cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დასავლეთი ავსტრალია
კლიმატი
სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე მძლავრობს ხმელთაშუა ზღვის კლიმატი. ადრე ეს ტერიტორიები იყო უღანი ტყით დაფარული, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ხეების მრავალფერა ევკალიპტის მინდვრების ჩათვლით. დასავლეთ ავსტრალიის სასოფლო სამეურნეო რეგიონი გამოირჩევა დიდი ბიომრავალფეროვნებით და ენდემების მაღალი წილით. ზღვის დინების დახმარებით სანაპირო წყლები ასევე მდიდარია მრავალფეროვანი მცენარეებით და ცხოველებით, მსოფლიოში ყველაზე სამხრეთი მარჯნის რიფების ჩათვლით.
ნენები
არსებობს ნენელთა ორი ტომი — ტუნდრული და ტყისა. ნენთა უმრავლესობა ტუნდრელია. ისინი ცხოვრობენ ორ ავტონომიურ რეგიონში. ტყის ნენლთა რიცხვია 1500 ადამიანი.
დასავლეთი ავსტრალია
კლიმატი
ნალექების წლიური საშუალო დონე მერყეობს 300 მილიმეტრიდან მარცვლეულის სარტყლის რეგიონში 1400 მილიმეტრამდე ყველაზე ტენიან რაიონებში, მაგრამ ნოემბრიდან მარტამდე, როდესაც აორთქლება ასწრებს ნალექებს, როგორც წესი ძალიან მშრალი კლიმატია. მცენარეები ეჩვევიან ასეთ კლიმატს და ნიადაგს. ზამთრის ნალექების საერთო შემცირება შეიმჩნევა 1970-იანი წლების შუა პერიოდიდან, ამასთან ერთად ზაფხულის თვეებში იზრდება ძლიერი წვიმების რაოდენობა.
შტატის ტერიტორიის ცენტრალური ნაწილის ოთხი მეხუთედი დაკავებული აქვს უდაბნოებს და ნახევარუდაბნოებს, რომლებიც იშვიათადაა დასახლებული, ხოლო ერთდადერთი მნიშვნელოვანი საქმიანობა აქ სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებაა. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 200—250 მილიმეტრს, რომელთა დიდი ნაწილი მოდის მოულოდნელი თავსხმა წვიმების სახით, რომელიც დაკავშირებულია ციკლონის გადავლით ზაფხულის თვეებში.
ამის საწინააღმდეგოა შტატის ჩრდილოეთი ტროპიკული რეგიონი. კიმბერლიში საკმაოდ ცხელი მუსონური კლიმატია ნალექების საშუალო წლიური დონით 500-დან 1500 მილიმეტრამდე აპრილიდან ნოემბრამდე გრძელი მშრალი სეზონით. შტატის ზედაპირული საწრეტის 85 % მდებარეობს კიმბერლიში, მაგრამ წყლის დინების სტიქიური ბუნებისა და ნიადაგის უნაყოფობის გამო განვითარდა მხოლოდ მდინარე ორდის გასწვრივ არსებული ტერიტორია.
შტატის ტერიტორიაზე თოვლი მოდის იშვიათად და ტიპიურია მხოლოდ ერთადერთ საკმაოდ მაღალ და სამხრეთით მდებარე ქედ სტერლინგზე ქალაქ ოლბანთან ახლოს. კიდევ უფრო იშვიათად თოვლი შეიძლება მოვიდეს მეზობელ ქედზე პორონგურუპზე. თოვლის მოსვლა ამ რაიონების გარეთ ექსტრაორდინალური შემთხვევაა და შეიძლება მოხდეს მთაგორიან სამხრეთ-დასავლეთ ზონაში. ყველაზე დიდი ტერიტორია დაიფარა თოვლით 1956 წლის 26 ივნისს, როდესაც მისი მოსვლა აღინიშნა პერტ ჰილსში და უფრო ჩრდილოეთით ვონგან ჰილსამდე და აღმოსავლეთში სალმონ ჰამსამდე. მაგრამ ქედ სტერლინგზეც კი თოვლის სისქე 5 სანტიმეტრზე მეტი იშვიათადაა და ერთ დღეზე მეტ ხანსაც არ ჩერდება.
მაქსიმალური ტემპერატურაა 50,5 °C აღინიშნა მარდიში, ოლქი პილბარი, 61,6 კილომეტრში კუნძულ ბაროუდან 1998 წლის 19 თებერვალს. მინიმალური ტემპერატურა −7,2 °C აღინიშნა აირ-ბიორდის ობსერვატორიაზე 2008 წლის 17 აგვისტოს.
ფლორა და ფაუნა
დასავლეთ ავსტრალიაში ბინადრობს დაახლოებით 540 ფრინველთა სახეობა, აქედან 15 შტატის ენდემებია. ფრინველთათვის საუკეთესო ტერიტორიებია შტატის სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე, რაიონი ბრუმის ირგვლივ და კიმბერლის ოლქი.
დასავლეთ ავსტრალიის ფლორა მოიცავს უმაღლესი მცენარეების 9437 ადგილობრივ სახეობას, რომლებიც გაერთიანებულია 1543 გვარში 226 ოჯახში, ასევე 1171 ნატურალიზირებულ და ინვაზიურ სახეობაში. ყველაზე დიდი სახეობების რიცხვი იზრდება სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში.
დასავლეთ ავსტრალიის სპეციფიკური ეკორეგიონი მოიცავს (ჩრდილოეთიდან სამხრეთამდე): კიმბერლის ქვიშაქვოვანი გამოქვაბული ჩრდილოეთ სანაპიროზე; მშრალი სტეპების რაიონი (ვიქტორიის ორდის დაბლობი) და ნახევარუდაბნო (დასავლეთ-ავსტრალიური მალგა შრაბლენდსი) ტანამის უდაბნოთი; სამხრეთ-დასავლეთ ავსტრალიური სავანა; სანაპიროს დაბლობი სვანი პერთის გარშემო; ვარენი სანაპიროს სამხრეთ-დასავლეთ დაბოლოებაში ღვინის მწარმოებელ მდინარე მარგარეტის რაიონში; ოლქი გოლდფილს-ესპერანსი ესპერანსის სტეპებით.
ისტორია
პირველი მოსახლეები ავსტრალიაში ჩრდილოეთიდან მოვიდნენ, დაახლოებით 40-60 ათასი წლის წინათ. ათასწლეულების მანძილზე ისინი დასახლდნენ მატერიკის მთელ ტერიტორიაზე. ავსტრალიელი აბორიგენები საკმაოდ კარგად დასახლდნენ დასავლეთ ავსტრალიის ტერიტორიაზე იმ დრომდე, სანამ XVII საუკუნის დასაწყისში იქ დაიწყეს ჩამოსვლა პირველმა ევროპელმა მკვლევარებმა.
თანამედროვე შტატის ჩამოყალიბება დაიწყო 1832 წელს ბრიტანული დასახლების დაფუძნებით მეფე გიორგის ყურეში (1832 წლიდან დაერქვა ოლბანი). ბრიტანელებმა დასახლება დააარსეს იმის შიშით, რომ ფრანგებს არ შეექმნათ საკუთარი კოლონია დასავლეთ ავსტრალიის სანაპიროზე.
1829 წელს კაპიტანმა ჯეიმზ სტერლინგმა მდინარე სუონზე დააარსა კოლონია სუონ-რივერი. 1832 წლისთვის კოლონიის ბრიტანელ მოსახლეთა რიცხვმა მიაღწია 1500 ადამიანს. კოლონიის ორი ცალკეული დასახლება ნელ-ნელა გაიზარდა და ჩამოყალიბდა საპორტო ქალაქ ფრიმანტლად და შტატის დედაქალაქ პერთად.
მოსახლეობის რიცხვი 1890-იან წლებში იზრდებოდა დაბალი ტემპით კალგურლის რაიონში ოქროს მნიშვნელოვანი საბადოების აღმოჩენამდე.
1887 წელს მომზადდა დასავლეთ ავსტრალიის ახალი კონსტიტუციის პროექტი, რომელიც ითვალისწინებდა თვითმმართველობის უფლებას. 1890 წელს ბრიტანეთის თემთა პალატამ მიიღო კანონი, რომლითაც მიანიჭა კოლონიას ეს უფლება. ჯონ ფორესტი გახდა დასავლეთ ავსტრალიის პირველი პრემიერ-მინისტრი.
პოლიტიკური მოწყობა
თვითმმართველობა დასავლეთ ავსტრალიას მიენიჭა 1889 წელს. ამასთან ერთად შეიქმნა ორპალატიანი პარლამენტი, რომლის სხდომები იმართება პერთში და შედგება საკანონმდებლო ასამბლეისაგან (ქვედა პალატა), რომელშიც შედის 59 წევრი, და საკანონმდებლო საბჭოსაგან (ზედა პალატა), რომელშიც შედის 36 წევრი. საარჩევნო უფლება საყოველთაო და სავალდებულოა 18 წელზე უფროსი მოქალაქეებისათვის.
1901 წელს ავსტრალიის კოლონიების გაერთიანებით დასავლეთ ავსტრალია გახდა შტატი ავსტრალიურ ფედერაციულ სტრუქტურაში. ამან გამოიწვია კონსტიტუციის შესაბამისად ზოგიერთი განსაზღვრული უფლებამოსილების გადაცემა ფედერალური მთავრობისათვის. დანარჩენი უფლებამოსილებები, დარჩა შტატის ფუნქციებში, მაგრამ დროთა მსვლელობისას თანამეგობრობამ გაიფართოვა თავისი უფლებამოსილებები საგადასახადო და საბიუჯეტო თანხების გადანაწილების კონტროლის გზით.
დასავლეთ ავსტრალიის სუვერენია ბრიტანეთის მეფე ჩარლზ III. ნომინალურად აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მის წარმომადგენელს — შტატის გუბერნატორს. რეალურად აღმასრულებელი ხელისუფლების მთელი ძალაუფლება ხელში უკავია პრემიერ-მინისტრს და მინისტრებს, რომელსაც ნიშნავს საკანონმდებლო ასამბლეაში უმრავლესობაში მყოფი პარტია ან კოალიცია.
სეპარატიზმი
სეპარატიზმი გახდა მუდმივი სენი დასავლეთ ავსტრალიის პოლიტიკური ცხოვრებისა 1826 წელს ევროპული დასახლებების გაჩენისთანავე. დასავლეთ ავსტრალია დიდი აღტაცებით არ შესულა ავსტრალიის თანამეგობრობაში და არ მიუღია მონაწილეობა პირველ ფედერალურ კონფერენციებში. დასავლეთ ავსტრალიის უხუცესები ერთობლივად განწყობილი იყვნენ ფედერაციის წინააღმდეგ, მაგრამ ოქროს აღმოჩენამ მოიტანა მიგრანტების მნიშვნელოვანი მოზიდვა ავსტრალიის სხვა ნაწილებიდან. ამ მიგრანტებმა, ძირითადად კალგურლიდან და ოლბანიდან დაუჭირეს მხარი ავსტრალიის თანამეგობრობაში შესვლას. განიხილებოდა წინადადება ამ რაიონების ცალკე რეგიონად გამოყოფისა, რომელსაც სახელად დაერქმეოდა აურალია.
ადმინისტრაციული მოწყობა
პერთის საქალაქო ტერიტორია არ შედის არც ერთ ოლქში. ოლქებად დაყოფა გამოიყენება ეკონომიკური მართვის განვითარების მიზნებისთვის. ადგილობრივი მმართველობა ხდება ადგილობრივი სარაიონო მმართველობის დონეზე.
მოსახლეობა
დასავლეთ ავსტრალიის ტერიტორიის პირველი მაცხოვრებლები იყვნენ სხვადასხვა ენისა და ტომის ავსტრალიელი აბორიგენები, მაგალითად, ნუნგარები სამხრეთ-დასავლეთში, ვანგაი ცენტრალურ უდაბნოში, მალკანა შარკის ყურეში. ეს ჯგუფები დღესაც აგრძელებენ ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი ნაწილის ფორმირებას შტატის შორეულ რაიონებში, მაგალითად კიმბერლიში.
ევროპელებმა შტატის ტერიტორიაზე დასახლება დაიწყეს 1826 წლიდან, როდესაც კონტინენტის დასავლეთით მდებარე ტერიტორიის მესამედზე საფრანგეთის პრეტენზიების თავიდან ასაცილებლად ბრიტანელებმა დააარსეს ოლბანი. თავდაპირველად კოლონიის მოსახლეობის რაოდენობის გასაზრდელად იყენებდნენ პატიმრებს. 1890-იან წლებში შიდა მიგრაციამ, რომელიც გამოწვეული იყო ოქროს ციებ-ცხელებით გოლდფილს-ესპერანსის რეგიონში, მოიტანა მოსახლეობის სწრაფი ზრდა.
დასავლეთ ავსტრალიას არ განუცდია მიგრანტთა მნიშვნელოვანი რაოდენობის მოზღვავება დიდი ბრიტანეთიდან, ირლანდიიდან და ბრიტანეთის იმპერიის სხვა ნაწილებიდან, იქამდე სანამ XX საუკუნის დასაწყისში არ მოხდა ზოგიერთი ადგილობრივი პროექტების რეალიზება, რომლებიც მიმართული იყო ავსტრალიის კონტინენტის დასავლეთი მესამედი ნაწილის უკეთ გასაცნობად, როგორც კოლონისტების დასახლების პოტენციური მიმართულება.
ბრიტანეთის კუნძულებიდან მიგრაციის ზრდამ გამოიწვია დასავლეთ ავსტრალიის მოსახლეობის ზრდის ტემპის მომატება XX საუკუნეში. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრებისას, როგორც აღმოსავლეთ შტატებში, ასევე დასავლეთ ავსტრალიაშიც დაიწყო მიგრანტების ჩამოსვლა იტალიიდან, ხორვატიიდან და საბერძნეთიდან. მიუხედავად ამისა დღეს-დღეისობით მიგრანტთა ყველაზე დიდი რაოდენობა მოდის ბრიტანეთზე. დასავლეთ ავსტრალიას, განსაკუთრებით პერტს, აქვს ბრიტანეთიდან ჩამოსულთა ყველაზე დიდი წილი სხვა შტატებთან შედარებით: 2006 წელს 10,6 % 5,3 %-თან შედარებით საშუალოდ ქვეყანაში. ეს ჯგუფი კონცენტრირებულია ცალკეულ რაიონებში, სადაც ის შეადგენს მოსახლეობის მეოთხედს.
2001 წლის აღწერის მიხედვით დასავლეთ ავსტრალიის მოსახლეობის 77,5 %-ს აქვთ ევროპული წარმოშობა: უმსხვილეს ჯგუფს წარმოადგენენ ინგლისელები (733 783 ადამიანი ანუ 32,7 %), შემდეგ მოდიან ავსტრალიელები (624 259 ადამიანი ანუ 27,8 %), ირლანდიელები (171 667 ადამიანი ანუ 7,6 %), იტალიელები (96 721 ადამიანი ანუ 4,3 %), შოტლანდიელები (62 781 ადამიანი ანუ 2,8 %), გერმანელები (51 672 ადამიანი ანუ 2,3 %) და ჩინელები (48 894 ადამიანი ანუ 2,2 %). ამასთან ერთად, 58 496 ავსტრალიელი აბორიგენი შეადგენს შტატის მოსახლეობის 3,1 %-ს.
2006 წლის აღწერის მიხედვით შტატის მოსახლეობის 27,1 % დაიბადა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, რაც ავსტრალიის საშუალო მაჩვენებელზე (22,2 %) მაღალია. მოსახლეობის 8,9 % დაიბადა ინგლისში, 2,4 % — ახალ ზელანდიაში, 1,2 % — შოტლანდიაში, 1,1 % — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში და 1,1 % — იტალიაში.
მეგაპოლის პერტის მოსახლეობა 2007 წლის შეფასებით შეადგენს 1,55 მილიონ ადამიანს (შტატის მოსახლეობის 75 %). სხვა მსხვილ დემოგრაფიულ ცენტრებს მიეკუთვნება მონდურაჰი (78 612 ადამიანი), ბანბერი (32 499 ადამიანი), ჯერალდტონი (31 553 ადამიანი), კალგურლი (28 242 ადამიანი), ოლბანი (25 196 ადამიანი), ბრუმი (14 436 ადამიანი) და პორტ-ჰედლანდი (14 000 ადამიანი).
ეკონომიკა
დასავლეთ ავსტრალიის ეკონომიკა ძირითადად დამოკიდებულია ნავთობისა და მინერალური სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებაზე და გადამუშავებაზე. ეკონომიკის სტრუქტურა მჭიდროდ დაკავშირებულია შტატის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი სასარგებლო წიაღისეულის სიუხვეზე, რომელიც უზრუნველყოფს შედარებით უპირატესობას სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებაში და გადამუშავებაში. ამის შედეგია:
დასავლეთ ავსტრალიის წილი ეროვნულ ექსპორტში შეადგენს 36 %-ს. ძირითადი საექსპორტო საქონელია: რკინის მადანი, ალუმინი, ნავთობი და ნავთობში შერეული გაზი, ნიკელი, ოქრო, ამიაკი, ხორბალი, მატყლი, ცოცხალი ცხვარი და მსხვილი რქოსანი პირუტყვი.
დასავლეთ ავსტრალია ბოქსიტების ძირითადი მწარმოებელია, რომლებიც გადამუშავდება ალუმინად სამ მეტალურგიულ კომბინატში, რომელიც უზრუნველყოფს მსოფლიო წარმოების 20 %-ზე მეტს. დასავლეთ ავსტრალია ასევე მსოფლიოში მესამე მწარმოებელია რკინის მადნისა (მსოფლიოში მოპოვებულის 15 %) და უზრუნველყოფს 75 %-ს ავსტრალიაში მოპოვებული 240 ტონა ოქროდან. ალმასი მოიპოვება არგაილის კარიერში კიმბერლის ჩრდილოეთით. კოლიში მოპოვებული ქვანახშირი ძირითადი საწვავია შტატის სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე საბაზო ელექტროსადგურებისთვის.
სოფლის მეურნეობა რჩება დასავლეთ ავსტრალიის ეკონომიკის ერთ-ერთ ძირითად სექტორად. 2006-07 სეზონში ხორბლის წარმოებამ დასავლეთ ავსტრალიაში შეადგინა 10 მილიონი ტონა, მიაღწია რა საერთო ეროვნული წარმოების თითქმის ნახევარს და მოიტანა 1,7 მილიარდი დოლარის საექსპორტო შემოსავალი. სხვა მნიშვნელოვანი სასოფლო სამეურნეო პროდუქტებია ქერი, ბარდა, მატყლი, ცხვრის ხორცი და საქონლის ხორცი. საზღვარგარეთიდან არსებობს მაღალი მოთხოვნა დასავლეთ ავსტრალიიდან ცოცხალი საქონლის მიწოდებაზე. ავსტრალიის საექსპორტო ცოცხალი მსხვილი რქოსანი პირუტყვის დაახლოებით ნახევარი მოდის დასავლეთ ავსტრალიაზე.
ბოლო წლებში მომპოვებელი სექტორის ზრდამ გამოიწვია მუშა ძალის და კვალიფიკაციური კადრების მნიშვნელოვანი დანაკლისი, რამაც აიძულა შტატის მთავრობა ხელი შეეწყო ქვეყნის შიგნითა და საერთაშორისო მიგრაციისთვის. 2006 წლის აღწერის მიხედვით, საშუალო ინდივიდიალურმა შემოსავალმა დასავლეთ ავსტრალიაში შეადგინა 500 დოლარი კვირაში ნაცვლად 466 დოლარისა მთელ ავსტრალიაში. ოჯახის საშუალო შემოსავალმა შეადგინა 1246 დოლარი კვირაში ნაცვლად 1171 დოლარისა მთელ ავსტრალიაში. ეკონომიკური ზრდა ასევე შეეტყო უძრავ ქონებაზე ფასების მნიშვნელოვან მატებას 2006 წელს, თუმცა 2007 წელს ფასების მატება შეწყდა. ავსტრალიაში უძრავ ქონებაზე ფასები პერტში რჩება მეორე სიდნეის შემდეგ.
პერტიდან სამხრეთით მდებარეობს მძიმე მრეწველობის ზონა კუინანა, რომელშიც ფუნქციონირებენ ქვეყანაში უმსხვილესი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები, რომლებიც აწარმოებენ ბენზინს და დიზელის საწვავს ადგილობრივი მოხმარებისათვის, მეტალურგიული, ალუმინის და ნიკელის კომბინატები, პორტები ხორბლის ექსპორტისათვის, ასევე ნავთობისა და სხვა სასარგებლო წიაღისეულის მომპოვებელი ინჟინერინგული და ლითონგადამამუშავებელი საწარმოები. გემთმშენებლობა (კომპანია აუსტალი) და მისი შესაბამისი დარგები განვითარებულია ჰენდერსონის რაიონში ფრემანტლიდან სამხრეთით. გადამამუშავებელ წარმოებაში სხვა განვითარებულ დარგებს შორისაა ცემენტისა და სამშენებლო მასალების საწარმოები, ფქვილისა და საკვების საწარმოები, ცხოველთა საკვების საწარმოები, ავტომობილთა კორპუსების დამზადება და ტიპოგრაფიული საქმიანობა.
ბოლო წლებში გაიზარდა ტურიზმის მნიშვნელობა. ძირითადი მათი რაოდენობა ჩამოდის დიდი ბრიტანეთიდან და ირლანდიიდან (28 %), სხვა ევროპული ქვეყნებიდან (14 %), სინგაპურიდან (16 %), იაპონიიდან (10 %) და მალაიზიიდან (8 %). ტურიზმიდან შემოსავალი არსებითი ეკონომიკური ფაქტორია ბევრ პატარა ქალაქებში, განსაკუთრებით სანაპირო ზოლში.
დასავლეთ ავსტრალიას აქვს მნიშვნელოვანი თევზსაჭერი და თევზის გადამამუშავებელი საწარმოები. ადგილობრივი მოხმარებისა და საექსპორტო პროდუქციაში შედის კიბორჩხალები, ზვიგენები, თინუსები, ასევე მარგალიტის თევზი კიმბერლის ოლქში. გადამამუშავებელი სიმძლავრეები მდებარეობენ დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. ვეშაპზე ნადირობა თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს, მაგრამ შეწყდა 1978 წელს.
განათლება
სკოლაში სწავლება დასავლეთ ავსტრალიაში იწყება 5 წლის ასაკიდან მოსამზადებელ კლასებში და გრძელდება 7 წელიწადი დაწყებით სკოლაში. 13 წლის ასაკიდან მოსწავლეები გადადიან საშუალო სკოლაში, სადაც სწავლება გრძელდება 5 წლის განმავლობაში. ბოლო ორი წელი საშუალო სკოლაში მალე გახდება სავალდებულო. დღეისათვის მოსწავლეებისათვის სავალდებულოა სკოლა დაამთავრონ იმ წელს, როდესაც ისინი გახდნენ 16 წლის (როგორც წესი მე-11 კლასი).
პრესა
დასავლეთ ავსტრალიაში გამოიცემა ორი ყოველდღიური გაზეთი: დამოუკიდებელი ტაბლოიდი The West Australian და Kalgoorlie Miner. ასევე გამოიცემა საკვირაო გაზეთი The Sunday Times და 17 ყოველკვირეული მუნიციპალური გაზეთი. ინტერნეტის გამოჩენამ ადგილობრივი უფასო ახალი ამბების საიტები, მაგალითად, WAtoday, გახადა პოპულარული ალტერნატიული საინფორმაციო წყარო.
ტელევიზია
პერტში არსებობს ექვსი ადგილობრივი სატელევიზიო არხი, რომლებიც ახორციელებენ, როგორც ანალოგიურ, ასევე ციფრულ მაუწყებლობას.
რადიო
პერტიდან მაუწყებლობს სახელმწიფო ტელერადიოკომპანიის რამდენიმე არხი Australian Broadcasting Corporation (ABC), ასევე ექვსი კომერციული რადიოსადგური. რეგიონებში მაუწყებლობენ მუნიციპალური რადიოსადგურები.
მეღვინეობა
მეღვინეობის რაიონები თითქმის მთლიანად კონცენტრირებულია შტატის ყველაზე ცივ სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთ ავსტრალიაზე მოდის ქვეყანაში წარმოებული ღვინის 5 %-ზე ნაკლები, მაგრამ ის გამოირჩევა უმაღლესი ხარისხით. მეღვინეობის ძირითადი რეგიონებია: მარგარეტ რივერი, გრეიტ საუფერნი, სვან ვალეი. ღვინის წარმოების შედარებით მცირე რაიონებიდან გამოირჩევა ბლეკვუდ ვალეი, მანჯიმაპი, პემბერტონი, პილი, პერტ ჰილსი და ჯეოგრაფ ბეი.
სპორტი
შტატში ბაზირებულია შემდეგი პროფესიონალური გუნდები სხვადასხვა სპორტის სახეობებში:
დასავლეთ ავსტრალიაში ჩატარებული საერთაშორისო შეჯიბრებებიდან გამოირჩევა ჰოლმანის თასი (ჩოგბურთი), ტომ ჰოადის თასი (წყალბურთი), პერტის თასი (ცხენოსნობა), ეტაპი Red Bull Air Race (აერობატიკა), გრავიტი გეიმსი (ექსტრემალური სპორტი).
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის შტატები და ტერიტორიები
აზადი (სტადიონი)
აზადის სტადიონზე თამაშობს ირანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები, ასევე კლუბები – „პერსეპოლისი“ და „ესტეგლალი“.
შტეფან ქუანდტი
შტეფან ქუანდტი (გერმ.: Stefan Quandt) (დ. 1966, ბად-ჰომბურგი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის წევრი, ბე-ემ-ვეს (17,4%) თანამფლობელი, მილიარდერი (4,55 მლრდ - 2005
შტეფან ქუანდტი ცნობილი გერმანელი მრეწველებისა და მილიარდერების ჰერბერტ ქუანდტის ვაჟი და გიუნთერ ქუანდტის შვილიშვილია. მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი დედასთან იოჰანა ქუანდტან და დასთან სუზანე კლატენთან ერთად ბე-ემ-ვეს დირექტორიის წევრია. 1989 წელს მან დააარსა სტრატეგიული მენეჯმენტისა და ჰოლდინგის სააქციო საზოგადოება „დელტონი“, რომლის აქციების 100% თვითონ ფლობს.
გარდა ამისა იგი ფლობს შემდეგი ფირმების სააქციო წილებს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები კატეგორია:დაბადებული 1966
ფრენსის პერკინსი
მან 1935 წელს მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სოციალური უსაფრთხოების პოლიტიკის შემუშავებაში. გახდა დოკუმენტური ფილმის Summoned-ის (2020) სუბიექტი.
ადრეული ცხოვრება
ფენი კორალი პერკინსი დაიბადა ბოსტონში, მასაჩუსეტსში, სიუზან ელა პერკინსის (1849–1927) და ფრედერიკ უილიამ პერკინსის (1844–1916), ბიზნესმენის ოჯახში (მისი ორივე მშობელი წარმოშობით მაინიდან იყო). ფენი პერკინსს ჰყავდა ერთი და, ეთელ პერკინს ჰარინგტონი (1884–1965). მან ბავშვობის დიდი ნაწილი გაატარა ვოსტერში, მასაჩუსეტსში. ფრედერიკს, მამამისს უყვარდა ბერძნული ლიტერატურა და თავის შვილსაც შეაყვარა.
სწავლობდა კლასიკურ საშუალო სკოლაში, ვორცესტერში. ბაკალავრის ხარისხი ქიმიასა და ფიზიკაში მაუნტ ჰოლიოკის კოლეჯიდან 1902 წელს მიიღო. მთა ჰოლიოკის კოლეჯში სწავლისას პერკინსმა აღმოაჩინა პროგრესული პოლიტიკა და საარჩევნო უფლებების მოძრაობა. დასახელებული იყო კლასის პრეზიდენტად. მისი ერთ-ერთი პროფესორი იყო ანა მეი სული, რომელმაც სტუდენტებს დაავალა ქარხანაში სამუშაო პირობების შესწავლა; პერკინსზე ანა მეი სულის დავალებამ საკმაოდ დიდი გავლენა იქონია.
ადრეული კარიერა და უწყვეტი განათლება
კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა მასწავლებლად. 1904 წლიდან 1906 წლამდე ასწავლიდა ქიმიას Ferry Hall School-ში (ახლანდელი Lake Forest Academy). ჩიკაგოში მოხალისედ მუშაობდა დასახლებულ სახლებში, მათ შორის ჰალ ჰაუსში, სადაც მასთან ერთად მუშაობდა ჯეინ ადამსი. 1905 წელს შეუერთდა საეპისკოპოსო ეკლესიას და შეიცვალა საკუთარი სახელი, დაირქვა ფრენსისი. 1907 წელს გადავიდა ფილადელფიაში და ჩაირიცხა პენსილვანიის უნივერსიტეტის უორტონის სკოლაში ეკონომიკის შესასწავლად, ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა სოციალურ მუშაკად. ცოტა ხნის შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა გრინვიჩის სოფელში, ნიუ-იორკში, სადაც დაიწყო კოლუმბიის უნივერსიტეტში სწავლა, ამ პერიოდში ფრენცისი აქტიური გახდა საარჩევნო უფლებების მოძრაობაში. მოძრაობის მხარდასაჭერად ესწრებოდა საპროტესტო აქციებსა და შეხვედრებს. 1910 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტისგან მიიღო მაგისტრის ხარისხი ეკონომიკასა და სოციოლოგიაში.
1910 წელს როგორც მომხმარებელთა ეროვნული ლიგის ნიუ-იორკის ოფისის ხელმძღვანელმა, შტატში დიდი პოპულარობა მოიპოვა. იგი ენერგიულად ლობირებდა უკეთესი სამუშაო საათებისა და სამუშაო პირობებისთვის. ასევე სოციოლოგიის პროფესორი იყო ადელფის კოლეჯში. მომდევნო წელს იგი შეესწრო ტრაგიკულ სამკუთხედი მაისურის ქარხნის ხანძარს, რომელიც გადამწყვეტი მოვლენა აღმოჩნდა მისთვის. ქარხანაში ასობით მუშა იყო დასაქმებული, ძირითადად ახალგაზრდა ქალები, თუმცა აკლდათ ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებები. როდესაც შენობას ცეცხლი გაუჩნდა, ბევრმა მუშამ წარუმატებლად სცადა ფანჯრებიდან გაქცევა. პერკინსმა ყოველივეში დასუსტებული კანონმდებლობა დაადანაშაულა.
ამ ხანძრის შემდეგ პერკინსმა დატოვა თანამდებობა მომხმარებელთა ეროვნული ლიგის ნიუ-იორკის ოფისში და, თეოდორ რუზველტის რეკომენდაციით, გახდა ნიუ-იორკის უსაფრთხოების კომიტეტის აღმასრულებელი მდივანი, რომელიც შეიქმნა ხანძრის უსაფრთხოების გაუმჯობესებისთვის. უსაფრთხოების კომიტეტში მუშაობისას, პერკინსმა გამოიკვლია კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფრიმანის ქარხანის ხანძარი, ბინგჰემტონში, ნიუ-იორკში, რომელშიც 63 ადამიანი დაიღუპა. 1913 წელს მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ნიუ-იორკის საკანონმდებლო ორგანოში „54-საათიანი“ კანონპროექტის მიღებაში, რომელიც ითვალისწინებდა ქალებისა და ბავშვების სამუშაო საათების შემცირებას.
ქორწინება და პირადი ცხოვრება
1913 წელს პერკინსი დაქორწინდა ნიუ-იორკელ ეკონომისტ პოლ კალდველ უილსონზე. მან შეინარჩუნა ქალიშვილობის გვარი, რადგან არ სურდა მის საქმიანობას გავლენა მოეხდინა მისი ქმრის კარიერაზე. წყვილს შეეძინა ქალიშვილი სუსანა, რომელიც დაიბადა 1916 წლის დეკემბერში. ორ წელზე ნაკლები ხნის შემდეგ უილსონს დაეწყო ფსიქიკური დაავადების ნიშნები. შვილის დაბადების შემდეგ დროებით ჩამოშორდა სოციალურ აქტივობას, თუმცა მისი მეუღლის ავადმყოფობის შემდეგ ოჯახის უზრუნველსაყოფად დაუბრუნდა თავის საქმიანობას. ბიოგრაფი კირსტინ დაუნის თქმით, სუზანას მანიაკალურ-დეპრესიული სიმპტომებიც ჰქონდა.
ნიუ-იორკში სამუშაოდ დაბრუნება
1929 წელს ნიუ-იორკის ახლად არჩეულმა გუბერნატორმა ფრანკლინ რუზველტმა პერკინსი დანიშნა ნიუ-იორკის შტატის სამრეწველო კომისრად. როგორც კომისარი, პერკინსი ზედამხედველობდა სააგენტოს, რომელშიც 1800 თანამშრომელი იყო.
დაიმსახურა სხვადასხვა პოლიტიკური ფრაქციის თანამშრომლობა, პერკინსი ხელს უწყობდა ნიუ-იორკის პროგრესული რეფორმების წინა პლანზე წამოწევას. ქალებისთვის სამუშაო კვირის საათები 48 საათამდე დაიყვანა და მხარი დაუჭირა მინიმალური ხელფასისა და უმუშევრობის დაზღვევის კანონების შემოღებას. ენერგიულად მუშაობდა ბავშვთა შრომის წინააღმდეგ და ქალთა უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
იაბლონეც-ნად-ნისოუს რაიონი
იაბლონეც-ნად-ნისოუს რაიონი — რაიონი ლიბერეცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი იაბლონეც-ნად-ნისოუ. რაიონის ფართობი შეადგენს 402,3 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 88 387 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 220 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
დიდი ოქროწყალი
დიდი ოქროწყალი, ოქროწყალი — მთის ტბა საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კოდორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2403 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,1 კმ², აუზის ფართობი 2,2 კმ², საშუალო სიღრმე 12 მ, მაქსიმალური სიღრმე 26,5 მ, წყლის მოცულობა 1,2 მლნ. მ³. ტბის ქვაბული წარმოადგენს მყინვარულ კარს. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გამდინარეა. მაღალი დონე აქვს გაზაფხულ-ზაფხულში, დაბალი — ზამთარში. ტბაში თევზი არ არის. ზამთარში იყინება. წყალი სუფთა და გამჭვირვალეა.
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ტბები
ვატნაიეკუდლი
ყინულის საშუალო სისქე 400 მეტრია, მაქსიმალური — 1000 მეტრი. ისლანდიის უმაღლესი წერტილი, პიკი ჰვანადალსჰნუკური (2110 მ), მდებარეობს ვატნაიეკუდლის სამხრეთ ზღვარზე, სკაფტაფედლის ეროვნულ პარკთან ახლოს. მყინვარის ქვეშ არის რამდენიმე ვულკანი. უკანასკნელ წლებში ვატნაიეკუდლი თანდათანობით მცირდება, შესაძლოა კლიმატის ცვლილების გამო.
მყინვარი კვებავს რამდენიმე მყინვარულ ტბებს, მათ შორის იეკულსაურლოუნსა და გრანალოუნს.
მურად გირეი
მურად გირეი (Murat Geray, عادل كراى‎; დ. 1627 — გ. იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია, 1696) — ყირიმის ხანი 1678–1683 წლებში, ნურედინ მუბარექ გირეის ვაჟი, სელამეთ I გირეის შვილიშვილი.
ბიოგრაფია
მურადის მამა, მუბარექ გირეი დიდი პრივილეგიებით სარგებლობდა სახანოში. მურად გირეი მეჰმედ IV გირეის მმართველობისას 4 წლით (1659–1663 წ.წ) დანიშნული იყო ნურედინად. ამის შემდგომ ის ოსმალეთის ევროპულ ნაწილში ცხოვრობდა. 1678 წელს, ოსმალებმა მურადის ბიძაშვილი, სელიმ I გირეი რუსეთთან ჩიგირინის ალყის დროს განცდილი მარცხის გამო გადააყენეს, ხანის ტიტული კი სწორედ მურად გირეის უბოძეს.
მურად გირეი აქტიურად ჩაერთო რუსეთ-ოსმალეთის ომში, რომელიც 1681 წელს დასრულდა ბახჩისარაის ხელშეკრულების გაფორმებით, ამ დროიდან იწყება რუსეთის ექსპანსია უკრაინასა და ყირიმის ტერიტორიაზე. 1682 წელს მურად გირეის სულთანმა მეჰმედ IV-მ საღვთო რომის იმპერიის წინააღმდეგ წამოწყებულ დიდ ომში მოთხოვა არმიის გამოყვანა, რაზეც თანხმობა მიიღო. მურადმა დასახმარებლად 40 ათას კაციანი არმია დაძრა სტამბოლისკენ. 1683 წელს, ოსმალებმა ვენაში მძიმე მარცხი (იხილეთ ვენის ალყა) განიცადეს. სულთანმა ეს გამანადგურებელი დამარცხება საკუთარ დიდ ვეზირ, ქარა მუსტაფა-ფაშასთან ერთად ვასალებსაც დააბრალა. მათ შორის დიდი რისხვა დაატყდა თავს მურადსაც, რომელიც აიძულეს ყირიმის ტახტი დაეტოვებინა ჰაჯი გირეის სასარგებლოდ. თავად მურადი საცხოვრებლად ოსმალთა ბულგარეთში, იამბოლში გადავიდა, სადაც გარდაიცვალა 69 წლის ასაკში 1696 წელს, დაკრძალეს იქვე.
ედუარ მორტიე
მინი|ედუარ მორტიე ედუარ ადოლფ კაზიმირ ჟოზეფ მორტიე (Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier), ტრევიზოს ჰერცოგი (დ. 13 თებერვალი, 1768, ლე კატო-კამბრეზი, საფრანგეთი — გ. 28 ივლისი, 1835, პარიზი) — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, საფრანგეთის მარშალი ნაპოლეონის მმართველობისას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1768 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1835
დისნეიუორლდი
დისნეიუორლდი (Disney World; ოფიც. — „უოლტ დისნეის დასვენების მსოფლიო ცენტრი“, Walt Disney World Resort) — მსოფლიოში უმსხვილესი გასართობი ცენტრი. მის შემადგენლობაში შედის ოთხრი თემატური პარკი, ორი აკვაპარკი, 23 თემატური სასტუმრო, მრავალრიცხოვანი მაღაზიები, კაფეები, რესტორნები და გასართობი ადგილები. ეკუთვნის კომპანიას Walt Disney Parks and Resorts — The Walt Disney Company შვილობილი. მდებარეობს აშშ-ის შტატ ფლორიდის ქალაქ ორლანდოს სამხრეთ-დასავლეთში. გაიხსნა 1971 წლის 1 ოქტომბერს, რის გამოც მანამდე ნაკლებადცნობილი მცირე ზომის დასახლებული პუნქტიდან ორლანდო მსოფლიოში ცნობილ ტურისტულ ცენტრად გადაიქცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გასართობი ცენტრები კატეგორია:უოლტ დისნეი კატეგორია:ფლორიდა
ასევედოს მუნიციპალიტეტი
ასევედოს მუნიციპალიტეტი (Municipio Acevedo) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 1 879 კმ². 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ასევედოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 88 289 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 47 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია კაუკაგუა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
Rhytidoponera eremita
Rhytidoponera eremita — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Aqualung Live
Aqualung Live — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის საკონცერტო ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2005 წელს. იგი დაფუძნებულია ვაშინგტონში, XM Studios-ში მოწვეული 40 სტუმრის წინაშე შესრულებული ალბომის Aqualung შესრულებაზე.
ალბომი დაურიგდა ყველას, ვინც დაესწრო ჯგუფის ამერიკულ კონცერტებს, 2005 წლის ოქტომბერსა და ნოემბერში. ევროპული გამოცემის გაყიდვიდან შემოსული თანხა გადაირიცხა სხვადასხვა საქველმოქმედო ორგანიზაციაში, რომელიც ზრუნავს უსახლკარო ხალხზე.
DVD კონცერტის ჩანაწერით არ გამოცემულა.
სიმღერების სია
შენიშვნა 12-17 ნომრებად ალბომზე ჩაწერილია ჯგუფის ინტერვიუები.
ქაბარჯინა
ქაბარჯინა — მთა, ძველი ჩამქრალი ვულკანი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის შტოქედზე, მდინარეების თერგისა და სნოსწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე 3141 მ. აგებულია ზედაპლიოცენური ანდეზიტ-დაციტური ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებითა და ლავებით. დასავლეთ კალთა ეროზიით ჩამორეცხილ-დაღარული და ფლატოვანია, მთის ძირში მძლავრი გამოზიდვის კონუსია ჩამოყალიბებული, რომელიც მდინარე თერგს ებჯინება. ქაბარჯინა თვალწარმტაცი კლდოვანი მასივის სახით არის აღმართული.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები კატეგორია:საქართველოს ვულკანები
გოდფრი ბინაისა
გოდფრი ბინაისა (Godfrey Lukongwa Binaisa) (დ. 30 მაისი, 1920, ბუგანდა — გ. 5 აგვისტო, 2010, კამპალა, უგანდა) —  უგანდის  სახელმწიფო მოღვაწე. უგანდის პრეზიდენტი 1979-1980 წლებში.
სწავლობდა სამართალს ლონდონში, ინგლისის სამეფო კოლეჯში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ გახდა ქვეყნის პირველი პროფესიონალი ადვოკატი. იყო უგანდის ეროვნული კონგრესის, ხოლო 1962 წლიდან უგანდის სახალხო კონგრესის წევრი. 1962-1968 წლებში დამოუკიდებელი უგანდის იუსტიციის მინისტრია. იდი ამინის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ 70-იან წლებში ემიგრაციაშია აშშ-ში და ეწევა საადვოკატო მოღვაწეობას. 1979 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. 1979 წელს ტანზანიის გავლენით თანამდებობაზე შეცვალა ქვეყნის პრეზიდენტი იუსუფ ლულე. XX საუკუნის 80-90-იან წლებში ცხოვრობდა ნიუ-იორკში, სადაც საადვოკატო პრაქტიკა ჰქონდა.
გარდაიცვალა 2010 წელს, უგანდაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უგანდის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
ჟან-ბატისტ ბესიერი
მინი|მარჯვნივ|ჟან-ბატისტ ბესიერი ჟან-ბატისტ ბესიერი (Jean Baptiste Bessières), ისტრიის ჰერცოგი, (დ. 6 აგვისტო, 1768, პრესაკი, ლოთარინგია — გ. 1 მაისი, 1813, გერმანია) — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, საფრანგეთის მარშალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1768 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1813
გარდატენის ღვთისმშობლის ეკლესია
300px|მინი|გარდატნის ღვთისმშობლის ეკლესია გარდატენის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის დასავლეთით, მდინარე ტანის ხეობაში, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (8,2 X 4,7 მ), ნაგებია თლილი ქვიშაქვის კვადრებით. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა. აფსიდის თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თახჩებია, ჩრდილოეთ კედელში ერთი ფართო ოთხკუთხა ნიშია. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელსაც შეკეთების კვალი ეტყობა. საკურთხევლის წინ დგას XIX საუკუნის ხის კანკელი, რომელზეც შემორჩენილია ზეთის საღებავით შესრულებული მოხატულობის ფრაგმენტები. ჩრდილოეთ კედელზე შინდისფერი მელნით შესრულებული წარწერის კვალი ჩანს, რომელიც პალეოგრაფიული ნიშნებით XII საუკუნეს შეიძლება მიეკუთვნებოდეს. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის სათაურზე გამოსახულია მარტივი ტოლმკლავა ჯვარი, მის ორივე მხარეს - თითო ფრინველი. ნაგებობას წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი გლუვი ლავგარდანი აქვს. ეკლესიის სამხრეთით მოზრდილი მინაშენისგან შემორჩენილია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები. აქვე, მასიური ქვის ბაზისებზე დადგმულ თლილი ქვის ფილაზე ასომთავრული წარწერის კვალია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ვიქტორ სექსტუს ავრელიუსი
ვიქტორ სექსტუს ავრელიუსი (Sextus Aurelius Victor) — IV საუკუნის რომაელი ისტორიკოსი, მდაბიო წარმოშობისა. დაიბადა აფრიკაში. იმპერატორ იულიანეს დროს (361) განაგებდა ქვემო პანონიის პროვინციას. 392-393 წწ. იყო რომის პრეფექტი. ავტორია ისტორიული თხზულებისა „წიგნები კეისართა შესახებ“, რომელიც შეიცავს რომაელი იმპერატორების (ავგუსტუსიდან კონსტანციუს II-მდე) მოკლე ბიოგრაფიებს. ამ ნაწარმოებმა, რომელიც დაწერილია 360 წელს, ჩვენამდე მოაღწია სხვა ავტორების იმ ტრაქტატებთან ერთად რომელსაც ავრელიუსს მიაწერდნენ და რომლებიც მერე დაუმატებიათ მისი თხზულებისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაელები კატეგორია:ძველი რომაელი ისტორიკოსები
ლიბერეცის რაიონი
ლიბერეცის რაიონი — რაიონი ლიბერეცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი ლიბერეცი. რაიონის ფართობი შეადგენს 988,87 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 163 456 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 165 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ბოგდანცი
ბოგდანცი (Богданци) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის აღმოსავლეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონში. ბოგდანცის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 6 011 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
ვერნერ ოტო
ვერნერ ოტო (Werner Otto; დ. 13 აგვისტო 1909, ზეელო, გერმანია, — გ. 21 დეკემბერი 2011, ბერლინი) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,5 მლრდ — 2005), ფირმა „ოტო გზავნილება“-ს დამაარსებელი. ვერნერ ოტო და მისი ოჯახი მუდმივად იმყოფებოდნენ ყველაზე მდიდარი გერმანელების სიაში. 2010 წლის მდგომარეობით მისი აქტივები შეფასებული იყო 18,7 მილიარდი ამერიკული დოლარით. სამჯერ იყო დაქორწინებული. დარჩა 5 შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1909 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
ამერიკული სტაფორდშირის ტერიერი
ამერიკული სტაფორდშირის ტერიერი (American Staffordshire Terrier) — ამერიკული ძაღლის ჯიში. ზოგჯერ მოიხსენიება როგორც ამსტაფი. აქვს დიდი და ფარ­თო სახე, მრგვა­ლი და ფარ­თო თვალები, მოკლე ბეწვი. კუ­დი ტანის ზო­მებ­თან შე­და­რე­ბით მოკლეა. სიცოცხლის ხანგრძლივობა როგორც წესი 12 წელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
მუკური
მუკური (Mucuri) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 36 043 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 774.763 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.31 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
39
თარიღი უცნობია
*
ხინიკაძე
საკუთარი სახელი ხინიკაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ანდრეს-ბელიოს მუნიციპალიტეტი (მირანდა)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
იეჟი ვეტულანი
იეჟი ადამ გრაციან ვეტულანი (Jerzy Adam Gracjan Vetulani; დ. 21 აგვისტო, 1936, კრაკოვი, პოლონეთი — გ. 6 აპრილი, 2017, კრაკოვი, პოლონეთი) — პოლონელი ნეირომეცნიერი, ფარმაკოლოგი, ბიოქიმიკოსი, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა პროფესორი, პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიისა და პოლონეთის სასწავლო აკადემიის წევრი. არის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად მოხსენიებული პოლონელი მეცნიერი ბიომედიცინის დარგში 1965 წლის შემდეგ.
ადრეული ცხოვრება
მინი|იეჟი დედასთან ერთად 1338 წელს იგი დაიბადა 1936 წლის 21 იანვარს პოლონეთის ქალაქ კრაკოვში, გარნარსკას ქუჩაზე მდებარე კერძო გინეკოლოგიურ საავადმყოფოში. ის იყო იაგელონის უნივერსიტეტის პროფესორისა და საეკლესიო სამართლის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის ადამ ვეტულანის და ბიოლოგის ირენა ლატინიკის ვაჟი. 1938 წელს დაიბადა მისი უმცროსი ძმა იანი. როდესაც ნაცისტური გერმანია პოლონეთში შეიჭრა 1939 წლის სექტემბერში, ადამ ვეტულანმა მონაწილეობა მიიღო ომში. თავისი ქვედანაყოფით იგი რუმინეთში, შემდეგ საფრანგეთში გაემგზავრა, სადაც ასევე იბრძოდა ფრონტზე. საბოლოოდ იგი წავიდა შვეიცარიაში, სადაც მან ომის დარჩენილი ნაწილი პოლონელი ჯარისკაცების სასკოლო ბანაკების ორგანიზებაში გაატარა. მან ოკუპირებულ პოლონეთში გაგზავნილ კორესპონდენციაზე ხელი მოაწერა მეტსახელით ფრაულენ კუპფერი.
მას შემდეგ, რაც გერმანული არმია კრაკოვში შევიდა, ირენა ვეტულანი და მისი ვაჟები იძულებული გახდნენ დაეტოვებინათ ბინა. გადაადგილებისთვის მათ ორმოცდარვა საათი მისცეს, მოძრავი ქონების შენახვის შესაძლებლობით. ისინი გადავიდნენ გარნარსკას ქუჩაზე 4, სადაც ჯოზეფა ონიტჩმა, გენერალ ზიგმუნტ ზელიანსკის მეუღლემ შეიფარა ისინი. ოჯახს მხარს უჭერდა ადამ ვეტულანის ძმა, ტადეუშ, რომელიც ომის დროს კრაკოვში ცხოვრობდა. გერმანული ენის კარგი ცოდნის წყალობით, ირენამ თარჯიმნის საქმე აიღო სულის მონოპოლიაში. იეჟი და იანი ომის წლებში იყვნენ დედის მზრუნველობის ქვეშ, რომელმაც ორივე ვაჟი გაზარდა "საპატიო პატრიოტული გრძნობით". ყოველ კვირას ოჯახი მღეროდა პოლონურ, კათოლიკურ რელიგიურ სიმღერას Boże, co, Polskę. ბავშვობაში ჯერზი რელიგიური ბიჭი იყო; ის მსახურობდა წმინდა მარიამის ბაზილიკაში.
კარიერა
იეჟი იყო პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფარმაკოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორი, ბიოქიმიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი (1976– 2006), დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო საკითხებში (1994– 2002) და სამეცნიერო თავმჯდომარის მოადგილე. მან გამოაქვეყნა 240 – ზე მეტი ორიგინალური სამეცნიერო ნაშრომი. მან პირველად მოიპოვა აღიარება ანტიდეპრესანტული მოქმედების მექანიზმის ჰიპოთეზით, 1975 წელს ფრიდოლინ სულსერთან ერთად ივარაუდა, რომ ბეტა-ადრენორეცეპტორების დარეგულირება პასუხისმგებელია გამოწვეულ ეფექტებზე. იმ დროს ვეტულანი იყო ვანდერბილტის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი (1973–1975). 1983 წელს მან მიიღო ანა-მონიკის პრემია ელექტროკრუნჩხვითი თერაპიის მექანიზმების კვლევისთვის.
2017 წლის 2 მარტს, საღამოს, 81 წლის ვეტულანს მოსიარულეთა გადასასვლელზე მსუბუქმა ავტომანქანამ დაარტყა. ვეტულანი სახლში მიდიოდა თავისი სამუშაო ადგილიდან, პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფარმაკოლოგიის ინსტიტუტიდან. უბედური შემთხვევის შემდეგ იგი ფარმაკოლოგიურ კომაში იყო. იგი მკურნალობდა კრაკოვის საუნივერსიტეტო საავადმყოფოში. იგი გარდაიცვალა საავადმყოფოში, 2017 წლის 6 აპრილს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აპრილი
სემილის რაიონი
სემილი (ჩეხ. Okres Semily) — რაიონი ლიბერეცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი სემილი. რაიონის ფართობი შეადგენს 698,99 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 74 596 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 107 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
Rhytidoponera ferruginea
Rhytidoponera ferruginea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სემილის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
Rhytidoponera ferruginea
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ორსაყდრის ღვთისმშობლის ეკლესია
ორსაყდრის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის აღმოსავლეთით ორ კილომეტრზე, მდინარე ვერას მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (11,8 X 6,9 მ), ნაგებია ქვიშაქვის კვადრებით. გამოყენებულია შირიმიც. ეკლესიას ორი თაღოვანი შესასვლელი აქვს: სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის ცენტრში (გაუქმებულია). ნახევარწრიულ აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. აფსიდის კედელს, ქვემოთ, ქვის განიერი საფეხური გასდევს. საკურთხევლის იატაკი ეკლესიის იატაკიდან ამაღლებულია ერთი საფეხურით. აფსიდის ორივე მხარეს მცირე ზომის სათავსებია (ჩრდილოეთ სათავსი ამოქოლილია). დარბაზის გრძივი კედლები წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. დასავლეთ კედელთან და აფსიდის მხართან ორსაფეხურიანი კუთხის პილასტრებია. დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში ერთი თაღოვანი სარკმელია, სამხრეთ კედელში — ორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ჯიბუტი (გვარი)
საკუთარი სახელი ჯიბუტი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ნორდერნაი
მინი|250პქ|კუნძულის მდებარეობა მინი|250პქ|ნორდერნაის აერო ფოტო ნორდერნაი (Norderney) — გერმანიის კუთვნილი კუნძული ჩრდილოეთის ზღვაში, აღმოსავლეთ ფრიზის კუნძულების შემადგენლობაში. ამავე დროს, ის წარმოადგენს ქვემო საქსონიის მხარეში შემავალ აურიხის მუნიციპალიტეტს.
კუნძულის სიგრძე 14 კმ-ია, სიგანე 2,5 კმ, მთლიანი ფართობი — 26,3 კმ² და ამ მხრივ გერმანიის მეათე უდიდესი კუნძულია. მოსახლეობა 6 200 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის სტატუსი 1946 წელს მიენიჭა. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილზე გადაჭიმულია 14 კმ სიგრძის ქვიშიანი პლაჟი.
ნორდერნაის სიახლოვეს, 800 მეტრით აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ბალტრუმი; დასავლეთით, 3 კმ-ში კი კუნძული იუსტი.
კუნძულის მთლიანი აღმოსავლეთ ნაწილი მიეკუთვნება ქვემო საქსონიის ვატოვის ზღვის ეროვნულ პარკს. ეროვნული პარკის სტატუსი გავლენას ახდენს კუნძულზე ყველა სახის გადაზიდვებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
მიხაელ ოტო
მიხაელ ოტო (Michael Otto; დ. 12 აპრილი 1943, კულმი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,5 მლრდ — 2005), ფირმა „ოტო გზავნილება“-ს დამაარსებლის ვერნერ ოტოს ვაჟი და ამავე ფირმის დირექტორიის თავმჯდომარე. მისი აქტივები შეფასებულია 16,9 მილიარდი ამერიკული დოლარით. დაქორწინებულია. ჰყავს 2 შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
შტეფანსდომი
შტეფანსდომი, რუდოლფ ფონ ალტის ნახატი, 1832 წელი|მინიატიურა ვენის წმინდა სტეფანეს ტაძარი (Domkirche St. Stephan zu Wien), უფრო მეტად ცნობილი შემოკლებული სახელით შტეფანსდომი (Stephansdom) — კათოლიკური ტაძარი ვენაში, ავსტრიისა და ვენის ეროვნული სიმბოლო. მდებარეობს ძველი ქალაქის ცენტრში, წმინდა სტეფანეს მოედანზე (შტეფანსპლატცი). ტაძრის ადგილას პირველი ეკლესია აშენდა 1137-1147 წლებში. ამჟამინდელი ტაძრის ძირითადი ნაწილი XIII-XV საუკუნეებშია აგებული, დღევანდელი იერი კი 1511 წელს მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის ეკლესიები კატეგორია:ვენის არქიტექტურა
თუზის წმინდა სამების ეკლესია
თუზის წმინდა სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ თუზში.
ეკლესია მდებარეობს სოფლის დასავლეთით შემაღლებულ ბორცვზე და საშუალო ზომის დარბაზულ ეკლესიას წარმოადგენს. ადგილობრივი მოსახლეობა ძეგლს "ბაზილიკას" უწოდებს. აგებულია XII-XIII საუკუნეებში. პირველი შეხედვისთანავე ეკლესია თავისი აღმოსავლეთი ფასადის საინტერესო მორთულობით, სამშენებლო მასალით და მოხდენილი პროპორციებით ყურადღებას იპყრობს. ფასადების პერანგი მოპირკეთებულია დიდი ზომის, კარგად გათლილი და დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებითაა. მკაცრადაა დაცული წყობის თარაზულობა. ეკლესია დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე. ნაგებობას პროფილირებული კარნიზი შემოუყვება. იგი გადახურულია ქვიშაქვის ფილებით. აღმოსავლეთი ფასადი, გაფორმებულია. პროფილირებული სარკმლის თავზე, წრეში დაბალრელიეფში შესრულებული ტოლმკლავა ჯვარია ჩასმული. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებიდან უცნაური ფორმის ქვებია გამოშვერილი. ძნელია მათი დანიშნულების დადგენა. ეკლესიაში ორი მხრიდან შევდივართ, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავული და ნაოთხალია. შიდა სივრცე დახვეწილი, ლაკონიური არქიტექტურული ფორმებით და აზიდული პროპორციებით გამოირჩევა. საკურთხეველს აქვს ნახევარწრიული მოყვანილობა, იგი ამაღლებულია ორი საფეხურითა. ასევე აქვს სოლეა. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი, ვიწრო სარკმელი. მის ორივე მხარეს დატანებულია სამკუთხა ფორმის შეისრული, თაღოვანი ნიშები. საკურთხეველში დგას ტრაპეზის ქვა. აბსიდი გადახურულია სფერული კონქით. სატრიუმფო თაღი გადაყვანილია ქვიშაქვის ფილებით და ეყრდნობა საკურთხევლის ორსაფეხურიანი მხრების ქვის კაპიტელებს. მისი გადახურვა ცილინდრულ-კამაროვანია, იგი საბჯენი თაღითაა შემაგრებული, რომელიც ეყრდნობა ჩრდილო და სამხრეთ კედლის ჯვრის ფორმის პილასტრების პროფილირებულ კაპიტელებს. ამავე მხარის კედლებს გასდევს ხარისხი. დარბაზის გრძივი კედლები აქცენტირებულია წყვილ-წყვილი თაღებით. ისინიც ეყრდნობიან კაპიტელებს. ინტერიერი როგორც აღმოსავლეთის, ასევე დასავლეთის და სამხრეთი სარკმლების მეშვეობითაა განათებული. ეკლესიის ინტერიერი ადრე მოხატული ყოფილა. შერჩენილია ფრესკების ფრაგმენტები. მხატვრობა შედარებით გვიანდელია. კედლები სხვადასხვა იკონოგრაფიული სცენებითაა  მოხატული, მაგალითად. "ჯვარცმა", იგი შედარებით უკეთაა შენარჩუნებული და სხვა. გარდა ამისა, ფრესკებზე საერო პირებია გამოსახული. მხატვრობა ძალზედ საინტერესოა და წარმოადგენს ცალკე შესწავლის საგანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოქროსოფელი
ოქროსოფელი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ახალსოფლის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი. ქარელიდან 16 კილომეტრი.
Google Translate
Google Translate — Google-ის ვებ-სერვისი, რომელიც განკუთვნილია ტექტის ნაწილის ან საიტის თარგმნისთვის სხვა ენაზე. სისტემას აქვს აგრეთვე ფუნქცია, რომელიც ახმოვანებს ტექსტს. Google Translate-ში მხარდაჭერილია 133 ენა, მათ შორისაა ქართული.
ოქროსოფელი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
Google Translate
სქოლიო
კატეგორია:Google-ის სერვისები კატეგორია:2006 წელს დაარსებული საიტები კატეგორია:2006 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
ოქროსოფელი
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვენამთა
ქვენამთა — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების ბოსელთისა (გუდამაყრის არაგვის მარჯვენა შენაკდი) და ქვენამთისწყლის (სნოსწყლის მარცხენა შენაკადი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3152 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვების შუაშრეებით. მთის დასავლეთ კალთა ციცაბოა, ღრმა ფლატეებიანი. ქვენამთა შემოსილია ალპური ბალახეულით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
ამალასუნთა
250px|მინიატიურა|ამალასუნთა - ოსტგუთების დედოფალი ამალასუნთა, ამალასვინთა (გ. 30 აპრილი, 535) — ოსტგუთების სამეფოს გამგებელი 526–535 წლებში. მეფე თეოდორიხის ასული. სამეფოს მართავდა მამის გარდაცვალების შემდეგ როგორც მცირეწლოვანი ძის ათალარიხის რეგენტი. მფარველობდა რომაელებსა და მათ კულტურას. შვილის მდგომარეობის განმტკიცების მიზნით ამალასაუნთამ კავშირი დაამყარა ბიზანტიელებთან, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ (534) სამეფო გვირგვინი და თანამმართველობა შესთავაზა თავის ბიძაშვილს თეოდატს, რომელმაც დაამხო ამალასუნთას ხელისუფლება და იგი დაახრჩობინა. ეს მკვლელობა იუსტინიანემ იტალიაში ოსტგუთების წინააღმდეგ ომის დაწყების საბაბად გამოიყენა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსტგუთები კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 535
გარდატენის წმინდა ნინოს ეკლესია
300px|მინი|გარდატნის წმინდა ნინოს ეკლესია გარდატენის წმინდა ნინოს ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის მახაანთ უბანში, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (7,65 X 5,6 მ), ნაგებია ქვიშაქვის კვადრებით (წყობა ირეგულარულია). ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში. ორივე შესასვლელი სწორკუთხაა, გარედან გადახურულია არქიტრავით. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მცირე შვერილი მხრებითა და ქვის კანკელით. აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელთან, ქვით ნაწყობი სატრაპეზო დგას. სარკმლის ორივე მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშებია. ეკლესიის სამხრეთ კედელში კიდევ ერთი სარკმელია, რომელიც ორივე მხრიდან დახურულია ბრტყელი ქვის ფილით. ეკლესიას სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენები ჰქონია.
ბარუტის მუნიციპალიტეტი
ბარუტას მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 93.9 კმ². 2001 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ბარუტის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 260 853 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 2,778 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ნუესტრა-სენიორა-დელ-როსარიო-დე-ბარუტა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
ეკალი (მცენარე)
ეკალი (spina) — ღეროს, ფოთლის, ფესვისა და მათი ნაწილების მეტამორფოზის შედეგად განვითარებული მაგარი წვეტიანი წარმონაქმნი. ეკლად შეიძლება გარდაიქმნეს მთელი ფოთოლი (კოწახურისა, ხურტკმელისა და სხვა), მისი შუა ძარღვი (ბაძგის, გლერძას და სხვა ფრთისებრი ფოთოლი) ანდა თანაფოთლები (ცრუაკაციისა, ძეძვისა და სხვა).
თუ ეკალი სახეცვლილი ყლორტია (კუნელისა, კვრინჩხისა, მაჟალოსი, პანტისა), ის უფოთლოა ან სუსტად შეფოთლილი. ეკალი შეიძლება განვითარდეს დამატებითი ფესვებიდანაც ღეროს ქვედა ნაწილზე (პალმა Acanthorhiza, Iriartea). ეკალი უფრო ხშირად მშრალი და ცხელი ადგილსამყოფელის მცენარეებს აქვთ. იგი იცავს მცენარეს ცხოველებისაგან.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
40
გარდაიცვალნენ
*
ბანოშისწყალი
ბანოშისწყალი (Ծոփագետ [წოპაგეტ]) — მდინარე საქართველოსა და სომხეთში. მოქცეულია მარნეულის მუნიციპალიტეტისა და ლორეს პროვინციის ტერიტორიაზე. მდინარე დებედის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, ლალვარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. საქართველოს საზღვრებში შემოდის სოფელ ხოჯორნის სიახლოვეს. სიგრძე 20,4 კმ, აუზის ფართობი 89,1 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები ზაფხულ-შემოდგომაზე. ზამთარში წყალმცირეა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 27 მ³/წმ.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მდინარეები კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
ალან პერლისი
ალან ჯეი პერლისი (Alan Jay Perlis; დ. 1 აპრილი, 1922, პიტსბურგი, პენსილვანია, აშშ — გ. 7 თებერვალი, 1990, ნიუ-ჰეივენი) — ამერიკელი მეცნიერი კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში. ცნობილი თავისი ნამუშევრებით პროგრამირების ენებში და როგორც ტიურინგის პრემიის პირველი ლაურეატი (1966).
ბიოგრაფია
ალან პერლისი პიტსბურგში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა. 1939 წელს დაამთავრა სკოლა. 1943 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ქიმიაში კარნეგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში (მოგვიანებით მას ეწოდა კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტი).
მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა აშშ-ს არმიაში, სადაც მათემატიკით დაინტერესდა. შემდეგში მან მიიღო მაგისტრის (1949) და ფილოსოფიის დოქტორის (1950) ხარისხი მათემატიკაში მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. მისი სადოქტორო დისერტაციის თემა იყო: „ინტეგრალური განტოლებები, მათი ამოხსნა იტერაციით და ანალიტიკური გაგრძელებით“ („On Integral Equations, Their Solution by Iteration and Analytic Continuation“).
1952 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ინსტიტუტის პროექტში „Whirlwind“ (1-ლი თაობის კომპიუტერი). დაიწყო მუშაობა პერდიუს უნივერსიტეტში და 1956 წელს გადავიდა კარნეგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. იყო მათემატიკის კათედრის ხელმძღვანელი, შემდეგ ინფორმატიკის კათედრის პირველი ხელმძღვანელი. 1962 წელს აირჩიეს გამოთვლითი ტექნიკის ასოციაციის პრეზიდენტად.
1966 წელს პერლისი გახდა ტიურინგის პრემიის პირველი მფლობელი „პროგრამირებაში მოწინავე მეთოდებისა და კომპილატორის აგების სფეროში მისი გავლენისათვის“. ეს ეხებოდა 1956 წელს Internal Translator-ზე (დონალდ კნუთის აღწერით, პირველი წარმატებული კომპილატორი) და პროგრამირების ენა ALGOL-ის შემმუშავებელთა ჯგუფში მის მუშაობას.
1971 წელს ალან პერლისი გადავიდა იელის უნივერსიტეტში ინფორმატიკის კათედრაზე. 1977 წელს ის აირჩიეს ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრად.