cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საგა იოსტა ბერლინგზე
შინაარსი
ნაწარმოები რომანტიკული ეპოსია, რომელშიც ორგანულად ერწყმის ერთმანეთს თანამედროვე მოვლენები და მითოლოგიური მოტივები. რომანი ეხება ყოფილ პასტორს, შემდეგ კი კავალერს, ახალგაზრდა, მეტისმეტად ლამაზ იოსტა ბერლინგს, რომელსაც არაერთი თავგადასავალი გადახდება ცხოვრების გზაზე. წიგნში აღწერილია იოსტას ცხოვრების არაერთი რომანტიკული მომენტი, მაგრამ, ნაჩვენებია, რომ ადამიანი რაც უფრო თავაშვებულად იქცევა, მით უფრო უბედურად გრძნობს თავს, თუმცა არც უადგილო თავშეკავებას მოაქვს ბედნიერება.
სამკურნალო გვირილა
სამკურნალო გვირილა, ბაბუნა (Matricaria recutita), ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 60 სმ აღწევს. ფოთოლი ორმაგფრთისებრ განკვეთილია, ღერო დატოტვილი აქვს, ყვავილედი — კალათაა, შედგება 12—18 განაპირა ენაკისებრი თეთრი ყვავილისა და შუა მრავალრიცხოვანი მილისებრი ყვითელი ყვავილებისაგან.
მოსავალს (ყვავილედებს) იღებენ მცენარის მასობრივი ყვავილობისას, აშრობენ ფარდულში ან სპეციალურ საშრობებზე (არაუმეტეს 45° ტემპერატურისა).
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ლანტაპანი
ლანტაპანი (ოფიციალურად ლანტაპანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Lantapan; Bayan ng Lantapan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბუკიდნონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 65 974 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბუკიდნონის მუნიციპალიტეტები
ლაითის მთები
ლაითის მთები (Leithagebirge) — ქედი ავსტრიაში. ვრცელდება ქვემო ავსტრიასა და ბურგენლანდს შორის. სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 35 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 484 მ (მთა ზონენბერგი). ლაითის მთები ალპების განშტოებაა და კარპატებს უერთდება ჩრდილოეთით, რითაც ქმნის ერთგვარ ხიდს ალპებსა და კარპატებს შორის. შემოსილია ხშირი ტყითა და ფოთლოვანი მცენარეებით. ჭარბობს მუხა, რცხილა და წიფელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
გიორგი ნემსაძე
გიორგი ნემსაძე (დ. 10 მაისი, 1972, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი.
საფეხბურთო კარიერა
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კომერციის ფაკულტეტი 1995 წელს. 1988-1991 წლებში და 1993-1995 წლებში თამაშობდა თბილისის „დინამოში“; 1991-1992 წლებში ლანჩხუთის „გურიაში“; 1992-1993 წლებში თბილისის „შევარდენში“; 1995-1996 წლებში გერმანიის „ჰამბურგში“; 1996-1997 წლებში თურქეთის „ტრაბზონსპორში“; 1997-1998 წლებში შვეიცარიის „გრასჰოპერში“. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1992-2004 წლებში ჩატარებული აქვს 69 მატჩი. 2011 წლის მარტში თბილისის „დინამოს“ სპორტულ დირექტორად დაინიშნა, მაგრამ წელიწადნახევარში კლუბი დატოვა და სამწვრთნელო საქმიანობას შეუდგა. ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი. თურქეთის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი; ბრინჯაოს და ვერცხლის მედლის მფლობელი; საქართველოს ოთხგზის ჩემპიონი.
საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1992-2004 წლებში ჩატარებული აქვს 69 მატჩი.
პოლიტიკა
2006-2010 წლებში იყო თბილისის საკრებულოს დეპუტატი ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან. 2021-2022 წლებში იყო ცაგერის მუნიციპალიტეტის მერი ქართული ოცნების ნომინირებით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ჰომბურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ტრაბზონსფორის ფეხბურთელები კატეგორია:ციურიხის გრასჰოფერის ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:დანდის ფეხბურთელები კატეგორია:რეჯიანას ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
First Sting (ვიდეო)
First Sting — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის 1985 წლის ვიდეო EP. მასში შეტანილია ჯგუფის იმ დროისთვის პოპულარული ოთხი მუსიკალური ვიდეო. ვიდეო გამოცემულია როგორც VHS, ასევე ლაზერული დისკის ფორმატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკორპიონსის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1985 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:PolyGram-ის ვიდეო ალბომები
Crassispira pseudocarbonaria
Crassispira pseudocarbonaria — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ირკუტსკის წყალსაცავი
ირკუტსკის წყალსაცავი (Иркутское водохранилище) — წყალსაცავი მდინარე ანგარაზე, რუსეთის ირკუტსკის ოლქში. მდებარეობს აღმოსავლეთ ციმბირში, ზღვის დონიდან 457 მ სიმაღლეზე. შეიქმნა 1956-1959 წლებში ირკუტსკის ჰესის კაშხლით. ზედაპირის ფართობი 154 კმ², სიგრძე 55 კმ, სიგანე 7 კმ. მდინარე ანგარის შეგუბებით ბაიკალის ტბის საშუალო მრავალწლიური დონე 1 მეტრით ამაღლდა. ირკუტსკის წყალსაცავის ნაპირზეა ქალაქი ირკუტსკი. არის ყურეები. მოიპოვება თევზი.
გუნუნგ-ჩიერმაის ეროვნული პარკი
გუნუნგ-სიერმაი (Taman Nasional Gunung Ciremai) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს დასავლეთ იავის პროვინციაში, ქალაქ ჩირებონიდან 50 კმ-ით სამხრეთით. ვრცელდება კუნინგანისა და მაჯალენგკის სარეგენტოების ტერიტორიაზე. პარკი გარს ეკვრის აქტიურ ვულკანსა და დასავლეთ იავის უმაღლეს მწვერვალს — ჩერემეს მთას.
პარკში წარმოდგენილია ფლორისა და ფაუნის საფრთხის ქვეშ მყოფი მრავალგვარი სახეობა.
921
თარიღი უცნობია
*
ზაქარია ყიფშიძე
დაამთავრა მოსკოვის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. იყო პოდპორუჩიკი (1894), პორუჩიკი (1898), შტაბს-კაპიტანი (1902), კაპიტანი (1906). დაამთავრა საინტენდანტო კურსები პირველი თანრიგით. პოდპოლკოვნიკი (1911). კავკასიის მსროლელთა I ბრიგადის ინტენდანტი. ამავე პოზიციაზე იყო I მსოფლიო ომის დროს. 1915 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება (წარჩინებისთვის). დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1906) და II, წმ. ანას III (1909) და II (1916), წმ. ვლადიმერის IV (1915) და III (1917) ხარისხის ორდენებით. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. გენერალი (1920). იყო გენერალური შტაბის ადმინისტრაციული განყოფილების უფროსი. 1921 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან. ცხოვრობდა თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 1943 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ვადენზეე
ვადენზეე (ნიდ. Waddenzee, Wattenmeer, დან. Vadehavet) — ჩრდილოეთის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთი რაიონი. გადაჭიმულია კონტინენტურ ევროპასა და ფრიზის კუნძულებს შორის. ზღვის ეს რაიონი საკმაოდ თავთხელია, მოიცავს მიქცევა-მოქცევის არეალებს და ვეთლენდებს. გამოირჩევა განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნებით. 2009 წელს, ვადენზეეს ნიდერლანდური და გერმანული ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ზღვაში განლაგებულ კუნძულებს ვადენზეეს კუნძულებს ან ფრიზის კუნძულებს უწოდებენ. მათ შორისაა ნიდერლანდების კუთვნილი კუნძული ტექსელიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში
გრძელველები
გრძელველები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული — დაბა სიონი). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ვაშლიანის (ივრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1090 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 42 კილომეტრით.
სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით დგას დარბაზული ეკლესია — ადგილის დედის ხატი. მიეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დაზიანებულია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Crassispira pulchrepunctata
Crassispira pulchrepunctata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ლიბონა
ლიბონა (ოფიციალურად ლიბონის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Libona; Bayan ng Libona) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბუკიდნონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 48 965 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
ნეგევი
მინი|250პქ|ზინის ხეობა ნეგევის უდაბნოში მინი|250პქ მინი|250პქ|ნანგრევები ნეგევის უდაბნოში მინი|250პქ|უდაბნოს ხედი ნეგევი – უდაბნო და ნახევრად უდაბნო რეგიონი ისრაელის სამხრეთში. აქ მცხოვრები არაბები მას ალ-ნაქაბს უწოდებენ, ხოლო სახელწოდება „ნეგევი“ ებრაულიდან მოდის და „მშრალს“ ნიშნავს. ბიბლიაში სიტყვა Neghebh სამხრეთის მიმართულებას აღნიშნავს.
