cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სასიღნაღოღელე
განეკუთვნება გვიანდელ პალეოლითის ხანას. სადგომ-სახელოსნო „სასიღნაღოღელე“ 1969 წელს გამოავლინა კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური) ქვის ხანის რაზზმა (ხელმძღვანელი თ ბუგიანიშვილი). სასიღნაღოღელესთან დაახლოებით 1 ჰექტრის ფართობზე, მზესუმზირის ნათესებში შეგროვდა კაჟის 91 ნივთი: კაჟის კაჭარი, ნუკლეუსები, ანატკეცები და იარაღი. ნუკლეუსები გაფორმებულია კაჭრებსა და ანამტვრევებზე. ყველა ნუკლეუსი. რომელიც ლევალუაურია, ერთფუძიანი და განივიანია, გარდა ერთისა. არალევალუაურია, ერთფუძიანი გრძივი და განივი, ორფუძიანი ცალმრივი და ორმხრივი, დისკოსებრი ორმხრივი და ამორფული ტიპის. ყველა ანატკეცი არალევალუაურია, ერთფუძიანი ცალმხრირვი და ორმხრივი, დისკოსებრი ორმხრივი და ამორფული ტიპის. ყველა ანატკეცი არალევალუაურია. ისინი დაბალი, ფართო ან მოგრძო მოყვანილობისაა. მათთვის დამახასიათებელია შერბილებული კლექტონური ტექნიკის ნიშნები. აქვთ ძირითადად გლუვი, ფართო დარტყმის მოედანი და რელიეფური ბურცული ნიჟარისებრი წარმონაქმნით, რომელსაც ქვედა სიბრტყის ნახევარი უკავია. იარაღებში წამყვანი ადგილი სახოკ-საფხეკებს უკავიათ. მაათში გამოიყოფა ცალპირა ამოზნექილ და ჩაზნექილ სამუშაოპირიანი, ორი ორპირა, გრძივი, სწორ და ამოზნექილ და ჩაზნექილ სამუშაოპირიანი და კონვერგენტული სახოკები. ცალპირა და კონვერგენტული სახოკები დამზადებულია არალევალუაურ ანატკეცებზე. საფხეკები ორი სწორ და ერთი ამოზნექილ სამუშაოპირიანი გრძივი და განივი ტიპისაა. სხვა იარაღიდან წარმოდგენილია ორი ორწვერა სახვრეტი, ნისკარტისებრი შვერილიანი მჭრელი იარაღი და ნისკარტისებრი წვეტანა. ქვის ინდუსტრია არალევალუაურია. გაპობა-ატკეცის ანუ პირველადი დამუშავების წესში წამყვანია აშელ-კლექტონური ტექნიკა, ხოლო მეორად დამუშავებაში ესეიგი იარაღის დამზადებაში — ზურგისემიერი ფართო ფაცეტოვანი ციცაბო რეტუში. აღმოჩენილი მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)
გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის სამხრეთ-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. XX საუკუნის 90-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთე, შიგნიდან და გარედან შეულესავთ და ღარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გადახურულია შეისრული თაღით, რომელიც გარედან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია სწორკუთხა, გარეთკენ დავიწროებული სარკმელი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია სწორკუთხა ტრაპეზი. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში ორ-ორი პატარა სწორკუთხა ნიშაა, შუა ნაწილში კი - თითო სწორკუთხა სარკმელი, რომელთა ქვედა ნახევარი შეკეთების დროს ამოუშენებიათ. შიგნით ეკლესია შეისრული კამარითაა გადახურული.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სეფსისი
სეფსისი (ბერძნ. grcσῆψις — დაჩირქება) — ადამიანისა და ცხოველების მძიმე ინფექციური დაავადება. სეფსისი ნებისმიერი ინფექციის ისეთი ფორმაა, რომლის დროსაც ორგანიზმის მძიმე მდგომარეობის ან მიკრობების მაღალი ვირულენტობის, აგრეთვე ორგანიზმში მათი დიდი რაოდენობით ან არაბუნებრივი გზით შეჭრის შედეგად ორგანიზმის დაცვითი უნარი იმდენად დაქვეითებულია, რომ ანთებითი კერები, სადაც ჩვეულებრივ მიკრობების დათრგუნვა ხდება, გადაიქცევა მათი გამრავლებისა და უწყვეტი განმეორებითი გენერალიზაციის წყაროდ. სეფსისის გამომწვევი შეიძლება იყოს სტრეპკოკოკი, სტაფილოკოკი (უფრო ხშირად) და სხვა. ამჟამად გავრცელებულია ე.წ. გრამუარყოფითი (ნაწლავის ჩხირი, კლოსტრიდია) ინფექცია. მიკრობის შეჭრის ადგილის მიხედვით განარჩევენ კანისმიერ, ოპერაციის შემდგომ, მშობიარობის და აბორტის შემდგომ, უროლოგიურ (ინფექცია იჭრება საშარდე გზებიდან), ორალურ (ინფექცია იჭრება პირის ღრუდან) და კრიპტოგენულ სეფსისს; ჩარევის საჭიროების მიხედვით - არაქირურგიულ, ქირურგიულ, გინეკოლოგიურ, უროლოგიურ და პედიატრიულ სეფსისს; კლინიკური მიმდინარეობის მიხედვით - ელვისებურს (1-7 დღე), მწვავეს ( 3 თვემდე) და ქრონიკულს; კერების მიხედვით - სეპტიცემიას (ჩირქოვანი მეტასტაზების გარეშე), სეპტიკოპიემიას (ჩირქოვანი მეტასტაზებით) და სეფსისურ (ბაქტერიულ) ენდოკარდიტს (ინფექციის კერა ენდოკარდიუმშია), რომელსაც უმძიმესი მიმდინარეობა აქვს. სეფსისს ახასიათებს როგორც ადგილობრივი, ისე საერთო სიმპტომები: მაღალი ტემპერატურა, თავის ტკივილი (სტაფილოკოკური სეფსისი თავის ტკივილის გარეშე მიმდინარეობს), მძიმე შემთხვევაში ცნობიერების დაკარგვა, მაჯისცემის გახშირება, არტერიული სისხლის წნევის დაქვეითება, შეშუპებები, ნაწოლები და სხვა. ყოველგვარი ცხელების დროს, რომელიც იწყება ტრავმის (ოპერაცია,მშობიარობა და სხვა) მიღების ან ჩირქგროვის გაჩენის შემდეგ, ეჭვი უნდა მივიტანოთ სეფსისზე. სეფსისის ნათელი სურათი ვითარდება 3 - 5 დღეში, ზოგჯერ უფრო გვიანაც. ეფექტიანი მკურნალობა შესაძლებელია პირველ დღე-ღემეში. ახალშობილთა სეფსისისთვის დამახასიათებელია პირღებინება, ფაღარათი, ძუძუს წოვის მიტოვება, წონაში დაკლება,ორგანიზმის გაუწყლოება, მონაცისფრო კანი და სხვა.
მკურნალობა
ანტიბიოტიკების დიდი დოზები, სულფანილამიდები;ორგანიზმის წინააღმდეგობის ასამაღლებელი ღონისძიებანი (გაძლიერებული ვიტამინიზებული მაღალკალორიული საკვები, სისხლის და ცილოვანი პრეპარატების გადასხმა, ავტოვაქცინები, გამა-გლობულინი); ადგილობრივად - დანეკროზებული ქსოვილების დროული მოცილება, ჩირქგროვების გაკვეთა, ჭრილობების დამუშავება ანტიბიოტიკებითა და ანისეპტიკური პრეპარატებით და სხვა.
1979 წელს საქართველოში შეიქმნა სეფსისის საწინააღმდეგო რესპუბლიკური ცენტრი. ცენტრის საქმიანობაში შედის: ინფექციონისტების, ქირურგების, მეან-გინეკოლოგების, პედიატრებისა და სხვა სპეციალისტების ორგანიზებული გაერთიანება; მოსახლეობისთვის მაღალკვალიფიციური კონსულტაციის გაწევა; დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ერთობლივი ტექნიკის შემუშავება; ავადმყოფების დისპანსერული მომსახურება (სეფსისის გადატანის შემდეგ 1 წელი,სეფსისური ენდოკარდიის შემდეგ - მთელი სიცოცხლის მანძილზე) და სხვა. სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის მიერ მიღებული ღონისძიებების შედეგად მკვეთრად შემცირდა სეფსისით გამოწვეული ლეტალობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
დოროთეა სოფია ნოიბურგელი
დოროთეა სოფია ნოიბურგელი (Dorothea Sophie von der Neuburg, Dorotea Sofia di Neuburg; დ. 5 ივლისი, 1670, ნოიბურგი, საღვთო რომის იმპერია — გ. 15 სექტემბერი, 1748, პარმა, იტალია) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. პფალც-ნოიბურგის კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმისა და მისი მეუღლის, ლანდგრაფინია ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელის ასული. მისი დები ესპანეთის, პორტუგალიისა და საღვთო რომის დედოფლები გახდნენ. თავად იგი ჯერ დააქორწინეს პარმის პრინც ოდოარდო ფარნეზეზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მის ნახევარ-ძმაზე, პარმის ჰერცოგ ფრანჩესკო ფარნეზეზე. პირველი ქმრისგან შეეძინა ქალიშვილი, რომელიც შემდგომში ესპანეთის დედოფალი ისაბელ ფარნეზე გახდა, როგორც ფილიპე V-ის მეორე ცოლი.
ბიოგრაფია
მას ასევე სამი ძმა ჰყავდა, რომელთაგან ორი პფალც-ნოიბურგის კურფიურსტი გახდა — იან ვილჰელმი და კარლ III. ხოლო მისი მესამე ძმა, პრინცი ფრანც ლუდვიგი კი ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი იყო. ერთი სიტყვით, იგი ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი და დიდი ოჯახის წარმომადგენელი გახლდათ.
1690 წლის 17 სექტემბერს იგი დააქორწინეს პარმისა და პიაჩენცას პრინც ოდოარდო ფარნეზეზე. მომავალში ისინი პარმისა და პიაჩენცის მომავალ ჰერცოგად და ჰერცოგინიად მოიაზრებოდნენ. მათი დიდებული ქორწილი კი პარმის სასახლეში გაიმართა. დოროთეა სოფიასა და ოდოარდოს სამწლიანი ქორწინებიდან სულ ორი შვილი შეეძინათ: ვაჟი რომელიც მცირეწლოვანი დაიღუპა და ისაბელ ფარნეზე, ესპანეთის მომავალი დედოფალი.
მისი პირველი ქმარი 1693 წლის 6 სექტემბერს დაიღუპა, მათი ვაჟის გარდაცვალებიდან ზუსტად ერთი თვის თავზე. ამ ამბიდან სულ სამ წელიწადში, 1696 წლის 7 დეკემბერს დოროთეა ცოლად გაჰყვა თავისი განსვენებული მეუღლის ნახევარ-ძმას, პარმისა და პიაჩენცას ჰერცოგ ფრანჩესკო ფარნეზეს, რომელიც ტახტზე მამამისის, პარმის ჰერცოგის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა 1694 წელს.
ეს ქორწინება უშუალოდ ფრანჩესკოს იდეა იყო, რადგან მას არ სურდა მის რძალს თავისი მზითვები უკან წაეღო, თანაც მემკვიდრე სჭირდებოდა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ეს ქორწინება უნაყოფო აღმოჩნდა.
ფრანჩესკო 1727 წელს გარდაიცვალა და როდესაც მისი კიდევ ერთი ძმა, ჰერცოგი ანტონიო ფარნეზეც 1731 წელს ასევე უშვილოდ დაიღუპა, პარმისა და პიაჩენცის ტახტი გადაელოცა დოროთეა სოფიას შვილიშვილს, დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს უმცროს ვაჟს, ესპანეთის ინფანტ ფილიპეს. მიუხედავად ამისა, პარმას 1735 წლამდე თავად დოროთეა მართავდა, რომელიც ავსტრიელებმა დაამხეს პოლონური მემკვიდრეობის ომის დროს. იგი გარდაიცვალა 1748 წლის 15 სექტემბერს, 78 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1670 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1748 კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:პარმის ჰერცოგინიები
რესან ჰანიმეფენდი
რესან ჰანიმეფენდი დაბადების სახელი აიშე, სხვა სახელი — რეზანი ( დ. 28 მარტი, 1860 — გ. 31 მარტი, 1910) — ოსმალეთის 33-ე სულთნის, მურად V-ის ქართველი ცოლი.ფატმა სულთნის და ალიე სულთნის დედა.
ადრეული ცხოვრება და ქორწინება
რესან ჰანიმეფენდი დაიბადა ომერ-ბეის და ფატმა ჰანიმის ოჯახში. მისი დაბადების სახელი იყო აიშე. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ იგი ქართული წარმოშობისაა. რესანი მიიყვანეს სასახლეში ერთი წლის ასაკში თავის დასთან, გიულთენ ჰანიმთან ერთად. რესანს ასევე ჰყავდა ნახევარდა სახელად შაიესთე ჰანიმი. იგი მიიყვანეს აბდულმეჯიდ I-ის ქალიშვილის, სენიჰა სულთნის სასახლეში, სადაც მან და მისმა დამ მიიღეს განათლება. დის მსგავსად რესანიც მსახურობდა სასახლის კარზე. თუმცა მალე რესანი სულთან მურად V-მ შეამჩნია და 1877 წლის 2 ნოემბერს მასზე დაქორწინდა. მისი ქორწილის შემდეგ გიულთენი რესენის სეფექალი გახდა. მურად V-ის სხვა ცოლი, ფლიზთენ ჰანიმეფენდი შემდეგნაირად იხსენებს რესენს:
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
მურად V-ის გარდაცვალების შემდეგ 1904 წელს რესანი ცხოვრობდა ჩირაგანის სასახლეში იქამდე სანამ 1908 წლის 16 დეკემბერს დაიწყებოდა მეორე კონსტიტუციური ერა. ჩირიგანის სასახლის დატოვების შემდეგ ის ცხოვრობდა თავის ქალიშვილთან, ფატმა სულთანთან ერთად. რესან ჰანიმეფენდი გარდაიცვალა 1910 წლის 31 მარტს სტამბოლში. დაკრძალულია ეიუფის სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნების მეუღლეები კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
საყდრიონის ამაღლების ხატი
საყდრიონის ამაღლების ხატი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდრიონის ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყი ქვით. ეკლესიის გადახურვა და სამხრეთ და დასავლეთ კედლები მთლიანად დანგრეულია. აღმოსავლეთ ნაწილში სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია ერთიანი კამარით ყოფილა გადახურული, რომლის ქუსლის წყობის რამდენიმე ქვა შემორჩა ჩრდილოეთ კედელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თეღენიქი
თეღენიქი (Թեղենիք) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 620 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 681 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 69 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 91.88 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
მჟაუნმჟავას ანჰიდრიდი
მჟაუნმჟავას ანჰიდრიდი — ჰიპოთეტური ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით C2O3. წარმოადგენს მჟაუნმავას, რომელსაც ერთი მოლი წყალი აქვს წართმეული ან ეთილენის ოქსიდს, რომელსაც ორივე ნახშირბადზე ჟანგბადები აქვს დამატებული, ანუ ორი კეტონის ფუნქციური ჯგუფი. მიეკუთვნება ოქსოკარბონებს და არის ნახშირბადის ერთ-ერთი ოქსიდი. ნაერთის დიმერი, ანუ დიოქსან ტეტრაკეტონი არსებობს, იგი მჟაუნმჟავას ანჰიდრიტის ციკლური დიმერია, რომელიც 0 °C-ზე იშლება.
სქოლიო
კატეგორია:ნახშირბადის ოქსიდები კატეგორია:კეტონები
ბუჩის ხოცვა-ჟლეტა
ფონი
უკრაინაში რუსეთის შეჭრის ფარგლებში რუსულმა სამხედრო დანაყოფებმა ბელარუსის სამხრეთი საზღვრები გადაკვეთეს. მათი ერთ-ერთი პირველი მოქმედება იყო შეტევა უკრაინის დედაქალაქ კიევის მიმართულებით, რაშიც მონაწილეობდა სამხედრო-სატრანსპორტო საშუალებების უზარმაზარი კოლონა და რაც, სავარაუდოდ, მიზნად ისახავდა ქალაქის მოწყვეტას ქვეყნის დანარჩენი ტერიტორიისგან და უკრაინის ხელისუფლების დამხობას.
2022 წლის მარტში რუსეთის მოწინავე ძალები ქალაქ ბუჩაში შევიდნენ, რის შედეგადაც ბუჩა გახდა კიევის შემოგარენში მდებარე ერთ-ერთი პირველი დასახლებული პუნქტი, რომელიც რუსებმა დაიკავეს.
სხვა ქალაქებისგან განსხვავებით, ბუჩის მერი ოკუპაციის დროსაც აგრძელებდა მოვალეობის შესრულებას. იგი არ მოუკლავთ და არ გაუტაციათ.
მარტის ბოლოს, კიევიდან რუსული ძალების უკანდახევამდე ცოტა ხნით ადრე, უკრაინის გენერალურმა პროკურორმა, ირინა ვენედიქტოვამ განაცხადა, რომ უკრაინელ სამართალდამცავებს შეგროვებული ჰქონდათ სამხილები სავარაუდო სამხედრო დანაშაულის 2,500 შემთხვევის შესახებ რუსეთ-უკრაინის ომის დროს და გამოვლენილი ჰყავდათ „რამდენიმე ასეული ეჭვმიტანილი“.
კიევიდან რუსული ძალების ზოგადი უკანდახევის ფარგლებში და აგრეთვე, უკრაინული სამხედრო ძალების მხრიდან შეტევების შედეგად, ბუჩაში მყოფმა რუსულმა ძალებმა ჩრდილოეთის მიმართულებით დაიხიეს. 1 აპრილს ქალაქში უკრაინული ძალები შევიდნენ.
ხოცვა-ჟლეტის სამხილები
სოციალური ქსელებში 2 აპრილს გავრცელებული თავდაპირველი ვიდეომასალა იმის შესახებ, თუ როგორ გამოიყურებოდა ქალაქი მას შემდეგ, რაც იგი რუსულმა ძალებმა დატოვეს, აჩვენებდა მასიურ სამოქალაქო მსხვერპლს. გაჩნდა სამხილები რუსული მხარის მიერ ჩადენილი შესაძლო სამხედრო დანაშაულების შესახებ ქალაქის ოკუპაციის დროს. The Times-ის და The Washington Post-ის მიხედვით, 18 მამაკაცის, ქალის და ბავშვის დასახიჩრებული გვამები სარდაფში იპოვეს. ცხედრებს ეტყობოდა წამების კვალი: მოჭრილი ყურები და ამოძრობილი კბილები. მოკლულ სამოქალაქოთა გვამები დატოვებული იყო გზაზეც.
ქალაქის მერმა და მაცხოვრებლებმა დაადასტურეს, რომ სამოქალაქოები რუსი სამხედროების მიერ იყვნენ მოკლული. მსხვრპლთა დიდი ნაწილი, როგორც ჩანს, ყოველდღიური საქმიანობის დროს მოკლეს, ზოგიერთ მათგანს სავაჭრო ჩანთებიც ჰქონდა თან. ფოტო-ვიდეო მასალაზე ნაჩვენები იყო სამოქალაქოები შეკრული ხელებით და გარდაცვლილი მამაკაცი ველოსიპედთან. მოკლული სამოქალაქო პირები აღმოაჩინეს ქალაქში შესულმა ჟურნალისტებმაც. CNN-მა, BBC-მ, AFP-მ, და Bild-მა გაავრცელეს ვიდეო დოკუმენტაცია, რომელზეც ასახულია სამოქალაქოთა ცხედრები ქუჩაში და ეზოებში, ზოგიერთ მათგანს კი შეკრული აქვს ხელები და ფეხები.
ბუჩის მერმა, ანატოლი ფედორუკმა დაადასტურა, რომ სულ მცირე 280 ადამიანის საერთო საფლავში დაკრძალვა გახდა საჭირო. კიდევ ერთ საერთო საფლავში ქალაქის მაცხოვრებლებმა 57 ადამიანი დაკრძალეს.
სამოქალაქო პირების თქმით, გადარჩენილთა დიდი ნაწილი რუსებს სარდაფებში ემალებოდა და შიშის გამო გარეთ არ გამოდიოდა. ზოგ მათგანს კვირების განმავლობაში არ გააჩნდა შუქი და ელექტროენერგია, ხოლო წყლის გასაცხელებლად და საჭმლის მოსამზადებლად სანთლებს იყენებდნენ. ისინი სამალავებიდან მხოლოდ მას შემდეგ გამოვიდნენ, რაც დარწმუნდნენ, რომ რუსები ქალაქიდან გასული იყვნენ და უკრაინელი სამხედროების მოსვლას სიხარულით შეხვდნენ.
სამხილები მიუთითებს, რომ რუსებმა გამოარჩიეს და ორგანიზებულად დახოცეს უკრაინელი მამაკაცები, რადგან ზურგსუკან ხელებშეკრული გვამების უმეტესობა სწორედ მამაკაცი სამოქალაქო პირებისაა. 2 აპრილს სააგენტო „ფრანს-პრესის“ რეპორტიორმა განაცხადა, რომ ბუჩის ქუჩებში სულ მცირე ოცი სამოქალაქო პირის გვამი ნახა, ორ მათგანს კი ხელები შეკრული ჰქონდა, რაც გამიზნულ სიკვდილით დასჯაზე მიუთითებს. ფედორუკის განცხადებით, ყველა ასეთ გვამს კეფაში ნასროლი ჭრილობა აქვს. Human Rights Watch-ის სპიკერის განცხადებით, ორგანიზაციამ 4 მარტს დაადასტურა რუსი სამხედროების მიერ ჩადენილი გამიზნული სიკვდილით დასჯის „უტყუარი შემთხვევები“.
The Kyiv Independent-მა ასევე გამოაქვეყნა ფოტომასალა და ინფორმაცია ერთი მამაკაცის და ორი ან სამი შიშველი ქალის გვამების შესახებ, რომლებიც გზის პირას, საბნის ქვეშ იყო მოთავსებული და რომელთა დაწვაც რუსმა სამხედროებმა ქალაქის დატოვების წინ სცადეს. The Guardian-მა მოიყვანა თვითმხილველთა მონათხრობი, რომლის მიხედვითაც რუსმა სამხედროებმა ძალის გამოყენებით სამხედრო მანქანებზე დასვეს უკრაინელი ბავშვები და მათ გადაადგილებისას ცოცხალ ფარად იყენებდნენ. 5 მარტს, დაახლოებით 7 საათსა და 15 წუთზე, რუსმა სამხედროებმა შენიშნეს ორი სამოქალაქო მანქანა, რომელიც ჩკალოვას ქუჩაზე შედიოდა. მანქანებში მოთავსებული იყო ორი ოჯახი, რომელიც ქალაქიდან გაქცევას ცდილობდა. რუსებმა მანქანებს ცეცხლი გაუხსნეს, რის შედეგადაც მეორე მანქანაში მჯდომი მამაკაცი ადგილზე გარდაიცვალა. წინა მანქანას ტყვიამფრქვევის ცეცხლი მოხვდა, რის შედეგადაც ადგილზე გარდაიცვალა ორი ბავშვი და მათი დედა.
რუსული ძალების გასვლის შემდეგ Human Rights Watch-თან საუბრისას ქალაქის მაცხოვრებლებმა აღწერეს მოკლეხნიანი ოკუპაციის დროს რუსი სამხედროების მოპყრობა ადგილობრივების მიმართ: ჯარისკაცები კარდაკარ დადიოდნენ, აწარმოებდნენ ხალხის დაკითხვას, ანადგურებდნენ ან იტაცებდნენ მათ ნივთებს, მათ შორის, ტანსაცმელს, რომელსაც თავად იცმევდნენ. ესროდნენ სახლიდან წყლის ან საკვებისთვის გამოსულ სამოქალაქო პირებს და მათ სახლში დაბრუნებას აიძულებდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განადგურების გამო სახლებში არ იყო ელემენტარული პირობებიც კი, მათ შორის, წყალი და გათბობა. რუსული ჯავშანტექნიკა განურჩევლად ესროდა ქალაქში არსებულ შენობებს. რუსები არ უწევდნენ სამედიცინო დახმარებას დაშავებულ სამოქალაქოებს. ადგილობრივებისთვის გათხარეს საერთო სასაფლაო, ხოლო რუსი სამხედროები ხშირად მიმართავდნენ უკანონო სიკვდილით დასჯას.
4 მარტს რუსმა სამხედროებმა მოკლეს სამი უიარაღო უკრაინელი სამოქალაქო პირი, რომლებსაც ძაღლების თავშესაფარში ცხოველებისთვის საკვები მიჰქონდათ.
ეროვნული
უკრაინის ეროვნული პოლიცია იძიებს ბუჩაში მომხდარ მოვლენებს. დანაშაულის ადგილად ითვლება მთლიანი რაიონი.
