cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
From Genesis to Revelation
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯენესისის ალბომები კატეგორია:1969 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Decca Records-ის ალბომები კატეგორია:London Records-ის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯონათან კინგის პროდიუსერობით
ოყურეში
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 387 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოქვის სახარება
მოქვის სახარება, ასევე მოქვის ოთხთავი — შუა საუკუნეების ქართული ხელნაწერი სახარება. გადაწერილია 1300 წელს, აფხაზეთში, ღვთისმშობლის სახელობის მოქვის ტაძარში. მოქვის სახარება ცნობილია თავისი მდიდრული ტრადიციული ქართული ორნამენტებითა და მინიატიურებით. ტექსტი შესრულებულია ნუსხურით.
მოქვის სახარება გადაწერილია დანიელ მოქველი ეპისკოპოსის დაკვეთით. ამაზე მიუთითებს ხელნაწერის ბოლოს დართული ფურცელი, რომელზედაც გამოსახულია ღვთისმშობელი ყრმით და თავად დანიელ ეპისკოპოსი. ღვთისმშობელი მდგომარეა, ქვემოთ კი, მის წინაშე მუხლმოდრეკილი დანიელია. დანიელ ეპისკოპოსის გამოსახულების თავზე ასომთავრული წარწერაა, რომელიც ქარაგმის გახსნით ამგვარად იკითხება: „დანიელ მოქველი მთავარეპისკოპოსი“. დანიელ ეპისკოპოსმა მოქვის სახარება ღვთისმშობლის სახელზე აგებულ მოქვის ტაძარს შესწირა.
მოქვის სახარების გადამწერია ეფრემი. ამაზე თავისივე ანდერძი მეტყველებს. ეფრემი სამეცნიერო ლიტერატურაში მიჩნეულია ასევე მოქვის სახარების მინიატიურებისა და დეკორის ავტორადაც.
მოქვის სახარება XIX საუკუნის 80-იან წლებში გელათის მონასტრის წიგნთსაცავში ინახებოდა. 1921 წელს იგი საქართველოს სხვა ეროვნულ საგანძურთან ერთად ექვთიმე თაყაიშვილის თაოსნობით გადასარჩენად საფრანგეთში გაიტანეს. საქართველოში იგი მხოლოდ 1945 წელს დააბრუნეს. ამჟამად მოქვის სახარება თბილისში, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საცავშია დაცული (Q 902).
აღწერილობა
მოქვის სახარებას ზომები 30 x 23 სმ-ს შეადგენს. წიგნი შეიცავს 328 ფურცელს. ფურცლები კარგად დამუშავებული ტყავისაგანაა დამზადებული. ტექსტი ნუსხურია და თითოეულ ფურცელზე განაწილებულია ორ სვეტად. ხელნაწერი გამოირჩევა ლამაზი კალიგრაფიული ხელითა და მდიდრულად ორნამენტირებული დეკორისაგან. ხელნაწერის დასაწყისი ათი მდიდრულად შემკული კამარაა. ყოველი ახალი თავის დასაწყისში გაკეთებულია ასევე მდიდრული თავსართები (თავსამკაულები). ტექსტში აბზაცების თავში მრავლადაა საზედაო ასოები. მათი საერთო რაოდენობა მოქვის სახარებაში 531-ს შეადგენს და ამმხრივ სახარება ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია ქართულ შუა საუკუნეების ხელნაწეებში. საზედაო ასოები ძირითადდ ფრინველთა და ცხოველთა გამოსახულებებისაგან შედგება.
სახარება მდიდარია სახარებიეული სიუჟეტების ამსახველი მინიატიურებით, რომელთა საერთო რაოდენობა 152-ს შეადგენს. მინიატიურები ტექსტში ჩასმულია შინაარსობრივად შესაბამის ადგილებში. ოთხკუთხა ფორმის მინიატიურა ხშირად გადაწერილი სვეტის ფარგლებიდან გამოდის, ხოლო საზედაო ასოსთან ერთად ფერადოვან ანსამბლს ქმნის ლამაზად დაწერილი ტექსტის ფონზე.
მოხატულობა
ხელნაწერის ბოლოს დართული ფურცელი, რომელზედაც გამოსახულია ღვთისმშობელი ყრმით და სახარებას დამკვეთი დანიელ ეპისკოპოსი. მინიატიურა დაზიანებულია ფონად გამოყენებული ფურცლოვანი ოქროს ჩამოცვენის გამო|მინიატიურა|250პქ გარდა მინიატიურების სიმრავლისა, მოქვის სახარების მოხატულობა გამორჩეულია თავისი საშემსრულებლო ტექნიკითაც. ქართულ წიგნებში მინიატიურების ფონის შესავსებად გამოიყენებოდა ფურცლოვანი ოქრო რომელიც ფურცელზე ნივრის ან სპეციალური წებოვანი შენაერთების საშუალებით მაგრდებოდა. სხვა ქართულ ხელნაწერებში ოქროთი იფარებოდა ის ადგილები, რომლებიც მინიატიურის გამოსახულების გარშემოწერილი კონტურების მიღმა, მოქვის სახარებაში კი მოხატულობები უშუალოდ ოქროს ზემოდანაა შესრულებული — თავდაპირველად მინიატურის მთელი არე დაიფარა ფურცლოვანი ოქროთი, ხოლო შემდეგ ზედ საღებავები დაიდო შესაბამის ადგილებში. ამგვარმა მოხატულობამ არ გაამართლა და მინიატიურების მნიშვნელოვანი დაზიანების ერთ-ერთ მიზეზად ხშირად სწორედ მოქვის გამორჩეული მოატულობის ტექნიკა სახელდება — საღებავმა დროთა განმავლობაში შეიწოვა მის ქვეშ არსებული ოქრო და გამოაშრო, რის შედეგადაც საღებავი ოქროსთან ერთად თანდათანობით სცილდება ეტრატს და მინიატურულ მხატვრობას აზიანებს.
შინაარსობრივად მოქვის სახარების მინიატიურები ერთ მთლიან საილუსტრაციო ციკლს ქმნიან, რომელიც იწყება მათეს სახარების დასაწყისში წარმოდგენილი ქრისტეს გენეალოგიით და იოანეს სახარების ბოლოს მთავრდება სულიწმიდის მოფენითა და ღვთისმშობლის მიძინებით. აღსანიშნავია, რომ ქრისტეს გენეალოგიური ხის გამოსახულება ქართულ მინიატიურებში იშვიათია. ქრისტეს ცხოვრების ამსახველი მინიატიურები ქრონოლოგიური თანმიმდევრობითაა დალაგებული. ძირითადად დასურათებულია მათეს სახარება (სულ 97 მინიატიურა), ხოლო დანარჩენ თავებში ივსება საილუსტრაციო ციკლის შემადგენლობა. იშვიათია ერთი და იმავე სიუჟეტის მინიატიურის განმეორება. განსხვავებით მოქვის სახარებისაგან, სხვა ქართულ ოთხთავებში თითოეული თავი საკუთარ დამოუკიდებელ საილუსტრაციო ციკლს შეიცავს. მოქვის სახარება გელათისა და ჯრუჭის მეორე ოთხთავებისაგან განსხვავებით, იძლევა ძირითადად, შინაარსის საკვანძო სიტუაციებს, მაშინ როდესაც ეს ორი დაწვრილებით მოგვითხრობს სახარების ამბებს.
დაზიანებები და რესტავრაციები
მოქვის სახარება სხვა ქართულ ხელნაწერ სახარებებთან შედარებით ყველაზე მეტადაა დაზიანებული. დაზიანება ძირითადად ეხება ფურცლოვან ოქროზე შესრულებულ უნიკალურ მინიატიურებს. ხელნაწერის დაზიანების მიზეზად რამდენიმე გარემოება სახელდება, მათ შორის სახარებას თავდაპირველი შენახვის არასწორი პირობები, თუმცა მინიატიურების სავალალო მდგომარეობის ძირითად მიზეზად მაინც მათი შესრულების განსხვავებული ტექნიკაა მიჩნეული. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის, პროფესორ ელენე მაჭავარიანის თქმით, მხატვრობის დაზიანებები გამოწვეულია იმით, რომ მინიატიურების ფონად გამოყენებულია ოქრო. დროთა განმავლობაში საღებავებსა და ეტრატს შორის არსებული შემაკავშირებელი ნივთიერება ამოშრა და საღებავებმა შეიშრო ოქრო, რის გამოც მინიატურების ნახატობა იშლება.
