cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ინდური პანგოლინი
ჰაბიტატი
ინდური პანგოლინები სხვადასხვა ტიპის ტყეებში ბინადრობენ, მათ შორის შრი ლანკის წვიმიან ტყეებსა და საშუალო სიმაღლის მთებში. გვხვდება საძოვრებსა და მეორეულ ტყეებშიც. ეს სახეობა კარგადაა შეგუებული უდაბნოს პირობებსაც და მიიჩნევა, რომ მშრალ სივრცეებშიც ადვილად იტანს თავს, მაგრამ უნაყოფო, მთიან რეგიონებს ანიჭებს უპირატესობას. ინდური პანგოლინი გავრცელებულია ინდოეთის, პაკისტანისა და სამხრეთ აზიის ტერიტორიაზე. ზოგჯერ მაღალ სარტყლებშიც ბინადრობს: შრი-ლანკაში 1100 მეტრის სიმაღლეზეც შეუნიშნავთ და ინდოეთში, ნილგირის მთიანეთში 2300 მეტრის სიმაღლეზეც. სოროების გამოსათხრელად ინდური პანგოლინი რბილ, ნახევრადქვიშიან პირობებს ამჯობინებს.
პანგოლინის სორო ორ კატეგორიად იყოფა: შესანახ და საცხოვრებელ სოროებად. შესანახი სოროები უფრო მცირეა (ზომა ნადავლის სიუხვეზეა დამოკიდებული) და უფრო ხშირად გაზაფხულზე თხრიან. საცხოვრებელი სოროები უფრო ფართო, უფრო ღრმა და უფრო წრიული ფორმისაა. ეს სოროები სამარაგე სოროებთან შედარებით უფრო დიდი ხნითაა დაკავებული, რადგანაც პანგოლინები მათ ძილისა და დღის განმავლობაში დასვენებისთვის იყენებენ. რამდენიმე თვის შემდეგ პანგოლინები შლიან სოროებს და საკვებთან ახლოს ახალ სოროებს თხრიან. ხშირად ძველ სოროებსაც უბრუნდებიან.
განსხვავებით აფრიკული სახეობებისაგან, ინდური პანგოლინი ხეზე არ დაცოცავს, მაგრამ ეს დამოკიდებულია მის ჰაბიტატში ხეების, მცენარეებისა და ბუჩქების არსებობაზე, რადგანაც სოროების ამოთხრა ყველაზე მარტივი მათ ირგვლივაა. ინდური პანგოლინების ჰაბიტატებში ჭიანჭველებისა და ტერმიტების სიუხვე შეიმჩნევა.
სქოლიო
კატეგორია:პანგოლინები კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები კატეგორია:შრი-ლანკის ძუძუმწოვრები
მაიადინის მინტაკა
მაიადინი (არაბ.منطقة الميادين) — სირიის არაბული რესპუბლიკის დაირ-ელ-ზავრის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით მაიადინის პროვინციაში დაახლოებით 247 171 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 3 954 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ლალა-მარე
ლალა-მარე (Lala Mare) — მყინვარული წარმოშობის ტბა რუმინეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს როდნის მასივზე, ზღვის დონიდან 1815 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 5637 მ², მაქსიმალური სიღრმე 2 მ. ტბის ირგვლივ ხარობს იშვიათი მცენარეულობა.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ტბები
ალფ რამზი
ალფ რამზი (Alf Ramsey; დ. 22 იანვარი, 1920 — გ. 28 აპრილი, 1999) — ინგლისელი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი. ბრაიან კალფისა, ბობი რობსონის და ბობ პეისლისთან ერთად შედის უდიდეს ინგლისელ მწვრთნელებს შორის. გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი, როგორც ნაკრების მწვრთნელი 1966 წელს.
სირეტი
სირეტი (Сирет; Siret) — მდინარე უკრაინასა და რუმინეთში, დუნაის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 726 კმ, აუზის ფართობი 43 960 კმ². სათავე აქვს აღმოსავლეთ კარპატებში, ზღვის დონიდან 1238 მ სიმაღლეზე. მიედინება აღმოსავლეთ კარპატების მთისწინეთისა და მოლდოვის მაღლობის გამყოფ ხეობაში. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და ზაფხულის წყალმცირობა. გაძგიფულია დეკემბრის ბოლოდან თებერვლის ბოლომდე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 185 მ³/წმ. მოაქვს დიდი რაოდენობით ნატანი. მდინარის აუზშია ჰესი. მიმდინარეობს ხე-ტყის დაცურება. სანაოსნოა მცირე გემებისათვის. მდინარის ნაპირზეა ქალაქი სირეტი.
ალფ რამზი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
სირეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუნაის შენაკადები კატეგორია:ჩერნივცის ოლქის მდინარეები კატეგორია:რუმინეთის მდინარეები
ქიულიულიუ (ხიზი)
ქიულიულიუ  (Külüllü) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხიზის რაიონის სოფლები
პაბლო ოსვალდო
პაბლო დანიელ ოსვალდო (Pablo Daniel Osvaldo; დ. 12 იანვარი, 1986, ბუენოს აირესი, არგენტინა) — არგენტინული წარმოშობის იტალიელი ფეხბურთელი, გულშემატკივრებისთვის უფრო ცნობილია როგორც პაბლო ოსვალდო ან დანი ოსვალდო. არგენტინის პრიმერა დივიზიონის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „ბანფილდის“ თავდამსხმელი.
სანაკრებო კარიერა
2011–2014 წლებში იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 14 შეხვედრას ატარებს და 4 ბურთი გააქვს.
საკლუბო
ატალანტა
რომა იუვენტუსი ბოკა ხუნიორსი
სანაკრებო
იტალია U-21
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:იტალიელი არგენტინელები კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ურაკანის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები კატეგორია:ლეჩეს ფეხბურთელები კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლონიის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანიოლის ფეხბურთელები კატეგორია:რომას ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:საუთჰემპტონის ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოკა ხუნიორსის ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუს ფეხბურთელები კატეგორია:ბანფილდის ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
ვაჟა ოთარაშვილი
ვაჟა ოთარაშვილი (დ. 7 ნოემბერი, 1955, კასპი) — ქართველი ინჟინერი, პოეტი.
1976 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:კასპში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
გუსარჩაი
გუსარჩაი (Qusarçay) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.მოსახლეობის რაოდენობა  4776 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
ტიტუს ჰერმინიუს აკვილინუსი
ტიტუს ჰერმინიუს აკვილინუსი (ლათ. Titus Herminius Aquilinus) — პოლიტიკოსი, სამხედრო მოღვაწე და რომის რესპუბლიკის ერთ-ერთი გმირი. იგი მონაწილეობდა ორ ყველაზე ცნობილ კონფლიქტში, რომლებიც წინ უძღვოდნენ რომის როგორც რესპუბლიკის დაბადებას. ტიტუსი პოპულარული ძვ. წ. 508 წელს გახდა, როდესაც კლუსიუმის მეფის ლარს პორსენისა და მისი არმიის წინააღმდეგ ბრძოლაში ტიტუსმა, სპურიუს ლარციუს ფლავიუსმა და პუბლიუს ჰორაციუს კოკლესმა ხიმინჯებიანი ხიდის დაცვა შეძლეს. . ძვ. წ. 506 წელს კი ტიტუსი რომის კონსულად აირჩიეს, მისი თანაკონსული სპურიუს ლარციუს ფლავიუსი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები კატეგორია:ჰერმინიუსები კატეგორია:ძვ. წ. VI საუკუნის რომაელები კატეგორია:ძვ. წ. V საუკუნის რომაელები
ადიშის მაცხოვრის ეკლესია
ადიშის მაცხოვრის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ტაძარი ლეჩხუმსა და სვანეთში არქეოლოგიური ექსპედიციისას მოუნახულებია ექვთიმე თაყაიშვილს. მას იქ უნახავს წარწერა კანკელის საწინავე ჯვარზე, რომელიც ასე წაიკითხა: გარდა ამისა ექვთიმე თაყაიშვილს მოყვანილი აქვს მეორე წარწერა, რომელიც ასომთავრულით შესრულებულია ზარზე:  ექვთიმე თაყაიშვილი ეკლესიის ნივთებს შორს მოიხსენიებს ჯვარს, ზარსა და ცნობილ ადიშის სახარებას. იქვე დასძენს, რომ ამ ნივთების გარდა ეკლესიაში დაცულია მაცხოვრის ორი ნაჭედი ხატი, წამლით დახატული ღვთისმშობლის ხატი და კიდევ სამი ხატი, ნაკლები საშემსრულებლო ოსტატობით დაწერილი.
აღსანიშნავია ეკლესიის მხატვრობა, რომელიც შესრულებულია XII საუკუნეში. ზოგადად ადიშის ეკლესიების კედლის მხატვრობაში ჩანს შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტური ფერწერის ე. წ. სვანური სკოლის სპეციფიკური ნიშნები.
