cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გივი ხონელიძე
ბიოგრაფია
1962 წელს ონკოლოგიური დისპანსერის ბაზაზე დაარსდა ონკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორად დაინიშნა გივი ხონელიძე და სამ ათეულ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იგი უცვლელად ხელმძღვანელობდა ამ დაწესებულებას. მის მიერ ინსტიტუტსა და მთელ მოლდავეთში დაინერგა ონკოლოგიურ დაავადებათა პროფილაქტიკის, ადრეული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ახალი მეთოდები. 1970-იან წლებში ინსტიტუტის ბაზაზე შეიქმნა ონკოლოგიისა და ჰემატოლოგიის კათედრა, რომელზეც წარმოებდა ექიმთა ახალი კადრების მომზადება-სპეციალიზაცია. გივი ხონელიძის უშუალო ხელმძღვანელობით კიშინიოვში აშენდა ონკოლოგიის ინსტიტუტის ახალი, ხუთასადგილიანი უნიკალური ქირურგიული კომპლექსი და ონკოლოგიური პოლიკლინიკა.
გივი ხონელიძის სამეცნიერო და პრაქტიკული მოღვაწეობის სფეროს განეკუთვნება თანამედროვე ონკოლოგიის ისეთი რთული პრობლემები, როგორიც არის სიმსივნეების ძირითადი ლოკალიზაციის ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა. კუჭის დაავადებათა დიაგნოსტიკა, ონკოლოგიური დახმარების ორგანიზაციული საკითხები და სხვა. მის კალამს ეკუთვნის 70-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელთაგან ორი მონოგრაფიაა.
საექიმო, სამეცნიერო და ორგანიზაციული საქმიანობის პარალელურად გივი ხონელიძე მეტად აყოფიერ საზოგადოებრივ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. ის ორჯერ იყო არჩეული ქ. კიშინიოვის საქალაქო საბჭოს დეპუტატად. დაჯილდოებულია ხალხთა მეგობრობის ორდენითა და მედლებით. მინიჭებული აქვს მოლდავეთის სსრ დამსახურებული ექიმის საპატიო წოდება. იყო სსრ კავშირის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული საპრობლემო კომისიის – „ავთვისებიანი სიმსივნეების“, ონკოლოგთა საკავშირო საზოგადოების გამგეობისა და ჟურნალების „Вопросы онкологии“ და „Здравоохранение“ სარედაქციო საბჭოს წევრი.
გივი ხონელიძე 1998 წელს გარდაიცვალა. ონკოლოგიის ინსტიტუტის მრავალრიცხოვანი კოლექტივი არ ივიწყებს თავის პირველ დირექტორს. მის საპატივცემულოდ ინსტიტუტში გახსნილია ბარელიეფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 1998 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ფლორისტიკა
ფლორისტიკა — ბოტანიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის და აღწერს მთელი დედამიწის ან მისი ცალკეული ნაწილის — რაიონის, რეგიონის თუ ქვეყნის და სხვათა ფლორას. ფლორისტული კვლევის პირველი ეტაპია ფლორის სახეობათა აღნუსხვა, ე. წ. ინვენტარიზაცია, შემდგომი — ფლორის გაანალიზება სტატისტიკურ-სისტემატიკურად, არეალოგიურად, ბიომორფულად და სხვა კვლევის ობიექტად შესაძლოა მივიჩნიოთ აგრეთვე ტყე, მდელო, უდაბნო და ა. შ.
XQuery
XQuery (XML Query) — მოთხოვნათა და ფუნქციური პროგრამირების ენა, რომელიც განკუთვნილია XML, JSON, ჩვეულებრივი ტექსტის ან სხვა დომენ-სპეციფიკური ფორმატის სტრუქტურირებულ და არასტრუქტურირებულ მონაცემებთან სამუშაოდ. ენის შემუშავებას ხელმძღვანელობს W3C-ს შემადგენლობაში შემავალი „XML Query სამუშაო ჯგუფი“. შემუშავების პროცესი მჭიდრო კავშირშია XSLT-ის შემმუშავბელ ჯგუფთან XSL Working Group; ეს ორი ჯგუფი ერთობლივად პასუხისმგებელია XPath-ზე, რომელიც XQuery-ს ნაწილია.
ფლორისტიკა
ლიტერატურა
კატეგორია:ფლორა
XQuery
2007 წლის 23 იანვარს XQuery 1.0-მა მოიპოვა W3C Recommendation სტატუსი; 2014 წლის 8 აპრილს იგივე სტატუსი მოიპოვა XQuery 3.0-მა, ხოლო 2017 წლის 21 მარტს W3C Recommendation სტატუსი მოიპოვა XQuery 3.1-მა.
სქოლიო
კატეგორია:ფუნქციური ენები
ბოლივარის რაიონი (ბოლივარი)
ბოლივარის რაიონი (Distrito de Bolívar) — რაიონი პერუში, ლა-ლიბერტადის რეგიონის ბოლივარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 129 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 220 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 740.58 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-ლიბერტადის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბოლივარის პროვინციის რაიონები
LUCRECIA515
„LUCRECIA515“ — ლაშა ბუღაძის 2013 წლის რიგით მეხუთე სატირული რომანი.
რომანის შესახებ
2014 წლის დასაწყისში ,,ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ’’ მკითხველს ლაშა ბუღაძის ორი ახალი წიგნი, რომანი ,,Lucrecia515’’ და ,,როიალ ქორთში’’ დადგმული პიესა – ,,პრეზიდენტი სტუმრად მოვიდა’’ წარუდგინა. ორივე მათგანის გამოცემამ დიდი აჟიოტაჟი და გამოხმაურება გამოიწვია. დაიწერა რეცენზიები, სტატიები, ბლოგები. აღსანიშნავია ლაშა მილორავას დაწერილი ესე – Lucrecia515, ანუ კითხვარი მოღალატე ქმრებისთვის. მწერალთა სახლში ჩატარდა რომანის საჯარო განხილვა, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს ცნობილმა ქართველმა მწერლებმა და ლიტერატორებმა, მათ შორის იყვნენ: გიგი თევზაძე, ლევან ცაგარელი, თათა ცოფურაშვილი, ანა კორძაია-სამადაშვილი..
სიუჟეტი
რომანის პროტაგონისტი სანდრო 37 წლის ქართველი დაოჯახებული კაცია, რომელიც საწებლის ქარხანაში მუშაობს ერთ–ერთ წამყვან თანამდებობაზე. ჰყავს პირადი მძღოლი ომარი. აქვს სტაბილური შემოსავალი, თუმცა ოჯახში გაუთავებელი პრობლემები აქვს და მუდმივად სხვა ქალის შებმას ცდილობს. რომანის დასაწყისში მისი ინტერესის ობიექტი ცხრამეტი წლის სტუდენტი ტასოა, რომელსაც კაფეში დაპატიჟებს. თუმცა ყველაფერი მისი სურვილის მიხედვით არ მიდის. მალე ტასოს მეგობრებიც გამოჩნდებიან და სანდროს მისი ბინაში აყვანა გაუძნელდება. როდესაც ტასო საპიფარეშოში გავა, სანდროც გაჰყვება და მასთან სექსის მცდელობა ექნება, თუმცა უშედეგოდ. შერცხვენილი სანდრო ტასოს მეგობრებისგან უჩუმრად გაიპარება კაფედან. სახლში გვიან დაბრუნებული კი თავის ცოლს, ქეთის მოატყუებს, რომ პანაშვიდზე იყო. ამის შემდეგ ტყუილი ჩვეულებრივი ამბავი ხდება.
სანდროს ურთიერთობა ანასთანაც დაეძაბება, რადგან ვეღარ გააკეთებს არჩევანს ცოლსა და საყვარელს შორის. მალე მათი ამბავი ანას სამეგობროში საჭორაო თემა გახდება. ამაზე სანდრო ანას ეჩხუბება და დროებით შეწყვეტს ურთიერთობას. მალე აღმოაჩენს, რომ საკრედიტო ბარათიდან დიდი რაოდეონობით ფულია დაკარგული. სხვა გზას რომ ვერ მონახავს, პოლიციას თხოვს დახმარებას, რის გამოც თავისი პირადი ურთიერთობების გამოაშკარავებაც მოუწევს. გამოძიებიდან დადგინდება, რომ ფული ქეთის მიერ დაქირავებული ჰაკერის მოპარულია, თუმცა ის გაქცევას და დამალვას მოასწრებს. აღმოჩნდება,რომ ქეთი ორსულადაა და მასთან კვლავ კავშირის გაბმა იწყება. ერთი თვის შემდეგ ანასაც ურიგდება, თუმცა ერთ დღეს მასთან მისული დასისხლიანებული საყვარელი დახვდება. აღმოჩნდება, რომ ეს მისი სიდედრის, ლეილას ნამოქმედარია. გაბრაზებული სანდროს ქეთისთან ავა და ლეილას ცემს, თუმცა მას გათიშავენ და მეორე დღეს საავადმყოფოში გაიღვიძებს. ამის შემდეგ სანდროს ცხოვრებაში ყველაფერი ირევა. გადის თვეები და სანდრო მუდმივად ეხვეწება ანას, რომ შეურიგდეს, თუმცა უშედეგოდ. სანდროს ყურადღებას ახალი თანამშრომელი ქალი გადაატანინებს, რომელიც ჩაიზე დაპატიჟებს.. ყველაფერი ხელახლა იწყება.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:ლაშა ბუღაძის ნაწარმოებები კატეგორია:2013 წლის რომანები კატეგორია:სატირული რომანები კატეგორია:ფსიქოლოგიური რომანები
ნატიგ რასულზადე
ცხოვრება
1999 წელს მას აზერბაიჯანის დამსახურებული ხელოვანის წოდება მიენიჭა. რესპუბლიკის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატია. 2009 წელს მას გადაეცა დიდების ორდენი. 2015 წლის 21 დეკემბერს ის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი პენსიონერი გახდა.
ჰელიქტიტი
მინი|ჰელიქტიტი მინი|ჰელიქტიტი ჰელიქტიტი (ηλικιτός — „დაკლაკნილი“) — ნაღვენთ-ნაწვეთი დანალექი კარსტულ მღვიმეებში.
ჰელიქტიტი წარმოადგენს კალციტისა და არაგონიტის ზრდა-განვითარების ერთ-ერთ ფორმას. ჰელიქტიტებს მიეკუთვნება თავისებური აგრეგატები უცნაურად ნაღუნი ცილინდრული და კონუსური ტოტების, განტოტებული ბუსუსიანი კონუსების, რთული სპირალებისა და სხვათა სახით. ჰელიქტიტი ისე გამოიყურება, თითქოსდა უწონობის პირობებში ყოფილიყოს წარმოქმნილი.
ჰელიქტიტები როგორც ჩანს, კაპილარული ძალების შედეგია, მათთვის დამახასიათებელია წვრილი შიდა ღერძული კაპილარი. ამ კაპილარის გავლით ხდება მკვებავი ხსნარის მოდინება ჰელიქტიტის წვერისაკენ, რომელიც იღვრება მის ზედაპირზე და ახორციელებს მზარდი აგრეგატის კვებას მასში შემცველი ბიკარბონატის კალციუმის დაშლის ხარჯზე. ჰელიქტიტები გვხვდება მღვიმეების სუსტადგაწყლოვანებულ ადგილებში, ჯგუფებადაა განლაგებული და გადაჭიმულია ქანების ნაპრალების გასწვრივ. არაგონიტის ჰელიქტიტი წარმოადგენს ორი ან სამი სფეროკრისტალის ექსცენტრულ შეზრდას.
კალციტის ჰელიქტიტის აგებულება არსებითად არაგონიტული ჰელიქტიტის აგებულების ანალოგიურია, თუმცა გარეგანი ნიშნების მიხედვით, შეიძლება მისგან ძლიერ განსხვავდებოდეს.
ჰელიქტიტების პირველი დეტალური აღწერა ეკუთვნის ოლაუს ვორმს (1665).
ჰელიქტიტები გვხვდება საქართველოს კარსტულ მღვიმეებშიც, ამ მხრივ გამოსარჩევია ახალი ათონის, სათაფლიისა და ყუმისთავის კარსტული მღვიმეები. ახალი ათონის მღვიმეში არსებობს ერთი დარბაზი, რომელიც „ჰელიქტიტების სალონის“ სახელწოდებითაა ცნობილი. ამ დარბაზმა სახელი მასში უხვად წარმოდგენილი ექსცენტრული ჰელიქტიტების გამო მიიღო. აქ ჰელიქტიტები მეტად უცნაური ფორმისანი არიან; წააგავენ ზამბარებს, კითხვის ნიშნებს, წრეებს, ხრახნებს და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:მინერალური აგრეგატები
ობრუჩევის ქედი
ობრუჩევის ქედი, აკადემიკოს ობრუჩევის ქედი — ქედი რუსეთის ფედერალურ სუბიექტ ტუვის რესპუბლიკაში, აღმოსავლეთ ტუვის მთიანეთის ცენტრალურ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 250 კმ, სიმაღლე 2895 მ-მდე. შედგება გრანიტებით, კრისტალური ფიქლებითა და ქვიშაქვებით აგებული რამდენიმე მთაგრეხილისაგან. კალთებზე ტაიგაა, მწვერვალებზე — მთის ტუნდრა და ქვაყრილები. სახელი ეწოდა ვლადიმერ ობრუჩევის პატივსაცემად.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ტახურვაილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხეთების მეფეები
ელჩინ აზიზოვი
ელჩინ იაშარ ოღლუ აზიზოვი (Elçin Yaşar oğlu Əzizov) — აზერბაიჯანელი საოპერო მომღერალი (ბარიტონი), დიდი თეატრის სოლისტი (2008 წლიდან). აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018), პირველი აზერბაიჯანელი, რომელიც დიდი თეატრის სოლისტი გახდა.
ბიოგრაფია
ელჩინ აზიზოვი 1975 წელს ბაქოში დაიბადა.
1992 წლის 4 აპრილს, როცა აზიზი 16 წლის იყო მონაწილეობდა მხიარულთა და საზრიანთა კლუბში, რომელიც ბაქოში ჩატარდა. ჟიურის შემადგენლობაში იმყოფებოდა ანარ მამედხანოვი, გუნდ „ბაქოელი ბიჭების“ კაპიტანი. მას მოეწონა აზიზოვის გამოსვლა და თამაშის დასრულების შემდეგ იგი ელჩინთან მივიდა და უთხრა: „8 აპრილს ჩვენთან ერთად მოფრინავ მოსკოვში“. იმ წელს „ბაქოელი ბიჭები“ მანსანკანის უმაღლესი ლიგის გამარჯვებულები, ხოლო 1993 წელს ლიგის ფინალისტები გახდნენ. ისინი ბრძოლის დროს აღდარაში ჯარისჯაცებს ჰოსპიტალში კონცერტებს უმართავდნენ.
1993 წელს აზიზოვი აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში შევიდა, რომელიც 1997 წელს „კინოს რეჟისორის“ სპეციალობით დაამთვარა. 90-იანი წლების ბოლოს მრავალ სარეკლამო რგოლშია გადაღებული. 2000 წელს გუნდი „ბაქოელი ბიჭები“, რომლის შემადგენლობაში ელჩინ აზიზოვიც იყო სუპერთასისა და „XX საუკუნის საუკეთესო გუნდის“ წოდების მფლობელი გახდა.
2005 წლის აგვისტოში იგი შედის კონსერვატორია „მოცარტეუმის“ საზაფხულო აკადემიაში (ზალცბურგი, რიჩარდ მილერის კლასი), ხოლო 2006 – 2007 წლებში მეცადინეობდა ალესანდრო მიშაშთან. 2005 – 2007 წლებში სტაჟირებდა ბაქოს მუსიკალური აკადემიის საოპერო სტუდიაში, სადაც აზად ალიევის ხელმძღვანელობით მეცადინეობდა. 2007 წლიდან გალინა ვიშნევსკაიას საოპერო სიმღერის ცენტრის სტაჟიორი და სოლისტია (პედაგოგი ბადრი მაისურაძე), სადაც დებიუტი ჰქონდა ესკამილიოს პარტიით (ბიეზეს „კარმენი“). 2008 წლიდან მოსკოვის დიდი თეატრის საოპერო ჯგუფის წევრია. 2011 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით ელჩინ აზიზოვს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება მიენიჭა. 2018 წლის 27 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის განკარგულებით ელჩინ აზიზოვს „აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში შეტანილი დამსახურებისათვის“ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება მიენიჭა. ელჩინ აზიზოვი აგრეთვე გადაღებულია ფილმებში (აზერბაიჯანში, რუსეთსა და თურქეთში). ამ ყველაფერთან ერთად იგი რამდენიმე ფილმისა და თეატრალური დადგმის რეჟისორია. აზიზოვი იყო რუსული ტელეგადაცემა „რესპუბლიკის საგანძურის“ ჟიურის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი საოპერო მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის საოპერო მომღერლები კატეგორია:ბარიტონები
ვარაზმანავრი
ვარაზმანავრი — ნაქალაქარი, არქეოლოგიური ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, მდ. ივრის მარცხენა ნაპირზე, საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის მახლობლად.
ნაქალაქარი აღმოაჩინა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაზ­ვერ­ვით­მა ექ­სპე­დი­ცი­ამ 2009 წელს. იგი ქართლისა და ალბანეთის სასაზღვრო ტერიტორიაზე მდებარეობდა და VII-VIII სა­უ­კუ­ნე­ე­ბით თარიღდება. სავარაუდოდ, იგი მურვან ყრუს შემოსევის დროს განადგურდა და მას შემდეგ აღარ განახლებულა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გენანლი
გენანლი (Genanly) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ჩიკისა
ჩიკისა (Chiquiza) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.709 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 916 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 50.56 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 117 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჩრდილოეთი სურიგაო
ჩრდილოეთი სურიგაო (ტაგ: Hilagang Surigao; სებ: Amihanang Surigao) — ფილიპინების პროვინცია. მდებარეობს მინდანაოზე, კარაგის რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია სურიგაო. ჩრდილოეთი სურიგაო შედგება ორი მთავარი კუნძულისგან, სიარგაოსა და ბუკას-გრანდესგან, რომლებიც ფილიპინის ზღვაში მდებარეობს, გარშემო მდებარე პატარა კუნძულებისგან და მინდანაოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე მცირე ტერიტორიისგან. პროვინციის კონტინენტურ ნაწილს ჩრდილოეთი აგუსანი და სამხრეთი სურიგაო ესაზღვრება.
ჩრდილოეთი სურიგაო მინდანაოს უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს და ვისაიასისა და ლუსონის კუნძულებისკენ მნიშვნელოვან სატრანსპორტო კერას წარმოადგენს. სურიგაოსა და კუნძულ ლეიტეს შორის სურიგაოს სრუტეში უამრავი საწყლოსნო საშუალება მოძრაობს, რომლებსაც ლილოანიდან (სამხრეთი ლეიტე) სურიგაოსკენ მგზავრები გადაჰყავთ და ტვირთი გადააქვთ.
ეტიმოლოგია
სურიგაოს სახელწოდების წარმოშობასთან დაკავშირებით ლინგვისტებს შორის ორი ვერსია არსებობს. ერთი ვერსიით, სურიგაოს ფუძეა სიტყვა sulig („ყლორტი“, „გაფურჩქვნა“) და სურიგაო suligao-დან („წყაროს წყალი“) წარმოდგება და მდინარე სურიგაოზე (მანდაიას ენაზე სულიგავი) უნდა მიუთითებდეს, რომელიც მინდანაოს ჩრდილოეთით ჩაედინება. ადრეული ისტორიული წყაროები მდინარეს სულიგაოდ, სურიგაოდა და სურიგანად მოიხსენიებენ.
ისტორია
წინაკოლონიურ ხანაში სურიგაოს რეგიონის სანაპიროები ვისაიანური წარმოშობის სურიგაონების ეთნიკური ჯგუფებით იყო დასახლებული, ხოლო შიდა ნაწილებში ლუმადების ჯგუფები, მანდაიები, მანსაკები, მამანვები და მანობოები ბინადრობდნენ.
1860 წელს ესპანელების მიერ ოკუპაციის შემდეგ მინდანაოში ექვსი სამხედრო რაიონი შეიქმნა. სურიგაო და აგუსანი „აღმოსავლეთი რაიონის“ შემადგენლობაში აღმოჩნდა. 1870 წელს რაიონს სახელი გადაარქვეს და „სურიგაოს რაიონი“ (Distrito de Surigao) უწოდეს. 1901 წელს სურიგაოს რაიონი ჩარტერული პროვინცია გახდა. 1907 წელს, ამერიკული მმართველობის პერიოდში მას აგუსანი გამოეყო და დამოუკიდებელ პროვინციად ჩამოყალიბდა.
გეოგრაფია
ჩრდილოეთი სურიგაო არქიპელაგი პროვინციაა. ის მინდანაოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. პროვინციის ჩრდილოეთით დინაგატის კუნძულები მდებარეობს, აღმოსავლეთით — ფილიპინის ზღვა, სამხრეთით — სამხრეთი აგუსანი და სამხრეთი სურიგაო, ხოლო დასავლეთით — სურიგაოს სრუტე.
პროვინციის ფართობი 1 972.93 კმ²-ია. გარდა მინდანაოს ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილისა, პროვინცია რამდენიმე კუნძულს მოიცავს, რომელთა შორის ყველაზე დიდები სიარგაო და ბუკას-გრანდეა. მინდანაოს ნაწილი ძირითადად მთიანი რელიეფითაა დაფარული.
ჩრდილოეთ სურიგაოს დიდი კუნძულები ძირითადად მთებითაა დაფარული და მინერალური რესურსებით მდიდარია. ნონოკის კუნძულზე ნიკელის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მარაგია. არქიპელაგის მცირე კუნძულები ქვიშითა და ხრეშითაა მდიდარი, ასევე რიფებითა და კირქვით. მცირე კუნძულების ნაწილი კლდოვანი წარმონაქმნია, მათ შორის დელ-კარმენიც. კლდოვანი წარმონაქმნები ბუჩქებითა და ქოქოსის ხეებითაა დაფარული.
ჩრდილოეთ სურიგაოსთვის დამახასიათებელი კლიმატის დროს მშრალი სეზონი მკვეთრად არ არის გამოხატული. ნალექების მაქსიმალური რაოდენობა ნოემბრიდან იანვრამდე პერიოდში მოდის.
პროვინცია 20 მუნიციპალიტეტს და 1 შემადგენელ ქალაქს მოიცავს, რომლებიც 2 საკანონმდებლო რაიონად იყოფა. პროვინციის ტერიტორიაზე 335 ბარანგაი მდებარეობს.
დემოგრაფია
2015 წლის აღწერით პროვინციის მოსახლეობა 485 088 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის სიმჭიდროვის მაჩვენებელი 250 ადამიანია 1 კვ. კმ-ზე.
პროვინციის მოსახლეობის უმრავლესობა ავსტრონეზიული წარმოშობისაა. ეთნიკურ უმცირესობებს მიეკუთვნებიან ესპანური, ჩინური და არაბული წარმოშობის ადამიანები.
მოსახლეობის უმრავლესობა სურიგაონონზე საუბრობს. მცირე ნაწილი ვარაიულ, სებუანურ და ბოჰოლანურ ენებზე საუბრობს. პროვინციის მოსახლეობის დიდ ნაწილსთვის ტაგალური და ინგლისური ენა მეორე ენაა.
მმართველობა
პროვინციის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური გუბერნატორია. საკანონმდებლო ორგანოს პროვინციული საბჭო (Sangguniang Panlalawigan) წარმოადგენს, რომელსაც ვიცე-გუბერნატორი ხელმძღვანელობს, რომელიც გუბერნატორის დროებითი ვაკანსიის დროს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის უფლებამოსილებასაც ასრულებს. გუბერნატორი, ვიცე-გუბერნატორი და პროვინციული საბჭო სამი წლის ვადით აირჩევა და ზედიზედ სამჯერ შეიძლება იქნენ არჩეული. ჩრდილოეთ სურიგაოს ამჟამინდელი გუბერნატორი ფრანსისკო მატუგასია, ხოლო ვიცე-გუბერნატორი — ედი გოკიანგკე უმცროსია. ფილიპინების წარმომადგენელთა პალატაში ჩრდილოეთ სურიგაოს პირველ რაიონს ფრანსისკო ხოსე მატუგას II, ხოლო მეორე რაიონს ასე ბარბესი წარადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი სურიგაო კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები კატეგორია:1960 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები კატეგორია:1960 წელს დაარსებულები ფილიპინებში
ცეცხლის ცათამბჯენები
ცეცხლის ცათამბჯენები (Alov Qüllələri) — ყველაზე მაღალი ცათამბჯენი ბაქოში, რომლის სიმაღლეა 190 მ (620 ფუტი. შენობა შედგება ბინებისგან, სასტუმროსგან და საოფისე შენობებისგან. სავარაუდო ღირებულება ცეცხლის ცათამბჯენების დაახლოებით 350 მილიონი ამერიკული დოლარია. მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო და დასრულდა 2013 წელს. HOK იყო პროექტის არქიტექტორი, ხოლო DIA ჰილდინგი ემსახურებოდა საპროექტო-სამშენებლო კონტრაქტორს და "Hill International" ახორციელებდა პროექტის მართვას.
თბილისის ფოლკლორული საღამოები
თბილისის ფოლკლორული საღამოები — ხალხური პოეზიის საღამოები, რამაც დასაბადი მისცა ფართო ეროვნულ მოძრაობას ღვენი ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში, პირველი ასეთი საღამო გაიმართა თბილისში, ფილარმონიის დიდ საკონცერტო დარბაზში, 1979 წლის 14 აპრილს ქართველი ახალგაზრდობის მიერ ქართული ენის სახელმწიფოებრივი სტატუსის დაცვის დღესასწაულის წლისთავზე, ფილოლოგების ვ. კოტეტიშვილისა და ა. ჭინჭარაულის, მხატვარ თ. მირზაშვილი და ფილარმონიის იმჟამინდელი დირექტორი დ. კიტიას თაოსნობით. საღამო ჭეშმარიტ სახელმწიფო დღესასწაულად გადაიქცა, რაც დიდად განაპირობა ცოდნამ, გემოვნებამ, იუმოორმა და უშუალობამ, რომლითაც საღამოს უძღვებოდნენ ე. კოტეტიშვილი და ა. ჭინჭარაული. ფოლკლორული საღამოებმა ჩვენს საზოგადოებას შეახსენა მრავალსაუკუნოვანი კულტურის ფესვები. ტელევიზიაში საგანგებოდ შეიქმნა ხალხური შემოქმედების მთავარი რედაქცია, რამაც ღირსეულად იკისტრა ამ მოვლენის გაშუქება და გაძღოლა.
ცეცხლის ცათამბჯენები
ცეცხლის ცათამბჯენები შედგება სამი შენობისგან; სამხრეთი, აღმოსავლეთი და დასავლეთი შენობა. ფასადი ცეცხლის ცათამბჯენების გადაიქცა გიგანტურ მაჩვენებელ ეკრანად, სადაც გამოყენება 10,000-ზე მეტი მაღალი სიმძლავრის LED დიოდი, წარმოებული „Osram“-ის შვილობილი „Traxon ტექნოლოჯი“-ს და „Vetas“ ელექტრო-განათების მიერ.
თბილისის ფოლკლორული საღამოები
ფოლკლორული საღამოები თბილისში ტარდებოდა ყოველ წელს, 1983-იდან კი თბილისიდან გადაინაცვლა საქართველოს სხვა ქალაქებში, რაიონულ ცენტრებში, სოფლებში, სადაც "სცენა ირთვებოდა ძველი ხალიჩა-ფარდაგებით, მოჩუქურთმებული საკარცხულებით, თიხისა და სპილკენძის ჭურჭლით, ძველი სამეურნეო იარაღებით. სხვენებიდან ჩამოალაგეს დამტვერილ-დააბლადებული ჯარა და ყდანი, გობი თუ ვარცლი, გარა თუ საბეჭველი. ისევ გაიმართა საქსოვი დაზგები და აბრუნდა მეთუნეთა ჩარხები. ყელი მოიღერეს დოქებმა და ხელადებმა, კოკებმა და ჭინჭილები; ჩამოწკრივდნენ დერგები და ქოთნები. ფოლკლორული საღამოებმა გამოავლინა ბევრი ნიჭიერი შემოქმედი და ბიძგი მისცა ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების მივიწყებული დარგების აღდგენა-განვითარებას.
ცეცხლის ცათამბჯენები
2014 წლის 5 ივნისს, Lamborghini-მ გახსნა თავისი ფილიალი აზერბაიჯანში პირველად. მისი სადილერო ოფისი მდებარეობს აღმოსავლეთი კოშკის პირველ სართულზე.
თბილისის ფოლკლორული საღამოები
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისი
ცეცხლის ცათამბჯენები
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ცათამბჯენები კატეგორია:აზერბაიჯანის ცათამბჯენები
დრაგინია ვუკსანოვიჩი
დრაგინია ვუკსანოვიჩი (დ. 7 აპრილი, 1978, ბარი) — მონტენეგროელი იურისტი, პოლიტიკოსი და მონტენეგროს უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორი. 2012 წლიდან მონტენეგროს პარლამენტის წევრი და სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყოფილი პრეზიდენტი. 2018 წელს გახდა პირველი ქალი პრეზიდენტობის კანდიდატი მონტენეგროს ისტორიაში.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1978 წლის 7 აპრილს, ქალაქ ბარში. 2000 წელს ვუკსანოვიჩმა დაამთავრა მონტენეგროს უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი. 2005 წელს გახდა სამასრთლის მაგისტი, ხოლო 2011 წელს მონტენეგროს უნივერსიტეტის სამართლის დოქტორი. ის მუშსაობს სამართლის ფაკულტეტისა და დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტის პროფესორად, მონტენეგროს უნივერსიტეტში. ვუკსანოვიჩი ფლობს ფრანგულ და ინგლისურ ენებზე, აგრეთვე ერკვევა იტალიურ და ესპანურ ენებში. ჰყავს მეუღლე, ივიკა სტანკოვიჩი.
პოლიტიკური კარიერა
დრაგინია ვუკსანოვიჩი არის მონტენეგროს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მონტენეგროს პარლამენტის წევრი 2012 წლის 14 ოქტომბრიდან. 2018 წლის მარტში ვუკსანოვიჩმა განაცხადა რომ აპირებდა მონაწილეობა მიეღო მოახლოებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. ის წარადგინა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ, მის კანდიდატურას მხარი აგრეთვე დაუჭირა პოლიტიკურმა პარტია „დემოსმა“. ამით ვუკსანოვიჩი გახდა პირველი ქალი პრეზიდენტობის კანდიდატი მონტენეგროს ისტორიაში. ვუკსანოვიჩმა არჩევნებში მესამე ადგილი დაიკავა და ხმათა 8,2% მიიღო (27 441 ხმა).
2019 წლის 29 ივნისს ვუკსანოვიჩი აირჩიეს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პრეზიდენტად, რითაც გახდა პირველი ქალი ქვეყნის ისტორიაში რომელმაც ასეთი პარტიული თანამდებობა დაიკავა. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიის მიერ ნაჩვენები დაბალი შედეგების გამო, დრაგინია ვუკსანოვიჩი პარტიის პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა პარტიამ მხოლოდ 12 835 ხმა მიიღო, რაც ხმათა 3,14 %-ს შეადგენდა. პარტიამ პარლამენტში მხოლოდ ორი მანდატი მოიპოვა.
Delmonico's
40.70508°N, -74.01007°W მინი| Delmonico's, ბივერისა და უილიამის ქუჩები, [[1893 წ ]] მარჯვნივ|მინი|325x325პქ| ვახშამი [[ადმირალ კამპიონი|ადმირალ კამპიონის საპატივცემულოდ 1906 წელს დელმონიკოში ]] მარჯვნივ|მინი|325x325პქ| Pièces montées მზადდება ბანკეტისთვის, [[1902 წელს დელმონიკოს სამზარეულოში ]] მარჯვნივ|მინი|225x225პქ| Delmonico's რესტორანი მე-5 გამზირის და 44-ე ქუჩის კუთხეში [[1903 წელს ]] Delmonico's – სხვადასხვა ხანგრძლივობის, ხარისხისა და დიდების სხვადასხვა ნიუ-იორკის რესტორნების სახელი.
რესტორნების თავდაპირველი და ყველაზე ცნობილი ლოკაცია იმართებოდა დელმონიკოს ოჯახის მიერ, XIX და XX საუკუნეების დასაწყისში, ქვემო მანჰეტენში, სამხრეთ უილიამის 2-ში, როდესაც მან მოიპოვა რეპუტაცია, როგორც ქვეყნის ერთ-ერთი საუკეთესო შესანიშნავმა სასადილო დაწესებულებამ. რესტორანი არის ფართოდ იმიტირებული დელმონიკოს სტეიკის დაბადების ადგილი, რესტორანი ითვლება ერთ-ერთ პირველ ამერიკულ რესტორანად, რომელიც მომხმარებლებს საშუალებას აძლევს შეუკვეთონ მენიუდან à la carte, და არა table d'hôte-დან. ასევე ითქმის, რომ იგი პირველია, ვინც ღვინის სია განცალკევებით გამოიყენა.
1926 წელს, რესტავრატორმა ოსკარ ტუჩმა შეიძინა 6503 კვადრატული მეტრი შენობის პირველი სართული და სარდაფი ბივერის ქუჩის 56-ში და ხელახლა გახსნა Delmonico speakeasy-ის სახელით. გასული საუკუნის 20-იანი და 30-იანი წლების განმავლობაში ბივერის 56-ის ზედა სართულებს იყენებდნენ როგორც ოფისებს, სადაზღვევო, იურიდიული და სხვა სახის კომპანიები. 1933 წელს, ალკოჰოლზე აკრძალვის გაუქმების შემდეგ, ტუჩს მესამე ალკოჰოლიანი ლიცენზია მიენიჭა ნიუ-იორკში და სწრაფად დაარქვა რესტორანს Oscar's Delmonico's. 40-იანი წლებისთვის ტუჩმა შეძლო მთლიანი შენობის შეძენა.
ისტორია
ძმებმა რამდენჯერმე გადაიტანეს რესტორანი, მანამ სანამ დასახლდნენ სამხრეთ უილიამის ქუჩის 2-ში. როდესაც შენობა დიდი მასშტაბით გაიხსნა 1837 წლის აგვისტოში ნიუ იორკის დიდი ხანძრის შემდეგ, ძმებმა ნიუ–იორკელებს განუცხადეს, რომ შესასვლელთან არსებული სვეტები იმპორტირებული იყო პომპეუსის ნანგრევებიდან. საბოლოოდ იგი ნიუ-იორკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რესტორანი გახდა, მისი რეპუტაცია კი საბოლოოდ ეროვნული პოპულარობით სარგებლობდა.
გაფართოება და დახურვა
1850-იანი წლებიდან რესტორანი ნიუ იორკის ახალი ინგლისის საზოგადოების ყოველწლიური შეკრებებს, სადაც ჩნდებოდნენ დღის ყველაზე მნიშვნელოვანი სპიკერები. 1860 წელს გრანდიოზულ ბურთზე მიართვეს უელსის პრინცს ვახშამი მისასალმებლად, აღმოსავლეთ მე-14 ქუჩაზე მდებარე მუსიკის აკადემიაში. ვახშამი გაფორმდა სპეციალურად აშენებულ ოთახში; მენიუ ფრანგული იყო, ხოლო pièces montées წარმოადგენდა დედოფალ ვიქტორიასა და პრინც ალბერტს, დიდი აღმოსავლური და ფლორის ვაზას. New York Times იუწყება: „ჩვენ შეგვიძლია გულწრფელად ვთქვათ, რომ არასდროს გვინახავს საჯარო სუფრა უფრო მიუწვდომელი სტილით, უფრო დიდი კეთილგონიერებით ან უფრო მდიდრული მასშტაბით.“ 1862 წელს რესტორანმა დაქირავა ჩარლზ რანჰოფერი, რომელიც მისი დროის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ მზარეულად ითვლებოდა. 1876 წელს Delmonico's რესტორნებში ფასების შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა კოლორადოში, სადაც Pueblo Daily Chieftain-ში გამოჩნდა პრეტენზიები ღვინის, კვერცხის, პურისა და კარაქის, ყავისა და კარტოფილის ღირებულების შესახებ ("2 კარტოფილის ფასი 15 ცენტია").
1919 წელს ედუარდ რობინსმა იყიდა Delmonico's. მისი ბრწყინვალე მდებარეობა მეხუთე ავენიუსა და 44-ე ქუჩაზე 1923 წელს დაიხურა, რადგან აკრძალვის გამო მოხდა სასადილო ჩვევების შეცვლა. ეს ადგილმდებარეობა იყო Delmonico's საბოლოო განსახიერება ორიგინალის უწყვეტობით.
მოგვიანებით აღორძინება
1927 წელს ოსკარ ტუჩიმ გახსნა "დელმონიკოს" ხალხში სახელწოდებით "ოსკარის დელმონიკო" ყოფილი დელმონიკოს ადგილას, ნიუ იორკის ბივერის ქუჩა 56-ში და სამხრეთ უილიამის ქუჩაზე. დელმონიკოს ოჯახმა უჩივლა ამის თავიდან ასაცილებლად, მაგრამ სასამართლომ დაადგინა, რომ მათ უარი თქვეს ამ სახელის უფლებებზე. ტუჩის ინკარნაციამ მიიღო ორიგინალი მენიუები და რეცეპტები და გამოირჩევა თავისთავად, განაგრძო გამოჩენილი პოლიტიკოსებისა და ცნობილი ადამიანების მოზიდვა. ტუჩიმ ასევე დააინსტალირა მრავალი პროფესიული სტანდარტი, რომელიც დღეს გამოიყენება ამერიკულ რესტორნებში. ტუჩის ეპოქამ ასევე წარმოადგინა მეოცე საუკუნის სამი ყველაზე ცნობილი რესტორანი: სირიო მაჩჩიონი ლე ცირკიდან, ტონი მეი სან დომენიკოდან და ცისარტყელას ოთახიდან და ჰარი პულაკაკოსი ჰარისგან ჰანოვერის მოედანზე. მე -20 საუკუნის 30-იან წლებში ტუციმ გამოიგონა სოლი სალათი ადგილობრივ ფერმაში პროდუქტის კრეფის შემდეგ. მინი|300x300პქ| დელმონიკოს სამხრეთ უილიამის ქუჩა 2-ში (ბივერის ქუჩა 56), XXI საუკუნე ტუკების საკუთრებაში, ოსკარ ტუჩის ვაჟმა მარიო ტუჩიმ გახსნა კიდევ ერთი დელმონიკო გრინვიჩ კონექტიკუტის 55-ე ქუჩაზე. მარიო ტუჩი გრინვიჩს მოიხსენიებდა, როგორც "ახალ აფთაუნს", რომელიც ემსახურებოდა იმავე მომხმარებლებს, რომლებიც ხშირად სტუმრობდნენ დელმონიკოს ბივერის ქუჩა 56-ში. 1981 წელს ედ ჰუბერმა იმ ადგილას გახსნა ახალი დელმონიკო, რომელიც მუშაობდა 1992 წლამდე.
შენობა ცარიელი იყო 1998 წლამდე, როდესაც Bice Group- მა შეიძინა ქონება და კვლავ გახსნა Delmonico's, რომლის აღმასრულებელი მზარეული იყო ჯიან პიეტრო ბრანჩი, რომელიც სპენსერ ლევის გადასცა. 1999 წელს რესტორანი გაიყიდა Ocinomled– ის პარტნიორობით, რომელიც განაგრძობს დელმონიკოს ფუნქციონირებას სამხრეთ უილიამის ქუჩის ადგილას. ამჟამინდელ ვებ – გვერდზე მითითებულია მისამართი, როგორც ბივერის ქუჩა 56.
გამორჩეული კერძები
Delmonico კარტოფილი გამოიგონეს Delmonico- ს რესტორანში, და შესაძლოა Chicken à la King, მაგრამ ეს ყველაზე ცნობილი იყო Delmonico სტეიკით. ითქვა, რომ კვერცხები ბენედიქტე დელმონიკოს დროსაც წარმოიშვა, თუმცა სხვები ამ კერძსაც ამტკიცებენ.
ხშირად ამბობენ, რომ სახელი " Baked Alaska " გამოითქვა დელმონიკოშიც, 1867 წელს, მზარეულმა ჩარლზ რანჰოფერმა. ამასთან, ამ მოვლენის შესახებ თანამედროვე ცნობები არ არსებობს და თავად რანჰოფერმა 1894 წელს კერძს უწოდა "ალასკა ფლორიდა", რაც აშკარად გულისხმობდა სიცხისა და სიცივის უკიდურესობას შორის განსხვავებას. Manhattan clam chowder ასევე პირველად გამოჩნდა ნიუ-იორკში, Delmonico's- ში. ასევე ნათქვამია, რომ Lobster Newberg რესტორანში გამოიგონეს.
ოსკარ ტუჩის საკუთრებაში დელმონიკოზე, მან შექმნა სოლის სალათი. ბრიჯპორტის, კონექტიკუტის, ფერმაში მოგზაურობის შემდეგ, ტუჩიმ აიღო ინგრედიენტები, რომლებიც სალათა გახდა. ტუჩიმ კერძს ცოტა ხნის შემდეგ ბეკონი დაუმატა. სალათი დაუყოვნებლივი ფავორიტი გახდა, თუმცა ზოგიერთმა რესტორანმა გააკრიტიკა სალათი და თქვა, რომ ის გასახდელი იყო. დღეს სოლის სალათი საერთაშორისო დონეზე მიირთმევენ.
გამორჩეული პატრონები
ბევრ ცნობილ ადამიანთა შორის, ვინც მფარველობდა დელმონიკოს, არის ჯენი ლინდი, რომელიც, როგორც ითქვა, იქ ყველა შოუს შემდეგ ჭამდა; თეოდორ რუზველტი ; ჩესტერ არტური ; მარკ ტვენი ; არტურ სალივანი ; "ბრილიანტის ჯიმ" ბრეიდი ; ლილიან რასელი, ჩვეულებრივ ბრედის კომპანიაში; ჩარლზ დიკენსი ; ოსკარ უაილდი ; JP Morgan ; ჯეიმზ გორდონ ბენეტი, უმცროსი ; ნიკოლა ტესლა ; ედვარდ VII უელსის პრინცი; და საფრანგეთის ნაპოლეონ III. ჟურნალისტმა ჯეიკობ რიისმა თქვა, რომ იგი სხვადასხვა სახის მფარველი იყო: თავის წიგნში "ამერიკელი", მან თქვა, რომ როდესაც მას გაუმართლებდა, დელმონიკოსთან ფრანგულენოვანი მზარეული მას სარდაფის ფანჯარას გადასცემდა. .
კლარენს დეიმ უმცროსმა დაწერა ლანჩზე ჭამა დელმონიკოში მამასთან ერთად მოთხრობების კრებულში ” ცხოვრება მამასთან ერთად”. 1947 წლის ამავე სახელწოდების ფილმში სცენა ხდება რესტორანში; იგი სავარაუდოდ ხელახლა ქმნის უილიამის ქუჩის მდებარეობას.
დელმონიკოს სხვა რესტორნები
დელმონიკოს ახალი ორლეანი, ლუიზიანა, რომელიც 1895 წელს გაიხსნა, 1997 წელს იყიდა ემერილ ლაგასემ. ლაგასემ რესტორანი განაახლა და ის კვლავ გახსნა, როგორც Emeril's Delmonico. ემერილის დელმონიკოს არაფერი აქვს საერთო ორიგინალ დელმონიკოსთან.
დელმონიკოს სასტუმრო, პარკის გამზირზე და აღმოსავლეთის 59-ე ქუჩაზე, იყო ბითლმანიას ცენტრი 1964 წლის აგვისტოში, როდესაც იქ ბითლზები დარჩნენ.
სანკულტურის თეატრი
სანკულტურის თეატრი დაარსდა თბილისში 1928 წელს მოძრავი თეატრის სახით. წარმოადგენდა სანიტარულ აგიტაციური პროპაგანდის ერთ-ერთ ფორმას. თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი რეჟისორი იყო ვ. ნინიძე. 1928 მოძრავი სანკულტურის თეატრი სტაციონალურ სახელმწიფო თეატრად გადაკეთდა (აღმაშენებლის პროსპექტი 99).
Delmonico's
დელმონიკოს სხვა რესტორნები
Delmonico's Italian Steakhouse არის რესტორნების ქსელი ექვსი ადგილით ნიუ – იორკის შტატსა და ფლორიდაში.
სანკულტურის თეატრი
დადგმები: ა. კორნეიჩუკის „პპლატონ კრეჩეტი“, ჰ. იბსენი „მოჩვენებანი“, ტ. რამიშვილის „სტუმარმასპინძლობა“ და სხვა. თეატრში მოღვაწეობდნენ რეჟისორები და მსახიობები: ვ. ყუშიტაშვილი, ნიკოლოზ გოძიაშვილი, ნ. ჩხეიძე, მ. ჭანიშვილი, ც. მეძმარიშვილი, შ. ნარსია, ნ. ერისთავი, მ. მდივანი, გ. ბუხრაშვილი და სხვა. 1967 თეატრმა არსებობა შეწყვიტა, ხოლო თეატრის ძველი შენობა აღებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
Delmonico's
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიუ-იორკის ისტორია კატეგორია:ნიუ-იორკის რესტორანები
აღმოსავლეთ ტუვის მთიანეთი
აღმოსავლეთ ტუვის მთიანეთი — მთიანეთი რუსეთში, ტუვის რესპუბლიკის აღოსავლეთ ნაწილში. უმთავრესად მოქცეულია დიდი ენისეის (ბიიხემი) და პატარა ენისეის (კა-ხემი) შუამდინარეთში. შედგება რამდენიმე პატარა ქედისაგან (მ. შ. ობრუჩევის ქედი ). საშუალო სიმაღლეა 1500–1600 მ, მაქსიმალური 2895 მ-მდე. ქედები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია დადაბლებებითა და ღრმულებით. შეიმჩნევა ძველი გამყინვარების კვალი. აგებულია პალეოზოური ქანებით. კალთებზე ლარიქსის და კედრის ტაიგაა, თხემურ ნაწილში — მთის ტუნდრა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მთიანეთები
ხანთილი II
ხანთილი II — ხეთების სამეფოს მმართველი (მეფე). ხანთილი II სამეფო ტახტზე ალუვამნას შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 1500 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 1450 წელს. ხანთილი II-ის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე ციდანთა II ავიდა.
კონდორმარკის რაიონი
კონდორმარკის რაიონი (Distrito de Condormarca) — რაიონი პერუში, ლა-ლიბერტადის რეგიონის ბოლივარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 939 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 105 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 331.26 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-ლიბერტადის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბოლივარის პროვინციის რაიონები
თბილისის ფსიქოლოგიური სამსახური
თბილისის ფსიქოლოგიური სამსახური — იურიდიულ და ფიზიკურ პირთა დამხმარე ორგანიზაცია სოციალურ და საწარმოო აკითხების გადასაწყვეტად.
თბილისში მოსახლეობას ფსიქოლოგიურ სამსახურს უწევენ ორგანიზაციები :
ლიტერატურა
კატეგორია:ფსიქოლოგია კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
აარონ რემსი
აარონ ჯეიმზ რემსი (Aaron James Ramsey; დ. 26 დეკემბერი, 1990, კაიფილი, უელსი) — უელსელი ფეხბურთელი, „იუვენტუსისა“ და უელსის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. .
კარდიფი
აარონ რემსი საფეხბურთო კლუბ „კარდიფ სიტის“ აღზრდილია. იგი „კარდიფის“ პროფესიონალურ კლუბში 2006/2007 სეზონიდან ასპარეზობდა. 2007/2008 სეზონში რემსიმ „კარდიფთან“ ინგლისის ასოციაციაციის თასის ფინალშიც გაახწია, სადაც მისმა გუნდმა „პორტსმუთთან“ ანგარიშით 0:1 დათმო.
არსენალი
2008 წელს აარონისთვის ინგლისური ფეხბურთის გრანდები იბრძოდნენ. მაშინდელი მანჩესტერ იუნაიტედის მრწვთნელი სერ ალექს ფერგიუსონიც კი აღფრთოვანებული იყო რემსის ნიჭით. საბოლოოდ კი 2008 წლის 10 ივლისს რემსი კონტრაქტი გააფორმა ლონდონის არსენალთან. რემსიმ მეთოფეები აირჩია, მიუხედავად იმისა, რომ მისით ასევე მანჩესტერ იუნაიტედი და ევერტონი ინტერესდებოდნენ. რემსიმ განაცხადა, რომ 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის წინ მას ლონდონელთა მრწვრთნელი არსენ ვენგერი შეხვდა და უამბო, თუ როგორ ხედავდა ის მას არსენალის ძირითად შემადგენლობაში. არსენალში დებიუტი ჰქონდა 2008 წლის 13 აგვისტოს ჩემპიონთა ლიგი პლეი-ოფფ სტადიის თამაშში „ტვენტესთან“. მეთოფეების რიგებში ინგლისის პრემიერ ლიგაში თავის 150-ე შეხვედრაში ბარნლის წინააღმდეგ 2015 წლის 12 აპრილს გამარჯვების გოლი გაიტანა მე-12 წუთზე.
2015 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯარაში რემზით კატალონიის „ბარსელონა“ ინტერესდებოდა, თუმცა კატალონიელებს ოფიციალური შეთავაზება არ გაუკეთებიათ.
2017 წლის 27 მაისს გამარჯვების მომტანი გოლი გაიტანა ლონდონის „ჩელსის“ წინააღმდეგ ასოციაციის თასის ფინალში. შედეგად აარონმა კარიერაში მესამედ მოიგო ტურნირი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:უელსელი ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ნოტინგემ ფორესტის ფეხბურთელები კატეგორია:კარდიფ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
სპერმა
250px|მინიატიურა|ადამიანის სპერმატოზოიდები სპერმა, ქართულად: თესლი (spérma — თესლი; აგრეთვე ეაკულატი) — მამრობითი ინდივიდების მიერ სქესობრივი აქტის დროს გამოყოფილი სითხე, ფერად მორუხო-თეთრია, მღვრიე, ბლანტი, სუსტი ტუტე რეაქცია აქვს. შედგება სპერმატოზოიდებისა და სათესლე სითხისაგან — მამრობით სასქესო გზებთან დაკავშირებული ჯირკვლების სეკრეტისაგან. სპერმის წარმოქმნა იწყება სქესობრივი მომწიფების პერიოდში, მაქსიმუმს აღწევს მოწიფულობის ასაკში და მცირდება დაბერებისას. სპერმის გამანაყოფიერებელი უნარი დამოკიდებულია სპერმატოზოიდების რაოდენობასა და ხარისხზე. სპერმაში სპერმატოზოდების რაოდენობა მეტად ცვალებადია და დამოკიდებულია სასქესო ჯირკვლების და მთელი ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ მდგომარეობაზე. უხერხემლო ცხოველების უმრავლესობასა და ზოგიერთ ხერხემლიანს სპერმა სეზონურად გამოუმუშავდება. თითოეული სქესობრივი აქტის დროს გამოყოფილი სპერმის მოცულობა განსხვავებულია: ადამიანი — 2-6 მლ, ხარი საშუალოდ 4-5 მლ, ულაყი — 60-100 მლ, კერატი — 250 მლ-მდე, ცხვარი — 1-1,5 მლ. ორგანიზმის ზოგიერთი პათოლოგიური მდგომარეობისას სპერმა ან არ შეიცავს სპერმატოზოიდებს (აზოოსპერმია), ან შეიცავს მცირე რაოდენობით (ოლიგოსპერმია) და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:სპერმა
შაჰიზინდა
შაჰიზინდა (Shohizinda) — შუა საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი სამარყანდში, უზბეკეთი. ეს არის სამარყანდელი დიდებულების მავზოლეუმების არქიტექტურული ანსამბლი. ჩვენამდე მოღწეულია 11 მავზოლეუმი, რომლებიც ერთმანეთის თანმიმდევრობით ააგეს XIV-XV საუკუნეებში. უფრო ადრინდელი მავზოლეუმები, რომლებიც აღმოჩენილია უძველესი დასახლება აფრასიაბის აღმოსავლეთ ფერდობებზე განეკუთვნება XI-XII საუკუნეებს. 2001 წელს სამარყანდის სხვა არქიტექტურულ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ისტორია
ანსამბლის უძველესი ნაგებობა, რომლისგანაც შემონახულია მხოლოდ საძირკველი და საფლავის ქვა, თარიღდება XI-XII საუკუნეებით. წარმოდგენილ შენობათა უმრავლესობა თარიღდება XIV-XV საუკუნეებით, ხოლო XVI-XIX საუკუნის გადაკეთებებს პრაქტიკულად არ უმოქმედია კომპლექსის გარე ხედზე. მავზოლეუმს აქვს ფირუზისფერი გაფორმება ან მუქი ლურჯი ფილები, რომელზეც დახატულია ყვავილის ორნამენტები.
შაჰიზინდა ერთადერთი არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლია სამარყანდში, რომელშიც აფრასიაბის კულტურული ფენის ჩათვლით, ქალაქის თითქმის 25 საუკუნის ისტორია აისახა.
კომპლექსის ტერიტორიაზე დასაფლავება აღარ მიმდინარეობს 1977 წლიდან.
საერთო დაგეგმარება
შესასვლელი კარიბჭე არის კომლექსის ყველაზე ახალი ნაგებობა. ასამბლის შიდა შენობები იყოფა ქვემო, შუა და ზემო ჯგუფებად, რომლებიც ერთმანეთს უკავშირდება თაღ-გუმბათოვანი გასასვლელით რომელსაც ჩარტაკი ეწოდება.
ქვემო ჯგუფის შენობებს მიეკუთვნება ორგუმბათიანი მავზოლეუმი. შუა ჯგუფის შენობები შედგება თემურლენგის დროის ნაგებობებისაგან, სადაც დაკრძალულია მისი ნათესავები და ცნობილი სამხედრო და რელიგიური პირები. ეს ნაგებობები თარიღდება XIV — XV საუკუნეებით.
2004-2005 წლებში შაჰიზინდას ჩაუტარდა მასშტაბური რესტავრაცია.
ანსამბლის შენობების სია
მავზოლეუმის შემედგენლობაში შედის შემდეგი ნაგებობები: კუსამა იბნ აბასის (1334 წ.) XV საუკუნის დეკორით; ცნობილი ქალბატონის სამარხი (1360-1361 წწ.); შადი-მულქ-აკის მავზოლეუმი (1371-1372 წწ.); შირინ-ბიკა-აკა (1385-1386 წწ.); ემირ-ზადე (1386 წ.); ხოჯა-აჰმადი (XIV საუკუნე); სამგუმბათიანი მავზოლეუმი (XV საუკუნე); ტუგლუ-ტეკინი (1376 წ.); რვაკუთხა მავზოლეუმი (XV ს.); უსახელო მავზოლეუმი № 1 (XIV საუკუნე); უსახელო მავზოლეუმი № 2 (XIV საუკუნე); ბურუნდუკის ემირი (XIV საუკუნე); ტუმან-აკის მავზოლეუმი (1405 წ.).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამარყანდის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:უზბეკეთის არქიტექტურა კატეგორია:სამარყანდის მავზოლეუმები
ჯურჯინა იაუკოვიჩი
სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროელი ხელბურთელები
ჩისკასი (ბოიაკა)
ჩისკასი (Chiscas) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.470 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 175 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.79 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 664 კმ²-ია.
სიაოჯინგჩენგი
იმპერატორის მეუღლე სიაოჯინგჩენგი (孝静成皇后; დ. 19 ივნისი, 1812 — გ. 21 აგვისტო, 1855) — ჩინელი არისტოკრატი და ბორჯიგიტთა კლანის წარმომადგენელი. ჩინეთის იმპერატორ დაოგუანგის მეოთხე მეუღლე და მისი ერთადერთი ოფიციალური ქვრივი 1850-1855 წლებში.
ბიოგრაფია
სიაოჯინგჩენგი დაიბადა 1812 წლის 19 ივნისს ჩინეთში. მას ეს სახელი ქორწინების შემდეგ დაერქვა, ხოლო მისი დაბადების სახელი უცნობია. იგი იყო ძლევამოსილი ჩინური კლანის, ბორჯიტების წარმომადგენელი, რომლის ფესვებიც მონღოლეთიდან მოდის. მამამისი, ხუალიანგა, იყო ჩინეთის იუსტიციის მინისტრი, ჩინეთის არმიის ლეიტენანტ-ოფიცერი და პირველი რანკის წარჩინებული. მას ერთი ძმა და ერთი და ჰყავდა.
დიდგვაროვნული წარმომავლობის გამო იგი აკრძალულ ქალაქში, საიმპერატორო კარზე იზრდებოდა, სადაც ცნობილი იყო ქალბატონი ბორჯიგიტის სახელით. 1825 წელს იმპერატორმა დაოგუანგმა ქალბატონი ბორჯიგიტი ცოლად შეირთო, რითაც იგი იმპერატორის რიგით მეოთხე მეუღლე გახდა და სიაოჯინგჩენგი დაერქვა. მიუხედავად ქორწინებისა, სიაოჯინგჩენგს არ ჰქონდა ოფიციალური კონსორტის სტატუსი, რადგან ეს ადგილი იმპერატორის მეორე ცოლს, სიაოშენჩენგს ეკავა, რომელიც 1833 წელს, გარდაცვალების შემდეგ იმპერატორის მესამე ცოლმა, სიაოცუანჩენგმა ჩაანაცვლა.
1826 წლის 22 ნოემბერს მან იმპერატორს მეორე ვაჟი გაუჩინა (თუმცა ეს მისთვის პირველი შვილი იყო), რომელიც მალევე, 1827 წლის 5 მარტს გარდაიცვალა. ამას მოჰყვა 1829 წლის დეკემბერში მეორე ვაჟის, იჯის დაბადება, რომელიც ერთ თვეში, 1830 წლის იანვარში გარდაიცვალა. 1831 წლის 20 იანვარს სიაოჯინგჩენმა იმპერატორს მეექვსე ქალიშვილი, პირველი რანკის პრინცესა შოუენი გაუჩინა, რასაც 1833 წლის 11 იანვარს ბოლო და ჯანმრთელი ვაჟის, პრინცი ისინის დაბადება მოჰყვა.
1840 წელს იმპერატორის მესამე ცოლი, სიაოცუანჩენგიც გარდაიცვალა, თუმცა სიაოჯინგჩენმა მაინც ვერ მიიღო იმპერატორის კონსორტის ოფიციალური სტატუსი. მიუხედავად ამისა, იგი საიმპერატორო ჰარამხანას განაგებდა.
1850 წელს იმპერატორი დაოგუანგი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი სიაოჯინგჩენგის გერმა, იმპერატორმა სიანფენგმა დაიკავა, რომელმაც მას საბოლოოდ მიანიჭა ჩინეთის იმპერატორის ქვრივის ოფიციალური წოდება.
1852 წელს იმპერატორმა სიანფენგმა სიაოჯინგჩენგს ნება დართო, რომ მისთვის საცოლე შეერჩია. სწორედ მან შეარჩია იმპერატორის მომავალი ორი მეუღლე — ციანი და ცისი.
1855 წლის აგვისტოში სიაოჯინგჩენგის ჯანმრთელობის მდგომარეობა კრიტიკული გახდა, რის გამოც დარჩენილი დრო თავის ვაჟთან, პრინც ისინთან გაატარა. მან მხოლოდ ის ითხოვა, რომ იმპერატორის ქვრივის ოფიციალური წოდება გარდაცვალებამდე შეენარჩუნებინათ, რაც იმპერატორმა შეუსრულა. ამავე წლის 21 აგვისტოს, 43 წლის სიაოჯინგჩენგი აკრძალულ ქალაქში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს დასავლეთ ცინის მავზოლეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1812 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1855 კატეგორია:ცინის დინასტია კატეგორია:ჩინეთის იმპერატორების მეუღლეები
ალბანჩეს-დე-მახინა
ალბანჩეს-დე-მახინა (Albanchez de Mágina) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ხაენის პროვინციის სიერა-მახინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 39,2 კმ². მოსახლეობა — 1011 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები
გენლიქი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
აღმოსავლეთ სახალინის მთები
აღმოსავლეთ სახალინის მთები, აღმოსავლეთის ქედი — მთები რუსეთში, კუნძულ სახალინის აღოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე 280 კმ, სიგანე 85 კმ-მდე. წარმოადგენს ნაოჭა-ლოდა მთათა სისტემას. მაქსიმალური სიმაღლე 1609 მ (ლოპოტინის მთა). მთები გასწვრივი და განივი ხეობებით ინტენსიურადაა დანაწევრებული. არის მოსწორებული ზედაპირები (ზღვის დონიდან 400–800 და 1100–1250 მ-ზე). აღოსავლეთ მთისწინეთში ზღვიური ტერასებია. აგებულია პალეოზოური და მეზოზოური ინტრუზიული და ეფოზიური ქანებით. აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში ზედაცარცული და ნეოგენური ზღვიური ნალექებია. სეისმურობა 6–7 ბალი. ჰავა ზღვის მუსონური, ზამთარში ცივია, ზაფხულში გრილი. იანვრის საშალო ტემპერატურაა -14°C, აგვისტოსი 14–16°C. ნალექები 600–1000 მმ წელიწადში. გავრცელებულია ნაძვისა და სოჭის ტაიგა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ციდანთა II
ციდანთა II — ხეთების სამეფოს მმართველი (მეფე). ციდანთა II სამეფო ტახტზე ტახურვაილის შემდეგ ავიდა, უცნობია მისი მმართველობის ზუსტი წლებია, თუმცა ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ. წ. XV საუკუნისთვის მეფობდა. ციდანთა II-ის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე ხუცია II ავიდა.
ლონგოტეის რაიონი
ლონგოტეის რაიონი (Distrito de Longotea) — რაიონი პერუში, ლა-ლიბერტადის რეგიონის ბოლივარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 650 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 626 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 192.88 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-ლიბერტადის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბოლივარის პროვინციის რაიონები
ჰელმის ხრამი
ველი გამოყოფილი იყო თხრილით, რომელსაც ჰელმის თხრილი ეწოდებოდა. ამის მიღმა მდებარეობდა ციხესიმაგრე, რომელსაც ადამიანები ბუკისციხეს უწოდებდნენ. ეს იყო ელვარე გამოქვაბულების შესასვლელი.
სქოლიო
კატეგორია:შუახმელეთის კოშკები და ციხესიმაგრეები
საქართველოს რევოლუციურ მხატვართა ასოციაცია
საქართველოს რევოლუციურ მხატვართა ასოციაცია — დაარსდა თბილისში 1929 წელს. მის შემადგენლობაში შედიოდნენ ახალგაზრდა მხატვრები და საქართველოს სამხატვრო აკადემიის სტუდენტები.
1930 წელს სარმა გამოვიდა დეკლარაციით, რომელსაც ხელს აწერდნენ მ. თოიძე, ი. თოიძე, ლ. გუდიაშვილი, კ. სანაძე, ა. ქუთათელაძე, დ. კაკაბაძე, ს. კეცხოველი, ვ. თოფურიძე, ს. მაისაშვილი, ს. ლემონჟავა და სხვა. ისინი მიზნად ისახავდნენ სახვით ხელოვნებაში ინდუსტრიული თემის შემოტანას. სარმას მხატვრებს მივლინებით აგზავნიდა ქარხნებში, მშენებლობებზე, კოლემურნეობებში; ადგილზე აწყობდნენ გამოფენებს, გაუქმდა 1933 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
საშო
საშო (vagina — ქარქაში, საშო) — ძუძუმწოვართა სასქესო სადინარების ბოლო ნაწილი, რომლითაც ნაყოფი გამოდის გარეთ. ზოგი უხერხემლოს საშო წარმოადგენს გარეგან საფარველთა მილისებრ ჩანაბრუნს, რომლის ერთი ბოლო გარეთ იხსნება, მეორე კი — პარენქიმაში. ძუძუმწოვრების საშო კვერცხსავალების ქვედა ნაწილია. ქვემოთ საშო გადადის შარდსასქესო სინუსში, რომელიც ძუძუმწოვრებში ქმნის კარიბჭეს; ჩანთოსნების, ჩლიქოსნების, მღრღნელების, ნახევრად მაიმუნებისა და პრიმატების საშოსა და კარიბჭის საზღვარზე არის საქალწულო აპკი.
ადამიანის საშო 10-11 სმ სიგრძისა და 2-3 სმ დიამეტრის მქონე კუნთოვან-ელასტიკური მილი, მოთავსებულია მცირე მენჯის ღრუში, სწორ ნაწლავსა და შარდის ბუშტს შორის. მისი შიგნითა ბოლო დაკავშირებულია საშვილოსნოს ყელთან, რომელთანაც საშო ქმნის წინა და უკანა თაღებს, გარეთა ბოლო კი იხნსება სასქესო ნაპრალში. საშო სამშობიარო გზის ნაწილია. ქალწულის საშოს გარეთა ხვრელი შემოსაზღვრულია სხვადასხვა ფორმის საქალწულო აპკით. საშოს წინა და უკანა კედლები ერთმანეთს ეხება და შედგება შიგნითა — ლორწოვანი, შუა — კუნთოვანი და გარეთა — შემაერთებელქსოვილოვანი გარსებისაგან. ლორწოვანი გარსი მოფენილია მრავალშრიანი ეპითელიუმით. საშოს წინა კედლის ლორწოვან გარსზე კარგად არის გამოხატული ორი გასწვრივი და მრავალი განივი ნოჭი, ლორწოვანი გარსი მოკლებულია ჯირკვლებს და მუდმივად შეიცავს მცირეოდენ სითხეს. ანომალიებიდან აღსანიშნავია საშოს გაორება ან მისი უქონლობა, რაც ძალიან იშვიათია.
ლიტერატურა
კატეგორია:სასქესო ორგანოები
რეგისტანის მოედანი
რეგისტანის მოედანი (Registon) — მოედანი სამარყანდის ცენტრში. „რეგისტანი“ ცენტრალური აღმოსავლეთის მუსულმანურ სამყაროში ეწოდებოდა ქალაქის ცენტრალურ მოედნებს. სამარყანდის რეგისტანი არის ყველაზე ცნობილი, იმის დამსახურებით, რომ აქ განთავსებულია XV—XVII საუკუნეების არქიტექტურული ანსამბლი, რომლის ცენტრსაც წარმოადგენს ულუღ ბეგის მედრესე (1417-1420 წწ.), შერდორის მედრესე (1619-1636 წწ.) და ტილია-კარის მედრესე (1646-1660 წწ.). სამი მედრესეს ანსამბლი ქალაქთმშენებლობის უნიკალური ნიმუშია. 2001 წელს სამარყანდის სხვა არქიტექტურულ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ულუღ ბეგის მედრესე
რეგისტანის მოედანზე მედრესეს მშენებლობის დაწყების ზუსტი თარიღი უცნობია. შესასვლელი პორტალის თავზე ამოკვეთილია წარწერა „820 წელი“ (1417 წელი). აღნიშნული წარწერა უნდა აღნიშნავდეს მშენებლობის დასასრულს. მშენებლობის ყველაზე სწრაფი ტემპის შემთხვევაშიც კი მედრესეს მშენებლობისათვის საჭირო იყო 5-6 წელი მაინც. ითვალისწინებენ, რომ ძირითადი სამშენებლო სამუშაოები დასრულდა 1420 წელს, მეცნიერები მშენებლობის დაწყების თარიღად მიიჩნევენ არაუგვიანეს 1415 წელს. მედრესეს შენობის პროექტის ავტორად მიიჩნევა ემირ შაჰრუჰის სასახლის კარის ხუროთმოძღვარი კავამადდინ შერაზი, მაგრამ შუა საუკუნეების ისტორიკოსი ვასიფი, ულუღ ბეკის თანამედროვე, არქიტექტორად ასახელებს კაზი-ზადე არ-რუმის მოსწავლეს კამალედდინ მუჰანდისს.
მშენებლობის დასრულებიდან ძალიან მალევე ულუღ ბეგის მედრესეგახდა ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული სასწავლებელი XV საუკუნის მუსულმანურ აღმოსავლეთში. გადმოცემის თანახმად აქ უსწავლია პოეტს, მეცნიერსა და ფილოსოფოსს აბდ-ორ-რაჰმან ჯამის. მისი მსმენელები იყვნენ ტარიკატის შეიხი ხოჯა აჰრარი და პოეტი ალიშერ ნავოი. სასწავლო დაწესებულებაში კითხულობდნენ ლექციებს მათემატიკაში, გეომეტრიაში, ლოგიკაში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებსა და ღვთისმეტყველებაში. ლექციებს კითხულობდნენ ისეთი მეცნიერები, როგორებიც იყვნენ აბდ-ორ-რაჰმან ჯამი, ჯემშიდ გიას ად-დინ ალ-კაში, ალ-კუშჩი და თავად ულუღ ბეგი. მედრესეს პირველი ხელმძღვანელი (მუდარისი) იყო მაულანა მუჰამად ხავაფი.
1533 წელს მავერანაჰრის ხელისუფლებაში მოვიდა უზბეკი უბაიდულა-ხანი, რომელმაც დედაქალაქი გადაიტანა ბუხარაში. მას შემდეგ რაც დედაქალაქის სტატუსი დაკარგა, სამარყანდის მნიშვნელობა დაეცა. მაგრამ ულუღ ბეგის მედრესე ინარჩუნებდა ცენტრალური აზიის საუკეთესო სასწავლებლის სტატუსს. ბუხარის ხანის ნაცვლის იალანგტუშ ბაჰადურის მმართველობის დროს მოხდა რეგისტანის მოედნის ძირეული გადაკეთება, მედრესეს შენობა კაპიტალურად გაარემონტეს. სწორედ მისი გრანდიოზული ზომები გახდა ახალი მედრესეს მშენებლობის მიზეზი, რომელსაც შემდეგ ეწოდა შერდორის მედრესე. ფეოდალური ომებისა და სახალხო მღელვარების პერიოდში, რომელიც თან ახლდა აშთარხანიდების ბოლო მმართველის აბულფეიზ-ხანის პერიოდს, მედრესეს გარე ხედი მნიშვნელოვნად დაზიანდა. XVIII საუკუნის სამარყანდელი ისტორიკოსის აბუ თაჰირის ცნობით ბუხარის ხანის ნაცვალმა ბრძანა მედრესეს მეორე სართულის დანგრევა უსაფრთხოების მიზნით.
შერდორის მედრესე
thumb|right|280px|შერდორის მედრესე შერდორის მედრესე აგებულია 1619-1636 წლებში სამარყანდის მმართველის იალანგტუშ ბაჰადურის ბრძანების შესაბამისად, სამარყანდელი ხუროთმოძღვრის აბდულა ჯაბარის ოსტატობით.
მედრესეს მშენებლობის ადგილად შეარჩიეს რეგისტანის მოედნის აღმოსავლეთი ნაწილი. ამ მიზნით დაანგრიეს ძლიერ დაძველებული ულუღ ბეგის ხანაკი, რომელიც აგებული იყო 1424 წელს. ხანაკის მასალები გადაეცა ახალი მედრესეს ასაშენებლად, რაც დადასტურდა საბჭოთა არქეოლოგის ს. იურენევის მიერ წარმოებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად.
შერდორის მედრესე აშენდა ულუღ ბეგის მედრესეს წინ. არქიტექტორის ჩანაფიქრის მიხედვით ერთანეთის პირისპირ ორ მედრესეს უნდა ჰქონოდა სარკის ეფექტი. მაგრამ ხუროთმოძღვარმა ვერ გაითვალისწინა, რომ ულუღ ბეგის მედრესეს აშენებიდან გასული ორი საუკუნის განმავლობაში მოედნის დონემ ორი მეტრით აიწია, რამაც გამოიწვია ის, რომ ახალი მეჩეთი უფრო მომცრო იყო ვიდრე ულუღ ბეგის მედრესე.