cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლაიოშ ტარდი
ბიოგრაფია
1987 წელს ლაიოშ ტარდი კვლავ ეწვია საქართველოს ი. ჭავჭავაძის დაბადების 150–ე წლისთავისადმი მიძღვნილ საიუბილეო ღონისძიებაზე დასასწრებად. მან ამ მოვლენას მიუძღვნა თავისი წიგნი „კავკასიურ–უნგრული სარკე“, რომელიც 1988 წელს გამოვიდა.
1988 წელს ლაიოშ ტარდის თაოსნობით უნგრეთში შეიქმნა რუსთაველის საზოგადოების ასოციაცია – პირველი საზღვარგარეთის ასოციაცია ევროპის ცენტრში, რომლის პრეზიდენტიც თავად გახდა.
ლაიოშ ტარდი გარდაიცვალა 1990 წლის 10 იანვარს, ქ. ბუდაპეშტში.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრელი მეცნიერები კატეგორია:უნგრელი ქართველოლოგები
ხოსე-დალმანი
ხოსე-დალმანი (ოფიციალურად ხოსე-დალმანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Jose Dalman; Bayan ng Jose Dalman) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 881 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
თხინვალა
თხინვალი — სოფელი თბილისში, ვაკის რაიონში, თრიალეთის ქედზე, ლისის ტბის დასავლეთით. ზღვის დონიდან 770 მეტრ სიმაღლეზე, თბილისის რკინიგზის სადგურიდან 10 კმ.
ისტორია
წერილობით წყაროებში თხინვალი (თხილოვნა, თხილნარა) პირველად XV საუკუნეში იხსენიება. XV საუკუნემდე სოფელი გაბაშვილების მფლობელობაში იყო. 1466 წელს მეფე კონსტანტინემ იგი ჯავახიშვილებს უწყალობა, ხოლო XVIII საუკუნის დასაწყისიდან თხინვალი ციციშვილების სამფლობელოა. 2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის ლისის თემს.
ისტორიული ძეგლები
სოფლიდან 2 კილომეტრზე შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: გაბაშვილების სასახლის ნანგრევები და წმ. გიორგის ეკლესია (XVII-XVIII სს).
სასახლე ნახევარწრიული ბურჯებით გამაგრებული აგურის ორსართულიანი შენობა იყო, ყოველ სართულს ისრული კამარით გადახურული თითო დარბაზი ჰქონდა. შენობაში შერწყმული იყო საცხოვრებელი სახლისა და გამაგრებული კოშკის ფუნქციები.
ეკლესია ნაშენია აგურით. მოგვიანებით იგი მეორე (გარეთა) კედლით გაუმაგრებიათ. გარედან მარტივია, შიგნით გვიანდელი ფეოდალური ხანის ქართული საერო ხუროთმოძღვრების გავლენა იგრძნობა (კედლის ღრმა ნიშების მწკრივი, ამოკაწრული დეკორატიული სახეები).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 357 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
რაიან კალაჰანი
რაიან კალაჰანი (Ryan Callahan; დ. 21 მარტი, 1985) — ყინულის ჰოკეის ამერიკელი შემტევი და ნაციონალური ჰოკეის ლიგის კლუბ, ნიუ-იორკ რეინჯერსის კაპიტანი.
კარიერა
კალაჰანმა პირველი გამოძახება ნჰლ მიიღო 2006 წლის 28 ნოემბერს, რეინჯერსის მხრიდან, ხოლო მისი ნჰლ დებიუტი 1 დეკემბერს შედგა. მაგრამ, სამწუხაროდ, ამ თამაშის შემდეგ კალაჰანი კვლავ დააბრუნეს Wolf Pack-ში. მეორედ იგი 19 დეკემბერს გამოიძხეს, მაგრამ მხოლოდ 1 მატჩი ჩაატარა ამ სეზონში. სეზონის დამთავრებისას, რაიანი მესამედ მიიწვიეს გუნდში 2007 წლის 15 მარტს, მას შემდეგ რაც მან ამერიკის ჰოკეის ლიგაში 35 გოლი გაიტანა 60 მატჩში. ამის შემდეგ კი ის საბოლოოდ დარჩა რეინჯერსში, ორი დღის შემდეგ კი 17 მარტს, მან პირველი ორი გოლი გაიტანა ნჰლ–ში ბოსტონ ბრუინსის წინააღმდეგ, რომელსაც კარში ჯოუ მაკდონალდი ეყენა. მან კარიერის პირველი საგოლე გადაცემა 21 მარტს გააკეთა, ხოლო გამარჯვების გოლი კი 1 აპრილს გაიტანა. პირველი გოლი ნჰლ–ის პლეი-ოფში მან 17 აპრილს გაიტანა, როდესაც აღმოსავლეთ კონფერენციის 1/4 ფინალში ატლანტა ტრაშერის წინააღმდეგ 7-0 გაიმარჯვეს.
მას შემდეგ, რაც მან 2007-2008 წლის სეზონის 8 თამაშში პირველი გოლი გაიტანა, კალაჰანმა მიიღო მუხლის ტრავმა და რამდენიმე ხნით გამოეთიშა თამაშს. მან ვერ შეძლო მალევე ნჰლ დონეზე დაბრუნება, ამიტომაც შემდეგ 16 მატჩში გოლის გატანა ვერ მოახერხა, შედეგად 2008 წლის 7 იანვარს რეინჯერსმა უკან Wolf Pack-ში გაგზავნა. ჰარტფორდში ჩატარებული 11 თამშის შემდეგ, რაიანი 3 თებერვალს კვლავ გამოიძახეს რეინჯერსში, რადგან მონრეალ კანადიენსის წინააღმდეგ ტრავმირებული ბრენან შენეჰენი ჩაენაცვლებინა. 17 თებერვალს კი, სან ხოსე შარქსის წინააღმდეგ, კალაჰანმა მის კარიერაში მეორედ მოახერხა ორი გოლის გატანა ერთ შეხვედრაში. შვეიცარიაში ყოფნისას კი, კალაჰანიმა თამაშის დასრულებამდე 20 წამით ადრე გაიტანა გამარჯვების მომტანი გოლი და დაეხმარა რეინჯერსს ვიქტორიის თასის მოპოვებაში.
შემდეგი სეზონი კალაჰანისთვის ნახტომივით გამოდგა. 2008 წლის რეგულარულ სეზონში მან რეინჯერსის რიგებში მესამე ადგილი დაიკავა, რომლემაც ანგარიშში 22 გოლი ჩაიწერა, საბოლოოდ კი 40 ქულა დააგროვა. გუნდის წინაშე გაწეულლი წვლილისთვის, ის სტივენ მაკდონალდის Extra Effort-ით დაჯილდოვდა.
2009 წლის 2 ოქტომბერს კალაჰანი რეინჯერსის ვიცე-კაპიტნად აირჩიეს. 2010 წლის 1 იანვარს კი აშშ ოლიმპიურ ნაკრებში გამოიძახეს, რომელმაც ვერცხლის მედალი მოიპოვა ვანკუვერის ოლიმპიურ თამაშებზე.
2010 წლის 15 დეკემბერს მან, პიტსბურგ პინგვინსის წინააღმდეგ თამაშის დროს, დარტყმულ ბურთზე გადაფარებისას ხელი მოიტეხა, ამის გამო მას 19 მატჩის გამოტოვება მოუწია.
2011 წლის 6 მარტს, კალაჰანმა 4 გოლის გატანა და 1 შედეგიანი გადაცემის გაკეთება მოახერხა ფილადელფია ფლაიერსთან, სადაც რეინჯერსმა საბოლოოდ 7-0 გაიმარჯვა. ეს იყო პირველი ჰეთ-ტრიკი, პირველი ოთხი გოლი და პირველი ხუთი ქულა მის ნჰლ კარიერაში, რომელიც მან 1 თამაშში აიღო. სეზონის 79-ე თამაშში კალაჰანი ბოსტონ ბრუინსის ვარსკვლავ ზდენო ჩარას მიერ ბოლო წუთზე დარტყმული შაიბას გადაეფარა, რომელიც საბოლოოდ მას კოჭის ტრავმად დაუჯდა.
2011 წლის 12 სექტემბერს, 26 წლის ასაკში, კალაჰანი ნიუ-იორკ რეინჯერსის ისტორიაში 26-ე კაპიტნად აირჩიეს, რითაც ბრაიან ლიჩის შემდეგ პირველი ნიუ-იორკელი კაპიტანი გახდა. ხოლო ასაკით რაიანი გახდა მე-5 ახალგაზრდა კაპიტანი გუნდის ისტორიაში. 2012 წლის 11 თებერვალს კალაჰანმა, ფილადელფია ფლაიერსის წინააღმდეგ საკუთარ კარიერაში მეორე ჰეთ–ტრიკი  შეასრულა.
2012 წლის 25 თებერვალს მედისონ სკვერ გარდენში, ბუფალო სეიბრის, კალაჰანმა საკუთარ კარიერაში მე-100 შაიბა გაიტანა.