ლიბონა
სქოლიო
კატეგორია:ბუკიდნონის მუნიციპალიტეტები
ნეგევი
ნეგევის უდაბნო ისრაელის ტერიტორიის თითქმის ნახევარზე მეტს მოიცავს. მისი ფართობი 13 000 კმ²–ია და ისრაელის ტერიტორიის 55 %–ს შეადგენს. გააჩნია ამობრუნებული სამკუთხედის ფორმა, რომლის დასავლეთითაც სინაის ნახევარკუნძული მდებარეობს, აღმოსავლეთით კი არაბაჰის ველი. ნეგევი კულტურული და გეოლოგიური მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. უდაბნოს ტერიტორიაზე მდებარეობს სამი უდიდესი კანიონის ტიპის კრატერი – მახტეშ-რამონი, მახტეშ-გადოლი და მახტეშ-კატანი.
ნეგევი ქვიანი, კლდოვანი უდაბნოა. აქ დომინირებს ყავისფერი, ერთმანეთში გადადის კლდოვანი მთები, დამშრალი მდინარეები და ღრმა კრატერები. ტერიტორიას ხუთ განსხვავებულ ეკორეგიონად ყოფენ: ჩრდილოეთი, დასავლეთი, ცენტრალური ნეგევი, მაღალი პლატო და არაბაჰის ველი.
ნეგევის უდაbნოს მთელი ტერიტორია წარმოუდგენლად მშრალია. ამის ძირითადი მიზეზი ისაა, რომ ის საჰარის აღმოსავლეთით მდებარეობს. მაღალ ტემპერატურას კი მისი ჩრდილოეთ განედის 31–ე პარალელზე მდებარეობა განაპირობებს. ნალექების რაოდენობა ივნისიდან ოქტომბრამდე ნულის ტოლია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ისრაელში კატეგორია:ისრაელის უდაბნოები
ომფარეთი
ომფარეთი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ღრმაღელის თემში (სოფლები: ომფარეთი, ორმეთი, ღრმაღელე, წყალწმინდა). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში. სოფელში მოქმედებს ასფალტის ქარხანა, მოდის მინერალური წყალი.
ისტორია
ომფარეთი მეგრული წარმოშობის ტოპონიმია და ნიშნავს სამალავ ადგილს. შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. 1885-1900 წელს მიქელგაბრიელის საზოგადოებაში (ომფარეთში) იაკობის მთაზე ნავთობის მოპოვებას ცდილობდა ელიზავეტოპოლის გუბერნატორი ალექსანდრე ნაკაშიძე. გაყვანილი იქნა 31 მეტრი სიღრმის ბურღები. 1912 წელს გაყვანილ იქნა ახალი ბურღები, მაგრამ ძიება შეწყდა პირველი მსოფლიო ომის გამო. 1926-1929 წლებში გაითხარა 890 მეტრი სიღმის ბურღი, მიღებულ იქნა 5 ტონა ნავთობი სამ დღე-ღამეში. 1932 წელს ნავთობის ძიება ომფარეთში შეწყდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მცირე კარპატები
მცირე კარპატები (Malé Karpaty, Kleine Karpaten) — ქედი დასავლეთ სლოვაკეთში. დასავლეთი კარპატების ნაწილი. მაქსიმალური სიმაღლე 768 მ (მთა ზარუბი). დაბალმთიანი ქედია, სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. არის მღვიმეები. შემოსილია შერეული ტყით, სადაც ჭარბობს მუხა, იფანი, ნეკერჩხალი და ცაცხვი. 1976 წელს მცირე კარპატების ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი გამოცხადდა დაცულ ტერიტორიად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის ქედები
ფრინველები
ფრინველები (Aves) — ხერხემლიან ცხოველთა კლასი, რომელიც მოიცავს დაახლოებით 8,6 ათას სახეობას. ფრინველების კლასში გაერთიანებული არიან ორფეხა, ბუმბულით დაფარული, კვერცხისმდებელი ცხოველები, რომელთა უმრავლესობის ლოკომოციის ძირითად ფორმას წარმოადგენს ფრენა. ფრინველებისთვის დამახასიათებელია მტკიცე, მსუბუქი, პნევმატური ჩონჩხი, ოთხსაკნიანი გული, ინტენსიური ნივთიერებათა ცვლა, სხეულის მუდმივი, მაღალი ტემპერატურა(37,8-45,5 °C). წარმოშობითა და სხეულის აგებულებით ფრინველები ახლოს დგანან ქვეწარმავლებთან, ამიტომაც ტომას ჰაქსლის კლასიფიკაციით მათთან ერთიანდებიან ერთ ზეკლასში (Saurapsida).
ფრინველები გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში — არქტიკიდან ანტარქტიდამდე, ვერტიკალურად კი 7 ათას მეტრს აღწევენ. ზოგიერთი ფრინველი გარკვეულ ტერიტორიაზე ბინადრობს, ბევრი კი იცვლის საბინადრო ადგილს და უფრო ხელსაყრელზე გადადის (ფრინველთა მიმოფრენები). ფრინველების კლასის ამომწყდარი ფორმები ცნობილია ჯერ კიდევ იურული პერიოდიდან (არქეოპტერიქსი).
თანამედროვე ფრინველების კანი თხელია, ორშრიანი, უჯირკვლებო (უმრავლესობას აქვს მხოლოდ ერთი — ზანდაროზის ჯირკვალი), კანის გარკვეულ უბნებზე — პტერილებზე იზრდება ბუმბული და ღინღლი, რომელიც ეხმარება სხეულს ჰომოთერმულობის შენარჩუნებაში, სხეულის ხვედრითი წონის შემცირებაში. უმთავრესია მომქნევი (ფრთების), საჭის (ბოლოს) და მათი მფარავი ბუმბული, რომელიც ემსახურება ფრენას და ცნობილია კონტურული ბუმბულის სახელით. პტერილებს შორის კანის შიშველი უბნები, ე.წ. აპტერიებია (ზოგ ფრინველს, მაგ., პინგვინებს, სირაქლემებსა და სხვებს მთელი სხეული ერთნაირად აქვთ შებუმბლული). ბუმბულის შეფერვა დამოკიდებულია პიგმენტებსა (მელანინები, ლიპოქრომები) და მის მიკროსტრუქტურაზე. ბუმბული, ნისკარტისა (რამფოთეკა) და ფეხების (პედოთეკა) მფარავი რქოვანი შალითა რეგულარულად ახლდება მთლიანად ან ნაწილობრივ, ჩვეულებრივ, წელიწადში ერთხელ, განგურის გზით.
ჰაერში ფრენასთან დაკავშირებით ფრინველების ჩონჩხიც თავისებურია: პნევნატური ძვლები, ურთიერთშორის მტკიცედ შეზრდილი ან მთლიანად შერწყმული, შეიცავენ დიდი რაოდენობით კიროვან მარილებს, რაც უზრუნველყოფა ჩონჩხის სიმსუბუქესა და სიმტკიცეს. ტვინის ქალა თხელკედლიანის, ყბები უკბილო და ქმნიან ნისკარტს. ხერხემლის კისრის განყოფილება (11—25 მალა) ძლიერ მოძრავია. მკერდის მალებს ერთვის ნეკნები, რომელთა 3 (ან 9) წითელი შეერთებულია მკერდის ძვალთან და მტკიცე გულმკერდის ყაფაზს ქმნის. გულმკერდის განყობილების ბოლო მალა, გავისა და წელის განყოფილების მალები შეძრდილია რთულ გავად და მტკიცე საყრდენს ქმნიან უკანა კიდურებისათვის. კუდის ბოლო მალები შეზრდილია ერთ კუდუსუნის ძვლად - პიგოსტილად (მას ემაგრება საჭის ბუმბული). ფრთამ ფუნქციური ცვლილებები განიცადა მხრის სარტყლის აგებულებაშიც. გაიზარდა კორაკოიდის ძვლები, ხმლისებურად წაგრძელდა ბეჭის ძვალი, ლავიწის ძვლები შეეზარდნენ ერთმანეთს და წარმოიქმნა მტკიცე, დრეკადი ავქაში; ძლიერი მომქნევი კუნთების განვითარებას მოჰყვა მკერდის ძვლის გაზრდა, მასზე ძვლოვანი ტროპის წარმოქმნა. ფრთის ჩონჩხს ქმნიან მხარი, წინამხარი (იდაყვისა და სხივის ძვალი), მტევანი (2 მაჯისა და ნების ძვალი, ფალანგების შემცირებული რაოდენობა). მტევანს ემაგრება პირველი წყების, წინამხარს კი მეორე წყების მომქნევი ბუმბული. ფეხის ჩონჩხი შეიცავს ბარძაყის, წვივისა და გალოს ძვლებს. თითები, ჩვეულებრივ, არის 4, იშვიათად 3 (სირაქლემას აქვს 2).
კუნთოვანი სისტემა ძლიერაა განვითარებული. განსხვავება ჩონჩხისა თუ კუნთების აგებულებაში განპირობებულია ფრინველების ცხოვრების ნირის სხვადასხვაობით,თავის მხრივ კი ეს სხვადასხვაობა განაპირობებს ფრინველების ფრენის თავისებურებებს (ფრენა ცხოველებისა). ფრინველთა სუნთქვის სისტემაც თავისებურია: ბრონქები პატარა, ნაკლებად ჭიმვადი ფილტვების გავლის შემდეგ უკავშირდებიან 9—10 ელასტიკური პარკისაგან შემდგარ სისტემას. შესუნთქვისას ჰაერი ფილტვების გავლით გადადის საჰაერო პარკებში, ამოსუნთქვისას - ფილტვების მეორედ გავლით გამოდის გარეთ (ორმაგი სუნთქვა).
სისხლის მიმოქცევის სისტემაში არტერიული და ვენური სისხლი სრულიად განცალკევებულია. სისხლის ინტენსიურმა ჟანგვამ და სხეულის მუდმივმა მაღალმა ტემპერატურამ განაპირობეს ნერვული რეაქციების დაჩქარება და ფრინველთა ფსიქიკის საერთო დონის ამაღლება. დიდმა კუჭმა და საჰაერო პარკების არსებობამ გამოიწვია მარჯვენა საკვერცხის (ზოგჯერ სათესლისაც) და კვერცხსავალის, შარდის ბუშტის, მსხვილი ნაწლავის რედუქცია, სწორი ნაწლავის დამოკლება. ამავე დროს საყლაპავ მილში გაჩნდა სამარაგო განყოფილება — ჩიჩახვი, ხოლო კბილების ფუნქცია მიიღო კუნთოვანმა კუჭმა, სადაც კუჭის წვენით დამუშავებული და ჯირკვლოვანი კუჭიდან გადასული საკვები ქუცმაცდება. მსხვილი ნაწლავი კლოაკაში ბოლოვდება.
ფრინველები საკვებს ინტენსიურად ინელებენ, მოუნელებელ საგნებს (მაგ., მატყლი, ძვლები, თევზის ქერცლი და სხვა) ამოანთხევენ. გამომყოფი ორგანოებია თირკმლები (დიდი მოცულობისა), შარდის ბუშტი არა აქვთ, შარდსაწვეთები პირდაპირ კლოაკაში იხსნება, სადაც წყლის ნაწილი კედლებში შეიწოვება და ორგანიზმის ცხოველმოქმედებას ხმარდება. მამლებს წყვილი სათესლე აქვთ. თესლსავალები იხსნება კლოაკაში (სირაქლემას, ღერღეტებს საკოპულაციო ორგანოები აქვთ). დედალს აქვს ერთი საკვერცხე და კვერცხსავალი, რომელიც კლოაკაში ბოლოვდება. განაყოფიერებული კვერცხი კვერცხსავალის ზედა განყოფილებაში იფარება ცილოვანი გარსებითა და კიროვანი ნაჭუჭით, ქვედა განყოფილებაში კი იღებს მოცემული ჯგუფისათვის დამახასიათებელ ფერს. ფრინველებისათვის დამახასიათებელია ციკლური გამრავლება. წელიწადში შეიძლება იყოს 1, 2 ან 3 გამრავლების ციკლი. ფრენამ განაპირობა ნაყოფის სწრაფად მომწიფებისა და ორგანიზმიდან მოცილების საჭიროება, რაც იმაში გამოიხატება, რომ მკვრივნაჭუჭიანი კვერცხები ორგანიზმში თითო-თითოდ და სწრაფად მწიფდება, რომელსაც ფრინველები მაშინვე დებენ ბუდეში. ამან კი, თავის მხრივ, გამოუმუშავა ფრინველებს კრუხობისა და გამოჩეკილ მართვეებზე შემდგომი ზრუნვის მშობლიური ინსტინქტი. ფრინველების სხვადასხვა ჯგუფს კვერცხის ინკუბაციის მტკიცედ განსაზღვრული ხანგრძლივობა ახასიათებს. ზოგიერთი ფრინველების ან მხოლოდ დედალი კრუხობს (ქათმისნაირები, იხვები და სხვა) ან მამალი (სამფეხანი, ფინფუტი, ფერადი ჭოვილოები), ზოგიერთებისა კი - ერთიც და მეორეც. მართვები იჩეკებიან ან თვალხილულნი, შებუმბლულნი, რომლებიც მაშინვე ტოვებენ საბუდარს და კვება შეუძლიათ საკუთარი ძალებით (წიწილოვანი ფრინველები), ან თვალაუხილავნი, შიშველნი, რომლებიც დიდხანს რჩებიან ბუდეში და სჭირდებათ დიდი მზრუნველობა — კვება, გათბობა (ბარტყოვანი ფრინველები).
ფრინველებს აქვთ შედარებით დიდი თავის ტვინი, კარგად განვითარებულკი ჰემისფეროები, მხედველობის ბორცვები და ნათხემი. ზურგის ტვინი კისრისა და წელის არეში გაგანიერებულია, აქედან ნერვები მიემართება ფრთებისა და ფეხებისაკენ. ფირნველებს კარგად აქვთ განვითარებული მხედველობა, სმენა და წონასწორობის დაცვის უნარი, ნაკლებად — გემოს შეგრძნება. მათი საბგერი აპარატი (ქვედა ხორხი ანუ სირინქსი) მაღალგანვითარებულია. ამ მხრივ განსაკუთრებით გამოირჩევიან მგალობელი ბეღურასნაირები და სხვა.
ფრინველების ცხოვრებაში უდიდესი მნიშვნელობა აქვს სრულყოფილ სმენას, მაგ., ბუსნაირები სიბნელეშიც ადვილად აგნებენ ნადავლს, გუახარო და სალანგანები ბნელ გამოქვაბულებში ორიენტაციას იღებენ ექოლოკაციის საშუალებით. ფრინველების სიცოცხლის ხანგრძლივობა ტყვეობასა და ბუნებრივ პირობებში განსხვავებულია. ტყვეობაში წვრილი ფრინველები ცოცხლობენ 15—20 წელს, ვარდისფერი ვარხვი — 52, კაკადუ — 56, ზარნაშო — 70, ბუნებაში კი მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბევრად ნაკლებია. თანამედროვე ფრინველები დაჯგუფებულია 28 რიგად. ზოგი ავტორი ფრინველებს ყოფს 40 რიგად. თანამედროვე 8616 სახეობის ფრინველებიდან 5 ათასზე მეტი ბეღურასნაირია. საქართველოში ორნითოფაუნაში რეგისტრირებულია 350 სახეობა, აქედან მობინადრე და მობუდარია 210-მდე. გარემო პირობების — ტიპობრივი ადგილსამყოფელების შემცირებამ და მათმა გაჭუჭყიანებამ, ანთროპოზიგენიზაციამ გამოიწვია მთელი რიგი სახეობების მოსპობა ან გადაშენება. იშვიათი და ამოწყდომის საფრთხის წინაშე მდგარი ფრინველები შეტანილი არიან საერთაშორისო და საქართველოს „წითელ წიგნში“.
სქოლიო
* კატეგორია:ცხოველები
სოლტ-ლეიკ-სიტი
სოლტ-ლეიკ-სიტი (Salt Lake City) — ქალაქი აშშ-ის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ჯორდანის ნაპირზე, დიდი მლაშე ტბის მახლობლად. იუტას შტატის დედაქალაქი და მოსახლეობის მიხედვით უდიდესი ქალაქი. ქალაქს ხშირად შემოკლებით სოლტ-ლეიკს, ან S.L.C (ინიციალები) უწოდებენ. ქალაქს თავიდან ერქვა Great Salt Lake City (ქალაქი დიდ მარილიან ტბასთან).
მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია ტრანსკონტინენტურ გზებზე. არის სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო რაიონის ცენტრი. განვითარებულია ფერადი მეტალურგია, ნავთობგადასამუშავებელი, კვების, ავიასარაკეტო, ქიმიური მრეწველობები, სამთო და სატრანსპორტო მოწყობილობების წარმოება, შავი და ფერადი ლითონების დამუშავება.
დაარსდა 1847 წელს. ქალაქში მდებარეობს უნივერსიტეტი.
