cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბლანტირე
ტრანსპორტი
მთავარი სატრანსპორტო კვანძია, რომელსაც აქვს საავტომობილო, სარკინიგზო და საჰაერო კავშირი ქვეყნის სხვა ნაწილებთან და მეზობელ ქვეყნებთან — მოზამბიკთან, ტანზანიასთან, ზიმბაბვესთან და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან. ქალაქის ცენტრიდან 14,5 კმ-ში მდებარეობს ჩილეკის საერთაშორისო აეროპორტი (Chileka International Airport) და აქვს ორი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.
სპორტი
ქალაქში ფუნქციონირებს საფეხბურთო კლუბი «მიჩირუ კასლსი».
სქოლიო
კატეგორია:მალავის ქალაქები
შამბის წყალსაცავი
შამბის წყალსაცავი (Շամբի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ შამბთან, ზღვის დონიდან 1350 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი ექსპლუატაციაში 1970 წელს გაეშვა. წყალსაცავი აგებულია მდინარე ვოროტანზე. წყალსაცავის მოცულობა 13,6 მილიონი მ³-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
ივანო-ფრანკივსკის ეროვნული სამედიცინო უნივერსიტეტი
ივანო-ფრანკივსკის ეროვნული სამედიცინო უნივერსიტეტი (Івано-Франківський національний медичний університет) ― უმაღლესი საგანმანათლებლო სამედიცინო დაწესებულება ივანო-ფრანკივსკში, უკრაინაში. დაარსდა 1945 წელს, როგორც სტანისლავის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1992 წელს აკადემიის სტატუსი მიენიჭა. 2008 წლის 27 ნოემბრიდან ეროვნული უნივერსიტეტის სტატუსი აქვს.
გრენადა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გრენადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გრენადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იაშელტაუ
იაშელტაუ (Яшельтау; Йәшелтау) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება სკვორჩიხინის სოფსაბჭოს. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 9 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
ყაჯარების შაჰების სია
ყაჯარების დინასტია — დინასტია ირანში 1794 წლიდან 1925 წლამდე. ყაჯარებს ჰყავდათ შვიდი წარმომადგენელი. აქედან ყველაზე ცნობილია მათი დამაარსებელი და პირველი წარმომადგენელი აღა-მაჰმად-ხანი, რომელსაც ეს თანამდებობა მხოლოდ სამი წლის განმავლობაში ჰქონდა დაკავებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები კატეგორია:ირანის ისტორია კატეგორია:დინასტიები
დრატჰაარი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|დრატჰაარი დრატჰაარი ან გერმანული უხეშბეწვიანი მეძებარი — მონადირე ძაღლის ჯიში. გამოყვანილია გერმანიაში XIX საუკუნის ბოლოს მოკლებეწვიანი და უხეშბეწვიანი მეძებრების საფუძველზე. პირველი სტანდარტი მიღებულია 1924 წელს. მსხვილი ძაღლია, დამახასიათებელია მაგარი მშრალი კონსტიტუცია; სიმაღლე მინდაოში 56–68 სმ, მასა 27–32 კგ. ბეწვი უხეშია, მჭიდროდ აკრავს ტანს, თავზე აქვს წვერი, ულვაშები და წარბები. შეფერილობა: სხვადასხვა ელფერის ყავისფერი, ჭაღარაშერეული ყავისფერ-ამლაყი, ყავისფერ-რუხი. კუდის მოჭრა ყველა ქვეყანაში მიღებული არ არის. ენერგიული, ამტანი და მცირე მოთხოვნილების მქონე ძაღლია. პოპულარულია გერმანიასა და სხვა ქვეყნებში. ძირითადად იყენებენ ფრთოსნებზე სანადიროდ.
კომეტის კუდი
კომეტის კუდი და კომა — მახასიათებლები, რომლებიც დაიმზირება კომეტებთან, როდესაც ისინი მზის შუქით არიან განათებული. დედამიწიდან მისი ხილვა შესაძლებელია მაშინ, როდესაც კომეტა შიდა მზის სისტემაში ჩაივლის. შიდა მზის სისტემასტან მიახლოებისას, მზის რადიაცია მისი შემადგენელი ელემენტების აორთქლებას იწვევს, რომლებიც მტვრის სახით მას კუდივით სდევენ თან. განცალკევებული კუდები ფორმირდება მტვრისა და გაზისგან, რომლებიც დედამიწიდან სხვადასხვანაირი ფენომენების სახით ჩანს. მტვერი მზის სხივებს პირდაპირ ირეკლავს, გაზი კი იონიზაციის გზით ხურდება. კომეტათა უმრავლესობის ხილვა ტელესკოპის გარეშე შეუძლებელია, თუმცა რამდენიმე ათწლეულში ერთხელ, ზოგიერთი კომეტა შეუიარაღებელი თვალითაც ადვილად ჩანს.
წარმოქმნა
გარე მზის სისტემაში კომეტები გაყინულია და უკიდურესად პატარა ზომის გამო, დედამიწიდან მათი დაფიქსირება ძალიან რთული ან მთლად შეუძლებელია. არააქტიურ კომეტატა გროვა ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპით დაფიქსირებულია კოიპერის სარტყელში. შიდა მზის სისტემასტან მიახლოებისას, მზის რადიაცია მისი შემადგენელი ელემენტების აორთქლებას იწვევს, რომლებიც მტვრის სახით მას კუდივით სდევენ თან. მტვრისა და გაზის ნაკადი უკიდურესად გაიშვიათებულ ატმოსფეროში კომეტის გარშემო წარმოქმნის უზარმაზარ ფორმაციას, რასაც კომას უწოდებენ. ამის შემდეგ, კომაზე მოქმედი მზის რადიაციული წნეხი და მზის ქარები განაპირობებენ კომისგან უზარმაზარი კუდის წარმოქმნას, რომელიც მზის საწინააღმდეგო მხარესაა მიმართული.
გაზისა და მტვრის ნაკადები საკუთარ განსხვავებულ კუდებს წარმოქმნიან. მტვრის კუდი კომეტის ორბიტისგან მარცხნივაა ისე, რომ ხშირად წარმოქმნის გამრუდებულ კუდს, რომელსაც ანტიკუდს უწოდებენ. იონური, გაზისგან შემდგარი კუდი კი ყოველთვის მზის ქარების მიმართულებას მიჰყვება, რადგან მასზე ძლიერ ზემოქმედებას ახდენს მაგნიტური ველი. პარალაქსის გამო, კუდი დედამიწიდან ხანდახან საწინააღმდეგო მიმართულებითაც ჩანს.
ზომა
მიუხედავად იმისა, რომ კომეტათა უმრავლესობის სიგრძე 50 კილომეტრზე ნაკლებია, მათი კომა შესაძლებელია მზეზე დიდი იყოს, იონური კუდი კი ხშირად 3,8 ასტრონომიული ერთეულის სიგრძისაა (568 471 908 660 მეტრი). 2007 წლის 3 თებერვალს, კოსმოსურმა აპარატმა ულისემ მოულოდნელად გადაკვეთა კომეტა C/2006 P1-ის კუდი.
მაგნიტოსფერო
კომეტის ანტიკუდებზე დაკვირვებამ დიდი წვლილი შეიტანა მზის ქარების აღმოჩენის საქმეში. იონური კუდი ულტრაიისფერი გამოსხივების დამსახურებაა, რომელიც კომის ნაწილაკებიდან ელექტრონებს წყვეტს. მას შემდეგ, რაც ეს ნაწილაკები იონიზდება, წარმოიქმნება პლაზმა, რომელიც კომეტის გარშემო მაგნიტოსფეროს წარმოქმნის. კომეტა და მისი მაგნიტური ველი აყალიბებენ დაბრკოლებას მზის ქარის ნაწილაკთათვის.
კუდის დაკარგვა
თუკი იონური კუდი საკმაო სიგრძისაა, მაგნიტური ველის ხაზები ერთობლივად ისეა ჩახშობილი იონური კუდის გარკვეულ მონაკვეთზე, რომ ხდება ხელახალი მაგნიტური დაკავშირება, რაც „კუდის მოძრობას“ იწვევს. მსგავსი ფაქტი რამდენჯერმეა დაფიქსირებული. 2007 წლის აპრილში, ენკეს კომეტას მთლიანად მოსწყდა იონური კუდი. მსგავსი რამ დაემართა კომეტა C/2009 R1-საც 2010 წლის 26 მაისს.
კამიანკა-დნიპროვსკის რაიონი
კამიანკა-დნიპროვსკის რაიონი (Кам'янсько-Дніпровський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 240 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 40 625 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 33 კაცს კმ²-ზე. კამიანკა-დნიპროვსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კამიანკა-დნიპროვსკა.
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
ბოსტრიკინების სახლი
ისტორია
ივანე და ანა ბოსტრიკინების სავაჭრო სახლი აგებულია 1914 წელს სამოქალაქო ინჟინერის სემიონ ვასილის ძე პოპოლინის პროექტის მიხედვით. 1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და მასში განათავსეს კომუნალური ბინები. 1997 წლიდან ბოსტრიკინების სახლის მფლობელია რუსეთის სბერბანკი. სახლის მაცხოვრებელების გასახლების შემდეგ დაიწყო მისი კაპიტალური რემონტი და სახლის რესტავრაციის პროცესი. მასში განთავსდა ბანკის სხვადასხვა განყოფილება.
არქიტექტურა
ბოსტრიკინების სამსართულიანი სახლი მდებარეობს პუშკინის ქუჩის წითელ ზოლში. სავაჭრო სახლის სიეტრიული ფასადი გაფირმებულია მოდერნის სტილში, რომელიც ასევე შეიცავს კლასიციზმისა და ირაციონალიზმის სტილს. შენობის პირველი სართული რუსტირებულია. მეორე და მესამე სართულს ამშვენებს აივნები აჟურული მოაჯირებით. შენობის ფასადი გვირგვინდება მკვეთრად ჩაზნექილი ფორმის სხვენით. კარნიზებზე დამონტაჟებულია პარაპეტის ბოძკინტები. ფასადი შემკულია თაბაშირის დეკორატიული ჩანართებით. ბოსტრიკინების სახლი ფერთა გამა შეირჩა 1997 წლის რეკონსტრუქციის პერიოდში შენობის არქიტექტურული სტილის საფუძველზე.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
გეღის წყალსაცავი
გეღის წყალსაცავი (Գեղիի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ გეღიდან აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 1402 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავის მშენებლობა 1980 წელს დაიწყო და 1989 წელს დასრულდა. წყალსაცავი აგებულია მდინარე გეღიზე. წყალსაცავის მოცულობა 15 მილიონი მ³-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
მინანგკაბაუ
მინანგკაბაუ — ინდონეზიაში, ძირითადად კუნძულ სუმატრაზე მცხოვრები ხალხი. მინანგკაბაუ ენა ახლოა ინდონეზიურთან და განეკუთვნება მალაიურ-პოლინეზიურ ენებს. რელიგია — მუსლიმანობა. უკვე XIII საუკუნეში ჰქონდათ ადრინდელი ფეოდალური სამთავრო. XIX საუკუნის I ნახევარში იბრძოდნენ კოლონიური დამპყრობლების წინააღმდეგ. მათი ძირითადი საქმიანობაა ბრინჯის მოყვანა. XX საუკუნის დასაწყისიდან აშენებენ ტექნიკურ კულტურებს (კაუჩუკი და სხვა). მისდევენ მესაქონლეობასა და ხელოსნობას, განვითარებულ კაპიტალისტურ ურთიერთობასთან ერთად შემორჩენილია თემი და დედისეულ-გვაროვნული წყობილების გადმონაშთები. მინანგკაბაუ აქტიურ როლს თამაშობს ინდონეზიის კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდონეზიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:მალაიზიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:მინანგკაბაუ
ძვილეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
ძვილეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძვილეთში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში, ხოლო კოშკი — გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია მინაშენებითურთ ნაგებია მოყვითალო ქვიშაქვის კვადრებით. ზოგან შეიმჩნევა გვიანდელი ნალესობის კვალი. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მაღალი, თაღოვანი ნიშებია. მათში გაჭრილია თითო თაღოვანი სარკმელი. აბსიდს ორსაფეხურიანი მხრები აქვს, პირველს სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა.
აბსიდის იატაკის დონე ორი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკზე. გრძივი კედლები სამსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ მონაკვეთად იყოფა. პილასტრის ცენტრალურ საფეხურს ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი ეყრდნობა, ხოლო გვერდით საფეხურებს კედლის თაღები. დასავლეთი თაღები კუთხის პილასტრებს ებჯინება. დარბაზი განათებულია სამხრეთის თაღოვანი და ჩრდილოეთის სწორკუთხა სარკმლებით. იატაკი დაგებული იყო დიდი ზომის თლილი ქვის ფილებით. ინტერიერში ჩანს ნალესობის კვალი.
მინაშენის ჩრდილოეთ კედელზე ორი წყვილი პილასტრია. პილასტრებს ეყრდნობა ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი და კედლის თაღები. სამხრეთით საბრჯენი თაღები კრონშტეინებს ეყრდნობა. მინაშენის დასავლეთი ნაწილი ქართული აგურითაა ნაშენი, ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი რიყისა და ფლეთილი ქვით. სამხრეთი შესასვლელი თაღოვანია.
ეკლესიას ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში მიშენებული აქვს რიყის ქვით ნაგები სწორკუთხა კოშკი. კოშკი ოთხსართულიანია. პირველი სართული მთლიანად ამოვსებულია მიწით. მეორე სართულზე მოთავსებულია სწორკუთხა გეგმის სამლოცველო დარბაზი, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლით დასრულებული. მის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ზემოთ ორივე მხარეს, ასეთივე მცირე ზომის სარკმლებია. ცენტრალური სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დევს. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ ნაწილად იყოფა. კამარის საბრჯენი და კედლის თაღები პილასტრებს ეყრდნობა. დარბაზი განათებულია ჩრდილოეთით ორი, სამხრეთით და დასავლეთით თითო თაღოვანი სარკმლით. სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს დაბალი ხარისხი გასდევს. დასავლეთი შესასვლელი შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავულია.
კოშკის მესამე და მეოთხე სართულშუა გადახურვა ჩამოქცეულია. შეინიშნება კოჭის ბუდეები. მესამე სართულის აღმოსავლეთის კედელზე შემორჩენილია სარკმლის კვალი. მეოთხე სართულის მცირე ფრაგმენტია შემორჩენილი. კომპლექსი მაღალ ცოკოლზე დგას.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გრენადა 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გრენადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გრენადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვიკოს რაიონი
ვიკოს რაიონი (Distrito de Vicco) — რაიონი პერუში, პასკოს რეგიონის პასკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 114 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 901 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 173.3 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პასკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პასკოს პროვინციის რაიონები
ზემო სნეკვის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზემო სნეკვის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო სნეკვში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის, მოწითალო, უხეშად თლილი ქვით. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია რიყის ქვით.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვაა. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით შეისრულთაღიანი ნიშებია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. კონქი ნახევარსფერულია.
გრძივი კედლები სამსსაფეხურიანი პილასტრებით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრების ცენტრალურ საფეხურს ეყრდნობა. ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების თაღები პილასტრის გვერდით საფეხურებს ებჯინება. დასავლეთი კედლის თაღები კრონშტეინებს ეყრ-დნობა.
სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს ერთსაფეხურიანი კარნიზი გასდევს. დარბაზი ნათდება აღმოსავლეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. დასავლეთის თაღოვანი შესასვლელი ამოშენებულია. სამხრეთის შესასვლელი შიგნით თაღოვანი, გარედან — არქიტრავულია, ოდნავ შეღრმავებული ტიმპანის ქვით.
დასავლეთის კარის ორივე მხარეს მაღალი, თაღოვანი ნიშებია. ეკლესიის დასავლეთ სარკმელს შირიმის ქვები აჩარჩოებს. აღმოსავლეთ სარკმელს ორმაგი წარბი აქვს. წარბის ზემოთ ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიის ფასადები შელესილი იყო. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. ეკლესიას სამხრეთიდან გეგმით სწორკუთხა მინაშენი აქვს. მინაშენის კედლების სიმაღლე 2-2,5 მეტრს აღწევს. მინაშენში შესასვლელი სამხრეთიდანაა.
კედლები დაბზარულია. ბათქაში მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია, სახურავზე ამოსულია მცენარეები. ჩრდილოეთი ფასადი თითქმის პერანგშემოცლილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზურაბ თავბერიძე
ზურაბ თავბერიძე (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 85 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 85 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ჟენიშ-ჩოქუსუ
ჟენიშ-ჩოქუსუ (აგრეთვე ცნობილი როგორც გამარჯვების პიკი ან „პობედა“; Жеңиш чокусу) — ტიან-შანის მთათა სისტემის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 7439 მ. მდებარეობს ჩინეთისა და ყირგიზეთის საზღვარზე, ქოქშაალთაუს ქედზე, ისიქ-ქოლის ტბიდან აღმოსავლეთით, ხან-თენგრიდან სამხრეთ-დასავლეთით 16 კმ-ში. კალთებზე მძლავრი მყინვარებია.
1895 წლს შვედმა სვენ ჰედინმა ჩინეთის მხრიდან ევროპელთაგან პირველმა ნახა და თითქმის ზუსტად განსაზღვრა მისი სიმაღლე — 7320 მ. 1938 წლის 19 სექტემბერს საბჭოთა ალპინისტებმა ლეონიდ გუტმანმა, ევგენი ივანოვმა და ალექსანდრე სიდორენკომ ძლიერი გრიგალის დაძლევისა და 30-გრადუსიანი ყინვის პირობებში მოახერხეს და ავიდნენ მწვერვალზე. მათ პიკს საკ. ალკკ 20 წლისთავის სახელი უწოდეს, თუმცა მისი სიმაღლე განსაზღვრეს არასწორად — 6930 მ-ით. მხოლოდ 1943 წელს იქნა გამორკვეული, რომ ეს მწვერვალი ხან-თენგრიზე დაახლოებით ნახევარი კილომეტრით არის მაღალი.
გამარჯვების პიკის როგორც შვიდიათასიანი მწვერვალის აღმოჩენამ ფართო ინტერესი გამოიწვია ახალი მწვერვალის მიმართ, რომელზედაც როგორც ფიქრობდნენ, ადამიანს ფეხი არ ჰქონდა დადგმული. გეგმური მდებარეობა და სიმაღლე მიღებულ იქნა 1944 წელს ჩატარებული ტოპოგრაფიული აგეგმვის დამუშავების შედეგად. ზოგადად, ამ მწვერვალის აღმოჩენა იყო წითელი არმიის სამხედრო-ტოპოგრაფიული სამსახურის დიდი მიღწევა, რის გამოც მას ეწოდა სამხედრო ტოპოგრაფების მწვერვალის სახელი. 1946 წელს გადაარქვეს და უწოდეს გამარჯვების პიკი, ხოლო სამხედრო ტოპოგრაფების მწვერვალის სახელი მიანიჭეს მწვერვალს სიმაღლით 6873 მ მერიდიანულ ქედზე. გამარჯვების პიკის დაპყრობა პირველად სცადეს 1949 წელს ალმა-ათელმა ალპინისტებმა ევგენი კოლოკოლნიკოვის ხელმძღვანელობით, თუმცა ჩრდილოეთი კალთიდან ჩამოწოლილი ზვავის გამო უკან დაიხიეს. 1952-1953 წლებში გამარჯვების პიკის მასივის და მისი აღმოსავლეთი თხემის დეტალური დაზვერვა შეასრულა თურქესტანის სამხედრო ოკრუგის ექსპედიციამ ვლადიმერ რაცეკის ხელმძღვანელობით.
1955 წლის აგვისტოში ერთბაშად ორმა ექსპედიციამ დაიწყო მწვერვალზე იერიშის მიტანა: თურქესტანის სამხედრო ოკრუგის ალმა-ათის სამმართველომ ვ. შიპილოვის ხელმძღვანელობით და უზბეკეთის ფიზკულტურისა და სპორტის კომიტეტმა ე. ნაგელის ხელმძღვანელობით. ალმა-ათის გუნდი ავიდა 6930 მ სიმაღლეზე, მაგრამ მოხდა თოვლიან გრიგალში, რის შედეგადაც 12 ალპინისტიდან მხოლოდ ერთი გადარჩა — ურალ უსენოვი. გამარჯვების პიკი პირველად დაიპყრო საბჭოთა 11-კაციანმა ექსპედიციამ ვიტალი აბალაკოვის ხელმძღვანელობით 1956 წლის 30 აგვისტოს.
აღსანიშნავია, რომ 1961 წელს ჟენიშ-ჩოქუსუზე მოეწყო ქართული ექსპედიცია ოთარ გიგინეიშვილის ხელმძღვანელობით. ექსპედიცია 7 წევრისაგან შედგებოდა: ოთარ გიგინეიშვილი (ხელმძღვანელი), ჯუმბერ მეძმარიაშვილი, მიხეილ ხერგიანი ბიძაშვილ მიხეილ ხერგიანთან ერთად, თეიმურაზ კუხიანიძე, ილია გაბლიანი და კირილ კუზმინი. ექსპედიცია კლდოვან-ყინულოვანი 160-მეტრიანი ბასტიონის დაძლევის შემდეგ ავიდა ჟენიშ-ჩოქუსუს დასავლეთით განშტოებულ 6918 მეტრის სიმაღლის უსახელო პიკზე. ამ მწერვალზე ისინი პირველები ავიდნენ და მას ვაჟა-ფშაველას სახელი უწოდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის მთები კატეგორია:ყირგიზეთის მთები
ამირან გოგოხია
ამირან გოგოხია (დ. 18 თებერვალი, 1921, ფახულანი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — ქართველი ექიმი-ქირურგი, უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1921 წლის 18 თებერვალს, სოფელ ფახულანში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1942 წელს.
1943–1945 მუშაობდა სოფლების რუხის, ჯვარისა და ჭალის (წალენჯიხის რაიონი) საექიმო უბნების გამგედ. 1948 წელს — წალენჯიხის რაიონის წამყვანი ქირურგი; 1949 წელს მოსკოვის ლევიტის კლინიკის თანამშრომელი; 1956–1974 წლებში წულუკიძის კლინიკის ასისტენტი; 1988 წლიდან ფთიზიატრიისა  და პულმონოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უროლოგიური განყოფილების ფტიზიატრი. ამირან გოგოხია არის 80 სამეცნიერო ნაშრომის და ერთი მონოგრაფიისა.
1956 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ჰიდრონეფროზისა და შარდსაწვეთის ცალმხარეზე გადაკვანძის შემდეგ ჰისტომორფოლოგიური ცვლილებები მეორე თირკმელზე და ზოგიერთ სხვა ორგანოზე“, 1973 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ხელოვნური შარდის ბუშტის შექმნის საკითხი ნაწლავის იზოლირებული მონაკვეთიდან“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:ქართველი უროლოგები კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები ამირან კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
Talk About the Passion
„Talk About the Passion“ — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ R.E.M.-ის მეორე სინგლი, სადებიუტო ალბომიდან Murmur. იგი გამოვიდა მხოლოდ ევროპაში, 12" სინგლის ფორმატში. სიმღერას არ ჰქონია ჩარტში ისეთივე წარმატება, როგორც წინამორბედ „Radio Free Europe“-ს.
„Talk About the Passion“ არის „სიმღერა შიმშილის შესახებ“, თუმცა ამაზე მიუთითებს მხოლოდ ფრაზა „empty mouths“ („ცარიელი პირები“). მაიკლ სტაიპი ამბობდა, რომ სიმღერა ნამდვილად შიმშილს ეხებოდა, თუმცა ტექსტი ბუნდოვანი იყო. სიმღერის ოფიციალური ვიდეო გამოვიდა კომპილაციებზე Pop Screen და When the Light Is Mine. მასში გამოყენებულია უსახლკარო პირების გამოსახულებები და ავიამზიდის კადრები, მითითებით იმის შესახებ, რომ 1987 წელს ერთი გამანადგურებლის ფასი აშშ დოლარებში 910 მილიონს შეადგენდა.
სიმღერაში აგრეთვე ჟღერს ფრაზა ფრანგულ ენაზე „Combien de temps?“ (რამდენი ხანი?), ისევე, როგორც „Combien reaction?“ (შერწყმული ინგლისური და ფრანგული ენებით - „რამხელა რეაქცია?“.
სიმღერა აგრეთვე შეტანილია ჯგუფის კომპილაციაში Eponymous, რომლიდანაც სინგლის სახით გამოვიდა.
სქოლიო
კატეგორია:R.E.M.-ის სიმღერები კატეგორია:1983 წლის სინგლები კატეგორია:1981 წლის სიმღერები
საერთაშორისო უნივერსიტეტი ალატოო
საერთაშორისო უნივერსიტეტი ალატოო (Эл аралык Ататүрк-Алатоо Университети; Международный университет «Ала-Тоо»; წარსულში ცნობილი, როგორც ათათურქ-ალატოოს საერთაშორისო უნივერსიტეტი) ― კერძო უნივერსიტეტი ბიშკეკში, ყირგიზეთში. დაარსდა 1996 წელს. უნივერსიტეტში მოქმედებს საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამები. რეიტინგების მიხედვით, ხშირად ყირგიზეთის ერთ-ერთ პრესტიჟულ უნივერსიტეტად მიიჩნევენ. საგანმანატლებლო პროგრამები ძირითადად ინგლისურ ენაზე ისწავლება. პროგრამების ნაწილი რუსულად ისწავლება, მცირე ნაწილი კი ― თურქულად.
სქოლიო
კატეგორია:ყირგიზეთის უნივერსიტეტები კატეგორია:1996 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
გრენადა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გრენადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გრენადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მესიჰ-ფაშა
მესიჰ-ფაშა (Mesih Paşa; დ.? — გ. 1501, სტამბოლი) — ბიზანტიური წარმოშობის ოსმალი სახელმწიფო მოღვაწე, ბიზანტიის უკანასკნელი იმპერატორის - კონსტანტინე XI პალეოლოგოსის ძმიშვილი. ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1499-1501 წლებში და ოსმალეთის ფლოტის კაპუდან-ფაშა 1480-1491 წლებში.
ბიოგრაფია
მესიჰი და მისი უფროსი ძმა ხას მურადი, კონსტანტინოპოლის დაცემისას ტყვედ ჩავარდნენ. მესიჰი დაახლოებით 10 წლის იყო, როდესაც სასახლის მოსამსახურედ დააყენეს. მესიჰი პოლიტიკურ ასპარეზზე პირველად 1470 წელს ჩნდება, როდესაც იგი გალიპოლის სანჯაყ-ბეია.
მესიჰმა მიიღო მეოთხე ვეზირის წოდება ცენტრალურ მთავრობაში 1476 ან 1477 წელს, ხოლო 1480 წელს, მან მიიღო ბრძანება როდოსის დაპყრობის შესახებ. მისი მარცხი როდოსში ლაშქრობისას, იყო მისი ჩამოქვეითების მთავარი მიზეზი, მაგრამ მან შეინარჩუნა თავისი თანამდებობა გალიპოლში.
მეჰმედ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, წამყვანი ლიდერები დევშირმი მმართველები იყვნენ, ისინი ცდილობდნენ ტახტზე დაესვათ ბაიაზიდ II. იანიჩრების მხარდაჭერაზე დაყრდნობით, მთავარმა დევშირმმა მმართველმა, დიდმა ვეზირმა გედიკ აჰმედ-ფაშამ, კიდევ ერთხელ დაანახა ხალხს თავისი ძალა. პარალელურად მესიჰი ცდილობდა, რომ ბაიაზიდის ნდობა მოეპოვებინა. 1482 წლის ზაფხულში, ბაიაზიდმა გედიკ აჰმედ-ფაშა დააპატიმრა, რადგანაც იეჭვა, რომ იგი ბაიაზიდის ძმას, ჯემს უჭერდა მხარს. საპასუხოდ, განრისხებული იანიჩრები შეიჭრნენ ციხესიმაგრეში, ხოლო მესიჰი მოსალაპარაკებლად წავიდა. იგი მოელაპარაკა დამხვდურთ. მათი განხილვის თემა იყო ის, რომ მხოლოდ დევშირმებს შეეძლოთ ვეზირობა.
მესიჰი მალე დაწინაურდა და მეორე ვეზირის წოდება მიიღო ვეზირ ქოჯა დავუდ-ფაშას მთავრობაში. უცნობი მიზეზების გამო, 1485 წლის იანვარში, მესიჰს უკვე აღარ სცემდნენ პატივს და იწუნებდნენ, რამაც ისევ განაპირობა მისი ჩამოქვეითება. შემდეგ იგი კაფაში გააგზავნეს, სადაც იგი სავარაუდოდ 1489 წლამდე დარჩა. 1497 წელს ის გახდა აკერმანის სანჯაყ-ბეი. 1499 წელს დაიკავა დიდი ვეზირის ტანამდებობა. 1501 წლის გაზაფხულზე მესიჰმა დატოვა კონსტანტინოპოლი, იმ მიზნით, რომ აღეკვეთა ვარშაქის ტომის მიერ მოწყობილი აჯანყება ანატოლიაში, რომელიც მხარს უჭერდა ქარამანიდების პრეტენდენტს - მუსტაფას. 1501 წლის ნოემბერში გალათაში, მესიჰი დაშავდა და ჭრილობებისგან გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1501
საიმპერიო წოდებები
საიმპერიო წოდებები (საიმპერიო ჩინები; Reichsstände) — საღვთო რომის იმპერიის სუბიექტები, რომლებსაც რაიხსტაგში ხმის უფლება ჰქონდათ. მათ ქვეშ მოიაზრებოდნენ ტერიტორიული წარმონაქმნები და პერსონები. ისინი უშუალოდ ემორჩილებოდნენ საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორს და იმპერიის ხაზინაში იხდიდნენ გადასახადებს. საიმპერიო წოდებები თავიანთი სამფლობელოების ტერიტორიებზე ფლობდნენ ტერიტორიულ სუვერენიტეტს და ახორციელებდნენ ძალაუფლების უფლებამოსილებებს თავიანთი ქვეშევრდომების მიმართებაში. ეს უკანასკნელები (გლეხები, სამთავრო ქალაქების მოქალაქეები, უმდაბლესი დიდებულები და სამღვდელოება) არ განეკუთვნებოდნენ იმპერიის ჩინებს და იმპერიის მართვაში მონაწილეობას არ იღებდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
მალი (კუნძული)
მალი — კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ჰებრიდის კუნძულთა არქიპელაგში, შოტლანდიაში. ფართობი 782 კმ². ნაპირები კლდოვანია, აგებულია გრანიტებით და გნაისებით. კუნძულზე ქვიანი მაღლობები და დაბალმთიანეთებია, რომლებიც დაფარულია მდელოებით, მანანიანით და ტორფნარით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კუნძულები
ჭარების ღვთისმშობლის ეკლესია
ჭარების ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭარებში. აგებულია X-XI საუკუნეებში, გადაკეთებულია XIV საუკუნეში.
დარბაზული ეკლესია ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით. დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია შელესილობის კვალი.
ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებული ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. აფსიდის ჩრდილოეთით ერთი თაღოვანი, სამხრეთით კი ღრმა ნახევარწრიული ნიშაა, რომელშიც გაჭრილია ვიწრო სარკმელი და კიდევ ერთი მცირე ნიშა. აფსიდის კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აფსიდის სამსაფეხურიან მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია სოლეა და ხის კანკელის მცირე ნაწილი.
გრძივი კედლები სამსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ ნაწილად იყო-ფა. პილასტრების ცენტრალურ საფეხურს, ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი ეყრდნობა. გვერდით საფეხურებს კი კედლის თაღები ებჯინება.
ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის ორი თაღოვანი სარკმლით. სარკმლის წირთხლებისათვის და კედლის თაღებისათვის ქართული აგურია გამოყენებული.
დასავლეთი შესასვლელი შიგნით არქიტრავული, გარეთ - თაღოვანია. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია. იატაკზე დასხმულია ბეტონი. ეკლესიის ფასადები სადაა. დასავლეთ კეხზე მცირე ზომის თაღოვანი სამრეკლოა. სამრეკლო ნაგებია ქართული აგურით. კარნიზი მარტივპროფილიანია.
ეკლესიის კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია. სახურავი დაზიანებულია. ეკლესიის გარშემო მიწის დონე აწეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იზაბელა დე ბარსელო
იზაბელა დე ბარსელო (Isabella de Barcelos; დ. 1402 — გ. 26 ოქტომბერი, 1466) — ბრაგანსას დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის უკანონო ვაჟის, ბრაგანსას ჰერცოგ აფონსუ I-ისა და მისი ცოლის, ბეატრიზ პერეირა დე ალვიმის ქალიშვილი. 1424 წელს იგი ცოლად გაჰყვა თავის ნახევარ-ბიძა ჟუან პორტუგალიელს, რომელიც 1442 წელს გარდაიცვალა, მაგრამ იზაბელა ამის შემდეგ მეორედ აღარ გათხოვილა.
შვილები
იზაბელასა და ჟუანს სულ ოთხი შვილი ჰყავდათ:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1402 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1466 კატეგორია:ბრაგანსები
ლუი XVII
ლუი XVII (Louis XVII; დ. 27 მარტი, 1785 — გ. 8 ივნისი, 1795) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი XVI-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანტუანეტას ვაჟი.
ვინაიდან მას უფროსი ძმა ჰყავდა, დაბადებისას მიანიჭეს ნორმანდიის ჰერცოგის წოდება. მას შემდეგ, რაც 1789 წელს მისი ძმა გარდაიცვალა, ლუი შარლი საფრანგეთის დოფინი ხდება. თუმცა, ამავე წელს დაიწყო საფრანგეთის დიდი რევოლუცია, რის შემდეგაც 1791 წელს მას დოფინის წოდება ჩამოერთვა.
პატიმრობა, მმართველობა და გარდაცვალება
1789 წელს საფრანგეთში სისხლისმღვრელი რევოლუცია დაიწყო. მალევე სამეფო ოჯახის წევრები: ლუი XVI, მარია ანტუანეტა, ლუი შარლი, მისი და მარი ტერეზ შარლოტი და მათი მამიდა, მადამ ელიზაბეტი დააპატიმრეს. ლუი XVI-ის ძმებმა — პროვანსის გრაფმა ლუი სტანისლამ და არტუას გრაფმა შარლმა ცოლებთან ერთად დაუყოვნებლივ დატოვეს საფრანგეთი. ასევე ქვეყნიდან გაიქცა სხვა მრავალი დიდგვაროვანიც. 1791 წლის ივნისში მეფე-დედოფალმა თავიანთ შვილებთან ერთად ინგლისში სცადეს გაქცევა, თუმცა ისინი მესაზღვრეებმა იცნეს და უკან დააბრუნეს. ამის შემდეგ სამეფო ოჯახის წევრები სხვადასხვა ციხეებში გადაანაწილეს, რათა ერთმანეთს ვეღარ დაკონტაქტებოდნენ. ლუი შარლი და მარი ტერეზ შარლოტი მათი მცირეწლოვანების გამო შეიბრალეს და მამიდასთან, მადამ ელიზაბეტთან ერთად გამოკეტეს, თუმცა მალე ისინი მაინც დააცილეს ერთმანეთს.
1793 წლის 21 იანვარს ლუი XVI-ს რევოლუციონერებმა გილიოტინაზე თავი მოჰკვეთეს, რის გამოც ოფიციალურად საფრანგეთის ტიტულარული მეფე ლუი შარლი გახდა ლუი XVII-ის სახელით, თუმცა იგი კვლავ საპატიმროში რჩებოდა. ამავე წლის 16 ოქტომბერს თავი მოჰკვეთეს დედოფალ მარია ანტუანეტასაც, რასაც 1794 წელს ლუი XVII-ის მამიდის, მადამ ელიზაბეტის სიკვდილით დასჯაც მოჰყვა. მეფეს მისი ასევე მცირეწლოვანი დის გარდა აღარავინ დარჩა. მისი მცირეწლოვანებიდან გამომდინარე ქვეყანა რეგენტს უნდა ემართა, რეგენტად კი მისი ბიძები გამოცხადდნენ, რომელთაგან ერთი რუსეთში იყო გაქცეული, ხოლო მეორე ვესტფალიაში. მალევე სრულიად რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე II-მ ფრანგ რევოლუციონერებს მეფისა და ფრანგი დიდგვაროვნებისათვის უფლება მიეცათ, რომ რუსეთში უსაფრთხოდ წასულიყვნენ. დიდგვაროვნების უმეტესობამ მართლაც შეაფარა თავი ეკატერინეს სამეფო კარს, თუმცა მეფე კვლავ პარიზის ციხეში რჩებოდა.
ცნობილია, რომ მცირეწლოვან მეფეს საპატიმროში საშინლად ეპყრობოდნენ მთვრალი დარაჯები, რომლებიც მას გამუდმებით ამცირებდნენ და დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში მას მისი მშობლების მსგავსად გილიოტინაზე თავის მოკვეთით ემუქრებოდნენ. მალევე ლუი XVII ადამიანებისაგან აბსოლუტურად იზოლირებულ და საშინელ ჰიგიენურ პირობებში გადაიყვანეს. საკანში იგი მალევე დაავადდა ტუბერკულოზით, რის შემდეგაც იგი 1795 წლის 8 ივნისს 10 წლის ლუი XVII გარდაიცვალა.
წინაპრები
ლუი XVII-ის წინაპრები
ბილმაკის რაიონი
ბილმაკის რაიონი (Більмацький район; 2016 წლამდე - კუიბიშევოს რაიონი Куйбишевський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 300 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 22 644 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 18 კაცს კმ²-ზე. ბილმაკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კამიანკა.
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
გრენადა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გრენადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გრენადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რუსლან პოღოსიანი
რუსლან პოღოსიანი (დ. 12 ივლისი, 1982, თბილისი ) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის ორი მოწვევის (2012, 2016)  წევრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1982 წლის 12 ივლისს. დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2004-2007 წლებში იყო შპს „ალეკოს“ იურისტი. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩა
გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მიხეილ მესხის ქუჩიდან ბესარიონ ქებურიას ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში და მუშათა ქუჩა დაერქვა. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში. 2017 წელს გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩა ეწოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ვიდიადჰარ ნაიპოლი
სერ ვიდიადჰარ სურაჯპრასად ნაიპოლი (Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul; დ. 17 აგვისტო, 1932 – 11 აგვისტო, 2018) — ბრიტანელი, წარმოშობით ტრინიდადი და ტობაგოს რესპუბლიკელი მწერალი.
ნაიპოლს 1971 წელს ბუკერის პრემია მოუტანა რომანმა „თავისუფალ ქვეყანაში“. 1989 წელს მწერალმა ტრინიდადი და ტობაგოს უმაღლესი ეროვნული ჯილდო, სამების ჯვარი დაიმსახურა. 1990 წელს მან დიდი ბრიტანეთის რაინდის წოდება მიიღო. 2001 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.
მწერალმა 50 წლიანი მოღვაწეობის მანძილზე ოცდაათზე მეტი წიგნი გამოაქვეყნა.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
ნაიპოლი 1932 წლის 17 აგვისტოს ტრინადიდი და ტობაგოს ქალაქ ჩაგუანასში დაიბადა. იგი მშობლებისთვის მეორე შვილი იყო. მისი უმცროსი ძმა, მწერალი შივა ნაიპოლი იყო. 1880-იან წლებში მათი წინაპრები ინდოეთიდან ტრინადიდი და ტობაგოში შაქრის პლანტაციებში სამუშაოდ ემიგრირდნენ. ინდოეთის ემიგრაციის კომიტეტში ნაიპოლის მამამ ჟურნალისტად დაიწყო მუშაობა, იგი 1929 წლიდან წერდა გაზეთისთვის Trinidad Guardian. ნაიპოლი წერს, რომ მამის ფიგურამ მისთვის პროფესიის არჩევაში უმთავრესი როლი შეასრულა.
1939 წელს, როცა ნაიპოლი 6 წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად ტრინიდადის დედაქალაქ პორტ-ოვ-სპეინში გადავიდა. ნაიპოლი სამეფო კოლეჯში, ბრიტანული საჯარო სკოლის მოდელის  მიხედვით შექმნილ პრესტიჟულ სასწავლებელ ჩაირიცხა. 17 წლის ასაკში მან საზღვარგარეთული განათლების მისაღებად სახელმწიფო სტიპენდია მოიპოვა. ნაიპოლმა სწავლა ოქსფორდის უნივერსიტეტში გადაწყვიტა.
ოქსფორდში სწავლის პერიოდში წერის პირველმა უშედეგო მცდელობებმა ნაიპოლი საკუთარ შესაძლებლობებში დააეჭვა, რის გამოც იგი ძალიან დაითრგუნა. 1952 წელს მან მოულოდნელად გადაწყვიტა ესპანეთში სამოგზაუროდ წასულიყო, სადაც მთლიანი დანაზოგი დახარჯა. ნაოპოლმა ამ იმპულსურ მოგზაურობას „ნერვიული შეტევა“ უწოდა, ხოლო ოცდაათი წლის შემდეგ – „მენტალური დაავადების გამოვლინება“.
ნაიპოლი 1954 წელს საცხოვრებლად ლონდონში გადავიდა. 1955 წლის იანვარში მან პატრისია ცოლად შირთო. იგი ყოველკვირეულად გამოდიოდა BBC-ის რადიო პროგრამაში „კარიბის ხმები.“ იმ პერიოდში ნაიპოლმა 5 კვირაში დაწერა მოთხრობათა ციკლი „მიგელის ქუჩა“, რომელთა შთაგონების წყარო მწერლის პორ-ოვ-სპეინში გატარებული ბავშვობის მოგონებებია. ნიუ-იორკ ტაიმზმა წიგნი ასე შეაფასა: „ნატიფი იუმორის სიჭარბე მკითხველს ტრაგედიის აღქმაში ეხმარება, ამასთანავე სიმართლის ხაზი მუდმივად წინა პლანზეა.“ 1961 წელს მოთხრობათა კრებულმა სომერსეტ მოემის სახელობის პრემია დაიმსახურა. ნაიპოლი პირველი არაევროპელი მწერალია, რომელმაც ეს ჯილდო მიიღო.
1956 წელს ნაიპოლი ოჯახთან დროის გასატარებლად ტრინიდადში ორი თვით ჩავიდა. იგი სამშობლოში გემით დაბრუნდა. მგზავრობის დროს მან ინდიელი მგზავრების ჩანახატები შექმნა, რომლებიც შთაგონების წყარო გახდა მისი გრაფიკული რომანისთვის „ელვირას საარჩევნო უფლება“, რომელიც ტრინიდადის საარჩევნო სისტემაზე მოგვითხრობს.
1957-1961 წლებში ნაიპოლო მუშაობდა გაზეთში Nes Statesman, სადაც რეცენზიებს წერდა.
ნაიპოლმა 1961 წელს მომდევნო რომანი „მისტერ ბისვასის სახლი“ გამოაქვეყნა, რომლის შთაგონების წყარო მწერლის ბავშვობის მოგონებებია მამამისზე. რომანის პროტაგონისტს კოლონიურ საზოგადოებაში უწევს ცხოვრება, სადაც მისი ამბიცია და შესაძლებლობები მუდმივად ძალაუფლებაში მყოფთა მიერ ითრგუნება.
რომანის გამოქვეყნების შემდგ მწერალმა კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებში იმოგზაურა. ნაიპოლმა ხუთი თვის მანძილზე გაიანა, სურინამი, მარტინიკა და იამაიკა მოიარა. მოგზაურობის დროს გაკეთებული ჩანაწერების მიხედვით მწერალმა დაწერა „მოგზაურობის შთაბეჭდილებანი სხვადასხვა ხალხებზე“, რომელიც სამოგზაურო-მემუარული ლიტერატურის პირველი ნიმუშია მის შემოქმედებაში.
1962 წელს მწერალმა ცოლთან ერთად თავისი წინაპრების სამშობლოში, ინდოეთში იმოგზაურა, სადაც „სიბნელის არეალი“ დაწერა. ნაიპოლმა ხელშეკრულება გააფორმა ინდურ გაზეთთან The Illustrated Weekly of India, რომლის მიხედვითან მას ყოველთვიურად უნდა დაეწერა „წერილი ლონდონიდან“.
იმავე წელს ნაიპოლმა ახალ რომანზე „მიმიკოსი კაცი“ დაიწყო მუშაობა, რომელიც 1967 წელს გამოაქვეყნა. მასში მოვლენები ქრონოლოგიურად არ ვითარდება, მწერლის ენა ალუზიური და ირონიულია, ხოლო პროტაგონისტი ვესტ-ინდოელი პოლიტიკოსია. რომანმა გამოსვლისთანავე დადებითი გამოხმაურება დაიმსახურა. გავლენიანმა კარიბიელმა პოლიტიკოსებმა, მაიკლ მენლიმ და ერიკ უილიამსმა იგი ასე შეაფასეს: „ ვ. ს. ნაიპოლი „მიმიკოს კაცში“ ვესტ-ინდოელების მკაცრ, თუმცა რეალურ აღწერილობას გვთავაზობს...“
2001 წელს ნაიპოლს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „ნამუშევრებში ერთიანად აღქმადი ნარატივის შექმნისთვის, რომელიც აიძულებს მკითხველს დაინახოს ისტორია, რომლის ჩახშობასა და მივიწყებას ცდილობენ.“
მწერლის ბოლო ნამუშევარი „აფრიკის ნიღაბი“ 2007-2008 წლებში მისი აფრიკაში მოგზაურობის ნაყოფია. მწერლის მონახულებულ ქვეყანათა და იქაურ მცხოვრებელთა აღწერის პარალელურად რომანი აფრიკელი ხალხის უძველეს რწმენა-წარმოდგენებსა და რიტუალებს იკვლევს.
2011 წელს, „მისტერ ბისვასის სახლის“ გამოქვეყნების 50 წლის იუბილეზე ნაიპოლმა წიგნი თავის გარდაცვლილ მეუღლეს, პატრისია ჰეილს მიუძღვნა, რომელიც მისი პირველი მკითხველი, რედაქტორი და კრიტიკოსი იყო.
ნაიპოლი 2018 წლის 11 აგვისტოს ლონდონში, საკუთარ სახლში, მისთვის ძვირფასი ადამიანების გარემოცვაში გარდაიცვალა.
გამოკვლევა ხალხთა სიმდიდრის ბუნებისა და მიზეზების შესახებ
გამოკვლევა ხალხთა სიმდიდრის ბუნებისა და მიზეზების შესახებ, ასევე ცნობილია როგორც „ხალხთა სიმდიდრე“ — შოტლანდიელი ეკონომისტისა და ფილოსოფოსის, ადამ სმიტის წიგნი. პირველად გამოქვეყნდა 1776 წელს და პირველი წიგნია, რომელიც აღწერს იმას, თუ როგორ იქმნება სიმდიდრე საზოგადოებაში, ხალხთა სიმდიდრე თანამედროვე კლასიკური ეკონომიკის საფუძვლად ითვლება.
მთავარი იდეა
წიგნში მოცემული ადამ სმითის ეკონომიკური შეხედულებები ემყარება დაკვირვებას, რომლის მიხედვით ადამიანის მამოძრავებელი მხოლოდ პირადი ინტერესებია. მისივე აზრით ეკონომიკა იმართება ავტომატურად, უხილავი ხელის მეშვეობით. სმითი წერს:
სმითის აზრით, ისევე როგორც ისააკ ნიუტონის ფიზიკაში მიზიდულობის კანონი იყო მოძრაობის მიზეზი, ასევე პირადი ინტერესი წარმოადგენს საზოგადოების ფუნქციონირების მამოძრავებელ ძალას. ვინც ფიქრობს, რომ სახელმწიფომ უნდა დაადგინოს საზოგადოების ცხოვრების მარეგულირებელი ნებისმიერი კანონები, სმითის აზრით, არ ესმის ადამიანის ბუნების ძირითადი თვისებები. სმითისვე აზრით, საკუთარი კეთილდღეობის განმტკიცებით ადამიანი, საბოლოო ანგარიშით, ხელს უწყობს საერთო კეთილდღეობის გაუმჯობესებას. სწორედ პირადი მისწრაფებები განაპირობებენ ადამიანთა ყველა ქმედებას და როგორც ამ ქმედებათა შედეგი, აყალიბებენ სამართლიან და რაციონალურ წესრიგს საზოგადოებაში.
სმითი ასევე აღნიშნავს, რომ ადამიანის პირადი ინტერესები მხოლოდ მაშინ განაპირობებენ საზოგადოებრივ სიკეთეს, როდესაც იგი კეთდება კონკურენტულ ბაზარზე და რომ საზოგადოებას ამისგან სარგებელი ექნება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ეს სიმდიდრე ინახება ქვეყნის შიგნით. ეს ორი პირობა ყოველთვის არ არის წარმოდგენილი. უფრო მეტიც, სმიტის მიხედვით, ადამიანები ყოველთვის არ მოქმედებენ საკუთარი ინტერესით.
უხილავი ხელი წარმოადგენს ფასისმიერ მექანიზმს
უხილავ ხელს ფასის მექანიზმის მეშვეობით ბაზრები ჰარმონიამდე მიჰყავს, საერთო წონასწორობის მდგომარეობაში, ხოლო ეკონომიკას წარმართვას ისე, რომ ზრდის ხალხთა სიმდიდრეს. მყიდველები და გამყიდველები, რომლებიც მოქმედებენ მხოლოდ საკუთარი ინტერესებისათვის, ბაზარზე ახდენენ გაცვლა-გამოცვლას იმ პირობით, რომ ორივე მხარე კმაყოფილი დარჩება. ამ ყველაფრის გამო ბაზარზე მყარდება წონასწორობა, ამისათვის კი აუცილებელია საბაზრო საქმიანობა კონკურენტულ ბაზრებზე მიმდინარეობდეს.
სმითი აცხადებს, რომ უხილავი ხელი ყოველთვის წარმართავს ინდივიდუალურ ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებს, რომლის შედეგები მისდაუნებურად ხელს უწყობს საზოგადოების კეთილდღეობას, ისე რომ ეს არც არის წინასწარ განზრახული. მაგრამ არსად არსებობს მინიშნება, რომ ინდივიდუალური კერძო ინტერესები ყოველთვის, ყველა შემთხვევაში განაპირობებენ საზოგადოების კეთილდღეობის ამაღლებას. სმითი არასოდეს თვლიდა, რომ არსებობს ბაზრის უნივერსალური კეთილი წესრიგი.
სქოლიო
კატეგორია:1776 წლის წიგნები კატეგორია:კაპიტალიზმი კატეგორია:ეკონომიკური წიგნები
ენცეფალოპათია
ენცეფალოპათია — თავის ტვინის დიფუზური დაზიანების სინდრომია. მას ზოგჯერ ფსევდოენცეფალიტსაც უწოდებენ. ენცეფალოპათია წარმოდგება ორი სიტყვისაგან: ანატომიურად „ენცეფალონ“ ნიშნავს ტვინს, ბერძნულად „პათოს“ - ტანჯვას, დაავადებას. ჩვეულებრივ, თავის ტვინის დიფუზურ დაზიანებას ტვინის ქსოვილის იშემია (სისხლმომარაგების დარღვევა) და ჰიპოქსია (ჟანგბადოვანი შიმშილი) განაპირობებს. შედეგად სხვადასხვა დაავადება და პათოლოგიური მდგომარეობა ვითარდება, რომელთა გამოც ნერვული უჯრედები (ნეირონები) იღუპება.
განასხვავებენ თანდაყოლილ და შეძენილ ენცეფალოპათიებს.
თანდაყოლილი ენცეფალოპათიები შეიძლება განპირობებული იყოს მეტაბოლიზმის გენეტიკური დეფექტებით, თავის ტვინის განვითარების ანომალიებით, უკავშირდებოდეს პერინატალურ (მუცლადყოფნის) პერიოდში დამაზიანებელ ფაქტორთა ზემოქმედებას, მაგალითად, თავის ტვინის ჰიპოქსიას და ქალასშიდა სამშობიარო ტრავმას.
ნებისმიერი სახის ენცეფალოპათიის განვითარების მექანიზმს უხშირესად საფუძვლად უდევს თავის ტვინის ჰიპოქსია, რომელიც, თავის მხრივ, გამოწვეულია თავის ტვინის სისხლმომარაგების გაუარესებით, ვენური სისხლსავსეობით, შეშუპებით, თავის ტვინზე ენდოგენური თუ ეგზოგენური ტოქსინების ზემოქმედებით, ტვინის ქსოვილის მეტაბოლურ დარღვევათა გაღრმავებით. მსგავსი პათოგენეზური მექანიზმების არსებობა სხვადასხვა სახის ენცეფალოპათიების დროს (სპეციფიკურ სიმპტომებთან ერთად) იწვევს დაახლოებით ერთგვარ მორფოლოგიურ ცვლილებებს თავის ტვინში. ესენია: თავის ტვინის დიფუზური ატროფია, ნეირონთა რაოდენობის შემცირებითა და დეგენერაციული ხასიათის ცვლილებებით მათში, ნეკროზის წვრილი კერები, თავის ტვინის თეთრი ნივთიერების დემიელინიზაცია გლიურ უჯრედთა პროლიფერაციასთან ერთად, თავის ტვინის შეშუპება, მიკროჰემორაგიები (სისხლჩაქცევები) თავის ტვინში, ზოგჯერ სისხლის სტაზის (შეგუბების) ნიშნებით, თავის ტვინის გარსების შეშუპება და სისხლსავსეობა. სხვადასხვა სახის ენცეფალოპათიების დროს დამახასიათებელ თავისებურებებს ქმნის დაზიანებათა სპეციფიკური გამოხატულება და უპირატესი ლოკალიზაცია ტვინის თეთრ ან რუხ ნივთიერებაში, აგრეთვე ტვინის სისხლმომარაგების დარღვევის შესაბამისი ხარისხი.
სიმპტომები
ენცეფალოპათიები კლინიკურად განსხვავებულად გამოიხატება. მათი ადრეული ნიშანია გონებრივი შრომისუნარიანობისა და მეხსიერების დაქვეითება, ძილის დარღვევა, მოდუნებულობა დღისით, ზოგადი დაღლილობა და სისუსტე. პაციენტები ხშირად უჩივიან დიფუზურ თავის ტკივილს, ხმაურს ყურებში, ზოგად სისუსტეს, გუნება-განწყობის არამდგრადობას, გაღიზიანებადობას. ნევროლოგიური შემოწმებისას შეიძლება გამოვლინდეს ნისტაგმი (მხედველობის გაორება), სმენისა და მხედველობის სიმახვილის დაქვეითება, კუნთოვანი ტონუსისა და მყესთა რეფლექსების მომატება, პათოლოგიური პირამიდული და ორალური რეფლექსების არსებობა, კოორდინაციის დარღვევა, ვეგეტატიური ცვლილებები. აღნიშნული სიმპტომები და დარღვევები შესაძლოა პროგრესირებდეს ძირითადი დაავადების (რომელსაც თან ახლავს ენცეფალოპათია) განვითარებისდა კვალად. ასეთ შემთხვევებში მოგვიანებით სტადიებზე ვლინდება მკვეთრად გამოხატული ნევროლოგიური სინდრომები: მაგალითად, პარკინსონის, ფსევდობულბური. პაციენტთა ნაწილს შესაძლოა ფსიქიკის დარღვევებიც გამოუვლინდეს.
თავის ტვინის მძიმე, გენერალიზებული დაზიანების დროს, როდესაც აღინიშნება მიკროცირკულაციის მნიშვნელოვანი დარღვევა და თავის ტვინის შეშუპება, ენცეფალოპათიის კლინიკური სურათი მწვავედ ვითარდება: პაციენტს აღენიშნება ზოგადი მოუსვენრობა, ძლიერი თავის ტკივილი, უხშირესად კეფის არეში, გულისრევა, ღებინება, მხედველობის დარღვევა, თავბრუხვევა, რყევა-რხევა, ზოგჯერ მტევნის თითების ბოლოების, ცხვირის, ტუჩებისა და ენის დაბუჟება. მოუსვენრობიას მოგვიანებით მოდუნებულობა და სისუსტე ენაცვლება, ზოგჯერ ვლინდება ცნობიერების დაბინდვა. მწვავე ღვიძლისმიერი, თირკმლისმიერი და პანკრეასული ენცეფალოპათიების დროს არცთუ იშვიათად ვითარდება ცნობიერების დარღვევა და გულყრის შეტევები. ენცეფალოპათიის მწვავე განვითარება ინტენსიურ თავის ტკივილთან, გულისრევასთან, ღებინებასთან, ნისტაგმთან, პარეზებთან, ფსიქიკურ დარღვევებთან, იშვიათად კრუნჩხვებთან ერთად, შეინიშნება ფილტვის არტერიის ემბოლიის, ინფრაქტული პნევმონიის, ცალკეულ შემთხვევებში კი ქრონიკული პნევმონიის გამწვავების დროს.
დიაგნოსტიკა
ენცეფალოპათიის დიაგნოსტიკისა და მისი განსაზღვრისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს ანამნეზს. სპეციალისტები საგულდაგულოდ არკვევენ, აღენიშნება თუ არა პაციენტს: პერინატალური პათოლოგია, ინტოქსიკაცია, ქალა-ტვინის ტრავმა, მეტაბოლიზმის თანდაყოლილი ან შეძენილი დარღვევები, გამოხატული ათეროსკლეროზი, ჰიპერტონიული დაავადება, ფილტვის, თირკმლების, პანკრეასისა და ღვიძლის დაავადებები, მაიონიზებელი გამოსხივების ზემოქმედება.
ელექტროენცეფალოგრაფიული (ეგგ) რეგისტრირდება ძირითადი რიტმების დეზორგანიზაცია, ვლინდება პათოლოგიური ნელი ტალღები, ეპილეფსიური აქტივობა. კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული და მაგნიტურ-რეზონანსული კომპიუტერული კვლევისას ვლინდება თავის ტვინის დიფუზური დაზიანების ნიშნები: პარკუჭებისა და სუბარაქნოიდული სივრცის გაგანიერება, ტვინის ხვეულების გაღრმავება. სისხლის, შარდის, ცერებროსპინალური (თავ-ზურგტვინის) სითხის ბიოქიმიური ანალიზი, ტოქსიკურ ნივთიერებათა გამოვლენა აზუსტებს ენცეფალოპათიის ეტიოლოგიასა და პათოგენეზს.
ალკოჰოლური ენცეფალოპათია
ალკოჰოლური ენცეფალოპათია ალკოჰოლური ფსიქოზის მძიმე ფორმაა. ის ძირითადად ალკოჰოლიზმის მესამე სტადიაზე ვითარდება. არსობრივად ეს არის ჯგუფი რამდენიმე დაავადებისა, რომლებიც კლინიკური სურათითა და გამომწვევი მიზეზებით ემსგავსებიან ერთმაენთს. ალკოჰოლური ენცეფალოპათია ხასიათდება მძიმე ნევროლოგიური და სომატური გამოვლინებებით.
დაავადების განვითარებისა და მიმდინარეობის სიჩქარეზე დამოკიდებულებით განასხვავებენ ალკოჰოლური ენცეფალოპათიის მწვავე და ქრონიკულ ფორმებს. ძალიან ხშირად ალკოჰოლური ენცეფალოპათიის მქონე პირებს ანამნეზში აღენიშნებათ სხვადასხვა სახის ალკოჰოლური სუროგატების ბოროტად გამოყენება. ეს პირები უწინ სხვებზე ხშირად მოხვედრილან ტოქსიკოლოგიურ ან ნარკოლოგიურ განყოფილებაში ალკოჰოლური ინტოქსიკაციის (მოწამვლის) გამო. ამ კატეგორიის პრაქტიკულად ყველა პაციენტს აღენიშნება შინაგანი ორგანოების ალკოჰოლიზმთან დაკავშირებული სხვადასხვა სახის პათოლოგია. ხშირად ენცეფალოპათიის კლინიკურად გამოვლენას წინ უძღვის მრავალდღიანი ან მრავალთვიანი თრობა. არცთუ იშვიათად დაავადება ვლინდება გაზაფხულის პერიოდში, როდესაც ყველა ვიტამინის ნაკლებობა შეინიშნება. ამ მდგომარეობას აღრმავებს ისიც, რომ ლოთობის (გაბმით სმის) ფონზე ავადმყოფები პრაქტიკულად არ იღებენ საკვებს. მეტიც, მათ საკვებისადმი უარყოფითი დამოკიდებულება (განრიდება) უვითარდებათ, რასაც თან ახლავს გულისრევა, ღებინება, გულძმარვა, ბოყინი, ტკივილი მუცლის არეში. ხშირია ყაბზობა, რომელსაც ფაღარათი ცვლის. შედეგად პაციენტები კატასტროფულად იკლებენ წონას.
დისცირკულატორული ენცეფალოპათია
დისცირკულატორული ენცეფალოპათია ტვინის ქსოვილის პროგრესირებად ორგანულ ცვლილებათა ერთობლიობაა, რომელიც ტვინის სისხლით მომარაგების სხვადასხვა ტიპის დარღვევის გამო ვითარდება. განასხვავებენ ათეროსკლეროზულ, ჰიპერტონიულ, შერეულ (ათეროსკლეროზი და არტერიული ჰიპერტენზია) და ვენურ ენცეფალოპათიებს.
დისცირკულატორული ათეროსკლეროზული ენცეფალოპათია
ყველაზე ხშირად გვხვდება დისცირკულატორული ათეროსკლეროზული ენცეფალოპათია. ამ პათოლოგიის სამ სტადიას გამოყოფენ:
II სტადია - გამოხატული, სუბკომპენსირებული სტადიაა. ამ დროს იმატებს სტრუქტურული ორგანული ცვლილებები. სიმპტომატიკა არათუ ღრმავდება, უფრო მყარდება კიდეც. თავის ტკივილი მუდმივ ხასიათს იძენს, ვლინდება გაბმული ხმაური თავში, ღრმავდება ფსიქოპათოლოგიური სინდრომები, ცერებრასთენია ჰიპოდინამიკურ ფორმას (მოდუნებულობა, სწრაფად დაღლა, გუნება-განწყობის დაქვეითება, ტირილისადმი მიდრეკილება, ყურადღების შესუსტება, მეხსიერების დაქვეითება, ძილის დარღვევა) იძენს. დიფუზური სისხლძარღვოვანი უკმარისობა იწვევს თავის ტვინის სტრუქტურების წვრილკეროვან დაზიანებებს, ამის შედეგად ყალიბდება შესაბამისი კლინიკურ-ნევროლოგიური სინდრომი. ყველაზე ხშირად გვხვდება ფსევდობულბურ, ამიოსტატიკური სინდრომები, ასევე პირამიდული უკმარისობა. ამ უკანასკნელს ახასიათებს:
III სტადია - მკვეთრად გამოხატული, დეკომპენსირებული სტადიაა. ხასიათდება ტვინის ქსოვილის მძიმე დიფუზურ-მორფოლოგიური ცვლილებებით. წარმოიქმნება პერივასკულური ლაკუნები, შესაძლოა განვითარდეს თავის ტვინის ჰემისფეროთა ქერქის ატროფია. მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიით განისაზღვრება ტვინის თეთრი ნივთიერების სიმკვრივის დაქვეითება როგორც გვერდითი პარკუჭების გარშემო, ასევე სუბკორტიკულ (ქერქქვეშა) შრეებში, ე.წ. ლეიკოარიოზი. ამ სტადიაზე უკვე არსებული სიმპტომები ღრმავდება და მძიმდება, ჭარბობს თავის ტვინის რომელიმე უბნის დაზიანების ნიშნები, ნათხემისეული დარღვევები, პარეზები, მეტყველებისა და მეხსიერების დარღვევა, ვითარდება ეპილეფსიური გულყრები, ფსიქიკის მძიმე ცვლილებები ხშირად ღრმა დემენციას იწვევს. ნერვული სისტემის მძიმე დაზიანებათა კვალად სომატური მდგომარეობაც მძიმდება. ამ სტადიაზე შესაძლოა განვითარდეს ტვინის სისხლის მიმოქცევის მწვავე მოშლა.
დისცირკულატორული ჰიპერტონიული ენცეფალოპათია
ათეროსკლეროზულისგან განსხვავებით, ჰიპერტონიული დისცირკულატორული ენცეფალოპათია შედარებით ახალგაზრდა ასაკში იწყება და სწრაფად მიმდინარეობს, განსაკუთრებით - ცერებრული ჰიპერტონიული კრიზების ფონზე. ამ დაავადების დროს ახალი სიმპტომები ხშირად მწვავედ ვლინდება კრიზების დროს. ფსიქიკურ ცვლილებებს შორის პირველ ეტაპზე ვლინდება აჟიტირებულობა, ემოციური არამდგრადობა, ეიფორია.