cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარია ლეშჩინსკა
პირადი ურთიერთობა ლუი XV-თან
ამის პარალელურად ლუიმ მარი ჟულიასთან არსებული რომანი გაასაჯაროვა და იგი თავის სამეფო საყვარლად გამოაცხადა. ამით მეფესა და დედოფალს შორის ყველანაირი კავშირი გაწყდა. მიუხედავად ამისა, ისინი სახალხოდ საკმაოდ საზეიმოდ წარმოაჩენდნენ და ერთმანეთს მხარს უმშვენებდნენ. ამის მიუხედავად მეფე დედოფლის აპარტამენტებს აღარ სტუმრობდა და ისინი სალონში კარტსაც აღარ თამაშობდნენ, რაც ამ წლების მანძილზე მათი საყვარელი გასართობი იყო. მარია ლეშჩინსკა, ისევე როგორც ბევრი მისი წინამორბედი საფრანგეთის დედოფალი მხოლოდ წარმომადგენლობითი ფუნქციის ფიგურა გახდა სამეფო კარზე, რომელსაც ოფიციალური ვიზიტებისას მეფის მხარი უნდა დაემშვენებინა. მარი ჟულია დე მაილის მოჰყვა ლუის რომანი პოლინ ფელიჩიტა დე მაილთან (1739 წელს), მარი ანა დე მაილთან (1742 წელს) და ასევე დიანა ადელაიდა დე მაილთან (1742 წელს). 1744 წელს მეცში სტუმრობისას ლუი XV სერიოზულად დაავადდა და მისი გარდაცვალების საფრთხე წარმოიქმნა. ამიტომაც მისმა მხლებლებმა სამეფო ოჯახის წევრები სასწრაფოდ მეცში გამოიძახეს. მარიასა და ლუის ვაჟმა, საფრანგეთის დოფინმა, რომელსაც მამასთან ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა, უარი განაცხადა წასვლაზე, მარია და მისი ქალიშვილები კი მეცისაკენ გაემგზავრნენ, რათა უკანასკნელად ენახათ ლუი, თუმცა როცა მათ დანიშნულების ადგილამდე მიაღწიეს, მეფე უკვე სრულიად გამოჯანმრთელებულიყო. მარიამ და მისმა მღვდლებმა ლუის შთააგონეს, რომ ღმერთმა მრუშობისათვის იგი ასე დასაჯა და თუკი სასწრაფოდ არ შეწყვეტდა თავის რომანს მარი ანა დე მაილთან ღმერთი მას მოკლავდა. მართალია მეფე მაინც და მაინც მორწმუნე არ იყო, მაგრამ ამ ამბავმა შეაფიქრიანა და მალევე მიატოვა საყვარელი, რის შემდეგაც მათი ქორწინება შედარებით გაუმჯობესების გზაზე დადგა.
საბოლოოდ მათი ქორწინება 1745 წელს მადამ დე პომპადურის გამოჩენამ დაანგრია, რომელიც 1745 წლიდან მოყოლებული 1764 წლამდე (სანამ არ დაიღუპა) ლუის ერთგული საყვარელი იყო და ძალიან დიდი გავლენა მოიპოვა მეფეზე, სამეფო კარსა და პოლიტიკაზე. პომპადურმა თავისი უდიდესი ძალაუფლება არ იკმარა და თავად დედოფალსაც კი უწევდა კონკურენციას. ლუის საყვარლებიდან პომპადური პირველი იყო, რომელმაც დედოფალს კონკურენცია გაუწია და მის ადგილსაც კი ეპოტინებოდა, რაც მარიას ძალზედ რთულ მდგომარეობაში აყენებდა. მიუხედავად ამისა, მარიასა და პომპადურს ურთიერთობა საკმაოდ დაულაგდათ. მარიას ქმრის პირველ საყვარელთან ძალიან დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა, რადგან იგი პირველი იყო, მეორესთანაც ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა, მესამე კი ძალიან თავხედი და ამაყი იყო, რასაც პომპადურზე ვერ ვიტყვით. განსხვავებით ლუი XV-ის სხვა სამეფო საყვარლებისგან, მარიას პომპადურთან ძალიან მეგობრული და გულითადი ურთიერთობა ჰქონდა, თუმცა 1756 წელს მარიამ უარი თქვა პომპადურის თავის ფრეილინად დანიშვნაზე. თავად მარიას, ნაკლებად ჰქონდა ექსტრემალური სასიყვარულო თავგადასავლები. საფრანგეთი იმ დროში ევროპის უძლიერესი სახელმწიფო იყო და ხშირად უწევდა ომები ასევე უძლიერეს ავსტრიასთან, რის გამოც ვერსალში ავსტრიის ელჩი ფლორიმონდ კლოდი, მერს-არგენტუს კონტი ხშირად ჩნდებოდა. ამგვარი ხშირი ურთიერთობის გამო მარიას, საკმაოდ მიმზიდველ ელჩთან ძალიან ახლო და თბილი ურთიერთობა ჩამოუყალიბდა, თუმცა იყო ჭორებიც, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მათ რომანი ჰქონოდათ.
პოლიტიკური როლი
მინი|296x296პქ|მარია ლეშჩინსკა დედოფალმა მარიამ ვერასდროს შესძლო პოლიტიკური ძალაუფლების თავის ხელში აღება. ქორწინების შემდეგ, იგი მიხვდა, რომ სამეფო კარსა და სრულიად საფრანგეთს ლუის სახელით მისი ფავორიტები, ანუ ბურბონის ჰერცოგი, მადამ დე პრიე და კარდინალი ფლორი მართავდნენ. თავად დედოფალმა შეიქმნა თორმეტი უმაღლესი რანგის არისტოკრატი ქალებისაგან შემდგარი ფრეილინების კამპანია და მათთან ერთად გადაადგილდებოდა. დედოფალი თავის ქმარზეც კი ვერ ახდენდა გავლენას, არა თუ პოლიტიკაზე, ვინაიდან ლუი ამ პერიოდში მთლიანად კარდინალის განკარგულებაში იყო.
მარიამ მამის რჩევა გაითვალისწინა და ყოველთვის ბურბონის ჰერცოგისა და მადამ დე პრიეს ერთგულ მოკავშირედ დარჩა, ვინაიდან პირველებმა სწორედ მათ წამოაყენეს მარიას კანდიდატურა და რომ არა ისინი, მარიაც ვერ გახდებოდა საფრანგეთის დედოფალი. მალევე მარიას პირველი პოლიტიკური მოქმედების დრო დადგა. ბურბონის ჰერცოგმა და მადამ დე პრიემ იგი შეთქმულებაში ჩაითრიეს, რომელიც კარდინალ ფლორის წინააღმდეგ იმართებოდა. 1725 წლის 17 დეკემბერს დედოფალმა მარია ლეშჩინსკამ მეუღლე შეღამებისას თავის პალატებში დაიბარა,სადაც მას დედოფალი და ბურბონის ჰერცოგი დახვდნენ. მათ ყველა კარი და ფანჯარა საგულდაგულოდ ჩარაზეს, თუმცა ჯაშუშებმა ამ საღამოს მომხდარი ამბავი მაინც შეიტყვეს. ჰერცოგი მეფის გადმობირებას ცდილობდა და მოახსენა, რომ რომთან საფრანგეთის მწვავე მარცხი მხოლოდ კარდინალის ბრალი იყო. ამიტომაც ბურბონის ჰერცოგმა ლუის კარდინალის დაპატიმრება, ან სულაც სამეფო კარიდან გაძევება სთხოვა და ამის შესაბამისი საბუთიც წარუდგინა, რომელსაც მხოლოდ მეფის ხელმოწერა სჭირდებოდა. კარდინალს ეს ამბავი იმ წუთასვე შეატყობინეს და მან სასწრაფოდ დატოვა ვერსალი, თუმცა მეფემ თავისი საყვარელი კარდინალი ამისათვის ვერ გასწირა. სამაგიეროდ მან განკვეთა და ჩამოაქვეითა როგორც ბურბონის ჰერცოგი, ისე მადამ დე პრიე. ცხადია ასეთი ძლიერი მოკავშირეების გარეშე, სამეფო კარზე მარია სრულიად დაუცველი დარჩა, ამ დროს უკვე უძლიერესი კარდინალი კი მისი მოსისხლე მტერი გახდა. ამის საპასუხოდ კარდინალმა მეფე დაარწმუნა, რომ ქალი პოლიტიკურ საქმიანობებთან არ უნდა მიეშვა და საერთოდაც, ქალების ლაპარაკისთვის ყური არ დაეგდო. ლუი მართლაც ასე მოიქცა, რამაც მარიას მთელი პოლიტიკური ძალაუფლება წაართვა.
