cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გოხების სამლოცველო
1976 წელს რუსთავის მეტალურიგული კომბინატის მიერ მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობზე წარმოებული სამუშაოების დროს შემთხვევით აღმოჩნდა შუბისპირები და ბრინჯაოს ცხენებშუბმული, მბრუნავი ბორბლების მქონე საბრძოლო ეტლის მოდელი (ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, რომელიც შირაქის მცირე ქალაქების თანადროულია. საბრძოლო ეტლის არსებობა უთუოდ გულისხმობს ამ დროის საზოგადოებაში შესაბამისი რეგულარული საჯარისო შენაერთების არსებობასაც. ძეგლის გადარჩენითი სამუშაოების დროს გამოვლინდა წმინდა ნაცრით შევსებული მრგვალი ორმო, რომელშიც, გარდა საბრძოლო ეტლის ბრინჯაოს მოდელისა, აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ბრინჯაოს სადამასრიანი შუბისპირი და ადამიანის თავის ქალა.
მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ქამერვანი
ქამერვანი (Qəmərvan) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —   1 839 კაცი.
ტაბორა
ტაბორა (Tabora) — ქალაქი ტანზანიაში, ტაბორის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. არის სარკინიგზო კვანძი. არის მეთამბაქოეობის სასოფლო-სამეურნეო რაიონის სავაჭრო-გადამამუშავებელი ცენტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტანზანიის ქალაქები
გამარჯვების სამაროვანი
გამარჯვების სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ გამარჯვებაში, გოგოჭურების სამოსახლოზე. თარიღდება რკინის ხანით. სამაროვანზე დადასტურებული ორმოსამარხები გამოჩნდა საცხოვრებელი სახლის საძირკველის გაჭრის დროს. ორმოს თავზე შეინიშნებოდა ქვაყრილები. გამოვლინდა ბრინჯაოს სამაჯურები, ბეჭდები, ხვიები, ჯაჭვი, ნიჟარის მძივები, კერამიკული დოქები, ჭინჭილები, ბადიები და ქოთნები.
მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბურიტი-ალეგრი
ბურიტი-ალეგრი (Buriti Alegre) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 786 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მეია-პონტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 054 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.11 კმ²-ზე. ფართობი 895 456 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
არშალი (აყმოლის ოლქი)
არშალი  (Аршалы; 1927 წლამდე ბორისოვკა, 1998 წლამდე ვიშნიოვკა) — დაბა ყაზახეთში, აყმოლის ოლქში. არშალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი და არშალის სადაბო ადმინისტრაციის ერთადერთი დასახლებული პუნქტი. ატოკ კოდი — 113430100.
გეოგრაფია
დაბა მდებარეობს მდინარე იშიმის მარჯვენა და მარცხენა ნაპირზე, ქვეყნის დედაქალაქ ნურ-სულთანიდან (ყოფ. ასტანა) 70 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ვიშნიოვკა (4 კმ).
მოსახლეობა
1999 წელს დაბაში ცხოვრობდა 7208 ადამიანი (3475 მამაკაცი და 3733 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 7051 ადამიანს შეადგენდა (3395 მამაკაცი და 3656 ქალი).
2016 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, დაბის მოსახლეობა 6310 ადამიანია (2976 მამაკაცი და 3334 ქალი).
ეკონომიკა
დაბაში მოქმედებს სამშენებლო კონსტრუქციებისა და მასალების კომბინატი, რკინაბეტონის შპალების ქარხანა, ღორღისა და ასფალტის ქარხნები, ერბო–კარაქის ქარხანა და სხვ. არშალიში გადის ნურ-სულთანი — ყარაღანდის დამაკავშირებელი საავტომობილო და რკინიგზა.
სქოლიო
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
რახივი
რახივი (Рахів) — ქალაქი უკრაინაში, ზაკარპატიის ოლქის რახივის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კარპატების სამხრეთ კალთებზე, მდინარეების შავი და თეთრი ტისის შეერთების ადგილას, მთათაშორის ვიწრო ქვაბულში, ზღვის დონიდან 430 მ სიმაღლეზე. 2005 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 17 000 ადამიანი. კლიმატი ზომიერია. ქალაქშია კარპატების ბიოსფერული ნაკრძალის შტაბი. დაარსდა 1447 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის ქალაქები
ტაბორი
ტაბორი  — ქალაქი ჩეხეთში, სამხრეთ ბოჰემიის მხარეში, ტაბორის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ლუჟნიცე ნაპირზე. არის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი.
ისტორია
დაარსდა 1420 წელს ჰუსიტური მოძრაობის დროს. დააარსეს გლეხებმა ძველი დასახლება ჰრადიშტეს ადგილზე. იყო ტაბორიტების პოლიტიკური და სამხედრო ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ქალაქები
ჟერმენ გრირი
ჟერმენ გრირი (Germaine Greer; დ. 29 იანვარი, 1939, მელბურნი, ავსტრალია) — ინგლისელი მწერალი, მეცნიერი, ტელეწამყვანი. მიჩნეულია XX საუკუნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფემინისტად. დაიბადა ავსტრალიაში, სწავლობდა სამონასტრო სკოლაში. 1956 წელს მოიგო სტიპენდია და სწავლა გააგრძელა მელბურნის უნივერსიტეტში.
ბიოგრაფია
გრირი გახდა საპატიო პროფესორი ინგლისური ლიტერატურის შედარებითი გამოკვლევების უორვიკის უნივერსიტეტში (დიდი ბრიტანეთი), პენსიაზე გასვლის შემდეგ გახდა რამდენიმე განთქმული წიგნის ავტორი. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი წიგნია „საჭურისი ქალი“, რომელმაც გამოქვეყნების შემდეგ დიდი პოპულარობა მოიპოვა. გრირი ჩართული იყო ავსტრალიის ტროპიკული ტყეების აღდგენაში. 1989 წელს მუშაობდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში მოწვეულ ლექტორად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:ავსტრალიელი მწერლები
დომინიკის გერბი
დომინიკის გერბი — დომინიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო. დამტკიცებულია 1961 წლის 21 ივლისს. ფარზე გამოსახულია დომინიკის ეროვნული სიმბოლოები, მათ შორის ბაყაყი, ე. წ. „მთის ქათამი”.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დომინიკის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:სახელმწიფო გერბები კატეგორია:გერბები ლომის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები გემის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები ხის გამოსახულებით
ყუშლარი (გაბალა)
ყუშლარი (Quşlar) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  797 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
ბუდენოვკა (აზერბაიჯანი)
ბუდენოვკა (Budenovka) — სოფელი აზერბაიჯანში,  საათლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საათლის რაიონის სოფლები
ანა პავლოვა (ტანმოვარჯიშე)
ანა პავლოვა (А́нна Анато́льевна Па́влова; დ. 6 სექტემბერი, 1987, ორეხოვო-ზუევო) — რუსი ყოფილი სპორტული ტანმოვარჯიშე, 2013-2015 წლებში გამოდიოდა აზერბაიჯანის სახელით. კარიერის მანძილზე პავლოვა გახდა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ორგზის ბრინჯაოს, 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს და ევროპის ჩემპიონატების (2004, 2005, 2008, 2014) ოთხგზის ვერცხლის და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი. გამოირჩეოდა კლასიკური საბალეტო სტილით, არტისტიზმით და სუფთა ტექნიკით.
2000-2002
ანა პავლოვა დაიბადა ტანმოვარჯიშეთა ოჯახში. სპორტში პირველი ნაბიჯები დედის — მწვრთნელ ნატალია პავლოვას ხელმძღვანელობით გადადგა. საერთაშორისო ასპარეზზე მისი დებიუტი 2000 წელს, ჭაბუკთა შორის ევროპის ჩემპიონატზე შედგა, სადაც მან ოქროს მედალი მოიპოვა ნაირსიმაღლის ორძელზე ასპარეზობაში. მიუხედავად იმისა, მცირე ასაკის გამო ვერ შეძლო მოზრდილთა 2001 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოსვლა, პავლოვას ნება დართეს, რომ ეასპარეზა კეთილი ნების თამაშებზე, სადაც მან დვირზე ასპარეზობაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2001 წელს პავლოვამ ჭაბუკთა შორის რუსეთის ჩემპიონატზეც გაიმარჯვა. 2002 წელს იგივე მიღწევა გაიმეორა უკვე უფროს ასაკობრივ ჯგუფში, ჭაბუკთა შორის ევროპის ჩემპიონატზე კი ოთხი მედალი მოიპოვა, მათ შორის სამი ოქრო (გუნდურ ჩათვლაში, მრავალჭიდსა და ბჯენით ხტომებში).
2003
2003 წელს შედგა პავლოვას მსოფლიო დებიუტი უფროსთა ასაკობრივ ჯგუფში, წლის დასაწყისი წარმატებული აღმოჩნდა — ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე რუსეთის ქალთა და ვაჟთა შერეული ნაკრები ჩემპიონი გახდა და პავლოვამ თანაგუნდელებთან ერთად, ოქროს მედალი დაიმსახურა. თუმცა, მსოფლიო ჩემპიონატზე, უკვე რუსეთის ქალთა ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში, როგორც პავლოვას, ისე-რუსეთის გუნდის გამოსვლა სუსტი აღმოჩნდა-მხოლოდ მეექვსე ადგილი. პირად ჩათვლაში პავლოვამ გადალახა საკვალიფიკაციო ეტაპი მრავალჭიდსა და თავისუფალ ვარჯიშში და ფინალურ ეტაპზე გამოსვლის უფლებაც მიიღო, მაგრამ დაშვებული შეცდომების გამო, საპრიზო ადგილებს მიღმა დარჩა.
2004
2004 წელს პავლოვამ ისევ იასპარეზა ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც, გუნდურ ტურნირზე რუსეთის ნაკრებმა მესამე ადგილი დაიკავა. მიუხედავად იმისა, რომ ერთ-ერთ ფავორიტად მიიჩნეოდა, ნაირსიმაღლის ორძელზე ვარჯიშისას პავლოვა იარაღიდან ჩამოვარდა, რის გამოც პირად ჩათვლაში მრავალჭიდის ფინალურ ეტაპზე ასპარეზობის უფლება დაკარგა. წარუმატებლობის მიუხედავად, მან მაინც მოახერხა საკვალიფიკაციო ეტაპის გადალახვა ბჯენით ხტომებში და ფინალურ ასპარეზობაში ვერცხლის მედალი დაიმსახურა. იმავე წელს პავლოვა რუსეთის ჩემპიონი გახდა, რამაც მას საშუალება მისცა, ეროვნული ნაკრების წევრი გამხდარიყო და 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ეასპარეზა.
დიდი მოლოდინის მიუხედავად, ათენში რუსეთის ეროვნულმა ნაკრებმა გუნდურ ასპარეზობაში მხოლოდ მესამე ადგილი დაიკავა რუმინეთისა და აშშ-ის ნაკრებების შემდეგ. პავლოვამ დამაჯერებლად იასპარეზა მრავალჭიდის საკვალიფიკაციო ტურნირში. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ აღმოჩნდა საკმარისი მედლისათვის მრავალჭიდში (პავლოვა მხოლოდ 0,025 ქულით ჩამორჩა მესამეადგილოსან ჩინელ ნან ჟანგს), სამაგიეროდ, გზა გაუხსნა ფინალისაკენ ბჯენით ხტომებსა და დვირზე ასპარეზობაში. ბჯენით ხტომაში პავლოვამ ბრინჯაოს მედალი დაისაკუთრა, დვირზე კი ისევ მინიმალური ქულით ჩამორჩა მესამეადგილოსან რუმინელ ალექსანდრა ჯეორჯიანა ერემიას და საპრიზო სამეულს მიღმა დარჩა.
2005-2006
2005 წლის ევროპის ჩემპიონატი წარმატებული აღმოჩნდა პავლოვასათვის-მან მრავალჭიდსა და ბჯენით ხტომებში ვერცხლის, დვირზე კი-ბრინჯაოს მედლები მოიპოვა, თუმცა, იგივე ვერ გაიმეორა იმავე წელს მელბურნში (ავსტრალია) გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე-მრავალჭიდში მეშვიდე (36,387 ქულით), ბჯენით ხტომაში მეხუთე (9,237), დვირზე კი-მეექვსე (8,762) ადგილი დაიკავა.
2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე პავლოვამ რუსეთის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, თუმცა, პირად ჩათვლაში კვლავ მცირედი დააკლდა საპრიზო ადგილამდე-ბჯენით ხტომაში მეხუთე, ხოლო დვირზე ვარჯიშში-მეოთხე ადგილს დასჯერდა.
2008
2008 წელს ანა პავლოვამ რუსეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში იასპარეზა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, რომელიც გუნდისათვის კრახით დასრულდა — რუსებმა გუნდურ ჩათვლაში მეოთხე ადგილი დაიკავეს ჩინეთის, აშშ-ის და რუმინეთის ნაკრებების შემდეგ და მედლების გარეშე დარჩნენ. პავლოვამ სამ იარაღზე-დვირზე, ბჯენით ხტომებსა და თავისუფალ ვარჯიშში იასპარეზა პირად ჩათვლაში, მაგრამ, სამივე ჯერზე წარუმატებლად. ბჯენით ხტომებში, მიუხედავად მაღალ ტექნიკურ დონეზე განხორციელებული ორი ნახტომისა, მსაჯებმა მეორე მცდელობა 0 ქულით შეაფასეს, რადგან შენიშნეს, რომ მან მოძრაობა მწვანე შუქსიგნალის ანთებამდე დაიწყო. მოულოდნელი ჩავარდნით გამოწვეულმა დაძაბულობამ კი შემდგომ ტურნირში-თავისუფალ ვარჯიშში გამოსვლისას პოვა ასახვა, რის გამოც პავლოვამ დღე უმედლოდ დაასრულა. ორი დღის შემდეგ, დვირზე ასპარეზობაში პავლოვა ისევ მინიმალური, 0.05 ქულით ჩამორჩა მესამეადგილოსან ჩინელ ვეტერან ტანმოვარჯიშე ფეი ჩენს და კვლავ მედლის გარეშე დარჩა.
2008 წლის ნოემბერში შტუტგარტში (გერმანია) ჩატარებულ მსოფლიო თასზე პავლოვამ მოახერხა ბრინჯაოს მედლის აღება ბჯენით ხტომაში, მაგრამ, დვირზე ასპარეზობისას მუხლის მძიმე ტრავმა მიიღო-მყესები გაუწყდა, რის გამოც ოპერაცია დასჭირდა. „რა თქმა უნდა, ვიმედოვნებ რომ ტანვარჯიშში დაბრუნებას შევძლებ, მაგრამ მთლიანად დარწმუნებული არ ვარ"— განაცხადა მან ინტერვიუში, ტურნირის შემდეგ.
2013-2015
2013 წელს პავლოვამ შეთავაზება მიიღო აზერბაიჯანიდან, რის შედეგადაც იგი თავის მწვრთნელთან, დედასთან -— ნატალია პავლოვასთან ერთად აზერბაიჯანში გადავიდა და მისი მოქალაქეობა მიიღო. ნატალია პავლოვა ამავდროულად აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების მწვრთნელიც გახდა. პავლოვასთან ერთად, აზერბაიჯანის ნაკრებს შეუერთდნენ ნკრებს მიღმა დარჩენილი სხვა რუსი სპორტსმენებიც. აზერბაიჯანის მიზანი იყო კონკურენტუნარიანი ნაკრების ყოლა ბაქოს 2015 წლის ევროპული თამაშებისათვის.
აზერბაიჯანის ნაკრების შემადგენლობაში, 2014 წლის ევროპის ჩემპიონატზე პავლოვამ 14.583 ქულით მეორე ადგილი დაიკავა ბჯენით ხტომებში, შვეიცარიელი ჯულია შტაინგრუბერის შემდეგ, რამაც მას ვერცხლის მედალი მოუტანა. ეს მედალი აზერბაიჯანისათვის პირველი იყო ტანვარჯიშში ევროპის ჩემპიონატზე. პირველადმა წარმატებამ სპორტსმენს იმედი მისცა, რომ გამოვიდოდა 2015 წლის ბაქოს ევროპულ თამაშებზე, მით უფრო, რომ ეს იყო აზერბაიჯანის ნაკრებში მისი მიწვევის მთავარი მიზანი, თუმცა, მისი გეგმები ისევ ტრავმამ ჩაშალა. 2015 წლის 15 დეკემბერს, ვორონინის თასზე გამოსვლის შემდეგ, პავლოვამ აქტიური სპორტიდან წასვლის შესახებ განაცხადა და შემდგომ სავარაუდო ნაბიჯად დედასთან ერთად სამწვრთნელო საქმიანობის გაგრძელება დაასახელა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:რუსი ქალი სპორტული ტანმოვარჯიშეები კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი სპორტული ტანმოვარჯიშეები კატეგორია:რუსი ოლიმპიური სპორტული ტანმოვარჯიშეები კატეგორია:რუსი ოლიმპიური ბრინჯაოს მედალოსნები კატეგორია:ოლიმპიური მედალოსნები სპორტულ ტანვარჯიშში კატეგორია:2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:სპორტული ტანმოვარჯიშეები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სპორტული ტანმოვარჯიშეები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სპორტული ტანვარჯიშის მსოფლიო ჩემპიონატის მედალოსნები
პატარა შირაქის ველის რკინის სადნობი სახელოსნო
ოზაანის რკინის სადნობი სახელოსნო — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს ველის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სავარაუდოდ, შეიძლება დათარიღდეს I ათასწლეულის შუა ხანებში.
აღმოჩნდა 2009 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიური დაზვერვების დროს (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). სახელოსნო გამართულია ერთ-ერთი გორის ჩრდილოეთ ფერდობზე. ძეგლს სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან განიერი, მშრალი ხევი ესაზღვრება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პატარა შირაქის ველის მეორე ნამოსახლარები
ოზაანის მეორე ნამოსახლარები — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს ველის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ მონაკვეთში, სერზე. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის ბოლო - I ათასწლეულის დასაწყისით. აღმოჩნდა 2009 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებული არქეოლოგიური დაზვერვების დროს (ხელმძღვანელი კოტე ფიცხელაური). პირველი ნამოსახლარი აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილში (სიგრძე 200მ, სიგანე - 20მ) ჩაკვეთილია, ჩრდილოეთ მხრიდან შემოსდევს მიწაყრილიანი ტერასა (სიგანე 20-25 მ). ნამოსახლარს, ჩრდილოეთითა და ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ზღუდის გარე დასახლებაც ჰქონია. მეორე ნამოსახლარი სერის თავმოვაკებულ ბორცვზეა განლაგებული, დამხრობილია აღმოსავლეთ-დასავლეთი მიმართულებით (სიგრძე 170 მ, სიგანე - 60 მ) და ამ ადგილზე თხრილითაა გადაკვეთილი. ჩრდილოეთ მხრიდან გარშემოუყვება სათავდაცვო ზღუდე (სიმაღლე ზოგან 3-4 მეტრია).
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
რუსა III
რუსა III — ურარტუს მეფე. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 605-595 წლებში (სხვა ვერსიით ძვ. წ. 629-605 წწ.).
რუსა III-ის მმართველობის დროს ურარტუ თავისი სახელმწიფოებრიობის დასასრულშია. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ურარტუს მეფეებმა დაკარგეს კონტროლი ქვეყნის ცენტრზე და დედაქალაქი ვანის ტბის სანაპიროზე მდებარე ტუშფიდან გადაიტანეს ამიერკავკასიაში თეიშებაინში.
შემორჩენილია რამდენიმე წარწერა, რომელიც მოგვითხრობს რუსა III-ის მიერ ტუშფაში, ერებუნში და არგიშთიხინილში მარცვლეულის საწყობის მშენებლობის შესახებ.
სარდური III-ის დროს ურარტუ ასურეთის ვასალი იყო, ხოლო რუსა III-ის დროს ურარტუს ოდესღაც ძლევამოსილი სამეფო მიდიის ვასალი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:ურარტუს მეფეები
ბავშვების უფლებები მალაიზიაში
მინი|[[მალაიზია]] ბავშვების უფლებები მალაიზიაში — 1995 წლიდან მალაიზიაში ბავშვთა უფლებები პროგრესირდა მას შემდეგ, რაც მალაიზია შეუერთდა ბავშვის უფლებების კონვენციას (CRC) და 2001 წელს მიიღო ბავშვის აქტი.
მთავრობისა და სამოქალაქო საზოგადოების ინიციატივების დახმარებით ბავშვთა უფლებების რეალიზაციისა და დაცვის მიზნით შეინიშნება პროგრესი ბავშვების განათლებისა და პირველადი ჯანდაცვის სფეროში.
კვლავ რჩება ძირითადი გამოწვევები, განსაკუთრებით ბავშვთა მარგინალიზებული და სოციალურად დაუცველი ჯგუფებისთვის. მალაიზიელები მოქალაქეობას მშობლებისგან იღებენ. პირებს, რომლებსაც არ შეუძლიათ დაამტკიცონ, რომ მათი მშობლები დაქორწინდნენ, ან რომელთა მშობლები სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლები იყვნენ, უარს ეუბნებიან მოქალაქეობაზე და ითვლებიან მოქალაქეობის არმქონე პირებად. ბავშვები, რომლებსაც არ აქვთ დაბადების მოწმობა, ვერ ივლიან საჯარო და კერძო სკოლებში. დაწყებითი განათლება სავალდებულოა, მაგრამ ეს მოთხოვნა არ სრულდება. ინცესტი და ბავშვების სექსუალური ექსპლოატაციის სხვადასხვა ფორმები ხშირია, ისევე როგორც გოგონების სასქესო ორგანოების დასახიჩრება. მიუხედავად იმისა, რომ გაუპატიურება უკანონოა, აღსრულებას ართულებს ის ფაქტი, რომ შარიათის კანონი მენსტრუაციის მქონე გოგონებს მიიჩნევს მოზრდილებად. ბავშვ მეძავებს ხშირად განიხილავენ არა როგორც მსხვერპლს, არამედ როგორც დამნაშავეებს. არალეგალი ემიგრანტების ბევრი ბავშვი ცხოვრობს ქუჩაში და მუშაობს მძიმე სამუშაოებზე, დანაშაულს ჩადის ან პროსტიტუციაში მონაწილეობს. მალაიზია არ არის ჩართული 1980 წლის ჰააგის კონვენციაში ბავშვთა გატაცების შესახებ.
საყურადღებო საკითხები
შემუშავებულ ბავშვის აქტის განმარტებებში შეუსაბამობები რჩება, როგორც სამოქალაქო, ისე შარიათის კანონმდებლობით. მალაიზიაში ჯერ კიდევ არ არის მიღებული საჭიროებებიდან გამომდინარე უფლებებზე დაფუძნებული პოლიტიკა და პროგრამები. ბავშვებისადმი მიდგომა პატერნალისტულია და მათ მოსაზრებებს ძალა არ აქვთ. ბავშვებს არ აძლევენ უფლებას გადაწყვიტონ ის საკითხები, რაც მათ ეხებათ.
უსაბუთო ბავშვები
მიუხედავად იმისა, რომ დაბადების რეგისტრაცია ყველა ბავშვის ფუნდამენტური უფლებაა, დადგენილია, რომ მალაიზიაში 50,000 უსაბუთო ბავშვი ცხოვრობს. მათ შორის არიან სოფლად მცხოვრები ღარიბი და ადგილობრივი მოსახლეობის შვილები, განსაკუთრებით საბაჰსა და სარავაკში, ასევე არალეგალი მიგრანტებისა და ლტოლვილების ბავშვები.
მალაიზია არ აძლევს მოქალაქეობას დაბადებით. მოქალაქეობის მისაღებად საჭიროა ერთი მშობელი მაინც იყოს მალაიზიის მოქალაქე. მიგრანტებმა უნდა წარმოადგინონ თითოეული მშობლის პასპორტი და ქორწინების მოწმობა, დოკუმენტები, რომლებსაც ბევრი არ ფლობს, თუ მალაიზიაში დაბადების მოწმობის მოპოვების სურვილი აქვთ. გარდა ამისა, მათ, ვინც სოფლად მუშაობს, ზოგჯერ ვერ ახერხებენ გამგზავრებას ეროვნულ სააგენტოში დაბადების მოწმობის მისაღებად. დაპატიმრებისა და დაკავების შიშმა და მიგრანტ მუშაკთა დაქორწინების შესაძლებლობების შეზღუდვამ განაპირობა ის, რომ ბევრი ლტოლვილი, თავშესაფრის მაძიებელი და არალეგალი მიგრანტი არ ითხოვს შვილების დაბადების მოწმობებს.
დაბადების მოწმობის არმქონე ბავშვებს შეიძლება უარი ეთქვათ ჯანდაცვაზე და სხვა ძირითად სოციალურ მომსახურებებზე, რაც მათ ექსპლოატაციისა და ჯანმრთელობის ცუდი მდგომარეობის წინაშე აყენებს. მათ არ შეუძლიათ ჩაირიცხონ სამთავრობო სკოლებში ან მონაწილეობა მიიღონ გამოცდებში.
ბავშვები სკოლის გარეთ
მიუხედავად იმისა, რომ 2002 წლის განათლების დამატებითმა აქტმა დაწყებითი განათლება სავალდებულო გახადა 6 წლის ასაკის ყველა ბავშვისათვის, ეს მოთხოვნა არ სრულდება. მალაიზიაში დაწყებითი სკოლის ასაკის 200,000 ბავშვი ცხოვრობს, რომლებიც სკოლაში არ სწავლობენ. დაბალშემოსავლიანი ოჯახების ბავშვებისთვის სკოლის ღირებულება ერთ-ერთი დაბრკოლებაა. ბავშვებს დაბადების მოწმობის გარეშე ეკრძალებათ სკოლაში სწავლა. თავშესაფრის მაძიებელ ბავშვებს, ლტოლვილ ბავშვებს, მოქალაქეობის არმქონე ბავშვებსა და მიგრანტ მუშაკთა შვილებს არ ეძლევათ უფასო დაწყებითი განათლება სამთავრობო სკოლებში.
ბავშვთა ქორწინება
მალაიზიის მოსახლეობისა და საცხოვრებლის აღწერამ 2010 წელს აჩვენა, რომ მალაიზიაში 82,282 დაქორწინებული იყო 15-დან 19 წლამდე გოგონები. ამ ასაკობრივ ჯგუფში კიდევ 1000 დაქვრივდა და 842 დაშორდა ან განქორწინდა. ქალთა მინისტრის მოადგილემ გამოავლინა, რომ იმავე წლის განმავლობაში 15 წლამდე ასაკის თითქმის 16,000 გოგონა დაქორწინდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბავშვთა უფლებები ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:მალაიზია კატეგორია:ბავშვთა უფლებები
კარინ კონოვალი
ადრეული წლები
კონოვალი დაიბადა ბალტიმორში (მერილენდი), თუმცა გაიზარდა ედმონტონში, ალბერტაში (კანადა). ის საცხოვრებლად ვანკუვერში გადავიდა და 1981 წელს დადიოდა თეატრალურ სკოლაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961
ლაიონელ ანტვერპი
thumb|150px|ლაიონელი, კლარენსის ჰერცოგი ლაიონელ ანტვერპი, კლარენსის 1-ლი ჰერცოგი, jure uxoris ოლსტერის მე-4 ერლი და კონაქტის მე-5 ბარონი (Lionel of Antwerp) (დ. 29 ნოემბერი, 1338 — გ. 7 ოქტომბერი, 1368) — ედუარდ III-ისა და ფილიპა ენოელის მესამე ვაჟი. სახელი მიიღო დაბადების ადგილის მიხედვით. მისი შვილიშვილი, ენ მორტიმერი იორკის ჰერცოგის შვილზე დაქორწინდა. ორკთა დინასტია სწორედ მისგან ჩამომავლობის გამო აცხადებდა პრეტენზიას სამეფო ტახტზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლანტაგენეტები კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1338 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1368
თამარ ლიჩელი
თამარ ლიჩელი (დ. 8 ნოემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.
ბიოგრაფია
თამარ ლიჩელი დაიბადა 1978 წლის 8 ნოემბერს, თბილისში. მამა არქეოლოგი ჰყავს, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია; დედა — პიანისტია. სწორედ დედის დამსახურებაა, რომ ფორტეპიანოზე 5 წლის ასაკიდან უკრავს. დაამთავრა თბილისის მე-5 სამუსიკო სკოლა, პედაგოგ ნათელა გულდამაშვილთან. შემდეგ სწავლა განაგრძო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სამუსიკო გიმნაზიაში — „ნიჭიერთა ათწლედში“, ქალბატონ გომა გოგიასთან. კონსერვატორიაში ბატონ თენგიზ ამირეჯიბის მოსწავლე იყო. 1997] წელს გაიარა მასტერ კლასი პედაგოგ ჰ. ლეიგრაფთან. ასპირანტურის დამთავრების შემდეგ, [[2004 წელს, სტაჟირებას გადიოდა რომის სანტა-ჩეჩილიას ნაციონალურ აკადემიაში, პროფესორ სერჯო პერტიკაროლისთან, ხოლო 2009 წელს, კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები დაამთავრა მიუნჰენის უმაღლეს სამუსიკო აკადემიაში გერჰარდ ოპიტცან. იტალიასა და გერმანიაში ცხოვრება და ამ ორ არაჩვეულებრივ მუსიკოსთან ურთიერთობა მისთვის დიდი სკოლა იყო, მაგრამ მოგვიანებით მიხვდა, რომ იმ ძირითადს, რასაც ბატონი გიზი აძლევდა თავის სტუდენტებს, არაფერი შეცვლის და არაფერი შეედრება — ესაა ყველაზე ამაღლებული, ლოგიკური და, ერთდროულად, ემოციური, ყველაზე დახვეწილი მუსიკა. ამის დასტურია მაესტროს მრავალრიცხოვანი, წარმატებული სტუდენტების სია. სხვადასხვა წლებში თამარ ლიჩელი იყო თბილისის მერიის, საქართველოს პრეზიდენტის, იტალიისა და გერმანიის მთავრობის სტიპენდიანტი. 2007 წლიდან იგი ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ასისტენტ-პროფესორია.
თამარ ლიჩელი არაერთი ეროვნული და საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატია. მათ შორისაა: 1997 — მარკო-პოლოს საერთაშორისო კონკურსი, I პრემია; 2003 — საქართველოს მუსიკოს-შემსრულებელთა კონკურსი, I პრემია; ეტლინგენის საერთაშორისო კონკურსი; გიოტინგენის შოპენის სახელობის საერთაშორისო კონკურსი, სპეციალური პრიზი ჰაიდნის სონატის საუკეთესო შესრულებისათვის; საერთაშორისო კონკურსი "Bradshaw&Buono", II პრემია; საერთაშორისო კონკურსი „Ibla Grand Prize”, I პრემია, გრან პრი, სპეციალური პრიზი რაველის და ნაციონალური ნაწარმოების საუკეთესო შესრულებისათვის და უმაღლესი პროფესიონალიზმისთვის. ამ გამარჯვების შემდეგ. ყოველ წელს იწვევენ ამავე კონკურსის ჟიურის წევრად. ჟიურის შემადგენლობა ძალზე სოლიდურია და მისი თავმჯდომარე ცნობილი მუსიკოსი მარჩელო აბადოა. თათა ლიჩელისთვის ყველაზე გამორჩეული, მაინც, ნაციონალური ნაწარმოების შესრულებისთვის მიღებული პრიზი გახლდათ. კონკურსზე მან მერი დავითაშვილი„ს ხორუმი“ დაუკრა. თამარი საერთაშორისო დონის პიანისტია, მაგრამ მსოფლიო კლასიკასთან ერთად, იგი დიდ დროს უთმობს ქართულ რეპერტუარს. განსაკუთრებით უყვარს ახალშექმნილ ნაწარმოებზე მუშაობა და ქართველი კომპოზიტორებიც სიამოვნებით თანამშრომლობენ მასთან. თამარ ლიჩელი აღიარებულია ქართული მუსიკის პროპაგანდისტად და საუკეთესო შემსრულებლად; ქართული რეპერტუარი: ფ. ღლონტი — საფორტეპიანო კონცერტი N3, ზ. ნადარეიშვილი — „საფორტეპიანო ვარიაციები“ ს. ცინცაძის თემაზე, ჩლაიძის საფორტეპიანო ტრიო, მაჭავარიანის საფორტეპიანო კონცერტი, ვ. აზარაშვილის საფორტეპიანო კვინტეტი, რ. კემულარიას პიესები. იგი ყველა ამ ნაწარმოების პირველი შემსრულებელია; გარდა ზემოთ ჩამოთვლილისა, მუსიკოსის ქართული მუსიკის რეპერტუარშია — ა. მიზანდარის, მ. დავითაშვილის, ს. ცინცაძის, ო. ტატიშვილისა და სხვათა საფორტეპიანო პიესები; სხვა რეპერტუარი: ლისტი - ფანტაზია უნგრულ თემებზე, დებიუსი - „ბერგამული სუიტა“, რაველი — „ვალსი“, ფრანკი — საფორტეპიანო კვინტეტი და სხვ.
თამარ ლიჩელი აქტიურ საშემსრულებლო მოღვაწეობას ეწევა. იგი კონცერტებით გამოდის როგორც საქართველოში, ასევე, მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. გასტროლებით შემოიარა: იტალია, გერმანია, ავსტრია, ტაივანი, შვეიცარია, ინგლისი, ლიტვა, აშშ, საფრანგეთი, შვედეთი და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა; მონაწილეობდა მრავალ საერთაშორისო ფესტივალში; ამერიკისა და იტალიის კონკურსებზე გამარჯვების შემდეგ ჯილდოს სახით გამართა ტურნე სხვადასხვა ქვეყნის ცნობილ საკონცერტო დარბაზებში, მათ შორის „კარნეგი-ჰოლში“. პიანისტი თანამშრომლობს ისეთ ცნობილ მუსიკოსებთან, როგორებიც არიან: ლიანა ისაკაძე, მარინა იაშვილი, ალექსანდრე კორსანტია, საქართველოს სახელმწიფო სიმებიანი კვარტეტი, სიმებიანი კვარტეტი „იბერი“, კენ აისო, აკიკაზუ ნაკამურა, ალექსანდრე რუდინი, იური ჟისლინი, ლავარდ ლარსენი, ჯანსუღ კახიძე, ვახტანგ კახიძე, რევაზ ტაკიძე, ვახტანგ მაჭავარიანი, დავით მუქერია, დევიდ დელპინო კლინგე, ტან ლიჰუა, ჯანლუკა მარჩიანო და სხვები. თამარ ლიჩელის შემოქმედებაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია კამერულ მუსიკას. მუსიკალურ ფორუმებში იგი ხშირად გამოდის, როგორც კამერული ანსამბლის წევრი. პირველი საფორტეპიანო ტრიოს შემადგენლობაში მასთან ერთად უკრავდნენ: მისი პედაგოგი ბატონი ოთარ ჩუბინიშვილი და მანანა ქანთარია. 2014 წელს თამარმა თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა საფორტეპიანო ტრიო "Sempre"; ეს ჯგუფი, მიუხედავად მცირე ასაკისა, მეტად ნაყოფიერ საკონცერტო ცხოვრებას ეწევა. ონლაინ გამოცემა „ბრიტანეთი“ წერდა: „ისინი არიან უმაღლესი კლასის მუსიკოსები, რომლებმაც თავიანთი ამოუწურავი შესაძლებლობების ბრწყინვალე დემონსტრირება მოახდინეს. მსმენელებს უძნელდებოდათ ტრიოსთან განშორება და მუსიცირებას კიდევ ითხოვდნენ“.
მუსიკოსი ხშირად ატარებს მასტერ-კლასებს, როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ; არის არაერთი ეროვნული და საერთაშორისო კონკურსის ჟიურის წევრი. თამარ ლიჩელი მაესტრო გიზი ამირეჯიბის ერთ-ერთი უსაყვარლესი მოწაფე იყო. ამ ორი ადამიანის, მასწავლებლისა და შეგირდის განსაკუთრებული ურთიერთობა გამოჩნდა კიდეც, როცა თამარმა თავი მოუყარა ამ დიდი მუსიკოსის შესახებ დღემდე არსებულ მასალებს და 2013 წელს გამოსცა წიგნი — „თენგიზ ამირეჯიბი“. ტექსტი მოცემულია ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე. თამარ ლიჩელი დამფუძნებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელია: თენგიზ ამირეჯიბის სახელობის ყოველწლიური საერთაშორისო ფესტივალისა და თენგიზ ამირეჯიბის სახელობის ახალგაზრდა პიანისტთა რეგიონალური კონკურსისა; ასევე, იგი არის „კლასიკური მუსიკის განვითარების ფონდის“ დირექტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კაშუეირა-დორადა (გოიასი)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 254 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.84 კმ²-ზე. ფართობი 521 134 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კოდისხევის სამაროვანი
კოდისხევის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ არბოშიკში, მინდორში, შავ გუბედ წოდებულ ადგილზე. მიეკუთვნება ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრულს. გამოვლინდა კოდისხევის წყალსაცავის მშენებლობის დროს.
დაზიანებული იყო ბულდოზერის მიერ, გაითხარა შვიდი ორმოსამარხი, რომლებშიც მიცვალებულები დაკრძალულები იყვნენ კიდურებმოხრილილი მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით ჩრდილოეთით, სამარხებში დადასტურდა თიხის ჭურჭელი (ქილა, ქვაბქოთანი, ჯამი და ასე შემდეგ.) რომელთა ნაწილი შემკულია ტალღურად და კონცენტრულად ამოღარული ხაზებით: ბრინჯაოს მასიური  სამაჯურები, ზამბარიზებრი ბეჭედი, ნემსი, კავი, ობსიდიანისა  და სარდიონის რომბისებრი, მრგვალი მძივები.
მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კაპელა (სამლოცველო)
კაპელა — კათოლიკური საკულტო დანიშნულების მცირე ზომის საკრალური ნაგებობა.
კაპელა შეიძლება იყოს ცალკე მდგომი ან არქიტექტურული კომპლექსის (სასახლე, ეკლესია, ციხე-სიმაგრე, კოშკი...) შემადგენელი ნაწილი. ტერმინის სახელწოდება მომდინარეობს ქალაქ ტურის პატარა ეკლესიიდან, რომელშიც ინახავდნენ და თაყვანს სცემდნენ წმიდა მარტინეს მოსასხამს, ანუ cappa-ს.
ამ ტიპის ნაგებობები აღმოსავლეთშიც არსებობდა და მათ სამარტვილენი ეწოდებოდა. სამლოცველოს (ეგვტერის) ფორმის ამ ნაგებობებში მოწამეთა ნაწილები ინახებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი კატეგორია:არქიტექტურა კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები კატეგორია:შენობა-ნაგებობები‎
ერაყის ქურთისტანი
ერაყის ქურთისტანი, ერაყის ფედერაციის კონსტიტუციის მიხედვით ოფიციალურად ქურთისტანის რეგიონი (هه‌رێمی کوردستان, إقليم كردستان) მდებარეობს ერაყის ჩრდილოეთით და წარმოადგენს ქვეყნის ერთადერთ ავტონომიურ რეგიონს. ქურთულ ტრადიციაში - სამხრეთი ქურთისტანი (Başûrê Kurdistanê, باشووری کوردستان), რადგან მიჩნეულია დიდი ქურთისტანის ნაწილად, რომელიც ასევე მოიცავს ჩრდილოეთ ქურთისტანს (თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი), როჟავასა (სირიის ჩრდილოეთი) და აღმოსავლეთ ქურთისტანს (ირანი).
სქოლიო
კატეგორია:ქურთისტანი კატეგორია:ერაყი კატეგორია:ერაყის გეოგრაფია კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთი
აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი
აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი — ამინდის იმ უმნიშვნელოვანესი აგრომეტეოროლოგიური პირობების წინასწარ განსაზღვრა, რომლებიც გავლენას ახდენენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდა-განვითარებასა და მოსავლიანობაზე. აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზის შედგენისას ემყარებიან სოფლის მეურნეობის დარგების თავისებურებას და მეტეოროგიურ დაკვირვებათა შედეგებს, ითვალისწინებენ აგრეთვე ამინდის ცვალებადობის სტატისტიკურ კანონზომიერებას და ამინდის საერთო პროგნოზსაც. განასხვავებენ ზეგრძელვადიან (ამა თუ იმ კულტურის დათესვამდე 3-4 თვით ადრე შედგენილ) და გრძელვადიან (მოსავლის აღებამდე 1-3 თვით ადრე შედგენილ) აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზს.
ლიტერატურა
კატეგორია:აგრომეტეოროლოგია
ტარმის რაიონი
ტარმის რაიონი (Distrito de Tarma) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის ტარმის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 053 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 47 792 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 100 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 459.95 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ტარმის პროვინციის რაიონები
ლეიკემია
ლეიკემია — სიმსივნური დაავადებების ჯგუფი, რომელიც როგორც წესი ძვლის ტვინში იწყება და იწვევს ანომალური ლეიკოციტების (თეთრი უჯრედების) დიდი რაოდენობით წარმოქმნას. ეს ლეიკოციტები სრულად მომწიფებული არ არის და ბლასტების ან ლეიკემიური უჯრედების სახელითაა ცნობილი. სიმპტომები გამოწვეულია სისხლის ნორმალური უჯრედების დეფიციტით და შეიძლება მოიცავდეს სისხლდენებსა და სისხლჩაქცევებს, დაღლილობის შეგრძნებას, ტემპერატურულ რეაქციას და ინფექციური პროცესების განვითარების მაღალი რისკს. დიაგნოზი ემყარება სისხლის ანალიზს და ძვლის ტვინის ბიოპსიას.
ლეიკემიის გამომწვევი ზუსტი მიზეზი უცნობია. ითვლება, რომ ლეიკემიის სხვადასხვა სახეები სხვადასხვა მიზეზთან არის დაკავშირებული. დაავადების განვითარებაში აქტუალურია როგორც გარემო, ასევე მემკვიდრული ფაქტორები. რისკ-ფაქტორებში შედის მოწევა, მაიონებელი გამოსხივება, სხვადასხვა ქიმიკატები (მაგ. ბენზოლი), ქიომოთერაპია და დაუნის სინდრომი. ლეიკემიის ოჯახური ისტორიით დატვირთულ პირებს ამ დაავადების განვითარების მაღალი რისკი აქვთ. ლეიკემიის 4 ძირითადი სახე არსებობს — მწვავე ლიმფობასტური ლეიკემია, მწვავე მიელოიდური ლეიკემია, ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია და ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემია — ასევე რამდენიმე ნაკლებად გავრცელებული სახე. ლეიკემია და ლიმფომა სიმსივნური დაავადებების ფართო ჯგუფია, რომელიც აზიანებს სისხლს, ძვლის ტვინს და ლიმფურ სისტემას.
სამკურნალოდ გამოიყენება ქიმიოთერაპიის, გამოსხივებითი თერაპიის, სამიზნე თერაპიისა და ძვლის ტვინის გადანერგვის ზოგიერთი კომბინაცია, დამატებით საჭიროებისამებრ მხარდამჭერი მკურნალობა და პალიატური მზრუნველობა. მკურნალობის წარმატება დამოკიდებულია ლეიკემიის სახესა და პაციენტის ასაკზე. შედეგები უმჯობესდება განვითარებულ ქვეყნებში.
სქოლიო
კატეგორია:ლეიკემია
ქვემო ქედის ხატის გორა
ქვემო ქედის ხატის გორა — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ქვემო ქედში. მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, ივრის პლატოს ჩრდილოეთ განაპირას. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაო-ადრინდელი რკინის ხანით. მიაკვლია ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარი ხელოვნურ ბორცვზეა გამართული და გარშემო თხრილი შემოუყვება. ამჟამად ახალმოსახლე ფშავლებს აქ სალოცავი ნიში აუგიათ და ძეგლის სახელწოდებაც აქედან მოდის. ნამოსახლარზე აკრეფილია თიხის ჭურჭლის ნატეხები.
მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ტაბორიტები
ტაბორიტები — რევოლუციური ანტიფეოდალური ფრთის წარმომადგენლები ჰუსიტურ მოძრაობაში. ტაბორიტებს მიეკუთვნებოდნენ გლეხები, ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, დაბალი სამღვდელოება, ხელოსნები, წვრილი თავადაზნაურობა. მათ იდეოლოგიიას წარმოადგენდა ქილიაზმი. ტაბორიტების გამაგრებული პუნქტი იყო ქალაქი ტაბორა. 1421 წელს ტაბორიტები გაუსწორდნენ მათი მემარცხენე ფრთის, პიკარიტების წინამძღოლებს. ტაბორიტებმა შექმნეს საველე ჯარი, რომელიც იან ჟიჟკას წესდების ხელმძღვანელობდა, გამოიმუშავეს იმ დროისთვის მოწინავე სამხედრო ტაქტიკა. ტაბორიტებმა დაამარცხეს მათ წინააღმდეგ მიმართული ხუთი ჯვაროსნული ლაშქრობა. ტაბორიტებს და მებარძიმეებს შორის აშკარა წინააღმდეგობამ გამოიწვია მათ შორის ომი. 1423 და 1424 წლებში მებარძიმეები დამარცხდნენ. 1434 წელს ტაბორიტები დამარცხდნენ მებარძმეების და ფეოდალ კათოლიკეთა გაერთიანებულ ძალებთან ლიპანისთან ბრძოლაში. ტაბორიტების ცალკეული რაზმები იბრძოდნენ 1437 წლამდე, მათი სიმაგრის, სიონის დაცემამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰუსიტური ომები კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
ჯაფარხანი
ჯაფარხანი (Cəfərxan) — სოფელი აზერბაიჯანში,  საათლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა 375 კაცი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საათლის რაიონის სოფლები
დადა-ქორქუდი
დადა-ქორქუდი (Dədə Qorqud) — სოფელი აზერბაიჯანში,  საათლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა 2137 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:საათლის რაიონის სოფლები
ხან-შაიხუნი
ხან-შაიხუნი (خان شيخون) — ქალაქი სირიაში, მაარათ-ელ-ნუუმანის რაიონში, იდლიბის მუჰაფაზაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. 2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 48 975 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს ალეპო-დამასკოს მთავარ გზატკეცილზე. ადგილობრივი ეკონომიკა, პირველ რიგში, სოფლის მეურნეობაზეა დამოკიდებული, ასევე აქცენტი კეთდება მზარდ ბამბასა და მარცვლეულზე. ქალაქი, ადრე ცნობილი იყო ნაქარგების წარმოებით.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
ტაგანროგის ყურე
ტაგანროგის ყურე — უდიდესი ყურე აზოვის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ზღვიდან გამოყოფილია ცელებით. სიგრძე დაახლოებით 140 კმ, სიგანე შესასვლელთან 31 კმ, საშუალო სიღრმე 5 მ. ნაპირები უმავრესად მაღალია, ზოგან ფლატოვანი, ბევრია ქვიშიანი ცელა. ყურეში მდებარეობს ქვიშის კუნძულები. ყურეში ჩადის მდინარეები დონი, კალმიუსი, მიუსი, ეა. იყინება დეკემბერში, ყინულძვრაა მარტში. დიდი ნავსადგურებია მარიუპოლი და ტაგანროგი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ყურეები კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ყურეები
კალდას-ნოვასი
კალდას-ნოვასი (Caldas Novas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 625 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მეია-პონტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 70 473 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 44.16 კმ²-ზე. ფართობი 1 595 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
შამლი (გაბალა)
შამლი (Şamlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	345 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
აგრომეტეოროლოგიური სადგური
აგრომეტეოროლოგიური სადგური — დაწესებულება, რომელიც სისტემატურად აკვირდება ამინდს და აღნუსხავს მის ზეგავლენას სასოფლო-სამეურნეო კულტურებზე. აგრომეტეოროლოგიურ სადგურში მეტეოროლოგიურ დაკვირვებებს ატარებენ ყველა ჰიდრომეტეოლოგიური სადგურებისათვის დადგენილი საერთო პროგრამით, ზომავენ ნიადაგის ტენიანობას, ტემპერატურას, მზის რადიაციას, ქარის სიჩქარეს, ჰაერის ტენიანობასა და ტემპერატურას. აკვირდებიან სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდა-განვითარებასა და მოსავლიანობას. განსაზღვრავენ სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების სახეებსა და მათი ჩატარების ვადებს. აგრომეტეოროლოგიური სადგურების ქსელი რუსეთში პირველად პ. ბროუნოვმა XIX საუკუნის დასასრულს შექმნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აგრომეტეოროლოგია
აპადანა
thumb|right|250px|[[პერსეპოლისის აპადანის ნაშთები]] აპადანა — დიდი დარბაზი-მოედანი პერსეპოლისში. ფართობი 100 მ². დარბაზი გადახურული იყო სახურავით, რომელიც 24-მეტრიან 72 სვეტზე იყო დაფუძნებული. ძველ სპარსეთში ამავე ტერმინით მოიხსენიებოდა სხვა ანალოგიური ნაგებობებიც. დარბაზი, სავარაუდოდ, გამოიყენებოდა საზეიმო სამეფო მიღებების დროს.
პერსეპოლისის აპადანის აგება დაიწყო ძვ. წ. V საუკუნეში დარიოს I-ის დროს და დასრულდა ქსერქსე I-ის მეფობის პერიოდში. ორივე მმართველის გამოსახულება შემონახულია კომპლექსის აღმოსავლეთ კარებთან. კომპლექსი დაანგრია ალექსანდრე მაკედონელმა ძვ. წ. 331 წელს. ამჟამად შემორჩენილია 13 კოლონა 72-დან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის არქიტექტურა
ანტიტავრი
ანტიტავრი, ანტიტოროსი (Aladağlar) — მთები სამხრეთ თურქეთში, ცენტრალური ტავრის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი. შედგება ორი პარალელური ქედისაგან: დასავლეთით თახთალის (მთა ბეი, 3075 მ) და აღმოსავლეთით — ბინბოღის (მთა ბინბოღა, 2830 მ). სიგრძე დაახლოებით 200 კმ. აგებულია პალეოზოური და მეზოზოური ასაკის დანალექი ქანებით. ძნელმისადგომია, დანაწევრებულია სეიჰანისა და ჯეიჰანის აუზის მდინარეების ვიწრო და ღრმა ხეობებით. ანტიტავრის ფარგლებშია ქაფუზბაშის ჩანჩქერი. სამხრეთში სუბტროპიკული წიწვიანი ტყეებია, ჩრდილოეთში — მშრალი სტეპები და ფრიგანის ტიპის ბუჩქნარი. 1995 წელს ქედის კალთებზე შეიქმნა ალადაღლარის ეროვნული პარკი, რომელიც მოიცავს ბუნების მრავალ საინტერესო ობიექტს. ანტიტავრი ტურიზმის პოპულარული ობიექტია.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქედები
წყლის სურო
წყლის სურო (Hydrocharis) — მცენარეთა გვარი წყლისსუროსებრთა ოჯახისა. წყლის ზედაპირზე მოტივტივე პატარა ბალახებია. უმეტესად ვეგეტატიურად მრავლდებიან; ივითარებენ მოზამთრე კვირტებს, რომელიც შემოდგომაზე ფსკერზე იძირება, გაზაფხულზე წყლის ზედაპირზე ამოტივტივდება და მათგან ახალი მცენარეები ვითარდება. კვირტებს ლორწოვანი გარსი აქვთ, ადვილად ეკვრის ცხოველებს და სხვა წყასაცავებშიც გადადის.
ცნობილია წყლის სუროს 2 სახეობა, რომლებიც გავრცელებულია ევროპისა და აზიის დამდგარსა და მდორე მტკნარ წყლებში. საქართველოში იშვიათად გვხვდება ჩვეულებრივი წყლის სურო (H. morsus-ranae).
ლიტერატურა
კატეგორია:წყლისსუროსებრნი
ძირწითელა
ძირწითელა (Echium) — ბალახოვან მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ერთ-, ორ- ან მრავალწლოვანი ხეშეშბუსუსიანი ბალახებია, იშვიათად ბუჩქები.
70-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ აფრიკაში. საქართველოში გავრცელებულია 4 სახეობა. ორწლოვანი მცენარეებია. ფესვები შეიცავს წითელ საღებავ ნივთიერებებს. თაფლოვანი მცენარეა.
სახეობები
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[Echium plantagineum]] 250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[Echium candicans]]
სქოლიო
*
ბრიტანეთის კინოინსტიტუტი
ბრიტანეთის კინოინსტიტუტი (British Film Institute, შემოკლებით BFI) — არაკომერციული ორგანიაცია, რომელიც დაარსდა 1933 წელს როგორც კერძო კინოსტუდია. 1948 წლიდან შეუდგა კინოხელოვნების პოპულარიზაციას. 1983 წელს საბოლოოდ გადავიდა სახელმწიფო კონტროლის ქვეშ.
ორგანიზაციის წესდება დაამტკიცა დედოფალმა ელისაბედ II-მ. კინოინსტიტუტი აქვეყნებს მონოგრაფიების სერიას გასული წლების საუკეთესო ფილმების შესახებ და აგრეთვე აფინანსებს დამწყები რეჟისორების პროექტებს.
ინსტიტუტის ეგიდით ფუნქციონირებს სხვადასხვა კულტურული დაწესებულებები: ჟურნალი „Sight & Sound“, ნაციონალური კინოარქივი და ლონდონის კინომუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანეთის კინოინსტიტუტი კატეგორია:კინოარქივები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კინოორგანიზაციები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ტელევიზიის ისტორია‎ კატეგორია:1933 წელს დაარსებული ორგანიზაციები გაერთიანებულ სამეფოში კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს სატელევიზიო ორგანიზაციები კატეგორია:1933 წელს დაარსებულები გაერთიანებულ სამეფოში
კირან მაზუმდარ-შაუ
მინი|კირან მაზუმდარ-შაუ 2014 წელს კირან მაზუმდარ-შაუ (დ. 23 მარტი, 1953) – ინდოელი მილიონერი მეწარმე. არის აღმასრულებელი თავჯდომარე და ამასთანავე Biocon Limited-ისა და Biocon Biologics Limited-ის დამფუძნებელი - ბიოტექნოლოგიური კომპანიის რომელიც მდებარეობს ბანგალორში, ინდოეთში. ის ასევე არის ინდოეთის მართვის ინსტიტუტის ყოფილი თავმჯდომარე, ბანგალორში. 2014 წელს კირანი დაჯილდოვებულ იქნა Othmer ოქროს მედლით, როგორც გამორჩეული შემოწირულობების ისე მეცნიერებასა და ქიმიაში პროგრესისთვის.
2019-ში ჯურნალ Forbes-ის მიერ ის ნომინირებულ იქნა ყველაძე ძლიერ ქალად 68-ე ადგილზე.
ის 2020 წელს კირანი დასახელებულ იქნა EY მსოფლიო წლის მეწარმედ. ის დაქორწინებულია ჯონ შონზე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:ინდოელი ბიზნესმენები კატეგორია:დაბადებული 1953
Dingoo
Dingoo — მეშვიდე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული Digital Technology-ის მიერ 2009 წლის მაისში ჩინეთში.
მოწყობილობა თავისთავში აერთიანებდა აუდიო- და ვიდეოპლეერს, ხმისჩამწერ პროგრამასა და ყურსასმენების გარეშე მომუშავე რადიოს. მოიხმარდა ლითიუმ-იონურ აკუმულატორს 7 საათიანი ხანგრძლივობით, LCD ეკრანს 320 × 240-ზე გაფართოებით. იწონიდა 110 გრამს.
გამოდიოდა თეთრ, შავ და ვარდისფერ ფერებში. ხელმისაწვდომი იყო სისტემის ორი მოდელი — Dingoo A330 (32 მბ ოპერატიული მეხსიერებით) და Dingoo A380 (64 მბ ოპერატიული მეხსიერებით). საერთო ჯამში გაიყიდა კინსოლის 1 მილიონი ეგზემპლარი
კოვირიალის რაიონი
კოვირიალის რაიონი (Distrito de Coviriali) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის სატიპოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 033 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 28 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 145.13 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:სატიპოს პროვინციის რაიონები
ნაბემბის მთა
ნაბემბის მთა (Mont Nabemba) — ყველაზე მაღალი მთა კონგოს რესპუბლიკაში. მდებარეობს სანგის დეპარტამენტში, მთის სიმაღლე მდებარეობს ზღვის დონიდან 1020 მეტრ სიმაღლეზე.
დედაქალაქ ბრაზავილში მდებარე ნაბემბის კოშკს სახელი ამ მთის პატივსაცემად დაერქვა.
რკინის მადნის საბადოები მთის უშუალო სიახლოვეს მდებარეობს.
სარი-ჰაჯილი
სარი-ჰაჯილი (Sarı Hacılı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
აბესალომ და ეთერი
მინი|291x291px|[[ზაქარია ფალიაშვილი (1911)]]
ისტორია
ზაქარია ფალიაშვილმა თავისი შემოქმედების ცენტრალურ ოპერაზე “აბესალომ და ეთერზე” მუშაობა 1910 წელს დაიწყო. ხალხური თქმულების “ეთერიანის” სიუჟეტზე ნაწარმოების შექმნის იდეა კომპოზიტორს ცნობილმა პედაგოგმა და ლიტერატორმა პეტრე მირიანაშვილმა მიაწოდა, რომელსაც დიდი დამსახურება მიუძღვის “აბესალომ და ეთერის” შექმნაში. მან არა მარტო შეადგინა ლიბრეტოს ტექსტი, არამედ მხარში ედგა კომპოზიტორს იმ წლების მანძილზე, როდესაც იგი ამ ოპერაზე მუშაობდა. ოპერის ლიბრეტო ხალხური თქმულების მთლიანი სახით წარმოდგენის საინტერესო ცდაა.
პირველად იგი 1908 წელს დაიბეჭდა ჟურნალ “ფასკუნჯში”. პეტრე მირიანაშვილმა ხალხური თქმულების ტექსტის გარდა ლიბრეტოში გამოიყენა ვაჟა-ფშაველას პოემის ცალკეული სტროფები, ხალხური “ვეფხისტყაოსნისა” და ილია ჭავჭავაძის ლექსის ფრაგმენტები. ოპერის მეორე მოქმედების ტექსტის ნაწილი ალექსანდრე წუწუნავას ეკუთვნის, ხოლო ოპერის ერთ-ერთი გმირის მარიხის კანცონეტის ტექსტი თავად პეტრე მირიანაშვილის დაწერილია. “აბესალომ და ეთერის” III მოქმედება ჯერ კიდევ 1913 წლის 27 აპრილს ფილარმონიული საზოგადოების ინიციატივით დაიდგა ქართულ თეატრში, ხოლო საბოლოო სახით 1918 წელს დასრულდა.
ოპერის პირველი წარმოდგენა 1919 წლის 21 თებერვალს გაიმართა. ოპერას დირიჟორობდა ზაქარია ფალიაშვილი. დადგმა ეკუთვნოდა ა. წუწუნავას, რეჟისორი იყო, ბელინსკი, მხატვარი – ა. ზალცმანი, ცეკვები დადგა ს. ვაკარეცმა, სოლოს “ლეკურში” ელო ანდრონიკაშვილი ასრულებდა.
ელისაბედ ინჩბალდი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1753 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1821 კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
აბესალომ და ეთერი
ისტორია
დარბაზი ხალხით იყო გადაჭედილი. ოპერის მოსმენით მიღებული შთაბეჭდილება იმდენად დიდი იყო, რომ კომპოზიტორს უკვე მეორე მოქმედების შემდეგ დიდი ოვაციები გაუმართეს. საოპერო თეატრის, თბილისის კონსერვატორიის, ქართული დრამის და სხვა დაწესებულებათა წარმომადგენლებმა კომპოზიტორს გვირგვინები და ძვირფასი საჩუქრები მიართვეს. მარცხნივ|მინი|ირაკლი (ირა)ფალიაშვილი – ზაქარია ფალიაშვილის შვილი. გარდაიცვალა 9 წლის ასაკში. რამდენიმე წლის შემდეგ, ზაქარია ფალიაშვილმა "აბესალომ და ეთერი" შვილს მიუძღვნა. უნდა ითქვას, რომ პრემიერის სრულყოფილ წარმატებას საგრძნობლად შეუშალა ხელი სასცენო ტექნიკის დაბალმა დონემ. მეტისმეტად გაჭიანურებულმა ანტრაქტებმა, ოპერის, დრამატურგიულად გაუმართლებელი მუსიკალური სცენებით გადატვირთვამ გამოიწვია სპექტაკლის უჩვეულო, ყურადღების მომქანცველი გაჭიანურება. “აბესალომ და ეთერის” პირველი ვარიანტი 5 მოქმედებისა და 6 სურათისგან შედგებოდა. ოპერა საღამოს 8 საათზე დაიწყო და ღამის 2 საათამდე გასტანა.
კომპოზიტორმა გარკვეული კრიტიკული შენიშვნაც დაიმსახურა. ფალიაშვილმა გაითვალისწინა შენიშვნები და ოპერა ერთი მოქმედებით შემოკლდა. საბოლოოდ ოპერამ “აბესალომ და ეთერი” ქართული საზოგადოების უზარმაზარი მხარდაჭერა ჰპოვა. დიდი ქართველი რეჟისორი კოტე მარჯანიშვილი ამ ოპერის დადგმასთან დაკავშირებით წერდა: “დიდი დღესასწაულია! დღესასწაული ნამდვილი ხელოვნებისა! დღესასწაული კულტურული გამარჯვებისა!სარკმელია ევროპისკენ! გასაოცარი ლეგენდაა, სამშობლო ქვეყნის ჰანგებით მოსევდიანებული, ევროპული ოსტატობით შემუშავებული”. ხოლო ცნობილი ქართველი მსახიობი მარიამ საფაროვა-აბაშიძე კომპოზიტორის მოღვაწეობის 30 წლისთავთან დაკავშირებით წერდა – “აბესალომი” უნდა განასახიერებდეს საქართველოს უკვდავ სულს, რომელშიც ტანჯვა და სიხარული ერთმანეთში გადახლართულა, ვით სიმბოლო აზრისა და მშვენიერებისა”. თავად კომპოზიტორს ოპერაზე მუშაობისას არაერთხელ უთქვამს – “მე პრეტენზიები არა მაქვს, რათა ჩემზე სთქვან ოპერა დასწერაო. ჩემი მუშაობის აზრია – მე ვიძლევი მასალას, ვკრებ და ვაყალიბებ მას, გამოვიტან საზოგადოებაში, შემდეგ, ალბათ გამოჩნდება ვინმე უფრო ნიჭიერი და ოპერას დასწერს”.
ფალიაშვილი საკუთარ დამსახურებად ოპერაში უფრო ეროვნული და ევროპული მუსიკის თავისებურებების სინთეზს მიიჩნევდა. იგი წერდა – “მე ის (იგულისხმება “აბესალომ და ეთერი”) მიყვარს და ვეტრფი არა მარტო ისე, როგორც ჩემს პირმშოს, არა-ვიმეორებ, ისე როგორც საუკეთესო ნიმუშს ქართული ხალხური სიმღერებისას ევროპული თეორიის კანონებზედ დამყარებულს”.
ოპერის საერთო კონცეფციაში ძირითადი თემა – სიყვარული წარმოსახულია როგორც დიადი, უძლეველი ძალა, რომელიც გადალახავს არა მარტო სოციალურ უთანასწორობას, არამედ თვით სიკვდილსაც. სიყვარულისა და სიკვდილის ამაღლებული პოემა ფალიაშვილმა მუსიკალური ტრაგედიის მონუმენტურ ფორმებში გადაწყვიტა.
პირველი მოქმედება
ტყეში განმარტოებით ზის ავი დედინაცვლისგან გამოქცეული გლეხის გოგო ეთერი და თავის ობლობას დასტირის. შორიდან მოისმის მონადირეთა სიმღერა. უფლისწული აბესალომი და მისი ვეზირი მურმანი ამალასთან ერთად ნადირობენ. ეთერი სიმღერის ხმას გაჰყვება და გზად მურმანს გადაეყრება. მოულოდნელი შეხვედრისგან დამფრთხალი ეთერი სხვა მხარეს გარბის. აქ კი მას გზას აბესალომი გადაუღობავს. ეთერის სილამაზით მოჯადოებული უფლისწული მარადიულ სიყვარულს ეფიცება მას. ეთერის მიმართ სიყვარულის გრძნობა მურმანსაც დაეუფლება, მაგრამ იგი ვეზირია და აშკარად ამის გამოხატვას ვერ ბედავს. მურმანი გულში ბოროტ ზრახვას ჩაიდებს და ფიცს დებს, რომ აბესალომს ეთერს წაართმევს.
მეორე მოქმედება
სასახლეში ქორწილია. სამეფო ამალის თანხლებით შემოდიან აბესალომი და ეთერი. მეფე ლოცავს ჯვარდაწერილებს. აბესალომი და ეთერი ერთგულების ფიცს დებენ. მურმანი ეთერს საჩუქრად პატარა ზარდახშას მიართმევს, რომელშიც მოჯადოებული ყელსაბამი დევს. ამ სამკაულმა საშინელი სენი უნდა შეჰყაროს ეთერს და მხოლოდ მურმანს შეუძლია ამ სენისგან მისი დახსნა. ეთერი შეუძლოდ ხდება. აბიო მეფე ცდილობს გაამხიარულოს სტუმრები და მარეხს სთხოვს სიმღერას. იმართება მხიარული ცეკვა-თამაში.
მესამე მოქმედება
სასახლეს უბედურება დაატყდა თავს – ეთერი უკურნებელი დაავადებით დაავადდა. ამ ამბავს მთელი სასახლე გლოვობდა.აბესალომი კი იძულებული იყო დაეთმო ეთერი. მურმანმა კი მიზანს მიაღწია და ეთერი მან წაიყვანა თავის კოშკში
მეოთხე მოქმედება
მურმანის კოშკში ეთერი განიკურნა, კვლავ დაიბრუნა სილამაზე. მურმანის დედა და დები თავს ევლებიან მას, მაგრამ ეთერი კვლავ აბესალომზე ფიქრობს. ისმის საყვირების ხმა. ვერ აიტანა აბესალომმა ეთერთან განშორება და მურმანის კოშკს თავად ეწვია, რათა თვალი მაინც შეავლოს სატრფოს. იმისთვის, რომ მურმანი ეთერს დააშოროს, აბესალომი ვეზირს უკვდავების წყლის მოსატანად გზავნის. დედოფალი ნათელა ეთერს აბესალომის ნახვას თხოვს, მაგრამ ეთერი უარზეა – მას აღარ სწამს ფიცის გამტეხისა!.. დედოფალი ნათელას თხოვნა გულს ულბობს ეთერს და მზადაა შეხვდეს სატრფოს, თუკი ეს აბესალომის ტანჯვას შეამსუბუქებს. ხანმოკლე გამოდგა მათი შეხვედრა. დასუსტებული აბესალომი ეთერის მკლავზე კვდება. ეთერი თავს იკლავს იმ დანით, რომელიც ოდესღაც აბესალომმა აჩუქა ერთგული სიყვარულის ნიშნად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ოპერები კატეგორია:1919 წლის ოპერები კატეგორია:ზაქარია ფალიაშვილის ოპერები
ერიმენა
ერიმენა — ურარტუს სავარაუდო მეფე სამეფოს დაცემის პერიოდში. სავარაუდოდ იგი მეფობდა ძვ. წ. VII საუკუნეში. მისი მმართველობის შესახებ არ არის შემორჩენილი არც ერთი წარწერა. ასევე უცნობია მისი მეფობის პერიოდიც. სავარაუდოდ მის მეფობას ათარიღებენ:
იგი არ მოიხსენიება ასურულ წყაროებში, ხოლო ურარტულ წყაროებში ერთხელ მოიხსენიება, როგორც რუსა III-ის მამა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ურარტუს მეფეები
წყლისსუროსებრნი
წყლისსუროსებრნი (Hidrocharitaceae) — ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახი. წყლის მრავალწლოვანი ბალახებია. მტკნარიწყლის სახეობების დამტვერვა უპირატესად წყლის ზედაპირზე ხდება, ზღვის სახეობების - წყალში.