cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დანიელ ზაგორაცი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაგრების დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 36
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 36 მიიღეს 1 ნოემბერს, 1947 წელს, რეზოლუცია აღნიშნავდა, რომ საკონსულო კომისიის შეტყობინების თანახმად არც ერთი მცდელობა არ ყოფილა დაპირისპირებული მხარეებიდან (ნიდერლანდები და ინდონეზიის რესპუბლიკა) ინდონეზიის ეროვნულ რევოლუციაში ყოფილიყო მოქნილი გაეროს უშიშროების საბჭოს 27 რეზოლუციის თანახმად. რეზოლუციას მოუწოდებდა მხარეებს შეთანხმებულიყვნენ, რომ ძალაში შესულიყო  აღნიშნული რეზოლუცია.
რეზოლუცია მიიღეს 7 ხმით ერთის წინააღმდეგ (პოლონეთი), ხოლო კოლუმბიამ, სირიამ და საბჭოთა კავშირმა თავი შეიკავეს.
რესურსები ინტერნეტში
0036 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდონეზიის შესახებ კატეგორია:1947 წელი ინდონეზიაში კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნიდერლანდების შესახებ კატეგორია:1947 წელი ნიდერლანდებში
დასავლეთი ფლანდრია
დასავლეთი ფლანდრია (West-Vlaanderen) — ბელგიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი, შედის ფლამანდიის რეგიონის შემადგენლობაში. ესაზღვრება აღმოსავლეთი ფლანდრია, ენო, ნიდერლანდები და საფრანგეთი. დედაქალაქი — ბრიუგე. მოიცავს 65 კომუნას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლამანდიის რეგიონის პროვინციები
შეიარაღების კონტროლი
შეიარაღების კონტროლი გულისხმობს გარკვეული სახის სამხედრო თანამშრომლობას კონკურენტულ ან ანტაგონისტურ სახელმწიფოებს შორის, რათა თავიდან აიცილონ ომის დაწყების საშიშროება ან ომის და საომარ მოქმედებების დაწყების შემთხვევაში, მინიმუმამდე დაიყვანონ მისი დამანგრეველი შედეგები.
შეიარაღების კონტროლის კონცეფცია
აღსანიშნავია, რომ სრული განიარაღება შესაძლებელია გულისხმობდეს ამა თუ იმ სახელმწიფოს მთელი სამხედრო პოტენციალის ლიკვიდაციას, ხოლო ნაწილობრივი განიარაღება გულისხმობს  გარკვეული  სახის ან კლასის იარაღის სრულ ლიკვიდაციას ან ყველა სახის იარაღის რაოდენობის შემცირებას. მაშინ, როდესაც განიარაღება ძირითად შემთხვევაში, პირდაპირ ითვალისწინებს იარაღის ფლობისა და წარმოების აკრძალვას, შეიარაღების კონტროლთან დაკავშირებული შეთანხმებები, ხელშეკრულებები და კონვენციები უმეტეს შემთხვევაში ფოკუსირებულია გარკვეული სახის იარაღის ტესტირების, წარმოებისა და  გამოყენების შეზღუდვაზე.
გარდა ამისა, მაშინ როდესაც განიარაღების შემთხვევაში ძირითად მიზანს წარმოადგენს, სახელმწიფოების მხრიდან, მათ მფლობელობაში არსებული შეიარაღების სრული ლიკვიდაცია ან იარაღის რაოდენობის არსებითი შემცირება, შეიარაღების კონტროლთან დაკავშირებული შეთანხმებების, ხელშეკრულებების და კონვენციების მიზანია, ხელი შეუწყონ სახელმწიფოებს სწორად მართონ მათი მფლობელობაში არსებული იარაღის არსენალი  და  აქტიურად ითანამშრომლონ ერთმანეთთან  შეიარაღების სფეროში.
ცივი ომის მიმდინარეობის პერიოდში, შეიარაღების კონტროლმა გაცილებით დიდი მნიშვნელობა შეიძინა, რამდენადაც არსებობდა რეალური რისკი იმისა, რომ ბიპოლარული პოლიტიკური დაპირისპირება, რეალურ ომში გადაიზრდებოდა, რომლის შედეგები, ბირთვული იარაღის მარაგებიდან გამომდინარე, კატასტროფული იქნებოდა.
საბოლოო ჯამში, შეიარაღებაზე კონტროლის განხორციელების მცდელობებმა შედეგი გამოიღო და მიღებულ იქნა ისეთი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო დოკუმენტები, როგორიცაა  მაგალითად 1968 წლის  ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება  და ბაქტერიოლოგიური (ბიოლოგიური) და ტოქსინური იარაღის დამუშავების, წარმოების და დაგროვების აკრძალვების და მათი მოსპობის შესახებ 1972 წლის  კონვენცია.
გიორგი ფავლენიშვილი
გიორგი ფავლენიშვილი (დ. 21 ოქტომბერი, 1897, ცხინვალი, — გ. 25 მარტი, 1980, თბილისი) — ქართველი ექიმი-ტრავმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1961). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967).
შეიარაღების კონტროლი
შეიარაღების კონტროლის მიზნები
შეიარაღების კონტროლის საკითხი განსაკუთრებით აქტუალური გახდა 1950-იანი წლების შუა ხანებში, მას შემდეგ რაც გამწვავდა დაძაბულობა ორ იდეოლოგიურად დაპირისპირებულ ბლოკს — ამერიკის შეერთებულ შტატებს და საბჭოთა კავშირს შორის. დაპირისპირებას შედეგად მოჰყვა თითოეული მხარის მხრიდან კონკურენტული შეიარაღების ხანგრძლივი პერიოდი. 1949 წელს, საბჭოთა კავშირში პირველი ატომური იარაღის გამოცდის შემდეგ, შეიარაღებაზე კონტროლის საკითხი კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი გახდა, რამდენადაც აღნიშნული კონტროლის უმთავრესი მიზანს საერთაშორისო მშვიდობის შენარჩუნება წარმოადგენდა.
გიორგი ფავლენიშვილი
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1924 წელს. 1940-1941 და 1945-1946 წლებში მუშაობდა ხაშურის რაიონულ საავადმყოფოში ქირურგიული განყოფილების გამგედ, 1941-1945 წლებში — იქვე ევაკოჰოსპიტლის მთავარ ქირურგად. 1946-1962 და 1964-1973 წლებში იყო ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, 1973 წლიდან — კონსულტანტი. შეისწავლიდა სახსრების ათაშანგს, სიმსივნეთა შედარებით პათოლოგიას, ცეცხლმსროლელი იარაღით გამოწვეულ ოსტეომიელიტს. მონაწილეობდა საქართველოს ტერიტორიაზე ტრავმატოლოგიური სამსახურის ორგანიზაციის საქმეში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ.შ. წითელი ვარსკვლავის ორდენი და ლენინის ორდენი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1943 წლიდან.
შეიარაღების კონტროლი
შეიარაღების კონტროლის მიზნები
ძირითად შეთხვევაში, შეიარაღებაზე საერთაშორისო კონტროლის განხორციელების უმთავრეს მიზანს წარმოადგენს, ომის დაწყების თავიდან აცილება, ომის პრევენციის შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი დამანგრეველი შედეგების მინიმუმამდე დაყვანა და ფინანსური დანახარჯების შემცირება. შეიარაღებაზე საერთაშორისო კონტროლის განხორციელება, ასევე წარმოადგენს ქმედით მექანიზმს, რომლის საშუალებითაც მინიმუმამდე მცირდება რისკი, რომლის დროსაც ომი შესაძლოა დაიწყოს შემთხვევის შედეგად ან არასწორი აღქმისა და გაუგებრობის გამო.
გიორგი ფავლენიშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები გ
შეიარაღების კონტროლი
1899 და 1907 წლის ჰააგის კონვენციები
1899 და 1907 წლის ჰააგის კონვენციები წარმოადგენდნენ პირველ საერთაშორისო აქტებს, რომელებიც გარკვეულწილად შეეხნენ შეიარაღების კონტროლის საკითხებსაც. მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულმა კონვენციებმა ქმედითი ნაბიჯები ვერ გადადგეს შეიარაღების კონტროლის და შეიარაღების შემცირების კუთხით, მათ საფუძველზე მიიღეს რიგი შეთანხმებები ტერიტორიულ და ფუნქციურ საკითხებთან დაკავშირებით. ასევე, ჰააგის კონვენციების საფუძველზე, მიიღეს აკრძალვები გარკვეული სახის იარაღის გამოუყენებლობის თაობაზე, თუმცა პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობის პერიოდში, ჰააგის კონვენციებით დადგენილ აკრძალვები, კონფლიქტში მონაწილე მხარეების მხრიდან არ შესრულებულა.
ვაშინგტონის კონფერენცია
პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდგომ, 1921-1922 წლებში ვაშინგტონის კონფერენციაზე, მიაღწიეს გარკვეული შეთანხმებები განიარაღების, შეიარაღების  შეზღუდვის და შეიარაღებაზე კონტროლის სფეროში. შეთანხმებების მიზანი იყო, მსოფლიოს წამყვან სახელმწიფოებს  შორის მიმდინარე საზღვაო შეიარაღების რბოლის  შეჩერება. ამერიკის შეერთებული შტატები, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი,  იტალია და იაპონია  შეთანხმდნენ, მოეხდინათ კუთვნილი კაპიტალური გემების ტონაჟისა და რაოდენობის შემცირება, მათ შორის მოეხდინათ გარკვეული სახის სამხედრო დანიშნულების ხომალდების უტილიზაცია. თუმცა, 1930 წლის ლონდონის სამხედრო-საზღვაო კონფერენციაზე იტალიამ და საფრანგეთმა უარი განაცხადეს შეთანხმების ვადის გაგრძელებაზე, ხოლო იაპონიამ შეთანხმება 1935 წელს დატოვა.
ჟენევის პროტოკოლი
შეიარაღების კონტროლის კუთხით, მნიშვნელოვანია 1925 წლის ჟენევის პროტოკოლი მხუთავი, შხამიანი ან სხვა მსგავსი აირებისა და ბაქტერიოლოგიური საშუალებების ომში გამოყენების აკრძალვის შესახებ, რომლის მონაწილე მხარე დღეის მდგომარეობით 130 ქვეყანაა. აღნიშნული პროტოკოლის თანახმად, აიკრძალა მხუთავი და მომწამვლელი აირებისა და ბაქტერიოლოგიური იარაღის გამოყენება საერთაშორისო კონფლიქტებში, თუმცა მისი მოქმედება არ ვრცელდება შიდა და სამოქალაქო კონფლიქტებზე. ამასთან, აღსანიშნავია რომ პროტოკოლის თანახმად, სახელმწიფოებს უფლება აქვთ გამოიყენონ მსგავსი სახის იარაღი, მათზე ამ ტიპის იარაღით თავდასხმის საპასუხოდ.
ცივი ომი და შეიარაღების კონტროლი
მეორე მსოფლიო ომი, რომლის მიმდინარეობის პერიოდში 40-დან 50 მილიონამდე ადამიანი დაიღუპა, კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე სისხლისმღვრელ კონფლიქტადაა მიჩნეული. მეორე მსოფლიო ომის წყნარი ოკეანის ფაზის დასრულებამ, როდესაც 1945 წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ბირთვული იერიში მიიტანა იაპონიის ქალაქებზე ჰიროსიმასა და ნაგასაკიზე, დასაბამი დაუდო  ბირთვული საუკუნის დასაწყისს.
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, ომში გამარჯვებულმა სახელმწიფოებმა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და საბჭოთა კავშირმა აქტიურად დაიწყეს ბირთვული არსენალის გაზრდა. მოცემულ რეალობაში, სახელმწიფოებს შორის ომის დაწყებისა და ბირთვული იარაღის გამოყენების შემთხვევაში, მსგავსი ომი გაცილებით კატასტროფული შედეგების მომტანი იქნებოდა, არა მარტო კონფლიქტის მონაწილე მხარეებისთვის, არამედ მთელი მსოფლიოსათვის. აღნიშნულმა გარემოებამ, აიძულა ორივე სახელმწიფო დაეწყოთ მოლაპარაკებები მათ მფლობელობაში არსებული ბირთვული შეიარაღების კონტროლის საკითხებზე. მოლაპარაკებები, პირველ ეტაპზე შემოიფარგლებოდა ბირთვული იარაღის გამოცდის, მისი წარმოებისა და ფლობის შეზღუდვის საკითხებით.
აღსანიშნავია, რომ ცივი ომის პერიოდში, შეიარაღების კონტროლთან დაკავშირებული შეთანხმებების უმრავლესობა ფოკუსირებული იყო ურთიერთშეკავების პოლიტიკაზე, შეთანხმებები ძირითადად აგებული იყო სტრატეგიაზე, რომლის თანახმადაც შეთანხმების დარღვევის შემთხვევაში მოსალოდნელი სანქციების საფრთხეს, ეფექტურად უნდა შეეკავებინა პირველადი შეტევა.
1960-იანი წლებიდან, ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საბჭოთა კავშირის მხრიდან, შეიარაღების კონტროლის სფეროში, ხელმოწერილი იქნა რამდენიმე მნიშვნელოვანი შეთანხმება რომლის ძირითადი მიზანი იყო რისკის შემცირება თითოეული მხარისათვის.
მათ შორის აღსანიშნავია, 1963 წლის ატმოსფეროში, კოსმოსურ სივრცეში და წყალქვეშ ატომური იარაღის გამოცდების აკრძალვის შესახებ შეთანხმება, რომლის თანახმადაც იკრძალებოდა ბირთვული იარაღის გამოცდა ატმოსფეროში, კოსმოსურ სივრცეში და წყალქვეშ. აღნიშნული შეთანხმებით, მნიშვნელოვნად მცირდებოდა ბირთვული აფეთქებების რისკი. აღსანიშნავია ასევე, 1967 წლის შეთანხმება კოსმოსის შესახებ, რომლის ძალითაც იზღუდებოდა ბირთვული და მასობრივი განადგურების იარაღის წარმოება და მათი განთავსება დედამიწის  ორბიტაზე.
ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება
შეიარაღებაზე კონტროლის განხორციელების კუთხით, მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ასევე ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ 1968 წლის ხელშეკრულებას, რომლის შემუშავებაში მნიშვნელოვანი როლი ამერიკის შეერთებული შტატებმა და საბჭოთა კავშირმა ითამაშა. ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების თანახმად, მასზე ხელმომწერ სახელმწიფოებს ეკისრებათ ვალდებულება ხელი არ შეუწყონ ბირთვული იარაღის გავრცელებას და წარმოებას იმ სახელმწიფოებში რომლებიც წარმოადგენენ ბირთვული იარაღისაგან თავისუფალ ქვეყნებს.
ამ კუთხით საინტერესოა, რომ ხელშეკრულების ხელმომწერ სახელმწიფოებს წარმოადგენენ, როგორც ბირთვული სახელმწიფოები, ისეთები როგორებიც არიან ჩინეთი, საფრანგეთი, რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი და ამერიკის შეერთებული შტატები, ასევე ის სახელმწიფოები რომლებიც არ ფლობენ ბირთვული იარაღის არსენალს. ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ 1968 წლის ხელშეკრულებას თავდაპირველად ხელი მოაწერა 62 სახელმწიფომ, დღეის მდგომარეობით ხელმომწერთა რიცხვი 190 სახელმწიფომდე გაიზარდა, თუმცა ხელმომწერებს არ წარმოადგენენ ისეთი ბირთვული სახელმწიფოები, როგორებიც არიან ინდოეთი,  პაკისტანი  და ისრაელი. შეთანხმება ძალაში შევიდა 1970 წელს 25 წლიანი ვადით, თუმცა 1995 წელს მისი მოქმედების ვადა განუსაზღვრელი პერიოდით გახანგრძლივდა.
სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის შეთანხმება
1970-იანი წლების განმავლობაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და საბჭოთა კავშირს შორის მიმდინარე, სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის მოლაპარაკებების (SALT) შედეგად, მხარეებს შორის გაფორმდა სტრატეგიული შეიარაღის შეზღუდვის შესახებ ორი შეთანხმება SALT I – 1972 წელს და  SALT II – 1979 წელს. აღნიშნული შეთანხმებების საფუძველზეც მნიშვნელოვნად შეიზღუდა მხარეების მფლობელობაში არსებული ბალისტიკური რაკეტებისა და გამშვები დანადგარების რაოდენობა და შემცირდა ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საბჭოთა კავშირის მხრიდან ბირთვული ბალისტიკური რაკეტების წარმოება.
კონვენცია ბაქტერიოლოგიური და ტოქსინური იარაღის აკრძალვების შესახებ
1970-იან წლებში მიღებულ შეიარაღების კონტროლთან დაკავშირებულ, საერთაშორისო აქტებს შორის, განსაკუთებული ადგილი უჭირავს 1972 წელს მიღებულ კონვენციას, ბაქტერიოლოგიური (ბიოლოგიური) და ტოქსინური იარაღის დამუშავების, წარმოების და დაგროვების აკრძალვების და მათი მოსპობის შესახებ. კონვენცია, ხელმომწერ სახელმწიფოებს ავალდებულებს თავი შეიკავონ ბიოლოგიური და ტოქსინური იარაღის დამუშავებისა და წარმოებისაგან, ხოლო ფლობის შემთხვევაში მოახდინონ მისი განადგურება.
მოცემული კონვენცია ძალაში შევიდა 1975 წელს და რამდენჯერმე გადაიხედა მეცნიერების  და ტექნოლოგიების დარგში არსებული მიღწევებისადმი მისადაგების მიზნით. შეიარაღებაზე კონტროლის განხორციელებასთან დაკავშირებული სხვა საერთაშორისო აქტების უმრავლესობის მსგავსად, მოცემულ კონვენციაშიც არ არის გაწერილი მექანიზმი, რომლის საშუალებითაც განხორციელდება მონიტორინგი, ხელმომწერი მხარეების მიერ კონვენციით დადგენილი მოთხოვნების ზედმიწევნით შესრულების კონტროლთან დაკავშირებით.
არსებული ვითარება საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ, რუსეთის ფედერაციის მხრიდან კვლავ გაგრძელდა შესაბამისი ნაბიჯების გადადგმა ბირთვული და სხვა სახის იარაღის არსენალის შეზღუდვის და მასზე კონტროლის განხორციელების კუთხით. შეიარაღებაზე კონტროლის განხორციელების კუთხით, შესაბამისი ნაბიჯები იქნა გადადგმული უკრაინის, ბელარუსისა და ყაზახეთის მიერ, რომლებმაც ბირთვული არსენალი საბჭოთა კავშირისგან მემკვიდრეობით მიიღეს. ზემოაღნიშნული ქვეყნები, შეიარაღებაზე კონტროლის განხორციელების შედეგად, სწრაფად გათავისუფლდნენ ბირთვული არსენალისგან და 1996 წლიდან ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ქვეყნების რიგში ჩადგნენ.
ამერიკის შეერთებული შტატებისა და რუსეთის ფედერაციის ინიციატივით, 1993 წელს მიიღეს კონვენცია ქიმიური იარაღის შესახებ, რომლის უმთავრეს მიზანს წარმოადგენდა ქიმიური იარაღის დამუშავების, წარმოების და დაგროვების აკრძალვა და მათი მარაგების მოსპობა 10 წლის ვადაში. კონვენცია ძალაში შევიდა 1997 წელს და კიდევ ერთხელ დაადასტურა ჟენევის 1925 წლის პროტოკოლის, ვერსალის 1919 წლის ხელშეკრულების და 1921-1922 წლებში ვაშინგტონის კონფერენციაზე მიღებული შეთანხმებების დებულებები და აკრძალვები ქიმიური და მხუთავი, მომწამვლელი აირების გამოყენების თაობაზე. ამასთან, დამატებით აკრძალა ბაქტერიოლოგიური ომის წარმოების შესაძლებლობა.
1996 წელს შემუშავდა კონვენცია საყოველთაო ბირთვული ცდების აკრძალვის შესახებ, რომლის თანახმადაც, აიკრძალა ნებისმიერი სახის ბირთვულ ასაფეთქებელ მოწყობილობებთან დაკავშირებული ცდების ჩატარება. ხელმოწერილი და რატიფიცირებული იყო 100-ზე მეტი სახელმწიფოს მიერ, თუმცა  შემდგომში მისი ძალაში შესვლა არ განხორციელდა, რამდენადაც ისეთმა ბირთვულმა სახელმწიფოებმა, როგორებიცაა  ამერიკის შეერთებული შტატები, ჩინეთი, ინდოეთი, ისრაელი, ჩრდილოეთ კორეა და პაკისტანი უარი განაცხადეს მის  ხელმოწერაზე.
1997 წლის ოტავის კონვენციის მიხედვით კი, აიკრძალა ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების წარმოება, გამოყენება, შენახვა და გასხვისება. 2002 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და რუსეთის ფედერაციას შორის გაფორმდა შეთანხმება, რომლის თანახმადაც მხარეებს დაეკისრებათ ვალდებულება შეამცირონ სტრატეგიული შეიარაღების პოტენციალი და ბირთვული შეიარაღების მარაგი.
საქართველო და შეიარაღების კონტროლი
1995 წელს საქართველოს პარლამენტის დადგენილების საფუძველზე, საქართველომ მოახდინა, 1993 წელს მიღებული ქიმიური იარაღის შესახებ  პარიზის საერთაშორისო კონვენციის რატიფიკაცია. ასევე, საქართველო შეურთდა ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ 1968 წლის ხელშეკრულებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი * კატეგორია:ადამიანის უფლების დამცავი ინსტრუმენტები კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები
რანრაირკის რაიონი
რანრაირკის რაიონი (Distrito de Ranrahirca) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის იუნგაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2476 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 818 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 123.11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 22.89 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:იუნგაის პროვინციის რაიონები
ჯაგლაგა ფავლენიშვილი
ჯაგლაგა ფავლენიშვილი — XVII საუკუნის ქართველი პოეტი, რომლის ნაწერებს ჩვენამდე არ მოუღწევია. მეფე-პოეტი არჩილი მას მდარე მელექსედ მიიჩნევს („ჯაგლაგა ფავლენიშვილსა არვინ ათხოვებს ყურსაო“). ბიოგრაფია უცნობია. გიორგი ლეონიძის ვარაუდით, ჯაგლაგა იგივე როინ თმოგველის ძე ფავლენიშვილია, რომელიც მოიხსენიება ისტორიულ წყაროებში (ჩანს 1688-1719).
ლგბტ უფლებები კატარში
მინი|[[კატარი]] ლგბტ უფლებები კატარში — კატარში ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი და ტრანსგენდერი ( ლგბტ ) პირები ისეთ იურიდიულ გამოწვევებს განიცდიან, რომლებსაც არ განიცდიან არალგბტ მაცხოვრებლები. კატარში ჰომოსექსუალობა უკანონოა, სასჯელის ზომა აღინიშნება 3 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით. თანმობით კავშირისას განკუთვნილია, მაგრამ შეიძლება აღსრულდეს სიკვდილით დასჯა მუსლიმური შარიათის კანონით. ამასთან, არ არის ცნობილი შემთხვევები, როდესაც სიკვდილით დასჯა აღსრულდა ჰომოსექსუალიზმისთვის. გაბატონებულია კულტურული ნორმები, რომლებიც უარყოფითად უყურებენ ჰომოსექსუალობას და ქროს-დრესინგს. კატარის მთავრობა არ ცნობს ერთნაირსქესიანთა ქორწინებას ან სამოქალაქო პარტნიორობას და ასევე არ აძლევს უფლებას ხალხს, აწარმოონ კამპანია ლგბტ უფლებებისთვის.
2008 წლის ნოემბერში ბრიტანელმა შემსრულებელმა ჯორჯ მაიკლმა მონაწილეობა მიიღო კატარში გამართულ წარმატებულ კონცერტზე, ამით იგი გახდა პირველი ღიად გეი მუსიკოსი, რომელიც წარადგინეს კატარში. ამას არ გამოუწვევია პოლიტიკის უფრო ფართო ცვლილება.
ერთნაირსქესიანთა სექსუალური აქტების კანონიერება
2004 წლიდან მოქმედი სისხლის სამართლის კოდექსის 296-ე მუხლი (კანონი 11/2004) ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 1-დან 3 წლამდე მამაკაცთა შორის სოდომიისთვის. არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ სიკვდილით დასჯა გამოიყენეს მოზრდილთა შორის და კერძო პირებში ერთნაირსქესიანთა სქესობრივი ურთიერთობებისათვის.
1998 წელს კატარში სტუმრად მყოფ ამერიკის მოქალაქეს ჰომოსექსუალური საქმიანობისთვის მიუსაჯეს ექვსი თვით თავისუფლების აღკვეთა და 90 მათრახი. გასული საუკუნის 90-იან წლებში ფილიპინების საზღვარგარეთ დასაქმების ადმინისტრაციამ ფილიპინელ მუშაკებს აცნობა, რომ კატარში გეი მუშაკები აკრძალულია. კატარში ფილიპინელი მუშები დააპატიმრეს და გააძევეს ქვეყნიდან ჰომოსექსუალობისთვის.
2016 წელს პოლონეთის ინსტაგრამის ვარსკვლავი კინგ ლუქსი დააკავეს კატარში, სავარაუდოდ, ჰომოსექსუალობის გამო. მან პატიმრობაში 2 თვე გაატარა.
ერთნაირსქესიანთა ურთიერთობების აღიარება
კატარის კანონზე ქორწინების, განქორწინებისა და სხვა საოჯახო საკითხების შესახებ გავლენას ახდენს ტრადიციული ისლამური ზნეობა. შესაბამისად, თანაცხოვრება უკანონოა და კატარში კანონიერი აღიარება არ არსებობს ერთნაირსქესიანთა ქორწინებების, სამოქალაქო კავშირების ან ოჯახური პარტნიორობისთვის. კატარში არანაირი სოციალური სერვისი არ არსებობს, რაც მშობლებს დაეხმარება ლგბტ ახალგაზრდობის მიღებაში.
2022 წლის ფიფას მსოფლიო თასის დაპირისპირება
კატარში ჰომოსექსუალობის სტატუსის უკანონოა და ისჯება სიკვდილით. ფიფას პრეზიდენტმა ზეპ ბლატერმა თავდაპირველად თქვა: „მე ვიტყოდი, რომ მათ თავი უნდა შეიკავონ ნებისმიერი სექსუალური აქტივობისგან“. მოგვიანებით მან დაამატა, რომ: „ჩვენ [ფიფას] არ გვსურს რაიმე დისკრიმინაცია. რისი გაკეთებაც გვინდა არის თამაშის გამართვა ყველასთვის და ის ღია იქნება ყველა კულტურისათვის. ეს არის ის რასაც ჩვენ ვაკეთებთ 2022 წელს.“
2013 წლის სექტემბერში ცნობილი გახდა, რომ ყურის თანამშრომლობის ყველა წევრი ქვეყანა შეთანხმდა, განიხილონ წინადადება, რომ შეიქმნას რაიმე ფორმის, ჯერ კიდევ უცნობი ტესტირება, რათა გეი უცხოელებისთვის წევრ ქვეყანაში შესვლა აიკრძალოს. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ეს წინადადება წამოვიდა ქუვეითისგან და არა კატარისგან.
საცხოვრებელი პირობები
2018 წელს აპრილიდან ივლისამდე გამოქვეყნდა ცხრა სტატია, რომელიც მოიცავს გეებისა და ტრანსგენდერების უფლებებს. მათ შორისაა ლგბტ უფლებების განხილვა აფრიკაში, აშშ-ს სამხედრო ტრანსგენდერობის აკრძალვის კრიტიკა და ბოლოს, 1973 წლის ხანძრის რეტროსპექტივა, რომელმაც 32 ადამიანი იმსხვერპლა. Orleans gay bar-ს ცენზურა დაუწესეს New York Times International Edition-ის დოჰას გამოცემაში. კატარის სახელმწიფოს მთავრობის კომუნიკაციების ოფისმა განცხადება გაავრცელა, სადაც აღნიშნული საკითხის შესწავლას ისახავდნენ მიზნად. 2019 წლის ივნისში, სახელმწიფო ტელევიზია ალჯაზირამ ივნისი ჩანიშნა როგორც ლგბტქ პრაიდის თვე, მიუხედავად იმისა, რომ ჰომოსექსუალობა კანონით აკრძალულია კატარში.
სქოლიო
კატეგორია:კატარი კატეგორია:ლგბტ
განათლება ბოსნია და ჰერცეგოვინაში
განათლებას ბოსნია და ჰერცეგოვინაში დიდი ისტორია აქვს. პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება აქ ღაზი ხოსრო-ბეგმა დააარსა 1531 წელს, სადაც სუფი ფილოსოფიას ასწავლიდნენ. 1887 წელს, ავსტროუნგრული ოკუპაციის დროს, დაარსდა ხუთწლიანი შარი'ათის სკოლა. 1940-იან წლებში გაჩნდა სარაევოს უნივერსიტეტი, როგორც სეკულარული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება. 1950-იანებიდან უკვე ხელმისაწვდომი გახდა მაგისტრატურა და დოქტორანტურაც. ბოსნიის ომის დროს საგანმანათლებლო ცხოვრებას მძიმე ზიანი მიადგა, მაგრამ დღესდღეობით ქვეყანაში რამდენიმე უნივერსიტეტია – სარაევოში, მოსტარში, ბიჰაჩში, ტუზლაში, ზენიცაში და სხვ. ცენტრალური სამეცნიერო დაწესებულებაა ბოსნია და ჰერცეგოვინის მეცნიერებათა და ხელოვნებათა აკადემია.
საგანმანათლებლო სისტემა
ქვეყანაში საგანმანათლებლო სისტემა სამსაფეხუროვანია:
დაწყებითი განათლება
დაწყებითი განათლება ქვეყანაში სავალდებულო და უფასოა ყველა ბავშვისთვის 6-დან 15 წლამდე. იგი სამსაფეხუროვანი ცხრაწლიანი პერიოდისგან შედგება. ეს სისტემა 2004 წლიდან იქნა დანერგილი, რომელმაც ძველი ორსაფეხუროვანი რვაწლიანი დაწყებითი განათლების სისტემა შეცვალა.
ორი სკოლა ერთ შენობაში
ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არსებობენ სკოლები, რომლებიც ერთ შენობაში ორ დამოუკიდებელ სასწავლო პროცესს ატარებენ. ასეთ სკოლებს ორი სკოლა ერთ შენობაში (Dvije škole pod jednim krovom; ორი სკოლა ერთი სახურავის ქვეშ) ეწოდებათ. ამ სკოლებში მოსწავლეები ეთნიკური ნიშნით არიან გაყოფილი – ხორვატი მოსწავლეები სარგებლობენ სკოლის ერთი შესასვლელით და ცალკე სასწავლო პროგრამით, ხოლო ბოსნიელი მოსწავლეები – მეორე შესასვლელითა და ცალკე სასწავლო პროგრამით. მოსწავლეების სამყოფელი გადატიხრულია. ამჟამად ქვეყანაში 57 სკოლაში მიმდინარეობს ამგვარი საგანმანათლებლო პროცესი. ეს ბოსნიის ომისა და თვითგამოცხადებული ჰერცეგ-ბოსნიის რესპუბლიკის მემკვიდრეობაა.
სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა კატეგორია:განათლება
გალინა შარაბიძე
გალინა შარაბიძე (მინაიჩევა) (Гали́на Я́ковлевна Мина́ичева (Шараби́дзе); დ. 29 დეკემბერი, 1929, მოსკოვი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი) — საბჭოთა სპორტული ტანმოვარჯიშე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952), ღირსების ორდენის კავალერი (1997).
ბიოგრაფია
1952 წლის ჰელსინკის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი გუნდურ ჩათვლაში, მეორე და მესამე პრიზიორი საგნით ჯგუფურ ვარჯიშსა და ბჯენით ხტომებში, მსოფლიოს ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში და მეორე პრიზიორი საგნით ჯგუფურ ვარჯიშში (1954), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი დვირზე ვარჯიშში (1953), საერთაშორისო ტურნირებში მრავალგზის გამარჯვებული. 1953 წლამდე გამოდიოდა მოსკოვის სახელით.1958 წელს დაამთავრა საქართველოს სსრ ფიზკულტურის ინსტიტუტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
აბოვიანი (არარატი)
აბოვიანი (Աբովյան) — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 940 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 393 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 250 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.58 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
ფსიქროფიტები
ფსიქროფიტები (psychros — ცივი და phyton მცენარე) — მცენარეები (ბუჩქები, ნახევრად ბუჩქები, მრავალწლოვანი მცენარეები და სხვა), რომლებიც იზრდებიან ტენიან და ცივ ნიადაგზე. უმდაბლესი მცენარეებიდან ფსიქროფიტებს განეკუთვნება ზოგიერთი წყალმცენარე (თოვლის და ყინულის) და ლიქენი (კლდის და სხვა). ფსიქროფიტებს შორის გვხვდება გართხმული, აგრეთვე ხვიარა და ბალიშა მცენარეებიც. ფსიქროფიტები შეგუებული არიან ხანგრძლივ ზამთარს, მოკლე სავეგეტაციო პერიოდს, ჰაერისა და ნიადაგის დაბალ ტემპერატურას და სხვა. ძირითადად ვეგეტატიურად მრავლდებიან. ფსიქროფიტებია დრიადი, ქონდარა ფიჭვი და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ფანტომასი (1964 წლის ფილმი)
„ფანტომასი“ (Fantômas) — რეჟისორ ანდრე იუნებელის 1964 წლის ფრანგული კრიმინალური კომედიური ფილმი. მთავარი ბოროტი გმირის, ფანტომასის როლს მასში ასრულებს ჟან მარე. მას უპირისპირდება კომისარი ჟიუვი (ლუი დე ფიუნესი). ჟურნალისტ ფანდორთან (ჟან მარე) ერთად კომისარი ცდილობს ფანტომასის დაჭერას, მაგრამ ყოველთვის წარუმატებლად. საფრანგეთში 1964 წელს „ფანტომასი“ იქცა მსოფლიოში ჯეიმზ ბონდის წარმატების გამოხმაურებად. იგი იყო ტრილოგიის პირველი ფილმი, რომელმაც ევროპაში, საბჭოთა კავშირში და იაპონიაში დიდი წარმატება მოიპოვა. ფილმების ძირითადი განწყობა პიერ სუვესტრის და მარსელ ალენის ლიტერატურულ პირველწყაროსთან შედარებით უფრო მსუბუქი და სახალისოა..
სქოლიო
კატეგორია:1960-იანების კრიმინალური ფილმები კატეგორია:1964 წლის ფილმები კატეგორია:1960-იანების კომედიური ფილმები კატეგორია:ფრანგული კრიმინალური ფილმები კატეგორია:ანდრე იუნებელის ფილმები კატეგორია:ფრანგული კომედიური ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:ფანტომასი
Fantômas
პატარა ხალების ღვთისმშობლის ეკლესია
პატარა ხალების ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ პატარა ხალების დასავლეთით 3-4 კილომეტრზე, ნასოფლარ ღუდას სამხრეთით 200-300 მეტრზე, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხევლისა და დასავლეთ კედლის ნაწილი.
ეკლესია დარბაზულია (10 X 6,2 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით და აგურით. დასავლეთით შიგნიდან თაღოვანი და გარედან სწორკუთხა შესასვლელი ჰქონია. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს კედელში არსებული პატარა სათავსები საკურთხეველს სწორკუთხა შესასვლელებით უკავშირდებიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხორვატული სამზარეულო
მინი|[[ჰომარი დალმაციურად.]] ხორვატული სამზარეულო არაერთგვაროვანი და რეგიონისთვის დამახასიათებელია. ხორვატიის ყველა რეგიონს აქვს მისთვის დამახასიათებელი კულინარიული ტრადიციები. მისი ფესვები ანტიკური ხანიდან მოდის. საკვები პროდუქტებისა და მათი მომზადების ფორმების შერჩევაში სხვაობა განსაკუთრებით ჩანს მატერიკის და ზღვისპირა რეგიონებს შორის.
ზღვის რეგიონის სამზარეულო განიცდის როგორც ბერძნულ და რომაულ ასევე მოგვიანებით ხმელთაშუა ზღვის სამზარეულოს (განსაკუთრებით იტალიური) გავლენას. აქ გამოიყენება ზეითუნის ზეთი და შემდეგი სუნელები: როზმარინი, პიტნა, დაფნა, შაშკვლავი, მაიორანი, დარიჩინი, მიხაკი, ჯავზი, ლიმონი, ფორთოხალი.
გლეხური კულინარიული ტრადიციები ეფუძნება ისეთ ძირითად საკვებ პროდუქტებს როგორიცაა: მარცვლეული კულტურები, ბოსტნეული კულტურები, რძის პროდუქტები, ხორცი და თევზი.
ხორვატული სამზარეულო შეიძლება დაიყოს შემდეგი ისტორიული რეგიონების მიხედვით: ისტრია, დალმაცია, დუბროვნიკი, ლიკა, გორსკი-კოტარი, ხორვატიის ზაგორიე, მეჯიმურსკა, პოდრავინა და სლავონია. კერძების უმეტესობა გავრცელებულია მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ატარებს რეგიონებისთვის დამახასიათებელ თვისსებებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატული სამზარეულო კატეგორია:ხმელთაშუაზღვისპირეთის სამზარეულო კატეგორია:ბალკანური სამზარეულო
პატარა ხალების წმინდა გიორგის ეკლესია
პატარა ხალების წმინდა გიორგის ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ პატარა ხალების დასავლეთით 3-4 კილომეტრზე, ნასოფლარ ღუდას სამხრეთით 200-300 მეტრზე, გორაკზე. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: კედლები შემორჩენილია 0,5 მეტრის სიმაღლეზე.
ეკლესია დარბაზულია (8,1 X 5,2 მ), ნაგებია დიდი ზომის ქვიშაქვით. შესასვლელი დასავლეთით ჰქონია.
Family Guy: Back to the Multiverse
Family Guy: Back to the Multiverse — მოქმედებითი-სათავგადასავლო ჟანრის ვიდეო თამაში შემუშავებული კომპანია Heavy Iron Studios-ისა და გამოცემული Activision-ის მიერ. ჩრდილოეთ ამერიკაში თამაშმა მზის შუქი იხილა 2012 წლის 20 ნოემბერს, ავსტრალიაში — 21 ნოემბერს, ხოლო ევროპაში — იმავე თვის 23 რიცხვს. გამოვიდა Microsoft Windows-ის, PlayStation 3-სა და Xbox 360-ის პლატფორმებზე.
იგი დაფუძნებული არის ამერიკულ ანიმაციურ ტელესერიალ გრიფინებზე, კერძოდ, მის ერთ-ერთ ეპოზოდზე სახელწოდებით „Road to the Multiverse“. ისტორია მიმდინარეობს სტიუსა და ბრაიანის თავგადასავლების გარშემო, რომლეთა მიზანია სტიუს ბოროტი (მოსული ალტერნატიული სამყაროდან) ნახევარ ძმის, ბერტრამის დამარცხება. თამაშის მსვლელობისას იხსნება რუკები, ლეველები, პერსონაჟები და ა.შ.
Family Guy: Back to the Multiverse-მა მიიღი უარყოფითი მიმოხილვები კრიტიკოსებისგან. საერთო მიმოხილვების საიტებმა, GameRankings-მა და Metacritic-მა თამაშის Xbox 360-ის ვერსიას მიანიჭეს 42.35% და 39/100,  PlayStation 3-ის ვერსიას — 35.87% და 40/100,  ხოლო Windows-ის ვერსიას — 25.00%/42/100.
Back to the Multiverse არის მისი წინამორბედი თამაშის, Family Guy Video Game!-ის პირდაპირი გაგრძელება. 2014 წლიდან ის აღარ არის ხელმისაწვდომი ციფრული დისტრიბუციის პლატფორმა Steam-ზე.
შუპლუის რაიონი
შუპლუის რაიონი (Distrito de Shupluy) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის იუნგაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2538 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 285 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14.09 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 162.21 კმ²-ია.
მაუ-მაუს აჯანყება
მაუ-მაუს აჯანყება (1952–1960) — ასევე ცნობილი როგორც მაუ-მაუს ამბოხი, კენიის საგანგებო მდგომარეობა და მაუ-მაუს ბუნტი, იყო ომი ბრიტანულ კენიის კოლონიაში (1920–1963) კენიის მიწასა და თავისუფლების არმიას შორის (KLFA). ), ასევე როგორც ცნობილია მაუ-მაუ-სა და ბრიტანეთის ხელისუფლებას შორის.
KLFA-ში დომინირებდნენ კიკუიუ ს ხალხი, მერუს ხალხი და ემბუს ხალხი. მათ ასევე კომპრომისს მიაღწიეს კამბას და მასაი ს ხალხებთან, რომლებიც ებრძოდნენ ევროპელ თეთრკანიან კოლონისტებს კენია ში, ბრიტანეთის არმიის და ადგილობრივი კენიის პოლკის (ბრიტანელი კოლონისტების ადგილობრივი დამხმარე მილიცია და პრო – ბრიტანული კიკუიუს ხალხით დაკომპლექტებული) წინააღმდეგ.
აჯანყებულთა ლიდერის, ფელდმარშალის დედან კიმატის დაპატიმრებამ, 1956 წლის 21 ოქტომბერს, მიანიშნებდა მაუ-მაუს დამარცხებაზე, თუმცა, აჯანყება გადარჩა მანამ, სანამ კენიამ არ მოიპოვა დამოუკიდებლობა ბრიტანეთისგან. აჯანყებას ძირითადად მერუ ს დანაყოფები ხელმძღვანელობდნენ, ფელდმარშლის მუსა მვარიამა და გენერალი ბაიმუნგის მეთაურობით. ბაიმუნგი, ერთ – ერთი უკანასკნელი მაუ-მაუს გენერალი, მოკლეს ცოტა ხნის შემდეგ რაც კენიამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა.
KLFA– მ ვერ შეძლო ფართო საზოგადოების მხარდაჭერის მოპოვება. ფრანკ ფურედი, ვარაუდობს, რომ ეს მოხდა ბრიტანული პოლიტიკის ' დაყავი და იბატონეს'  დამსახურებით. მაგრამ ბრიტანეთის მთავრობის თანამედროვე დოკუმენტებით ეს მოსაზრება არ მტკიცდება. გენერალმა სერ ფრანკ კიტონმა, რომელიც მსახურობდა კენიის ბრიტანეთის კოლონიურ ძალებში, დაწერა წიგნი სახელწოდებით ' ბანდები და კონტრ-ბანდები', რომელშიც აღწერილა მაუ-მაუს მეტოქე ბანდების მანიპულირების ტაქტიკა და მათ ერთმანეთთან შეპირისპირება. მაუ-მაუს მოძრაობა შინაგანად გაყოფილი იყო, მიუხედავად გაერთიანების მრავალი მცდელობისა, ხშირი იყო განხეთქილებები. ამავდროულად, ბრიტანელებმა გამოიყენეს იგივე სტრატეგია და ტაქტიკა, რომელიც მათ შეიმუშავეს მალაიზიის საგანგებო სიტუაციის ჩახშობისას (1948–60). მაუ-მაუს აჯანყებამ გახლიჩა ერთმანეთისგან კენიის საზოგადოება და მეტროპოლია. ასევე შეიქმნა ძალადობრივი დანაწილებები კიკუიუს საზოგადოებაში. კენიის კოლონიაში მაუ-მაუს აჯანყების ჩახშობა ბრიტანეთს 55 £ მილიონი დაუჯდა. დაიღუპა მინიმუმ 11,000 ადამიანი მაუ-მაუს და სხვა ძალებს შორის, ზოგიერთი შეფასებით, დაღუპულთა რაოდენობა უფრო მაღალია. ეს მოიცავდა ომის ბოლოს 1,090 ადამიანის სიკვდილით დასჯას და მიიჩნევა ბრიტანეთის იმპერიის მიერ სიკვდილით დასჯების ყველაზე დიდ ომად.
ეტიმოლოგია
მინი|351x351პქ| კენიის რუკა ტერმინ მაუ-მაუს წარმოშობა გაურკვეველია. მაუ-მაუს ზოგიერთი წევრის თქმით, ისინი საკუთარ თავს არასდროს მოიხსენიებენ მაუ-მაუდ, ისინი ყოველთვის ამჯობინებდნენ, რომ მოეხსენებინათ სამხედრო ტიტულით: კენიის მიწისა და თავისუფლების არმია (KLFA). ზოგიერთი პუბლიკაცია, მაგალითად როგორიცაა, ფრედ მაჯდალანის საგანგებო მდგომარეობა: მაუ-მაუს სრული ამბავი ამტკიცებს, რომ ეს იყო უმა უმას ანაგრამა (რაც ნიშნავს „გადი გარეთ გადი გარეთ“) და ეს იყო სამხედრო კოდი, რომელიც ეფუძნებოდა კიკუიუს ბიჭების საიდუმლო ენას. ბიჭები იყენებდნენ ამ ტერმნის წინადაცვეთის დროს წარმოდგენაში. მაჯდალანი ამტკიცებს, რომ ბრიტანელები უბრალოდ იყენებდნენ ამ სახელწოდებას, როგორც ეტიკეტს კიკუიუის ეთნიკური საზოგადოებისთვის, რაიმე კონკრეტული განსაზღვრების გარეშე.
აკამბას ხალხი ამბობს, რომ სახელი მაუ-მაუ წარმოიშვა „Ma Umau“ დან, რაც ნიშნავს „ჩვენი ბაბუები “. ტერმინი პირველად გამოიყენეს პასტორალისტთა აჯანყების დროს, რომელიც მოხდა 1938 წელს, მუინდი მბინგგის მეთაურობით, რომლის დროსაც მან მოუწოდა კოლონისტებს, დაეტოვებინათ კენია, რათა მის ხალხს (კამბა) თავისუფლად ეცხოვრათ, როგორც მათი ბაბუების დროს. (Twenda kwikala ta maau mau maitu, tuithye ngombe to Maau mau maitu. Nundu nthi ino ni ya maau mau maitu).
კიდევ ერთი შესაძლო წარმოშობა არის კიკუიუს სიტყვის არასწორად ჟღერადობა ფიცის დადების შესახებ: „ მუუმა “.
წინაპირობა
მაუ-მაუს შეიარაღებული აჯანყება იყო კოლონიური მმართველობის კულმინაციური პასუხი. მიუხედავად იმისა, რომ იყო კოლონიალიზმისადმი ძალადობრივი წინააღმდეგობის გაწევის სხვა შემთხვევებიც, მაუ-მაუს აჯანყება ბრიტანეთის კოლონიურ ისტორიაში ყველაზე გახანგრძლივებული და ძალადობრივი ანტი-კოლონიური ომი იყო. ეს მიწა თავიდანვე იყო ბრიტანეთის უპირველესი ინტერესის საგანი, რადგან კენიას ჰქონდა „მსოფლიოში უმდიდრესი სასოფლო-სამეურნეო ნიადაგი, ძირითადად ისეთ რაიონებში, სადაც სიმაღლე და კლიმატი შესაძლებელს ხდიდა ევროპელებს მუდმივად ეცხოვრათ“. მიუხედავად იმისა, რომ 1920 წელს გამოცხადდა კოლონიად, კენიაში ბრიტანეთის ოფიციალური კოლონიური 'მოღვაწეობა' დაიწყო 1895 წლის 1 ივლისს განცხადებით, რომლის თანახმად კენია ითვლებოდა ბრიტანეთის პროტექტორატად.
კოლონიურ მთავრობას და თეთრკანიან ფერმერებს სურდათ იაფი მუშახელი რომელსაც, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, მთავრობა ძალის გამოყენებით შეიძენდა კენიიდან. კენიელებს ჩამოართვეს მიწები და ისინი დაქირავებულ მუშახელად აქციეს. ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით შექმნეს რეზერვები და ყველა მუშა შრომობდა მისი ეთნიკური ჯგუფისთვის, რამაც ხელი შეუწყო ეთნოსების გათიშვას და გაუცხოებას. დაქირავებულ მუშად ყოფნა იყო სავალდებულო იძულების წესით.
ადგილობრივ მშრომელთა კატეგორიები
ადგილობრივი კენიელი მშრომელები განაწილდნენ სამი კატეგორიის მიხედვით: სკვოტერი (ახალმოსახლე), კონტრაქტით ან ჩვეულებრივი. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს, სკვოტერები კარგად დამკვიდრდნენ ევროპულ მეურნეობებსა და პლანტაციებზე კენიაში. კიკუიუ ს სკვოტერები შეადგენდნენ სოფლის მეურნეობის მუშათა უმრავლესობას დასახლებულ პლანტაციებზე. მაგრამ სკვოტერთა უფლებები თანდათან მცირდებოდა, მიიჩნეოდნენ არალეგალ მაცხოვრებლებად და ხშირად მუშაობის უფლებაც არ ჰქონდათ. 1939 წლის ბრძანებულებამ დევნილებს უფლება მისცა მოეთხოვათ 270 დღიანი შრომა თავიანთ მიწაზე მყოფი ნებისმიერი კადრისგან. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, სკვოტერების ვითარება სწრაფად გაუარესდა.
კოლონიური წესისადმი უკმაყოფილება არ გაიზრდებოდა ადგილობრივი კენიელებისთვის სამედიცინო მომსახურების სურვილი რომ გაეთვალისწინებინათ. გარდა ამისა, 1920-იან წლებში კენიელებს დაუწესეს მკაცრი საშემოსავლო შეზღუდვები. შიდა ომის ინფრასტრუქტურული განვითარების თანხებიც დიდწილად გადაიხადა ადგილობრივმა მოსახლეობამ.
მაღალმთიანეთში არსებული ვითარების და ქალაქებში მზარდი სამუშაო ადგილების შედეგად, ათასობით კიკუიუ სამუშაოდ გაემგზავრა ქალაქებში, რამაც ხელი შეუწყო ნაირობის მოსახლეობის გაორმაგებას 1938 და 1952 წლებში. ამავე დროს, იყო კიკუიუს მიწათმფლობელთა მცირე, მაგრამ მზარდმა კლასმა, რომლებიც აძლიერებდნენ კიკუიუს მიწის ნაკვეთებს და ფარული კავშირები ჰქონდათ კოლონიურ ადმინისტრაციასთან, გამოიწვიეს ეკონომიკური რღვევა კიკუიუს ხალხში.
მაუ-მაუს საომარი მოქმედებები
მაუ-მაუ იყო კენიაში არსებული სამხედრო ფრთა მზარდი პოლიტიკური წარმომადგენლობით და ქვეყნის თავისუფლების მომხრე. ქვეყნის მასშტაბით პოლიტიკური პარტიის შექმნის პირველი მცდელობა დაიწყო 1944 წლის 1 ოქტომბერს. თუმცა ეს მცდელობა წარუმატებელი გამოდგა.
გაიუს სოზიუსი
გაიუს სოზიუსი (Gaius Sosius) — ძველი რომის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. რომის რესპუბლიკის კონსული ძვ. წ. 32 წელს.
მაუ-მაუს აჯანყება
მაუ-მაუს საომარი მოქმედებები
პოლიტიკური პარტიის მარცხმა კიდევ უფრო გააღიზიანა კიკუიუს ხალხი. დაახლოებით 1943 წელს ოლენგურუონის დასახლების მაცხოვრებლებმა დაპირისპირების რადიკალიზაცია მოახდინეს და ფიცის დადების ტრადიციული რიტუალი განახორციელეს ქალებთან და ბავშვებთან ერთად. 1952 წლის ოქტომბერში მაუ-მაუმ იმსხვერპლა პირველი ევროპელი ქალი. ექვსი დღის შემდეგ, 9  ოქტომბერს დღისით ,მოკლეს  პოლიციის უფროსი ვარუჰიუ ცეცხლსასროლი იარაღით  თავისსავე მანქანაში, რაც მნიშვნელოვანი დარტყმა იყო კოლონიური მთავრობის წინააღმდეგ. ვარიჰიუ იყო კენიაში ბრიტანეთის ყოფნის ერთ-ერთი ძლიერი მომხრე. მისმა მკვლელობამ ბარინგს საბოლოო იმპულსი მისცა კოლონიური ოფისისგან საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების ნებართვის მოსათხოვნად.
გაიუს სოზიუსი
ძვ. წ. 66 წელს იგი კვესტორად აირჩიეს, ძვ. წ. 49 წელს კი — პრეტორად. სამოქალაქო ომის დაწყებისას იგი სენატის იმ პარტიას შეუერთდა, რომელსაც თანამედროვე მკვლევარები ზოგჯერ ოპტიმატებსაც უწოდებენ (მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერმინი სულასა და მარიუსის ეპოქისაა). პომპეუსის საბერძნეთში გაქცევის შემდეგ, სოზიუსი რომში დაბრუნდა და იულიუს კეისარს ჩაბარდა.
მაუ-მაუს აჯანყება
მაუ-მაუს საომარი მოქმედებები
მაუ-მაუს სამხედრო სტრატეგია ძირითადად პარტიზანული შეტევები იყო, რომლებიც იწყებოდა საიდუმლოდ. ისინი თავდასხმებისას იყენებდნენ ისეთ მოპარულ იარაღს, როგორიცაა თოფები, მშვილდი და ისრები. რამდენიმე შემთხვევაში, მათ ასევე გამოიყენეს ბიოლოგიური იარაღი.
ქალებმა ჩამოაყალიბეს მაუ-მაუს ძირითადი ბირთვი, განსაკუთრებით მომარაგების შენარჩუნებაში. ისინი მაუ-მაუს ამარაგებდნენ სასიცოცხლო მარაგით, საკვებით, საბრძოლო მასალით, სამედიცინო დახმარებით და, რა თქმა უნდა, ინფორმაციით.
გაიუს სოზიუსი
კეისრის მკვლელობის შემდეგ იგი მარკუს ანტონიუსის მხარეს დადგა, რომელმაც ძვ. წ. 38 წელს იგი სირიისა და კილიკიის გუბერნატორად დანიშნა პუბლიუს ვენტიდიუსის ადგილას. როგორც გუბერნატორმა, სოზიუსმა ანტონიუსისაგან ბრძანება მიიღო მხარი დაეჭირა ჰეროდესათვის ანტიგონე ჰასმონელის წინააღმდეგ ბრძოლაში, როდესაც ეს უკანასკნელი იერუსალიმს ფლობდა. ძვ. წ. 37 წელს სოზიუსმა იერუსალიმზე ილაშქრა და ქალაქის დაუფლების შემდეგ ჰეროდე სამეფო ტახტზე დასვა.
მაუ-მაუს აჯანყება
ბრიტანეთის რეაქცია აჯანყებაზე
1951 წელს ბრიტანეთისთვის აშკარა იყო მაუ-მაუს დაჯგუფების საიდუმლო განზრახვები, რადგან ნაირობის გარეუბნებში საგრძნობლად იმატა ყაჩაღობამ და ძალადობებმა. 1952 წლის ზაფხულის განმავლობაში, კოლონიური მდივანი ოლივერ ლიტტონი ლონდონისგან ითხოვდა ძალადობის ესკალაციის შესახებ ნებართვას.საბოლოოდ, დაწესდა კომენდანტი ნაირობის გარეუბნებზე.
საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადება (1952 წლის ოქტომბერი)
1952 წლის 9 ოქტომბერს, პოლიციის ოფიცერ ვარუჰუის მკვლელობიდან რამდენიმე დღეში,ბრიტანეთი აგზავნის კენიაში საკუთარ ჯარებს და 20 ოქტომბერს გუბერნატორმა ბერინგმა ხელი მოაწერა ბრძანებას საგანგებო მდგომარეობის შესახებ. მეორე დილით ადრე, ოპერაცია ჯოკ სკოტი წამოიწყეს: ბრიტანელებმა განახორციელეს ჯომო კენიატას და მაუ-მაუს 180 სავარაუდო ლიდერის მასობრივი დაპატიმრება ნაირობის შიგნით.
გაიუს სოზიუსი
ამ სამსახურისათვის იგი ძვ. წ. 34 წელს ტრიუმფით დაჯილდოვდა, ძვ. წ. 32 წელს კი გნეუს დომიციუს აჰენობარბუსთან ერთად კონსულიც გახდა. როდესაც ანტონიუსსა და ოქტავიანეს შორის სამოქალაქო ომი დაიწყო, სოზიუსმა ანტონიუსის მხარე დაიჭირა და სენატში ოქტავიანეს წინააღმდეგ გაილაშქრა, რისთვისაც იძულებული გახდა აღმოსავლეთში გაქცეულიყო. ძვ. წ. 31 წელს სოზიუსი მარკუს ანტონიუსის ფლოტის ესკადრას მეთაურობდა და დიონ კასიუსის (50.14) მიხედვით, შეძლო ტავრიუს რუფუსის ესკადრის დამარცხება და უკან დახევა აიძულა, თუმცა როდესაც ამ უკანასკნელმა მარკუს აგრიპასაგან დამხმარე ძალები მიიღო, სოზიუსის მოკავშირე, კილიკიის მეფე ტარკონდიმოტუს I დაიღუპა და თავად სოზიუსი იძულებული გახდა გაქცეულიყო. დიონ კასიუსი შეცდომით ამტკიცებს, რომ ბრძოლაში სოზიუსიც დაიღუპა, თუმცა შემდეგ ადასტურებს, რომ იგი აქციუმის ბრძოლაში კვლავ ცოცხალი იყო. აქციუმთან სოზიუსი ფლოტის მარცხენა ფრთას მეთაურობდა. ბრძოლის შემდეგ, რომლიდან გაქცევაც მან მოახერხა, მის სამალავს მიაგნეს, სოზიუსი შეიპყრეს და ოქტავიანეს მიუყვანეს, თუმცა ლუციუს არუნციუსის შუამდგომლობის წყალობით, ოქტავიანემ იგი შეიწყალა. სოზიუსი რომში დაბრუნდა და აპოლონ მედიკუსის ტაძრის მშენებლობა დაასრულა, რომელიც ძვ. წ. 34 წელს დაიწყო და ის ოქტავიანეს სახელს მიუძღვნა.
უცნობია ჰყავდა თუ არა ვაჟები, თუმცა შემორჩენილია მისი ორი ქალიშვილის სახელი: სოზია და სოზია გალა, რომლებიც, შესაძლებელია, ჰყოლოდა ასინიასაგან, ნონიასაგან ან ელიასაგან.
მაუ-მაუს აჯანყება
საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადება (1952 წლის ოქტომბერი)
1953 წლის იანვარში ჯოკ სკოტის ექვსი ყველაზე ცნობილი დაკავებულიდან ერთ-ერთი იყო მაუ-მაუს ლიდერი კენიატა, რომელიც სასამართლოს გადასცეს.
სამხედრო ოპერაციები
მინი| გენერალ-ლეიტენანტი სერ ჯორჯ ერსკინი,ბრიტანეთის გენერალური მთავარსარდალი აღმოსავლეთ აფრიკაში (ცენტრი), რომელიც აკვირდება მაუ – მაუს წინააღმდეგ ჩატარებულ ოპერაციებს ბრიტანელი სამხედროები ოთხი წლის განმავლობაში ცდილობდნენ დაემარცხებინათ მაუ-მაუ. (1952–56) კენიატას მიესაჯა 7 წლით პატიმრობა. 1953 წელს დააპატიმრეს 1000 მაუ-მაუს წევრი ნაირობიში. ამავე წლის მაისში მიიღეს გადაწყვეტილება, გენერალი ჯორჯ ერსკინე გაეგზავნათ კოლონიაში წესრიგის აღსადგენად.
გაიუს სოზიუსი
სოზიუსის გამოსახულება გვხვდება მშვიდობის საკურთხეველზეც, სადაც იგი ქურუმთა თხუთმეტკაციანი კოლეგიის წევრია.
მაუ-მაუს აჯანყება
სამხედრო ოპერაციები
1953 წლის სექტემბრისთვის, ბრიტანელებმა იცოდნენ წამყვან ლიდერთა ვინაობები მაუ-მაუში, ხოლო მათ დაპატიმრებაში ხელი შეუწყო სადაზვერვო მასალების ოპერატიულად მიწოდებამ. ერსკინმა ჩამოსვლისას დაუყოვნებლივ არ გამოაცხადა სტრატეგიის ფუნდამენტური ცვლილება. იმ დროისათვის მებრძოლები ტყეში იყვნენ დამალულები. მაგრამ მას შემდეგ რაც ბანდები გამოავლინეს და ადგილსამყოფელი დაადგინეს, ლოიალისტურმა ძალებმა და პოლიციამ დააკავეს ისინი. წარმატებული დაშლისა და შეკავების შემდეგ, ერსკინე მიჰყვა ტყის მებრძოლთა წყაროებს, ფულსა და რეკრუტირებებს. აგრეთვე, უთვალთვალებდა ნაირობიის ადგილობრივ კენიურ მოსახლეობას. 1954 წელს ბრიტანეთის მთავრობამ გეგმის შეუსრულებლობაში დაადანაშაულა საკუთარი ძალები, რასაც შედეგად მოჰყვა ოპერაცია ანვილი 1954 წელს.
გაიუს სოზიუსი
სქოლიო
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
მაუ-მაუს აჯანყება
ოპერაცია 'ანვილი'
1954 წლისთვის ნაირობი მაუ-მაუს ოპერაციების ნერვულ ცენტრად ითვლებოდა. ყველა ადგილობრივი კენიელი გადაიყვანეს დროებითი მავთულხლართებში, რის შემდეგაც გაათავისუფლეს ისინი, ვინც არ იყვნენ კიკუიუ, ემბუ ან მერუ.
ოპერაცია ანვილი ევროპელებმა ჩაატარეს და ორი კვირის განმავლობაში გაგრძელდა, რის შემდეგაც დედაქალაქი გაიწმინდა ყველა კიკუიუსგან; 20,000 მაუ-მაუს ეჭვმიტანილი წაიყვანეს ლანგატაში, ხოლო 30,000-ზე მეტი  დეპორტირებულ იქნა საკონცენტრაციო ბანაკებში, ასევე გაათავისუფლეს ინფორმატორები. აჯანყებები და მათი ჩახშობის უხეში მცდელობები კვლავ გაგრძელდა მომდევნო წლებშიც. ბრძოლები 1960 წლამდე გაგრძელდა.
გარდაცვლილთა რაოდენობა
დაღუპულთა საერთო რიცხვი სადავო საგანს წარმოადგენს: კეროლინ ელკინსი ამტკიცებს, რომ „ათობით ათასი, შესაძლოა ასობით ათასი“ ადამიანი გარდაიცვალა. ელკინსის ვერსია გააპროტესტა ბრიტანელმა დემოგრაფმა ჯონ ბლექერმა, რომელმაც დეტალურად აჩვენა, რომ მისი რიცხვი იყო გადაჭარბებული. 1962 და 1969 წლებში ამის დამადასტურებელი საბუთები არ არსებობს.
ბრიტანელებმა სავარაუდოდ მოკლეს 20,000-ზე მეტი მაუ – მაუელი მებრძოლი,  სიკვდილით დასჯილთა რიცხვი კი სულ 1,090 იყო. ბრიტანეთის იმპერიას არცერთ დროს ან ადგილას არ ჰქონდა სიკვდილმისჯილთა ასეთი რაოდენობა - ეს ორჯერ მეტია ვიდრე ალჟირში ფრანგების მიერ სიკვდილმისჯილთა რიცხვი.
ავტორი ვანგარი მაატაი  მიუთითებს, რომ ასი ათასზე მეტი აფრიკელი, ძირითადად კიკუიუსი, გარდაიცვალა საკონცენტრაციო ბანაკებსა და საგანგებო სიტუაციების სოფლებში.
სქოლიო
კატეგორია:კენიის ისტორია კატეგორია:XX საუკუნის კონფლიქტები კატეგორია:კენიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:კენიელები კატეგორია:კენიური კულტურა კატეგორია:კენიის პოლიტიკა კატეგორია:კენია
სირიის ისტორია
სირიის ისტორია — სირიის ისტორია მოიცავს ამ რეგიონის მოვლენებსა და თანამედროვე სირიის არაბთა რესპუბლიკას. სირია სავარაუდოდ მომდინარეობს ძვ. წ. X საუკუნის ნეო-ასურული იმპერიის სახელიდან. თანამედროვე სირია დამოუკიდებელი გახდა 1946 წელს, ფრანგული ოკუპაციისა (1917-1920 წწ.) და ფრანგული მანდატის (1920-1946 წწ.) პერიოდის შემდეგ. 1958 წელს სირიის რესპუბლიკა გახდა გაერთიანებული არაბთა რესპუბლიკის პატარა ნაწილი, მაგრამ 1961 წელს დატოვა ეს ფედერაცია. 1963 წლიდან სირიის არაბთა რესპუბლიკას მართავდა პარტია ბაასის სირიული ფრაქცია, ხოლო 1973 წლიდან ექსკლუზიურად ასადის ოჯახთან ერთად. დღეს-დღეობით კი, სირია კონტროლდება ერთმანეთის მოწინააღმდეგე ძალებს მიერ სირიის სამოქალაქო ომის გამო.
რეგიონის ისტორია შეგვიძლია დავყოთ შემდეგ პერიოდებად:
პრეისტორია
thumb|upright|ქალის ფიგურა, სირია, ძვ. წ. 5000 [[ძველი აღმოსავლეთის მუზეუმი.]] უძველესი ნაშთები, რომლებიც აღმოჩენილია სირიაში, თარიღდება პალეოლითის ხანით. 1993 წლის 23 აგვისტოს სირია-იაპონიის საერთო ექსკავაციის ჯგუფმა აღმოაჩინა გაქვავებული პალეოლითის ხანის ადამიანის ნაშთები დედერიაეჰს გამოქვაბულში, რომელიც 400 კილომეტრიდანაა დაშორებული მასაკოდან. ძველი, რომლებიც იპოვეს ამ მასიურ გამოქვაბულში ეკუთვნოდა ნეანდერტალელ ბავშვს. სავარაუდოა, რომ ის იყო 2 წლის და ცხოვრობდა შუა პალეოლითის ერაში. ასევე აღმოაჩინეს სხვა ნეანდერტალელი ადამიანის ძვლებიც, მაგრამ, პრაქტიკულად, ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც მიაგნეს ბავშვის თითქმის სრულ ჩონჩხს, რომელიც შემონახული იყო პირვანდელ პირობებში.
არქოლოგებმა აჩვენეს, რომ სირიის ცივილიზაცია იყო ერთ-ერთი უძველესი მსოფლიოში. სირია არის ნაწილი ნაყოფიერი ნახევარმთვარისა და თითქმის ძვ. წ. 10 000 წლისთვის ის წარმოადგენდა ერთ-ერთ ცენტრს ნეოლითური კულტურისა, სადაც მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა გვხვდება პირველად მსოფლიოში. ნეოლითის პერიოდი წარმოდგენილია მურაიბეტის კულტურის მართკუთხა სახლებით. ადრეული ნეოლოთის პერიოდში, ხალხი იყენებდა ქვებისგან, გიფსისგან, გამომწვარი კირისგან დამზადებულ ჭურჭელს. აღმოჩენილმა ობსიდიანის ხელსაწყოები ანატოლიიდან წარმოადგენენ მტკიცებულებას სავაჭრო ურთიერთობებისა. ჰამაუკარისა და ემარის ტერიტორია ყვაოდა გვიანი ნეოლითისა და ბრინჯაოს ხანებში.
უძველესი ახლო აღმოსავლეთი
ებლას ნანგრევები ჩრდილოეთ სირიაში აღმოაჩინეს გათხრებისას 1975 წელს. ებლა, როგორც ჩანს, არის აღმოსავლურ სემიტურ ენაზე მოალაპარაკე ქალაქ-სახელმწიფო, რომელიც დაარსდა ძვ. წთ. 3000 წელს. თავისი ზენიტისას, ის აკონტროლებდა ჩრდილოეთ ანატოლიამდე ტერიტორიებს, აღმოსავლეთ მესოპოტამისა და სამხრეთ დამასკოს. ებლა ვაჭრობდა მესოპოტამიურ სახელმწიფოებთან, როგორიცაა: შუმერი, აქადი და ასურეთი, ასევე სხვა ჩრდილოეთის ხალხებთან. ფარაონებისგან მიღებული საჩუქრებსაც მიაკვლიეს ამ ადგილას, რაც ადასტურებს ებლას კავშირს ეგვიპტესთან. მეცნიერებს სჯერათ, რომ ებლას ენა იყო ძალიან ახლო კავშირში აღმოსავლეთ სემიტურ აქადის ენასთან მესოპოტამიაში და წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს ენას.
ებლა დაპყრობილ იქნა მესოპოტამიური აქადის იმპერიისმიერ (ძვ. წ. 2335-2154) სარგონ აქადელის მმართველობისას. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე ადრეულ მეორე მილენიუმში სირია დაიპყრეს ინდო-ევროპელმა ხეთებმა. შემდეგ პერიოდში სირიის ნაწილები კონტროლდებოდა ნეო-აშურული იმპერიის, ძველი ასურეთისა და ბაბილონის მიერ ძვ. წ. XXII–XVIII სს.
ძვ. წ. XX საუკუნიდან ახალი ასურეთი მართავდა ამ ტერიტორიას სამი საუკუნის განმავლობაში XVII საუკუნემდე. მას შემდეგ, რაც ეს იმპერია დაიქცა, მესოპოტამიური დომინანტობა გაგრძელდა მცირე დროის განმავლობაში არსებული ახალი ბაბილონის მიერ, რომელიც რეგიონს აკონტროლებდა 70 წლის განმავლობაში.
კლასიკური ანტიკური პერიოდი
Bosra|thumb|რომაული თეატრი [[ბუსრაში]] thumb|upright|left|[[ფილიპე არაბი, რომის იმპერატორი]] ძვ. წ. 539 წელს სპარსეთმა დაიპყრო სირია და მოაქცია საკუთარ იმპერიაში. ეს დომინანტობა დასრულდა ალექსანდრე დიდის დაპყრობით ძვ. წ. 323-332 წლებში. სირია ამ დროს შედიოდა სელევკიდების იმპერიაში და იმპერიის ცენტრი იყო ანტიოქია. ძვ. წ. 64 წელს პომპეუსმა დაიპყრო ანტიოქია და სირია გახდა რომის პროვინცია. რომის იმპერატორის ტიტულს ატარებდა არაერთი სირული წარმოშობის რომაელი.
შუა საუკუნეები
thumb|right|წმინდა სიმონის ეკლესია ალეპოსთან thumb|right|ომაიანების მეჩეთი დამასკოში 634-640 წლებში სირია დაიპრეს მუსლიმმა არაბებმა და ამ რეგიონში ის გახდა ნაწილი ისლამური იმპერიისა. VII საუკუნეში ომაიანთა დინასტიამ, ამ პერიოდის მმართველებმა, გადაიტანეს დედაქალაქი დამასკოში. სირია დაიყო 4 რეგიონად: დამასკო, ჰომსი, პალესტინა და იორდანია. ისლამური იმპერია იზრდებოდა ძალიან სწრაფად და ფარავდა ტერიტორიას ესპანეთიდან ინდოეთამდე, ასეცე აქ შეიოდა ცენტრალური აზიის ტერიტორიები, ამის გამო სირია ძალიან განვითარდა ეკონომიკურად.