cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იუნ ბო სონი
ლი სინ მანის რეჟიმის დამხობის შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. პაკ ჩონ ჰის მიერ მოწყობილი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ მცირე ხნით კვლავ ინარჩუნებდა თანამდებობას, თუმცა 1962 წლის 22 მარტს გადადგა თანამდებობიდან. იყო პაკ ჩონ ჰის ოპოზიციაში. ორჯერ სცადა პრეზიდენტობა, მაგრამ წარუმატებლად. 1980 წელს წავიდა პოლიტიკიდან და გადაინაცვლა კულტურის სფეროში.
გარდაიცვალა 1990 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ კორეის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
ჰილდა ჰაინი
ჰილდა ჰაინი (Hilda Cathy Heine; დ. 6 აპრილი, 1951) — მარშალის კუნძულელი პედაგოგი და პოლიტიკოსი. მარშალის კუნძულების პრეზიდენტი 2016 წლის 28 იანვრიდან 2020 წლის 6 იანვრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებამდე იყო განათლების მინისტრი. პირველი ადამიანი მარშალის კუნძულებზე, რომელმაც მიიღო მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ქალთა უფლებების ჯგუფის დამაარსებელი. პირველი ქალი ქვეყნის მეთაურის თანამდებობაზე, ასევე პირველი ქალი პრეზიდენტი მიკრონეზიის ქვეყნებში.
ჰილდა ჰაინი სწავლობდა აშშ-ში, ერთ-ერთ კოლეჯში, სადაც 1970 წელს ორეგონის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. 1975 წელს ჰავაის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი.
1975–1982 წლებში მუშაობდა მაჯუროში მარშალის კუნძულების უმაღლეს სკოლაში. 2000 წელს დააარსა ჯგუფი ქალთა უფლებებისთვის. 2005 წლიდან განათლების მინისტრია. წარმოადგენს ატოლ აურს მარშალის კუნძულების საკანონმდებლო კრებაში. 2016 წლის 27 იანვარს აირჩიეს პრეზიდენტად. იყო ერთადერთი კანდიდატი და 33 წევრიდან მიიღო 24 ხმა. მან შეცვალა კასტენ ნემრა, რომელიც გადააყენეს ინაუგურაციიდან ერთი კვირის თავზე უნდობლობის ვოტუმის შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:მარშალის კუნძულების პრეზიდენტები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
Official PlayStation Magazine
„Official PlayStation Magazine“ შეიძლება აღნიშნავდეს:
ზოვრეთის საჯარო სკოლა
ზოვრეთის საჯარო სკოლა (სრული სახელი - სსიპ - ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოვრეთის საჯარო სკოლა) — ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. დაარსდა 1902 წელს.
ისტორია
ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოვრეთის საჯარო სკოლის ისტორია 1902 წლიდან იღებს სათავეს. ამ წელს სოფლის მცხოვრებთა მოწადინებით, სოფლის ცენტრში „საჯვარეზე" ააშენეს სპეციალური შენობა, სადაც სკოლამ დაიდო ბინა. სკოლაში მასწავლებელი იყო მღვდელი ქრისტეფორე შერგელაშვილი. მოსწავლეები საეკლესიო-საღვთისმეტყველო საგნებთან ერთად სწავლობდნენ სამოქალაქო საგანმანათლებლო საგნებს.  სკოლაში 20 მოსწავლე სწავლობდა.  1910 წლიდან სკოლის გამგე მასწავლებელი იყო გრიგოლ სებისკვერაძე.  1912 წელს ზოვრეთის ერთწლიანი სამრევლო სკოლა გადაუკეთებიათ ორკლასიან სკოლად,  რომლის გამგე იყო ერმალოზ მაჭავარიანი.
1915 წელს, როდესაც გარდაიცვალა დიდი ქართველი მწერალი აკაკი წერეთელი, სკოლის მოსწავლეებმა ზოვრეთის სკოლის სახელით გვირგვინი გაგზავნეს თბილისში.
1914 წელს დაწყებული ახალი სკოლის მშენებლობა პირველმა მსოფლიო ომმა შეაფერხა, თუმცა 1917 წელს მაინც მოხერხდა მისი დასრულება.
1932 წელს ზოვრეთის დაწყებითი სკოლა გადაკეთდა კოლმეურნე ახალგაზრდების სკოლად, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა ბაბილინა ჩუბინიძე. 1935 წელს მოხდა სკოლის პირველი გამოშვება.
1946-1947 წლებში საქართველოს შვიდწლიანი სკოლები, მათ შორის ზოვრეთის სკოლა გადაკეთდა რვაწლიანად,  ხოლო რვაწლიანები თერთმეტწლიანად. 1963 წლიდან ზოვრეთის სკოლის მოსწავლეებს შესაძლებლობა მიეცათ არა მხოლოდ რვა კლასი, არამედ თერთმეტწლიანი საშუალო განათლება ამავე სკოლაში მიეღოთ. 1966 წელს კი სიმწიფის ატესტატების გადაცემა საზეიმო ვითარებაში მოხდა.
1965 წლის გაზაფხულზე დაიწყო ზოვრეთის სკოლის ახალი შენობის მშენებლობა, რომელიც ექვს თვეში დასრულდა და აღიჭურვა სათანადო მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით.
სკოლის სასწავლო-აღმზრდელობით მუშაობაში დიდი წვლილი მიუძღვით მასწავლებლებს: ვლადიმერ კვენეტაძეს, გულნაზი ფერაძეს, ლუბა ფაიქრიძეს,  სერგო კაპანაძეს,  დავით ჩხიკვაძეს,  ვაჟა ბარბაქაძეს,  საშა კვენეტაძეს,  ჯიბო საცერაძეს,  თალიკო ყაველაშვილს,  ჟენია შერგელაშვილს, ეკატერინე ნიორაძეს, მარგალიტა ბარდაველიძეს,  ოლია კობახიძეს,  ვალერიან იმნაძეს,  ნათელა ბარბაქაძეს,  ნანა ჯიქიძეს,  მიხეილ ჩხიკვაძეს,  ელენა კვეტენაძეს,   ალექსანდრე ერგემლიძეს,  მარო ქარქაშაძეს,  ნანა ჯიქიძეს,  ოლია ბეღელაძეს,  ნუშო ჩხიკვაძეს,  თამარ ჩხიკვაძეს,  მარგალიტა სულაძეს,  ნინა ვარდოსანიძეს,  ნანი ბეღელაძეს და ა. შ. შემდგომ პერიოდში სკოლას შეემატა ახალი თაობა: ეთერ გორგაძე,  რამაზ კუპატაძე,  გივი კობახიძე,  გულნაზი მარაქველიძე,  ზაურ გაჩეჩილაძე,  ლალი ლაფერაძე,  მაგული დათიაშვილი,  ჯემალ ჯაფარიძე.
2001 წლის 23 ნოემბერს ზოვრეთის საშუალო სკოლის ეზოში სკოლის დაარსებიდან 100 წლის იუბილე აღინიშნა, ხოლო 2003 წლის მაისში სკოლას ალექსანდრე კვეტენაძის სახელი მიენიჭა.
ამჟამად სკოლაში 25 მასწავლებელი და 190-მდე მოსწავლეა.
სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სკოლები
ოიკატა
ოიკატა (Oicatá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.654 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 770 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 46.95 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 59 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჭალის წმინდა გიორგის ეკლესია
ჭალის წმინდა გიორგის ეკლესია ასევე ცნობილი როგორც აბაშიძეების ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი იმერეთის მხარეში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭალაში.
ჭალის წმინდა გიორგის ეკლესია 1510 წლით თარიღდება. ერთნავიანი ბაზილიკა მდინარე ყვირილას მარჯვენა მხარეს მდებარეობს. შუა საუკუნეების მცირე ზომის ეკლესია აბაშიძეების საკუთრებას წარმოადგენდა. ტაძარი დაფარულია ფრესკული წარწერებით. ჩრდილოეთ კედელზე კანკელის მახლობლად აბაშიძეების გამოსახულებები გაირჩევა: „აბაშა აბაშიძის — ეკლესიის აღმშენებლის, მისი მეუღლის, კეკლუცის – საწვერელა ჩიჟავაძის ქალიშვილისა, რაჭის ერისთავის კახაბერ III–ის შთამომავლისა, ლომინ აბაშიძის მეუღლის − გულნარასი, დადიანის ასულისა, ძმა იანიკოსთან და შერმაზან აბაშიძესთან ერთად“.
ეკლესიის დასავლეთ შესასვლელის ტიმპანზე 8 სტრიქონად ასომთავრულად სამშენებლო წარწერაა ამოკვეთილი. ტიმპანი ყვითელი ქვიშაქვის ნახევარწრიულ ფილას წარმოადგენს, რომლის ზომებია: 140 X 70 X 21 სმ. ტიმპანს ზემოდან სხვა ქვების მაღალი წარბი შემოუყვება, რომელსაც წარწერა ჩამორეცხვისგან დაუცავს. წარწერის პირველი შვიდი სტრიქონი ნახევარწრიულად, ხოლო ბოლო ჰორიზონტალურადაა ამოკვეთილი. წარწერაში დასმული თარიღის ქორონიკონი - რჟჱ, მეცამეტე მოქცევაში ჩასმისას 1510 წელს უტოლდება.