მოქვის სახარებას რამდენიმეჯერ ჩაუტარდა რესტავრაცია, თუმცა, ელენე მაჭავარიანის განცხადებით, ყველა მათგანი წარუმატებლად დასრულდა. თავდაპირველად, მინიატიურების გადასარჩენად კვერცხის ცილით დაფარეს კამარები, მაგრამ ამან პირიქით, უარყოფითი შედეგი აჩვენა. შემდეგში საქართველოში სპეციალურად მოქვის სახარებასათვის მოიწვიეს გერმანელი რესტავრატორი, რომელმაც სცადა შემაკავშირებელი ნივითერების ამოქაჩვა, რათა მისი საშუალებით საღებავების ფენა ეტრატთან შეწებებულიყო, თუმცა ეს მცდელობაც უშედეგოდ დასრულდა.
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის დირექტორის ბუბა კუდავას განცხადებით, მოქვის სახარებას ამჟამინდელი მდგომარეობა განსაკუთრებით მძიმეა და მასზე მკვლევართა მუშაობაც კი საშიშია. მინიატიურებს მუდმივად ცვივა მიკეონაწილაკები, რომლებიც შეუიარაღებელი თვალითაც ჩანს. ბუბა კუდავას თქმით, საქართველოში არ არსებობს არც რესტავრაციისათვის საჭირო მასალა და არც აპარატურა.
აღსანიშნავია, რომ იუნესკოს საქმეთა ეროვნულმა კომისიამ 2010-2011 წლებში მონაწილეობის პროგრამის ფარგლებში 37 საპროექტო განაცხადიდან შეარჩია ათი, რომელთაგან ერთ-ერთი პროექტი მოქვის სახარებას დიაგნოსტიკას, დიგიტალიზებას და გამოცემას ითვალისწინებს.
„გადავარჩინოთ მოქვის სახარება“
სპეციალურად ღონისძიებისათვის შექმნილი მოქვის სახარების ერთ-ერთ გვერდზე დაფუძნებული თანამედროვე კალიგრაფიული ნამუშევარი, კალიგრაფი: დავით მაისურაძე|მინიატიურა|250პქ მოქვის სახარების რეაბილიტაციისათვის საჭირო თანხების შესაგროვებლად 2010 წლის 7 დეკემბერს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეგობართა საზოგადოების ორგანიზებით კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში გაიმართა საქველმოქმედო აქცია-კონცერტი სახელწოდებით „გადავარჩინოთ მოქვის სახარება“. მარჯანიშვილის თეატრისა და ცენტრის მეგობართა საზოგადოების გარდა პროექტს ორგანიზებას უწევდა ასევე ივანე ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტური თვითმმართველობა. ღონისძიებას ასევე მხარს უჭერდნენ ქალაქ თბილისის მერია და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა.
საქველმოქმედო კონცერტში მონაწილეობას იღებდნენ ქართველი მომღერლები და ანსამბლები, მათ შორის გიორგი უშიკიშვილი და ანსამბლი „ლაშარი“, ნეკა სებისკვერაძე, დავით არჩვაძე, თეატრალური კვარტეტი, ანსამბლი ,,ბასიანი’’, ანსამბლები „მართვე“ და „ფესვები“, აფხაზეთის მთავრობასთან არსებული სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლი, საპატრიარქოს მგალობელთა გუნდი, თამრიკო ჭოხონელიძე, ეკა მამალაძე, ლიზა ბაგრატიონი, ნატო მეტონიძე, ნუკრი კაპანაძე, ზუმბა, ნიაზ დიასამიძე, სოფო ხალვაში, მსახიობი მურმან ჯინორია.
მარჯანიშვილის თეატრში მოქვის სახარების შესახებ ასევე მოეწყო მცირე გამოფენა, სადაც წარმოდგენილი იყო საინფორმაციო ბანერები და სახარების მულაჟი. გარდა ამისა, ღონისძიებაზე მისულ სტუმრებს საშუალება ჰქონდათ შეეძინათ ახალგაზრდა კალიგრაფების მიერ ქაღალდზე, მუყაოსა თუ კერამიკულ ნაწარმზე საგანგებოდ შესრულებული სამახსოვრო წარწერები და მოქვის სახარების დეტალების ასლები. გაიყიდა ასევე საგანგებოდ ამ აქციისათვის დამზადებული, მოქვის სახარებასთან დაკავშირებული სხვადასხვა სახის სუვენირი.
როგორც ბილეთებიდან, ასევე გაყიდული სუვერინებიდან კალიგრაფიული ნამუშევრებიდან შემოსული თანხა, პროექტის ფარგლებში, სრულად მოხმარდება მოქვის სახარებას (სახარების) რესტავრაციას.
სქოლიო
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი კატეგორია:ქართული ოთხთავები კატეგორია:XIII საუკუნის ხელნაწერები
ნიკარაგუის მუნიციპალიტეტები
thumb|right|300px|ნიკარაგუის მუნიციპალიტეტები ნიკარაგუის დეპარტამენტები იყოფა შემდეგ მუნიციპალიტეტებად: thumb|right|300px|ნიკარაგუის ქალაქები 20, 000-ზე მეტი მოსახლეობით (1995)
კატეგორია:ნიკარაგუის მუნიციპალიტეტები
ელიზავეტა (ბელცი)
ელიზავეტა (Elizaveta) — სოფელი მოლდოვაში, ბელცის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 93 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 523 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბელცის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოზამბიკის სრუტე
მინი|250პქ|მოზამბიკის სრუტის მდებარეობა მოზამბიკის სრუტე – ინდოეთის ოკეანის ნაწილი, რომელიც მდებარეობს კუნძულ მადაგასკარსა და აფრიკის კონტინენტის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილს, უფრო კონკრეტულად, მოზამბიკს შორის. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ეს სრუტე იყო მადაგასკარის ბრძოლის მთავარი არენა. სრუტის მაქსიმალური სიგანეა 460 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 3292 მეტრია. სრუტის სამხრეთ ნაწილში, გაედინება თბილი დინება, რომელიც შემდეგ უერთდება აგულჰასის დინებას, რომლის სიგრძეც 1600 კმ–ია და სამხრეთ აფრიკის სანაპიროს გასწვრივ მიედინება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანე კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის სრუტეები კატეგორია:აფრიკის სრუტეები
Unedogemmula
Unedogemmula — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
1784
თარიღი უცნობია
=
*
Lasioglossum israelense
Lasioglossum israelense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1974 წელს.
სქოლიო
israelense
ანდარაი
ანდარაი (Andaraí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 948 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 895.162 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.36 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
სფრაგისტიკა
მინი|250პქ|[[ფიჭვის ფისით დამოწმებული პერგამენტი]] მინი|250პქ|ვერცხლის ბეჭედი სფრაგისტიკა (σφραγις — ბეჭდვა), ანუ როგორც მას კიდევ უწოდებენ, სიგილოგრაფია (sigillum — ბეჭდვა) — ისტორიის დამხმარე დისციპლინაა, რომლის შესწავლის ობიექტს ბეჭდები და საბეჭდავები წარმოადგენენ.
საბეჭდავი ეწოდება სხვადასხვა მასალისაგან (ქვა, ლითონი, ძვალი და სხვა) გაკეთებულ შტამპს, ყალიბს, ხოლო ბეჭედი მის ანაბეჭდს, მიღებულს დაწნევით პლასტიკურ მასალაზე (თიხა, ცვილი, ლუქი, ტყვია, ვერცხლი, ოქრო და სხვა), ან საღებავების საშუალებით ქაღალდზე, ეტრატზე და სხვა. ბეჭედი, როგორც საბუთის უტყუარობის ნიშანი, პირველად გაჩნდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. IV ათასწლეულში აღმოსავლეთის ქვეყნებში (შუმერი, ეგვიპტე და სხვა), სადაც ისინი მზადდებოდა მყარი ფერადი ქვებისაგან ცილინდრული, ხოჭოს ფორმისა და ა.შ.
ფართო გამოყენება ჰქონდა ბეჭდებს ეგეოსის სამყაროში და უფრო გვიან — ანტიკურ საბერძნეთში, რომსა და ახლო აღმოსავლეთში. შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში, ბიზანტიასა და რუსეთში გავრცელებული იყო ე. წ. შეკიდული ბეჭდები. ეს ბეჭდები მიმაგრებული იყო საბუთთან ზონრით. ზოგან (ვატიკანი) შეკიდული ბეჭდები XX საუკუნემდე შემორჩა.
სფრაგისტიკა, როგორც მეცნიერება, პირველ ხანებში ჩამოყალიბდა როგორც დიპლომატიკის ნაწილი (XVIII საუკუნე), მისი მიზანი იყო დოკუმენტების დათარიღებისა და სინამდვილის დადგენა მათზე დასმული ბეჭდების მიხედვით.
XIX საუკუნის ბოლოდან, მას შემდეგ, რაც დაგროვდა მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური მასალა, სფრაგისტიკის განვითარებაში დაიწყო ახალი ეტაპი, ამ დროიდან სფრაგისტიკა შეისწავლის ძველი სახელმწიფო ინსტიტუტების ჩამოყალიბებისა და განვითარების ისტორიას, სახელმწიფო აპარატის ცვლილებებს საბეჭდავების ქრონოლოგიური კლასიფიკაციის საფუძველზე. სფრაგისტიკის განვითარებაში დიდი დამსახურება მიუძღვით ფრანგ მეცნიერს გ. შლუმბერჟეს და რუს ნიკოლაი ლიხაჩოვს.
სფრაგისტიკული მასალა მნიშვნელოვანი წყაროა, გამოყენებითი ხელოვნების, ჰერალდიკის, ნუმიზმატიკის, ეპიგრაფიკის, გლიპტიკის, ონომასტიკისა და ძველი არქივების შედგენილობის შასასწავლად.
სფრაგისტიკა საქართველოში
საქართველოში საბეჭდავები გაჩნდა ძვ. წ. XIV საუკუნეში (ხოვლეს, გუდაბერტყას, ჭადიჯვრის, უფლისციხის და სხვა არქეოლოგიური მასალა.) და, როგორც ჩანს, ფართო გამოყენება ჰქონდა ადრინდელი ანტიკური (ძვ. წ. VI-IV სს.) პერიოდიდან. ამ ხანიდან მოკიდებული გვხვდება წარწერებიანი (ბერძნული), მათ შორის მფლობელისსახელიანი საბეჭდავები (ვანის, არმაზისხევის, ზღუდერის, ურბნისის არქეოლოგიური მასალა). ელინისტური ხანიდან კი უკვე არის საბეჭდავების პრაქტიკული გამოყენების ნივთიერი საბუთები: ანაბეჭდები კავთისხევის ციხიაგორის კედლის შელესილობაზე (ძვ. წ. IV-III სს.). თიხის ბულა რომაული საბეჭდავის ანაბეჭდებით ურბნისის ნაქალაქარიდან (ახ. წ. II საუკუნე), თიხის ბულები სასანური საბეჭდავების ანაბეჭდებით ურბნისის ნაქალაქარიდან და ყათნალიხევიდან (უფლისციხე, V-VII საუკუნეები), ლითონის შეკიდული ბეჭდები ბერძნული წარწერებით აფხაზეთის მმართველის კონსტანტინესი (VII-VIII საუკუნე) და ეპისკოპოს თევდორესი (VI-VII საუკუნე) ძველი პიტიუნტის ტერიტორიიდან, პეტრე ეპისკოპოსისა (VI-VII საუკუნე) ძველი ანაკოფიიდან (ახალი ათონი), ეგრისის სამეფოს მმართველის სერგი ბარნუკის ძისა (VII-VIII საუკუნეები) ეგრისის დედაქალაქ არქეოპოლისიდან (ნოქალაქევი, სენაკის მუნიციპალიტეტი).
ქართულწარწერიანი (ლეგენდიანი) საბეჭდავები დღემდე ძალიან მცირე რაოდენობით არის შემორრჩენილი. მოღწეულია ერთეული ნიმუშები განვითარებული შუა საუკუნეების ხანიდან; მაგალითად, გიორგი III-ის (1156-1184 წწ.) წარწერიანი საბეჭდავი-ბეჭედი, ამავე ხანის რამდენიმე საბეჭდავი-ბეჭედი, რომელზეც ამოკვეთილია დაქარაგმებული ასომთავრული წარწერები. არის უფრო მოგვიანო ნიმუშები (XVII-XVIII სს.). XIX საუკუნეში ქართულწარწერიან საბეჭდავებთან ერთად გავრცელდა ევროპული ტიპის რუსული ან ლათინურწარწერიანი, ან მონოგრამებიანი საბეჭდავებიც. ჩვენამდე მოღწეულ საბუთებზე ქართულწარწერიანი ბეჭდების უძველესი ნიმუშები XV საუკუნის 70-იანი წლებიდან გვხვდება.
ბეჭდის ფორმები და ლეგენდები
ქართული ბეჭდები განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან ფორმით (ოთხკუთხა, რვაკუთხა, მრგვალი და ოვალური., ნუშის ფრმის, გუმბათისებური), დამწერლობით (ასომთავრული და მხედრული) და ლეგენდების შინაარსით. ლეგენდების შინაარსის მიხედვით ქართული ბეჭდები შეიძლება 3 ჯგუფად დაიყოს:
ბეჭედს როგორც სიმტკიცის სიმბოლოს, საბუთს უსვამდა ის პირი, რომელიც გარკვეულ მიმართებაში იყო დოკუმენტში აღნიშნულ იურიდიულ აქტთან. ბეჭდები ჰქონდათ მეფეებს, სამეფო საგვარეულოს წევრებს, დიდგვაროვან ფეოდალებს – სხვადასხვა თანამდებობის პირებს, თავადებს, აზნაურებს, ეკლესიის მსახურებს, აგრეთვე მოქალაქეებსა და ვაჭარ-ხელოსნებს. თითოეულ მოღვაწეს რამდენიმე ბეჭედი ჰქონდა. ბეჭდის მფლობელი მათ ხმარობდა მღვაწეობის სხვადასხვა პერიოდში და სხვადასხვა ხასიათის დოკუმენტებისათვის.
ბეჭდის დასმის ადგილი საბუთებში გარკვეულ წესს მისდევს. ბეწედს უსვამდნენ დოკუმენტის ბოლოს, მოხსენიებულ პირთა თანამიმდევრობის მიხედვით. არის გამონაკლისებიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიოგრაფია კატეგორია:ისტორიის დამხმარე დისციპლინები
ზემო კოშკა
ზემო კოშკა — სოფელი საქართველოში ჯავის მუნიციპალიტეტში (ვანელის თემი), მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1980 მეტრი, ჯავიდან 21 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ვანელის თემის სოფლები
ჩრდილოეთი კუნძული
ჩრდილოეთი კუნძული (North Island, Te Ika-a-Māui) — ახალი ზელანდიის ორი დიდი კუნძულიდან ერთი. სამხრეთი კუნძულიდან გამოყოფილია კუკის სრუტის მეშვეობით.
გეოგრაფია
კუნძულის ფართობი შეადგენს 113 729 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის ფართობის მხრივ მე-14 ადგილი უკავია და სიდიდით მეორეა (სამხრეთი კუნძულის შემდეგ) ახალ ზელანდიაში.
ჩრდილოეთ კუნძულზე, მიშვნელოვნად ნაკლებადაა მთები, ვიდრე სამხრეთ კუნძულ. მისი ყველაზე მაღალი წერტილია — აქტიური ვულკანი რუაპეჰუ (2797 მ.). მაგრამ ჩრდილოეთის კუნძულზე არსებობს მაღალი ვულკანური აქტივობა, რის შედეგადაც ქვეყნის ექვსი ვულკანური ზონიდან ხუთი მდებარეობს ზუსტად აქ.
ჩრდილოეთ კუნძულის ზუსტად ცენტრში მდებარეობს ახალი ზელანდიის ყველაზე დიდი ტბა ტაუპო. აქედან მოედინება ახალ ზელანდიაში ყველაზე გრძელი მდინარე უაიკატო, რომლის სიგრძე შეადგენს 425 კმ-ს.
კუნძულის საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს +16 °C-ს. კუნძულის დასავლეთით მდებარეობს ეგმონტის ეროვნული პარკი.
მოსახლეობა
2013 წლის ივნისის მოსახლეობის შეფასების მიხედვით აქ ცხოვრობს 3 422 200 ადამიანი.
ჩრდილოეთის კუნძულზე მდებარეობს თორმეტი ქალაქი: ოკლენდი, ნიუ-პლიმუთი, ტაურანგა, გიზბორნი, ნეიპირი, ჰამილტონი, ჰეისტინგსი, პალმერსტონ-ნორთი, როტორუა, უონგანუი, უანგარეი და ქვეყნის დედაქალაქი ველინგტონი. ქალაქების მნიშვნელოვანი ნაწილი მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 76 % სწორედ ჩრდილოეთ კუნძულზე ცხოვრობს.
ადმინისტრაციული წყობა
ადმინისტრაციულად კუნძული იყოფა ცხრა რეგიონად.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
ახალქალაქის განძი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კარპოვკა (ბაშკირეთი)
კარპოვკა (Карповка; Карповка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 90 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (96 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
საკარგავი
„საკარგავი“, ძველი ქართული ტერმინი, რომელიც სხვადასხვა მნიშვნელობით იხმარებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ჩაკოს ომი
ჩაკოს ომი (1932–1935) — ბრძოლა სამხრეთ ამერიკაში, ბოლივიასა და პარაგვაის შორის გრან-ჩაკოს რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილისთვის, რომელიც მცდარი წარმოდგენის თანახმად, თითქოს ნავთობით იყო მდიდარი. ხშირად მას ლა-გუერა-დე-ლა-სედს (La Guerra de la Sed — წყურვილის ომი) უწოდებენ, რაც ლიტერატურულად მომდინარეობს ნახევრად უდაბნო ჩაკოსთვის ბრძოლიდან. ეს ომი ყველაზე სისხლიანი სამხედრო კონფლიქტი იყო მათ შორის, რაც კი XX საუკუნეში სამხრეთ ამერიკაში მომხდარა. ომი სამხრეთ ამერიკის ორ უღარიბეს ქვეყანას შორის მიმდინარეობდა, რომლებსაც წარსულში, XIX საუკუნეში მეზობლებთან ომის დროს უკვე ჰქონდათ ტერიტორიები დაკარგული. ომის დროს, ორივე ქვეყანა არმიის შენახვისა და მომარაგების პრობლემის წინაშე აღმოჩნდა, რაც განპირობებული იყო მათი ზღვაზე გასასვლელის არქონით, რის შედეგადაც მათი საგარეო ვაჭრობა და შეიარაღების შესყიდვა მეზობლების კეთილ ნებაზე იყო დამოკიდებული. საგარეო ვაჭრობის პრობლემების წინაშე განსაკუთრებით ბოლივია აღმოჩნდა, რადგან მას მწირი საერთაშორისო კავშირები გააჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლივიას სამთო-მომპოვებითი სფეროდან მეტი შემოსავლები და უკეთ აღჭურვილი არმია ჰყავდა ვიდრე პარაგვაის, ფაქტორების მთელი სერიის წყალობით, უპირატესობა სწორედ პარაგვაის მხარეს გადაიხარა, რომელიც ომის დამთავრებისას სადავო ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს აკონტროლებდა და საბოლოოდ, სამშვიდობო ხელშეკრულებების მიხედვით, მას სადავო ტერიტორიის ერთი მესამედი ერგო.
ახალქალაქი (თრიალეთი)
ახალქალაქი, თრიალეთის ახალქალაქი (ახლანდელი სოფელი დაშბაში, წალკის მუნიციპალიტეტი) — ფეოდალური საქართველოს მნიშვნელოვანი პუნქტი, ძველი ქალაქი, თრიალეთის ერისთავთა სამყოფელი.
ისტორია
ადამიანს ადრევე აუთვისებია ეს ადგილი, რასაც მოწმობს აქ აღმოჩენილი ენეოლითური იარაღი, მშრალი წყობის გალავანი ადვილად მისასვლელი მხრიდან ძვ. წ. V-VI საუკუნეების სამაროვანი და გამოქვაბულები კანიონში. აქ გამავალი გზის გაცხოველებასთან უნდა იყოს დაკავშირებული ამ პუნქტის გაქალაქება IX-X საუკუნეებში, რაც საქართველოში „ახალქალაქობის“ პერიოდად ითვლება. 1392 წელს ახალქალაქი საკათალიკოსო მამულებში იხსენიება. 1676-1724 წლებში საბუთების თანახმად, ახალქალაქი სამეფო ქალაქი გახდა, სხვადასხვა დროს კი მისი მოურავები გერმანოზიშვილები (ბარათაშვილების ფეოდალური საგვარეულოს ერთი შტო) იყვნენ. გვიანდელი შუა საუკუნეებში ახალქალაქში ისხდნენ საბარათიანოს სარდლები. 1721 წელს აქ ჰქონდა სადგომი საბარათიანოს მაშინდელ სარდალს ვახუშტი ბატონიშვილს, რომლის მონაწილეობითაც ჩატარდა ქართლის აღწერა.
ძველი ახალქალაქიდან შემონახულია X-XI საუკუნეების მიჯნის ქართული ხუროთმოძღვრების 2 ძეგლი, რომლებიც აგებულია ქალაქის დიდი აღმავლობის პერიოდში, როდესაც თრიალეთის მფლობელი კლდეკარის ერისთავები საქართველოში თავიანთი სიძლიერის უმაღლეს საფეხურზე იდგნენ. ძეგლები შეიცავენ მდიდარ ეპიგრაფიკულ მასალას და ქვაზე ნაქანდაკების სრულიად უნიკალურ ხელოვნების ნიმუშს.
სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ისტორიული ქალაქები
დონდღლაბი
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური ფორმის, ხუთ-ნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად არის შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო სიდიდის, კონუსური, ზოგჯერ მხრიანი. მისი მხარი ხშირად მტევნის ნახევარს აღწევს. საშუალო სიკუმსისაა, ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით შესამჩნევად დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო მოტკბო-მომჟავო გემოთი და სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.
ჯიში საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. იმერეთში ყურძენი სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში მწიფდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე შეადგენს 162-168 დღეს. მტევნის საშუალო წონა 160-170 გრამია. მისი საჰექტარო მოსავლიანობა კი საშუალოდ 10.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-22%-ს, მჟავიანობა — 7.6-9.3 გ/ლ-ს.
დონდღლაბის ღვინო ღია მოყვითალო ფერისაა, საკმაოდ ექსტრაქტული და ჰარმონიული. მისი გამოყენება ხდება ციცქასთან და ცოლიკოურთან კუპაჟში მაღალხარისხიანი თეთრი ღვინის მისაღებად. ხოლო ცალკე — უალკოპოლო ყურძნის წვენისა და საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Lasioglossum ituraeum
Lasioglossum ituraeum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1972 წელს.
სქოლიო
ituraeum
შინჰორნი
შინჰორნი (Schinhorn) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონის ტერიტორიაზე, ალეჩჰორნის მთის გვერდით. აღმართულია ლეჩენტალისა და ობერალეჩის მყინვარის ხეობებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
დონდღლაბი მწვანე
დონდღლაბი მწვანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრ სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მწვანე, კანი მკვრივი აქვს, რბილობი — წვნიანი.
დონდღლაბი მწვანე საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი დაახლოებით 173 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 140 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.
მიიღება საკმაოდ ხალისიანი სუფრის თეთრი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მარანა
მარანა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტყვიავის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 770 მეტრი, გორიდან 18 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვალდორფ-ასტორია
ვალდორფ-ასტორია (Waldorf-Astoria) — განთქმული ფეშენებელური სასტუმრო ნიუ-იორკში. განლაგებული იყო ორ ისტორიულ შენობაში. პირველი, რომლის პროექტის ავტორია არქიტექტორი ჰენრი ჰარდენბერგი, მდებარეობდა მეხუთე ავენიუზე იქ, სადაც ამჟამად ემპაია სტეიტ ბილდინგი დგას. ამჟამად სასტუმრო პარკ ავენიუზეა 47 სართულიან არტ-დეკოს სტილის შენობაში, რომლის ავტორები არიან არქიტექტორები შულცი და ვივერი და აგებულია 1931 წელს. სასტუმროს სახელწოდებაში ამჟამად დეფისის ნაცვლად "=" გამოიყენება.
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა კატეგორია:ნიუ-იორკის სასტუმროები
დაცვის სიგელი
„დაცვის სიგელი“ — არაბი სარდლის ჰაბიბ იბნ მასლამას მიერ 654-655 წლებში (ზოგი ვარაუდით 645) გაცემული დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავდა არაბთა სახალიფოსა და ქართლის მოსახლეობის ურთიერთობას. „დაცვის სიგელს“ არაბები აძლევდნენ ნებით დამორჩილებულ მოსახლეობას. ქართლის დასაპყრობად გამოლაშქრებულ ჰაბიბ იბნ მასლამას სტეფანოზ ერისმთავარმა საზღვართან შეაგება ელჩი ძღვნით და მორჩილება აღუთქვა. არაბები თბილისში შემოვიდნენ, მასლამამ მიღებული ძღვენი მომავალი ხარკის ანგარიშში ჩათვალა და ქვეყანას „დაცვის სიგელი“ მისცა. სიგელის ძალით:
ჩანს, ქართლის მოსახლეობა შემდეგ აღარ იცავდა სიგელით ნაკისრ ვალდებულებას. 724-725 წლებში ქართლში ილაშქრა არაბმა სარდალმა ჯარაჰმა, რომელმაც განაახლა „დაცვის სიგელი“. ზოგიერთი ცვლილებით და დამატებით. ჯიზიასთან ერთად, რომელიც ამ დროისათვის სულად გადასახდელს წარმოადგენდა, მოსახლეობას დაეკისრა საადგილმამულო გადასახდელიც — ხარაჯა.
„დაცვის სიგელს“ მატერიალური სახით ჩვენამდე არ მოუღწევია. მისი ტექსტი დაცულია არაბი ისტორიკოსების ტაბარის, ბალაძურის, იაკუთის თხზულებებში. სიგელის ტექსტი თარგმნილია ქართულ, გერმანულ, რუსულ ენებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბობა საქართველოში
რისალი (ლაგუნა)
რისალი (ოფიციალურად რისალის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Rizal) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ლაგუნის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 332 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგუნის მუნიციპალიტეტები
Unedogemmula deshayesii
Unedogemmula deshayesii — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
თლია (ვანელის თემი)
თლია — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ვანელის თემი), მდებარეობს მდინარე თლიდონის (დიდი ლიახვის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1800 მეტრზე, ჯავიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. თლიაში დაიბადა ლადო კეცხოველი.
სქოლიო
კატეგორია:ვანელის თემის სოფლები
ბარა-და-ესტივა
ბარა-და-ესტივა (Barra da Estiva) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38.190 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 401.979 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.03 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ახალქალაქის მაზრა
ლიტერატურა
კატეგორია:ტფილისის გუბერნია კატეგორია:რუსეთის იმპერიის მაზრები
ტექსელი
ტექსელი (Texel) — უდიდესი კუნძული დასავლეთ ფრიზის კუნძულების ჯგუფში. ეკუთვნის ნიდერლანდებს (ჩრდილოეთი ჰოლანდიის პროვინცია). კუნძულზე ვრცელდება ამავე სახელწოდების ადგილობრივი თემი. ფართობი 463.28 კმ². 2007 წლის 1 იანვრის მონაცემების მიხედვით მოსახლეობა უდრის 13 617 ადამიანს. ზედაპირი ტალღოვანი ვაკეა; სიმაღლე 36 მ-მდე. განვითარებულია დიუნები და წარმოადგენს ბუნებრივ ბარიერს ჩრდილოეთის ზღვასა და ვადენზეეს შორის. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ორნითოლოგიური ნაკრძალია. ეკონომიკის ძირითადი სფეროა სოფლის მეურნეობა. განვითარებულია მეცხვარეობა, მეყვავილეობა, მეთევზეობა. ეკონომიკის 70 % ტურზმზეა დაფუძნებული. არის მეთევზეთა პორტი. გარე სამყაროსთან კავშირი მყარდება აეროპორტის მეშვეობით ან ბორანით. ბორანისთვის განკუთნვილი პორტი მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. აღმოსავლეთ სანაპიროსთან არის იახტ-კლუბი. სულ არის 7 დასახლება. პლაჟები.
1415 წელს ტექსელმა მიიღო საქალაქო უფლებები. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს 1945 წლის 6 აპრილს — 21 მაისს ტექსელზე მოხდა ქართველი საბჭოთა ტყვეების ბატალიონის აჯანყება გერმანელი ფაშისტი დამპყრობლების წინააღმდეგ. გერმანელბმა კუნძულზე დიდი ძალები გადასხეს, ბატალიონის ხელმძღვანელობამ დახმარებისათვის ინგლისს მიმართა, მაგრამ მან აჯანყებულებს დახმარება არ გაუწია. მოწინააღმდეგის ჭარბ ძალებთან ბრძოლაში დაიღუპა 522 ქართველი მებრძოლი და მრავალი ადგილობრივი პატრიოტი. ადგილობრივი მოსახლეობის თავგანწირული დახმარებით შესაძლებელი გახდა 228 კაცის გადარჩენა. 21 მაისს ტექსელზე გადავიდა კანადის საექსპედიციო კორპუსის ნაწილი და ბრძოლა შეწყდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტექსელი კატეგორია:ნიდერლანდების კუნძულები
ვალენსიის ტბა
ვალენსიის ტბა, ტაკარიგუა (Lago de Valencia) — ტბა ჩრდილოეთ ვენესუელაში. ადმინისტრაციულად ვრცელდება კარაბობოსა და არაგუის შტატებში. გაწოლილია კორდილიერა-დე-ლა-კოსტის აუზში, ზღვის დონიდან 410 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 350 კმ². საშუალო სიღრმე 18 მ, მაქსიმალური სიღრმე 39 მ. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 29 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 16 კმ-ზე. ქვეყნის მასშტაბით ფართობით მხოლოდ მარაკაიბოს ტბას ჩამორჩება. საზრდოობს ნაკადულებით. ტბაში საკმაოდ ბევრია მომცრო კუნძული, რომელთაგან ზოგიერთი დასახლებულია. გაუდინარია. ტბის ქვაბული წარმოიშვა დაახლოებით 2–3 მლნ. წლის წინ. გარკვეულ გეოლოგიურ პერიოდებში ტბა მთლიანად იყო დამშრალი. 1976 წლიდან მოყოლებული ტბის წყლის დონემ აიწია ახლომდებარე წყალშემკრებებიდან წყლის გადაგდების გამო. დღეისათვის ვალენსიის ტბა მის სანაპიროსთან განლაგებული ქალაქებისთვის, კერძოდ, მარაკაისთვის და ვალენსიისთვის რეზერვუარის ფუნქციას ასრულებს. ტბის ნაპირებზე მოჰყავთ ბამბა, შაქრის ლერწამი, თამბაქო, სიმინდი, ყავა, ხილი; მოშენებულია მსხვილი რქოსანი საქონელი.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ტბები
კილეევო (ბაშკირეთი)
კილეევო (Киләй; Килеево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 498 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 87 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (87 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ჯვარისა (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)
ჯვარისა (ყოფ. შრომა) — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ბუგეულის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ამბროლაურიდან 9 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 138 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დონდღლაბი შავი
დონდღლაბი შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ აბლაბუდისებრად და სქელ ჯაგრისებრად არის შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო და ოდნავ ოვალური, მუქი ვარდისფერი, თითქმის შავი.
დონდღლაბი შავი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირ-ველ ნახევარში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 165-170 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის მშრალი წითელი ღვინო. ასევე გამოიყენება საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჯულიან ასანჟი
ჯულიან ასანჟი (დ. 3 ივლისი, 1971) — ავსტრალიელი ჟურნალისტი და პუბლიცისტი. ის ფართოდაა ცნობილი, როგორც ინტერნეტ-საიტ ვიკილიქსის შემქმნელი. ეს საიტი აქვეყნებს დოკუმენტურად დადასტურებულ მასალებს, რომლებიც საიდუმლო სამსახურების არქივებიდან აქვს მიღებული.
2019 წლის 11 აპრილს ჯულიან ასანჟი ლონდონში დააკავეს და მას შემდეგ სასჯელს ბელმარშის ციხეში იხდის.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიელი ჟურნალისტები კატეგორია:ავსტრალიელი პუბლიცისტები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი
1785
თარიღი უცნობია
*
ბალფრინი
ბალფრინი (Balfrin) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს დომის მთის ჩრდილოეთით, ვალეს კანტონის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნება მიშაბელის მასივს, რომელიც სოფელ მატერტალსა და ზაასტალს შორისაა გადაჭიმული. ბალფრინის ჩრდილოეთ კალთა დაფარულია ბალფრინგლეჩერის მყინვარით, სამხრეთი კალთა კი უფრო დიდი რიედის მყინვარით.
აფრიკის ქვეყნების გერბები
ცენტრში|325px
აფრიკის ქვეყნებს აქვთ შემდეგი სახელმწიფო გერბები:
Lasioglossum iwatai
სქოლიო
iwatai
პუი-დე-დომი
პუი-დე-დომი — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ოვერნში.
ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
პუი-დე-დომის ფართობია 7970 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 604,266 ადამიანს შეადგენს და მას 36-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 76 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. პუი-დე-დომის მმართველია ჟან-ივ გუტებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
უეუეტენანგოს დეპარტამენტი
უეუეტენანგო (Huehuetenango) — დეპარტამენტი გვატემალაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ მაღლობზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მექსიკას, აღმოსავლეთით — ელ-კიჩეს დეპარტამენტს, სამხრეთით კი ტოტონიკაპანის, კეცალტენანგოსა და სან-მარკოსის დეპარტამენტებს. დედაქალაქია უეუეტენანგო.
უეუეტენანგოს ეთნიკური შემადგენლობა ერთ–ერთი ყველაზე მრავალფეროვანია გვატემალაში. ძირითადი მოსახლეობაა მამის ხალხი, მას მოსდევენ მაიას ჯგუფები — კანჯობალის ხალხი, ჩუჯის ხალხი, ჯაკალტეკის ხალხი და ა. შ. მაიას ხალხის თითოეული ეს ჯგუფი საკუთარ, განსხვავებულ ენებზე საუბრობს.
დეპარტამენტის ფართობი 7 403 კმ²–ია, მოსახლეობა 1 056 566 (2008 წ.)
უეუეტენანგოს დეპარტამენტი დაყოფილია 31 მუნიციპალიტეტად.
სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
დაძმობილება
დაძმობილება — ძმად გაფიცვა, ორ მეგობარს შორის ძმური კავშირის განმტკიცება ხელოვნური ნათესაობის დამყარებით. გავრცელებული იყო სხვადასხვა ქვეყნის ხალხებში. გვხვდებოდა ძველ საქართველოშიც, განსაკუთრებით მთაში. არსებობდა დაძმობილების სხვადასხვა წესი:
დაძმობილების ყველა ამ წესის შესრულებისას აუცილებელი იყო ერთგულების ფიცის დადება. აღნიშნული წესები ასახულია მხატვრულ ლიტერატურაშიც (ალექსანდრე ყაზბეგი, ვაჟა-ფშაველა). ქალ-ვაჟს შორის და-ძმად გაფიცვაც სათანადო რიტუალის შესრულებით აღინიშნებოდა. რძით სავსე თასებში ვერცხლს ჩაფხეკდნენ, თასებს გაცვლიდნენ და შესვამდნენ. და-ძმად უფრო ხშირად დედისერთა ქალები და ვაჟები იფიცებოდნენ. საქართველოს ზოგიერთ კუთხეში დაძმობილება გარკვეული თავისებურებით ხასიათდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეგობრობა კატეგორია:სათნოება კატეგორია:ტრადიციები
ვოსხოდ-2
ვოსხოდ-2 (რუს. Восход 2) იყო საბჭოთა კოსმოსური ხომალდი. იგი ცნობილია იმით, რომ მასში მყოფი ერთ-ერთი კოსმონავტი გახდა პირველი, ვინც გავიდა ღია კოსმოსში.
ეკიპაჟი
დუბლიორები
გაფრენა
ხომალდი ვოსხოდ-2 აღჭურვილი იყო სპეციალური გასაბერი ლუკით, რომელიც იბერებოდა, როგორც კი ხომალდი ორბიტაზე გავიდოდა. კოსმონავტი ალექსეი ლეონოვი იცმევდა სკაფანდრს და გადიოდა გარეთ სანამ მეორე კოსმონავტი-პაველ ბელიაევი ხომალდში რჩებოდა. ლეონოვმა კოსმოსში გასვლა დაიწყო გაფრენიდან დაახლოებით 90 წუთის შემდეგ, ესე იგი, როცა ხომალდმა ერთი წრე უკვე დაარტყა დედამიწას. ღია კოსმოსში გასეირნება 20 წუთი გაგრძელდა, ის დაიწყო ცენტრალური აფრიკის (სამხრეთ ეგვიპტის) და დამთავრდა აღმოსავლეთ ციმბირის თავზე.
კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
სატიაგრაჰა
მინი|[[მაჰათმა განდი უძღვება მარილის მარშს, რომელიც არის სატიაგრაჰას ცნობილი მაგალითი]] სატიაგრაჰა — (სანსკრ. सत्याग्रह, satyāgraha, „შეუპოვრობა ჭეშმარიტებაში“) — დამოუკიდებლობისთვის არაძალადობრივი ბრძოლის ორი ფორმა ინდოეთში ინგლისის კოლონიალური ბატონობის პერიოდში: არაკოოპერაცია და სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა. ჩამოყალიბებულია მაჰათმა განდის მიერ XX საუკუნის დასაწყისში. მთავარი იდეაა მოწინააღმდეგის კეთილგონებრიობაზე და სინდისზე გავლენა ძალადობის უარყოფითა და ტკივილისა და ტანჯვის გადატანისთვის მზადყოფნით.
სატიაგრაჰის მიზანი მოწინააღმდეგის მოკავშირედ და მეგობრად გადაქცევაა, ვინაიდან ითვლება, რომ სინდისზე მიმართვა გაცილებით ეფექტურია, ვიდრე შიში და ძალადობა. განდის თეორიის თანახმად, ძალადობა ადრე თუ გვიან უფრო მეტ ძალადობას იწვევს, მაშინ როდესაც ძალადობაზე უარის თქმა ბოროტების სპირალს წყვეტს და მტრის თანამზრახველად გადაქცევის საშუალებას იძლევა. განდი სატიაგრაჰას განიხილავს არა როგორც სუსტის, არამედ სულით ძლიერის იარაღს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საზოგადოება კატეგორია:სოციალური ევოლუცია კატეგორია:პროტესტის ფორმები კატეგორია:ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოძრაობა კატეგორია:ინდოეთის პოლიტიკა
ბრუკლინის მუზეუმი
ბრუკლინის მუზეუმის შენობა, რომელიც 1897 წელს გაიხსნა, აგებულია ფოლადის კონსტრუქციით კლასიკური ქვის წყობით, არქიტექტურული ფირმა McKim, Mead, and White-ის და სამშენებლო ფირმა Carlin Construction Company-ის მიერ. ლინკოლნის მემორიალის მოქანდაკე დენიელ ჩესტერ ფრენჩი, ავტორია ფრონტონისა და ორი ალეგორიული ფიგურის - ბრუკლინისა და მანჰეტენის (შექმნილი 1916 წელს, გადმოტანილი ამ ადგილას 1963 წელს).
მუზეუმის ძირითად კოლექციაში ერთნახევარ მილიონზე მეტი ხელოვნების ნიმუშია ძველი ეგვიპტის შედევრებიდან თანამედროვე ხელოვნების ნივთების ჩათვლით. 52,000 მ² ფართობის ბოზ-არტის სტილის შენობას წელიწადში ნახევარი მილიონი მნახველი სტუმრობს.
სქოლიო
ღეს, ბრუკლინის მუზეუმის უმდიდრეს კოლექციებში შედის 1,5 მილიონზე მეტი ექსპონატი - ძველი ეგვიპტედან თანამედროვე ავტორთა ნამუშევრებამდე. ეგვიპტური მუმიები და ფიგურები, ხელოვნების ნიმუშები იაპონიიდან, აფრიკიდან და ოკეანეთიდან, იმპრესიონისტული ნახატები, ანტიკვარული ავეჯი და სხვა იშვიათობებია გამოფენილი 52 ათას მეტრ ფართობზე. ყველა განთავსებულია გვირგვინის სიმაღლის მიდამოში მდებარე უზარმაზარი ბზის ხელოვნების შენობაში.
ტურისტებისთვის განსაკუთრებით საინტერესოა "ქანდაკების ბაღი", ნამუშევრები, რომლისთვისაც მთელი ქალაქი შეგროვდა. დღეს, შენობის აღმოსავლეთ შესასვლელთან ახლოს, ადგილი გახდა ძველი ნიუ იორკის ქანდაკებების და ქვის ორნამენტების საცავი. მუდმივი გამოფენა "საოჯახო ალბომი" გამოფენებს ნამუშევრებს კერძო კოლექციიდან.
ბრუკლინის მუზეუმს აქვს მრავალი უჩვეულო ხელოვნების ნიმუში. აქ შეგიძლიათ იხილოთ ამერიკის პრეზიდენტის ჯონ ადამსის პორტრეტი, რომელიც დამზადებულია ტელეგრაფის გამომგონებლის სამუელ მორსის მიერ და შუა სამეფოს ხანაში გაკეთდა ჰიპოპოტამის მშვენიერი ფიგურა. ბრუკლინის მუზეუმი დიდ საქმეს აკეთებს სკოლის მოსწავლეებთან და სტუდენტებთან. გარდა ამისა, მუზეუმის შენობა რეგულარულად მასპინძლობს წლის საუკეთესო ფილმების კონცერტებს, ფესტივალებსა და დემონსტრაციებს.
მუზეუმის კარები ღიაა ვიზიტორებისთვის ოთხშაბათს, ხოლო პარასკევიდან კვირას 11.00 საათიდან 18.00 საათამდე, ხუთშაბათს - 11.00 – დან 22.00 საათამდე. ორშაბათი და სამშაბათი შვებულების დღეებია. მოზრდილთა ბილეთი 16 $ ღირს, სტუდენტებისა და ხანდაზმული პირებისთვის - 10 $. 19 წლამდე ასაკის სტუმრებს შეუძლიათ უფასოდ მოინახულონ ბრუკლინის მუზეუმი.
ბრუკლინის მუზეუმის ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა 1895 წელს, ბრუკლინის მეცნიერებისა და ხელოვნების ინსტიტუტის საფუძველზე და გასული საუკუნის 70-იან წლებამდე ჰქონდა ამ ინსტიტუტის განყოფილების სტატუსი. მუზეუმის შენობა აშენდა ცნობილი არქიტექტურული კომპანია McKim Mead and White. ფასადი ამშვენებს მოქანდაკე დანიელ ჩესტერ ფრანგს. იგი ასევე გახდა ალეგორიული ქანდაკებების "ბრუკლინის" და "მანჰეტენის" ავტორი, რომლებიც დღეს ამშვენებს მუზეუმის შესასვლელთან, და პედინგზე და ზღურბლის გასწვრივ დამონტაჟებული ექსპრესიული ქანდაკებები.
ორგანიზატორებს სურდათ, რომ ბრუკლინის მუზეუმი არ არსებობდეს არა მხოლოდ ხელოვნებაში გამოცდილი ადამიანებისთვის, არამედ ორიენტირებული იყოს ამერიკელების ფართო მონაკვეთებზე, ამიტომ მათ უწოდეს მას "მუზეუმი ყველასთვის და ყველასთვის". თავდაპირველად, კოლექციებისთვის შეიძინა ამერიკელი მხატვრების ნამუშევრები. ახლა ბრუკლინის მუზეუმს აქვს ამერიკული მხატვრობის, გრაფიკული ხელოვნების და ქანდაკებების ერთ – ერთი უდიდესი კოლექცია მსოფლიოში, ასევე ანტიკვარული ავეჯი, ჭურჭელი და ბრინჯაოს ნაწარმი, რომელიც დამზადებულია ამერიკელი ხელოსნების მიერ.
განსაკუთრებით მუზეუმის კოლექციების სწრაფი ზრდა მოხდა გასული საუკუნის დასაწყისში. ამასთან, შევსების პროცესს ასევე ჰქონდა თავისი ხარჯები. 1932 წელს ბრუკლინის მუზეუმმა მიიღო ცნობილი ქველმოქმედის მაიკლ ფრიდსამის დიდი კოლექცია, მაგრამ, სამწუხაროდ, 926 ნამუშევარიდან, დაახლოებით მეოთხედი ექსპერტებმა ყალბად მიიჩნიეს.
კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები
დუდღუში
დუდღუში, დღუნდღუში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქე-სისაა. მტევანი — პატარა, ზოგჯერ საშუალო ზომის. კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური ფორმის. მუქი ლურჯი. სქელი კანი ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ აქვს დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, საშუალო სიმკვრივის, მომჟავო-მოტკბო გემოთი.
დუდღუში საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 80-120 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-9.0 ტონა.
მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
პოლონეთ-შვედეთის ომი (1600-1611)
პოლონეთ-შვედეთის ომი (1600-1611) — დაპირისპირების გაგარძელება შვედეთსა და პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობას შორის, ლივონიისა და ესტონეთის მოსაპოვებლად. ამავდროულად, დავა შვედეთის ტახტზე შვედეთის კარლ IX-სა და პოლონეთის სიგიზმუნდ III-ს შორის. იან კაროლ ჩოდკევიჩის მიერ ხშირად შეწყვეტილი შეტაკებების, ალყებისა და ბრძოლების შემდეგ, ზავი დაიდო რუსების შემდგომ შემოსევამდე.
ბრძოლები
ამრიგად, თანამეგობრობა იძულებული გახდა ებრძოლა ორ ფრონტზე, რადგან მისი ჯარები ასევე საჭირო იყო სამხრეთით მოლდავეთის მაგნატთა წინააღმდეგ საბრძოლველად, ასევე მათთა სავალალოდ შვედებმა მალევე მოიპოვეს 3:1 უპირატესობა. ომის დასაწყისში, 1600 წელს, მიუხედავად იმისა, რომ თანამეგობრობის არმიამ კრშიშტოფ მიკოლაი "პიორუნ" რაძივილმა პირველმა დაარტყა შვედეთის ძალებს რამდენიმე მარცხი განიცადა ღია მინდორზე, რითაც ისარგებლეს შვედებმა აიღეს კონტროლი არა მხოლოდ ესტონეთზე, არამედ ლივონიის უმეტეს ნაწილზე. პოლონეთის პარლამენტმა, სეიმმა, რეაგირება მოახდინა არმიისთვის სახსრების გაზრდით და სამხრეთ ფრონტიდან ძალებისა და მეთაურების გაწვევით (მიიჩნეოდა ნაკლებად მნიშვნელოვანი, რადგან ომის უმეტესი ნაწილი თანამეგობრობის ტერიტორიის გარეთ მიმდინარეობდა) საფრთხის ქვეშ მყოფი ჩრდილოეთით.
1601 წელს ლიტველი ჰეტმანი იან კაროლ ჩოდკევიჩი და პოლონეთის კანცლერი იან ზამოისკი, გამოძახებული მოლდოვიდან, ჩავიდა ლიტვაში შვედების შემოსევებთან საბრძოლველად, რომელიც ახლა საფრთხეს უქმნიდა არა მხოლოდ სიგიზმუნდის მიერ დაპირებულ ესტონეთს, არამედ მის სამხრეთით მდებარე პოლონეთის ძველ ტერიტორიებს. ჩოდკევიჩმა და რაძივილმა დაამარცხეს შვედები ამ ომის პირველ დიდ ღია ბრძოლაში კოკენჰუსენში (თანამედროვე კოკნეზე) 1601 წლის დასაწყისში. მალევე, იან ზამოისკიმ, მოლდოველების წინააღმდეგ გაიმარჯვა, შემდეგ კი შვედების წინააღმდეგ საბრძოლველად მოვიდა 12000 კაცით და 50 საარტილერიო იარაღით, რომელთაგან 15 კლასიფიცირებული იყო როგორც მძიმე შეიარაღების ნაწილი. ჩარლზმა ვერ შეძლო ეფექტურად გამკლავებოდა ასეთ არმიას და იძულებული გახდა უკან დაეხია. თუმცა, უკან დახევის მან დატოვა გარნიზონი თითქმის ყველა დაპყრობილ ციხეში. ზამოისკიმ ნაცლად დადევნებსა გადაწტვიტა ციხესიმაგრეების დაბრუნება. 1602 წლისთვის შვედებს მხოლოდ რევალი (ტალინი, ტალინი, რეული), პერნაუ (პარნუ, პარნაუ, პარნავა), ჰაპსალი (ჰააფსალუ, ჰაფსალუ) და დორპატი (ტარტუ) დარჩათ კონტროლის ქვეშ. თუმცა, ზამოისკი, 60 წლის ასაკში, ავად გახდა და ჩოდკევიჩმა აიღო სარდლობა და ალყა შემოარტყა დორპატის. ვეზენბერგში (რაკვერე) მან დაამარცხა შვედური გამაძლიერებელი ძალა არვიდ ერიქსონ სტალარმის მეთაურობით, რომელიც გაგზავნილი იყო დორპატში შვედური ჯარების გასათავისუფლებლად. ქალაქი დანებდა 1603 წლის აპრილში.
ჩოდკევიჩი დაინიშნა ლიტვის ჯარების მთავარსარდლის მოვალეობის შემსრულებლად ზამოისკის სამხრეთით დაბრუნების შემდეგ 1602 წელს (ზამოისკი აღარასოდეს დაბრუნებულა ჯარის სათავეში, მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა და ის მოკვდა 1605 წელს). ჩოდკევიჩი, თანამეგობრობის სეიმის (პარლამენტის) და მეფე სიგიზმუნდ III ვასას არასაკმარისი მარაგებისა და მცირე მხარდაჭერის მიუხედავად, ბრწყინვალედ უძღვებოდა ჯარს, აიღო ციხე-სიმაგრე და მოიგერია სოდერმანლანდის ჰერცოგი, შემდეგ ჩარლზ IX რიგადან, თუმცა რევალი, პერნაუ და ნაარი (ნარვა, ნარევი) დარჩა შვედეთის კონტროლის ქვეშ. 1604 წელს მან დაიპყრო დორპატი, დაამარცხა შვედი გენერლები ვაისენშტეინის ბრძოლაში (დღევანდელი პაიდე) (ხშირად იმარჯვებდა მრავალრიცხოვანი მტრის წინააღმდეგ, ისევე როგორც ვაისენშტეინში, სადაც მას მხოლოდ 2300 კაცი ჰყავდა და დაამარცხა 6000 კაციანი შვედური ძალა; ჩოდკევიჩი წერდა თავის მემუარებში, გადამწყვეტი ბრძოლა და მისი ერთ-ერთი უდიდესი გამარჯვება, პოლონეთ-ლიტვური დანაკარგით 81 დაღუპული, 100 დაჭრილი და შვედეთის დანაკარგები კი ჯარის ნახევარს უახლოვდება). მისი ვაჟკაცობისთვის ჩოდკევიჩი მეფემ დააჯილდოვა ლიტვის დიდი ჰეტმან ბულავათი. თუმცა, ომი უგულვებელყოფილი იყო თანამეგობრობის პარლამენტის მიერ, რომელმაც უარყო ყველა მისი მოთხოვნა. თანამეგობრობის დეცენტრალიზებული ფინანსური სისტემა (ყველა გადასახადზე უნდა შეთანხმებულიყო სეიმისა და რეგიონალური სეიმიკების ყველა თავადაზნაურობა) იმას ნიშნავდა, რომ თანამეგობრობის ხაზინა თითქმის ყოველთვის ცარიელი იყო. ეს ნაკლი საუკუნეების განმავლობაში ხელს უშლიდა თანამეგობრობას.
მიუხედავად ამისა, ჩოდკევიჩმა შვედებთან ბრძოლა გააგრძელა. მან შექმნა ბრძოლის ახალი ტაქტიკა, რომელიც ეფუძნებოდა ელიტარული ჰუსარის კავალერიის გამოყენებას და შესაბამისად, შვედები კვლავ მარცხდებოდნენ ღია ველზე. ჯერ პოლონელები თავს დაესხნენ შვედურ კავალერიას, რის შემდეგაც ისინი ჩვეულებრივ თავს დაესხნენ დემორალიზებულ შვედურ ქვეითებს, რომლებიც საერთოდ ვერ ახერხებდნენ უკან დახევას და ჩვეულებრივ ანადგურებდნენ ამ ქვეითების მთელ ფორმირებებს.
1605 წელს შვედებმა კვლავ დახარჯეს დიდი თანხები ახალი მასიური არმიის გასაწვევად. რიკსდაგმა ბევრი ფული დახარჯა ახალი არმიის შესაკრავად, ამასთანავე, რუსეთის ცარმა ბორის გოდუნოვმა შვედებს დიდი ფინანსური დახმარება გაუწია, სავარაუდოდ, ცდილობდა შვედეთის და თანამეგობრობის დაკავებას პრობლემების დროს. შვედებმა შეძლეს დიდი რაოდენობით დაქირავებული ჯარისკაცების დაქირავება, ასევე მრავალი ინჟინრის დაქირავება ალყისთვის მთელი ევროპიდან.
1605 წელს, რევალიდან რამდენიმე მილის დაშორებით, 5000-კაციანი არმია ფორსტენის ანდერს ლენარტსონის მეთაურობით კვლავ დაეშვა ესტონეთში. რამდენიმე დღის შემდეგ კიდევ ერთი შვედური ექსპედიცია, დაახლოებით 4000 კაციანი და გრაფ ფრედერიკ იოახიმ მანსფელდის მეთაურობით, დაეშვა და ალყა შემოარტყა დუნამუნდეს (დაუგავგრივა, დინემუნტის) ციხეს რიგის მახლობლად, თუმცა უშედეგოდ. ამ წარუმატებლობის შემდეგ მათ დაიწყეს რიგის ალყა. მათი მთავარი მისია იყო ამ მნიშვნელოვანი ქალაქის, ბალტიისპირეთის ერთ-ერთი უდიდესი პორტის ხელში ჩაგდება.
ჩოდკევიჩი გადავიდა რიგაში გარნიზონის გასათავისუფლებლად, მაგრამ გაირკვა, რომ შვედები ასევე აგზავნიდნენ დახმარებას ლენრტსონის მეთაურობით. ჩოდკევიჩი გადავიდა ლენარტსონზე, თუმცა მან გადაწყვიტა არ ჩართულიყო ღია ბრძოლაში და უკან დაიხია ციხისკენ. როდესაც გაიგო, რომ თავად ჩარლზი ახლა კიდევ უფრო მეტი ჯარისკაცით მოდიოდა (დაახლოებით 5000), ლენარტსონმა გადაწყვიტა დაკავშირებოდა მეფეს და ერთად მიეტანათ იერიში რიგაზე.
ჩოდკევიჩი, რომელმაც ვერ შეაჩერა შვედური ძალები შეერთებისას, ცესისიდან (ვენდენ) გადავიდა სალასპილსში (კირჩოლმი) და იკშილილეში (Üxküll), სადაც ააგო პატარა გამაგრებული ბანაკი. ჩარლზმა, რომელიც რიგაში 23 სექტემბერს ჩავიდა, შეიტყო ახლომახლო ჩოდკევიჩის ძალების შესახებ და გადაწყვიტა მისი განადგურება შვედეთის ძალების უმრავლესობის შეტევით ამ ტერიტორიაზე. 27 სექტემბერს შვედეთის ჯარი მეფე ჩარლზის მეთაურობით დაიძრა კირჩოლმისკენ.
1605 წლის 27 სექტემბერს კირჩოლმის ბრძოლა (სალასპილსი) მდინარე დუნას (დაუგავა, დვინა, ჟვინა, ვაინა) მახლობლად ჩოდკევიჩის დაგვირგვინებული მიღწევა იქნებოდა. ჩოდკევიჩი, რომელსაც უფრო მცირე ძალები გააჩნდა (დაახლოებით 1:3-ზე ისევ მინუსი), გამოიყენა "ფეინტი", რათა შვედები დაეტოვებინა შემაღლებულ ადგილზე. ჩარლზის მეთაურობით შვედებს ეგონათ, რომ პოლონელ-ლიტველები უკან იხევდნენ, ამიტომ ისინი წინ წავიდნენ და თავიანთი ფორმირებები დაარღვიეს დევნის მიზნით. სწორედ ამას ელოდა ჩოდკევიჩი. თანამეგობრობის არმიამ ახლა ცეცხლი გაუხსნა ქვეითებს. რამაც შვედებს გარკვეული ზარალი მიაყენა, რა დროსაც ჰუსარები გადავიდნენ ხელახლა გადაჯგუფდნენ და შეუტიეს ქვეითებს. შვედეთის ფორმირებები მთლიანად დაიშალა, თავად მეფე გაიქცა. ამგვარად ჩოდკევიჩმა ძლივს 3600 ჯარისკაცით დაამარცხა შვედეთის არმია 11000 ჯარისკაცით; ამ საქმისთვის მან მიიღო მილოცვის წერილები პაპისგან, ევროპის ყველა კათოლიკე ავტორიტეტისგან და თურქეთის სულთნისა და სპარსეთის შაჰისგანაც კი.