cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არტაშეს IV
არტაშეს IV (Արտաշես Դ; დ. 404 — გ. 430) ― სომხეთის უკანასკნელი მეფე არშაკუნიანთა სამეფო დინასტიიდან 422-428 წლებში. იყო სასანიანთა ირანის ვასალი და მართავდა მხოლოდ აღმოსავლეთ სომხეთს, რამეთუ ბიზანტიურ სომხეთზე მისი ძალაუფლება არ ვრცელდებოდა. მისი დამხობით სომხეთის სამეფომ რამდენიმე საუკუნით შეწყვიტა არსებობა.
ოჯახი და ადრეული ცხოვრება
არტაშესი დაიბადა 404 წელს და იყო სომხეთის მეფე ვრამშაპუჰის ძე. მამამისი 389 წლიდან მოყოლებული 417 წლამდე მართავდა აღმოსავლეთ სომხეთს, როგორც სასანიანთა ირანის ვასალი მეფე. ვრამშაპუჰამდე სომხეთს არტაშესის ბიძა, ხოსროვ IV მართავდა. დედამისის ვინაობა უცნობია, იგი შესაძლოა ვრამშაპუჰის ცოლი, ან სულაც რომელიმე ხარჭა ყოფილიყო. არტაშესი სომხეთში დაიბადა და გაიზარდა. ძალიან ცოტა რამაა ცნობილი მის ცხოვრებაზე, სანამ გამეფდებოდა.
417 წელს, როდესაც მეფე ვრამშაპუჰი გარდაიცვალა, არტაშესი არ იყო სრულწლოვანი, რათა ქვეყანა ემართა. ამის გამო სომხეთის ტახტი ცარიელი იყო და სომხეთს უშუალოდ სასანიანთა დინასტიის ერთგული სომეხი ნახარარები მართავდნენ. ივარაუდება, რომ სომეხთა კათალიკოსის თხოვნით შაჰანშაჰმა იეზდიგერდ I-მა დროებით გაათავისუფლა ტყვეობაში მყოფი ხოსროვ IV, რომელიც ქვეყანას 418 წლამდე მართავდა, თუმცა ამის შემდეგ კვლავ ნახარარები გაბატონდნენ. მას შემდეგ, რაც 422 წელს არტაშესი სრულწლოვანი გახდა, ნახარარებმა შაჰანშაჰს მოსთხოვეს, რომ გაემეფებინა არშაკუნიანთა დინასტიის წარმომადგენელი, რის გამოც ამავე წელს მან არტაშეს IV სომხეთის მეფედ გამოაცხადა.
მეფობა
გამეფების შემდეგ არტაშესმა სასანიანთა გულის მოსაგებად თავს არტაშირი უწოდა, რაც თავისი სახელის სპარსული ვერსია იყო. ბიძისა და მამის შემდეგ, არტაშეს IV სომხეთის რიგით მესამე მეფე იყო, რომელიც თავს სასანიანთა ვასალად სცნობდა. მიუხედავად იმისა, რომ მაზდეანურ სახელმწიფოს ემორჩილებოდა, არტაშესი თავად ყოველთვის ქრისტიანი იყო.
როგორც მეფეს, არტაშესს მხარს უჭერდა სომეხთა კათალიკოსი სააკ პართევი. მიუხედავად იმისა, რომ ნახარარები მას თავიანთ მეფედ აღიარებდნენ, არტაშესის გავლენა მათზე მაინც ნომინალური იყო. თავად-აზნაურებმა მალევე განაახლეს თავიანთი ძველებური სამეფო ინტრიგები ახალგაზრდა მეფის მანკიერებების ზიზღის საბაბით. ახალგაზრდობის, გამოუცდელობისა და სუსტი ხასიათის გამო არტაშესი დიდ წინააღმდეგობას ვერ უწევდა სომხურ არისტოკრატიას. ამის გამო, კათალიკოსი სააკი ქადაგებებში პერიოდულად მიმართავდა ხოლმე ნახარარებს და მოუწოდებდათ, რომ პატივი ეცათ მეფის უზენაესი ხელისუფლებისათვის, ეთანამშრომლათ მასთან და მისი მოკავშირეები ყოფილიყვნენ, თუმცა, როგორც წესი, ამ მოწოდებებს აიგნორებდნენ.
ნახარარებმა თანდათან დაკარგეს ნდობა სომხური მონარქიის მიმართ და მიიჩნიეს, რომ სასანიანთა მიერ განხორციელებული პირდაპირი ხელისუფლებისას უკეთ ცხოვრობდნენ. ამის გამო, 428 წელს ნახარარების მოთხოვნით შაჰანშაჰმა ბაჰრამ V-მ ტახტიდან ჩამოაგდო არშაკუნიანთა დინასტიის უკანასკნელი მონარქი, არტაშეს IV და სომხეთი სპარსეთის სატრაპიად გადააკეთა. ასე დასრულდა არშაკუნიანთა სამასწლიანი მმართველობა სომხეთში. თავად არტაშესი ამ ამბიდან მალევე, 430 წელს უშვილოდ აღესრულა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 404 კატეგორია:გარდაცვლილი 430 კატეგორია:არშაკუნიანების დინასტია კატეგორია:სომხეთის მეფეები კატეგორია:V საუკუნის მმართველები
ფერმა მთაში
ფერმა მთაში — 1974 წლის ქართული მოკლემეტრაჟიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი, რომელიც გადაღებულია ქართველი მწერლის, რევაზ ინანიშვილის სცენარის მიხედვით. დამდგმელი რეჟისორია ლიანა ელიავა.
სიუჟეტი
ფილმი-ნოველა მწყემსების ყოველდღიურ საქმიანობაზე მოგვითხრობს. კადრშია მთები, ძროხების ჯოგი ფერმაში. ქოხიდან გამოდიან ლელა, ალექსი და კობე. ალექსი და კობე ემზადებიან საძოვრებზე წასასვლელად. ივანე ყველს იყვანს, მზადდება ხინკალიც... მარო, ქრისტინე და ლელა ძროხების მოსაწველად მიდიან. საღამოვდება. კოცონთან ვახშმობენ ქრისტინე, ალექსი, ლელა და კობე. ლელა უკრავს გარმონზე და მღერის სიმღერას — „ქალისას და ვაჟისას“. იმართება ცეკვა-თამაში. ნაშრომ-ნაჯაფი მწყემსები მხიარულობენ.
სქოლიო
კატეგორია:1974 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1974 წლის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
მიწა (გაზეთი)
„მიწა“ — ქართული ყოველკვირეული საგლეხო გაზეთი, სოციალ-ფედერალისტების გამოცემა; გამოდიოდა 1906–1908 წლებში თბილისში გაზეთ „გლეხის“ ნაცვლად. 1906 წელს გამოვიდა №№ 1—16, 1907 — № 19, 1908 — №№ 1—2. ოფიციალური რედაქტორ-გამომცემელი — გ. ტატიშვილი, ფაქტობრივი რედაქტორი — ს. ფირცხალავა. გაზეთი აშუქებდა გლეხობის მდგომარეობას საქართველოსა და რუსეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
NGC 374
NGC 374 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1861 წლის 7 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
სესილ დემილი
სესილ ბლონ დემილი (Cecil Blount DeMille; დ. 12 აგვისტო, 1881 — გ. 21 იანვარი, 1959) — ამერიკელი რეჟისორი, პროდიუსერი და მსახიობი. 1914–58 წლებში შექმნა 70 მუნჯი და ხმოვანი ფილმი. აღიარებულია ამერიკული კინემატოგრაფის მამა-დამფუძნებლად და კომერციულად ყველაზე წარმატებულ პროდიუსერ-რეჟისორად კინოისტორიაში. მისი ფილმები გამოირჩეოდა ეპიკური გაქნევითა და კინემატოგრაფიული სანახაობით. იყო აქტიური მასონი და წევრი უფლისწულის ნარინჯისფერი ლოჟისა #16 ნიუ-იორკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
გივი ბაგრატიშვილი
გივი დავითის ძე ბაგრატიშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. 7 დეკემბერი, 1990, იქვე) — ქართველი ქიმიკოსი. ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1984), პროფესორი (1985). პ. მელიქიშვილის (1965) და დ. მენდელეევის (1981) სახელობის პრემიების დაურეატი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1994, სიკვდილის შემდეგ).
ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1956-1966 იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1966-1974 — ნახევრად გამტარულ ხელსაწყოთა ფიზიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე. 1974-1990 მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ. ბაგრატიშვილის ძირითადი შრომები ეხება ნახევრად გამტარებისა და დიალექტული აფსკების გამყოფ საზღვარზე მიმდინარე ფიზიკურ-ქიმიურ პროცესებს. დაამუშავა ახალი ტიპის დიალექტრული აფსკების მიღების ტექნოლოგია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
Cataglyphis machmal
Cataglyphis machmal — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Dolichoderus furcifer
Dolichoderus furcifer — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იტაუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
იტაუ (Itaú) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 126 მეტრზე. მიეკუთვნება ოესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაუ-დუს-ფერუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 564 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.83 კმ²-ზე. ფართობი 133 029 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ანა მანი
ანა მანი (დ. 23 აგვისტო, 1918, ტრავანკორი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 16 აგვისტო, 2001, ტრივანდრუმი) — ინდოელი ფიზიკოსი და მეტეოროლოგი. იგი გახლდათ ინდოეთის მეტეოროლოგიური დეპარტამენტის  გენერალური დირექტორის მოადგილე, ასევე მუშაობდა რამანის კვლევით ინსტიტუტში მოწვეულ პროფესორად. მანიმ თავისი წვლილი შეიტანა მეტეოროლოგიური ინსტრუმენტების დარგში. ჩაატარა კვლევა და გამოაქვეყნა მრავალი სტატია მზის რადიაციის, ოზონის და ქარის ენერგიის გაზომვის შესახებ.
ადრეული წლები
ანა მოდაილ მანი დაიბადა 1918 წელს პირმადაში, ახლანდელი ტრავანკორი, კერალას შტატში, (ინდოეთი), სირიელი ქრისტიანების რვაშვილიან ოჯახში. მისი მამა იყო სამოქალაქო ინჟინერი და აგნოსტიკოსი. ანა ოჯახში მეშვიდე ბავშვი იყო. გოგონას უყვარდა კითხვა. მასზე დიდი შთაბეჭდილება  მოახდინა მაჰათმა განდიმ. მისი ეროვნული  მოძრაობით შთაგონებული, მხოლოდ ხადის ტანსაცმელს ატრებდა.
ანა მანის რვა წლის ასაკში  წაკითხული ჰქონდა თითქმის ყველა წიგნი მალაიალამურ ენაზე. მერვე დაბადების დღეზე მან უარი თქვა ოჯახის ტრადიციულ საჩუქარზე ბრილიანტის საყურეების ნაკრების მიღებაზე და ამის ნაცვლად ენციკლოპედია ბრიტანიკას კომპლექტი მოითხოვა. წიგნების სამყარომ  ანა მანი ახალ   იდეებს აზიარა  და ჩაუნერგა  სოციალური სამართლიანობის ღრმა გრძნობა, რამაც  გავლენა მოახდინა მის მთელ ცხოვრებაზე.
კარიერა
კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, ანა მანი მუშაობდა პროფესორ  ჩ.ვ. რამანთან, იკვლევდა ლალისა და ალმასის ოპტიკურ თვისებებს. მან დაწერა ხუთი სამეცნიერო ნაშრომი და წარადგინა სადოქტორო დისერტაცია, მაგრამ არ მიუღია დოქტორის ხარისხი, რადგან არ ფლობდა მაგისტრის ხარისხს ფიზიკაში. 1948 წელს ინდოეთში დაბრუნების შემდეგ იგი შეუერთდა  მეტეოროლოგიურ განყოფილებას პუნაში, სადაც გამოაქვეყნა მრავალი კვლევითი ნაშრომი მეტეოროლოგიური აღჭურვილობის შესახებ. მანი პასუხისმგებელი იყო დიდი ბრიტანეთიდან შემოტანილი მეტეოროლოგიური ინსტრუმენტების განთავსებაზე. 1953 წლისთვის იგი გახდა 121 კაციანი დანაყოფის ხელმძღვანელი.
მანის სურდა ინდოეთი დამოუკიდებელი ყოფილიყო მეტეოროლოგიური ინსტრუმენტების სფეროში. მან ასამდე მეტეოროლოგიური ინსტრუმენტის ნახატების სტანდარტიზირება მოახდინა. 1957-1958 წლებში  შექმნა სადგურების ქსელი მზის რადიაციის გასაზომად. ბანგალორში  გახსნა მცირე სახელოსნო, რომელიც აწარმოებდა ინსტრუმენტებს ქარის სიჩქარისა და მზის ენერგიის გასაზომად და ასევე მუშაობდა ოზონის საზომი ინსტრუმენტის შემუშავებაზე. მანი ოზონის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი გახდა. ააგო მეტეოროლოგიური ობსერვატორია და ტუმბას რაკეტების გამშვებზე —  საკონტროლო კოშკი.
მას კავშირები ჰქონდა მრავალ სამეცნიერო ორგანიზაციასთან, მათ შორის ინდოეთის მეცნიერებათა ეროვნულ აკადემიასთან, ამერიკის მეტეოროლოგიურ საზოგადოებასთან, მზის ენერგიის საერთაშორისო საზოგადოებასთან, მსოფლიო მეტეოროლოგიურ ორგანიზაციასთან (WMO) და მეტეოროლოგიისა და ატმოსფერული ფიზიკის საერთაშორისო ასოციაციასთან. 1987 წელს მანი დაჯილდოვდა INSA K.R. Ramanathan-ის მედლით.
ხსოვნა
2022 წლის 23 აგვისტოს, Google-მა მანის 104 წლისთავთან დაკავშირებით  თემატური ნახატი  — Doodle მიუძღვნა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:ფიზიკოსები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები კატეგორია:ინდოელი მეტეოროლოგები კატეგორია:ინდოელი ფიზიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ფიზიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის მეტეოროლოგები კატეგორია:ინდოელი ქალი მეცნიერები კატეგორია:ინდოელი მეცნიერები კატეგორია:სირიელი ქრისტიანები
მენორკა
მენორკა — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში. ბალეარის კუნძულების ჯგუფში. ფართობი 754 კმ². წარმოადგენს კირქვიან პლატოს (სიმაღლე 358 მეტრამდე), რომელიც ფლატოვან საფეხურებად ეშვება ზღვისკენ. განვითარებულია კარსტი. ჰავა ხმელთაშუა ზღვისაა. ნალექები 500-600 მმ წელიწადში. ბუნებრივი მცენარეულობიდან გავრცელებულია მაკვისი, გარიგა, მუხის და ფიჭვის კორომები. აშენებენ ვაზს, ციტრუსებს, ზეთისხილს, ნუშს. მისდევენ მეცხვარეობას, იჭერენ თევზს. განვითარებულია ტურიზმი. მთავარი ნავსადგურია მაონი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები კატეგორია:ესპანეთის კუნძულები
დინოზავრი (2000 წლის ფილმი)
დინოზავრი (Dinosaur) — Walt Disney Feature Animation-ის და The Secret Lab-ის 2000 წლის  ანიმაციური ფილმი. მისი დისტრიბუტორი იყო Walt Disney Studios Motion Pictures. ეს არის დისნეის რიგით 39-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი (თუმცა ბრიტანეთში არ ითვლება დისნეის ანიმაციური კლასიკის ნაწილად - ადგილობრივ ქრონოლოგიაში კანონიკური ადგილი მის სანაცვლოდ უკავია „ველურს“. ის აგრეთვე წარმოადგენს სტუდიის რიგით პირველ ანიმაციურ ფილმს, რომელიც მთლიანად კომპიუტერული გრაფიკით შეიქმნა.
მიუხედავად იმისა, რომ ფილმის პერსონაჟები კომპიუტერული გრაფიკით არის შექმნილი, მისი ფონები ცოცხლად გადაღებულია. მათი ნაწილი მომდინარეობს კანაიმას ეროვნული პარკიდან (ვენესუელა). ოფიციალური, 127.5 მილიონი აშშ დოლარის მქონე ბიუჯეტით, იგი იყო წლის ყველაზე ძვირადღირებული კინოწარმოების მაგალითი. იგი ფინანსურად წარმატებული იყო, მსოფლიო მასშტაბით 349 მილიონი აშშ დოლარის შემოსავლით და აგრეთვე იყო მეხუთე 2000 წლის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმების სიაში.
სიუჟეტი
დინოზავრი ალადარი გაიზარდა ლემურებთან ერთად. ცხოვრება მშვიდი იყო, სანამ მათ კუნძულზე დიდი მეტეორიტი ჩამოვარდებოდა. მოხდა კატასტროფა, კუნძული დაინგრა და ალადარი ოჯახთან ერთად ახალი სახლის ძიებით დაკავდა. მოგზაურობისას ისინი მოხვდნენ დინოზავრთა ჯოგში, რომელსაც სასტიკი ბელადი კრონი მართავდა. ალადარს მოსწონს მისი მიმზიდველი და. მაგრამ მისთვის ახალ საზოგადოებაში დინოზავრი იძულებულია, ცხოვრების ახალ წესებს შეეჩვიოს.
