cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტრაპიზონის ალყა (1222–1223)
წინაპირობა
1222 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის ტახტზე ადრნონიკოს I გიდი ავიდა. ანდრონიკოსი კარგად აცნობიერებდა მეზობელი რუმის სასულთნოდან მომდინარე საფრთხეს და პირველივე მისი გადაწყვეტილება მელიქთან ხელშეკრულების გაფორმება იყო, რაც ორ მონარქიას შორის მშვიდობიანი ურთიერთობის გარანტი უნდა გამხდარიყო. თუმცა მელიქის ვასალმა ქ. სინოპის რაისმა (გამგებელი) ეტუმისმა დაარღვია ეს ხელშეკრულება და გაძარცვა გემი, სადაც არქონტი ალექსი პაკტიარესი და ტრაპიზონის პროვინცია ხერსონის (იხილ. აგრ. პერატეია) გადასახადები იყო განთავსებული; იმპერატორმა ალექსიმ სინოპის მმართველის წინააღმდეგ მაშინვე ბრძანა საპასუხო ზომების მიღება და ტრაპიზონული ფლოტით კერასუსიდან დაიძრა. ტრაპიზონელებმა გაძარცვეს სინოპის გარეუბანი და ქალაქის სავაჭრო ცენტრი, ხელში ჩაიგდეს ნავსადგურში განთავსებული ფლოტი და დახოცეს მისი ეკიპაჟი. რეის ეტუმისი იძულებული გახდა ალექსი პაკტიარესი ტყვეობიდან გაეთავისუფლებინა და გაძარცვული ნადავლი უკან დააბრუნა. ტრაპიზონის ექსპედიცია სინოპში წარმატებულად დასრულდა.
სინოპზე თავდასხმის თარიღი და ტრაპიზონის შემდგომი ალყა შეიძლება დადგინეს სამი წყაროდან: იოანე ლაზაროპულოსი, მიხეილ პანარეტოსი და ალ-ასირი. იოანე ლაზოროპულოსი ამ მოვლენას ათარიღებს ბიზანტიური კალენდრის 6371 წლით, ეს იყო ანდრონიკე გიდის ზეობის მეორე წელი. ბიზანტიური წელთაღრიცხვა იწყებოდა პირველ სექტემბერს და რადგანაც იმპერატორი ალექსი I 1222 წლის 1 თებერვალს გარდაიცვალა, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ანდრონიკეს ზეობის მეორე წელი 1223 წლის თებერვალია. ლაზაროპულოსის ცნობები მიუთითებს პერიოდს 1223 წლის თებერვალსა და სექტემბერს შორის. მიხეილ პანარეტოსის ქრონიკა იყენებს იმავე სიტყვებს მელიქის დამარცხების დათარიღების შესახებ, ასე რომ სავარაუდოდ ალყა ამ პერიოდებს შორის უნდა მომხდარიყო. აღსანიშნავია ისიც, რომ ლაზაროპულოსი ნაშრომში ხშირად არ უთითებს თარიღებს ამ შემთხვევის გარდა. კონფლიქტში მოქმედების თანმიმდევრობის განვითარებისას ის არ უთითებს თუ დროის რა პერიოდი არის ეტუმისის მიერ ფლოტის გაძარცვის, ტრაპიზონის მიერ სინოპის დალაშქრვის და ალყის დაწყებას შორის. რაც მხოლოდ იმის თქმის საშუალებას იძელვა რომ პირველი ორი შემთხვევა უფრო ადრე, 1223 წლამდე, უნდა მომხდარიყო. საბედნიეროდ მესამე წყარო ალ-ასირი, გადმოგვცემს რომ 1223 წელს მონღოლებისგან დევნილი ფლოტი ჩაიძირა ანატოლიასთან, რომელიც შემდგომ გაიძარცვა სელჩუკების მიერ. აქედან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას რომ ეს სამივე მოვლენა ექვსი თვის ინტერვალში, 1223 წლის თებერვალ-სექტემბერს შორის უნდა მომხდარიყო.
პირველი შეტაკებები
მიუხედავად გარკვეული სირთულეებისა, მოცემულ კონფლიქტზე ყველაზე სრულყოფილი წყარო ლაზაროპულოსის „სინფოსის“-ია. ჯონ ოლოფ როზენკვისტის მოსაზრებით, ლაზაროპულოსი ეყრდნობა მინიმუმ ორ სხვადასხვა წყაროს, რაც მიზეზი გახდა მისი ნაშრომის ინტერპრეტაციის სირთულის და რამაც სავარაუდოდ იმოქმედა ნაშრომში ზოგიერთი ინციდეტების განმეორებაზე. უფრო მეტიც, ლაზაროპულოსი გვთავაზობს ახალ დეტალებს, რომელიც შესაძლოა მის მიერ იყოს შეთხზული, რადგან მისი ნაშრომის მიზანი, არა ობიექტური ისტორიის აღწერაა, არამედ ტრაპიზონის მფარველი წმინდანი ევგენიოსის განდიდებაა.
სინოპის დალაშქვრის შემდეგ, სულთან მელიქის ლაშქარი კატუკიონთან (Katoukion) დააბანაკა, ეს პუნქტი ბაიბურთსა და ზაილუსას (Zailousa) შორის მდებარეობდა. ადგილობრივების განმარტებით საუკეთესო მარშუტი ხალდიის ავლით იქნებოდა, რადგან ეს ადგილი რთულად მისაწვდომია და ამავდროულად დასახლებულია მეომარი ხალხით, რაც გაართულებდა ლაშქრის მარშირებას. ამ ცნობებზე დაყრდნობით, სულთანმა გადაწყვიტა ბანაკის ვიწრო უღელტეხილთან განლაგება (რომელსაც როზენკვისტი „პონტოს კარსთან“ აიგივებს, ასევე ცნობილი როგორც ზიგანა).
იმპერატორმა ანდრონიკემ თეოდორე პოლემარხის საიმედო რაზმი ჩააბარა და უღელტეხილის მისასვლელებთან გაგზავნა, სადაც მათ თურქ რაზმებთან შეტაკება მოუხდათ. თეოდორე იყო ის ვინც იმპერატორს აცნობა სულთნის მოსვლის ამბავი. ლაზაროპულოსის ცნობით, ლაზაროპულოსი ამ დროს ეკლესიაში იმყოფებოდა და ელოდა ეუხარიასტის მიღებას, რის შემდეგაც 500 მხედარს ჩაუდგა სათავეში და თურქთა ავანგარდს დაუპირისპირდა. ანდრონიკეს მხედრობა გაცილებით მრავალრიცხოვან მტერს ებრძოდა, მათი თანაფარდობა ოთხი ერთზე უნდა ყოფილიყო. ანდრონიკემ გაიმარჯვა პირველ შეტაკებაში, მაგრამ უკან დაიხია მას შემდეგ, როცა შენიშნა რომ ის მხოლოდ მტრის მცირე ნაწილს დევნიდა. ლაბრის ციხის შენარჩუნების შემდეგ, იმპერატორი ტრაპიზონისაკენ გაბრუნდა. სულთანი ლაშქარი უღელტეხილიდან დაეშვა და ტრაპიზონთან, მინთრიონის გორაზე, წმინდა ევგენიოსის მონასტრის წინ დაბანაკდა. მიშელ კურშანსკისის თანახმად, ეს იყო ურიცხვი არმია, რომლის მსაგსვსი ადგილობრივებს აქამდე არ ენახათ. სულთნის ლაშქარი ქალაქის კედლების გასწვრივ განლაგდნენ, ალყაში მოაქციეს ქალაქი და ცეცხლის ალში გაავლეს ტრაპიზონის სავაჭრო ცენტრი, რომელიც ნაწილი იყო ქალაქის გარეუბნის მის აღმოსავლეთ ნაწილში. როგორც კი მოსაღამოვდა, იმპერატორმა ანდრონიკემ დატოვა ციტადელი და პანაგია ხრისოკეფალოსის ეკლესია მოილოცა, რათა გათავისუფლებულიყო დარდისგან.
თავდასხმები
მინი|ტრაპიზონის გეგმა. ქვემო ციხის კედლები ჯერ კიდევ არ იყო აგებული 1222 წლისთვის. შემდეგი რამდენიმე დღის განმავლობაში სულთანი ტრაპიზონის კედლებს ათვალიერებდა, სადაც მხოლოდ მეციხოვნეების ისრები იხილა. რის შემდეგაც გადაწყვიტა პირველი შტურმის ორგანიზება. ლაზაროპულოსის ტექსტი აქ გაუგებარია, თუმცა ჩანს რომ შეტაკება ციტადელთან ახლოს მოხდა. თავდამსხმელებს იმავე რაოდენობის მეციხოვნეები დახვდათ და ლანდშაფტის უპირატესობიდან გამომდინარე. ეს შეტევა მალევე მოგერიებულ იქნა.
მომდევნო თავდასხვა შემდეგ დღეს დაიწყო. რადგანაც ქალაქის კედელი სანაპიროსაკენ დაბალი და დაუცველი ჩანდა, სულთანის გადაწყვეტილებით მეალყეებმა კარვები სანაპიროს გასწვრივ ძველი არსენალიდან „დასავლეთის მდინარემდე“ განალაგეს - ეს იყო ხეობა ქალქის კედლის დასავლეთით. „საყვირებმა გასცეს ბრძოლის ნიშანი და ყველა უღმერთომ გამოსცა ერთიანი ყიჟინა“, ლაზაროპულოსი წერს: „მხედართმთავრება განალაგეს შეჯავშნული კავალერია კედლთან ახლოს და მათ უკან იყვნენ სლინგერები, მეომრები რომლებიც ლოდებს ისროდნენ, მეისრეები და ისინი ვინც ფარებს ატარებდა და მათ შორის ვინც საალყო დანადგარებს განაგებდა.
მომვევნო დღეს სულთანმა ისევ განაახლა შტურმი. ისროდნენ ისრებს და შუბებს, ლოდებს და სხვა საშუალებებს. მეციხოვნეებიც პასუხობდნენ ისრებით, იქამდე სანამ თავდასხმელთა ისრები ამოიწურა, რა დროსაც „ლაზების შვილები“ მხედრობით გამოჩნდნენ და მეალყეები უკუაქციეს.
შემდეგ დღეს, სულთანმა ქალაქს სიტყვით მიმართა და მათ დანებებისაკენ მოუწოდა. საპასუხოდ იმპერატორმა სულთნის ელჩობა მოიწვია, რა დროსაც ანდრონიკემ მათ საკვების მარაგი აჩვენა. ელჩებმა დაბრუნებისთანავე განუცხადეს სულთანს რაც მათ დაინახეს და რამაც სულთანი საგონებელში ჩააგდო.
იმავე ღამით, ლაზოროპოლუსის თანახმად, წმინდა ევგენიოსი ეწვია სულთანს და წარუდგინა მისი თავი, როგორც ქალაქის მოსახლეობის ლიდერი და უთხრა სულთანს, რომ მოსახლეობას სურდა ქალაქი მისთვის ჩაებარებინა. სულთანმა მაშინვე შეკრიბა მისი ლაშქარი და დაიძრა ქალაქისკენ, სადაც ის ღამის ვიზიტორის გამოჩენას და ქალაქის ჩაბარებას მოელოდა. ნაცვლად ამისა მას ძიერი შტორმი გადაატყდა თავს. დაიწყო ძლიერი ჭექა-ქუხილი, სეტყვა, ელვისა და ქარი. ადიდებულმა წყალმა წალეკა სელჩუკთა ნაწილი, დაახრჩო ზოგიერთი მათგანი და გაფანტა დანარჩენები. იყო თუ არა ლაზაროპოლუსის ეს ცნობა რეალობის ამსახველი სურათი უცნობია, თუმცა კონსტანტინე ლუკიტი მის ნაშრომშიც ადასტურებს რომ წმინდა ევგენიოს სულთანს წაართვა არა მხოლოდ ლაშქარი, არამედ ის ანდრონიკეს დაეხმარა მელიქის ტყვედ ჩაგდებაში. მიქაელ პანარეტოსიც ადასტურებს, რომ სულთნის ლაშქარი თითქმის მთლიანად განადგურდა.
სულთან მელიქმა მის ზოგიერთ მეომართან ერთად მიატოვა ბრძოლის ველი. ის კურატორეიონთან (Kouratoreion) მსუბუქად შეიარაღებულმა მაჩხელებმა შეიპყრეს და ეს იყო ადგილი სადაც წმინდა ევგენიოსის ეკლესია ააშენეს, რომელიც ფუნქციონირებას განაგრძობდა ლაზაროპულოსის დროსაც.
შედეგები
დატყვევებული მელიქი მოიყვანეს ტრაპიზონში. ანდრონიკოსმა მელიქი პატივით მიიღო. მან მოიწვია მრჩეველთა კრება, რომელმაც მელიქის გათავისუფლებას დაუჭირა მხარი. მელიქსა და ანდრინიკოს შორის დაიდო პატქი, რის თანახმადაც ამ ორ მხარეს შორის სრულდებოდა ყოველგვარი ვასალური დამოკიდებულება: რათა ტრაპიზონელები არ იყვნენ ვალდებული შეასრულონ სამხედრო სამსახური სულთნისთვის, ან გადაიხადონ ხარკი ან გააგზავნონ ძღვენი. გადმოცემის თანახმად მალიქი აღფრთოვანებული დარჩა ანდრონიკეს ზომიერებით და გათავისუფლების შემდეგ ყოველწლიურად საჩუქრის სახით არაბულ ცხენებს უგზავნიდა მას და ფულად დახმარებას უწევდა ევგენიოსის მონასტერს.
ვილიამ მილერის თანახმად, ტრაპიზონის იმპერიის დამოუკიდებლობა 1230 წელს შეწყდა, როდესაც ხვარაზმშაჰი ჯალალ-ად-დინი ანატოლიაში შეიჭრა და რუმის სასულთნოს დაუპირისპირდა. ჯალალმა რომელმაც საქართველოს სამეფო 1220-იანებში დაიპყრო, ახლა ტრაპიზონს უშუალოდ გაუმეზობლდა. ამ ვითარებაში შეუძლებელი გახდა ნეიტრალური პოზიციის შენარჩუნება და ანდრონიკე ხვარაზმშაჰის მოკავშირედ იქცა. 1230 წელს, ხვარაზმელების რუმის სასულთნოსთან მარცხის შემდეგ, მათი ლაშქრის გარკვეული ნაწილი ტრაპიზონში გაიხიზნა, რამაც მილერს აიძულა ევარაუდებინა, რომ ანდრონიკოსი მხარს უჭერდა ხვარაზმშაჰებს. მილერი ასევე ციტირებს ვინსენტ ბოვუზის ინფორმაციას, რომელის თანახმადაც ტრაპიზონის მმართველი სულლთანს 200 შუბს უგზავნიდა (1,000 კაცი).
სქოლიო
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერია კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
ალექსანდრე ზაალოვი
ალექსანდრე მიხეილის ძე ზაალოვი (ზაალიშვილი) (გ. 20 ივლისი, 1944) — ქართველი სამხედრო პირი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
ქვითკირი
ქვითკირი — ქვებითა და კირის დუღაბით ნაშენი.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურა
ბექას ქუჩა
ბექას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ალექსანდრე ყაზბეგისა და ვაჟა-ფშაველას გამზირებს შორის.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
ამამლოსწყალი
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
სან-ლუისი (ანტიოკია)
სან-ლუისი (San Luis) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.050 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 780 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 453 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ელსუორტის ტბა
ბევრი მეცნიერი ვარაუდობს, რომ ტბას არ ჰქონდა კავშირი გარე სამყაროსთან სულ მცირე 125 ათასი წლის განმავლობაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ანტარქტიდის ტბები კატეგორია:ყინულქვეშა ტბები
მზია თოდუა
მზია თოდუა (დ. 24 იანვარი, 1956, ახალსოფელი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 2 აგვისტოდან ნინო გვენეტაძის გადადგომის შემდეგ.
ბიოგრაფია
მზია თოდუა დაიბადა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში. 1981 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.
კარიერა
1978-1979 წლებში მუშაობდა ხონის აბრეშუმის ძაფსაღები ფაბრიკის იურისტ-კონსულტად; 1979-1985 წლბში კი ხონის მოქალაქეობრივი რეგისტრაციის განყოფილების გამგეა. 1991-1998 წლებში ხონის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე, ხოლო 1998 წელს თბილსიის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე. 1999-2005 წლებში მუშაობს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ერთ-ერთი პალატის თავმჯდომარედ. 2006-2012 წლებში სააქციო საზოგადოება „ქართუ ჯგუფის“ იურიდიული განყოფილების უფროსის მოადგილეა. 2011 წლიდან კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.
2018 წლის 2 აგვისტოდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელია
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მოსკოვის სამების ტაძარი (ოსტანკინო)
მოსკოვის სამების ტაძარი (Храм Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი, ძველი რუსული ხუროთმოძღვრების ძეგლი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოსტანკინოს რაიონში, მისამართზე ოსტანკინოს პირველი ქუჩა სახლი 7. ტაძარი შედის ოსტანკინოს სასახლის არქიტექტურული კომპლექსის შემადგენლობაში. ტაძარს აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.
ტაძარი აგებულია 1677-1692 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე. ეგვტერები კი ღირსი ალექსანდრე სვირელის, ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.
ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
პირველი ხის ეკლესია სოფელ ოსტანკინოში ააგეს 1584 წელს და დაანგრიეს არეულობის ხანაში. ახალი ხის ეკლესია მშენებლობა მიმდინარეობდა 1625 წლიდან 1627 წლამდე თავად ივან ჩერკასკის მიერ, რომელსაც ოსტანკინო 1617 წელს გადასცა მეფე მიხეილ თედორეს ძემ.
ტაძრის მშენებლობის თხოვნა 1677 წელს გააგზავნა მიხეილ ჩერკასკიმ და თანხმობა მიიღო იმავე წელს პატრიარქ იოაკიმესაგან. გადაწყდა ქვის ეკლესია აეშენებინათ ახალ ადგილზე. ტაძარი შენდებოდა 1677 წლიდან 1692 წლამდე პერიოდში. ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ეგვტერი აკურთხეს 1683 წელს, ალექსანდრე სვირელისა - 1691 წელს, სამების სახელობის ეგვტერი - 1692 წელს. ამავე 1692 წლით თარიღდება კანკელიც. რამდენიმე ხნის შემდეგ მიაშენეს სამრეკლო გუმბათისებური დაბოლოებით. მსგავსი დაბოლოება მოხსნეს 1739 წელს და დააშენეს ახალი ბაროკოს სტილში. 1856 წელს გაარემონტეს კანკელი 1877-1878 წლებში სრულიად გაარემონტეს ტაძარი (არქიტექტორები ნ. სერებრიაკოვი და ნ. სულტანოვი).
საბჭოთა ხელისუფლების პირობებში ეკლესია მოქმედი იყო 1933 წლამდე, ხოლო 1934 წლიდან გახდა ოსტანკინოს სასახლის კომპლექსის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც ჯერ კიდევ 1918 წელს შეიქმნა. ტაძარი გაარემონტეს და მასში ოსტანკინოს სასახლე-მუზეუმის სამსახურებრივი ოთახები განათავსეს. 1980 წლიდან ტაძარში მიმდინარეობდა სასულიერო მუსიკის კონცერტები.
1990-იანი წლების დასაწყისში ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
ტაძრის მთავარი საკურთხეველი პატრიარქმა ალექსი II-მ აკურთხა 1991 წლის 23 მარტს, სამხრეთი ეგვტერი 1994 წლის 31 დეკემბერს ვლადიმირისა და სუზდალის მთავარეპისკოპოსმა ევლოგიმ, ხოლო ჩრდილოეთისა 1996 წლის 14 აგვისტოს ისტრინის მთავარეპისკოპოსმა არსენმა.
1991-1999 წლებში ტაძარი იყო ოპტინის უდაბნოს მეტოქი. 2009 წლიდან ტაძრის წინამძღვარია ეპისკოპოს სერგეი (სოლნეჩნოგორსკი). 2011-2013 წლებში ეკლესიაში მიმდინარეობდა კანკელების რესტავრაცია.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
ამამლოს თამარის ეკლესია
ამამლოს თამარის ეკლესია — XII საუკუნის ეკლესია, რომელიც მდებარეობს დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ამამლოდან 1 კმ-ის მოშორებით, სოფლის სამხრეთით, ძველ ნამოსახლარზე, სადაც მცირე სასაფლაოა. ეკლესია, როგორც კედლის წყობით, ისე მორთულობით, ადგილობრივი სამშენებლო ტრადიციების გამომხატველია. იგი წარმოადგენს ერთნავიან დარბაზულ ნაგებობას, აღმოსავლეთ მხრიდან აქვს სწორკუთხედში მოქცეული ნალისებრი აფსიდი, რომლის კედელში სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშია (წალო). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. თითო სარკმელია დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიც. საკურთხეველში შემორჩენილია ქვის ტრაპეზი, რომელსაც ამკობს დიდი, კვარცხლბეკზე შემდგარი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება.
დასავლეთ ფასადზე, წვრილი ასომთავრულით, ამოკვეთილ სამშენებლო წარწერაში მოხსენიებულია თამარ მეფე და ერისთავი კახა, მისი დედა კრავაი და ძეგლის აღმშენებელი ბეღელას ძე ოქროპირი. წარწერიანი ქვა დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ძველ სასაფლაოზე შემონახული იყო დიდი ქვაჯვარი კვარცხლბეკზე ამოკვეთილი ვრცელი ქართული წარწერით, იგი ამ ტიპის ძეგლთა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნიმუშს წარმოადგენდა. 1964-მდე ჯვარი ჯერ კიდევ იდგა. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ფოტოსურათი. ჯვარი და მოჩუქურთმებული ქვედა ნაწილი VIII-IX საუკუნეებს მიეკუთვნება. კვარცხლბეკის წარწერა XIII-XIV საუკუნეებით თარიღდება. ამამლოს მახლობლად დგას შუა საუკუნეების მოხატული ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მსუბუქი ფორვარდი
მსუბუქი ფორვარდი, აგრეთვე ცნობილი როგორც მესამე ნომერი — კალათბურთის წესებში ხუთიდან ერთ-ერთი პოზიცია. როგორც წესი, მსუბუქი ფორვარდი მძიმე ფორვარდთან და ცენტრთან შედარებით უფრო დაბალი, სწრაფი და გამხდარია, თუმცა მისი პარამეტრები გამთამაშებელთან და მსროლელთან შედარებით დიდია.
მსუბუქი ფორვარდი კალათბურთის ხუთი პოზიციიდან ყველაზე მრავალმხრივ პოზიციად მიიჩნევა. NBA-ში მსუბუქი ფორვარდების სიმაღლე ძირითადად 1.98-2.08მ შუალედში მერყეობს ხოლო WNBA-ში მათი სიმაღლე 1.80-1.88მ-ია.
მსუბუქი ფორვარდის ვალდებულებაა მოიპოვონ ქულები, დაიცვან საკუთარი ტერიტორია და ზოგჯერ ცენტრი ან მსუბუქი ფორვარდი ფარიდან ბურთის მოხსნის დროს დააზღვიონ. აგრეთვე, ზოგიერთ მათგანს, იშვიათად აქვს შედეგიანი გადაცემების გაკეთების პასუხისმგებლობა. პროფესიონალურ კალათბურთში უმეტესად გუნდის მთავარი მექულეები სწორედ მსუბუქი ფორვარდები არიან.
მსუბუქი ფორვარდების ქულების მოსაპოვებელი თამაშის სტილი მრავალფეროვანია. ზოგიერთი მათგანი ზუსტი სროლით იღებს ქულებს. აგრეთვე ქულების მოსაპოვებლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას დრიბლინგი და ფიზიკური სიძლიერე. მსუბუქ ფორვარდეს საკუთარი ზომის, სიჩქარის და ძალის საშუალების შეუძლიათ რამდენიმე პოზიციის დაცვა.
ნეისმიტის მემორიალური საკალათბურთო დიდების დარბაზში მრავალი მსუბუქი ფორვარდია შესული; მათ შორის არიან: იულიუს ირვინგი, შერილ მილერი, ლარი ბირდი, შერილ სვუპსი, ჟეიმზ უორტი, ელჯინ ბეილორი, სკოტი პიპენი, დომინიკ უილკინსი და რიკ ბერი.
სქოლიო
კატეგორია:კალათბურთის პოზიციები
ლენინის სახელობის ბიბლიოთეკა (მოსკოვის მეტრო)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
I Cannot Believe It's True
„I Cannot Believe It's True“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის 1983 წლის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან Hello, I Must Be Going!. ეს არის მეექვსე სინგლი ამ ალბომიდან, რომელიც გამოიცა სინგლის სახით, ამჯერად - მხოლოდ აშშ-ში. ბილბორდის ცხელი ასეულის სიაში სიმღერა #79 პოზიციაზე მოხვდა.
სქოლიო
კატეგორია:1983 წლის სიმღერები კატეგორია:1983 წლის სინგლები კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები
ბეღლეთის ქუჩა
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
სედი ოსმანი
სედი ოსმანი (დ. 8 აპრილი, 1995, ოჰრიდი, ჩრ. მაკედონია) — თურქი პროფესიონალური კალათბურთის მოთამაშე. ამჟამად თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) კლუბ კლივლენდ კავალიერსში. თამაშობს მსუბუქი ფორვარდის პოზიციაზე.
ადრეული წლები
სედი ოსმანი დაიბადა 1995 წლის 8 აპრილს ჩრდილოეთ მაკედონიაში, თურქი მამისა და ბოსნიელი დედის (ნოვი პაზარიდან) ოჯახში. მას ჰყავს უფროსი ძმა, ძანერი, რომელიც აგრეთვე კალათბურთელია. მან კალათბურთის თამაში 2001 წელს, ახალგაზრდულ გუნდ KK ბოსნასთან ერთად დაიწყო. KK ბოსნაში შესანიშნავი თამაშის შემდეგ, 2007 წელს, ოსმანი ანადოლუ ეფესის ახალგაზრდულ გუნდში გადავიდა. მამის გამო (იგულისხმება მისი ეროვნება) იგი დაუყოვნებლივ გახდა თურქეთის მოქალაქე. ამის შემდეგ იგი თურქეთის ეროვნულ საკალათბურთო ნაკრებს წარმოადგენს.
NBA
2015 წლის 25 ივნისს, ამავე წლის NBA-ის დრაფტზე სედი ოსმანი 31-ე პიკად მინესოტა ტიმბერვულვზმა აირჩია. ამავე ღამეს იგი კლივლენდ კავალიერსში გაიცვალა.
2017 წლის 18 ივლისს ოსმანმა კლივლენდ კავალიერსთან კონტრაქტი გააფორმა. 2018 წლის 9 თებერვალს, 38 წუთი ითამაშა ატლანტა ჰოუქსის წინააღმდეგ, ანგარიშთი 123-107, მოგებულ შეხვედრაში. აღნიშნულ თამაშში მან 16 ქულა (67% სროლის რეალიზება), 6 მოხსნა, 5 შედეგიანი გადაცემა და 3 ჩაჭრა დააგროვა. სეზონის ბოლოს კავალიერსი NBA-ის ფინალებში გავიდა, თუმცა გოლდენ-სტეიტ უორიორსთან სერიაში 4:0 დამარცხდა.
2019 წლის 25 იანვარს მაიამი ჰიტთან ანგარიშით 100-94 წაგებულ შეხვედრაში ოსმანმა კარიერის უმაღლესი მაჩვენებელი, 29 ქულა დააფიქსირა. ოთხი დღის შემდეგ, სედი ოსმანი დასახელდა 2019 წლის ამომავალი ვარსკვლავების გამოწვევების მსოფლიო გუნდის მონაწილედ.
თურქეთის ახალგაზრდული ეროვნული ნაკრები
ოსმანი იყო თურქეთის ახალგაზრდული ეროვნული ნაკრებების წევრი. თურქეთის ახალგაზრდულ ეროვნულ ნაკრებებთან ერთად მან შემდეგ ტურნირებში ითამაშა: 2011 წლის ფიბას ევროპის 16-წლამდელთა ჩემპიონტი, 2012 წლის ფიბას ევროპის 18 წლამდელთა ჩემპიონატი, 2012 წლის ალბერტ შვეიზერის ტურნირი (მოიგო ბრინჯაოს მედალი და დასახელდა ყველაზე ნიჭიერ მოთამაშედ), 2013 წლის ფიბას ევროპის 18-წლამდელთა ჩემპიონატი (მოიგო ოქროს მედალი) და 2014 წლის ფიბას ევროპის 20-წლამდელთა ჩემპიონატი (მოიგო ოქროს მედალი, დასახელდა ტურნირის ყველა მოთამაშის გუნდში და გახდა ტურნირის MVP).
თურქეთის ეროვნული ნაკრები
ახალგაზრდულ ეროვნულ ნაკრებებში თამაშის შემდეგ, ოსმანი თურქეთის ძირითად ეროვნულ ნაკრებში მოხვდა. ნაკრებთან ერთად, მან ითამაშა: 2014 წლის ფიბას მსოფლიო საკალათბურთო თასზე, ევრობასკეტ 2015-სა და მანილაში გამართულ 2016 წლის ფიბას მსოფლიო ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ტურნირში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:თურქი კალათბურთელები კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები
აღსრულებული რენესანსი
მინი|202x202პქ| [[მიკოლა ხვილიოვი|მიკოლა ხვილოვი
(1893-1933) ]] მინი|215x215პქ| [[ვალერიან პიდმოჰილნი
(1901-1937) ]] მინი|207x207პქ| [[მიკოლა კულიში
(1892-1937) ]] მინი|185x185პქ| [[მიხაილო სემენკო
(1892-1937) ]] მინი|186x186პქ| [[ლეს კურბასი
(1890-1937) ]] მინი|130x130პქ| კლიმ პოლონჩუკი მინი|158x158პქ| ლუდმილა სტარიცკა-ჩერნიახივსკა მინი|179x179პქ| მიხაილო იალოვი მინი|158x158პქ| მაიკ იოჰანსენი მინი|180x180პქ| ბორის ანტონენკო-დავიდოვიჩი მინი|215x215პქ| მიხაილო ბოიჩუკი მინი|194x194პქ| ევენ პლუჟნიკი მინი|193x193პქ| ჰრიჰორი ეპიკი აღსრულებული რენესანსი - ტერმინი, რომელიც გამოიყენება 1920-იანი და 1930-იანი წლების უკრაინელი დასაწყისის იმ პოეტების, მწერლებისა და მხატვრების თაობის აღსაწერად გამოიყენება, რომლებიც მოღვაწეობდნენ უკრაინის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. დიდი შემობრუნების შემდეგ, საბჭოთა კავშირის ახალმა გენერალურმა მდივანმა იოსებ სტალინმა გადაწყვიტა შეეცვალა პოსტბოლშევიკური რევოლუციის გავრცელების და უკრაინიზაციის პოლიტიკა, თუმცა ამ გარეგნულად პროსაბჭოთა პოეტებმა და მწერლებმა უარი განაცხადეს სტალინის გადაწყვეტილებაზე დაბრუნებოდნენ  რომანოვების სახლის პოლიტიკას იძულებითი რუსიფიკაციის შესახებ. შესაბამისად, დაიწყო უკრაინულენოვანი პოეტებისა და მწერლების მასობრივი დაპატიმრება, ისინი უმეტეს  შემთხვევაში რეპრესირებულნი იყვნენ  იყვნენ კარელიაში სანდარმოხის სასაფლაოზე,  რაც გოლოდომორის წინასწარი საფუძველი გახდა. ტერმინი „აღსრულებული რენესანსი“ პირველად 1959 წელს შემოგვთავაზა ანტიკომუნისტმა პოლონელმა ემიგრანტმა და  გამომცემელმა იერჟი გიდროიკმა უკრაინელი ემიგრანტისა და ლიტერატურათმცოდნე იური ლავრინენკოსადმი მიწერილ წერილში, როგორც ამ თაობის მიერ დაწერილი საუკეთესო უკრაინული ლიტერატურის დაგეგმილი ანთოლოგიის სათაური.
ფონი
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ რუსეთის იმპერიის დაცემამ, იმპერიული ცენზურის გაუქმებამ, დამოუკიდებელი უკრაინის სახელმწიფოს ჩამოყალიბებამ და საბჭოთა რეჟიმის მიერ 1920-იან წლებში გამოვლენილმა კულტურულმა ლმობიერებამ გამოიწვია ლიტერატურული და კულტურული საქმიანობის გასაოცარი რენესანსი უკრაინაში, სადაც გამოჩნდა მრავალი ახალი მწერალი და პოეტი და ჩამოაყალიბდა ათობით ლიტერატურული ჯგუფი, რომლებმაც შეცვალეს უკრაინული ლიტერატურის სტილი და სახე. ამ პროცესებს მხარს უჭერდა ნატივიზაციის პოლიტიკა (უკრაინაში მას უკრაინიზაციას ეძახდნენ), ახალი ეკონომიკური პოლიტიკა (სახელმწიფო კაპიტალიზმი) და გაუნათლებლობის აღმოფხვრა.
სახელი
ტერმინი „აღსრულებული რენესანსი“ შემოგვთავაზა იერჟი გიდროიკმა, პარიზში დაფუძნებული საგამომცემლო კოოპერატივის კულტურის რედაქტორმა და მიეძღვნა ანტიკომუნისტი მწერლების გამოცემას პოლონური დიასპორის მასშტაბით. გიდროიკმა პირველად ეს ფრაზა გამოიყენა 1958 წლის 13 აგვისტოს იური ლავრინენკოსადმი მიწერილ წერილში და შესთავაზა იგი 1917-1933 წლების უკრაინული ლიტერატურის ანთოლოგიის სათაურად, რომელიც ლავრინენკომ მოამზადა კულტურის მოთხოვნით: „სახელის შესახებ. ხომ არ ჯობია მას ზოგადი სახელი დავარქვათ: „აღსრულებული რენესანსი. ანთოლოგია 1917-1933 და ა.შ." სახელი მაშინ სანახაობრივად ჟღერდა. მეორეს მხრივ კი, თავმდაბალი სახელი ანთოლოგია მხოლოდ ხელს შეუწყობდა რკინის ფარდის გამყარებას. რას ფიქრობ?" . ლავრინენკომ კი უპასუხა: "ასე იყოს". ანთოლოგია " შესრულებული რენესანსი:</b>  </i>  <i id="mwlA"><b id="mwlQ">ანთოლოგია 1917-1933 წლებში: პოეზია-პროზა-დრამა-ესე</b>  </i> " გამოჩნდა 1959 წელს იერჟი გიდროიკის ინიციატივითა და ხარჯებით პარიზში, კოოპერატივის კულტურის  დახმარებით და რჩება უკრაინული ლიტერატურის ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან წყაროდ აღნიშნულ პერიოდში და  წარმოადგენს უკრაინული პოეზიის, პროზისა და ესეების წერის საუკეთესო ნიმუშებს 1920-იან და 1930-იან წლებში. 1920-იანი წლების უკრაინული ლიტერატურის მკვლევარის იარინა ციმბალის აზრით, „აღსრულებული რენესანსი“ კარგი სახელი იყო ანთოლოგიისათვის, თუმცა შეუფერებელი შემოქმედებითი ინტელიგენციის მთელი თაობისთვის. "წითელი რენესანსი", მისი აზრით, უფრო სწორი მეტაფორაა, რადგან წარმოადგენს თვითსახელწოდებას. იგი პირველად გამოჩნდა 1925 წელს, როდესაც ერთდროულად და დამოუკიდებლად გამოიცა ოქსანდერ ლეიტესის წიგნი "უკრაინული ლიტერატურის რენესანსი" და ვოლოდიმირ გაძინსკის ლექსი "წითელი რენესანსის მოწოდება". იმავე წელს გამოვიდა ჟურნალი "Neo-Lif", რომლის წინასიტყვაობაში, რომელიც ასევე დაწერილი იყო გაძინსკის მიერ, ეწერა: „ჩვენთვის წარსული მხოლოდ აწმყოსა და მომავლის შეცნობის საშუალებაა, სასარგებლო გამოცდილება და მნიშვნელოვანი პრაქტიკა. წითელი რენესანსის დიდი სტრუქტურა."
ახალი ელიტა
თუმცა, ლავრინენკომ აღსრულებული რენესანსი დაინახა, ისე როგორც რაღაც უფრო მეტი, ვიდრე უბრალოდ ანთოლოგიის სათაური და შემოიტანა ის, როგორც ტერმინი, რომელიც მოიცავდა უკრაინელი პოეტებისა და მწერლების მოწამეობას და ასევე წარმოადგენდა მათ მემკვიდრეობას და მათ ძალას უკრაინული კულტურის აღორძინებაში. აღსრულებული რენესანსის პარადიგმა - ნაციონალურ კომუნისტურ პერსპექტივასთან და უკრაინის ადრეული საბჭოთა ინტელექტუალების ნაციონალიზაციის ჩარჩოსთან ერთად - მოგვიანებით გაჩნდა, როგორც კომუნისტური რეჟიმის ეროვნული ოპოზიციის დამყარების მცდელობის ერთგვარი კომპონენტი, ახალი ინტელექტუალური ელიტა, რომელიც საბოლოოდ ხელს შეუწყობდა ბრძოლას დამოუკიდებელი და ერთიანი სახელმწიფოსათვის. ახალი უკრაინელი ინტელექტუალების მსოფლმხედველობის ძირითადი კომპონენტები იყო აჯანყება, დამოუკიდებელი აზროვნება და საკუთარი იდეალების ჭეშმარიტი რწმენა. ძირითადად, ისინი იყვნენ ინტელექტუალები, რომლებიც ფსონს დებდნენ ინდივიდზე და არა მასებზე. ქვედა კლასებიდან გადასულ (მოსები, მღვდლების ოჯახები, მრეწველობის მუშები და გლეხები), უკრაინული ელიტის ახალ თაობას ხშირად არ ჰქონდა შესაძლებლობა მიეღო სისტემატური განათლება ომის, შიმშილის და ყოველდღიურად საშოვნი პურის გამო. მაგრამ, მუშაობდნენ „შესაძლებლის ზღვარზე“, ცდილობდნენ გამოეყენებინათ ყველა შესაძლებლობა მსოფლიო კულტურის შესაცნობად, შემოქმედების ფრთების გასაშლელად, ისინი აღვსებული იყვნენ უახლესი ტენდენციებით და შექმნეს მართლაც აქტუალური და შესანიშნავი ხელოვნება. ამ დროს მოდის ახალი თაობა, ეროვნული დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში გამარჯვებებისა და მარცხების მორალური ტვირთით, მსოფლიო ისტორიაში უკრაინის გზის გაგნებით, განსჯებში დამოუკიდებელი აზროვნებითა და უკრაინული ლიტერატურის განვითარების შესახებ მრავალფეროვანი იდეებით. ეს იყო თაობა რომელთა წყალობით,  ს. პავლიჩკოს თქმით, ლიტერატურამ „ბევრად ფართო აუდიტორია მიიღო, ვიდრე ოდესმე." გაიზარდა ამ აუდიტორიის განათლების დონე. პირველად მოღვაწეობდა ლიტერატურაში ამოდენ დიდი რაოდენობით მწერალი და ინტელექტუალი. პირველად მოხდა სხვადასხვა მხატვრული მიმართულებების, ჯგუფებისა და სკოლების დიფერენცირება. თუმცა, კულტურული ცხოვრების მოდერნიზაციის ტენდენცია თავიდანვე თანაარსებობდა მისი იდეოლოგიის დაქვემდებარებისა და შემდეგ სრული განადგურების პარალელურ ტენდენციასთან.
ლიტერატურული პროცესი
იმ დროის ძირითადი ლიტერატურული ორგანიზაციები იყო:
რეპრესიები, დაპატიმრებები და სიკვდილით დასჯა
1920-იანი წლების ბოლოს სტალინმა გააუქმა ახალი ეკონომიკური პოლიტიკა და დაუბრუნდა იძულებით კოლექტივიზაციას. ამ ვითარებაში ცვლილებები მოხდა კულტურულ პოლიტიკაშიც. რისი მაგალითიც იყო უკრაინის თავისუფლებისთვის შექმნილი კავშირის პროცესი 1930 წელს, 474 ადამიანის (ძირითადად მეცნიერების) ჩვენებითი სასამართლო პროცესი, რომელთაგან 15 სიკვდილით დასაჯეს, 248 კი ციხეში გაგზავნეს. უკრაინელი ინტელიგენციის მასობრივი განადგურების დასაწყისი არის 1933 წლის მაისი, როდესაც მიხაილო იალოვი დააპატიმრეს და მიკოლა ხვილოვი I-ის პირვეი სუიციდისშემთხვევა  მოხდა ხარკოვის სახლში. კამპანია აქტიურად მიმდინარეობდა 1934 წლიდან 1940 წლამდე. ხოლო 1937-1938  წლების დიდი წმენდის დროს პიკს მიაღწია. საერთო ჯამში, 223 მწერალი შეეწირა შევიწროებას, დაპატიმრებასა და რიგ შემთხვევებში  სიკვდილით დასჯას. საბჭოთა რეპრესიული რეჟიმის მოქმედებებმა კულმინაციას მიაღწია  ოქტომბრის გადატრიალების 20 წლისთავის წინა დღეს ჩადენილი „კონტრრევოლუციონერების“ მასობრივი სიკვდილით დასჯით. 27 ოქტომბრიდან 4 ნოემბრამდე სანდარმოხში, მასიური მკვლელობის ველზე კარელიაში (ჩრდილო-დასავლეთ რუსეთი). 1920-იანი წლების უკრაინული აღორძინების თითქმის სამასი წარმომადგენელი დახვრიტეს. ამ თაობის ზოგიერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი გადარჩა. ისინი დარჩნენ საბჭოთა კავშირში ( ოლექსანდრე დოვჟენკო, პავლო ტიჩინა, მაკსიმ რილსკი, ბორის ანტონენკო-დავიდოვიჩი, ოსტაპ ვიშნია და მიკოლა ბაჟანი ), ან ემიგრაციაში წავიდნენ ( ულას სამჩუკი, ჯორჯ შეველოვი და ივან ბაჰრიანი ).
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის კულტურის ისტორია კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდი კატეგორია:უკრაინის სსრ
ვლადიმერ არსენიანი
ვლადიმერ გიორგის ძე არსენიანი (დ. 10 აგვისტო, 1934, ტფილისი — გ. 22 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა მოჭიდავე, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1957), მეორე (1960) და მესამე პრიზიორი (1958), საბჭოთა კავშირის ხალხთა II სპარტაკიადის ჩემპიონი (1959), ახალგაზრდობის საერთაშორისო სპორტული თამაშების მესამე პრიზიორი (1957), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1957).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
პანტეგი (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი „პანტეგი“ (Panteg Association Football Club) — უელსური საფეხბურთო კლუბი, რომელიც ასპარეზობს უელსის საფეხბურთო ლიგის მეორე დივიზიონში. მდებარეობს პონტიპულში, ტორვაინში (უელსი). კლუბი დაარსდა 1935 წელს ბოლდუინს პანტეგის სახელწოდებით, ხოლო ამჟამინდელი სახელი მიიღო 1969 წელს. კლუბის საშინაო სტადიონია „პანტეგ ჰაუსი“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უელსის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:1935 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:უელსის საფეხბურთო ლიგის კლუბები კატეგორია:1935 წელს დაარსებულები უელსში
დომენტი მშვენიერაძე
დომენტი მელიტონის ძე მშვენიერაძე (დ. 23 მარტი, 1902, ზესტაფონი — გ. 17 ნოემბერი, 1969, თბილისი) — ქართველი პროფესორი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისისა და ზესტაფონის გიმნაზიებში, ხოლო 1923 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. მაგრამ კურსი არ დაუსრულებია, დაბრუნდა სამშობლოში და ერთხანს იყო სხვადასხვა პარტიულ და საბჭოთა თანამდებობაზე.
1924 წელს აქტიურად იბრძოდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების ჩასახშობად. 30 აგვისტოს აჯანყებულთა ნაწილი ვაგონებიდან გამოიყვანეს, ორმოს გასწვრივ დააყენეს და ტყვიამფრქვევით ჩაცხრილეს, ნაწილი კი ქუთაისის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის, ილარიონ ტალახაძის წინადადებით, შორაპნის მაზრის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარემ დომენტი მშვენიერაძემ და შორაპნის კომკავშირის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარეს ძიძიგურმა ტყვიამფრქვევით დახვრიტეს. სოფელ არგვეთაში ჩეკისტების მახვილს ემსხვერპლა 96 აჯანყებული.
1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის სატრანსპორტო საინჟინრო ინსტიტუტი და ჩამოვიდა საქართველოში. მუშაობა დაიწყო ჯერ რკინიგზაზე, შემდეგ ამიერკავკასიის რკინიგზის ინჟინერთა ინსტიტუტში, კითხულობდა „ხიდების“ კურსს, პარალელურად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა ტრანსპორტისა და მრეწველობის ეკონომიკას.
თბილისში ორი ტექნიკური უმაღლესი სასწავლებლის გაერთიანების შემდეგ დ. მშვენიერაძემ მუშაობა დაიწყო საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, სადაც მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა ფუძე-საძირკვლებისა და გრუნტების მექანიკის კათედრა, რომელსაც გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა. პარალელურად მუშაობდა საქართველოს ჰიდრონაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ერთხანს მისი დირექტორიც იყო, შემდეგ რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მშენებლობაზე ეწეოდა პრაქტიკულ საქმიანობას.
დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. მასთანვეა დაკრძალული მისი მეუღლე — ოლღა ვიქტორის ასული გაჩეჩილაძე (დ. 30 მაისი, 1906, ზესტაფონი — გ. 2 ოქტომბერი, 1977, თბილისი).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
პიტერ ადოლფ კარსტენი
პიტერ ადოლფ კარსტენი (Petter Adolf Karsten; დ. 16 თებერვალი, 1834 — გ. 22 მარტი, 1917) — ფინელი ბოტანიკოსი და მიკოლოგ-სისტემატიკოსი, პროფესორი, „ფინური მიკოლოგიის მამა“.
მისი სტანდარტული ბოტანიკური შემოკლებაა P.Karst.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1834 წლის 16 თებერვალს ქალაქ მერიმასკუში (სამხრეთი ფინლანდია), ავგუსტ კარსტენისა და მისი მეუღლის, ლოვიზა გრამბერგის ოჯახში.
სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლობდა ჰელსინკის უნივერსიტეტში ფიზიკა-მათემატიკის განხრით. 1856 წელს მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი.
1864 წლიდან კარსტენი ბოტანიკას ასწავლიდა მუსტიალას აგრონომიულ ინსტიტუტში. 1908 წელს საცხოვრებლად ფორსაში გადავიდა. გარდაიცვალა იქვე, 1917 წლის 22 მარტს.
ფინეთში, „ფინეთის მიკოლოგიური საზოგადოება“ გამოსცემს საერთაშორისო მიკოლოგიურ ჟურნალს „Karstenia“, რომელსაც სახელი პიტერ კარსტენის საპატივცემულოდ ეწოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფინელი მიკოლოგები კატეგორია:ფინელი ბოტანიკოსები
ფრანგული კონგო
ფრანგული კონგო (Congo français; 1903 წლიდან შუა კონგო) — საფრანგეთის კოლონიური სამფლობელო ცენტრალურ აფრიკაში, მდინარეების კონგოსა და კუილუს აუზში. შეიქმნა 1882 წლის 30 ნოემბერს, რასაც წინ უსწრებდა 1870-იანი წლებიდან ფრანგების გააქტიურება და შეღწევა მდინარე კონგოს აუზში, რომლებმაც 1879–1882 წლების ექსპედიციის დროს (მეთაურობდა პიერ სავორიან დე ბრაზა) მაკოკოს მმართველ ელო I-თან გააფორმეს ხელშეკრულება ფაქტორიების მშენებლობისა და მდინარის მარჯვენა სანაპიროს მნიშვნელოვანი ნაწილის ფრანგული პროტექტორატის ქვეშ გადასვლის თაობაზე. ფრანგული კონგოს დედაქალაქი იყო ლიბრევილი. 1883 წელს ლოანგოს სამეფოს მმართველთან დადებული ხელშეკრულებით, საფრანგეთის კონტროლი დამყარდა ატლანტის ოკეანის სანაპიროს ნაწილზეც. ფრანგული კონგოს საბოლოო საზღვრები განისაზღვრა 1984–1985 წლების ბერლინის კონფერენციაზე. 1888 წელს ხელისუფლებამ გაბონი და ფრანგული კონგო ერთ კოლონიად გააერთიანეს და უწოდეს „გაბონი და ფრანგული კონგო“ (1891 წლიდან „ფრანგული კონგო“). 1903 წელს ფრანგული კონგოს შემადგენლობაში დაარსდა ოთხი კოლონია, რომლებიც 1906 წელს გაერთიანდნენ ორ კოლონიაში — შუა კონგო (Moyen-Congo) და გაბონი. 1910 წელს ფრანგული კონგო გარდაიქმნა საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის გენერალ-საგუბერნატოროდ. მდინარე კონგოს აუზის კოლონიზაციას მტკიცე წინააღმდეგობა შეხვდა ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან; 1910, 1913 და 1928 წლებში ადგილი ჰქონდა მათ აჯანყებებს, რომელიც ხელისუფლებამ სასტიკად ჩაახშო.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ყოფილი კოლონიები კატეგორია:საფრანგეთის ყოფილი კოლონიები კატეგორია:საფრანგეთის კოლონიზაცია აფრიკაში
ბექა ოდიშარია
ბექა ოდიშარია (დ. 2 სექტემბერი, 1974, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, იურისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს 2 მოწვევის (2016, 2020) პარლამენტის წევრი.
1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, ხოლო 2002 წელს თბილისის სამართლისა და ეკონომიკის ინსტიტუტი იურისტ-ეკონომისტის სპეციალობით.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მთაწმინდისა და კრწანისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები ბექა კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ბზიფის ქუჩა
ბზიფის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ისნის რაიონში (ელია); იწყება საინგილოს ქუჩიდან და გრძელდება ბზიფის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. აქვს ერთი შესახვევი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
იჩერი ბაზარი
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
სან-პედრო-დე-ურაბა
სან-პედრო-დე-ურაბა (San Pedro de Urabá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 206 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 747 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 476 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
Like China
„Like China“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის 1983 წლის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან Hello, I Must Be Going!. ეს არის მეშვიდე და უკანასკნელი სინგლი ამ ალბომიდან, რომელიც გამოიცა სინგლის სახით, მხოლოდ ბრიტანეთში.
სქოლიო
კატეგორია:1983 წლის სიმღერები კატეგორია:1983 წლის სინგლები კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები
One of These Nights
სქოლიო
კატეგორია:Eagles-ის ალბომები კატეგორია:Asylum Records-ის ალბომები კატეგორია:1975 წლის ალბომები კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია
მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია (Церковь Сорока Мучеников Севастийских) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში, მისამართზე დინამოს ქუჩა სახლი 28. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.
ტაძარი აგებულია 1644-1645 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელზე. ეგვტერები კი პეტრე და პავლე მოციქულებისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.
ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
სავარაუდოდ ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში ეკლესიის ადგილზე მდგარა ხის ეკლესია. 1644-1645 წლებში იგი შეცვალა ქვის ნაგებობამ. ეკლესია რამდენჯერმე გადააკეთეს. ამჟამად ეკლესია არის აფსიდიანი, რომელსაც ებმის სატრაპეზო ორი საკურთხევლით, რომელიც იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. სატრაპეზო უკავშირდებოდა გასასვლელს, რომელზეც დაშენებული იყო სამრეკლო. დაბალი ორსვეტიანი ოთხკუთხა ნაგებობა და ნახევარწრიული აფსიდი შემონახულია, მაგრამ დეკორაცია მთლიანად განადგურებულია. სატრაპეზო სავარაუდოდ ააგეს 1698 წელს, XIX საუკუნეში კი ორჯერ მოხდა მისი გადაკეთება. პირველად ქველმოქმედი ვაჭრის პ. მასლოვის ფინანსებით, სამუშაოები მიმდინარეობდა 1831-1838 წლებში. მეორედ სატრაპეზო გადააკეთეს 1878 წელს არქიტექტორ პეტრე კამპიონის პროექტის მიხედვით და ფ. სტრიჟენოვის ფინანსებით. ამავე პერიოდით თარიღდება ეკლესიის ნახევარსფერული გადახურვა და ასევე ფასადების დეკორი, რომელიც შესრულებულია ეკლექტიკის სულისკვეთებით. სატრაპეზოს კუთხის ფასადებზე შესრულებულია პილასტრები, რომელიც დაშორებულის სწორი კედლებით. კუთხის ფასადების ცენტრალური ნაწილი შევსებულია მცირე ატიკით.
1801 წელს ააგეს ორიარუსიანი სამრეკლო, რომელიც ამპირის სტილში იყო შესრულებული. ქვედა იარუსი წყვილი პილასტრით იყო მორთული. სამრეკლო და სატრაპეზო დაკავშირებულია მოკლე გასასვლელით. ეკლესიას გარს არტყავს გალავანი, რომელის შესრულებულია XIX საუკუნეში.
1932 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. სამრეკლო სანახევროდ დაანგრიეს. 1993 წელს ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლს, რის შემდეგაც წარიმართა სარესტავრაციო სამუშაოები და აღადგინეს სამრეკლო.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
ქაჯარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ქაჯარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ოხოტნი-რიადი (მოსკოვის მეტრო)
ოხოტნი-რიადი (Охотный ряд) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს სოკოლნიჩესკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1935 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ქიულიულიუ (მრავალმნიშვნელოვანი)
ქიულიულიუ შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბიჭვინთის ქუჩა
ბიჭვინთის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (ავჭალა); ალექსანდრე მანაგაძის ქუჩიდან მტკვრის ნაპირამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ადრე ილია ჭავჭავაძის სახელი ერქვა. ქუჩაზეა წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია (XVIII საუკუნე), ზაქარიას და ელისაბედის დედათა მონასტერი. აქვს 1 შესახვევი, 4 ჩიხი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გლდანის რაიონის ქუჩები
სინდი ლოპერი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:ამერიკელი პოპ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი როკ-მომღერლები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
სან-პედრო (ანტიოკია)
სან-პედრო (San Pedro) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.475 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 100 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 229 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გრიფინების ვიდეო თმაშების სია
მინი|250პქ|გრიფინების ლოგო გრიფინები არის ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი შექმნილი სეთ მაკფარლეინის მიერ ტელეარხ Fox Broadcasting Company-ისთვის. შოუს წამყვანი პერსონაჟები არიან: პიტერ გრიფინი, მისი ცოლი ლოისი, ქალიშვილი მეგი, უფროსი ძმა კრისი, მათი ძაღლი ბრაიანი და ოჯახის ყველაზე პატარა წევრი სტიუი გრიფინი. სერიალის პოპულარობამ შთააგონა ვიდეო თამაშების დეველოპერებს შეექმნათ ამავე სათაურის მქონე რამდენიმე თამაში და ასევე პინბოლის აპარატი გამოსული 2007 წელს.
პირველი თამაში სახელწოდებით Family Guy Video Game! (შექმნილი High Voltage Software-სა და გამოცემული 2K Games-ის მიერ) გამოვიდა 2006 წელს PlayStation 2-ის, Xbox-ისა და PlayStation Portable-ის პლატფორმებზე. რამდენიმე წლის შემდეგ გამოვიდა Family Guy: Back to the Multiverse მეშვიდე თაობის კონსოლებისთვის: PlayStation 3, Xbox 360, Microsoft Windows. თამაში შექმნა Heavy Iron Studios-მა, ხოლო გამოსცა Activision-მა. ამას გარდა შეიქმნა კიდევ 5 თამაში, რომელიც წარმოდგენილი არის ქვედა ცხრილში.
ვიდეო თამაშები
2014 წლის მონაცემებით სულ გამოვიდა სერიალზე დაფუძნებული შვიდი ერთეული თამაში.
ორხან საფაროვი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
Game Boy Micro
{{ინფოდაფა საინფორმაციო მოწყობილობა (31 მარტი, 2007}) }} Game Boy Micro (ゲームボーイミクロ; სტილიზებული როგორც GAME BOY micro) — მეექვსე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, Game Boy Advance-ის შემცირებული და გადაკეთებული ვერსია, შექმნილი და გამოცემული იაპონური კომპანია Nintendo-ს მიერ 2005 წლის 13 სექტემბერს იაპონიაში, 19 სექტემბერს ჩრდილოეთ ამერიკაში, ხოლო 4 ნოემბერს ევროპაში. დაანონსდა Electronic Entertainment Expo-ზე 2005 წლის 17 მაისს.
კონსოლის თავდაპირველი ფასი შეადგენდა 99 აშშ დოლარს. იწონიდა 80 გრამს. მოიხმარდა 32 ARM7TDMI-ის 32 ბიტიან ცენტრალურ პროცესორს 16,78 მჰც ტაქტური სიხშირით, ლითიუმ-იონურ აკუმულატორს 5-დან 8 საათამდე ხანგრძლივობით. ეკრანის გაფართოება — 240x160, დიაგონალი — 51 მმ.
კონსოლი დადებითად მიიღეს კრიტიკოსებმა, თუმცა წარუმატებელი აღმოჩნდა კომერციულად. საერთო ჯამში გაიყიდა 2.44 მილიონი ასლის ოდენობით. Game Boy Micro არის უკანასკნელი კონსოლი Game Boy-ის ხაზიდან. მისი წინამორბედისაგან განსხვავებით, არათავსებადია Game Boy და Game Boy Color-ის თამაშებთან. Game Boy Micro-ს წარმოება შეწყდა 2005 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:Game Boy Advance კატეგორია:Game Boy-ის კონსოლები კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:2005 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:2005 წელი ვიდეო თამაშებში კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
Game Boy Advance Game Boy Advance
ბოგვის ქუჩა
ბოგვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); ხევიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ყოფილ მე-8 ქუჩას ბოგვის ქუჩა ეწოდა 50-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია: ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
Warrior (ნინა სუბლატის სიმღერა)
„Warrior“ — ქართველი მომღერლის, ნინა სუბლატის სიმღერა, რომლითაც წარადგინა ქვეყანა 2015 წლის ევროვიზიაზე.
სიმღერის თანაავტორი და თანაპროდიუსერია შვედი მუსიკოსი და კომპოზიტორი ტომას გ:სონი, რომელსაც სხვადასხვა დროს შექმნილი აქვს სიმღერები ევროვიზიის სხვა მონაწილეებისთვის, მათ შორისაა 2012 წლის ევროვიზიის გამარჯვებული სიმღერა „Euphoria“.
2015 წლის 11 მარტს გამოვიდა სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო.
სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის სიმღერები კატეგორია:2015 წლის სინგლები კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერები
ვასილ ფავლენიშვილი
საკუთარი სახელი ვასილ ფავლენიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ლუბიანკა (მოსკოვის მეტრო)
ლუბიანკა (Лубянка) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს სოკოლნიჩესკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1935 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ბოდავის II ქუჩა
ბოდავის II ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი). დასაწყისი გუმათის ქუჩიდან. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 40-იან წლებში მიხეილ ვოდოპიანოვის სახელი ერქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის  რაიონის ქუჩები
ვახტანგ მუსხელიშვილი
ვახტანგ სოლომონის ძე მუსხელიშვილი (დ. 1 იანვარი, 1869, სოფ. ბრეძა, გორის მაზრა — გ. 15 აპრილი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი, პროფესორი. თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის თვალის სნეულებათა კლინიკის პირველი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი.
ბიოგრაფია
ვახტანგ მუსხელიშვილის ხელმძღვანელობით თვალის სნეულებათა კლინიკამ მოკლე დროში ერთ-ერთი საპატიო ადგილი დაიკავა საქართველოს ამავე პროფილის კლინიკებს შორის. იგი რამდენჯერმე იყო მივლინებული სახელგანთქმულ ოფთალმოლოგებთან საბჭოთა კავშირისა და ევროპის კლინიკებში, სადაც ბევრი ახალი მეთოდი აითვისა და პრაქტიკულად დანერგა თბილისის თვალის სნეულებათა კლინიკაში. იგი ბრწყინვალე ოპერატორი გახლდათ და მრავალი ცვლილება შეიტანა ოპერაციულ ტექნიკაში. მის მრავალ მეცნიერულ შრომებს შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია მონოგრაფია რეფრაქციისა და აკომოდაციის შესახებ. კრიუკოვის თვალის სნეულებათა სახელმძღვანელოს მუსხელიშვილისეულმა თარგმანმა გარკვეული როლი შეასრულა ქართველ სპეციალისტთა აღზრდისა და კვალიფიკაციის ამაღლების საკითხებში. რუსულიდან თარგმნა თვალის სნეულებათა სახელმძღვანელო.
მუსხელიშვილის ინიციატივით ყოველწლიურად იგზავნებოდა საექიმო ბრიგადები საქართველოს რაიონებში, რომელთაც დიდი როლი შეასრულეს თვალის დაავადებათა გამოვლენისა და სპეციალური სამედიცინო დახმარების აღმოჩენაში. მისივე ინიციატივით ჩამოყალიბდა საქართველოს ექიმთა საზოგადოების ოფთალმოლოგთა სექცია, რომელსაც თავადვე უცვლელად ხელმძღვანელობდა.
ვახტანგ მუსხელიშვილი გარდაიცვალა 1933 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ თვალის სნეულებათა კათედრას ხელმძღვანელობდა ოფთალმოლოგი ალექსანდრე შატილოვი (1868 - 1949).
დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ოფთალმოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1869 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ულუ-ქიურფიუ
ისტორია
ილისუ სულთანათის არსებობის დროს ეს ხიდი იყო ერთადერთი საშუალება, რომლითაც ილისუ უკავშირდებოდა დაბლობს. ილისუს უძველესი მაცხოვრებლის, ქვის ხელოსან ნ. მაგერამოვის, სიტყვებზე დაყრდნობით ულუ-ქიურფიუ აშენებული იქნა XIX საუკუნის ბოლოს — XX საუკუნის დასაწყისში ხელოსან ომარის მიერ. ადრე ოდნავ ზევით არსებობდა მეორე ხიდიც, რომელიც ჩვენამდე არ შემორჩენილა. ამ ხიდმა კი მიიღო სახელწოდება ადრინდელი ხიდისგან, რომელიც ამ ადგილასვე იყო აშენებული. ზოგიერთი ისტორიკოსი კი, ისეთები, როგორც მაგალითად ილია ადამიაა მცდარ აზრს გამოთქვამს: რომ, ვითომ, ინგილოელები ამ ხიდს „თამარ მეფის ხიდს“  უწოდებენ და იგი მიეკუთვნება XII-XIV საუკუნეების ქართულ ნაგებობებს, რაც გამოირიცხა შემდგომი კვლევებით.
არქიტექტურა
ხიდის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 15 მეტრს. მარჯვენა ნაპირი შემოიზღუდება კლდოვანი ნაწილით, ხოლო მარცხენა — დიდი კლდით. სიგანეში ხიდი 4,85 მეტრია. ხიდის მშენებლობაში გამოყენებულია, როგორც რიყის ქვა, ასევე გამომწვარი აგური. აგურის 4 ფენით გამოკვეთილია არკისებური თაღი, რომელიც 14,60 მეტრს შეადგენს. დამუშავებულია, მხოლოდ თაღის წინა ფასადი.
ხიდის ქვედა ნაწილი ღმოსავლური ფასადის ელემენტებითაა გაწყობილი. ასეთი არქიტექტურა ხიდს აძლევს მდგრადობას სელებისა და წყალდიდობების დროსაც კი. ხიდს ელიფსური სახე გააჩნია. ამის გამო ხიდს გააჩნია ორივე მხრიდან შემჭიდროვებული ხისტი კონსტრუქციის ფორმა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:აზერბაიჯანის ხიდები
კაიაჰის შტატი
კაიაჰის შტატი (ကယားပြည်နယ်: ძველად კარენის სახელმწიფო ) — შტატი მიანმარში. ის მდებარეობს აღმოსავლეთ მიანმარში, მას ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან შანის შტატი, აღმოსავლეთით ტაილანდის მაი ჰონგ სონის პროვინცია, ხოლო სამხრეთით და დასავლეთით კაიინის შტატი.
იგი მდებარეობს ჩრდილოეთ განედის 18 ° 30 ′ და 19 ° 55' შორის და აღმოსავლეთ გრძედის 96 ° 50 ′ და 97 ° 50' შორის. შტატიფ რათპბი 11 670 კვადრატული კილომეტრია. მისი დედაქალაქია ლოიკავი (ასევე იწერება ლოი-კაუ). გაეროს ბავშვთა ფონდის მონაცემებით, 1998 წელს მოსახლეობის სავარაუდო რაოდენობა იყო დაახლოებით 207 357 ადამიანი. შტატში ძირითადად ცხოვრობს კარენის ეთნიკური ჯგუფი, ასევე ცნობილი როგორც წითელი კარენი ან კაიაჰი, სინო-ტიბეტელი ხალხი.