1726 წლის ივნისში, ფლორმა დაარწმუნა მეფე და ბურბონის ჰერცოგი პირველი მინისტრობიდან მოხსნეს. მადამ დე პრიემ მაშინვე გამოიყენა დედოფალთან კავშირი და მეფესთან სასაუბროდ მივიდა. მან გააპროტესტა ბურბონის თანამდებობიდან მოხსნა და განუცხადა, რომ იგი სრულიად კარდინალის გავლენის ქვეშ იყო, თუმცა ლუი ამ დროს უკვე ფლორის მითითებით ხელმძღვანელობდა და ქალის ლაპარაკს დიდად არ უგდებდა ყურს. ამის შემდეგ თავად დედოფალმაც სცადა მეფესთან დალაპარაკებით ბურბონის დაბრუნება მაგრამ სულ ამაოდ, ამ დროს ლუი თავიდან ბოლომდე კარდინალის ზემოქმედების ქვეშ იყო. მარცხნივ|მინი|348x348პქ|დედოფალი მარია ლეშჩინსკა 1740 წელს მიუხედავად ამისა, 1726 წლის მოვლენების დროს დედოფალმა მარიამ მაინც მოახერხა სახელმწიფო საქმეებში ჩარევა. იგი ლუი XV-ს ურჩევდა, თუ როგორ მოქცეულიყო კარიგნანოს პრინცესასთან მიმართებაში, რომელსაც სავოიელები ჯაშუშობაში სდებდნენ ბრალს და მის დასჯას მოითხოვდნენ. პრინცესა ამ დროს თავს ვერსალს აფარებდა, სადაც იგი დედოფალს ძალიან დაუახლოვდა. კარიგნანოს პრინცესამ დედოფალ მარია ლეშჩინსკას ურჩია, რომ ამის შემდეგ უფრო ნაკლებად ჩართულიყო სამეფო კარის ინტრიგებსა და ბინძურ საქმეებში, ამის ნაცვლად კი სათნო და ღვთისმოსავი ყოფილიყო. მარია ასეც მოიქცა და ამის შემდეგ დიდად აღარ ჩარეულა არც პოლიტიკაში და მით უმეტეს, არც ინტრიგებში. 1727 წლიდან 1729 წლამდე მიიჩნევა, რომ მარია ლეშჩინსკას კრიზისი იყო, რადგან იგი ვაჟს ვერ აჩენდა, თუმცა 1729 წელს დოფინის გაჩენამ ეს მდგომარეობა საგრძნობლად გამოასწორა. კარდინალი ფლორი, რომელიც დედოფალს ვერ იტანდა, ამ წლების მანძილზე მეფეს გამუდმებით ჩასჩიჩინებდა, რომ მარიას ვაჟის გაჩენა არ შეეძლო, ამიტომაც გასცილებოდა მას და ცოლად კარლოტა ჰესენ-როტენბურგელი შეერთო, თუმცა მეფემ კარდინალს ამ საკითხში არ დაუჯერა. თუმცა ყოველი მშობიარობისას, კარდინალი მეფეს ახალ საცოლეს სთავაზობდა, იმ შემთხვევისთვის, თუ მარია მშობიარობას გადაჰყვებოდა.
საბოლოოდ დედოფალი მარია კარდინალ ფლორს შეურიგდა, როდესაც დედოფალმა მას წერილი მისწერა, სადაც იგი პატიებას სთხოვდა და მეფის საკეთილდღეოდ მოქცევას შესთხოვდა. ფლორმა და მარიამ ძალიან გულითადი ურთიერთობა ჩამოაყალიბეს, კარდინალი დედოფალს ხშირად უჭერდა მხარს და იცავდა კიდეც, მას შემდეგ, რაც მიხვდა, რომ მარია ლუისთვის უვნებელი იყო. ამის მაგალითაც 1742 წელს დედოფლის თხოვნით, კარდინალმა მეფე დაარწმუნა და მან თავისი სამეფო საყვარლები მიატოვა და დროებით მეუღლეს დაუბრუნდა. ასევე მარიას თხოვნითა და კარდინალის შუამავლობით, ლუიმ მარიას ფრეილინებს ყოველთვიური პენსია გაუზარდათ.
მიუხედავად იმისა, რომ ძირითად შემთხვევებში მარიას პოლიტიკური ძალაუფლება არ ჰქონდა, იგი ხანდახან მაინც ახერხებდა პოლიტიკაში ჩარევას. 1733-36 წლებში ატეხილ პოლონეთის მემკვიდრეობის ომში, მარიამ ყველაფერი გააკეთა, რომ ტახტზე კვლავ მამამისი დაესვა. მან ჯერ კარდინალი ფლორი, შემდეგ კი თავად ლუი XV-ც დაითანხმა და ამ ომში სტანისლავის სასარგებლოდ ჩაებნენ, რაშიც გაიმარჯვეს კიდეც და სტანისლავ ლეშჩინსკი უკვე მეორედ გახდა პოლონეთისა და ლიტვის მეფე. მიუხედავად ამისა, იგი პოლონეთის ტახტზე სულ ერთი წელი იჯდა, რის შემდეგაც 1734 წელს კვლავ ჩამოაგდეს. ამის შემდეგ მარია კვლავ მშობლებისათვის გვირგვინის მიღებისათვის იბრძოდა, რასაც მიაღწია კიდეც და სტანისლავი ლოთარინგიის ჰერცოგი გახდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1766 წელს, ვინაიდან იგი საფრანგეთის მეფის სიმამრი იყო, ლოთარინგია საბოლოოდ და სამუდამოდ გადავიდა საფრანგეთის შემადგენლობაში. იგი როგორც ღრმადმორწმუნე კათოლიკე, ყოველთვის უჭერდა მხარს პარიზის პარლამენტსა და სამეფო კარზე სასულიერო წოდების წარმომადგენელთა რაოდენობის ზდას და ასევე დიდ სიმპათიას გამოთვამდა იეზუიტთა ორდენის მიმართ. იგი ასევე გაურკვეველი მიზეზის გამო, ყოველთვის ემზადებოდა, რომ გამხდარიყო თავისი ვაჟის რეგენტი. თუმცა მას შემდეგ რაც მისი ვაჟი ცამეტი წლის გახდა (იმ ეპოქაში სრულწლოვანების ასაკად ვაჟებში ცამეტი, ხოლო გოგონებში თოთხმეტი წელი მიიჩნეოდა), ეს ოცნება ჩაეშალა.
დედოფლის როლი
მინი|350x350პქ|დედოფალი მარია ლეშჩინსკა 1748 წელს როგორც შედარებით დაბალი წარმომავლობის ადამიანი, დედოფალი მარია ლეშჩინსკა საფრანგეთის სამეფო კარზე თავდაპირველად პატივცემული არ იყო. მისი დინასტია უბრალო პოლონელი მთავრებისაგან იყო შემდგარი, მამამისმა ტახტი არჩევნების გზით მიიღო და არა მემკვიდრეობით და ამას ისიც ემატებოდა, რომ ახლა უკვე მამამისი მეფეც აღარ იყო. აქედან გამომდინარე ფრანგები მას, როგორც თავიანთზე მაღლა მდგომ ადამიანს ვერ აღიქვამდნენ.
როგორც დედოფალმა, მარია ლეშჩინსკამ დიდი სიხარულითა და პასუხისმგებლობით შეასრულა ყველა თავისი მოვალეობა. მას ძალიან მოსწონდა მკაცრად გაწერილი ფრანგული ეტიკეტი და რეგულარულად და პუნქტუალურად ასრულებდა მის ყველა პუნქტს. იგი პატივს სცემდა ფრანგულ წესებსა და ტრადიციებს, აგრეთვე ხშირად დადიოდა თეატრში. ყველა ამ თვისებით, მარიამ მოახერხა და ფრანგებს თანდათან თავი შეაყვარა. ვინაიდან იგი დიდი ევროპული დინასტიის წარმომადგენელი არ იყო და არც უცხო სამეფო კარებთან არ ჰქონდა კავშირები, მას თავად უწევდა ვერსალში თავის დამკვიდრება. მისი შემდგომი დედოფალი მარია ანტონია ავსტრიელი, რომელიც ჰაბსბურგთა უძლიერესი დინასტიის წარმომადგენელი იყო, ადვილად დამკვიდრდა საფრანგეთში და ფრანგული ეტიკეტის ძალიან ბევრ პუნქტს აიგნორებდა, იმ საბაბით, რომ უბრალოდ საჭირო არ იყო. ეს იმიტომ, რომ ფრანგებისათვის თავის მოწონებით მას არ სჭირდებოდა თავისი სტატუსისა და მდგომარეობის გამყარება, განსხვავებით მარიასაგან.
დედოფალი მარია, ისევე როგორც მისი წინამორბედი და შემდგომი დედოფლები, ძალიან დიდ სიამოვნებას პოულობდა საქველოქმედო საქმიანობასა და აზარტულ თამაშებში. მის ამ საქმიანობებს, სხვა ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, თვეში 100 000 ლივრი სჭირდებოდა. ამდენი ფული დედოფლის ყოველთვიურ პენსიაზე მეტს წარმოადგენდა, რის გამოც ხშირად იგი ლუისაგან ვალს იღებდა, თუმცა არასდროს უბრუნებდა. მან ასევე ვერსალში თავისი აპარტამენტები 1737 წელს სრულიად შეცვალა და გაარემონტა, რასაც ასევე დიდძალი ფული დასჭირდა. ცხადია მან ეს ფულიც ლუის სთხოვა და არც ეს დაუბრუნებია.
იქიდან გამომდინარე, რომ მარია საფრანგეთის დედოფალი იყო, იგი არასდროს იყო მარტო, იგი ან თავისი ფრეილინების, ან სულაც კედლებიდან მოთვალთვალე ჯაშუშების მეთვალყურეობის ქვეშ იყო. რამდენჯერმე მან ჯაშუში გამოიჭირა, თუმცა მათ ძალიან თბილად და თავაზიანად მოექცათ. იგი თავის წარმომადგენლობით როლს ძალიან ფრთხილად ეპყრობოდა. იგი არასდროს არ მონაწილეობდა სამეფო კარის საქმიანობებსა და ბინძურ საქმეებში. თუმცაღა მას ძალიან მოსწონდა წვეულებებსა და ოფიციალურ შეხვედრებზე გამოჩენა ლუისთან ერთად. იგი დიდ დროს ატარებდა თავის მეგობრებთან ერთად, რომელსაც მხოლოდ ქალბატონები არ წარმოადგენდნენ. ხშირად თავის მამაკაც მეგობრებთან ერთად მთელ ღამესაც კი ატარებდა, რაც სამეფო კარზე ათასნაირ მითმა-მოთქმას იწვევდა. დედის მსგავსად, მარიამ მთელი ცხოვრების მანძილზე შეინარჩუნა მიმოწერა შვედეთის უმნიშვნელოვანესი დიპლომატის არვიდ ბერნჰარდ ჰორნის მეუღლესთან, მარგარეტა გაილენსტიერნთან, რომელსაც შვედეთში ცხოვრებისას ძალიან დაუახლოვდა. მარცხნივ|მინი|დედოფალი მარია ლეშჩინსკა ბიბლიით ხელში გამოწყობილია მონაზვნის ფორმაში დედოფალმა მარიამ საბოლოოდ ეტიკეტის უმკაცრესი დაცვისა და ფრანგული წესების უდიდესი პატივისცემით ფრანგული არისტოკრატიის დიდი პატივისცემა და სიყვარული დაიმსახურა. 1747 წელს, ცნობილი ფრანგი განმანათლებელი ვოლტერი სამეფო კარიდან გააძევეს. გაძევების მიზეზს ორი ინცინდენტი წარმოადგენდა. პირველად ეს სამეფო სალონში მოხდა, სადაც აზარტული თამაშისას, რომელშიც დედოფალმა გაიმარჯვა, ვოლტერმა ინგლისურად წაიჩურჩულა, რომ მარიამ ითაღლითა, რაც ცხადია დედოფლის შეურაცხყოფა იყო. ამას გარდა რამდენჯერმე ვოლტერმა დედოფალზე ცუდი რამ განაცხადა, თუმცა საბოლოო წვეთი მის მიერ დაწერილი პოემა იყო, რომელშიც ლუი XV-ისა და მადამ დე პომპადურის სქესობრივი ცხოვრება ძალიან ღიად იყო აღწერილი, რამაც ჩირქი მოსცხო მთელს სამეფო ოჯახს. ამგვარი ქცევების გამო ვოლტერი სამუდამოდ იქნა გაძევებული სამეფო კარიდან.
როდესაც 1746 წელს მისი რძალი, საფრანგეთის დოფინი მარია ტერეზა რაფაელა ესპანელი მშობიარობას გადაჰყვა, ლუი XV-მ თავისი ვაჟისთვის მეორე ცოლის ძებნა დაიწყო. საბოლოოდ ლუიმ თავისი ვაჟი პოლონეთის მეფე ავგუსტ III-ის ქალიშვილ მარია ჟოზეფინა საქსონიელზე დააქორწინა. ამან მარიას განრისხება გამოიწვია, რადგან მისი ახალი რძალი მისი და მისი ოჯახის მოსისხლე მტრის, ავგუსტ III-ის შვილი იყო, რომლის წყალობითაც ჩამოაგდეს სტანისლავი ტახტიდან. დედოფალი მარია ჟოზეფინას ხშირად ძალიან სასტიკადაც ეპყრობოდა, თუმცა დროთა განმავლობაში ისინი მაინც დაახლოვდნენ და კარგი ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ.
გარკვეულწილად დედოფალმა მარიამ საფრანგეთში კულტურის პატრონაჟის როლიც ითამაშა. მარია ხელოვნების მფარველი იყო, ხოლო მისი საყვარელი მხატვარი ჟან მარკ ნატიერი იყო, რომელსაც 1748 წელს თავისი პორტრეტი დაუკვეთა. იგი ასევე დიდად სწყალობდა მრავალ მუსიკოსს, კომპოზიტორსა და მხატვარს. იგი 1737 წელს შეხვდა კასტრატო ფარინელს, ხოლო 1764 წელს ახალგაზრდა მოცარტს, რომელმაც თავისი ნიჭით ერთობ მოხიბლა დედოფალი. საბოლოოდ ვენაში ვიზიტისას, მარიამ თავის და ლუის თარჯიმნად სწორედ მოცარტი დაიქირავა, რადგან მათ გერმანული არ ესმოდათ. მისი განსაკუთრებული კულტურული წვლილი ვერსალში ყოველკვირეული პოლონური საგუნდო კონცერტების გამართვა იყო, რითაც მან ფრანგებს თავისი პოლონური კულტურა გააცნო.
დედოფალმა მარია ლეშჩინსკამ მთელი ცხოვრების მანძილზე უბრალო და ღირსეული კათოლიკე ქალის რეპუტაცია შეინარჩუნა. იგი ყოველდღე ესწრებოდა მესას და ასევე დაკავებული იყო ქველმოქმედებითაც. იგი თავადაც დადიოდა ღარიბებში და ფულს ურიგებდათ. ამით მან საზოგადოების დიდი სიყვარული და პატივისცემა დაიმსახურა, რაც მთელი მისი სიცოცხლის მანძილზე გაგრძელდა.
გარდაცვალება
დედოფალი მარია ლეშჩინსკა 1768 წლის 24 ივნისს გარდაიცვალა ვერსალის სასახლეში, 65 წლის ასაკში. იგი ხალხს ძალიან უყვარდა, რის გამოც მისი გარდაცვალების შემდეგ საფრანგეთში საყოველთაო გლოვა გამოცხადდა. მისივე ანდერძის თანახმად, მისი სხეული სენ დენის სამეფო ბაზილიკაში დაკრძალეს, პარიზში, ხოლო გული ნოტრ-დამ-დე-ბონსეკურის ტაძარში, ნანსში, სადაც განისვენებენ მისი მშობლებიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1703 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1768 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ლორია
საკუთარი სახელი ლორია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
აფშერის ოლქი (ტეხასი)
აფშერის ოლქი (Upshur County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. გილმერი. შეიქმნა 1846 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
გიულ-ბაჰარლი
გიულ-ბაჰარლი (Gül-Baharlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,   აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
რადიონუკლიდი
მინი|მარჯვნივ|ფირმა Nite-ს ტრიტიუმის ბრელოკი რადიონუკლიდი, რადიოაქტიური ნუკლიდი (ნაკლებად ზუსტად რადიოაქტიური ელემენტი, რადიოაქტიური იზოტოპი) — ნუკლიდი, რომლის ბირთვიც არასტაბილურია და განიცდის რადიოაქტიურ დაშლას. ცნობილი ნუკლიდების უმრავლესობა რადიოაქტიურია (მეცნიერებისთვის ცნობილი 3000 ნუკლიდიდან დაახლოებით 300 არის სტაბილური). ყველა ნუკლიდი, რომელთა ატომური ნომერია 43 ან 61 ან 82-ზე მეტი, რადიოაქტიურია; შესაბამის ელემენტებს ეწოდებათ რადიოაქტიური ელემენტები. არსებობს აგრეთვე სხვა ატომური ნომრების (1-დან 42-მდე, 44-დან 60-მდე და 62-დან 82-მდე) მქონე რადიონუკლიდები (უმეტესწილად ბეტა-არამდგრადი).
რადიოაქტიური ელემენტი
რადიოაქტიური ელემენტი — ქიმიური ელემენტი, რომლის ყველა იზოტოპი რადიოაქტიურია. რადიოაქტიურ ელემენტებს მიეკუთვნება ტექნეციუმი, პრომეთიუმი , პოლონიუმი და ელემენტთა პერიოდული სისტემის ყველა მომდევნო ელემენტი. იმ ელემენტებს, რომლებიც პერიოდულ სისტემაში განლაგებულნი არიან ურანის შემდეგ, ეწოდებათ ტრანსურანული ელემენტები. ბუნებრივი რადიოაქტიური ელემენტებიდან მხოლოდ ორს — თორიუმსა და ურანს აქვს ისეთი დიდი ნახევრადდაშლის პერიოდის (T1/2) იზოტოპები, რომლებიც დედამიწის ასაკის თანაზომადნი არიან. ამიტომ ესენი არიან პირველადი რადიოაქტიური ელემენტები. , და  იზოტოპები ქმნიან ბუნებრივ რადიოაქტიურ მწკრივებს.
