cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვან-დიმენის ყურე
ვან-დიმენი — ყურე ნახევარკუნძულ არნემ-ლენდსა და კუნძულ მელვინს შორის, ჩრდილოეთ ავსტრალიაში. იგი უერთდება ტიმორის ზღვას დასავლეთში კლარენსის სრუტით (დარვინთან ახლოს) და არაფურის ზღვას ჩრდილოეთით დუნდასის სრუტით. იგი მოიცავს 14 000 კმ²-ს.
კატეგორია:ავსტრალიის ყურეები კატეგორია:ჩრდილოეთ ტერიტორიის გეოგრაფია
გუდაფშუკოვანი სოკოები
გუდაფშუკოვანი სოკოები (Gastreromycetales) — ბაზიდიუმიანი სოკოების კლასის რიგთა ჯგუფი. აქვთ დახურული ნაყოფსხეული. სპორები თავისუფლდება ნაყოფსხეულის გახეთქვის ან მთლიანად დაშლის შემდეგ. უფრო ხშირად ნაყოფსხეული ბურთისებური ან მსხლისებურია, ზოგჯერ ქუდიანი ან ფეხიანი; შედგება საბურველისა (პერიდიუმი) და შიგნითა ქსოვილისაგან (გლება). შიგნითა ქსოვილის საკნებში ბაზიდიუმები ვითარდება. მომწიფებული ნაყოფისხეული მტვრით სავსე გუდას მოგვაგონებს. ჯგუფში 1000-მდე სახეობაა. თითქმის ყველა ნიადაგს საპროფიტია, მხოლოდ რამდენიმე იზრდება დამპალ მერქანზე. გუდაფშუკოვანი სოკოებს მიეკუთვნება ჩიტიბუდა, ქვეყნის გული და სხვა. ზოგიერთი სახეობა ნორჩობისას იჭმება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
სიღნაღი
სიღნაღი — ქალაქი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქად გამოცხადდა 1801 წელს. სიღნაღი ამჟამად საქართველოს ერთ-ერთი პოპულარული ტურისტული ქალაქია, რომლის მიმზიდველობას განაპირობებს, როგორც მისი ისტორიულად ჩამოყალიბებული არქიტექტურული სახე, ისევე ბუნებრივი მდებარეობა: ქალაქი განლაგებულია მაღალბორცვიან ადგილას და გადაჰყურებს ალაზნის ველის გაშლილ სივრცესა და კავკასიონის ქედებს.
გეოგრაფია
გაშენებულია გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 790 მ., თბილისიდან 113 კმ, წნორის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ. სიღნაღში არის ზომიერად ნოტიო ჰავა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 11,1°C, იანვრისა 0,2°C, ივლისისა 22,3°C. ნალექები 810 მმ წელიწადში.
ისტორია
მინი|მარცხნივ|200პქ|სიღნაღის რესტავრირებული ქუჩა ||მარცხნივ|200პქ|სიღნაღი მარცხნივ|||200პქ|ბოდბის მონასტერი, სადაც წმ. ნინოა დაკრძალული სიღნაღი თურქული წარმოშობის სიტყვაა (sığınak) და „თავშესაფარს“ ნიშნავს. სიღნაღი როგორც დასახლებული პუნქტი წყაროებში პირველად XVIII საუკუნის I ნახევარში იხსენიება. 1762 წელს ერეკლე II-მ ძველი ციხის ნანგრევებზე ააშენა ახალი ციხე-გალავანი. ციხეს თითქმის 40 ჰექტარი ფართობი ეჭირა. გალავანში დატანებული იყო 23 კოშკი და 5 ჭიშკარი. ქალაქის მდებარეობა შემაღლებულ ადგილას მოსახერხებელი იყო თავდაცვითი მიზნებისთვის. ქალაქის გალავანში მოწყობილი იყო კარიბჭეები მის მიმდებარე სოფლების მოსახლეობის სწრაფი შეხიზნისთვის. ერეკლე II-ის დროს სიღნაღი სამეფო ქალაქი იყო, წარმოადგენდა ქიზიყის ცენტრს. ქალაქს განაგებდა ქიზიყის მოურავი. 1770 წლის აღწერით სიღნაღში 100 კომლი ვაჭარ-ხელოსანი ცხოვრობდა. XVIII საუკუნის ბოლოს სიღნაღის ეკონომიკური მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაიზარდა. 1801 წლიდან რუსეთის იმპერიაში სიღნაღი მაზრის ცენტრი გახდა. 1892 წელს სიღნაღმა საქალაქო თვითმმართველობის უფლება მიიღო. XIX საუკუნეში ახალმა ქალაქმა დაიკავა ძველი ქალაქის ადგილი და ნაწილობრივ ციხის ტერიტორიაც.
1938 წელს საბჭოთა წყობილების დროს სიღნაღის მაზრა გაუქმდა და მის ნაცვლად რამდენიმე რაიონი შეიქმნა. სიღნაღი ამავე სახელწოდების რაიონის ცენტრი გახდა. საბჭოთა პერიოდში სიღნაღში მოქმედებდა სამკერვალო ფაბრიკა, ხალიჩების საამქრო, პურკომბინატი.
2007 წელს ქალაქში ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები, გაიხსნა მუზეუმი და სასტუმროები.
დემოგრაფია
1770 წლის აღწერით სიღნაღში 100 კომლი ვაჭარ-ხელოსანი ცხოვრობდა. 1834 წელს დიუბუა დე მონპერეს ცნობით სიღნაღის მოსახლეობა იყო 3200 ადამიანი, აქედან 2851 სომეხი.
სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
ბააშა
მინი|ბააშა ბააშა (בַּעְשָׁא „ვაალს ესმის“) — ისრაელის მეფე ძვ. წ. 900-ძვ. წ. 877 წლებში.
ბააშა ტახტს ნადაბის და მთელი მისი ოჯახის ვერაგული მკვლელობის შედეგად დაეუფლა. დედაქალაქდ მან ქალაქი ფარსი აქცია. მმართველობის უკანასკნელ წელს იგი იუდეის მეფეს ასას დაესხა თავს და იერუსალიმის მახლობლად ქალაქი არამაფი აიღო. მაგრამ ასას მოკავშირე სირიელები შეიჭრნენ ისრაელში და აიძულეს ბააში უკან დაეხია. მალე იგი გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისრაელის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 877
ვენის კლასიკური სკოლა
ვენის კლასიკური სკოლა (გერმ. Wiener Schule, ~ 1780-1827), ევროპული მუსიკის სტილის მიმართულება, რომელშიც ძირითადად სამი ვენაში მოღვაწე მუსიკოსი — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი, იოზეფ ჰაიდნი და ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი — ერთიანდება.
ისტორია
XVIII საუკუნის მანძილზე ევროპის ქვეყნებში მიმდინარეობდა ინსტრუმენტულ მუსიკაში ახალი ჟანრებისა და ფორმების ჩამოყალიბის პროცესი. ამ პროცესმა სრულყოფილი სახე მიიღო და მწვერვალს მიაღწია სწორედ "ვენის კლასიკურ სკოლაში" სამი ზემოთხსენებული მუსიკოსის შემოქმედბაში.
ვენის კლასიკური სკოლის კომპოზიტორებმა გააერთიანეს მრავალი მანამდელი ჟანრი, ფოლკლორული მუსიკიდან მოყოლებული ბაროკოს პოლიფონიამდე; გაერთიანდა მრავალი გერმანული, იტალიური და ფრანგული მუსიკალური სტილი და მიმდინარეობა; იხვეწება მრავალი ჟანრი. ყალიბდება სონატური-სიმფონიური ფორმა — სამ-ოთხ ნაწილიანი ფორმა, რომელიც თითქმის ყველა ხელოვნების დარგში გამოიყენება. პირველი ნაწილი არის სონატური ფორმის, მას ხშირად სონატურ ალეგროს უწოდებენ. ის კონტრასტულობის პრინციპს ეფუძნება, ეს გამოიხატება არა ნაწილებს შორის, არამედ თავად ნაწილებშიც. ციკლის მეორე ნაწილი ნელია. ის ან არის ვარიაციული ფორმის, ან რთული სამნაწილიანი კონტრასტული შუა ნაწილით. მესამე არის "მენუეტი". ის ყველაზე ახლოსაა ყოფაში გავრცელებულ მუსიკალურ ჟანრებთან. მენუეტი, როგორც წესი, იწერება რთული სამნაწილიანი ფორმით, რომლის შუა ნაწილია ტრიო. ტრიოს ბოლოში არის ნიშანი D. C.- da capo, რაც პირველი ნაწილის უცვლელი სახით გამეორებას ნიშნავს. მეოთხე ნაწილი, ფინალი, აჯამებს მთელ სონატურ-სიმფონიურ ციკლს. ფინალი, როგორც წესი, ჩქარ ტემპში იწერება, ფორმა კი განსხვავებულია. ხშირად ესაა რონდო, სადაც მუდამ ბრუნდება მთავარი თემა — რეფრენი, მას ენაცვლება განსხვავებული ეპიზოდები. ზოგჯერ ფინალი სონატური ფორმით იწერება, ზოგჯერ კი რონდო-სონატურით, რომელშიც შერწყმულია რონდის და სონატური ფორმის ნიშნები. ი. ს. ბახის შვილის კარლ ფილიპ ემანუელ ბახის შემოქმედებამ, დიდი როლი ითამაშა ჰაიდნის შემოქმედებრივი ცხოვრების განვითარებაზე. მოცარტი თავის მრავალრიცხოვან მოგზაურობებში ეცნობოდა მნიშვნელოვან ადამიანებს, ი.ს. ბახს, რომელმაც მოცარტს იტალიური ოპერა და მანჰაიმის სკოლა გააცნო. აგრეთვე იგი იცნობდა ჰენდელისა და ი.ს. ბახის შემოქმედების მნიშვნელოვან ნაწილს. მოგვიანებით მოცარტის და ჰაიდნის შემოქმედებას ეცნობა ბეთჰოვენი, რაც დიდ გავლენას ახდენს მასზე.
ვენა
ვენა, ამ დროს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კულტურული ცენტრი იყო ევროპის სხვა დიდ ქალაქებთან - პარიზთან და ლონდონთან ერთად. გადამწყვეტი როლი ვენის კლასიკური სკოლის შექმნაში ითამაშა მოცარტის გადასვლამ ვენაში. იქ ჰაიდნთან ერთად მოღვაწეობის დროს ყალიბდება და იხვეწება სიმებიანი კვარტეტი და პუბლიკაზე ყველაზე გავლენიანი ფორმა — სიმფონია.
კატეგორია:კლასიკური მუსიკა
მებრძოლთა კლუბი (ფილმი)
პალანიკის ნოველა აირჩია Fox 2000 Pictures - ის პროდიუსერმა ლაურა ზისკინმა,რომელმაც აიყვანა ჯიმ უილსი, ნოველის ფილმის სცენარად გადასაკეთებლად.ხოლო ფინჩერი მისი ამბის მიმართ ენთუზიაზმის გამო აიყვანეს.მან განავითარა ფილმის სცენარი უილსთან ერთად, ისინი სცენარზე რჩევას ეკითხებოდნენ "მებრძოლთა კლუბის" მსახიობებს და სხვებს კინოს ინდუსტრიაში.ყველა ფილმს ამსგავსებდა "მეამბოხე მიზეზის გარეშესა "(1955) და "კურსდამთავრებულს"(1967), რადგან ის ეხებოდა კონფლიქტს X გენერაციასა და ღირებულების სისტემას შორის.
სტუდიის შემსრულებლებს არ მოსწონდათ ფილმი,და მათ განაახლეს ფინჩერის განზრახული მარკეტინგული კამპანია ,რადგან შეემცირებინათ მოსალოდნელი დანაკარგები. მებრძოლთა კლუბმა ვერ შეძლო გაემართლებინა სტუდიის მოლოდინები სალაროებში და კრიტიკისგანაც პოლარიზებული რეაქციები მიიღო. ის იწოდა 1999 წლის ყველაზე სადავო ფილმად.ხალხმა ის მიიჩნია იმ ნიშნად,რომ ამერიკას ესაჭიროებოდა მისი პოლიტიკური ცხოვრების შეცვლა,მისი ვიზუალური სტილი ძირის გამომთხრელია რაციონალიზაციისთვის.მოგვიანებით ფილმმა მოიპოვა სარეკლამო წარმატება DVD-ს წარმოებიდან,მებრძოლთა კლუბი გახდა საკულტო კლასიკა, რამაც მედია იქამდე მიიყვანა,რომ თავიდან განეხილათ ფილმი.მებრძოლთა კლუბის ათიწლისთავზე The New York Times- მა ფილმს უწოდა "ჩვენი დროის განმსაზღვრელი საკულტო ფილმი".
სიუჟეტი
ნარატორი,ავტომობილების უკან დაბრუნების სპეციალისტი,უკმაყოფილოა მისი სამსახურით და პროფესიით და ასევე იტანჯება ქრონიკული ინსომნიით.ამის განსაკურნად ის ესწრება მხარდამჭერთა ჯგუფებს, მათ თავს მომაკვდავად, დაავადებულად აჩვენებს.მისი" ნეტარება" მაშინ სრულდება,როცა სხვა თაღლითი, მარლა ზინგერი,იწყებს იმავე ჯგუფებზე დასწრებას.საბოლოოდ ისინი შეთანხმდებიან,რომ ჯგუფები გაიყონ.
ერთხელაც,როდესაც ის სახლში მოფრინავდა მივლინებიდან,ნარატორი გაიცნობს საპნის გამყიდველ ტაილერ დერდენს.ის დაბრუდება თავის ბინაში და აღმოაჩენს,რომ მთელი თავისი კუთვნილება განადგურდა, აფეთქების გამო.მატერიალური დანაკარგით იმედგაცრუებული,ურეკავს ტაილერს და სთხოვს,რომ შეხვდეს ბარში.ტაილერი მას ეტყვის, რომ კონსუმერიზმით არის დატყვევებული.ხოლო ავტოსადგომზე ის სთხოვს ნარატორს ,რომ დაარტყას,და შემდეგ მუშტებით იჩხუბებენ.
ნარატორი საცხოვრებლად გადავა ტაილერის სახლში,დიდი დანგრეული სახლი იდუსტრიულ უბანში.მათ კიდევ მოაწყვეს ჩხუბი ბართან, რამაც მეტი და მეტი მამაკაცი დააინტერესა.შემდეგ ამ ჩხუბებმა გადაინაცვლავ ბარის სარდაფში,სადაც მებრძოლთა კლუბის წევრები, რუტინულად ხვდებოდნენ.
ამასობაში, მარლა წამლის დოზას გადააჭარბებს და ნარატორს დაურეკავს დასახმარებლად, მაგრამ ის დააიგნორებს,მაგრამ სამაგიეროდ ტაილერი მივა მის ბინაში და გადაარჩენს.რის შემდეგაც დაიწყება მათი სექსუალური ურთიერთობა,რაც ძალიან აღიზიანებს მთხრობელს..ტაილერი პირობას ჩამოართმევს ნარატორს ,რომ მარლასთან მის შესახებ არაფერი თქვას.შემდეგ ის შანტაჟს მოუწყობს თავის უფროსს, კომპანიის აქტიბობეის გამო და აიძულებს მხარიდაუჭიროს მებრძოლთა კლუბს, რის შემდეგაც წამოვა სამსახურიდან.
ახლა კი მებრძოლთა კლუბს უფრო მეტი ახალი წევრი შეემატა,რობერთ "ბობ" პულსონის ჩათვლით,კაცის რომელსაც სათესლე ჯირკვლების კიბო აქვს, რომელსაც ნარატორი მხარდამჭერთა ჯგუფებიდან იცნობდა.ტაილერი ახალწვეულებს გარდაქმნის ანტი-მატერიალისტურ და ანტი-კორპორაციულ ორგანიზაციად,პროექტი ქაოსი,და ამას მთხრობელის ჩართულობის გარეშე იზამს.ჯგუფი ეწევა ვანდალიზმს,რაც უფრო მეტად აწუხებს ნარატორს.მას შემდეგ რაც ის დაიწუწუნებს, იმაზე რომ ტაილერი მას აღარაფერს ეუბნება და გამორიცხა, ტაილერი აღიარებს,რომ ნარატორს ბინა მან აუფეთქა.
შემდეგ პულსონს პოლიციელები მოკლავენ,დივერსიული ოპერაციის დროს, მთხრობელი ამ პროექტის შეჩერებას შეეცდება.ის დაყვება "ფურცლის კვალს" ქალაქებში, რომლებშიც ტაილერი იყო,და აღმოაჩენს რომ პროექტი ქაოსი მთელს ქვეყანაში იყო გავრცელებული.ერთ-ერთ ქალაქში კლუბის წევრი მთხრობელს მიმართავს,როგორც "ბატონო დერდენ".დაბნეული ნარატორი დაურეკავს მარლას,და აღმოჩნდება,რომ მარლაც მას ტაილერის სახელით იცნობს.ხოლო შემდეგ ტაილერი უეცრად გამოჩნდება მისი სასტუმროს ოთახში,და ცხადყოფს რომ ისინი დისოცირებული პიროვნებები არიან.მთხრობელი ტაილერი ხდებოდა მაშინ, როცა ფიქრობდა , რომ ეძინა.
როდეასაც ტაილერი მას იარაღს უმიზნებდა შემობის ბოლო სართულზე,მთხრობელი გაიაზრებს,რომ ის და ტაილერი ერთი და იგიე ადამიანები არიან,ასერომ იარაღი მთხრობელს უჭირავს.ის იარაღს პირში ჩაიდებს და გაისვრის,ტყვია ლოყის გავლით გამოვიდა.ტაილერი მოკვდება,და მთხრობელი შეწყვეტს მენტალურად მის წარმოდგენას.პროექტი ქაოსის წევრები, გატაცებულ მარლას შენობაში მიათრევენ.საბოლოოდ, ხელჩაკიდებული მარდა და მთხრობელი ერთად შესცქერიან ,თუ როგორ ფეთქდებიან შენობები მათ გარშემო.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1999 წლის ფილმები კატეგორია:დეივიდ ფინჩერის ფილმები კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
ჟელტოქსანი
250px|მინიატიურა|[[ყაზახეთის დამოუკიდებლობის მონუმენტის ფრაგმენტი, რომელიც ეძღვნება 1986 წლის დეკემბრის მღელვარებას.]] ჟელტოქსანი  — ყაზახეთის ახალგაზრდობის საპროტესტო აქცია, რომელიც მიმდინარეობდა 1986 წლის 16-17 დეკემბერს ყაზახეთის სსრ-ის მაშინდელ დედაქალაქ ალმა-ათაში. ოფიციალური ვერსიით მღელვარება გამოიწვია საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივნის მიხეილ გორბაჩოვის გადაწყვეტილებამ, რომლის ძალითაც თანამდებობიდან გადააყენა ეროვნული ლიდერი - ყაზახეთის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი დინმუჰამედ კუნაევი და მის ადგილზე დანიშნა გენადი კოლბინი, რომელსაც არანაირი შეხება მანამდე არ ქონია ყაზახეთთან. მღელვარების მონაწილეები მოითხოვდნენ ყაზახეთის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნად დაენიშნათ ადგილობრივი წარმოშობის ადამიანი. მოგვიანებით ყაზახი ახალგაზრდების მღელვარება გავრცელდა ყაზახეთის სხვა ქალაქებშიც.
ყაზახეთში მიმდინარე დეკემბრის ამბები იყო პირველი სახალხო მიტინგი სსრკში, რომელიც მიმართული იყო ცენტრის დიქტატის წინააღმდეგ. მსგავსი ამბები განმეორდა იაკუტიაში 1986 წელს. უფრო მოგვიანებით სხვა მოძმე რესპუბლიკებშიც: 1988 წელს მინსკში (ბელორუსიის სსრ), 1989 წელს თბილისში (საქართველოს სსრ), 1990 წელს ბაქოსა (აზერბაიჯანის სსრ) და დუშანბეში, 1991 წელს ვილნიუსსა (ლიტვის სსრ) და რიგაში (ლატვიის სსრ).
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის დაშლა კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
Crassispira dysoni
Crassispira dysoni — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კლარენსე
კლარენსე (Isla Clarence) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, პატაგონიის არქიპელაგში, შედის ჩილეს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის შემადგენლობაში. კუნძული თითქმის დაუსახლებელია. 1992 წლის აღწერის მონაცემებით, აქ ცხოვრობდა 10 ადამიანი, ხოლო 2002 წლის მონაცემებით - 5 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
სარტაი
სარტაი (Sartai) — ტბა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ზღვის დონიდან 99 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 13,32 კმ². სიგრძე 14,8 კმ. ტბის უდიდესი სიღრმე ცენტრალურ ნაწილშია (20,9 მ). საშუალო სიღრმე 5,7 მ. ნაპირები მეტწილად ქვიშიანია. ტბაში 6 კუნძულია. სარტაიზე გაედინება მდინარე შვიანტოიი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ტბები
თეთრი ცრუმანჭკვალა
თეთრი ცრუმანჭკვალა (Psathyrella candolleana) — სოკოს სახეობა ფსათირელასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.
სოკოს საკვებად ვარგისიანობა საკამათოა, წყაროების უმეტესობა მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის, ზოგიერთი პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, რომელიც საგულდაგულოდ მომზადებას საჭიროებს.
სოკო 1818 წელს პირველად აღწერა ელიას მაგნუს ფრისმა როგორც Agaricus candolleanus. მიმდინარე ბინომინალური სახელი მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა რენე შარლ მერიმ (1913). სპეციფიკური ეფითეტი „candolleana“ ეწოდა შვეიცარიელი ბოტანიკოსის ოგიუსტ პირამის დეკანდოლის საპატივცემულოდ.
სეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 3-8 სმ, ნახევარსფეროსებრი, შემდეგ ზარისებრი ან ფართოკონუსური, რამდენამდმე ბრტყელი, მომრგვალო ბორცვაკით, რადიალურად დანაოჭებული. ტალღოვან-დაკლაკნილი, კიდეებთან ხშირად დამსკდარია. დაფარულია წვრილი ქერცლებით, რომელიც სწრაფად ქვრება. მომურო ან ყვითელ-ყავისფერი. ქუდი სწრაფად შრება და იღებს მოყვითალო ან კრემისფერ-თეთრ, მქრქალ ფერს, განსაკუთრებით კიდეებთან. გამომშრალი ქუდი მეტად მყიფეა.
რბილობი — თხელი, თეთრი, მყიფე, სუსტი ხილის სუნითა და სასიამოვნო გემოთი.
ფეხის სიგრძე — 4-10 სმ-მდე, სისქე — 05-08 სმ-მდე, ძირში გასქელებული, ზოგჯერ გააჩნია ფესვისებრი დანამატი. მყიფეა, ზედაპირი თეთრი ან კრემისფერი, გლუვი.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, შეზრდილი, ხშირი, ვიწრო, მოთეთრო ან ნაცრისფერ-იისფერი, შემდეგ მუქი-ყავისფერი, ძოწისფერი, უფრო ღია ფერის კიდეებით.
საბურველის ნარჩენები შეიმჩნევა ნორჩი ეგზემპლარების ქუდის კიდეებთან. საყელო არ გააჩნია.
სპორების მტვერი — ყავისფერ-იისფერი, სპორები — 6-9×3,5-5,5 მკმ, ოვალურ-ელიფსისებრი.
ჰეილოცისტიდები — ბოთლისებრი ან გურზისებრი, გამობერილი, მრავალრიცხოვანი, ხშირად კონებად, 12×44 მკმ.
ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია. იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად დამპალ ხეებზე, ჯირკებზე ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ბაღებში, პარკებში, საძოვრებზე და მდელოებზე, ზოგჯერ ცოცხალ ხეებზე. ხშირად ისე ჩანს, თითქოს სოკო იზრდება ნიადაგზე, სინამდვილეში იგი მიწაში ჩაფლული მერქანიდან ამოდის. უპირატესობას ანიჭებს თიხიან, ნეიტრალურ ან ოდნავ ტუტე ნიადაგს.
აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გავრცელების არეალი აგრეთვე მოიცავს კანარის კუნძულებსაც.
სეზონი — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.
კვებითი ღირებულება
სოკოს საკვებად ვარგისიანობა საკამათოა, წყაროების უმეტესობა მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის, ზოგიერთი პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, რომელიც საგულდაგულოდ მომზადებას საჭიროებს. გარდა ამისა, რთულია მისი გარჩევა სხვა მონათესავე შხამიანი სახეობებისაგან, ამიტომაც მისი შეგროვება გამოუცდელი მესოკოვებიისთვის რეკომენდირებული არაა.
სოკოს გააჩნია ანტიბაქტერიული და სიმსივნის საწინააღმდეგო მოქმედება.
მეცნიერთა გარკვეული ნაწილის მიერ ჩატარებულ კვლევებზე დაყრდნობით, სოკო შესაძლოა შეიცავდეს ფსიქოტროპულ ნივთიერებებს.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ფსათირელა
The Prophet Returns
The Prophet Returns — ტუპაკ შაკურის სიმღერების კომპილაციური ალბომი. იგი გამოიცა 2005 წელს. დისკი გამოუშვეს ლეიბლებმა Death Row და Koch,
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტუპაკ შაკურის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2005 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Death Row Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები დეზ დილინჯერის პროდიუსერობით
ჯეიმზ ჰოლი
ჯეიმზ ჰოლი (James Hall; დ. 12 სექტემბერი, 1811, ჰინგემი, მასაჩუსეტსის შტატი — გ. 7 აგვისტო, 1898, ბეთლიჰემი, ნიუ-ჰემფშირის შტატი) — ამერიკელი გეოლოგი და პალეონტოლოგი.
ბიოგრაფია
1832 წელს დაამთავრა ქალაქ ტროის (ნიუ-იორკის შტატი) პოლიტექნიკური სკოლა. 1843 წლიდან ხელმძღვანელობდა ნიუ-იორკის შტატის გეოლოგიურ სამსახურს.
იკვლევდა ამერიკის შეერთებული შტატების და კანადის გეოლოგიურ აგებულებასა და პალეოზოური ერის ფაუნას. 1859 წელს პირველმა გამოთქვა აზრი, რომ ნაოჭა მთები დაკავშირებულია იმ რეგიონებთან, რომლებმაც გეოლოგიურ წარსულში განიცადეს ხანგრძლივი დაძირვა და სადაც ამავე დროს წარმოიქმნებოდა ნალექების სქელი წყებები. შემდგომ ჰოლის ეს დებულება დაედო საფუძვლად გეოსინკლკინების თეორიას. ავტორია აშშ-ის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილის სილურული და დევონური პერიოდების სტრატიგრაფიული სქემისა.
ჰოლი იყო პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1895).
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები კატეგორია:ამერიკელი პალეონტოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1811 კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
ნავატალგორდო
ნავატალგორდო (Navatalgordo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ბურგოხონდო-ელ-ტიემბლო-სებრეროსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20 კმ². მოსახლეობა — 238 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
გარჯილა
გარჯილა — მთა საქართველოში, იმერეთისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ჭიათურისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. მდებარეობს რაჭის ქედზე, შაორის წყალსაცავის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 4 კმ-ზე. სიმაღლე 1829 მ. გარჯილა აგებულია ცარცული ასაკის გადოლომიტებული კირქვებით. კალთები ციცაბოა, წიფლისა და სოჭის მეჩხერი ტყით შემოსილი, მწვერვალზე მეორეული სუბალპური ბალახეულობაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
ღალიის მონასტერი
thumb|right|300px|ღალიის მონასტერი, საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვის და სპორტის სამინისტრო.
ღალია — ძველი ქართული მონასტერი კუნძულ კვიპროსზე. კვიპროსზე მრავლად იყვნენ ქართველი მოღვაწენი. მათ კოლონია ჰქონდათ ნიქოზიაში, რამდენიმე მონასტერი — ალამინის რაიონში. ერთ-ერთი სავალე იყო ჟალია (ღალია), რომელიც მემატიანის ცნობით, აღაშენა და შეამკო ყოვლითა წესითა თამარ მეფემ (XII-XIII საუკუნეები). ჟალიაში ქართული მწიგნობრული კერის არსებობა დადასტურებულია სანქტ-პეტერბურგში დაცულ ძველ ქართულ ხელნაწერის ანდერძში (H-№ 18). მოგვიანებით ქართველ მოგზაურებმა ტიმოთე გაბაშვილმა (1758) და იონა გედევანიშვილმა (1784) კვიპროსზე ქართველთა ნაკვალევი ვეღარ ნახეს, მდოლოდ ბოლო ხანს ქართული სიძველეთა ნაშთი აღმოჩნდა კვიპროსის ბერძენთა სავანეში — კიკოს მონასტერში.
ღალიის მონასტერი მდებარეობს კვიპროსის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, პაფოსის პროვინციის პატარა ისტორიული ქალაქის პოლის ქრისოქოსის მახლობლად ტყეში, სანაპიროდან დაახლოებით ხუთ კილომეტრის დაშორებით.
მონასტრის ნანგრევები 1981 წელს აღმოაჩინა ამერიკაში ემიგრირებულმა ქართველმა მეცნიერმა ვახტანგ ჯობაძემ რომელიც XII საუკუნის ქართულ ცნობებს ეყრდნობოდა. სისტემატიური არქეოლოგიური გათხრები მხოლოდ 2006 წელს დაიწყო მას შემდეგ რაც საქართველოს და კვიპროსის წარმომადგენლებმა მიაღწიეს შეთანხმებას ერთობლივი კვლევა-ძიების ჩატარების თაობაზე.
გათხრებმა გამოავლინა ქალწულ მარიამის ეკლესია, რომელიც არაუგვიანეს 1000 წლით თარითღება. უფრო გვიანდელი, წმ. გიორგის ტაძარი, XII საუკუნეს უნდა განეკუთვნებოდეს. მონასტერი საფუძვლიანად შეაკეთებინა თამარ მეფემ. მას შემდეგ იგი კიდევ ერთხელ განახლებულა XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე. საქართველოსა და კვიპროსზე გართულებულმა პოლიტიკურმა სიტუაციამ აიძულა ქართველი ბერები მონასტერი მიეტოვებინათ. XVI საუკუნეში კი ღალია გაიძარცვა და ნანგრევებად იქცა.
აღმოჩენილია XIII-XIV საუკუნეების ქართული ფრესკები და წარწერები, საყოფაცხოვრებო და რელიგიური დანიშნულების სხვადასხვა ნივთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები საბერძნეთ-კვიპროსში კატეგორია:კვიპროსი
ჩატამი
ჩატამი (Isla Chatham) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, პატაგონიის არქიპელაგში, შედის ჩილეს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 696 კმ².
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
კალილანგანი
კალილანგანი (ოფიციალურად კალილანგანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Kalilangan; Bayan ng Kalilangan) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ბუკიდნონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 43 711 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბუკიდნონის მუნიციპალიტეტები
მეფე და მეფე
„მეფე და მეფე“ (Koning en Koning) — საბავშვო წიგნი, დაწერილი ლინდა დე ჰაანისა და სტერნ ნეილანდის მიერ.
წიგნის პირველი ნაწილი აშშ-ში გამოიცა 2002 წლის იანვარში, 2004 წელს კი წიგნის მეორე ნაწილი, სადაც მეფემ და ახალგაზრდა პრინცმა გასაზრდელად ბავშვი იშვილეს. კონსერვატული ფრთის წარმომადგენლებმა გამოთქვეს პროტესტი საბავშვო ბაღებში ამ წიგნის სწავლებისათვის და მათი აკრძალვა მოითხოვეს, ვინაიდან წიგნის შინაარსი დამყარებულია ჰომოსექსუალურ პრინციპებზე.
პირველი წიგნის სიუჟეტით ახალგაზრდა პრინცი, სახელად ბერტი დედის დაჟინებული მოთხოვნით გადაწყვეტს დაქორწინებას. დათქმულ დროს დედამიწის ყველა კუთხიდან ეტლებით ჩამოდიან პრინცესები, რათა პრინცმა რომელიმე აარჩიოს, მაგრამ იგი ირჩევს პრინცს, რომელიც ერთ-ერთ მათგანს ახლდა. წიგნი სრულდება ორის ქორწინებით.
პროგრამის „არა აუტსაიდერებს“ ფარგლებში ბრიტანეთის განათლების დეპარტამენტმა „მეფე და მეფეს“ მიანიჭა საგანმანათლებლო სტატუსი, რითაც მოსწავლეებს აცნობენ გეების პრობლემებს, რათა თავიდან იქნას აცილებული ლგბტ უმცირესობის წარმომადგენელთა მიმართ ძალადობები.
სქოლიო
კატეგორია:2002 წლის წიგნები კატეგორია:საბავშვო წიგნები ლგბტ თემებით
გასტროტრიქები
200პქ|მინიატიურა|გასტროტრიქა გასტროტრიქები, მუცელწამწამიანები (Gastrotricha) — ცხოველების კლასი პირველადღრუიანების ტიპისა. წყლის მიკროსკოპული (1,5 მმ სიგრძის) ცხოველებია. სხეული დაფარული აქვთ კუტიკულით, მუცელი — წამწამებით. ჰერმაფროდიტები ან განსვავებულსქესიანები არიან. კლასში 200-მდე სახეობაა. ბინადრობენ მტკნარ წყალში, იშვიათად ზღვაში. აქვთ როგორც პირველადღრუიანების, ისე წამწამიანი ჭიების (ტურბელარიების) ნიშნები, რითაც დასტურდება პირველადღრუიანების კავშირი წამწამიან ჭიებთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველები
Crassispira epicasta
Crassispira epicasta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სკოპიე
სკოპიე (Скопје, Scupi, Shkupi, Скопље) — ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკის დედაქალაქი. ქვეყნის ადმინისტრაციული, პოლიტიკური, საგანმანათლებლო ცენტრი.
ქალაქის ტერიტორია ძვ. წ. IV ათასწლეულიდანაა დასახლებული. სკოპიეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ნეოლითური დასახლებების ნაშთებია აღმოჩენილი. ქალაქის ტერიტორიაზე თავდაპირველად პეონური ქალაქი, სკუპი მდებარეობდა, რომელიც ძვ. წ. II საუკუნეში დარდანიის დედაქალაქი გახდა. ჩვ. წ. I საუკუნის დასაწყისში ქალაქი რომაელებმა დაიპყრეს და სამხედრო ბანაკად აქციეს. 395 წელს რომის იმპერიის ორად გაყოფის შემდეგ, სკუპი ბიზანტიელთა მმართველობის ქვეშ მოექცა. შუა საუკუნეების დასაწყისში ქალაქის ხელში ჩასაგდებად ერთამანეთს ექიშპებოდნენ ბიზანტია და ბულგარეთის იმპერია, რომლის დედაქალაქიც სკუპი 972-992 წლებში იყო.
1282 წლიდან ქალაქი სერბეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა, ხოლო 1346-1371 წლებში მისი დედაქალაქი იყო. 1392 წელს სკოპიე ოსმალებმა დაიპყრეს, მათი მმართველობის ქვეშ ქალაქი მომდევნო 500 წლის მანძილზე იმყოფებოდა. 1912 წელს, ბალკანეთის ომების პერიოდში სერბეთის სამეფომ სკოპიეს ანექსია მოახდინა. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ქალაქი ბულგარეთის სამეფომ დაიკავა. ომის დასრულების შემდეგ, სკოპიე, როგორც ვარდარის ბანოვინის დედაქალაქი, ახლად შექმნილი იუგოსლავიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, სკოპიე კვლავ ბულგარეთმა დაიპყრო. 1944 წელს ქალაქი მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა.
სკოპიეში განვითარებულია მეტალურგიული, ქიმიური, ხე-ტყის, საფეიქრო, ტყავისა და ბეჭდვითი მრეწველობა, რასაც თან ახლავს ვაჭრობის, ლოგისტიკისა და საბანკო სექტორის განვითარება.
ტოპოგრაფია
სკოპიე მაკედონიის ჩრდილოეთში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ცენტრში მდებარეობს. მისი აშენების მიზანი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის დამაკავშირებელი ღერძის შექმნა იყო. ქალაქი მდინარე ვარდანის ხეობაშია გაშენებული, რომელიც საბერძნეთში, ეგეოსის ზღვაში ჩაედინება. მდინარის კალაპოტი 20 კილომეტრის სიგანისაა. სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან სკოპიეს მთები ესაზღვრება, რომლებიც ქალაქის ურბანულ გაფართოებას ზღუდავენ.
სკოპიე ზღვის დონიდან 246 მეტრზე მდებარეობს. ქალაქის ფართობი 571.46 კმ², ხოლო მისი ურბანული არეალის 337 კმ²-ია, სადაც მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10 000 მ²-ზე 65 ადამიანია. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, სკოპიეს მოსახლეობა 228,988 ადამიანს ითვლის, ხოლო ქალაქის ადმინისტრაციულ ფარგლებში ეს რიცხვი 506,926-ია.
სკოპიეს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან კოსოვო ესაზღვრება.
ჰიდროგრაფია
სკოპიეს წყლის მთავარი არტერია მდინარე ვარდარია, რომელიც ქალაქს კვეთს. მისი საშუალო წლიური ხარჯი 51 მ³/წმ-ია. წყლის საშუალო ტემპერატურა იანვარში 4.6 °C და ივლისში 18.1 °C-ია.
სკოპიეს ფარგლებში მდინარე ვარდარს რამდენიმე შენაკადი აქვს. მათ შორის უდიდესია მდინარე ტრესკა, რომელზეც ქალაქის ორი ხელოვნური წყალსატევია შექმნილი. ტბა მატკა 1930-იან წლებში კაშხლის აგების შედეგად, ხოლო ტბა ტრესკა 1978 წელს რეკრეაციული მიზნით შეიქმნა. ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მცირე მოცულობის ბუნებრივი ტბებიცაა.
კლიმატი
სკოპიეში ნოტიო სუბტროპიკული და ცივი ნახევრად უდაბნოს ჰავაა. საშუალო წლიური ტემპერატურა 13.5 °C-ია. წელიწადში საშუალოდ 88 დღის მანძილზე ტემპერატურა 30 °C-ზე მაღალია, ხოლო აქედან 10 დღის მანძილზე – 35.0 °C-ზე მაღალი. ნალექი ოქტომბრიდან დეკამბრამდე და აპრილიდან ივნისამდე პერიოდებისთვისაა დამახასიათებელი.
ზაფხულში ტემპერატურა ძირითადად 31 °C-ს ზემოთაა. გაზაფხულისა და შემოდგომის პერიოდში ეს რიცხვი 15-დან 24 °C-მდე მერყეობს. ზამთარი ხანმოკლეა და შედარებითი ცივი და ნესტიანია. დღის განმავლობაში ტემპერატურა 5-დან 10 °C-მდეა, ხოლო ღამე 0 °C-ზე ქვემოთ ეცემა. ზამთრის პერიოდისთვის დამახასიათებელია ნალექი თოვლის სახით, თუმცა თოვლის საფარი ძირითადად თხელია და მალევე დნება.
ადმინისტრაციული დაყოფა
სკოპიე იყოფა 10 მუნიციპალიტეტად, რომლებიც სკოპიეს რეგიონის შემადგენლობაში შედიან. თვითმმართველობების უფლებები განსაზღვრულია კანონით სკოპიეს შესახებ.
ქალაქი ადმინისტრაციულად პირველად 1945 წელს დაიყო, თუმცა პირველი მუნიციპალიტეტები მხოლოდ 1976 წელს შეიქმნა. ესენი იყო: ცენტარი, ჩაირი, კარპოში, გაზი-ბაბა და კისელა-ვოდა. 1996 წელს ორი მუნიციპალიტეტი: გიორჩე-პეტროვი და შუტე-ორიზარი დაემატა, ხოლო 2004 წელს სკოპიეს ადმინისტრაციულ ერთეულთა რიგში სარაის, აეროდრომის და ბუტელის მუნიციპალიტეტები შევიდა.
წარმოშობა
ციხესიმაგრეზე მდგარი კლდოვანი სარდაფი პირველი ადგილი იყო, სადაც ხალხი დასახლდა სკოპიეში. ამ ადგილზე ადამიანის დასახლების ყველაზე ადრეული ნაშთები ენეოლითის ხანიდან (ძვ. წ. IV ათასწლეული) გვხვდება.
მიუხედავად იმისა, რომ ენეოლითის ხანის დასახლება მნიშვნელოვანი იყო, ბრინჯაოს ხანაში მან მნიშვნელობა დაკარგა. არქეოლოგიური კვლევების თანახმად, დასახლება ყოველთვის ეკუთვნოდა ერთსა და იმავე კულტურას, რომელიც თანდათანობით ვითარდებოდა ბალკანეთისა და დუნაის კულტურებთან, შემდეგ კი ეგეოსის ზღვის კუნძულებთან ურთიერთობის შედეგად. ადგილობრივები საბოლოოდ გაქრნენ რკინის ხანაში, როდესაც სკუპი გაჩნდა.
სკოპიეს ხეობაში ყველაზე ადრეული ხალხი სავარაუდოდ ტრიბალები იყვნენ. მოგვიანებით ტერიტორია დასახლდა პაიონელებით. სკუპი თავდაპირველად პაიონური დასახლება იყო, თუმცა შემდეგ დარდანის ქალაქი გახდა. დარდანელები, რომლებიც ცხოვრობდნენ დღევანდელ კოსოვოში, შეიჭრნენ რეგიონში, სკოპიეს მახლობლად, ძვ. წ. III საუკუნეში. სკუპი სკოპიედ გადაიქცა და ძვ. წ. II საუკუნეში დარდანის დედაქალაქი გახდა, რომელიც ნიშიდან ბილაზორამდე იყო გადაჭიმული. დარდანელები დამოუკიდებელი გახდნენ მაკედონური რომის დაპყრობის შემდეგ. სავარაუდოა, რომ დარდანიამ დამოუკიდებლობა ძვ. წ. 28 წელს დაკარგა.
ეკონომიკა
სკოპიე ევროპაში საშუალო დონის ქალაქად ითვლება. როგორც ჩრდილოეთ მაკედონიის დედაქალაქსა და უდიდეს ქალაქში, სკოპიეში ეროვნული ეკონომიკის დიდი წილი იყრის თავს. სკოპიეს სტატისტიკური რეგიონში, რომელიც ქალაქსა და მის მიმდებარე მუნიციპალიტებს მოიცავს, ჩრდილოეთ მაკედონიის მშპ-ს 45,5% გამომუშავდება. 2009 წელს რეგიონალური მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 6,565 ამერიკულ დოლარს შეადგენდა.
პოლიტიკური და ეკონომიკური ცენტრალიზაციის გამო, ქალაქგარეთ მცხოვრებ მაკედონიელთა უმრავლესობა დედაქალაქში მუშაობს. ქალაქის დინამიკა სოფლების დაცარიელებას არა მარტო ჩრდილოეთ მაკედონიაში, არამედ ალბანეთსა და სერბეთშიც უწყობს ხელს.
კულტურული დაწესებულებები
სკოპიეში მრავალი კულტურული დაწესებულებაა. მათ შორის აღსანიშნავია მაკედონიის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემია, წმინდა კლიმენტის სახელობის ეროვნული და უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა, ეროვნული თეატრი, ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრი და მაკედონიის ოპერისა და ბალეტის თეატრი. ადგილობრივ დაწესებულებებს შორისაა ძმები მილიანოვების ბიბლიოთეკა, სადაც მილიონზე მეტი დოკუმენტი ინახება, კოჩო რაცინის კულტურის სახლი, რომელიც თანამედროვე ხელოვნებას ეძღვნება და კულტურული ინფორმაციის ცენტრი, რომელიც ფესტივალებს, გამოფენებსა და კონცერტებს ატარებს.
სკოპიეში რამდენი უცხოური კულტურის ცენტრია, მათ შორისაა გოეთეს ინსტიტუტი და ფრანგული ალიანსი.
მუზეუმები
სკოპიეს უდიდესი მუზეუმი მაკედონიის მუზეუმია, რომელიც მნახველებს ქვეყნის ისტორიის გაცნობას და ექსპონატთა მდიდრული კოლექციების დათვალიერებას სთავაზობს.
მაკედონიის არქეოლოგიურ მუზეუმში, რომელიც 2014 წელს გაიხსნა, ჩრდილოეთი მაკედონიის ყველაზე გამორჩეული არქეოლოგიური ძეგლებია წარმოდგენილი, რომლებიც პრეისტორიული ხანით თარიღდება.
მაკედონიის ეროვნული გალერეა მნახველებს XIV-დან XX საუკუნემდე შესრულებული ნამუშევრების დათვალიერებას სთავაზობს, რომლებიც ძველი ბაზარის უბანში, ყოფილ თურქულ აბანოებშია გამოფენილი.
სკოპიეს მუზეუმი ქალაქის ძველი რკინიგზის სადგურის ნანგრევებზეა აშენებული, რომელიც 1963 წლის მიწისძვრამ დაანგრია. მუზეუმში ოთხი განყოფილებაა: არქეოლოგიის, ეთნოლოგიის, ისტორიის და ხელოვნების ისტორიის.
2009 წელს ქალაქში დედა ტერეზას მონათვლის ადგილას მისი მემორიალური სახლი აშენდა.
მაკედონიის ბრძოლის მუზეუმი, რომელიც 2011 წელს გაიხსნა, ქვეყნის თანამედროვე ისტორიას, მაკედონიელთა დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლას ეძღვნება. მუზეუმთან ახლოს ჰოლოკოსტის მემორიალური ცენტრია.
არქიტექტურა
მიუხედავად იმისა, რომ სკოპიე არსებობის მანძილზე მრავალჯერ დაინგრა, ქალაქში ისტორიული მნიშვნელობის ღირშესანიშნაობანი მაინც შემორჩა. სკოპიე ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ოსმალური ურბანული კომპლექსი იყო. ქალაქში დღესაცაა ოსმალური ნაგებობები, რომლებიც დღემდე დანიშნულებისამერ ფუნქციონირებს. XX საუკუნეში ქალაქი მოდერნისტული ექსპერიმენტების სივრცე იყო, თუმცა 1963 წელს მომხარდმა მიწისძვრამ მრავალი ახლადაშენებული ნაგებობა შეიწირა. XXI საუკუნეში მასობრივი სამშენებლო კამპანიები განახლდა. სკოპიე კულტურულად მრავალფეროვანი ქალაქია, სადაც ძველი, ახალი, პროგრესული, რეაქციული, აღმოსავლური და დასავლური პერსპექტივები თანაარსებობს.
ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში პრეისტორიული ხანის არქიტექტურის ნაშთებია შემორჩენილი, სადაც ნეოლითური დასახლება 1961 წელს აღმოაჩინეს და რეკონსტრუქციის შედეგად აღადგინეს. სკოპიეს აკვედუკი, რომელიც სავარაუდოდ თურქების ან ბიზანტიელების მიერაა აშენებული, 50 თაღისგან შედგება. მისი აშენების თარიღი უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ XVI საუკუნეში ნაგებობა უკვე მოქმედებდა.
სკოპიეს ციხე-სიმაგრე, სანამ 1963 წლის მიწისძვრის შედეგად დაინგრეოდა, ხელახლა რამდენჯერმე აშენდა. მიწისძვრის შემდეგ ციხე-სიმაგრე აღადგინეს და შუა საუკუნეების დროინდელი იერსახე დაუბრუნეს. შუა საუკუნეების დროინდელ ნაგებობებს შორის აღსანიშნავია წმინდა პანტელეიმონის ტაძარი, რომელიც XII საუკუნით თარიღდება. ტაძრის ფრესკები რენესანსული ხელოვნების პრინციპების მიხედვითაა შექმნილი.
ქალაქის ცენტრში მდებარე უძველესი ტაძრებია ამაღლების და წმინდა დიმიტრის ტაძრები, რომლებიც XVIII საუკუნეში, 1689 წლის დიდი ხანძრის შემდეგ აშენდა და XIX საუკუნეში განაახლეს. ამაღლების ტაძარი მცირე ზომისაა და სანახევროდ მიწაშია ჩაფლული, რათა გვერდით მდგარი მეჩეთები არ გადაფაროს. XIX საუკუნეში ქალაქში ახალი ტაძრებიც აშენდა. მათ შორისაა ანრეი დემიანევის მიერ დაპროექტებული ღვთისმშობლის შობის ტაძარი, რომელიც სამნავიანი ბაზილიკაა. 1912 წლის შემდეგ, როდესაც სერბეთმა სკოპიეს ანექსია მოახდინა, ქალაქმა მკვეთრი ვესტერნიზაცია განიცადა. შეძლებული სერბები სკოპიეში მდიდრულ სასახლეებს იშენებდნენ. მათ შორის გამოირჩევა 1926 წელს აგებული რისტიკის სასახლე. ქალაქის იმდროინდელი არქიტექტურა ცენტრალური ევროპის არქიტექტურის მსგავსია, თუმცა ზოგიერთი ნაგებობა მეტი ორიგინალურობით გამოირჩევა. მათ შორისაა ნეომავრიტანულ სტილში აგებული არაბული საცხოვრებელი სახლი და ნეობიზანტიური რკინიგზის სადგური. ორივე ნაგებობა 1938 წელს აშენდა. მოდერნისტული არქიტექტურის პირველი ნიმუში ქალაქში პირველად 1933 წელს გამოჩნდა. ესაა ყოფილი ეთნოგრაფიული მუზეუმი, დღევანდელი ქალაქის გალერეა, რომელიც მილან ზლოკოვიჩმა დააპროექტა. 1963 წლის მიწისძვრის შემდეგ სკოპიეში მოდერნისტული არქიტექტურა მხოლოდ ნაწილობრივ განვითარდა. ქალაქის ცენტრის რეკონსტრუქციის გეგმაში მონაწილეობა მიიღო იაპონელმა არქიტექტორმა, კენზო ტანგემ, რომელმაც ახალი რკინიგზის სადგური დააპროექტა. რეკონსტრუქციაში მონაწილეობა მაკედონიელმა არქიტექტორებმაც მიიღეს: გეორგი კონსტანტინოვსკიმ დააპროექტა ქალაქის არქივის შენობა 1968 წელს და გოცე დელცევის რეზიდენცია 1975 წელს, ჯანკო კონსტანტიკოვმა ტელეკომუნიკაციის ცენტრი და მთავარი საფოსტო ოფისი 1974-1989 წლებში, ხოლო სლავკო ბრეზოვსკიმ – წმინდა კლიმენტის ტაძარი.
რეკონსტრუქციის შედეგად სკოპიე მოდერნისტული ქალაქი გახდა, მაღალი კორპუსებით, ბეტონის შენობებით და გაშლილი მწვანე სივრცეებით. ქალაქის ცენტრის მოწყობა არ იგეგმებოდა, თუმცა 2010 წელს ადგილობრივმა ავტორიტეტებმა პროექტი „სკოპიე 2014“ წამოიწყეს, რომლის ფარგლებშიც ქალაქის ცენტრში ქანდაკებები, შადრევნები, ხიდები და მუზეუმები აშენდა, რაც 500 მილიონი ევრო დაჯდა.
პროექტმა აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. კრიტიკოსებმა ახალ ნაგებობებს რეაქციული ისტორიული ესთეტიკის ნიშნები უწოდეს. მთავრობამ პროექტი ქანდაკებებისა და მემორიალების სახით ეროვნული უმცირესობების წარმოდგენის ნაკლებობის და დახარჯული თანხის დიდი ოდენობის გამო გააკრიტიკა.
სკოპიეს არქიტექტურა მაგალითია იმისა, თუ როგორაა ეროვნული იდენტობა კონსტრუირებული და როგორ აისახება ეს ურბანულ გარემოზე.
ფესტივალები
სკოპიეს ჯაზის ფესტივალი 1981 წლიდან ყოველწლიურად ოქტომბრის თვეში ტარდება. მსმენელს ფესტივალზე ეძლევა საშუალება ჯაზის სხვადასხვა მიმართულების სინთეზს მოუსმინოს, რომელთა შორისაა ეისიდ-ჯაზი, ლათინური ჯაზი და ავანგარდული ჯაზი. ფესტივალზე გამოსულს ცნობილ შემსრულებლები არიან რეი ჩარლზი, Gotan Project და იუსუ ნ’დური. ასევე ქალაქში ყოველი წლის ივლისის დასაწყისში ბლუზის ფესტივალი ტარდება.
სკოპიეს ზაფხულის ფესტივალი, რომელშიც ყოველწლიურად 2000-ზე მეტი ადამიანი იღებს მონაწილეობას, საერთაშორი ფესტივალების და ღონისძიებების ასოციაციის წევრია. ფესტივალის ფარგლებში მუსიკალური კონცენტები, საოპერო, საბალეტო და თეატრალური დადგმები, ხელოვნების და ფოტოგრაფიის გამოფენები, ფილმების ჩვენებები და მულტიმედიური პროექტები ტარდება. ფესტივალის გამორჩეულ მონაწილეთა შორის არიან სანქტ-პეტერბურგის თეატრი, დიდი თეატრის კამერული ორკესტრი, ჩრდილების თეატრი, ირინა არხიპოვა და ვიქტორ ტრეტიაკოვი.
მაისის საოპერო საღამოები სკოპიეს ყოველწლიური ფესტივალია, რომელიც 1972 წლიდან ტარდება და ფართო საზოგადოებაში ოპერის პოპულარიზაციას ეძღვნება. წლების მანძილზე ფესტივალში მონაწილეობა 50-ზე მეტი ქვეყნიდან ჩამოსულმა შემსრულებლებმა მიიღეს.
დედაქალაქში ყოველწლიურად სექტემბრის ბოლოს საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი ტარდება, რომელიც პირველად 1976 წელს სკოპიეს ახალგაზრდული კულტურის ცენტრის ორგანიზებით ჩატარდა.
დაძმობილებული ქალაქები
სკოპიე დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
პარტნიორი ქალაქები
სკოპიე თანამშრომლობს შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები
ვახტანგ ჟორდანია (დირიჟორი)
ვახტანგ გივის ძე ჟორდანია (დ. 9 დეკემბერი, 1942, თბილისი — გ. 4 ოქტომბერი, 2005, ვირჯინია) — ქართველი დირიჟორი.
ბიოგრაფია
ვახტანგ ჟორდანია დაიბადა თბილისში, ისტორიკოს გივი ჟორდანიას და ბარბარე გლადკოვას ოჯახში. მუსიკის სწავლა დაიწყო ხუთი წლის ასაკში. წარმატებით დაამთავრა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ცენტრალური სამუსიკო სკოლა, სადაც ფორტეპიანოზე დაკვრას ეუფლებოდა ევგენია ჩერნიავსკაიას კლასში. ვახტანგი ბავშვობიდანვე დირიჟორობაზე ოცნებობდა, მაგრამ თავდაპირველად, 1965 წელს, ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი დაამთავრა. იმავე წელს ლენინგრადის კონსერვატორიის სადირიჟორო ფაკულტეტის მესამე კურსზე ჩაირიცხა, დირიჟორ ედუარდ გრიკუროვის კლასში. კონსერვატორია 1970 წელს დაამთავრა. სტუდენტობის წლებში დირიჟორობდა სპექტაკლებს ლენინგრადის საოპერო სტუდიაში.
1970-1973 წლებში იყო ლენინგრადის ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი, ევგენი მრავინსკის ასისტენტი; 1973-1974 წლებში ლენინგრადის რადიო-ტელევიზიის ორკესტრის მთავარი დირიჟორი; 1974-1977 წლებში სარატოვის ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, სარატოვის კონსერვატორიის პედაგოგი, დოცენტი; 1977-1983 წლებში ხარკოვის ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, ხარკოვის ხელოვნების ინსტიტუტის პროფესორი.
1983 წლიდან გარდაცვალებამდე მოღვაწეობდა აშშ-ში: 1985-1992 წლებში. ჩატანუგას (ტენესის შტატი) საოპერო და სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, 1989 წლიდან ტენესის უნივერსიტეტის მაგისტრი, 1991-1993 წლებში სპოკანის (ვაშინგტონის შტატი) ორკესტრის დირიჟორი; 1985-1992 წლებში ტენესის უნივერსიტეტში მიჰყავდა სადირიჟორო ხელოვნების მასტერკლასები.
შემდგომ წლებში აშშ-ის გარდა მოღვაწეობდა სამხრეთ კორეასა და სხვა ქვეყნებში: 1995 წლიდან ხელმძღვანელობდა რუსულ ფედერალურ სიმფონიურ ორკესტრს; 2001 წელს ხარკოვში დააარსა დირიჟორთა საერთაშორისო კონკურსი "ვახტანგ ჟორდანია - მესამე ათასწლეული"; 2002 წლიდან იყო სამხრეთ კორეის ტეგუს სიმფონიური ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი.
ვახტანგ ჟორდანია გარდაიცვალა 2005 წლის 4 ოქტომბერს, ვირჯინიაში. ანდერძის თანახმად, მისი ფერფლი თბილისის დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონის მიწას მიაბარეს მშობლების გვერდით.
ოჯახი
ვახტანგ ჟორდანია დაქორწინებული იყო სამჯერ. პირველი მეუღლე - ნანა ასკურავა. წყვილს შეეძინა ვაჟი, გიორგი ჟორდანია, რომელიც ასევე დირიჟორია. განქორწინების შემდეგ, ვახტანგი მეორედ დაქორწინდა ნატალია ბონდარჩუკზე. მათ ეყოლათ ქალიშვილი, ნინო ჟორდანია. მესამე მეუღლე - კიმბერლი სტებინსი. წყვილს შეეძინა ორი შვილი, მარია და დიმიტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
902
თარიღი უცნობია
*
გამოყენებითი ენათმეცნიერება
გამოყენებითი ენათმეცნიერება ფოკუსირდება ენასთან დაკავშირებული პრობლემების გარშემო, იკვლევს მათ და გვთავაზობს პრობლემების გადაჭრის გზებს.
განმარტება
გამოყენებითი ენათმეცნიერება ფართო სფეროა, რომლის კვლევის ობიექტიც ენასთან და მის მომხმარებლებთან დაკავშირებული პრობლემები და მათი გადაჭრაა.
გამოყენებითი ენათმეცნიერება ეყრდნობა ენათმეცნიერებაში დაგროვებულ ცოდნასა და ლინგვისტური კვლევების აღმოჩენებს და იყენებს მათ სხვადასხვა სფეროში, მათ შორის განათლებაში, ლექსიკოგრაფიაში, თარგმნაში, ენობრივ დაგეგმარებასა და ბუნებრივი ენის დამუშავებაში.
გამოყენებითი ენათმეცნიერება იყენებს ტექნიკურ ცოდნას სხვა დისციპლინებიდანაც, მაგალითად სოციოლოგიიდან და ანთროპოლოგიიდან და ცდილობს ინჟინრული გადაწყვეტა მოუფიქროს აქტუალურ ლინგვისტურ პრობლემებს.
გამოყენებითი ენათმეცნიერება ეყრდრნობა ფონეტიკის, ფონოლოგიის, მორფოლოგიის, სინტაქსის, სემანტიკის, პრაკმატიკისა და წერილობითი დისკურსის საფუძვლებს.
გამოყენებითი ენათმეცნიერება იკვლევს ენას რეალურ სამყაროში. თეორიული ენათმეცნიერებისგან განსხვავებით მას აქვს რეალისტური სურათი, თუ როგორია ენა. გამოყენებითი ენათმეცნიერება ეხმარება საზოგადოებას, რომ გაიგონ ენის არსი.
ისტორია
გამოყენებითი ენათმეცნიერების წარმოშობა მიჩიგანის უნივერსიტეტის ინგლისური ენის ინსტიტუტს უკავშირდება. 1948 წელს აქ გამოიცა ჟურნალი Language Learning: A Quarterly Journal of Applied Linguistics (ენის შესწავლა: გამოყენებითი ენათმეცნიერების კვარტალური ჟურნალი), რომელიც პირველი ჟურნალი იყო, რომელშიც გამოყენებითი ენათმეცნიერება, როგორც ტერმინი, სათაურში გამოიყენეს. ეს დარგი თავდაპირველად აშშ-სა და ევროპაში გაჩნდა, თუმცა მალევე გავრცელდა მთელ მსოფლიოში.
თუ თავდაპირველად გამოყენებითი ენათმეცნიერება ლინგვისტიკის გამოყენებასთან ასოცირდებოდა, მან მალევე მოიცვა უფრო ფართო არეალი. 1960-იან წლებში გამოყენებითი ენათმეცნიერების საგნად მიიჩნეოდა ენის შეფასება, ენობრივი დაგეგმვა, ენობრივი პოლიტიკა და მეორე ენის ათვისება. 1970-იან წლებში გამოყენებითი ენათმეცნიერება გაცდა თეორიულ ჩარჩოებს და უფრო მეტად პრობლემის გადაჭრაზე ორიენტირებული სფერო გახდა. 1990-იან წლებში ის კიდევ უფრო გაფართოვდა და კრიტიკული კვლევები და მულტილინგვიზმი მოიცვა.
გამოყენებითი ენათმეცნიერების განსაზღვრა
არსებობს განსხვავებული მოსაზრებები უნდა ჩაითვალოს თუ არა გამოყენებითი ენათმეცნიერება ინტერდისციპლინარულ მეცნიერებად.
ენასთან დაკავშირებული პრობლემების გადასაჭრელად ენათმეცნიერებს სხვადასხვა სფეროდან უწევთ ცოდნის გამოყენება, მათ შორის სოციოლოგიიდან, ანთროპოლიგიიდან, ფსიქოლოგიიდან და განათლების მეცნიერებიდან. სწორედ ამიტომ გამოყენებითი ენათმეცნიერებას მეცნიერების ნაწილი მიიჩნევს ინტერდისციპლინარულ მეცნიერებად, გამოყენებითი ენათმეცნიერება არ ქმნის უნიკალურ ცოდნას და არ მუშაობს უნიკალური პრინციპების ჩარჩოში, არამედ იყენებს თეორიულ ცოდნას სხვადასხვა დარგიდან.
გამოყენების სფერო
გამოყენებითი ენათმეცნიერებას სხვადასხვა სფეროსთან აქვს თანაკვეთა. კომპიუტერული ლინგვისტიკა, მანქანური თარგმნა, კომპიუტერის დახმარებით თარგმნა, ბუნებრივი ენის დამუშავება, მეტყველების აღქმა გამოყენებითი ენათმეცნეირების სფეროებია, რომლებშიც კომპიუტერები ფართოდ გამოიყენება. გამოყენებითი ენათმეცნიერების ერთ-ერთი მიზანია განათლების სფეროს გაუმჯობესებაც უკეთესი ხარისხის სახელმძღვანელოების და ენის სწავლების ეფექტური მეთოდების შეთავაზებით. გამოყენებით ენათმეცნიერებას დიდი როლი აქვს ენობრივი დაგეგმვისას.
გამოყენებითი ენათმეცნიერება ეხმიანება შემდეგ პრობლემებს:
შესაძლიებელია ამ კატეგორიების კიდევ უფრო გაფართოება, თუმცა, საბოლოო ჯამში გამოყენებითი ენათმეცნიერების საფუძველს რეალურ ცხოვრებაში არსებული ენასთან დაკავშირებული პრობლემები წარმოადგენს.
მიმართულებები
ენის თანამედროვე კვლევებში განსხვავებული ინტერესებისა და სირთულეების არსებობამ განაპირობა გამოყენებით ენათმეცნიერებაში რამდენიმე სხვადასხვა მიმართულების წარმოშობა. ისინი ეხმიანება სხვადასხვა თეორიულ, ანალიტიკურ და იდეოლოგიურ პრობლემას.
კრიტიკული გამოყენებითი ენათმეცნიერება
გამოყენებით ენათმეცნიერებზე გავლენა იქონია ფილოსოფიურმა და ინტელექტუალურმა დამოკიდებულებებმა, რომლებიც კრიტიკულად მოიაზრება. კრიტიკული გამოყენებითი ენათმეცნიერება ინტერესედება ისეთი სოციალური პრობლემებით, რომლებიც ენასაც ეხება. კრიტიკული გამოყენებითი ენათმეცნიერების მიმდევრები ენობრივ პრობლემებსა და ზოგად სოციალურ პრობლემებს ერთმანეთს უკავშირებენ. ისინი თავიანთ თავს მოიაზრებენ არა როგორც ენასთან დაკავშირებული სიტუაციების შემსწავლელებად, არამედ სოციალური ცვლილების გამომწვევ აგენტებად. კრიტიკული წიგნიერება, კრიტიკული პედაგოგია და კრიტიკული დისკურსის ანალიზი ამ ტიპის გამოყენებითი ენათმეცნიერების ფარგლებში აღმოცენდა. მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკული გამოყენებითი ენათმეცნიერებას განიხილავენ წიგნებში, სტატიებსა და კონფერენციებზე, ეს ალტერნატიული მიდგომა ჯერ ფართოად არ არის მიღებული გამოყენებითი ენათმეცნიერების წრეში.
კორპუსის ანალიზი
კორპუსის ლინგვისტიკას გარკვეული პერიოდია გამოყენებენ ლექსიკოლოგები, ლექსიკოგრაფები და ენის სილაბუსის შემქმნელები. მისი ახლანდელი გამოცოცხლება დაკავშირებულია ენის კორპუსების დანერგვაში კომპიუტერების გამოყენებასა და მონაცემთა ხელმისაწვდომობასთან. ამან გამოიწვია არსებული ბაზების გაფართოება და ახალი ბაზების შექმნა. კორპუსის კვლევების უმთავრესი მიზანია ენის გამოყენებასთან დაკავშირებული ლინგვისტური მახასიათებლების და ნიმუშების იდენტიფიცირება სხვადასხვა კონტექსტში. კორპუსის ანალიზი ეყრდნობა ემპირიულ მეთოდს, ხოლო ინტერპრეტირებისთვის გამოიყენება როგორც რაოდენობრივი, ასევე ხარისხობრივი კვლევის მეთოდები. თანამედროვე კორპუსის ანალიზს დაემატა ახალი მიმართულებები, როგორებიცაა დისკურსის ანალიზი, კულტურათაშორისი კომუნიკაცია, საუბრის ანალიზი.
ფართო გამოყენების ენები
ფართო გამოყენების ენები ეწოდება ენებს, როგორებიცაა ლინგვა ფრანკა (საერთო სასაუბრო ენა) ან ორმხრივად გასაგები მედიუმი მულტილინგვურ საზოგადოებაში მოსაუბრეთათვის. თანამედროვე კომუნიკაციის ტექნოლოგიების განვითარებამ და მოგზაურობის გამარტივებამ გაამწვავა საერთო ენის საჭიროება. შედეგად წარმოიშვა გამოყენებითი ენათმეცნიერებისთვის რელევანტური პრობლემები, მათ შორის, ენობრივი პოლიტიკა და დაგეგმვა, ენის ვარიაციები და ცვლა, ენის მასწავლებელთა მომზადება, ენა და იდენტობა, მულტილინგვიზმი და ბილინგვიზმი. განსაკუთრებით დიდი ყურადღება ეთმობა ინგლისური ენას, როგორც გლობალურ ლინგვა ფრანკას. თანამედროვე კვლევები სოციოლინგვისტური პერსპექტივიდან იკვლევს მის გამოყენებას, მომხმარებლებს, ფორმებსა და ფუნქციებს, სწავლისა და სწავლების მოდელებს დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ამერიკის მიღმა. ენების გავრცელების ეფექტებსა და მათი ვარიაცების მრავალი ნორმის არსებობასთან დაკავშირებული პრობლემები წარმოადგენს ფართო გამოყენების ენების გამოყენებითი ლინგვისტების ინტერესის სფეროს.
გამოყენებითი ენათმეცნიერება დღეს
გამოყენებითი ენათმეცნიერება დროთა განმავლობაში გაფართოვდა და მეტი სიღრმე შეიძინა. ამ სფეროში მოღვაწე მკვლევრები და მეცნიერები მსოფლიოს უამრავ ქვეყანაშია. გამოყენებითი ენათმეცნიერების საერთაშორისო ასოციაცია 1964 წელს საფრანგეთში ჩამოყალიბდა, დღეს კი ფილიალები მსოფლიოს 30 ქვეყანაზე მეტში აქვს.
მულტილინგვურ ევროპაში ბევრი გამოყენებითი ენათმეცნიერი ევროკავშირის განვითარებისთან ერთად აღმოცენებული ენობრივი პრობლემებს გადაჭითა და ენის პოლიტიკის შემუშავებითაა დაკავებული. პოლიტიკის მიზანია პრაქტიკული გადაჭრა უპოვოს ლინგვა ფრანკას (საერთო სასაუბრო ენის) საჭიროებას. ენის პოლიტიკის ფარგლებში უნდა არსებობდეს საკუმუნიკაციო ენა, რომელზეც ქვეყნების წარმომადგენლები შეძლებენ ერთმანეთთან ურთიერთობას და, ამავდროულად, არ მოხდეს სხვა ენების მნიშვნელობის შემცირება. პრობლემის წარმოშობა ევროკავშირის ფარგლებში სამუშაო მიგრაციებს უკავშირდება.
გამოყენებითი ენათმეცნიერების კვლევები ხორციელდება ბალტიის ქვეყნებში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, შუა და სამხრეთ აღმოსავლეთში, აფრიკაში, ჩინეთში, ავსტრალიასა და ოკეანეთში. ამ რეგიონების ჩართულობით გროვდება ახალი მასალა დასავლური სამყაროსგან განსხვავებული გამოყენებითი ენათმეცნიერების პრობლემების შესახებ და იძლევა მათი ინტერპრეტირების, ავთენტიფიკაციის და წარმოჩენის საშუალებას.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის კვალიფიკაცია 2011
2011 წლის ჩემპიონატში ირბ-მ წინა ჩემპიონატის 12 საუკეთესო გუნდი დაუშვა. დაბარჩები რვა საგზური ოცი ფინალისტიდან რვა შესარჩევების (წინა ჩემპიონატის მეოთხედფინალისტები) გარეშე შეარჩია. დანარჩები 12 ადგილის კი ასე გადანაწილდა: ევროპა და ამერიკა - 2, ოკეანია, აფრიკა და აზია - 1. კიდევ ერთი ადგილი გათამაშდა ე.წ. რეპეშაჟში.
ევროპა
უშუალოდ ევროპის ორი საგზურისათვის ირბ-ს უცნაური გადაწყვეტილებით თამაშობდა მხოლოდ ევროპის ერთა თასის 2009-2010 წლების გათამაშებაში მონაწილე ექვსი გუნდი. ამ ტურნირის პირველმა ორმა პრიზიორმა პირდაპირ მიიღეს ზელანდიის საგზურები. დანარჩენი გუნდები მხოლოდ რეპეშაჟში მოსახვედრად თამაშობდნენ.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|ბ ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
პირველად ჩატარდა ერთწრიანი ტურნირები 2B; 3A; 3B და 3C დივიზიონებში და ორწრიანი 2A დივიზიონში.