cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მაგმური ქანები
მაგმური ქანები, ჩვეულებრივ, სილიკატური შედგენილობისაა, მათი მთავარი კომპონენტის — SiO2-ის შემცველობის მიხედვით განარჩევენ ულტრაფუძე ქანებს, ფუძე ქანებს, საშუალო მჟავიანობის ქანებს, მჟავა ქანებს; ზოგი მკვლევარი გამოჰყობს აგრეთვე ულტრამჟავა ქანებს, რომლებიც შეიცავენ 75 % მეტ SiO2-ს.
ტუტე ელემენტების (Na,K) შემცველობის მიხედვით, ქანების ჩამოთვლილ ჯგუფებში, განასხვავებენ ნორმალური და ტუტე რიგის მაგმურ ქანებს. მაგმურ ქანებთან დაკავშირებულია სხვადასხვაგვარი სასარგებლო წიაღისეული. მაგალითად: მჟავა ქანებთან გვხვდება კალა, ვოლფრამი, ოქრო; ფუძესთან — სპილენძი, ტიტანი; ულტრაფუძესთან — პლატინა, ნიკელი, ქრომი; ტუტესთან — აპატიტი, იშვიათად მიწათა ელემენტები და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაგმური ქანები კატეგორია:ვულკანოლოგია
ბულგარეთის მონარქების სია
ბულგარეთის მონარქების სია
ქვემოთ მოცემულია ბულგარეთის მონარქების სია.
{| width=100% class="wikitable" ! width=8% !style=background:#D4F2CE;| სურათი ! width=12% !style=background:#D4F2CE;| ტიტული ! width=8% !style=background:#D4F2CE;| სახელი ! width=8% !style=background:#D4F2CE;| მმართველობის წლები ! width=64% !style=background:#D4F2CE;| შენიშვნები/გარდაცვალება
სქოლიო
* კატეგორია:მმართველთა სიები
პარიაკაკა
პირიაკაკა — წყლის ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. პარიაკაკა განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვდა ინკებისგან. იგი წყალდიდობას უგზავნიდა ადამიანებს, თუკი მას სათანადო პატივს არ მიაგებდნენ.
იხილეთ აგრეთვე
ინკების მითოლოგია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინკების მითოლოგია
Pariacaca
კოზიმო I მედიჩი
კოზიმო I მედიჩი (Cosimo I Medici; დ. 12 ივნისი, 1519 — გ. 21 აპრილი, 1574) — მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი. კონდიტიერ ლუდოვიკო მედიჩისა და მისი ცოლის, მარია სალვიატის ვაჟი. თავისი ბიძაშვილის, ფლორენციის ჰერცოგ ალესანდრო მედიჩის უძეოდ გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე თავად ავიდა. 1569 წელს ფლორენცია მეზობელ სიენასთან გააერთიანა და შექმნა ტოსკანის დიდი საჰერცოგო. მისი მმართველობისას ფლორენცია რენესანსული ხელოვნების, განათლებისა და კულტურის ცენტრად იქცა.
ადრეული ცხოვრება და ძალაუფლების ჩაგდება
კოზიმო დაიბადა ფლორენციის საჰერცოგოში, 1519 წლის 12 ივნისს. იგი იყო ლუდოვიკო მედიჩისა (აგრეთვე ცნობილი, როგორც ჯოვანი დელა ბანდე ლერე) და მარია სალვიატის ვაჟი. იგი იყო ე.წ. "ფორლელი ვეფხვის", ლედი კატერინა სფორცას შვილიშვილი. 1537 წლის 6 იანვარს ტირანული მმართველობით დაღლილმა ფლორენციელებმა მათი ჰერცოგი, 26 წლის ალესანდრო მედიჩი მოკლეს, რომელიც ნამდვილი ტირანი იყო, მისი დის, ეკატერინე მედიჩის მსგავსად. ვინაიდან ალესანდროს შვილები არ ჰყავდა, ტახტზე კოზიმო I ავიდა, როგორც მისი უახლოესი ნათესავი. კოზიმოს მამა ამ ამბამდე 4 წლით ადრე გარდაიცვალა. ვინაიდან ისიც მედიჩი იყო, ფლორენციელები ტახტზე ასულ კოზიმოს უკვე "ახალ დიქტატორს" ეძახოდნენ. თუმცა კოზიმომ მალევე დაამტკიცა, რომ იგი ძლიერი, ნებისყოფის მქონე, ამბიციური, მაგრამ აგრეთვე სამართლიანი მმართველი იყო. იგი ფლორენციას არა ერთპიროვნულად, არამედ 8 კაცისგან შემდგარი სამეფო საბჭოს მეშვეობით მართავდა. მარცხნივ|მინი|კოზიმო 1538 წელს როდესაც დიქტატურის მომხრე ფლორენციელებმა ალესანდროს მკვლელობის შესახებ შეიტყვეს, საფრანგეთს შესჩივლეს და დახმარება სთხოვეს, რომლის დედოფალიც ალესანდროს ნახევარ-და, ეკატერინე მედიჩი იყო. მიუხედავად ამისა, ფრანგებმა ფლორენციაში ლაშქრობა არ მოისურვეს. ამ დროისათვის კოზიმოს ერთი უკანონო ქალიშვილი - ბია მედიჩი ჰყავდა, რომელიც 1542 წელს გარდაიცვალა 5 წლის ასაკში.
1537 წლის ივლისში ბერნარდო სალვიატისა და პიერო სტროზის მოთხოვნით, ტოსკანაში გადასახადები უნდა გაზრდილიყო. კოზიმო ამის საჭიროებას ვერ ხედავდა და ეს ფაქტი მისი მმართველობის ხელყოფად აღიქვა, რის გამოც მათ წინააღმდეგ ჯარები დაძრა. ბრძოლაში კოზიმომ გაიმარჯვა, სადაც სალვიატი მოკლა და მის ციხე-სიმაგრეებს დაეპატრონა, პიერო სტროზი კი დანებდა და უკან დაიხია. ამ ამბიდან რამდენიმე საათში კოზიმომ პიზაში თავისი გამარჯვების აღსანიშნავად დიდი ზეიმი მოაწყო. რამდენიმე დღეში პიერო სტროზის სხეული ხანჯალგაყრილი იპოვნეს. ეს ამბავი თვითმკვლელობად გაასაღეს, მიზეზად კი მარცხის აუტანლობა დაასახელეს, თუმცა ყველა ხვდებოდა, რომ მას თავი არ მოუკლავს.
ტოსკანის მმართველი
კოზიმოს ტახტზე ასვლიდან მალევე ბევრი მეტოქე გამოუჩნდა. 1537 წელს მისმა ბიძაშვილმა, ანტონიო მედიჩმა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ს თხოვნით მიმართა, რომ ფლორენციის ტახტიდან კოზიმო ჩამოეგდო და თავად დაესვა. ამის სანაცვლოდ კოზიმომ დახმარება კარლის მოსისხლე მტერს, საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ს სთხოვა. შეიქმნა საშიშროება, რომ ძლივს, დროებით შეჩერებული იტალიური ომები განახლდებოდა, რის გამოც ფრანსუამაც და კარლმაც თავი შეიკავეს. ამით კოზიმომ მედიჩებს ტახტი შეუნარჩუნა, რომელზეც ისინი 1737 წლამდე ისხდნენ. მიუხედავად ამისა კარლმა თავისი ესპანური გავლენების ტოსკანაში გავრცელება მაინც მოახერხა. თუმცა ბევრი იტალიური სახელმწიფოსგან განსხვავებით ტოსკანამ ესპანეთთან დამოუკიდებლობა შეინარჩუნა და მისი მხოლოდ ვასალი გახდა.
კოზიმოს ყურადღების ცენრში მეზობლად მდებარე სიენას საჰერცოგო მოექცა. საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის მხარდაჭერით, 1554 წელს კოზიმომ სიენელები მარჩიანოს ბრძოლაში დაამარცხა და მათ დედაქალაქს ალყა შემოარტყა. მოსახლეობის თავგანწირული წინააღმდეგობის მიუხედავად, სიენა 1555 წლის 17 აპრილს, 15 დღიანი ალყის შემდეგ დაეცა. კოზიმომ მისი 50 000 მოსახლიდან, 42 000 ამოწყვიტა. 1559 წელს სიენელებმა დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა დაიწყეს, თუმცა ამაოდ. 1569 წელს კი რომის პაპმა პიუს V-მ მას ტოსკანის დიდი ჰერცოგის წოდება უბოძა.
თავისი ათწლიანი მმართველობისას ტოსკანა იტალიის მოწინავე სახელმწიფო გახდა, სადაც აღორძინებული იყო ხელოვნება, ლიტერატურა, არქიტექტურა და ა.შ.
ხელოვნების პატრონაჟი
მარცხნივ|მინი|261x261პქ|კოზიმოს ბიუსტი კოზიმო, როგორც ყველა მედიჩი, მფარველობდა და ხელს უწყობდა ხელოვნების აღორძინებას. მან ფლორენციაში დააარსა უფიცის გალერეა სადაც ინახებოდა და ინახება მსოფლიოს წამყვანი ხელოვნების ნიმუშები. სწორედ აქაა თავმოყრილი მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელთა პორტრეტები, სამკაულები, ქანდაკებები და ა.შ.
თავის ფლორენციის სასახლის ეზოში, კოზიმომ გამოჩენილ იტალიელ მებაღეს ნიკოლოტოს ტრიბოლოს საოცარი ბაღები გააშენებინა. ბაღი გაფორმებული იყო შადრევნებით, ლაბირინთებით, მღვიმითა და ორიგინალურად მოკირწყლული გზებით. მისი სასახლის ბაღი რენესანსული კულტურის განსახიერებადაა აღიარებული. მან დიდი გავლენა იქონია მეთვრამეტე საუკუნის ფრანგულ და იტალიურ მებაღეობაზე.
კოზიმომ დაასრულა პიტის სასახლის მშენებლობაც. როგორც მისი წინაპრები, თავად კოზიმოც ხელოვნების დიდი მფარველი იყო. იგი მფარველობდა ჯორჯო ვასარის, ბენვენტუნო სელინის, პონტომოს, ბრონციოს, გარდა ხელოვნებისა, იგი ასევე ხელს უწყობდა ისტორიკოსებსა და მეცნიერებს.
1598 წელს, კოზიმოს გარდაცვალების შემდეგ, ფლორენციის მადლიერმა მოსახლეობამ ფლორენციის მთავარ მოედანზე მისი ძეგლი აღმართა.
კოზიმო ასევე ძალიან იყო დაინტერესებული ალქიმიით, რაც მემკვიდრეობით გადაეცა ბებიისგან - ფორლის გრაფინია კატერინა სფორცასგან.
ქორწინებები, საყვარლები და შვილები
1539 წელს კოზიმო დაქორწინდა ესპანელი დიპლომატის ქალიშვილ ელეონორ ტოლედოელზე. ელეონორა ნეაპოლის გუბერნატორის და ასევე კარლ V-ის მესამე თაობის ბიძაშვილი იყო. ელეონორას სახე კარგადაა ცნობილი მისი პორტრეტებიდან. მრავალწლიანი, ნაკლებად ბედნიერი ქორწინებიდან კოზიმოსა და ელეონორს შვიდი შვილი შეეძინათ. ელეონორა 1562 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც კოზიმომ ცოლად თავისი საყვარელი, კამილა მარტელი შეირთო ცოლად, რათა მასთან შეძენილი შვილები კანონიერად ეცნოთ.
ქორწინებამდე კოზიმოს საყვარელთან ჰყავდა ერთი ქალიშვილი:
თავის პირველ ცოლ ელეონორასთან ჰყავდა შვიდი შვილი:
პირველი ცოლის გარდაცვალების შემდეგ გაიჩინა საყვარელი ელეონორა აბრიცის სახით, რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა:
1570 წელს კოზიმომ ცოლად შეირთო თავისი საყვარელი კამილა მარტელი, რომელთანაც მხოლოდ ერთი ქალიშვილი შეეძინა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედიჩები კატეგორია:ტოსკანის ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1519 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1574 კატეგორია:ფლორენციის მმართველები
ზედა მაზანდარა
ზედა მაზანდარა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 492 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Polyrhachis paracamponota
Polyrhachis paracamponota — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ორკები
thumb|200 px|ორკები ”[[ბეჭდების მბრძანებელი|ბეჭდების მბრძანებლის” ეკრანიზაციიდან]] ორკები (Orcs) — ფენტეზის ჟანრის გამოგონილი რასა. ორკებს გააჩნიათ ბევრი საერთო გობლინებთან და ითვლებიან ფენტეზის ჟანრის ერთ-ერთ სტანდარტულ რასად.
წარმომავლობა
პირველად სიტყვა ორკი გამოიყენა ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინმა თავის ნაწარმებში შუახმელეთი, სადაც „ორკი“ იყო გობლინის სინონიმი. სიტყვა „orc“ გამომდინარეობს ძველინგლისური ენიდან, სადაც აღნიშნავს გოლიათს ან დემონს. თვითონ ტოლკინი აღნიშნავდა, რომ ეს სიტყვა აიღო შუასაუკუნოვანი პოემა ბეოვულფიდან, სადაც იგი იყო გიგანტური მონსტრის, გრენდელის, სინონიმი. თავის გვიანდელ ნაშრომებსა და წერილებში ტოლკინი წერდა ამ სიტყვას როგორც „ork“. ასევე აღსანიშნავია, რომ ძველრომაულ მითოლოგიაში არის ნახსენები მიწისქვეშეთის დემონი სახელად ორკუსი (Orcus). ტოლკინის ნამუშევრებში ორკები იყვნენ ბოროტი არსებები, რომლებიც ემორჩილებოდნენ შავ მბრძანებელს და შეადგენდნენ მისი ლაშქრის უდიდეს ნაწილს. შავმა ბრძანებელმა — მორგოთმა — შექმნა ორკები ყველაზე საშიში და ბოროტი ცხოველებისა და ნაწამები ელფებისგან, თუმცა მათი შექმნისას მან დაუშვა სერიოზული შეცდომა: ორკების შექმნის დროს სინათლე არ არსებობდა, ხეების სინათლე კი მხოლოდ ამანს ანათებდა, მზის შექმნის შემდეგ კი სინათლემ შუახმელეთიც მოიცვა, რამაც სინათლეს მიუჩვეველ ორკებს შუახმელეთში დღისით თარეშის საშუალება მოუსპო. შემდგომში ორკების ეს ნაკლი გამოასწორა სარუმანმა, როდესაც ორკებისგან გამოიყვანა ადამიანების მსგავსი ურუკ-ჰაის რასა, რომელსაც მზის სინათლის არ ეშინოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორკები კატეგორია:გობლინები კატეგორია:ღვთაებები, სულები და მითური არსებები
კარლ ჰაინრიხ გრაუნი
კარლ ჰაინრიხ გრაუნი (Carl Heinrich Graun დ. 7 მაისი 1704, ბრანდენბურგი — გ. 8 აგვისტო 1759, ბერლინი)  — გერმანელი კომპოზიტორი და ტენორის მომღერალი. იოჰან ადოლფ ჰასესთან ერთად იგი მიიჩნევა თავისი დროის იტალიური ოპერის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფიგურად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1704 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1759 კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები
გოხნარის ეკლესია
გოხნარი — დარბაზული ტიპის ეკლესია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ გოხნარში. ეკლესია დგას წალკისაკენ მიმავალი გზის პირას.
ეკლესია სამხრეთის მინაშენით აგებულია XI საუკუნის მეორე ნახევარში. შემოსილია ბაზალტის თლილი ფილებით. აქა-იქ შეინიშნება კედლის მხატვრობის კვალიც. სამხრ. კარის ბალავრის ქვაზე ამოკვეთილ სამშენებლო წარწერაში მოიხსენიება ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავი და მისი შვილები რატი და იოანე. მის ირგვლივ სასაფლაოა. საფლავის მოზრდილ ქვებზე გამოსახულია ადამიანის ფიგურები, მშვილდები, სახნისები და სხვ.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭროღა კახური
ჭროღა კახური, ჭროღა, ჭროღა ვაზი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი და კონუსურ-ცილინდრული ფორმის, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი მომრგვალოა, საშუალო ზომის, შეზნექილი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, ცვილისებრი ნაფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი თხელი აქვს, ნაკლებადმკვრივი და ადვილად სკდება. რბილობი ხორციანი და წვნიანია.
ჭროღა კახური საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 152 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-120 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 3.0-4.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.0-6.4 გ/ლ-ს.
ჯიშური ღვინო საშუალო ხარისხისაა. ძირითადად გამოიყენება საბრენდე სპირტისა და სხვა თეთრყურძნიან ჯიშებთან სეპაჟით თეთრი ღვინოების მისაღებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მუსასირი
მუსასირი  (ასურულად - მუცაცირი, ურარტულად -  არდინი) — ქალაქ-სახელმწიფო ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეებში ურარტუსა და ასურეთს შორის. მოსახლეობა, სავარაუდებელია, შერეული - ასურულ-ურარტული იყო. IX საუკუნის მიწურულში ურარტუს მეფეებმა იშფუინიმ და მენუამ შეიერთეს მუსასირი. აქ იყო ურარტუს მთავარი ღმერთის ხალდის საკულტო ცენტრი. ძვ. წ. 714 წელს მუსასირის მეფე ურზანა დაამარცხა ასურეთის მეფემ სარგონ II-მ გაძარცვული მუსასირის ქონების აღწერილობა ურარტუს მატერიალური კულტურის ისტორიის მნიშვნელოვანი წყაროა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ურარტუს ქალაქები
რიჯვეი (უისკონსინის ქალაქი)
რიჯვეი (Ridgeway) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აიოვის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 581 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2,1 კაცი/კმ². ფართობი 110.6 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 110.6 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 110,6 კმ², წყალს კი 0,1 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აიოვის ოლქის ქალაქები
დიმიტრი ჩეჩულინი
დიმიტრი ჩეჩულინი (Дмитрий Чечулин; დ. 9 აგვისტო, 1901, შოსტკა — გ. 29 ოქტომბერი, 1981, მოსკოვი) — რუსი არქიტექტორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არქიტექტორი (1971). 1929 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი სამხატვრო-ტექნიკური ინსტიტუტი. იყო შჩუსევის მოწაფე. 1945–1949 წლებში იყო მოსკოვის მთავარი არქიტექტორი, მოსკოვის რეკონსტრუქციის აქტიური მონაწილე. ავტორია მეტროსადგურებია კომსომოლსკაია და კიევსკაია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 1981 კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი კატეგორია:რუსი არქიტექტორები კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არქიტექტორები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
სლაჯ-მეტალი
სლაჯ-მეტალი — მძიმე მეტალის ქვეჟანრი, რომელშიც ერთმანეთსაა შერწყმული დუმ მეტალის, ჰარდკორ პანკის, გრანჟისა და სამხრეთული როკის ელემენტები. სლაჯ-მეტალი, ჩვეულებრივ, ატონალური და აბრაზიულია, რომელშიც ხშირად შევხვდებით მყვირალა ვოკალს, ინსტრუმენტებს მძიმე დისტორშენით და მკვეთრად კონტრასტულ ტემპებს. სტილში მნიშვნელოვანი ფიგურაა ჯგუფი Melvins ვაშინგტონიდან, თუმცა მრავალი მისი ადრეული პიონერები ლუიზიანიდან იყვნენ.
სქოლიო
კატეგორია:მძიმე მეტალის ჟანრები
გუტაპერჩი
მინი|[[Palaquium gutta.]] გუტაპერჩი (guttapercha; < მალაიურიდან getah – ფისი და pertja – ხე, რომელიც არღვევს ამ ფისს, აგრეთვე კუნძულ სუმატრის ერთ-ერთი სახელწოდება) — ზოგიერთი წებოვანი მცენარის გამაგრებული წვენი, ტყავის მსგავსი; იყენებენ ტექნიკაში. 50-100 °C-ზე გახურებისას რბილდება, პლასტიკური ხდება და იხსნება არომატულ და ქლორირებულ ნახშირწყალბადებში. გუტაპერჩი მნიშვნელოვანი პროდუქტია თავისი წყალგაუმტარობისა და მაღალი ელექტროსაიზოლაციო თვისებების გამო. ბუნებრივი კაუჩუკის მსგავსად ვულკანიზდება გოგირდით, იყენებენ უმთავრესად წყალქვეშა კაბელების იზოლაციისათვის, აგრეთვე მჟავაგამძლე და მწებავი მასალების დასამზადებლად. გუტაპერჩზე მოთხოვნა მცირდება, რადგან მას ცვლიან სინთეზური ტრანს-პოლიიზოპრენით, ტრანს-პოლიქლორპრენით და ზოგიერთი სხვა სინთეზური პოლიმერით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რეზინი კატეგორია:მცენარეები
Paramount Streaming
Paramount Streaming (ადრე CBS Digital Media Group, CBS Interactive Inc.) — ამერიკული მედია კომპანია, CBS Corporation-ის დივიზია.
კომპანიის ვებსაიტი აქვეყნებს სიაახლეებს სპორტის, გართობის (ვიდეო თამაშები, მუსიკა), ტექნოლოგიებისა და ბიზნესის შესახებ. მისი ხელმძღვანელია ჯიმ ლანზონე.
CBS Interactive დაარსდა 1992 წელს და თავდაპირველი სახელწოდება იყო CBS Digital Media Group. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს სან-ფრანცისკოში, კალიფორნია, აშშ. მისი წლიური ბრუვნა 2009 წლის მონაცემით შეადგენდა 602 მილიონ აშშ დოლარს, ხოლო 2006 წელს მსოფლიოს მასშტაბით ჰყავდა 2080 თანამამშრომელი.
ირაკლი ანჯაფარიძე
ირაკლი ერმილეს ძე ანჯაფარიძე (დ. 1 იანვარი 1915, სოფელი აბედათი, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 იანვარი 1990, თბილისი) — ქართველი ნიადაგთმცოდნე. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1968), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1986).
ბიოგრაფია
1935 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1945–49 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მემინდვრეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1953–59 წლებში — ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ნიადაგთმცოდნეობის კათედრის გამგე. 1959 წლიდან სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში (ახლანდელი საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი). შეისწავლა საქართველოს ყავისფერი და დამლაშებული ნიადაგები. აგროქიმიური თვალსაზრისით გამოიკვლია საქართველოს უმთავრესი ნიადაგური ტიპები. პირველად დაამუშავა (ივანე სარიშვილთან ერთად) საქართველოს ნიადაგის აგროქიმიური კარტოგრამები. შეადგინა (გაბრიელ ტალახაძესთან ერთად) საქართველოს ნიადაგის ატლასი და ნიადაგთწარმომქმნელი ქანების რუკა.
მასვე ეკუთვნის „მელიორაციული ნიადაგთმცოდნეობის“ სახელმძღვანელო უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტთათვის და 4 მონოგრაფიული ნაშრომი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ბიბლიოგრაფია
კატეგორია:ქართველი ნიადაგთმცოდნეები
ტისოკი
thumb|150px|ტისოკი ტისოკი ("ეკალშერჭობილი ფეხი") (დ. 1436 – გ. 1486) - იყო 1481 წლის 30 ოქტომბრიდან 1486 წლამდე აცტეკთა ქალაქის ტენოჩტიტლანის (ამჟ. მეხიკო) მბრძანებელი. მოწამლულ იქნა აცტეკი არისტოკრატების მიერ. მისი მმართველობის დროს იქნა დაწყებული ტენოჩტიტლანის დიდი ტაძრის მშენებლობა, რომელიც ომის ღმერთ ჰუიცილოპოჩტლის ეძღვნებოდა.
კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები კატეგორია:დაბადებული 1436 კატეგორია:გარდაცვლილი 1486
Polyrhachis paromala
Polyrhachis paromala — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
არდოტისთავი
არდოტისთავი — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს პირიქით ხევსურეთში, მდინარეების ანდაქისა და არღუნის წყალგამყოფ მერიდიანულ ქხომაგის ქედზე. სიმაღლე 3357 მ. არდოტისთავი აგებულია ქვედაიურული ფიქლებით.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
უალდვიკი (უისკონსინის ქალაქი)
უალდვიკი (Waldwick) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აიოვის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 500 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4,6 კაცი/კმ². ფართობი 108.6 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 108.6 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აიოვის ოლქის ქალაქები
საბერძნეთის რევოლუცია
საბერძნეთის რევოლუცია, ასევე საბერძნეთის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა (ბერძნ. Ελληνική Επανάσταση του 1821) — ბერძენი ხალხის შეიარაღებული ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობისთვის (1821-32 წწ.), რომელიც დასრულდა კონსტანტინოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულებით, რომელმაც საბერძნეთი დაამკვიდრა, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო. ბერძნები პირველი ერი იყო, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის დაქვემდებარებიდან გათავისუფლდა. საბერძნეთი საკუთარი დამოუკიდებლობის დღეს ყოველწლიურად 25 მარტს აღნიშნავს.
რევოლუციონერები
<Center>
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია კატეგორია:რევოლუციები
ხოლმოგორული ბატი
მინი|300პქ|ხოლმოგორული ბატები ხოლმოგორული ბატი — ბატის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია XIX საუკუნეში რუსეთის ცენტრალური შავმიწების ზონაში ადგილობრივი ბატების შეჯვარებით ჩინურ ბატებთან. ხოლმოგორული ბატი ტანით დიდი და მასიურია. შებუმბვლილია თეთრად ან ნაცრისფრად. მამლის მასაა 8-9 კგ, დედლისა — 6-7 კგ. კვერცხმდებლობა — 25-40 კვერცხი წელიწადში. მისი მასა 140-200 გ-ია. ხოლმოგორულ ბატს იყენებენ სხვა ჯიშებთან შესაჯვარებლადაც. გავრცელებულია ვორონეჟის, კურსკისა და მათ მომიჯნავე ოლქებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბატის ჯიშები
ქუთაისი 2010 (საკალათბურთო კლუბი)
საკალათბურთო კლუბი ქუთაისი-2010 — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ ქუთაისიდან, საქართველო.
ისტორია
ქალაქ ქუთაისის საკალათბურთო კლუბები 1991 წლიდან გამოდიოდნენ საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში სხვადასხვა სახელის ქვეშ („ქუთაისი,“ „ჯიქი,“ „რიონი,“ „იმერეთი“). „ქუთაისი-2010“-ს შექმნამდე კი ქალაქი 4 წლის განმავლობაში უგუნდოდ იყო.
ქუთაისის ახალი კლუბი წარმატებულად ჩაერთო ეროვნულ ჩემპიონატში 2010 წელს, და თავის პირველივე სეზონში მესამე ადგილი დაიკავა, მომდევნო სეზონში კი ეს შედეგი გაიმეორა. 2011 წელს მან აგრეთვე იმარჯვა დუდუ დადიანის სახელობის მემორიალზე, 2012 წელს კი ეროვნული თასის ფინალში გავიდა, სადაც სკ არმიასთან დამარცხდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს საკალათბურთო კლუბები
არჩეული
არჩეული — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგვზიანის თემში (სოფლები: არჩეული, ნიგვზიანი, ჩანჩეთი, ხაჯალია). მდებარეობს მდინარე უჩაღალის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 45 მ.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ივანე ბოლტინი
ივანე ბოლტინი (დ. 1 იანვარი, 1735 ― გ. 6 ოქტომბერი, 1792, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, გენერალ-მაიორი. მისი მთავარი ნაშრომებია ორტომეულები „შენიშვნები ბ. ლეკლერკის ძველი და თანამედროვე რუსეთის ისტორიაზე“ (1788-1794) და „კრიტიკული შენიშვნები თავად შჩერბატოვის ისტორიის პირველ და მეორე ტომებზე“ (1793-1794).
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1608 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ოქტომბერი კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1735
ზედა საჩინო
ზედა საჩინო — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, საჩინოს თემი (სოფლები: ზედა საჩინო, კუხეში, ნაგურუ, საჩინო).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 193 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხარისთვალა აჭარული
ხარისთვალა აჭარული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.
გავრცელებულია მცირეოდენი ნარგავების სახით ქედისა და ხულოს სოფლებში: ვაიო, სიხალიძეები, ფურთიო, ჩაო.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ გასდევს მცირეოდენი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ცალფრთიანი და ხშირად დატოტვილი, თხელი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ნაკლებ წვნიანი და ხორციანია. წვენი — შეუფერავი.
ხარისთვალა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 194 დღეა. ხულოში სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.8-8.2 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ხასიათდება მტევნისა და მარცვლის გარეგნული სილამაზით.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
სვატოპლუკ ჩეხი
სვატოპლუკ ჩეხი (Svatopluk Čech; დ. 21 თებერვალი, 1846, ოსტრშედეკი — გ. 23 თებერვალი, 1908, პრაღა) — ჩეხი მწერალი. ლიტერატურული მოღვაწეობა 1860-იან წლებში დაიწყო. თანაუგრძნობდა მშრომელების ბრძოლას. მისი ლექსთა კრებულებია „დილის სიმღერები“ (1887), „ახალი სიმღერები“ (1888), „მონის სიმღერები“ (1894),. ჩეხს ეკუთვნის პოემა „მთიბავები“ (1903), ასევე სატირული მოთხრობა „ბატონ ბროუჩეკის მოგზაურობა XV საუკუნეში“ (1888).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1846 კატეგორია:გარდაცვლილი 1908 კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი კატეგორია:ჩეხი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის პოეტები კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:ჩეხი პოეტები კატეგორია:XIX საუკუნის ჟურნალისტები
ძალისი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)
ძალისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მუხრან-საგურამოს ვაკეზე, მდინარე ნარეკვავის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 590 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მცხეთიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.
ანტიკურ და ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში სოფლის ტერიტორიაზე არსებობდა ქალაქი ძალისი. სოფელი ძალისი შედიოდა წილკნის საკრებულოში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2104 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უაიომინგი (უისკონსინის ქალაქი)
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 105.8 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 103,0 კმ², წყალს კი 2,8 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აიოვის ოლქის ქალაქები
ტამ ო’შონესი
ტამ ელიზაბეთ ო’შონესი (ინგლ. Tam O'Shaughnessy; დ. 27 იანვარი, 1952) — ამერიკელი საბავშვო მწერალი (სამეცნიერო) და ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, რომელმაც განათლების მეცნიერებათა კომპანია Sally Ride Science დააფუძნა თავის პარტნიორ, ასტრონავტ სალი რაიდთან ერთად (პირველი ამერიკელი ქალი კოსმოსში). 2015 წლის პირველ ოქტომბერს კომპანია განახლდა, როგორც არაკომერციული სუბიექტი - Sally Ride Science at UC San Diego. ო’შონესი არის კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი.
Science educator
ო’შონესს, როგორც მეცნიერს და პედაგოგს, ადარდებდა ის ფაქტი, რომ ქალთა წარმომადგენლობა მნიშვნელოვნად მცირეა ისეთ პროფესიოებში, რომლებიც მეცნიერებასა და ტექნოლოგიებთანაა კავშირში. კვლევა აჩვენებს, რომ გოგონებს უყვართ მეცნიერება და მის მიმართ იგივენაირი ბუნებრივი მიდრეკილება და ნიჭი აქვთ, როგორც ბიჭებს, თუმცა მოზარდობისას თანდათან სცილდებიან და არ ირჩევენ მომავალ პროფესიად. ამის მთავარ მიზეზად არსებული სტერეოტიპები და მისაბაძი მაგალითების სიმცირე სახელდება. სწორედ ამიტომ, 2001 წელს ო’შონესიმ, რაიდმა, Karen Flammer-მა, Terry McEntee-მ და Alann Lopes-მა, მსგავსი შეხედულებების მქონე მეგობრებმა, დააფუძნეს — Sally Ride Science — მეცნიერებაში გენდერული ნაპრალის დასავიწროვებლად, 2001 წელს.
2015 წლის ოქტომბერში Sally Ride Science შეიძინა კალიფორნიის უნივერსიტეტმა (სან დიეგო). ო’შონესი არის შექმნილი არაკომერიული სუბიექტის აღმასრულებელი დირექტორი, რომელიც ემსახურება ახალი საგანმანათლებლო პროგრამების შექმნასა და არსებულის ეფექტურად გამოყენებას.
პირადი ცხოვრება
ო’შონესი იყო სალი რაიდის პარტნიორი 1985 წლიდან 2012 წლამდე, სალის გარდაცვალებამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ლგბტ აკადემიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:ამერიკელი ქალი საბავშვო მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები
ყავისფერი ნიადაგი
ყავისფერი ნიადაგი — ნიადაგის ტიპი. განვითარებულია ზომიერად თბილი (სუბტროპიკულზე გარდამავალი) და ტყე-ველის სუბტროპიკული კლიმატის პირობებში მუხნარი, მუხნარ-რცხილნარი ტყეების, ბუჩქნარების, მათში შერეული ბალახეულობისა და მათ ადგილზე სახნავების ქვეშ, კარბონატებით მდიდარ ქანებზე. დამახასიათებელია მკვეთრად გამოხატული პროფილის ფერადი დიფერენციაცია, არაჩამრეცხი წყლის რეჟიმის პირობებში ნიადაგური სისქის ნათლად გამოხატული გათიხების პროცესი. მათი ძირითადი დიაგნოსტიკური მაჩვენებელია მეტამორფული გათიხებული ჰორიზონტის არსებობა და პროფილის გაკარბონატება. ამ ნიადაგების გავრცელების არეალში ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 400–650 მმ, დატენიანების კოეფიციენტი 0.5–0.9. ყავისფერი ნიადაგების ძირითადი დიაგნოსტიკური მაჩვენებელია: 0.7–2.0 მ სისქის A–B–C პროფილი, რომელიც შეფერილია მუქი ყავისფერიდან ღია ყავისფრამდე; ზედა ჰორიზონტების მარცვლოვან-კოშტოვანი და კოშტოვან-კაკლოვანი სტრუქტურა; მთელი პროფილის გათიხების მაღალი ხარისხი, განსაკუთრებით შუა ნაწილში; კარგად გამოსახული კარბონატულ-ილუვიური ჰორიზონტი, მეტამორფული ჰორიზონტის შემდეგ ნახშირმჟავა კირის „თეთრი თვლების“, მიცელებისა და ფქვილისებრი დანაგროვების სახით; ბუნებრივი მცენარეულობით დაკავებულ ნიადაგებში 5–8% ჰუმუსის შემცველობა და მისი 2.5–5 %-მდე შემცირება სახნავ ფართობებში; SiO2-ის R2O3-თან შეფარდების ვიწრო მაჩვენებელი (4–5), განსაკუთრებით პროფილის შუა და ქვედა ნაწილში; მთლიანი ქიმიური შედგენილობის მიხედვით, პროფილის სუსტად ან საერთოდ არადიფერენცირება; მაღალი შთანთქმის ტევადობა, რაც ზევიდან ქვევით თანდათანობით კლებულობს; ზედაფენების ნეიტრალური ან სუსტი ტუტე რეაქცია; ქვედა ფენებში ტუტიანობის მატება; C:N-ის მაჩვენებელი 8–14-ის, Cჰმ; Cფმ, მაჩვენებელი — 0.6–1.4-ის ფარგლებში; მაღალ დისპერსიული თიხა-მინერალების შედგენილობაში მონტმორილონიტის ჯგუფის მინერალების სიჭარბე.
ყავისფერი ნიადაგები საქართველოში
ყავისფერი ნიადაგების საერთო ფართობი საქართველოში შეადგენს 4,8% (311 600 ჰა). გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ტყე-სტეპის ზონაში, ძირითადად, ზღვის დონიდან 500(700)–900(1300) მ ფარგლებში. მათი ქვედა საზღვარი ესაზღვრება მდელოს-ყავისფერ, რუხ-ყავისფერ და შავ (ბარის შავმიწები), ხოლო ზედა — ყომრალ ნიადაგებს. ფორმირდება მშრალი სუბტროპიკული კლიმატის პირობებში — თბილი, თითქმის უთოვლო ზამთრით და ცხელი, მშრალი ზაფხულით. ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 20.0–23.5°C, იანვრის –2.6-დან 0.6°C-მდე. საშუალო წლიური ტემპერატურა 9.3–12.5°C. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა შვიდ თვემდეა. ნალექების წლიური რაოდენობა მერყეობს 300-დან 800 მმ-მდე. ამის შედეგად ნიადაგის ტენის რეჟიმის ტიპი იმერმაციდულია, ესე იგი აორთქლება აჭარბებს მოსული ნალექების რაოდენობას.
კლასიფიკაცია
ყავისფერი ნიადაგები იყოფა შემდეგ ქვეტიპად: ღია, კარბონატული, ტიპური, გამოტუტული, რენძინო-ყავისფერი.
ღია ყავისფერი ნიადაგები ფორმირდება ყველაზე მშრალ პირობებში და ხასიათდება ჰუმუსოვანი ჰორიზონტის მუქი ყომრალი შეფერილობით და წვრილკაკლოვანი სტრუქტურით, თიხნარი და თიხა მექანიკური შედგენილობით, მთელი პროფილის გათიხებით, მაღალი ჰუმუსიანობით, ჰუმუსის ჰუმატური ტიპით, ნიადაგური ჰუმინების მაღალი შემცველობით, კალციუმის კარბონატების არსებობით ზედაპირიდანვე, სუსტად ტუტე ან ტუტე რეაქციით, შთანთქმული კატიონების დიდ ფარგლებში მერყეობით, გაცვლითი ნატრიუმის უმნიშვნელო შემცველობით, ნიადაგში და ლექის ფრაქციაში ძირითადი ოქსიდების თანაბარი განაწილებით, არასილიკატური და განსაკუთრებით ამორფული რკინის მცირე შემცველობით, თიხამინერალებში მონტმორილონიტის, ჰიდროქარსების და ქლორიტის სიჭარბით, ზოგჯერ ადვილადხსნადი მარილების და თაბაშირის უმნიშვნელო შემცველობით.
კარბონატული ყავისფერი ნიადაგები ვითარდება ბუჩქნარების და ბუჩქიანი სტეპების ქვეშ საკმაოდ არიდულ პირობებში. ისინი ხასიათდება ჰუმუსოვანი ჰორიზონტის ყავისფერი შეფერილობით და წვრილ-კოშტოვანი ან მარცვლოვანი სტრუქტურით, თიხნარი მექანიკური შედგენილობით, გათიხებით პროფილის შუა ნაწილში, მთელი პროფილის კარბონატობით, ჰუმუსის ზომიერი შემცველობით, ჰუმუსის ჰუმატური ტიპით, ნიადაგური ჰუმინების მაღალი შემცველობით, სუსტად ტუტე რეაქციით, შთანთქმის მაღალი ტევადობით, ნიადაგის და ლექის ფრაქციის სტაბილური მთლიანი ქიმიური შემადგენობით, ზოგიერთი ძირითადი ჟანგეულების განაწილებაში გადახრებით, რაც დაკავშირებულია თიხა მინერალების განაწილების ხასიათთან, სილიკატური რკინის სიჭარბით არასილიკატურზე, არასილიკატური რკინის მნიშვნელოვანი, ხოლო ამორფული რკინის მცირე შემცველობით, რკინის ცალკეული ფორმების დაგროვებით პროფილის შუა ნაწილში, თიხა მინერალებში მონტმორილონიტის, ქლორიტის და კაოლინიტის სიჭარბით.
გამოტუტული ყავისფერი ნიადაგები ფორმირდება მუხნარების და მუხნარ-რცხილნარების ქვეშ. ესაა ყომრალი ნიადაგებისკენ გარდამავალი ქვეტიპი. მისი შენების მთავარი თავისებურებაა ჰუმუსოვანი და მეტამორფული ჰორიზონტების უკარბონატობა და ამ უკანასკნელის ძლიერი გათიხება. ჰუმუსოვანი ჰორიზონტი საკმაოდ მძლავრია, ჰუმუსის შემცველობა მაღალია, უკარბონატო ჰორიზონტებში რეაქცია ნეიტრალურია, აღინიშნება არასილიკატური და ამორფული რკინის შედარებით მაღალი შემცველობა.
რენძინო-ყავისფერი ნიადაგები გარდამავალი ნიადაგებია კორდიან-კარბონატულ და ყავისფერ ნიადაგებს შორის. ეს ნიადაგები ხასიათდება დიფერენცირებული პროფილით, ნეიტრალური — ზედა და სუსტი ტუტე რეაქციით ქვედა ჰორიზონტებში, კარბონატების გადიდებული შემცველობით პროფილის ქვედა ნაწილში, ჰუმუსის ზომიერი რაოდენობით, სიღრმით მისი მკვეთრი შემცირებით, მაღალი გაცვლითი უნარიანობით.
სახეობები
ყავისფერი ნიადაგები იყოფა სახეობად შემდეგი ნიშნებით: ჰუმუსის შემცველობით — სუსტად ჰუმუსიანი (<5%), მცირეჰუმუსიანი (<4–6%), საშუალოჰუმუსიანი (<6%). ეროდირების მიხედვით, სუსტად გადარეცხილი (გადარეცხილია ჰუმუსოვანი ჰორიზონტის 30%), საშუალოდ გადარეცხილი (გადარეცხილია 30–50%), ძლიერად გადარეცხილი (ჰუმუსოვანი ჰორიზონტი გადარეცხილია).
გამოყენება
ყავისფერი ნიადაგები მაღალი ნაყოფიერებით ხასიათდება და შავმიწებთან ერთად საქართველოს ყველაზე ნაყოფიერ ნიადაგებს მიეკუთვნება. თავისი აგრონომიული თვისებებით ყავისფერი ნიადაგები ერთ-ერთ საუკეთესო ნიადაგად ითვლება ვაზისა და ხეხილის კულტურებისათვის. ამ ნიადაგებზე გაშენებულია ხარისხოვანი ღვინოების მომცემი ვენახები, ხეხილის ბაღები, რომლებიც გამოირჩევიან მაღალი პროდუქტიულობით და ნაყოფის ხარისხით. ამას გარდა, ამ ნიადაგებზე მოჰყავთ ხორბალი, ქერი, სიმინდი, შაქრის ჭარხალი და სხვა.
ნიადაგის ნაყოფიერების გადიდების მიზნით საჭიროა მათი სწორი დამუშავება, მინერალური და ორგანული სასუქების რაციონალური გამოყენება, ეროზიის წინააღმდეგ ბრძოლა და სხვა. მეტად მნიშვნელოვანია ცალკეული კულტურების ბიოლოგიურ თავისებურებათა გათვალისწინებით ნიადაგების სწორი დამუშავება. ასე მაგალითად, ვაზის და ხეხილის გასაშენებლად შეუფერებელია მცირე სისქის ყავისფერი ნიადაგების გამოყენება, ვინაიდან ეს კულტურები საჭიროებენ ნიადაგის ღრმად (60–70 სმ) დამუშავებას და არის ნიადაგის ზედაპირზე კარბონატებით მდიდარი ილუვიურ-კარბონატული ფენის ამობრუნების საშიშროება. ამან შეიძლება ქლოროზით დაავადება გამოიწვიოს.
სქოლიო
კატეგორია:ნიადაგის ტიპები
ბალუაშვილი
საკუთარი სახელი ბალუაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
არენგა
ცნობილია 11 სახეობა. გვხვდება ინდოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, მალაის არქიპელაგზე, ფილიპინების, კაროლინისა და სხვა კუნძულებზე. პრაქტიკულად მნიშვნელობა აქვს შაქრის პალმას.
ლიტერატურა
კატეგორია:პალმები
ერთი ბედის ანოტაცია
ერთი ბედის ანოტაცია — რეჟისორ თამაზ გოცირიძის 1991 წლის ფილმი.
სიუჟეტი
ფილმის გმირს, უკვე ზრდასრულ ადამიანს, ბავშვობიდან მოჰყვება დარღვეული ოჯახის ტრაგედია – მამას თითქმის არ იცნობს, დედას სხვა ოჯახი აქვს და შვილი საერთოდ არ ახსოვს. გაუცხოებული, ე.წ. ზედმეტ ბედნიერ ადამიანად ქცეული ფილმის გმირი ვერაფერს ეჭიდება ცხოვრებაში, სიყვარულიც კი ილუზიურ, უნიადაგო გრძნობად იქცევა მისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1991 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
იუნგის არქეტიპები
იუნგის მიხედვით, არქეტიპები წარმოადგენენ უნივერსალურ თანდაყოლილ ფსიქოლოგიურ განპირობებულობებს (დისპოზიციებს), რომლებიც ქმნიან იმ სუბსტრატს, რომლისგანაც შემდგომ წარმოიშობა ადამიანის გაუთვითცნობიერებელი გამოცდილების ძირითადი სიმბოლოები. არსებობს ოთხი უნივერსალური არქტიპი: შინაგანი „მე“, აჩრდილი, ანიმა ან ანიმუსი და პერსონა. იუნგის მიხედვით, არქეტიპი, მიუხედავად მისი გამოხატულების ცვალებადობისა არასდროს არ კარგავს თავის არსს და წარმოადგენს ე.წ. ინსტინქტურ ტენდენციას.
არქეტიპები ქმნიან დინამიურ სუბსტრატს, რომელიც საერთოა მთელი კაცობრიობისთვის და სწორედ ამ სუბსტრატის საფუძველზე ხდება ცალკეული ინდივიდის ცხოვრებისეული გამოცდილების აგება, რაც გამოიხატება ინდივიდუალური ფსიქოლოგიური მახასიათებლების შენებაში.
შინაგანი „მე“ - წარმოადგენს არქტიპს, რომელიც გამოიხატება ინდივიდის ქვეცნობიერების და ცნობიერების უნიფიკაციაში (გაერთიანებაში). შინაგანი „მე“-ს წარმოქმნას ადგილი აქვს იმ პროცესის მიმდინარეობისას, რომელიც ცნობილია "ინდივიდუაციის" სახელწოდებით და ეს უკანასკნელი გამოიხატება იმაში, რომ ადგილი აქვს ინდივიდის პიროვნების სხვადასხვა ასპექტის გაერთიანებას. იუნგი შინაგანი „მე“-ს ხშირად გამოხატავდა წრეწირის, კვადრატის ან მანდალას სახით.
აჩრდილი - წარმოადგენს არქეტიპს, რომელიც მოიცავს სექსუალურ და სასიცოცხლო ინსტიქტების ერთობლიობას. აჩრდილი არსებობოს, როგორც ქვეცნობიერის ნაწილი და მოიცავს დათრგუნულ იდეებს, სისუსტეებს, სურვილებს, ინსტინქტებს და ნაკლოვანებებს. ეს არქეტიპი ხშირად მოიხსენიება, როგორც ფსიქიკის ბნელი მხარე, რომელიც განასახიერებს ველურობას და ქაოსს. იუნგის მიხედვით ასეთი ლატენტური პროცესები ყველა ჩვენგანისათვის არის დამახასიათებელი, თუმცა, ხშირად ადამიანები ამ თვისების თავის თავში არსებობას უარყოფენ და მათ მხოლოდ სხვებს მიაკუთვნებენ.
ანიმა ან ანიმუსი - ანიმა არის მდერობითის სახე მამრის ფსიკიკაში, ხოლო ანიმუსი - მამრობითის სახე მდედრის ფსიქიკაში. ანიმა და ანიმუსი წარმოადგენს ჩვენ „ნამდვილ ეგოს“, განსხვავებით იმ სახისგან, რომელსაც ჩვენ სხვებს ვიჩვენებთ; იგი წარმოადგენს კრებით გაუთვითცნობიერებელთან კომუნიკაციის პირველად წყაროს. ანიმას და ანიმუსის ერთიანობა ცნობილია, როგორც ან „მარჩიელი წყვილი“ და განასახიერებს დამთავრებულობას, უნიფიკაციას, სიმთლიანეს.
პერსონა - ეს არქეტიპი წარმოადგენს იმას განსახიერებას, თუ როგორ წარვუდგენთ ჩვენს თავს გარე სამყაროს. სიტყვა „პერსონა“ ლათინური სტყვაა და ითარგმნება როგორც ნიღაბი. პერსონა წარმოადგენს ბევრ სხვადასხვა სოციალურ ნიღაბს, რომლებსაც ჩვენ ვანაცვლებთ სხვადასხვა სიტუაციაში და სხვადასხვა ჯგუფებთან ურთიერთობის დროს. იგი მოქმედებს მხოლოდ იმიტომ, რომ დაიცვას ჩვენი ეგო უარყოფითი იმიჯისგან. იუნგის მიხედვით პერსონა შეიძლება წარმოჩნდეს სიზმრებში თუ ოცნებებში სხვადასხვა ფორმით.
სხვა არქეტიპები
იუნგის მიხედვით, არსებული არქეტიპების რაოდენობა არ არის მუდმივი ან ფიქსირებული. ბევრი სხვადასხვა არქეტიპი შესაძლოა გაერთანდეს ან ერთმანეთი გადაფაროს დროის ნებისმიერ მომენტში. ქვემოთ მოყვანილია მხოლოდ რამდენიმე ასეთი არქეტიპის მაგალითი:
ლიტერატურა
კატეგორია:იუნგის არქეტიპები
Polyrhachis patiens
Polyrhachis patiens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
უაიკარემოანა
უაიკარემოანა — ტბა ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულზე, ტე-ურევერის ეროვნულ პარკში. მდებარეობს ქალაქ უაიროის ჩრდილო-დასავლეთით, გიზბორნიდან 80 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. მოიცავს 54 კმ²-ს. მაორის ენიდან სიტყვა უაიკარემოანა ითარგმნება როგორც „მოჩუხჩუხე წყლის ზღვა“.
ტბა დაახლოებით 2200 წლის წინ წარმოიქნმა, მიწის მოწყვეტის შედგეგად, რომელმაც მდინარე უაიტარეკაჰეკე ჩაკეტა. თუმცა, ლეგენდის თანახმად იგი ადგილობრივი ტომების წინაპარმა ჰაუმაპუჰიამ შექმნა.
ტბა განსაკუთრებით პოპულარულია იმ დამსვენებლებს შორის, რომლებსაც უყვართ თევზაობა და სხვადასხვა რეკრეაციული აქტივობები.
მინი|ცენტრი|690px
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
ისმაილ I
ისმაილ I (სპარს. اسماعیل‎ []) (დ. 17 ივლისი, 1487, არდებილი — გ. 23 მაისი, 1524, იქვე) — სეფიანთა იმპერიის დამაარსებელი და მისი პირველი შაჰი 1501–1524 წლებში, სეფევიეს ორდენის შეიხი 1494–1501 წლებში, არდებილის შეიხ ჰეიდარისა და თეთრბატკნიან თურქმანთა ბელადის, უზუნ-ჰასანის ქალიშვილის, მართას უმცროსი ვაჟი.
ბიოგრაფია
ისმაილი 1487 წლის 17 ივლისს დაიბადა არდებილში, აზერბაიჯანულ სეფიანთა რელიგიურ ოჯახში. დედის მხრიდან ისმაილის დიდი პაპა იყო ტრაპიზონის იმპერატორი იოანე IV (ტრაპიზონი), ხოლო დიდი ბებია იყო ერთიანი საქართველოს მეფის, ალექსანდრე I დიდის ასული. ამრიგად, ისმაილს ჰქონდა ბაგრატიონების, კომნენოსებისა და აყ-ყოინლუს მმართველთა სისხლი. მისი პაპა, შეიხ ჯუნეიდი შირვან-შაჰ ფარუხიასართან ბრძოლას შეეწირა. იგივე ბედი 1488 წელს გაიზიარა ისმაილის მამამაც, ჰეიდარმა, 1494 წელს კი მისი უფროსი ძმა, შეიხ ალი მოკლეს აყ-ყოინლუს შაჰის, რუსტემის ბრძანებით. არდებილის შეიხის ტიტული 7 წლის ისმაილზე გადავიდა. მალე მის სიცოცხლესაც საფრთხე დაემუქრა, ამიტომ ყიზილბაშებმა ის გილანში გადამალეს. გილანში ისმაილმა მიიღო ნორმალური განათლება, კარგად დაეუფლა სამხედრო ხელოვნებას, შეისწავლა ლიტერატურა, პოეზია და თეოლოგია. 1499 წლის იანვარში, 11 წლის ისმაილი 300 ერთგული მეომრის თანხლებით გილანიდან დაიძრა, ქ. ასტარადან ერზინჯანამდე მივიდა. გზად ყველგან ყიზილბაშები შემოიკრიბა. მაისში ის 7000 ყიზილბაში ემირით შურის საძიებლად შირვანისკენ დაიძრა, სადაც უთანასწორო ბრძოლაში დაამარცხა შირვანის შაჰი, ფარუხ-იასარ I. მისი მოკვეთილი თავი სხვა მეომრების თავებთან ერთად ბრძოლის ველზე კოშკად დაადგმევინა და შემდეგ ქ.ბაქო აიღო. 1500 წლის 18 მარტს, ქართველების დახმარებით, შარურის ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხა თეთრბატკნიანი თურქმენები და შედეგად მთელი აზერბაიჯანი დამორჩილა, დაიპყრო სომხეთის სამხრეთი ნაწილი და მოემზადა ირანში თეთრბატკნიანთა ბატონობის დასასრულებლად. მან დაიმოყვრა კახეთის მეფე, ალექსანდრე I, ასევე ქართლის მეფე - კონსტანტინე II და სამცხის ათაბაგი - ქაიხოსრო I. 1501 წლის 28 მაისს, 8000 ყიზილბაშით, სწორედ ქართლის, კახეთისა და სამცხის 9000 მებრძოლის დახმარებით შევიდა ქ. თავრიზში, თურქმენი შაჰ-ალვანდი და აყ-ყოინლუს მეომრები ამოხოცა და 14 წლის ასაკში თავი  ირანის შაჰად გამოაცხადა.
მმართველობის დასაწყისი
ტახტზე ასვლისთანავე მან დედაქალაქად თავრიზი აირჩია და დიდი წინააღმდეგობების მიუხედავად სახელმწიფო რელიგიად შიიტური ისლამი აქცია. ახლადშექმნილი სეფიანთა იმპერიის არმია და ხელისუფლება მთლიანად მომთაბარე ყიზილბაშებით იყო დაკომპლექტებული. 1503–1510 წლებში შაჰ-ისმაილმა აწარმოა უამრავი ლაშქრობა, რომელთა შედეგადაც მისი ყიზილბაშური იმპერიის ნაწილად აქცია ირანის ყველა პროვინცია: ხუზისტანი, ქურთისტანი, გილანი, მაზანდარანი, ყუმი, ჰამადანი, ყაზვინი, მარკაზი, ლურისტანი, ფარსი, იაზდი, ასევე დაიპყრო არაბული ერაყი, ანატოლიის საბეგლარბეგოები, თურქმანთა მიწები, უზბეკეთის სამხ.ნაწილი, ბალხისა და ნიშაბურის სახანოები, ავღანეთის ჰერათის პროვინცია და ქ. ყანდაჰარი. მისი ერთ-ერთი გამოსარჩევი წარმატება ჩინგიზ-ყაენის შთამომავლის, მუჰამედ შაიბანის   დამარცხება და ხორასნისა და უზბეკთა სახანოს მიწების ხელში ჩაგდება იყო. ამ ომში მან დაიხმარა დიდ მოგოლთა პირველი იმპერატორი — ბაბური, რომელთანაც ერთად გაინაწილა უზბეკთა ტერიტორია.
ბრძოლა ოსმალეთთან
რელიგიური დაპირისპირების გამო ოსმალეთის სულთანმა, სელიმ მრისხანემ სეფიანთა ირანს ომი გამოუცხადა და მის საზღვრებზე მცხოვრები 45 ათასამდე შიიტი  მუსლიმი დაახოცინა, თავად კი 100 ათას კაციანი არმიით  ირანისკენ დაიძრა. 1514 წლის 23 აგვისტოს სეფიანები სასტიკად დამარცხდნენ ოსმალების წინააღმდეგ ჩალდირანის ველზე გამართულ ბრძოლაში, რის შემდეგაც  დაკარგეს სომხეთის დიდი ნაწილი, ქურთისტანი და აზერბაიჯანის პროვინციების ნაწილი, დედაქალაქი თავრიზი ოსმალებმა დაარბიეს და გაძარცვეს. ახალგაზრდა სეფიანთა სახელმწიფოსათვის მძიმე დარტყმა გამოდგა ეს მარცხი და იმპერია ქაოსმა მოიცვა. ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ხორასანის პროვინცია შუააზიელმა უზბეკმა ხანებმა დაიკავეს. მეზობელი ოლქის, ფერგანის ხანი კი- ყანდაჰარის უტევდა. დამარცხებული ისმაილი ძლიერ გახდა დამოკიდებული ალკოჰოლზე და დროს ნადირობაში კლავდა. თუმცა ასეთი მდგომარეობის მიუხედავად, შაჰი ყველანაირ გამოსავალს ეძებდა, რომ ოსმალებისთვის სამაგიერო გადაეხადა და აღედგინა საკუთარი ავტორიტეტი მისსავე დაარსებულ იმპერიაში. ის მრავალ წერილს სწერდა ევროპელ და აზიელ მონარქებს ოსმალთა წინააღმდეგ კოალიციის შესაქმნელად. საბოლოოდ შეთანხმებას მიაღწია ეგვიპტის სულთანთან. გადაწყდა, რომ ოსმალთაგან თავდასხმის შემთხვევაში ერთმანეთს დახმარებოდნენ და შეთანხმებულად ემოქმედათ. ოსმალეთთან მეორე ომი უკვე მომწიფდა. სწორედ მათთან დაპირისპირების გამო ისმაილმა 1518–1522 წლებში  3-ჯერ ილაშქრა აღმოსავლეთ საქართველოში. 1518 წლიდან ქართლისა და კახეთის მეფეები და სამცხის ათაბაგი ყვარყვარე III სეფიანების  ვასალები გახდნენ. 1522 წელს ისმაილმა თბილისი აიღო, გაძარცვა, ნარიყალას ციხეში ყიზილბაშთა გარნიზონი ჩააყენა და 15 000-მდე ქართველი ტყვედ წაიყვანა ირანში. იმავე წელს შექმნა ჰაბსბურგ-სეფიანთა ალიანსი ოსმალთა წინააღმდეგ, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდეგ ალიანსი დაირღვა და სეფიანები მოკავშირის გარეშე დარჩნენ.
გარდაცვალება
1524 წლის 23 მაისს, დაუძლურებული 36 წლის ისმაილი გარდაიცვალა თავრიზში. არსებობს რამდენიმე ვერსია მისი აღსასრულის შესახებ, მაგრამ სპარსელი ისტორიკოსების ცნობით შაჰი ალკოჰოლისა და ოპიუმის მოხმარებამ შეიწირა. დაკრძალეს მის მშობლიურ ქალაქ არდებილში. ისმაილის შემდეგ სეფიანთა ირანის სათავეში აღმოჩნდა მისი უფროსი ვაჟი, 10 წლის თამაზ I.
ლიტერატურა
კატეგორია:სეფიანთა დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1487 კატეგორია:გარდაცვლილი 1524 კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
ჯავახური შესაბმელი ცხენი
ჯავახური შესაბმელი ცხენი — ადგილობრივი ცხენის ჯგუფი. გამოყვანილია ხალხურისელექციის გზით. მის ჩამოყალიბებაში მონაწილეობდნენ არდენის, ბრაბანსონისა და პერშერონის ჯიშის აჯილღები. შეჯვარება ტარდებოდა სისხლთა ჩართვის, ჯიშთშორისი შეჯვარებისა და მიღებულ ნაჯვართა „თავისში“ მოშენების გზით. ჯავახური შესაბმელი ცხენის განაზონებია (სმ): სიმაღლე მინდაოში — 144.5, ტანის ირიბი სიგრძე — 148.8, გულმკერდის ირგვლივი — 174.6, ნების ირგვლივი — 20.5. განასხვავებენ ჯავახური შესაბმელი ცხენის სამ ტიპს: მძიმეს, საშუალოსა და მსუბუქს. ცხენს მსუბუქი ნაბიჯი და კარგი ჩორთი აქვს, მუშაობაში თვინიერი და გამძლეა. ფერად ქურანა, თაფლა და ლურჯაა. იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაში და სატრანსპორტო საშუალებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
არენდ-როლანის კომეტა
არენდ-როლანის კომეტა (კომეტა 1957 III) აღმოაჩინეს სილვენ არენდმა და ჟორჟ როლანმა 1956 წლის 8 ნოემბერს უკლის ობსერვატორიაში (ბელგია).
1957 წლის 8 აპრილს კომეტამ პერიჰელიუმი გაიარა. ბრწყინვალების მაქსიმუმში პირველი ვარსკვლავიური სიდიდისა იყო, კარგად ჩანდა შეუიარაღებელი თვალით, ჰქონდა 2 კუდი, რომელთაგან უგრძესი 60 მლნ. კმ-ზე იყო გაჭიმული. სპექტრში ნახშირბადის, ციანისა და ნატრიუმის ზოლები ჩანდა. არენდ-როლანის კომეტა პირველი კომეტაა, რომელშიც შეინიშნა რადიოგასხივები. კომეტა არაპერიოდულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კომეტები
ჩიმალპოპოკა
thumb|150px|ჩიმალპოპოკა ჩიმალპოპოკა (მხრჩოლავი ფარი) (დ. 1404 – გ. 1427, მეხიკო) — 1417-1427 წლებში იყო აცტეკთა ქალაქ ტენოჩტიტლანის მესამე ტლატოანი.
მისი მმართველობის დროს ტენოჩტიტლანი ემორჩილებოდა ქალაქ ასკაპოცალკოს, რომელსაც ჩიმოლპოპოკას პაპა ტესოსომოკი მართავდა. ეს კავშირი და მეხიკების პოზიცია საზოგადოდ უფრო გაძლიერდა, როდესაც ტენოჩტიტლანმა მხარი დაუჭირა ტესოსომოკს ტეხკოკოს მბრძანებლის იხტლილხოჩიტლის წინააღმდეგ ომში 1418 წელს. ერთგულებისათვის ტეხკოკო ტენოჩტიტლანს გადაეცა, როგორც მოხარკე და 1426 წელს ტესოსომოკი დაეხმარა ჩიმალპოპოკას ახალი აკვედუკის მშენებლობისას.
ასაკაპოცალკოსთან ურთიერთობა დაიძაბა, როდესაც ტესოსომოკის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ჩიმალპოპოკას ბიძა მახტლა, რომელიც ტენოჩტიტლანის ტახტზეც აცხადებდა პრეტენზიას. 1427 წელს გამართულ ბრძოლაში ჩიმალპოპოკა დატყვევებულ იქნა და გალიაში იქნა ჩასმული. იგი იძულებულ იყო თავი მოეკლა. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ბიძამისი იცკოატლი.
კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები კატეგორია:დაბადებული 1404 კატეგორია:გარდაცვლილი 1427
ჯანკარლო მედიჩი
მინი|200პქ|ჯანკარლო მედიჩი ჯანკარლო დე’ მედიჩი (Giancarlo de' Medici; დ. 24 ივლისი, 1611, ფლორენცია — გ. 23 იანვარი, 1663, ფლორენცია) — მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი, კარდინალი 1644 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედიჩები კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1611 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1663
ძეგვი
ძეგვი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მცხეთიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით, რკინიგზის სადგურ ძეგვიდან 2 კილომეტრში.
ისტორია
სოფელი ძეგვი ისტორიული ძეგლია თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირში.
ძეგვი (ძაგუი, ძეგუი) არქეოლოგიური მასალის მიხედვით ანტიკურ ხანაში უკვე დასახლებული იყო. ძეგვზე გადიოდა მნიშვნელოვანი გზები, რომლებიც ერთის მხრივ შიდა ქართლს ქვემო და ზემო ქართლთან, ხოლო მეორეს მხრივ ბარს მთასთან აკავშირებდა. ძეგვში უძველესი დროიდანვე ყოფილა საბაჟო, რომელსაც მნიშვნელობა შუა საუკუნეებშიც არ დაუკარგავს. XII საუკუნეში ძეგვი საკათალიკოსო სოფელია და სვეტიცხოვლის სასარგებლოდ გარკვეული გამოსაღებები ეკისრება. ამასთან სვეტიცხოვლის ფეოდალურ დამოკიდებულებაში მთლიანად ძეგვის თემი „ერთობლივ ძეგველებია“ მოქცეული და არა ცალკეული გლეხური კომლები. „ერთობლივ ძეგველები“ საკათალიკოსო დროშის ქვეშ ყოველთვის საუკეთესო სამხედრო რაზმს აყენებდნენ. ვახტანგ VI-ის 1720 წლის საბუთის მიხედვით XVIII საუკუნის I ნახევარში ძეგვიდან საუკეთესოდ შეიარაღებული 50 მეთოფე გამოდიოდა, რომლის 2/3 მხედარი იყი. ასეთი სამხედრო რაზმის გამოყვანისათვის სოფელს ძლიერი ეკონომიკური საფუძველი უნდა ჰქონოდა.
XVI საუკუნის 60-იან წლებში ქართლის მეფე სიმონმა თბილისის ყიზილბაშებისაგან განთავისუფლება დაისახა მიზხნად. ქართლელების დასახმარებლად კახეთის მეფე ლევანმა დიდი რაზმი გამოგზავნა თავისი ვაჟის გიორგის მეთაურობით. ქართლ-კახეთის შეერთებული ლაშქარი ციხედიდს დაბანაკდა. მუხათგვერდთან დაყენებული გუშაგის უგულისყურობამ მტერს საშუალება მისცა მოულოდნელად დასხმოდა თავს ქართველთა ბანაკს მიუხედავად იმისა ქართველებმა მტერს მამაცური წინააღმდეგობა გაუწიეს და დიდი ზარალიც მიაყენეს. ყიზილბაშთა ლაშქარი განჯის ხანის სარდლობით ერთიან იერიშზე გადავიდა. არც ამან შეაკრთო ქართველთა ჯარი მაგრამ ბრძოლაში დაიღუპა კახთა მეფის ძე გიორგი. კახელები მომაკვდავ უფლისწულს მისცვივდნენ და ბრძოლა მიატოვეს. ბრძოლის ბედი ყიზილბაშთა სასარგებლოდ წარიმართა.
ქართველებმა უკან დაიხიეს. მრავალი ქართველი გაწყდა. თვითონ სიმონ მეფემ ხმლით გაიკაფა გზა და გორში ავიდა. თბილისის განთავისუფლება ამჯერად ვერ მოხერხდა.
ძეგველები ხშირად გამოდიოდნენ მონასტრის განმგებლებისა და ძეგვის მოურავის თვითნებობის წინააღმდეგ. XVII საუკუნის II ნახევარში მათ უარი თქვეს კულუხის გადახდაზე გადიდებული ერთეულით „დიდი კოკით“ და მოითხოვეს „თორმეტიანი კოკის“ დაწესება. ამასთან კათალიკოსს უნდა მოეშალა „სასახლე ძეგვის თავს“ და გაენთავისუფლებინა ძეგველები მონასტრის განმგებლების სასარგებლოდ ქერისა და პურის გამოსაღებისაგან. კათალიკოსმა შეასრულა ძეგველების მოთხოვნა - დააწესა „თორმეტიანი კოკა“, ხოლო მონასტრის მსახურთათვის პურისა და ქერის გაღება თვითონ იკისრა.