2002 წელს სოლტ-ლეიკ-სიტი მასპინძლობდა ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებს.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები კატეგორია:იუტა კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
922
თარიღი უცნობია
*
სუ-25
სუ-25, თავისი არსებობის 25 წლის მანძილზე, მრავალი საჰაერო ომის თვითმხილველი გახდა. მას აქტიურად იყენებდნენ ავღანეთის ომში მოჯაჰედების წინააღმდეგ ბრძოლაში. სუ-25-ებს იყენებდა ერაყის სამხედრო-საჰაერო ძალები 1980-1988 წლებში ირანის წინააღმდეგ ირან-ერაყის ომში. 1993 წელს აფხაზეთის ომის დროს აფხაზი სეპარატისტები რუსეთის დახმარებით სუ-25-ებს იყენებდნენ ქართველების წინააღმდეგ. რვა წლის შემდეგ სუ-25-ებს აქტიურად იყენებს მაკედონიის სამხედრო-საჰაერო ძალები ალბანელი აჯანყებულების წინააღმდეგ 2001 წლის მაკედონიის კონფლიქტის დროს, ხოლო 2008 წელს კი საქართველო და რუსეთი იყენებდნენ სუ-25-ებს რუსეთ-საქართველოს ომში.
განვითარება
left|thumb|სუ-25 მხატვრული ნიმუში
1969 წლის მარტში საბჭოთა კავშირის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა გამოაცხადა კონკურსი ახალი თვითმფრინავის შესაქმნელად. კონკურსში მონაწილეობას იღებდნენ: სუხოის საკონსტრუქტორო ბიურო, იაკოვლევის საკონსტრუქტორო ბიურო, ილიუშინის საკონსტრუქტორო ბიურო და მიქოიანის საკონსტრუქტორო ბიურო. სუხოიმ თავის პროექტ „Т-8“-ზე მუშაობა დაასრულა 1968 წლის ბოლოს და 1972 წლის იანვარში შეუდგა პირველ საცდელ ნიმუშებზე (Т8-1 და Т8-2) მუშაობას. „Т8-1“ კორპუსზე მუშაობა დასრულდა 1974 წლის 9 მაისის დღესასწაულისთვის. მიუხედავად ამისა, მას პირველი გაფრენა 1975 წლის 22 თებერვლამდე არ განუხორციელებია. საბჭოთა საჰაერო ძალების კონკურსში სუ-25-მა აჯობა თავის მთავარ კონკურენტ ილ-102-ს.
„Т8-1“ და „Т8-2“ საცდელი ნიმუშების გაუმჯობესებაზე მუშაობის დროს, სუხოის საკონსტრუქტორო ბიურომ წამოაყენა წინადადება სუ-25-ების ნაწილის აწყობა დაწყებულიყო თბილისის 31-ე ქარხანაში, საქართველოს სსრ-ში, რომელიც იმ დროისათვის წარმოადგენდა მიგ-21УМ-ის მთავარ საწარმოო ბაზას. ხანგრძლივი მოლაპარაკებებისა და საბჭოთა სამინისტროების ყველა სტადიაზე სახელმწიფო გამოცდის გავლის შემდეგ სუ-25-ს თბილისში წარმოებაზე ნებართვა გაიცა. წარმოება 1978 წელს დაიწყო.
1980-იანების ბოლოს და 1990-იანების დასაწყისში გამოჩნდა სუ-25 რამდენიმე ვარიანტი, მათ შორის მოდერნიზებული და სპეციალური დანიშნულებისთვის განკუთვნილი ვერსიები. ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტებია ორადგილიანი სავარჯიშო სუ-25УБ, ბუქსირებადი ვარიანტი სუ-25БМ და ტანკსაწინააღმდეგო მოდელი სუ-25Т. ამათ გარდა საქართველოსა და ებრაული ფირმა ელბიტის მიერ შეიქმნა საცდელი მოდელი სუ-25КМ, მაგრამ ჯერჯერობით ამ ვარიანტს დიდი კომერციული წარმატება არ მოუტანია. სუ-25 ერთადერთი დაჯავშნული თვითმფრინავია, რომელიც დღესაც იწარმოება.
რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებს გააჩნია ყველაზე დიდი რაოდენობით სუ-25-ები და გეგმავენ მათ მოდერნიზირებას სუ-25СМ-მდე. აღნიშნულ პროექტზე მუშაობა 2007 წელს შენელდა ფინანსების უკმარისობის გამო.
დიზაინი
სუ-25 გააჩნია ნორმალურ აეროდინამიულად განლაგებული ტრაპეციული ფრთები და ჩვეულებრივი საჭე. კორპუსის შემადგენლობაში გამოიყენება რამდენიმე ტიპის ლითონი: 60% ალუმინი, 19% ფოლადი, 13.5% ტიტანი, 2% მაგნიუმის შენადნობი და 5.5% სხვადასხვა ლითონები.
კაბინა
მფრინავი თვითმფრინავს მართავს ცენტრალური გადამრთველით და მარცხენა ხელის დროსელით. მფრინავი ზის კატაპულტირებად სავარძელში (სუ-27 მსგავსი) და გააჩნია ფრენის სტანდარტული ინსტრუმენტები. კაბინის უკან განთავსებულია 6 მმ სისქის ფოლადის ჩაფხუტი. კაბინას გააჩნია ჩაღრმავებული ფორმის ჩატანებული ერთმანეთზე მიდუღებული ტიტანის ფენები. კატაპულტირებადი სავარძლისთვის განკუთვნილი გიდის რელსები დამონტაჟებულია კაბინის უკანა კედელზე.
მფრინავი კაბინაში ზის დაბლა და დაცულია გვერდებიდან დამცავი მექანიზმებით. უკეთესი დაცულობის გამო მფრინავის ხილვადობა შეზღუდულია. უკან ხედვა ძლიერ შეზღუდულია, თუმცა მისი კომპენსირებისათვის მაღლა დაყენებულია პერიოსკოპი. სამართავი კაბინა მოძველებულია, რომელსაც არ გააჩნია სენსორული ინდიკატორიც კი საქარე მინაზე.
იარაღი კაბინის ქვემოთ განყოფილებაში კაბინის ძირზე არის დაკიდული. ჰაერგაუმტარი საავიაციო განყოფილება მდებარეობს კაბინის უკან და წინა საწვავის ავზის წინ. კაბინის უკანა ნაწილის მარცხენა მხარეს დამონტაჟებულია კიბე, რომელიც უზრუნველყოფს კაბინაში მოხვედრას. ცხვირი აღჭურვილია ორი განმასხვავებელი გადამცემით.
ფრთები და ფიუზელაჟი
სუ-25-ს ყველა ვერსიას გააჩნია ლითონის თავისუფლადმატარებელი ფრთები, მაღალი პროპორციები და მოწყობილობების მაღალი ტვირთამწეობა. ფრთა შედგება ორი სექციისგან, რომლებიც ფიუზელაჟთან ერთად ქმნის ერთ მთლიან ერთეულს. აეროდინამიური მუხრუჭები განთავსებულია ფრთების წვეროებში. აგრეთვე თითოეულ ფრთას გააჩნია 5-5 იარაღის საკიდი და ელერონი.
საბჭოთა კავშირის ომი ავღანეთში (1979-89)
1981 წლის 19 ივლისს დასავლეთ ავღანეთის ავიაბაზა შინდარდზე განთავსდა მე-200 საჰაერო-დამრტყმელი ესკადრილია. ეს იყო პირველი სუ-25-ები ამ ქვეყნის ტერიტორიაზე. მათი მთავარი მიზანი იყო საჰაერო დარტყმების გამხორციელება მთებში დამალული ავღანელი აჯანყებული სამხედრო ძალებისთვის.
ავღანეთში საბჭოთა ომის განმავლობაში სუ-25-დან გაშვებული იქნა დაახლოებით 139 ცალი ყველანაირი ტიპის მართვადი რაკეტა მოჯაჰედების თავშესაფრების მიმართულებით. ომის დაწყებიდან (1981 წელი), მისი დასასრულისთვის (1989 წელი) სამხედრო ოპერაციებში სულ 21 თვითმფრინავი იქნა დაკარგული.
ირან-ერაყის ომი (1980-88)
სუ-25 გამოყენებულ იქნა 1980-1988 წწ. ირან-ერაყის ომშიც. ომის დროს ერაყის სამხედრო-საჰაერო ძალები აქტიურად იყენებდა სუ-25-ებს სხვადასხვა საჰაერო ამოცანებისთვის. ერთ-ერთი ინციდენტის დროს ირანული საზენიტო კომპლექსის რაკეტა მოხვდა ერაყის სუ-25-ს, მაგრამ მფრინავმა კატაპულტირება მოასწრო. ეს ირანის მიერ ერაყის სუ-25-ის დაზიანების ერთადერთი შემთხვევა იყო.
სპარსეთის ყურის ომი (1991)
სპარსეთის ყურეში ომის დროს (ოპერაცია „უდაბნოს ქარიშხალი“) კოალიციის ძალებს უდიდესი უპირატესობა ჰქონდათ. 1991 წლის 25 იანვარს ერაყის სამხედრო-საჰაერო ძალების კუთვნილი 7 სუ-25 გაიქცა ერაყიდან და დაეშვნენ ირანში.
1991 წლის 6 თებერვლის საღამოს აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების ორმა F-15C დაიჭირა ერაყის მიგ-21 და რამდენიმე სუ-25. ოთხივე ერაყული თვითმფრინავი დაცხრილულ იქნა. ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა, ერაყის სუ-25-ების საჰაერო ბრძოლაში ჩაბმისა.
ეთიოპია-ერიტრეის ომი (1998-2000)
სუ-25-ები გამოიყენებოდა ეთიოპიის სამხედრო-საჰაერო ძალების მიერ. 2000 წლის 15 მაისს ეთიოპიის კუთვნილი სუ-25 დააზიანა ერიტრეის მიგ-29-მ, რასაც ემსხვერპლა მფრინავის სიცოცხლე.
მაკედონიის კონფლიქტი (2001)
სუ-25 იყენებდა მაკედონიის სამხედრო-საჰაერო ძალები 2001 წლის მაკედონიის კონფლიქტის დროს ალბანელი სეპარატისტების წინააღმდეგ. 2001 წლის 24 ივნისიდან თვითმფრინავმა განახორციელა მრავალჯერადი თავდასხმა სეპარატისტების პოზიციებზე. ყველაზე წარმატებული ოპერაცია განხორციელდა 2001 წლის 10 აგვისტოს სოფელ რადუშაში, როდესაც სუ-25 თავს დაესხა ალბანელ მებრძოლებს, რომლებმაც ორი დღით ადრე ჩასაფრება მოუწყეს მაკედონიელ სამხედროებს და 16 კაცი მოკლეს.
კოტ-დ’ივუარ-საფრანგეთის ომი (2004)
2004 წლის 6 ნოემბერს ადგილობრივი დროით 13:00-ზე. სულ მცირე ერთი კოტ-დ’ივუარის კუთვნილი სუ-25 თავს დაესხა საფრანგეთის სამშვიდობო ძალებს ქალაქ ბუაკეში. ინციდენტის შედეგად დაიღუპა 9 და დაიჭრა 37 ფრანგი სამხედრო მოსამსახურე. ამის საპასუხოდ საფრანგეთის შეირაღებულმა ძალებმა მიიღო შესაბამისი ზომები და თავს დაესხა იამუსუკროს აეროპორტს, სადაც გაანადგურეს კოტ-დ’ივუარის სამხედრო-საჰაერო ძალების კუთვნილი 2 ცალი სუ-25.
სუ-25
თვითმფრინავის ძირითადი ვერსიის წარმოება დაიწყო საბჭოთა საქართველოში თბილისის 31-ე ქარხანაში. 1978-1989 წლებში საქართველოში აეწყო 582 ერთადგილიანი სუ-25, ამ მაჩვენებელში არ შედიოდა საექსპორტო პროგრამით გათვალისწინებული სუ-25К. ეს თვითმფრინავი წარმოადგენს რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების მთავარ ბირთვს. რუსეთის სუ-25-ების ფლოტი დღეისათვის უდიდესია მსოფლიოში.
თვითმფრინავს ექსპლუატაციის პერიოდში განცდილი აქვს მრავალი უბედური შემთხვევა გამოწვეული სისტემის გაუმართაობით. ამ ინციდენტების კვალდაკვალ აიკრძალა მისი მთავარი შეიარაღების С-24 ტიპის რაკეტების გამოყენება. მის ნაცვლად შეიარაღებაზე მიიღო ФАБ-500 ტიპის 500 კილოგრამიანი მსხვრევად-ფუგასური საავიაციო ჭურვები.
სუ-25К
სუ-25К (Коммерческий) საექსპორტო კომერციული ვარინტი შეიქმნა სუ-25-ის მთავარი მოდელის ბაზაზე. ეს მოდელი იწარმოებოდა აგრეთვე თბილისის 31-ე ქარხანაში. თვითმფრინავის ეს მოდელი საბჭოთა საჰაერო ძალების კუთვნილისგან განსხვავდებოდა კაბინის მცირე დეტალებით. სულ 1984-1989 წლებში დაახლოებით 180 ცალი სუ-25К იქნა გამოშვებული.
სუ-25УБК
thumb|right|200px|ბულგარეთის სუ-25УБК ფრენისას. 1986-1989 წლებში სუ-25УБ მშენებლობის პარალელურად ულან-უდეს ქარხანაში მუშაობენ მისი კომერციული ვარიანტის სუ-25УБК (Учебно-Боевой Коммерческий) შექმნაზე, რომელიც განკუთვნილი იყო იმ ქვეყნებში საექსპორტოდ რომლებმაც მიიღეს სუ-25К.
სუ-25БМ
სუ-25БМ (Буксировщик Мишеней) წარმოადგენს სუ-25-ის ვარიანტს, რომლის განვითარებაც 1986 წელს დაიწყო. საცდელი ნიმუშის სახელად Т-8БМ1 გაფრენა პირველად თბილისში 1990 წლის 22 მარტს შედგა და გამოცდების შემდეგ თვითმფრინავი ჩაშვებულ იქნა სერიულ წარმოებაში.
სუ-25БМ-ის შექმნის მიზანი იყო მიწა-მიწა და მიწა-ჰაერის კლასის სამხედრო-საზღვაო სარაკეტო სისტემების თვითმფრინავის ბუქსირით ტრანსპორტირება პოლიგონზე. ეს ყოველივე მოქმედებაში მოყვანილი იქნა Р-195 ტიპის ძრავისა და შორი მოქმედების სანავიგაციო სისტემა РСДН-10 (დასავლური LORAN-ის სისტემის ანალოგი) დახმარებით.
სუ-25Т
thumb|right|200px|რუსეთის სუ-25СМ
სუ-25Т (Танковый) არის სპეციალური ტანკსაწინააღმდეგო ვერსია, რომლის ბრძოლისუნარიანობა წარმატებით იქნა გამოცდილი ჩეჩნეთის ომის დროს. მასში შეცვლილია რადიოტექნიკა, დამატებული არის „Шквал-ის“ სისტემა, ლაზერული მანძილმზომი და ასევე თვითმფრინავის ცხვირში მიზნის მანიშნებელი (იგივე სისტემაა გამოყენებული Ка-50 ტიპის ვერტმფრენში). „Шквал-ის“ ღამის ხედვის შესაძლებლობები შეზღუდულია. სუ-25Т აგრეთვე შუძლია მართვადი კამერით აღჭურვილი ბომბების КАБ-500Кр და Х-29Т ტიპის მართვადი კამერით აღჭურვილი მძიმე ტაქტკიური მიწა-ჰაერის კლასის რაკეტების გამოყენება.
thumb|right|200px|რუსეთის სუ-25ТМ.
სუ-25Т მეორე თაობაა სუ-25ТМ (აგრეთვე ცნობილი როგორც სუ-39), რომელშიც განვითარებულია სანავიგაციო და თავდასხმითი სისტემები და გააჩნია მაღალი გამძლეობა. თვითმფრინავში სუ-25 მსგავსად შენარჩუნებულია „Шквал-ის“ სისტემა და დამატებული აქვს „Копье“ ტიპის რადარი, რომელიც გამოიყენება საჰაერო და საზღვაო მიზნებისთვის. რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა ამჟამად ორივე ვერსიის თვითმფრინავი მცირე რაოდენობით მიიღო, ხოლო ამ თვითმფრინავებისთვის განკუთვნილი გაუმჯობესებული საავიაციო სისტემები გამოიყენეს სუ-25СМ-ში.
სუ-25КМ
thumb|right|200px|საქართველოს სუ-25КМ "სკორპიონი". სუ-25КМ (Коммерческий Модернизированный) მეტსახელად "სკორპიონი" წარმოადგენს სუ-25-ის მოდერნიზებულ ვარიანტს, რომლის წარმოებაც 2001 წელს დაიწყო. მწარმოებელია თბილისის საავიაციო ქარხანა პარტნიორ ებრაულ ფირმა ელბიტთან ერთად. საცდელი მოდელის პირველი გაფრენა შედგა 2001 წელს თბილისში. სუ-25КМ თვითმფრინავები მთლიანად საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალების შემადგენლობაშია.
თვითმფრინავი იყენებს სუ-25-ის სტანდარტულ კორპუსს დამატებული საავიაციო რადიოელექტრონიკით, შუშის კაბინით, ციფრული რუკის გენერატორით, კომპიუტერიზირებული იარაღის სისტემით და სხვ. მუშაობის ამაღლება მოიცავს ძალიან ზუსტ სანავიგაციო სისტემას, რომლის დახმარებითაც როგორც დღისით ისე ღამით და ნებისმიერ ამინდში შეუძლია დავალების შესრულება. ის ასევე სრულიად თავსებადია ნატოს სტანდარტებთან.
სუ-28
thumb|right|200px|სუ-28 სუ-28 (აგრეთვე ცნობილი როგორც სუ-25УТ - Учебно-Тренировочный) მთავარი გაუმჯობესებული რეაქტიული სავარჯიშო თვითმფრინავია. ის აწყობილია სუ-25УБ ბაზაზე, როგორც სუხოის საკონსტრუქტორო ბიუროს კერძო ინიციატივა. სუ-28 მსუბუქი საჰაერო ხომალდია შექმნილი ჩეხოსლოვაკური L-39 ალბატროსის შესაცვლელად. სუ-25УБ-საგან განსხვავებით მას გააჩნია რამდენიმე ნაკლი, იარაღის მართვის სისტემაში, ჩამონტაჟებულ იარაღში, კორპუსის ჯავშანში და სხვ.
ოპერატორები
[[Image:World operators of the Su-25.png|thumb|400px|სუ-25-ის სამხედრო ოპერატორები:
]]
ტექნიკური მახასიათებლები
ძირითადი მაჩვენებლები
მოქმედება
შეიარაღება
ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია საქართველოში
მინიატიურა|250პქ|[[თბილისის შერიგების ლუთერანული ეკლესია, ეკლესიის ადგილობრივი ცენტრი]] ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია საქართველოში, ელეს (Evangelisch-Lutherische Kirche in Georgien, ELKG) რეგიონალური დამოუკიდებელი ეპარქიაა, რომელიც შედის რუსეთის, უკრაინის, ყაზახეთისა და შუა აზიის ევანგელისტურ-ლუთერანული ერთიანი ეკლესიის შემადგენლობაში.
ისტორია
[[თბილისის წმინდა პეტრესა და პავლეს ლუთერანული ეკლესია, რომელიც საბჭოურ რეპრესიებს შეეწირა|მინიატიურა|250პქ]] საქართველოში ევანგელურ-ლუთერანული ეკლესია ძირითადად კავკასიელ გერმანელებს უკავშირდება, რომლებიც 1817-1819 წლებში გერმანიიდან, ვიურტენბერგიდან გადმოსახლდნენ. ქართველები გამოირჩეოდნენ გერმანულ მოსახლეობასთან ტოლერანტული და მეგობრული, მეზობლური დამოკიდებულებით. მხოლოდ პირველი მსოფლიო ომის დროს დაიწყო საქართველოს გერმანულეროვანი დასახლებების შევიწროება, როდესაც სახელმწიფოს მიერ გერმანელები მტრებად გამოცხადდნენ. მოგვიანებით ევანგელისტურ-ლუთერანულ ეკლესიასაც შეეხო ბოლშევიკების ანტისაეკლესიო კურსი, რომელმაც მწვერვალს სტალინიზმის ეპოქაში მიაღწია. გერმანული ეკლესიები იხურებოდა და ინგრეოდა საბჭოთა ხელისუფლების მიერ, აიკრძალა ყველანაირი რელიგიური ღვთისმსახურება; გერმანელი პასტორები და სხვა საეკლესიო პირები მიზანმიმართულად იდევნებოდნენ, ზოგი მათგანი დააპატიმრეს, ზოგიც გადაასახლეს, ზოგს კი დახვრეტა მიუსაჯეს.
საქართველოს ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესიის წინამძღოლი პასტორი რიხარდ მაიერი, რომელიც ეკლესიას 32 წლის განმავლობაში ემსახურებოდა, 1931 წელს დააკავეს, გადაასახლეს ციმბირში და 1933 წლის თებერვალში მოსკოვში დახვრიტეს. ტერორის მსხვერპლი გახდა მისი ორი შვილიც. რიხარდის ვაჟი ჰერბერტი 1937 წლის ივლისში თბილისთან დახვრიტეს, ხოლო ქალიშვილი ერიკა იმავე წლის სექტემბერს დევნილობაში გარდაიცვალა. ოჯახის დანარჩენი წევრები ყაზახეთში გაადეპორტეს. რიხარდ მაიერის დაკავების შემდეგ თბილისში ევანგელისტურ-ლუთერანული საეკლესიო ცხოვრება ოფიციალურად აღარ არსებობდა. საეკლესიო ნაგებობები საბჭოთა ხელისუფლებამ ოფიციალურად ჩამოართვა გერმანულ ეკლესიას, რის შემდეგაც 1946 წელს ისინი მეორე მსოფლიო ომის ტყვეებს დაანგრევინეს, რომელთა შორის უმრავლესობა გერმანელები იყვნენ.
მიუხედავად აკრძალვისა, ქრისტიანული რწმენა ლუთერანული ტრადიციების სახით მაინც არსებობდა საქართველოში მცხოვრებ ამ სარწმუნოების მიმდევარ ხალხში. ზოგიერთ გერმანულ დასახლებაში რწმენა და რელიგიური ტრადიციები, მიუხედავად რელიგიური წინამძღოლის არყოლისა, შეინარჩუნეს პერესტროიკამდე.
1991 წლისათვის საქართველოში ძირითადად ეთნიკურად გერმანელი ლუთერანების ჯგუფები ჯერ კიდევ იყო შემორჩენილი. ამ ჯგუფებს იდეოლოგიურად ბიძგს აძლევდა ზაარლანდის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგი გერტ ჰუმელი, რომელიც იმხანად თბილისში მუშაობდა. 1997 წლის 26 ოქტომბერს მან ყოფილი გერმანული სასაფლაოს ტერიტორიაზე გახსნა ახალი ლუთერანული „შერიგების ეკლესია“. 1998 წელს მან გაყიდა საკუთარი სახლი და დანაზოგით თბილისში ააშენა ახალი ევანგელურ-ლუთერანული ტაძარი, ლუთერანული სათვისტომოს ცენტრი, მოხუცთა თავშესაფარი.
1998 წელს იგი თავის ცოლთან ერთად საბოლოოდ გადმოსახლდა თბილისში, მიიღო პასტორის ტიტული და წარუძღვა მაშინდელ საეკლესიო სათვისტომოს. ერთი წლის შემდეგ იგი რეგიონალურმა ევანგელურმა სინოდმა აკურთხა საქართველოში ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესიის ეპისკოპოსად.
სტრუქტურა
ევანგელურ-ლუთერანული ეკლესიის ცენტრი საქართველოში მდებარეობს თბილისში, შერიგების ეკლესიაში. აქვე მდებარეობს კათედრა ეპისკოპოსისა, რომელსაც აკისრია ეკლესიის სულიერი წინამძღოლობა. გადაწყვეტილების მიღების ორგანოა რეგიონალური სინოდი. საქართველოს ევნაგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია არის წევრი რუსეთის, უკრაინის, ყაზახეთისა და შუა აზიის ევანგელისტურ-ლუთერანული ერთიანი ეკლესიისა.
ამჟამად ევანგელურ-ლუთერანულ ეკლესიას საქართველოში ეკუთვნის ექვსი რეგისტრირებული საზოგადოება და ათი საზოგადოებრივი დაჯგუფება. ეკლესიაში მუშაობს ორი პასტორი და ორი ლექტორი. საქართველოს ევანგელურ-ლუთერანული ეკლესია ინარჩუნებს პარტნიორულ ურთიერთობას გერმანიაში ვიურტემბერგის ლუთერანულ რეგიონალურ ეკლესიასთან.
აღდგენილ ლუთერანულ ეკლესიას საქართველოში დღემდე ჰყავდა ექვსი ეპისკოპოსი:
კავკასიის ნაკრძალი
მინი|კავკასიის ნაკრძალის ერთ-ერთი მონაკვეთი კავკასიის ნარკძალი (Кавказский заповедник) — ნაკრძალი ქალაქებს სოჭსა და მაიკოპს შორის (კრასნოდარის მხარე), ძირითადად კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ (მდინარეების დიდი ლაბის და ბელაიის ზემო დინება) და სამხრეთ კალთებზე (მდინარეების მზიმთის, სოჭის და შახეს ზემო დინება). ფართობი 263,5 ათასი ჰა (1977). დაარსდა 1924 წელს ჩრდილოეთ-დასავლეთ კავკასიის ბუნებრივი კომპლექსების დაცვის მიზნით.
კავკასიის ნაკრძალში 300-მდე ენდემური სახეობაა. ზღვის დონიდან 900-1200 მ-ზე ფართოდ არის გავრცელებული წიფლნარი, სამხრეთი კალთები 900 მ-მდე დაფარულია მუხნარით, რომელშიც შერეულია რცხილა, პანტა, მაჟალო, ტყემალი, ლეკა, ცაცხვი და სხვა. 1000-1900 მ-ზე ჭარბობს სოჭნარი. ტყის სარტყლის ზედა საზღვარზე სუბალპური ტანბრეცილი ტყეებია, შერეულია არყის, ცირცელის, მაღალმთის ბოკვის, მუხისა და წიფლის  ხეები. 1900-2500 მ-ზე სუბალპური და ალპური მდელოებია. სუბნივალურ სარტყელში (2800-2900 მ-ზე ზემოთ) შიშველ კლდეებზე თითო-ოროლა ბალახოვანი მცენარეა, უფრო მაღლა კი ნივალური სარტყელია. ნაკრძალის დასავლეთ ნაწილში კოლხური ტიპის ქვეტყეა, სადაც ხარობს წყავი, შქერი, ბზა, ბაძგი, ივლი და თავგისარა.
ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია საქართველოში
სქოლიო
კატეგორია:რელიგიები საქართველოში
კავკასიის ნაკრძალი
ნააკრძალში ძუძუმწოვრებიდან გავრცელებულია დასავლეთკავკასიური ჯიხვი, კავკასიური არჩვი, გარეული ღორი, მურა დათვი, კავკასიური ირემი, ტყისა და თეთრყელა კვერნა, წავი, წაულა, პრომეთესეული მემინდვრია და სხვა. ცდილობენ ადრე განადგურებული კავკასიური დომბის მოსენებას. წინათ აქ ჯიქიც ყოფილა.
ნაკრძალში შედის აგრეთვე დიდი ახუნის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე განლაგებული ხოსტის რელიქტური ბზიანუთხოვრიანი კორომი (ფართობი 300 ჰა).
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ნაკრძალები
კავკასიის საექიმო საზოგადოება
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სამეცნიერო ორგანიზაციები კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ორგანიზაციები
Live At Wacken Open Air 2006
Live at Wacken Open Air 2006 — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის DVD. მასში შეტანილია ფესტივალზე Wacken Open Air ჩაწერილი შოუ. ვიდეო 2006 წელს გამოუშვა ლეიბლმა Sony Music Entertainment.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკორპიონსის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2007 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის ვიდეო ალბომები
დინამოს სტადიონი (სტავროპოლი)
დინამოს სტადიონი — საფეხბურთო სტადიონი სტავროპოლში, რუსეთი. ეს ადგილობრივი საფეხბურთო კლუბ დინამოს საშინაო არენაა. ოციალურად გაიხსნა 1920 წლის 1 მაისს. სტადიონი ასევე არის მეორე დივიზიონის სამხრეთ ზონის მატჩების ერთ-ერთი ასპარეზი.
ადგილმდებარეობა
სტავროპოლის სტადიონი „დინამო“ მოედნის სიახლოვეს მდებარეობს. ლენინის რაიონში, ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ასევე მდებარეობს სტავროპოლის ტერიტორიის სათათბირო, სტავროპოლის ტერიტორიის მთავრობისა და გუბერნატორის რეზიდენცია, რეგიონალური ბიბლიოთეკა, ლერმონტოვი, დიდი სავაჭრო ცენტრები და ქალაქის პარკი მომიჯნავე სტადიონის აღმოსავლეთ მხარეს.
მთავარი ტროლეიბუსი და ავტობუსი მარშრუტები გადის სტადიონის მახლობლად. ტრანსპორტის ყველაზე გავრცელებული სახეობებიდან - მიკროავტობუსები აქ შეიმჩნევა.
ამრიგად, ქალაქის ნებისმიერი უბნიდან არის მისასვლელი. სტადიონიდან შვიდი წუთის სავალზე არის ავტობუსის სადგური. 10-15 წუთის სავალზე არის რკინიგზის სადგური. სტადიონი დინამო სტავროპოლის საერთაშორისო აეროპორტიდან ნახევარი საათის სავალზეა.
ინფრასტრუქტურა
შესანიშნავი ხედი იშლება სტადიონის თითქმის ნებისმიერი ადგილიდან (გარდა ცენტრალური კოშკების უშუალოდ მიმდებარე ადგილებისა).
გამოსაცვლელი ოთახები ფართოა, არის საშხაპეები და ტუალეტები, არის მსაჯის ოთახი გასახდელებიდან შორს. აქ ასევეა მძლეოსნობის ასპარეზი.
რადიო კომუნიკაცია კარგია, სტადიონის ნებისმიერი ნაწილიდან მოსმენა ნორმალურ დონეზეა. ადეკვატური განათება მეორე და პირველი განყოფილებების მატჩებისთვის.
სტადიონის ტევადობა 15589 მაყურებელია. სტადიონის არქიტექტორი იური მახროვია.
სტადიონის გაზონი მაღალ დონეზეა. მომსახურე პერსონალი მასზე საკმაოდ პროფესიონალურად ზრუნავს, მაგრამ ბუნებრივი ზედაპირის დარღვევები მაინც არსებობს.
სტავროპოლის 230-ე წლისთავის აღსანიშნავად, 2007 წლის 29 სექტემბერს კონცერტი გაიმართა, სადაც მონაწილეობა მიიღეს ალა პუგაჩოვამ, ფილიპ კირკოროვმა და იულია სავიჩევმა.
სქოლიო
კატეგორია: სტავროპოლის მხარე კატეგორია: სტადიონები რუსეთში კატეგორია: კავკასია
21 (ადელის ალბომი)
21 — ინგლისელი მომღერალ ადელის მეორე სტუდიური ალბომი. 2011 წლის 24 იანვარს ევროპაში, ხოლო 2011 წლის თებერვალში ჩრდილოეთ ამერიკაში გამოცემული ეს ალბომი სათაურს ატარებს მუსიკოსის ასაკის მიხედვით - მისი ჩაწერის პერიოდში ადელი 21 წლის იყო. დისკში ჟღერს როგორც ხალხური მუსიკის ელემენტები, ასევე Motown-ის ტიპის სოული, რომელსაც უკვე ჰქონდა ადგილი წინა ალბომზე 19. გარდა ამისა, მომღერალზე ალბომის შექმნისას გავლენა იქონია ქანთრიმ და სამხრეთულმა ბლუზმა, რომელსაც 2008-2009 წლებში ჩრდილოეთ ამერიკული ტურნეს An Evening with Adele პერიოდში გაეცნო. დისკი იწერებოდა პატრნიორთან გაცილების შემდეგ და მასში აირეკლა რამდენიმე თემა, რომელთა შორის არის რისხვა, შურისძიება, გულგატეხილობა, თვითგანსჯა და პატიება.
21-ის ჩაწერა დაიწყო 2009 წლის აპრილში, როდესაც ჯერ კიდევ შეყვარებულთან ურთიერთობა ჰქონდა. სადებიუტო ალბომის წარუმატებლობის გამო ადელმა გადაწყვიტა უფრო რიტმული და თანამედროვე ტიპის დისკის ჩაწერა. მიუხედავად ამისა, სტუდიური სესიები წარუმატებელი იყო, ვინაიდან შთაგონებას ადგილი არ ჰქონდა. ჩაწერა განახლდა პარტნიორთან განშორების შემდეგ, როდესაც ადელმა გულგატეხილობისა და დეპრესიის შედეგად სიმღერებში სხვა ემოციები შეიტანა. იგი თანამშრომლობდა სხვადასხვა ავტორთან და პროდიუსერთან, რომელთა შორის იყვნენ Columbia Records-ის თანაპროდიუსერი რიკ რუბინი, ფრეიზერ ტ. სმითი, რაიან ტედერი, დენ უილსონი, ჯიმ ებისი და პოლ ეპუორთი.
კრიტიკოსების მიერ დადებითად შეფასებულმა მინიმალისტური პროდიუსერული ნაშრომის, აუთენტურობისა და ადელის ვოკალური შესაძლებლობების მიხედვით, 21-მა გაამართლა ინდი ლეიბლის XL Recordings მოლოდინი და 2011 წელს მოულოდნელი წარმატება მოიპოვა. იგი ჩარტების სათავეებში 30-ზე მეტ ქვეყანაში იმყოფებოდა და შეტანილია გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის 2012 წლის გამოცემაში. იგი იქცა XXI საუკუნის ერთ-ერთ ბრიტანულ ბესტსელერად. ბრიტანეთის ალბომების ჩარტის სათავებში ზედიზედ 23 კვირის მანძილზე ყოფნით მან რეკორდი დაამყარა, როგორც მომღერალი ქალის მიერ ჩაწერილმა დისკმა. სინგლები Rolling in the Deep, Someone Like You და Set Fire to the Rain მსოფლიო #1 ჰიტებად იქცნენ, ხოლო Rumour Has It და Turning Tables მოხვდნენ ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის საუკეთესო 20-ეულებში.
2012 წლის ივნისისათვის გაყიდული 22 მილიონი ასლით, 21 იქცა 2011 წლის ყველაზე გაყიდვად მუსიკალურ ჩანაწერად და გამოაცოცხლა აშშ-სა და ბრიტანეთში მუსიკალურ ინდუსტრიაში ჩანაწერების გაყიდვა. კრიტიკოსები ალბომის წარმატებას მსოფლიოს მასშტაბით მსმენელებთან ერთად და აშშ-ში მისი წარმატება შეაფასეს, როგორც გულახდილი სექსუალური და ჟღერადობის მხრივ მედიდური სტატუს-კვოსგან გადადგმული ნაბიჯი. 2012 წელს ალბომმა მოიპოვა „გრემი“ და ბრიტანული მუსიკის ჯილდო წლის ალბომის კატეგორიაში.
სიმღერების სია
სიმღერების სია ოფიციალურად გამოქვეყნდა ბრიტანულ iTunes-ზე, 2010 წლის 30 ნოემბერს.
წლის საბოლოო ჩარტები
!scope="row"|არგენტინის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ავსტრალიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ავსტრიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ბელგიის ალბომების ჩარტი (ფლანდრია) !scope="row"|ბელგიის ალბომების ჩარტი (ვალონია) !scope="row"|ბრაზილიის ალბომების ჩარტი
!scope="row"|დანიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ჰოლანდიის ალბომების ჩარტი
!scope="row"|საფრანგეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|გერმანიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|უნგრეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ირლანდიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|იტალიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|მექსიკის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ახალი ზელანდიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|პოლონეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|სამხრეთ აფრიკის ალბომები !scope="row"|ესპანეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|შვედეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|შვეიცარიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი
!scope="row"|საფრანგეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|გერმანიის ალბომების ჩარტი !scope="row"| უნგრეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|იტალიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ირლანდიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|მექსიკის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ახალი ზელანდიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|რუსეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ესპანეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|შვედეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|შვეიცარიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი
!scope="row"|ბელგიის ალბომების ჩარტი (ფლანდრია) !scope="row"|ბელგიის ალბომების ჩარტი (ვალონია) !scope="row"|ჰოლანდიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ახალი ზელანდიის ალბომები (RMNZ) !scope="row"|აშშ Billboard 200
! scope="row"|ავსტრალიის ალბომების ჩარტი !scope="row"|ჰოლანდიის ალბომების ჩარტი ! scope="row"| იტალიის ალბომები (FIMI)
! scope="row"| სამხრეთ კორეის საერთაშორისო ალბომები (Gaon) !scope="row"|ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|აშშ Billboard 200
!scope="row"|ავსტრალიის ალბომები (ARIA) !scope="row"|კანადის ალბომები (Billboard) !scope="row"|დანიის ალბომები (Hitlisten) !scope="row"|ჰოლანდიის ალბომები (MegaCharts) !scope="row"|ახალი ზელანდიის ალბომები (RMNZ) ! scope="row"| სამხრეთ კორეის საერთაშორისო ალბომები (Gaon) !scope="row"|შვეიცარიის ალბომები (Schweizer Hitparade) !scope="row"|ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი !scope="row"|აშშ Billboard 200
სერტიფიცირებები და გაყიდვები
!scope="row"| სამხრეთი კორეა
სქოლიო
კატეგორია:ადელის ალბომები კატეგორია:2011 წლის ალბომები კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები კატეგორია:XL Recordings-ის ალბომები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელი ალბომები კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით
კავკასიის სასწავლო ოლქი
კავკასიის სასწავლო ოლქი — 1846 წელს დაარსებული სამხედრო ოლქი, სათავეში ედგა მზრუნველი. კავკასიის სასწავლო ოლქი პირველად შედგებოდა 4 გუბერნიისაგან: თბილისის, ქუთაისის, სტავროპოლისა და შავისღვისპირეთის. 1860 წელს მეფისნაცვალმა ბარიატინსკიმ კავკასიის სასწავლო ოლქი გააუქმა და სკოლების მმართველობა გუბერნიებს გადასცა. ეს ღონისძიება მიზანშეწონილი არ გამოდგა და 1864 წელს დააარსეს კავკასიის სასწავლო დაწესებულებების ინსპექცია, ხოლო 1868 წელს აღადგინეს კავკასიის სასწავლო ოლქი და 6 გუბერნია დააწესეს: თბილისის, ქუთაისის, ბაქოს, ერევნის, სტავროპოლის და ყუბანის, ელიზავეტოპოლის (განჯის) გუბერნიის სკოლები ემორჩილებოდა თბილისის სასწავლებელთა მმართველობას. 1872 წელს კავკასიის სასწავლებელთა მართვის ახალი დებულებით, კავკასიის სასწავლო ოლქის კონტროლს დაექვემდებარა არა მარტო ოფიციალური, არამედ საზოგადოებრივი და კერძო სკოლებიც. შეიქმნა სამზრუნველო საბჭო, დაწესდა 2 ინსპექტორის შტატი, დამატებით შეიქმნა ელიზავეტოპოლის გუბერნიის სკოლების დირექცია. ადგილობრივი სასწავლო სისტემა მთლიანად გაუთანაბრდა რუსეთის იმპერიაში მოქმედ სისტემას. ყველა სასწავლო ოლქი, მათ შორის კავკასიის სასწავლო ოლქი, გაუქმდა 1918 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
Crassispira quadrifasciata
Crassispira quadrifasciata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აისლებენი
აისლებენი (Lutherstadt Eisleben) — ქალაქი გერმანიის საქსონია-ანჰალტის მხარეში. ეს პატარა ქალაქი მთელ მსოფლიოშია ცნობილი, რადგან ის მარტინ ლუთერის სამშობლოა, აქედან გამომდინარეობს მისი გერმანული სახელიც ლუთერშდატდ-აისლებენი. 2009 წელს, ქალაქის მოსახლეობა 25 703 ადამიანს შეადგენდა.
აისლებენი ორად, ძველ და ახალ ქალაქადაა გაყოფილი. ახალი ქალაქი XIV საუკუნეში მაღაროელებმა ააშენეს.
ისტორია
აისლებენი პირველად მოხსენიებულია 997 წელს, როგორც ბაზარი, რომელსაც ისლებია ერქვა, ხოლო უკვე 1180 წლიდან იხსენიება როგორც ქალაქი. 1780 წლამდე ის ქალაქ მანსფელდის შემადგენლობაში შედიოდა, 1780 წლიდან კი საქსონიის საკურფიურსტოში. 1815 წლიდან პრუსიის შემადგენლობაში შევიდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი საქსონია-ანჰალტის მხარეში.
დავით სანიკიანი
დავით სანიკიანი (დ. 23 დეკემბერი, 1994, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი, ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე, საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების წევრი, საქართველოს ახალგაზრდული ჩემპიონატის გამარჯვებული 2012 წელს. 2013 წელს მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა.
აისლებენი
მარტინ ლუთერი
პროტესტანტი რეფორმატორი მარტინ ლუთერი აისლებენში 1483 წლის 10 ნოემბერს დაიბადა. მამამისი, ჰანს ლუთერი, ქალაქის ბევრი სხვა მცხოვრების მსგავსად მაღაროელი იყო. მარტინი სულ ერთი წლის იყო, როცა ოჯახი საცხოვრებლად მანსფელდში გადავიდა, ცხოვრების უდიდესი ნაწილი კი ქალაქ ვიტენბერგში გაატარა, მაგრამ შემთხვევითობის თუ ბედის განგებით, თავის ბოლო ქადაგება, სადაც იგი აღესრულა კიდეც, სწორედ აისლებენში ჩაატარა (1546 წ.)
დავით სანიკიანი
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
აისლებენი
მარტინ ლუთერი
1996 წელს, ქალაქის მარტინ ლუთერთან დაკავშირებული მემორიალური ადგილები, ქალაქ ვიტენბერგის ანალოგიურ ადგილებთან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მაჰაჯანაპადები
220პქ|მინიატიურა|ანტიკური ინდოეთი.მაჰაჯანაპადები მაჰაჯანაპადები (სანსკრიტულ თარგმანში:„დიდი ქვეყნები“)   — ბუდისტურ წყაროებში ასე ეწოდება ინდოეთის ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთის ქვეყნებს.
მაჰაჯანაპადების ცნება მომდინარეობს „ჯანაპადიდან“ – ასე ეწოდებოდა   ტომთა ტერიტორიას ძვ. წ. 600-ანი წლებიდან, რომლებიც შემდგომ გაერთიანდნენ ტომთა კავშირებად.
ჩულა-ნირდეშა ამ სიას უმატებს სახელმწიფო კალინგას.
მსგავს სიას მცირეოდენი განსხვავებებით გვაწვდიან ჯაინისტური წყაროებიც.
კატეგორია: მაჰაჯანაპადები