cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ანტარქტიდა
აღმოჩენის ისტორია
ადრე სამხრეთი უცნობი მიწის (Terra Australis) არსებობას ამტკიცებდნენ ჰიპოთეთიკურად, ხშირად მას აერთიანებდნენ სამხრეთ ამერიკასთან (მაგალითად, 1513 წლის პირი-რეისის რუკაზე) და ავსტრალიასთან. მაგრამ ზუსტად ბელინსგაუზენის და ლაზარევის ექსპედიციამ სამხრეთის ოკეანეში მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობისას შემოუარა ანტარქტიდის ყინულებს და დაამტკიცა მეექვსე კონტინენტის არსებობის ფაქტი.
კონტინენტზე სავარაუდოდ პირველი გადავიდნენ ამერიკული გემ „სესილიას“ მეზღვაურები 1821 წლის 7 თებერვალს. გადასვლის ზუსტი ადგილი უცნობია, მაგრამ სავარაუდოდ ის მოხდა ჰიუზის ყურეში (-64.21667°N, -61.33333°W). ეს განცხადება კონტინენტზე გადასვლის შესახებ განეკუთვნება ყველაზე უძველესს. ყველაზე უფრო ზუსტ განცხადებას კონტინენტზე გადასვლის შესახებ (დეივისის ნაპირი) მიეკუთვნება ნორვეგიელ ბიზნესმენს ჰენრიკ იოჰან ბულს, რომელიც თარიღდება 1895 წლით.
1840 წელს ამერიკელი ჩარლზ უილკსმა გაცურა ანტარქტიდის სანაპიროს გასწვრივ 97°-158° ა. გ. სექტორში, რუკაზე აღნიშნა ანტარქტიდის სანაპირო ზოლის მიახლოებითი მოხაზულობა, რომელსაც მოგვიანებით მის პატივსაცემად დაერქვა უილკსის მიწა. 1839—1840 წლებში ფრანგმა ჟიულ სებასტიენ სეზარ დიუმონ-დიურვილმა აღმოაჩინა ადელის მიწა, ხოლო 1841—1842 წლებში ინგლისელმა ჯეიმზ კლარკ როსმა აღმოაჩინა როსის ზღვა და ვიქტორიას მიწა. ანტარქტიდის სანაპიროზე პირველად გადმოსხდა და პირველად გამოიზამთრა კარსტენ ბორხგრევინკის ნორვეგიულმა ექსპედიციამ 1895 წელს.
XX საუკუნის შუიდან დაიწყო ანტარქტიდის შესწავლა სამრეწველო დანიშნულებით. სხვადასხვა ქვეყნები კონტინენტზე ქმნიან მრავალრიცხოვან მუდმივ ბაზებს, რომლებიც მთელი წლის განმავლობაში ასრულებენ მეტეოროლოგიურ, გლაციოლოგიურ და გეოლოგიურ კვლევებს. მხოლოდ საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ჩატარების პერიოდში 11 ქვეყნის წარმომადგენლებმა ააშენეს 60 ბაზაზე და სადგურზე მეტი.
მესამე საბჭოთა ანტარქტიკულმა ექსპედიციამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ევგენი ტოლსტიკოვი, 1958 წლის 14 დეკემბერს მიაღწია სამხრეთის შეუღწევლობის პოლუსს და იქ დააარსა დროებითი სადგური „ შეუღწევლობის პოლუსი“. ამ მოვლენამდე ერთი წლით ადრე განხორციელდა ციგა-ტრაქტორებით ლაშქრობა გეომაგნიტური პოლუსისკენ, ხოლო ერთი წლის შემდეგ საბჭოთა მეცნიერებმა მიაღწიეს სამხრეთ პოლუსამდეც. ანტარქტიდა 1957—1958 წლებში გამწევებით პირველად გადაკვეთეს (სამხრეთი პოლუსის გავლით უედელის ზღვიდან როსის ზღვამდე) ახალზელანდიელმა ედმუნდ ჰილარიმ და ინგლისელმა ვივიან ერნესტ ფუქსმა.
მოსახლეობა
ანტარქტიდის მკაცრი კლიმატი ხელს უშლის ამ კონტინენტზე დასახლებას, მაგრამ მომავალში, დათბობის შემთხვევაში, მისი ათვისება შესაძლებელია. ანტარქტიდაში და მის შემოგარენ კუნძულებზე არსებობს ბევრი მიტოვებული დასახლებები. XIX საუკუნეში ანტარქტიდის ნახევარკუნძულზე და მის მიმდებარე კუნძულებზე არსებობდა რამდენიმე ვეშაპდამჭერი ბაზა. შემდგომში ყველა ისინი იქნა მიტოვებული. მეორე მსოფლიო ომის წლებში ანტარქტიდაში გაჩნდა არგენტინის და ჩილეს სამხედრო ბაზები. დღეისათვის ანტარქტიდაში არ არსებობს მუდმივი მოსახლეობა, აქ მდებარეობს რამდენიმე ათეული სამეცნიერო სადგური, რომლებშიც სეზონის მიხედვით ცხოვრობს 4000 ადამიანიდან ზაფხულში 1000 ადამიანამდე ზამთარში.
1978 წელს არგენტინის სადგურ ესპერანსაში დაიბადა ანტარქტიდის პირველი ადამიანი — ემილიო მარკოს პალმა.
ანტარქტიდას მინიჭებული აქვს ინტერნეტის პირველადი დომენი .aq და სატელეფონო პრეფიქსი +672.
ანტარქტიდის სტატუსი
ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების თანახმად, რომელსაც ხელი მოეწერა 1959 წლის 1 დეკემბერს და ძალაში შევიდა 1961 წლის 23 ივნისს, ანტარქტიდა არ ეკუთვნის არც ერთ სახელმწიფოს. იქ ნებადართულია მხოლოდ სამეცნიერო საქმიანობა.
სამხედრო ობიექტების განლაგება, ასევე სამხედრო და შეიარაღებული გემების შესვლა სამხრეთი განედის მე-60 გრადუსის სამხრეთით აკრძალულია.
1980-იან წლებში ანტარქტიდა გამოაცხადეს უბირთვო ზონად, რამაც გამორიცხა მის ტერიტორიულ წყლებში გემ-ატომმავლების გამოჩენა, ხოლო მატერიკზე — ატომური ენერგობლოკების გამოჩენა.
ტერიტორიული პრეტენზიები
thumb|300პქ|ტერიტორიული პრეტენზიები ანტარქტიდაზე ანტარქტიდის შესახებ დადებული შეთანხმება არ ნიშნავს, რომ ამ შეთანხმებაზე ხელმოწერილმა ქვეყნებმა უარი თქვეს საკუთარ ტერიტორიულ პრეტენზიებზე კონტინენტის და მის ირგვლივ არსებული სივრცის მიმართ. პირიქით, ზოგიერთი ქვეყნის ტერიტორიული პრეტენზიები საკმაოდ დიდია. მაგალითად, ნორვეგია პრეტენზიას აცხადებს ტერიტორიაზე, რომელიც თავად მის ტერიტორიას აღემატება ათჯერ (მათ შორის ფადეი ბელინსგაუზენის და მიხეილ ლაზარევის ექსპედიციის მიერ აღმოჩენილი პეტრე I-ის კუნძული). საკმაოდ დიდი ტერიტორიები თავის საკუთრებად გამოაცხადა დიდმა ბრიტანეთმა. ბრიტანელები აპირებენ მოიპოვონ მადნისა და ნახშირწყალბადის რესურსები ანტარქტიდის შელფზე. ავსტრალია საკუთრად მიიჩნევს ავსტრალიის ანტარქტიდულ ტერიტორიას, რომელშიც, სოლივით შეჭრილია „ფრანგული“ ადელის მიწა. ტერიტორიული პრეტენზიები გამოთქვა ახალმა ზელანდიამაც და იგი თავისად მიიჩნევს როსის ტერიტორიას. დიდი ბრიტანეთი, ჩილე და არგენტინა პრეტენზიას აცხადებენ პრაქტიკულად ერთი და იგივე ტერიტორიაზე, რომელშიც ასევე შედის ანტარქტიდის ნახევარკუნძული და სამხრეთ შეტლანდის კუნძულები. მერი ბერდის მიწაზე არც ერთ სახელმწიფოს ოფიციალურად არ გამოუთქვია ტერიტორიული პრეტენზიები. მაგრამ აშშ-ის მინიშნებები ამ ტერიტორიის უფლებებზე შეიცავენ არაოფიციალური ამერიკული წყაროები. ჩინეთს ჯერ არ გამოუთქვავს ტერიტორიული პრეტენზიები, მაგრამ როგორც რუსეთი ახორციელებს რესურსების დაზვერვას, რისთვისაც იყენებს საკუთარ პოლარულ სადგურებს.
განსაკუთრებული პოზიცია დაიკავეს აშშ-მა და რუსეთმა, რომლებმაც გამოაცხადეს, რომ პრინციპში შეუძლიათ გამოთქვან საკუთარი ტერიტორიული პრეტენზიები ანტარქტიდაში, თუმცა ამას ჯერ არ აკეთებენ. თანაც ორივე ქვეყანა არ სცნობს სხვა ქვეყნების პრეტენზიებს ანტარქტიდაზე.
ანტარქტიდის ათვისება
ანტარქტიდის კონტინენტი დღეისათვის ერთადერთი დაუსახლებელი და აუთვისებელი კონტინენტია დედამიწაზე. ანტარქტიდა ადრევე იქცევდა გავლენიანი ევროპული ქვეყნებისა და აშშ-ის ყურადღებას, მაგრამ მსოფლიო ინტერესის გაღვივება დაიწყო XX საუკუნის ბოლოდან. ანტარქტიდა ადამიანებისთვის ბოლო სარეზერვო რესურსია დედამიწაზე. ხუთ მჭიდროდ დასახლებულ კონტინენტზე ნედლეულის ამოწურვის შემდეგ ადამიანები მის რესურსებს აითვისებენ. მაგრამ რადგანაც ანტარქტიდა ქვეყნებისათვის დარჩება რესურსების ერთადერთ წყაროდ, მისი რესურსებისთვის ბრძოლა უკვე დაწყებულია, რაც შეიძლება გადაიზარდოს გაცხარებულ სამხედრო კონფლიქტში. გეოლოგებმა დაადგინეს, რომ ანტარქტიდის წიაღი შეიცავს მნიშვნელოვანი რაოდენობით სასარგებლო წიაღისეულს — რკინის მადანს, ქვანახშირს; ნაპოვნია სპილენძის, ნიკელის, ტყვიის, თუთიის, მოლიბდენის, მთის ბროლის, გრაფიტის მადნის კვალი. გარდა ამისა, ანტარქტიდაში მდებარეობს მტკნარი წყლის მსოფლიო მარაგის დაახლოებით 80 %, რომლის უკმარისობასაც უკვე გრძნობენ ბევრ ქვეყნებში.
დღეისათვის კონტინენტზე მიმდინარეობს კლიმატურ და მეტეოროლოგიურ პროცესებზე დაკვირვება, რომელიც, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს გოლფსტრიმის მსგავსად, კლიმატისჩამომყალიბებელი ფაქტორია მთელი დედამიწისთვის. ანტარქტიდაში ასევე შეისწავლება კოსმოსური სივრცის ზეგავლენა და პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობს დედამიწის ქერქში.
ყინულოვანი საფარის შესწავლას მოაქვს სერიოზული სამეცნიერო შედეგები, რომელიც ჩვენ გვატყობინებს დედამიწის კლიმატის შესახებ ასი, ათასი, მილიონი წლის წინ. ანტარქტიდის ყინულის საფარში აღმოჩნდა „ჩაწერილი“ მონაცემები უკანასკნელი ასი ათასი წლის კლიმატისა და ატმოსფეროს შემადგენლობის შესახებ. ყინულის სხვადასხვა ფენების ქიმიური შემადგენლობის მიხედვით განისაზღვრება მზის აქტივობის დონე უკანასკნელი რამდენიმე ასწლეულის განმავლობაში.
ანტარქტიდაში აღმოჩენილია მიკროორგანიზმები, რომლებიც მეცნიერებისთვის დიდი ფასეულობის მომტანია და ხელს უწყობს სიცოცხლის ამ ფორმების საუკეთესო შესწავლისათვის.
ბევრ ანტარქტიდულ ბაზას, რომლებიც მდებარეობენ კონტინენტის მთელ პერიმეტრზე, მოაქვს იდეალური შესაძლებლობები მთელ პლანეტაზე სეისმოლოგიური აქტიურობის დასაკვირვებლად. ანტარქტიდულ ბაზებზე ასევე ტარდება ტექნოლოგიების და მოწყობილობების ტესტირება, რომლებიც მომავალში იგეგმება გამოიყენონ მზის სისტემის სხვა პლანეტებზე გამოკვლევებისათვის, ათვისებისათვის და კოლონიზაციისთვის.
ტურიზმი
ყოველწლიურად ანტარქტიდაში სტუმრობს დაახლოებით 6 ათასი ტურისტი. მათი უმრავლესობა მიემართება ანტარქტიდის ნახევარკუნძულზე, სადაც არსებობს ტურისტული ბაზა და აეროდრომი. 1990-იან წლებში ტურიზმი გავრცელდა როსის ზღვისკენ და ავსტრალიის სამხრეთით არსებულ ზოგიერთ რაიონებისკენ. ტურისტების უმრავლესობა ანტარქტიდულ კრუიზებს აწყობს გემებით.
სქოლიო
კატეგორია:კონტინენტები *
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის კვალიფიკაცია 1999
1999 წლის ჩემპიონატის გამართვის უფლება რაგბის საერთაშორისო საბჭომ ისევ ხუთი ერის ქვეყნებს მიანიჭა. მთავარი მასპინძელი უელსი იყო, რომელიც უმასპინძლებდა ფინალურ მატჩს კარდიფის ახლად აგებულ „მილენიუმზე“.
ირბ-მ რამდენიმე სიახლე შეიტანა გათამაშების სტრუქტურაში. პირველი ის რომ ოცამდე გაიზარდა ფინალისტთა რიცხვი, მეორე კი ის რომ ამჯერად მხოლოდ ოთხ გუნდს მიანიჭა უფლება შესარჩები ტურნირების გარეშე ეთმაშათ ფინალურ სტადიაზე. ესენი იყვნენ წინა ჩემპიონატის პირველი სამი პრიზიორი (ახალი ზელანდია, სამხრეთ აფრიკა, საფრანგეთი) და ტურნირის მთავარი მასპინძელი უელსი.
დანარჩენი 16 ადგილისათვის ბრძოლაში კი ხუთივე კონტინენტის 65 გუნდი ჩაება.
ევროპა
ევროპული შესარჩევი ტურნირი სამ ეტაპიანი იყო. პირველ ეტაპზე 15 გუნდი ჩაება ბრძოლაში. მეორე ეტაპზე პირველი ეტაპის სამ გამარჯვებულს 12 შედარებით პრივილიგირებული გუნდი დაემატა. შეიქმნა 3 ქვეჯგუფი, რომლის ექვს გამარჯვებულს ირლანდია, ინგლისი და შოტლანდია დაემატნენ. აქ უკვე სამ ქვეჯგუში გაგრძელდა ბრძოლა. ქვეჯგუფებში პირველ ორ ადგილზე გასული გუნდები ფინალის საგზურებს ღებულონდნენ, ხოლო მესამე ადგილებზე გასული გუნდები ერთვებოდნენ ე.წ. რეპეშაჟში სადაც სხვა კონტინენზებზე ბოლო ეტაპზე ხელმოცარულ გუნდებთან ერთდ ფინალის კიდევ 2 საგზურს გაითმაშებდნენ.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
შენიშვნა: იუგოსლავიელები ავსტრიაში სათამაშოდ არ ჩავიდნენ და ჩაეთვალათ დამარცხება.