საერთაშორისო
უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ საერთაშორისო კრიმინალური სასამართლოსგან მოითხოვა გამოძიების ჩატარება ბუჩისა და კიევის გარშემო გათავისუფლებულ სხვა ადგილებში. საგარეო საქმეთა მინისტმა, დმიტრო კულებამ სამხილების შეგროვებისკენ მოუწოდა სხვა საერთაშორისო ჯგუფებსაც.
გამოხმაურება
ვაშინგტონში მდებარე აშშ-ის თავდაცვის ეროვნული უნივესიტეტის პროფესორმა, დევიდ დეროშმა Al Jazeera-სთან საუბარში განაცხადა, რომ სამოქალაქო პირების წინასწარგანზრახვით მკვლელობა სამხედრო დანაშაულს წარმოადგენს.
Bild-თან ინტერვიუში კიევის მერმა, ვიტალი კლიჩკომ განაცხადა, რომ „ბუჩაში და კიევის სხვა გარეუბნებში მომხდარს მხოლოდ გენოციდი შეიძლება ეწოდოს“ და რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი სამხედრო დანაშაულების ჩადენაში დაადანაშაულა.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ტელეგრამის გვერდზე გავრცელდა განცხადება, რომელშიც უარყოფილია ინფორმაცია რუსი სამხედროების მიერ სამოქალაქო პირების მიზანში ამოღების შესახებ. განცხადების მიხედვით, ხოცვა-ჟლეტის დაფარვა რუსი სამხედროების მხრიდან შეუძლებელი იქნებოდა, ხოლო საერთო სამარხები, სინამდვილეში, უკრაინული საჰაერო შეტევების შედეგად დაღუპულებით იყო სავსე. სამინისტრო, ასევე, განიხილავდა ერთ-ერთ ვიდეოს, რომელშიც, სავარაუდოდ, ბუჩაში მოკლული სამოქალაქო პირები იყო ნაჩვენები და აცხადებდა, რომ ცხედრები მოძრაობდნენ. ეს არგუმენტი BBC-ს მოსკოვის განყოფილებამ გამოიკვლია და დაასკვნა, რომ არავითარი სამხილი არ არსებობს, რომელიც ვიდეომასალის სიყალბეზე მიუთითებს.
ბაკურის კოშკი
ბაკურის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის დასავლეთ ნაწილში, ე. წ. ზემო უბანში, ჩალაუბნისხევის პირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ზემოთ კი თანდათან ვიწროვდება. აგებულია საშუალო ზომის რიყის ქვით. დაზიანებულია: შემორჩენილია სამი სართული და IV სართულის მცირე ნაწილი, კედლები სიმაღლეზე დაბზარულია, სართულშუა ხის გადახურვა მთლიანად ჩაქცეულია. შესასვლელი I სართულზე, აღმოსავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს დიდი თაღოვანი ბუხარია, ბუხრის ორივე მხარეს კი - თითო თაღოვანი ნიშა. ორი თაღოვანი ნიშაა სამხრეთ კედელში, ორი - ჩრდილოეთ და ერთი - აღმოსავლეთ კედელში. ყველა ნიშის თაღი აგურითაა ნაშენები. I სართულის ოთხივე კედელი ყრუა (სათოფურების გარეშე). II სართულზე აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში რვა-რვა კვადრატული სათოფურია, სამხრეთისაში - სამი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში - ორი. მესამე სართულის ოთხივე კედელში სამ-სამი ცალმაგი სათოფურია მოწყობილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის კოშკები
სიმონიანთხევის მონეტების განძი
სიმონიანთხევის მონეტების განძი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიმონიანთხევში. განძის ქრონოლოგიური ჩარჩოები განისაზღვრება 499-536 წლებით. მისი ჩამარხვა შეიძლება მომხდარიყო VI საუკუნის შუა ხანებში. 1924 წელს, წყალსადენის მილების ჩაწყობისას, აღმოჩნდა თიხის პატარა დოქი ვერცხლის მონეტებით, რომლებიც დამსწრეებმა დაირიგეს და მხოლოდ ერთი ცალი მოხვდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. 1938 წელს მუზეუმში კიდევ 12 მთელი და ერთი ნამტვრევი სასანური დრაქმა შემოვიდა, რომლებიც იმ განძის ნაწილს შეადგენდა.
განძი ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კვიპროსელი თურქები
მინი|300პქ|კვიპროსის დემოგრაფიული რუკა: ყვითელი - კვიპროსელი ბერძნები, იისფერი - კვიპროსელი თურქები, წითელი - დიდი ბრიტანეთის სამხედრო ბაზები კვიპროსელი თურქები (Kıbrıs Türkleri) — კვიპროსის ეთნიკურად თურქი მოსახლეობა. შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 20 %-ს. ამ ტერმინით აღინიშნება აბორიგენი კვიპროსელი თურქები და არა თურქეთიდან 1974 წლის შემდეგ ემიგრირებული მოსახლეობა. მათი უმრავლესობა ცხოვრობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში.
კვიპროსის ეთნიკური და კულტურული შემადგენლობა მნიშვნელოვნად შეიცვალა 1971 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ოსმალეთის იმპერიამ დაიპყრო კუნძული. ოსმალებმა კუნძლზე თვიანთი რელიგია და კულტურა მიიტანეს. სულთან სელიმის ბრძანებით კუნძლზე გადასახლდა მცირე აზიის სანაპიროზე მცხოვრები 5 720 თურქი. მათი უმეტესობა ფერმერი იყო. გარდა ამისა, კვიპროსზე ბევრი სამხედრო მოსამსახურეც ჩავიდა, 12 000 ჯარისკაცი, 4 000 მხედარი და 20 000 ყოფილი სამხედრო და მათი ოჯახების წევრები.
თურქი-კვიპროსელების პირველი მნიშვნელოვანი ნაკადი კუნძულზე მოვიდა დიდი ბრიტანეთის მმართველობის პერიოდში (1881-1960 წწ.). დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ გადაწყდა, რომ ახალი მთავრობის შემადგენლობაში შევიდოდა 70 % ბერძენი, ხოლო 30 % თურქი, მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკანასკნელნი, მოსახლეობის მხოლოდ 18 %-ს შეადგენდნენ. 1974 წელს, კვიპროსში თურქების შეჭრის შემდეგ, ქვეყანა ორ ნაწილად გაიყო. თურქების ძირითად საცხოვრებლად ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილი იქცა, ხოლო ბერძნებისთვის — სამხრეთი.
ამჟამად კვიპროსელი თურქების უდიდესი ნაწილი ცხოვრობს ჩრდილოეთ კვიპროსში (179 000), ასევე  დიდ ბრიტანეთში (150 000),  თურქეთში (50,000), ავსტრალიაში (25 000),  გერმანიაში (10 000), კანადაში (5 000), აშშ-ში (5 000), დაახლოებით  2 500 კვიპროსელი თურქი ცხოვრობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში.
სქოლიო
კატეგორია:კვიპროსის დემოგრაფია
კოტოვა (დროკიის რაიონი)
კოტოვა (Cotova) — სოფელი მოლდოვაში, დროკიის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 151 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 016 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დროკიის რაიონის სოფლები
ლიტლ-შუტი (უისკონსინი)
ლიტლ-შუტი (Little Chute) — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 10 449 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 781.9 კაცი/კმ². ფართობი 14,30 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი შეადგენს 14,30 კმ²-ს. აქედან, 13,36 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,93 კმ² წყალს უჭირავს.
გორამიწის სამაროვანი
გორამიწის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის ჩრდილოეთით, ვენახებში. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით II ათასწლეულის დასასრულისა და I ათასწლეულს. ძეგლი 1938 წელს გათხარა ანდრია აფაქიძემ. მიწაყრილიან გორასამარხზე გვიანდელი ორმოსამარხები იყო გამართული.
ვერტიუჟანი
ვერტიუჟანი (Vertiujeni) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 41 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 825 ადამიანს შეადგენდა.
გორამიწის სამაროვანი
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვერტიუჟანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
მოსე გოგიბერიძე
მოსე გოგიბერიძე (დ. 27 აგვისტო 1897, ქვენობანი — გ. 10 ოქტომბერი 1949, აქტიუბინსკი) — ქართველი ფილოსოფოსი.
ბიოგრაფია
1918-1922 წლებში სწავლობდა ბერლინისა და მარბურგის უნივერსიტეტებში ფილოსოფიას, ბუნებისმეტყველებასა და პოლიტეკონომიას. 1922 წელს მარბურგში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ცნობილი ფილოსოფოსის ნიკოლაი ჰარტმანის ხელმძღვანელობით. 1923 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამშრომელი, 1930 წლიდან პროფესორი, ბუნების დიალექტიკის კათედრის გამგე, 1933 წლიდან ფილოსოფიის კათედრის გამგე. 1941 წელს დააპატიმრეს ფაშისტური გერმანიის აგენტობის ბრალდებით და გადაასახლეს აქტიუბინსკში, სადაც გარდაიცვალა; 1954 წელს ახლობლების ინიციატივით გადმოასვენეს და დაასაფლავეს თბილისში ვაკის სასაფლაოზე, მეუღლის გვერდით.
შემოქმედება
მისი კვლევა-ძიების ძირითადი სფეროები იყო ფილოსოფიის ისტორია, შემეცნების თეორია, ბუნებისმეტყველების ფილოსოფია, ქართული ფილოსოფიის ისტორია და სხვა. მან დიდი წვლილი შეიტანა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მარქსისტულ-ლენინური ინტერპრეტაციისა („აინშტაინის რელატივობის თეორია და მისი ფილოსოფიური საფუძვლები“, 1924) და მატერიალისტური ფილოსოფიის ძირითადი პრინციპის — ცნობიერებისაგან დამოუკიდებელი ობიექტური სამყაროს არსებობის — დასაბუთების საქმეში („შემეცნების აქსიომატური დასაბამი“, 1926). „შემეცნების აქსიომატურ დასაბამში“ განვითარებული დებულებანი წარმოადგენდა ახალი, ორიგინალური ფილოსოფიური კონცეფციის შექმნის ცდას. გოგიბერიძემ ნათელყო შოთა რუსთაველის მსოფლმხედველობის კავშირი ქართულ ქრისტიანულ მწერლობასთან და, საერთოდ, ქრისტიანულ კულტურასთან, პოემის რენესანსული სულისკვეთება; მოგვცა საინტერესო დაკვირვებები რუსთაველის პოეტური ენის შესახებ („რუსთაველის მსოფლმხედველობის სათავეები“, 1937; „უზენაესი არსების ცნება „ვეფხისტყაოსანში“, 1941; „რუსთაველის ლექსის ენამზეობა, მუსიკალური ფერი და მხატვრობა“, 1956; „რუსთაველის ესთეტიკა“, 1957-1958). 1941 წელს გამოსცა „ფილოსოფიის ისტორია“.
აღსანიშნავია აგრეთვე წერილი „ნიკოლოზ ბარათაშვილის „მერანის“ ესთეტიკურ-ენტიფიკატური ანალიზი" (1959). გოგიბერიძე ნაყოფიერ მთარგმნელობით მუშაობასაც ეწეოდა. ქართულ ენაზე გადმოთარგნილი აქვს იმანუელ კანტის თხზულებები „პროლეგომენები“ და „წმინდა გონების კრიტიკა“. 1970-1978 წლებში გამოიცა გოგიბერიძის რჩეული ფილოსოფიის თხზულებანი (4 ტომად).
თბილისსა და ჩოხატაურში არის მოსე გოგიბერიძის ქუჩა. მის მშობლიურ სოფელ ქვენობანში არის მოსე გოგიბერიძის სახლ-მუზეუმი, სადაც ძირითადად დაცულია მის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მასალები: ხელნაწერები, მემორიალური ნივთები, ფოტომასალა, დოკუმენტები, მისი შრომები ფილოსოფიის ისტორიის, შემეცნების თეორიის, ბუნებისმეტყველების ფილოსოფიისა და ქართული ფილოსოფიის ისტორიის შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 1949 კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები მ კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ვერინ-პტღნი
ვერინ-პტღნი (Վերին Պտղնի) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 400 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 898 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 53 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
სალიჰა სულთანი
სალიჰა სებქათი სულთანი ( დ. 1680 — გ. 1739) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, მუსტაფა II-ის ხარჭა. სულთან მაჰმუდ I-ის დედა. ჰასეკი სულთანი, მოგვიანებით კი ვალიდე სულთანი.
ბიოგრაფია
სალიჰა სულთანი დაიბადა სტამბოლში, თუმცა ის ბერძნული წარმოშობის იყო. 1696 წლის 2 აგვისტოს შეეძინა ოსმალეთის იმპერიის მომავალი სულთანი, შეჰზადე მაჰმუდი. 1730 წელს მაჰმუდი ოსმალეთის 24-ე სულთანი გახდა, ხოლო სალიჰამ კი ვალიდე სულთნის ტიტული დაიკავა. შვილის ოცდაოთხწლიანი მმართველობიდან მოხლოდ 8 წელი იცოცხლა. სალიჰა სებქათი სულთანი გარდაიცვალა 1739 წელს. დაკრძალულია თურჰან სულთნის სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნების მეუღლეები კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია კატეგორია:ვალიდე-სულთნები კატეგორია:დაბადებული 1680 კატეგორია:დაბადებული 1739
იტუტინგა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 913 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.52 კმ²-ზე. ფართობი 372 018 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
გენადი ჩირგაძე
გენადი ჩირგაძე (დ. თარიღი უცნობია, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 52 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2014, ნარიტა, იაპონია, -52 კგ).
ნანის პროვინცია
ნანის პროვინცია (น่าน) — ტაილანდის 76 პროვინციიდან (ჩანვატი) ერთ-ერთი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთში. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლაოსი.
ისტორია
left|thumb|ბუდისტური ტაძარი (Phra That Chae Haeng), ნანის პროვინცია საუკუნეების განმავლობაში, ნანის პროვინცია იყო დამოუკიდებელი. მცირე დროით შედიოდა სუკოტაიის ტაის სახელმწიფოს შემადგენლობაში, ხოლო მისი დაშლის შემდეგ გახდა ჩრდილოეთ სახელმწიფოს ლანას ვასალი. ამის შემდეგ ლანას სახელმწიფო შევიდა მიანმარის შემადგენლობაში, ეს ფაქტი ნანის პროვინციაში გამოიწვია განმათავისუფლებელი საპროტესტო მოძრაობა, რაც საბოლოოდ დამთავრდა იმით, რომ მიანმარმა 1714 წლიდან დაამყარა აქ თავისი სრული კონტროლი. 1788 წელს ტაილანდის ჩრდილოეთი დაიპყრო სიამის მეფემ რამა I-მა. 1893 წელს სიამმა გადასცა ნანის პროვინცია საფრანგეთის ინდო-ჩინეთს. 1932 წელს ნანის პროვინცია თავიდან გახდა სიამის პროვინციად.
გეოგრაფიული მდებარეობა
left|thumb|თევზაობა მდინარე ნანზე ნანის პროვინცია მდებარეობს ტაილანდის მთიან რაიონში. უმაღლესი წერტილია ზღვის დონიდან 2079 მ. პროვინცია ტაილანდის დედაქალაქ ბანგკოკიდან ჩრდილოეთით დაშორებულია 670 კმ-ით.
ადმინისტრაციული დაყოფა
200px|thumb|left 200px|thumb|left|ამფხენამუინი-ს რაიონი პროვინცია შედგება 15 რაიონისგან (ამფოე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 99 ქვეზონებისგან (ტამბონი) და 848 სოფლისგან (მუბანი).
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
ლაზო (დროკიის რაიონი)
ლაზო (Lazo) — სოფელი მოლდოვაში, დროკიის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 169 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 542 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დროკიის რაიონის სოფლები
ლიუდმილ სტოიანოვი
ლიუდმილ სტოიანოვი (დ. 6 თებერვალი, 1886, კოვაჩევიცა — გ. 11 აპრილი, 1973, სოფია) — ბულგარელი მწერალი, ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), ბულგარეთის კულტურის სახალხო მოღვაწე (1963).
ბიოგრაფია
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1914 წლიდან. თავდაპირველად იყო სიმბოლისტი, რაც გამოვლინდა ლექსების კრებულებში „მოჩვენებები გზაჯვარედინზე“ (1914) და „მახვილი და სიტყვა“ (1917). შემდეგ დაუახლოვდა სოციალისტურ რეალიზმს: კრებულები „წინაპარი“ (1925), „წმიდათაწმიდა“ (1926), „მიწიერი ცხოვრება“ (1939). ავტორია მოთხრობებისა „პოლკოვნიკ მატოვის ვერცხლის ქორწილი“ (1933), „ქოლერა“ (1935), „ბავშვობა“ (1962) და რომანი „განთიადისას“ (1945).
ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1973 კატეგორია:კომუნისტი მწერლები
კონსტანტინე ფიცხელაური
ბიოგრაფია
1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1954-1957 წწ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის ასპირანტი; 1957-1960 წწ. ისტორიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1960-1968 წწ. უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1969-2000 წწ. განყოფილების გამგე; 2006 წლიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი; 2009 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის ემერიტუსი; 2008 წლიდან დღემდე საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კონსულტანტი. 1960 წლიდან ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი; 1972 წლიდან ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი; მეცნიერული ინტერესების სფერო: კავკასიის არქეოლოგია, ბრინჯაოს ხანის კულტურათა გენეზისი, ქრონოლოგია, პერიოდიზაცია, საქართველოში სახელმწიფოებრიობის სათავეების კვლევა არქეოლოგიური მასალების მიხედვით. არის 170-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.
სადოქტორო დისერტაციის თემაა „აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები“, რომელიც დაიცვა 1972 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
მოქმედების პოტენციალი
330px|thumb|მოქმედების პოტენციალის გავრცელება [[აქსონი|აქსონში]] მოქმედების პოტენციალი — აგზნების ტალღა, რომელიც ცოცხალი უჯრედის მემბრანაში მემბრანული პოტენციალის ხანმოკლე ცვლილების სახით გადაადგილდება აგზნებული უჯრედის (ნეირონის ან კარდიომიოციტის) მცირე უბანზე, რის შედეგადაც ამ უბნის გარეთა ზედაპირი მემბრანის შიდა ზედაპირთან შედარებით უარყოფითად დამუხტული ხდება, მაშინ როცა არააგზნებულ მდგომარეობაში იგი დადებითად დამუხტულია. მოქმედების პოტენციალი ნერვული იმპულსის ფიზიოლოგიური საფუძველია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ელექტროფიზიოლოგია კატეგორია:ნეიროფიზიოლოგია კატეგორია:მემბრანული ბიოლოგია კატეგორია:ელექტროქიმია კატეგორია:გამოთვლითი ნეირობიოლოგია კატეგორია:უჯრედული პროცესები
მაგრანეთის მეორე ეკლესია
მაგრანეთის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის განაპირას, სამხრეთით, სასაფლაოზე. აგებულია XlX საუკუნის დასასრულს. ეკლესია დარბაზულია (5,9 x 4,7 მეტრი), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, განგრეულია კედლების ქვედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შიგნით და გარედან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე განიერი თაღოვანი სარკმელია. თითო მსგავსი სარკმელია დასავლეთ და ჩრდილო კედელში. გარედან ეკლესიის კედლები ძირითადად რიყის ქვითაა ნაწყობი, რომელშიც ჩართულია, ერთმანეთისაგან თანაბარი მანძილით დაცილებული, აგურის თითორიგიანი ჰორიზონტალური შრეები.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალა კუშნირი
ალა კუშნირი (אלה שולימובנה קושניר; დ. 11 აგვისტო, 1941, მოსკოვი, სსრკ — გ. 2 აგვისტო, 2013, თელ-ავივი) — ებრაელი მოჭადრაკე, 1974 წლამდე გამოდიოდი საბჭოთა კავშირის სახელით. ისტორიკოს-ნუმიზმატი, სსრკ-ის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972), ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატი (1962) და დიდოსტატი ქალთა შორის (1976). არქეოლოგიის დარგში ფილოსოფიის დოქტორი.
ადრეული წლები
1958 წელს გახდა მოსკოვის ჩემპიონი, მონაწილეობდა სსრკ-ის პირველობებში და 1970 წელს გამარჯვებულიც გახდა. არის საჭადრაკო ოლიმპიადის სამგზის გამარჯვებული, 1969 და 1972 წლებში სსრკ-ის სახელით, ხოლო 1976 წელს — ისრაელის. სამივე ოლიმპიადაზე ინდივიდუალურადაც საუკეთესო იყო; სსრკ-ის ნაკრებში მეორე დაფაზე გამოდიოდა, ხოლო ისრაელში — პირველზე.
მსოფლიო ჩემპიონატები
გამოდიოდა ქალთა შორის მსოფლიოს ჩემპიონატებში. 1964 წელს სექტემბერ-ოქტომბერში სოხუმში კანდიდატთა ტურნირზე გამოვიდა, 18 მონაწილეს შორის მეორეზე გავიდა და პლეი-ოფის საგზურიც მოიპოვა, რომელსაც დეკემბერში მოსკოვმა უმასპინძლა. მოსკოვში კუშნერი საუკეთესო იყო და 1965 წელს რიგაში მსოფლიოს ჩემპიონ ნონა გაფრინდაშვილთან თამაშის უფლებაც მოიპოვა. კუშნერმა 3 მოიგო, 7 წააგო, სამი ყაიმით დაასრულა და ტიტულს ვერ შესწვდა.
1967 წელს სუბოტნიცაში კანდიდატთა ტურნირი მოიგო და კვლავ მოიპოვა მოქმედ ჩემპიონ გაფრინდაშვილთან შეხვედრის უფლება. მატჩს თბილისმა და მოსკოვდა უმასპინძლა. კუშნერმა 2 მოიგო, 6 წააგო, 5 ყაიმით დაასრულა და კვლავ უტიტულოდ დარჩა.
1971 წელს როგორც ფინალისტს კანდიდატთა ტურნირზე აღარ ათამაშეს და პირდაპირ პლეი-ოფში კანდიდატთა ტურნირის სამ გამარჯვებულთან დაუშვეს. ჯერ ნახევარფინალში მინსკში საბჭოელ ტატიანა ზალუტოვსკაიას მოუგო 5,5:4,5, ხოლო ფინალში კისლოვოდსკში ქართველ ნანა ალექსანდრიას 6,5:2,5 და მესამედ გაფრინდაშვილთან შეხვედრის უფლებაც მოიპოვა. მატჩს კვლავ რიგამ უმასპინძლა. კუშნერმა 4 მოიგო, 5 წააგო, 7 ყაიმით დაასრულა და ჩემპიონი ვერ გახდა.
1974 წელს ისრაელში იქნა რეპატრირებული და ამ ქვეყნის სახელით გააგრძელა გამოსვლა.
1976 წელს როზენდალში საზონათაშორისო ტურნირზე 14 მონაწილეს შორის მეორეზე გავიდა და პლეი-ოფის საგზურიც მოიპოვა. მეოთხედფინალში 1977 წლის მაის-ივნისში დორტმუნდში სსრკ-ელი ირინა ლევიტინა დაამარცხა 6:3, სექტემბერ-ოქტომბერში ნახევარფინალში დასავლეთ ბერლინში ელენა ფატალიბეკოვას მოუგო. ფინალი მომდევნო წლის იანვარში ბად-კისინგენში ჩატარდა, სადაც მაია ჩიბურდანიძესთან 6,5:7,5 დამარცხდა.
ტურნირები
გამოდიდა ტურნირზებზეც, 1968 წელს ბელგრადში მეორე იყო, ხოლო 1971 წელს იმარჯვა, პირველი-მეორე იყო სანაიაში 1969 წელს. 1971 წელს მე-2–3 ვეიკ-ან-ზეში, მოიგო მოსკოვში. 1973 წელს იმარჯვა სლოვენიურ ვრნიაჩკა-ბანიაში. მესამე იყო ვორონეჟში.
პირადი საქმიანობა
ჭადრაკიდან წასვლის შემდეგ არქეოლოგიაში გააგრძელა მოღვაწეობა, იყო თელ-ავივის უნივერსიტეტის პროფესორი, ისრაელის ნუმიზმატური საზოგადოების სამეცნიერო მრჩეველი, ჟურნალ „ისრაელის ნუმიზმატური კვლევების“ (Israel Numismatic Research) სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ავტორია ახლო აღმოსავლეთში ნუმიზმატიკის შესახებ გამოცემებისა. შედიოდა რედაქციო კოლეგიაში სამტომიანი კომპედიუმისა: „Corpus Inscriptionum Iudaeae / Palaestinae: A multi-lingual corpus of the inscriptions from Alexander to Muhammad“ (2011–2014).
კუშნირი გარდაიცვალა 2013 წლის 2 აგვისტოს, თელ-ავივში. გარდაცვალების მიზეზი უცნობია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:ისრაელელი ისტორიკოსები
კომორის არქიპელაგი
კომორის არქიპელაგი (შიკომორი Komori; جزر القمر, Les Comores) — ვულკანური წარმოშობის არქიპელაგი ინდოეთის ოკეანეში, მოზამბიკის სრუტის ჩრდილოეთ ნაწილში, კუნძულ მადაგასკარსა და აფრიკის მატერიკს შორის. ფართობი — 2235 კმ². მოსახლეობის რაოდენობა 2015 წლისთვის შეადგენს 1 018 738 ადამიანს; უპირატესად ანტალოატრას (კომორელები) ხალხი.
არქიპელაგის შემადგენლობა
thumb|400px|კომორის არქიპელაგის კუნძულები და მდებარეობა არქიპელაგი შედგება 4 დიდი, 2 პატარა და რამდენიმე ათეული მომცრო კუნძულებისაგან:
გეოგრაფიულად არქიპელაგს მიეკუთვნება დაშორებული (მაიოტადან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 125 კმ-ზე) რიფი ბანკ-დიუ-ჟეზერი (რომელზეც პრეტენზიას აცხადებენ საფრანგეთი (ეპარსეს კუნძულების ტერიტორიული წარმონაქმნის გამო), კომორის კუნძულების კავშირი და მადაგასკარი), ასევე მადაგასკარიდან ჩრდილოეთით 99 კმ-ში მდებარე გლორიოსის კუნძულები, რომელზეც მადაგასკართან ერთად პრეტენზიას აცხადებს საფრანგეთი (ეპარსეს კუნძულების ტერიტორიული წარმონაქმნის გამო).
გეოგრაფია
კუნძულები მთიანია (სიმაღლე 2300 მეტრამდე). უმაღლესი წერტილია — მოქმედი ვულკანი კართალა (2361 მეტრი). გარშემორტყმულია მარჯნის რიფებით. კლიმატი ტროპიკული, ნოტიო და ცხელი. ნალექების რაოდენობა: 1100 მმ-დან 3000 მმ-მდე წელიწადში. მთების ფერდოების ზედა ნაწილი დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით, ქვედა ნაწილში მდებარეობენ სავანები და ბუჩქოვანი მცენარეები. მთელი წლის განმავლობაში არსებობს მალარიის სენით დაავადების საფრთხე.
გეოლოგიურად უძველესი კუნძულია — მაიოტა, მისი სიგრძეა — 39 კმ, სიგანე — 22 კმ, ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი წერტილი — მთა ბენარა (Mont Bénara, 660 მეტრი). ვულკანური წარმოშობის გამო ზოგიერთ რაიონში ნიადაგი საკმაოდ ნაყოფიერია. მარჯნის რიფი, რომელიც გარს ეკვრის კუნძულის დიდ ნაწილს, უზრუნველყოფს მას თევზით და იცავს ადგილობრივ გემებს.
ფლორა და ფაუნა
მცენარეულობას წარმოადგენს: შაქრის ლერწამი, ქოქოსის პალმა, ბანანი, ყავის ხე, მიხაკის ხე.
ისტორია
1843 წლიდან კუნძული მაიოტა, ხოლო 1886 წლიდან — ნგაზიჯა (გრანდ-კომორი), ნძუანი (ანჟუანი) და მვალი (მოჰელი) იმყოფებოდნენ საფრანგეთის პროტექტორატის ქვეშ. 1909 წელს არქიპელაგი ოფიციალურად გამოცხადდა საფრანგეთის კოლონიად. 1974 წლის რეფერენდუმზე კუნძულების უმრავლესობამ ხმა მისცა საფრანგეთისგან დამოუკიდებლობას. მათ შორის, ნგაზიჯას (გრანდ-კომორი), ნძუანის (ანჟუანი) და მვალის (მოჰელი) მოსახლეობის უმრავლესობამ დამოუკიდებლობას მხარი დაუჭირა, ხოლო კუნძულ მაიოტას მოსახლეობის 60 %-მა დამოუკიდებლობაზე უარი განაცხადა. 1975 წელს გამოცხადდა დამოუკიდებელი კომორის კუნძულების კავშირი. საერთოკომორული რეფერენდუმის შედეგების საფუძველზე გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურმა ასამბლეამ აღიარა კომორის უფლებები ყველა ოთხივე კუნძულზე და მოუწოდა საფრანგეთს დაეტოვებინა იგი. მაგრამ, საფრანგეთმა გამოყო მაიოტა კომორისაგან და გამოაცხადა იგი ზღვისიქითა თანამეგობრობად. 2009 წლის რეფერენდუმზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მისი საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტად გადაქცევის შესახებ. 2001 წლის რეფერენდუმზე მიღებული კომორის კუნძულების კავშირის მოქმედი კონსტიტუციის თანახმად, კომორის კუნძულების კავშირი შედგება 4 ავტონომიური კუნძულისაგან, კუნძულ მაიოტას (მაორე) ჩათვლით.
ადმინისტრაციული დაყოფა
2001 წლის მოქმედი კონსტიტუციის თანახმად, კომორის კუნძულების კავშირი შედგება 4 ავტონომიური კუნძულისგან, საფრანგეთის კონტროლ ქვეშ არსებული მაიოტას (მაორე) ჩათვლით. ფაქტობრივად კომორის კუნძულების კავშირი მოიცავს მხოლოდ 3 ავტონომიურ რეგიონს (ავტონომიურ კუნძულს), რომელიც შეესაბამება დიდ კუნძულებს და რომლებზეც მდებარეობს 16 პრეფექტურა.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები
ბაკურციხის გორასამარხი
ბაკურციხის გორასამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხეში, მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე, გორიელებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრულს.
ძეგლი 1980 წელს შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური). გორასამარხი მიწაყრილიანია. ყრილის ქვეშ გამოვლინდა მიწისზედა, დიდი მორებით ნაგები, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ დამხრობილი ოთხკუთხა შენობა, რომლის იატაკიც ასევე მორებით იყო მოგებული. მორებზე ზევიდან ჭილოფი ეფინა. იატაკზე ფიქსირებულია შენობის გადახურვის საყრდენი ბოძების ჩასაგმელი ცხრა ორმო. ორმოები სიმეტრიულად იყო განლაგებული. ცენტრალურ ნაწილში სიმეტრია დარღვეულია - ორი ორმო აღმოსავლეთითაა ამოღებული, ერთი დასავლეთით. როგორც ჩანს აქ იდგა მიცვალებულის დასასვენებელი ხის ურემი. სამარხის ეს ნაწილი, სადაც დასვენებული იყო მთავარი მიცვალებული, გაძარცული. აქ აღმოჩნდა ადამიანის გაფანტული ძვლები, რამდენიმე შავპრიალა თიხის ჭურჭელი, ოქროსა და პასტის მძივები. სამარხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა ორი, კიდურებმოხრილი მიცვალებულის ჩონჩხი. ერთი მათგანი ესვენა მარჯვენა გვერდზე, თავით ჩრდილოეთისაკენ, მეორე მარცხენაზე, თავით სამხრეთისკენ. სამარხის იატაკზე ყველგან დიდი რაოდენობით ეწყო მცირე ზომის თიხის შავპრიალა ჭურჭელი. სამახის აღმოსავლეთ ნაწილში, იატაკზე აღმოჩნდა ნახატი ორნამენტით შემკული ჭურჭლის ფრაგმენტები სამხრეთ კედლის გასწვრივ - რელიეფური და ნაკვეთი ორნამენტით (წრეში წრიულად ჩასმული წერტილები) შემკული თიხის დიდი ზომის ჭურჭელი, ხოლო აღმოსავლეთ კედლთან კარგად დამუშავებული ობსიდიანის ისრისპირები, მშვილოდის ოქროს გარსაკრავი, ყუნწიანი შუბისპირები ვერცხლის სალტით, ბრინჯაოს სატევარი, სალესი ქვა და სხვა მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვოლოსოვის რაიონი
ვოლოსოვის რაიონი (Волосовский район) — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ვოლოსოვო, საიდანაც მომდინარეობს რაიონის სახელწოდება. შეიქმნა 1927 წლის სექტემბერში. 1963-1965 წლებში შედიოდა კინგისეპის სასოფლო რაიონის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 49 443 ადამიანს შეადგენდა.
რაიონის ფართობი შეადგენს 2,73 ათას კმ²-ს, რაც ოლქის საერთო ფართობის 3,65%-ია, გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ 65 კილომეტრზე, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ 55 კილომეტრზე. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ლომონოსოვის, სამხრეთიდან — ლუჟსკის, აღმოსავლეთიდან — გატჩინის, სამხრეთ-დასავლეთიდან — სლანცის, ხოლო დასავლეთიდან — კინგისეპის რაიონი.
ისტორია
1927 წლამდე რაიონის ტერიტორია შედიოდა ტროიცკისა და იამბურგის (კინგისეპი) მაზრების შემადგენლობაში, იამბურგის მაზრას რაიონი ვოლოსოვის ვოლოსტის სტატუსით ექვემდებარებოდა. 1927 წლის სექტემბერში წარმოიქმნა ვოლოსოვის რაიონი, ხოლო 1930 წელს რაიონების გაუქმების შედეგად დაექვემდებარა უშუალოდ ლენინგრადის ოლქს. 1935 წლის მარტიდან 1940 წლის სექტემბრამდე შედიოდა კინგისეპის რაიონის შემადგენლობაში. 1931 წლის იანვარში ვოლოსოვის რაიონს მიუერთდა გაუქმებული მოლოსკოვიცკის რაიონის ტერიტორია.
2006 წლის 1 იანვარს რაიონში წარმოიქმნა საქალაქო და სასოფლო დასახლებები.
სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის რაიონები
აღდაშის რაიონი
აღდაშის რაიონი (Ağdaş rayonu) — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანში. ცენტრი — ქალაქი აღდაში. რაიონში 26 მუნიციპალიტეტია.
რაიონი ჩამოყალიბდა 1930 წლის 8 აგვისტოს.
ეტიმოლოგია
რაიონის სახელწოდება მომდინარეობს რაიონული ცენტრისგან, ქალაქ აღდაშისგან. ტოპონიმი აღდაში თურქულია და მომდინარეობს თურქ-ოღუზთა აფშარიდთა ტომისგან.
გეოგრაფია და ბუნება
რაიონი ესაზღვრება ჩრდილოეთით  შაქის, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ოღუზს, აღმოსავლეთით გაბალას, გოქჩაის და უჯარს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ზარდაბს, სამხრეთ-დასავლეთით ბარდას და დასავლეთით ევლახის რაიონებს.
აღდაშის რაიონი მდებარეობს შირვანის ველის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აჯინოურის მთისწინეთის სამხრეთით. რაიონის რელიეფი უმეტესად დაბლობიანია. მოიპოვება თიხა. ძირითადად რაიონში გავრცელებულია ნაცრისფერ-მდელოს ნიადაგები. სტეპური და ნახევრად უდაბნოს ტიპის მცენარეები. ლანდშაფტი ნახევრადუდაბნოა და მშრალი უდაბნო.
ცხოველებიდან ცხოვრობენ მგლები, მელა, გარეული ღორი და სხვა. ფრინველთაგან — კაკაბი, ხოხობი და სხვ. აღდაშის რაიონში ბინადრობს ისეთი ქვეწარმავლები, როგორიცაა ჯოჯოსებრნი.
კლიმატი ზომიერია, მშრალი, სუბტროპიკული. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 1.2 - 1.4 ° C, ივლისში 25 - 27 ° C. საშუალო წლიური ნალექი 300-450 მმ-ია. ტურიანჩაი მიედინება აღდაშის რეგიონში, ხოლო მტკვარი მიედინება ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრის გასწვრივ.
მოსახლეობა
1976 წელს მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენდა 61.9 ადამიანს კილომეტრზე, 2017 წელს ეს ციფრი იყო 106 ადამიანი კილომეტრზე.
2009 წელს მოსახლეობის 66.6% სოფლებში ცხოვრობდა.
რაიონის ეკონომიკა
საბჭოთა პერიოდში, რეგიონში განვითარდა ძირითადად სოფლის მეურნეობა, გაიზარდა ბამბის წარმოება. 1975 წელს რაიონში მუშაობდა 30 კოლექტიური მეურნეობა და 3 სახელმწიფო მეურნეობა. 1975 წელს გამოსაყენებელი მიწის ფართობი იყო 53.1 ათასი ჰექტარი - აქედან: 29.9 ათასი ჰექტარი სახნავი მიწა, 1,6 ათასი ჰექტარი მიწის მრავალწლიანი ნარგავებისთვის, 1,4 ათასი ჰექტარი გამოყოფილი თივისთვის, 19.6 ათასი ჰექტარი საძვრისთვის. 29.9 ათასი ჰექტარიდან 48% არის გამოყოფილი მარცვლეული და პარკოსანი კულტურებისთვის, 26% სამრეწველო კულტურებისთვის, კერძოდ, ბამბაზე, 2% ბოსტნეულსა და კარტოფილზე, 24% საკვებად კულტურებზე. იზრდება ხილი. რაიონის სახელმწიფო მეურნეობებში და კოლექტიურ მეურნეობებში შედიოდა 20.3 ათასი პირუტყვი. 1975 წელს საოლქო მეურნეობებმა სახელმწიფოს მიჰყიდეს 18.7 ათასი ტონა მარცვლეული, 11.8 ათასი ტონა ბამბა და 141.6 ათასი ტონა აბრეშუმი. იყო სატყეო მეურნეობა.
რეგიონში არის კვების პროდუქტების ქარხანა, საკონდიტრო ნაწარმისა და ფქვილის ქარხანა, სამკერვალო და ქსოვის კომპანია, აგურის ქარხანა. 2014 წელს გაიხსნა ახალი საკვების ქარხანა ("Gilan Holding").
ინფრასტრუქტურა
რაიონში  გადის ბაქო-ყაზახის გზატკეცილი, ბაქო-თბილისის სარკინიგზო მაგისტრალი, მინგაჩევირ-ბაქოს ელექტროგადამცემი ხაზი, ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანისა და ბაქო-სუფსას მილსადენები, ბაქო-ერზურუმის გაზსადენი.
რაიონში მოსახლეობის ელექტროენერგიით უზრუნველსაყოფად 5 ქვესადგური და 277 ტრანსფორმატორი მოქმედებს. 39 დასახლებას ბუნებრივი გაზის მიეწოდება. უბანში არის 3 წყლის გამწმენდი ნაგებობა; 34 სოფელში არტეზიული ჭები იქნა გაშენებული. 2013 წელს რაიონის 27 დასახლებას ჰქონდა სატელეფონო კომუნიკაცია. 2008 წლის მდგომარეობით, რაიონში არის 32 საფოსტო განყოფილება.
კულტურა, განათლება და ჯანმრთელობა
1932 წლის იანვრიდან რაიონში გამოიცემა სოციალურ-პოლიტიკური გაზეთი „აღდაში“. 1938 წელს რაიონში დაიწყო რადიო მაუწყებლობა.
2009 წელს რაიონში შეიქმნა 30 სკოლამდელი დაწესებულება, 68 საშუალო სკოლა, საშუალო ტექნიკური და სპეციალური სკოლა, 2 სამუსიკო სკოლა, 49 კულტურის სახლი და 58 კლუბი, 3 მუზეუმი და 82 ბიბლიოთეკა.
აგდაშის რეგიონში ფუნქციონირებს 9 საავადმყოფო 715 საწოლით, 19 სამედიცინო ამბულატორიული კლინიკა, 1 ბავშვთა კლინიკა, ტუბერკულოზის დისპანსერი, ეპიდემიოლოგიისა და ჰიგიენის ცენტრი. 2009 წელს რაიონის სამედიცინო დაწესებულებებში მუშაობდა 165 ექიმი, 10 სტომატოლოგი, 689 სამედიცინო მუშაკი, მათ შორის 241 მეანი.
აღდაშის რაიონი მდიდარია არქიტექტურული ძეგლების რაოდენობით.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
ნუგზარ ჭიკაძე
ნუგზარ ჭიკაძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (მარჯვენა, 2018, 80 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (მარჯვენა, 2018, 80 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ბაკურციხის სამაროვანი
ბაკურციხის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის სამხრეთ ნაწილში, ქუმსიაშვილების კარ-მიდამოში. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით II და I ათსაწლეულის მიჯნას. 1962 წელს სამაროვანზე მცირე გათხრები ჩაატარა გურჯაანის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმმა. ძეგლი დაზიანებულია მის ტერიტორიაზე წარმოებული სამშენებლო სამუშაოების გამო. ორმოსამარხებში აღმოჩნდა ლეგად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი და ბრინჯაოს მახვილები. ყველა სამარხი ინდივიდუალურია, დამხრობილია ჩრდილო-დასავლეთითან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. მიცვალებულები დასვენებულია მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე ძლიერად მოხრილი კიდურებით, თავით ჩრდილო-დასავლეთისკენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მაგრანეთის ეკლესია
ტერმინი მაგრანეთის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს: