cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იურული სისტემა
იურული სისტემის ნალექებთან დაკავშირებულია ქვანახშირის, ნავთობის, რკინის, ფოსფორიტების და ქვამარილის საბადოები.
სქოლიო
კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები
ირინე ანთაძე
ირინე ანთაძე (დ. 7 ივნისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1977 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Sh Flexneri-ის ფაგომდგრადი მუტანტების ბიოლოგიური თვისებების შეწავლა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:ქართველი ექიმები
დავიდი
საკუთარი სახელი დავიდი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კარეტერა-სენტრალი
მშენებლობა ოფიციალურად 1927 წელს, ხერარდო მაჩადოს მმართველობისას დაიწყო. მიემართება კუნძულ კუბის გასწვრივ, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, პინარ-დელ-რიოდან ორიენტემდე. გზა ორზოლიანია. მას განსაკუთრებული ეკონომიკური ღირებულება გააჩნდა მაჩადოსა და ფულხენსიო ბატისტას ადმინისტრაციებისათვის. ის უზრუნველყოფდა შაქრის ლერწმის სწრაფ გადაადგილებას და პროვინციებს შორის ეფექტურ კომუნიკაციას.
კარეტერა ცენტრალი დასავლეთ კუბაში, ქალაქ პინარ-დელ-რიოში იწყება და ერთმანეთთან აერთებს მთავარ ქალაქებს, პროვინციებსა და მათ დედაქალაქებს, გარდა სიენფუეგოსისა. მისი სიგრძე 1 250 კმ-ია და მთავრდება ბარაკოაში, გუანტანამოს პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილში.
სქოლიო
კატეგორია:კუბა
ტომას-ფრიასის პროვინცია
ტომას-ფრიასის პროვინცია (Provincia de Tomás Frías) — პროვინცია ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქია პოტოსი, რომელიც ამავე დროს დეპარტამენტის დედაქალაქიცაა. სახელი ეწოდა ბოლივიის პრეზიდენტის — ტომას ფრიას ამეტლერის პატივსაცემად.
ტომას-ფრიასი ერთ-ერთია პოტოსის დეპარტამენტის თექვსმეტი პროვინციიდან. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ორუროს დეპარტამენტი, სამხრეთ-დასავლეთით — ორუროს დეპარტამენტი. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, ასევე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 115 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 3 420 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი კეჩუასა და აიმარას შთამომავლები არიან.
დაყოფა
პროვინცია შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
-19.38972°N, -65.90944°W
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის პროვინციები
ბახი
საკუთარი სახელი ბახი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
გია-დე-ისორა
გია-დე-ისორა (Guía de Isora) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ ტენერიფეზე. ფართობი — 143,4 კმ². მოსახლეობა — 21 711 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
რიჩარდ ბრუქსი
რიჩარდ ბრუქსი (Richard Brooks) — ამერიკელი რეჟისორი, ნოველისტი და სცენარისტი. საკუთარი საუკეთესო ფილმები გადაიღო 1950-იან წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
ადიუტანტი
ადიუტანტი (Adjutant < adjūtāns) — ოფიცრის (ზემსახურის) თანამდებობა, რომელიც უფროსის უშუალო დაქვემდებარებაშია. მისი მოვალეობაა სამსახურებრივი და სხვა დავალებების ან საშტაბო სამუშაოების შესრულება.
სამხედრო წოდება (ზოგ არმიაში ასევე – პრაპორშჩიკი, ფლოტში – მიჩმანი), შემდგომში ობერ-ოფიცრის წოდება, მთავარსარდალთან ან ამა თუ იმ სამხედრო ნაწილის შტაბში. ასრულებდა სამსახურეობრივ დავალებებს, ან საშტაბო სამუშაოს. რუსეთის არმიაში XIX საუკუნის ბოლოს — XX საუკუნის დასაწყისში არმიის დივიზიის, კორპუსის შტაბებში, როგორც წესი, უფროსი ადიუტანტის თანამდებობას ასრულებდნენ გენერალური შტაბის ოფიცრები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
ზვიად გამსახურდია
ზვიად გამსახურდია (დ. 31 მარტი, 1939, თბილისი — გ. 31 დეკემბერი, 1993, სოფ. ძველი ხიბულა, ხობის რაიონი) — ქართველი მეცნიერი-ფილოლოგი, მწერალი, მთარგმნელი, პოლიტიკოსი, დისიდენტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, საქართველოს პირველი პრეზიდენტი (1991—1992), საქართველოს ეროვნული გმირი.
სამეცნიერო და ლიტერატურული მოღვაწეობა (1962-1990)
წლების მანძილზე მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის დოცენტად. 1973 წელს მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1991 წელს — მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხები. 1972-1977 და 1983-1990 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის რუსთველოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1970-1977 წლებში საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის წევრი. მას გამოქვეყნებული აქვს მნიშვნელოვანი სამეცნიერო შრომები (მათ შორის 4 მონოგრაფია) რუსთველოლოგიის, ქართული კულტურის ისტორიის, ქართული ლიტერატურის ისტორიის, თეოლოგიის, ამერიკული პოეზიის ისტორიის საკითხებზე. გამოცემულია მისი ლექსებისა და იგავ-არაკების კრებულები, აგრეთვე, შექსპირის, ბოდლერის, გოგოლის და სხვათა თხზულებების მისეული თარგმანები.
ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი
ჰელსინკის ჯგუფი აქტიურად გამოდიოდა ადამიანის უფლებების, პირველყოვლისა კი — ქართველების უფლებების, ქართული კულტურის ძეგლების, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დასაცავად. ჯგუფი გამოსცემდა იატაკქვეშა თვითგამოცემებს (ჟურნალები: „საქართველო“, „ოქროს საწმისი“ , „საქართველოს მოამბე“ და სხვა). ამ ჟურნალებში გამსახურდია ყოველთვის ხაზს უსვამდა რუსიფიკაციის საფრთხეს, ქართველების დემოგრაფიული შემცირების პრობლემას, კორუფციას საქართველოს ეკლესიაში, საზღვარგარეთ მცხოვრები ქართული თემების უფლებებს. გამსახურდიას ინიციატივით თბილისში პირველად (თვითგამოცემის სახით) გამოიცა რუსი დისიდენტი მწერლის ალექსანდრე სოლჟენიცინის „არქიპელაგი გულაგი“. გამსახურდია იმსახურებდა დასავლეთის სახელმწიფოების სიმპატიებს იმპერიული ცენტრის წინააღმდეგ ბრძოლის გამო. 1975 წელს, გამსახურდია და კოსტავა აირჩიეს საერთაშორისო ორგანიზაციის „საერთაშორისო ამნისტიის“ წევრებად. მოგვიანებით გამსახურდია აირჩიეს ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო საზოგადოების (ISHR-IGFM, შტაბ-ბინა მდებარეობს მაინის ფრანკფურტში) წევრად. გარდა ამისა, იგი აქტიურად თანამშრომლობდა მოსკოვში გამომავალ დისიდენტურ, თვითგამოცემით ჟურნალში „მიმდინარე ამბების ქრონიკა“ (რედაქტორი: ს. კოვალიოვი).
დისიდენტური საქმიანობისათვის ზვიად გამსახურდია საბჭოთა უშიშროების კომიტეტმა დააპატიმრა 1956 და 1977-1979 წლებში. 1977 წლის 1 აპრილს ზვიად გამსახურდია გარიცხეს  საქართველოს მწერალთა კავშირიდან „ანტისაბჭოთა პროპაგანდისათვის“.
დღიდან გათავისუფლებისა (1979) ზვიად გამსახურდია სათავეში ჩაუდგა მოძრაობას პატიმრობიდან მერაბ კოსტავას დასახსნელად, რაც მოხერხდა 1987 წელს. გამსახურდიას განსხვავება რუსი ლიბერალი დისიდენტებისგან გამოჩნდა საჯაროობის გამოცხადების შემდეგ. მისი სამიზნე იყო არა ადამიანის უფლებები, არამედ ქართველების უფლებები. 1990 წლის ივლისში ის დაუპირისპირდა ანდრია სახაროვს ამ უკანასკნელის წინადადების გამო ახალი მულტინაციონალურ კავშირის შექმნის შესახებ. თუ 1970-ან წლებში გამსახურდიას წინააღმდეგობა მიმართული იყო იმპერიის ცენტრისკენ, 1980-იან წლებში გამსახურდია მტრებად სახავდა საქართველოში მცხოვრებ ეროვნულ უმცირესობებსა და „წითელ ინტელიგენციას“. გამსახურდიას და მის მომხრეებს ქართველები მიაჩნდათ ისტორიულად დაწინაურებულ ხალხად, რომელსაც უნდა ესარგებლა პრივილეგიებით სამშობლოში.
გამსახურდია იყო მთავარი ორგანიზატორი 1987-1990 წლებში გამართული თითქმის ყველა ძირითადი მშვიდობიანი მასობრივი აქციისა, მათ შორის 1989 წლის აპრილის საპროტესტო აქციისა, რომელიც დასრულდა 9 აპრილს სისხლიანი დარბევით, რის შემდეგაც ზვიად გამსახურდია დააპატიმრეს, როგორც აქციის ორგანიზატორი 1989. მერაბ კოსტავას დაღუპვის შემდგომ ზვიად გამსახურდია სათავეში ჩაუდგა „სრულიად საქართველოს წმინდა ილია მართლის საზოგადოებას“.
1990 წლის მარტში მოხდა განხეთქილება ეროვნული მოძრაობის ძალებს შორის. პარტიათა ერთ ნაწილს აუცილებლად მიაჩნდა საბჭოთა კავშირის კანონებით არჩევნების ჩატარება, არჩევნების მოგება და ამ გზით მოპოვებული ხელისუფლების გამოყენება საქართველოს საბჭოთა კავშირის შემადგენლობიდან კანონიერი, ლეგიტიმური გასვლისათვის. ამ გზას მაშინ „ლიტვის გზას“ უწოდებდნენ, რამდენადაც ლიტვამ 1990 წლის 11 მარტს სწორედ ასე დაიწყო სსრკ-დან გასვლა. სხვა ძალები არჩევნების გზით პოლიტიკურ განვითარებას შეუძლებლად თვლიდნენ და მოითხოვდნენ საბჭოთა არმიის გაყვანას საქართველოდან. მათი ლოზუნგი იყო: „ჯერ - თავისუფლება: შემდეგ - დამოუკიდებლობა“. ზვიად გამსახურდია გაემიჯნა ამ უკანასკნელებს, უწოდა მათ „ანტიეროვნული მოძრაობა“ და შექმნა პოლიტიკური ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“. მისი მთავარი პოლიტიკური მიზანი იყო ჯერ დამოუკიდებლობის შესახებ რეფერენდუმის ჩატარება, შემდეგ კი - ამ რეფერენდუმზე დაყრდნობით საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის დეკლარაციის მიღება
მმართველობის წლები (1990-1992)
ბლოკმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა 1990 წლის 28 ოქტომბრის პირველ დემოკრატიულ და მრავალპარტიულ არჩევნებში. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სესიაზე (1990 წლის 14 ნოემბერი) ზვიად გამსახურდია აირჩიეს უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ. ამ მოვალეობას ის 1991 წლის მარტამდე ასრულებდა. აღნიშნული სესიის გადაწყვეტილებით ქვეყანას ეწოდა „საქართველოს რესპუბლიკა“; აღადგინეს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო ატრიბუტიკა: დროშა, გერბი და ჰიმნი. დამოუკიდებლობის აღდგენამდე გამოცხადდა გარდამავალი პერიოდი.
1990 წელს სისხლიანი კონფლიქტი გაჩაღდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში ქართველ და ოს მოსახლეობას შორის. სამხრეთ ოსეთის რეგიონულმა საბჭომ გამოაცხადა, რომ ოლქი საქართველოს გამოეყოფოდა და გაერთიანდებოდა ჩრდილოეთ ოსეთის ავტონომიურ რესპუბლიკასთან. საპასუხოდ, საქართველოს უზენაესმა საბჭომ 1990 წლის დეკემბერში სამხრეთ ოსეთის ავტონომია გააუქმა. სამმხრივი დაპირისპირება რეგიონში ქართულ, ოსურ და საბჭოთა შეიარაღებულ ძალებს შორის 1991 წლის მარტისთვის დასრულდა 51 ადამიანის დაღუპვით და 25 000 ადამიანის იძულებით გადასახლებით. უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ არჩევის შემდეგ გამსახურდიამ დაგმო ოსების გადაწყვეტილება, როგორც რუსეთის მაქინაცია საქართველოს წინააღმდეგ, და ოსი სეპარატისტები „კრემლის აგენტებად, მის ხელსაწყოებად და ტერორისტებად“ გამოაცხადა. 1991 წლის თებერვალში მან მიხეილ გორბაჩოვს გაუგზავნა წერილი, რომელშიც მოითხოვდა საბჭოთა არმიის ნაწილებისა და საბჭოთა კავშირის შინაგანი ჯარების დამატებითი კონტინგენტის გამოყვანას ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიიდან.
1991 წლის 31 მარტის საყოველთაო-სახალხო რეფერენდუმზე შეკითხვას „ხართ თუ არა თანახმა, რომ აღდგეს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა 1918 წლის 26 მაისის აქტის საფუძველზე?“ საქართველოს საარჩევნო ხმის უფლების მქონე მოსახლეობის 98%-მა დადებითი პასუხი გასცა. 1991 წლის 9 აპრილს, რეფერენდუმის შედეგების საფუძველზე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენა.
250px|thumb|right|ზვიად გამსახურდიას ძეგლი [[ზუგდიდი|ზუგდიდში]]
გამსახურდიასთვის სამაგალითო ლიდერები იყვნენ რონალდ რეიგანი და შარლ დე გოლი. ის ძლიერ საპრეზიდენტო ხელისუფლებას მოითხოვდა. გამსახურდიას ოპონენტები მწვავედ აკრიტიკებდნენ მას, როგორთ თავად უწოდებდნენ „მიუღებელი დიქტატორული ქცევისთვის“, რაც მის პრეზიდენტად არჩევამდეც იყო მისი კრიტიკის საგანი. 1991 წლის 14 აპრილს, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ შემოიღო რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობა და შესაბამისი ცვლილებები და დამატებები შეიტანა მოქმედ კონსტიტუციაში. იმავე დღეს უზენაესმა საბჭომ რეპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩია ზვიად გამსახურდია. პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართა 1991 წლის 26 მაისს, რომელშიც ზვიად გამსახურდიამ დიდი უპირატესობით, ხმათა 86%-ით გაიმარჯვა.
პრეზიდენტის პოსტზე გამსახურდიას მძიმე ეკონომიკური და პოლიტიკური მემკვიდრეობა ერგო, განსაკუთრებით საქართველოს ურთიერთობებში საბჭოთა კავშირთან. სწრაფად მიმდინარეობდა ეკონომიკის ვარდნა, პოლარიზებული იყო საზოგადოება. უმთავრესი პრობლემა საქართველოს მრავალრიცხოვანი ეთნიკური უმცირესობების პოზიცია იყო (ისინი მოსახლეობის დაახ. 30%-ს შეადგენდნენ). 1990 წლის ოქტომბრის არჩევნებში 250 ადგილიდან მათ მხოლოდ 9 ერგოთ. ეროვნულ უმცირესობათა საკითხი მწვავედ იდგა საქართველოს დამოუკიდებლობამდეც, რასაც სერიოზული ეთნიკური წინააღმდეგობები მოყვა 1989 წელს აფხაზეთში. გამსახურდია იყო ქართული ნაციონალიზმისა და სოციალური კონსერვატიზმის მიმდევარი.მხარს უჭერდა შერეულ ეკონომიკას. მან შეინარჩუნა სახელმწიფო საკუთრება მიწასა და სამრეწველო საწარმოებზე, მთავრობა აკონტროლებდა ფასებსა და საგარეო ვაჭრობას. 1991 წლის შემოდგომაზე გამსახურდიამ უარი თქვა ეკონომიკურ ხელშეკრულებაზე ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებს შორის.
thumb|250px|[[თენგიზ სიგუა]] გამსახურდიას გამოხმაურება საბჭოთა კავშირის პრეზიდენტ მიხეილ გორბაჩოვის წინააღმდეგ მოწყობილი პუტჩის მიმართ დამატებითი კრიტიკის საგანი გახდა. 19 აგვისტოს გამსახურდიამ, საქართველოს მთავრობამ და უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმმა მოწოდეს საქართველოს მოსახლეობისას შეენარჩუნებინათ სიმშვიდე, დარჩენილიყვნენ საკუთარ სამუშაო ადგილებზე და გაეგრძელებინათ საკუთარი საქმეები და არ აყოლოდნენ პროვოკაციებს ან არასანქციონირებულ ქმედებებს. მომდევნო დღეს გამსახურდიამ მოუწოდა საერთაშორისო ლიდერებს ეღიარებინათ რესპუბლიკები (მათ შორის საქართველო), რომლებმაც თავი საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. მან საჯაროდ განაცხადა 21 აგვისტოს, რომ პუტჩი თავად მიხეილ გორბაჩოვის ჩაფიქრებული იყო, რათა საკუთარი პოპულარობა გაეზარდა საბჭოთა საპრეზიდენტო არჩევნების წინ. ამ განცხადებას აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა „სასაცილო“ (ridiculous) უწოდა. გამსახურდია ოპოზიციას, საბჭოთა კავშირსა და აშშ-ს ადანაშაულებდა ქართველი ხალხის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში. 1991 წლის აგვისტოში მოსკოვის პუტჩის შემდეგ საბჭოთა გენერლებმა გამსახურდიას მოსთხოვეს ეროვნული გვარდიის დაშლა. თავად გამსახურდია ყოველთვის ხაზს უსვამდა, რომ ის არ აპირებდა ეროვნული გვარდიის დაშლას. ზვიად გამსახურდიამ გადაწყვიტა კომპრომისზე წასულიყო პუტჩისტებთან, თუმცა მას გვარდია არ დაუშლია, მიიღო გადაწყვეტილება გვარდიის რეორგანიზაციის შესახებ, რომლის მიხედვითაც გვარდიის სარდლის თანამდებობა გაუქმდა და ეროვნული გვარდია გახდა მილიციის სპეციალური დანიშნულების ქვედანაყოფი. ეროვნული გვარდიის მეთაურმა თენგიზ კიტოვანმა დაუმორჩილებლობა გამოაცხადა და საკუთარ დაქვემდებარებაში მყოფი ნაწილები თბილისიდან გაიყვანა 24 აგვისტოს. ამ დროისთვის პუტჩი მოსკოვში ჩავარდა და გამსახურდიამ სახალხოდ მიულოცა ბორის ელცინს პუტჩისტებზე გამარჯვება საქართველო ამ გადატრიალებას გადაურჩა სისხლისღვრის გარეშე, თუმცა მისი ოპონენტები აკრიტიკებდნენ მას არამკაფიო პოზიციისთვის. გამსახურდია ამგვარ კრიტიკას მწვავედ გამოეხმაურა, დააბრალა რა ბნელ ძალებს მოსკოვში კონსპირაცია მის შინაურ მტრებთან საქართველოს დამოუკიდებლობის მოძრაობის ჩასაშლელად. 19 აგვისტოს პრემიერ-მინისტრი თენგიზ სიგუა და ორი სხვა მინისტრი გადადგნენ გამსახურდიას პოლიტიკის პროტესტის ნიშნად. ეს სამი მინისტრი ოპოზიციას შეუერთდა, უწოდებენ რა მას „დემაგოგსა და ტოტალიტარს“. ემოციურ სატელევიზიო გამოსვლაში, გამსახურდიამ განაცხადა, რომ მისი მტრები ქვეყნის შიგნით ჩართული იყვნენ „საბოტაჟსა და ღალატში“. 26 აგვისტოს გამსახურდიამ აკრძალა საქართველოს კომუნისტური პარტია და უზენაესმა საბჭომ მანდატი გაუუქმა კომპარტიიდან არჩეულ 64 დეპუტატს.
გამსახურდია იღებდა დემოკრატიულ კანონებს, თუმცა პრობლემას წარმოადგენდა მათი დემოკრატიული აღსრულება. 1991 წლის მაისში, გამსახურდიას გადაწყვეტილებით, ოპოზიციის კანდიდატებს სახელისუფლებო პრესით სარგებლობის უფლება შეეზღუდათმ სამთავრობო გაზეთების რედაქტორები გამსახურდიას მიერ ინიშნებოდნენ. მოსკოვის პუტჩის შემდეგ რუსულენოვანი გაზეთები 1 თვით აიკრძალა, შემოდგომაზე დაიხურა რუსულენოვანი გამოცემა „Новая Газета“ იმ მიზეზით, რომ ის ღიად მოუწოდებდა ეროვნული წინააღმეგობისკენ, დააპატიმრეს ზოგიერთი ჟურნალისტიც. სექტემბერში 200-მდე ჟურნალისტმა გაფიცვა მოაწყო ცენზურის გასაპროტესტებლად. 1991 წლის ზამთარში მხოლოდ თითზე ჩამოსათვლელი დამოუკიდებელი გაზეთი იყო დარჩენილი. ასევე გაჩნდა ცნობები, რომ საქართველოს ტელევიზიის მეორე არხი ასევე დაიხურა, ვინაიდან მისმა თანამშრომლებმა მთავრობის წინააღმდეგ მიტინგებში მიიღეს მონაწილეობა. thumb|left|[[გიორგი ჭანტურია ]]
1991 წლის სექტემბერში გამსახურდიამ შექმნა ეროვნული თავდაცვის საბჭო და განსაკუთრებული უფლებამოსილებები მიანიჭა მას. 2 სექტემბერს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ოპოზიციური პარტია იყო იმ პერიოდში, ორგანიზებით გაიმართა მიტინგი რუსთაველის ძეგლთან. მიტინგს სპეციალური დანიშნულების რაზმებმა ცეცხლი გაუხსნეს და დაარბიეს. „ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტიამ“ დაიწყო შიმშილობა „იმელის“ შენობასთან, 10 სექტემბერს ბარიკადები აღიმართა რუსთაველის გამზირზე. 11 სექტემბერს 27 პოლიტიკური პარტია, რომლებიც მანამდე ერთმანეთს ექიშპებოდნენ, გაერთიანდა გამსახურდიას გადაგომის მოთხოვნით. გამსახურდიას ბლოკ„ მრგვალ მაგიდას“ გამოეყო ჯგუფი „ქარტია - 91“. უზენაეს საბჭოში ოპოზიცია ითხოვდა საპრეზიდენტო სისტემის საპარლამენტოთი ჩანაცვლებას. ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის მოლაპარაკებების ყველა რაუნდი ჩაიშალა. 16 სექტემბერს დააკავეს ედპ-ის ლიდერი გიორგი ჭანტურია მთავრობის დასამხობად მოსკოვიდან დახმარების ძიების ბრალდებით. ის გადმოსვეს თვითმფრინავიდან, რომელიც მოსკოვში უნდა გაფრენილიყო. ამას მოჰყვა სხვა დაპატიმრებები, დააკავეს ჟურნალისტები ვალერი კვარაცხელია და გოგა ხაინდრავა, „მხედრიონის“ ლიდერი ჯაბა იოსელიანი და სხვები. 21 სექტემბერს მოხდა კიდევ ერთი სისხლიანი შეტაკება. მთავრობის ქმედებებმა გაამწვავა გამსახურდიასადმი საზოგადოების დამოკიდებულება შინ და საზღვარგარეთაც. ამ პერიოდის ყველაზე მნიშვნელოვანი მომენტი იყო ეროვნული გვარდიის გაყოფა პრო- და ანტისამთავრობო ნაწილებად. შეტაკებები ორ მხარეს შორის პერიოდულად ხდებოდა თბილისში ოქტომბრისა და ნოემბრის პერიოდში, რასაც მსხვერპლიც მოჰყვა. არაფორმალურმა გაერთიანებებმა, რომელთა შორის უდიდესი იყო მხედრიონი, ქალაქში ბარიკადების აღმართვა დაიწყეს.
25 სექტემბერს გამსახურდიამ თბილისში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა უზენაეს საბჭოსთან შეუთანხმებლად გამოაცხადა. შეჩერდა უზენაესი საბჭოს მუშაობა. გამსახურდია იმუქრებოდა უზენაესი საბჭოს დათხოვნით და უშუალო საპრეზიდენტო მმართველობის შემოღებით. გამოაცხადა საყოველთაო მობილიზაცია ტელევიზიით მუდმივად გადაიცემოდა მისი მოწოდება, მისულიყო ხალხი რუსთაველის გამზირზე მთავრობის სახლის დასაცავად. რეგიონებიდან, განსაკუთრებით კი სამეგრელოდან ჩაჰყავდა მხარდამჭერები თბილისში, რომლებიც მთავრობის სახლის წინ კარვებს შლიდნენ.
ნოემბერში გამსახურდიამ შეაჩერა პოლიტიკური პარტიების შესახებ კანონის მოქმედება, დაითხოვა გენერალური პროკურორი და წინასწარი პატიმრობის ვადა გაიზარდა სამიდან ცხრა თვემდე, რათა არ დაეშვათ გიორგი ჭანტურიას გათავისუფლება ციხიდან.რაც უფრო აძლიერებდა გამსახურდია საკუთარ ხელისუფლებას, მით მეტად მცირდებოდა მისი რეალური პოლიტიკური გავლენა. 1991 წლის შემოდგომაზე ის რეალურად მართავდა თბილისის ცენტრალურ უბნებს და რამდნიმე რაიონს ერთგული პრეფექტების მეშვეობით. მის წინააღმდეგ გაერთიანდა ქართული პოლიტიკური ოპოზიცია და მის წაინააღმდეგ განეწყვნენ დასავლეთის სახელმწიფოები. აშშ-ის კონგრესმენთა დელეგაციამ, რომელსაც წარმომადგენელი სტენი ჰოიერი უძღვებოდა, საკუთარ ანგარიშში განაცხადა, რომ არსებობდა „ადამიანთა უფლებების მწვავე პრობლემები ახალი მთავრობის შიგნით, რომელსაც არ სურდა მათი გადაჭრა ან ცნობდა მათ ან საერთოდ რამის გაკეთება ამაზე ჯერ“. ამერიკელი კომენტატორები აცხადებდნენ, რომ ადამიანის უფლებების საკითხი ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო, რაც ხელს უშლიდა საქართველოს საყოველთაო საერთაშორისო აღიარებას. 1991 წლის 5 დეკემბერს ე. წ. ბელოვეჟის ხელშეკრულებით დაიშალა საბჭოთა კავშირი. 1991 წლის ბოლოს საქართველო იყო ერთადერთი ყოფილი მოკავშირე რესპუბლიკა, რომელსაც არ ჰქონდა მიღებული დე-იურე აღიარება.
სამხედრო გადატრიალება (1991-1992)
thumb|250px|[[თენგიზ კიტოვანი]] thumb|250px|[[თბილისი (სასტუმრო)|სასტუმრო „თბილისი“ ოპოზიციის მიერ პარლამენტის აღების შემდეგ. 1992 წლის იანვარი.]]
1991 წლის დეკემბერს ოპოზიციამ რამდენიმე შენობაზე, მათ შორის საქართველოს პარლამენტზე, სადაც გამსახურდია იმყოფებოდა, იერიში მიიტანა. მოგვიანებით, ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სარდლის ყოფილი მოადგილე, გენერალი სუფიან ბეპაევი მიუთითებდა, რომ 1991 წლის 24 და 28 დეკემბერს, როდესაც შეიარაღებული ოპოზიცია კრიტიკულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა, აღნიშნული სამხედრო ოლქი ცოცხალი ძალითა და ტექნიკით დაეხმარა სამხედრო გადატრიალების ორგანიზატორებს. მძიმე ბრძოლები თბილისში გრძელდებოდა 1992 წლის 6 იანვრამდე, რის გამოც სულ მცირე 113 ადამიანი დაიღუპა.
მოგვიანებით გაჩნდა დაუზუსტებელი მტკიცებები, რომ გამსახურდიას წინააღმდეგ მოწყობილ ამბოხებას საბჭოთა ჯარები უწყობდნენ ხელს. 1992 წლის 15 დეკემბერს რუსულმა გაზეთმა „მოსკოვსკიე ნოვოსტიმ“ გამოაქვეყნა წერილი, რომლის თანახმად ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ყოფილი ვიცე-ხელმძღვანელს, გენერალ-პოლოვნიკ სუფიან ბეპაევს გაგზავნილი ჰქონდა ქვედანაყოფი სამხედრო ოპოზიციის დასახმარებლად. მათ ჩაურევლად, გაზეთის მტკიცებით, „გამსახურდიას მომხრეების გამარჯვება გარანტირებული იქნებოდა“. გაზეთი ასევე ამტკიცებდა, რომ ოპოზიციას ასევე დაეხმარა სპეც. ნაწილი 28 დეკემბერს სატელევიზიო ანძის აღებაში. მინი|გამსახურდია მცველებთან ერთად პუტჩის დროს მთავრობა დროებით შეცვალა სამხედრო საბჭომ. მისი ერთ-ერთი პირველი განკარგულება გამსახურდიასთვის პრეზიდენტის წოდების ფორმალური ჩამორთმევა იყო. სამხედრო საბჭომ მოგვიანებით თავი „სახელმწიფო საბჭოდ“ გამოაცხადა და ხელმძღვანელად ედუარდ შევარდნაძე მოიწვია 1992 წლის მარტში. ძალაუფლების შეცვლა განხორციელდა, როგორც fait accompli, რაიმე ფორმალური რეფერენდუმისა ან არჩევნების გარეშე. შევარდნაძე ხელმძღვანელობდა, როგორც „დე ფაქტო“ პრეზიდენტი, სანამ 1992 წლის შემოდგომაზე არ ჩატარდა არჩევნები, სადაც ის საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარედ აირჩიეს.
სამხედრო გადატრიალების დღეებში და მის შემდეგაც თბილისში და საქართველოს სხვა ქალაქებში სისტემატურად მიმდინარეობდა პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას მომხრეთა საპროტესტო, მშვიდობიანი მიტინგები და დემონსტრაციები. არსებობს გადაუმოწმებელი მტკიცებები ზოგიერთ ამ მომიტინგეთა წამებისა და დახვრეტის შესახებ.
სამხედრო გადატრიალების შემდგომ ორგანიზაციამ „მხედრიონმა“ და გვარდიამ წამოიწყეს გამსახურდიას მომხრე რეგიონების დარბევა, რამაც განსაკუთრებით მწვავე სახე მიიღო სამეგრელოსა და აფხაზეთში. ამან კიდევ უფრო მწვავე გახადა დასავლეთ საქართველოში წინააღმდეგობის მოძრაობა, რომელიც თანდათანობით შეიარაღებულ წინააღმდეგობად გადაიქცა და შეამზადა გამსახურდიას დაბრუნება საქართველოში.
დევნილობა (1992-93)
მთავრობიდან გადაყენების შემდეგ გამსახურდია აგრძელებდა საკუთარი თავის საქართველოს ლეგიტიმურ პრეზიდენტად წარმოჩენას. 1992 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ის მიწვეულ იყო ფინეთში (ფინეთის პარლამენტის საქართველოსთან მეგობრობის ჯგუფის მიერ) და ავსტრიაში (ადამიანთა უფლებების საერთაშორისო საზოგადოების მიერ). ორივე ქვეყანაში მან პრეს-კონფერენციები და შეხვედრები გამართა პარლამენტარებთან და ოფიციალურ პირებთან.
შეტაკებები პრო- და ანტი-გამსახურდიას ძალებს შორის გრძელდებოდა 1992-93 წლებში. ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული ინციდენტი მოხდა თბილისში 1992 წლის 24 ივნისს, როდესაც გამსახურდიას შეიარაღებულმა მხარდამჭერებმა სახელმწიფო ტელევიზიის ცენტრი აიღეს. მათ მოახერხეს რადიო გზავნილის გაშვება ტექსტით: „ლეგიტიმური მთავრობა აღდგენილია. წითელი ხუნტას აღსასრული ახლოვდება.“ თუმცა ისინი ეროვნულმა გვარდიამ ტელევიზიიდან რამდენიმე საათში გამოდევნა. მათი მიზანი შევარდნაძის მთავრობის წინააღმდეგ მასობრივი ამბოხის წამოწყება უნდა ყოფილიყო, თუმცა ეს მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა.
მთავრობამ საპასუხოდ მკაცრი რეჟიმი დაამყარა მთელს საქართველოში „ზვიადიზმის“ ჩასახშობად. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ადამიანთა უფლებების დარღვევებს მკაცრად აკრიტიკებდნენ საერთაშორისო ორგანიზაციები, შევარდნაძის პირადი პრესტიჟის წყალობით ქვეყანამ ფორმალური აღიარება მაინც მოიპოვა.
გამსახურდიას დაბრუნება
thumb|250px|"[[ჰაუბიცა" ბარიკადებთან საქართველოს ტელევიზიის შენობის წინ.]] 1993 წლის 24 სექტემბერს ზვიად გამსახურდია საქართველოში დაბრუნდა (თვითმფრინავით ჩაფრინდა სენაკში, საიდანაც ჩავიდა ზუგდიდში). ზუგდიდში მან „დევნილი მთავრობა“ აღადგინა. მისი განცხადებით ის განაგრძობდა „მშვიდობიან წინააღმდეგობას არალეგალური სამხედრო ხუნტის წინააღმდეგ“ და კონცენტრაციას ახდენდა ანტი-შევარდნაძის კოალიციის შექმნაზე, რომელიც სამეგრელოსა და აფხაზეთის რეგიონების მოსახლეობის მხარდაჭერას ეყრდნობოდა. მან ასევე მოახერხა მნიშვნელოვანი სამხედრო ძალის შემოკრება, რომელსაც საკმაოდ თავისუფლად შეეძლო გადაადგილება ცენტრალური ხელისუფლების სუსტი თავდაცვის სისტემის წყალობით. თავდაპირველად გამსახურდია ხელახალი არჩევნების ჩატარებას მოითხოვდა, თუმცა მისმა ჯარებმა სწრაფად მოახერხეს სამთავრობო შენაერთების მიერ დატოვებული დიდი რაოდენობით სამხედრო ამუნიციის ხელთ ჩაგდება, რამაც 1993 წლის ოქტომბერში დასავლეთ საქართველოში სამოქალაქო ომის გაჩაღებას შეუწყო ხელი. გამსახურდიას მომხრეებმა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ქალაქისა და სატრანსპორტო კვანძი ჩაიგდეს ხელთ. სამთავრობო ძალები უკან არაორგანიზებულად იხევდნენ და გამსახურდიას ძალებსა და თბილისს შორის მცირე წინააღმდეგობას ტოვებდნენ.
თუმცა გამსახურდიას ძალების მიერ ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი შავი ზღვის პორტი ფოთის ხელში ჩაგდებამ რუსეთის, სომხეთისა (რომელიც სრულად საქართველოს პორტებზე იყო დამოკიდებული) და აზერბაიჯანის ინტერესები ჩააგდო საფრთხეში. ამ სიტუაციაში სამივე ქვეყანამ ერთბაშად ერთგვარი „quid pro quo“ სვლა გააკეთა და შევარდნაძის მთავრობას დაუჭირა მხარი, რომელიც თავის მხრივ დათანხმდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში გაწევრიანებას. მხარდაჭერა სომხეთისა და აზერბაიჯანისგან მხოლოდ პოლიტიკური იყო, რუსეთმა კი სწრად მოახდინა ჯარების მობილიზება საქართველოს ცენტრალური მთავრობის დასახმარებლად. 20 ოქტომბერს, დაახლოებით 2 000 რუსი ჯარისკაცი შემოვიდა ქართული რკინიგზის დასაცავად და მწირად აღჭურვილ ქართულ ჯარებს ლოჯისტიკური და იარაღით დახმარება გაუწია. აჯანყების ჩახშობა სწრაფად მოხერხდა და ზუგდიდი იმავე წლის 6 ნოემბერს დაეცა.
არქენუ
არქენუ (جبل أركانو) — მთა ლიბიაში, უდაბნო ტერიტორიაზე. სიმაღლე 1435 მ. აგებულია ინტრუზიული გრანიტებით. შემოსილია ბუჩქნარით, ბალახეულით, იშვიათად ხეებით. გამოიყენება საძოვრად. დასავლეთით დაახლოებით 70 კმ-ში მდებარეობს ორი კრატერი. პირველად მოხსენებულია 1892 წელს არაბულ წყაროებში. 1923 წელს მთის ტერიტორია შეისწავლა აჰმედ ჰასანეინმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბიის მთები
ზვიად გამსახურდია
თვითმკვლელობის ვერსია
მოგვიანებით, გამსახურდიას ქვრივმა ინტერფაქსის საინფორმაციო სააგენტოს განუცხადა, რომ მისმა მეუღლემ თავი მოიკლა 31 დეკემბერს, როდესაც ის და მისი კოლეგების ჯგუფი ერთ-ერთ ოჯახში აფარებდნენ თავს მხედრიონელთაგან. რუსული მედიის განცხადებით მისმა მცველებმა გაიგონეს მოგუდული სროლის ხმა მეზობელ ოთახში და შემდეგ ნახეს, რომ გამსახურდიამ თავი მოიკლა სტეჩკინის პისტოლეტით. მოგვიანებით ჩეჩნეთის ხელმძღვანელობამ გამოაქვეყნა მათი თქმით თვითმკვლელობამდე დაწერილი წერილი:
სიკვდილი ბრძოლაში
შინაგან საქმეთა სამინისტროს მტკიცებით გამსახურდია მისმა მომხრეებმა განზრახ მოკლეს, ან ის დაიღუპა მის ყოფილ სამხედრო ხელმძღვანელთან, ლოთი ქობალიასთან, შელაპარაკების გამო.
გამსახურდიას სიკვდილი საქართველოს მთავრობამ 1994 წლის 5 იანვარს გამოაცხადა. ზოგიერთი მისი მხარდამჭერი არ იჯერებდა ამ ცნობას 1994 წლის 15 თებერვალს მისი ცხედრის პოვნამდე. ზვიად გამსახურდიას ნეშტი 24 თებერვლას გროზნოში დაასაფლავეს. 2007 წლის 3 მარტს ჩეჩნეთის ახლადდანიშნულმა პრეზიდენტმა რამზან კადიროვმა განაცხადა, რომ გამსახურდიას საფლავი, დაკარგული გროზნოში ომების პერიოდში, იპოვეს ქალაქის ცენტრში. გამსახურდიას ნეშტის იდენტურობა დაადასტურეს რუსმა ექსპერტებმა დონის როსტოვში და ის 2007 წლის 28 მარტს საქართველოში ჩამოასვენეს.
2013 წელს 26 სექტემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება მიანიჭა.
რეაბილიტაცია
thumb|250px|ზვიად გამსახურდიას ნეშტის დაკრძალვის ცერემონია. 2007 წლის 1 აპრილი. 2003 წლის 21-23 ნოემბრის ვარდების რევოლუციის შემდეგ, 2004 წლის იანვარში, პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის ინიციატივით მიღებული იქნა რამდენიმე აქტი პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას და ზოგადად მისი ხელისუფლების რეაბილიტაციისათვის. შეწყდა გამსახურდიასა და მისი მომხრეების მიმართ 1992 წლის 4 იანვარს აღძრული სისხლის სამართლის საქმე # 7492801 და სისხლის სამართლებრივი დევნა.
საქართველოში ეროვნული დაპირისპირების აღმოფხვრისაკენ მიმართული მნიშვნელოვანი ღონისძიება გახდა 1991-1993 წლებში რეპრესირებულთა რეაბილიტაციისა და სხვა დაკავშირებული აქტები. მათ შორის 2004 წლის 21 თებერვალს საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის განკარგულებით შეიქმნა 1991-1993 წლებში განვითარებული მოვლენების შედეგად განხორციელებული ხელისუფლების ძალადობრივი შეცვლის, საქართველოს პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას ფიზიკური ლიკვიდაციის, ასევე ხელისუფლების შეცვლის მიზნით ძალის გამოყენებასთან დაკავშირებული ფაქტების, გარემოებებისა და თანამდევი (1991-2003 წლებში მომხდარი და სხვ.) მოვლენების შემსწავლელი კომისია. შესაბამისად საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა შექმნა პროცესუალური საგამოძიებო ჯგუფი. მინი|ზვიად გამსახურდია ქართულ საფოსტო მარკაზე. პროცესუალურმა საგამომძიებლო ჯგუფმა დიდი მუშაობა ჩაატარა და გამოიტანა დადგენილება ზვიად გამსახურდიასა და მისი მომხრეების წინააღმდეგ 1992 წელს აღძრული # 7492801 სისხლის სამართლის სისხლის სამართლის საქმის და სისხლის სამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ, დანაშაულის არარსებობის გამო.
ოფიციალური დოკუმენტები
ამონარიდი გენპროკურორის 2003 წლის 29 დეკემბრის #50-7 ბრძანებიდან:
თბილისის ქაშვეთის ეკლესიაში გამოსვლისას (25 იანვარი, 2004 წ.) პრეზიდენტმა სააკაშვილმა პატივი მიაგო საქართველოს პირველი პრეზიდენტის ხსოვნას. ზვიად გამსახურდიას სახელი ეწოდა თბილისის მტკვრის მარჯვენა სანაპიროს, ცენტრალურ ქუჩას ზუგდიდში, საჯარო სკოლას რუსთავში. ამასთან, პატიმრობიდან გათავისუფლდნენ მისი მხარდამჭერი პოლიტიკური პატიმრები. 2004 წელი ოფიციალურად გამოცხადდა ზვიად გამსახურდიას წლად. 2005 წელს კულტურის სამინისტრომ კულტურის ძეგლის სტატუსი მიაკუთვნა კონსტანტინე და ზვიად გამსახურდიების სახლ-მუზეუმს თბილისში - „კოლხურ კოშკს“. ზვიად გამსახურდიას და მის დისიდენტურ მოღვაწეობას მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა 2006 წლის 26 მაისს თბილისში დაფუძნებული საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმის ექსპოზიციაში.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პრეზიდენტები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქართველი დისიდენტები კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები კატეგორია:ქართველი ნაციონალისტები
ძამის ეკლესია
ძამის ეკლესია — ნაეკლესიარი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალექსანდრესწყაროდან 5-6 კმ-ზე, ნასოფლარ ძამის სამხრეთ-დასავლეთით სასაფლაოზე, ფიჭვნარში. ეკლესია დარბაზულია (8,3 X 5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია დასავლეთი კედელი 2,5 მეტრის სიმაღლეზე და საკურთხევლის ნაწილი ერთი მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აფსიდი ნახევარწრიულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Polyrhachis robsoni
Polyrhachis robsoni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დღე-ღამე
დღე-ღამე (შემოკლებით — დღ-ღ) — დედამიწის ღერძული ბრუნვის პერიოდი; დროის ერთ-ერთი ძირითადი საზომი ერთეული. გამოიყოფა ვარსკვლავიერი დღე-ღამე — გაზაფხულის ბუნიობის წერტილის მიმართ დედამიწის ბრუნვის პერიოდი და მზისიერი  დღე-ღამე. ვარსკვლავიერი დღე-ღამის დასაწყისად ითვლება გაზაფხულის ბუნიობის  წერტილის ზედა კულმინაციის მომენტი (კულმინაცია ცის სხეულისა), ხოლო ხანგრძლივობად — ამ წერტილის ორ თანამიმდევრულ ზედა კულმინაციას შორის  დროის შუალედი. იმის მიხედვით, ჭეშმარიტი გაზაფხულის ბუნიობის წერტილს იხილავენ, თუ საშუალოს (პირველ შემთხვევაში ითვალისწინებს პრეცესიისა და ნუტაციის გავლენას, მეორეში — მხოლოდ პრეცესიისას), განასხვავებენ ჭეშმარიტ და საშუალო ვარსკვლავიერ დღე-ღამეს. პირველი მათგანის ხანგრძლივობა ცვალებადია. ასევე განასხვავებენ ჭეშმარიტ მზისიერ დღე-ღამეს (ჭეშმარიტი მზის ორ თანამიმდევრულ ზედა კულმინაციას შორის დროის შუალედი), რომლის დასაწყისად ითვლება ჭეშმარიტი მზის დისკოს ცენტრის ქვედა კულმინაციის მომენტი — ჭეშმარიტი შუაღამე, და საშუალო მზისიერ დღე-რამეს (საშუალო მზის ანალოგიურ კულმინაციათა შორის დროის შუალედი; მის დასაწყისად ითვლება   საშუალო მზის ქვედა კულმინაციის მომენტი — საშუალო შუაღამე). ვარსკვლავიერი და საშუალო მზისიერი დღე-ღამე იყოფა საათებად (24 სთ), წუთებად (1440 წთ) და წამებად (86400 წმ). ვარსკვლავიერი დღე-ღამის ერთეული (დღე-ღამე, წუთი ან წამი) საშუალო მზისიერი დღე-ღამის 0,9972696 ერთულს უდრის. ჭეშმარიტი და საშუალო მზისიერი დღე-ღამეების ხანგრძლიობათა სხვაობა წლის განმავლობაში იცვლება პირველი მათგანის ცვალებადობის გამო (იხილეთ საშუალო მზისიერი დრო). ეს ხანგრძლიობანი ერთმანეთთან დაკავშირებულია დროის სწორებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კალენდარი კატეგორია:დღე-ღამე კატეგორია:ქრონოლოგია 7
სიონის კოშკი
მინი|250პქ| სიონის კოშკის ხედი ჯაბა ლაბაძის ფოტო სიონის კოშკი — მდებარეობს ისტორიულ ხევში, მდინარე თერგის მარჯვნივ, სოფელ სიონთან (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი). კოშკი ანდეზიტის ქვითაა ნაგები და პირამიდული სახისაა. კოშკის ქვედა ნაწილი მასიურია. კარი ძალზე მაღლაა, აქედან დაწყებული ზემოთ ხუთი სართულია. მეხუთე სართული ბანია, რომელზეც სწორკუთხა სალოდეებია. პირველი სართული კარიდან ნათდება, დანარჩენს კი თითო პატარა სარკმელი ანათებს.კოშკი აგებულია X-XII საუკუნეში. კოშკის ირგვლივ ძველი საცხოვრებელი და დამხმარე ნაგებობებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ნეთივოთი
ნეთივოთი — ქალაქი ისრაელის სამხრეთში, აშკელონიდან 30კმ-ით დასავლეთით და ბეერ-შევამდე 30კმ აღმოსავლეთით. ნეთივოთი დაარსდა 1956 წელს ნეგევის უდაბნოს ჩრდილოეთი ნაწილის ათვისებისა და დასახლების პროგრამის ფარგლებში. 2000 წელს მან ქალაქის სტატუსი მიიღო. მისი პირველი მაცხოვრებლები გახდნენ ებრაელი რეპატრიანტები ჩრდილოეთ აფრიკიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
საზამთრო
ცნობილია საზამთროს 3 სახეობა: ველური (Citrullus colocynthis), სასუფრე (Citrullus vulgarus) და საკვები (Citrullus colocynthoides). საზამთრო სითბოს მოყვარულია, ნიადაგის მიმართ ნაკლებმომთხოვნი. სამშობლოა სამხრეთ აფრიკა. ფართოდაა გავრცელებული სასუფრე საზამთრო, რომელიც იწონის 0,6-16 კგ-მდე, შეიცავს 11%-მდე შაქარს, ვიტამინებს და სხვა. იყენებენ ნედლად დამწნილებულს (პატარებს). ამზადებენ თაფლს, ცუკატს და სხვა. საშუალო მოსავლიანობა 150-200 ც/ჰა, საკვები საზამთროსი — 250-300ც/ჰა. ცხოველი ჭამს ნედლად და დასილოსებულს. სასუფრე საზამთროს გავრცელებული ჯიშებია „პობედიტელ-395“, „სტოქსა-647-/649“ და სხვა. საკვები საზამთროსი — „დისხიმი“, „ბროდსკი 37-42“ და სხვა.
საქართველოში გავრცელებული ადგილობრივი ჯიშები: „მუხრანის“, „კახური“, „შავი“, „სოხუმის“ და სხვა.
საზამთროს ნაყოფის რბილანა გამოირჩევა სასიამოვნო გემოთი და კარგად კლავს წყურვილს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გოგრისებრნი კატეგორია:ხილი კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
მალავი (ეგვიპტე)
მალავი (ملوي) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ელ-მინიის მუჰაფაზაში. მალავიში ჩამოედინება მდინარე ნილოსი. შედგება 3 აკრისაგან (12,000 მ²). ქალაქთან მდებარეობს მცირე ზომის ტბა. 2006 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 140 215 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ელ-მინიის მუჰაფაზა
იუფშარა
იუფშარა — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მოედინება აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, გეგის მარცხენა შენაკადი. გამოდის რიწის ტბიდან. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 236 კმ². სათავიდან 0,5 კმ-ზე იკარგება ნაზვავში და 2 კმ შემდეგ გამოდის ზედაპირზე. მიედინება კანიონში. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა აპრილ-მაისშია, იშვიათად — ზამთარშიც. წყლის საშუალო ხარჯი სათავეში 7,6 მ³/წმ. წყალი მუდამ სუფთაა. იუფშარის ხეობაში გადის რიწის ტბისაკენ მიმავალი გზატკეცილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
გრანადილია-დე-აბონა
გრანადილია-დე-აბონა (Granadilla de Abona) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ ტენერიფეზე. ფართობი —162,4 კმ². მოსახლეობა — 52 447 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
პოლ საბატიე (ქიმიკოსი)
thumb პოლ საბატიე (დ. 5 ნოემბერი, 1854, კარკასონი — გ. 14 აგვისტო, 1941, ტულუზა) — ფრანგი ქიმიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1913).
ლიტერატურა
კატეგორია: ფრანგი ქიმიკოსები კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1854 კატეგორია: გარდაცვლილი 14 აგვისტო კატეგორია: გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიაში კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
თეიმურაზ II
თეიმურაზ II (დ. 1700, თბილისი — გ. 8 იანვარი 1762, სანქტ-პეტერბურგი) — კახეთის გამგებელი 1709-1715, მეფე 1733-1744, ქართლის მეფე 1744-1762. პოეტი.
წარმოშობა
თეიმურაზ II დაიბადა თბილისში 1700 წელს. მამამისი იყო ქართლის მეფე ერეკლე I (1688-1703), ხოლო დედა — ანა ჩოლოყაშვილი.
კახეთში გამეფება
XVIII საუკუნის დასაწყისში, აღმოსავლეთ საქართველოში სპარსელები იყვნენ გაბატონებული. 1703 წელს, თეიმურაზის მამას, ერეკლე პირველს, ირანის შაჰმა კახეთის მეფობა უბოძა, მაგრამ ირანში დაიტოვა და მის მაგივრად, 1703 წლიდან, კახეთში მისი ვაჟი, დავითი (იმამყული-ხანი) გაამეფეს. 1709 წელს ერეკლე პირველი გარდაიცვალა და ახლა დავითი გაიწვიეს ირანში. მეფობა მის უმცროს ძმას, მცირეწლოვან თეიმურაზ მეორეს გადაეცა, თუმცა ფაქტობრივად კახეთს თეიმურაზის დედა და ეპისკოპოსი, ნიკოლოზ ალავერდელი მართავდნენ.
კახეთში თეიმურაზი 1715 წლამდე მეფობდა. 1710 წელს, თეიმურაზის ძმამ, დავით II-მ, თბილისში ვახტანგ VI მოინახულა და თხოვა, რომ მისი ქალიშვილი თამარი, თეიმურაზის მეუღლე გამხდარიყო. რამდენიმე წელიწადში ეს ქორწინებაც მოხდა, თეიმურაზმა ვახტანგ მეექვსის ქალიშვილი, თამარი შეირთო ცოლად. ამ ქორწინებით ბაგრატიონთა ორი შტო, ქართლისა და კახეთისა, გაერთიანდა. 1720 წელს, მათ პირველი შვილი – ერეკლე შეეძინათ.
1715 წლიდან დავითი (იმამყული-ხანი) დაბრუნდა და გარდაცვალებამდე,1722 წლამდე იმეფა. ამ პერიოდში, ახალგაზრდა თეიმურაზი მის გვერდით იყო. 1722 წლიდან კახეთში თეიმურაზის მეორე ძმა, კონსტანტინე (მაჰმად ყული-ხანი) გამეფდა.
ხიზნობა
1723 წელს, ოსმალებმა დასუსტებული სპარსელები დაამარცხეს და აღმოსავლეთი საქართველოც მათი ბატონობის ქვეშ მოექცა. 1724 წლიდან თურქებმა ქართლში ვახტანგ მეექვსის ძმა, იესე (ალიყული-ხანი) გაამეფეს და მუსტაფა უწოდეს. კახეთში კი, 1722 წლიდან, ერეკლე პირველის ვაჟი, დავითისა და თეიმურაზის ძმა, კონსტანტინე II (მაჰმად ყული-ხანი) მეფობდა. 1727 წელს, იესეს გარდაცვალების შემდეგ, ოსმალებმა ფაქტობრივად გააუქმეს ქართლის სამეფო, ის ექვს ნაწილად დაყვეს და მსხვილ თავადებს დაურიგეს.
ოსმალები კახეთსაც შეესიენ. კახეთში, კონსტანტინე ოსმალების ბატონობის წინააღმდეგ იბრძოდა, თუმცა უშედეგოდ. ამ პერიოდში, თეიმურაზი ძმის გვრდით იდგა და ოსმალების  და ლეკების საწინააღმდეგოდ აქტიურად მოქმედებდა. მაგრამ, ცოტა ხანში, თეიმურაზი იძულებული იყო ოსმალებს გარიდებოდა და ოჯახით ფშავში გაიხიზნა. კონსტანტინე ოსმალებს შემოურიგდა, მეფობა განაგრძო. 1732 წელს ოსმალებმა ის ღალატით მოკლეს.
კახეთის გამგებლობა
1733 წელს, კახელების მოთხოვნით, თეიმურაზი ფშავიდან დაბრუნდა და ოსმალთა თანხმობის შემდეგ კახეთში გამეფდა. „თურქები მწარედ ტყუვდებოდნენ,როცა თეიმურაზის მარიონეტულ მმართველად გამოყენების იმედი ჰქონდათ. მეფე თეიმურაზი არაჩვეულებრივი სიმტკიცითა და სამშობლოს სიყვარულით გამოირჩეოდა. ის და მისი ვაჟი ერეკლე მხოლოდ შესაფერის მომენტს ელოდნენ, რომ სახალხო მოძრაობას ჩასდგომოდნენ სათავეში თურქების აღმოსავლეთ საქართველოდან გასაძევებლად“, – წერდა დევიდ ლენგი.
1728–1729 წლებიდან სპარსეთი თანდათან ძლიერდებოდა. მათი ლიდერი იყო თამაზ ყული-ხანი. 1730 წლიდან მან თურქებს შეუტია. 1735 წელს, ყარსის მიდამოებში, მდინარე არფა-ჩაის ნაპირებთან სპარსელებმა საბოლოოდ დაამარცხეს თურქები. ქართლ-კახეთი ისევ სპარსელების მმართველობაში მოექცა. 1736 წლიდან თამაზ ყული-ხანი, სპარსეთში ნადირ-შაჰის სახელით გამეფდა. თეიმურაზი სპარსელების მხარეს დადგა, რადგან ის „ყიზილბაშობას“, „ოსმალობასთან“ შედარებით, საქართველოსათვის ნაკლებ უბედურებად თვლიდა. ჯერ კიდევ 1735 წელს ნადირ-შაჰი თბილისში შემოვიდა. თეიმურაზი მას ზეიმით შეხვდა. თბილისი დარბევას გადაურჩა, მაგრამ ქართლის ის ნაწილი, სადაც სპარსელთა მოწინააღმდეგე ფეოდალები ბატონობდნენ ნადირ-შაჰმა სასტიკად ააოხრა. მიუხედავად იმისა, რომ თეიმურაზს თითქოს ენდობოდა, მისი დაპატიმრება მაინც ბრძანა შაჰმა.
1736 წელს ნადირ-შაჰი ისპაჰანიდნ ყანდაარისკენ დაიძრა ჯარით და თეიმურაზიც თან გაიყოლა. თეიმურაზი ცოტა ხანში კახეთში დააბრუნა, ოღონდ მძევლებად მისი შვილები, ერეკლე და ქეთევანი მოითხოვა. ერეკლე თავის მებრძოლ რაზმში ჩარიცხა, ქეთევანი – ნადირ-შაჰის ძმისშვილმა, ალიყული-ხანმა მოიყვანა ცოლად.
ლაშქრობიდან დაბრუნებულმა ნადირ-შაჰმა, 1741 წელს დაღესტნის დაპყრობა გადაწყვიტა, მართალია მიზანს ვერ მიაღწია, მაგრამ ამ ლაშქრობით ქართველებისათვის სასარგებლო მდგომარეობა შეიქმნა, აღიკვეთა ლეკთა თარეში, სპარსელებმა საქართველოდან გაასახლეს მტკვრის ნაპირებზე დასახლებული თურქმენული ტომის მრავალი ოჯახი.
1741 წელს ნადირ-შაჰმა, ქართლის იმჟამინდელ მმართველს, გივი ამილახვარს დიდძალი ხარკი მოსთხოვა. გივი განუდგა სპარსელებს, ოსმალების და ლეკების მხარე დაიჭირა და სპარსელების საწინააღმდეგო აჯანყებას ჩაუდგა სათავეში. ამის გამო  თეიმურაზი და ერეკლე  გივი ამილახვარს დაუპირისპირდნენ. მათ შორის ბრძოლები იმართებოდა.
გორსა და რუისს შორის მომხდარ შეტაკებაში ამლახვარმა ოსმალების დახმარებით დაამარცხა თეიმურაზი. შემდეგ, აჩაბეთში დამარცხდა გივი ამილახვარი. თეიმურაზმა და ერეკლემ იერიში მიიტანეს გივი ამილახვარსა და მის მომხრეებზე, საგურამოსთან ერეკლემ თავის ხელით მოკლა ლეკების ბელადი. თეიმურაზის და ერეკლეს ჯარმა, ოკამამდე და სხვილოს ციხემდე სდიეს ამილახვრის მომხრე ლეკებსა და ოსმალებს. გაქცეული გივი ამილახვარი სურამის ციხეში ჩაიკეტა. თეიმურაზმა და ერეკლემ ალყა შემოარტყეს სურამის ციხეს და გივის დანებება უბრძანეს. ხანგრძლივი ალყის შემდეგ, გივი დანებდა, მაგრამ ერთი პირობით, რომ ის მხოლოდ თეიმურაზის მეუღლეს, თამარ დედოფალს ენდობოდა და მხოლოდ მას ჩაბარდებოდა. თამარი სურამის ციხეში შევიდა და ამილახვარს ხელშეუხებლობის პირობა მისცა. გივიმ ხმალი შემოიხსნა დედოფალს მიაწოდა, მის წინაშე დაიჩოქა და დანებდა. თამარმა ის ციხიდან უვნებლად გამოიყვანა.
ქართლში გამეფება
თეიმურაზს დიდი სახელი ჰქონდა მთელს სპარსეთში. ნადირ-შაჰმა გადაწყვიტა, რომ ჯობდა ქართველები ისევ ქრისტიანების ხელით ჰყოლოდა მორჩილებაში, ასე, რომ 1744 წელს, ნადირ-შაჰმა თეიმურაზ მეორე ქართლის მეფედ დანიშნა, ერეკლე კი კახეთის მეფედ. თეიმურაზი ამ დროს 44 წლის იყო.
ნადირ-შაჰი თეიმურაზს ყველაფერში ენდობოდა. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე განლაგებული სახანოები, ნადირის ბრძანებით თეიმურაზს ემორჩილებოდნენ.
1745 წელს ნადირმა შემოუთვალა თეიმურაზს „ვითაც თქვენი მეფობის რიგი იყოსო, ეგრევე კურთხევა მიიღეო“.
ქრისტიანული წესით გამეფების ცერემონიალის წარმართვის წესი ქართლში უკვე დავიწყებული იყო, რადგან აქ 130 წელია ქრისტიანი მეფე არ მჯდარა. ეს საქმე კათალიკოს- პატრიარქმა, ანტონ პირველმა ითავა.
1745 წელს, 1 ოქტომბერს, სვეტიცხოველში დიდი ზეიმით აკურთხეს მეფედ თეიმურაზი. წელში გამართული ქართველები, გამარჯვებად მიიჩნევდნენ ამ ამბავს და სიხარულის ზეიმი ჰქონდათ გამართული.
ერეკლე და თეიმურაზი, შეხმატკბილებულ, ერთიან საშინაო თუ საგარეო პოლიტიკას ატარებდნენ და საჭიროების მიხედვით, მტერთან საბრძოლველად ქართლის და კახეთის ჯარსაც აერთიანებდნენ. ხშირად უხდებოდათ ქართველ მეფეებს საერთო მტრის მოგერიება.
1746 წელს დედოფალი თამარი გარდაიცვალა. 40 დღის გასვლის შემდეგ თეიმურაზი, ბეჟან ოთარაშვილის შვილზე, ანა-ხანუმზე დაქორწინდა.
1746 წელს, ნადირ-შაჰმა ქართლს დიდი ხარკი დაადო. ამან წინააღმდეგობა გამოიწვია, ქვეყანა აჯანყების პირას მივიდა. შაჰმა ერეკლე თავისთან დაიბარა, მაგრამ თეიმურაზმა, რომელსაც თავისი დიპლომატიური ნიჭის იმედი ჰქონდა, ახალგაზრდა ერეკლე შაჰის რისხვისაგან დაზოგა და თავად გადაწყვიტა წასვლა დაუნდობელ შაჰთან. ამით თეიმურაზმა, შვილის სიცოცხლის შენარჩუნებისათვის და ქვეყნის კეთილდღეობისთვის თავი გადადო და საკუთარი სიცოცხლე განსაცდელში ჩააყენა.
1747 წლის ზაფხულში თეიმურაზი სპარსეთისკენ დაიძრა და სანამ ჩავიდოდა, გზაში ნადირ-შაჰის სიკვდილის ამბავი გაიგო, რომელიც შეთქმულებს მოეკლათ.
სპარსეთში ჩასულ თეიმურაზს ირანის ტახტზე თავისი სიძე, ქალიშვილის, ქეთევანის ქმარი, ნადირის ძმისშვილი ალი–ყული–ხანი დახვდა, უკვე ადილ-შაჰად წოდებული. ის ნადირის მკვლელობის თანამონაწილე იყო. ადილ-შაჰმა სიხარულით და დიდი პატივით მიიღო სიმამრი. მალე ადილ-შაჰი თავისივე ძმამ, იბრაჰიმმა დაამარცხა და თავად გამეფდა. იბრაჰიმიც პატივს სცემდა თეიმურაზს. სპარსეთში თეიმურაზი ორი წელი დარჩა.
1749 წელს საქართველოში დაბრუნებულმა თეიმურაზმა შაჰის სიგელი ჩამოიტანა საქართველოს საზღვრების გაფართოების შესახებ. ვასალობაც ფორმალური გახდა და საქართველომ ირანს ხარკის მიცემა შეუწყვიტა. მეზობელი სახანოების მმართველები დიდ პატივს სცემდნენ თეიმურაზსა და ერეკლეს. განჯის, ერევნის და  ნახჭევნის სახანოები მათი მოხარკე იყვნენ. მათ დაქვემდებარებაში შევიდა ყაზახი და ბორჩალო. ირანის ახალმა შაჰმა როჰმა, თეიმურაზს „ერანის და აზერბაიჯანის სპასალარობა უბოძა“.
ბრძოლები ავტორიტეტის განმტკიცებისა და დამოუკიდებლობის შენარჩუნებისათვის არ ილეოდა. ბოლო არ უჩანდა ლეკთა თავდასხმებს. 1749 წელს თეიმურაზმა და ერეკლემ, ერევნის სახანოს დამრბევი, მაჰმად-ხანი დაამარცხეს. 1745 წელს, ყარაბაღის მფლობელი, ფანა-ხანი, ყარათაფად წოდებულ მთიან ადგილას დაამარცხეს და დიდი ზარალით განდევნეს. ქართველი მეფეები, შაქის მფლობელმა, გამაჰმადიანებულმა სომეხმა აჯი-ჩალაბმა ორჯერ დაამარცხა, მაგრამ 1752 წლის სექტემბერში, თულქითეფეს ველზე, ქართველებმა სასტიკად დაამარცხეს აჯი-ჩალაბი და მისი ვაჟი აღა-ქიში. ამ ბრძოლიდან მობრუნებული თეიმურაზი და ერეკლე სეიდაბადთან დაქვეითდნენ, მხლებლებთან ერთად ფეხთ გაიხადეს და ფეხშიშველნი, მივიდნენ სიონამდე, სადაც სამადლობელი პარაკლისი გადაიხადეს.
თეიმურაზისა და ერეკლეს ძალისხმევით, საქართველოს უკეთესობა დაეტყო, გალამაზდა და გაძლიერდა თბილისი. შენდებოდა სხვადასხვა საწარმოები, დიდი ყურადღება ექცეოდა განათლებას, იბეჭდებოდა წიგნები, ძლიერდებოდა ეკლესია, განვითარდა ვაჭრობა. თეიმურაზმა შექმნა მუდმივი ჯარის ტიპის მსგავსი სამხედრო შენაერთი „ნოქარი“.
1754 წელს, ხუნძახის ბატონი, ნურსალ-ბეგი, დიდძალი ჯარით ქართლში შემოიჭრა. ლეკებმა გზად დაწვეს ახმეტა და რუისპირი, დაარბიეს არაგვის ხეობა, დუშეთი და მჭადიჯვრის ციხეს ალყა შემოარტყეს. თეიმურაზმა და ერეკლემ ჯარი გააერთიანეს და მჭადიჯვრის ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხეს ავარიელები.
1755 წელს, ნურსალ-ბეგმა მეზობელი სახანოები მიიმხრო, კახეთში გადმოვიდა და ყვარლის ციხეს შემოარტყა ალყა. მტერს ჯერ კახეთის დაპყრობა უნდოდა, მერე კი ქართლსაც იოლად დაიპყრობდა. თეიმურაზის და ერეკლეს ერთიანი, გონივრული მოქმედებით, ყვარლის ბრძოლა ისე წარიმართა, რომ ქართველებმა მინიმალური დანაკარგით მიაღწიეს მიზანს, მტერი ყვარლის ციხეს ჩამოაშორეს და ქვეყნიდან გააძევეს.
მიუხედავად იმისა, რომ თეიმურაზსა და ერეკლეს დიდი ავტორიტეტი ჰქონდათ რეგიონში, ოსმალეთისაგან წაქეზებული ლეკების თითქმის ყოველდღიური თავდასხმები არ ილეოდა. საქართველო სისხლისგან იცლებოდა.
რუსეთში დიპლომატიური მისიით
მინი|თეიმურაზ II. [[ლითოგრაფია. 1761]] თავისი ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე, დიპლომატიური მიზნით, თეიმურაზმა რუსეთში გადაწყვიტა წასვლა.
რუსეთში თეიმურაზი 1760 წლის დადგომისთანავე უნდა წასულიყო, მაგრამ მისი შვილიშვილი, ერეკლეს უფროსი ვაჟი, ვახტანგ კარგი, ყვავილისაგან გარდაიცვალა და წასვლა მცირე ხნით გადაიდო. თეიმურაზმა ძალზე განიცადა შვილიშვილის გარდაცვალება.
თეიმურაზ მეორე, თანმხლები 72 კაცის ამალით, რუსეთისკენ 1760 წლის აპრილის შუა რიცხვებში გაემგზავრა. აპრილის ბოლოს ყიზლარში ჩასული თეიმურაზი, თავის თანმხლებ პირებთან ერთად, ერთი თვის განმავლობაში „კარანტინში“ ამყოფეს, ამის გარდა, ვითომდა სხვადასხვა ორგანიზაციული საკითხების მოგვარების მიზნით, კიდევ სამი თვე გააჩერეს მეფე ყიზლარში. სინამდილეში კი მისი დაბრკოლების მიზეზი ის იყო, რომ იმპერიის დიპლომატიის მესვეურები მას დიდი სიხარულით არ ხვდებოდნენ. ყიზლარიდან ოქტომბრის დასაწყისში გასული თეიმურაზი, ასტრახანს ოქტომბრის შუა რიცხვებში მიუახლოვდა. 1761 წლის 21 იანვარს, ასტრახანიდან, მეფე თანმხლებ პიირებთან ერთად  დაიძრა მოსკოვისკენ. მოსკოვიდან 8 მარტს გასული დელეგაცია 19 მარტს პეტერბურგს მიადგა.
თეიმურაზი თავის მიზნებს ყველასთან არ გამოხატავდა და როგორც „ირანის წარმომადგენელი“ ისე წარადგენდა თავს. მისი ძირითადი მიზანი იყო დაერწმუნებინა რუსები, რომ თუ ისინი მოინდომებდნენ ირანი მორჩილებაში ჰყოლოდათ, ქართველები ამ საქმეში დაეხმარებოდნენ. სამხედრო და ფულადი დახმარების მიღების შემდეგ ქართველები, ირანში ჯარით შევიდოდნენ, იქ წესრიგს დაამყარებდნენ და ირანის შაჰის ტახტზე მათთვის სასურველ კანდიდატურას დასვამდნენ. თუმცა, მანამდე აუცილებელი იყო ლეკების თავდასხმების აღკვეთა ქართლ-კახეთზე. ამისათვის თეიმურაზი მაშველ ჯარს ითხოვდა და პირდებოდა რუსეთს, რომ როგორც კი ქართლ-კახეთში სიმშვიდეს დაამყარებდა, მაშინვე ირანისკენ დაიძრებოდა, რათა რუსებისათვის დადებული პირობა შეესრულებინა. ყოველივე ეს საქართველოს მდგომარეობის შემსუბუქების საწინდარად მიაჩნდა თეიმურაზს. თეიმურაზმა რუსეთში ორ წელზე მეტი დაჰყო, მაგრამ მის თავგამოდებულ მცდელობას შედეგი არ მოჰყოლია. რუსეთს ამ პერიოდში კავკასიისათვის არ ეცალა.