებული აქვთ ქალებს და ივსება პარტიულ საფუძველზე და 1 ადგილი დაკავებული აქვს ზანზიბარის გენერალურ პროკურორს.
ზანზიბარის რევოლუციური საბჭო (Revolutionary Council) წარმომადგენელთა პალატასთან ერთად შეადგენს ნახევრადავტონომიურ ზანზიბარის რევოლუციურ მთავრობას (Revolutionary Government of Zanzibar). საბჭოს მთავარ როლს შეადგენს კონსულტაციური დახმარების აღმოჩენა ზანზიბარის პრეზიდენტისთვის, რომელიც ასევე მთავრობის მეთაურიცაა.
რევოლუციური საბჭო შედგება შემდეგი წევრებისაგან :
ადმინისტრაციული დაყოფა
ზანზიბარი ტანზანიის გაერთიანებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში წარმოადგენს ნახევრადავტონომიას და მოიცავს 5 ოლქს :
თავის მხრივ, თითოეული ოლქი იყოფა 2 რაიონად. ანუ, სულ 10 რაიონია :
ეთნიკური წარმოშობა და ენა
ზანზიბარის მოსახლეობა საკმაოდ ნაირფეროვანია. ზანზიბარის პირველი მუდმივი მაცხოვრებლები სავარაუდოდ იყვნენ ბანტუს ხალხის წინაპრები — ჰადიმუ და ტუმბატუ, რომლებმაც მატერიკული აფრიკის დიდი ტბებიდან დაიწყეს მოსვლა დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვის 1000 წელს. ისინი ეკუთვნოდნენ მატერიკის სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებს და ზანზიბარზე ისინი ცხოვრობდნენ პატარა სოფლებში და არ ხდებოდა მათი დიდ პოლიტიკურ ერთეულებად ჩამოყალიბება.
დღეისათვის ზანზიბარზე ძირითადად ცხოვრობს სუაჰილის და ბანტუს ტომის მოსახლეობა. არქიპელაგზე ასევე ცხოვრობენ არაბები და ინდოელები.
ზანზიბარელები ლაპარაკობენ სუაჰილის და ბანტუს ენაზე, რომლებიც ფართედაა გავრცელებული აფრიკის დიდი ტბების რეგიონში. ინგლისურთან ერთად სუაჰილი ტანზანიის ერთ-ერთი ოფიციალური ენაა. ადგილობრივი მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ლაპარაკობს ფრანგულ და იტალიურ ენებზე.
რელიგია
ისლამი ყველაზე უფრო ფართედ გავრცელებული რელიგიაა ზანზიბარის ნახევრადავტონომიურ რეგიონში. ზანზიბარის მოსახლეობის 99 %-ზე მეტი მუსულმანია. რეგიონის მუსულმანთა დიდი უმრავლესობა შაფი'იტური მაზჰაბის სუნიტურ კონფესიას მიეკუთვნება. ისლამი არქიპელაგზე VIII საუკუნეში შემოვიდა. ასევე არსებობენ აჰმადიას მუსულმანური თემის მიმდევრებიც.
ეკონომიკა
მიხაკის ხე, რომლის სამშობლო ინდონეზიის მოლუკის კუნძულებია ზანზიბარის არქიპელაგზე შემოიტანეს ომანის სულთნებმა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. ზანზიბარის რეგიონი, განსაკუთრებით პემბის კუნძული ადრე მსოფლიოში იყო მისი ძირითადი მწარმოებელი. შემდგომში მძაფრი კონკურენციისა და 1960-1970-იანი წლების სოციალიზმის შედეგად მისი წარმოება და მსოფლიო ბაზარზე გატანა დაეცა, რის შედეგაც ის მსოფლიოში აწარმოებს მიხაკის 7 %-ს.
ზანზიბარის რეგიონიდან ექსპორტზე გადის სანელებლები, წყალმცენარეები და დაბალი სიმაღლის რაფიები. რეგიონში განვითარებულია თევზჭერა, ხოლო ტურიზმი უცხოური სავალუტო შემოსავლების ერთ-ერთი მთავარი წყაროა.
