cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იულია უფროსი
ტიბერიუსთან ქორწინება
აგრიპას სიკვდილის შემდეგ, ავგუსტუსმა გერის, ტიბერიუსის დაწინაურება დაიწყო, იმ რწმენით, რომ ეს ისევ საკუთარი დინასტიის ინტერესებისთვის იქნებოდა საუკეთესო. ძვ. წ. 11 წელს იულია და ტიბერიუსი დაქორწინდნენ, თუმცა მანამდე ამ უკანასკნელს მოუწია გაყროდა ვიფსანია აგრიპინას, აგრიპას ქალიშვილს მისი წინა ქორწინებიდან, ქალს, რომელიც ძალიან უყვარდა. ქორწინება თავიდანვე არ გამოირჩეოდა სიმყარით, ამას დაემატა ისიც, რომ ვაჟი, რომელიც იულიასა და ტიბერიუსს გაუჩნდათ, ჩვილობაშივე გარდაიცვალა. სვეტონიუსის მტკიცებით, ტიბერიუსს დაბალი შეხედულება ჰქონდა იულიას პიროვნებაზე, ხოლო ტაციტუსი აცხადებს, რომ იულა ტიბერიუსს ქედმაღლურად უყურებდა და მამამისს სემპრონიუს გრაკქუსის მიერ დაწერილი წერილიც კი გაუგზავნა, რომელშიც მას კიცხავდა. ძვ. წ. 6 წლისათვის, როდესაც ტიბერიუსი როდოსზე გადასახლდა, თუ უფრო ადრე არა, წყვილი ერთმანეთს დაშორდა.
სკანდალი
რადგანაც ავგუსტუსი იულიას კანონიერი მამა იყო, დედამისზე სამართლებრივად დაქორწინებული, შვილზე ოჯახის თავის ძალაუფლება (Patria Potestas) გააჩნდა. Patria Potestas არსებობდა მანამ, სანამ ავგუსტუსი, ოჯახის თავი, ან არ მოკვდებოდა ან შვილს არ გაათავისუფლებდა. Patria Potestas-ზე ქორწინება არ მოქმედებდა, თუ ეს უკანასკნელი წერილობითი არ იყო, რაც იმ დროში იშვიათობას წარმოადგენდა.
იულიას, როგორც ავგუსტუსის ქალიშვილის, მისი ორი მემკვიდრის, გაიუსისა და ლუციუსის, დედის (სამართლებრივად, უკვე დის) და კიდევ ერთის, ტიბერიუსის, ცოლის მომავალი უზრუნველყოფილი უნდა ყოფილიყო, თუმცა ძვ. წ. 2 წელს იგი მაინც დააპატიმრეს მრუშობისა და ღალატისათვის. ავგუსტუსმა მას ტიბერიუსის სახელით წერილი გაუგზავნა და მათი ქორწინება გაუქმებულად გამოაცხადა (ამ დროისათვის ტიბერიუსი კუნძულ როდოსზე იყო და პასუხის სწრაფად გაცემა არ შეეძლო). იგი, აგრეთვე, საჯაროდ ამტკიცებდა, რომ იულია საკუთარი მამის სიცოცხლის წინააღმდეგ ინტრიგებს ხლართავდა. მიუხედავად იმისა, რომ ავგუსტუსს ამ დროისათვის უკვე მიღებული ჰქონდა კანონები ოჯახური ფასეულობების დასაცავად, როგორც ჩანს, მან იცოდა ქალიშვილის ინტრიგების შესახებ სხვა კაცებთან, თუმცა მის დადანაშაულებამდე გარკვეული პერიოდი მაინც ყოყმანობდა. იულიას რამდენიმე სავარაუდო საყვარელი გადაასახლეს. მათგან ყველაზე აღსანიშნავია სემპრონიუს გრაკქუსი, ხოლო იულიუს ანტონიუსს (მარკუს ანტონიუსისა და ფულვიას ვაჟი) თავის მოკვლა აიძულეს. სხვები ვარაუდობდნენ, რომ იულიას სავარაუდო საყვარლები ქალაქის ხროვის წევრები იყვნენ, რომლებსაც ავგუტუსის მფარველობისა და მწყალობლობისაგან ტიბერიუსის ჩამოშორება და მისი ანტონიუსით შეცვლა სურდათ. ეს უნდა ხსნიდეს გრაკქუსის მიერ დაწერილ წერილს, რომელშიც იგი ავგუსტუსს სთხოვდა იულიასათვის ტიბერიუსთან განქორწინების ნება მიეცა.
გადასახლებაში
ავგუსტუსმა უარი თქვა ქალიშვილის სიკვდილით დასჯაზე და იგი მკაცრ პირობებში გადაასახლა. იულიას სამყოფელი კუნძული პანდატერიით შემოიფარგლებოდა. მის მახლობლად ერთი კაციც კი არ იყო. იულიას ღვინის დალევაც ეკრძალებოდა. თავად კუნძულის ფართობი 1,75 კმ²-ზე ნაკლები იყო. გადასახლებულს უფლება არ ჰქონდა სტუმარი მიეღო თუ მამამისი საგანგებოდ არ დართავდა ნებას. ეს უკანასკნელი კი ყოველთვის ზუსტად კითხულობდა რა ასაკის, სიმაღლისა თუ გარეგნობის იყო იულიასთან მიმსვლელი პირი. იმასაც კი იძიებდა, რა გარეგნული ნიშნები და ნაიარევი ჰქონდა სხეულზე. სკრიბონია, იულიას დედა, შვილს თან ახლდა გადასახლებაში. როგორც ამბობდნენ, ავგუსტუსმა მათ ამ სიტყვებით მიმართა: „ნეტავ არასდროს დავქორწინებულიყავ ან უშვილო მოვმკვდარიყავი“, რაც ჰექტორის ცოტათი არასწორ ციტირებას წარმოადგენს ილიადადან. იულიას გადასახლება მუქ ჩრდილად გასდევდა ავგუსტუსის დარჩენილ წლებს.
გარდაცვალება
იულია კვების უკმარისობის გამო გარდაიცვალა 14 წელს, ავგუსტუსის სიკვდილის შემდეგ, თუმცა 15 წლამდე. რადგანაც მამამისი მკვდარი იყო და მას ვაჟი არ დარჩენია, რომელიც ტახტს დაიკავებდა, იულია მთლიანად ახალი იმპერატორის, ტიბერიუსის გულმოწყალების ანაბარა იყო დარჩენილი, რომელსაც ხელს არაფერი უშლიდა მასზე შური ეძია. მისი სიკვდილის გარემოებები ბუნდოვანია. ერთი ვერსიით, ტიბერიუსმა, რომელსაც იულია მათი ქორწინების შებღალვისათვის ეზიზღებოდა, იგი შიმშილით მოკლა. სხვა ვერსიის თანახმად, როდესაც შეიტყო, რომ მისი უკანასკნელი ცოცხალი ვაჟი, აგრიპა პოსტუმუსი, მოკლეს, იულია სასოწარკვეთამ იმსხვერპლა. ამავდროულად, მისი სავარაუდო საყვარელი, სემპრონიუს გრაკქუსი, რომელმაც აფრიკის სანაპიროსთან მდებარე კუნძულ კერკინაზე თოთხმეტწლიანი გადასახლება გადაიტანა, ტიბერიუსის წაქეზებით მოკლეს, თუმცა, შესაძლოა, მისი მკვლელობა აფრიკის პროკონსულის, ნონიუს ასპრენასის დამოუკიდებელი აზრი იყო. იულიას ქალიშვილი იულია უმცროსი 8|ახ. წ. 8 წელს მრუშობის ბრალდებით იმავე კუნძულზე გადაასახლეს, რომელზეც დედამისი, თუმცა რეალური მიზეზი ამ შემთხვევაში ქმრის, ლუციუს ემილიუს პაულუსის მიერ ავგუსტუსის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში მონაწილეობა იყო. იულია უმცროსი 29 წელს, ოცწლიანი გადასახლების შემდეგ გარდაიცვალა. ავგუსტუსის ანდერძის თანახმად, მის მავზოლეუმში დაკრძალვის უფლება არც ამ უკანასკნელს ჰქონდა.
სიკვდილის შემდეგ
სვეტონიუსი ამტკიცებს, რომ კალიგულამ, იულიას ქალიშვილის, აგრიპინა უფროსისა და ტიბერიუსის ძმისწულის, გერმანიკუსის ვაჟმა, რომელსაც ეზიზღებოდა აზრი, რომ არაელიტარული წარმოშობის აგრიპას შვილიშვილი იყო, გამოიგონა, რომ თითქოს თავისი დედა, აგრიპინა, იულიასა და ავგუსტუსის ინცესტური ურთიერთობის ნაყოფი იყო.
პიროვნება
ანტიკური პერიოდის მწერლებს იულია, უმეტესად, მისი უხეში და უწესო ქცევების გამო ახსოვთ. მარკუს ველეიუს პატერკულუსი მას აღწერს, როგორც „ფუფუნებით ან ვნებით გახრწნილს“ და მის საყვარლებს შორის ასახელებს იულიუს ანტონიუსს, კვინტიუს კრისპინუსს, აპიუს კლავდიუსს, სემპრონიუს გრაკქუსსა და კორნელიუს სციპიონს. ლუციუს ანეუს სენეკა ახსენებს „საყოველთაოდ აღიარებული მრუშების თავმოყრას“; პლინიუს უფროსი მას „ზნეობრივი გაკვეთილის მაგალითს“ უწოდებს (NH 21.9). დიონ კასიუსი მოგვითხრობს „ნადიმებისა და ღვინის სმის ღამეულ წვეულებებზე ფორუმსა და როსტრაზეც კი“ (რომის ისტორია 55.10). სენეკა (De Beneficiis 6.32) გვამცნობს, რომ როსტრა იყო ადგილი, სადაც „მამამისი მრუშობის საწინააღმდეგო კანონის ინიცირებით გამოვიდა“, იულიამ კი თავისი „გარყვნილებისათვის“ სწორედ ეს ადგილი შეარჩია. სენეკა საგანგებოდ ეხება პროსტიტუციის ფაქტებსაც და აღნიშნავს, რომ იგი ფორუმზე უცხო ადამიანებსაც კი სთავაზობდა თავის საყვარლობას. თანამედროვე ისტორიკოსები, გარკვეულწილად, ეჭვის თვალით უყურებენ ამ დახასიათებებს, როგორც იულიას ქცევების ზედმეტ გაზვიადებას.
მაკრობიუსი იულიას პიროვნების შესახებ ფასდაუდებელ ცნობებს გვაწვდის. ამის მიხედვით, იულია ცნობილი იყო სხარტი გონებითა და მახვილი ენით. იგი ძლიერ უყვარდა მამამისს, რომელიც აღტაცებული იყო მისი ჭკუით. ერთხელ, როდესაც მას ჰკითხეს ჰქონდა თუ არა ურთიერთობები ქმრისაგან შვილის ტარების დროს, იულიამ განაცხადა, რომ ახალ მგზავრს მხოლოდ მაშინ იყვანდა, როდესაც გემი უკვე სავსე იყო (რაც იმას ნიშნავდა, რომ იგი საყვარლებს მხოლოდ მაშინ იჩენდა, როდესაც იცოდა, რომ უკვე ფეხმძიმედ იყო ქმრისგან). იულია თანაბრად აღსანიშნავი იყო თავისი სილამაზის, გონებისა და გარყვნილებისათვის, თუმცა მაკრობიუსი აღნიშნავს, რომ „ბედის მოწყალება მას მამამისზე ნაკლებად ბოროტად არ გამოუყენებია“. მისი რეპუტაციის მიუხედავად, ადამიანები, რომლებიც მას იცნობდნენ, იულიას აღწერენ, როგორც გულთბილ, კეთილ ადამიანს, რომელიც რომაელ ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა სულ ცოტა „მისი სიკეთის, გულჩვილობისა და შურისძიების გრძნობისაგან სრული თავისუფლების გამო“.
სქოლიო
კატეგორია:იულიუს-კლავდიუსების დინასტია კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 39 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები კატეგორია:I საუკუნის რომაელები კატეგორია:ოქტავიანე ავგუსტუსი კატეგორია:შიმშილით გარდაცვლილები კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
აბჰინავაგუპტა
აბჰინავაგუპტა (დ.  950 — გ.  	1020) — X საუკუნის დასასრულისა და XI საუკუნის დასაწყისის ინდოელი პოეტი, ლიტერატურისა და ხელოვნების თეორეტიკოსი. მის პოლიტიკურ ნაწარმოებებს ჩვენამდე არ მოუღწევია. აბჰინავაგუპტას უმთავრესი შრომებია: „დჰვანიალოკალოჩანა“, რომელიც წარმოადგენს ვარდაჰანას ტრაქტატის „დაჰვანიალოკას“ („ლიტერატურაში ესთეტიკური ტკბობის ბუნებისათვის“) კომენტარებს, და „აბჰინავაბჰარატი“, რომელიც წარმოადგენს „ბჰარატიანატიაშასტრას“ (შუა საუკუნეების ინდური ტრაქტატი თეატრზე) კომენტარებს. ამ ნაწარმოებებში შემდგომი განვითარება ჰპოვა და საბოლოოდ ჩამოყალიბდა დჰვანისა და რასის თეორიები. „აბჰინავაბჰარტიში“ ეს თეორიები დამუშავებულია მათი დრამატულ ხელოვნებაში გამოყენების თვალსაზრისით, განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ესთეტიკური ტკბობის ბუნების საკითხს. აბჰინავაგუპტა ცნობილია როგორც ვედანტის სკოლის ფილოსოფოსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოელი პოეტები კატეგორია:ინდოელი ფილოსოფოსები
შეიმას ჰინი
შეიმას ჯასტინ ჰინი (Seamus Justin Heaney; დ. 13 აპრილი, 1939 — გ. 30 აგვისტო, 2013) — ირლანდიელი პოეტი, დრამატურგი და მთარგმნელი. 1995 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. მის ცნობილ მხატვრულ ნამუშევრებს შორისაა თავისი პირველი გამოქვეყნებული ტომი „ნატურალისტის სიკვდილი“, რომელიც მოიცავს პოემების კოლექციას. აღიარებული იქნა, პოეზიაში მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანის გამო. ამერიკელი პოეტი რობერტ ლოუილი, მას აღწერს როგორც, „ყველაზე მნიშვნელოვანი ირანელი პოეტი, უილიამ იეიტსის შემდეგ“. ბევრმა მათგანმა, მათ შორის აკადემიკოსმა ჯონ სატერლენდიმ ჰინი დაახასიათა როგორც, „ჩვენი დროის უდიდესი პოეტი“. ამერიკელმა პოეტმა, ესეისტმა და მთარგმნელმა რობერტ პინსკიმ შეიმას ჰინის შესახებ განაცხადა რომ „ჰინი შესანიშნავ თვალთან და ყურთან ერთად, დასაჩუქრებულია ისტორიის მოყოლის ნიჭით“. 2013 წელს, ჰინის გარდაცვალების შემდეგ, ახალი ამბების ბრიტანულმა გამოცემამ, „The Independent“-მა ჰინის შესახებ თქვა: „ალბათ ყველაზე ცნობილი პოეტი მთელს დედამიწაზე“.
დაიბადა ქალაქგარეთ, ჩრდილოეთ ირლანდიაში. ადრეულ 1960-იან წლებში, მას შემდეგ რაც, „ბელფასტის დედოფლის უნივერსიტეტი“ დაამთავრა და დაიწყო თავისი პოეტური ნაშრომების გამოქვეყნება, ჩრდილოეთ ირლანდიის უდიდეს ქალაქში, ბელფასტში, „ჯოზეფის კოლეჯში“ კითხულობდა ლექციებს. 1976 წლიდან გარდაცვალებამდე, ცხოვრობდა დუბლინში. 1981 წლიდან 2006 წლამდე ასევე ცხოვრობდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
1981 წლიდან, 1997 წლამდე იყო ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ხოლო 1988 წლიდან 2006 წლამდე, რეზიდენციაში მისი პოეტი. 1989 წლიდან 1994 წლამდე, იგი ასევე იყო ოქსფორდის უნივერსიტეტის პოეზიის ფაკულტეტის პროფესორი. სხვა ნომინაციებთან ერთად, მას აღებული აქვს „ჯეფრი ფაბერის მემორიალური პრემია“ (1968), „ე.მ ფორსტერის ნომინაცია“ (1975), „პოეზიის ოქროს გვირგვინი“ (2001), „ტ. ს ელიოტის პრიზი“ (2006), 1996 წელსა და 1999 წელს „Costa წიგნის პრიზი“. მის ლიტერატურულ გამოცემებს ფლობს „ირლანდიის ეროვნული ბიბლიოთეკა“.
ადრინდელი ცხოვრება
შეიმას ჰინი დაიბადა 1939 წლის 13 აპრილს, ფერმერების ოჯახში, ჩრდილოეთ ირლანდიის ორ სოფელს, „ქასთლდოუსონის“ და „თუმბრიჯს“ შორის. მამამისი პატრიკ ჰინი (გ. ოტომბერი, 1986) ფერმერი იყო, თუმცა მის მთავარ ვალდებულებას პირუტყვების გაყიდვა წარმოადგენდა.
ჰინის დედა მარგარეტ მაკკენი, (1911-1984) მაკკენების ამ თაობის მეცხრე შვილია. მისი ბიძიები და სხვა ნათესავები დასაქმებულები იყვნენ ადგილობრივ თეთრეულის ქარხანაში. მისი ბიცოლა მოსამსახურედ მუშაობდა ქარხნის მეპატრონის ოჯახში.
ჰინი დადიოდა ანაჰორიშის დაწყებით სკოლაში. 12 წლის ასაკში მან სტიპენდია აიღო და სწავლის გაგრძელება ჩრდილოეთ ირლანდიის ქალაქ დერის, კათოლიკურ სკოლაში „კოლუმბიის კოლეჯში“ შესთავაზეს. როდესაც ჰინი კოლეჯში სწავლობდა, მისი ძმა ქრისტოფერი საგზაო უბედური შემთხვევით გარდაიცვალა. პოემები „Mid-Term Break“ და „The Blackbird of Glanmore“ დაკავშირებულია თავისი ძმის გარდაცვალებასთან.
კარიერა
1957 წელს, „ბელფასტის დედოფლის უნივერსიტეტში“ ინგლისური ენის და ლიტერატურის შესასწავლად ბელფასტში გაემგზავრა. იქ ყოფნისას მან იპოვა ინგლისელიი პოეტის, ტედ ჰიუზის „Lupercal“-ის ასლი, რომელმაც მას პოეტობისკენ უბიძგა. კოლეჯი 1961 წელს დაამთავრა, და მიენიჭა პირველი კლასის ხარისხი.
ბელფასტის წმინდა ჯოზეფის მასწავლებელთა მომზადების კოლეჯში სწავლების დროს (ახლა ის გაერთიანებულია ქალაქ მერის უნივერსიტეტის კოლეჯში), ჰინი გაემგზავრა დასავლეთ ბელფასტის წმინდა თომას საშუალო სკოლაში. სკოლის დირექტორი ირანელი მწერალი მაიკლ მაკკლავერტი იყო, რომელმაც ჰინი ირანელ პოეტს, პატრიკ კავანაჰს წარუდგინა. მაკკლავერტის მენტორობით, 1962 წელს მან თავისი პირველი პოეტური ნამუშევრების გამოქვეყნება დაიწყო. ჰინიმ პოემა „Fosterage“, რომელიც „ჩრდილოეთი“-ის პოემების კოლექციიდან ერთ-ერთია, პატრიკ კავანაჰს მიუძღვნა.
1966 წელს, დამოუკიდებელმა გამომცემლობამ, „Faber and Faber“-მა გამოაქვეყნა ჰინის პირველი პოემების კრებული, სახელწოდებით „ნატურალისტის სიკვდილი“, რომელმაც სხვა ჯილდოებთან ერთად ჯეფრი ფაბერის პრიზიც მოიგო. 1966 წელს „ბელფასტის დედოფლის უნივერსიტეტში“ დაინიშნა თანემდროვე ინგლისური ლიტერატურის ლექტორად. ამის შემდეგ მისი ვაჟი, მაიკლი დაიბადა, 1968 წელს კი მეორე ვაჟი, ქრისტოფერი. 1969 წელს გამოაქვეყნდა მისი რიგით მეორე პოეტური კრებული „კარი სიბნელეში“.
კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი) მოწვეული ლექტორის თანამდებობის დაკავების შემდეგ, 1971 წელს, ჰინი ბელფასტში, „დედოფლის უნივერსიტეტში“ დაბრუნდა. თუმცა, 1972 წელს უნივერსიტეტში ლექციების კითხვა შეწყვიტა და ირლანდიის პატარა ქალაქში, უიკლოუში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც იგი მთელს დროს წერას უთმობდა. 1972 წელს, მან გამოაქვეყნა რიგით მესამე პოეტური კრებული, სახელწოდებით — „ზამთრის გარეთ“. ხოლო 1975 წელს პოემების კრებული „ჩრდილოეთი“, კოლექცია დაყოფილია ორ ნაწილად, რომელთაგან პირველი უფრო სიმბოლურია, ეხება ისეთ თემებს, როგორებიცაა: ანტეოსის ბერძნული მითი, ვიკინგები და სხვა. მეორე ნაწილში ძირითადად მოცემულია ლექსები, რომლებიც კონკრეტულად ეხება ჩრდილოეთ ირლანდიაში განვლილ ცხოვრებას, ლექსებს შორისაა მაიკლ მაკლავერტისა და სემიუს დენისათვის მიძღვნილი ლექსებიც.
მისი რიგით მეხუთე პოეტური კრებული „საველე სამუშაო“ 1979 წელს გამოქვეყნდა. 1981 წელს გაემგზავრა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც ჰარვარდის უნივერსიტეტში 1997 წლამდე კითხულობდა ლექციებს.
1984 წლის შემოდგომას, მისი დედა მარგარეტი გარდაიცვალა.
1989 წლიდან 1994 წლამდე, იგი ასევე იყო ოქსფორდის უნივერსიტეტის პოეზიის ფაკულტეტის პროფესორი. 1991 წელს მან მეცხრე პოეტური კრებული გამოაქვეყნა, სახელწოდებით „ნივთების დანახვა“.
სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:ირლანდიელი პოეტები კატეგორია:ირლანდიელი დრამატურგები კატეგორია:ირლანდიელი მთარგმნელები კატეგორია:ირლანდიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ყალაჩა
ყალაჩა (Qalaça) ან შამილ-ყალა (Şamilqala) — მრგვალი კოშკი, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის კახის რაიონის სოფელ ილისუსთან. აშენებულია XIX საუკუნის დასაწყისში რუსული ჯარის მთებისკენ მსვლელობის დროს. ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის განკარგულებით იგი აღიარებულია ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურულ ძეგლად.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
ტრანსპორტერი
ტრანსპორტერი — 2015 წელს დაფუძნებული ქართული კომპანია. დღეს კომპანია 40-ზე მეტი საერთაშორისო ბრენდის დისტრიბუტორია საქართველოში. ტრანსპორტერი რამდენიმე მიმართულებას აერთიანებს, რეკრეაციული ტექნიკა, მოტო ტექნიკა, მცურავი საშუალებები, ელექტრომობილები, მათი აქსესუარები და სხვა. ამ მიმართულებით კომპანია ისეთ ბრენდებთან თანამშრომლობს როგორიცაა კანადური „BRP“, იაპონური „Kawasaki“, ევროპის ერთ-ერთი ბესტსელერი „KYMCO“, იტალიური „ITALCAR“, ამერიკული „Quiksilver“ და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:კომპანიები კატეგორია:2015 წელს დაარსებული კომპანიები
ბარანიის მედიე
ბარანიის მედიე (Baranya) — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — პეჩი. ფართობი — 4430 კმ². მოსახლეობა — 393 758 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 91 კაცი/კმ²).
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უნგრეთის მედიეები
ადელჰაიდ ავსტრიელი
ადელჰაიდ ავსტრიელი (Adelheid von Österreich, Adelaide d'Austria; დ. 3 ივნისი, 1822, მილანი, იტალია — გ. 20 იანვარი, 1855, ტურინი, იტალია) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი. ლომბარდო-ვენეციის ვიცემეფე რაინერ ავსტრიელის ქალიშვილი. სარდინიის დედოფალი 1849-1855 წლებში როგორც ვიტორიო ემანუელე II-ის მეუღლე. იტალიის მეფე უმბერტო I-ის, ესპანეთის მეფე ამადეუს I-ისა და პორტუგალიის დედოფალ მარია პია სავოიელის დედა.
ნინო ჯანგირაშვილი
ნინო ჯანგირაშვილი (დ. 15 ოქტომბერი, 1971) — ქართველი ჟურნალისტი. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1995 წლიდან მუშაობს ტელეკომპანია „კავკასიაში“. არის ტელეკომპანიის დირექტორი. მისი მეუღლე არის ქართველი ჟურნალისტი დავით აქუბარდია.
ადელჰაიდ ავსტრიელი
ბიოგრაფია
1842 წლის 12 აპრილს, კაჩია-სტუპინიჯის სასახლეში შედგა ერცჰერცოგინია ადელჰაიდ ავსტრიელისა და სარდინიის მეფე კარლო ალბერტო I-ის უფროსი ვაჟის, პიემონტის პრინც ვიტორიო ემანუელე სავოიელის ქორწინება. ეს ქორწინება მიზნად ისახავდა სავოიური დინასტიისა და ჰაბსბურგების დაახლოვებას, რასაც უნდა შეეჩერებინა ავსტრიელთა ძალაუფლების ზრდა იტალიაში.
ვიტორიო ემანუელე ადელჰაიდს პირველი თაობის ბიძაშვილად ერგებოდა, რადგან ისიც სავოიელთა დინასტიის კარინიანოს შტოს წარმომადგენელი იყო. ქორწინებიდან გამეფებამდე ისინი სავოიის ჰერცოგისა და ჰერცოგინიის წოდებას ატარებდნენ. მარცხნივ|მინი|316x316პქ|დედოფალი ადელჰაიდი 1848 წელს მის დედამთილს, დედოფალ მარია ტერეზია ავსტრიელს დიდი გავლენა ჰქონდა თავის ვაჟზე, რის გამოც ადელჰაიდი მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში მისი ჩრდილის ქვეშ იყო. აღსანიშნავია, რომ ის და თავისი დედამთილი პირველი თაობის ბიძაშვილები იყვნენ, როგორც იმპერატორ ლეოპოლდ II-ის შვილიშვილები. ადელჰაიდსა და ვიტორიო ემანუელეს, მრავალწლიანი ქორწინებიდან რვა შვილი შეეძინათ, რომელთაგან მხოლოდ ხუთი გადაურჩა ბავშვობაში სიკვდილს. ადელჰაიდი მშვიდი და ღვთისმოსავი ქალი იყო, რაც მისი მკაცრი აღზრდით იყო განპირობებული. ამასთან ერთად, იგი ძალიან მოსიყვარულე ცოლი და ქველმოქმედი დედოფალი იყო.
1848 წელს ევროპას რევოლუციის ტალღამ გადაუარა, რომელმაც სარდინიის სამეფოშიც შეაღწია, თუმცა რაიმე მნიშვნელოვანი შედეგები არ გამოუღია. მოდევნო 1849 წელს, მისი მამამთილი, მეფე კარლო ალბერტო I გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მეფე ვიტორიო ემანუელე II გახდა, ადელჰაიდი კი სარდინიის დედოფლად გვევლინება. დედოფლობის პერიოდში მან კიდევ სამი ბავშვი გააჩინა, რომლებიც ჩვილობაშივე გარდაიცვალნენ. 1855 წლის 8 იანვარს ადელჰაიდმა თავისი უკანასკნელი შვილი, ვიტორიო ემანუელე გააჩინა. ამ ამბიდან სულ ოთხ დღეში, 1855 წლის 12 იანვარს გარდაიცვალა მისი დედამთილი, დედოფალი მარია ტერეზია. 16 იანვარს, ახლად ნამშობიარები დედოფალი ადელჰაიდი დედამთილის დაკრძალვას დაესწრო, სადაც იგი გაცივდა და დაქვეითებული იმუნიტეტის გამო დაავადება ძალიან გაურთულდა. მარია ტერეზიას დაკრძალვიდან სულ ოთხ დღეში, 1855 წლის 20 იანვარს, 32 წლის დედოფალი ადელჰაიდ ავსტრიელიც გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს სუპერგის სამეფო ბაზილიკაში.
მიუხედავად იმისა, რომ მისმა ქმარმა კიდევ 23 წელი იცოცხლა, მეორედ აღარ დაქორწინებულა. აღსანიშნავია, რომ მისი გარდაცვალებიდან ექვს წელიწადში, 1861 წელს ვიტორიო ემანუელე II-მ ყველა იტალიური სამეფო თავის გვირგვინქვეშ გააერთიანა, თავად კი მისი პირველი მეფე გახდა.
რაინერ უერნერ ფასბინდერი
რაინერ ვერნერ ფასბინდერი (Rainer Werner Fassbinder; დ. 31 მაისი, 1945, ბავარია, გერმანია — გ. 10 ივნისი, 1982, მიუნხენი, დასავლეთ გერმანია) — ხშირად მოიხსენიებენ როგორც R.W. Fassbinder -ს. გერმანელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი, დრამატურგი, კომპოზიტორი, ოპერატორი, მონტაჟისტი და ესეისტი. ითვლება გერმანული ახალი კინოს ფუძემდებლად ვერნერ ჰერცოგთან და ვიმ ვენდერსთან ერთად. მის ფილმებში დომიმანტური თემები ძალაუფლების თემა იყო საზოგადოებაში, ურთიერთობებსა თუ სახელმწიფო დონეზე.
ადრეული ცხოვრება
ფასბინდერმა სკოლა 16 წლის ასაკში დატოვა და მიუნხენის იმპროვიზაციულ თეატრში ჩაერთო. ეს იყო ავანგარდული სივრცე მისი სამწერლო, სამსახიობო და სარეჟისორო კარიერისთვის. როცა 1968 წელს კომპანია პოლიციამ დახურა, ფასბინდერმა „ანტი-თეატრი“ დააფუძნა, რომელიც პროდუსირებდა როგორც ორიგინალ ნაშრომებს, ასევე კლასიკური ლიტერატურის უჩვეულო სპექტაკლ-ადაპტაციებს. ბევრ მსახიობი, რომლებიც მასთან ამ კომპანიებში მუშაობისას თანამშრომლობდნენ, ჩნდება მის შემდგომ ფილმებში.
20 წლის ასაკში მან თავისი პირველი მოკლემეტრაჟიანი ფილმები გადაიღო. ასევე შეავსო განაცხადი ბერლინის კინოსკოლაში ჩასაბარებლად, თუმცა ვერ მოხვდა, რადგან მისაღებ გამოცდებში ჩაიჭრა.
კინო-კარიერა
რაინერ ვერნერ ფასბინდერმა თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი 1969 წელს, ფრანც უოლშის ფსევდონიმით გადაიღო. ამ სახელს იგი 1971 წლამდე იყენებდა. თავისი კარიერის განმავლობაში მან შექმნა 40 ფილმი და უამრავი სპექტაკლი და პიესა.
მისი ფილმებში, რომლებიც საშუალო კლასის ღირებულებებისა და მანერების მიმართ კრიტიკულობით გამოირჩევა, შედის Katzelmacher (1969; ბავარიული სლენგი „უცხოელი მუშასთვის“), მუშათა კლასის წარმომადგენელ ბერძენზე, რომელიც გერმანულ ბურჟუაზიას ანცვიფრებს; „პეტრა ფონ კანტის ცხარე ცრემლები“ (1969), ადამიანურ ურთიერთობებსა და ძალაუფლების გადანაწილებაზე და სხვ. მინი|270x270პქ|რაინერ ვერნერ ფასბინდერი და ჰანა შიგულა ფასბინდერს უყვარდა ამერიკული კინო და მისი თანმიმდევრული, მარტივი ნარატიული სტილი; დიდი გავლენა ჰქონდა გერმანელი რეჟისორის, დაგლას სირკის მელოდრამებს.
1969-1976 წლები ფასბინდერის კარიერის ყველაზე ნაყოფიერი პერიოდია. ამ დროს იგი ფილმებთან და სპექტაკლებთან ერთად თამაშობდა სხვა რეჟისორების ფილმებშიც, მათ შორის არის ვოლკერ შლონდორფის ადაპტაცია ბრეხტის რომანისა BAAL.
1976 წლისთვის ფასბინდერს საერთაშორისო პუბლიკა იცნობდა. სხვადასხვა კინოფესტივალებზე აღებულმა ჯილდოებმა, პარიზში, ნიუ-იორკსა და ლოს-ანჯელესში მოწყობილმა პრემიერებმა და რეტროსპექტივებმა, პირველმა კრიტიკულმა წერილმა მისი ფილმების შესახებ, ფასბინდერს სახელი მსოფლიო კინომოყვარულებს შორის გაუთქვა.
ფასბინდერი ინტერვიუში ამბობს: „მე მეჩვენება, რომ საზოგადოებას, რომელშიც ვცხოვრობთ, ბედნიერებისა და თავისუფლების კი არა, ჩაგვრის, შიშისა და დანაშაულის ფორმა აქვს“.
მისი ერთდროულად ვარსკვლავური და არაჯანსაღი ცხოვრების წესის, მისი ღიად გამომჟღავნებული ბისექსუალობის, სკანდალებისა წყალობით, ფასბინდერი მუდმივად ჩნდებოდა სხვადასხვა ჟურნალებსა და გაზეთებში; წერდა პროვოკაციულ ინტერვიუებს, ხოლო მისი ნამუშევრები კრიტიკოსებისგან სხვადასხვანაირ შეფასებებს იღებდნენ, მოსაზრებები ხშირად იყოფოდა.
გარდაცვალება
ფასბინდერის ბოლო ფილმის, „ქერელის“ (1982) გადაღებებისას, იგი ნარკოტიკებსა და ალკოჰოლს ხშირად მოიხმარდა.
ფასბინდერი კოკაინისა და ბარბიტურატის დოზის გადაჭარბებით გარდაიცვალა.
მოსკოვის წმინდა გიორგის ეკლესია (კოლომენსკოე)
მოსკოვის წმინდა გიორგის ეკლესია  (Церковь Георгия Победоносца) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციული ოლქის ნაგატინი-ზატონის რაიონში, შედის კოლომენსკოეს მუზეუმ-ნაკრძალის შემადგენლობაში.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
XVII საუკუნეში სამრეკლოს მიაშენეს ხის სატრაპეზო. რუსი სიტორიკოსების ა. კორსაკოვისა და ი. შამურინის მტკიცებით წმინდა გიორგის ეკლესია აკურთხეს 1678 წელს. 1840-1842 წლებში ხის და ნაწილობრივ ქვის კედელი დაშალეს. ხის სატრაპეზოს ადგილზე ააგეს ეკლესია წმინდა გიორგის სახელზე. ამ რეკონსტრუქციის პროცესში უძველესი სტრუქტურა მნიშვნელოვნად დამახინჯდა. შელესილობის ქვეშ განადგურდა მთელი შიდა დეკორი. დასავლეთის მხარეს მიაშენეს აგურის დიდი სატრაპეზო.
თავდაპირველი სახის აღსადგენად სარემონტო სამუშაოები დაიწყეს 1920-იან წლებში პეტრე ბარანოვსკის ინიციატივით. რესტავრაციის პერიოდში გაანადგურეს მთელი ადრინდელი ნაგებობები. დიდი სამამულო ომის პერიოდში რესტავრაცია შენელდა და გაგრძელდა 1966-1967 წლებში ნიკოლაი სვეშნიკოვის ხელმძღვანელობით. სატრაპეზოში დიდი ხნის მანძილზე ინახებოდა სამუზეუმო ფონდი.
2007 წელს ეკლესიაში დაამონტაჟეს კანკელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
ორბაისეტა
ორბაისეტა (Orbaiceta; Orbaitzeta) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის აუნიამენდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 82,31 კმ². მოსახლეობა — 192 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
არაბი (მასალი)
არაბი (Ərəb) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1106 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
დროშკები
დროშკები (дрожки (plural); dorożka (singular); troska (singular)) — ეტლის ტიპის ტრანსპორტი XIX საუკუნის თბილისში.
XVIII-XIX საუკუნეებში თბილისის მთავარ ტრანსპორტს ურმები და ბედაური ცხენები წარმოადგენდნენ.
ნელ-ნელა დაიწყო ძველი ტრანსპორტის განახლება. 1790 წელს გამოჩნდა პირველი „კარეტა“, რომელიც გარსევან ჭავჭავაძემ ჩამოიტანა. ამას მოვყვა „კალიასკა“ და „ეკიპაჟი“ (1820-იან წლები). დროშკები თბილისში 1820-იან 1830-იან წლებში გამოჩნდა.
თბილისში დროშკებითა და ეტლებით სიარულის საჭიროებას იწვევდა ისიც, რომ მაშინ ქალაქის ქუჩები უფარნებოდ იყვნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ტრანსპორტი
პოლტავური თიხისფერი
პოლტავური თიხისფერი — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. არსებობს ვარაუდი, რომ წარმოიქმნა XIX საუკუნეში პოლტავის გუბერნიაში ადგილობრივი ქათმის შეჯვარებით ჩალისფერ ორპინგტონთან. პოლტავური ჯიშის ქათმის ტანი წაგრძელებულია, არც ისე ფართო. თავი მცირე ზომისაა; ყურის ბიბილოები წითელი, ბიბილო დასაწყისში მოვარდისფრო, იშვიათად — ფურცლისებრი; ფაფარი კარგადაა განვითარებული. მკერდი გამოზნექილია; ზურგი ფართო, სწორი; ფრთები მოყავისფრო-ყვითელი („თიხისფერი“, აქედან სახელწოდება), მომქნევი ბუმბულის წვეროები შავია, კუდი მოყავისფრო-შავი. ნაწნავები შავი ფერისაა; ფეხები დაბალი, ყვითელი. მამლის საშუალო ცოცხალი მასაა 2,9–3 კგ, დედლისა 2–2,2 კგ. კვერცხმდებლობა 175–180 ცალი წელიწადში; თითოეული იწონის 52–54 გ. სიცოცხლისუნარიანობა კარგია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქათმის ჯიშები
ესმორგა
მინი|ესმორგა. ესმორგა (გალისიური: A esmorga) — გალისიელი მწერლის, ედუარდო ბლანკო ამორის 1959 წლის ნოველა. ნოველა მოგვითხრობს კიბრანის და მისი ორი მეგობრის 24-საათიანი ქეიფის შესახებ, რომელიც პატარა ქალაქ აურიაში ხდება. ქალაქი ძალიან ჰგავს რეალურ ქალაქ ორენსეს. კიბრანი უყვება ამბავს პოლიციას და ცდილობს თავი საუკეთესო მხრიდან წარმოაჩინოს. დღის განმავლობაში იყო ქეიფი, ცეცხლი, სტუმრობა საროსკიპოში და დასრულდა უპრეცედენტო ძალადობით.
წიგნი გადაღებულია ორჯერ: 1977 წელს გონსალო სუარესის მიერ რომელსაც ეწოდება „პარანდა“ და 1994 წელს იგნასიო ვილარის მიერ სახელით „A esmorga“.
სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ნაწარმოებები
ფერდინანდ I (რუმინეთი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინეთის მეფეები კატეგორია:ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენები კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1865 კატეგორია:გარდაცვლილი  20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
ორბარა
ორბარა (Orbara) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის აუნიამენდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 9 კმ². მოსახლეობა — 32 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ხინისლი
ხინისლი (Xınıslı) — ძველი დასახლებისა და სასაფლაოს ნანგრევები, რომლებიც განლაგებულია აზერბაიჯანის ქალაქ შემახიდან ჩრდილო-დასავლეთით 1-1,5 კილომეტრიის დაშორებით.
ჰაიკ ბჟიშკიანი
ჰაიკ დმიტრის ძე ბჟიშკიანი, ფსევდონიმით გაი (Հայկ Բժշկյան დ. 1887, თავრიზი — გ. 11 დეკემბერი, 1937) — სომეხი საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის აქტიური მონაწილე.
ხინისლი
1958 წლის არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იქნა მატერიალური კულტურის უამრავი ნიმუში, მონეტების განძი (იხილეთ “ხინისლის განძი“ ) და სხვა. დასახლება სხვადასხვა პოლიტიკური თუ ბუნებრივი გავლენების შედეგად არაერთხელ იცვლიდა თავის ადგილსამყოფელს. კულტურული ფენა მიეკუთვნება მტკვარ-არაქსის კულტურას. თიხის ჭურჭელი, ქვისა და ძვლების იარღები, მოწმობენ იმას, რომ აქ რკინის ხანაში განლაგებული იყო განვითარებული და საკმაოდ მრავალრიცხვოვანი დასახლება.
ჰაიკ ბჟიშკიანი
ბიოგრაფია
1901 წლიდან ოჯახი ირანიდან გადასახლდა თბილისში, სადაც დაამთავრა სასულიერო სემინარია. 1903 წლიდან ჩართული იყო რევოლუციურ საქმიანობაში. იყო სომეხთა სოციალ-დემოკრატიული პარტია „ჰუნჩაკისა“ და ფიდაისტების საბრძოლო რაზმის წევრი. თბილისის ოფიცერთა სკოლის დასრულების შემდეგ მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში დაშნაკთა საბრძოლო რაზმის შემადგენლობაში კავკასიის ფრონტზე. ომის დასრულებისას მიაღწია შტაბს-კაპიტნის ჩინს. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შედის ბოლშევიკების რიგებში. მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომში. 1918 წლის ნოემბერ-დეკემბერში მეთაურობდა სიმბირსკის პირველ ქვეით დივიზიას, სადაც მის დაქვემდებარებაში მსახურობდა გიორგი ჟუკოვი. 1918 წლის დეკემბრიდან 1919 წლის ივნისამდე სარდლობდა ბოლშევიკთა აღმოსავლეთის ფრონტის პირველ არმიას, სადაც ამ თანამდებობაზე შეცვალა მიხეილ ტუხაჩევსკი. 1919 წლის აგვისტო-სექტემბერში სარდლობდა სამხრეთის ფრონტის 42-ე დივიზიას. 1919 წლის 25 სექტემბრიდან 1920 წლის 3 მარტამდე სამხრეთის ფრონტის კავკასიის პირველი „ველური დივიზიის“ მეთაურია. პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომის პერიოდში სარდლობდა დასავლეთის ფრონტის მე-3 საკავალერიო კორპუსს. ვარშავის ბრძოლაში გამანადგურებელი მარცხის შემდეგ თავის გადარჩენილ ძალებთან ერთად გადადის პრუსიაში, სადაც ინტერნირებულია. 1922 წლიდან სომხეთის სსრ-ს სამხედრო საქმეთა სახალხო კომისარია. 1924-25 წლებში მინსკის გარნიზონის უფროსია. 1927 წელს ამთავრებს ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიას, იქვე რჩება და ხდება კათედრის გამგე, იცავს დისერტაციას. 1933 წლიდან პროფესორია და 1933-35 წლებში ხელმძღვანელობს ჟუკოვსკის სახელობის სამხედრო-საჰაერო აკადემიის ომებისა და სამხედრო ხელოვნების ისტორიის კათედრას. 1935 წელს გაათავისუფლეს ყველა თანამდებობიდან და დააპატიმრეს წითელ არმიაში სამხედრო ფაშისტური ორგანიზაციის შექმნის ბრალდებით. მიესაჯა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა. იაროსლავლის ციხეში გადაყვანისას, 1935 წლის 22 ოქტომბერს მოახერხა გაქცევა, თუმცა ორ დღეში დააკავა შინსახკომმა და დახვრიტეს 1937 წლის 11 დეკემბერს.
ხინისლი
ჩვ.წ. VI—V საუკუნეებში ხინისლი გადაიქცა მსხვილ დასახლებულ პუნქტად, ჩვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისში ჩამოყალიბდა ქალაქად. აღმოჩენილი საძირკვლები და კოლონები მიგვანიშნებენ, რომ ხინისლიში არსებობდა დიდი ზომის შენობები. ჩვენი წელთაღრიცხვის დასაწყისში ქალაქი სრულად იქნა განადგურებული. ფერწერული კერამიკა, შუშის ნაკეთობები გვაუწყებს იმას, რომ ქალაქში განვითარებული იყო ხელოსნობა, ხოლო ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან და რომის იმპერიიდან და სხვა ქვეყნებიდან შემოტანილი მოსართავები, შუშის ნაკეთობები და სხვა სახის ნაკეთობები მეტყველებენ იმაზე, რომ ხინისლიში განვითარებული იყო ვაჭრობა და ამ ქალაქს გააჩნდა სხვადასხვა სახის კულტურული და ეკონომიკური ურთიერთობები.
ჰაიკ ბჟიშკიანი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:ბოლშევიკები კატეგორია:სომეხი რევოლუციონერები კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
ხინისლი
VI საუკუნეში ჩრდილოეთით სასანიდთა ლაშქრობების დროს ხინისლი დანგრეულ იქნა. სასაფლაოზე შესწავლილ იქნა უამრავი ქვის საფლავი, ნაპოვნი იქნა უამრავი სასანიდური მონეტა, ბეჭდები, შუშის, თიხის ჭურჭელი და სხვა. ხინისლი დასახლებული იყო არაბთა ბატონობამდე. ხინისლის მატერიალური კულტურა შეესაბამება ბერძენი გეოგრაფის ფტოლემეს და კავკასიის ალბანეთის დასახლების კემახას ან მემახიას ხანას.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
ბეკეშის მედიე
ბეკეშის მედიე (Békés) — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ბეკეშჩაბა. ფართობი — 5631 კმ². მოსახლეობა — 366 556 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 69.6 კაცი/კმ²).
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უნგრეთის მედიეები
ჯონ ბრაუნინგი
ჯონ მოზეს ბრაუნინგი (John Moses Browning; დ. 23 იანვარი, 1855 — გ. 26 ნოემბერი, 1926) — ცეცხლსასროლი იარაღების ამერიკელი დიზაინერი, რომელიც დაიბადა ოგდენში იუტაში. მან შექმნა და განავითარა როგორც სამხედრო ისე სამოქალაქო იარაღის უამრავი ვერსია, შექმნა ვაზნები ასევე იარაღის მექანიზმები, რომელთაც დღემდე იყენებენ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში. იგი მიჩნეულია მეოცე საუკუნის ყველაზე წარმატებულ ცეცხლსასროლი იარაღების დიზაინერად, ასევე ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღის და ნახევრად ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღის განმავითარებლად, რომლის სახელზეც 128 იარაღის პატენტია. ჯონ პირველი იარაღი 13 წლის ასაკში, მამამისის იარაღის მაღაზიაში შექმნა, პირველი პატენტით კი 1879 წლის 7 ოქტომბერს 24 წლის ასაკში დასაჩუქრდა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღის დიზაინერები კატეგორია:ლეოპოლდ I-ის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
ჟუმგალის რაიონი
ჟუმგალის რაიონი (Жумгал району) — ყირგიზეთის ნარინის ოლქის ხუთი რაიონიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ჩაეკი.
გეოგრაფია
ჟუმგალის რაიონი მდებარეობს ნარინის ოლქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთიდან ესაზღვრება ჯალალაბადის ოლქის თოქთოგულის რაიონი, ჩრდილოეთიდან — ჩუის ოლქის პანფილოვის რაიონი, აღმოსავლეთიდან — ნარინის ოლქის აქ-თალაის, ხოლო სამხრეთიდან ამავე ოლქის ქოჩქორის რაიონები. ჟუმგალის რაიონის ფართობია 7 150 კმ².
მოსახლეობა
2009 წლის ყირგიზეთის აღწერის მიხედვით რაიონში ცხოვრობდა 40 718 ადამიანი, რომელთაგან ყირგიზი შეადგენდნენ მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას, ანუ 99,7 პროცენტს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ჟუმგალის რაიონი 2012 წლამდე ადმინისტრაციულად იყოფოდა 12 სასოფლო ოლქად და ერთ დაბად — მინ-კუში. ამჟამად მინ-ქუშსაც სოფლის სტატუსი აქვს.
სქოლიო
კატეგორია:ყირგიზეთის რაიონები კატეგორია:ნარინის ოლქის რაიონები
ბერიოზოვკა (სტერლითამაქის რაიონი)
ბერიოზოვკა  (Берёзовка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (50%).
მასტერსი 2005 (სნუკერი)
მასტერსი 2005 (Masters 2005, აგრეთვე ცნობილია, როგორც Rileys Club Masters 2005 — სპონსორის სახელწოდების მიხედვით) — სნუკერის პროფესიონალური არარეიტინგული ტურნირი. ტარდებოდა 2005 წლის 13 თებერვლიდან 20 თებერვლამდე Wembley Conference Centre-ში, ლონდონში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა რონი ო’სალივანი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა ჯონ ჰიგინსი ანგარიშით 10:3.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მასტერსი (სნუკერი) კატეგორია:2005 წელი სნუკერში
უმიჰანა ჩუვიდინა
უმიჰანა ჩუვიდინა (Umihana Čuvidina; დ. 1794, სარაევო, ბოსნიის ეალეთი, ოსმალეთის იმპერია - გ. 1870, სარაევო, ბოსნიის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის ბოსნიელი პოეტი და ყველაზე ადრეული ბოსნიელი ქალი ავტორი, რომლის ნამუშევრები დღესაც ცოცხლობს. ჩუვიდინა თვის ლექსებს მღეროდა და ამით დიდი წვლილი შეიტანა ტრადიციული ბოსნიური ჟანრის ხალხურ მუსიკაში, რომელსაც ჰქვია სევდალინკა.
ბიოგრაფია
ჩუვიდინა დაიბადა დაახლოებით 1794 წელს სარაევოში, როდესაც თანამედროვე ბოსნია და ჰერცეგოვინა ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო. თავიდან მისი ოჯახი ბოსნიელი რესტატორები იყვნენ, რომლებიც მოგვიანებით ზრდიდნენ და ყიდნენ საზამთროს. ჩუვიდინა გაიზარდა ჰრიდში, სარაევოს კვარტალში, რომელიც განლაგებულია მდინარე მილიაცკას მარცხენა ნაპირზე.
1813 წელს, ჩუვიდინა დანიშნული იყო ახალგაზრდა მამაკაცზე სახელად მუჯო ჩამჯი-ბაირაქტარზე, რომელიც დაიღუპა, როგორც იმპერატორ ალიფაშა დერენდელიჯას არმიის ჯარისკაცი სერბეთის პირველი აჯანყების პდროს, XIX საუკუნის დასაწყისში. მოკლეს პატარა ქალაქ ლოზნიცასთან, მდინარე დრინასთან ახლოს. მისი საქმროს სიკვდილის განცდით, ჩუვიდინამ გადაწყვიტა არასოდეს დაქორწინდეს და დაკავდა პოეზიით, დაიწყო ლექსების წერა თავისი საქმროს და მისი თანამემამულე ჯარისკაცების შესახებ.
თავისი საქმროს მუჯოს სიკვდილიდან ოთხი წლის შემდეგ, უმიჰანამ თავისი ხელით შეჭრა თმა მარადიული გლოვის ნიშნად და შემდეგ ის თმა ეზოში ღობეზე დააბა. ეს ფაქტი აღნიშნულია მის ლექსებში.
ერთადერთი სრული პოემა, რომელიც შეიძლება მიეკუთვნოს ჩუვიდინას ეჭვგარეშე, არის 79 კუპლეტის სიგრძის ეპოსი სახელწოდებით "Sarajlije iđu na vojsku protiv Srbije" ("სარაევოს მარტის კაცი, სერბეთის ომის წინააღმდეგ"), რომელიც დაიწერა არებიცას სკრიპტით.
სიკვდილი
უმიჰანა ჩუვიდინა ცხოვრობდა ღრმა სიბერემდე და გარდაიცვალა დაახლოებით 1870 წელს. იგი დაკრძალეს მუსულმანური დაკრძალვის წესით უცნობ ადგილას სარაევოში.
დაწყებითი სკოლა
მისი სახელობის დაწყებითი სკოლა (Umihana Čuvidina Osnovna Škola) გაიხსნა 1970 წელს, სარაევოს ნაწილში სახელწოდებით Boljakov Potok.
1992 წლის 26 სექტემბერს, სერბეთის ძალებმა რამდენიმე სტუდენტი მოკლეს, ბოსნიის ომის დროს. სამი თვის შემდეგ, 1992 წლის 16 დეკემბერს, სკოლის კიდევ სამი ახალგაზრდა სტუდენტი მოკლეს, როდესაც სერბებმა ყუმბარა ისროლეს შენობის ეზოში. ეს ინციდენტები სარაევოს ალყის ნაწილი იყო, რომელიც თითქმის ოთხი წელი გაგრძელდა.
სხვა
სახლი, რომელშიც დაიბადა უმიჰანა, მდებარეობს "Ulica Mujezinova" ქუჩაზე სარაევოს სტარი გრადში, წლების განმავლობაში სასტიკად გაუარესდა. მოხუცებისთვის ძნელია ძველ ქუჩებში სახლების გარშემო ფეხით სიარული ზამთარში, როდესაც ყინულისა და თოვლის საფარი ეფინება ასფალტზე, ხოლო სახლების გარშემო ბალახი იზრდება. უმიჰანას დაბადების სახლიც ასევე იშლება. უბნის მაცხოვრებლები რამდენიმეჯერ ქალაქის მერიას სთხოვეს მოათავსონ დაფა ისტორიული მონაცემებით ჩუვიდინას შესახებ მის სახლზე, სადაც ის თავის დროზე ცხოვრობდა, მაგრამ უშედეგოდ, სანამ 2011 წელს, სარაევოს მერიამ დაამტკიცა 80,000 ბოსნიური კონვერტირებადი მარკის ოდენობით თანხა ქუჩისა და სახლის აღსადგენათ.
2012 წლის სექტემბერში, ბოსნიელმა მსახიობმა ნადა დურევსკამ განაცხადა, რომ ის და მისი კოლეგა ადმირ გლამოჩაკი გეგმავენ მონოდრამის შექმნას უმიჰანა ჩუვიდინას შესახებ. დურევსკამ განაცხადა, რომ ის აგროვებდა ინფორმაციას და ცხოვრება იდუმალი პოეტისავით ერთი წლის განმავლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1794 კატეგორია:გარდაცვლილი 1870 კატეგორია:ბოსნიელი პოეტები კატეგორია:ბოსნიელი მწერლები
არმენ დარბინიანი
არმენ დარბინიანი (Արմեն Դարբինյան; დ. 23 იანვარი, 1965, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1998-1999 წლებში.
ბიოგრაფია
არმენ დარბინიანი დაიბადა 1965 წლის 23 იანვარს, გიუმრიში. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვში, რის შემდეგაც კვლავ მშობლიურ ქვეყანაში დაბრუნდა.
1994-1997 წლებში არმენ დარბინიანს მნიშვნელოვანი თანამდებობა ეკავა სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნულ ბანკში, ხოლო 1997 წელს ის გახდა სომხეთის ფინანსთა მინისტრი.
1998 წლის 10 აპრილს არმენი რობერტ ქოჩარიანის ნაცვლად დამოუკიდებელი სომხეთის რიგით მე-6 პრემიერ-მინისტრი გახდა. მან ეს თანამდებობა შეინარჩუნა 1999 წლის 11 ივნისამდე. ამის შემდეგ, ის გახდა სომხეთის ეკონიმიკის მინისტრი, მაგრამ 2000 წელს ეს თანამდებობაც დატოვა. არმენ დარბინიანი 2001 წლიდან არის რუსულ-სომხური უნივერსიტეტის რექტორი.
არმენ დარბინიანი არ არის არც ერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი და არც არასდროს ყოფილა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი
ჩაღრი-ბეგი
ჩაღრი-ბეგი (Çağrı Bey) სრული სახელი: აბუ სულეიმან დავუდ ჩაღრი-ბეგ იბნ მიქაილი (დ. 989 — გ. 1060) — ადრეული თურქ-სელჩუკთა იმპერიის მმართველი. მისი სახელი ჩაღრი არის თურქული წარმოშობის და ნიშნავს ,,პატარა შავარდენს’’. ჩაღრი და მისი ძმა თოღრული იყვნენ მიქაილის ვაჟები და სელჩუკის შვილიშვილები. ჩაღრის ექვსი ვაჟი და ოთხი ქალიშვილი ჰყავდა. მისი ვაჟი ალფ-არსლანი 1064 წელს გახდა სულთანი. მისი მეორე ვაჟი კავურტი გახდა ქერმანის მმართველი (რომელიც მოგვიანებით სრულიად დამოუკიდებელი გახდა), ხოლო მესამე ვაჟი იაქუტი - აზერბაიჯანის მმართველი. დიდი სელჩუკთა იმპერიის ყველა მმართველი წევრი ჩაღრის წარმომავლობის იყო. იგი გარდაიცვალა ირანის ქალაქ სარახსში. ისტორიული წყაროები მისი გარდაცვალების ზუსტ თარიღს არ იუწყებიან. ვარაუდობენ, რომ ჩაღრი გარდაიცვალა 1059, 1060, 1061 ან 1062 წელს, თუმცა მისი სიკვდილის ზუსტ თარიღად 1060 წელია მიჩნეული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სელჩუკი მმართველები კატეგორია:დაბადებული 989 კატეგორია:გარდაცვლილი 1060
ოროს-ბეტელუ
ოროს-ბეტელუ (Oroz-Betelu; Orotz-Betelu) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის აუნიამენდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 23,46 კმ². მოსახლეობა — 147 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
რობერტ ფორდი
რობერტ ნიუტონ ფორდი (Robert Ford; დ. 31 იანვარი, 1862 — გ.  8 ივნისი, 1892) — ამერიკელი ბანდიტი, რომელმაც 1882 წლის აპრილში, ჯილდოს სანაცვლოდ მოკლა თავისი ბანდის ლიდერი ჯესი ჯეიმზი. მოგვიანებით ფლობდა ბარებსა და საცეკვაო დარბაზებს კოლორადოში.
ფორდი მოკლეს ედვარდ კეპეჰარტ ო’კელის ნასროლი ტყვიით 30 წლის ასაკში, 1982 წლის 8 ივნისს. ედვარდი ფორდს მოღალატედ თვლიდა, რადგან მან ჯესის მისივე სახლში, მისივე ოჯახის წევრების წინ ესროლა. სწორედ ეს გახდა ფორდის სიკვდილის მიზეზი. რობერტ ფორდის ძმა — ჩარლი, ჯესის სიკვდილს შემდეგ დეპრესიაში ჩავარდა და 1884 წლის 6 მაისს საკუთარი სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1862 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1892 კატეგორია:ამერიკელი კრიმინალები
მარიამ ჩიხლაძე
მარიამ ალექსანდრეს ასული ჩიხლაძე (დ. 28 აგვისტო, 1911, სოფ. ტყვიავი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკი. გორის რაიონის სოფელ ძევერის მეხილეობის საბჭოთა მეურნეობის ბრიგადირი. სკკპ წევრი 1939 წლიდან. საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკი (1971). ხილის მაღალი მოსავლის მიღებისათვის 1972 წელს მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. დაჯილდოებული ორი ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკები კატეგორია:საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკები კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები მარიამ კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
სომხეთი (რომის პროვინცია)
სომხეთი (რომის პროვინცია) — დიდი სომხეთის ნაწილი, რომელიც რომის იმპერიის დაქვემდებარებაში შედიოდა I საუკუნიდან გვიან ანტიკურ ხანამდე. მიუხედავად იმისა რომ, მცირე სომხეთი შევიდა რომის იმპერიის შემადგენლობაში, დიდი სომხეთი ინარჩუნებდა დამოუკიდებლობას არშაკუნიანების მმართველობის პირობებში. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში სომხეთი იყო რომის, პართიის და მისი მემკვიდრე სასანიანების იმპერიის ინტერესის ობიექტი, რომლის გამო მოხდა რამდენიმე რომაულ-სპარსული ომი. მხოლოდ 114-დან 118 წლამდე შეძლო იმპერატორმა ტრაიანემ გამოეცხადებინა ეს ტერიტორია რომის პროვინციად.
ისტორია
სომხეთი ხან ერთი ხან მეორე იმპერიის ვასალი ხდებოდა. ბიზანტიურ-სასანური ომების შედეგად, საბოლოოდ სომხეთი ორ: ბიზანტიურ და სპარსულ ნაწილებად გაიყო.
ბრძოლა გავლენისთვის პართიის წინააღმდეგ
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|რომის პროვინცია „სომხეთი“,[[117 წელს]] რომის იმპერიის აღმოსავლეთით გაფართოების შედეგად, მითრიდატეს ომების დროს სომხეთის სამეფომ, რომელსაც არტაშესიანთა დინასტია მართავდა, ძვ. წ. 66/ 65 წლებში პომპეუსისგან მფარველობა მიიღო. I საუკუნეში პართიის აღზევების პარალელურად, შემცირდა რომაელების გავლენა რეგიონზე, თუმცა იმპერატორ კორბულონის ლაშქრობების შედაგად რომმა სომხეთზე კონტროლი აღადგინა.
საბოლოოდ ეს კონფლიქტი კომპრომისული შეთანხმებით დასრულდა: ამიერიდან სომხეთის სამეფო ტახტზე პართიის პრინცები — არშაკუნიანები ავიდოდნენ, თუმცა მათი კანდიდატურა რომის იმპერიას უნდა დაედასტურებინა.
რომის პროვინცია (114-118)
250 პქpx|მინიატიურა|მარჯვნივ|რომაული მონეტა, რომელზეც გამოსახულია, როგორ ადგამს გვირგვინს სომხეთის მეფეს [[ანტონინუს პიუსი]] 114 წელს, იმპერატორმა ტრაიანემ სომხეთი იმპერიას შეუერთა და რომის პროვინციად აქცია.
113 წელს ტრაიანე შეიჭრა პართიის სამეფოში, რადგან სურდა სომხეთში რომის ვასალი მეფის დანიშვნა (რამდენიმე წლის შემდეგ, რაც ეს უფლება მთლიანად პართიამ მიიღო). 114 წელს ტრაიანე სომხეთში შევიდა და დაიპყრო მისი დედაქალაქი. მან გადააყენა მაშინდელი სომხეთის მეფე და სამეფო მთლიანად რომს დაუქვემდებარა.
როგორც რომის იმპერიის პროვინცია, სომხეთი კაბადოკიასთან ერთად იმართებოდა კლავდიუსების შტოს მიერ.
რომის სენატმა ამ მოვლენებთან დაკავშირებით გამოუშვა მონეტები წარწერით „ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTAE“, რითაც განამტკიცა სომხეთის, როგორც რომის ახალი პროვინციის პოზიციები.
პართიის პრეტენდენტის აჯანყებები ჩაახჩეს, თუმცა არარეგულარული წინააღმდეგობები გაგრძელდა, შედეგად 117 წელს, ტრაიანეს სიკვდილის შემდეგ პართიამ მოახერხა სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილის დაკავება.
რომაელების მფარველობა
ტრაიანეს გარდაცვალების შემდეგ, მისმა მემკვიდრე ადრიანემ აღარ ინდომა სომხეთის შენარჩუნება. 118 წელს ადრიანემ სომხეთის მეფედ პართამასპატესი დანიშნა. იგი მალე პართიელებმა დაამარცხეს და უკან, რომში დააბრუნეს. რომაელებმა იგი ოსროჰენაში კონსულად გაგზავნეს.
140 წელს ანტონინუს პიუსმა სომხეთის მეფედ სოჰემოსი დანიშნა. 161 წელს ვოლოგეზ IV-ის ლაშქრობების შემდეგ სომხეთი ისევ პართიის მფლობელობაში გადავიდა. 163 წელს რომაელების თავდასხმებს პართიამ ვეღარ გაუძლო და სომხეთი ისევ რომის ხელში გადავიდა, მეფე ისევ სოჰემოსი გახდა.
ამის შემდეგ სომხეთისთვის ამ ორ იმპერიას და მათ კანდიდატებს შორის ხშირი დავა ხდებოდა, სანამ არ გამოჩნდა ახალი ძალა სასანიანების სახით.
მართალია რომის გავლენა გაიზარდა, თუმცა სომხეთი ახერხებდა დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას (როგორც ვასალური ქვეყანა). ამასთან ერთად მისი მმართველობა რომის მომხრე იყო. მაგალითისთვის როდესაც ლუციუს სეპტიმიუს სევერუსი თავს დაესხა ქტესიფონეს, სომხებმა მონაწილეობა მიიღეს სასანური იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლაში, შემდეგში კი ორი რომაული დანაყოფიც შექმნეს.
III საუკუნის მეორე ნახევარში სასანიანების იმპერიის დედაქალაქი ქტესიფონი და სომხეთის ტერიტორია რომაელებმა დაიპყრეს იმპერატორ კარის ხელმძღვანელობით. ნახევარსაუკუნიანი სპარსელების მმართველობის შემდეგ, 299 წელს სომხეთის ტერიტორია დიოკლეტიანემ რომის ვასალად გამოაცხადა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:რომის ისტორია
ხელი
ხელი, ან ზედა კიდური — ხერხემლიანთა დელტოიდური კუნთის მიდამოდან გამომავალი ორგანო. მის შემადგენლობაშია ხელის მტევანი, მკლავი, იღლია და მხარი. არის მთავარი ორგანო, რომლითაც ადამიანი ახორციელებს ძირითად საქმიანობას.
განმარტება
ოფიციალურად, ტერმინი „მკლავი“ აღნიშნავს სტრუქტურას მხოლოდ მხრიდან იდაყვამდე. შესაბამისად, „ზედა კიდური“, „ხელი“ და „მკლავი“ არ არის სინონიმები. თუმცა, პრაქტიკულად, ისინი ხშირად გამოიყენება ერთმანეთის ნაცვლად. სამაგიეროდ, ტერმინი „ზედა კიდური“ ანატომიაში მიღებულია, მაგრამ არაოფიციალურ გარემოში უჩვეულოდ ჟღერს და მას გამოთქვამენ მხოლოდ სხვა ტერმინებისგან გამიჯვნის მიზნით.
მხრის სარტყელი
შედგება ლავიწისა და ბეჭისგან და აკავშირებს ზედა კიდურს ხერხემალთან სტეროკოლავიური სახსრის საშუალებით ესაა ერთადერთი სახსარი ზედა კიდურზე, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება ტანს.
მხრის სარტყელის მოძრაობა დამოკიდებულია ბევრ კუნთზე. ყველაზე მნიშვნელოვანი მათგან არის კუნთების ფენები, და არა ფუსფორმა ან ზონარის ფორმის კუნთები. ისინი განცალკევებულად კი არ მოქმედებენ, არამედ ზოგიერთ ბოჭკოსთან ერთად და ასრულებენ ბოჭკოების სხვა კუნთებთან მიმართ კოორდინირების ფუნქციას.
მკლავი
(brachium), რომელსაც უწოდებენ ზედა მხარს არის ადგილი მხარსა და იდაყვს შორის, შეადგენს მხრის ძვალს. იდაყვის სახსარი არის სამი სახსრის კომპლექსი. მათი საშუალებით ხდება ხხელის მოხრის და გაშლის მოქმედება.
წინამხარი
წინამხარი სხივისა და იდაყვის ძვლებისგან შედგება; ეს უკანასკნელი არის იდაყვის ერთობლივი დისტალური ნაწილი, ხოლო რადიუსი წარმოადგენს მაჯის სახსრის მთავარი ნაწილს.
პრიმატებში ზედა კიდურები უზრუნველყოფენ მოძრაობის ფართო სპექტრს, რაც ხელს უწყობს მოქმედების ზედა კიდურით შესრულებას. შიმპანზეების კიდურები, ადამიანებთან შედარებით, გამოხატავს სხვადასხვა ცხოვრების წესს. შიმპანზეს გააჩნია პირველადი მოხმარების ლოკალიზაციის ორი რეჟიმი: კისერი ფეხით, კვადპუპედალიზმის სტილი, რომელშიც სხეულის წონა მხარს უჭერს კისერზე (ან უფრო სწორად თითების შუა ფალანსებს) და ბრაიქცია (ტოტიდან ტოტზე ქანაობა) bipedalism სტილში, რომელშიც მოხრილი თითების გამოიყენება თავს ზემოთ ტოტებზე მოსაჭიდებლად.
ხელი
ყველაზე მოწინავე და ეფექტური ინსტრუმენტი იყო პრიმატის ხელი, რომელიც რთულ კინემატურ მიზანს ასრულებდა. ის შედგებოდა მრავალი მცირე ზომის სახსრისგან. ხელების მოტორიკა უნიკალურია. მისი სტრუქტურა სივრცეში ობიექტების რამდენიმე ხერხით გადაადგილების საშუალებას იძლევა. გაშლილ ხელისგულსა და თითის საშუალებით წარმოიქმნება სრული ბრტყელი ზედაპირი, რომელზეც შეიძლება განთავსდეს ობიექტები და გადატანილ იქნას ფრთხილად და მინიმალური დაზიანებით. გადატანის ეს მეთოდი არ იწვევს უხერხულ მდგომარეობას როგორც გადასატანი ობიექტისთვის, ისე გადამცემისთვის. ამავე ხელით და თვისებით რეგულირდება ცხელ საგანზე უსაფრთხოს მიკიდების ტექნიკა.
ზანა მარჯანოვიჩი
ზანა მარჯანოვიჩი (Zana Marjanović; დ. 31 მაისი 1983, სარაევო, ბოსნია და ჰერცეგოვინა) — ბოსნიელი მსახიობი, ცნობილი „ალმა“-ს როლით 2008 წლის ფილმში „თოვლი“. 2010 წელს მონაწილეობა მიიღო ანჯელინა ჯოლის სადებიუტო ფილმში „სისხლის და თაფლის მიწაზე“, რომელიც 2011 წელს გამოვიდა. ასევე ითამაშა კობრას რეჟისორ ჰარის პასოვიჩის თეატრალურ თამაშში, რომელიც არის „აღმოსავლეთ დასავლეთის თეატრალურ კომპანიის“ წარმოებული მტრის კლასი (Class Enemy). ზანა სწავლობდა მსახიობობის ხელოვნებას სარაევოს საშემსრულებლო ხელოვნების აკადემიაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ბოსნიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი