cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პრეტენდენტთა მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის
1971-1975 წლებში მონაწილეობდა ოთხი, ხოლო 1977-1984 წლებში - რვა მოჭადრაკე. მეოთხედფინალური მატჩები შედგებოდა 10, ნახევარფინალური - 12, ხოლო ფინალური - 14 პარტიისაგან. საყაიმო ანგარიშის დროს ინიშნებოდა ორი დამატებითი პარტია. მათი ყაიმით დამთავრების შემთხვევაში თამაში გრძელდებოდა პირველ მოგებამდე. (თუმცა ერთხელ გამარჯვებულად გამოცხადდა შავი ფიგურებით მეტი პარტიის მომგები მოჭადრაკე). მატჩებში მონაწილეობის უფლება ჰქონდათ წინა პრეტენდენტთა ციკლის ფინალისტებს (ან დამარხცებულ მსოფლიოს ჩემპიონს) და საზონათშორისო ტურნირების გამარჯვებულებს.
პირველი ციკლი 1969-71
1968 წელს ფიდემ პრეტენდენტთა ტურნირის ნაცვლად შემოიღო პრეტენდენტთა მატჩები. პირველი ასეთი ციკლი გაიმართა 1969-1971 წლებში. მასში მონაწილეობდნენ წინა პრეტენდენტთა ტურნირის გამარჯვებული, ალა კუშნირი და საზონათშორისო ტურნირის სამი გამარჯვებული. ჯერ გაიმართა ნახევარფინალური მატჩები, ხოლო შემდეგ ფინალური შეხვედრა, რომელმაც გამოავლინა კიდეც მსოფლიოს ჩემპიონთან მებრძოლი პრეტენდენტი. ორივე ნახევარფინალურ მატჩში ბრძოლა მეტად დაძბული გამოდგა. ორივეში გათამაშდა ათივე პარტია და გამარჯვებვულები მხოლოდ მეათე პარტიებმა გამოავლინა. სამაგიეროდ ფინალში ერთი მეტოქის უპირატესობა აშკარა იყო, თუმცა დამარცხებულს (ნანა ალექსანდრიას) ჰქონდა გასამართლებელი საბუთი. მაშინ იგი დედობას ელოდებოდა, რამაც იქონია კიდევ მატჩის შედეგზე გავლენა. პრეტენდენტი კი ზედიზედ მესამედ გახდა ალა კუშნირი.
ფინალური მატჩი
კისლოვოდსკი ნოემბერი - დეკემბერი 1971 ალა კუშნირი - ნანა ალექსანდრია 6,5 - 2,5
მეორე ციკლი 1972-75
პრეტენდენტთა მატჩების II ციკლში თამაშის უფლება ალა კუშნირს, წინა პრეტენდენტთა ფინალური მატჩის მონაწილეს, ნანა ალექსანდრიას და საზონათშორისო ტურნირის ორ გამარჯვებულს, ვალენტინა კოზლოვსკაიას და ირინა ლევიტინას ჰქონდათ. მოგვიანებით ალა კუშნირმა თამაშზე უარი განაცხადა და იგი მარტა ლიტინსკაიამ შეცვალა. თუ რიგაში ალექსნადრიას არ გასჭირვებია ლიტინსკაიას დამარცხება, დიდი ბრძოლა გაიმართა კისლოვოდსკში. საჭირო შეიქმნა დამატებითი ორი პარტიის თამაში. პირველი ყაიმით დამთავრდა და მხოლოდ მეორეშო შეძლო ლევიტინამ კოზლოვსკაიას წინააღმდეგობის დაძლევა.
არანაკლებ დაძბული იყო ფინალური მატჩიც. ხან ლევიტინა იყო წინ, ხან ალექსანდრია. თორმეტმა პარტიამ გამარჯვებული ვერ გამოავლინა. ბრძოლა გაგრძელდა პირველ მოგებამდე. ოთხი ყაიმის შემდეგ ალექსანდრიამ მოიგო მეხუთე დამატებითი პარტია და პრეტენდენტი გახდა.
მესამე ციკლი 1975-1978
პრეტენდენტთა მატჩების III ციკლში თამაშის უფლება 8 მოჭადრაკემ მიიღო. წინა პრეტენდენტთა ფინალური მატჩის მონაწილეებმა (ნანა ალექსანდრია და ირინა ლევიტინა) და საზონათშორისო ტურნირების სამ-სამმა გამარჯვებულმა: ვალენტინა კოზლოვსკაიამ, ალა კუშნრმა, ელენა ახმილოვსკაიამ, მაია ჩიბურდანიძემ, ელენა ფატალიბეკოვამ და ტატიანა ლემაჩკომ, რომელმაც დამატებითი მატჩი მოუგო ვან დერმიეს.
დაძაბული გამოდგა მატჩი თბილისში. ალექსანადრიამ მოიგო მატჩის პირველი ნახევარი, მაგრამ ჩიბურდანიძემ შეძლო მატჩში გარდატეხის შეტანა და გაიმარჯვა. ფატალიბეკოვამ უპრობლემოდ სძლია კოზლოვსკაიას, ხოლო კუშნირმა - ლევიტინას. დამატებითი ორი პარტია დასჭირდა ახმილოვსკაიას ლემაჩკოს დასამარცხებლად.
შტრუდელი
მინი|293x293პქ|შტრუდელი შტრუდელი (Strudel) — ცომის მრავალფენიანი და გულსართიანი საკონდიტრო ნაწარმი, რომელიც, როგორც წესი, ტკბილი გემოთი ხასიათდება. იგი განსაკუთრებულად პოპულარული იყო XVIII საუკუნის ჰაბსბურგთა მონარქიაში. შტრუდელი ავსტრიული სამზარეულოს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კერძია, თუმცა ასევე გვხვდება ევროპის სხვა გასტრონომიებშიც.
პრეტენდენტთა მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის
მესამე ციკლი 1975-1978
ფინალში მაია თავიდანვე დაწინაურდა 4-1. უდიდესი გამოცდილების მქონე კუშნირმა ბრძოლა არ შეწყვიტა და მინიმუმამდე შეამცირა სხვაობა. საბოლოოდ მაიამ ბოლომდე გაუძლო და მატჩი გამარჯვებამდე მიიყვანა.
შტრუდელი
შტრუდელის უძველესი რეცეპტი 1696 წლით თარიღდება, რომელიც აღმოჩენილია ხელნაწერ კულინარიულ წიგნში. როგორც ცნობილია, შტრუდელი შთაგონებული იყო აღმოსავლური, უფრო კი თურქული ფახლავით.
პრეტენდენტთა მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის
მეოთხე ციკლი 1978-1981
პრეტენდენტთა მატჩების IV ციკლში თამაშის უფლება 8 მოჭადრაკემ მიიღო. მსოფლიოს ექსჩემპიონმა ნონა გაფრინდაშვილმა, წინა პრეტენდენტთა ფინალური მატჩის მონაწილე ალა კუშნირმა და საზონათშორისო ტურნირების სამ-სამმა გამარჯვებულმა: ნანა ალექსანდრიამ, ელენა ახმილოვსკაიამ, ნინო გურიელმა, ნანა იოსელიანმა, ჟუჟა ვერეციმ და ტატიანა ლემაჩკომ. შემდგომში კუშნირმა უარი თქვა თამაშზე და მის მაგივრად დაუშვეს მარტა ლიტინსკაია, რომელმაც დამატებითი მატჩი მოუგო გიზელა ფიშდიკს.
შტრუდელი
ეტიმოლოგია
ქართულ ენაში ტერმინი „შტრუდელი“ გერმანულიდან შემოვიდა. თავად გერმანულ ენაში Strudel ნიშნავს „მორევას“ ან „მორევს“.
სახეობები და მზადების ტექნოლოგია
მინი|247x247პქ|ვაშლის შტრუდელი მზადების პროცესში შტრუდელის ყველაზე ცნობილი და პოპულარული სახეობაა ვაშლის შტრუდელი (Apfelstrudel) და ტოპფენშტრუდელი (Topfenstrudel). მათ შემდეგ მოდის რძის კრემის შტრუდელი (Millirahmstrudel). შტრუდელის სხვა სახეობებიდან აღსანიშნავია ალუბლის (Weichselstrudel), ბლის, ასევე ნიგვზის (Nussstrudel), გარგრის შტრუდელი, ქიშმიშის შტრუდელი და აგრეთვე ყაყაჩოს მარცვლებისაგან მომზადებული შტრუდელი. ყურადსაღებია ისიც, რომ აგრეთვე არსებობს ისპანახის, გოგრის, კომბოსტოსა და ქონდრისაგან მომზადებული შტრუდელები. არსებობს ხორციანი შტრუდელებიც (Lungenstrudel და Fleischstrudel).
პრეტენდენტთა მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის
მეოთხე ციკლი 1978-1981
ნახევარფინალურ მატჩებში ერთი მეტოქის უპირატესობა მეორეზე თვალნათელი იყო. ალექსანადრიამ მოუგო ახმილოვსკაიას, გაფრინდაშვილმა - გურიელს, იოსელიანმა - ვერეცის და ლიტინსკაიამ - ლემაჩკოს. უფრო დაძაბული იყო ბრძოლა ნახევარფინალებში. ალექსანდრიამ მხოლოდ დამატებით პარტიებში გატეხა ლიტინსკაიას წინააღმდეგობა, ხოლო გაფრინდაშვილის და იოსელიანის ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა იმან, რომ ნანას მეტი პარტია ჰქონდა მოგებული შავი ფიგურებით.
ფინალში ალექსანდრია თავიდანვე დაწინაურდა 4-1 და აღარც შემდეგ გასჭირვებია მატჩის მოგებამდე მიყვანა. ალექსანდრია კიდევ ერთხელ გახდა პრეტენდენტი.
შტრუდელი
სახეობები და მზადების ტექნოლოგია
ტრადიციული შტრუდელი სხვა საკონდიტრო ნაწარმისაგან იმისაგან განსხვავდება, რომ ძალიან მარტივი და უბრალოა. იგი მზადდება გლუტენის მაღალი შემცველობის მქონე ფქვილის, წყლის, ზეთისა და მარილისაგან, შაქრის გარეშე. მისი ცომი განსაკუთრებით დიდ მუშაობას მოითხოვს, რადგან იგი ძალიან თხელი და ელასტიური უნდა იყოს. როდესაც სასურველ დონემდე მიიყვანენ, შტრუდელის ცომს ახვევენ ჩაის სუფთა პირსახოცში ან სამზარეულოს ქაღალდში. პურისტები ამბობენ, რომ შტრუდელის ცომი იმდენად თხელი უნდა იყოს, რომ მის მეორე მხარეს „გაზეთის წაკითხვა შეგეძლოს“. ლეგენდის თანახმად, ავსტრიის იმპერატორის პერფექციონისტმა მზარეულმა ბრძანა შტრუდელისათვის ისეთი თხელი ცომის მომზადება, რომ მისი დადების მიუხედავად წერილის წაკითხვა შესძლებოდა, რის შემდეგაც დააწესა, რომ მისი ცომი ამაზე სქელი არ უნდა ყოფილიყო. მოგვიანებით, ქაღალდში ან ხელსახოცში გახვეულ ცომს ღუმელში კარგად აცხობენ.
ვაშლის შტრუდელი
ავსტრიულ ვაშლის შტრუდელში ერთი კონკრეტული ვაშლის ჯიში არ გამოიყენება და ვინაიდან აქ მისი მრავალი სახეობა ხარობს, მისი არჩევანიც დიდია. როგორც წესი, ვაშლის შერჩევისას ყურადღება ექცევა თუ რამდენად მჟავეა იგი და ამასთან რამდენად მყარი ტექსტურის, რომ ცხობას გაუძლოს. ამრიგად, დღეისათვის უკვე არსებობს ვაშლის ჯიშები, რომელთაც იყენებენ შტრუდელის გამოსაცხობად, ესენია: Belle de Boskoop, Stayman Winesap, Gravenstein, Newtown Pippin, Bramley's Seedling, Karmijn de Sonnaville, Zabergau Reinette, Calville Blanc, ე.წ. „დეიდა სმიტი“, გლოკენაპელი, იონაგოლდი, ჯონათანი, ჩრდილოური Spy და როდოსული Greening
პრეტენდენტთა მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის
მეხუთე ციკლი 1981-1984
პრეტენდენტთა მატჩების V ციკლში თამაშის უფლება 8 მოჭდრაკემ მიიღო. წინა პრეტენდენტთა ფინალური მატჩის მონაწილეებმა ნანა ალექსანდრიამ და ნანა იოსელიანმა და საზონათშორისო ტურნირების სამ-სამმა გამარჯვებულმა: ირინა ლევიტინამ, ნონა გაფრინდაშვილმა, მარგარეტა მურეშანმა, ლიდია სემიონოვამ, ლიუ შილანმა და ტატიანა ლემაჩკომ.
ნახევარფინალურ მატჩებში მხოლოდ ერთი მატჩი დამთავრდა ერთი მეტოქის აშარა უპირატესობით. ასე მოუგო იოსელიანმა ლიუ შილანს. დანარჩენ მატჩებში დიდი ბრძოლა გაჩაღდა. მეტად უკომპრომისო იყო ლევიტინა - გაფრინდაშვილის მატჩი, რომელშიც ათივე პარტია შედეგიანი აღმოჩნდა. სემიონოვამ მხოლოდ მეცხრე პარტიის მოგებით შეძლო მურეშანის დამარცხება. ალექსანდრია თავიდანვე დაწინაურდა და მხოლოდ ანგარიშის შემცირების საშუალება მისცა ლემაჩკოს.
შტრუდელი
ლიტერატურა
კატეგორია:ავსტრიული სამზარეულო კატეგორია:დესერტები კატეგორია:უნგრული სამზარეულო კატეგორია:ჩეხური სამზარეულო კატეგორია:ხორვატული სამზარეულო კატეგორია:გერმანული სამზარეულო
პრეტენდენტთა მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის
მეხუთე ციკლი 1981-1984
უფრო დაძაბული იყო ბრძოლა ნახევარფინალებში. ლევიტინამ მხოლოდ დამატებით პარტიებში შეძლო ალექსანდრიას დამარცხება, ხოლო სემიონოვამ ბოლო მეათე პარტია მოუგო იოსელიანს.
ფინალში ლევიტინა თავიდანვე დაწინაურდა. შემდეგ სემიონოვამ ანგარიში კი გაათანაბრა, მაგრამ მეტი ვეღარ შეძლო და ლევიტინა პრეტენდენტი გახდა.
ფინალური მატჩი
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
ესტონეთის კონსტიტუცია
250px|მინიატიურა|ესტონეთის დროშა და გერბი პარლამენტის შენობაზე [[ტალინი|ტალინში]] ესტონეთის კონსტიტუცია — ესტონეთის რესპუბლიკის ფუნდამენტური კანონი, რომელიც სახელმწიფო მოწყობას განსაზღვრავს როგორც დემოკრატიულ რესპუბლიკას, სადაც უმაღლესი ძალაუფლება მისი მოქალაქეების ხელშია. მიღებულ იქნა 1920 წლის 15 ივნისს, თავისუფალი წესით არჩეული ესტონეთის საკანონმდებლო ასამბლეის მიერ, ხოლო ძალაში იმავე წლის 21 დეკემბერს შევიდა. მეორე კონსტიტუცია დამტკიცდა 1934 წლის 24 იანვარს, 1933 წლის რეფერენდუმის საფუძველზე და ძალაში იყო მანა, სანამ 1938 წლის 1 იანვარს მესამე კონსტიტუცია შევიდოდა ძალაში. იგი ძალაში დე-ფაქტო დარჩა 1940 წლის 16 ივნისამდე, როდესაც ესტონეთის ოკუპაცია საბჭოთა კავშირმა მოახდინა, დე-იურე კი ის ძალაში 1992 წლის 28 ივლისამდე რჩებოდა, როდესაც ესტონეთის რესპუბლიკის მეოთხე და ამჟამინდელი კონსტიტუცია იქნა მიღებული რეფერენდუმის გზით.
სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის პოლიტიკა კატეგორია:კონსტიტუციები
ჰოკუსაი მანგა
ჰოკუსაი მანგა (იაპ: 伝神開手, „ჰოკუსაის ჩანახატთა წიგნები“) - ჩანახატთა სერია შექმნილი იაპონელი, უკიო-ე მხატვრისა და გრავიორის კაცუსიკა ჰოკუსაის (葛飾北斎) (1760 – 1849) მიერ.
სერია თხუთმეტი ტომისაგან შედგება. პირველი ტომი 1814 წელს გამოქვეყნდა, ხოლო მეათე, რომელიც ბოლო უნდა ყოფილიყო 1819 წელს. სერიამ იმდენად ფართოდ გაითქვა სახელი, რომ გამომცემლებმა სერიას მომდევნო 64 წლის განმავლობაში 14 დამატებითი ტომი შემატეს. მაგრამ სერიის ბოლო სამი ტომი 1849 წელს ჰოკუსაის გარდაცვალების შემდეგ შეიქნა. ორი გამომცემლის მიერ შეგროვებული გამოუქვეყნებელი ნახატებისგან შედგებოდა, ხოლო ბოლო, მე-15 ტომი, რომელიც  1878 წელს გამოქვეყნდა, მოიცავდა ჰოკუსიას ადრე გამოქვეყნებულ ნახატებს და სხვა მხატვრების ნამუშევრებს. 1849 წელს ჰოკუსაის გარდაცვალებიდან დიდი ხნის შემდეგ. ბევრი ხელოვნებათმცოდნე უკანასკნელი ტომის მიმართ სკეპტიკურად არის განწყობილი, რადგან თვლიან, რომ ეს ჰოკუსაის ნამუშევრების პოპულარობის გახანგრძლივების ყალბი მცდელობა იყო.
სერიის აღწერა
წიგნის „ფუძიამას ასი ხედი“ პირველ ტომში ჰოკუსაი თავის ამბიციურ ოცნებას აღწერს:
''„ექვსი წლის ასაკიდან მივილტვოდი საგანთა ფორმების გადახატვისკენ, ორმოცდაათი წლის ასაკიდან ხშირად იბეჭდებოდა ჩემი ნამუშევრები, მაგრამ რაც სამოცდაათი წლის ასაკამდე დამიხატავს, ერთიც კი არ ყოფილა ყურადღების ღირსი. სამოცდაცამეტი წლის ასაკში შემეძლო გამეაზრებინა მცენარეების და ხეების ზრდის პროცესი, ფრინველების, ცხოველების, მწერების და თევზების სტრუქტურა. როცა ოთხმოც წელს მივაღწევ, იმედი მაქვს, რომ პროგრესს განვიცდი და ოთხმოცდაათი წლის ასაკში კიდევ უფრო ღრმად ჩავწვდები საგნების ძირითად პრინციპებს, ასი წლის ასაკში ხელოვნებაში ღვთაებრივ მდგომარეობას მივაღწევ, ას ათი წლის ასაკის ყოველი წერტილი და ყოველი დარტყმა ცოცხალი იქნება. ვინც საკმარისად დიდხანს ცხოვრობთ, დამეთანხმებით, რომ ჩემი ეს სიტყვები მცდარი არ არის.“''
ამ ციტატიდან ვიგებთ, რომ კაცუსიკა დიდი გულმოდგინებით აკვირდებოდა ბუნების ბინადართა აგებულებას, რაც თავად ჰოკუსაი მანგაშიც გამოიხატება, რადგან აქ ხშირად ვხვდებით ცხოველების, ფრინველების, მწერების ჩანახატებს, ფოთლების და ყვავილების დეტალურ ესკიზებს.
სერიაში შეგვიძლია ვიხილოთ ადამიანის მრავალფეროვანი საქმნიანობების ამსახველი ნახატებიც, ასევე ღვთაებები, მოჩვენებები, არქიტექტურა და ყოველღიური საგნები.
კაცუსიკას ეკუთვნის ცნობილი გრავიურათა სერია „ მთა ფუძიამას ოცდათექვსმეტი ხედი “, რომელშიც ის გადმოგვცემს, როგორ გამოიყურება ფუძიამა სხვადასხვა სეზონზე, ამინდში თუ დღის მონაკვეთში. ეს უკანასკნელი კაცუსიკამ უფრო გვიან შექმნა ვიდრე ჰოკუსაი მანგა, თუმცა ის ფაქტი, რომ კაცუსიკა ატარებდა ექსპერიმენტებს, როგორ გამოიყურებოდა მთა ფუძიამა სხვადასხვა მდგომარეობაში, ამავე სერიაში იკვეთება. რადგან აქაც ვხედავთ მთა ფუძიამას პეიზაჟებს.
არსებობს ვარაუდი, რომ ჰოკუსაი მანგა გამოიყენებოდა, როგორც სახელმძღვანელო მხატვრობაში. მეოთხე ტომის წინასიტყვაობაში, რომელიც დაწერილია ძველი მეთევზის, ჰოზან გიო შიკის მიერ, აღნიშნულია, რომ ჰოკუსაის მოსწავლეები გამუდმებით ითხოვდნენ ჩანახატთა კოლექციებს. ასეთი ფერწერის სახელმძღვანელოები იმ პერიოდში ძალიან პოპულარული იყო. ჰოკუსაიმ 1-2 წლით ადრე გამოაქვეყნა სახელმძღვანელო, სათაურით „სწრაფი გაკვეთილები გამარტივებული ნახატებისთვის“, რომელზეც კაცუსიკა იმედოვნებდა, რომ მოიზიდავდა ახალ მოსწავლეებს, მაგრამ როგორც ჩანს ამ მხრივ ჰოკუსაი მანგამ უფრო გამოიღო შედეგი, იმის მიუხედად, რომ ეს წინასწარ განსაზღრული არ იყო.
აღსანიშნავია ის, რომ ჰოკუსაი მანგამ და ზოგადად კაცუსიკა ჰოკუსაიას შემოქმედებამაც დიდი გავლენა მოახდინა როგორც იაპონურ ხელოვნებაზე, ასევე დასავლურზე. შემორჩენილი მანეს და ბრაკმონდის ესკიზები, რომლებიც მანგას ჩანახატების ახლო ასლია.
სერიის პირველი ტომი
1812 წელს, ჰანშუ სანჯინი პირველი ტომის წინასიტყვაობაში გვიყვება, თუ როგორ შეიქმნა ჰოკუსაი მანგას პირველი ტომი. ჰოკუსაი ეწვია გეკოტეი ბოკუსენს დასავლეთის პროვინციებში, ამ დროს კი მას სურდა 300 სპონტანური ნახატის შექმნა, რომელიც ასახავდა მის პერსონალურ ხელოვნების თეორიას. სავარაუდოა, რომ სწორედ გეკოტეიმ მიაწოდა იდეა, ლეგენდარულ გამომცემელ ეირაკუია ტოშიროს, რომ ესკიზები წიგნად გადაექცია და უშუამდგომლა ტოშიროს და ჰოკუსაის.
თავად ჰოკუსაი დიდად არ აფასებდა მანგას პირველ ტომს. მისი გამოცემის მთავარი მიზეზი, კაცუსიკას ფინანსური მდგომარეობა იყო. 1812 წლამდე ის დამხარებას იღებდა, თავისი უფროსი შვილისგან, რომელიც სარკეების შემქნელმა მდიდარმა ოჯახმა იშვილა. თუმცა მისი ვაჟი გარდაიცვალა და კაცუსიკა დამხარების გარეშე დარჩა. შემდეგ კი ეირაკუიამ საბოლოოდ დაარწმუნა ის, რომ ჩანახატთა წიგნს შეეძლო მისთვის შემოსავალი მოეტანა. როგორც ჩანს, ჰოკუსაი იმედგაცრუებული არ დარჩენილა, რამეთუ მან სერიისთვის ნახატების შექმნა გარდაცვალებამდე განაგრძო.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელების ნამუშევრები კატეგორია:იაპონური ხელოვნება
ნალი
thumb|220px|თანამედროვე ნალი ნალი, საჭედური — გამწევი საქონლის ჩლიქის დასაცავი საშუალება, სპეციალურად გამოჭედილი რბილი ფოლადის ნაჭერი, რომელსაც რამდენიმე ლურსმნით აჭედებენ ჩლიქებზე. ნალი ორგვარია: კენტჩლიქიანებისათვის (ცხენი, ჯორი, სახედარი) მრგვალი, ხოლო წყვილჩლიქიანებისათვის (ხარი, კამეჩი) — ნახევარმთვარისებური. თავდაპირველად ამ მიზნით იყენებდნენ საქონლის ფეხებზე ამოსაკრავ მცენარეული წნულის საძირეებს. ლურსმნით დაჭედილი რკინის ნალის გამომგონებლებად ძველ რომაელებს მიიჩნევდნენ (III ს.). შემდეგ ნალის ფორმა თითქმის არ შეცვლილა. არგონავტების თქმულების მიხედვით, კოლხები მიწას სპილენძისჩლიქებიანი ხარებით ამუშავებდნენ. ცხენისათვის საქართველოში მჭედლები დანალბანდები ორგვარ ნალს ამზადებდნენ — ქართულსა და რუსულს. პირველს მრგვალად ჭრიდნენ ან ცხელი კვერვით ჭედავდნენ. ასეთ ნალს 6 სალურსმნე და შუაში ერთი თითის სიმსხო ნახვრეტი ჰქონდა ჰაერისა და დრენაჟისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენის აკაზმულობა
ოთარ დადიანი
ოთარ (დავით) კონსტანტინეს ძე დადიანი (დ. 1892, სოფ. ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი ოფიცერი, 1922-1924 წლებში ანტისაბჭოთა პარტიზანული მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი სვანეთისა და სამეგრელოს ტერიტორიაზე.
ბიოგრაფია
დაიბადა თავად კონსტანტინე გიორგის ძე დადიანის (დ. 1852 — გ. 1903) და ელენე (და­უმ­ხან) ოთარის ასულ დადიშქელიანის (დ. 1855 — გ. 1894) ოჯახში. I მსოფლიო ომის დროს უფროს ძმასთან — მუშნი დადიანთან ერთად უნტერ-ოფიცრად (უმცროს ურიადნიკად) მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში და ჩაჩნური ცხენოსანი პოლკის რიგებში მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში კარპატებში. მიღებული ჰქონდა წმ. გიორგის IV, II და I ხარისხის ჯვრები. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს ჯარში. 1921 წელს საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1922 წლის ივნისში მუშნი დადიანთან ერთად დააპატიმრეს აფხაზეთში ამბოხების მოწყობის დაგეგმვის ბრალდებით, მაგრამ მალევე გაათავისუფლეს. 1922 წლიდან მეთაურობდა ერთ-ერთ პარტიზანულ რაზმს სვანეთში. 1923 წლის 1 დეკემბერს კოდორის მაზრაში დააპატიმრეს კოწია დადიშქელიანთან ერთად, მაგრამ კვლავ გაათავისუფლეს. 1924 წლის ივნისში მისი ძმის, მუშნი დადიანის დახმარებით ხელისუფლებამ ოთარ დადიანი შემოირიგა და სრული ამნისტია გამოუცხადა. იმავე წლის აგვისტოს აჯანყების დროს დადიანი კვლავ მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა გამოსვლებში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარმა საშა გეგეჭკორმა შერიგების პირობით ძმები ტყიდან გამოიტყუა და დააპატიმრა სენაკის მაზრაში. მუშნი და ოთარ დადიანები მათ ნათესავთან, ნესტორ გარდაფხაძესთან და სხვა მსჯავრდებულებთან ერთად თბილისში დახვრიტეს. ცოლად ჰყავდა ლილი მარშანია (დ. 1897 — გ. 1957).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1924 ოთარ კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები‎
სისონი (პანგასინანი)
სისონი (ოფიციალურად სისონის მუნიციპალიტეტი; პანგ: Baley na Sison; Bayan ng Sison; ილოკ:Ili ti Sison) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 52 320 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი 28 ბარანგაის მოიცავს.
სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
კანონის უკუძალა
კანონის უკუძალის მოქმედება ვრცელდება იმ ურთიერთობებზე და ქმედებებზე, რომლებიც მის მიღებამდე იქნა განხორციელებული. სხვაგვარად მას მოიხსენიებენ, როგორც უკუძალის მქონე კანონს. უმრავლეს სახელმწიფოებში Ex post facto კანონის მიღება აკრძალულია ან შეზღუდულია იმ ფარგლებში, რაც ამსუბუქებს ინდივიდების მდგომარეობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სისხლის სამართალი კატეგორია:ადამიანის უფლებები კატეგორია:დაუსრულებელი სტატიები სამართლის შესახებ
Three (Sugababes-ის ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:Sugababes-ის ალბომები კატეგორია:2003 წლის ალბომები კატეგორია:პოპ-ალბომები კატეგორია:Island Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები Xenomania-ს პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ლინდა პერის პროდიუსერობით
დოდლანი
დოდლანი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ბესლახუბის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ღალიძგის მარჯვენა ნაპირას, ოჩამჩირე-ტყვარჩელის სარკინიგზო და საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 20 მ, ოჩამჩირიდან 7 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ბესლახუბის თემის სოფლები
ადამიანთა ქცევა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკონომიკა კატეგორია:კლასიკური ლიბერალიზმი კატეგორია:მარგინალური კონცეფციები
ვერსათრიელა (ფილმი)
ვერსათრიელა — 1982 წლის ქართული ფილმი. რეჟისორი - დავით ჯანელიძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1982 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ნინო ალექსი-მესხიშვილი
საკუთარი სახელით ნინო ალექსი-მესხიშვილი ცნობილია ორი პიროვნება:
ისაბელ I კასტილიელი
ისაბელ I კასტილიელი (Isabel I de Castilla), მეტსახელად ისაბელ კათოლიკე (Isabel la Católica; დ. 22 აპრილი, 1451, ავილა, ესპანეთი — გ. 26 ნოემბერი, 1504, ვალიადოლიდი, ესპანეთი) — ტრასტამარის დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიისა და ლეონის დედოფალი 1474 წლიდან გარდაცვალებამდე. არაგონის დედოფალი 1479 წლიდან, როგორც ფერდინანდ II არაგონელის მეუღლე. იგი მოიაზრება გაერთიანებული ესპანეთის პირველ დე ფაქტო დედოფლად. იგი მართავდა ყველა ესპანურ სამეფოს, რომლებიც საბოლოოდ მხოლოდ 1714 წელს, ფილიპე V-მ გააერთიანა ნუევა-პლანტას დეკლარაციით.
მას შემდეგ, რაც ტახტი თავის ძმისწულ ხუანა ლა ბელტრანეხასთან ბრძოლის შემდეგ დაიკავა, მან სამთავრობო სისტემის რეორგანიზაცია, რამაც გამოიწვია სამეფოში კრიმინალის დონის შემცირება. ასევე მან შეავსო მისი ძმის, ენრიკე IV-ის დროს დაცარიელებული ხაზინა. 1469 წელს მისი არაგონის მეფეზე ქორწინებით დაიწყო ესპანეთის გაერთიანების პროცესი.
ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|291x291პქ|ისაბელი ბავშვობაში ისაბელი დაიბადა 1451 წლის 22 აპრილს მადრიგალ დე ლას ალტას ტორესში, ავილაში. იგი იყო კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან II-ისა და მისი მეორე მეუღლის, დედოფალ ისაბელ პორტუგალიელის ქალიშვილი. დაბადებიდანვე იგი თავისი უფროსი ნახევარ-ძმის, პრინცი ენრიკეს მეტოქე გახდა, როგორც ტახტის მეორე მემკვიდრე. ენრიკე ამ დროს უკვე 26 წლის იყო და დაქორწინებულიც იყო ნავარის დედოფალ ბლანკა II-ზე, მაგრამ შვილები არ ჰყავდა. ორ წელიწადში, 1453 წლის 17 ნოემბერს დაიბადა მისი ერთადერთი ღვიძლი ძმა, ინფანტი ალფონსო, რის გამოც ისაბელი მემკვიდრეთა სიაში მესამე ადგილზე გადავიდა. ამ ამბიდან რამდენიმე თვეში, 1454 წელს მამამისი, მეფე ხუან II გარდაიცვალა და ტახტი მისმა ნახევარ-ძმამ, მეფე ენრიკე IV-მ დაიკავა. უმცროს და-ძმაზე „ზრუნვა“ ენრიკემ ითავა, თუმცა დედოფალ ისაბელს თავისი გერი არ მოსწონდა, რის გამოც შვილებთან ერთად დატოვა სამეფო კარი და არევალოში გადავიდა.
ამ პერიოდიდან ისაბელის ცხოვრებაში დაიწყო არეულობისა და არასტაბილურობის პერიოდი. არევალოში მდებარე მათი რეზიდენცია საშინელ მდგომარეობაში იყო, რასაც ფინანსური პრობლემებიც დაერთო. მიუხედავად იმისა, რომ ხუან II-ის ანდერძით მისი ქვრივი და შვილები ეკონომიკურად უზრუნველყოფილნი უნდა ყოფილიყვნენ, ენრიკე IV მამის სურვილებს არ ასრულებდა. მიუხედავად ცუდი პირობებისა, დედოფალი ისაბელი თავის ქალიშვილს მაინც აძლევდა განათლებას და მას ღვთისმოსავ და ღრმადმორწმუნე კათოლიკედ ზრდიდა. მარცხნივ|მინი|300x300პქ|ისაბელი და ალფონსო განშორების წინ ეხუტებიან დედას. ნახატი შექმნილია XIX საუკუნის შუა ხანებში. იმავდროულად ენრიკე IV-ს მისი მეუღლე, ბლანკა II იმპოტენციის გამო გაშორდა, რის გამოც ენრიკემ ცოლად თავისი დედინაცვლის ბიძაშვილი, პრინცესა ჟუანა პორტუგალიელი შეირთო, რომელთანაც მალევე შეეძინა ქალიშვილი, სახელად ხუანა. ენრიკემ თავისი ქალიშვილი ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა, ნახევარ-და-ძმას კი უფლებები ჩამოართვა. მისივე ბრძანებით ისაბელი და ალფონსო დააშორეს დედას და სეგოვიაში გადაიყვანეს, სადაც სასახლეში მისი ჯაშუშების მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ იყვნენ. ენრიკეს განცხადებით მან ეს მათი პირობების გასაუმჯობესებლად გააკეთა. სულ მალე ალფონსო მასწავლებლებს მიაბარეს, ისაბელი კი დედოფლის ფრეილინებს შორის აღმოჩნდა, რაც მისი სტატუსის გათვალისწინებით დამამცირებელი იყო.
ასე იყო თუ ისე, სეგოვიაში ისაბელს უკეთესი საცხოვრებელი პირობები ჰქონდა. მას ყოველთვის ჰქონდა საკვები, კარგი ტანსაცმელი და ოქროთი მორთული ოთახი. აქ იგი იღებდა კარგ განათლებას. მის სასწავლებელ საგნებში შედიოდა კითხვა, მართლწერა, გრამატიკა, ისტორია, მათემატიკა, ხელოვნება, ჭადრაკი, ცეკვა, ქარგვა, მუსიკა და კათოლიკური რელიგია. იგი თავის თანატოლ წარჩინებულ გოგონებთან ერთად ძირითადად ქარგვითა და მუსიკით ერთობოდა. იგი მშვიდად და მდიდრულად ცხოვრობდა, მაგრამ სეგოვიას ვერ ტოვებდა, რადგან ეს მეფემ აუკრძალა. რაც შეეხება ინფანტ ალფონსოს, იგი გარე სამყაროსგან და განსაკუთრებით დიდებულებისაგან იზოლირებულად ცხოვრობდა, ხოლო ისაბელს გამუდმებით აწვდიდნენ ინფორმაციას ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენებზე.
დიდებულები, რომელთაც აშინებდათ ენრიკეს ძალაუფლების ზრდა, მეფეს პირდაპირ სთხოვდნენ, რომ თავისი და-ძმა მემკვიდრეებად გამოეცხადებინა. მათ მოახერხეს ალფონსოს სეგოვიიდან გაპარება. დიდგვაროვნები მისი სახელით ჩაუდგნენ სათავეში აჯანყებას და ენრიკეს წინააღმდეგ გაილაშქრეს. 1467 წელს გამართული ოლომედოს ბრძოლა ფაქტობრივად უშედეგო აღმოჩნდა. საბოლოოდ, მეფე ენრიკე დათანხმდა ალფონსოს მემკვიდრედ აღიარებას, ოღონდ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ცოლად შეირთავდა მის ქალიშვილ ხუანას. ამას მათი ნიშნობა და ალფონსოს ასტურიის პრინცად გამოცხადება მოჰყვა, თუმცა იგი 1468 წლის ივლისში, შავი ჭირით გარდაიცვალა, 14 წლის ასაკში. მისმა მომხრე დიდებულებმა მეფეს ძმის მოწამვლაში დასდეს ბრალი და ახალი ამბოხისათვის დაიწყეს მზადება. როგორც ალფონსოს მემკვიდრეს, დიდებულებმა ისაბელს მისი მემკვიდრეობის დაცვა მოსთხოვეს. სულ მალე ისაბელმაც მოახერხა სეგოვიიდან გაპარვა და აჯანყებულებთან შეხვედრა. ამის შემდეგ მან ომის დაწყებამდე მოლაპარაკების გამართვა ისურვა. და-ძმა მოლაპარაკებების შემდეგ ასე შეთანხმდა: ენრიკე ისაბელს თავის პირველ მემკვიდრედ აცხადებდა ხუანას ნაცვლად, ოღონდ ისაბელი ძმის ნებართვის გარეშე არ დაქორწინდებოდა. ამრიგად, იგი ასტურიის პრინცესა გახდა.
ქორწინება
მარცხნივ|მინი|299x299პქ|ისაბელისა და ფერდინანდის ქორწინების პორტრეტი, 1469 წელი. ტახტის პირველ მემკვიდრედ გამოცხადებასთან ერთად წამოიჭრა მისი ქორწინების საკითხიც, თუმცაღა ეს თემა მისთვის ახალი არ იყო. იგი ჯერ კიდევ ექვსი წლის ასაკში დაინიშნა არაგონის მეფე ხუან II-ის ვაჟ ფერდინანდზე. ამ დროს მეფე ენრიკესა და ხუანს ძალიან უნდოდათ თავიანთი დაახლოვება და ურთიერთობის დათბობა მთელი მსოფლიოსათვის ეჩვენებინათ დინასტიური ქორწინებით, თუმცა მათი მეგობრობა დიდ ხანს არ გაგრძელებულა და ნიშნობაც ჩაიშალა.
1465 წლიდან წამოიჭრა ისაბელისა და ენრიკე IV-ის ცოლისძმის, პორტუგალიის მეფე აფონსუ V-ის დაქორწინების იდეა. გრაფმა ლედესმამ საქორწინო მოლაპარაკებები წარმატებით აწარმოა, თუმცა ბოლო მომენტში ისაბელმა დედის ნათესავზე დაქორწინებაზე უარი თქვა. მინი|410x410პქ|ისაბელ კასტილიელი და ფერდინანდ არაგონელი მეფე ენრიკეს თამამი მოქმედებების გამო კასტილიაში სამოქალაქო ომი დაიწყო. ამბოხებული დიდებულების შემოსარიგებლად ენრიკემ გადაწყვიტა, რომ ისაბელი აჯანყებულთა მეთაურის, ხუან პაჩეკოს ძმაზე, დონ პედროზე დაექორწინებინა. ამის სანაცვლოდ კი დონ პედრო დაცლილ კასტილიურ ხაზინას შეავსებდა. ისაბელი აღაშფოთა ამ ქორწინების იდეამ და დღეების განმავლობაში ლოცულობდა საქორწინო მოლაპარაკებების ჩაშლისთვის. მატიანეთა ცნობით „მის ლოცვებს ღმერთმა უპასუხა“ და ქორწილამდე ცოტა ხნით ადრე დონ პედრო უცნობი დაავადებით გარდაიცვალა.
მას შემდეგ, რაც ისაბელი 1468 წელს ტახტის მემკვიდრედ გამოცხადდა ენრიკემ მისთვის უფრო შესაფერისი სასიძოს ძებნა დაიწყო. გარკვეული პერიოდი განიხილებოდა მისი და ინგლისის მეფე ედუარდ IV-ის ძმის, გლოსტერის ჰერცოგ რიჩარდის დაქორწინება, თუმცა ეს წინადადება მალევე გაუქმდა. იმავე წელს კიდევ ერთხელ განიხილეს ისაბელისა და აფონსუ V-ის დაქორწინების იდეა. საქმე იმაში მდგომარეობდა, რომ ენრიკეს გეგმით ისაბელი დაქორწინდებოდა აფონსუზე და დროებით პორტუგალიის დედოფალი გახდებოდა, იმავდროულად კი მისი ქალიშვილი ხუანა დაქორწინდებოდა აფონსუს ვაჟ ჟუანზე, რის შემდეგაც ენრიკეს გარდაცვალების შემდეგ ჟუანი და ხუანა გახდებოდნენ კასტილიისა და პორტუგალიის გაერთიანებული სამეფოს მეფე-დედოფალი. ისაბელმა ამაზე სასტიკი უარი განაცხადა და ფარულად დადო პირობა, რომ დაქორწინდებოდა ფერდინანდ არაგონელზე.
ვინაიდან პორტუგალიაში ისაბელის გათხოვება არაფრით გამოდიოდა, ენრიკემ სცადა, რომ იგი დაექორწინებინა საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ის ძმაზე, ბერის ჰერცოგ შარლ დე ვალუაზე. ენრიკეს აზრით, ეს ქორწინება განამტკიცებდა საფრანგეთ-კასტილიის მეგობრობას და ისაბელსაც ჩამოაშორებდა კასტილიის საქმეებს. ისაბელმა ამ წინადადებაზეც უარი თქვა. ამასობაში არაგონის მეფე ხუან II საიდუმლო მოლაპარაკებებს აწარმოებდა ისაბელთან მისი და ფერდინანდის დასაქორწინებლად.
1469 წლის 18 ოქტომბერს ისაბელი და ფერდინანდი დაინიშნენ. იმის გამო, რომ ისაბელი და ფერდინანდი მეორე თაობის ბიძაშვილები იყვნენ, მათ ქორწინებას ძალა არ ექნებოდა რომის პაპის თანხმობის გარეშე. ვალენსიის კარდინალ როდრიგო ბორჯიას (მოგვიანებით მათი მოკავშირე პაპი ალექსანდრე VI) დახმარებით, პაპმა პიუს II-მ მათ მალევე მისცათ ქორწინებაზე თანხმობა. ყოველივე ეს ენრიკეს ზურგსუკან ხდებოდა, რის გამოც ქორწილისთვის ისაბელს წასვლის მიზეზი სჭირდებოდა. მეფემ იგი სამეფო კარიდან ძმის საფლავის მონახულების მიზეზით გაათავისუფლა, რა დროსაც შენიღბულმა ისაბელმა დატოვა დედაქალაქი და ვალიადოლიდში ჩუმად ჩავიდა, სადაც 1469 წლის 19 ოქტომბერს ლოს ვივეროს სასახლეში ჯვარი დაიწერა ფერდინანდ არაგონელზე.
ომი პორტუგალიასთან
მარცხნივ|მინი|294x294პქ|ხუანა ლა ბელტრანეხა 1474 წლის 12 დეკემბერს ენრიკე IV გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ისაბელი სეგოვიაში დაბრუნდა, სადაც სეგოვიის ალკასარს შეაფარა თავი და მიიღო სეგოვიის საბჭოს მხარდაჭერა. მეორე დღეს ისაბელ I კასტილიისა და ლეონის დედოფლად გამოცხადდა.
ისაბელის მმართველობა რთულად დაიწყო. მიუხედავად იმისა, რომ ძმამ იგი პირველ მემკვიდრედ გამოაცხადა, პირობა ჰქონდათ, რომ იგი ენრიკეს სურვილით უნდა გათხოვილიყო, მაგრამ რადგან იგი თავისი ნებით, მალულად დაქორწინდა, მისმა მოწინააღმდეგეებმა ეს ფაქტი გამოიყენეს და მეფის ანდერძი ანულირებულად სცნეს. ამან საფუძველი ჩაუყარა 1474 წლის შეთქმულებებს ისაბელის წინააღმდეგ. ენრიკე IV-ის ასული, ხუანა ლა ბელტრანეხა და მისი მხარდამჭერები ამტკიცებდნენ, რომ ტახტი მას ეკუთვნოდა და არა მეფის ნახევარ-დას, რომელმაც შეთანხმება დაარღვია. ამის გამო ისაბელმა ხუანას შორს გაშვება გადაწყვიტა, რისი საუკეთესო საშუალებაც მისი გათხოვება იყო, ისევე, როგორც ამას ენრიკე გეგმავდა მის შემთხვევაში. ამრიგად, ხუანა მიათხოვეს დედამისის ძმას, პორტუგალიის მეფე აფონსუ V-ს, რის შემდეგაც მის პორტუგალიაში გადასახლებას ელოდნენ, თუმცა ამაოდ.
ამბიციურმა აფონსუმ უკვე დედოფალ ხუანას მხარდაჭერა გამოუცხადა და მასთან ერთად ჩაება ბრძოლაში. 1475 წლის მაისში, ქალაქ პალენსიაში ხუანა და აფონსუ დაქორწინდნენ. ამის შემდეგ დაიწყო გრძელი და სისხლისმღვრელი ომი კასტილიური მემკვიდრეობისათვის. ომში ერთმანეთს ხუანა და ისაბელი დაუპირისპირდნენ, ფაქტობრივად თანაბარი ძალებით, რადგან ერთს პორტუგალია ეხმარებოდა, ხოლო მეორეს არაგონი უმაგრებდა ზურგს. 1476 წლის 1 მარტს ტოროს ბრძოლაში აფონსუ V-ის ჯარები მიწასთან გაასწორეს კასტილიელებმა. ამ დროს აფონსუს მისი ვაჟი, პრინცი ჟუანი მიეშველა ახალი პორტუგალიური არმიით, რომელმაც მალევე დაამარცხა კასტილიელთა არმია ალბას ჰერცოგის მეთაურობით.
მიუხედავად პრინცი ჟუანის ჩარევისა, ტოროს ბრძოლამ მაინც დიდი დარტყმა მიაყენა პორტუგალიელებს. ამ ბრძოლაში მარცხმა დაარწმუნა ხუანა, რომ ტახტი ისაბელისათვის დაეთმო, რის შემდეგაც მან საბოლოოდ თქვა კასტილიის მემკვიდრეობაზე უარი. ამის გამო პორტუგალიურმა არმიამ კასტილია დატოვა. მინი|415x415პქ|დედოფალი ისაბელ I ხუანას დამარცხებით მალევე ისარგებლა ისაბელმაც, რომელმაც 1476 წლის ოქტომბერში მადრიგალ-სეგოვიის სამეფო კრებაზე თავისი უფროსი ქალიშვილი, ისაბელი ასტურიის პრინცესად გამოაცხადა. მისი მხრიდან ეს მისი მემკვიდრეობისა და ტახტის ლეგიტიმაციის ტოლფასი იყო.
იმავდროულად ატლანტის ოკეანეში ჰეგემონობისათვის კასტილიასა და პორტუგალიას შორის ომი განახლდა. საომარ ობიექტს ძირითადად ოკეანეში, აფრიკასთან არსებული კუნძულები წარმოადგენდა. საბოლოოდ ისევ პრინცი ჟუანის მეთაურობით გვინეის ბრძოლაში პორტუგალიელებმა გაიმარჯვეს და დაიკავეს აზორის კუნძულები. ამ გამარჯვებამ პორტუგალიელები შეაგულიანა და ხუანამ პრეტენზია ისევ გამოთქვა, რასაც ომის განახლება მოჰყვა. სამწლიანი ომისა და ოთხი ზავის შემდეგ, 1479 წლის 4 სექტემბერს დაიდო სამშვიდობო ხელშეკრულება, რის შემდეგაც პორტუგალიამ ისაბელ I ოფიციალურად სცნო კასტილიის დედოფლად, სანაცვლოდ კი პორტუგალიას დარჩა აზორის კუნძულები, მადეირა, გვინეა და კაბო-ვერდე, პლუს კომპენსაცია 106,000 ოქროს მონეტის სახით. მიუხედავად მეფე აფონსუსთან განქორწინებისა, ხელშეკრულებით ხუანა ლა ბელტრანეხას ეკრძალებოდა ესპანეთში ჩასვლა, რის გამოც იგი პორტუგალიაში დარჩა. აღსანიშნავია, რომ ამ ხელშეკრულებით ესპანელები უკმაყოფილოები დარჩნენ და მას „ძალიან ძვირიანი მშვიდობა“ უწოდეს.
პორტუგალიისათვის კუნძულებისა და გვინეის დათმობამ ესპანეთს ფაქტობრივად ჩაუკეტა ატლანტის ოკეანეზე გასასვლელი. ქვეყანა ამ რთული მდგომარეობიდან ქრისტეფორე კოლუმბმა გამოიყვანა თავისი 1492 წლის ექსპედიციით, რასაც 1494 წელს, ისაბელ I-სა და ჟუან II-ს შორის გაფორმებული ტორდესილასის ხელშეკრულება მოჰყვა, რითაც პორტუგალიელებმა და ესპანელებმა ახალი სამყარო საბოლოოდ დაინაწილეს და მათ შორის დავაც აღმოიფხვრა. აღსანიშნავია, რომ ამავე ხელშეკრულებით ესპანეთს დარჩა აფრიკასთან მდებარე კანარის კუნძულები, რომელზეც პორტუგალიას ჰქონდა პრეტენზია.
კრიმინალის რეგულაცია
მარცხნივ|მინი|ისაბელ I 1482 წელს მას შემდეგ, რაც 1474 წელს ისაბელ I-მა კასტილიის ტახტი დაიკავა, გააცნობიერა, რომ ძმამ მემკვიდრეობით გაღატაკებული ქვეყანა დაუტოვა. ენრიკე IV ცნობილი იყო თავისი მფლანგველი ხასიათით, რამაც დააცარიელა სამეფო ხაზინა, სიღარიბესთან ერთად კი კასტილიაში კრიმინალის დონემაც მოიმატა. ასევე ენრიკეს მმართველობის პერიოდში კასტილიაში მკვლელობა, გაუპატიურება და ქურდობა არ ისჯებოდა. იმ ფაქტმა, რომ მთელი სამეფოს რეორგანიზაცია იყო საჭირო, ისაბელი სასოწარკვეთაში ჩააგდო. ამის გამო მისი ოცდაათწლიანი მმართველობა ესპანეთში მრავალი რეფორმით ხასიათდება, რომელთა უმეტესობა კრიმინალის შემცირებისაკენ იყო მიმართული.
წმინდა საძმო
ისაბელ I-მა თავისი პირველი მნიშვნელოვანი რეფორმა 1476 წელს გაატარა. ამ დროს მან მადრიგალის კორტესის დახმარებით პირველად ესპანეთის ისტორიაში შემოიღო პოლიციის ძალები, რომელსაც „წმინდა საძმო“ (La Santa Hermandad) ეწოდა. ისტორიული ცნობებით მანამდეც არსებობდა მამაკაცთა მსგავსი დაჯგუფებები, რომელთაც ევალებოდათ საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მაგრამ ისაბელის დროს პირველად შეიქმნა ასეთი სახელმწიფო ორგანო, რომელიც სამეფო გვირგვინს ემორჩილებოდა. ისაბელმა დანაშაულად გამოაცხადა მკვლელობა, გაუპატიურება და ქურდობა. მან ე.წ. „საძმოს“ სრული უფლებამოსილება მიანიჭა, რომ დამნაშავე ნებისმიერ ფასად დაეკავებინათ. ქვეყნის უმეტეს ნაწილში მართლმსაჯულება ეფექტურად მუშაობდა, თუმცა როგორც იმ დროს ყველგან სხვაგან, კასტილიაშიც დიდებულები მაინც ახერხებდნენ მისთვის თავის არიდებას. ეს პოლიციური ძალები უფრო მიმართული იყო დაბალ სოციალურ ფენებში წესრიგის დაცვისა და დანაშაულის აღმოფხვრისაკენ. პოლიციის შესანახად დედოფალმა გადასახადიც გაზარდა. უკვე 1477 წლიდან „წმინდა საძმო“ ამოქმედდა ანდალუსიასა და ესტრემადურაშიც.
სხვა კრიმინალური რეფორმები
მინი|ისაბელი და ფერდინანდი თავიანთ ქალიშვილ ხუანასთან ერთად. დაახლოებით 1482 წელი. 1481 წლიდან ისაბელმა შემოიღო კანონთა მარეგულირებელი სისტემა. მისი ახალი კანონები უმეტესწილად მიმართული იყო კორუმპირებული მინისტრების გამოვლენისა და დასჯისაკენ. კორუმპირებული და მოღალატე დიდებულებით განსაკუთრებით გალისიის რეგიონი გამოირჩეოდა, რომელშიც ჯერ კიდევ ისაბელის მამის, ხუან II-ის მმართველობის დროიდან მოყოლებული განუკითხაობა მძვინვარებდა. ყაჩაღები ანადგურებდნენ კულტურულ მემკვიდრეობასა და სრულიად თამამად ძარცვავდნენ სოფლებსა და ქალაქებს. ისაბელის მთავარ ამოცანას ამ რეგიონში მშვიდობისა და წესრიგის აღდგენა წარმოადგენდა. მისი მმართველობის პერიოდში გალისიაში 1,500-მდე ყაჩაღი დააპატიმრეს, რამაც სიტუაცია საგრძნობლად გამოასწორა.
ფინანსები
ტახტზე ასვლისთანავე ისაბელ I მიხვდა, რომ ყველაზე საჭირო ხაზინის შევსება იყო. ენრიკე IV-მ დას სამეფო გაკოტრებულ მდგომარეობაში დაუტოვა. გამოკვლევით დადგინდა, რომ კასტილიის სიღატაკის უმთავრეს მიზეზს ენრიკეს დროს სამეფო ოჯახის მიერ ფინანსების გაფლანგვა იყო. 1480 წელს ტოლედოს კორტესმა დაასკვნა, რომ გრძელვადიანი რეფორმის გატარება იყო საჭირო, რომლის დროსაც სამეფო მამულები უნდა გაქირავებულიყო და გადასახადები გაზრდილიყო. მინისტრთა უმეტესობა ამ აზრს მიესალმა, თუმცა ისაბელს არ სურდა ასეთი მკვეთრი ნაბიჯის გადადგმა. გადაწყდა, რომ ესპანეთის კარდინალი ჩაატარებდა ენრიკეს დროს შეძენილ სამეფო ქონებაზე, რომლის არასაჭირო ნაწილიც გაიყიდებოდა. აღსანიშნავია, რომ თავად-აზნაურებმა დიდი თანხები გაიღეს მეფის ნაქონი ნივთების შესაძენად, რამაც ხაზინა მარტივად შეავსო. ისაბელმა ენრიკეს დროს შეძენილი ნივთების მხოლოდ ის ნაწილი არ გაყიდა, რომელიც მან ეკლესიას, ღარიბებსა და საავადმყოფოებს შესწირა.
ფინანსებთან დაკავშირებულ კიდევ ერთ სირთულეს წარმოადგენდა მონეტების ჭარბი წარმოება და სამეფო მონეტების სიუხვე. ენრიკეს დროს ფულის მწარმოებელი ზარაფხანების რაოდენობა 5-დან 10-მდე გაიზარდა, სადაც საჭიროზე ბევრად მეტ მონეტას ჭრიდნენ. რამდენიმე ზარაფხანის დაკეტვითა და დარჩენილზე კონტროლის დაწესებით, ისაბელმა მოახერხა კვლავ დაებრუნებინა საზოგადოების ნდობა გვირგვინის შესაძლებლობაში ემართა ქვეყნის ფინანსები.
გრანადა
მარცხნივ|მინი|370x370პქ|ისაბელ I-ის შესვლა გრანადაში რეკონკისტას დასასრულებლად ისაბელსა და ფერდინანდს მხოლოდ გრანადის საამიროს დაპყრობაღა სჭირდებოდათ. XIII საუკუნდან მოყოლებული გრანადას ნასრიდთა მუსლიმური დინასტია მართავდა. თავისი მყარი ბარიერებითა და გამაგრებული ქალაქებით საამირომ გაუძლო ესპანელთა ყველა შეტევას და მუსლიმთა უკანასკნელ სიმაგრედ იქცა პირენეს ნახევარკუნძულზე. 1482 წლის 1 თებერვალს მეფე-დედოფალი დიდი ჯარებით შევიდა მედინა-დელ-კამპოში, რასაც გრანადასთან ომის გამოცხადება მოჰყვა. მიუხედავად იმისა, რომ გრანადელებმა იცოდნენ კასტილიელებთან და არაგონელებთან ორ ფრონტზე ბრძოლა მოუწევდათ, მათ ჯარი არ გაყვეს. მიუხედავად ამისა, გრანადის ალყა ათ წელს გაიწელა.
ესპანეთის მეფე-დედოფალს მთელი ევროპის მონარქები უგზავნიდნენ დამხმარე ჯარებს, რათა საბოლოოდ აღმოეფხვრათ ისლამის კერა ევროპაში. 1485 წელს ევროპელებმა ორკვირიანი შტურმის შემდეგ აიღეს ქალაქი რონდა. მომდევნო წელს ისაბელ I-ის ჯარებმა ქალაქი ლოხა აიღო, სადაც ტყვედ ჩაიგდეს გრანადის ამირა მუჰამად XII, თუმცა დედოფლის ბრძანებით იგი მალევე გაათავისუფლეს. ერთ წელიწადში კასტილიელებმა მალაგაც დაიკავეს, რამაც ნასრიდთა საამიროს ძირითადი დასაყრდენი ხელიდან გამოაცალა. 1489 წელს დაიკავეს ბასაც, რის შემდეგაც 1491 წელს უშუალოდ გრანადას შემოარტყეს ალყა. ერთწლიანი ალყის შემდეგ, 1492 წლის 2 იანვარს მუჰამად XII დანებდა. იმავე დღეს ფერდინანდი და ისაბელი ტრიუმფით შევიდნენ ქალაქში და გრანადის მთავარი მეჩეთი კათოლიკურ ეკლესიად გადააკეთეს. იმავე წელს დაიდო გრანადის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ფერდინანდმა და ისაბელმა ებრაელებსა და მუსლიმებს ნება დართეს ქალაქში მშვიდობიანად ეცხოვრათ.
კოლუმბი და ურთიერთობა პორტუგალიასთან
მინი|319x319პქ|მოგზაურობიდან დაბრუნებული კოლუმბი ხვდება ფერდინანდ არაგონელსა და ისაბელ კასტილიელს გრანადის აღებამდე სამი თვით ადრე დედოფალი ისაბელი ქრისტეფორე კოლუმბის მოგზაურობის დაფინანსებას დასთანხმდა, რომლის მიზანიც იყო ინდოეთამდე მისასვლელი გზის აღმოჩენა დასავლეთიდან. მისი თქმით ინდოეთამდე სულ 2000 კილომეტრი იყო გასავლელი, რაც ესპანეთს დიდ სიმდიდრეს მოუტანდა, რის გამოც დედოფალი მალე დაითანხმა.
მისი ექსპედიცია 1492 წლის 3 აგვისტოს დაიწყო, 12 ოქტომბერს კი ჩავიდა კუნძულ სან-სალვადორზე. იგი ესპანეთში ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა რუკის მონახაზებით, რასთან ერთადაც მან „ახალი სამყაროდან“ ჩამოტანილი ძვირფასეულობაც მიართვა მონარქებს. ასე დაიწყო ესპანეთის კოლონიური ოქროს ხანა. ახალი გზის აღმოჩენის ამბავმა მალევე მოიცვა მთელი ევროპა, რამაც განსაკუთრებით დააინტერესა ესპანეთის მტერი, პორტუგალიის მეფე ჟუან II, რომელმაც გადაწყვიტა ახალ მიწებს თავად დაპატრონებოდა. ამრიგად, 1494 წელს ჟუანსა და ისაბელს შორის გაფორმდა ტორდესილასის ხელშეკრულება, რითაც მონარქებმა ახალი მიწები გადაინაწილეს. მარცხნივ|მინი|260x260პქ|ისაბელი და ფერდინანდი გამოსცემენ ებრაელთა გაძევების ბრძანებულებას ცნობილია, რომ დედოფალი ისაბელი არ იზიარებდა კოლუმბის აზრს ამერიკის ადგილობრივი ინდიელების დამონების თაობაზე, თუმცა მისი შეხედულებების მიუხედავად მალე დაიწყო ინდიელთა დამონებისა და გაჟლეტის ხანა.
ებრაელთა გაძევება
ისაბელის მმართველობის პერიოდში ესპანეთში საბოლოოდ დამკვიდრდა კათოლიკური ინკვიზიცია. მას ამაში დომინიკელთა ორდენის მღვდელი ტომას დე ტორკემადა ეხმარებოდა, რომელმაც დაარწმუნა დედოფალი, რომ ინკვიზიცია ქვეყანაში რელიგიური და პოლიტიკური ერთიანობის გარანტიას ქმრინდა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ისაბელი აშკარად ეწინააღმდეგებოდა ებრაელთა ეთნიკური ნიშნით დევნას, ტორკემადამ შეძლო ფერდინანდის დარწმუნება. 1492 წლის 31 მარტს მეფე-დედოფალმა გამოსცეს ალჰამბრის განკარგულება, რომელიც გულისხმობდა ებრაელთა დევნისა და დეპორტაციის დაწყებას მთელი ესპანეთის მასშტაბით. მათ ებრაელებს ქვეყნის დასატოვებლად ოთხი თვე მისცეს ვადა, უკვე ივლისიდან კი დაიწყო მათი სასტიკი დევნა. ცნობილია, რომ ებრაელებს ესპანეთიდან წასვლისას არ ჰქონდათ ცხენის, ოქროს, ვერცხლის, ფულისა და იარაღის წაღების უფლება. ოფიციალური მონაცემებით ამ დროს 200,000-მდე ებრაელი გაიქცა ესპანეთიდან, 80,000 მოკლეს, ხოლო 40,000-მდე ქრისტიანობაზე მოაქციეს, რის გამოც მათ ქვეყანაში დარჩენის ნება დართეს. ის ადამიანები, რომელთაც კათოლიკობა მიიღეს, მაინც უნდობლობით სარგებლობდნენ და გამუდმებულ შევიწროვებას განიცდიდნენ.
დარჩენილი ცხოვრება და გარდაცვალება
ისაბელ კასტილიელმა მეუღლესთან ერთად ჩამოაყალიბა ერთიანი, ეკონომიკურად ძლიერი იმპერია, რომელიც მისი შთამომავლების დროს კიდევ უფრო გაძლიერდა. 1497 წლისთვის მას თითქმის აღარ ჰქონდა პრობლემა. მისი ერთადერთი ვაჟი, პრინცი ხუანი დაქორწინებული იყო საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ის ასულ მარგარეტ ავსტრიელზე, რითაც ესპანეთმა კავშირი დაამყარა მზარდი ძალაუფლების მქონე ჰაბსბურგებთან. იმავდროულად, უფროსი ქალიშვილი, ინფანტა ისაბელი პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ზე იყო დაქორწინებული, რითაც პორტუგალიის მხრიდან საფრთხე აღარ მოდიოდა. მისი შუათანა ასული ხუანა დაქორწინდებული იყო მაქსიმილიან I-ის ერთადერთ ვაჟზე, ბურგუნდიისა და ნიდერლანდების მმართველ ფილიპე I-ზე. მარცხნივ|მინი|316x316პქ|ისაბელ კასტილიელის გარდაცვალება მიუხედავად დიდი დინასტიურ-პოლიტიკური წარმატებებისა, ისაბელის გეგმები, რომლებიც ორ უფროს შვილზე ჰქონდა დამყარებული არ გამოვიდა. ერთადერთი ვაჟი, პრინცი ხუანი ქორწილიდან მალევე დაიღუპა, ისე, რომ შვილი არ დარჩენია. ამას მოჰყვა პორტუგალიის დედოფალ ისაბელას გარდაცვალება მშობიარობისას, რამაც გაწყვიტა კავშირი მეზობელ ქვეყანასთან. ამის გამო ისაბელმა ტახტის მემკვიდრედ თავისი ქალიშვილი ხუანა და მისი ქმარი, ფილიპე ლამაზი დაასახელა, მეორე ქალიშვილი, ინფანტა მარია კი მისივე დის ქვრივს, მეფე მანუელ I-ს მიათხოვა, რითაც პორტუგალიას კვლავ დაუკავშირდა. ამრიგად, თითქმის კვლავ აღსდგა წონასწორობა, მაგრამ მისი ნაბოლარა ქალიშვილის, კატალინას ქორწინების საკითხი კიდევ გადასაჭრელი იყო. საბოლოოდ კატალინა ინგლისის მეფე ჰენრი VII-ის ვაჟზე, უელსის პრინც არტურზე დააქორწინეს, რომელიც მალევე დაიღუპა. ესპანეთ-ინგლისის ალიანსის შესანარჩუნებლად კატალინა სასწრაფოდ დააქორწინეს არტურის ძმაზე, მომავალ მეფე ჰენრი VIII-ზე.
დედოფალი ისაბელ კასტილიელი გარდაიცვალა 1504 წლის 26 ნოემბერს მედინა-დელ-კამპოს სასახლეში, 53 წლის ასაკში. ამის შემდეგ ესპანეთი საშინელმა არეულობამ მოიცვა, რამეთუ კასტილიის ტახტზე ხუანა I და ფილიპე I ადიან, არაგონში კი დაქვრივებული ფერდინანდ II მეფობს. მას არ სურდა ტახტის სიძისთვის დატოვება, რის გამოც ისაბელის დაღუპვის შემდეგ მეორედ დაქორწინდა საფრანგეთის მეფე ლუი XII-ის დისწულ ჟერმენა დე ფუაზე, რათა მასთან ახალი მემკვიდრე გაეჩინა, თუმცა ამაოდ. 1506 წელს ფილიპე I გარდაიცვალა, ივარაუდება, რომ იგი ფერდინანდმა მოწამლა. ამ ფაქტმა ხუანა I ჭკუიდან შეშალა, რის გამოც ხელისუფლების სათავეში ხუანასა და ფილიპეს უფროსი ვაჟი, კარლოს I მოდის, რომელმაც შეშლილი დედა მონასტერში გამოკეტა და ტახტი დაიკავა. 1516 წელს ფერდინანდი უმემკვიდრეოდ დაიღუპა, რის გამოც კარლოს I გაერთიანებული ესპანეთის მეფე გახდა, 1519 წელს, მაქსიმილიან I-ის გარდაცვალებით იგი ასევე ხდება იტალიის, გერმანიის, ავსტრიის, ბურგუნდიისა და ნიდერლანდების მმართველი, რითაც შეიქმნა უზარმაზარი ჰაბსბურგთა მონარქია. 1580 წელს კარლოსის ვაჟმა, ფილიპე II-მ, მაშასადამე ისაბელის შვილიშვილმა დაიკავა პორტუგალიის ტახტი, რითაც ყველა ესპანური სამეფო გაერთიანდა და შეიქმნა იბერიის უნია.
შვილები
გარდა ამისა ისაბელს ჰყავდა ორი შვილი:
სქოლიო
კატეგორია:კასტილიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1451 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1504 კატეგორია:ისლამის კრიტიკოსები კატეგორია:ტრასტამარის დინასტია კატეგორია:ქალი მმართველები კატეგორია:ლეონის მეფეები კატეგორია:არაგონის დედოფლები კატეგორია:სიცილიის დედოფლები კატეგორია:ნეაპოლის დედოფლები კატეგორია:სარდინიის დედოფლები კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:ასტურიის პრინცები
MDO
MDO — ლათინოამერიკული პოპ-როკ ჯგუფი. შეიქმნა 1997 წელს, პუერტო-რიკოული ვაჟთა ჯგუფისგან, რომელსაც მენუდო ერქვა.
ჯგუფის ისტორია
1990-იანი წლების შუა ხანებში, მენუდოს შემქმნელმა და დირექტორმა ედგარდო დიასმა სახელ „მენუდოზე“ სავაჭრო ნიშანი პანამურ კომპანიას მიჰყიდა. ჯგუფის დარჩენილმა წევრებმა MDO ჩამოაყალიბეს, რომლის ხელმძღვანელი და პროდიუსერიც თავდაპირველად დიასი იყო.
ამ დროისათვის ჯგუფის წევრები იყვნენ აბელ ტალამანტესი, ალექსის გლურიონი, ანტონი გალინდო, დიდერ ერნანდესი და დანიელ რენე. მათ ერთობლივად, 1997 წელს ჩაწერეს ალბომი MDO, 1999 ამას მოჰყვა Un Poco Más. ალბომში შედიოდა ორი ინგლისურენოვანი სიმღერა — „Groove With Me Tonite“ და „Fantasy“, იმ მიზნით, რათა შეეღწიათ აშშ-ის ბაზარზე. იგივე განმეორდა 2000 წელს გამოსულ ალბომში Subir Al Cielo, რომელიც ორზე მეტ ინგლისურ სიმღერას შეიცავდა.
ამავე წელს, MDO-მ თავის პირველი ინგლისურენოვანი ალბომი გამოუშვა, რომელიც საერთაშორისო ბაზარზე გავრცელდა. თუმცა ჯგუფის საქმიანობაში, პრობლემები შექმნა ჯგუფის წევრ ალექსის გლურიონსა და ახალ წევრ კაბელ ავილესის დაპირისპირებამ, რაც გლურიონის წასვლით დასრულდა. დარჩენილმა წევრებმა სან-ხუანში კონცერტი გამართეს, რომელიც 2002 წელს DVD-ზე გამოვიდა.
2005 წლის იანვარში, ცნობილი გახდა, რომ MDO ახალი წევრით ბრუნდებოდა. ჯგუფს სამი წევრი შემოემატა, პუერტო-რიკოული რეალიტი ტალანტ-შოუ Objetivo Fama-დან. მათი პირველი ერთობლივი ალბომი იყო Otra Vez, რომელიც საკმაოდ წარმატებული გამოდგა. ჯგუფმა ტურნეები მოაწყო მთელი ლათინური ამერიკის მასშტაბით და რამდენიმე ჯილდოც მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოპ-როკ ჯგუფები კატეგორია:1997 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:ლათინოამერიკული ჯგუფები
ელ-სანბელავენი
ელ-სანბელავენი (السنبلاوين) — ქალაქი ეგვიპტეში. ქალაქი მდებარეობს ჩრდილოეთ ეგვიპტეში. ქალაქი მოქცეულია მდინარე ნილოსის დელტაში, ელ-სანბელავენში ჩამოედინება მდინარე ნილოსი. ელ-სანბელავენი 20 კილომეტრითაა დაცილებული პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს ელ-მანსურას, 100 კილოემტრით კი დაცილებულია ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. ქალაქი დაკაჰლიას საგუბერნატოროს დასახლებული პუნქტია.
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:დაკაჰლიის მუჰაფაზა
ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ჩრდილოეთ კარელიის (Pohjois-Pohjanmaa; Norra Norra Österbotten) რეგიონი 3 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 13 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
დეპეგინძე
დეპეგინძე — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (სომხური ათარის თემი), კოდორის ქედის სამხრეთ ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე თოუმიშის ნაპირას. ზღვის დონიდან 250 მ, ოჩამჩირიდან 38 კმ. 1989 წლის აღწერით მოსახლეობა შეადგენდა 73 მცხოვრებს. აფხაზეთში სამხედრო-პოლიტიკური კონფლიქტის გამო არ ექვემდებარება საქართველოს სახელმწიფოს კონტროლს. 2008 წლიდან გამოცხადებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიად.
სქოლიო
კატეგორია:სომხური ათარის თემის სოფლები
Pseudoheterocaryum
Pseudoheterocaryum — მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 4 სახეობას, რომლებიც ადრე Heterocaryum-ის გვარს ეკუთვნოდნენ. გავრცელებული არიან კავკასიაში, მცირე და შუა აზიაში, ახლო აღმოსავლეთში, ირანში, ავღანეთში, პაკისტანში, დასავლეთ ჰიმალაიში, დასავლეთ ჩინეთში.
ერთწლოვანი აღმავალი ან სწორმდგომი ბალახებია, სიმაღლეში 5–40 სმ, ღეროები, ტოტები და ფოთლები თხლად ან სქლადაა დაფარული ბუსუსებით, რომლებიც, ჩვეულებრივ, ამობურცული ძირიდანაა ამოსული. ფოთლები ხაზურიდან ხაზურ-ლანცეტა ფორმამდეა; ყუნწები გრძელი (H. subsessile-ს არ აქვს), სქელი; ჯამი ძირში დაყოფილია ლანცეტა-ხაზურ ფოთოლაკებად. გვირგვინი პატარაა, 5-ფურცლიანი; 4 არათანაბარი, ზიგომორფული და კონუსისებრი კაკლუჭა მთელ სიგრძეზე მიკრულია სვეტისებრ გინობაზაზე და არ ცალ-ცალკევდება, Heterocaryum-ისგან განსხვავებით, კაკლუჭებზე დანამატების მხოლოდ ერთ წყება აქვთ და მათი დორსალური (ზურგის) მხარის შუა ნაწილი შებუსული არ არის.
სქოლიო
*
ლავრაზია
350პქ|მინი|გონდვანა და ლავრაზია ლავრაზია — ორი კონტინენტიდან ჩრდილოეთით მდებარე (სამხრეთით იყო გონდვანა). ამ ორ კონტინენტად დაიშალა პანგეა მეზოზოურ ერაში. ლავრაზიის შემადგენელი ნაწილები იყო ამჟამინდელი ევრაზია და ჩრდილოეთი ამერიკა, რომლებიც თავის მხრივ დაახლოებით 135-200 მლნ წლის წინათ განცალკევდნენ ერთმანეთისგან.
ლავრაზია ზეკონტინენტი იყო, რომელიც პანგეას გახლეჩით წარმოიშვა და ჩრდილოეთის ნახევარსფეროს დიდ ნაწილს მოიცავდა, ძირითადად კი, ლავრენტიას (კონტინენტი, რომელიც პალეოზოურ ერაში არსებობდა ცენტრალური კანადის ადგილას და კანადის კონტინენტურ ფარს მისცა სახელი), ბალტიკას, ციმბირს, ყაზახეთსა და ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კონტინენტურ ფარებს.
ლავრაზია ლავრენტიასა და ევრაზიას აერთიანებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული კონტინენტები კატეგორია:სუპერკონტინენტები კატეგორია:აზიის გეოლოგია კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის გეოლოგია
ერიხ დრახი
ერიხ დრახი ( Erich Drach ) ( დ. 26 აპრილი, 1885, მიუნხენი —  გ. 15 ივლისი, 1935 ბერლინი) — გერმანელი მკვლევარი გერმანისტი. ცალკე დისციპლინად დააარსა „მეცნიერება მეტყველების შესახებ“, ასევე „მეტყველების აღზრდა“.
ცხოვრება
1903 წელს მაქსიმილიანის სამეფო გიმნაზიის სიმწიფის ატესტატის მიღებისთანავე, ერიხ დრახმა ჩააბარა მიუნხენის ლუდვიგ-მაქსიმიალიანის უნივერსიტეტში გერმანულ ფილოლოგიაზე. 1908 წელს დაიცვა დისერტაცია ლუდვიგ ტიკის სასცენო რეფორმის შესახებ.