cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლეჩხუმის სათავადო
ისტორია
ერთიანი ქართული სამეფოს დაშლის შემდეგ ჩამოყალიბდა რაჭის საერისთაო, ლეჩხუმი კი უშუალოდ იმერეთის მეფის დომენი გახდა. ლეჩხუმი ყველაზე მცირე პოლიტიკური ერთეული იყო დასავლეთ საქართველოში. თუმცა აქ უამრავი ციხე-სიმაგრე არსებობდა და ომიანობისას დასავლეთის მესვეურნი სწორედ მას აფარებდნენ თავს და აქ მაგრდებოდნენ მომძლავრებული მტრის წინააღმდეგ. შუა საუკუნეების ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით სწორედ ლეჩხუმში ხვალმში იყო ქართველ მეფეთა განძსაცავი. ასევე. ამავე პერიოდის ისტორიოგრაფიაში სიანტერესო მინიშნებაა გაკეთებული ასევე ხვამლთან დაკავშირებით "ოდეს ქვეყანას გაუჭირდეს ხვამლის მთამ გადაარჩინოს". ლეჩხუმის მმართველთა მთავარ ციხეებს ეწოდება მურის ციხეები. რიონის ხეობაში იმერეთიდან გამოსასვლელ გზას ეს ციხეები იცავდნენ. სამ კომპლექსად სიგრძეზე გაშლილი სიმაგრეთა სისტემის სახელები იყო - "დაუხვდი", "ჰკა მაგას" და "არ გაუშვა". XVII საუკუნის II ნახევრიდან ლეჩხუმში თავი იჩინა მისწრაფებამ დამოუკიდებლობისაკენ, გაჩნდა თანამდებობა — ტიტული ლეჩხუმის თავი. XVII საუკუნის II ნახევრიდან ლეჩხუმელი ძლიერი აზნაურები შეეცადნენ შეექმნათ ცალკე სათავადოები. ამ მხრივ გარკვეულ წარმატებას მიაღწია  ინასარიძეთა საგვარეულომ. შემდგომში ლეჩხუმს მთლიანად ჩიქოვანთა ფეოდალური საგვარეულო დაეუფლა. 1714 წელს, მას შემდეგ, რაც ლეჩხუმს გამგებელი  ბეჟან I დადიანი სამეგრელოს მთავარი გახდა, ლეჩხუმი  სამეგრელოს სამთავროს ერთ ნაწილად იქცა, ამიერიდან მას  დადიანების დანიშნული სარდალმოურავი განაგებდა. ოდიშის ეკონომიკასა და სამხედრო საქმეში ეს პატარა მხარე საკმაოდ დიდ როლს ასრულებდა. მას შეეძლო საკმაოდ ბევრი სამეურნეო პროდუქციის წარმოება, ხოლო ოდიშის ხუთი ათასიან მხედრობაში ორი ათასი მუდამ ლეჩხუმის ლაშქარს წარმოადგენდა. XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე იმერეთის მეფე  სოლომონ II შეეცადა ლეჩხუმის დამორჩილებას, მაგრამ უშედეგოდ. სამეგრელოს სამთავროს  რუსეთის იმპერიაში შესვლია შემდეგ ლეჩხუმის ტერიტორიაზე შეიქმნა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული —  ლეჩხუმის მაზრა.ლეჩხუმი თვისი რთული და საინტერესო რელიეფით (მთები, ქვაბულები, ვიწრობები, გამოქვაბულები) თვით წარმოადგენს ბუნებრივ მიუვალ „ციხესიმაგრეს’’, ამას ემატება 40 ერთეულზე მეტი ადამიანის მიერ აგებული ციხე-სიმაგრე და ციხე-კოშკი, ამ შესაძლებლობებით საქართველოს ბარში მტერთაგან დევნილ სამეფო და სამთავრო ოჯახებს თავშესაფრად და სამეფო განძის დასაცავად ის დიდ სამსახურს უწევდა. თავისი სიძველითა და  გრანდიოზულობით. აღსანიშნავია: დეხვირის, მურის, ზუბის, ორბელის, უწვაშის ადრე ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრეები. სარეწკელას, ორპირის, ორხვის და სხვა თითქმის მიუვალი მღვიმეები, გამოყენებული იყო ბერ-მონაზვნების საცხოვრებლად.
ლეჩხუმის თავადები საკმაოდ ძლიერ დასაყრდენ ძალას წარმოადგენდნენ როგორც იმერეთის ასევე ოდიშის მესვეურთათვის. ოსონი მუდამ დამოუკიდებლობისაკენ ისწრაფვოდნენ და არც ერთ მხარეს არ აკუთვნებდნენ არც საკუთარ თავს და არც სამოურავოს ტერიტორიას. ლეჩხუმელებმა მიიღეს მონაწილეობა ხრესილის ომში. ასევე შინა ფეოდალურ დაპირისპირებებში იმერეთ-ოდიშის დაპირისპირებისას მას მნიშვნელოვანი რგოლი ეჭირა. საინტერესო მოვლენები წარიმართა ლეჩხუმში XVIII საუკუნის ბოლოს.
გრიგოლ დადიანმა 1788 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა სამთავროს ტახტი. იმერეთის მეფემ,  დავით II-მ გადაწყვიტა ესარგებლა გრიგოლის სიჭაბუკით და  სამეგრელოს სამთავროს დამორჩილებისა და  ლეჩხუმის ხელში ჩაგდების მიზნით ოდიში დალაშქრა. ახალგაზრდა მთავარმა თავი ლეჩხუმს შეაფარა. სამეგრელოში კი ამ დროს მისი ძმა  მანუჩარ II გაამთავრეს. ამ ფაქტმა ოდიშის ორ დაპირისპირებულ ბანაკად დაყოფა გამოიწვია. ერთნი მხარს უჭერდნენ მანუჩარ II-ს, ხოლო მეორენი – გრიგოლს. ამ უკანასკნელის მხარეს იყვნენ აგრეთვე ლეჩხუმის სარდალ-მოურავი ქაიხოსრო გელოვანი და  სახლთუხუცესი გიორგი ჩიქოვანი. დადიანმა იმერთა მეფის დავითის საწინააღმდეგოდ,  ერეკლე II-ს დახმარება სთხოვა და თან თავისთან მიიწვია ერეკლეს შვილიშვილი, მის კარზე მყოფი  დავით არჩილის ძე, მომავალი იმერეთის მეფე სოლომონ II. დავით არჩილის ძის გამეფება იმერეთის სამეფო კართან ერეკლეს კარგა ხნის წინ ჰქონდა შეთანხმებული, მაგრამ დავით გიორგის ძე ტახტის დათმობას არ აპირებდა. ერეკლემ გამოიყენა დადიანისა და იმერთა მეფის კონფლიქტი და იმერეთში ჯარი გააგზავნა.
დადიანს ლეჩხუმი ოდიშის სამთავროს ნაწილად მიაჩნდა, სოლომონს კი, რომელიც მთელი დასავლეთ საქართველოს გაერთიანებას ცდილობდა, არ შეეძლო ოდიშის მთავრის ვიწრო ფეოდალური ინტერესების დაკმაყოფილება. მეფემ გრიგოლ დადიანს მისი ძმა  მანუჩარი დაუპირისპირა, რომელსაც  1792 წელს გამთავრებაში დაეხმარა. გრიგოლმა დახმარებისათვის ჯერ ახალციხის ფაშას მიმართა, შემდეგ  ერეკლე II-ს, რადგან გრიგოლის მეუღლე ნინო ბაგრატიონი ერეკლეს შვილიშვილი იყო. ერეკლემ იკისრა კიდეც შუამდგომლობა გრიგოლსა და სოლომონს შორის, მაგრამ იმერთის მეფე არ აპირებდა გრიგოლისთვის ტახტის დაბრუნებას. ამ ვითარებაში მანუჩარმა 7 წლის მანძილზე იმთავრა. ბოლოს,  1799 წელს, გრიგოლმა თავისი ბიძის გიორგი დადიანისა და ლეჩხუმის სარდალ-მოურავის ქაიხოსრო გელოვანის დახმარებით შეძლო სამეგრელოში გადასვლა. ისინი ნოღას ციხეში გამაგრდნენ, სოლომონმა და მანუჩარმა ალყა შემოარტყეს ნოღას ციხეს, მაგრამ ვერ აიღეს და იმერეთის მეფე იძულებული შეიქნა გარიგებოდა გრიგოლს. ამ უკანსკნელმა დადიანობა მიიღო, ხოლო მანუჩარმა –  სალიპარტიანო. სოლომონისა და დადიანის ამ ბრძოლაში  ქართლ-კახეთის მეფე  გიორგი XII თავის სიძეს, გრიგოლ დადიანს, უმაგრებდა ზურგს და საქართველოს გამოხსნისათვის მებრძოლ სოლომონს ამით ნიადაგს აცლიდა.
იმერეთის მეფემ  1802 წელს კიდევ ერთხელ შეძლო გრიგოლისათვის სამთავროს ჩამორთმევა და ამჯერად მისი უმცროსი ძმა ტარიელი (1793-1794;  1802) გაამთავრა. გრიგოლმა დახმარება თურქული ორიენტაციის  აფხაზ მთავარს ქელეშ-ბეგ შერვაშიძეს სთხოვა. ამ უკანასკნელმა მძევლად უფროსი შვილი ლევანი და ფული მოსთხოვა, მაგრამ გრიგოლი ამ გარიგებაზე ვერ წავიდა და გადამწყვეტ მომენტში დახმარებისთვის რუსეთს მიმართა. ამ ნაბიჯით გრიგოლ დადიანი იმერეთის მეფისაგან თავის დახსნას და სამთავროს “დამოუკიდებლობის” გადარჩენას შეეცადა. სწორედ ამ დროს რუსეთის დიპლომატია  კონსტანტინოპოლში ოსმალეთის დაყოლიებას ცდილობდა, ეცნო რუსეთის მფარველობა ოდიშსა და იმერეთზე. დადიანის დაჟინებული თხოვნა რუსეთისათვის სწორედ რომ დროული აღმოჩნდა.
რუსეთის ხელისუფლებამ ვითარება სათანადოდ შეაფასა და დადიანის თხოვნა იმერეთის მეფის დასასუსტებლად გამოიყენა. ნიშნად დადიანისადმი კეთილგანწყობისა, რუსეთის იმპერატორმა მას წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენი (Орден Святого Александра Невского) გამოუგზავნა. კონსტანტინოპოლიდან ჯერ კიდევ არ იყო მიღებული ოდიშის სამთავროს რუსეთის მფარველობაში მიღების თაობაზე, რომ იმპერატორის დავალებით,  პავლე ციციანოვი მოქმედებას შეუდგა:  1803 ივლისში მან სამფარველო ხელშეკრულების ტექსტი შეიმუშავა და დადიანს ერთგულების ფიციც ჩამოართვა. იმავე წლის  2 ოქტომბერს დადიანმა ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას. დოკუმენტი ძალაში შევიდა დეკემბერში, როდესაც ოსმალეთმა ოდიში რუსეთს ოფიციალურად “დაუთმო”. მფარველობითი ხელშეკრულება,  ალექსანდრე I-მა  1804 წლის ივლისში დაამტკიცა. ოდიშის სამთავრო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა შეზღუდული ავტონომიის უფლებით.
ოდიშის სამთავროს ტახტის დაბრუნების მიუხედავად გრიგოლის ხელისუფლება სუსტი იყო, რადგანაც ლეჩხუმის სარდალ-მოურავი ქაიხოსრო გელოვანი, რომლის დახმარებითაც ხელახლა გამთავრდა, რეალურად უფრო დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა მთელს ოდიშში. ამ გარემოებას გრიგოლმა თავი იმით დააღწია, რომ იმავე წელს მოაკვლევინა ქაიხოსრო გელოვანი. არც იმერეთის მეფესა და გრიგოლს შორის იყო მშვიდობა, მათი ფარული მტრობა კვლავაც გრძელდებოდა.
ამ ჯარის დახმარებით, სოლომონმა (დავით არჩილის ძე) და გრიგოლ დადიანმა 1789 წლის  11 ივლისს,  მათხოჯთან გამართულ ბრძოლაში დაამრცხეს იმერეთის მეფე დავითი, რომელმაც  ახალციხის საფაშოს შეაფარა თავი. იმერეთის ტახტი კი სოლომონ II-ის სახელით დავით არჩილის ძემ დაიკავა. გრიგოლ დადიანმაც დაიბრუნა ოდიშის ტახტი.
მიუხედავად გრიგოლ დადიანის დამსახურებისა სოლომონ II-ის წინაშე, მათ შორის ძალიან მალე ლეჩხუმის საკითხზე განხეთქილება ჩამოვარდა. ლეჩხუმის სამოურავო ამ დროს ცალკე ადმინისტრაციულ-პოლიტიკურ ერთეულს წარმოადგენდა იმერეთის სამეფოში. მას განაგებდა სარდალ-მოურავი, რომლებიც უმთავრესად გელოვანთა საგვარეულოდან იყვნენ. ლეჩხუმი ისევ ფაქტობრივად დამოუკიდებელ ერთეულად ჩამოყალიბდა. ქაიხოსრო გელოვანმა ციხეები გაამაგრა და ორი ათასამდე კარგად აღჭურვილ მეომარს მოუყარა თავი.
ხელშეკრულების თანახმად, დადიანი რუსეთისმიერ საქართველოში დანიშნულ მთავარსარდლის მორჩილი ხდებოდა; დადიანს რჩებოდა შეზღუდული თვითმმართველობის უფლება; რუს მოხელეებს შეეძლოთ სამთავროს საშინაო საქმეებში ჩარევა; სამეგრელოში რუსული სამხედრო შენაერთი უნდა ჩამდგარიყო, რომლის დაბინავებასა და მომარაგებაზე დადიანს უნდა ეზრუნა; ასეთ პირობებში უნარჩუნდებოდა გრიგოლ დადიანს “მთავრობა”, რითაც მთავარი დიდად კმაყოფილი დარჩენილა, რადგან მისი აზრით, მთავარი “მტრის”, სოლომონ II-ის შემოტევას გადაურჩა. უკვე  1804 წელს სამეგრელოში რუსული პოლკი ჩადგა, ზღვიდან კი  ყულევის ნავსადგურში რუსებმა გემებით ახალი სამხედრო ძალა შემოიყვანეს. ყულევის სამხედრო ნაწილი უკვე სოლივით იყო შემოჭრილი ოსმალთა გარნიზონებით შავი ზღვის ნაპირზე. ეს იყო რუსეთის უომრად მიღწეული დიდი გამარჯვება  კავკასიაში ბატონობისათვის, რაშიც “ლომის წვლილი” გრიგოლ დადიანს ეკუთვნოდა. იმერეთის დაპყრობა უკვე დროის საქმე იყო.
იმერეთის მეფისთვის ეს დიდი დარტყმა იყო. სოლომონი მიხვდა, რომ სამეგრელოს დაკარგვით იმერეთის დაკარგვის საფრთხე ახლოვდებოდა.
დადიანების მეორე დინასტია (1715-1868 წწ.) მთლიანად ლეჩხუმური წაროშობის იყო. ჩიქვანების საგვარეულო სწორედ ლეჩხუმიდან დამკვიდრდა ძველი დადიანების ადგილას.
1867 წელს ლეჩხუმის სათავადო გაუქმდა და მის ადგილას შეიქმნა რუსეთის იმპერიაში შემავალი ადმინისტრაციული ერთეული ლეჩხუმის მაზრა.
ვახუშტი ბატონიშვილი თავის საქართველოს აღწერაში ლეჩხუმელთა შესახებ ამბობს: «მოსახლენი არიან აზნაურნი და გლეხნი, კაცნი მუნებურ მებრძოლნი, მხნენი, შემართებულნი, ტანადნი, ჰაეროვანნი, პურადნი, მორჩილნი უფალთა თვისთა».
სამხედრო პოტენციალი და ომები
ამ საკითხის გარშემო ხელშესახები ცნობები მოიპოვება XVIII საუკუნის II ნახევრის ლეჩხუმის მოსახლეობის შესახებ. რუსეთის მთავრობის წარმომადგენლის იანოვსკის ცნობით, სამეგრელოს სამთავროში 1770 წელს 100 ათასი სული ცხოვრობდა, მათგან სალაშქროდ გამოდიოდა 6 ათასი მეომარი. ამათგან 2 ათასი ლეჩხუმიდან (ლეჩხუმი იმ დროს სამეგრელოს სამთავროში შედიოდა), ანუ სამეგრელოს ლაშქრის ერთი მესამედი (დაახლოებით 20-25 ათასი მცხოვრებიდან), ლეჩხუმიდან ყოფილა, ამასვე ადასტურებს მოგზაური გულდენშტედტი. ის აღნიშნავს, რომ XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში ლეჩხუმში დაახლოებით 20 ათას სულზე მეტი მცხოვრებია.
აქ უამრავი ციხე-სიმაგრე არსებობდა და ომიანობისას დასავლეთის მესვეურნი მესვეურნი სწორედ მას აფარებდნენ თავს და აქ მაგრდებოდნენ მომძლავრებული მტრის წინააღმდეგ. შუა საუკუნეების ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით სწორედ ლეჩხუმში ხვალმში იყო ქართველ მეფეთა განძსაცავი. ასევე. ამავე პერიოდის ისტორიოგრაფიაში სიანტერესო მინიშნებაა გაკეთებული ასევე ხვამლთან დაკავშირებით "ოდეს ქვეყანას გაუჭირდეს ხვამლის მთამ გადაარჩინოს". ლეჩხუმის მმართველთა მთავარ ციხეებს ეწოდება მურის ციხეები. რიონის ხეობაში იმერეთიდან გამოსასვლელ გზას ეს ციხეები იცავდნენ. სამ კომპლექსად სიგრძეზე გაშლილი სიმაგრეთა სისტემის სახელები იყო - "დაუხვდი", "ჰკა მაგას" და "არ გაუშვა". ასევე ორბელის, ლასურიაშის, ჭლადიდის ციხეები და სხვ.
ამ პერიოდის იარაღ-საჭურველიდან ცაგერის ისტორიულ მუზეუმში დაცული პასიური თავდაცვითი საშუალებებიდან აღსანიშნავია ჯაჭვის პერანგი და მუზარადი (ჩაჩქანი). ჯაჭვის პერანგი გამოირჩევა მოცულობით, წონით (18 კგ) და ქსოვის ტექნოლოგიით. რაც შეეხება მუზარადს, სპეციალისტებს მიაჩნიათ, რომ უაღრესად საინტერესო ზუჩია, რომლის მსგავსი მსოფლიოში მხოლოდ რამდენიმე ნიმუშია ცნობილი. ცაგერის მუზარადის ანალოგი ინახება პოლონეთში, ქალაქ კრაკოვის ვაველის სასახლეში, მეორე ოდნავ განსხვავებული ეგზემპლარი დაცულია სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟში.
საქართველოში ცეცხლსასროლი იარაღი სავარაუდოდ, XIV-XV საუკუნეებიდან არის ცნობილი, და რა თქმა უნდა, შემოტანილია. XVIII საუკუნეში ერეკლე II-ის მეფობის დროს ცეცხლსასროლი იარაღი - დამბაჩები, კაჟიანი თოფები და ქართული ზარბაზნები მზადდებოდა თბილისის თოფხანაში. ეს არ იყო საკმარისი, დამატებით, იარაღი შემოჰქონდათ მეზობელი ქვეყნებიდან. ცაგერის ისტორიულ მუზეუმში დაცულია თბილისური და მაჭახლური დამბაჩები და კაჟიანი თოფები. აგრეთვე გვიან საუკუნეებში დამზადებული ხმლები, სატევრები (ხანჯლები). აქვეა რქისა და ხისგან დამზადებული თოფის წამლის სატარებლები, ბრინჯაოსა და ადრე რკინის ხანის კვერთხი, ბორკილები.
ისტორიიდან ცნობილია, რომ ლეჩხუმის სამოურავო ტერიტორიულ ერთეულს, მტრებთან საბრძოლველად უნდა გამოეყვანა კარგად შეიარაღებული 2000 მებრძოლი. ლეჩხუმელი მებრძოლნი მტერზე გამარჯვების საქმეში ხშირად ამბობდნენ გადამწყვეტ სიტყვას. მეტიც, გვიან შუა საუკუნეებში იმერეთის სამეფოსა და ოდიშის სამთავროს შორის გამუდმებული კონფლიქტების დროს გამარჯვებული ის იყო, ვის მხარესაც ლეჩხუმელი მებრძოლნი იყვნენ. ლეჩხუმის ისტორიული პროვინციის მებრძოლებს ადგილზე დამზადებული ცივი და შემოტანილი საბრძოლო იარაღით მტერთან ბრძოლის საკუთარი მეთოდები და ხელწერა გააჩნდათ.
ვახუშტი ბატონიშვილი თავის საქართველოს აღწერაში ლეჩხუმელთა შესახებ ამბობს: «მოსახლენი არიან აზნაურნი და გლეხნი, კაცნი მუნებურ მებრძოლნი, მხნენი, შემართებულნი, ტანადნი, ჰაეროვანნი, პურადნი, მორჩილნი უფალთა თვისთა».
ეკონომიკა
ლეჩხუმის სამოურავოში ძირითადად გავრცელებული იყო მემინდვრეობა და მევენახეობა. ცნობილი ყურძნის ჯიშია უსახელოური. ასევე იწარმოებოდა ბევრი თაფლი. ლაილაშში მეთვრამეტე საუკუნის ბოლოს დაარსდა სამჭედლოები და ცცეცხლსასროლი იარაღის მწარმოებელი მცირე საწარმოც. XVII საუკუნის შუა ხანებიდან მხარეში გაძიერდა ვაჭართა ფენა, რომელთა ძირითად ნაწილს ებრაელები და სომხები შეადგენდნენ, თუმცა შემდგომში მოძლიერდა ადგლილობრივ ვაჭართა ფენაც. მთავარი ბაზრობები იმართებოდა ლაილაშში ორბელის ციხესთან და ცაგერთან ახლოს.
დასახლების ტიპები
ლეჩხუმში ამ პერიოდიდან იკიდებს ფეხს საკარმიდამო ტიპის დასახლება. დასახლების ამ ტიპებს შეეფარდება საცხოვრებელ ნაგებობათა სახეობები: მთური, დარბაზული და კოლხური.
ძირითადად გავრცელებული იყო სამი სახის საცხოვრებელი ნაგებობა. მთიან რაიონებში გავრცელებული სახლის ტიპი წარმოადგენს 2-4-სართულიან ქვის ნაგებობას, აგებულს მშრალი წყობითა და დუღაბით. საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობანი განლაგებულია ვერტიკალურ სიბრტყეზე და ჩაკეტილი კომპლექსის სახით წარმოგვიდგება. ლეჩხუმში ორი სახის სამოსახლოებია. მთისწინეთში შედარებით სწორედ მთიანეთის მსგავსი საცხოვრებელი კარმიდამოებია, დაბლობში კი კოლხური ტიპის ოდები ან ოდას მსგავსი შედარებით დიდი სახლები ე. წ. "კოცოლზე".
ციხე-კოშკების სიმრავლეს ადასტურებს ვახუშტი ბატონიშვილი. “ლეჩხუმის მოსახლეები, აზნაურნი და გლეხნი, რამეთუ არ არის მოსახლე, რომელს არს ედგას ციხე-კოშკი ქვითკირისა, შენობანი ყოველივე ქვითკირისანი” (XVIII ს).
სამოსი
შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული ლეჩხუმელი მამაკაცის ეროვნული სამოსის ძირითადი ტიპი ჩოხა-ახალუხის კომპლექსია, ვერცხლისთავიანი ან შავთავიანი მასრებითა და ვერცხლისქარქაშიანი ან შავქარქაშიანი ხანჯლით გაწყობილი. ჩოხების ფერებში ჭარბობს შავი და თეთრი. ასევე ზოგიერთ სოფელში გავრცელებული იყო რაჭული ჩოხა, მეგრული ყაბალახი და იმერული თავსაკრავი.
გაუქმება
არსებობის უკანასკნელ პერიოდში ლეჩხუმი ისევ ოდიშის სამთავროს შემადგენლობაში შედიოდა. 1867 წელს სამეგრელოს სამთავროს გაუქმების შემდეგ ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა ლეჩხუმის მაზრა.
წყარო
კატეგორია:იმერეთის სათავადოები კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო
Leptogenys strator
Leptogenys strator — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
რუსთავის ავტოდრომი
რუსთავის საერთაშორისო ავტოდრომი — სარბოლო ტრასა, რომელიც მდებარეობს თბილისიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 20-ე კილომეტრზე.
რეკონსტრუქცია
დღეს, ტრეკი არის სრულიად განახლებული, 250 000 მ³ – ზე მეტი ნიადაგი იყო გადატანილი. აშენდა ახალი მუდმივი ტრიბუნა, სადაც კომფორტულად განთავსდება 2000 მაყურებელი. აშენდა FIA–ს სტანდარტების 28 ბოქსი ტრიბუნა 2–თან ერთად, რესტორანი და საკონფერენციო დარბაზი მეორე სართულზე მდებარეობს. რბოლის მართვის ცენტრი განთავსებულია პიტბილდინგის მესამე სართულზე.
გვირაბი სატვირთო მანქანებისთვის აშენდა მეორე და მესამე მოსახვევის სწორს შორის. გვირაბი ფეხით მოსიარულეთათვის დამატებული იყო ტრიბუნისა და პადდოკის დასაკავშირებლად. ახლად აშენებულ მესამე ტრიბუნაზე მაყურებლებს შეუძლიათ გადავიდნენ ხიდის გავლით, რომელსაც თავში და ბოლოში ამშვენებს სვანური კოშკები.
ტრეკი აღჭურვილია რამდენიმე საინჟინრო სისტემით როგორიც არის ვიდეო თვალთავლის სისტემა მთელს დისტანციაზე, 14 ელოქტრონულად კონტროლირებადი სასიგნალო განათება, ბოჭკოვან–ოპტიკური ქსელი, ხმის გამანაწილებელი და ქრონომეტრაჟის 5 სისტემა. სტარტ–ფინიშის ხაზი გაგრძელებულია ½ მილზე, რომელიც გამოიყენება დრაგისთვის.
უსაფრთხოება
რეკოსნტრუქციის შემდეგ ავტოდრომი აკმაყოფილებს FIA Grade 2–ის უსაფრთხოების ნორმებს, რომელიც რთავს ნებას ჩატარდეს ეროვნული რბოლები GP2–ის ჩათვლით. ყველა გასწრების ზონა დაფარულია სპეციალური კენჭებით, მაგრამ ყველაზე კრიტიკულ ადგილებს აქვს ასფალტირებული ზედაპირი.
ღონისძიებები
2012 წელს ტრეკზე ტარდება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, როგორიც არის 8 ეტაპიანი Legends Cars და Formula Alfa ეროვნული ჩემპიონატი, დრაგ–რეისინგი, წყვილთა რბოლა, დრიფტი,კარტინგი, მოტო–დრაგი. ბილეთების საფასური შეადგენს 5 ლარს, შეძენა შესაძლებელია ჭიშკართან. მთავარი ღონისძიებები ვრცელდება ადგილობრივი „პირველი არხის“ საშუალებით. 2012 წლის 14 ივლისიდან ადგილობრივმა ბუკმეკერმა "EuropeBet"–მა გამოჰყო ხაზი საქართველოს ჩემპიონატის მთავარი სარბოლო ჯგუფებისთვის.
გუნდები
ავტოდრომი სახლად იქცა რამდენიმე ახლად ჩამოყალიბებული გუნდებისთვის, როგორებიც არიან Gulf Racing, Liberty Bank Racing, MIA Force, Team Ajara, VTB Bank, Sports Ministry Team and GPB Team
ტრეკის თავისებურებანი
thumb|რუსთავის საერთაშორისო ავტოდრომის ტრეკის ნახაზი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სტადიონები კატეგორია:რუსთავი
ცხენი და მისი ბიჭუნა
ცხენი და მისი ბიჭუნა (The Horse and His Boy) — ფენტეზის ჟანრის საბავშვო რომანი, რომლის ავტორია კლაივ ლუისი. იგი არის ნარნიის ქრონიკების ციკლის რიგით მეხუთე წიგნი. ქრონოლოგიური მოვლენების მიხედვით იგი არის რიგით მესამე ამ წიგნებს შორის, რომანის „ლომი, კუდიანი და კარადა“ შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნარნიის ქრონიკები კატეგორია:კლაივ ლუისის ნაწარმოებები კატეგორია:1954 წლის რომანები
ჭიათურის მუნიციპალიტეტის გერბი
ჭიათურის მუნიციპალიტეტის გერბი — ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ჭიათურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2016 წლის 5 თებერვალს №4 დადგენილებით.
აღწერილობა
გერბის ფარი გაკვეთილია და იყოფა ორ ვერტიკალურ ველად:
გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის), ნახევრად ღია ჭიშკრით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ზურმუხტოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ჭიათურა“.
ინდოეთის კარიბჭე
thumb|300px|"ინდოეთის კარიბჭე". ინდოეთის კარიბჭე (India Gate) —— მონუმენტი აგებული ედვინ ლუტიენსის მიერ პირველ მსოფლიო ომსა და ავღანეთის ომებში დაღუპული ინდოელი ჯარისკაცების ხსოვნისთვის, მდებარეობს რაჯპატში, ნიუ-დელი. საძირკველი ჩაიყარა 1921 წლის 10 თებერვალს გრაფი კონოს მიერ. დაყუპულ ჯარისკაცთა სახელები ამოტვიფრულია მონუმენტის კედლებზე. მშენებლობა დასრულდა 1931 წელს. მის წინ უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე ანთია "უკვდავი მეომარის ალი".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის მონუმენტები კატეგორია:დელი
Dizzy, Miss Lizzy
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები კატეგორია:ლარი უილიამსის სიმღერები კატეგორია:1958 წლის სიმღერები
ჟუკოვსკაია (ხაროვსკის რაიონი)
ჟუკოვსკაია (Жуковская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუმზეროს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Leptogenys striatidens
Leptogenys striatidens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იეშიმ უსტაოღლუ
იეშიმ უსტაოღლუ (Yeşim Ustaoğlu; დ. 18 ნოემბერი 1960, ჩაიქარა, თურქეთი) — თურქი კინორეჟისორი და სცენარისტი.
ცხოვრება და კარიერა
უსტაოღლუ დაიბადა აღმოსავლეთ თურქეთში, ჩაიქარაში და გაიზარდა შავზღვისპირეთში, ტრაპიზონში. სტამბოლში ილდიზის ტექნიკური უნივერსიტეტში არქიტექტურის შესწავლის შემდეგ მუშაობდა არქიტექტორად, შემდეგ კი ჟურნალისტად და კინოკრიტიკოსად, სანამ არ გადაიღო თავისი სადებიუტო მხატვრული ფილმი სახელად კვალი („Iz“) 1994 წელს, ასევე გადაიღო რამდენიმე ჯილდო მოპოვებული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. მისი სადებიუტო ფილმი კვალი შევიდა მოსკოვის მე-19 საერთაშორისო კინოფესტივალზე.
უსტაოღლუმ საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა მისი შემდეგი ფილმისთვის, მოგზაურობა მზეზე („Güneşe Yolculuk“), რომელიც ყვება თურქსა და ქურთს შორის მეგობრობის ამბავს. მისმა მეოთხე ფილმმა — პანდორას ყუთმა, სან სებასტიანის კინოფესტივალზე საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო მსახიობის ჯილდო მოიპოვა და დღეს ეს უსტაოღლუს უდიდესი საერთაშორისო წარმატებაა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:თურქი კინორეჟისორები კატეგორია:თურქი სცენარისტები
ნიკოლოზ ავალიშვილი
ნიკოლოზ იაკობის ძე ავალიშვილი (დ. 4 ივლისი, 1844, საგარეჯო ― გ. 17 სექტემბერი, 1929) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი, მწერალი და თეატრალური მოღვაწე, ქართული დრამატული საზოგადოების წევრი.
ბიოგრაფია
მისი მამა — იაკობ ავალიშვილი მღვდელი იყო, მოღვაწეობდა ქალაქ ერევანში, იქვე გარდაიცვალა მალარიით 1849 წელს. დაობლებული პატარა ნიკოს აღზრდა მისმა ახლადდაქვრივებულმა დამ ითავა. მანვე შეასწავლა რუსული წერა-კითხვა და ანგარიში. 1850 წელს მთელი ოჯახი თბილისში გადმოსახლდა მამის ძმასთან საცხოვრებლად.
მალე მამა მოუკვდა და მთელი ოჯახი უფროსი ძმის საზრუნავი შეიქმნა. 8 წლისა თბილისის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს მეორე კლასში. პატარა ნიკომ კარგად იცოდა რუსული ენა და ყველა კლასში თითო წელი სწავლობდა 2 წლის მაგივრად. სემინარიის უკანასკნელ კლასშიც მხოლოდ ერთი წელი დაჰყო. 1862 წელს მოსკოვში გაგზავნეს უნივერსიტეტში შესასვლელად. გარემოება შეიცვალა და იძულებული გახდა იქიდან 1866 წელს დაბრუნებულიყო სწავლადაუსრულებელი.
ნიკო ავალიშვილი მოსკოვში რვა თვე ფრანგის ოჯახში ცხოვრობდა. კარგად შეისწავლა ფრანგული წერა-კითხვა. მთელ დროს წიგნების კითხვაში ატარებდა, წაკითხულ ნაწარმოებებს ქართულად თარგმნიდა. მოსკოვში ძალიან დაუახლოვდა აკაკი წერეთელს. გადაუწყვეტია, მისი მატერიალური დახმარებით დაეარსებინა სტამბა, სადაც ქართულ წიგნებს დაბეჭდავდა. აქვე ქართველი სტუდენტები იმუშავებდნენ და საცხოვრებელ სახსრებს მოიპოვებდნენ. სტამბის დაარსების პროექტი დაიწერა, აკაკიმ ფინანსურად დიდი დახმარება გაიღო, მაგრამ განზრახვა ვერ შეასრულეს. ნიკო ავალიშვილს თბილისში დაბრუნება მოუხდა. 1869-1872 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „მნათობს“, თანამშრომლობდა ჟურნალ „დროებაში“ მისი თხზულებები იბეჭდებოდა „ცისკარში“, „მნათობსა“ და „ივერიაში“. 1870 წელს განახლებული ქართული თეატრის ერთ-ერთი მესვეური იყო. 1893 წელს აირჩიეს ქართული დრამატული საზოგადოების წევრად.
ნიკო ავალიშვილი სოფლის ხალხის საკეთილდღეოდაც მოღვაწეობდა. საგარეჯოს ხალხს გულშემატკივრობდა. დიდი დახმარება გაუწია სიღნაღიდან თბილისამდე შოსეს შეკეთებას. საგარეჯოში მცხოვრებლებთან მოლაპარაკებით 1877 წელს გაიხსნა კოოპერატივი „ივრის დამზოგველი ამხანაგობა“. იგი კომიტეტის თავმჯდომარე იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1844 კატეგორია:საგარეჯოში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1929 კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ვარსკვლავთკარიბჭე
„ვარსკვლავთკარიბჭე“ (Stargate) — ფიქციური სამყარო, რომელიც მოიცავს:
ვარსკვლავთკარიბჭის სამყარო
ვარსკვლავთკარიბჭის ფიქციური ქარგა ეფუძნება ვარკვლავთკარიბჭეთა ქსელით მოცულ პლანეტებზე მოგზაურობას.
გალაქტიკის კვლევაზე დაფუძნებულ სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის სხვა ფილმებისა და სერიალების უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ვარსკვლავთკარიბჭის მოქმედება ხდება აწმყოში და არა მომავალში და შესაბამისად, ვარკვლავთკარიბჭის არსებობა დედამიწელთა დიდი უმრავლესობისათვის უცნობია.
ისტორია იწყება 1928 წელს, გიზაში უზარმაზარი ლითონის რგოლის აღმოჩენით. 80-იანი წლების ბოლოს ეს რგოლი, რომლის დანიშნულება და გამოყენების წესები კვლავ უცნობია, ამერიკის სამხედრო საჰაერო ძალების (United States Air Force) ხელშია. კეტრინ ლენგფორდი, ამ რგოლის აღმომჩენის ქალიშვილი, რომელიც მის შესწავლას ხელმძღვანელობს, დახმარებისათვის მიმართავს ექსტრავაგანტური იდეებით ცნობილ ბრწყინვალე არქეოლოგს (ეგვიპტოლოგს), დანიელ ჯექსონს, რომელიც უარყოფილ იქნა აკადემიური წრეების მიერ თავისი შეხედულებების გამო, რომელთა თანახმადაც ეგვიპტური პირამიდები უცხოპლანეტელთა კოსმოსური ხომალდების დასაშვები ადგილები იყო.
დოქტორმა ჯექსონმა შესძლო ლითონის ამ რგოლის საიდუმლოების ამოცნობა. ეს რგოლი, როგორც აღმოჩნდა, არის „ვარკვლავთკარიბჭე“, მოწყობილობა რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია სხვა პლანეტაზე მდებარე მსგავს მოწყობილობასთან ჰიპერგვირაბის დამყარება და მისი გამოყენებით მეყსეული გადაადგილება.
დანიელ ჯექსონმა შესძლო ერთი მისამართის გაშიფვრა და ამერიკის სამხედრო საჰაერო ძალების ხელმძღვანელობა გადაწყვეტს სამხედრო რაზმის გაგზავნას ამ მისამართზე, რათა შეაფასონ ამ მისამართიდან მომდინარე შესაძლებელი საშიშროება დედამიწისათვის და საჭიროების შემთხვევაში გაანადგურონ კარიბჭე, რათა თავიდან იქნეს აცილებული საფრთხე.
გუნდი გაარკვევს, რომ ძველ ეგვიპტეში მომხდარი დიდი აჯანყების შედეგად რა იძულებული გამხდარა დედამიწიდან გამოქცეულიყო და თავი პლანეტა აბიდოსისათვის შეეფარებინა. რას დაბრუნებისათვის ხელის შესაშლელად დედამიწელთ დაუმარხავთ ვარსკვლავთკარიბჭე, რამაც შეუძლებელი გახადა პლანეტათშორისი მოგაზურობა მისი გამოყენებით. დანიელი და ო'ნილი წააქეზებენ აბიდოსელთ რას დასამხობად და მის მოკვლასაც კი შესძლებენ. ფილმის გმირები ჩათვლიან, რომ რას სიკვდილით დედამიწისათვის ყოველგვარი საფრთხე თავიდან აცილებულია და ამიტომ აბიდოსის ვარსკვლავთკარიბჭეს არ გაანადგურებენ და დაბრუნდებიან დედამიწაზე.
დანიელ ჯექსონი აბიდოსზე დარჩება, რადგან ცოლად მოიყვანს აბიდოსელთა ბელადის ასულს შა'რეს.
რას განადგურებით გულდამშვიდებული ამერიკის სამხედრო საჰაერო ძალების ხელმძღვანელობა „ვარსკვლავთკარიბჭის“ პროექტის ინტერესს ჰკარგავს, მაგრამ უეცრად ვითარება იცვლება. დედამიწაზე მდებარე ვარსკვლავთკარიბჭეს უცხოპლანეტელები გადმოლახავენ, რომელთაც წინ უძღვის რას მსგავსი არსება  და გაიტაცებენ კარიბჭის ერთ-ერთ მცველს.
გმირები, რომლებიც ამერიკის სამხედრო საჰაერო ძალების შემადგენლობაში შედიან, დედამიწაზე გიზაში 1928 წელს აღმოჩენილი ვარკვლავთკარიბჭის საშუალებით იკვლევენ ჩვენს გალაქტიკას — ირმის ნახტომს, შემდგომში მოქმედება ვრცელდება მეზობელ გალაქტიკებშიც.
გმირები ხვდებიან უცხო ცივილიზაციებს, მტრულსა და მეგობრულს, დედამიწის განვითარების დონის მქონეთ ან მასზე უფრო მეტად ან ნაკლებად განვითარებულთ. ხშირ შემთხვევებში ეს შეხვედრები საშუალებას იძლევა ახლებურად დავინახოთ დედამიწის ისტორია, ლეგენდები და მითოლოგია.
ვარსკვლავთკარიბჭის ცივილიზაციები
დედამიწელთა ანუ ტაუ'რის გარდა ვარსკვლავთკარიბჭის სამყაროში მრავლად გვხვდება არამიწიერი ცივილიზაციები, რომლებიც განვითარების დონით მეტ-ნაკლებად აღემატებიან დედამიწელთ ან ჩამოუვარდებიან. ზოგიერთი ცივილიზაცია მხოლოდ ერთ სერიაში ჩნდება და, შესაბამისად, მათ შესახებ ძალიან მწირი ცნობები მოგვეპოვება. სხვა ცივილიზაციები კი ხშირად ჩანან, მაგ.: ასგარდები, გოა'ულდები, ტოკ'რა, ტოლანები, ორაები, რეიფები, ათოსიელები, ჯენაები და სხვა. ვარსკვლავთკარიბჭის სამყაროში თითქმის ყველა ცივილიზაცია დაკავშირებულია დედამიწასთან, რაც განპირობებულია იმით, რომ გოა'ულდებმა დედამიწიდან გადაასახლეს მათი წინაპრები ირმის ნახტომის სხვა პლანეტებზე, ხოლო პეგასის გალაქტიკაში კი ძველებმა სოცოცხლე შექმნეს ირმის ნახტომში ჟამამდე არსებული სიცოცხლის დარად.
მატიანე
კატეგორია:ვარსკვლავთკარიბჭე
სორანი
სორანი (سۆرانی) ან ცენტრალურქურთული ენა (کوردیی ناوەندی) — ქურთული ენების დიალექტი    ან ენა , გავრცელებულია ერაყში (სამხრეთ–აღმოსავლეთის  ნაწილი ერაყის ქურთისტანი) ირანში (ურმიას ტბიდან  ქალაქ ქირმანშაჰამდე).
სქოლიო
კატეგორია:სორანი
Do You Want to Know a Secret
Do You Want to Know a Secret — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Please Please Me, რომელიც გამოვიდა 1963 წელს.
სიმღერის ავტორი ჯონ ლენონია, თუმცა ავტორებად მითითებულები არიან ლენონი/მაკ-კარტნი. მის დაწერაზე გავლენა იქონია უოლტ დისნეის ანიმაციური ფილმის „ფიფქია და შვიდი ჯუჯა“ ერთ-ერთმა სიმღერამ, „I'm Wishing“, რომელსაც ჯულია ლენონი თავის შვილ ჯონს უმღეროდა.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1963 წლის სიმღერები
Oops!... I Did It Again
Oops!... I Did It Again — ამერიკელ პოპ-მომღერალ ბრიტნი სპირსის მეორე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2000 წლის 16 მაისს, ლეიბლზე Jive. დისკი დიდი წარმატებით სარგებლობდა, სინგლების Oops!...I Did It Again, Lucky, Stronger და Don't Let Me Be the Last to Know წყალობით.
სერტიფიცირებები
}
სქოლიო
კატეგორია:პოპ-ალბომები კატეგორია:2000 წლის ალბომები კატეგორია:ბრიტნი სპირსის ალბომები კატეგორია:Jive Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები როდნი ჯერკინსის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები მაქს მარტინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები რამი იაკუბის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები რობერტ ჯონ ლანგის პროდიუსერობით
ბაგულინი
ბაგულინი (ოფიციალურად ბაგულინის მუნიციპალიტეტი; ფილ: Bayan ng Bagulin; ილოკ: Ili ti Bagulin) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ლა-უნიონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 428 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი ლა-უნიონის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. ჩღდილოეთიდან სან-გაბრიელი ესაზღვრება, დასავლეთიდან ― სან-ფერნანდო, სამხრეთ-დასავლეთიდან ― ნაგილანი, სამხრეთიდან ― ბურგოსი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ― კაპანგანი. ბაგულინი 10 ბარანგაისგან შედგება.
სქოლიო
კატეგორია:ლა-უნიონის მუნიციპალიტეტები
Leptogenys stuhlmanni
Leptogenys stuhlmanni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნოვა-იგუასუ
ნოვა-იგუასუ (Nova Iguaçu) — ქალაქი ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში. ნოვა-იგუასუ შტატის სიდიდით მეორე ქალაქი იყო მანამ, სანამ მას მესკიტა გამოეყოფოდა, ხოლო ამჟამად მეოთხეა სან-გონსალუსა და დუკი-დი-კაშიასის შემდეგ. ქალაქი იღებს ემიგრანტთა მნიშვენლოვან რიცხვს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები
კლასიკური ხელოვნება
კლასიკა (classicus) — ძველი საბერძნეთის (ძვ. წ. V – IV საუკუნის ბოლო) ხუროთმოძღვრებისა და სახვითი ხელოვნების განვითარების ერთ-ერთი პერიოდი. თავის მხრივ იყოფა ადრეულ (500/480 – დაახლ. 450), მაღალ (დაახლ. 450 – დაახლ. 400) და გვიან (დაახლ. 400 – 336) კლასიკად.
ადრეული კლასიკა
ადრეული კლასიკის პერიოდში კონტინენტური და დიდი საბერძნეთის არქიტექტურაში გრძელდება არქაიკული პერიოდისათვის დამახასიათებელი დორიული ორდერის ბატონობა, თავისი ტექტონიკითა და პროპორციებით უახლოვდება იონიურ ორდერს. ქანდაკების დარგში ძირითადი ძალისხმევა მიმართულია ადამიანის სხეულის პოზებისა და მოძრაობის გადმოცემაზე (პოსეიდონის ქანდაკება არტემისიონის კონცხიდან, ეროვნული მუზეუმი, ათენი), გაჩნდა ქიაზმი და კონტრაპოსტი („კრიტიასის ბიჭი“, აკროპოლისის მუზეუმი, ათენი; „კასელის აპოლონი“, ჰესენის მხარის მუზეუმი, კასელი), წარიმართა თანდათანობითი დაშორება მკაცრი არქაიკული სქემებიდან, მათ შორის ე.წ. იერატიკული ნაბიჯის სქემიდან, როდესაც საბიძგებელი ფეხის ქუსლი მიწისგანაა გამოყოფილი („ტირანთა მკვლელები ჰარმოდიუსი და არისტოგიტონი“, მოქანდ. კრიტიოსი და ნესიოტე, ეროვნული მუზეუმი, ნეაპოლი). ფერწერაში მოცულობისა და სივრცის ათვისება ხორციელდებოდა ხაზურ-გრაფიკული მანერებისა და პოლიქრომატიზმის ჩარჩოებში. ყველაზე ცნობილმა ხელოვნებმა (პოლიგნოტოსი, მიკონი, პანენოსი) თავი მიუძღვნეს მონუმენტურ ფერწერას, რომლის მიღწევები გამოძახილს პოვებენ ლარნაკწერის (როგორც წითელფიგურიანის, ისე თეთრფონიანის) ქმნილებებში; ლარნაკწერის კულტურა გავრცელდა ამ პერიოდის დასაწყისშივე.
მაღალი კლასიკა
მაღალი კლასიკის პერიოდში ბერძნული ხელოვნების სტილი უმაღლეს აყვავებას აღწევს. არქიტექტურაში მთავარი მონაპოვარი ხდება პართენონი. პელოპონესის ომის დროს არქიტექტურაში უფრო მეტად მნიშვნელოვანი ძეგლები გახდნენ ერექთეიონი (ათენის აკროპოლისში) და აპოლონის ტაძარი ვასეში (არქ. იქტინოსი). გრძელდება ორდერული კანონის ჩამოყალიბება: წარმოიქმნება კორინთული კაპიტელი, ყალიბდება იონიური ორდერის ატიკური ვარიანტი. ამ დროის წამყვანი მოქანდაკეები არიან: მირონი, პოლიკლიტე, ფიდიასი. სკულპტურაში ყალიბდება პორტრეტის ჟანრი (კრესილასი), რომელიც ჯერ კიდევ არ არის გამოსული იდეალური ფორმების ჩარჩოებიდან. ღრმა გარდაქმნა წარიმართა ფერწერაში, რომელიც, აპოლოდორესა (რომელმაც შეიმუშავა შუქ-ჩრდილის ხერხები) და აგათარქეს (პერსპექტივის გამომგონებლის) ძალისხმევით, საბოლოოდ განისაზღვრა ხელოვნების ახალ სახეობად. აყვავებას მიაღწია შუქ-ჩრდილებისა და ფერთა გრადაციის ხელოვნებამ (პარასიოს ეფესელი, ზევქსისი). ვაზის მოხატვა თავის განვითარებაში იწყებს ფერწერისგან ჩამორჩენას, თუმცა აქაც გრძელდება დიდი ხელოვნების მუშაობა. ფერწერის გავლენა გამოვლინდა სკულპტურაშიც (პართენონის ფრონტონები, ბრიტანეთის მუზეუმი, ლონდონი).
აიშა ყადაფი
კარიერა
აიშა ყადაფიმ განათლება ჯერ საფრანგეთის დენი დიდროს სახელობის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი სორბონას უნივერსიტეტში სამართალმცოდნეობის განხრით მიიღო. სორბონაში დოქტორის ხარისხის დაცვის პროცესში მან სწავლა შეწყვიტა პოლიტიკური მიზეზის გამო: მიიჩნია, რომ 2003 წ. ანგლო-ამერიკული ინტერვენციის შემდეგ საერთაშორისო სამართალმა არსებობა შეწყვიტა, რამაც ასეთი მეცნიერების შესწავლას აზრი დაუკარგა.
აიშა 2009 წელს გახდა გაეროს "კეთილი ნების ელჩი", რომელიც ლიბიაში ქალთა უფლებებისთვის, სიღატაკესთან და ვირუსულ დაავადებებთან ბრძოლას მოიცავდა.
ომი ლიბიაში
"არაბული გაზაფხულის" კამპანიის ფარგლებში 2011 წლის თებერვალში ლიბიას ანტისამთავრობო დემონსტრაციები მოედო, რომელიც მალე სამოქალაქო დაპირისპირებაში გადაიზარდა. მასშტაბური შეიარაღებული შეტაკებების დაწყების შემდეგ ჩრდილო-ატლანტიკური ხელშეკრულების ალიანსმა მეამბოხეთა მხარდაჭერის გადაწყვეტილება მიიღო და სამხედრო-საჰაერო ოპერაციები წამოიწყო.
26 თებერვალს გაეროს უშიშროების საბჭომ ერთხმად მიიღო რეზოლუცია, რომელმაც მუამარ ყადაფისთან დაახლოებულ 16 თანამდებობის პირს თუ ოჯახის წევრს, მათ შორის აიშა ყადაფის, სანქციები დაუწესა მოგზაურობის აკრძალვის და საბანკო ანგარიშების დაყადაღების სახით.
როგორც იურისტი, აიშა აქტიურად შეუდგა საერთაშორისო ინსტანციებში ნატო-ს საჰაერო ოპერაციების გასაჩივრებას. მისი თქმით, დაბომბვები საერთაშორისო სამართლის თვალსაზრისით უკანონობას წარმოადგენდა, რადგან ის იწვევდა სამოქალაქო პირების მასშტაბურ ხოცვა-ჟლეტას.
2011 წლის 30 აპრილს აიშას ძმა საიფ ალ-არაბი საჰაერო დაბომბვებს ემსხვერპლა. დაიღუპა, აგრეთვე, მუამარ ყადაფის სამი მცირეწლოვანი შვილიშვილი, მათ შორის აიშას ერთი შვილი, რომლებიც ბიძასთან ერთად იმყოფებოდნენ თავშესაფარში.
ემიგრაცია
აიშა ყადაფის მეორე შვილი თავის მამასთან ერთად 26 ივლისს განხორციელებულ საჰაერო შეტევას შეეწირა. ქმრისა და სამიდან ორი შვილის დაკარგვის შემდეგ აიშა იძულებული გახდა დედასთან ერთად აგვისტოში ალჟირში გაქცეულიყო. ადგილზე ჩასვლიდან მესამე დღეს მან იმშობიარა და დედის პატივისცემის ნიშნად გოგონას სახელად საფია დაარქვა.
ჰუმანიტარული მოსაზრებებით, ალჟირის ხელისუფლებამ დევნილი ოჯახი ქვეყნის სამხრეთში მდებარე პრეზიდენტის სასახლეში განათავსა. ოჯახური ტრაგედიის გამო მძიმე სტრესის ქვეშ მყოფმა ქვრივმა რეზიდენციაში ცეცხლი გააჩინა, თავს დაესხა სასახლის დაცვის სამსახურის თანამშრომლებს, გამოთქვა უკმაყოფილება ლიბიასთან დაკავშირებით ალჟირის დამოკიდებულების მიმართ. ამის გარდა, მთავრობის მოთხოვნის მიუხედავად, მან საჯარო პოლიტიკური მოწოდება გააკეთა ლიბიაში მიმდინარე ომთან დაკავშირებით. ბოლოს, მის მიერ სასახლეში პრეზიდენტ ბუტეფლიკას სურათის განადგურების შემდეგ, ალჟირის მეთაურს მოთმინება ამოეწურა.
20 ოქტომბერს მეამბოხეებმა მუამარ ყადაფი და მისი ერთ-ერთი შვილი მუთასიმი შეიპყრეს, სასტიკი წამების შემდეგ მოკლეს, ხოლო ცხედრებს შეურაცხყოფა მიაყენეს. აიშამ მეტად განიცადა ახალი ტრაგედია. მან წერილი მისწერა ჰააგაში მდებარე საერთაშორისო სასამართლოს მკვლელობის გამოძიების მოთხოვნით.
2011 წლის ოქტომბერში ომანის სულთანმა აიშა ყადაფის თავშესაფარი მიანიჭა ჰუმანიტარული მიზეზით, თუმცა ამ გადაწყვეტილებას გაეროს მხრიდან უკმაყოფილება მოჰყვა არსებული სანქციების დარღვევის გამო.
სამი წლის შემდეგ აიშამ გაასაჩივრა სანქციაში მყოფთა სიაში მისი დატოვება, რის საპასუხოდ 2017 წლის 28 მარტს ევროპულმა სასამართლომ გააუქმა მის წინააღმდეგ არსებული გადაადგილების შეზღუდვა.
ბენგალური სამზარეულო
ბენგალური სამზარეულო ( বাঙালি খাবার) - კულინარიული სტილი, რომელიც წარმოიშვა ბენგალის რეგიონში, ინდოეთის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც დაყოფილია ბანგლადეშსა და ინდოეთის დასავლეთ ბენგალის, ტრიპურასა და ასამის ბარაკის ხეობებს შორის. აქ აქცენტი გაკეთებულია თევზზე, ბოსტნეულზე და ოსპზე, რომელსაც ძირითადი ბრინჯთან ერთად მიირთმევენ.
ბენგალური სამზარეულო ცნობილია როგორც არომატის მრავალფეროვანი გამოყენებით, ასევე საკონდიტრო ნაწარმისა და დესერტების გავრცელებით. მას აქვს ერთადერთი ტრადიციულად განვითარებული სამზარეულო ინდოეთის ნახევარკუნძულის სამზარეულოდან განსხვავებით, რომელიც სტრუქტურული ანალოგია ფრანგული სამზარეულოსა, თანამედროვე სერვისითა და à la russe სტილით.
ქვრივების გავლენა
ინდუისტური პატრიარქალური ტრადიციით ქვრივებს არ აქვთ უფლება ჭამონ ისეთი საკვები, რომელიც არ იქნება კლასიფიცირებული როგორც „მწარე“, რაც ექსპერიმენტსა და ინოვაციებს საჭიროებს. მიუხედავად იმისა, რომ ბენგალური კასტების უმეტესობა ხორცსა და თევზს ჭამდა, ეს ქვრივებს ეკრძალებოდათ. ქვრივებს ასევე არ შეეძლოთ "გასაცხელებელი" საკვების გამოყენება, რომლებშიც გამოიყენებოდა ხახვი და ნიორი, მაგრამ საბოლოოდ კოჭა დაუშვეს. ამ სტილმა ძირითადი ადგილი იპოვა ზოგადად ბენგალურ კერებში. ვეგეტარიანული, ასევე არა ვეგეტერიანული ძვირადღირებული სანელებლები, როგორიცაა ზაფრანა, დარიჩინი ან მიხაკი ძალიან იშვიათად გამოიყენებოდა. კაკალი, მშრალი ხილი, რძე და რძის პროდუქტები (როგორიცაა ნაღები, ერბო ან ხაჭო) ანალოგიურად მწირად გამოიყენებოდა. ამ ეკონომიკურმა და სოციალურმა შეზღუდვებმა გავლენა მოახდინა ბენგალელ ქვრივებზე. მათ შექმნეს ახალი კვება, რომელშიც მხოლოდ ბოსტნეული და იაფი სანელებლები გამოიყენებოდა.
კულტურა
ალტ=|მარცხნივ|მინი|ბენგალური სტილი
ადდა
ადდა (আড্ডা ) სამუშაო დღის განმავლობაში საკვების საშუალებით სოციალიზაციის ტრადიციული ბენგალური საშუალებაა. კვების დროს შემდგარი ადდა როგორც წესი ერთიანდება, mishti ან Sweetmeats, ჩაისთან და ყავასთან ერთად. .
ადდამ მზის სუქი პირველად იხილა კოლონიური ეპოქის დროს, როდესაც კლანის წევრები შეხვდნენ ერთმანეთს და ისაუბრეს სხვადასხვა თემებზე: "”ამ მომენტში შეიძლება განიხილოთ ჩარლზისა და კამილას ქორწინება, შემდეგ მომენტში თქვენ გადახვალთ კრიკეტის უახლესი სერიის განხილვაზე ინდოეთსა და პაკისტანს შორის, შემდეგ კი თაგორის იდეების გაზიარებაზე.”"
მეზბანი
მინი|ტრადიციული მეზბანის სამზარეულო ჩიტაგონგში, ბანგლადეში. მეზბანი (ადგილობრივად ცნობილი როგორც მეჯჯანი) არის ბანგლადეშში, ჩიტაგონგის რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სოციალური ფესტივალი. სიტყვა "Mezban" სპარსულად ნიშნავს მასპინძელს და "Mezbani" ნიშნავს დღესასწაულის მოწყობას და სტუმრების მასპინძლობას. ისტორიულად Mezbani არის ტრადიციული რეგიონალური დღესასწაული, სადაც მიწვეული ხალხი იკვებება თეთრი ბრინჯითა და ხორცით. მეზბანი ტარდება ისეთ შემთხვევებში, როგორიცაა სიკვდილთან დაკავშირებით მიძღვნილი წლისთავი, საკუთარი წარმატებებისა, ახალი ბიზნესის დაწყების, ახალ სახლში შესვლის, ოჯახში ნანატრი ბავშვის დაბადების, ქორწინებისა და წინადაცვეთის დროს. გოგონების ყურის გახვრეტა და ახალშობილის დასახელებაც მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული მომენტებია. მეზბანის ცერემონიალის მოწვევა ზოგადად ღიაა ყველასათვის. მოსაწვევი ბარათები იბეჭდება და სტუმრებს შორის ნაწილდება მხოლოდ ქალაქებში. ჩვეულებრივ, მეზბანის საკვების მოხმარება ხდება დილიდან შუადღემდე.
სქოლიო
კატეგორია:ბენგალური სამზარეულო კატეგორია:ინდური სამზარეულო
ალექსანდრე ცატუროვი
ალექსანდრე ცატუროვი (დ. 1902 — გ. 1972 ) — საბჭოთა ინჟინერი. საქართველოს სსრ I-V მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი საგზაო მშენებლობის სპეციალობით.
1921 წელს შრომითი საქმიანობა დაიწყო ამიერკავკასიის რკინიგზის სხვადასხვა უბნებზე. 1931-1937 წლებში მუშაობდა შავიზღვისპირეთის რკინიგზის მშენებლობის უფროსად; 1937-1939 — სსრკ-ის სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს ამიერკავკასიის სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასტრანსმშენის“ მთავარი ინჟინერი. 1939-1955 წლებში სამამულო ომის დროს, დირექტიული ორგანოების გადაწყვეტილებით, დაინიშნა შავი ზღვის სანაპიროს თავდაცვით ნაგებობათა მშენებლობის უფროსად. იყო სსრკ მიმოსვლის გზათა სამინისტროს N165 სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1955-1972 — სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასტრანსმშენის“ მმართველად. ხელმძღვანელობდა მრავალი საპასუხისმგებლო ობიექტის, კერძოდ: „ოჩამჩირე-კვეზანი-აკარმარას“, „ზესტაფონი-ჭიათურა-საჩხერის“ და „მარნეული-მადნეულის“ სარკინიგზო ხაზების. მეორე ლიანდაგებისა და ორლიანდაგიანი ჩანართების („ზესტაფონი-ხაშურის“ უბანზე), ამიერკავკასიის ძირითადი რკინიგზის ელექტროფიკაციის, „შაორჰესის“, თბილისის აეროვაგზლის, ერევნის რკინიგზის სადგურის, „ერევან-რაზდანისა“ და „რაზდან-სევანის“ სარკინიგზო ხაზების (სომხეთში), დასასვენებელი სახლებისა და სანატორიუმების (შავი ზღვის სანაპირო ზოლში — აფხაზეთში და სხვაგან) მშენებლობას. დაჯილდოებული იყო ლენინის, „საპატიო ნიშნის“  ორდენებითა და მედლებით.
რესურსები ინტერნერტში
კატეგორია:საბჭოთა ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი  1972 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის  კავალრები
თვალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით თვალი შეიძლება აღნიშნული იყოს:
ამონ გეთი
thumb|ამონ გეთი 1946 წელს პოლონელთა ტყვეობაში ამონ ლეოპოლდ გეთი (Amon Leopold Göth) (დ. 12 ნოემბერი, 1908, ვენა — გ. 13 სექტემბერი, 1946, კრაკოვი) — საკონცენტრაციო ბანაკ პლაჟოვის კომენდანტი.
ბიოგრაფია
1932 წელს ამონ გეთი „ნსდაპ“-ის წევრი გახდა (№ 510764). მას შემდეგ რაც მასზე ავსტრიაში ტერაქტის მოწყობის გამო ძებნა გამოცხადდა მან გერმანიას შეაფარა თავი, სადაც მან მალე გაითქვა სახელი თავის სისასტიკით და ფანატიზმით. იგი „სს“-ის ერთ-ერთი სამინუშო ოფიცერი გახდა.
წლების განმავლობაში იგი მსახურობდა სხვადასხვა საკონცენტრაციო ბანაკებში: ბელზეცში, სობიბორში და ტრებლინკაში. 1942 წლის ბოლოს მას დაევალა კრაკოვის გეტოს ლიკვიდაცია, ხოლო 1943 წლის თებერვალში მან პლაჟოვის საკონცენრტაციო ბანაკის მეთაურობა ჩაიბარა.
192 სმ სიმაღლისა და 120 კგ წონის გეთი ბანაკის პატიმრების წინააღმდეგ გაუგონარ სადისტურ მეთოდებს იყენებდა: დილით სნაიპერის შაშხანით აივნიდან კლავდა ან თავის დოგებს როლფს და რალფს აგლეჯინებდა პატიმრებს. ამის გამო მას მეტსახელად „პლაჟოვის ყასაბი“ შეარქვეს. მას 500-ზე მეტი კაცი ჰყავს საკუთარი ხელით მოკლული. მისი ბრძანებით ყველა მის მიერ მოკლულის ნათესავსაც სიკვდილით სჯიდნენ იმ უბრალო მიზეზის გამო რომ გეთს არ სურდა თავის ბანაკში „უკმაყოფილო ხალხი“ ჰყოლოდა.
ამონ გეთი არა მარტო პატიმრებს არამედ თავის „სს“-ელ ხელქვეითებსაც მკაცრად ეპყრობოდა. სულ მცირე შეცდომის გამოც კი მათ „სს“-ისა და პოლიციის ტრიბუნალს გადასცემდა ხოლმე. გარდა ამისა იგი ღიად ეწეოდა შავ ბიზნესს, რის გამოც ხშირად მის წინააღმდეგ „სს“-ში საჩივრები შედიოდა სახელმწიფო საკუთრების მითვისების ნიადაგზე (ნაციონალ-სოციალისტური კანონმდებლობით კონცბანაკების პატიმართა საკუთრება სახელმწიფოს გადაეცემოდა). გეთის საქმეს „სს“-ის იურისტი კონრად მორგენი იძიებდა, რომლის პროტოკოლებიც შემდგომში ნიურნბერგის ტრიბუნალზე გამოიყენეს. 1944 წლის 13 სექტემბერს „სს“-მა გეთის დააპატიმრა. მსგავსი ბრალდების ნიადაგზე დააკავეს ჰერმან ფლორშტედტი (მაიდანეკის კომენდანტი) და კარლ ოტო კოხი (ბუხენვალდის კომენდანტი), რომლებიც სიკვდილით დასაჯეს.
სანამ გეთის წინააღმდეგ სასამართლო პროცესი დაიწყებოდა, მანამ მეორე მსოფლიო ომიც დამთავრდა. 1945 წლის ზაფხულში გეთი იმალებოდა გერმანელ ტყვეთა ბანაკში ყოფილი საკონცენტრაციო ბანაკ დახაუს ტერიტორიაზე. მიუხედავად იმისა რომ ის უბრალო გერმანელი ჯარისჯაცის ფორმით და სახელით იმალებოდა ამერიკელებმა ის მაინც ამოიცნეს და აუშვიცის ბანაკის ყოფილ კომენდანტთან, რუდოსლფ ჰიოსთან ერთად 1945 წლის 30 ივლისს პოლონელებს გადასცეს.
სასამართლო პროცესი, განაჩენი და სიკვდილით დასჯა
სასამართლო პროცესი გეთის წინააღმდეგ მიმდინარეობდა კრაკოვში 1945 წლის 27 აგვისტოდან 5 სექტემბრამდე. სასამართლოს თავმჯდომარე იყო დოქტორი ალფრედ აიმერი.
გეთს ბრალი ედებოდა პლაჟოვის ბანაკში 8000-ზე მეტი ადამიანის მკვლელობის პასუხისგებაში, კრაკოვის გეტოს ლიკვიდაციის დროს 2000-ზე მეტი ადამიანის მკვლელობის თანამონაწილეობაში და ასობით ადამიანის მკვლელობაში ტამოვის და ჟებნიეს გეტოების ლიკვიდაციის დროს. როცა მთავარი მომჩივანი იან ზენი ცოცხლად გადარჩენილ მოწმეთა სიას კითხულობდა გეთმა წამოიძახა: „რაო? ამდენი ებრაელი? და ჩვენ მუდამ გვეუბნებოდნენ რომ არც ერთი კუდი არ დარჩებოდა.“ (გერმ.: Was? So viele Juden? Und uns hat man immer gesagt, da wird kein Schwanz übrigbleiben“).
სასამართლომ გეთს სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა და 1946 წლის 13 სექტემბერს იგი ჩამოახრჩეს.
სხვადასხვა
სტივენ სპილბერგის ჰოლოკოსტის დრამაში „შინდლერის სია“ გეთის როლს რალფ ფაინსი თამაშობს.
2002 წელს მათიას კესლერმა გამოაქვეყნა წიგნი სათაურით „მამაჩემი მაინც უნდა მიყვარდეს, თუ?“ (გერმ.:Ich muss doch meinen Vater lieben, oder?), რომელსაც საფუძვლად დაედო ავტორის ორდღიანი ინტერვიუ ამონ გეთის ქალიშვილთან, მონიკა გეთთან.
გეთის საქმეზე მოწმეთა ჩვენებები ინახება გერმანიის „ნაციონალ-სოციალისტურ დანაშაულთა გამოძიების მხარეთა იუსტიციის მართვის ცენტრში“.
Leptogenys stygia
Leptogenys stygia — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ზახაროვსკაია (ხაროვსკის რაიონი)
ზახაროვსკაია (Захаровская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუმზეროს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
შალვა აზმაიფარაშვილი
შალვა ილიას ძე აზმაიფარაშვილი (დ. 7 იანვარი, 1903  [ძვ. სტ. 25 დეკემბერი,  1902] , თბილისი — გ.   17 მაისი, 1958, იქვე) — ქართველი დირიჟორი და კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941).
ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია საორკესტრო (პროფესორი ა. ილინსკის კლასი), საკომპოზიციო (პროფ. ს. ბარხუდარიანის კლასი) და სადირიჟორო (პროფ. მ. ბაგრინოვსკის კლასი) განხრით, 1933 წელს კი — ასპირანტურის სადირიჟორო განყოფილება პროფ. ა. გაუკისა და ევგენი მიქელაძის ხელმძღვანელობით. 1923–1928 წლებში უკრავდა სასულე და სიმფონიურ ორკესტრებში. 1932 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის დირიჟორი, ხოლო 1938–1952 წლებში მთავარი დირიჟორი. 1943–1953 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს, 1954–1957 — საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრს.
აზმაიფარაშვილის მუსიკალური ხელმძღვანელობით დაიდგა მრავალი ქართული ოპერა, მათ შორია მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“, ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“ (ორივე 1937), შ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“ (1946, სახელმწიფო პრემია, 1947), გრიგოლ კილაძის „ლადო კეცხოველი“, ივანე გოკიელის „პატარა კახი“ (1943), დავით თორაძის „მთების ძახილი“ (1947) და სხვა.
აზმაიფარაშვილის მუსიკალური ნაწარმოებებია: სიმფონიური პოემა „ყვარლის მთები“ (1939), საორკესტრო სიუიტა „ძველი თბილისის სურათები“ (1941), სიმფონის (1945), ვოკალურ-სიმფონიური პოემა „ქართლი“ (1946), ოპერა „ხევისბერი გოჩა“ (1951), მუსიკალური კომედია „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (1952) და სხვა. იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს I, II, III მოწვევების დეპუტატი. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1958 კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎ კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎ კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎ კატეგორია:თბილისში დაბადებულები შ
სლოვენია
სლოვენიის რესპუბლიკა (Republika Slovenija) (სლოვენიის სახალხო რესპუბლიკა (1946—1963), სლოვენიის სოციალისტური რესპუბლიკა (1963—1991)) — ალპიისპირა სახელმწიფო ცენტრალური ევროპის სამხრეთით. დასავლეთით ესაზღვრება იტალიას, ჩრდილოეთით ავსტრიას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით უნგრეთს, აღმოსავლეთსა და სამხრეთში ხორვატიას, სამხრეთ-დასავლეთით კი ადრიატიკის ზღვაზე აქვს გასასვლელი.
სლოვენია გაეროს, ევროკავშირისა და ნატოს წევრია. ასევე შედის შენგენის შეთანხმებაში.