cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეგვტერი
შუა საუკუნეების საქართველოში ეკლესიებზე მიშენებული ეგვტერები უმთავრესად დიდ ფეოდალთა კერძო სამწირველო-ეკლესიები და იმავე დროს ამ ფეოდალთა საგვარეულო სასაფლაო იყო. აღმოსავლეთის ქრისტიანულ ქვეყნებში საეკლესიო კანონმდებლობა კრძალავდა სალოცავ ეგვტერში წირვის (ლიტურგიის) შესრულებას. მთავარი მიზეზი ამ აკრძალვისა იყო ეკონომიკური კონკურენციის თავიდან აცილება, რასაც ამ შემთხვევაში ეგვტერები უწევდნენ საერთო-კათოლიკე ეკლესიებს (ეკლესიას აკლდებოდა მწირველზე დაკისრებული შესატანი). VI მსოფლიო საეკლესიო კრებამ (680-681) ნება დართო ეგვტერეში წირვა შეესრულებინათ, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ თანახმა იქნებოდა ადგილობრივი ეპისკოპოსი და ის ასეთ ეგვტერს ეკლესიად აკურთხებდა.
საქართველოში ეს აკრძალვა IX-X საუკუნეებშიც იყო ძალაში. მაგ., ხანძთის მონასტერში წინამძღვარმა ბერებს წესად დაუდო ეგვტერები ააეგოთ სენაკებთან მხოლოდ სამლოცველოდ და არა საწირავად (ეკლესიად), მაგრამ XI საუკუნიდან საქართველოში ეგვტერები, როგორც სამწირველო-ეკლესიები, ფართოდ ვრცელდება, რასაც უკავშირდება ქართული ფეოდალიზმისათვის დამახასიათებელი საეკვდრო-საწინამძღვრო ფეოდალური მიწისმფლობელობის თავისებული ფორმის წარმოშობა. XV საუკუნიდან დიდ საეკლესიო სამონასტრო ცენტრებში — მცხეთაში, ალავერდში, შიომღვიმეში, გელათში, ბიჭვინთაში და სხვა. შეიქმნა რამდენიმე საეკვდრო ფეოდაური ორგანიზაცია მცირე სენიორიების სახით. თითოეულ ეგვტერს მთავარი დიდი ეკლესიისაგან დამოუკიდებლად ჰყავდა საკუთარი წინამძღვარი და სხვა მსახური, ეგვტერში პატრონის, დიდი ფეოდალის — შემწირველის, სახელზე სრულდებოდა სხვადასხვა სახის რიტუალი (წირვა-ლოცვა და სხვა). ეგვტერს დამოუკიდებლად ჰქონდა შეწირულება გლეხებისა და მამულების სახით, რომლის შემოსავალი მხოლოდ ეგვტერის საჭიროებას ხმარდებოდა. XV საუკუნიდან ეგვტერს ეწოდება აგრეთვე „საწინამძღვრო“.
ბენჯამინ ჰარისონი
ბენჯამინ ჰარისონი (Benjamin Harrison; დ. 20 აგვისტო, 1833 — გ.13 მარტი, 1901) — აშშ-ის სახელმწიფო მოღვაწე.
ბენჯამინ ჰარისონი დაიბადა ოჰაიოს მდინარის მახლობელ ფერმაში, ცინცინატის სამხრეთით. ის იყო უილიამ ჰენრი ჰარისონის შვილიშვილი. დაამთავრა ოჰაიოში არსებული მაიამის უნივერსიტეტი და ცინცინატში სამართალს ასწავლიდა. მოგვიანებით ინდიანაპოლისში გადავიდა, სადაც სამართლის პრაქტიკა გაიარა და რესპუბლიკური პარტიის კამპანიაში მონაწილეობა მიიღო. 1853 წელს კაროლინ ლავინია სკოტზე იქორწინა. ჰარისონი მონაწილეობდა 1861-1865 სამოქალაქო ომში. 1865 ბრიგადის გენერლის წოდება მიანიჭეს. ომის შემდეგ, 70–ე მოხალისეთა ქვეითი ჯარის პოლკოვნიკი ინდიანაპოლისის საყრდენი გახდა, მის რეპუტაციას კი ბრწყინვალე იურისტის სახელი კიდევ უფრო ამყარებდა. 1880 წელს აშშ–ის სენატში მსახურობდა, სადაც ინდიელების, ახალმოსახლეების და სამოქალაქო ომის ვეტერანებისთვის უფლებებისთვის იბრძოდა. 1881-1887 აშშ-ის სენატორი იყო რესპუბლიკური პარტიიდან. გამოდიოდა ლოზუნგით „ამერიკა ამერიკელებისათვის“. შემდეგ ლექციებს კითხულობდა სტენფორდის უნივერსიტეტში და მონაწილეობას იღებდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, აქვეყნებდა ნაშრომებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:დაბადებული 1833 კატეგორია:გარდაცვლილი 1901 კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი კატეგორია:გრიპით გარდაცვლილები
მარგარეტ ლევინსი
მარგარეტ რეზერფორდ ბრაიან ლევინსი  დაბ. მიჩელი  (ინგლ. Margaret Levyns; 24 აგვისტო 1890, კეიპტაუნი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 11 ნოემბერი 1975, იქვე) — სამხრეთ აფრიკელი ბოტანიკოსი და ფიტოგეოგრაფი.
ბიოგრაფია
1945 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ, მან განაგრძო აქტიური მოღვაწეობა ბოტანიკაში და გამოაქვეყნა მრავალი ნაშრომი ტაქსონომიისა და ფიტოგეოგრაფიის შესახებ.
1923 წელს იგი დაქორწინდა ჯონ ლევინსზე და მეუღლის გვარზე გადავიდა. წყვილს შვილი არ ჰყავდა. 1933 წელს ლევინსი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც მიიღო დოქტორის ხარისხი კეიპტაუნის უნივერსიტეტში. მისი დისერტაცია ეხებოდა Lobostemon-ისა და Echiostachys-ის გვარების ტაქსონომიას ("Lobostemon and Echiostachys, gen. nov., მათი მორფოლოგიის, ციტოლოგიისა და გეოგრაფიული გავრცელების ტაქსონომიური შესწავლა"). 1934 წელს, მისი სტატია იმავე თემაზე  "Revision of genus Lobostemon", გამოქვეყნდა ლონდონის ლინეევის საზოგადოების პერიოდულ ჟურნალში.
1920-დან 1970 წლამდე მარგარეტ ლევინსმა და მისმა მეუღლემ, რომელიც იზიარებდა მის ინტერესს ბოტანიკის მიმართ, შეაგროვეს დაახლოებით 12000 ფლორის ნიმუში დასავლეთ კონცხიდან. ლევინსის სამეცნიერო ნაშრომის დიდი ნაწილი ეხება კონცხის ფლორის ტაქსონომიასა და ფიტოგეოგრაფიას.
მარგარეტ ლევინსის კვლევის შედეგად   სამხრეთ აფრიკის მცენარეთა რიგი გვარების ტაქსონომიის გადახედვა მოხდა.
მისი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევარია " კაპის ნახევარკუნძულის ფლორის მეგზური"(«Guide to the flora of the Cape Peninsula», 1929), ცალკეული სტატიები ეძღვნება გვარებს Elytropapus, Stoebe და Muraltia. გარდა ამისა, ლევინსი წერდა ხანძრის გავლენის შესახებ კაპის ნახევარკუნძულის მცენარეულობაზე და სტელენბოშისა და რივერსდეილთან ველდის გამოწვის ექსპერიმენტებზე.
მარგარეტ ლევინსი გარდაიცვალა 1975 წლის 11 ნოემბერს. მცენარეთა სახეობებს, როგორიცაა Nivenia levynsiae, Crassula levynsiae და Thamnochortus levynsiae, მისი სახელი დაარქვეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1890 კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი კატეგორია:XX საუკუნის ბოტანიკოსები კატეგორია:XIX საუკუნის ბოტანიკოსები კატეგორია:ბოტანიკა კატეგორია:სამხრეთ აფრიკელი მეცნიერები კატეგორია:სამხრეთ აფრიკელი ქალი მეცნიერები
ლუკა მოდრიჩი
ლუკა მოდრიჩი (Luka Modrić; დ. 9 სექტემბერი 1985, ზადარი, ისფრ) — ხორვატი ფეხბურთელი, მადრიდის „რეალისა“ და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. არის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2014, 2016, 2017, 2018) და მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018).
დინამო ზაგრები
2002 წელს 16 წლის ლუკა მოდრიჩმა გააფორმა კონტრაქტი ზაგრების „დინამოსთან“, 1 წლით ის ახალგაზრულ კლუბში იყო, შემდეგ არენდით ითამაშა ბოსნიურ „ზრინსკში“, სადაც მან სწრაფად გამოავლინა თავისი პოტენციალი, გახდა ბოსნიის პრემიერ ლიგის საუკეთესო ფეხბურთელი, ამ დროს ის 18 წლის იყო. მომდევნო წელი ლუკამ არენდით გაატარა ზაპრეზიჩის „ინტერში“. მოდრიჩი „დინამოში“ 2005 წელს დაბრუნდა კლუბთან კონტრაქტი 2015 წლამდე გაახანგრძლივა.
ტოტენჰემ ჰოტსპური
2008 წლის 26 აპრილს მოდრიჩმა კონტრაქტი გააფორმა ინგლისურ „ტოტენჰემ ჰოტსპურთან“, სამედიცინო შემოწმების შემდეგ ხორვატმა 6 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა, სატრანსფერო თანხა 16,5 მილიონ ევროს შეადგენდა.
მადრიდის რეალი
2012 წლის 27 აგვისტოს მოდრიჩმა „მადრიდის რეალთან“ 5 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა. ესპანურმა კლუბმა მოდრიჩის სანაცვლოდ 32 მლნ. გირვანქა სტერლინგი გადაიხადა.
30 აგვისტოს შედგა ხორვატის დებიუტი „სამეფო კლუბის“ რიგებში. ის 83-ე წუთზე შევიდა მოედანზე, ესპანეთის სუპერთასის შეხვედრაში, „ბარსელონას“ წინააღმდეგ. კატალონიელები 2:1 დამარცხდნენ, 2 მატჩის ჯამში 4:4 და სტუმრად გატანილი მეტი გოლის წყალობით მადრიდელები გახდნენ თასის მფლობელი. ეს გამოდგა ხორვატის პირველი ტიტული ესპანეთში. 3 ნოემბერს კი გაიტანა თავისი პირველი გოლი ახალ კლუბის რიგებში, ლუკამ სარაგოსას კარი აიღო.
სანაკრებო კარიერა
ლუკა მოდრიჩის დებიუტი ხორვატიის ნაკრების რიგებში 2006 წლის 1 მარტს შედგა ბაზელში არგენტინის ნაკრების წინააღმდეგ. 2011 წლის 1 ოქტომბერს კი ნაკრების რიგებში ჩაატარა 50-ე მატჩი.
პირადი ცხოვრება
2010 წლის მაისში მოდრიჩი დაქორწინდა ვანე ბოსნიჩზე (Vanja Bosnić). 2010 წლის 6 ივნისს კი შეეძინა ვაჟი ივანი (Ivano).
საკლუბო
დინამო ზაგრები:(6)
რეალ მადრიდი:(22)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები კატეგორია:ზაგრების დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
ხოფერია
საკუთარი სახელი ხოფერია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
წავკისი
წავკისი — სოფელი თბილისში, მთაწმინდის რაიონში. თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოების კალთაზე, ზღვის დონიდან 900 მეტრის სიმაღლეზე, თბილისის რკინიგზის სადგურიდან 15 კმ, გარდაბნიდან 50 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1083 კაცი.
ისტორია
სოფელი წავკისი ისტორიულ წყაროებში პირველად 1398 წელს მოიხსენიება, კერძოდ, ალექ­სან­დ­რე მეფის სვეტიცხო­ვლისადმი შეწირულობის სიგელში, რომლითაც მეფემ სვეტიცხოველს შეწირულობა „მახრაღაჯითა და ხეკორძითურთ“ განუახლა. სავარაუდოა, რომ წავკისზე მფლობელობა სვეტიცხო­ველ­მა 1578 წელს ქართლში ოსმალების გაბატონების გამო დაკარგა. მოგვიანებით, 1595 წელს, სვიმონ მეფემ (1556-1600 წ.წ.) წავკისი მეტეხის ტაძარს შესწირა, მაგრამ 1677 წლის 7 მაისს ლევან და გიორგი ბატონიშვილებმა (ვახტანგ V-ის შვილები) იგი სვეტიცხოველს განუახ­ლეს და ხელახლა შესწირეს. ბერი ეგნატაშვილის ცნობით წავკისელი იყო როსტომ ხანის დედა.
საისტორიო საბუთების თანახმად, წავკისი საციციანოში შედიოდა: 1721 წლის აღწერით ირკვევა, რომ ამ დროს წავკისის მებატონეები არიან ვახტანგ V-ის (შაჰნავაზი) (1658-1675 წ.წ.) „დარბაისელი“ უთრუთ ციციშვილი, პაპუნა ციციშვილი (სარდლიშვილი) და ზაზა ციციშვილი (სარდლიშვილი), ხოლო 1781 წლის ტფილისის მიდამოების სოფლების მოსახლეობის აღწერის დავთრიდან ჩანს, რომ წავკისის მებატო­ნეები გივი და თეიმურაზ ციციშვილები არიან. წავკისი ქვემო ციციშვილების მამული იყო, რის გამოც, ხშირად, მოსახლეობის მიგ­რა­ცია წავკისში ქვემო ციციშვილების სხვა სოფლებიდან — ნიჩბისი, ყინ­წვისი, ქვენაფლავი და სხვა, ხდებოდა.
XVIII საუკუნიდან ციციშვილების საგვარეულოს დასუსტების შედეგად, მათი მამულების ნაწილი თბილისის მელიქ-მამასახლისების, ბებუთაშვილების ხელში გადავიდა. იოანე ბატონიშვილის მიერ XIX საუკუნის დამდეგს ჩატარებულ აღწერაში ტფილისის სამხრეთით მდე­ბარე სოფლების სიებში აღნიშნულია „ქ. წავკისი“. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა გარდაბნის რაიონის ტაბახმელის სასოფლო საბჭოში. განვითარებული იყო მემინდვრეობა. 2007 წლიდან შევიდა თბილისის შემადგენლობაში და 2007-2013 წლებში ეკუთვნოდა დიდგორის რაიონს, 2013 წლიდან კი მთაწმინდის რაიონშია.
მოსახლეობა
რუსეთის იმპერიის აღწერის თანახმად, 1804 წელს წავკისი 302 დესეტინაზე ყოფილა გაშლილი, სადაც გლეხების მხოლოდ ცხრა კომლია დასახელებული; ამ დროს აქაურობის მებატონეები ყოფილან ფარსადან, ზაზა და უთრუთ ციციშვილები. სინამდვილეში, ყველა მონაცემით მოსახლეობის რაოდენობა მეტი უნდა იყოს: ადვილი შესაძლებელია, წავკისის აღწერისას შეცდომა იყოს დაშვებული, რადგან ცნობილია, რომ 1781 წელს იქ 16 კომლი ცხოვრობდა, ხოლო 1817 წელს — 27. ამ ორი აღწერის შუა პერიოდში მხოლოდ 9 კომლის არსებობა საეჭვოა. შესაძლებელია, რომ მებატონეები, გადასახადების შემცირების მიზნით, შეგნებულად მალავდნენ ყმების რეალურ რაოდენობას.
ეკლესიები
სოფელში სამი ეკლესია და ერთი სამლოცველო დგას.
მარიამის გუმბათოვანი ეკლესია XVI საუკუნისაა. ნაგებია უხეშად გათლილი ქვით და აგურით. ინტერიერში შემონახული თაბაშირით ჩამოსხმული კანკელის ჩუქურთმები XVII საუკუნის საუკეთესო ნიმუშებს მიეკუთვნება.
ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია გადაკეთებულია ძველი ეკლესიიდან. მის ახლოს ადრე კოშკი მდგარა, რომელიც ახლა დანგრეულია.
წმინდა სარქისის ეკლესია XIX საუკუნისაა და ცრუ გოთიკის სტილს მიეკუთვნება.
სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია უხეშად დამუშავებული ქვით ნაგები პატარა სამლოცველოს ნანგრევები. შენობა თარიღდება 1493 წლით. კამარა და კარ-სარკმლის ღიობები ამოყვანილია აგურით. შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
სომხეთი შუა საუკუნეებში
მინი|312x312პქ|კილიკიის სომეხთა სამეფო XIII საუკუნეში სომხეთი შუა საუკუნეებში ― სომხეთის ისტორიის ნაწილი, რომელიც მოიცავს პერიოდს V საუკუნეში ბიზანტია-ირანის მიერ სომხეთის დანაწილებიდან XIV საუკუნეში კილიკიის სომეხთა სამეფოს ეგვიპტელი მამლუქების მიერ დაპყრობამდე. ამ პერიოდში სომხეთს მოუწია ბიზანტიის, სასანიანთა სპარსეთის, არაბებისა და საქართველოს დაქვემდებარებაში ყოფნა, შემდეგ კი ხმელთაშუა ზღვისპირა სამეფოს ჩამოყალიბება, რომელიც მამლუქებმა გაანადგურეს.
წინა პერიოდი
დიდი სომხეთის დაცემის შემდეგ, სომხეთი რომისა და პართიის იმპერიების დაქვემდებარებაში იყო. მათი დაცემის შემდეგ სომხეთისთვის ბრძოლა მათმა მემკვიდრეებმა, ბიზანტიამ და სასანიანთა სპარსეთმა გააგრძელეს. 387 წელს სომხეთის სამეფოს დასავლეთ პროვინციებზე კონტროლი მთლიანად ბიზანტიამ აიღო და მის ადგილას შეიქმნა ბიზანტიური სომხეთი. ამის შემდეგ ცოტა ხანს არშაკიანთა სამეფო ხელისუფლება აღმოსავლეთ სომხეთზე კვლავ ვრცელდებოდა, სანამ 428 წელს ისიც არ მიიერთეს სასანიანებმა, რასაც მოჰყვა ქვეყნის გაქრობა და ძველი ისტორიის დასრულება.
ერთმორწმუნე ბიზანტიის შემადგენლობაში სომხები მშვიდად ცხოვრობდნენ, თუმცა იმავეს ვერ ვიტყვით ზოროასტრისტულ სასანიანთა შემადგენლობაში მყოფ ქრისტიანულ აღმოსავლეთ სომხეთზე. სომხები უკმაყოფილონი იყვნენ მათი ბატონობით, რის კულმინაციასაც 451 წლის ავარაირის ბრძოლა წარმოადგენს, რომელშიც სომხებმა ვარდან მამიკონიანის თაოსნობით გაილაშქრეს სპარსელებზე. მართალია დამარცხდნენ, თუცა მიიღეს რელიგიური თავისუფლება. მარცხნივ|მინი|296x296პქ|მუსლიმთა ლაშქრობები ანატოლიასა და ბიზანტიურ სომხეთში
არაბობა
632 წელს ისლამის დამაარსებელ მუჰამედის გარდაცვალების შემდეგ, არაბებმა მისი რელიგიის გავრცელება მთელ მსოფლიოში განიზრახეს და დაიწყეს ხალხთა დაპყრობითი ომები. უკვე 639 წელს 18,000 მეომრით აბდ ალ-რაჰმანი მიადგა სომხეთს და დაიპყრო იმ დროისათვის არსებული ერთადერთი სომხური სახელმწიფო: ტარონი. 642 წელს არაბება დაიპყრეს სომხური ქალაქი დვინიც. აღსანიშნავია, რო დვინის აღებისას მათ ამოხოცეს 12,000 ადგილობრივი, 35,000 კი მონად წაასხეს. მთავარა თევდორე რშტუნიმ ორგანიზება გაუწია სომხების გაერთიანებას და არაბებს წინააღმდეგობას უწევდა, თუმცა, საბოლოოდ იგი იძულებული გახდა დანებებულიყო და მიეღო მუსლიმთა ბატონობა. ამრიგად, 645 წელს მთელი სომხეთი მოექცა არაბთა მმართველობაში. აქედან იწყება არაბთა სომხეთში ბატონობის 200-წლიანი პერიოდი, რომელიც გამუდმებული შეთქმულებებითა და ამბოხებებით ხასიათდებოდა, რომლებიც მიმართული იყო ქვეყნის გათავისუფლებისაკენ. აჯანყებებმა მეტ-ნაკლებად მაინც შეასუსტა არაბთა მმართველობა, რამაც ხელი შეუწყო ორი სომხური საგვარეულოს: არწრუნებისა და ბაგრატუნების აღზევებას, რომელთაც მიზნად თავიანთი სამეფოების შექმნა ჰქონდათ. მინი|325x325პქ|ბაგრატუნების სომხეთი XI საუკუნეში
ბაგრატუნების მმართველობა
სომხეთში მუსლიმთა ძალაუფლების კლებასთან ერთად, ბაგრატუნების დინასტიის წარმომადგენელი აშოტ I სულ უფრო ძლიერდებოდა. 861 წელს იგი სომეხ მთავართა უფლისწული გახდა და აქტიურად დაიწყო ომები არაბების წინააღმდეგ. 885 წელს იგი ბაღდადის ხალიფამაც და ბიზანტიის იპერატორაც სომხეთის მეფედ სცნეს. უცხოელთა მიერ სოხეთის 450-წლიანი ოკუპაცია ამით დასრულდა და ქვეყანამ ბაგრატუნების გვირგვინქვეშ აღიდგინა სუვერენიტეტი. მიუხედავად ბაგრატუნების მცდელობისა, დაემორჩილებინათ ყველა სომეხი დიდებული, არწრუნები და სიუნიები არ ემორჩილებოდნენ ცენტრალურ ხელისუფლებას და შექმნეს თავიანთი პატარა სამეფოები. მოგვიანებით მეფე აშოტ III-მ სომხეთის დედაქალაქი ყარსიდან ანისში გადაიტანა, რომელიც ცნობილი გახდა, როგორც „1001 ეკლესიის ქალაქი“. მის დროს ანისი რეგიონის მნიშვნელოვანი კულტურული და პოლიტიკური ცენტრი გახდა. ბაგრატიდული სომხეთი 1045 წელს დაეცა და ისევ ბიზანტიას დაექვემდებარა, 1064 წელს კი იგი თურქ-სელჩუკთა ხელში გადავიდა. მარცხნივ|მინი|224x224პქ|კილიკიის სომხეთი
კილიკიის სომეხთა სამეფო
კავკასიიდან აყრილმა და კილიკიაში ჩასახლებულმა სომხებმა მალევე მოახერხეს გაერთიანება და რუბენიანთა დინასტიის მეთაურობით 1199 წელს შექმნეს კილიკიის სომეხთა სამეფო, დედაქალაქით სისი.
კილიკიელი სომხები ევროპელი ჯვაროსნების ძლიერი მოკავშირეები იყვნენ, რის გამოც მას საქრისტიანოს ბასტიონს უწოდებდნენ. ვინაიდან კილიკიაში მყოფი სომხები უცხოელთა დიდი გავლენის ქვეშ იყვნენ, სამეფო ხელისუფლება სომხური ნაციონალიზისა და კულტურული ელემენტების შენარჩუნებაზე იყო ფოკუსირებული. XIII საუკუნეში მეფე ჰეთუმ I იძულებული გახდა ეღიარებინა მონღოლთა გაბატონება და თავი მის ვასლად ეცნო. იგი თავის გადასარჩენად ცდილობდა სხვა მეზობელი პატარა ქვეყნების დარწმუნებასაც, რომ იგივე გაეკეთებინათ, თუმცა მხოლოდ თავისი ბიძის, ანტიოქიის მთავრის დარწმუნება შეძლო. თუმცა, 1268 წელს ანტიოქია შურისძიების მიზნით მუსლიმებმა გაანადგურეს. კილიკია მონღოლების, შემდეგ კი მათი მემკვიდრეების ვასლად რჩებოდა მანამ, სანამ 1375 წელს მთლიანად არ დაიპყრეს ეგვიპტელმა მამლუქებმა. მისი უკანასკნელი მეფე, ლევონ VI ჯერ ესპანეთში გაიქცა, შემდეგ კი საფრანგეთში და იქვე გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთი შუა საუკუნეებში კატეგორია:ქვეყნების ისტორია პერიოდების მიხედვით კატეგორია:შუა საუკუნეები ქვეყნების მიხედვით
640
თარიღი უცნობია
*
Neivamyrmex genalis
Neivamyrmex genalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფიჯი 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფიჯიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მღებრიანი
მღებრიანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში თემის ცენტრი (სოფლები: ბორცვანა, დიდი წერეთი, დიდი ჭვარები, ოქიანი, პატარა წერეთი, პატარა ჭვარები, პიტნარა, სახორცე, ტამი, ჭანჭახა). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, გორიდან 41 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დეტროიტ პისტონსის სეზონები
დეტროიტ პისტონსი (Detroit Pistons) — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც აშშ-ის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA) გამოდის. პისტონსი შეიქმნა 1946 წელს, რომლის ახლანდელი სათამაშო ბაზაა The Palace of Auburn Hills, რომელიც მდებარეობს ობურნ ჰილსში, მიჩიგანი. თავდაპირველად გუნდი დაფუძნებული იყო ფორტ უეინში, ინდიანა როგორც ფორტ უეინ პოსტონსი, რომელიც იმ დროისთვის იყო წევრი ნაციონალური საკალათბურთო ლიგის (NBL) 1941 წელს, NBA-ს კი პისტონსი 1948 წელს შეუერთდა.
სქოლიო
კატეგორია:დეტროიტ პისტონსი კატეგორია:NBA გუნდების სეზონები
იიგევა
იიგევა (Jõgeva, Laisholm) — ქალაქი ესტონეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, იიგევამაას მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 6 ათასზე მეტი. პირველად ნახსენებია 1599 წლის პოლონურ წყაროებში, როგორც იაგივა. გერმანული დასახელება ლაისჰოლმია. 1876 წლამდე, სანამ იიგევას გავლით არ გაიყვანეს სარკინიგზო მონაკვეთი ტალინი - ტარტუ, ის რჩებოდა პატარა დასახლებად, შემდეგ განვითარება დაიწყო და 1938 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. 1950-1991 წლებში იიგევა იყო იიგევის რაიონის ცენტრი.
ქალაქში დაბადებული კულტურის გამოჩენილი მოღვაწეების პატივსაცემად ტარდება ახალგაზრდული ფესტივალები: ბეტი ალვერისადმი მიძღვნილი პოეზიის შემოდგომის დღეები „ვარსკვლავური დრო“ და ალო მატიზენისადმი მიძღვნილი შემოდგომის მუსიკის დღეები.
ქალაქში დაფიქსირდა ესტონეთში ყველაზე დაბალი ტემპერატურა −43,5 °C.
სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
სამიზდატი
მინი|[[სამიზდატი|სამიზდატის მიერ გამოცემული ნაბოკოვის ნაშრომების ასლები, ნაბოკოვის სახლში]] სამიზდატი (самиздат < «самсебяиздат» — „თვითგამომცემლობა“, „არაოფიციალური გამომცემლობა“) — დისიდენტური საქმიანობის მთავარი ფორმა საბჭოთა ბლოკში; აქტივისტები კუსტარულად აწარმოებდნენ აკრძალული პუბლიკაციების რეპროდუქციას, რომლებიც შემდეგ მკითხველებს შორის ხელიდან ხელში გადადიოდა, რაც წინააღმდეგობის მოძრაობისთვის პლატფორმის შექმნას უწყობდა ხელს 1980-იან წლებში. ამგვარი პრაქტიკა უკიდურესად საშიში იყო, ვინაიდან გამოაშკარავების შემთხვევაში უმკაცრესად ისჯებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსული სიტყვები და ფრაზები კატეგორია:საბჭოთა ფრაზეოლოგია კატეგორია:ცენზურა საბჭოთა კავშირში
Neivamyrmex gibbatus
Neivamyrmex gibbatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმება
300px|მინიატიურა|[[საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმება|საქართველოს ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების რატიფიცირების ამჟამინდელი მდგომარეობა.]]საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმება (სრულად ასოცირების შესახებ შეთანხმება ერთი მხრივ ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებსა და მეორე მხრივ, საქართველოს შორის) — საქართველოს ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულება.
მოლაპარაკებები ასოცირების შესახებ შეთანხმებაზე ოფიციალურად დაიწყო 2010 წლის ივლისში და დასრულდა 2013 წლის ივლისში. შეთანხმების პარაფირება მოხდა 2013 წლის 29 ნოემბერს, აღმოსავლეთ პარტნიორობის ვილნიუსის სამიტის ფარგლებში. მას ხელი მოეწერა 2014 წლის 27 ივნისს ბრიუსელში. ამ შეთანხმების გაფორმების პერსპექტივა გაიხსნა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ინიციატივით და ჩაანაცვლა 1996 წელს ხელმოწერილი პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმება.
ასოცირების შესახებ შეთანხმება არის საქართველოს ევროკავშირთან დაახლოების სამოქმედო გეგმა, რომელიც ქვეყნის პოლიტიკური, სოციალური და ეკონომიკური ცხოვრების თითქმის ყველა სფეროს მოიცავს. ის, აგრეთვე, მოიცავს ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცის კომპონენტს (Deep and Comprehensive Free Trade Area - DCFTA) და ითვალისწინებს ევროკავშირთან დაახლოების მნიშვნელოვან კონკრეტულ მექანიზმებს.
ასოცირების შესახებ შეთანხმება მიზნად ისახავს ევროკავშირთან პოლიტიკურ ასოცირებასა და ეტაპობრივ ეკონომიკურ ინტეგრაციას. შეთანხმებაში აღიარებულია საქართველოს ევროპული მისწრაფებები და ევროპული არჩევანი, აღნიშნულია, რომ ის საერთო ღირებულებები, რომლებსაც ეფუძნება ევროკავშირი – დემოკრატია, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვა და კანონის უზენაესობა ასევე წარმოადგენს პოლიტიკური ასოცირებისა და ეკონომიკური ინტეგრაციის ქვაკუთხედს. ასოცირების შესახებ ხელშეკრულება აღიარებს საქართველოს ევროპულ მისწრაფებებს.
შეთანხმებაში გამოხატულია სრული პატივისცემა საქართველოს დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ურღვეობის პრინციპების მიმართ. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა კონფლიქტის შემდგომი რეაბილიტაციისა და შერიგებისადმი მიმართული ძალისხმევის ერთობლივ ხელშეწყობას. კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარება იქნება როგორც მხარეთა შორის, ასევე სხვა შესაბამის საერთაშორისო აქტორებთან, პოლიტიკური დიალოგის ერთ-ერთი მთავარი თემა (ასოცირების შესახებ შეთანხმების თავდაპირველი პროექტი არ ითვალისწინებდა ცალკე მუხლს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების თაობაზე და ეს მუხლი გაჩნდა საქართველოს მხრიდან მომლაპარაკებელი დელეგაციის ძალისხმევის შედეგად).
სქოლიო
კატეგორია:ევროკავშირის ხელშეკრულებები
კრისტიან აიგნერი
კრისტიან აიგნერი (დ. 3 მარტი, 1971, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი სიმღერების ავტორი. სესიური მუსიკოსი. 1997 წლიდან იგი მონაწილეობს ჯგუფ Depeche Mode-ის საკონცერტო გამოსვლებში. ამასთან ერთად, აიგნერი მონაწილეობდა მისი ალბომების Exciter, Playing the Angel და Sounds of the Universe, ისევე როგორც სინგლის Only When I Lose Myself ჩაწერაში. 2005 წელს მან გამოსცა საკუთარი დისკი, Recovery.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:ავსტრიელი მუსიკოსები კატეგორია:Depeche Mode-ის წევრები კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
ფიჯი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფიჯიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დიასპორა
მინი|ბერძნული დიასპორები ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით VI საუკუნეში დიასპორა (διασπορά - „გაბნევა“) — დიასპორას იწვევს იძულებითი გადასახლება, გენოციდის საფრთხე, ეკონომიკური და გეოგრაფიული ფაქტორების ზემოქმედება. თავდაპირველად ტერმინ „დიასპორას“ იყენებდნენ პალესტინის გარეთ მცხოვრები ებრაელების მიმართ, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც სამშობლოდან განდევნეს ჯერ ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორ II-მ (ძვ.წ. VI ს.), შემდეგ რომაელებმა ახ.წ. I-II სს-ში. შემდგომში იგი გავრცელდა სხვა ეთნიკური (მაგ. სომხები, ირლანდიელები, ჩინელები) და რელიგიური (მაგ. პირველი ქრისტიანები) ერთობების მიმართაც.
თანამედროვე პოლიტიკურ მეცნიერებაში ცნება „დიასპორა“ აღნიშნავს ეთნიკური უმცირესობის ჯგუფს, რომელიც გადასახლდა, ცხოვრობს და მოღვაწეობს მიმღებ ქვეყანაში, ამასთან აქვს ძლიერი სენტიმენტალური და მატერიალური კავშირები წარმოშობის ქვეყანასთან. დიაპორის პრობლემა წარმოადგენს საშინაო პოლიტიკის ობიექტს და საერთაშორისო ურთიერთობათა სუბიექტს, რომელიც ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის შემაკავშირებული ძაფია.
ისტორიული დიასპორები
აკადემიურ კვლევებს დიასპორის საკითხზე საფუძველი ჩაეყარა XX საუკუნის მე-2 ნახევარში, რომლებიც ძირითადად შეეხებოდა იმ დროისათვის ცნობილ ისტორიულ დიაპორებს. მათ რიცხვს მიეკუთვნებოდა:
თანამედროვე დიასპორები
XX საუკუნის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მახასიათებელი იყო ეთნიკურ დევნილთა მასობრივი ტალღები ომების, ეკონომიკური კრიზისების და მზარდი ნაციონალიზმისა და რასიზმის გამო. საუკუნის პირველ ნახევარში ასეთი მოძრაობები იყო ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ აფრიკაში. დევნილთა დიდმა ნაწილმა ამერიკის კონტინენტს შეაფარა თავი, რითაც სათავე დაუდო თანამედროვე დიასპორების წარმოქმნას. იმ ხალხებს შორის, რომელთაც ეს პროცესი ყველაზე მეტად შეეხო, აღსანიშნავია:
ე.წ. ცივი ომის ეპოქაში გრძელდებოდა ხალხთა მასობრივი მიგრაციები კონფლიქტების ზონებიდან, განსაკუთრებით მესამე სამყაროდან, რომელიც მოიცავდა აფრიკას, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკას, ახლო აღმოსავლეთს და სამხრეთ აზიას. კომუნისტური სისტემის რღვევამ და სსრ კავშირის დაშლამ, რასაც თან მოჰყვა სოციალურ-ეკონომიური პირობების საგრძნობი გაუარესება, გამოიწვია მიგრაციების ახალი ტალღა, რომელშიც ბევრი ხალხი მოჰყვა, მათ შორის ქართველებიც.
ქართველები რუსეთში
ქართველები რუსეთში – ქართული დიასპორა რუსეთში. 2010 წლის აღწერით რუსეთში ცხოვრობდა 157,803 ეთნიკურად ქართველი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული დიასპორა
ყინწვისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყინწვისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვაზგენ აზროიანი
ვაზგენ აზროიანი (დ. 22 იანვარი, 1977) — ვეტერანი სომეხი ვეტერანი ყინულზე მოცეკვავე. ცნობილია მისი პარტნიორობით ანასტასია გრებენკინასთან ერთად რომელთან ერთადაც წარსდგა 2006 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 2005 წლის „NHK Trophy“-ზე..
პირადი ცხოვრება
ვაზგენ აზროიანი დაიბადა 1977 წლის 22 იანვარს, უკრაინის სსრ-ის ქალაქ ოდესაში. მისი შვილი არის ყინულზე მოცეკვავე ვიქტორია აზროიანი, რომელიც 2003 წლის 15 ივლისს, მოსკოვში დაიბადა.
კარიერა
4 წლის ასაკში დაიწყო ფიგურული სრიალი. 12 წლის ასაკში დაიწყო ყინულზე ცეკვა. ის ვარჯიშობდა ნატალია ლინიუჩიკის, გენადი კარპონსოვის და სვეტლანა ალექსევნას ხელმძღვანელობით. ლინიჩუკმა 12 წლის აზროიანი ოდესაში შენიშნა, სადაც მოსკოვის „დინამოს“ სკოლაში მიიწვია. თუმცა აზროიანმა ვერ იპოვა პარტნიორი 3 წლის განმავლობაში. არზროიანის სპორტული კარიერა შეიძლებოდა ასე გაგრძელებულიყო, ალექსენა მოსკოვში რომ არ დაეპატიჟებინა, რადგან ამ უკანასკნელმა მისთვის პარტნიორი ეკატერინა დავიდოვა იპოვა. 1995 წლის ევროპის ჩემპიონატზე სადაც წარუმატებელი გამოსვლის შემდეგ მისმა პარტრნიორმა კუსტაროვამ სეზონის ბოლოს დაასრულა კარიერა (მე-17 ადგილი), აზროიანმა კი ვარჯიში განაახლა ლინჩუკთან. ։
აზოიანმა ეკატერინა დავიდოვასთან ერთად დაიკავა მეცხრე ადგილი 1994 წლის იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე. ისინი წარსდგნენ რუსეთის სახელით. 1995 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ელენა კუსტაროვასთან ერთად გამოვიდა რუსეთის სახელით და დაიკავა მე-17 ადგილი.
1996 წლიდან აზოიანმა შეკრა გუნდი ანასტასია გრებენკინასთან ერთად რომელთან ერთად 1998 წლამდე წარმოადგენდა რუსეთს. მათი პარტნირობოის დასრულების შემდეგ, აზროიანი ტიფანი ჰაიდენთან ერთად წარმოადგენდა სომხეთს.
გრებენკინასა და აზროაინის პარტნიორობა 2002 წელს აღსდგა. ამჯერად ისინი სომხეთის სახელით აგრძელებდნენ ასპარეზობას. ისინი გახდნენ პირველი სომეხი მოციგურავეები რომლებმაც სომხეთს გრან პრიზე მედალი მოუტანეს. ეს მოხდა 2005 წელს როდესაც დუეტმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა „NHK Trophy“-ზე. ისინი ერთად წარსდგნენ 2006 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე. წყვილმა თამაშებზე წარადგინა სომხეთი და დაიკავა მე-20 ადგილი. აზროიანი იყო სომხეთის მედროშე 2006 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე.
2006 წლის სექტემბერში გრებენკინამ და აზროიანმა შეიცვალეს მწვრთნელი. მწვრთნელი ალექსეი გორშკოვი ალექსანდრე ჟულინმა ჩაანაცვლა. 2006 წლის ჩინეთის თასზე გრებენკინამ ვარჯიშის დროს ფეხი მძიმედ დაიზიანა და ნაკერი დასჭირდა. მიუხედავადა ამისა შეძლო ტურნირზე ასპარეზობა აზროიანთან ერთად, დუეტმა მოახერხა მე-6 ადგილის დაკავება. დუეტმა კარიერა დაასრულა 2006 წელს და ამის შემდეგ აღარ გამოდის შეჯიბრებზე.
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ყინულზე მოცეკვავეები
Eminem Presents: The Re-Up
Eminem Presents: The Re-Up — 2006 წლის კომპილაციური ალბომი, რომელშიც შეტანილია ამერიკელი რეპერ ემინემის და სხვა შემსრულებლის ერთობლივი ჩანაწერები.
თავდაპირველად დაგეგმილი იყო დისკის, როგორც მიქსტეიპის გამოცემა, ანდერგრაუნდული ჩანაწერის სახით, მაგრამ მოგვიანებით, მასზე მუშაობისას, აღმოჩნდა, რომ მასალა მეტად კარგია და გადაწყდა მისი სარეკლამო კამპანიის გამართვაც. ამ კამპანიის ფარგლებში გამოიცა ორი სინგლი You Don't Know და Jimmy Crack Corn.
აშშ-ში მთლიანად გაიყიდა ალბომის 1.6 მილიონი ასლი.
სეიდისფიორდური
thumb|250px|ხედი ქალაქზე სეიდისფიორდური (Seyðisfjörður) — საპორტო ქალაქი და სათემო ისლანდიაში. მდებარეობს აუსტურლენდის რეგიონში. მოსახლეობა — 802 ადამიანი (2005).
Eminem Presents: The Re-Up
სქოლიო
კატეგორია:ემინემის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2006 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები Dr. Dre-ს პროდიუსერობით
სეიდისფიორდური
გზა მთის უღელტეხილზე ფიარდარჰეიდი (Fjarðarheiði) სეიდისფიორდურს აკავშირებს დანარჩენ ისლანდიასთან;
ტურიზმი
thumb|250px|ეკლესია ქალაქი ცნობილია თავისი უძველესი ხის შენობებით. ქალაქში არის ბანაკი ავტოტურისტებისათვის, სასტუმროები, საცურაო აუზი, ბიბლიოთეკა, ფოსტა, საავადმყოფო, ღვინის მაღაზიები და ასევე სტუდიები დამწყები მხატვრებისათვის.
სეიდისფიორდური არის აქტიური კულტურული ცენტრი, სატელეკომუნიკაციო მუზეუმით და მხოლოდ ორი კინოთეატრით აღმოსავლეთ ისლანდიაში. ყოველ წლის ივლისის თვეში ქალაქში ტარდება მუსიკის ფესტივალი.აქ ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მსოფლიოში ცნობილი მხატვარი დიტერ როტი.
ქალაქში არის რამდენიმე ჩანჩქერი.
ზამთარში ფიარდარჰეიდის უღელტეხილი გამოიყენება სათხილამურო ტრასად.
ისტორია
thumb|250px|სეიდისფიორდური სახვა საპორტო ქალაქების მსგავსად სეიდისფიორდურის ისტორია იწყება ქალაქის ტერიტორიაზე დანიელი ვაჭრების გამოჩენით 1800 წელს. პირველი დასახლება წარმოიქმნა 1848წელს. 1870 1900 წლებში  აქ დასახლდნენ ნორვეგიელი მეთევზეები, რომლებიც აშენებდნენ ხის სახლებს, თევზის მაღაზიებს, საზოგადოებრივ შენობებს, რომელთაგან ზოგიერთი ქალაქში ჯერ კიდევ შემორჩა. ნორვეგიელებმა დიდი წვლილი შეიტანეს ქალაქის განვითარებაში.
1895 წელს დასახლებამ მიიღო ქალაქის სტატუსი.
პირველი სატელეფონო ხაზები ისლანდიაში გაყვანილი იქნა ქალაქ სეიდისფიორდური გავლით 1906 წელს, რამაც ის აქცია ტელეკომუნიკაციების ცენტრად გასული საუკუნის მეორე ნახევრამდე. ქალაქის მთავარ მდინარეზე 1913 წელს ააშენეს ჰიდროელექტროსადგური, რომელმაც მისცა ქალაქს ახალი სტატუსი, ყველაზე პირველი ქალაქი ისლანდიაში, რომელშიც გამოჩნდა ელექტროენერგია.
მეორე მსოფლიო ომის დროს სეიდისფიორდური გამოყენებული იქნა в როგორც ბაზა ბრიტანული და ამერიკული ჯარებისათვის.
მოსახლეობა
thumb|250px|სეიდისფიორდური thumb|250px|ეკლესია
იხილეთ აგრეთვე
ისლანდიის ქალაქების სია
ვანი (თურქეთი)
ვანი (Van, Վան, Wan) — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში, ვანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ვანის ტბის აღმოსავლეთი სანაპიროს მახლობლად. მოსახლეობა 312 500 კაცი (2008).
2011 წლის 23 ოქტომბერს ვანის მახლობლად, ქალაქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოხდა დამანგრეველი, 7.2 ბალის სიმძლავრის  მიწისძვრა.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ლიბერეცი
ლიბერეცი (Liberec) — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკაში. მდებარეობს მდინარე ნისა-ლუჟიცკაზე და გარსშემორტყმულია იიზერის მთებით. წარმოადგენს ქვეყნის სიდიდით მეხუთე ქალაქს.
XIV საუკუნიდან დასახლდა გერმანელი და ფლამანდიელი მიგრანტებით, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ განდევნეს. ერთ დროს ქალაქში ყვაოდა ტექსტილის ინდუსტრია, რის გამოც მას ზედმეტსახელად „ბოჰემიის მანჩესტერს“ უწოდებდნენ. ბევრი ჩეხისთვის, ლიბერეცი ასოცირდება მის მთავარ ღირსშესანიშნაობასთან — იეშტედის კოშკთან. XIX საუკუნის დასასრულიდან, ლიბერეცმა კონურბაცია შექმნა გარეუბან ვრატისლავიცესა და მეზობელ ქალაქ იაბლონეც-ნად-ნისოუსთან. ამის შემდეგ, მთლიან ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობამ 150 000 ადამიანი შეადგინა; შედეგად, ლიბერეცი ბოჰემიის მესამე უდიდესი ქალაქი გახდა პრაღისა და პლზენის შემდეგ.
წერილობით წყაროებში ქალაქი პირველად 1348 წელს იხსენიება. 1622—1634 წლებში ლიბერეცი ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინის მფლობელობაში იყო.
განვითარების პიკს ქალაქმა XIX საუკუნის დასასრულს მიაღწია. ამ დროს აშენდა მრავალი შენობა, მათ შორის ქალაქის სამმართველო, ოპერა და ბოჰემიის მუზეუმი. ქალაქის ისტორიული ცენტრის თავზე მდებარე ბორცვებზე აიგო რომანტიზმის სტილის ნაგებობები.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ქალაქები
Neivamyrmex goeldii
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ყავის კულტურული ლანდშაფტი
კოლუმბიური ყავის ღერძი (Eje Cafetero), აგრეთვე ცნობილი როგორც ყავის სამკუთხედი (Triángulo del Café) — კოლუმბიის პაისის რეგიონის ნაწილი, რომელიც ცნობილია კოლუმბიური ყავის უდიდესი ნაწილის მოყვანითა და წარმოებით, რაც მთელ მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო ყავად მიიჩნევა. არეალში გამოიყოფა სამი დეპარტამენტი: კალდასი, კინდიო და რისარალდა. ეს დეპარტამენტები ერთ-ერთი უმცირესია ფართობით კოლუმბიის დეპარტამენტებს შორის და მოიცავს 13 873 კმ²-ს, ქვეყნის საერთო ფართობის 1,2% -ს, მოსახლეობის რაოდენობა კი 2 291 195 ადამიანია (2005 წ).
2011 წელს ეს არეალი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ყავა კატეგორია:კოლუმბიის გეოგრაფია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოლუმბიაში
კომაიაგუის დეპარტამენტი
კომაიაგუის დეპარტამენტი (Departamento de Comayagua) — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნიც ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია კომაიაგუა.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 390 643 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 5 196 კმ²-ია.
კომაიაგუის დეპარტამენტი 12 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.
სქოლიო
კატეგორია:ჰონდურასის დეპარტამენტები
ოქროყანა (თბილისი)
ოქროყანა — სოფელი თბილისში, მთაწმინდის რაიონში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 720 მ.
ისტორია
ოქროყანის მიწების მფლობელები იყვნენ გაბაშვილები. გაბაშვილებისგან ოქროყანა მზითევის სახით მიიღო ივანე პოლტორაცკიმ, რომელსაც ცოლად ნადეჟდა გაბაშვილი ჰყავდა. 1900-იან წლებში გაჩნდა ე.წ. ზედა თბილისის გაშენების იდეა. გეგმის მიხედვით „ზედა თბილისი“ ოქროყანაში მთაწმინდის პლატოზე უნდა გაშენებულიყო. შემუშავდა განაშენიანების გეგმა და ქუჩათა ქსელი. პოლტორაცკებმა მიწა იჯარით გადასცეს ბელგიურ კომპანიას, რომელმაც ოქროყანის ქვედა თბილისთან დასაკავშირებლად თბილისის ფუნიკულიორი ააშენა. ამ მიწაზე მოგვიანებით მთაწმინდის პარკი გაშენდა. ივანე პოლტორაცკის სიძე იყო ექვთიმე თაყაიშვილი, რომლის სახელი ეწოდა ოქროყანის სკოლას, რომელიც ასევე გაბაშვილების აგარაკის სახლში გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
კრისტიან დიაკონესკუ
thumb|right|კრისტიან დიაკონესკუ კრისტიან დიაკონესკუ (Cristian Diaconescu; დ. 2 ივლისი, 1959) — რუმინელი იურისტი და პოლიტიკოსი. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, ის რუმინეთის სენატშია 2004 წლიდან; 2008 წლამდე წარმოადგენდა კონსტანცას, ხოლო მას შემდეგ — ბუქარესტს. ადრიან ნასტასეს კაბინეტში ის იუსტიციის მინისტრი იყო 2004 წლის მარტიდან დეკემბრამდე; ემილ ბოკის კაბინეტში კი ის საგარეო საქმეთა მინისტრია 2008 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1959
გრიგოლ მუშიშვილი
გრიგოლ (გიორგი) ანდრიას ძე მუშიშვილი (ნამდვილი გვარი — ხოფერია) (დ. 1899 — გ. 3 იანვარი, 1938) — ქართველი ჟურნალისტი, კრიტიკოსი.
1918 წლიდან იყო საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტების სარევოლუციო პარტიის წევრი, თანამშრომლობდა გაზეთ „სახალხო საქმეში“, იკვლევდა საქართველოში სოციალიზმის ისტორიას. საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების (1921) შემდეგ გახდა ახალგაზრდა მემარცხენე სოციალისტ-ფედერალისტთა ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი, მხარდაჭერა გამოუცხადა საბჭოთა მთავრობას, 1924 წლიდან იყო კომუნისტური პარტიის წევრი. სხვადასხვა დროს იყო ჟურნალ „რემედასის“ და გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ და კრიტიკულ წერილებს, რომელშიც ქართულ ლიტერატურის ნიმუშებს „პროლეტარული მწერლობის“ პოზიციიდან განიხილავდა (მათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია 1933 წელს გამოქვეყნებული „გველის პერანგოსანი“, რომელიც გრიგოლ რობაქიძის წინააღმდეგ იყო მიმართული). 1937 წელს დააპატიმრეს კონტრრევოლუციური მოღვაწეობის ბრალდებით და იმავე წლის 28 დეკემბერს მიუსაჯეს სასჯელის უმაღლესი ზომა, პირადი ქონების კონფისკაციით. 1938 წლის 3 იანვარს დახვრიტეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
ნოე ისლამში
მინი|ნუჰის კიდობანი ნოე, ასევე ცნობილი როგორც ნუჰი (نُوْحٌ რომანიზებული: Nūḥ) — ღმერთის წინასწარმეტყველი და მაცნე ისლამში. ის არის ერთ-ერთი ულუ ალ-აზმის წინასწარმეტყველთაგანი. ნოეს მისია იყო გაეფრთხილებინა თავისი ხალხი, რომელიც გარყვნილებასა და სიძვაში იყო ჩაძირული. ღმერთმა ნოეს დააკისრა ექადა ხალხისთვის, მოუწოდებდა მათ დაეტოვებინათ კერპთაყვანისმცემლობა, პატიოსანი და სუფთა ცხოვრებით ეცათ თაყვანი ერთადერთი ღმერთისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ის გულმოდგინებით ქადაგებდა ღვთის ცნებას, მისმა ხალხმა უარი თქვა გამოსწორებაზე, რამაც გამოიწვია კიდობნის აგება და დიდი წარღვნა. ისლამურ ტრადიციაში სადავოა, დიდი წარღვნა გლობალური მოვლენა იყო თუ ადგილობრივი.
სქოლიო
კატეგორია:ყურანის წინასწარმეტყველები
მუმლაანთკარი
მუმლაანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ახალუბნის თემი). მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე. მდინარე მეჯუდის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მეტრი. გორიდან 24 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 112 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ველესი
ველესი (Велес; Köprülü) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის ცენტრალურ ნაწილში ვარდარის რეგიონში. მდებარეობს მდინარე ვარდარზე. ველესის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. ძველი თურქული სახელწოდება კოპრულუ ითარგმნება როგორც „ხიდების ქალაქი“. 1946-1996 წლებში ეწოდებოდა ტიტოვ-ველესი.
ისტორია
ქალაქი ძვ. წ. 168 წელს დაარსდა და ეწოდებოდა ვილა-ზორა (ბილაზორა).
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
ფიჯი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფიჯიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში
ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში — საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ 1118 წელს ჩატარებული ღონისძიება, რომელიც მიზნად ისახავდა ქართული ლაშქრის გაძლიერებას. საქართველოს გაერთიანებისა და თურქ-სელჩუკთა განდევნისათვის ბრძოლაში დავით აღმაშენებელმა 1116 წლისათვის დიდ წარმატებას მიაღწია: შემოიერთა კახეთი, ლორე, გიში, რუსთავი, სამშვილდე და სხვა ქალაქები. სელჩუკთა ხელში რჩებოდა თბილისი, დმანისი და რამდენიმე ციხე, ბრძოლებით დასუსტებულ ქართველ ლაშქარს უძნელდებოდა თურქთა განდევნა და დავით აღმაშენებელმა უცხოეთიდან დამხმარე ძალის მოწვევა გადაწყვიტა. ასეთ ძალად მან მიიჩნია ყივჩაყები, რომელთა მხედრობაც განთქმული, მობილური და ადვილად შესანახი იყო.
დავითი, როგორც ჩანს, ადრევე სარგებლობდა ყივჩაყთა დახმარებით. მისი მეორე ცოლი იყო ყივჩაყთა მთავრის (ხანის) ათრაქა შარაღანის ძის ასული. 1115 კიევის მთავრის ვლადიმირ მონომახის მიერ დამარცხებული ყივჩაყები ჩრდილოეთ კავკასიაში იდგნენ. დავითმა მათთან ელჩობა გაგზავნა და საქართველოში გადმოსახლება და მის სამსახურში ჩადგომა შესთავაზა. თანხმობის მიღების შემდეგ დავით IV მწიგნობართუხუცეს გიორგი ჭყონდიდელთან ერთად ყივჩაყებთან გაემგზავრა, ისინი ოსებთან შეარიგა, საქართველო - ჩრდილოეთ კავკასიის გზაზე ციხეებში თავისი ჯარი ჩააყენა და 1118 წელს 40 ათასი ოჯახი საქართველოში გადმოიყვანა, მისცა ცხენები და იარაღი, დასებად დაჰყო, სპასალარები დაუნიშნა და შესაფერ ("მარჯვე") ადგილებში - სანაპიროებში (ჰერეთი, ქვემო ქართლი, ჩრდილოეთ სომხეთი) დააყენა. მათგან ერთდროულად 40 ათასი მოლაშქრე გამოდიოდა. ყივჩაყები ძირითადად მოსაზღვრე სახელმწიფოთა რბევით ირჩენდნენ თავს. საქართველოს ლაშქრობებში მათ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს. ნაწილი გაქრისტიანდა.
XII-XIV საუკუნეებში საქართველოში ხშირად ჩანან სხვა, "ახალი" დაქირავებული ყივჩაყებიც (გიორგი III-ისა და თამარის დროს, XIII საუკუნის 20-იან წლებში, 1300-1308), ცენტრალური ხელისუფლება ყივჩაყებს იყენებდა ფეოდალური ოპოზიციის წინააღმდეგ, მაგ., დემნა ბატონიშვილის აჯანყების (1177) და გიორგი რუსის გამოსვლის დროს (1191). ამის გამო გაქრისტიანებულ ყივჩაყთა ("ნაყივჩაყართა") ნაწილი ქვეყნის საგამგებლო აპარატში მაღალ თანამდებობებზე დაწინაურდა. საქართველოში მყოფ ყივჩაყთა მასა XIII საუკუნის 30-იან წლებში მონღოლთა ლაშქარს შეერია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
პიტერ გორდენო
პიტერ დინ გორდენო (Peter Dean Gordeno; დ. 20 თებერვალი, 1964, ინგლისი) — ინგლისელი სიმღერების ავტორი. პროდიუსერი, სესიური მუსიკოსი. 1998 წლიდან იგი მონაწილეობს ჯგუფ Depeche Mode-ის საკონცერტო გამოსვლებში. იგი ასევე მონაწილეობდა Depeche Mode-ის წევრის, მარტინ გორის, მისი ხანმოკლე ტურის „A Night with Martin L. Gore“ მსვლელობისას.
გორდენოს სხვა თანამშრომლობებს შორის აღსანიშნავია: „Whatever It Takes“ (პოლონელი ედიტა გორნიაკის სიმღერა), „All That You'll Be“ (ემა ბანტონის სიმღერა) და პროდიუსერული სამუშაო ალბომზე Right Now (ლეონ ჯექსონი).
ახალდაბა (თბილისი)
ახალდაბა — სოფელი თბილისში, ვაკის რაიონში, მდინარე ვერეს მარჯვენა მხარეს, მთაწმინდის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრზე, თბილისიდან დაშორებილია 9 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
Neivamyrmex graciellae
Neivamyrmex graciellae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ქირქლარელის პროვინცია
ქირქლარელის პროვინცია (Kirklareli ili) — პროვინცია (ილი) ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, ისტორიულ–გეოგრაფიულ პროვინციაში, აღმოსავლეთ თრაკიაში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ქირქლარელი. აღმოსავლეთით ესაზღვრება შავი ზღვა, ჩრდილოეთით – ბულგარეთი, დასავლეთით ედირნე, სამხრეთით – თექირდაღი.
ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ–აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია მთიანი მასივი ისთრანჯი (უმ. მწვერვალი მაჰია – 1030 მ).
მოსახლეობა 328 ათ. ადამიანი (2000), უდიდესი ქალაქიება: ქირქლარელი, ბაბაესკი და ლიულერბუღაზი.
იობი ისლამში
იობი (أيوب; რომანიზებული: Ayūb) — წინასწარმეტყველი ისლამში, რომელიც მოხსენიებულია ყურანში. იობის ისტორია ისლამში ბიბლიური ისტორიის პარალელურია, თუმცა მთავარი აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ იობს რწმენა არ შერყევია. ყურანის ტექსტში არ არის ნახსენები იობის მეგობრებთან საუბარი, მაგრამ მუსულმანურ ლიტერატურაში ნათქვამია, რომ მას ჰყავდა ძმები, რომლებიც კაცთან მისი ტანჯვის მიზეზზე კამათობდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ყურანის წინასწარმეტყველები
ფიჯი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფიჯიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესია
ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესია (The Orthodox Church in America) — ავტოკეფალური, მართლმადიდებლური ეკლესია, უკავია მე-15 ადგილი მართლმადიდებელი ეკლესიის დიფტიქში. ეკლესიას 1975 წლის 10 აპრილს ავტოკეფალია მიანიჭა რუსეთის ეკლესიამ, არ სცნობს კონსტანტინოპოლის პატრიარქი.
ფიჯი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესია
ტიტული
2005 წლიდან მისი მწყემსმთავარი ატარებს წოდებას „მთავარეპისკოპოსი ვაშინგტონისა და ნიუ-იორკისა, მიტროპოლიტი სრულიად ამერიკისა და კანადისა“ (Archbishop of Washington and New York, Metropolitan of All America and Canada).
ისტორია
მართლმადიდებელი ეკლესია არსებობს 1793 წლიდან, როდესაც ალასკაზე რუსეთის ეკლესიის სინოდმა მისია დააარსა, შემდეგ მეფის მთავრობამ ალასკა აშშ-ს მიჰყიდა, მისიის ცენტრმა გადაინაცვლა ჯერ სან-ფრანცისკოში, შემდეგ ნიუ-იორკში, იქ სადაც დღეს მისიის ცენტრია.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიები
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა (აფრიკ. Republiek van Suid-Afrika; Republic of South Africa) — სახელმწიფო აფრიკის კონტინენტის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ნამიბია, ბოტსვანა და ზიმბაბვე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოზამბიკი და ესვატინი. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის შიდა ტერიტორიაზე მდებარეობს სახელმწიფო-ანკლავი ლესოთო.
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის განმასხვავებელი ნიშანია უსაზღვრო მრავალფეროვნება ყველაფერში. აქ 11 ენა ითვლება სახელმწიფო ენად. პოლიტიკოსებს შორის შეხვდებით ტომის ბელადებს, რაბინებს, რაგბისტებს და ემიგრაციიდან დაბრუნებულ რევოლუციონერებს. ერთ ქუჩაზე მუშაობენ ტრადიციული ექიმბაშები და საბირჟო ბროკერები. ერთმანეთის გვერდით დგანან ქოხმახები და ფეშენებელური სრა-სასახლეები. 1994 წლამდე, მსოფლიოში ერთადერთ ქვეყანაში, დაკანონებული იყო აპარტეიდი — მოსახლეობის დაყოფა კანის ფერების მიხედვით.
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა ეროვნულად ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მრავალფეროვანი ქვეყანაა აფრიკაში და მისი მოსახლეობა კონტინენტზე გამოირჩევა თეთრკანიანი, აზიელი და შერეული მაცხოვრებლების მნიშვნელოვანი წილით. ქვეყანას აქვს მდიდარი მინერალური რესურსები, ასევე ეკონომიკურად ყველაზე განვითარებულია აფრიკაში და აქვს შედარებით მყარი მსოფლიო პოზიციები. ერთადერთი აფრიკული ქვეყანაა დიდ ოცეულში.
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ისტორიაში და პოლიტიკაში უმთავრესი პუნქტი იყო რასობრივი კონფლიქტი შავკანიან უმრავლესობასა და თეთრკანიან უმცირესობას შორის. თავის კულმინაციას მან მიაღწია მას შემდეგ, რაც 1948 წელს დამყარდა აპარტეიდის რეჟიმი, რომელმაც იარსება 1994 წლამდე. დისკრიმინაციული კანონების შემოღების ინიციატორი გახდა ეროვნული პარტია. ამ პოლიტიკამ მოიტანა ხანგრძლივი და სისხლიანი ბრძოლა, რომელშიც წამყვანი როლი ითამაშეს შავკანიანმა აქტივისტებმა, რომლებიც იყვნენ სტივ ბიკო, დეზმონდ ტუტუ და ნელსონ მანდელა. მოგვიანებით მათ შეუერთდა ბევრი თეთრკანიანი და ფერადკანიანი (შერეული მოსახლეობის შთამომავლები), ასევე ინდოეთიდან ჩამოსული ადამიანების შთამომავალი სამხრეთაფრიკელები. აპარტეიდის კრახში ასევე განსაზღვრული როლი ითამაშა საერთაშორისო საზოგადოების ზეწოლამ. შედეგად, პოლიტიკური სისტემის შეცვლა მოხდა შედარებით მშვიდობიანად: სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — აფრიკის ერთ-ერთი იმ ცოტა ქვეყანათაგანია, სადაც არასდროს არ განხორციელებულა სახელმწიფო გადატრიალება.
ახალ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას ხშირად ეძახიან ცისარტყელას ქვეყანას, ეს ტერმინი მოიფიქრა არქიეპისკოპოსმა დეზმონდ ტუტუმ (და მხარი დაუჭირა ნელსონ მანდელამ), როგორც მეტაფორა ახალი, მრავალკულტურული და მრავალეროვნული ქვეყნისა, რომელიც ამარცხებს აპარტეიდის დროს აღმოცენებულ დაქუცმაცებას.
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში აპარტეიდის დროს აფრიკის ეროვნული კონგრესის წევრები თავისი ქვეყნის დასახელებისას იყენებდნენ სიტყვა „აზანიას“, როგორც მათთვის იმ დროს მიუღებელი ქვეყნის ოფიციალური დასახელების ალტერნატივას. სიტყვა „აზანია“, როგორც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დასახელება, ასევე გამოიყენებოდა ჩინეთის ოფიციალურ დიპლომატიურ ლექსიკაში იმ დროს, როდესაც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას დიპლომატიური ურთიერთობა ჰქონდა დამყარებული ტაივანთან (არ აღიარებული ჩინეთის მიერ).
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — პირველი სახელმწიფოა, რომელსაც აქვს, მაგრამ საკუთარი ნებით უარს ამბობს ბირთვულ იარაღზე.
სახელწოდება
იმის გამო, რომ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში სახელმწიფო ენად მიჩნეულია 11 ენა (ოფიციალური ენების რაოდენობის მიხედვით მესამე ქვეყანა ინდოეთის და ბოლივიის შემდეგ) სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას აქვს 11 ოფიციალური დასახელება:
მიუხედავად ასეთი ფართე ასორტიმენტისა, ზოგიერთი სამხრეთაფრიკელი არ იზიარებს ოფიციალურ დასახელებას და მომხრეა ქვეყანას ეწოდოს აზანია, ესენი ძირითადად შავკანიანი რასისტულად განწყობილი მოქალაქეები არიან, რომლებიც ცდილობენ შორს დადგნენ ევროპული კოლონიალური მემკვიდრეობისგან.