cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Queen
მემკვიდრეობა
Queen წარმოადგენს ჯგუფს ბუტლეგური ჩანაწერის (ნიკ ვეიმუთის, Queen-ის საიტის ადმინისტრატორის თანახმად) ყველაზე დიდი რაოდენობით (რომელსაც მოყვარულები იწერდნენ). 2001 წლის კვლევით, ინტერნეტ-სივრცეში გახსნილი იყო 12.225 გვერდი, მიძღვნილი Queen-ის ბუტლეგებისადმი. სხვადასხვა ქვეყანაში, სადაც დასავლური მუსიკა აკრძალული იყო, ასეთი ბუტლეგების გავრცელემა მხოლოდ Queen-ის პოპულარობას შეუწყო ხელი (მაგალითია ირანი) პროექტის Queen: The Top 100 Bootlegs ფარგლებში მათი ნაწილი განთავსებული იქნა ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე, რისთვისაც მსმენელი მინიმალურ თანხას იხდიდა. გაყიდვებიდან შემოსული თანხა ფონდში Mercury Phoenix Trust იქნა გადარიცხული. არხმა VH1 Queen დაასახელა ყველა დროის საუკეთესო შემსრულებლებს შორის #13 პოზიციაზე. 2010 წელს Queen-მა იმავე სიაში #17 ადგილი დაიკავა.
მუსიკალური თეატრი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|თეატრი Dominion, ლონდონის ვესტ ენდი. 2002 წლიდან აქ წარადგენენ სპექტაკლს [[We Will Rock You (მიუზიკლი)|We Will Rock You.]] 2002 წელს ლონდონში, თეატრში დომინიონი შედგა ჯგუფის სიმღერებზე დაფუძნებული მიუზიკლის We Will Rock You პრემიერა. მისი სცენარის ავტორია ბენ ელტონი, რომელიც თანამშრომლობდა ბრაიან მეისთან და როჯერ ტეილორთან. დადგმის პროდიუსერია რობერტ დე ნირო. პრემიერის შემდეგ მიუზიკლი ასევე სხვა ქვეყნებშიც დაიდგა.
მიუზიკლის პრემიერა დაემთხვა დედოფალ ელისაბედ II-ის ოქროს იუბილეს. საიუბილეო ცერემონიების ფარგლებში ბრაიან მეიმ ბუკინგემის სასახლის სახურავზე შეასრულა სიმღერის "God Save the Queen" სოლო გიტარაზე. ამ გამოსვლის ჩანაწერი შეტანილია ალბომის A Night at the Opera სპეციალურ CD/DVD გამოცემაში.
შომ ბოვიმმა შექმნა საბალეტო სპექტაკლი „Queen at the Ballet“, რომელიც ფრედი მერკურის ხსოვნას მიუძღვნა. მასში გამოიყენება Queen-ის მუსიკა. სპექტაკლის მსვლელობისას საბალეტო დასი ახდენს სიმღერების „Bohemian Rhapsody“, „Radio Ga Ga“ და „Killer Queen“ ინტერპრეტაციას.
Queenს მუსიკა ასევე ჟღერს დადგმაში Power Balladz. აღსანიშნავია მასში შეტანილი „We Are the Champions“, რომელსაც შოუს ორი მონაწილე თვლის „თავისი დროის არტისტული მიღწევების მწვერვალად“.
ციფრული სამყარო
მეისა და ტეილორის ზედამხედველობით მოხდა Queenს აუდიო და ვიდეო კატალოგის არაერთხელ რესტავრირება. 1986 წლის უემბლის სტადიონის კონცერტის (Live At Wembley Stadium), 1982 წლის მილტონ კეინსის შოუს (Queen on Fire - Live at the Bowl) და საუკეთესო ჰიტების ვიდეოკრებულების შემთხვევაში, DVD დისკებზე წარმოდგენილი იყო 5.1 და DTS ჟღერადობა. დღეისათვის ოფიციალურად DVD-აუდიო ფორმატში წარმოდგენილია მხოლოდ ალბომები A Night at the Opera და The Game. A Night at the Opera გამოცემული იქნა 2007 წელს, 5.1 აუდიო მიქსებით და თანმხლები ვიდეოებით. 2007 წელს BluRay ფორმატში გამოიცა Queenს კონცერტი Queen Rock Montreal და გამოსვლა Live Aid-ზე. ეს არის Queenს პირველი ვიდეო, გამოცემული 1080 პიქსელიანი HD ფორმატით.
Queenს მუსიკა რამდენიმეჯერ იქნა გამოყენებული თამაშში Guitar Hero. ეს იყო სიმღერები „Killer Queen“ (ქავერ-ვერსია პირველ გამოცემაში, „We Are The Champions“, „Fat Bottomed Girls“, „C-lebrity“ (დაწერილი პოლ როჯერსის მონაწილეობით), „Under Pressure“ (Guitar Hero 5) და „Bohemian Rhapsody“ (Guitar Hero: Warriors of Rock). 2009 წლის 13 ოქტომბერს მეიმ გაამხილა, რომ მზადდებოდა დოკუმენტური ფილმი ამ თამაშებზე მუშაობის შესახებ, სადაც ყურადღება გამახვილებული იქნებოდა Queen-ზე.. Queenს მუსიკა ასევე რამდენიმეჯერ გამოჩნდა თამაშებში Rock Band და Lego Rock Band (უკანასკნელში სათამაშო პერსონაჟების სახით ჯგუფის წევრებიც ჩნდებიან).
2009 წლის მარტში კომპანიამ Sony Computer Entertainment გამოუშვა Queenს ბრენდით გამოცემული თავისი ფრენჩაიზინგის კარაოკე ეპიზოდი SingStar. იგი თავსებადია სისტემებთან PlayStation 2 და PlayStation 3 და ეწოდება SingStar Queen. PlayStation 3-ის ფორმატში წარმოდგენილია 25, ხოლო PlayStation 2-ის ფორმატში - 20 სიმღერა. „We Will Rock You“ და სხვა ჰიტები ჟღერს თამაშში DJ Hero.
ფილმები და ტელევიზია
1980 წელს შედგა ჯგუფის დებიუტი კინოსამყაროში - ფილმისათვის ფლეშ გორდონი მუსიკის შექმნით. 1986 წელს მათ დაწერეს მუსიკა ფილმისათვის მთიელი (მასში ჟღერს სიმღერები „A Kind of Magic“, „One Year of Love“, „Who Wants to Live Forever“, „Hammer to Fall“ და თემა „Princes of the Universe“). უკანასკნელი ასევე გამოყენებული იქნა სერიალში მთიელი (1992–1998). „A Kind of Magic“ ჟღერს ფილმის „მთიელი 2“ პირველ კადრებში.
აშშ-ში „Bohemian Rhapsody“ 1992 წელს გამოიცა განახლებული სინგლის სახით - მას შემდეგ, რაც მისდამი ინტერესმა ფილმის უეინის სამყარო გამო იმატა (სადაც იგი ჟღერდა). ამან ასევე ხელი შეუწყო ჯგუფის პოპულარობის გამოცოცხლებას აშშ-ს ტერიტორიაზე.
ბევრ ფილმში გამოყენებული Queenს სიმღერები, შესრულებული სხვა მუსიკოსთა ან მსახიობთა მიერ. ენ ჰეთეუეის „Somebody to Love“ ჟღერს 2004 წლის ფილმში ელა მოჯადოებული. 2006 წელს ბრიტანი მერფიმ იგივე სიმღერის საკუთარი ვერსია წარმოადგინა ფილმში მხიარული თათები. 2001 წელს „The Show Must Go On“ (ჯიმ ბროუდბენტი, ნიკოლ კიდმანი) მოხვდა ფილმში მულენ რუჟი!. ფილმის რაინდის ამბავი (2001) ტიტრებში ჟღერს რობი უილიამსის და Queenს „We Are the Champions“. იმავე ფილმის შესავალში ეს სიმღერა შუასაკუნოვანი საზოგადოების მიერ სრულდება. 1992 წელს ფილმში „გლადიატორი“ მოხვდა „We Will Rock You-ს“ ნაწყვეტები, ჯგუფის Warrant შესრულებით, ხოლო სრული ვერსია შეტანილი იქნა ამ ჯგუფის სინგლში. 2004 წელს „Don't Stop Me Now“ ჟღერდა ფილმში ზომბი შონი, ხოლო „You're My Best Friend“ - მისი ფინალური ტიტრების დროს და ფილმში „განშორება“ (2006).
2004 წლის მაისში გამოვიდა სეილორ მუნის კინოვერსია, რომელშიც გაიჟღერეს სიმღერებმა „I Was Born To Love You“ და „Rival“.
შოუს That '70s Show ტრადიციით, ამა თუ იმ სეზონის სერიებს ენიჭება სახელწოდება ამა თუ იმ ჯგუფის პატივსაცემად. მის მერვე და ფინალური სეზონის პირველ ეპიზოდს ეწოდა „Bohemian Rhapsody“.
2006 წლის 11 აპრილს მეი და ტეილორი გამოჩნდნენ ნიჭიერთა შოუს American Idol ეთერში. კონკურსანტებს ერთი კვირის მანძილზე უნდა ემღერათ Queenს სიმღერები. მათ შორის იყო „Bohemian Rhapsody“, „Fat Bottomed Girls“, „The Show Must Go On“, „Who Wants to Live Forever“ და „Innuendo“. ბრაიან მეიმ გააკრიტიკა ეს შოუ სხვადასხვა სცენის ამოჭრის გამო - მათ შორის, ის სცენაც, სადაც მან და ტეილორმა მონაწილე ეის იანგი დადებითად შეაფასეს, თუმცა სინამდვილეში, მონტაჟის შედეგად მონაკვეთი ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებდა, თითქოს მათი რეაქცია უარყოფითი იყო.
ტეილორი და მეი კვლავ გამოჩნდნენ აღნიშნული შოუს მერვე სეზონის ფინალში (2009 წლის მაისში) და ფინალისტებთან ერთად შეასრულეს „We Are the Champions“.
შოუს Al Murray's Happy Hour შესავალში გამოიყენება Queen-ის სიმღერა „Don't Stop Me Now“. მის სხვადასხვა ეპიზოდში წამყვანი ელ მიურეი ჯგუფის სიმღერებს ასრულებს. შოუს ფინალურ გადაცემებში მეი და ტეილორიც გამოჩნდნენ.
„I Was Born to Love You“ გამოიყენებოდა იაპონურ სატელევიზიო დრამაში სიამაყე (Fuji Television, 2004). ამავე სერიალში ჟღერდა სხვა სიმღერებიც, რომელთა შორის იყო „We Will Rock You“, „We Are the Champions“ და „Bohemian Rhapsody“.
დაგეგმილი იყო Queenს სიმღერების ფილმში „სასტუმრო ნიუ-ჰემფშირი“ შეტანა, მაგრამ ეს პროექტი შეჩერებული იქნა. სერიალის სიმფსონები სიუჟეტებში მოხვდა Queenს სიმღერები, როგორიც არის „You're My Best friend“.
2009 წლის 15 ნოემბერს მეი და ტეილორი გამოჩნდნენ ბრიტანული შოუს „X Factor“ ეთერში.
2009 წლის შემოდგომაზე, კომპანიის Fox სერიალის კლუბი ეპიზოდში მოხვდა სიმღერა „Somebody To Love“.
BBC-სთან საუბრისას მეიმ ისაუბრა იმის შესახებ, რომ ბრიტანელი მსახიობი საშა ბარონ კოენი, უფრო მეტად ცნობილი ბორატის, ალი ჯისა და ბრუნოს როლებით, შერჩეული იქნა ფრედი მერკურის როლზე ბიოგრაფიულ ფილმში Queenს ადრეული წლების შესახებ. მისი სცენარის ავტორია პიტერ მორგანი, რომელიც ფილმების დედოფალი და ფროსტი/ნიქსონი სცენარებისათვის ნომინირებული იყო ოსკარზე. ფილმის მწარმოებელი იქნება TriBeCa Productions, რობერტ დე ნიროს კუთვნილი კომპანია. გადაღება დაიწყება 2011 წელს.
სქოლიო
* კატეგორია:1970-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:Capitol Records-ის მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:Elektra Records-ის მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:Hollywood Records-ის მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები კატეგორია:პროგრესული როკ-ჯგუფები
იულია კრისტევა
იულია კრისტევა (Julia Kristeva, ბულგ. Юлия Кръстева) (*24 ივნისი, 1941) — ბულგარული წარმოშობის ფრანგი ფილოსოფოსი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, ფსიქოანალიტიკოსი, ფემინისტი და მწერალი. 1960-იან წლებიდან საფრანგეთში ცხოვრობს. კრისტევამ სახელი მას შემდეგ მოიხვეჭა, რაც 1969 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი ”სემიოტიკა”. ბარტთან, ტოდოროვთან, გოლდმანთან, ჟენეტთან, ლევი-სტროსთან, ლაკანთან, გრეიმასთან, ფუკოსთან და ალთიუსერთან ერთად, იგი სტრუქტურალიზმის წამყვან ფიგურად ითვლება. ამასთანავე, მისმა ნაშრომებმა განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა პოსტსტრუქტურალიზმის განვითარებაში.
იულია კრისტევა სწავლობდა ფროიდისეულ და ლაკანისეულ ფსიქოანალიზს. 1965 წელს იგი ”ტელ კელის” ჯგუფს შეუერთდა, სადაც თავისი მომავალი მეუღლე - ფილიპ სოლერსი გაიცნო. ჯგუფი ენის პოლიტიკის საკითხით იყო დაინტერესებული. ”ტელ კელის” წევრები ისტორიას განიხილავდნენ, როგორც საინტერპრეტაციო ტექსტს, ხოლო ისტორიის წერას განიხილავდნენ, როგორც პოლიტიზებულ საქმიანობას და არა როგორც სინამდვილის ობიექტურ ასახვას. 1974 წელს სადოქტორო ნაშრომის - ”პოეტური ენის რევოლუციის” შემდეგ, იგი პარიზის უნივერსიტეტის ენათმეცნიერების კათედრის გამგე გახდა. პარალელურად, მიწვეული პროფესორის სტატუსით, ნიუ იორკის კოლუმბიის უნივერსიტეტშიც ატარებდა ლექციებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:ფრანგი ენათმეცნიერები კატეგორია:ფრანგი ფსიქოანალიტიკოსები კატეგორია:ქალი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:ფრანგი ფემინისტები კატეგორია:მწერალი ქალები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ფილოსოფოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ფილოსოფოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ბულგარელი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ბულგარელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები კატეგორია:ბულგარელი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:ბულგარელი კომუნისტები კატეგორია:ბულგარელი რომანისტები კატეგორია:ბულგარელი ქალი რომანისტები კატეგორია:ბულგარელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ფრანგი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:ფრანგი ქალი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი ფემინისები კატეგორია:ბულგარელი ფემინისტები კატეგორია:პოსტსტრუქტურალისტები კატეგორია:ფემინისტი მწერლები კატეგორია:სექსუალობის ფილოსოფოსები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი ფემინისტები კატეგორია:კონტინენტური ფილოსოფოსები კატეგორია:ქალი ფილოსოფოსები კატეგორია:ფრანგი ქალი ფილოსოფოსები კატეგორია:ქალი სოციოლოგები კატეგორია:ბულგარელი ათეისტები კატეგორია:ბულგარელი ქალი ფილოსოფოსები კატეგორია:კომუნისტი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ბულგარელი რომანისტები
გვენეტაძეები
გვენეტაძეები — ქართული (იმერული) წარმოშობის გვარი. წყაროებში იხსენიებიან XVI საუკუნის დასაწყისში. ისტორიული რეალობიდან მოყოლებული დღემდე გვარის წარმომადგენელთა უმრავლესობა განსახლებულია იმერეთში ძირითადად თერჯოლისა და ტყიბულის მუნიციპალიტეტებში. გვარის წარმომადგენლები ატარებდნენ ორი სახის სოციალურ მდგომარეობას, მათი ნაწილი აზნაური იყო. გვენეტაძეები იყვნენ იმერეთის მეფის ქვეშემრდომები.
ქართული გვარების საშენ მასალად ხშირადაა გამოყენებული ასო ტ. გვენეს დაემატა ასო ტ და მიღებული იქნა გვენეტაძე, ამავე ძირისაა გვარი გვეტაძე. ქართულ სამართლის ძეგლებში მიგნებულია სამი დოკუმენტი, რომლებიც შესაძლებლობას გვაძლევს, დავადგინოთ თუ რომელი წლიდან მოიხსენიებიან გვენეტაძეები, სად ცხოვრობდნენ და როგორი სოციალური მდგომარეობის იყვნენ.
გვენეტაძე მოუკლავს სქრიაყოფელს, მაჭავარიანების ყმას, რის გამოც შუღლი ჩამოვარდნილა მაჭავარიანსა და კონსტანტინეს შორის. ეს ფაქტი შეტანილია ისტორიულ მასალებში, რომელიც დათარიღებულია 1565-1583 წლებით.
„წყალწითელას მცხოვრებ როსტევანა გვენეტაძეს მართებს ბეგარა ორი ლიტრა სანთელი, ორი გვერდი ღომი, ერთი გვერდი პური, სამი კოკა ღვინო, ათი საკლავი, ორი ძღვენი“ (1570 წელი).
„ხუცია გვენეტაძე მოწმეა კათალიკოს დავით ნემსაძის მიერ კანდელაკ ქავთარისათვის მიცემული ბიჭის წყალობის წიგნისა“ (1673-1696 წლებში).
1840-იან წლებიდან იმერეთში გვენეტაძეები ცხოვრობენ სოფლებში – დაბაძველი, ეწერი, მუხაყრუა, სუფოთი, სიმონეთი.
ვარაუდით, გვენეტაძე და გვეტაძე ერთი და იგივე გვარი უნდა იყოს. მათ სოფლებში: ქუთაისში, ციხიასა და ჭოგნარში უნდა ეცხოვრათ. იქიდან როცა გასულან, დასახლებულ სოფლებში ინფიქსი ნ ჩაუმატებიათ.
დღესდღეობით საქართველოში ორი ათასზე მეტი გვენეტაძე ცხოვრობს. გვარის წარმომადგენელთა უმრავლესობა ძირითადად ცხოვრობს: თერჯოლის მუნიციპალიტეტიში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ქუთაისსა და თბილისში.
რესურსები ინტერნეტში
*
რაინი
რაინი (Rhein /ʀaən/, Rhin /ʀɛ̃/, Rijn /rɛin/) — მდინარე დასავლეთ ევროპაში. გაედინება შვეიცარიის, ლიხტენშტაინის, ავსტრიის, გერმანიის, საფრანგეთისა და ნიდერლანდების ტერიტორიაზე. სიგრძე — 1230 კმ, აუზის ფართობი — 185 ათასი კმ².
ძირითადი შენაკადებია: ნეკარი, მაინი, რური (მარჯვენა). აარე, მოზელი (მარცხენა).
ზემო წელზე გაზაფხულ-ზაფხულის წყალმარჩხობა, საშუალო და ქვემო დინებაში კი საკმაოდ წყალუხვია მთელი წლის განმავლობაში.
მდინარე სანაოსნოა 953 კმ-ზე, ქალაქ ბაზელამდე ბოდენის ტბის ჩათვლით. სამდინარო გზების საერთო სიგრძე მდინარე რაინის აუზში 3000 კმ-ია.
რაინი არხებით უკავშირდება რონას, მარნას, ვეზერს, ელბას.
კუნძულები რაინზე: ალტენა
thumb||left|400px|რაინისა და მოზელის შერთვა გერმანიის ქალაქ კობლენცთან მდინარის სახელწოდება ითარგმნება როგორც „დინება“ (კელტურიდან).
1986 წლის 1 ნოემბერს რეინზე ევროპაში ერთ-ერთი უმსხვილესი ეკოლოგიური კატასტროფა მოხდა. შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში ფირმა „სანდოსის“ ქიმიურ ქარხანაში გაჩენილმა ხანძარმა მდინარეში 30 ტონა პესტიციდის, ვერცხლისწყლის და სხვა სასოფლო-სამეურნეო ქიმიკატების ჩაღვრა გამოიწვია. შედეგად, წყალს წითელი ფერი დაედო, მდინარის რაიონებში ხალხს სახლებიდან გამოსვლა აეკრძალა, გფრ-ში წყალსადენები დაიკეტა, რომელთა მაგივრად ცისტერნებით ჩაზიდული წყალი გამოიყენებოდა. 10 დღის განმავლობაში დაბინძურება ჩრდილოეთის ზღვამდეც ავიდა. ექსპერტთა შეფასებით, ნახევარი მილიონი თევზი დაიღუპა, ზოგიერთი სახეობა კი საერთოდ გაქრა.
საზოგადოების მწვავე რეაქციის გამო 1987 წელს მიიღეს „სამოქმედო პროგრამა — რაინი“, რომელიც 2000 წლამდე იყო გათვლილი. სხვაგვარად ამ პროგრამას „ორაგული 2000“ ერქვა, რადგანაც ამ დროისთვის დაბინძურებისადმი ამ მგრძნობიარე თევზის მდინარეში დაბრუნებაზე იყო ორიენტირებული. ხელისუფლების აქტიური ქმედებების შედეგად, მდინარეში ნიტრატებისა და ფოსფატის ჩადიენაბა 50%-ით შემცირდა, სხვა სახის დაბინძურების შემცირება კი 80-დან 100%-მდე მოხდა. ორაგულიც 1997 წელს, 3 წლით ადრე დაბრუნდა მდინარის წყლებში. ამჟამად პროგრამა „რაინი 2020“ ტარდება, რომელიც მიმართულია იმისკენ, რომ მდინარის წყალი 2020 წლისთვის საბანაოდ ვარგისი გახდეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა კატეგორია:გერმანიის მდინარეები კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები კატეგორია:შვეიცარიის მდინარეები კატეგორია:ლიხტენშტაინის მდინარეები
ვინი მანდელა
ვინი მანდელა (დაბ.Nomzamo Winfreda Madikizela;  დ.  26 სექტემბერი 1936, ბიზანა, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 2 აპრილი 2018, იოჰანესბურგი) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი, რომელსაც არაერთი სამთავრობო თანამდებობა ეკავა, ხელმძღვანელობდა აფრიკის ქალთა ეროვნულ კონგრესის (ANC) ლიგას  და იყო ეროვნული აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. პოპულარობით სარგებლობდა მის მომხრეებს შორის, რომლებიც მას "ერის დედას" უწოდებდნენ, ხოლო ოპონენტები გმობდნენ ადამიანის უფლებების დარღვევების გამო. 2009 წლის მარტში, დამოუკიდებელმა საარჩევნო კომისიამ დაადგინა, რომ ვინი მანდელა, რომელიც არჩეულ იქნა კანდიდატად  აფრიკის ქალთა ეროვნულ კონგრესიდან (ANC), 2009 წლის აპრილში შეიძლება დაშვებულიყო  საყოველთაო არჩევნებზე,  კრიმინალური წარსულის მიუხედავად.
ადრეული წლები
მარცხნივ|მინი|[[ნელსონ მანდელა, მოზამბიკელი სკულპტორი ალბერტო ჩისანო ქალიშვილთან ერთად, ვინი მანდელა]] ბავშვობაში ის მკაცრ პირობებშიიზრდებოდა, დედა ადრე დაკარგა. ცხრა წლის გოგონა იძულებული იყო სამითვის ძაზე ეზრუნა. ჩვიდმეტი წლის ასაკში იგი იოჰანესბურგში წავიდა უნივერსიტეტში ჩასაბარებლად. იოჰანესბურგში იგი დაუახლოვდა ტროცკისტულ პოლიტიკურ ჯგუფს. ვინიმ დაამთავრა სოციალური უზრუნველყოფის მუშაკთა სკოლა და მიიღო სამუშაო საავადმყოფოში. მისი საქმიანობა დაკავშირებული იყო გაჭირვებული ადამიანების დახმარებასთან.
1957 წელს იგი შეხვდა ნელსონ მანდელას, იურისტს და ანტი-აპართეიდის მოძრაობის აქტივისტს. ისინი დაქორწინდნენ 1958 წელს და შეეძინათ ორი შვილი, ზენანი (1959) და ზინჯი (1960). მათი ქორწინება 1996 წლამდე გაგრძელდა.
აპართეიდი
მინი|ვინი მანდელა-1996 წელი ვინი მანდელა გახდა თეთრი მთავრობის მთავარი მოწინააღმდეგე ქმრის ხანგრძლივი პატიმრობის განმავლობაში (1963 წლის აგვისტო - 1990 წლის თებერვალი). ამ წლების უმეტესობა მან გაატარა ფრი-სტეიტში (სამხრეთ აფრიკის პროვინცია), ქალაქ ბრენტფორტში. მას აკრძალული ჰქონდა ამ კვაზი-სახელმწიფოს დატოვება. მხოლოდ ერთხელ  მისცეს ნებართვა, რომ მეუღლე მოენახულებინა  ციხეში რობენის კუნძულზე. 1969 წლიდან მან წელიწადნახევარი გაატარა პრეტორიის ცენტრალური ციხის იზოლატორებში.
პრობლემები სამართალდამცავებთან
ვინიმ 1980-იან წლებში უეთვალყურეოდ დარჩენილ ბავშვთა აღზრდის საბაბით იოჰანესბურგის შავკანიანი მოსახლეობით დასახლებულ გარეუბანში ჩამოაყალიბა საფეხბურთო კლუბი. როგორც აღმოჩნდა  „საფეხბურთო გუნდი“ იყო  ერთგვარი  ბანდა, რომელიც „ერის დედის“ მცველის ფუნქციას ასრულებდა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ვინი განმათავისუფლებელი მოძრაობის თოთხმეტი წლის აქტივისტის სტომპი მოეკეტსის სასტიკი მკვლელობის თანამონაწილე იყო, რომელიც მკაცრად დასაჯეს „ღალატის“ გამო.
მოზარდის მკვლელობა საკუთარ თავზე აიღო ე.წ. საფეხბურთო კლუბის „მწვრთნელმა“ ჯონსონმა. მიუხედავად იმისა, რომ დანაშაული ვინის სახლში მოხდა, მან მოახერხა მხოლოდ ჯარიმით დაეღწია თავი. თუმცა 1997  წელს საქმე განახლდა, ვინაიდან ინგლისში გამოქვეყნდა ერთ-ერთი ფეხბურთელის ჩვენება. თვითმხილვევი ირწმუნებოდა, რომ ვინიმ თავად მიაყენა დანით ორი დარტყმა მოზარდს.
2003 წლის 24 აპრილს ვინი მანდელა დამნაშავედ ცნეს რამდენიმე პუნქტით, მათ შორის თაღლითობისა და ქურდობისათვის და 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს.
2004 წლის ივლისში პრეტორიის უმაღლესმა სასამართლომ შეცვალა განაჩენი და მიუსაჯა ვინი მანდელას თავისუფლების აღკვეთა სამი წლითა და ექვსი თვით პირობითი სასჯელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ნელსონ მადელა კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის პოლიტიკოსები კატეგორია:რობერტ კენდის პრემიის ლაურეატები ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში კატეგორია:პრეზიდენტების მეუღლეები
ფრედი მერკური
ფრედი მერკური (ნამდვილი სახელი ფაროჰ ბულსარა, დ. 5 სექტემბერი, 1946 — გ. 24 ნოემბერი, 1991) — ბრიტანელი მომღერალი-კომპოზიტორი, პიანისტი, გიტარისტი და ცნობილ როკ-ჯგუფ Queen-ის წევრი. როგორც შემსრულებელი, გამოირჩეოდა თავისი ვოკალური მონაცემებით, ხოლო როგორც კომპოზიტორმა შექმნა უამრავი მსოფლიო ჰიტი, მათ შორის: Bohemian Rhapsody; Killer Queen; Somebody to Love; Don't Stop Me Now; We Are the Champions და Crazy Little Thing Called Love.
მერკური ძირითადად გაიზარდა ინდოეთში, ამიტომ იგი შერაცხეს ბრიტანეთის პირველ აზიელ როკ ვარსკვლავად. ის გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით, რაც გამოწვეული იყო შიდსისგან 1991 წლის 24 ნოემბერს, მხოლოდ ერთი დღის მერე, რაც მან საზოგადოებას შეატყობინა, რომ მას აწუხებდა უკურნებელი სენი. 2006 წელს ჟურნალმა Time Asia იგი შერაცხა ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან აზიელ გმირად ბოლო 60 წლის განმავლობაში და ახლაც იგი არის ერთ-ერთი საუკეთესო მომღერალი პოპულარული მუსიკის ისტორიაში.
ბიოგრაფია
მერკური დაიბადა ზანზიბარის კუნძულზე, ტანზანიაში. მისი მშობლები იყვნენ ბომი და ჯერ ბულსარები, რომლებიც მისდევდნენ ზოროასტრიზმს. ბულსარების ოჯახი გადავიდა ზანზიბარში, იმისთვის რომ მამამისს გაეგრძელებინა მუშაობა. ფაროჰს ჰყავდა უმცროსი დაც - კაშმირა.
1954 წელს, რვა წლის ასაკში ფრედი წაიყვანეს წმინდა პიტერის სკოლაში ინდოეთში, ბომბეისთან ახლოს. სკოლის პერიოდში ის გატაცებული იყო სპორტით, განსაკუთრებით კი კრივით. სკოლაში მან ჩამოაყალიბა პოპულარული ჯგუფი, რომელსაც „The Hectics“ ერქვა, იგი ფორტეპიანოზე უკრავდა. მისი ძველი მეგობარი იხსენებს, რომ ფრედის შეეძლო რადიოში გაგონილის პიანინოზე ზუსტად გადმოტანა. ამ დროს იგი საკუთარ თავს უკვე უწოდებდა „ფრედის“. მერკური თითქმის მთელი ბავშვობა ინდოეთში ცხოვრობდა ბებიასთან და დეიდასთან ერთად. განათლების მიღების შემდეგ იგი ზანზიბარში დაბრუნდა.
1964 წლის რევოლუციის გამო 17 წლის მერკური ოჯახთან ერთად ზანზიბარიდან გაიქცა და დასახლდა ლონდონში. იგი შევიდა სასწავლებელში, სადაც ეუფლებოდა ხელოვნებას. სწავლის დამთავრების შემდეგ ფრედი მუშაობდა ბევრ ადგილას- ლონდონში ყიდდა მეორად ტანსაცმელს, ასევე მუშაობდა აეროპორტშიც. მისი ძველი მეგობრები იხსენებენ, რომ იგი იყო წყნარი და მორცხვი ახალგაზრდა, რომელიც დიდად იყო გატაცებული მუსიკით. 1969 წელს მან ჩამოაყალიბა ჯგუფი „Ibex“, რომლის სახელი მალევე გადაკეთდა „Wreckage-ად“. ჯგუფი დაიშალა. 1970 წლისთვის იგი შევიდა „Sour Milk Sea“ შემადგენლობაში, რომელიც ასევე დაიშალა.
ამავე წლის აპრილში მერკურიმ გაიცნო გიტარისტი ბრაიან მეი და დრამერი როჯერ ტეილორი, რომელთა ჯგუფსაც „Smile“ ერქვა. იგი შეუერთდა მათ და ჯგუფსაც ახალი სახელი „Queen“ შეურჩია. სწორედ ამ დროისთვის მან კანონიერად გადაირქვა სახელი ფრედი მერკურად.
მომღერალი
აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ფენომენალური ვოკალისტი მთელ მსოფლიოში, მუსიკის ისტორიაში. იგი ლაპარაკობდა ბარიტონის ტონალობაში, ხოლო სიმღერებს ხშირად ასრულებდა, როგორც ტენორი. იგი თავისი ხმით წვდებოდა სამ ოქტავას სრული, ძლიერი ხმით. ის წვდებოდა ძალიან მაღალ ბგერებს, არ უჭირდა დაბლების აღებაც, მაგრამ მიუხედავად ამისა იგი აბმობდა, რომ მას არასდროს არ უვარჯიშია ხმაზე.
კომპოზიტორი
მერკურიმ დაწერა ჩვიდმეტიდან ათი სიმღერა ალბომიდან „Greatest Hits“ : Bohemian Rhapsody, Seven Seas of Rhye, Killer Queen, Somebody to Love, Good Old-Fashioned Lover Boy, We Are the Champions, Bicycle Race, Don't Stop Me Now, Crazy Little Thing Called Love და Play the Game, ამ ალბომში შეტანილი იყო Queen-ის საუკეთესო ჰიტები.
ხალხის აზრით მისი წარმატებული კომპოზიტორობა ძირითადად განპირობებული იყო იმით, რომ იგი იყენებდა მრავალ მუსიკალურ ჟანრს და მიმდინარეობას და არ იყო შემოფარგლული მხილოდ ერთით(მაგ. მხოლოდ როკით, დისკოთი და სხვ.) იგი ამბობდა რომ მას არ შეეძლო და არ უყვარდა ერთიდაიგივის კეთება მრავალჯერ, რაც აისახება მის სიმღერებზეც. სიმღერებს იგი ძირითადად წერდა პიანინოზე და დაწერისას იყენებდა უამრავ აღნიშვნას.
ინსტრუმენტალისტი
იგი ინდოეთში 4 წლიდან უკრავდა ფორტეპიანოზე. ლონდონში კი მან გიტარაზე დაკვრაც ისწავლა, რაც განაპირობა მისმა გატაცებამ ბიტლზებით, ჯიმი ჰენდრიქსით, ლედ ზეპელინით და სხვა შემსრულებლებით. ის ხშირად უკრავდა მის მიერ შეთხზულ მელოდიებს ორივე საკრავზე.
მერკური ფორტეპიანოზე უკრავდა Queen-ის ბევრ ჰიტში - Killer Queen, Bohemian Rhapsody, Good Old Fashioned Lover Boy, We Are the Champions და Don't Stop Me Now-ში. ბრაიან მეი იხსენებს, რომ მისი შესაძლებლობები ფორტეპიანოზე უზარმაზარი იყო - მას შეეძლო საკრავზე ყველაფრის დაკვრა. მას ასევე შექმნილი აქვს სიმღერები გიტარისთვისაც — Ogre Battle და Crazy Little Thing Called Love, რომლებსაც სტუდიაში თვითონაც უკრავდა.
საკონცერტო შესრულებები
მერკური ცნობილი იყო მისი საშემსრულებლო ნიჭით. იგი კონცერტებზე ადვილად იყოლიებდა ხალხს და მათგან ითხოვდა აყოლოდნენ მუსიკას, როგორც მიმიკებით, ასევე ხშირად სიმღერითაც.
მერკურის ყველაზე შედეგიან გამოსვლად Queen-თან ერთად ითვლება 1985 წლის „Live Aid“, როდესაც მთელი სტადიონი (72 000 ადამიანი) ტაშს აყოლებდა, მღეროდა და უნისონში ირხეოდა. მისი კარიერის განმავლობაში მას Queen-თან ერთად შესრულებული აქვს 700-მდე კონცერტი.
პირადი ცხოვრება
1970-იან წლებში მერკურის გრძელვადიანი ურთიერთობა ჰქონდა მერი აუსტინთან (რომელიც ბრაიან მეიმ გააცნო). იგი მასთან ერთად დიდ ხანს ცხოვრობდა. 1970-იანი წლების შუაში ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ. ფრედი მერის შვილის - რიჩარდის მამინაცვალიც იყო.
1985 წელს დაიწყო მისი ხანგრძლივი ურთიერთობა ჯიმ ჰიუტონთან. იგი სიკვდილამდე შვიდი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა მასთან ერთად. ჰიუტონი დალაქი იყო და მზრუნველობით უვლიდა ფრედის ავადმყოფობისას.
გარდაცვალება
მერკურის ექიმებმა 1987 წლის გაზაფხულზე ცუდი დიაგნოზი დაუსვეს - იგი ინფიცირებული იყო შიდსით. პრესა და ფანები თანდათან ხვდებოდნენ, რომ ფრედის ყველაფერი რიგზე არ ჰქონდა - იგი ცუდად გამოიყურებოდა და Queen-იც იშვიათად გამოდიოდა სცენაზე, თუმცა მერკური დაავადებაზე არაფერს ამბობდა, უფრო ხშირად კი ასეთ ინფორმაციებს უარყოფდა და ჭორად თვლიდა.
მან 1991 წლის 23 ნოემბერს განცხადება გააკეთა, რომ იგი იტანჯებოდა შიდსისგან. 24 საათის შემდეგ ამ განცხადებიდან 1991 წლის 24 ნოემბერს იგი ფილტვების ანთებით გარდაიცვალა, რომელიც გართულებული იყო უკურნებელი სენის გამო. იმისდა მიუხედავად, რომ იგი არც ერთი რელიგიის მიმდევარი არ იყო, იგი დაკრძალეს ზოროასტრული წესის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:ბისექსუალი მომღერლები კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები კატეგორია:ფილატელისტები კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1991 კატეგორია:Queen-ის წევრები კატეგორია:ფრედი მერკური
1430
თარიღი უცნობია
*
მეწამორის ატომური ელექტროსადგური
მინი|300პქ|მეწამორის ელექტროსადგური სომხეთის აეს ან მეწამორის ატომური ელექტროსადგური (Մեծամոր ատոմակայան) — მდებარეობს ქალაქ მეწამორთან, სომხეთი, ერევნიდან დაახ. 30 კმ-ში. ელექტროსადგური აშენდა 1970-იან წლებში და შედგება ორი ენერგობლოკისგან ВВЭР-440 ტიპის რეაქტორებით. ერთი ბლოკის სითბური წარმადობა შეადგენს 1375 მბტ-ს, ელექტრული კი — 440 მბტ-ს. იმ პერიოდში გამოყენებული ტექნოლოგია უკვე აღარ შეესაბამება თანამედროვე სტანდარტებს.
ელექტროსადგური აწარმოებს სომხეთის ელექტროენერგიის დაახ. 40%-ს. 1988 წელს მომხდარი მიწისძვრის გამო ის დროებით დაიხურა, თუმცა თურქეთისა და აზერბაიჯანის ბლოკადის გამო, რომელმაც ქვეყანაში ენერგიის უკმარისობა გამოიწვია, სომხეთის მთავრობამ 1993 წელს ელექტროსადგურის ერთი რეაქტორი ისევ აამუშავა. მეორე რეაქტორი ექსპლუატაციაში გაუშვეს 1995 წლის 26 ოქტომბერს. არსებული რესურსებით ატომურ ელექტროსადგურს შეუძლია 2016 წლამდე იმუშაოს.
სადგურს მართავს რუსული კომპანია ИНТЕР РАО ЕЭС, РАО ЕЭС-სა და როსენერგოატომის ერთობლივი შვილობილი საწარმო 2003 წლიდან, ხუთწლიანი შეთანხმებით, სომხეთის დავალიანების დაფარვაში დახმარების მიზნით.
სომხეთში ამჟამად მიმდინარეობს მოლაპარაკება ახალი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაზე 1000 ან 1200 მვ სიმძლავრით, რომლის მშენებლობა $5,2 - 7,2 მილიარდი უნდა დაჯდეს. ახალი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობა შესაძლოა დაიწყოს 2011 წელს და მწყობრში ჩადგება 2017 წლისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ატომური ელექტროსადგურები
ბინარული ოფციონი
ბინარული ოფციონი, საბირჟო — საინვესტიციო ფინანსების დარგში წარმოადგენს ორობითი ვარიანტის არჩევანის, მარტივი ოფციონის სახეობას. მისი საშუალებით შესაძლებელია მოგების მარტივად მიღება ან პირიქით, — სავაჭრო პოზიციის მოგების გარეშე დახურვა. ბინარული ოფციონებით ვაჭრობისადმი მსოფლიოს დაინტერესება, 2008 წლის ივლისიდან იღებს სათავეს. ამ საბირჟო-სავაჭრო პროდუქტის პოპულარობას საინფორმაციო-ციფრული და სატელეკომუნიკაციო, ინტერნეტული ტექნოლოგიების პროგრესმა ძლიერ შეუწყო ხელი. ბინარული ოფციონები, დღეს ელექტრონული ფორმით — ინტერნეტით ივაჭრება. მისდამი ინტერესს ასევე აძლიერებს ვაჭრობის დასაწყებად აუცილებელი, მიკრო საინვესტიციო ფონდი, რომელიც არ არის მოცულობითი. ბაზარზე შესვლისთვის საკმარისია, თუნდაც 100 აშშ დოლარის ეკვივალენტი მოცულობის თანხა. მეორე მხრივ, მიუხედავად მოთხოვნილი საწყისი სავაჭრო ფონდის სიმცირისა, ბინარული ოფციონებით განხორციელებული სავაჭრო ოპერაციები, ამ საქმიანობის მცოდნე ადამიანებს აძლევს მაღალი მოგების, და თანაც ძალზე მცირე დროის ეპიზოდში მიღების შესაძლებლობას. ბინარული ოფციონები ერთგვარად, წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტების ჯგუფს მიეკუთვნება. ბინარული ოფციონების მოქმედების ხანგრძლივობა შეიძლება შეადგენდეს 10 წუთს, 1 საათს, 1 დღეს, 1 თვეს ან მეტ პერიოდს. ბინარული ოფციონებით მუშაობისას, მაგალითისთვის, — შესაძლებელია საწყისი დეპოზიტის 70% და თუნდაც 500% ან მეტი მოგების გამომუშავება.
ბინარული ოფციონის სიცოცხლის ხანგრძლივობა წინასწარ არის განსაზღვრული ინფორმაციის მომწოდებლის მხრიდან და მას რესპირაციის პერიოდი ეწოდება. ხშირ შემთხვევაში ოფციონის რესპირაციის პერიოდი ეფუძნება მსოფლიოს ბაზრების მომრიგებლის და ტრანსმიტერი რომელიმე გლობალური ცანტრი — ორგანიზაციის მონაცემებს, მაგ., Reuters. პოზიციის დახურვის და ანგარიშსწორების მიხედვით ბინარული ოფციონები იყოფა ორ კლასად: ნაღდი ფული ან არაფერი (cash-or-nothing), თუ გარიგება სრულდება ფულადი ანგარიშსწორებით; „შემოსავალი ან არაფერი“ (asset-or-nothing), თუ გარიგება სრულდება საბაზისო აქტივის ფორმით ანგარიშსწორების გზით.
ბინარული ოფციონი საბირჟო — საინვესტიციო დარგში ძალზე მოთხოვნადი სავაჭრო პროდუქტია. მისდამი წარმოუდგენლად მზარდი ინტერესი, — მცირე, საშუალო და ასევე მსხვილ ინვესტორთა მხრიდან, 2008 წლის ივლისის თვიდან იღებს სათავეს. ამას ხელს უწყობს ჩიკაგოს ბირჟის /CBOE/ მიერ, ბინარული ოფციონების საბირჟო ვაჭრობის პროდუქტთა ჩამონათვალში შეტანა. ამ პერიოდამდე, ბინარული ოფციონებით ვაჭრობას, ბაზრის მხოლოდ კორპორაციული ორგანიზაციები და მსხვილი საინვესტიციო ფონდები აწარმოებდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დერივატები კატეგორია:ინვესტიცია
ემასტეს მუნიციპალიტეტი
ემასტეს მუნიციპალიტეტი (Emmaste vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ჰიიუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰიიუმაას მუნიციპალიტეტები
ჭვებარი
ჭვებარი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, სორის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ონისი
ონისი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ასტურიის პროვინციის ორიენტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 75,42 კმ². მოსახლეობა — 797 კაცი (2010 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ასტურიის ქალაქები
იაკუბ იასინსკი
იაკუბ კრშიშტოფ იგნასი იასინსკი ( Jakub Krzysztof Ignacy Jasiński ; დ.1759 ან 1761 წლის 24 ივლისი, ვენგლევი პიზდრის მახლობლად, პოზნანის სავოევოდო — გ. 1794 წლის 4 ნოემბერი, პრაღა, ვარშავა ) — 1794 წლის აჯანყების ერთ-ერთი ლიდერი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ტადეუშ კოსციუშკო,
" რადიკალთა ფრთის " ლიდერი. საფრანგეთის რევოლუციის იდეების მომხრე.
აჯანყების დროს იყო ვილნას კომენდანტი, ლიტვის დიდ სამთავროში აჯანყებულთა ჯარების გენერალური მეთაური. ბრალი დასდეს "ლიტვურ სეპარატიზმში" და გაიწვიეს ლიტვის დიდი სამთავროდან. მოკლეს ვარშავის დაცვის დროს.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1761 წლის 24 ივლისს (სხვა წყაროების მიხედვით, ორი წლით ადრე  ) ვენგლევში, პიზდრის მახლობლად, დიდ პოლონეთში (მისი ბიოგრაფის ჰაინრიხ მოშიცკის გადმოცემით). 12 წლიდან სწავლობდა ვარშავის რაინდთა სკოლაში (კადეტთა კორპუსი), რომელიც დააარსა მეფე სტანისლავ პონიატოვსკიმ. ჰქონდა მიდრეკილება სოციალური მეცნიერებებისადმი, იტაცებდა განმანათლებელთა იდეები  მასზე განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა ჟან-ჟაკ რუსოს ფილოსოფიამ. 1783 წელს დაასრულა სწავლა და მიიღო ქვებრიგადირის წოდება. ორწლიანი სამსახურის შემდეგ დაბრუნდა კადეტთა კორპუსში ინჟინერიის პედაგოგად.
1789 წელს, ლიტვის დიდი სამთავროს არტილერიის გენერლის, მთავარ კაზიმირ საპეგას პატრონაჟით, მეფემ იაკუბ იასინსკი დანიშნა ლიტვის არმიის საინჟინრო კორპუსის უფროს ოფიცრად პოლკოვნიკის წოდებით. არმიის საინჟინრო სამსახურში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იასინსკი, შედიოდა 42 ოფიცერი და ჯარისკაცი, მათ შორის იყო 20 მაღაროელი და  1780 წელს ვილნაში შექმნილი საარტილერიო და სამხედრო საინჟინრო კორპუსის ნაწილი. 1792 წლის 13 იანვარს იასინსკიმ მიიღო ინჟინერიის პოლკოვნიკის წოდება. ის გაგზავნეს აუდიტორად პინასა და მუხავეცის დამაკავშირებელი სამეფო არხის მშენებლობაზე (ქალაქებს პინსკსა და კობრინს შორის).
ომი რუსეთთან 1792 წელს
ლიბერალური პარტიის მიერ 3 მაისს კონსტიტუციაზე ხელმოწერის შემდეგ ქვეყანაში სიტუაცია მკვეთრად გაუარესდა. თავადაზნაურობის ნაწილი, რომელიც თვლიდა, რომ კონსტიტუცია ლახავდა მათ კლასობრივ უფლებებს, უკმაყოფილო იყო. კონსტიტუციის გაუქმების მომხრეებმა გადაწყვიტეს შეექმნათ კონფედერაცია და რუსეთის ჯარებთან ერთად ემოქმედათ სეიმის წინააღმდეგ. თუმცა, რუსული არმია ჩართული იყო ოსმალეთის იმპერიასთან ომში და ეკატერინე II-მ ვერ გაბედა თანამეგობრობასთან ომის დაწყება.
მას შემდეგ, რაც რუსეთმა ოსმალეთის იმპერიასთან იასის საზავო ხელშეკრულება დადო, უკმაყოფილო აზნაურების წარმომადგენლები პოტოცკი და რჟევუსკი ჩავიდნენ სანკტ-პეტერბურგში და დადეს საიდუმლო შეთანხმება იმპერატრიცასთან ერთობლივი სამხედრო ოპერაციების ჩატარების შესახებ. 1792 წლის 18 მაისს, რუსეთის ჯარების ოთხი კოლონა შევიდა თანამეგობრობაში გენერალ-მაიორ მიხეილ კახოვსკის მეთაურობით ბესარაბიიდან და 32000-კაციანი არმია გენერალ-მაიორ მიხაილ კრეჩეტნიკოვის მეთაურობით აღმოსავლეთიდან. იმავე დღეს ქალაქ ტარგოვიცაში შეიქმნა კონფედერაცია კონსტიტუციის მოწინააღმდეგეთა მიერ.
ომის დაწყებისას იასინსკი მეთაურობდა საინჟინრო კორპუსს. მას შეეძლო მაქსიმუმ ათასი ჯარისკაცის გამოყვანა. 1792 წლის 10 ივნისს მან მონაწილეობა მიიღო ბრძოლაში მირთან. მართალია, იასინსკიმ გამოავლინა გმირული თვისებები, მაგრამ ბრძოლა წააგო და ივან  ფერზენმა ნესვიჟი ერთი გასროლის გარეშე აიღო, რომლის გამაგრებაზე იასინსკიმ უშედეგოდ იმუშავა. პოლონეთის არმია კონცენტრირებული იყო ბრესტში, სადაც 23 აგვისტოს გაიმართა ბრძოლები. იასინსკიმ შეიმუშავა ქალაქის თავდაცვის გეგმა, რომლის წყალობითაც ბრძოლა მოიგო და გამარჯვების ნიშნად დაჯილდოვდა კავალერიის  ჯვარით Virtuti Militari. იმავდროულად, კამპანიის შედეგი უკვე წინასწარ იყო განსაზღვრული: ეკატერინე II-ის ზეწოლის ქვეშ, მეფემ გადაწყვიტა გადასულიყო კონფედერატების მხარეზე და 22 ივლისს გასცა ბრძანება იარაღის დაყრის შესახებ. იასინსკი იძულებული გახდა დამორჩილებოდა.
იატაკქვეშა საქმიანობა
1793 წლის გროდნოს სეიმის შემდეგ, აზნაურთა მნიშვნელოვანი ნაწილი, მათ შორის მრავალი უმაღლესი არმიის ჩინოსნები საზღვარგარეთ წავიდნენ. იასინსკი დარჩა ვილნაში, ცდილობდა საინჟინრო კორპუსის რეორგანიზაციას. ცნობილია, რომ იგი იცავდა რადიკალურ („იაკობინურ“) შეხედულებებს: მხარს უჭერდა ბატონყმობის გაუქმებას და თანამეგობრობის აღდგენას 1772 წლის საზღვრებში. ერთხელ მან აზრიც კი გამოტქვა, რომ ქვეყნის გადარჩენა არ შეიძლებოდა მთელი აზნაურების განადგურების გარეშე.
შემოდგომაზე იასინსკიმ დაიწყო კონსპირაციული საქმიანობა რუსი ოკუპანტების წინააღმდეგ. იატაკქვეშა შტაბი მდებარეობდა იასინსკის ადიუტანტ ხოდკევიჩის ბანქოს სალონში. ბანქოს თამაშმა სერიოზულად შეუწყო ხელი სალარო აპარატის შევსებას. იასინსკი დროდადრო პოეზიით იყო გატაცებული; თუმცა, თავადაც საკმაოდ სკეპტიკურად უყურებდა საკუთარ მონაცემებს. 1794 წლის დასაწყისში პრორუსულმა ხელისუფლებამ შეიტყო იასინსკის იატაკქვეშა საქმიანობის შესახებ. იგი იძულებული გახდა დაეტოვებინა ვილნა და წასულიყო ვილკომირის რაიონში, სადაც მას ერთგული ჯარები ელოდნენ.
კოსტიუშკოს აჯანყება
მარცხნივ|მინი|283x283პქ| იოჰან ბაპტისტ ლამპი . იაკუბ იასინსკი. დაახლოებით [[1794 წ]] 1794 წლის 22– 23 აპრილის ღამეს იასინსკი ხელმძღვანელობდა აჯანყებას ვილნაში. აჯანყებულებმა სწრაფად განაიარაღეს რუსული გარნიზონი, ტყვედ აიყვანეს 1012 ადამიანი. 23 აპრილს ბაზრის მოედანზე გამოცხადდა „ლიტველი ხალხის აჯანყების აქტი“. 25 აპრილს, ღალატისთვის, იასინსკის ინიციატივით, სიკვდილით დასაჯეს ადგილობრივი ადმინისტრაციის უფროსი, ლიტვის დიდი ჰეტმანი შიმონ მარტინ კოსაკოვსკი.
3 მაისს ლიტვის უზენაესმა რადამ იასინსკი ლიტვის აჯანყებულთა ჯარების მთავარსარდლად დანიშნა. ამასობაში მისმა რადიკალიზმმა დიდად შეაშინა აზნაურები, ხოლო აჯანყების პოლონეთის ხელმძღვანელობამ იასინსკი "ლიტველ სეპარატისტად" მიიჩნია. როგორც ლიტველი აჯანყებულების მთავარსარდალი, იასინსკი ხელმძღვანელობდა ახალი არმიის ორგანიზაციას, აჯანყების სოციალური ბაზის გასაფართოებლად, მან გლეხებს მიმართა რითმიანი პროკლამაციებით.
1794 წლის 11 მაისს კოსტიუშკომ იასინსკი გენერალ-ლეიტენანტად დანიშნა. თუმცა, უკვე 4 ივნისს იასინსკი მოხსნეს ლიტვის ჯარების მთავარსარდლის თანამდებობიდან, უფლებამოსილებები გადასცეს გენერალ მიხალ ველგორსკის. 10 ივნისს, კოსციუშკოს ბრძანებით, ლიტვის უმაღლესი რადა დაიშალა და შეიცვალა ლიტვის დიდი საჰერცოგოს ბევრად უფრო კონსერვატიული ცენტრალური დეპუტაციით.
ამ დროს აჯანყებულებსა და რუს ჯარებს შორის შეტაკებები არ შეწყვეტილა. ლიტვის დიდი საჰერცოგოს ტერიტორიაზე, იასინსკის გარდა, მოქმედებდნენ გენერლები გრობოვსკი და ხლევინსკი. ნემენჩინის მახლობლად იასინსკის პირველი ბრძოლა დამარცხებით დასრულდა. 7 მაისს გაიმართა მეორე ბრძოლა პოლიანასთან თუმცა იასინსკიმ აქაც მარცხი განიცადა. მან საჭიროდ ჩათვალა ვილნას თავდაცვის გაძლიერება, მაგრამ ახალმა კომენდანტმა ველგორსკიმ გადაწყვიტა ჯარების გაყვანა ლიდას რაიონში. კომენდანტის ამ გადაწყვეტილების შესახებ იასინსკის არ ჰქონდა ინფორმაცია და  ველგორსკის დაელოდა სოლის მახლობლად მდებარე ბანაკში, სადაც მანამდე შეთანხმდნენ ჯარების გაერთიანებაზე. უშედეგო ლოდინისას ბევრი დრო დაიკარგა, სასოწარკვეთილმა იასინსკიმ 4000 ჯარისკაცით  შეტევა დაიწყო ზუბოვისა და ბენიგსენის კორპუსზე (დაახლოებით 5000 ჯარისკაცით 16 იარაღით). ბრძოლა გაიმართა 26 ივნისს სოლის მახლობლად და იქცა მთელი კამპანიის ერთ-ერთ ყველაზე სისხლიან ბრძოლად. იასინსკი იძულებული გახდა უკან დაეხია. უკანდახევის დროს დაიღუპა იაკუბის ძმა, მსროლელთა კაპიტანი იოზეფი. იასინსკი ვარშავაში გაემგზავრა.
განიცადა რა მძიმე დეპრესია სამხედრო წარუმატებლობისა და ძმის გარდაცვალების გამო, 17 ივლისს იასინსკიმ ჩაიბარა სარდლობა ნარვენის ფრონტზე. ჯარების შესავსებად იგი წავიდა ბრესტში, ხოლო იქიდან — ბელსკში, სწორედ ამ დროს, აგვისტოს მეორე ნახევარში, მას მიუვიდა ცნობა ვილნის დაცემის შესახებ.
გროდნოში ჩასვლისთანავე, კოსციუშკომ, რომელსაც იასინსკის სეპარატიზმის აღარ ეშინოდა, დააჯილდოვა ბეჭდით, რომელსაც ამშვენებდა  წარწერა: „სამშობლო თავის დამცველს“ და მის დაქვემდებარებაში გადაიყვანა ლიტვური დივიზია. კოსციუშკომ იური გრაბოვსკი დანიშნა ნადნარვენსკის დივიზიის მეთაურად. ამასობაში რუსეთში გადაწყვიტეს სუვოროვის ერთი სწრაფი მარშით გადაეწყვიტათ კამპანიის შედეგი. დაუოკებელმა სუვოროვმა,ერთმანეთის მიყოლებით, მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვა კრუპჩიცის და ბრესტის მახლობლად გამართულ ბრძოლებში. 10 ოქტომბერს აჯანყებულები გადამწყვეტად დამარცხდნენ მაკეიოვიცესთან ბრძოლაში, კოსციუშკო ტყვედ ჩავარდა
20 ოქტომბერს იასინსკი ჩავიდა ვარშავაში და სთხოვა აჯანყების ახალ დიქტატორს, ტომაშ ვავრზეცკის, გაეგზავნა ვარშავის გარეუბანში მდებარე პრაღის ციხესიმაგრეში, რომელიც უნდა გამხდარიყო ქალაქის თავდაცვის ცენტრი. ციხის დამცველებს გამარჯვების იმედი აღარ ჰქონდათ. არსებობს მოსაზრება, რომ იმ დროს იასინსკიმ შესთავაზა მეფის და ყველა პატიმრის სიკვდილით დასჯა, რაც, რა თქმა უნდა, არ გაკეთებულა. იასინსკის 4000-5000 ჯარისკაციანი კორპუსით დაევალა ციხის მარცხენა ფრთის — ტარგუვეკის დაცვა, რომელიც თავდაცვის ჩრდილოეთ ფრონტს წარმოადგენდა.
3 ნოემბერს რუსეთის ჯარებმა სუვოროვის მეთაურობით დაიწყეს ციხის დაბომბვა, ხოლო მეორე დღეს, დილის 5 საათზე დაიწყო იერიში. დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ თავდაცვის ხაზი გაირღვა, გარეუბნებში პანიკა დაიწყო. ხალხი ხიდისკენ გაიქცა, რადგან ერთადერთი დამაკავშირებელი იყო ვარშავასთან. იასინსკი იყო მათ შორის, ვინც იცავდა ხალხის ხიდზე გაყვანისას და იქვე იგი  ბროდნოს მახლობლად დაიღუპა. პრაღის სხვა დამცველების მსგავსად, იასინსკიც დაკრძალეს კამენკოვსკის სასაფლაოზე.
შემოქმედება
იასინკსის ადრეულ შემოქმედებაზე გავლენა მოახდინა სენტიმენტალიზმმა. 1780-იანი წლების შუა პერიოდიდან მის შემოქმედებაში დომინირებდა სოციალური თემები და იასინსკის ნაშრომებმა პოლიტიკური ელფერი შეიძინა. თავად იასინსკიმ თქვა თავისი ლიტერატურული საქმიანობის შესახებ: ”მე ვწერ იმის შესახებ, რაც მინდა და მაინტერესებს და არ ვეძებ ქებას …”.
იასინსკის კალმს ეკუთვნოდა ირონიული ლექსი „დავები“ (1788-1792), ლექსი „ტიანტია“. 1793 წელს გროდნოში ცალკე გამოიცა იასინსკის ლექსი „სიმწიფის შესახებ: პოლონელ დევნილებს“. წერდა სატირული და ზღაპრული ხასიათის ლექსებს. იასინსკის ზოგიერთი რომანტიული სიმღერა თავის დროზე ძალიან პოპულარული იყო.
იასინსკი თავის პოეტურ ნაწარმოებებში ხშირად გამოხატავდა რადიკალურ შეხედულებებს, რასთან დაკავშირებითაც თანამედროვეები მას პოლონურ პოეზიაში „იაკობინის“ ტენდენციის წარმომადგენელად მიიჩნევდნენ. მისი სიმპათიები რევოლუციური საფრანგეთისა და ამერიკის რევოლუციის მიმართ აისახა ლექსში „ხალხისადმი“ (1794)
იასინსკის ნაწარმოებები გამოიცა 1869 წელს ვარშავაში.
ხსოვნა
მარჯვნივ|მინი|267x267პქ| იაკუბ იასინსკის საფლავი კამენკოვსკის სასაფლაოზე
Lasioglossum multicavum
Lasioglossum multicavum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1986 წელს.
სქოლიო
multicavum
მოლიბდენი
მოლიბდენი (Molybdenum; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდის, მეექვსე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეექვსე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 42, ატომური მასა — 95.95, tდნ — 2623 °C, tდუღ — 4639 °C, სიმკვრივე — 10.28 გ/სმ3. ღია რუხი ფერის ძნელლღობადი ლითონი. ბუნებრივი მოლიბდენი შედგება ექვსი (,, , , და ) სტაბილური და ერთი  სუსტად რაიოაქტიური იზოტოპისაგან. 1778 წელს მოლიბდენი აღმოაჩინა კ. შეელემ. 1782 წელს ლითონური მოლიბდენი პირვალდ მიიღო შვედმა ქიმიკოსმა პ. გიელმმა -ის ნახშირბადით აღდგენისას. მთავარ გამოყენებას პოვებს მეტალურგიაში.
ისტორია და სახელწოდების წარმომავლობა
მოლიბდენი 1778 წელს შვედმა ქიმიკოსმა, კარლ ვილგელმ შეელმა, აღმოაჩინა, რომელმაც მოლიბდენის მჟავის გახურებისას მიიღო МоО3. ლითონურ მდგომარეობაში პირველად მიღებული იქნა პ. გიელმის მიერ 1782 წ. ნახშირით ოქსიდის აღდგენით: მან მიიღო მოლიბდენი, რომელიც შეიცავდა ნახშირბადს და მოლიბდენის კარბიდს. სუფთა მოლიბდენი 1817 წელს მიიღო ი. ბერცელიუსმა.
სახელწოდება მოდის μόλυβδος, რაც ნიშნავს «ტყვიას». რადგანაც ძალიან ჰგავს გარეგნულად მოლიბდენიტი (MoS2), მინერალი საიდანაც პირველად მიღებული იქნა მოლიბდენის ოქსიდი, რომელსაც ტყვიის ბზინვარება ჰქონდა როგორც გალენიტს (PbS). თითქმის XVIII ს. მოლიბდენიტს ვერ ანსხვავებდნენ გრაფიტისაგან და ტყვიის ბზინვარებისაგან, ეს მინერალები ატარებდნენ საერთო სახელწოდებას «მოლიბდენს».
ბუნებაში
დედამიწის ქერქში მოლიბდენი შეადგენს მასის მიხედვით 3%. მოლიბდენი თავისუფალი სახით არ გვხვდება. დედამიწის ქერქში ის შედარებით თანაბრადაა გავრცელებული. ყველაზე ნაკლებ მოლიბდენს შეიცავს ულტრაფუძე და კარბონატული ქანები (0,4 — 0,5 გრ/ტ). მოლიბდენის კონცენტრაცია ქანებში იზრდება SiO2-ის ზრდასთან ერთად. მოლიბდენი ასევე არის ზღვისა და მდინარის წყალშიც, მცენარის ნაცარში, ნახშირში და ნავთობში. ზღვის წყალში მოლიბდენის შემცველობა მერყეობს 8,9-დან 12,2 მკგ/ლ სხვადასხვა ოკეანეებსა და აკვატორიების მიხედვით. საერთო არის ის, რომ წყალი ხმელეთთან ახლოს და მისი ზედა ფენა ნაკლებადაა გაჯერებული მოლიბდენით, ვიდრე სიღრმის წყალი და ნაპირიდან შორს. მოლიბდენის ყველაზე მაღალი კონცენტრაცია ქანებში დაკავშირებულია აქცესორულ მინერალებთან (მაგნეტიტი, ილმენიტი, სფენი), თუმცა მისი ძირითადი მასა არის მინდვრის შპატებში და ნაკლებად კვარცში. მოლიბდენი ქანებში შემდეგ ფორმებშია: მოლიბდატური და სულფიდური მიკროსკოპული და სუბმიკროსკოპული სახით, იზომორფული და გაბნეული (ქანწარმომქმნელ მინერალებში). მოლიბდენი უფრო ახლოსაა გოგირდთან ვიდრე ჟანგბადთან, ამიტომ ქანურ სხეულებში წარმოიქმნება ოთხვალენტიანი მოლიბდენის სულფიდი — მოლიბდენიტი. მოლიბდენიტის კრისტალიზაციისათვის ყველაზე ხელსაყრელია აღდგენითი გარემო და მომატებული მჟავიანობა. ზედაპირულ პირობებში უმთავრესად წარმოიქმნება ჟანგბადური ნაერთები Мо6+. პირველად მადნებში მოლიბდენიტი გვხვდება ვოლფრამიტთან და ბისმუტინთან ერთად ასოციაციაში, ასევე სპილენძის მინერალებთან, გალენიტთან და სფალერიტთან. თუმცა მოლიბდენიტი ითვლება მდგრად სულფიდად მჟავე და ტუტე გამხსნელების მიმართ, ბუნებრივ პირობებში წყლის და ჰაერის ჟანგბადის ხანგრძლივი ზემოქმედების შემთხვევაში მოლიბდენიტი იჟანგება და მოლიბდენი ინტენსიურად მიგრირებს მეორადი მინერალის წარმოქმნით. ამით შეიძლება აიხსნას მოლიბდენის მომატებული კონცენტრაცია დანალექ შრეებში — ნახშირიანი და სილიციუმ-ნახშირიანი შრეები.
ცნობილია მიახლოებით 20-მდე მოლიბდენის მინერალი. მათ შორის მნიშვნელოვანია: მოლიბდენიტი MoS2 (60 % Mo), პოველიტი СаМоО4 (48 % Мо), მოლიბდიტი Fe(MoO4)3·nH2O (60 % Mo) და ვულფენიტი PbMoO4.
საბადოები
მოლიბდენის დიდი საბადოები ცნობილია აშშ-ში, მექსიკაში, ჩილეში, კანადაში, ავსტრალიაში, ნორვეგიაში, რუსეთში. მოლიბდენის მსოფლიო მარაგის 7 %-ზე მეტი მდებარეობს სომხეთში.
საბადოების გენეტიკური ჯგუფები და სამრეწველო ტიპები
2. ჰიდროთერმული
A. მაღალტემპერატურული
B. საშუალოტემპერატურული
a. კვარც-მოლიბდენიტური
b. კვარც-სფალერიტ-გალენიტ-მოლიბდენიტური
c. კვარც-ხალკოპირიტ-მოლიბდენიტური
d. ნასტურან-მოლიბდენიტური.
მიღება
მოლიბდენის სამრეწველო მიღება იწყება მადნების გამდიდრებით ფლოტაციური მეთოდით. მიღებულ კონცენტრატს მოწვავენ ოქსიდის МоО3 წარმოქმნამდე: რომელსაც დამატებით წმინდავენ. შემდეგ МоО3 აღადგენენ წყალბადით: მიღებულ ნაკეთობას ამუშავებენ წნევით (ჭედვა, შტამპვა, გლინვა, ადიდვა და წნეხვა).
thumb|200px|მოლიბდენი
ფიზიკური თვისებები
მოლიბდენი — ღია-რუხი ლითონია, რომელსაც აქვს α-Fe ტიპის კუბური მოცულობაცენტრიებული მესერი (a = 3,14 Å; z = 2; სივრცული ჯგუფით Im3m), პარამაგნიტურია, მოოსის სკალით მისი სიმაგრეა 5.5 ბალი. მექანიკური თვისებები, როგორც ყველა ლითონში განისაზღვრება მისი სიწმინდით და წინასწარ მექანიკური და თერმული დამუშავებით (რაც უფრო წმინდაა ლითონი, მით უფრო რბილია). აქვს ძალიან მცირე სითბური გაფართოების კოეფიციენტი. მოლიბდენი ძნელადლღვობადი ლითონია, რომლის დნობის ტემპერატურაა - 2620 °C და დუღილის ტემპერატურაა — 4639 °C.
ქიმიური თვისებები
ოთახის ტემპერატურაზე ჰაერზე მოლიბდენი მდგრადია. ჟანგვას იწყებს 400 °C-ზე. 600 °C-ზე ზევით სწრაფად იჟანგება МоО3-მდე. ამ ოქსიდს იღებენ მოლიბდენის დისულფიდის ჟანგვით MoS2 და ამონიუმის მოლიბდატის თერმოლიზით (NH4)6Mo7O24·4H2O.
Мо ქმნის მოლიბდენის(IV) ოქსიდს МоО2 და მთელ რიგ ოქსიდებს, შუალედურს МоО3 და МоО2-ს შორის.
ჰალოგენებთან Mo წარმოქმნის სხვადასხვა ჟანგვის ხარისხის ნაერთებს. მოლიბდენის ფხვნილის ან МоО3 ურთიერთქმედებით F2-თან მიიღებენ მოლიბდენის ჰექსაფტორიდს MoF6, უფერული ადვილად დუღებადი სითხე. Mo (+4 и +5) წარმოქმნის მყარ ჰალოგენიდებს MoHal4 და MoHal5 (Hal = F, Cl, Br). იოდთან ცნობილია მხოლოდ მოლიბდენის იოდიდი MoI2. მოლიბდენი წარმოქმნის ოქსიჰალოგენიდებს: MoOF4, MoOCl4, MoO2F2, MoO2Cl2, MoO2Br2, MoOBr3 და სხვა.
მოლიბდენის გახურებისას გოგირდთან ერთად წარმოიქმნება მოლიბდენის დისულფატი MoS2, სელენიუმთან — მოლიბდენის დისელენიდს MoSe2. ცნობილია მოლიბდენის კარბიდები Mo2C და MoC — კრისტალური მაღალლღვობადი ნივთიერება და მოლიბდენის სილიციდი MoSi2.
მოლიბდენის ნაერთების განსაკუთრებულ ჯგუფს წარმოადგენს — მოლიბდენის ლურჯები. აღმდგენების - გოგირდოვანი აირის, თუთიის მტვერის, ალუმინის ან სხვების ქმედებით სუსტმჟავა (рН=4) მოლიბდენის ოქსიდის სუსპენზიაზე წარმოიქმნება ცვალებადი შემადგენლობის კაშკაშა ლურჯი ნივთიერება: Мо2О5·Н2О, Мо4О11·Н2О და Мо8О23·8Н2О.
Mo წარმოქმნის მოლიბდატებს, სუსტი მოლიბდენის მჟავეების მარილებს, хН2О· уМоО3 (ამონიუმის პარამოლიბდატი 3(NH4)2O·7MoO3·zH2O; СаМоО4, Fe2(МоО4)3 — გვხვდება ბუნებაში). I და III ჯგუფის ლითონების მოლიბდატებს აქვთ [МоО4] ტეტრაედრული დაჯგუფებები.
ნორმალური მოლიბდატების წყალხსნარებს თუ ცოტას მჟავებს დაუმატებს წარმოიქმნება MoO3OH−-ის იონები, შემდეგ პოლიმოლიბდატების იონები: ჰეპტა-, (პარა-) Мо7О266−, ტეტრა-(მეტა-) Мо4О132−, ოქტა- Мо8О264− და სხვა. უწყლო პოლიმოლიბდატების სინთეზი ხდება МоО3-სა და ლითონების ოქსიდების შედუღაბებით, შედნობით.
არსებობენ ორმაგი მოლიბდატები, რომელთა შემადგენლობაში შედის ორი კათიონი ერთად, მაგალითად, М+1М+3(МоО4)2, М+15М+3(МоО4)4. ოქსიდური შენაერთები, რომლებიც შეიცავენ დაბალი ჟანგვის ხარისხის მოლიბდენს — მოლიბდენური ბრინჯაოები, მაგალითად, წითელი K0,26MoO3 და ლურჯი К0,28МоО3. ეს ნაერთები ფლობენ ლითონურ გამტარობას და ნახევარგამტარულ თვისებებს.
გამოყენება
მოლიბდენი გამოიყენება ფოლადების ლეგირებისათვის, როგორც ცეცხლმედეგი და კოროზიამედეგი შენადნობების კომპონენტები. მოლიბდენის მავთულს (ლენტა) იყენებენ მაღალტემპერატურული ღუმელების წარმოებაში, ნათურებში ელ. დენის შესაყვანად. მოლიბდენის ნაერთები — სულფიდი, ოქსიდები, მოლიბდატები — წარმოადგენენ ქიმიური რეაქციების კატალიზატორებს, საღებავების პიგმენტებს, მინანქრების კომპონენტებს. მოლიბდენის ჰექსაფტორიდი გამოიყენება ლითონური Mo-ით სხვადასხვაგვარი ზედაპირების დაფარვისას, MoS2 გამოიყენება როგორც მყარი მაღალტემპერატურული საპოხი მასალა. Mo შედის მიკროსასუქის შემადგენლობაში. რადიოაქტიული იზოტოპები 93Mo (T1/2 6,95 სთ.) და 99Mo (T1/2 66 სთ.) — იზოტოპური ინდიკატორები.
მოლიბდენი — არის მალეგირებელი ელემენტი, რომელიც ზრდის სიმტკიცეს, სიბლანტე ფოლადის თვისებას და კოროზიამედეგობას. ჩვეულებრივ ლეგირებისას სიმტკიცის ზრდასთან ერთად იზრდება ლითონის სიმყიფე. ცნობილია მოლიბდენის გამოყენების შემთხვევები ცივი იარაღის დამზადებისას იაპონიაში XI—XIII საუკუნეებში.
მოლიბდენ-99 გამოიყენება ტექნეციუმ-99-ის მისაღებად, რომელიც გამოიყენება მედიცინაში ონკოლოგიური და ზოგიერთი სხვა დაავადებების დიაგნოზის დროს.
2005 წელს მოლიბდენის მსოფლიო მიწოდებამ (სუფთა მოლიბდენზე გადათვლით) შეადგინა, «Sojitz Alloy Division»-ის მონაცემებით, 172,2 ათასი ტონა (2003 წ.—144,2 ათასი ტონა). სუფთა მონოკრისტალური მოლიბდენი გამოიყენება მძლავრი გაზოდინამიკური ლაზერების სარკეების დასამზადებლად.