cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გეოპოლიტიკა
გერმანული სკოლა
გერმანული გეოპოლიტიკური სკოლა, უკვე არამილიტარიზებული ფორმით, ომისშემდგომ პერიოდში გამოვიდა ინტელექტუალური მოძრაობა ევროპელი „ახალი მემარჯვენეების“ სახით. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა ფილოსოფოსმა და სამართალმცოდნე კარლ შმიტმა, რომელმაც დაწერა მთელი რიგი სტატიები. სტატები მან მიუძღვნა ინტეგრირებული ტერიტორიული გეოპოლიტიკური მოწყობის საკითხებს, სახელმწიფოებრივ მოწყობას, სამართლებრივ სისტემას, სოციალურ და სულიერ საკითხებს. შმიდტი ერთმანეთს უპირისპირებს სახელმწიფოს „ტრადიციულ“ — სამხედრო, იმპერიულ, ეთიკურ აგებულებას, რომლის სიმბოლოდ მას ესახება სახლი, და „მოდერნისტულ“ — სავაჭრო, დემოკრატიულ, უტილიტარულ აგებულებას, რომლის სიმბოლოდ მას ესახება გემი. ამ სახით, ზღვისა და მიწის გეოპოლიტიკური ოპოზიცია განზოგადებულია ისტორიოფილოსოფიური კუთხით. თანამედროვე ანტიამერიკული განწყობის „ახალი მემარჯვენეები“ — ჟან ტიპიარი, ალენ ბენუა, რობერტ სტეკერსი და სხვები — ავითარებენ შმიდტის იდეას და გლობალური ამერიკული „საზღვაო წესრიგის“ იდეას უპირისპირებენ რუსეთისა და ევროკავშირის საფუძველზე შექმნილ „ევრაზიული კონტინენტური წესრიგის“ იდეას, რომელშიც ძირითად ძალად მოიაზრება გერმანია.
იაპონური სკოლა
იაპონია ასწლეულების მანძილზე რჩებოდა, როგორც სუსტი სახელმწიფოებრიობის მქონე ერთეული. მის გეოპოლიტიკას ჰქონდა მკვეთრი განვითარების და პრაქტიკული გამოვლინების მოკლევადიანი პერიოდი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ნაცისტური გერმანიის მსგავსად, იაპონიამაც სცადა გამხდარიყო ახალი ზესახელმწიფო. მან შეიძინა იმ დროისათვის ამერიკის წყნარი ოკეანის ფლოტის შესაბამისი სამხედრო–საზღვაო ფლოტი, ჰქონდა მრავალრიცხოვანი კოლონიები აზიაში (მათ შორის უდიდეს ქვეყანა ჩინეთში), აგრეთვე, თავის ევროპელ მოკავშირე გერმანიასთან ერთად ჰქონდა შეთანხმებული ექსპანსიის გეგმა საბჭოთა კავშირში ურალამდე, ავსტრალიაში და საუკეთესო შემთხვევაში – ინდოეთში. იაპონიის ტერიტორიული და ფორმალური პრეტენზიები გაფორმდა „დიდი აზიური აყვავების“ სახელით, რომელშიც შევიდნენ იაპონიის ყველა კოლონია და მარიონეტული სატელიტი–სახელმწიფოები. ომის მსვლელობაში იმპერია განადგურებულ იქნა. ომის შემდგომ იაპონიამ ორიენტაცია აიღო პლანეტის ერთ–ერთ ყველაზე მძლავრ ეკონომიკურ და სამეცნიერო–ტექნოლოგიურ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბებაზე, რაც წარმატებით იქნა დაძლეული.
ინგლისური სკოლა
ბრიტანულმა გეოპოლიტიკურმა სკოლამ, ბრიტანეთის იმპერიის სტატუსის დაკარგვის შემდეგ მის მარგინალიზაციამდე, შემოგვთავაზა გლობალური გეოპოლიტიკური კონცეფცია. ის ჩამოაყალიბა ინგლისელმა გეოგრაფმა და გეოპოლიტიკოსმა ჰელფორდ ჯონ მაკინდერმა 1904 წელს თავის ნაშრომში „ისტორიის გეოგრაფიული მდებარეობა“. მოგვიანებით, მისი კონცეფცია იცვლებოდა მსოფლიო ომების ზეგავლენით ნაშრომებში „დემოკრატიული იდეალები და სინამდვილე“ (1919) და „მსოფლიოს შეძენა და დედამიწის სრულყოფილება“ (1943). მაკინდერი ამოდიოდა მსოფლიოს შესახებ, როგორც ერთიან გეოგრაფიულ და პოლიტიკურ მთლიანობაზე წარმოდგენიდან, რომელშიც, განსაკუთრებით „კოლუმბის ერის“ შემდეგ, დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენებიდან და ევროპის გლობალური გაფართოებიდან უმთავრეს გასაღებს წარმოადგენდა სახმელეთო და საზღვაო სახელმწიფოების დაპირისპირება.
მაკინდერი გამოყოფს პლანეტის ორ მაკროგეოგრაფიულ ზონას — საოკეანო ნახევარსფეროს (დასავლეთ ნახევარსფერო და ბრიტანეთის კუნძულები) და კონტინენტურ ნახევარსფეროს ან მსოფლიო კუნძულს — ევრაზია და აფრიკა, რომელიც კაცობრიობის განსახლების ძირითად ზონას წარმოადგენს. მსოფლიო კუნძულის ცენტრალურ ზონას წარმოადგენს ჰართლანდი — ზონა, რომელიც, პრაქტიკულად, მიუწვდომელია ზღვით შესაღწევად (რუსეთის ვაკე, დასავლეთ ციმბირი და შუა აზია). ჰართლანდი წარმოადგენს კონტინენტური ძალების კონცენტრაციის წყაროს, რომელსაც შეუძლია მართოს მთელი მსოფლიო კუნძული, ართმევს რა კუნძულის რაიონებს საზღვაო შეჭრისათვის ხელსაყრელ შიდანახევარწრეზე კონტროლს, რომელიც ასევე, პარალელურად წარმოადგენს ჰართლანდის დამცავ ბუფერს და საზღვაო სახელმწიფოების ექსპანსიის ობიექტს.
თავად საზღვაო სახელმწიფოები ეფუძნებიან გარე ნახევარწრეს, მიაკუთვნებენ რა საკუთარ თავს ამ ნახევარწრეს ამერიკა, ბრიტანეთი, იაპონია, სამხრეთი აფრიკა. ჰართლანდში განლაგებული შუა სახელმწიფოები წარმოადგენენ მჭიდრო, მაგრამ ნაკლებადმობილური სტრუქტურის მქონე სახელმწიფოებს, რომელთა გარშემო ხორციელდება უფრო გაცხოველებული პოლიტიკური, სპირალური ურთიერთობები. მაკინდერის თეორიის შემდგომ მოდიფიცირებისას შენარჩუნდა საზღვაო სახელმწიფოების მუქარის საფრთხის მოტივი, რომელსაც წარმოადგენს ჰართლანდის სახელმწიფო და ჩვეულებრივ, ეს სახელმწიფო ასოცირდება რუსეთთან. ამიტომ მაკინდერმა წამოაყენა გლობალური დომინირების კონცეფცია. დასავლეთის გეოპოლიტიკაში ჰართლანდიდან ექსპანსიის თემებს უზარმაზარი ადგილი უკავია უპირველეს ყოვლისა, ამერიკულ გეოპოლიტიკურ სკოლაში.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, ბრიტანელმა გეოპოლიტიკოსებმა პირველებმა შემოიტანეს „ზესახელმწიფოს“ ცნება, თუმცა ბრიტანეთის იმპერიას, რომელმაც განიცადა ამ ომში ზარალი და დაკარგა კოლონიები ასეთ „ზესახელმწიფოდ“ გახდომა არ ეწერა. მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანეთი სამხედრო–პოლიტიკურ ბლოკ ნატოს აქტიური წევრია, მისი დამოკიდებულება გეოპოლიტიკურ კონცეფციასთან „ერთიანი ევროპა“ არის თავშეკავებული. ის შეუერთდა ევროკავშირს, მაგრამ შეუძლებლად ჩათვალა მიეღო მისი კონსტიტუცია და ერთიანი ვალუტა ევრო.
ამერიკული სკოლა
ამერიკული გეოპოლიტიკური სკოლა ჩამოყალიბდა სამხედრო–საზღვაო ისტორიკოს ადმირალ ალფრედ მეჰენის გავლენით. შრომებში „საზღვაო ძალების გავლენა ისტორიაზე (1660—1783)“ და „ამერიკის ინტერესი საზღვაო ძალაში“ მეჰენმა წამოაყენა „საზღვაო ძალების“ კონცეფცია, რომელიც განაპირობებს აბსოლუტურ გეოპოლიტიკურ უპირატესობას. ქვეყნის უზრუნველყოფა სწორედ საზღვაო ბაზებით, ძლიერი სამხედრო და სავაჭრო ფლოტით აყალიბებს მას მსოფლიოს ბედის გადამწყვეტ დიდ სახელმწიფოდ. საზღვაო და სახმელეთო სახელმწიფოების ისტორიის შედარებითი ანალიზით, მეჰენმა შემოგვთავაზა გლობალური გეოპოლიტიკური სტრატეგია „ანაკონდას პრინციპი“ — მოწინააღმდეგის სტრატეგიული ობიექტების საზღვაო ბლოკადაში მოქცევით მოშთობა, გაგუდვა და განადგურება.
ნიკოლას სპიკმენის კონცეფციაში გაერთიანდა მეჰენისა და მაკინდერის იდეები. აშშ–ს სტრატეგიული უსაფრთხოების კონცეფციის ჩარჩოებში გეოპოლიტიკის შემუშავებისას, მან წამოაყენა „ტერიტორიებზე ინტეგრირებული კონტროლის“ პრინციპი, რომელიც უნდა განხორციელდეს ამერიკის მიერ მთელ მსოფლიოში გეოპოლიტიკური კონკურენტების გაძლიერების თავიდან აცილების მიზნით. ავითარებდა რა ზღვისა და მიწის (აშშ და სსრკ) დაპირისპირების იდეას, სპიკმენი სამყაროს გეოპოლიტიკურ ღერძად თვლიდა არა უძრავ ჰართლანდს, არამედ მის მოპირდაპირე ზონას – რიმლენდს, რომლის საზღვრები მიუყვებოდა ჰართლანდის საზღვრების სიახლოვეს ევროპას, ახლო და შუა აღმოსავლეთს, ინდოეთს და ჩინეთს. ჰართლანდი ამ ზონაზე ახორციელებს ზეწოლას და ცდილობს გააერთიანოს თავისი კონტროლის ქვეშ იმ დროს როცა იმ დროს, როდესაც აშშ ცდილობს კონტინენტური სახელმწიფოს ე.წ. „შეკავებისა“ და „გაგუდვის“ პოლიტიკის განხორციელებას თავისი სამხედრო ბაზებით და სამხედრო–პოლიტიკური კავშირების შექმნით. სპიკმენის კონცეფციამ გავლენა მოახდინა აშშ–ს საგარეო პოლიტიკაზე და განსაკუთრებით, „ცივი ომის“ სტრატეგიაზე და უპირველეს ყოვლისა, 1950—1960 წლებზე (ტრუმენის დოქტრინა და სხვ.).
მეორე მსოფლიო ომში აშშ–ს არ განუცია განადგურება და სერიოზული დანაკარგი პირიქით, გააძლიერა ეკონომიკა და მეცნიერება. შეერთებული შტატები გახდა პლანეტის პირველი ზესახელმწიფო. ის სათავეში ჩაუდგა სამხედრო–პოლიტიკურ ბლოკს — „ნატო“. მოვლენების შემდგომმა განვითარებამ გამოიწვია ამერიკის გეოპოლიტიკური კონცეფციის რეინტერპრეტაცია პრინციპით „დინამიური შეკავება“.
საულ კოენის იდეების გავლენით განვითარდა იერარქიულ პრინციპზე აგებული რეგიონალური გეოპოლიტიკის კონცეფცია. მან გამოყო ოთხი გეოპოლიტიკური იერარქიული დონეː
საბჭოთა კავშირის დანგრევამ და ზღვასა და ხმელეთს შორის მძაფრი დაპირისპირების შეწყვეტამ მიგვიყვანა მსოფლიო სისტემის დესტაბილიზაციამდე და მის რეგიონალიზაციამდე. ამჯერად, რეგიონებში მიდის ინტეგრაცია, რომლებიც თანდათან დგებიან წამყვან გეოპოლიტიკურ საფეხურზე, ყალიბდება „მრავალპოლუსიანი სამყარო“. თუმცა ეს მრავალპოლუსიანი სამყარო უფრო მეტად და მეტად განსხვავდება განვითარების ხარისხის მიხედვით. დიფერენციისათვის კოენმა შემოგვთავაზა ენტროპიის ცნების გაგება. ენტროპია ეს არის ქაოსის, განუკითხაობის ხარისხი. დაბალი ენტროპიის ქვეყნებს მიეკუთვნებიან დასავლეთის ქვეყნები, ჰართლანდის ნაწილი და შუა აღმოსავლეთი. მაღალი ენტროპიის რეგიონებს მიეკუთვნებიან აფრიკა და ლათინური ამერიკა. კოენის თანახმად, სწორედ დაბალენტროპიული ქვეყნები ქმნიან მსოფლიო გეოპოლიტიკურ ბალანსს, ხოლო მაღალენტროპიული ქვეყნები მუდმივი პრობლემებისა და არასტაბილურობის წყაროა.
კოენის კონცეფცია იძლევა თავისი შემდგომი განვითარებისათვის ორ შესაძლებლობასː
ამერიკა იძულებულია გაითვალისწინოს ახალი რეალიები. აშშ გამოხატავს ევროკავშირის მიმართ თავშეკავებულობას, რომელიც თითქმის უახლოვდება კონფედერაციის სტატუსს, ითვლება პოტენციურად ითვლება ჩამოყალიბებად ზესახელმწიფოდ და გააჩნია ერთიანი ვალუტა – ევრო, რომელიც მკაცრად უწევს კონკურენციას დოლარს, წინათ ერთადერთ მსოფლიო ვალუტას. იმასთან დაკავშირებით, რომ XXI საუკუნის დასაწყისში ჩინეთი ფაქტობრივად უახლოვდება ზესახელმწიფოს სტატუსს, აშშ–ს გეოპოლიტიკოსებმა დაიწყეს ჩინეთის მიმართ გადაჭარბებული ყურადღების გამოჩენა. 2010 წელს ჩინეთის ხელმძღვანელობის მისამართით ამერიკული ისთებლიშმენტის პირით გახმოვანდა დიდი ორიანის, აშშ–სა და ჩინეთის  ზესახელმწიფოთა ხელშეკრულების გაფორმების იდეა. თუმცა ჩინეთი ჯერჯერობით რჩება მრავალპოლუსიანი სამყაროს პრინციპის ერთგული.
XX-XXI საუკუნეების უდიდესი გეოპოლიტიკოსია ზბიგნევ ბჟეზინსკი, ის აქტიურად ებრძოდა კომუნიზმს, კომუნისტურ პარტიას და სსრკ–ს ნაციონალური უსაფრთხოების საკითხებში აშშ–ს პრეზიდენტის მრჩევლად მუშაობისას. სამსახურიდან გადაგომის შემდეგ ის აგრძელებს საზოგადოებრივ აქტიურობას და ამჟამად მის მტერს წარმოადგენს უკვე რუსეთი და რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია. კომუნიზმთან ჩვენ უკვე მოვრჩით, ახლა ჩვენს მტერს წარმოადგენს რუსული მართლმადიდებლური [ეკლესია] ახალი მსოფლიო წესრიგი აშშ–ს ჰეგემონიით დამყარდება რუსეთის გარეშე, რუსეთის წინააღმდეგ და რუსეთის ნანგრევებზე.
რუსული სკოლა
თანამედროვე მეცნიერები თვლიან, რომ რუსული გეოპოლიტიკური სკოლის ისტორია XX საუკუნის 20–ანი წლებიდან იწყება. პირველად ტერმინი „გეოპოლიტიკა“ ევრაზიული მოძრაობის ლიდერებმა იხმარეს. ეს მოძრაობა 20–ან წლებში დასრულდა სსრკ–ს შექმნით.
არსებობის სხვადასხვა ეტაპზე საბჭოთა კავშირს ჰქონდა განსხვავებული, დროებით მოქმედი გეოპოლიტიკური პოლიტიკა და პრაქტიკა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში და მის შემდგომ საბჭოთა კავშირმა მკვეთრად გააძლიერა თავისი გავლენა მსოფლიოში – შეიერთა გარკვეული ტერიტორიები (აღმოსავლეთ პრუსია, ფინეთის მცირე ნაწილი, კარპატისპირეთი, სამხრეთ სახალინი და კურილია, ტანი–ტივუ), აგრეთვე შექმნა სოციალისტური სახელმწიფო – სატელიტები, მხარს უჭერდა არშემდგარ კავშირს სამხრეთ ევროპაში, ე.წ. „მცირე საბჭოთა კავშირის “, რომელშიც უნდა შესულიყვნენ ბულგარეთი, იუგოსლავია, ალბანეთი და შესაძლოა, რუმინეთი და საბერძნეთი̃.
XX საუკუნის მეორე ნახევარში სსრკ გახდა პლანეტის ორი ზესახელმწიფოდან ერთ–ერთი აშშ–სთან ერთად. მან შექმნა, ასევე, „ნატოს“ საწინააღმდეგოდ სამხედრო–პოლიტიკური ბლოგი „ვარშავის ხელშეკრულების ქვეყნები“. ფაქტობრივად სსრკ იყოფდა პლანეტის გეოპოლიტიკურ კონტროლს აშშ–სთან ერთად. სსრკ–ს ჰქონდა ოდესღაც მძლავრი სამხერდო–სამრეწველო კომპლექსი და შიარაღებული ძალები. მისი გეოპოლიტიკა ფართოდ ოპერირებდა ურთიერთდაპირისპირებული ცნებებით – „მსოფლიო კაპიტალიზმი“ და „მსოფლიო სოციალიზმი“. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლოსდაბოლოს, დაიშალა საბჭოთა ბლოკი („მსოფლიო სოციალისტური სისტემა“), დაიშალა თავად საბჭოთა კავშირი, მისი მემკვიდრე სახელმწიფო რუსეთი ცდილობს კვლავ განამტკიცოს თავისი გავლენის მსოფლიოში. განსაკუთრებით, შეინარჩუნოს სატელიტები პოსტსაბჭოთა სივრცეში. ამისთვის, ხშირად ის მიმართავს საერთაშორისო სამართლისათვის შეუფერებელ ნორმებს.
რესურსები ინტერნეტში
*
Clavatula muricata
Clavatula muricata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Demons and Wizards (Uriah Heep-ის ალბომი)
Demons and Wizards — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Uriah Heep-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1972 წლის მაისში. ამ ალბომით ჯგუფმა მიაღწია დიდ წარმატებას. დისკი 3 მილიონი ასლის სახით გაიყიდა.
სიმღერების სია
შენიშვნა: სხვადასხვა CD გამოცემაში „Paradise“ და „The Spell“ ერთად არის ინდექსირებული.
სქოლიო
კატეგორია:Uriah Heep-ის ალბომები კატეგორია:1972 წლის ალბომები კატეგორია:Bronze Records-ის ალბომები კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯერი ბრონის პროდიუსერობით
რილის მონასტერი
მონასტერი X საუკუნეში დაარსდა და დღეს იგი მიიჩნევა ბულგარეთის უმნიშვნელოვანეს კულტურულ, ისტორიულ და არქიტექტურულ მონუმენტად, ამავე დროს, წარმოადგენს ერთ-ერთ უმთავრეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას მთელს სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. კომპლექსი გამოსახულია 1999 წელს გამოშვებულ ბულგარული ლევის 1 ნომინალიან ბანკნოტებზე.
ისტორია
დაარსების დღიდან, მონასტერს მატერიალურად ეხმარებოდა და პატივს მიაგებდა ბულგარეთის თითქმის ყველა მმართველი. განსაკუთრებით დიდ შემოწირულობებს მონასტერი ბულგარეთის მეორე იმპერიის მმართველთაგან იღებდა, სანამ ქვეყანას ოსმალეთის იმპერია დაიპყრობდა. ამ დროს, რილის მონასტრერი ბულგარეთის ეროვნული თვითშეგნების კულტურული და სულიერი ცენტრი ხდება და განვითარების აპოგეას XII-XIV საუკუნეებში აღწევს. XV საუკუნის ბოლოს, რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ათონის მთაზე მდებარე როსიკონის მონასტრის დახმარებით, რილის მონასტერს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა.
უცხოური მმართველობის დროს, კომპლექსი ბულგარული ენისა და კულლტურის ნამდვილ საცავს წარმოადგენდა. ბულგარეთის ეროვნული აღორძინების დროს (XVIII-XIX საუკუნეები), 1833 წელს, მონასტერი ხანძარმა გაანადგურა, თუმცა 1834 - 1862 წლებში, მთელი ქვეყნის შეძლებული ადამიანების დახმარების წყალობით აღდგენილ იქნა. 1816 წელს დაიწყო სარეზიდენციო ნაგებობის მშენებლობა, 1844 წელს კი სამრეკლო კოშკი დაემატა.
სამონასტრო კომპლექსი, როგორც ბულგარული არქიტექტურის უმთავრესი შედევრი, 1976 წელს ეროვნულ ისტორიულ მონუმენტად გამოცხადდა, 1983 წელს კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა. 1991 წლიდან, იგი მთლიანად ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის დაქვმდებარებაშია.
2002 წლის 25 მაისს, მონასტერს ბულგარეთის მოლოცვისას ეწვია რომის პაპი იოანე პავლე II.
არქიტექტურა
მთლიან სამონასტრო კომპლექსს 8 800 მ² უჭირავს, და მართკუთხედის ფორმა გააჩნია. ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს შიდა ეზო, სადაც აღმართულია სამრეკლო და მთავარი ტაძარი.
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის მონასტრები კატეგორია:ბულგარეთის ტაძრები კატეგორია:კიუსტენდილის ოლქი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბულგარეთში
ტობავარჩხილი
ტობავარჩხილი — კარული ტბა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2650 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი — 0,21 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი — 1,12 კმ.², უდიდესი სიღრმე — 35 მ, საშუალო სიღრმე — 15,8 მ, წყლის მოცულობა — 3,3 მლნ. მ³. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. ტობავარჩხილი გამდინარეა. წყლის დონე დაბალია — ზამთარში, მაღალია — ივლისში. წყალი მტკნარია. ტბაში თევზი არ იცის.
მითოლოგია
ტბის შესახებ ქართულ მითოლოგიაში არსებობს მითი.
ამ ვერცხლის ტბის ისეთი მოკრძალება ჰქონიათ, რომ ყველა ერიდებოდა მის მახლობლად გაჩერებას. ერთხელ ერთი მდიდარი მწყემსი ცხვარს მიერეკებოდა და, როგორც კი ვერცხლის ტბას მიუახლოვდა, მოულოდნელად ნისლმა დაფარა იქაურობა. მწყემსმა და მისმა ფარამ ნაბიჯიც ვერ წადგა წინ. მწყემსს არ უნდოდა ტბის სიახლოვეს გაჩერებულიყო, მაგრამ იძულებული გახდა საქონელი აქ დაებინავებინა. ბედს აქ მოვუყვანივარ და, თუ დასაღუპავი ვარ, დავიღუპო, თუ გადასარჩენი, გადავრჩებიო. გამოარჩია ერთი საუკეთესო ვერძი, ღმერთს შესწირა მსხვერპლად, ილოცა და შესთხოვა: მაპატიე ამაღამ აქ დარჩენა და, რასაც დამიწესებ, იმას აღვასრულებო. და დარჩა ღამის გასათევად. შუაღამისას ვერცხლის ტბიდან ამოვიდა ოქროსბეწვიანი ვერძი და ფარაში ყველა ცხვარი დაამაკა. გათენდა თუ არა, მწყემსმა გარეკა თავისი ფარა და მშვიდობით გავიდა საძოვრებზე. დოლის დრო რომ მოვიდა, ყველა დამაკებულმა ცხვარმა ოქროსბეწვიანი ბატკანი მოიგო. ყველას გაუკვირდა ეს ამბავი. ჰკითხეს მიზეზი, მაგრამ მწყემსს არ უნდოდა საიდუმლოს გაცემა. ბოლოს გამოტეხეს მწყემსი, ალბათ ვერცხლის ტბის მიზეზი იქნებაო, ერთი ღამე იქ გავათიეო. შეშურდა ერთ მწყემსს, ადგა და განზრახ გაემართა ვერცხლის ტბისკენ, რომ იქ ღამე გაეთია და ბედს სწეოდა. მუხლი კი მოიდრიკა, ილოცა, აღუთქვა, თუ ოქროსბეწვიან ბატკნებს მიბოძებ, ცხვარს შეგწირავო. წინასწარ ვერძის შეწირვა კი დაენანა. არც ლოცვა-ვედრება იყო გულითადი და არც აღთქმა. შუაღამე რომ შეიქნა, ამოვიდა ოქროსბეწვიანი ვერძი, გაუძღვა ფარას და წყალში შეიყვანა. ერთი ცხვარიც არ დარჩენილა ხმელეთზე, ყველა ტბამ შთანთქა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ტბები კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ალტდორფი
ალტდორფი (Altdorf ძველი ქალაქი) — ქალაქი შვეიცარიაში, ურის კანტონის დედაქალაქი. ფართობი 10,23 კმ²-ს შეადგენს და მდებარეობს ზღვის დონიდან 462 მეტრზე, მდინარე როისის მარჯვენა ნაპირზე, ლუცერნიდან 55 კმ-ის დაშორებით. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 8 861 ადამიანს შეადგენს.
უძველესი დასახლებების კვალი ძვ. წ. III საუკუნით თარიღდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
რომანოვები
მინი|294x294პქ|რომანოვების გერბი. რომანოვები (Рома́новы) — ძველი რუსული არისტოკრატიული საგვარეულო. 1613 წლიდან სამეფო გვარი, ხოლო 1721 წლიდან - იმპერატორთა დინასტია. რომანოვების დინასტიის წინაპრად ითვლება ანდრია ივანეს ძე კობილა, XIV საუკუნის მოსკოველი ბოიარი. XVI საუკუნიდან იწოდებოდნენ კოშკინებად, შემდეგ ზახარინებად. ამ უკანასკნელთა აღზევება დაიწყო მას შემდეგ რაც ივანე IV დაქორწინდა ანასტასია რომანის ასულ ზახარინაზე. რომანოვების გვარს დასაბამი მისცა ნიკიტა რომანის ძემ, რომლის შვილიშვილი მიხეილ თედორეს ძე (1613-1645 წწ.) ავიდა მოსკოვის სამეფო ტახტზე. 1917 წლის კომუნისტური გადატრიალების შედეგად რომანოვების დინასტია დაემხო, ხოლო 1918 წლის ივლისში ეკატერინბურგში ურალის საოლქო საბჭოს დადგენილებით ნიკოლოზ II და მისი ოჯახის წევრები დახვრიტეს.
1918 წლის 16-17 ივლისს ქალაქ ეკატერინბურგში სამთო ინჟინერ ნიკოლოზ იპატიევის სახლის სარდაფში დახვრიტეს რუსეთის იმპერატორი ნიკოლოზ II, მისი მეუღლე ალექსანდრა თევდორეს ასული, შვილები — ოლგა, ტატიანა, მარია, ანასტასია, უფლისწული ალექსეი, ასევე ოჯახის პირადი ექიმი ევგენი ბოტკინი, კამერდინერი ალექსეი ტრუპი, მოსამსახურე გოგონა ანა დემიდოვა და მზარეული ივან ხარიტონოვი, — ნათქვამია სააგენტო "რია ნოვოსტის" შეტყობინებაში.
რუსეთის ბოლო იმპერატორი ნიკოლოზ რომანოვი (ნიკოლოზ II) ტახტზე 1894 წლის 2 ნოემბერს (ძველი სტილით 21 ოქტომბერს) ავიდა. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, 15 მარტს (ძველი სტილით 2 მარტი) ნიკოლოზ II-მ თავისი და უფლისწულ ალექსეის სახელით, ხელი მოაწერა სამეფო ტახტზე უარს უმცროსი ძმის, მიხაილ ალექსანდრეს ძის სასარგებლოდ, რომელიც რევოლუციური ძალების წნეხის გამო ტახტზე აღარ ავიდა.
ტახტზე უარის თქმის შემდეგ, 1917 წლის მარტიდან აგვისტომდე ნიკოლოზი ოჯახთან ერთად ცარსკოე სელოში, ალექსანდრეს სასახლეში იმყოფებოდა პატიმრობაში. დროებითი მთავრობის სპეციალური კომისია ნიკოლოზ მეორისა და მისი მეუღლის, ალექსანდა თევდორეს ასულის სასამართლოსთვის გადასაცემად მასალებს სწავლობდა. მათ სამშობლოს ღალატში ედებოდათ ბრალი. კომისიამ ვერ მოიპოვა მათი დანაშაულში მამხილებელი დოკუმენტები და ამიტომ დროებითი მთავრობა მათ საზღვარგარეთ, დიდ ბრიტანეთში გასახლებაზე ფიქრობდა.
პეტროგრადში ანტირომანოვული განწყობის ზრდის გამო, 1917 წლის აგვისტოში პატიმრები ტობოლსკში გადაიყვანეს.
1917 წლის რევოლუციისა და ხელისუფლებაში ბოლშევიკთა მოსვლის შემდეგ სამეფო ოჯახის მდგომარეობა მვეთრად გაუარესდა. ბოლშევიკური ხელმძღვანელობის ძირითად იდეად იმპერატორისათვის ღია სასამართლოს ჩატარება იქცა. 1918 წლის აპრილში რუსეთის ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა რომანოვების მოსკოვში გადაყვანის გადაწყვეტილება მიიღო. ყოფილი მეფის სასამართლოსთვის გადაცემას ემხრობოდა ვლადიმერ ლენინი, ნიკოლოზ II-ის მთავარ ბრალმდებლად ლევ ტროცკი მოიაზრებოდა. თუმცა  გაჩნდა ცნობები, რომ მეფის გატაცების მიზნით „თეთრგვარდიელთა შეთქმულება“ იგეგმებოდა, და რომ ამისათვის ტიუმენსა და ტობოლსკში „შეთქმული ოფიცრები“ იყრიდნენ თავს. ამიტომ 1918 წლის 6 აპრილს რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმმა სამეფო ოჯახის ურალში გადაყვანა გადაწყვიტა. სამეფო ოჯახი ეკატერინბურგში, იპატიევის სახლში გადაიყვანეს.
ბელოჩეხების ამბოხებამ და თეთრგვარდიელთა არმიის შეტევამ ეკატერინბურგზე, დააჩქარა ყოფილი მეფის დახვრეტის გადაწყვეტილების სისრულეში მოყვანა.
დასჯის სცენა ცნობილი გახდა საგამოძიებო პროტოკოლებიდან, მონაწილეების, თვითმხილველებისა და უშუალო შემსრულებელთა მონათხრობიდან. იუროვსკიმ სამეფო ოჯახის დახვრეტაზე სამ დოკუმენტში ისაუბრა: „ჩანაწერი“ (1920 წ.); „მოგონებები“ (1922 წ.) და „სიტყვა ეკატერინბურგში ძველი ბოლშევიკების სხდომაზე“ (1934 წ.). ამ ბოროტების ყველა დეტალი, რომლების შესახებაც მთავარმა მონაწილემ სხვადასხვა დროსა და სხვადასხვა გარემოებაში ისაუბრა, ნათელს ხდის, თუ როგორ დახვრიტეს სამეფო ოჯახი და მათი მოსამსახურეები.
დოკუმენტური წყაროების მიხედვით შესაძლებელია დადგინდეს ნიკოლოზ II-ის, მისი ოჯახის წევრებისა და მოსამსახურეების მკვლელობის დაწყების დრო. ავტომანქანა, რომლითაც ოჯახის განადგურების ბოლო ბრძანება მიიტანეს, 1918 წლის 17 ივლისის ღამის 1:30 საათზე მივიდა ადგილზე, რის შემდეგაც სამეფო კარის ექიმ ბოტკინს კომენდანტმა სამეფო ოჯახის წევრების გაღვიძება უბრძანა. ოჯახის წევრების შეკრებაზე 40 წუთი დაიხარჯა, შემდეგ ოჯახი მოსამსახურეებთან ერთად ნახევარსარდაფში ჩაიყვანეს, რომლის ფანჯრებიც ვოზნესენსკის შესახვევს უყურებდა. ნიკოლოზ II-ს უფლისწული ალექსეი ხელში აყვანილი მიჰყავდა, რადგან მას ავადმყოფობის გამო სიარული არ შეეძლო. ალექსანდრა თევდორეს ასულის თხოვნით ოთახში ორი სკამი შეიტანეს. ერთზე თავად დაჯდა, მეორეზე კი ალექსეი დასვეს. დანარჩენები კედელთან გამწკრივდნენ. იუროვსკიმ ოთახში სადამსჯელო ჯგუფი შეიყვანა და განაჩენი წაიკითხა.
აი, როგორ აღწერს თავად იუროვსკი დახვრეტის სცენას: „მე ყველას წამოდგომა შევთავაზე. ისინი ადგნენ, დაიკავეს მთელი კედელი და ერთი გვერდითა კედელი. ოთახი ძალიან პატარა იყო. ნიკოლოზი ჩემკენ ზურგით იდგა. მე გამოვაცხადე, რომ ურალის მუშათა საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტმა, ურალის ქრისტიანთა და ჯარისკაცთა დეპუტატებმა მათი დახვრეტა დაადინეს. ნიკოლოზი მომიბრუნდა და კითხვა დამისვა. მე გავიმეორე ნათქვამი და გავეცი ბრძანება „ცეცხლი“. პირველმა მე ვისროლე და ნიკოლოზი მოვკალი. სროლა ძალიან დიდხანს გაგრძელდა. ჩემი იმედი, რომ ხის კედელი ტყვიას არ აისხლეტდა,  არ გამართლდა. უწესრიგო სროლა დიდხანს ვერ შევაჩერე. მაგრამ როდესაც, როგორც იქნა, შევძელი და შევაჩერე სროლა, დავინახე, რომ ბევრი მათგანი კიდევ ცოცხალი იყო. მაგალითად, ექიმი ბოტკინი მარჯვენა ხელის იდაყვზე დაყრდნობილი იწვა, თითქოს ისვენებდა. მე მას რევოლვერიდან გასროლით მოვუღე ბოლო. ალექსეი, ტატიანა, ანასტასია და ოლგაც ცოცხლები იყვნენ, ცოცხალი იყო დემიდოვაც. ამხანაგ ერმაკოვს  ხიშტით უნდოდა საქმის ბოლომდე მიყვანა, თუმცა არ გამოუვიდა. მიზეზი მოგვიანებით გაირკვა (გოგონებს ზედა ტანზე ბრილიანტებიანი ჯავშანივით სამოსი ეცვათ). იძულებული გავხდი, ყველა მათგანი რიგ-რიგობით დამეხვრიტა".
სიკვდილის ფაქტის კონსტატაციის შემდეგ ყველა გვამი სატვირთოში გადაიტანეს. ღამის 3 საათის შემდეგ, გამთენიისას, მოკლულთა ცხედრები იპატიევის სახლიდან განინა იამაში, სოფელ კოპტიაკის მახლობლად მდებარე მიტოვებულ მაღაროში წაიღეს.
მაღარო 15 მეტრის სიღრმისა იყო და 2,5 მეტრის სიმაღლემდე წყლით იყო სავსე. სამეფო ოჯახის წევრებისა და მოსამსახურეების შიშველი ცხედრები ორმოში ჩაყარეს და ყუმბარები ესროლეს. თუმცა ცხედრები მაინც ვერ გაანადგურეს. ამიტომ გადაწყვიტეს, რომ გოგირდმჟავა გამოეყენებინათ. კიდევ ერთი დღის შემდეგ, 19 ივლისის ღამეს, სხეულები სხვა მაღაროში, მოსკოვის ტრაქტის 90-ე ვერსზე გადაჰქონდათ დასამალად, მაგრამ გზაში, გამთენიისას, რომანოვების ცხედრებით დატვირთული მანქანა პოროსიონკოვო ლოგის ჭაობში ჩაეფლო.
პოროსიონკოვო ლოგში პირველი გათხრები 1979 წელს ჩატარდა. 1991 წელს, რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტისა და ოლქის ხელისუფლების თანხმობით, საფლავი ოფიციალურად გახსნეს და მასში ცხრა ადამიანის ჩონჩხი აღმოაჩინეს.
მრავალმა ექსპერტმა დაადასტურა, რომ ეს ნიკოლოზ II-ის, ალექსანდრა თევდორეს ასულის, ოლგას, ტატიანასა და ანასტასია რომანოვებისა და მათი გარემოცვის ჩონჩხები იყო. უფლისწულ ალექსისა და პრინცესა მარიას ნეშტები მაშინ ვერ იპოვეს.
სამეფო ოჯახის წევრები 1998 წლის 17 ივლისს პეტერბურგში, პეტროპავლოვსკის ტაძარში დაკრძალეს.
2007 წელს პირველი სამარხის სიახლოვეს მეორეც აღმოაჩინეს. გენეტიკურმა ექსპერტიზამ დაადასტურა, რომ მეორე სამარხში ნაპოვნი ჩონჩხები ასევე ეკუთვნოდათ რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორის, ნიკოლოზ II-ის ოჯახის წევრებს — უფლისწულ ალექსისა და პრინცესა მარიას.
ნეშტების ნამდვილობის საკითხი ჯერაც არ არის გადაწყვეტილი. რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიას არსებული მტკიცებულებები საკმარისად არ მიიჩნია იმისათვის, რომ ისინი სამეფო ოჯახის წამებულთა ნაწილებად მიიჩნიოს, რაშიც მას რუსეთის საიმპერატორო სახლიც ეთანხმება.
საიმპერატორო სახლის კანცელარიის დირექტორმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ გენეტიკური ექსპერტიზა ამისთვის საკმარისი არ არის.
2015 წლის 9 ივლისს რუსეთის პრემიერ-მინისტრმა დმიტრი მედვედევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას უწყებათშორისი სამუშაო ჯგუფის შექმნის თაობაზე, რომელმაც უნდა გამოიკვლიოს და შემდეგ მიწას მიაბაროს უფლისწულ ალექსისა და პრინცესა მარიას ნეშტები.
2008 წლის ოქტომბერში რუსეთის ფედერაციის უზენაესი სასამართლოს პრეზიდიუმმა რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ II-ისა და მისი ოჯახის წევრების რეაბილიტაცია გადაწყვიტა.
1918-1919 წლებში რუსეთის საიმპერატორო სახლის წევრთა დაღუპვის ფაქტზე სისხლის სამართლის საქმე ჯერ კიდევ 1993 წლის 19 აგვისტოს აღძრა გენერალურმა პროკურატურამ.
2009 წლის იანვარში რუსეთის პროკურატურასთან არსებულმა საგამოძიებო კომიტეტის სამმართველომ (ახლა რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტი), „განზრახ მკვლელობის ჩამდენ პირთა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემის ხანგრძლივობის ვადის ამოწურვისა და მათი გარდაცვალების გამო“, შეწყვიტა 1917 წლის 17 ივლისს ეკატერინბურგში დახვრეტილი რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორის, მისი ოჯახის წევრებისა და გარემოცვის დაღუპვისა და დამარხვის საქმის გარემოებათა გამოძიება.
2011 წლის 14 იანვარს რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტმა განაცხადა, რომ დადგენილება სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან შესაბამისობაში მოვიდა და მოცემული სისხლის სამართლის საქმე შეწყვეტილია. რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორის, ნიკოლოზ ΙΙ-ის, მისი ოჯახის წევრებისა და ამალის ნეშტების იდენტიფიკაცია დამტკიცებულია.
2011 წლის 27 ოქტომბერს სამეფო ოჯახის დახვრეტის საქმის გამოძიების შეწყვეტის დადგენილება რომანოვთა სახლის წარმომადგენლებს გადასცეს. დადგენილებაში 800 გვერდზეა მოყვანილი ძიების ძირითადი დასკვნები და აღმოჩენილი ნეშტების სამეფო ოჯახისთვის კუთვნილების ნამდვილობა.
2000 წელს რუსულმა მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ წმინდანებად შერაცხა XX საუკუნეში რწმენისთვის წამებულები, მათ შორის ნიკოლოზ II და მისი ოჯახი. დასავლეთში მათი კანონიზაცია ბევრად ადრე, ჯერ კიდევ 1981 წელს მოხდა.
17 ივლისს რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია წმიდა სამეფო მოწამეთა ხსოვნის დღეს აღნიშნავს.
იპატიევის სახლის ადგილზე 2000 წელს აიგო ტაძარი, რომელსაც რუსულად „ხრამ ნა კროვი“ ჰქვია. ყოველი წლის 17 ივლისის ღამეს სამეფო ოჯახის წევრთა მოსახსენიებლად ღვთისმსახურება იმართება. მას განინა იამას მონასტრისკენ 25 კილომეტრიანი ჯვაროსნული სვლა მოსდევს, რომელშიც 50 ათასზე მეტი მორწმუნე მონაწილეობს.
მასალა მომზადებულია რუსული საინფორმაციო სააგენტო „რია ნოვოსტის“ ინფორმაციასა და ღია წყაროებზე დაყრდნობით.
Read more: https://sputnik-georgia.com/video/20150716/228092771.html
იხილეთ აგრეთვე
რუსეთის იმპერატორების სია
კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:დინასტიები
ნუაქშოტი
მინი|300პქ|ნუაქშოტის აერო-ფოტო ნუაქშოტი (نواكشوط‎ ან انواكشوط‎) — მავრიტანიის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი საჰარაში. წარმოადგენს მავრიტანიის ადმინისტრაციულ და ეკონომუკურ ცენტრს.
1958 წლამდე ნუაქშოტი პატარა, მეთევზეთა ქალაქი იყო. კოლონიამდელ ხანაში და შემდეგ უკვე კოლონიურ პერიოდშიც მას მცირე მნიშვნელობა გააჩნდა. სავარაუდოდ, ამ არეალიდან იყვნენ წამოსულნი ბერბერი მუსლიმები — ალმორავიდები. მიუხედავად სახელისა, რაც ბერბერულად „ქარიან ადგილს ნიშნავს“, ზომიერი კლიმატისა და ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობის გამო ნუაქშოტი მავრიტანიის დედაქალაქად შეარჩიეს.
მავრიტანია საფრანგეთის კოლონია საფრანგეთის დასავლეთ აფრიკის შემადგენლობაში შედიოდა და ამ პერიოდში მას დედაქალაქი არ ჰქონდა. ამ ფუნქციებს სენეგალის ქალაქი სენ-ლუი ასრულებდა. 1957 წელს, ეს პატარა, საპორტო ქალაქი ახლად ჩამოყალიბებული ქვეყნის დედაქალაქად შეარჩიეს და დაიწყეს მშენებლობის ამბიციური პროგრამა, რის გამოც მომდევნო წელს მოსახლეობამ 15 000 შეადგინა. 1958 წელს მავრიტანიამ საფრანგეთის გაერთიანებაში ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსი მიიღო, 1960 წელს კი ის დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა, რომლის დედაქალაქობაც ნუაქშოტმა შეითავსა.
ისტორია
კოლონიამდელ ხანასა და საფრანგეთის მმართველობის ქვეშ ნუაქშოტი ფართო, ფორტიფიცირებული მეთევზეთა სოფელი (ksar) იყო. მავრიტანიის დამოუკიდებლობის მოპოვების წინ მოქტარ ულ დადამ და მისმა მრჩევლებმა ქვეყნის დედაქალაქად თანამედროვე ნუაქშოტის ტერიტორია აარჩიეს. ულ დადას გადაწყვეტილებით, ახალი დედაქალაქი თანამედროვეობისა და ეროვნული ერთობის სიმბოლო უნდა ყოფილიყო. დედაქალაქისთვის სოფელი ცენტრალური მდებარეობის გამო შეარჩიეს: იგი სენტ-ლუის (სენეგალი) ქალაქი საიდანაც კოლონიური მავრიტანია იმართებოდა და ნუადიბუს შორის მდებარეობდა. გარდა ამისა, მდებარეობა იმიტომ შეარჩიეს, რომ ეთნიკურ ნიადაგზე წარმოქმნილი პრობლემები აერიდებინათ, რადგანაც ეს ტერიტორია არაბული წარმოშობის მურებითა და შავკანიანი აფრიკელებით იყო დომინირებული.
სოფლის გაფართოებისთვის მშენებლობა 1958 წელს დაიწყო, რათა 15 000 მოსახლისთვის საცხოვრებელი სახლები აეგოთ. 1960 წლის 28 ნოემბერს მავრიტანიამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, რა დროისთვისაც ძირითადი სამუშაოები უკვე დასრულებული იყო. ნუაქშოტი იმგვარად იყო დაგეგმარებული,რ ომ იმედოვნებდნენ, კომერციული და ეკონომიკური საქმიანობა ქალაქში არ განხორციელდებოდა. დედაქალაქის ცენტრალური ბიზნეს რაიონი ფართო ქუჩებითა და ბადისებური გეგმის მიხედვით დაპროექტდა. ახალი Cinquième Quartier (მეხუთე რაიონი) ამ ტერიტორიის მახლობლად მდებარეობდა და რამდენიმე წელიწადში საცხოვრებელი და საბაზრო სივრცე გახდა. 1960-იან წლებში ქალაქს ადგილობრივი თვითმმართველობა განაგებდა. 1970-იან წლებში ქალაქი იმდენად გაფართოვდა, რომ მან ძველი ksar-ებიც მოიცვა და სამთავრობო შენობები და სახელმწიფო კომპანიების ოფისებიც განთავსდა.
2009 წლის 8 აგვისტოს დედაქალაქში საფრანგეთის საელჩოში მავრიტანიის ისტორიაში პირველად ტერორისტმა თავი აიფეთქა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაშავდა.
გეოგრაფია
ნუაქშოტი ფართო, გამალ აბდელ ნასერის ქუჩის ირგვლივაა გაშენებული, რომელიც ქალაქის ცენტრიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით აეროპორტამდე მდებარეობს. ქუჩა ქალაქს ორ ნაწილად ყოფს: ჩრდილოეთ ნაწილი, სადაც საცხოვრებელი ტერიტორიები მდებარეობს და მედინის კვარტალი kebbe-სთან ერთად. სხვა მთავარ ქუჩებს 1960-იანი წლების ცნობილი მავრიტანიელი და საერთაშორისო მოღვაწეების სახელები ჰქვია: აბდელ ნასერის გამზირი, შრლ დე-გოლის გამზირი, კენედის გამზირი, ლუმამბის გამზირი და ა.შ.
kebbe ცემენტით ნაგები შენობებისგან შეგდება. 199 წლის მონაცემებით, ქალაქის მკვიდრთა ნახევარზე მეტი კარვებსა და ქოხებში ბინადრობდა, რომლებსაც როგორც საცხოვრებლად, ისე ბიზნეს მიზნებისთვის იყენებდნენ. ქალაქი ცხრა ადმინისტრაციულ ერთეულად იყოფა, რომლებიც თავის მხრივ ანბანური დასახლების მქონე Îlots-ებად იყოფა. ცხრა ადმინისტრაციული ერთეულია: თეიარეთი, კსარი, თევრაღ ზეინა, ტუჯურნინე, სებხა, ელ მინა, დარ ნაიმი, არაფატი და რიადი. ყველაზე დიდი სავაჭრო სივრცე სებხის ადმინისტრაციულ ერთეულშია.
კლიმატი
ნუაქშოტში ცხელი უდაბნოს კლიმატია (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია: BWh). მთელი წლის მანძილზე ცხელი ტემპერატურაა, თუმცა ზამთარში ღამით ცივი ტემპერატურაა. ოკეანის სანაპიროსთან მდებარეობის გამო ნუაქშოტი მსგავსი კლიმატის მქონე ქალაქებთან შედარებით ნაკლებად ცხელია, თუმცა ზოგჯერ დღის განმავლობაში ძალიან ცხელა. საშუალოდ მაღალი ტემპერატურა 33 გრადუსი ცელსიუსია, ხოლო საშალოდ დაბალი ტემპერატურა ზაფხულში - 25, ზამთარში კი - 13 გრადუსი ცელსიუსი. მინიმალური ტემპერატურა ნუაქშოტში ზამთარში ღამის განმავლობაში 10 გრადუს ცელსიუსამდე შეიძლება დაეცეს. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 95 მმ-ია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
2014 წლის 25 ნოემბერს ნუაქშოტი სამ რეგიონად (wilayat) გაიყო, რომლებიც სამ-სამი დეპარტამენისგან (moughataa) შედგება: ნუაქშოტის ჩრდილოეთ რეგიონი ( نواكشوط الشمالية‎) - შედგება ჩრდილო-დასავლეთ დეპარტამენტებისგან: დარ-ნაიმის, ტეიარეტისა და ტუჟუანინისგან. მისი ცენტრი დარ-ნიამშია, სადაც ნუაქშოტის საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს. ჩრდილო-აღმოსავლეთი რეგიონი (نواكشوط الغربية‎) შედგება ჩრდილო-აღმოსავლეთ დეპარტამენტებისგან: კსარი, სებხა და თევრაღ-ზეინა. ცენტრი თევრაღ-ზეინის დეპარტამენტშია, სადაც საპრეზიდენტო სასახლე მდებარეობს. ნუაქშოტის სამხრეთი რეგიონი (نواكشوط الجنوبية‎) დედაქალაქის სამხრეთი დეპარტამენტებისგან შედგება: არაფატი, ელ-მინა და რიადი. რეგიონის ცენტრი არაფატის დეპარტამენტია, სადაც დედაქალაქის ღრმაწყლის პორტი მდებარეობს.
თავდაპირველად, 1973 წელს ქალაქი 4 დეპარტამენტად დაიყო. 1986 წელს თანამედრო ცხრა დეპარტამენტი შეიქმნა.
თავდაპირველად ნუაქშოტი მავრიტანიის რაიონად ითვლებოდა, ხოლო 1990 წელს რეგიონის სტატუსი მიიღო. 2014 წლის 25 ნოემბერს დედაქალაქი სამ რეგიონად დაიყო, რომლებსაც გუბერნატორები (wāli) მართავენ.
დემოგრაფია
1969 წლისთვის ნუქშოტის მოსახლეობა 20 000 ადამიანს უდრიდა. ქალაქის მოსახლეობის ზუსტად დათვლას ხელს უშლის მისი ბინადრების მომთაბარე ცხოვრების წესი, რადგანაც ბინადრები ხელსაყრელი მდებარეობის შესაბამისად შლიან კარვებს. 2000 წლისთვის დედაქლაქის მოსახლეობამ ნახევარ მილიონს გადააჭარბა, ხოლო 2013 წლის აღწერით, ნუქშოტში 958 399 ადამიანი ცხოვრობდა, რაც იმ დროისთვის ქვეყნის მოსახლეობის თითქმის 1/3-ს უდრიდა.
2009 წელს მავრიტანიის მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ ნუაქშოტის მიყრუებული ადგილების გაწმენდის პროცესი დაიწყებოდა, რაც 24 000 ოჯახის გადასახლებას გულისხმობდა. თავდაპირველად 9 000 ოჯახის გადასახლება იგეგმებოდა არაფტის დეპარტამენტის ღარიბ სამეზობლოში, რომელსაც კრიმინალის მაღალი დონისა და მომსახურების განვითარების დაბალი დონის გამო „კოსოვოს“ უწოდებდნენ. მთავრობამ მოსახლეობის გადასახლება 2009 წლისთვის დაგეგმა, მიუხედავად იმისა, რომ სააგენტოებს სამეზობლოებში სათანადო ინფრასტრუქტურა არ ჰქონდათ შექმნილი. 2013 წლისთვის მიყრუებული ადგილები სოციალურმა დასახლებებმა ჩაანაცვლა. მსოფლიო ბანკის მოხსენების მიხედვით გეგმა წარმატებით განხორციელდა, რასაც საერთო ჯამში 181 035 ადამიანს უკეთესი მომსახურების მიღების შესაძლებლობა მისცა.
ეკონომიკა
ნუაქშოტი მავირტანიის ეკონომიკის ცენტრია, სადაც მომსახურების სექტორის კომპანიების 3/4-ია განლაგებული. 1999 წლისთვის ქალაქის ეკონომიკური აქტივობის 90% არაფორმალური ტრანზაქციებისგან შედგებოდა. ზოგიერთ მკვიდრს რამდენიმე მისამართი ჰქონდა და თავიანთი წარმოშობის რეგიონთან მჭიდრო კავშირები ჰქონდათ.
ტრანსპორტი
ნუაქშოტში მდებარეობს მეგობრობის პორტი, რომელიც 1986 წელს ჩინეთის დაფინანსებით აიგო. პორტი 500 000 ტონა ტვირთბრუნვისთვის იყო გათვლილი, თუმცა 2009 წლისთვის ტვირთბრუნვამ 1 500 000 ტონა შეადგინა. 2001 წელს ესპანეთმა განაცხადა, რომ პორტის მახლობლად ნავთობ-ტერმინალის აშენებას აპირებდა, ქვეყანაში გაზრდილი მოთხროვნილების დასაკმაყოფილებლად. ორი წლის შემდეგ მალის ხელისუფლების განცხადებით, მეგობრობის პორტში 92 000 კვადრატული კილომეტრის სასაწყობე სივრცის მოწყობას აპირებს, რათა პორტის იმპორტსა და ექსპორტს უკეთ გაუმკლავდეს.
2009 წელს ჩინეთმა პორტში 282 მილიონი $-ის ინვესტიცია ჩადო. 2011 წლისთვის მსოფლიო ბანკმა ახალი გადასაზიდი კონტეინერისთვის საჭირო მოწყობილობების დაფინანსების გამოძიება დაიწყო.
ნუაქშოტში საჰაერო მომსახურებას ნუაქშოტ-უმტუნსის საერთაშორისო აეროპორტი უზრუნველყოფს, რომელმაც 2016 წელს ნუაქშოტის საერთაშორისო აეროპორტი ჩაანაცვლა.
კაირო-დაკარის მაგისტრალი ნაქშოტიდან ნუადიბუმდეა გადაჭიმული. იგი 2004 წელს გაიყვანეს. დამოუიდებლობის მოპოვებამდე ნუაქშოტ-როსოს გზა იყო გაყვანილი. 1 100 კმ-ის სიგრძის გზა (Route d'Espoir; იმედის გზა)ქალაქ ნემასა კიფას გავლით ბუტილიმიტთან აკავშირებს. ქალაქში ფუნქციონირებს საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემა. ტრანსპორტი ძირითადად მთავარ ბულვარებს ემსახურება.
განათლება
დედაქალაქში მდებარეობს ნუაქშოტის უნივერსიტეტი (جامعة نواكشوط‎, რომელიც მავრიტანიის უმთავრესი უნივერსიტეტია და 1981 წელს გაიხსნა და 8 000-ზე მეტი სტუდენტი ირიცხებოდა.
სხვა უმაღლეს დაწესებულებებს შორის აღსანიშნავია მავრიტანიის ლიბანური საერთაშორისო უნივერსიტეტი, ადმინისტრაციის ეროვნული სკოლა, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების კოლეჯი და უმაღლესი სამეცნიერო ინსტიტუტი.
ქალაქში უამრავი დაწყებითი და საშუალო სკოლაა, რომელთა შორისაც მოწინავეებია ნუაქშოტის ამერიკული საერთაშორისო სკოლა და Lycée Français Théodore Monod.
კულტურა
ნუაქშოტში მდებარეობს მავრიტანიის ეროვნული მუზეუმი, რომელშიც მავრიტანიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, მავრიტანიის ხელნაწერთა კონსერვაციის ცენტრი და ეროვნული ბიბლიოთეკააცაა განთავსებული. მუზეუმი 1972 წელს გაიხსნა და მუდმივი გამოფენის ორი განყოფილებისა და დროებითი გამოფენების განყოფილებისგან შედგება. არქეოლოგიური კოლექციები მუსტიეს კულტურის, ატერიის კულტურისა და ნეოლითური ხანის არტეფაქტებს მოიცავს. მათში კუმბი-სალეს, აუდაგოსტის, ტიშიტისა და სხვა ისტორიული ქალაქების გათხრებისას აღმოჩენილი არტეფაქტებია დაცული. პირველ სართულზე გამოფენილი ეთნოგრაფიულ კოლექციებში მავრიტანიის საზოგადოების სხვადასხვა კულტურის არტეფაქტებია დაცული.
ნუაქშოტის კულტურულ ღირსშსანიშნაობებს შორისაა მავრიტანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა (المكتبة الوطنية الموريتانية), რომელიც 1965 წელს გაიხსნა და 10 000-ზე მეტ ეგზემპლარს მოიცავს. დედაქალაქში მდებარეობს მავრიტანიის ეროვნული არქივიც, რომელიც 1955 წელს დაარსდა და 3 000-ზე მეტი ეგზემპლარია დაცული.
2016 წლის 25-27 ივნისში ნუაქშოტში არაბული ლიგის სამიტი გაიმართა, რომელზეც უმთავრესად იემენისა და ერთიანი არაბული სამხედრო კოალიციის საკითხი განიხილებოდა.
ქალაქში რამდენიმე ბაზარია, მათ შორის ნუაქშოტის ვერცხლის ბაზარი. დედაქალაქის ერთ-ერთი პლაჟი მეთევზეთა ნავებისთვისაა განკუთვნილი და ცოცხალი თევზით ვაჭრობის მთავარი ადგილია. ნუაქშოტი საჰარის მეტეორიტებით ვაჭრობის ძირითად ადგილს წარმოადგენს.
რელიგიური ადგილები
ნუაქშოტში სალოცავ ადგილებს შორის უმრავლესობა მუსლიმური მეჩეთებია. დედაქალაქში მდებარე ქრისტიანულ ტაძრებსა და ეკლესიებს შორისაა: იოსებ დამწინდველის საკათედრო ტაძარი, ასევე, პროტესტანტული და ევანგელისტური ტაძრებიც.
მედია
1994 წელს ნუაქშოტში გაზეთ La Camale-ის გამოცემა დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ დედაქალაქში გაზეთების: Al-Akhbar და Nouakchottგამოცემაც დაიწყო.
სპორტი
მავრიტანიის პრემიერ ლიგის 14 გუნდიდან ცხრა ნუაქშოტშია დაფუძნებული. 1983 წელს მრავალფუნქციური სახელმწიფო სტადიონი (الملعب الأولمبي‎) გაიხსნა, რომელიც მავრიტანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების საწვრთნელი სტადიონია.
დამატებითი ლიტერატურა
Armelle Choplin et Riccardo Ciavolella, 2008. " Marges de la ville en marge du politique ? Logiques d’exclusion, de dépendance et d’autonomie à Nouakchott (Mauritanie) », Autrepart, n°45. (in French)
Choplin A., 2006. Fabriquer des villes-capitales entre monde arabe et Afrique noire: Nouakchott (Mauritanie) et Khartoum (Soudan), étude comparée. Université Paris 1, 535 p. (in French) Choplin A., 2006. Le foncier urbain en Afrique: entre informel et rationnel, l’exemple de Nouakchott, Mauritanie, Les annales de géographie, n°647, pp. 69–91. (in French) Anne-Marie Frérot, Nouakchott, du puits nomade à la ville des pétroliers. Risques et représentations, Maghreb-Machrek, n°190, c. December 2006 – 200 7. (in French) Philippe Tanguy, « L'urbanisation irrégulière à Nouakchott: 1960-2000 », Insaniyat, n°22, October - December 2003, (vol. VII, 4). (in French) Diagana I., 1993. Croissance urbaine et dynamique spatiale à Nouakchott, Thèse doct.: géographie: Lyon II, 314 p. (in French) Pitte J.-R., 1977. Nouakchott, capitale de la Mauritanie. Paris : Univ. de Paris-Sorbonne, p. 200. (in French) Mohamed Salem Ideidbi, Mauritanie : la Richesse d'une nation, Nouakchott, al-Manar, 2011
სქოლიო
კატეგორია:მავრიტანიის ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
ონიორეს ჩანჩქერი
ონიორეს ჩანჩქერი — ჩანჩქერი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ მეორე ბალდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ზე, ასხის კირქვული მასივის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტობის აუზში. სიმაღლე 67 მ. ონიორეს ჩანჩქერს წარმოქმნის ტობის I მღვიმიდან გამომავალი მიწისქვეშა ნაკადი. ონიორეს ჩანჩქერი ბუნების ძეგლია.
სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III კატეგორია:საქართველოს ჩანჩქერები კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
ბურდაძორი
ბურდაძორი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ხოჯორნის თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ბურდაძორზე (დებედის აუზი). ზღვის დონიდან 760 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კილომეტრით.
ბურდაძორში ნაპოვნია V-VI სს. ქვის სტელა, რომელზედაც წმინდანთა ცხოვრების ამსახველი რელიეფური სიუჟეტები, რელიეფური ორნამენტი და ჯვარია გამოსახული.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხათუნა თოთლაძე
ხათუნა თოთლაძე (დ. 18 თებერვალი, 1980) — ქართველი დიპლომატი და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1980 წლის 18 თებერვალს. 2002 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით. 2002 წელს დაიწყო მუშაობა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 2002-2003 წლებში იყო საგარეო პოლიტიკის კვლევისა და ანალიზის ცენტრის სპეციალისტი. 2003-2005 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის ატაშე. 2005-2006 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის პირველი მდივანი. 2006-2007 წლებში საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის სახელშეკრულებო სამმართველოს უფროსი. 2007-2012 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2012-2014 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის დირექტორი. 2004 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. არის ათამდე სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი. 2014 წლის 17 ნოემბერიდან არის საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. ფლობს ინგლისურ, რუსულ და ფრანგულ ენებს. მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის დიპლომატიური რანგი
პირადი ცხოვრება
მისი მეუღლეა მოდის დიზაინერი ავთანდილ ცქვიტინიძე. ჰყავს ერთი შვილი — ანასტასია ცქვიტინიძე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ქართველი დიპლომატები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები ხათუნა
გამოცანების თეატრი
გამოცანების თეატრმა XIX საუკუნის 80-იან წლებამდე მოაღწია „ნაღდის“ სახელწოდებით. ამბავს გალექსავდნენ, შემდეგ სხვადასხვა ხმასა და კილოს შეურჩევდნენ და დაკითხვა-მიგებით წარმოადგენდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
გამოცდა
საკუთარი სახელი გამოცდა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლეიფ ერიქსონი
250px|მინიატიურა|ლეიფ ერიქსონის ძეგლი მინესოტის ქალაქ [[სენტ-პოლი (მინესოტა)|სენტ-პოლში. ]] ლეიფ ერიქსონი (Leifur Eiriksson; დ. დაახლ. 970 — გ. დაახლ. 1020) — სკანდინავიელი მეზღვაური და გრენლანდიის მმართველი. გრენლანდიის აღმომჩენი ვიკინგის ერიკ წითურის შვილი და თორვალდ ალვალდსონის შვილიშვილი. შესაძლოა იყო პირველი ევროპელი, რომელმაც ქრისტეფორე კოლუმბამდე ხუთი საუკუნით ადრე ფეხი დადგა ჩრდილოეთ ამერიკაში.
ლეიფ ერიქსონის ლაშქრობების შესახებ ცნობილი გახდა ისეთი მანუსკრიპტებით, როგორიცაა: „საგა ერიკ წითურზე“ და „გრელანდიელების საგა“. მათი სანდოობა დაადასტურა XX საუკუნის განმავლობაში ამერიკაში ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა.
ბიოგრაფია
ლეიფ ერიქსონი დაიბადა ისლანდიაში, ნორვეგიული წარმოშობის ისლანდიელი ვიკინგის ერიკ წითურის ოჯახში. 982 წელს ერიკ წითურის ოჯახი იძულებული იყო მიეტოვებინა ისლანდია და დასახლებულიყვნენ გრენლანდიაში დაარსებულ ახალ კოლონიაში. ლეიფ ერიქსონს ჰყავდა ორი ძმა, თორვალდი და თორსტეინი და ერთი და – ფრეიდისი. დაქორწინებული იყო თორგუნზე, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი თორკელ ლეიფსსონი.
სანამ საზღვაო ლაშქრობას დაიწყებდა, მოაწყო სავაჭრო ექსპედიცია ნორვეგიაში. ნორვეგიიდან დაბრუნების შემდეგ შეხვდა ბიარნი ჰერიუფსსონს, რომელმაც უამბო, რომ დასავლეთით ცურვისას შეამჩნია ხმელეთის ნაწილის კონტურები. ლეიფი დაინტერესდა ამ ინფორმაციით და გადაწყვიტა შეესწავლა ახალი მიწა.
დაახლოებით 1000 წელს ლეიფ ერიქსონმა 35 ადამიანთან ერთად დაიწყო საზღვაო ლაშქრობა ახალი მიწისაკენ. მათ აღმოაჩინეს ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროს სამი რეგიონი ჰელულანდი (სავარაუდოდ ბაფინის მიწა), მარკლანდი (სავარაუდოდ ლაბრადორი) და ვინლანდი (სავარაუდოდ ნიუფაუნდლენდის სანაპიროები, დღევანდელი ლ’ანს-ო-მედოუზიის მახლობლად), რომელსაც სახელი უწოდეს აღნიშნულ ტერიტორიაზე ვენახის დიდი პლანტაციების არსებობის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკინგები კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები კატეგორია:დაბადებული 970 კატეგორია:გარდაცვლილი 1020 კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის მკვლევრები კატეგორია:კანადის მკვლევრები
ნახირი
ნახირი — მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯოგი. დანიშნულების მიხედვით ნახირი შეიძლება იყოს საძოვრული სუქების, სარძევე, საიალაღე, შერეული და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხოველეობა
ჰამილტონის სამხატვრო გალერეა
მუზეუმი შეიქმნა როგორც ჰამილტონის მუნიციპალური გალერეა, 1914 წლის იანვარში და საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1914 წლის ივნისში, ჰამილტონის საჯარო ბიბლიოთეკის შენობაში, მთავარი ქუჩის დასავლეთ მხარეს. მუზეუმი ამ ადგილას მუშაობდა 1953 წლამდე, შემდეგ კი მუზეუმი გადავიდა ახალ შენობაში, ვესტდეილის მიმდებარე ტერიტორიაზე. 1977 წელს მუზეუმი გადავიდა მის ამჟამინდელ King Street West–ში. მუზეუმის შენობა განახლდა ბრიუს კუვაბარას დიზაინით, 2003-2005 წლებში.
ჰამილტონის მუდმივი კოლექციის სამხატვრო გალერეაში განთავსებულია 10 000-ზე მეტი ნამუშევარი როგორც კანადის ხელოვნებიდან, ასევე მთელი მსოფლიოს ქვეყნებისგან. გარდა კოლექციის ნამუშევრების გამოფენისა, მუზეუმმა ასევე მოაწყო და უმასპინძლა არაერთი სამოგზაურო გამოფენას.
ისტორია
უილიამ ბლერ ბრიუსის მეუღლემ მრავალი ნამუშევარი გადასცა ქალაქ ჰამილტონს, იმ პირობით, რომ შექმნილიყო ადეკვატური ობიექტი მათ განსათავსებლად. მუზეუმი ქალაქმა, 1941 წლის 31 იანვარს, ჰამილტონის მუნიციპალურ გალერეად სცნო. დაწესებულება თავდაპირველად ფუნქციონირებდა ჰამილტონის საჯარო ბიბლიოთეკის ფილიალის მეორე სართულიდან მთავარ ქუჩაზე, ჯეიმზ სტრიტის დასავლეთით. მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1914 წლის 28 ივნისს, და მასპინძლობდა უილიამ ბლერ ბრიუსის 33 ნამუშევრის გამოფენას.
1947 წელს მნიშვნელოვნად გაიზარდა დაწესებულების ბიუჯეტი და მუზეუმში დასაქმდა დაწესებულების პირველი კურატორ-დირექტორი, ტომას რიდ მაკდონალდი. მაკდონალდი ცდილობდა რომ გაეზარდა დაწესებულების კოლექცია, ასევე გაენახლებინა ან აეშენებინა ,მუზეუმის ახალი შენობა. ამ დროის განმავლობაში, არსებობდა დამხმარე მოხალისეთა ჯგუფი, რომელიც მუზეუმს მხარს უჭერდა, ჯფუფი ცნობილია როგორც ქალთა მოხალისეთა კომიტეტი. კომიტეტმა ხელი შეუწყო მუზეუმს ფულადი სახსრების ძიებაში, რომელიც მუზეუმს ახალი ნამუშევრების შესყიდვაში ან კიდევ ახალი შენობის ასაშენებლად უნდა გამოეყენებინა.1953 წლის 12 დეკემბერს, მუზეუმმა გახსნა ერთსართულიანი არტ-დეკო შენობა ვესტდეილის სამეზობლოში, მაკმასტერის უნივერსიტეტის მიმდებარედ.
თუმცა, 1960-იანი წლებისთვის აშკარა გახდა, რომ მუზეუმის ნებისმიერი გაფართოება მოითხოვდა ადგილმდებარეობის შეცვლას, რადგან მუზეუმის მიმდებარედ არსებობდა რამდენიმე უნივერსიტეტის შენობა. მუზეუმმა საბოლოოდ გამოაცხადა თავისი გეგმები ჰამილტონის ცენტრში გადაადგილების შესახებ. ეს ადგილი მოიცავდა ჰამილტონის კონვენციის ცენტრს და ჰამილტონ პლეისს (მოგვიანებით დაერქვა FirstOntario საკონცერტო დარბაზი). ტრევორ გარვუდ-ჯონსს დაევალა მუზეუმის ახალი შენობის პროექტირება და დაწესებულება ახალ ადგილას გაიხსნა 1977 წლის ოქტომბერში 2003 წელს მუზეუმი 18 მილიონი აშშ დოლარის ფარგლებში გარემონტდა. განახლებული მუზეუმის შენობა ხელახლა გაიხსნა და ვიზიტორებისთვის ხელმისაწვდომი გახდა 2005 წლის მაისში.
2003 წელს მუზეუმს შეატყობინეს, რომ იოჰანე კორნელიშ ვერსპრონკის მუდმივი კოლექციის ნახატი „ქალბატონის პორტრეტი“ მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტების მიერ იყო მოპარული. სარჩელის შეტანიდან 10-წლიანი გამოძიების შემდეგ, 2014 წლის ნოემბერში ნახატი დაუბრუნა პირვანდელ მფლობელებს. ნახატი შეიძინა მუზეუმმა Sotheby's– ის აუქციონზე, 1987 წელს, 58 000 დოლარად; თუმცა 2003 წლამდე არავი იცოდა იმის შესახებ, რომ ეს ნახატი მოპარული იყო, მათ შორის არც მუზეუმმა.
მუდმივი კოლექცია
2018 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, მუზეუმს აქვს 10 000 -ზე მეტი ნამუშევარი მის მუდმივ კოლექციაში. ასევე 2018 წლის მონაცემებით, მუზეუმის მუდმივი კოლექციის ყველა ნამუშევრის დაახლოებით 12 პროცენტი შექმნილია ქალი მხატვრების მიერ. მუდმივი კოლექცია დაყოფილია სამ ნაწილად:კანადის კოლექცია, თანამედროვე ხელოვნების კოლექცია და საერთაშორისო კოლექცია.
მუზეუმის კანადური კოლექციის არეალი მოიცავს ყველა კანადელის ნამუშევარს, მათ შორისაა ძველი კანადელ მხატვრების ნახატები; ამ კოლექციაში არ შედის თანამედროვე კანადელი მხატვრები, ისინი ორგანიზებულია თანამედროვე კოლექციის არეალში. 2016 წელს მუზეუმმა მიიღო 75 ინუიტური ქანდაკება, რომლებიც შექმნილია ჰამილტონის მთის სანატორიუმის ინუიტ პაციენტთა მიერ. თანამედროვე კოლექცია მოიცავს ყველა თანამედროვე მხატვარს, განურჩევლად გეოგრაფიული წარმოშობისა. საერთაშორისო კოლექცია მოიცავს არაკანადელი მხატვრების, განსაკუთრებით ევროპელი მხატვრების ნამუშევრებს ბაროკოდან პოსტ-იმპრესიონიზმამდე, განსაკუთრებული აქცენტი ფრანგულ, ბრიტანულ და იტალიურ სკოლებზეა გაკეთებული. საერთაშორისო კოლექციის არაერთი ნამუშევარი შემოწირულია ჯოის და ტობი ტანენბაუმის მიერ, მათ შორისაა 200 ევროპული ნამუშევარი 2002 წელს და მთელი აფრიკული კოლექცია 2010 წელს. მინი|ნამუშევრები მუზეუმის საერთაშორისო კოლექციის ადგილიდან მუზეუმის მუდმივი კოლექცია სათავეს იღებს უილიამ ბლერ ბრიუსის არაერთი ნამუშევრებიდან, რომლებიც ქალაქ ჰამილტონს მან უანდერძა 1914 წელს. 1929 წლიდან 1947 წლამდე მუზეუმის მუდმივი კოლექცია დიდად არ გაზრდილა, რადგან ნაკლები იყო იმ ადამიანების მოსურვეთა რიცხვი, რომლებსაც ინსტიტუტისთვის შემოწირულობის გაღება სურდა. 1947 წელს დაწესებულების ბიუჯეტი მნიშვნელოვნად გაიზარდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამხატვრო მუზეუმები და გალერეები ონტარიოში კატეგორია:ონტარიოს სამხატვრო მუზეუმები და გალერეები კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:კანადის არქიტექტურა კატეგორია:1914 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:ონტარიოს არქიტექტურა