ეკლესიის სამხრეთი შესასვლელის ტიმპანზე ასომთავრული დამწრელობით ხუთი სტრიქონია ამოკვეთილი. ფილის ქვედა მარცხენა ნაწილი წარწერითურთ გადარეცხილია. წარწერის სტრიქონები ნახევარწრიულადაა ამოკვეთილი. პალეოგრაფიული ნიშნებითა და წარწერაში მოხსენიებული პირების მოღვაწეობის ხანის მიხედვითაც, ტაძარი XVI საუკუნის I ნახევრით თარიღდება
2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ჭალის წმინდა გიორგის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ლელეგე
ლელეგე — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით ნახევარღმერთი და ლაკონიის მეფე. არსებობს სხვადასხვა ვერსიები ლელეგეს მშობლებთან დაკავშირებით, ერთ-ერთი ვერსიით ლელეგე პოსეიდონისა და ლიბიას ვაჯი იყო. თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც მისი მამა მზის ღმერთი ჰელიოსი იყო. კიდევ ერთი ვერსიით კი ლელეგე ავტოქტონი იყო. ლელეგეს შემდეგ მმართველობა მისმა ვაჟმა მილესმა ავიდა.
ცხოვრება
წყაროების მიხედვით პერსევსი მეფე ლელეგეს შთამომავალი იყო. ლელეგეს შვილთაშვილს სპარტას შეეძინა ქალიშვილი ევრიდიკე, რომელმაც არგოსის მეფეზე აკრისიოსზე იქორწინა. აკრისიოსსა და ევრიდიკეს ეყოლათ ქალიშვილი დანაია, რომელიც პერსევსის ბებია იყო. როგორც ჩანს, ძველი მითოგრაფერები ლელეგეს ლელეგების დამაარსებლად თვლიდნენ, ნახევრად მითური ხალხი, რომლებიც ეგეოსის ზღვის ორივე მხარეს ცხოვრობდნენ.
მეჟოვის რაიონი
მეჟოვის რაიონი (Межівський район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, დნიპროპეტროვსკის ოლქში. მისი ფართობი 1 250 კმ² იყო. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 24 726 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 23 კაცს კმ²-ზე. მეჟოვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი მეჟოვა.
2020 წლის 17 ივლისს შეუერთდა ახლადშექმნილ სინელნიკოვეს რაიონს.
სქოლიო
კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის ოლქის გაუქმებული რაიონები
ფერნან-ნუნიესი
ფერნან-ნუნიესი (Fernán-Núñez) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კორდობის პროვინციის კამპანია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29,8 კმ². მოსახლეობა — 9663 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კორდობის მუნიციპალიტეტები
ბაიანხონგორის აიმაკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიანხონგორის აიმაკი კატეგორია:მონღოლეთის აიმაკები
სერო-ელ-კოპეის ეროვნული პარკი
სერო-ელ-კოპეის ეროვნნული პარკი (Parque nacional Cerro El Copey, ასევე სერო-ელ-კოპეი-ხოვიტო-ვილიალბის ეროვნული პარკი ) ― დაცული ტერიტორია ნუევა-ესპარტის შტატში, ვენესუელაში. მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე. პარკი 1974 წლის 27 თებერვალს დაარსდა.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ეროვნული პარკები კატეგორია:1974 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ნუევა-ესპარტის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:1974 წელს დაარსებულები ვენესუელაში კატეგორია:ნუევა-ესპარტის გეოგრაფია
მილესი
სქოლიო
კატეგორია:სპარტის მეფეები
ნუ მოკლავ ჯაფარას (ფილმი)
ნუ მოკლავ ჯაფარას (To Kill a Mockingbird) — 1962 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი, გადაღებული რეჟისორ რობერტ მალიგანის მიერ. ჰორტონ ფუტის სცენარი ეფუძნება ჰარპერ ლის 1960 წლის ამავე სახელწოდების რომანს. ფილმში მონაწილეობენ გრეგორი პეკი ატიკუს ფინჩის როლში და მერი ბადჰემი სკაუტის როლში. ეს იყო რობერტ დიუვალის, უილიამ ვინდომისა და ალის გოსტლის კინოდებიუტი.
ფილმმა მოიპოვა უაღრესად დადებითი მოწონება როგორც კრიტიკოსების, ისე საზოგადოების მხრიდან. მან ბიუჯეტზე ექვსჯერ მეტი გამოიმუშავა. ფილმმა მოიპოვა ოსკარის სამი ჯილდო, მათ შორის საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის (გრეგორი პეკი) და ნომინირებული იყო რვაზე, მათ შორის საუკეთესო ფილმის ჩათვლით.
1995 წელს ფილმი კონგრესის ბიბლიოთეკამ აირჩია ეროვნულ კინორეესტრში შესატანად, როგორც „ულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიურად მნიშვნელოვანი". 2003 წელს ამერიკის კინოს ინსტიტუტმა ატიკუს ფინჩი მე-20 საუკუნის უდიდეს კინოგმირად დაასახელა. 2007 წელს ფილმმა ოცდამეხუთე ადგილი დაიკავა AFI-ის 10 წლის საიუბილეო სიაში ყველა დროის საუკეთესო ამერიკული ფილმების სიაში. 2020 წელს, ბრიტანეთის კინოინსტიტუტმა შეიტანა ის 50 ფილმის სიაში, რომლებიც უნდა ნახოთ 15 წლის ასაკში. ფილმი აღადგინეს და გამოვიდა Blu-ray- ზე და DVD- ზე 2012 წელს, Universal Pictures- ის 100 წლის იუბილეს ეგიდით.
სიუჟეტი
ფილმში მოთხრობილია ახლგაზრდა, დაქვრივებული ადვოკატის, ატიკუს ფინჩის შესახებ, რომელიც მარტო უმკლავდება ორი შვილის აღზრდას. ატიკუსი დაინიშნა შავკანიანი მამაკაცის, ტომ რობინსონის დამცველად, რომელსაც ბრალი ედება თეთრკანიანი გოგონას, მაიელა ეველის გაუპატიურებაში.
ატიკუსს, მტკიცედ სჯერა, რომ ყველა ადამიანი იმსახურებს სამართლიან მოპყრობას, მეორე ლოყის მობრუნებას და იმის დაცვას, რისიც ჯერათ…
როლებში
<div class="div-col" style="column-width: 25em;min-width: min(25em, 100%);">
გადაღება
მინი|მონროს ოლქის სასამართლოს ძველი შენობა იყო მოდელი, რომელიც გამოიყენებოდა ფილმში მინი|სცენა, რომელიც გადაღებულია მონროვილის სასამართლოს შენობაში პროდიუსერებს სურდათ გადასაღებ მოედანზე გამოეყენებინათ ჰარპერ ლის მშობლიური ქალაქი მონროვილი, ალაბამა. ჰარპერ ლიმ გამოიყენა თავისი გამოცდილება ბავშვობაში მონროვილში, როგორც გამოგონილი ქალაქ მეიკომბის საფუძველი, ასე რომ, როგორც ჩანს, ეს საუკეთესო ადგილი იქნებოდა. თუმცა, ქალაქი მნიშვნელოვნად შეიცვალა 1920-იან და 1960-იანი წლების დასაწყისს შორის, ამიტომ მათ ჰოლივუდში გადაინაცვლეს.
ძველი მონროს საოლქო სასამართლოს შენობა მონროვილში გამოიყენებოდა, როგორც მოდელი ფილმის გადასაღებ მოედანზე, რადგან სასამართლოს შენობაში აუდიოს ცუდი ხარისხის გამო ისინი ვერ სარგებლობდნენ. ჰოლივუდში ხელახლა შექმნილი სასამართლო შენობის სიზუსტე ბევრ ალაბამიელს უბიძგებდა დაეჯერებინა, რომ ფილმი მონროვილში იყო გადაღებული.
მუსიკა
ელმერ ბერნშტაინის პარტიტურა To Kill a Mockingbird მიჩნეულია ერთ-ერთ უდიდეს მუსიკად ფილმისთვის და ჩაწერილია სამჯერ. ის პირველად გამოვიდა 1963 წლის აპრილში; შემდეგ ბერნშტაინმა ხელახლა ჩაწერა იგი 1970-იან წლებში მისი ფილმების მუსიკის კრებულის სერიისთვის; და ბოლოს, მან ჩაწერა სრული პარტიტურა 1996 წელს შოტლანდიის სამეფო ნაციონალურ ორკესტრთან ერთად Varese Sarabande Film Classics სერიისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ფილმები რასიზმის შესახებ კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:1962 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
ბოსრის ბრძოლა (1147)
ბოსრის ბრძოლა — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და მუსლიმთა გაერთიანებულ არმიას შორის. გაიმართა 1147 წელს. იერუსალიმის მეფის — ბალდუინ III-ის ჯარები შეებრძოლნენ დამასკოს თურქულ ჯარებს მუინ ალ-დინ უნურის მეთაურობით, რომლებსაც ეხმარებოდა მოსულისა და ალეპოს კონტიგენტი ნურ ალ-დინ ზანჯის მეთაურობით.
ბრძოლა
მას შემდეგ, რაც ჯვაროსნებმა მოძრაობა დაიწყეს, დამასკელთა დიდი არმია დაიძრა მათთან შესახვედრად. ბევრ ლათინ ჯარისკაცს მოუთმენლად უნდოდა ბრძოლა, მაგრამ მეთაურები სიფრთხილეს და დისციპლინის დაცვას ამჯობინებდნენ. მათ დამატებითი ძალები დააყენეს სადარაჯოდ, რათა არ მომხდარიყო მოულოდნელი შეტევა მუსლიმთა მხრიდა. ფრანკები დაბანაკდნენ ღამის გასათევებლად. მეორე დღეს, საბრძოლო საბჭოს გამართვის შემდეგ, ბალდუინმა და მისმა მოხელეებმა გადაწყვიტეს გაეგრძელებინათ ექსპედიცია ბოსრისკენ საბრძოლო მარშით. ლათინთა არმია მიდიოდა ჩვეულებრივი საბრძოლო წყობით, როდესაც მათ წინააღმდეგობა გაუწია თურქულმა ცხენოსანმა მშვილდოსნებმა. ჯვაროსანთა ქვეითები მოძრაობდნენ მჭიდრო მწყობრით, მშვილდოსნები მზად იყვნენ ესროლათ უკან მდგარი თურქი მშვილდოსნებისთვის, ხოლო შუბოსნები მზად იყვნენ მოეგერიებინათ პირდაპირი შეტევები. „ბრძანების მიხედვით, რათა შეენარჩუნებინათ მწყობრის სიმტკიცე, შეაბჯრულმა ჯარის ნაწილებმა დაიწყეს ქვეითების ტოლი სისწრაფით სიარული“.
ოთხი დღის განმავლობაში ჯვაროსანთა არმია თავისი მიზნისკენ მიემართებოდა და ამ დროის განმავლობაში მუდმივი თავდასხმების ქვეშ იმყოფებოდა მშვილდოსანთა და სხვათა მხრიდან. გარდა ამისა, ჯარისკაცები იტანჯებოდნენ წყურვილისგან ზაფხულის ცხელ ამინდში. როდესაც მათ ბოსრას მიაღწიეს, მოახერხეს მიეღოთ წყალი და სხვა მომარაგება. ჯვაროსანთა იმედები გაცრუვდა, როდესაც ალთუნთაშის ცოლმა იპოვა ქმართან შედარებით მტკიცე ადამიანი და დამასკელთა არმია ბოსრის ციტადელში შეუშვა. ბალდუინს ქალაქის აღების იმედი არ ჰქონდა და გადაწყვიტა უკან დახევა.
უკან დახევისას ფრანკები უფრო მეტად იტანჯებოდნენ სიცხისა და მტვრისგან, ამას თან ერთვოდა თურქთა განუწყვეტელი შეტევები. ამასთანავე სარკინოზებმა ცეცხლი მოუკიდეს ბუჩქებს და ჯვაროსნებს ახლა უკვე მათი კვამლიც აწუხებდა. ქრისტიანებს საკუთარი გარდაცვლილი და დაჭრილი მოემრები თან მიჰყავდათ, რათა მათი მტრები არ გამხნევებულიყვნენ დანაკარგების დანახვაზე. „ვინც თავის მწკრივს დატოვებდა, მას ემუქრებოდნენ მკაცრი სასჯელით“. მწკრივის დატოვება ნებართვის გარეშე აკრძალული იყო. თუმცა გამონაკლისის სახით, რაინდ შეეძლო დახმარებოდა ქრისტიანს, თუ მას მუსლიმი მოკვლას უპირებდა.
სქოლიო
კატეგორია:პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდგომი პერიოდი კატეგორია:XII საუკუნის ბრძოლები
მონტალბან-დე-კორდობა
მონტალბან-დე-კორდობა (Montalbán de Córdoba) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კორდობის პროვინციის კამპანია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 33,66 კმ². მოსახლეობა — 4489 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კორდობის მუნიციპალიტეტები
წინუბანი (თბილისი)
წინუბანი — სოფელი თბილისში, სამგორის რაიონში. ზღვის დონიდან 580 მ-ის სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1274 კაცი.
2007 წლამდე ექვემდებარებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის დიდი ლილოს თემს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
უსაფრთხოება
200px|მინი|გამარფთხილებელი ნიშანი უსაფრთხოება — უბედური შემთხვევების, ავარიებისა და კატასტროფების არასასურველი შედეგებისგან ადამიანის, გარემოს, სამრეწველო ობიექტებისა და მატერიალური ფასეულობების დაცული მდგომარეობა (ბოლო პერიოდში ამ ტერმინმა ჩაანაცვლა განსხვავებული შინაარსის მქონე ტერმინი უშიშროება), მაგალითად, ეროვნული უსაფრთხოება, რაც არასწორია, უნდა იყოს ეროვნული უშიშროება.
ტერმინის წარმოშობის ისტორია
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, ენათმეცნიერების ინსტიტუტისა და ქართული ენციკლოპედიის მიერ გამოცემული ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის მიხედვით ტერმინ „უსაფრთხოებას” საფუძვლად უდევს ტერმინი „საფრთხე“, რომელიც ამავე ლექსიკონში განმარტებულია, როგორც საშიში, სახიფათო რამე, ხიფათი, საშიშროება.
თავის მხრივ საფრთხე უნდა მომდინარეობდეს ძველი ქართული ტერმინიდან საბრჴე (საფრჴე), რომელიც ილია აბულაძის „ძველი ქართული ენის ლექსიკონის“ მიხედვით არის „მახე“, ხაფანგი, „საცთური“ ანუ ამ განმარტების მიხედვით საფრჴე თავისი შინაარსით არის საფრთხის შემცველი, სახიფათო. სულხან–საბა ორბელიანის „ლექსიკონი ქართულის“ მიხედვით საბრჴე არის მახე–ჴუნდი. მახე ზოგადი სახელი არს ყოველთა მახეთა. (შემდეგ განმარტებულია თითოეულ მახეთგანი: საბრჴე, ისხერტი, ირეჭი, საიფეჴიო, ილინჭა, აკანათი, პოტიკო, ფაცერკოდი, გაწარი, გულყო, დასაკავი, სარეგვავი და სხვ.). სულხან–საბა ასევე განმარტავს ტერმინებს საფრთხილო – გასაკრძალავი და საფრთხოლი – დასაფრთხობელი, საფრთხული რამე.
ტერმინის მნიშვნელობა
ქართველი ენათმეცნიერ არნოლდ ჩიქობავას რედაქტორობით გამოსული ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის მიხედვით „უსაფრთხოება“ („უსაფრთხოობა“) იგივეა, რაც „უსაშიშროება“, ამ უკანასკნელის საფუძველია – „უსაშიშრო“ ანუ რაც საშიში არ არის და უხიფათოა, ვთქვათ, უსაშიშრო მდგომარეობა, მოძრაობა, სამართებელი... აქედან გამომდინარე, „უსაშიშროება“ განიხილება, როგორც „უსაშიშროს“ თვისება, მაგ., საშიშროებისგან დაცვის უზრუნველყოფა, ვთქვათ, ტექნიკური უსაშიშროება და ა. შ..
ქართველი ენათმეცნიერების მიერ ტერმინი უსაფრთხოება, მოიხსენიება უშიშროებისაგან შინაარსობრივად განსხვავებულ კონტექსტში, როცა იგულისხმება საფრთხის წყარო, საწარმოო, ტექნოგენური და ბუნებრივ-ეკოლოგიური წარმოშობის მოვლენები და პროცესები: ტექნიკური უსაფრთხოება, საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოება, უსაფრთხოების ღვედები, ავტომატიზებული სისტემების რესურსების უსაფრთხოება, ფრენის უსაფრთხოება, ვირუსული უსაფრთხოება, სახანძრო უსაფრთხოება და სხვ.
ინგლისურ ენაშიც ტერმინი Safety იხმარება, "წარმოებაში ტექნიკური უსაფრთხოების" (Industrial safety), "საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების" (Road safety), "უსაფრთხოების ღვედების" (Safety belts), "ტექნიკური უსაფრთხოების წესების" (Safety code regulations) გამოსახატავად. ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის (ნატო) დოკუმენტებში, მაგალითად, ტერმინი Security უშიშროების კონტექსტშია ნახმარი (ამ ორგანიზაციის სტრუქტურული ერთეულების სახელწოდებაც მოწმობს: Political Affairs and Security Policy Division, Emerging Security Challenges Division, Science for Peace and Security, Cooperation and Regional Security Division და სხვ.), ხოლო ტერმინი Safety, იმავე ნატოს დოკუმენტებში ყუმბარების აფეთქებასთან და, აქედან გამომდინარე, მხოლოდ ტექნიკური უსაფრთხოების კონტექსტში. (ნატოში არის სტრუქტურული ერთეულებიც: The CNAD Ammunition Safety Group (AC/326 და Munitions Safety Information Analysis Center (MSIAC).
