cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კირიბატი
ჯანდაცვა
„ცხოვრების დასავლური წესის“ გავრცელებამ და ურბანიზაციამ გამოიწვია დიაბეტის, გასუქების, მომატებული სისხლის წნევის, პოდაგრის, გულის კორონარული, პარალიჩისა და კიბოს ზოგიერთი სახეობების დაავადებების შემთხვევების რაოდენობის გაზრდა. ბოლო წლებში კირიბატიზე ადგილობრივი მაცხოვრებლების ორგანიზმში შეიმჩნევა ვიტამინებისა და მინერალების დეფიციტის ტენდენცია (რკინის უკმარისობამ გამოიწვია ანემიით და A ვიტამინით — თვალის დაავადებით დაავადებულ ადამიანთა რაოდენობის მომატება).
2004 წლის მარტში კირიბატი შეუერთდა ქალების დისკრინიმაციის შეწყვეტის კონვენციას.
განათლება
1965 წლამდე გილბერტისა და ელისის კუნძულების ბრიტანულ კოლონიაში არ ჩატარებულა არანაირი ღონისძიებები დაწყებითი სკოლების მუშაობის ინტეგრაციაში და კოორდინაციაში. დაწყებით განათლებას აწარმოებდა ან კოლონიის ადმინისტრაცია, ან ქრისტიანული ეკლესია, ამასთან არ არსებობდა სწავლების რაიმე წინაპირობები. 1965 წელს შემუშავდა ფართე სტრატეგია განათლების სფეროში, რომელიც მომავალში გადამუშავდა და მიღებული იქნა წარმომადგენელთა პალატის მიერ 1970 წელს. ამ დოკუმენტის საფუძველში იდო იდეა ყველა ბავშვისათვის ცხრაწლიანი დაწყებითი განათლების შემოღების შესახებ, რასაც უნდა მოემზადებინა ისინი კოლონიის სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებაში მონაწილეობისათვის, ასევე შესაძლებელი გაეხადა შეექმნა ცოდნის ფუნდამენტი საშუალო სკოლებში შემდგომში განათლების მისაღებად. შედეგად გატარდა ღონისძიებები არსებული მცირე სკოლების გასაერთიანებლად და გასამსხვილებლად, ასევე შემოღებული იქნა გრანტები. 1977 წელს გილბერტისა და ელისის კუნძულების კოლონიურმა მთავრობამ, დამოუკიდებლობის მიღების მზადებისას, კონტროლზე აიყვანა ყველა დაწყებითი სკოლა, გარდა იმ დროს არსებული ექვსი კერძო სკოლისა. გაუქმდა გრანტები, მაგრამ 1980-იან წლებში დამოუკიდებელი კირიბატის რესპუბლიკის პირველმა მთავრობამ, რომლის მიზანი გახდა საყოველთაო საშუალო განათლება, განათლების სფეროში განახორციელა ახალი პოლიტიკა, რომლის შედეგადაც შემოიღეს უფასო სავალდებულო დაწყებითი განათლება პირველიდან მეშვიდე კლასის ჩათვლით (ანუ 6-12 წლის ბავშვებისათვის).
1998 წელს კირიბატიში პრეზიდენტ ტებურორო ტიტოს 1994 წლის ოქტომბრის ბრძანებით გაიხსნა პირველი ოთხი ბავშვთა საშუალო სკოლა (Junior Secondary School). შემდგომ წლებში საშუალო სკოლები გაიხსნა კირიბატის ყველა დასახლებულ კუნძულზე (სულ გაიხსნა 21 სკოლა). სწავლის ხანგრძლივობა ბავშვთა საშუალო სკოლებში შეადგენს 3 წელს (12—14 წლის ბავშვები), რის შემდეგაც მოსწავლეებმა უნდა ჩააბარონ სახელმწიფო გამოცდა უფროსთა საშუალო სკოლაში (Senior Secondary School) მოსახვედრად ბოლო მეოთხე წელს სწავლის გასაგრძელებლად.
2005 წელს 91 სკოლის დაწყებით კლასებში სწავლობდა 16 133 ბავშვი. იმ პერიოდში სკოლაში ერთ მასწავლებელზე მოდიოდა 25 მოსწავლე. 2005 წლის ბოლოს კირიბატის საშუალო სკოლებში სწავლობდა 7487 მოსწავლე. ამასთან ერთ მასწავლებელზე მოდიოდა 11 მოსწავლე.
შემდგომი განათლების მიღება შესაძლებელია მასწავლებელთა ტრენინგის კოლეჯში (Teachers Training College), ტარავის ტექნიკურ ინსტიტუტში (Tarawa Technical Institute), საზღვაო ტრენინგის სკოლაში (Marine Training School), ტარავის წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტის ფილიალში (Tarawa Branch of the University of the South Pacific).
კულტურა
კირიბატის კულტურა ბევრი რამით უნიკალურია. მიუხედავად იმისა, რომ დასავლური ცივილიზაციის გავლენა ყოველწლიურად იზრდება, ქვეყნის კულტურა თვითმყოფადია. ცნობილია ცეკვები (ძირითადად კუნძულ ტაბიტეუეაზე), უნიკალური სამხედრო ხელოვნება. არსებობს ტრადიციული ჩვევები და რწმენები. ფართედაა გავრცელებული რწმენა მოჩვენებებზე და მაგიურ არსებებზე.
კირიბატის მოსახლეობის კოლონიამდელი სოციალური ორგანიზაცია
ევროპელების გამოჩენამდე კირიბატის მოსახლეობის დასახლებები წარმოადგენდნენ მრავალრიცხოვან, მთელ კუნძულზე გაბნეულ სოფლებს, ანუ კაინგა-ს (kainga), რომლებიც იყვნენ დასახლებების არა მარტო ძირითადი სახეობები, არამედ საზოგადოების ორგანიზაციის მთავარი ფორმა. კაინგები შედგებოდა მცირე ერთობებისგან, ანუ მვენგა (mwenga), რომლებიც აგებული იყო გვაროვნულ პრინციპზე. თითოეული კაინგა გილბერტის კუნძულების ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებში ფლობდა ხმელეთის განსაზღვრულ ტერიტორიას, ასევე თევზებით მდიდარ სანაპირო წყლების მცირე მონაკვეთს. მოგვიანებით, XIX საუკუნის ბოლოს ბრიტანული კოლონიალური ადმინისტრაციის მოსვლის შემდეგ, საზღვაო რესურსების საზოგადოებრივი ფლობის მოცემული სისტემა გაუქმდა.
კირიბატის სოფლების მთელი საზოგადოებრივი ცხოვრება თავმოყრილია მანეაბა-ში (maneaba, სადაც „manea“ — შენობა, „te aba“ — ხალხი), მთავარ ტრადიციულ საზოგადოებრივ შენობაში. მანეაბა არსებობს კირიბატის ყველა სოფელში, ხოლო ქვეყნის პარლამენტის სახელია მანეაბა-ნი-მაუნგატაბუ (Maneaba ni Maungatabu), რაც თარგმანში ნიშნავს „სახლი, რომელშიც ხალხი ერთმანეთს ხვდება“. მანეაბა — მრავალფუნქციური შენობაა, რომელშიც, უპირველეს ყოვლისა, მაცხოვრებლები არჩევენ სოფლის პრობლემებს. მანეაბა — საზოგადოებრივი სასამართლოცაა, ასევე დღესასწაულებისა და ცეკვების ადგილია. მანეაბაში თითოეულ ოჯახზე მიმაგრებულია განსაზღვრული ადგილი, რომელსაც ჰქვია ბოტი (boti). მანეაბაში მთავარ როლს თამაშობს ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ საკმაოდ ღრმად დაფასებული უხუცესი, ანუ უნიმანე (unimane).
კირიბატული კანოე
კირიბატის კუნძულების ერთმანეთისგან საკმაო დაშორებამ, თევზმა, როგორც მოსახლეობის ერთ-ერთმა ძირითადმა საკვებმა პროდუქტმა განაპირობა ქვეყნის მოსახლეობის ოსტატობა თევზჭერაში, კერძოდ, კანოების აგებაში, რომელიც ზოგჯერ გრძელდება სამ თვეზე უფრო დიდ ხანს.
მუსიკა და ცეკვები
კირიბატელი ხალხის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ტრადიციულ მუსიკასა და ცეკვებს, რომლებიც მჭიდროდაა ურთიერთკავშირში ერთმანეთთან: სიმღერას ყოველთვის თან ახლავს ენერგიული ცეკვები. კირიბატული მუსიკის თემები საკმაოდ მრავალფეროვანია. ესენია სიმღერები სიყვარულზე, რელიგიაზე, პატრიოტიზმზე, ომზე ან ახალდაქორწინებულებზე. კირიბატიში მუსიკოსების გამოსვლა ძირითადად ტარდება დიდი დღესასწაულების დროს. ძირითადი მუსიკალური ინსტრუმენტებია გიტარა და ბარაბანი. მუსიკის კომპოზიტორებს კირიბატიში ჰქვია ტე-კაინიკამაენი (te kainikamaen), ხოლო მათ, ვინც მუსიკას ასრულებს, — რურუბენე (rurubene).
სქოლიო
კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები
მაკ-კოლი
მაკ-კოლი (McCall) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ველის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 2991 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ვლადიმერ კვარჭელია
ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია (დ. 15 ივნისი, 1919, სოფელი აჭანდარა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 22 აპრილი, 1985, საქართველოს სსრ) — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო მოხელე, სკპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრი, აფხაზეთის ასსრ-ის IV-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
ბიოგრაფია
ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია დაიბადა 1919 წლის 15 ივნისს სოფელ აჭანდარაში, გლეხის ოჯახში. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1938 წელს მასწავლებლად მშობლიურ სოფელში. 1944 წელს შევიდა სკკპ რიგებში.
1940 წელს გაწვეულ იქნა საბჭოთა არმიაში, სავალდებულო სამსახურში. იგი იყო მეორე მსოფლიო ომის, ქალაქ ლენინგრადის დაცვის აქტიური მონაწილე. საბჭოთა არმიიდან დემობილიზაციის შემდეგ, 1945 წელს ვ. კვარჭელია შევიდა სოხუმის ა. გორკის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1949 წელს.
ვლადიმერ კვარჭელია გარდაიცვალა 1985 წლის 22 აპრილს. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში.
ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებული იყო:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის კულტურის მინისტრები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ლევან ალექსიძე
ლევან ალექსიძე (დ. 5 ივლისი, 1926, თბილისი — გ. 1 აგვისტო, 2019, თბილისი ) — ქართველი იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი (1990-1991), საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი (1996), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ნამდვილი წევრი (2001). 2010 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის მოადგილე. „საერთაშორისო სამართლის“ პირველი ქართველი მეცნიერი. ღირსების ორდენის კავალერი (1996). ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2011).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1926 წლის 5 ივლისს თბილისში. 1946 წელს დაამთავრა ი. სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1950 წლის ივლისში მან დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „გაეროს უშიშროების საბჭოში მოქმედი ერთხმივობის პრინციპი, როგორც საერთაშორისო სამართლის ინსტიტუტი“. 1964 წლის აპრილში იცავს სადოქტორო დისერტაციას „საქართველო-რუსეთის ურთიერთობა XV-XVIII საუკუნეებში“. 1970-1977 წლებში ლევან ალექსიძე მივლინებული იყო ნიუ-იორკსა და ჟენევაში, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სამდივნოს, ადამიანის უფლებათა დეპარტამენტის პასუხისმგებელ მუშაკად. 1975-1976 წლებში ასრულებდა ადამიანის უფლებათა დეპარტამენტის დირექტორის, აგრეთვე გაეროს გენერალური ასამბლეის მესამე კომიტეტისა და ადამიანის უფლებათა კომისიის მდივნის მოვალეობას, გაეროს გენერალური მდივნის ოფიციალური წარმომადგენლის ფუნქციას მის მიერ ორგანიზებულ გაეროს სემინარებზე. 1977 წლიდან დღემდე თსუ-ს იურიდიული ფაკულტეტის პროფესორია, 1977 წლიდან სამართლის საფუძვლებისა და საერთაშორისო სამართლის კათედრის გამგეა. 1985-1992 წლებში თსუ-ს პრორექტორია. 1988 წელს ირჩევენ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 2001 წლიდან იგი ამავე აკადემიის ნამდვილი წევრია. ლევან ალექსიძე 150-მდე შრომის ავტორია, რომლებიც გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, გერმანულ და ესპანურ ენებზე.
ოვიედო
„ფორმულა 1“-ის ორგზის ჩემპიონის ფერნანდო ალონსოს სამშობლო.
ლევან ალექსიძე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2011) კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:ალექსიძეები
ოვიედო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის ქალაქები კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები
სამხრეთი სავონია
სამხრეთ სავონია ფინეთის ტბების რაიონის გულში მდებარეობს და ყველაზე უკეთ საიმას ტბითაა ცნობილი. რეგიონი შედგება 17 პროვინციისაგან. ორი უმთავრესი ქალაქია მიკელი და სავონლინა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის რეგიონები
უკეკი
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული ქალაქები კატეგორია:ოქროს ურდო კატეგორია:რუსეთის ისტორია
ინოკენტი II
ინოკენტი II (Innocentius PP. II; ერისკაცობაში გრეგორიო პაპარესკი; დ. ? — გ. 24 სექტემბერი, 1143) — რომის პაპი 1130–1143 წლებში.
ინოკენტი II წარმოშობით რომაელია. მისი სასულიერო კარიერა რომის ერთ–ერთ მონასტერში აბატობით დაიწყო. კარდინალის წოდება მიიღო პაპ პასხალის II-ის დროს. კალიქსტუს II-მ გააგზავნა ლეგატის ასისტენტად გერმანიაში, სადაც მიიღო მონაწილეობა ვორმსის კონკორდატის შემუშავებაში. 1123 წელს პაპის ლეგატია საფრანგეთში.
პაპად აირჩიეს 1130 წლის 14 თებერვალს და რომის პაპი იყო გარდაცვალებამდე, 1143 წლის 24 სექტემბრამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1143
სტავროპოლის აეროპორტი
სტავროპოლის აეროპორტი — ფედერალური მნიშვნელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს სტავროპოლის გარეუბანში.
რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2019 წლის 31 მაისის ბრძანებულებით, აეროპორტს სუვოროვის სახელი მიენიჭა.
დახასიათება
აეროპორტი სტავროპოლის I კლასი, აეროდრომი მიეკუთვნება - კლას „B“-ს. აეროპორტის ფართობი 445 ჰექტარია. აეროპორტი და ასაფრენი ბილიკი აღჭურვილი, სერტიფიცირებულია დაბალი ძრავით საჰაერო ხომალდის მისაღებად, იტევს უმეტეს ტიპის თვითმფრინავებს. საშუალო სატვირთო თვითმფრინავების მომსახურებისთვის 13 პარკინგის ადგილი არსებობს.
და მსუბუქი, ისევე როგორც ვერტმფრენი ყველა ტიპის თვითმფრინავისა.
აეროპორტის ტევადობა (სავარაუდოა) არის 18 ფრენა დღეში, მათ შორის 6 საერთაშორისო ფრენა. აეროპორტის კომპლექსის ხანგრძლივობაა 350 ადამიანი საათში (საერთაშორისო ფრენებისათვის 130 მგზავრი საათში და შიდა ფრენების საათში 170 მგზავრი). პოტენციური გამტარუნარიანობა წელიწადში 300 ათასი ადამიანია (მაქსიმალური სამგზავრო მიმოსვლა მიღწეულია 2018 წელს - 392 ათასი ადამიანი.
სატვირთო საწყობი წარმოების არეალისა და ტექნიკური აღჭურვილობის გათვალისწინებით, დღეში 35 ტონამდე ტვირთის გატარების საშუალებას იძლევა.
ისტორია
1934 წელს ქალაქ პიატიგორსკში შეიქმნა 220-ე სამოქალაქო ავიაციის რაზმი რეგიონის რეგიონებში მგზავრების, ტვირთისა და ფოსტის გადასაზიდად, ეს ღონისძიება სტავროპოლის საავიაციო საწარმოს ისტორიის დასაწყისს წარმოადგენს.
1937 წელს 220-ე საავიაციო რაზმი გადაიყვანეს ვოროშილოვსკში (ახლანდელი სტავროპოლი). აეროდრომი განთავსებული იყო რკინიგზის სადგურის აღმოსავლეთით მდებარე ღია სივრცეში (ელექტროავტომატიკის ქარხნის მახლობლად).
მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, 220-ე ესკადრის მთელი შემადგენლობა წავიდა ფრონტზე. ომის წლებში სტავროპოლის ესკადრელიის მრავალ ნაწილს მიენიჭა სამხედრო ორდენები, ხოლო მფრინავი კალინინი გახდა საბჭოთა კავშირის გმირი იოსებ ტიტოს გადარჩენისთვის იუგოსლავიის დედაქალაქ ბელგრადის ალყის დროს.
1945 წლის ბოლოს ფრონტიდან 15 PO-2 თვითმფრინავი ჩამოვიდა. ამ დროიდან დაიწყო სტავროპოლის საავიაციო საწარმოს ძირითადი ხერხემალი.
1997 წლის 18 მარტს მოხდა ტრაგიკული მოვლენა - An-24RV RA-46516 ფრენის SZhL-1023 სტავროპოლი-ტრაპიზონის ჩამოვარდნა. ამის შემდეგ SAAC-ში მოექცა კრიტიკისა და დავის ტალღა პრივატიზაციის კანონიერების გამო. 1999 წელს აეროპორტის პრივატიზება უკანონოდ იქნა ცნობილი, აეროპორტი გადავიდა სახელმწიფოს საკუთრებაში და გახდა სტავროპოლის ფილიალი, ხოლო SAAC ავიაკომპანიამ არსებობა შეწყვიტა.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი არ მიდიოდა აეროპორტში; იმ წლებში ქალაქიდან აეროპორტში მოხვედრა მხოლოდ ტაქსის ან კერძო მანქანით იყო შესაძლებელი.
2010 წლის ბოლოს შეიქმნა ფედერალური სახელმწიფო უნიტარული საწარმო სტავროპოლის საერთაშორისო აეროპორტი რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ბრძანებულებისა და რუსეთის მთავრობის ბრძანების შესაბამისად, რომელიც არის სტავროპოლის ფილიალის იურიდიული მემკვიდრე.
ვიტალი ნენაშევი დაინიშნა გენერალური დირექტორის პოსტზე. მის დროს ბევრი საქმე გაკეთდა, აეროპორტი საგრძნობლად განვითარდა და მოიპოვა არაერთი მნიშვნელოვანი დონის სერთიფიკატი.
სქოლიო
კატეგორია: კავკასიის აეროპორტები კატეგორია: სტავროპოლის მხარე კატეგორია: კავკასია
Ersta Sköndal University College
Ersta Sköndal-ის საუნივერსიტეტო კოლეჯი (Ersta Sköndal högskola) — სტოკჰოლმში მდებარე შვედეთის უმაღლესი სასწავლებელი, რომელსაც შვედეთის ეკლესიის მიერ დაარსებუული არაკომერციული ფონდი Stora Sköndal ხელმძღვანელობს. Ersta Sköndal ჩაბარების მსურველებს სთავაზობს პროფესიულ განათლებასა და თრენინგს, საძიებო პროგრამების შესწავლას, ასევე სამედიცინო მოვლასა და საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფას საპენსიო ასაკის პირებისთვის. Ersta Sköndal-ს აქვს ორი სტუდსაცხოვრებელი: Ersta და Sköndal
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის უმაღლესი სასწავლებლები
UTC-03:30
thumb|500px|UTC-03:30: ლურჯი (დეკემბერი), ნარინჯისფერი (ივნისი), ყვითელი (მთელი წელი), ღია ლურჯი - ზღვის ტერიტორიები UTC−03:30 — სასაათო სარტყელი, რომელიც ვრცელდება მხოლოდ კანადის გარკვეულ ნაწილში.
რესურსები ინტერნეტში
UTC-03:30
დავითი (ქორეპისკოპოსი)
დავითი — კახეთის ქორეპისკოპოსი (მთავარი) 976-1010 წლებში, კვირიკე II-ის ძე. კახეთის უკანასკნელი მთავარი, რომელიც ქორეპისკოპოსის ტიტულს ატარებდა. მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრეები ჰქონდა ქართლშიც. ებრძოდა საქართველოს მეფე ბაგრატ III-ს, რომელიც კახეთ-ჰერეთის შემოერთებისათვის იღვწოდა. 1008 წელს დავითი იძულებული გახდა მრავალრიცხოვანი ჯარით კახეთზე გამოლაშქრებულ ბაგრატ III-თვის დაებრუნებინა ქართლის ციხეები (წირქვალი, გრუი). ამავე ლაშქრობის დროს ბაგრატ III-მ მოახერხა ჰერეთის დაპყრობა, მაგრამ როგორც კი მეფე გაბრუნდა, დავითმა ეს მხარე კვლავ კახეთს შეუერთა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მთავრები
კონსტფაკის დიზაინის სკოლა
thumb კონსტფაკის დიზაინისა და ხელოვნების დარგობრივი სკოლა-კოლეჯი (შვედ Konstfack) არის სტოკჰოლმში მდებარე ხელოვნებისა და დიზაინის დარგობრივი უმაღლესი სასწავლებელი. შვედეთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტოკჰოლმი
აბანოსხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი აბანოსხევი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Hindsiclava appelii
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ულიჩები
ლიტერატურა
კატეგორია:სლავები კატეგორია:მოლდოვის ისტორია
ავსტრალიის უდაბნოები
thumb|220px|უდაბნოები ავსტრალიიაში უდაბნოებს ავსტრალიის კონტინენტზე მნიშვნელოვანი ფართობი უკავია. უდაბნოების ტერიტორია ძირითადად დასავლეთ და ჩრდილოეთ ავსტრალიაშია. ავსტრალიის ტერიტორიაზე მრავალი პატარა და დიდი უდაბნოა, მათი ფართობი შეადგენს 1371000 კმ²-ს, რაც მთლიანი კონტინენტისy 18%.
ვიქტორიის დიდი უდაბნო
ვიქტორიის დიდი უდაბნო მდებარეობს დასავლეთ და სამხრეთ ავსტრალიაში. იგი გადაშლილია 700 კილომეტრზე და მისი ფართობი შეადგენს 424 ათ. კმ2.
გიბსონის უდაბნო
thumb|მანქანა გიბსონის უდაბნოში გიბსონის უდაბნო მდებარეობს დასავლეთ ავსტრალიაში. უდაბნოს ფართობი არის 156 000 კმ². სწორედ ეს ტერიტორიები აქვთ საცხოვრებლად ავსტრალიელ აბორიგენებს.
სიმფსონის უდაბნო
უდაბნოს ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე, სიმფსონის უდაბნოს გარკვეული ნაწილი აგრეთვე ვრცელდება კუინზლენდის და სამხრეთი ავსტრალიის ტერიტორიებზეც. უდაბნოს ფართობი შეადგენს 176 500 კმ²-ს.
რესურსები ინტერნეტში
*
პარაზიტოლოგია
მინი|ზრდასრული [[ქინქლა Onchocerca volvulus პარაზიტით ანტენაზე. გადიდებულია 100–ჯერ.]] პარაზიტოლოგია — მეცნიერება ადამიანის, ცხოველთა და მცენარეთა პარაზიტების და მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებების შესახებ. ამავე დროს, პარაზიტოლოგია იკვლევს იმ რთულ ურთიერთდამოკიდებულებას, რომელიც მყარდება პარაზიტსა და მასპინძელს შორის. პარაზიტოლოგია მოიცავს შემდეგ დისციპლინებს: ციტოლოგია, ბიოინფორმატიკა, მოლეკულური ბიოლოგია, იმუნოლოგია, გენეტიკა, ევოლუცია, ეკოლოგია.
უენდელი
უენდელი (Wendell) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, გუდინგის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 2782 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
გიმნურა
გიმნურა (Echinosorex gymnurus), ძუძუმწოვარი ცხოველი ზღარბისებრთა ოჯახისა. აქვს 45 სმ-მდე სიგრძის სხეული, 20-21 სმ კუდი, წაგრძელებული დინგი, 44 კბილი. შავი, უხეში ბალნით დაფარული სხეული, მოთეთრო თავი და ყელი. გვხვდება ტაილანდში, სუმატრაზე და კალიმანტანის მთებში. ბინადრობს ხის ფესვებში. მრავლდება წლის ნებისმიერ დროს, ყრის 4-5 ნაშიერს. იკვებება მწერებით. კუდის ფუძესთან მოთავსებული 2 ჯირკვალი გამოყოფს ნივრისსუნიან სითხეს, რითაც გიმნურა იგერიებს მტაცებლებს და იზიდავს მოპირდაპირე სქესის ინდივიდს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზღარბები
მაანიკვარა
მაანიკვარა — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ბზიფის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 945 მ სიმაღლეზე, ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 10,9 კმ, აუზის ფართობი 38,9 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყლის დანარჩენ დროს — წყალმოვარდნები. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 1,77 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
ასეული
ასეული — ძირითადი ტაქტიკური ქვედანაყოფი სახელმწიფოთა უმრავლესობის შეიარაღებულ ძალებში. არსებობს მსროლელი (მოტომსროლელი), ქვეითი (მოტოქვეითი), სატანკო, საავტომობილო, საზღვაო ქვეითი, დაცვის და სხვა ასეულები. შედის ბატალიონის (პოლკის) შემადგენლობაში ან წარმოადგენს ცალკეულ ფორმირებას. პირველი ასეულები შეიქმნა დასავლეთ ევროპის დაქირავებულ არმიებში XV საუკუნის ბოლოს – XVI საუკუნის დასაწყისში. XVIII საუკუნის დასაწყისში კავალერიაში ასეულები შეიცვალა ესკადრონებით, არტილერიაში — ბატარეებით. ქვეითი ასეულები შედგებოდა 4 ოცეულისგან, მშვიდობიან დროს მასში ირიცხებოდა 100–150 ადამიანი, ომის დროს — 200–250. თანამედროვე არმიებში ასეული, როგორც წესი, 3–4 ოცეულისგან შედგება.
სქოლიო
კატეგორია:სამხედრო ნაწილები და ფორმირებები
ერედივიზია
ერედივიზია (Eredivisie) — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა ნიდერლანდური კლუბებისთვის. წარმოადგენს ნიდერლანდების უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ერედივიზია პირველად 1956–1957 წლების სეზონში ჩატარდა. აღნიშნულ სეზონამდე ნიდერლანდების ჩემპიონატები მხოლოდ სამოყვარულო დონეზე ტარდებოდა ქვეყნის ფეხბურთის ასოციაციის მიერ.
ჩემპიონატების ისტორიაში ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია ამსტერდამის „აიაქსი“, რომელმაც 34-ჯერ მოიგო ტურნირი. მოქმედი ჩემპიონია ამსტერდამის „აიაქსი“.
სქოლიო
კატეგორია:ერედივიზია კატეგორია:ნიდერლანდების ფეხბურთი კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატები
546
თარიღი უცნობია
*
ემბრიოლოგია
ემბრიოლოგია — მეცნიერება ორგანიზმის ფორმირების პროცესის შესახებ ინდივიდუალური განვითარების პერიოდში.
განვითარების ისტორია
ემბრიოლოგიის განვითარების ისტორიის განხილვისას აუცილებელია აღინიშნოს კარლ ბერის შრომები. ბერმა პირველმა გაუსვა ხაზი იმ ფაქტს, რომ განვითარების პროცესში ცხოველთა მსხვილი ჯგუფისთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები ჩანასახში ვლინდება უფრო ადრე, ვიდრე სპეციფიკური, ინდივიდუალური ნიშან-თვისებები (ჯერ ვლინდება ტიპის ნიშან-თვისებები, შემდეგ კლასის, რიგის და ა.შ). ამ კონცეპციას ხშირად ბერის კანონს უწოდებენ. ბერმა პირველმა მოგვცა წარმოდგენა ჩანასახოვან ფურცლებზე, თუმცა ჩანასახოვანი ფურცლებისა და აგრეთვე სასქესო უჯრედების ნამდვილი მნიშვნელობა გასაგები გახდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც შვანმა და შლეიდენმა ჩამოაყალიბეს უჯრედული თეორიის საფუძვლები. რუსი ემბრიოლოგის კოვალევსკის შრომებზე დაყრდნობით, ერნსტ ჰეკელმა ჩამოაყალიბა ზოგადი ბიოგენეტიკური კანონი, რომლის მიხედვით ონტოგენეზი ფილოგენეზის მოკლე განმეორებაა. დაბალორგანიზებული ცხოველებისთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებების გამოვლინებას მაღალორგანიზებული ცხოველების განვითარების დროს რეკაპიტულაციის მოვლენა უწოდეს (მაგ., კუდის, ლაყუჩოვანი ნაპრალების განვითარება ადამიანის ჩანასახში).
თანამედროვე ეპოქაში
დღესდღეობით მიღებულია განვითარების გენეტიკური თეორია, რომელმაც ფაქტობრივად გააერთიანა პრეფორმიზმისა და ეპიგენეზის რაციონალური იდეები. ამ თეორიის თანახმად, ჩანასახში მზა სტრუქტურები არ არსებობს, მაგრამ თვით განვითარების პროცესი მეტნაკლებად ზუსტადაა პროგრამირებული. ჩანასახში პრეფორმირებულია არა სტრუქტურები, არამედ განვითარების პროგრამა გენეტიკური ინფორმაციის სახით.
რესურსები ინტერნეტში
*
მაგანა (მრავალმნიშვნელოვანი)
მაგანა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰიდრობიოლოგია
ჰიდრობიოლოგია — მეცნიერება იმ ორგანიზმების მთელი კომპლექსის შესახებ, რომლებიც წყალში (მტკნარ წყლებში, ზღვებსა და ოკეანეებში) ცხოვრობენ. იგი იკვლევს მათ ურთიერთდამოკიდებულებას, აგებულებას, სასიცოცხლო ფუნქციებსა და ბიოლოგიას.
სქოლიო
კატეგორია:ჰიდრობიოლოგია კატეგორია:ბიომასა კატეგორია:ეკოლოგია
პროტოზოოლოგია
პროტოზოოლოგია — ზოოლოგიის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ერთუჯრედიან ცხოველებს – უმარტივესებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზოოლოგია
Hindsiclava hertleini
Hindsiclava hertleini — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის განყოფილება
2017 წლის დამდეგისათვის რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის განყოფილებაზე მუშაობდა დაახლოებით 7500 კაცი, რომელთა შორის 2500 მეცნიერ-თანამშრომელი, მათ შორის 23 აკადემიკოსი და 141 რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი-კორესპონდენტი, ხოლო მანამდე, 2005 წლის მონაცემებით 300 დოქტორი და 1150 მეცნიერებათა აკადემიის კანდიდატი.
განვითარების ეტაპები
შორეულ აღმოსავლეთში აკადემიური სამეცნიერო ორგანიზაცია არაერთხელ იქნა რეორგანიზებული. რეორგანიზებასთან ერთად იცვლებოდა არსებული სამეცნიერო კონგლომერატის სახელი:
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის განყოფილება და მისი სტრუქტურა
მინი|285px|რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის განყოფილების ბიოლოგია-ნიადაგმცოდნეობის ინსტიტუტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მეცნიერული ორგანიზაციები კატეგორია:მეცნიერებათა აკადემიები კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეობის სკოლები *
ულუმბოს მონასტერი
ულუმბოს (ოლიმპის) მონასტერი — ძველი ქართული სასულიერო და მწიგნობრული კერა მცირე აზიაში, ბითინიაში. საფიქრებელია, რომ ქართველი მოღვაწენი ულუმბოს მონასტერში IX საუკუნის შუა წლებამდეც ცხოვრობდნენ, მკვიდრი საფუძველი კი ქართულ კოლონიას ილარიონ ქართველმა ჩაუყარა 864-869 წწ. აქ ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ მწერლები და კალიგრაფები იოანე მთაწმინდელი, მისი ვაჟი - მცირეწლოვანი ექვთიმე მთაწმინდელი, მიქაელ-ზეკეპე ბერთელი, საბა კუტი (ორივე X საუკუნე), ისაკი (XI საუკუნე) და სხვა.
მომდევნო წლებში ულუმბოს მონასტერში ქართველების ყოფნის შესახებ ცნობებს ჩვენამდე არ მოუწევია. ტიმოთე გაბაშვილი, რომელმაც 1757 წელს იმოგზაურა მცირე აზიაში და ულუმბოს მონასტერიც ინახულა, არაფერს წერს აქ ქართველთა მოღვაწეობის ნაკვალევზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები საზღვარგარეთ
სამხრეთი ოსტრობოტნია
სამხრეთი ოსტრობოტნია (Etelä-Pohjanmaa; Södra Österbotten) — ფინეთის ერთ-ერთი რეგიონი. მისი ფართობი 13 999.63 კმ²-ია, მოსახლეობა 193 400 (2009 წ). ფართობის მხრივაც და მოსახლეობის მხრივაც სამხრეთი ოსტრობოტნია ფინეთის რეგიონებს შორის მე-10 ადგილზეა. ესაზღვრება ქვეყნის სხვა რეგიონებს - ცენტრალურ ოსტრობოტნიას, ცენტრალურ ფინეთს, ოსტრობოტნიას, პირკანმას და სატაკუნტას.
რეგიონი გამოირჩევა ერთ-ერთი ყველაზე სწორი რელიეფით მთელს ფინეთში, რაც ხელას უწყობს სოფლის მეურნეობის განვითარებას.
რეგიონი შედგება 19 მუნიციპალიტეტისაგან. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სეინიაიოკი, სადაც ყოველწლიურად ფინეთის ყველაზე დიდი როკ-ფესტივალები იმართება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის რეგიონები
კვირიკე II
კვირიკე II — კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი) 929-976 წწ. მას განუდგნენ გარდაბნელი აზნაურები და მხარი დაუჭირეს გიორგი II აფხაზთა მეფეს, რომელიც იბრძოდა კახეთის შესაერთებლად. კვირიკე II-ს უღალატა მისმა ძმამ შურტამ და აფხაზთა მეფეს გადასცა უჯარმის ციხე. გიორგი II-მ დაიპყრო ბოჭორმის, ლოწობნის და ნახჭევნის ციხეებიც. კვირიკე II-მ თავი დამარცხებულად ცნო. მაგრამ მას დაეხმარნენ ქართლის აზნაურები და კახეთი დაიბრუნა. 957 წელს აფხაზთა მეფემ თავისი შვილი, ქართლის ერისთავი ლეონი, გაგზავნა კახეთის დასამორჩილებლად, მაგრამ გიორგი II-ის გარდაცვალებამ აიძულა ლეონი დაზავებოდა კვირიკე II-ს, რომელმაც თავი აფხაზთა მეფის ვასალად ცნო. რამდენიმე ხნის შემდეგ ლეონ III-მ განაახლა ბრძოლა კახეთის წინააღმდეგ, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. კვირიკე II-მ მთლიანად, აღადგინა თავისი სამფლობელო და საზღვრები არაგვის დასავლეთითაც კი გადაიტანა. 70-იან წლებში შინაფეოდალურმა ომებმა აფხაზთა სამეფო დაასუსტა. ამით ისარგებლა კვირიკე II-მ და დაიწყო ბრძოლა ქართლისათვის, მაგრამ უშედეგოდ.
გინკგო
გინკგო (Ginkgo) — შიშველთესლოვანი ფოთოლმცვივანი ხეების უძველესი გვარი გინკგოსნაირთა განყოფილებისა. ერთადერთი თანამედროვე სახეობა — ორნაკვთიანი გინკგო (ginkgo biloba) გაშლილვარჯიანი 30-40 მ სიმაღლის და 1 მ-მდე დიამეტრის ორსახლიანი ხეა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გინგკოსნაირნი
ლონდინიუმი
ლონდინიუმი, ასევე რომაული ლონდონი (Londinium; Roman London) — თანამედროვე ლონდონის ტერიტორიაზე არსებული ძველი რომაული ქალაქი, რომის პროვინცია ბრიტანიის დედაქალაქი. მდინარე ტემზაზე ხელსაყრელი მდებარეობის გამო ლონდინიუმი იმავდროულად ქვეყნის უმნიშვნელოვანეს სავაჭრო ცენტრსაც წარმოადგენდა — მდინარის საშუალებით ქალაქი უკავშირდებოდა როგორც ქვეყნის შიდა რეგიონებს, ასევე ზღვას.
ლონდინიუმის ძველი ისტორიის აღდგენა შესაძლებელია ანტიკური ხანის ავტორთა დღემდე მოღწეული მცირერიცხოვანი ნაშრომების საფუძველზე, რომლებიც ძირითადად არა კონკრეტულად ქალაქის, არამედ ბრიტანეთის ზოგადი ისტორიის შესახებ გვაწვდიან ცნობებს. ასევე მნიშვნელოვან მასალას წარმოადგენს ქალაქ ლონდონის არქეოლოგიური მონაპოვარიც. III საუკუნის ბოლოს ლონდინიუმი ანტიკეისარ კარაუზიუსის რეზიდენციად იქცა და შესაბამისად ბრიტანეთის ბუნტარული იმპერიის დედაქალაქს წარმოადგენდა. როგორც ყველა რომაულ მნიშვნელოვან ქალაქს, ლონდინიუმსაც გააჩნდა იმ დროისთვის გავრცელებული ტიპური საზოგადოებრივი ნაგებობები; დღეს მხოლოდ მათი ნაწილია იდენტიფიცირებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად. ქალაქის ცენტრში მდებარე დიდი ფორუმი, რომელიც თავისი სტილის ნაგებობებში უდიდესი იყო ალპების ჩრდილოეთით, ხაზს უსვამს ლონდინიუმის ძლიერ ეკონომიკურ მდგომარეობას. ამავეს მოწმობს მდინარე ტემზას ნაპირებზე არსებული არაერთი ნანგრევი საქონლის ძველი საწყობისა.
ისტორია
ახ. წ. 43 წელს თანამედროვე ინგლისის დიდი ნაწილი რომაელებმა დაიპყრეს. ბრიტანეთზე გაბატონების შემდეგ რომაელებმა აქ ქალაქების დაარსება დაიწყეს, რომელთა უმეტესობა ძირითადად აგილობრივ ტომთა მთავარ დასახლებებს წარმოადგენდა. ქალაქების დაარსება, რაც ხშირად რომაული სამხედრო ბანაკის მშენებლობას მოსდევდა, რეგიონის რომანიზაციის მთავარ მექანიზმად იქცა. ჯარისკაცებს თან მოჰყვებოდნენ ვაჭრები და ხელოსნები, რომლებიც ახალ პროვინციაში ბედს ეძებდნენ.
ბრიტანეთში დაარსებული სხვა რომაული ქალაქებისაგან განსხვავებით, ლონდინიუმის ტერიტორიაზე მის აშენებამდე სხვა კელტური დასახლება, როგორც ირკვევა, არ არსებულა. გარდა ამისა, ქალაქი არასოდეს არ ყოფილა რომელიმე ადგილობრივი ტომის მთავარი დასახლება (civitas). თანამედროვე ლონდონის ტერიტორიაზე მრავლადაა წინარეისტორიული სამოსახლოების ნაშთები, თუმცა არც ერთი მათგანი არ ითვლება ლონდინიუმის წინამორბედ დასახლებად. ნავარაუდევია, რომ ლონდინიუმის ტერიტორიაზე თავდაპირველად რომაული სამხედრო ბანაკი იყო განთავსებული, თუმცა იგი არქეოლოგთა მიერ დღემდე გამოვლენილი და დამოწმებული არაა და კვლავ რჩება მეცნიერთა კამათის საგნად. მიუხედავად ამისა, ქალაქის სახელწოდებაში ეტიმოლოგიურად სწორედ კელტური ენის ძლიერი გავლენა იგრძნობა — ერთ-ერთი ვარაუდით სიტყვა ლონდინიუმი კელტური საკუთარი სახელიდან, ლონდინოსიდან (Londinos) უნდა იყოს ნაწარმოები. არსებობს მეორე ვარაუდიც, რომლის მიხედვითაც ქალაქის სახელი მომდინარეობს კელტურზე უფრო ძველი, პროტო-ევროპული ენის სიტყვისგან — Plowonida — რაც დაახლოებით ნიშნავს „დასახლებას განიერ მდინარეზე“.
ქალაქს ძალიან ხელსაყრელი მდებარეობა ჰქონდა. აქ მდინარე ტემზა (Tamesis) შედარებით დაბალი იყო და მისი გადაკვეთა ყოველგვარი სირთულის გარეშე შეიძლებოდა. მდინარე უკავშირდებოდა ზღვას, ზღვით კი მიმოსვლა შეიძლებოდა გალიასა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში. ლონდონიუმიდან სახმელეთო გზების საშუალებითაც მარტივი იყო მიმოსვლა რეგიონის სხვა დასახლებებთან. ხელსაყრელი მდებარეობის გამო, ჯერ კიდევ 43 წელს, ბრიტანეთის დასაპყრობად რომაელები პირველად სწორედ მომავალი ქალაქის ტერიტორიაზე მოვიდნენ.
ბოუდიკის აჯანყებამდე, 47-60 წლები
დღეს არქეოლოგები ვარაუდობენ, რომ ლინდინიუმი, როგორც ცივილური დასახლება, ბრიტანიაზე რომაელების გაბატონებამდე რამდენიმე წლით ადრე გაჩნდა, დაახლოებით დღევანდელი კორნჰილის ტერიტორიაზე, ლონდონის ცენტრიდან აღმოსავლეთით. ძველი რომაული აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულების მთავარი გზის გასწვრივ, „No 1 Poultry“-ს სახელით ცნობილი პოსტმოდერნისტული ნაგებობის მშენებლობისას ლონდონში აღმოჩნდა ხის წყალსადენი მილები. დენდროქრონოლოგიურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ეს მილები ახ. წ. 47 წელს მიეკუთვნება. სწორედ ეს წელი ითვლება დღეს ლონდინიუმის დაარსების ყველაზე ზუსტ დათარიღებად.
დასახლება შეიქმნა შემაღლებულ ბორცვზე, ჭაობიანი ნაკადულის, უოლბრუკის ხეობაში (სადაც იგი მდინარე ტემზას უერთდება), მის ორივე ნაპირზე. თუმცა, დღემდე არც ხიდი და არც ფორტი (მცირე ციხე-სიმაგრე), რომლებსაც რომაელები, როგორც წესი, აშენებდნენ ასეთ დასახლებებში, გამოვლენილი არაა. პატარა დასახლება დაარსებიდან მალევე მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ძველი ფორუმის ადგილას გაკეთდა დიდი, თავისუფალი მოედანი, რომელიც სავარაუდოდ ბაზრობის ფუნქციას ასრულებდა. ყველა იმდროინდელი ნაგებობა ხისგან იყო აშენებული. ტაციტუსის ცნობის თანახმად, ლონდინიუმი ცნობილი იყო თავისი მრავალრიცხოვანი ვაჭრებითა და ფართო სავაჭრო ურთიერთობებით. არაერთი არქეოლოგიური აღმოჩენით ტაციტუსის ცნობები ნაწილობრივ დასტურდება. როგორც ჩანს, ლონდინიუმის განსაკუთრებული მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაიზარდა ევროპის კონტინენტურ ნაწილთან სავაჭრო კავშირების დამყარებით. 60 წელს ბოუდიკის აჯანყებისას მეამბოხეებმა აიღეს ქალაქი და იგი მთლიანად გადაწვეს. განადგურებული ქალაქის კვალი დღესაც კარგადაა შესამჩნევი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად.
II-III საუკუნეები
აჯანყებიდან რამდენიმე წელიწადში ქალაქი ხელმეორედ ააშენეს. ამ პერიოდში ლონდინიუმი უკვე ბრიტანიის დედაქალაქია. უცნობია ზუსტი თარიღი პროვინციის ცენტრალური მმართველობის კამულოდუნუმიდან (დღევანდელი კოლჩესტერი) ლონდინიუმში გადმოტანისა, თუმცა ქალაქის ამგვარ მნიშვნელობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ პროვინციის მმართველი გაიუს იულიუს ალპინუს კლასიციანუსი სწორედ ლონდინიუმშია დაკრძალული. განახლებულ ქალაქში მდინარე უოლბრუკის დასავლეთით უკვე ქვის ისეთი ნაგებობებიც აიგო, როგორებიცაა ფორუმი, პრეტორიუმი, რომაული აბანოები. დაახლოებით 120 წელს ქალაქის ფორუმი გააფართოვეს. ლონდინიუმის ჩრდილო-დასავლეთით ოთხ ჰექტარ ფართობზე გაშენდა დიდი ფორტი (კასტელი, მცირე ციხე-სიმაგრე), რომელიც სახელმწიფოს მმართველის ოფიციუმის დაქვემდებარებაში უნდა ყოფილიყო. ქალაქს გააჩნდა საკუთარი ამფითეატრიც. დაახლოებით 100 წელს ლონდინიუმში დაიწყეს ნავსადგურის გაფართოებაც, რომელიც ტემზის ნაპირის გასწვრივ მუხის დიდი მორებით ააგეს.
მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქში უკვე II საუკუნის დასაწყისში მრავლად იყო ქვის შენობები, საცხოვრებელი უბნების დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ ხით იყო ნაგები. ლონდინიუმის გეგმა მართი კუთხით გადაკვეთილი ქუჩებისაგან შედგებოდა, თუმცა მართი კუთხე, სავარაუდოდ, ხშირ შემთხვევაში დარღვეული იყო, რაც გეგმის გარეშე აგებულ თავდაპირველ ქალაქს უკავშირდება. ლონდინიუმში ხშირი იყო ხანძრები, რომლებიც დიდ ზიანს აყენებდა ქალაქს და ანადგურებდა მის ცალკეულ უბნებს. ეს მხოლოდ არქეოლოგიურადაა დადასტურებული. ერთ-ერთი ასეთი ძლიერი დამანგრეველი ხანძარი ადრიანეს მმართველობის პერიოდით თარიღდება. გათხრებში აღმოჩნდა ამ პერიოდის სავაჭრო საწყობი, რომელიც მთლიანად სავსე იყო იმპორტირებული, ჯერ კიდევ გამოუყენებელი რომაული კერამიკით (terra sigillata). thumb|[[იმპერატორი ადრიანე, ბიუსტი, რომელიც მდინარე ტემზაში იქნა აღმოჩენილი.]] thumb|ლონდინიუმში აღმოჩენილი მონეტები ანტიკეისარ კარაუზიუსის გამოსახულებით 122 წელს იმპერატორი ადრიანე ესტუმრა ბრიტანიას და ალბათ ლონდინიუმსაც. სავარაუდოდ სწორედ იმპერატორის წინადადებით აიგო ახალი და გაფართოვდა რამდენიმე ძველი ნაგებობა ლონდინიუმისა. სწორედ ამ პერიოდში მიაღწია ქალაქმა თავის უმაღლეს აყვავების ხანას; მიღებულია, რომ ამ დროს ლონდინიუმი მრავალათასიანი ქალაქი იყო.
185-187 წლებში იმპერატორი პერტინაქსი ბრიტანიის მმართველად ითვლებოდა და ლონდინიუმში ჰქონდა რეზიდენცია. მის შემდგომ, 195 წელს კლოდიუს ალბინუსისათვის, რომელიც იმავდროულად ბრიტანიის მმართველიც იყო, კეისარის ტიტულის მინიჭება სწორედ ლონდინიუმში შედგა.
190-220 წლებში ქალაქს ჩრდილოეთ, აღმოსავლეთ და დასასავლეთ მხარეს გალავანი შემოარტყეს, რომელიც III საუკუნის მიწურულისთვის უკკვე ტემზამდეც გააფართოვეს. დღეს ეს კედელი „ლონდონ უოლის“ (London Wall) სახელითაა ცნობილი. მისი მშენებლობის ზუსტი მიზეზები დღეს ნათელი არაა, თუმცა ცნობილია, რომ იგი იმავე პერიოდში აიგო, როცა ბრიტანიის სხვა რომაულმა ქალაქებმაც მასიურად იწყეს გალავნის გაკეთება. დაახლოებით 200 წელს ბრიტანიის პროვინცია ორ ნაწილად გაიყო. ამ დროიდან ლონდინიუმი ბრიტანია სუპერიორის (Britannia Superior) დედაქალაქია. III საუკუნის განმავლობაში ვითარება აირია, როგორც ჩანს, გახშირდა სხვადასხვა ბარბაროსული ტომების თავდასხმები ქალაქზე. უკვე III საუკუნის ბოლოს (286) ლონდინიუმი სავარაუდოდ ანტიკეისარ კარაუზიუსის რეზიდენციას წარმოადგენდა. ამგვარად შეიქმნა ბრიტანეთის ბუნტარული იმპერია, რომლის დედაქალაქიც ლონდინიუმი გახდა. 296 წელს რომის ლეგიტიმურმა იმპერატორმა კონსტანციუს I-მა უკან დაიბრუნა ბრიტანიის ტერიტორიები. სწორედ მის მიერ მოჭრილ მონეტებზეა გამოსახული ქალაქი ლონდონიუმი პირველად. წყაროები იტყობინებიან, რომ ქალაქს გაძარცვით დამუქრებიან ფრანკები, ამ მუქარის თავიდან აცილება შეძლო კეისარმა. მთელი III საუკუნე არქეოლოგიურად საკმაოდ ცუდადაა გამოკვლეული. II საუკუნისაგან განსხვავებით ეს პერიოდი ლონდინიუმის ისტორიაში აშკარად ერთგვარ გარდამავალ ხანას წარმოადგენდა.
IV საუკუნე
314 წლისთვის ლონდინიუმს თავისი ეპისკოპოსი ჰყავდა. ამ წელს ლონდინიუმის ეპისკოპოსი რესტიტუტუსი დასწრებია ქალაქ არლის საეკლესიო კრებას. ადმინისტრაციულად ქალაქმა კიდევ უფრო გააფართოვა თავისი მნიშვნელობა.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
რიამონ კენო დაიბადა ჰავრში 1903 წელს კომერსანტთა ოჯახში. მან დაამთავრა ჰავრის ლიცეუმი, რის შემდეგაც სწავლობდა ფილოსოფიას სორბონაში და უმაღლესი კვლევების პრაქტიკულ სკოლაში. მის მასწავლებლებს შორის იყო ალექსანდრე კოჟევი.
1924 წლიდან კენო დაუახლოვდა სიურეალისტებს, მაგრამ 1929 წელს მათ ჩამოშორდა.
ლონდინიუმი
ქალაქის სტატუსი
მიუხედავად ლონდინიუმის უდავოდ დიდი მნიშვნელობისა, დღემდე ნათელი არაა მისი სტატუსი. უცნობია ის, თუ რომელი ტიპის დასახლებას წარმოადგენდა იგი — colonia-ს თუ civitas-ს. სავარაუდოდ ლონდინიუმს ფლავიუსების დინასტიის პერიოდში  municipium-ის სტატუსი მიენიჭა. IV საუკუნიდან გვაქვს მინიშნებები, რომლის საფუძველზეც ასევე ვარაუდობენ, რომ ქალაქს colonia-ის სტატუსი ჰქონდა. ამაზე მიანიშნებს ის ფაქტიც, რომ ლონდინიუმს მოგვიანებით აუგუსტაც (Augusta) უწოდეს. ქალაქის მოსახლეობა ეთნიკურად უფრო მეტად იყო შერეული, ვიდრე ბრიტანეთის სხვა ქალაქების მოსახლეობა; ეს ფაქტიც მხარს უჭერს ლონდინიუმის ადმინისტრაციული ცენტრად მოსაზრების იდეას. ვაჭრები, ხელოსნები და საიმპერატორო ოფიციალური მოხელეები დიდ გავლენას ახდენდნენ ქალაქის ცხოვრებაზე. მაგალითად, მათი გავლენით, ქალაქში ანტიკური კულტის ფართო სპექტრი იყო წარმოდგენილი. უკვე I საუკუნეში აშენდა ისიდას ტაძარი, რომელიც დაახლოებით 250 წელს განაახლეს. უოლბრუკის აღმოსავლეთით II საუკუნის მიწურულიდან IV საუკუნის დასაწყისამდე იდგა მიტრეუმი, რომელიც მდიდრული სკულპტურული გამოსახულებებით იყო მორთული. ბოლო დროს Tower Hill–თან აღმოაჩინეს ბაზილიკის ნაშთები, რომელიც IV საუკუნის ქრისტიანულ ეკლესიად იქნა მიჩნეული.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
1932 წელს საბერძნეთში მოგზაურობის შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი "Le Chiendent", რისთვისაც მიიღო Prix des Deux magots.
ბანკის კლერკად და გამყიდველად დროებითი მუშაობის შემდეგ, იგი თარჯიმნად იწყებს მუშაობას გამომცემლობა გალიმარში (ფრ. Éditions Gallimard). მოგვიანებით, 1941 წელს, იგი გახდა გამომცემლობის გენერალური მდივანი.
ლონდინიუმი
ხელოსნობა და ვაჭრობა
არსებობს სხვადასხვა საბუთი ქალაქში ხელოსნობის არსებობის შესახებ. იქ, სადაც მოგვიანებით პრეტორიუმი ააგეს, თავდაპირველად, I საუკუნეში საოქრომჭედლო მუშაობდა. ბოუდიკის აჯანყების შემდეგი პერიოდიდან მოიპოვება იმის დამადასტურებელი მასალებიც, რომ ქალაქში რკინისა და სპილენძის დამუშავებაც ხდებოდა. აღსანიშნავია მინის საწარმოები I და II საუკუნიდან, რომლებიც სხვაგან იშვიათად გვხვდება. აჯანყებამდე ლონდინიუმში არსებობდა ასევე თიხის ქოთნების საწყობი, სადაც ქოთნები სავარაუდოდ მოჰქონდათ რონადან, რომელიც იმხანად მეთუნეობის მნიშვნელოვან კერას წარმოადგენდა.
ქალაქისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ვაჭრობა. სავაჭრო ურთიერთობები უპირველეს ყოვლისა დამყარებული იყო გალიასთან, გერმანიასთან, ესპანეთთან და იტალიასთან. მდინარე ტემზას ნაპირებზე ნავმისადგომების გაკეთებაც იყო შესაძლებელი და მდინარეში შედარებით დიდი გემებიც ახერხებდნენ შემოსვლას. წარწერები იტყობინებიან, რომ ლონდინიუმის მოსახლეობა მთელი რომის იმპერიიდან, სხვადასხვა კუთხიდან მოსული ხალხისაგან შედგებოდა. ქალაქში ვაჭრობის დიდ მნიშვნელობას ამტკიცებს ასევე გათხრებში აღმოჩენილი არაერთი საქონლის საწყობი, რომელთა უმეტესობა ტემზას ნაპირზე იყო განლაგებული. ვაჭრობის ობიექტი, როგორც არქეოლოგიურად ირკვევა, ძირითადად კერამიკული ნაკეთობები იყო, მათ შორის ლამფები და თიხის ფიგურები. ბოუდიკის აჯანყების შემდგომ პერიოდში ყოველდღიურად სახმარი უბრალო ნივთები ძირითადად ადგილობრივად ლონდინიუმში ან მის მახლობელ სოფლებში მზადდებოდა ან შემოტანილი იყო ბრიტანიის ქალაქ ვერულამიუმიდან. II საუკუნიდან ვერულამიუმს დორსეტი ცვლის. შედარებით უფრო საჭირო ნივთები გალიიდან შემოჰქონდათ. III საუკუნიდან ეს იმპორტირება შეწყდა და ლონდინიუმში ადგილობრივ კერამიკას მოიხმარდნენ.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
1945 წლიდან კენო დაკავებულია ჟურნალისტიკითა და მუშაობს რადიოში. 1947 წელს გამოვიდა ცნობილი "სავარჯიშოები სტილში": 99 სტილისტური ვარიაცია მოცემული თემაზე. 1948 წელს კენო შეუერთდა საფრანგეთის მათემატიკურ საზოგადოებას.
ლონდინიუმი
ხელოსნობა და ვაჭრობა
მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივადაც აწარმოებდნენ, მინის ჭურჭლის იმპორტიც აქტიურად მიმდინარეობდა II საუკუნიდან. მინის ძვირფასი ნივთები შორეული ქვეყნებიდანაც შემოდიოდა, თუმცა ეს კონკრეტული სფერო ვაჭრობის საქმეში მნიშვნელოვან როლს არ თამაშობდა. საკვების ნაწილი ადგილობრივად იქმნებოდა. ლონდინიუმში იყო საწარმო, რომელშიც თევზის სპეციალურ საწებელს — გარუმს ამზადებდნენ. ისეთი მოთხოვნადი საკვები კი, როგორიცაა ზეთისხილი, თევზეული, ხილი და ღვინო, უცხო ქვეყნებიდან შემოდიოდა. მდინარე ტემზაში აღმოჩენილია ამფორა 6000 ზეთისხილით. ანტიკური ტექსტების მიხედვით ბრიტანეთიდან ძირითადად ქსოვილის ექსპორტი ხდებოდა. ძველ რომაულ წყაროებში განსაკუთრებულ დელიკატესადაა დასახელებული ბრიტანული ხამანწკები. როგორც აღმოჩენებიც ადასტურებს, ტემზაში მართლაც მოიპოვებოდა ხამანწკები, ლონდინიუმი მათი მოპოვებით განთქმული ერთ-ერთი ქალაქი იყო.
ხელოვნება
ისეთი დიდი ქალაქები, როგორიც ლონდინიუმი იყო, აუცილებლად უხვად ირთვებოდა ხელოვნების სხვადასხვა ჟანრის ნიმუშებით. ანტიკური ქალაქის არქიტექტურა იმდენად დაზიანებული სახითაა მოღწეული, რომ დღეს შეუძლებელია ლონდინიუმის რეალური სურათის აღდგენა. მაგალითად, მეცნიერები დანამდვილებით ვერ ამბობენ, იყო თუ არა ქალაქის მთავარი ტაძარი კლასიკურ სტილში ნაგები. ტემზას ნაპირზე შედარებით უკეთ შემორჩენილი აბანო არქიტექტურულად უფრო სადა ნაგებობა ჩანს და ფუნქციონალურ სტილშია აგებული. პრეტორიუმი, მისგან განსხვავებით უფრო წარმოსადეგი ნაგებობა იყო, დიდი ჰოლებით, ბაღითა და აფსიდიანი დარბაზებით. უახლეს გათხრებში ძველი ქალაქის გარეუბანში, ტემზას სამხრეთით აღმოჩნდა ორი გალურ-რომაული სტილის ტაძარიც.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
1950 წელს კენო გახდა პატაფიზიკის კოლეჯის წევრი. 1951 წელს აირჩიეს გონკურის აკადემიის წევრად. 1954 წლიდან კენო არის პლეადების ენციკლოპედიის დირექტორი, რომელსაც აქვეყნებს Gallimard.
ლონდინიუმი
ხელოვნება
შესწავლის მხრივ, შედარებით უკეთესია მდგომარეობა ქანდაკებების, რელიეფების, მოზაიკისა და მხატვრობის სფეროში. thumb|ერთ-ერთი ღვთაების ქანდაკება ლონდინიუმიდან, სავარაუდოდ ადგილობრივი ნამუშევარი thumb|მოზაიკური დაფა ლონდინიუმიდან ისევე, როგორც რომაული ქალაქების უმრავლესობაში, ლონდინიუმშიც ღია, საჯარო მოედნები, ასევე ტაძრები და შეძლებულ მოქალაქეთა საცხოვრებელი სახლები მდიდრულად იყო მორთული ქანდაკებებით. სკულპტურული ნაკეთობები აღმოჩენილია ასევე ქალაქის სასაფლაოებზე. განასხვავებენ ორ ძირეულად განსხვავებულ სტილს. ნამუშევართა ერთი ნაწილი აშკარად არა ადგილობრივად, არამედ იტალიაში ან ხმელთაშუა ზღვის რომელიმე სხვა რეგიონშია დამზადებული. ისინი გამოირჩევიან წმინდა კლასიკური სტილით (იხილეთ იმპერატორ ადრიანეს ბრინჯაოს ბიუსტი), სტილისტური სრულყოფილებითა და დახვეწილობით. რამდენიმე ამგვარი ნამუშევარი მიტრეუმშიცაა აღმოჩენილი. ისინი ძირითადად წარმოდგენილია მცირე ზომის სკულპტურული ნაკეთობების სახით, თუმცა გვხვდება ნატურალური ზომის ქანდაკებებიც. მეორე ჯგუფს მიეკუთვნება ადგილობრივად შექმნილი ნამუშევრები, რომლებიც უფრო უხეშადაა დამუშავებული და ნაწილობრივ არაპროპორცილობასაც ავლენენ. მათი ნაწილი ადგილობრივი ქვის სამტეხლოებიდანაა შექმნილი. ამგვარი სკულპტურები ახლოსაა გალურ-რომანული კულტურის სტილთან.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
1959 წელს გალიმარდმა გამოაქვეყნა ზაზი მეტროში, რომელიც შემდეგში კენოს ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი გახდა.
ლონდინიუმი
ხელოვნება
ლონდინიუმის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია არაერთი მოზაიკური დაფა, რომლებიც უმრავლეს შემთხვევაში გეომეტრიულ ფიგურებს ასახავენ. იშვიათად გამოვლენილი ფიგურული ნიმუშები ხარისხის თვალსაზრისით საკმაოდ მოკრძალებულია. ამ საკითხში განსხვავებულია აღმოჩენილი კედლის მხატვრობის მაგალითები. ლონდონში, საუთვარკის რაიონში აღმოჩენილ კედლის ფრაგმენტებზე არსებული გამოსახულებები არ ჰგავს იმავე პერიოდის იტალიურ კედლის მხატვრობის სტილს (იხილეთ ფოტოები ქვემოთ). თუმცა, იტალიაში გავრცელებული მხატვრობის მსგავსი ნიმუშები საკმაოდ მოიპოვება ქალაქის სხვადასხვა ნაწილებიდან. ფენჩარჩ-სთრითზე აღმოჩენილი მხატვრობის ნამუშევრები მიეკუთვნება ედიკულებისათვის დამახასიათებელ მდიდრულ არქიტექტურულ მოხატულობას. ეს მხატვრობა დაახლოებით II საუკუნის დასაწყისითაა დათარიღებული.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
1960 წელს კენომ მათემატიკოს ფრანსუა ლე ლიონთან ერთად დააფუძნა OULIPO (პოტენციური ლიტერატურის სახელოსნო), რომელიც იკვლევს და ავითარებს შესაძლებლობებს ფორმალური შეზღუდვის ლიტერატურას. 1961 წელს გამოიცა მისი სონეტების კრებული, ასი ათასი მილიარდი ლექსი.
ლონდინიუმი
ქალაქი
thumb|შეძლებული მცხოვრების სახლისა და აბანოს გეგმა (აღმოჩენილია Billingsgate–სთან), დაახლ. [[225 წ ]] ლონდინიუმი მდებარეობდა მდინარე ტემზაზე, რომელიც რომაულ პერიოდში გაცილებით უფრო განიერი იყო, ვიდრე დღეს. ქალაქი განლაგებული იყო მდინარის გასწვრივ 15 კილომეტრიან ზოლში, სიგანე კი 600-დან 1000 მეტრამდე აღწევდა. დაახლოებით 200 წელს შემოარტყეს გალავანი. გალავნის გარეთ ძირითადად ნეკროპოლები იყო განთავსებული, აქ ხალხი უფრო მეჩხერად სახლობდა. თავდაპირველად ქალაქის ცენტრს წარმოადგენდა ფორუმი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები. აქ ხშირი იყო ძვირფასი საცხოვრებელი სახლები, რომლებიც მოზაიკებით იყო გაფორმებული. შენობების მეორე ძირითადი კონცენტრაციის წერტილს უშუალოდ ტემზას ნაპირი წარმოადგენდა. აქაც აღმოჩენილია მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი ნაგებობების ნანგრევები, მდიდრულად მორთული საცხოვრებლები, საქონლის არაერთი საწყობი და ნავმისადგომები. უფრო ჩრდილოეთისაკენ, მდინარიდან მოშორებით დასახლება ნაკლებად შეინიშნება, განსაკუთრებით IV-V საუკუნეებში. მაშინ, როცა ქალაქში მოსახლეობის კლება დაიწყო, ეს ტერიტორიები ჯერ კიდევ აუთვისებელი იყო ან გამოიყენებოდა ბაღების გასაშენებლად და სხვა სამეურნეო დანიშნულებით. IV საუკუნის ბოლოს, როდესაც მოსახლეობა ყველაზე მეტად შემცირდა, ტემზას სანაპირო კვლავ დასახლებული დარჩა.
რაიმონ კენო
ბიოგრაფია
კენო გარდაიცვალა 1976 წლის 25 ოქტომბერს ფილტვის კიბოთი.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ფრანგი სიურრეალისტი მწერლები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი პოეტები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
ლონდინიუმი
ფორუმი
ქალაქის ცენტრში იდგა ფორუმი. იგი უდიდესი იყო ალპების ჩრდილოეთით აგებულ ამგვარ ნაგებობებს შორის. უკვე ბოუდიკის აჯანყებამდე აქ თავისუფალი მოედანიც იყო. უშუალოდ ფორუმის მშენებლობაში გამოყოფენ ორ ეტაპს; მშენებლობის მეორე ეტაპზე განუახლებიათ და მნიშვნელოვნად გაუფართოებიათ ძველი, თავდაპირველი ნაგებობა. ეს ძველი ნაგებობა წარმოადგენდა თუ არა ფორუმს, დღეს სადავოა; ერთ-ერთი ვარაუდით შენობის გაფართოებამდე და ფორუმად გადაკეთებამდე აქ საწყობები იდგა. სხვა ვერსიით, ფორუმამდელი ნაგებობა მაკელუმს (macellum) ანუ გადახურულ ბაზრობას წარმოადგენდა. აღმოჩენილი ნანგრევები აჩვენებენ ოთახების იმგვარ წყობას, რომელიც საწყობისთვისაც შეიძლებოდა გამოყენებულიყო და დასახელებული ნაგებობისათვისაც.
ფორუმის მშენებლობის მეორე ეტაპს ხშირად უკავშირებენ იმპერატორ ადრიანეს ჩამოსვლას ლონდინიუმში, თუმცა ეს ჯერჯერობით დამტკიცებული არაა. ასევე ფიქრობენ, რომ მისი აგების ინიციატივა ფლავიუსებს (69-96 წლები) ეკუთვნოდათ. ამ დასკვნების გაკეთება შესაძლებელია სხვა რომაულ დასახლებებზე დაკვირვებით, რომლებიშიც იმპერატორი თავისი ვიზიტისას, როგორც წესი, აკეთებდა შეწირულობას ქალაქში ახალი ნაგებობის ასაშენებლად, ან ძველის გასაფართოვებლად. ფორუმი შედგებოდა დიდი თავისუფალი მოედნისაგან, რომლის ცენტრშიც წყლის ავზი იყო განთავსებული. მოედანი თავის დროზე კოლონადებითა და მაღაზიებით იყო სავსე. ჩრდილოეთის მხრიდან მოედანს ასრულებდა აფსიდებიანი ბაზილიკა. ბაზილიკა მხოლოდ ერთი ნავისაგან შედგებოდა. მთლიანი კომპლექსი დაახლოებით 168 × 167 მ სიდიდისა იყო. დადგენილია, რომ მთავარი შესასვლელი სამხრეთიდან იყო. ეს ფორუმი დაახლოებით 300 წელს დაინგრა, რის შემდეგაც აღარ განუახლებიათ.
პრეტორიუმი
thumb|პრეტორიუმის გეგმა ტემზას ნაპირთან (დღევანდელ სადგურ ქენონ-სთრითთან ახლოს) იდგა დიდი, წარმოსადეგი შენობა ბაღით, წლის ავზითა და შადრევნით. ეს სავარაუდოდ პრეტორიუმი (ქალაქის მმართველის სასახლე) უნდა ყოფილიყო, თუმცა დღეისათვის ცუდად შემორჩენილი ნანგრევების წყობა სრულად არ გამორიცხავს შენობის სხვა ფუნქციასაც, მაგალითად, როგორიცაა დიდი აბანო. შენობის გეგმა დღესდღეობით მხოლოდ ნაწილობრივაა გამოვლენილი. ნაგებობა თავის დროზე საკმაოდ მდიდრულად ყოფილა შემკული, ამას მოწმობს მასში აღმოჩენილი მოზაიკები. შენობას გააჩნდა დიდი ცენტრალური დარბაზი და გვერდითი აფსიდიანი ოთახები. პრეტორიუმი I საუკუნის მეორე ნახევარში აიგო და გამოიყენებოდა დაახლოებით 300 წლამდე.