cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მალდივის რესპუბლიკა
განვითარება
მალდიველების ძირითადი საქმიანობაა თევზაობა და ნავების აშენება-შეკეთება. თუნასი არის დომინანტი სპეციალიზაცია და მისი გადამამუშავებელი ფაბრიკა ლჰავიას ატოლში მდებარეობს. ტურიზმი და საფოსტო მარკები აგრეთვე შეადგენს წლიური ბიუჯეტის დიდ ნაწილს. ტრადიციული ხელითნაკეთობებში შედის ქოქოსის ქსოვილი, მაქმანი, ლაკის სამუშაოები, მოქსოვილი ფეხსაცმელი. იმპორტი წარმოადგენს კვების პროდუქტები, ნავთობის პროდუქტები, ტექსტილი და ფარმაცევტული ნაწარმი. შრი-ლანკა, იაპონია და სინგაპური მთავარი სავაჭრო პარტნიორები არიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
გიორგი მცირე
თან ახლდა თავის მოძღვარს ანტიოქიაში, შავ მთაზე, იერუსალიმში, კონსტანტინოპოლში, ათონზე. გიორგი მთაწმიდლის ნეშტის კონსტანტინოპოლიდან ათონის მთაზე გადასვენების შემდეგ გიორგი მცირე სამუდამოდ იქ დამკვიდრდა. 1066-1068 წლებში მან გიორგი შეყენებულისა და იოანე ჭყონდიდელის დავალებით აღწერა გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრება და სასულიერო-სამწერლო მოღვაწეობა. გიორგი მცირის თხზულების ენა სადა და ხატოვანია, თხრობა - შთამბეჭდავი, ზოგი პასაჟი გიორგი მთაწმინდელის „იოანე და ექვთიმე ათონელების ცხოვრების“ მიბაძვით არის დაწერილი. გიორგი მცირე არ გადმოგვცემს თარიღებს, არ გვაწვდის გიორგი მთაწმინდელის თხზულებათა სრულ ნუსხას. „ცხოვრებაში“ გვხვდება ზოგიერთი უზუსტობაც, მიუხედავად ამისა, გიორგი მცირის თხზულება ქართული ჰაგიოგრაფიული მწერლობის ბრწყინვალე ნიმუშია. ავტორი ამჟღავნებს ღრმა განსწავლულობასა და დახვეწილ ლიტერატურულ გემოვნებას. ძეგლში საყურადღებო ცნობებია ბაგრატ IV-ის მეფობისა და საქართველო-ბიზანტიის მაშინდელ ურთიერთობათა შესახებ. ხელნაწერი დაცულია ათონის ივერთა მონასტრის კრებულში (1074), პირველად გამოსცა მიხეილ საბინინმა (კრებული „საქართველოს სამოთხე“, 1882). ლათინურად თარგმნა პაულ პეეტერსმა (1923).
ბრაზილია 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრაზილიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეერთედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 17 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვაკლინოვო
ვაკლინოვო (Ваклиново) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1132 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
რაიან გოსლინგი
რაიან ტომას გოსლინგი (დ. 1980 წლის 12 ნოემბერს) არის კანადელი მსახიობი და მუსიკოსი. მისი კარიერა დაიწყო მაშინ, როდესაც ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, იმ დროისათვის იგი მიკი მაუსის კლუბში იღებდა მონაწილეობას, დისნის არხზე. (1993–1995) . შემდეგ გამოჩნდა ისეთ გასართობ პროგრამებში, როგორიცაა: Are You Afraid of the Dark? (1995) and Goosebumps (1996). მისი პირველი მთავარი როლი ფილმში ფანატიკოსი (2001) იყო  ებრაელი ნეო- ნაცისტი. მალევე იგი გახდა რამდენიმე ფილმის მთავარი ვარსკვლავი, მათ შორისაა მკვლელობა ნომრებით  Murder by Numbers(2002), სასაკლაოების წესი The Slaughter Rule (2002), და The United States of Leland (2003).
გოსლინგმა ფართო აღიარება მოიპოვა მას შემდეგ, რაც მთავარი გმირის, ნარკომანი მასწავლებლის როლი შეასრულა,  რომანტიკული ჟანრის ფილმში ნოუთბუქი (2004). ის წარდგენილ იქნა გრემის ნომინაციაზეც, როგორც საუკეთესო მსახიობი, მას შემდეგ ითამაშა ღატაკი მარტოხელას როლი ლარსსა და ნამდვილ გოგოებში.
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:კანადელი ინდი-როკ მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1980
მინისტრ-პრეზიდენტი
მინისტრ-პრეზიდენტი (Ministerpräsident) — მთავრობის თავმჯდომარე ზოგიერთ ევროპულ ქვეყანაში ან ქვეყნის რეგიონში. ის არის პრემიერ-მინისტრის ან პირველი მინისტრის ალტერნატიული ტერმინი და ძალიან ჰგავს წოდებას „მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი“.
გერმანულად სიტყვა ნიშნავს „მინისტრების პრეზიდენტი“. ასე რომ „მინისტრ-პრეზიდენტი“ არის უფრო ზუსტი თარგმანი.
ბელგია
ტერმინი ასევე გამოიყენება ბელგიაში, რეგიონის ან ენობრივი საზოგადოების მთავრობის მეთაურის აღნიშვნისას.
გერმანია
მინი|150px|[[იოჰანეს რაუ, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიას მინისტრ-პრეზიდენტი (1978–1998 წლებში)]] მინისტრ-პრეზიდენტი არის გერმანიის ფედერალური მხარის მთავრობის მეთაური.
შენიშვნა: ყველა ფედერალური მხარის მთავრობის მეთაურს ეწოდება მინისტრ-პრეზიდენტი გარდა ბერლინის, ბრემენის და ჰამბურგისა. იქ მხარის მმართველებს უწოდებენ მმართველ ბურგომინისტრს ბერლინში, ბურგომინისტრს და სენატის პრეზიდენტს ბრემენში და პირველ ბურგომინისტრს ჰამბურგში. მათ აქვთ იგივე ფუნქციები რაც მინისტრ-პრეზიდენტს.
ნიდერლანდები
ნიდერლანდებში პრემიერ-მინისტრს ოფიციალურად ეწოდება მინისტრ-პრეზიდენტი, მაგრამ ჩვეულებრივ პრემიერი გამოიყენება. მისი ფუნქციები განსაზღვრულ იქნა კონსტიტუციაში 1848 წელს (მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი). წოდება მინისტრ-პრეზიდენტი ოფიციალურად გამოიყენება 1945 წლიდან.
ნორვეგია
ნორვეგიაში ვიდკუნ კვისლინგი მთავრობის თავმჯდომარე 1942-45 წლებში გერმანული ოკუპაციის დროს იწოდებოდა მინისტრ-პრეზიდენტად (ნორგეგიულად ministerpresident).
კატეგორია:ნიდერლანდების მთავრობა კატეგორია:ბელგიის მთავრობა კატეგორია:გერმანიის მთავრობა კატეგორია:წოდებები
Lasioglossum obscuripes
Lasioglossum obscuripes — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1917 წელს.
სქოლიო
obscuripes
ენა (მდინარე)
ენა (Aisne) – მდინარე საფრანგეთში, უაზის მარცხენა შენაკადი. მდინარის სათავე მდებარეობს არგონის ტყეში საფრანგეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით სენტ-მენეუსთან. მთელი თავისი განფენილობის მანძილზე ენა კვეთს მიოზის, მარნის, არდენის, ენისა და უაზას დეპარტამენტებს და ერთვის მდინარე უაზას.
კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები
ანგელინა ნიკონოვა
ანგელინა იურის ასული ნიკონოვა (Ангелина Юрьевна Никонова; დ. 27 თებერვალი, 1976, დონის როსტოვი) — რუსი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი.
შემოქმედებითი ბიოგრაფია
წარჩინებით დაამთავრა დონის როსტოვის №36 სპეციალური სკოლა ინგლისური ენის გაძლიერებული სწავლებით. სკოლაში სწავლის პერიოდში, 1989 წელს ანგელინა 2 კვირით აშშ-ში აღმოჩნდა. ამ მოგზაურობამ ბევრი რამ შეცვალა მის ცხოვრებაში და გოგონამ მტკიცედ გადაწყვიტა, რომ უმაღლეს განათლებას სწორედ აქ მიიღებდა. 1993 წელს, სკოლის დამთავრების შემდეგ გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც უმაღლესი განათლება მიიღო სახვითი ხელოვნების სკოლაში (მანჰეტენზე) ფილმისა და ვიდეოს ფაკულტეტზე. როგორც თავად ნიკონოვა ყვება, „იმ დროს დონის როსტოვიდან მოსკოვში გადასვლა არანაკლებ რთული იყო, ვიდრე ნიუ-იორკში. მე ინგლისური კარგად ვიცოდი და შესაძლებლობების საძებნელად ოკეანის გაღმა გავემგზავრე“. პროფესია, რომელიც ანგელინა ნოვიკოვამ მიიღო ხელოვნების სკოლაში, იყო „ფილმის შემქმნელი“, რომელიც მოიცავდა რეჟისორის, სცენარისტის და მონტაჟის რეჟისორის უნარ-ჩვევებს.
რუსულ-ამერიკული სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმის — „დაბრუნების წერტილი“ პრემიერა შედგა 2006 წელს კინოთეატრ „ფიტილში“, სადაც ფილმი კინოგაქირავებაში ჩაუშვეს.
ნიკონოვას პირველი სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის — „პორტრეტი ბინდში“ რუსული პრემიერა შედგა კინოტავრზე 2011 წელს. ფილმი ეფუძნება რეჟისორის ერთობლივ სცენარს მსახიობ ოლგა დიხოვიჩნაიასთან. მისი საერთაშორისო პრემიერა შედგა ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალის პროგრამის „საავტორო დღეების“ ფარგლებში. ფილმის პროდიუსერი იყო თავად ნიკონოვა და გადაღებულია 20000 აშშ დოლარის ბიუჯეტით Canon EOS 5D Mark II გამოყენებით 29 დღეში. ნამუშევარმა მოიპოვა 18 ჯილდო საერთაშორისო და რუსულ კინოფესტივალებზე. ფილმი რუსეთსა და საფრანგეთში კინოდისტრიბუციაში იყო. ფილმის სიმკაცრისა და ავთენტურობისთვის კოლეგებმა კულისებში ნიკონოვას მეტსახელი „ფონ ტრიერი კაბაში“ შეარქვეს.
2014 წელს ნიკონოვამ გადაიღო თავისი მეორე მხატვრული ფილმი, ინგლისურენოვანი კომედია „Velkam khom“, რომელიც მოგვითხრობს რუსი ემიგრანტების ცხოვრებაზე ნიუ-იორკში. სცენარი მთავარ მსახიობებთან, ოლგა დიხოვიჩნაიასთან და კარენ ყარაგულიანთან ერთად დაიწერა. ფილმის პრემიერა შედგა 2015 წლის კარლოვი ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე (თუმცა ნიკონოვა მას „არასაფესტივალოდ“ თვლიდა). ფილმი რუსულ კინოგაქირავებაში იყო.
2015 წელს ნიკონოვამ ჩამოაყალიბა კინოსკოლა „2morrow Film School“
2017 წელს იგი კომპანია „კოსმოსმა“ მიიწვია სერიალზე „გამარჯვებულები“ (NTV) სამუშაოდ, რომლის წარმოება უკვე დაწყებული იყო. წარმატებით დაასრულდა რთული გადაღებები, ტიტრებში მოხსენიებულია რეჟისორთან ერთად, რომელმაც პროექტი დაიწყო.
მესამე მხატვრული ფილმის, ამერიკული საშინელებათა ფილმის სცენარი თავად ნიკონოვამ დაწერა. გადაღებები მისისიპში მიმდინარეობდა.
მეოთხე ფილმი მელოდრამაა „ვინმემ ნახა ჩემი გოგონა?". სცენარი დაფუძნებულია კარინა დობროტვორსკაიას წიგნზე „ვინმემ ნახა ჩემი გოგონა? ასი წერილი სერიოჟას", პროდიუსერები საბინა ერემეევა და ნათელა კრაპივინა, გამოვიდა 2021 წელს.
ცხოვრობს და მუშაობს მოსკოვში. ფილმების გარდა, ის იღებს რეკლამებს, მუსიკალურ კლიპებს, სერიალებს.
ოჯახური და პირადი ცხოვრება
მამა — იური სტეპანეს ძე, დედა — ჟანა ალექსანდრეს ასული. ქალიშვილობის გვარი — ფედოსენკო. ნიკონოვა — ბაბუის გვარი — ფსევდონიმად აიღო. მეუღლესთან, ამერიკელ კინოპროდიუსერ ბილი დიტრიხთან დაცილებულია.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები კატეგორია:რუსი კინოპროდიუსერები კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი კატეგორია:ქალი კინორეჟისორები კატეგორია:ქალი კინოპროდიუსერები
ბარდენას-რეალესი
მინი|250პქ|ნავარის ავტონომიური გაერთიანება ბარდენას-რეალესი — ნახევრად უდაბნო ტერიტორია ესპანეთში, ნავარის ავტონომიაში. იშვიათი მცენრეულობით, თიხის, თაბაშირის და ქვიშაქვის ფორმაციებით, უდაბნო უნიკალურია მთელს ევროპაში. მდებარეობს მდინარე ებროს აუზში, პირენეისა და იბერიის მთებს შორის. ეს უკაცრიელი ტერიტორია მოიცავს 45 500 ჰა-ს.
1999 წელს, ტერიტორია ბუნებრივ პარკად გამოცხადდა, ხოლო 2000 წელს ის იუნესკომ გააფორმა, როგორც ბუნების ნაკრძალი.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის უდაბნოები
კვიპროსის გეოგრაფია
კვიპროსი — კუნძულოვანი სახელმწიფო ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთით. ხმელთაშუა ზღვაში ეს კუნძული მესამეა ფართობით (იტალიური კუნძულების სიცილიისა და სარდინიის შემდეგ) და მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის 81-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ. კვიპროსი მდებარეობს მცირე აზიის ნახევარკუნძულის (თურქეთის) სამხრეთით, კუნძული რამდენიმე კილომეტრითაა დაცილებული აზიის კონტინენტს. ეს ტერიტორია განეკუთვნება დასავლეთ აზიას იგივე ახლო აღმოსავლეთს: კვიპროსი თავისი მდებარეობიდან გამომდინარე აგრეთვე შიძლება მივაკუთვნოთ სამხრეთ ევროპას და ჩრდილოეთ აფრიკას. ეს ტერიტორია შედიოდა ჯერ საბერძნეთის, ხოლო შემდგომ ლევანტის, ბიზანტიის და ბრიტანეთის შემადგენლობაში. 2004 წლის 1 მაისს კვიპროსის რესპუბლიკა გაწევრიანდა ევროკავშირში.
კვიპროსის კუნძული თურქეთისგან დაშორებულია 75 კილომეტრით, სირიიდან და ლიბანიდან შესაბამისად, 105 და 108 კილომეტრით, ისრაელიდან 200 კმ-ით, კვიპროსის სამხრეთით მდებარეობს ეგვიპტე რომლისგანაც 380 კილომეტრითაა დაცილებული, ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს საბერძნეთის შემადგენლობაში არსებული დოდაკენსის კუნძულები.
კუნძულზე ფიზიკური თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანი ადგილი მთიან რელიეფს უკავია. ტროდოსის მთები ძირითადად მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილში და მოიცავენ ტერიტორიის დიდ ნაწილს, აქ მდებარეობს კუნძულის უმაღლესი წერტილი მთა ოლიმპი (1,952 მ). კირნიას ქედი მოიცავს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილს, ეს მთები დიდი სიმაღლით არ გამოირჩევა. კუნძულზე არის აგრეთვე ორი მთათა სისტემა. დაბლობებს ძირითადად ტერიტორიის აღმოსავლეთი ნაწილი უკავია.
გეოპოლიტიკური, თვალსაზრისით კუნძული იყოფა ოთხ ნაწილად. კვიპროსის რესპუბლიკა მოიცავს, კუნძულის დიდ ნაწილს, მის მთავრობა მთელ მსოფლიოში თითქმის ყველა ქვეყანამ ცნო. ჩრდილოეთი კვიპროსი მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში და ის მხოლოდ თურქეთის მიერაა აღიარებული, როგორც დამოუკიდებელი ქვეყანა. გაეროს მიერ აქ შექმნილია ბუფერული ზონები რომელიც ერთმანეთისგან გამოყოფს ორ ტერიტორიას, ამ ტერიტორიების მმართველია გაერთიანებული სამეფო, კვიპროსზე არსებული ბუფერული ტერიტორიები გაერთიანებული სამეფოს ზღვისიქითა ტერიტორიაა.
ბერგშრუნდი
მინი|სურათზე მოჩანს ღია ბერგშრუნდი [[მონ-დოლანი|მონ-დოლანის მთაზე, მონბლანის მასივი, ალპები]] ბერგშრუნდი (Bergschrund, Berg — მთა და Schrund — ბზარი) — მყინვარის კვების არეში არსებული ნაპრალი.
წარმოიქმნება ფირნის ველის გათხელებული კიდის გასწვრივ, ცირკის ციცაბო ფერდობებთან კონტაქტის ზოლში. ერთმანეთისაგან გამოყოფს ფირნის უძრავ და მოძრავ ნაწილებს. წარმოადგენს მთისძირა ნაპრალს, რომელიც ყალიბდება მყინვარის გარე საზღვარზე. როგორც განივი ან გასწვრივი ნაპრალი გავრცელებულია ხეობის ან ცირკული მყინვარების თავში.
ბერგშრუნდის ქვემოთ ფირნული ყინული გადადის მყინვარის კრისტალურ ყინულში. ბერგშრუნდიდან იწყება ფირნისა და ყინულის დინება, ამიტომ ისინი მუდამ განიცდიან განახლებას როგორც მოძრავი და უძრავი მასის საზღვარი. ზაფხულის თვეებში ბეგშრუნდი ღიაა, სადაც მოჩანს ცირკის კლდოვანი ძირი, რომელიც დილის სინოტივისა და ღამის გაყინვის გამო ინტენსიურად იმსხვრევა.
ბერგშრუნდის სიღრმე რამდენიმე მეტრიდან 150 მ-მდეა, ხოლო სიგანე 1–2-იდან 30 მ-მდე. თუკი მყინვარული ცირკის ფერდობზე არ არის ფირნი, მაშინ მყინვარისგან გამოყოფილი კლდოვანი კალთის ბზარს რანდკლუფტი ან კიდური ეწოდება. ის ბერგშრუნდიდან შეიძლება განვითარდეს თბილის სეზონის ბოლოს, როდესაც კალთაზე ფირნი დნება.
1500
თარიღი უცნობია
*
ბატლ-კრიკი
ბატლ-კრიკი (Battle Creek) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატის აიდას ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 713 კაცს.
ეკუადორი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
ეკუადორი (Equador) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 572 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 822 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.97 კმ²-ზე. ფართობი 264 985 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
რაეს მუნიციპალიტეტი
რაეს მუნიციპალიტეტი (Rae vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ჰარიუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰარიუმაას მუნიციპალიტეტები
ქერცლოვანა
ქერცლოვანა (Pholiota squarrosa) — ქერცლოვანას გვარის სოკო სტროფარიასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.
დაბალი ხარისხის საჭმელ სოკოდ ითვლება. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. იზრდება ჯგუფებად ცოცხალ ფოთლოვან, იშვიათად წიწვიანი ხეების გამხმარ და დამპალ მერქანზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
აღწერა
ქუდის დიამეტრი 5-12 სმ, სიმწიფეში ზოგჯერ 20 სმ-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრი ან კოსუსური, შემდეგ ამოზნექილი და ბრტყლად ამოზნექილი, შეკეცილი კიდეებით, არაჰიგროფანული, კიდეებთან ჩვეულებრივ ახასიათებს საბურველის ჩამოუცვენელი ნარჩენები. ზედაპირი დაფარულია მშრალი ღია-ყვითელი ქერცლებით, ლორწოვანია, ყვითელი-ნარინჯისფერი.
რბილობი — ღია ყვითელი ფერის, ფირფიტების ზემოდან მომწვანო, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული მიწის სუნითა და ბოლოკისმაგვარი გემოთი.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილი, ყვითელი ფერის, ასაკთან ერთად ჟანგმიწისფერ-მურა ელფერს იღებს.
ფეხის სიგრძე — 5-19, 1-3 სმ, ახასიათებს ბოჭკოვანი საყელო, საყელოს ზემოდან მოთეთროა, ქვემოთ — მოწითალო-ყავისფერი, დაფარულია უფრო მუქი ჯაგრისებრი, კონცენტრულად განწყობილი ქერცლებით.
სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-მურა. სპორები — 6-8×4-5 მკმ, გლუვი, ელიფსისებრი.
ეკოლოგია და გავრცელება
გავრცელების არეალი მოიცავს აზიას, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.
საპტროტროფია ან პარაზიტი, რომელიც იზრდება ჯგუფებად ცოცხალ ფოთლოვან, იშვიათად წიწვიანი ხეების გამხმარ და დამპალ მერქანზე. გვხვდება პარკებსა და ბაღებშიც.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
გამოყენება
ახასიათებს ბოლოკის გემო. მოხარშვის შემდეგ სხვა სოკოებთან ერთად ამარინადებენ ან ამარილებენ (აუცილებლად სანელებლების გამოყენებით).
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ქერცლოვანა
შვიდი სამურაი
შვიდი სამურაი — 1954 წლის იაპონური სათავგადასავლო დრამატული ფილმი. მისი რეჟისორი, სცენარის და მონტაჟის ავტორია აკირა კუროსავა. ფილმში მიმდინარე მოვლენები ხდება 1587 წელს, იაპონიაში. შვიდი სამურაო კინოს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფილმად მიიჩნევა. მისი დასავლური გადამუშავებული ვერსიაა ვესტერნი „შესანიშნავი შვიდეული“. ფილმმა მიიღო ვენეციის კინოფესტივალის ვერცხლის ლომი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:იაპონურენოვანი ფილმები კატეგორია:აკირა კუროსავას ფილმები კატეგორია:1954 წლის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
გურია
გურია — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე, ისტორიული ეგრისის ნაწილი. დასახლებულია, ძირითადად, გურულებით. გურიის ისტორიული ცენტრია ქალაქი ოზურგეთი.
ეტიმოლოგია
პირველად სიტყვა გურია ისტორიულ წყაროებში იხსენიება VIII საუკუნეში (735-738 წწ), მურვან ყრუს ლაშქრობის დროს. როგორც მემატიანე წერს, „მურვან-ყრუმ გაიარა გზა გურიისა“.
ტოპონიმ გურიის წარმოშობის შესახებ საბოლოო და დაზუსტებული მოსაზრება არ არსებობს. თედო სახოკიას მოსაზრებით, გურია შესაძლებელია გულს ნიშნავდეს (მეგრულად გური ნიშნავს გულს). გეოგრაფიულად გურია დასავლეთ საქართველოს შუაგულში მდებარეობს.
არსებობს სხვა მოსაზრებებიც, რომლის თანახმადაც გურია არის ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში ურარტუს ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებული ქვეყანა გურიანა. სიტყვა „გურია“ იმავე მწერლებს რამდენიმე ადგილას აქვთ მოხსენიებული, მაგრამ არა თემად, არამედ ქალაქად.
ნიკოლოზ ბერძენიშვილის მოსაზრებით გურია შესაძლებელია წარმოდგებოდეს რომელიმე დასახლებული პუნქტიდან. ბერძენიშვილს ასეთად მიაჩნია სოფელი გურიანთა. მარი ბროსეს აზრით, გურია შესაძლოა მომდინარეობდეს ცეცხლთაყვანისმცემელთა ერთ-ერთი სახელწოდებისაგან „გუარე“. ნიკო მარის აზრით გურია მზის შვილს აღნიშნავს. მეგრულ-ლაზურზე „გურ“ მზეს ნიშნავს, ხოლო „ია“ ანუ „უა“ — შვილს, ვაჟს. ნიკო მარი იმასაც აღნიშანვდა, რომ „ეგერიც“ (ეგრისი) ამავე ძირის მქონე ტერმინიაო.
ტოპონიმის წარმოშობის შესახებ არსებობს ლეგენდა, თითქოს ინდოეთის მეფე შედათმა, მოინდომა ედემის გაშენება და ბრძანა მთელი ქვეყნის „გურიები“ (ლამაზები) ერთად შეეკრიბათ და მისთვის მიეყვანათ. ერთად შეკრებილი მთელი ქვეყნის „გურიები“ ინდოეთში მიემგზავრებოდნენ და დღევანდელი გურიის მიწაზე იყვნენ როდესაც შედათის სიკვდილის შესახებ შეიტყვეს. მათ გადაწყვიტეს, აქვე დასახლებულიყვნენ.
ვახუშტი ბატონიშვილი სხვანაირად აგვიღწერს სახელწოდება გურიის წარმოშობას:
მარი ბროსეს აზრით გურიელის სახელი XIV საუკუნიდან გვხვდება ტრაპიზონულ გუჯარში, ე. ი. 100 წლის წინათ გურიის გაცალკევებამდეო. ბროსე ფიქრობს, რომ ეს სახელი, შეიძლება, ზოროასტრის სარწმუნოების აღმსარებელთაგან გუებრებისაგან წარმოდგაო, რომელთაც გურია (guare) ერქვათო. ამათ VI საუკუნეში რამდენიმე ხანს ეპყრათ გურია, როცა იმპერატორ იუსტინიანესა და ხოსროს შორის ომი იყი ეგრისის გამო, რომლის ნაწილსაც მაშინ გურია შეადგენდა.
გეოგრაფია
მინი|[[ფოთის ციხე „რიონის თვალზედ“.]] ისტორიულად იგი შემოსაზღვრული იყო ჩრდილოეთით რიონით, რომელიც ჰყოფდა სამეგრელოსგან, სამხრეთით ჭოროხით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჭოროხ-აჭარისწყლის შესართავიდან ფერსათის მთა-მდე ესაზღვრებოდა აჭარა და მცირე მონაკვეთზე ასევე სამცხე. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრებოდა იმერეთი, ხოლო დასავლეთიდან შავი ზღვა.
ვახუშტი ბატონიშვილი გურიას ასე აგვიღწერს:
იქედან გამომდინარე, რომ ძველად მდინარე რიონი ფოთის ციხის გარშემო ქმნიდა ე. წ. „რიონის თვალს“, რომლის ერთი განტოტება ჩადიოდა პალიასტომის ტბაში რომლის ძველი ნაპირები დღესაც შეიმჩნევა, ისევე როგორც მასში ჩამდინარე მდინარის ძარღვი, ამდენად შესაძლებელია იმის ვარაუდი რომ ისტორიული გურია მოიცავდა ამჟამინდელი ოზურგეთის, ლანჩხუთის, ჩოხატაურის და ქობულეთის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას, ასევე, ნაწილობრივ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას.
გურია სამ რეგიონად იყოფოდა: ზემო გურია (ტერიტორია მდინარეებს რიონსა და სუფსას შორის), ქვემო გურია (მხარე ჭოროხსა და ჩოლოქს შორის) და შუა გურია (ტერიტორია ჩოლოქსა და სუფსას შორის). შესაბამისად, არსებობდა სამი საეპისკოპოსო: ჯუმათის (ზემო გურია), შემოქმედის (შუა გურია) და ხინოწმინდის (ქვემო გურია).
ისტორია
გურიაში ქვედა პალეოლითიდან მოყოლებული ადამიანის ცხოვრების უწყვეტი კვალია დადასტურებული. ძველი ქვის ხანის ნაშთები ხვარბეთ-ნაღობილევშია აღმოჩენილი. დგინდება კულტურათა თანმიმდევრული განვითარების პროცესი, რაც ბრინჯაოსა და შემდგომი ხანის მთელ მანძილზე გრძელდებოდა. ნეოლითური პერიოდის ნამოსახლარებია ანასეული და გურიანთა. ანასეული I ადრენეოლითური უკერამიკო კულტურის ძეგლია, ანასეული II და გურიანთა კი წარმოადგენენ გვიან, განვითარებულ ნეოლითს, სადაც ქვის იარაღებთან ერთად გვხვდება გამომწვარი თიხის ჭურჭელი, კაჟის, რიყის ქვისა და ობსიდიანისგან დამზადებული დანები, სახვრეტები, ხელსაფქვავები, სათლელები, სატეხ-სასრესები, ცულები, კაჟის ისრისპირები, წერაქვის მსგავსი იარაღები, ხელჩაქუჩები, შურდულის ქვები. ნეოლითის პერიოდის არქეოლოგიური მასალაა აღმოჩენილი აგრეთვე ნაგომარსა და ვაკიჯვარში. ბრინჯაოს ხანას მიეკუთვნება მელექედურში, ბაღდადში, ვაკიჯვარში, შრომასა და მაკვანეთში აღმოჩენილი ნივთები. ურეკ-წვერმაღალაში აღმოჩენილი ურეკის განძი ასახავს ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრისა და I ათასწლეულის I ნახევრის პერიოდს, როდესაც ძლიერდება კოლხეთის სამეფო და რკინის წარმოება.
ძვ. წ. VI საუკუნეში დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა კოლხეთის მემკვიდრე სახელმწიფო ეგრისის სამეფო, რომლის შემადგენლობაშიც იყო მოქცეული გურიის ტერიტორია. გურიის ტერიტორია და განსაკუთრებით მისი სანაპირო ანტიკური ხანიდან გამოიყენებოდა ვაჭრობის მიზნით. მდინარეები სუფსა (მოგროსი) და ნატანები (ისისი) პირველად მოხსენიებული აქვს ბერძენ გეოგრაფ ფსევდო სკილაქს კარიადნელს, აგრეთვე ფლავიუს არიანეს. ახ. წ. IV საუკუნეში გეოგრაფმა კასტორიუსმა ამ მდინარეთა შესართავები დაიტანა რუკაზე „Tabula Peutingeriana“. ეს მდინარეეები სხვებთან ერთად ანტიკური პერიოდიდან აკავშირებდა რომის აღმოსავლეთ პროვინციებს დასავლეთ საქართველოსთან. ამ გზით გაჰქონდათ ბიზანტიელებს ნედლეული და შემოჰქონდათ ნაწარმი.
XI საუკუნეში ჩნდება ექადიის და ეწერის ეკლესიები. 1046 წელს იხსენიება გურიელი აზნაურები. თამარ მეფის ისტორიკოსი მეფის ერთ-ერთი დარბაზობის აღწერის დროს იხსენიებს გურულებს. XII საუკუნეში გურია იხსენიება გიორგი რუსის მხარდამჭერ პროვინციებს შორის.
გურიის საერისთავო
ფეოდალურ ხანაში ჩამოყალიბდა გურიის საერისთავო, რომელიც წყაროებში პირველად 1222 წელს იხსენიება. გურიის ერისთავების რეზიდენცია ლიხაური იყო. XIV საუკუნის დასაწყისში გურიას ოდიშის ერისთავი გიორგი II დადიანი განაგებდა, რომელიც ამავდროულად სვანეთის ერთ ნაწილსაც აკონტროლებდა. არაუადრეს 1352 წლიდან, გურიას დადიანების უმცროსი შტოს წარმომადგენელი კახაბერ I გურიელი მმართავდა. ამ უკანასკნელის შთამომავალი უნდა ყოფილიყო გიორგი გურიელი, რომელმაც დედოფალ ელენესთან ერთად 1422 წელს ლიხაურის ეკლესია აუშენებია. მათსავე სახელს უკავშირდება შემოქმედის ეპარქიის დაარსება და სავარაუდოდ მათვე უნდა დაეარსებინათ ჯუმათის და ხინოწმინდის საეპისკოპოსოები. გიორგი გურიელის მემკვიდრე იყო მამია გურიელი (ლიპარიტ I დადიანის ძე), რომელიც გურიის უკანასკნელი ერისთავი და პირველი მთავარია.
XIII-XV საუკუნეებში გურიას სავაჭრო ურთიერთობები ჰქონდა ვენეციისა და გენუის რესპუბლიკებთან, რომლებსაც შავი ზღვის გასწვრივ უამრავი ფაქტორიები ჰქონდათ გახსნილი, მათ შორის გონიოსა და გურიელების სარეზიდენციო პუნქტ ბათუმში. ეს ურთიერთობები დასტურდება 1290, 1386-87, 1464 წლებით დათარიღებულ საბუთებში. ქ. კაფის სანოტარო აქტებში აღნუსხული სავაჭრო გარიგებების თანახმად გენუელებს გურიაში ჩაჰქონდათ თევზი, ქსოვილი, მარილი, ხელოვნური ნაწარმი, ხოლო ადგილობრივი მოსახლეობისგან ყიდულობდნენ ცვილს, ტილოს, ღომს, ხე-ტყეს. 1444 წელს ბათუმის სანაპიროსთან გამოჩნდა ბურგუნდიელების ფლოტი ჟოფრუა დე ტუაზის სარდლობით, რომლებმაც ქალაქის გაძარცვა გადაწყვიტეს, მაგრამ გურიელმა ისინი ტყვედ ჩაიგდეს.
გურიის სამთავრო
XV საუკუნის მე-2 ნახევარში საქართველოს ერთიანი სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ წარმოიქმნა გურიის სამთავრო. მას გურიელები განაგებდნენ და რეზიდენცია ჰქონდათ ოზურგეთში, რომელიც XVI საუკუნიდან იხსენიება. საუფლისწულო მამულს წამოადგენდა სოფელი ლესა. გურიის სამთავრო მუდმივ ბრძოლაში იმყოფებოდა იმერეთის სამეფოსთან და ოსმალეთის იმპერიასთან. გურიის სამთავროს ძირითადი მოკავშირე ოდიშის სამთავრო იყო. გურიის ზოგმა მთავარმა მოახერხა იმერეთის მეფის ტახტის დროებით დაპატრონება. ოსმალეთის იმპერიასთან მუდმივი ბრძოლების შედეგად გურიის სამთავრომ დაკარგა ქვემო გურია. 1474 წლის 29 ივნისს გურიას ვენეციის რესპუბლიკის ელჩი სპარსეთში, ამბროზიო კონტარინი ეწვია. მან დაათვალიერა და აღწერა ქვემო გურია, ბათუმი, ციხისძირი. XV საუკუნის 70-იან წლებამდე ხდება გურიის საეპისკოპოსოების შემოქმედის, ჯუმათისა და ხინოს დაარსება და ქუთათელის საწმყსოსგან გამოყოფა, რაც გურიელების გაძლიერებას ნიშნავდა.
გურიის სამთავროს დამუკიდებლობა იწყება კახაბერ II გურიელის დროიდან, როდესაც ის დაუპირისპირდა ერთიანი საქართველოს სამეფოს უკანასნელ მეფეს, გიორგი VIII-ს. მეფის წინააღმდეგ ის სამცხის ათაბაგ ყვარყვარე II-ს დაეხმარა. ამის შემდეგ გურიის სამთავრო დამოუკიდებელ ერთეულად ჩამოყალიბდა, ყვარყვარესგან კი საჩუქრად აჭარა და ჭანეთი მიიღო 1463 წელს.
1502 წელს აჭარა და ჭანეთი მზეჭაბუკ ათაბაგმა ოსმალეთის დამხარებით წაართვა გურიელს. 1533 წელს ოდიშის მთავართან ერთად მამია I გურიელის ჯიქეთში მარცხიანი ლაშქრობის შემდეგ გურიის სამთავრო დროებით იმერეთის მეფეზე დამოკიდებული გახდა. XVI საუკუნეში როსტომ გურიელი (1534-1566) იმერეთის მეფეს აქტიურად ეხმარებოდა ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში სამცხე-საათაბაგოს ტერიტორიაზე. იმერეთის მეფემ დახმარების სანაცვლოდ მას 1535 წელს აჭარა და ჭანეთი დაუმტკიცა, თუმცა რეალურად 1547-51 წლებში ჭანეთი ოსმალეთმა მიიტაცა და გურიას უშუალოდ დაუმეზობლდა. ამის შემდეგ გურიის სამთავრო ოსმალების გავლენის სფეროში მოექცა, რასაც ხელი შუწყო სამხრეთ საქართველოში ოსმალთა გაბატონებამ. როსტომ გურიელის ძე, გიორგი II გურიელი უკვე ოსმალების დახმარებით ხდება გურიის მთავარი. 1609 წელს მამია II გურიელმა ისარგებლა 1603-1612 წლების ირან-ოსმალეთის ომით, 1609 წელს შეიჭრა აჭარაში, დაიკავა ის და ოდიშის სამთავროსთან ერთად ხარკის მიწოდება შეუწყვიტა ოსმალეთს. ირანთან ომის დასრულების შემდეგ ოსმალეთმა შავი ზღვის სანაპიროების ბლოკადა მოაწყო. შეწყდა მარილის, რკინისა და სხვა პროდუქტების შეტანა გურიისა და ოდიშის სამთავროებში. ამან გურიის და ოდიშის მთავრები აიძულა ოსმალეთთან ზავზე ეზრუნათ. ქართველი ელჩები 1614 წლის გაზაფხულზე ჩავიდნენ კონსტანტინოპოლში და თავიდან წარუმატებლად მიმდინარეობდა, რადგან ოსმალეთის მიერ შეთავაზებული საზავო პირობები მძიმე იყო ქართული სამთავროებისთვის და მის მიღებაზე უარს ამბობდნენ. აგვისტოში მოლაპარაკებები განახლდა ოსმალეთის ელჩ ომარ-ფაშასა და გურიელს შორის. 13 დეკემბერს ხელმოწერილი ხელშეკრულებით (გურია-ოსმალეთის შეთანხმება) გურიელმა დათმო აჭარა, იკისრა ოსმალეთის ხარკი, აღდგენილ იქნა ოსმალეთ-გურიის ომამდელი საზღვარი მდინარე ჭოროხზე.
ნაოსნობისთვის გამოსადეგი მდინარე სუფსა ხელს უწყობდა სამთავროს პოლიტიკური და სავაჭრო ურთიერთობების დამყარებაში. სუფსის ზოლში გაფენილი სოფლების, მამათის, ჩოჩხათის, კონჭკათის მცხოვრებლები საკმაოდ გაწაფულნი იყვნენ ნაოსნობასა და ტვირთმზიდაობაში, რის გამოც სპეციალური ბეგარაც ჰქონდათ დაკისრებული.
ამ დროიდან გურიის სამთავრომ პოლიტიკური ურთიერთობა დაამყარა რუსეთის სახელმწიფოსთან, დონისა და ზაპოროჟიეს კაზაკებთან და რეჩ პოსპოლიტასთან. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ქართლისა და კახეთის სამეფოთა ანტიირანულ ბრძოლაში. 1627 წლით თარიღდება ცნობა გურიის სამთავროსა და კაზაკების ურთიერთობის შესახებ. ესაა მისიონერ პიეტრო დელა-ვალეს მოხსენებითი ბარათი რომის პაპ ურბან მერვესადმი. 1616-27 წლებში კაზაკები გაბატონდნენ შავ ზღვაზე, ცხრაჯერ გაილაშრეს ოსმალთა წინააღმდეგ და ცხრაჯერვე დაამარცხეს ისინი. გურიის მთავარი კაზაკებს უთმობდა საკუთარ ნავსადგურებს ოსმალთა წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1654 წელს კაზაკებმა ოსმალებისგან გაათავისუფლეს ქვემო გურიის გონიოს ციხე. კაზაკებთან ურთიერთობამ დატოვა სიტყვა „ყაზახი“, „კაძახი“ გურულ დიალექტში. პიეტრო დელა ვალე სწერდა რომის პაპს, რომ გურიელი და დადიანი, რომლებიც ზღისპირეთს ფლობენ, ჩვენთვისაც სასარგებლონი იქნებიან, თუ ოსმალეთის წინააღმდეგ საქმეს წამოვიწყებთო. რეჩ პოსპოლიტასთან გურიის სამთავროს ურთიერთობას ადასტურებს გურიაში, სხვადასხვა სოფლებში ზედუბანი, ჭანჭათი, მაკვანეთი, ოზურგეთი აღმოჩენილი რამდენიმე პოლონური მონეტა, რომლებიც 1624-27 წლებშია მოჭრილი სიგიზმუნდ III ვაზას მიერ. 1634-40 წლებში გურიაში იმყოფებოდა მისიონერი კრისტოფორო დე კასტელი, რომელმაც გურიელი მთავრების, ასევე გლეხების და ადგილების ჩანახატები დატოვა. კასტელი გურიაში შემოქმედელი ეპისკოპოსის მაქსიმე მაჭუტაძის მიწვევით ჩავიდა, ხოლო იქიდან ის 1640 წელს ვახტანგ II გურიელმა განდევნა.
მომდევნო ხანებში გურიის მთავრებმა მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწიეს: დემეტრე გურიელი, გიორგი III გურიელი, მამია III გურიელი და გიორგი IV გურიელი ზოგჯერ დადიანობასა და იმერეთში გამეფებასაც კი ახერხებდნენ. XVIII საუკუნის დასაწყისში გურიის მთავარი დადიანთან და იმერეთის მეფესთან ერთად რუსეთის დახმარების იმედით ოსმალეთის წინააღმდეგ გამოვიდა. ამის საპასუხოდ ოსმალებმა 1703 წელს დასავლეთ საქართველო დაარბიეს. გურიის სამთავრომ საბოლოოდ დაკარგა ბათუმისა და ჩაქვის მხარეები: 1723 წელს გურიის ზღვისპირა ციხეებში ოსმალთა გარნიზონები ჩადგნენ. thumb|გურიის სამთავრო XV-XIX საუკუნეებში XVIII საუკუნის შუა წლებში გურიის სამთავრო გაძლერდა მამია IV გურიელის მთავრობის დროს. ის ერეკლე II-ის დახმარებით ცდილობდა ოსმალთა განდევნას. იმერეთში სოლომონ I-ის გამეფების შემდეგ გურიის მთავარი აქტიურად მონაწილეობდა იმერეთის მეფის ანტიოსმალურ ღონისძიებაში. მამია IV-მ აკრძალა ტყვის სყიდვა, მოაწესრიგა ეკლესიის საქმეები და დაიწყო აშკარა ბრძოლა ოსმალეთის წინააღმდეგ. მამია IV, ასევე მისი მოქიშპე ძმა, გიორგი V გურიელი აქტიურად მონაწილეობდნენ 1768-1774 რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1769 გურიაში ოსმალები შეიჭრნენ, მაგრამ მომდევნი წელს იმერეთისა და გურიის ლაშქარმა მხარე კვლავ გაათავისუფლა. 1771 იანვარში ლაშქარმა გაანადგურა ფოთის მიდამოებიდან უკანგაბრუნებული ოსმალთა დიდი რაზმი.
ვიქტორია კლარკი
ვიქტორია კლარკი (Victoria Clarke; დ. 10 ოქტომბერი, 1959) — ამერიკელი მსახიობი, მუსიკალური თეატრის მომღერალი და რეჟისორი. კლარკმა მრავალჯერ მიიღო მონაწილეობა ბროდვეის მიუზიკლში და სხვა თეატრალურ, კინო და სატელევიზიო ნამუშევრებში. მისი სოპრანოს ხმა ისმის უამრავ ალბომსა და რამდენიმე ანიმაციურ ფილმში. 2008 წელს მან გამოუშვა პირველი სოლო ალბომი სახელწოდებით Fifteen Seconds of Grace. 2005 წელს მან მოიგო ტონის პრემია მიუზიკლში საუკეთესო მთავარი მსახიობი ქალისთვის, რომელიც მოიგო ფილმში "სინათლე პიაცაში"  შესრულებული როლისთვის. მან ასევე მოიგო გარე კრიტიკოსთა წრის ჯილდო და ჯოზეფ ჯეფერსონის პრემია იმავე შოუში შესრულებული თამაშებისთვის.
გურია
გურიის სამთავრო
ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის შემდეგ ოსმალეთი თანდათან იპყრობდა გურიის სამთავროს მიწა-წყალს და მას ქვემო გურია გამოგლიჯა. საზღვარი მდინარე ცხრაფონაზე გადიოდა. დაიწყო ქვემო გურიის გამაჰმადიანების პროცესი, რომელიც XIX საუკუნის 70-იან წლებამდე გაგრძელდა. ქვემო გურიის მოსახლეობის ნაწილი გურიის სხვა მხარეებში გადასახლდა. XVIII საუკუნის 80-90-იან წლებში გურია ოსმალთა ბოლომოუღებელი შემოსევების ასპარეზად იქცა. იმერეთის მეფე სოლომონ I-მა 1784 წლის მარტში სცადა ქვემო გურიიდან ოსმალების განდევნა, მაგრამ ნაჭიშკრევთან დამარცხდა. ამის შემდეგ ეს მხარე 1878 წლამდე ოსმალეთის ხელში იყო.
ვიქტორია კლარკი
ცხოვრება და კარიერა
კლარკი დაიბადა 1959 წლის 10 ოქტომბერს, დაიბადა და გაიზარდა დალასში, ტეხასის შტატში. არის ლორაინისა და ბენქს კლარკის ქალიშვილი. მან შეისწავლა ფორტეპიანო და დადიოდა ჰოკადეის სკოლაში, გოგონების სკოლაში, დალასში. იგი დადიოდა ინტერლოხენის სამხატვრო აკადემიაში, შემდეგ სასწავლებლად წავიდა იელის უნივერსიტეტში, რომელიც 1982 წელს დაამთავრა. იელში, თვრამეტი წლის ასაკში მან შეასრულა მეიბლის როლი გილბერტისა და სალივანის კომიკურ ოპერაში "მეკობრეები". მან ასევე იმღერა ტიტულოვანი როლი ოპერაში, მოთმინება. და გადაიღო რუდიგორის წარმოება იელის გილბერტისა და სალივანის საზოგადოებისთვის. კოლეჯის დასრულების შემდეგ კლარკმა სწავლა დაიწყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის მუსიკალური თეატრის სამაგისტრო პროგრამაზე, დაიწყო ოპერისა და მიუზიკლის პროფესიონალური რეჟისურა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი განაგრძობს რეჟისორობას, ძირითადად ფოკუსირებულია სამსახიობო და სასიმღერო კარიერაზე.
გურია
გურიის სამთავრო
XVIII საუკუნის მიწურული და XIX საუკუნის დასაწყისი გურიაში შინააშლილობით გამოირჩეოდა. 1792 წელს გარდაიცვალა მთავარი სიმონ III გურიელი. მემკვიდრე მამია სამი წლის იყო, რითაც ისარგებლა მისმა ბიძამ, ვახტანგმა და სოლომონ II-ის დახმარებით დაიკავა მთავრის ტახტი. სიმონისა და ვახტანგის კიდევ ერთი ძმა, ქაიხოსრო, გელათში ბერად იყო აღკვეცილი და შემოქმედის ეპისკოპოსად კურთხევისთვის ემზადებოდა. 1797 წელს დაუბრუნდა ერისკაცობას, გადააყენა ვახტანგი და გახდა ტახტის მემკვიდრე მამია გურიელის რეგენტი. ვახტანგ III გურიელი განაგრძობდა ბრძოლას ხელისუფლებისათვის. მან თავის ცოლისძმას, დიმიტრი ორბელიანს სთხოვა ქართლ-კახეთის სამეფოს დედოფალ დარეჯანთან ეშუამდგომლა, რათა ამ უკანასკნელს სოლომონ II-ისთვის ვახტანგის ტახტზე დაბრუნება ეთხოვა, მაგრამ თხოვნამ შედეგი არ გამოიღო. ვახტანგი იყო მისი მცირეწლოვანი ძმის, ლევან გურიელის მეურვე, მაგრამ როდესაც ლევან გურიელი 18 წლის გახდა, ვახტანგმა მამულები არ დაუბრუნა, მეტიც, შეაგულიანა ლევანის აზნაური ბერეჟიანი, რომელმაც აჭარიდან რაზმი გადმოიყვანა და ლევანის მამულები ააოხრა, ხოლო თავად კი საჯავახოში შეკრიბა ლაშქარი და ლევანს დარჩენილი მამულები წაართვა. ლევანმა და ქაიხოსრომ მოილაპარაკეს და შეიპყრეს ვახტანგი, მაგრამ სოლომონ II-ის ჩარევით ქაიხოსრომ ვახტანგი გაათავისუფლა. ვახტანგმა ახალციხის ფაშა სელიმ ხიმშიაშვილს, შეაფარა თავი. ქაიხოსროს თხოვნით 1804 წელს სელიმმა იგი შეიპყრო, მაგრამ სოლომონ II-ისა და პავლე ციციანოვის თხოვნით გაათავისუფლა. ვახტანგმა 1804 წლის 3 იანვარს წერილი მისწერა ციციანოვს და სთხოვდა რუსეთის ქვეშევრდომობაში გურიის მიღებას, თანაც ეუბნებოდა, რომ მხარს უჭერდნენ გურიის საზღვაო ზოლის მეპატრონე ნაკაშიძეები. ვახტანგი ჯერ თბილისში ციციანოვს ეახლა, შემდეგ კი სოლომონ II-ს და 1805 წელს საბატონიშვილო მამულიც დაიბრუნა, მაგრამ მალე გარდაიცვალა. გურიის სამთავროს მდგომარეობა ქაიხოსრო ბატონიშვილის რეგენტობის დროს გაუმჯობესდა. ქაიხოსრომ გაამაგრა შემოქმედის ციხე და აქცია საკუთარ რეზიდენციად. მან აკრძალა ტყვის სყიდვა და გაატარა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ღონისძიებანი. საგარეო პოლიტიკაში ქაიხოსრო გეორგიევსკის ტრაქტატის საფუძველზე რუსეთთან კავშირის მომხრე იყო. მან 1804 წელს ოფიციალურად ითხოვა რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობაში შესვლა. 1804 წლის 25 აპრილს ელაზნაურის შეთანხმებით რუსეთმა გურია ქვეშევრდომობაში მიიღო, როგორც იმერეთის სამეფოს ნაწილი. ცნობა ელაზნაურის შეთანხმების შესახებ გურიაში 1804 წლის 29 მაისს მიიღეს.
ვიქტორია კლარკი
ცხოვრება და კარიერა
ვიქტორია კლარკიმ სცენაზე მრავალ თეატრალურ წარმოდგენაშ მიიღო მონაწილეობა, მათ შორისაა: ბროდვეის მიუზიკლები ბიჭები და თოჯინები (1992-1993), სიმღერის დიდი ღამე (1993-1994), როგორ მივაღწიოთ ბიზნესში წარმატებას, რეალურად ცდის გარეშე (1995-1996), ითამაშა სმიტის როლი. შემდეგ ითამაშა მიუზიკლში, ტიტანიკი (1997-1999) ფრაულეინ კოსტი განასახიერა მიუზიკლში კაბარეტი (1999-2000) და პენელოპა პენივაზის როლი ითამაშა სპექტაკლში, ურინეტაუნი, გარდა ამისა, ჰქონდა მრავალი როლი როგორც ეროვნული გასტროლების დროს, ასევე რეგიონალურ თეატრებში. მან 2004 წელს ითამაშა დორის მაკაფი Encores-ის  Bye, Bye Birdie-ში.
გურია
გურიის სამთავრო
მამია გურიელის მიერ რუსეთისადმი წარგენილი თხოვნა ითვალისწინებდა: 1. გურიის შესვლას რუსეთის მფარველობაში; 2. სისხლის სამართლის საქმეები, რომლებიც შეეხებოდა ტყვეებით ვაჭრობას, მკვლელობასა და ქურდობას უნდა დაქვემდებარებოდა იმერეთის მმართველის მიერ დანიშნულ სამხედრო სასმართლოს; 3. რუსეთს უნდა დაეცვა გურია გარეშე მტრისაგან, რისთვისაც გურიაში უნდა ჰყოლოდა ჯარი, რომლის შენახვაში გურიელი მიირებდა მონაწილეობას; 4. გურიელს უნდა მიეღო ადგილობრივი მადნეულის გადამუშავებიდან მიღებული შემოსავლის ნაწილი. 1810 წლის 19 ივნისს მამია V გურიელმა რუსეთთან მფარველობითი ხელშეკრულება დადო. გურია რუსეთის იმპერიაში შევიდა როგორც ავტონომიური სამთავრო. ამის შემდეგ ოსმალთა შემოსევები შემცირდა, მაგრამ არ შეწყვეტილა. მაგ. 1815 წელს 10 ივნისს ქობულეთის ბეგის შვილი ტრაპიზონის სურასკირის სეიდ სულეიმან ფაშის დავალებით 500 კაცით შეიჭრა გურიაში და გაძარცვა ოზურგეთი.
1819-1820 წლებში იმერეთისა აჯანყების დროს აჯანყების ხელმძღვანელი ივანე აბაშიძე გურიაში გამოიქცა. მან თავის ნათესავს, გურიის მთავრის ბიძას, ქაიხოსრო ბატონიშვილს შეაფარა თავი. ქაიხოსროს მხარეზე დადგნენ დავით გიორგის ძე გურიელი, დავით ზაალის ძე ერისთავი. იმერეთის მმართველმა პოლკოვნიკმა პუზირევსკიმ ქაიხოსრო ბატონიშვილს ივანე აბაშიძის გაცემა მოსთხოვა. ქაიხოსრომ უარი განაცხადა. რუსეთის სარდლობამ გურიაში ჯარი შეიყვანა და იმერელ აჯანყებულთა დამხმარე ქაიხოსრო ბატონიშვილის შეპყრობა სცადა.1820 წლის აპრილს გურიაში რაზმით შესული პუზირევსკი შემოქმედის ციხესთან მოკლეს. რუსთა რაზმმა უკან დაიხია. იმერეთსა და გურიაში შევიდა რუსთა დამატებითი ძალები (13 200 ქვეითი, 7 ზარბაზანი, 150 ცხენოსანი) გენერალ ველიამინოვის სარდლობით. 24 ივლისს რუსთა ჯარმა აიღო და მიწასთან გაასწორა შემოქმედის ციხე, მოარბია ახლომახლო სოფლები, შემდეგ აიღო გრიგოლეთი, ნიგოზდიდი, გურიის სამთავროს სიმაგრეები. რუსთა დამსჯელმა რაზმა ქაიხოსროსა და მის მომხრეთა მამულები მოარბია. ქაიხოსრო ბატონიშვილი თავისი მომხრეებით თურქეთში ემიგრაციაში წავიდა.
ვიქტორია კლარკი
ცხოვრება და კარიერა
2005 წელს კლარკმა მოიგო ტონის პრემია მიუზიკლში საუკეთესო წამყვანი მსახიობი ქალისთვის, გარე კრიტიკოსთა წრის ჯილდო და ჯოზეფ ჯეფერსონის პრემია მიუზიკლში "სინათლე პიაცაში" შესრულებული როლისთვის (2005– 2006). Broadway.com– მა კომენტარი გააკეთა კლარკის სპექტაკლზე: ”უდავოა ის, რომ ვიქტორია კლარკმა შექმნა ხასიათი საუკუნეების განმავლობაში. ლუკასმა შესანიშნავი სამუშაო შეასრულა მარგარეტის დასახმარებლად მუსიკალური თეატრის ლიბრეტოს ფარგლებში და კლარკი პასუხობს სრულყოფილი სიზუსტით და მადლით.” იგი მიუზიკლში, Encores-ში გამოჩნდა, როგორც ყოფილი შოუს გოგონა, სალი დურანტ პლამერი, კონცერტის პრეზენტირება მოხდა 2007 წლის თებერვალში ნიუ-იორკში. შემდეგ, 2008 წელს მან ითამაშა მარგარეტ ბრენანის როლი  ბეტის ქორწინებაში , სპექტაკლი დაიდგა Roundabout Theatre Company-ში.
კლარკი გამოჩნდა კრეიგ ლუკას ახალ სპექტაკლში „ლოცვა ჩემი მტრისათვის“, სპექტაკლის დადგმები მიმდინარეობდა 2008 წლის 14 ნოემბრიდან 2008 წლის 21 დეკემბრამდე. სპექტაკლი ეხებოდა იმ შედეგებს, რაც ერაყის ომმა მოუტანა ამერიკულ ოჯახს, მასთან ერთად ითამაშა მსახიობებმა მიშელ პაუკმა და ჯონათან გროფმა, ხოლო რეჟისორი იყო ბარტლეტ შერი.
გურია
გურიის სამთავრო
1826 წლის 26 ოქტომბერს გარდაიცვალა მამია V გურიელი. მამია V გურიელის დროს (1809-1826) გურიის სამთავროში მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა. გაუმჯობესდა მმართველობის სისტემა, გაიხსნა სკოლა ოზურგეთში, დაწესდა ყოველწლიური ბაზრობა ნაგომარში, მოწვეულ იქნენ ევროპელი მუსიკოსები და მსახიობები, მოწესრიგდა სახელმწიფო კანცელარიის სამიანობა, ჩატარდა მნიშვნელოვანი სააღმშენებლო სამუშაოები, განვითარდა ვაჭრობა და შინამრეწველობა. რუსეთის სარდლობის მოთხოვნით გურიის გამგებლობა დაევალა მმართველთა საბჭოს, რომელშიც ექვსი წევრი შედიოდა და რომელსაც მამია გურიელის ქვრივი სოფიო გურიელი თავმჯდომარეობდა. მმართველთა საბჭო ოფიციალურად გურიის სამთავროს მემკვიდრის სრულწლოვანებმდე (ის მაშინ 8 წლის იყო) შეიქმნა. სოფიო უკმაყოფილო იყო საბჭოს შექმნით. მას სურდა, რომ თავად ყოფილიყო მთავარი და აღდგენილიყო მამია გურიელის დროინდელი ორგანოები და მართვის წესი. სოფიომ ამას ვერ მიაღწია. რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 წლების ომის დროს გურია ომის ასპარეზად იქცა. სოფიომ სცადა ეს ვითარება თავისი ხელისუფლების გასაძლიერებლად გამოეყენებინა, მაგრამ მოსახლეობის მხარდაჭერა ვერ ჰპოვა. რუსეთის მთავრობამ გურიის მმართველთა საბჭოს სათავეში ჩაუყენა რუსი ოფიცერი, წევრებად კი რუსეთის ერთგული აზნაურები დანიშნა. სოფიო გურიელი 1829 წელს გარდაიცვალა, ხოლო გურიის სამთავრო რუსეთის იმპერიას შეუერთდა.
ვიქტორია კლარკი
ცხოვრება და კარიერა
კლარკი ასევე გამოჩნდა ფილმებში, იმღერა რამდენიმე ანიმაციურ მხატვრულ ფილმში და ითამაშა როლები სატელევიზიო სერიალების ეპიზოდებში.2008 წელს მან გამოუშვა პირველი სოლო ალბომი, Fifteen Seconds of Grace, წარმოებულია PS Classics-ის მიერ. კლარკი ასწავლის მსახიობობას მაიკლ ჰოვარდის სტუდიაში, ხოლო სიმღერის გაკვეთილებს ატარებს ედუარდ სეიგთან ერთად. კლარკმა მიიღო ნიუ-იორკის სიმღერის მასწავლებელთა ასოციაციის 2006 წლის გამორჩეული შემსრულებლის ჯილდო.
კლარკმა შემდეგ ითამაშა ბროდვეის პროდუქციაში, Sister Act, რომელიც 2011 წლის 20 აპრილს გაიხსნა. ამ როლისთვის იგი ნომინირებული იყო ტონის პრემიაზე მიუზიკლში საუკეთესო რჩეული მსახიობი ქალისთვის. კლარკმა განასახიერა სალი კენედის ცენტრში.
გურია
გურიის სამთავრო
ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 ომში გურიის მოსახლეობა აქტიურად იბრძოდა ოსმალეთის წინააღმდეგ. ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების შედგენისას, რუსეთმა მოითხოვა და ოსმალეთმა დაუთმო მას მთელი ტერიტორია ჭოროხამდე, მაგრამ ხელშეკრულებაში და საზავო რუკის შედგენის დროს, საზღვარი გაყვანილ იქნა მდინარეთა სახელწოდების შერევის გამო არა მდინარე ჭოროხთან, არამედ მდინარე ჩოლოქთან. ამ საზღვის მიხედვით, ქვემო გურია დარჩა ოსმალეთს. შეცდომა შეამჩნიეს ხელმოწერისა და დამტიცების შემდეგ, მაგრამ უკვე გვიან იყო ამ საკითხის ხელახლა აღძვრა.
რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
300პქ|მინი|ოზურგეთის მაზრის რუკა 1829-1840 წლებში გურიას განაგებდა დროებითი მმართველობა, რომელშიც შედიოდნენ გურიის თავადები რუსი ოფიცრის თავმჯდომარეობით. 1832 წლის 25 იანვარს ნიკოლოზ I-მა შეიწყალა ოსმალეთში გაქცეული გურული თავად აზნაურები. გურიაში დაბრუნდა 9 თავადი, 27 აზნაური 58 გლეხი, შემოქმედის არქიმანდრიტი ანთიმოზი და ერთი მღვდელი. მათ შორის დაბრუნდნენ დავით და ეკატერინე ბატონიშვილები. დავითი პეტერბურგში გაგზავნეს სამხედრო სასწავლებელში. 1840 წელს გურიის დროებითი მმართველობა გაუქმდა და გურია ოზურგეთის მაზრის სახით ქუთაისის გუბერნიაში შევიდა. 1830-იან წლებში გურიაში მოგზაურობდნენ და გურია აღწერეს დიუბუა დე მონპერემ და ჟაკ ფრანსუა გამბამ.
ოზურგეთის მაზრა რომელსაც ჩამოაცილეს ქობულეთი, წინანდელ გურიასთან შედარებით შემცირდა. დარჩენილი მთელი გურიის სივრცე შეადგენდა 1980,16 კვ. კმ, ზედ დასახლებული 88 760 სული მკვიდრი, ანუ 43,8 კაცი კვ. კმ-ზე. მოსახლეთი. სამაზრო საზღვრებს წარმოადგენდა: სამხრეთით — მდ. ჩოლოქი და აჭარა-გურიის მთა; დასავლეთით — შავი ზღვა; ჩრდილოეთით — რიონი, რომელიც სამეგრელოდან ჰყოფს გურიას და აღმოსავლეთით — ნიგოითის მთა, აჭარა-გურიის მთიდან გამომავალი, რომელიც გურიას იმერეთისაგან ჰყოფს. 1831 წელს, როცა რუსეთმა გურია შემოიერთა, გურიის მკვიდრნი აღუწერიათ, როგორც დიუბუა ამბობს. მაშინ გურია ორ სამოურაოდ იყოფოდა: ერთი იყო ოზურგეთისა და მეორე — ნაგომარისა. ოზურგეთის სამოურაოში ცხოვრობდა 18 430, ხოლო ნაგომრისაში — 18 270 სული. ამ ანგარიშით ყოველ კვადრატულ კილომეტრზე (დიუბუას მთელი სივრცე მაშინდელი გურიისა 1800 კილომეტრად აქვს აღნიშნული) 20,39 სული მოდიოდა. გურია დაიყო გურიანთის, ოზურგეთის, ბახვის, ლანჩხუთის, ჩოხატაურის, ნაგომრისა და აკეთის უჩასტკებად.
რუსეთის მმართველობით გამოწვეული უკმაყოფილება დიდი იყო, განსაკუთრებით გლეხობაში, რაც 1841 წლის აჯანყების ერთ-ერთი მიზეზი გახდა. ამას თან ერთვოდა ბატონყმობის პრობლემა. ერთი გლეხი ერთსადაიმავე დროს ეკუთვნოდა და ბეგარას უხდიდა 2-3 და ზოგეჯერ ოთხ ბატონს. გარდა ამისა, არსებობდა ყმის ყმობა, როდესაც ბატონის კუთვნილ ყმას თავის მხირვ საკუთარი ყმები ჰყავდა. 1840-იან წლებში ფიქსირდება ყმებით ვაჭრობის რამდენიმე ფაქტიც. ყმებს ფლობდნენ ეკლესია-მონასტრებიც. 1860 წელს მხოლოდ შემოქმედის და ჯუმათის მონასტრების ყმების რაოდენობა შეადგენდა 3789 სულს, რაც იყო მაზრის მთელი მოსახლეობის 8 %. 1850-1851 წლებში გამოსვლები მოაწყვეს სოფელ შემოქმედის გლეხებმა დიანოს სურგულაძისა და გოგია მამაკაიშვილის ხელმძღვანელობით. 1862 წელს აჯანყდნენ ბახვის, აჭის, ლიხაურის, გურიანთის, მაკვანეთისა და ბაილეთის გლეხები. 1865 წლის 13 ოქტომბერხ ოზურგეთის მაზრაში გაუქმდა ბატონყმობა. XIX საუკუნის შუა წლებში გურიის მოსახლეობა 50 000 ადამიანს აღწევდა.
ვიქტორია კლარკი
ცხოვრება და კარიერა
2017 წელს კლარკი გამოჩნდა ტორონტოს "სოუსატკაში". კლარკმა შეასრულა მთავარი პერსონაჟის როლი.
გურია
გურია ყირიმის ომში
ოსმალეთის იმპერიის ძალები შემდეგი იყო: ბათუმში ომარ ფაშას მეთაურობით იდგა 60 ათასიანი კორპუსი, 20 ათასიანი კორპუსი მუსტაფა ფაშას მეთაურობით იდგა მდინარე ჩოლოქთან, ქაქუთში იდგა 3 ათასიანი რაზმი ჰასან-ბეგ თავდგირიძის და შერიფ ბეგ ხიმშიაშვილის მეთაურობით, ლეღვაში იდგა 3 ათასი კაცი კეი ოღლის, ჰასან ბეი მუტი ოღლის და ალი ბეგ ლივანელის მეთაურობით, ანასეულის საგუშაგო ხაზზე იდგა 1500 კაცი ოსმან ბეის მეთაურობით, ჩურუქ-სუში განლაგებული იყო 7 ათასიანი კორპუსი, 13 საველე და 20 საცხენოსნო ზარბაზანნით. მათ მეთაურობდა სერასკირი სელიმ ფაშა, ციხისძირში იდგა 15 ზარბაზანი, 250 ნავ-ხომალდი და სამი ფრგატი. აქვე ელოდებოდნენ 2 გემსა და 12 სამხედრო ხომალდს. შეკვეთილში იდგა 4 ათასი კაცი 4 ზარბაზნით ლივა ფაშას სარდლობით. შეკვეთილის პირდაპირ ბატარიასთან და ლიმანის გამაგრებულ ბანაკში 4 ათასი თურქი დიდი ყალიბის 5 ზარბაზნით. ოსმალების სამხედრო მიზანი იყო შესულიყვნენ გურიაში ხმელეთიდან და ზღვით რედუტ-კალესა და სოხუმ-კალეში.
1853 წლის 15 ოქტომბერს შეკვეთილში წმინდა ნიკოლოზის საგუშაგოს თავს დაესხა თურქთა რეგულარული ჯარი და სახალხო ლაშქარი ჰასან-ბეგ თავდგირიძის მეთაურობით, სულ 5 ათასი კაცი. მათ წინააღმდეგობას უწევდნენ რუსი ეგერები და გურულთა სახალხო ლაშქარი, სულ 500 კაცი, აქედან 345 გურული. გურულებს მამა-შვილი გიორგი და ესე გურიელები მეთაურობდნენ. 7 საათი მიდიოდა ბრძოლა, სასიკვდილოდ დაჭრილმა გიორგი გურიელმა სარდლობა 16 წლის შვილ ესეს გადაულოცა. ბრძოლაში თავი გამოიჩინეს და გმირულად დაიღუპნენ გიგინეიშვილი და წითლიძე. 1854 წლის 19 აპრილს გურული მოლაშქრეები ურიადნიკის თანხლებით იყვნენ ზღვის სანაპიროს შემოვლაზე და გადააწყდნენ ოსმალოთა რაზმს. ოსმალებმა გახსნეს ცეცხლი. ერთი მოლაშქრე მოკვდა, ორი დაიჭრა. მილიციონერებს დაეხმარა პროპორშნიკი გიგო ჯაყელი. ყაჩაღები გაიქცნენ დიდი დანაკარგების ფასად.
1854 წლის მაისში გურიაში ქაქუთიდან შევიდა ოსმალთა 34 ათასიანი მხედრობა. მათ მუშირ-სელიმ ფაშა სარდლობდა. კორპუსში შედიოდნენ ჰასან-ბეგი თავდგირიძე და ეგვიპტის ლივა ფაშა. გენერალ-ლეიტენანტმა ივანე ანდრონიკაშვილმა უკან დაიხია. სელიმ-ფაშა კორპუსის ერთი ნაწილით, 12 ათასი კაცით უკან დაედევნა ანდრონიკაშვილს, გადალახა მდინარე სუფსა, ბრძოლით გადაკვეთა აკეთი, მამათი, ლანჩხუთი და შეუტია თავად მაჭუტაძეების სასახლეს ნიგოითში. 27 მაისს პოდპოლკოვნიკი ნიკოლოზ ერისთავი მოულოდნელად დაესხა მათ თავს და გაიმართა ნიგოითის ბრძოლის სახელით ცნობილი შეტაკება. ერისთავმა მძიმე დარტყმა მიაყენა ოსმალებს, ბრძოლაში დაიღუპა ჰასან-ბეგი. ბრძოლა და ჰასან-ბეგ თავდგირიძის სიკვდილი ასახულია ხალხურ სიმღერაში „ხასანბეგურა“. თურქებმა მოკლულთა და დაჭრილთა სახით 3 ათასი მებრძოლი დაკარგეს, ერისთავის რაზმმა - 600. სელიმ-ფაშას ძირითადმა კორპუსმა უკან იბრუნა პირი და ჩოლოქისკენ დაიხია, მაგრამ მას ივანე ანდრონიკაშვილი წამოეწია და გაიმართა გადამწყვეტი ჩოლოქის ბრძოლა.
რუს-ქართველთა ჯარის განკარგულებაში იყო 11 ბატალიონი (ქვეითი), 4 ასეული (დონელი კაზაკები), მილიციის 6 ქვეითი და 5 ცხენოსანი ასეული (იმერეთისა) და 6 ქვეითი რაზმი (გურიისა), სულ 10 ათასი ჯარისკაცი. თურქთა ჯარი, რომელსაც სინანფაში (სელიმ-ფაშა) სარდლობდა, 35 ათასი ჯარისკაცს ითვლიდა. გენერალი ანდრონიკაშვილმა მტერზე სწრაფი იერიშის მიტანა გადაწყვიტა. 4 ივნისს დილით „გურიის რაზმმა“ მტრის მოწინავე რაზმი დაამარცხა, მდ. ჩოლოქისაკენ დაეშვა და თურქებს უკანდასახევი გზა მოუჭრა, შემდეგ ჩოლოქი გადალახა და მტრის პირისპირ დადგა. საარტილერიო ცეცხლის გახსნის შემდეგ რუს-ქართველთა მხედრობა ბრძოლაში ჩაება და, მტრის რიცხობრივი უპირატესობის მიუხედავად, დიდი მსხვერპლით წინ მიიწევდა. კავალერიის ბრძოლაში ჩაბმის შემდეგ ჯარის სხვა ნაწილებიც ფართო შეტევაზე გადავიდნენ. ხელჩართულ ბრძოლაში თურქები შედრკნენ და უკან დაიხიეს. რუს-ქართველთა ცხენოსნებმა მტერს ქობულეთამდე სდიეს. მტერმა დაკარგა 4 ათასი მებრძოლი, 15 ქვემეხი, 36 დროშა და 3 ბანაკი, ქართველთა ჯარმა - 1500 კაცი. ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისათვის ქართული მილიცია წმ. გიორგის დროშით დააჯილდოეს. ჩოლოქის ბრძოლაში გამარჯვებამ ჩაფუშა მტრის ცდა, სურამის გზით შეეერთებინა ახალციხე-ახალქალაქისა და ბათუმის კორპუსები.
ვიქტორია კლარკი
პირადი ცხოვრება
კლარკი 2015 წლის 1 აგვისტოს ჩრდილოეთ კაროლინაში დაქორწინდა ტომას რიდზე. ჰყავს ვაჟი, წინა ქორწინებიდან.
გურია
გურია ყირიმის ომში
ყირიმის ომის დროს თავი გამოიჩინეს გურულმა თავადაზნაურებმა დავით, ლევან, მალაქია, ესე და დიმიტრი გურიელებმა, ხახუტა, ანტონ და მიხეილ ნაკაშიძეებმა, დათა ღლონტმა, ლევან ერქომაიშვილმა, მაქსიმე პაპუნაიშვილმა და სხვებმა.
1877-78 წლების ომი
1877-1878 წლებში გურიაში გადიოდა რუსეთ-ოსმალეთის ომის ფრონტი, რამაც მხარე კიდევ უფრო დააზარალა. გურია შედიოდა კავკასიის ფრონტში. ომის დროს მთელ საქართველოში რუსის ჯარის დასახმარებლად დიდი მოძრაობა და ფართო აგიტაცია-პროპაგანდა გაჩაღდა. 1876 წელს ჩამოყალიბდა ოზურგეთის მაზრის მცხოვრებთაგან შემდგარი მოხალისეთა მილიცია. ნაცვლად გაწვეული ათასი ადამიანისა, შეიკრიბა სამი ათასი მოხალისე. ბევრი ბევრი გურული მილიციაში არა მხოლოდ პატრიოტული მოსაზრების გამო ეწერებოდა, არამედ იმიტომაც, რომ მილიციის წევრობა იძლეოდა უპირატესობებს. მილიციის წევრი დაცული იყო პრისტავის თვითნებობისგან, არ იხდიდა გზის საერთო ბეგარას, შესაძლებელი იყო აერჩიათ მამასახლისად.
რიონის მხარის მთავარსარდალი იყო გენერალ ლეიტენანტი ოკლობჟიო. რუსეთის ძალებში შედიოდა 51 600 მებრძოლი 20 ქვემეხი, აქედან ოზურგეთის რაზმი 25 ათასი მებრძოლი და ორი ბატარეა. შტაბის უფროსი იყო გენერალ-მაიორი გაბრიელ ყაზბეგი. ოსმალეთის ანატოლიის არმია მოიცავდა 70 000 მებრძოლს და 96 ქვემეხს. ომის დაწყებისთანავე ანატოლიის არმიის დასახმარებლად დაიძრა სიროს 33000-იანი და მუშირ-მუხტარ ფაშა 22 000-იანი კორპუსებით. არმიის შტაბს სათავეში ედგა მეხმედ ფეიზფშა, ცხენოსანთა კორპუსს სარდლობდა ყოფილი რუსი ოფიცერი გაზი მაგომი, შამილი და გენერალი მუხაფაშა კურდუხიაკი. მათი მიზანი იყო ბათუმიდან ქუთაისისკენ შეტევა ოზურგეთის გავლით.
შემდეგი ბრძოლები იყო ხუცუბანსა და ციხისძირში, სადაც იბრძოდა პოლკოვნიკ ბეჟიაშვილის 151-ე ქვეითი პიატიგორსკის ლეგიონი. გურიის რაზმს ქობულეთის რაზმი დაერქვა, მაგრამ უკვე წინ ვერ მიდიოდნენ, რადგან ოსმალებს ძლიერი პოზიციები ჰქონდათ. 25 აპრილს ცეცხლის ქვეშ აღმოჩნდა რუსის ჯარი. 11 ივნისს გახსნეს ცეცხლი სოფელ სამებადან ციხისძირისკენ ქვემეხებით. იქედან ისროდნენ საპასუხოდ. 100-ზე მეტი ქვემეხის ხმა ოზურგეთამდე აღწევდა. გრიგოლ გურიელს არ სჯეროდა ციხისძირის აღების შესაძლებლობისა, ამიტომ წინა დღეს მიატოვა ფრონტი და ოზურგეთში დაბრუნდა. 16-17 ივნისის ბრძოლები იყო წარუმატებელი რუსეთის ჯარისთვის, ორივე მხარეს დაიღუპა 1000 მებრძოლი.