cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარსელ ბუსაკი
კატეგორია:ფრანგი მრეწველები კატეგორია:ფრანგი ბიზნესმენები კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ნათება (ფილმი)
ნათება (The Shining) — სტენლი კუბრიკის ფილმი, რომელიც გადაღებულია სტივენ კინგის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით. „ნათება“ პირველი იყო კინგის ნაწარმოებთაგან, რომლის ეკრანიზაციაც მოხდა. ფილმში სპეციალური ოპერატორული ეფექტების მისაღწევად კუბრიკმა გამოიყენა მოწყობილობა „სტედიკამი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1980 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:სტენლი კუბრიკის ფილმები კატეგორია:სტივენ კინგის რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:საშინელებათა ფილმები კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
ტაქსი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტაქსი შეიძლება იყოს:
საერთაშორისო საზღვაო სამართალი
საერთაშორისო საზღვაო სამართალი — საერთაშორისო საჯარო სამართლის ნაწილი, რომელიც არეგულირებს სახელმწიფოთა იურისდიქციის ფარგლებს საერთაშორისო ზღვებსა და ოკეანეებში. კერძო პირთა შორის ურთიერთობებს საზღვაო სივრცეში კი კერძო საზღვაო სამართალი (Admiralty law) არეგულირებს.
ისტორია
1494 წელს ტორდესილასის ხელშეკრულებით მსოფლიო ოკეანე ორმა უდიდესმა საზღვაო სახელმწიფომ, ესპანეთმა და პორტუგალიამ გაიყო. ესპანეთმა მიიღო ექსკლუზიური ნაოსნობის უფლება დასავლეთ ატლანტიკაში, მექსიკის ყურესა და წყნარ ოკეანეში, პორტუგალიას კი ატლანტის აღმოსავლეთი ნაწილი და ინდოეთის ოკეანე ერგო.
XIX საუკუნეში თავისუფალი ვაჭრობის იდეის გაძლიერებამ შეცვალა დამოკიდებულება ზღვებისადმი, 1840 წელს დაფუძნდა ერთი სახელმწიფოს ტერიტორიულ წყლებში მეორე სახელმწიფოს გემის „მშვიდობიანი გავლის უფლება“. თანდათანობით ხელახალი აღიარება მოიპოვა ზღვების თავისუფლების იდეამ. XX საუკუნის 20-იან წლებში დღის წესრიგში დადგა ერთიანი საერთაშორისო საზღვაო წესების შემუშავების საკითხი. ასეთი წესები რამდენიმე ორგანიზაციის მიერ შემუშავდა და 1930 წელს ჰააგაში ჩატარდა საერთაშორისო კონფერენცია მათ განსახილველად, თუმცა საერთაშორისო დოკუმენტის მიღება ამ კონფერენციაზე ვერ მოხერხდა.
1956–58 წლებში გაეროს ეგიდით გაიმართა საერთაშორისო საზღვაო სამართლის პირველი კონფერენცია (UNCLOS I). ამ კონფერენციაზე ვერ იქნა მიღწეული შეთანხმება ტერიტორიული ზღვის სიგანის შესახებ, თუმცა მიღებული იქნა 4 კონვენცია:
1960 წლის 17 მარტიდან 26 აპრილის ჩათვლით ჩატარდა გაეროს საზღვაო სამართლის მეორე კონფერენცია (UNCLOS II), რომელმაც კვლავ ვერ დაადგინა ტერიტორიული ზღვის სიგანე. 1972–82 წლებში გაიმართა გაეროს საზღვაო სამართლის მესამე კონფერენცია (UNCLOS III), რომელზეც ბოლოს და ბოლოს მიღწეული იქნა შეთანხმება ტერიტორიული ზღვის ზომების შესახებ და გარდა ამისა მიღებული იქნა გაეროს კონვენცია საზღვაო სამართლის შესახებ (UNCLOS), რომელიც დღეს საზღვაო სამართლის მარეგულირებელი ძირითადი დოკუმენტია.
საზღვაო ზონები
საზღვაო სამართლის შესახებ გაეროს კონვენციამ მსოფლიო ოკეანე და ზღვები განსხვავებული სამართლებრივი რეჟიმის მქონე 9 ზონად დაჰყო. ესენია:
საზღვაო ზონების ასათვლელად,ზღვისა და ხმელეთის პირობით საზღვრად საგანგებო საწყისი ხაზები გამოიყენება.
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
ორბიტა (ავილა)
ორბიტა (Orbita) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 14 კმ². მოსახლეობა — 69 კაცი (2021 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ვალიე-დე-ბარდახი
ვალიე-დე-ბარდახი (Valle de Bardají, Val de Bardaixí) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის რიბაგორსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 45,50 კმ². მოსახლეობა — 40 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
გეორგ ჰაიმი
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 1912 კატეგორია:ექსპრესიონისტი პოეტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
Pristomyrmex fuscipennis
Pristomyrmex fuscipennis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლაბსყალდი
სოფლის მახლობლად მდებარეობს შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – მიქაელ მთავარანგელოზის დარბაზული ეკლესია. იგი ნაგებია ნატეხი ქვით კირისა და ქვიშის დუღაბზე. დასავლეთით ეკვრის ქვის ეგვტერი, რომელზეც XIX საუკუნის II ნახევარში ხის მეორე სართული დაუშენებიათ. აღმოსავლეთ მხარეს აქვს ერთი სარკმელი. შესასვლელი დასავლეთის მხრიდანაა. საკურთხეველი გადატიხრულია სამმალიანი ქვის კანკელით. ნაგებობა შელესილია და გადახურულია ყავრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 19 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბასკეთი
მინი|ბასკეთი მინი ბასკეთი (ბასკ. Euskadi; ესპ. Pais Vasco) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1979 წლიდან. მოიცავს პროვინციებს – ბისკაია, გიპუსკოა და ალავა.
კულტურული ცენტრი – სან-სებასტიანი (დონოსტია) სადაც ყოველწლიურად ტარდება სან-სებასტიანის კინო-ფესტივალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები *
ალექსი მდივანი
ალექსი ზაქარიას ძე მდივანი (დ. 7 თებერვალი, 1908, თბილისი — გ. 1 აგვისტო, 1935, პალამოსი, ესპანეთი) — ქართველი ემიგრანტი, დასავლური პრესისთვის კარგად ცნობილი, ევროპასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში  მოღვაწე, მდივნების ოჯახის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
ალექსის მამა, ზაქარია მდივანი, ნიკოლოზ II-ის ამალის გენერალ–მაიორი, კავკასიის კორპუსის შტაბის უფროსი და დამოუკიდებელი საქართველოს სამხედრო მინისტრის მოადგილე იყო. ალექსის დედა, ელისაბედ სობოლევსკა, ნახევრად პოლონელი, საქართველოში გახლდათ დაბადებული და გაზრდილი. ზაქარიასა და ელისაბედს შეეძინათ ხუთი შვილი – ნინო, სერგი, დავითი, ალექსი და რუსუდანი. დედმამიშვილები, გახმაურებული საქორწილო ისტორიების გამო, ცნობილი იყვნენ „მექორწილე მდივნების“ სახელით.
1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, ზაქარია მდივანი ოჯახთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა და თურქეთს შეაფარა თავი. ალქესის დედა, ელისაბედი, სტამბოლში გარდაიცვალა. თურქეთიდან მდივნები საფრანგეთში გადავიდნენ. ოჯახს მატერიალურად ძალიან გაუჭირდა. ამის გამო ალექსი პარიზის ქუჩებში იწყებს ძველმანებით ვაჭრობას, მუშაობდა მტვირთავადაც, 15 წლის ასაკში „პეჟოს“ ქარხანაში მოეწყო მუშად. ოჯახის ამერიკელი მეგობრის დახმარებით, ალექსი კემბრიჯის კოლეჯში შევიდა სასწავლებლად. ალექსი ნიჭიერი ახალგაზრდა და კარგი სპორტსმენი იყო. იგი გახდა პოლოს გუნდის კაპიტანი და ხშირად მონაწილეობდა საერთაშორისო ასპარეზობებში. კემბრიჯის დამთავრების შემდეგ, ალექსი ნიუ-იორკ სითი ბანკის პარიზულ განყოფილებაში მუშაობდა მენეჯერის თანამდებობაზე.
1931 წელს ალექსი, ამერიკული ბეწვეულის კომპანიის დამაარსებლის შთამომავალზე და კოლეჯის მეგობრის, ჯეიმზ ვან ალენის, დაზე, ლუიზა ასტორ ვან ალენზე დაქორწინდა. ამავე წელს ალექსი გახდა პარიზში საქართველოს მთავრობის ლეგაციის მდივანი. იგი ხვდებოდა დიპლომატებს საქართველოს საკითხთან დაკავშირებით, საკუთარი ხარჯით გზავნიდა დელეგაციებს კონფერენციებზე, ეხმარებოდა საფრანგეთში მცხოვრებ გაჭირვებაში მყოფ ქართველებს.
ალექსის ქორწინებამ ლუიზა ასტორთან რამდენიმე თვე გასტანა. 1936 წელს ლუიზა ასტორი ცოლად გაყვა ალექსის უფროს ძმას, სერგი მდივანს. ალექსის მეორე მეუღლე, ამერიკის უმდიდრესი ქალი, ბარბარა ვულვორტ ჰატონი გახდა. ბარბარა იყო ამერიკის უმსხვილესი საცალო სავაჭრო კომპანიის დამაარსებელ ფრენკ ვულვორტის შვილიშვილი. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიის მიხედვით, ალექსის დამ, რუსუდანმა, შეგნებულად დააკავშირა საკუთარი ძმა მდიდარ, გავლენიან ქალს. ეს ისტორია მოხვდა ბარბარა ჰატონის შესახებ 1987 წელს გადაღებულ ამერიკული სერიალის - Poor Little Rich Girl: The Barbara Hutton Story - სცენარში. ალექსი მდივანი ბრიტანელმა მსახიობმა ნიკოლას ქლეიმ განასახიერა.
1933 წლის 22 ივნისს წყვილმა ჯვარი დაიწერა პარიზში, წმ. ალექსანდრე ნეველის სახელობის რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. მრავალრიცხოვანი ქორწილი ოტელ „რიცში“ გაიმართა. დამსწრეთა შორის იყვნენ ნოე ჟორდანია, ევგენი გეგეჭკორი, აკაკი ჩხენკელი. ქორწილი ჰატონების ოჯახს ერთი მილიონი დაუჯდა. ახალდაქორწინებულთა ფოტო „ნიუ-იორკ თაიმსმა“ გამოაქვეყნა. ჯვრისწერის შემდეგ, წყვილი იახტით მსოფლიოს გარშემო სამოგზაუროდ გაემგზავრა. საქორწილო მოგზაურობისას იაპონიასა და ინდოეთში მდიდრულ საზეიმო შეხვედრებს აწყობდნენ, ერთხანს, ამერიკაში ცხოვრობდნენ.
ალექსი ამერიკაში დიდხანს ვეღარ გაჩერდა და მეუღლესთან ერთად საფრანგეთში დაბრუნდა. ამ დროს ქართულ ემიგრაციას მძიმე პერიოდი ედგა. 1934 წელს საბჭოთა კავშირი ერთა ლიგაში შევიდა. საფრანგეთი იძულებული გახდა საბჭოთა კავშირთან ხელშეკრულებაზე მოეწერა ხელი. ამიტომ საფრანგეთში რუსეთთან მტრულად განწყობილი საქართველოს ლეგაცია ვეღარ იარსებებდა. ლეგაცია „ლტოლვილთა ოფისად“ გადაკეთდა. ოფისის დირექტორად სოსიპატრე ასათიანი, მდივნად კი ალექსი დაინიშნა. ალექსი აგრძელებდა ქველმოქმედებას და ქართველი ემიგრანტების დახმარებას. ექვთიმე თაყაიშვილის რჩევით, ალექსიმ საფრანგეთსა და ბელგიაში თხუთმეტ ხელმოკლე ქართველ სტუდენტს სტიპენდია დაუნიშნა. შანხაიში იაპონელთა მიერ ოკუპირებული ხარბინიდან ლტოლვილ ქართველებს ექვსსართულიანი სახლი უყიდა, მათ შვილებს კი სტიპენდიები დაუნიშნა.
1935 წელს ალექსი და ბარბარა ერთმანეთს დაშორდნენ. განქორწინების შემდეგ, ალექსი დასთან, რუსუდანთან, გაემგზავრა პალამოსის ვილაში, ესპანეთში. რუსუდანის მეუღლე, ხოსე მარია სერტი, იყო ესპანელი მხატვარი. 1935 წლის 1 აგვისტოს ალექსი, ახალ რჩეულთან, გერმანელ ბარონესა მად ტისენთან, ერთად, პალამოსთან ახლოს საკუთარი „როლს-როისით“ მატარებელს შეეჯახა. ბარონესა მძიმედ დაშავდა, ალექსი ადგილზე გარდაიცვალა. დაკრძალეს პალამოსის კათოლიკურ სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1935 კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
უიშანი
უიშანი (ჩინ. 武夷山) — მთათა სისტემა ჩინეთის ფუძიანისა და ძიანსის პროვინციებში. მისი ფართობი 60 კმ²-ია. 1999 წელს, იუნესკომ იგი ბუნებრივი და კულტურული ღირებულებების გამო მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. წარმოადგენს სამხრეთ ჩინეთის ერთ-ერთ ყველაზე ბიომრავალფეროვან რეგიონს. მთებში ხარობს ბევრი რელიქტური მცენარე, რომელიც ჩინეთისთვის ენდემურია,მათ შორისაა ჩაის მრავალი სახეობა.
აქ ასევე მდებარეობს მრავალი ტაძარი და მონასტერი, რომელთაგან ზოგიერთი დღეს დანგრეულია. ამ მონასტრებში ჩამოყალიბდა ნეო-კონფუციანური დოქტრინა, რომლის გავლენასაც XI საუკუნეში მთელი აღმოსავლეთ აზია განიცდიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ქედები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
ლახამი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)
ლახამი  — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ჭუბერის თემში (სოფლები: დევრა, ზემო მარღი, ლარილარი, ლახამი, ლეკულმახა, ლეწფერი, სგურიში, ტიტა, ქვემო მარღი, ყარი). მდებარეობს მდინარე ნენსკრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 680 მ. მესტიიდან 70 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 168 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუბლიუკუჩუკოვო
გუბლიუკუჩუკოვო (Гөблөкөсөк; Гублюкучуково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დიურტიულის რაიონში. 2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 392 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ დიურტიულიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (58 %) და ბაშკირები (39 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:დიურტიულის რაიონის სოფლები
Kissing Willie
„Kissing Willie“ (უილის კოცნა) — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის სიმღერა. იგი გამოიცა 1989 წელს, როგორც სინგლი მომავალი ალბომიდან „Rock Island“. პრომო სინგლში აგრეთვე შეტანილია b-მხარე „Heavy Water“.
სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის სიმღერები კატეგორია:1989 წლის სიმღერები კატეგორია:1989 წლის სინგლები
თორნიკე შენგელია
თორნიკე შენგელია (დ. 5 ოქტომბერი, 1991, თბილისი, საქართველო) — ქართველი კალათბურთელი. საქართველოს ნაკრების კაპიტანი. თამაშობს ვირტუს ბოლონიაში.
2012 წლის 28 ივნისს, თორნიკე არჩეულ იქნა 54 ნომრად ფილადელფია სიქსერსის მიერ. შემდეგ ფილადელფია სიქსერსმა იგი გაცვალა ბრუკლინ ნეტსის სხვა კალათბურთელში. 18 ივლისს შენგელიამ ხელი მოაწერა კონტრაქტს ბრუკლინ ნეტსთან.
ბასკონია
2014 წლის 21 ივნისს შეუერთდა „ბასკონიას“ რომელთან ერთადაც ესპანეთის ჩემპიონობა მოიპოვა (2020), თორნიკე ერთხელ მოხვდა ევროლიგის წლის გუნდში (ძირითადში), ერთხელ მოხვდა ესპანეთის უმაღლესი ლიგის წლის გუნდში (ძირითადში). 2018 წელს შენგელიამ გუნდთან 4 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი. 2018 წელს დაიკავა მეორე ადგილის ესპანეთის ლიგის MVP-ის სტატუსისათვის ბრძოლაში.
ცსკა მოსკოვი
2020 წლის 9 ივლისს გადავიდა რუსულ მოსკოვის „ცსკა“-ში, რასაც მოჰყვა კრიტიკა საზოგადოების მხრიდან, საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა სოციალურ ქსელში დაწერა:
დრიჰად-ნუა
დრიჰად-ნუა (Newbridge; Droichead Nua) — ქალაქი ირლანდიაში, კილდერის საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია).
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 18 520 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 16 739 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:კილდერის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ვალიე-დე-ლიერპი
ვალიე-დე-ლიერპი (Valle de Lierp, Vall de Lierp) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის რიბაგორსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 32,80 კმ². მოსახლეობა — 51 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
Pristomyrmex hirsutus
Pristomyrmex hirsutus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ხობის მონასტერი
მინი|ხობის მონასტრის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ხობის მონასტერი (ნოჯიხევის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახ. დედათა მონასტერი) — არქიტექტურული ძეგლი ხობის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ნოჯიხევის ტერიტორიაზე, ხობისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ხობიდან 4 კმ, სენაკიდან 7 კმ.
ისტორია
აგებულია XIII-XIV სუკუნეებში, ტაძრის აშენება უკავშირდება გუბაზ მეფის, დავით აღმაშენებლის, თამარ მეფისა და ცოტნე დადიანის სახელებს. აკაკი წერეთელმა ხობის მონასტერს მიუძღვნა პოემა „ნათელა“.
ტაძარი შემკულია ჩუქურთმებითა და ფრესკებით. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე აქ იყო დასვენებული ღვთისმშობლის კვართი, წმ.გიორგის ბარძაყი, წმ.მარინეს მკლავი, წმ.კვირიკეს ხელის მტევანი, თამარ მეფის გულსაკიდი ჯვარი და სხვა სიწმინდეები. მონასტერი არქიტექტურულ კომპლექს წარმოადგენს, რომელშიც შედის ტაძარი, სასახლე, სამრეკვლო, გალავანი და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. შუა საუკუნეებში ხობის მონასტერი დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსის რეზიდენციას წარმოადგენდა.
უძველესი დოკუმენტი, რომელშიც ხობია მოხსენიებული, არის ჯვრის სამონასტრო მატიანეში შეტანილი აღაპი, სადაც მოხსენიებულნი არიან ცოტნე დადიანის ოჯახის წევრები და ახლობელი პირები. მათ შორის ეგნატე, ხობის წინამძღვარი. მოსახსენიებელში ნათქვამია: ქ. ამასვე დღესა აღაპი ეგნატი ხოპისა წინამძღვრისა.
ხობის ტაძარი შერგილ დადიანის ოჯახის განსაკუთრებული ყურადღებით სარგებლობდა. აქ დაცულია კიდეც შერგილის, მისი მეუღლე ნათელისა და ყმაწვილ ცოტნეს ფრესკები. ისევე, როგორც ლაშა-გიორგის გაუგზავნია იერუსალიმში მოსახსენიებელთა განსაწესებლად მესტუმრე შალვა, შერგილ დადიანსაც წარუგზავნია იქ ეგნატე ხობისა წინამძღვარი, და ბარამ უშაფათელისძე. დოკუმენტში მოხსენიებულია ასევე ეგნატეს დედა ნისიმე და მისი ძმა ყელგრძელი. რადგან ეგნატე ხობის წინამძღვრად მოიხსენიება, უნდა ვიფიქროთ, რომ ამ პერიოდში ხობი საწინამძღვრო იყო და, როგორც ჩანს, იმდროინდელმა ოდიშის ხელისუფლებამ, ხობის წინამძღვრის სახით, მხარის უმაღლესი საეკლესიო წარმომადგენლობა გააგზავნა.
ეგნატეს მოსახსენიებელი 1212-1222 წლებით თარიღდება. ამიტომაც მისი წინამძღვრობა XIII საუკუნის I ნახევარზე მოდის, კერძოდ კი 1212-1222 წლებზე.
საინტერესო დოკუმენტია ამავე ტაძრის ფრესკული წარწერა. აქ, ჩრდილოეთის კედლეზე, წარმოდგენილია გიორგი დადიანი, რომელსაც ეკლესიის გეგმა უპყრია ხელთ, წარწერით - "საყდარი". ქტიტორს მხედრულად აწერია:
იგი, წარწერის შინაარსის მიხედვით, უნდა ეკუთვნოდეს გიორგი II დადიანს. საფიქრებელია, რომ ხობში საეპისკოპოსო კათედრა გიორგი II დადიანმა დააარსა.
საქართველოში ძნელად თუ მოიძებნება ხობის ტაძარივით მდიდარი სავანე. აქ დაცული იყო:
არქანჯელო ლამბერტი პირდაპირ მითითებას იძლევა წმინდა ნაწილების ხობის მონასტერში არსებობის შესახებ, მაგრამ ვის მიერ ან როდის იქნა ჩამოტანილი, ამაზე არაფერს ამბობს. ის აღნიშნავს, რომ ხობის მონასტერში „აჩვენებდნენ ღვთისმშობლის პერანგს, რომელსაც იქაურები დიდ პატივსა სცემენ“; მართალია, ჩვენ არ ვიცით, თუ როდის და როგორ მოხვდა ეს ნივთები ხობის ტაძარში, მაგრამ ცხადია, რომ მას საქართველოში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭებოდა.
პირველი ხობელი ეპისკოპოსია ილარიონი, იგი დახატულია ტაძრის ჩრდილოეთ სვეტზე, სავედრებლად ხელებაღმართული, რომელსაც გადმობრუნებული ხუცური ასოებით აწერია: `ხობელი ილარიონ~.მისი ეპის¬კოპოსობა დაახლოებით  XIV საუკუნეს უკავშირდება.
ხობელ იერარქთა ქრონოლოგიური რიგი:
2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ხობის ეპარქიის ყმები
მართალია, ეს ციფრები ძალიან მიახლოებითია და ისინი ერთი ეპოქის სურათს ვერ წარმოსახავენ, მაგრამ ამით საშუალება გვეძ¬ლევა, წარმოვიდგინოთ, თუ რაოდენი სიმდიდრის მფლობელნი იყვნენ საქართველოს ძლიერი ეკლესია-მონასტრები, რომელთა რიცხვს ხობიც მიეკუთვნებოდა.
ხობის ტაძრის არქიტექტურა და მხატვრობა
ხობის მონასტერი ხუროთმოძღვრული კომპლექსია, რომელშიც შედის ტაძარი, სასახლე, სამრეკლო და გალავანი, აგრეთვე დამხმარე ნაგებობათა ნაშთები. გალავანი XX საუკუნის 70-ია წლებშია აღდგენილი, გუმბათიანი სამრეკლო ერთ-ერთი უდიდესია საქართველოში, რომელიც ქვისგან არის ნაგები, აქვს შვიდი სარკმელი. სამრეკლო ადრე მოხატული ყოფილა. გალავნის შიგნით დგას ბაზილიკური დარბაზული ტიპის ტაძარი, რომელსაც აქვს გვიანდელი მინაშენები: XIV საუკუნის დამლევის ეგვტერი, აგრეთვე სამხრეთიდან და დასავლეთით შემორტყმული დერეფნები, ტაძარი სამნაირია. ზუსტი თარიღი აშენების შესახებ არ არსებობს, მეცნიერთა ვარაუდით აღნიშნული სახე ტაძარმა XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე მიიღო, ტაძარი დამშვენებულია ჩუქურთმებითა და ფრესკებით, ფრესკები სერიოზულად არის დაზიანებული.
ხობის ტაძრის შენობა ქართულ არქიტექტურაში გავრცელებულ რომელსამე ტიპს არ მიეკუთვნება: ეს უგუმბათო შენობაა, რომლის შიგნით კამარები ჯვაროვან სივრცეს, გარეთ კი მათი სახურავები ჯვაროვან მოცულობას ქმნიან. ჩრდი ლო-დასავლეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეები თავდაპირველად ცალკე ეკვდერებად იყო გამოყოფილი, უფრო გვიან კედლები გამოიღეს და ეკვდერები მთავარ სივრცეს დაუკავშირეს. დასავლეთისა და სამხრეთის ფასადებს მთელ სიგრძეზე მიჰყვება ღია გალერეა, რომელიც სამხრეთ ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში დახურული ეკვდერით მთავრდება. გალერეა მთლიანად ერთდროული არ არის. ტაძრის ფასადები უხვადაა მოჩუქურთმებული. ამ მოჩუქურთმებას, კერძოდ კი სამხრეთ ეკვდერს, განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო პროფესორმა ვახტანგ ჯობაძემ, რომლის აზრითაც, ეს მიშენება ჯიქეთის იმ სალოცავის მსგავსია, რომელიც დადიანისა და შერვაშიძის ომმა შეიწირა. ძეგლის ეს ნაწილი წააგავს XVI საუკუნის ბაზილიკას, რისი დასტურიც ფილები, მოაჯირი, ჩუქურთმები და ლათინური ჯვრებია.
ტაძრის მშენებლობა რამდენიმე ეტაპად მიმდინარეობდა _ ჯერ დასავლეთის კარიბჭე, შემდეგ კი იმავე ფასადის მთელი სიგრძის გაყოლებით, კარიბჭის მარჯვნივ და მარცხნივ გალერეა აიგო. საღებავებით შესრულებული წარწერა ამ გალერეის კარნიზზე, რომელიც, ალბათ, სამშენებლო ხასიათისა იყო, სამწუხაროდ, მთელი ანად განადგურებულია. მარჯვენა კუთხეში ცუდად განირჩევა რამდენიმე ასო, მაგრამ რაიმე აზრის გამოტანა არ ხერხდება. სამაგიეროდ, სამხრეთის გალერეისა და ეკვდერის აგების ამბავი მოთხრობილია გრძელ წარწერაში, რომელიც ეკვდერის შესასვლელის ზემოთ, საგანგებოდ გათლილ დიდ ქვაზეა ამოკვეთილი, წარწერა ცხრასტრიქონიანია:
ვამეყ I დადიანის ეკვდერის მხატვრობა შეისწავლა ი. ლორთქიფანიძემ. ვამეყის ეკვდერის მოხატულობის რეპერტუარი განსასვენებლისათვის შესაბამისია და ბიზანტიურ საძვალესთან იჩენს მსგავსებას. აქ რელიგიური სცენები სათანადო დატვირთვითაა წარმოდგენილი. აფსიდის კონქზე გამოსახულია ღვთისმშობელი ყრმითურთ და ანგელოზებით. დასავლეთის კედლის ზედა რეგისტრში კი წარმოდგენილია მაცხოვრის, მარიამისა და იოანეს ფრესკები. ეს სცენა - "ვედრება", როგორც საშინელი სამსჯავროს შეხსენება, ხშირად გამოიყენებოდა ბიზანტიურ საძვალეებში. ეკვდერის კედლებზე ასევე წარმოდგენილია ჯვარცმა, ჯოჯოხეთად შთასვლა, მენელსაცხებლე ქალები მაცხოვრის კუბოსთან, გარდამოხსნა, დატირება, ჩრდილოეთის კედელზე კი მოჩანს მაცხოვარი კუბოში. ჩრდილოეთის კედლის აღმოსავლეთ მხარეს გამოსახული არიან ქტიტორები: ვამეყ დადიანი და მისი თანამეცხედრე მარეხი. შესაძლოა, აქ სხვა ქტიტორებიც იყვნენ წარმოდგენილნი (ვამეყის მამა გიორგი და მისი მეუღლე). მართალია, ქტიტორთა ფიგურები ძალიან დაზიანებულია, მაგრამ შეიმჩნევა, რომ ისინი მდიდარი საერო პირებისათვის შესაფერისი ტანსაცმლით არიან შემოსილნი, რადგან შემკულნი არიან ოქროთი და ძვირფასი ბეწვეულით. ვამეყის მეუღლეს გვირგვინი ამშვენებს, მთავარს კი კონუსისმაგვარი მაღალი ქუდი ახურავს. (მსგავს ქუდშია წარმოდგენილი ლევან II დადიანი, ცაიშის ტაძრის ერთ-ერთ ფრესკაზე. როგორც ჩანს, იგი სამეგრელოს მთავრების მოკაზმულობის დამახასიათებელი ატრიბუტი იყო). ქტიტორები გამოსახულნი არიან მლოცველთა პოზაში დეკორატიული არკის ქვეშ. საერო პირთა სახეები წმინდანთა სახეების მანერითაა შესრულებული. საოცრად მომხიბვლელია მარეხი, მისი ამაყი მზერა, წვრილი ყელი, ფართოდ გახელილი თვალები, გრძელი კეხიანი ცხვირი კარგად წარმოგვიდგენს ქართველი ქალის ტიპს. მას ერთი წარბი ზეაწეული აქვს, რაც პორტრეტს მეტ სიცხოველეს მატებს. დედოფლის გვერდით ვამეყი წარმოგვიდგება როგორც მრისხანე და ბრძენი მთავარი. დღემდე უცნობია, თუ ვინ მოხატა ვამეყის ეკვდერი, თუმცა მეცნიერები გამოთქვამენ მოსაზრებას, რომ მისი ავტორი წალენჯიხის ფრესკების მხატვრის კირ მანუელ ევგენიკოსის ერთ-ერთი მოწაფე უნდა ყოფილიყო.
საერთოდ, ხობის ტაძრის მხატვრობა, ისევე როგორც არქიტექტურა განსაკუთრებით საინტერესოა. ნ. ტოლმაჩევსკაია მისი შესრულების ქრონოლოგიას რამდენიმე ეტაპად ყოფს - ნაწილი XIII საუკუნეს განეკუთვნება, სამხრეთ ეკვდერში - XIV საუკუნის ფრესკებია, მხატვრობის ძირითადი ნაწილი კი XVII საუკუნისაა.
ხობის სასახლე
ხობის სასახლე გეგმაში სწორკუთხედია. იგი სიგრძივი ღერძით ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენაა მიმართული. ძეგლი ნაგებია სხვადასხვა ზომის, უხეშად დამუშავებული თეთრი ქვით, რიგების ჰორიზონტალურობა მეტ-ნაკლებად არის დაცული.
პალატის ქვედა სართულში მარანია გამართული. მისი სწორკუთხა განიერი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. მოგვიანებით იგი დაუვიწროებიათ. შესასვლელის ორივე მხარეს, სიმეტრიულად, თითო, ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია, რომელთა წირთხლები შიგნით ფართოვდება. კიდევ ერთი ასეთი სარკმელია სამხრეთი კედლის შუაში. სართულშუა გადახურვა ამჟამად აღარ არსებობს, მაგრამ ადგილზე არსებული მასალის მიხედვით ირკვევა, რომ იგი ბრტყელი იყო. ზედა სართულის იატაკი ეყრდნობა პილასტრებს. მათ შორის არე რიყის ქვის წყობით არის შევსებული. პილასტრები დაახლოებით ერთ მეტრზეა შემორჩენილი. საფიქრებელია, რომ, როცა ისიც მთელი სიმაღლით იქნებოდა აღმართული, სამხრეთით ერთი მათგანი დაფარავდა სარკმელს, ხოლო მეორე - ნიშას ჩრდილოეთით.
ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ზედა სართულზე ასასვლელი კიბის ორი საფეხურია შემორჩენილი.
მეორე სართულის დასავლეთი კედელი ოთხი დიდი თაღოვანი სარკმლითაა გახსნილი, რომლებიც პირდაპირ იატაკიდან იწყებოდნენ. სარკმელთა თაღები ორსაფეხუროვანია და ეყრდნობა მარტივ, სწორკუთხა მოყვანილობის თაროს. სარკმელთა წირთხლები, ისევე როგორც თაღები, თლილია და ერთმანეთზე კარგად მორგებული ქვებითაა ამოყვანილი.
მეორე სართულის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებს ფრონტონიანი დასრულება აქვს. სამხრეთით კედლის ფრონტონის შუაში ერთი ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. მის ქვევით, აღმოსავლეთ ნაწილში სწორკუთხა კარია. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში ნახევრად დანგრეული აგურის ბუხარია. იგი გვიანდელი უნდა იყოს, რადგან უკვე შელესილ კედელზეა მიშენებული და თან განსხვავებული მასალისაა (ამ შენობაში აგური სხვაგან არსად არ არის გამოყენებული).
მეორე სართულის ჩრდილოეთი კედელი ნაწილობრივ ჩამოქცეულია, მის აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილია სწორკუთხა კარი.
ამ სართულის აღმოსავლეთი მხარე ყველაზე მეტად არის დაზიანებული. აქ სამხრეთ ნაწილში შემორჩენილია სარკმლის კვალი.
სასახლეში მრავლადაა სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ნიშა. შენობა გარედან და შიგნიდან შელესილი იქნებოდა. შელესილი ნაწილები ახლაც არის შემორჩენილი ზოგიერთ ადგილას. შესაძლოა, ინტერიერი მოხატულიც ყოფილიყო.
სამხრეთიდან მეორე სართულზე გარედან მიშენებული კიბით ადიოდნენ, რომლის კვალი შეიმჩნევა კედელზე. ჩრდილოეთით კი რელიეფი ისეთია, მიწის დონიდანვე იქნებოდა შესაძლებელი შენობის მეორე სართულზე შესვლა. ამ მხარეს მოგვიანებით მიუდგამთ ორსართულიანი, რიყის ქვით ნაგები საცხოვრებელი, სადაც შესანიშნავი ქვის ბუხარია შემორჩენილი.
სასახლე გადახურული იქნებოდა ორკალთა სახურავით.
ციცინო ჩაჩხუნაშვილი, რომელმაც პირველად შეისწავლა ისტორიული ძეგლი, მიიჩნევს, რომ ხობის სასახლე XVII საუკუნეში უნდა აეშენებინათ და შესაძლებელია, მისი მშენებლობის ინიციატორი წარმოშობით კახელი ნიკიფორე ირბახი ყოფილიყო. ალბათ ამიტომაცაა რომ ხობის სასახლე მიგვანიშნებს იმ ორსართულიან, დიდი ღიობებით გახსნილ სასახლეებზე, რომელთა უმეტესობა სწორედ კახეთში შემოგვრჩა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მონასტრები კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
169
თარიღი უცნობია
160er
წითელი და შავი
„წითელი და შავი“ (Le Rouge et le Noir) — ისტორიული და ფსიქოლოგიური რომანი. მისი ავტორია სტენდალი. გამოქვეყნდა 1830 წლის ნოემბერში. ნაწარმოებში აღწერილია პროვინციელი, ახალგაზრდა ბიჭის მცდელობას სოციალურად ამაღლდეს თავის პლებურ წარმომავლობაზე საკუთარი ნიჭითა და შრომით.
რომანის სრული სათაურია „წითელი და შავი: მე-19 საუკუნის ქრონიკები“, რაც მის ორმხრივ ლიტერატურულ დანიშნულებაზე მიუთითებს: პირველი, ესაა რომანტიკული პროტაგონისტის ფსიქოლოგიურ პორტრეტის ასახვა, ხოლო მეორე: ანალიტიკური, სოციალური სატირის წარმოდგენა ფრანგულ საზოგადოებაზე ბურბონების რესტავრაციის პერიოდში (1814-30.)
რომანის სათაური ასახავს საეროსა (წითელი) და სასულიერო (შავი) ინტერესებს შორის მერყეობას პროტაგონისტში. თუმცა, ასევე შესაძლებელია, რომ სათაური მიემართებოდეს იმ დროს პოპულარულ ბანქოს თამაშს "rouge et noir", რომელიც ლაიტმოტივად გასდევს ნაწარმოების სიუჟეტს, რომელშიც პროტაგონისტის ბედს შემთხვევითობა და იღბალი განსაზღვრავს.
სქოლიო
კატეგორია:სტენდალის რომანები კატეგორია:ფსიქოლოგიური რომანები კატეგორია:XIX საუკუნის რომანები კატეგორია:ფრანგული რომანები
მესაზღვრეების ძეგლი
მესაზღვრეების ძეგლი (Памятник пограничникам) — ძეგლი დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი გაიხსნა 2014 წლის ოქტომბერში. მდებარეობს მდინარე დონის ნაპირზე.
მისამართი: დონის როსტოვი, სანაპიროს ქუჩა, № 53 სახლთან ახლოს.
ისტორია
ქალაქი დონის როსტოვი დიდი ხნის განმავლობაში რჩებოდა რუსეთის იმპერიის სამხრეთის საზღვრების ფორპოსტად. ამჟამად ქალაქში ცხოვრობს 60 ათასი ადამიანი, რომელთა დიდი ნაწილიც სხვადასხვა დროს მსახურობდა სასაზღვრო ძალებში. ძეგლის მახლობლად ყოველ გაზაფხულს მესაზღვრების დღის აღსანიშნავად იმართება ტრადიციული ყოველწლიური შეხვედრა სასზღვრო ძალების ვეტერანებთან. 2012 წლის მაისში აქ აღმართეს სამახსოვრო ქვა.
2014 წელს ქალაქ დონის როსტოვის სანაპიროს ქუჩაზე გაიხსნა ძეგლი „ყველა თაობის მესაზღვრეებს“. ძეგლის პროექტის ავტორი იყო როსტოველი მოქანდაკე დავით რუბენის ძე ბეგალოვი. მესაზღვრეების ძეგლი შეიქმნა დონის როსტოვისა და როსტოვის ოლქის ვეტერან მესაზღვრეთა საბჭოს ინიციატივითა და სასაზღვრო ძალების ვეტერანთა სახსრებით.
აღწერა
ძეგლის კომპოზიცია ასახავს რუსეთის, მათ შორის დონის, სასაზღვრო ძალების ისტორიასა და ტრადიციას. ძეგლი მოპირკეთებულია მწვანე გრანიტით და წარმოადგენს ოთხმეტრიან ფილას, რომელზეც გამოსახულია სამხედრო-მესაზღვრეების სამი ფიგურა, რომლებიც იცავდნენ სამშობლოს სხვადასხვა დროს. მათ შორის გამოსახულია ცარისტული რუსეთის ჯარისკაცი, რომელსაც ხელში ცული უჭირავს, ასევე გამოსახულია რუსეთისა და საბჭოთა ჯარისკაცები თავიანთი დროის სამხედრო ფორმებში. ჯარისკაცების გვერდით დგას ბრინჯაოს ძაღლი. ფილის ზემო ნაწილში გამოსახულია სასაზღვრო ძალების ემბლემა წარწერით: „სასაზღვრო სამსახური“. მესაზღვრეების ქანდაკების ძირში განთავსებულია ბრინჯაოს სამხედრო ქუდი, ხმალი და ჭოგრიტი.
ძეგლის უკანა მხარეს გამოსახულია რუსეთის რუკა ყირიმის ნახევარკუნძულის ჩათვლით და აქვს წარწერა: „რუსეთის საზღვრები წმინდა და ხელშეუხებელია“.
შტეფან ჰაიმი
შტეფან ჰაიმი (Stefan Heym; ფსევდონიმი ჰელმუტ ფლიგის, დ. 10 აპრილი, 1913, კემნიცი — გ. 16 დეკემბერი, 2001, ისრაელი) — გერმანელი მწერალი. წერდა ინგლისურ და გერმანულ ენებზე. სახელი გაითქვა რომანით „დღევანდელი ჯვაროსნები“ (ინგლისურად 1948, გერმანულად 1950). ჰაიმს ეკუთვნის სოციალურ-კრიტიკული რომანები „საზრისის თვალები“ (ინგლისურად 1951, გერმანულად 1955), „გოლდზბორო“ (ინგლისურად 1953, გერმანულად 1954), „გლაზენაპის შემთხვევა“ (1958), „მეფე დავითი“ (1972) და სხვ. ჰ. მანისა (1953) და გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული პრემიების (1959) ლაურეატია.
მესაზღვრეების ძეგლი
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
შტეფან ჰაიმი
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:გერმანელი სოციალისტები კატეგორია:ჰაინრიხ მანის პრემიის მფლობელები კატეგორია:ებრაელი რომანისტები კატეგორია:ჩიკაგოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
Pristomyrmex inermis
Pristomyrmex inermis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პალატა №6
პალატა №6 (Палата № 6; თანამედროვეების მიერ სახელწოდება იკითხებოდა, როგორც „მეექვსე ნომერი პალატა“ ) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა. პირველად 1892 წელს ჟურნალ „Русская мысль“-ში გამოქვეყნდა.
სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები
პეკინის სამზარეულო
მინი|260x260პქ|იხვის კერძები ძალიან პოპულარულია პეკინში პეკინის სამზარეულო, ასევე ცნობილი როგორც ჯინგის სამზარეულო, მანდარინის სამზარეულო და პეკინის სამზარეულო და ადრე როგორც პეიპინგის სამზარეულო, არის ჩინეთის ეროვნული დედაქალაქ პეკინის ადგილობრივი სამზარეულო.
ფონი
პეკინის სამზარეულოზე გავლენა მოახდინა კიდევ ერთმა ტრადიციამ (ისევე, როგორც თავად ამ უკანასკნელმა) - ჩინეთის საიმპერატორო სამზარეულო, რომელიც წარმოიშვა "იმპერატორის სამზარეულოსგან" (御膳房;房; ) და ეხებოდა აკრძალულ ქალაქში მდებარე სამზარეულო ობიექტებს, სადაც ათასობით მზარეულებმა ჩინეთის სხვადასხვა კუთხიდან აჩვენეს თავიანთი საუკეთესო კულინარიული ცოდნა იმპერიული ოჯახის და ჩინოვნიკების მოსაწონად. ამიტომ, ზოგჯერ ძნელია კერძის ნამდვილი წარმოშობის დადგენა, რადგან ტერმინი „მანდარინი“ განზოგადებულია და ეხება არა მხოლოდ პეკინს, არამედ სხვა პროვინციებსაც. ამასთან, პეკინის სამზარეულოს ზოგადი განზოგადება შემდეგნაირად შეიძლება შეფასდეს: პეკინში წარმოშობილი საკვები ხშირად სასუსნავია და არა ძირითადი კერძი და მათ ჩვეულებრივ ყიდიან პატარა მაღაზიებში ან ქუჩის მოვაჭრეები. აქცენტი გაკეთებულია მუქი სოიოს პასტაზე, ქუნჯუთის პასტაზე, ქუნჯუთის ზეთსა და ხახვებზე, ხოლო ფერმენტირებულ ტოფუს ხშირად მიირთმევენ როგორც სუნელი. სამზარეულოს ტექნიკის თვალსაზრისით, ხშირად გამოიყენება მეთოდები, რომლებიც წვით სხვადასხვა ტექნიკებს ეხება. ნაკლებად არის გამოყენებული ბრინჯი, როგორც აკომპანიმენტი, ვიდრე ჩინეთის სხვა რეგიონებში, რადგან პეკინში ადგილობრივი ბრინჯის წარმოება შეზღუდულია შედარებით მშრალი კლიმატის გამო.
პეკინის სამზარეულოს მრავალი კერძი, რომელიც ემსახურება მთავარ კურსებს, მიიღება სხვადასხვა ჩინური ჰალალური საკვებისგან, განსაკუთრებით ცხვრისა და საქონლის ხორციდან, ასევე ჰუაიანგის სამზარეულოდან.
ვიაკამპ-ი-ლიტერა
ვიაკამპ-ი-ლიტერა (Viacamp y Litera, Viacamp i Lliterà) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის რიბაგორსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 107,70 კმ². მოსახლეობა — 37 კაცი (2020 წ.).
პეკინის სამზარეულო
ისტორია
ცინის დინასტია იყო პეკინის სამზარეულოს ფორმირების ძირითად პერიოდში. ბოქსიორთა აჯანყებამდე, პეკინში კვების ობიექტები მკაცრად იყო სტრატიფიცირებული კვების გილდიის მიერ. დაწესებულების თითოეული კატეგორია კონკრეტულად ემყარებოდა შესაძლებლობას, უზრუნველყო ბაზრის კონკრეტული სეგმენტი. უმაღლესი დონის კვების ობიექტები ემსახურებოდნენ დიდგვაროვნებს, არისტოკრატებს, მდიდარ ვაჭრებსა და მემამულეებს, ხოლო დაბალი რანგის კვების ობიექტები ემსახურებოდნენ დაბალი ფინანსური და სოციალური სტატუსის მოსახლეობას. სწორედ ამ პერიოდში მოიპოვა პეკინის სამზარეულომ პოპულარობა და აღიარა ჩინეთის კულინარიულმა საზოგადოებამ, ხოლო კვების პროდუქტების სტრატიფიკაცია მისი ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მახასიათებელი იყო, როგორც კულინარიული და გასტრონომიული კულტურების ნაწილი, მისი ფორმირების ამ პირველი პიკის დროს.
ვიაკამპ-ი-ლიტერა
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
პეკინის სამზარეულო
ისტორია
ოფიციალური სტრატიფიკაცია პეკინის ადგილობრივი კულტურის განუყოფელი ნაწილი იყო და იგი ოფიციალურად არ გაუქმებულა ცინის დინასტიის დასრულების შემდეგ, რამაც პეკინის სამზარეულოს ფორმირების მეორე პიკი გამოიწვია. ადრე თავადაზნაურებისა და არისტოკრატებისთვის შეთავაზებული კვება ხელმისაწვდომი იყო ყველასთვის, ვისაც ჰქონდა ამის საშუალება, ნაცვლად იმისა, რომ შეზღუდულიყო მხოლოდ მაღალი ფენის წარმომადგენლებით. როგორც შეფ-მზარეულები თავისუფლად იცვლებოდნენ სხვადასხვა კვების ობიექტების მიერ შემოთავაზებულ სამუშაოებს შორის, მათ თავიანთი უნარ-ჩვევები მოიტანეს, რამაც კიდევ უფრო გაამდიდრა და განავითარა პეკინის სამზარეულო. მიუხედავად იმისა, რომ პეკინში კვების სერვისების სტრატიფიკაცია აღარ განხორციელებულა საიმპერატორო კანონების მიერ, ადგილობრივი კლიენტურის ფინანსური ფონის გამო, სტრუქტურა მეტ-ნაკლებად შენარჩუნდა, მიუხედავად უწყვეტი შესუსტებისა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინური სამზარეულო კატეგორია:პეკინის სამზარეულო
ალი-ყული ჯაბადარი
thumb|left|150px|ევროპელის პორტრეტი. ავტორი ალი-ყული ჯაბადარი thumb|შაჰი სულეიმან I და მისი კარისკაცები. ჯაბადარის ნახატი, 1670 ალი-ყული ჯაბადარი — XVII საუკუნის ქართველი მხატვარი. მოღვაწეობდა ირანში. შემორჩენილია მის მიერ შესრულებული 8 მინიატიურა — მეფის კარის ცხოვრებისა და ნადირობის სცენები (ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი). ერთ მათგანზე აღნიშნულია შესრულების ადგილი — ყაზვინი და თარიღი 1674. მრავალფიგურიანი კომპოზიციები შესრულებულია გვიანდელი ირანული მინიატიურის ტრადიციების მიხედვით. შეიმჩნევა დასავლეთ ევროპის ხელოვნების ცალკეული მოტივებიც. მინიატიურებზე არის ქართული წარწერები. შესრულების ხარისხით ჯაბადარის მინიატიურები უტოლდება იმდროინდელ საუკეთესო ირანულ მინიატიურების ნიმუშებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:ქართველები ირანში
საწყისი ხაზები
საზღვაო სამართალში საწყისი ხაზები სანაპიროსა და ზღვის გამყოფ წირს ნიშნავს, საიდანაც ტერიტორიული ზღვის, საგანგებო ეკონომიკური ზონისა და სხვა საზღვაო ზონების აზომვა ხდება. ამავე დროს საწყისი ხაზები წარმოადგენს საზღვარს სახელმწიფოს შიდა წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვას შორის.
საწყისი ხაზების დადგენის ორი სხვადასხვა მეთოდი არსებობს. ჩვეულებრივი საწყისი ხაზები არის ზღვის უკიდურესი მიქცევის ხაზი სანაპიროზე. თუ სანაპირო ძალზედ დაწახნაგებულია, ან მის ახლოს მცირე კუნძულებია განთავსებული, სახელმწიფოს შეუძლია დაიდგინოს ე.წ. „სწორი საწყისი ხაზები“, ანუ  სანაპიროს ან მიმდებარე კუნძულების უკიდურესი მიქცევის წერტილები სწორი ხაზებით შეაერთოს და ასე მოღებული წირი ჩათვალოს თავის საწყის ხაზებად. სწორი საწყისი ხაზები არ უნდა ცვლიდეს სანაპიროს საერთო მიმართულებას და ასეთი ხაზებით შემოზღუდული ზღვის არეალი მჭიდროდ უნდა იყოს დაკავშირებული ხმელეთთან. სწორი საწყისი ხაზები დატანილი უნდა იყოს რუკებზე.
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
ცხავერის წმინდა გიორგის ეკლესია
ცხავერის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხავერში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, სასაფლაოზე. ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე ქვიშაქვის ფილაზე წარწერისა და ერთ-ერთ საფლავის ქვის წარწერის თანახმად, ეკლესია აგებულია 1898 წელს ვინმე თომა შალვას ძე ქარქუსაშვილის ხარჯებით. შეკეთებულია 1944 წელს.
ეკლესია დარბაზულია (7,45 X 3,8 მ), ნაგებია ქვიშაქვით, გამოყენებულია რიყისა და ნატეხი ქვაც. არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის მარცხნივ - სწორკუთხა ნიში. დარბაზის გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში ნატეხი ქვით გადახურული თითო სწორკუთხა სარკმელია. სატრიუმფო თაღი ტუფის მარტივ კაპიტელებს ეყრდნობა. გადახურვა კამაროვანია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ფასადები სადაა. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გუბაზ სანიკიძე
გუბაზ სანიკიძე (დ. 2 თებერვალი, 1967, ქუთაისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი.
განათლება
1989 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1987-1988 წლებში იყო დამასკოს უნივერსიტეტის სტაჟიორი. მუშაობდა თსუ-ს აზია-აფრიკის ხალხთა ისტორიისა და ძველი მსოფლიო ისტორიის კათედრებზე.
პოლიტიკური კარიერა
1990 წლიდან იყო ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირის წევრი, 1995 წლიდან კი ამავე პარტიის თავმჯდომარის მოადგილე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი დეპუტატი ამბროლაურის საარჩევნო ოლქიდან. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს აღორძინება“. ფრაქცია „ტრადიციონალისტის“ თავმჯდომარის მოადგილე, შემდეგ ფრაქციის თავმჯდომარე. 2006 წლიდან არის პოლიტიკური გაერთიანება ეროვნული ფორუმის დამფუძნებელი და თბილისის ორგანიზაციის თავმჯდომარე. პარტიის პოლიტსაბჭოს წევრი. 2008 წლის 7 ივნისიდან 20 ივნისამდე იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გაერთიანებული ოპოზიცია (ეროვნული საბჭო, მემარჯვენეები)“. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქუთაისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.
ფლობს რუსულ და არაბულ ენებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები გუბაზ კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
ჩერნობილის კატასტროფა
thumb|220px|ჩერნობილის ატომური ელექტრო-სადგურის (АЭС) მეოთხე ბლოკი right|220px ჩერნობილის კატასტროფა — 1986 წლის 26 აპრილს უკრაინის ტერიტორიაზე (იმ დროისთვის — უკრაინის სსრ) მდებარე ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის მეოთხე ბლოკის ავარია. ეს იყო ბირთვულ მოვლენათა საერთაშორისო შკალით მეშვიდე დონის ერთადერთი შემთხვევა ისტორიაში. ბირთვული აფეთქების შედეგად რეაქტორი მთლიანად დაინგრა, რამაც მისი მიმდებარე ვრცელი ტერიტორიის რადიოაქტიური დაბინძურება გამოიწვია. ის შეფასებულია, როგორც უდიდესი ავარია ატომური ენერგეტიკის ისტორიაში, როგორც დაღუპულთა და მისგან დაშავებულ ადამიანთა რაოდენობით, ისე ეკოლოგიური დაბინძურებითა და ეკონომიკური ზიანით.
ავარიის შედეგად გაჩენილმა რადიოაქტიურმა ღრუბელმა გადაიარა სსრკ-ის ევროპული ნაწილი, აღმოსავლეთი ევროპა, სკანდინავია, დიდი ბრიტანეთი და აშშ-ს აღმოსავლეთი ნაწილი. რადიოაქტიური ნალექის 60% დაილექა ბელორუსიის ტერიტორიაზე. დაბინძურებული ზონიდან ევაკუირებული იყო დაახლოებით 200 000 ადამიანი.
ჩერნობილის ავარია სსრკ-სთვის გახდა უდიდესი სოციალურ-პოლიტიკური მნიშვნელობის მოვლენა. მისი მიზეზების გამოძიება დიდი ხნით გაჭიანურდა. ფაქტების ინტერპრეტაცია და ავარიის ვითარების ანალიზი დროთა განმავლობაში იცვლებოდა და ამიტომ დღემდე მასზე სრული და ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობს.
ატომური ელექტროსადგურის მახასიათებლები
ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგური განთავსებული იყო უკრაინის ტერიტორიაზე, ქალაქ პრიპიატთან ახლოს, ქალაქ ჩერნობილიდან 18, ბელორუსიის საზღვრიდან 16 და უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან 110 კილომეტრის დაშორებით.
ავარიის დროს ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე მუშაობდა ოთხი რეაქტორი. თითოეული РБМК-1000 (реактор большой мощности канального типа - არხული ტიპის დიდი სიმძლავრის რეაქტორი) 1000 მეგავატი (სითბური სიმძლავრე 3200 მეგავატი) ელექტრო სიმძლავრით. ასევე შენდებოდა კიდევ 2 ანალოგიური რეაქტორი. ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგური დაახლოებით გამოიმუშავებდა უკრაინის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის მეათედს.
ავარია
thumb|250px|ჩერნობილის ატომური ელექტრო-სადგურის მიმდებარე ტერიტორია, რომელიც ჩანს სადგურიდან „[[Мир“, 27 აპრილი 1997]] 1986 წლის 26 აპრილს დაახლოებით 1:23:50 საათზე ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის მე-4 ენერგობლოკში მოხდა აფეთქება, რომელმაც მთლიანად დაანგრია რეაქტორი. ენერგობლოკის შენობა ნაწილობრივ ჩამოინგრა. ამით, როგორც ითვლება, დაიღუპა პირველი (ერთი) ადამიანი. შენობის სხვადასხვა განყოფილებაში და სახურავზე გაჩნდა ხანძარი. ამის შემდეგ აქტიური ზონების ნარჩენები ჩამოდნა. დამდნარი მეტალის, სილის, ბეტონის და საწვავის ნარჩენის ნარევი მოედო ქვერეაქტორის განყოფილებებს. ავარიისას მოხდა რადიოაქტიური ნივთიერებების გავრცელება. მათ შორის იყო ურანის იზოტოპი, პლუტონიუმი, იოდი-131 (ნახევრად დაშლის პერიოდი 8 დღე), ცეზიუმი-134 (ნახევრად დაშლის პერიოდი 2 წელი), ცეზიუმი-137 (ნახევრად დაშლის პერიოდი 33 წელი) და სტრონციუმი-90 (ნახევრად დაშლის პერიოდი 28 წელი). მდგომარეობა უარესდებოდა იმით, რომ სითბოთი ნგრევად რეაქტორში მიმდინარეობდა არაკონტროლირებადი ატომური და ქიმიური რეაქციები. ამას მრავალი დღის განმავლობაში თან სდევდა მაღალი რადიოაქტიურობის მქონე ელემენტების წვის პროდუქტების ბზარებიდან ამოფრქვევა და ამით ვრცელი ტერიტორიების დაბინძურება. დანგრეული რეაქტორიდან რადიოაქტიური ნივთიერებების ამოფრქვევის შეჩერება მოხდა მხოლოდ 1986 წლის მაისის ბოლოს, სსრკ-ის მთელი რესურსებისა და ათასობით ლიკვიდატორის მეშვეობით.
მოვლენების ქრონოლოგია
ცდები უნდა ჩატარებულიყო 700 მეგავატ სიმძლავრეზე, მაგრამ ოპერატორის უყურადღებობის გამო ის 30 მეგავატზე დაეცა. გადაწყდა, რომ არ აეწიათ სიმძლავრე დაგეგმილ 700 მეგავატზე და 200 მეგავატით შეზღუდულიყვნენ. სიმძლავრის სწრაფი ვარდნით და 30 - 200 მეგავატზე მუშაობით გაძლიერდა რეაქტორის აქტიური ზონის დაბინძურება ქსენონ-135-ის იზოტოპით. იმისათვის, რომ აეწიათ სიმძლავრე, აქტიური ზონიდან ამოსწიეს მარეგულირებელი ღეროების ნაწილი (იხ. ატომური რეაქტორის მართვა).
200 მეგავატზე მიღწევის შემდეგ ჩაირთო დამატებითი ტუმბები, რომელთა დანიშნულება ცდის დროს გენერატორების დატვირთვის თავიდან აცილება იყო. აქტიური ზონიდან წამოსული წყლის რაოდენობა, რაღაც დროის განმავლობაში სცილდებოდა დაშვებულ ლიმიტს. ამ დროისათვის ოპერატორებს მოუწიათ, უფრო მეტად ამოეწიათ ღეროები. ამასთან, რეაქტულობის ეფექტურობის მარაგი დაშვებულ სიდიდეზე დაბლა აღმოჩნდა, მაგრამ რეაქტორის პერსონალმა ამის შესახებ არ იცოდა.
1:23:04 საათზე დაიწყო ცდა. ამ მომენტში გაუმართაობის, ან რეაქტორის არასტაბილურობის შესახებ რაიმე სიგნალი არ ყოფილა. „გაქცეულ“ გენერატორთან მიერთებული ტუმბების სიჩქარის დაწევის და რეაქტიულობის დადებითი ორთქლის კოეფიციენტის გამო, რეაქტორი სიმძლავრის მომატების ტენდენციას განიცდიდა, თუმცა მართვის სისტემა ამის წინააღმდეგ ეფექტურად მუშაობდა. 1:23:40 საათზე ოპერატორმა ავარიული დაცვის ღილაკი ჩართო. ოპერატორის ამ მოქმედების ზუსტი მიზეზი უცნობია, თუმცა არსებობს მოსაზრება, რომ ეს მოქმედება განხორციელებული იყო სიმძლავრის სწრაფი ზრდის გამო. თუმცა ანატოლი დიატლოვი (А. С. Дятлов) (სადგურის ექსპლუატაციის მთავარი ინჟინრის წარმომადგენელი, რომელიც ავარიის მომენტში მე-4 ენერგობლოკის სამართავ პულტთან იმყოფებოდა) თავის წიგნში ამტკიცებს, რომ ეს ადრე ინსტრუქტაჟზე იყო განხილული და მას შემდეგ, რაც ავტომატური რეგულატორის ღეროები აქტიური ზონის ქვემოთ დავიდა, მოქმედება შესრულდა შტატურ (და არა ავარიულ) რეჟიმში, ტურბინის აჩქარების შემთხვევაში რეაქტორის ჩახშობისათვის. რეაქტორის კონტროლის სისტემებმა ავარიული დაცვის ჩართვამდე ასევე ვერ დააფიქსირეს სიმძლავრის ზრდა.
thumb|400px|არხული ტიპის დიდი სიმძლავრის რეაქტორი (РБМК-1000)
რეგულატორებმა და ავარიულმა ღეროებმა დაიწყო ქვევით მოძრაობა, აქტიურ ზონაში ჩასვლა, მაგრამ რამდენიმე წამის შემდეგ რეაქტორის სითბური სიმძლავრე მყისიერად გაიზარდა უცნობ მაღალ სიდიდეებზე (სიმძლავრემ გადააჭარბა ყველა გამზომი მოწყობილობის შკალას). მოხდა ორი აფეთქება რამდენიმე წამის ინტერვალით. შედეგად, რეაქტორი მთლიანად დაინგრა. პროცესის, რომელიც მიმდინარეობდა აფეთქებამდე, ზუსტი მიმდევრობის შესახებ არ არსებობს საერთო წარმოდგენა. ზოგადად მოიაზრება, რომ თავიდან მოხდა რეაქტორის არაკონტროლირებადი გაქანება, რომლის შედეგად დაინგრა რამდენიმე ТВЭЛ (სითბოს გამომყოფი ელემენტი), ხოლო შემდგომ ამით გამოწვეულ იქნა ტექნოლოგიური არხების ჰერმეტულობის დარღვევა, რომელშიც ეს ТВЭЛ-ები იმყოფებოდა. დაზიანებული არხების ორთქლი შევიდა არხთაშორის რეაქტორულ არეში. ამის შედეგად იქ სწრაფად გაიზარდა წნევა, რამაც რეაქტორის გამორთვა და მისი ზედა ფენის აქტივობა გამოიწვია. ამას კი მექანიკურად არხების მასობრივი ნგრევა, აქტიური ზონის მთელი მოცულობის გადახურება და ორთქლის გარეთ გამოვარდნა მოჰყვა — ეს იყო პირველი აფეთქება (ორთქლით).
პროცესის შემდგომ მიმდინარეობაზე და მეორე აფეთქებით გამოწვეულ რეაქტორის მთლიანად დანგრევაზე არ არსებობს რეგისტრირებული მონაცემები, არსებობს მხოლოდ ჰიპოთეზები. ერთ-ერთი მათგანის მიხედვით, ეს იყო ქიმიური ნივთიერებების აფეთქება. იგულისხმება წყალბადის აფეთქება, რაც გამოწვეულ იქნა რეაქტორში არსებული ცირკონიუმის რეაქციით მიღებული მაღალი ტემპერატურით და სხვა პროცესების გამო. სხვა ჰიპოთეზით, ეს იყო ატომური აფეთქება, რაც არის წყლის მიუწოდებლობის გამო რეაქტორის წამიერი ნეიტრონიებით აჩქარების შედეგად მიღებული სითბური აფეთქება. ორთქლის დიდი დადებითი კოეფიციენტი ავარიის გამომწვევ ამ სავარაუდო მიზეზს უფრო რეალურს ხდის. ბოლოს, არსებობს ვერსია, რომ მეორე აფეთქება იგივე პირველი აფეთქებაა, რაც პირველის გაგრძელებას ნიშნავს. ამ ვერსიით, ყველაფრის დანგრევა გამოიწვია ორთქლმა, რომელმაც შახტიდან გამოაფრქვია საწვავისა და გრაფიტის დიდი რაოდენობა. ხოლო პიროტექნიკური ეფექტები, „ფოიერვერკის სახით გამოფრენილი ცეცხლი და ალმოდებული ფრაგმენტები“, რაც თვითმხილველებმა იხილეს, გამოიწვია ცირკონიუმის რეაქციამ და სხვა ქიმიურმა ეგზოთერმიულმა რეაქციებმა. .
ავარიის მიზეზები
მინი|რეაქტორი #1 არსებობს ჩერნობილის ავარიის მიზეზის ორი ახსნა, რაც შესაძლოა დასახელდეს ოფიციალურ ვერსიად, ასევე არსებობს რამდენიმე ალტერნატიული, სხვადასხვა დონის დამაჯერებელი ვერსია.
საწყისი ვერსია
უპირველეს ყოვლისა, ავარიის მიზეზად დაასახელეს პერსონალი. ასეთი პოზიცია დაიკავა კატასტროფების გამომწვევი მიზეზების გამოძიებისათვის სსრკ-ში ფორმირებულმა სახელმწიფო კომისიამ, სასამართლომ და ასევე სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტმა (КГБ). ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო (МАГАТЭ), 1986 წლის ანგარიშში ასევე მთლიანად უჭერდა მხარს ამ ვერსიას. რუსული მედიისა და საბჭოთა პუბლიკაციების ძირითადი ნაწილი დამყარებულია ამ ვერსიაზე. ამავე ინფორმაციაზეა დამყარებული სხვადასხვა მხატვრული და დოკუმენტური ფილმები და წიგნები, მათ შორის არის გიორგი მედვედევის გახმაურებული წიგნი „ჩერნობილის რვეული“.
ამ ვერსიით, პერსონალის მიერ ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის წესების დარღვევაზე გამოტანილია შემდეგი დასკვნა:
ახალი ვერსია
თუმცა, ბოლო წლებში ავარიის მიზეზების ამხსნელი ვერსიები სხვადასხვა ორგანიზაციის მიერ ხელახლა განიხილება. მათ შორის იყო ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო. ატომური უსაფრთხოების კომიტეტის (INSAG) კონსულტანტებმა 1993 წელს გამოაქვეყნეს ახალი ანგარიში, რომელიც მეტ ყურადღებას უთმობდა რეაქტორის კონსტრუქციის სერიოზულ პრობლემებს. ამ ანგარიშებში ბევრი დასკვნა, გაკეთებული 1986 წელს, შეფასდა, როგორც მცდარი.
თანამედროვე ანგარიშებში ავარიის მიზეზები შემდეგია:
რეაქტორის ნაკლი
რეაქტორს РБМК-1000 რამდენიმე ნაკლი ჰქონდა, რომლებიც МАГАТЭ-ს სპეციალისტების აზრით, გახდა ავარიის მთავარი გამომწვევი მიზეზი. ასევე ითვლება, რომ გენერატორის „გაქანების“ ცდისათვის არასაკმარისმა მომზადებამ და ოპერატორების შეცდომებმა გამოიწვია ისეთი პირობები, სადაც ამ ნაკლმა თავი უმაღლესი ხარისხით იჩინა. ნაწილობრივ აღინიშნება, რომ პროგრამა არ იყო საჭირო მეთოდით დამტკიცებული და მასში დიდი ყურადღება არ ექცეოდა ატომური უსაფრთხოების საკითხებს.
მხოლოდ ავარიის შემდეგ მიიღეს ზომები ამ ხარვეზების გამოსწორებისათვის.