cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გენდერული როლები
ბიჭების ბავშვობა
ბერძენი კაცები ასევე იყენებდნენ საკუთარ სახლებში არსებული ქალი მოსამსახურეების ხელმისაწვდომობას. მეძავებთან ურთიერთობის პრობლემა იყო მათი ძვირადღირებული მომსახურება. ქალი მოსამსახურეების სექსუალური ექსპლუატაცია ბევრად იაფ ალტერნატივას წარმოადგენდა. ეს ქმედება ძალიან გავრცელებული იყო თავისუფალ ბერძენ მამაკაცებში.
ჰომოსექსუალური ურთიერთობები გავრცელებული იყო ელიტაში. ეს ურთიერთობები ხდებოდა ახალგაზრდობაში, როდესაც ბერძენი მამაკაცები მონაწილეობას იღებდნენ ათლეტურ განათლებაში „გიმნაზიუმში“. რადგან ახალგაზრდა მამაკაცებს არ ჰქონდათ არანაირი ფინანსური შესაძლებლობა, ისინი ვერ იქირავებდნენ ჰეტაირაის ან სხვა მეტად გავრცელებულ პროსტიტუციის სახეებს. მათი სექსუალური ექსპერიმენტები სრულიად შეზღუდული იყო მოსამსახურეებთან ურთიერთობითა და სხვა მამაკაცებით. უფროსი მამაკაცებსა და ახალგაზრდა საყვარლების ურთიერთობა როგორც ჩანს საკმაოდ ფართოდ იყო გავრცელებული. განვითარდა მკაცრი ეტიკეტი, რომელიც განსაზღვრავდა ქცევის ნორმებს ამ ურთიერთობებში, რომელი სექსუალური აქტები იყო დასაშვები და რომლები არა. ჰომოსექსუალური ურთიერთობები მხოლოდ ქორწილამდე ან ჰეტაირაისთან ურთიერთობის შესაძლებლობამდე გრძელდებოდა. სხვები ნათლად გრძელდებოდა ქორწილის შემდეგაც ჰეტაირაისთან ერთად. ეს გვაჩვენებს, რომ ბერძნული მამრობითი საზოგადოება უფრო ბისექსუალი იყო ვიდრე ჰომოსექსუალი. ამ სპექტრის უკიდურეს ბოლოში იდგა ელიტარული მებრძოლი ჯარი, როგორიც იყო სპარტის კადეტთა კორპუსი ფიდიტიაში. ამ ჯგუფებს შორის ჰომოსექსუალური ურთიერთობები აუცილებელი იყო მებრძოლებს შორის, რაც ითვლებოდა აუცილებლად ბრძოლის ველზე ემოციური კავშირისთვის. ასეთი ცხოვრების წესი დიდი ხარისხით გამოირჩეოდა, რის გამოც იგი საპატიო და მისაბაძი იყო მთელი ბერძნული სამყაროს სამხედრო ელიტაში. თანამედროვე სამყაროში ისმის კითხვა: „რამდენად პატარა ბერძენი ბიჭების შეტყუება იყო შესაძლებელი ჰომოსექსუალურ ურთიერთობებში“. ძველი ბერძენი ოჯახები თვლიდნენ, რომ ყველაზე კარგი ხერხი თავისი ბიჭების დასაცავად ამ ურთიერთობებისგან იყო, რომ დაენიშნათ მონები, „პედაგოგები“, რომლებიც გააცილებდნენ „გიმნაზიაში“ და შემდეგ წამოიყვანდნენ სახლში.
ჰოპლიტები დომინანტურ როლს თამაშობდნენ მთელ ბერძნულ საზოგადოებაში. ყველა ბერძნულ ქალაქს მმართველობდნენ ჰოპლიტი არისტოკრატები. ეს მეომრები მოიპოვებდნენ პოლიტიკურ უპირატესობას სხვა მტერი ჰოპლიტებისგან დაცვის პირობით. სამაგიეროდ ისინი აწესებდნენ საკუთარ „ნორმებს“. მათი „გმირული“ მოდელის ყურებით ახალგაზრდა ბიჭებს გაუჭირდებოდათ ჰომოსექსუალიზმის და პროსტიტუციის ცუდი სახით დანახვა. მოკლედ რომ ვთქვათ, თუ იყო რაიმე შეცდომა ბერძნულ კულტურულ განვითარებაში, იგი წარმოიშვა ბერძნულ ქალაქებს შორის უწყვეტი კონფლიქტებისგან. ჰოპლიტების სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული მნიშვნელობა ალბათ ყველაზე კარგად განსაზღვრავს ბერძნულ სექსუალურობას.
რომისა და საბერძნეთის განსხვავება
ჰომოსექსუალობა და პროსტიტუცია ასევე წარმოდგენილი იყო რომის საზოგადოებაშიც, მაგრამ რომის წარმატებას პოლიტიკასა და ქალაქთმშენებლობაში მნიშვნელოვნად შეამცირა სამხედრო ძალაზე დამოკიდებულება. რომაელმა მამაკაცებმა არა მარტო გაიაზრეს ქალთა მნიშვნელობა საზოგადოებაში, არამედ ჰომოსექსუალიზმისა და პროსტიტუციის მიმართაც ნეგატიური დამოკიდებულება გაუჩნდათ. მსგავსი დამოკიდებულების პოვნა რთულია ბერძნულ ლიტერატურაში, რომელიც ძირითადად მამაკაცების მიერაა დაწერილი. ისინი ქალებს ძალიან იშვიათად ახსენებდნენ, თითქოს ქალები უჩინარები იყვნენ. სამწუხაროდ, ჰერატაის ცხოვრებაზე ბევრად მეტი ვიცით ვიდრე მუდმივ ტანჯვაში მყოფი ქალების შესახებ. მათი სამყაროს საუკეთესო წყაროები არის ბერძნული სახლების არქეოლოგიური ნარჩენები: ჭურჭელი, ბავშვების სათამაშოები და შინაური ცხოველები.
ომი და გენდერი
ომში მებრძოლები ძირითადად არიან კაცები. არსებობს ბევრი გამონაკლისი, თუმცა ყველა ეს გამონაკლისი ერთიანად შეადგენს ისტორიაში მებრძოლთა 1 %-ზე ნაკლებს. დღესდღეობითაც გენდერული ერთგვაროვნება ომში ცალსახაა.
ამ ერთგვაროვნებაში არის ნაირსახეობებიც. ქალების საბრძოლო როლები სხვადასხვა კულტურებში განსხვავებულია. ეს როლები მოიცავენ: დამხმარე ჯარისკაცებს, ფსიქოლოგებს, საბრძოლო მედდებს, მშვიდობის დამამყარებლებს და ა. შ. კაცების საბრძოლო როლებში კი არის შედარებით ნაკლები ნაირსახეობები. ეს ნაირსახეობები ჩნდება ერთგვარი ნიმუშით და აკავშირებს კაცებს ომთან ყველა კულტურაში და საზოგადოებაში, რომლებმაც გამოიარეს ომი. მინი|ქალების უდიდესი ნაწილი ომში დაკავებული იყო მათთვის ტრადიციულ საბრძოლო სფეროებში, მაგ. სანიტარიაში.|321x321პქ დღესდღესდღეობით მსოფლიოს ქვეყნებში არის დაახლოებით 23 მილიონი აქტიურად მსახური ჯარისკაცი, რომელთა შორის 97 % არის მამაკაცი (დაახლოებით 500 000 ქალი). მსოფლიოს მხოლოდ 6 ქვეყანაში აღემატება ქალი ჯარისკაცების რაოდენობა 5 %-ს და ამ ჯარისკაცთა უმეტესობა დასაქმებულნი არიან ქალებისთვის ტრადიციულ საბრძოლო სფეროებში, მაგ. სანიტარიაში. 1993 წელს სულ 168 ქალი მსახურობდა კანადის, ჰოლანდიის, დანიისა და ნორვეგიის ჯარებში და არცერთი რუსეთის, ბრიტანეთის, გერმანიისა და საფრანგეთის ჯარებში. 1993 წლიდან მოყოლებული დაიწყო ოდნავი, მაგრამ სისტემატიური და სტაბილური ცვლილება. 1957-89 გაეროს მშვიდობის დამცავ ძალებში ქალები (ძირითადად სანიტრები) შედგენდნენ 0.1 %-ზე ნაკლებს, ხოლო 1990-იანებში ეს რიცხვი გაიზარდა დაახლოებით 2 %-მდე.
ამ პერიოდში ქალებმა მიაღწიეს თავიანთ უდიდეს სოციალურ და პოლიტიკურ ძალას და ამავდროულად, მსოფლიოს ერთ-ერთმა უძლიერესმა მილიტარულმა ძალამ აშშ-მა განახორციელა ისტორიაში უდიდესი გენდერების საბრძოლო ინტეგრაცია. ამ მნიშვნელოვანი ცვლილებების მიუხედავად დღევანდელ მსოფლიოს საბრძოლო ძალებში ქალები შეადგენენ პროცენტულად უმნიშვნელო ნაწილს.
გენდერული განსხვავებები ანატომიასა და ფიზიოლოგიაში: გენეტიკა
აგრესიას გააჩნია გენეტიკური კომპონენტი, ვინაიდან შესაძლებელია მისი გამოყვანა ცხოველებში, როდესაც შერჩევითად აჯვარებენ აგრესიულ ინდივიდებს რამდენიმე თაობაში. ეს მომხდარა, მაგალითად: ძაღლებში, ქათმებსა და ხარებში. მდედრი და მამრი ცხოველები ატარებენ „აგრესიულ გენს“, თუმცა მდედრებს, რომლებსაც დაბადებამდე აძლევენ ტესტოსტერონს, მოზრდილ ასაკში ახასიათებთ მომატებული კაცის მაგვარი აგრესია. ადამიანებში იდენტურ ტყუპებში გოგოსა და ბიჭის შედარება აგრესიულობის თვალსაზრისით უშედეგო აღმოჩნდა, ვინაიდან სხვადასხვა ტესტები სხვადასხვა პასუხებს იძლევიან და პასუხი ხშირად თავად ტესტის ხასიათზე არის დამოკიდებული. შესაბამისად, არ შეიძლება ითქვას, რომ გენეტიკური ბაზა ადამიანებში აგრესიისთვის(„ომის გენი“) არის ცალსახად დამოკიდებული გენდერზე.
გენდერული განსხვავებები ანატომიასა და ფიზიოლოგიაში: ტესტოსტერონის დონე
უმეტესობა ბიოლოგიური გენდერული განსხვავება დაკავშირებული ომთან გამოწვეულია ტესტოსტერონით. Y ქრომოსომის წყალობით ხდება ტესტოსტერონის პროდუქცია, რაც იწვევს მნიშვნელოვან ცვლილებებს: ადამიანები ხდებიან ფიზიკურად უფრო დიდები და ძლიერები მომწიფების შემდეგ. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, მაღალი ტესტოსტერონის დონე იწვევს მეტ აგრესიას მამაკაცებში. კაცებს აქვთ მაღალი ტესტოსტერონი და ხშირად ისინი სჩადიან ძალადობრივ დანაშაულებს და ომობენ. უმეტესობა მოძალადე კრიმინალები და ჯარისკაცები არიან ტესტოსტერონის ყველაზე მაღალი დონის ასაკის ჯგუფში 15-24 წელი.
ლაბორატორიებში, მამრი თაგვები რეგულარულად ჩხუბობენ. როდესაც დამკვირვებლები ახდენენ მათ კასტრაციას, რითიც აშორებენ ტესტოსტერონის წყაროს, ისინი გაცილებით იშვიათად ჩხუბობენ. თუ მათ ინექციით შეუყვანენ ტესტოსტერონს ისინი კვლავ ხშირად ჩხუბობენ. მდედრი თაგვებიც ტესტოსტერონის ხელოვნური მომატების შედეგად ჩხუბობენ, როგორც მამრი თაგვები.
თუმცა ეს არის აგრესიის სპეციფიკური ფორმა და ტესტოსტერონის მაღალი დონე ცალსახად არ ნიშნავს იმას, რომ მისი ეფექტი ვრცელდება სხვა ფორმის აგრესიებზეც, როგორიც არის, მაგალითად ომი. გარდა ამისა, ისტორიაში არის მრავალი შემთხვევა, სადაც კასტრაცია არაეფექტურია აგრესიის შემცირებაში პრიმატებში და განსაკუთრებით ადამიანებში. აგრესიული კაცი პატიმრები არ იცვლიდნენ ყოფაქცევას და საჭურისებს არაერთხელ წარუმართიათ აგრესიული მილიტარული კამპანიები.
გენდერული განსხვავებები ანატომიასა და ფიზიოლოგიაში: სიდიდე და ძალა
ხშირად ქალები ფიზუკურად არ არიან იმდენად დიდები და ძლიერები, რათა იბრძოლონ ომის მძიმე პირობებში, ატარონ მძიმე საბრძოლო აღჭურვილობა და დაჭრილი ჯარისკაცები გამოიყვანონ ბრძოლის ველიდან.
ზომა, წონა:
საშუალოდ კაცები 15 %-ით უფრო მეტს იწონიან ვიდრე ქალები და დაახლოებით 15 სანტიმეტრით უფრო მაღლები არიან. 20 წელზე დიდი ასაკის მამაკაცები აშშ-ში საშუალოდ იწონიან 86 კილოგრამს და სიმაღლეში არიან 1,76 მ, ხოლო ქალები 74 კილოგრამს და არიან 1,62 მ. თინეიჯერობის ასაკში კაცებს უვითარდებათ უფრო გრძელი ფეხები ვიდრე ქალებს და შესაბამისად საშუალოდ უფრო მაღლები არიან ვიდრე ქალები. ყველაზე აშკარა განსხვავება გარდატეხის ასაკში ჩნდება მაშინ როცა გოგონებს უგანიერდებათ მენჯის მიდამო, რომელი პროცესიც მიმდინარეობს 17 წლის ასაკამდე. ბიჭებში უფრო აღსანიშნავია ზედა ტანის გაგანიერება. ბიჭებს ასევე უვითარდებათ უფრო დიდი გული, უფრო დიდი მოცულობის ფილტვები, მეტი აქვთ კუნთების მოცულობა და ჟანგბადის შემცველობა სისხლში. საშუალოდ მათი გულის ცემა მეტია ვიდრე ქალების, უფრო ადვილად ხდება სისხლის ჟანგბადით მომარაგება. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ ისინი ხდებიან უფრო ადაპტირებულები ნადირობისთვის, ჩხუბისთვის და ნებისმიერი მძიმე საქმის კეთებისთვის.
გენდერული განსხვავებები ანატომიასა და ფიზიოლოგიაში: ტვინი და შეცნობა:
ტესტოსტერონს აქვს ასევე დიდი ზეგავლენა ტვინზე და გარემოს შეცნობაზე. ის ადამიანის დაბადებიდანვე ახდეენს გავლენას ტვინზე და შესაძლოა სწორედ ამის წყალობით კაცები უფრო ხშირად ხდებიან ჯარისკაცები. ამ ჰიპოთეზის ტესტირება ძალიან რთულია, რადგან ტვინი ჯერ არ არის ბოლომდე შესწავლილი. ბიოლოგებმა შეძლეს ტვინის რეგიონებისა და სრუქტურების იდენტიფიკაცია, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან კონკრეტულ ყოფაქცევაზე და ფიქრებზე. ხალხის ტვინების სამედიცინო სკანირების შედეგად ბიოლოგებმა დაასკვნეს, რომ გარკვეული რეგიონები „ირთვებიან“, როდესაც ტვინი იწყებს კონკრეტული დავალების შესრულებას. აგრეთვე, კარგადაა შესწავლილი ნეიროგადაცემები და თუ როგორ მუშაობენ ისინი. ამ აღმოჩენების მიუხედავად, არავინ არ იცის ძირითადი პრინციპი იმისა, თუ როგორ მუშაობს მეხსიერება და ფიქრი და გაცილებით უფრო ნაკლები ვიცით ცნობიერების შესახებ. ადრეული ეტაპების შესახებ, სადაც ხდება ტვინის განვითარება და მისი სრულ სიდიდემდე გაზრდა, ასევე, ცოტა რამ არის ცნობილი.
გენდერული განსხვავებები ანატომიასა და ფიზიოლოგიაში: ქალის ჰორმონები
კაცების რიცხვობრივი დომინირება ომში შეიძლება, აგრეთვე, აიხსნას არა იმით, რომ კაცები უფრო მომართულნი არიან ომისკენ, არამედ იმითაც რომ ქალები არიან უფრო მშვიდები და მზრუნველობისკენ მიდრეკილნი კაცებთან შედარებით. კლასიკური მიდგომის თანახმად, ქალები არიან შექმნილნი მზრუნველობისთვის იმდენად, რომ არიან არამდგრადები ომისთვის. ეს შეხედულება შეიძლება იყოს გამოწვეული ქალის ჰორმონების: ესტროგენისა და პროგესტერონის, მაღალი კონცენტრაციით. ეს განსაკუთრებით ხდება ძუძუმწოვრებში, სადაც დედის როლი დანარჩენ ცხოველებთან შედარებით უმნიშვნელოვანესია ახალშობილის მომავლისთვის.
ძუძუს წოვის დროს აქტიურად გამოიყოფა ჰორმონები. ძუძუს მწოვი ბავშვი იწვევს ნერვულ გზავნილებს დედაში, მკერდიდან ტვინში, რის შედეგადაც იწეყება პროლაქტინისა და ოქსიტოცინის გამომუშავება, რომლებიც, თავისმხრივ, იწვევენ რძის გამოშვებას. რძის გამოშვების სტიმულირებას, აგრეთვე, იწვევს ისეთი მოვლენა, როგორიცაა ახალშობილის ტირილი.
დედობრივი ქცევა არ არის მარტო ძუძუს წოვებასთან დაკავშირებული. თაგვებში, მაგალითად დედობრივი ქცევა მოიცავს სოროს შენებას, ლოკვას, ძუძუს წოვებას და შვილების სოროში დაბრუნებას. ეს ქცევები ნორმალურად „ირთვება“ ფეხმძიმობის ბოლოს ჰორმონალური ცვლის შედეგად. თუ ფეხმძიმობა ადრე ნადგურდება და მდედრ თაგვს მოუტანენ სხვა ახალშობილებს, ის მაინც ახორციელებს ამ დედობრივ ქცევებს. თუმცა, თუ თაგვს საკვერცხეებს მოაშორებენ, რაც არის ჰორმონი ესტროგენის გამოყოფის მთავარი წყარო, დედობრივი ქცევები დაიგვიანებენ. ეს ეფექტი იცვლება ესტროგენის ნემსით შეყვანით. თაგვებმა, რომლებიც არასდროს ყოფილან ფეხმძიმედ და ჰქონდათ თავიანთი საკვერცხეები და საშვილოსნოები ამოჭრილი, ესტროგენის ზეგავლენით, შეიძლება იკისრონ დედობა. უბრალო გარეგანმა სტიმულირებამაც კი, როგორიცაა, მაგალითად, ზრდასრულ მამრებთან და ახალშობილებთან კონტაქტი, შეიძლება გამოიწვიოს ტვინში ესტროგენის რეცეპტორების კონცენტრაციის გაზრდა. აქედან გამომდინარე, ჰორმონი ესტროგენი არის მთავარი საჭირო ინგრედიენტი დედობრივ ზრუნვაში, თუმცა, ამავდროულად, პროლაქტინიც მნიშვნელოვანია.
მამის ჩართულობა ახალშობილის აღზრდისას
მინი|მამის ასეთი ჩართულობა "შვილის" აღზრდაში არის უნიკალური მოვლენა მთელ ცხოველთა სამყაროში ადამიანის გამრავლების თავისებურები ერთ-ერთი ყველაზე ხაზგასასმელი ფაქტი არის მამრის ჩართულობა ბავშვის აღზრდისას. ცხოველთა სამყაროში მამების ჩართულობა ნაშიერის აღზრდაში იშვიათი მოვლენაა. მამრების ჩართულობა ასეთ საქმიანობაში მთელი ცხოველთა სამყაროს მხოლოდ 5 %-შია გავრცელებული, თუმცა ადამიანები მკვეთრად გამოირჩევიან მათგანაც. მამრების ჩართულობა ძირითადად გვხვდება იმ სახეობებში, სადაც ოჯახები იზოლირებულად ცხოვრობენ, მაგალითდ კალითრიქსის მაიმუნებში (Callithrix monkeys), ან იქ სადაც დედების რეპროდუქციის მაჩვენებელი ძალიან მაღალია, როგორც კონიდებში (Conids). ადამიანები მრავლდებიან მულტიმდედრულ და მულტიმამრულ საზოგადოებებში და ქალსაც შედარებით ნაკლები შვილი უჩნდება სიცოცხლის განმავლობაში. გარკვეულ სეზონებში მამის აქტიურობა ასეთ სეზონებში აღინიშნება სავანურ ბაბუინებში (savannah baboon), თუმცა ადამიანების ასეთი მიდგომა უნიკალურია მთელს ცხველთა სამყაროში.
გენდერის მიხედვით განსხვავებული ჩვევები
ჩვილების შესწავლამ აჩვენა რომ ისინი მგრძნობიარენი ხდებიან სახეების მიმართ ძალიან ადრე, და ასევე ძალიან ადრე იწყებენ მათ გარჩევას ერთმანეთისგან. ამ გამოკვლევებმა აჩვენა რომ გოგონები უფრო მგრძნობიარეები არიან უცხო სახეების მიმართ ვიდრე ბიჭები. ეს მაჩვენებელი დაფუძნებულია იმ დროზე რამდენ ხანსაც უყურებდა ახალშობილი უცხოს: თვალებში, სახეზე, რამდენად იყო მგრძნობიარე მათ სტრესზე და რამდენად აკვირდებოდა უცხო ადამიანის ქცევას. სქესთაშორისმა არავერბალურმა გამოკვლევამ აჩვენა რომ გოგონები ბევრად უფრო დიდი ხნით ამყარებენ თვალებით კონტაქთს ვიდრე ბიჭები, რაც შესამჩნევია ერთი დღის ახალშობილებშიც კი. ახალშობილებზე ჩატარებულმა მეორე კვლევამ, სადაც მათ არჩევანი უნდა გაეკეთებინათ მობილურისა და უცნობის დათვალიერებას შორის აჩვენა ისიც, რომ ბიჭები უთმობდნენ მეტ დროს მობილურების ყურებას, როცა გოგონებს მეტად აინტერესებდათ უცხო ადამიანის სახე. 6 თვის ასაკში ბიჭებში უფრო ხშირად აღინიშნება გვერდზე გახედვა, ვიდრე გოგონებში. ამ ასაკში გოგონებს უკვე აქვთ უკეთესი მეხსიერება სახეების ამოცნობაში და ორი მსგავსი სახის გარჩევაც უფრო უადვილდებათ.
გენდერული როლები
თანამედროვე გამოკვლევებმა აჩვენა რომ მიუხედად იმისა როგორი მიდგომის მშობლები ზრდიან ბავშვებს: გენდერული სტერეოტიპის მატარებლები თუ მათი მოძულეები, ბავშვები მაინც მიიწევენ ერთსქესიანი ჯგუფების შედგენისკენ. აღსანიშნავია ისიც რომ სათამაშოების არჩევისასაც განსხვავებული სტერეოტიპის მშობლების ბავშვები მაინც თავისი გენდერისთვის დამახასიათებელი სათამაშოებისკენ მიიწევენ.
გენდერული თამაშები
ერთი-ერთზე გამართული აგრესიული თამაშები თუ ძალისმიერი სპორტი არაა ექსკლუზიურად ბიჭების საკუთრება, თუმცა მათი წილი ამ სახის აქტივობებში ბევრად მაღალია ვიდრე გოგონების. ეს სექსუალური განსხვავებები აღმოჩენილია ნებისმიერ საზოგადოებაში სადაც კი ჩატარდა ეს კვლევა. სექსისმიერი აქტივობები უფრო აშკარაა იმ ჯგუფებში სადაც 3-ზე მეტი ბავშვია და არ ჰყავთ უფროსი მეთვალყურე. ხშირად ისეთ საზოგადოებებში სადაც არაა მამაკაცებს შორის ასეთი აშკარა დაპირისპირება, აღინიშნება ის მოვლენაც, რომ ბიჭებს საერთოდ უკრძალავენ მსგავსი აქტივობებით დაკავებას. ასეთ საზოგადოებებში ბიჭები რესლინგით, ჭიდაობით და მსგავსი აქტივობებით მხოლოდ 3-6-ჯერ უფრო ხშირად არიან დაკავებულები ვიდრე გოგონები, და 4 წლის ასაკში მათზე თავისივე ასაკის ბავშვებისგანვე ხდებიან ფიზიკური ხელყოფის მსხვერპლები 4,5-ჯერ უფრო ხშირად.
ასეთი ფიზიკური აქტივობები განსაკუთრებით აქტუალური ხდება 3 წლიდან და თავის პიკს აღწევს 8-10 წლისთვის. ამ დროს ბიჭები თავისი დროის 10 %-ს უთმობენ ჭიდაობას, რესლინგსა თუ სხვას. ასაკთან ერთად ასეთი სახის აგრესია მამაკაცებში იკლებს, თუმცა ფიზიკური დომინირება უდიდეს როლს თამაშობს მამაკაცის ცხოვრებაში. 11-12 წლის ასაკში სკოლაში იზრდება ძალადობის ფაქტები, რომლებიც იკლებს შემდეგ წლებთან შედარებით, რაც სავარაუდოდ ფიზიკური იერარქიის ჩამოყალიბებითაა გამოწვეული. თუ პატარა ასაკში ასეთი ძალადობა მიუღებელი იყო, სკოლის პერიოდში ბიჭებს ძალადობრივი დომინირება სოციალური სტატუსის დამყარებაში ეხმარებათ.
მთელს მსოფლიოში ქალებს აქვთ ბავშვის მოვლის ვალი დაკისრებული. პატარა გოგონები იყენებენ ყველა შესაძლებლობას რათა იყვნენ ჩართულები ბავშვის მოვლაში, ითამაშონ მშობლობანა, დაკავდნენ სხვადასხვა საშინაო საქმიანობით უფრო პატარა ბავშვებთან ან სათამაშოებთან ერთად. გამოკვლევებმა აჩვენა რომ 6 წლის ასაკში გოგონების 99 % თამაშობს თოჯინებით, მაშინ როცა ეს მაჩვენებელი ბიჭებში მხოლოდ 17 %-ია. 10 წლისთვის ეს მაჩვენებელი გოგონებისთვის ეცემა 92 %-მდე ბიჭებში კი 12 %-მდე. საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ მიუხედავად იმ დროის შემდეგ გენდერული როლების დიდი ნაწილის აღმოფხვრისა, 30 წლის წინ გამოკვლევებმა დაახლოებით იგივე შედეგი აჩვენა.
ჯგუფებად დაყოფა
სქესობრივი ცხოვრებისთვის მომზადება ხდება არასრულწოვნობის ასაკიდან, როცა ბავშვები იყოფიან ერთ-სქესიან ჯგუფებში და აყალიბებენ განსხვავებულ ბიჭების და გოგონების კულტურებს.
ერთსქესიანი ჯგუფების ჩამოყალიბება იწყება 3 წლის ასაკიდან და განსაკუთრებით მძაფრდება 9-12 წლის პერიოდში. ამერიკის ბავშვებზე დაკვირვებამ აჩვენა რომ ბავშვები 4-5 წლის ასაკში ატარებენ 3 საათს თავისი სქესის ჯგუფებთან, შერეულ სქესის ჯგუფებთან გატარებული ყოველ 1 საათზე. 6-7 წლისთვის ერთსქესიან და შერეულ სქესიან ჯგუფებთან გატარებული დროის თანაფარდობა იზრდება 1:11-მდე. ასეთივე მდგომარეობა გამოვლინდა კანადაში, ინგლისში, უნგრეთში, კენიაში, მექსიკაში, ფილიპინებში, იაპონიაში და ინდოეთში ჩატარებული დაკვირვებების შედეგად.
ასეთი მდგომარეობა მძაფრდება იმ სიტუაციებში როცა ბავშვებს არ ადევნებენ თვალყურს მშობლები. როცა ბავშვები თავისუფლად იღებენ გადაწყვეტილებას, ისინი მეტად აქცევენ ყურადღებას სექსუალურ განსხვავებებს და საწინააღმდეგო სქესის მიმართ ნაკლებად არიან მგრძნობიარენი.
ბიჭები ხშირად ცდილობენ აგრესიული თამაშები წამოიწყონ გოგოებთან, რაზეც გოგონები უარყოფითად რეაგირებენ, მეორეს მხრივ უცხო ბიჭები დიდი სიხარულით ერთვებიან მსგავს სახის აქტივობებში. გოგონები თავის მხრივ ხშირად ცდილობენ გავლენის მოხდენას შეთავაზებებით და რჩევების მეშვეობით, რაზეც ბიჭები ხშირად უემოციოდ რეაგირებენ, განსხვავებით გოგონებისგან. შეიძლება გაგიჩნდეთ კითხვა ოდესმე თუ ხდებიან ბიჭები მგრრძნობიარენი, პასუხია კი თუმცა ეს ხდება შედარებით ზრდასრულობის ასაკში. მოკლედ რომ ვთქვათ სოციალური სტილი და ინტერესთა განსხვავებულობა იწვევს ერთსქესიანი ჯგუფების ჩამოყალიბებას.
ბავშვები ხშირად უწყობენ ხელს ერთსქესიანი ჯგუფების ჩამოყალიბებას, რისი მაგალითიცაა „cooties“-ის შიში, რომელიც არის წარმოსახვითი “დაავადება” რომელიც ბავშვს თითქოსდა ემართება მეორე სქესის ინდივიდთან ურთიერთობისას. სექსუალური განსხვავებების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად შეიძლება ჩაითვალოს კაცებში ტესტესტერონის მაღალი დონე, რაც მამაკაცემს სპეციფიკური საქმიანობით დაკავებისკენ უბიძგებს.
ერთსქესიანი ჯგუფებისკენ სწრაფვას ბავშვები იწყებენ იქამდე, სანამ თვითონვე მიხვდებიან რას ნიშნავს გოგონა და ბიჭი, შესაბამისად ლაპარაკი იმაზე რომ კატეგორიზაცია ხდება მხოლოდ სქესის გამო და მის მიღმა არ იმალება ამაზე მეტი არის სიცრუე. კატეგორიზაცია არის უბრალოდ შედეგი იმისა, რასაც ბავშვები თვითონვე ვერ ხსნიან. შედეგი არის ის რომ ბიჭები და გოგონები თავისი ცხოვრების დიდ ნაწილს ატარებენ თავისი სქესის ჯგუფებთან. ამის შედეგად სოციალური სტილი და განმასხვავებელი ნიშნები ხდება უფრო ღრმა დროსთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გენდერული როლები კატეგორია:ადამიანის ქცევა კატეგორია:სოციალური ფსიქოლოგია
4-ჰიდროქსი-TEMPO
4-ჰიდროქსი-TEMPO , ასევე ეწოდება 1-λ1-ოქსიდანილ-2,2,6,6-ტეტრამეთილპიპერიდინ-4-ოლი — ორგანული ნივთიერება და ჰეტეროციკლური ნაერთი ქიმიური ფორმულით. ძირითადად გამოიყენება კატალიზატორად და ქიმიურ ოქსიდანტად, რადგან არის სტაბილური რადიკალი. 4-ჰიდროქსი-TEMPO ორგანიზმში ხელს უწყობს წყალბადის ზეჟანგით მეტაბოლიზმს და თრგუნავს ფენტონის რეაგენტს.
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნაერთები კატეგორია:ჰეტეროციკლური ნაერთები კატეგორია:თავისუფალი რადიკალები
ზაქარწმინდის ნაეკლესიარი
ზაქარწმინდის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელი სვერის აღმოსავლეთით, 800 მეტრში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბორის ესაძე
ბორის სპირიდონის ძე ესაძე (დ. 24 ივლისი, 1864 — გ. 31 იანვარი, 1914, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე, გამომცემელი, ჟურნალისტი.
ბიოგრაფია
ბორის ესაძემ დაამთავრა ქალაქ ტვერის იუნკერთა საკავალერიო სასწავლებელი. 1882 წელს სამსახური დაიწყო ნოვოროსიისკის დიდი მთავრის ვლადიმერ ალექსანდრეს ძის სახელობის დრაგუნთა პოლკში. იმავე წელს ჩაირიცხა ტვერის საკავალერიო სასწავლებელში, რომლისის დამთავრების შემდეგ 1886 წელიდან მსახურობდა კავკასიის არმიის სხვადასხვა ნაწილში უმეტესად საშტაბო თანამდებობებზე. პასუხსაგები თანამდებობები ეკავა ყარსის ოლქში. 1911 მიენიჭა პოდპოლკოვნიკის ჩინი. მას ეკუთვნის ნაშრომები რუსეთის არმიის ცალკეული სამხრეთ ნაწილების ისტორიის, გამოჩენილი მხედართმთავრების ცხოვრება-მოღვაწეობის, რუსეთის არმიაში ქართველების ღვაწლის შესახებ. იყო რუსეთის სამხ.-ისტ. და რუსეთის გეოგრაფიული საზ-ბების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი. ბორისს ეკუთვნის დაკვირვებები რუსეთ-საქართველოს ისტორიის ურთიერთობის შესახებ. დიდი წვლილი მიუძღვის საქართველოს ისტორიისა და ქართული კულტურის პროპაგანდაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი კრებული „საქართველოს მატიანე“ (ნაკვ. I, თბ., 1913) და „მთელი კავკასია“ (#1, თბ., 1903, ორივე რუს. ენაზე). დიდი ენერგია შეალია ქართული ისტორიის ძეგლების მოვლა-პატრონობას, აქტიურად მონაწილეობდა „საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების“ დაარსებაში.
1905 გამოაქვეყნა ნ. ბარათაშვილის გარდაცვალების 60 წლისთავისადმი მიძღვნილი კრებული „საქართველოს გამოჩენილ ადამიანთა ცხოვრება. ბარათოვის ტომი“ (თბ., 1905, რუს. ენაზე), რომლის შემოსავალი მოხმარდა ნ. ბარათაშვილის საფლავის ძეგლის მოწყობას. ძეგლი, რომელიც დაიდგა დიდუბის პანთეონში, 1938 გადატანილი იქნა მთაწმინდაზე. ბორისმა დააარსა რამდენიმე რუსული პერიოდული ორგანო „კავკაზსკი კრაი“ (1905), „კავკაზსკაია არმია“ (1907), რომელსაც ჰქონდა ორი ყოველკვირეული დამატება „კავკაზსკი ვეტერან“ (ჯარისკაცებისათვის) და „კავკაზსკი ვოენნი ვესტნიკ“ (ოფიცრებისათვის). იყო გაზეთ „ყარსის“ რედაქტორი 1910 წლის 26 იანვარიდან 1911 წლის 2 ივლისამდე. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს (ფსევდონიმები: „ბუდილნიკი“, „ბლაგოჟელატელი“, „ბეზ პსევდონიმა“, „გ. კარტველი“, „ზემეცი“ და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი გამომცემლები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1864 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1914
რაიან ჯონსონი
რაიან კრეიგ ჯონსონი (დ. 17 დეკემბერი, 1973) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მემონტაჟე და მსახიობი. სანდენსის კინოფესტივალზე 2005 წელს მიიღო ჟიურის სპეციალური ჯილდო ორიგინალური ხედვისთვის, სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმისთვის „აგური“. იგი არის ფილმების „ძმები ბლუმები“ და „დროის მარყუჟი“, აგრეთვე ტელესერიალის „Breaking Bad“ სამი ეპიზოდის რეჟისორი.
ჯონსონი აგრეთვე ცნობილია როგორც „უკანასკნელი ჯედაის“, „ვარსკვლავური ომების“ მერვე, გაგრძელების ტრილოგიაში კი მეორე ფილმის რეჟისორი.
თაქლა (მასალი)
თაქლა (Təklə) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1779 კაცი.
რაინის ფრანკული დიალექტები
რაინის ფრანკული დიალექტების ჯგუფი, ან რაინფრანკული დიალექტები (გერმ. Rheinfränkische Dialekte) — გერმანული ენის დიალექტების ჯგუფი. კერძოდ კი, დასავლეთგერმანულის შუა წელზე ფრანკული ენებისა და დიალექტების ერთობლიობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანული ენა
საიმპერიო მთავარი
საიმპერიო მთავარი, რაიხსფიურსტი (Reichsfürst) — ფიურსტი (პირი, რომლის სამთავრო ღირსებაც დაამტკიცა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა, იქნება ეს ლანდგრაფი, ჰერცოგი თუ ეპისკოპოსი), რომელიც ფლობს ფეოდს საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში და ადგილს იკავებს რაიხსტაგში.
ჩვეულებრივ მთავარსა (ფიურსტსა) და საიმპერიო მთავარს (რაიხსფიურტს) შორის სხვაობა არსებითი იყო. მაგალითად, ლიხტენშტაინებს ამ უფსკრულის გადასალახად 100-ზე მეტი წელიწადი დასჭირდათ — 1607 წლიდან (როდესაც იმპერატორმა მათ მთავრის ტიტული მიანიჭა) 1713 წლამდე (როდესაც მათ რაიხსტაგში ცალკი ადგილი გამოეყოთ).
მარშანოვკა (ბაშკირეთი)
მარშანოვკა  (Маршановка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (98%).
სასოფლო-სამეურნეო ბიოლოგია
ლიტერატურა
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
ღამის კაფე
შემოქმედებითი სტილი
ვან გოგის შემოქმედების ერთხმად აღიარებამ მას საყოველთაო მნიშვნელობა შესძინა: ასაკის, წარმოშობის, დროის და ადგილის მიუხედავად ადამიანები მოხიბლილნი არიან ამ ხელოვანის ფერწერული ტილოებითა და ნახატებით, თუმცა სიცოცხლეში მას ცოტა ვინმე თუ აფასებდა. რამ გახადა შესაძლებელი ასეთი საყოველთაო ყურადღება, სიმპატიების ამგვარი დამთხვევა. შესაძლოა ამის მიზეზი სოლიდარობის გრძნობაა, რომელსაც მხატვრის დრამატიზმით ახსავსე ცხოვრება იწვევს.
თანაგანცდა და თანაზიარობა განუყოდელია მისი შემოოქმედებისგან: ეს თავისუფლების განხორციელებაა. თამამად გამოყენებული ფერები, ექსპრესიული მონასმი, ფართო ჟესტი, პულსირების ინტენსივობა და კავშირი გონებასთან, რომელიც ამ ყველაფერს მართავს; სიუჟეტები ახლობელია, თითქმის ყოველდღიური ცხოვრებიდან აღებული, რეალური და ნაცნობი; მხატვარი ირჩევს და ხაზს უსვამს ამ ხედვას, განუწყვეტლივ ავითარებს მას. მისი განზრახვაც ასეთია: ვან გოგის ვრცელი შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, მისი უშუალო გარე სამყაროს ყველა ქსელს იკვლევს, რომლის ეპიცენტრიც თავად არის. ვინ ვერ ამოიცნობს მის ნახატებში კარგად ნაცნობ სკამებს, ფეხსაცმლებს, ყვავილებს, პურის ყანებს და კვიპაროსებს. ამ ეპოქის ყველა მხატვარს შორის მან უთუოდ ყველაზე გააზრებულად გაათავისუფლა საკუთარი მონასმი, მათში იგრძნობა მხატვრის შინაგანი თრთოლა. ჩვენ ვიცით, რომ იგი სწრაფი მონასმებით, ჟინით შეპყრობილი, აჩქარებული რიტმით ხატავდა. შესაძლოა, ასე ცდილობდა გამოეხატა გამუდმებული ცვლილებები იმ რეალობაში, რომელიც ნიმუშად აირჩია.
ყველაფრის მიუხედავად, ვან გოგის ნამუშევრებიდან ერთგვარი ტრაგიკული გრძნობა გამოსჭვივის, იგი თვალმათლივ იკითხება ავტოპორტრეტებში, მოქუფრულ ცაში, დაკლაკნილ კვიპაროსებში, ავბედით ყორნებსა და პორტრეტების შემაშფოთებელ ფონში. მისი ცხოვრების ნაღვლიანი ეპიზოდების გახსენების გარეშეც ეს გრძნობა რეალობის ნაწილს შეადგენს. იგი აიძულებს მხატვარს შეეგუოს არასრულყოფილებას, სინამდვილის ტვირთსა და ცხოვრების მუდმივ დინებას. ამისთვის უთუოდ მოქმედებაა საჭირო და მხოლოდ ჭვრეტა არ არის საკმარისი. ალბათ სწორედ ამ რეალობაში, ანუ ადამიანის უძლურებაში უნდა მდგომარეობდეს ვან გოგის შემოქმედების არსი. სწორედ ეს ყველაფერია მისი ტილოების ესოდენ მძაფრი და აშკარა შინაგანი დაძაბულობის მიზეზი, ყველაფერი ეს აშკარად ჩანს ნახატში „ღამის კაფე“. „წითლით და მწვანით მე შევეცადე სასტიკი ადამიანური ვნებები გამომეხატა“ - ამბობდა ვან გოგი ნახატზე, რომელიც აღიარებულია, როგორც ვან გოგის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნამუშევარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები კატეგორია:1888 წლის ნახატები კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
დიანა ფრანგი
ბიოგრაფია
დიანა დაიბადა 1538 წლის 25 ივლისს პარიზში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის უფროსი ვაჟის, დოფინ ანრი დე ვალუასა და მისი იტალიელი საყვარლის, ფილიპა დუჩის ერთადერთი საერთო და უკანონო ქალიშვილი. დედამისი წარმოშობით პიემონტელი ჯარისკაცის ქალიშვილი იყო, რომელიც იტალიური ომების პირობებში ფრანგების მხარეს გადავიდა და საფრანგეთში გადასახლდა. აღსანიშნავია, რომ მას სახელი მამის კიდევ ერთი საყვარლის, დიანა დე პუატიეს პატივსაცემად დაარქვეს.
1547 წელს მამამისი ტახტზე ავიდა ანრი II-ის სახელით და ფორმალურად მოახდინა მისი ლეგიტიმაცია. 1552 წლის 14 თებერვალს ანრიმ იგი პარმის ჰერცოგ ოტავიო ფარნეზეს ძმას, კასტროს ჰერცოგ ორაციო ფარნეზეს მიათხოვა. მათი ქორწინება ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან 1553 წელს ორაციო გერმანელებმა მოკლეს ესდინთან ბრძოლისას. დაქვრივებულ დიანას მისგან შვილი არ დარჩენია, რის გამოც 1559 წელს იგი მეორედ დაქორწინდა საფრანგეთის კონეტაბლ ან დე მორმორანსის უფროს ვაჟ ფრანსუა დე მონმორანსზე.
საფრანგეთის რელიგიური ომების განმავლობაში იგი დედოფალ ეკატერინე მედიჩის უჭერდა მხარს და ქმართან ერთად აქტიურად გამოდიოდა კათოლიკური მხარის დასაცავად. აღსანიშნავია, რომ ისინი კათოლიკური ფრაქციის ერთ-ერთი ლიდერები იყვნენ და მხარს უჭერდნენ წმინდა ბართლომეს ღამესაც.
1579 წელს დიანა მეორედ დაქვრივდა. მას არც ფრანსუასგან დარჩა შვილი, თუმცა მესამედ აღარ გათხოვილა. ამის შემდეგ დიანა თავისი ნახევარ-ძმის, საფრანგეთის მეფე ანრი III-ის ფავორიტი ხდება, რის გამოც, 1582 წელს მისგან საჩუქრად მიიღო ანგულემის ჰერცოგინიობა. 1589 წელს, ანრის გარდაცვალებით შეწყდა ვალუას დინასტია, რის გამოც ტახტზე დიანას ნახევარ-და, მარგარიტა ვალუა ადის თავის ქმართან, ნავარის მეფე ანრი IV ბურბონთან ერთად. იგი ანრი IV-ის კარზე დიდი პატივისცემითა და ავტორიტეტით სარგებლობდა, რაც 1599 წელს, ანრისა და მარგარიტას განქორწინების შემდეგაც გაგრძელდა.
ცნობილია, რომ ანრი IV-მ თავისი უფროსი ვაჟის, მომავალი მეფე ლუი XIII აღსაზრდელად სწორედ დიანას მიაბარა, რომელიც იგი მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე დაკვრას ასწავლიდა. ამის გამო ლუის იგი ძალიან უყვარდა. მას შემდეგ, რაც 1610 წელს ტახტი ლუი XIII-მ დაიკავა დიანას გავლენები კიდევ უფრო გაიზარდა.
უკანასკნელი წლები მშობლიურ პარიზში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1619 წლის 11 იანვარს, 80 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1538 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1619 კატეგორია:ვალუები
გორგაძე
საკუთარი სახელი გორგაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
ხეითის ლიახვისპირა კოშკი
შესასვლელი კარი მეორე სართულიდან აქვს. კარის წინ მოწყობილი იყო ორ ძლიერ კოჭზე გამართული ბაქანი. ბაქანზე ადიოდნენ მისადგმელი კიბით. შესასვლელიდან მარჯვნივ კედელში დაყოლებული კიბე პირველ სართულს უკავშირდება. საცხოვრებელი მეორე სართულზეა, პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულებისაა.
მეორე სართულის ოთახი რვაკუთხედით შემოფარგლულ სივრცეს წარმოადგენს, რომლის წახნაგებშიც ღრმა კამარაგადავლებული უბეებია მოთავსებული. კამარით გადახურული ოთახი საზვერავ-სათოფურებითაა გამართული.
გარედან კოშკი დაბალია. ერთადერთი დეკორატიული ელემენტი თაღოვანი კარის ზემოთ მოთავსებული ჯვარია. იგი ამოკვვეთილია მოგრძო ქვაზე. კოშკის პირველი სართული ამოვსებულია მიწით. ბანი დაზიანებულია. სართულშუა გადახურვა მოშლილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბრეიკი (სნუკერი)
ბრეიკი (snooker break), ან „სერია“ — ქულების საერთო რაოდენობა, რომელიც სნუკერის მოთამაშემ დააგროვა ზედიზედ, წესების დარღვევის გარეშე, მაგიდასთან ერთხელ მისვლის დროს, ერთი ფრეიმის (პარტიის) განმავლობაში. ამგვარად, ბრეიკის მინიმალური მნიშვნელობა შეიძლება იყოს 1 ქულა, ხოლო მაქსიმალური — 147 ქულა. თეორიულად, ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, ბრეიკი შეიძლება იყოს 148—155 ქულა (იხ. მაქსიმალური ბრეიკი).
სენჩერი-ბრეიკი
იმ შემთხვევაში, თუ მოთამაშე აკეთებს სერიას, რომელიც 100-ის ტოლია ან მასზე მეტია, ამგვარ ბრეიკს უწოდებენ სენჩერი-ბრეიკს (cеntury break ან „ასიანი სერია“). ასიანი სერიის შესრულება თამაშის მაღალი პროფესიონალიზმის დონის მაჩვენებელია. სენჩერი-ბრეიკების რაოდენობით აბსოლუტური რეკორდსმენი არის ხუთგზის მსოფლიო ჩემპიონი რონი ო’სალივანი, რომელმაც სენჩერი 940-ზე მეტჯერ გააკეთა. მოთამაშეებისთვის განსაკუთრებით საპატიოა ე.წ. „100+“ სიაში მოხვედრა — ეს არის სია იმ სნუკერისტებისა, რომლებსაც 100 და მეტი სენჩერი აქვთ გაკეთებული კარიერის განმავლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:სნუკერი
ხორვატიის დროშა
ხორვატიის დროშა — ხორვატიის სახელმწიფო სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. სამფეროვანი მართკუთხა ქსოვილი ცენტრში ხორვატიის გერბით. გერბი გარკვეულწილად განასხვავებს მას ნიდერლანდის დროშისაგან, რომელსაც თითქმის იგივე ფერები აქვს იდენტური თანმიმდევრობით.
წითელ, თეთრ და ლურჯფეროვანი დროშა ხორვატიის დროშად გამოიყენებოდა 1848 წლიდან. აღსანიშნავია, რომ ამ ფერებით შედგენილი დროშები გამოიყენება სხვა სლავურ ქვეყნებშიც.
დროშა შეიქმნა 1918 წელს ავსტრია-უნგრეთის იმპერიისაგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, თუმცა მან მცირე ხნით იარსება, რადგან ხორვატია შევიდა იუგოსლავიის სამეფოს შემადგენლობაში. აღსანიშნავია, რომ იუგოსლავიის სამეფოს დროშაც იგივე ფერებისაგან შედგებოდა, თუმცა განსხვავებული თანმიმდევრობით იყო განლაგებული. იუგოსლავიაში საბჭოური მმართველობის დამყარების შემდეგ, ხორვატიაში, როგორც მის შემადგენელ ნაწილში გამოიყენებოდა იგივე დროშა ცენტრში წითელი ხუთქიმიანი ვარსკვლავით.
თანამედროვე დროშა 1990 წლის 21 დეკემბერს მიიღეს. პრაქტიკულად ერთადერთი მნიშვნელოვანი ცვლილება ვარსკვლავის გერბით შეცვლა იყო. შვიდი თვის შემდეგ კი ხორვატია დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატიის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
იაკიმივკის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
კოკუშკინის ხიდი
კოკუშკინის ხიდი (Кокушкин мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 20 მეტრი, ხოლო სიგანე — 13,1 მეტრი.
მდებარეობა
კოკუშკინის ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს სტოლიარნისა და კოკუშკინის შესახვევებს.
დინების ზემოთ მდებარეობს სენის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ამაღლების ხიდი.
უახლოესი მეტროს სადგურებია „სადოვაია“, „სენის მოედანი“ და „სპასკაია“.
სახელწოდება
ხიდმა სახელწოდება მიიღო ვაჭარ ვასილი კოკუშკინის გვარის მიხედვით, რომლის სახლიც განთავსებული იყო კოკუშინის შესახვევისა და სადოვიის ქუჩის კუთხეში. 1779 წლიდან ხიდს ეწოდება კოკუშკინის ხიდი, 1768 წლიდან 1873 წლამდე ხიდს ერქვა კაკუშკინის ხიდი.
ისტორია
ხიდი ააგეს XVIII საუკუნის ბოლოს, იმ პერიოდში როცა გრიბოედოვის არხის სანაპიროს გრანიტის ფილებით აპირკეთებდნენ. 1872 წელს ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი, თაღების კონსტრუქცია დაამზადეს ძველი კონსტრუქციის მაგალითზე. ადრინდელი ხიდი არაერთხელ გაარემონტეს და ამ სახით შემონახული იყო 1946 წლამდე.
1946-1947 წლებში მოძველებული ხის კონსტრუქცია და საყრვენები მეტალით შეცვალეს. პროექტი შეიმუშავა „ლენხიდმშენის“ საპროექტო განყოფილების ინჟნერმა ბორის ლევინმა და არქიტექტორმა ლევ ნოსკოვმა.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია და მეტალისგანაა აგებული. ხიდი გამოიყენება როგორც ფეხით, ასევე ტრანსპორტით გადასაადგილებლად. ავტომობილებისათვის გამოყოფილია ორი ზოლი. საფეხმავლო ნაწილი მოასფალტებულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ნუგზარ მამალაძე
ნუგზარ (ხუტა) მამალაძე (დ. 11 ნოემბერი, 1947, ჩოხატაური) — ქართველი ინჟინერ-ელექტრიკოსი და პოლიტიკური მოღვაწე.
1970 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაცია-ელექტროფიკაციის ფაკულტეტი. იყო გაერთიანება „საქსოფლტექნიკის“ უფროსი ინჟინერი, საქსოფლტექნიკის გარდაბნის რაიონული გაერთიანების უფროსი ინჟინერი, მთავარი ინჟინერი, მმართველი, აგროკომბინატის (РАПО) გენერალური დირექტორი, გარდაბნის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარე.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, პოლიტიკური ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი (სმკ)“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
უსანეთის სალოცავი
უსანეთის სალოცავი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, გორის მუნიციპალიტეტის სოფ. არკინარეთის სამხრეთ-დასავლეთ განაპირას.
ნაეკლესიარი საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. გეგმა გათხრა-გაწმენდის გარეშე არ იკითხება. ირგვლივ მიმოფანტულია სამშენებლო მასალა — კარგად გათლილი ადგილობრივი ქვის კვადრები, თაღების და კამარის თლილი შირიმის კვადრები. ძეგლის დათარიღება არ ხერხდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თაზა-ალვადი
თაზა-ალვადი (Təzə Alvadı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 6429 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
ულრიხ რაუშერი
მინი|ულრიხ რაუშერი ულრიხ კარლ პაულ რაუშერი (Ulrich Karl Paul Rauscher; დ. 26 ივნისი, 1884, შტუტგარტი — გ. 18 დეკემბერი, 1930) — გერმანელი დიპლომატი, მწერალი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.
ბიოგრაფია
1920-1922 წლებში იყო გერმანიის (ვაიმარის რესპუბლიკის) ელჩი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. წარმოშობით ბურჟუაზიული ოჯახიდან იყო. მიიღო შესანიშნავი განათლება მიუნხენში, ჰაიდელბერგში, სტრასბურგსა და ოქსფორდში. პროფესიით იურისტი გატაცებული იყო მუსიკით, ხელოვნებით, გერმანულად თარგმნიდა ფრანგულ ლიტერატურას, საკუთარ წერილებს ხელოვნების სფეროზე აქვეყნებდა წამყვან გერმანულ გამოცემებში. პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას მუშაობდა იმპერიის პრესის განყოფილებაში ბრიუსელის საგენერალგუბერნატოროში და მხარს უჭერდა გერმანიის იმპერიის პოლიტიკას ბელგიის მიმართ. ერთი პერიოდი იბრძოდა კიდეც არტილერისტად დასავლეთის ფრონტზე, 1918 წლიდან კკვლავ ჟურნალისტად დაბრუნდა ბერლინში. წლის ბოლოს ხდება სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მალე იკავებს რამდენიმე მნიშვნელოვან თანამდებობას: ინიშნება ფილიპ შაიდემანის პირად მდივანად, 1919 წელს კი გერმანიის ხელისუფლების პრესის განყოფილების უფროსად. 1920 წლის სექტემბერში ვაიმარის რესპუბლიკამ დე იურე აღიარა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. იმავე წლის დეკემბერში გერმანიამ საქართველოში თავის წარმომადგენლად ულრიხ რაუშერი დაამტკიცა, რომელიც თბილისში 1921 წლის 8 იანვარს ჩამოვიდა. საქართველოს თავს დამტყდარი ბოლშევიკური აგრესიის გამო, ფაქტობრივად, მხოლოდ ომის ხანაში მოუწია საქართველოში ყოფნა. მუდმივად საქართველოს დემოკრატიული ხელისუფლების გვერდით იმყოფებოდა ომის მიმდინარეობისას და დარჩა მასთან ევაკუაციამდე, რაც 1921 წლის მარტში განხორციელდა. ამის მერეც მთელი წლის მანძილზე ასრულებდა თავის მოვალეობას და გერმანიაში გაემგზავრა 1922 წლის დასაწყისში. 1922 წლის აპრილიდან იყო გერმანიის ელჩი მეზობელ პოლონეთში სიცოცხლის ბოლომდე. მხარს უჭერდა ტრადიციული გერმანულ-პოლონური მტრობის ჩარჩოებში მოქცევას და ურთიერთობის ნორმალიზებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ელჩობისას გერმანია-პოლონეთს შორის გაფორმებული ორი ხელშეკრულება, ე. წ. „ლიკვიდაციის ხელშეკრულება“ (31.10.1929), რომლის ძალითაც გერმანიამ და პოლონეთმა უარი თქვეს მსოფლიო ომისგან და ვერსალის ზავისგან მომდინარე ფინანსურ მოთხოვნებზე ერთმანეთის მიმართ და ასევე სავაჭრო ხელშეკრულება (17.3.1930). ურთიერთობების ნორმალიზაცია ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლასთან ერთად ისტორიას ჩაბარდა. გარდაიცვალა გერმანიაში, შვარცვალდში ყოფნისას.
ლაზა (გუსარი)
ლაზა (Laza) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში.
წორბისის კოშკი
წორბისის კოშკი — საფორტიფიკაციო-თავდაცვითი ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ წორბისში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ოთხსართულიანი კოშკი ნაგებია დიდი ზომის ქვიშაქვის კვადრებით. კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა. პირველი სართულის აღმოსავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში არქიტრავული შესასვლელია. ასეთივე შესასვლელია მესამე სართულის აღმოსავლეთ კედელშიც. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. მეოთხე სართულის ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში გაჭრილია თაღოვანი სარკმლები. კედლებზე შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის კოჭის ბუდეები. კოშკში მიწის დონე აწეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოსკარი და ვარდისფერი ქალბატონი
ოსკარი და ვარდისფერი ქალბატონი (Oscar et la dame rose) — ფრანგი მწერლის, ერიკ-ემანუელ შმიტის ნაწარმოები ეპისტოლურ ჟანრში. პირველად გამოიცა 2002 წელს. წარმოადგენს სერია Cycle de l'invisible-ის („უჩინარის ციკლი“) მესამე თავს.
ნაწარმოებმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა როგორც საფრანგეთში, ისე მის საზღვრებს გარეთ.
სიუჟეტი
ათი წლის ბიჭი — სახელად ოსკარი, სიმსივნითაა დაავადებული. იგი აღწერს საკუთარ ცხოვრებას საავადმყოფოში, სადაც, ბავშვებზე ვარდისფერ უნიფორმაში გამოწყობილი ექთნები — ე.წ. „ვარდისფერი ქალბატონები“ ზრუნავენ. ოსკარისთვის, ერთ-ერთი ვარდისფერი ქალბატონი (დედა-როზა), მეორე დედად იქცა. როდესაც მან შეიტყო, რომ სიცოცხლის თორმეტი დღე დარჩა, დედა-როზამ მას ერთგვარი თამაში შესთავაზა, რომლის მიხედვითაც, ოსკარის სიცოცხლის დარჩენილი თითოეული დღე ათ წელიწადს უდრიდა. ოსკარი ყოველი დღის განმავლობაში წერილებს წერს, რომელთა ადრესატიც ღმერთია.
საავადმყოფოში, ოსკარს რამდენიმე მეგობარი ჰყავს — „პოპ-კორნი“, „ბეკონი“, „აინშტაინი“. ეს ზედმეტსახელები, თითოეულის დაავადებას უკავშირდება. ოსკარს საავადმყოფოს ერთ-ერთი პაციენტი, „პეგი-ბლუ“ უყვარდება, რომელიც, ეიზენმენგერის სინდრომის გამო ლურჯადაა შეფერილი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:2002 წლის რომანები კატეგორია:ერიკ-ემანუელ შმიტის ნაწარმოებები კატეგორია:ფრანგული რომანები
ნაცვლიშვილი
საკუთარი სახელი ნაცვლიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ქარინჯი
ისტორია
სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია მრავალრიცხოვანი ხაჩქარები და შუა საუკუნეების დასახლების ნანგრევები. სოფელში მდებარეობს ნახევრად დანგრეული ეკლესია. 1918 წელს სომხეთ-საქართველოს ომის დროს სოფელში მდებარეობდა ქართველების და გერმანელების პოსტი. 1918 წლის 23 ოქტომბერს სომხებმა მიიტანეს იერიში ქარინჯში მდგარ გერმანულ-ქართულ დანაყოფზე. 25-27 სექტემბერს სოფელში მიმდინარეობდა ბრძოლები, შემდეგ სომხებმა უკან დაიხიეს და ინციდენტი გაუგებრობად გამოაცხადეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
მარევკა (სტერლითამაქის რაიონი)
მარევკა  (Марьевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 11 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (79%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
ფი-ფენომენი
მინი|ფი-ფენომენი ფი-ფენომენი — მოძრაობის შეგრძნება, რომელიც წარმოიქმნება სინათლის სტაციონარული წყაროების თანმიმდევრული ჩართვით, აგრეთვე თვით ამ მოძრაობის ფორმა. ფი-ფენომენი აღმოაჩინა მაქს ვერთჰაიმერმა 1910 წელს და აღწერა სტატიაში „მოძრაობის აღქმის ექსპერიმენტალური გამოკვლევები, რომელიც გამოქვეყნდა 1912 წელს. თავის ასისტენტებთან — ვოლფგანგ კელერთან და კურტ კოფკასთან ერთად — მან აღმოაჩინა, რომ სინათლის ორი წყარო, რომლებიც სხვადასხვა ინტერვალით ინთება, ადამიანის მიერ სხვადასხვანაირად აღიქმება: მინი|მარცხნივ|ფენაკისტოსკოპი
ფი-ფენომენის დამახასიათებელი თავისებურება არის ის, რომ მოძრაობის აღქმა არ არის დამოკიდებული სინათლის წყაროების ფერზე, ზომაზე და სივრცობრივ ლოკალიზაციაზე.
ეს მოვლენა ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს ფსიქოლოგიაში გაბატონებულ ვუნდტის თეორიას, რომლის მიხედვითაც ნებისმიერი ცნობიერი განცდა წარმოადგენდა ელემენტარული შემადგენლების ერთობლიობას, ხოლო მოჩვენებითი მოძრაობის დაყოფა კი ასეთ შემადგენლებად შეუძლებელია. ითვლება, რომ ფი-ფენომენზე სტატიის გამოქვეყნებით დასაბამი მიეცა გეშტალტ-ფსიქოლოგიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფსიქოლოგია კატეგორია:მხედველობითი ილუზიები
გოგირდის მონონიტრიდი
გოგირდის მონონიტრიდი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით. მისი მიღება შესაძლებელია გოგირდის ორთქლის აზოტთან რეაქციით. ამ ნაერთის ვალენტური ელექტრონები ემთხვევა აზოტის მონოქსიდისას. დედამიწის გარეთ ეს ნაერთი პირველად აღმოაჩინეს გიგანტურ მოლეკულურ ღრუბელ Sgr B2-ში.
სქოლიო
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები კატეგორია:თავისუფალი რადიკალები
ჩერკასის ეროვნული უნივერსიტეტი
ჩერკასის ეროვნული უნივერსიტეტი (ოფიციალურად ჩერკასის ბოგდან ხმელნიცკის სახელობის ეროვნული უნივერსიტეტი) ― უნივერსიტეტი ჩერკასში, უკრაინაში. ქვეყნის მასშტაბით ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი. უნივერსიტეტში 6 000-ზე მეტი სტუდენტი 54 სპეციალობაზე სწავლობს. 2022 წლისთვის უნივერსიტეტი რვა ინსტიტუტსა და ორ ფაკულტეტს მოიცავს. უნივერსიტეტს სახელი ეწოდა უკრაინელი ჰეტმანის, ბოგდან ხმელნიცკის საპატივცემულოდ, რომელიც ჩერკასის ოლქში დაიბადა.
ისტორია
ჩერკასის ეროვნული უნივერსიტეტი 1921 წელს დაარსდა, როგორც ჩერკასის სახალხო განათლების ინსტიტუტი. 1933 წელს ჩერკასის სახელმწიფო სასწავლო-საწვრთნელი ინსტიტუტი ეწოდა. უნივერსიტეტი მოიცავს ისტორიის, ენისა და ლიტერატურის, ფიზიკისა და მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილებებს. 1995 წელს ინსტიტუტს ჩერკასის ბოგდან ხმელნიცკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეწოდა, ხოლო 2003 წელს ეროვნული უნივერსიტეტის სატუტის მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩერკასი კატეგორია:უკრაინის ეროვნული უნივერსიტეტები კატეგორია:1921 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
სწავლის მრუდი
სწავლის მრუდი აღწერს სწავლის მოსწრებადობას, მის ხარისხს დროსთან შეფარდებაში. სწავლის მრუდს ნასწავლი მასალის მოცულობისა და შესწავლაზე დახარჯული დროის განაყოფით გამოიანგარიშებენ.
ვერთერის ეფექტი
მიმბაძველობითი სუიციდი, იგივე ვერთერის ეფექტი — სხვისი სუიციდის მიბაძვა, როდესაც ადამიანი თვითმკვლელობას ცდილობს ტელევიზორში ან სხვა მედიასაშუალებაში გაშუქებული სხვისი თვითმკვლელობის შემდეგ.
სწავლის მრუდი
ხშირად, ახალი დავალების დასაწყისში ჯერ ბევრ შეცდომას აქვს ადგილი. შეცდომების რაოდენობა იკლებს მოგვიანებით, სწავლის მეორე ფაზაში, ხოლო მომდევნო მესამე ფაზაში კი იწყება ე.წ. „სწავლის პლატო“.
თუმცა შესაძლოა, სწავლის პროცესის შედეგი მხოლოდ შემთხვევით სწავლის მრუდზე ფიგურირებდეს ისე, რომ მსწავლელს სასწავლი დასწავლილი ეგონოს. (შდრ. არადეტერმინისტული ცდა)
ვერთერის ეფექტი
დამცავი ფაქტორების არარსებობის შემთხვევაში, გახმაურებული სუიციდი გამომწვევის როლს ასრულებს მგრძნობიარე ან ადვილად შტაგონებად ადამიანთა თვითმკვლელობისთვის. ამას სუიციდის გადადებას უწოდებენ. დროგამოშვებით ვრცელდება სკოლებში, საზოგადოებაში, ცნობილი ადამიანის სუიციდის შემთხვევაში კი ქვეყნის მასშტაბით. ამას კი სუიციდის ჯგუფს უწოდებენ; ეს უკანასკნელი გამოწვეულია თვითმკვლელობასთან დაკავშირებული ქცევების სოციალური სწავლებით ან მიმბაძველობითი სუიციდებით.
სწავლის მრუდი
ეკონომიკაში სწავლის მრუდს გამოიყენებენ პროდუქტიულობის ასამაღლებლად, ანდა მიმდინარე პროდუქციის ხარისხის ამაღლების ასახსნელად. სწავლის მრუდს მოიშველიებენ, რათა გაამართლონ განვითარებადი პროდუქციის კონევიერული დამზადების სიჩქარეები ფაბრიკა-ქარხნებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სწავლა
ვერთერის ეფექტი
ისტორია
მედიასა და სუიციდს შორის არსებული კავშირის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეულ შემთხვევას წარმოადგენს გოეთეს რომანი „ახალგაზრდა ვერთერის ვარამი“. 1774 წელს გამოქვეყნებიდან მალევე, ახალგაზრდა მამაკაცებმა მთავარი პერსონაჟის მიბაძვა დაიწყეს, იცვამდნენ ყვითელ შარვლებსა და ლურჯ პიჯაკებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჟურნალისტური ეთიკა კატეგორია:თვითმკვლელობის ტიპები
ნიკოლოზ გოცირიძე
ნიკოლოზ (ნიკო) სიმონის ძე გოცირიძე (დ. 16 თებერვალი, 1872, თბილისი — გ. 30 ივლისი, 1949, იქვე) — ქართველი მსახიობი, ვანო სარაჯიშვილისა და ვასო აბაშიძის შემდეგ ერთ-ერთ პირველს მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტი (1924).
ბიოგრაფია
შრომითი საქმიანობა დაიწყო თბილისის რკინიგზის დეპოში მღებავად. პარალელურად გამოდიოდა ავჭალის აუდიტორიაში, ხოლო 1909 წლიდან ზუბალაშვილების სახალხო სახლში (ახლანდელი კოტე მარჯანიშვილის თეატრი), ამასთან ნიკოლოზ გოცირიძე, როგორც კარგი ხმის პატრონი, მღეროდა იოსებ რატილის და ალექსანდრე (სანდრო) კავსაძეს გუნდებში.
1921 წელს მიიწვიეს რუსთაველის, ხოლო 1930 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრში. ნიკოლოზ გოცირიძეს პოპულარობა მოუტანა ჯერ კიდევ მუშათა სცენაზე შესრულებულმა როლებმა: ავეტიქა (ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), გრუშევსკი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები“), გასტონი („პარიზის ღარიბ-ღატაკები“), შმაგა („უდანაშაულო დამნაშავენი“), ბიზო („პარიზის ბიჭები“), პავლე მედროგე (გერჰარტ ჰაუპტმანის „მელანიას ოინები“), ოსიპი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), საქუა („მსხვერპლი“), ოსეფა (რაფიელ ერისთავის „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“), აკოფა (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“). დიდ სცენაზე მისი პირველი როლი იყო ზაზა „სამშობლოში“. ამას მოჰყვა გეურქა (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“), ჟურდენი (მოლიერის „გააზნაურებული მდაბიო“), მოსამართლე (ხაკინტო ბენავენტე ი მარტინესის „ინტერესთა თამაში“), გიქო, გიჟმოზე (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“, „დაქცეული ოჯახი“), კოსტილევი (მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“) და სხვა.
ნიკოლოზ გოცირიძე სცენაზე 60 წელი იდგა და მის მიერ განვლილ პერიოდზე დაწერა „მოგონებები“. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1949 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ნ
ლატალის თემი
ლატალის თემი (ლატალის ადმინისტრაციული ერთეული) — თემი ზემო სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, აერთიანებს 10 სოფელს: იენაში (თემის ცენტრი), იფხი, კვანჭიანარი, ლახუშდი, ლაჰილი, ლელბაგი, ლეშუკვი, მაცხვარიში, ნანყვამ-ზაგრალი, სიდიანარი, შყალერი.
ზოგადი
2002 წლის აღწერის მონაცემებით თემში ცხოვრობდა 1 478 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება თემში ცხოვრობს 779 კაცი საიდანაც 397 მამაკაცია, ხოლო 382 ქალი
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის თემები
ფირალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ფირალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სეგრია
სეგრია (Segrià) — რაიონი ესპანეთში, ლერიდის პროვინციაში. შედის კატალონიის ავტონომიურ გაერთიანებაში. მის შემადგენლობაში შედის 38 მუნიციპალიტეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა კატეგორია:ლერიდის რაიონები