cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თურქეთის სოფლის მეურნეობა
თურქეთის სანაპირო რაგიონებში, მოსახლეობა დაკავებულია თევზაობით. იზმირის, ბურსის, კაისერის პროვინციეფში განვითარებულია მეფუტკრეობა. პირველი მსოფლიო ომამდე, თურქეთი იყო ძირითადი მომწოდებლები აბრეშუმის - ნედლეულის მსოფლიო ბაზარზე.
სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია მიეწოდება ევროპაში, რუსეთში, უკრაინაში, ერაყსა და არაბულ ქვეყნებში. 2015 წელს, მას შემდეგ, რაც თურქეთის საჰაერო ძალებმა ჩამოაგდო რუსეთის სამხედრო თვითმფრინავი, რუსეთმა დააწესა აკრძალვა თურქეთის სოფლის მეურნეობის პროდუქტებზე.
რელიეფი და კლიმატური პირობები
თურქეთის ტერიტორიის 26,3 მილიონი ჰექტარი გამოიყენება სოფლის მეურნეობისთვის. მაღალი რელიეფის სიმაღლე შეადგენს - 55.9%, რომელსაც აქვს სიმაღლე 1000 მ, დომინანტური ხმელთაშუა ზღვის კლიმატი საშუალებას აძლევს, რომ გაიზარდოს სითბოს მოყვარული მცენარეები: ციტრუსები, ზეთისხილი, თხილი, ჩაი, თამბაქო, ბამბა და სიმინდი.
თურქეთში, გაბატონებულია მთიური, წვრილი და უნაყოფო მიწა, ამიტომ, ეს ნიადაგები ძირითადად გამოიყენება საძოვრებად. სანაპირო ვაკეებზე და მდინარეს ხეობებში არსებობს ნაყოფიერი ალუვიური ნიადაგი.
მეცხოველეობა
1994 წლის მონაცემებით, თურქეთში იყო 36 მილიონი - ცხვარი, მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი - დაახლოებით 12 მილიონი და თხა - 10 მილიონი. მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ინახებოდა რძის, ხორცის და ტყავის გამო, ცხვარი - ბამბის და ხორცის გამო, თხა - ბამბის და რძის გამო.
მემცენარეობა
თურქეთში, ძირითადად დაკავებულები არიან მემცენარეობით (დაახლოებით 58%). წილი მეცხოველეობის შეადგენს დაახლოებით 30%, სელის პროდუქტების წარმოების - 6% და თევზაობით - 1%.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ეკონომიკა
ტრანზაქციის ხარჯის თეორია
ტრანზაქციის ხარჯის თეორია — მხარეებს შორის საბაზრო გაცვლით გამოწვეული ხარჯი. მაგალითად, სახლის შეძენისას მყიდველი განიცდის ტრანზაქციის ხარჯებს როგორებიცაა: სასურველი სახლის მოძიება, სახლის მდგომარეობის შემოწმება, საბაზრო ფასის დადგენა, გამყიდველთან მორიგება, კონტრაქტის შეთანხმება და შემდეგ ამ ხელშეკრულების პირობების დაცვის უზრუნველყოფა. ტრანზაქციის ხარჯის თეორია აღწერს ტრანზაქციის ხარჯების ეფექტს კომპანიის გადაწყვეტილებაზე შეასრულოს გარკვეული სამუშაო საწარმოს შიგნით, თუ შეიძინოს შესაბამისი მომსახურება ბაზრის სხვა სუბიექტებისგან.
ტრანზაქციის ხარჯები იყოფა სამ ძირითად კატეგორიად:
თეორიის წარმოშობის ისტორია
რონალდ ქოუსმა თავის ნაშრომში „The Nature of the Firm“ (საწარმოს ბუნება) განავითარა ტრანზაქციის ხარჯების იდეა. თუმცა თავად ქოუსი არ იყენებს ტერმინს „ტრანზაქციის ხარჯი“, მის ნაცვლად ის საუბრობს ფასის მექანიზმის გამოყენების ხარჯზე. თავის ნაშრომში ქოუსი ამახვილებს ყურადღებას ერთგვარ პარადოქსზე. ბაზარი ეწევა თვითრეგულაციას ე.წ. ფასის მექანიზმის საშუალებით, რომელიც თავის მხრივ მოთხოვნა-მიწოდებით რეგულირდება. ასეთ შემთხვევაში მყიდველი თეორიულად ყოველთვის ყიდულობს მისთვის საუკეთესო ხარისხი/ფასის შეფარდების პროდუქტს/სერვისს. გამყიდველი კი, ყოველთვის ეწყობა მოთხოვნას და შესაბამისად ბაზარს აწვდის მოთხოვნად პროდუქტს/სერვისს, შესაბამის ფასად. ქოუსის აზრით ასეთ პირობებში გაუგებარია საწარმოების არსებობის მიზანი. თუ ფასის მექანიზმს შეუძლია დაარეგულიროს საბაზრო ურთიერთობები, ინდივიდუალურმა ადამიანებმა უნდა შეძლონ გაცვალონ პროდუქტები/სერვისები საწარმოების გარეშე. ქოუსის პასუხი ამ პარადოქსზე ტრანზაქციის ხარჯებია, რომლებსაც მყიდველი ყოველი გარიგებისას განიცდის. შესაბამისად ამ ხარჯების სამართავად და შესამცირებლად საჭიროა უფრო დიდი გაერთიანება (საწარმო). ერთის მხრივ საწარმოების ამცირებენ, საწარმოს შიგნით შესრულებული ტრანზაქციების ხარჯებს (მაგ.: გრძელვადიანი სამუშაო ხელშეკრულებების საშუალებით). მეორეს მხრივ საწარმოს შეუძლია მასში მომუშავე ადამიანების სახელით აწარმოოს გარიგებები სხვა საწარმოებთან. ამრიგად საწარმოების ამცირებენ გარიგებების რაოდენობას, და აიოლებენ მათ მართვას.
თანამედროვეობაში ტრანზაქციის ხარჯებიზე დისკუსიის პოპულარიზაციას ყველაზე ხშირად ოლივერ უილიამსონს მიაწერენ. უილიამსონმა გამოსცა რამდენიმე ნაშრომი, სადაც მან „ტრანზაქციის ხარჯის ეკონომიკის“ დებულებები ჩამოაყალიბა. უილიმსონმა განავითარა ქოუსის იდეები და სცადა ტრანზაქციის ხარჯების საშუალებით აეხსნა საწარმოების ქცევა. დღესდღეობის ტრანზაქციის ხარჯის თეორია ხშირად გამოიყენება აუთორსინგის გარიგებების გამოსაკვლევად, სადაც საწარმოებს უწევთ გადაწყვეტილების მიღება აწარმოონ პროდუქტი/სერვისი საწარმოს შიგნით, თუ შეიძინონ შესაბამისი ეკვივალენტი ბაზარზე.
თავიანთი მოღვაწეობისთვის რონალდ ქოუსი (1991 წელს) და ოლივერ უილიამსონი (2009 წელს) დაჯილდოვდნენ ნობელის პრემიით ეკონომიკაში.
ძირითადი დებულებები
უილიამსონის თანახმად მიუხედავად იმისა რომ გარიგების მხარეები ყოველთვის ცდილობენ ყველაზე ხელსაყრელ გარიგებას მიაღწიონ, საბოლოოდ ყველა გარიგება არასრულყოფილი ხელშეკრულებით სრულდება. ამ არასრუყოფილების მიზეზად უილიამსონი ადამიანური ბუნების ორ თვისებას, შეზღუდულ რაციონალობას და ოპორტუნიზმს ასახელებს.
შეზღუდული რაციონალობის ცნება მომდინარებს ამერიკელი ფსიქოლოგის და ეკონომისტის ჰერბერტ საიმონის ნაშრომებიდან. საიმონის თანახმად, მიუხედავად იმისა რომ ადამიანები ყოველთვის ცდილობენ იყვნენ მაქსიმალურად რაციონალურები, ადამიანებს არ შესწევთ უნარი ეფექტურად მოიპოვონ და დაამუშაონ დიდი რაოდენობის ინფორმაცია, რაც ნეგატიურად აისახება მიღებული გადაწყვეტილებების რაციონალურობაზე. ბაზრის კონტექსტში ეს ნიშნავს იმას რომ მყიდიველი, მიუხედავად სურვილისა, არ შესწევს უნარი ყოველთვის მიიღოს საუკეთესო გადაწყვეტილებები.
შეზღუდული რაციონალობის და ოპორტუნიზმის შერწმის შედეგად მყიდველსა და გამყიდველს შორის „ინფორმაციული ასიმეტრია“ ყალიბდება. ასეთ სიტუაციაში გარიგების ერთი მხარე ფლობს უფრო მეტ გარიგებისთვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას ვიდრე მეორე. შედეგად, პირველი მხარე ცდილობს ინფორმაციული ასიმეტრია გამოიყენოს მაქსიმალური უპირატესობის მოსაპოვებლად, ხოლო მეორე მხარეს არ შესწევს ძალა მოიპოვოს ან დაამუშაოს ყველა საჭირო ინფორმაცია. აქედან გამომდინარე ორ მხარეს შორის გარიგება, არასრულყოფილი ხელშეკრულებით სრულდება. მაგალითად, სახლის გამყიდველს შეიძლება ჰქონდეს ინფორმაცია სახლის საძირკველის არასახარბიელო მდგომარეობის შესახებ, თუმცა ეს ინფორმაცია მყიდველს არ გაუზიაროს. მყიდველს კი, შესაძლებელია არ ჰქონდეს საძირკველის მდგომარეობის შესასწავლად საჭირო ცოდნა ან გამოცდილება. შედეგად, მივიღებთ არასრულყოფილ ხელშეკრულებას სადაც მყიდველი იყიდის დაზიანებულ სახლს, დაუზიანებელის სახლის პირობებით.
მაშასადამე, ინფორმაციული ასიმეტრია იწვევს დამატებით ტრანზაქციის ხარჯებს, როგორიცაა ინფორმაციის მოძიების ხარჯები, გარიგების ხარჯები და კონტრაქტის პირობების დაცვის უზრუნველყოფის ხარჯები. ამ ხარჯების და საწარმოს გადაწყვეტილებებზე მათი ეფექტის შესასწავლად, უილიამსონმა ჩამოაყალიბა ტრანზაქციის მახასიათებლები. უილიამსონი გამოყოფს სამ ძირითად მახასიათებელს: ტრანზაქციების სიხშირეს, აქტივების სპეციფიურობას და გაურკვევლობას. ტრანზაქციის მახასიათებლების მიზანია დაეხმაროს მკვლევარებს და მენეჯერებს შესასრულებელი სამუშაოების ანალიზში, და მათი დამზადების თუ ბაზარზე შეძენის გადაწყვეტილებაში.
სქოლიო
კატეგორია:ეკონომიკა
მაქსვილი (უისკონსინი)
მაქსვილი (Maxville) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 325 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3,0 კაცი/კმ². ფართობი 110, 7 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუფალოს ოლქის ქალაქები
გორანბოის რაიონი
გორანბოის რაიონი (Goranboy) — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის დასავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გორანბოი.
ისტორია
რაიონი პირველად შეიქმნა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის 1930 წლის 8 აგვისტოს, თანახმად ადმინისტრაციული მონაკვეთებისა და რაიონის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილებისა. ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა სოფელი გორანბოი. რესპუბლიკის აღმასრულებელმა კომიტეტმა 1938 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სოფელ გორანბოის სახელი შეუცვალა და რევოლუციონერ კასუმ ისმაილოვის პატივსაცემად მას კასუმ-ისმაილოვი უწოდა. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1991 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით რაიონის შემადგენლობაში შევიდა ლიკვიდირებული შაუმიანის რაიონი, ხოლო ქალაქს და რაიონს დაუბრუნდა თავდაპირველი სახელწოდება — გორანბოი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
სმოლიანის თემი
სმოლიანის თემი (Община Смолян) — თემი სამხრეთ ბულგარეთში. შედის სმოლიანის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 40 505 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 859.63 კმ²-ს. მოიცავს 81 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სმოლიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სმოლიანის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
ჩანქაიას სასახლე
პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის სიტყვებით, „ახალი თურქეთის“ კონცეფციაში იყო გათვალისწინებული, რომ ჩანქაიას სასახლე გახდებოდა თურქეთის პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია. ხოლო თურქეთის პრეზიდენტი გადავა ახალ 300,000 კვადრატული მეტრიან საპრეზიდენტო კომპლექსში, რომელიც აშენდა ათათურქის ტყეში, ანკარაში.
ადმინისტრაციული შენობა
რკინა-ბეტონის შენობა, რომლის პროექტის არქიტექტორები იყვნენ მუსტაფა აითორე და ორჰან გენჩი, შედგება ორი განყოფილებისგან და სარდაფისგან. ერთ-ერთი განყოფილება არის გამოყოფილი დაცვის დირექტორატის გამოყენებისთვის და ერთიც — ადმინისტრაციული და ფინანსური საკითხების თავმჯდომარის მიერ გამოყენებისთვის. იგი აიგო 1985 წელს, 3,546 მ² ფართობზე.
მომსახურების შენობა
შენობა, რომლის საფუძველი ჩაიყარა 1983 წელს, დასრულდა შვიდი წლის შემდეგ, გამოყენება დაიწყეს 1993 წლის 29 ოქტომბერს. პროექტით, რომელიც მომზადდა არქიტექტორ მუსტაფა აითორეს და ორჰან გენჩის მიერ, მომსახურების შენობა გამოიყენება, როგორც სამუშაო ადგილი, ასევე აქ იმართება შეხვედრები და მიღებები.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის სასახლეები კატეგორია:თურქეთის შენობა-ნაგებობები კატეგორია:ოფიციალური რეზიდენციები
გოვერნადორ-ეუჟენიუ-ბარუსი
გოვერნადორ-ეუჟენიუ-ბარუსი (Governador Eugênio Barros) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 145 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პრეზიდენტი-დუტრას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 991 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.57 კმ²-ზე. ფართობი 816 992 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
თურშსუ (გადაბეი)
სლავიანკა (Turşsu) (1991 წლამდე ცნობილი იყო როგორც ქილსელი   Kilsəli) — სოფელი აზერბაიჯანში,  გადაბეის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ანტიოქიის რაიონი
ანტიოქიის რაიონი (Distrito de Antioquia) — რაიონი პერუში, ლიმის რეგიონის უაროჩირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 526 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 376 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 387.98 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიმის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაროჩირის პროვინციის რაიონები
მილტონი (უისკონსინი)
მილტონი (Milton) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუფალოს ოლქის ქალაქები
ხარხარი (გადაბეი)
ხარხარი (Xarxar) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  — 1 550  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ბილიასუვარი
ბილიასუვარი (1991 წლამდე პუშკინო; Biləsuvar) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ბილიასუვარის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მუღანის ვაკეზე, სალიანის რკინიგზის სადგურიდან სამხრეთ-დასავლეთით 44 კმ-ში და დედაქალაქ ბაქოდან 182 კმ-ში, ზღვის დონიდან 5 მ სიმაღლეზე. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XIII საუკუნეში პილესუვარის ფორმით, რომელიც დროდადრო ბელასუვარად გარდაიქმნა. 1938 წელს ალექსანდრე პუშკინის პატივსაცემად სოფელს პუშკინო დაარქვეს, ხოლო 1966 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. 1963 წელს ტერიტორია გაერთიანდა ჯალილაბადის რაიონთან, ხოლო 1964 წლიდან კვლავ დამოუკიდებელი რაიონია. 1991 წელს აღდგა ქალაქის ისტორიული სახელწოდება ბილიასუვარი. ქალაქში არის ბამბასაწმენდი ქარხანა და მანქანა-მელიორაციული სადგური. 2010 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 20,101 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არანის რეგიონის ქალაქები
ჯიმ ჯარმუში
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები კატეგორია:ამერიკელი კინომემონტაჟეები კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
გოვერნადორ-ლუის-როშა
გოვერნადორ-ლუის-როშა (Governador Luiz Rocha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პრეზიდენტი-დუტრას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 337 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.66 კმ²-ზე. ფართობი 373 164 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩეპელარეს თემი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სმოლიანის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
მოდენა (უისკონსინი)
მოდენა (Modena) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 318 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3,4 კაცი/კმ². ფართობი 93,5 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუფალოს ოლქის ქალაქები
კალიაუანკის რაიონი
კალიაუანკის რაიონი (Distrito de Callahuanca) — რაიონი პერუში, ლიმის რეგიონის უაროჩირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 761 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 619 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 57.47 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიმის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაროჩირის პროვინციის რაიონები
იაგუბლუ (გადაბეი)
იაგუბლუ (Yaqublu) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
გრასა-არანია (მარანიანი)
გრასა-არანია (Graça Aranha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პრეზიდენტი-დუტრას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 140 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.62 კმ²-ზე. ფართობი 271 444 კმ²-ია.
მანზინი
მანზინი (Manzini) — ქალაქი ესვატინის ცენტრალურ ნაწილში, ქვეყნის ერთ-ერთი მსხვილი ქალაქი. ის ასევე ესვატინის მთავარი სამრეწველო ცენტრია. 2008 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 78 000 ადამიანს, ძირითადად სვაზის ხალხის წარმომადგენლებს. ქალაქი მანზინის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.
ქალაქი იყო ბრიტანეთ-ბურების კოლონიალური შტაბ-ბინა 1890 წლამდე, მაგრამ დაინგრა 1902 წელს ბურების მეორე ომის შედეგად, როდესაც ადმინისტრაციული ცენტრი გადატანილი იქნა მბაბანეში. 1960 წლამდე ქალაქს სახელად ეწოდებოდა ბრემერსდორპი. მატშაპას აეროპორტი მდებარეობს ქალაქის სიახლოვეს.
ღირსშესანიშნაობები
პრაქტიკულად მთელი ქალაქი შედგება ოფისებისაგან და სხვადასხვა ობიექტებისგან. მანზინიში, როგორც მბაბანეში ბევრია ადგილობრივი ბაზრები, რომელთაგან ყველაზე დიდები მდებარეობენ მჰლაკუვანესა და მანჩიშანეს კუთხეში. მანზინის ბაზრების უმრავლესობაში ვაჭრობენ ხილით და ბოსტნეული კულტურებით, სხვადასხვა საშინაო ნივთებით და მკურნალობის ტრადიციული საშუალებებით, ასევე ესვატინში ცნობილი ხელნაკეთი ნივთებით. ნივთების ჩამონათვალი მრავალფეროვანია, მაგრამ მათგან ყველაზე უფრო მთავარია — მექოთნეობის ტრადიციული ნაკეთობები და ხელით გამოთლის ხის ელემენტები, ყელსამკაულები და კრიალოსანი, ბატიკი და ტრადიციული ტანსაცმელი, ტყავის ნაკეთობები და კალათები. ასევე შეიძლება პოპულარული Ludzino-ს — შავი თიხის ქოთნის შეძენაც, რომელსაც ხშირად იყენებენ წყლის ან ლუდის შესანახად და დასალევად.
ბაზრებიდან ჩრდილოეთით, ნგვანეს ქუჩაზე მდებარეობს ბჰუნი — ქალაქის ერთ-ერთი უახლოესი მოლი. ბაზრებიდან სამხრეთში მდებარეობს Hub — სუპერმარკეტი რამდენიმე რესტორნით. მაგრამ ქალაქის ყველაზე დიდი ღირსშესანიშნაობაა — ნამდვილი კათოლიკური მისია — ქვის შენობა, რომელიც მდებარეობს სანდლაინის ქუჩაზე არსებული ახალი კათედრალური ტაძრის მოპირდაპირე მხარეს.
მანზინიში მდებარეობს მუსიკალური სკოლა — Nazarene High School, რომელსაც ჰყავს წარმატებული მომღერალთა ჯგუფი.
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინის ქალაქები
ჟან-კლოდ დიუვალიე
ჟან-კლოდ დიუვალიე (ფრანგ. ʒɑ̃klod dyvalje, მეტსახელად „ბეიბი დოკი“, დ. 3 ივლისი, 1951 — გ. 4 ოქტომბერი, 2014) — ჰაიტის პრეზიდენტი და დიქტატორი 1971-1986 წლებში. ამ პოსტზე მან მამამისი — ფრანსუა დიუვალიე შეცვალა (რომელიც ქვეყანას 1957-1971 წლებში მართავდა) და გახდა მსოფლიოში ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი. დიუვალიეს მმართველობა 1986 წელს დასრულდა, როცა მზარდი სოციალური უკმაყოფილებისა და არეულობების გამო მეუღლესთან ერთად ქვეყნიდან გაიქცა.
ჟან-კლოდ დიუვალიე მოულოდნელად დაბრუნდა ჰაიტიში 2011 წლის 16 იანვარს. მეორე დღეს ის ჰაიტურმა პოლიციამ დააპატიმრა საბიუჯეტო სახსრების გაფლანგვის ბრალდებით. 18 იანვარს მას ბრალი დასდეს კორუფციაშიც. 2013 წლის 28 თებერვალს დიუვალიემ თავი დამნაშავედ არ ცნო კორუფციასა და ადამიანის უფლებების დარღვევაში. ყოფილი დიქტატორი 2014 წლის 4 ოქტომბერს პორტ-ო-პრენსში გულის შეტევით გარდაიცვალა 63 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:ჰაიტის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
მონდოვი (უისკონსინი)
მონდოვი (Mondovi) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 449 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5,4 კაცი/კმ². ფართობი 83,8 კმ².
კარამპომის რაიონი
კარამპომის რაიონი (Distrito de Carampoma) — რაიონი პერუში, ლიმის რეგიონის უაროჩირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 408 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 515 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 234.21 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიმის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაროჩირის პროვინციის რაიონები
სტოკჰოლმის ხელშეკრულებები
1718 წელს შვედეთის მეფე კარლ XII მოკლეს ფრედრიკსტენის რაიონში საალყო სამუშაოების დროს. სამეფო ტახტზე ავიდა მისი და ულრიკა ელეონორა, რომელიც საქმეებში უსაზღვროდ ენდობოდა ქმარს, ფრედერიკ ჰესენელს, რომელსაც ეკავა შვედეთის არმიის მთავარსარდლის თანამდებობა. ფრედერიკმა გადაწყვიტა დაეთმო შვედეთის გავლენის სფეროების ნაწილი პოლიტიკური მოსაზრებებით, რათა რამდენიმე ქვეყანა ჩაერთო რუსეთთან ომში.
1719 წლის 9 ნოემბერს სტოკჰოლმში ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას შვედეთსა და ჰანოვერს შორის, რომლის თანახმად ჰანოვერს გადაეცა ბრემენ-ვერდენი.
1720 წლის 20 იანვარს სტოკჰოლმში ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას შვედეთსა და პრუსიას შორის, რომლის თანახმად პრუსიას გადაეცა შვედეთის პომერანია, ასევე ქალაქები შტეტინი, დამი და გოლენიუვი. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა 29 მაისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები
აგუა-კლარა
აგუა-კლარა (Água Clara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 303 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტრეს-ლაგოასის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბიძინა გორგაძე
ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (უჩა ჯაფარიძის კლასი). II მსოფლიო ომის მონაწილე. 1947 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. გორგაძე პეიზაჟისტია. მისი შემოქმედების ძირითადი თემა იყო საქართველოს ისტორიის წარსულისა და აწმყოს ასახვა.
მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „რუსთავი“ (1952–1953), „ბათუმი“ (1953), „ელბაქიძის აღმართი“ (1955), „ზღვის პეიზაჟი“ (1958), „შემოდგომა“ (1981) და სხვ.
გორგაძე მონაწილეობდა საზღვარგარეთ (პოლონეთი, 1959; გერმანია, 1969) მოწყობილ ქართველ მხატვართა გამოფენებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:ქართველი ფერმწერები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები ბ
ზამანლი
ზამანლი (Zamanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
სლოვაკეთის პოლიტიკური სისტემა
მინიატიურა|სლოვაკეთის პარლამენტი სლოვაკეთის პოლიტიკური სისტემა — ემყარება მრავალპარტიულობას და მოქცეულია საპარლამენტო დემოკრატიის ჩარჩოში. საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს ქვეყნის პარლამენტი და რიგ შემთხვევებში მმართველობა შეიძლება განხორციელდეს მთავრობის ან უშუალოდ მოქალაქეების მიერ.
აღმასრულებელ ხელისუფლება ხორციელდება მთავრობის მიერ, რომელსაც პრემიერ-მინისტრი ხელმძღვანელობს. სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ორგანოებისგან. პრეზიდენტი არის სახელმწიფოს მეთაური.
ისტორია
1989 წლის ხავერდოვანი რევოლუციამდე, ჩეხოსლოვაკიაში სოციალისტური დიქტატურა იყო, რომელსაც ე.წ. ეროვნულ ფრონტთან ალიანსში მყოფი ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტია მართავდა. რევოლუციის ჩემდეგ თავისუფალი, დემოკრატიული არჩევნების ჩატარებამდე ქვეყანას დროებით მთავრობა მართავდა. 1989 წელს ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტმა გუსტავ ჰუსაკმა ქვეყნის მმართველობა ურთიერთშეთანხმების ეროვნულ მთავრობას (, Vláda národného porozumenia) გადასცა. ახალ მთავრობას მარიან ჩალფა მეთაურობდა და მასში 10 კომუნისტი და 9 არაკომუნისტი წევრი. ქვეყნის ახალი კონსტიტუციის მისაღებად მზადება დაიწყო.
1990 წლის 8–9 ივნისს ჩეხოსლოვაკიის საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა. ჩალფას მეორე მთავრობა 1990 წლის 27 ივნისს დაიშალა. ხელისუფლებაში „მსხვერპლთა ეროვნული მთავრობა“ (, Vláda národnej obete) მოვიდა, რომელსაც ასევე მარიან ჩალფა მეთაურობდა. 1992 5-6 ივნისს, ჩეხოსლოვაკიის უკანასკნელი საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა. ჩალფას მესამე მთავრობა 1992 წლის 2 ივლისს დაიშალა, ხოლო ხელისუფლება „ჟან სტრასკის მთავრობამ“ (, Vláda Jana Stráského) ჩაიბარა. თავის მხრივ, ეს უკანასკნელი 1992 წლის 31 დეკემბერს ჩეხოსლოვაკიის დაშლასთან ერთად დაიშალა.
ხავერდოვანი რევოლუციის შემდეგ სახელმწიფოს ფედერალიზმის პრინციპებზე მოწყობიდან გამომდინარე, ჩეხოსლოვაკიის ფედერალური მთავრობის საფარქვეშ, ორი ეროვნული მთავრობა (ჩეხთა და სლოვაკთა) ჩამოყალიბდა. სლოვაკეთის ეროვნულ მთავრობას, 1989 წლის 12 დეკემბრიდან 1990 წლის 26 ივნისამდე მილან ჩიჩი მეთაურობდა. 1990 წლის 8–9 ივნისს ჩეხოსლოვაკიის საპარლამენტოსთან ერთად ჩეხოსლოვაკიის ფედერალური არჩევნებიც გაიმართა. ჩიჩის შემდეგ სლოვაკთა ეროვნულ მთავრობას ხელმძღვანელობდნენ: ვლადიმირ მეჩიარი (1990-1991), იან ჩარნოგურსკი (1991-1992), ვლადიმირ მეჩიარი (1992-1994).
პოლიტიკური პარტიები და არჩევნები
ხმის უფლება: 18 წლის ასაკიდან; საყოველთაო, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით.
საპრეზიდენტო არჩევნები: პრეზიდენტი ირჩევა პირდაპირი წესით, ხმათა უმრავლესობით, ორ-ტურიან სისტემით, 5 წლიანი ვადით. ამჟამინდელი პრეზიდენტის ასარჩევად ორ-ტურიანი არჩევნები გახდა საჭირო, რომელიც გაიმართა 2014 წლის 15 მარტსა და 29 მარტს (შემდეგი არჩევნები ჩატარდება 2019 წელს).
საპარლამენტო არჩევნები: სლოვაკეთის რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) (Národná rada Slovenskej Republiky) წევრები ირჩევიან 4 წლის ვადით, პროპორციული საარჩევნო სისტემით. ნიდერლანდების მსგავსად, სლოვაკეთშიც ერთიანი ერთიანი მრავალმანდატიანი საარჩევნო ოლქია. საარჩევნო ბარიერი არის 5 %. სლოვაკეთის ბოლო საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა 2010 წლის 12 ივნისს.
კატეგორია:სლოვაკეთის პოლიტიკა
ვანუა-ლევუ
ვანუა-ლევუ (Vanua Levu) — ფიჯის რესპუბლიკის სიდიდით მეორე კუნძული, რომელიც მდებარეობს ვანუა-ლევუს კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ძველად სანდალის კუნძულს (Sandalwood Island) ეძახდნენ. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჩრდილოეთის ოლქის შემადგენლობაში, რომელიც იყოფა პროვინციებად.
დასახელება
სახელი ვანუა-ლევუ ადგილობრივ ენებზე ნიშნავს «დიდ მიწას» (შეადარეთ ბენუა («კონტინენტი»), პოლინეზიური ფენუა, ფონუა, ჰენუა («მიწა, კუნძული»)).
გეოგრაფია
ვანუა-ლევუ მდებარეობს 64 კმ-ში ჩრდილოეთით ფიჯის ყველაზე დიდ კუნძულ ვიტი-ლევუდან. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია მდებარეობს 2900 კმ-ში. სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ვანუა-ლევუს გარს ეკვრის კოროს ზღვა ზღვა.
კუნძულს აქვს შერეული ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა და წარმოადგენს ძველ ვულკანურ მასალას ტექტონიკური ფილაქნის ფრაგმენტზე. ასევე ითვლება, რომ ვანუა-ლევუ ჩამოყალიბდა რამდენიმე მომცრო კუნძულის შეერთებით. კუნძულის ფართობია — 5587,1 კმ². კუნძულის ძირითად ნაწილს აქვს სამკუთხედის ფორმა, რომლის ჰიპოტენუზის სიგრძეა 180 კმ, ხოლო კათეტების — 30-დან 50 კმ-მდე. ვანუა-ლევუ გარშემორტყმულია მარჯნული რიფებით. კუნძულის რელიეფი მთიანია, ცენტრში გადის ქედი, რომელიც ბუნებრივი საზღვარია ტაკაუნდროვეს პროვინციასა და მატუატას პროვინციას შორის. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მონ-ბატინის მთა (1111 მეტრი).
გეოკლიმატური პირობები იგივეა, რაც ვიტი-ლევუს კუნძულზე. კლიმატი ტროპიკულია. მთის ქედის გამო კუნძულის სამხრეთ სანაპიროს აქვს უფრო ნოტიო კლიმატი, ვიდრე ჩრდილოეთისას. ჩრდილოეთ სანაპიროზე გამოიყოფა რვა მშრალი თვე, რაც ხელს უწყობს შაქრის ლერწმის მოყვანას. კუნძული განიცდის ტროპიკული ციკლონების და მიწისძვრების ზემოქმედებას.
ვანუა-ლევუ დაფარულია ხშირი მცენარეულობით, ფართედაა გავრცელებული ტროპიკული ტყეები, ასევე სანტალის ხეების და აგათისის ტყეები. კუნძულზე არსებობს რამდენიმე მდინარე, რომელთაგან არც ართი ნაოსნობისათვის არ გამოდგება.
ისტორია
ვანუა-ლევუს კუნძული 1643 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა აბელ ტასმანმა. შემდეგ 1789 წელს კუნძულს მიადგა ბრიტანელი კაპიტანი უილიამ ბლაი, რომელიც ცდილობდა თავი დაეხსნა გემ «ბაუნტის» აჯანყებულებისგან, რომლებმაც გემის ეკიპაჟის 18 წევრთან ერთად ის ჩასვეს 23-ფუტიან (7 მეტრი) ბარკასში სექსტანტის და ჯიბის საათის, ასევე საკვების და წყლის რამდენიმე დღის მარაგთან ერთად, მაგრამ რუკებისა და კომპასის გარეშე. 1797 წელს ვანუა-ლევუ გამოიკვლია კაპიტანმა ჯეიმზ უილსონმა (James Wilson).
დაახლოებით 1805 წელს მბუას უბის სანაპიროზე უცხოელმა ვაჭრებმა დაიწყეს სანტალის ხეების მოჭრა. მაგრამ უკვე 1815 წლისთვის კუნძულის მომარაგება საკვებით შეწყდა, და 1840 წლამდე კუნძულს მხოლოდ ვეშაპის დამჭერები სტუმრობდნენ. 1840 წელს ახალგაზრდა მეზღვაური, სახელად ჯექსონი გადაჯდა მეზობელ კუნძულ ტავეუნიზე, სადაც ის მიიღო ადგილობრივმა ბელადმა. ამის შემდეგ მან გამოიკვლია ვანუა-ლევუს აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი სანაპიროები.
დაახლოებით 1860-იან წლებში კუნძულზე ავსტრალიიდან და ახალი ზელანდიიდან წამოსულებმა გააშენეს ქოქოსის პალმის პლანტაციები. დიდი დეპრესიის პერიოდამდე კოპრა იყო ვანუა-ლევუს ძირითადი საექსპორტო საქონელი, რომლის ცენტრი გახდა ქალაქი სავუსავუ. ამავე დროს ინდოელებმა დააარსეს ქალაქი ლამბასა, რომელიც გახდა შაქრის ლერწმის ძირითადი ცენტრი.
მოსახლეობა
ვანუა-ლევუს მოსახლეობის რაოდენობაა — დაახლოებით 130 ათასი ადამიანი (1996 წელი). მთავარ ქალაქებია — ლამბასა, დასავლეთ სანაპიროზე, და სავუსავუ, აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 1996 წელს ქალაქ ლამბასაში, რომელიც ფიჯიში შაქრის ლერწმის მოყვანის მთავარი ცენტრია, ცხოვრობდა დაახლოებით 25 ათასი ადამიანი, ძირითადად ინდური წარმოშობის. პოპულარული ტურისტული ცენტრის — ქალაქ სავუსავუს მოსახლეობის რაოდენობა 5 ათას ადამიანზე ნაკლებია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ვანუა-ლევუ დაყოფილია სამ პროვინციად: მბუას პროვინცია (კუნძულის დასავლეთ ნაწილში), მატუატას პროვინცია (ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში) და ტაკაუნდროვეს პროვინცია (სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში). ყველა ეს სამი პროვინცია ფიჯის ჩრდილოეთის ოლქის ნაწილია.
ეკონომიკა
ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა (შაქრის ლერწამი, კოპრა). უკანასკნელ წლებში აქტიურად ვითარდება ტურიზმი. კუნძულზე მოქმედებს აეროპორტი.
სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი კატეგორია:ფიჯის კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ასირი
ასირი (عسير) — საუდის არაბეთის რეგიონი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში. სახელი ჰქვია რეგიონში მცხოვრები კლანების კონფედერაციის მიხედვით. მისი ფართობი შეადგენს 81 000 კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა დაახლოებით 2 190 000 ადამიანს. მისი დედაქალაქია აბჰა, სხვა მსხვილი ქალაქებია: ხამის-მუშაიტი, ბიშა და ბარიქი. 2007 წლის 16 მაისიდან რეგიონის მმართველი არის ფაისალ ბინ ხალიდი, მეფის ხალიდ იბნ აბდელ აზიზ ალ საუდის შვილი. მან ამ პოზიციაზე შეცვალა თავისი ბიძაშვილი ხალიდ ალ ფაისალი.
გუბერნიები
ასირის რეგიონი იყოფა 6 გუბერნიად (მოსახლეობის რაოდენობა მოცემულია 2010 წლის აღწერის მიხედვით):
ეკონომიკა
ისტორიულად ასირში აწარმოებდნენ: ყავას, ხორბალს, იონჯას, ქერს, სინამაქის ფოთოლს და საკმეველს. რეგიონის შედარებით ნესტიან ადგილებში იზრდება ქუნჯუთი. ჩალა გამოიყენებოდა ჭილობის, ჩალის ქუდების და კალათების დასამზადებლად, ზოგიერთი ტომი მისგან კარვებსაც წნავდა.
სქოლიო
კატეგორია:საუდის არაბეთის პროვინციები
სენადორ-ალეშანდრი-კოსტა
სენადორ-ალეშანდრი-კოსტა (Senador Alexandre Costa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პრეზიდენტი-დუტრას შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
დევლეთ ბაჰჩელი
დევლეთ ბაჰჩელი (Devlet Bahçeli; დ. 1 იანვარი 1948, ოსმანიე, თურქეთი) — თურქი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიის თავმჯდომარე და ყოფილი ვიცე-პრემიერი. 1997 წლის 6 ივლისიდან ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიის თავმჯდომარეა. 1999-2002 წლებში იყო ვიცე-პრემიერი ბიულენთ ეჯევითის კოალიციურ მთავრობაში. 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების გარდა, 1999 წლიდან 2014 წლამდე ჩატარებულ ყველა არჩევნებში, ოსმანიეს მაჟორიტარი დეპუტატია პარლამენტში. ბოლო არჩევნებში, რომელიც ორჯერ გაიმართა, 2015 წლის ივნისშიც და ნოემბერშიც ოსმანიეს ოლქიდან დეპუტატად აირჩიეს.
პოლიტიკაში მოსვლამდე თურქეთის და მსოფლიო ეკონომიკის, თურქეთის ისტორიის და საგარეო პოლიტიკის საკითხებზე მომუშავე ბაჰჩელი, ალფარსლან თურქეშის გარდაცვალების შემდეგ MHP-ს (ნმპ) ყრილობაზე პარტიის თავმჯდომარედ აირჩიეს. პირველად პარლამენტში ოსმანიეს ოლქიდან დეპუტატად აირჩიეს 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს. 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე, პარტიამ ვერ გადალახა საარჩევნო ბარიერი და ბაჰჩელიმ დატოვა პარტიის თავმჯდომარის თანამდებობა, მაგრამ 2003 წლის ყრილობაზე, ხელახლა აირჩიეს პარტიის თავმჯდომარედ.
2015 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, ნმპ-მ ამომრჩეველთა ხმების 4,39 % დაკარგა და 11,90 % მიიღო. შედეგად, პარტიის 547-მა დელეგატმა ნმპ-ს მთავარ ოფისს რიგგარეშე ყრილობის ჩატარების მოთხოვნა გაუგზავნა, მაგრამ ბაჰჩელიმ ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა. თუმცა, ნმპ-ს შიგნით არსებულმა ოპოზიციამ, ამავე მოთხოვნით ანკარის სასამართლოს მიმართა, ხოლო ამავე დროს, 2016 წლის 19 ივნისს, პარტიის რიგგარეშე ყრილობა ჩაატარეს და ნმპ-ს წესდებაში ცვლილება შეიტანეს, რომელიც პარტიის ლიდერის არჩევის წესის შეცვლას გულისხმობდა. თუმცა, სასამართლომ ეს ცვლილება უარყო და გააუქმა.
ადრეული წლები და კარიერა
დევლეთ ბაჰჩელი დაიბადა 1948 წლის 1 იანვარს, ოსმანიეს ბაჰჩეს რაიონში. მამამისი – სალიჰი, ოსმანიეში ცნობილი ფერმერი და ვაჭარი იყო, ხოლო დედამისი – სამიე, დიასახლისი იყო. ბაჰჩელის საგვარეულო, რომელიც ცნობილია, როგორც ფეთაჰოღულარი, წარმოშობით თურქმენები არიან, ხოლო ბაჰჩელი ოჯახის 4 შვილიდან ერთ-ერთია. მამამისის პირველი ქორწინებიდან 2 ძმა ჰყავს. გაიზარდა მემარცხენე იდეოლოგიის ოჯახში, სადაც ბაჰჩელის მამა სრპ-ს და ისმეთ ინენიუს გულშემატკივარი იყო.
დაწყებითი განათლება ბაჰჩელიმ თავის მშობლიურ ქალაქ ოსმანიეს „7 იანვრის“ სახელობის დაწყებით სკოლაში მიიღო. საშუალო განათლება ადანის „ჩუქუროვას“ ინტერნატ-კოლეჯში, თავის ძმასთან ერთად მიიღო, რომელიც მასზე სამი წლით უფროსი იყო. ლიცეუმში სწავლისთვის სტამბოლში, თავის ნათესავებთან წავიდა და „ემირგან აქგიუნის“ კოლეჯში ჩააბარა. ლიცეუმის მეორე კლასში, ეთილერში მდებარე „ათას კერძო კოლეჯში“ გადავიდა, სადაც აიღო თავისი ატესტატი. 1967 წელს ანკარის ეკონომიკური და კომერციული მეცნიერებათა აკადემიაში (ახლა ღაზის უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ადმინისტრაციული მეცნიერებათა ფაკულტეტი) ჩააბარა და 1971 წელს საგარეო ვაჭრობის მიმართულება დაამთავრა.
სამეცნიერო კარიერა
უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ბაჰჩელიმ 1972 წელს ანკარის ეკონომიკური და კომერციული მეცნიერებათა აკადემიასა და მის შვილობილ სკოლების ეკონომიკის დეპარტამენტში ასისტენტად მუშაობდა. თავისი სტუდენტებით დაინტერესებული მეცნიერი იყო. ამავე დროს დააფუძნა ნაციონალისტი ფინანსისტებისა და ეკონომისტების ასოციაცია, ასევე არის უნივერსიტეტის და აკადემიის უმაღლესი განათლების ასისტენტების ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და თავმჯდომარე. მოგვიანებით ღაზის უნივერსიტეტში მიიღო ეკონომიკის დოქტორის ხარისხი, ასევე განაგრძო მუშაობა უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ეკონომიკისა და ადმინისტრაციულ მეცნიერებათა ეკონომიკური პოლიტიკის დეპარტამენტზე მუშაობა. დაინტერესებული იყო თურქეთის ისტორიით და საგარეო პოლიტიკით და ამავე სფეროზე რამდენიმე ნაშრომიც დაწერა.
ადრეული პოლიტიკური კარიერა
ბაჰჩელიმ ახალგაზრდობის წლებში რესპუბლიკელ გლეხთა სახალხო პარტიის თავმჯდომარის, ალფარსლან თურქეშის სემინარებზე სიარული დაიწყო. 1967 წელს, ანკარის ეკონომიკისა და ვაჭრობის აკადემიაში სწავლის დროს, ორგანიზაცია რუხი მგლების დამფუძნებელი და მმართველი გახდა. 1970-1971 წლებში თურქეთის მოსწავლეთა ეროვნული ფედერაციის გენერალურ მდივნად მუშაობდა. ერთი მხრივ აქტიურად იყო ჩაბმული პოლიტიკაში, ხოლო მეორე მხრივ აკადემიურ მუშაობას აგრძელებდა.
1980 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიისა და ნაციონალისტების ხელმძღვანელების დაკავების დროს, ბაჰჩელი აქტიურად იცავდა მათ უფლებებს ყველა პლატფორმაზე. ნმპ-ს გენერალური მდივნის, ალფარსლან თურქეშის მიერ პარტიულ სამსახურში მოწვევის შემდეგ, 1987 წლის 17 აპრილს საუნივერსიტეტო საქმიანობიდან გადადგა და 1987 წლის 19 აპრილს, ნაციონალისტური ლეიბორისტული პარტიის ყრილობაზე, ბაჰჩელი პარტიის მმართველობაში აირჩიეს და გენერალური მდივნის თანაშემწე გახდა. პარტიულ სამსახურზე, სხვადასხვა დროს, განსხვავებული თანამდებობები ეკავა.
ნმპ-ს ლიდერად არჩევა
1997 წლის 4 აპრილს, ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიის ლიდერი ალფარსლან თურქეშის გულის შეტევის შედეგად ანკარაში გარდაიცვალა. 18 მაისის რიგგარეშე სხდომაზე პარტიის ლიდერობისათVის ერთმანეთშ დაუპირისპირდნენ ბაჰჩელი და თურქეშის ვაჟი თოღრულ თურქეში. პირველ ტურში თურქეშმა — 412, ბაჰჩელიმ — 359, რამიზ ონგუნიმ — 231, ენის იოქსიუზი — 104, მუჰარემ შემსექი — 80 და იბრაჰიმ ჩიფთჩი— 13 ხმა მიიღო. სხდომის მიმდინარეობისას, ლიდერობის სხვა კანდიდატები ბაჰჩელის სასარგებლოდ მოხსნეს თავიანთი კანდიდატურები, შედეგად ნაციონალისტებს შორის დაპირისპირება დაიწყო, რის გამოც სხდომა გადაიდო. 1997 წლის 6 ივლისის სხდომაზე, თურქეშსა და ბაჰჩელის შორის გამართულ არჩევნებში, ბაჰჩელიმ 1193, ხოლო თურქეშმა 697 დელეგატის ხმა მიიღო და შედეგად ბაჰჩელი პარტიის ლიდერი გახდა.
არჩევნები
პარტიის ხელმძღვანელობის დროს, 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ თავისი 8,18 % შედეგი გაუმჯობესა და 17,98 % პროცენტით მეორე ადგილზე გავიდა. არჩევნების შემდეგ ნათელი გახდა, რომ ვერცერთი პარტია მარტო მთავრობას ვერ ჩამოაყალიბებდა და შედეგად თურქეთის მე-9 პრეზიდენტმა, სულეიმან დემირელმა მთავრობის შექმნა ბიულენთ ეჯევითს დაავალა, რომელმაც 1999 წლის 28 მაისს DSP, ნმპ-სა და პარტია სამშობლოსთან ერთად კოალიციური მთავრობა ჩამოაყალიბა, სადაც ბაჰჩელიმ ვიცე-პრემიერის თანამდებობა დაიკავა. ამ მთავრობით, პარტია 21 წლის შემდეგ ხელისუფლებაში მოვიდა. 2000 წლის 5 ნოემბრის პარტიის ყრილობაზე, ბაჰჩელიმ საერთო 1301 დელეგატის 1283 ხმით, ისევ პარტიის ლიდერის თანამდებობაზე დარჩა. ვიცე-პრემიერის თანამდებობას 2002 წლის 18 ნოემბრამდე იკავებდა.
მინი|დევლეთ ბაჰჩელი ქოჯაელის მიტინგზე 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის შედგენილ კითხვარში აღნიშნული იყო, რომ პარტია შესაძლებელია საარჩევნო ბარიერი ვერ გადალახოს. 2002 წლის 29 ნოემბრის პარტიულ ყრილობაზე, ბაჰჩელი თავისი პროგრამის წარდგენისას შეეხო ეკონომიკურ საკითხებსაც. არჩევნებში პარტიის ხმების რაოდენობა 9,62 % დაიკლო და 8,36 % შეადგინა, ამით პარტიამ ბარიერი ვერ გადალახა და პარლამენტს გარეთ დარჩა. არჩევნების შემდეგ გაკეთებულ განცხადებაში ბაჰჩელიმ პარტიის წარუმატებლობა თავისთავზე აიღო და თანამდებობიდან გადადგა. 2003 წლის 12 ოქტომბერს ჩატარებულ პარტიის კონგრესზე, ბაჰჩელიმ რამიზ ონგუნთან, ქორაი აიდინთან და აითექინ ილდირიმთან ერთად იბრძოდა პარტიის ლიდერობისთის. 1180 დელეგატის 688 ხმით ხელახლა გახდა პარტიის ლიდერი.
2006 წლის 19 ნოემბერს, ნმპ-ის მორიგ ყრილობაზე 1127 დელეგატის ხმით, ხელახლა პარტიის ლიდერად აირჩიეს. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, პარტიამ 5,91 % გააუმჯობესა თავისი წინა შედეგები და ხმების 14,27 % მოიპოვა. 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნების კითხვარში აღნიშნული იყო, რომ პარტიის მიერ მოპოვებული ხმათა რაოდენობა შემცირდებოდა. ბაჰჩელის წინასაარჩევნო დაპირებაში ყოველწლიური 7 % ზრდა და საარჩევნო კანონმდებლობის გადახედვა შევიდა. თუმცა, ნმპ-მ არჩევნებში 1,26 % უკან დაიხია და ხმების 13,01 % მიიღო. 2012 წლის 4 ნოემბრის და 2015 წლის 21 მარტის პარტიულ ყრილობაზე, ბაჰჩელი ისევ პარტიის ლიდერის თანამდებობა შეინარჩუნა.
მინი|დევლეთ ბაჰჩელი 2015 წელს. 2015 წლის ივნისის საპარლამენტო არჩევნებში ნმპ-ს საარჩევნო სლოგანი გახდა „ჩვენთან ერთად იარე თურქეთო“ (Bizimle yürü Türkiye). წინასაარჩევნო დაპირებებში მინიმალური ხელფასის 1400 ლირამდე გაზრდას, პენსიონერებს წელიწადში ორჯერ 1400 ლირის გადახდას და ტერორიზმის ძირეულად გაქრობას დაპირდა. არჩევნებში პარტიამ ხმები 3,28 % გაზარდა და ხმათა 16,29 % მოიპოვა. არჩევნების შემდეგ განაცხადა: მარცხნივ|მინი|150x150პქ|ბაჰჩელი 2015 წლის ივნისის წინასაარჩევნო მიტინგზე.
პარტიამ 2015 წლის ნოემბრის არჩევნებს ახალი სლოგანით დახვდა, რომელიც იყო „შენ იცი თურქეთო“ (Sen bilirsin Türkiye). წინასაარჩევნო დაპირებებში უსახლკარო ოჯახებს 250 ლირის ქირას და ღარიბებს დახმარებით ბარათებს დაპირდა. თუმცა, პარტიამ არჩევნებში ხმების 4,39 % დაკარგა და ხმების 11,90 % მიიღო.
გადადგომა და კონგრესი
ნმპ-ს 547 დელეგატმა რიგგარეშე კონგრესის მოთხოვნა პარტიის ცენტრალურ სამდივნოს გადასცეს. ნმპ-ს ყოფილმა დეპუტატებმა მერალ აქშენერმა, ნმპ-დან გარიცხული და შემდეგ სასამართლო პროცესის მოგების შემდეგ, პარტიაში დაბრუნებულმ სინან ოღანმა და ქორაი აიდინმა, ასევე მოითხოვეს რიგგარეშე კონგრესი და პარტიის ლიდერის პოზიციაზე კანდიდატურის წამოყენებაზეც განაცხადეს. თუმცა, ბაჰჩელიმ უარყო კონგრესის მოწვევის მოთხოვნა და კოგრესის თარიღად 2018 წლის 18 მარტი მიუთითა. ოპოზიციურად განწყობილმა „კონგრესის მომთხოვმა წარმომადგენლობამ“, ნმპ-ს მთავარ ცენტრში ჩააბარეს 547 დელეგატის ხელმოწერილი დოკუმენტი, მაგრამ პასუხის არარსებობის გამო, მიმართეს ანკარის საქალაქო სასამართლოს. პარტიის მმართველობამ სასამართლოსგან დამატებითი დრო მოითხოვა ხელმოწერებთან დაკავშირებით. საბოლოოდ კი სასამართლომ დააკმაყოფილა მოთხოვნა და დანიშნა კონგრესი, ხოლო უზანაესმა სასამართლომ დაამტკიცა იგი.
მინი|დევლეთ ბაჰჩელის გამოსვლა აქსარაიში, 2014 წლის 25 მარტი. 2016 წლის 19 ივნისს ჩატარდა ნმპ-ს მე-6 რიგგარეშე კონგრესი, სადაც მონაწილეობას იღებდა ბაჰჩელის წინააღმდეგ წასული და პარტიის ლიდერობისთვის მებრძოლი 6 კანდიდატი. წესების ყრილობად წოდებული კონგრესი, ნმპ-ს ცენტრის სარჩელის მიუხედავად, სადაც ისინი ამტკიცებდნენ, რომ კონგრესისთვის საკმარისი რაოდენობის დელეგატი არ შეკრებილა, კონგრესი მაინც შედგა საჭირო რაოდენობით, რასაც ნოტარიუსმაც დაამტკიცა. კონგრესის დროს მიღებული ცვლილებების შესაბამისად, პარტიის წესდების 13 მუხლი განახლდა. ცვლილებებთან ერთად, პარტიის წესდებაში მითითებული მუხლიც, რომელიც კრძალავდა რიგგარეშე კონგრესებზე პარტიის ლიდერის არჩევას, შეიცვალა ლიდერის არჩევის დაშვებით. თუმცა, უზანაესი სასამართლოს მიერ ნებადართული 19 ივნისის საკანონმდებლო ცვლილებების კონგრესი, ასლიეს მე-3 სამართლის სასამართლოს მიერ შეჩერდა. უზანაესი სასამართლოს ამ გადაწყვეტილებს შემდეგ, აქშენერმა კონგრესზე მიღებული ცვლილებების უარყოფის გამო, სარჩელი შეიტანა თურქეთის უმაღლესს საარჩევნო კომისიაში. თუმცა, კომისიამ ჩანქაიას საარჩევნო ადმინისტრაციის გადაწყვეტილების გამო, სადაც აღნიშნულია, რომ „ნმპ-ში კონგრესის ჩატარება არ შეიძლება“, სარჩელი ურყო. გადაწყვეტილების მიღების მიზეზად დასახელდა ის გარემოება, რომ ნმპ-ს ცენტრალურმა ოფისმა 10 ივლისს კონგრესის გაუქმების შესახებ განაცხადა. ნმპ-ს ოპოზიციური ფრთის მედიისთვის დახურულ შეხვედრაზე გადაწყდა, რომ პარტიის ლიდერობის 4 კანდიდატი ერთად იმოქმედებდა და რაც შეიძლება მოკლე დროში კონგრესს მოიწვევდნენ. საპასუხოდ ბაჰჩელიმ განაცხადა, რომ „10 ივლისმა ჩვენთვის მნიშვნელობა დაკარგა. ამის შემდეგ წინ უნდა ვუყუროთ, არ ვიყოყმანებთ. 2018 წლის 18 მარტის დიდ კონგრესს მშვიდად და მეგობრულ გარემოში ჩავატარებთ“.
საარჩევნო ისტორია
მინი|ბაჰჩელი ანკარის მიტინგის დროს
პარტიის ლიდერად არჩევიდან 2 წლის შემდეგ, ბაჰჩელიმ 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ნმპ-დან ოსმანიეს დეპუტატად შევიდა პარლამენტში. 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე, ბაჰჩელი ისევ ოსმანიედან გახდა დეპუტატობის კანდიდატი, თუმცა, იმის გამო, რომ ნმპ-მ ვერ გადალახა საარჩევნო ბარიერი, ბაჰჩელი ვერ შევიდა პარლამენტში. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ისევ ოსმანიეს დეპუტატად შევიდა პარლამენტში. 2011, 2015 წლის ივნისის და ნოემბრის არჩევნებზე, ხელახლა აირჩიეს ოსმანიედან პარლამენტის დეპუტატად.
2016 წლის გადატრიალების მცდელობა
2016 წლის 15-16 ივლისს, „თურქეთის მშვიდობის საბჭოს“ სახელწოდებით მოქმედმა ჯგუფმა, სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა განახორციელეს. გადატრიალების მცდელობის დროს პარტიის სხვა ხელმძღვანელებთან ერთად, პარტიის სათაო ოფისში მყოფმა ბაჰჩელიმ განაცხადა, რომ გადატრილება მიუღებელია. გადატრიალების მცდელობის შემდეგ, პარლამენტის რიგგარეშე სხდომაზე განაცხადა, რომ ეროვნული ფასეულობა და ნება დიდი დარტყმის წინაშე დადგა, ხოლო მთავრობას სრული თანადგომა და მხარდაჭერა გამოუცხადა. პუტჩის შემდეგ, თურქეთში მიღებულ 3 თვიან საგანგებო მდგომარეობას მიესალმა.
კომპენსაცია
2010 წლის 6 თებერვალს რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა და სამართლიანობისა და განვითარების პარტიამ (სგპ), თურქეთის პარლამენტში გამოთქმული ბრალდების საპასუხოდ, სადაც ბაჰჩელიმ განაცხადა, რომ ერდოღანი „პიროვნულ უფლებებსა და პარტიული პოლიტიკის უზურპაციას ახდენს“, სასამართლოში მიმართეს შეურაწყოფის მიზეზით და 50 ათასი ლირის კომპენსაცია მოითხოვეს. სასამართლოში შეტანილ ბრალდებაში ჩაწერილი იყო, რომ ბაჰჩელი: „ცდილობს თურქეთის დანაწევრებას, ეთნიკური დაპირისპირების გამოწვევას, თურქეთის დანაწევრებასა და დაყოფის პროექტის შემუშავებაში იმრალის, კანდილის და ბარზანის მხარდაჭერას, იმრალოელი ბოროტმოქმედის (იგულისხმება აბდულაჰ ოჯალანი) როლის დუბლირებას, მხარდაჭერას, იგივე პოლიტიკის გატარებას; ასევე არასწორი პოლიტიკის გატარებას, არის უნამუსო, გაუწონასწორებელი და ა.შ.“. ანკარის მე-13 ასლიეს სამართლოს მიერ, ორივე მხარეს დაევალა 10 ათასი ლირის არამატერიალური ზიანის კომპენსაციის, ჯამში 20 ათასი ლირის გადახდა.
ქონება
ბაჰჩელის 1999 წლის გამოქვეყნებულ ქონებრივ დეკლარაციაში იყო: 303 მ² ქაღალდის მაღაზია, 100 მ² ქაღალდის მაღაზია, ჯამში 8659 მ² 8 მიწის ნაკვეთი, 15404 მ² ნაკვეთის 1/3 ნაწილი, 1071 მ² ნაკვეთის 1/3 ნაწილი, 375 ჰა ველის 1/3 ნაწილი, 8000 მ² ნაკვეთის 1/4 ნაწილი, 3435 მ² ნაკვეთი, 60 მ² კოტეჯი, ჯამში 6583 მ² 4 ნაკვეთი, 165 მ² ბინა და 385 ათასი ლირა ნაღდი ფულით. ბაჰჩელი თავის ხელფასს თურქეთი შეიარაღებული ძალების მხარდაჭერის ფონდს ურიცხავს.
ახალი კონსტიტუცია და საპრეზიდენტო სისტემა
ბაჰჩელის განცხადებით, საპრეზიდენტო სისტემის შემოთავაზებასა და კონსტიტუციის პირველი ოთხი მუხლის შეცვლის შემთხვევაში, ახალი კონსტიტუციის შემუშავებაზე მზადყოფნა გამოაცხადა.
დევლეთ ბაჰჩელის სიტყვებით, მისი პარტია პარლამენტარიზმის მომხრეა, თუმცა ვერ ხედავს პრობლემას, თუ საპრეზიდენტო სისტემაზე გადასვლის საკითხი რეფერენდუმზე გავა. მოგვიანებით, პრემიერ-მინისტრმა ბინალი ილდირიმმა, პარლამენტს წარუდგინა რეფორმის პაკეტი.
1915 წლის მოვლენები
1915 წელს სომხების გენოციდთან დაკავშირებით, ბაჰჩელიმ საფრანგეთში ვიზიტის დროს განაცხადა, რომ გენოციდის ბრალდებები უსაფუძვლოა და ასეთ მოვლენებს ადგილი არც ჰქონია. 2016 წლის 2 ივნისს, გერმანიის პარლამენტის მიერ მიღებულ კანონს, რომელიც სომხების დარბევა აღიარა როგორც გენოციდი, ბაჰჩელიმ შემდეგი განცხადებით გამოეხმაურა:
გეზი პარკის მოვლენები
გეზი პარკის დემონსტრაციებთან დაკავშირებით, ცენტრალური მმართველობისა და რეგიონალური წარმომადგენლობასთან შეხვედრის შემდეგ, ბაჰჩელიმ განაცხადა, რომ ძალადობისა და სოციალური აჯანყებების გზით პრობლემის მოგვარება შეუძლებელია. აგრეთვე აღნიშნა, რომ ერდოღანმა ვერ გაითვალისწინა არსებული პრობლემური სიტუაცია და სხვების გადაადგილებით შეეცადა სიტუაციის აღდგენა:
ულუდერეს საკითხი
ბაჰჩელიმ, 2011 წლის დეკემბერში განხორციელებული რობოსკის ავიადარტყმების შედეგად 35 ადამიანის დაღუპვის შესახებ საუბრისას განაცხადა, რომ მთავრობას დამაკმაყოფილებელი ახსნა აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არ გაუკეთებია: „დაკრძალვის ცერემონია ტერორისტების (PKK) შოუში გადაქცევა, ტერორისტების კუბოებზე გაფენა, ძირითადად გვიჩვენებს, რომ ამ მოვლენის უკან რაღაც იმალება“ და „თუ რაღაცა მოვლენა გვემუქრება ჩვენ ქვეყანას და მოქალაქეს, იგი დაუყონებლივ უნდა მოისპოს, რაც ამ შემთხვევაში განხორციელდა“.
ალევიზმი
ბაჰჩელის მოსაზრებით, ალევიზმის სრულყოფილი შესწავლისა და საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად, უნდა შეიქმნას თურქეთის ალევიზმის შესწავლის ცენტრი და ალევიზმის სპეციალისტების კომისია. აგრეთვე, ჯემევებისთვის (ალევიტების ლოცვის შენობა) საჭიროა სახელმწიფო დაფინანსების გამოყოფა. 2013 წელს გამოსვლისას, ბაჰჩელიმ შემდეგი განაცხადა:
რელიგიურ საქმეთა სამმართველო
ბაჰჩელიმ, რელიგიურ საქმეთა სამმართველოს პოლიტიზირებულებაში ბრალი დასდო და რელიგურ საქმეთა მინისტრს, მეჰმეთ გიორმეზს გადადგომისკენ მოუწოდა, ვინაიდან, მისი აზრით, სამმართველოს რადიკალური ცვლილებები სჭირდება, ისე, რომ სამმართველომ თავის საქმიანობაში ალევიზმის დაცვა და განვითარება ასახოს.
ქალთა უფლებები
ბაჰჩელი ამტკიცებს, რომ ქალების წინააღმდეგ ყველა სახის ძალადობის განადგურება ყველას ამოცანაა, განსაკუთრებით კი მათ, ვისაც პოლიტიკური პასუხისმგებლობა აქვს და ეს ვალდებულება სრულიად უნდა შეასრულოს. ბაჰჩელი, ქალთა საერთაშორისო დღეს, ყოველწლიურად სპეციალურ მილოცვას ავრცელებს.
კრიტიკა
დევლეთ ბაჰჩელის მიმართ, ნმპ ლიდერად არჩევის დღიდან, სხვადასხვა კრიტიკა ისმის.
პირადი ცხოვრება
ბაჰჩელი თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში ცხოვრობს. სხვა დანარჩენი თურქი პოლიტიკოსებისგან განსხვავებით, ეს დახურულ და განცალკევებულ ცხოვრების წესის მიმდევარია. ბაჰჩელი არასოდეს დაქორწინებულა, რადგან მას მიაჩნია, რომ ოჯახი მის პოლიტიკურ საქმიანობას ხელს შეუშლიდა.
ჯანმრთელობის მდგომარეობა
ბაჰჩელის, რომელსაც ჯანმრთელობის არანაირი პრობლემა არ გააჩნია, 2004 წელს „ათათურქის სახელობის კვლევის და განათლების საავადმყოფოში“ გულის ოპერაცია ჩაუტარდა. 2016 წელს, ქოჯაელის კერძო საავადმყოფოში ხელახლა გულზე ოპერაცია გაიკეთა.
რელიგია
ბაჰჩელი ისლამის მიმდევრობაზე ერთ-ერთი ინტერვიუს დროს განაცხადა:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები კატეგორია:თურქი ნაციონალისტები კატეგორია:თურქეთის ვიცე პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკური პარტიების ლიდერები
ჩიკლის რაიონი
ჩიკლის რაიონი (Distrito de Chicla) — რაიონი პერუში, ლიმის რეგიონის უაროჩირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 793 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 085 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 25 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 244.1 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიმის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაროჩირის პროვინციის რაიონები
Coleco
Coleco Industries, Inc, უფრო მეტად ცნობილი როგორც Coleco — გასართობების მწარმოებელი ამერიკული კომპანია, დაარსებული 1932 წელს მორის გრინბერგის მიერ. მისი თავდაპირველი სახელწოდება იყო The Connecticut Leather Company. 1980-იან წლებში Coleco იქცა სათამაშოების ერთ-ერთ წამყვან მწარმოებელ კომპანიად, რომელმაც შექმნა Cabbage Patch Kids-ის თოჯინა, აგრეთვე ვიდეო თამაშების კონსოლები Coleco Telstar და ColecoVision. მიუხედავად იმისა, რომ 1988 წელს გაკოტრების შედეგად კომპანია დაიხურა, 2005 წელს სავაჭრო ნიშანი Coleco აღდგა და დღემდე განაგრძობს არსებობას.
სქოლიო
კატეგორია:1932 წელს დაარსებული მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები კატეგორია:გაუქმებული ვიდეო თამაშების კომპანიები კატეგორია:1932 წელს დაარსებული კომპანიები
ზაჰმეთქენდი
ზაჰმეთქენდი (Zəhmətkənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  1 954  კაცი.
ბრაზილანდია
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 826 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.04 კმ²-ზე. ფართობი 5 806 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩაფულინგი
thumb|გრაფიტი თურქეთიდან, 2013 წლის ივნისი, იგი ასახავს [[LMFAO-ს "Every day I’m Shuffling"-ის სიმღერას, ალბომიდან "Party Rock Anthem", რაც თავისთავად პაროდია რიკ როსის HUSTLIN-ის. ]]
ჩაფულინგი (Çapuling) — ნეოლოგიზმი, წარმოშობილი გეზის პარკის გამოსვლების დროს. საპროტესტო აქციების პერიოდში პრემიერ-მინისტრმა ერდოღანმა გამოიყენა ტერმინი çapulcu (უხეშად ითარგმნება როგორც „მარადიორი“, რომელიც მან გამოიყენა მომიტინგეების მიმართ). çapulcu, როგორც საკუთარი ზედწოდება სწრაფად აიტაცეს აქციის მონაწილეებმა და მოახდინეს სიტყვის რეაპროპრიაცია „ბრძოლა თქვენი უფლებებისთვის“ მნიშვნელობით. ამ სიტყვას ხმარობდნენ ასევე ონლაინ აქტივისტები. იგი გავრცელდა ასევე როგორც ვირუსული ვიდეო.
სქოლიო
კატეგორია:თურქული ენის კულტურა
ნაპლესი (უისკონსინი)
ნაპლესი (Naples) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 584 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6,3 კაცი/კმ². ფართობი 92,1 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუფალოს ოლქის ქალაქები
მონტანა (უისკონსინი)
მონტანა (Montana) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუფალოს ოლქის ქალაქები