cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შიდაგერმანული საზღვარი
საზღვრის გაუქმება
საზღვრის გაწმენდის დავალებას არაოფიციალურად ეხმარებოდნენ გერმანელი მშვიდობიანი მოქალაქეები ყოფილი საზღვრის ორივე მხრიდან, რომლებმაც გაანადგურეს ღობეები, მავთული და ბეტონის ბლოკები საკუთარი სახლის კეთილმოწყობაში გამოსაყენებლად. ღობის დიდი ნაწილი დასავლეთ გერმანიის ჯართის მწარმოებელმა კომპანიამ იყიდა. გარემოსდაცვითმა ჯგუფებმა განახორციელეს საზღვრის ხელახალი გამწვანების, ახალი ხეების დარგვისა და ბალახის თესლის დათესვის პროგრამა საზღვრის ხაზის გასწვრივ გაწმენდილი ტერიტორიის შესავსებად.
სასაზღვრო ტერიტორია დღეს
გერმანიის ყოფილი შიდა საზღვრის ძალიან ცოტა ნაწილია შემორჩენილი. სულ მცირე ოცდაათი საჯარო, კერძო და მუნიციპალური მუზეუმი ძველი ხაზის გასწვრივ ინახავს საზღვრებთან დაკავშირებული აღჭურვილობისა და სხვა არტეფაქტების ნაწილებს. შემონახულ ობიექტებს შორის არის რამდენიმე ათეული საგუშაგო კოშკი, გალავნის მოკლე მონაკვეთები და მასთან დაკავშირებული დანადგარები (რომელთაგან ზოგიერთი რეკონსტრუირებულია), კედლის მონაკვეთები, რომლებიც ჯერ კიდევ ადგილზეა Hötensleben-სა და Mödlareuth-ში, და საზღვართან დაკავშირებული რამდენიმე შენობა, როგორიცაა გდრ-ის გადაკვეთის პუნქტი მარიენბორნში.
Kolonnenweg-ის მნიშვნელოვანი მონაკვეთები რჩება ფერმისა და სატყეო მეურნეობის მისასვლელი გზების სახით, თუმცა თანმხლები სატრანსპორტო საშუალების საწინააღმდეგო თხრილები, ღობეები და სხვა დაბრკოლებები თითქმის მთლიანად მოიხსნა. ნამუშევრები, სამახსოვრო ქვები, მემორიალი და ნიშნები აღმართულია ყოფილი საზღვრის გასწვრივ ბევრ წერტილში მისი გახსნის ხაზგასასმელად, მსხვერპლთა ხსოვნისა და გერმანიის გაყოფისა და გაერთიანების აღსანიშნავად.
სასაზღვრო რეგიონის თითქმის ორმოცი წლის განმავლობაში ჩაკეტვამ, ზოგან ველური ბუნების გაჩენა გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ საზღვრის აღმოსავლეთ გერმანიის ნაწილი ფერმერული იყო, გერმანიის სხვა რეგიონებში ინტენსიური მეურნეობა არ იყო და დიდი ტერიტორიები ხელუხლებელი იყო. კონსერვატორებმა ჯერ კიდევ 1970-იან წლებში გაიგეს, რომ საზღვარი იშვიათი სახეობის ცხოველებისა და მცენარეების თავშესაფრად იქცა. მათმა აღმოჩენებმა აიძულა ბავარიის მთავრობა დაეწყო საზღვრის გასწვრივ მიწის შესყიდვის პროგრამა, რათა უზრუნველყოფილიყო მისი დაცვა.
1989 წლის დეკემბერში, საზღვრის გახსნიდან მხოლოდ ერთი თვის შემდეგ, ბუნების დამცველები აღმოსავლეთ და დასავლეთ გერმანიიდან შეიკრიბნენ, რათა შეემუშავებინათ გეგმა „გერმანიის მწვანე სარტყლის“ (Grünes Band Deutschland) დასაარსებლად, რომელიც გადაჭიმულია ბალტიის ზღვიდან ჩეხეთის საზღვრამდე. ბუნდესტაგმა 2004 წლის დეკემბერში ერთხმად დაუჭირა მხარი ფედერალური დაცვის გავრცელებას მწვანე სარტყელზე და მის ჩართვას „ევროპის მწვანე სარტყელში“, რომელიც ვრცელდებოდა ყოფილი რკინის ფარდის 6800 კილომეტრზე (4200 მილი). გერმანიის მწვანე სარტყელი ახლა აკავშირებს 160 ბუნებრივ პარკს, 150 ფლორისა და ფაუნის ზონას, იუნესკოს სამ ბიოსფერულ რეზერვაციას და ჰარცის მთების ეროვნულ პარკს. ეს არის თავშესაფარი მრავალი სახეობისთვის, რომლებიც იშვიათია გერმანიაში, მაგალითად გარეული კატა, შავი ღორი, წავი და იშვიათი ხავსები თუ ორქიდეები. გერმანიის წითელი ფუტკრების ნახევარზე მეტი, დაახლოებით 25,000 ცხოვრობს ყოფილ საზღვართან. Bund Naturschutz, გერმანიის ერთ-ერთი უმსხვილესი კონსერვაციის ჯგუფი, ახორციელებს კამპანიას მწვანე სარტყლის ფარგლებში, ბუნების დაცვის ზონად განსაზღვრული ტერიტორიის გაფართოების მიზნით.
სხვა
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:სამხედრო ოპერაციები გერმანიის მონაწილეობით
Discothyrea turtoni
Discothyrea turtoni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Discothyrea-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Proceratiinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბატაისკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი
ბატაისკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი (Храм Покрова Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ ბატაისკში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.
ისტორია
ბატაისკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძრის შესახებ პირველი ცნობები მოგვეპოვება თავად გრიგორ პოტიომკინის ჩანაწერებში. იგი წერს:
დამწვარი სამლოცველო სახლის ადგილზე ახალი ეკლესიის აგება ვერ მოხერხდა. ეკლესიის მშენებლობისთვის სხვა ადგილზე გამოიყო მიწა. ახალი ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1970-1973 წწ. შემდეგ კი მიმდინარეობდა სამუშაოები მისი კეთილმოწყობისათვის.
1994 წელს ააშენეს სამრეკლო. 1998 წლის სექტემბერში დააყენეს ცენტრალური გუმბათი და დაადგეს ჯვარი.
მშენებლობა და ტაძრის კეთილმოწყობა გრძელდებოდა მორწმუნე ადამიანების შემოწირულობებით. ამჟამად ეკლესია დაკავებულია საქვემოქმედო საქმიანობით, 30 მოსწავლეს ასწავლიან საკვირაო სკოლაში. ეკლესია ასევე აქტიურად მონაწილეობს ქალაქის საქმეებშიც.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
Policy of Truth
Policy of Truth — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის დისკოგრაფიაში რიგით 25-ე სინგლი. იგი გამოიცა ბრიტანეთში, 1990 წლის 7 მაისს, როგორც მესამე სინგლი სტუდიური ალბომიდან Violator. სინგლში აგრეთვე შეტანილია კომპოზიცია Kaleid, რომლის მელოდია ჟღერდა ჯგუფის 1990 წლის ტურის კონცერტების შესავალში.
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია ანტონ კორბეინი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1990 წლის სინგლები კატეგორია:Depeche Mode-ის სიმღერები
Little by Little (როლინგ სტოუნზის სიმღერა)
Little by Little — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი 1964 წელს გამოიცა. B-გვერდის სახით შეტანილია სინგლში Not Fade Away.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის სიმღერები კატეგორია:1964 წლის სიმღერები
სწავლულ კაცთა კომისია
სწავლულ კაცთა კომისია — ვახტანგ VI-ის თაოსნობით შექმნილი ჯგუფი, რომელსაც უნდა დაეწერა „ქართლის ცხოვრების“ გაგრძელება, საქართველოს ისტორია XIV საუკუნიდან და ჩაეტარებინა სარედაქციო სამუშაოები ამ კრებულში. კომისიამ სარედაქციო სამუშაოები XVIII საუკუნის დასაწყისშივე დაამთავრა, XVI-XVII საუკუნეების ისტორიის დაწერა კი — არაუადრეს 1721 წლისა. სწავლულ კაცთა კომისიამ „ქართლის ცხოვრების“ გაგრძელებას წაუმძღვარა შესავალი, რომელშიც განმარტებულია სწავლულ კაცთა კომისიის მოწვევის მიზეზი და მისი მუშაობის უმთავრესი შედეგები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ლოიტზენ ეგბერტ იან ბრაუერი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:ნიდერლანდელი მეცნიერები კატეგორია:გარდაცვლილი 1966 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
Lasioglossum transitorium
Lasioglossum transitorium — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1868 წელს.
სქოლიო
transitorium
ტრშებიჩის წმინდა პროკოფის ბაზილიკა
წმინდა პროკოფის ბაზილიკა (ჩეხ. Bazilika svatého Prokopa) — რომანულ-გოტიკური სტილის ქრისტიანული ეკლესია ჩეხეთის ქალაქ ტრშებიჩში. აშენდა 1240-1280 წლებში, ბენედიქტელთა მონასტრის ღვთისმშობლის სახელობის სამლოცველოს ადგილას. 2002 წელს გაფორმდა ჩეხეთის ეროვნულ-კულტურულ მონუმენტად, როგორც „წმინდა პროკოფის მონასტრის" ნაწილი. 2003 წელს კი ტრშებიჩის ებრაულ კვარტალთან ერთად შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
თავდაპირველად ბაზილიკა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობისა იყო, წმინდა პროკოფის სახელზე კი აშენებიდან 500 წლის იუბილეზე, 1704 წელს იკურთხა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის ეკლესიები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩეხეთში
Discothyrea velutina
Discothyrea velutina — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Discothyrea-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Proceratiinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კოლონადა
კოლონადა (colonnade), სვეტნარი — ჰორიზონტული, ბრტყელი ან კამარული გადახურვით გაერთიანებული კოლონების მწკრივი ან მწკვრივები ნაგებობის გარე კომპოზიციაში გამოიყენება ბორტიკის და გალერეის სახით (ფასადზე მიდგმული ან როგორც მისი ცალკეული ნაწილების გამაერთიანებელი საშუალება), რაც შენობის ხედვითად უკავშირებს გარემოს. კოლონადა გვხვდება როგორც დამოუკიდებელი, დეკორატული ნაგებობაც (ბაღ-პარკებში და სხვა). შენობის შიგნით გარს უვლის დიდ დარბაზებს, ქმნის ვრცელ გამჭოლ სივრცეებს, ერთმანეთისაგან აცალკევებს და ამავე დროს აკავშირებს ინტერიერის ცალკეულ პარადულ ნაწილებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
I Found Heaven
I Found Heaven — ჯგუფ Take That-ის მეხუთე სინგლი. იგი შეტანილია მის პირველ სტუდიურ ალბომში Take That & Party. სინგლი გამოვიდა 1992 წლის 10 აგვისტოს.
ეს არის ჯგუფის პირველი სიმღერა, რომელშიც წამყვანი ვოკალები რობი უილიამსსა და გერი ბარლოუს ეკუთვნით.
სიმღერების სია
კატეგორია:1992 წლის სიმღერები კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
კოლმეურნე
„კოლმეურნე“, პროფკავშირულ-კოოპერაციული ნებაყობლობითი სასოფლო სპორტული საზოგადოება საქართველოს სსრ-ში. დაარსდა 1930 წელს, აერთიანებდა სოფლის მეურნეობის, მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის, დამზადების სამინისტროების, სასოფლო ტექნიკური და სამომხმარებლო კოოპერაციის სისტემის ორგანიზაციების მუშა-მოსამსახურეებს, კოლმეურნეებს, სოფლის მშრომელებსა და მათი ოჯახის წევრებს, სასოფლო უმაღლესი და საშუალო სპეციალური სასწავლებლების სტუდენტებსა და მოსწავლეებს. საზოგადოების წევრები გაერთიანებული იყვნენ 1387 ფიზკულტურულ კოლექტივში. 1979 წლის 1 იანვრისათვის საზოგადოებაში იყო 272521 წევრი, მათ შორის 8 სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი, 10 სსრკ-ის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი და 251 სსრკ-ის სპორტის ოსტატი. საზოგადოების განკარგულებაში იყო 21 სტადიონი, 529 ფეხბურთის, 255 კალათბურთის, 656 ფრენბურთისა და 112 ხელბურთის მოედანი, 5 ჩოგბურთის კორტი, 5 საცურაო აუზი, 37 სპორტული დარბაზი, 8 სასროლო ტირი, 9 საცხენოსნო იპოდრომი სპორტული ცხენებიანად.
„კოლმეურნეში“ აღიზარდნენ: რომან რურუა, მიხეილ ხერგიანი, გ. გიორგაძე, გ. ონაშვილი, გ. ყურაშვილი და სხვები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სპორტული ორგანიზაციები
დრო (გაზეთი)
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ბოგუსლავ ბრაუნერი
ბოგუსლავ ბრაუნერი (Bohuslav Brauner; დ. 8 მაისი, 1855, პრაღა — გ. 15 თებერვალი, 1935, იქვე) — ჩეხი ქიმიკოსი. 1882 წლიდან პრაღის უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს ქიმიაში. 1870 წელს დაადასტურა მენდელეევის პერიოდულობის კანონის სისწორე და მნიშვნელობა. იკვლევდა იშვიათმიწა ელემენტებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:ჩეხი ქიმიკოსები კატეგორია:გარდაცვლილი 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
Little Red Rooster
— უილი დიქსონის მიერ დაწერილი სიმღერა. იგი ჯგუფმა Howlin' Wolf 1961 წელს საკუთარ სინგლზე გამოსცა.
ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მიერ სიმღერა სინგლის სახით 1964 წელს გამოიცა. ეს ვერსია შეტანილია ალბომში The Rolling Stones, Now!. მისი მოსმენა ასევე შესაძლებელია ალბომებზე Singles Collection: The London Years, Love You Live და Flashpoint.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის სიმღერები კატეგორია:1964 წლის სიმღერები
სორიის პროვინცია
thumb|250px|სორიის მდებარეობა ესპანეთში სორია — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება, კასტილია და ლეონის აღმოსავლეთ ნაწილში.
მას ესაზღვრება ესპანეთის შემდეგი პროვინციები: ლა რიოხა, სარაგოსა, გვადალახარა, სეგოვია და ბურგოსი
სორია არის ყველაზე ნაკრლებად დასახლებული პროვინცია ესპანეთში. 9 ადამიანი/კმ² სიმჭიდროვით კი - ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია ევროკავშირის ქვეყნებში. მისი მოსახლეობა შეადგენს 91,487 კაცს (2002 წლის მონაცემებით), რომლის დაახლ. 40% ცხოვრობს მის დედაქალაქ სორიაში. პროვინციაში არის 183 მუნიციპალიტეტი, რომლის დაახლ. ნახევარი არის სოფლები 100 კაცზე ნაკლები მოსახლეობით.
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
მუცელფეხიანები
მუცელფეხიანები (Gastropoda) — უხერხემლოთა კლასი მოლუსკების ტიპისა. მუცელფეხიანების სხეული შედგება თავის, ტანისა და ფეხისაგან. თავზე ერთი ან ორი წყვილი საცეცია. ფეხი სხეულის ქვედა (მუცლის) მხარეზეა, ფეხს ქვეშ ლანჩა აქვს. ტანის ანუ შიგნეულობის პარკის ძირი მანტიითაა გარემოცული. მანტიისა და შიგნეულობის პარკს შორის არის მანტიის ღრუ, რომელშიც მოთავსებულია გული, სასუნთქი ორგანოები, თირკმელი, შიგნეულობის პარკი — საჭმლის მომნელებელი და სასქესო ორგანოები. მუცელფეხიანების მანტია კანის თხელი ნაოჭია, რომლის ჯირკვლები გამოყოფენ ნიჟარის წარმოსაქმნელ ნივთიერებებს. ნიჟარა სხვადასხვა ფორმისაა.
საქართველოში გავრცელებული მუცელფეხიანების ნიჟარები მრავალფეროვნებით ხასიათდება. ნიჟარა არ აქვთ უნიჟაროებს ანუ ლოქორიებს, იგი რედუცირებულია და პატარა ფირფიტის სახით მანტიის ქვეშაა მოთავსებული. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა. გული ორსაკნიანია — წინაგული და პარკუჭი (იშვიათად წინაგული). სუნთქავენ ლაყუჩებით ან ფილტვებით. საქართველოში მობინადრე სახეობების უმეტესობა ფილტვით მსუნთქავია. გამომყოფი სისტემაა ერთი, იშვიათად ორი, თირკმელი, რომლის სადინარი უკანა ნაწლავს გასდევს და საკუთარი ხვრელით ანალური ხვრელის მახლობლად იხსნება. ნერვული სისტემა შედგება რამდენიმე (5-6) წყვილი ნერვული კვანძისა და მისგან გამომავალი ნერვებისაგან. გავრცელებული არიან თითქმის ყველგან, გარდა უდაბნოების და მუდმივი ყინულით დაფარული ადგილებისა. გვცვდებიან ოკეანეებში, ზღვებში, მლაშე და მტკნარ წყლებში, ნაწილი ხმელეთზე.
მუცელფეხიანების კლასი შეიცავს 85.000-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც გაერთიანებულია 3 ქვეკლასში: წინალაყუჩებიანები, უკანალაყუჩებიანები, ფილტვიანები. საკმაოდ მდიდარია ცხოველთა ამ ჯგუფით საქართველო, აქ მარტო ხმელეთის მუცელფეხიანების 230-ზე მეტი სახეობა გვხვდება.
მუცელფეხიანების ზოგი სახეობა პარაზიტული ჭიების შუალედური მასპინძელია და ხელს უწყობს შენაური ცხოველების სხვადასხვა დაავადების გავრცელებას, ზოგი სასოფლო-სამეურნეო მცენარეებისა და კულტურული ნაგრავების სერიოზული მავნებელია. მუცელფეხიანების ნიჟარები წარმოადგენენ სახელმძღვანელო ნამარხებს გეოლოგიური ერების დადგენისათვის. მუცელფეხიანების ზოგი სახეობის ხორცი დიდი რაოდენობით შეიცავს ცილებს და ყუათიან საკვებად ითვლება. ზოგი მარგალიტის მკეთებელია. საქართველოში გავრცელებული Helicella derbentina-ს ნიჟარის ფხვნილით (კალციუმის მარილების შემცველობის გამო) ზოგიერთ მეფრინველეობის ფერმაში ფრინველებს კვებავენ.
სიუდად-რეალის პროვინცია
thumb|250px|სიუდად-რეალის ადგილმდებარეობა ესპანეთში სიუდად-რეალი — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება კასტილია ლა-მანჩის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება შემდეგი პროვინციები: კუენკა, ალბასეტე, ხაენი, ბადახოსი და ტოლედო. პროვინციის ფართობი 19,813 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა - 506,864 კაცი (2005 წლის მონაცემებით)
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ქუნტა ჰაჯი
ქუნტა ჰაჯი ქიშიევი (დ. 1830, აული ღუნხო, დაღესტანი — გ. 19 მაისი, 1867, ვოლოგდის ოლქი) — ანდიური წარმოშობის ჩეჩენი რელიგიური მოღვაწე, ქუნტა-ჰაჯი ვირდის სუფიური მოძრაობის დამაარსებელი.
ბავშვობა
დაიბადა დაღესტანში, ანდიურ აულ ღუნხოში, თუმცა მისი ჩეჩენი ბიოგრაფები მიიჩნევენ, რომ ქუნტა ჰაჯი ქიშიევის დაბადების ადგილია ბარის ჩეჩნეთის სოფელი მელჩა-ხი. ყოველ შემთხვევაში, ეროვნებით იგი ჩეჩენი არ ყოფილა. ქუნტა ჰაჯის ნამდვილი სახელია აჰმადი, ხოლო „ქუნტა“ ანდიურ ენაზე ნიშნავს „ვაჟკაცს“. აღსანიშნავია ისიც, რომ ქუნტა-ჰაჯის მამა ქიში მწყემსად ედგა ჩეჩნებს. თავიდან ქუნტა-ჰაჯიც მწყემსი იყო. 18 წლისა იგი მექაში წავიდა ჰაჯის რიტუალის აღსასრულებლად და იქ გაეცნო ყადირიას სუფიური ორდენის მოძღვრებას, მიიღო უმაღლესი მუსლიმანური განათლება და ჩეჩნეთში დაბრუნდა.
რელიგიური სწავლების ძირითადი თავისებურებანი
ქუნტა-ჰაჯის რელიგიური მოღვაწეობის დაწყება ემთხვევა შამილის საიმამოს არსებობის ბოლო წლებს. აღსანიშნავია, რომ თავად შამილი ნაყშბანდიას სუფიური ორდენის წევრი იყო და ქუნტა-ჰაჯის მოძღვრებას დიდად ეწინააღმდეგებოდა. დავძენთ იმასაც, რომ თუ ნაყშბანდიას ორდენის მოძღვრება მოითხოვს მუსლიმანის ღაზავათში მონაწილეობას, ქუნტა-ჰაჯი ვირდი პაციფიზმს ქადაგებს. ქუნტა ჰაჯის მიაჩნდა, რომ მუსლიმანისთვის მთავარია მშვიდობის სიყვარული და ალაჰთან ხშირი ურთიერთობა. „ალაჰთან ურთიერთობაში“ იგი უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობდა ზიქრს, ანუ რიტუალურ წრიულ მოძრაობას, რომლის დროსაც მორწმუნეები 100-ჯერ, სიმღერით იმეორებენ „ლა ილაჰა ილალაჰ“. ქუნტა–ჰაჯის იდეოლოგია იდევნებოდა რუსეთის ცარისტული პოლიტიკის მიერ, 1861 წელს კუნტა–ჰაჯი დააპატიმრეს და ნოვოჩერკასკში გადაასახლეს. მის დაპატიმრებას მოყვა მშვიდობიანი მანიფესტაცია კუნტა–ჰაჯის განთავისუფლების მოთხოვნით. დერვიშებმა დ ამიურიდებმა, კუნტა–ჰაჯის იდეურმა მოწაფეებმა იარაღი დაყარეს და სოფელ შალისთან, რუსეთის არმიის წინ არაძალადობრიბი წინააღმდეგობის დემონსტრაცია მოახდინეს. 1861 წლის 18 იანვარს, სოფელ შალისთან რუსეთის არმია სასტიკათ გაუსწორდა მშვიდებიან მანიფესტანტებს, კუნტა–ჰაჯის მოძღვრების მიმდევრებს. დაღუპულთაგან დიდი ნაწილი ქალი იყო. ეს მოვლენა ისტორიაში შესულია როგორც შალის საქმე.
ქუნტა-ჰაჯის მოძღვრების თანამედროვე მიმდევრები
ქუნტა ჰაჯის მოძღვრება, რომელსაც „ქუნტა-ჰაჯი ვირდს“ უწოდებენ, მთელ ჩეჩნეთში ფართოდ გავრცელდა 1870 წლიდან, როცა თავად ქუნტა-ჰაჯი უკვე გარდაცვლილი იყო. მისი იდეები არ მიიღეს ინგუშეთში და თავდაპირველად ასევე საქართველოში, პანკისის ხეობის ქისტურ სოფლებში, თუმცა 1905-1907 წლების რევოლუციური სიტუაციის დროს ცარიზმის აგენტებმა პანკისელ ქისტთა შორის აქტიურად იმუშავეს, რომ მათში ქუნტა-ჰაჯი ვირდის მოძღვრება საყოველთაოდ გავრცელებულიყო და ამის შედეგად, იქ აჯანყების საფრთხე თავიდან აეცილებინათ. დღესდღეობით, ქუნტა-ჰაჯი ვირდის მიურიდია ჩეჩენთა დიდი ნაწილი, ნაწილობრივ ინგუშები და პანკისელი ქისტები. ჩეჩნეთის პრორუსული ხელისუფლების ყოფილი მეთაური, აჰმად-ჰაჯი ყადიროვი ქუნტა-ჰაჯი ტარიკათის ლიდერი იყო.
სომხეთის პოლიტიკა
ისტორია
1918 წლის 28 მაისს სომხეთმა რუსეთის იმპერიისაგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა, რა დროსაც შეიქმნა სომხეთის პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა. დამოუკიდებლობამდე ცოტა ხნით ადრე, იგი ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში იყო. ჯერ თურქებისა და აზერბაიჯანელების, შემდეგ კი საბჭოთა ჯარების შემოჭრის გამო, 1920 წლის 2 დეკემბერს სომხეთის პირველი მთავრობა გადადგა. საბჭოთა რუსეთმა ხელახლა აიღო სომხეთში ძალაუფლება. უკვე 1936 წელს სომხეთი, როგორც საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საბოლოოდ გახდა სსრკ-ს შემადგენელი ნაწილი. მოგვიანებით მას სომხეთის მეორე რესპუბლიკაც ეწოდა. მარცხნივ|მინი|294x294პქ|რობერტ კოჩარიანი, სომხეთის პრეზიდენტი 1998-2008 წლებში საბჭოთა კავშირის შლის პირობებში, 1991 წელს სომეხმა მოსახლეობამ რეფერენდუმში მხარი დაუჭირა გამოყოფას. ამის შემდეგ სომხეთი დემოკრატიული რესპუბლიკა ხდება, რითაც შეიქმნა მისი მესამე რესპუბლიკა. ამას მოჰყვა 1991 წლის ოქტომბრის პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც ხმათა 84 %-ით გაიმარჯვა ლევონ ტერ-პეტროსიანმა. 1996 წელს იგი ხელმეორედ აირჩიეს პრეზიდენტად. მთიან ყარაბაღში მის მიერ გატარებული პოლიტიკით გამოწვეული უკმაყოფილებისა და სახალხო გამოსვლების გამო, პეტროსიანი 1998 წელს გადადგა თანამდებობიდან. იმავე წლის მარტში მეორე პრეზიდენტად პრემიერ-მინისტრი რობერტ ქოჩარიანი აირჩიეს. მისი მმართველობისას, 1999 წლის 27 ოქტომბერს, პრემიერ-მინისტრ ვაზგენ სარქისიანის, პარლამენტის თავმჯდომარე კარენ დემირჭიანისა და კიდევ ექვსი ჩინოვნიკის მკვლელობას ქვეყანაში არასტაბილურობის პერიოდი მოჰყვა. ამ დროს ოპოზიციური ძალები წარუმატებლად ცდილობდნენ ქოჩარიანის გადაყენებას. 2000 წელს სომხეთის პრემიერ-მინისტრი არამ სარქისიანი (მოკლული ვაზგენ სარქისიანის ძმა) ხდება ანდრანიკ მარგარიანის ნაცვლად.
2003 წელს ქოჩარიანის პრეზიდენტად ხელმეორედ არჩევას მოჰყვა სერიოზული ბრალდებები არჩევნების შედეგების გაყალბებასთან დაკავშირებით. უკვე 2004 წელს პრეზიდენტის გადადგომასთან დაკავშირებული მოწოდებები გახშირდა და ქუჩაში ათასობით დემოსტრანტი გამოვიდა, რომლებიც რეფერენდუმს ითხოვდნენ.
სომხეთის მთავრობის ცნობილ მიზანს წარმოადგენდა დასავლური სტილის საპარლამენტო რესპუბლიკის შექმნა. თუმცა, საერთაშორისო დამკვირვებლები ყოველთვის კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდნენ სომხური არჩევნებისა თუ რეფერენდუმების შედეგებს. მიუხედავად ამისა, სომხეთი დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ერთ-ერთ ყველაზე დემოკრატიულ ქვეყნად ითვლება.
სომხეთში ადამიანთა უფლებების დაცვა არათანაბარია და ხარვეზულობით გამოირჩევა. საერთაშორისო დამკვირვებელთა განცხადებით, აქაური პოლიტიკა ერთობ სასტიკია. ჯერ კიდევ ხშირად სცემენ და ფიზიკურად უსწორდებიან ბრალდებულებს აღიარებითი ჩვენებების მოსაპოვებლად. როგორც წესი, საზოგადოებრივ დემონსტრაციებსა და პროტესტს მთავრობის ჩარევა არ მოჰყვება ხოლმე, თუმცა 2000 წელს ორგანიზებული გამოსვლების ორგანიზატორები დააპატიმრეს. არსებული კანონმდებლობით არც რელიგიის თავისუფლებაა ბოლომდე დაცული. არატრადიციული აღმსარებლობები, განსაკუთრებით კი იეჰოვას მოწმეები, ექვემდებარებიან სასტიკ შევიწროვებას, ზოგჯერ კი პირდაპირ ძალადობას. ქვეყანაში გაბატონებული სომხური სამოციქულო ეკლესიის გარდა ყველა რელიგია დარეგისტრირებული უნდა იყოს. თუმცაღა, 1997 წლიდან რელიგიური უმცირესობების მიმართ მთავრობა ზომიერ პოლიტიკას ატარებს, რაც სომხეთის ევროსაბჭოში გაერთიანების ნაწილია. მინი|355x355პქ|სომხეთის საპარლამენტო შენობა სომხეთის მთავრობა ერთობ ამაყია იქ მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების დაცვის მაჩვენებლით. მთავარ უმცირესობებს სომხეთში რუსები, ქურთები, იეზიდები და ასირიელები წარმოადგენენ. აღსანიშნავია, რომ ეროვნულ ასამბლეაში ეთნიკურ უმცირესობათა წარმომადგენლებს ოთხი ადგილი უკავიათ. მთავრობა ასევე არ ზღუდავს შიდა და საზღვარგარეთ მოგზაურობას.
საპარლამენტო რესპუბლიკაზე გადასვლა
2015 წლის დეკემბერში ჩატარებული რეფერენდუმით დამტკიცდა სომხეთის გარდაქმნა ნახევრად საპრეზიდენტოდან საპარლამენტო რესპუბლიკად.
ამის შედეგად, პრეზიდენტს ჩამოერთვა ვეტოს დადების უფლება და პრეზიდენტის თანამდებობა დაქვეითდა უბრალოდ ლიდერის პოზიციამდე, რომელსაც ირჩევს პარლამენტი, ყოველ შვიდ წელიწადში ერთხელ. პრეზიდენტს არ აქვს უფლება იყოს რომელიმე პოლიტიკური პარტიის წევრი და მისი მეორედ არჩევა აკრძალულია.
2018 წელს სომხეთის პარლამენტმა პრეზიდენტად არმენ სარქისიანი აირჩია. სულ ერთ თვეში დაინიშნა ახალი პრემიერ-მინისტრიც ნიკოლ ფაშინიანის სახით. მისმა წინამორბედმა სერჟ სარქისიანმა თანამდებობა ორი კვირით ადრე დატოვა ფართო ანტისამთავრობო დემონსტრაციების გამო.
საკანონმდებლო შტო
სომხეთის საკანონმდებლო შტოს წარმოადგენს სომხეთის ერთპალატიანი ეროვნული კრება.
2015 წლის რეფერენდუმის შემდეგ მისი წევრების რაოდენობა 131-დან 101-მდე შემცირდა და ერთმანდატიანი ოლქები ამოიღეს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკა
Tetraponera aethiops
Tetraponera aethiops — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
სენაკის მუნიციპალიტეტი
სენაკის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში. შეიქმნა 1930 წელს სენაკის მაზრის დაშლის შემდეგ. 1935-1989 წლებში ეწოდებოდა ცხაკაიას რაიონი. 2006 წლიდან ეწოდა სენაკის მუნიციპალიტეტი. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი სენაკი.
Tetraponera aethiops
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სენაკის მუნიციპალიტეტი
გეოგრაფია
სენაკის მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მარტვილის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთით ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით აბაშის მუნიციპალიტეტი, ხოლო დასავლეთით ხობის მუნიციპალიტეტი. სენაკის მუნიციპალიტეტის ფართობია 520,7 კმ².
სენაკის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია კოლხეთის დაბლობსა და მთისწინეთს მოიცავს. მთისწინეთის გორაკ-ბორცვიანი ტერიტორია დაფარულია ტყეებით. სენაკის მუნიციპალიტეტი იშლება რიონისპირეთიდან და უნაგირას მთის ორივე კალთაზეა გადაჭიმული.
სენაკის ტერიტორია რელიეფის თავისებურების მიხედვით იყოფა ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებად. ჩრდილოეთი ნაწილი უჭირავს მაღლობებს და სერებს. ეკის მთის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 270 მ-მდეა. ჩრდილოეთით და დასავლეთით ეკის მთა დანაწევრებულია მდ. ცივისა და მისი შენაკადების მიერ სერებად და გორაკ-ბორცვებად.
ქალაქის მახლობლად არის შხეფის, კიკაჩონას, ხაბაზეთის, ზისხირის, სახარბედიოსა და საკირის მთები, შუშანიას სერი (მას კუნძულ მთას ეძახიან მკვიდრნი) და სხვა.
მუნიციპალიტეტის სამხრეთი ნაწილი არის კოლხეთის დაბლობის მნიშვნელოვანი უბანი, რომელიც დასერილია მდ. ცივისა და მდ. ტეხურის შენაკადებით. დაბლობის მაქსიმალური სიმაღლე 30 მ-ს აღემატება. იგი ჩრდილოეთისკენ მაღლდება და წყდება ეკის, შხეფის და ნოქალაქევის გორაკების სამხრეთ კიდესთან.
რელიეფის მრავალფეროვნება და ჰაერის ტენიანობა ხელს უწყობს მდინარეთა ქსელის სიხშირეს.
სენაკის მუნიციპალიტეტი მდიდარია მიწისქვეშა წყლებით, რომელთაგან აღასანიშნავია მინერალური და კარსტული მტკნარი წყაროები. თერმული მინერალური წყაროები გვხვდება სახარბედიოში, ლეძაძამეში, ზანაში, ნოქალაქევში, ფოცხოში, ახალსოფელში და სხვაგან.
მოსახლეობა
მუნიციპალიტეტში 62 დასახლებული პუნქტია, აქედან 1 ქალაქია და 61 სოფელი. მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი მოსახლეობა 2014 წლის მონაცემებით შეადგენს 39 652 კაცს, აქედან ქალაქად დასახლებულია 21 596 კაცი, მათ შორის 7120 დევნილია. სოფლად ცხოვრობს 18 056 კაცი. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 76,15 კაცი/კმ², რაც ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელს (67 კაცი/კმ²) აღემატება.
ეკონომიკა
სამუშაო ჯგუფის მიერ, მოსახლეობის ძირითადი შემოსავლის წყარო არის სოფლის მეურნეობის სხვადასხვა დარგები, საჯარო სამსახურები და ვაჭრობა. მუნიციპალური ბიუჯეტის შემოსავლებს ძირითადად უზრუნველყოფს: ვაჭრობა, სოფლის მეურნეობა, ქონების გადასახადი და მცირე მეწარმეობა. წარსულში მუნიციპალიტეტის ძირითად შემოსავლებს უზრუნველყოფდა სოფლის მეურნეობა, გადამამუშავებელი მრეწველობა (საკონსერვო, ღვინის და რძის ქარხნები, სხვა) და მრეწველობა (ხალიჩების ფაბრიკა, რკინა-ბეტონის კომბინატი, აგურის ქარხანა, სხვა).
კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
მინი|250პქ|ნოქალაქევის ნაქალაქარი მინი|250პქ|შხეფის ციხე
აღნიშნული ძეგლებიდან ნოქალაქევს, ეკის ეკლესიას, შხეფის ციხეს, საკალანდარიშვილოს ციხესა და ნოქალაქევის წმინდა ელენეს ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლის სტატუსი აქვს.
სქოლიო
*
ჯეიმზ II
ჯეიმზ II შეიძლება ნიშნავდეს:
ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება
ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება, ოოპ (ინგლისურენოვანი შემოკლებით OOP) — პროგრამირების პარადიგმა, რომელისთვისაც ცენტრალურია არა მოქმედების, არამედ ობიექტის ცნება. ობიექტი შეიძლება შეიცავდეს ინფორმაციას, რომელიც ინახება ობიექტის ველებში (ასევე ცნობილია როგორც ობიექტის ატრიბუტები); კოდი წარმოდგენილია პროცედურების, ან როგორც ხშირად მოიხსენიებენ, მეთოდების სახით. ობიექტებს აქვთ უნარი შეცვალონ ინფორმაცია ობიექტის ველებში პროცედურების (მეთოდების) საშუალებით. ოოპ-ში კომპიუტერული პროგრამები იქმნება სხვადასხვა ობიექტებით და ამ ობიექტების ერთმანეთთან ურთიერთქმედებით. ძალიან ბევრი განსხვავება არსებობს ოოპ ენებს შორის, თუმცა ყველაზე პოპულარული ენები კლასებზე დაფუძნებულია, რაც ნიშნავს რომ ობიექტი იქმნება კლასის მიხედვით, რაც ასევე განსაზღვრავს ობიექტის ტიპს.
ბევრი ფართოდ გავრცელებული პროგრამირების ენა (როგორიცაა C++, Object Pascal, Java, Python etc.) არის მრავალ-პარადიგმიანი, რომლებსაც ასევე აქვთ ოოპ-ს მხარდაჭერა სხვადასხვა დოზით. მნიშვნელოვანი ობიეტზე ორიენტირებული ენებია Java, C++, C, Python, PHP, Ruby, Perl, Object Pascal, Objective-C, Dart, Swift, Scala, Common Lisp, და Smalltalk.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კომპიუტერი
ხუბიარა
ხუბიარა — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის მთავარ თხემზე, მდინარეების ჩელთისა (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) და სიმურის (ავარიის ყოისუს მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე 3104 მ. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. მთის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კალთებზე რელიეფი მკაცრია, სამხრეთ და დასავლეთზე — შედარებით ნაზი. ხუბიარაზე შემორჩენილია მყინვარული ფორმები. შემოსილია ალპური ბალახმცენარეულობით.
ოლომოუცის წმინდა სამების კოლონა
წმინდა სამების კოლონა (ჩეხ. Sloup Nejsvětější Trojice) — ბაროკოს სტილის მონუმენტი ჩეხეთის ქალაქ ოლომოუცში. აგებულია 1716 – 1754 წლებში, ღვთის სადიდებლად. მისი მთავარი მიზანი იყო კათოლიკური ეკლესიისა და მისი რწმენისადმი მიძღვნილი სანახაობრივი მონუმენტის შექმნა, რომელიც ნაწილობრივ გამოწვეული იყო იმ მადლიერების გრძნობით, რომელიც შავი ჭირის დასრულებას ახლდა თან. ეს ეპიდემია მორავიას 1714 - 1716 წლებში უტევდა. კოლონა ასევე იყო ადგილობრივი პატრიოტიზმის გამოხატულება, რომელმაც ქალაქის ყველა ხელოსანი, ხელოვანი თუ უბრალო მოქალაქე ერთად შეყარა მის ასაგებად. მასზე გამოსახული ყველა წმინდანი გარკვეულწილად დაკავშირებულია ოლომოუცთან.
ხუბიარა
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
ოლომოუცის წმინდა სამების კოლონა
კოლონა ჩეხეთის რესპუბლიკის ბაროკოს სტილის უდიდესი სკულპტურული ჯგუფია. 2000 წელს, ის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა, როგორც „ცენტრალური ევროპის ბაროკოს ხელოვნების აპოგეის ერთ-ერთი ყველაზე განსაკუთრებული ნიმუში".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის შენობა-ნაგებობები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩეხეთში
Lasioglossum transpositum
Lasioglossum transpositum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1925 წელს.
სქოლიო
transpositum
რობერტ ბრაუნი
რობერტ ბრაუნი (Robert Browne; დ. 1550  — გ. 1633) — ინგლისელი პროტესტანტი თეოლოგი. იყო პურიტანიზმში რადიკალური მიმართულების ფუძემდებელი. უარყოფდა ანგლიკანური ეკლესიის ორგანიზაციულ საწყისებს. მის მიმდევრებს ბრაუნისტებს უწოდებდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1550 კატეგორია:ინგლისელი თეოლოგები კატეგორია:გარდაცვლილი 1633
A Million Love Songs
სიმღერების სია
კატეგორია:1992 წლის სიმღერები კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
ედუარდ გრენვილ ბრაუნი
ედუარდ გრენვილ ბრაუნი (Luitzen Egbertus Jan Brouwer; დ. 7 თებერვალი, 1862, გლოსტერშირი — გ. 5 იანვარი, 1926, ამსტერდამი) — ინგლისელი ორიენტალისტი, ლიტერატურათმცოდნე. კემბრიჯში ასწავლიდა სპარსულს. 1902 წელს დაინიშნა არაბისტიკის პროფესორად. მისი მთავარი ნაშრომია „სპარსული ლიტერატურის ისტორია“ (1902-1924) 4 ტომად. სპარსული და არაბული ენებიდან თარგმნა და გამოსცა არაერთი თხზულება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1862 კატეგორია:ინგლისელი აღმოსავლეთმცონდეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
ხალიფაური
ხალიფაური (ყოფ. ხალიბაური) — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (წირქვალის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 450 მეტრი, ჭიათურიდან 4,5 კილომეტრი. სოფელში არის კვატიისა და ხალიფაურის მღვიმეები. სოფელში არის მანგანუმის საბადო. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში დგას დარბაზული ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 402 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Little T&A
Little T&A — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლზე „Waiting on a Friend“ 1981 წელს გამოიცა. შეტანილია ალბომში Tattoo You.
ჟანგა სოკოები
ჟანგა სოკოები (Pucciniales, მოძვ. Uredinales) — ბაზიდიუმიანი სოკოების რიგი. უმაღლეს მცენარეთა ობლიგატური (ნამდვილი) პარაზიტებია, იწვევენ დაავადებას, რომელიც ჟანგას სახელწოდებითაა ცნობილი. მათი 5 ათასი სახეობაზე მეტი (საქართველოში აღრიცხულია 450-მდე სახეობა) გაერთიანებულია ორ ოჯახსა (Melampsoraceae და Pucciniaceae) და 126 გვარში.
ჟანგა სოკოების მიცელიუმის უჯრედები განსაკუთრებით კი სპორები, დიდი რაოდენობით შეიცავს ლიპოქრომით შეფერილ ზეთის წვეთებს, რის გამოც სოკოს ეძლევა ნარინჯის ან ჟანგის ფერი. ჟანგა სოკოები მცენარის სხვადასხვა ორგანოზე ვითარდება ჟანგისფერი მეჭეჭების სახით. მიცელიუმი უჯრედშორისულია, უჯრედში კი შეჭრილია ჰაუსტორიები, რომელთა საშუალებიტაც სოკო იკვებება. ჟანგა სოკოების უმრავლესობის მიცელიუმი ლოკალიზებულია ინფექციის შეჭრის ადგილას. ზოგიერთისა კი დიფუზურია — მკვებავი მცენარის მთელ ქსოვილშია გავრცელებული, ეს უკანასკნელი ხშირად მრავალშრიანია და იწვევს ქსოვილების ან ორგანოების მნიშვნელოვან ცვლილებებს (ქაჯის ცოცხი, გალები და სხვა).
რედუცენტები
ლიტერატურა
კატეგორია:ტროფიკული ეკოლოგია
ჟანგა სოკოები
ჟანგა სოკოებისთვის დამახასიათებელია ჰაპლოიდური და დიპლოიდური სტადიების კანონზომიერი მორიგეობა, აგრეთვე გამრავლების ფორმათა სხვადასხვაობა — პოლიმორფიზმი, რომელიც ყველაზე კარგად გამოსახულია ხორბლოვანთა ღეროს ჟანგაში. ჟანგა სოკოები ვიწრო სპეციალიზებული პარაზიტებია; ზოგიერთი სახეობა უმაღლეს მცენარეთა მხოლოდ გარკვეული ოჯახის მცენარეებს აავადებს, მაგ. Puccinia malvacearum პარაზიტობს ბალბისებრთა ოჯახის მცენარეებზე. ზოგიერთი ჟანგა სოკო ვითარდება მხოლოდ გარკვეულ გვარზე, სახეობასა ან ჯიშზე. იგი აავადებს როგორც ველურ, ისე კულტურულ მცენარეებს და ხშირად მნიშვნელოვან ზარალს აყენებს სოფლის მეურნეობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
გილდია
გილდია (კორპორაცია, გაერთიანება) — ფართო გაგებით — სხვადასხვაგვარი გაერთიანება (რელიგიური, პოლიტიკური, თავდაცვითი და ა.შ.) ადრინდელი შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპის ქალაქებში; ვიწრო გაგებით — ვაჭართა კავშირი, რომელიც წარმოიშვა ადრინდელ შუა საუკუნეებში და გავრცელდა მრავალ ქვეყანაში პროფესიული ინტერესებისა და წოდებრივი პრივილეგიების დაცვის მიზნით.
გილდია მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ქალაქის თვითმმართველობაში. XII-XIII სს-ში იგი ისეთ მძლავრ ძალად გადაიქცა ევროპაში, რომ აშკარა ბრძოლას უცხადებდა ფეოდალებს. გილდიებმა ხელი შეუწყვეს ფეოდალური წყობილების დაშლას და კაპიტალიზმის განვითარებას. XVI საუკუნის შემდეგ ვაჭართა როლი თანდათანობით დაეცა, მაგრამ გილდიის ვაჭრებმა შეინარჩუნეს სოციალური პრივილეგიები.
გილდია საქართველოში
თბილისში გილდიის ანალოგიური ვაჭართა გაერთიანება იყო ორთაღი (ურთაღი) XIII საუკუნეში. მისი წევრები მონაწილეობდნენ საერთაშორისო სავაჭრო და საკრედიტო ოპერაციებში. მოგვიანებით, XVII-XVIII სს-ში, საგარეო ვაჭრობაში ჩაბმულ ქართველ სოვდაგართა კავშირს სათავეში ქარავანბაში მოექცა. 1875 წლიდან ვაჭართა კორპორაციები და გილდიური კავშირები შეიქმნა. 1880 წელს თბილისში აღრიცხული იყო I გილდიის 49 ვაჭარ-მრეწველი და II გილდიის 1003 ვაჭარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუა საუკუნეების ეკონომიკა
ბისკაიის მუნიციპალიტეტები
300px|მინი|ბისკაიის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე ბისკაიის პროვინცია შედის ბასკეთის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 112 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის (Ley reguladora de las Bases del Régimen Local) თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.
ბისკაიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან შვიდ კომარკაში: გრან-ბილბაო (26 მუნიციპალიტეტი), ბუსტურიალდეა-ურდაიბაი (20), ურიბე (15), არატია-ნერვიონი (15), დურანგესადო (14), ლეა-არტიბაი (12) და ლას-ენკარტასიონესი (10).
ბისკაიის პროვინციის ფართობია 2217,2 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 152 651 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ბილბაო, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია კარანსა (137,66 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ლანესტოსა (1,25 კმ²).
სქოლიო
*
ბარბერინის ფავნი
thumb|150px|„ბარბერინის ფავნი“. (ორიგინალი წინხედში) [[გლიპტოთეკა|მიუნხენის გლიპტოთეკა.]] right|thumb|150px|[[ფრანგები|ფრანგი მოქანდაკის, არქიტეტორის ედმე ბუშარდონის (XIX ს.) მიერ შესრულებული „მძინარე სატირი“.]] ბარბერინის ფავნი (აგრეთვე მთვლემარე სატირი) არის ჩაძინებული ფავნის, ან სატირის სკულპტურული გამოსახულება, რომელიც სავარაუდოდ ჩვ. წ.-მდე დაახლ. 220 წლისთვის უნდა იყოს შექმნილი.
მეცნიერებაში მისი წარმოშობა არაა საბოლოოდ დადგენილი. ზოგ ხელოვნებათმცოდნეთა მოსაზრებით იგი უნდა წარმოადგენდეს რომაულ ხანაში შესრულებული ერთ-ერთი ელინისტური სკულპტურის მხოლოდ ასლს.
აღწერილობა და ზომები
მხილველის წინაშეა ახალგაზრდა, დაკუნთული მძინარე მამაკაცის სკულპტურული გამოსახულება. ქანდაკების სახის გამომეტყველების და კიდურების ფიგურაციის მიხედვით (მაღლა აწეული, ან მოშვებული ხელები და გაშლილი ფეხები) იგი ძილს მისცემია, ანდა თვლემს. მისი გენიტალიები ღიად და დაუფარავადაა ნაჩვენები.
სკულპტურული ნაწარმოები მარმარილოშია შესრულებელი. მისი სიმაღლეა 2,15 მეტრი. იგი აღმოაჩინეს XVII საუკუნეში ქალაქ რომში წმიდა ანგელოზის ციხესიმაგრეში.
ვარაუდობენ, რომ „ბარბერინის ფავნი“ ერთ-ერთი შემოსევის შემდეგ უნდა წაეღოთ რომაელებს ნადავლის სახით საბერძნეთიდან.
ისტორია
ფავნის ქანდაკება კარდინალმა მაფეო ბარბერინიმ (Maffeo Barberini) სარესტარვაციოდ მიანდო იტალიელ ხელოვან კაცს, ჯოვანი (ჯიან) ლორენცო ბერნინის (Gian Lorenzo Bernini – 1598-1680), რომელმაც აღადგინა სკულპტურა; ბერნინიმ არამარტო შეაკეთა, ძარცვისა, თუ ტრანსპორტირების პროცესში, დაზიანებული ფიგურა, არამედ ფრაგმენტარულად შეუვსო მას დაკარგული სხეულის (ხელ-ფეხისა და თავის) ნაწილები.
ბერნინიმ ფიგურა ბაროკოს სტილის მიმართულებით შეცვალა, შესძინა-რა მას უფრო მეტი სექსუალური გამომსახველობა. ხელოვნებათმცოდნეები ჯერ კიდევ ვერ შეთანხმებულან იმის თაობაზე, ქანდაკების რესტავრაცია თავად ბერნინიმ შეასრულა თუ მის მოწაფეთაგან რომელიმე სხვამ. საბოლოოოდ კი სკულპტურა ბარბერინის სასახლის კოლექციაში დარჩა. სწორედ ამ მიზეზის გამო შემორჩა მას „ბარბერინის მთვლემარე ყმაწვილის“ არც თუ უირონიოდ მჟღერი სახელი.
1810 წელს მეფე ლუდვიგ I ბავარიელმა შეიძინა ეს ქანდაკება და რომიდან ალპების გავლით გადმოატანინა მიუნხენში. „მძინარე ფავნი“ 1830-იანი წლებიდან მეფე ლუდვიგ I-ის სურვილის თანახმად მიუნხენის გლიპტოთეკაში გამოჰფინა (Inv. 218), სადაც დღემდეა ექსპონირებული და ერთ-ერთი მთავარ სანახაობას წარმოადგენს.
ფრანგებიფრანგმა ხელოვანმა ედმე ბუშარდონმა (Edmé Bouchardon – 1698-1762), რომელიც ფრანგული კლასიციზმის გზათა მკვალავად მიიჩნევა, დიდი შთაგონებით შექმნა ასევე მსგავსი ქანდაკება, რომელიც 1892 წლიდან ლუვრშია გამოფენილი.
სახელ ფავნის პრობლემა
მიუხედავად იმისა, რომ სკულპტურული ხელოვნების მოყვარულები შეჩვეულნი არიან სახელ ფავნს, იგი მაინც არაა მართებულად შერჩეული სახელი.
ფავნი რომ მართლა ფავნი იყოს საამისოდ საჭიროა, რომ ის რომაული ხელოვნების ძეგლს (რომაული მითოლოგია) წარმოადგენდეს. ბერძნული მითოლოგია კი მსგავსი სემანტიკის მხოლოდ ორ სახელს იცნობს. ესენია; სატირი და სილენე.
ამგვარი გაუგებრობის მიზეზი კი ისაა, რომ ქანდაკების პირველმა მხილველებმა აღმოჩენის პროცესში არ იცოდნენ ნაწარმოების პირველსახელი და ამდენად სახელ ფავნის შერჩევაც უფრო ხელმეორე ნათლობა იყო და შემთხვევით ასოციაციებს ეფუძნებოდა; ცნობილია, რომ იმხანად არავის უწარმოებია განსაკუთრებული მეცნიერული კვლევა-ძიება მართებული სახელის დადგენის მიზნით.
ზოგი ხელოვნებათმცოდნე ამ ქანდაკების სახელთაგან („ბარბერინის ფავნი“, „მთვლემარე, ან მძინარე სატირი“, „მთვრალი სატირი“, თუ „ბარბერინის ყმაწვილი“) ყველას უარყოფს და შინაურ წრეებში მას უფრო „ბარბერინის ყმაწვილად“ და „ბარბერინის ჯიგოლოდ“ მოიხსენიებს.
Lasioglossum transvaalense
Lasioglossum transvaalense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
transvaalense
Tetraponera aitkenii
Tetraponera aitkenii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია
ზოგიერთი სტადიონი ამჟამად უფუნქციოდაა დარჩენილი და რეკონსტრუქცია სჭირდება.
რესურსები ინტერნეტში
Lista över fotbollsanläggningar i Georgien
პითაგორას თეორემა
thumb|პითაგორას თეორემა: კათეტების კვადრატთა ჯამი (ლურჯი და წითელი) უდრის ჰიპოტენუზის კვადრატს (ვარდისფერი).
მათემატიკაში პითაგორას თეორემა არის ურთიერთდამოკიდებულება ევკლიდეს გეომეტრიაში მართკუთხა სამკუთხედის სამ გვერდს შორის. თეორემას სახელი ბერძენი მათემატიკოსი პითაგორას გამო დაერქვა, რომელმაც პირველად დაამტკიცა მისი მართებულობა.
თეორემა შემდეგში მდგომარეობს: "ნებისმიერ მართკუთხა სამკუთხედში, კვადრატის ფართობი, რომლის გვერდი ჰიპოტენუზის ტოლია უდრის დანარჩენ ორ გვერდზე მდებარე კვადრატთა ფართობების ჯამს."
ვთქვათ c არის ჰიპოტენუზის სიგრძე, ხოლო a და b დანარჩენი ორი გვერდის სიგრძე, მაშინ თეორემა შემდეგი ტოლობით გამოიხატება:
ეს ტოლობა გამოხატავს მარტივ ურთიერთდამოკიდებულებას მართკუთხა სამკუთხედის გვერდებს შორის, ანუ თუ მისი ორი ნებისმიერი გვერდის სიგრძე ცნობილია, მესამის გამოთვლაც შესაძლებელია. ამ თეორემიდან გამომდინარეობს კოსინუსების თეორემაც, რომელიც საშუალებას იძლევა გამოვთვალოთ ნებისმიერი სამკუთხედის მესამე გვერდი, თუ ცნობილია ორი გვერდის სიგრძე და მათ შორის მდებარე კუთხე.
ამ თეორემის შებრუნებული ვერსიაც (კონვერსია) ასევე ჭეშმარიტია:
"ნებისმიერ სამი დადებითი რიცხვისთვის a, b, და c სადაც a2 + b2 = c2, არსებობს სამკუთხედი გვერდებით a, b და c, და ყოველ ასეთ სამკუთხედს აქვს მართი კუთხე გვერდებს a და b შორის."
ისტორია
დიდხანს თვლიდნენ, რომ პითაგორამდე ეს თეორემა არ იყო ცნობილი, ამიტომაც დაარქვეს მისი სახელი, მაგრამ ცნობილია, რომ პითაგორამდე მას იყენებდნენ ძველი ეგვიპტელები, ბაბილონელები, ჩინელები, ინდუსები და ძველი სამყაროს ხალხები სხვადასხვა ამოცანების ამოხსნისას. პრაქტიკაში მართი კუთხის ასაგებად (ანუ ურთიერთმართობული წრფეების ასაგებად) იყენებენ სამკუთხედს, რომლის გვერდებია 3, 4, 5, რაც, ცხადია, ცნობილი იყო ძველი აღმოსავლეთის ხალხებისათვის. სწორედ ასეთი პროპორციებითაა ნაკვეთი არქეოლოგების მიერ ნაპოვნი ხეფრენის პირამიდის ფილები. საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ ხეოფსის ცნობილ პირამიდაში ე.წ. სამეფო ოთახის ზომებს აქვს სწორედ 3, 4, 5 ციფრებთან კავშირი.
ძველი ინდოეთის მათემატიკური ცოდნის ფასეულ წყაროს წარმოადგენს წიგნი „თოკის წესები“ (სულვა-სუტრა), რომელიც მიეკუთვნება ძვ.წ. VII-V სს-ს. წიგნის დიდი ნაწილი დათმობილი აქვს მართი კუთხის, კვადრატის, სამკუთხედების აგებას. მასში მოყვანილია პითაგორას თეორემაც. ამრიგად, მართკუთხა სამკუთხედის გვერდებს შორის დამოკიდებულების აღმოჩენის მიკუთვნება პითაგორასთვის არ შეიძლება. მან მხოლოდ მოგვცა ამ თეორემის პირველი განზოგადება და მკაცრი დამტკიცება, გადაიტანა ეს მტკიცებულება პრაქტიკიდან მეცნიერებაში.
ბუნებრივია, რომ პითაგორელებისთვის, რომლებიც ციფრებში მისტიკას ხედავდნენ, განსაკუთრებულ ინტერესს წარმოადგენდნენ სამკუთხედები, რომელთა გვერდები გამოსახული იყო მთელი რიცხვებით და აკმაყოფილებდნენ პირობას: a2 + b2 = c2. ასეთ სამკუთხედებს ეწოდებათ პითაგორას სამკუთხედები.
ამიტომ, თეორემის დამტკიცებასთან ერთად, პითაგორელებმა მიაგნეს ე.წ. „პითაგორას“ რიცხვების (n, (n2-1)/2,  (n2+1)/2, სადაც n კენტი რიცხვია) სამეულის უსასრულო მწკრივის პოვნის.
მოგვიანებით აღმოჩენილ იქნა აგრეთვე სხვა დამოკიდებულებები, რომლებიც იძლევა, „პითაგორას რიცხვების“ პოვნის საშუალებას. მაგ.: პლატონის თანახმად, „პითაგორას“ სამეული  შეიძლება  მოიძებნოს შემდეგი  სახითაც:      n; (n/2)2-1; (n/2)2+1, სადაც  n ლუწი რიცხვია.
მათემატიკის ისტორიკოსები თვლიან, რომ პითაგორას თეორემა ჯერ დაამტკიცეს ტოლფერდა მართკუთხა სამკუთხედებისთვის. ეს სამკუთხედები ხშირად გვხვდება ორნამენტებში და წააგავს კვადრატებისა და მისი დიაგონალების ბადეს. იმ კვადრატის ფართობი, რომელიც აგებულია ტოლფერდა მართკუთხა სამკუთხედის ჰიპოტენუზაზე, ტოლია კათეტებზე აგებული კვადრატების ფართობთა ჯამის.
მართლაც, სამკუთხედ ABC-ს ჰიპოტენუზაზე აგებული კვადრატი შეიცავს 4 სამკუთხედს, ხოლო კათეტებზე აგებული კვადრატები - 2-2 სამკუთხედს.
საუკუნეების განმავლობაში ეს თეორემა მრავალჯერ იქნა დამტკიცებული. ამჟამად იგი არის რეკორდსმენი თეორემა განსხვავებულ დამტკიცებათა რაოდენობის მიხედვით და შესულია გინესის რეკორდების წიგნში. დამტკიცებათა ერთი ნაწილი დაფუძნებულია კვადრატის დაყოფაზე - ჰიპოტენუზაზე აგებული კვადრატი შედგება ნაწილებისგან, რომლებიც აგრეთვე ეკუთვნის კათეტებზე აგებულ კვადრატებსაც; მეორე ნაწილი ეფუძნება ტოლდიდ ფიგურებამდე შევსებას; მესამე ნაწილი კი იმას, რომ მართი კუთხიდან ჰიპოტენუზაზე დაშვებული სიმაღლე სამკუთხედს ჰყოფს მის მსგავს ორ სამკუთხედად.
თეორემის რამდენიმე დამტკიცება
მინი|პითაგორას თეორემის ვიზუალური დამტკიცება
პითაგორას დამტკიცებები
I დამტკიცება. 2 ნახაზზე გამოსახულია ორი ტოლი კვადრატი, თითოეულის გვერდის სიგრძეა a + b. თითოეული მათგანი დაყოფილია ნაწილებად, რომლებიც შედგება მართკუთხა სამკუთხედებისა და კვადრატებისაგან. ნათლად ჩანს, რომ თუ კვადრატის ფართობს გამოვაკლებთ a და b კათეტების მქონე მართკუთხა სამკუთხედის გაოთხკეცებულ ფართობს, დარჩება ტოლი ფართობები, c2 = a2 + b2.
(1) და (2) ტოლობების შეკრებით მივიღებთ: AC2 + CB2 = AB2. ე.ი. c2 = a2 + b2. თეორემა დამტკიცებულია.
ბჰასკარის დამტკიცება
ინდოელ მათემატიკოსს ბჰასკარს (ახ.წ. XII ს.) თავის ცნობილ წიგნში - „მეცნიერების გვირგვინი“, მოჰყავს დამტკიცება, რომელიც ეყრდნობა ფიგურათა ტოლდიდობას. ეს დამტკიცება შედგება მხოლოდ ნახაზისა და ერთადერთი სიტყვისაგან „უყურე!“
მართლაც, თუ ოთხ ტოლ მართკუთხა სამკუთხედს, რომელთა კათეტებია a და b, ისე განვალაგებთ, როგორც ნახაზზეა ნაჩვენები და შევკრებთ მათ ფართობებსა და ცენტრში მოთავსებული კვადრატის ფართობს, მივიღებთ a2 + b2. ეს კი დიდი კვადრატის ფართობის c 2-ის ტოლია. c2 = a2 + b2.
ნასირ-ედ-დინ-ალ-ტუსის დამტკიცება
XII საუკუნის გამოჩენილი აღმოსავლელი მეცნიერ-ენციკლოპედისტის, ევკლიდეს „ საწყისების “ არაბულ ენაზე მთარგმნელის - ნასირედდინ-ალ-ტუსის დამტკიცებაც ეყრდნობა ფიგურათა ტოლდიდობას. ABC სამკუთხედის გვერდებზე ავაგოთ კვადრატები ABGK,    ACED  და BCQN. გავაგრძელოთ ABGK კვადრატის AK გვერდი, ACED კვადრატის DP გვერდის გაგრძელებასთან F წერტილში გადაკვეთამდე, ხოლო  ABGK კვადრატის BG  გვერდი  BCQN კვადრატის QN გვერდთან M წერტილში გადაკვეთამდე. DE და QN გვერდების გაგრძელებები იკვეთება P წერტილში. რადგან DP||AQ და PN||EB, ხოლო <ECQ=900, როგორც მართი კუთხის ვერტიკალური, ამიტომ ECQP არის მართკუთხედი. ABC სამკუთხედის C კუთხის წვეროდან დაშვებული CO სიმაღლე გავაგრძელოთ KG – ს გადაკვეთამდე L წერტილში. L, O, C, P წერტილები ერთ წრფეზეა.
SKLOA = SACPF = SACED = a2
SAKGB = SAKLO + SLGBO = c2
ამრიგად, ვიღებთ: c2 = a2 + b2.
თანამედროვე დამტკიცებები
გადიოდა წლები და საუკუნეები. პითაგორას თეორემა გახდა მათემატიკის სასწავლო კურსის ნაწილი. XIII ს-ის დასაწყისში იგი ისწავლებოდა ევროპის ყველა სასწავლო დაწესებულებაში. რუსეთში მას ასწავლიდნენ პეტრე I-ის მიერ დაარსებულ მათემატიკისა და ნავიგაციის სკოლაში. საოცარია, მაგრამ თითქმის ყველა ასწლეული უმატებდა ახალ-ახალ დამტკიცებებს ამ მრავალჯერ დამტკიცებულ თეორემას.
ტემპელგოფის დამტკიცება
გერმანელი მათემატიკოსის ტემპელგოფის დამტკიცებაში მართკუთხა სამკუთხედის გვერდებზე აგებულია კვადრატები და ამ ფიგურაზე დამატებულია 1 და 2 სამკუთხედები, რომლებიც საწყისი სამკუთხედის ტოლია (ე.ი. შევსებულია ორ ტოლდიდ ფიგურამდე). პითაგორას თეორემის სამართლიანობა გამომდინარეობს AEDFPBDA და ACBNMQ ექვსკუთხედების ტოლდიდობიდან. აქ EP წრფე ყოფს AEDFPB ექვსკუთხედს ორ ტოლდიდ ოთხკუთხედად, CM წრფე ყოფს ACBNMQ ექვსკუთხედს ორ ტოლდიდ ოთხკუთხედად. სიბრტყის მობრუნება A წერტილის გარშემო 900- ით AEPB ოთხკუთხედს ასახავს თავის ტოლ ACMQ ოთხკუთხედში. ტოლდიდ AEDFPB და ACBNMQ ექვსკუთხედებს აქვთ საერთო სამკუთხედები ABC, DCF და QMN, ამიტომ მათი დანარჩენი ნაწილებიც ტოლი იქნება. ე.ი. SABNQ = SAEDC + SCBPF, ანუ c2 = a2 + b2
გოფმანის დამტკიცება
ეს არასტანდარტული დამტკიცება ხდება ნახაზის მეშვეობით. მასზე არ არის მართკუთხა სამკუთხედის გვერდებზე აგებული კვადრატები. ABC სამკუთხედის წვეროებზე გავავლოთ AD, BE და BF მონაკვეთები ისე, რომ AD2AC, BE 2AB და BF2CB, თან AD=AC, BF=BC და BE=AB. ე.ი. კვადრატების ნაცვლად ავაგეთ მათი ნახევრები. F, C, D წერტილები ერთ წრფეზეა; ADFB და ACBE ოთხკუთხედები ტოლდიდია, რადგან ∆ ABF = ∆ ECB;  ADF და ACE სამკუთხედებიც ტოლდიდია. ორივე ოთხკუთხედიდან საერთო ABC სამკუთხედის გამოკლებით მივიღებთ:    a2/2 + b2/2 = c2/2, ანუ  c2 = a2 + b2.
ალგებრული დამტკიცება
ყველა ზემოთხსენებული დამტკიცება ეყრდნობა ფიგურათა ტოლდიდობას ან ტოლშემცველობას. თუმცა არსებობს ალგებრული დამტკიცებაც. განვიხილოთ ერთ-ერთი მათგანი - მიოლმანის დამტკიცება:
მოცემულ სამკუთხედში ჩახაზულია წრეწირი, რომლის რადიუსია r, ხოლო p - ნახევარპერიმეტრი. გავავლოთ რადიუსები წრეწირთან შეხების წერტილებში. ABC სამკუთხედის ფართობი ერთის მხრივ ტოლია ab / 2, მეორე მხრივ - rp / 2. r = (a + b _c)/2. ე.ი. S = (a+b-c)/2 * (a+b+c)/2 = ab / 2,  აქედან კი  c2 = a2 + b2.
ზოგჯერ საკმარისია შევხედოთ ნახაზს, რომ მივხვდეთ მის დამტკიცებას. X საუკუნის ბაღდადელმა მათემატიკოსმა და ასტრონომმა ან-ნაირიზმ (ლათინურად ანარიცმა) წარმოადგინა ასეთი დამტკიცება. ამავე დამტკიცებას ეფუძნება XIX-XX ს-ების სახელმძღვანელოებში გაჩენილი დამტკიცება წყვილ-წყვილად ტოლ ფიგურებად დაყოფის გზით.
აი, კიდევ ერთი დამტკიცება: პითაგორას სამკუთხედი შევსებულია მართკუთხედამდე. მას ჯერ გამოვაკლოთ 1,2,3,4,5,6,7,8,9 ფიგურები, მივიღებთ ჰიპოტენუზაზე აგებულ კვადრატს. ხოლო ამავე მართკუთხედს თუ გამოვაკლებთ 5, 6, 7 და დაშტრიხულ მართკუთხედებს, მივიღებთ კათეტებზე აგებულ კვადრატებს (9 და 8). ეს ამტკიცებს, რომ ჰიპოტენუზაზე აგებული კვადრატის ფართობი ტოლია კათეტებზე აგებული კვადრატების ფართობების ჯამის.
აინშტაინის დამტკიცება
ეს დამტკიცება ეფუძნება ჰიპოტენუზაზე აგებული კვადრატის დაყოფას 8 სამკუთხედად. ევკლიდეს დამტკიცება გეომეტრიის ცნობილ სახელმძღვანელოში `საწყისები” ევკლიდეს მოჰყავს პითაგორას თეორემის რვა დამტკიცება.
პითაგორის თეორემის მნიშვნელობა
ამ ფორმულიდან გამომდინარეობს d12 + d22 = 2(a2 + b2) - პარალელოგრამის დიაგონალებსა და გვერდებს შორის კავშირი, საიდანაც ადვილია სამკუთხედის მედიანის სიგრძის გამოთვლა მისის გვერდების მიხედვით.
პითაგორას თეორემაზე დაყრდნობით გამოდის ე.წ. ჰერონის ფორმულა - სამკუთხედების ფართობის გამოსათვლელი ფორმულა მისი გვერდების სიგრძეების მიხედვით. ცხადია, ამ თეორემას იყენებდნენ პრაქტიკული ამოცანების გადაჭრისთვისაც.