რეგიონის ტერიტორიაზე ადგილობრივი მთავრობის ხელშეწყობით გახსნილია უცხოური ვალუტის გაცვლის პუნქტები. ასევე ეკონომიკის დივერსიფიკაციისთვის აუცილებელი თავისუფალი ვაჭრობისთვის, სახალხო მოხმარების საგნების იმპორტისთვის და ექსპორტისთვის, ვაჭრობის ეფექტური ფუნქციონერობისთვის და საქონლის ეფექტური რეექსპორტისათვის არსებობს თავისუფალი პორტი.
საწარმოო სექტორში რეგიონი ძირითადად შემოფარგლულია სიგარეტების, ფეხსაცმლის და გადამუშავებული სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოებით. 1992 წელს მთავრობამ ჩამოაყალიბა ორი საექსპორტოდ მწარმოებლური ზონა და სტიმულს აძლევდა ოფშორული ფინანსური მომსახურების განვითარებას. რეგიონის იმპორტი შედგება ნავთობპროდუქტებისგან, სამრეწველო საქონლისგან და ხელოვნური ცელულოზის ან სინთეთიკური ბოჭკოვანი ქსოვილებისგან.
ზანზიბარზე, კუნძულ პემბაზე ასევე არსებობს ნავთობის არსებობის ალბათობა და ტანზანიისა და ზანზიბარის რევოლუციური მთავრობის მიერ განხორციელებული მცდელობები, რომ იმის ექსპლუატაცია მოეხდინათ, რაც შეიძლება ყოფილიყო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა უახლოეს პერიოდში. ნავთობი ხელს შეუწყობს ზანზიბარის ეკონომიკის განვითარებას, მაგრამ ცენტრალურ და ადგილობრივ ხელისუფლებებს შორის წარმოიშვა უთანხმოებები ნავთობის მოპოვების შემდეგ დივიდენდების თაობაზე.
2007 წელს ნორვეგიული კონსალტინგური ფირმა გაემგზავრა ზანზიბარში, რომ განესაზღვრა, თუ როგორ განავითარებდა რეგიონი საკუთარ ნავთობის პოტენციალს. ფირმამ ზანზიბარის ადგილობრივ მთავრობას რეკომენდაცია მისცა გაჰყოლოდა ნეოლიბერალი ეკონომისტის ერნანდო დე სოტოს იდეას.
ავტოგზები
ზანზიბარში 1600 კმ სიგრძის ავტოგზებია, რომელთაგან 85 % ასფალტირებული ან ნახევრადასფალტირებულია, დანარჩენი კი გრუნტიანია. ყველა ეს გზა გადის ყოველწლიურ რეაბილიტაციას.
აეროპორტი
ზანზიბარის მთავარ აეროპორტს — აბეიდ ამანი კარუმეს საერთაშორისო აეროპორტს შეუძლია დიდი რაოდენობით სამგზავრო თვითმფრინავების გადამუშავება 2011 წლიდან, რამაც გამოიწვია მგზავრების და ტვირთების რაოდენობის ზრდა. 2013 წლის ბოლოსთვის მას შეუძლია მოემსახუროს 1,5 მილიონ მგზავრს. არქიპრლაგამდე შეიძლება მივაღწიოთ Auric Air-ის, Kenya Airways-ის და Coastal Aviation-ის რეისებით.
საზღვაო პორტები
მთავარი პორტი მალინდიშია, რომელიც ამუშავებს ზანზიბარის სავაჭრო მოცულობის 90 %-ს და აშენებულია 1925 წელს. პორტის რეაბილიტაცია 1989-1992 წლებში ევროკავშირის ფინანსური დახმარებით ჩატარდა. პორტის ხელახალი რეაბილიტაცია ჩატარდა 2004-2009 წლებში და ევროკავშირის 31 მილიონი ევრო დაჯდა გრანტის სახით.
ენერგეტიკა
ზანზიბარის რეგიონის ენერგეტიკული სექტორი შედგება არასაიმედო ელექტროენერგიის წყაროებიდან, ნავთობისგან და ნავთობპროდუქტებისაგან; ზოგჯერ მას ემატებოდა შეშა და მისი მსგავსი მასალები. ნახშირი და აირი იშვიათად გამოიყენება საყოფაცხოვრებო და საწარმოო დანიშნულებით.
ზანზიბარის კუნძული თავისი ელექტროენერგიის დიდ ნაწილს იღებს ტანზანიის მატერიკული ნაწილიდან 39-კილომეტრიანი, 100-მეგავატიანი წყალქვეშა კაბელის საშუალებით. კაბელის ჩადება დაიწყო 2012 წლის 10 ოქტომბერს იაპონური კორპორაცია Viscas Corporation-ის მიერ და დაფინანსებული იქნა $28,1 მილიონი აშშ გრანტით კორპორაცია "ათასწლეულის გამოწვევის მიერ. კაბელმა მუშაობა დაიწყო 2013 წლის 13 აპრილს. ადრინდელი 45-მეგავატის სიმძლავრის კაბელი ჩადებული იყო ნორვეგიელების მიერ 1980 წელს.
2010 წლის მაისიდან, კუნძულ პემბაზე უშუალოდ ტანზანიის მატერიკული ნაწილიდან გაყვანილია 75-კილომეტრიანი, 25-მეგავატიანი, წყალქვეშა ელექტრო კაბელი. იგი დაფინანსებულია ნორვეგიის 45 მილიონიანი ევრო გრანტით, ზანზიბარის ნახევრადავტონომიური რეგიონის მთავრობის 8 მილიონიანი ევროთი და ტანზანიის ეროვნული მთავრობის 4 მილიონი ევროთი. პროექტით დამთავრდა არასაიმედო და არამდგრად დიზელის წყაროზე დამოკიდებული წლები, როდესაც ხშირად ხდებოდა ელექტროენერგიის გამორთვა. ელექტროხაზის მხოლოდ დაახლოებით 20 % გამოიყენებოდა 2011 წლის იანვრის თვეში, ამიტომ ვარაუდობენ, რომ ელექტროგაყვანილობა დააკმაყოფილებს კუნძულის მოთხოვნილობებს 20-25 წლის განმავლობაში.
გამომუშავებული ელექტროენერგიის 70-75 % გამოიყენება შიდა ბაზარზე, ხოლო დაახლოებით 20 % გამოიყენება წარმოებაში. შეშა, ნახშირი და ნავთი ფართედ გამოიყენება ენერგიის წყაროდ საკვების დასამზადებლად და სოფლის და ქალაქის უმრავლესი რაიონების გასანათებლად. ნავთობის, აირის, ზეთის, ნავთის და ინდუსტრიული დიზელის საწვავის სიმძლავრის გამოყენება ყოველწლიურად იზრდება და 1997 წელს გამოყენებული 5650 ტონის ნაცვლად 1999 წელს მისმა რაოდენობამ შეადგინა 7500 ტონაზე მეტი.
2008 წლის 21 მაისიდან 19 ივნისის ჩათვლით, ზანზიბარის კუნძულმა გადაიტანა სერიოზული ჩავარდნა ელექტროენერგიის მუშაობის სისტემაში, რომელმაც კუნძული დატოვა ელექტრომომარაგების გარეშე და ძირითადად ელექტროენერგიას გამოიმუშავებდნენ დიზელ-გენერატორები. ჩავარდნა წარმოიშვა ტანზანიის მატერიკულ ნაწილზე. კიდევ ერთი ასეთი ჩავარდნა მოხდა 2009 წლის 10 დეკემბრიდან 2010 წლის 23 მარტამდე, რაც გამოიწვია წყალქვეშა კაბელის პრობლემამ, რომელიც ელექტროენერგიას ტანზანიის მატერიკული ნაწილიდან კუნძულს გადასცემდა. ამან გამოიწვია სერიოზული შოკი ზანზიბარის კუნძულების ისედაც სუსტ ეკონომიკაზე, რომელიც ძლიერ დამოკიდებულია უცხოურ ტურიზმზე.
განათლება
2000 წელს ზანზიბარის ნახევრადავტონომიურ რეგიონში დარეგისტრირებული იყო 207 118 სახელმწიფო და კერძო სკოლა. ასევე არსებობს ორი უნივერსიტეტი და ერთი კოლეჯი: ზანზიბარის უნივერსიტეტი, ზანზიბარის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და Chukwani-ს სასწავლო კოლეჯი.
ზანზიბარის სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაარსდა 1999 წელს და მდებარეობს ქვის ქალაქში, ყოფილი სუაჰილის და უცხო ენათა ინსტიტუტის შენობაში (TAKILUKI). ის უმაღლესი განათლების ერთადერთი სახელმწიფო დაწესებულებაა ზანზიბარის ნახევრადავტონომიურ რეგიონში. 2004 წელს ამ სამ სასწავლებელში სწავლობდა 948 ადამიანი, რომელთაგან 207 იყო მდედრობითი სქესის.
ზანზიბარის რეგიონში განათლების პირველადი და მეორადი სისტემა ცოტათი განსხვავდება ტანზანიის მატერიკული ნაწილისგან. მატერიკზე, სწავლა სავალდებულოა მხოლოდ დაწყებითი განათლების შვიდ წლამდე, მაშინ როდესაც ზანზიბარის რეგიონში საშუალო განათლება კიდევ სამი წლით სავალდებულო და უფასოა. სტუდენტები ზანზიბარის რეგიონში მნიშვნელოვნად ნაკლებად სტანდარტიზირებულ ტესტებს აბარებენ წაკითხვაში და მათემატიკაში, ვიდრე მატერიკზე.
1970-იან, 1980-იან და 1990-იან წლებში, საშუალო განათლების შემდეგ ეროვნული სამსახური იყო აუცილებელი, მაგრამ დღეისათვის ის ნებაყოფილობითია. უმრავლესობა უპირატესობას ანიჭებს ეძებოს სამუშაო ან ეწვიოს პედაგოგიურ კოლეჯებს.
კულტურა
ზანზიბარის ნახევრადავტონომიურ რეგიონში ყველაზე უფრო გამორჩეული მოვლენაა ზანზიბარის საერთაშორისო კინოფესტივალი, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც დჰოუს ქვეყნების ფესტივალი. ყოველი წლის ივლისში, ამ მოვლენის დემონსტრირებას ახდენენ სანაპიროზე საუკეთესო სუაჰილის ხელოვანები, ზანზიბარის რეგიონში საყვარელი მუსიკის — Taarab ჩათვლით.
ქვის ქალაქის მთავარი არქიტექტურული ელემენტებია ლივინგსტონის სახლი, ზანზიბარის ძველი დისპანსერი, გულიანის ხიდი, Ngome kongwe (ზანზიბარის ძველ ფორტში) და საოცრებათა სახლი. ქალაქ ზანზიბარის ჰამამნის სპარსული აბანოები, რომელიც აშენებულია ირანის შირაზელი ემიგრანტების მიერ, ბარგაშ ბენ საიდ ალ ბუსაიდის მმართველობის პერიოდში.
აღმოსავლეთ აფრიკის ქვეყნებში ზანზიბარის რეგიონი ასევე ერთადერთი ადგილია, რომელსაც აქვს ყველაზე გრძელი სახლების დასახლება, რომელიც ოფიციალურად ცნობილია როგორც Michenzani-ის ბინები და რომლებიც აშენებულია აღმოსავლეთ გერმანიის დახმარებით 1970-იან წლებში რეგიონში საცხოვრებელი პრობლემების გადაწყვეტაში.
მასმედია
1974 წელს ზანზიბარის ნახევრადავტონომიური რეგიონი აფრიკაში პირველი რაიონი გახდა, სადაც მაუწყებლობა დაიწყო ფერადმა ტელევიზიამ. პრეზიდენტ ჯულიუს ნიერერეს ტელევიზიაზე ცუდი შეხედულების გამო, პირველი სატელევიზიო მაუწყებლობა ტანზანიის მატერიკულ ნაწილზე განხორციელდა მხოლოდ 1994 წელს. ზანზიბარის რეგიონში მაუწყებლობას ახორციელებდა ზანზიბარის ტელევიზია (TVZ), რომელსაც სულ ცოტა ხნის წინ სახელად ეწოდა ზანზიბარის სამაუწყებლო კორპორაცია (ZBC). ახლახან მიღებული იქნა კანონი, რის შემდეგაც იგი გახდა საზოგადოებრივი სამაუწყებლო კორპორაცია, რომლის მონიტორინგს ფინანსთა სამინისტროსთან ერთად ახორციელებდნენ 1980-იანი და 1990-იანი წლების TVZ-ს ცნობილი რეპორტიორები.
ზანზიბარის რეგიონს აქვს ერთი АМ და 21 FM-რადიოსადგური.
სტაციონარულ სატელეფონო კავშირს ზანზიბარის რეგიონში ემსახურება Tanzania Telecommunications Company Limited და Zantel (ტანზანია).
თითქმის ყველა მობილური და ინტერნეტ კომპანიები, რომლებიც მოქმედებენ ტანზანიის კონტინენტალურ ნაწილზე ასევე მიღწევადია ზანზიბარის რეგიონშიც.