უშიშროების და უსაფრთხოების ტერმინების შინაარსობრივი სხვაობის თვალსაჩინოებისთვის, შეიძლება სხვა მაგალითის გახსენება
ა) სასურსათო უსაფრთხოებაში მოიაზრება სურსათი (მაგალითად, საფრთხის წყარო - გაფუჭებული კონსერვი და სხვ.), რომელმაც შეიძლება ადამიანის მოწამვლა გამოიწვიოს, ხოლო სასურსათო უშიშროებაში", ძალიან მარტივად იგულისხმება სახელმწიფოში სურსათის ამოწურვის საფრთხე, რომელმაც პერსპექტივაში შეიძლება შიმშილი და სხვა თანმდევი პრობლემები გამოიწვიოს. შესაბამისად, სასურსათო უშიშროების უზრუნველყოფა, ამ თვალსაზრისით გულისხმობს, ისეთი პოლიტიკის შემუშავებას, ისეთი წინმსწრები ღონისძიებების გატარებას, რომელიც პოტენციურ მსხვერპლს თავიდან ააცილებს მოსალოდნელ საშიშროებას.
ტერმინის გამოყენება
თანამედროვე პირობებში, საერთაშორისო სტანდარტებიდან გამომდინარე, ტერმინი უსაფრთხოება ასოცირდება შრომის დაცვასთან. ამასთან შრომის დაცვის გამოყენებული ტერმინი შრომის უსაფთხოების შინაარსი შემადგენელია თანამედროვე საერთაშორისო კომპანიებში ხმარებული, უფრო ფართო შინაარსის მქონე ტერმინისა ჯანმრთელობა და უსაფრთხოება (Health & Safety (H&S)), რომელიც მოიცავს სამართლებრივ, სოციალურ–ეკონომიკურ, საორგანიზაციო–ტექნიკურ, სანიტარულ–ჰიგიენურ, სამკურნალო–პროფილაქტიკურ, სარეაბილიტაციო, ტექნიკური საშუალებებისა და მეთოდების გამოყენებას და სხვა სახის ღონისძიებებს.
მაგალითად, ამ კონტექსტში ადამიანის უსაფრთხოება – ადამიანის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც შიდა და გარე ფაქტორების მოქმედება არ იწვევს სიკვდილს, გონების, ფსიქიკის და მთლიანად ადამიანის ორგანიზმის განვითარებისა და ფუნქციონირების გაუარესებას, და ხელს არ უშლის გარკვეული სასურველი მიზნების მიღწევას.
სქოლიო
კატეგორია:უსაფრთხოება კატეგორია:პოლიტიკური ტერმინები
ნიკოპოლის რაიონი (1923-2020)
ნიკოპოლის რაიონი (Нікопольський район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, დნიპროპეტროვსკის ოლქში. მისი ფართობი 1 943 კმ² იყო. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 42 189 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 23 კაცს კმ²-ზე. ნიკოპოლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი ნიკოპოლი.
2020 წლის 17 ივლისს შეუერთდა ახლადშექმნილ ნიკოპოლის რაიონს.
სქოლიო
კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის ოლქის გაუქმებული რაიონები
არაბაჩი
არაბაჩი (Arabaçı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	1 124 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
აინ-შიკაკი
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
ბულგანის აიმაკი
ბულგანის აიმაკი (Булган) — ერთ-ერთი მონღოლეთის 21 აიმაკიდან. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. შეიქმნა 1938 წელს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბულგანი. ფართობი შეადგენს 48 733 კმ²-ს, მოსახლეობა კი — 53 655 ადამიანს (2011).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბულგანის აიმაკი კატეგორია:მონღოლეთის აიმაკები
აღმოსავლეთის რეგიონი (უგანდა)
აღმოსავლეთის რეგიონი (Eastern Region) — უგანდის ადმინისტრაციული რეგიონი. ფართობი — 39 478,8 კმ². 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 9 094 960 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ჯინჯა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
2010 წლის ივლისის მდგომარეობით აღმოსავლეთის რეგიონში შედიოდა 32 ოლქი (ქვეყნის 111 ოლქიდან).
სქოლიო
კატეგორია:უგანდის რეგიონები
მონტემაიორი
მონტემაიორი (Montemayor) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კორდობის პროვინციის ალტო-გვადალკივირის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 57,98 კმ². მოსახლეობა — 3855 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კორდობის მუნიციპალიტეტები
მოროკოის ეროვნული პარკი
მოროკოის ეროვნული პარკი ― დაცული ტერიტორია ფალკონის შტატის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილსა და ტრისტეს ყურის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ვენესუელაში. უახლოესი ქალაქებია ბოკა-დე-აროა, ტუკაკასი, სანარე, ჩიჩირივიჩე, ფლამენკო და ტოკუიო-დე-ლა-კოსტა. მოიცავს 12 990 ჰექტარის ტერიტორიას. ეროვნულ პარკად 1974 წლის 26 მაისს გამოცხადდა.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ეროვნული პარკები კატეგორია:1974 წელს დაარსებულები ვენესუელაში კატეგორია:1974 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ფალკონის შტატის გეოგრაფია კატეგორია:ფალკონის შტატის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ვენესუელის რიფები
ოტანჩე
ოტანჩე (Otanche) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.147 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 244 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20.01 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 512 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
აინ-ალ-ბაიდა
აინ-ალ-ბაიდა (عين البيضة) — ქალაქი სირიაში, რომელიც ლათაკიის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით აინ-ალ-ბაიდის პროვინციაში დაახლოებით 1 629 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
ნასაგური
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1509 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
ვილჰელმინა კაროლინა დანიელი
ვილჰელმინა კაროლინა დანიელი (Vilhelmine Caroline af Danmark, Wilhelmine Karoline von Dänemark; დ. 10 ივლისი, 1747 — გ. 14 იანვარი, 1820) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ V-ისა და დედოფალ ლუიზა ბრიტანელის შუათანა ქალიშვილი. ჯერ ჰესენ-კასელის, შემდეგ კი ჰესენის კურფიურსტი 1785-1820 წლებში როგორც ვილჰელმ I-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
ვილჰელმინა კაროლინა დაიბადა 1747 წლის 10 ივლისს კრისტიანსბორგის სასახლეში, კოპენჰაგენში. იგი იყო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ V-ისა და მისი პირველი ცოლის, დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე ჯორჯ II-ის ასულის, დედოფალ ლუიზა ბრიტანელის მეორე ქალიშვილი. 1751 წელს, როდესაც ვილჰელმინა ოთხი წლის იყო, დედამისი ნაადრევად გარდაიცვალა, რის გამოც მალევე მამამისი მეორედ დაქორწინდა იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელზე. აღსანიშნავია, რომ მთელი ცხოვრება ვილჰელმინა და მისი და-ძმები მამის ქორწინებას ამაოდ აპროტესტებდნენ.
1764 წლის 1 სექტემბერს იგი დააქორწინეს თავის ბიძაშვილ ვილჰელმ ჰესენელზე. მოგვიანებით, 1785 წელს ვილჰელმი ჰესენ-კასელის ლანდგრაფი გახდა, ხოლო 1803 წლიდან სრულიად ჰესენის კურფიურსტი. ვილჰელმი და ვილჰელმინა ნაპოლეონის მოკავშირეები იყვნენ, რის გამოც მისი მმართველობისას დიდი მიწები მოიერთეს და გამდიდრდნენ კიდევაც.
1806-1813 წლებში, ვესტფალიის სამეფოს არსებობის დროს, ვილჰელმინა და მისი ოჯახი დევნილობაში წავიდა. ამ დროს ისინი ჯერ შლეზვიგში, შემდეგ კი პრაღაში დასახლდნენ. 1815 წელს, ნაპოლეონის გადასახლებისა და ვენის კონგრესის შემდეგ, მათ დაუბრუნდათ ჰესენის ტახტი და ისინიც უკან დაბრუნდნენ.
ვილჰელმინა გარდაიცვალა 1820 წლის 14 იანვარს კასელში, ჰესენში, 72 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1747 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1820 კატეგორია:ოლდენბურგები კატეგორია:დანიის პრინცესები კატეგორია:ნორვეგიის პრინცესები
ნოვომოსკოვსკის რაიონი (1923-2020)
2020 წლის 17 ივლისს შეუერთდა ახლადშექმნილ ნოვომოსკოვსკის რაიონს.
სქოლიო
კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის ოლქის გაუქმებული რაიონები
ჩიჩაქლი (გადაბეი)
სქოლიო
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ტოსკა
პუჩინიმ სარდუს პიესა 1889 წელს, მისი იტალიური ტურნეს ფარგლებში იხილა და გარკვეული სირთულეების შემდეგ, 1895 წელს მისი ოპერად ქცევის უფლება მოიპოვა. მრავალსიტყვიერი ფრანგული პიესის მოკლე და ნათელ იტალიურ ოპერად ქცევას ოთხი წელი დასჭირდა, რომელთა განმავლობაშიც კომპოზიტორი თავის ლიბრეტისტებთან და გამომცემელთან მუდმივ დავაში იყო. „ტოსკას“ პრემიერა რომში არეულობის ფონზე წარიმართა და ჩაშლის შიშით პირველი წარმოდგენის გადადებაც კი გახდა საჭირო. კრიტიკოსთა უგულო გამოხმაურების მიუხედავად, ოპერამ მსმენელთა შორის დაუყოვნებლივ მიაღწია წარმატებას.
მუსიკალურად, „ტოსკას“ სტრუქტურა უწყვეტია და მასში არიები, რეჩიტატივები, გუნდები და სხვა ელემენტები ერთ მუსიკალურ მთლიანობაშია ჩაქსოვილი. პუჩინიმ პერსონაჟების, საგნების და იდეების იდენტიფიცირებისთვის ვაგნერული ლაიტმოტივები გამოიყენა. მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკოსები ხშირად აკრიტიკებენ, როგორც ზედაპირულ მელოდრამას დამაბნეველი შინაარსით, მისი მუსიკალური სიძლიერე და გაორკესტრების ინოვაციურობა ფართოდაა აღიარებული. „ტოსკას“ და მისი პერსონაჟების დრამატული ძალა დღემდე აღაფრთოვანებს მსმენელსაც და შემსრულებლებსაც და იგი რჩება მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად შესრულებულ ოპერად. არსებობს ნაწარმოების უამრავი როგორც სტუდიური, ისე ცოცხალი ჩანაწერი.
ისტორია
ფრანგმა დრამატურგმა, ვიქტორიენ სარდუმ 70-ზე მეტი პიესა დაწერა; ყველა მათგანი წარმატებული იყო, თუმცა დღეს აღარცერთი იდგმება. 1880-იანი წლების დასაწყისში მან დაიწყო თანამშრომლობა მსახიობ სარა ბერნართან, რომელისთვისაც რამდენიმე ისტორიული მელოდრამა შექმნა. ამათგან მესამე, La Tosca, რომლის პრემიერაც 1887 წლის 24 ნოემბერს შედგა პარიზში, გამორჩეულად წარმატებული გამოდგა და მხოლოდ საფრანგეთში მისი 3,000-ზე მეტი წარმოდგენა გაიმართა.
პუჩინის La Tosca სულ მცირე ორჯერ ჰქონდა ნანახი: მილანსა და ტურინში. 1889 წლს 7 მაისს თავის გამომცემელს, ჯულიო რიკორდის, მისწერა წერილი, სადაც ემუდარებოდა, სარდუსგან პიესის ოპერად ქცევის ნებართვა მოეპოვებინა: „მე ამ Tosca-ში ვხედავ ოპერას, რომელიც მჭირდება, გაბერილი პროპორციების და რთული სპექტაკლის გარეშე, არც ზედმეტი რაოდენობის მუსიკა იქნება აუცილებელი, როგორც ჩვეულებრივ არის ხოლმე საჭირო.“
რიკორდიმ პარიზში თავისი აგენტი, ემანუელე მუციო გაგზავნა, რათა მოლაპარაკებოდა სარდუს, რომელსაც ურჩევნოდა, მისი პიესის ადაპტაცია ფრანგ კომპოზიტორს მოეხდინა. იგი უკმაყოფილო იყო რეაქციით, რაც La Tosca-ს იტალიაში, განსაკუთრებით, მილანში მოჰყვა და გააფრთხილა მუციო, რომ ნაწარმოებით სხვა კომპოზიტორებიც იყვნენ დაინტერესებულნი. მიუხედავად ამისა, რიკორდიმ მაინც მიაღწია შეთანხმებას მასთან და საოპერო ადაპტაციის სცენარზე მუშაობა ლიბრეტისტ ლუიჯი ილიკას დაავალა.
როცა პუჩინი „ტოსკათი“ ხელახლა დაინტერესდა, რიკორდიმ ფრანკეტი თავისი უფლებების დათმობაზე დაითანხმა, რათა ნაწარმოები კვლავ პუჩინისთვის შეეკვეთა. ერთი ვერსიით, გამომცემელმა ფრანკეტი დაარწმუნა, რომ პიესა ზედმეტად ძალადობრივი იყო წარმატებით დასადგმელად. ფრანკეტის ოჯახური გადმოცემით კი, მან პუჩინის ოპერა კეთილი ნებით დაუთმო, სიტყვებით „მას ჩემზე მეტი ნიჭი აქვს“. ამერიკელი მკვლევარი დებორა ბარტონი ფიქრობს, რომ ფრანკეტიმ ოპერა დათმო იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ მასში დიდ ღირსებას ვერ ხედავდა და მუსიკას ვერ გრძნობდა. ამა თუ იმ მიზეზით, საავტორო უფლებების დათმობა 1895 წლის მაისში მოხდა, ხოლო იმავე წლის აგვისტოში პუჩინიმ მოაწერა ხელი კონტრაქტს, რომლითაც პროექტზე კონტროლი დაიბრუნა.
ისტორიული კონტექსტი
ლიბრეტოს მიხედვით, „ტოსკას“ მოქმედება რომში, 1800 წლის ივნისში ხდება. სარდუ, თავის პიესაში, უფრო ზუსტ დათარიღებას იძლევა: La Tosca-ს მოქმედება ვითარდება 1800 წლის 17 ივნისის შუადღიდან 18 ივნისის ადრიან დილამდე.
1800 წლის მაისში ნაპოლეონმა, რომელიც უკვე საფრანგეთის ერთპიროვნული ლიდერი იყო, კიდევ ერთხელ გადმოლახა ალპები და იტალიაში შევიდა. 14 ივნისს მისი არმია ავსტრიულ ძალებს ალესანდრიის ახლოს, მარენგოს ბრძოლაში შეხვდა. საწყის ეტაპზე წარმატებას ავსტრიელებმა მიაღწიეს და დილის გადასვლამდე ბრძოლის ველს აკონტროლებდნენ. მათმა მეთაურმა, მიხაელ ფონ მელასმა სამხრეთით, რომში, გამარჯვების მაუწყებელი წერილიც გაგზავნა. თუმცა, გვიან ნაშუადღევს ფრანგებს ახალი ძალები შეემატა და ნაპოლეონმა დაღლილ ავსტრიელებს შეუტია. მელასმა თავისი ჯარის ნარჩენებით უწესრიგო უკანდახევა დაიწყო და რომში ახალი, შეცვლილი უწყება გაგზავნა. ნეაპოლელებმა რომი მიატოვეს და მომდევნო თოთხმეტი წლის განმავლობაში ქალაქს ფრანგები მართავდნენ.
I მოქმედება
სანტ-ანდრეა დელა ვალეს ეკლესია
შემოდის მხატვარი მარიო კავარადოსი, რათა მარიამ მაგდალინელის ფრესკაზე მუშაობა განაგრძოს. მნე ამჩნევს მსგავსებას პორტრეტსა და ახალგაზრდა ქერათმიან ქალს შორის, რომელიც ბოლო ხანებში მოდიოდა ეკლესიაში, (თუმცა არ იცის, რომ ის მარკიზაა, ანჯელოტის და). კავარადოსი აღწერს „ფარულ ჰარმონიას“ (Recondita armonia) კონტრასტში პორტრეტზე გამოსახულ ქერა ლამაზმანსა და მის შავთმიან საყვარელს, ფლორია ტოსკას შორის. მნე უკმაყოფილებას გამოხატავს და გადის.
გამოდის ანჯელოტი, რომელიც კავარადოსის, რესპუბლიკისადმი სიმპათიით განწყობილ ძველ მეგობარს, ატყობინებს, რომ პოლიციის უფროსი, ბარონი სკარპია უდგას კვალში. კავარადოსი დაღამებისას დახმარებას ჰპირდება. ისმის ტოსკას ხმა, რომელიც კავარადოსის ეძახის. მხატვარი ანჯელოტის თავის საჭმლით სავსე კალათას აძლევს და ისიც სასწრაფოდ ბრუნდება სამალავში.
შემოდის ტოსკა და ეჭვიანად ეკითხება კავარადოსის, თუ რას აკეთებდა, (ფიქრობს, რომ იგი სხვა ქალს ესაუბრებოდა). კავარადოსი ამშვიდებს, ხოლო ტოსკა ცდილობს საღამოს ვილაში წასვლაზე დაითანხმოს (Non la sospiri, la nostra casetta, „ნუთუ არ გენატრება ჩვენი პატარა სახლი“). შემდეგ კი გამოხატავს ეჭვიანობას ფრესკაზე გამოსახულ ქალზე, რომელშიც მარკეზა ატავანტის ამოიცნობს. კავარადოსი აუხსნის მსგავსების მიზეზს, რომ მან უბრალოდ ლოცვისას დაინახა მარკიზა და არწმუნებს თავის ერთგულებაში (Qual'occhio al mondo..., „ამქვეყნად რომელი თვალები“).
წითელი ტბა (ხორვატია)
წითელი ტბა, ცრვენო (Crveno jezero) — კარსტული ძაბრი და ტბა სამხრეთ ხორვატიაში, ქალაქ იმოტსკის სიახლოვეს. ცნობილია მრავალრიცხოვანი მღვიმეებისა და მაღალი კლდეების კომპლექსით, რომელთა სიმაღლე წყლის საშუალო დონიდან 241 მ-ია. სიახლოვეს მდებარე ცისფერ ტბასთან ერთად უკავია ღრმა კარსტული ძაბრი, რომელიც ჩამოყალიბდა მიწისქვეშა მღვიმის ჩამონგრევის შედეგად. ტბის სიგრძეა 200 მ, სიგანე 200 მ. მტკნარწყლიანია.
ტოსკა
I მოქმედება
მნე გუნდთან ერთად ბრუნდება. ისინი მარენგოს ბრძოლაში ნაპოლეონის დამარცხების ამბავს ზეიმობენ. ზეიმს უეცრად წყვეტს სკარპიას შემოსვლა თავის მარჯვენა ხელთან – სპოლეტასთან და პოლიციის სხვა აგენტებთან ერთად. მათ შეიტყვეს, რომ ანჯელოტიმ თავშესაფარი ამ ეკლესიაში იპოვა. სკარპია ჩხრეკას ბრძანებს, რის შედეგადაც სამლოცველოში აღმოჩნდება ცარიელი საჭმლის კალათა და მარაო, რომელზეც ატავანტების გერბია გამოსახული. სკარპია მნეს დაკითხავს და მისი ეჭვები კიდევ უფრო გამძაფრდება, როცა ეკლესიაში კავარადოსის ყოფნის შესახებ შეიტყობს. იგი არ ენდობა მხატვარს და ფიქრობს, რომ იგი ანჯელოტის გაქცევის ხელშემწყობია.
წითელი ტბა (ხორვატია)
წითელი ტბა მდებარეობს ზღვის დონიდან 522 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,03 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 287 მ. კარსტული ძაბრის ერთიანი გამოკვლეული სიღრმე დაახლოებით 530 მ-ია, ხოლო მოცულობა 25-30 მლნ. კუბური მეტრი, რითაც იგი მსოფლიოში სიდიდით მესამე კარსტული ძაბრია. გამდინარეა მიწისქვეშა წყლის გზით, რომელიც ტბის ფსკერის დონის დაბლა ეშვება. ტბის უღრმესი ცნობილი წერტილი 4 მ-ით მდებარეობს ზღვის დონიდან დაბლა.
ტოსკა
I მოქმედება
როცა ტოსკა საყვარლის საძებნელად ბრუნდება, სკარპია მოხერხებულად აღვივებს მასში ეჭვებს, თითქოს მხატვარს და მარკიზა ატავანტის სასიყვარულო ურთიერთობა აქვთ. ის ტოსკას ყურადღებას მარაოზე ამახვილებს და გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ შეყვარებულები სამოცველოში მოულოდნელად იპოვა ვიღაცამ. ტოსკა ებმება ამ მახეში და კავარადოსისთვის პასუხის მოსათხოვნად მიდის. სკარპია უბრძანებს სპოლეტას და მის აგენტებს, ქალს უკან გაჰყვნენ (Tre sbirri, una carrozza, presto…, „სამი კაცი, კარეტა, სწრაფად...“), ფიქრობს რა, რომ ტოსკა კავარადოსიმდე და ანჯელოტიმდე მიიყვანს. საზეიმო პროცესიის დროს, რომელზეც გუნდი „Te Deum-ს“ ასრულებს, სკარპია ამჟღავნებს თავის სურვილს, სიკვდილით დასაჯოს კავარადოსი და დაეუფლოს ტოსკას, რის შემდეგაც გუნდს ლოცვაში უერთდება.
წითელი ტბა (ხორვატია)
სპელეოლოგიის მე-13 საერთაშორისო კონგრესზე 2001 წელს გამოაშკარავდა ახალი შედეგები. ტბის აღმოსავლეთ ნაწილში, 175 მ სიღრმეზე აღმოაჩინეს მღვიმური შენაკადი. ტბაში ბინადრობს ენდემური სახეობის თევზი Delminichthys adspersus. სახელი ეწოდა გარემომცველი რკინის ოქსიდით შეფერილი მოწითალო-მოყავისფრო კლდეების გამო.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის ტბები
ტოსკა
II მოქმედება
სკარპიას აპარტამენტები ფარნეზეს სასახლეში, იმავე საღამოს
ვახშმობისას, სკარპია ტოსკას უგზავნის ბარათს, რომლითაც თავის აპარტამენტებში ეპატიჟება და ელის, რომ ორივე საწადელს მალე აისრულებს. შემოდის მისი აგენტი, სპოლეტა და მოახსენებს, რომ ანჯელოტი მიმალვაში რჩება, თუმცა დაკავებულია კავარადოსი. იგი შემოჰყავთ და იწყება დაკითხვა. მხატვარი დაჟინებით უარყოფს კავშირს ანჯელოტის გაქცევასთან, სასახლის სხვა ნაწილიდან კი ისმის საზეიმო კანტატა ტოსკას შესრულებით.
სკარპია წამების შეწყვეტას ბრძანებს და დასისხლიანებულ მხატვარს ოთახში შემოათრევენ. მას ანადგურებს იმის გაგება, რომ ტოსკამ უღალატა. ამ დროს შარონეს, კიდევ ერთ აგენტს, ახალი ამბავი შემოაქვს: მარენგოს ბრძოლა, სინამდვილეში, წაგებულია და ფრანგები რომისკენ მოდიან. კავარადოსი თავს ვეღარ იკავებს გამარჯვების აღნიშვნისგან და სკარპიას ეუბნება, რომ ტერორზე დამყარებული მისი მმართველობა მალე დასრულდება. ეს საკმარისია პოლიციისთვის მის დანაშაულში დასარწმუნებლად და სკარპიას ბრძანებით, მხატვარი ჩამოსახრჩობად გაჰყავთ.
სკარპია მასთან მარტოდ დარჩენილ ტოსკას გარიგებას სთავაზობს: თუ ქალი დანებდება, კავარადოსის გაათავისუფლებს. ტოსკა, შეძრწუნებული, თავიდან იცილებს, ვიდრე გარედან შემოსული ბარაბნების ხმა სკვდილით დასჯისთვის მზადებას არ ამცნობთ. სკარპია მის გადაწყვეტილებას ელოდება, ტოსკა კი ლოცულობს, ეკითხება ღმერთს, თუ რატომ მიატოვა გაჭირვების ჟამს (Vissi d'arte, „ვცხოვრობდი ხელოვნებით“). იგი ცდილობს სკარპიას ფული შესთავაზოს, მაგრამ მას ასეთი გარიგება არ აინტერესებს, მას თავად ტოსკა უნდა.
ტოსკა დაჟინებით ითხოვს სკარპიასგან საბუთს რომის უსაფრთხოდ დასატოვებლად კავარადოსისთან ერთად, რაზეც სკარპია იოლად თანხმდება და თავისი საწერი მაგიდისკენ მიდის. მის მიერ დოკუმენტის შედგენის დროს ტოსკა ვახშმის მაგიდიდან დანას იპარავს. სკარპია ტრიუმფით მიდის მისკენ და მკლავებში იქცევს, რა დროსაც ტოსკა სასიკვდილოდ დაჭრის (Questo è il bacio di Tosca!, „ეს არის ტოსკას კოცნა!“). როცა მის სიკვდილში დარწმუნდება, ტოსკა მწუხარედ ამბობს: „ახლა კი ვპატიობ“, ჯიბიდან აცლის საბუთს, ანთებს სანთლებს და გასვლამდე, მის ცხედარზე ჯვარცმას ათავსებს.
III მოქმედება
ცისკრის ლოცვის ზარების პარალელურად ისმის მწყემსი ბიჭის სიმღერა რომაულ დიალექტზე (Io de' sospiri). მცველებს შემოჰყავთ კავარადოსი და ატყობინებენ, რომ სიცოხლის მხოლოდ ერთი საათი დარჩა. იგი უარს აცხადებს მღვდლის ნახვაზე და ითხოვს ნებართვას, წერილი მისწეროს ტოსკას, წერის დროს კი მოგონებები მოეძალება (E lucevan le stelle, „ვარსკვლავნი ენთნენ“).
კავარადოსი გაჰყავთ, ტოსკა კი სულ უფრო მოუთმენლად აკვირდება სიკვდილით დასჯის მომზადებას. კავარადოსის ესვრიან, იგი ეცემა და ტოსკა წამოიძახებს (Ecco un artista!, „რა მსახიობია!“). როცა უკანასკნელი ჯარისკაციც გავა, იგი მიდის კავარადოსისთან და აღმოაჩენს, რომ სკარპიამ მოატყუა – დახვრეტა ნამდვილი იყო.
გაისმის სპოლეტას, შარონეს და სხვა ჯარისკაცების ხმები, რომ სკარპია მკვდარია და ის ტოსკამ მოკლა. მათი შემოსვლისას ქალი დგება, გაურბის აგენტებს და პარაპეტზე ადის. სიტყვებით „O Scarpia, Avanti a Dio!“ („ო, სკარპია, შევხვდებით ღვთის წინაშე!”), ტოსკა ციხე-სიმაგრიდან გადახტომით თავს იკლავს.
შექმნის პროცესი
სარდუს ხუთმოქმედებიან პიესაში La Tosca დიდი რაოდენობით დიალოგი და ექსპოზიციაა მოცემული. მისი ზოგადი მონახაზი ოპერის სიუჟეტშიც მეორდება, თუმცა, დრამა ბევრად მეტ პერსონაჟს და დეტალს შეიცავს. პიესაში შეყვარებული წყვილი ფრანგია: ფლორია ტოსკას პერსონაჟი ბერნარის პიროვნებაზეა დაფუძნებული, ხოლო მისი საყვარელი, კავარადოსი, რომაული წარმოშობისაა, თუმცა პარიზშია დაბადებული. ილიკას და ჯუზეპე ჯაკოზას, დრამატურგს, რომელიც მოგვიანებით შეუერთდა პროექტს ტექსტების დასახვეწად, არა მხოლოდ პიესის მნიშვნელოვნად შეკვეცა მოუხდათ, არამედ პერსონაჟთა მოტივების და ქმედებების იტალიური ოპერის მოთხოვნებისთვის მისადაგებაც. ჯაკოზა და პუჩინი შეკვეცის პროცესში გამუდმებით კამათობდნენ, რაც ჯაკოზას აფიქრებინებდა, რომ პუჩინის სინამდვილეშ პროექტის დასრულება არ სურდა.
ლიბრეტოს პირველი ესკიზი, რომელიც პუჩინისთვის ილიკამ მოამზადა, მრავალი წლის განმავლობაში დაკარგული იყო და 2000 წელს ხელახლა აღმოჩნდა. იგი საკმაოდ განსხვავდება ფინალური ვერსიისგან, შედარებით ნაკლებად პირველ ორ აქტში და მნიშვნელოვნად – მესამეში. რომაული განთიადის აღწერა მოქმედების დასაწყისში აქ ბევრად ხანგრძლივია, ხოლო კავარადოსის ტრაგიკულ არიას (დღევანდელი E lucevan le stelle) სხვა სიტყვები აქვს. 1896 წლის ვერსიაში, ასევე, მოცემულია განსხვავებული დასასრული, სადაც ტოსკა კი არ კვდება, არამედ ჭკუიდან იშლება. ფინალურ სცენაში მას საყვარლის თავი კალთაში უდევს და წარმოიდგენს, რომ მასთან ერთად გონდოლაში ზის. სარდუმ ამ ცვლილების განხილვაზე უარი განაცხადა. იგი დაჟინებით მოითხოვდა, რომ ტოსკას, ისე, როგორც პიესაში, პარაპეტიდან გადახტომით თავი უნდა მოეკლა. პუჩინი ეთანხმებოდა. მისი აზრით, სიგიჟის სცენა აუდიტორიას დასრულების შეგრძნებას გაუჩენდა და ისინი გასახდელებისკენ დაიწყებდნენ წასვლას. ლიბრეტისტებზე პუჩინის მძიმე ზეწოლის გამო ჯაკოზა პროექტიდან წასვლით არაერთგზის დაიმუქრა. ლიბრეტისტები იმედოვნებდნენ, რომ ვერსია, რომელიც 1898 წელს გადასცეს კომპოზიტორს, საბოლოო იქნებოდა.
პუჩინიმ ამ ოპერაზე უმნიშვნელოდ იმუშავა 1897 წელს, რომელიც მეტწილად „ბოჰემას“ წარმოდგენებს დაუთმო. „ტოსკას“ ხელნაწერი პარტიტურის პირველი გვერდი შეიცავს მოტივს, რომელიც მოგვანებით სკარპიასთან გახდება ასოცირებული და იგი 1898 წლის იანვრით თარიღდება. პუჩინის მოთხოვნით და დიდი უკმაყოფილებით, ჯაკოზამ I მოქმედების დუეტისთვის ახალი ტექსტი დაწერა. აგვისტოში კომპოზიტორმა ოპერიდან რამდენიმე ნომერი ამოიღო. ბიოგრაფ მერი ჯეინ ფილიპს-მაცის მიხედვით, მან „Tosca ძვლებამდე გააშიშვლა და დატოვა სამი ძლიერი პერსონაჟი უჰაერო, ძალადობრივ, მჭიდროდ შეკრულ მელოდრამაში, სადაც ლირიკულობისთვის ძალიან ცოტა ადგილი იყო დარჩენილი“. წლის ბოლოსთვის პუჩინი ოპერაზე თავდაუზოგავად მუშაობდა („Mi rompo i coglioni.“ „I am busting my balls”)
II მოქმედებისთვის, სადაც ტოსკა სცენის მიღმა კანტატას ასრულებს ნაპოლეონის „დამარცხების“ აღსანიშნავად, პუჩინის სურდა სარდუს ტექსტს გაჰყოლოდა და ჯოვანი პაიზიელოს მუსიკა გამოეყენებინა, თუმცა, ბოლოს, გადაიფიქრა და თვითონვე დაწერა პაიზიელოს მუსიკის იმიტაცია.
პარტიტურის ბოლო გვერდის აღნიშვნა მან მხოლოდ 1899 წლის 29 სექტემბერს შეძლო. აღნიშვნის მიუხედავად, გარკვეული სამუშაო კიდევ იყო ჩასატარებელი, მაგალითად, მწყემსი ბიჭის სიმღერა III მოქმედების დასაწყისში. პუჩინი ყოველთვის ცდილობდა, ნაწარმოებში ადგილობრივი კოლორიტი ყოფილიყო, ამიტომ სიმღერისთვის ტექსტი რომაულ დიალექტზე უნდოდა, რომლისთვისაც პოეტის მოძებნა მეგობარს სთხოვა. საბოლოოდ, პოეტმა და ფოლკლორისტმა, ლუიჯი „ჯიჯი“ ძანაძომ დაწერა ლექსი, რომელიც მცირე მოდიფიკაციის შემდეგ, ოპერაში მოხვდა.
1899 წლის ოქტომბერში რიკორდიმ შენიშნა, რომ III აქტის დუეტის (O dolci mani) მუსიკა ნასესხები იყო პუჩინის ადრინდელი ოპერიდან „ედგარი“ და მისი შეცვლა მოითხოვა. კომპოზიტორმა თავისი პოზიცია დაიცვა იმ მოსაზრებით, რომ მუსიკა კარგად გამოხატავდა კავარადოსის გრძნობებს იმ მომენტში და გამომცემელს შესთავაზა, რომ მილანში ჩავიდოდა და დასამტკიცებლად, III მოქმედებას დაუკრავდა და უმღერებდა. რიკორდი აღფრთოვანებული დარჩა III მოქმედების დასრულებული პრელუდიით, რომელიც ნოემბრის დასაწყისში მიიღო და პოზიცია შეარბილა, თუმცა დუეტის მუსიკით მაინც უკმაყოფილო იყო. ნებისმიერ შემთხვევაში, ოპერის პრემიერა 1900 წლის იანვარში იყო დაგეგმილი და ცვლილებებისთვის დრო აღარ რჩებოდა.
პრემიერა
1899 წლის დეკემბრისთვის რომის საოპერო თეატრში (მაშინდელი Teatro Costanzi) უკვე „ტოსკას“ რეპეტიციები მიმდინარეობდა. მოქმედების ლოკაციის გამო რიკორდიმ პრემიერა რომში მოაწყო, მიუხედავად იმისა, რომ ამის გამო დირიჟორობას ვეღარ შეძლებდა არტურო ტოსკანინი, როგორც ამას პუჩინი იმედოვნებდა, რადგან ის მთლიანად მილანში, ლა სკალაში იყო დაკავებული. დირიჟორობა, მის ნაცვლად, ლეოპოლდო მუნიონეს მიანდეს. მთავარ როლზე სრულყოფილი (თუმცა ტემპერამენტული) სოპრანო ჰარიკლეა დარკლე აირჩიეს, პირველი სკარპია კი ეუჯენიო ჯირალდონი გახდა, რომლის მამასაც ვერდის არაერთი პრემიერა ჰქონდა ნამღერი. კავარადოსის პერსონაჟის შექმნას ახალგაზრდა ენრიკო კარუზო იმედოვნებდა, თუმცა მასზე უარი თქვეს და როლი უფრო გამოცდილ ემილიო დე მარკის მიანდეს. სპექტაკლის რეჟისორი ნინო ვანიუცი უნდა ყოფილიყო, ხოლო სცენის დიზაინი ადოლფო ჰოენშტაინს ეკუთვნოდა.
პრემიერამდე რამდენიმე წლის განმავლობაში იტალიაში პოლიტიკური და სოციალური არეულობა სუფევდა. 1899 წლის დეკემბერში, საიუბილეო წლის დაწყებასთან დაკავშირებით რომში უამრავმა მორწმუნემ მოიყარა თავი და ამასთან, ანარქისტებისგან და სხვა ანტიკლერიკალებისგან მომდინარე საფრთხეც გაიზარდა. პოლიციამ მიიღო გაფრთხილება იმის შესახებ, რომ ანარქისტები თეატრში აფეთქების მოწყობას აპირებდნენ. მათ დაარიგეს მუნიონე, რომელიც ერთხელ უკვე იყო გადარჩენილი თეატრის აფეთქებას ბარსელონაში, რომ საგანგებო მდგომარეობის შემთხვევაში იტალიის მაშინდელი ჰიმნი დაეკრა. არეულობის გამო პრემიერა ერთი დღით, 14 იანვრამდე გადაიდო.
წარმოდგენა ისეთი ტრიუმფი არ ყოფილა, როგორსაც პუჩინი იმედოვნებდა, თუმცა, ზოგადად, წარმატებული იყო და რამდენიმე ნომერი ბისზეც შესრულდა. კრიტიკული გამოხმაურება გულგრილი იყო, რაშიც, მეტწილად, ილიკას ლიბრეტოს ადანაშაულებდნენ. პასუხად, ილიკამ პუჩინი დაგმო და განაცხადა, რომ ის ლიბრეტისტებს უბრალო ასისტენტებივით ეპყრობოდა და თავდაპირველი ტექსტისგან მისი აჩრდილიღა იყო დატოვებული. მიუხედავად ამისა, „ტოსკას“ შესახებ ნებისმიერი ეჭვი მალევე გაქარწყლდა. პრემიერას ოცი წარმოდგენა მოჰყვა, ყველა მათგანი სავსე დარბაზებში.
შემდგომი წარმოდგენები
ტოსკას როლის ერთ-ერთი პირველი გამორჩეული შემსრულებელი იყო ემი დესტინი, რომელიც ხშირად ასრულებდა პარტიას თავის რეგულარულ სასცენო პარტნიორთან, ენრიკო კარუზოსთან ერთად. მარია იერიცამ, მეტროპოლიტენში და ვენაში სიმღერის მრავალი წლის განმავლობაში როლს საკუთარი, დამახასიათებელი ელფერი შესძინა და გადმოცემით, პუჩინის ფავორიტი ტოსკა იყო. იერიცა იყო პირველი, რომელმაც Vissi d'arte დაჩოქილ პოზაში იმღერა, მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთ სპექტაკლში სკარპიასგან თავის დახსნის მცდელობისას შემთხვევით წაიქცა. ამას დიდი წარმატება მოჰყვა და შემდგომში იერიცა ამ არიას ყოველთვის იატაკზე მღეროდა. მისი მემკვიდრეებიდან ოპერის ენთუზიასტები საუკეთესო ტოსკად მარია კალასს მიიჩნევენ, მეტწილად, მისი 1964 წლის ლონდონის სამეფო ოპერის სპექტაკლის გამო, სადაც სკარპიას როლში ტიტო გობი უწევდა პარტნიორობას. ეს დადგმა, ფრანკო ძეფირელის დირიჟორობით, Covent Garden-ში 40 წელზე მეტხანს გამოიყენებოდა, ვიდრე 2006 წელს ახალი დადგმის პრემიერა არ განხორციელდა, სადაც მთავარ როლში ანჯელა გეორგიუ იყო. კალასს პირველი ტოსკა 18 წლის ასაკში, ბერძნულ ენაზე ჰქონდა ნამღერი საბერძნეთის ეროვნულ ოპერაში, ათენში, 1942 წლის 27 აგვისტოს. ტოსკა იყო მისი ბოლო სასცენო როლიც სპეციალურ საქველმოქმედო წარმოდგენაში ლონდონის სამეფო თეატრში, 1965 წლის 7 მაისს.
არატრადიციული დადგმებიდან აღსანიშნავია ლუკა რანკონის 1996 წლის ვერსია ლა სკალაში, სადაც სცენის დამახინჯებული და ტეხილი დიზაინია გამოყენებული პერსონაჟების ბედის გადმოსაცემად. Maggio Musicale Fiorentino-ს 49-ე ფესტივალისთვის (1986) ჯონათან მილერმა მოქმედება 1944 წელს, ნაცისტების მიერ ოკუპირებულ რომში გადაიტანა, სადაც სკარპია ფაშისტური პოლიციის უფროსად გვევლინება. 2007 წელს, ბრეგენცის ფესტივალის ტბის სცენაზე წარმოდგენილ დადგმაში, რომელიც რეჟისორიც ფილიპ ჰიმელმანი იყო, I მოქმედებაში დომინირებდა უზარმაზარი ორველისეული „დიდი ძმის“ თვალი, რომელიც დროდადრო იხსნებოდა და სცენის უკან სურრეალისტურ სურათებს აჩვენებდა. სცენის დიზაინი იოჰანეს ლაიაკერს ეკუთვნოდა. ამ დადგმაში მოქმედება თანამედროვე სიცილიური მაფიის შიგნით ვითარდება და მისი სპეცეფექტები „ჯეიმზ ბონდის ფილმსაც დაამშვენებდა“.
1992 წლის სატელევიზიო ვერსია პუჩინის მიერ მითითებულ ადგილებში და დღის მონაკვეთებში შესრულდა. მასში კატერინ მალფიტანო, პლასიდო დომინგო და რუჯერო რაიმონდი მონაწილეობდნენ და ევროპის მასშტაბით ცოცხალ რეჟიმში გადაიცემოდა.
ლუჩანო პავაროტიმ, რომელიც კავარადოსის 1970-იანი წლების ბოლოდან მღეროდა, მონაწილეობა მიიღო სპეციალურ პერფორმანსში 2000 წლის 14 იანვარს, რომში, ოპერის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით. სპექტაკლს პლასიდო დომინგო დირიჟორობდა. პავაროტის ბოლო სასცენო როლიც კავარადოსი იყო, მეტროპოლიტენში, 2004 წლის 13 მარტს.
ადრეული ტენორები კავარადოსის პარტიას ისე ასრულებდნენ, თითქოს პერსონაჟს სჯეროდა, რომ „დადგმულ“ სიკვდილით დასჯას გადაურჩებოდა. ბენიამინო ჯილი, რომელმაც ეს როლი ბევრჯერ შეასრულა ორმოცწლიანი საოპერო კარიერის განმავლობაში, ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც დაასკვნა, რომ მხატვარმა იცის, ან ძლიერი ეჭვი აქვს, რომ სინამდილეში, დახვრეტენ. ჯილი ავტობიოგრაფიაშიც წერს: „იგი დარწმუნებულია, რომ ეს ამქვეყნად მათი ერთად ყოფნის უკანასკნელი წუთებია და მას სიკვდილი ელის“. დომინგო, როლის უმთავრესი შემსრულებელი 1970-იან და 1980-იან წლებში, ეთანხმებოდა და 1985 წელს ინტერვიუშიც განაცხადა, რომ როლს უკვე დიდი ხანი იყო, ამ გააზრებით ასრულებდა. გობი, რომელიც თავის ბოლო წლებში ხშირად მუშაობდა ოპერაზე რეჟისორის რანგში, ამბობდა: „ფლორიასგან განსხვავებით, კავარადოსიმ იცის, რომ სკარპია არასდროს ნებდება, თუმცა თავს აჩვენებს, რომ სჯერა, რათა ტოსკას ტკივილი დროებით აარიდოს თავიდან.“
კრიტიკული გამოხმაურება
„ტოსკას“ ხანგრძლივ პოპულარობას კრიტიკოსთა ენთუზიაზმი თან ყოველთვის არ ახლდა. პრემიერის შემდეგ, იპოლიტო ვალეტა „Nuova antologia-ში“ წერდა: „პუჩინის პალიტრაში ყველანაირი ფერი და შუქ-ჩრდილი მოიპოვება, ტექსტურა სრულიად მოქნილია, არის უთვალავი ხმოვანი გრადაცია და ყველა შეხამება ყურისთვის სასიამოვნოა.“ თუმცა, ერთმა კრიტიკოსმა II მოქმედება დაახასიათა, როგორც ზედმეტად გრძელი და მრავალსიტყვიერი; სხვამ გაიმეორა ილიკას და ჯაკოზას კრიტიკა და განაცხადა, რომ მოქმედების სისწრაფე ლირიკულობის ადგილს აღარ ტოვებდა, რაც მუსიკისთვის დიდი ნაკლი იყო. კიდევ ერთმა კრიტიკოსმა ოპერას „ხმაურის სამი საათი“ უწოდა.
უფრო დადებითად შეხვდნენ ნაწარმოებს ლონდონში. „The Times-მა“ პუჩინის „სევდის გადმოცემის ოსტატი“ უწოდა და დადებითად შეაფასა „გასაოცარი ოსტატობა და მუსიკის მდგრადი ძალა“. „The Musical Times-მა“ პუჩინის მუსიკა გულწრფელობის და გამომსხველობისთვის შეაქო.