კარიერის სტატისტიკა
GP = ჩატარებული მატჩი; G = გატანილი შაიბა; A = შედეგიანი გადაცემა; Pts = ქულა; PIM = პენალტი;
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:ამერიკელი ყინულის ჰოკეისტები კატეგორია:ნიუ-იორკ რეინჯერსის მოთამაშეები კატეგორია:ნიუ-იორკელები
ჯან ჯაკომო ტრივულციო
thumb|right|ჯან ჯაკომო ტრივულციო ჯან ჯაკომო ტრივულციო, მარკიზი დი ვიგევანო (იტალ.:Gian Giacomo Trivulzio, Marchese di Vigevano) (* 1436, მილანი, იტალია; † 1518) - წარმოშობით იტალიელი საფრანგეთის ჯარების მთავარსარდალი და საფრანგეთის მარშალი.
ჯან ჯაკომო ტრივულციო ცნობილი და მდიდარი მილანური ოჯახის წევრი იყო, რომლებმაც ძალაუფლების ზენიტს XVI საუკუნეში მიაღწიეს. 1466 წელს ჯან ჯაკომო საფრანგეთის წინააღმდეგ მოწყობილ ლაშქრობაში მიიღო მონაწილეობა. 1476 წელს მან სისხლში ჩაახშო გიბელინების აჯანყება გენუაში. 10 წლის შემდეგ, 1486 წელს იგი ნეაპოლის მეფის სამსახურში ჩადგა, ხოლო 1494 წელს საფრანგეთის მეფის ქვეშევრდომობა მიიღო.
ძალაუფლების ზენიტში მყოფ ტრივულციოს მოწინააღმდეგეებმა ბრალი დადეს ვენეციასთან და შვეიცარიასთან საიდუმლო კავშირში, რის გამოც მისი ავტორიტეტი საფრანგეთის მეფის თვალში ძალიან დაეცა. 1518 წელს ტრივულციო თავის გასასამართლებლად სამეფო კარზე გამოცხადდა, მაგრამ უპატიოდ იქნა მიღებული. ამდენი დამცირებით გატეხილი მოხუცი მარშალი მალე გარდაიცვალა კიდეც.
ჯან ჯაკომო ტრივულციოს ძმა რენე გიბელინების მხარეზე იბრძოდა და ვენეციის სამსახურში გარდაიცვალა, ხოლო ძმისშვილი ტეოდორო ტრივულციო მოგვიანებით აგრეთვე საფრანგეთის მარშალი გახდა.
კატეგორია:იტალიელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 1436 კატეგორია:გარდაცვლილი 1518
ჭეჭელაანთუბანი
ჭეჭელაანთუბანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის თემი), მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, გორიდან 6 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 64 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბორის პაიჭაძე
ბორის პაიჭაძე (დ. 3 თებერვალი, 1915, ონჭიქეთი, ჩოხატაური, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ოქტომბერი, 1990, თბილისი, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი, საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე, თბილისის საპატიო მოქალაქე, საპატიო ნიშნის, შრომის წითელი დროშისა და ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალერი.
ადრეული წლები
ბორის პაიჭაძე 1915 წლის 3 თებერვალს, სოფელ ონჭიქეთში, სოლომონ პაიჭაძისა და ოლღა ტუღუშის მრავალშვილიან ოჯახში დაიბადა. რამდენიმე წლის შემდეგ ოჯახი საცხოვრებლად ონჭიქეთიდან ფოთში გადადის, სადაც 7 წლის ბორისი ფოთის ოთხკლასიან სკოლაში შეყავთ სასწავლებლად. იმ პერიოდის საქართველოს დანარჩენი კუთხეებისგან განსხვავებით ფოთში ფეხბურთი უკვე საკმაოდ დიდი პოპულარობით სარგებლობს, რადგან სპორტის ეს სახეობა ინგლისელ მეზღვაურებს პირველად სწორედ აქ შემოაქვთ და „დინამოს“ მომავალი კაპიტნის საფეხბურთო ოდისეაც ამ ზღვისპირა ქალაქიდან იწყება. ფეხბურთისადმი ადგილობრივი მოსახლეობის განსაკუთრებული ინტერესი თანდათან შეუქცევად ხასიათს იღებს და მალევე არღვევს სათამაშო აზარტისა თუ სიახლისადმი ცნობისმოყვარეობის პირობით საზღვრებს. ტყავის ბურთის წინ და უკან თუ აქეთ-იქით გორება მოკლე დროში სპორტული საქმიანობის იერსახეს იძენს და ქალაქში ერთიმეორის მიყოლებით იქმნება სამოყვარულო საფეხბურთო გუნდები, მათ შორის: ნავსადგურის მუშათა გუნდი, გემთშემკეთებელი ქარხნის გუნდი, რკინიგზელთა გუნდი, „რემედასი“, „ურანი“, მოგვიანებით — ფოთის პირველი და მეორე საფეხბურთო ნაკრები, რომელთა რიგებშიც იმ დროის კვალობაზე საკმაოდ კარგი მონაცემების ახალგაზრდა, ძლიერი და ტექნიკური მოთამაშეები გამოდიან და თვითმხილველებისა და ფეხბურთის ისტორიკოსების გადმოცემით ხშირად ტოლს არ უდებენ „საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრებში“ მათზე ბევრად გამოცდილ ბრიტანელ თუ სხვა უცხოელ „კოლეგებს“.
ბორის პაიჭაძეს სხვადასხვა ინტერვიუსა თუ საუბარში არაერთხელ აღუნიშნავს, რომ ის და მისი თანატოლები თითქმის არცერთ თამაშს არ აცდენდნენ და მისივე სიტყვებით — ერთად იზიარებდნენ ადგილობრივი საფეხბურთო ციებ-ცხელებით გამოწვეულ ემოციებსა თუ შთაბეჭდილებებს.
თავიდან ინსტიტუტის მეორე გუნდში იწყებს თამაშს, სადაც მასთან ერთად არჩილ კიკნაძე, მიშა ცენტერაძე, ვალიკო არსენიშვილი, ლევან ღუდუშაური და სხვები გამოდიოდნენ. მომდევნო 1935 წლიდან უკვე ინსტიტუტის პირველ გუნდშია, რომელიც ერთ-ერთ უძლიერეს გუნდად ითვლებოდა საქართველოში. მასთან ერთად პირველ გუნდში თამაშობდნენ: იურა კასრაძე, გვაჩი ჯორბენაძე, გიორგი ჭუმბურიძე, მიშა მინაევი, ვალია კოძისი, გერმან კირილოვი, მიშა ბოლოტინი, სერგო სიხარულიძე, კაკო ყალიჩავა, ვახტანგ (დუკა) რამიშვილი და სხვები. ინსტიტუტის პირველ გუნდში თამაშის ამ პერიოდს თავად ბორის პაიჭაძე ასე იხსენებს:
იმ წელს თბილისის პირველობაზე ოთხი გუნდი მონაწილეობდა: „დინამო“, ზიი, ტსპო და ცეკავშირი: დინამოელთა რიგები ასე გამოიყურებოდა: ნ. ანიკინი, მ. ასლამაზოვი, ბ. ბერძენიშვილი, მ. ბერძენიშვილი, ვ. ბერძენიშვილი, გ. გაგუა, ა. დოროხოვი, ლ. კინწურაშვილი, ე. ნიკოლაიშვილი, ა. პანინი, ნ. სომოვი, შ. შავგულიძე. ტსპო-ს გუნდში გამოდიოდნენ: გ. აფრიდონიძე, ბ. ვორონინი, ბ. კიკვაძე, ს. შუდრა, ნ. ჩხატარაშვილი, შ. ჩხატარაშვილი და სხვები. თბილისის ჩემპიონის წოდება ზიი-მ მას შემდეგ მოიპოვა, რაც ქალაქის პირველობის ბოლო შეხვედრაში „დინამო“ ანგარიშით 4–2 დაამარცხა.
თბილისის „დინამო“
გამორჩეული საფეხბურთო მონაცემების ახალგაზრდა შეუმჩნეველი არ რჩებათ დედაქალაქის მთავარი გუნდის მესვეურებს და 1936 წელს მას თბილისის „დინამოში“ იწვევენ. დინამოელები იმ დროს საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მეორე ანუ „ბ“ ჯგუფში გამოდიან. თბილისელთა მაისურით ბორის პაიჭაძე პირველად იმავე წლის 6 ივნისს — დნეპროპეტროვსკის „დინამოს“ წინააღმდეგ გამოდის მოედანზე და პირველივე შეხვედრაში ახერხებს მეტოქის კარის აღებას. მატჩი, რომელსაც 7 ათასი მაყურებელი დაესწრო, თბილისში, „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მასპინძელთა გამარჯვებით (5–0) დასრულდა. თბილისელთა გუნდის ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე, ედუარდ ნიკოლაიშვილი, ნიკოლოზ ანიკინი, ბუკა ბერძენიშვილი, გრიგოლ გაგუა, ილია პანინი, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის პაიჭაძე, მიხეილ ასლამაზოვი და ნიკოლოზ სომოვი.
1936 წლის შემოდგომაზე თბილისის „დინამო“ საკავშირო პირველობის „ა“ ჯგუფში ანუ უმაღლეს ლიგაში ინაცვლებს. თბილისის „დინამოში“ თამაშის ამ პერიოდს ბორის პაიჭაძე ასე იხსენებს:
თბილისის „დინამოს“ მაისურით საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფარგლებში ბოლოჯერ 1951 წლის 31 აგვისტოს, საკავშირო ჩემპიონატის 26-ე ტურის კალენდარულ მატჩში, მოსკოვის „სპარტაკის“ წინააღმდეგ ითამაშა. თბილისელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: ვლადიმერ მარღანია, ჯუმბერ რუსაძე, ვიქტორ პანიუკოვი, ვლადიმერ ელოშვილი, გივი ჯავახაძე, არჩილ კილაძე, კონსტანტინე გაგნიძე, გოგი ანთაძე, ბორის პაიჭაძე, ავთანდილ ღოღობერიძე და ავთანდილ ჭკუასელი. მატჩი, რომელსაც 70 ათასი მაყურებელი დაესწრო, მოსკოვში, „დინამოს“ ცენტრალურ სტადიონზე გაიმართა და მასპინძელთა გამარჯვებით (4–2) დასრულდა. თბილისელთაგან ბურთები ჭკუასელმა და ღოღობერიძემ გაიტანეს.
იყო საბჭოთა კავშირის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი (1939, 1940), ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1936, 1946, 1947, 1950) და საბჭოთა კავშირის თასის სამგზის ფინალისტი.
თამაშის სტილი და შეფასებები
ქართველ ფეხბურთელებზე მრავალი სტატიისა და ნარკვევის ავტორის, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის, პროფესორ გულბათ ტორაძის ერთ-ერთ ნარკვევში წარმოდგენილია როგორც ფეხბურთელებისა და ფეხბურთის მწვრთნელების, ასევე ბორის პაიჭაძის თამაშის თვითმხილველთა და გულშემატკივართა შეფასებები მისი თამაშის სტილსა და თავისებურებებზე, როგორც სპეციალისტთა ექსპერტული ანალიზის, ასევე ემოციურ შთაბეჭდილებათა თვალსაზრისით. ცნობილი საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი ბორის არკადიევი (1899–1986) გაზეთ „ფუტბოლ-ჰოკეიში“ 1975 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში ასე აფასებდა ბორის პაიჭაძეს: „იგი სწრაფი და ამტანი იყო, ფლობდა ბურთის დამუშავების მაღალ ტექნიკას, მისი დარტყმა ძლიერი და ზუსტი იყო, ხოლო მუდამ წინ წარმართული ფინტების ხელოვნება, ტრიბუნების აღტაცებას და ერთსულოვან მოწონებას იწვევდა.“
ფეხბურთის ცნობილი თეორეტიკოსისა და ჟურნალისტის მარტინ მერჟანოვის თქმით, ბორის პაიჭაძემ საბჭოთა კავშირში პირველმა დაარღვია ინგლისელთა მიერ დადგენილი საფეხბურთო სქემა (ე. წ. „დუბლვე“) და ადგილის სისტემური მონაცვლეობით მთელი თავდასხმის მანევრულ თამაშს მისცა დასაბამი: „უკანასკნელ წლებში შემთხვევა მომეცა მენახა დასავლეთ ევროპის ფეხბურთელთა გუნდების უძლიერესი თავდამსხმელების თამაში. ვნახე უნგრელი ჰიდეგკუტი, ავსტრიელი დინსტი, რუმინელი ენე, შვედი ნორდალი, გერმანელი ვალტერი, ინგლისელი კევანი, დაბოლოს, სახელგანთქმული ფრანგი კოპა. მათგან მხოლოდ ერთმა — რაიმონ კოპამ მომაგონა პაიჭაძის თამაში. სანამ იარსებებს ფეხბურთი, თაობიდან თაობას გადაეცემა ლეგენდა „მოხეტიალე ფორვარდის“ — ბორის პაიჭაძის შესახებ.“
ანდრეი სტაროსტინი: „არის სახელები, რომელთა გარეშეც წარმოუდგენელია საბჭოთა ფეხბურთის კორიფეთა სია. ასეთი სახელების რიგს განეკუთვნება ბორის პაიჭაძე.“
ანდრო ჟორდანია: „ეს იყო ისეთი თანდაყოლილი ნიჭით დაჯილდოებული ფეხბურთელი, იმდენი რამის გაკეთება შეეძლო, რომ თითქმის არ სჭირდებოდა ეგრეთ წოდებული საფეხბურთო ეშმაკობანი. მას ყველაფერი ჰქონდა მომადლებული: განსაცვიფრებელი ტექნიკა, ზუსტი და ძლიერი დარტყმა, ფიზიკური ძალა, გემოვნება, პლასტიკა, უმდიდრესი ფანტაზია. ერთი სიტყვით, ეს იყო უდიდესი ფეხბურთელი. ჩვენს დროში იგი არანაკლებ დიდებას მოიმკიდა, ვიდრე დი სტეფანო ან პელე.“
ლევ კასილი: „თუ კაცს ფეხბურთი უყვარს და მწვანე მოედანზე ერთხელ მაინც ჰყავს ნანახი ბორის პაიჭაძე, იგი ვეღარ დაივიწყებს ამ ფეხბურთელს. პაიჭაძე არა მარტო იწყებდა კომბინაციებს, არამედ თვითონაც სწრაფად იცვლიდა ადგილს, ზედმიწევნით ზუსტად ირჩევდა ხელსაყრელ პოზიციას და ყოველთვის იქ აღმოჩნდებოდა ხოლმე, საიდანაც „კვანძის გახსნა“ — მოწინააღმდეგის კარის აღება იყო მოსალოდნელი. დაუცხრომელი ენერგია, ტექნიკურ საშუალებათა მდიდარი არსენალი, ბურთის დამუშავებისა და ტარების უბადლო ოსტატობა, თამაშის ღრმად თავისებური სტილი და საკუთარი მოქმედების მკაცრად დაქვემდებარება, ორიგინალურად შერწყმა გუნდის მთელ თამაშთან, რომლის ჩანაფიქრსაც ხშირად თვითონვე ახორციელებდა მოედანზე — აი, თვისებები, რომელთაც მწვანე მინდორზე საყოველთაო აღიარება და ერთსულოვანი სიმპათია მოუპოვეს ამ საუცხოო ფეხბურთელს. ბორის პაიჭაძეები არ მეორდებიან. მათი ყოველი ნაბიჯი ისტორიის კუთვნილებაა.“
გულბათ ტორაძე: „ჩემთვის, ბორის პაიჭაძე ქართველი ფეხბურთელების თანავარსკვლავედში უცილობელ ლიდერს, ფლაგმანსა და სიმბოლოს წარმოადგენს. მეტსაც ვიტყვი — იგი ქართული ფეხბურთის გენერალისიმუსია. მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში ბორის პაიჭაძემ ქართველ ხალხს უდიდესი სპორტული, ფსიქოლოგიური და ესთეტიკური სიხარული მიანიჭა. თაობათა გმირი იყო, სათაყვანებელი კერპი, — აღტაცებულ სტრიქონებს არა მხოლოდ სპორტული ჟურნალისტები, პოეტებიც რომ უძღვნიდნენ. დღეს, როცა საშუალება გვაქვს დამშვიდებით გავაანალიზოთ ჩვენი დაკვირვებები და შთაბეჭდილებები, იმ დასკვნამდე მივდივართ, რომ ბორის პაიჭაძე არაფრით ჩამოუვარდებოდა ტყავის ბურთის აღიარებულ დიდოსტატებს და ბევრ მათგანზე მაღლაც კი იდგა თავისი ხალასი სპორტული ინდივიდუალობით.“
ცნობილი საბჭოთა ფეხბურთელი, საბჭოთა კავშირის ნაკრების შემადგენლობაში 1960 წლის ევროპის თასის მფლობელი, ამასთან ფინალში გამარჯვების მომტანი „ოქროს გოლის“ ავტორი ვიქტორ პონედელნიკი მიიჩნევდა, რომ სწორედ ბორის პაიჭაძემ განსაზღვრა ქართული ფეხბურთის სტილი: „პაიჭაძე ჩემთვის გამორჩეული, დიდი ფეხბურთელის ეტალონად იქცა. რა გვიზიდავდა მის თამაშში, — უპირველესად ის, რომ იგი იყო ორგანიზატორი, მიუძღვოდა მთელ გუნდს როგორც კაპიტანი, და ასეთად დარჩა მეხსიერებაში — ელვარე ნიჭისა და დაუოკებელი ენერგიის მქონე ფეხბურთელად, რომელიც უმაღლეს საფეხბურთო ტექნიკას ფლობდა.“
საინტერესო ფაქტები
thumb|left|200პქ|ბორის პაიჭაძე [[საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი#სპორტის დამსახურებული ოსტატები ფეხბურთში|№ 253  ]] 1937 წლის 24 ივლისს მონაწილეობა მიიღო თბილისის „დინამოს“ პირველ საერთაშორისო შეხვედრაში ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ.
1941 წლის 24 თებერვალს დაჯილდოვდა საპატიო ნიშნის ორდენით.
1944 წლის 14 ივლისს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.
„ფეხბურთის კარუზო“ — ბორის პაიჭაძეს ეს სახელი რუმინეთში, 1945 წლის დეკემბერში თბილისის „დინამოს“ საერთაშორისო ამხანაგური მატჩების ფარგლებში გამართული ტურნეს დროს ადგილობრივმა პრესამ უწოდა.
1947 წლის 2 მაისს საკავშირო პირველობის პირველი ტურის მატჩში მოსკოვის „კრილია სოვეტოვის“ წინააღმდეგ თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე სტუმართა კარში დინამოელთა ისტორიაში მესამასე საიუბილეო გოლი გაიტანა.
1950 წლის 18 ივნისს საკავშირო პირველობის მე-15 ტურის მატჩში თბილისის „დინამო“ თბილისის „სპარტაკს“ დაუპირისპირდა. შეხვედრა დინამოელთა გამარჯვებით 3–1 დამთავრდა. ოთხივე ბურთი ძმებმა პაიჭაძეებმა გაიტანეს — დინამოელთაგან სამივე ბორისმა შეაგდო, ხოლო სპარტაკელთაგან — ავთო პაიჭაძემ.
ამ დრომდე არსებული სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით სათამაშო კარიერის განმავლობაში ჩატარებულ ოფიციალურ შეხვედრებში ბორის პაიჭაძეს მსაჯთაგან არცერთი გაფრთხილება არ მიუღია.
ბორის პაიჭაძემ სათამაშო კარიერის განმავლობაში სულ 8 ჰეთ-თრიკი შეასრულა და საბჭოთა ფეხბურთის ისტორიაში ამ მაჩვენებლით, უკრაინელ ოლეგ პროტასოვთან ერთად, მეოთხე-მეხუთე ადგილებს იყოფს. მას მხოლოდ გრიგორი ფედოტოვი (12 ჰეთ-თრიქი), ალექსანდრე პონომარიოვი (10) და ნიკიტა სიმონიანი (9) უსწრებენ.
1956 წლის დეკემბერში ფოთის „ვოდნიკის“ სტადიონზე გაიმართა მატჩი ადგილობრივ ნაკრებ გუნდსა და ქალაქის ვეტერან ფეხბურთელებს შორის, რომლებიც წინათ რესპუბლიკის წამყვან გუნდებში თამაშობდნენ. შეხვედრამ დიდი ინტერესი გამოწვია. გულშემატკივართა შორის იყვნენ ძველი ფეხბურთელები, რომლებიც თავის დროზე ფოთის სპორტულ პრესტიჟს იცავდნენ ინგლისელ მეზღვაურებთან შეხვედრებში. მატჩის სანახავად მოვიდა ფეხბურთის გულშემატკივარი 1908 წლიდან ლ. განგია. ვეტერანთა შემადგენლობაში იყვნენ ვლადიმერ ჯორბენაძე, ვ. კინწურაშვილი, ოთარ კინწურეიშვილი, ლუარსაბ ლოლაძე, ბორის პაიჭაძე, ავთანდილ პაიჭაძე, აკაკი ყალიჩავა, გიორგი ანთაძე და სხვები. თამაში დამთავრდა ანგარიშით 5–2 ვეტერანთა სასარგებლოდ.
1957 წელს დაჯილდოვდა შრომის წითელი დროშის ორდენით.
1963–1985 წლებში იყო თბილისის „დინამოს“ სტადიონის დირექტორი.
1968 წელს თბილისის „დინამოს“ სტადიონის რადიორედაქციამ გამოაცხადა კონკურსი-კითხვარი, რომელსაც უნდა გამოევლინა საქართველოს ფეხბურთელთა სიმბოლური ნაკრები 1921 წლიდან 1968 წლამდე. რადიორედაქციამ მიიღო 780 საკონსკურსო წერილი. მიღებული წერილების საფუძველზე ბორის პაიჭაძე 765 ხმით აღნიშნული სიმბოლური ნაკრების შემადგენლობაში მოხვდა. გამოკითხვის შედეგად, საქართველოს 1921–1968 წლების სიმბოლურ ნაკრებში შევიდნენ: მეკარე: ვლადიმერ მარღანია; მცველები: ვლადიმერ ელოშვილი, ნიაზ ძიაპშიპა, მურთაზ ხურცილავა, გივი ჩოხელი; ნახევარმცველები: გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე; თავდამსხმელები: სლავა მეტრეველი, ბორის პაიჭაძე, ავთანდილ ღოღობერიძე, მიხეილ მესხი.
1974 წელს მიენიჭა საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
1975 წელს კინოეკრანებზე გამოვიდა კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ნაწარმოები, რეჟისორ ნანა მჭედლიძის კომედიური ჟანრის მხატვრული ფილმი „პირველი მერცხალი“, რომელიც საქართველოში ფეხბურთის პირველ ენთუზიასტებზე მოგვითხრობს. ფილმში ერთ-ერთ ეპიზოდურ როლს ვასილ ჩხაიძესთან (ელიზბარი) ერთად ბორის პაიჭაძე (ბორისი) ასრულებს.
1988 წელს თბილისის წინაშე გაწეული განსაკუთრებული დამსახურებისათვის, ქვეყნის აღმშენებლობის საქმეში ხანგრძლივი და უმწიკვლო სამსახურისა და მაღალი პროფესიული ოსტატობისათვის ბორის პაიჭაძეს თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა.
1995 წლის 29 მარტს ბორის პაიჭაძის სახელობის სტადიონზე საზეიმოდ გაიხსნა ლეგენდარული ფეხბურთელის ძეგლი.
გაზეთ „სარბიელის“ ინიციატივით, 1998 წელს გულშემატკივრებმა საქართველოს XX საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელი, მწვრთნელი და სიმბოლური ნაკრები დაასახელეს. გამოკითხვის შედეგად ბორის პაიჭაძე საქართველოს XX საუკუნის მეორე საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა.
2015 წლის 3 თებერვალს თბილისში, შოთა რუსთაველის თეატრის მცირე დარბაზში, ბორის პაიჭაძის ასი წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო საღამო გაიმართა. საიუბილეო საღამოს ბორის პაიჭაძის ოჯახის წევრები, ვეტერანი ფეხბურთელები, ოფიციალური პირები, სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრი ლევან ყიფიანი, თბილისის და ფოთის მერიისა და საკრებულოს წარმომადგენლები დაესწრნენ.
ვაზისუბანი
ვაზისუბანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბორის პაიჭაძე
საინტერესო ფაქტები
2015 წლის 3 თებერვალს საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის ინიციატივით დაწესდა ბორის პაიჭაძის სახელობის პრიზი ეროვნული ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირისათვის.
2015 წელს ბორის პაიჭაძის ასი წლის იუბილესთან დაკავშირებით, საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაციამ, საგამომცემლო პროექტის — „ქართული სპორტის დიდი სახელები“ — ფარგლებში (პროექტის ავტ. და რედ. გიორგი გორგოძე) გამოსცა წიგნი სახელწოდებით — „ბორის პაიჭაძე 100“. წიგნზე მუშაობდნენ: ზაზა ასანიშვილი, ილია ბაბუნაშვილი, თამაზ მიგრიაული. წიგნში გამოყენებულია ბორის პაიჭაძის საარქივო ფოტოები.
„ქართული ფეხბურთის ბერმუხა“ — ანდრო ჟორდანიას მსგავსად, ამ სახელით დარჩა ქართული სპორტის ისტორიაში ბორის პაიჭაძეც. ათეულობით წლების განმავლობაში ფეხბურთის, თბილისის „დინამოსა“ თუ ბორის პაიჭაძისადმი მიძღვნილ მრავალრიცხოვან სტატიებში, ნარკვევებსა თუ წიგნებში, მისი თანამედროვე თუ მომდევნო თაობების ჟურნალისტები, პუბლიცისტები და ფეხბურთის მკვლევარები მას ყველა დროის უპირველეს ქართველ ფეხბურთელად მიიჩნევენ და ერთსულოვნად აღნიშნავენ მის განსაკუთრებულ დამსახურებას ქართული ფეხბურთის წინაშე.
საყოველთაოდ აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ქართველ ფეხბურთელად.
დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს სასაფლაოზე, მეუღლის — მარგარიტა გვეტაძის და შვილების — ოთარ (1941–1967) და რამაზ (1939–2012) პაიჭაძეების გვერდით.
სწორფრობა
სწორფრობა — ხევსურეთში ქალ-ვაჟის ერთად დაწვენის ჩვეულება. სწორფრობა სხვადასხვანაირი იყო: სწორფრობას ნანდაური ერქვა, როდესაც ქალ-ვაჟის ერთად დაწვენისას ითვალისწინებდნენ ურთიერთმოწონებას, სიყვარულს (პირს, რომელიც მათ შორის შუამავლობდა და მათ ერთად აწვენდა, „ელჩი“ ეწოდებოდა). სწორფრობას წოლა-დგომა ერქვა, როდესაც მოწონების ფაქტორი არ მოქმედებდა და მას შემთხვევითი ხასიათი ჰქონდა. ერთად შეეძლოთ დაწოლილიყვნენ ნათესავი ახალგაზრდები, თუ მათ ერთმანეთის ნახვა უხაროდათ, ერთად ყოფნა და საუბარი ეხალისებოდათ (დეიდაშვილ-მამიდაშვილობა, დისწულ-დედიძმობა); ქალიშვილი საქმროს მოგვარე ვაჟთან; სასიძო კი სარძლოს რომელიმე მოგვარე ე.წ. ცოლისდასთან (ზალ-ქმრეულობა, სიძე-ცოლისდობა); მასპინძლის ახლობელი ქალიშვილი ან და-ბიძაშვილი საპატიო ახლობელ-სტუმართან (ძმობილი, მეგობარი და ა.შ.). სწორფერთა ურთიერთობა მტკიცედ დადგენილ ნორმებს ექვემდებარებოდა, რომელიც გამორიცხავდა სექსუალურ კავშირს. ამ წესის დამრღვევს სახელი უტყდებოდა. ნანდაურ სწორფერთა შორის ქორწინება აკრძალული იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფოლკლორი კატეგორია:ხევსურეთი კატეგორია:ქართული ფოლკლორი კატეგორია:ქართული ტრადიციები
რიხტჰოფენი
კატეგორია:გერმანული არისტოკრატთა საგვარეულოები
Formica ruficornis
Formica ruficornis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლოს-არაბოსი (კუბა)
ლოს-არაბოსი (Los Arabos) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, მატანსასის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის დასავლეთ ნაწილში, ვილია-კლარას პროვინციის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 75 მ სიმაღლეზე.
დემოგრაფია
მუნიციპალიტეტის ფართობია 762 კმ². 2004 წლის აღწერის მონაცემებით მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 25,702 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 33.7 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
მიკენის ცივილიზაცია
მინი|[[ლომების კარიბჭე მიკენეში|ალტ=ლომების კარიბჭე მიკენეში]] მიკენის ცივილიზაცია — კულტურული პერიოდი ბრინჯაოს ხანის პრეისტორიული საბერძნეთის ისტორიაში ძვ. წ. XVI საუკუნიდან — ძვ. წ. XI საუკუნემდე. სახელი მიკენის ცივილიზაცია პელოპონესზე არგოლისის ნომში — ქალაქ მიკენში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ეწოდა. ათენი, თებე, პილოსი და ტირინფა აგრეთვე მიკენის ცივილიზაციის მნიშვნელოვანი ქალაქებია. მინოსელებისგან განსხვავებით, რომელთა კულტურაც აღწევდა აყვავებას მშვიდობიანი თანაცხოვრებით და ვაჭრობით, მიკენელები იყვნენ დამპყრობლები.
სხარტულა
სხარტულა — მოკლედ, მოსწრებულად, სხარტად ნათქვამი ოხუნჯობა ვინმეს დაცინვის, გაკილვის მიზნით.
მიკენის ცივილიზაცია
მიკენის ცივილიზაციის გაქრობა დაკავშირებულია ძვ. წ. 1200 წელს დორიელების შემოჭრასთან.
სხარტულა
ეტიმოლოგია
ქართულ ლიტერატურაში ტერმინი სხარტულა ილია ჭავჭავაძემ შემოიღო და დაამკვიდრა. ცნობილია მისივე სხარტულები („რედაქტორი და მისი რაინდი ბაქია“ და „გ. თუმანიშვილზედ“ და სხვა.).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ლიტერატურა კატეგორია:იდიომატიკა კატეგორია:ფრაზეოლოგია
მიკენის ცივილიზაცია
მიკენური კულტურა
მიკენური კულტურა ერთ-ერთი უძველესია ანტიკურ ბერძნულ კულტურათაგან. ასე ეწოდება გვიან ბრინჯაოს ხანის, კერძოდ ძველი წელთაღრიცხვის XVI - XI საუკუნეებში პელოპონესის ნახევარკუნძულის ახლოს მდებარე კუნძულ მიკენზე არსებულ კულტურას. ჰომეროსის ილიადას მიხედვით, ეს სწორედ ის კუნძული მიკენია, საიდანაც იყო მეფე აგამემნონი, ტროას ომში ბერძნების ხელმძღვანელი.
მიკენური ხელოვნების ნიმუშები ძირითადად წარმოდგენილია თიხისა და ბრინჯაოს ნაკეთობების სახით, თუმცაღა ხშირია ფუფუნების საგნებიც, ძვირფასი ქვებით მოოჭვილი სამკაულები, ძვირფასი მეტალის ლარნაკები და შუშის ორნამენტებიც. სავარაუდოა, რომ კ. მიკენის კ. კრეტასთან სიახლოვეს მნიშვნელოვანი გავლენა უნდა მოეხდინა აქაური კულტურისა ჩამოყალიბებაში, განსაკუთრებით კი ხელოვნებაში. მიკენური ვაზები მთელს ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში იყო ღრმად გავრცელებული, განსაკუთრებით კი ესპანეთსა და ლევანტში. ძირითადად აღმოჩენილია ლარნაკები, თუმცაღა რაღათქმაუნდა ვაჭრობის ძირითადი ობიექტები მისში არსებული შიგთავსი იქნებოდა (მაგ.: ღვინო, ცხიმი და ა.შ.).
იმის გარდა, რომ მიკენელები წარმატებული ვაჭრები იყვნენ, ისინი ამავდროულად შესანიშნავი მეომრები (რასაც ჰომეროსის ილიადა და ოდისეა მოწმობს) და ინჟინრები იყვნენ. ისინი ჩინებულ ხიდებს, სასახლეებსა თუ ციხესიმაგრეებს და მათ გალავნებს, სამარხებსა და სადრენაჟო-საირიგაციო სისტემებსაც აშენებდნენ.
სამარხები
ალტ=მეფე აგამემნონის ნიღაბი, ე.წ. “სიკვდილის ნიღაბი”|მინი|მეფე [[აგამემნონის ნიღაბი, ე.წ. „სიკვდილის ნიღაბი“]] ისევე, როგორც ძველ ეგვიპტეში, სავარაუდოდ მიკენშიც სწამდათ სიკვდილის შემდეგ სიცოცხლის და შესაბამისად წარჩინებულ ხალხს აქაც ატანდნენ ძვირფას ნივთებსა და ნაკეთობებს საფლავებში, იმ ცხოვრებაში „გამოსაყენებლად“. ძვ. წ. XVI - XV საუკუნეებში გავრცელებული იყო ღეროვანი სტრუქტურის სამარხები. მამაკაცებს კრძალავდნენ ოქროს ნიღბებითა და სამგლოვიარო აბჯრებით, ხოლო ქალებს ოქროს დიადემებითა და ოქროთი და ძვირფასი ქვებით გაფორმებული ტანსაცმლით.
ჭურჭელი, არქიტექტურა და ვაჭრობა
ძვ. წ. XV საუკუნეში მიკენს განვითარებისკენ გაეხსნა გზა, რადგან ძვ. წ. 1450 წლისთვის მათ ბევრი ახლომდებარე კუნძული დაიპყრეს და საკუთარ კოლონიებად აქციეს, მათ შორის თვით კ. კრეტა და მისი დიდებული ქალაქი კნოსოსი. შესაბამისად მიკენი იქცა ამ რეგიონის მთავარ ძალად და აქედან იწყება უკვე ერა, რომელიც „კოინის“, სახელითაა ცნობილი, მაღალგანვითარებული ბერძნული კულტურა.
ძვ. წ. XIV საუკუნიდან მიკენი აქტიურად ერთვება სავაჭრო საქმიანობაში ხმელთაშუა ზღვაში და მალე იმდენად ფართოვდება, რომ კვიპროსს, ამანის ახლო აღმოსავლეთს, აპულიას (იტალია) და ესპანეთსაც წვდება. მიკენი ვაჭრობს ძვირფასი ნივთებითა და აქსესუარებით, მაგრამ ძირითადად მაინც თიხის ნაკეთობებით. სწორედ ამ პერიოდში იქნება ბერძნული დამწერლობაც, ძველი მინოსური დამწერლობის საფუძველით.
ამ დროის საბერძნეთში აშენებულ სასახლეებისა და ციხესიმაგრეების მკვეთრად იგრძნობა მიკენური არქიტექტურის ზემოქმედება, ამის კარგი მაგალითია მენელაიონი სპარტაში, ლაკონიაში. მსგავსი ტიპის სასახლეები ასევე აშენდა მიდეაში, პილოსში, ათენში, ელეუსში, თებეში და ა.შ. თვით კნოსოსის (კ. კრეტა) დიდებულმა სასახლემაც კი განიცადა გარკვეული ცვლილებები, მაგ.: მიემატა სამეფო დარბაზი მიკენურ სტილში.
კოლაფსი (დასასრული)
ძვ. წ. XIII საუკუნის მიწურულს საბერძნეთს მრავალი უბედურება და ნგრევა დაატყდა თავს, რამაც რაღათქმაუნდა მიკენურ ცივილიზაციაზეც უარყოფითი გავლენა მოახდინა და სულ მალე (2 საუკუნეში) ცალკეული არსებობაც შეწყვიტა.
ქვის ხანა
thumb|right|ქვის ხანის იარაღები ქვის ხანა — კაცობრიობის განვითარების უძველესი კულტურულ-ისტორიული პერიოდი, როდესაც შრომისა და საბრძოლო იარაღი იქმნებოდა უმთავრესად ქვისგან. თუმცა, აგრეთვე გამოიყენებოდა ხე და ძვალიც. ქვის ხანის ბოლოსთვის, გავრცელება ჰპოვა თიხის ჭურჭლის გამოყენებამ.
ქვის ხანა იყოფა სამ ნაწილად: პალეოლითი (ძველი ქვის ხანა), მეზოლითი (შუა ქვის ხანა) და ნეოლითი (ახალი ქვის ხანა). თავის მხრივ, პალეოლითი იყოფა: ქვედა, შუა და ზედა პალეოლითად.
Gotan Project
thumb|250px|ჯგუფის პირველი ალბომის გარეკანი Gotan Project — მუსიკალური ჯგუფი პარიზიდან, რომლის შემადგენლობაში არიან მუსიკოსები ფილიპ კოენ სოლალი (ფრანგი), ედუარდო მაკაროფი (არგენტინა), და ქრისტოფ მიულერი (შვეიცარიელი).
ჯგუფი ჩამოყალიბდა 1999 წელს. მათი პირველი რელიზი იყო "Vuelvo Al Sur/El Capitalismo Foraneo" 2000 წელს, რომელსაც მოჰყვა ალბომი "La Revancha del Tango" 2001 წელს. მათი მუსიკა ტანგოს ეფუძნება, თუმცა მასში ასევე გამოყენებულია ელექტრონული ელემენტები სემპლებისა და ბიტების სახით.
ქვის ხანა
ქვედა პალეოლითი ყველაზე ხანგრძლივი ხანაა. იმდროინდელი ნასახლარები საქართველოში მრავალგან არის აღმოჩენილი: დმანისში, კაცხში, ლაშებალთაში, ჭიქიანის მთაზე.
სქოლიო
კატეგორია:არქეოლოგიური პერიოდები
Gotan Project
რესურსები
კატეგორია:ტანგოს მუსიკოსები კატეგორია:ფრანგული ჯგუფები
Formica rufolucida
Formica rufolucida — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საყდრიონი (წალკის მუნიციპალიტეტი)
საყდრიონი (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „ედიქილისა“ ) — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირში, მდინარე ქციის მარჯვენა ნაპირას, წალკა-ნინოწმინდის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 1540 მ, წალკიდან 15 კმ.
ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდება ედიქილისა თურქულია (სიტყვასიტყვით — შვიდი ეკლესია). დააარსეს XIX ს-ში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა. შემორჩენილია 7 საყდარი და სასახლე (ზოგიერთი — ფრაგმენტულად) შუა საუკუნეებისათვის დამახასიათებელი დეტალებით. სოფლის განაპირას ნაციხარის ნანგრევია. ვარაუდობენ, რომ იგი ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) მიერ შედგენილ რუკაზე აღნიშნული სოფელ ანდრაპის ნაშთია.
საბჭოთა პერიოდში გავრცელებული იყო მერძევეობა და მეკარტოფილეობა ედიქილისას სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფლები აიაზმა, გუნიაკალა, თიქილისა, ნარდევანი. 2010 წელს წალკის მუნიციპალიტეტის რამდენიმე სოფელს სახელი შეეცვალა. ედიქილისას ეწოდა საყდრიონი.
დემოგრაფია
2002 წ. აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 351 მოსახლე, ძირითადად ბერძნები (96 %). 2002 წლიდან სოფელში სახლდებოდნენ ეკომიგრანტები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოსა და ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლებიდან. პარალელურად გაძლიერდა ბერძნული მოსახლეობის იმიგრაციის პროცესი. 2006 წ. შეფასებით, სოფლის მოსახლეობა 300 კაცამდეა, აქედან 90 % ქართველია.
კალავიტი
კალავიტი (ოფიციალურად კალავიტის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Kalawit; Bayan ng Kalawit) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 812 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
ტაი ენები
ტაი ენები — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში გავრცელებული მონათესავე ენების ჯგუფი.
გავრცელების არეალი
მოიცავს ტაი (სიამურ) ენას (ტაილანდი), ლაოსურ, შანურ (ბირმა), ჯუანურ, დუნ-შუის, ლი (ჩინეთი, გუანსი და სხვა ენებს. იყოფა ჩრდ. ცენტრალურ და სამხ.-დას. ქვეჯგუფებად. აგებულებით ჩინურის მსგავსია (მაგრამ მათ ახლო ნათესაობას მეცნიერთა უმეტესობა უარყოფს.) იზოლირებული ენებია. აქვთ ერთმარცვლიანი სიტყვები, გაირჩევა სიტყვათგანმასხვავებელი ფუნქციის მქონე 5-6 ტონი. წინადადებაში სიტყვათა ურთიერთობას გამოხატავს სიტყვათა რიგი (ქვემდებარე—შემასმენელი—დამატება; საზღვრულ-მსაზღვრელი) და დამხმარე სიტყვები. ბევრია ჩინურიდან, პალი და ქმერული ენებიდან ნასესხობანი. ტაი ენებიდან ზოგს საკუთარი დამწერლობა აქვს (ინდური წარმომავლობისა). უძველესი წერილობითი ძეგლები განეკუთვნება XIII საუკუნეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტაი ენები კატეგორია:ტაილანდის ენები კატეგორია:ტონური ენები
ჰერმან ფონ რიხტჰოფენი
ბარონი ჰერმან ფრეიერ ფონ რიხტჰოფენი (გერმ.: Hermann Freiherr von Richthofen) (დ. 20 ნოემბერი, 1933, ბრესლაუ, დღ. პოლონეთი) – გერმანელი დიპლომატი და სახელმწიფო მოღვაწე.
კატეგორია:გერმანელი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი
Formica rufomaculata
Formica rufomaculata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ენბექი (აყქოლის რაიონი)
ენბექი (Еңбек) — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის აყქოლის რაიონში. შედის ენბექის სასოფლო ოკრუგში. ატოკ კოდი — 113253100. 2005 წლამდე ეწოდებოდა ტრუდოვოე (Трудовое).
მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობდა 925 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:აყქოლი რაიონის დასახლებული პუნქტები
იონეძავა
იონეძავა, (იაპ. 米沢市) ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ჩრდილოეთ ნაწილში, იამაგატის პრეფექტურაში. აბრეშუმის მრეწველობის ცენტრი. ავეჯის, კვების, ქაღალდის მრეწველობის საწარმოები. საავიაციო ქარხანა. იონეძავის რაიონში გამოდის ცხელი მინერალური წყაროები.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ლიონებერგელი ემილი
ლიონებერგელი ემილი (Emil i Lönneberga — ლიტერატურული პერსონაჟი, შვედი მწერალ ასტრიდ ლინდგრენის 1963-1986 წლებში გამოცემული ექვსი ნაწარმოების მთავარი გმირი. აგრეთვე ამავე სახელწოდების წიგნების სერია.
მოქმედება
ნაწარმოების მოქმედება მიმდინარეობს შვედეთში XIX და XX საუკუნეების მიჯნაზე. სვენსონების ოჯახი ცხოვრობს ხუტორ კატხულტზე, სმოლანდის პროვინციაში, დასახლება ლიონებერგასთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტრიდ ლინდგრენის ნაწარმოებები
პაულ კლეე
პაულ კლეე (Paul Klee; დ. 18 დეკემბერი, 1879 — გ. 29 ივნისი, 1940) — წარმოშობით გერმანელი შვეიცარიელი მხატვარი. მისი ნამუშევრები მრავალი სხვადასხვა მიმდინარეობის გავლენას განიცდის, მათ შორის ექსპრესიონიზმის, კუბიზმისა და სიურრეალიზმის. მის მეგობარ რუს მხატვარ ვასილი კანდინსკისთან ერთად ის ასევე ცნობილი იყო, როგორც ბაუჰაუზის ხელოვნებისა და არქიტექტურის სკოლის პროფესორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები კატეგორია:შვეიცარიელი მხატვრები კატეგორია:ბაუჰაუზი კატეგორია:დაბადებული  18 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
Formica rupestris
Formica rupestris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლუდვიგ ვიტგენშტაინი
ლუდვიგ იოზეფ იოჰან ვიტგენშტაინი (Ludwig Wittgenstein დ. 26 აპრილი, 1889, ვენა — გ. 29 აპრილი, 1951, კემბრიჯი) — მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ავსტრიელ-ინგლისელი ფილოსოფოსი, თანამედროვე ლოგიკის, ანალიტიკური ფილოსოფიის, ცნობიერების და ენის ფილოსოფიის უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელი. იგი ავტორია მოკლე პარაგრაფებისგან შემდგარი, კრიპტული წიგნისა ლოგიკურ-ფილოსოფიური ტრაქტატი (Tractatus Logico-Philosophicus, 1921), რომელშიც ვიტგენშტაინი ფრეგეს და რასელის მოსაზრებების ზეგავლენით აყალიბებს სამყაროს სურათული აღქმის თეორიას. მისი მომდევნო წლების მსოფლმხედველობა შეჯამებულია წიგნში ფილოსოფიური გამოკვლევები (Philosophical Investigations, 1953) რომელიც მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოიცა და რომელშიც იგი უარყოფს „ტრაქტატის“ ზოგიერთ დებულებას და ავითარებს ენობრივი თამაშის (language-game) ახალ კონცეფციას.
ლოგიკურ-ფილოსოფიური ტრაქტატი
სტრუქტურულად „ლოგიკურ-ფილოსოფიური ტრაქტატი“ წარმოადგენს შვიდ აფორიზმს, თანხლებულს განმარტებითი ფუნქციის მქონე წინადადებების განშტოებული სისტემით. შინაარსობრივად იგი გვთავაზობს თეორიას, რომელიც წყვეტს ძირითად ფილოსოფიურ პრობლემებს, გარდატეხილს ენისა და სამყაროს მიმართების პრიზმაში.
ვენის წრის ფილოსოფოსებმა, რომელთათვისაც „ტრაქტატი“ სამაგიდო წიგნად იქცა, ეს უკანასკნელი თეზისი არ მიიღეს და შეიმუშავეს პროგრამა, რომლითაც „უაზრო“  „ელიმინაციას დაქვემებარებულის“ იგივური გახდა. ეს გახდა ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი, რომელმაც ვიტგენშტაინს თავისი ფილოსოფიის გადახედვისკენ უბიძგა.
გადახედვის შედეგად გაჩნდა იდეათა კომპლექსი, რომელშიაც ენა გაგებულია როგორც კონტექსტების, „ენობრივი თამაშების“ მოძრავი სისტემა. ამ სისტემას აქვს მიდრეკილება წინააღმდეგობათა გაჩენისაკენ, რაც დაკავშირებულია სიტყვათა და გამოთქმათა ბუნდოვანებასთან, რომელიც აღმოფხვრილ უნდა იქნას ამ უკანასკნელთა ნათელყოფის გზით. სწორედ ენობრივი ერთეულების გამოყენებათა წესების ნათელყოფა და წინააღმდეგობათა აღმოფხვრა წარმოადგენს ფილოსოფიის ამოცანას. ვიტგენშტაინის ახალი ფილოსოფია წარმოადგენს უფრო მეტად მეთოდებისა და პრაქტიკების ნაკრებს, ვიდრე თეორიას. თვითონ ის ფიქრობდა, რომ მხოლოდ ასეთნაირად შეიძლება გამოიყურებოდეს დისციპლინა, რომელიც იძულებულია თავისი ცვალებადი საგნის მიმართ მუდმივი ადაპტაციის მდგომარეობაში იმყოფებოდეს. გვიანდელი ვიტგენშტაინის შეხედულებებმა მომხრეები უპირველეს ყოვლისა ოქსფორდსა და კემბრიჯში ჰპოვეს და საფუძველი ჩაუყარეს ლინგვისტურ ფილოსოფიას.
გავლენა
ვიტგენშტაინის იდეების მნიშვნელობა უზარმაზარია, მაგრამ მათი ინტერპრეტაცია, როგორც ამ მიმართულებით რამდენიმე ათწლეულის აქტიურმა მუშაობამ გვიჩვენა, ერთობ ძნელი საქმეა. ეს ეხება მის როგორც „ადრინდელ“, ასევე „გვიანდელ“ ფილისოფიას. შეხედულებები და შეფასებები მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან, რაც ვიტგენშტაინის შემოქმედების მასშტაბურობისა და სიღრმის ირიბი მტკიცებულებაა.
ვიტგენშტაინის ფილოსოფიაში დასმული და დამუშავებული იქნა ისეთი საკითხები და თემები, რომელთაც ფაქტობრივად განსაზღვრეს უახლესი ანგლო-ამერიკული ანალიზური ფილოსოფიის ხასიათი. იყო ცდები მისი იდეების დაახლოვებისა ფენომენოლოგიასა და ჰერმენევტიკასთან, აგრეთვე რელიგიურ (კერძოდ კი აღმოსავლურ) ფილოსოფიასთან. უკანასკნელ წლებში მისი ფართო ხელნაწერი მემკვიდრეობიდან მრავალი ტექსტი იქნა გამოქვეყნებული. ავსტრიის პატარა ქალაქ ში კირხბერგი-ვექსელზე ყოველწლიურად იმართება ვიტგენშტაინური სიმპოზიუმები, რომლებზედაც თავს იყრიან ფილოსოფოსები და მეცნიერები მსოფლიოს ყველა კუთხიდან.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:ლუდვიგ ვიტგენშტაინი კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრიელი მათემატიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრიელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მათემატიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის მათემატიკოსები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ავსტრიელი ესეისტები კატეგორია:ავსტრიელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ბისექსუალი კაცები კატეგორია:ბისექსუალი მწერლები კატეგორია:ბრიტანელი მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:კულტურის კრიტიკოსები კატეგორია:ეპისტემოლოგები კატეგორია:მათემატიკის ისტორია კატეგორია:ფილოსოფიის ისტორია კატეგორია:ინტელექტუალური ისტორია კატეგორია:ებრაელი ფილოსოფოსები კატეგორია:მეტაფილოსოფია კატეგორია:მეტაფიზიკოსები კატეგორია:ონტოლოგები კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები კატეგორია:ენის ფილოსოფოსები კატეგორია:ლოგიკის ფილოსოფოსები კატეგორია:მათემატიკის ფილოსოფოსები კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური მეცნიერების ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური კრიტიკოსები კატეგორია:სოციალური ფილოსოფოსები კატეგორია:ლგბტ ფილოსოფოსები კატეგორია:ლგბტ მათემატიკოსები კატეგორია:ვენელი მწერლები
ადოლფ მაიერი
ადოლფ მაიერი (Adolf Meyer; დ. 17 ივნისი, 1881 — გ. 14 ივლისი, 1929) — გერმანელი არქიტქტორი. პეტერ ბეჰრენსის სტუდენტი და თანამშრომელი, მაიერი 1915 წელს ვალტერ გროპიუსის ოფისის ხელმძღვანელი გახდა, შემდეგ კი მისი პარტნიორი. 1919 წელს გროპიუსმა იგი ბაუჰაუზის დირექტორად დანიშნა, სადაც ის ხაზვასა და სამშენებლო ტექნიკას ასწავლიდა. 1925 წლიდან დამოუკიდებელ პრაქტიკას ეწეოდა მაინის ფრანკფურტში.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი არქიტექტორები
ანსელმო ალიეგრო ი მილა
ანსელმო ალიეგრო ი მილა (Anselmo Alliegro y Milá; დ. 8 დეკემბერი, 1899, იაგუახაი, კუბა — გ. 22 ნოემბერი, 1961, მაიამი, ფლორიდა, აშშ) — კუბელი პოლიტიკური მოღვაწე. კუბის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1 დღით 1959 წლის 1-დან — 2 იანვრამდე. მან შეცვალა ფულხენსიო ბატისტა. მის შემდეგ კი კარლოს მანუელ პიედრა გახდა პრეზიდენტი.
ანსელმო ალიეგრო ი მილა 1944 წელს იყო კუბის პრემიერ-მინისტრი. ასევე იყო ქალაქ ბარაკოას მერი, კუბის კონგრესის წარმომადგენელი 1925, 1940 და 1945 წლებში. 1942 წელს იყო განათლების მინისტრი, ასევე ეკავა შინაგან-საქმეთა და ეკონომიკის მინისტრის თანამდებობები.
ლიტერატურა
კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
ყარაფირიმლი (გორანბოი)
ყარაფირიმლი (Qarapirimli) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორანბოის რაიონის სოფლები
ალჟირული სამზარეულო
მინი|კუსკუსი ალჟირული სამზარეულო (مطبخ جزائري) — ტრადიციული ალჟირული კერძების ერთობლიობა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში, სხვა ერებისა და კულტურების ზეგავლენით ჩამოყალიბდა. იგი მდიდარია როგორც ზღვის პროდუქტების, ისე ბოსტნეულისა და ხორცის კერძებით. საუკუნეების განმავლობაში ალჟირის მიწები სხვადასხვა დამპყრობლის ხელში გადადიოდა, რაც მის სამზარეულოზეც აისახა, რომელშიც მძლავდარაა არაბული, ესპანური, ფრანგული, ბერბერული და თურქული გასტრონომიების გავლენა. მიუხედავად ამისა, ალჟირული სამზარეულო ბერბერულზეა დაშენებული და მასში ერთმანეთს ერწყმის აფრიკული და ხმელთაშუა ზღვისპირული კულინარია.
ალჟირის სამზარეულო ერთობ მრავალფეროვანია რეგიონალური და სეზონური კერძებით. ალჟირული კერძების უმეტესობა მზადდება ხორცის, ბოსტნეულის, ზეითუნის ზეთის, მწვანილებისა და პურის გამოყენებით. ბოსტნეულს სალათების გარდა ხშირად იყენებენ წვნიანებშიც. ყველაზე ცნობილი ალჟირული კერძი კი მაინც კუსკუსია, რომელიც მის ეროვნულ კერძადაა აღიარებული.
ვინაიდან ალჟირში შარიათის კანონი მოქმედებს, საჭმელებში ღორის ხორცის გამოყენება იკრძალება და შესაბამისად მას ვერცერთ საჭმელში ვერ შეხვდებით.
ინგრედიენტები
ალჟირს, ისევე, როგორც მაღრიბის სხვა ქვეყნებს, აქვს ხილ-ბოსტნეულის დიდი ასორტიმენტი, როგორც ხმელთაშუა ზღვისპირული, ისე ტროპიკული. რაც შეეხება ხორცს, აქ ყველაზე ხშირად ცხვრისას იყენებენ. ამასთან, პოპულარულია ზღვის პროდუქტები და თევზეული, რომლის მთავარი წყაროც ისევდაისევ ხმელთაშუა ზღვაა.
ალჟირულ სამზარეულოში აქტიურად იყენებენ სხვადასხვა ტიპის სანელებლებს, მაგალითად: ჩილი, კარავაი, კუმინი, სინამონი, ტურმერიკი, ჯინჯერი, ქინძი, ზაფრანა, მაკე, ანიზი, ნატმეგი, კაიენას წიწაკა, შავი პილპილი და ა.შ.
ბოსტნეულიდან ალჟირში ყველაზე გავრცელებულია კარტოფილი, სტაფილო, ტურნეფსი, ხახვი, ნიორი, პომიდორი, ყაბაყი, კომბოსტო, ბადრიჯანი, ზეთისხილი, ომბალო, წიწაკა, ლობიო და წიწიბურა.
კერძები
მინი|ალჟირული შაკშუკა ალჟირულ სამზარეულოში ყველაზე ცნობილი და პოპულარული კერძია კუსკუსი, თუმცა მის გარდა ასევე ცნობილია შაკშუკა, კარანტიტა და ჩახჩუხა. ყველაზე პოპულარული ალჟირული ხორცის კერძი მერგესია, რომელიც არის ბერბერული ძეხვის სახეცვლილი ვარიაცია.
ალჟირში სულ ოთხი სახის სუპია გავრცელებული: ჩობრა, ჰარირა, ტჩიჩა და ჟიარი. როგორც წესი, ამ სუპებიდან ერთ-ერთს ტრაპეზის დასაწყისში მიირთმევენ, რასაც მოჰყვება მთავარი კერძი, რომელიც მზადდება ქათმის, ცხვრის ან საქონლის ხორცისაგან წიწიბურის, პომიდვრის, ვერმიშელის, ხორბლის, სანელებლებისა და სხვადასხვა ბოსტნეულის თანხლებით. ეს სუპები განსაკუთრებული პოპულარობით რამადანის დღეებში სარგებლობს.
ალჟირული სამზარეულო განსაკუთრებით მდიდარია სალათებით, რომლებიც მზადდება როგორც უმი, ისე მოხარშული ბოსტნეულით და მიირთმევა როგორც ცივად, ისე ცხლად. ცხელი სალათებიდან აღსანიშნავია ბადრიჯნისა და პომიდვრისაგან მომზადებული ჩაკჩუკა, რომელშიც ასევე ამატებენ წიწაკას, ნიორს, კვერცხი და სანელებლები. ალჟირში ასევე პოპულარულია ესპანური კერძები, მაგალითად: გასპაჩო, რომლის ალჟირული ვარიაციაცაა მანჩეგო.
დესერტები და სასმელები
მინი|206x206პქ|მაკრუდი როგორც წესი, ალჟირელები სადილის შემდეგ დესერტად სეზონურ ხილს მიირთმევენ, ამიტომაც მათი სამზარეულო ტკბილეულის მრავალფეროვნებით არ გამოირჩევა.
ტრადიციულ საკონდიტრო ნაწარმში შედის ძირიატი, გარნ-ღზალი, ფახლავა, ბრაჟი, მაკრუდი, ზლაბია და გრივეჩი. გრივეჩი არის კარგად გამომცხვარი, ბრეცელის ფორმის ცომი, გაჟღენთილი თაფლით და სეზამის მარცვლებით გაფორმებული. ჩვეულებრივ, მას რამადანის დღეებში ამზადებენ. ტრადიციის მიხედვით, ალჟირელები ტკბილეულს მხოლოდ დღესასწაულებისა და ქორწილებისათვის ამზადებენ.
შუა დღისას პიტნიან მწვანე ჩაის მიირთმევენ, თუმცა განსაკუთრებული მოთხოვნით ქვეყანაში მაინც ყავა ლიდერობს. ალჟირელები დიდი რაოდენობით ყავას მოიხმარენ, დიდი პოპულარობით კი ესპრესო და შავი ყავა სარგებლობს. ასევე პოპულარულია გაზუზად წოდებული ხილის წვენი, რომელიც არის გამაგრილებელი სასმელი, მზადდება სეზონური ხილისაგან და მას ყოველდღიურად მოიხმარენ.
ფრანგული კოლონიზაციის პერიოდში ალჟირში შეაღწია ღვინის წარმოების კულტურამაც. საფრანგეთის დაქვემდებარებაში ყოფნისას ალჟირი მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი იყო ღვინის წარმოების მასშტაბებით, თუმცა დამოუკიდებლობის მოპოვებასთან ერთად წარმოება და ექსპორტი საგრძნობლად შემცირდა. მიუხედავად ამისა, ალჟირში ღვინის წარმოება კვლავ აქტიურად გრძელდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ალჟირული სამზარეულო
ხანდისი
ხანდისი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი. ხანდისში აღმოჩენილია რელიეფით შემკული VI საუკუნის II ნახევრის ქვის სტელა (დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში).
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
აპველინგი
მინი|250პქ|აპველინგის გავრცელების რაიონები (აღნიშნულია წითელი ხაზით) მინი|250პქ|აპველინგი ოკეანეში აპველინგი (upwelling; up — ზევით და well — ამოჩქეფა) — წყალსატევის სიღრმიდან წყლის ქვედა ფენების ამოსვლა ზედაპირზე, როდესაც ზედაპირული წყლის ფენები ქარის ქროლის შედეგად ზღვისაკენ მიედინება. აპველინგი განსაკუთრებით აქტიურია ოკეანისა და ზღვის სანაპირო ზონაში, სადაც ქარებისა და დინებების შედეგად მიმდინარეობს წყლის აწევა 100-300 მეტრის სიღრმიდან.
სტაბილური და ძლიერი აპველინგი უმთავრესად დაკავშირებულია პასატებთან და აღმოსავლეთ მოსაზღვრე დინებებთან ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში. მუდმივი აპველინგის გამოვლინების საერთო ფართობი თანამედროვე ოკეანეში შეფასებულია დაახლოებით 1 მლნ. კმ²-ით. აპველინგთან დაკავშირებულია სასარგებლო წიაღისეულების წარმოქმნა. ასეთია მაგალითად ფოსფორიტი. მასზე მიუთითებს (პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქცია) კამბრიულისწინა და ფანეროზოურის დროინდელი ფოსფორიტების აუზები, სადაც ფოსფორიტების მოზრდილი ადგილსამყოფელი წარმოქმნილია ოკეანურ შელფზე, რომელიც თავის მხრივ, მძლავრი აპველინგითაა გარშემორტყმული.
სანაპირო აპველინგის გამოვლინების რაიონებია: პერუსა და ჩილეს სანაპიროები, არაბეთის ზღვა, სამხრეთი აფრიკის დასავლეთ სანაპირო, ახალი ზელანდიის აღმოსავლეთი, ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი და კალიფორნიის ნაპირები. ოკეანეში კვების ჯაჭვი ასე გამოიყურება: ფიტოპლანქტონი → ზოოპლანქტონი → მტაცებელი ზოოპლანქტონი → მფილტრავი ორგანიზმები → მტაცებელი თევზები. ამრიგად კვების ჯაჭვის თითოეული ეს ელემენტი აპველინგისთვის ძირითადია.
აპველინგი იქმნება ასევე არაოკეანურ გარემოშიც, მაგ.: ტბაში, მანტიაში, ვარსკვლავთა პლაზმაში და სხვა. იქ აპველინგი ნაწილობრივ კონვექციის შედეგია.
სქოლიო
კატეგორია:ოკეანოლოგია კატეგორია:ჰიდროგრაფია