cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მუზარადი
მინი|რკინის მუზარადი მუზარადი — დამცავი თავსაბურავი, საბრძოლო მუზარადი თავდაცვის სხვა საშუალებებთან ერთად უძველესი დროიდანაა ცნობილი. ამზადებდნენ ხისაგან, არყის ხის ქექისაგან, წნელებისა და ტყავისაგან. უძველესი ლითონის მუზარადი (სპილენძის, ოქროსი) აღმოაჩინეს მესოპოტამიაში (ძვ. წ. III ათასწლ.). ბრინჯაოსა და რკინის მუზარადს ხმარობდნენ ძველ საბერძნეთსა და რომში, რუსეთში მუზარადს (შიშაკი, შელომი) იყენებდნენ X-XVII საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსაბურავები კატეგორია:საბრძოლო თავსაბურავები კატეგორია:საბრძოლო აღჭურვილობა
გიორგი ჩორჩანელი
thumb|ზარზმის წარწერა: „ერისთავთ-ერისთავი გრიგოლ ჩორჩანელი“. [[ექვთიმე თაყაიშვილი|ე. თაყაიშვილი, 1905 წ.]] გიორგი ჩორჩანელი — VIII-IX საუკუნეების დიდი აზნაური სამცხეში, ჩორჩანელების საგვარეულოს წარმომადგენელი.
ბასილი ზარზმელი მას დიდ მთავარს უწოდებს. გიორგი ჩორჩანელის სამფლობელო სამცხეში ყველაზე ვრცელი და ერმრავალი იყო. ჰქონდა ტაძრები და სასახლეები ზანავსა და ჩორჩანში (ახლანდელი ადიგენის მუნიციპალიტეტი), აქედან მოდის ჩორჩანელის გვარიც. მეზობელი ხევების მცირე თუ მსხვილი ფეოდალები გიორგი ჩორჩანელის ვასალები („საკუთარნი“, „წინაშემდგომელნი“) იყვნენ.
ქვრივმა და შვილმკვდარმა გიორგი ჩორჩანელმა თავისი უძრავ-მოძრავი ქონება უანდერძა დას ლატავრს (სამცხის დიდი ფეოდალის მირიან ბაჰლაუნდის ქვრივს) და მის შვილებს — სულას, ბეშქენსა და ლაკლაკს. ამგვარად გაერთიანდა სამცხის ამ ორი დიდი ფეოდალური სახლის სამფლობელოები. გიორგი ჩორჩანელმა დიდძალი სიმდიდრე დაუტოვა ზარზმის მონასტერსაც, რომელიც მისი ხელშეწყობით ააშენეს სერაპიონ ზარზმელის მეთაურობით სამცხეში ჩასულმა ბერებმა.
გიორგის სიკვდილის შემდეგ მის მემკვიდრეებს შორის ატყდა შინაომი. დაპირისპირება მას შემდეგ დაიწყო, რაც ლაკლაკს მისმა დისწულმა მამულის ნაწილი მოსთხოვა, ლაკლაკმა კი ის მოკლა. არეულობა მთელს სამცხეს მოედო და დასრულდა სამი წლის შემდეგ გიორგი მაწყვერელის ჩარევის შედეგად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები კატეგორია:ჩორჩანელები
ქართლის ცხოვრება
ქართლის ცხოვრება — ძველი ქართული საისტორიო თხზულებათა კრებული, ფეოდალური ხანის საქართველოს ისტორიის ძირითადი წყარო. შეიცავს ქვეყნის ისტორიის გაბმულ თხრობას უძველესი ხანიდან. „ქართლის ცხოვრებაში“ საყურადღებო ცნობები მოიპოვება სომხეთის, კავკასიის, ალბანეთის, ჩრდილო კავკასიის, აგრეთვე ირანის, თურქეთის, ბიზანტიისა და სხვა ქვეყნებისა თუ ხალხთა შესახებ.
XIX საუკუნეში ზოგიერთი მეცნიერი (ო. სენკოვსკი, ქ. პატკანოვი) უარყოფდა „ქართლის ცხოვრების“ სიძველეს და ვახტანგ VI-ს მიაწერდა მის შედგენას. მარი ბროსემ, დიმიტრი ბაქრაძემ, ილია ჭავჭავაძემ არაობიექტურობაში ამხილეს „ქართლის ცხოვრების“ კრიტიკოსები და დაასაბუთეს მათი მსჯელობის სრული უსაფუძვლობა. საყურადღებო მოსაზრებები აქვთ გამოთქმული „ქართლის ცხოვრების“ შესახებ თედო ჟორდანიას, მოსე ჯანაშვილს, ექვთიმე თაყაიშვილს, სარგის კაკაბაძეს. განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა „ქართლის ცხოვრების“ შესწავლაში ივანე ჯავახიშვილმა. საქართველოს ისტორიის წყაროთმცოდნეობის ძირითადი დამუშავებასთან ერთად მან თავისი მოსაზრებები გამოთქვა კრებულის შედგენის დროის, შედგენილობის, თანდათან შევსების თაობაზე; დაადგინა (მეტწილად პირობითად) ცალკეულ თხზულებათა მოცულობა, სათაურები. დაწერის დრო და ავტორთა ვინაობა; შეისწავლა მათი მედახეობა და იდეური მიმართულება. ივანე ჯავახიშვილის მიერ შემოთავაზებული პირობითი სქემის მიხედვით „ქართლის ცხოვრების“ ძველ ნაწილში შემდეგი ნაწარმოებები შედის: ლეონტი მროველის „ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთა“ (უძველესი ხანიდან V საუკუნემდე), ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქობა ვახტანგ გორგასლისა“ (V—VIII საუკუნეები), ლეონტი მროველის „წამება წმიდისა და დიდებულისა არჩილისი“, XI საუკუნის ანონიმი ავტორის „მატიანე ქართლისა“ (VIII—XI საუკუნეები), XII საუკუნის ანონიმი ავტორის  „ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი, სუმბატ დავითის ძის“ „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“ (უძველესი ხანიდან XI საუკუნემდე), ე. წ. ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე (XII ს.— XIII საუკუნის პირველი მეოთხედი), თამარის 2 უსახელო ისტორიკოსის „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ და „ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი“, XIV საუკუნის ანონიმი ისტორიკოსის, ჟამთააღმწერლის თხზულება (პირობითად „ასწლოვანი მატიანე“). უნდა ითქვას, რომ ყველა მკვლევარი არ ეთანხმება „ქართლის ცხოვრების“ ასეთ შედგენილობას. კორნელი კეკელიძემ. პავლე ინგოროყვამ, ნიკოლოზ ბერძენიშვილმა, გიორგი მელიქიშვილმა, კონსტანტინე გრიგოლიამ არსებითი ხასიათის შესწორებები წამოაყენეს ამ პირობითი სქემის მიმართ.
კრებულის დანიშნულების, მისი იდეური და პოლიტიკური მიმართულების, აგებულებისა და შედგენილობის შესწავლა, აგრეთვე საქართველოს პოლიტიკური და ეკონომიკური მდგომარეობის ანალიზი მოწმობს, რომ „ქართლის ცხოვრება“ შედგენული უნდა იყოს XII საუკუნის I მეოთხედში, ქვეყანაში ძლიერი ცენტრალური ხელისუფლების არსებობის დროს (სხვა მოსაზრებით „ქართლის ცხოვრება“ შედგენილია VII—VIII, VIII—IX, X, XIსაუკუნის მიწურულს, XI—XII მიჯნაზე, XII საუკუნის II ნახევარში). „ქართლის ცხოვრება“ ქართული ისტორიოგრაფიის ოფიციალური ძეგლია. კრებულში შეტანილი ყველა ნაწარმოების ავტორები სამეფო ხელისუფლების აქტიური მომხრენი არიან.
„ქართლის ცხოვრების“ შედგენა და თანდათან შევსება შემდეგნაირად ხდებოდა: თავდაპირველად კრებულში შეტანილ იქნა ლეონტი მროველისა და ჯუანშერის ნაწარმოებები და „მატიანე ქართლისა“, ე.ი. თხზულებები, რომლებშიც გადმოცემულია საქართველოს ისტორია უძველესი ხანიდან XI საუკუნის 70-იან წლებამდე. XII საუკუნის II მეოთხედში კრებულში შეიტანეს „ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“, რომელიც საგანგებოდ უნდა იყოს დაწერილი „ქართლის ცხოვრებისთვის“. ასე დასრულდა „ქართლის ცხოვრების“ უძველესი, ყველა ნუსხისათვის საერთო ნაწილის შედგენა. ამ შედგენილობით „ქართლის ცხოვრება“ XII საუკუნის შუა წლებში სომხურად ითარგმნა. XII საუკუნის II ნახევარსა და XIII—XIV საუკუნეებში კრებული სხვადასხვა ნაწარმოებებით შეივსო, რის გამოც გაჩნდა განსხვავებული შედგენილობის ნუსხები.
„ქართლის ცხოვრების“ ადრინდელი ხელნაწერები არ არის შემონახული. ჩვენამდე მოღწეულ ხელნაწერებს შორის ყველაზე ადრინდელად არის მიჩვეული ე. წ. ანასეული „ქართლის ცხოვრება“, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილი 1479—1795 წლებით ათარიღებდა (ს. კაკაბაძე, ნ. შოშიაშვილი, რ. პატარიძე პალეოგრაფიულად და ჭვირნიშნების მიხედვით XVI საუკუნის მიწურულითა და XVII საუკუნის დამდეგით ათარიღებენ). XVI საუკუნის II ნახევრით თარიღდება ე. წ. ჭაკაშცილისეული ნუსხის ძველი ნაწილი (ახალი ნაწილი 1731 წელს არის გადაწერილი), ხოლო ე. წ. მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება“ დაახლოებით 1634—1645 წლებშია გადაწერილი, მცხეთური ნუსხის პირი, 1697 წელს არის შესრულებული (ძველი „ქართლის ცხოვრების“ ტექსტს შეიცავს აგრეთვე ე. წ. მაქჩაბლისეული ნუსხა, რომელიც 1736 წელს გადაუწერიათ არჩილ მეფის ნაქონი ხელნაწერიდან და XVIII საუკუნის დამდეგს შესრულებული ე. წ. თეიმურაზისეული ნუსხის II ნაწილი). მცხეთური „ქართლის ცხოვრებიდან“ მომდინარე ნუსხებს (მარიამისეული, მაჩაბლისეული) შეტანილია სუმბატ დავითის ძის, თამარის ე. წ. პირველი ისტორიკოსის, ჟამთააღმწერლის თხზულებები; ანასეულ-ნუსხაში — ლაშა გიორგის დროინდელი მემატიანის, ხოლო ჭალასეულში — თამარის ე. წ. მეორე ისტორიკოსის თხზულებები. XV—XVII საუკუნეებში „ქართლის ცხოვრება“ აღარ შეუვსიათ.
„ქართლის ცხოვრება“ გაბატონებული კლასის,, სოციალური, ეკონომიკური და პოლიტიკური ინტერესების გამომხატველი იყო და მათ ინტერესებს იცავდა. მის ძირითად შინაარს, მცირე გამონაკლისის გარდა, მეფეთა, დიდებულთა, მხედართმთავართა მოღვაწეობის, მათი ბრძოლების აღწერა შეადგენს. „ქართლის ცხოვრების“ ავტორთა მსოფლმხედველობას საფუძვლად უდევს ქრისტიანობის კონცეფცია ისტორიული პროცესისა. მისთვის დამახასიათებელია პროვიდენციალიზმი, ისტორიული მოვლენების განგების ძალით ახსნა, სასწაულების რწმენა და ა. შ. ზოგჯერ „ქართლის ცხოვრების“ ავტორები ცდილობენ დავი დააღწიონ პროვიდენციალიზმს და მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს ეძებენ მოვლენებს შორის.
„ქართლის ცხოვრების“ ავროტები ხშირად იყენებენ ზეპირსა და წერილობით წყაროებს, თუმცა შედარებით იშვიათად იმოწმებენ მათ. წყაროთმცოდნეობითი ბაზა მათთვის იყო თქმულებანი და ზეპირგადმოცემები, წინარე ხაბის ქართული თხზულებები და საბუთები, ბერძნული, სომხური, აღმოსავლური წყაროები. „ქართლის ცხოვრების“ ავტორთა დამოკიდებულება გამოყენებული წყაროების მიმართ არ არის კრიტიკული, თუმცა გვხვდება ისტორიის კრიტიკის ელემენტებიც. „ქართლის ცხოვრების“ ბევრი ცნობა დასტურდება არქეოლოგიური მასალით, ქართული ეპიგრაფიკული და დოკუმენტური წყაროების, ბერძნული, ლათინური, სომხური, აღმოსავლური თხზულებების მონაცემებით.
„ქართლის ცხოვრების“ უძველესი ხელნაწერებიდან გამოცემულია მარიამისეული (1906, ექვთიმე თაყაიშვილი) და ანასეული ნუსხები (1942, სიმონ ყაუხჩიშვილი). 1955—1959 ს. ყაუხჩიშვილმა ძველი და ვახტანგისეული რედაქციის ხელნაწერთს მიხედვით 2 ტომად გამოსცა „ქართლის ცხოვრება“ (მეორე ტომში შევიდა „ქართლის ცხოვრების“ გაგრძელებებიც). არსებობს აგრეთვე კრებულში შეტანილ თხზულებათა ცალკე გამოცემებიც. „ქართლის ცხოვრების“ ბევრი თხზულება მთლიანად ან ვრცელი ნაწყვეტების სახით თარგმნილია რუსულ და სომხურ ენებზე. გამოცემულია „ქართლის ცხოვრების“ ძველი სომხური თარგმანიც (1953, ი. აბულაძე).
XIX საუკუნის ისტორიკოსები ენდობოდნენ „ქართლის ცხოვრების“ ყოველ ცნობას. ივანე ჯავახიშვილმა ქართული ისტორიოგრაფიაში დანერგა მომეტებულად კრიტიკული მიდგომა წყაროების მიმართ, რის შედეგად მთლიანად იქნა უარყოფილი ზოგიერთი თხზულების, როგორც საისტორიო წყაროსმი მნიშვნელობა. ამჟამად ასეთი დამოკიდებულება „ქართლის ცხოვრების“ მიმართ დაძლეულია. ქართველი ისტორიკოსები ახლებურად კითხულობენ „ქართლის ცხოვრებას“, სწავლობენ უმნიშვნელოვანეს ნუსხებს. გამოსაცემად ამზადებენ ცალკეულ თხზულებებს.
ხელნაწერები და რედაქციები
"ქართლის ცხოვრების" ხელნაწერებს სპეციალისტები ყოფენ ორ ძირითად ჯგუფად – ვახტანგამდელი და ვახტანგისეული. ვახტანგამდელი ხელნაწერების რედაქციები უძველესია და გადაწერილი არიან ვახტანგ VI-ს მიერ ჩატარებულ სარედაქციო საქმიანობამდე.
ვახტანგამდელი რედაქციები
ამ ჯგუფის რედაქციები შემორჩენილია 4 ხელნაწერით, რომელთაგან უძველესია ანასეული:
ვახტანგისეული რედაქციები
ამ ჯგუფის რედაქციები შემორჩენილია 16 მთავარი ხელნაწერით:
ძველი სომხური თარგმანი
არსებობს "ქართლის ცხოვრების" ძვ. სომხური თარგმანი, შემორჩენილი ოთხი რედაქციით. შესაძლოა ის განხილულ იქნას არა როგორც თარგმანი (ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით), არამედ როგორც ქართული ორიგინალის ადაპტაცია:
რესურსები ინტერნეტში
*
ტოპონიმიკა
ტოპონიმიკა (ბერძნ. topos — ადგილი და onyma — სახელი) — ონომასტიკის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ტოპონიმებს ანუ გეოგრაფიულ სახელწოდებებს, მათ მნიშვნელობას, აგებულებას და წარმომავლობას, განსაზღვრავს მათი გავრცელების არეს (ზოგჯერ ასაკსაც). ტოპონიმთა ერთობლიობას ტოპონომია ეწოდება.
კვლევის საგანი
საქართველოს ტოპონიმიაში დადასტურებული სპარსული, არაბული, თურქული, ოსური და სხვა ფენები ამ ენებზე მოლაპარაკე ხალხების მიგრაციაზე მიუთითებს. თავის მხრივ, „მოგზაურობა“ არც ქართული ტოპონიმებისთვისაა უცხო. მაგ.: კახეთის სოფელთა სახელწოდებები (მარტყოფი, ნინოწმინდა და სხვ.) გვხვდება ფერეიდანშიც — ირანის ერთ-ერთ პროვინციაში, სადაც მრავალი საუკუნის წინათ გადაასახლა ქართველები ირანის შაჰმა აბას I-მა. ხშირად ტოპონიმები წერილობით ძეგლებზე უფრო ასაკოვანია. ამ შემთხვევაში ტოპონიმია ისტორიული ლექსიკოლოგიის, ისტორიული ფონეტიკისა და დიალექტოლოგიის კვლევის საგანია.
ტოპონიმები, განსაკუთრებით მთებისა და წყლების სახელები — ყველაზე ძველი და მყარი ერთეულები — შედარებით კარგად ინახავენ არქაიზმებსა და დიალექტიზმებს, რაც ხელს უწყობს კვლევას ამა თუ იმ ენის სუბსტრატის გამოყოფაში, გარკვეულ ტერიტორიაზე ძველი ენის აღდგენასა და მისი გავრცელების არეალის შემოსაზღვრაში.
ტოპონიმიკის პრაქტიკული მხარეა გეოგრაფიული ობიექტებისათვის სახელთა შერქმევა-გადარქმევა, ტოპონიმთა ერთიანი დაწერილობის დადგენა, უცხოურ ტოპონიმთა გადმოცემა მშობლიურ ენაზე და სხვა.
საქართველოში ტოპონიმიკური მუშაობის დასაწყისი ვახუშტი ბატონიშვილის სახელთანაა დაკავშირებული.
ტოპონიმიკა ონომასტიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის გეოგრაფიულ დასახელებებს (ტოპონიმებს), მათ წარმომავლობას, შინაარსობრივ მნიშვნელობას, განვითარებას, თანამედროვე მდგომარეობას, დამწერლობას და მათ წარმოთქმას. ტოპონიმიკა წარმოადგენს ინტეგრალურ სამეცნიერო დისციპლინას, რომელიც გამოიყენება ცოდნის სხვადასხვა სფეროში: ლინგვისტიკა, გეოგრაფია, არქიტექტურა, ისტორია და სხვა.
1960 წლის რუსული ონომასტიკის ტერმინოლოგიაში იყო სიტყვა ტოპონომასტიკა. იგი აღნიშნავდა მეცნიერებას ტოპონომებზე. თუმცა ამ ტერმინმა იარსება ცოტახანი. ტოპონიმიკამ და ტოპონიმიამ მიიღეს კვანძოვანი ტერმინების ზუსტი სტატუსი გეოგრაფიულ დასახელებებზე. ტოპონიმიკა თვით მეცნიერების აღმნიშვნელია, ტოპონომია კი გეოგრაფიული დასახელებების აღმნიშვნელია. მაგალითად, რაღაც ტერიტორიის.
გამოყენებითი ტოპონიმიკა
ტოპონიმიკის დართული ასპექტი წარმოადგენს, უცხოენოვანი გეოგრაფიული დასახელებების პრაქტიკული ტრანსკრიფცია, რომლის ერთ-ერთი მთავარ ამოცანას წარმოადგენს დამწერლობითი ფორმების ნორმირება და ტოპონიმების წარმოთქმა, მათი უნიფიკაცია და სტანდარტიზაცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტოპონიმიკა კატეგორია:ისტორიის დამხმარე დისციპლინები
1498
თარიღი უცნობია
*
სკანდალი (1950 წლის ფილმი)
სკანდალი — 1950 წლის იაპონური ფილმი. მისი რეჟისორია აკირა კუროსავა. ფილმში მონაწილეობს ტოსირო მიფუნე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:აკირა კუროსავას ფილმები კატეგორია:1950 წლის ფილმები
მიანმარი 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მიანმარმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლუიზ ასლანიანი
ლუიზ ასლანიანი (ფსევდონიმი LAS; Louise Aslanian, Lass, Լուիզա Ասլանյան; დ. 5 მაისი, 1904 — გ. 30 იანვარი, 1945) — ფრანგი-სომეხი კომუნისტი და ანტიფაშისტი აქტივისტი, მწერალი, რომანისტი, და პოეტი.
ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი| ლუიზ ასლანიანი 6 წლის ასაკში ლუის სრაპიონოვნა ასლანიანი (გრიგორიანი) დაიბადა 1904 წლის 5 მაისს, თავრიზში (ირანი) სომეხი მშობლების, სრაპიონ გრიგორიანისა და მარიას (შ. შაჰბაზიანი) ოჯახში. ლუიზამ დაამთავრა თავრიზის დაწყებითი სკოლა და შემდეგ სწავლა თბილისის რუსულ გიმნაზიაში განაგრძო. წერდა ლირიკულ ლექსებს და მალევე მოახერხა თავისი ლიტერატურული ნიჭით თავის გამოჩენა. ასევე შეეძლო რუსული და ფრანგული ლიტერატურის თარგმნაც. ასლანიანმა ფორტეპიანოზე დაკვრა ადრეული ასაკიდან დაიწყო. თავრიზში დაბრუნებისთანავე, 1923 წელს დაქორწინდა ადვოკატზე, არპიარ ასლანიანზე.
ცხოვრება საფრანგეთში
მარცხნივ|მინი| ლუიზა და არპიარ ასლანიანები [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] 1923 წელს ლუიზა და მისი ქმარი, არპიარ ასლანიანი, საცხოვრებლად გადავიდნენ პარიზში, მათ თან წაიყვანეს მანია და არშალუისი (შესაბამისად ლუიზის დედა და და). პარიზში ასლანიანს სურდა, რომ მუსიკალური განათლება მიეღო და ფორტეპიანოზე დაკვრა გაეგრძელებინა, თუმცა უსახსრობის გამო მას ამ ოცნებაზე უარის თქმა მოუწია. ამის ნაცვლად, მან სორბონის უნივერსიტეტში ლიტერატურის ფაკულტეტზე სწავლა დაიწყო. პარიზში მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო სომეხი-ფრანგი მწერალთა საზოგადოების მუშაობაში, მუშაობდა გაზეთებში, შეიძინა ნაცნობები ლიტერატურულ წრეებში, ხოლო მისი სამწერლო ფსევდონიმი LAS იყო.
ოციანი წლების შუა ხანებში მან გამოაქვეყნა რამდენიმე მოთხრობა ფრანგულ-სომხურ პრესაში, მათ შორისაა: „მონეტების კოლექცია“, „რკინის ღვინის გამყიდველი“, „ჭაობი“ და სხვა. 1928 წელს მან გამოაქვეყნა მოთხრობების კრებული "ხანი".
1935 წელს გამოქვეყნდა მისი მოთხრობების კრებული Gtsits durs ("ხაზის მიღმა"), აღნიშნული მოთხრობების კრებული ორ ტომად გამოქვეყნდა.
1936 წელს ასლანიანი შეუერთდა საფრანგეთის კომუნისტურ პარტიას და დაიწყო თანამშრომლობა სომხურ გაზეთ მანუჩიან ზანგუსთან. იგი ასევე მუშაობდა გაზეთში „ახალი ცხოვრება“. იმავე წელს მან გამოაქვეყნა თავისი რომანი „ეჭვის გზა“, რომელიც ასევე ორ ტომად გამოქვეყნდა. აღნიშნული ნაწარმოები, ასლანიანის გარდაცვალების შემდეგ, 1959 წელს ერევანში გამოქვეყნდა.
1937 წელს ლუიზა გახდა პარიზის სომეხი ქალების კავშირის თავმჯდომარე. ასლანიანი იყო საფრანგეთის სომეხი მწერალთა კავშირის წევრი. მინი| ლუიზ ასლანიანი ხიდზე, [[საფრანგეთი|საფრანგეთში. მისი ერთ-ერთი უკანასკნელი ფოტო დაპატიმრებამდე (1944 წლის 24 ივლისი)]] მას შემდეგ რაც ნაცისტებმა დაიკავეს საფრანგეთი, 1940 წელს, ასლანელები შეუერთდნენ ანტი-ფაშისტურ ორგანიზაციას, სახელწოდებით „La Résistance“-ს. ლუიზა იყო საფრანგეთის კომუნისტური პარტიის რეკრუტერი, რომელიც ჩამოყალიბდა 1941 წლის ბოლოს. ასლანელები ასევე მუშაობდნენ მიწისქვეშა გამომცემლობაში და აქტიურად იყვნენ დაკავებულნი ორგანიზაციის მებრძოლების იარაღით მომარაგებით. მან გახსნა ორგანიზაციის ქალთა განყოფილება. ასლანიანს კავშირი ჰქონდა ორგანიზაციის სხვა წევრებთანაც, მათ შორის მისაკ მანუჩიანთან, მელინე მანუჩიანთან, არპენ ტავიტიანთან, აიკ დპირიანთან, შაგ ტატურიანთან და სხვებთან. ამ პერიოდში ასლანელებმა ასწავლეს მათემატიკა და ჭადრაკი ახალგაზრდა შარლ აზნავურს.
დაკავება, საკონცენტრაციო ბანაკი, სიკვდილი
1944 წლის 26 ივლისს, საფრანგეთში, ორივე ასლანიელი ნაცისტებმა დააპატიმრეს. ისინი ოჯახის წევრების და მეზობლების თვალწინ დააკავეს, თავიანთ სახლში. წყვილი მოათავსეს ფრესნის ციხეში.
ნაცისტებმა ლუიზას დღურები და ჩანაწერები გაანადგურეს, კერძოდ, „Histoire de la Resistance“ და „La Chute de Paris“.
1944 წლის 15 აგვისტოს, ტულუზადან ბუხენვალდის საკონცენტრაციო ბანაკში გადაიყვანეს. არპიარი შემდეგ გადაიყვანეს ბანაკში სახელწოდებით, დორა-მიტელბაუ, ხოლო ლუიზა წაიყვანეს რავენსბრუკში. ბანაკში მისი ნომერი იყო - 57440. 1944 წლის 4 სექტემბერს ლუიზა სამუშაოდ გადაიყვანეს ქარხნის ბუხენვალდის ბანაკში, HASAG, რომელიც ლაიფციგის სიახლოვეს მდებარეობდა. აქ იგი დარეგისტრირდა 4460 ნომრით. ამ ბანაკში ლუიზასთან ერთად ლაიზ ლონდონიც იმყოფებოდა.
1945 წლის 27 იანვარს ლუიზი წაიყვანეს რავენსბრუკში, სადაც იგი გარდაიცვალა 3 დღის შემდეგ გაურკვეველ ვითარებაში. 1945 წლის 15 თებერვალს მისი ქმარი არპიარი მოკლეს ბანაკში, დორა-მიტელბაუ.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალები კატეგორია:ფრანგი ქალი მწერლები კატეგორია:ირანელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი პოეტები კატეგორია:ფრანგული წინააღმდეგობის წევრები კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:ფრანგი კომუნისტები კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ირანელი პოეტები კატეგორია:სომეხი პოეტები კატეგორია:ირანელი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის სომეხი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის სომეხი ქალი მწერლები
ჯულია მაიკლსი
ჯულია კარინ კავაზოსი (Julia Carin Cavazos; დ. 13 ნოემბერი, 1993, დევენპორტი, აიოვა, აშშ ) — პროფესიონალურად ცნობილი როგორც ჯულია მაიკლსი, არის ამერიკელი სიმღერების ავტორი და მომღერალი.
მაიკლსი დაიბადა აიოვაში და გაიზარდა კალიფორნიაში. მისი კარიერა დაიწყო სხვა შემსრულებლებისთვის სიმღერების შექმნით. 2017 წელს, თანაავტორის სახით წარმატების მიღწევის შემდეგ, მან Republic Records-ზე გამოსცა სადებიუტო სინგლი „Issues“, რომელიც აშშ-ში Billboard Hot 100–ის მე-11 ადგილზე იყო და ამერიკის ხმის ჩამწერი ინდუსტრიის ასოციაციის (RIAA) მიერ სამმაგი პლატინის სერთიფიკატი მიიღო. წამყვან ლეიბლზე გამოცემულმა სადებიუტო EP-მ, „Nervous System“ (2017), აშშ-ის Billboard 200-ში #48 პოზიციამდე მიაღწია. მოგვიანებით იგი მონაწილეობდა ერთობლივ ტურნეებში Maroon 5-თან, კით ურბანთან და ნაილ ჰორანთან და ბრიტანეთის საუკეთესო 20-ეულში მოხვდა სიმღერებით „If the World Was Ending“ (JP Saxe-სთან ერთად) და „I Miss You“ (Clean Bandit-თან ერთად).
როგორც სიმღერების ავტორმა დაწერა რიგი სიმღერების სხვა შემსრულებისთვის, რომელთა შორის აღსანიშნავია სელენა გომესი, დემი ლოვატო, Fifth Harmony, შონ მენდესი, ბრიტნი სპირსი, ჯასტინ ბიბერი, ჰეილი სტაინფელდი და გვენ სტეფანი. Billboard Hot 100-ში აგრეთვე მოხვდა მისი ავტორობის ორი #1 სიმღერა — ბიბერის „Sorry“ და სელენა გომესის „Lose You to Love Me“-ით. მაიკლსს ასევე აქვს მიღებული გრემის ჯილდოს სამი ნომინაცია — ორი წლის სიმღერისთვის, ხოლო მესამე —საუკეთესო ახალი შემსრულებლისთვის, ისევე, როგორც ნომინაციები MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე, ბილბორდის მუსიკალურ დაჯილდოებაზე და ამერიკული მუსიკის დაჯილდოებაზე.
ადრეული ცხოვრება
ჯულია მაიკლსი დაიბადა აიოვაში, დევენპორტში, მაგრამ საცხოვრებლად გადავიდა სანტა კლაარიტაში, კალიფორნია, ლოს-ანჯელესიდან ჩრდილო-დასავლეთით 35 კილომეტრში, ოჯახთან ერთად მისი უფროსი და ჯეიდენი, რომელიც ასევე კომპოზიტორია. მისი მამა მექსიკელ – პუერტო – რიკოელია და სახელი შეუცვალა ხუან მანუელ კავაზოსიდან და გახდა ჯონ მაიკლსი, სამსახიობო კარიერის შესასრულებლად. მაიკლმა სიმღერა 12 წლის ასაკში დაიწყო. 14 წლის ასაკში მან გაიცნო კომპოზიტორი ჯოლენი ბელი, რომელთანაც მან დაწერა სიმღერა Austin & Ally- სთვის და მრავალი სხვა სიმღერა სატელევიზიო და ფილმებისათვის. 19 წლის ასაკში იგი შეხვდა ლინდა რობინსს, რომელთანაც მან დაწერა „ცეცხლის შემქმნელი“ დემი ლოვატოსთვის და „Movin 'On“ მეხუთე ჰარმონიისთვის. მაიკლსის თქმით, მის შთაგონებებს მოიცავს ფიონა ეპლი, ლიზა მიტჩელი, ლორა მარლინგი, მის ჰიგინსი, პარამორი, ჯულიეტა სიმსი, სარა ბლასკო და The Fray. მაიკლსი 16 წლის ასაკიდან წერდა ჰოლივუდურ პოპ-წრეებში, როდესაც 20 წლის იყო, იგი შეხვდა მისი კომპოზიტორების პარტნიორს ჯასტინ ტრენტერს, რომელთანაც ხშირად თანამშრომლობს. მას აქვს ჰიტები დაწერილი სხვადასვხა არტისტებისთვის, მათ შორის სელენა გომესი, დემი ლოვატო, მეხუთე ჰარმონია, შონ მენდესი, ბრიტნი სპირსი, ჯასტინ ბიბერი და სხვა. მან ნორვეგიელ მუსიკოს კიგოსთან ერთად მან შეასრულა „Carry Me“ 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების დახურვის ცერემონიალზე, რიო დე ჟანეიროში, ბრაზილია.
კარიერა
2017 წლის იანვარში მაიკლმა გამოუშვა თავისი პირველი სოლო სინგლი „Issues“. „პირველად ვწერდი სიმღერას, რომელიც იმდენად ჰგავდა საკუთარ თავს, რომ ვერ წარმომედგინა სხვისი სიმღერა“, - თქვა მაიკლსმა. მაიკლის თქმით, სიმღერისთვის დიდი სახელით ბევრი არტისტი იბრძოდა, მაგრამ მაიკლსს სიმღერა თავისთვის ჰქონდა შენახული. 2017 წლის აპრილში HBO- ს სერიალში Girls, მისი ახალი სიმღერის „How Do We Return Back to Love“ პრემიერა შედგა. მაიკლსის EP ნერვული სისტემა გამოვიდა 2017 წლის 28 ივლისს. მისი მეორე სინგლი „Uh Huh“ გამოვიდა 2017 წლის 2 ივნისს. 2017 წლის 25 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე მაიკლსი იყო შონ მენდესის Illuminate World Tour- ის გამხსნელი. 2018 წლის გრემის დაჯილდოებაზე ის იყო ნომინირებული ორ პრემიაზე, წლის საუკეთესო ახალი შემსრულებელი და წლის სიმღერა „გამოცემებისთვის“. 2018 წლის 8 თებერვალს გამოვიდა „Heaven“, რომელიც შეტანილი იყო საუნდტრეკში ფილმისთვის Fifty Shades Freed. 2018 წლის 4 მაისს გამოვიდა „Jump“, რომელშიც მონაწილეობდა Trippie Redd. 2018 წლის 12 მარტიდან 12 მაისამდე ჯულია იყო ნაილ ჰორანის Flicker World Tour- ის გამხსნელი ევროპაში მოგზაურობის დროს. 2018 წლის 30 მაისიდან 15 ოქტომბრამდე მაიკლსი იყო Maroon 5-ის Red Pill Blues Tour- ის გამხსნელი ჩრდილოეთ ამერიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:პოპ-მუსიკა
კარნაუბა-დუს-დანტასი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 429 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.16 კმ²-ზე. ფართობი 246 308 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
სლაშტენი
სლაშტენი (Слащен) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1973 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
Lasioglossum obnubilum
Lasioglossum obnubilum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1924 წელს.
ბარნუმი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
შვედეთის ეროვნული პარკების სია
შვედეთის ეროვნული პარკების ქსელის მმართველია შვედეთის გარემოს დაცვის სააგენტო (Naturvårdsverket) და მოიცავს 29 ეროვნულ პარკს. აგრეთვე 2013 წლისათვის დაგეგმილია კიდევ 6 ეროვნული პარკის შექმნა. 1909 წელს შვედეთის პარლამენტმა მიიღო კანონი ეროვნული პარკების შესახებ, რის შემდეგაც შვედეთი გახდა პირველი ევროპული ქვეყანა, სადაც შეიქმნა ეროვნული პარკების სისტემა. პირველი ცხრა პარკი გაიხსნა 1909 წელს, 1918-1962 წლებში კიდევ შვიდი და 1982-2009 წლებში ცამეტი.
მომავალი ეროვნული პარკები
In 2008, after investigations and interviews with the participating counties, the Swedish Environmental Protection Agency laid down a plan to establish 13 new national parks in the near future. According to the plan, seven of the parks will be established between 2009 and 2013, the first being Kosterhavet National Park which was inaugurated in September 2009. It is currently unknown when the six remaining parks will be established.
სქოლიო
*
ოვალურმარცვლიანი ჩინური
ოვალურმარცვლიანი ჩინური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ჩინურის ერთ-ერთი ვარიაციაა.
ზრდასრული ფოთოლი ჩინურის ფოთლისგან განსხვავდება ყუნწის ამონაკვეთით. ამ ვარიაციის ყუნწის ამონაკვეთი უფრო ხშირად დახურულია და ფორმით ჩანგისებური.
მტემამი მვეულებრივ ჩინურიიან შედარებით თხელია, რაც გამოწვეულია გადაჭარბებული ყვავილცვენით და გალაღებული ზრდისადმი მიდრეკილებით. ამ ვარიაციის მარცვალი ოვალურია, ჩალისფერი, თხელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. ვაზი ძლიერი ზრდისაა, გადაჭარბებული ყვავილცვენის გამო საჰექტარო მოსავლიანობა მინიმუმადე მცირდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
აგრეგატული მდგომარეობა
ნივთიერების აგრეგატული მდგომარეობა — ერთი და იმავე ნივთიერების (მაგალითად, წყლის, რკინის, გოგირდის) მდგომარეობანი, რომელთა შორის გადასვლებს თან ახლავს თავისუფალი ენერგიის, ენტროპიის, სიმკვრივისა და სხვა ძირითადი ფიზიკური სიდიდეების ნახტომისებრი ცვლილება.
გამოყოფენ ნივთიერების ოთხ აგრეგატულ მდგომარეობას: მყარს, თხევადს, აირულსა და პლაზმურს. მაგალითად წყალი ნორმალური წნევის (101 325 ნ.მ2=760 მმ ვწყ. სვ) დროს და 0°C-ზე კრისტალდება ყინულად, ხოლო 100°C-ზე დუღს და ოღტქლად გარდაიქმნება, ე. ი. წყალს შეუძლია არსებობდეს მყარ, თხევად და აირისებრ აგრეგატულ მდგომარეობაში. ნივთიერების რამდენიმე აგრეგატული მდგომარეობის არსებობას განაპირობებს განსხვავება ნივთიერების მოლეკულების (ატომების) სითბური მოძრაობის ხასიათსა და მათს ურთიერთქმედებას შორის.
ბოლივია 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბოლივია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
პადისეს მუნიციპალიტეტი
პადისეს მუნიციპალიტეტი (Padise vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ჰარიუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰარიუმაას მუნიციპალიტეტები
რობერტ ფულტონი
რობერტ ფულტონი (Robert Fulton; დ. 14 ნოემბერი, 1765, ლიტლ-ბრიტენი, ახლანდელი ქ. ფულტონი, პენსილვანიის შტატი — გ. 24 თებერვალი, 1815, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ინჟინერი და გამომგონებელი. 1800 წელს ნაპოლეონის რეკომენდაციით მან ააგო გემი „ნაუტილუსი“, რომელიც პირველი წყალქვეშა ნავი იყო მსოფლიო ისტორიაში. 1807 წელს მან პირველმა ააგო ბორბლებიანი გემი, რომელზედაც ორთქლის მანქანა დააყენა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ინჟინრები კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1765 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1815
სტივენ ფრირზი
სტივენ ფრირზი (Stephen Frears) — ინგლისელი რეჟისორი. მოღვაწეობს კინოსა და ტელევიზიაში. მიღებული აქვს ოსკარის ორი ნომინაცია. ჰყავს ოთხი შვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 1941
რანგიპოს უდაბნო
მინი|250პქ|რანგიპოს უდაბნოს მდებარეობა რანგიპოს უდაბნო — უნაყოფო, უდაბნოს მსგავსი ტერიტორია ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთის კუნძულის ვულკანურ პლატოზე. მის დასავლეთით მდებარეობს სამი ვულკანურად აქტიური მწვერვალი: ტონგარიო, ნგაურუჰოე და რუაპეჰუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის უდაბნოები
იდიოტი (1951 წლის ფილმი)
„იდიოტი“ (白痴) — 1951 წლის იაპონური ფილმი. მისი რეჟისორია აკირა კუროსავა. ფილმში მონაწილეობს ტოსირო მიფუნე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:აკირა კუროსავას ფილმები კატეგორია:1951 წლის ფილმები
Lasioglossum obscuratum
Lasioglossum obscuratum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1876 წელს.
სქოლიო
obscuratum
ბალაიანი
სქოლიო
კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები
ბასეტი
ბასეტი (Bassett) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატის ჩიკასოუს ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 66 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
ოლიმპიკი მარსელი (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი მარსელი (Olympique de Marseille) — საფრანგეთის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ მარსელიდან, დაარსდა 1899 წელს. გამოდის საფრანგეთის უმაღლეს საფეხბურთო ჩემპიონატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელი (საფეხბურთო კლუბი)
1499
თარიღი უცნობია
*
Live in Hyde Park (Red Hot Chili Peppers-ის ალბომი)
Live in Hyde Park — ჯგუფ Red Hot Chili Peppers-ის საკონცერტო ალბომი. იგი გამოვიდა 2004 წლის ივლისში. ალბომში შეტანილია იმავე წლის ივნისში, ჰაიდ პარკში (ლონდონი) ჩაწერილი საკონცერტო ნომრები.
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის საკონცერტო ალბომები
ლაბრადორის ნახევარკუნძული
ლაბრადორის ნახევარკუნძული — ვრცელი ნახევარკუნძული ჩრდილოეთ ამერიკაში, კანადის აღმოსავლეთ ნაწილში. დასავლეთით მას ერტყმის ჰუდსონის ყურე, ჩრდილოეთით — ჰუდსონის სრუტე, აღმოსავლეთით — ლაბრადორის ზღვა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — წმინდა ლავრენტის ყურე.
ნახევარკუნძულის ფართობი შეადგენს 1 400 000 კმ²-ს, მოსახლეობა კი 150 000 ადამიანს (2006).
1499 წელს, მეფე მანუელ I-მა, ჟუან ფერნანდეს ლავრადორს მისცა უფლლება, გამოეკვლია ეს ტერიტორია, მიუხედავად იმისა, რომ ამის უფლებას მას ტორდესილასის ხელშეკრულება არ აძლევდა. სწორედ მის პატივსაცემად ჰქვია ნახევარკუნძულს ეს სახელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ნახევარკუნძულები
სტრუმიანი
სტრუმიანი (Струмяни) — სოფელი ბულგარეთში. 2008 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1014 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
მუსხი
მუსხი — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, ურავლის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ურავლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1100 მეტრი, ახალციხიდან 16 კილომეტრი. სოფელში არის დიატომიტის საბადო.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 707 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კრუზეტა
კრუზეტა (Cruzeta) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 231 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 967 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.93 კმ²-ზე. ფართობი 295 830 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ნაოხრები
ნაოხრები — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში (წყალთბილის თემი), მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ფოცხოვისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1300 მეტრი, ახალციხიდან 19 კილომეტრი. 1948 წლამდე შედიოდა ვალეს სასოფლო საბჭოში, 1948 წლიდან მიეკუთვნა წყალთბილას სასოფლო საბჭოს. სოფელში არის ახალციხის მურა ნახშირის საბადო.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოსნია და ჰერცეგოვინა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბოსნია და ჰერცეგოვინამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Lasioglossum obscurior
Lasioglossum obscurior — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1925 წელს.
ბურუნდი
ბურუნდი (Burundi) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო აღმოსავლეთ აფრიკაში. დედაქალაქები — გიტეგა და ბუჟუმბურა. ქვეყანას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება — რუანდა, სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან — ტანზანია, ხოლო დასავლეთიდან — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება ტბა ტანგანიიკა. ზღვაზე გასასვლელი არ გააჩნია. მოსახლეობის რაოდენობა 2020 წლის აღწერით შეადგენს 11 865 821 ადამიანს.
ტვას, ჰუტუს და ტუტსის ხალხები ცხოვრობდნენ ბურუნდიში მინიმუმ 500 წლის განმავლობაში. თანაცხოვრების 200-ზე მეტი წლის განმავლობაში, ბურუნდი დამოუკიდებელი სამეფო იყო, XX საუკუნის დასაწყისამდე, როდესაც გერმანიამ დაიპყრო რეგიონი. პირველი მსოფლიო ომის და გერმანიის დამარცხების შემდეგ, მან ტერიტორია ბელგიას დაუთმო. როგორც გერმანელები, ისე ბელგიელები განაგებდნენ ბურუნდის და რუანდას, როგორც ევროპულ კოლონიას, რომელიც ცნობილია რუანდა-ურუნდის სახელწოდებით. მიუხედავად ზოგადი მცდარი მოსაზრებისა, ბურუნდი და რუანდა არასოდეს ყოფილან საერთო მმართველობის ქვეშ ევროპულ კოლონიზაციამდე.
ბურუნდი, პირველ რიგში, სასოფლო საზოგადოებად რჩება, მოსახლეობის მხოლოდ 13.4% ცხოვრობს ქალაქებში 2019 წლის მონაცემების მიხედვით. კვადრატულ კილომეტრზე დაახლოებით 315 ადამიანის სიმჭიდროვე ფიქსირდება, სიდიდით მეორეა სუბ-საჰარის აფრიკაში. [17] მოსახლეობის დაახლოებით 85% ჰუტუს ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნება, 15% არის ტუტსი, ხოლო 1% –ზე ნაკლებია ადგილობრივი მკვიდრი ტვა. ბურუნდის ოფიციალური ენებია კირუნდი, ფრანგული და ინგლისური ენა, კირუნდი ოფიციალურად არის აღიარებული, როგორც ერთადერთი ეროვნული ენა.
აფრიკის ერთ–ერთი ყველაზე პატარა ქვეყანა, ბურუნდის მიწა ძირითადად გამოიყენება საარსებო სოფლის მეურნეობისთვის და საძოვრებისთვის, რამაც გამოიწვია ტყის განადგურება, ნიადაგის ეროზია და ჰაბიტატების დაკარგვა. 2005 წლის მდგომარეობით, ქვეყანა თითქმის მთლიანად დაიშალა, მისი მიწის 6%-ზე ნაკლები დაფარულია ხეებით, ხოლო ნახევარზე მეტი იყო კომერციული პლანტაციები. სიღარიბის გარდა, ბურუნდელებს ხშირად უწევთ გაუმკლავდნენ კორუფციას, გააჩნიათ სუსტი ინფრასტრუქტურა, ჯანმრთელობის და განათლების სერვისების ცუდი ხელმისაწვდომობა და განიცდიან შიმშილს. ბურუნდი მჭიდროდ არის დასახლებული და მრავალი ახალგაზრდა ემიგრაციაშია წასული, სხვაგან შესაძლებლობების მოსაძებნად. World Happiness Report 2018-მა ბურუნდი დაასახელა, როგორც მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებად ბედნიერი ერი, 156-ე ადგილით. ბურუნდი არის აფრიკის კავშირის, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკის გაერთიანებული ბაზრის, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისა და მიუმხრობლობის მოძრაობის წევრი.
გეოგრაფიული მდგომარეობა
thumb|right|ბურუნდის რუკა. thumb|right|ბურუნდის რელიეფი. thumb|right|ბურუნდის ხედი კოსმოსიდან. ბურუნდი — სახელმწიფოა, რომელსაც ზღვაზე გასასვლელი არა აქვს. საზღვრების საერთო სიგრძეა — 974 კმ: დასავლეთით — კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან (233 კმ), ჩრდილოეთით — რუანდასთან (290 კმ), აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ტანზანიასთან (451 კმ). ქვეყნის ფართობი შეადგენს 27 830 კმ²-ს, რომლის 25 650 კმ² მოდის ხმელეთზე. სახელმწიფო მდებარეობს პლატოზე, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთისკენ ეშვება ტანგანიიკის ტბისკენ.
რელიეფი
ქვეყანა ძირითადად შედგება პლატოსაგან, დასავლეთით მდებარეობს მერიდიონალურად მიმართული მთის ჯაჭვი, რომელიც რუანდაშიც გრძელდება. ცენტრალური პლატოს საშუალო სიმაღლეა — 1525 მეტრიდან 2000 მეტრამდე. ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალია — მთა ჰეჰა, რომელიც მდებარეობს ბუჟუმბურადან სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სიმაღლეში აღწევს 2760 მეტრს. ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში და სამხრეთში სიმაღლეები დაახლოებით 1370 მეტრია. ტანგანიიკის ტბის ჩრდილოეთით, მდინარე რუზიზის გასწვრივ არსებული დედამიწის ზოლი, რომელიც აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზის ნაწილია, 915 მეტრს ქვემოთ მყოფი ქვეყნის ერთადერთი რაიონია. ტანგანიიკის ტბის სიახლოვეს მდებარეობს ქვეყნის ყველაზე დაბალი წერტილი — 772 მეტრი. ტანგანიიკის ტბა და მასში ჩამდინარე სასაზღვრო მდინარე რუზიზი მდებარეობენ ჩრთილოეთით გაფართოებულ ნაყოფიერ ნიადაგიან დაბლობზე. ქვეყნის ცენტრში და აღმოსავლეთით მდებარეობს ვაკე ადგილები, რომლებიც გარშემორტყმულია მთებით და ჭაობებით.
გეოლოგია და ნიადაგი
ბურუნდის დიდი ნაწილი აგებულია უმნიშვნელოდ ტრანსფორმირებული პროტეროზოური ეონის მეზოპროტეროზოური ერის კიბარანის ზოლის ნატეხი ჯიშებით, რომელიც გრძელდება კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან ტანზანიამდე და უგანდამდე ბურუნდის და რუანდის გავლით. კიბარანის კლდეები შერეულია გრანიტის ჯიშებთან და 350 კმ-ის სიგრძეზე არსებობს მაფიური და ულტრამაფიური ინტრუზიის ვიწრო ზონა. ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში კიბარანის ზოლი შეზღუდულია ნეოპროტეროზოური ერის მალარაგაზის წყლის ნალექებით კრისტალური ფიქლების, კირქვის დოლომიტის და ლავის ძირითადი მინარევებით. ტანგანიიკის ტბის ჩრდილოეთით ქვეყანა აგებულია მესამეული და მეოთხედური პერიოდების დანალექებით.
ქვეყანაში ძირითადად სჭარბობს ღია ფერის, ტყისმწარმოებელი ნიადაგი, რომელიც აყალიბებს ჰუმუსის თხელ ფენას ლატერიტულ (რკინით მდიდარი) სუბნიადაგზე. გაბატონებულია მთის წითელი ჰუმუსიან-ფერალიტური ნიადაგი; რუზიზის ხეობაში — შავი ტროპიკული ნიადაგი. საუკეთესო ნიადაგი ჩამოყალიბებულია ალუვიონად, მაგრამ ისინი შეზღუდულია დიდი მდინარეების ხეობებით. სერიოზული პრობლემაა ნიადაგის ეროზია, რომელიც დაკავშირებულია ზედაპირის ქანობებთან და ნალექებთან, ასევე სოფლის მეურნეობის განვითარებასთან.
სასარგებლო წიაღისეული
ბურუნდიში არსებობს მინდვრის შპატის, კაოლინის, ფოსფორის, პლატინის ჯგუფის ლითონების, კვარციტის, ხმელეთზე იშვიათი ლითონების, ვანადიუმის, კირქვის მნიშვნელოვანი საბადოები. მაბაიაში, ჩანკუზოში, ტორა-რუზიბაზიში, მუიინგში არსებობს ოქროს საბადო. კაიანზას და კირუნდოს პროვინციებში მუშავდება კასატერიტის, კოლუმბიტოტანტალიტის და ვოლფრამის საბადო. 1974 წელს აღმოჩენილი ნიკელის მარაგი შეფასებულია 370 მილიონ ტონად (მსოფლიო მარაგის 3-5 %).
წყლის რესურსები
ბურუნდის ტერიტორიის დიდი ნაწილი ეკუთვნის ნილოსის აუზს (მთავარი მდინარეებია რუვუვუ და აკანიარუ), უკიდურესი დასავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი — მდინარე კონგოს აუზს (მალაგარასი და რუზიზი).
ძირითადი მდინარეებია: რუზიზი, მალაგარასი და რუვუვუ, არც ერთი მათგანი არ არის სანაოსნო. მდინარეების — მალაგარასის და რუზიზის წყლები მოსარწყავად გამოიყენება ქვეყნის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებში.
მდინარეები ქმნიან ქვეყნის საზღვრების დიდ ნაწილს. კანიარი და კაგერა გამოყოფს ბურუნდის რუანდისაგან საერთო საზღვრის ბევრ მონაკვეთზე, ხოლო მდინარე მალაგარასი ქმნის ქვეყნის სამხრეთი საზღვრის დიდ ნაწილს.
ბურუნდიში მდებარეობს მდინარე ნილოსის ზღვასთან მიერთებიდან ყველაზე უფრო შორს არსებული სათავე. თუმცა ფორმალურად ნილოსი სათავეს იღებს ვიქტორიას ტბიდან, ნილოსის დინებას მიეკუთვნება ამ ტბაში ჩამდინარე მდინარე კაგერა, რომლის ზემო შენაკადის სათავე — მდინარე რუვირონზა, მდებარეობს კიკიზის მთაზე.
ქვეყნის სამხრეთში და დასავლეთში მდებარე ტანგანიიკის ტბა გაყოფილია ბურუნდის, ტანზანიასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარეობს კოჰოჰოს და რუგვეროს ტბები.
კლიმატი
ატმოსფერული ნალექები არარეგულარულია, ყველაზე უფრო მეტია ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთით. ბურუნდის დიდ ნაწილზე ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 1300-1600 მმ-ს, რუზიზის დაბლობზე და ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში 750-1000 მმ-ს. ნალექების მოსვლის მიხედვით გამოყოფენ ოთხ სეზონს: გრძელი მშრალი სეზონი (ივნისი—აგვისტო), მოკლე ნოტიო სეზონი (სექტემბერი—ნოემბერი), მოკლე მშრალი სეზონი (დეკემბერი—იანვარი) და გრძელი ნოტიო სეზონი (თებერვალი—მაისი).
ფლორა და ფაუნა
ბურუნდის ფაუნა მდიდარი იყო სოფლის მეურნეობის განვითარებამდე. დღეისათვის ქვეყანაში გვხვდება სპილო, კამეჩი, ბეჰემოთები, ნიანგები, გარეული ღორები, ლომები, ანტილოპები, ფრთამატყლიანები, სხვადასხვა სახეობის მაიმუნი; მრავალრიცხოვანი ფრინველი, ქვეწარმავალი.
ქვეყანაში უხვი ორნიტოფაუნაა. ყველაზე უფრო გავრცელებულია: გვირგვინოსანი წეროები, ციცრები, გნოლები, იხვები, ბატები, მწყრები, ჩიბუხები. ფრინველთა 451 სახეობა ბარტყებს ჩეკავენ ქვეყნის ტერიტორიაზე. მოსახლეობის ზრდასთან დაკავშირებით ბევრი სახეობის პოპულაცია მცირდება ან ქრება.
ტანგანიიკის ტბაში დაცურავს თევზების დიდი რაოდენობა, მათ შორის ნილოსის ქორჭილა, მტკნარი წყლის სარდინები. ტანგანიიკის ტბაში არსებული თევზის 130 სახეობაზე მეტი ენდემია.
დაცული ტერიტორიები
ბურუნდუში არსებობს ორი ეროვნული პარკი:
კოლონიამდელი პერიოდი
ბურუნდის ძველი და საშუალო საუკუნეების ისტორია ნაკლებადაა შესწავლილი. ამ რეგიონის პირველი მაცხოვრებლები იყვნენ ტვას პიგმეები, რომლებიც დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვის 1000 წელს განდევნეს ჰუტუს მიწადმოქმედებმა. XV—XVI საუკუნეებში აქ მოვიდნენ მომთაბარე-მეცხოველეები ტუტსი.
XVII საუკუნეში თანამედროვე ბურუნდის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ბურუნდის დამოუკიდებელი ფეოდალური სამეფო. პირველმა ცნობილმა მვამიმ (მეფე) ნტარე I-მა (მართავდა 1720-1760 წწ.) გააერთიანა ამ ტერიტორიაზე არსებული დაქსაქსული სახელმწიფოები და შექმნა ერთიანი სამეფო. ნტარე II-ს მმართველობის პერიოდში (მართავდა 1825-1852 წწ.) ხდება სამეფოს აყვავება. მეზობლებთან დიდი რაოდენობით ომების შემდეგ ნტარე II-მ გააფართოვა საკუთარი სამეფოს ტერიტორია თითქმის დღევანდელ საზღვრებამდე. XIX საუკუნის ბოლოდან XX საუკუნის დასაწყისამდე ქვეყანაში მიდიოდა ძმათამკვლელი ომები.
კოლონიალური პერიოდი
პირველი ევროპელი, რომელიც ეწვია თანამედროვე ბურუნდის ტერიტორიას, იყო ჯონ ჰანიგ სპიკი, რომელიც რიჩარდ ფრენსის ბერტონთან ერთად მოგზაურობდა ტანგანიიკის ტბის რაიონში 1858 წელს. მათ მდინარე ნილოსის სათავის ძებნაში გამოიკვლიეს ტბის უკიდურესი ჩრდილოეთი ნაწილი. 1871 წელს ჰენრი მორტონ სტენლიმ და დეივიდ ლივინგსტონმა ჩააღწიეს ბუჟუმბურამდე და გამოიკვლიეს მდინარე რუზიზის რაიონი. 1884—1885 წლების ბერლინის კონფერენციის შემდეგ გერმანიის გავლენის ზონა აღმოსავლეთ აფრიკაში გაფართოვდა თანამედროვე რუანდის და ბურუნდის ტერიტორიამდე. 1894 წელს გერმანელმა გრაფმა ფონ გიოტზენმა აღმოაჩინა კივუს ტბა. ოთხი წლის შემდეგ თანამედროვე ბურუნდის ტერიტორიას ეწვივნენ პირველი მისიონერები.
XIX საუკუნის II ნახევარსა და XX საუკუნის დამდეგს ბურუნდში შინაომები გაჩაღდა. ევროპელი კოლონიზატორები ცდილობდნენ ამით ესარგებლათ. 1899 წელს ქალაქ უსუმბურაში (ბუჟუმბურა) დაარსდა გერმანული სამხედრო პოსტი. 1903 წელს ბურუნდი შევიდა გერმანიის აღმოსავლეთი აფრიკის შემადგენლობაში. პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ, ქვეყანა გახდა ბელგიის სამანდატო ტერიტორიის — რუანდა-ურუნდის (ურუნდი-ბურუნდის სახელწოდება სუაჰილის ენაზე, რომელიც მიღებული იყო კოლონიალიზმის პერიოდში) შემადგენელი ნაწილი. 1946 წელს დეკემბერში გაერომ რუანდა-ურუნდი ბელგიის სამეურვეო ტერიტორიად გამოაცხადა. იგი გაერთიანებული იყო ბელგიის კონგოსთან ადმინისტრაციულ კავშირში, მაგრამ ცალკე ვიცე-საგუბერნატოროს ქმნიდა. საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებდა ბელგიის მეფე და პარლამენტი. ფაქტობრივად ქვეყანას მართავდა ვიცე-გუბერნატორი (1959 წლიდან — გენერალ-რეზიდენტი). მაგრამ თუ კონგოს მართავდა უშუალოდ ბრიუსელი, რუანდა-ურუნდიში ხელისუფლება ტუტსის არისტოკრატიას ეკავა.
კოლონიალიზმის პერიოდში რუანდა-ურუნდის მოსახლეობას დაეკისრა მძიმე ბეგარა (მუშახელის იძულებითი შეგროვება კატანგის მაღაროებში სამუშაოდ და სხვა). 1950-იანი წლების განმავლობაში ბელგიის ხელისუფლება, მიუხედავად საერთაშორისო ზეწოლისა, უარს აცხადებდა მიეცა დამოუკიდებლობა თავისი კოლონიებისთვის. 1950-იანი წლების ბოლოდან გაძლიერდა განმათავისუფლებელი მოძრაობა. შეიქმნა ბევრი პოლიტიკური პარტია; მათ შორის დიდი გავლენით სარგებლობდა 1959 წელს დაარსებული ბურუნდის ერთობისა და ეროვნული პროგრესის პარტია (დამაარსებელი ლუი რვაგასორე), რომელიც მოითხოვდა კოლონიური რეჟიმის მოსპობასა და ბელგიის ჯარების გაყვანას, ასევე ქრისტიან-დემოკრატიული პარტია, რომელიც მოითხოვდა ბურუნდისათვის თვითმმართველობის უფლების მინიჭებას მეურვეობის რეჟიმის ფარგლებში.
თანამედროვე ისტორია
1965 წლის ოქტომბერში ჰუტუმ წამოიწყო სამხედრო გადატრიალების წარუმატებელი მცდელობა, რომელიც დამთავრდა ამ ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლების ახალი დაპატიმრებებით და დასჯით. მაშინვე დაიწყო სერიოზული უთანხმოებები ტუტსის ხელმძღვანელობაში. ჰუტუს ჩახშობილი სამხედრო გადატრიალებიდან ერთი წლის შემდეგ, 1966 წლის 8 ივლისს შთამომავალმა პრინცმა შარლ ნდიზიიემ, არმიის დახმარებით, რომელსაც მეთაურობდა პოლკოვნიკი მიშელ მიჩომბერო, ჩამოაგდო საკუთარი მამა და ტახტზე ავიდა ნტარე V-ს სახელით. ნოემბერში მორიგი სამხედრო გადატრიალების დროს ის ასევე პოლკოვნიკმა მიშელ მიჩომბერომ ჩამოაგდო, რომელმაც ბურუნდი რესპუბლიკად გამოცხადდა, ხოლო საკუთარი თავი პირველ პრეზიდენტად და მთავრობის ხელმძღვანელად. მაგრამ ტუტსი-მონარქისტები ცდებს არ იკლებდნენ ხელისუფლებაში დასაბრუნებლად და 1972 წელს მათ წამოიწყეს წარუმატებელი მცდელობა მიჩომბეროს რეჟიმის დასამხობად, რომელიც დამთავრდა მასობრივი მკვლელობებით (აჯანყების ჩახშობის დროს მოკლეს ყოფილი მეფე ნტარე V).
შემდგომში ქვეყანამ გადაიტანა კიდევ რამდენიმე გადატრიალების მცდელობა, რომელთა შედეგად ქვეყანაში დამყარდა სამხედრო დიქტატურა. 1987 წელს ხელისუფლებაში მოვიდა მაიორი პიერ ბუიოია, რომლის მმართველობის წლებში დაიწყო გენოციდი ბურუნდიში — სერიოზული ეთნიკური შეტაკებები ტუტსისა და ჰუტუს შორის. ქვეყნის ისტორიაში პირველად, 1993 წლის 1 ივნისს ჩატარებულ პრეზიდენტის დემოკრატიულ არჩევნებზე სახელმწიფოს მეთაური გახდა ჰუტუს წარმომადგენელი მელქიორ ნდადაიე, რომელიც მალევე ჩამოაგდეს და მოკლეს ტუტსის სამხედროებმა. ქვეყანაში დაიწყო ბურუნდის სამოქალაქო ომი ორ ეთნიკურ ჯგუფს შორის. მაგრამ მალე დადგა მცირე სიწყნარე და 1994 წელს ეროვნულმა კრებამ აირჩია ახალი პრეზიდენტი სიპრიენ ნტარიამირა, რომლის მკვლელობამაც გამოიწვია ეთნიკური შეტაკებების ახალი ტალღა. ამ არეულობების ფონზე 1996 წლის ივლისში მოხდა ახალი სამხედრო გადატრიალება და ხელისუფლებაში მოვიდა ტუტსის წარმომადგენელი — მაიორი პიერ ბუიოია. გაერომ და აფრიკის ერთობის ორგანიზაციამ დაგმო ახალი სამხედრო რეჟიმი და ბურუნდის წინააღმდეგ შემოიღეს მთელი რიგი ეკონომიკური სანქციები.
ბურუნდის რამდენიმეწლიან სამოქალაქო ომში და ეთნიკურ კონფლიქტებში დამყარდა შედარებითი სიმშვიდე, ძირითადად ქვეყანაში საერთაშორისო ძალისხმევების გამო. პრეზიდენტმა დომიტიენ ნდაიიზეიემ და ჰუტუს ეთნიკური დაჯგუფების — «ეროვნული განთავისუფლების ძალების» ლიდერმა აგატონ რვასამ ტანზანიაში მოლაპარაკებების შემდეგ ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ძალადობის შეწყვეტაზე.
2006 წლიდან 2015 წლამდე
ბურუნდის რეკონსტრუქცია დაიწყო 2006 წელს, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა ქვეყნის განვითარების პროცესზე. 2007 წლის თებერვალში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ ოფიციალურად შეწყვიტა სამშვიდობო ოპერაციები ბურუნდიში და ყურადღება გაამახვილა ერის ეკონომიკის აღდგენაზე, რომელიც დიდწილად ეყრდნობა ჩაის და ყავას. ამასთანავე, ეკონომიკა სერიოზულ კრიზისში იმყოფება 12 წლიანი სამოქალაქო ომის შედეგად.
ყოფილი პრეზიდენტი დომიტიენ ნდეიზეი და მისი პოლიტიკური მომხრეები დააპატიმრეს 2006 წელს, რომლებიც ბრალდებულნი იყვნენ გადატრიალების განზრახვაში.
პიერ ნკურუნზიზა პრეზიდენტად ხელახლა აირჩიეს 2010 წელს,მან მიიღო ხმების 91% -ზე მეტი ოპოზიციური ბოიკოტის ფონზე და ფიცი დადო 2010 წლის 26 აგვისტოს.
2015 წლის აპრილში, ნკურუნზიზამ გამოაცხადა, რომ მას სურდა მესამე ვადით უფლებამოსილება. რასაც უკმაყოფილება მოჰყვა ოპოზიციის მხრიდან. მინიმუმ ექვსი ადამიანი დაიღუპა მიმდინარე საპროტესტო აქციებზე პირველ ორ დღეში. მთავრობამ დახურა მრავალჯერადი რადიოსადგურები და დააპატიმრა სამოქალაქო საზოგადოების ცნობილი ლიდერი პიერ-კლვერ მბინიპა. აპრილში 24,000-ზე მეტი ადამიანი გაიქცა ბურუნდიდან
საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები გამოცხადდა 2015 წლის 24 ივლისს. არჩევნებში გამირჯვა ნკურუნზიზამ, ხმების 69.41% -ით.
2015 წლიდან დღემდე
2016 წლის 30 სექტემბერს, გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭომ ჩამოაყალიბა ბურუნდის შესახებ გამოძიების კომისია 33/24 რეზოლუციით. მისი მანდატია ”2015 წლის აპრილიდან ბურუნდიში ადამიანის უფლებების დარღვევებზე საფუძვლიანი გამოძიების ჩატარება, სავარაუდო დამნაშავეების იდენტიფიცირება და რეკომენდაციების შემუშავება.” ადამიანის უფლებათა საბჭომ კომიტეტის მანდატი კიდევ ერთი წლით გააგრძელა სექტემბერში 2017. 2017 წლის 29 სექტემბერს, ბურუნდის შესახებ გამოძიების კომისიამ მოუწოდა ბურუნდიის მთავრობას დასრულდეს ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევა. ამასთან, მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ”ბურუნდის მთავრობამ უარი თქვა თანამშრომლობაზე გამოძიების კომისიასთან, მიუხედავად კომისიის განმეორებითი თხოვნებისა და ინიციატივისა.”
2018 წლის 24 დეკემბერს, მთავრობამ ბურუნდის პოლიტიკური დედაქალაქი ბუჟუმურადან უკან დააბრუნა გიტეგაში, რომელიც დედაქალაქი იყო 1966 წლამდე. ბუჟუმბურა რჩება ეკონომიკურ დედაქალაქად.
აღმასრულებელი ხელისუფლება
აღმასრულებელი ხელისუფლება თავმოყრილია პრეზიდენტის ხელში, რომელიც კონსტიტუციის თანახმად სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურია. ირჩევა პირდაპირი არჩევნებით 5 წლის ვადით არაუმეტეს ორი ვადისა. ის ასევე არმიის მთავარსარდალია და ეროვნული ერთიანობის გარანტია. მოქმედი სახელმწიფოს მეთაური პიერ ნკურუნზიზა არჩეული იქნა ამ პოსტზე პარლამენტში კენჭისყრით, გარდამავალი კონსტიტუციის თანახმად, რომელიც მიღებულია 2005 წლის თებერვალში. 2010 წლის 28 ივნისს ქვეყანაში დაიწყო პრეზიდენტის პირდაპირი არჩევნები, რომელშიც ნკურუნზიზა დარჩა ერთადერთი მონაწილე წინასაარჩევნო ბრძოლებიდან ყველა ალტერნატიული კანდიდატის გასვლის შემდეგ.
პრეზიდენტს უფლებამოსილების აღსრულებაში ასისტირებას უკეთებენ ორი ვიცე-პრეზიდენტი, რომელთაგან ერთი კოორდინაციას უკეთებს პოლიტიკურ და ადმინისტრაციულ, ხოლო მეორე — ეკონომიკურ და სოციალურ სფეროებს. ორივე ვიცე-პრეზიდენტი ინიშნება სახელმწიფოს მეთაურის მიერ ეროვნულ ასამბლეაში თათბირის შემდეგ. მინისტრთა კაბინეტის ჩამოყალიბებაში თავის როლს თამაშობს ეთნიკური შემადგენლობა, რომელიც განისაზღვრება კვოტებით: ჰუტუსთვის 60 % და ტუტსისთვის 40 %.
საკანონმდებლო ხელისუფლება
სენატი შედგება 49 წევრისაგან, რომელთაგან 34 ირჩევა არაპირდაპირი არჩევნებით 5 წლის ვადით, დარჩენილი ადგილები ნაწილდება ეთნიკურ უმცირესობებს და ყოფილ სახელმწიფოს მეთაურებს შორის.
პარლამენტის საკანონმდებლო ფუნქციები შეზღუდულია კონსტიტუციით. პრეზიდენტს საკონსტიტუციო სასამართლოსთან თათბირის შემდეგ შეუძლია გამოსცეს ბრძანებულება, რომელსაც აქვს კანონზე უფრო დიდი ძალა.