ადიშის მაცხოვრის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ისრაელის სოფლის მეურნეობა
ისრაელის სოფლის მეურნეობა — ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგი ისრაელში. ზოგადად სოფლის მეურნეობა მაღალნაყოფიერად მიიჩნევა, თუ ერთ ფერმერს შეუძლია 30-50 კაცი გამოკვებოს. ისრაელში ეს მაჩვენებელი 95-ია. დარგი ქვეყანას საჭირო პროდუქტების 92%-ს აწვდის, არადა, მიწების მხოლოდ მეხუთედი ნაწილია სოფლის მეურნეობისათვის ვარგისი.
აღსანიშნავია, რომისრაელის სოფლის მეურნეობის პროდუქტების დაახლოებით 76 პროცენტი ევროკავშირში იყიდება, რაც მის მაღალხარისხიანობაზე მიუთითებს. ერთ ჰექტარზე ისრაელში 30-ჯერ მეტ მოსავალს (500 ტ) იღებენ, ვიდრე ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში. 1980 წელს ისრაელში 24 ახალი პროდუქტი მოიყვანეს, 1986-ში კი 98, დღეისათვის კი ეს რიცხვი დაახლოებით 300-ს შეადგენს. ევროპული ბაზრის 60-70 პროცენტს სანელებლებით ისრაელი ამარაგებს, ექსპორტზე გადის 32 დასახელების მწვანილი (ამ სფეროში მას კონკურენტი არ ჰყავს), 200 დასახელების ყვავილი (მსოფლიოში მესამეა); პომიდვრის თესლი, რომლის 2 მ სიმაღლის ბუჩქი 400 მ სიგრძეზე იტოტება.
სოფლის მეურნეობის ნაწარმი მშპ-ის 5%-სა და ექსპორტის 5,6%-ს შეადგენს. ამ სფეროში 50 ათასი ადამიანია დასაქმებული (უცხოელებისა და სეზონური მუშახელის ჩათვლით), რაც ქვეყნაში მომუშავეთა 2%-ია.
ისრაელში მოსავალს წელიწადში ორ-სამჯერ იღებენ. ქვეყანა ქორფა სანოვაგისა და სამეურნეო ტექნოლოგიების ექსპორტით მსოფლიო ლიდერია. ეს დარგი მთლიანად კომპიუტერიზებულია. ისრაელში შენდება სასათბურე კომპლექსები, ხოლო უზარმაზარი წყალსაცავი მშრალ რეგიონებს ამარაგებს. ძირითადი პროდუქტების ნუსხაშია: ყაბაყი, პომიდორი, კიტრი, წიწაკა, ყურძენი, მარწყვი, ბანანი, ავოკადო, კივი, მანგო, ციტრუსები, ატამი, მარცვლეული, ყვავილები, ბამბა.
1948 წლიდან 17-ჯერ გაიზარდა ისრაელში პომიდვრის მოსავალი, 8-ჯერ კი კიტრის, დაახლოებით 20-ჯერ კარტოფილის, 60-ჯერ – მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის ხორცის, 16-ჯერ რძის პროდუქტების რაოდენობა. უნდა აღინიშნოს, რომ ისრაელის სოფლის მეურნეობა განუმეორებელი ფენომენია. მან ტრადიციული მეთოდები უარყო, არასაკმარის ბუნებრივ პოტენციალს კი მეცნიერული ინოვაციები დაუპირისპირა.
ისრაელის აგრარული სასწაული წვეთოვანი მორწყვა, წყლის გაწმენდა და მეორადი გამოყენება ინტელექტუალებმა მოახდინეს. ქვეყანა ჩამდინარე წყლების სამ მეოთხედს ასუფთავებს და მიწების 40 პროცენტის სარწყავად ხმარობს. 1987 წელს აშენდა მსოფლიოში უდიდესი წყლის გამწმენდი ფაბრიკა „შაფრანი“. აქედან წყალი ნეგევის უდაბნოს ველებამდე აღწევს. ბოლო 30 წლის განმავლობაში მოსავლის რაოდენობა 5-ჯერ გაიზარდა, წყლის მოხმარების მაჩვენებელი, ნიადაგქვეშა წვეთოვანი მორწყვის წყალობით, არ შეცვლილა. წყლის მოხმარების ეფექტიანობის მაჩვენებელი 85 პროცენტია. ინფრასტრუქტურის სპეციალისტები ამბობენ: „წყალს სიყვარულით ვუბრუნებთ ბუნებას“. ამჟამად ისრაელელი მეცნიერები სასმელი წყლის რაოდენობის გაზრდას ცდილობენ – სურთ, ნაკლები დანახარჯით მეტი მტკნარი წყალი მიიღონ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ისრაელის სოფლის მეურნეობა
დაირ-ელ-ზავრის მინტაკა
დაირ-ელ-ზავრი აგრეთვე, დეირ-ელ-ზორი (არაბ.منطقة دير الزور) — სირიის არაბული რესპუბლიკის დაირ-ელ-ზავრის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით დაირ-ელ-ზავრის პროვინციაში დაახლოებით 492 434 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 14 389 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ლალა-მიკი
ლალა-მიკი (Lala Mic) — მყინვარული წარმოშობის ტბა რუმინეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს როდნის მასივზე, ზღვის დონიდან 1900 მ სიმაღლეზე. მაქსიმალური სიღრმე 0.4 მ. სიახლოვეს მდებარეობს ტბა ლალა-მარე.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ტბები
ოქსიტოცინი
ოქსიტოცინი (Oxt ან OT) — პეპტიდური ჰორმონი და ნეიროპეპტიდი, რომელიც ჩვეულებრივ ჰიპოთალამუსში წარმოიქმნება და გამოიყოფა უკანა ჰიპოფიზის მიერ. როლს ასრულებს სოციალურ კავშირში, რეპროდუქციაში, მშობიარობასა და მშობიარობის შემდგომ პერიოდში. ოქსიტოცინი გამოიყოფა სისხლში, როგორც ჰორმონი სექსუალური აქტივობის საპასუხოდ და მშობიარობის დროს. ის ასევე ხელმისაწვდომია ფარმაცევტული ფორმით. ორივე ფორმით, ოქსიტოცინი ასტიმულირებს საშვილოსნოს შეკუმშვას, რათა დააჩქაროს მშობიარობის პროცესი. მისი ბუნებრივი ფორმით, ის ასევე თამაშობს როლს ბავშვთან კავშირში და რძის წარმოებაში. ოქსიტოცინის წარმოება და სეკრეცია კონტროლდება დადებითი უკუკავშირის მექანიზმით, სადაც მისი საწყისი გამოყოფა ასტიმულირებს შემდგომი ოქსიტოცინის გამომუშავებას და გამოყოფას, მაგალითად, როდესაც ოქსიტოცინი გამოიყოფა საშვილოსნოს შეკუმშვის დროს მშობიარობის დასაწყისში, ეს ასტიმულირებს მეტი ოქსიტოცინის წარმოებას და გამოყოფას და ზრდის შეკუმშვის ინტენსივობას და სიხშირეს. მსგავსი პროცესი მიმდინარეობს ლაქტაციის პერიოდში და სექსუალური აქტივობის დროს.
სქოლიო
კატეგორია:ჰორმონები
რანილ ვიკრამასინგჰე
რანილ ვიკრამასინგჰე (රනිල් වික්රමසිංහ, ரணில் விக்கிரமசிங்க, დ. 24 მარტი 1949, კოლომბო, შრი-ლანკა) — შრი-ლანკის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1993-1994, 2001-2004, 2015-2019 წლებში და 2022 წლის 12 მაისიდან. შრი-ლანკის გაერთიანებული ეროვნული პარტიის ლიდერი 1994 წლის 12 ნოემბრიდან. 2019 წელს პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა დატოვა 2019 წლის 20 ნოემბერს, რადგან ახალმა პრეზიდენტმა გოტაბაია რაჯაპაქსამ აღნიშნულ თანამდებობაზე თავისი ძმა მაჰინდა რაჯაპაქსა დანიშნა. 2022 წლის 15 ივლისიდან გოტაბაია რაჯაპაქსას გადადგომის შემდეგ პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 2022 წლის 20 ივლისს ქვეყნის პარლამენტმა პრეზიდენტად აირჩია.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1949 წლის 24 მარტს კოლომბოში. იგი იყო ესმონდ ვიკრამასინგჰესა და ნალინი ვიკრამასინგჰეს მეორე შვილი. მამამისი მედიამაგნატი იყო. განათლება მიიღო კოლომბოს სამეფო კოლეჯში და სამართლის კოლეჯში. წარმატებული იურისტი, ვიკრამასინგჰე გაერთიანებული ეროვნული პარტიის რიგებში გაწევრიანდა 1970-იანი წლების დასაწყისში ბიძამისის, შრი-ლანკის მომავალი პირველი პრეზიდენტის ჯუნიუს ჯაიევარდენეს მიწვევით. პირველად პარლამენტში აირჩიეს 1977 წელს და დაინიშნა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილედ, ხოლო მოგვიანებით ახალგაზრდობის საქმეთა და შროიმის მინისტრად.
რანასინგჰე პრემადასას პრეზიდენტობის დროს ვიკრამასინგჰეს ეკავა მრეწველობის მინისტრისა და პარლამენტის სპიკერის თანამდებობა. „თამილ-ილამის განმათავისუფლებელი ვეფხვების“ ტერორისტების მიერ პრემადასას მკვლელობის შემდეგ გახდა პრემიერ-მინისტრი.
1994 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გაერთიანებულმა ეროვნულმა პარტიამ პირველად 17 წლის განმავლობააში დაკარგა უპირატესობა შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის სასარგებლოდ. ამავე წლის ნოემბრიდან ვიკრამასინგჰე, როგორც პარტიის ლიდერი, გახდა ოპოზიციის ხელმძღვანელი.
1999 წელს პრეზიდენტმა ჩანდრიკა კუმარატუნგამ გამოაცხადა ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები, რომელშიც ვიკრამასინგჰე გახდაა გაერთიანებული ეროვნული პარტიის კანდიდატი. ორივე კანდიდატის შანსები თანაბარი იყო, მაგრამ არცევნებამდე ორი დღით ადრე კუმარატუნგაზე განხორციელდა თავდასხმა, რამაც განაპირობა მისი გამარჯვება არჩევნების პირველივე ტურში.
მაგრამ 200 წელს სახლხო ალიანსში მოხდა განხეთქილება, რის შედეგადაც ჩანდრიკა კუმარატუნგამ კვლავ ვადამდელი არჩევნები დანიშნა. ამ არჩევნებში ვიკრამასინგჰეს პარტიამ მოიპოვა ხმების უმრავლესობა და იგი გახდა პრემიერ-მინისტრი. პრაქტიკულად ხელისუფლებაში მოსვლის თანავე ვიკრამასინგჰემ თამილ-ილამის განმთავისუფლებელ ვეფხვებთან ხელი მოაწერა საზავო ხელშეკრულებას და წამოაყენა სამშვიდობო მოლაპარაკებების ინიციატივა ნორვეგიის შუამავლობით. მისი მმართველობის დროს ეკონომიკური ზრდა ყოველწლიურად 6 %-ს აღწევდა. შემცირდა ინფლაცია. მაგრამა ქვეყანაში იმატა კორუფციულმა სკანდალებმა, რომელშიც ადანაშაულებდნენ გაერთიანებული ეროვნული პარტიის გავლენიან წევრებს. 2003 წელს ჩიხში შევიდა თამილ-ილამის ვეფხვებთან მოლაპარაკების პროცესიც. თამილები ითხოვდნენ ფედერაციული რესპუბლიკის შექმნას, რასაც არ დაეთანხმა პრეზიდენტი ჩანდრიკა კუმარატუნგა და ნოემბერში ქვეყანაში გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა, ამ დროს ვიკრამასინგჰე ვიზიტით იმყოფებოდაა აშშ-ში. კუმარატუნგამ საკუთარ თავზე აიღო თავდაცვის, ფოსტისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობები და 2004 წლის აპრილისთვის დანიშნა ახალი საპარლამენტო არჩევნები. გაერტიანებულმა ეროვნულმა პარტიამ მიიღო ყველაზე მეტი ხმა, მაგრამ კუმარატუნგას პარტიამ შეადგინა კოალიცია სინჰალთა ეროვნულ პარტიასთან და ჩამოაყალიბა მთავრობა მაჰინდა რაჯაპაქსას მეთაურობით.
2005 წლის გაზაფხულზე კოალიცია დაიშალა. ვიკრამასინგჰემ 2005 წელს საპრეზიდენტო არჩევნები წააგო რაჯაპაქსასთან (48,2 % 50,7 %-ის წინააღმდეგ), რასაც დიდწილად, ხელი შეუწყო თამილის ელექტორატის დაბალმა აქტივობამ ქვეყნის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ რეგიონებში.
2015 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მხარი დაუჭირა მაითრიპალა სირისენას, რომლის მმართველობის პერიოდში 2015 წლის 9 იანვრიდან, 2019 წლის 20 ნოემბრამდე იყო პრემიერ-მინისტრი.
2022 წლის 12 მაისს პრეზიდენტმა პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. 2022 წლის 15 ივლისიდან პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელია მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი გოტაბაია რაჯაპაქსა გადადგა საპროტესტო აქციების შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:შრი-ლანკის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები
სუმის ბრძოლა
სუმის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წლის 24 თებერვალს დაიწყო როგორც რუსეთის უკრაინაში შეჭრის აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილი.
თავდაპირველი მცირე წინააღმდეგობის გამო რუსულმა არმიამ თითქმის შეძლო უკრაინის ქალაქ სუმის დაპყრობა, რომელიც რუსეთ-უკრაინის საზღვართან მდებარეობს. თუმცა, უკრაინელმა ჯარისკაცებმა და მილიციამ ქალაქში შესული რუსული ძალების წინააღმდეგ გააჩაღეს წინააღმდეგობა, რასაც მოჰყვა ქუჩის მძიმე ბრძოლები.
4 აპრილს უკრაინის ხელისუფლებამ სუმის ოლქიდან რუსული ძალების უკან დახევის შესახებ გამოაცხადა.
ბრძოლა
26 თებერვალს სუმის ქუჩებში ბრძოლები კვლავ განახლდა. რუსეთის ჯარებმა შეძლეს ქალაქის ნახევარის აღება; თუმცა, დღის ბოლოს უკრაინულმა ძალებმა მთელი ქალაქი დაიბრუნეს. უკრაინელებმა ასევე გაანადგურეს რუსული ბენზინმზიდების კოლონა. მერმა ალექსანდრე ლისენკომ 26 თებერვალს გაავრცელა ცნობა სამი მშვიდობიანი მოქალაქის დაღუპვის შესახებ, მათ შორის ერთი დაიღუპა რუსულ ბმ-21 „გრადის“ მიერ ვერეტენივკის, სუმის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე უბნის, სარაკეტო დაბომბვის შედეგად.
27 თებერვალს, დილით, რუსული საავტომობილო საშუალებების კოლონა აღმოსავლეთის მხრიდან დაიძრა სუმისკენ. განხორციელდა სამოქალაქო მანქანის მიმართულებით სროლა, რის შედეგადაც მშვიდობიანი მოსახლეობა დაიღუპა. გავრცელებული ინფორმაციით, რუსულ ძალებს მარაგები ამოეწურათ და მაღაზიების გაძარცვის მცდელობები დაიწყეს.
28 თებერვალს უკრაინულმა ძალებმა განაცხადეს, რომ უკრაინულმა უპილოტო საბრძოლო თვითმფრინავმა ბაირაქტარ ტბ2-მა მრავალი რუსული სატრანსპორტო საშუალება გაანადგურა, მათ შორის 96 ტანკი, 20 ბმ-21 „გრადი“ და 8 ბენზინმზიდი.
1 მარტს სუმის სამხედრო ბაზაზე მიტანილი იერიშის შედეგად დაიღუპა 70-ზე მეტი უკრაინელი სამხედრო.
3 მარტს სუმის ოლქის გუბერნატორმა დმიტრო ჟივიცკიმ განაცხადა, რომ ხუთი ადამიანი დაშავდა 27-ე საარტილერიო ბრიგადის შენობებისა და სუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამხედრო განყოფილების დაბომბვისას. 500-ზე მეტი საერთაშორისო სტუდენტი მოექცა ხაფანგში მას შემდეგ, რაც ქალაქგარეთ გზები და ხიდები განადგურდა და სუმის ქუჩებში ბრძოლები გაჩაღდა. 230პქ|მინი|მარცხნივ|რუსი სამხედრო ტყვეები სუმიში. 8 მარტს ჟივიცკი იტყობინებოდა, რომ ღამით რუსული ავიაციის მიერ საცხოვრებელ რაიონზე მიტანილი ავიადარტყმების შედეგად დაიღუპა სულ მცირე 21 მშვიდობიანი მოქალაქე და 4 სამხედრო. ამას გარდა, დღისით, რუსეთთან ჰუმანიტარული დერეფნის შესახებ მიღწეული შეთანხმების ფარგლებში, დაიწყო მოსახლეობის ევაკუაცია. მოგვიანებით ჟივიცკიმ 5000 ადამიანის ევაკუაციის შესახებ გაავრცელა ინფორმაცია.
21 მარტს სუმის სასუქის წარმოების ქარხანაზე მიტანილი ავიაიერიშის შედეგად მოხდა ამიაკის გარემოში გავრცელება და მიმდებარე მიწების დაბინძურება. რუსეთმა აღნიშნულზე პასუხისმგებლობა არ აიღო და ინციდენტი უკრაინულ მხარეს დააბრალა.
4 აპრილს სუმის ოლქის გუბერნატორმა დმიტრო ჟიმიცკიმ აღნიშნა, რომ მოწინააღმდეგეს ოლქში არცერთი ქალაქი და სოფელი აღარ ჰქონდა ოკუპირებული და ძირითადად გავიდნენ ამ ტერიტორიიდან, დარჩენილი ნაწილების განდევნაზე კი უკრაინული ძალები მუშაობდნენ.
ლაილაშის ეკლესია
ლაილაშის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაილაშის სასაფლაოზე. იგი დარბაზული ტიპისაა. იქვე არის სამრეკლო, რომელიც, სპეციალისტების შეფასებით, მეტად საინტერესო ნაგებობას წარმოადგენს. ეკლესიაც და სამრეკლოც XIX საუკუნის დასაწყისით არის დათარიღებული. გადმოცემით იქვე ყოფილა ძველი ეკლესიის შენობა, მაგრამ დღეს მისი ნაშთიც აღარ არსებობს.
ლაილაშის ეკლესიის მსახურთა დიდ ღვაწლზე მიუთითებს სოფელ ლაილაშში აღმოჩენილი ლაილაშის ბიბლია, რომელიც ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული და უნიკალურ ძეგლად ითვლება. სოფელ ლაილაშში ყოველი წლის 23 ნოემბერს აღნიშნავენ ტაძრის დღესასწაულს — გიორგობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში
შადრევნის მოედანი
მინი
შადრევნის მოედანი (აზერბ. Fəvvarələr meydanı; прежние названия Парапет, Сквер им. Карла Маркса)  — გამორჩეული მოედანიაზერბაიჯანის დედაქალაქ, ქალაქ ბაქოში. ბაქოს პირველი ქალაქის მოედანი.
ისტორია
1864 წელს ბაქოს გენერალურ გეგმაში მომავალი მოედნის ადგილი დანიშნულ იქნა, როგორც სავარჯიშოებისა და აღლუმების მოედანი. ბაქოს პირველი ქალაქის მოედანი „პარაპეტი“, იგივე კოლიუბაკინსკის მოედანი, აშენდა 1868 წელს ბაქოს ქალაქის არქიტექტორის კასიმ-ბეკ ჰაჯიბაბაბეკოვის პროექტით. ეს მოედანი იყო ბაქოს ბიზნესის და საზოგადოებრივი ცენტრის საორგანიზაციო ელემენტი. მისმა ღერძულმა, მკაცრად სიმეტრიულმა კომპოზიციამ დაადგინა ფორსტადტის, ახლა მირზა იბრაგიმოვის ქუჩის პირველი და წამყვანი ქუჩების პოზიცია.
პარაპეტი ძირითადად კასიმ-ბეკ ჰაჯიბაბაბეკოვმა ააშენა. აქ მან ააშენა ორსართულიანი ქარავანი (ამჟამად არაზის კინოთეატრი და ნიზამის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმი), საცხოვრებელი სახლები თავისთვის, გრანდის სასტუმრო და მეტროპოლის სასტუმროები.
მოედანი მუდმივად იპყრობდა ცალკეული პირებისა და პროვინციის ხელისუფლების ყურადღებას, რომლებიც ცდილობდნენ მის აშენებას. როდესაც 1880-იანი წლების დასაწყისში მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძრის ადგილის ძებნა დაიწყო, ეგზარქოსის არჩევანი შეირჩა პარაპეტზე, როგორც მრევლის მოსახერხებელ მოედანზე ქალაქის ცენტრში. იმავე წლებში იმავე მოედანზე ჩაფიქრდა ალექსანდრე II- ის ძეგლის მშენებლობა (ამის გამო, ადგილობრივ პრესაში დაგეგმილ ტერიტორიას ზოგჯერ საიმპერატორო მოედანსაც კი უწოდებდნენ ). ამასთან, საკათედრო ტაძრის ან ძეგლის აშენების გადაწყვეტილება შედარებით მცირე ფართობზე (დაახლოებით 0,8 ჰექტარი) წარუმატებლად ითვლება. მალე საკათედრო ტაძრისთვის ადგილი შეირჩა გაუქმებულ სასაფლაოზე, რომელიც იმ დროისთვის გარშემორტყმული იყო საცხოვრებელი და კომერციული შენობებით. 1894 წლის იანვარში უკვე მიმდინარეობდა მოსამზადებელი სამუშაოები იმ ნაწილის გამწვანებაზე, სადაც გადაწყვეტილი იქნა ძეგლის დადგმა (ამისათვის ისინი აპირებდნენ ბორჯომის, ტიფლისისა და სხვა ქალაქების ხეების გამოწერას ), მაგრამ ძეგლის აშენების იდეა ასევე ვერ განხორციელდა უსახსრობის გამო (რევოლუციის შემდეგ, ეს საკითხი მთლიანად მოიხსნა).
აღსანიშნავია, რომ სხვადასხვა დროს პარაპეტზე, საკათედრო ტაძრისა და ძეგლის გარდა, კერძო პირებმა სათათბიროს ნებართვა სთხოვეს სახალხო თეატრის შენობის ასაშენებლად. 1914-1918 წლებში, პარაპეტზე შოლარის წყალის წარმატებით მშენებლობასთან დაკავშირებით, განადგურდა ჩოგბურთის მოედანი.
მოგვიანებით, პარაპეტი კარლ მარქსის სახელობის სკვერად იქცა. 1920 წლის 3 სექტემბერს აქ გამართულ მიტინგზე ნარიმანოვმა თქვა: „დღეს, პირველად ბაქოში, ამიერკავკასიის ყველა სხვა ქალაქში უფრო ადრე, ჩვენ უკვდავყოფთ ჩვენი დიდი მოძღვრის კარლ მარქსის სახელს. ჩვენ ვადასტურებთ, რომ შორს არ არის დღე, როდესაც კარლ მარქსის სახელს უკვდავვყოფთ ერევანსა და ტფილისში. დღეიდან პარაპეტს ეწოდა კარლ მარქსის მოედანი“.
1950-იან წლებში რეკონსტრუქციის შემდეგ (არქიტექტორი ი. ტიხომიროავ) ამ სკვერმა დაიმკვიდრა თავისი მდგომარეობა თანამედროვე ქალაქის გეგმიურ განზოგადებაში. შედეგად სკვერი გარდაიქმნა უბრალო, კარგად გამწვანებულ მოედან-სკვერად, რომელიც დაკავშირებულია ძველ, ბეჭვდით სასახლესთან და ბიბლიოთეკის შენობასთან მდებარე პატარ-პატარა სკვერებთან. ქალაქ ბაქოს ცენტრალურ ნაწილში საკვანძო ადგილის დაკავების შემდეგ, სკვერი მრავალი წლის განმავლობაში ატარებს თავისზე ფეხითმოსიარულეთა ნაკადებს.
მოედნის გარდაქმნის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ახალი ეტაპი 1984 წელს დაიწყო. მოედნის ტერიტორია და საზოგადოებრივი ბაღი დაფარულია სპეციალური მოწითალო ბეტონის ფილებით; სკვერის ტერასები და კიბეები თეთრი ქვით არის მოპირკეთებული.
2010 წელს, შადრევნის მოედანს ჩაუტარდა სრული რეკონსტრუქცია. განახლდა შადრევნები, პავილიონები და ჯიხურები, შენარჩუნებულ იქნა მცენარეულობა და გაიზარდა მწვანე ადგილების ფართობი. 2010 წლის 2 ივლისს მოედანი სტუმრებისთვის გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები კატეგორია: ბაქოს ბაღები კატეგორია: ბაქოს მოედნები
ალექსანდრეს სასახლე
ალექსანდრეს სასახლე (Александровский дворец) — ცარსკოე-სელოს (ამჟამად ქ. პუშკინი) ერთ-ერთი საიმპერატორო სასახლე. აგებულია პალადიანური კლასიციზმის სტილში 1792-1796 წლებში. სასახლე ააშენეს ეკატერინე II-ის ბრძანებით, მისი შვილიშვილის ალექსანდრე I-ის ქორწინების აღსანიშნავად. სასახლის პროექტის ავტორია ჯაკომო კვარნეგი.
სასახლე მდებარეობს ალექსანდრეს პარკში. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მეკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში.
XX საუკუნის დასაწყისში იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის დროს სასახლე გახდა საიმპერატორო ოჯახის ძირითადი რეზიდენცია: იმპერატორი აქ ღებულბდა ელჩებს, აქ აღნიშნეს რომანოვების სამასწლიანი მმართველობა და ცარსკოე-სელოს 200 წლის იუბილე.
ისტორია
სასახლე ააშენეს ეკატერინე II-ის ბრძანებით, მისი შვილიშვილის ალექსანდრე პავლეს ძის ქორწინების აღსანიშნავად. 1796 წლის 12 ივნისს დიდი თავადი ალექსანდრე მეუღლესთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ახალ სასახლეში.
სასახლეში სტუმრობა უყვარდა ასევე იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს. იგი აქ მოდიოდა ოჯახის წევრებთან და ნათესავებთან ერთად. აქ დაიღუპა მისი ქვრივი ალექსანდრა თედორეს ასული. ნიკოლოზ I-ის შვილიშვილის ალექსანდრე III-ისათვის ალექსანდრეს სასახლე ძირითადი რეზიდენცია გახდა. მისი აპარტამენტები სასახლის მარჯვენა ფლიგელში იყო განთავსებული.
ნიკოლოზ II-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ სასახლე გადააკეთეს. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ ალექსანდრეს სასახლე იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის მთავარი რეზიდენცია გახდა. თავისი იმპერატორობის 12 წელი ამ სასახლეში გაატარა რუსეთის უკანასკნელმა იმპერატორმა. აქ იმყოფებოდა იმპერატორის ოჯახი თებერვლის რევოლუციის შემდეგ მათი დაპატიმრების მომენტისათვის. 1917 წლის 14 აგვისტოს სწორედ ამ სასახლის ნახევარწრიული დარბაზიდან რომანოვების ოჯახი გააგზავნეს ციმბირში გადასახლებაში, საიდანაც ისინი ეკატერინბურგში გადაიყვანეს, სადაც შემდეგ დახვრიტეს.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1918 წელს ალექსანდრეს სასახლე გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის, როგორც სახელმწიფო მუზეუმი. 1918 წელს სახალხო კომისარ ანატოლი ლუნაჩარსკის ინიციატივით სასახლის ბაზაზე შეიქმნა ახალგაზრდა კომუნარების ბავშვთა სახლი.
დიდი სამამულო ომის პირველივე თვეებში სასახლიდან გაიტანეს ძვირფასი ნივთები, ხოლო სასახლის ავეჯის დიდი ნაწილი დარბაზებში დატოვეს. ოკუპაციის პერიოდში სასხლეში განთავსებული იყო გერმანელთა შტაბი და გესტაპო, ხოლო სარდაფში — ციხე.
2009 წლის ოქტომბრიდან სასახლე გადავიდა ცარსკოე-სელოს მუზეუმ-ნაკრძალის შემადგენლობაში. ამ მომენტიდან დაიწყო ალექსანდრეს სასახლის ფასადისა და ინტერიერის მასშტაბური სარესტავრაციო სამუშაოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მონარქების რეზიდენციები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კაროლინა მატილდა ბრიტანელი
იგი იყო უელსის პრინც ფრედერიკისა და მისი მეუღლის, ავგუსტა საქსენ-გოთელის ნაბოლარა ასული, რომელიც მამის გარდაცვალებიდან სამ თვეში დაიბადა. მამის მხრიდან იგი დიდი ბრიტნეთის მეფე ჯორჯ II-ის შვილიშვილი და ასევე მეფე ჯორჯ III-ის უმცროსი და იყო. 1764 წლიდან ბრიტანელებსა და დანიის მეფე ფრედერიკ V-ს შორის დინასტიურ ქორწინებასთან დაკავშირებით მოლაპარაკებები დაიწყო. იგეგმებოდა დანიის კრონპრინც კრისტიანის დაქორწინება ბრიტანელ პრინცესაზე. თავდაპირველად მის საცოლედ კაროლინას უფროსი და, პრინცესა ლუიზა ანა მოიაზრებოდა, თუმცა საბოლოოდ დანიის ელჩმა მომავალ დედოფლად კაროლინა მატილდა შეარჩია.
საქორწინო მოლაპარაკებებისას მეფე ფრედერიკი გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი კრისტიან VII-მ დაიკავა. 1766 წელს შედგა კრისტიან VII-ისა და კაროლინა მატილდას მარიონეტული ქორწინება, რის შემდეგაც ახალგაზრდა დედოფალი დანიაში ჩავიდა, სადაც, კოპენჰაგენში მათი ნამდვილი ქორწილი გაიმართა. 1767 წლის 1 მაისს იგი ოფიციალურად ეკურთხა დანიისა და ნორვეგიის დედოფლად. კრისტიანი ფსიქიკურად შეშლილი, არასტაბილური და ჰომოსექსუალიზმისკენ მიდრეკილი აღმოჩნდა, რის გამოც მათი დედოფალი გამუდმებით თავს არიდებდა მეფეს.
1768 წელს კაროლინამ თავისი პირველი ვაჟი, კრონპრინცი ფრედერიკი გააჩინა. სულ მალე მეფე ერთწლიან ევროპულ ტურში წავიდა სამოგზაუროდ, რა დროსაც დედოფალს ხანმოკლე რომანი ჰქონდა. უკან დაბრუნებულმა კრისტიანმა თან ახალი, გერმანელი ექიმი ჩამოიყვანა იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზეს სახით. სულ მალე, დედოფალმა და სამეფო ექიმმა ხანგრძლივი რომანი გააბეს, რის შედეგადაც კაროლინამ მეორე ბავშვი გააჩინა, სახელად ლუიზა ავგუსტა. სტრუენზემ და კაროლინამ დიდი გავლენა მოახდინეს მეფეზე, რომელმაც დაშალა მინისტრთა საბჭო და მათ ახალი რეფორმების გატარება დაიწყეს: გააუქმეს ცენზურა, განაახლეს კოპენჰაგენის ქუჩები და ა.შ.
დაბადებამდელი პერიოდი და მშობლები
კაროლინა მატილდას მშობლები იყვნენ უელსის პრინცი ფრედერიკ ჰანოვერელი და მისი მეუღლე, პრინცესა ავგუსტა საქსენ-გოთელი. პრინცი ფრედერიკი დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ II-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ კაროლინა ბრანდენბურგ-ანსბახელის უფროსი ვაჟი იყო, ხოლო პრინცესა ავგუსტა — საქსენ-გოთა-ალტენბურგის ჰერცოგ ფრიდრიხ II-ისა და მისი ცოლის, პრინცესა მაგდალენა ავგუსტა ანჰალტ-ცერბსტელის ქალიშვილი. ისინი 1736 წლის 17 აპრილს დაქორწინდნენ ჰოლანდიაში. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში გაჩნდა მათი პირველი შვილი, პრინცესა ავგუსტა. ამას მოჰყვა 1738 წელს პრინცი ჯორჯის, 1739 წელს ედუარდის, 1741 წელს ელიზაბეთის, 1743 წელს უილიამის, 1745 წელს ჰენრის, 1749 წელს ლუიზას, 1750 წელს ფრედერიკის, ხოლო 1751 წელს მათი უკანასკნელი შვილის — კაროლინა მატილდას დაბადება.
ავგუსტასა და ფრედერიკს მეტად ბედნიერი და მყარი ქორწინება ჰქონდათ. ისინი დიდად ამბიციურები იყვნენ, რის გამოც მეფეს ხშირად უწყობდნენ შეთქმულებას. აღსანიშნავია, რომ ფრედერიკს სხვადასხვა საყვარლისაგან ორი უკანონო ვაჟი და ერთი ქალიშვილი ჰყავდა, თუმცა ისინი მისი და ავგუსტას ქორწინებამდე დაიბადნენ, რის შემდეგაც მას ცოლისთვის აღარ უღალატია. მიუხედავად ყველაფრისა, ფრედერიკსა და ავგუსტას არასდროს ღირსებიათ სამეფო ტახტზე ჯდომა, რადგან მეფე ჯორჯ II, ფრედერიკის გარდაცვალებიდან მხოლოდ ცხრა წლის შემდეგ მოკვდა, რის გამოც მეფე კაროლინა მატილდას ძმა — ჯორჯ III გახდა, თუმცა 1789 წელს იგი ჭკუიდან შეიშალა, ამიტომაც ქვეყანას მისი ცოლი, დედოფალი შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელი მართავდა.
დაბადება და ღრმა ბავშვობა
მინი|345x345პქ|პრინცესა კაროლინა მატილდა 1754 წელს, სამი წლის ასაკში, შესრულებულია ლიოტარდის მიერ კაროლინა მატილდა დაიბადა 1751 წლის 22 ივლისს (ძველი სტილით 11 ივლისს ) ლონდონში, ლესტერის სასახლეში. იგი უელსის პრინც ფრედერიკისა და ავგუსტა საქსენ-გოთელის მეცხრე და ნაბოლარა შვილი იყო. აღსანიშნავია, რომ მის დაბადებამდე სამი თვით ადრე, 1751 წლის 31 მარტს, 44 წლის ასაკში, სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა მამამისი, პრინცი ფრედერიკი. ამის შემდეგ, ავგუსტა საქსენ-გოთელი აღარ გათხოვილა და დარჩენილი ცხოვრება შვილების აღზრდას მიუძღვნა. ავგუსტამ მას სახელი თავისი საყვარელი მულის, პრინცესა კაროლინა ბრიტანელის პატივსაცემად დაარქვა, რომელსაც სახელი თავის მხრივ დედამისის, დიდი ბრიტანეთის დედოფალ კაროლინა ბრანდენბურგ-ანსბახელის პატივსაცემად ერქვა. კაროლინა მატილდას, როგორც უელსის პრინცის ასულს, დაბადებიდანვე მიანიჭეს მისი სამეფო უდიდებულესობა პრინცესა კაროლინა მატილდას წოდება.
იგი დაბადებიდან მეათე დღეს, 1751 წლის 1 აგვისტოს მონათლეს ლუთერანად. მისი ნათლობა ლესტერის სასახლეში შედგა, ცერემონიას კი ნორვიჩის ეპისკოპოსი თომას ჰაიტერი უძღვებოდა. პატარა პრინცესის ნათლიები მისი ძმა, პრინცი ჯორჯი, მისი და ავგუსტა და მამიდამისი — კაროლინა იყვნენ.
დედამისსა და ბაბუამისს შორის არსებული დაძაბული ურთიერთობის გამო, კაროლინაცა და მისი და-ძმებიც ლესტერის სასახლეში იზრდებოდნენ დედასთან ერთად, სამეფო კარიდან მოშორებით. ავგუსტა თავის ყველა შვილს უმკაცრესი ინგლისური ეტიკეტის მიხედვით ზრდიდა და ყველაფერზე მხოლოდ განსაზღვრულ ინფორმაციას აწვდიდა. მისი აღზრდის მეთოდების გამო, კაროლინა მატილდაც და მისი დებიც, არასდროს იჩენდნენ ინტერესს პოლიტიკისა და სამეფო კარის ინტრიგებისადმი. მართალია, ის და მისი ოჯახი დროის უმეტესობას ლესტერში ატარებდა, მაგრამ შაბათ-კვირას ყოველთვის დადიოდნენ კიუს სასახლეში, რომელიც განთქმული იყო თავისი ბაღებით.
1760 წლის 25 ოქტომბერს კაროლინა მატილდას ბაბუა, მეფე ჯორჯ II გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მეფე კაროლინას ძმა, ჯორჯ III გახდა. ამის შემდეგ, ჯორჯის ქორწინებამდე ქვეყნის პირველი ქალი ავგუსტა საქსენ-გოთელი გახდა, რომელიც შვილებთან ერთად დაუყოვნებლივ სამეფო სასახლეში გადავიდა.
განათლება
ავგუსტა საქსენ-გოთელი, დიდად იყო დაინტერესებული თავისი ყველა შვილის სწავლა-განათებით და ამიტომ, დიდ ყურადღებასაც უთმობდა ამ ერთობ მნიშნვნელოვან საკითხს. გარდა ზოგადი განათლებისა, იგი ცდილობდა თავის თითოეულ შვილში აღმოეჩინა განსაკუთრებული ნიჭი და ხელი შეეწყო მისი განვითარებისთვის.
კაროლინა მუსიკალური ნიჭით აღმოჩნდა დაჯილდოვებული, რის გამოც დედამისმა მას პროფესიონალურ დონეზე შეასწავლა ფორტეპიანოზე დაკვრა, რაც მის ჰობად იქცა. როგორც ცნობილია, კაროლინა მატილდას არასდროს უყვარდა ცხენით ჯირითი, რადგანაც მას ყოველთვის „მოუხერხებლად“ მიიჩნევდა. მას დიდად არც გარეთ გასვლა უყვარდა, რის გამოც ძირითადად თავის ოთახში იყო, სადაც ეძინა, ან კითხულობდა.
პრინცესა კაროლინა ასევე შეისწავლიდა ისტორიას, ფილოსოფიას, ლიტერატურასა და გეოგრაფიას, ამასთან ერთად, მშობლიური ინგლისურის გარდა ფრანგულს, იტალიურსა და გერმანულს. მოგვიანებით, როდესაც მისი დანიაში გათხოვება გადაწყდა, იგი დამატებით სწავლობდა დანიურ ენასაც.
მოლაპარაკებები და ნიშნობა
მარცხნივ|მინი|394x394პქ|დანიის სამეფო კარზე გაგზავნილი 16 წლის კაროლლინა მატილდასა (მარჯვნივ) და მისი დის, ლუიზას (მარცხნივ) პორტრეტი, შესრულებულია ფრანცის კოტეს მიერ 1763 წლიდან, დანიელ ოლდენბურგებსა და ბრიტანელ ჰანოვერებს შორის დინასტიურ ქორწინებაზე დაიწყო მოლაპარაკებები. ამ დროს უნდა შერჩეულიყო დანიისა და ნორვეგიის კრონპრინც კრისტიანის საცოლე. კრისტიანი იყო მეფე ფრედერიკ V-ისა და მისი პირველი და საყვარელი ცოლის, დედოფალ ლუიზა ბრიტანელის ერთადერთი ვაჟი (თუმცა ოთხი და ჰყავდა). აღსანიშნავია, რომ დედოფალი ლუიზა კაროლინა მატილდას ღვიძლი მამიდა იყო. ვინაიდან ლუიზა დანიელ ხალხში ყოველთვის დიდი პოპულარობითა და სიყვარულით სარგებლობდა, ფრედერიკ V ფიქრობდა, რომ სხვა ბრიტანელი პრინცესაც ასე იქნებოდა. სწორედ ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ მას თავისი ვაჟის მაინცდამაინც ბრიტანელ ქალზე დაქორწინება სურდა და კიდევ ის ფაქტი, რომ დანიელებს უკვე სძულდათ გერმანელი დედოფლები. თავად ფრედერიკ V-ც იმ პერიოდში უკვე მეორედ იყო დაქორწინებული (დედოფალი ლუიზა 1751 წელს გარდაიცვალა) ასევე გერმანელ ქალ იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელზე, რომელსაც დანიაში არც ისე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ქორწინების კიდევ ერთი მიზეზი ის იყო, რომ დანიაცა და ბრიტანეთიც პროტესტანტული სახელმწიფოები იყვნენ, რაც არც თუ ისე ხშირი იყო ევროპაში, კათოლიკე მონარქები კი უარს ამბობდნენ მათთან დამოყვრებაზე.
გარდა ამ მიზეზებისა, ეს ქორწინება მიმართული იყო დანია-ბრიტანეთის მძლავრი პოლიტიკური ალიანსის შესაქმნელად საფრანგეთის წინააღმდეგ. ამ პერიოდში ევროპასა და ამერიკაში შვიდწლიანი ომი მიმდინარეობდა, რომელშიც ბრიტანელებს ფრანგების დასამარცხებლად ძლიერი მოკავშირე სჭირდებოდათ.
ამ მიზეზების გამო დანიის მეფესა და უელსის პრიცესას შორის საქორწინო მოლაპარაკებები დაიწყო. პრინცესა ავგუსტამ მეფეს თავისი ორი ქალიშვილი შესთავაზა: ლუიზა ანა და კაროლინა მატილდა. ავგუსტამ კოპენჰაგენში ამ ორი ქალიშვილის პორტრეტიც გააგზავნა, რათა უფრო მარტივად შესძლებოდათ არჩევა. მათ თავიანთი არჩევანი უმცროს პრინცესაზე, ანუ 12 წლის კაროლინა მატილდაზე შეაჩერეს. ამის შემდეგ დანიის ელჩი, გრაფი ფონ ბლემერი ჩავიდა ლონდონში, სადაც 1765 წლის 10 იანვარს კაროლინა მატილდა ბრიტანელისა და კრისტიან დანიელის ნიშნობის შესახებ გამოაცხადა.
ასევე აღსანიშნავია, რომ დანიელებმა კაროლინა მატილდას კრისტიანი წარმოუდგინეს როგორც მშვიდი ყმაწვილი, რომელიც დიდად იყო დაინტერესებული ხელოვნებითა და მეცნიერებით, და ასევე მეტად დახვეწილი იყო. ამის გამო ახალგაზრდა პრინცესა დიდი ენთუზიაზმით ელოდა თავის ქორწინებას. ისტორიკოსი იოჰან ვან დერ კრისტი ამ ამბავს ამგვარად აღწერს:
ქორწინება და დანიაში გადასახლება
1766 წლის 14 იანვარს, შუა საქორწინო სამზადისისას, მეფე ფრედერიკ V მოულოდნელად გარდაიცვალა და ტახტზე მისი 17 წლის ვაჟი — კრისტიან VII ავიდა, რომელმაც ქორწილი დააჩქარა. ამავე წლის 1 ოქტომბერს, სენტ ჯეიმზის სასახლის სამლოცველოში (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით ეს კარლტონის სასახლეში მოხდა ), შედგა კაროლინა მატილდასა და კრისტიან VII-ის მარიონეტული ქორწინება, სადაც სიძის როლი კაროლინას ძმამ, ალბანისა და იორკის ჰერცოგმა ედუარდმა მოირგო. მიუხედავად იმისა, რომ ჯორჯ III ამ ქორწინებას დათანხმდა, იგი თავისი უმცროსი დის ბედზე მაინც ღელავდა, თუმცა ამის მიზეზად მის ახალგაზრდობას ასახელებდა. წასვლის წინ, ჯორჯმა თავის დაზე ასეთი რამ განაცხადა:
მინი|დედოფალ კაროლინა მატილდას შესვლა კოპენჰაგენში|282x282პქროგორც ცნობილია, ამის შემდეგ ჯორჯმა კაროლინა მატილდას მოუწოდა თავისი ცოლის, დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელისგან აეღო მაგალითი და მასავით მოქცეულიყო დანიაში, ვინაიდან იგი არასდროს ერეოდა პოლიტიკაში და სამეფო კარის უხუცესი ქალბატონების პატივისცემაც მალე დაიმსახურა. მარიონეტული ქორწინებიდან ორი-სამი დღის შემდეგ იგი ჯერ ჰარუიჩში, შემდეგ კი როტერდამში ჩავიდა, სადაც მომავალი დედოფალი გემზე გადავიდა და დანიისკენ გაცურა. სამ კვირაში იგი დანიის ქალაქ ალტონაში ჩავიდა. აქ, ევროპული ტრადიციის მიხედვით მან დატოვა თავისი ბრიტანული ამალა და ისე გაუდგა გზას. ცნობილია, რომ მას ტანსაცმელიც კი გამოუცვალეს. ეს იმიტომ, რომ ეტიკეტის მიხედვით, სამეფო პატარძალს არაფერი უნდა დარჩენოდა, რაც უცხო სამეფო კარს ეკუთვნოდა. სენტიმენტალური კაროლინა მატილდა ცრემლებით გამოემშვიდობა თავის ბრიტანულ ანტურაჟს და ახალ, დანიელ სეფექალებს შეხვდა, რომელთაც იგი უკვე მეფესთან უნდა მიეყვანათ. ალტონაში ჩასვლიდან თორმეტი დღის შემდეგ, კაროლინა მატილდა და კრისტიან VII ერთმანეთს ქალაქ როსკილეში შეხვდნენ, სადაც კრისტიანს თან ახლდა თავისი ნახევარ-ძმა, პრინცი ფრედერიკი და სიძე, პრინცი კარლ ჰესენელი. შეხვედრისას მეფემ პროტოკოლს გადააბიჯა და თავის საცოლეს აკოცა, რამაც სკანდალი გამოიწვია. როსკილედან წვილი სამეფო რეზიდენციისკენ — ფრედერიკსბორგის სასახლისკენ დაიძრა, რომელიც დედაქალაქ კოპენჰაგენთან ახლოს მდებარეობს. აქ დედოფალს ხალხი დიდი ზარ-ზეიმით გამოეგება, მაგრამ სასახლის მცხოვრებლებს დიდად თავი არ შეუწუხებიათ მისი დახვედრით. სასახლის შესასვლელთან, სამეფო ოჯახის წევრებიდან კაროლინას მხოლოდ მისი მული, ჰესენ-კასელის ლანდგრაფინია ლუიზა დანიელი შეეგება.
ოფიციალური საქორწინო ცერემონიალი 1766 წლის 8 ნოემბერს შედგა კრისტიანსბორგის სასახლის სამლოცველოში, კოპენჰაგენში. საქორწინო ზეიმი და ბალები მომდევნო ერთი თვის განმავლობაში გრძელდებოდა. ამის შემდეგ, დანიის სამეფო ოჯახმა ცოტა ხნით შეისვენა და კაროლინა მატილდას დედოფლად კურთხევისათვის დაიწყო დიდი სამზადისი. სულ რამდენიმე თვეში, 1767 წლის 1 მაისს, კოპენჰაგენის საკათედრო ტაძარში შედგა მისი დანიისა და ნორვეგიის დედოფლად კურთხევა. ამის შემდეგ, იგი უკვე სრულუფლებიანი დედოფალი გახდა. როგორც მისი ძმა, ჯორჯ III ვარაუდობდა, კაროლინა მატილდას ქორწინება არასოდეს ყოფილა წარმატებული.
პირველი წელი და მემკვიდრის გაჩენა
მარცხნივ|მინი|348x348პქ|დედოფალი კაროლინა მატილდა 1767 წელს ახალგაზრდა ბრიტანელი დედოფალი დანიის სამეფო კარზე აღწერილი იყო, როგორც „ტემპერამენტული, ნათელი და მომხიბვლელი“. თავად კაროლინა მატილდა მიიჩნევდა, რომ სილამაზეში მოიკოჭლებდა, თუმცა სამეფო კარის მემატიანეები სხვა რამეს წერდნენ მასზე: „გამოჩენისას, შეუძლებელია თავიდან აიცილოს ქალბატონების კრიტიკა და მამაკაცების თვალების დაუოკებელი მზერა“. ამასთან, მისი ბუნებრივი და ადამიანური პიროვნება დანიის სამეფო კარზე პოპულარული არ იყო. თავისი მამიდისაგან განსხვავებით, რომელსაც თავის დროზე მთელი დანია ეთაყვანებოდა, კაროლინა მატილდამ ახალ ქვეყანაში ადაპტირება ვერ შეძლო, მიუხედავად იმისა, რომ კოპენჰაგენში თავდაპირველად თბილად მიიღეს.
მის განსაკუთრებულ დადარდიანებას ის ფაქტიც იწვევდა, რომ დანიური ცენზურის გამო მისი საყვარელი წიგნები დაბლოკეს და უკან, ბრიტანეთში გააგზავნეს, რითაც მან ფაქტობრივად დაკარგა თავისი მთავარი გასართობი. გარდა ამისა, კრისტიან VII ძალიან ცივი იყო მისდამი და აიგნორებდა მას. ეს გარკვეულწილად იმითაც იყო გამოწვეული, რომ ფსიქიკურად ავადმყოფ კრისტიანს ოჯახის წევრებმა დაქორწინება დააძალეს, რადგან ფიქრობდნენ, რომ ცოლი შეძლებდა მის გამოსწორებას. ფსიქიკურ ავადმყოფობასთან ერთად, კრისტიან VII-ზე ჰომოსექსუალობის ჭორებიც დადიოდა, თუმცა მას საჯაროდ ცნობილი რომანი ჰქონდა ჰოლშტაინელ ქალბატონთან, 1766 წლის ზაფხულში. იგი ხშირად სტუმრობდა კოპენჰაგენელ კურტიზანებს, თუმცა მათგან ყველაზე ცნობილი ანა კატრინასთან ურთიერთობა იყო, რომელსაც მეტსახელად სტელვეტ-კატრინას უწოდებდნენ.
სამეფო კარზე ცხოვრებისას კაროლინა მატილდა ძალიან დაუახლოვდა თავის სეფექალ ლუიზა ფონ პლეზენს. როგორც თავის მემუარებში აღნიშნავდა, ლუიზას მოვალეობა იყო ახალბედა დედოფლის „ღირსების დაცვა“. დედოფლის ფრეილინებიდან მის გარდა ყველა დანიელი ქალბატონი იყო, რომელთაც დიდად არ მოსწონდათ კაროლინა მატილდა. თავად მეფე, დიდწილად დროს თავის აღვირახსნილ მეგობრებთან, კონრად ჰოლკსა და ენევოლდ ბრენდტთან ერთად ატარებდა. ამის გამო, კრისტიან VII ყურადღებას საერთოდ არ აქცევდა თავის ცოლს. ამაზე ვან დერ კრისტი წერდა:
ყოველივე ამის გამო, ლუიზა ფონ პლეზენმა დედოფალს ურჩია, რომ უარი ეთქვა მეფესთან ყოველგვარ ინტიმურ კავშირზე, რაც მისი აზრით, კრისტიანს უფრო დააინტერესებდა და მოანდომებდა მასთან ყოფნას. თავად ლუიზას გეგმა იყო, რომ კრისტიან VII-ზე კაროლინა მატილდას ისეთივე გავლენა ჰქონოდა, როგორც დედოფალ სოფია მაგდალენას ჰქონდა კრისტიან VI-ზე. ამის გამო დედოფალი უფრო მიუწვდომელი უნდა ყოფილიყო, თუმცა ამან კრისტიანზე არ გაჭრა და მთლიანად დაკარგა ინტერესი ცოლისადმი. დედოფლის საძინებელში მისულ მეფეს უკან აბრუნებდნენ, მიზეზად კი კარტისა და ჭადრაკის უკვე დაწყებული თამაშის პარტიას უსახელებდნენ. საბოლოოდ კრისტიანმა უარი განაცხადა ცოლთან „ვიზიტზე“, რაშიც დიდწილად ლუიზა დაადანაშაულა.
ამის სანაცვლოდ, ლუიზამ მეფე სრულიად ღიად დაადანაშაულა მის უზნეო ცხოვრებასა და დედოფლის იზოლაციაში. მან ასევე განაცხადა, რომ ცდილობდა დედოფალი დაეცვა მეფისა და მისი უზნეო მეგობრებისაგან. ამან, ცხადია, მეფის მეგობრების გაღიზიანება გამოიწვია. მინი|301x301პქ|კრონპრინც ფრედერიკის დაბადება საბოლოოდ, მეფის აღმზრდელის, გრაფი რევერდილის გავლენით, მემკვიდრის გაჩენის მიზნით, კრისტიან VII-მ „ქმრის მოვალეობა“ შეასრულა და დედოფალთან სარეცელი გაიყო. ამ კავშირის შედეგად კაროლინა მატილდა დაორსულდა და ცხრა თვეში, 1768 წლის 28 იანვარს ვაჟი გააჩინა, რომელსაც ბაბუების პატივსაცემად ფრედერიკი დაარქვეს. კრონპრინცის დაბადებას დიდი ზეიმი და აღნიშვნა მოჰყვა კოპენჰაგენში, თუმცა ამის შემდეგ მეფე-დედოფალს შორის გაუცხოება უფრო გაძლიერდა. კაროლინა მატილდა მიიჩნევდა, რომ მან თავისი, როგორც დედოფლის მოვალეობა უკვე შეასრულა და კრისტიანს აღარ ეკარებოდა. გარკვეულწილად ეს მეფის შეურაცხადული ქმედებების ბრალიც იყო.
თავად კრისტიანი ვერ აცნობიერებდა არსებულ ვითარებას და ვერც იმას ხვდებოდა, რატომ გაურბოდა ცოლი. იგი თვლიდა, რომ კაროლინა მატილდას ასეთი ქცევები მისი საუკეთესო მეგობრის, ანუ ლუიზა ფონ პლეზენის ბრალი იყო. 1768 წლის მარტში, კრისტიან VII-მ, სრულიად მოულოდნელად გამოუცხადა ლუიზას თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ. მეტიც, მან იგი ცელიეში, ჩრ. გერმანიაში გადაასახლა და უბრძანა შემდგომ ექვს საათში დაეტოვებინა სასახლე, თანაც ისე, რომ დედოფალი არ ენახა. წასვლის წინ, ლუიზამ დედოფლის მონახულება მაინც სცადა, მაგრამ ამაოდ. ამის შემდეგ, კაროლინა ფაქტობრივად მარტო დარჩა სამეფო კარზე, სადაც მის ერთადერთ მეგობრად მისი სეფექალი, მარგრეტე ფონ დერ ლიუე იქცა.
კრისტიანის ევროპის ტური
მარცხნივ|მინი|315x315პქ|კრისტიან VII 1768 წელს 1768 წლის მაისში, კრისტიან VII-მ ევროპაში მოგზაურობა გადაწვიტა და ხანგრძლივ ტურში წავიდა, თუმცა კაროლინა მატილდამ მასთან ერთად მოგზაურობაზე უარი განაცხადა და დანიაში დარჩა. კრისტიანმა მოინახულა ალტონა, პარიზი, ლონდონი, ჰანოვერი და ეწვია არაერთ სამეფო კარს. იგი ასევე დიდი ბრიტანეთის სამეფო კარს ეწვია, სადაც გაიცნო კაროლინა მატილდას ოჯახის წევრები. ბრიტანეთის სამეფო ოჯახი მხოლოდ მაშინ მიხვდა, რომ დანიის მეფე შეურაცხადი იყო, რამაც მათი განცვიფრება გამოიწვია. მართალია აქამდე კაროლინას წერილებიდანაც იცოდნენ, რომ ქორწინება ბედნიერი არ იყო, მაგრამ ეს დროებითი ამბავი ეგონათ. ამასობაში დედოფალი თავის ვაჟზე ზრუნავდა. ამავე პერიოდს უკავშირდება დიდი სკანდალიც, რომელიც უბალო მიზეზმა გამოიწვია: კაროლინა მატილდა კოპენჰაგენის ქუჩებში მარტო, ფეხით დასეირნობდა, რაც ერთდროულად რამდენიმე წესის დარღვევა იყო. მიუხედავად ჭორებისა, მას ძალიან მოსწონდა ქალაქში სეირნობა და ამის მიტოვებას არ აპირებდა. 1768 წლის ზაფხული მან თავის ვაჟთან ერთად გაატარა ფრედერიკსბორგის სასახლეში, შემოდგომაზე კი კვლავ კრისტიანსბორგის სასახლეში დაბრუნდა, კოპენჰაგენში.
კრისტიანის ქვეყანაში არ ყოფნისას, დადიოდა ჭორები, რომ კაროლინა მატილდას რომანი ჰქონდა ჰოფთეატრის ფრანგ მომღერალ და მსახიობთან, რომელიც საკმაოდ სიმპატიური მამაკაცი ყოფილა. მიუხედავად ამისა, ეს მხოლოდ ჭორის დონეზე დარჩა, რადგან დედოფლისა და მსახიობის რომანის მტკიცებულება არ არსებობდა. ამ პერიოდში, კაროლინა მატილდა ძალიან დაუახლოვდა თავის კიდევ ერთ სეფექალს — ელიზაბეთ ფონ ეიბენს. დედოფალი და ელიზაბეთი ხშირად საათობით ისხდნენ და საუბრობდნენ. როგორც ცნობილია, მათ ერთმანეთისათვის საჩუქრების გაცვლაც ძალიან უყვარდათ. მიუხედავად იმისა, რომ რომანის ჭორები არ დადასტურებულა, მეფის დაბრუნების შემდეგ ფრანგი მსახიობი სასწრაფოდ გააძევეს დანიიდან, რადგან თვლიდნენ, რომ დედოფალს საფრთხეს უქმნიდა. გარდა ელიზაბეთ იებენისა, კაროლინა მატილდას მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა კრისტიანა სოფია ფონ გაილერთან, ანა სოფია ბიულოვთან და ამალია სოფია ჰოლშტაინელთან, რომლებიც ცნობლნი გახდნენ თავიანთი რომანებით.
ურთიერთობის დაწყება სტრუენზესთან
მინი|321x321პქ|დედოფალი კაროლინა მატილდა, პორტრეტი ინახება გლუქსბურგის სასახლეში მარცხნივ|მინი|320x320პქ|იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზე 1769 წლის 12 იანვარს, კრისტიან VII თავისი სამოგზაურო ტურიდან კოპენჰაგენში დაბრუნდა და თან თავისი ახალი ექიმი — იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზე ჩაიყვანა. კრისტიანი სტრუენზეს ჯერ კიდევ ალტონაში, მოგზაურობის დაწყებისას შეხვდა და შემდეგ მასთან ერთად განაგრძო გზა. მიუხედავად მეფის ფსიქიკური მდგომარეობის დამძიმებისა, სტრუენზე ახერხებდა და მას უფრო მშვიდს ხდიდა. ამით მან მალევე ისარგებლა და მეფეზე დიდი გავლენაც შეიძინა. კრისტიან VII მას ძალიან ენდობოდა და სულ მალე იგი თავის მრჩევლად დანიშნა. ცხადია, გერმანელი ექიმის მეფის მრჩევლად დანიშვნას დანიური არისტოკრატია და მათ შორის დედოფალიც უარყოფითად შეხვდა, თუმცა ვერაფერი გააწყეს. 1769 წლიდან სტრუენზეს დამსახურებით კრისტიანმა რომანი გააბა ბრიჯიტ სოფია გებელთან, რომელიც დიდებულებში ცნობილი კურტიზანი იყო. ექიმის აზრით, მეფეს ღლიდა დედოფალსა და მის მსგავს ინტელექტუალ ქალებთან კონტაქტი, ამიტომაც ბრიჯიტთან ურთიერთობა აუცილებელი იყო მისი „დამშვიდებისთვის“. უნდა აღინიშნოს, რომ მისმა ქმედებებმა გაამართლა და მეტ-ნაკლებად მეფე დასტაბილურდა. მიუხედავად ამისა, დედოფალი კაროლინა მატილდა აშკარად მტრულ დამოკიდებულებას იჩენდა მათ მიმართ.
მას შემდეგ, რაც სტრუენზემ დედოფლის დამოკიდებულება შენიშნა, კრისტიანს მასთან ურთიერთობების დალაგებისაკენ მოუწოდა. კრისტიან VII-მ დაუჯერა მას და 1769 წლის 22 ივლისიდან, სამდღიან ბანკეტზე სულ კაროლინა მატილდას გვერდით იყო. დედოფალს კარგად ესმოდა, რომ მეფის ამ ყურადღების უკან სტრუენზეს ზრახვები იმალებოდა. მიუხედავად ამისა, იგი ამის შემდეგ დიდად მადლობელი დარჩა იოჰანის. ამის გამო დედოფალი სტრუენზესადმი კეთილგანწყობილი იყო, რამაც სამეფო კარზე მისი პოზიცია გაამყარა. ამავე წლის ზაფხულში კაროლინას მისთვის ჩვეული დეპრესიული შეტევა ჰქონდა, რა დროსაც იგი ოთახში იკეტებოდა და ტიროდა ხოლმე. ეს მოვლენა მისი გათხოვების შემდეგ ქრონიკულად იქცა და ყოველ ზაფხულს კაროლინა მატილდა დეპრესიაში ვარდებოდა. ამის გამო კრისტიან VII-მ სტრუენზეს დაჟინებით მოსთხოვა დედოფალთან მისვლა და მისი შემოწმება. სტრუენზემ იგი გასინჯა და ურჩია რაიმე გასართობითა და სავარჯიშოთი დაკავებულიყო. სამეფო ექიმის რჩევები დედოფალს დიდად დაეხმარა დეპრესიიდან გამოსვლაში, რითაც სტრუენზემ მისი ნდობა მოიპოვა. კაროლინა მატილდას ნდობა სტრუენზესადმი განსაკუთრებით მაშინ გაძლიერდა, როდესაც მან ყვავილის ეპიდემიისას თავისი გამოგონებული ინექციით გადაარჩინა კრონპრინცი ფრედერიკი. ამ ყოველივემ დედოფალსა და ექიმს შორის გარკვეული მიზიდულობა წარმოშვა, რამაც მეფე გააღიზიანა. 1770 წლის იანვარში, ექიმს კრისტიანსბორგის სამეფო სასახლეში საკუთარი აპარტამენტი გამოეყო, რაც დიდი წინსვლა იყო. იმავდროულად, კრისტიანი სულ უფრო და უფრო პასიურობდა და იზოლირდებოდა სახელმწიფოს მართვის საკითხებში. მისი ფსიქიკური დაავადების პროგრესირებასთან ერთად, ძალაუფლებას სულ უფრო მეტად იგდებდა ხელში მინისტრთა სამეფო საბჭო, რომელმაც იგი ნომინალურ მონარქად აქცია. საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ ამ საბჭოში მეფემ სტრუენზე გააწევრიანა, რადგან სამეფო კარზე მხოლოდ ის იყო ისეთი ადამიანი, რომელსაც ბოლომდე ენდობოდა.