cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ძეგლის მეგობარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები‎ კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
განის ჰიმნი
განის სახელმწიფო ჰიმნი — განის სახელმწიფო ჰიმნი სახელწოდებით „God Bless Our Homeland Ghana“ („ღმერთმა დალოცოს ჩვენი სამშობლო განა“). ტექსტის ავტორია მაიკლ კვამე გბორძოე, ხოლო მუსიკა შექმნა ფილიპ გბეჰომ. „ღმერთმა დალოცოს ჩვენი სამშობლო განა“ სახელმწიფო ჰიმნად 1957 წელს მიიღეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები კატეგორია:განის ეროვნული სიმბოლოები
ტიურინგის პრემია
ტიურინგის პრემია (Turing Award) — ყოველწლიური ჯილდო დაწესებული გამოთვლითი ტექნიკის ასოციაციის (Association for Computing Machinery) მიერ. პრემია ენიჭება პიროვნებას „კომპიუტერულ საზოგადოებაში შეტანილი ტექნიკური ხასიათის წვლილისთვის“. გათვალისწინებულია, რომ „წვლილი უნდა იყოს ხანგრძლივი და ძირითადი ტექნიკური მნიშვნელობისა კომპიუტერულ დარგში“. ტიურინგის პრემია ცნობილია როგორც „უმაღლესი ღირსება ინფორმატიკაში“ და „კომპიუტერული ტექნოლოგიის ნობელის პრემია “.
პრემიას სახელი დაერქვა ცნობილი ინგლისელი მათემატიკოსისა და ინფორმატიკოსის, ალან ტიურინგის პატივსაცემად. ტიურინგი ცნობილია, როგორც თეორიული ინფორმატიკისა და ხელოვნური ინტელექტის მამამთავარი. 2007 წლიდან 2013 წლამდე, ინტელისა და გუგლის ფინანსური მხარდაჭერით, პრემიას თან ახლდა ჯილდო 250 000 ამერიკული დოლარის ოდენობით, ხოლო 2014 წლიდან, Google-ის მხარდაჭერით, საპრიზო თანხა ერთ მილიონ ამერიკულ დოლარამდე გაიზარდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჯილდოები ინფორმატიკის დარგში კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით კატეგორია:აკადემიური ჯილდოები კატეგორია:ალან ტიურინგი კატეგორია:ინფორმატიკა
შეკლფორდის ოლქი
შეკლფორდის ოლქი (Shackelford County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ოლბანი. შეიქმნა 1858 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
ტიფლისი (აშშ)
ტიფლისი (Tiflis) — არამუნიციპალური თემი გრანტის ოლქში, აშშ-ის შტატ ვაშინგტონში.
სქოლიო
აშშ
Music for Museum
Music for Museum — ჯგუფ Air-ის ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2014 წლის 26 ივნისს. ჩაიწერა ლილის ხელოვნების სასახლის პროექტისთვის Open Museum. გამოვიდა მხოლოდ გრამფირფიტებზე, 1000 ასლის ოდენობით.
სქოლიო
კატეგორია:2014 წლის ალბომები კატეგორია:Air-ის ალბომები
ქალვაზი
ქალვაზი (Kəlvəz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 271 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
კარლსპლაცი (ვენის მეტრო)
კარლსპლაცი (Karlsplatz) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U1, U2 და U4 ხაზებზე და შედგება 4 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1978 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ნორაირ ასლანიანი
ნორაირ ასლანიანი (Նորայր Ասլանյան; დ. 25 მარტი, 1991, ქარაჰუნჯი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ვინგერი. იგი ამჟამად თამაშობს სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და გერმანულ დერდე დივიზიონის კლუბ „OFC ოოზსტაანი“-ში.
ადრეული ცხოვრება
ნორაირ ასლანიანი დაიბადა 1991 წლის 25 მარტს, ქარაჰუნჯში, სომხეთის სსრ-ში, სომხების ოჯახში. მის დაბადებამდე ოჯახმა მიიღო აზერბაიჯანული გვარი მამედოვი, რათა მთიანი ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანელი ლტოლვილის სტატუსით ევროპაში ადვილად გადასულიყვნენ. მოგვიანებით ოჯახი ნიდერლანდებში გადავიდა. ასლანიანმა აღზრდისას ისწავლა როგორც გერმანული ისე სომხური ენა.
საკლუბო კარიერა
ასლანიანმა ფეხბურთი თამაში ნიდერლანდებში, 13 წლის ასაკში დაიწყო. მისი ახალგაზრდული კლუბი იყო გრონინგენი. 17 წლის ასაკში იგი იყო გრონინგენის იმ გუნდის წევრი, რომელმაც ნიდერლანდების ახალგარდული ჩემპიონატი მოიგო. 2013 წლის იანვარში მან კიდევ ერთ ახალგაზრდულ ტურნირში მიიღო მონაწილეობა, რომელიც შეერთებულ შტატებში ჩატარდა; მისმა გუნდმა ტურნირი მე-2 ადგილით დაასრულა.
საერთაშორისო კარიერა
2012 წლის 20 თებერვალს, სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეთაურმა ვარდან მინასიანმა ნორაირ ასლანიანი უმაღლეს ნაკრებში გამოიძახა, რათა მონაწილეობა მიეღო სერბეთისა და კანადის წინააღმდეგ დაგეგმილ ამხანაგურ შეხვედრებში. თუმცა, იგი კლუბში თამაშისას მიღებული ტრავმის გამო იძულებული გახდა გამოეტოვებინა ნაკრების შეხვედრები. 2012 წლის მაისში იგი კიდევ გამოიძახეს ნაკრებში.
2013 წლის იანვარში მან სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების კიდევ ერთი გამოძახება მიიღო. მისი დებიუტი შედგა ლუქსემბურგის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ, 2013 წლის 5 თებერვალს.
თამაშის სტილი
ასლანიანი თამაშობს როგორც თავდამსხმელი; იგი ცნობილია საკუთარი სიჩქარითა და აჩქარებით.
პირადი ცხოვრება
ნორაირი დაქორწინებულია ანა ასლანიანზე. ისინი ერთმანეთს ნიდერლანდებში გამართულ სომხურ წვეულებაზე შეხვდნენ ერთმანეთს და აქედან დაიწყო მათი უერთიერთობა. მან გვარი შეცვალა მანამდე, სანამ ის სომხეთის ეროვნულ გუნდს შეუერთდებოდა. ნორაირ ასლანიანი სახელის შეცვლის შემდეგ, "ასლანიანი-მამედოვი"-ს სახელით თამაშობდა მანამ სანამ მის დოკუმენტებზე საბოლოო გადაწყვეტილებას მიიღებდნენ.
ასლანიანს აქვს არაერთი ტატუ - რამდენიმე ვარდის ნახატი, ოჯახის წევრების სახელების პირველი ასოები, რომელიც სომხურ ენაზეა დაწერილი (ხელებზე).
ბელონა (კუნძული)
ბელონა (Bellona Island; ტრადიციული სახელი — მუნგიკი, Mungiki ) — კუნძული წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების რენელი და ბელონას პროვინციის შემადგენლობაში.
გეოგრაფია
ბელონას კუნძული წარმოადგენს პატარა კუნძულს, რომლის ფართობი შეადგენს 17,16 კმ²-ს და იყოფა სამ ისტორიულ ნაწილად: მდებარეობს სოლომონის ზღვაში, რომელიც წყნარი ოკეანის ნაწილია, 24 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით კუნძულ რენელიდან. ბელონას სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 10 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 2,5 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან მდებარეობს 55 მეტრზე. ბელონას, როგორც კუნძულ რენელს, აქვს მარჯნული წარმოშობა და წარმოადგენს ამოწეულ ატოლს (მაკატეა). კუნძული გარშემორტყმულია მაღალი კლდეებით, რომელიც ჩამოყალიბებულია მარჯნული კირქვით.
კუნძულის კლიმატი ტროპიკულია მაღალი ტემპერატურით (22,7 °C-სა და 32,2 °C-ს შორის) და მაღალი სინოტივით. მაისიდან ივნისის ჩათვლით პერიოდში ზოგჯერ ხდება გვალვები. ბელონაზე ნაპოვნია ფოსფორიტისა და რკინის მადნის საბადოები.
ისტორია
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 1000 წელს ბელონას კუნძული დასახლებული იყო ხანმოკლე დროის განმავლობაში ლაპიტას კულტურის წარმომადგენლებით, რომლებიც ასევე ახორციელებდნენ დანარჩენი ოკეანეთის დასახლებას. ადამიანებით შემდეგი დასახლება კუნძულზე გაჩნდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 130 წელს და შემდეგ ჩვენი წელთაღრიცხვის 1000 წელს. ბელონის თანამედროვე მოსახლეობის წარმოდგენებზე დაყრდნობით, მათი წინაპრები კუნძულზე დასახლდნენ დაახლოებით 26 თაობის წინ, სავარაუდოდ ჩვენი წელთაღრიცხვით 1400 წელს, და იყვნენ უოლისი და ფუტუნას კუნძულ უვეადან წამოსულები, სადაც, სავარაუდოდ, აღმოჩნდნენ ახალი კალედონიის ლუაიოტეს კუნძულების უვეას კუნძულიდან. კუნძულ ბელონაზე მათი დასახლების დროს იქ უკვე ცხოვრობდნენ ჰიტის ხალხის წარმომადგენლები, რომლებიც მოსულებმა თანდათან გაანადგურეს.
ევროპელების მიერ კუნძულ ბელონას აღმოჩენის ზუსტი დრო უცნობია. ზოგიერთ წყაროებში ამტკიცებენ, რომ კუნძული აღმოაჩინა კაპიტანმა ტომას ბატლერმა გემით «Walpole» 1794 ან 1801 წელს. სხვა წყაროებში პირველი აღმომჩენია გემ «Indispensable»-ს კაპიტანი უილიამ უილკინსონი, რომელმაც თითქოს კუნძული აღმოაჩინა 1790 წელს. მაგრამ ფაქტობრივად ვერც ერთი ამ ზღვაოსნიდან ვერ ჩაითვლება კუნძულის პირველ აღმომჩენად წყაროების არარსებობის გამო, რომლებიც უტყუარად ამტკიცებენ იმ ფაქტს, რომ ზუსტად მათ პირველებმა აღმოაჩინეს კუნძული. მიუხედავად ამისა ცნობილია, რომ პირველი ევროპელი, რომელიც ბელონას აკვირდებოდა (ეს მოხდა 1793 წელს), იყო გემ «Bellona»-ს კაპიტანი მეტიუ ბოიდი, რომელმაც კუნძულს საკუთარი სავაჭრო გემის პატივსაცემად დაარქვა ეს სახელი. შემდგომში კუნძულის არსებობის შესახებ იცოდა ბევრმა ვეშაპების დამჭერმა. ზუსტად ვეშაპების დამჭერები გახდნენ პირველი ევროპელები, რომლებიც 1829 წელს გადავიდნენ ბელონაზე. მიუხედავად ამისა კუნძულელები ხანგრძლივი დროის განმავლობაში შიშით ურთიერთობდნენ უცხოელებთან და იმალებოდნენ უცხო გემების დანახვისას.
პირველი ევროპელები, რომლებმაც დაამყარეს კონტაქტი ადგილობრივ მოსახლეობასთან გახდნენ ქრისტიანი მისიონერები მელანეზიური მისიიდან, რომლებიც რამდენიმეჯერე ესტუმრენ კუნძულს 1856 წლიდან 1863 წლამდე პერიოდში, მაგრამ ბელონას სიშორის გამო კუნძულზე რომელიმე ქრისტიანული მისია ვერ დაფუძნდა. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში კუნძულის მოსახლეობის ნაწილი იძულებით წაიყვანეს კუინზლენდში (ავსტრალია) პლანტაციებში შაქრის ლერწამზე სამუშაოდ. ოფიციალური მონაცემების საფუძველზე, 1863 წლიდან 1887 წლამდე პერიოდში კუინზლენდში იძულებით წაიყვანეს 65 კუნძულელი. მაგრამ ამ კუნძულიდან ჩამოყვანილი ხალხის დიდი რაოდენობით სიკვდილიანობის გამო ბელონამ მიიღო ცუდი რეპუტაცია პლანტატორებს შორის, ამიტომ მომავალში ბელონადან ხალხის იძულებით წამოყვანა საკმაოდ შემცირდა არქიპელაგის სხვა კუნძულებთან შედარებით.
1897 წლის 17 ივნისს ბელონას კუნძული ოფიციალურად გახდა დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატის — სოლომონის კუნძულების ნაწილი. რეზიდენტ-კომისარის პირველი ოფიციალური ვიზიტი შედგა მხოლოდ 1906 წელს. პარალელურად XX საუკუნის დასაწყისში ბელონაზე დასახლდნენ პირველი ქრისტიანი მისიონერები.
მოსახლეობა
2009 წელს კუნძულ ბელონას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1009 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობენ 10 დასახლებულ პუნქტში. ქვეყნის ბევრი კუნძულისგან განსხვავებით ბელონას კუნძული უპირატესად დასახლებულია პოლინეზიელებით, თუმცა ქვეყანაში ჭარბობენ მელანეზიელები.
კუნძულის ადგილობრივი მოსახლეობის ძირძველი ენაა პოლინეზიური ენა — რენელ-ბელონა, რომელზე მოლაპარაკეთა საერთო რაოდენობა 1999 წელს შეადგენდა 4390 ადამიანს. ამ ენას, რომელზეც საუბრობენ რენელის და ბელონას კუნძულებზე, აქვს ორი ძირითადი დიალექტი: მუნგავა (რენელის კუნძულზე) და მუნგიკი (ბელონას კუნძულზე).
სქოლიო
კატეგორია:სოლომონის კუნძულების კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ჩვენი გზა
„ჩვენი გზა“ — საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკები) ცკ-ის ქალთა შორის მუშაობის განყოფილების ყოველთვიური პოლიტიკურ-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა 1923–26 წლებში თბილისში. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. 1926 წლიდან მის ნაცვლად გამოდიოდა ჟურნალი „მშრომელი ქალი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:1923 წლის ჟურნალები
გორნი-დისანი
გორნი-დისანი (Горни Дисан) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ნეგოტინოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 585 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ნეგოტინოს თემის სოფლები
შამპანის ციხე
შამპანის ციხე (Champagne Castle) — მთა დრაკონის მთების სისტემაში, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 3377 მეტრს და ის ამ მაჩვენებლით მეორე მწვერვალია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. იმყოფება დრაკონის მთების ცენტრალურ ნაწილში, სოფელ ვინტერტონთან ახლოს. ის მდებარეობს ისეთი მწვერვალების სიახლოვეს, როგორებიცაა: giant's Castle (3315 მეტრი), Cathkin Peak (3149 მეტრი), Monk's Cowl (3229 მეტრი), Sterkhorn (2973 მეტრი), Mount Memory და dragon's Back.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მთები
ტაუბშტუმენგასე (ვენის მეტრო)
ტაუბშტუმენგასე (Taubstummengasse) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U1 ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1978 წელს.
შელბის ოლქი (ტეხასი)
შელბის ოლქი (Shelby County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. სენტერი. შეიქმნა 1836 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
დადაშლი
დადაშლი  (Dadaşlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
ჩვენი მეცნიერება
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი კრებულები კატეგორია:1923 წლის კრებულები
დეივი ჯოუნსი (კარიბის ზღვის მეკობრეები)
მინიატიურა
მინი
დეივი ჯოუნსი (Davy Jones) — უოლტ დისნეის „კარიბის ზღვის მეკობრეების“ პერსონაჟი. ცნობილი გახდა ფილმების სერიით, რომელშიც მისი როლი ბილ ნაიმ განასახიერა. პერსონაჟის დებიუტი შედგა ფილმში „კარიბის ზღვის მეკობრეები: მკვდრის სკივრი“.
ფილმებში დეივი ჯოუნსი არის მეკობრეთა ხომალდ „მფრინავი ჰოლანდიელის“ კაპიტანი. ის დაწყევლა ქალღმერთმა კალიფსომ და ზღვას მიაჯაჭვა, რათა წყევლის თანახმად, მას ზღვიდან ამოსვლა მხოლოდ ათ წელიწადში ერთხელ შეეძლო. წყევლის მიხედვით ჯოუნსს ზღვაში დაღუპული ადამიანების სულები უნდა გადაერჩინა, მაგრამ მან ეს ვერ შეძლო და გადაიქცა „თევზკაცად“ – გამოუვიდა სახეზე საცეცები და ა. შ. მან აგრეთვე გული ამოიჭრა და სკივრში დამალა. წყევლის თანახმად, ვინც ჯოუნსის გულს მოკლავდა, გულთან ერთად მოკლავდა ჯოუნსსაც, შემდეგ კი გულის მკვლელი გახდებოდა „მფრინავი ჰოლანდიელის“ კაპიტანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიბის ზღვის მეკობრეების პერსონაჟები კატეგორია:გამოგონილი მეკობრეები
ჩვენი ცხოვრება (ბოლშევიკური გაზეთი)
ჩვენი ცხოვრება — ყოველდღიური ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი. გამოდიოდა 1907 წლის 18 თებერვლიდან 6 მარტამდე იოსებ სტალინის ხელმძღვანელობით. რედაქტორ-გამომცემელი — გ. კვაჭაძე. გამოვიდა 13 ნომერი. გაზეთი II სათათბიროს გახსნისა და მუშაობის პერიოდში რევოლუციური ტრიბუნის როლს ასრულებდა. განმარტავდა ბოლშევიკების ტაქტიკას სათათბიროს მიმართ, ამხილებდა ლიბერალურ ბურჟუაზიულ კონტრრევოლუციურ ბუნებას, აკრიტიკებდა ანტიპროლეტარიულ პარტიებს. აქვეყნებდა მასალას საქართველოსა და რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის შესახებ. დაბეჭდილია ვ. ი. ლენინის მიერ რსდმპ V ყრილობაზე წარსადგენად შემუშავებული რეზოლუციის პროექტი „ბურჟუაზიულ პარტიებთან დამოკიდებულების შესახებ“ და ი. სტალინის მრავალი სახელმძღვანელო სტატია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:1907 წელს დაარსებული გაზეთები
ინდოეთ-პაკისტანის კონფლიქტი
ინდოეთ-პაკისტანის კონფლიქტი — დაპირისპირება ინდოეთსა და პაკისტანს შორის, გრძელდება მათი დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან, 1947 წლიდან დღემდე. კონფლიქტის მთავარი მიზეზი ქაშმირის გარშემო არსებული დავა გახდა.
1947-1949 წლების ომში ინდოეთმა დაამყარა თავისი კონტროლი აღნიშნული ტერიტორიის 2/3-ზე, დანარჩენი ნაწილი კი პაკისტანის ხელში გადავიდა.
კონფლიქტის პერიოდში გაიმართა სამი დიდი ომი: 1984 წლიდან მიმდინარეობს პატარა სასაზღვრო კონფლიქტი სიაჩენის მყინვარის მიმდებარე ტერიტორიაზე. აღნიშნული კონფლიქტი განსაკუთრებულია, რადგან მოწინააღმდეგეებმა უდიდესი დანაკარგი ნახეს არა ერთმანეთთან ბრძოლით, არამედ მკაცრი კლიმატური პირობების გამო. 2003 წლიდან სიაჩენში მოქმედებს ხელშეკრულება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ.
ინდოეთ-პაკისტანის კონფლიქტი XXI საუკუნის დასაწყისში გამძაფრდა, რადგან ორივე ქვეყანამ შექმნა ბირთვული იარაღი. დღესდღეობით პაკისტანს იარაღით აშშ ამარაგებს, ხოლო ინდოეთს რუსეთი.
მეიმი ეიზენჰაუერი
მეიმი ჟენევა დაუდ ეიზენჰაუერი (Mamie Geneva Doud Eisenhower, დ. 14 ნოემბერი, 1896, ბუნი, აიოვა, აშშ — გ. 1 ნოემბერი, 1979, ვაშინგტონი, აშშ) — აშშ-ის პრეზიდენტის დუაიტ ეიზენჰაუერის მეუღლე, აშშ-ის პირველი ლედი 1953 წლის 20 იანვრიდან 1961 წლის 20 იანვრამდე.
ბიოგრაფია
მეიმი ეიზენჰაუერი დაიბადა 1896 წლის 14 ნოემბერს აიოვის შტატის ქალაქ ბუნში. მისი მშობლები იყვნენ ჯონ შედლონ დაუდი და ელვირა მატილდა კარლსონ-დაუდი. მეიმი გაიზარდა აიოვის შტატის ქალაქ სიდარ-რაპიდსში, კოლორადოს შტატის ქალაქ კოლორადო-სპრინგში, კოლორადოს შტატის ქალაქ დენვერში, ხოლო ზამთრობითდაუდების სახლშI ტეხასის შტატის ქალაქ სან-ანტონიოში. მისი მამა პენსიაზე გავიდა 36 წლის ასაკში. მეიმი და მისი სამი და გაიზარდა დიდ სახლში მოსამსახურეებთან ერთად.
ქორწინება და ოჯახი
მეიმი დუაიტ ეიზენჰაუერს შეხვდა ქალაქ სან-ანტონიოში 1915 წლის ოქტომბერში, მის უოლკოტის სკოლის დამთავრებიდან ძალიან მალევე. 1916 წლის 14 თებერვალს, წმინდა ვალენტინის დღეზე დუაიტმა მეიმის გადასცა ბეჭედი, რომელზეც სამხედრო აკადემიის მინიატურული ბეჭედი იყო ამოტვიფრული.
ლეიტენანტმა ეიზენჰაუერმა და მეიმი დაუდმა იქორწინეს 1916 წლის 1 ივლისს, როდესაც დუაიტი იყო 25 წლის, ხოლო მეიმი 19 წლის. ქორწინება შედგა საპატარძლოს სახლში დენვერში, კოლორადო. ქორწინების შემდეგ, რომელიც წარმართა პრესვიტერიანული ეკლესიის მოძღვარმა, ახალგაზრდები ორი დღით გაემგზავრნენ თაფლობის თვის გასატარებლად ელდორადო-სპრინგსში, კოლორადოს შტატში, დენვერის ახლოს მდებარე კურორტში. შემდეგ მოინახულეს მეიმის მშობლები აბილენაში. ბოლოს კი შეუდგნენ უბრალო ლეიტენანტის შესაფერის ცხოვრებას ფორტ სან-ჰიუსტონში.
ეიზენჰაუერებს შეეძინათ ორი შვილი. დაუდ დუაიტ ეიზენჰაუერი, რომელიც 4 წლის ასაკში გარდაიცვალა ინფექციური დაავადებისაგან და ჯონ შელდონ დუად ეიზენჰაუერი (1922-2013 წწ.), ჯარისკაცი, დიპლომატი, მწერალი. დაიბადა დენვერში და დაასრულა სამხედრო აკადემია. 1944 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი.
მიუხედავად იმისა, რომ მიჩვეული იყო კომფორტული ცხოვრების წესს, მეიმი სწრაფად შეეგუა ახალ გამოწვევებს და პრეზიდენტობისათვის ბრძოლის გზაზე თავისი მეუღლის გვერდით იდგა.
მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი ცხოვრობდა ვაშინგტონში, მას შემდეგ რაც დუაიტ ეიზენჰაუერი 1948 წელს გახდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი, იყიდა ფერმა გეტისბერგში (ამჟამად ეიზენჰაუერის ეროვნული ისტორიული მუზეუმი), პენსილვანიის შტატში. ეს იყო პირველი სახლი, რომელიც მათ იყიდეს. მისი როგორც ნატოს ჯარების მთავარსარდლის მოვალეობები დასრულდა 1955 წელს.
აშშ-ის პირველი ლედი
მეიმი ეიზენჰაური აშშ-ის პირველი ლედი იყო 1953 წლის 20 იანვრიდან 1961 წლის 20 იანვრამდე.
მეიმი არ იყო თანახმა ჯონ კენედის პრეზიდენტად არჩევიუსთანავე მისი ოჯახის თეთრ სახლში გადმოსვლაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ჟაკლინ კენედმა თეთრი სახლის დათვალიერებამდე ორი კვირით ადრე საკეისრო კვეთით გააჩინა შვილი, მეიმიმ არ შესთავაზა მას სავარძელი-ეტლი გადასაადგილებლად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979 კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
იზაბელა დ’ესტე (1474-1539)
იზაბელა დ’ესტე (Isabella d'Este; დ. 19 მაისი, 1474, ფერარა, იტალია — გ. 13 თებერვალი, 1539, მანტუა, იტალია) — დ’ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. ფერარისა და მოდენის ჰერცოგის ასული. მანტუის მარკიზ ფრანჩესკო II-ის ცოლი და მანტუის პირველი ჰერცოგის, ფედერიკო II-ის დედა. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიის მიხედვით, ლეონარდო და ვინჩის ყველაზე ცნობილ ნახატზე „ მონა ლიზა “ სწორედ ისაა გამოსახული.
ბიოგრაფია
იზაბელა დაიბადა 1474 წლის 19 მაისს ფერარაში. იგი იყო ფერარის, მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ერკოლე I-ისა და მისი მეუღლის, ელეონორა ნეაპოლელის უფროსი ქალიშვილი. დედამისი თავად ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ I-ის ასევე უფროსი ქალიშვილი იყო.
მისი დაბადებიდან მალევე გაჩნდა იზაბელას და, პრინცესა ბეატრიჩე, რასაც მოჰყვა ტყუპი ძმების, ალფონსოსა და ფერანტეს დაბადება. იზაბელას მათთან ცხოვრების ბოლომდე ახლო და ერთობ თბილი ურთიერთობა ჰქონდა. ცნობილია ისიც, რომ მრავალი შვილიდან იზაბელა ყოველთვის მშობლების ფავორიტი იყო. ამის გამო მან იმ დროისათვის საკმაოდ კარგი განათლება მიიღო, ისწავლა ბერძნული და ლათინური ენები, ისტორია, მუსიკა და ა.შ. მარცხნივ|მინი|იზაბელას ქმარი, ფრანჩესკო II გონძაგა 1480 წელს, ჯერ კიდევ ექვსი წლის იზაბელა დაინიშნა მანტუის მარკიზის უფროს ძეზე, პრინც ფრანჩესკო გონძაგაზე, მის მზითვად კი 25,000 დუკატი განისაზღვრა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი საქმრო გარეგნული მშვენიერებით არ გამოირჩეოდა, იზაბელა მას „აღმერთებდა მისი სიძლიერისა და სიმამაცის“ გამო. მოგვიანებით, 1490 წლის 11 თებერვალს 15 წლის იზაბელა მარიონეტულად დაქორწინდა ფრანჩესკოზე, რასაც 15 თებერვალს ნამდვილი ქორწინებაც მოჰყვა, რითაც იგი მანტუის ახალი მარკიზა გახდა.
ქორწინებიდან თითქმის სამი წლის შემდეგ იზაბელამ პირველი ბავშვი გააჩინა, რომელსაც დედის პატივსაცემად ელეონორა დაარქვა. 1502 წელს იზაბელას ძმა, პრინცი ალფონსო ცოლად ირთავს რომის პაპის ქალიშვილ ლუკრეცია ბორჯიას, რომელმაც მაშინვე გააბა რომანი იზაბელას ქმართან, ფრანჩესკოსთან. მემატიანეთა დახასიათებით მათი რომანი უფრო „სექსუალური ხასიათისა იყო, ვიდრე რომანტიკული“. მათმა რომანმა იზაბელაზე ცუდად იმოქმედა, საბოლოოდ კი ფრანჩესკოს სიფილისიც დაემართა, თუმცა უცნობია ეს ლუკრეციასგან გადაედო თუ ფერარაში ყოფნისას ბორდელში სტუმრობისას შეხვდა.
მიუხედავად ამისა, იზაბელა მანტუის პოლიტიკურ ცხოვრებაში დიდ როლს ასრულებდა. 1509 წელს ფრანჩესკო ვენეციელებს ჩაუვარდათ ტყვედ, რა დროსაც მარკიზატს იზაბელა მართავდა რეგენტის სტატუსით. იგი ამ თანამდებობას 1512 წლამდე, ანუ ფრანჩესკოს დაბრუნებამდე ფლობდა. 1519 წლის 19 მარტს ფრანჩესკო გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტს მათი მცირეწლოვანი ძე, ფედერიკო იკავებს, რომელსაც რეგენტად იზაბელა დაენიშნა. ამ პერიოდში იგი მფარველობდა ხელოვნებას, რასაც მოჰყვა რენესანსული კულტურის მანტუაში შესვლა.
1527 წელს იზაბელამ დატოვა მანტუა და რომში გაემგზავრა. მანტუაში დაბრუნების შემდეგ მან განაგრძო თავისი ძველი საქმიანობა და სიცოცხლის ბოლომდე მფარველობდა ხელოვნებას, ააშენა გოგონათა სასწავლებელი, მუზეუმი და ცდილობდა, რომ მანტუა „მეორე ფლორენციად“ ექცია. იგი გარდაიცვალა 1539 წლის 13 თებერვალს მანტუაში, 64 წლის ასაკში.
შვილები
იზაბელას ქმრისაგან რვა შვილი შეეძინა:
ჯეკ კრომპტონი
ჯეკ კრომპტონი (Jack Crompton; დ. 18 დეკემბერი, 1921 — გ. 4 ივლისი, 2013) — ინგლისელი ფეხბურთელი. „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მეკარე 1945–1956 წლებში. საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ წვრთნიდა „ლუტონ თაუნს“ (1962), „ბაროუსა“ (1971–1972) და „ბერის“ (1972–1973), ხოლო 1974–1981 წლებში „მანჩესტერ იუნაიტედის“ სარეზერვო გუნდს. საფეხბურთო კარიერის განმავლობაში, კრომპტონმა მანჩესტერელთა მაისურით 212 მატჩი ჩაატარა და მან ინგლისის ჩემპიონატი 2-ჯერ (1947-1948 და 1951-1952), ინგლისის თასი კი, ერთხელ (1947-1948) მოიგო.
გარდაიცვალა 2013 წლის 4 ივლისს, 91 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
ზიუდტიროლერ-პლაც-ჰაუპტბანჰოფი (ვენის მეტრო)
ზიუდტიროლერ-პლაც-ჰაუპტბანჰოფი (Südtiroler Platz-Hauptbahnhof) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U1 ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1978 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ჩვენი ქვეყანა
„ჩვენი ქვეყანა“ — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1917–1919 წლებში ქუთაისში გაზეთ „სამშობლოს“ (1915–1917) ნაცვლად. გამოვიდა 247 ნომერი. რედაქტორ-გამომცემელი — დ. კვირკველია. თანარედაქტორები — ვასილ წერეთელი და კ. ჭანტურაია. თანამშრომლობდნენ გრიგოლ ვეშაპელი (ვეშაპიძე), ია ეკალაძე (ცინცაძე), ნიკო ლორთქიფანიძე, დ. ნაზაროვი, ს. ყიფიანი, ი. დიდიძე და სხვ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:1917 წლის გაზეთები კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატინის ხოცვა-ჟლეტა
მინი|300პქ|კატინის მსხვერპლთა მემორიალი პოლონეთში კატინის ხოცვა-ჟლეტა (zbrodnia katyńska — კატინის დანაშაული) — პოლონეთის მოქალაქეების (ძირითადად პოლონური არმიის ოფიცრების) მასობრივი მკვლელობა. განხორციელდა 1943 წლის გაზაფხულზე სსრკ-ს ნკვდ-ს თანამშრომლების მიერ. როგორც 1992 წელს გამოქვეყნებული დოკუმენტებით დასტურდება, სიკვდილით დასჯა განხორციელა ნკვდ-ს ტროიკამ სკკპ ცკ-ის პოლიტბიუროს 1940 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილების შესაბამისად. გამოქვეყნებული საიდუმლო დოკუმენტების მეშვეობით დადასტურდა, რომ დახვრიტეს 21 857 პოლონელი ტყვე.
შერმანის ოლქი (ტეხასი)
შერმანის ოლქი (Sherman County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. სტრატფორდი. შეიქმნა 1876 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
მთის სვინტრი
მთის სვინტრი, შაქართაფლა (Polygonatum verticillatum) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. აქვს რგოლურად განლაგებული ფართოხაზური ფოთლები, ერთ რგოლში — 4–8, ქვემოდან — ლეგა, შიშველი, გრძელყუნწიანი. ასევე გრძელყუნწიანი ყვავილი, თითო, ორ-ორი ან სამ-სამი. თეთრი გვირგვინი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივნისში. გავრცელებულია მთელ კავკასიაში, ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის ზედა დ სუბალპურ სარტყლებში — ტყეებში, მდელოებზე, ტენიან ადგილებში, ბუჩქნარებსა და მაღალ ბალახეულობაში.
მოხევურად ეწოდება ჩალისხილა, მთისრაჭულად — შაქართაფლა.
სქოლიო
კატეგორია:სვინტრი
სიუზან ანრიეტა ლოთარინგიელი
სიუზან ანრიეტა ლოთარინგიელი (Suzanne Henriette de Lorraine, Susanna Enrichetta di Lorena; დ. 1 თებერვალი, 1686, საფრანგეთი — გ. 19 ოქტომბერი, 1710, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი არისტოკრატი და ლოთარინგიული დინასტიის წარმომადგენელი. მანტუისა და მონფერატოს უკანასკნელი ჰერცოგინია 1704-1708 წლებში როგორც კარლო IV გონძაგას მეორე ცოლი.
ბიოგრაფია
სიუზან ანრიეტა დაიბადა 1686 წლის 1 თებერვალს საფრანგეთში, თუმცა უცნობია ზუსტად სად. იგი იყო ელბეფის ჰერცოგ შარლ ლოთარინგიელისა და მისი მესამე მეუღლის, ფრანსუაზ დე ნავალიეს ქალიშვილი. მამამისი კლოდ დე გიზის პირდაპირი შთამომავალი იყო, რომელიც თავის მხრივ ლოთარინგიის ჰერცოგ რენე II-ის ვაჟი იყო. მას ორი უფროსი ნახევარ-ძმა ჰყავდა: ანრი და ემანუელი, რომელთაგან ორივე გახდა ელბეფის ჰერცოგი.
1703 წელს მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგ კარლო IV-ის მეუღლე, ანა იზაბელა გონძაგა უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც ჰერცოგმა ახალი ცოლის ძიება დაიწყო, თუმცა ამჯერად საფრანგეთში. თავდაპირველად მას კონდეს პრინცმა ანრი ჟიულმა შესთავაზა თავისი ქალიშვილი, მადმუაზელ დე მონმორანსი მარი ანა დე ბურბონი, თუმცა ეს საქორწინო მოლაპარაკებები მალევე ჩაიშალა.
მიუხედავად იმისა, რომ ელბეფელი ლოთარინგიელები საფრანგეთის სამეფო კარზე ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლები ძალაუფლების მქონე საგვარეულო იყო და არც დიდი ადგილ-მამულები ჰქონდათ, მანტუას ჰერცოგმა კარლო IV-მ თავისი არჩევანი მრავალ ფრანგ არისტოკრატს შორის სწორედ სიუზან ანრიეტაზე შეაჩერა, თუმცა ეს უფრო მისი გარეგნობის გამო მოხდა და არა წარმომავლობის. აღსანიშნავია ისიც, რომ სიუზანის მამის დედა იყო კატრინ ანრიეტა დე ბურბონი, თავად საფრანგეთის მეფე ანრი IV-ისა და მისი საყვარლის, გაბრიელ დესტრეს უკანონო ქალიშვილი, რაც მას ფაქტობრივად საფრანგეთის მეფის ბიძაშვილად აქცევდა, რამაც ცხადია, ხელი შეუწყო მისი და მანტუის ჰერცოგის ქორწინებას.
1704 წლის ოქტომბერში სიუზან ანრიეტა ლოთარინგიელი თავისი ფრანგული ამალითურთ ჩავიდა მილანში, სადაც მას უკვე იტალიელები დახვდნენ, რომელთაც მიუყვანეს მის მომავალ მეუღლეს. ამავე წლის 8 ნოემბერს შედგა მისი და კარლო IV-ის ქორწინება, რითაც იგი მანტუისა და მონფერატის ჰერცოგინია გახდა.
მათი ქორწინება მეტად ხანმოკლე და უნაყოფო აღმოჩნდა. 1708 წლის 5 ივლისს კარლო IV უშვილოდ გარდაიცვალა, რითაც შეწყდა გონძაგას დინასტია და 22 წლის სიუზან ანრიეტა ქვრივად დარჩა. ვინაიდან ტახტი დაცარიელდა, მონფერატი სავოიის ჰერცოგმა დაიპყრო, ხოლო მანტუა ჰაბსბურგებმა მიიერთეს.
ამგვარი პირობების გამო, სიუზან ანრიეტა იძულებული გახდა უკან, საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. მოგვიანებით მას თავისი მემკვიდრეობით ლოთარინგიის ჰერცოგ ლეოპოლდ I-ისა და კონდეს პრინცესა ანა ჰენრიეტა ბავარიელისაგან დასაცავად ბრძოლა მოუწია. იგი საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა, სადაც მალევე შეეყარა ყვავილი და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 1710 წლის 19 ოქტომბერს, 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს სენ-ჟერმენის საძვალეთში, ბაბუამისის, მარშალ დე ნავალიეს გვერდი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1686 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1710 კატეგორია:მანტუის ჰერცოგინიები
დაშბაში (აღდამი)
დაშბაში  (Daşbaşı ) — სოფელი აზერბაიჯანში,   მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
რენელი (კუნძული)
რენელი (Rennell Island) — სოლომონის არქიპელაგში ყველაზე სამხრეთით მდებარე კუნძული. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების რენელი და ბელონას პროვინციის შემადგენლობაში. კუნძულის ფართობია — 660,1 კმ². მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წელს — 2032 ადამიანი. მსოფლიოში ყველაზე დიდი ამოწეული ატოლი — ზომით 15 კმ 86 კმ-ზე. კუნძულზე ხდება ხშირი ციკლონები.
გეოგრაფია
რენელი ყველაზე დიდი მარჯნის კუნძულია და შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტს რენელის კუნძულის სამხრეთი ნაწილის მესამედი ტერიტორიის ფართობი უკავია — 37 000 ჰა, და ასევე მოიცავს მიმდებარე აკვატორიას რადიუსით 3 საზღვაო მილი. კუნძულის მთავარი ბუნებრივი ობიექტია ტბა ტეგანო, რომელიც ამ ატოლის ყოფილი ლაგუნაა და მთელ ოკეანეთში ითვლება ყველაზე დიდ შიდა წყალსატევად, რომელსაც უკავია 15 500 ჰა ფართობი. მასში შენარჩუნებულია მარილიანი წყალი და ბევრი კირქვიანი კლდოვანი მომცრო კუნძული. იქ დაცურავს რამდენიმე ენდემური სახეობა. დანარჩენი, კუნძულის უმრავლესი ნაწილი, უპირატესად დაფარულია ხშირი ტყეებით.
კუნძული ერთ-ერთი მსხვილი ორნითოლოგიური ცენტრია.
სქოლიო
კატეგორია:სოლომონის კუნძულების კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კარტუში
ხუთი ცნობილი ფარაონის კარტუშში ჩასმულია, როგორც სამეფო სახელი, ასე პირადი სახელი, რომელიც დაბადებიდან ერქვა.
ზოგჯერ კარტუშის ფორმას აძლევდნენ ამულეტებს, რომელშიც ამოტვიფრავდნენ ფარაონის სახელს და ათავსებდნენ მის სარკოფაგზე. ამ არტეფაქტებს საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება არქეოლოგებისათვის. იგი იუადვილებს მათ ფარაონის დაკრძალვის თარიღის და სხვა მონაცემების დადგენას.
ჩვენი თაობა
ჩვენი თაობა — ქართული ყოველთვიური ჟურნალი, საქართველოს მწერალთა კავშირის ორგანო. გამოდიოდა 1935-41 წლებში თბილისში. სხვადასხვა დროს ჟურნალის რედაქტორებად მუშაობდნენ შ. რადიანი, ა. ჭეიშვილი, ი. აბაშიძე, ა. მამაშვილი (მირცხულავა), დ. ბენაშვილი. ჟურნალში ძირითადად ახალგაზრდა მწერალთა ნაწარმოებები იბეჭდებოდა. თანამშრომლობდნენ ლ. ავალიანი, შ. ამისულაშვილი, ლ. ასათიანი, ე. ქარელიშვილი (ასტვაცატუროვი), მ. ბარათაშვილი, ი. ბალახაშვილი, ა. გაწერელია, ა. თევზაძე, გ. კაჭახიძე, ბ. კეშელავა, გ. ლომიძე, ა. მახარაძე, გ. მებუკე, მ. მრევლიშვილი, გ. ნატროშვილი, ი. ნონეშვილი, ვ. უბილავა, ლ. სულაბერიძე, ა. ყოჩიაშვილი, ბ. ჩხეიძე, ა. შენგელია, შ. შერვაშიძე, ს. ციაშვილი, კ. ხიმშიაშვილი და სხვ. ტირაჟი ორი ათასზე მეტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:1935 წლის ჟურნალები
ეშდაუნის ბრძოლა
ეშდაუნის ბრძოლა — ბრძოლა უესექსსა და დანიელ ვიკინგებს შორის, სადაც ანგლო-საქსებმა დაამარცხეს სკანდინავიელები. გაიმართა დაახლოებით 871 წლის 8 იანვარს. ადგილმდებარეობა უცნობია, სავარაუდოდ შესაძლებელია ყოფილიყო კინგსტენდინგის გორა (ბერქშირი). ზოგიერთი ავტორი გამართვის ადგილად მიუთითებს სტარვილთან ახლოს, სოფელ ალდვორთიდან ჩრდილოეთით, ლოუბარის გორიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
წინაპირობები
870 წლისთვის ვიკინგებს დაპყრობილი ჰქონდათ ოთხი ანლგო-საქსური სამეფოდან ორი — ნორთუმბრია და აღმოსავლეთი ინგლისი. 870 წლის ბოლოს მათ გადაწყვიტეს უესექსის დაპყრობა და აღმოსავლეთ ინგლისიდან რედინგისკენ დაიძრნენ, ადგილზე ჩავიდნენ 28 დეკემბრისთვის. სამი დღის შემდეგ მათ გაგზავნეს მაოხრებელთა საკმაოდ დიდი ჯგუფი, თუმცა იგი ოლდერმენ ეთელვულფის მეთაურობით გაანადგურეს ადგილობრივებმა ენგელფილდის ბრძოლაში. ოთხი დღის შემდეგ უესექსის მთავარი არმია ეთელრედისა და ალფრედის მეთაურობით დამარცხდა რედინგის ბრძოლაში.
ბრძოლა
კიდევ ოთხი დღის შემდეგ, დაახლოებით 8 იანვარს, ეშდაუნთან არმიები კვლავ შეებნენ ერთმანეთს. ვიკინგები ბრძოლის ველზე პირველები მივიდნენ და შეძლეს სიმაღლის დაკავება, რაც მათ უპირატესობას აძლევდა. არმია გაყვეს ორ ნაწილად, ერთს მეთაურობდნენ მეფეები ბეგსეკგი და ჰალფდანი, მეორეს — მათი ერლები. როდესაც უესექსელებმა ამის შესახებ შეიტყვეს მზვერავებისგან, გადაწყვიტეს იგივე გაეკეთებინათ და თვითონაც ორად გაიყვნენ; ეთელრედი დაუპირისპირდებოდა მეფეებს, ხოლო ალფრედი — ერლებს. ამის შემდეგ მეფე კარავში დაბრუნდა მესის აღსავლენად, ალფრედი კი ბრძოლის ველისკენ გაემართა. ორივე მხარემ საკუთარი არმიები ფარების კედლად განალაგა. ეთელრედმა დროზე ადრე არ შეწყვიტა ღვთისმსახურება და, შესაბამისად, ომში ჩართვაც თავიდანვე ვერ შეძლო, ალფრედმა კი გარისკა — შესაძლოა მთლიან დანიურ არმიას ფლანგებიდან შემოეტია და ალყაში მოექცია. მან გადაწყვიტა წაეყვანა თავისი მებრძოლები და გორაზე შეეტია დანიელებისთვის. ბრძოლა აკაციის ხის გარშემო წარიართა და საბოლოოდ უესექსელებმა მოახერხეს გამარჯვება. მართალია „ანგლო-საქსური ქონიკაც“ და „მეფე ალფრედის ცხოვრებაც“ გამარჯვებაში ალფრედის მთავარ როლზე საუბრობენ, თუმცა ამერიკელი ისტორიკოსი რიჩარდ აბელი გადამწყვეტ მომენტად ასახელებს ეთელრედის ჩართვას ბრძოლაში, რომელიც, შესაძლოა, გამიზნული იყო ვიკინგთათვის მოულოდნელად თავზე დატყდომაზე. დიდი დანაკარგები განიცადა დამარცხებულმა მხარემ, დაიღუპა მეფე ბეგსეკგი და ხუთი ერლი. საქსონები დაღამებამდე მისდევდნენ მტერს და გზადაგზა ანადგურებდნენ მათ. მიუხედავად ამისა, გამარჯვება ხანმოკლე აღმოჩნდა, მას მოჰყვა დამარცხებები ბეისინგთან და მერეტანთან. ამავე წლის აღდგომიდან (15 აპრილი) მალევე, ეთელრედი გარდაიცვალა და იგი ალფრედმა შეცვალა.
ბრძოლის თარიღი
ბრძოლის დათარიღება შესაძლებელია იქიდან გამომდინარე, რომ ცნობილია შერბორნის ეპისკოპოს ჰემუნდის გარდაცვალების ამბავი მერეტანის ბრძოლაში, რომელიც გაიმართა 871 წლის 22 მარტს; „ანგლო-საქსური ქრონიკის“ მიხედვით ამ ბრძოლამდე ორი თვით ადრე (ესე იგი 22 იანვარს) გაიმართა ბეისინგის ბრძოლა, ამ უკანასკნელზე 14 დღით ადრე კი — ეშდაუნის ბრძოლა (8 იანვარს), მასზე ოთხი დღით ადრე (4 იანვარს) — რედინგისა, კიდევ ოთხი დღით ადრე (31 დეკემბერს) — ენგელფილდისა, ვიკინგების რედინგთან გამოჩენა კი სამი დღით ადრე, ანუ 28 დეკემბერს ივარაუდება. გამომდინარე იქიდან, რომ 2-თვიანი პერიოდი მერეტანისა და ბეისინგის ბრძოლებს შორის შესაძლოა ზუსტი არ იყოს, დანარჩენი თარიღები მიახლოებითია.
სქოლიო
კატეგორია:871 კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები კატეგორია:უესექსის ბრძოლები კატეგორია:დანიის ბრძოლები კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი
ნიკოლოზ (ნიკა) გივის ძე ვაჩეიშვილი (დ. 26 მაისი, 1968, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე.
ბიოგრაფია
1985-1990 წლებში დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 1997 წელს მიენიჭა ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი თემაზე — საქართველოს რეგიონალური სკოლები: ჯავახეთის X-XI საუკენეების ხუროთმოძღვრება.
1992-1996 ძეგლთა დაცვის სამმართველო, სარესტავრაციო ძეგლთა ექსპერტ-კონსულტანტი. 1997 სადოქტორო დისერტაცია: ჯავახეთის X-XI საუკუნეების ხუროთმოძღვრების მხატვრულ-ისტორიული პრობლემები. 1997-1999 ფონდი „ღია საზოგადოება -საქართველო“, კულტურული მემკვიდრეობის ეროვნული პროგრამა, საექსპერტო კომისიის თავმჯდომარე. 1997-1999 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ინიციატივა -საქართველოს მთავრობის ერთობლივი პროგრამა, ევროპის საბჭო და მსოფლიო ბანკი-ექსპერტი. 1998-2000 საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ფონდი- მსოფლიო ბანკის პროგრამა -ექსპერტი. 2000- დღემდე ICOMOS საქართველო, წევრი. 2000-2005 საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის საინფორმაციოს ცენტრი, აღმასრულებელი დირექტორი (www.heritage.ge). 2000- დღემდე საქართველოს წმინდა მიწის ასოციაცია, წევრი. 2002- დღემდე ქართული სიძველეთა მოძიებისა და კვლევის ცენტრი, დირექტორატის წევრი. 2003-2008 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო, უცხოეთში ქართული კულტურის ძეგლთა კვლევის კომისია, წევრი. 2000-2008 SpaetantikeArchaeologie und ByzantinischeKunstgeschichte E.V., სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. 2000-2007 ArbeitsgemeinschaftChristlicheArchaeologiezurErforschung der Spatantiken, Frumittelalterlichen und ByzantinishenKultur, სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. 2004-2007 საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრის მოადგილე. 2006-2007 საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრის პირველი მოადგილე. 2008 წლის 31 იანვრიდან - 2008 წლის 2 ნოემბრამდე საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრი. 2009-2013 წლებში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორი. 2013 წლიდან დღემდე საქართველოს აგარარული უნივერსიტეტის მუზეუმის მენეჯერი. 2014 წლიდან დღემდე ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, ამავე უნივერსიტეტის ცენტრის: "კულტურული მემკვიდრეობა და გარემო"-ს დირექტორი.
1997- 2004 თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალი, პედაგოგი; 1998-2000 შოთა რუსთაველის თეარტისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი,ხელოვნების ისტორიის პედაგოგი; 1991-2004 თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია, ქართული ხელოვნების ისტორიის პედაგოგი; 1991-1998 თბილისის სასულიერო აკადემია, პედაგოგი; 1990- 2008 საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. ჩუბინაშვილის სახ. ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტი (1990-1993 თანაშემწე, 1993-1997 უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1997 -2008 უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი); 1987-1990 საქართველოს საენციკლოპედიო გამოცემა „ ქართულ ძეგლთა აღწერილობა“ თანაავტორი;
ჰყავს მეუღლე დიანა ბოლოთაშვილი, ორი ქალიშვილი და ვაჟი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ნ
Elefant
მინი Elefant — ვერმახტის მიერ, მეორე მსოფლიო ომში გამოყენებული მძიმე ტანკგამანადგურებელი. 1943 წელს, Tiger I-ის გამოუყენებელ ჩარჩოზე, შეიქმნილი 91 ერთეულის სახელწოდებაა ფერდინანდ (Ferdinand), მისი დამპროექტებლის, ფერდინანდ პორშეს პატივსაცემად.
წარმოების ისტორია
მინი|Porsche Tiger-ის პროტოტიპი პორშემ დაახლოებით 100 ჩარჩო გამოუშვა, წარუმატებელი პროექტისთვის სახელად Porsche Tiger. ჰენშელის წარმატებული ჩარჩოს დიზაინის მსგავსად, პორშეც გეგმავდა მის ჩარჩოზე Krupp-ის ლულის დამაგრებას. განსხვავება იყო მხოლოდ მის ადგილმდებარეობაში. ჰენშელის დიზაინში ლულა შედარებით ცენტრშია, ხოლო პორშეს გადაწყვეტილებით ტანკის წინა მხარეს.
რადგან საბოლოოდ გადაწყდა ჰენშელის დიზაინის წარმოებაში გაშვება, პორშეს წარუმატებელი ჩარჩოები გამოიყენეს ახალი, მძიმე ტანკგამანადგურებლის, ფერდინანდის შესაქმნელად, რომელსაც დაუმაგრეს 88 მილიმეტრი დიამეტრის Panzerjägerkanone 43/2 (Pak 43) ტანკგამანადგურებელი ქვემეხი. იმდროისთვის ახლად შექმნილ Pak 43-ს შეეძლო მოწინააღმდეგის შორი მანძილიდან განადგურება.
დიზაინი
რადგან ფერდინანდს ჰიბრიდული ტრანსმისია გააჩნდა, ძრავის განლაგება არ ქმნიდა დიდ პრობლემებს, ამიტომაც, გადაწყდა ჩარჩოს წინა მხარეს, იქ სადაც თავდაპირველად იარაღი იყო განლაგებული, ორმაგი ძრავის დამონტაჟება. ამ ცვლილებამ განაპირობა ტანკის მძღოლისა და მისი დამხმარეს იზოლირება, და ამავდროულად ტანკის დაცარიელებული უკანა ნაწილის ჯავშნით გამაგრება, დანარჩენი ეკიპაჟის წევრებისთვის. ტანკის 100 მილიმეტრის სისქის ჯავშანს უმატებდნენ კიდევ ერთ 100 მილიმეტრიან ფენას, რაც ტანკს 5 ტონით მძიმეს ხდიდა.
მანევრირება
მინი|ამერიკელების მიერ შეპყრობილი და შეკეთებული Elefant-ი მოგვიანებით პორშეს ჰაერით გაგრილებადი ორი ძრავი ჩანაცვლდა, ორი 296 ცხენის ძალის მქონე Maybach HL120 TRM ძრავით, ორივე მათგანი ამუშავებდა 500 ამპერიან გენერატორს, რომელიც ელექტრო ენერგიით ამარაგებდა ორ, ტანკის ორივე მუხლუხოს უკანა კბილანაში ჩამონტაჟებულ, 230 კილოვატის სიმძლავრის ელექტრო ძრავებს. ძრავები, რომლის ხარჯზეც ფერდინანდი ენერგიას იღებდა, საწვავის დიდი ხარჯით გამოირჩეოდა. ერთ ლიტრ საწვავზე, ნორმალურ გზაზე, გადიოდა მხოლოდ 0.15 კილომეტრს (100 კილომეტრის დასაფარად სჭირდებოდა 667 ლიტრი საწვავი) მაქსიმალური სიჩქარე 30 კმ/სთ. ხოლო უსწორმასწორო ადგილებში, ერთ ლიტრ საწვავზე გადიოდა 0.11 კილომეტრს (100 კილომეტრის დასაფარად სჭირდებოდა 909 ლიტრი საწვავი) მაქსიმალური სიჩქარე 10 კმ/სთ. ამავდროულად, კბილანები გამოსაცვლელი ხდებოდა ყოველ 500-900 კილომეტრში.
შეიარაღება
ფერდინანდი აღჭურვილი იყო 88 მილიმეტრი დიამეტრის Panzerjägerkanone 43/2 ქვემეხით. 71 კალიბრის სიგრძის მქონე ქვემეხი თავდაპირველად 88 მმ დიამეტრის ანტისაჰაერო ქვემეხის ჩასანაცვლებლად შეიქმნა, რომელიც გამოიყენებოდა დიდ სამამულო ომში. მას იმავე ტიპის L/56 ქვემეხისგან განსხვავებით უფრო გრძელი ლულა ჰქონდა, ამიტომაც შედარებით დიდ ჭურვებს ისროდა. ამ გაძლიერებების ხარჯზე L/71-ს უფრო სქელი ჯავშნის გახვრეტა შეეძლო. ამიტომაც წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, 88 მმ L/71 ტანკსაწინააღმდეგო ქვემეხად გამოიყენებოდა. ფიქსირებული თავის გამო, ლულას მხოლოდ 28°-ით მობრუნება 8°ით დახრა და 14°ით ამაღლება შეეძლო.
წარმოება
91 Porsche Tiger-ის ჩარჩო გადაკეთდა ფერდინანდად. წარმოება 1943 წლის მარტიდან იმავე წლის მაისამდე გაგრძელდა. 1943 წლის ზაფხულში კი შეიქმნა სამი Bergepanzer Ferdinand-ი, რომლებიც ფერდინანდის სამუზეუმო ვარიანტებია.
საბრძოლო ისტორია
დამატებით, ფერდინანდი სავსე იყო ნაკლოვანებებით, არ გააჩნდა ხედვის წერტილები, არ ჰქონდა ტყვიამფრქვევი. ცნობებიდან ვიგებთ, მოწინააღმდეგის ქვეითებს ადვილად შეუმჩნევიათ ეს პრობლემები, ამიტომაც იმალებოდნენ სანამ ტანკი მათ პოზიციებს არ გადაკვეთდა, შემდეგ კი გვერდიდან ესროდნენ ყუმბარებსა და მოლოტოვის კოქტეილებს. მაგრამ სადავო საკითხია ცნობებში აღწერილი მოწინააღმდეგე ქვეითების მარცხები.
კურსკის შემდგომი ცვლილებები
ბრძოლას გადარჩენილი ფერდინანდები გამოიყენებოდა თავდასაცავად 1943 წლამდე. კურსკის ბრძოლის გამოცდილებებზე დაყრდნობით თითოეული მათგანი, 1944 წლის 2 იანვარს გაიგზავნა ნიბელუნგენერკის ქარხანაში (ავსტრია), გადაკეთდა და გაძლიერდა. 50 გადარჩენილი ტანკიდან 48 ერთეულმა განიცადა ცვლილება. ცვლილებებიდან ყველაზე ადვილად შესამჩნევი იყო, 1) თავის წინა მხარეს დამაგრებული მოძრავი MG 34 ტყვიამფრქვევი; 2) მეთაურის გაუმჯობესებული ხედვის წერტილები; 3) გადაკეთებული ძრავის დამცავი ბადე; 4) ზიმერიტის სახელით ცნობილი საღებავი (ადვილად მიკრობადი ნაღმების საწინააღმდეგო საღებავი).
პირველი თერთმეტი გაძლიერებული ფერდინანდი 1944 წლის თებერვალში გამოიყენა 653-ე მძიმე ტანკგამანადგურებლმა ბატალიონმა იტალიაში დაწყებული ანზიოს ბრძოლის დროს. დანარჩენი 37 ტანკის გადაკეთება იმავე წლის აპრილში დასრულდა, რომლებიც გამოიყენეს sPzJgrAbt 653 ბატალიონის მეორე და მესამე დანაყოფებმა უკრაინაში, ტერნოპოლის ბრძოლებში.
მიუხედავად ძლიერი ცვლილებებისა, რომელიც Elefant-მა განიცადა, ტანკს ბევრი გამოუსწორებელი ნაკლი გააჩნდა. ტანკი იტალიის ფრონტზე გამოუსადეგარი აღმოჩნდა, მისი სიმძიმის გამო. კურსკის ბრძოლის დროს, Elefant-ის დიდი რაოდენობა არა უშუალოდ ბრძოლის, არამედ მექანიკური დაზიანებების და სათადარიგო ნაწილების არქონის შედეგად იქნა მიტოვებული ან განადგურებული. ბოლო გადარჩენილი Elefant-ი გამოიყენეს ბერლინის ოპერაციაში.
ადლი მანსური
ადლი მანსური (عدلي منصور; დ. 23 დეკემბერი, 1945, კაირო, ეგვიპტე)  — ეგვიპტელი იურისტი. ეგვიპტის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2013 წლის 3 ივლისიდან 2014 წლის 8 ივნისამდე.
1967 წელს დაამთავრა კაიროს უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1992 წლიდან კონსტიტუციური სასამართლოს მოსამართლეა. ეგვიპტის პრეზიდენტ მოჰამედ მურსის 2013 წლის 19 მაისის დეკრეტის საფუძველზე 2013 წლის 1 ივლისს დაინიშნა კონსტიტუციური სასამართლოს თავმჯდომარედ. 3 ივლისს დანიშნეს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად, მას შემდეგ, რაც არმიამ გადააყენა ისლამისტი პრეზიდენტი მოჰამედ მურსი. 4 ივლისს დადო ფიცი, როგორც დროებითმა პრეზიდენტმა.
დაოჯახებულია, ჰყავს ერთი ბიჭი და ორი გოგო.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
ივლისის რევოლუცია
ივლისის რევოლუცია (Révolution de Juillet), ივლისის დღეები, — საყოველთაო აჯანყება პარიზში 1830 წელს, რომელმაც დაამხო შარლ X, საფრანგეთის უკანასკნელი მეფე ბურბონთა დინასტიის მთავარი შტოდან და ტახტზე აიყვანა მისი ბიძაშვილი, ლუი-ფილიპ ორლეანელი.
რევოლუციური გამოსვლების უშუალო მიზეზი გახდა შარლ X-ის 1830 წლის 26 ივლისის ბრძანებები, რომელიც კვეცდა სამოქალაქო უფლებებს და ეწინააღმდეგებოდა 1814 წლის ქარტიას. საპროტესტო აქციებსა და ქუჩის დემონსტრაციებს მოჰყვა პარიზში სამდღიანი შეიარაღებული შეტაკებები (27-29 ივლისი). 2 აგვისტოს შარლი იძულებული გახდა გადამდგარიყო, 9 აგვისტოს კი ლუი-ფილიპი „ფრანგთა მეფედ“ გამოცხადდა. საფრანგეთში დამყარდა „ივლისის მონარქია“, რომელიც საშუალო კლასის ზედა ფენების (ბურჟუაზია) პოლიტიკური და საზოგადოებრივი დომინირების ხანა იყო და 1848 წლის რევოლუციამდე გაგრძელდა.
ტერეზა ფონ ბრუნსვიკ დე კორომპა
ტერეზა ფონ ბრუნსვიკ დე კორომპა (გერმ. Therese von Brunsvik de Korompa, უნგრ. Brunszvik Teréz; დ. 27 ივლისი, 1775, პრესბურგი — გ. 23 სექტემბერი, 1861, პეშტი) — ავსტრიელი და უნგრელი განმანათლებელი, პედაგოგი, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის ერთ-ერთი ახლო მეგობარი,  უნგრეთში საბავშვო ბაღების დამაარსებელი. უნგრეთის თავადაზნაურობის წარმომადგენელი, ჟოზეფინა, შარლოტა და ფრანც ბრუნსვიკების და. ასევე ცნობილია, როგორც ავსტრიის იმპერიაში უნგრული ენისა და კულტურის დამცველი.
ბიოგრაფია
ტერეზია ჟოზეფა ანა იოჰანა ალოიზია ბრუნსვიკი ( ნათლობის სახელი) დაიბადა 1775 წლის 27 ივლისს პრესბურგში (ახლანდელი ბრატისლავა, სლოვაკეთი). იგი გახლდათ გრაფ ანტონ ბრუნსვიკ დე კორომპისა და მისი მეუღლის, იმპერატრიცა მარია ტერეზას ფრეილინა ბარონესა ელიზაბეტ ვანკელ ფონ ზიბერგის ოთხი შვილიდან უფროსი. ბავშვები ერთად იზრდებოდნენ მანამ, სანამ 1793 წელს მამა არ გარდაიცვალა. მან ოჯახს საკმარისი თანხა დაუტოვა. ოჯახი ზამთარს კენიგსბერგ-ინ-ოფენის დიდ მამულში ატარებდა, სადაც ბავშვები სწავლობდნენ. ზაფხულში დებს  მარტონვაშარის მდიდარ მამულში სეირნობის საშუალება ეძლეოდათ, სადაც ისინი კითხვით, მუსიკით, ცხენებზე ჯირითით ერთობოდნენ  ან უბრალოდ ტბაზე ნავით ცურავდნენ. ტერეზა განსაკუთრებული მუსიკალური ნიჭით გამოირჩეოდა: უკვე ექვსი წლის ასაკში ესწრებოდა კონცერტებს ციხესიმაგრეში და უსმენდა ანტონიო როსეტის გამოსვლებს. გოგონას მშვენიერი კონტრალტო ჰქონდა:  მშობლების მამულში ხშირად მღეროდა კონცერტებსა და საღამოებზე, ასევე ლამაზად უკრავდა ფორტეპიანოზე, რადგან მისი  პედაგოგი თავად კომპოზიტორი ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი გახლდათ. ტერეზამ  კარგი განათლება მიიღო. გერმანულის გარდა, თავისუფლად საუბრობდა და წერდა ინგლისურ, ფრანგულ და იტალიურ ენებზე, კარგად ხატავდა. თუმცა მან სიცოცხლე  ბავშვების აღზრდას მიუძღვნა.
პედაგოგიური საქმიანობა
1828 წლის 1 ივნისს ქალაქ ბუდაში დაარსდა პირველი საბავშვო ბაღი (რობერტ ოუენის მაგალითზე, რომელმაც   ნიუ-ლანარკში 12 წლით ადრე გახსნა საბავშვო ბაღი) სახელწოდებით "ანგელოზების ბაღი" (უნგრ. Angyalkert, გერმ. Engelsgarten), რომლის ხელმძღვანელი  თავად გრაფინია ბრუნსვიკი გახლდათ.
1848 წლიდან ტერეზა ბრუნსვიკი, რომელიც თავისი დის, ჟოზეფინას ოთხ შვილს ზრდიდა, გამოვიდა ავსტრიის ჩაგვრის წინააღმდეგ  უნგრელი უმცირესობის უფლებების დამცველად. გრაფინიას ძალისხმევით დაიწყო ბავშვებისთვის სპეციალური სკოლების შექმნა, სადაც განათლება უნგრულ ენაზე მიმდინარეობდა, ბავშვებს ასწავლიდნენ უნგრულ ხელოვნებას, ისინი იზრდებოდნენ   უნგრულ კულტურულ გარემოში. ზოგიერთის აზრით, სწორედ ბრუნსვიკის წყალობით გამოჩნდა ქვეყანაში უნგრელი პატრიოტების ახალი თაობა.
ტერეზა ბრუნსვიკი გარდაიცვალა 1861 წლის 23 სექტემბერს პეშტში. ის არასოდეს გათხოვილა. ითვლებოდა, რომ ამის მიზეზი მისი უიღბლო სიყვარული იყო ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის მიმართ.
ბრუნსვიკი და ბეთჰოვენი
გავრცელებული ლეგენდის თანახმად, 1827 წლის 27 მარტს, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი ს გარდაცვალების დღეს, კომპოზიტორის ოთახის დათვალიერებისას, კარადაში იპოვეს ტერეზა ბრუნსვიკის პორტრეტი და სასიყვარულო წერილი. წერილში ბეთჰოვენი მიმართავდა „უკვდავ შეყვარებულს“. ბეთჰოვენის მოღვაწეობისა და ცხოვრების მრავალი მკვლევარი თვლის, რომ ტერეზა ბრუნსვიკი იყო კომპოზიტორის შეყვარებული, მაგრამ ამის კონკრეტული მტკიცებულება არ არსებობს. ტერეზა ბრუნსვიკმა საკუთარი პორტრეტი ბეთჰოვენს თავად აჩუქა წარწერით: "იშვიათ გენიოსს, დიდ მხატვარს, შესანიშნავ ადამიანს".
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1775 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1861 კატეგორია:ავსტრიელი პედაგოგები კატეგორია:უნგრელი პედაგოგები კატეგორია:ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი
მოკვეთილი
"მოკვეთილი"-ქართველი მწერლის, ვაჟა-ფშაველას დრამა, ხუთ მოქმედებად. დაიწერა 1894 წელს.
შინაარსი
ფშაველ სახელოვან მოლაშქრე ჩონთას თანასოფლელი ბახას დანიშნული-მზევინარი შეუყვარდება, მოიტაცებს და ცოლად დაისვამს. შეურაცხყოფილი ბახა შურისძიებას გადაწყვეტს და ერთხელ, როცა სოფლის მამაკაცების უმეტესობა ქორწილშია, ქისტებს შემოუძღვება. მომხდურები ჩონთას სახლ-კარსა და სამეზობლოს დაარბევენ, ერთ ადამიანს მოკლავენ, საქონელს წაასხამენ და მზევინარს ტყვედ წაიყვანენ. ჩონთას ბიძაშვილი გულქანი გაქცევას მოახერხებს და მწყემსებს მიაწვდენს ხმას, ისინიც შეიარაღდებიან, კვალში ჩაუდგებიან მომხდურებს, გაფანტავენ და ნადავლს უკან წაართმევენ. ბახა მზევინარს მოკვლას უპირებს, მაგრამ, დაჭრილი ქალი მაინც მოახერხებს გაქცევას. დაბრუნებული ჩონთა ყველაფერს შეიტყობს, განრისხებული კვალში უდგება ბახას, ატყვევებს, იარაღს აყრის, სოფელში მიჰყავს და საჯაროდ უპირებს დამცირებას-ძაღლის გეჯასთან დაბმას, მაგრამ, დედის, გულქანისა და მეზობლების ხვეწნის შემდეგ ათავისუფლებს.
ბახას მოღალატეობა სოფელში აღშფოთებას იწვევს. ლაშარის ჯვრის ხატობაზე ხევისბერი უარს ეუბნება შესაწირავის მიღებაზე ბახას დედას-ჯავარას. ხალხი და ხევისბერების სამსჯავრო ერთხმად გადაწყვეტენ-მოკვეთონ თემიდან დედა-შვილი. ბახას საგვარეულო ჩონთას მოკვეთასაც ითხოვს, მაგრამ, მას, როგორც სახელოვან მეომარს, მსაჯულები მხოლოდ ხარკს შეაწერენ ხატის სასარგებლოდ-სხვისი დანიშნულის გატაცებისათვის. ჩონთა მორჩილებით იღებს სასჯელს და ხალხს სთხოვს-აპატიონ ბახას შურიძიების სურვილით ჩადენილი დანაშაული. ბახა გამოსარჩლებას უარეს შეურაცხყოფად მიიღებს, მიპარვით სასიკვდილო ჭრილობას აყენებს ჩონთას და გარბის. სოფელი დასტირის მოკლულს.
ბახა და ჯავარა იძულებით ქისტეთში გარბიან. ბახა მალე შეეგუება ახალ საცხოვრებელს და  გაუმიჯნურდება მოლა მუსას ქალიშვილს-გულსუნდას. ჯავარას მშობლიური ადგილების დარდი არ ასვენებს. ის ბახას საყვედურობს დაუფიქრებელი საქციელის გამო და აფრთხილებს, რომ ფშავლობა ქისტობაზე არ გაცვალოს და მათი რჯული არ მიიღოს.
ქისტები შეიტყობენ ფშავლების მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ და საომრად ემზადებიან. ბახა, რომელსაც თანასოფლელებზე შურისძიება სწყურია, მათ ფშავლების სალაშქრო გზას ასწავლის, რის გამოც ქისტები უსაფრდებიან მომხდურებს, თავს ესხმიან და დიდ ზიანს აყენებენ. როცა დაინახავს, რომ ლაშარის ჯვრის დროშას ქისტების ხელთ ჩავარდნა ემუქრება, ბახას ავიწყდება თავისიანების მტრობა და ქისტებს დაუწყებს ბრძოლას, რის გამოც იღუპება მუსას ხელით. შვილის სიკვდილით სასოწარკვეთილი ჯავარა კლდიდან გადაიგდებს თავს.
ნაწარმოებში ბუნებრივად არის აღწერილი ფშაველთა ყოფა-ცხოვრება და ტრადიციები. დიალოგები უხვადაა გამდიდრებული ფშაური ხალხური ლექსებით და მახვილსიტყვაობით. ავტორმა მისთვის ჩვეული ოსტატობით შეძლო, რომ ხატოვანი ეთნოგრაფიული დეტალების მეშვეობით სათანადო ფონი შეექმნა მთავარ პერსონაჟთა პირადი ადამიანური ტრაგედიისათვის.