სქოლიო
კატეგორია:2000 წლის ფილმები კატეგორია:2000 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები
რასტაბაზარი
რასტაბაზარი, შუა საუკუნეების თბილისის საქმიანი უბანი — რიგებად განლაგებული ბაზარი და სავაჭრო-სახელოსნოები. მდებარეობდა ბატონის მოედანსა (ახლანდელი ერეკლე II-ის მოედანი) და ახლანდელი ერეკლე II-ის ქუჩას შორის. რასტაბაზარში ორ მწკრივად იყო განლაგებული ხარაზების, სირაჯების, ოქრომჭედლებისა და ბაზაზების სავაჭრო-სახელოსნოები. მთავრდებოდა ე. წ. ჩორსუთი (გზაჯვარედინაზე მოწყობილი ოთხკუთხა თაღოვან-გუმბათოვანი მოედანი). რასტაბაზარში სავაჭრო-სახელოსნოთა გარკვეული რაოდენოდა ეკუთვნოდა მეფესა და კათალიკოსს. 1795 წელს, აღა-მაჰმად ხანის თბილისის დარბევის დროს, რასტაბაზრის ბევრი შენობა დაინგრა. XIX საუკუნიდან რასტაბაზარმა როგორც სავაჭრო მაგისტრალმა, დაკარგა მნიშვნელობა. XIX საუკუნეში, აქ სახელოსნო სასწავლებელი (ახლანდელი სამსხმელო ქარხანა) ააშენეს, დაიდგა სავაჭრო შენობა, რომელთაც ახალ დუქნებს ეძახდნენ. თბილისში, ისტორიულ გარეუბანში, ქაშვეთის ეკლესიის წინ, არსებობდა მეორე რასტაბაზარიც, ასევე აღა-მაჰმად-ხანის ლაშქრობის დროს დაინგრა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
ალფ შებერგი
მინი
ლფ შებერგი (დ. 21 ივნისი, 1903 — გ. 16 აპრილი, 1980) — თეატრისა და კინოს შვედი რეჟისორი. მან კანის კინო ფესტივალის „გრან პრი“ ორჯერ დაიმსახურა. პირველად ფილმისთვის „წამება“ (1946), ხოლო მეორედ ფილმისთვის „მის ჯული“ (1951).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ევროპის ფედერაციის თასი ფრენბურთში
ევროპის ფედერაციის თასი ფრენბურთში ტარდება 1981 წლიდან,  როგორც ვაჟთა, ასევე  ქალთა  გუნდებს  შორის. 1987 წლამდე პრიზიორები  ვლინდებოდა  ფინალურ  ტურნირში  ოთხი გუნდის მონაწილეობით, 1988 წლიდან კი  ,,ოთხთა  ფინალის'' ფორმატით (ნახევარფინალები და  ფინალი).
თასის მფლობელები და  ფინალისტები, ვაჟები
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|გამარჯვებული ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
თასის მფლობელები და  ფინალისტები, ქალები
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|გამარჯვებული ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრენბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ფრენბურთში
NGC 375
NGC 375 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1874 წლის 1 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Cataglyphis lunaticus
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
მიწა (1921)
მიწა — ქართული ყოველდღიური (1921-იდან ყოველკვირეული) გაზეთი, მიწის მესაკუთრეთა ეროვნული პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1920-1921 წლებში თბილისში. 1920 წელს გამოვიდა №№ 1 — 40, 1921 — №№ 1 — 5 რედაქტორ-გამომცემელი — გ. ვეშაპელი. აშუქებდა ეროვნულ და აგრარულ პოლიტიკის საკითხებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ზემო ქვალონის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზემო ქვალონის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, ხობის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვალონში. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა. სიგრძე 18, სიგანე 12 მეტრია. ტაძარი ააშენეს XVI საუკუნეში.
აღწერა
ეკლესიის სიგრძე 18 მეტრია, სიგანე კი 12 მეტრია, სისქე კი ერთ მეტრს აღწევს. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, ტაძარს ასევე აქვს გამოშვერილი სამნავიანი საკურთხეველი, სამრეკლოსა და სადიაკვნეში პატარა ნიშებია, ტაძარს სამი კარი და შვიდი სარკმელი აქვს, რომლებიც მართკუთხა აგურებით ლამაზადაა მოჩუქურთმებული, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებს აქვს აგურებით გამოყვანილი სამ-სამი დეკორატიული თაღი და ნახევარსვეტი. ჭერი ეყრდნობა ოთხ სვეტს. ტაძარი აშენებულია რიყისა და ფლეთილი კირქვებით, კირქვის კვადრები მხოლოდ კუთხეების ამოსაყვანადაა გამოყენებუბლი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სულხან ცინცაძე
სულხან თევდორეს ძე ცინცაძე (დ. 23 აგვისტო, 1925, გორი — გ. 15 სექტემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი, პროფესორი. საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი (1949–1991), საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის წევრი (1956–1991), თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის რექტორი (1965–1984), საქართველოს სსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
Dolichoderus gagates
Dolichoderus gagates — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სულხან ცინცაძე
ბიოგრაფია
მან მუსიკალური კარიერა 1940-იან წლებში დაიწყო ჩელოზე საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში. მის პირველ კომპოზიციაში ქართული ხალხური სიმღერა გამოიყენა და სიმებიანი კვარტეტისთვის მინიატურათა ნაკრების სახით გამოუშვა, რამაც თითქმის მყისიერი წარმატება მოუტანა. ასევე დაწერილი აქვს რამდენიმე ოპერა, ბალეტი, სიმფონია და კონცერტი, თუმცა მისი ყველაზე გამორჩეული ნაწარმოებები სიმებიანი კვარტეტისთვის დაწერილი კომპოზიციები იყო.
ქართული მუსიკის განვითარებაში შეტანილი ღვაწლისთვის მინიჭებული აქვს საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება (1961) და სსრკ-ის სახალხო არტისტის წოდება (1987), ასევე სტალინური პრემია (1950), შოთა რუსთაველის პრემია (1981) და ზაქარია ფალიაშვილის პრემია (1977).
ცინცაძის მუსიკის მასშტაბები, თავისი ფოლკლორულობის მიუხედავად სცილდებოდა ვიწრო ეროვნულ საზღვრებს. ცინცაძის მუსიკა გამოირჩეოდა ჟანრობრივი მრავალფეროვნებით (მას დაუწერია ოპერები, საფორტეპიანო, კინომუსიკა და ა.შ.), მაგრამ მისი სტიქია მაინც სიმებიანი კვარტეტები იყო. მან 12 სიმებიანი კვარტეტი დატოვა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები სულხან
გაგიკ I არწრუნი
გაგიკ I არწრუნი (Գագիկ Ա Արծրունի; დ. 879/880 — გ. 943) — არწრუნთა დინასტიის წარმომადგენელი. ვასპურაკანის მთავარი 904-908 წლებში და ვასპურაკანის პირველი მეფე 908 წლიდან გარდაცვალებამდე. გარდაცვალებამდე აცხადებდა თავს ერთიანი სომხეთის მეფედ.
წინა პერიოდი
VII საუკუნიდან მოყოლებული სომხეთი არაბთა სახალიფოს დაქვემდებარებაში იყო შესული და ეწოდებოდა არმინია. აქ უკვე გაუქმებული იყო სომხური სამეფო ხელისუფლება და მის ნაცვლად ქვეყანას არაბთა ამირა მართავდა. ეს სისტემა შენარჩუნდა როგორც ომაიანების, ისე აბასიდების ხალიფატის დროს. IX საუკუნიდან მოყოლებული გახშირდა ბრძოლები ბიზანტიის იმპერიის წინააღმდეგ. არაბთა ავტორიტეტის გასაძლიერებლად ხალიფები სომხურ რეგიონებში ახალ-ახალ ამირებს ნიშნავდნენ. ამაში გამონაკლისი არც ვასპურაკანის პროვინცია იყო. ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, თავად სომეხი დიდებულები ქვეყანაში მეორეხარისხოვან პოზიციაზე გადავიდნენ, რის აღსაქვეთადაც მათ ჩამოაყალიბეს იშხანთა (მთავრების) საზოგადოება, რათა თანდათან გაეფართოვებინათ თავიანთი ავტორიტეტი რეგიონში და ძალაუფლებაც ხელში ჩაეგდოთ. ამ დროს დაწინაურდა რამდენიმე სომხური საგვარეულო, მათ შორის ბაგრატუნები, არწრუნები, ჰასან-ჯალალიანები და ა.შ.
ახალგაზრდობა და რეგენტობა
გაგიკი დაიბადა 879, ან 880 წელს. იგი იყო ვასპურაკანის მთავარ გრიგოლ-დენერიქ არწრუნისა და მისი ცოლის, სომხეთის მეფე აშოტ I-ის ქალიშვილის, პრინცესა სოფია ბაგრატუნის ძე. 887 წელს მამამისის, გრიგოლ-დანერიქის გარდაცვალების შემდეგ, ვასპურაკანის სამთავროს რეგენტი გაგიკ აბუმურვან არწრუნი გახდა. სწორედ მან იკისრა გრიგოლ-დანერიქის სამ ვაჟზე: გაგიკზე, აშოტ-სარგისსა და გურგენზე მეურვეობა. მოგვიანებით, სომხეთის მეფე სმბატ I-ის ბრძანებით ბრძოლისას გაგიკ I არწრუნმა მოკლა გაგიკ აბუმურვანი და რეგენტობა მის ნაცვლად აშოტ-სარგის არწრუნს გადაულოცა. ამ ერთგული სამსახურისათვის მეფე სმბატმა გაგიკს მხედართმთავრობა მისცა, ხოლო მის ძმას, გურგენს — მარზპანობა.
იშხანი
904 წელს გაგიკმა თავისი ძმა აშოტ-სარგისი იშხანთა კავშირში ჩაანაცვლა, რაც ნიშნავდა, რომ თავად გახდა ვასპურაკანის მთავარი, ხოლო არწრუნთა პროვინციების სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეში მიმდინარე პროცესების მართვა მთლიანად გურგენს მიანდო. გაგიკი და გურგენი ერთად გუნდურად და ეფექტურად მუშაობდნენ მანამ, სანამ 923 წელს გურგენი არ გარდაიცვალა. არაერთი შეთქმულთა და ამბოხებულთა თავდასხმის მოგერიების შედეგად, გაგიკმა სამხედრო და პოლიტიკური სტრატეგიების შედგენის უნარი გამოიმუშავა. შემდგომში ამ უნარს წარმატებით იყენებდა ვასპურაკანში მუსლიმთა გავლენების აღსაკვეთად.
მეფობა
გაგიკი აზერბაიჯანის ემირად მყოფი საჯიდების დინასტიის მოკავშირე იყო. მის წარმომადგენელ აბუ ლ-კასიმს ასევე სურდა თავის სამფლობელოში არაბთა გავლენის შემცირება, ამიტომაც ისინი ერთად მოქმედებდნენ. 908 წელს ლ-კასიმმა გაგიკ I ვასპურაკანის მეფედ აღიარა, რასაც გმობდა სომხეთის მეფე სმბატ I, რამეთუ ეს სამეფოს დაშლის მაუწყებელი იყო. ვასპურაკანის მეფედ იგი აღიარა ბიზანტიის იმპერიამაც. მისი ლეგიტიმაციის უკანასკნელი საფეხური კი თავად სომეხთა კათალიკოს-პატრიარქ იოანე V-ის მხრიდან აღიარება იყო. 924 წელს მოახერხა, და ვასპურაკანის სამეფოს ქალაქი დვინიც მოუერთა. საბოლოოდ გაგიკმა პოზიცია შეიცვალა და სმბატის ძის, აშოტ II-ის მხარეს გადავიდა. ასევე გაგიკის სახელს მიეწერება სომხური წმინდა ჯვრის სახელობის კათედრალის აგება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 870-იანები კატეგორია:გარდაცვლილი 943 კატეგორია:არწრუნები კატეგორია:სომხეთის მეფეები კატეგორია:X საუკუნის მმართველები
სტივ ბიკო
მინი|250პქ|სტივ ბიკო სტივ ბიკო (Steve Biko, სრული სახელი — სტივენ ბანტუ ბიკო Stephen Bantu Biko, დ. 18 დეკემბერი 1946, კინგ-უილიამზ-ტაუნი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 12 სექტემბერი, 1977, პრეტორია)  —  ანტი-აპართეიდის აქტივისტი სამხრეთ აფრიკაში XX საუკუნის 60-70-იან წლებში. როგორც სტუდენტთა ლიდერმა, მან დააარსა შავკანიანთა თვითშეგნების მოძრაობა, სტიმული მისცა და მობილიზება გაუწია რა ქალაქურ შავკანიან მოსახლეობას. პოლიციელთა ხელში გარდაცვალების შემდეგ ის ანტიაპართეიდის მოძრაობაში მოწამედ მოიხსენიება.
სიცოცხლის განმავლობაში, მისი წერილებისა და აქტივიზმის მეშვეობით ის ცდილობდა შავკანიანებისთვის ძალა მიეცა. სახელი გაითქვა დევიზით „შავი ლამაზია“ (ინგლ. „black is beautiful“), რომლის მნიშვნელობა მან ასე აღწერა: „შენ მისაღები ხარ ისეთი, როგორიც ხარ, შეხედე საკუთარ თავს, როგორც ჰუმანურ არსებას“ (ინგლ. „man, you are okay as you are, begin to look upon yourself as a human being“. მიუხედავად დაპირისპირებისა აფრიკის ეროვნულ კონგრესსა და ბიკოს შორის 1970-იანი წლების განმავლობაში, აეკ-მა ბიკო წინააღმდეგობის გმირთა პანთეონში შეიყვანა, მისი გამოსახულება კი სამხრეთ აფრიკის პირველ არარასობრივ არჩევნებში გამოიყენა 1994 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი აქტივისტები კატეგორია:ხოსას ხალხი
ტოლოვიცა
ტოლოვიცა (Толовица) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 58 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
ნიკოლოზ ბადრიაშვილი
ნიკოლოზ იესეს ძე ბადრიაშვილი (დ. 15 მარტი, 1892, თბილისი, — გ. 12 აპრილი, 1961, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, სამუზეუმო საქმის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.
ბიოგრაფია
1911 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია. 1912-იდან სწავლა განაგრძო პეტერბურგის უმაღლეს სასწავლებელში ელექტრომექანიკის განყოფილებაზე. I მსოფლიო ომის (1914–1918) დროს არმიაში მსახურობდა. იყო პოლკის სკოლის ბიბლიოთეკის და ჯარისკაცთა თეატრის გამგე. ამავე დროს „ავლეველის“ ფსევდონიმით თანამშრომლობდა პრესაში: ბეჭდავდა ლექსებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. 1921-ის წლის შემდეგ ერთხანს გორის სახალხო სახლს განაგებდა. 1923 დაევალა თბილისის კომუნალური (1943-იდან თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული) მუზეუმის აღდგენა და რეორგანიზაცია. 1958 ბოლომდე იყო ამ მუზეუმის დირექტორი. 1929–1932 განაგებდა აგრეთვე მაქსიმ გორკის სახლ-მუზეუმსა და ძველი თბილისის ნაკრძალს. ბადრიაშვილმა დიდი ღვაწლი დასდო სამუზეუმო-საგამოფენო საქმის განვითარებას საქართველოში. მისი ხელმძღვანელობით მოეწყო მრავალი სტაციონარული გამოფენა თბილისში, რესპუბლიკის სხვა ქალაქებსა და რაიონების მეზეუმებში. ბადრიაშვილს ეკუთვნის რამდენიმე ნაშრომი და მრავალი საჟურნალ-გაზეთო სტატია  თბილისის, მისი ქუჩებისა და უბნების ისტორიაზე. რამდენიმეჯერ აირჩიეს თბილისის საქალაქო და რაიონული საბჭოების დეპუტატად. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1961 კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
რაფია
რაფია (Raphia) — მცენარეთა გვარი პალმების ოჯახისა. სიმაღლე 9-12 მ აღწევს. 15-20 მ სიგრძის ფრთისებრი ფოთლები და ძალზე დიდი (4-5 მ დიამეტრის) ყვავილედი აქვს. ნაყოფის გარსი ბოჭკოვანია. ნაყოფმსხმოიარობის შემდეგ მცენარე კვდება (მონოკარპული მცენარეა).
30-მდე სახეობა გავრცელებულია ტროპიკულ აფრიკაში, მადაგასკარზე, მასკარენის კუნძულებზე და სამხრეთ ამერიკაში. რაფიას ფოთლისა და ყუნწის ბოჭკოსაგან (პიასავა) ამზადებენ ჯაგრისებს, წნავენ სხვადასხვა ნივთს. მებაღეობაში შესახვევ მასალადაც იყენებნ. რაფიას განეკუთვნება ღვინის პალმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პალმები
სენდი პაპასი
'''სანდრა ლ. «სენდი» პაპასი' (ინგლ. Sandra L. «Sandy» Pappas''; 15 ივნისი  1949, ხიბინგი, მინესოტა, ამერიკის შეერთებული შტატები) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, მინესოტას საბჭოს პრეზიდენტი (2013—2017) და წევრი   (1991 წლიდან), მინესოტას წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1985—1991). დემოკრატიულ-ფერმერულ-ლეიბორისტული პარტიის (DFL) წევრი. ბერძნული მსოფლიო საპარლამენტთაშორისო ასოციაციის ხაზინადარი (2007-2009), ორგანიზაცია «Women’s Legislators Lobby»-ის ვიცე-პრეზიდენტი, ორგანიზაცია «World Without Genocide»-ის დირექტორთა ორგანიზაციის ვიცე თავმჯდომარე, პრეზიდენტი ორგანიზაციისა «Forward Global Women».
ადრეული წლები და განათლება
სენდი პაპასი დაიბადა ბერძნული წარმოშობის ამერიკულ ოჯახში. მისი ბაბუა ვასილიოს პანაგოპოლისი ემიგრაციაში წავიდა სოფელ კაცაროსიდან (მესინი, პელოპონესი, საბერძნეთი), დასახლდა მინესოტაში, სადაც, როგორც იმ პერიოდის მრავალი ემიგრანტი, მუშაობდა რკინის მადნის მაღაროში. მოგვიანებით ის დაკავდა სარესტორნო ბიზნესით და პოლიტიკით. 1967-1969 წლებში სწავლობდა მინესოტას უნივერსიტეტში. დაამთავრა მეტროპოლიტენის უნივერსიტეტი  ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით სახელმწიფო პოლიტიკის დარგში (1986) და ჰარვარდის უნივერსიტეტთან არსებული   ჯონ ფიცჯერალდ კენედის სახელობის  მენეჯმენტის სკოლა  საჯარო ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხით (1994).
1994 წლიდან და 20 წლის განმავლობაში ასწავლიდა პოლიტიკურ მეცნიერებებს მეტროპოლიტენის უნივერსიტეტში.
მერის არჩევნები
სენდი პაპასმა წარუმატებელი კამპანია ჩაატარა სენტ-პოლის მერის პოსტზე მოქმედი ნორმ კოლმენის წინააღმდეგ 1997 წელს..
მინესოტას სენატი
პაპასი პირველად 1990 წელს აირჩიეს მინესოტას სენატში და მას შემდეგ ყოველ  ყოველ მომდევნო არჩევნებში ღებულობდა მონაწილეობას. იგი მუშაობდა კაპიტალური ინვესტიციების, კომერციის, საფინანსო, რეგულაციებისა და ადმინისტრაციის კომიტეტებში, ასევე სახელმწიფო და ადგილობრივი მმართველობის კომიტეტებში. გახლდათ უმაღლესი განათლების კომიტეტის თავმჯდომარე 2007-2011 წლებში და განათლების კომიტეტის თავმჯდომარე 2001-2003 წლებში. 2003 წლიდან 2007 წლამდე იყო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. მას შემდეგ, რაც დემოკრატიულ-ფერმერულ-ლეიბორისტულმა პარტიამ 2012 წლის არჩევნებში უმრავლესობა დაიბრუნა, პაპასი მინესოტას სენატის პრეზიდენტად აირჩია მისმა ფრაქციამ  2013 წლის იანვრიდან. პაპასი სენატში ხელახლა აირჩიეს 2016 და 2020 წლებში.
2018 წელს, მინესოტას სენატმა და წარმომადგენელთა პალატამ მიიღეს სანდრა პაპასის და სხვა კოლეგების მიერ წარდგენილი  რეზოლუცია მსოფლიო საპატრიარქოს რელიგიური თავისუფლების მხარდასაჭერად. რეზოლუცია, რომელიც 2006 წლის წმინდა ანდრიას ორდენის მიერ ინიცირებული Religious Freedom Resolutions პროექტის ნაწილია, მოუწოდებს თურქეთის მთავრობას პატივი სცეს ბერძენი მართლმადიდებლური უმცირესობის უფლებებს და რელიგიურ თავისუფლებას, განსაკუთრებით მუსლიმურ ქვეყანაში მრავალწლოვანი იურიდიული დავის,  ქონების კონფისკაციის და 1971 წელს თურქეთში ერთადერთი მართლმადიდებლური სასულიერო სემინარიის— ჰალკის სასულიერო სემინარიის დახურვის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები
პეტრე ბაგრატიონი
პეტრე ივანეს ძე ბაგრატიონი (князь Пётр Ива́нович Багратио́н) (დ. 1765, ყიზლარი, ახლანდელი დაღესტანი —  გ. 12 (24) სექტემბერი, 1812, სოფ. სიმი, ახლანდელი ვლადიმირის ოლქი) — რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი (1809),  1812 წლის საფრანგეთ-რუსეთის ომის გმირი. წარმოშობით ის ბაგრატიონთა ქართული სამეფო გვარიდან იყო. მასზე ნაპოლეონს უთქვამს:
ბაგრატიონი მონაწილეობდა კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში. მან ასევე თავი გამოიჩინა 1787-1791 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. 1793-1794 წლებში მონაწილეობდა პოლონეთის კამპანიაში. 1799 წელს მონაწილეობდა ალექსანდრე სუვოროვის ლაშქრობებში იტალიასა და შვეიცარიაში. საფრანგეთთან 1805-1807 წლების ომში განსაკუთრებით თავი გამოიჩინა სოფ. შენგრაბენთან. მან 6-ათასიანი რაზმით შეაჩერა ფრანგთა 30-ათასიანი არმია. ბაგრატიონმა თავი გამოიჩინა აგრეთვე აუსტერლიცის, პროისიშ-აილაუსა და ფრიდლანდის ბრძოლებში. 1808-1809 წლებში მონაწილეობდა შვედეთთან ომში, სარდლობდა 21-ე დივიზიას. 1809-1810 წლებში მარტამდე სარდლობდა მოლდავეთის არმიას რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1811 წლის აგვისტოდან სარდლობდა პოდოლსკის არმიას, 1812 წლის მარტიდან — II დასავლეთის არმიას. ბოროდინოს ბრძოლაში იგი სარდლობდა რუსეთის არმიის მარცხენა ფრთას. ბრძოლის დროს მძიმედ დაიჭრა და მას გამოეთიშა. გარდაიცვალა სოფელ სიმში. დაკრძალეს იქვე, 1839 წელს კი ბოროდინოს ველზე გადაასვენეს.
წარმოშობა
მისი პაპა ალექსანდრე იყო ვახტანგ VI-ის ძმის  იესეს შვილი. მეფე იესეს სიკვდილის შემდეგ მაჰმადიანი ალექსანდრე (ისაკ–ბეგის სახელით) თეიმურაზსა და ერეკლეს ებრძოდა, თუმცა შემდეგ თეიმურაზის მეცადინეობით ის მოინათლა და ეწოდა ალექსანდრე. ის ყიზლარში დასახლდა 1759 წელს. ალექსანდრეს შვილი და პეტრეს მამა ივანე რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი იყო. მას ჰყავდა კიდევ ორი შვილი: რომანი (რევაზი) და ალექსანდრე.
ადრეული კარიერა
პეტრე სანქტ-პეტერბურგში ცხოვრობდა მამიდა ანა გოლიცინასთან. სწორედ მამიდის წყალობით მასზე შეიტყო გრიგოლ პოტიომკინმა, რომელმან 1782 წლის 21 თებერვალს (4 მარტი) 17 წლის ბაგრატიონს სამხედრო სამსახური დააწყებინა ასტრახანის ქვეითთა პოლკში სერჟანტად. 1783 წელს მან პირველად მიიღო მონაწილეობა სამხედრო ოპერაციაში ჩეჩნების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1785 წელს ჩეჩნებთან ბრძოლაში ის ტყვედ ჩაიგდეს, მაგრამ შემდეგ გაათავისუფლა მანსურ მაგომამ პეტრეს მამის ხათრით, რომელიც მათ ადრე ბევრჯერ დახმარებიათ. ამ ოპერაციების შემდეგ მისი პოლკი გაერთიანდა ტომსკის ქვეითთა პოლკთან და დაერქვა კავკასიის მუსკეტერთა პოლკი. 1787—1791 რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს თავი გამოიჩინა ოჩაკოვის სიმაგრის აღებაში (6 (17) დეკემბერი, 1788), რისთვისაც კაპიტნის ჩინი დაიმსახურა. 1792 წლამდე ის ისევ კავკასიაში იბრძოდა. 1793 წელს მან მიიღო პრემიერ−მაიორის ჩინი კიევის კავალერიის პოლკში სამსახურისას. 1794 წელს ის პოლონეთში მეთაურობდა ერთ-ერთ ესკადრონს სუვოროვის არმიაში. ის მონაწილეობდა სედლეცთან გამართულ ბრძოლაში. მან ასევე თავი გამოიჩინა ბროდთან, სადაც ათასი პოლონელი დაამარცხა და მათგან 250 კაცი და ერთი ზარბაზანი ჩაიგდო ხელში. ამ გამარჯვებას მოჰყვა მისი კარიერული წინსვლა: საკუთრივ ამ ბრძოლის გამო ის 1794 წლის 15 (26) ოქტომბერს ვიცე-პოლკოვნიკი გახდა. 1798 და 1799 წლებში კი ჯერ პოლკოვნიკის შემდეგ კი გენერალ-მაიორის სამხრეები დაიმსახურა.
ლაშქრობა იტალიასა და შვეიცარიაში
1798 წლის მიწურულს ინგლისმა, ავსტრიამ, თურქეთმა, ნეაპოლის სამეფომ და რუსეთმა შეკრეს კოალიცია საფრანგეთის წინააღმდეგ იტალიის ტერიტორიების გამოსახსნელად. შეთანხმების მიხედვით საფრანგეთის წინააღმდეგ გასალაშქრებლად ჯარი გამოჰყავდათ ავსტრიას და რუსეთს, მის ფინანსურ უზრუნველყოფაზე კი ინგლისი ზრუნავდა. არმიის მთავარსარდლად დაინიშნა ალექსანდრე სუვოროვი. სუვოროვმა ბაგრატიონი ავანგარდის მეთაურად დანიშნა. არმია ჯერ ვენაში ჩავიდა, შემდეგ კი ჩრდილოეთ იტალია გაათავისუფლა. 1799 წლის 10 (21) აპრილს ბაგრატიონმა ბრეშის ციხესიმაგრეს შეუტია. აქ ერთხელ მსუბუქად დაიჭრა, მაგრამ ბრძოლის ველი არ მიუტოვებაი და საბოლოოდ პირველი გამარჯვებაც მოიპოვა. ავანგარდმა საერთოდ ათასზე მეტი ტყვე და 46 ზარბაზანი ჩაიგდო ხელში ამ გამარჯვების გამო მოწონება დაიმსახურა სუვოროვისგან. მან იმპერატორს პატაკით მიწერა:
ამ პატაკს მოჰყვა პეტრეს წმინდა ანას პირველი ხარისხის ორდენით დაჯილდოება. 14-16 (25-27) აპრილს სუვოროვმა მდინარე ადასთან გაანადგურა ფრანგების არმია. ადასთან გამართული ბრძოლების დროს ბაგრატიონმა აიღო ბერგამო, შემდეგ კი ქალაქ ლეკოსთან დაამარცხა გენერალ სერიურიეს დივიზია. 1799 წლის 6-8 (17-19) ივნისს ბაგრატიონმა თავი გამოიჩინა მდინარე ტრებთან გამართულ ბრძოლაში. ბრძოლა სუვოროვის გამარჯვებით დამთავრდა და ფრანგებმა 18000 კაცი დაკარგეს, მოკლულთა, დაჭრილთა და ტყედ ჩავარდნილთა სახით. ბრძოლის დროს ბაგრატიონი მეორედ დაიჭრა. 4 (15) აგვისტოს რუსებსა და ფრანგებს შორის ბრძოლა ნოვისთვის, რომელიც კვლავ სუვოროვის გამარჯვებით დამთავრდა. ფრანგების გენერალი, ჟუბერი შეტაკების დროს დაიღუპა. ბრძოლაში ბაგრატიონმა თავისი სიმამაცე და მოხერხებულობა კიდევ ერთხელ დაამტკიცა. სუვოროვმა ამ წარმატებებისთვის ბაგრატიონი კიდევ ერთხელ შეაქო საკტ-პეტერბურგში გაგზავნილ ბარათში. იტალიის კამპანიაში წარმატებისთვის სუვოროვმა პეტრეს საკუთარი ხმალი აჩუქა, რომელსაც ბაგრატიონი სიცოცხლის ბოლომდე ატარებდა. thumb|left|170px|პეტრე ბაგრატიონი. მხატვარი დ. დაიტონი, 1814 წელი რუსეთის არმიის წარმატებამ შეაშფოთა ინგლისისა და ავსტრიის მმართველი წრეები. სუვოროვს უბრძანეს, რომ იტალიაში დაეტოვებინა ავსტრიელები, თავისი არმიით კი ალპები გადაეკვეთა და შვეიცარიაში შეჭრილიყო. თან დახმარების აღმოჩენასაც დაპირდნენ. ავსტრიელებმა პირობა, რა თქმა უნდა, არ შეასრულეს. შედეგად, 1799 წლის სექტემბერში სუვოროვის არმიამ დაიწყო ალპების გადალახვა სურსათ-სანოვაგისა და დამხმარე ძალების გარეშე. ავანგარდს ისევ ბაგრატიონი ხელმძღვანელობდა. არმიამ ალპები გადაჭრა,„ეშმაკის ხიდთან“ წინააღმდეგობა დასძლია. 16 (27) სექტემბერს ბაგრატიონის ავანგარდმა დაიკავა მუტენი. არმიას მუტენის ველზე რიმსკი-კორსაკოვის საგრძნობლად შევიწროვებულ კორპუსს შეუერთდა. ავსტრიის ღალატის გამო არმია ალყაში მოექცა. სუვოროვმა გადაწყვიტა ალყა გაერღვია და ალპების გავლით უკან დაბრუნებულიყო. ამ ოპერაციის შესრულება ბაგრატიონის ხელმძღვანელობით მოხდა. მასა და ფრანგებს შორის გაიმართა რამდენიმე შეტაკება სოფელი ნეფელსისთვის. საბოლოოდ სოფელი რუსებს დარჩათ. ამ მოქმედებით ავანგარდმა არმიას გზა გაუნთავისუფლა. მან არმია ბრაგელის მთების და პანიკისის ხეობის გავლით სამშვიდობოს გაიყვანა. პეტრე გზაში ერთხელ მსუბუქად დაიჭრა. ამის შემდეგ მის ავანგარდს კიდევ მოუწია ერთი ბრძოლის გადახდა შვანდენთან, რათა არმიისთვის უსაფრთხო უკან დახევა უზრუნველეყო. შემდეგ ბაგრატიონი გადაიტვანეს არიერდარდის მეთაურად, რადგან ფრანგები სწორედ არიერგარდს შეუტევდნენ. რამდენიმე ლადშაპტური სიძნელის გადალახვის შემდეგ არმია სამშვიდობოს გავიდა. შვეიცარიის ლაშქრობის 16 დღის განმავლობაში რუსეთის არმიამ მესამედი დაკარგა, თუმცა არმიის მოქმედებამ დიდი აღტაცება გამოიწვია. რუსეთში დაბრუნებისას სიმამაცისთვის იმპერატორმა პავლე I–მა ლიტვაში ბაგრატიონს სოფელი უბოძა, რომელიც მან მაშინვე გაყიდა.
ქორწინება
thumb|ეკატერინე პავლეს ასული სკავრონსკაია–ბაგრატიონი პეტრე იმპერატორის ოჯახთან დაახლოებული პიროვნება იყო. ის მეთაურობდა ეგერთა ლეიბ-გვარდიის ბატალიონს, რომელსაც იმპერატორის დაცვა ევალებოდა. პეტრე მას თან ახლდა აგარაკზე და სასახლის ვახშმებზე. 1800 წლის გაზაფხულზე ერთ-ერთ წვეულებაზე 18 წლის ეკატერინე სკავრონსკაიამ მისი გაცნობა მოინდომა და შუამავლობა გრაფ ბალაშოვს სთხოვა. თუმცა ბაგრატიონმა მისი გაცნობა არ მოინდომა და იქაურობის დატოვება გადაწყვიტა. ეკატერინე ამ საქციელმა ძალიან გააბრაზა. ის პეტრეს წამოეწია და უთხრა:
პეტრე ასეთმა პირდაპირობამ მოხიბლა და გოგონა მალე შეუყვარდა, თუმცა ამ გრძნობას არ იზიარებდა ეკატერინე. ის ხშირად აეჭვიანებდა პეტრეს თაყვანისმცემლებთან გათამაშებული ვერაგული ფანდებით. ეს ამბავი პავლე I–მა გაიგო და მათი დაქორწინება გადაწყვიტა. მიუხედავად იმისა, რომ ეკატერინეს ოჯახი იმპერატორთან დაახლოებული იყო, მათ მაინც ვერ გაბედეს შეწინააღმდეგება, რადგან ეს ბევრისთვის ავბედითად დამთავრებულა. შედეგად, 1800 წლის 2 (14) სექტემბერს გატჩინის სამეფო კარის ეკლესიაში გენერალ–მაიორმა ბაგრატიონმა იქორწინა ფრეილინა ეკატერინე პავლეს ასულ სკავრონსკაიაზე. მეჯვარე თავად იმპერატორი პავლე I იყო.
პირად ცხოვრებაში ბაგრატიონს არ გაუმართლა. ის სულ ცდილობდა მეუღლესთან და მის ნათესავებთან დაახლოებას, თუმცა უშედეგოდ. მისი მეუღლე მუდმივ დროსტარებაში იყო და როგორც კი დრო მოიხელთა, როდესაც პეტრე ნაპოლეონის წინააღმდეგ შექმნილ კოალიციაში ჩაერთო, ვენას მიაშურა.
რუსების უკან დახევა
thumb|left|300px|ბაგრატიონი ხვდება [[მიხეილ კუტუზოვი|კუტუზოვს შენგრაბენთან]] 1805 წლის აპრილში შეიკრა რიგით მესამე კოალიცია ნაპოლეონის საფრანგეთის წინააღმდეგ. არმია ისევ რუსეთს და ავსტრიას გამოჰყავდათ, ინგლისი კი მას ფინანსურად უზრუველჰყოფდა. თუმცა მანამდე, სანამ მიხეილ კუტუზოვის არმია გენერალ მაკის არმიას შეურთდებოდა, ნაპოლეონმა ავსტრიელებს შეუტია და ულმთან ისე დაამარცხა, რომ 9 (21) ოქტომბერი ავსტრიელებმა კაპიტულაციას მოაწერეს ხელი. როდესაც ეს ამბავი კუტუზოვმა შეიტყო, მან გადაწყვიტა სწრაფი უკან დახევით ეშველა თავისთვის და არმია დუნაის მეორე მხარეს გადაეყვანა. გზაში მას მაკის არმიიდან გადარჩენილი ავსტრიელებიც შეუერთდნენ კინმაიერის მეთაურობით. კუტუზოვის გეგმა ითვალისწინებდა დუნაის გადალახვის შემდეგ არმიის ბუკსგევდენის კორპუსთან შეერთებას.
რუსეთის არმია უკან დახევას ცდილობდა საარიერგარდო ბრძოლებით, რომელსაც ბაგრატიონი მეთაურობდა. უკან დახევისას მისმა არიერგარდმა მდინარე ენსი გადალახა და შემდეგ გადასასვლელები გადაწვა მტრის შესაჩერებლად. თუმცა მათ მაინც მოუწიათ ბრძოლაში ჩართვა. ამშტეტენთან ბაგრატიონის არიერგარდს შეუტიეს, თუმცა გენერალ მილორადოვიჩის დახმარებით მან წარმატებას მიაღწია. საბოლოოდ არმიამ კრემსთან ახლოს დურენშტაინის ბრძოლაში ედუარდ მორტიეს დივიზია დაამარცხა, დუნაი გადალახა და ყველა დაგასასვლელი დაწვა.
3 (15) ნოემბერს ვენის აღების შემდეგ მარშალ იოახიმ მიურატის შენაერთმა დუნაი გადმოლახა და შეეცადა რუსეთის არმიისათვის უკან დასახევი გზები მოეჭრა. მის შესაჩერებლად ბაგრატიონის არიერგარდი გაემართა, თუმცა მიურატს ეგონა, რომ მის წინ მთელი არმია იყო და მათთან მოლაპარაკება წამოიწყო. ამით ისარგებლა ბაგრატიონმა და შეეცადა რაც შეიძლება მეტი დრო გაეყვანა. ასე დიდხანს არ გაგრძელებულა, რადგან ნაპოლეონი მიუხვდა პეტრეს ამ ხრიკს და მიურატს შეტევა უბრძანა. 4 (16) ნოემბერს ბრძოლა დაიწყო. ბაგრატიონი თავისი 6,000 კაცით შეუპოვრად იბრძოდა შენგრაბენთან. ის ალყაში მოექცა, რომელიც წარმატებულად გაარღვია და უკან დახევა დაიწყო. მან დაკარგა 2,402 კაცი და მთელი არტილერია თუმცა, ნაპოლეონმა ბრძოლა შეწყვიტა რადგან, არირგარდის მოქმედებამ უზრუნველჰყო რუსეთის არმიის წარმატებული უკანდახევა. ბაგრატიონის სამხედრო ნიჭს ადასტურებს კუტუზოვის წერილიც, რომელიც ალექსანდრე I-ს მიწერა:
ბაგრატიონს წარმატებისთვის გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი მიანიჭეს და დააჯილდოვეს მარი–ტერეზას ორდენის კომანდორის ჯვრით. უკანასკნელი ავსტრიის იმპერატორმა მიანიჭა. არიერგარდის მებრძოლებს კი დაურიგეს სამკერდე ნიშნები, რომელზეც ეწერა:„ხუთი ოცდაათის წინააღმდეგ“.
აუსტერლიცი
ამის შემდეგ კუტუზოვის არმიას შეუერთდა ბუკსგევდენის კორპუსი და მათმა საერთო რაოდენობამ დაახ. 85,000 შეადგინა. ბაგრატიონს ახლა უკვე ავანგარდი ებარა. ასეთი მდგომარეობით დაიძრა 15 (27)ნოემბერს არმია ნაპოლეონის არმიასთან საბრძოლველად. შემდეგ დღეს ბაგრატიონმა ელვისებული შეტევით აიღო ქალაქი ვიშაუ. ქალაქ ოლმიუცში არმიას დახვდნენ ალექსანდრე I და ფრანც II. სწორედ ამ ფაქტმა გატაწყვიტა ბრძოლის შედეგი. არმიის მართვა თავის ხელში აიღეს იმპერატორებმა. კუტუზოვის გეგმით ნაპოლეონი ჯერ კარპატებისკენ უნდა შეეტყუებინათ და მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა შეეტიათ, თუმცა ეს გეგმა იმპერატორბმა დაიწუნეს. ის მათ დამამცირებელი ეჩვენათ. სამაგიეროდ მათ დაამტკიცეს გენერალ ვეიროტერის სრულიად უნიჭოდ შდგენილი გეგმა. ბაგრატიონმა და კუტუზოვმა წინააღმდეგობა გაუწიეს იმპერატორებს. როდესაც პეტრეს ეს გეგმა გააცნეს, მან თქვა:
ლევ ტოლსტოის ნაწარმოებ „ომი და მშვიდობის“ მიხედვით ანალოგიური სიტყვები იხმარა კუტუზოვმაც. ისინი ვერაფერს გახდნენ და საბრძოლველად მოემზადნენ.
ამ წარუმატებულეობას ალექსანდრე I რას აღარ აბრალებდა. მან ბევრი ოფიცერი დასაჯა, მათ შორის კუტუზოვიც, რომელიც მთავარსარდლობიდან გადააყენა. მიუხედავად უნიჭო გეგმისა, რუსებს მაინც ჰყავდათ აუსტერლიცის გმირები, რომლებმაც ყველაფერი გააკეთეს არმიის გადასარჩენად. მათ შორის იყო ბაგრატიონი. ის დააჯილდოვეს წმინდა გიორგის მეორე ხარისხის ორდენით. ამ ბრძოლის შემდეგ მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა რუსეთში.
მეოთხე კოალიციის ომი
1806 წელს რუსეთმა, ინგლისმა, პრუსიამ და შვედეთმა] შექმნეს კიდევ ერთი, რიგით მეოთხე კოალიცია. არმია რუსეთს და პრუსიას გამოჰყავდათ, მის ფინანსურ უზრუნველყოფაზე კი როგორც ყოველთვის ინგლისი ზრუნავდა. ჯერ კოალიციას მტრის წინააღმდეგ მოქმედება არ დაეწყო, რომ ნაპოლეონი პრუსიაში შეიჭრა 170 ათასიანი არმიით. მან პრუსიის არმია იენასთან გენერალურ ბრძოლაში გაანადგურა. 15 (27) ოქტემბერს კი უკვე ბერლინი აიღო.
ამავე წელს ფრანგები პოლონეთში შევიდნენ. საომრად მზად იყვნენ ბუკსგევდენის და ბენიგსენის კორპუსები, რომელთა საერთო რაოდენოდა 130 ათასს შეადგენდა. არმიის მთავარსარდლად მოხუცი გენერალი კამენსკი დაინიშნა. თუმცა ის მალევე მიხვდა, რომ მთავარსარდლობას ვერ შესძლებდა და არმია დატოვა. იმპერატორმა მთავარსარდლად ბენიგსენი დანიშნა. მისი არმია უნიჭოდ იხევდა უკან და ფრანგების გეგმებს უწყობდა ხელს. ასეთ ვითარებაში 27 იანვარს ბაგრატიონი არმიაში გამოცხადდა და ავანგარდის მეთაურობა ჩაიბარა. მას ხელში ჩაუვარდა წერილი, რომელსაც ბერტიე სწერდა მარშალ ბერნადოტს და უკან დახევა დაიწყო. ბერნადოტის დასაბნევად კი ერთ–ერთი დანაყოფი დატოვა, რომელთაც დემონსტრაციული მანევრი უნდა განეხორციელებინათ. ამ მოქმედებამ არმია იხსნა სრული კრახისგან, თუმცა ბენიგსენი უკან დახევას განაგრძობდა. 5 თებერვალს ბაგრატიონმა ბრძოლები გადაიტანა ქალაქ გოფთან. შემდეგ მას დაევალა შეეკავებინა ფრანგები, სანამ არმია პრეისიშ–ეილაუს მიაღწევდა, სადაც სურდა ბენიგსენს საკონტროლო ბრძოლის გამართვა. ბაგრატიონმა მისი ძალების მთავარი ნაწილი პრეისიშ–ეილაუში გაამაგრა, დანარჩენი კი მის მახლობლად. პირველად შეტევაზე გადმოვიდა ფრანგების ავანგარდი მიურატის მეთაურობით. ბაგრატიონმა უკუაგდო ეს შეტევა. მიურატმა ისევ დაიწყო რუსებზე შეტევა, თან ახლა მას მიეშველნენ ოჟეროსა და სულტის კორპუსები, რომლებიც გვერდიდან უვლიდნენ არიერგარდს. ბაგრატიონმა კონტრიერიშით ისევ უკუაგდო მტერი. ამ დროს ბრძოლას ნაპოლეონმა მოუსწრო, მან კიდევ წამოიწყო შეტევა, თუმცა ბაგრატიონი ბრძოლას აღარ აპირებდა. მან დაკისრებული მისია შეასრულა და ფრანგები შეაყოვნა. პეტრემ ქალაქი დატოვა, უკან დაიხია და ფრანგებს გაეცელა. ამის მიუხედავად ეილაუ ფრანგების ხელში დიდხანს არ ყოფილა. ბენიგსენის ბრძანებით ბაგრატიონმა იერიში მიიტანა და ქალაქი დაიბრუნა. ამას მოჰყვა ქალაქზე ფრანგების იერიში. ბაგრატიონის სურვილის მიუხედავად ბენიგსენმა მას უკან დახევა უბრძანა.
300px|thumb|right|ეილაუს ბრძოლა. ქალაქ ეილაუს ბაგრატიონის პატივსაცემად [[1946 წლის 7 სექტემბერს ბაგრატიონოვსკი უწოდეს.]] რუსეთის არმიის უკან დახევის შემდეგ ორივე მხარემ გადამწყვეტი ბრძოლისთვის დაიწყო მზადება. ეილაუს ბრძოლა დაიწყო 7 თებერვალს. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით რუსების და პრუსიის არმიაში დაახლოებით 67 ათასი, ფრანგებისაში კი 45–დან 70 ათასამდე კაცი შედიოდა. ბრძოლამ 15 საათს გასტანა. ბრძოლის განმავლობაში რუსებმა უპირატესობა მოიპოვეს, მათ შეეძლოთ ნაპოლეონის არმია საბოლოოდ დაემარცხებინათ, თუმცა ეს ვერ შეძლეს მთავარსარდლის უხეირო გადაწყვეტილების გამო. არმიამ უკან კენიგსბერგისაკენ დაიხია და ფრანგების დამარცხების შანსი გაუშვა ხელიდან. ორივე მხარემ ბრძოლაში დაახლოებით 25 ათასი ჯარისკაცი დაკარგა.
ამის შემდეგ არმიებმა შეისვენეს, თუმცა ორივე მხარე გარდაუვალი კონფლიქტისთვის ემზადებოდა. 1807 წლის მაისის მეორე ნახევარში რუსეთის არმიამ იერიში დაიწყო. ავანგარდს ბაგრატიონი მეთაურობდა. 10 ივნისს ფრანგებმა კონტრიერიში წამოიწყეს და რუსებს უკან დახევა აიძულეს. როგორც ყოველთვის ასეთ სიტუაციაში არიერგარდს ბაგრატიონი ჩაუდგა სათავეში უკან დახევის უზრუნველსაყოფად. მან ეს მისია წარმატებით შეასრულა. არმიამ ფრიდლანდისკენ დაიხია, სადაც 15 ივნისს გაიმართა გადამწყვეტი ბრძოლა. ბენიგსენმა თავისი უნიჭო მოქმედებებით არმია დაღუპა. ის დამარცხდა და უკან დაიხია ტილზიტისაკენ, სადაც 1807 წლის ივლისის დასაწყისში დაიდო ზავი, რომელიც ტილზიტის ზავის სახელითაა ცნობილი.
რუსეთ–შვედეთის ომი
thumb|right|200px|პეტრე ბაგრატიონის პორტრეტი, სალვადორ ტონჩის ნამუშევარი კოალიციის დამარცხების შემდეგ ბაგრატიონი პეტერბურგში დაბრუნდა, თუმცა იქ ყოფნა დიდხანს არ დასცალდა, რადგან ამ დროს იმპერატორმა ალექსანდრე I–მა შვედეთთან ომი დაიწყო. რუსეთის არმიამ, რომლის მთავარსარდალი იყო ბუკსგევდენი, 21 თებერვალს ფინეთში შეიჭრა. ბაგრატიონის 21–ე დივიზიამ მოყინული და საშიში გზები საკმაოდ წარმატებით გადალახა და მარტის პირველ ნახევარში დაიკავა ქალაქები ტავასტჰუსი, აბო და ტამერფორსი. შემდეგ განაგრძო წინსვა. 8 დღეში გმირული მანძილი 200კმ გაიარა და ბეირნებორგი აიღო. მას სურდა დევნა გაეგრძელებინა, თუმცა ამაში ხელი ბუკსგედევნმა შეუშალა. არმიამ თავისი მოქმედებით სამხრეთ ფინეთი დაიკავა. აპრილში ბაგრატიონმა არმია ჯანმრთელობის გამო დატოვა და მხოლოდ სექტემბერში დაუბრუნდა მას. ის დაინიშნა ფინეთის დასავლეთ სანაპიროს დამცველი ჯარების მეთურად. აქ მას მოუხდა მის მიერვე დაკავებული ქალაქ აბოს დაცვა. მან სამჯერ მოიგერია შვედების დესანტი, რის შემდეგაც შვედებმა ქალაქის დაბრუნებაზე ხელი ჩაიქნიეს.
ახლად დანიშნულმა მთავარსარდალმა კნორინგმა გადაწყვიტა ბოტნიის ყურის გავლით არმია სტოკჰოლმისკენ წაეყვანა. ბევრს არ მოსწონდა ეს გეგმა, რადგან ყურის გადალახვა თითქმის შეუძლებელი იყო. ბაგრატიონი ყურისკენ დაიძრა და მან 17 ათასი ჯარისკაცით ყურე გადალახა. ეს მისი კიდევ ერთი გმირობა იყო. ამის შემდეგ ბაგრატიონმა დაიკავა ალანდის კუნძულები. არმია სტოკჰოლმისკენ გაემართა, გზაზა ქალაქები აიღო, თუმცა დედაქალაქში აღარ შესულა, რადგან 1809 წლის 17 სექტემბერს ომი ფრიდრიხსგამის ზავით დამთავრდა. ბაგრატიონს დამსახურებებისთვის ინფანტერიის გენერლის ჩინი უბოძეს.
პირადი ცხოვრება
ეკატერინე პავლეს ასული რომანოვი|150px|thumb|left ბაგრატიონს პირად ცხოვრებაში ბედი არ წყალობდა. სამკურნალოდ წასვლის წინ აპრილის ბოლოს ის რამდენიმე დღით პეტერბურგში დარჩა, სადაც მეუღლის საქმეების რწმუნებული ვ. ბოგოლიუბოვი ესტუმრა. ვენაში ფუქსავატური დროის ტარების გამო ეკატერინეს დიდი ვალები დაედო და ქმრისთვის ფულის სათხოვნელად რწმუნებული გამოუშვა. ეკატერინე პეტრეს ფულს დარცხვენილი კი არ სთხოვდა, არამედ ხმას ავრცელებდა თითქოს მას ვალები ქმრის გამო დაედო. ბაგრატიონმა ამის მიუხედავად დააკმაყოფილა მეუღლის თხოვნა.
ამ დროს ბაგრატიონი 43 წლის იყო და ბევრი თაყვანისმცემელი ჰყავდა, მათ შორის იმპერატორ ალექსანდრე I-ის და ეკატერინე. ეკატერინე ჯერ ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ზე უნდა გაეთხოვებინათ, თუმცა ეს საქმე ჩაიშალა და ის გაათხოვეს ოლდენბუგის უფლისწულ გეორგზე, რომელიც რუსეთის არმიაში ჩინით გენერალ-მაიორი იყო. გათხოვილმა ქალმა მაინც ვერ შეძლო ბაგრატიონის დავიწყება. არც ბაგრატიონი იყო მისდამი გულგრილი. ამ გარემოებით უკმაყოფილო იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა ბაგრატიონის ოსმალეთის წინააღმდეგ გაშვება დააჩქარა.
რუსეთ-ოსმალეთის ომი
როდესაც ბაგრატიონი მოლდავეთის არმიაში ჩავიდა, მისი მთავარსარდალი იყო ფელდმარშალი ალექსანდრე პროზოროვსკი. თუმცა ის 22 აგვისტოს გარდაიცვალა და არმიის მეთაურობა ბაგრატიონს დაევალა. ალექსანდრე I-ის ბრძანებით ბაგრატიონმა შეტევა წამოიწყო. მან დუნაი გადალახა და აიღო ციხე-სიმაგრეები: გაჩინა, გირსოვი და კიუსტენჯი. 17 სექტემბრს კი იერიში მიიტანა რასევატზე და აიღო ციხე-სიმაგრე. ამ გამარჯვებისთვის ბაგრატიონი დააჯილდოვეს წმინდა ანდრეა პირველწოდებულის ორდენით. პეტრემ კიდევ აიღო იზმაილი და ბრაილოვი, თუმცა ისევ გრძელდებოდა სილისტრიის ალყა. პეტრეს კიდევ მოუხდა ბრძოლის გადახდა სილისტრიისკენ მომავალ ოსმალებთან. ბრძოლა ტარაციტასთან მოხდა. ბაგრატიონმა მტერი ვერ დაამარცხა, თუმცა დამარცხება არც თვითონ უწვნევია. ბაგრატიონმა გადაწყვიტა, რომ არმია ბრძოლის გაგრძელებას ვერ შეძლებდა და დუნაის მარცხენა ნაპირზე დაბრუნება და გაზაფხულზე თავიდან შეტევა განიზრახა. ალექსანდრე I თავიდან წინააღმდეგი იყო თუმცა შემდეგ მეტი გზა არ დარჩა და დათანხმდა. ბაგრატიონმა შემდეგი შეტევისთვის დაიწყო მზადება. ალექსანდრე I გაბრაზებული იყო არმიის უკან დახევის გამო და 1810 წლის თებერვალში ბაგრატიონი მოლდავეთის არმიის მთავარსარდლობიდან გაათავუსუფლა. მის მაგივრად მეთაურად ნიკოლაი კამენსკი დაინიშნა.