ჰადერსფილდი 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ედინბურგი
დუბლინი 🇮🇪
ამერიკა
ამერიკაში შესარჩევი ტურნირი ოთხ ეტაპად ჩატარდა. პირველი ეტაპის ორ ქვეჯგუფში გამარჯვებულებს მეორე ეტაპზე დაემატათ ჩილე. მესამე ეტაპიდან ჩაერთვნენ ბრძოლაში ურუგვაი და პარაგვაი. ამ ეტაპის გამარჯვებულმა კი არგენტინის, კანადის და აშშ-ს გუნდებთნ ერთდ გაითმაშა ჩემპიონატის ფინალური ტურნირის სამი საგზური.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
Asperdaphne brenchleyi
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის კვალიფიკაცია 1999
ამერიკა
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
აფრიკა
აფრიკაში ბრძოლა ოთხ ეტაპად გაიმართა. მეორე და მესამე ეტაპებზე წინა ეტაპის გამარჯვებულს ემატებოდა ორი განთესილი გუნდი. მესამე ეტაპზე კი ორი საუკეთესო გადიოდა მეოთხე ეტაპზე, სადაც მათ ასევე ორი განთესილი გუნდი დაემატა და ამ ოთხეულმა გაითმაშა აფრიკის ერთადერთი საგზური.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
აზია
ტურნირი ჩატარდა სამ ეტაპად. პირველი ეტაპის გამარჯვებული თამაშობდა მეორე ეტაპზე, რომლის გამარჯვებული იაპონიის, კორეის და ჰონკონგის გუნდებთან ერთდ ერთწრიან ტურნირში ათამშებდნენ ფინალის ერთ საგზურს.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
სინგაპური 🇸🇬
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ოკეანეთი
ოკეანეთის შესარჩევი ტურნირი სამი ეტაპისაგან შედგებოდა. პირველ ეტაპზე გამარჯვებული გადიოდა მეორე ეტაპზე, რომლის ორი გამარჯვებული მესამე ეტაპზე ავსტრალიისა და სამოას გუნდებთან ერთდ გაითამაშებდნენ ფინალის სამ საგზურს.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ბრისბენი, კანბერა, სიდნეი 🇦🇺
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
რეპეშაჟი
ამ ტურნირში მონაწილეობდნენ თავიანთ ზონებში უშუალოდ ფინალისტების მომდევნო გუნდები. ევროპიდან საქართველო, ნიდერლანდები და პორტუგალია, აზიიდან - კორეა, ამერიკიდან - ურუგვაი, აფრიკიდან - მაროკო და ოკეანეთიდან - ტონგა. თამაშდებოდა ორი საგზური.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|შინ ! s! style="background: #ddffdd;"|სტმ
ფინალი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი
ლიტვის სტატუტები
thumb|150px|ლიტვის სტატუტი, 1529 thumb|150px|ლიტვის სტატუტი, 1588ლიტვის სტატუტები — ლიტვის დიდი სამთავროს ფეოდალური სამართლებრივი კოდექსები. მიღებულია 1529, 1566 და 1588 წლებში. ლიტვის სტატუტების წყარო იყო ჩვეულებითი სამართალი, დიდ მთავართა კანონმდებლობა, სასამართლო პრაქტიკა, აგრეთვე რომაული, პოლონური და გერმანული სამართალი. ლიტვის სტატუტები შეიცავს სახელმწიფო, სისხლისა და სამოქალაქო სამართალს, სასამართლო წყობილებისა და პროცესის ნორმებს; ასახავს შლიახტის ეკონომიკური და პოლიტიკური როლის ზრდას, ყმა გლეხთა ერთიანი წოდების ჩამოყალიბებას. 1588 წლის სტატუტმა, ლუბლინის უნიის საწინააღმდეგოდ განამტკიცა ლიტვის დიდი სამთავროს მნიშვნელოვანი სახელმწიფოებრივ-პოლიტიკური დამოუკიდებლობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:ბელარუსის ისტორია
ტანა (ტბა)
ტანა (ცანა, დემბეა, ጣና ሐይቅ) — ტბა ეთიოპიაში, ეთიოპიის მთიანეთზე. ზღვის დონიდან 1830 მეტრ სიმაღლეზე. სიგრძე 84 კილომეტრი, სიგანე 66 კილომეტრი. ფართობი 3100-3600 კმ². (იცვლება წყლის სეზონების მიხედვით), სიღრმე 15 მეტრი. მდებარეობს ლავებით გადაკეტილ ტექტონიკურ ქვაბულში. ბევრია კუნძული. საზრდოობს 50 შენაკადით, აღსანიშნავია მდინარე პატარა აბაი. ტბიდან გამოდის მდინარე ცისფერი ნილოსი. მდიდარია თევზით, სანაოსნოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის ტბები
469
თარიღი უცნობია
*
სოლოსანჩო
სოლოსანჩო (Solosancho) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,4 კმ². მოსახლეობა — 820 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ტოლათსოფელი
ტოლათსოფელი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ღულელების თემში. მდებარეობს ერწოს ქვაბულში, აძეძისა და თრანულის (ივრის აუზი) შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 1050 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 42 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა
პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა განხორციელდა 1095 წელს რომის პაპი ურბან II-ის ინიციატივით მუსულმანთაგან წმინდა ქალაქი იერუსალიმისა და წმინდა მიწის გასათავისუფლებლად. თავდაპირველად პაპის მიმართვა მხოლოდ საფრანგეთის რაინდებს გაეგზავნა, თუმცა შემდეგში ლაშქრობა სრულმასშტაბიან სამხედრო კამპანიად გადაიქცა, ხოლო ამ იდეამ მთელი დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოები მოიცვა. ყველა ეროვნების რაინდი უბრალო ხალხთან ერთად აღმოსავლეთისკენ დაიძრა ხმელეთითა და ზღვით და 1099 წლის ივლისში იერუსალიმი აიღეს. ამ ლაშქრობისას დაარსდა იერუსალიმის სამეფო და სხვა ქრისტიანული სახელმწიფოები მის გარშემო.
მზადება ლაშქრობისათვის
მინი|300პქ|პაპი [[ურბან II, კლერმონის კრებაზე]] პაპმა ურბან II-ემ ლაშქრობის დასაწყებად დიდებულების მიმხრობა დაიწყო. მის გადამწყვეტ ნაბიჯად 1095 წლის ნოემბერში სამშობლოში - საფრანგეთში ჩასვლა და პატარა ქალაქ კლერმონში საეკლესიო კრების მოწვევა მიიჩნევა. მართლაც, კლერმონში უამრავმა რელიგიურმა პირმა მოიყარა თავი. ამ შეკრებაზე პაპმა ურბან II-მ ისტორიული სიტყვა წარმოთქვა. მან ისაუბრა ევროპის იმ დროინდელ მძიმე მდგომარეობაზე და დაასკვნა, რომ საჭირო იყო დამყარებულიყო ღვთაებრივი მშვიდობა, თუმცა არა ისეთი, როგორიც უკვე ჰქონდათ. პაპი შეეხო ბერძენთა საკითხს, რომლებიც დახმარებას ითხოვნდნენ მუსლიმების წინააღმდეგ, აგრეთვე შეეხო აღმოსავლელი ქრისტიანების დაჩაგვრის ფაქტებს და მთავარზე გადავიდა: საჭირო იყო სრულიად ახალი ომის დაწყება, სადაც ჯარისკაცი იქნებოდა პილიგრიმი (მომლოცველი), ბრძოლის მიზანი - ქრისტეს საფლავი, შედეგი - გარდაცვლილთათვის ზეციური სამოთხე, ცოცხლად გადარჩენილთათვის კი მიწიერი იერუსალიმი. ასევე აღნიშნა, რომ ქრისტეს საფლავის გათავისუფლება არ იქნებოდა ერთადერთი შედეგი ჯვაროსნული ლაშქრობისა. ამ ომის შემდგომ მთლიანად ანატოლიას, ანუ შავი ზღვის სამხრეთ ნაწილს არა მუსლიმები, არამედ ერთმორწმუნე ქრისტიანები გააკონტროლებდნენ. კლერმონის კრების ერთ-ერთი გადმოცემის თანახმად პაპის გამოსვლის დასასრულს, დარბაზში შეძახილები გაისმა: „ღმერთი არს ჩვენთან!“
მან მალე აიყოლია საფრანგეთის სახელმწიფო ლიდერები. რაც შეეხება მეომრებს, ხალხს, რომელსაც უნდა ებრძოლა თურქ-სელჩუკების წინააღმდეგ, მათი რიცხვი თავიდან ძალიან მცირე იყო. რაინდები თითქოს თავს იკავებდნენ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში მონაწილეობისგან, თუმცა მას შემდეგ, რაც რამდენიმე სახელოვანი რაინდი შეუერთდა ჯვაროსნებს, მათმა რიცხვმა გეომეტრიული პროგრესიით დაიწყო ზრდა. საბოლოოდ ექვსი დიდი არმია შეიკრიბა. ორი არმია განლაგებული იყო საფრანგეთის ჩრდილოეთში. ერთს მეთაურობდა რობერტ II ნორმანდიელი, ინგლისის მეფის უილიამ II-ის ძმა, ხოლო მეორეს გოტფრიდ ბულიონელი. იტალიაში და კონსტანტინოპოლში კი – ბოემონდ I-ს მეთაურობით. სწორედ ბიზანტიის დედაქალაქში უნდა მომხდარიყო ჯვაროსანთა შეკრება და შემდეგ უნდა განხორციელებულიყო შეტევა თურქთა ქალაქებზე. ლაშქრობის მეთაური, ანუ მთავარსარდალი კი ბიზანტიის იმპერატორი ალექსი I კომნენოსი უნდა ყოფილიყო. პაპმა ლაშქრობის დაწყების დღედ 15 აგვისტო გამოაცხადა, თუმცა ამ თარიღამდე ერთი თვით ადრე მცირე რაოდენობის „წარჩინებულთა“ არმიამ თავისი გზით დაიწყო სვლა. მათი ლიდერი ქარიზმატული რაინდი პიტერი იყო. ის იმ დროისთვის ერთ-ერთ ყველაზე იმედისმომცემ ჯვაროსნად ითვლებოდა. თავის არმიაში მან უდიდესი ენთუზიაზმი ჩანერგა და იერუსალიმისკენ დაიძრა მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტად არ იცოდა სად მდებარეობდა ეს ქალაქი. თურქეთის ტერიტორიაზე გადასვლამდე მან ადგილობრივ ქრისტიანებთანაც მოასწრო დაპირისპირება. კონფლიქტის ძირითადი მიზეზი საკვები იყო, თუმცა საქმე არ გართულებულა. რამდენიმე დღის შემდეგ „წარჩინებულთა“ არმია თურქ-სელჩუკთა უზარმაზარი და გამოცდილი ჯარის პირისპირ დადგა. აგვისტოს ბოლოსთვის პიტერის არმიის უდიდესი ნაწილი უკვე განადგურებული იყო. თავად პიტერი და 50 რჩეული რაინდი თურქულ ქალაქ ცივეტოტთან დამარცხდნენ მუსლიმი მშვილდოსნების მიერ.
ლაშქრობის დაწყება
მინი|მარცხნივ|ჯვაროსნების კონსტანტინოპოლში შესვალა, [[ჟან ფუკე]] ოთხი მთავარი არმია ჯვაროსნების გეგმის მიხედვით დაიძრა კონსტანტინოპოლისკენ აგვისტოს შუა რიცხვებში. პირველი, ვინც ბიზანტიის დედაქალაქის კედლებს მიადგა გოტფრიდ ბულიონელის ჯარისკაცები იყვნენ, შემდეგ გამოჩნდნენ რაიმუნდ IV ტულუზელისა და ბოემუნდ ტარანტელის არმიელები. იმპერატორი ალექსი იდეალური მზადყოფნით შეხვდა ევროპელებს, ამიტომაც ინციდენტების რიცხვი მინიმალური იყო. 1097 წლის აპრილისათვის უკლებლივ ყველა ჯვაროსნის ადგილსამყოფელი ბიზანტიის დედაქალაქი იყო. მათ საერთო რაოდენობაზე სხვადასხვა ინფორმაცია არსებობს. ყველაზე სარწმუნო წყაროს მიხედვით ჯვაროსანთა რიცხვი 35 000 მეომარს შეადგენდა. მათგან 5 000 კავალერისტი იყო. ყველაზე მეტი ჯარისკაცი რაიმონდ ტულუზელმა ჩაიყვანა - 8 500 კაცი, აქედან 1 200 კავალერისტი. ჯვაროსნები დარწმუნებული იყვნენ, რომ მათ სათავეში ალექსი I ჩაუდგებოდა, თუმცა იმპერატორმა ფორმალური ლიდერობა ითავა, ისიც მანამ, სანამ ჯვაროსნები ბიზანტიის საზღვრებს გასცდებოდნენ. ის შეხვდა სარდლებს და გაუზიარა თურქებთან ბრძოლის გამოცდილება. აგრეთვე დახმარება აღუთქვა საკვების მიწოდების საკითხში. მან სრულად გაუხსნა საზღვრები ჯვაროსნებს და დაჰპირდა, რომ უკან დაბრუნებისას მათ არანაირი პრობლემა არ შეექმნებოდათ.
ნიკეას ალყა
მინი|319x319პქ|I ჯვაროსნული ლაშქრობის მიმართულება. 1097 წლის პირველ ნახევარში ჯვაროსნები სალაშქროდ დაიძრნენ. პირველი სამიზნე ნიკეა იყო, ძველად ბიზანტიელთა ქალაქი, იმ დროისთვის კი რუმის სასულთნოს დედაქალაქი, რომელსაც ქილიჩ-არსლან I მართავდა. არსლანი იმ დროისთვის არ იმყოფებოდა ნიკეაში, იგი ოჯახთან ერთად ცენტრალური ანატოლიის ერთ-ერთ ქალაქში იყო. ჯვაროსნებმა ნიკეას ალყა შემოარტყეს. როგორც კი ეს ამბავი არსლან I-მა გაიგო, მაშინვე დაბრუნდა ნიკეაში და თავისი ჯარით შეუტია ევროპელებს. მუსლიმები დამარცხდნენ, ისინი გაოცებულნი იყვნენ მტრის სიმრავლით. არსლან I ნიკეის ციხესიმაგრეში ჩაიკეტა. ზუსტად ერთ თვეში ჯვაროსნებმა იმპერატორის გეგმის დახმარებით შეძლეს ქალაქში შესვლა. ნიკეა ბიზანტიას დაუბრუნდა, ჯვარონსებმა კი სვლა განაგრძეს.
ანტიოქიის ალყა
რამდენიმე მცირე მუსულმანური ჯარის განადგურების შემდეგ ევროპელები ანტიოქიის ციხესიმაგრეს მიადგნენ. ეს იყო ბოლო დიდი ქალაქი იერუსალიმის გზაზე. 1097 წლის 10 ოქტომბერს ჯვაროსნებმა ალყა შემოარტყეს ანტიოქიას. ასეთი სიტუაცია კიდევ ერთ თვეს გაგრძელდა. ამ დროის განმავლობაში ორი დიდი ბრძოლა შედგა. ორივე შეტაკება „პილიგრიმმა მეომრებმა“ მოიგეს. ამ გამარჯვებებმა უდიდესი როლი ითამაშა ანტიოქიის აღების საქმეში.
იერუსალიმის ალყა
მინი|[[იერუსალიმის ალყა (1099)|იერუსალიმის ალყა, შუა საუკუნეების მანუსკრიპტი.]] 1099 წლის 7 ივნისს ჯვაროსნებმა იერუსალიმს ალყა შემოარტყეს. წმინდა ქალაქამდე მხოლოდ 12 000-მა კაცმა მიაღწია დანარჩენი ან ბრძოლაში დაიღუპა ან აღებულ ქალაქებში დარჩა. აგრეთვე უნდა აღინიშნოს, რომ ევროპელები დახმარებას იღებდნენ მეომრების სახით, ძირითადად ბიზანტიიდან, და საჭმელ-სასმელი არ აკლდათ.
საბოლოოდ, 1099 წლის 15 ივლისს ხის კოშკების და სხვა ხერხების დახმარებით აღთქმული მიწა ქრისტიანების ხელში გადავიდა. ჯვაროსანთა მორწმუნე ნაწილი იერუსალიმში პილიგრიმის ტანისამოსით შევიდა. თუმცა ასეთები ძალიან ცოტანი იყვნენ. ქრისტიანმა მეომრებმა ქალაქში ნამდვილი სასაკლაო მოაწყვეს, დახოცეს 10 000 ადამიანი. მიწა სისხლით იყო გაჟღენთილი. ერთ-ერთი თვითმხილველი წერს:
რამდენიმე დღეში ხოცვა-ჟლეტა შეწყდა, რადგან უბრალოდ აღარავინ იყო მოსაკლავი. დაიწყო ახალი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:ჯვაროსნული ლაშქრობები კატეგორია:XI საუკუნის ომები
აქსუმი (ქალაქი)
აქსუმი (አክሱም) — ქალაქი ჩრდილოეთ ეთიოპიაში. ყოფილი აქსუმის სამეფოს დედაქალაქი. აქსუმი ისტორიულად რეგიონის უდიდეს სავაჭრო კვანძს წარმოადგენდა, ძვ. წ. 400 წლიდან ახ. წ. XX საუკუნემდე. ამ ქალაქს ხშირად მოიხსენიებდნენ, როგორც აბისინიას.
ქალაქი მდებარეობს ტიგრაის რეგიონში, ზღვის დონიდან 2131 მეტრზე. მოსახლეობა შეადგენს 49 523 ადამიანს (2007 წ). ქალაქს ემსახურება აეროპორტი. მინი თავისი ისტორიული ღირებულების გამო, 1980 წელს, აქსუმის არქეოლოგიური ძეგლები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
ათობითი ფულადი სისტემა
ათობითი ფულადი სისტემა - ფულადი სისტემა, სადაც ვალუტის ძირითადი ერთეული იყოფა 10, 100, 1000 და ა.შ. შემადგენელ (ხურდა) ერთეულად. პრაქტიკაში როგორც წესი გავრცელებულია 100 შემადგენელი ერთეული, თუმცა არსებობს ვალუტები რომელიც შეიცავს 1000 შემადგენელ ერთეულს, რაც ძირითადად არაბულ სამყაროშია გავრცელებული. მაგალითად: 1 ლარი იყოფა 100 თეთრად, ასევე 1 აშშ დოლარი იყოფა 100 ცენტად, ხოლო 1 ტუნისური დინარი — 1000 მილიმად.
დღესდღეობით მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყანა იყენებს ათობით ფულად სისტემას, ან საერთოდ არ იყენებს შემადგენელ ერთეულებს. მხოლოდ ორი ქვეყნის ვალუტა არ არის ათობითი: მავრიტანია, სადაც 1 უგია იყოფა 5 ჰუმად და მადაგასკარი, სადაც 1 არიარი უდირს 5 ფრანკს.
კატეგორია:ვალუტა
მარია კლემენტინა ავსტრიელი
thumb|right|ჰაბსბურგ-ლოთარინგია, კლემენტინე ფონ (1777-1801) კლემენტინე ავსტრიელი (გერმ.: Klementine von Österreich) (* 24 აპრილი 1777, პოჯო (ნეაპოლი); † 15 ნოემბერი 1801, ნეაპოლი) - იყო ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია და ორივე სიცილიის სამეფოს დედოფალი.
ოჯახი
მშობლები:
მეუღლე:
და-ძმები:
კლემენტინე ავსტრიელი დასაფლავებულია ნეაპოლში, სანტა-კიარას ტაძარში (ბურბონების კაპელა).
კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:დაბადებული 1777 კატეგორია:გარდაცვლილი 1801 კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
რიჩარდ ფეინმანი
რიჩარდ ფილიპს ფეინმანი (Richard Philips Feynman ) (დ. 11 მაისი, 1918, ნიუ-იორკი ― გ. 15 თებერვალი, 1988, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (1965). 1943-1945 ბირთვული იარაღის შექმნაზე მომუშავე, მანჰეტენის პროექტის აქტიური წევრი ლოს-ალამოსში, ასევე იყო კოსმოსური შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფის გამომძიებელი პანელის წევრი. ფეინმანი იყო ელემენტარული ნაწილაკების გარდაქმნების ამსახველი, „ფეინმანის დიაგრამების“ შემქმნელი. თეორიულ ფიზიკაში მის ნაშრომებთან ერთად, ფეინმანს ასევე მიიჩნევენ კვანტური კომპიუტერის შექმნის ერთ-ერთ პიონერად და ნანოტექნოლოგიის კონცეფციის შემმუშავებლად. სიცოცხლის ბოლო წლებში ფეინმანი თეორიული ფიზიკის პროფესორი იყო კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში.
ადრეული წლები
რიჩარდ ფეინმანი დაიბადა მატერიალურად უზრუნველყოფილ ოჯახში. მისი მშობლები, მელვილი და ლუსილი, ცხოვრობდნენ ქუინსის სამხრეთით, ნიუ-იორკში. მის მამას გადაწყვეტილი ჰქონდა, იმ შემთხვევაში, თუ მათ ბიჭი შეეძინებოდათ, იგი აუცილებლად მეცნიერი გახდებოდა. იმ პერიოდში, მიუხედავად იმისა, რომ ქალის სამეცნიერო კარიერა წარმოუდგენელი იყო (თუმცა არაოფიციალურად მათთვის შესაძლებელი იყო აკადემიური ხარისხის მიღება), რიჩარდის უმცროსმა დამ ჯოან ფეინმანმა მიაღწია აღიარებას სამეცნიერო წრეებში, როგორც წარმატებულმა ასტროფიზიკოსმა. მამა ცდილობდა ბავშვობიდან გაეღვივებინა რიჩარდში ბავშვური ინტერესი გარემო სამყაროს მოვლენებისა და მისი შემეცნების მიმართ. იგი ყოველთვის სრულად და დიდი ინტერესით პასუხობდა ბავშვის უამრავ შეკითხვას, პასუხებში კი იყენებდა საკუთარ ცოდნას ფიზიკის, ქიმიის და ბიოლოგიის სფეროდან. ხშირად მიმართავდა სხვადასხვა ცნობარებს. მისი მეთოდი არ იყო დაძალება. მამა არასდროს არ ეუბნებოდა რიჩარდს, რომ იგი აუცილებლად უნდა გამხდარიყო დიდი მეცნიერი. დედისგან კი, პატარა რიჩარდმა მემკვიდრეობით მიიღო საოცარი იუმორის გრძნობა.
რიჩარდმა, მისი პირველი სამუშაო დავალება შეასრულა რადიომიმღების შეკეთებისას. მას შეეძლო რადიომიმღებების სწრაფად და ხარისხიანად შეკეთება, გარდა ამისა იგი რადიოს გაუმართავობის მიზეზს ეძებდა ლოგიკურად, სიმპტომების მიხედვით და მხოლოდ ამის შემდეგ იწყებდა შეკეთებას. მან ამ გზით „საპატიო“ სახელი მოიპოვა მეზობლებს შორის — მეზობლები აღტაცებას ვერ მალავდნენ, ბავშვის ნიჭიერების მიმართ.
left|მინი|100პქ|რიჩარდი ახალგაზრდობაში
რიჩარდ ფეინმანმა დაამთავრა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ფიზიკის ფაკულტეტი და სწავლა განაგრძო პრინსტონის უნივერსიტეტში. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ფეინმანი ცდილობდა მოხვედრას მოხალისეთა ჯგუფებში, მაგრამ ფსიქიატრის დასკვნის საფუძველზე, მას უარი გამოუცხადეს.
ოჯახი
1960 წელს, ევროპაში, ერთ–ერთ კონფერენციაზე იგი შეხვდა ქალს, რომელიც მომავალში გახდა მისი მესამე ცოლი, - ეს იყო ინგლისელი გვინეტ ჰოვარტი. წყვილს შეეძინა ბიჭი, რომელსაც დაარქვეს კარლი, მათ მალე იშვილეს პატარა გოგო, სახელად მიშელი.
ამ პერიოდში ფეინმანი ძალზე გაიტაცა ხელოვნებამ. მას აინტერესებდა - რა გავლენას ახდენდა ადამიანებზე ხელოვნება. მან ხატვას მიჰყო ხელი. მისი ნახატები არ გამოირჩეოდნენ სილამაზით, მაგრამ დროთა განმავლობაში იგი დაეუფლა კარგი პორტრეტისტის ხელოვნებას.
1970 წელს ფეინმანმა, მისმა მეუღლემ და მათმა მეგობარმა რალფ ლეიტონმა (ფიზიკოსის რობერტ ლეიტონის შვილი) გადაწყვიტეს მოგზაურობა ტუვაში (მცირე, მთებით გარშემორტყმული ტერიტორია, რომელიც განლაგებულია რუსეთსა და მონღოლეთს შორის, ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკა). ერთადერეთი პროფესორის, ტუვის მკვლევარის აზრით, ამ მოგზაურობას შეეძლო გაეორმაგებინა ცოდნა ამ ოლქის შესახებ. ფეინმანი, ამ მოგზაურობისთვის ემზადებოდა მთელი სერიოზულობით: იგი გაეცნო მთელ ლიტერატურას ტუვას შესახებ, მაგრამ, მოგზაურობა არ შედგა. 180პქ|მინი|ფეიენმანი [[რობერტ ოპპენჰაიმერი|რობერტ ოპპენჰაიმერთან ერთად, ლოს-ალამოსი]]
უკანასკნელი დღეები
1970 წელს ცნობილი გახდა, რომ იგი ავად იყო კიბოს იშვიათი ფორმით. სიმსივნე, რომელიც მუცლის არეში აღმოაჩინეს, სასწრაფოდ ამოკვეთეს, მაგრამ ამ დროისთვის ორგანიზმი უკვე აუნაზღაურებლად დაზიანებული იყო - შეჩერდა ერთი თირკმელის მუშაობა. განმეორებითმა ქირურგიულმა ოპერაციებმა შედეგი არ მოიტანა. ავადმყოფობა უკან არ იხევდა - ფეინმანი განწირული იყო.
მდგომარეობა უარესდებოდა. ექიმებმა, 1987 წელს დამატებით აღმოაჩინეს კიდევ ერთი სიმსივნე, რომელიც ამოკვეთეს, მაგრამ რიჩარდი ძალზე დასუსტებული იყო და იტანჯებოდა აუტანელი ტკივილით. 1988 წელს იგი ისევ ჰოსპიტალის სტაციონარში მოხვდა, სადაც ექიმებმა სიმსივნის გარდა, მის სხეულზე აღმოაჩინეს ღია წყლული. ყველაფერთან ერთად მეცნიერს მეორე თირკმელმა უმტყუნა.
შეიძლებოდა ხელოვნური თირკმელების გადანერგვა და სიცოცხლის რამდენიმე თვით გახანგრძლივება, მაგრამ მან მიიღო გადაწყვეტილება - და მოაწერა ხელი სამედიცინო დახმარების გაწევაზე უარის განცხადებას. იგი გარდაიცვალა 1988 წლის 18 თებერვალს. იგი დაკრძალულია ალტადანეს სასაფლაოზე (სახელად „მაუნთინ ვიუ“-ში). მისი მეუღლე, გვინეტ ფეინმანი ასევე მის გვერდითაა დაკრძალული.
რიჩარდ ფეინმანმა შთამომავლობას დაუტოვა კვანტური ნაწილაკების ურთიერთქმედების ახალი თეორია. ამას გარდა, 1985 წელს მან გამოსცა თავს გადამხდარი სასაცილო ისტორიების კრებული, სათაურით - „თქვენ, რა თქმა უნდა, ხუმრობთ მისტერ ფეინმან!“. ამ კრებულის მეორე ტომს ეწოდება - „რად გენაღვლება თუ რას ფიქრობენ სხვები?“ ("What do You Care What Other People Think?").
შრომები
180პქ|მინი|კოლოქვიუმი ლოს-ალამოსში 1950 წლიდან რიჩარდ ფეინმანი მუშაობდა კალიფორნიის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. მეუღლის გარდაცვალების და მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ იგი განიცდიდა დეპრესიას. ამ პერიოდში იგი იღებდა მოწვევებს სხვადასხვა უნივერსიტეტების კათედრებიდან. მან პრინსტონის უნივერსიტეტის მოწვევაც მიიღო (სადაც მოღვაწეობდა ალბერტ აინშტაინი).
ფეინმანი განაგრძობს მუშაობას კვანტური გარდაქმნების საკუთარ თეორიაზე. გარდა ამისა იგი აყენებს ჰიპოთეზას ზედენადობის თეორიაში (იყენებს ერვინ შრედინგერის განტოლებებს). ეს აღმოჩენა, ზეგამტარობის თეორიასთან ერთად, რომლებიც გაცილებით ადრე მიღწეული იყო სხვა სამი, ფიზიკოსის მიერ, ახალ სათავეს უდებს დაბალი ტემპერატურების ფიზიკას. გარდა აღნიშნულისა, ფეინმანი "სუსტი დაშლის" თეორიაზე მუშაობდა მიურეი გელ-მანთან ერთად. „სუსტი დაშლის თეორია“ ყველაზე უკეთესად ჩანს თავისუფალი ნეიტრონის, პროტონად, ელექტრონად და ანტინეიტრინოდ ბეტა-გამოსხივებაში.
1960 წელს, რიჩარდ ფეინმანი აკადემიის თხოვნით, ქმნის ფიზიკის ახალ სასწავლო კურსს. მუშაობის შედეგს წარმოადგენს საავტორო სახელმძღვანელოს შემდეგი სახელწოდებით „ფეინმანის ლექციები ფიზიკაში“ ("The Feynman Lectures on Physics"). ეს წიგნები (ცხრა ტომი) ნათარგმნია მსოფლიოს მრავალ ენაზე და დღემდე აღიარებულია ფიზიკის სპეციალობის სტუდენტთათვის ერთ–ერთ საუკეთესო სახელმძღვანელოდ.
„შატლის“ კატასტროფის გამოკვლევა
right|174პქ|მინი|კოსმოსური შატლ ჩელენჯერის აფეთქება 1986 წლის 28 იანვარს, აშშ ეროვნულმა აეროკოსმოსურმა სააგენტომ განახორციელა მრვალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდის - „ჩელენჯერის“ მორიგი გაშვება. ეს იყო „ჩელენჯერის“ ბოლო მისია. ხომალდი აფეთქდა გაშვებიდან 73 წამის შემდეგ. კატასტროფის მიზეზების გამოკვლევის მიზნით ჩამოყალიბდა საპრეზიდენტო კომისია. გვინეტმა დაარწმუნა მეუღლე, რომ მას აუცილებლად უნდა მიეღო მონაწილეობა ამ კომისიის მუშაობაში და შეეტანა საკუთარი წვლილი. ფეინმანმა, მართლაც მიაგნო აფეთქების მიზეზს - საწვავის ორი ცილინდრული ავზის შემაერთებელი მილის დამცველი, გარსული რეზინის მილი, დიდი ვიბრაციის გამო, განიცდიდა კრიტიკულ დატვირთვას, რის გამოც გარდაუვალი იყო მისი ფორმის მნიშვნელოვანი ცვლილება და დაცვის ფუნქციის დაკარგვა. ფეინმანის მიერ, ჭიქების, პატარა მილების და ყინულის გამოყენებით ჩატარდა თვალსაჩინო ცდა, რომელიც ამართლებდა თეორიული კვლევის შედეგს: ატმოსფეროს დაბალი ტემპერატურის პირობებში, რეზინის დამცავ მილს მართლაც უნდა დაეკარგა ელასტიურობის უნარი, გამსკდარიყო, ცხელი გაზის გამოშვების შედეგად (შუალედური მილიდან, ნაცვლად „სოპლო“-სი) კი გარდაუვალი იყო ცეცხლის გაჩენა და თხევადი წყალბადის უზარმაზარი ავზის აფეთქება.
ფეინმანის ცდა აჩვენეს პირდაპირი ეთერის სატელევიზო გადაცემაში. შემდგომში აღმოჩნდა, რომ კოსმოსური ცენტრის (ნასა) ტექნოლოგებისთვის წინასწარ ყოფილა ცნობილი, რომ გადადგმული იყო სარისკო ნაბიჯი და უგულვებელყოფილი იყო მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების პირობა - ხომალდის გაშვება არ იყო სასურველი გარემოს დაბალი ტემპერატურის შემთხვევაში.
მოყვანილი ვითარებიდან გამომდინარე, ხელმძღვანელებმა საშუალო რგოლის ტექნიკური პერსონალი აიძულეს გაჩუმებულიყვნენ და დაეცვათ გაწეული „რისკის საიდუმლო“. შვიდი ასტრონავტის სიცოცხლე და მრავალ მილიონად შეფასებული ხომალდი შეეწირა კოსმოსური ცენტრის ხელმძღვანელთა პოლიტიკურ ამბიციებს. მათ მთავარი მიზანს წარმოადგენდა - ხომალდი გაშვებულიყო ზუსტად 28 იანვარს.
საინტერესო ცნობები
right|მინი|რიჩარდ ფეინმანის ავტომობილი 1975 წელს რიჩარდ ფეინმანმა იყიდა „დოდჯ ტრეიდსმენის“ მარკის ავტომობილი (მიკროავტობუსი). ავტომობილი შეღებილი იყო, იმ დროისათვის მოდურ - მდოგვის ფერად, შიგნიდან კი მწვანე ფერებში, იგი მოხატული იყო ფეინმანის დიაგრამებით, ანუ იმით, რამაც მის პატრონს ნობელის პრემია მოუტანა. ფეინმანმა ამ მანქანისთვის სპეციალური სანომრე ნიშნები დაამზადებინა - წარწერით "QUANTUM".
ამ მანქანით ძირითადად სარგებლობდა მისი მეორე ცოლი გვინეტ ფეინმანი. ერთხელ, როდესაც მას შუქნიშანზე გაჩერებისას ჰკითხეს, თუ რატომაა გამოსახული ავტომობილზე ფეინმანის დიაგრამები, - მან უპასუხა: „იმიტომ, რომ მე მქვია გვინეტ ფეინმანი“.
რიჩარდ ფეინმანის გარდაცველების შემდეგ ავტომობილი, სიმბოლურ ფასად, ერთ დოლარად იყიდა ოჯახის მეგობარმა, რალფ ლეიტონმა. ერთ დოლარად გაყიდვა იყო ტრადიციული გზა, რომელსაც თავად რიჩარდი მიმართავდა, როდესაც მას სურდა ძველი ავტომობილების გაყიდვა.
ავტომობილი დიდხანს ემსახურებოდა მის ახალ პატრონს. 1993 წელს კი ეს მანქანა მონაწილეობდა რიჩარდ ფეინმანის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ავტო-ტურნეში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
გაბრიჭიძე
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
Asperdaphne capricornea
Asperdaphne capricornea — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტუნისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტუნისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ადისი
ადისი — ანტიკური ქალაქი ლიბიაში. გვხვდება მხოლოდ პოლიბიუსის (წ. 1, 30) პირველი პუნიკური ომის აღწერაში, სადაც მოხდა ბრძოლა რომაელებსა და კართაგენელებს შორის. სხვა არანაირი ცნობები არ არსებობს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ისტორიული ქალაქები
მუმინები
მინი|მარჯვნივ
მუმინები (Muumi) — შვედი-ფინელი მწერლის, ტუვე იანსონის წიგნებისა და კომიქსების სერიის ცენტრალური პერსონაჟები. ისინი არიან თეთრი ფერის ტროლები, გრძელი ცხვირებით, რის გამოც ჰიპოპოტამებს ჰგვანან. ეს ოჯახი ცხოვრობს მუმინების ველზე, ფინეთის ტყეებში.
მუმინების შესახებ გამოცემულია ცხრა წიგნი. ასევე აღსანიშნავია 1945-1993 წლებში გამოცემული დამატებითი ხუთი ილუსტრირებული წიგნი და კომიქსი.
მუმინებს მიეძღვნა არაერთი სატელევიზიო სერიალი და ფილმი. ფინეთში ასევე არსებობს გასართობი პარკი მუმინების პერსონაჟებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომიქსები კატეგორია:ფინური ლიტერატურა კატეგორია:მუმინების სერია კატეგორია:ფინური კომიქსები კატეგორია:ტუვე იანსონი
აბანოს უღელტეხილი
აბანო ან აბანოს სერი — უღელტეხილი საქართველოში, კახეთის მხარეში, თელავისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, ზღვის დონიდან 2826 მეტრზე, ბულანჩოსწვერისა და დიდგვერდის მთებს შორის. გადასასვლელი მდინარე სტორის ხეობიდან თუშეთის ალაზნის ხეობაში.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის უღელტეხილები
470
მოვლენები
აღდგომა : ვახტანგ გორგასალი დედისა და დის თანხლებით იერუსალიმში მიდის.
ჯუმბერ პატიაშვილი
ჯუმბერ ილიას ძე პატიაშვილი (დ. 5 აგვისტო, 1939, ლაგოდეხი) — ქართველი პოლიტიკოსი და საქართველოს სსრ-ის ცკ-ს კომპარტიის მე-12 პირველი მდივანი 1985-1989 წლებში. მონაწილეობას იღებდა 1995 და 2000 წლების საქართველოს საპრეზიდენტო არჩევნებში. იგი ორივეჯერ მეორე ადგილზე გავიდა.
ბუიგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1962-1965 წლებში იყო ასპირანტი. 1965-1967 წლებში იყო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, უმცროსი მეცნიერ-მუშაკი. 1965-1967 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომკავშირის ინსტრუქტორი. 1967-1968 წლებში იყო ახალგაზრდა მეცნიერ-მუშაკებთან მუშაობის სექტორის გამგე. 1968-1969 წლებში იყო საკავშირო ცენტრალური კომიტეტის პასუხისმგებელი ორგანიზატორი. 1969-1970 წლებში იყო საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის მეორე მდივანი. 1970-1973 წლებში იყო საქართველოს კომაკავშირის ცკ-ის პირველი მდივანი. 1973-1974 წლებში იყო კომუნისტური პარტიის გორის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი. 1974-1985 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომპარტიის მდივანი. 1985 წლის 6 ივლისიდან 1989 წლის 14 აპრილამდე იყო საქართველოს კომპარტიის ცკ-ის პირველი მდივანი. 1989-1999 წლებში მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი (სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება „თავთავის“ გენერალური დირექტორი). 1999 წლიდან მიწათმოქმედების ინსტიტუტის კონსულტანტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი). 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. 2004 -2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გორის მაჟორიტარი).
Asperdaphne compacta
Asperdaphne compacta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
უპანიშადები
უპანიშადები (სანსკრ. उपनिषद्) — ძველინდური რელიგიურ-ფილოსოფიური ხასიათის ტრაქტატები. წარმოადგენს ვედების ნაწილს და ეხება ინდუიზმის წმინდა წერილებს. მასში ძირითადად განხილულია ფილოსოფია, მედიტაცია და ღმერთის ბუნება. ითვლება, რომ უპანიშადებში დევს ვედების ძირითადი არსი. ამის გამო, მას, აგრეთვე უწოდებენ „ვედანტას“ (ვედების დასასრულს) და ისინი წარმოადგენს ვედანტური ინდუიზმის საფუძველს. უპანიშადები ძირითადად აღწერს სრული ჭეშმარიტების უპირობო ასპექტს.
ეტიმოლოგია
„უპანიშადა“ (სანსკრ. उपनिषद् upaniṣad IAST) — სიტყვა უპანიშად-ისგან ნაწარმოები სახელზმნა — სიტყვასიტყვით „სიახლოვეს ჯდომა“ („ახლოს ჯდომა“). უპა- (ახლოს, სიახლოვეს), ნი- (ქვემოთ, ქვედა), და შად- (ჯდომა) სიტყვასიტყვით „ჯდომა ქვედა სიახლოვეს“. არსებობს ამ ტერმინის მრავალი ინტერპრეტაცია. ზოგიერთი მათგანის თანახმად, უპანიშადი ნიშნავს, „ვიღაცის ფეხებთან ჯდომას, მისი სიტყვების მოსმენას და ამ სახით, საიდუმლო ცოდნის მიღებას“. მაქს მიულერი განმარტავს ტერმინს, როგორც „გურუს სიახლოვეს ჯდომა და მისი ყურადღებით მოსმენის ხელოვნება“. შანკარეს თანახმად, ტერმინი აღნიშნავს, „მას, რაც ანგრევს უცოდინრობას“. ტრადიციული ინტერპრეტაციით ტერმინი უპანიშადი ნიშნავს, „უზენაესი სულის შეცნობის მეშვეობით უცოდინრობის განდევნას“. სხვა განმარტებებით ეს არის „ეზოთერული დოქტრინა“ ან „საიდუმლო დოქტრინა“.
დათარიღება
უპანიშადების დათარიღება რთულია. ამასთან დაკავშირებით არსებობს მეცნიერთა შორის მრავალი შეხედულება. უპანიშადთა შორის უძველეს ტექსტებს—„ბრიჰადარანიაკა-უპანიშადს“ და „ჩჰანდოგია-უპანიშადს“ მეცნიერები მიაკუთვნებენ ძვ. წ. VIIIს., მაშინ, როდესაც დანარჩენთა უმრავლესობა, მეცნიერთა აზრით, შეიქმნა ძვ.წ. VII-III ს.ს., ხოლო ზოგიერთი მათგანი გამოჩნდა მხოლოდ შუა საუკუნეების ეპოქაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდუიზმი
ლუბლინის უნია
მინი|250პქ|ლუბლინის უნია ლუბლინის უნია —  შეთანხმება პოლონეთისა და ლიტვის დიდი სამთავროს ერთ სახელმწიფოდ, რეჩ პოსპოლიტად (Rzeczpospolita, სიტყვასიტყვით - რესპუბლიკა), გაერთიანების შესახებ. უნიის საკითხის განხილვა დაიწყო 1569 წელს ლუბლინში პოლონეთისა და ლიეტუვის ფეოდალთა საერთო სეიმზე. ხელი მოაწერეს 28 ივნისს, 1 ივლისს დაამტკიცეს პოლონეთისა და ლიეტუვის სეიმის დეპუტატებმა ცალ-ცალკე. ლუბლინის უნიით პოლონეთსა და ლიეტუვაში უნდა ყოფილიყო ერთგვაროვანი სახელმწიფო წესწყობილება, ერთიანი ფულადი სისტემა, საერთო სეიმი. სახელმწიფოს სათავეში იქნებოდა მეფე, რომელსაც ერთობლივად აირჩევდნენ ორივე ქვეყნის ფეოდალები. ლუბლინის უნიამ დაადასტურა ლიტვის დიდი სამთავროს ტერიტორიის ნაწილის პოლონეთის სამეფოსთან შეერთება; ლივონია ცხადდებოდა საერთო სამფლობელოდ, ურთიერთ შორის უქმდებოდა ბაჟები; რეჩ პოსპოლიტა ერთიან სახელმწიფოდ გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზეც. მიუხედავად ამისა, ლიეტუვის სახელმწიფოებრივი განცალკევებულობა მთლიანად არ ისპობოდა:შენარჩუნებული იქნა განსაკუთრებული კანონმდებლობა, სასამართლო, საკუთარი უმაღლესი ადმინისტრაციული თანამდებობები, ხაზინა, ჯარი. XVII-XVIII სს. განმავლობაში სახელმწიფოებრიობის ეს ელემენტები თანდათან უქმდებოდა, ხოლო 1791 წლის 3 მაისის კონსტიტუციამ ფაქტობრივად გააუქმა ლიეტუვის სახელმწიფოებრიობის ნარჩენები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
რომანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
რომანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ომო
ომო — მდინარე ეთიოპიაში. მისი სიგრძეა 760 კმ. სათავეს იღებს ადის-აბების სამხრეთ-დასავლეთით და ჩაედინება ტურკანის ტბაში. გაედინება ეთიოპიის პლატოზე, სადაც საუკეთესო პირობებს ქმნის კუების ბინადრობისთვის.
მდინარის ქვემოწელი საკმაოდ მნიშვნელოვანია გეოლოგიური და არქეოლოგიური თვალსაზრისით. აქ მდებარეობს რამდენიმე არქეოლოგიური ზონა, რომლებიც პლიოცენისა და პლეისტოცენის ხანას განეკუთვნება. პირველად ისინი ფრანგულმა და ამერიკულმა ჯგუფებმა გათხარეს. მრავალ ადგილასაა აღმოჩენილი ნამარხი ნივთები, რომლებიც ავსტრალოპითეკსა და ჰომოს განეკუთვნება. მათ შორისაა კვარციტისგან დამზადებული იარაღები. ყველაზე ძველი ნივთი 2,4 მლნ წლით თარიღდება.
ყოველივე ამის შედეგად, იუნესკომ ეს ტერიტორია 1980 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ბეკასი
ქალაქის ფართოობი 210,49 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 2 378 211 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ბეკასი ინდონეზიის მეოთხე უდიდესი ქალაქია.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ალექსანდერ ლეოპოლდ ავსტრიელი
მინიატიურა|ალექსანდერ ლეოპოლდ ავსტრიელი ერჰჰერცოგი ლეოპოლდ ალექსანდერ ავსტრიელი (Leopold Alexander von Österreich; დ. 14 აგვისტო, 1772, ფლორენცია — გ. 2 ივლისი, 1795, ვენა) — ჰაბსბურგ-ლოტარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი და ავსტრიის ერცჰერცოგი.
ოჯახი
მშობლები:
და-ძმები:
ლეოპოლდ ალექსანდერი დასაფლავებულია ვენაში, იმპერატორთა საძვალეში (ტოსკანას საძვალე).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1773 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1795
მის საქართველო
thumb|სოფიკო სვიმონიშვილი მის დედამიწა—2008-ზე thumb|თამარ ნემსიწვერიძე მის მსოფლიო—2007-ზე მინი|250პქ|მის დედამიწა 2008: [[საქართველო (ნანკა მამასახლისი), კანადა, ვენესუელა, ესპანეთი, ტაილანდი, შვეიცარია და ინდოეთი. ]] მის საქართველო (Miss Georgia) — ყოველწლიური ეროვნული სილამაზის კონკურსი, რომელიც საქართველოში 2003 წლიდან ტარდება. კონკურსის ფინალისტები წარადგენენ საქართველოს მის მსოფლიოზე, მის ევროპაზე, მის დედამიწაზე, მის სამყაროსა და მის TQI-ზე.
აბანო (ჯავის რაიონი)
აბანო — სოფელი საქართველოში, ჯავის რაიონში, ყემულთის თემში. მდებარეობს მდინარე სარითარის (ფაწის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1440 მეტრზე. ჯავიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:ყემულთის თემის სოფლები
ვარსკვლავური ომები: კლონების ომები (2003 წლის ტელესერიალი)
„ვარსკვლავური ომები: კლონების ომები“ (Star Wars: Clone Wars) — ემის და Annie-ს ჯილდოს მფლობელი ამერიკული ნახატი სატელეზიიო ანიმაციური სერიალი, რომელიც ტელეარხის Cartoon Network ეთერში 2003-2005 წლებში გადაიცემოდა.
სეზონი 2 (2004)
მეორე სეზონში შედის 10 ეპიზოდი, ყოველი მათგანის ხანგრძლივობაა 3 წუთი. ეს ეპიზოდები გამოვიდა DVD-ზე პირველ სეზონთან ერთად.
სეზონი 3 (2005)
მესამე სეზონში შედის 5 ეპიზოდი, ყოველი მათგანის ხანგრძლივობაა 12 წუთი. ეს ეპიზოდები გამოვიდა ცალკე DVD-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კლონების ომები კატეგორია:Toonami კატეგორია:2003 წელს დაწყებული ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2005 წელს დასრულებული ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ამერიკული მინი-ტელესერიალები კატეგორია:Cartoon Network-ის ორიგინალური პროგრამები კატეგორია:Cartoon Network Studios-ის ტელესერიალები და პერსონაჟები
რუისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი რუისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
შერმაზანას საყდარი
შერმაზანას საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში.
ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა. ნაგებია ნატეხი სხვადასხვა სახის ქვით დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთი კედლის კუთხეშია გაკეთებული. აღმოსავლეთის და სამხრეთი კედლის სარკმლები თაღოვანია. შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი, რომელზეც არასრული ნახევარსფერული კონქის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. სარკმელი შედარებით მაღალზეა გაჭრილი და ზემოთ მხარეს ჩამოშლილია. სარკმლის ორივე მხარეს ფართო, თაღოვანი ნიშებია გაკეთებული, როგორც ჩანს ეს მცირე ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა სოფელში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვიტალი შუმეიკო
ვიტალი შუმეიკო (დ. 6 ოქტომბერი, 1981) — უკრაინელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომლის საფეხბურთო კარიერა ძირითადად უკრაინასა და რუსეთის სხვადასხვა ლიგებში წარიმართა. ამჟამად უმაღლესი ლიგაში მოასპარეზე ლანჩხუთის გურიას წევრია. თუმცა 2013 წლის ოქტომბრამდე მას ერთი თამაშიც კი არ ჩაუტარებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:კრივბასის ფეხბურთელები კატეგორია:ხიმკის ფეხბურთელები კატეგორია:ნალჩიკის სპარტაკის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი