cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჭართალი (მხარე)
წყაროებიდან პირველად „ქართლის ცხოვრება“ იხსენიებს მირიან I-ის მეფობის ამბებთან დაკავშირებით (ძვ. წ. II საუკუნის დასაწყისი). მემატიანის ცნობით, ჭართალში მოსახლე მთიელები („კავკასიანნი“) დურძუკებს შეკავშირებიან და კახეთი და ბაზალეთი დაურბევიათ. 330-იან წწ. წობენში ქართველთა განმანათლებელმა წმ. ნინომ სხვა მთიელებთან ერთად ჭართლელებსაც მიაღებინა ქრისტიანობა. 853 წ. არაბთა დამსჯელი ჯარი ბუღა თურქის სარდლობით ჭართალშიც ავიდა. 1210-იან წწ. თამარ მეფის წინააღმდეგ ფხოველთა და დიდოთა გამოსვლის დროს, ჭართალელნი სამეფო ხელისუფლების მხარეს იბრძოდნენ. შემდგომში ჭართალი არაგვის საერისთავოს ემორჩილებოდა; იყო მისი სამოურავო.
ჭართალის არქიტექტურული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ადრინდელი შუა საუკუნეების კომპლექსები:
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტი
უფიცი
thumb|300px|ვიწრო ეზო უფიცის ორ ფრთას შორის thumb|300px|უფიცის დერეფნის ხედი გალერეა უფიცი (Galleria degli Uffizi, სიტყვასიტყივთ — „კანცელარიის გალერეა“) — სასახლე ფლორენციაში, აგებული 1560-1581 წლებში და ამჟამად ევროპული სახვითი ხელოვნების ერთ-ერთი უმსხვილესი და უმნიშვნელოვანესი მუზეუმია.
ისტორია
უფიცის ისტორია იწყება 1559 წელს, როდესაც ფლორენციის მმართველმა კოზიმო I მედიჩიმ ქალაქის ყველა ადმინისტრაციული სამსახურის გაერთიანება ერთ ვრცელ სასახლეში ჩაიფიქრა. პროექტის რეალიზაციისთვის მოიწვიეს ხელოვანი ჯორჯო ვაზარი, რომელმაც მუშაობა 1560 წელს დაიწყო. თუმცა 1574 წელს ვაზარი გარდაიცვალა და სამუშაო მისმა მოსწავლემ ბერნარდო ბუონტალენტიმ დაასრულა. 1575 წელს უფიცის შენობაში დაიწყო მუზეუმის ჩამოყალიბება. მისი საფუძველი მედიჩის საოჯახო კოლექცია გახდა.
კოლექცია
მუზეუმის კოლექცია იზრდებოდა მედიჩის დინასტიის დაცემის შემდეგაც. ამჟამად ის მოიცავს ისეთ იტალიელ ხელოვანთ შედევრებს, როგორებიცაა ჯოტო, ბოტიჩელი, ლეონარდო და ვინჩი, რაფაელი, ჯორჯონე, ტიციანი, უჩელო, ფილიპო ლიპი, ჩიმაბუე, პიერო დელა ფრანჩესკა და სხვანი. აქვეა ანტიკური, ფრანგული, ესპანური, გერმანული, ჰოლანდიური და ფლამადრიული ხელოვნების ნიმუშებიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორენციის მუზეუმები კატეგორია:ფლორენციის სასახლეები
ხანდო (მხარე)
მდებარეობს არაგვის ხეობაში, მთიულეთის სამხრეთით. იგი შედგება ერთმანეთის გვერდით მდებარე ორი ხევის - ხანდოსწყლისა და სოდევე-მეჯილაურთას წყლისაგან. ორივე ეს მდინარე ლომისის მთიდან გამოდის და ერთმანეთს სოფელ წინამხართან უერთდებიან. ხანდოს საზღვრები ასეთია: ჩრდილოეთით მას მთიულეთი ესაზღვრება, დასავლეთით - ცხრაძმისხევი, სამხრეთით და აღმოსავლეთით - ჭართალი. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ხანდოს ტერიტორია შედის დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
ხანდოელები მეტყველებენ ქართლურ დიალექტზე. 1746 წლის საისტორიო საბუთში, რომელშიც ჩამოთვლილია არაგვის ხეობის მხარეები, ხანდო და ჭართალი ცალკეა მოხსენიებული. ხანდოსა და ჭართალში სათემო სალოცავებთან ერთად სათემო ცენტრალური სალოცავებიც არსებობდა.
დიდველა
დიდველა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, როკითის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ხანისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 90 მეტრი, ბაღდათიდან 12 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 661 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lasioglossum persicum
Lasioglossum persicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1919 წელს.
სქოლიო
persicum
წვრილმარცვალა თეთრი
წვრილმარცვალა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
წვრილმარცვალა თეთრი წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
აზროვნება
აზროვნების ფსიქოლოგიის საგანი
აზროვნების ფსიქოლოგიის საგანს შეადგენს:
აზროვნების სახეები
მინი|[[მოაზროვნე (ქანდაკება)|მოაზროვნე, ავტ: ოგიუსტ როდენი, როდენის მუზეუმში]] თანამედროვე ფსიქოლოგიაში გამოიყოფა აზროვნების შემდეგი სახეები:
არსებობს დიქოტომიურ დაყოფაზე დაფუძნებული აზროვნების კლასიფიკაციაც:
აზროვნების ოპერაციები
ოპერაცია ისეთი გონებრივი მოქმედებაა, რომელიც სააზროვნო ამოცანის გადაჭრას ემსახურება. განასხვავებენ აზროვნების შემდეგ ოპერაციებს:
ლიტერატურა
კატეგორია:კოგნიტური ფსიქოლოგია კატეგორია:ფსიქოლოგია
ნეიროცირკულარული დისტონია
ნეირო-ცირკულატორული დისტონია — სიხლძაღვების ტონუსის მოშლა. იგი მრავალმა მიზეზმა შეიძლება განაპირობოს და ნებისმიერ ასაკში გვხვდება. მაგალითად, მოზარდებში მოკლე დროში სწრაფი ფიზიკური განვითარების დროს, როდესაც ორგანიზმის ნეირო-ენდოკრინული რეგულაციის განვითარება ჩამორჩება ფიზიკურ ზრდას. ეს ფუნქციური აშლილობაა და მისი გამომწვევი შეიძლება იყოს: ფიზიკური ან ემოციური გადაღლა, უძილობა ან გამოუძინებლობა, გამოფიტვა, მოუწესრიგებელი კვების რეჟიმი ან ცხოვრების სტილი (ზედმეტად აქტიური ან ძალიან პასიური). უფროს ასაკში უფრო ხშირად გამოვლინდება ხელმძღვანელ ან საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე მომუშავე პირებს შორის (მენეჯერის სინდრომი). ასევე, მიზეზი შეიძლება იყოს ასთენია, მწვავე ან ქრონიკული ინფექციური დაავადებები.
კლინიკური სურათი
ნევროზის მსგავსი მდგომარეობა (სისუსტე, დაღლილობა ძილის მოშლა, უხასიათობა). ნეირო-ცირკულატორული დისტონიის დროს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ფუნქციის მოშლის სამი ტიპი შეიძლება გამოვლინდეს:
კატეგორია:მედიცინა
კოკიჩე
კოკიჩე (Кокиче) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 116 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ პერპერეკის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის კოკიჩე, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ხალილ ხალიმ ბეკირი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
სომოსა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სომოსა შეიძლება აღნიშნავდეს:
პიროვნებებს:
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
უიცილოპოჩტლი
thumb|right|200px|უიცილოპოჩტლი, გამოსახული ტელერიანო-რემენსისის კოდექსში. უიცილოპოჩტლი ან ვიცლიპუცლი (Huitzilopōchtli, Vislipuzli; — „სამხრეთის კოლიბრი“ ან „მარცხენა მხარის კოლიბრი“) — მზისა და ომის ღმერთი, აცტეკების ნაციონალური ღმერთი, ქალაქ ტენოჩტიტლანის მფარველი. სახელი დაკავშირებულია იმასთან, რომ ჩიტი კოლიბრი განასახიერებს მზეს ცენტრალური ამერიკის ბევრ ტომში.
მითოლოგიაში
უიცილოპოჩტლის დედა იყო კოატლიკუე, ხოლო მამა — კოლიბრის ბუმბულების ბღუჯა (სხვა ვერსიით მიჰკოატლი). მისი და მალინალჰოჩი, შესანიშნავი ჯადოქარი, ამავდროულად მისი მეტოქეც იყო. დესპანად მსახურობდა პაინალი.
უიცილოპოჩტლის ლეგენდა ჩაწერილია მეჰიკოატლის ქრონიკებში. მისი და, კოიოლჰაუკი, ცდილობდა დედის მოკვლის იმის გამო, რომ ის ბუმბულებისგან დაფეხმძიმდა. თუმცა, როდესაც უიცილოპოჩტლიმ ეს გაიგო, ის დედის საშვილოსნოდან საბრძოლო აღჭურვილობიანად გადმოხტა და მოკლა კოიოლჰაუკი, ასევე თავისი მრავალი სხვა და-ძმა. შემდეგ მან დის მოკვეთილი თავი მაღლა, ჰაერში აისროლა, სადაც ის მთვარედ გადაიქცა, მის კვალდაკვალ ასროლილი დები და ძმები კი — ვარსკვლავებად.
უიცილოპოჩტლი აცტეკების ტომის ღმერთი და ლეგენდარული ჯადოქარი იყო. თავდაპირველად მისი მნიშვნელობა ნაუას ხალხებში არ იყო დიდი, მაგრამ აცტეკების იმპერიის ჩამოყალიბების შემდეგ, მისმა მმართველმა, ტლაკაელელმა, შეიტანა ცვლილებები ღმერთების პანთეონში, უიცილოპოჩტლი ერთ დონეზე დააყენა კეცალკოატლთან, ტლალოკსა და ტესკატლიპოკასთან და მზის ღმერთად აქცია. ამგვარად, უიცილოპოჩტლიმ დაიკავა ღმერთ ნანაუაცინის ადგილი.
კულტი
ტაძარი ტემპლო მაიორი ტენოჩტიტლანში მიძღვნილი იყო უიცილოპოჩტლისა და ტლალოკზე, რადგანაც მათი ძალები თანაბრად ითვლებოდა. ტემპლო მაიორი პირამიდის მსგავსად იყო აგებული ორი ტყუპი-ტაძრით — უიცილოპოჩტლი მარცხნიდან და ტლალოკი მარჯვნიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აცტეკების ღმერთები კატეგორია:აცტეკების მითოლოგია
მარჯენი ვარდისფერი
მარჯენი ვარდისფერი — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან.
მარჯენი ვარდისფერი წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი ქართული ჯიშები
ლე-დიაბლონი
ლე-დიაბლონი (Les Diablons) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადმოჰყურებს სოფელ ცინალს. აღმართულია ანივიერისა და ტურტმანის მუნიციპალიტეტების ხეობებს შორის, პენინის ალპების ქვეჯგუფზე, რომლის უმაღლესი მწვერვალიცაა ვაისჰორნი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
სტეფანე ხირსელი
სტეფანე ხირსელი, სტეფანე ქიზიყელი — VI საუკუნის შუა წლებში ხირსაში (ქიზიყი) მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხს. დღე — 9 იანვარი). დააარსა ხირსის მონასტერი, დასაფლავებულია იქვე.
ცხოვრება
სტეფანე ხირსელის ცხოვრების ამსახველმა წერილობითმა წყაროებმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. გადმოცემით ცნობილია რომ ის იოანე ზედაზნელის მოწაფე იყო და სამოღვაწეოდ მან შეარჩია ცივ-გომბორის ქედზე მცირე ფერდი, რომელიც იმ დროს უსიერი ტყით იყო დაფარული.
წმინდა სტეფანემ „აღაშენა სამყოფელი თჳსი ხირსის სოფლის მოახლო, სახელსა ზედა წმ. სტეფანესა“. თუმცა ცალკეული მაგალითები ხირსის სასწაულმოქმედი ცხოვრებისა აღარ არსებობს, უდავოა, რომ მან „ურიცხუნი ძალნი და ნიშნი აღასრულნა ქვეყანასა ზედა, ვინათგან მრავალ არიან სასწაულნი“ ქმნილნი ასურელ მამათ მიერ. „შემდეგ მრავალს მიუღუაწებია ქვემო კახეთს“, ნეტარი მამა მშვიდობით აღესრულა. მის მიერ აშენებულ მონასტერში „დაიდვა წმინდა გვამი მისი სავსე სასწაულებითა და ნიშებითა“.
ხსენების დღე
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა სტეფანეს ხსენების დღეს 9 იანვარს [ძვ. სტ. 27 დეკემბერი] აღნიშნავს.
ჯაბა კილაძე
გიორგი (ჯაბა) კილაძე (დ. 24 აგვისტო, 1981) — ქართველი მსახიობი. 2009 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ტელესერიალ „შუა ქალაქში“, რომელიც ტელეკომპანია იმედის ეთერში 2007–2013 წლებში გადიოდა. გარდა ამისა, ნათამაშები აქვს რამდენიმე სპექტალში, რომელთა შორისაა „ჯინსების თაობა“. მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „16+“ (2006), „იდიოტოკრატია“ (2008), „მაიტა ნასოსი“, „ერთხელ შუა ქალაქში“, ასევე სერიალში „მტვრის გემო“ (2010).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1981
ალ-იმრანი
ალ-იმრანი (آلِ عِمرَان; „იმრანის ოჯახი“ ) — ყურანის მესამე სურა (თავი). მასში 200 აია შედის. იმრანი ისლამში ითვლება მარიამის მამად. ეს თავი იმრანის ოჯახის სახელს ატარებს, რომელშიც შედის იმრანი, წმინდა ანა (იმრანის ცოლი), მარიამი და იესო.
სავარაუდო გამოცხადების (ასბაბ ალ-ნუზული) ვადებისა და კონტექსტუალური ფონიდან გამომდინარე, მიჩნეულია, რომ თავი იყო მედინური სურების მეორე ან მესამე ნაწილი, რადგან იგი მიუთითებს როგორც ბადრის, ისე უჰუდის მოვლენებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ყურანი კატეგორია:ალ-იმრანი
ვიბორკოვო (ვოლოგდის ოლქი)
ვიბორკოვო (Выборково) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
1381
თარიღი უცნობია
*
როსბახის ბრძოლა
250px|მინიატიურა|როსბახის ბრძოლის გეგმა როსბახის ბრძოლა — ბრძოლა პრუსიისა და საფრანგეთ-ავსტრიის ჯარებს შორის. გაიმართა 1757 წლის 5 ნოემბერს სოფ. როსბახთან (საქსონია) შვიდწლიანი ომის (1756-1763 წწ.) დროს. საფრანგეთ-ავსტრიის ჯარებს (სარდალი შარლ დე როგან-სუბიზა და იოსებ ფრიდრიხ ჰილდბურგჰაუზენი) ხელსაყრელი პოზიციები ეკავათ მიუხელნის სიმაღლეებზე (ლაიფციგის სამხრეთით), ხოლო პრუსიის არმია (სარდალი ფრიდრიხ II დიდი) განლაგდა ბედრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შემდეგ გადაინაცვლა უფრო ხელსაყრელ პოზიციებზე როსბახსა და ბედრას შორის. მოკავშირეთა ჯარებმა ეს მანევრი უკანდახევად მიიჩნიეს და შეუდგნენ პრუსიელების მარცხენა ფლანგის შემოვლას სალაშქრო წესით. ფრიდრიხ II სწრაფი მარშით მოწინააღმდეგისაკენ გაემართა და მოულოდნელად კავალერიით იერიშზე გადავიდა. მოკავშირეთა ჯარები განადგურებულ იქნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:პრუსიის ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები კატეგორია:შვიდწლიანი ომის ბრძოლები კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
ტყემალი
ტყემალი (Prúnus cerasiféra) — მრავალწლოვანი ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახის კურკოვანთა გვარისა. ხის სიმაღლე 3-10 მ აღწევს, ზოგჯერ ხისმაგვარი ბუჩქია, ძლიერ დატოტვილი, ეკლიანი ან უეკლო. ნაყოფი მომრგვალო, მობრტყო-მომრგვალო ან უკუკვერცხისებრი აქვს. ფერად ყვითელი, წითელი და იისფერია, ზოგჯერ თითქმის შავი. ნიადაგისადმი ნაკლებ მომთხოვნი, დაავადებებისადმი მედეგი, გვალვა- და ყინვაგამძლეა. მოსავლიანობა ზრდასრული ხიდან 300 კგ-მდეა.
მეხილეობაში იყენებენ ქლიავის, ატმისა და გარგარის საძირედ. ველურად და კულტურაში გავრცელებულია ბალკანეთში. შუა და მცირე აზიაში, ირანში, ამიერკავკასიაში და სხვა.
საქართველოში უძველესი დროიდან თითქმის ყველგანაა გავრცელებული ზღვის დონიდან 1600-1800 მ-მდე. ამჟამად დარაიონებული ჯიშებია გულდედავა, გაზაფხულის მერცხალი, წითელი დროშა, ქუთაისი, რიონი, ხვავიანი და სხვა.
ტყემალს ქართულ სამზარეულოში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. ტყემლისგან მზადდება საუკეთესო ხარისხის წვენი, კომპოტი, მურაბა, სანელებელი, ტყლაპი და სახელგანთქმული საწებელი, რომელიც ქართული სუფრის ერთ-ერთი უნიკალური ატრიბუტია.
კულტურული ტყემლის ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): შაქრებს 4-10, მჟავებს 1,5-4, პექტინს 0,3-1,5, C ვიტამინსა და A პროვიტამინს.
საირმულა
საირმულა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.
საირმულა წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
Lasioglossum perspicuum
Lasioglossum perspicuum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1966 წელს.
სქოლიო
perspicuum
T-34
T-34 (ტე–34) — საბჭოთა საშუალო ტანკი, რომელიც იწარმოებოდა 1940 წლიდან 1958 წლამდე. T-34 ეფექტიანობა დამტკიცდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. მისი წარმოება დაიწყო უკრაინაში, ქალაქ ხარკოვის ქარხანაში. T-34 მეორე მსოფლიო ომის ეპოქაში ყველაზე მეტად გამოშვებული ტანკია.
T-34-ს უნდა ჩაენაცვლებინა სწრაფი ტანკები BT-5, BT-7 და T-26. ტანკი საერთო ჯამში ძალიან დაბალანსირებული გამოდგა, რადგან მას ჰქონდა ძლიერი ქვემეხი, ჯავშანი, ასევე იყო მობილური და ძალიან კარგად შეეძლო ემოძრავა უსწორ-მასწორო გზებზე. მეორე მსოფლიო ომის ტანკები ძირითადად შედგებოდნენ 5 კაცისგან: მეთაური, მძღოლი, მემიზნე, დამტენი და რადიო ოპერატორი, თუმცა T-34-ის ეკიპაჟი იყო ოთხკაციანი, ეს კი იმან განაპირობა, რომ მეთაური გადავიდა მსროლელის ადგილას და ასრულებდა ორ სამუშაოს: მსროლელის და მეთაურის.
1944 წელს შეიარაღებაში მიიღეს მისი ახალი მოდიფიკაცია T-34-85, რომელსაც ჩვეულებრივი საბაზო T-34-ისგან განსხვავებით, ჰქონდა 85 მმ–იანი ქვემეხი მოთავსებული უფრო დიდ კოშკურაში. 1945 წელს მან თითქმის მთლიანად ჩაანაცვლა მსუბუქი და მძიმე ტანკების უმეტესობა საბჭოთა ტექნიკაში.
რევოლუციური დიზაინი
thumbnail|left|280px|A-8 (BT-7M), A-20, T-34 1940 წლის მოდელი 1939 წლისთვის საბჭოთა სახმელეთო ძალებში ყველაზე ბევრი იყო მსუბუქი T-26 და BT (BT-2, BT-5, BT-7) სერიის სწრაფი ტანკები. T-26 იყო ნელა მოძრავი ტანკი, თუმცა იყო ქვეითთა ტანკი, რომელსაც ევალებოდა ქვეითების ფრონტზე უსაფრთხო მიყვანა, მას ჰქონდა 45მმ ქვემეხი. BT ტანკი კი იყო საკავალერიო, რომელიც იყო ძალიან სწრაფი და მანევრული, თუმცა არ იყო ქვეითთა ტანკი. ასევე ქვემეხიც სუსტი ჰქონდა. ეს ორივე კი იყო უცხოური წარმოების, T-26 იყო ბრიტანული Vickers 6-Ton-ის ბაზაზე, ხოლო BT სერიის ტანკები კი იყო შექმნილი ამერიკელი კონსტრუქტორის უოლტერ კრისტის მიერ, რომელმაც BT სერიის ტანკები 1930 წლებში გამოუშვა და საბჭოელებმა მას მხოლოდ მოდერნიზაცია ჩაუტარეს. thumbnail|right|230px|მეორე საცდელი ვერსია, A-32 გამოცდისას, 1939 წ 1937 წელს გამოჩნდა ახალგაზრდა ინჟინერი მიხეილ კოშკინი თავის ახალ გუნდთან ერთად და უნდოდა გამოეშვა ტანკი, რომელიც ჩაანაცვლებდა BT სერიის ტანკებს. მის პირველ პროტოტიპს, A-20-საც ჰქონდა 20 მმ ჯავშანი, 45 მმ ქვემეხი და ახალი დიზელის V-2 ტიპის ძრავა. მას ასევე ჰქონდა თავის მუხლუხებში 8×6 გორგოლაჭი, განსხვავებით BT სერიის ტანკებისგან (8×2). 8×6 საშუალებას აძლევდა ემოძრავა მუხლუხის ჯაჭვის გარეშე. ასევე A-20-ში გამოყენებული იყო დახრილი ჯავშანი, რომელიც საშუალებას აძლევდა აესხლიტა ტანკსაწინააღმდეგო ჭურვები. კოშკინმა ა–20-ის მეორე პროტოტიპი წარუდგინა იოსებ სტალინს და მან უთხრა, რომ მის შეიარაღებაში უნდა იყოს უფრო ძლიერი ქვემეხი და ასევე ძლიერი ჯავშანი. ასევე განუცხადა, რომ ამ უნივერასალურ ტანკს თავისუფლად შეეძლო ჩაენაცვლებინა T-26 და BT სერიის ტანკები. მეორე პროტოტიპს ერქვა A-32, რომელსაც ჯავშანი ჰქონდა 32 მმ (შემდგომში 45 მმ) და 76.2 მმ ქვემეხი. ორივე პროტოტიპი გამოცდაზე ტრიალ მინდორზე გავიდა, კუბინკაზე, 1939 წელს. გაოცება კი იმან გამოიწვია, რომ მძიმე A-32 გამოდგა უფრო მარდი (მანევრული) ვიდრე მსუბუქი A-20. ამ გამოცდის შემდეგ T-34 მიიღეს შეიარაღებაში T–34 ინდექსით 1939 წლის 19 დეკემბერს.
ტანკს ჰქონდა BT ტანკების საკიდრები, ასევე შედარებით ძლიერი ჯავშანი და ქვემეხი. T-34-ს შემდგომში მეორენაირად ეძახდნენ T-34/76. 76 კი აღნიშნავდა მისი ქვემეხის კალიბრს. 1944 წელს შეიარაღებაში მიიღეს მისი ახალი ვერსია T-34/85, რომელსაც ჰქონდა უფრო ძლიერი 85მმ-იანი ქვემეხი. ომის დროს T-34-მა განიცადა რამდენიმე მოდერნიზაცია, მისი წონა ავიდა 26,6-დან 30 ტონამდე, ხოლო T–34–85 – 32 ტონამდე.
განვითარება
1943 წელს გაიმართა კურსკის ბრძოლა, საბჭოთა არმიას მოუხდა შეტაკება ახალ გერმანულ ტანკებთან Tiger-თან და Panther-თან, ეს ბრძოლა იყო ყველაზე დიდი სატანკო ბრძოლა მთელ ისტორიაში. ბრძოლის დროს განადგურდა 8800 ერთეული საბჭოთა და 1500 ერთ. გერმანული ჯავშანტექნიკა. კურსკის ბრძოლამ აჩვენა, რომ გერმანულ ვეფხვებსა და პანტერებს 76 მმ ქვემეხებით ვეღარ გაუმკლავდებობდნენ და საჭირო იყო ახალი ტანკი, ამიტომაც T-34-ს დაუყენეს ახალი 85 მმ საზენიტო ქვემეხი, რომელიც ეფექტიანი იქნებოდა ახალი გერმანული ტანკების წინააღმდეგ. 1942 წლისთვის, გერმანულ ტანკებს უკვე ჰქონდათ ძლიერი 75 მმ ქვემეხი, რომლის გახვრეტა უკვე უჭირდა T-34-ს ეკიპაჟებს. მოროზოვის საკონსტრუქტორო ბიურომ დაიწყო მუშაობა ახალ ტანკზე, სახელად T-43. ამ ტანკს გაძლიერებული ჰქონდა ჯავშანი 90 მმ-მდე. T-43 იყო უნივერსალური ტანკი და შეეძლო ჩაენაცვლებინა T-34 და KV-1 ტიპის მძიმე ტანკი, მაგრამ შეირაღებული იყო ისევ 76 მმ ვემეხით. საუბედუროდ, ახალ T-43-ის ტიპის ტანკის ჯავშანს, აღარ შეეძლო გაეძლო 88 მმ ქვემეხებისთვის. ასევე T-34 უფრო კარგი სისწრაფე მქონე ტანკი იყო მაშინაც კი, როდესაც ახალი 85მმ ქვემეხი დაუყენეს. საბოლოოდ T-43-ის გამოშვება ძალიან ნელა მიმდინარეობდა, და მალევე შეწყვიტეს მისი სერიული წარმოება. საბჭოთა ქარხნები კი ისევ გადაერთო T-34-ის გამოშვებაზე, ოღონდ ძველი 76 მმ T-34-ის მაგივრად, უკვე 85 მმ T-34-ს უშვებდნენ. მისი ქვემეხი სიგრძეში 1,425 მმ-დან 1,600 მმ-მდე გაიზარდა. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოწყობილობა იყო პერისკოპი, რომელიც ზუსტი ასლი იყო ინგლისური ანალოგის, რომლებსაც ეყენათ Vickers Tank Periscope MK.IV. ომის ბოლოს, საბჭოელებმა გამოუშვეს ათჯერ მეტი T-34/85, ვიდრე გერმანელებმა პანტერა. სულ 25899 ცალი T-34/85-ის გამოშვება მოესწრო, ხოლო გერმანელებს სამხრეთ ფრონტზე მხოლოდ 304 პანტერი ჰყავდათ.
წარმოება
1945 წლის ბოლოსთვის სულ გამოშვებული იქნა 62 ათასზე მეტი ცალი T-34, 1941-1944 წლებში სულ გამოშვებული იქნა 35,312 ცალი T-34, ხოლო დანარჩენი 25,899 T-34-85 კი გამოუშვეს 1944-45 წლებში. ერთ-ერთი ყველაზე ბევრი გამოუშვა ნომერ.183-მ ქარხანამ, სულ 28,952 T-34 და T-34-85 1941-45 წლებში. ტანკების გამოშვების რაოდენობით მეორეა ქარხანაა ნომერი 112-ე. 12,604 ტანკი. 1946 წლისათვის გამოშვებული იქნა 2,701 T-34. ამის შემდეგ კი შეწყდა მისი წარმოება, თუმცა სულ ცოტა ხნით. მისი გამოშვება განაახლა პოლონეთმა და ჩეხეთმა. ორივემ ერთად 1,380 T-34 და 3,185 T-34/85. შემდეგ კი მთლიანად გადაერთვნენ T-55-ისა და T-72-ის გამოშვებაზე. 1960 წლის ბოლოს საბჭოთა კავშირმა მოდერნიზაცია ჩაუტარა T-34-85-ს, რომელიც ექსპორტზე გავიდა.
საბოლოო ჯამში, T-34M-ს ჩათვლით, გამოშვებული იქნა 84,070 ცალი T-34 და ასევე 13,170 თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი, რომელიც იყო T-34-ის შასზე.
მეორე მსოფლიო ომი (1941)
thumbnail|230px|[[პროხოროვსკის ბრძოლა|პროხოროვსკის ბრძოლაში განადგურებული 112-ე ქარხნის მიერ გამოშვებული T-34]]
T-34 პირველად 1941 წლის ზაფხულში გამოჩნდა, საბჭოთა ლიტერატურაში წერია, რომ ახალი ტანკი გერმანელი სამხედროებისთვის შოკი იყო, რადგან ისინი მიჩვეულები იყვნენ უპირატესობას საბჭოთა ტანკებზე. ახალი T-34 კი ყველა იმ დროინდელ ნაცისტურ ტანკს ჯობდა, რაც ალფრედ იოდლმაც აღნიშნა თავის დღიურებში, შესაბამისად იმ დროისთვის გერმანელებს ძალიან უჭირდათ T-34-ების განადგურება, სტანდარტული გერმანული ტანკსაწინააღმდეგო ქვემეხები ვერ ხვრიტავდნენ მძიმედ დაჯაშნულ და დახრილჯავშნიან T-34-ებს, გარდა ამისა T-34-ს უპირატესობას მისი 76 მმ ქვემეხიც აძლევდა, გერმანელებმა მას მეტსახელიც შეურჩიეს ტკაცანი-განადგურება, ტკაცანი მომდინარეობს ქვემეხის გასროლის ხმიდან ხოლო განადგურება კი მისი მომაკვდინებელი ეფექტისგან. პირველი დაპირისპირება T-34-სა და გერმანულ ტანკებს შორის მდინარე დნეპრთან მოხდა, სადაც გაანადგურა 1 37 მმ ქვემეხი და 2 პანცერ II, საბოლოოდ გერმანელებმა 9 ეჯის (მილის) მოშორებიდან საარტილერიო ქვემეხით გაანადგურეს. საბრძოლო სტატისტიკამ აჩვენა რომ საერთო ჯამში 1941 წლისთვის 1 გერმანულ ტანკზე 7 საბჭოთა მოდიოდა, სულ სსრკს ამ წელს დაკარგა 20,500 ტანკი საიდანაც 2,300 T-34 იყო, ხოლო 900 მძიმე ტანკი კვ–1 და კვ–2. პირველ თვეებში სსრკ–მ დაკარგა უმეტესი რაოდენობა თანამედროვე კვ და T-34, თუმცა ნახევარზე მეტი ტექნიკური გაუმართაობის და საწვავის გათავების შედეგად იყო მიტოვებული ან გერმანელების მიერ განადგურებული საარტილერიო დანადგარებით პირდაპირი ცეცხლის შედეგად. სტანდარტული გერმანული 37 მმ ქვემეხი ძალიან არაეფექტიანი გამოდგა T-34-ის წინააღდეგ რის შემდეგადაც ხუმრობით კარებზე მოკაკუნეს ეძახდნენ, T-34-ების განადგურება ძირითადად ხდებოდა 105 მმ-იანი ან 88 მმ-იანი ჰაერსაწინააღმდეგო ქვემეხებით, პირდაპირი გასროლით.
შეიარაღება
T-34-ის 76 მმ ქვემეხს შეეძლო გაეხვრიტა იმ დროინდელი ყველა გერმანული ტანკი საშუალო მანძილიდან, გარდა ამისა ჯავშანმხვრეტავ ჭურვებით 500 მეტრზე ანადგურებდა 92მმიან ჯავშანს, იმ დროისთვის საუკეთესო გერმანულ ტანკებს Panzer 4 Ausf F-სა და Panzer III-ს სულ რაღაც 50 მმ-იანი შუბლა ჯავშანი ჰქონდა. thumbnail|right|220px|76 მმ-იანი ქვემეხით შეიარაღებული T-34
მობილურობა
დიდი მანძილის გავლა  T-34-ს ძვირად უჯდებოდა   და ძალიან დიდი რაოდენობით, სწორედ მწყობრიდან სიარულის დროს გამოდიოდა, მაგალითად მერვე მექანიზირებული კორპუსის თითქმის ნახევარზე მეტი ბრძოლამდე გამოვიდა მწყობრიდან, სანამ ისინი დუბნომდე მიაღწევდნენ, ა.ვ. ბოდნარი რომელიც იბრძოდა 1941/42 წლებში ამბობს.
ომში მალევე გამოიკვეთა სავალი ნაწილის უარყოფითი მხარეები რომელიც ჯერ კიდევ აშშ-ში იყო ცნობილი, კერძოდ ეს ეხებოდა ჩრისტის მუხლუხებს :
ტანკის სავალი ნაწილი ყველაზე ხშირად აღსადგენი დეტალი იყო, ა.ვ. მარიევსკი იხსენებს:
ეკიპაჟი
დაბალი ხარისხის რკინა და ცუდად გაკეთებული ტანკის ტრანსმისია იძლეოდა ტანკის არასაიმედოობას, რის გამოც, ტანკი სავსე იყო ტექნიკური პრობლემებით.
მძღოლი - მძღოლისთვის ტანკის მართვა არ იყო ადვილი, რადგან ის თავისი ნაკვეთურიდან ძალიან ცუდად ხედავდა. თითქმის არ შეეძლო დაენახა მოსალოდნელი ორმოები, გარდა ამისა, ვერ ხედავდა გვერდებზე რა ხდებოდა და იხედებოდა მხოლოდ წინ.
დამტენი - დამტენს ტანკში რთული სამუშაო ჰქონდა დაკისრებული. ჭურვის შესანახი კალათების გამო (როცა ქვემეხს ატრიალებდნენ შიგნით არ ტრიალებდა დამტენის ნაკვეთური), მსგავსი პრობლემა თითქმის ყველა გერმანულ ტანკს ჰქონდა. ჭურვების შესანახი კალათები დანაწილებული იყო და ზემოდან, თითოში 9-9 ჭურვი იყო, გარდა კალათებისა დამატებითი ჭურვები იყო თვითონ ქვემეხის ყუთებზე დაყენებული.
მეთაური - მეთაური კუშკურიდან ამოსვლის შემდეგ შეეძლო დაენახა მთელი ბრძოლის ველი მხოლოდ ერთი პერისკოპით. გერმანელი სამხედროები უპირატესობას ანიჭებდნენ ღია ლუკს, რადგან ისინი მთელ ბრძოლის ველს ხედავდნენ, ეს შეუძლებელი იყო T-34-ზე. T-34-ის კოშკურიდან ამოსასვლელს საბჭოთა ტანკისტები პეროგს უწოდებდნენ მისი ფორმიდან გამომდინარეს, გარდა ამისა, გასაღებად მძიმე იყო და დიდ ძალას ითხოვდა. ეკიპაჟის მოთხოვნით ეს ყველაფერი მალე გამოიცვალა მოროზოვის საკონსტრუქტორო ბიუროს მიერ 1942 წელს.
ჯავშანი
T-34 1941 წლისთვის ითვლებოდა ყველაზე დაცულ საშუალო ტანკად. მას დიდ უპირატესობას აძლევდა დახრილი ჯავშანი, ერთადერთი მისი მინუსი ქარხნული დეფექტები იყო. 1941 წლის გამოშვებული T-34-ის გამოცდა მოხდა აშშ-ში აბერდინის პოლიგონზე.
ომის დასაწყისისთვის ნათელი გახდა რომ T-34-ის გახვრეტა გერმანული ქვემეხებისთვის დიდი თავსატეხი იყო, მაგალითად ერთ ერთ ბრძოლაში გერმანულმა 37 მმ ქვემეხმა 27 ჯერ გაარტყა T-34-ს კოშკურაზე, მაგრამ ტანკი მსუბუქად დაზიანდა.
შეფასება 1942/43 წლისთვის
thumbnail|right|250px|განადგურებული T-34 (1943 წლის მოდელი) 1942 წლისთვის ყველაზე გავრცელებული ტანკი უკვე T-34 იყო, ხოლო გერმანელების მხარეს კი პანზერ 3, რომელიც ჯერ კიდევ შეიარაღებული იყო 5cm KwK 38 L/42 ტიპის ქვემეხით, ასევე პანზერ 4 რომელსაც ისევ ძველი ქვემეხი ჰქონდა დაყენებული,თუმცა მალე გადაიარაღება დაიწყო და პანზერ 4-ს, ისევე როგორც StuG III-ს, დაუყენდა უფრო დიდი  7.5 cm KwK 40 L/43, ამ ახალ ქვემეხებს შეეძლო გაენადგურებინა  T-34 1000 მეტრიდან ფრონტალურ ჯავშანში მოხვედრისას.
1942 წლის შუა თვეებში T-34-ს უკვე აღარ ჰქონდა ისეთი უპირატესობა როგორც ომის დასაწყისში, თუმცა მისი ჯავშანი მაინც უკეთესი იყო, როგორც ამერიკული M4 Sherman ისევე გერმანულ  Panzer IV-ზე, 1942 წლისთვის სსრკმ დაკარგა 15 ათასამდე ჯავშანტექნიკა, ამათგან 6,500  T-34. ტანკების შეფარდება იგივე იყო როგორიც 1941 წელს, ოღონდ T-34-ისთვის უფრო უარესი რადგან 44% განადგურებული ტანკი სწორედ  T-34 იყო. 1942 წლის ზამთარში T-34-მა კვლავ დაიბრუნა უპირატესობა, ამჟამად თოვლში და ტალახში ბევრად უკეთესი იყო, ვიდრე გერმანული. ამავე წელს ტანკს შეეცვალა ძრავა და დაუყენდა 5 სიჩქარიანი ძრავა რის შემდეგადაც მისი საშუალო სიჩქარე 30 კმ/სთ გახდა. 1943 წელს ინიციატივა უკვე სსრკ-სკენ იყო, ამ წელს სსრკმ დაკარგა 23,500 ჯავშანტექნიკა საიდანაც 14,700 T-34 იყო, შეფარდება კი 1:3-ზე იყო, კვლავ გერმანული ტანკების უპირატესობით.
T-34-85-ის შეფასება 1944/45 წლისთვის
thumbnail|right|250px|T-34 ასრულებს ქვეითთა ტანკის როლს 1943 წლისთვის T-34 უკვე აღარანაირი უპირატესობას აღარ ფლობდა, ტანკი ვეღარ ხვრიტავდა ახალ პანტერას და თაიგერს მაშინ როდესაც ამ ორივეს შეეძლო ნებისმიერი მანძილიდან მისი განადგურება, შესაბამისად მისი წარმოება ნელ ნელა კლებულობდა, ამასთან უკვე გამოვიდა მისი გაუმჯობესებული T-34-85, ახალ ტანკს გაუმჯობესებული კოშკურა და სრულიად ახალი 85 მმ-იანი M-1944 ZIS-S53 L/51.5 ქვემეხი ჰქონდა, მაგრამ ეს მაინც არ იყო იმ სიძლიერის ქვემეხი, როგორც პანტერას და თაიგერს ჰქონდა. თუმცა, 500 მ-დან უკვე შეეძლო მათი გახვრეტა მაშინ, როდესაც გერმანული ტანკები 1,500 მეტრიდან ხვრიტავდნენ.ბრძოლის მოგება შესაძლებელი იყო მათი რაოდენობით, ასევე ახლო ბრძოლებში ან ფლანგური შეტევით. T-34-85 ადვილ სამიზნეს წარმოადგენდა ახალი გერმანული ტანკებისთვის, გარდა ამისა მისი ჯავშანი ვერ უძლებდა ვერც 37 მმ-იან ჰაერსაწინააღმდეგო ქვემეხს ახლო მანძილებზე.
T-34-ის და ამერიკული ემ–4 შერმანის შედარების შემდეგ, ნათლად ჩანს რომ ორივე მხარე ინტენსიურად მუშაობდა მის გაძლიერებაზე,უყენებდნენ ახალ ქვემეხებს და აწარმოებდნენ ადვილად თუმცა ვერცერთი ვერ ჯობდა თაიგერს და პანტერას. T-34-85 კი მალე გადაიქცა სსრკს ძირითად ტანკად. გერმანელები უპირატესობას ანიჭებდნენ ტანკის ხარისხზე და არა მის რაოდენობაზე,მაგალითად ომის ბოლოსთვის უკვე 22 ათასი T-34-85 იყო დამზადებული, რა დროსაც გერმანელებმა მხოლოდ 5-6 ათასი პანტერას დამზადება მოასწრეს, გარდა ამისა ტანკების ნახევარი ამერიკულ–ბრიტანულ ფრონტზე იგზავნებოდა. 1944 წლისთვის სსრკ უკვე უფრო უდიდეს უპირატესობას ფლობდა რიცხოვნობით და სტრატეგიულად, 1941–1945 წ.წ. სსრკ–მ დაკარგა 96,500 ერთეული ჯავშანტექნიკა საიდანაც 58%–ზე მეტი T-34-85 იყო, ტანკების დანაკარგის შეფარდება 1:6-ზე იყო გერმანიის სასარგებლოდ.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ
ომის შემდგომ დროს 1952–58წ.წ.–ში ტე–34–85 მზადდებოდა ჩეხეთში (3 ათასი ც.) და პოლონეთში (1380 ც.)
thumbnail|left|230px|განადგურებული T-34-85 კორეის ომში thumbnail|right|230px|სერბული T-34-85
ყველაზე მომზადებული 105-ე სატანკო ბრიგადა, 107-ე, 109-ე და 203-ე სატანკო პოლკებს აერთიანებდა და თითოეული 40 T-34/85 შედიოდა. სხვა ქვედანაყოფებში კი შედარებით მცირე რაოდენობა იყო. სულ ჩრდილო კორეის არმიას 258 ცალი ტანკი ჰყავდა. ამ დროს სამხრეთ კორეის არმიის მთელი ჯავშანტექნიკა იყო 27 M3 Lee და M8 ტიპის ჯავშანტრანსპორტიორი, ქვეითებს კი ჰქონდათ მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი 60 მმ ბაზუკა, რომელსაც არ შეეძლო T-34/85-ის განადგურება. ბრძოლის დაწყებისთანავე, ჩრდილო კორეელების უპირატესობა ნათლად გამოიკვეთა. სამხრეთ კორეელების ტანკსაწინააღმდეგო შეიარაღება ბაზუკები და უკუგორებითი ქვემეხი M16, ვერაფერს აკლებდა მოწინააღმდეგის ტანკებს. ომის პირველ დღეებში, ჩრდილო კორეელებმა სულ 11 ტანკი დაკარგეს. მათი უმეტესობა კი მწყობრიდან გამოვიდა სამხრეთ კორეელი სამხედროების თანვგანწირვის გამო, რომელიც ასაფეთქებელი ნივთირებით ტანკებს უვარდნებოდნენ.
აგრესიის შესაჩერებლად ივლისს, ამერიკელებმა 400 კაციანი არტილერიით გაძლიერებული ქვედანაყოფი გადავიდა დასახმარებლად, ხოლო მეორე დღეს მათ  33   T-34-85 დაუპირისპირდა, ამერიკელებმა 105 მმ-იანი M-2A1 ჰაუბიცებითა და 75 მმ M-20-ით ესროლეს, მათი უმეტესობა ჯავშანმხვრეტი იყო, თუმცა  ტანკების დახრილი ჯავშნის გამო თითქმის ყველა ჭურვი აისხლიტეს და მხოლოდ 2 ტანკი დააზიანეს.
რამდენიმე დღეში, ამერიკელებმა გადაიტანეს 24 M-24 Chaffee ტიპის მსუბუქი ტანკები, რომელიც 10 ივლისს ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ და განადგურდა 2 M-24 Chaffee, ხოლო არც ერთი T-34/85. შემდეგ დღეს ამერიკლებმა კიდევ 3 ტანკი დაკარგეს, ბოლოს კი 2 გამართული ტანკი შემორჩათ. ცხადი გახდა, რომ T-34-ებთან ბრძოლა უფრო ძლიერი საშუალებებს მოითხოვდა, ამიტომ ამერიკელებმა აქცენტი რაოდენობაზე და თანამედროვე შეიარაღებაზე გააკეთეს და გაგზავნა ახალი ტანკები: 69 M-46 Patton და ისევ M-24 Chaffee-ები და M4 Sherman. ასევე გააგზავნეს ტანკსაწინააღმდეგო 88,9 მმ M20 Super Bazooka. ახალმა ტექნიკამ სატანკო დუელებში გარდატეხა შეიატანა და ორჯერ მეტი T-34/85 გაუნადგურდა, ვიდრე მთელი ომის განმავლობაში.
სულ ჩრდ.კოეამ 97 ცალი T-34/85 დაკარგეს, ხოლო ამერიკელთა ცნობით თავად კი გაუნადგურდათ 24 ტანკი.
ტანკი ასევე გამოიყენებოდა ექვს დღიან ომში 1967 წელს, ასევე 1995 ბოსნიაში, ერაყსა და ავღანეთში. 2015 წელს კი გავრცელდა იემენში გადაღებული ფოტო, რომელშიც ჩანს ხუსიტების T-34-85.
ტანკი როგორც სიმბოლო
ათასობით T-34 შეიქმნა და თითქმის საბჭოთა კავშირის ყველა ქვეყანაში დგას მისი მონუმენტები, მათ შორის: ბელარუსში, გერმანიაში, მოსკოვში, კალინგრადში, უკრაინაში, პოლონეთში, ვოლგოგრადში, ჩეხეთში, ვლადივოსტოკში, კუნოვიცში, სლოვაკეთში, ამერიკაში. ეს კი მხოლოდ და მხოლოდ დაუსრულებელი სიაა.
ოპერატორები
ევროპა და ამერიკა
ახლო აღმოსავლეთი და აფრიკა
აფრიკა
[[File:T34 world operators 2012 ver 0 62.svg|thumb|centre|600px|ახლანდელი და ყოფილი ოპერატორები 2012 წლის მონაცემებით.
შავი = დღემდე
ვარდისფერი = უცნობი]]
ვარიანტები
ტანკები
თვითმავალი საარტილერიო დანადგარები
საინჟინრო მანქანები
ბულგარეთი
კუბა
ჩეხეთი
ეგვიპტე
ნაცისტური გერმანია
თვითმავალი საზენიტო ქვემეხი
ჩინეთი
პოლონეთი
სირია
თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი
იუგოსლავია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები კატეგორია:ფინეთის ტანკები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის საბჭოთა ტანკები
პიერ კიური
პიერ კიური (Pierre Curie; დ. 15 მაისი, 1859, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 19 აპრილი, 1906, იქვე) — ფრანგი ფიზიკოსი, პიონერი კრისტალოგრაფიის, მაგნეტიზმის, პიეზოელექტრული მასალებისა და რადიოაქტიული დაშლის შესწავლაში. 1903 წელს მან მეუღლე მარი სკლოდოვსკა-კიურისა და ანრი ბეკერელთან ერთად ნობელის პრემია მიიღო ფიზიკის დარგში „პროფესორ ბეკერელის მიერ აღმოჩენილი რადიაციის ფენომენის შესწავლაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილის აღსანიშნად“.
ბიოგრაფია
პიერ კიური დაიბადა 1859 წლის 15 მაისს პარიზში. მამამისი ეჟენ კიური იყო ექიმი, პროტესტანტი, წარმოშობით ელზასადან, დედა — კლერ დეპული, პიუტოელი ფაბრიკანტის ქალიშვილი. პიერის გონებრივი შესაძლებლობები არ იძლეოდა სკოლაში სიარულის შესაძლებლობას, რის გამოც მან დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. 14 წლის ასაკში მას აუყვანეს კერძო მასწავლებელი, რომელიც ამეცადინებდა მას ელემენტარულ და უმაღლეს მათემატიკაში, რომლის დაუფლების შემდეგაც პიერი გახდა საბუნებისმეტყველო მეცნიერების ბაკალავრი 16 წლის ასაკში.
პ. კიური ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო, როცა ის გახდა ფიზიკური განყოფილების სტუდენტი. სორბონაში ის უსმენდა ლექციებს და მონაწილეობას ღებულობდა პრაქტიკულ გაკვეთილებზე. მას ასევე ჰქონდა წვდომა ფარმაცევტულ ინსტიტუტში პროფესორ ლერის ლაბორატორიაში, სადაც ის იყო ფიზიკის კათედრის ასისტენტის დამხმარე. პ. კიურიმ მიიღო ფიზიკის ლიცენციატის ხარისხი 18 წლის ასაკში. მისი მუშაობისას მან მიქცია უმაღლესი კვლევითი ინსტიტუტის ლაბორატორიის დირექტორის დეზენისა და იმავე ლაბორატორიის დირექტორის თანაშემწის მუტონის ყურადღება. 1878 წელს პ. კიური დაინიშნა დეზენის ასისტენტად პარიზის უნივერსიტეტში ბუნებისმეტყველების ფაკულტეტზე. აქ ის ხუთი წლის მანძილზე სრულად იყო დაკავებული ექსპერიმენტებით.
შემდგომ კიურიმ მის ძმასთან ჟაკთან ერთად დაიწყო კრისტალებთან მუშაობა. ეს უკანასკნელი კი გამოცდების ჩაბარების შემდეგ იყო სორბონის უნივერისტეტის მინეროლოგიის ლაბორატორიაში ფრიგელის ასისტენტი. ძმების ურთიერთთანამშრომლობით აღმოჩენილ იქნა პიეზოელექტრული ეფექტი.
პიეზოელექტროენერგიის კვლევის დროს ძმებს კიური უნდა გამოეყენებინათ ელექტრომეტრული დანადგარები. მათ უკვე აღარ აკმაყოფილედათ იმ ეპოქაში ცნობილი კვადრატული ელექტრომეტრი, ამისათვის მათ გამოიგონეს ამ მოწყობილობის ახალი ტიპი, რომელიც უკეთ მოერგებოდა მათ მუშაობას, შემდგომში ცნობილი კიური ელექტრომეტრის სახელით.
ძმების რამოდენიმეწლიანი ნაყოფიერი თანამშრომლობა დასრულდა. 1883 წელს ჟაკი გადავიდა მონპელიეში მინერალოგიაში პრაქტიკული სამუშაოების ხელმძღვანელად. პიერი სწორედ მაშინ დაინიშნა პრაქტიკული კვლევების დირექტორად ფიზიკის ინსტიტუტში, რომელიც ქალაქ პარიზმა დააარსა ფრიდელისა და შუტცენბერგერის დაჟინებული მოთხოვნით. კრისტალებზე ჩატარებული ექსპერიმენტებისათვის, ჟაკ და პიერ კიურის (თუმცა გაცილებით მოგვიანებით, 1895 წელს) მიენიჭათ პლანტის პრიზი.
1884 წლიდან ის სრულად გადაერთო თეორიულ ანალიზზე. მან მალევე გამოაქვეყნა სტატია კრისტალური სიმეტრიის ძირითად საკითხებზე, რომელსაც იმავე წელსვე მოყვა აღნიშნულ თემაზე უფრო ღრმა კვლევა. 1885 წელს გამოქვეყნდა მისი მეტად მნიშვნელოვანი ნაშრომი კრისტალების წარმოქმნისა და სხვადასხვა ზღვრის კაპილარული მუდმივების შესხებ.
თეორიული ანალიზის შემდეგ პ. კიური უბრუნდება ექსპერიმენტულ სამუშაოებს, რომელიც მალევე აღინიშნა ღრმა კვლევით „საგნის წონის განმსაზღვრელ ზუსტ აპერიოდულ სასწორებზე“ (1889, 1890, 1891)
1891 წლიდან პ. კიურიმ დაიწყო სხვადასხვა ტემპერატურაზე (ოთახის ტემპერატურიდან 1400°C-მდე) სხეულის მაგნიტური თვისებების კვლევა, რომელმაც საკმაოდ დიდი ხანი გასტანა. 1895 წელს აღნიშნური კვლევა საფუძვლად დაედო მის სადოქტორო დისერტაციას პარიზის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე.
1894 წელს გაიცნო სორბონის უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის პოლონელი სტუდენტი მარია სკლოდოვსკა, ხოლო 1895 წლის 26 ივნისს დაოჯახდნენ.
1906 წლის 19 აპრილს, იგი იმყოფებოდა პარიზში საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის პროფესორთა ასოციაციის სხდომაზე და ისაუბრა იმ ამოცანების შესახებ, რაც ასოციაციას შეეძლო დაეკისრა. შეხვედრის დატოვებისას დოფინის ქუჩაზე გადასვლისას მას ურემი დაეჯახა. თავის არეში მიღებული ჭრილობა მისთვის სასიკვდილო აღმოჩნდა.
ნევარი ვიკიპედია
ნევარი ვიკიპედია (Newar Wikipedia) — ვიკიპედიის განყოფილება ნევარი ენაზე. თავისუფალი ღია ენციკლოპედია. დარეგისტირებულია დაახლოებით 9 ათასი ადამიანი. აქტიურ მომხარებელთა რიცხვი 25-მდეა. ჰყავს 1 ადმინისტრატორი. 2013 წლის იანვრის მონაცემებით ნევარი ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 69 ათასი სტატია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
მიქაელ ულუმბოელი
მიქაელ ულუმბოელი — VI საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხს. დღე — 1 ივლისი). დააარსა ქართლში ულუმბის მონასტერი, დასაფლავებულია იქვე.
ცხოვრება
ქართლში მოვიდა ანტიოქიიდან VI საუკუნის შუა წლებში იოანე ზედაზნელთან ერთად. ცხოვრობდა ზედაზნის მონასტერში. ზედაზნიდან საქადაგებლად წმინდა მიქაელ ულუმბოელი დაემკვიდრა სოფელ ულუმბოს ახლოს, სადაც მდინარე ალისწყალთან ააშენა მონასტერი. მონასტერი არაერთხელ გამხდარა შემოსევის საგანი, რის გამოც მიქაელ ულუმბოელის ცხოვრების ამსახველი წერილობითი წყაროები დაკარგულია.
აღსრულების შემდეგ ღირსი მამა მის მიერვე აშენებულ მონასტერში დაკრძალეს.
ხსენების დღე
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა პიროს ბრეთელის ხსენების დღეს 1 ივლისს [ძვ. სტ. 18 ივნისი] აღნიშნავს.
შუშანიკის წამება
thumb|ძველ ქართულ ფრესკებზე დაფუძნებული [[წმინდა შუშანიკის გამოსახულება. საბინინი, 1882 წელი. ]] thumb|[[წმინდა შუშანიკის ყველაზე ადრეული გამოსახულება. ]] შუშანიკის წამება — იაკობ ცურტაველის (ხუცესის) მიერ დაწერილი ჰაგიოგრაფიული ნაწარმოები. ეს არის ჩვენს დრომდე მოღწეული უძველესი ძეგლი ქართული მხატვრული ლიტერატურისა. დაწერილია მე-5 საუკუნეში, კერძოდ 476–483 წ.წ. ავტორი მონათხრობ ამბავთა თვითმხილველი და მონაწილეა. ვარაუდობენ, რომ იაკობი VI საუკუნის დასაწყისში ეპისკოპოსი გამხდარა.
„შუშანიკის წამების“ დახვეწილი ენა, სტილი და მაღალი ესთეტიკურ-შემეცნებითი ღირებულება სავარაუდებელს ხდის, რომ ქართული მწერლობა ამ ნაწარმოების შექმნამდე გაცილებით უფრო ადრე უნდა ჩასახულიყო.
ნაწარმოებში ჩანს, რომ V საუკუნის ქართლში კარგად ყოფილა განვითარებული საეკლესიო სისტემა. მასში დასახელებულნი არიან ეპისკოპოსები, მღვდლები და დიაკვანი.
დაწერის თარიღი
შუშანიკის მეუღლე — ვარსქენი სიკვდილით დასაჯეს 482 წელს. ეს რომ მომხდარიყო ნაწარმოების დაწერამდე, იაკობი აუცილებლად აღნიშნავდა ამ ფაქტს. აქედან გამომდინარე, ნაწარმოები ვარსქენ პიტიახშის სიცოცხლეში ანუ 482 წლამდე დაიწერა, ხოლო შუშანიკ დედოფალი 475 წლის ჩვიდმეტ ოქტომბერს გარდაიცვალა. ამიტომ ითვლება, რომ ნაწარმოები 476—483 წლებში დაიწერა.
„შუშანიკის წამების“ ისტორიული მნიშვნელობა
ნაწარმოებში ჩანს, რომ ქალები და მამაკაცები მე-5 საუკუნეში ერთად არ ჭამდნენ საჭმელს: „ოდეს ყოფილ არს აქამომდე, თუმცა მამათა და დედათა ერთად ეჭამა პური“ — ამბობს დედოფალი. ქალი გარეთ თავდაუბურავი არ გადიოდა: „მოჰყვანდა წმიდაჲ შუშანიკ უხამური და თმაგარდატევებული, ვითარცა ერთი ვინმე შეურაცხთაგანი და ვერვინ იკადრა თავსა მისსა დაბურვად“.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
თავცეცხლა (ვაზის ჯიში)
თავცეცხლა — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში მესხეთიდან.
თავცეცხლა წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი ქართული ჯიშები
მოვაკანი
მინიატიურა|მოვაკანის საუფლისწულო, ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე მოვაკანი — გეოგრაფიული ტერმინი, რომლითაც შუა საუკუნეების ქართული წყაროები იცნობენ, როგორც კავკასიის ალბანეთის ერთ ნაწილს, ასევე მის დედაქალაქს, რომელიც სავარაუდოდ, მდ. მტკვარსა და ალაზანს შორის იყო მოქცეული.
ქართული საისტორიო ტრადიცია სახელწოდება მოვაკანს თარგამოსის მეოთხე ძეს — მოვაკანოსს უკავშირებს: „ხოლო მოვაკანს მისცა მტკუარსა ჩრდილოთ, მცირისა ალაზნისა შესართავითგან ვიდრე ზღუამდე. და ამან აღაშენა ქალაქი მოვაკნეთი, და დაემკჳდრა მუნ“. ვახუშტის მიხედვით, „მტკვრისა და ალაზნის შესართავს შორის, არს მოვაკნი, რომელი აღაშენა მოვაკანოს, და ამის გამო ეწოდა წილსა მისსა მოვაკნი“. მოვაკანს ქართული ქრონიკები თითქმის ყოველთვის რანთან ერთად იხსენიებენ.
ქართულ „მოვაკანს“ შესაძლოა შეესაბამებოდეს შუა საუკუნეების ისლამურ წყაროების (ალ-ბალადური, ალ-თაბარი) „მუკანი“ ან „მუღანი“.
სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ალბანეთი კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
ენერგო-პრო ჯორჯია
ენერგო-პრო ჯორჯია — ელექტროენერგიის მწარმოებელი და დისტრიბუტორი კომპანია, რომელსაც სრულად ფლობს ჩეხური კომპანია Energo-Pro. კომპანია საქართველოში დაფუძნდა 2006 წლის 31 ივლისს, ხოლო საქართველოს ენერგოსექტორში პრაქტიკული საქმიანობა 2007 წლის 29 ივნისს დაიწყო.
ენერგო-პრო ჯორჯია საქართველოში მოქმედი უმსხვილესი ენერგოკომპანიაა აბონენტების რაოდენობის, ელექტროენერგიის გაყიდვების და მომსახურების არეალის მოცულობის გათვალისწინებით, რომელიც ახორციელებს ელ. ენერგიის წარმოებას და განაწილებას საკუთარი მომსახურების ტერიტორიაზე.
ენერგო-პრო ჯორჯია ფლობს და ამუშავებს შემდეგ ჰიდრიელექტროსადგურებს: ლაჯანურჰესი, რიონჰესი, გუმათჰესი, შაორჰესი, ძევრულაჰესი, აწჰესი, საცხენიჰესი, სიონჰესი, ზაჰესი, კინკიშაჰესი, ჩხორჰესი, ჩითახევჰესი, მარტყოფჰესი და ორთაჭალჰესი.
კომპანიის დისტრიბუციის არეალი საქართველოს ტერიტორიის 70 %-ზე მეტს მოიცავს. ენერგო-პრო ჯორჯია დაყოფილია 5 ფილიალად და ელექტროენერგიით ამარაგებს აჭარის, სამეგრელოს, ზემო სვანეთის, გურიის, იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმის, შიდა ქართლის, სამცხე-ჯავახეთის, მცხეთა-მთიანეთის და ქვემო ქართლის დაახლოებით 1 200 000 აბონენტს. კომპანიას დასაქმებული ჰყავს 6000-მდე ადამიანი.
2017 წლის აგვისტოში ენერგო-პრო ჯორჯიამ 21,7 მილიონ ამერიკულ დოლარად შეიძინა კახეთის სადისტრიბუციო ენერგოკომპანია.
სქოლიო
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:საქართველოს ენერგეტიკის კომპანიები
გრან-კუიზინი
გრანდ-კუიზინი, ასევე ოტ-კუიზინი (ფრანგ. Grand cuisine, ან Haut cuisine, მაღალი კულინარია) იყო ფრანგული სამზარეულოს დამახასიათებელი თვისება, რაც გამოიხატებოდა დეტალურ მომზადების წესსა და სტილიზებულ წარმოდგენაში, მცირე და მრავალრიცხოვან ჯერზე მირთმეულ კერძებში, რომლებიც მომზადებული იყო მრავალრიცხოვანი და იერარქიული მზარეულების გუნდის მიერ ევროპის დიდ რესტორნებსა და სასტუმროებში.
ჟორჟ-აუგუსტ ესკოფიე ცენტრალური ფიგურა გახდა ოტ-კუიზინის მოდერნიზებაში 1900-იან წლებში, რაც შემდგომში ცნობილი გახდა, როგორც "კუიზინ-კლასიკი" (კლასიკური სამზარეულო). 1960-იან წლები გამორჩეული გახდა "ნუველ კუიზინის" გამოჩენით, როდესაც შეფ-მზარეულებმა "ამბოხი" მოუწყვეს ესკოფიეს "ორთოდოქსულობასა" და კომპლექსურობას.
თუმცა ბოლო 20 წლის განმავლობაში შეფ-მზარეულებმა ნელ-ნელა ოტ-კუიზინის ადრეულ სტილზე დაბრუნება დაიწყეს, მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი ახალი ტექნიკა კვლავაც ბატონობს.
კატეგორია:კულინარია
რომანისტიკა
რომანისტიკა შეიძლება აღნიშნავდეს მეცნიერების დარგს, რომელიც რომანულ სამყაროსთან, რომანული სამყაროს რომელიმე ქვეყნის მეცნიერულ შესწავლასთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული. რომანისტიკას ცალკეულ მეცნიერებათა ერთობლიობასაც უწოდებენ, მაგრამ ის ძირითადად მაინც ორ ნაწილად დაიყოფა:
კონკორდის მოედანი
კონკორდის მოედანი, საფრანგეთში მეორე უდიდესი მოედანი. მდებარეობს პარიზში, შანზ-ელიზეს დასაწყისში, მე-8 ოლქში.
ისტორია
1748 წელს პარიზის მმართველობამ კონკურსი გამოაცხადა ლუი XV-ის ქანდაკების აღსამართავად ადგილის შესარჩევად. გადაწყდა ქანდაკება აღემართად ტუილერის ბაღის ბოლოს მდებარე უბრალო მოედანზე, რომელსაც არავითარი სხვა დანიშნულება არ ჰქონდა. ამ მოედანს მაშინ "მბრუნავი ხიდის მოედანი" ეწოდა. 1753 წელს მოედნის მოსაწყობად გამოცხადდა კიდევ ერთი კონკურსი. კონკურსანტების მიერ მიწოდებული იდეებისგან არქიტექტურის სამეფო აკადემიის დირექტორმა, ანჟ-ჟაკ გაბრიელმა შეადგინა პროექტი, რომელიც დამტკიცებულ იქნა 1755 წელს. ლუი XV-ის ქანდაკების მშენებლობა დაიწყო ედმონ ბუშარდონმა და დაასრულა ჟან-ბატისტ პიგალმა. მისი ინაუგურაცია მოხდა 1763 წლის 20 ივნისს. საკუთრივ მოედნის მოწყობა კი დასრულდა 1772 წელს და მას ლუი XV-ის მოედანი დაერქვა.
რევოლუცია
1792 წელს ლუი XV-ის მოედანს რევოლუციის მოედანი დაერქვა. მეფის ქანდაკება დაამსხვრიეს და მის მაგივრად თავისუფლების უზარმაზარი ქანდაკება აღმართეს.
1792 წელს ამ მოედანზე აღიმართა გილიოტინა, რომლითაც შედგა ლუი XVI-ის, შემდგომში რობესპიერისა და მისი თანამზრახველების სიკვდილით დასჯა.
1795 წლიდან ადგილს კონკორდის მოედანს უწოდებენ, ეს სახელი ოფიციალურად მკვიდრდება 1830 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარიზის მოედნები
კოკოშანე
კოკოშანე (Кокошане) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 29 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო — საქართველოს სამინისტრო, რომლის ხელმძღვანელი (მინისტრი) მთავრობის წევრია. სამინისტრო ანგარიშვალდებულია მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს.
1921 წლის 25 თებერვალს რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის შედეგად საბჭოთა რუსეთმა დაიპყრო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გაუქმდა და საქართველოს რევკომის გადაწყვეტილებით საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატი ჩამოყალიბდა, რომელიც მოგვიანებით ჩაანაცვლა საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა სამინისტრომ.
საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრები
საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2017 წლის 7 დეკემბერი #1620-რს ) საქართველოს კანონის შესაბამისად, უწყებას შეუერთდა — სახელმწიფო მინისტრის აპარატი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში.
სქოლიო
საგარეო საქმეთა
ვერეს ციხე
300px|მინი|ვერეს ციხე ვერეს ციხე, აზრატის ციხე, ბერეს ციხე —  ციხესიმაგრე შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის  სოფელ გარდატენის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამიოდე კილომეტრზე, მდინარე ტანის ხეობაში, მდინარე ვერეს ნაპირას, ძნელად მისადგომ ქედზე. ციხეს სტრატეგიულად მოხერხებული მდებარეობა აქვს. აქედან მოჩანს ტანის ხეობა და გორი მისი მიდამოებით.
ისტორია
ნაგებობა თარიღდება IX–X საუკუნეებით. ვერეს ციხე და მისი შემოგარენი თბილისის საამიროში შედიოდა და იგი, ატენის ციხესთან ერთად, მონაწილეობდა ქართლის შემოერთებისათვის წარმოებულ ბრძოლაში. X საუკუნის მიწურულიდან ციხე კლდეკარის ერისთავთერისთავების — ბაღვაშთა გამგებლობაში გადავიდა. XI საუკუნიდან XVI საუკუნის შუახანამდე ვერეს ციხის მიდამოები საქართველოს სამეფო სახლის განკარგულებაში იყო. 1554 წელის ზაფხულში შაჰ თამაზმა აიღო ვერეს ციხე და გზა გაიხსნა ატენის ციხისკენ, სადაც ქართლის მეფის ლუარსაბ I-ის დედა და ქართლის თავადაზნაურთა ოჯახები იდგნენ. XVII-XVIII საუკუნეებში ციხე თავად ციციშვილთა ხელში გადავიდა და ამ საგვარეულოს მნიშვნელოვან საყრდენ პუნქტად იქცა. 1638 წელს ვერეს ციხეში გამაგრდა როსტომ მეფის წინააღმდეგ აჯანყებული ქართლის თავადთა მეთაური ნოდარ ციციშვილი. მეფემ ალყა შემოარტყა ციხეს. აჯანყებულმა ციციშვილმა გაქცევით უშველა თავს. როსტომ მეფემ ვერეს ციხე აიღო და გაანადგურა.
არქიტექტურა
ციხე გეგმით წაგრძელებულია (სიგრძე 44,6 მ, სიგანე აღმოსავლეთით 14,8 მ, დასავლეთით 6 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ნაგებობა დაზიანებულია — ფერდობებზე კედლები შემორჩენილია 4-5 მეტრის სიმაღლეზე. ციხის აღმოსავლეთ და დასავლეთ მხარეები მთავრდება სხვადასხვა ზომისა და ფორმის კოშკებით. აღმოსავლეთის კოშკიდან გადარჩენილია მხოლოდ კონტური; დასავლეთის კოშკი გეგმით უსწორო — ელიფსურია. ქვედა სართული ცილინდრული კამარით გადახურული გრძელი სათავსია, რომელიც ციხის ეზოს განიერი თაღოვანი კარით უკავშირდება. ციხის ეზოში, გალავნის სამხრეთ კედელთან, დიდი წყალსაცავია.
ციხეს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
გორისციხე
გორისციხე — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ტყარშეტის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ტყარშეტი, ფხელშე, ყანობი, ხურთისი). ზღვის დონიდან 1870 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 10 კილომეტრი.
ისტორია
ვახუშტი ბაგრატიონი გორისციხეს მოიხსენიებს „გორის სოფლის“ სახელწოდებით. სოფელში შემორჩენილია ორი კოშკის ნანგრევები, რომელთაგან ერთს „ავსაჯანიანთ ციხე“ ეწოდება, მეორეს — „მამაწმინდის ხატი“.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 187 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზენონ იყალთოელი
ზენონ იყალთოელი — VI საუკუნის შუა წლებში იყალთოში მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხს. დღე — 29 ოქტომბერი). დააარსა იყალთოს მონასტერი, დასაფლავებულია იქვე.
ცხოვრება
ზენონ იყალთოელის მოღვაწეობამ ხელი შეუწყო კახეთში ქრისტიანული ეკლესიის განმტკიცებას. მისი ცხოვრების აღმწერელი თხზულება შემონახული არ არის. ზენონ იყალთოელი იხსენიება ზედაზნელის ცხოვრებაში.
ხსენების დღე
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა ზენონ იყალთოელის ხსენების დღეს 29 ოქტომბერს [ძვ. სტ. 16 ოქტომბერი] აღნიშნავს.
გლიადენოვო (ვოლოგდის ოლქი)
გლიადენოვო (Гляденово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
სანელებელი მცენარეები
მინი|კამა სანელებელი მცენარეები — მცენარეები, რომელთა სხვადასხვა ნაწილი დიდი რაოდენობის არომატულ ნივთიერებებს შეიცავს. გვარცელებულია ყველგან, უფრო ტროპიკებში, მათ შორის ბევრია ხე და ბუჩქი. მათგან აღსანიშნავია: მიხაკისა და დარიჩინის ხე, ვანილი, წიწაკა, პილპილი და სხვა.
ფართოდ არის გავრცელებული კამა, ოხრახუში, ქინძი, წიწაკა, ნიახური, მდოგვი, რეჰანი, ხახვი, ნიორი და სხვა. სუბტროპიკებიდან — კეთილშობილი დაფნა და სხვა. სანებელი მცენარეებს იყენებენ კულინარიასა და მედიცინაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სანელებელი მცენარეები
კუნძულთშორისი ზღვა
კუნძულთშორისი ზღვა — კუნძულთა მეტ-ნაკლებად მჭიდრო რკალებით გარშემორტყმული ზღვა. კუნძულთა შორის არსებული წყალქვეშა ზღურბლები ხელს უშლიან წყლის თავისუფალ მიმოქცევას ზღვასა და ოკეანეს შორის.
კუნძულთშორისი ზღვების უმეტესობა მდებარეობს მალაის არქიპელაგის კუნძულთა შორის. მათგან უდიდესია :
გეოსტრუქტურული თვალსაზრისით კუნძულთშორისი ზღვები მიეკუთვნება თანამედროვე გეოსინკლინურ არეებს.
ლიტერატურა
.
კატეგორია:ზღვები
1382
თარიღი უცნობია
*
Lasioglossum pertasmaniae
Lasioglossum pertasmaniae — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1953 წელს.
სქოლიო
pertasmaniae