cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარიბა
thumb|300px|კარიბის წყალსაცავის კაშხალი კარიბა (Lake Kariba) — წყალსაცავი აფრიკაში, მდინარე ზამბეზიზე (ზამბია, ზიმბაბვე). აივსო 1958-1963 წწ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 485 მ სიმაღლეზე. ფართობი — 5580 კმ², სიგრძე — 280 კმ, სიგანე — 40 კმ, მოცულობა — 180 კმ³. საშუალო სიღრმე — 31 მ, უდიდესი სიღრმე — 78 მ.
Lasioglossum ewarti
სქოლიო
ewarti
კარიბა
შექმნილია ძირითადად ენერგეტიკული და საირიგაციო მიზნებისათვის. გარდა ამისა, წყალსაცავი გამოიყენება სათევზაოდ. თევზების თავმოყრის ადგილებია მხოლოდ სანაპირო რაიონები. ბინადრობს რამდენიმე ათეული სახეობის თევზი.
კარიბა მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ხელოვნური ტბაა. წყლის ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს 17 °С-დან 32 °С-მდე. წყლის გამჭვირვალობა იცვლება 1-იდან 12 მ-მდე.
ნაპირები ძლიერ შეჭრილ-შემოჭრილია მრავალრიცხოვანი ყურეებით, უბეებითა და კუნძულებით. ტბას ხშირად დიდი რაოდენობით სტუმრობენ სპილოები. კარიბის წყალსაცავის სანაპიროებზე გაშენებულია სასტუმროები, ტურბაზები.
წყალსაცავიდან დაახლოებით 100 კმ-ში (მდინარე ზამბეზის აყოლებით) მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ჩანჩქერი ვიქტორია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზამბიის წყალსაცავები კატეგორია:ზიმბაბვეს წყალსაცავები
ლანსანა კონტე
thumb|200px|ლანსანა კონტელანსანა კონტე (Lansana Conté, დ. 1934 — გ. 22 დეკემბერი, 2008, კონაკრი, გვინეა) — გვინეის პოლიტიკოსი, სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, გენერალი. გვინეის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1984 წლის 5 აპრილიდან 2008 წლის 22 დეკემბრამდე.
დაიბადა 1934 წელს სოფელ მუსაიაში, საფრანგეთის გვინეის პროვინცია დუბრეკში სუსუს ტომის ოჯახში. ყურანის შესწავლის შემდეგ დუბრეკის დაწყებით სკოლაში შევიდა. 14 წლის ასაკში კონკურსით სამხედრო-ტექნიკურ სასწავლებელში ჩაირიცხა. შემდგომში სწავლობს ჯერ ბერჟერვილის (კოტ-დ’ივუარი) და შემდეგ სენ-ლუის (სენეგალი) სამხედრო სკოლებში. პირველი სამხედრო დიპლომი 1957 წელს მიიღო. 1955 წლის 1 ივლისს საფრანგეთის არმიაში ჩაირიცხა. იბრძოდა ალჟირში (1957 წლიდან) და სერჟანტის წოდება მიიღო. 1958 წელს გვინეის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ საფრანგეთის არმიიდან საკუთარი სურვილით დაითხოვეს და სამშობლოში დაბრუნდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გვინეის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
არტურ შოპენჰაუერი
არტურ შოპენჰაუერი (Arthur Schopenhauer; დ. 22 თებერვალი 1788, დანციგი (ახლანდელი გდანსკი) — გ. 21 სექტემბერი, 1860 მაინის ფრანკფურტი) — გერმანელი ფილოსოფოსი-მიზანთროპი.
მის ყველაზე ცნობილ ნაშრომს წარმოადგენს „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“ (გერმ.: Die Welt als Wille und Vorstellung), რომელშიც ის განმარტავს, რომ სამყაროს ამოძრავებს მუდმივი დაუკმაყოფილებლობა სურვილისა და მუდმივი ძიება დაკმაყოფილებისა. გააჩნდა რა გავლენა აღმოსავლური აზროვნებისა, ის შენიშავდა, რომ სიმართლე გაიაზრება ინდური საგების მეშვეობით; სწორედ ამიტომაც მისი ღვაწლი გამოსავლის ძიებაში მდგომარეობდა ორი მათგანის ვედანტიზმის და ბუდიზმის ნააზრევებში თუ გააზრებაში; მისი რწმენა ტრანსცედენტულ იდეალიზმში გახდა წყარო და მიზეზი მისი ათეიზმისა ისევე, როგორც ქრისტიანული ფილოსოფიის შესწავლისა.
როდესაც იგი 25 წლის იყო, გამოაქვეყნა სადოქტორო დისერტაცია „On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason“. მასში განიხილავდა ოთხ გამოკვეთილ ასპექტს, კვლევას, სამყაროს ფენომენალურობაზე, სწორედ ამ მიზეზით შეიძლება ითქვას, რომ განიცდიდა ფენომენოლოგიის გავლენას. მან გავლენა მოახდინა ისეთ მოაზროვნეებზე როგორებიცაა ფრიდრიხ ნიცშე, რიხარდ ვაგნერი, ლუდვიგ ვიტგენშტაინი , ერვინ შრედინგერი, ალბერტ აინშტაინი, კარლ იუნგი, ლევ ტოლსტოი, ზიგმუნდ ფროიდი, სემიუელ ბეკეტი , თომას მანი და სხვა.
თავისი მთავარი შრომა „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“, შოპენჰაუერმა 30 წლის ასაკში დაწერა. 1844 წელს ამ წიგნის მეორე გამოცემა გამოქვეყნდა, განმარტებათა და შენიშვნების ახალი დანართით.
ცხოვრება
არტურ შოპენჰაუერი დაიბადა ქალაქ გდანსკში, მშობლებს ერქვათ იოჰანა შოპენჰაუერი და ჰენრიჰ ფლორ შოპენჰაუერი, ორივე მათგანი წარმოადგენდა შეძლებულ გერმანულ პატრიციათა ოჯახს. როდესაც პრუსიის სამეფოს ქალაქი გდანსკი ანექსირებულ იქნა პოლონეთის და ლიტვის გაერთიანების მიერ 1793 წელს, შოპენჰაუერების ოჯახი გადასახლდა ჰამბურგში. 1805 შოპენჰაუერის მამა თავს იკლავს და ამ ფაქტიდან მცირე პერიოდში არტურის დედა გადადის ქალაქ ვაიმარში, შემდეგში კი გერმანიის ლიტერატურულ ცენტრში, რათა გაეგრძელებინა თავის სამწერლობო კარიერა. ერთი წლის შემდგომ, შოპენჰაუერი ტოვებს საოჯახო ბიზნესს ჰამბურგში და უერთდება დედამისს. 1799 წელს, ის იწყებს დაკვრას ფლეიტაზე.
1809 წელს ირიცხება გოთინგენის უნივერსიტეტის, სადაც ის ეუფლება მეტაფიზიკას და ფსიქოლოგიას გოთინგ ერნსტ შულცის ხელმძღვანელობით, რომელიც ავტორია წიგნის Aenesidemus (აენესიდემუსი). იგი ურჩევს მას, რომ კონცენტრირდეს პლატონისა და იმანუელ კანტის ნაშრომებზე. ბერლინში 1811 დან 1812 წლამდე, შოპენჰაუერი ესწრება სახელგანთქმული ფილოსოფოსის იოჰან გოტლიბ ფიხტეს და თეოლოგ ფრიდრიხ შლეიერმახერის ლექციებს.
1814 წელს შოპენჰაუერი იწყებს თავის გამორჩეულ ნაშრომზე მუშაობას „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“. ის ასრულებს ნაწარმოებს 1818 წელს და აქვეყნებს მას. დრეზდენში 1819 წელს შოპენჰაუერმა იშვილა გოგონა, რომელიც დაიბადა და დაიღუპა იმავე წელს. 1820 წელს შოპენჰაუერი გახდა ლექტორი ბერლინის უნივერსიტეტის. იგი გეგმავდა თავის ლექციებს თანხვედრაში ისეთ გამოჩენილ ფილოსოფოსებთან, როგორიცაა გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი, რომელსაც შოპენჰაუერი უწოდებს „მოუქნელ შარლატანს“. რაც არ უნდა იყოს მხოლოდ ხუთი სტუდენტი ესწრებოდა მის ლექციებს უნივერსიტეტში და იგი გაშვებულ იქნა აკადემიიდან.
1821 წელს მას შეუყვარდა 18 წლის ოპერის მომღერალი კაროლინა რიჩტერი და მასთან ჰქონდა ურთიერთობა რამდენიმე წელიწადს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, მან უარი თქვა დაქორწინებაზე.
1860 წლის 21 სექტემბერს არტურ შოპენჰაუერი სუნთქვის უკმარისობით გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 1788 კატეგორია:გარდაცვლილი 1860 კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მწერლები კატეგორია:არტურ შოპენჰაუერი კატეგორია:XIX საუკუნის ათეისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XIX საუკუნის ფილოსოფოსები კატეგორია:ათეისტი ფილოსოფოსები კატეგორია:კონტინენტური ფილოსოფოსები კატეგორია:ქრისტიანობის კრიტიკოსები კატეგორია:იუდაიზმის კრიტიკოსები კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები კატეგორია:კულტურის კრიტიკოსები კატეგორია:ეპისტემოლოგები კატეგორია:ფლეიტისტები კატეგორია:გერმანელი ათეისტი მწერლები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:გერმანელი ფილოლოგები კატეგორია:მეტაფიზიკოსები კატეგორია:ონტოლოგები კატეგორია:ფენომენოლოგები კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები კატეგორია:ენის ფილოსოფოსები კატეგორია:ლოგიკის ფილოსოფოსები კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები კატეგორია:ფსიქოლოგიის ფილოსოფოსები კატეგორია:რელიგიის ფილოსოფოსები კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფოსები კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური კრიტიკოსები კატეგორია:გეტინგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ანგლო-ამერიკული სამართალი
ანგლო-ამერიკული სამართალი (common law), აგრეთვე ცნობილი როგორც საერთო სამართალი, არის ეროვნული სამართლებრივი სისტემების ერთობლიობა, რომელიც მოიცავს ინგლისის, დიდი ბრიტანეთის დომინიონი ქვეყნების, ბრიტანეთის ყოფილი კოლონიებისა და ამერიკის შეერთებული შტატების სამართალს.
ანგლო-ამერიკული სამართლის ქვეყნებში სამართლის წყაროს წარმოადგენს სამოსამართლო სამართალი, ე.ი. პრეცედენტული სამართალი. სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ მაშინ ითვლება პრეცედენტად, როდესაც კონკრეტული შემთხვევის გამო მიღებული გადაწყვეტილება საფუძვლად უდევს მომავალში ანალოგიური შემთხვევის გადაწყვეტას. ამ პრეცედენტებს აქვთ მბოჭავი ძალა — ზემდგომ პრეიუდიციებს უპირატესობა ენიჭებათ ქვემდგომი პრეიუდიციების მიმართ (Iudicium superius derogad iudicio inferiori). ისინი დაცულნი უნდა იყვნენ იმისდამიუხედავად, ეს გადაწყვეტილებები სწორად მიაჩნია თუ არა ქვემდგომ სასამართლოს. ამ გადაწყვეტილებებში მოცემული წესები მანამდეა მბოჭავი, ვიდრე ისინი არ გაუქმდება. გაუქმება კი შეიძლება ზომდგომი სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით ან კანონით. სასამართლოს შეუძლია გათავისუფლდეს ადრე მიღებული გადაწყვეტილებისგან, როდესაც ადგენს ახალ სამოსამართლო სამართალს. პრეიუდიციისგან გათავისუფლების ერთ-ერთ ხერხს წარმოადგენს ე.წ. distinguishing, როდესაც გადახვევა დასაბუთებულია ერთეული შემთხვევის განსაკუთრებულობით.
ანგლო-ამერიკული სამართლის სისტემისთვის დამახასიათებელია კაზუისტიკა — case law. იგი ორიენტირებულია ზემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე (პრეცედენტებზე).
ანგლო-ამერიკული სამართლის ქვეყნები
ანგლო-ამერიკულ სამართალში გამოყოფენ ინგლისური სამართლისა და ამერიკული სამართლის ქვეყნებს. ინგლისური სამართლის ქვეყნებს მიეკუთვნება ინგლისი, უელსი, ჩრდილოეთ ირლანდია, კანადა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია ინდოეთი, პაკისტანი, ბანგლადეში, ბირმა, მალაიზია, ფიჯი, ნიგერია, უგანდა, სინგაპური, ნაურუ, ახალი ზელანდია. ამერიკული სამართლის ქვეყნებს განეკუთვნება საკუთრივ ამერიკის შეერთებული შტატები (გარდა ლუიზიანისა, სადაც დომინირებს ფრანგული სამართლის ტრადიციები), პალაუ, მარშალის კუნძულები.
ინგლისი
დიდ ბრიტანეთში უზენაეს მართლმსაჯულებას ახორციელებს პარლამენტის ზედა პალატა, ანუ ლორდთა პალატა (House of Lords). მისი, როგორც უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილებები აუცილებელია ყველა ინგლისური სასამართლოსთვის. XX საუკუნის შუა პერიოდამდე ლორდთა პალატა თვითონაც იყო შებოჭილი თავისივე მიღებული გადაწყვეტილებებით, თუმცა ლორდ-კანცლერის 1966 წლის 26 ივლისის დეკლარაციის შემდეგ, ლორდთა პალატას შეუძლია გადაუხვიოს ადრინდელ გადაწყვეტილებებს.
სააპელაციო სასამართლის წარმოადგენს Court of Appeal. მისი გადაწყვეტილებები სავალდებულოა ყველა ქვემდგომი სასამართლოსთვის. სამოქალაქო საქმეებზე სააპელაციო სასამართლო შებოჭილია თავისი წინანდელი გადაწყვეტილებებით, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს გადაწყვეტილებები ეწინააღმდეგება ლორდთა პალატის ახალ გადაწყვეტილებებს.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს წარმოადგენს Crown Court. მის გადაწყვეტილებებს მბოჭავი ხასიათი არ აქვთ. ისინი სამართლის წყაროებს არც წარმოადგენენ და არც ქვეყნდებიან.
ამერიკის შეერთებული შტატები
ინგლისის ბატონობას თავდაღწეული ამერიკის შეერთებული შტატები თავისუფალი არჩევნების წინაშე დადგა — კოდიფიცირებული სამართალი, თუ პრეცედენტული სამართალი. აშშ-ის მიერ პრეცედენტული სამართლის არჩევა განაპირობა ინგლისის კოლონიურმა სისტემამ და ინგლისური ენის საყოველთაო გავრცელებამ.
ინგლისისგან განსხვავებით, აშშ-ში სასამართლო ხელისუფლება დეცენტრალიზებულია. ფედერალური სასამართლოებისთვის მბოჭავია მხოლოდ ფედერალური ზემდგომი სასამართლოების გადაწყვეტილებები, სახელმწიფო სასამართლოებისთვის კი მხოლოდ სახელმწიფო გადაწყვეტილებები. თითოეულ შტატს აქვს საკუთარი სამსაფეხურიანი სასამართლო სისტემა, რომელიც ფუნქციონირებს ასევე სამსაფეხურიანი ფედერალური სასამართლოს პარალელურად.
განსხვავება ინგლისურ და ამერიკულ სამართალს შორის
ამერიკული სამართალი, ფაქტობრივად, ორმოცდაათი დამოუკიდებელი შტატის სამართალია, რომლებიც მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან. მიუხედავად ამისა, ისინი მაინც ერთ სამართლებრივ ოჯახს მიეკუთვნებიან (გარდა ლუიზიანისა. ამერიკული სამართლის ერთიანობაზე ზრუნავს სამართლის მეცნიერება, მთელი რიგი ეროვნული ორგანიზაციები. „ამერიკული სამართალი“, როგორც დამოუკიდებელი სასწავლო დისციპლინა, ისწავლება სამართლის სკოლებში.
განსხვავება ანგლო-ამერიკული და კონტინენტური ევროპის სამართალს შორის
ანგლო-ამერიკულ სამართალსა და კონტინენტური ევროპის სამართალს შორის არსებული განსხვავება უკავშირდება პოზიტიურ (დაწერილ) კანონმდებლობას, როგორც სამართლის წყაროს. ანგლო-ამერიკული სამართლის წყაროებს წარმოადგენს სამოსამართლო სამართალი (ინგლ. Case Law) და კანონის სამართალი (ინგლ. Statute Law). ხოლო კონტინენტური ევროპის სამართლის ქვეყნებში სამართლის ძირითადი წყარო პოზიტიური კანონმდებლობაა. ამრიგად, კონტინენტური ევროპის სამართლისგან განსხვავებით, ანგლო-ამერიკული სამართლის ძირითადი წყაროა პრეცედენტული სამართალი. ანგლო-ამერიკული სამართლისთვის უცხოა ისეთი კოდიფიცირებული აქტები, როგორიც სამოქალაქო კოდექსების სახით კონტინენტური ევროპის სამართლის ქვეყნებს აქვთ.
ანგლო-ამერიკული სამართლისა და კონტინენტური ევროპის სამართლის ოჯახებს შორის მეორე დიდი განსხვავება ეფუძნება იურიდიული აზროვნების წესსა და მეთოდებს. რომის სამართალზე ორიენტირებულმა მეცნიერებმა დიდი როლი შეასრულეს კონტინენტური ევროპის სამართლის ფორმირების პროცესზე. სწორედ ამიტომ, კონტინენტური ევროპის იურიდიულ აზროვნებას ახასიათებს მეცნიერული სტილი. ანგლო-ამერიკულ სამართალს კი ახასიათებს აზროვნების სამოსამართლო სტილი. რამდენადაც ევროპული იურიდიული აზროვნება ესწრაფვოდა სისტემატიზაციას, აყალიბებდა საყოველთაო მნიშვნელობის ზოგად ნორმებს, კონტინენტური ევროპის იურიდიული აქროვნების წესი დედუქციურია — მიმართულია ზოგადიდან კონკრეტულისკენ, ანუ იურისტი სამართლის ზოგადი ნორმის საფუძველზე წყვეტს კონკრეტულ შემთხვევას. ანგლო-ამერიკული სამართლის ქვეყნების იურისტის აზროვნება ინდუქციურია — მიმართულია კერძოდან ზოგადისკენ, იურისტი კონკრეტული შემთხვევიდან გამომდინარე აყალიბებს ზოგად პრინციპს.
სქოლიო
კატეგორია:სამართალი
იპოთერაპია
იპოთერაპია (იგივე რაიდთერაპია) — ფიზიკური, ოკუპაციური და ფსიქოლოგიური თერაპიის ფორმა, რომელშიც თერაპევტი იყენებს ცხენისთვის დამახასიათებელ მოძრაობებს, რათა მოახდინოს პაციენტის სპეციფიკური მოტორული და სენსორული შეგრძნებების პროვოცირება. თერაპიის მიზანია გაუმჯობესდეს ნევროლოგიური ფუნქციები და სენსორული პროცესები, რომლებიც შეიძლება განზოგადდეს ყოველდღიურ აქტივობათა ფართო სპექტრზე. იპოთერაპია სრულდება ცხენის ნაბიჯზე სვლისას, რადგან ეს უკანასკნელი ადამიანის ნაბიჯის მსგავსია. ასეთი სტანდარტული მოძრაობების გამოიყენება საშუალებას გვაძლევს მოვახდინოთ იპოთერაპიის ნეირო-ფიზიოლოგიური ეფექტის ოპტიმიზაცია.
ისტორია
იპოთერაპია მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან hippos, რაც ცხენს ნიშნავს. იპოთერაპია სიტყვასიტყვით ნიშნავს მკურნალობას ან თერაპიას ცხენის დახმარებით. ცნობები იპოთერაპიის შესახებ მოიპოვება ძველ ბერძენთა ჩანაწერებში. მათ შორის ყველაზე ადრეული ჩანაწერები ეკუთვნის ჰიპოკრატეს. მიუხედავად ასეთი ადრეული აღმოჩენებისა, იპოტერაპია, როგორც ფორმალური დისციპლინა 1960 წლამდე არ განვითარებულა. თავდაპირველად, მისი გამოყენება დაიწყეს გერმანელებმა, ავსტრიელებმა და შვეიცრიელებმა, როგორც დამხმარე მეთოდისა, ტრადიციულ ფიზიო-თერაპიასტან ერთად. გერმანიაში იპოტერაპიის პროცესში ჩართულნი იყვნენ ფიზიოტერაპევტი, სპეციალურად გაწვრთნილი ცხენი და ცხენის გამწვრთნელი. ფიზიოტერაპევტის მითითებით მწვრთნელი არეგულირებდა ცხენის სვლას, ტემპს და რითმს. ცხენის მოძრაობა ფრთხილად იცვლებოდა, რათა მას გავლენა მოეხდინა პაციენტის ნეიროკუნთოვან სისტემაზე. იპოთერაპიის პირველი სტანდარტიზებული კურიკულუმი შექმნეს კანადელი და ამერიკელი თერაპევტების ჯგუფმა 1980 წელს, როდესაც ისინი ეწვივნენ გერმანიას იპოთერაპიის შესახებ გამოცდილების ასათვისებლად. 1992 წელს ამერიკაში შეიქმნა იპოთერაპიის ასოციაცია, რომელმაც დააწესა თერაპიული პრაქტიკის ოფიციალური სტანდარტები. იპოთერაპია ხელმისაწვდომია საქართველოშიც. იგი ხორციელდება სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრ "რაიდმედ"-ის მიერ, რომელიც დაარსდა 2008 წელს და ასევე სარეაბილიტაციო სახლ "სათავეში", რომელიც ფუნქციონირებს 2010 წლიდან.
მინიშნებები
იპოთერაპია გამოიყენება პაციენტებთან, რომელთაც აქვთ ნევროლოგიური ან სხვა ტიპის დაავადებები ან მდგომარეობები, როგორიცაა : აუტიზმი, ცერებრული დამბლა, ართრიტი, სქოლიოზი, მრავლობითი სკლეროზი, ყურადღების დეფიციტი/ჰიპერაქტივობის სინდრომი, ქცევითი და ფსიქოლოგიური აშლილობები. იპოთერაპიის ეფექტურობა ბევრი ამ დაავადების შემთხვევაში არ არის მკაფიოდ გამოკვეთილი და საჭიროებს მეტ კვლევას. არ არსებობს საკმარისი მეცნიერული მტკიცებულებები იპოთერაპიის ეფექტურობასთან დაკავშირებით აუტიზმის მკურნალობის დროს. არგენტინის კლინიკური საქმიანობების ეფექტიანობისა და ჯანდაცვის პოლიტიკის ინსტიტუტის დასკვნით, ამ თერაპიის ეფექტურობა საკმარისად არ დასტურდება ზემოთ აღნიშნულ დაავადებებთან მიმართებით. მისი რეკრეაციული როლი და გავლენა პაციენტთა ცხოვრების ხარისხზე საკმარისად არ არის გაანალიზებული.
ჩრდილოეთი კვიპროსი
ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა (თურქ. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)) — საერთაშორისო სამართლით არაღიარებული სახელმწიფო, რომელსაც კუნძული კვიპროსის ჩრდილოეთი მესამედი უჭირავს. 1975-1983 წლებში ამ ტერიტორიას ერქვა „ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული ფედერაციული სახელმწიფო“. თურქეთი ერთადერთი ქვეყანაა, რომელმაც ჩრდილოეთი კვიპროსი ცნო.
ჩრდილოეთი კვიპროსის მოსახლეობა შეადგენს 200 ათას ადამიანს. მოსახლეობის უმრავლესობა ეროვნებით თურქია (ადგილობრივი თურქები და ანატოლიის თურქები). ქვეყნის დედაქალაქია ნიქოზიის ჩრდილოეთი ნაწილი, რომელიც ასევე კვიპროსის რესპუბლიკის დედაქალაქია.
1960-1974
გაერთიანებულმა კვიპროსმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1960 წლის აგვისტოში, მას შემდეგ, რაც ბერძენი და თურქი კვიპროსელები შეთანხმდნენ უარი ეთქვათ ენოსისზე (საბერძნეთთან გაერთიანებაზე) და ტაქსიმზე (თურქ. "დაყოფა"). შეთანხმების საფუძველზე, კვიპაროსის მართვა უნდა გაგრძელებულიყო მათი კონსტიტუციის მიხედვით, რომელიც ანაწილებდა კაბინეტის პოსტებს, საპარლამენტო ადგილებსა და საჯარო სამსახურებს ორ თემს შორის შეთანხმებულად. სამი წლის განმავლობაში თავი იჩინა დაძაბულობამ ბერძენ და თურქ კვიპროსელებს შორის ადმინისტრაციულ საკითხებში, კერძოდ, ცალკეულ მუნიციპალიტეტებთან და გადასახადებთან დაკავშირებით. 1963 წელს პრეზიდენტმა მაკარიოსმა გამოთქვა ინიციატივა კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე 13 შესწორებით. თურქმა კვიპროსელებმა შემოთავაზება უარყვეს, რადგან მიიჩნევდნენ, რომ შესწორებები ხორციელდებოდა ბერძენი კვიპროსელების სასარგებლოდ. ამასთანავე, მათ განაცხადეს, რომ ეს ცვლილელები მიზანმიმართული იყო თურქეთის სტატუსის ჩამოსაქვეითებლად სახელმწიფოს თანადამფუძნებლიდან უმცირესობამდე. 13 შესწორების საწინააღმდეგოდ თურქმა კვიპროსელებმა სარჩელი შეიტანეს კვიპროსის უზენაეს საკონსტიტუციო სასამართლოში. მაკარიოსის განცხადებით, ის არ აღასრულებდა კვიპროსის უზენაესი საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მიუხედავად იმისა, როგორი იქნებოდა ის, და ბოლომდე დაიცავდა თავის შესწორებებს, რადგან ეს იყო "ერთადერთი გზა კონსტიტუციაში არსებული ჩიხების მოსაგვარებლად".
1963 წლის 25 აპრილს კვიპროსის უზენაესმა საკონსტიტუციო სასამართლომ გადაწყვიტა, რომ პრეზიდენტის 13 შესწორება უკანონოდ ეცნო. 15 ივლისს მაკარიოსმა უგულებელყო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ხოლო საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი გადადგა დაკავებული თანამდებობიდან, რასაც მოჰყვა კვიპროსის უზენაესი საკონსტიტუციო სასამართლოს არსებობის შეწყვეტა. 30 ნოემბერს მაკარიოსმა დააკანონა 13 შესწორება.
1963 წლის მთავრობის ბერძენი კვიპროსელების ფრთამ შექმნა აკრიტასის გეგმა, რომლის მიხედვითაც, თურქი კვიპროსელები უნდა ჩამოეშორებინათ მმართველი ორგანოდან და საბოლოოდ გაერთიანებულიყვნენ საბერძნეთთან. წინადადება მოიაზრებდა თურქი კვიპროსელების ძალით დამორჩილებას იმ შემთხვევისთვის, თუ ისინი წინააღმდეგობას გამოხატავდნენ.
1962 წლის 21 დეკემბერს ორი თურქი კვიპროსელის მკვლელობს გახდა თურქ კვიპროსელებზე ბერძნების მხრიდან თავდასხმების საფუძველი ნიქოზსა და ლარნაკაში. 700 თურქი მძევალი, მათ შორის ბავშვები, აიყვანეს ნიკოსის ჩრდილოეთ გარეუბნებიდან. ნიკოს სამპსონი ხელმძღვანელობდა იმ არალეგალურ გაერთიანებას, რომელიც ერთ ერთ გარეუბანში თავს დაესხა თურქ კვიპაროსთა მოსახლეობას. არ წყდებოდა დაპირისპირებები, შეტაკებები და საბოლოოდ 1964 წლის ბოლოსთვის დაღუპული იყო 364 თურქი კვიპროსელი და 174 ბერძენი კვიპროსელი.
კვიპროსის თურქული დასახლებებისა და სოფლების მუდმივმა ძარცვამ და ტერორმა აიძულა 20 000 ლტოლვილი უკან დაეხიათ და შეიარაღებულნი დამალულიყვნენ მომდევნო 11 წლის განმავლობაში. გადარჩენისთვის ისინი თურქეთიდან იღებდნენ საკვებსა თუ ჰუმანიტარულ დახმარებას. თურქი კვიპროსელები ცდილობდნენ ძალადობისგან თავის დაღწევას ბრიტანეთში, თურქეთსა და ავსტრალიაში ემიგრაციის გზით. 1967 წლის 28 დეკემბერს დაარსდა კვიპროსის თურქეთის დროებითი ადმინისტრაცია.
1974-1983
თემასთან დაკავშირებული მთავარი სტატიები: 1974 Cypriot coup d'état, Turkish invasion of Cyprus, Turkish Federated State of Cyprus
1974 წლის 6 ივლისს მაკარიოსმა საბერძნეთის მთავრობა დაადანაშაულა კვიპროსის ეროვნული გვარდიის საოკუპაციო არმიად გადაქცევაში. 1974 წელს საბერძნეთის სამხედრო ხუნტამ და კვიპროსის ეროვნულმა გვარდიამ მხარი დაუჭირეს კვიპროსის ბერძნულ სამხედრო გადატრიალებას. ნიკოს სამპსონმა ჩაანაცვლა პრეზიდენტი მაკარიოსი. ბერძენმა კვიპროსელემბა გამოაცხადეს "კვიპროსის საბერძნეთის რესპუბლიკის" დაარსება. თურქეთს სრული მიზეზი ჰქონდა კვიპროსში შესაჭრელად 1960 წლის გარანტიის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებდა, რომ თურქეთს შეეძლო თურქი კვიპროსელების დასაცავად კვიპროსის ტერიტორიაზე შეჭრა გადატრიალების პირობებში. 20 ივლისს თურქეთი კვიპროსში შეიჭრა და აიღეს კვიპროსის მთელი ტერიტორიის დაახლოებით 36%. გადატრიალება გახდა სამოქალაქო ომის წინაპირობა რის შედეგადაც მაკარიოსი დაბრუნდა ხელისუფლებაში.
1975 წლის 2 აგვისტოს ვენაში მოლაპარაკებების საფუძველზე გაეროს ეგიდით გაფორმდა მოსახლეობის გაცვლის ხელშეკრულება თემის ლიდერებს რაუფ დენქტაშსა და გლაფკოს კლერიდესს შორის. შეთანხმების საფუძველზე, ჩრდილოეთში მცხოვრები 196000 კვიპროსელი ბერძენი გაცვალეს სამხრეთში მცხოვრებ 42000 თურქ კვიპროსელზე.
1975 წელს კვიპროსის თურქული ფედერაციული სახელმწიფო გამოცხადდა, როგორც პირველი ნაბიჯი მომავალი ფედერაციული კვიპროსის სახელმწიფოსკენ, მაგრამ იგი უარყო კვიპროსის რესპუბლიკამ და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ. ჩრდილოეთმა ცალმხრივად გამოაცხადა დამოუკიდებლობა 1983 წლის 15 ნოემბერს ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკის სახელით. ეს გამოცხადება უარყოფილ იქნა გაეროს მიერ 541-ე რეზოლუციით.
1983-პრეზიდენტი
2000 წელს ევროკავშირმა გადაწყვიტა კვიპროსის წევრად მიღება, გამომდინარე იქედან, რომ საბერძნეთი ემუქრებოდა აღმოსავლეთ ევროკავშირის გაფართოვებას. ევროკავშირში კვიპროსის გაწევრიანებას ხელი უნდა შეეწყო მდგომარეობის დასტაბილურებისთვის. რაუფ დენთქაშმა (იმ პერიოდში კვიპროსის პრეზიდენტი), თურქეთში ახალი მთავრობის არჩევის შემდეგ, დაკარგა ძალაუფლება კვიპროსზე.
2004 წელს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ინიციატივით შეთანხმების რეფერენდუმი წარედგინა ორივე მხარეს. შემოთავაზებულ შეთანხმებას ეწინააღმდეგებოდნენ კვიპროსის პრეზიდენტი ტასოს პაპადოპულოსი და კვიპროსის თურქეთის პრეზიდენტი რაუფ დენქტაში. რეფერენდუმის შედეგების გათვალისწინებით, კვიპროსი ევროკავშირში გაყოფილი სახით შევიდა,რის შედეგადაც გაწევრიანების პროცესი ჩრდილოეთ კვიპროსისთვის შეჩერდა.
2009 წლის არჩევნებში დამოუკიდებლობის მომხრე მხარემ გაიმარჯვა და 2010 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა დერვიშ ეროღლუმ, ყოფილმა პრემიერ მინისტრმა. იგი კვიპროსის რესპუბლიკის სახელით აწარმოებდა მოლაპარაკებას კვიპროსის ბერძნულ მხარეებთან გაერთიანების შესახებ.
2011 წელს კვიპროსელებმა გააპროტესტეს ჩრდილოეთ კვიპროსის და თურქეთის მთავრობების ეკონომიკური რეფორმები. იხილეთ 2011 წლის დემონსტრაციები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები კატეგორია:ჩრდილოეთი კვიპროსი
ლოს-ტეკესი
ლოს-ტეკესი (Los Teques) — ქალაქი ვენესეულის ჩრდილოეთ ნაწილში. მირანდას შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ვენესუელის დედაქალაქ კარაკასიდან სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 1169 მ სიმაღლეზე. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 140,617 კაცს.
ლოს-ტეკესში მუშავდება სასოფლო სამეურნეო ნედლეული. განვითარებულია ტექსტილის მრეწველობა. 1927 წლის 13 თებერვალს ქალაქ პეტარედან მირანდას შტატის დედაქალაქი ლოს-ტეკესში გადმოიტანეს. 2006 წლის 3 ნოემბერს ქვეყნის პრეზიდენტმა უგო ჩავესმა ქალაქში გახსნა მეტროპოლიტენი, რომელიც დაუკავშირდა კარაკასის მეტროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
Stilla
Stilla — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჟან ბედელ ბოკასა
ჟან ბედელ ბოკასა (Jean-Bédel Bokassa; დ. 22 თებერვალი, 1921, ბობანგი, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 3 ნოემბერი, 1996, ბანგი, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1966-1976 წწ. და იმპერატორი ბოკასა I-ის სახელით 1976-1979 წწ. XX საუკუნის ყველაზე ექსცენტრიული დიქტატორი.
სამხედრო კარიერა
ექვსი წლის ასაკში ის დაობლდა. მამამისი, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ფრანგი კოლონისტების კონცესიურ პოლიტიკას, დახვრიტეს, დედამ კი თავი მოიკლა. ის აღზარდეს ნათესავებმა, რომლნიც მას მღვდლად ამზადებდნენ, მაგრამ ბოკასამ 1939 წლის მაისში დაიწყო სამხედრო სამსახური საფრანგეთის კოლონიალურ არმიაში. 1941 წლის ნოემბერში „მებრძოლი საფრანგეთის“ რიგებში მიიღო უფროსი სერჟანტის წოდება, მონაწილეობდა ბრაზავილის დაპყრობაში. 1944 წელს მონაწილეობდა ანტიჰიტლერული ჯარების სადესანტო დანაყოფებში, რომელნიც გადასხდნენ სამხრეთ საფრანგეთში. შემდეგ იბრძოდა რაინზე. მეორე მსოფლიო ომის დასრულებას ბოკასა ნორმანდიაში შეხვდა უფროსი სერჟანტის ჩინით.
1949 წელს დაამთავრა სენ-ლუის (სენეგალი ) ოფიცერთა სკოლა, 1950  წლის სექტემბრიდან 1953  წლის მარტამდე მონაწილეობდა ინდოჩინეთის ომში. ამ ომში გაწეული სამხედრო დამსახურების გამო გადაეცა საპატიო ლეგიონის ორდენი და ლოთარინგული ჯვარი. ბოკასამ სამხედრო სამსახური გააგრძელა ბრაზავილში და 1961 წელს მიიღო საფრანგეთის არმიის კაპიტნის წოდება.
1962 წლის იანვარში ფრანგული არმიის შენადგენლობიდან გამოვიდა და გაწევრიანდა ცენტრალური აფრიკის შეიარაღებულ ძალებში, სადაც მან მაიორის ჩინი მიიღო. ცენტრალური აფრიკის პრეზიდენტმა, ბოკასას ბიძაშვილმა დავიდ დაკომ, 1963 წელს იგი შეიარაღებული ძალების გენშტაბის ხელმძღვანელად დანიშნა.1964  წელს ბოკასამ მიიღო პოლკოვნიკის წოდება.
პრეზიდენტი
1965 წლის 31 დეკემბრიდან 1966 წლის 1 იანვრამდე ბოკასამ განახორციელა სახელმწიფო გადატრიალება ("საშობაო გადატრიალება" ან "წმინდა სილვესტერის დღის პუჩტი"), დაამხო დავიდ დაკო და დააპატიმრა. შეთქმულება მოეწყო ჟანდარმერიის ხელმძღვანელის მიერ, რომელიც ბოკასამ გაანეიტრალა და პუჩტი თავის სასარგებლოდ გამოიყენა. ბოკასამ თავი პრეზიდენტად და ერთადერთი მთავარი პოლიტიკური პარტიის - „მოძრაობა შავი აფრიკის სოციალური ევოლუციისთვის“ (Mouvement pour l'évolution sociale de l'Afrique noire) ლიდერად  გამოაცხადა. ამ პარტიის წევრობა სავალდებულო იყო ქვეყნის ყველა ზრდასრული მოქალაქისათვის. 4 იანვარს ბოკასამ გააუქმა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის კონსტიტუცია და დაიწყო დიქტატორული მმართველობა. 1972 წელს ბოკასამ საკუთარი თავი მუდმივ პრეზიდენტად დაასახელა.
1969 და 1974 წლებში გადატრიალების გზით ბოკასას დამხობის რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობა იყო; 1976 წელს იყო მისი მოკვლის მცდელობაც. ეს შემთხვევები ბოკასას საბაბს აძლევდა გაეძლიერებინა თავისი ერთპიროვნული მმართველობა.
ბოკასა აქტიურად მონაწილეობდა პანაფრიკულ მოძრაობაში, კერძოდ, 1968 წელს მან დააფუძნა ცენტრალური აფრიკის ქვეყნების კავშირი, რომელშიც ასევე შედიოდა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა და ჩადი. თავის ქვეყანაში მხარს უჭერდა სოფლის მეურნეობისა და აგრარული რეფორმების გაძლიერებას. საგარეო პოლიტიკაში მერყეობდა საბჭოთა კავშირს, დასავლეთსა და მიუმხრობლობის მოძრაობას შორის. მინიატიურა|მარცხნივ|ბოკასას და [[ნიკოლაე ჩაუშესკუს შეხვედრა, 1972 წელი.]] ყოფილ მეტროპოლიასთან (საფრანგეთი) ბოკასას ურთიერთობა შეიცავდა მთელ რიგ შანტაჟის მცდელობას, მაგალითად: 1970-იან წლებში საბჭოთა კავშირთან, რუმინეთთან, იუგოსლავიასთან და ჩრდილოეთ კორეასთან დაახლოება, დედაქალაქ ბანგში მდებარე საფრანგეთის საელჩოსთან დემონსტრაციის ორგანიზება (1970 წლის სექტემბერი), ფრანკის ზონიდან გამოსვლის მუქარა (1971 წლის აგვისტო), საფრანგეთის გენერალური საკონსულოს დახურვა ბანგში და ფრანგი ჟურნალისტების საწინააღმდეგო ზომების მიღება (1974 წლის მაისი), 1966 წელს გაწყვეტილი დიპლომატიური ურთიერთობის აღდგენა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან (1976 წლის აგვისტო), ისლამის მიღება და მუამარ კადაფისთან მეგობრული ურთიერთობის დამყარება (1976 წლის ოქტომბერი). ყველა ეს ნაბიჯი მიზნად ისახავდა საფრანგეთისგან უფრო დიდი ფინანსური დახმარების მიღებას. საფრანგეთი თავის მხრივ დათმობებზე მიდიოდა, რადგან უნდოდა შეენარჩუნებინა მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პოზიციები ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში (კერძოდ ურანის საბადო ბაკუმეში). ამავე დროს საფრანგეთი ცდილობდა ბოკასას ხელისუფლების დამხობას. 1974-1976 წლებში განხორციელდა ბოკასას ფიზიკური განადგურების რამდენიმე მცდელობა,რომელიც დაგეგმილი იყო საფრანგეთის სპეცსამსახურების მიერ.
1971 წელს დედის დღისადმი მიძღვნილი დღესასწაულის ფარგლებში ბოკასამ ციხეებიდან გაანთვისუფლა ყველა ქალი პატიმარი და ბრძანა სიკვდილით დაესაჯათ ის მამაკაცი მსჯავრდებულები, რომელნიც სასჯელს იხდიდნენ ქალების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის გამო. 1976 წლის 4 სექტემბერს ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას ოფიციალური ვიზიტით ეწვია ლიბიის რევოლუციის ლიდერი მუამარ კადაფი. ამ ვიზიტის დროს ბოკასამ და მთავრობის წევრებმა მიიღეს ისლამი და დაირქვეს შესაბამისი სახელები. ბოკასამ თავისი ქრისტიანული სახელი ჟან-ბედელი შეცვალა სალაჰ-ედ-დინ აჰმედ ბოკასათი. იმავე თვეს მან დაითხოვა მთავრობა და ჩამოაყალიბა ცენტრალური აფრიკის რევოლუციური საბჭო (ლიბიის რევოლუციური სისტემის მაგალითზე) ამ საბჭოში გაწევრიანდა დავიდ დაკო, რომელიც პატიმრობიდან გაათავისუფლეს.
იმპერატორი
1976 წლის 4 დეკემბერს გაიმართა ქვეყნის მმართველი პარტიის საგანგებო ყრილობა სადაც ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა იმპერიად გამოცხადდა. ყრილობამ მიიღო იმპერიის კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც ქვეყნის მეთაურად გამოცხადდა იმპერატორი. ტახტი გადადიოდა მამიდან შვილზე. იმპერიის გამოცხადების შემდეგ ჟან-ბედელ ბოკასამ ქრისტიანობა და იმპერატორის ტიტული მიიღო. რადგანაც ამ მოვლენამდე ორი წლით ადრე დაამხეს ეთიოპიის იმპერატორი ჰაილე სელასიე I, ბოკასა გახდა ერთ-ერთი იმდროინდელი მსოფლიოს სამი იმპერატორიდან. დანარჩენი ორი იყო ირანის შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი და იაპონიის მონარქი ჰიროჰიტო.
1977 წლის 4 დეკემბერს შედგა ბოკასა I-ის იმპერატორად კურთხევა. საუკეთესო ევროპულმა საიუველირო ფირმებმა დაამზადეს გვირგვინი, რომელსაც ამშვენებდა ორი ათასი ბრილიანტი. გვირგვინი დაჯდა 5 მილიონი ამერიკული დოლარი, ხოლო მთლიანდ ცერემონიაზე დაიხარჯა ქვეყნის წლიური საექსპორტო შემოსავლების მეოთხედი ნაწილი. ცერემონიისთვის ასევე დამზადდა 2 ტონიანი ოქროს საიმპერატორო ტახტი, რომელსაც მჯდარი არწივის ფორმა ჰქონდა. შეიძინეს საუკეთესო უცხოური მარკის 100 ავტომობილი და 130 თეთრი ცხენი. ფეხსაცმელი, რომელიც ბოკასას ცერემონიალის დროს ეცვა, გინესის წიგნში შევიდა როგორც ყველაზე ძვირადღირებული ფეხსაცმელი მსოფლიოში. ეს ცერემონია ძალიან ჰგავდა ნაპოლეონის იმპერატორად კურთხევას, რადგან ბოკასას კუმირი სწორედ იგი იყო. ცერემონიაზე მიწვეული იყო აფრიკისა და დანარჩენი მსოფლიოს ლიდერთა უმრავლესობა. ბოკასას იმპერატორად კურთხევის ცერემონიაზე ასევე დაპატიჟეს რომის პაპი პავლე VI. ცხადია, რომ მისთვის მზადდებოდა პაპ პიუს VII-ს როლი, რომელმაც ნაპოლეონი აკურთხა საფრანგეთის იმპერატორად. მიუხედავად ბოკასას მხრიდან დაპირებული ძვირფასი საჩუქრებისა მოწვეული პაპი და სახელმწიფოს მეთაურები ცერემონიას არ დასწრებიან. ცერემონიაზე არც ბოკასას მეგობარი და მოკავშირე პრეზიდენტი ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი იმყოფებოდა, საფრანგეთი წარმოდგენილი იყო თანამეგობრობის საქმეთა მინისტრითა და ბატალიონით, რომელიც ცერემონიის უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდა.
ბევრი ბოკასას ფსიქიკურად დაავადებულ ადამიანად თვლიდა და უგანდის სასტიკ დიქტატორ იდი ამინსაც ადარებდა. როდესაც საიმპერატორო კარზე ასეთი ძვირადღირებული კორონაცია ტარდებოდა, ქვეყანა უკიდურეს სიღარიბეში ცხოვრობდა. 1977 წელს 43,4 ათას მოსახლეზე მხოლოდ ერთი ექიმი მოდიოდა. მთელს ქვეყანაში კი მხოლოდ ერთი კბილის ექიმი იყო და ისიც სიკვდილით დასაჯეს.
მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნის მმართველობის ფორმად კონსტიტუციური მონარქია დასახელდა, ამას ბოკასას დიქტატურის შერბილება არ მოჰყოლია. დისიდენტების დევნა და წამება, რომელშიც ბოკასა პირადად იღებდა მონაწილეობას, ჩვეულებრივი მოვლენა იყო. ბოკასას რეჟიმი სარგებლობდა საფრანგეთის მხარდაჭერით. იმპერატორმა პრეზიდენტ ვალერი ჟისკარ დ’ესტენს შესთავაზა ურანის მოპოვების ხელსაყრელი პირობები. 1975 წელს ჟისკარ დ’ესტენმა ბოკასა თავის „მეგობრად“ და „ოჯახის წევრად“ გამოაცხადა. ის ასევე რამდენიმეჯერ ეწვია ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას სანადიროდ.
ბოკასას დამხობა
1979 წლის იანვარში დაიწყო მოსწავლეთა დემონსტრაცია ხელისუფლების მიერ ძვირადღირებული სასკოლო ფორმების შემოღების წინააღმდეგ. დემონსტრანტები დააპატიმრეს, 100-ზე მეტი მოსწავლე კი ამ გამოსვლებს ემსხვერპლა. ამ მოვლენებმა გამოიწვია საერთაშორისო რეზონანსი და უფლებადამცველთა დიდი ყურადღება. ამავე პერიოდში გავრცელდა ხმები ბოკასას კანიბალიზმის შესახებ, რაც შემდგომში დადასტურდა. მთავრობის ერთ-ერთ შეკრებაზე ის მინისტრებს მათი ყოფილი კოლეგის ხორცითაც კი გაუმასპინძლდა. ამის გარდა, ბოკასა ისევ დაუახლოვდა ლიბიას. ყველა ეს ნაბიჯი საფრანგეთისთვის მიუღებელი იყო. 1979 წლის 20 სექტემბერს, როდესაც ბოკასა ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა ლიბიაში, ფრანგული დესანტის მონაწილეობით (ოპერაცია ბარაკუდა) მოხდა უსისხლო სახელმწიფო გადატრიალება. აღდგა რესპუბლიკური წყობა, ქვეყნის სათავეში კვლავ დავიდ დაკო მოვიდა. ფრანგმა დიპლომატმა ჯაკ ფოკარმა ამ ოპერაციას „საფრანგეთის უკანასკნელი კოლონიური ექსპედიცია“ უწოდა.
რამდენიმე კვირის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ ბოკასა ძვირფას საჩუქრებს ჩუქნიდა ჟისკარ დ’ესტენს, რათა მისი კეთილგანწყობა მოეპოვებინა. ყველაფერ ამას ეკონომიკური კრიზისიც დაერთო და ჟისკარ დ’ესტენი 1981 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში ფრანსუა მიტერანთან დამარცხდა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ 1973 წელს ბოკასამ ბრილიანტები აჩუქა ჰენრი კისინჯერსაც.
ემიგრაცია და სასამართლო
ბოკასა ლიბიიდან კოტ-დ’ივუარში გაემგზავრა. შემდეგ კი ცხოვრობდა საფრანგეთში, პარიზთან ახლოს. 1980 წელს თავის სამშობლოში ბოკასას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. 1986 წელს ბოკასა ისევ ექსცენტრიულად მოიქცა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში ნებაყოფლობით დაბრუნდა იმ იმედით, რომ ხალხი მას კიდევ ერთხელ დასვამდა ტახტზე. ის დააკავეს და დაიწყო ხელახალი სასამრთლო პროცესი. ბოკასას ბრალად ედებოდა სახელმწიფო ღალატი, მკვლელობა, კანიბალიზმი და სახელმწიფო ქონების გაფლანგვა. ბოკასა აქტიურად იცავდა თავს და შეძლო დაერწმუნებინა მოსამართლეები, რომ მოკლულ ადამიანების გვამებს მაცივარში საჭმელად არ ინახავდა, არამედ სიმბოლური მიზნით. მართალია ბოკასა კანიბალიზმში უდანაშაულოდ სცნეს, მაგრამ დარჩენილი ბრალდებების გათვალისწინებით 1987 წელს მას კვლავ სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. მომდევნო წელს ბოკასა შეიწყალეს და სიკვდილით დასჯა შეუცვალეს ჯერ სამუდამო პატიმრობით, შემდეგ კი ოცწლიანი პატიმრობით.
1993 წელს, მას შემდეგ რაც რესპუბლიკაში დემოკრატიული წყობა აღდგა, გამოცხადდა საყოველთაო ამნისტია და ბოკასა პატიმრობიდან განთავისუფლდა. ის ინფაქტის შედეგად გარდაიცვალა 1996 წლის 3 ნოემბერს.
მემკვიდრეობა
2010 წლის 1 დეკემბერს ცენტრალური აფრიკის პრეზიდენტმა ფრანსუა ბოზიზემ ხელი მოაწერა ჟან-ბედელ ბოკასას სრული რაბილიტაციის ბრძანებულებას. ბოზიზემ ბოკასას „უდიდესი ჰუმანისტი“ და თავისი ქვეყნის აღმშენებელი უწოდა და განაცხადა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:დამხობილი მონარქები
გუმბათის ყელი
გუმბათის ყელი — ცილინდრული ან მრავალწახნაგა მოცულობა, რომელსაც გუმბათი აგვირგვინებს. ჩვეულებრივ, ასეთ მოცულობაში შიგა სივრცის გასანათებლად სარკმლებია გაჭრილი. დამახასიათებელია უმეტესად ეკლესიებისათვის. იგი ძველი ქართული გუმბათოვანი ტაძრების აუცილებელი ელემენტია. იმ შემთხვევაში, როდესაც გუმბათის ყელი კვადრატული შენობის თავზეა ამოყვანილი, კვადრატული საფუძვლისა და გუმბთის ყელის დასაკავშირებლად იყენებდნენ ტრომპს ან აფრას (პანდატივს). თანამედროვე არქიტექტურაში გუმბათის ყელს ათავსებენ სვეტებზე დაყრდობილ რკინაბეტონის სარტყელზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
გვინეის სამხედრო გადატრიალება (2008)
პრეზიდენტის გარდაცვალების შესახებ განცხადება 23 დეკემბერს ეროვნული ასამბლეის სპიკერმა აბუბაქარ სომპარემ გააკეთა. გვინეის კონსტიტუციის მიხედვით მას უნდა შეესრულებინა ქვეყნის მეთაურის მოვალეობა 60 დღის განმავლობაში, ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარებამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გვინეის პოლიტიკა კატეგორია:პუტჩები
ალექსანდრიტი
ალექსანდრიტი — მინერალი, ქრიზობერილის ქრომშემცველი ნაირსახეობა. ქიმიური ფორმულა Al2BeO4. ბუნებრივი განათებისას ზურმუხტისფერ-მომწვანოა, ხელოვნური განათებისას — მოიისფრო-მოწითალო; მუქად შეფერადებული კრისტალები მასით 2-3 კარატს აღემატება. პირველი კლასის ძვირფასი ქვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქსიდის მინერალები კატეგორია:ალუმინის მინერალები კატეგორია:ბერილიუმის მინერალები კატეგორია:ქრომის მინერალები კატეგორია:ორთორომბული მინერალები კატეგორია:ძვირფასი თვლები
სუნდსვალი
სუნდსვალი (Sundsvall) — ქალაქი შვედეთში, ვესტერნორლანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 50 712 ადამიანს შეადგენს, მთლიანად მუნიციპალიტეტის კი 95 000-ს.
ქალაქი 1621 წელს დაარსდა. მდებარეობს ბოტნიის ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სტოკჰოლმიდან 395 კმ-ის მოშორებით.
სუნდსვალი ოთხგზის გაანადგურა ხანძარმა, თუმცა ოთხჯერვე შეაკეთეს. პირველად იგი რუსეთის არმიამ გადაწვა 1721 წელს, ჩრდილოეთის ომისას. ბოლო ხანძარი (1888 წ) უდიდესი იყო შვედეთის ისტორიაში; მისი მიზეზი იყო გემიდან გადმოვარდნილი ნაპერწკალი. ამ ხანძრის შემდეგ, ქალაქის ცენტრის ქვის შენობებით განაშენიანება მოხდა, რის გამოც სუნდსვალს ზედმეტსახელად „ქვის ქალაქს“ (Stenstaden) ეძახდნენ.
XX საუკუნის დასაწყისში, სუნდსვალში სწრაფად ვითარდება ხის მრეწველობა. 1879 წელს სწორედ აქ დაფიქსირდა პირველი მსხვილი გაფიცვა შვედეთში. ამ დროისათვის, ამ არეალის მოსახლეობა მხარს ძირითადად სოციალ-დემოკრატებსა და სოციალისტებს უჭერდა.
დღეისათვის სუნდსვალი ცელულოზა-ქაღალდის წარმოების ერთ-ერთი ცენტრია. აქვე განლაგებულია ცენტრალური შვედეთის უნივერსიტეტის მთავარი საუნივერსიტეტო ქალაქი.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
ნადარბაზევი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)
ნადარბაზევი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წრომის თემი). თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 770 მეტრი. ხაშურიდან 15 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 კომლი, სულ 5 ადამიანი. სოფელში მთის კალთაზე დგას დედაღვთისას ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევა ლონგორია
ევა ჟაკლინ ლონგორია პარკერი (Eva Jacqueline Longoria Parker; დ. 15 მარტი 1975, კორპუს-კრისტი, ტეხასი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ოქროს გლობუსის ნომინანტი. განსაკუთრებით სახელი გაითქვა გაბრიელ სოლისის როლის შესრულებისთვის ეიბისის სატელევიზიო სერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“.
ბიოგრაფია
ევა ლონგორია საქვეყნოდ ცნობილი მოდელი მას შემდეგ გახდა, რაც მაღალი ხარისხის სარეკლამო კლიპებსა და უამრავ მამაკაცების ჟურნალებზე გამოჩნდა. ევა ლონგორია ასევე ცნობილია მისი ურთიერთობით ფრანგ ენბიეის ვარსკვლავთან ტონი პარკერთან, რომელზედაც 2007 წელს დაქორწინდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
შუაღელე
შუაღელე — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, ციხისძირის თემში (სოფლები: სტალინისუბანი, შუაღელე, ციხისძირი). მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 120 მ., ქობულეთიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 734 კაცი. სოფელში გამოვლენილია გოგირდწყალბადიანი ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული, ნატრიუმიანი მინერალური წყალი, დებეტი 1500 ლ/დ.
სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საცეცი
მინი|[[დროზერას ფოთლები და საცეცეები მოძრაობის დროს]] საცეცი — უხერხემლო ცხოველების (ნაწლავღრუიანები, მოლუსკები, რგოლოვანი ჭიები, მხარფეხიანები და სხვა) სხეულის მოძრავი გამონაზარდი. საცეცები ჩვეულებრივ მოთავსებულია სხეულის წინა ბოლოზე და ასრულებს საკვების მიტაცების, ზოგჯერ კი სუნთქვისა და შეხების ფუნქციას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
კუდილიერო
კუდილიერო (Cudillero; Cuideiru) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ასტურიის პროვინციის ავილესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 100,78 კმ². მოსახლეობა — 5 763 კაცი (2010).
მაჰაბჰარატა
300px|thumb|კრუკშეტრას ომის ამსახველი ხელნაწერი
AstraZeneca
AstraZeneca plc (ასტრაზენეკა ) — ბრიტანულ-შვედური  მულტინაციონალური ფარმაცევტული და ბიოტექნოლოგიური კომპანია. შტაბ-ბინა მდებარეობს კემბრიჯში (ინგლისი). აწარმოებს სამკურნალო პროდუქტებს ისეთი მნიშვნელოვანი დაავადებებისთვის, როგორებიცაა ონკოლოგიური, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის, კუჭ-ნაწლავის, ინფექციური, ნევროლოგიური, რესპირატორული და ანთებითი.
მაჰაბჰარატა
მაჰაბჰარატა (სანსკ. महाभारत mahābhārata „თქმულება დიდ ბჰარატებზე“) — ძველი ინდური ეპიკური პოემა, რომელსაც საფუძვლად უდევს ჩრდილოეთისა და ჩრდილოეთ-დასავლეთის ინდოელი ხალხების თქმულებები და ლეგენდები. მისი აღმოცენების ხანად ითვლება ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარი. თანამედროვე სახე მიიღო ახ. წ. I ათასწლეულის შუა წლებში.
AstraZeneca
კომპანია 1999 წელს შეიქმნა, შვედური Astra AB-ისა და ბრიტანული Zeneca Group-ის (თავად ეს კომპანია Imperial Chemical Industries-ს გამოეყო 1993 წელს) შერწყმის შედეგად. ამის შემდეგ, AstraZeneca მსოფლიოს უმსხვილესი ფარმაცევტული კომპანიების რიცხვში შევიდა და მრავალი კორპორატიული შენაძენი განახორციელა, მათ შორის: Cambridge Antibody Technology (2006 წელს), MedImmune (2007 წელს), Spirogen (2013 წელს) და Definiens (2014 წელს MedImmune-სგან). მისი კვლევითი და განვითარებითი სამუშაოები თავმოყრილია სამ სტრატეგიულ ცენტრში: კემბრიჯში (ინგლისი), გეტებორგსა (შვედეთი) და მერილენდში (აშშ).
მაჰაბჰარატა
წერილობითი ფორმით ძვ. წ. 400 და ჩვ. წ. 400 წლებში ჩამოყალიბდა. მაჰაბჰარატა შეიცავს დაახლ. ასი ათას ორლექსეულს, რითაც იგი მსოფლიოში ყველაზე დიდი პოემაა.
AstraZeneca
AstraZeneca-ს მთავარი ლისტინგი ლონდონის საფონდო ბირჟაზე აქვს და შედის FTSE 100 ინდექსში. მეორეხარისხოვანი ლისტინგები წარმოდგენილია სტოკჰოლმის საფონდო ბირჟაზე, NASDAQ-ზე, მუმბაისა და ინდოეთის ეროვნულ საფონდო ბირჟებზე.
Sometimes You Can't Make It on Your Own
„Sometimes You Can't Make It on Your Own“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს სიმღერა სტუდიური ალბომიდან How to Dismantle an Atomic Bomb. იგი გამოვიდა სინგლის სახით 2005 წლის 7 თებერვალს, თუმცა ბრიტანეთში იყო მხოლოდ მეორე სინგლი ამ ალბომიდან (მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე უკვე გამოვიდა რამდენიმე სხვა). ამ სინგლმა ბრიტანეთის ჩარტში #1 პოზიცია დაიკავა.
AstraZeneca
COVID-19-თან ბრძოლა
კორონავირუსის პანდემიის დასაწყისშივე (2020 წლის მარტში) კომპანიამ განაცხადა, რომ ინდივიდუალური დაცვის საშუალებით, მათ შორის ნიღბებით დაეხმარებოდა პანდემიასთან მებრძოლ ქვეყნებს. აპრილში გენერალურმა დირექტორმა პასკალ სორიომ საზოგადოებას ამცნო, რომ GlaxoSmithKlin-თან და კემბრიჯის უნივერსიტეტთან ერთად მუშაობდა ახალი ლაბორატორიის შექმნაზე, რომელსაც დღეში COVID-19-ის 30 000 ტესტის წარმოება შეეძლებოდა. აგრეთვე განაცხადეს აკალაბრუტინიბის კლინიკური ცდების გეგმების შესახებ, რათა დაავადების სამკურნალოდ მისი შესაძლო გამოყენება შეეფასებინათ.
მაჰაბჰარატა
მაჰაბჰარატა როგორც საგმირო, ასევე რელიგიურ-ფილოსოფიური ეპოსია. მის ავტორად მიჩნეულია ლეგენდარული პოეტი ვიასა, რომელსაც მაჰაბჰარატას შექმნა ღვთაება განეშამ შთააგონა.
Sometimes You Can't Make It on Your Own
ეს სიმღერა არის ჯგუფის ვოკალისტ და ლიდერ ბონოს და მისი მამის ურთიერთობაზე. 2000 წელს მან მიიღო გრემის ჯილდო როკ-ჯგუფის დუეტის ან ჯგუფის ვოკალური შესრულებისთვის და წლის სიმღერისთვის.
AstraZeneca
COVID-19-თან ბრძოლა
2020 წლის ივნისში ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნულმა ცენტრმა (NIAID) დაადასტურა, რომ 2020 წლის ივლისში დაიწყებოდა ოქსფორდის უნივერსიტეტისა და AstraZeneca-ს მიერ შემუშავებული შესაძლო ვაქცინების ტესტირების მესამე ეტაპი. ერთ-ერთმა მათგანმა, AZD1222-მა, წარმატებით მიაღწია ცდების მესამე ფაზას. 2020 წლის 23 ნოემბერს ოქსფორდმა და AstraZeneca-მ ვაქცინის ცდის წარმატების შესახებ განაცხადეს; ცდების შედეგების თანახმად, მან მონაწილეების 70%-ში აღმოფხვრა სიმპტომების განვითარება. მკვლევარების აზრით, დოზის ცვლილების შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 90%-მდეც შესაძლოა გაზრდილიყო.
2021 წლის 19 იანვარს, ევროპის მედიკამენტების სააგენტომ (EMA) 18 წლის ზევით ასაკის ადამიანებისათვის AZD1222-ის გამოყენების ნებართვა გასცა.
მაჰაბჰარატა
პოემა შედგება თვრამეტი თავისა და ბოლოსიტყვაობისგან. ისევე როგორც არაბული ათას ერთი ღამე, მისი მთავარი შინაარსი განვრცობილია მრავალი პარალელური მოთხრობითა და მოკლე ეპიზოდით.
AstraZeneca
COVID-19-თან ბრძოლა
COVID-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინებიდან საქართველოში პირველად ოქსფორდ–AstraZeneca-ს AZD1222 შემოიტანეს. 43 200 დოზა ქვეყანაში 13 მარტს შემოვიდა. პირველი გვერდითი ეფექტი საქართველოში 18 მარტს დაფიქსირდა, როდესაც 27 წლის ახალციხელ ქალ ექთანს ანაფილაქსიური შოკი განუვითარდა და მეორე დღეს, 19 მარტს, თბილისის პირველ საუნივერსიტეტო კლინიკაში გარდაიცვალა. საქმეზე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოძიება დაიწყო.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის კომპანიები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კომპანიები კატეგორია:1999 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ნიუ-იორკის სააქციო ბირჟის კომპანიები კატეგორია:NASDAQ-ზე აღრიცხული კომპანიები
მაჰაბჰარატა
შინაარსი
ბჰარატას უძველესი შთამომავლობის პატრიარქს სამი შვილი ჰყავდა: დჰრიტარაშტრა, პანდუ და ვიდურა. უფროსი დჰრიტარაშტრა ბრმა დაიბადა, ამიტომ ტახტის მემკვიდრეობა შემდეგ ძმას - პანდუს - ერგო, მაგრამ პანდუმ თავისი ბრმა ძმა გაამეფა, თავად კი თავის მეუღლეებთან ერთად ტყეში გადაიხვეწა, სადაც მას ხუთი ვაჟი შეეძინა - ძმები პანდავები. მათს შორის აღსანიშნავია არჯუნა — კრიშნას მეგობარი და მოსწავლე.
ბრმა დჰრიტარაშტრას ასი ვაჟი ეყოლა, ცნობილნი როგორც კაურავები. კაურავები შიშობდნენ, რომ პანდავები მათ ტახტს შეეცილებოდნენ, ამიტომ ცდილობდნენ ძმების განადგურებას, მაგრამ პანდავებს ბედი უღიმოდათ და ისინი ყოველთვის გადაურჩებოდნენ ხოლმე სიკვდილს.
საბოლოოდ, პანდავებს წილად ერგოთ საკუთარი სამეფო, რომელიც მათ კაურავებთან კენჭისყრაში ცამეტი წლით წააგეს, მაგრამ ამ ვადის გასვლის შემდეგაც კაურავებმა პანდავებს სამეფო არ დაუბრუნეს, რამაც მათს შორის ომი გამოიწვია.
ბრძოლა კურუკშეტრას ველზე გაიმართა (დელის მიდამო). საომარი მოქმედებების დაწყებამდე კრიშნამ არჯუნას, რომელიც, მიუხედავად კაურავების ვერაგობისა, ძმათშორისი ომის წინააღმდეგი იყო, ბჰაგავადგიტა (მაჰაბჰარატას VI თავი) მოუყვა და ომის აუცილებლობასა და სამართლიანობაში დაარწმუნა. პანდავებმა კაურავები დაამარცხეს და ტახტი დაიბრუნეს.
Lasioglossum exactum
სქოლიო
exactum
ნარვის ბრძოლა
ტერმინი ნარვის ბრძოლა შეიძლება აღნიშნავდეს:
Stilla anomala
Stilla anomala — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნარვის ბრძოლა (1700)
მინი|შვედების გამარჯვება ნარვასთან, [[გუსტავ ცედესტრომი -1910]] ნარვის ბრძოლა — პირველი დიდი ბრძოლა პეტრე I-ის არმიასა და შვედეთის მეფე კარლ XII-ის არმიას შორის ჩრდილოეთის ომის დროს. გაიმართა 1700 წლის 30 ნოემბერს ქალაქ ნარვასთან. 1700 წლის 16 სექტემბერს რუსეთის ჯარებმა ალყა შემოარტყეს ნარვასა და ივანგოროდს. 30 სექტემბრისთვის პეტრე I-მა ნარვასთან თავი მოუყარა თავის არმიას. ალყამ შედეგი არ გამოიღო. კარლ XII-მ პერნოვთან (პიარნუ) საკუთარი არმია გადმოსხა, ნარვისაკენ დაიძრა და 30 ნოემბერს მოულოდნელი დარტყმით რუსების ცენტრი გაარღვია. რუსეთის ცუდად გაწრთვნილმა პოლკებმა მდინარე ნარვის გადასასვლელებისაკენ დაიხიეს, ხოლო აზნაურთა ცხენოსანი ჯარი უწესრიგოდ გადაეშვა მდინარეში და ცურვით უშველა თავს. მტერს მედგარი წინააღმდეგობა გაუწიეს მხოლოდ პრეობრაჟენსკოესა და სემიონოვსკოეს პოლკებმა. იმის გამო, რომ რუსეთის ბანაკში არ იყო ერთიანი სარდლობა, ჩრდილოეთი და სამხრეთი ჯგუფები ერთმანეთისაგან იზოლირებულები აღმოჩნდნენ, რუსეთის არმიამ მტერს ორგანიზებული წინააღმდეგობა ვერ გუწია და რუსმა გენერლებმა ხელი მოაწერეს კაპიტულაციას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთის დიდი ომის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:ესტონეთის ისტორია კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
ცუძახა
ცუძახა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 200 მ, გუდაუთიდან 21 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბლაბურხვის თემის სოფლები
ჯეიმი ლი კერტისი
ჯეიმი ლი კერტისი (Jamie Lee Curtis დ. 22 ნოემბერი, 1958) — ამერიკელი მსახიობი და ავტორი. მიღებული აქვს მეტსახელი „ყვირილის დედოფალი“, რადგან მონაწილეობდა საშინელებათა ჟანრის ფილმებში. მიღებული აქვს ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
მსოფლიოს V გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
12 - 20 ოქტომბერი 2001 ერევანი, სომხეთი.
მეხუთე ჩემპიონატისათვის შეიცვალა ტურნირის მასპინძელი. ტურნირში მონაწილეობდნენ: 2000 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის პირველი სამი პრიზიორი (რუსეთი, გერმანია და უკრაინა), აზიის 1999 და პანამერიკის 2000 წლების ჩემპიონები - უზბეკეთი და კუბა. ევროპის 1999 წლის ვიცე-ჩემპიონი - უნგრეთი (ჩემპიონი - სომხეთის ნაკრები თამაშობდა მასპინძლის სტატუსით) და ორი მოწვეული გუნდი - ირანი და მაკედონია.
ბრძოლა მეტად დაძაბული გამოდგა. პირველი ადგილისათვის სამი გუნდი: რუსეთი, სომხეთი და უკრაინა ებრძოდნენ ერთმანეთს. თავიდან სომხები დაწინაურდნენ. ორი ტურის შემდეგ ისინი ქულანახევრით უსწრებდნენ რუსებს და სამით - უკრაინელებს. მესამე-მეხუთე ტურებში ეს გუნდები რიგ-რიგობით ისვენებდნენ და ხუთი ტურის შემდეგ წინ 12 ქულით ისევ სომხები იყვნენ, 11-11 ჰქონდათ რუსებს და უკრაინელებს. სომხებს ალნათ მეტიც უნდა ჰქონოდათ, მაგრამ მეოთხე ტურში რუსების დამარცხების შემდეგ, მეხუთე ტურში თავად დამარცხდნენ გერმანელებთან.
მეექვსე ტურში მდგომარეობა არ შეცვლილა. მეშვიდეში კი უკრაინელებმა და სომხებმა ვერ შესძლეს მაკედონიელების და უზბეკების დამარცხება და რუსები დაწინაურდნენ. დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მერვე ტურის მატჩს სომხეთისა და უკრაინის გუნდებს შორის. პონომარიოვის გამარჯვებამ ვაჰანიანთან წარმატება უკრაინელებს მოუტანა. ბოლო ტურის წინ რუსებს 19,5, უკრაინელებს - 19 და სომხებს - 18,5 ქულა ჰქონდათ. რუსები უკრაინელებს ხვდებოდნენ, ხოლო სომხები - უნგრელებს. სომხებმა დაძაბულობას ვერ გაუძლეს და დამარცხდნენ. უკრაინელებმა კი ისევ პონომარიოვის გამარჯვების წყალობით (მან დრეევი დაამარცხა) შესძლეს რუსების დამარცხება და ჩემპიონის წოდების მოპოვება.