cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხევსურეთის ისტორია
საისტორიო წყაროები
წინათ კი VII-XVI საუკუნის მანძილზე ქისტ-ჩაჩნები და ლეკები საქართველოსთან მეგობრულ კავშირში იყვნენ და ადმინისტაციულად ფშავ-ხევსურეთთან ერთად ისინი შედიოდნენ ხუნძახისა და პანკის-კვეტერის სამოურაოში.
ამასთანავე ქისტეთ-ლეკეთი იმყოფებოდა საქართველოს კულტურული და სარწმუნოებრივი გავლენის ქვეშ. ამას მოწმობს ძველ ძურძუკეთ-ღლიღვეთში (დღევანდელი ქისტეთ-ჩაჩნეთში) არსებული ქართული სტილის ძველი ტაძარი, რომელიც დაცულია ასას ხეობაში და ცნობილია თხაბა-იერდის სახელწოდებით. ტაძარი შემკულია ასოთმთავრული ქართული წარწერით IX საუკუნით არის დათარიღებული. ამავე ტაძარშია ნაპოვნი ქართული ფსალმუნის XI-XII საუკუნეების ხელნაწერი.
დაღესტანში კი ცნობილია ხუნძახის ქართული წარწერა და დათუნას ეკლესია.
რომ ისტორიულ წარსულში ჩაჩნეთ-დაღესტანი და ყოფილი ზაქათალის ოლქის და ნუხის მაზრის მოსახლეობა სარწნუნეობლივად საქართველოს ეკლესიას ექვემდებარეობდა. ამას, სხვათა შორის მოწმობს მაღალაშვილის სახარების XIV საუკუნის ერთი მინაწერი, საიდანაც ჩანს, რომ ეს მხარე შედიოდა ქურმუხის მთავარეპისკოპოსის სამწყოში:
XVI-XVII საუკუნეებში, სპარსეთის პოლიტიკის წყალობით, ქისტეთ-ჩაჩნეთ-ლეკეთი საქართველოს სარწმუნოებრივად გამოეთიშა და იქ მაჰმადიანობა შეიჭრა: სარწმუნოებრივი ანტაგონიზმის გაჩაღება ხელსაყრელ პირობებს ქმნიდა, რომ სპარსეთის შაჰებს საქართველოს წინააღმდეგ ლეკები აემხედრებინათ. ამით წათამამებულმა ლეკებმა თეიმურაზ I მეფობისას დაიწყეს კახეთის აშკარა მტრობა და თეიმურაზი იძულებული იყო მათ დასაპყრობად ჯარი გაეგზავნა:
ლეკები განსაკუთრებით მტრობდნენ მათ მოსაზღვრე თუშ-ფშავ-ხევსურებს, ძარცვავდნენ და აოხრებდნენ მათ სოფლებს და აქედან სათარეშოდ კახეთში გადადიოდნენ. დაღესტნის აშლილობის საფთხეს თეიმურეაზ I კარგად გრძნობდა და ლეკების დასამორჩილებლად, რუსეთის გზის გახსნის მიზნით ახლა თვითონ თეიმურაზმა გაილაშქრა დიდოეთში.
თეიმურაზი დამარცხდა, დიდოეთი კახეთს საბოლოოდ ჩამოშორდა და ამ მიმართულებით თეიმურაზს რუსეთის გზაც დაეხშო.
ამის შემდეგ თეიმურაზი იძულებული იყო რუსეთისაკენ გზა ქისტეთ-ჩაჩნეთის მიმართულებით გაეხსნა, რომელზეც მან 1638 წელს გაილაშქრა. თეიმურაზს ქისტ-ჩაჩნები დაუმორჩილებია და რუსეთ-კახეთის გზა მას გაუხსნია. ხევსურეთ-ფშავ-თუშეთის მიმართულებით, საიდანაც ის შემდეგ მოსკოვის მეფესთან დიპლომატიურ მიმოწერას აწარმოებდა.
ხევსურები მონაწილეობას იღებენ აგრეთვე თეიმურაზ I და მოსკოვის მეფის ალექსი მიხეილის ძის შორის დიპლომატიურ მოლაპარაკებაში და 1657 წელს თუშებთან და ფშაველებთან ერთად თავიანთ წარმომადგენელ ხევისბერებსაც აგზავნიან მოსკოვში და სთხოვენ ალექსი მიხეილის ძეს ქვეშევრდომობას და მფარველობას.
ხევსურებმა ასეთივე დიპლომატიური ხასიათის წერილი გაუგზავნეს 1658 წელს მოსკოვში მეფე ალექსი მიხეილის ძეს:
რასაკვირველია, ორივე ეს წერილი ნაკარნახევი იყო თეიმურაზ მეფისაგან, რომელიც ფშავ-ხევსურეთში იყო გახიზნული და მოსკოვის მეფის დახმარებით ცდილობდა კახეთიდან სპარსელების განდევნას და თავისი ტახტის დაბრუნებას.
XVIII საუკუნეში, თეიმურაზ II-ის მეფობის უკანასკნელ წლებში, „ქართლის ცხოვრების“ ცნობით, ხევსურეთი კახთ მეფისაგან გამდგარა და მას წინადადებურად თურმე აღარ ემორჩილებოდა:
ამ ცნობით ირკვევა რომ ხევსურეთი თეიმურაზისაგან გამდგარა. ხევსურები, ეტყობა, ბეგარას არ იხდიდნენ და მათ დასამორჩილებლად ხევსურეთში თვით ბატონიშვილს ერეკლეს გაულაშქრია. ხევსურებს წინააღმდეგობა ვერ გაუბედნიათ და ერეკლესათვის მორჩილება განუცხადებიათ და ფეშქაშიც მიურთმევიათ. ერეკლეს ხევსურეთი შემოურიგებია, მათთვის დაუდვია სამეფო ბეგარა და ამის სიმტკიცის ნიშნად მძევლებიც წამოუყვანია. ამის შემდეგ ერეკლესა და ხევსურებს შორის კეთილი განწყობილება დამყარებულა.
ერეკლეს აქ ყოფნა ხევსურებს დღესაც ახსოვთ. გადმოცემით, ერეკლე გუდანში მისულა, გზად ღულის ვაკეზე გაუვლია და აქ შეუსვენია ორი მუხის ქვეშ, რომლებსაც ახლა უჩვენებენ. გუდანში ერეკლე ხატში შესულა და უთქვამს: მე გუდანის-ჯვრის მოძმე ვარო. ამიტომ ერეკლე თურმე თავისუფლად შედიოდა ხატის დარბაზში, სადაც სხვას შესვლა ეკრძალებოდა. დარბაზში ერეკლე ხმამაღლა დაიწყებდა ლაპარაკსო, ვითომც გუდანის-ჯვარს ესაუბრებოდაო. შემდეგ მეფე დარბაზიდან გამოდიოდა და ხევსურებს ამცნობდა გუდანის-ჯვრის ბრძანებას ლაშქრობის შესახებო. ხევისბერები მაშინვე აიღებდნენ გუდანის-ჯვრის დროშას და სალაშქროდ ქუდზე კაცი გადიოდაო. ამას ეს ხალხური ლექსიც მოწმობს:
ამ გვარად, გუდანის-ჯვრის ყმები-ხევსურები მისივე მოძმის-ერეკლეს ყმებიც გამხდარან და ხევსურეთიც მუდამ მზად ყოფილა ერეკლეს სამსახურისათვის. ხევსურეთის შემომტკიცების მიზნით ერეკლეს ამასთანავე იქ მოუნათლია ორმოცდაოთხი ბავშვიც და ნათლიაც თვითონვე ყოფილაო.
ამასთანავე საყურადღებოა, რომ შატილის მხარე სადედოფლო ყოფილა და ის დედოფლის გამგებლობაში შედიოდა. ამას მოწმობს „დასტურლამალის“ ერთი ვარიანტის მინაწერი, სადაც ნათქვამია:
შემდეგ ჩამოთვლილია ხევსურეთის დანარჩენი არა სადედოფლო სოფლები და ბოლოს აზის თარიღი: აღიწერა სეკდემბერსა კვ (26) წელსა ჩღპთ (1789 წ.). [დავით].
ხევსურები უშუალოდ მეფეს ემორჩილებოდნენ და მეფის კარტან დაახლოვებულნი იყვნენ. საქმისთვის ერეკლეს პირადად მიმართავდნენ და სთხოვდნენ დახმარებასა და წყალობას. ერთ-ერთი ასეთი თხოვნის ნუმუშია ქვემოთ მოყვანილი ერეკლისადმი მიმართვის ერთი ხევსური არზა:
ამ საბუთზე წაწერილია მეფის ასეთი ბრძანება:
ხევსურებს მონაწილეობა მიუღიათ ასპინძის ომში 1770 წელს, სადაც დიდი გულადობა გამოუჩენია მეფის ამალაში მყოფ შვიდ ხევსურს. ამის შესახებ მემატიანე ასე მოგვითხრობს. „ოდეს იხილა მეფემან ირაკლი ეს ჯარები (ოსმალ-ლეკები) მიწევნილი, მაშინვე თვით გამობრუნდა რაოდენითმე ჩინებულითა და შინა-ყმითა თვისითა და შვიდითა ხევსურითა. განჰსწირა თავი თვისი და ეკვეთა ფიცხლად, ვიდრე სიკვდილამდე და იყვნენ ყოველნი მეფისთანა ყოფნი ქართველ-კახნი მხნედ და უმეტეს შვიდნი იგი ხევსურნი“.
ასპინძის ომის ამბავი და ლეკის ბელადის კოხტას მოკვლა გალექსილია და მას ხევსურები დღესაც მღერიან.
ხევსურები იბრძოდნენ აგრეთვე კრწანისის ველზე აღა-მაჰმადხანის წინააღმდეგ 1795 წელს. ხევურებს ეს ისტორიული ამბავი ახლაც ახსოვთ და როდესაც არაგვის ერისთავს ქაიხოსროს ერეკლეს ბრძანებით ხევსურეთი სალაშქროდ გამოუწვევია, შეიარაღებული ხევსურები მაშინვე მეფის კარზე გამოცხადებულან.
ერეკლეს მათთვის სალამი მიუცია და უთქვამს:
მისგან ფულის შეძლევა ხევსურებს სწყენიათ და ასე უპასუხნიათ:
ამის შემდეგ მეფის ბრძანებით ხევსურებს კრწანისისაკენ გაულაშქრიათ:
კრწანისის ბრძოლაში ერეკლეს ცხენი წაქცევია და მეფეს მოსაკლავად თათრის ლაშქარი მიხვევია, მაგრამ ხევსურებს მტრები ხმლებით გაურეკიათ და მეფეც სიკვდილისაგან დაუხსნიათ.
კრწანისის ველზე დამარცხებას ჩქარა მოჰყვა თვით ერეკლეს სიკვდილი. ხევსურებმა ერეკლე ასე დაიტირეს:
მაგრამ ერეკლეს სიკვდილის შემდეგაც არ დაუკარგავს ხევსურეთს თავისი პოლიტიკური მნიშვნელობა და ის XIX საუკუნის ისტორიაშიც მონაწილეობს.
დიდი პილიტიკური გართულება კავკასიაში და კერძოდ, საქართველოში მოჰყვა რუსეთთან შერთებას (1801 წ.), რომელმაც გამოიწვია მთიულეთის ამბოხება, ალექსანდრე ბატონიშვილის განდგომა და შამილის ბრძოლები.
დარიალის ხეობით შემოჭრილმა თვითმპყრობელური რუსეთის დამპყრობელმა ჯარებმა და კაპიტან-ისპრავნიკებმა სხვადასხვა ბეგარით მეტად შეავიწროვეს სამხედრო გზაზე მცხოვრები მოხევეები და მთიულები. მეფის მოხელეებს ეს მთიელები იძულებით სამუშაოზე გაჰყავდათ. ავიწროებდნენ ბეგარით, ართმევდნენ სარჩოს და ურჩობისათვის სასტიკ ფიზიკურ სასჯელს აყენებდნენ. ბოლოს მთიელებმა მოთმინება დაკარგეს და ამბოხების დროშა 1804 წელს პირველად მოხევეებმა და მთიულებმა ააფრიალეს.
ბოლოს, 11 ივლისს, ხევსურებმა გადაწყვიტეს ამბოხებაში მონაწილეობა მიეღოთ და დაადგინეს, პირველად აეკლოთ დუშეთი და იქ მყოფი რუსის ჯარი ამოეწყვიტათ. ამ კრებას დასწრებია 800 ხევსური, მათში 300 კაცს თავი შეუკავებია და მთავრობის ერთგული დარჩენილა, 500 კაცი კი აჯანყებაში ჩარეულა მაგრამ მეამბოხენი ხევსურების ამ მცირე რიცხვით არ კმაყოფილებოდნენ და მოითხოვდნენ, ამბოხებაში მთელ ხევსურეთს მიეღო მონაწილეობა. ხევსურეთი ცნობილი იყო თავისი გულადობით და მეამბოხენი ფიქრობდნენ ხევსურების მომხრობით რუსის ჯარის დამარცხებას. ამიტომ მთიულ-მოხევეებმა ხევსურეთში მოციქულები ისევ გაგზავნეს და სთხოვეს, მთელ ხევსურეთს მიეღო მონაცილეობა. ამაზე ხევსურეთი ყოყმანობდა და გადაჭრილ პასუხს არ იძლეოდა.
ეს ამბავი რომ გაიგო გაბრიელ ყაზბეგმა, რომელიც მონარქიული რუსეთის დიდ ერთგულებას იჩენდა, მაშინვე თავისი კაცები აფრინა ხევსურეთში, რომ ხევსურეთი ამბოხებაში არ ჩარეულიყო. მაგრამ 13 ივლისს, როდესაც მეამბოხეებმა გადაწყვიტეს ყაზბეგის ციხე-დარბაზში შეხიზნული რუსის რაზმის ამოწყვეტა, მონაწილეობის მისაღებად 700 ხევსური გადმოსულა და სნოსწყალის პირას დაბანაკებულა. ხევსურების მოსვლას მეამბოხეები გაუმხნევებია და ისინიც ციხის გარემოცვას შესდგომიან. გაბრიელს ხევსურების მეთაურენისათვის ახლაც საჩუქრები გაუგზავნია და უთხოვია: „ნუ გასტეხავთ ერთგულების ფიცს და ჩემს მტრებს ნუ მიემხრობითო“. ამის გამო ხევსურები თავს იკავებდნენ და ნეიტრალობას იჩენდნენ.
ხანგრძლივი მოლაპრაკების შემდეგ, 17 ივლისს, ხევსურები მეამბოხეებთან შეთანხმებულან და მოუთხოვიათ: „ციხეში მოპოვებული ქონება მონაწილეთა შორის თანაბრად გაეყოთ, მხოლოდ რუსებს ნუ დავხოცავთო“. ხევსურებს გაბრიელთან საქმის გამწვავებისა შინებიათ და ამიტომ მოითხოვდნენ რუსის სამხედრო ტყვებისათვის სიცოცხლის შენარჩუნებას.
ასეთივე წერილობითი პირობა გაუგზავნიათ ხახმატელებსა და ბისოელებსაც ვოლკონსკისათვის.
როდესაც მეამბოხეთა სათავეში ტახტის მაძიებელი ბატონიშვილები იულონი და ფარნაოზი მოექცნენ, ახლა მათ მოუწოდეს ფშავ-ხევსურეთს რუსების წინააღმდეგ გასალაშქრებლად. ბოლოს თვით ფარნაოზი გადავიდა ხევსურეთში და სთხოვდა რუსებთან ბრძოლაში დახმარებას, მაგრამ ხევსურები, ეტყობა ბატონიშვილის საქმეს წაგებულად თვლიდნენ ვოლკონსკის შიშით ვერ ბედავდნენ პირობის დარღვევას და უარზე იდგნენ.
ასეთივე მოწოდების ფირმანს უგზავნიდა ხევსურებს სპარსეთში გადახვეწილი ალექსანდრე ბატონიშვილი:
1804 წლის ოქტომბერში მთიულეთის ამბოხება დამარცხდა. რუსეთში თვითმყრობელების მხედრობამ გაიმარჯვა. მხოლოდ სპარესთში გადახიზნული ალექსანდრე ბატონიშვილი ტახტის დაბრუნების იმედს მაინც არ კარგავდა და სპარესეთის დახმარებით ცდილობდა, ამბოხების ნაპერწკლები საქართველოში არ ჩაეფერფლა. ამ მიზნით ალექსანდრე განაგრძობდა მიმოწერას მთიელებთან და კახეთის მეამბოხე ჯგუფებთან.
1812 წელს დაიწყო კახეთის ამბოხება და მეამბოხებმა ალექსანდრეს სთხოვეს მეთაურობა. თავისი ამალით ერევნიდან ალექსანდრე კახეთში გადმოვიდა, მას მიემხრო თვითმყრობელობითი უკმაყოფილო თავად-აზნაურობის ერთი ნაწილი, ალექსანდრეს მიემხრნენ აგრეთვე ფშავ-ხევსურები, ქისტ-ჩაჩნები და ლეკები, რომელთა დამხარებით ის სამხედრო გზის ხელში ჩაგდებას ცდილობდა, რომ ეს გზა რუსეთის მხედრობისათვის დაეხშო. დაიწყო ბრძოლები, მაგრამ რამდენიმე შეტაკების შემდეგ დამარცხებული ალექსანდრე იძულებული იყო კახეთი დაეტოვებინა და ერთგულ ხევსურეთს შეხიზნებოდა. ხევსურეთში ალექსანდრე შატილში დაბინავდა და აქედან ცდილობდა რუსებზე ხელახალ შეტევას. შატილი თავისი მდებარეობით ბუნებრივ სიმაგრეს წარმოადგენდა, იგი აგრეთვე გამაგრებული იყო მრავალსართულიანი ქვითკირებით. თვით ხევსურებიც ალექსანდრეს ერთგულად იცავდნენ.
ამასთან შატილი ქისტ-ლეკების საზღვარზე იყო, საიდანაც ალექსანდრეს მიმოწერა ჰქონდა ჩრდილო-კავკასიის მთიელებთან, ერევნის ხანებთან და სპარსეთთან, რომლებსაც სთხოვდა ლაშქრიტა და იარაღით დახმარებას. შატილში გამაგრებული ალექსანდრე კახეთშაც ამბოხისაკენ მოუწოდებდა. ამიტომ კავკასიის იმდროინდელმა მთავარმართებელმა რტიშევმა გადაწყვიტა ხევსურეთისაკენ გალაშქრება და შატილიდან ალექსანდრეს გაძევება, რომ ამით ბოლო მოეღო ყოველგვარი ამბოხებისათვის.
1813 წლის 23 მაისს რუსის ჯარი ფიოდორ სიმიონოვიჩის, ტოხონოვსკის, სტალინსა და ორბელიანის სარდლობით ხევსურეთისაკენ დაიძრა 30 მაისს ჯარი ლებაისკარით არდოტის ხეობაში გადავიდა.
რუსის ჯარს გზადაგზა ძლიერი შეტაკება უხდებოდა ხევსურებისა და ქისტების რაზმებთან, ხევსურები თავიანთ ვიწრო ხეობებში მამაცად იბრძოდნენ და რუსის ჯარს წინსვლა უძნელდებოდა. ლებაისკარიდან სიმონოვიჩმა ალექსანდრეს წერილი მისწერა, რომ ის რუსეთის მხედრობას დანებდებოდა, მაგრამ ხევსურებმა გაგზავნილი ელჩი გზაში მოკლეს და ამ წერილზე ალექსანდრემ სიმიონოვიჩს პასუხიც არ გასცა. ამაზე გაბრაზებული გენერალი შატილისკენ დაიძრა. სოფელ გუროში მოხდა დიდი ბრძოლა ხევსურებსა და რუსის ჯარს შორის. ხევსურებმა გუროს ვიწრო ხეობა გაამაგრეს და მოზღვავებული რუსის ჯარს, რომელსაც ოთხი სარდალი, ხელმძღვანელობდა, მამაცურად შეებრძოლნენ. ხევსურებს აქ ქისტის ლაშქარიც მიეშველა და მათ რუსის ჯარს დიდი ზარალი მიაყენეს; მაგრამ რუსის ჯარის სიმრავლემ და უკეთესად შეიარაღებამ მცირერიცხოვან მთელებს სძლია; გამარჯვებულმა სიმიონოვიჩმა გუროელებზე შური იძია, სოფელი გურო რუსის ჯარმა გაანადგურა დამიწასტან გაასწორა.
სიმიონოვიჩი ახლა შატილისაკენ გაემართა. ალექსანდრე თვისი ამალით მაშინვე ქისტებში გადავიდა და აქედან ერევნისაკენ გაეშურა. შეტაკების შემდეგ შატილიც იძულებული გახდა ქედი მოეხარა სიმონოვიჩის ჯარის წინაშე.
ამის შემდგეგ დამარცხებული ლეკის ჯარი უკან დაბრუნებულა. ამ გამარჯვებისათვის შატილელებს საჩუქრად მეფისაგან მიუღიათ ჯვარ-მედლები, რამდენიმე ფუთი პური და თოფის წამალი. გამარჯვების აღსანიშნავად მთავრობის განკარგულებით აქვე აუგიათ პატარა ეკლესია, რომლის კედელში ჩაუსვამთ ქვა რუსულ-ქართული წარწერით:
აღნიშნული წარწერა შემდგომში 1984 წელს დატანებული იყო კერძო პირის სახლის კედელში.
XIX საუკუნის სამოციან წლებში დამთავრდა კავკასიის გმირული ბრძოლების ეპოპეა და დამყარდა მონარქული რუსეთის ბიუროკრატიული რეჟიმი.
1860-იან წლებში ხევსურეთს შატილის მხრიდან მოემატა ტერიტორიები, კერძოდ მდინარე არღუნის ხეობის ქვედა ნაწილი იქ სადაც თავდება პირიქითა ხევსურეთი (ანდაკისწყალისა და მდ. არღუნის შესართავთან), თბილისის გუბერნიას მომატებული ჰქონდა მცირე ნაწილი. აღნიშნული ტერიტორია არ ჩანს 1855 წლის რუკაზე, ხოლო კავკასიის მხარის 1872 წლის რუკაზე შედის თბილისის გუბერნიის ტერიტორიაში.
1900 წლის რუკაზე აღნიშნული ტერიტორია მოქცეულია თბილისის გუბერნიის, თიანეთის მაზრის, ფშავ-ხევსურეთის უბანში, მაისტის და სახანოს თემების სახით, რომელიც ქისტებით დასახლებული ყოფილა. აღნიშნული ტერიტორია თბილისის გუბერნიაში შედიოდა 1914 წელსაც, ხოლო საბჭოთა საქართველოში შევიდა აღნიშნული ტერიტორიით, რისი დასტურია 1922 წლის რუკაც.
სქოლიო
კატეგორია:ხევსურეთი კატეგორია:საქართველოს ისტორია
თეთრი ქალაქი (ბაქო)
ბაქო თეთრი ქალაქი — აზერბაიჯანის ფართომასშტაბიანი ურბანული განვითარების ერთ-ერთი მთავარი პროექტი, რომელიც განხორციელდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით.
ბაქო, მსოფლიოში ყველაზე ძველი ნავთობისა და გაზის ცენტრია. სწრაფად გახდა ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი და შეიძინა თავისი უნიკალური სურათი.
პირველი ნავთობის აღორძინების მემკვიდრეობისა და შორეული წარსულის ურბანული დაგეგმვის მცდელობის შედეგად, შავი ქალაქი დაარსდა XIX საუკუნის ბოლოს, ბაქოს აღმოსავლეთ ნაწილში. მან 100 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ნავთობის ინდუსტრიაში, ასრულებდა ოპერაციებს „შავი ოქროს“ დამუშავების, შენახვისა და ტრანსპორტირებისთვის. თუმცა ბოლო პერიოდშ გაჩნდა ამ ტერიტორიის ათვისებაზე ბევრი სხვადასხვა მოსაზრება. გაკეთდა პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს დედაქალაქის ცენტრის აღმოსავლეთ ნაწილს შავი ქალაქის აღდგენასა და განვითარებას, მოიცავს 621 ჰექტარ ტერიტორიას, ინვესტიციების მოზიდვის მიზნით. ბაქოს თეთრი ქალაქის სამაგისტრო გეგმა ითვალისწინებს 10 უნივერსალური ქალაქური ტიპის უბნის შექმნას. პროექტში ჩართულია როგორც ადგილობრივი, ისე ბრიტანული კომპანიები. ბაქოს თეთრი ქალაქის ძირითადი პრინციპია პროექტის სოციალური, ეკონომიკური და გარემოსდაცვითი მთლიანობა. პროექტის დაახლოებით 75 პროცენტი იქნება საცხოვრებელი სახლი, განკუთვნილი დაახლოებით 50,000 ადამიანისთვის. აგრეთვე კომერციული და დასასვენებელი ერთეულები, რომლებიც უზრუნველყოფენ 48000-მდე სამუშაო ადგილს. პროექტი დასრულდება სრულად 2020 წელს.
აღნიშნული პროექტის დაფუძნების ცერემონია გაიმართა 2011 წლის 24 დეკემბერს. მას ესწრებოდნენ პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და მისი მეუღლე მეჰრიბან ალიევა.
2014 წელს, თეთრ ქალაქში მდებარე ბაქოს ფრანგული ლიცეუმში ჩატარდა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის ინაუგურაცია. 2015 წელს ბაქოს ბულვარის აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქის ზღვისპირა გასასვლელთან, 2 კმ-ით გაგრძელდა თეთრი ქალაქის სანაპირო ნაწილი, სწორედ აქ ახალ ბულვარში აშენდა სასტუმრო ბაქო.
2016 წლის 24 დეკემბერს აღინიშნა ბაქოს თეთრი ქალაქის საძირკვლის დაფუძნების 5 წლისთავი. ბაქოს თეთრი ქალაქის - მწვანე კუნძული პირველი კვარტალია, რომელიც შედგება დაბალი სტილის საცხოვრებელი კორპუსებისგან, სწორედ ამ დროიდან შევიდა ექსპლუატაციაში. 2016 წლის 26 დეკემბერს სახელმწიფოს მეთაურმა და ვიცე-პრეზიდენტმა დაათვალიერეს მწვანე კუნძულის საცხოვრებელი კომპლექსის პირველი დასახლებები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: ბაქო
სტივ ნეში
სტეფან ჯონ ნეში (Steve Nash; დ. 7 თებერვალი, 1974) — კანადელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელმაც 18 სეზონი ითამაშა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA). ნეში ორჯერ დასახელდა NBA-ს ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ, „ფინიქს სანსში“ თამაშისას. ის ამჟამად კანადის ნაციონალური გუნდის გენერალური მენეჯერი და გოლდენ სტეიტ უორიორსის მოთამაშეების განვითარების კონსულტანტია.
ადრეული ცხოვრება
ნეში დაიბადა 1974 წლის 7 თებერვალს სამხრეთ აფრიკაში, იოჰანესბურგში. დედა, ჯინი, იყო უელსელი, ხოლო მამა, ჯონი, ინგლისელი. მისი ოჯახი გადავიდა რეჯაინაში, ვიქტორიაში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში ჩასვლამდე. ამ დროს ნეში 18 თვის იყო. აქედან გამომდინარე, მას აქვს როგორც ბრიტანეთის, ასევე კანადის მოქალაქეობა. კანადაში დასახლებამდე, სტივის მამა მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილებში ფეხბურთს თამაშობდა. ნეშიც ყოველთვის თამაშობდა ფეხბურთს და ჰოკეის თავის უმცროს ძმასთან, მარტინთან ერთად და 12-13 წლამდე კალათბურთის თამაში არ დაუწყია. სანამ, მერვე კლასში მან დედას არ განუცხადა, რომ ითამაშებდა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში და გახდებოდა ვარსკვლავი.
ბრიტანეთის კოლუმბიაში წარმატებული მაღალი კლასის საკალათბურთო კარიერის შემდეგ ნეშმა კალიფორნიაში, სანტა კლარას უნივერსიტეტისს სტიპენდია მიიღო. ბრონკოში მის ოთხ სეზონში, გუნდმა NCAA ტურნირი ოთხჯერ ჩაატარა, სადაც ის ორჯერ დასახელდა დასავლეთ სანაპიროს კონფერენციის (WCC) წლის მოთამაშედ. 2004-2005 წლების სეზონში ნეში ლიდერობდა სანსს დასავლეთ კონფერენციის ფინალში და დასახელდა ლიგის ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ (MVP). ის ასევე დასახელდა ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ 2005-2006 წლების სეზონში. ნეში მიჩნეულია ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესოდ სამქულიანების სროლაში, თავისუფალ სროლაში და ასისტებში.
იდა ბაუერი
იდა ბაუერი (დორა) (გერმ. Ida Bauer, გერმ. Dora; დ. 1 ნოემბერი, 1882, ვენა — გ. 21 დეკემბერი, 1945, ნიუ-იორკი) — ავსტრიელი პოლიტიკოსის, ავსტრიის მარქსისტული მოძრაობის წამყვანი წევრის, ოტო ბაუერის და. ცნობილი გახდა ზიგმუნდ ფროიდის ფსიქოანალიზში "დორას" საქმის წყალობით.
სტივ ნეში
სქოლიო
კატეგორია:კანადელი კალათბურთელები კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1974
იდა ბაუერი
ფსევდონიმი დორა იდა ბაუერს ზიგმუნდ ფროიდმა მისცა. გოგონას ისტერიის დიაგნოზი დაუსვეს და მკურნალობდა დაახლოებით თერთმეტი კვირის განმავლობაში 1900 წელს. იდას ყველაზე აშკარა ისტერიული სიმპტომი იყო აფონია, ანუ ხმის დაკარგვა.
ბიოგრაფია
იდა ბაუერი გახლდათ ტექსტილის მრეწველის ფილიპ ბაუერის (1853–1913) და მისი მეუღლის „კეტე“ კატარინა ბაუერის (1862–1912) ქალიშვილი. რვა წლის ასაკიდან გოგონას აწუხებდა შაკიკი და ნერვული ხველა. შაკიკი 16 წლიდან გაქრა, მაგრამ მის ადგილას აფონია გაჩნდა. იდა 16 წლის იყო, როცა ფროიდს აჩვენეს. ამ დროს მეცნიერი იდას მამას მკურნალობდა. თუმცა, სიმპტომები სწრაფად გაუმჯობესდა და გოგონას აღარ დასჭირდა სამედიცინო ჩარევა. თერაპიას მხოლოდ 18 წლის ასაკში მიმართეს, რასაც  წინ უძღოდა განწყობის შეცვლა, მამასთან კამათის შემდეგ გონების დაკარგვა და წერილი მშობლებს, რომელშიც იმუქრებოდა თვითმკვლელობით. სეანსები  გაგრძელდა მხოლოდ სამი თვე, რის შემდეგაც იდამ შეწყვიტა მკურნალობა, მაგრამ, როგორც ფროიდი აღწერს ეპილოგში, მეოთხედი წლის შემდეგ იგი კვლავ გამოჩნდა. ფროიდი ს თერაპია, რომელიც დაიწყო 1900 წელს, მხოლოდ ნაწილობრივ იყო წარმატებული, მაგრამ დორას შემთხვევამ შთააგონა მას გადასვლის თეორიული კონცეფცია განევითარებინა.
1904 წელს იდა ბაუერი ცოლად გაჰყვა მეწარმესა და კომპოზიტორ ერნსტ ადლერს (1873-1932). მათი ვაჟი კურტ ჰერბერტ ადლერი დირიჟორი გახდა და სან-ფრანცისკოს ოპერის დირიჟორისა და ოპერის დირექტორის თანამდებობა დაიკავა. 1939 წელს იდა ბაუერმა საფრანგეთის გავლით ნიუ-იორკში გაქცევა შეძლო, სადაც 1945 წელს სიმსივნით გარდაიცვალა.
„დორას“ საქმე
ფროიდის „დორას“ საქმის აღწერა ხუთ ნაწილად იყოფა.
წინასიტყვაობაში ფსიქოანალიტიკოსი აღწერს ექიმის ვალდებულებას შეინარჩუნოს კონფიდენციალურობა, განსაკუთრებით პაციენტის სექსუალურობისა და ფანტაზიების შესახებ საუბრის შინაარსის ინტიმურობის გათვალისწინებით და თავის მოსაზრებას  იმით ამართლებს, რომ მან ყველაფერი გააკეთა პიროვნების იდენტიფიკაციის თავიდან ასაცილებლად. ფროიდს პუბლიკაცია 1901 წელს ჰქონდა დაწერილი, მაგრამ  1905 წელს გამოაქვეყნა კონფიდენციალურობის მიზნით მხოლოდ მაშინ, როდესაც შეცვალა იდა ბაუერის ცხოვრების დეტალები, სავარაუდოდ მისი ქორწინების დეტალები და სახელი. ფროიდი თავის მიდგომაში ეყრდნობოდა მეხსიერების პროტოკოლებს, რადგან სჯეროდა, რომ პაციენტის მიღებისას ჩანაწერის გაკეთება ხელს შეუშლიდა. მეცნიერი ხაზს უსვამდა ძილის ინტერპრეტაციის მნიშვნელობას ამ კონტექსტში, როგორც „... შეუცვლელ პირობას ისტერიისა და სხვა ფსიქონევროზების ფსიქიკური პროცესების გასაგებად...“ (Studienausgabe, ტ. VI, გვ. 90). ფროიდი აღწერდა, რომ მან ძირეულად შეცვალა თავისი ტექნიკა ისტერიის შესახებ კვლევების გამოქვეყნების შემდეგ (ჯოზეფ ბრეიერი და ზიგმუნდ ფროიდი, 1895). მან შეცვალა იგი პაციენტების იდეების თავისუფალი ასოციაციებით, რათა მიეღო არაცნობიერი მასალა, რომელსაც შეეძლო გაეგო სიმპტომები.
თავში იდას ავადმყოფობის მდგომარეობის შესახებ   ფროიდი, უპირველეს ყოვლისა, მიუთითებდა ანგარიშების არასრულ ხასიათზე პაციენტის ცხოვრებისა და ავადმყოფობების შესახებ, რომელსაც ფროიდი ახასიათებდა, როგორც სიმპტომების „თეორიულად აუცილებელ კორელატორს“ (Studienausgabe, ტ. VI, გვ. 96). მკურნალობის მიზანი გახლდათ ნათელი და სრული ისტორიის მიღწევა. შესაძლებელია ითქვას, რომ ფროიდისთვის ანალიზის მნიშვნელოვანი მიზანი იყო ცხოვრების ისტორიის რეკონსტრუქცია. სიმპტომების გააზრებისას ფროიდი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა პაციენტის ოჯახურ და სოციალურ გარემოს, ასევე სომატურ ფაქტებს. ოჯახური ურთიერთობების თვალსაზრისით, ფროიდი პირველ რიგში აღწერდა იდას მამას, როგორც მდიდარ, მაგრამ დიდი ხნის განმავლობაში ავადმყოფ პიროვნებას. მას ჰქონდა ტუბერკულოზი, როდესაც იდა ექვსი წლის იყო, ბადურის ჩამოშლა, რასაც ორი წლის შემდეგ მოჰყვა დამბლა, დაბნეულობა და ფსიქოლოგიური პრობლემები. მას ასევე დაუსვეს   სიფილისის დიაგნოზი. ავადმყოფობამ იგი  მიიყვანა სამკურნალოდ ფროიდთან, რომელიც ხსენებულ პერსონაჟს ახასიათებდა, როგორც ნიჭიერს, აქტიურს  და  იდას ცხოვრების მნიშვნელოვან პიროვნებას. მეორეს მხრივ, ფროიდი აღწერდა მას, როგორც არა მთლად გულწრფელს. სავარაუდოდ,  ეს იყო ამომავალი წერტილი, რომელიც შეიძლებოდა  ძალიან მნიშვნელოვანი ყოფილიყო იდასათვის. მამა 45-დან 50 წლამდე იყო, როცა იდა სამკურნალოდ ფროიდთან მიიყვანა. ფსიქოანალიტიკოსი აღნიშნავდა, რომ გოგონას ურთიერთობა მამასთან მამის ავადმყოფობის გამო გართულდა.
იდა ბაუერმა ფროიდს ორი სიზმარი უამბო
პირველი სიზმარი: "სახლში ხანძარია", - ამბობს დორა, „მამაჩემი კი ჩემი საწოლის წინ დგას და მაღვიძებს. სწრაფად ვიცვამ. დედას მაინც სურს თავისი ძვირფასეულობის ყუთის გადარჩენა, მაგრამ მამა ამბობს, არ მინდა, რომ მე და ჩემი შვილები დავიწვათ შენი სამკაულების ყუთის გამო. ვჩქარობთ და როგორც კი გარეთ გავდივარ, მეღვიძება“ (ფროიდის მიხედვით: ისტერიის ანალიზის ფრაგმენტები, Studienausgabe, ტ. VI, გვ. 136).
მეორე, გაცილებით ხანგრძლივ სიზმარში დორა მისთვის უცნობ ქალაქში დადის. შემდეგ ის შედის საკუთარ სახლში და ოთახში დედის წერილს აღმოაჩენს. დედა წერს, რომ მას შემდეგ, რაც ქალიშვილმა მშობლების სახლი დაუკითხავად დატოვა, დედამ არ შეატყობინა  მამის ავადმყოფობის შესახებ. ახლა მამა გარდაცვლილია და თუ ქალიშვილი მოინდომებს, მათთან მივა. დორა ჩქარობს მატარებლის სადგურისკენ, კითხულობს თუ სად არის სადგური და გამუდმებით იღებს პასუხს, რომ მისგან ხუთი წუთის სავალზეა. შემდეგ დორა უღრან ტყეში შედის და იქ შემხვედრ პიროვნებას ეკითხება, რომელიც  პასუხობს, რომ რკინიგზის სადგურამდე ორსაათნახევარია და  დორას გაყოლას სთავაზობს, მაგრამ დორა უარზეა. გოგონა ხედავს მის წინ სადგურის შენობას, მაგრამ თავს პარალიზებულად გრძნობს და იქამდე ვერ მიდის. ბოლოს, მშობლების სახლში,  დორას კარს უღებს მოახლე და ეუბნება, რომ  უკვე ყველა დაკრძალვაზეა წასული სასაფლაოზე. .
ფროიდმა  ეს სიზმრები ახსნა ბაუერის ოჯახში არსებული რთული ოჯახური მდგომარეობით.
იდა ბაუერი რეგულარულად უვლიდა კ.-ს ოჯახის (ნამდვილი სახელი ჩელენკო) ბავშვებს. მათ  დედას (პეპინა ჩელენკა)  ხანგრძლივი ურთიერთობა ჰქონდა ფილიპ ბაუერთან. ამავე დროს, იდას გადმოცემით, ბატონი კ. (ჰანს ჩელენკა) გოგონას 14 წლის ასაკიდან ავიწროვებდა გოგონას სექსუალურად.
საბოლოოდ, ფროიდმა სიზმრები განმარტა, როგორც იდას დათრგუნული სექსუალური ლტოლვების გამოხატულება საკუთარი მამის, ბატონი და ქალბატონი კ.-ს მიმართ. მისი ინტერპრეტაცია ბოლო დროს კრიტიკის ქარცეცხლში მოექცა.
იდა ბაუერმა 11 კვირის შემდეგ შეწყვიტა თერაპია, რომელიც 1900 წელს დაიწყო, რამაც ფროიდში იმედგაცრუება გამოიწვია. თუმცა, გარკვეული პერიოდის შემდეგ, მან მოინახულა ფროიდი და განაცხადა, რომ მისი სიმპტომების უმეტესობა გაქრა მას შემდეგ, რაც  აცნობა მამას, მამის საყვარელს  და თავის მეუღლეს საკუთარი გამოცდილების შესახებ. თუმცა, ფსიქოანალიტიკოსმა ფელიქს დოიჩმა –  იდას ოჯახის ექიმმა გავრცელებული ინფორმაციით, 1923 წელს  იდაში კვლავ აღმოაჩინა თითქმის პარანოიდული ქცევა და ზოგადი სიძულვილი მამაკაცების მიმართ.
შემდგომ წლებში პეპინა ჩელენკა იყო იდას საყვარელი პარტნიორი ბრიჯის თამაშის დროს.
უირაპურუ (გოიასი)
უირაპურუ (Uirapuru) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-მიგელ-დუ-არაგუაიის შემადგენლობაში.
იდა ბაუერი
ლიტერატურაში
2018 წელს გამოჩნდა რომანი „იდა“, რომელშიც იდა ბაუერის შვილთაშვილი კატარინა ადლერი ყვება იდა ბაუერის ისტორიას, როგორც გამოგონილ ნაწარმოებს ისტორიული კვლევების დამატებით.
უირაპურუ (გოიასი)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 933 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.54 კმ²-ზე. ფართობი 1 153 კმ²-ია.
იდა ბაუერი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1882 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:ფსიქოანალიზი კატეგორია:ზიგმუნდ ფროიდი კატეგორია:მწერლები
უირაპურუ (გოიასი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
დელფინოპოლისი
დელფინოპოლისი (Delfinópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 689 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 830 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.95 კმ²-ზე. ფართობი 1 378 423 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლიანა დავლიანიძე
ლიანა სევერიანის ასული დავლიანიძე (დ. 26 დეკემბერი, 1930, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1992).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952). 1954–1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვარძიის მუზეუმ-ნაკრძალში. შეისწავლა და გამოაქვეყნა თმოგვის ციხის მიდამოების სომხური ეპიგრაფიკული ძეგლები (1959). 1956–1990 მუშაობდა ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. თარგმნილი და გამოქვეყნებული აქვს სომხური საისტორიო მწერლობის არაერთი მნიშვნელოვანი ძეგლი შესავალი წერილითა და შენიშვნებით: მხითარ გოშის „ალვანეთის ქრონიკა“ (1968), ზაქარია აგულეცის „დღიური“ (1979), იაკობ შემახელის „თამაზ ყული-ხანის ლაშქრობანი“ (1978), აბრაჰამ ერევანცის „ომების ისტორია“ (1976). ეს ნაწარმოებები მოიცავს მდიდარ მასალას საქართველოს ისტორიის შესახებ. აქვს მხატვრული თარგმანიც. 1990–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. კითხულობდა საქართველოს ისტორიის კურსს (უძველესი დროიდან XIX ს-მდე). დაჯილდოებულია ი. ჯავახიშვილის საიუბილეო მედლით (1976).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:არმენოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დათუაშვილი
საკუთარი სახელი დათუაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
არდამოვა
არდამოვა (Ardamova) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
დათუკიშვილი
საკუთარი სახელი დათუკიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
* კატეგორია:ქართული გვარები
მომსახურების სააგენტო
მომსახურების სააგენტო — საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი.
მისია და მიზანი
შინაგან საქმეთა სამინისტოს მომსახურების სააგენტოს მიზანი არის სერვისების დახვეწა, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების გაუმჯობესება. სააგენტოს მისია კი:
შსს მომსახურების სააგენტოს ძირითადი ღირებულებებია: პროფესიონალიზმი (მომსახურების სააგენტოს თანამშრომლები მოქმედებენ კანონმდებლობისა და მომსახურების სტანდარტების შესაბამისად. სხვადასხვა ტრენინგებისა და სწავლებების შედეგად, მუდმივად ხდება თანამშრომლების გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება), კომფორტული გარემოს შექმნა (მომსახურების სააგენტო მაქსიმალურად ორიენტირებულია მოქალაქეებისთვის კომფორტული გარემოს შექმნაზე, ხარისხიანი და სწრაფი სერვისის მიწოდებაზე და ეფექტიან მომსახურებაზე. ამავდროულად, სააგენტოს ყველა სტრუქტურული ერთეული ადაპტირებულია და მორგებულია შშმ პირების კონკრეტულ საჭიროებებზე) და გამჭვირვალობა (მომსახურების სააგენტოს საქმიანობის შესახებ ინფორმაცია ღიაა ყველა დაინტერესებული პირისთვის, კანონმდებლობის მოთხოვნების შესაბამისად).
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო
Ab Urbe condita
Ab Urbe condita (დაკავშირებულია Anno Urbis conditae-სთან: AUC ან a.u.c.) — ლათინურად «ქალაქის (რომის) დაარსებიდან», ტრადიციულად მიღებულია ძვ. წ. 753 წლად. ქრონოლოგიის ტიპი, რომელსაც ზოგიერთი რომაელი ისტორიკოსი იყენებს წლის აღსანიშნავად. თანამედროვე ისტორიკოსები ამ ტერმინს იყენებენ გაცილებით უფრო ხშირად, ვიდრე თვითონ რომაელები. რომაული წლის აღსანიშნავი უპირატესი ხერხი იყო ამ წელს მმართველი ორი კონსულის სახელის ხსენება. ადრე წელს რომის დაარსებიდან გაურკვევლად უმატებდნენ რომაელი ისტორიკოსების ნამუშევრობის ბევრი რედაქტორები, რაც ქმნიდა ტერმინის უფრო ხშირად გამოყენების შეხედულებას, ვიდრე ეს იყო სინამდვილეში. წლის აღსანიშნავად ასევე გამოიყენებოდა იმპერატორის მმართველობის წელი, განსაკუთრებით ბიზანტიის იმპერიაში 537 წელს იუსტინიანე I-ის მიერ ასეთი ქრონოლოგიის მოთხოვნის შემოღების შემდეგ. ტერმინი პირველ რიგში გვხვდება გერმანელი ავტორების ნამუშევრებში, კერძოდ, თეოდორ მომზენის რომის ისტორიაში.
მნიშვნელობა
thumb|300px|რომის უზურპატორმა [[პაკატიანუსი|პაკატიანუსმა ახალი ერის პატივსაცემად ასევე გამოუშვა მონეტა. წარწერა ამ ანტონინიანუსზე ამბობს: ROMAE AETER AN MIL ET PRIMO, «მარადიულ რომს მის ათას ერთ წელს».]]
იმპერატორ კლავდიუსიდან დაწყებული გაბატონდა მარკუს ტერენციუს ვარონის მიერ წარმოდგენილი რომის დაარსების თარიღის გამოთვლა და ქალაქის დაარსების წლისთავის დღესასწაული გახდა იმპერიის პროპაგანდის ნაწილი. 47 წელს იმპერატორმა კლავდიუსმა პირველად გამართა დიდი დღესასწაული, რომელიც მიეძღვნა ქალაქის დაარსების 800 წლისთავს. ანალოგიური დღესასწაული 121 წელს გამართა ადრიანემ და 147/148 წელს ანტონინუს პიუსმა.
248 წელს ფილიპე არაბის მმართველობის დროს ტერენტინულ თამაშებთან ერთად აღინიშნა რომის დაარსების ათასწლეული (მეათე ასწლეული, ლათინურად saeculum) და ამ მოვლენის პატივსაცემად ბრუნვაში შემოვიდა ახალი მონეტები. ტახტის პრეტენდენტ პაკატიანუსის მონეტებზე არსებობს წარწერა «ათასმეერთე წელი», რაც იმის ანარეკლია, რომ რომაელები გრძნობდნენ ახალი ერის, «Saeculum Novum»-ის მოსვლას.
რომის იმპერიის ქრისტიანიზაციის შემდეგ და შემდგომ საუკუნეებში ეს მოვლენა გამოიყენებოდა მეტაფიზიკურ აზროვნებაში.
ვარონის გამოთვლები
რომის დაარსების ტრადიციული თარიღი, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 753 წლის 21 აპრილი, ხმარებაში შემოღებული იქნა მარკუს ტერენციუს ვარონის მიერ. სავარაუდოდ, მან გამოიყენა კონსულების სია (რომელსაც შეიძლება შეცდომები ჰქონოდა) და პირველი კონსულის წელს დაარქვა «245 ab urbe condita», დიონისე ჰალიკარნასელისგან გადაიღო 244-წლიანი მეფეების მმართველობის პერიოდი, რომლებიც მართავდნენ რომის დაარსების შემდეგ. ამას გარდა, როგორც პლუტარქე აღნიშნავს, გაიუს ტერენციუს ვარონის თხოვნით მისი მეგობარი ასტროლოგი ლუციუს ტარუციუს ფირმანუსი სცადა რომულუსის და რემუსის დაბადების დღის თარიღისა და რომის დაარსების ასტროლოგიური მეთოდებით გამოთვლა. მან გადაწყვიტა, რომ ძმები ჩაისახნენ მზის დაბნელების დღეს, ანუ ძვ. წ. 772 წლის 24 ივნისს მესამე საათზე მზის ამოსვლის შემდეგ და დაიბადნენ ძვ. წ. 771 წლის 26 მარტს, ხოლო რომი დაარსდა ძვ. წ. 754 წლის 4 ოქტომბერს.
რომის არქეოლოგიურმა გათხრებმა აჩვენა, რომ ვარონის დათარიღება ახლოა სინამდვილესთან: პირველი დასახლებები რომის ტერიტორიაზე თარიღდება ძვ. წ. VIII საუკუნის შუა პერიოდის დასაწყისით
დიონისე მცირეს გამოთვლა
Anno Domini-ის სისტემა (ახალი ერის დასაწყისიდან) შემუშავდა 525 წელს რომში ღვთისმსახურ დიონისე მცირეს მიერ, როგორც მისი შრომების შედეგი, რომელიც ეძღვნება აღდგომის თარიღის გამოთვლას. თავის სააღდგომო ცხრილებში დიონისე მცირემ ჩვენი წელთაღრიცხვის 532 წელი გაუტოლა იმპერატორ დიოკლეტიანეს მეფობის 248 წელს. ძველის ნაცვლად შემოღებული ქრონოლოგიის ახალი სისტემა, რომელიც გამოიყენებოდა სააღდგომო ცხრილებში და ეყრდნობოდა იმპერატორ დიოკლეტიანეს მმართველობის წლებს, მოფიქრებული იყო დიონისე მცირეს მიერ, რათა აღმოფხვრილიყო ხსოვნა ამ ქრისტიანების მდევნელ იმპერატორზე.
თავდაპირველად მისი გათვლები გამოიყენებოდა რომაელი პიროვნებების მხოლოდ ვიწრო წრეში. წლები ამ სისტემაში ითვლებოდა იმპერატორ დიოკლეტიანეს ტახტზე ასვლამდე (284 წლის 20 ნოემბერი), მაგრამ იწყებოდა «incarnatione Domini»-დან, ანუ, ქრისტეს დაბადებიდან. რადგანაც დიონისე მცირემ არ მიუთითა კონკრეტული დაბადების დღე, ის გამოითვლებოდა როგორც ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველი წელიც და ჩვენს წელთაღრიცხვამდე პირველი წელიც. მოგვიანებით გამოითვალეს, რომ ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველი წელი შეესაბამება რომის DCCLIV ab urbe condita-ს. ნულოვანი წელი ქრისტიანულ კალენდარში არ არსებობს:
1 ab urbe condita = 753 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.
2 ab urbe condita = 752 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.
3 ab urbe condita = 751 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.
…
750 ab urbe condita = 4 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე. (ჰეროდე I დიდის გარდაცვალება)
751 ab urbe condita = 3 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.
752 ab urbe condita = 2 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.
753 ab urbe condita = 1 წელი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.
754 ab urbe condita = 1 წელი ჩვენი წელთაღრიცხვით.
755 ab urbe condita = 2 წელი ჩვენი წელთაღრიცხვით.
2769 ab urbe condita = 2016 წელი ჩვენი წელთაღრიცხვით. (4 მაისიდან)
ალტერნატიული გამოთვლები
ველეიუს პატერკულუსის თანახმად რომის დაარსება მოხდა ტროას დაცემიდან (ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1182 წელს) 437 წლის შემდეგ, მზის დაბნელებიდან სულ მალე, რომელსაც აკვირდებოდნენ რომში ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 745 წლის 25 ივნისს და ჰქონდა 50,3 %-იანი სიდიდე. მზის დაბნელება დაიწყო 16:38 საათზე, პიკს მიაღწია 17:28 საათზე და დამთავრდა 18:16 საათზე.
ამავე დროს, ლუციუს ტარუციუს ფირმანუსის თანახმად, რომულუსი და რემუსი ჩაისახნენ ეგვიპტური თვე ჰოიაკის 23 რიცხვში, მთლიანი მზის დაბნელების დროს (მზის დაბნელება მოხდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 763 წლის 15 ივნისს, რომში ვარსკვლავური სიდიდე იყო 62,5 %, მზის დაბნელება დაიწყო 6:49 საათზე, პიკს მიაღწია 7:47 საათზე და დამთავრდა 8:51 საათზე). ძმები დაიბადნენ ტოტის თვის 21 რიცხვში — ამ თვის პირველი დღე იმ წელს უტოლდება 2 მარტს. რომი დაარსდა თვე ფარმუტის მეცხრე დღეს, ანუ, საყოველთაოდ მიღებული აზრის თანახმად, 21 აპრილს.
რომაელები იმასაც ამატებენ, რომ იმ დროს, როდესაც რომულუსმა ქალაქის აშენება დაიწყო, ანტიმახ თეოსელი მზის დაბნელებას აკვირდებოდა, რომელიც მოხდა მთვარის თვის 30-ე დღეს. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 745 წლის 25 ივნისს მომხდარ მზის დაბნელებას (იხ. ზემოთ) თეოსში ჰქონდა ფაზა 54,6 %, დაიწყო 17:49 საათზე და მზის ჩასვლის დროს ჯერ კიდევ გრძელდებოდა.
მიხეილ კაკალაძე
მიხეილ კაკალაძე (დ. 6 ივნისი, 1982) — ქართველი ფეხბურთელი, ბათუმის „დინამოს“ თავდამსხმელი.
Ab Urbe condita
ალტერნატიული გამოთვლები
რომულუსი გაქრა სიცოცხლის 54-ე წელს კვინტილიუმის ნონებში (ივლისი), იმ დღეს, როდესაც ჩაბნელდა მზე (დღე გადაიქცა ღამედ, უეცარი სიბნელე ითვლებოდა მზის დაბნელებად). ეს მზის დაბნელება მოხდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 709 წლის 17 ივლისს და ჰქონდა ფაზა 93,7 %, დაიწყო 5:04 წელს და დამთავრდა 6:57 საათზე.
პლუტარქე ვარაუდობდა, რომ ეს მოხდა რომის დაარსებიდან 37 წლის 5 ივლისს და თვლიდა, რომ რომულუსი მართავდა 37 წელი, რის შემდეგაც ან მოკლული იქნა სენატის მიერ, ან გაქრა მისი მმართველობიდან 38-ე წელს. ეს მონაცემები დაწერილია პლუტარქეს, ლუციუს ანაეუს ფლორუსის , ციცერონის , კასიუს დიონ კოქცეიანუსის და დიონისე ჰალიკარნასელის მიერ. კასიუს დიონ კოქცეიანუსი «რომის ისტორიაში» (წიგნი I) ამტკიცებს ამ მონაცემებს, ამბობს, რომ რომულუსი რომის დაარსების მომენტში იყო 18 წლის ასაკში. ასე რომ, მზის დაბნელების გამოთვლებს შეუძლიათ დაამტკიცონ ჰიპოტეზები, რომ რომულუსი მართავდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 746 წლიდან ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 709 წლის ჩათვლით და რომ რომი დაარსდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 745 წელს.
ქუინტუს ფაბიუს პიკტორი (ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 250 წელი) გვამცნობს, რომ რომის კონსულებმა მმართველობა დაიწყეს რომის დაარსებიდან 239 წლის შემდეგ (Enciclopedia Italiana, XIV, 1951: 173). ტიტუს ლივიუსი პრაქტიკულად იგივეს ამტკიცებს, საუბრობს 240 წლიან პერიოდზე. პოლიბიოსი ამბობს, რომ ეს მოხდა სპარსეთის უკანასკნელი მეფის ქსერქსე I-ის, რომელიც თავს დაესხა ძველ საბერძნეთს, გაგდებიდან 28 წლის შემდეგ, და რომ მოვლენა დაფიქსირდა ორი მზის დაბნელებით ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 478 წელს.
𐊨
𐊨 — კარიული დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიული ასოები
გიორგი დავრიშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1810 კატეგორია:გარდაცვლილი 1875 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ამირან გამყრელიძე
ამირან გამყრელიძე (დ. 24 იანვარი, 1951, თბილისი) — ქართველი იმუნოლოგი, საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი 2001 წლის 29 დეკემბრიდან 2003 წლის 27 ნოემბრამდე.
დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის ყოფილი გენერალური დირექტორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს უნივერსიტეტის სრული პროფესორი.
ევროპის ალერგიისა და კვლევითი იმუნოლოგიის აკადემიის წევრი, ჯანდავის მსოფლიო ორგანიზაციის პროგრამების კოორდინატორი საქართველოში.
ბიოგრაფია
ამირან გამყრელიძე დაიბადა 1951 წლის 24 იანვარს თბილისში. სწავლობდა თბილისის №4 საჯარო სკოლაში. 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1978 წელს დაინიშნა იმავე ინსტიტუტის ალერგოლოგიის კათედრის უფროსს ლაბორანტად; 1991-1996 წლებში იყო სამედიცინო უნივერსიტეტის კვლევითი და ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის ალერგიულ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიისა და კვლევითი იმუნოგენეტიკის განყოფილების გამგე. 1988-1996 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კლინიკური და ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის ალერგიულ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიისა და იმუნოგენეტიკის დეპარატამენტის უფროსი; 1995-1997 წლებში მუშაობდა ჯანდაცვის მართვის ნაციონალური ცენტრის დირექტორად.
1997-2001 წლებში იყო საქართველოს ჯანმრთელობისა დაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე; 2001-2004 წლებში — მინისტრი.
2013 წლის 7 თებერვლიდან გამყრელიძე იყო დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის გენერალური დირექტორი. 2022 წლის 5 აგვისტოს თანამდებობა დატოვა.
გამყრელიძეს ეკუთვნის შრომები ჯანდაცვის ორგანიზაციის, სამედიცინო განათლების, აქტუალური სამეცნიერო საკითხებისა და საქართველოს ჯანდაცვის განვითარების შესახებ.
2002 წელს დიაბეტიან ბავშვთა ასოციაციამ საქართველოში მცხოვრები დიაბეტიანი ბავშვებისადმი გამოჩენილი მზრუნველობისა და დახმარებისთვის ამირან გამყრელიძე ასოციაციის ოქროს მედლით დააჯილდოვა. თბილისობასთან დაკავშირებით, 2020 წლის 3 ოქტომბერს, COVID-19-ის პანდემიასთან მებრძოლ რვა ექიმთან ერთად თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა.
ჰყავს მეუღლე — ექიმი-ჰემატოლოგი მარინე კვეზერელი-კოპაძე და ორი შვილი — ნიკოლოზი და თამარი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი იმუნოლოგები კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2020) ამირან
Electronica 2: The Heart of Noise
Electronica 2: The Heart of Noise — ფრანგი ელექტრონული მუსიკოს და კომპოზიტორ ჟან-მიშელ ჟარის მეთვრამეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2016 წლის 6 მაისს, ლეიბლზე Columbia Records. იგი არის რიგით მეორე ორნაწილიან სერიაში (პირველია Electronica 1: The Time Machine), რომელიც ეფუძნება სხვადასხვა პერიოდის და სტილის ელექტრონულ მუსიკოსებთან თანამშრომლობას.
Electronica 2-ს ჩაწერაში მონაწილეობდნენ Pet Shop Boys, Primal Scream, გერი ნიუმენი, ჰანს ციმერი, The Orb, Yello და სხვა შემსრულებლები, აგრეთვე ედვარდ სნოუდენი. ჟარმა ორივე ალბომს უწოდა „ყველაზე ამბიციური პროექტი“.
ალბომის სახელწოდება, გარეკანი და სიმღერების სრული სია ცნობილი გახდა 2016 წლის 19 თებერვალს.
სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის ალბომები კატეგორია:ჟან-მიშელ ჟარის ალბომები
არდიჯლი
არდიჯლი (Ardıclı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების პრეზიდიუმი
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების პრეზიდიუმი — დამფუძნებელი კრების პრეზიდიუმი წარმოადგენდა საკანონმდებლო ორგანოს მმართველ რგოლს, უძღვებოდა საკანონმდებლო ორგანოს მუშაობას, გეგმავდა და წარმართავდა კრების საქმიანობას. პრეზიდიუმის წევრები საჭიროების შემთხვევაში ერთმანეთის მოვალეობასაც ასრულებდნენ. პრეზიდიუმი შედგებოდა თავმჯდომარის, მოადგილეებისა და მდივნებისგან. თავმჯდომარის ადგილი წამყვანი პარტიის (სდპ) კვოტა იყო. პრეზიდიუმში ძირითად საპარლამენტო ფრაქციებს ჰქონდა გამოყოფილი თითო ადგილი. პრეზიდიუმის წევრები აირჩიეს დამფუძნებელი კრების პირველ სხდომებზე, 1919 წლის 12, 14 და 18 მარტს. დამფუძნებელი კრების პრეზიდიუმში პირველ სესიაზე აირჩიეს: თავმჯდომარე — კარლო ჩხეიძე (სდპ), უფროსი მოადგილე — ალექსანდრე ლომთათიძე (სდპ), უმცროსი მოადგილეები — სიმონ მდივანი (სფპ), ექვთიმე თაყაიშვილი (ედპ). უფროსი მდივანი — კოტე ჯაფარიძე; უმცროსი მდივნები — გრიგოლ ნათაძე (სრპ) და ქრისტინე შარაშიძე (სდპ). მოგვიანებით გრიგოლ ნათაძე ესერთა პარტიის კვოტით აირჩიეს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილედ.
დამფუძნებელი კრების მეორე სესიის დასაწყისში, 1920 წლის 16 მარტს, დეპუტატებმა კვლავ აირჩიეს პრეზიდიუმი. თავმჯდომარე — კარლო ჩხეიძე (სდპ), მოადგილეები — ალექსანდრე ლომთათიძე (სდპ), სიმონ მდივანი (სფპ), ექვთიმე თაყაიშვილი (ედპ), მდივნები — კოტე ჯაფარიძე და ქრისტინე შარაშიძე (ორივე სდპ). ვინაიდან ესერთა პარტიამ უარი თქვა კენჭისყრაში მონაწილეობაზე, პრეზიდიუმში მათი კუთვნილი ადგილი თავისუფალი დარჩა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ბრეჟუ-დუ-კრუსი
ბრეჟუ-დუ-კრუსი (Brejo do Cruz) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 199 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 123 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.9 კმ²-ზე. ფართობი 398 921 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვილკის რაიონი
ვილკის რაიონი (Distrito de Vilca) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის უანკაველიკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 275 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 123 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 317.76 კმ²-ია.
𐊩
𐊩 — კარიული დამწერლობის ასო.
ვილკის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკაველიკის პროვინციის რაიონები
𐊩
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიული ასოები
ტოსიკო იუასა
ტოსიკო იუასა (湯浅年子; დ. 11 დეკემბერი, 1909 — გ. 1 თებერვალი, 1980) — პირველი იაპონელი ქალი ფიზიკოსი. მოღვაწეობდა საფრანგეთში, ბირთვული ფიზიკის დარგში.
ადრეული წლები და განათლება
ტოსიკო იუასა დაიბადა 1909 წლის 11 დეკემბერს, ტაიტოში, ტოკიო. მისი მამა იაპონიის საპატენტო ბიუროში მომუშავე ინჟინერი იყო, ხოლო დედა — ტრადიციული, განათლებული ოჯახის წარმომადგენელი. ოჯახის შვიდი შვილიდან, ტოსიკო მეექვსე იყო. 1927-1931 წლებში, იუასა ტოკიოს ქალთა უმაღლესი პედაგოგიური სკოლის სამეცნიერო განყოფილებაში სწავლობდა (დღევანდელი ოტიანომიძუს უნივერსიტეტი). შემდგომ, მან ტოკიოს ბუნრიკას უნივერსიტეტში (დღევანდელი ცუკუბის უნივერსიტეტი), ფიზიკის განყოფილებაში განაგრძო სწავლა. 1934 წელს, სწავლის დასრულების შემდეგ, იგი პირველი იაპონელი ქალი ფიზიკოსი გახდა.
კარიერა
1934 წელს, იუასამ ბუნრიკას უნივერსიტეტში, ნახევარ განაკვეთზე მომუშავე ვიცე-ასისტენტად დაიწყო მუშაობა, სადაც კვლევებს ატარებდა მოლეკულური სპექტროსკოპიის დარგში. 1935 წელს, იგი ტოკიოს ქალთა ქრისტიანულ კოლეჯის ლექტორად დაინიშნა, სადაც 1937 წლამდე განაგრძო მუშაობა. შემდეგ წელს, იუასა ტოკიოს ქალთა უმაღლესი პედაგოგიური სკოლის დოცენტი გახდა.
იუასა შთაგონებული იყო ირენ და ფრედერიკ ჟოლიო-კიურების მიერ პარიზში, კიურის ინსტიტუტში ხელოვნური რადიოაქტიურობის აღმოჩენით. ტოკიოში კვლევებთან დაკავშირებით არსებული რთული პირობების გამო, მიუხედავად იმისა, რომ მეორე მსოფლიო ომი ევროპაში უკვე დაწყებული იყო, 1940 წელს, იგი პარიზში გადავიდა. ტოსიკო იუასა კოლეჯ-დე-ფრანსში, ფრედერიკ ჟოლიო-კიურთან ერთად მუშაობდა, სადაც იგი ხელოვნური რადიოაქტიური ბირთვების მიერ წარმოქმნილ ალფა და ბეტა-ნაწილაკებს და ბეტა-ნაწილაკების ენერგეტიკულ სპექტრს იკვლევდა. დისერტაციით — „Contribution à l'étude du spectre continu des rayons β− émis par les corps radioactifs artificiels“ (ხელოვნური რადიოაქტიურობით წარმოქმნილი უწყვეტი ბეტა-გამოსხივების სპექტრი), 1943 წელს, იუასას მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.
1944 წლის აგვისტოში, ტოსიკო იუასა იძულებული გახდა, პარიზიდან ბერლინში გადასულიყო. კვლევითი საქმიანობა, მან ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის ლაბორატორიაში განაგრძო და შეიმუშავა საკუთარი ბეტა-გამოსხივების სპექტრომეტრი. 1945 წელს, საბჭოთა ხელისუფლებამ მას იაპონიაში დაბრუნება უბრძანა. გამგზავრებისას, საკუთარი სპექტრომეტრი, იუასას ზურგზე ჰქონდა დამაგრებული. მშობლიურ ქალაქში დაბრუნებისთანავე, იგი ტოკიოს ქალთა უმაღლეს პედაგოგიურ სკოლაში დაბრუნდა, უკვე როგორც პროფესორი. მას არ შეეძლო დაუსრულებელი კვლევების გაგრძელება, ვინაიდან, ამერიკის შეერთებული შტატების საოკუპაციო ძალამ იაპონიაში ბირთვული კვლევა აკრძალა. 1946-1949 წლებში, იუასა რიკინა-ნისენის კვლევით ინსტიტუტში, კატალიზატორზე დაფუძნებულ მეცნიერებებზე მუშაობდა და პარალელურად, 1948-1949 წლებში — ლექციებს კითხულობდა კიოტოს უნივერსიტეტში.
გარდაცვალება
1980 წლის იანვარში, ტოსიკო იუასა რუანში მდებარე ერთ-ერთ საავადმყოფოში მოათავსეს. ამავე წლის 1 თებერვალს, 70 წლის ასაკში, იგი სიმსივნისგან გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი ფიზიკოსები
ტყვიავის არალეგალური სტამბა
ტყვიავის არალეგალური სტამბა — ისტორიული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავის ცენტრში. სტამბა დაარსდა 1905 წელს, მასში იბეჭდებოდა პოლიტიკური შინაარსის პროკლამაციები. არალეგალური სტამბის მუშაობას ხელმძღვანელობდა მღვდელი ვ. სამადაშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ფორტალეზა-დი-მინასი
ფორტალეზა-დი-მინასი (Fortaleza de Minas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 856 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 098 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.73 კმ²-ზე. ფართობი 218 792 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები