cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სეპარატიზმი
თვითგამორკვევა
გაეროს გენერალური ასამბლეა, თავის რეზოლუციებში უფრო დეტალურად განმარტავს თვითგამორკვევის პრინციპის შინაარს. მაგალითად, 1952 წლის, 5 თებერვლის რეზოლუცია N 545(VI) ითვალისწინებს, რომ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო პაქტებში, რომლებიც საბოლოოდ 1966 წელს იქნა მიღებული, უნდა შესულიყო დებულებები, რომლებიც ითვალისწინებდა „ყველა ერის უფლებას თვითგამორკვევაზე“. პაქტების საერთო პირველი მუხლი, არათუ ითვალისწინებს „ყველა ხალხის თვითგამორკვევის უფლებას“, არამედ პაქტის მონაწილე ყველა სახელმწიფოს ავალდებულებს თვითგამორკვევის უფლების განხორციელების ხელშეწყობასა და პატივისცემას. 1960 წლის, 14 დეკემბერს მიღებული გენერალური ასამბლეის N 1514 (XV) რეზოლუციის, მე-2 დებულება, რომელიც კოლონიური ქვეყნებისა და ერებისათვის დამოუკიდებლობის მინიჭებას დეკლარირებს, გვამცნობს: „ყველა ხალხს გააჩნია თვითგამორკვევის უფლება; ამ უფლების ძალით ისინი თავისუფლად განსაზღვრავენ თავიანთ პოლიტიკურ სტატუსს და ილტვიან ეკონომიკური, სოციალური თუ კულტურული განვითარებისაკენ“. ერთა თვითგამორკვევის უფლების პრინციპზე საუბრისას, აუცილებლად გასათვალისწინებელია ე.წ. „წინდახედულების კლაუზულა“, „safeguard clause“, რომელიც მოცემულია „გაეროს წესდების თანახმად სახელმწიფოთა შორის მეგობრული ურთიერთობებისა და თანამშრომლობის საერთაშორისო სამართლის პრინციპების შესახებ დეკლარაციის“ მე-5 პრინციპის, მე-7 აბზაცში და გვამცნობს, რომ „ზემოაღნიშნულ აბზაცებში არაფერი შეიძლება განიმარტოს, როგორც ისეთი უფლებამოსილების მინიჭებად ან ისეთი ქმედებისაკენ მოწოდებად, რომელიც მთლიანად ან ნაწილობრივ დაანაწევრებს ან დაასუსტებს იმ სუვერენული და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ტერიტორიულ მთლიანობას ან პოლიტიკურ ერთობას, რომელიც ხალხთა თანასწორობისა და თვითგამორკვევის პრინციპის თანახმად, მოქმედებს ისე, როგორც ეს ზემოთ არის აღწერილი და ამგვარად, წარმოდგენილია მოცემულ ტერიტორიაზე მთელი ხალხის ნების გამომხატველი ხელისუფლების მიერ, ყოველგვარი რასობრივი, აღმსარებლობითი და კანის ფერის მიხედვით განსხვავების გარეშე“. მსგავსი შინაარსის დებულება გვხვდება 1993 წელს, ვენაში გამართული გაეროს ადამიანის უფლებათა მსოფლიო კონფერენციაზე მიღებულ დეკლარაციაში. საქმე ის არის, რომ ამ ფორმულის მიხედვით, სახელმწიფო, რომლის ხელისუფლება მის ტერიტორიაზე განსახლებული მთელი ხალხის ინტერესებს წარმოადგენს რაიმე სახის დისკრიმინაციის გარეშე, აკმაყოფილებს თვითგამორკვევის პრინციპს მთელ ხალხთან დამოკიდებულებაში და უფლებამოსილია დაიცვას ტერიტორიული მთლიანობა. კასეზეს (A. Cassese) სიტყვებს თუ დავესესხებით, „ამგვარი სახელმწიფოს ხალხი, თვითგამორკვევის უფლებას განახორციელებს სახელმწიფოს მართვაში თანასწორუფლებიანი მონაწილეობის საფუძველზე“.
უმცირესობების სამოქალაქო-სამართლებრივი უფლებების რეალიზება
მსოფლიოს ბევრი სახელმწიფო ცნობილია მოსახლეობის მრავალფეროვნებით და ამ მრავალფეროვნული მახასიათებლებიდან გამომდინარე მრავალი სოციალური ჯგუფის არსებობით.
ამ ეტაპზე მოქალაქეთა ჩართულობის უზრუნველაყოფად მრავალ ქვეყანაში მმართველობის ფორმად დემოკრატიაა ჩამოყალიბებული, რომელიც უზრუნველყოფს მოქალქეების ჩართულობას ქვეყნის მართვის პროცესში, უშუალოდ ან წარმომადგენლების საშუალებით. დემოკრატიის განხორციელების პრცესში შეიძლება ითქვას უნივერსალური ინსტრუმენტია არჩევნები, რომელიც გარკვეულ პრინციპებზე დაყრდნობით უზრუნველყოფს თითოეული მოქალაქის ჩართულობას ქვეყნის მართვის პროცესში. ასევე პირთა გარკვეული ჯგუფისთვის ფართო უფლებების მინიჭების საკითხის განხილვისას შეუძლებელია არ ვახსენოთ სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ფორმები. არსებობს სახელმწიფოს ტერიტორიის მოწყობის ისეთი ფორმები, რომლებიც სეპარატისტულ ჯგუფებს მოთხოვნების დაკმაყოფილებას შეძლებენ. უნიტარული, ფედერაციული თუ რეგიონალური ტერიტორიული ორგანიზაციებში შესაძლებელია გამოინახოს ადგილი ისეთი გამონაკლისებისთვის, როგორებიცაა ავტონომიები (ექსტერიტორიულ (პერსონალური) და ტერიტორიული),  ფედარციული ერთეულები (განსაკუთრებით ასიმეტრიულ ფედერაციებში), კონფედერაციები, ხოლო რეგიონალიზმის იდეა მთლიანად არის დაფუძნებული ავტონომიურ ერთეულებზე.
გამოყოფა (სეცესია)
ზოგიერთი ლექსიკონის მიხედვით სეცესია არის სეპარატიზმის უკიდურესი ფორმა, რომელიც მიზნად ისახავს გარკვეული ტერიტორიის სრულ პოლიტიკურ გამოყოფას არსებული სახელმწიფოდან და ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას. სეცესია სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობისა და საზღვრების უცვლელობის პრინციპების წინააღმდეგ მიმართული ქმედებაა და ეთნიკური მინინაციონალიზმის მთავარ მიზანს გამოხატავს. შესაბამისად, სეცესიისაკენ სწრაფვა, თუ ამის ობიექტური მიზეზები არ არის (ეთნიკური ან რელიგიური უმცირესობა განიცდის შევიწროებას და რეალურია მისი, როგორც ეთნოსის გაქრობა), საერთაშორისო სამართლის მიერ დაიგმობა, თუ რა თქმა უნდა, თვით არსებული სახელმწიფო არ დაეთანხმა მისი ტერიტორიის ნაწილის გამოყოფას და იქ სუვერენული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას.
ხშირ შემთხვევაში გამოყოფას (სეცესია), როგორც სეპარატიზმის შედეგს ისე მოიხსენიებენ. ლიტერატურაში სეცესიის მაგალთებად განხილულია: ისლანდიის დანიისგან გამოყოფა (1944 წელი), სინგაპურის მალაიზიიდან გამოყოფა (1965 წელი) და სხვ. აქვე აღსანიშნავია, რომ ორივე ზემოაღნიშნული შემთხვევა იყო ნებაყოფლობითი. ე.წ. „თავდაცვით გამოყოფის“ „remedial secession“ შემთხვევა. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც შეთანხმება არ არის მიღწეული, მაგრამ გარკვეული ფაქტორების გათვალისწინებით სეპარატისტული ძალები ცდილობენ გახდნენ დამოუკიდებლები და არ დაემორჩილონ იმ სახელმწიფოს, რომელშიც იმჟამად იმყოფებიან.
სამართლებრივი ლიტერატურა ამ საკითხს მსგავსად აფასებს:
მოტივაცია
ჯგუფებს შეიძლება ჰქონდეთ ერთი ან მრავალი მოტივაცია, მათ შორის:
მთავრობების რეაგირება
რა მასშტაბებსაც მოიცავს სეპარატისთა მოთხოვნები, იქნება ეს სრული დამოუკიდებლობის მოთხოვნა, სამართლებრივი მექანიზმების ამოქმედება,  მშვიდობიანი მოქმედებები თუ შეიარაღებული ძალადობა, დამოკიდებულია ეკონომიკურ, პოლიტიკურ, სოციალურ და  კულტურულ მრავალფეროვნებაზე,  მოძრაობის ლიდერებსა და  მთავრობის პასუხებზე. მთავრობამ შესაძლოა რამდენიმე სახის ქმედებას მიმართს, რომელთა მათგანიც ექსკლუზიურ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება. ზოგიერთი მათგანია:
ზოგიერთი ქვეყნები ებრძვიან სეპარატიზმს საკუთარ ქვეყანებში, როდესაც ახალისებენ მათ სხვა ქვეყნებში.
რასობრივი სეპარატიზმი
სეპარატიზმის ზოგიერთი ფორმა განპირობებულია რასობრივი ურთიერთგანსხვავებულობის მიზეზით. ზოგიერთი სპეარატისტული განწყობის მქონე ჯგუფი კრძალავს სხვა რასის წარმომადგენლებთან ქორწინებას და მათთან ინტეგრაციას. მათი მოთხოვნები ხშირად დაკავშიდებული მხოლოდ მათთვის განკუთვნილ სკოლებთან, ბიზნეს საქმიანობასთან, საკულტო დაწესებულებებთან და სხვა სამოქალაქო ინსტიტუტებთან. ხშირად მათი ინტერესები ეხება ცალკეულ საზოგადოებებს, ტერიტორიებს, ქვეყნებსა და მთავრობებს.
რელიგიური სეპარატიზმი
რელიგიური ნიშნით სეპარატიზმი ხშირი მოვლენაა.
ფილიპინებში (მინდანაო, მოროს ისლამისტ განმათავისუფლებელი ფრონტი, აბუ საიადი), ტაილანდში  (აჯანყება სამხრეთ ტაილანდში), ინდოეთში  (აჯანყება ჯამუსა და ქაშმირში), ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში  (სინძიანი: თურქისტანების ისლამური პარტია), ტანზანიაში  (ზანზიბარის სეპარატისტული მოძრაობა), ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში (მუსლიმური რეგიონი სელეკა), რუსეთი (ჩრდილო კავკასია ჩეჩნეთი: კავკასიური საიმიროები), იუგოსლავიაში  (ბოსნია-ჰერცეგოვინა: ალია იზეთბეგოვიჩი).
გენდერული სეპარატიზმი
გენდერისა და სეპარატიზმის ურთიერთკავშირი კომპლექსური საკითხია და მეტ კვლევას საჭიროებს. სეპარატისტული ფემინიზმი არის ქალთა არჩევანი განცალკევდნენ, მათი აზრით, ჩამოყალიბებული მამაკაცური ინსტიტუტებიდან, სადაც დომინირებენ მხოლოდ მამაკაცები და ისინი განსაზღვრავენ ურთიერთობებს, როლებს და აქტივობებს. ლესბოსელური სეპარატიზმი ადვოკატირებს ლესბიანიზმი, როგორც ფემინიზმის ლოგიკურ შედეგს. ზოგიერთი ფემინისტი სეპარატისტი და ზოგიერთი ლესბოსელი სეპარატისტი ირჩევს იცხოვროს განცალკებით საერთაშორისო საზოგადოებისგან, კოოპერატივებისაგან ან მიწათა გაერთიანებებისგან. კუირული ნაციონალიზმი (ან „გეი სეპარატიზმი“) ხასიათდება სხვა სოციალური ჯგუფებისგან განცალკევებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკა
გიორგი ცაბაძე
გიორგი (გოგი) გაბრიელის ძე ცაბაძე (დ. 24 აგვისტო, 1924, თბილისი — გ. 30 ნოემბერი, 1986, გორი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1973), თბილისის საპატიო მოქალაქე, ქართული ქალაქური საესტრადო სიმღერის, ოპერეტის, მუსიკალური კომედიისა და მუზიკლის ფუძემდებელი.
ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო კლასი. მუშაობდა ფილარმონიაში, საქართველოს ტელევიზიაში. 1973 წლიდან პედაგოგურ მოღვაწეობას ეწეოდა საესტრადო სასწავლებელში. 1956-1975 წლებში იყო საქართველოს ფილარმონიის საესტრადო მუსიკალური განყოფილების გამგე. 1976 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საცირკო-საესტრადო სასწავლებელში.
ჯერ კიდევ 1943 წელს, მეორე მსოფლიო ომის უმძიმეს ზამთარში, თბილისის 27-ე სკოლაში სრულიად ახალგაზრდა თენგიზ აბულაძემ დადგა ვალერიან გუნიას პიესა „და-ძმა“. სპექტაკლი, რომელმაც დიდი მოწონება დაიმსახურა, მუსიკალურად გააფორმა ასევე სრულიად ახალგაზრდა გოგი ცაბაძემ.
კომპოზიტორს დიდი პოპულარობა მოუტანა სიმღერებმა: „მთაწმინდის მთვარე“, „თბილისის მუხამბაზი“, „ქუჩა-ქუჩა“, „მეფაიტონე“ და სხვა მრავალი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია კომპოზიტორის მუსიკალური კომედიები, ოპერეტები და მიუზიკლები. იგი ამ რთული ჟანრის 20-მდე ნაწარმოების ავტორია, ესენია: „სიმღერა სიყვარულზე“, „ჩვენი ნაცნობები“, „ტრფობის ბადეში“, „კურკას ქორწილი“, „იეთიმ გურჯი“, „მეტეხის ჩრდილში“, „შესანიშნავი სამეული“, „იტალიური რომანი“ და სხვა. აღსანიშნავია, რომ ცაბაძე თავად იყო საკუთარი სიმღერების უბადლო შემსრულებელი. ავტორია აგრეთვე საგუნდო და დრამატული ნაწარმოებებისა, მისი მუსიკა ჟღერს ფილმებში: „ვერის უბნის მელოდიები“, „მხიარული რომანი“, „მოიტაცეს თამარ ქალი“.
დაჯილდოვებული იყო ხალხთა მეგობრობისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.
გიორგი ცაბაძე სცენაზე, სიმღერისას გარდაიცვალა. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1983) კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები გ
ბეჭდების მბრძანებელი: ბეჭდის საძმო
ფილმის მოქმედება შუახმელეთში მიმდინარეობს. ბნელი მბრძანებელი საურონი (სალა ბეიკერი) ეძებს მმართველ ბეჭედს. ბეჭედი მოხვდა ახალგაზრდა ჰობიტ ფროდო ბეგინსთან (ელაიჯა ვუდი). შუახმელეთის ბედი ფროდოს და მისი რვა მეგობრის ხელშია. მათი მონაწილეობით ყალიბდება ბეჭდის საძმო. ისინი მიემართებიან ბედისწერის მთისკენ, მორდორში, რადგან, მხოლოდ იქ შეიძლება ბეჭდის განადგურება.„“
გამოვიდა რა 2001 წლის 10 დეკემბერს, ფილმმა კრიტიკოსების და მოყვარულების მაღალი შეფასებები დაიმსახურა. იგი აღიარეს, როგორც კინოწარმოების მწვერვალი და მიღწევა ფენტეზის ჟანრის კინოფილმებს შორის. „ბეჭდის საძმო“ 2015 წლისთვის კვლავ ხვდებოდა ამა თუ იმ კრიტიკოსის მიერ შედგენილ ყველა დროის საუკეთესო ფენტეზი ფილმების სიებში. მას აგრეთვე დიდი კომერციული წარმატება ხვდა წილად, მსოფლიო მასშტაბით 871 მილიონი აშშ დოლარის შემოსავლით. აშშ-ში და მსოფლიოში იგი 2001 წლის რიგით მეორე ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი იყო (''ჰარი პოტერის და ფილოსოფიური ქვის“ შემდეგ). 2017 წლის იანვრისთვის „ბეჭდის საძმო“ იყო ყველა დროის რიგით 50-ე ფილმი მსოფლიო შემოსავალის მიხედვით, ინფლაციის გათვალისწინების გარეშე.
ოსკარის 74-ე დაჯილდოებაზე „ბეჭდის საძმო“ ნომინირებული იყო რამდენიმე კატეგორიაში, მათ შორის — საუკეთესო ფილმის, საუკეთესო რეჟისორის და მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო მსახიობი კაცის ნომინაციებზე (იენ მაკ-კელენი), მიიღო რა ოთხი ოსკარი საუკეთესო ოპერატურისთვის, საუკეთესო გრიმისთვის, საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისთვის და საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის. „სპეციალური ვრცელი გამოცემა“ DVD-ზე გამოვიდა 2002 წლის 12 ნოემბერს, ხოლო Blu-ray-ზე — 2011 წლის 28 ივნისს. 2007 წელს ამერიკის კინოინსტიტუტმა „ბეჭდის საძმო“ 100 უდიდესი ამერიკული ფილმის სიის #50 პოზიციაზე დაასახელა, ისევე, როგორც „10 Top 10“-ში — ყველა დროის მეორე უდიდეს ფენტეზი ფილმად. ჟურნალის Empire 2008 წელს შედგენილ ყველა დროის 500 უდიდესი ფილმის სიაში „ბეჭდის საძმო“ #24 ადგილს იკავებს.
სიუჟეტი
შუახმელეთის მეორე ეპოქაში ბნელი მბრძანებელი საურონი ბედისწერის მთაში ქმნის მმართველ ბეჭედს, რათა დაიმორჩილოს შუახმელეთი და მართოს სხვა ბეჭდები, რომლებსაც ფლობენ ელფები, ჯუჯები და ადამიანები. ელფების და ადამიანების გაერთიანებული ჯარები საურონის ძალებს მორდორთან უპირისპირდებიან, სადაც გონდორის უფლისწული ისილდური საურონს ხმალ ნარსილით თითს მოჰკვეთს და მასთან ერთად - ბეჭედს. საურონი ფიზიკურად დროებით ქრება, ხოლო ბეჭდის ბოროტი ძალა ისილდურს რყვნის და უკანასკნელი მას არ ანადგურებს ბედისწერის მთაში. მოგვიანებით უფლისწულს კლავენ ორკები. ბეჭედი იკარგება 2500 წლით, შემდეგ კი ნაპოვნია სმეაგოლის, რომელიც მას ხუთი საუკუნის განმავლობაში ატარებს და საზარელ გოლუმად იქცევა. გოლუმისგან კი იგი გადადის ჰობიტ ბილბო ბეგინსის ხელში.
თექვსმეტი წლის შემდეგ მაზრაში ბილბოს 111-ე დაბადების დღეს აღნიშნავენ. ჰობიტს ეწვევა ძველი მეგობარი, განდალფ რუხი. ბილბო გამოუტყდება, რომ აპირებს მაზრის დატოვებას და კიდევ ერთხელ მოგზაურობას, ამიტომ, მთლიან მემკვიდრეობასთან ერთად ბეჭედს დაუტოვებს ძმისწულ ფროდო ბეგინსს. განდალფი შეისწავლის ბეჭედს, აღმოაჩენს რა მის ნამდვილ წარმოშობას და ფროდოს აფრთხილებს. შეიტყობს რა, რომ გოლუმი ორკებმა აწამეს და აიძულეს, ეთქვა, თუ ვის ჰქონდა ბეჭედი, განდალფი ფროდოს მაზრის დატოვებისკენ უბიძგებს, მებაღის, სემუაიზ გემჯის თანხლებით. განდალფი იზენგარდისკენ მიემართება, სადაც სარუმან თეთრს, ჯადოსანთა ორდენის მეთაურს ხვდება, მაგრამ აღმოაჩენს, რომ იგი შეკრულია საურონთან, რომელმაც ფროდოს საძებნელად ბეჭდის-აჩრდილები გამოუშვა. ხანმოკლე ბრძოლის შემდეგ სარუმანი განდალფს საკუთარ ციხე-კოშკში ამწყვდევს. ფროდოს და სემს უერთდებიან მეგობრები, ჰობიტები მერიადოკ ბრენდიბაკი და პერეგრინ ტუკი. ბეჭდის-აჩრდილებისგან გაქცევის შემდეგ, ისინი მოხვდებიან სერში, სადაც განდალფთან შეხვედრის იმედი აქვთ, მაგრამ გაიცნობენ მაწანწალას, ჯადოსანის მეგობარს, რომელიც მათ შუაველისკენ გაუძღვება.
გზად ჰობიტებს თავს ესხმიან ბეჭდის-აჩრდილები, მათგან ერთ-ერთი კი ფროდოს მორგულის სამართებლით დაჭრის. არუენი, ელფი და მაწანწალას შეყვარებული, ფროდოს დასახმარებლად მოდის და შუაველში მიჰყავს, სადაც ჰობიტს მოარჩენენ. ფროდო ხვდება განდალფს, რომელიც უამბობს, თუ როგორ დაიხსნა თავი არწივის დახმარებით მოღალატე სარუმანის ტყვეობიდან. ჰობიტი აგრეთვე შეხვდება ბიძამისს, ბილბოს. არუენის მამა, ელრონდი მართავს საბჭოს, რომელზეც გადაწყდება, რომ ბეჭედი საბოლოოდ უნდა წაიღონ მორდორში და გაანადგურონ ბედისწერის მთაში. სანამ საბჭოს დანარჩენი მონაწილეები კამათობენ, ფროდო თავად გამოთქვამს სურვილს, წაიღოს ბეჭედი. მას უერთდებიან განდალფი, სემი, მერი, პიპინი, ელფი ლეგოლასი, ჯუჯა გიმლი, გონდორელი ბორომირი და მაწანწალა, რომელიც აღმოჩნდება არაგორნი, ისილდურის მემკვიდრე და გონდორის კანონიერი მეფე. ბილბო ფროდოს გადასცემს თავის ძველ ხმალს, ნესტარს და მითრილის პერანგს. ბეჭდის საძმო შუაველს ტოვებს, მაგრამ გზად სარუმანის მიერ მოვლენილი ჯადოსნური ძალით, იძულებულია, გზა მორიაში გაიკვლიოს.
საძმო აღმოაჩენს, რომ ყველა ჯუჯა მორიაში მოკლულია. მათ თავს ესხმიან ორკები და გამოქვაბულის ტროლი. მტერს იგერიებენ, მაგრამ გზად მორიიდან გასასვლელისკენ უძველესი დემონი ბალროგი აედევნებათ. განდალფი მას ამარცხებს და ქვესკნელში აგდებს, მაგრამ ბალროგის ცეცხლოვანი შოლტი ჯადოსანს თან ითრევს და მასთან ერთად წყვდიადში ქრება. დამწუხრებული საძმოს დარჩენილი ნაწილი, უკვე არაგორნის მეთაურობით, ლოთლორიენამდე, კელებორნის და გალადრიელის სამფლობელომდე აღწევს. გალადრიელი სხვებისგან ფარულად ფროდოს ეუბნება, რომ მხოლოდ მას შეუძლია დასახული ამოცანის შესრულება, მაგრამ ერთ-ერთი თანმხლები შეეცდება ბეჭდის წართმევას. ამასობაში სარუმანი ქმნის ურუკ-ჰაების ლაშქარს, რომელიც საძმოს საძებნელად მიემართება.
საძმო ლოთლორიენს პართ გალენით ტოვენს. ერთ-ერთი შესვენებისას ფროდო ტყეში დადის. მას ბორომირი ხვდება, რომელიც, სასოწარკვეთილი, ბეჭდის წართმევას ცდილობს. ეშინია რა, რომ ბეჭედი მის სხვა მეგობრებსაც გონებას დაუბნელებს, ჰობიტი გადაწყვიტავს, იმოგზაუროს ყველა დანარჩენის გარეშე. სხვა წევრები ებრძვიან ურუკ-ჰაების ლაშქარს. უკანასკნელები იტაცებენ მერის და პიპინს, ხოლო ბორომირი მათი მეთაურის მიერ სასიკვდილოდ არის დაჭრილი. მეთაურის მოკვლის შემდეგ არაგორნი, საძმოს დარჩენილ წევრებთან ერთად, გონდორის უფლისწულის ცხედარს ასვენებს ნავში და ანდუინის დინებას აყოლებს. გაქცეულ ფროდოს აედევნება სემი, რომელიც ეუბნება, თუ როგორ შეჰპირდა განდალფს, რომ თავის მეგობარს არასოდეს დატოვებდა. არაგორნი, ლეგოლასი და გიმლი გაუდგებიან მერის და პიპინის გზას.
როლებში
1999 წლის 11 ოქტომბერს გადაღებების დაწყებამდე, მსახიობთა ძირითადი გუნდი ხმლის გამოყენებას ითვისებდა ექვსი კვირის განმავლობაში (მოფარიკავე ბობ ანდერსონის დახმარებით). ისინი აგრეთვე ჯირითს და ნავის მართვას ეუფლებოდნენ. ჯექსონს იმედი ჰქონდა, რომ ასეთი მომზადების შემდეგ ეკრანზე მსახიობები უფრო ბუნებრივები იქნებოდნენ და ველინგტონში ცხოვრებასაც შეეჩვეოდნენ. მათ აგრეთვე ამზადებდნენ ტოლკინის მიერ შემუშავებულ ენებზე სიტყვების სწორ წარმოთქმაში. გადაღებების დასრულების შემდეგ მსახიობებმა, რომლებიც „ბეჭდის საძმოს“ წევრების როლებს ასრულებენ, გაიკეთეს ტატუირება - ყველამ ხელებზე დაიწერა სიტყვა „ცხრა“, ტენგვარის შრიფტით (გარდა ჯონ რის-დეივისის, რომლის სანაცვლოდ ტატუირება გაუკეთეს მის დუბლიორს). აღსანიშნავია, რომ პერსონაჟების უმეტესობას ეკრანზე თანაბარი როლი ენიჭება, ანუ ფილმში „ანსამბლური გუნდი“ მონაწილეობს. მსახიობებს შორის არიან::
განსხვავება წიგნისგან
ჯექსონმა, უოლშმა და ბოიენსმა არაერთხელ შეცვალეს სცენარი, რათა იგი უფრო კომპაქტური ყოფილიყო და პერსონაჟებიც დახვეწილი სახით ყოფილიყვნენ წარდგენილნი. ჯექსონმა ახსენა, რომ მისი მთავარი სურვილი იყო მთელი ყურადღების ფროდოსა და ბეჭედზე გადატანა. ფილმში წარმოდგენილი პროლოგი (რომელშიც ნაჩვენებია ბეჭდის მოკლე ისტორია და როგორ მოხვდა იგი ბილბოსთან) შემოკლებულია - ისე ჩანს, თითქოს ბარად-დურის შვიდწლიანი ალყა მხოლოდ ერთი ბრძოლა იყო. საურონი ფეთქდება, თუმცა ტოლკინი ხაზს უსვამს, რომ მისი სული გაიქცა.
ფილმის დასაწყისში, წიგნთან შედარებით, მოვლენები ან შემოკლებულია, ან საერთოდ ამოღებულია. წიგნში განდალფი ფროდოს ბეჭედს უტოვებს და მასზე არსებულ წარწერებს შემდგომში აღმოაჩენს, მხოლოდ 17 წლის შემდეგ. წიგნში ფროდო არ ტოვებს მაზრას პირდაპირ მის საზღვრებს მიღმა სამოგზაუროდ, არამედ გადადის საცხოვრებლად ბაკლენდში და ამისთვის რამდენიმე თვე ემზადება. ფილმში ეს სიუჟეტი და დაკავშირებული მოვლენები, ისევე, როგორც მერის და პიპინის მონაწილეობა, ამოღებულია და ფროდო პირდაპირ სერში მიდის. ტომ ბომბადილი, ძველისძველი ტყე და ნისლიანი ყორღანების ამბავი ამოღებულია, რათა სიუჟეტი გამარტივდეს და ნაზგულებისგან თავის დაღწევის მნიშვნელობა უფრო გაიზარდოს. თავის მხრივ, ამით უფრო მეტი დრო რჩება, რომ მაყურებელს გააცნონ სარუმანი, რომელსაც წიგნში განდალფი პირველად ელრონდის საბჭოს მსვლელობისას ახსენებს. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი პერსონაჟი ამოღებულია, ფილმის გაფართოებულ ვერსიაში ნაჩვენებია ტომის, ბერტის და უილიამის ქანდაკებები, რაც შემდგომში „ბეჭდების მბრძანებელს“ „ჰობიტის“ ფილმების სერიასთან აერთიანებს. სარუმანის როლი უფრო დიდია - იგი იწვევს ქარბუქს კარადრასზე (რაც წიგნში ან საურონის, ან ამინდის პირობების გამო ხდება). ფილმში აგრეთვე უფრო ვრცლად არის ნაჩვენები განდალფის კონფლიქტი სარუმანთან, რაც ბრძოლამდეც კი მიდის.
ფილმში ბარლიმენ ბატერბერის მნიშვნელობა „ყალყზე შემდგარ პონიში“ ამოღებულია. პიპინი პირდაპირ ახსენებს, რომ ფროდო ბეგინსია. წიგნში იგი ყველას უამბობს ბილბოს დაბადების დღიდან გაუჩინარების ამბავს, ხოლო მაწანწალა ფროდოს სთხოვს, მიიქციოს სხვების ყურადღება, რათა დაავიწყდეთ პიპინის ნაამბობი. ამიტომ ფროდო სიმღერას მღერის.
შემოკლებულია ავდარწვეროზე მომხდარი მოვლენებიც. ბეჭდის-აჩრდილებთან ბრძოლის სცენა გადატანილია ნანგრევებში, ხოლო წიგნში იგი მოხდა უშუალოდ დაბანაკების ადგილზე. ფროდოს დაჭრის შემდეგ მოგზაურები შუაველისკენ მიემართებოდნენ ორი კვირის განმავლობაში, მაგრამ ფილმში ისე ჩანს, რომ ჰობიტი დაჭრეს ღამით, ხოლო შუაველში იგი მალევე მოხვდა - რამდენიმე დღეში. ამასთან, ფილმში მის წასაყვანად მოდის არუენი. წიგნში კი ფროდო თავად გაემგზავრა ბრუინენის ფონისკენ, სადაც გონება დაკარგა, მას შემდეგ, რაც შავი მხედრები დინებამ წალეკა. მოგზაურებს წიგნში ხვდება ელფი გლორფინდელი, მაგრამ პერსონაჟი ამოიღეს და არუენით ჩაანაცვლეს. წიგნში მდინარის ადიდებას იწვევენ მისი მამა, ელრონდი და განდალფი, ხოლო ფილმში იგი თავად წარმოთქვამს სიტყვებს და ადიდებს ტალღებს.
მნიშვნელოვანი ახალი დამატება არის არაგორნის საკუთარ თავში ეჭვის შეტანა, ამის გამო კი იგი უარს ამბობს გონდორის მეფობაზე. ეს ელემენტი წიგნში არ არის წარმოდგენილი – არაგორნი სინამდვილეში თავიდანვე დარწმუნებულია საკუთარ ძალებში. წიგნში ხმალ ნარსილს გადაჭედავენ ბეჭდის საძმოს ჩამოყალიბებისთანავე, ხოლო ფილმში „მეფის დაბრუნება“ ხმალი არაგორნთან ელრონდს მიაქვს. პიტერ ჯექსონი თვლიდა, რომ პერსონაჟი უნდა იცვლებოდეს თხრობისას, ამიტომ სცენარს დაემატა ასეთი ელემენტებიც.
შექმნა
ფილმზე მუშაობა ჯექსონმა დაიწყო კრისტიან რივერსთან ერთად. პარალელურად, რიჩარდ ტეილორი და კომპანია Weta Workshop მუშაობდნენ შუამიწეეთის დიზაინზე. ცნობილი გახდა, რომ ჯექსონი ქმნის მაქსიმალურად რეალისტურ შუახმელეთს.
შემდეგ სადიზაინერო ჯგუფს შეუერთდნენ მხატვრები ალან ლი და ჯონ ჰაუ, რომლებიც იქცნენ მთელი ტრილოგიის დამდგმელ მხატვრებად. მათი უპირატესობა იმაში იყო, რომ ისინი უკვე წლების განმავლობაში ქმნიდნენ შუახმელეთური ისტორიების ილუსტრაციებს. თუმცა, ჰაუმ უფრო დიდი ყურადღება გადაიტანა იარაღის შექმნაზე, რადგანაც ეს მისი ჰობი იყო.
მუსიკა
მუსიკა ფილმისათვის დაწერა კომპოზიტორმა ჰოვარდ შორმა. იგი შესრულდა ახალი ზელანდიის სიმფონიური ორკესტრის, ლონდონის ფილარმონიული ორკესტრის, ლონდონის გუნდის და რამდენიმე დამატებითი სოლისტის მიერ. ორი ორიგინალური სიმღერა, Aníron და "May It Be" მომღერალმა ენიამ შეასრულა. ფინალური კომპოზიცია, "In Dreams", სრულდება ედვარდ როსის, ლონდონის ორატორიული სკოლის გუნდის ვოკალისტის მიერ.
DVD
ფილმი, გარდა ჩვეულებრივი ვერსიისა, ასევე გამოვიდა ვრცელი სახით. ამ ვარიანტში მისი ხანგრძლივობა 208 წუთს წარმოადგენს. ფილმს ემატება დამატებითი კადრები, სპეციალური ეფექტები და მუსიკალური გაფორმებაც.
სქოლიო
კატეგორია:ბეჭდების მბრძანებელი კატეგორია:ფენტეზი ფილმები კატეგორია:2001 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ნაწარმოებების ეკრანიზაციები კატეგორია:პიტერ ჯექსონის ფილმები
ქრომი
ქრომი (Chromium; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, მეექვსე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეექვსე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 24, ატომური მასა — 51.996, tდნ — 1907 °C, tდუღ — 2671 °C, სიმკვრივე — 7.15 გ/სმ3. მაგარი მოვარდისფრო-თეთრი ფერის ლითონი.
ისტორია
1766 წელს ეკატერინბურგის მახლობლად იქნა აღმოჩენილი მინერალი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „ციმბირული წითელი ტყვია“, PbCrO4. თანამედროვე სახელია — კროკოიტი. 1797 წელს ფრანგმა ქიმიკოსმა ლუი ვოკლენმა შეძლო მისგან გამოეყო ახალი ძნელად დნობადი ლითონი (ალბათ ვოკლენმა პირველად მიიღო ქრომის კარბიდი).
სახელწოდების წარმომავლობა
სახელწოდება ელემენტმა მიიღო ბერძნული χρῶμα — ფერისაგან, საღებავი — მისი ნაერთების მრავალშეფერილობის გამო.
ბუნებაში
ქრომი საკმაოდ გავრცელებული ელემენტია (0,02 მასური წილი, %). ქრომის ძირითადი ნაერთია — ქრომიტი ქრომული რკინა FeO·Cr2O3. მნიშვნელობით მეორე მინერალია კროკოიტი PbCrO4.
საბადოების მდებარეობა
ყაზახეთში ქრომის დაზვერილი მარაგი შეადგენს 350 მლნ. ტონაზე მეტს (მეორე ადგილი მსოფლიოში).
გეოქიმია და მინერალოგია
ქრომის საშუალო შემცველობა სხვადასხვა ქანებში მკვეთრად ცვალებადია. ულტრაფუძე ქანებში (პერიდოტიტებში) ის აღწევს 2 კგ/ტ, ფუძე ქანებში (ბაზალტებში და სხვა) — 200 გრ/ტ, ხოლო გრანიტებში ათეული გრ/ტ. დედამიწის ქერქში 83 გრ/ტ. ქრომი რკინასთან, ნიკელთან, ვანადიუმთან და მანგანუმთან ერთად წარმოადგენენ ერთ გეოქიმიურ ოჯახს.
მიღება
ქრომი ბუნებაში გვხვდება ძირითადად ქრომიანი რკინის სახით Fe(CrO2)2 (რკინის ქრომიტი). მისგან ელექტროღუმელებში კოქსით (ნახშირბადით) აღდგენისას იღებენ ფეროქრომს:
ფეროქრომი გამოიყენება ლეგირებული ფოლადების წარმოებისათვის.
რომ მივიღოთ სუფთა ქრომი, რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგნაირად:
1) რკინის ქრომიტს ადნობენ ნატრიუმის კარბონატთან ერთად (კალცინირებული სოდა) ჰაერზე: <DIV STYLE="margin-left:3em;">4Fe(CrO2)2 + 8Na2CO3 + 7O2 → 8Na2CrO4 + 2Fe2O3 + 8CO2↑</DIV>
2) ნატრიუმის ქრომატს ხსნიან და გამოყოფენ რკინის ოქსიდისაგან;
3) ქრომატები გადაჰყავთ დიქრომატში, ხსნარის ამჟავებით და დიქრომატის გამოკრისტალებით;
4) მიიღებენ სუფთა ქრომის ოქსიდს, დიქრომატის ნახშირით აღდგენის ხშერხით:
Cyphomyrmex paniscus
Cyphomyrmex paniscus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cyphomyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ქრომი
მიღება
5) ალუმინოთერმიის დახმარებით მიიღებენ ლითონურ ქრომს:
6) ქრომიანი ანჰიდრიდის წყლის ხსნარიდან ელექტროლიზის დახმარებით იღებენ ელექტროლიტურ ქრომს, რომელიც შეიცავს დანამატს - გოგირდმჟავას. ამ დროს კათოდებზე მიმდინარეობს ძირითადად 3 პროცესი:
ფიზიკური და ქიმიური თვისებები
თავისუფალი სახით — მოცისფრო-თეთრი ფერის ლითონი, კუბური მოცულობა-ცენტრირებული კრისტალური მესერით, а = 0,28845 ნმ. 39 °C ტემპერატურისას გადადის პარამაგნიტური მდგომარეობიდან ანტიფერომაგნეტიკურ მდგომარეობაზე (ნეელის წერტილი).
ქრომი (მინარევებით) წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე მაგარ ლითონს, რომელიც მხოლოდ ვოლფრამს უთმობს უპირატესობას (სიმაგრე მოოსის სკალით 8.5). ძალიან სუფთა ქრომი საკმაოდ კარგად ექვემდებარება მექანიკურ დამუშავებას.
მდგრადია ჰაერზე. 2000 °C ტემპერატურისას იწვის მწვანე ფერის ქრომის ოქსიდის (III) წარმოქმნით Cr2O3, რომელიც ამფოტერული თვისებებით ხასიათდება. Cr2O3-ის შედნობით ტუტეებთან მიიღება ქრომატები:
ქრომის კარბონილის თერმული დაშლისას Cr(СО)6 მიიღებენ წითელ ფუძე ოქსიდს CrO. ყავისფერ ან ყვითელ ჰიდროქსიდს Cr(OH)2 სუსტი ფუძე თვისებებით, ილექება ქრომის (II) მარილებში ტუტეების ხსნარების დამატებით.
კონცენტრირებულ გოგირდმჟავასა და დიქრომატების ხსნარებს შორის ურთიერთქმედებით წარმოიქმნება წითელი ან იისფერ-მოწითალო ფერის ქრომის ოქსიდების (VI) კრისტალები CrO3. ტიპური მჟავა ოქსიდი, წყალთან    ურთიერთქმედებით ის წარმოქმნის ძლიერ არამდგრად ქრომიან მჟავეებს: ქრომიან H2CrO4, დიქრომ H2Cr2O7 და სხვა იზოპოლმჟავეებს საერთო ფორმულით H2CrnO3n+1. პოლიმერიზაციის ხარისხის გაზრდა მიმდინარეობს рН-ის შემცირებით, ანუ მჟავიანობის გაზრდით: მაგრამ ნარინჯისფერ K2Cr2O7-ის ხსნარს ჩაუმატებთ ტუტეს ხსნარს, ისევ გაყვითლდება, ეს იმიტომ რომ ისევ წარმოიქმნება კალიუმის ქრომატი K2CrO4:
ცნობილია ჰალოგენიდები, რომლებიც შეესაბამებიან ქრომის სხვადასხვა დაჟანგვის ხარისხს. ქრომის სინთეზირებული დიჰალოგენიდები CrF2, CrCl2, CrBr2 და CrI2 და ტრიჰალოგენიდები CrF3, CrCl3, CrBr3 და CrI3. მაგრამ ანალოგიური ალუმინისა და რკინის ნაერთებისგან განსხვავებით ქრომის თრიქლორიდი  CrCl3 და ტრიბრომიდი CrBr3 აქროლადი არაა.
ქრომის ნაერთები სინთეზირებულები არიან ბრომთან (ბორიდები Cr2B, CrB, Cr3B4, CrB2, CrB4 და Cr5B3), ნახშირბადთან (კარბიდებთან Cr23C6, Cr7C3 და Cr3C2), სილიციუმთან (სილიციდები Cr3Si, Cr5Si3 და CrSi) და აზოტთან (ნიტრიდები CrN და Cr2N).
ხსნარებში ყველაზე მდგრადებია ქრომის (III) ნაერთები. ქრომს დაჟანგვის ამ ხარისხში შეესაბამება როგორც კათიონური ფორმა, ისე ანიონური ფორმები, მაგალითად ტუტე გარემოში არსებული ანიონი [Cr(OH)6]3−.
ქრომის (III) ნაერთების დაჟანგვით ტუტე გარემოში ცარმოიქმნება ქრომის (VI) ნაერთები:
ყვითელ ხსნარებში, რომლებიც შეიცავენ ქრომატ-იონებს, ბარიუმის მარილების ხსნარების დამატებით წარმოიქმნება ყვითელი ნალექი ბარიუმის ქრომატი BaCrO4:
ქრომის ნაერთები (VI) — ძლიერი დამჟანგავებია, მაგალითად:
გამოყენება
ქრომი — წარმოადგენს მნიშვნელოვან შემადგენელ კომპონენტს ბევრ ლეგირებულ ფოლადში (კერძოდ კი, უჟანგავ ფოლადებში), ასევე სხვა მრავალი ფოლადის შენადნობებში. გამოიყენება როგორც გაცვეთის მიმართ მდგრადი და ლამაზ გალვანურ დაფარვაში (ქრომირება). ქრომი გამოიყენება შენადნობების ქრომ-30 და ქრომ-90-ის წარმოებაში.
ბიოლოგიური როლი და ფიზიოლოგიური მოქმედება
ქრომი — ერთ ერთი ბიოგენური ელემენტია, მუდმივად შედის მცენარეებისა და ცხოველების ქსოვილების შემადგენლობაში. ცხოველებში ქრომი მონაწილეობს ლიპიდების, ცილების მიმოცვლაში (შედის ფერმენტების - ტრიფსინის შემადგენლობაში, ნახშირწყლებში. ქრომისშემცველობის შემცირება საკვებში და სისხლში იწვევს ზრდის სიჩქარის შენელებას, ქოლესტერინის ზდრას სისხლში.
სუფთა სახით ქრომი საკმაოდ ტოქსიკურია, ლითონური ქრომის მტვერი აღიზიანებს ფილტვების ქსოვილებს. ქრომის ნაერთები (III) იწვევს დერმატიტს. ქრომის ნაერთები(VI) - იწვევენ ადამიანის სხვადასხვაგვარ დაავადებებს, მათ შორის ონკოლოგიურს. ქრომის(VI) მაქსიმალურად დასაშვები კონცენტრაცია მდკ ატმოსფერულ ჰაერშიр 0,0015 მგრ/მ³.
უილიამ I დამპყრობელი
მინი|250პქ|უილიამ I დამპყრობელი უილიამ I დამპყრობელი (Guillaume de Normandie, William the Conqueror; 1027 - 1087 9 სექტემბერი) — ინგლისის პირველი ნორმანი მეფე 1066 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე, 1087 წლამდე. 1035 წლიდან სიკვდილის ბოლომდე ასევე იყო ნორმანდიის ჰერცოგი უილიამ II-ის სახელით. რადგან ის უკანონო შვილი იყო ინგლისის დაპყრობამდე მას „უილიამ ნაბიჭვარს“ უწოდებდნენ.
ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
უილიამი დაიბადა 1028 წელს (დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია. ზოგი ვერსიით, ის დაიბადა 1027 ან 1029 წელს.) ნორმანდიული ქალაქის, ფალეზის ციხეში. ის იყო ნორმანდიის ჰერცოგის, რობერტ I-ისა და ადგილობრივი გლეხი ქალის, არლეტის (იგივე ჰერლევის) უკანონო შვილი. ტრადიციულად, დედამისი ფალეზელი მებაღის შვილად მიიჩნევა, თუმცა ორდერიკ ვიტალისის მიხედვით, უილიამის პაპა, ფულბერი ჰერცოგის სასახლის კამერდინერი იყო. რობერტს ჰყავდა ქალიშვილიც, ადელაიდე, სავარაუდოდ ასევე არლეტისაგან. არლეტი რობერტის სიკვდილის შემდეგ გათხოვდა არლუინ დე კონტევილზე და ოთხი შვილი ჰყავდა, მათ შორის ოდო, მომავალი ბაიოს ეპისკოპოსი და რობერტი, რომელიც შემდეგ გახდა მორტენის გრაფი.
1035 წელს რობერტი წმინდა მიწის მოსალოცად გაემგზავრა და წასვლამდე ნორმანდიელი ბარონები აიძულა უილიამი ეცნოთ მის მემკვიდრედ. დაბრუნებისას, იგი ნიკეაში გარდაიცვალა და საჰერცოგო მცირეწლოვან უილიამს დაუტოვა.
ნორმანდიის ჰერცოგი
ნორმანდიის ჰერცოგს მრავალი გეგმა ჰქონდა მათ შორის ინგლისის დაპყრობაც. 1065 წელს ინგლისის მეფე ედუარდ აღმსარებელმა (1042-1066 წწ.) მას მეფედ გახდომა აღუთქვა. თუმცა სიკვდილის წინ პირობა დაარღვია და გვირგვინი გრაფ ჰაროლდ უესექსელს გადასცა. ამან განარისხა უილიამი, ვინაიდან იგი თვლიდა რომ ინგლისი ჩაიბარა. 1066 წლის 27 სექტემბერს ნორმანები ინგლისში, სამხრეთ სასექსში გადასხდანენ და ნორმანდიიდან ჯარის გადმოყვანის მიზნით ჰასტინგზის ციხე ააგეს. 14 ოქტომბერს ჰაროლდი 8 000 კაციანი ინგლისში შეიჭრა. ჰაროლდ უსექსელი ბრძოლაში დაიღუპა. ასევე დაიღუპნენ მისი ძმები გრიტი და ლეოთვინგი. უილიამს უესტმინსტერის სააბატოში გვირგვინი დაადგეს. მოგვიანებით ნორმანებმა ლონდონიც აიღეს. უილიამმა ქვეყნის მართვა ენერგიულად დაიწყო. უილიამის მმართველობის პერიოდში მრავალი ციხესიმაგრე აშენდა. 1070 წელს ჰასტინგსის ციხე ქვით მოპირკეთდა და ახალი სახე მიიღო, სანამ შტორმმა არ დააზიანა ციხის სამხრეთი ნაწილი. იგი იყო ნორმანდიის ჰერცოგიც და ინგლისის მეფეც. 1086 წელს გადასახადების გადიდების მიზნით უილიამმა მოსახლეობის აღწერა ჩაატარა. აღწერის შედეგად შედგენილ ნუსხას ხალხმა „საშინელი სამსჯავროს წიგნი“ უწოდა. გარდაიცვალა 1087 წელს. მის მოღვაწეობას აგრძელებდნენ უილიამ მეორე (1087-1100 წწ.) და ჰენრი I (1100-1135 წწ.). ამ უკანასკნელის მმართველობის დროს ნორმანდიის საჰერცოგოს ძლიერებამ პიკს მიაღწია.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1027 კატეგორია:გარდაცვლილი 1087 კატეგორია:ნორმანდიის ჰერცოგები
მადნეული სხეული
მადნეული სხეული — მადნის ამა თუ იმ ფორმის დანაგროვი დედამიწის ქერქში. მადნეული სხეული შეიძლება წარმოადგენდეს მადნეულის საბადოს, მაგრამ უმეტესად საბადო რამდენიმე მადნეული სხეულს შეიცავს. მადნეულ სხეულსა და შემცველ ქანებს შორის საზღვარი ან მკვეთრია და მისი დადგენა ვიზუალურად ხდება, ან გადასვლა თანდათანობითია და საზღვრის დადგენა მხოლოდ დასინჯვით შეიძლება. ფორმის მიხედვით გამოყოფენ მადნეული სხეულის სამ ჯგუფს: იზომეტრულს, ფილაქნისებრსა და წაგრძელებულს.
ფილაქნისებრი მადნეული სხეულებია ფენები, ძარღვები, ლინზები და სხვა.
წაგრძელებულ მადნეულ სხეულებს მიაკუთვნებენ: მადნეულ მილებს და მილისებრ სხეულებს, რომელთაც ორი მიმართულებით მცირე, ხოლო მესამე მიმართულებით დიდი ზომა აქვს. მადნეული მილი განივკვეთში ოვალური ფორმისაა.
გარდა აღნიშნული მადნეული სხეულებისა, დედამიწის ქერქში გვხვდება მათი კომბინაციებით შექმნილი რთული ფორმის სხეულებიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგია
პირვენეცი (პლოვდივის ოლქი)
პირვენეცი (Първенец) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 3417 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
მიგარია
მიგარია — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მარტვილისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. მდებარეობს მიგარიის მასივის (მდინარეების ტეხურისა და ხობის წყალგამყოფი) სამხრეთ ქარაფზე. სიმაღლე 2024 მ. აგებულია ცარცული ასაკის მასიური კირქვებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ინაურის ციხე
ინაურის ციხე – გვიანი შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე შიდა ქართლში, მდებარეობს ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ინაურიდან სამხრეთით 1 კილომეტრზე.
ტატრები
ტატრები (Tatry; Tatry) — მთის მასივები კარპატებში, პოლონეთსა და სლოვაკეთში. მაღალი ტატრების მაქსიმალური სიმაღლეა 2655 მ (გერლახოვსკი-შტიტი), ხოლო დაბალი ტატრებისა — 2043 მ (მთა დიუმბიერი). აღსანიშნავია მწვერვალები: ლომნიცკი-შტიტი (2634 მ), ლადოვი-შტიტი (2627 მ) და რისი (2503 მ). ტატრები უმთავრესად აგებულია გრანიტებით, გრანოდიორიტებითა და კირქვებით. რელიეფი ალპურია. არის ძველი გამყინვარების ნიშნები, კარსტული ფორმები. კალთები 1500 მ-მდე შემოსილია ნაძვნარით, შერეულია ფიჭვი, სოჭი, წიფელი.
1900 მ-მდე ტანბრეცილი ტყის სარტყელია, 2250 მ-მდე სუბალპური და ალპური მდელოები. ტატრებში არის მთის კლიმატური კურორტები. განვითარებულია ალპინიზმი, ტურიზმი, სამთო-სათხილამური სპორტი. მაღალი ტატრების თხემზე გადის სამთო-საბაგირო გზა. არის ეროვნული პარკები. ტატრებში განვითარებულია ალპების მსგავსი კლიმატი.
დამახასიათებელია ამინდის პირობების ხშირი ცვლა, ტემპერატურის მნიშვნელოვანი რყევა, საკმაოდ დიდი ღრუბლიანობა და დიდწილად თოვლის სახით არსებული ატმოსფერული ნალექები. ტატრებს ხშირად განიხილავენ როგორც ქედების ერთიან სისტემას, რომელიც შეიცავს საკუთრივ ტატრებს (მაღალი ტატრები) და დაბალ ტატრებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის ქედები კატეგორია:პოლონეთის ქედები
ინაურის ციხე
ციხესთან მისასვლელიჩრდილო-დასავლეთიდანაა, დასავლეთ კედელს კოშკი ებჯინება. კოშკი შემორჩენილია ოთხი სართულის დონეზე. მის მეორე, მესამე და მეიტხე სართულების აღმოსავლეთ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის კოჭების ბუდეები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
რუს ნაციონალისტთა ორგანიზაციები
ამ სტატიაში წარმოდგენილია რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე დღესდღეობით მოქმედი მეტ-ნაკლებად აქტიური რუსული ნაციონალისტური ორგანიზაციის მცირე და შესაძლოა არასრული ჩამონათვალი მოკლე მიმოხილვებითურთ. ეს ორგანიზაციები რიცხობრიობის გათვალისწინებით 5 დონედ არის დაყოფილი. ყოველი დონე თავის მხრივ მოიცავს სხვადასხვა ნაციონალისტურ პლატფორმაზე მდგომ პოლიტიკურ ორგანიზაციას. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ რიცხვითი მონაცემები საზოგადოებათა წევრების რაოდენობის შესახებ განგებ იყოს შემცირებული.
პირველი დონის ორგანიზაციები
(ამ ორგანიზაციების რიცხოვნება მხოლოდ მოსკოვში 300-ზე მეტ კაცს შეადგენს. სავარაუდოდ ესაა მხოლოდ აქტიურ წევრთა რიცხვი. უცნობია არაწევრ და ნაკლებად აქტიურ თანამოაზრე პირთა რაოდენობა)
რუსული ნაციონალური ერთობა
რუსული ნაციონალური ერთობა (რუს. ენაზე Русское национальное единство – რუსული აბრევიაციით ООПД РНЕ (ე.წ. ბარკაშოვის გვარდია – Гвардия Баркашова).)
დააარსა ალექსანდრე ბარკაშოვმა 1990 წლის 16 ოქტომბერს, რომელიც იმხანად გასამხედროებული ორგანიზაცია ნაციონალ-პატრიოტულ ფრონტ "პამჲატის" (რუსული დაწერილობით "Память") წევრი იყო.
ხელმძღვანელობა: ბარკაშოვი, ალექსანდრე პეტრეს ძე (Баркашов, Александр Петрович) (в 2005 წელს აღეკვეცა ბერად და მიიღო სახელი მამა მიხეილი).
იდეოლოგია: მართლმადიდებლურ-ფუნდამენტალური სწავლების ნაციონალ-სოციალიზმი.
თავისებურებები: "პამჲატი" 90-იან წლებში იყო რუს ნაციონალისტთა ყველაზე მასობრივი ორგანიზაცია. დღესდღეობით იმყოფება უაღრესად რადიკალური მართლმადიდებლური ფუნდამენტალიზმის პოზიციებზე. წარმოადგენს პარამილიტარულ ფორმირებას.
რუსული საერთო ეროვნული კავშირი
რუსული საერთო ეროვნული კავშირი (რუს. ენაზე – Русский общенациональный союз - რუსული აბრევიაციით РОНС)
დააარსა 1990 წლის 1 დეკემბერს იგორ არტჲომოვმა (Игорем Артемов).
ხელმძღვანელობა: ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე: იგორ ვლადიმირის ძე არტჲომოვი (Артёмов, Игорь Владимирович)
იდეოლოგია: მართლმადიდებლური ნაციონალ-მონარქიზმი.
თავისებურებები: აქტივიზმი, ისწრაფვიან შექმნან დახურული, მაგრამ ქმედითი თემები. ორიენტირებულნი არიან სახელმწიფო სახელმწიფოში.
ორგანიზაცია მონაწილეობს ნაციონალისტური ორგანიზაციების კოალიციაში - რუსულ მარში ("Русский марш")
ნაციონალურ-ბოლშევიკური პარტია
დააარსა 1993 წლის 1 მაისს მწერალმა ედუარდ ლიმონოვმა (Эдуард Лимонов), ფილოსოფოსმა ალექსანდრე დუგინმა (Александр Дугин) და პანკ-მუსიკოსმა ეგორ ლეტოვმა (Егор Летов).
ხელმძღვანელობა: პოლიტიკური საბჭო
იდეოლოგია: ნაციონალ-ბოლშევიზმი
თავისებურებები: წევრების იდეოლოგიურ მსოფლხედველობათა სხვადასხვაობა(სპექტრი: ანარქო-კომუნიზმიდან და მარქსიზიდან დაწყებული დამთავრებული უკიდურესად მემარჯვენე ტრადიციონალიზმამდე)
მოძრაობა არალეგალური იმიგრაციის წინააღმდეგ
მოძრაობა არალეგალური იმიგრაციის წინააღმდეგ (რუს. ენაზე – Движение против нелегальной иммиграции - რუსული აბრევიაციით - ДПНИ.
დააარსა 2002 წლის 10 ივლისს ვლადიმირ ბასმანოვმა (Владимиром Басманов), რომელიც იმხანად იმხანად გასამხედროებული ორგანიზაცია ნაციონალ-პატრიოტულ ფრონტ "პამჲატის" (რუსული დაწერილობით "Память") წევრი იყო.
ხელმძღვანელობა: ცენტრალური საბჭო, მეტ-ნაკლებად ცნობილი კოორდინატორი - ბელოვ, ალექსანდრ ანატოლჲევიჩი (Белов, Александр Анатольевич).
იდეოლოგია: ნაიტივიზმი, ნაციონალ-პროგრესიზმი
თავისებურებები: მზადყოფნა კონკრეტული მოქმედებებისათვის კოალიციების შესაქმნელად, აქტივიზმი, წევრების მსოფლმხედველობათა იდეოლოგიური მრავალფეროვნება(სპექტრი: ნაციონალ-სოციალიზმიდან და რასიზმიდან დაწყებული დამთავრებული ნაციონალ-დემოკრატიითა და თავისუფლების იდეებით)
ორგანიზაცია მონაწილეობს ნაციონალისტური ორგანიზაციების კოალიციაში - "რუსული მარში" ("Русский марш").
მეორე დონის ორგანიზაციები :
(ამ ორგანიზაციების რიცხოვნება მხოლოდ მოსკოვში 50-100 კაცს შეადგენს. სავარაუდოდ ესაა მხოლოდ აქტიურ წევრთა რიცხვი. უცნობია არაწევრ და ნაკლებად აქტიურ თანამოაზრე პირთა რაოდენობა)
ჩრდილოეთის საძმო
"ჩრდილოეთის საძმო" (რუს. ენაზე – Северное Братство - რუსული აბრევიაციით - СБ)
დააარსა 2006 წლის დეკემბერში რუს ნაციონალისტთა ერთმა ჯგუფმა.
ორგანიზაციის ტიპი: ცენტრალური ხელმძღვანელობის გარეშე არსებული ქსელური ორგანიზაცია. ორგანიზაციის ერთადერთი სტრუქტურული ერთეული – ე.წ. ავტონომიური ჯგუფი (რუსულად Автономная Группа, შემოკლ. АГ)
იდეოლოგია: ნაციონალიზმი. "ჩრდილოეთის საძმომ" თავის იდეოლოგიურ ბაზისად აირჩია რუსი პროფესორის, პჲოტრ მიხაილის-ძე ხომიაკოვის წიგნების სერია "Сварогов квадрат"-ი და პროგრამა "ნორნა" (НОРНА). (იხილეთ "ჩრდილოეთის საძმოს" საიტი ინტერნეტში)
თავისებურებები: მკვეთრად გამოხატული ანტისახელმწიფოებრივი და ნაციონალისტური მიმართულება.
ჭეშმარიტად რუსული ნაციონალური ერთობა
ჭეშმარიტად რუსული ნაციონალური ერთობა (რუს. ენაზე – Истинное Русское Национальное Единство - რუსული აბრევიაციით - ИРНЕ.
დააარსა საინიციატივო ჯგუფმა 2005 წლის ზამთარში, ქალაქ მოსკოვში.
ხელმძღვანელობა: მთავარი სამმართველო შტაბი
მესამე დონის ორგანიზაციები :
(ამ ორგანიზაციების რიცხოვნება მხოლოდ მოსკოვში 30-50 კაცს შეადგენს. სავარაუდოდ ესაა მხოლოდ აქტიურ წევრთა რიცხვი. უცნობია არაწევრ და ნაკლებად აქტიურ თანამოაზრე პირთა რაოდენობა)
რუსი ხალხის კავშირი (ივაშოვის)
რუსი ხალხის კავშირი (რუს. ენაზე Союз русского народа – რუსული აბრევიაციით СРН (ე.წ. ივაშოვის პარტია).)
დააარსა ალექსანდრე ბარკაშოვმა 1990 წლის 16 ოქტომბერს, რომელიც იმხანად გასამხედროებული ორგანიზაცია ნაციონალ-პატრიოტულ ფრონტ "პამჲატის" (რუსული დაწერილობით "Память") წევრი იყო.
დააარსა 2004 წლის 31 ოქტომბერს ვიაჩესლავ კლიკოვმა (Вячеславом Клыковым). წარმოადგენს გახლეჩილი ადრე ერთიანი ორგანიზაციის ფრაგმენტს.
ხელმძღვანელობა: გენერალი ივაშოვი.
იდეოლოგია: ნაციონალ-სტალინიზმი
თავისებურებები: უკუაგდო მართლმადიდებლურ-მონარქისტული შემადგენელი და გადაიხარა საერთონაციონალისტური იდეოლოგიისაკენ
რუსი ხალხის კავშირი (ნაზაროვის)
რუსი ხალხის კავშირი (რუს. ენაზე Союз русского народа – რუსული აბრევიაციით СРН (ე.წ. ნაზაროვის პარტია).)
დააარსა 2004 წლის ოქტომბერს 31 ოქტომბერს ვიაჩესლავ კლიკოვმა (Вячеславом Клыковым). წარმოადგენს გახლეჩილი ადრე ერთიანი ორგანიზაციის ფრაგმენტს.
ხელმძღვანელობა: ნაზაროვი, მიხაილ ვიქტორის ძე (Назаров, Михаил Викторович)
იდეოლოგია: მართლმადიდებლური ნაციონალ-მონარქიზმი.
თავისებურებები: რადიკალური ანტისიონიზმი, ემხრობა რუსი ხალხის რევოლუციამდელი კავშირის იდეას.
დიადი რუსეთი
დიადი რუსეთი (რუს. ენაზე Великая Россия – რუსული აბრევიაციით - ВР)
დააარსა 2007 წლის 5 მაისს (სახელმწიფო სათათბიროს "დუმა" დეპუტატებმა დიმიტრი როგოზინმა (Дмитрией Рогозин) და ანდრეი საველიევმა (Андрей Савельев).
ხელმძღვანელობა: საველჲევი, ანდრეი ნიკოლაის ძე (Савельев, Андрей Николаевич)
თავისებურებები: არაა რეგისტრირებული იუსტიციის სამინისტროს მიერ.
სახალხო კავშირი (პარტია)
სახალხო კავშირი (რუს. ენაზე Народный союз – რუსული აბრევიაციით – НС)
დაარსდა 1991 წლის 21 სექტემბერს, როცა რუსეთის ფედერაციის დეპუტატმა სერგეი ბაბურინმა რუსეთის საერთო სახალხო კავშირი (Русский общенародный союз). მოგვიანებით ამ პარტიას "სახალხო ნება" ("Народная воля") ეწოდა, ხოლო შემდეგ კი "სახალხო კავშირი" ("Народный союз").
ხელმძღვანელობა: ბაბურინი სერგეი ნიკოლაის ძე (Бабурин, Сергей Николаевич)
თავისებურებები: არის ერთადერთი რეგისტრირებული ნაციონალისტურ-პატრიოტული პარტია, თუმცა სახელმწიფო სათათბიროში ("დუმა") არ ჰყავს თავისი დეპუტატები.
რუსეთის კონსტიტუციის დაცვის პარტია
რუსეთის კონსტიტუციის დაცვის პარტია (რუს. ენაზე – Партия защиты российской конституции - რუს. აბრევიაციით – ПЗРК)
2006 წლის 19 აგვისტოს საარჩევნო ბლოკ "სპას"-ის ("Спас") წევრებისა და რამდენიმე ბარშაკოვის პარტიის რამდენიმე ყოფილი წევრის მიერ.
ხელმძღვანელობა: აღმასრულებელი კომიტეტი და პოლიტიკური საბჭო, მეტ-ნაკლებად ცნობილი ხელმძღვანელები არიან: ა. ნიკიტინი, ა. რაშიცკი, იუ. გორსკი, იუ. ვასინი, მ. ბურლაკოვი.
იდეოლოგია: ტრადიციული სწავლების ზომიერი ნაციონალ-პატრიოტიზმი.
თავისებურებები: მიუხედავად იმისა, რომ პარტიის წევრები მეტისმეტი რადიკალურობით გამოირჩევიან (პარტიის წევრები არიან სხვადასხვა ნაციონალისტური გაერთიანებების ყოფილი წევრები) პარტია მაინც ინარჩუნებს პროსახელმწიფოებრივ რიტორიკას.
ორგანიზაცია მონაწილეობს ნაციონალისტურ კოალიციაში – რუსული მარში
მეოთხე დონის ორგანიზაციები
(ამ ორგანიზაციების რიცხოვნება მხოლოდ მოსკოვში 10-30 კაცს შეადგენს. სავარაუდოდ ესაა მხოლოდ აქტიურ წევრთა რიცხვი. უცნობია არაწევრ და ნაკლებად აქტიურ თანამოაზრე პირთა რაოდენობა)
რუსეთის ნაციონალ-პატრიოტები
რუსეთის ნაციონალ-პატრიოტები (რუს. ენაზე Национал-патриоты России - რუს. აბრევიაციით – НПР)
დააარსა 2002 წლის შემოდგომაზე ალექსეი ჟივოვმა (Алексеем Живов)
იდეოლოგია: ზომიერი სწავლების ნაციონალ-პატრიოტიზმი.
თავისებურებები: რასიზმის არარსებობა იდეოლოგიაში.
ნაციონალ-სოციალისტური საზოგადოება
ნაციონალ-სოციალისტური საზოგადოება (რუს. ენაზე Национал-социалистическое общество - რუს. აბრევიაციით – НСО)
დააარსა დიმიტრი რუმიანცევმა (Д. Румянцев) და სერგეი კოროტკიხმა (С. Коротких) 2003 წლის დეკემბერში.
ხელმძღვანელობა: პოლიტიკური საბჭო. დიმიტრი რუმიანცევმა და სერგეი კოროტკიხმა დასტოვეს მათ მიერ დაფუძნებული ორგანიზაცია.
იდეოლოგია: ნაციონალ-სოციალიზმი.
თავისებურებები: კოალიციის მიუღებლობა და გარეგნულად XX საუკუნის 20-30-იანი წლების ნაციონალ-სოციალისტური მოძრაობის გერმანულ ფორმაზე ორიენტირება, ანტისიონისტიური შემადგენლის ზომიერება იდეოლოგიაში.
ნაციონალ-პატრიოტული ფრონტი
ნაციონალ-პატრიოტული ფრონტი – რუს. ენაზე Национал-патриотический фронт «Память» - (რუს. აბრევიაციით – НПФ «Память»)
დააარსა დიმიტრი ვასილიევმა (Дмитрием Васильев) 1985 წლის 4 ოქტომბერი.
ხელმძღვანელობა: ნიკოლაი სკოროდუმოვი (Николай Скородумов) და გიორგი ბოროვიკოვი (Георгий Боровиков)
იდეოლოგია: მონარქო-ფაშიზმი, მართლმადიდებლური ფუნდამენტალიზმი.
თავისებურებანი: წარმოადგენს სსრკ–ში რუსთა პირველ ნაციონალისტურ ორგანიზაციას, დღესდღეობით რუსეთში ერთადერთი პოლიტგაერთიანებაა, რომელიც ოფიციალურად იწოდება ფაშისტურად.
ორგანიზაცია მონაწილეობს ნაციონალისტურ კოალიციაში - რუსული მარში.
სლავური კავშირი
სლავური კავშირი (რუს. ენაზე Славянский союз - რუს. აბრევიაციით – СС)
დააარსა დიმიტრი დემუშკინმა 1999 წელს РНЕ-ს ერთ-ერთი ქვედანაყოფის ბაზაზე.
ხელმძღვანელობა: დიმიტრი დემუშკინი (Дмитрий Демушкин)
იდეოლოგია: ნაციონალ-სოციალიზმი.
ორგანიზაცია მონაწილეობს ნაციონალისტურ კოალიციაში - რუსული მარში.
ხალხი (მოძრაობა)
ხალხი (მოძრაობა) (რუს. ენაზე Народ (движение) - რუს. აბრევიაციით - ДН)
დაარსდა 2007 წლის 23 ივნისს. დამფუძნებლები იყვნენ : სერგეი გულიაევი (Сергей Гуляев), ალექსეი ნავალნი (Алексей Навальный), პიოტრ მილოსერდოვი (Петр Милосердов), ანდრეი დმიტრიევი (Андрей Дмитриев).
ხელმძღვანელობა: დღიდან დაარსებისა იგივე.
იდეოლოგია: ნაციონალ-დემოკრატია,
თავისებურებანი: რასიზმის არარსებობა იდეოლოგიაში, ზომიერი ნაციონალიზმი, ორიენტირებულნი არიან სოციალურ შემადგენელზე.