რადიოაქტიური ელემენტები ატომური ნომრებით 43, 61, 93 და ყველა მომდევნო რადიოაქტიური ელემენტები ხელოვნურად იქნენ მიღებულნი ბირთვული რეაქციების გზით. რადიოაქტიური ელემენტების დაყოფა ბუნებრივ და ხელოვნურ რადიოაქტიურ ელემენტებად პირობითია. ბუნებაში ნაპოვნია ტექნეციუმის, პრომეთიუმის, ნეპტუნიუმის და პლუტონიუმის მცირე რაოდენობა. ბუნებაში მოიპოვება თორიუმისა და ურანის მინერალების დიდი რაოდენობა, რომელთა გადამუშავებითაც მიიღება თვით ელემენტები. რადიოაქტიურ ელემენტებს დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვთ. მათ იყენებენ ბირთვულ რეაქტორებსა და ბირთვულ იარაღებში და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რადიოაქტიური ელემენტები
აღიაზი (მრავალმნიშვნელოვანი)
აღიაზი შეიძლება აღნიშნავდეს:
თურქული ანგორა
მინიატიურა|მარჯვნივ|თურქული ანგორა სხვადასხვა ფერის თვალებით თურქული ანგორა (Ankara kedisi, ანკარა კატა) — შინაური კატის ჯიში. თურქული ანგორა წარმოადგენს კატის ერთ-ერთ უძველეს ბუნებრივ ჯიშს. წარმოშობის ადგილია ცენტრალური თურქეთი, ანკარას რეგიონი (ისტორიულად ცნობილი, როგორც ანგორა). ჯიშის შესახებ ცნობები ჯერ კიდევ 1600-იან წლებში არსებობდა. ზოგჯერ მას უბრალოდ ანგორას ან ანკარას კატას უწოდებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კატის ჯიშები
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დემოგრაფია
მინი|290x290პქ|მოსახლეობის ზრდის გრაფიკი ქვეყანაში ცხოვრობს 250-ზე მეტი ეთნიკური ჯგუფი, რომელთაგან უმრავლესობა  ბანტუს ხალხის წარმომადგენელია. ოთხი ყველაზე უფრო დიდი ჯგუფი — მონგო, ლუბა, კონგო (ყველა ბანტუს ხალხი) და  უბანგიური ენების მანგბეტუ-ზანდეს ხალხი შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 45 %-ს. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობს 60 000 თეთრკანიანი, რომელთაგან უმრავლესობა  ბელგიური წარმოშობისაა, რომლებიც იქ დარჩნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობის შემდეგ.
ცენტრალურსუდანური ენები/უბანგიური ენები: ნგბანდი, ნგბაკა,  მორუ-მანგბეტუ,  ზანდე, ლუგბარა და სხვა.
ნილოტი ხალხი: ალური,  ბარი და სხვა.
პიგმეები: მბუტი, ბაკა და სხვა. მინი|303x303პქ|მაკა-ნჯემის ეთნიკური ჯგუფები როგორც თვლიან 600 000-ზე მეტი პიგმეი (მოსახლეობის საერთო რაოდენობის დაახლოებით 1 %) ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ვრცელ  ტყეებში, სადაც მათ თავი გააქვთ ველურ ცხოველებზე  ნადირობით და ხილის მოგროვებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დემოგრაფია ქვეყნების მიხედვით
სტრეშენი
სტრეშენი (Strășeni) — ქალაქი ცენტრალურ მოლდოვაში. მდებარეობს კიშინიოვიდან ჩრდილო-დასავლეთით 23 კმ-ზე. წარმოადგენს სტრეშენის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2014 წელს ქალაქის მოსახლეობა 21 400 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ფრანსის მაკდორმანდი
ფრანსის მაკდორმანდი (Frances McDormand; 23 ივნისი, 1957) — ამერიკელი კინოსა და თეატრის მსახიობი. 1996 წელს დაიმსახურა „ოსკარი“ ფილმ „ფარგოში“ შესრულებული როლისთვის. შესრულებული როლისთვის ფილმში „სამი ბილბორდი ებინგის საზღვარზე, მისური“ მიიღო რიგით მეორე ოსკარი საუკეთესო ქალი მსახიობის კატეგორიაში 2018 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ლეილა ვექილოვა
ლეილა მახატ კიზი ვექილოვა (Leyla Mahad qızı Vəkilova; 29 იანვარი 1927, ბაქო — 20 თებერვალი 1999, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბოთა ბალერინა, ბალეტმეისტერი, პედაგოგი. სსრკ -ს სახალხო არტისტ6ი ქალი (1967). 1943 წელს დაამთავრა დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი ( გამერ ალმასზადეს კლასი). 1945—1946 წლებში კვალიფიკაციას იმაღლებდა მოსკოვის ქორეოგრაფიის სასწავლებელში. 1943 წლიდან — იყო მ.ფ.ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. 1972 წლიდან — თეატრის რეპეტიტორი. 1953 წლიდან ატარებდა კლასიკური ბალეტის გაკვეტილებს ბაქოს ქორეოგრაფიის სასწავლებელში, 1992 წლიდან — ერთ-ერთი სასწავლო დაწესებულების სახატვრო ხელმძღვანელი, 1996 — პროფესორი. გასტროლები ჰქონდა საზღვარგარეთ: პოლონეთში (1956, 1962, 1968), სირიაში (1960), ჩეხოსლოვაკეთში (1964), ინდოეთში (1965), ბულგარეთში (1966), საფრანგეთში (1969, 1974), უნგრეთში (1973), იტალიაში (1976), თურქეთში (1977, 1982), საქართველოში (1979), გერმანიაში (1979), ნეპალში (1981). 1976—1982 წლებში — აზერბაიჯანის საცეკვაო ანსამბლის ხელმძღვანელი.
გადაღებულია რამდენიმე ფიში.
გარდაიცვალა 1999 20 თებერვალს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ბალერინები
მაგნე ფურუჰოლმენი
მაგნე ფურუჰოლმენი (Magne Furuholmen, დ. 1 ნოემბერი, 1962) — ნორვეგიელი მუსიკოსი და მხატვარი. ფურუჰოლმენი, უფრო მეტად ცნობილი ზედმეტსახელით „მაგსი“, არის სინთპოპ ჯგუფ a-ha-ს კლავიშისტი და მისი მრავალი სიმღერის ავტორი. მისი თანაავტორობით დაწერილია „Take on Me“, „Stay on These Roads“, „Manhattan Skyline“, „Cry Wolf“, „Forever Not Yours“, „Analogue (All I Want)“, „Foot of the Mountain“ და სხვა სიმღერები.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:A-ha-ს წევრები კატეგორია:ნორვეგიელი გიტარისტები კატეგორია:ნორვეგიელი კლავიშისტები კატეგორია:Rune Grammofon-ის შემსრულებლები
შემოსავლების პოლიტიკა
შემოსავლის პოლიტიკა — ეკონომიკის მასშტაბით, ხელფასებისა და ფასების კონტროლი, რაც ყველაზე ხშირად იქმნება ინფლაციის საპასუხოდ და, როგორც წესი, ცდილობს ხელფასებისა და ფასების დადგენას თავისუფალი ბაზრის დონეზე.
შემოსავლის პოლიტიკას ხშირად იყენებდნენ ომის დროს. საფრანგეთის რევოლუციის დროს, დაწესდა „მაქსიმალური კანონი“  დაბეგრილი ფასების კონტროლს (სიკვდილით დასჯით) აღმოჩნდა ინფლაციის შემცირების წარუმატებელი მცდელობა. მსგავსი ზომებს ასევე მიმართავდნენ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. სამშვიდობო შემოსავლის პოლიტიკა აშშ-ში გამოიყენეს 1971 წლის აგვისტოში, ინფლაციის საპასუხოდ. ხელფასის და ფასების კონტროლი თავდაპირველად მოქმედებდა, მაგრამ 1973 წლის იანვარში ნაკლებად შემზღუდავი გახდა, მოგვიანებით მოიხსნა, როგორც ჩანს მათ გავლენა ვერ მოახდინეს ინფლაციის შემცირებაზე. შემოსავლის პოლიტიკა წარმატებული იყო გაერთიანებულ სამეფოში მეორე მსოფლიო ომის დროს, მაგრამ ომის შემდგომ პერიოდში ნაკლებად წარმატებული გამოდგა.
თეორია
შემოსავლის პოლიტიკა განსხვავდება „ნებაყოფლობითი“ ხელფასისა და ფასების სახელმძღვანელო პრინციპებიდან ვიდრე სავალდებულო კონტროლისთვის, როგორიცაა ფასის/ხელფასის გაყინვა. ერთი ვარიანტია „გადასახადებზე დაფუძნებული შემოსავლის პოლიტიკა“ (TIPs), სადაც სამთავრობო გადასახადი დაწესებულია იმ ფირმებზე, რომლებიც ზრდიან ფასებს ან/და ხელფასებს, მეტად ვიდრე კონტროლი ამის საშუალებას იძლევა.
ზოგიერთი ეკონომისტი თანხმდება, რომ სანდო შემოსავლის პოლიტიკა ხელს შეუწყობს ინფლაციის თავიდან აცილებას. ამასთან, თვითნებურად ჩარევა ფასების სიგნალებში, უზრუნველყოფს დამატებით ზოლს ეკონომიკური ეფექტურობის მისაღწევად, რაც შეიძლება პოტენციურად გამოიწვიოს დეფიციტმა,  საქონლის ხარისხის შემცირებამ ბაზარზე და მოითხოვს აღსრულების დიდ  ბიუროკრატებიებს. ასე მოხდა შეერთებულ შტატებში 1970-იანი წლების დასაწყისში. როდესაც საქონლის ფასი ხელოვნურად იკლებს, იგი ქმნის ნაკლებ მიწოდებას და მეტ მოთხოვნილებას პროდუქტზე, ამით კი ქმნის დეფიციტს.
ზოგიერთი ეკონომისტი ამტკიცებს, რომ შემოსავლის პოლიტიკა უფრო იაფია (უფრო ეფექტიანი) ვიდრე რეცესიის, როგორც ინფლაციის წინააღმდეგ ბრძოლის საშუალება, ყოველ შემთხვევაში, ზომიერი ინფლაციისთვის. სხვები ამტკიცებენ, რომ კონტროლი და რბილი რეცესია შეიძლება იყოს დამატებითი გამოსავალი შედარებით ზომიერი ინფლაციისთვის.
პოლიტიკას აქვს საუკეთესო შანსი, რომ იყოს სანდო და ეფექტიანი ეკონომიკის სექტორებისთვის, სადაც დომინირებენ მონოპოლიები ან ოლიგოპოლიები, განსაკუთრებით ნაციონალიზირებული ინდუსტრია, მუშათა მნიშვნელოვან სექტორთან ერთად ორგანიზებულია შრომის პროფკავშირებში. ასეთი ინსტიტუტები საშუალებას აძლევს კოლექტიურ მოლაპარაკებას, ხელფასისა და ფასების შესახებ შეთანხმებების მონიტორინგს.
სხვა ეკონომისტები ამტკიცებენ, რომ ინფლაცია არსებითად ფულადი ფენომენია და მისი გამოსარიცხად ერთადერთი გზა არის ფულის მიწოდების კონტროლი, პირდაპირ ან საპროცენტო განაკვეთების შეცვლით. ისინი ამტკიცებენ, რომ ფასების ინფლაცია მხოლოდ წინა ფულადი ინფლაციის სიმპტომია, რომელიც გამოწვეულია ცენტრალური ბანკის ფულის შექმნით. მათ მიაჩნიათ, რომ სრულიად დაგეგმილი ეკონომიკის გარეშე, შემოსავლის პოლიტიკა ვერასოდეს იმუშავებს, ეკონომიკაში ზედმეტი თანხა მნიშვნელოვნად ამახინჯებს სხვა სფეროებს, რომლებიც განთავისუფლებულნი არიან პოლიტიკისგან.
საფრანგეთი
1790-იანი წლების საფრანგეთის რევოლუციის დროს დაწესდა „მაქსიმალური კანონი“, რომელიც ინფლაციის შემცირების მცდელობას წამოადგენდა. იგი შედგებოდა ხელფასებისა და საკვების ფასების შეზღუდვებისგან. ბევრი დისიდენტი დაისაჯა ამ კანონის დარღვევის გამო. კანონი გაუქმდა მისი შემოღებიდან 14 თვის შემდეგ.
მთავრობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებზე ფასების განადგურებასა და საკვების მოპოვებასთან დაკავშირებით, საფრანგეთს შეზღუდული წარმატება ჰქონდა. მისი აშკარა განზრახვის გათვალისწინებით, რომ ხალხს შეძლებოდა საკვების გონივრულ პასებში შესყიდვა, უმეტესად კრახი განიცადა. ზოგმა ვაჭარმა, რომელიც იძულებული გახდა, საქონელი უფრო დაბალ ფასში გაეყიდა, ვიდრე თავად შეიძინა, გადაწყვიტა თავისი ძვირფასი საქონლის ბაზრიდან დამალვა, პირადი მოხმარებისთვის გამოყენება ან შავ ბაზარზე გაყიდვა. თუმცაღა, საყოველთაოდ მიღებული მაქსიმუმი, მეტად წარმატებული აღმოჩნდა საზოგადოებრივი უსაფრთოებისა და რობესპიერის კომიტეტებიდან წამოსული არასტაბილური პოლიტიკური საკითხების გადასაჭრელად, მათ უფრო დიდ პოლიტიკურ საკითხებზე ფოკუსირების საშუალებას აძლევდა, რომლებიც მჭიდროს იყვნენ კავშირში საფრანგეთის რევოლუციის დასრულებასთან.
საყოველთაო მაქსიმუმის (General Maximum) შექმნისას, მაქსიმილიენ რობესპიერმა ფრანგი ხალხის ყურადღება, ფულისა და საკვების დეფიციტში მთავრობის ბრალეულობიდან, მომხმარებლებსა და ვაჭრებს შორის ომზე გადაიტანა. საყოველთაო მაქსიმუმის ტექსტი, მიემართებოდათ ბიზნესმენებს, რომლებიც ფართო მასშტაბის სარგებელს იღებდნენ საფრანგეთის ეკონომიკის ნგრევისგან. ამასთან, პრაქტიკაში კანონის მიზანს/სამიზნე ჯგუფს წარმოადგენენ ადგილობრივი მეწარმეები, ჯალათები, მცხობელები და ფერმერ-ვაჭრები, რომლებიც ყველაზე ნაკლებ სარგებელს იღებენ ეკონომიკური კრიზისიდან. საყოველთაო მაქსიმუმით, რობესპიერმა ხალხს პასუხი შესთავაზა იმაზე, თუ ვინ უნდა ადანაშაულებდნენ სიღარიბისა და შიმშილის გამო. გარდა ამისა, იმის გათვალისწინებით, რომ იგი უკავშირდება „ეჭვმიტანილთა კანონს“, როდესაც მოქალაქე ატყობინებს მთავრობას კანონდამრღვევი ვაჭრის შესახებ, მათ სამოქალაქო მოვალეობის შემსრულებლადაც მიიჩნეოდნენ.
შეერთებული შტატები
მეორე მსოფლიო ომის დროს ფასების კონტროლი გამოიყენეს საომარი ინფლაციის გასაკონტროლებლად. ფრანკლინ რუზველტის ადმინისტრაციამ დააარსა OPA (ფასების ადმინისტრირების ოფისი). ეს სააგენტო საკმაოდ არაპოპულარული იყო თავისი ბიზნეს ინტერესების გამო და მაქსიმალურად სწრაფად დააზარალებდა მშვიდობიანობის აღდგენის შემდეგ. ამასთან, კორეის ომმა დააბრუნა იგივე ინფლაციური ზეწოლა და კვლავ დამკვიდრდა ფასების კონტროლი, ამჯერად OPS (ფასების სტაბილიზაციის ოფისი) ქვეშ.
1970-იანი წლების დასაწყისში ინფლაცია გაცილებით მაღალი იყო, ვიდრე წინა ათწლეულებში, მოკლედ 1970 წელს 6%-ზე მაღალი და 1971 წელს 4%-ზე, ასე დიდხანს გაგრძელდა. აშშ-ს პრეზიდენტმა რიჩარდ ნიქსონმა დააწესა ფასების კონტროლი 1971 წლის 15 აგვისტოს. ეს იყო ნაბიჯი, რომელსაც ფართო საზოგადოება და კეინზიელი ეკონომისტები აპროტესტებდნენ. 90-დღიანი გაყინვა სამშვიდობო დროში უპრეცედენტო იყო, მაგრამ ასეთი მკვეთრი ზომები საჭიროდ ჩათვალეს. აგრეთვე კონტროლირების მოტივაცია, დაწესების დღიდანვე, 1971 წლის 15 აგვისტოს, ნიქსონმა ასევე შეაჩერა დოლარის კონვერტირება ოქროდ, რაც იყო მსოფლიო ომის შემდეგ დაარსებული ბრეტონ ვუდსის საერთაშორისო ვალუტის მართვის სისტემის დასრულების დასაწყისი. იმ დროისთვის საკმაოდ კარგად იყო ცნობილი, რომ ამას შესაძლოა მოულოდნელი ინფლაციური იმპილსები გამოეწვია (არსებითად იმის გამო, რომ დოლარის შემდგომი გაუფასურება გამოიწვევს ექსპორტის მოთხოვნილებას და გაზრდის იმპორტის ღირებულებას). ამ კონტროლის განხორციელების მიზანი იყო იმპულსების შეჩერება.1972 წელს მოსალოდნელმა არჩევნებმა, ხელი შეუწყო როგორც ნიქსონის კონტროლის გამოყენებას, ისე მის დასრულებას დოლარის კონვერტირებად.
90-დღიანი გაყინვა გახდა თითქმის 1000 დღიანი საზომი, ცნობილი როგორც ფაზები პირველი, ორი, სამი და ოთხი, დასრულებული 1973 წელს. ამ ფაზებში თითქმის მთლიანად გამოიყენეს უმსხვილეს კორპორაციებსა და პროფკავშირულ გაერთიანებებზე კონტროლი, რომლებსაც ფასების დაწესების ძალა ჰქონდათ. ამასთან, მოთხოვნილი ფასებისთვის 93%-იანი ზრდის მინიჭება საკმარისად ჩაითვალა ხარჯების დასაკმაყოფილებლად. ასეთი მონოპოლური ძალაუფლებით, ზოგიერთი ეკონომისტი ხედავდა, რომ კონტროლი შესაძლოა ეფექტიანად მუშაობს (თუმც ისინი ჩვეულებრივ სკეპტიკურად უყურებენ კონტროლის საკითხს). იმის გამო, რომ ამ ტიპის კონტროლს შეუძლია ინფლაციური მოლოდინები დააბალანსოს/ჩააწყნაროს, ეს სერიოზული დარტყმა იყო სტაგფლაციის წინააღმდეგ.
კონტროლის პირველი ტალღა წარმატებული აღმოჩნდა დროებითი ინფლაციისთვის, ხოლო ადმინისტრაციამ გამოიყენა ექსპანსიური ფისკალური და ფულადი პოლიტიკა. თუმცა, გრძელვადიანი ეფექტები დამანგრეველი აღმოჩნდა. ფასების საწყისი კონტროლის დასრულების შემდეგ, დაუცველი დარჩა, ინფლაციური ზეწოლის გამწვავების მიზნით კი ზედმეტად ექსპანსიური პოლიტიკა დაიწყო. ხორცმა ასევე დაიწყო გაუჩინარება სასურსათო მაღაზიების თაროებიდან და ამერიკელებმა გააპროტესტეს სახელფასო კონტროლი, რამაც ინფლაციის პირობებში ხელფასები ვერ შეინარჩუნა.
ამ დროიდან, აშშ-ს მთავრობამ აღარ დაუწესებია მაქსიმალური ფასები სამომხმარებლო ნივთებზე ან შრომაზე (თუმცაღა 1973 წლის შემდეგ წლების განმავლობაში ნავთობისა და ბუნებრივი გაზის ფასები შენარჩუნდა). მაღალი ინფლაციის დროს გამოიყენეს კონტროლი; 1980 წელს არნახული ინფლაციის დროს, BusinessWeek-მა რედაქტირება მოახდინა ნახევრად მუდმივი ხელფასისა და ფასების კონტროლის სასარგებლოდ რედაქტირება.
კანადა
1974 წლის ფედერალური არჩევნების დროს, პროგრესული კონსერვატიული პარტიის ლიდერმა რობერტ სტენფილდმა, კანადის ეკონომიკაზე ხელფასისა და ფასების გაყინვის დაწესება შესთავაზა, ნავთობის კრიზისის გამო გაზრდილი ინფლაციის საპასუხოდ. პიერ ტრუდოს ხელმძღვანელობით ლიბერალური მთავრობა თავიდანვე ეწინააღმდეგებოდა ამ აზრს, მაგრამ არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, ანტი-ინფლაციის აქტი შემოიღეს 1975 წელს. ეს აქტი შეიცავდა ხელფასისა და ფასების კონტროლს ეკონომიკის ნაწილებზე და ძალაში რჩებოდა 1978 წლამდე. 1979 წელს დაიშალა ანტი-ინფლაციის საბჭო და გაუქმდა ანტი ინფლაციური აქტი.
გაერთიანებული სამეფო
ჰაროლდ ვილსონის მთავრობამ, ფასებისა და შემოსავლების ეროვნული საბჭო შექმნა, 1965 წელს, რომელიც ცდილობს ბრიტანეთის ეკონომიკაში ინფლაციის პრობლემის მოგვარებას ხელფასებისა და ფასების მართვის გზით. 1970-იან წლებში გაერთიანებული სამეფოს ქოლაღანის მთავრობა ცდილობდა შეემცირებინა კონფლიქტი ხელფასებსა და ფასებთან დაკავშირებით „სოციალური კონტრაქტის“ საშუალებით, რომელშიც გაერთიანებები მიიღებდნენ მცირე ხელფასების ზრდას, ხოლო ბიზნესი შეზღუდავდა ფასების ზრდას, რაც მიბაძავდა ნიქსონის პოლიტიკას ამერიკაში. ფასების კონტროლი დასრულდა 1979 წელს მარგარეტ ტეტჩერის არჩევით.
ავსტრალია
ავსტრალიამ განახორციელა შემოსავლის პოლიტიკა, სახელწოდებით ფასები და შემოსავლის ხელშეკრულება 1980-იან წლებში. შეთანხმება შედგა პროფკავშირებსა და ჰოკის შრომის მთავრობას შორის. დამსაქმებლები არ იყვნენ ხელშეკრულების მონაწილენი. პროფკავშირები შეთანხმდნენ, რომ შეზღუდავდნენ ხელფასების მოთხოვნებს, მთავრობამ კი პირობა დადო, რომ შემცირდებოდა ინფლაცია და ფასების ზრდა. მთავრობას ასევე უნდა ემოქმედა სოციალურ ხელფასზე. ამის ფართო გაგებით, ეს კონცეფცია მოიცავდა გულისხმობდა განათლებასა და კეთილდრეობაზე გაზრდილ ხარჯებს.
ინფლაცია შემცირდა შეთანხმების პერიოდში, რომელიც რამდენჯერმე გადაკეთდა. ამასთან, დროთა განმავლობაში, შეთანხმების ძირითადი ელემენტების გარკვეული ჯგუფი მოძველდა, რადგან პროფკავშირები შეეცადნენ გადაეტანათ ცენტრალიზებული ხელფასის შეცვლა საწარმოთა ვაჭრობაზე. შეთანხმებამ დაკარგა ძირითადი როლი 1989–92 წლების რეცესიის შემდეგ და იგი 1996 წელს ლეიბორისტული მთავრობის დამარცხების შემდეგ შეწყდა.
იტალია
იტალიამ მიბაძა შეერთებული შტატების ფასებსა და ხელფასების კონტროლს 1971 წელს, მაგრამ მალევე დათმო პოლიტიკა, რათა ნავთობის ფასის კონტროლზე ფოკუსირებულიყო.
ნიდერლანდები და ბელგია
ნიდერლანდების ბოროტმოქმედ მოდელს ახასიათებს სამმხრივი თანამშრომლობა დამსაქმებელთა ორგანიზაციებს შორის, როგორიცაა VNO-NCW, შრომის პროფკავშირები, როგორიცაა FNV და მთავრობა. ეს მოლაპარაკებები ასახულია სოციალურ ეკონომიკურ საბჭოში (ჰოლანდიური: Sociaal-Economyische Raad, SER). SER ემსახურება როგორც ცენტრალურ ფორუმს, შრომითი საკითხების განსახილველად და აქვს კონსენსუსის დიდი ტრადიცია, ხშირად შრომითი კონფლიქტების მოგვარებისა და გაფიცვების თავიდან აცილების პრაქტიკა. მსგავსი მოდელები გამოიყენება ფინეთში, კერძოდ, ყოვლისმომცველი პოლიტიკის შესახებ შეთანხმება და კოლექტიური შრომითი ხელშეკრულებების უნივერსალური მოქმედება.
მიმდინარე პოლდერის მოდელის გატარება, დაიწყო 1982 წლის ვასენარის შეთანხმებით (Wassenaar Accords), როდესაც პროფკავშირებმა, დამსაქმებლებმა და მთავრობამ შეიმუშავეს ეკონომიკის აღორძინების ყოვლისმომცველი გეგმა, რომელიც მოიცავს ეკონომიკის აღორძინებას უფრო მოკლე დროში და ერთის მხრივ უფრო ნაკლებ ანაზღაურებას, ხოლო მეორეს მხრივ მეტ დასაქმებას.
პოლდერის მოდელი ფართოდ, მაგრამ არა უნივერსალურად განიხილება, როგორც წარმატებული შემოსავლის მართვის პოლიტიკა.
ეს მოდელი ასევე გამოიყენება ბელგიაში, აქედან გამომდინარე, მისი სახელი („ბოძები“ არის რეგიონი, რომელიც მოიცავს ნიდერლანდების და ბელგიის ჩრდილოეთ ნაწილს).
ახალი ზელანდია
1982 წელს, მაშინდელმა პრემიერ მინისტრმა და ფინანსთა მინისტრმა რობ მულდონმა, საზოგადოების წინააღმდეგობის მიუხედავად, ერთდროულად დააწესა ხელფასები, ფასები და პროცენტები, ინფლაციის შემცირების მიზნით. ეს ზომები შემდგომში გააუქმეს მალდონის მემკვიდრემ დევიდ ლანჟმა და ფინანსთა მინისტრმა როჯერ დუგლასმა.
ზიმბაბვე
2007 წელს, რობერტ მუგაბეს მთავრობამ, ჰიპერიმფლაციის გამო, ზიმბაბვეში ფასების გაყინვა დააწესა. ამ პოლიტიკამ მხოლოდ დეფიციტებამდე მიგვიყვანა. კატეგორია:მაკროეკონომიკური პოლიტიკა
ტინგლაიანი
ტინგლაიანი (ოფიციალურად ტინგლაიანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Tinglayan) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი კალინგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 148 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კალინგის მუნიციპალიტეტები
ლუ ჰუვერი
ლუიზა ჰენრი ჰუვერი (Lou Henry Hoover; დ. 29 მარტი, 1874 — გ. 7 იანვარი, 1944; უფრო მეტად ცნობილია, როგორც ლუ ჰუვერი) — აშშ-ის პრეზიდენტის ჰერბერტ ჰუვერის ცოლი და აშშ-ის პირველი ლედი მისი პრეზიდენტობის დროს (1929-1933 წწ.). იგი პირველი პირველი ლედი იყო, რომელიც ქვეყნის მასშტაბით რეგულარულად აწარმოებდა რადიო გადაცემებს.
ბიოგრაფია
ლუიზა ჰენრი დაიბადა 1874 წლის 29 მარტს აიოვის შტატის ქალაქ უოტერლუში. იგი იყო ბანკირ ჩარლზ დელანო ჰენრისა და ფლორენს იდი ვიდის შვილი.
ბავშვობაში ლუს მოუწია ცხოვრება კალიფორნიის რამდენიმე ქალაქში უიტირესა და მონტერეიში. მოაზრდობაში იგი საკმაოდ დაუდეგარი იყო. ჩარლზ ჰენრიმ გოგონა თავისთან წაიყვანა მთებში, რაც ყველაზე დაუვიწყარი მომენტი იყო მის ბავშვობაში. ლუ გახდა შესანიშნავი მხედარი. მას ასევე უყვარდა ნადირობა და აგროვებდა მინერალებს.
დაწყებითი და საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ ლუმ სწავლა დაიწყო სან-ხოსეს პედაგოგიურ კოლეჯში (ამჟამად კოლეჯის კამპუსებში განთავსებულია კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სან-ხოსეში). 1894 წელს ლუიზა შევიდა სტენფორდის უნივერსიტეტის (წამყვანი კერძო უნივერსიტეტი კალიფორნიაში) გეოლოგოიის სკოლაში, სადაც იყო ერთადერთი ქალი კურსზე.
გახდა სტუდენტი და ამავე წელს გაიცნო ასევე გეოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი ჰერბერტ ჰუვერი, აშშ-ის მომავალი 31-ე პრეზიდენტი რესპუბლიკური პარტიიდან.
ლუიზამ და ჰერბერტმა გადაწყვიტეს ქორწილის გადადება სასწავლებლის დამთავრებამდე, რათა ლუიზას სწავლის გაგრძელება შეძლებოდა, ხოლო ჰერბერტ ჰუვერს საინჟინრო კარიერა გაიევლო ავსტრალიაში, სადაც სამუშაოდ წავიდა ოქროს მაღაროებში. ჰერბერტ ჰუვერი იყო პროტესტანტი კვაკერი, მის ჰენრიმაც, რომელიც ეპოისკოპალური ეკლესიის მიმდევარი იყო, გადაწყვიტა კვაკერი გამხდარიყო.
1898 წელს ლუიზამ უნივერსიტეტი დაასრულა, ხოლო ჰუვერმა ავსტრალიიდან ტელეგრამის საშუალებით სთხოვა ხელი. ლუიზა ჰენრი და ჰერბერტ ჰუვერი დაოჯახდნენ 1899 წლის 10 თებერვალს ლუიზას მშობლების სახლში მონტერეიში, კალიფორნია. ქორწინების შემდეგ იმოგზაურეს ჩინეთში, მათ შორის შანხაიშიც.
პირველი მსოფლიო ომის დროს ლუ ეხმარებოდა მეუღლეს ბელგიელი ლტოლვილების საქმეების მოგვარებაში, რის გამოც 1919 წელს იგი დააჯილდოვა ბელგიის მეფე ალბერტ I-მა. ხელი შეუწყო დაწყებითი სკოლის გახსნას უიტერეში, რომელსაც 2005 წელს მიენიჭა ლუ ჰუვერის სახელი. ლუ ასევე აფინანსებდა სკაუტებიოს სახლის მშენებლობას კალიფორნიის ქალაქ პალო-ალტოში. ამჟამად სკაუტების აღნიშნული სახლიც ლუ ჰენრის სახელს ატარებს.
პირველი ლედის ხარისხში, მან გააუქმა ტრადიციული საახალწლო წვეულებები, რომელიც ტარდებოდა 1801 წლიდან ჯონ ადამსის მითიტებით.
ლუ ჰენრი გარდაიცვალა მიოკარდის ინფარქტით 1944 წლის 7 იანვარს ნიუ-იორკში, 69 წლის ასაკში. თავდაპირველად იგი დაკრძალეს კალიფორნიის ქალაქ პალო-ალტოში, შემდეგ კი მისი ცხედარი გადაასვენეს და დაკრძალეს უესტ-ბრანჩში, აიოვა, 1964 წელს გარდაცვლილი მეუღლის გვერდით.
კარგად ფლობდა ლათინურ ენას, ჩინურ მანდარინს, ესპანურს, გერმანულს, იტალიურსა და ფრანგულ ენებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები
ნოდარ კოხრეიძე
ნოდარ კოხრეიძე (დ. 5 იანვარი, 1932, იანეთი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 აგვისტო, 2011) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1954 წლიდან მუშაობდა პარტიულ-სამეურნეო საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სამტრედიის მაჟორიტარი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ბექა ონიანი
ბექა ონიანი (დ. 19 ივლისი, 1984) — ქართველი მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1984 წლის 19 ივლისს. დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ენერგეტიკოსის პროფესიით. 2009 წელს გამოჩნდა გადაცემაში „Club Show“. 2010 წლიდან არის „კომედი შოუს“ მსახიობი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ქართველი მსახიობები ბ
ჰარდანგერ-ფიორდი
ჰარდანგერ-ფიორდი (Hardangerfjorden) — ყურე ჩრდილოეთის ზღვაში, ნორვეგიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირთან. სიგრძე 172 კმ, სიგანე 7 კმ-მდე, სიღრმე 891 მ-მდე. ნაპირები მაღალია, კლდოვანი. მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე დაახლოებით 1 მ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთის ზღვის ყურეები კატეგორია:ნორვეგიის ფიორდები
გიულაბლი
გიულაბლი  (Gülablı, Գյուլափլը) — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
ნიი ამაა ოლენუ
ნიი ამაა ოლენუ (დ. 21 მაისი, 1906  — გ. 22 დეკემბერი, 1986 )   — განელი პოლიტიკოსი, განის საპრეზიდენტო კომისიის ყოფილი ხელმძღვანელი და განის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1970 წლის 7 აგვისტოდან 31 აგვისტომდე. განის პარლამენტის სპიკერი 1969-1972 წლებში.
1950-იანი წლებიდან ოლენუ იყო აკრის წარმომადგენელი ოქროს ნაპირის საკანონმდებლო ორგანოში. მეორე რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში იგი განის პარლამენტს თავმჯდომარეობდა. ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას. ხელმძღვანელობდა საპრეზიდენტო კომისისიას.
გარდაიცვალა 1986 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:განის პარალამენტის თავმჯდომარეები კატეგორია:განის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
შტუბენტორი (ვენის მეტრო)
შტუბენტორი (Stubentor) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U3 ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1991 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ფლორეშტი
ფლორეშტი (Florești) — ქალაქი ჩრდილოეთ მოლდოვაში. მდებარეობს კიშინიოვიდან ჩრდილო-დასავლეთით 130კმ-ზე,მდინარე რეუტზე. წარმოადგენს ფლორეშტის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2014 წელს ქალაქის მოსახლეობა 15 500 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
გვაბანაკი
გვაბანაკი — ქეჩის მოკლე უსახელო მოსასხამი, რომელსაც ყაბალახის მსგავსი თავსაბურავი აქვს წაკერებული. შეიძლება იყოს სახელოებიანიც, ზოგჯერ უთავსაბურავო. გვაბანაკს მთაში ავდრის დროს ხმარობდნენ მეგრელი მწყემსები. მსგამსი მოსასხამები გვხვდება კავკასიის სხვა კუთხეებშიც (აფხაზეთი, ადიღე და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ტანსაცმელი
აპტონის ოლქი
აპტონის ოლქი (Upton County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. რანკინი. შეიქმნა 1887 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
ვიკივოიაჟი
ვიკივოიაჟი (საერთაშორისო სახელწოდება — Wikivoyage) — არაკომერციული, ღია მრავალენოვანი პროექტი, რომელიც ეძღვნება ტურიზმსა და თავისუფალი მეგზურების შექმნას. 2012 წლის ნოემბრიდან Wikivoyage ბეტა-ტესტირების რეჟიმში ფონდ ვიკიმედიის პროექტი გახდა, ხოლო 2013 წლის 15 იანვრიდან გაიხსნა ოფიციალურად როგორც ფონდის რიგით მე-12 პროექტი. Wikivoyage იყენებს MediaWiki-ის თავისუფალ პროგრამულ უზრუნველყოფას — ისეთივეს, როგორსაც ვიკიპედია, და ზოგადად, Wikimedia Foundation-ის დანარჩენი პროექტები. 2003 წელს მეუღლეებმა ევან და მიშელ პროდრომუმ დააფუძნეს პროექტი Wikitravel-ი. 3-წლიანი წარმატებული განვითარების შემდეგ, კერძოდ, 2006 წელს მიჰყიდეს ამერიკულ კომპანია Internet Brands-ს. ამ მოვლენასთან დაკავშირებით იმავე წელს Wikitravel-ის გერმანულმა და იტალიურმა საზოგადოებებმა შექმნეს მისი ფორკი — Wikivoyage. საიტზე რეგისტრაცია არ არის სავალდებულო. ამჟამად Wikivoyage მოქმედებს 16 აქტიურ ენაზე, რომელთაგან ქართული განყოფილება (ვიკივოიაჟი), ჯერჯერობით ინკუბატორშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიმედიის პროექტები
ტვა (ხალხი)
ანთროპოლოგიური ლიტერატურის მიხედვით ტერმინი ტვა ზოგადად დიდი ტბრბის რეგიონს აღნიშნავს. კონგოს ტყეებში ტვას ხალხის სხვა ჯგუფებიც არსებობს. ტვა მოსახლეობა ასევე არის სამხრეთით ჭაობიან დაბლობებსა და უდაბნოში.
სქოლიო
კატეგორია:უგანდის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:რუანდის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:ბურუნდის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:აფრიკის ხალხები
რიხარდ ზორგეს ძეგლი
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ძეგლები კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:1981 წელს დაარსებულები
თეზეპირის მეჩეთი
თეზეპირის მეჩეთი (Təzəpir məscidi) — მეჩეთი ბაქოში. მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო 1905 წელს მეცენატი ქალბატონის ნაბათ - ხანუმ აშურბეკოვას მხარდაჭერით. მეჩეთის არქიტექტორი იყო ზივიარ ბეგ ახმედბეგოვი. მეცენატი ქალბატონის გარდაცვალების შემდეგ მეჩეთის მშენებლობა შეჩერდა, მაგრამ მალე იქნა გაგრძელებული მისი შვილის მიერ და დასრულდა 1914 წელს.
მეჩეთმა იფუნქციონირა მხოლოდ სამი წელი 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის გამო მეჩეთი დაიხურა. სხვადასხვა წლებში მეჩეთს იტენებდნენ სხვადასხვა დანიშნულებით. მეჩეთის შენობაში განლაგებული იყო როგორც კინოთეატრი, ასევე საწყობი. მხოლოდ 1943 წლიდან დღემდე კვლავ დაიწყო ფუნქციონირება მეჩეთის სახით. 2005 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის დავალებით შედგა მისი რეკონსტრუქციის გეგმა და პროექტი. 2009 წლის 6 ივლისს რესტავრაციის შემდეგ მოხდა კვლავ მისი საზეიმო გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა პრეზიდენტმაც მიიღო.
თეიმურაზ ჯანგულაშვილი
თეიმურაზ ალექსანდრეს ძე ჯანგულაშვილი (დ. 25 მაისი, 1923, საგარეჯო — გ. 29 ივნისი, 1996) — ქართველი პოეტი. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. დაამთავრა თსუ (1953), იყო გაზეთ „წიგნის სამყაროს“ რედაქტორი (1968–1983). პირველი კრებული „ცხრაასორმოცდახუთი“ გამოსცა 1948 წელს. მასვე ეკუთვნის კრებულები: „მაისი ოდერზე“ (1956), „ლექსები“ (1957), „მეოთხედი საუკუნის გადასარბენზე“ (1965 წ), „შუააზიური ჩანაწერები“ (1970), „ზღვისა და მიწის ლეგენდა“ (1971), „აღმართი“ (1977), „ლექსები“ (1980), „იმედის ზვრები“ (1983). თეიმურაზ ჯანგულაშვილის ლექსები თარგმნილია რუსულ. ოსურ, აფხაზურ, სომხურ, ყირგიზულ, ესტონურ, მოლდავურ, პოლონურ, რუმინულ და სხვა ენებზე. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
რაულ კუპრავა
რაულ კუპრავა (დ. 5 მაისი, 1945, სოხუმი — გ. 31 მაისი, 2007) — ქართველი ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, სახელმძღვანელოების ავტორი.
1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი, ხოლო 1975 წელს — ასპირანტურა. ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება“, განათლებისა და მეცნიერების კომისიის თავმჯდომარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები რაულ
მადონა ფიამეტას ელეგია
მადონა ფიამეტას ელეგია — ჯოვანი ბოკაჩოს რომანი. დაწერილია 1343 წელს, გამოქვეყნდა 1472 წელს. ამ რომანით ბოკაჩომ საფუძველი ჩაუყარა ფსიქოლოგიურ რომანს. ის წარმოადგენს შეყვარებულის მიერ მიტოვებული ქალის აღსარებას. რომანში როლები შებრუნებულია. თავად ბოკაჩო იყო მიტოვებული მარია აქვინელის მიერ. შესაბამისად, რომანი ავტობიოგრაფიულია, მაგრამ მასში ასევე არის ვერგილიუსის „დიდონასა“ და ოვიდიუსის „შეყვარებულების“ გავლენა.
სიუჟეტი
მთხრობელია ქალი ფიამეტა, რომელიც შეყვარებულმა პამფილომ მიატოვა. ფიამეტა მოგვითხრობს საკუთარ თავზე, თუ როგორი მდიდარი და სახელოვანი მშობლებისგან წარმოიშვა, როგორი ლამაზი და მშვენიერი იყო და ბევრი ეძებდა მის სიყვარულს, მაგრამ ჩამოსცილდნენ მას შემდეგ, რაც გათხოვდა შესაფერის ვაჟზე. ბედნიერმა და კმაყოფილმა ფიამეტამ სიზმარში იხილა თავისი უბედურება: მას გველმა უკბინა მარცხენა ძუძუზე. ფიამეტას მწარედ ეტკინა, მაგრამ გველი მიიკრა გულზე და დამალა. გველი გაძღა ფიამეტას სისხლით და მიიმალა ბალახებში.
აღდგომა დღეს ფიამეტამ პირველად იხილა პამფილო და მაშინვე შეუყვარდა. გამდელი მიუხვდება ფიამეტას და ურჩევს, არ დანებდეს გრძნობას, მაგრამ როცა დაინახავს, რომ გვიანაა, თავადაც ხელს უწყობს მას. ვაჟი დაუმეგობრდება ფიამეტას ქმარს და ასე შეძლებს ქალთან დაახლოებას. მათი რომანი ხანგრძლივი არ აღმოჩნდება, პამფილო ეუბნება ფიამეტას, რომ ნეაპოლი უნდა დატოვოს მამის მოთხოვნით. ფიამეტა თხოვს პამფილოს, არ წავიდეს, მაგრამ პამფილო მიდის და დათქმულ დროს უკან არ ბრუნდება. მოდის ცნობა, რომ პამფილომ ცოლი მოიყვანა. ფიამეტა გახდა, მისი სილამაზე დაჭკნა. ქმარეს ეს კუჭის ტკივილის ბრალი ჰგონია და ფიამეტა სამკურნალოდ მიჰყავს, თუმცა უშედეგოდ. პამფილოს წასვლიდან ერთი წლის შემდეგ ფიამეტა იგებს, რომ პამფილოს საყვარელი ჰყოლია და არა ცოლი. ფიამეტას ტანჯვა განუახლდება და თვითმკვლელობას სცდის — სახლის კოშკიდან გადავარდება. ფიამეტას გადაარჩენენ
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიური რომანები კატეგორია:ჯოვანი ბოკაჩოს ნაწარმოებები კატეგორია:1343 წლის რომანები
ატოკი (ბენგეტი)
ატოკი (ოფიციალურად ატოკის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Atok) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბენგეტის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 218 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბენგეტის მუნიციპალიტეტები
ბაღის ასპუჭაკა
ბაღის ასპუჭაკა (Sylvia borin) — ფრინველი ასპუჭაკასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 13–14,5 სმ, მასა — 16–22 გ. ბუმბულის შეფერილობა ერთტონალური, მკრთალია, მორუხო-მურა, მცირედ შესამჩნევი ზეთისხილისფერი იერით; მკერდისა და კუდის ქვედა მხარე და მუცელი თეთრია. დედალი და მამალი ერთნაირი იერისანი არიან, ახალგაზრდა ფრინველის ბუმბული მეტად მკრთალია. გავრცელებულია თითქმის მთელ ევროპასა და დასავლეთ ციმბირში. ბინადრობენ ტყის პირებსა და ველობებში. უყვართ მდინარისპირა ბუჩქნარები. უმთავრესად იკვებებიან ხოჭოებით, მუხლუხებით, ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომის დასაწყისში ეტანებიან მოცვის, ანწლის, ჟოლოს კენკრას. გადამფრენი ფრინველია. იზამთრებს ტროპიკულ და სამხრეთ აფრიკაში. ბუდეს ძირითადად ახალგაზრდა ხეების ან ბუჩქების ტოტებზე იკეთებს, მიწიდან 1–2 მ სიმაღლეზე, იშვიათად — ბებერი ხეების ქვემო ტოტებზე. მის შენებას ჩამოფრენიდან 5–8 დღეში იწყებს, რასაც 6–10 დღეს ანდომებს. წელიწადში ჩვეულებრივ 2-ჯერ ბუდობს: პირველად 5 კვერცხს დებს, მეორედ – 4-ს. მათი ფერი განსხვავებულია, უმეტესად მორუხო-მოთეთროებია, მოყავისფრო ან მორუხო ლაქებით. კრუხობს ორივე მშობელი, რომლებიც ცვლიან ერთმანეთს. ინკუბაცია 11–12 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები სრულიად შიშვლები იჩეკებიან და ბუდეში მომდევნო 10–12 დღე რჩებიან. სქესობრივ სიმწიფეს 1 წლის ასაკში აღწევენ. სიცოცხლის ხანგრძლივობამ შესაძლოა 14 წელიც კი შეადგინოს.
მინი|მარცხნივ|150პქ|გალობა აერთიანებს 2 ქვესახეობას:
სქოლიო
კატეგორია:ასპუჭაკა