cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მილოვან ჯილასი
დაიბადა 1911 წელს. სწავლობდა ლიტერატურასა და სამართალს ბელგრადის უნივერსიტეტში. 1932 წელს გახდა იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა პარტიზანულ ბრძოლებში ფაშისტების წინააღმდეგ. 1953-1954 წლებში იყო იუგოსლავიის პარლამენტის თავმჯდომარე. 1956 წელს სააგენტო ფრანს-პრესისათვის მიცემული საჯარო განცხადების შემდეგ, რომელიც გმობდა სსრკ-ის შეჭრას უნგრეთში, დააპატიმრეს და მიუსაჯეს სამი წელი. 1957 წელს ჩამოართვეს სახალხო გმირის ორდენი, რომლითაც 1953 წელს დააჯილდოეს.
გარდაიცვალა 1995 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონტენეგროელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
ერინ ჰითერტონი
ერინ ჰითერტონი (Erin Heatherton; დ. 4 მარტი, 1989) — ამერიკელი მოდელი, რომელიც ცნობილია 2010 წლიდან 2013 წლამდე როგორც Victoria's Secret Angel-ის ერთ-ერთი ანგელოზი.
ადრეული ცხოვრება
ჰითერტონი დაიბადა და გაიზარდა ილინოისის შტატის ქალაქ Skokie-ში. ლორას (ნე სტეინი) და მარკ ბუბლის ქალიშვილი. ჰითერტონის ოჯახი ებრაული წარმოშობისაა, ერინ ჰითერტონმა დაამთავრა "Schechter Day School Network" სკოლა, სკოლა რომელიც ჰითერტონმა დაამთავრა ებრაელთა დღის სკოლაა. სკოლის პირველი წლების შემდეგ სწავლა განაგრძო "Niles North High School"-ში. ბავშვობის ასაკში ჰითერტონი მონაწილეობას იღებდა სამეცნიერო ბაზრობებზე და ასევე თამაშობდა კალათბურთს  Niles North High School-ის საშუალო სკოლაში სწავლის დროს.
კარიერა
ჰითერტონი აღმოაჩინა სამოდელო აგენტმა Arri Taylor-მა  მაშინ როდესაც ის იყო შვებულებაში მაიამიში  ,Taylor-მა ჰითერტონი შენიშნა  ერთ-ერთ წვეულებაზე. 17 წლის ასაკში ჰითერტონი საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა და ხელი მოაწერა სამოდელო სააგენტო Marilyn Agency-სთან. პირველად ჰითერტონი დებიუტი შედგა 2006 წელს Diane von Fürstenberg- ის მოდის შოუში. ამ შოუს შემდეგომ ჰითერტონმა პოდიუმზე გაიარა ისეთი მოდის სახლებისთვის როგორიცაა: Prada, Stella McCartney, Chanel, Tommy Hilfiger, Marc Jacobs, Jason Wu, Carolina Herrera, Michael Kors, Christian Lacroix, Lacoste, Valentino, Oscar de la Renta, Zac Posen, Dolce & Gabbana, Moschino, L.A.M.B., Elie Saab, Carmen Marc Valvo, Derek Lam, Etro და Isaac Mizrahi.
17 წლის ასაკში ჰითერტონი პირველად გამოჩნდა იტალიური მოდის ჟურნალის გარეკანზე,მას შემდეგ გამოჩნდა ჟურნალის გარეკანებზე: D, Grazia, Velvet, Elle (სერბეთი, რუსეთი, საფრანგეთი და ჩეხეთი) GQ (ესპანეთი, დიდი ბრიტანეთი, მექსიკა და გერმანია), Beauty in Vogue, Russh, L'Officiel Hommes 2, Flair, and Muse. გარდა ამისა, იგი გამოჩნდა რედაქციებში Mixte, Cosmopociation, Glamour, Interview, Numero, V, Mar Claire და Harper's Bazaar. სარეკლამო კამპანიებში მონაწილეობდა ბრენდებისთვის Chopard, XOXO, Diesel, Versace, Lord & Taylor, Blanco, BLK DNM, John Galliano, H&M, Blugirl, Lacoste, Armani, Liu Jo, Valentino, Karl Lagerfeld, Osiris, Pronovias, და Dolce & Gabbana.
ჰითერტონმა Victoria's Secret- ის მოდის შოუში გამოჩენა დაიწყო 2008 წელს. 2010 წლიდან 2013 წლამდე, ჰიტტერტონმა ოფიციალურად გააფორმა კონტრაქტი, როგორც Victoria's Secret Angel- მა. იგი გამოჩნდა ბრენდის რამდენიმე სატელევიზიო სარეკლამო რგოლში და სარეკლამო კამპანიაში, მათ შორის ბილბორდი ნიუ - იორკში კომპანიისთვის "Showstopper". იგი გამოჩნდა Victoria's Secret- ის "Very Sexy Now" სუნამოს გაზაფხულის 2015 წლის სარეკლამო კამპანიაში. 2013 წელს განაცხადა, ჰითერტონმა ხელი მოაწერა IMG- სთამ. იგი Askmen- ის 2013 წლის "99 ყველაზე სასურველი ქალი" ჩამონათვალში 35-ე ადგილზე მოიპოვა. ჰითერტონი გამოჩნდა Sports Illustrated Swimsuit Issues ჟურნალში 2015 და 2016 წლებში. Also in 2016, she was featured in various campaigns for Adore Cosmetics.
2019 წელს მან ხელი მოაწერა Select Model Management– თან კონტრაქტს. Select Model Management– თან კონტრაქტის  შეწყვეტის შემდეგ,  ჟურნალის Chicago Splash- ის გარეკანზე, 2019 წლის ნოემბერში.
ქორწინება
ჰითერტონი დაქორწინდა მსახიობ ლეონარდო დიკაპრიოზე 2011 წლის დეკემბერში, წყვილი 2012 წლის ნოემბერში განქორწინდა. ამჟამად ჰითერტონი ცხოვრობს ჩიკაგოში, ილინოისში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
პუენტ-ნუარი
2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 829 134 ადამიანს ; (195 000 ადამიანი 1980 წელს, 294 000 ადამიანი 1984 წელს, 455 000 ადამიანი 1996 წელს).
ისტორია
1484 წელს პორტუგალიელმა მეზღვაურებმა აქ დაინახეს შავი კლდეები და ამ ადგილს დაარქვეს შავი კონცხი (ფრანგულად — პუენტ-ნუარი). თვითონ ქალაქი მეთევზეთა პატარა დასახლების ადგილას დაარსდა 1883 წელს პიერ სავორნიან დე ბრაზას ექსპედიციის მიერ, როგორც სამხედრო პოსტი. 1950—1958 წლებში საფრანგეთის კოლონიის — საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის დედაქალაქი. 1924—1934 წლებში ქალაქი რკინიგზით შეუერთდა დედაქალაქ ბრაზავილს.
1927 წელს ქალაქში შეიყვანეს სასმელი წყალი, 1932 წელს აშენდა აეროპორტი, 1936 წელს პირველი საავადმყოფო, 1942 წელს აშენდა ახალი პორტი. 1997—1999 წლების სამოქალაქო ომმა გამოიწვია შიდა რეგიონებიდან ხალხის მასიური გადასახლება ქალაქში, რამაც მისი რაოდენობა ორჯერ გაზარდა.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს კონცხზე ატლანტის ოკეანესა და პუენტ-ნუარის უბეს შორის.
კლიმატი ცხელი და ნოტიოა. ნალექები ბევრია, რომლის ყველაზე უფრო ცოტა რაოდენობა შეიმჩნევა სექტემბერ-ოქტომბერში.
ქალაქი ცნობილია თავისი პლაჟებით და სერფინგის ადგილებით.
ეკონომიკა
ქალაქს ეძახიან კონგოს რესპუბლიკის საზღვაო ჭიშკარს. პორტის ტვირთბრუნვა შეადგენს 8,1 მილიონ ტონას (1983 წელი). პორტით ასევე სარგებლობს გაბონი (მანგანუმის წიაღისეულის გატანა), ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა და ჩადი. მას აქვს ნავთობის დიდი ტერმინალი — «ჯენი».
ქალაქი დედაქალაქ ბრაზავილთან დაკავშირებულია რკინიგზით და ავტომაგისტრალით. საერთაშორისო აეროპორტია «აგოსტინიო-ნეტო», რომელსაც სახელი დაერქვა ანგოლის პირველი პრეზიდენტის აგოსტინიო ნეტოს პატივსაცემად.
პუენტ-ნუარს აქვს 1980 წელს აშენებული აფრიკაში ერთ-ერთი უდიდესი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები. ქალაქში ასევე განვითარებულია ხის სახერხი, ფანერის, საკვები პროდუქტების (ზეთის გამომხდელი, თევზის საკონსერვო), ქიმიური, ფეხსაცმლის წარმოება. მიმდინარეობს გემთმშენებლობა და თევზჭერა. ფუნქციონირებს თბოელექტროსადგური. ქალაქის გარეუბნებში — ოლ-სენ-პოლში და ჰოლში არსებობს კალიუმის მარილის საბადოები. სამხრეთში მიმდინარეობს ნავთობის წყალქვეშა საბადოების დამუშავება.
განაშენიანება
რეგულარული დაგეგმარება აერთიანებს ქუჩების მართკუთხა და რადიალურ სისტემებს. ცენტრალურ ნაწილში — ადმინისტრაციული შენობები, ჰოსპიტალი, მისიების შენობები, ტაძარი, ოკეანოგრაფიული ცენტრი, სკოლა, პორტუგალიური არქიტექტურის ელემენტებიანი ევროპელების საცხოვრებელი სახლები, რომლებიც ბაღებით არის შემოსაზღვრული. პორტიდან ჩრდილოეთით, პლატოზე — აფრიკული კვარტლები, განაშენიანებული ტრადიციული ქოხებით.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს რესპუბლიკის ქალაქები კატეგორია:კონგოს რესპუბლიკის დეპარტამენტები
კამენსკ-შახტინსკის სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი
კამენსკ-შახტინსკის სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი (Мемориальный комплекс «Героям гражданской и Великой Отечественной войны») — მემორიალური კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალის ავტორები არიან: არქიტექტორი ლ. კუზნეცოვი და მოქანდაკეები - ა. ჯლაუხიანი და ი. შუბინი.
ისტორია
პირველი საბჭოთა დეკრეტების საფუძველზე დონის კაზაკობა საბჭოთა ხელისუფლების მხარეზე გადაიყვანეს. ხანგრძლივი ბრძოლების შემდეგ კაზაკები დაუბრუნდნენ თავის სოფლებს. რიგითი კაზაკების მიწები, მიწის დეკრეტის საფუძველზე, ხელუხლებელი დარჩა. კაზაკებს თავდაპირველად არ სურდათ საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლა.
1918 წლის იანვარში სტანიცა კამენსკაიაში გაიმართა ფრონტის კაზაკური პოლკების წარმომადგენელთა ყრილობა. ყრილობის დელეგატებმა აირჩიეს დონის კაზაკების სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი, რომელმაც დონში საბჭოთა ხელისუფლება გამოაცხადა. 1920 წლამდე სტანიცა კამენსკაია შედიოდა დონის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
1919 წლის ზამთარში სამოქალაქო ომმა დონის მიწაზე მიიღო სასტიკი ხასიათი. 1920 წელს დონის მიწაზე საბოლოოდ დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. სტანიცა კამენსკაიამ 1927 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და სახელწოდება კამენსკი.
დიდი სამამულო ომის პერიოდში 1942 წლის 19 ივლისიდან 1943 წლის 13 თებერვლამდე ქალაქი კამენსკი გერმანული ოკუპაციის ქვეშ იმყოფებოდა. ახალგაზრდა კამენსკელები მონაწილეობდნენ კრასნოდონის იატაკქვეშა ორგანიზაციის „ახლაგაზრდა გვარდიის“ რიგებში, მათ შორის: შურა ბონდარევი, სტეფანე საფონოვი და ვასილი გუკოვი.
ოკუპაციის პერიოდში გერმანელებმა დახოცეს 1 500 კამენსკელი მოაქლაქე. კამენსკში დაიღუპა ასევე კრასნოდონელი ახალგაზრდა გვარდიელი სტეფანე საფონოვი.
1943 წლის 20 იანვარს ქალაში შევიდნენ წითელი არმიის ნაწილები. მათ 13 თებერვლისთვის ქალაქი გაათავისუფლეს.
აღწერა
სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალური კომპლექსი გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალის ავტორები არიან:არქიტექტორი ლ. კუზნეცოვი და მოქანდაკეები ა. ჯლაუხიანი და ი. შუბინი.
მემორიალი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში შრომის მოედანზე და მოიცავს რამდენიმე სკულპტურულ ჯგუფს. კერძოდ: სამი ფეხზე მდგომი ჯარისკაცი, ბეტონის სტელა, კვარცხლბეკზე მდგარი ტანკები Т-34 და Т-70, ფილები დაღუპულთა სახელებით, ასევე ვარსკვლავის ფორმის ფილა მუდმივი ცეცხლით.
მემორიალის ტერიტორია კეთილმოწყობილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ფატიმა ალ-ფიჰრია
ფატიმა ბინტ მუჰამად ალ-ფიჰრია ალ-ქურაშია (فاطمة بنت محمد الفهرية القرشية‎) (დ. 800 — გ. 880) — არაბი მუსლიმი ქალი, რომელსაც მიეწერება 859 წელს, მაროკოს ქალაქ ფესში, მსოფლიოში ყველაზე ძველი, დღესაც მოქმედი საგანმანათლებლო ინსტიტუტის დაარსება. ეს უძველესი სასწავლო დაწესებულება ფატიმას ოჯახის გვარს — ალ-კარაუინს ატარებს. აღსანიშნავია, რომ ეს უნივერსიტეტი პირველი იყო, სადაც სწავლის დასრულების შემდეგ სტუდენტებს ხარისხი ენიჭებოდათ.
ბიოგრაფია
მინი|250პქ|მარჯვნივ|კაირუანის მეჩეთი და უნივერსიტეტი ალ-ფიჰრია მდიდარი ვაჭრის შვილი იყო და შესაბამისად, განათლებაც მიღებული ჰქონდა. მისი ოჯახი კაირუანიდან (თანამედროვე ტუნისის ტერიტორია) ფესში დიდი გადასახლების დროს გადავიდა. საბოლოოდ, მათი საგვარეულო სახელი მეჩეთმა და სასწავლო დაწესებულებამ უკვდავყო.
ტუნისელების მასშტაბური მიგრაცია ნაწილობრივ გამოიწვია იმან, რომ მაროკოს სათავეში ედგა დიდებული მმართველი და თავდადებული მუსლიმი იდრის II. ფესი ამ დროს „მუსლიმურ დასავლეთად“ (თანამედროვე მაღრიბად) წოდებული მზარდი მეტროპოლისი იყო და შესანიშნავ პირობებს ქმნიდა ხალხის გამდიდრებისაკენ მიმართული ფანტაზიებისთვის. იმ დროისთვის ფესი წარმოადგენდა ქალაქს, სადაც ერთმანეთს ერწყმოდა ტრადიციული და ეთნომრავალფეროვნებით გაჯერებული რელიგია და კულტურა. სწორედ ეს ადგილი, მდინარე ფესის მარცხენა სანაპიროზე, გახდა ფატიმას ოჯახის სამოსახლო. მოგვიანებით, მანაც აქვე დაიდო ბინა მეუღლესთან ერთად.
მამამისი, მოჰამედ ბინ აბდულა ალ-ფიჰრია, უმოკლეს პერიოდში წარმატებული ბიზნესმენი გახდა და გამდიდრება შეძლო. მამის, ქმრის და ძმის გარდაცვალების შემდეგ, ფატიმამ და მისმა დამ, მერიემმა დიდძალი ქონება მიიღეს მემკვიდრეობით, რამაც მათი ფინანსური მდგომარეობა განამტკიცა. სწორედ ამ პერიოდში გაიყარა დების გზები და ორივე განათლების მისაღებად გაემართა. განათლების მიღების შემდეგ კი დაიწყო მათი მოღვაწეობა ტუნისელების მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, რასაც მთელი თავიანთი ქონება მოახმარეს. ორივე და აქტიურად იყო ჩაბმული უძველესი ტრადიციების შენარჩუნებაში. ხედავდა რა მერიემი, რომ ქალაქში არსებული სამლოცველოები ვეღარ იტევდა ხალხის მზარდ რაოდენობას, გადაწყვიტა აეშენებინა გრანდიოზული და შთამბეჭდავი ანდალუსის მეჩეთი. თავისი წვლილი შეიტანა ფატიმამაც, რომელმაც 857 წელს კაირუანის მეჩეთი ააგო.
ამ უძველეს ისტორიულ ძეგლს თანამედროვე სახე მისცა კორდობას ხალიფას აბდ ალ-რაჰმან III-ის მიერ, X საუკუნეში ჩატარებულმა რეკონსტრუქციამ. შემდგომში მეჩეთს კიდევ ერთი რესტავრაცია ჩაუტარდა, ამჯერად XII საუკუნეში იგი ალმორავიდმა აღადგინა. კაირუანის მეჩეთი თავის შემადგენლობაში მოიცავდა უნივერსიტეტს, რომელიც შუასაუკუნეების ხმელთაშუაზღვისპირეთის მთავარი საგანმანათლებლო ცენტრი გახდა. ალ-ქარაუინის უნივერსიტეტში განათლება მიიღეს ცნობილმა მუსლიმმა მოაზროვნეებმა.
"უნივერსიტეტში სწავლის უფლება ეძლეოდათ არა მხოლოდ მუსლიმებს, არამედ სხვა რელიგიის წარმომადგენლებსაც. სასწავლებლის შესაძლებლობებმა მიიზიდა ჰერბერტ დ’ორილაკი, რომელიც შემდგომში ცნობილი გახდა პაპი სილვესტერ II-ის სახელით. სწორედ მან მოახერხა პირველად ევროპისათვის არაბული რიცხვების გაცნობა."
მემკვიდრეობა
თითქმის 1200 წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც ფატიმა ალ-ფიჰრიამ ალ-ქარაუინის უნივერსიტეტი დააარსა. ის ჯერ კიდევ აგრძელებს სტუდენტების განათლებას სხვადასხვა რელიგიასა და ფიზიკურ მეცნიერებებში. ფატიმას მემკვიდრეობაში უმთავრესი სწორედ ეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, რომელმაც ჯერ კიდევ XIV საუკუნემდე მოახერხა 8 000 სტუდენტისთვის ცოდნის მიცემა. ესაა ისტორია ქალისა, რომელმაც გაუძლო დროს და კაცობრიობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 800-იანები კატეგორია:დაბადებული 800 კატეგორია:გარდაცვლილი 880 კატეგორია:მაროკოელი მუსლიმები კატეგორია:მაროკოელი ფილანტროპები
ამილახვართა ციხე-დარბაზები
მინი|300პქ ამილახვართა ციხე-დარბაზები — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს მდინარე ლეხურას შუა წელში. ძეგლი ნაგებობათა ანსამბლია. ანსამბლი შედგება სამი კომპლექსისაგან: მთავარი ციხე-დარბაზი (გალავანი კოშკებით, ეკლესია, კოშკი სამრეკლო, სასახლე), მეორე ციხე დარბაზი (გალავანი კოშკებით, სასახლის ნანგრევები) და ამირინდო ამილახვრის ციხე-დარბაზი. მთავარი ციხე-დარბაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით აბანოცაა. ნაგებობები თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. ნაშენია ძირითადად რიყის ქვით, ინტერიერებში გამოყენებულია აგური და თლილი ქვაც.
ამილახვართა ციხე-დარბაზებს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ისტორია
ამილახვართა ციხე-დარბაზებსა და მათთან დაკავშირებულ ისტორიულ მოვლენებს არაერთხელ იხსენიებენ XVIII საუკუნის ისტორიკოსები სეხნია ჩხეიძე, ვახუშტი ბაგრატიონი, პაპუნა ორბელიანი და სხვ. XVIII საუკუნეში ხელისუფლების გაძლიერებისა და ტერიტორიების შემატებასთან დაკავშირებით, ქართლის მსხვილ ფეოდალთა ამილახვართა რეზიდენციამ სხვილოდან ბარში, ქვემო ჭალაში გადმოინაცვლა. ამავე საუკუნეში აქ სასახლე და ციხე-სიმაგრე მდგარა. დასტურდება, რომ საუკუნის 40-იან წლებში გივი ამილახვარს ორი ციხე-დარბაზი ჰქონია ქვემო ჭალაში. ციხე-დარბაზებს დიდი როლი ენიჭებოდა ლეკებისა და ყიზილბაშების წინააღმდეგ ბრძოლებში. 1728 წელს 1742 წელს დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლმა სპასალარმა გივი ამილახვარმა (1689-1754 წწ.) ზემო ქართლის ფეოდალთა აჯანყება მოამზადა სპარსელების წანააღმდეგ. ყიზილბაშთა ჯარი იმამყული-ხანის მეთაურობით ქვემო ჭალასთან დაბანაკდა. სხვილოს ციხეში გამაგრებული ქართველთა ჯარი გივი ამილახვრის სარდლობით შეებრძოლა მტერს და უკუაქცია იგი. იმავე წელს სპარსელთა გაერთიანებულმა ჯარმა ფატალი-ხანის და ქერიმ-ხანის მეთაურობით კვლავ გამოილაშქრა ამილახვრის წინააღმდეგ. ბრძოლა მოხდა სხვილოს ციხის ზემოთ, მთებში. კვლავ ქართველებმა გაიმარჯვეს. ყიზილბაშებმა მიატოვეს ბრძოლის ველი და გივი ამილახვრის ციხე-დარბაზებს შეესივნენ. ისინი ჯერ სამთავისისაკენ გაეშურნენ და ქვემო ჭალაში მცირერიცხოვანი გარნიზონი დატოვეს. ამით ისარგებლეს ქართველებმა და თავს დაესხნენ ქვემო ჭალაში გამაგრებულ ყიზილბაშებს. მტერი უბრძოლველად უკუიქცა. XVIII საუკუნის 40-იან წლებში, როდესაც კახეთის მეფე თეიმურაზ II გივი ამილახვრის წინააღმდეგ იბრძოდა, ქვემო ჭალის ორივე ციხე-სიმაგრე, ისე როგორც ამილახვრის სხვა ციხე-სიმაგრეები, იმდენად კარგად ყოფილა გამაგრებული, რომ შეტევის დაწყება მძიმე არტილერიის მოსვლამდე შეფერხებულა. გარეშე მტრების შემოსევებმა ქვემო ჭალის კომპლექსი ძლიერ დააზიანა. XVIII საკუნის 30-იან წლებში აშენებული ნაგებობებიდან მთავარი კომპლექსის ეკლესიის, სამრეკლოსა და აბანოს მეტი აქ აღარაფერი დარჩა. XIX საუკუნის დასაწყისში კომპლექსები ბევრჯერ გადაკეთდა.
აღწერა
ანსამბლის მთავარი ციხე-დარბაზი ოთხკუთხადაა შემოზღუდული მაღალი გალავნით (33,2 X 73,6). მისი ტერიტორია გაყოფილია ორ არათანაბარ მონაკვეთად. სამხრეთი, უფრო დიდი მხარე, განკუთვნილი ყოფილა მტრის შემოსევის შემთხვევაში მოსახლეობის გასახიზნავად.
ეკლესია ჯვარპატიოსანი დარბაზულია (13,6 X 7,5 მ). აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილი ძალზე დაზიანებული წარწერის მიხედვით იგი გივი ამილახვრის დაკვეთით აუგია სახლთუხუცესს პაპუა ქარუმიძეს XVII საუკუნის 70-80 წლებში. ეკლესიაში შესასვლელი ამჟამად სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა (გაჭრილია XIX საუკუნეში). ნახევაწრიულ აფიდის ღერძზე სარკმელია, მის ორივე მხარეს — თითო სწორკუთხა ნიში. თითო სარკმელია ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში. დარბაზი გადახურულია ორ საბჯენ თაღზე დაყრდნობილი კამარით. თაღები, კამარა და კონქი შეისრული ფორმისაა. ეკლესიაში შემორჩენილი მოხატულობის ფრაგმენტები XVII საუკუნეს განეკუთვნება.
ეკლესიაზე დასავლეთით მიდგმული კოშკი ძირითადად ორფენიანია (6,1 X 7,8 მ). პირველად აქ მდგარა სამსართულიანი სამრეკლო, რომელიც საშიშროების გაზრდასთან დაკავშირებით, კოშკად გადაუკეთებიათ. ამის გამო კოშკის ქვედა ორი სართული სამრეკლოს ნაწილებს შეიცავს. დარჩენილი ნაწილების მიხედვით, სამრეკლო იმ ტიპს მიეკუთვნება, რომელიც გვხვდება XVII საუკუნის ბოლოს.
მეორე ციხე-დარბაზის კომპლექსი მდებარეობს ციტადელის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ნანგრევების კვალის მიხედვით იგი წაგრძელებული უსწორი ოთხკუთხედი ყოფილა (25,3 X 57,2 მ). შემორჩენილია გალავნის ჩრდილოეთ კედელზე მიდგმული ოთხკუთხა ნაგებობებისა (სავარაუდოდ სასახლისა და სხვა სათავსების) და ცილინდრული კოშკების საძირკვლის ნაშთები. ჩრდილო-დასავლეთ კუთხის კოშკის ნაშთი არ შემორჩენილა.
ამირინდო ამილახვრის ციხე-დარბაზის კომპლექსი მდებარეობს ციტადელის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. თარიღდება XVIII საუკუნის შუა ხანით. ციხე-დარბაზის (27,3 X 37,8 მ) ოთხივე კუთხეში ცილინდრული კოშკები იდგა. ციხე-დარბაზს შემოვლებული ჰქონდა ნახევარწრიული ქონგურებიანი მაღალი გალავანი. ჭიშკარი გალავნის ჩრდილოეთ კედელში იყო. ამჟამად ეზოს სამხრეთ ნაწილში დგას ეკლესია, ხოლო მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში შემორჩენილია ნანგრევები.
ეკლესია დარბაზულია (11,3 X 8,1 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. ჩრდილოეთ შესავლელის თავზე რვასტრიქონიანი მხედრული წარწერიდან ირკვევა, რომ ეკლესია აგებულია 1774 წელს ამირინდო ამილახვრისა და მისი მეუღლის ელენე ჩოლოყაშვილის დაკვეთით. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. შესასვლელი დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა. თითო სარკმელია ეკლესიის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში.
ანდუყაფარ ამილახვრის აბანო მდებარეობს მთავარი ციხე-დარბაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ასიოდე მეტრზე, რუსთაველის ქუჩაზე. თარიღდება XVII საუკუნით. ამჟამად სანახევროდ მიწაშია ჩამჯდარი. ის აუგია ანდუყაფარ ამილახვარს, რომელსაც ცოლად ჰყავდა შაჰ აბასის შვილიშვილის ისახან ყორჩიბაშის ასული. აბანო აგებულია სპარსულ ყაიდაზე. მარაგდებოდა ჯანაურას წყაროს წყლით. აბანო უსწორო მრავალგვერდა ნაგებობაა (14,2 X 6,3 მ), ძირითადად ნაშენია აგურით, გამოყენებულია ქვაც. შესასვლელი დასავლეთიდანაა.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შიდა ქართლის მხარეში
ვიქტორის რაიონი
ვიქტორის რაიონი (Distrito de Vitoc) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის ჩანჩამაიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 050 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 301 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 313.85 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ჩანჩამაიოს პროვინციის რაიონები
სისნეროსი (კოლუმბია)
სისნეროსი (Cisneros) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.129 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 617 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 46 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სოსლან რამონოვი
სოსლან რამონოვი (დ. 1 იანვარი, 1991) — რუსი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. 2016 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედალი. ასპარეზობს 66კგ წონით კატეგორიაში. 2014 წელს გახდა მსოფლიო ჩემპიონი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:რუსი ოლიმპიური ოქროს მედალოსნები კატეგორია:2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები კატეგორია:რუსი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
პიო-დურანი
სქოლიო
კატეგორია:ალბაის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი (Каменский музей краеведения) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს.
მუზეუმის მისამართი: როსტოვის ოლქი, ქალაქი კამენსკ-შახტინსკი, კარლ მარქსის ქუჩა № 56.
ისტორია
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს მეორე მსოფლიო ომისა და შრომის ვეტერანების ინიციატივით. მუზეუმი განთავსებულია ძველ ორსართულიან აგურის შენობაში, რომელსაც ისტორიის ძეგლის სტატუსი აქვს. მუზეუმის ექსპოზიციების ფართობი შეადგენს 290 კვ. მ. მუზეუმში თავმოყრილია 23 200 ისტორიისა და კულტურის საგანი. მუზეუმის ძირითად ფონდში შედის 21 400 ექსპონატი. ეს ექსპონატები წარმოდგენილია მუზეუმის ექსპოზიციაში.
მუზეუმის გამოფენების ძირითადი თემაა ქალაქ კამენსკი-შახტინსკის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია.
მუზეუმის ექსპოზიციები დაყოფილია თემებად: „დონის მხარის ბუნება“, „სასარგებლო წიაღისეული“, „ეკოლოგია“, „არქეოლოგია“, „მხარის ისტორია“, „დონის კაზაკობის აღორძინება“. მუზეუმის ექსპოიციებში წარმოდგენილია ქალაქის ისტორიული მასალები მისი შექმნის მომენტიდან 1671 წლიდან. ექსპპოზიციაში „დონის მხარის ბუნება“ შესაძლებელია დონი ტერიტორიაზე მცხოვრები ცხოველების ფიტულების ნახვა.
მუზეუმში იმართება თემატური ექსკურსიები; „დონის კაზაკების წარმოშობის ისტორია“, სტანიცა კამენსკის ჩამოყალიბება და მისი განვითარება XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე“, „XVIII-XX საუკუნეების ომებში კაზაკების მონაწილეობა“, „კამენსკი და კამენსკელები მეორე მსოფლიო ომის წლებში“, „დონის მხარის ბუნება“, „არქეოლოგია და პალეონტოლოგია“. კითხულობენ ლექციებს თემებზე: „რუსული ხალხური რეწვა“, „დონის მხარის ბუნება“, კამენსკა-შახტინსკის ისტორიის ფურცლები“, „მართლმადიდებლური ეკლესიებისა ა საეკლესიო დღესასწაულების მოკლე ისტორია“ და სხვ.
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი არაკომერციული ორგანიზაციაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
ცოცხანა
ცოცხანა (Verbena) — მცენარეთა გვარი ცოცხანასებრთა ოჯახისა. ერთ- და მრავალწლოვანი ბალახები ან ბუჩქებია.
200-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში გვხვდება 3, მათგან 2 გზადმოყოლილია; ხშირად გვხვდება სამკურნალო ცოცხანა. იგი 30 — 100 სმ სიმაღლის ბალახია და თავტავებად შეკრებილი წვრილი მოცისფრო-სოსანი ყვავილები აქვს.
იზრდება ტენიან, დანაგვიანებულ ადგილებზე, ნათესებში მთის შუა სარტყელამდე. შეიცავს შხამიან ნივთიერებას. ფესვები იხმარება სანელებლად, თაფლოვანია. გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვერბენასებრნი
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები მთიანი ყარაბაღის შესახებ
მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მიმდინარეობისას, გაეროს უშიშროების საბჭომ ოთხი რეზოლუცია მიიღო. ეს რეზოლუციები არ ეყრდნობოდნენ გაეროს ქარტიის VII-ე თავს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აზერბაიჯანის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სომხეთის შესახებ
იულიუს ევოლა
ჯულიო ჩეზარე ანდრეა ევოლა (უკეთ ცნობილი, როგორც იულიუს ევოლა; Giulio Cesare Andrea Evola) (19 მაისი, 1896 — 11 ივნისი, 1974) — იტალიელი ფილოსოფოსი, პოეტი, მხატვარი, ანტისემიტური შეთქმულების თეორეტიკოსი, ეზოტერიკოსი და ოკულტისტი. ცნობილია როგორც „ ფაშისტი ინტელექტუალი“, „ რადიკალი ტრადიციონალისტი “, „ანტიეგალიტარული, ანტილიბერალური, ანტიდემოკრატიული და ანტიპოპულარი“, და როგორც „ევროპის ნეოფაშისტური მოძრაობის წამყვანი ფილოსოფოსი“. ევოლა პოპულარულია მარგინალურ წრეებში ძირითადად მისი მეტაფიზიკური, მაგიური და ზებუნებრივი რწმენებისა — მათ შორის რწმენა მოჩვენებების, ტელაპატიის და ალქიმიის — და მისი ტრადიციონალიზმისთვის. ის საკუთარ ფილოსოფიას უწოდებდა „ჯადოსნურ იდეალიზმს“. ევოლას მრავალი თეორია და ნაწერები კონცენტრირდებოდა ქრისტიანობისადმი მტრულ დამოკიდებულებაზე და მის იდიოსინკრატიულ მისტიციზმზე, ოკულტიზმსა და ეზოტერიულ რელიგიურ კვლევებზე,  რამაც გავლენა იქონია ოკულტისტებსა და ეზოთერიკოსებზე. ევოლა ასევე ამართლებდა მამაკაცების ბატონობას ქალებზე, როოგრც წმინდად პატრიარქალური საზოგადოების შემადგენელი, რაც გამოიხატა მის ტრადიციონალისტურ შეხედულებებზე გენდერზე, რითიც ითხოვდა ქალების დარჩენას ან მობრუნებას იმ ტრადიციული გენდერული როლებისადმი, სადაც ისინი მთლიანად ემორჩილებოდნენ მამაკაცთა ძალაუფლებას. ფრანკო ფერარეზის თანახმად „ევოლას აზრი შეიძლება ჩაითვალოს XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე რადიკალურ და თანმიმდევრულ ანტიეგალიტარულ, ანტილიბერალურ, ანტიდემოკრატიულ და ანტიპოპულარულ სისტემებად“. ის არის სინგულარული, თუმცა არაორიგინალური, რამდენიმე სკოლისა და ტრადიციების ნაზავი, მათ შორის გერმანული იდეალიზმის, აღმოსავლეთის დოქტრინების, ტრადიციონალიზმისა და ომებს შორის პერიოდის ყოვლისმომცველი მსოფლმხედველობის — კონსერვატიული რევოლუციური მოძრაობის — რომელშიც ევოლამ პირადად მიიღო მონაწილეობა. ისტორიკოსმა აარონ ჟილეტმა ევოლა შეაფასა, როგორც „იტალიის ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფაშისტი რასისტი“. ევოლა აღფრთოვანებული იყო SS-ის შუცშტაფელის რაიხსფიურერ ჰაინრიხ ჰიმლერით, რომელსაც იგი ერთხელ შეხვდა. ევოლას ავტობიოგრაფიული ნაწერები მიუთითებენ იმაზე, რომ იგი მუშაობდა Sicherheitsdienst-ში, ან SD-ში, SS-ის და ნაცისტური პარტიის დაზვერვის სააგენტოში. სასამართლო პროცესის დროს, 1951 წელს, ევოლამ უარყო ფაშისტობა და ნაცვლად ამისა თავის თავს მოიხსენიებდა როგორც „superfascista“ (სუპერფაშისტი). ამ განცხადებასთან დაკავშირებით, ისტორიკოსი ელისაბეტა კასინი ვოლი წერდა, რომ „გაუგებარია, ნიშნავდა ეს თუ არა იმას, რომ ევოლა ფაშიზმზე მაღლა ან მის მიღმა დგებოდა“. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ევოლას იტალიის უკიდურესად მემარჯვენეთა „მთავარ იდეოლოგს“ უწოდებენ. იგი დღემდე განაგრძობს გავლენას თანამედროვე ტრადიციონალისტურ და ნეოფაშისტურ მოძრაობებზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 1974 კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ოკულტისტები კატეგორია:ანტიამერიკანიზმი კატეგორია:კონსერვატიული რევოლუციური მოძრაობა კატეგორია:კონტრრევოლუციონერი კატეგორია:ანტისემიტიზმი კატეგორია:დადაიზმი კატეგორია:ეზოტერიკოსები კატეგორია:ფაშისტები კატეგორია:იდეალისტები კატეგორია:იტალიელი ანტიკომუნისტები კატეგორია:იტალიელი მონარქისტები კატეგორია:სექსუალობის ფილოსოფოსები კატეგორია:რელიგიის ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები კატეგორია:წარმართები კატეგორია:სიცილიელები კატეგორია:რისტიანობის კრიტიკოსები კატეგორია:ანტიმასონობა კატეგორია:კულტურის კრიტიკოსები კატეგორია:ომის ფილოსოფოსები
სორინ გრინდეანუ
სორინ მიჰაი გრინდეანუ (Sorin Grindeanu; დ. 5 დეკემბერი, 1973) — რუმინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, 2017 წლიდან რუმინეთის პრემიერ-მინისტრი.
გრინდეანუ, 2012 წლიდან, რუმინეთის დეპუტატთა პალატის წევრი იყო. 2016 წლის ივნისის ადგილობრივ არჩევნებში გაიმარჯვა და გახდა ტიმიშის ჟუდეცის საბჭოს თავმჯდომარე.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი
ნავდარაანთკარის წმინდა გიორგის ნიში
ნავდარაანთკარის წმინდა გიორგის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნავდარაანთკარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, წმინდა გიორგის ეკლესიიდან 10-15 მეტრზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ეკლესია (2,5x2,1 მეტრი) ნაგებია რიყის ქვით. დაზიანებულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედელში პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესია გადახურულია დაბალი კამარით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რიოლა
რიოლა  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რიბერა-ბახის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 6 კმ². მოსახლეობა — 1790 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
არატაშენი
არატაშენი (Առատաշեն) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 010 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 312 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 9.65 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
ნაბაღრების გორა
ნაბაღრების გორა — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წიწამურში, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირზე, ბებრისციხის პირდაპირ, ხელოვნური თხრილით გამოყოფილ გორაზე. თარიღდება lV-Vll საუკუნეებით. 1968 წელს, გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ა. კალანდაძე). აღმოჩნდა უხეშად გათლილი ქვითა და რიყის ქვით ნაგებ შენობათა საძირკვლები და კრამიტის ნამტვრევები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვიოლეტა ბერმუდესი
ვიოლეტა ბერმუდესი (Violeta Bermúdez; დ. 12 აგვისტო, 1961, ლიმა, პერუ) — პერუელი იურისტი, მწერალი და დიპლომატი. პერუს პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 18 ნოემბრიდან. მანამდე იგი მუშაობდა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოში და პრეზიდენტ ალეხანდრო ტოლედოს და პრემიერ-მინისტრის ბეატრის მერინოს კაბინეტებში.
კარიერა
1997-2002 წლებში მუშაობდა ადამიანის უფლებების კოორდინატორად აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოში. 2002 წლის 24 იანვარს, ალეხანდრო ტოლედოს პრეზიდენტობის დროს დანიშნეს ქალთა და სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის მინისტრის მოადგილედ.
2003 წლის ივლისიდან დეკემბრამდე იგი იყო პრემიერ-მინისტრ ბეატრის მერინოს მრჩეველთა კაბინეტის უფროსი.
2020 წლის 18 ნოემბერს პერუს დროებითმა პრეზიდენტმა ფრანსისკო საგასტიმ დანიშნა პრემიერ-მინისტრად. იგი ამ თანამდებობაზე მეხუთე ქალია პერუს ისტორიაში, ბეატრის მერინოს, როსარიო ფერნანდესის, ანა ხარასა და მერსედეს არაოსის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:პერუს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
დასავლეთი ანტარქტიდა
thumb|right|300px|დასავლეთი ანტარქტიდის რუკა დასავლეთი ანტარქტიდა — გეოგრაფიული რეგიონი, ანტარქტიდის ორი ძირითადი რეგიონიდან ერთი. გარს ეკვრის წყნარი და ატლანტიკის ოკეანეები. დასავლეთი ანტარქტიდა მოიცავს ანტარქტიდის ნახევარკუნძულს, ხმელეთის ვრცელ მასივს დასავლეთის გრძედის 40-ე და 160-ე გრადუსებს შორის, რომელიც გამოყოფილია აღმოსავლეთი ანტარქტიდიდან ტრანსანტარქტიკული მთებით, სამხრეთ შეტლანდის კუნძულებს და სამხრეთ ორკნეის კუნძულებს.
დასახელება «დასავლეთი ანტარქტიდა» არსებობდა 90 წელზე უფრო მეტი ხნის მანძილზე, მაგრამ ფართე გამოყენებაში შევიდა საერთაშორისო გეოფიზიკური წლისა (1957-1958 წლები) და კვლევების შემდეგ, რომლის დროსაც დადგინდა, რომ ტრანსანტარქტიკული მთები ანტარქტიდის დასავლეთი და აღმოსავლეთი რეგიონების ბუნებრივი გამყოფია.
დასავლეთი ანტარქტიდის დიდი ნაწილი დაფარულია ყინულით.
კატეგორია:კონტინენტები *
სიუდად-ბოლივარი (კოლუმბია)
სიუდად-ბოლივარი (Ciudad Bolívar) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.200 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 090 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 282 კმ²-ია.
ეღიშე ჩარენცის მემორიალური მუზეუმი
ეღიშე ჩარენცის მემორიალური მუზეუმი ასევე ცნობილი, როგორც ეღიშე ჩარენცის სახლ-მუზეუმი (Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան; Yehishe Charents'i tun-t'angaran) — სომეხი პოეტის, მწერლისა და საზოგადოებრივი მოღვაწის, ეღიშე ჩარენცის (1897-1937) სახლ-მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს სომხეთის დედაქალაქ ერევანში.
სიუდად-ბოლივარი (კოლუმბია)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ეღიშე ჩარენცის მემორიალური მუზეუმი
ისტორია
სახლი, რომელშიც ეღიშე ჩარენცი 1935 წლიდან 1937 წლამდე ცხოვრობდა 1964 წლის 8 თებერვალს, სომხეთის მინისტრთა საბჭოს ბრძანებით ჩერენცის მემორიალურ მუზეუმად გადაკეთდა. მუზეუმის დირექტორად ნვარდ ბაღდასარიანი დაინიშნა. მუზეუმის დაარსებას მხარს უჭერდნენ და აქტიურად იყვნენ ჩართულნი პოეტის ქალიშვილები: არპენიკი და ანაჰეტი. 1975 წლის 10 იანვარს ეღიშე ჩარენცის მემორიალური მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა.
კოლექციები
ეღიშე ჩარენცის მემორიალური მუზეუმი პოეტის ცხოვრების, მისი ლიტერატურული, კულტურული და სოციალურ-პოლიტიკური მოღვაწეობის საკვლევი ცენტრია. მუზეუმში პოეტის რელიქვიები: მისი პირადი ნივთები, ხელნაწერები, დოკუმენტები, წიგნები, ფოტოები და სხვა ნიმუშებია გამოფენილი. მუზეუმის ყველაზე ძვირფასი ნაწილი მემორიალური სახლია, სადაც ყველაფერი ისეა შემონახული,რ ოგორც ავტორის სიცოცხლეში იყო.
მემორიალური სახლი ელეგანტურადაა მოწყობილი. მისი სტილი დასავლურ და აღმოსავლურ ელემენტებს აერთიანებს: Becker-ის ფირმის პიანინო, საბეჭდი მანქანა, წითელი ხის ავეჯი, მამისგან მემკვიდრეობით მიღებული ხალიჩები, ოსმალური, ჩინური პანელები, სპილოს ძვლისგან და ბრიჯნაოსგან დამზადებული ბუდას ქანდაკებების კოლექციები, ლეონარდო და ვინჩისა და ფრა ანჯელიკოს რეპროდუქციები და ა.შ.
პირადი ბიბლიოთეკა
მემორიალური სახლის ნაწილია ჩარენცის პირადი ბიბლიოთეკა. არპენიკ ჩარენცის თქმით, 1930-იანი წლების ბოლოსთვის ბიბლიოთეკა 6000-მდე წიგნისგან შედგებოდა, თუმცა პოეტის დაპატიმრების შემდეგ წიგნების დიდი ნაწილი განადგურდა. დღეისთვის ბიბლიოთეკაში 1452 წიგნია, რომლებიც სხვადასხვა ენაზეა შესრულებული და ხელოვნების, რელიგიისა და სხვა სფეროებს ეხება. ეღიშე ჩარენცს სომეხი მწერლების: მოვსეს ხორენაცის, ფავსტოს ბუზანდის, გრიგორ ნარეკაცის, ნაჰაპეტ ქუჩაკის, ნერსეს IV შნორალის, საიათნოვას, არაქელ ბაბახანიანის, ჰოვანეს თუმანიანის, ვაჰან ტერიანის, ავეტიქ ისააკიანისა და მისაქ მეწარენცის უნიკალური კოლექციები ჰქონდა. ძველი ბერძნულის, ევროპული და რუსული ლიტერატურის, ასევე ძველი აღმოსავლური ხელოვნებისა და ლიტერატურის ღრმად შესწავლის გამო, ჩარენცის მარკუს ავრელიუსის, მარსელ პრუსტის, ლუიჯი პირანდელოს, ოსვალდ შპენგლერის, რაბინდრანათ თაგორისა და სხვათა კოლექციებიც ჰქონდა. კოლექციებს შორის განსაკუთრებული ღირებულება აქვს 1907-1916 წლებში რუსეთის იმპერიის პერიოდული გამოცემის „ოქროს წლები“ 25 ტომს.
სქოლიო
კატეგორია:1974 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:სომხეთის ბიოგრაფიული მუზეუმები კატეგორია:ერევნის მუზეუმები
კუკუეცი-ვეკი
კუკუეცი-ვეკი (Cucuieţii Vechi) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 134 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 457 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიშკანის რაიონის სოფლები
წიწამურის ნასოფლარი
წიწამურის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წიწამურში, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირზე, წიწამურის ველზე, ადგილ ნაბაღრებში. ძეგლი 1968 წელს, გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ა. კალანდაძე). გაითხარა საწნახლები მიწაში ამოშენებული ღვინის აუზებით. ძეგლი თარიღდება XVll-XVlll საუკუნეებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
რიბაროხა-დელ-ტურია
რიბაროხა-დელ-ტურია (Ribarroja del Turia, Riba-roja de Túria) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის კამპო-დე-ტურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 57,5 კმ². მოსახლეობა — 22761 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
თურქმენეთის ეკონომიკა
თურქმენეთს გააჩნია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ეკონომიკა. ეს დიდწილად უდაბნოს ქვეყანაა, ინტენსიური სოფლის მეურნეობით და სარწყავი სფეროებით, ასევე მდიდარია უზარმაზარი ნავთობისა და გაზის რესურსებით. მას უკავია მე-4 ადგილი მსოფლიოში ბუნებრივი აირის რეზერვების თვალსაზრისით. რაც შეეხება სოფლის მეურნეობას, აქ განვითარებულია ორი უმსხვილესი კულტურა — ბამბა, რომელიც წარმოებულია ექსპორტისთვის და — ხორბალი, რომელიც ქვეყნის შიგნით მოიხმარება. თურქმენეთი შედის მსოფლიოს ბამბის მწარმოებლების ათეულში. 1998-2005 წლებში, თურქმენეთს მუდმივად აწუხებდა ბუნებრივი აირის ადეკვატური საექსპორტო მარშრუტების ნაკლებობა და ფართოვდებოდა მოკლევადიანი საგარეო ვალის ვალდებულებები. ამავე დროს, მთლიანი ექსპორტი გაიზარდა საშუალოდ დაახლოებით 15%-ით 2003-2008 წლებში, ძირითადად საერთაშორისო არენაზე ნავთობისა და გაზის ფასების გაზრდით. როგორც საბჭოთა ეპოქაში, ცენტრალური დაგეგმვის და სახელმწიფო კონტროლის გაბატონებული სისტემა და ნიაზოვის მთავრობამ (1991-2006 ხელისუფლება) თანმიმდევრულად უარყო ბაზრის რეფორმირების პროგრამები. სახელმწიფო აფინანსებს საქონელის და მომსახურების მრავალფეროვან სპექტრს. მას შემდეგ, რაც 2007 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი, დაიწყო ქვეყნის ორმაგი ვალუტის კურსის გაცვლა, გასცა ბრძანება მანათის დომინაციაზე, შემცირდა სახელმწიფო სუბსიდიები ბენზინზე და ინიცირებული იყო სპეციალური ტურისტული ზონის ავანზა-ს ("Avanza") განვითარება კასპიის ზღვაში. 2009 წლიდან, თურქმენეთი ინარჩუნებს ფიქსირებულ გაცვლის კურსს. 2016 წლის 5 თებერვლის მონაცემებით, 1 ამერიკული დოლარი უდრის — 3.50 თურქმენულ მანათს.
ფისკალური პოლიტიკა
ბიუჯეტის მიღების და მისი განხორციელების პროცესი ხორციელდება „თურქმენეთის საბიუჯეტო სისტემის შესახებ“ კანონის შესაბამისად. კანონი აფიქსირებს ორგანიზებას სამართლებრივი საფუძვლების, ბიუჯეტის სისტემის მართვას და ოპერაციულობას, არეგულირებს ურთიერთობებს ყველა დონის ბიუჯეტებს შორის. თურქმენეთის მთავრობა განიხილავს სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს და წარუდგენს მას თურქმენეთის პრეზიდენტს. ერთი თვით ადრე, ფინანსური წლის დასაწყისამდე, თურქმენეთის პრეზიდენტი წარუდგენს თურქმენეთის პარლამენტს (მეჯლისს) სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს განხილვისა და მიღებასათვის. ბიუჯეტის სტატისტიკა არასანდოა იმიტომ, რომ მთავრობა ხარჯავს დამატებით, დიდი რაოდენობით არასაბიუჯეტო სახსრებს. 2012 წლის დადგენილებით, ბიუჯეტის ხარჯები შეადგინა $26.9 მილიარდი დოლარი და შემოსავლებმა შეადგინა $26.4 მილიარდი დოლარი, შეიქმნა უმნიშვნელო დეფიციტი.
მრეწველობა
პოსტ-საბჭოთა ეპოქაში, თურქმენეთის სამრეწველო სექტორში უფრო დომინირებდა საწვავისა და ბამბის გადამამუშავებელი მრეწველობა, მსუბუქი მრეწველობის საზიანოდ. 1991-2004 წლებს შორის, დაახლოებით 14 ახალი ბამბის გადამამუშავებელი საწარმო გაიხსნა, მკვეთრად გაიზარდა ადგილობრივი წარმოებული ბამბის გადამუშავების შესაძლებლობები. სამშენებლო ინდუსტრია ძირითადად დამოკიდებულია მთავრობის პროექტების განხორციელებით, რადგან კერძო საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა ნაკლებად პრიორიტეტულია.
აირი
თურქმენეთის ძირითადი გაზის საბადოები აღმოაჩინეს ცენტრალურ და აღმოსავლეთ რაიონებში 1940 და 1950 წლებში, ხოლო 1980 წელს რესპუბლიკა გახდა მეორე უმსხვილესი გაზის მწარმოებელი საბჭოთა კავშირში, რუსეთის სფსრ-ს შემდეგ. საბჭოთა პერიოდში გაზის ექსპორტი ძირითადად ხორციელდებოდა საბჭოთა რესპუბლიკებში, ხოლო თურქმენეთი სტაბილურად იზრდიდა მიწოდებას 9.2 მილიონი მ³-დან 1940 წელს დაახლოებით 234 მლნ მ³-დე 1960 წელს, დაახლოებით 51 მლრდ. მ³-მდე 1975 წელს, ექსპორტი იმყოფებოდა ცენტრალიზებული კონტროლის ქვეშ და ექსპორტის შემოსავალი შედიოდა სსრკ-ს ცენტრალურ ბიუჯეტში.
ეს შეიცვალა 1991 წელს, როდესაც თურქმენეთმა გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და დაამყარა სრული კონტროლი გაზის ექსპორტზე და ექსპორტის შემოსავლებზე. თუმცა, საბჭოთა ეპოქის გაზის მილსადენების უმეტესობა გადის კავკასიაში, რუსეთსა და უკრაინაში. 1990-იან წლებში თურქმენეთის გაზის მომხმარებლების უმეტესობა დსთ-ს წევრი ქვეყნები იყო, რომლებიც გაზის საფასურის დროულად გადახდა ვერ შეძლეს ან ბარტერული გარიგებების მოლაპარაკება ვერ მოასწრეს. 1990-იან წლებში თურქმენეთმა შეწყვიტა გაზის მიწოდება ზოგიერთ დსთ-ს წევრ ქვეყანას, გადაუხდელობის და წაგებიანი ბარტერული გარიგებების მოტივით. ამავე დროს, თურქმენეთის ხელისუფლება ცდილობს, ინვესტიციების მოზიდვას გაზსადენის მშენებლობაზე ირანის გავლით თურქეთსა და დასავლეთ ევროპისთვის და ავღანეთის გავლით, პაკისტანისთვის გაზის მიწოდებას. გარიგება ჩაიშალა, რეგიონში არასასურველი ვითარების და არსებული უსაფრთხოების გარემოს და მაღალი ხარჯების გამო; ინფლაცია და ბიუჯეტის დეფიციტი გაიზარდა, მაგრამ პრივატიზაციას წინააღმდეგობა გაუწია. 1990-იანი წლების დასასრულს მთავრობამ ხელახალი შეთანხმება გააფორმა მისი ექსპორტის და ფასის გადახედვით გაზპრომთან და განაახლა გაზის მიწოდება საქართველოში, უკრაინასა და სხვა ქვეყნებში. იგი ასევე გახსნა თავისი პირველი მილსადენი — „Korphe-Kurt Kui“, რომელიც რუსეთის გავლით არ გადის.
ციფრები, რომლებიც ქვემოთ მოყვანილია, აღებულია ბრიტიშ პეტროლიუმის BP-ის სტატისტიკური მიმოხილვიდან. ერთეული არის ერთი მილიარდი კუბური მეტრი (bcm) წელიწადში. აქ ჩამოთვლილია გაზის წარმოება, მოხმარება, ასევე ექსპორტის საერთო და ქვეყნებზე დაყოფილი რაოდენობა. ერთი მომენტი აჩვენებს, რომ წარმოების და ექსპორტის პიკმა 2008 წელს მიაღწია და მკვეთრად შემცირდა 2009 წელს. ეს 2009 წლის აპრილში „ცენტრალური აზია-ცენტრი“ გაზსადენზე მომხდარი აფეთქების გამო მოხდა, რომელის გამო თურქმენეთმა რუსული კომპანია გაზპრომი დაადანაშაულა. მას შემდეგ რუსეთმა შეზღუდა თურქმენეთის გაზის იმპორტი მხოლოდ დაახლოებით 10 მილიარდ კუბურ მეტრამდე. წარმოების და ექსპორტის კვლავ მატება დაიწყო 2010 წლიდან, „ცენტრალური აზია-ჩინეთი“-ს გაზსადენის გახსნის გამო.
ნავთობი
2010 წლისთვის, თურქმენეთი მოიპოვებდა 202.000 ბარელ ნავთობს დღეში. ზეთის წარმოება აღწევდა დაახლოებით 50,000 ბარელს დღეში. შიდა მოხმარება შეადგინა დაახლოებით 100,000 ბარელი დღეში. ნავთობის მონაცემები ცხრილში, აღებულია BP-ის სტატისტიკურ მიმოხილვიდან.
სამშენებლო მასალები
მოქმედებს სამი ცემენტის ქარხანა თურქმენეთში. მდებარეობს აშხაბადის, ბალკნის და ლებაპის პროვინციების ახლოს. სულ წარმოება 2013 წლისთვის, სავარაუდოდ აღემატებოდა 2 მილიონ ტონას.
ქიმიური მრეწველობა
თურქმენეთი ააშენებს კალიუმის ქარხანას, წელიწადში 2.8 მილიონი ტონის კალიუმიანი სასუქების წარმოების სიმძლავრით. აქედან დიდი ნაწილი გავა ექსპორტზე, რადგან შიდა მოთხოვნა ქვეყანაში არ აღემატება 10,000 ტონას. მშენებლობა ქარხნის, რომელიც აწარმოებს 640,000 ტონა/წელში შარდოვანა (კარბიდს) და 400,000 ტონა/წელში ამიაკს, უნდა დასრულდეს 2014 წლის ივნისში. 2016 წლისთვის, ქვეყანა სავარაუდოდ, აწარმოების 1 მლნ. ტონა შარდოვანას (კარბიდს) ყოველწლიურად.
საბანკო
ფინანსური სისტემა სრულად სახელმწიფო კონტროლის ქვეშაა. საბანკო სისტემა, რომელიც მნიშვნელოვნად შემცირდა 1998 წლის ფინანსური კრიზისის შემდეგ, შეიცავს 12 ეროვნულ ბანკს. ეს ინსტიტუტები იგივე ძირითად სამმართველო პასუხისმგებლობას ატარებენ, როგორც საბჭოთა პერიოდში, თურქმენეთის ცენტრალური ბანკის ზედამხედველობით. საკრედიტო ოპერაციები და საყოფაცხოვრებო დანაზოგები არ ყოფილა მნიშვნელოვანი ფუნქცია ამ სისტემის. 2005 წელს, დაახლოებით 95 პროცენტი სესხების წავიდა სახელმწიფო საწარმოებში. სახელმწიფო სადაზღვევო ფირმა „TurkmenIngosstrakh“, აქვს დამყარებული სრული მონოპოლია, ისედაც ძალიან მცირე სადაზღვევო ინდუსტრიაზე.
სოფლის მეურნეობა
2000-იანი წლების დასაწყისში, თურქმენეთის მთავრობის წვლილი სასოფლო-სამეურნეო სექტორში მთლიან შიდა პროდუქტთან გაიზარდა სახელმწიფოს მჭიდრო ზედამხედველობის ქვეშ. როგორც საბჭოთა კავშირის დროს, ახლაც ბამბა არის დომინანტური სოფლის მეურნეობის საქონელი იმიტომ, რომ ბამბა არის ძირითადი საექსპორტო პროდუქცია. თუმცა, ბოლო წლების განმავლობაში სახელმწიფო პოლიტიკის შემქმნელებმა გაზარდეს მეურნეობის სპექტრი, რომ თურქმენეთი გახადონ თვითკმარი საკვების მომარაგების მხრით. პოსტ-საბჭოთა ეპოქაში, ფართობი მარცვლეულის დარგობის (ძირითადად ხორბლის), თითქმის გასამმაგდა. თუმცა, სასოფლო-სამეურნეო მიწები არის უხარისხო და მოითხოვს სარწყავს. თურქმენეთის სარწყავი ინფრასტრუქტურა და წყლის გამოყენების პოლიტიკა არ პასუხობს ეფექტურად ამ საჭიროებას.
საგარეო ვაჭრობა
თურქმენეთის მთავრობა ხაზგასმით აცხადებს, რომ დიდ ყურედღებას აქცევს საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების, საგარეო ვაჭრობისა და "ღია კარის" პოლიტიკას, განაცხადა პრეზიდენტმა. დღეისათვის თურქმენეთის პარტნიორია 73 ქვეყანა. თურქმენეთის ყველაზე ცნობილი სავაჭრო პარტნიორებია: ამერიკის შეერთებული შტატები, თურქეთი, შვეიცარია, ჰონგკონგი, გერმანია, გაერთიანებული სამეფო, კვიპროსი, ირანი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები. თურქმენეთი ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ECO) წევრია.
სამრეწველო და სოფლის მეურნეობის ნედლეულის ექსპორტი კვლავ ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზანია თურქმენეთის მთავრობის. ფასის კონტროლი საუკეთესო საქონელზე, მისი სტაბილიზაცია რეპროდუქციის პროცესში, სტაბილური ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნება, მოქნილობა ინოვაციებში და სოციალურად ორიენტირებული ეკონომიკა ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია. მთავრობა ცდილობს გააძლიეროს სახელმწიფო რეგულაცია საგარეო ვაჭრობაზე, შექმნას დაზღვევის სახელმწიფო სისტემა და კონსოლიდაცია საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების.
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ეკონომიკა
მიოდრაგ ბულატოვიჩი
მიოდრაგ ბულატოვიჩი (Миодраг Булатовић, დ. 20 თებერვალი 1930, ბიელო-პოლე – გ. 15 მარტი 1991, იგალო) — სერბი მწერალი, წერდა სერბულ ენაზე.
ბავშვობიდან დაავადდა ეპილეფსიით, გვიან ისწვლა კითხვა. დაამთავრა კრუშევაცის გიმნაზია, შემდეგ ბელგრადის უნივერსიტეტი. სწავლობდა ლიტერატურასა და ფსიქოლოგიას. უნივერისტეტის დასრულების შემდეგ მუშაობდა როგორც ჟურნალისტი. როგორც მწერალი, მისი დებიუტი შედგა 1956 წელს წიგნით, რომელმაც დაიმსახურა სერბეთის მწერალთა კავშირის პრემია.
სიცოცხლის ბოლო წლებში გახდა სოციალისტური პარტიის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:სერბი მწერლები კატეგორია:მონტენეგროელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
არაზაფი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
გადაბეი
გადაბეი (Gədəbəy) — ქალაქი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 9 161 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
ტეუჩიტლანის ტრადიცია
ტეუჩიტლანის ტრადიცია ცნობილია წრიული ცენტრალური მოედნებისა და კონუსური საფეხურებიანი პირამიდების მშენებლობით. მკვლევარ ფილ ვაიგანდის თანახმად, ეს უჩვეულო სტრუქტურები „უნიკალურია მესოამერიკის არქიტექტურის რეპერტუარში და სხვაგან არსად გვხვდება მთელ მსოფლიოში“.
ტეუჩიტლანის ტრადიცია ერთგავრი შთამომავალია უფრო ადრეული შახტური სამარხების ტრადიციისა, თუმცა პატარა ნაგებობები მათ ბევრად გაზარდეს და შექმნეს ისეთი ძეგლები, როგორიცაა მაგალითად გუაჩიმონტონესი.
გუაჩიმონტონესი
გუაჩიმონტონესის არქეოლოგიური ძეგლი ხალისკოს შტატში, ქალაქ ტეუჩიტლანის შემოგარენში მდებარეობს და წარმოადგენს ტეუჩიტლანის ტრადიციის საზოგადოების ყველაზე დიდ და კომპლექსურ ძეგლს. უძველესი სოფლის შუაგულში სამი წრიული არეალი იყო განთავსებული და თითოეული მათგანის ცენტრში აღმართული იყო წრიული, საფეხურებიანი პირამიდა.
წრიული პირამიდები კოსმოგრამებად მიიჩნევა და წარმოადგენს სამყაროს მითოლოგიურ სტრუქტურებს, მათ ცენტრში დატანილი წრიული სვეტები კი მესოამერიკულ მსოფლიო ხეებს განასახიერებს. აღმოჩენილი კერამიკის ტაბლოებიდან ნათელი ხდება, რომ ეს სვეტები ვოლადორის რიტუალებისათვისაც გამოიყენებოდა.
საზოგადოების სტრუქტურა
მრავალი მახასიათებელი მიუთითებს იმაზე, რომ ტეუჩიტლანის ტრადიცია კატეგორიებად დაყოფილი საზოგადოება იყო — მაგალითად, წრიული მოედნები მხოლოდ ელიტებისთვის გამოიყენებოდა. ნახევრად ფორტიფიცირებული ძეგლები კი მიუთითებს, რომ ტეუჩიტლანის ტრადიციის არეალი პოლიტიკურად ფრაგმენტირებული იყო.
გაქრობა
პოსტკლასიკური პერიოდის დადგომა დასავლეთ მექსიკაში, ისევე როგორც მთელ მესოამერიკაში, უეცარი ცვლილებებით ხასიათდება. ახ. წ. დაახლოებით 900 წლისთვის, წრიული პირმიდების, მოედნებისა და კონცენტრირებული დაჯგუფებების ჩანაცვლებას იწყებს უფრო პროზაიკული ოთხკუთხა არქიტექტურა. ამ პერიოდში, ტეუჩიტლანის ტრადიციის საზოგადოებამ ტოტალური კოლაფსი განიცადა — როგორც ჩანს, ისინი თავიანთ საზღვრებს მიღმა გადაადგილდნენ და აღმავალ ტარასკანის სახელმწიფოს შეერწყნენ.
სქოლიო
კატეგორია:მესოამერიკის არქეოლოგიური კულტურები კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:მექსიკის ხალხები
ჰააპაის კუნძულები
ჰააპაის კუნძულები (Haʻapai islands) — კუნძულთა ჯგუფი ტონგის სამეფოს ცენტრალურ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს ტონგატაპუს კუნძულების ჩრდილოეთით და ვავაუს კუნძულების სამხრეთით. ადმინისტრაციულად კუნძულთა ჯგუფი შედის ჰააპაის ოლქში.
გეოგრაფია
ჯგუფის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კუნძულებია — ლიფუკა და ფოა, რომელთა მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3769 ადამიანს (2011). სხვა დიდი კუნძულებია — ნუკუნამო, ჰაანო და უიჰა. ჯგუფიდან დასავლეთით მდებარეობს ჯგუფის ყველაზე დიდი კუნძული ტოფუა და კუნძული კაო, სამხრეთ-დასავლეთით — კოტუს კუნძულები, სამხრეთით — ნომუკას კუნძულები.
ისტორია
არქეოლოგიური გათხრების თანახმად, რომელიც ტარდებოდა სოფელ ჰიჰიფოში კუნძულ ლიფუკაზე, ჯგუფი დასახლებული იყო დაახლოებით 3000 წლის წინ პოლინეზიური კულტურის ლაპიტას წარმომადგენლებით. ლიფუკაზე ასევე ნაპოვნი იქნა ადამიანთა ნამარხები, მცირე ციხე-სიმაგრე, რომელოც სავარაუდოდ XV საუკუნეშია აშენებული, ასევე კარიერი, სადაც მოიპოვებდნენ ქვას.
პირველი ევროპელი, რომელმაც 1643 წელს აღმოაჩინა ჰააპაის კუნძულები იყო ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი. პირველად მან აღმოაჩინა კუნძული ნომუკა, სადაც შეივსო საკუთარი მტკნარი წყლის მარაგი. 1774 და 1777 წლებში ზოგიერთ კუნძულებზე გაჩერდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი. ამასთან ერთ-ერთ მათგანზე ზღვაოსანი კინაღამ გახდა ადგილობრივი კანიბალების მსხვერპლი. ამ შემთხვევის შემდეგ კუკმა კუნძულთა ჯგუფს დაარქვა მეგობრობის კუნძულები. 1789 წლის 28 აპრილს კუნძულ ტოფუაზე გემის გუნდის ნაწილით გადავიდა კაპიტანი უილიამ ბლაი. მაგრამ ინგლისელს შეუტიეს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა, და მათ გემის ერთ-ერთი წევრი მოკლეს. ამის შემდეგ ბლაიმ დატოვა ტოფუას კუნძული.
ჰააპაის კუნძულები გახდა პირველი ჯგუფი ტონგის არქიპელაგზე, რომლის მოსახლეობამ მიიღო ქრისტიანობა.