cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თუ მხოლოდ ყველა
პლაგიატის ბრალდება
ფილმის გარშემო დაპირისპირება წარმოიშვა, რადგან აზერბაიჯანელი მწერალი ელჩინ ჰუსეინბეილი აცხადებს, რომ ფილმის სიუჟეტი შეიცავს უამრავ ელემენტს, როგორც მისი მოთხრობა მზის დაბრმავება (აზერბაიჯანული: Gözlərimə gün düşür). მწერალი ამბობს, რომ ეს მან 2010 წლის დასაწყისში დაწერა. მოთხრობა გამოქვეყნდა 2010 წლის 27 თებერვალს 525-ე გაზეთში და ივნისის ნომერში "ხალხთა მეგობრობა". ამ თემაზე დისკუსია გაიმართა აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირთან გამართულ პრესკონფერენციაზე. ღონისძიებას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის საავტორო უფლებების სააგენტოს წარმომადგენლები. ჰუსეინბეილმა ასევე შესთავაზა აზერბაიჯანის საავტორო უფლებების სააგენტოს დაუკავშირდნენ კინო დაჯილდოების კომიტეტს ამ საკითხთან დაკავშირებით. ამასთან, მაიკლ პოღოსიანი ("თუ მხოლოდ ყველას" მწერალი) ირწმუნება, რომ მან სცენარი დაწერა 2010 წლის დასაწყისში მას შემდეგ, რაც შეხვედრა გამართა ხალხთან, რომლებმაც ომში მონაწილეობა მიღეს. ის ამტკიცებს, რომ სცენარი 2010 წლის გაზაფხულზე შექმნა. გარდა ამისა, მაიკლ პოღოსიანმა თქვა: ”ჩვენ ანალოგიურად შეგვეძლო აზერბაიჯანელების დადანაშაულება ჩვენი ფილმის მონატრების სიუჟეტის მოპარვაში, სადაც მთავარმა გმირმა გადაკვეთა საზღვარი, რომ თავის სამშობლოში გარდაცვლილიყო."
სქოლიო
კატეგორია:ფილმები კატეგორია:სომხური ფილმები კატეგორია:2012 წლის ფილმები
სერჟიპი
სერჟიპი (პორტ. Sergipe, SE) — ბრაზილიის შტატი. ეკონომიკის საფუძველი სოფლის მეურნეობაა. უკავია ბრაზილიის ზეგანის ფერდობები და ატლანტის ოკეანის სანაპირო.
კატეგორია:ბრაზილიის შტატები
Rhytidoponera scaberrima
Rhytidoponera scaberrima — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მოხოროთუბანი
მოხოროთუბანი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ზოდის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ციხისწყლის (ყვირილის აუზი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 620 მეტრი, ჭიათურიდან 14 კილომეტრი. სოფელში არის მარმარილოს კარიერი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მთა-ტყის ნიადაგი
მთა-ტყის ნიადაგი, ნიადაგის ტიპების ჯგუფი, რომელთა სხვადასხვაობას განაპირობებს რელიეფის მდებარეობა, სიმაღლე, დაქანება, მცენარეულო საფარი, ქანები და სხვა. სხვადასხვაობა უფრო ძლიერ ვლინდება ნიადაგის დენუდაცია-ეროზიის დროს და დამოკიდებულია მთის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე. ტიპური მთა-ტყის ნიადაგია ტყის ყავისფერი და ყომრალი ნიადაგები, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ჰუმუსიანობით, სისქით, გაეწრებით და სხვა.ტყის ყომრალი ნიადაგი გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოს მთა-ტყეთა ქვედა და შუა, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოში - შუა ნაწილში; აღმოსავლეთ საქართველოს მთა-ტყეთა ქონის ქვედა ნაწილში ტყიე ყავისფერი ნიადაგია. მთა-ტყის ზედა სარტყელში ჭარბობს გაეწრებული ყომრალი ნიადაგი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიადაგების ტიპები
მთა-მდელოს ნიადაგები
მთა-მდელოს ნიადაგები — ნიადაგების ტიპების ჯგუფი. გავრცელებულია სუბალპური და ალპურ ზონაში მდელოს მცენარეულობის ქვეშ. მთა-მდელოს ნიადაგებს განეკუთვნება მთა-მდელოს კორდიანი, შავმიწისებრი, კორდიან-ტორფიანი, ტორფიანი და სხვა. მისთვის დამახასიათებელია საშუალო და მცირე სისქის პროფილი, მსუბუქი მექანიკური შედგენილობა, ხირხატიანობის სხვადასხვა ხარისხი, ზედა ფენაში გაკორდება (ზოგჯერ გატორფება) და ორგანული ნივთიერების მაღალი შემცველობა. საქართველოში მთა-მდელოს ნიადაგები წარმოდგენილია კავკასიონის მთიანი სისტემის ვერტიკალური ზონალობის შესაბამისად, გავრცელებულია აგრეთვე სამხრეთ მთიანეთში (ჯავახეთში), სადაც უფრო მთის შავმიწებსა და კლდოვან გაშიშვლებებს შორის გვხვდება. იყენებენ საძოვრებად და სათიბებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიადაგების ტიპები
ბასტი-დ’იურფეს ციხესიმაგრე
thumb|240px|ბასტი-დ’იურფეს ციხე-სიმაგრე
აგებულია XV საუკუნეში. ლუარის ციხესიმაგრეებთან ერთად შეტანილია იუნესკოს მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში კატეგორია:საფრანგეთის ციხესიმაგრეები
ზაურ ლაბარტყავა
ზურაბ ლაბარტყავა (დ.1942, ფოთი — გ.2014) — ქართველი ინჟინერი.
1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა მშენებლობის სპეციალობით.
რესურდები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
Rhytidoponera scabra
Rhytidoponera scabra — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სეარა
სეარა (პორტ. Ceara, CE) — შტატი ბრაზილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. უკავია ატლანტის ოკეანის სანაპირო ბრაზილიის ზეგანის ნაწილი.
მინას-ჟერაისი
მინას-ჟერაისი (პორტ. Minas Gerais, MG) — შტატი ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ერთ-ერთი ყველაზე ხალხმრავალი და ეკონომიკურად მაღალგანვითარებული შტატია.
კატეგორია:ბრაზილიის შტატები
სეარა
დემოგრაფია
აქედან ურბანულ ტერიტორიაზე ცხოვრობს 76,4 % (2006); მოსახლეობის ზრდა: 1,7 % (1991–2000); სახლი: 2 181 000 (2006).
ეროვნული შემადგენლობის ბოლო კვლევამ აჩვენა შემდეგი სურათი: 5 370 000 ყავისფერი ხალხი (მრავალ რასობრივი) ადამიანი (63,39 %), 2 800 000 თეთრი ბრაზილიელები (33,05 %), 257 000 აფრო-ბრაზილიელები (3,03 %), 28 000 აზიელები (0,33 %), 12 000 ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა (0,14 %).
საინტერესო ფაქტები
ტრანსპორტი: 1 084 991 (2007 წლის მარტის მიხედვით); მობილური ტელეფონი: 3,5 მილიონი (2007 წლის აპრილის მიხედვით); ტელეფონი: 908 ათასი (2007 წლის აპრილის მიხედვით); ქალაქი: 184 (2007).
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის შტატები
მორპარა
მორპარა (Morpará) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ვალი-სან-ფრანსისკუ-და-ბაიას მეზორეგიონს.
In Your Room (Depeche Mode-ის სიმღერა)
In Your Room — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის დისკოგრაფიაში რიგით 30-ე სინგლი. იგი გამოიცა ბრიტანეთში, 1994 წლის 10 იანვარს, როგორც მეოთხე სინგლი სტუდიური ალბომიდან Songs of Faith and Devotion. ბრიტანეთის ჩარტში მან #8 პოზიცია დაიკავა.
მორპარა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 285 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 731.929 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.78 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
In Your Room (Depeche Mode-ის სიმღერა)
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია ანტონ კორბეინი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1994 წლის სინგლები კატეგორია:Depeche Mode-ის სიმღერები
In Your Room
მთათუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი
მთათუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი — ნაკრძალი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ფერდობებზე, მდინარეების პირიქითი ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის აუზში. დაარსდა 1980 წელს. საერთო ფართობი 12505 ჰა. ტყით დაფარულია 9952 ჰა. ზღვის დონიდან 1600-2100 მ-მდე — სუბალპური სარტყელი, 2600 მ-იდან — ალპური სარტყელი. ნაკრძალში ძირითადად ფიჭვისა და არყის ტყეებია. ფიჭვი აქ ჩრდილოეთ ფერდობებზეც იზრდება და მაღალი ბონიტეტის კორომებს ქმნის. აქვეა ვერხვი, თხმელა, დეკა, ასკილი და სხვა მცენარეები. ძუძუმწოვრებიდან გვხვდება ნიამორი, გავრცელებულია ჯიხვი, არჩვი, დათვი, ფრინველებიდან — როჭო, შურთხი და სხვა ცხოველები. ნაკრძალი მდიდარია მინერალური წყლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის ნაკრძალები კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტი
სულთან-დუმალონდონგი
სულთან-დუმალონდონგი (ოფიციალურად სულთან-დუმალონდონგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Sultan Dumalondong; Bayan ng Sultan Dumalondong) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 500 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 7 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
მარტი 2011
მარტი - 2011 წლის მესამე თვეა. დაიწყო სამშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ, ხუთშაბათს.
პორტალი:ახალი ამბები
03 2011
დარია ვოლოდინა
დარიო ვოლოდინა (დ. 16 აპრილი, 1991) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1991
ელვის პრესლის სიმღერების სია
ელვის პრესლის ყველა სიმღერის ანბანური სია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ელვის პრესლი კატეგორია:სიმღერების სიები მუსიკოსების მიხედვით
თათრიშვილები
თათრიშვილები — ქართული გვარი.
გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი თათრა, თათარა. თათარა მომდინარეობს სხვა ტომის, თათრის სახელწოდებიდან. ამგვარად ნაწარმოები გვარებია: არაბიძე, ოსაძე, ჩერქეზია. გადმოცემის მიხედვით, თათარაშვილების ადრინდელი გვარი ქავთარაძე იყო. ერთ-ერთი ქავთარაძე თათრებს მთიულეთიდან გაუტაცებიათ. დიდი ხნის შემდეგ მას ტყვეობიდან დაუღწევია თავი და მცხეთაში დასახლებულა. ამის გამო მის შთამომავლებს გვარად თათრიშვილი, მოგვიანებით კი თათარაშვილი მიუღიათ. ისინი სოფელ დიდ დაღეთში ცხოვრობდნენ. კუმისიდან დიდ ენაგეთში საცხოვრებლად გადასულა მიხეილ ჯაშიაშვილის სიძე, პაშა თათარაშვილი.
ამავე ძირისაა გვარები: თათარაძე, თათარაიძე.
სქოლიო
*
პოლ ლანჟევენი
პოლ ლანჟევენი (დ. 23 იანვარი, 1872, პარიზი — გ. 19 დეკემბერი, 1946) — ფრანგი ფიზიკოსი, პარიზის მეცნიერთა აკადემიის წევრი (1934), ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი.
ბიოგრაფია
1933-1939 წლებში მონაწილეობდა ამსტერდამ-პლაილეის მოძრაობაში. 1934 წლიდან სათავეში ედგა ანტიფაშისტურ კომიტეტს. 1939 წელს დააარსა და ხელმძღვანელობდა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ჟურნალ პანსეს. 1940 წლის ოქტომბერში გერმანელმა ოკუპანტებმა დააპატიმრეს, ხოლო დეკემბერში ტრუაში გადაასახლეს. 1944 წლის მარტში წინააღმდეგობის მოძრაობის დახმარებით გადავიდა შვეიცარიაში. 1944 წელს შევიდა საფრანგეთის კომუნისტურ პარტიაში.
ლანჟევენმა დაამუშავა აირში დამუხტული იონების მოძრაობის თეორია, შემოიღო რეკომბინაციის ალბათობის ცნება. შექმნა იონთა ძვრადობის განსაზღვის მეთოდები. მისი მნიშვნელოვანი შრომები შეეხება ნივთიერებათა მაგნიტური თვისებების სტატისტიკურ თეორიას. მისი მოსწავლეები იყვნენ ირენ ჟოლიო-კიური და ეჟენი კოტონი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 დეკემბერი
რეპნი-I
რეპნი-I (Репный I) — ყორღანული სასაფლაოების კომპლექსი. მდებარეობს მდინარე ჩრდილოეთის დონეცის მარჯვენა ნაპირზე, კამენსკის რაიონში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.
ისტორია
2000 წელს მკვლევრებმა გამართეს არქოლოგიური გათხრები ყოღანული სასაფლაოს ტერიტორიაზე სახელწოდებით რეპნი-I. სასალაო წარმოადგენს ყორღანების გრძელ ჯაჭვს, რომელიც მდებარეობს მდინარეების ჩრდილოეთის დონეცისა და ლიხაიას წყალგამყოფზე. არქეოლოგიური გათრების შედეგად ორგანიზატორებმა შეძლეს შეესწავლათ რამდენიმე ყორღანი. სამი მათგანი მიეკუთვნება ე. წ. „გრძელი“ ყორღანების ჯგუფს და აგებულია ერთნაირი სტილით - სიგრძე მეტია სიგანეზე ორჯერ. ქვის კედლებით დაფარულია ყორღნის აღმოსავლეთი ნაწილები. სამივე ობიექტი შეიქმნა ერთი და იმავე არქიტექტურული პრინციპებით.
ასევე აღმოჩენილია მეოთხე ყორღანი, მაგრამ იგი საჭიროებს სტრატიგრაფიულ და პლანიგრაფიულ დაკვირვებას. დეტალური გამოკვლევის დროს აღმოაჩინეს, რომ ნაყარი მასალა შეიცავდა ნეშომპალასა და თიხის ფენებს. მკვლევარებმა გამოთქვეს ვარაუდი, რომყორღანი გამოიყენებოდა საგვარეულო სამარხის დანიშნულები.
შეისწავლეს ძელური კულტურის შვიდი სამარხი. დაკრძალვა ხდებოდა სწორკუთხა ორმოებში. ინვენტარებს შორის აღმოჩენილია სხვადასხვა სახის ჭურჭელი. დასასაფლავებლად გამოყენებულია ყორღანის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი და მოტავსებულია დიდი მიწაყრილის ქვეშ. არსებობს ვარაუდი, რომ სამარხი შექმნილია დროის მცირე მონაკვეთში. ზოგიერთი მათგანი სინქრონულადაა განლაგებული, ზოგიერთი ინდივიდუალური ან ჯგუფურია. ყორღანებს შორის აღმოჩენილია ერთ-ერთი მიწაყრილი, რომელიც განეკუთვნება გვიანი ბრინჯაოს ხანას.
Rhytidoponera scabrior
Rhytidoponera scabrior — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
რეპნი-I
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
Rhytidoponera scabrior
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მთელძვლოვანნი
მთელძვლოვანნი, ძვლიანი განოიდები (Holostei) — თევზების ინფრაკლასი სხივფარფლიანების კლასისა. გარდამავალი ადგილი უკავიათ ხრტილიან განოიდებსა და ძვლიან თევზებს შორის. მთელძვლოვანნი პირველად გვიან პერმულ პერიოდში გაჩნდნენ. მეზოზოურში არსებობდა მთელძვლოვანთა 7 რიგი, პალეოგენის დასაწყისში კი თითქმის მთლიანად ამოწყდნენ. თანამედროვე ფაუნაში შემორჩენილია შლამის თევზებისა (1 სახეობა — შლამის თევზი ანუ ამია) და კაიმანისებრი თევზების (რამდენიმე სახეობა) რიგი. მთელძვლოვანნი გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში.
ლიტერატურა
*
ლეონარდო ბრუნი
thumb|200 px|ლეონარდო ბრუნის პორტრეტი
1405–1415 წლებში ბრუნი მდივნად მუშაობდა პაპის კურიაში. 1415 წლიდან იგი კვლავ ფლორენციაში დაბრუნდა, რომელიც არასოდეს დაუტოვებია. იმავე წელს მან ფლორენციის რესპუბლიკის მოქალაქეობა მიიღო, ხოლო 1427 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე რესპუბლიკის კანცლერის თანამდებობა ეკავა.
ლეონარდო ბრუნიმ მრავალმხრივი შემოქმედებითი მემკვიდრეობა დატოვა. მან ბერძნულიდან ლათინურ ენაზე თარგმნა პლატონის, არისტოტელეს, პლუტარქეს, ქსენოფონტესა და სხვათა შრომები. მისი მნიშვნელოვანი ნაშრომია „ფლორენციელი ხალხის ისტორია“, რომელიც კომუნის შეკვეთით დაწერა და 1439 წელს დაასრულა. მის კალამსვე ეკუთვნის შრომები: „ქალაქ ფლორენციის ქება“, „სამხედრო საქმის შესახებ“, „სწორი თარგმანის შესახებ“ და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიელი ისტორიკოსები კატეგორია:იტალიელი ჰუმანისტები კატეგორია:დაბადებული 1369 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1444
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1940
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1940 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მეექვსე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა თბილისის „დინამო“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 2 მაისს და დასრულდა 17 ნოემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
1940 კატეგორია:1940 წელი ფეხბურთში
The Videos 1989–2004
სქოლიო
კატეგორია:მეტალიკის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2006 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2006 წლის ვიდეო ალბომები
რიო-დე-ჟანეიროს შტატი
რიო-დე-ჟანეირო (პორტ. Rio de Janeiro, RJ) — ბრაზილიის შტატი.
კატეგორია:ბრაზილიის შტატები
ცენტრალური ამერიკა
ცენტრალური ამერიკის გაბატონებული ენაა ესპანური. ერთადერთ გამონაკლისად ითვლება ინგლისურენოვანი ბელიზი. რეგიონის მოსახლეობა წარმოდგება ადგილობრივი ინდიელებისგან, ასევე ევროპელებისა და მათ მიერ ჩამოყვანილი აფრიკელი მონების შთამომავლებისგან.
ფიზიკური გეოგრაფია
ფიზიკურ გეოგრაფიაში ცენტრალურ ამერიკას ხშირად განიხილავენ, როგორც ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტის ნაწილს ტეუანტეპეკის ყელიდან პანამის ყელამდე (ზოგჯერ ტერიტორიას აფართოებენ ორივე ყელის ფარგლებს გარეთ სხვადასხვა შეხედულებების გამო — მაგალითად, ჩრდილოეთ საზღვარს ავლებენ ნეოტროპიკის ოლქის საზღვარზე).
რელიეფი
ტყეებით სავსე დაბლობები, ვაკეები და ჭაობები მდებარეობენ ცენტრალური ამერიკის სანაპიროს გასწვრივ. რეგიონს კვეთავენ მდინარეები და ქედები. ცენტრალური ამერიკის დიდი ნაწილი უკავია საშუალო სიმაღლის მთებს, რომლებიც შედიან კორდილიერების მთის მასივში (სამხრეთი სიერა-მადრე, სიერა-მადრე-დე-ჩიაპასი და სხვა). ჭარბობს ძლიერ დაგრეხილი მთიანეთი, ღრმა მდინარის ხეობებით, ზოგჯერ თანაბარი, საშუალო სიმაღლის ზეგნების მონაკვეთებით, რომლებიც ენაცვლება ტექტონიკურ ღრმულებს. მექსიკის საზღვრიდან, სადაც აღმართულია ცენტრალური ამერიკის ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალი — ტახუმულკოს ვულკანი (სიმაღლე 4217 მეტრი), დასავლეთ პანამამდე. წყნარი ოკეანის მხრიდან მათ უერთდება ვულკანური ქედი ბევრი მოქმედი ვულკანით, მათ შორის ისტორიულ დროს წარმოქმნილი ვულკანებით (სანტა-მარია, ატიტლანი, სანტა-ანა, კოსიგუინა, პოასი, ირასუ და სხვა). დიდი დაბლობები მდებარეობენ მხოლოდ ჩრდილოეთით — ტაბასკოს შტატის, მოსკიტების სანაპიროს და იუკატანის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე, რომელიც უპირატესად ჩამოყალიბებულია კირქვისაგან კარსტული პროცესების და ფორმების ფართე განვითარებით.
გეოლოგიური აგებულება
ჩრდილოეთ ნაწილში განთავსებულია შედარებით სტაბილური ცენტრალურამერიკული მთიანეთის ბლოკი და იუკატანის ფილაქანი, სამხრეთი ნაწილი დაკავებულია კორდილიერების დანაოჭების ზოლით.
ცენტრალურამერიკული მთიანეთი ჩამოყალიბებულია რთულად დანაოჭებული პალეოზოური ჯგუფის მეტამორფული ქანების კომპლექსით და, სავარაუდოდ, დოკემბრიის პერიოდით (გრაუვაკი, გაქვავებული ფიქალი, დიაბაზი, ამფიბოლიტი, გნაისი), გადაფარული კარბონულ-პერმული და ტრიასულ-იურული კონტინენტური დანალექებით, ასევე ცარცული კირქვებით. ფართედაა გავრცელებული დევონური სისტემის ქვანახშირის და ცარცული სისტემის გრანიტოიდები.
იუკატანის ფილაქანი ეპიპალეოზოური ბაქანია; შედგება დანაოჭების ზოლის საფუძვლებისაგან, რომელიც აგებულია მეტამორფული ჯიშებისაგან, პალეოზოური ჯგუფის და, სავარაუდოდ, დოკემბრიის პერიოდის ასაკით, და მასზე გადაფარული მეზოზოური და კაინოზოური ჯგუფის დანალექი ჯიშების (6 კმ-მდე სიმძლავრით) თითქმის ჰორიზონტალური ბუდით: წითელი ფერის ტრიასული სისტემის დანალექები, იურული და ცარცული სისტემის ევაპორიტები და კირქვები, პალეოგენურ-ნეოგენური სისტემის ტერიგენური დანალექები.
სხვადასხვა უფრო ძველ სტრუქტურებში მდებარეობს ნეოგენური და თანამედროვე ვულკანების ზოლი, რომელიც გადაჭიმულია მექსიკიდან პანამის არხამდე წყნარი ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, ცენტრალური ამერიკის ღრმულის პარალელურად. ახალგაზრდა ვულკანურ და ტექტონურ აქტივობასთან დაკავშირებულია პანამის ყელის წარმოქმნა, რომელმაც გამოყო კარიბის ზღვა წყნარი ოკეანისგან.
სასარგებლო წიაღისეული
ცენტრალურ ამერიკაში სასარგებლო წიაღისეულებიდან ცნობილია ოქროს და ვერცხლის მადნები, რომლებიც წარმოდგენილია ზომებით საშუალო (ელ-როსარიო ჰონდურასში) და მცირე (პის-პისი, ლა-ლუსი ნიკარაგუაში) ჰიდროთერმალური საბადოებით, რომელიც გამოწვეულია ცარცული ინტრუზით, და ნამსხვრევი ქანების ნაგროვი სახით (კოკო ნიკარაგუაში), ასევე სტიბიუმის და ვერცხლისწყალის მცირე საბადოები. ულტრაფუძიანი მთის ჯიშების სხეულებთანაა დაკავშირებული ქრომიტების მცირე საბადოები; ნეოგენური სისტემის ვულკანური ინტრუზიები — პანამის მსხვილი სპილენძპორფირებული საბადოები (სერო-კოლორადო და სერო-პეტაკილია). ტეუანტეპეკის ყელის მიდამოებში მდებარეობს ნავთობის და გაზის საბადოები.
ჰიდროგრაფია
ხშირი წვიმების შედეგად და მთიანი რელიეფის გამო წლიური ნალექების რაოდენობა ცენტრალურ ამერიკაში როგორც წესი აჭარბებს 600 მმ-ს, ხოლო კოსტა-რიკის და პანამის კარიბის ფერდოებზე აღწევს 1500 მმ-ზე უფრო მეტს, მხოლოდ სამხრეთი სიერა-მადრეს სამხრეთ ფერდოებზე და იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთით ნალექების რაოდენობა 100 მმ-ზე ნაკლებია. მდინარეთა ქსელი ხშირია, იუკატანის ნახევარკუნძულის გამოკლებით, რომელშიც თითქმის არ არსებობს ზედაპირული წყალმიმღებები. ჭარბობს მოკლე, მჩქეფარე, ჭორომიანი მდინარეები; ყველაზე დიდებია — მოტაგუა, პატუკა და რიო-კოკო. ატლანტის ოკეანის აუზის მდინარეები წყალუხვია მთელი წლის განმავლობაში; წყნარი ოკეანის მდინარეები, გამოირჩევა წყლის ხარჯვის მკვეთრი მერყეობით და ზაფხულის ძლიერი წყალდიდობებით. ტექტონიკურ ქვაბულებში ბევრი ტბებია, მათ შორის ყველაზე დიდებია — ნიკარაგუის ტბა, მანაგუა, ისაბალის ტბა, ატიტლანის ტბა.
სანაპირო ზოლი
წყნარი ოკეანის ნაპირი ჩრდილოეთ ნაწილში პირდაპირია, სამხრეთში — საკმაოდ დანაწევრიანებულია ყურეებით (ფონსეკა, ნიკოია, ჩირიკი, მონტიხო, პანამის და სხვა), ქმნის მთელ რიგ ნახევარკუნძულებს (ნიკოია, ოსა, ასუერო და სხვა) და გრძელდება მატერიკული კუნძულებით (კოიბა, სებაკო, რეი და სხვა). მექსიკის ყურის (კამპეჩეს ყურე — მექსიკის ყურის სამხრეთი ნაწილი) და კარიბის ზღვის ნაპირები უპირატესად დაბლობია და ლაგუნებიანია (კარატასკა, ჩირიკი და სხვა ლაგუნები), მხოლოდ იუკატანის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ღრმად იჭრება ჰონდურასის ყურეში; სანაპიროებთან მდებარეობს მცირე, უპირველეს ყოვლისა მარჯნის კუნძულები.
კლიმატი
რეგიონში კლიმატი ცხელი და ნოტიოა, ტემპერატურა იშვიათად ეშვება 24 °C-ზე დაბლა. სანაპიროზე კლიმატი ცხელია, ხოლო მთებში და ზეგნებზე - გრილი. ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით ზოგიერთ რაიონებში მოდის 300 მმ-ზე მეტი ნალექი თვეში.
ცენტრალური ამერიკა მდებარეობს ტროპიკულ (ნიკარაგუის რესპუბლიკის დაბლობებამდე) და სუბეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში. დაბალ განედებზე მდებარეობის გამო (7—22° ჩ. გ.) ის იღებს ბევრ მზის სითბოს (რადიაციული ბალანსი, 80 კკალ/სმ²-ზე მეტი წელიწადში, 1 კკალ = 4,19 კჯ) და აქვს მაღალი ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში (ყველაზე ცივი თვის საშუალო ტემპერატურა დაბლობებზე 22—24 °С-ია, ჩრდილოეთში 26 °С, სამხრეთში ყველაზე თბილი 26—28 °С-ია; 1000—2000 მეტრი სიმაღლის მთებში 5—8 °С-ით დაბალი). ჩრდილო-აღმოსავლეთის, ქარსზედა (მექსიკის ყურიდან და კარიბის ზღვიდან მოსულ პასატებთან შედარებით) ფერდობებზე — მუდმივად ნოტიო კლიმატია, ჩრდილოეთში ნალექი მოდის 1500—2000 მმ წელიწადში, 3000 მმ-მდე (ზოგიერთ ადგილას 7000 მმ-მდე) სამხრეთში. წყნარი ოკეანის ქარსქვედა ფერდობებზე ნალექები დაკავშირებულია ზაფხულის ციკლონებთან ჩრდილოეთით და ეკვატორულ მუსონებთან სამხრეთით. ზამთარი ჩვეულებრივ მშრალია, წელიწადში მოდის 1000—1800 მმ ნალექი. შიდა ქვაბულებზე და იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთის დაბლობებზე მოდის 500 მმ-ზე ნაკლები ნალექი წელიწადში. ცენტრალური ამერიკის სამხრეთში ექსპოზიციური სხვაობა იშლება და წყნარი ოკეანის ფერდობებზე ზამთრის მშრალი სეზონი აისახება სუსტად.
ტყეები
ცენტრალურ ამერიკას აქვს დიდი ტყეები, სადაც იზრდება მაგარი ჯიშის ძვირფასი ხეები, მაგალითად წითელი ხე. მაგრამ ზოგიერთ ადგილებში, მაგალითად კოსტა-რიკაში, ტყეები საკმაოდ ინტენსიურად იჭრება. გადარჩენილი ტყის მასივების შესანარჩუნებლად დაწესებულია ეროვნული პარკები. იაგუარები, მაიმუნები, გველები, კაიმანები, იგუანები, ფრინველთა ბევრი სახეობები, ასევე პეპლების და სხვა მწერების სხვადასხვა სახეობები ტყეების განადგურების გამო იმყოფებიან გაქრობის საფრთხის წინაშე.
მცენარეულობა
დაბლობებზე და ჩრდილო-აღმოსავლეთის 800 მეტრამდე სიმაღლის ქარსზედა ფერდობებზე (ტერა კალიენტეს ზოლი) ბატონობენ ნოტიო ტროპიკული მარადმწვანე ტყეები წითელ-ყვითელი ლატერიტულ, უპირატესად ფერალიტურ ნიადაგზე; მათში ბევრია პალმები, ძვირფასმერქნიანი ფერადი ხეები, ლიანები, ეპიფიტები. მნიშვნელოვანი მონაკვეთები, განსაკუთრებით ტაბასკოს დაბლობზე, დაჭაობებულია; ნაპირები მანგროს ტყეებითაა დაფარული. სანაპიროს ახლოს — ბანანის, კაკაოს, ანანასის და სხვა ტროპიკული კულტურების პლანტაციებია; იუკატანის ნახევარკუნძულის მშრალ ჩრდილო-დასავლეთში, სადაც იზრდება ქსეროფილური ტყეები და ბუჩქები, — აგავის (ჰენეკენი) პლანტაციები. მთებში აშკარად იკვეთება მაღალი ზოლი. 1700 მეტრ სიმაღლემდე მდებარეობს ტერა ტემპლადას ზოლი, სადაც სითბოს მოყვარული სახეობები ქრება და ჭარბობს გვიმრები; 1700 მეტრი სიმაღლიდან (ტერა ფრიას ზოლი) — მარადმწვანე ფოთლოვანი (მუხები, მაგნოლიები და სხვა) და წიწვოვანი (ფიჭვები, გვატემალური სოჭი, მექსიკური კვიპაროზი, ურთხელი და სხვა) შერეული ტყეები; 3200 მეტრზე ზევით ფრაგმენტულად გვხვდება ალპური მდელოები, სამხრეთით — მაღალმთიანი ეკვატორული პარამოსი. მთებზე, მთის წითელ და ყავისფერ-წითელ ლატერიზებულ ნიადაგში ჩვეულებრივია წიწვოვან-უხეშფოთლიანი, ადგილებზე სუფთა ფიჭვიანი ტყეები; აქ განვითარებულია საძოვრები მეცხოველეობისათვის, მოყვანილია სიმინდი, კარტოფილი, პარკოსნები. წყნარი ოკეანის ფერდობებზე — უპირატესად ფოთოლმცვენი (გვალვის დროს) ტროპიკული ტყეები (სეიბა (Ceiba), კოკოლობა (Coccoloba) და სხვა) მთის წითელ ფერალიტურ ნიადაგში, რომელიც უფრო დაბალ სიმაღლეზე იცვლება, უფრო მეტად მშრალ რაიონებში და შიდა ქვაბულებში, ეკლიანი იშვიათი ტყეებით, ბუჩქნარით, კაქტუსებით და მეორადი სავანებით ყავისფერ-წითელ ნიადაგზე; ყავის (600—900 მეტრ სიმაღლეზე), თამბაქოს, შაქრის ლერწმის და ბამბის პლანტაციებით. ფლორისტიკურ შემადგენლობაში დამახასიათებელია ჩრდილოამერიკული სახეობების სიჭარბე ნიკარაგუის დაბლობის ჩრდილოეთით და სამხრეთამერიკული სახეობების სიჭარბე — მისგან სამხრეთით.
ცხოველთა სამყარო
ბინადრობენ ფართეცხვირიანი მაიმუნები (Platyrrhini), წყვილჩლიქოსნები (Tayassuidae), ტაპირები, ჯავშნოსნები (Cingulata), იაგუარები, სისხლისმწოველი ღამურები, ბევრი ჩიტები, ქვეწარმავლები და მწერები. ჩრდილოეთ ნაწილში ასევე დამახასიათებელია ჩრდილოეთ ამერიკის წარმომადგენლები — ფოცხვრები, ენოტები, მღრღნელები (თრია, კურდღელი, ციყვი და სხვა). ტაპირებს, მღრღნელებს, ღამურებს და ჩიტებს შორის არსებობენ ენდემური სახეობები.
ტერიტორიების დასახლება
კოლუმბამდელ ეპოქაში ცენტრალური ამერიკის დიდი ნაწილი ეკუთვნოდა მესოამერიკის ცივილიზაციას. რეგიონის დასახლება მიმდინარეობდა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, მაგრამ სხვადასხვა მოდელები სხვადასხვანაირად განსაზღვრავენ ამ პროცესის დაწყებას, მიაკუთვნებენ რა მას ან 40 000—21 000 წლის უკანდელ პერიოდს, ან 17 000—15 000 წლის უკანდელს. უფრო ადრინდელი არქეოლოგიური აღმოჩენები, რომელიც მიეკუთვნება დიაბლოს კულტურას, თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე X საუკუნით. ინდიელების საზოგადოებები, რომლებიც ზოგიერთ შემთხვევაში ვითარდებოდნენ სრულფასოვან სახელმწიფოში, იკავებდნენ ტერიტორიებს მექსიკის ცენტრიდან კოსტა-რიკის ჩრდილოეთამდე. ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკას შორის, პანამის ტერიტორიაზე, იკვეთება ორივე კულტურის ნიშნები.
ცენტრალური ამერიკის კოლუმბამდელი ცივილიზაციების ძირითად კულტურებს მიეკუთვნებიან ოლმეკები (1150—800 წლები ჩვენს წელთაღრიცხვამდე), მაია (200 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე — 900 წელი ჩვენი წელთაღრიცხვით), ტოლტეკები (900—1200 წლები ჩვენი წელთაღრიცხვით), აცტეკები (1428—1521 წლები ჩვენი წელთაღრიცხვით). ამ კულტურებმა დატოვეს დიდი ცერემონიალური ცენტრები და ქალაქები მსხვილი ნაგებობებით. მათ ჰქონდათ ხელსაქმიანობის განვითარების მაღალი დონე: ქვის, ხის და ლითონის დამუშავება — აწარმოებდნენ ტექსტილს და საღებავებს, ჰქონდათ ასტრონომიული ცოდნა, იყენებდნენ ზუსტ კალენდარს და შექმნეს დამწერლობის მესოამერიკული სისტემა.
ხოაკინ კორტესი
ხოაკინ კორტესი (Joaquín Cortés, დაბადების სახელი ხოაკინ პედრახა რეიესი, Joaquín Pedraja Reyes; ს. 22 თებერვალი, 1969, კორდოვა, ანდალუსია, ესპანეთი) — ფლამენკოს მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, მსახიობი. 2006 წლიდან — ბოშების ელჩია ევროკავშირში. ასევე ცნობილია, როგორც ბოშების აღმნიშვნელი სიტყვა Gypsy-ის აკრძალვის მოწინააღმდეგე და ტერმინის იმიჯის გაუმჯობესების ინიციატივით გამოდის. ესპანეთის ბოშური ფონდის დამფუძნებელია.
ცენტრალური ამერიკა
ოლმეკები (1150—800 წლები ჩვენს წელთაღრიცხვამდე)
ოლმეკების ძველი მექსიკური კულტურა, ცენტრით ლა-ვენტაში მაღალგანვითარებული იყო თანამედროვე ვერაკრუსისა და ტაბასკოს შტატების ტერიტორიაზე. ოლმეკებმა გამოიგონეს საკუთარი დამწერლობა და დათვლის სისტემა, შექმნეს პრიმიტიული კალენდარი. ლა-ვენტაში აღმოაჩინეს ადამიანის გიგანტური ქვის თავები, სავარაუდოდ, ბელადების ამსახველი. თითოეულ თავს ჰქონდა საკუთარი შლემი, ხოლო კოლუმბამდელი ცივილიზაციების ამერიკაში თავსაბურავი მიუთითებდა ადამიანის სტატუსზე.
ხოაკინ კორტესი
ხოაკინ კორტესი, არტისტი ბოშების, რეიესების დინასტიის წარმომადგენელია.
ბიოგრაფია
ხოაკინ კორტესი, ქალაქ კორდოვაში (ესპანეთი), ბოშების ოჯახში დაიბადა. მამამისი — ჩრდილოაფრიკული ბოშა-კალე წარმოშობისაა, რომლებიც ესპანელ ბოშებს შორის იწოდებიან როგორც მავრები.
ცენტრალური ამერიკა
მაიას ცივილიზაციის განვითარება
მაიას ხალხს, რომლებიც თანამედროვე მექსიკის, გვატემალის, ჰონდურასის და ცენტრალური ამერიკის დასავლეთი ნაწილის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ ჰქონდათ იეროგლიფური დამწერლობა, რომელიც მხოლოდ ნაწილობრივაა გაშიფრული, რთული და ზუსტი კალენდარი, რომელიც, როგორც დადგენილია, მთლიანად შეესაბამება გრიგორიანულ კალენდარს; ისინი არიან ოლმეკების კულტურის გამგრძელებლები, რომლის ცივილიზაციის აყვავება მიეკუთვნება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1200 წელს. მაიას ცივილიზაციის ყველაზე ძველი კვალი მიეკუთვნება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 200-300 წლებს; შემდეგ იწყება ტეოტიუაკანის სამხედრო ექსპანსია, და დიდი ხნის განმავლობაში არ არსებობს მაიას ხალხის არავითარი ხსენება; შემდეგ ისინი ხელმეორედ გამოჩნდნენ, და მიუხედავად ტროპიკული ტყეების საკმაოდ არასახარბიელო გეოგრაფიული პირობებისა, მათი კულტურა აღწევს საკმაოდ მაღალ დონეს. ჩვენი წელთაღრიცხვის 750 წელს მაიას ხალხს უკვე ჰქონდა ოთხი მსხვილი ქალაქი (ტიკალი, კოპანი, პალენკე და კალაკმული), რომელთა გარშემო აღმოცენდა ბევრი მცირე სოფელი და დასახლება; მაგრამ მაიას ცენტრალიზებული სახელმწიფოს არსებობა ამ პერიოდისთვის ნაკლებსავარაუდოა.
ჯერ კიდევ გაურკვეველი მიზეზების გამო, რომელთა შორის ყველაზე უფრო მისაღებად შეიძლება ჩაითვალოს შეიარაღებული თავდასხმა და რელიგიური უთანხმოება, ჩვენი წელთაღრიცხვის 800 და 900 წლებს შორის შუალედში მოსახლეობამ დატოვა ქალაქები და ჯუნგლებს დაუტოვა ეს შესანიშნავი ძეგლები. ასეთი კატასტროფის შემდეგ მაიას კულტურამ თავი მოიყარა იუკატანის ნახევარკუნძულზე, სადაც ჩვენი წელთაღრიცხვის 900 და 1200 წლებში აღმოცენდა ბევრი საქალაქო ცენტრი. ერთ-ერთი მათგანია, ჩიჩენ-იცა, რომელიც სავარაუდოდ, დაიპყრეს ტოლტეკებმა ტოლანიდან (აცტეკების წინაპრები), და რომელიც გახდა ერთ-ერთი ცენტრი, საიდანაც ტოლტეკები ახორციელებდნენ თავიანთ თავდასხმებს.
ხოაკინ კორტესი
ბიოგრაფია
15 წლის ხოაკინი ესპანეთის ეროვნული ბალეტის დასში (Ballet Nacional de España) მიიღეს; 18 წლისა სოლისტი გახდა და მსოფლიოს მრავალ ქალაქში გამართულ დასის კონცერტებში ამ ამპლუაში გამოდიოდა. მოგვიანებით, 1988 წელს ეროვნული ბალეტის დასი დატოვა, კორტესი ისეთ ცეკვის ოსტატებთან მუშაობდა, როგორიცაა მაია პლისეცკაია, პეტერ შმალფუსი და სილვი გილემი.
ცენტრალური ამერიკა
ტოლტეკები (900—1200 წლები ჩვენი წელთაღრიცხვით)
მეომარი ტომებია, რომლებიც იყვნენ განვითარების ბარბაროსულ საფეხურზე. მაგრამ ტეოტიუაკანის სიკვდილის შემდეგ მათ მემკვიდრეობით მიიღეს ქალაქის კულტურა და ააშენეს საკუთარი — ტოლანი (ტულა). ისინი იყვნენ კარგი ხელსაქმოსნები, მხატვრები და ქმნიდნენ რთულ სკულპტურებს. ტოლტეკების მთავარი ღვთაება იყო კეცალკოატლი.
ხოაკინ კორტესი
ბიოგრაფია
1992 წელს, კორტესმა საკუთარი კომპანია „ხოაკინ კორტესის ფლამენკოს ბალეტი“ (Joaquín Cortés Ballet Flamenco) შექმნა. იმავე წელს მან დადგა შოუ Cibayí, რომლითაც კომპანია გამოდიოდა საფრანგეთში, იაპონიაში, იტალიაში, ვენესუელასა და აშშ-ში. 1995 წელს, კორტესმა დადგა მეორე შოუ  — Pasión Gitana („ბოშური ვნება“); ამავე წელს, მისი კინოდებიუტი შედგა, მონაწილეობა მიიღო ფილმში „ჩემი საიდუმლოს ყვავილი“ (რეჟისორი პედრო ალმოდოვარი).
1999 წელს, იუნესკომ ხოაკინ კორტესს „იუნესკოს მსახიობი მშვიდობის სახელის“ საპატიო წოდება მიანიჭა.
2000 წელს, კორტესმა ორგანიზება გაუწია კამპანიას „Stop Antigypsyism“ („სტოპ ანტიბოშიზმი!“), 2006 წლის ბოლოს, ევროპის პარლამენტის გადაწყვეტილებით, ევროკავშირის ისტორიაში ის ბოშების მეორე ელჩი გახდა. ამ წოდებით, ხოაკინ კორტესმა ევროპარლამენტში ევროკავშირის ტერიტორიაზე მცხოვრები, დაახლოებით 9 მილიონი ბოშას წარმომადგენელია.
ცენტრალური ამერიკა
ცენტრალური ამერიკის კოლონიზაცია
XV საუკუნეში ქრისტეფორე კოლუმბის მიერ ამერიკის აღმოჩენის შემდეგ დაიწყო ცენტრალური ამერიკის კოლონიზაცია. 1510 წელს ვასკო ნუნიეს დე ბალბოამ დააარსა პანამის კოლონია და გახდა მისი გუბერნატორი. 1519–1521 წლებში ესპანელებმა გაანადგურეს აცტეკების იმპერია და რეგიონში 300 წლით დაამყარეს საკუთარი მმართველობა. 1524 წელს ესპანელებმა გააგრძელეს ტერიტორიების დაპყრობა და უერთებდნენ მას ესპანეთის სამეფოს პროვინციების სახით: ჩიაპასი, გვატემალა, ჰონდურასი, ნიკარაგუა, — რომლებიც 1542 წელს გადაკეთდა გვატემალის სამეფო აუდიენსიად (Audiencia y Cancillería Real de Santiago de Guatemala).
ხოაკინ კორტესი
ბიოგრაფია
2018 წლის 20 ოქტომბერს, ხოაკინ კორტესსა და ესპანელ მოდელ მონიკა მორენოს შეეძინათ ვაჟი რომეო.
ცენტრალური ამერიკა
ცენტრალური ამერიკის კოლონიზაცია
მიუხედავად ამისა, უკვე XVI საუკუნის ბოლოდან რეგიონში იწყება სხვა ევროპული ქვეყნების შეღწევა. XVII საუკუნის განმავლობაში დიდმა ბრიტანეთმა, ნიდერლანდებმა და საფრანგეთმა დაიპყრეს კარიბის ზღვის კუნძულების ტერიტორიები ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. დიდმა ბრიტანეთმა თავის კონტროლ ქვეშ აიყვანა კარიბის ზღვის აღმოსავლეთი სანაპირო და ბრიტანეთის ჰონდურასი. კონკურენტებისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად, ესპანეთი გვატემალის სამეფო აუდიენსიის მეთაურს დამატებით უფლებამოსილებებს ანიჭებს და მას ეძლევა გენერალ-კაპიტანის ტიტული. იგი იღებს ავტონომიას ადმინისტრირების და სამხედრო საქმეების საკითხებში. გვატემალის გენერალ-საკაპიტნოს (Capitanía General de Guatemala) შემადგენლობაში მოხვდნენ მექსიკის მომავალი შტატის — ჩიაპასის ტერიტორია და თანამედროვე სახელმწიფოები: გვატემალა, სალვადორი, ჰონდურასი, ნიკარაგუა და კოსტა-რიკა.
დამოუკიდებლობის მიღება
1811 წელს, ევროპაში ნახევარკუნძულის ომის დროს, სალვადორში მოხდა პირველი აჯანყება დამოუკიდებლობის მოთხოვნით. სამი წლის შემდეგ, ფერდინანდ VII-ს ხელისუფლების აღდგენის შემდეგ, აჯანყება განმეორდა. ორივე შემთხვევაში გამოსვლა ადვილად ჩაახშეს, ხოლო პოლიტიკური მოთხოვნები დაკმაყოფილდა ესპანური სამყაროს საერთო პოლიტიკური რეფორმების დროს, რომელმაც მოიტანა კადისის კონსტიტუციის მიღება. 1810 წლიდან 1814 წლამდე პერიოდში გვატემალის გენერალ-საკაპიტნოდან კადისის კორტესში დამატებით აირჩიეს შვიდი წარმომადგენელი, ამასთან ერთად პროვინციების ინტერესებს წარმოადგენდნენ ადგილობრივი დეპუტატები.
1821 წელს ცენტრალური ამერიკის კრეოლთა კონგრესმა გამოაცხადა ესპანეთისგან თავიანთი დამოუკიდებლობის შესახებ დაწყებული 1821 წლის 15 სექტემბრიდან. ეს თარიღი ცენტრალური ამერიკის ბევრი ერისათვის ითვლება დამოუკიდებლობის დღედ. ესპანელი კაპიტან-გენერალი გაბინო გაინსა კეთილგანწყობით ეკიდებოდა ამბოხებულებს და მან გადაწყვიტა დარჩენილიყო ტერიტორიის დროებით მეთაურად ახალი მთავრობის ჩამოყალიბებამდე. დამოუკიდებლობა დიდ ხანს არ გაგრძელებულა: 1822 წლის 5 იანვარს გვატემალის ანექსია მოახდინა მექსიკის პირველმა იმპერიამ. ანექსიას განაგრძობდნენ გვატემალელი კონსერვატორები, ხოლო ლიბერალების წინააღმდეგობა ჩახშობილი იქნა. 1823 წელს მექსიკის პირველმა იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა, ხოლო ცენტრალური ამერიკის შეერთებულ ტერიტორიებს უფლება მისცეს აერჩიათ საკუთარი მომავალი.
1821 წელს პანამამ გამოაცხადა ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა და შევიდა სიმონ ბოლივარის დიდი კოლუმბიის შემადგენლობაში. კოლუმბიისგან დამოუკიდებლობა მან მიიღო 1903 წელს აშშ-ის მხარდაჭერით.
ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა
thumb|ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის გერბი thumb|ცენტრალური ამერიკის რუკა (1892 წელი) 1823 წლის 1 ივლისს ცენტრალური ამერიკის კონგრესმა მიიღო ესპანეთისგან, მექსიკისგან ან ნებისმიერი სხვა უცხოური სახელმწიფოსგან აბსოლუტური დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. გაჩნდა ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფო, მართვის რესპუბლიკური ფორმით — ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა (República Federal de Centroamérica), რომელიც შედგებოდა გვატემალისაგან, სალვადორისაგან, ჰონდურასისაგან, ნიკარაგუასაგან და კოსტა-რიკისაგან. ჩიაპასმა ვერ მოასწრო ამ ქვეყანასთან შეერთება და ოკუპირებული იქნა მექსიკის ჯარების მიერ. 1830 წელს ფედერაციული სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა ლოს-ალტოსი, შემდგომში გაყოფილი მექსიკასა და თანამედროვე გვატემალას შორის. ფედერაციულმა რესპუბლიკამ იარსება 1840 წლამდე, როდესაც სამოქალაქო ომის შედეგად დანაწევრდა რამდენიმე დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად.
აღდგენის მცდელობები
XIX და XX საუკუნის დასაწყისისამდე პერიოდში ცენტრალური ამერიკის ერებმა რამდენიმეჯერ სცადეს ერთმანეთთან შეერთება, მაგრამ არც ერთმა მათგანმა არ მოიტანა ხანგრძლივი კავშირი:
მიუხედავად წარუმატებელი ცდებისა, ცენტრალურ ამერიკაში პოლიტიკური კავშირის შექმნის იდეა სიცოცხლეს აგრძელებდა. კერძოდ, 1856–1857 წლებში რეგიონის ქვეყნებმა დაამყარეს სამხედრო კავშირი, უილიამ უოლკერის შემოჭრის საწინააღმდეგოდ.
ბრიტანეთის ჰონდურასი
ბრიტანეთის ჰონდურასი (British Honduras) — ყოფილი ბრიტანეთის კოლონია ცენტრალური ამერიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, რომელიც ეხება მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთს. დღეისათვის მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბელიზის სახელმწიფო. პირველად აქ ევროპელები დასახლდნენ XVII საუკუნეში, 1871 წელს ტერიტორია გახდა ბრიტანეთის იმპერიის სამეფოს კოლონია. 1964 წელს ბრიტანეთის ჰონდურასმა მიიღო თვითმმართველობა. ბელიზმა მთლიანი დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან გამოაცხადა 1981 წლის 21 სექტემბერს. ბელიზი იყო გაერთიანებული სამეფოს უკანასკნელი კონტინენტური სამფლობელო.
პირველი ევროპელები, რომლებიც დასახლდნენ ბრიტანეთის ჰონდურასის ტერიტორიაზე, იყვნენ ინგლისელი ხის დამამზადებლები 1638 წელს. კოლონია განსაკუთრებულ მიზანს წარმოადგენდა ბრიტანეთის იმპერიისთვის, გამომდინარე მისი საღებავებით და ტყეში არსებული საუკეთესო სამშენებლო ხის მასალით, რომელსაც ფართედ იყენებდნენ სამეფო ფლოტის გემების ასაგებად.
კოლონია განიცდიდა ხშირ თავდასხმებს ესპანელი დასახლებულების მხრიდან XVII—XVIII საუკუნეების განმავლობაში, რისი მიზეზიც იყო ეკონომიკური ბრძოლა და ესპანეთის ტერიტორიული პრეტენზიები მთელ კოლონიაზე. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ესპანეთის საექსპედიციო კორპუსის 1500 ჯარისკაცის წარუმატებელი შეტევა ბრიტანულ, 250 ჯარისკაცისაგან შემდგარ გარნიზონზე 1754 წლის აპრილში. მიუხედავად იმისა, რომ ესპანელებმა აღიარეს ბრიტანეთის უფლება კოლონიაზე, ისინი მაინც რამდენიმეჯერ თავს ესხმოდნენ ბრიტანელ დასახლებულებს და 1779 წლის სექტემბერში შეძლეს კიდევაც გაენადგურებინათ ქალაქი ბელიზი. საბოლოო გამარჯვებას კი ბრიტანელებმა მიაღწიეს წმინდა გიორგის უბესთან ბრძოლის შემდეგ 1798 წლის 10 სექტემბერს.
XX საუკუნე
XX საუკუნეში გაგრძელდა ცენტრალური ამერიკის ქვეყნების კონსოლიდაციის ცდები. 1907 წელს, აშშ-ის და მექსიკის შუამავლობით, შეიქმნა ცენტრალური ამერიკის სასამართლო, რომელმაც იარსება 10 წელზე მეტი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კოსტა-რიკამ, სალვადორმა, გვატემალამ, ჰონდურასმა და ნიკარაგუამ დააფუძნეს ცენტრალური ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია (Organización de Estados Centroamericanos, ODECA), რომლის ჩარჩოებშიც აღდგა საერთო ცენტრალური ამერიკის სასამართლო. 1960 წელს სალვადორმა, გვატემალამ, ჰონდურასმა და ნიკარაგუამ შექმნეს ცენტრალური ამერიკის საერთო ბაზარი (Central American Common Market, CACM), რომელსაც 1963 წელს შეუერთდა კოსტა-რიკაც, ხოლო შემდეგ პანამა. პოლიტიკური და ეკონომიკური კავშირების შემდგომ გაძლიერებას ხელი შეუშალა 1969 წელს მომხდარმა საფეხბურთო ომმა სალვადორსა და ჰონდურასს შორის. საერთო ბაზრის ფუნქციონირების აღდგენა მოხდა 1991 წელს.
ხოაკინ კორტესი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი კატეგორია:ესპანელი მსახიობები კატეგორია:ფლამენკოს მოცეკვავეები კატეგორია:ბოშური კულტურის მოღვაწეები კატეგორია:ბოშები კატეგორია:ბოშა მოცეკვავეები კატეგორია:ბოშა მსახიობები
ცენტრალური ამერიკა
XX საუკუნე
1991 წელს ცენტრალური ამერიკის სახელმწიფოებმა შექმნეს პარლამენტი. ამ სათათბირო ორგანოში საკუთარი წარმომადგენლები გააგზავნა ჰონდურასმა, სალვადორმა, ნიკარაგუამ და გვატემალამ, ასევე პანამამ და დომინიკელთა რესპუბლიკამ. კოსტა-რიკა, მიუხედავად არაერთგზის მოწვევისა, პარლამენტში მონაწილეობისაგან თავს იკავებს. 2007 წელს ჰონდურასმა, სალვადორმა, ნიკარაგუამ და გვატემალამ მიიღეს გადაწყვეტილება გაეხსნათ საზღვრები: ამ ქვეყნების მოქალაქეებს თავისუფლად შეუძლიათ გადაადგილდნენ ერთი ქვეყნიდან მეორეში, შიდა პირადობის მოწმობის გამოყენების შემდეგ.
პოლიტიკური გეოგრაფია
მინი|250პქ|ცენტრალური ამერიკის სახელმწიფოები პოლიტიკური გეოგრაფიის მიხედვით ცენტრალური ამერიკა შედგება შემდეგი სახელმწიფოებისგან:
მოსახლეობა
ცენტრალური ამერიკის თანამედროვე მოსახლეობის უმრავლესობა შერეული, უპირატესად ინდიელ-ესპანური წარმოშობისაა. სალვადორში, ნიკარაგუაში, ჰონდურასში, პანამაში ისინი მოსახლეობის დიდი უმრავლესობაა. გვატემალაში მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი — ინდიელებია, რომლებიც საკუთარ ენაზე ლაპარაკობენ. კოსტა-რიკაში ესპანელი კოლონისტების შთამომავლები თითქმის არ ჯვარდებოდნენ ადგილობრივ ინდიელებთან. პანამისთვის დამახასიათებელია შავკანიანი მოსახლეობის დიდი წილი (12—15 %). XVI საუკუნეში ეს მიწები დაისაკუთრეს ესპანელებმა, რომლებიც აქ ოქროს ეძებდნენ. მანამდე იქ ცხოვრობდნენ სხვადასხვა ინდიელთა ტომები, მათ შორის მაია, რომლებიც იქ ბატონობდნენ 300 წლიდან 900 წლის ჩათვლით. პირველი ევროპელი დასახლებულები ყიდულობდნენ აფრიკელ მონებს, რომლის შთამომავლები დღემდე ცხოვრობენ ნიკარაგუაში, ბელიზში და პანამაში. მთელ რეგიონში ლაპარაკობენ ესპანურად, თუმცა ბელიზში ოფიციალური ენა ინგლისურია. ბევრი ადამიანი ასევე ლაპარაკობს ადგილობრივი ინდიელების ენაზე.
ენები
ოფიციალური ენები ცენტრალური ამერიკის ქვეყნების უმრავლესობაში ესპანურია, გარდა ბელიზისა, სადაც ოფიციალური ენაა ინგლისური. მაიას ენები მიეკუთვნება ენათა ოჯახებს, რომლებიც შედგება დაახლოებით 26 მონათესავე ენებისგან. 1996 წელს გვატემალაში 21 მათგანი ოფიციალურადაა მიჩნეული. შინკას და გარიფუნას ენებიც გავრცელებულია ცენტრალურ ამერიკაში.
ეთნიკური ჯგუფები
კონტინენტის ამ რეგიონში ცხოვრობს საკმაოდ ბევრი ეთნიკური ჯგუფები. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ მეტისები, საკმაოდაა თეთრკანიანი და მაიას ხალხის რაოდენობაც, ხოლო შინკას და გარიფუნას ენებზე მოლაპარაკე ხალხი უმცირესობებს წარმოადგენენ. რეგიონში ასევე ცხოვრობენ იმიგრირებული ებრაელები, არაბები, ჩინელები და სხვები.
ბერლინის კედლის მემორიალი
მინიატიურა|მემორიალის დასავლეთი მხარე მინიატიურა|მემორიალის აღმოსავლეთი მხარე) მინიატიურა|სასაზღვრო ზოლის ნაწილი, რომელიც მემორიალის კედლის მემორიალის შემადგენლობაშია მინიატიურა|მარცხნივ|აკერშტრასესა და ბერნაუს ქუჩის გადაკვეთა 1963 და 2011 წლებში მინიატიურა|შერიგების კაპელა მინიატიურა|შემორჩენილი კედელი მინიატიურა|160პქ|სადოკუმენტაციო ცენტრის კოშკი მინიატიურა|ხსოვნის ფანჯარა ბერლინის კედლის მემორიალი (Gedenkstätte Berliner Mauer) ბერლინის მიწისა და სრულიად გერმანიის ეროვნული ძეგლია, რომელიც იხსენებს ბერლინის კედელსა და მის მსხვეპლთ. აშენდა 1998 წელს ბერლინის ცენტრში, ბერნაუს ქუჩაზე, შემდეგ კი გაფართოვდა. დღეს იგი მოიცავს შერიგების კაპელას, ბერლინის კედლის სადოკუმენტაციო ცენტრს, კედლის 60 მეტრის სიგრძის ნარჩენს, ხსოვნის ფანჯარასა და დამთვარიელებელთა ცენტრს.
ცენტრალური ამერიკა
ეკონომიკა
2004 წელს ხელმოწერილი ცენტრალური ამერიკის ქვეყნების შეთანხმება თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ — შეთანხმებაა აშშ-ის, კოსტა-რიკის, სალვადორის, გვატემალის, ჰონდურასის, ნიკარაგუის და დომინიკელთა რესპუბლიკის ქვეყნებს შორის. შეთანხმების მიზანია თავისუფალი ვაჭრობის განვითარება ამ ქვეყნებს შორის.
ბერლინის კედლის მემორიალი
ისტორია
ბერლინის კედლის მემორიალის ისტორია იწყება 1994 წლიდან, როდესაც გერმანიის ისტორიულმა მუზეუმმა და ფედერალურმა მთავრობამ იდეების კონკურსი გამოაცხადეს. შერჩეული იქნენ არქიტექტორები კოლჰოფი და კოლჰოფი (Kohlhoff & Kohlhoff). კონკურსისა და მშენებლობის ღირებულება განისაზღვრა 2,2 მილიონი გერმანული მარკით. მშენებლობის ხარჯები ფედერაციამ დაფარა, კონკურსის ხარჯებზე კი ბერლინის მიწა იყო პასუხისმგებელი.
ცენტრალური ამერიკა
ეკონომიკა
რეგიონში ყველაზე მსხვილი ეკონომიკა გვატემალას გააჩნია. ექსპორტის ძირითადი დარგებია: ყავა, შაქარი, ბანანი, ნავთობი და ტანსაცმელი. მისი 10,29 მილიარდი აშშ-ის დოლარის წლიური ექსპორტიდან 40,2 % მიდის აშშ-ში, 11,1 %-მდე მეზობელ სალვადორში, 8 % ჰონდურასში, 5,5 % მექსიკაში, 4,7 % ნიკარაგუაში და 4,3 % კოსტა-რიკაში.
ბერლინის კედლის მემორიალი
ისტორია
2008 წლის 11 სექტემბერს ბერლინის წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო გადაწყვეტილება, ბერლინის კედლის დაცემის დღესთან დაკავშირებით, 2008 წლის 9 ნოემბერს ბერლინის კედლის მემორიალი და მარიენფელდეს ლტოლვილთა ბანაკის მუზეუმი ფედერალური მიწის (ბერლინის) საკუთრებაში ბერლინის კედლის ფონდში გაეერთიანებინა.
ცენტრალური ამერიკა
ეკონომიკა
ცენტრალური ამერიკის ეკონომიკური ზრდა უმნიშვნელოდ შემცირდა 2014-2015 წლებში.
სოფლის მეურნეობა
მოსახლეობის დიდი ნაწილი დაკავებულია მიწადმოქმედებით. მაღალმთიან ადგილებში ამრავლებენ მსხვილ რქოსან პირუტყვს, საექსპორტოდ მოჰყავთ ბანანი, შაქრის ლერწამი, ბამბა. ცენტრალური ამერიკა იძლევა დაახლოებით მსოფლიოში ყავის წარმოების მეათედს. ხეების — ჩიკლეს ან საპოგილას წვენებისგან ამზადებენ საღეჭ რეზინებს. აქ მოჰყავთ კაკაო-ბობის მდიდარი მოსავალი — ნედლეული შოკოლადის დასამზადებლად. რეგიონში მოყვანილი სიმინდი, ბობი და ბრინჯი — ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საკვები პროდუქტებია.
მრეწველობა
მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული, მის საფუძველს დღესაც შეადგენენ მცირე ფაბრიკები, რომლებიც აწარმოებენ ტანსაცმელს, ფეხსაცმელს და ყოველდღიური მოხმარების სხვა საქონელს. ხელით ნაკეთებ თიხის ჭურჭელს, მატყლის ხალიჩებს, ტყავის ნაკეთობებს და ქუდებს ყიდიან ტურისტებზე.
ბერლინის კედლის მემორიალი
ისტორია
ბერნაუსა და გარტენის ქუჩების გადაკვეთაზე გახსნილია დამთვარიელებელთა ცენტრი, სადაც დტუმრები მემორიალის ყველა ობიექტის შესახებ იღებენ ინფორმაციას. 2010 წლიდან მემორიალის შემადგენლობაშია ე. წ. ხსოვნის ფანჯარა, რომელიც ბერლინის კედლის მსხვერლებს ეძღვნება.
ცენტრალური ამერიკა
სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნის ნაწილები კატეგორია:ცენტრალური ამერიკა
ბერლინის კედლის მემორიალი
ბერლინის კედლის ნარჩენი
მემორიალის ნაწილია კედლის 60-მეტრიანი ნარჩენი, რომელიც იმავე მდგომარეობაშია, რა მდგომარეობაშიც იგი ბერლინის კედლის დაცემისას იმყოფებოდა. დასავლეთიდან ბეტონის L-ის ფორმის დეტალებისაგან აგებულ კედელს მოსდევს ქვიშის ზოლი, შემდეგ ლამპიონებით განათებული საპატრულო გზა და სასიგნალო ღობე. ეკლიანი მავთულები შემორჩენილი არაა. მოგვიანებით ამ ყველაფერს დაემატა საგუშაგო კოშკი. ეს ობიექტები დამთვალიერებელთათვის დაკეტილია.
60-მეტრიან კედელს ორივე მხრიდან ასრულებს რკინის კედლები. ამათგან ჩრდილოეთის კედელზე გაკეთებულია წარწერა :
ბერლინის კედლის სადოკუმენტაციო ცენტრი
ბერლინის კედლის სადოკუმენტაციო ცენტრი მდებარეობს ბერნაუს ქუჩის მეორე მხარეს. მასში განთავსებულია სასემინარო აუდიტორიები და თემატური გამოფენები. ცენტრის შენობის ერთ ნაწილს წარმოადგენს ხუთსართულიანი საგუშაგო კოშკი, რომლიდანაც შესაძლებელია ბერლინის კედლის შემორჩენილი სასაზღვრო ობიექტების დათვალიერება.
შერიგების კაპელა
შერიგების კაპელის არქიტექტორები არიან პეტერ ზასენროთი და რუდოლფ რაიტერმანი. კაპელა წარმოადგენს ოვალური ფორმის ეკლესიას, რომლის ფასადიც მთლიანად ხის ჩხირებითაა დაფარული. ინტერიერში მოწყობილია სამლოცველო. მშენებლობისას გამოყენებული იქნა ასევე ამ ადგილზე არსებული დანგრეული შერიგების ეკლესიის ნარჩენებიც, მათ შორის ძველი ზარები. კაპელის გარეთ შემოხაზულია ის ადგილი, სადაც შერიგების ეკლესია იდგა. ახალი შერიგების კაპელა 2000 წლის 9 ნოემბერს აკურთხეს.
ჭვავის მდელო აკრძალულ ზონაში
ბერლინელი ხელოვანის მიქაელ შპენგლერის იდეის მიხედვით 2005 წლიდან ბერნაუს ქუჩის ყოფილ სასაზღვრო აკრძალულ ზონაში იზრდება ჭვავის ყანა. ყანას უვლის ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობისა და მებაღეობის ფაკულტეტი.
ჭვავის მდელოს იდეა იყო ბერლინის ისტორიის სხვადასხვა ეპოქების ასოციაციების წარმოჩენა, სოფლური წარსულისა და გდრ-ის აკრძალული ზონის მძაფრი ისტორიების ერთგვარი შეზავება.
მდელოზე ჭვავს სექტემბრის მეორე ნახევარში თესავენ, მოსავალს კი ივლისში იღებენ. მიღებული მოსავლის რაოდენობა სამიდან ოთხ ცენტნერამდეა.
ძველად კაპელის გარშემო მცირე მინდორზე მოპოვებული ჭვავი გამოიყენებოდა სპეციალურად საღამოს ვახშმისათვის, ჭვავის პურისა და სამადლობელი ღვთისმსახურებისათვის პურის დასამზადებლად; ასევე, მხატვრული აქციის ჩარჩოებში, აქ აღებული ჭვავისაგან მზადდებოდა ვისკი.
ხსოვნის ფანჯარა
2010 წელს ბერლინის კედლის მემორიალი გააფართოვეს და დაამატეს ე. წ. ხსოვნის ფანჯარა, რომელიც წარმოადგენს თორმეტი მეტრის სიგრძის უჟანგავი რკინის კედელს 162 ფანჯრით. ფანჯრებში მოთავსებულია 136 იმ ადამიანის პორტრეტი, რომლებიც ბერლინის კედელთან დაიღუპნენ ან დახვრიტეს. ფოტოების ქვემოთ მსხვერპლთა სახელები და ცხოვრების წლებია ამოტვიფრული. ხსოვნის ფანჯარა მდებარეობს ბერნაუს ქუჩის სამხრეთით; ეს ტერიტორია ძველად ბერლინის სოფიის სასაფლაოს ერთ-ერთი ნაწილს წარმოადგენდა. სასაფლაოს ეს ნაწილი 1960-იან წლებში გაანადგურეს, რათა აქ სასაზღვრო ზოლის ობიექტები აეშენებინათ.
სქოლიო
კატეგორია:ბერლინი კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები კატეგორია:ბერლინის არქიტექტურა
პრეტენდენტთა VI ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ვაჟთა შორის
ტურნირში დაუშვეს 1984 წლის პრეტენდენტთა ნახევარფინალური მატჩების სამი მონაწილე (ვ, კორჩნოი, ზ. რიბლი და ვ. სმისლოვი), 1985 წლის საზონათაშორისო ტურნირების 12 გამარჯვებული და პერსონალურად მოწვეული მსოფლიოს ექს-ჩემპიონი, ბორის სპასკი. ტურნირს უნდა დაესახელებინა ოთხი მოჭადრაკე, რომლებიც შემდგომ პრეტენდენტთა მატჩებში გააგრძელებდნენ ბრძოლას.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|11 ! s! style="background: #ddffdd;"|12 ! s! style="background: #ddffdd;"|13 ! s! style="background: #ddffdd;"|14 ! s! style="background: #ddffdd;"|15 ! s! style="background: #ddffdd;"|16 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
დამატებითი მატჩი მეოთხე ადგილისათვის
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ძირითად ტურნირში უკეთესი კოეფიციენტების გამო მეოთხე ადგილი მიენიჭა ტიმანს.
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში
ზურაბ აბაშიძე
ზურაბ ირაკლის ძე აბაშიძე (დ. 11 ივნისი, 1951, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი დიპლომატი. ქართული ენციკლოპედიის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის მთავარი რედაქტორი. დაამთავრა მოსკოვის უცხო ენათა ინსტიტუტი. დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაცია ესპანისტიკაში (1983). არის პოლიტოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2001). გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო სტატიები ესპანისტიკასა და პოლიტოლოგიაში. არის ავტორი წიგნისა „ნატო და საქართველო: უტოპიიდან რეალობისკენ“ (2000). იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი (1976-1990).