cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვახტანგ I გურიელი
მთავრად დაჯდომამდე საბატონიშვილოდ ჰქონდა ქობულეთის მხარე. მთავრად დასვა სამეგრელოს მთავარმა მამია IV დადიანმა, რომელმაც დაამარცხა გიორგი II გურიელი. ვახტანგ I გურიელის ცოლი იყო ქაიხოსრო II ათაბაგის ასული თამარი. ჰყავდათ შვილები თამარი და ქაიხოსრო. თამარი გათხოვილი იყო პაპუნა ჭილაძეზე. მათი აშენებულია ტყვირის ეკლესიის დასავლეთ ეგვტერი. 1587 წელს ოსმალეთის იმპერიის მხარდაჭერით გიორგი II გურიელმა ვახტანგი ჩამოაგდო და ტახტი დაიბრუნა. მოხსენიებულია შემოქმედის ღვთისმშობლის ხატის წარწერაში მეუღლით და ძით. დაკრძალულია იქვე.
სქოლიო
კატეგორია:გურიის მთავრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1592
.rs
.rs — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სერბეთისთვის.
მეზვრიანთკარი
მეზვრიანთკარი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭონქაძის თემი), მდინარე ფოტისხევის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 880 მ, დუშეთიდან 3 კმ.
.rs
რესურსები ინტერნეტში
rs კატეგორია:კომუნიკაციები სერბეთში
მეზვრიანთკარი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 79 ადამიანი.
.rs
რესურსები ინტერნეტში
Toppdomän
მეზვრიანთკარი
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ინიარიმის რაიონი
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 97 471 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2149 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 45,4 კაცი კმ²-ზე.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ინიარიმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:ინიამბანეს პროვინცია
დრე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
დრე — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ვერეს ხეობაში. ზღვის დონიდან 1220 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 45 კილომეტრით.
ისტორია
სოფელი წყაროებში XVI საუკუნიდან იხსენიება. XIX საუკუნეში დრეში ქართველი მთიელი მოახალშენენი ჩასახლდნენ. სოფლის სიძველეთაგან აღსანიშნავია ფეოდალური ხანის ეკლესია და მინის საწარმოს ნაშთები.
იზოტოპები
კვლევის ისტორია
ტერმინი იზოტოპი 1910 წელს შემოიღო ინგლისელმა ფიზიკოსმა ფ. სოდიმ. იზოტოპების დასახელება და სიმბოლოები ანალოგიურია ქიმიური ელემენტის დასახელებისა და სიმბოლოების. როგორც წესი, ქიმიური ელემენტის სიმბოლოს მარცხნივ და ქვევით მიუთითებენ რიგით ნომერს Z (ქეის ატომბირთვში პროტონების რაოდენობა), მარცხნივ და ზევით კი — მასურ რიცხვს A (ატომბირთიზაბელავში პროტონების და ნეიტრონების საერთო რაოდენობა). მაგ., ქლორის იზოტოპები არის და. გამონაკლისია წყალბადის იზოტოპები მასური რიცხვებით 1, 2 და 3, რომელთაც ერთმანეთისგან განსხვავებული დასახელებები და სიმბოლოები აქვს: პროთიუმი H, ანუ (სტაბილური), დეიტერიუმი D, ანუ  (სტაბილური) და ტრიტიუმი T, ანუ  (რადიოაქტიური).
დრე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.
იზოტოპები
კვლევის ისტორია
იზოტოპების არსებობა აღმოაჩინეს 1900-1907 წლებში ურანის რადიოაქტიური დშლის ექსპერიმენტული კვლევისას. მოგვიანებით, ინგლისელმა ფიზიკოსებმა ჯ. ტომსონმა და შემდგომ ფ. ასტონმა აღმოაჩნიეს ნეონის Ne, ქლორის Cl, ვერცხლისწყლის Hg და სხვა ქიმიური ელემენტების სტაბილური იზოტოპები. 1934 წელს ფრანგმა ფიზიკოსებმა ი. კიურიმ და ფ. ჟოლიო-კიურიმ ხელოვნურად მიიღეს აზოტის N, ფოსფორის P და სილიციუმის Si რადიოაქტიური იზოტოპები, რითაც პირველად აჩვენეს ახალი ნუკლიდების სინთეზის შესაძლებლობა. 1940 წლისთვის უკვე განხორციელებული იყო დედამიწაზე არსებული ყველა ქიმიური ელემენტის იზოტოპური ანალიზი. დღეისათვის ცნობილია 81 ბუნებრივი ქიმიური ელემენტის 275 სტაბილური იზოტოპი და 118 ბუნებრივი და ხელოვნური ქიმიური ელემენტის დაახლოებით 1500-მდე რადიოაქტიური იზოტოპი.
დრე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
იზოტოპები
კვლევის ისტორია
საქართველოში მნიშვნელოვან გამოკვლევებს იზოტოპების შესწავლასა და გამოყენებაში საფუძველი ჩაეყარა XX საუკუნის 40-იანი წლების ბოლოს, სოხუმის მახლობლად მდებარე გასაიდუმლოებულ ორ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, გერმანელი მეცნიერების, მ. ფონ ადერნეს და გ. ჰერცის, ხელმძღვანელობით, სადაც მიმდინარეობდა სამუშაოები ურანის და  იზოტოპების განცალკევების პრობლემებზე შესაბამისი სამრეწველო ტექნოლოგიების შესაქმნელად. 1950 წლიდან ამ ბაზაზე ჩამოყალიბდა სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტი. აქ მოღვაწეობდნენ შ. ბურდიაშვილი (ფილტრებისა და დიფუზიური მანქანების შექმნა, სტალინური პრემია, 1951), რ. დემირხანოვი (ლითიუმის იზოტოპების ელექტრომაგნიტური განცალკევება, სტალინური პრემია, 1953), ქ. ორჯონიკიძე (მაღალი სიზუსტის მას-სპექტომეტრი იზოტოპების მასის დეფექტის გასაზომად, სტაინური პრემია, 1953) და სხვა. სოხუმის ფიზიკურ-ტექნიკურ ინსტიტუტში ი. გვერდწითელის თაოსნობით დაიწყო სტაბილური იზოტოპების (ბორის, ჟანგბადის, ნახშირბადის, აზოტის და სხვა) განცალკევების, იზოტოპებით ნიშანდებული ნაერთების სინთეზისა და მათი ხარისხის კონტროლის ანალიზური მეთოდების დამუშავება.
1962 წელს სოხუმის ფიზიკურ-ტექნიკური ინსტიტუტის ბაზაზე დაფუძნდა სოხუმის სტაბილური იზოტოპების ინსტიტუტი (ამჟამად საქართველოს მაღალი ტექნოლოგიების ეროვნული ცენტრი), სადაც ხორციელდებოდა მსუბუქი ქიმიური ელემენტების იზოტოპური ნარევიდან ცალკეული იზოტოპების გამოყოფისა და სხვა იზოტოპით გამდიდრების სამუშაოები. ცენტრის კვლევის ძირითადი მიმართულებებია მაღალგამდიდრებული და მაღალი სისუფთავის ნახშირბადის, აზოტის , ბორის და , ჟანგბადის  და  და სხვა სტაბილური იზოტოპების წარმოება, რომელიც ეფუძნება დაბალტემპერატურული რექტიფიკაციისა და იზოტოპების გაცვლის ქიმიურ მეთოდებს (ე. ოზიაშვილი, ფ. ასათიანი, გ. თევზაძე; სახელმწიფო პრემია 1982). ცენტრის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და საწარმოო პროდუქცია განკუთვნილია ატომური ენერგეტიკის, მიკროელექტრონიკის, მედიცინის, სოფლის მეურნეობისა და სხვა დარგებისათვის. 1960-1990 წლებში ცენტრი იყო ერთადერთი სტრუქტურა ევრაზიაში სტაბილური იზოტოპების წარმოების სფეროში.
XX საუკუნის 60-იან წლებში მნიშვნელოვანი შედეგები წყალბადის იზოტოპების შესწავლაში მიღებული აქვს თ. ცეცხლაძეს.
XX საუკუნის 70-70-იანი წლებში თსუ-ში მსუბუქი ქიმიური ელემენტების იზოტოპების თვისებებს თეორიულად იკვლევდნენ ვ. მამასახლისოვი, ი. ვაშაკიძე, გ. ჭილაშვილი და სხვა.
1974 წლიდან საქართელოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში ჰელიუმის იზოტოპის ზედენადობას, აგრეთვე სხვა თვისებებს იკვლევდნენ გ. ვაჩნაძე, ი. მამალაძე, ჯ. სანიკიძე, ჯ. წაქაძე, გ. ხარაძე და სხვანი. უფრო ადრე, 1946 წლიდან ჰელიუმის იზოტოპისზედენადობას იკვლევდა ე. ანდრონიკაშვილი.
1960-იან წლებში თსუ-ის ფიზიკის ფაკულტეტზე გ. მირიანაშვილის, ა. ბურჭულაძისა და ვ. კოკოჩაშვილის ძალისხმევით დაარსდა რადიონახშირბადის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია არქეოლოგიური სინჯების აბსოლუტური ასკის განსაზღვრისათვის. 1975-2003 წლებში თსუ-ის რადიონახშირბადის ლაბორატორია, ბრატისლავის უნივერსიტეტის ბირთვული ფიზიკის კათედრასთან კოლაბორაციაში, იკვლევდა კოსმოგენური და ანთროპოგენული რადიონუკლიდების, კერძოდ, ნახშირბადის 146ც იზოტოპის დროით ვარიაციებს 1900-1980 წლების პერიოდში და სხვა რადიოეკოლოგიურ პრობლემებს. 1995-2003 წლებში ს. ფაღავამ, ვ. რუსეცკიმ და სხვებმა, სლოვაკ კოლეგებთან ერთად, შეისწავლეს სტრონციუმის 9038Sr, ცეზიუმისა 13755Cs და პლუტონიუმის 23994Pu და 24094Pu-ს იზოტოპების განაწილება შავი და კასპიის ზღვების სანაპირო ზოლში, წყალსა და ბიოტაში. 2007-2009 წლებში შესწავლილ იქნა რადონის 22286რნ იზოტოპის განაწილება თბილისის სხვადასხვა უბნებში — ვერა, მთაწმინდა, კალა, სოლოლაკი, კრწანისი, ასევე დელისისა და ვეძისის ერთ და ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლების ნაწილში (აღმოჩნდა, რომ 22255Rn კონცენტრაცია აქ 1,5-2,5-ჯერ აღემატება ე. წ. „სამოქმედო დონეს“ — 148 ბკ/მ3). ამავე იზოტოპის გავრცელებას შავი ზღვის სანაპირო ზოლსა და დასავლეთ საქართველოს რეგიონის თერმულ წყლებში იკვლევდა ნ. კეკელიძე, ხოლო ა. ამირანაშვილი, ვ. ჩიხლაძე და სხვა — თბილისის შემოგარენში.
თსუ-ის ფიზიკის ფაკულტეტზე XX საუკუნის 70-იანი წლებიდან მოქმედებს იზოტოპური ანალიზის ლაბორატორია, სადაც მაღალი სიზუსტის თანამედროვე გამზომი აპარატურით ტარდება ნიმუშების იზოტოპური ანალიზი, კერძოდ, კვების პროდუქტებში, საშენ მასალებსა და ნიადაგის ნიმუშებში ცეზიუმის 13755Cs იზოტოპის კონსენტრაციის გაზომვა, ხელსაწყოების დაკალიბრება და სხვა.
1976 წელს თსუ-ის ფიზიკის ფაკულტეტის გამოყენებითი ბირთვული ფიზიკის ლაბორატორიის ბაზაზე შეიქმნა სსრკ-ში პირველი რესპუბლიკური მას-სპექტრომეტრული ცენტრი, სადაც ტარდებოდა და ტარდება ელემენტარული და იზოტოპური პრეციზიული ანალიზი მას-სპექტრომეტრული მეთოდებით — სეტყვის მარცვლისა და ბირთვის ანალიზი (წყალბადის HD/H2 ფარდობების შეწავლა); გოგირდის იზოტოპური ფარდობების 3216S/3416S დადგენა საქართველოს სიღრმულ და ზედაპირულ წყლებში; სიღრმული აირების (რადონი, წყალბადი, ჰელიუმი, ნეონი) და აეროზოლების ელემენტური და იზოტოპური შემადგენლობის განსაზღვრა მიწისძრის წინმსწრები მოვლენების შესწავლასთან დაკავშირებით; ნახშირბადისა და ჟანგბადის იზოტოპური ფარდობების დადგენა სხვადასხვა ობიექტებში; ნავთობშ არსებული მინარევების იზოტოპური და ელემენტური ანალიზი; მეტეორიტებში ლითიუმისა და ბორის იზოტოპური ფარდობების 63Li/73Li და 105B/115B დადგენა და მეტეორიტის ნივთიერების ელემენტური შემადგენლობის განსაზღვრა (მეთოდმა პირველად გახადა შესაძლებელი მეტეორიტის მიკრომოცულობებში 10-15-10-14 გ დონეზე მსუბუქი ქიმიური ელემენტების იზოტოპური შემდგენლობის განსაზღვრა: მ. კავილაძე, ნ. გუბაძე, ქ. ხაბულიანი, ლ. ცაგურიშვილი); რადიოაქტიური იზოტოპების შემცველობის განსაზღვრა საშენ მასალებში, საკვებ პროდუქტებში, სასმელ წყალში, ნიადაგში, საყოფაცხოვრებო ნივთებში და სხვა.
2008 წელს თ. კერესელიძის ხელმძღვანელობით თსუ-ში ჩამოყალიბდა აიდაჰოს უნივერსიტეტთან ერთობლივი მულტიდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, სადაც მიმდინარეობს ურბანულ გარემოში ადამიანის ჯანმრთელობაზე რადონის 222,220,21986Rn იზოტოპებით და მათი რადიოაქტიური დაშლის პროდუქტებით (პოლონიუმი 218,216,215,214,21084Po, ბისმუტი 214,212,211,21083Bi, ტყვია 208,207,20682Pb, თალიუმი 20781Tl) განპირობებული რისკების შეფასება, ასევე ნახშირბადის იზოტოპის მეთოდით ორგანული წარმოშობის არქეოლოგიური, გეოლოგიური, პალეობოტანიკური და პალეოგეოგრაფიული სინჯების აბსოლუტური ასაკის განსაზღვრის მეთოდოლოგიის სრულყოფა.
1983-2011 წლებში თსუ-ის ფიზიკის ფაკულტეტზე მიმდინარეობდა კოსმოგენური ნახშირბადის იზოტოპის კონცენტრაციის გაზომვები ხეების 1600-1940 წლების პერიოდის შესატყვის წლიურ რგოლებში. ამ კვლევებმა გამოავლინა გალაქტიკური კოსმოსური სხივების ინტენსივობის 22-წლიანი ციკლურობა მზის აქტივობის მაუნდერის მინიმუმის პერიოდში. დადგინდა, რომ ნახშირბადის იზოტოპის გავრცელება საიმედო ინფორმაციას იძლევა წარსულ ეპოქებში მზის აქტივობის შესაფასებლად.
თვისებები
სტაბილური იზოტოპების ყველაზე მაქსიმალური რაოდენობა (10) აქვს კალას Sn, თუმცა არსებობს ისეთი ქიმიური ელემენტები, რომელთაც მხოლოდ ერთი სტაბილური ელემენტი გააჩნიათ (მაგალითად, ოქრო Au, იოდი I და სხვა). ეს განსხვავება განპირობებულია ნუკლიდის ბირთვში პროტონებისა დ ანეიტრონების რაოდენობით: ბირთვები, რომლებიც შეიცავს პროტონების და/ან ნეიტრონების ე. წ. მაგიურ რიცხვს (2, 8, 10, 28, 50, 82, 126; ბოლო რიცხვი მხოლოდ ნეიტრონებს შეესაბამება), უფრო მდგრადია, ვიდრე მათი „მეზობელი“ ბირთვები. მიმდინარეობს სამეცნიერო კვლევები ახალი ზემძიმე ქიმიური ელემენტების იზოტოპების სინთეზის განსახორციელებლად, რომელთა მიზანია ე. წ. „სტაბილობის კუნძულის“ არსებობის ჰიპოთეზის შემოწმება: ნუკლეიდები პროტონების მაგიური რიცხვით Z=126, შესაძლოა საკმაოდ მდგრადი აღმოჩნდეს.
რადიოაქტიური იზოტოპების ნახევრადდაშლის პერიოდი T1/2 (იზოტოპების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა τ= T1/2/ln2) ფართო საზღვრებში იცვლება. მაგალითად ლითიუმის იზოტოპს 43Li აქვს T1/2=0,9·10-22 წამი, ხოლო ტელურს 12852Te — T1/2=2,2·1024 წელი.
დედამიწაზე გავრცელებული იზოტოპების უმრავლესობა შორეულ წარსულში მიმდინარე ბირთვულ პროცესებში წარმოიშვა. იზოტოპების წარმოშობას, ბუნებაში მათ გავრცელებასა და პროცენტულ თანაფარდობას ხსნის თანამედროვე წარმოდგენები სამყაროსა და ასტრონომიული ობიექტების ევოლუციაზე. ამ წარმოდგენების შემოწმება ტარდება მათ შორის დიდ ჰადრონულ კოლაიდერზე მიმდინარე ექსპერიმენტებში, რომლებშიც მონაწილეობენ ქართელი ფიზიკოსებიც. ბუნებრივი ქიმიური ელემენტების იზოტოპური შემადგენლობა დედამიწაზე, როგორც წესი, არ განიცდის მნიშვნელოვან ცვლილებებს გარემოში მიმდინარე ქიმიური და ფიზიკური პროცესების შედეგად, მაგრამ იცვლება რადიოაქტიური დაშლის პროცესში. Z>82 მქონე ყველა იზოტოპი რადიოაქტიურია და წარმოიქმნება უფრო მძიმე იზოტოპების რადიოაქტიური დაშლების ჯაჭვის შედეგად. იზოტოპების მასური რიცხვი A α-დაშლისას მცირდება 4-ით, ხოლო β- და γ- დაშლისას არ იცვლება.
გამოყენების სფეროები
ატმოსფეროსა და დედამიწის ქერქში შემავალი მსუბუქი ქიმიური ელემენტის იზოტოპური შემადგენლობა უმნიშვნელოდ ვარირებს მიმდინარე პროცესების (ნივთიერებების აგრეგატული მდგომარეობის ცვლილება — აორთქლება, გახსნა, დიფუზია და სხვა) გამო. ბიოსფეროში ინტენსიურად მიგრირებული ზოგიერთი ქიმიური ელემენტის (წყალბადი H, ნახშირბადი C, აზოტი N, ჟანგბადი O, გოგირდი S) იზოტოპური შემადგენლობა იცვლება ცოცხალ ორგანიზმებში ნივთიერებათა ცვლის პროცესებში. ნამარხ ყინულებში (ანტარქტიდასა და არქტიკაში მოპოვებული ყინულის კერნებში) ჟანგბადის იზოტოპების 188O/168O ფარდობის საფუძველზე ხდება პალეოკლიმატური პირობების რეკონსტრუქცია. დიდი T1/2 მქონე იზოტოპების პროცენტული შემადგენლობის საფუძველზე ადგენენ გეოლოგიური ნიმუშების, ასევე, მეტეორიტებისა და სხვა ციური სხეულების ასაკს (მაგალითად, ურან-ტყვიის ან კალიუმ-არგონის იზოტოპების პროცენტულ შემადგენლობაზე დაყრდნობით); არქეოლოგიური მასალების დათარიღებისათვის ზომავენ ნახშირბადის იზოტოპების 146C/126C ფარდობას და სხვა. სტაბილურ და რადიოაქტიურ იზოტოპებს ფართოდ იყენებენ მეცნიერებისა და ტექნიკის სხვადასხვა დარგში, ასევე სამხედრო მიზნებისათვის. სტაბილური და რადიოაქტიური იზოტოპების შემცველ პრეპარატებს მოიხმარენ ზოგიერთი დაავადების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისათვის (კომპიუტერულ ტომოგრაფიაში კონტრასტის ფონზე იოდის 12753I სტაბილურ იზოტოპს, პოზიტრონულ-ემისიურ ტომოგრაფიაში ფტორის 189F იზოტოპს და სხვა). კობალტის და ცეზიუმის რადიოაქტიური იზოტოპები 6027Co და 13724Cs γ-გამოსხივების წყაროს წარმოადგენს და ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა მიზნებისათვის. ატომურ ენერგეტიკაში ბირთვულ „საწვავად“ იყენებენ ურანისა და პლუტონიუმის 23392U, 23592U, 23994Pu, 24194Pu, რადიოაქტიურ იზოტოპებს. 23292U იზოტოპი გამოიყენება კოსმოსური აპარატების ენერგეტიკულ დანადგარებში.
იზობარები
ატომებს, რომელთაც აქვთ ერთნაირი მასური რიცხვები, მაგრამ პროტონებისა და ნეიტრონების განსხვავებული რაოდენობა, იზობარები ეწოდებათ. მაგალითად, 4018Ar, 4019K და 4020Ca.
იზოტონები
ატომებს, რომელთაც ბირთვში აქვთ ნეიტრონების ერთნაირი რაოდენობა, მაგრამ განსხვავდებიან პროტონების რიცხვით (ე.ი. ბირთვის მუხტით), იზოტონები ეწოდებათ. მაგალითად: 13654Xe, 13856Ba, 13957La (ნეიტრონების რაოდენობა სამივე ატომის ბირთვში 82-ის ტოლია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბირთვული ფიზიკა კატეგორია:ქიმიური ელემენტები
წეროვნის სამების ეკლესია
მინი|წეროვნის სამების ეკლესია წეროვნის სამების ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წეროვანში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილას. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება XI საუკუნით. 1946 წელს ძეგლი შეაკეთეს.
ეკლესია დარბაზულია (9,55 X 5,79 მ), ნაგებია ყორე ქვით. გარედან მოპირკეთებულია მოყვითალო თლილი ქვის კვადრებით. ინტერიერში თლილი ქვისაა პილასტრები, კამარის საბჯენი თაღები, კონქი და კარ-სარკმლის საპირეები. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა (ჩრდილოეთის ამოქოლილია). აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ვიწრო სარკმლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. საკურთხევლის შუა ნაწილში სატრაპეზო ქვა დგას. დასავლეთის კედელში ერთი, ხოლო სამხრეთისაში ორი ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. დარბაზის კამარა პილასტრებზე დამყარებულ საბჯენ თაღებს ეყრდნობა.
ფასადები მორთულია დეკორატიული თაღებით. თაღების იმპოსტები მოჩუქურთმებულია, ბაზისებს შეწყვილებული ბურთულების ფორმა აქვს. აღმოსავლეთის ფასადზე ოთხკუთხა სარკმელს დიდი ფოთლებით მორთული ტალღოვანი საპირე აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშებია. სარკმლებსა და ნიშებს დიდი თაღი აქვს შემოვლებული. დასავლეთის ფასადზე კუთხის ნახევარსვეტები გარკვეულ სიმაღლეზე ჰორიზონტალურ მიმართულებას იღებს და სარკმლის ზემოთ ქმნის თაღს, რომლის თავზე რელიეფური ჯვარია გამოსახული. სამხრეთის და ჩრდილოეთის ფასადები ოთხ-ოთხი დეკორატიული თაღითაა შემკული. სამხრეთის ფასადზე თაღები სხვადასხვა ზომისაა. კარზე გადავლებული თაღი ყველაზე ფართო და მაღალია, ხოლო, დასავლეთის განაპირა თაღი ყველაზე პატარა. ამ ფასადზე ერთ-ერთ სარკმელს ოთხყურა ფოთლოვანი მოტივით მორთული საპირე ქვა აქვს. ჩრდილოეთის ფასადის დეკორატიული თაღები ყველა ერთი ზომისაა, მაგრამ კარის მომიჯნავე ლილვები ცოკოლამდე არ ჩამოდის და თაღის ქუსლთან წყდება. ეკლესიას თაროსა და დახრილი სიბრტყისგან შედგენილი ლავგარდნის აქვს.
2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
პიგმენტები (მრავალმნიშვნელოვანი)
პიგმენტები შეიძლება აღნიშნავდეს:
Cardiocondyla ectopia
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
If You've Got Trouble
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი ჩაიწერა 1965 წელს, მაგრამ შეტანილია მხოლოდ ალბომში Anthology 2, რომელიც გამოვიდა 1996 წელს. სიმღერის ავტორები არიან ლენონი/მაკ-კარტნი.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
სამხრეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
სამხრეთ კარელიის (Etelä-Karjala; Södra Karelen) რეგიონი 2 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 9 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:სამხრეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
.ru
რესურსები ინტერნეტში
ru კატეგორია:კომუნიკაციები რუსეთში
סיומת אינטרנט Toppdomän
ინიასორუს რაიონი
ინიასორუ (Inhassoro) — რაიონი მოზამბიკში, ინიამბანეს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 48 537 ადამიანს შეადგენდა.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ინიასორუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:ინიამბანეს პროვინცია
ლე-ტარენტი
ლე-ტარენტი (Le Tarent) — მთა ბერნის ალპების დასავლეთ ნაწილში, შვეიცარიის ვოს კანტონში. გადაჰყურებს სოფელ ლე–დიალბერეტს. ზღვის დონიდან 2 548 მ სიმაღლით, იგი კოლ-დიუ-პილონის უღელტეხილის ჩრდილოეთით მდებარე ქედის უმაღლესი მწვერვალია. მდებარეობს ბერნის კანტონის საზღვრის სიახლოვეს. შედგება რამდენიმე მწვერვალისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
მამია IV დადიანი
მამია IV დადიანი — (გ. 1590) ოდიშის მთავარი 1573-1578 და 1582-1590,  ლევან I დადიანის ძე. 1573წელს გიორგი II გურიელის დახმარებით, რომლის დაც ჰყავდა ცოლად, ტახტიდან გადააგდო თავისი ძმა გიორგი III დადიანი და ოდიშის მთავარი გახდა. 1578 იძულებული შეიქმნა სამთავრო დაეთმო ძმისთვის და თვითონ საუფლისწულოთი დაკმაყოფილებულიყო. გიორგი II დადიანის სიკვდილის შემდეგ კვლავ დაეუფლა სამთავროს. 1583 მამია IV დადიანმა ტახტიდან ჩამოაგდო გიორგი II გურიელი და მის ნაცვლად ვახტანგ I გურიელი დასვა. ებრძოდა იმერეთის მეფეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1590
თინათინ ბურბუთაშვილი
თინათინ ვასილის ასული ბურბუთაშვილი (დ. 24 ივლისი, 1921, სოფელი მუხრანი, ახლანდელი მცხეთის მუნიციპალიტეტი ― გ. 18 მაისი, 1978, თელავი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1974).
ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თბილისის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, პარალელურად 1946 წლამდე სწავლობდა თბილისის კინომსახიობთა სკოლაში, რომლის დამთავრების შემდეგ თბილისის კინოსტუდიის მსახიობად ჩაირიცხა. სასცენო მოღვაწობა დაიწყო 1944 წელს ხაშურის თეატრში. 1950 წლიდან თელავის ვაჟა-ფშაველას სახელობის თეატრის (იმ დროს სერგო ორჯონიკიძის სახელობის) მსახიობია. ბურბუთაშვილის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია ემოციურობა, გარდასახვის დიდი უნარი, მაღალი პროფესიული კულტურა, სცენური მომხიბვლელობა. წარმატებით გამოდის ტრაგიკულ, სახასიათო, კომიკურ როლებში.
შესრულებული აქვს: ბეატრიჩე (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), სალომე-კინტო (აკაკი წერეთლის „კინტო“), ხანუმა (აქვსენტი ცაგარლის „ხანუმა“), მარფა (ვანიონ დარასელის „კიკვიძე“), ვანა (ი. ჯავახიშვილისა და ა. აბშილავას „ვაზისუბნელი ძმაბიჭები“), ჯემა (ეთელ ლილიან ვოინიჩის „კრაზანას“ მიხედვით), ლარისა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო“), დედა (ფედერიკო გარსია ლორკას „სისხლიანი ქორწილი“) და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1978 კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
გროგი
წარმოშობა და ისტორია
მეზღვაურებს სჭირდებათ მნიშვნელოვანი რაოდენობით სუფთა წყალი გრძელ მოგზაურობებში. ზღვის წყალი სასმელად უვარგისია, სასმელი წყლის კასრებში შენახვის შემდეგ წყალში წყალმცენარეები ჩნდება და  ტალახიანი ხდება. ამიტომ დამდგარ წყალს ატკბობდნენ ლუდით ან ღვინით, რათა ის გემრიელი ყოფილიყო. რაც უფრო გრძელი იყო მოგზაურობა, წყლის შენახვის ამოცანა უფრო რთულდებოდა და მეზღვაურებს წყლის ყოველდღიურ მნიშვნელოვან რაციონს, პლუს ლუდი და ღვინო დაემატა.
ინგლისის მიერ იამაიკაში შეჭრის (1655 წ.) შემდეგ, რომი შეცვალა ლუდმა და კონიაკმა, როგორც სასმელის არჩევანი. მეზღვაურებს პირდაპირ მისცეს რომი და ზოგიერთმა მეზღვაურმა რომის რაციონის დაზოგვა გადაწყვიტა და ამიტომ მას უმატებდნენ წყალს. ამან გაზარდა მისი შედეგები და დააჩქარა გაფუჭების პროცესი. ვერნონის 1740 წლის ბრძანება განისაზღვრა რომის შერევის ულუფები, რაც სამეფო ფლოტის ოფიციალური რეგულაციის ნაწილი გახდა 1756 წელს და ორ საუკუნეზე მეტხანს გაგრძელდა. ეს იძლევა წყლის და რომის თანაფარდობას 4: 1.
სახელწოდება „გროგი“ სავარაუდოდ ადმირალი ვერნონისგან მომდინარეობს, რომელიც ცნობილი იყო, როგორც „ძველი გროგი“ იმიტომ, რომ ის ატარებდა ფაის (ინგ. grogram) ნაჭრის მოსასხამი. ტერმინი გამოიყენებოდა 1749 წლისთვის, როდესაც ვერნონი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო. დანიელ დეფოს ბიოგრაფის ვარაუდით, „ძველი გროგიდან“ წარმოშობა არასწორია, რადგან დეფომ ეს ტერმინი გამოიყენა 1718 წელს მაგრამ ეს ემყარება დეფოს ნაწარმოების მცდარ ციტირებას, რომელშიც სინამდვილეში გამოყენებულია სიტყვა „კოჭა“.
სხვადასხვა რეცეპტები
მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ირწმუნება, რომ ფლოტის გროგის ტრადიციულ რეცეპტს აკეთებს, არსებობს სხვა რამდენიმე მიღებული ფორმა. სამეფო ფლოტის გროგის რეცეპტი შეიცავს ლიმნის წვენს, წყალს, რომს და დარიჩინს. კარიბის ზღვის ჩვეულებრივ რეცეპტში შედის წყალი, მსუბუქი რომი, გრეიფრუტის წვენი, ფორთოხლის წვენი, ანანასის წვენი, დარიჩინი და თაფლი.
თანამედროვე გამოყენება
სასმელის თანამედროვე ვერსიებს ხშირად ამზადებენ ცხელი ან მდუღარე წყლით, ზოგჯერ კი შეიცავს ლიმონის წვენს, ცაცხვის წვენს, დარიჩინს ან შაქარს არომატის მისაცემად. შეერთებულ შტატებში ვაშლის სიდრს ზოგჯერ ანაცვლებს წყალს. რომი წყალთან, შაქართან და მუსკატის კაკალთან ერთად ცნობილი იყო ბამბოს სახელით და უფრო პოპულარული იყო მეკობრეებსა და ვაჭრებში. ამის საპირისპიროდ, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში ამ სიტყვაში იგულისხმება ნებისმიერი ალკოჰოლური სასმელი.
შვედეთში და ინგლისურენოვან სამყაროში არსებულ ზოგიერთ სუბკულტურაში, გროგი არის სასმელების საერთო აღწერა არა რეცეპტით, არამედ სხვადასხვა სახის ალკოჰოლური და გამაგრილებელი სასმელების, ხილის წვენის ან მსგავსი ინგრედიენტების შერევით. შვედეთში ნარევი ჩვეულებრივ არის 3:1 და 1:1 გამაგრილებელი სასმელი და ალკოჰოლი. შვედურ გროგსა და შერეულ სასმელებს შორის განსხვავება არის ინგრედიენტების რაოდენობა. სასმელებში ინგრედიენტების რაოდენობა შეიძლება განსხვავდებოდეს, მაგრამ გროგს, როგორც წესი, აქვს მხოლოდ ერთი სახის სასმელი (ყველაზე ხშირად რომი, არაყი ან ბრინვინი, ვისკი ან კონიაკი) და ერთი სახის უალკოჰოლო სასმელი.
ევროპის სხვა ნაწილებში, განსაკუთრებით ნიდერლანდებში, ბელგიასა და საფრანგეთში, გროგს იყენებენ ცხელი სასმელისთვის, რომელიც ჩვეულებრივ მზადდება შავი ჩაის, ლიმნის წვენის, თაფლისა და რომის ნაზავისგან. ეს არის ზამთრის პოპულარული სასმელი, რომელიც მიღებულია ბელგიასა და საფრანგეთში ჩვეულებრივი გაციების სამკურნალოდ ან ნიდერლანდებში გრიპის საწინააღმდეგოდ.
კაბო-ვერდეში გროგი არის შაქრის ლერწმისგან დამზადებული გამოხდილი სპირტი, რომის მსგავსი.
ფიჯიში ტერმინი გროგი გულისხმობს სასმელს, რომელიც მზადდება მზისგან გამხმარი კავას ფესვის წვრილად დაჭრით და ცივ წყალთან შერევით. ტრადიციულად, გროგს სვამენ ქოქოსის გახეხილი ნახევარგარსიდან, რომელსაც უწოდებენ ბილოს.
სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები კატეგორია:ბრიტანული სამზარეულო
კასპიისპირა დაბლობი
კასპიისპირა დაბლობი (Прикаспийская низменность) — დაბლობი კასპიის ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, რუსეთსა და ყაზახეთში. მოიცავს მდინარეების ვოლგის, თერგის, სულაკის დელტებს, ურალისა და ემბის ქვემოთს. დასავლეთით იგი შემოფარგლულია სტავროპოლის პლატოს აღმოსავლეთ კალთით და ერგენებით, ჩრდილოეთით — ობშჩი-სირტით. აღმოსავლეთთ საზღვარი ემთხვევა ურალისპირა პლატოს და უსტიურთის ჩრდილო ჩინკს. სამხრეთის მნიშვნელოვანი ტერიტორია ოკეანის დონიდან 28 მ-ით დაბლა მდებარეობს. კასპიისპირა დაბლობი მდებარეობს ღრმა ტექტონიკური ღრმულის — კასპიისპირა სინეკლიზის ფარგლებში, რომელიც პალეოზოურში ჩაისახა და წარმოადგენს რუსეთის ბაქნის მეტად რთულსა და მრავალფეროვან ნაწილს. სინეკლიზა გართულებულია მეორე რიგის ტექტონიკური სტრუქტურებით. ფართობი დაახლოებით 200 ათასი კმ².
კრისტალური ქანები მდებარეობენ აქ 300 მეტრზე მეტ სიღრმეში და დაფარული არიან პალეოზოური და მეზო-კაინოზოური დანალექებით. ძველი ქანებიდან დაბლობის ფარგლებში განვითარებულია კუნგურული ასაკის პერმული დანალექები, რომლის საძირკველში არის ქვამარილის ძარღვები. პერმულ ქანებს ზემოთ ადევს ტრიასული დანალექები, რომლებიც თავის მხრივ, დაფარულია იურული, ცარცული და პალეოგენური ნალექებით, პალეოგენის დასასრული ხასიათდება ოროგენეტური მოძრაობებით, რომელმაც დიდი ფართობები მოიცვა. მასთან დაკავშირებულია დაბლობის დაწევა და მის ტერიტორიაზე ზღვების შემოჭრა. ყველაზე ვრცელი იყო აქჩაღილური აუზი, რომელსაც ეჭირა თითქმის მთელი თანამედროვე კასპიის ზღვის ტერიტორია, კასპიისპირა დაბლობი და უფრო ჩრდილოეთითაც იჭრებოდა. ამ აუზის გრძელი ტოტი შავი ზღვისკენაც მიემართებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის დაბლობები კატეგორია:ყაზახეთის დაბლობები კატეგორია:კასპიის ზღვა
ყურო
ყურო — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სუბმერიდიანულ განშტოებაზე, მდინარეების თერგისა და ხდის წყალგამყოფ ყუროს ქედზე. წარმოადგენს ყუროს ქედის უმაღლეს წერტილს (4071 მ). აგებულია იურული თიხაფიქლებით. დამახასიათებელია ალპური ლანდშაფტი. სახელწოდება თურქული წარმოშობისაა და ითარგმნება როგორც „მშრალი უთოვლო მწვერვალი“, სადაც „ყურუუ“ აღნიშნავს მშრალს. სახელწოდება აიხსნება იმით, რომ მყინვარწვერის, მაილისა და სხვა დათოვლილი და გაყინული მწვერვალების საპირისპიროდ, ამ მასივზე ზაფხულში თოვლი თითქმის არ არის. სხვა ვერსიის თანახმად, სახელწოდების საფუძველია ქართული ყურო — „მღვიმე“. თუმცა ცოტაოდენ ცნობილი მღვიმეები აქ აღმოჩენილი არ ყოფილა.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
დანდალოს ხიდი
დანდალოს ხიდი — შუა საუკუნეების თაღოვანი ხიდი მდინარე აჭარისწყალზე. მდებარეობს სოფელ დანდალოს მახლობლად, შავი ზღვის სანაპიროდან ახალციხეში მიმავალ ძველ დიდ მაგისტრალზე. რუსეთის ხელისუფლებამ აქ ბათუმი–ახალციხის მაგისტრალი გაიყვანა და ძველი ხიდის გვერდით ააშენა დიდი რკინის ხიდი (ამჟამად გაუქმებულია და მის ქვემოთ 300 მეტრში აგებულია ახალი ხიდი). დანდალოს ძველი ხიდი ქართული სახიდე-სამშენებლო ხელოვნების უნიკალური ძეგლია.
ხიდის აღწერა
დანდალოს ხიდი ნაგებია ადგილობრივი კირქვითა და კირის დუღაბით. ორივე ბურჯი დადგმულია კლდეზე, რაც მას ძირის გამორეცხვისაგან იცავს.
ხიდის სიგრძეა 34,5 მ, სიგანე თავბანდთან 2,80 მ (ლავგარდნის გადმოწევიანად). მისასვლელებთან ხიდის სიგანე მარცხენა შესასვლელისა 4,70 მ, სიგრძე — 10 მ, მარჯვენასი 3,50 მ, სიგანე (ძველი ნაგებობის მიხედვით) — 2,40 მ, მალი 21 მ, ისარი — 4 მ. ბურჯის სიმაღლეა 4,6 მ, სიგანე — 4,55 მ. იმავე ბურჯზე დატანილია ფოსოები ორ რიგად. თითო რიგში სამი ფოსოა. ფოსოს ზომებია 50Х60; 55Х52. ფოსოების ნაპირიდან დაშორება 35 მ, ფოსოებს შორის მანძილი — 38 სმ, ლავგარდნის სისქე — 10-14 სმ.
ხიდი გეგმაში ლათინურ ასო S-ს ჰგავს. სამშენებლო ტექნიკის თვალსაზრისით ასეთი ფორმის ხიდის აშენება გაცილებით რთულია, რადგანაც დატვირთვები ნაწილდება არათანაბრად.
ფოსოების ორი რიგი გვიჩვენებს, რომ აშენების დროს ხარაჩოები ორ რიგად ყოფილა დალაგებული. მარჯვენა ბურჯი პირდაპირ კლდეზეა დაშენებული, ხოლო მარცხენა წყალში შეჭრილი მალის შემცირების მიზნით.
ხიდს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
აპლიტი
აპლიტი (haploos — მარტივი) — მაგმური, ღიად შეფერილი, ძარღვოვანი ქანი, წვრილმარცვლოვანი გრანიტი. ძალიან ღარიბია ქარსითა და სხვა ფერადი კომპონენტებით. მეტწილად დაკავშირებულია გრანიტებთან და აგებულია კვარცით, ტუტე მინდვრის შპატებითა და იშვიათად მჟავა პლაგიოკლაზებით. აპლიტის აქცესორული მინერალებია: გრანატი, ცირკონი, ტურმალინი, აპატიტი, ორთიტი და სხვა. აპლიტის სტრუქტურა წვრილმარცვლოვანია, მინერალურ მარცვლებს არა აქვთ სწორი მოხაზულობა. აპლიტი — მაგმის დიფერენციაციის პროდუქტია. იყენებენ კერამიკულ წარმოებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაგმური ქანები
რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ორგანიზაციები
ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი
ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი — ბუნების ისტორიის მუზეუმი, რომელსაც მართავს ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტი. მდებარეობს ეროვნულ ცენტრში, ვაშინგტონში, აშშ. მუზეუმში შესვლა უფასოა და ღიაა წელიწადში 364 დღე. 2016 წელს მუზეუმს ჰყავდა 7.1 მილიონი ვიზიტორი, და ამით მუზეუმი გახდა მეთერთმეტე ყველაზე მონახულებადი მუზეუმი მსოფლიოში და ყველაზე მონახულებადი ბუნების ისტორიის მუზეუმი მსოფლიოში. მუზეუმი ეროვნულ ცენტრში გაიხსნა 1910 წელს და იყო სმითსონის ინსტიტუტის ერთ-ერთი პირველი შენობა, რომელიც აშენდა ექსკლუზიურად ეროვნული კოლექციების და კვლევითი ობიექტების შესანახად. მთავარ შენობის საერთო ფართობია 1.5 მილიონი ფუტი, საზოგადოებრივი და საგამოფენო სივრცეს უკავია 325,000 ფუტი, მუზეუმს მთლიანობაში ჰყავს 1,000-ზე მეტი თანამშრომელი.
მუზეუმის კოლექცია შეიცავს 145 მილიონზე მეტ მცენარეების, ცხოველების, ნამარხი ნაშთების, მინერალების და ქანების ნიმუშებს. მუზეუმს აქვს ადამიანის კულტურული არტეფაქტების უდიდესი კოლექცია მთელ მსოფლიოში. ჰყავს 185-მდე პროფესიონალი საბუნებისმეტყველო მეცნიერი, რომლებიც სწავლობენ ბუნებისა და კულტურის ისტორიას.
1846–1911 წლები
შეერთებული შტატების ეროვნული მუზეუმი დაარსდა 1846 წელს, როგორც სმითსონის ინსტიტუტის ნაწილი. მუზეუმი თავდაპირველად განთავსებული იყო სმითსონის ინსტიტუტის შენობაში, რომელიც დღეს უფრო ცნობილია როგორც სმითსონის ციხე. ოფიციალური საგამოფენო დარბაზი გაიხსნა 1858 წელს. მზარდმა კოლექციამ განაპირობა ახალი შენობების მშენებლობა, ეროვნული მუზეუმის შენობა (დღეს ცნობილია როგორც ხელოვნებისა და მრეწველობის შენობა ). მოიცავს 9,100 მეტრულ კვადრატს, იგი აშენდა სულ რაღაც 15 თვეში, 310,000 აშშ დოლარის ღირებულებით. გაიხსნა 1881 წლის მარტში
კონგრესის ნების დართვის შემდეგ, 1902 წლის 28 ივნისს დაიწყო ახალი შენობის მშენებლობა. 1903 წლის 29 იანვარს, სპეციალურმა კომიტეტმა, რომელიც შედგებოდა კონგრესის წევრებისა და სმითსონის ინსტიტუტის საბჭოს წარმომადგენლებისგან, გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც სთხოვდა კონგრესს დაეფინანსებინა ბევრად უფრო დიდი სტრუქტურა, ვიდრე თავდაპირველად იყო დაგეგმილი. ახალი შენობის ადგილმდებარეობის განხილვა მარტში დაიწყეს და 12 აპრილისთვის შეთანხმდნენ B-ქუჩის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ადგილზე, მე-9 და მე-12 ქუჩებს შორის. სტრუქტურის შესაქმნელად შეირჩა არქიტექტურული ფირმა Hornblower &amp; Marshall. მინი| [[Ford Model T|მოდელი T Ford გაჩერდა ეროვნული მუზეუმის წინ, 1926 წელს]] საბუნებისმეტყველო მუზეუმის ნაგებობა (ცნობილი იყო როგორც ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი) გაიხსნა 1910 წლის 17 მარტს. შენობა სრულად არ დასრულებულა 1911 წლის ივნისამდე. სტრუქტურა დაჯდა 3.5 მილიონი აშშ დოლარი. პირველი ნაგებობა, რომელიც აშენდა ეროვნული ცენტრის ჩრდილოეთ ნაწილში, იყო ნეოკლასიკური სტილის. სმიტსონიანის ბუნებრივი ისტორიის კოლექციის გარდა, იგი ასევე ინახავდა ამერიკის ისტორიას, ხელოვნებას და კულტურულ კოლექციებს.
1981–2003 წლები
1981-2003 წლებში ბუნების ისტორიის ეროვნულ მუზეუმს ჰყავდა 11 მუდმივი და მოქმედი დირექტორი. 1990 წლიდან 2002 წლამდე მუზეუმს 6 დირექტორი ჰყავდა. რობერტ ვ. ფრი მუზეუმის დირექტორად დასახელდა 1996 წელს. სმითსონის ისტორიაში ერთ -ერთი ყველაზე დიდი შემოწირულობა განხორციელდა ფრი ტენურის დირექტორობის დროს, როდესაც კენეტ ე ბერინგმა 1997 წელს 20 მილიონი დოლარი შესწირა მუზეუმის მოდერნიზებას. ფრი გადადგა 2001 წელს მას შემდეგ, რაც არ დაეთანხმა სმითსონის ხელმძღვანელობას მუზეუმის სამეცნიერო კვლევითი პროგრამების რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით.
2003–2007 წლები
2003 წლის იანვარში სმითსონის ინსტიტუტმა გამოაცხადა, რომ კოლუმბიელი კრისტიან სამპერი, რომელიც ჰარვარდის უნივერსიტეტის დოქტორანტი იყო, გახდებოდა მუზეუმის მუდმივი დირექტორი 2003 წლის 31 მარტს. სამპერმა (რომელსაც აქვს კოლუმბიის და აშშ-ს ორმაგი მოქალაქეობა ) დააარსა ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტის ბიოლოგიური რესურსების კვლევითი ინსტიტუტი და 2001 წლის შემდეგ ხელმძღვანელობდა სმითსონის ტროპიკულ კვლევით ინსტიტუტს. სამპერის ხელმძღვანელობით, 2003 წლის ნოემბერში, მუზეუმმა გახსნა ძუძუმწოვრების 100 მილიონ დოლარიანი ბერინგ ჰოლი. 2004 წელს მიიღო $ 1 მილიონი საჩუქარი Tiffany & Co-სგან, რითაც მუზეუმმა შეისყიდა ძვირფასი ქვები, მუზეუმის კოლექციისთვის. მინი| საჰაერო ხედი, [[2008 წელს]] 2007 წლის 25 მარტს, სმითსონის ინსტიტუტის მდივანი ლოურენს მ. სმოლი და ორგანიზაციის უმაღლესი რანგის ჩინოვნიკი, მოულოდნელად გადადგა თანამდებობიდან..
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:ამერიკის მუზეუმები კატეგორია:ვაშინგტონის მუზეუმები კატეგორია:ვაშინგტონის არქიტექტურა კატეგორია:ვაშინგტონის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:მუზეუმები ვაშინგტონში
ომარ ალ-ბაშირი
250px|მინი|ომარ ჰასან აჰმად ალ-ბაშირის ფოტოსურათი ომარ ჰასან აჰმად ალ-ბაშირი (عمر حسن أحمد البشير; დ. 1 იანვარი, 1944) — სუდანის პრეზიდენტი 1989-2019 წლებში. 1989 წელს ალ-ბაშირმა ოფიცერთა ჯგუფით მოაწყო უსისხლო სამხედრო გადატრიალება, რომლის შედეგადაც სუდანის დემოკრატიულად არჩეული პრემიერ-მინისტრის, სადიქ ალ-მაჰდის მთავრობა დაამხო.
2004 წლის ოქტომბერში ალ-ბაშირის მთავრობამ დაასრულა სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი და სისხლიანი კონფლიქტი სამხრეთი სუდანისთვის შეზღუდული ავტონომიის მინიჭებით. ალ-ბაშირს ხშირად აკრიტიკებენ მისი მოქმედებისთვის დარფურის კონფლიქტის დროს, როდესაც სუდანის სამხედროების მიერ განხორციელებული ეთნიკური წმენდის შედეგად დაიხოცა 200,000-დან 400,000-მდე არაბი მოსახლე.
2008 წლის ივლისში საერთაშორისო კრიმინალური სასამართლოს ბრალმდებელმა ლუის მორენო-ოკამპომ ალ-ბაშირს ბრალი დასდო გენოციდში, ადამიანობის წინააღმდეგ დანაშაულებში და სამხედრო დანაშაულებში დარფურის კონფლიქტის დროს. 2009 წლის 4 მარტს საერთაშორისო სასამართლომ გასცა ალ-ბაშირის დაპატიმრების ორდერი, კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისა და სამხედრო დანაშაულების გამო, თუმცაა დაასკვნა, რომ მის გენოციდში დასადანაშაულებლად არ იყო საკმარისი საბუთები. ორდერი გაუგზავნეს სუდანის მთავრობას, რომელიც არ გამოთქვამს ალ-ბაშირის დაპატიმრების სურვილს. ალ-ბაშირი არის პირველი სახელმწიფოს მოქმედი ლიდერი, რომელზეც გაიცა დაპატიმრების სანქცია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:სუდანის პრეზიდენტები
ირლანდია
ირლანდია (Ireland, Éire) — ქვეყანა დასავლეთ ევროპაში, მდებარეობს ამავე სახელწოდების კუნძულზე. ფართობი — 70 273 კმ². დედაქალაქია დუბლინი, რომელიც კუნძულის აღმოსავლეთით მდებარეობს. სახმელეთო საზღვარი მხოლოდ ჩრდილოეთ ირლანდიასთან გააჩნია, რომელიც დიდი ბრიტანეთის ნაწილია. დასავლეთით აკრავს ატლანტის ოკეანე, სამხრეთით კელტების ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით წმინდა გიორგის სრუტე და ირლანდიის ზღვა აღმოსავლეთიდან.
ამჟამინდელმა ირლანდიის რესპუბლიკამ პოლიტიკური დამოუკიდებლობა გაერთიანებული სამეფოსაგან 1922 წელს მიიღო, დამოუკიდებლობისათვის ომის შემდეგ, კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ოლსტერის პროვინციის დიდი ნაწილი კი სამეფოს შემადგენლობაში დარჩა.
სახელწოდება
ქვეყნის ოფიციალური სახელწოდებაა ირლანდიის რესპუბლიკა; ირლანდიულად - Eire; Poblacht na h'Eirean; ინგლისურად - Republic of Ireland. სახელი „ირლანდია“ უკავშირდება პროტო-კელტურ სიტყვას Iweri, რაც ნაყოფიერ ადგილს ნიშნავს. მისი ლათინური სახელია Hibernia, უელსური - Iwerddon, ბრეტონული - Iwerzhon. ეს შესაძლოა მიუთითებდეს ირლანდიელთა წინაპრების კავშირს პირენეის ნახევარკუნძულის უძველეს მოსახლეებთან - იბერიელებთან. სახელის ეროვნული ფორმა Eire გელურ ენაზე „ქვეყნის“ შესატყვისია.
ისტორია
7 საუკუნის განმავლობაში იგი ბრიტანეთის კოლონია იყო. გაერთიანების აქტის დადებიდან, 1801 წლის 1 იანვარს, 1922 წლის 6 დეკემბრამდე კუნძული ირლანდია იყო დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს ნაწილი. 1921 წელს მიიღო დომინიონის სტატუსი, ხოლო 1949 წელს აქ რესპუბლიკა გამოცხადდა (ჩრდილოეთ ირლანდიის ტერიტორიის გარეშე). 1985 წელს ხელი მოეწერა ანგლო-ირლანდიურ შეთანხმებას.
გეოგრაფია
ქვეყნის შიდა წყლების ქსელი კარგადაა განვითარებული. მდინარეები განეკუთვნებიან ატლანტის ოკეანისა და ირლანდიის ზღვის აუზებს. უდიდესი მდინარეა შენონი, რომლის სიგრძე 360 კმ-ს შეადგენს. იგი გაედინება ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში და ატლანტის ოკეანეში ჩაედინება. მდინარე თავის გასწვრივ წარმოშობს რამდენიმე ტბას (ლოხ-ალენი, ლოხ-რი, ლოხ-დერგი). სხვა მდინარეებიდან აღსანიშნავია ლიფლი, ბლექუოთერი, ბენი, ბოინი და ა. შ. ირლანდია მდიდარია ტბებითაც, რომელთაც აქ „ლოჰებს“ (lough) უწოდებენ. უდიდესი ტბაა ლოხ-კორიბი (სარკის ფართობი 176 კვ. კმ),ასევე - ლოხ-დერგი. ირლანდიისთვის დამახასიათებელია დიდი რაოდენობით დაჭაობებული ტერიტორიების არსებობა, რომლებიც ქვეყნის ტერიტორიის 1/6-ს იკავებენ.
ირლანდიის სანაპირო ხაზი საკმაოდ დანაწევრებულია, შედეგად გვაქვს დიდი რაოდენობით ყურეები, სანაპირო კუნძულები, მცირე ნახევარკუნძულები. ყურეებში მდებარეობს მნიშვნელოვანი პორტები, მაგ. დუბლინი - დუბლინის ყურეში, კორკი - ანალოგიური სახელწოდების უბეში და ა. შ. მიმდებარე მცირე კუნძულებიდან აღსანიშნავია აჩილი, არანი, ვალენსია.
სასარგებლო წიაღისეულიდან მოიპოვება თუთია, ტყვია, ბუნებრივი აირი, ბარიტი, სპილენძი, თაბაშირი, კირქვა, დოლომიტი, ტორფი, ვერცხლი.
ფლორა და ფაუნა
ირლანდიისთვის დამახასიათებელია გველების სრული არარსებობა. არსებობს ლეგენდა, რომ წმინდა პატრიკმა ისინი კუნძულიდან ზღვაში განდევნა მას შემდეგ, რაც ისინი მას ერთ-ერთი მთის მწვერვალზე 40-დღიანი მარხვის დროს მოსვენებას არ აძლევდნენ. რეალურად გველები კუნძულიდან გაქრნენ გამყინვარების უკანასკნელი ციკლის დროს, 100 ათასი — 10 ათასი წლის წინ.
სახელმწიფო
thumb|right|მერი მაკელისი ირლანდია 1937 წელს მიღებული კონსტიტუციის თანახმად წარმოადგენს საპარლამენტო რესპუბლიკას, სადაც სახელმწიფოს მეთაურს წარმოადგენს ქვეყნის პრეზიდენტი (ირლ. Uachtarán na hÉireann). პრეზიედნტს ირჩევენ საერთო არჩევნების შედეგად, 7 წლის ვადით. კანდიდატის წარდგენა შეუძლიათ მხოლოდ საკანონმდებლო ორგანოს 20 წევრს ან არანაკლებ 4 საგრაფს წარმომადგენლებს. პრეზიდენტი წარმოადგენს უმაღლეს მთავარსარდალს, ასევე ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს (ირლ. Taoiseach). 2011 წლის 28 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად ამჟამინდელი პრეზიდენტი მერი მაკელისი (Mary McAleese, 1997 წლიდან) შეცვალა მაიკლ ჰიგინსმა. პრემიერ-მინისტრი ინიშნება ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოს - ეროვნული პარლამენტის (Oireachtas) წარდგენით. ძირითადად წარმოადგენს მმართველი პარტიის ლიდერს. პრემიერი ასევე აყალიბებს მინისტრთა კაბინეტს. დღესდღეობით პრემიერ-მინისტრია ენდა კენი.
thumb|left|ლენსტერ ჰაუსი, ირლანდიის პარლამენტის რეზიდენცია thumb|left|მთავრობის ნაგებობები
ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანო - ეროვნული პარლამენტია (Oireachtas), რომელიც ორი პალატისგან შედგება. ზედა პალატაში (Seanad Éireann) წარმოდგენილია შერეული მეთოდით არჩეული სამოცი წევრი, რომელთაგან ნაწილს ნიშნავს პრემიერი, ნაწილს - ზოგიერთი ირლანდიური უნივერსიტეტი და ნაწილს - ქვედა პალატის წევრებისგან შერჩეული სპეციალური კომისია. ქვედა პალატას (Dáil Éireann) გაცილებით მეტი ძალაუფლება გააჩნია. მის 166-ვე წევრს პროპორციული წარმომადგენლობითი საარჩევნო სისტემის მეშვეობით ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ ირჩევენ.
პოლიტიკური პარტიები
ამჟამად ქვეყნის უმსხვილეს და მმართველ პარტია ფიანა-ფეილია (ირლანდიის რესპუბლიკური პარტია), რომლის წევრებსაც წარმოადგენენ ირლანდიის ბოლო ორი პრემიერ-მინისტრი - ბრაიან კოუენი და ბერტი აჰერანი. ფიანა-ფეილი იდეოლოგიური თვალსაზრისით ლიბერალური კონსერვატიზმის მიმართულებისაა, რომელსაც მკვეთრად ჩამოყალიბებული შეხედულებები აქვს კონკრეტულ საკითხებზე (მაგ. ირლანდიური ენის სტატუსი, ქვეყნის ერთიანობა და ნეიტრალიტეტი). ამასთან, ბოლო პერიოდში ითვალისწინებს მსხვილი ეკონომიკური ინტერესთა ჯგუფების აზრსაც. დღესდღეობით, ფიანა-ფეილი ირლანდიის მწვანეებთან და პროგრესულ-დემოკრატიულ პარტიასთან ერთად ქმნის სამთავრობო კოალიციას. სხვა პოლიტიკური ორგანიზაციებიდან აღსანიშნავია ფინა-გაილი, ირლანდიის ლეიბორისტული პარტია, შინ-ფეინი (ეს უკანასკნელი წარმოადგენს ირლანდიის რესპუბლიკური არმიის (IRA) პოლიტიკურ ფრთას და ძირითადად ჩრდილოეთ ირლანდიაში მოქმედებს) და ა.შ.
დემოგრაფია
ირლანდიის მოსახლეობა 2021 წლის შეფასებით შეადგენს 4,977,400 კაცს thumb|left|კუნძული ირლანდია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე. შედარებით მჭიდროდ დასახლებულია დუბლინის აგლომერაცია, ქვეყნის აღმოსავლეთი და სამხრეთი საგრაფოები, სადაც მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50-100 კაცს შეადგენს კვადრატულ კილომეტრზე. ირლანდიის ცენტრალურ და დასავლეთ სანაპიროზე მოსახლეობა შედარებით მეჩხერადაა განლაგებული. ირლანდია შეიძლება ჩაითვალოს მონოეთნიკურ ქვეყნად, სადაც მოსახლეობის 88,8 %-ს ირლანდიელები შეადგენენ. ეთნიკური უმცირესობებიდან 2 % გაერთიანებული სამეფოს, 3 % ევროკავშირის მკვიდრია. (2006) ირლანდიის დიდი შიმშილობის განმავლობაში, 1845-დან 1849 წლამდე, კუნძულის 8 მილიონიანმა მოსახლეობამ დაახლოებით 30 %-ით იკლო. 1 მილიონი ადამიანი დაიღუპა შიმშილით ან ავადმყოფობით, ხოლო 1,5 მილიონი ემიგრაციაში წავიდა, ძირითადად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. აქედან მოყოლებული ქვეყნის მოსახლეობა იკლებდა 1960-იან წლებამდე. , თუმცა ბოლო წლებში გააქტიურდა საპირისპირო ტენდენცია, როდესაც ირლანდიაში ბრუნდებიან როგორც ადრე წასული ემიგრანტების შთამომავლები, ასევე ჩამოდიან სხვა ქვეყნების წარმომადგენლები (განსაკუთრებით, პოლონელები, ლიეტუველები, სხვ.) thumb|right|თემები, სადაც ირლანდიური ყოველდღიური სალაპარაკო ენაა
დღესდღეობით, ქალაქში ცხოვრობს მოსახლეობის 68,8 % (დაახლ. 2,9 მლნ. კაცი) მსხვილი ქალაქებია დუბლინი (529 ათ. კაცი); კორკი (119 ათ. კაცი), ლიმერიკი (52,5 ათ. კაცი).
მორწმუნე მოსახლეობის 93 % კათოლიკეა, მნიშვნელოვანი რელიგიური საზოგადოებაა ირლანდიის ეკლესია (Church of Ireland), რომლის მრევლი მორწმუნეთა 7,3 %-ს შეადგენს. ასევე ცხოვრობენ სხვა პროტესტანტული მიმდინარეობების, ისლამის, მართლმადიდებლობის მიმდევრები.
ირლანდიური ენის სტატუსი
ოფიციალური ენებია ირლანდიური და ინგლისური. საუკუნეთა მანძილზე ირლანდიური, როგორც კოლონიზებული მოსახლეობის ენა, ინგლისელების მხრიდან დევნას განიცდიდა. ირლანდიურენოვანი მოსახლეობის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა ე. წ. „ კარტოფილის შიმშილობის “ პერიოდში, ხოლო 1871 წლამდე ირლანდიური ენის სწავლება დაწყებით სკოლებშიც კი აკრძალული იყო. ამჟამად ირლანდიური ენა რესპუბლიკის, ხოლო 2007 წლის 1 იანვრიდან კი - ევროკავშირის ოფიციალურ ენას წარმოადგენს. ამჟამად მას ფლობს ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 40 %, თუმცა ყოველდღიურ სალაპარაკო ენად მხოლოდ ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში, გელტახტებშია შემორჩენილი.
ეკონომიკა
ირლანდია ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (65 მლრდ $) მსოფლიოში 44-ე ადგილი უკავია.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
.rw
.rw — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) რუანდასთვის.
რესურსები ინტერნეტში
rw კატეგორია:კომუნიკაციები რუანდაში
Toppdomän
In My Life
„In My Life“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Rubber Soul, რომელიც გამოვიდა 1965 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
Cardiocondyla elegans
Cardiocondyla elegans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cardiocondyla-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვალერიან გიორგაძე
ვალერიან გიორგაძე (დ. 1893, ქუთაისი — გ. 22 აგვისტო, 1938) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, კომდივი.
ეენეკოსკის ქვერეგიონი
ეენეკოსკის ქვერეგიონი (Äänekosken seutukunta) ― ფინეთის ცენტრალური ფინეთის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 20 904 ადამიანს შეადგენს.
ვალერიან გიორგაძე
ბიოგრაფია
1913 წელს დაამთავრა ალექსეევსკის სამხედრო სასწავლებელი და მიიღო ოფიცრის ჩინი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, მსახურობდა ციმბირის 1-ელ გამნაღმველთა ბატალიონში, სადაც მიიღო შტაბს-კაპიტნის ჩინი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იგი აირჩიეს ბატალიონის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1918 წელს გაწევრიანდა წითელ არმიაში და მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომში.
სამოქალაქო ომის შემდეგ მსახურობდა პასუხისმგებელ პოზიციებზე ჯარში. 1921-1923 წლებში იყო საქართველოს სსრ სამხედრო და სამხედრო-საგანმანათლებლო დაწესებულებების აპარატის უფროსი. სკკპ(ბ) წევრი 1922 წლიდან, 1923 წლის თებერვლიდან 1924 წლის ნოემბრამდე — ამიერკავკასიის ფედერაციის სპეცდანიშნულების რაზმის (ЧОН) უფროსი. 1924 წელს საქართველოში ამბოხების ჩახშობის წევრი. 1924 წლის ოქტომბრიდან — კავკასიური წითელი ფირმის არმიის (ККА) ხელმძღვანელი. 1928-1931 წლებში იყო მე-2 ქართული მსროლელი დივიზიის მეთაური, 1934 წლიდან საქართველოს სსრ თავდაცვის, ავიაციისა და ქიმიური მშენებლობის ხელშემწყობი საზოგადოების (ОСОАВИАХИМ) თავმჯდომარე. 1936 წელს მიენიჭა კომდივის ჩინი.
ეენეკოსკის ქვერეგიონი
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ცენტრალური ფინეთის გეოგრაფია
ვალერიან გიორგაძე
ბიოგრაფია
დაჯილდოებულია საქართველოს სსრ-ის  შრომის წითელი დროშის ორდენით  (1931).
დააპატიმრეს 1937 წლის 20 ივნისს საბჭოთა რეპრესიების პერიოდში. სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის მიერ, 1938 წლის 22 აგვისტოს მიესაჯა დახვრეტა ანტისაბჭოთა მოძრაობაში მონაწილეობის ბრალდებით. სასჯელი იმავე დღეს განხორციელდა. 1957 წლის 30 მაისს, სამხედრო კოლეგიის მიერ რეაბილიტირებულ იქნა სიკვდილის შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:საქართველოს სსრ–ის შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები ვალერიან
მამია III დადიანი
მამია III დადიანი (გ. 1533) — ოდიშის ერისთავი 1512-1533, ლიპარიტ II დადიანის ძე. 1533 იანვარში იმერეთის მეფე ბაგრატ III-ის თაოსნობით მამია III დადიანმა გურიის ერისთავ  მამია I გურიელთან ერთად ზღვით ჯიქეთში ილაშქრა. პირველ დღეს ბრძოლაში ქართველებმა გაიმარჯვეს, მეორე დღეს მამია III დადიანსა და მის ლაშქარს შორის უთანხმოება ჩამოვარდა და ოდიშის ლაშქარმა ბრძოლის ველი მიატოვა, ამის გამო ქართველები დამარცხდნენ, მამია III დადიანი მოწინააღმდეგეებმა ღალატით ხელთ იგდეს და მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოდიშის ერისთავები კატეგორია:გარდაცვლილი 1533 მამია III
ნამდვილი ანტილოპები
ნამდვილი ანტილოპები (Antilopinae) — საშუალო ზომის ცხოველები. ვაცის რკალივით მოხრილ რქებზე მრავალი რგოლოვანი ბორცვია; ნეზვს რქები უფრო მოკლე აქვს, ან სრულიად ურქოა. ნამდვილი ანტილოპები გავრცელებული არიან აფრიკისა და აზიის ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში, ევროპაში. მათგან ქურციკი გვხვდება წინა, შუა და ცენტრალურ აზიაში. საქართველოში ბინადრობდა შირაქის, ელდარის, სამგორის, გარდაბნის ველებზე და თბილისამდეც აღწევდა, ამჟამად კი გადაშენებულია. ძერენი იცის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალთაიში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ იმიერბაიკალეთში და მონღოლეთში. აფრიკის ტრამალების ხტუნია ანტილოპები, რომელთა ვაცს პატარა და სწორი რქები აქვს, მოძრაობისას მხოლოდ ჩლიქის წვერებს ეყრდობიან.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ძროხისებრნი
მიხეილ ოკუჯავა
მიხეილ (მიშა) ოკუჯავა (დ. 1883, ქუთაისი ― გ. 10 ივლისი 1937) ― რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი, ბოლშევიკთა ფრაქციის ერთ-ერთი ლიდერი საქართველოში.
ბიოგრაფია
მიხეილ უკუჯავა დაიბადა 1883 წელს ქუთაისში, ღარიბ, მრავალშვილიან ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვის უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა იურიდიულ ფაკულტეტზე.
მიხეილ ოკუჯავა 1903 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი, შემდეგ ბოლშევიკთა ფრაქციის ერთ-ერთი ლიდერი საქართველოში. 1905, 1908, და 1914 წლებში დაპატიმრებული იყო პოლიტიკური საბაბით. 1918-1921 წლებში მუშაობდა ამიერკავკასიის მომხმარებელთა კავშირში და პარალელურად ჩაბმული იყო ბოლშევიკური იატაკქვეშეთის საქმიანობაში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპირების შემდეგ, იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1922 წლისთვის „ნაციონალ-უკლონისტთა“ ერთ-ერთი ლიდერი. პროტესტის ნიშნად გადადგა ცეკას შემადგენლობასთან ერთად. 1923 წლიდან იყო ამიერკავკასიის კომუნისტური უნივერსიტეტის რექტორი. 1924 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის სფსრ-ის მუშათა და გლეხთა ინსპექციის სახალხო კომისრად. 1926 წლიდან, კომპარტიაში შიდაპრტიული ბრძოლისას, იყო „ტროცკისტული ოპოზიციის“ ერთ-ერთი ლიდერი საქართველოში, რის გამოც 1927 წელს პარტიიდან გარიცხეს და დააპატიმრეს. 1928 წლის 12 აპრილს საქართველოს სსრ სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს განსაკუთრებულმა სათათბირომ მას 3 წლით გადასახლება მიუსაჯა შუა აზიაში, კოკანდში, უზბეკეთის სსრ-ში. 1930 წელს, „მონანიების“ განცხადების დაწერის შემდეგ, გაანთავისუფლეს და აღადგენს პარტიაში. იყო სახკინმრეწვის დირექტორი, ამიერკავკასიის სახელმწიფო საგეგმო კომისიის დირექტორის მოადგილე. ბოლოს მუშაობდა საკონსერვო მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად. 1936 წლის 29 სექტემბერს კვლავ გარიცხეს კომპარტიიდან და დააპატიმრეს. 1937 წლის 9 ივლისს საქართველოს სსრ უზენაესი სასამართლოს სპეცკოლეგიამ დახვრეტა მიუსაჯა საქართველოს „ტროცკისტული კონტრრევოლუციური ცენტრის“ წევრობის ბრალდებით. დახვრიტეს 10 ივლისს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1883 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები