cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ინდოეთის აჯანყება (1857)
ინდოეთის 1857 წლის აჯანყება, 1857 წლის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა, ინდოეთის დამოუკიდებლობისთვის პირველი ბრძოლა, დიდი აჯანყება, 1857 წლის რევოლუცია, სიპაების აჯანყება და სიპაების ამბოხი — 1857 წლის 10 მაისს, ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიის არმიაში მოსამსახურე სიპაების, ქალაქ მერატხში ამბოხებით დაიწყო, რომელიც მალევე ზემო განგეტიკში და ცენტრალურ ინდოეთში გავრცელდა. ძირითადი დაპირისპირებები ხდებოდა დღევანდელი უტარ-პრადეშის, ბიჰარის, მადჰია-პრადეშის და დელის რეგიონებში. აჯანყებულებმა ამ რეგიონში კომპანიის გავლენას მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენეს. აჯანყება 1858 წლის 20 ივნისს გვალიორის დაცემით დასრულდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანეთის ინდოეთი კატეგორია:ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანია კატეგორია:აჯანყებები ინდოეთში კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
ვლადიმერ გარაყანიძე
ვლადიმერ გარაყანიძე (დ. 13 მარტი, 1900, ქ. ჟუკოვსკი, — გ. 7 მარტი, 1971) — პირველი ქართველი ჰაერნაოსანი.
გარაყანიძეზე ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში და მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზეარსებობს ინფორმაცია საგაზეთო სტატიებიდან მის მიერ განხორციელებული ფრენის შესახებ. ერთ-ერთი ცნობით, 1927 წ. 22 იანვარს ვლადიმერ გარაყანიძემ სტარტი აიღო მოსკოვიდან ხელნაკეთი, 300 მ³ მოცულობის აეროსტატით. მას ჩაფიქრებული ჰქონდა ქ. გორკიში გადაფრენა. ეს გზა პილოტს სავარაუდოდ ერთი დღის განმავლობაში უნდა დაეფარა. ბურთს გონდოლა არ ჰქონდა. გარსზე მიაბეს თოკები და ზედ ხის ფიცარი საბავშვო საქანელას მსგავსად. პილოტი ამ ფიცარზე უნდა მჯდარიყო -17°C ყინვაში. თუმცა პილოტი არ ჩამოფრენილა არც იმ საღამოს, და არც შემდეგ დღეს. 24 იანვარს ფრენის მარშრუტზე დაიწყეს გაყინული ჰარნაოსნის სხეულის ძებნა, რომელიც უშედეგოდ დასრულდა.
გარაყანიძის ბედი ერთი კვირის შემდეგ გაირკვა. პილოტი მოყოლილა ძლიერ საჰაერო ნაკადში, რომელმაც იგი სხვა მიმართულებით წაიყვანა. ფრენა მიმდინარეობდა სრულ ნისლში და დასრულდა ჩრდილოეთის დვინის გუბერნიაში 702 კმ-ის მოშორებით სტარტის ადგილიდან. მიყრუებული სოფლის მცხოვრებლებს, სადაც მას დაჯდომა მოუხდა, გაზეთ „კავკაზის“ ცნობით, ის ციდან ჩამოფრენილი „ანტიქრისტე“ ჰგონებიათ. დაჯდომის ადგილიდან უახლოეს რკინიგზის სადგურამდე, სადაც ტელეგრაფი იყო, გარაყანიძე კიდევ ოთხი დღე-ღამე მარხილებით მიდიოდა. დაკეცილი აეროსტატი მან უვნებლად თან წამოიღო.
მოსკოვის გაზეთი „Известия“ ამასთან დაკავშირებით წერდა: „გუშინ გახდა ცნობილი, რომ ამხ. გარაყანიძემ თავისი ფრენით დაამყარა სპორტული ჰაერნაოსნობის მსოფლიო რეკორდი“. მომავალში გარაყანიძე ამ ინციდენტის გახმაურების წყალობით ცნობილი ჰაერნაოსანი გახდა. მას შესრულებული აქვს მრავალი სარეკორდო ფრენა სითბურ აეროსტატებზე, მათ შორის იალბუზის მწვერვალზე დაჯდომა.
ტრივია
გარაყანიძის ერთ-ერთი მოსწავლეთაგანი იყო ახალგაზრდა ყმაწვილი სახელად სერგეი კოროლიოვი, მომავალში — საბჭოთა კოსმონავტიკის ფუძემდებელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მფრინავები კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
პალინკა
მინი|226x226პქ|უნგრული გარგარის პალინკა პალინკა — ტრადიციული ხილის სპირტი (ან ხილის კონიაკი ) ცენტრალურ ევროპაში, წარმოშობით უნგრეთიდან, რომელიც ცნობილია რამდენიმე სახელით და გამოიგონეს შუა საუკუნეებში. ევროკავშირის მიერ დაცული, როგორც გეოგრაფიული აღნიშვნის მქონე სასმელი, რომლის გამოხდა, მომწიფება და ჩამოსხმა ხდება უნგრეთში და მის მსგავს გარგარის ალკოჰოლურ სასმელებს ავსტრიის ოთხი პროვინციიდან შეიძლება ეწოდოს „pálinka“, ხოლო „Tótpálinka“ ეხება ხორბლისგან დამზადებულ სასმელს. მიუხედავად იმისა, რომ პალინკას შეიძლება ამზადებდნენ ნებისმიერი ადგილობრივი ხილისგან, მათ შორის ყველაზე გავრცელებულია ქლიავი, გარგარი, ვაშლი, მსხალი და ალუბალი.
მსგავსი პროდუქტები არსებობს ჩეხეთში, პოლონეთსა და სლოვაკეთში,] რომლებიც] ცნობილია როგორც პალენკა, აგრეთვე [[რუმინეთი|რუმინეთში Pălincă.
ეტიმოლოგია
სიტყვები pálinka (უნგრულ ენაზე), pálenka (დასავლეთ სლავური) და pălincă (რუმინული) მომდინარეობს სლავური პალიტისგან,  რაც ნიშნავს „დაწვას, გამოხდას“. უნგრულ ენაზე გამოიყენება სიტყვა Tótpálinka (სიტყვასიტყვით 'Slavic pálinka') ხორბლისგან მიღებული ალკოჰოლური სასმელების აღმნიშვნელად.
ისტორია
უნგრული სპირტის შესახებ პირველი ცნობები XIV საუკუნისაა (1332 წ.). მას უწოდებენ Aqua vitae reginae Hungariae, ეს ეხებოდა უნგრეთის მეფის კარლ I-ის მეუღლის აქუა ვიტას. ეს სპირტი ალბათ როზმარინთან შერეული ალკოჰოლური სასმელი იყო და მედიცინაში გამოიყენებოდა, რადგან მეფეც და დედოფალიც იატნჯებოდნენ ართრიტით. მინი|უნგრული პალინკას ბოთლი XIX საუკუნეში ლუდის ქარხნები და პალინკას დისტილერიები მუშაობდნენ ტანდემში. პალინკა დისტილაცია მიწის მესაკუთრეთა უფლება იყო და შემოიღეს კანონები, რომელთა მიხედვითაც, გლეხებს სახლში პალინკა არ უნდა გაეკეთებინათ. აკრძალეს ხორბლის გამოყენება, ხოლო რელიგიური დღესასწაულების დროს დისტილაცია აიკრძალა. ამის მიუხედავად, ეკლესია კვლავ ახორციელებდა ალკოჰოლის წარმოებას. ჩანაწერების თანახმად, ჰისის ოლქის ბერები ლუდს ხარშავდნენ და პალინკას ხდიდნენ 1715 წელს. ებრაელი გამსესხებლებისა და ბიზნესმენების როლი გაიზარდა ალკოჰოლის წარმოებით, ხოლო წმინდა მიქაელი დისტილაციის მფარველად დაინიშნა. ამ პერიოდში დაიწყო ამ თემაზე სახელმძღვანელოებისა და პუბლიკაციების გამოჩენა. სახლის უკანონო გამოხდა პოპულარული გახდა XVIII საუკუნეში, როდესაც გლეხების ლუდსახარშები დაიხურა.
მოხმარება
მინი|193x193პქ|ტიტას ფორმის ჭიქა პალინკა უნდა მიირთვათ 18- 23 გრადუსიანი ტემპერატურით, საათზე რადგან სწორედ ამ ტემპერატურაზე შეიძლება საუკეთესოდ დატკბეს ხილის მშვენიერი სუნითა და გემოთი. თუ ძალიან ცივად მიირთვით, სუნის და გემოს შეფასება ძნელი იქნება.
ჭიქის ფორმა, რომელიც გამოიყენება პალინკას დასალევად, გავლენას ახდენს სმის გამოცდილებაზე. იდეალურ მინას ფართო ქვედა წანლი და ვიწრო პირი აქვს, ანუ ტიტას ფორმის.
ლოსკორალესი
ლოსკორალესი (Loscorrales, Os Corrals) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 40,20 კმ². მოსახლეობა — 93 კაცი (2020).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება
thumb|250px|მემორიალური დაფა ზავის ხელმოწერის ადგილზე ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება (1774) — რუსეთისა და ოსმალეთს შორის 1774 წლის 21 ივლისს, სოფელ ქუჩუქ-კაინარჯში დადებული ხელშეკრულება, რომლითაც დამთავრდა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომი. ევროპელი დიპლომატების მტრული პოზიციისა და რთული საშინაო ვითარების მიუხედავად, რუსეთმა მნიშვნელოვან შედეგებს მიაღწია: გადაეცა ტერიტორია დნეპრსა და ბუგს შორის, სიმაგრეები შავ ზღვაზე — კინბურნი, ქერჩი და იენიკალე; რუსეთის სავაჭრო ფლოტს შავ ზღვაზე თავისუფალი ნაოსნობისა და სრუტეებში გავლის ნება დართო; კავკასიაში რუსეთის საზღვარი მდინარე ეისა და თერგის ხაზზე გავიდა; ყირიმის სახანოს დამოუკიდებლობა მიენიჭა (გათავისუფლდა ოსმალეთის ბატონობისგან). ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებამ ხელი შეუწყო ზღვაზე ვაჭრობის განვითარებისა და რუსეთის სამხედრო სტარატეგიული პოზიციის განმტკიცებას.
ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულების 23-ე მუხლი საქართველოს ეხებოდა. ოსმალეთი „საზეიმოდ“ აცხადებდა, რომ იგი ამიერიდან „სამუდამოდ“ იღებდა ხელს იმერეთისაგან ხარკის მოთხოვნაზე, საქართველოში ქრისტიანული სარწმუნოების შევიწროვებაზე. ხელშეკრულებაში იყო სადავო ადგილებიც — იმერეთის ციხებს (ბაღდათი, შორაპანი, ქუთაისი), რომელიც რუსეთის ჯარმა გაათავისუფლა, რუსეთი იმის საკუთრებად ცნობდა, „ვისაც იგი ძველთაგან ეკუთვნოდა“, ხოლო ოსმალეთს უკრძალავდა საქართველოში ახალი რაიონების (ის, რაც „ძველთაგან არ ეკუთვნოდა“) მითვისებას; დამარცხებულმა ოსმალეთმა ვერ შეძლო ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულების სადავო მუხლების თავის სასარგებლოდ გამოყენება. ამიტომ სოლომონ I-მა საშუალება არ მისცა ოსმალეთს ხელახლა გაბატონებულიყო იმერეთში, ქვეყანა დამშვიდდა და მოსახლეობამაც მნიშვნელოვნად იმატა.
ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა მიიღო უფლება გამოსარჩლებოდა ოსმალეთის უღელქვეშ მყოფ ქრისტიან ხალხებს (ქართველები, მოლდაველები, რუმინელები), რაც ოსმალეთის საშინაო საქმეებში ჩარევას ნიშნავდა. ეს კი ხელს უწყობდა ბალკანეთისა და კავკასიელი ხალხების განმათავისუფლებელი მოძრაობის აღმავლობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ლანდსბიგდი (ალანდი)
ლანდსბიგდი (Ålands landsbygd) ― ფინეთის ალანდის კუნძულების რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 16 547 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ალანდის კუნძულების გეოგრაფია
Pristomyrmex quadridentatus
Pristomyrmex quadridentatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პრესიდენტ-როხასი (კოტაბატო)
პრესიდენტ-როხასი (ოფიციალურად პრესიდენტ-როხასის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa President Roxas; Bayan ng President Roxas) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 52 512 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კოტაბატოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ენრიკე სანტოს დისეპოლო
ენრიკო სანტოს დისეპოლო (დ. 27 მარტი, 1901, ბუენოს-აირესი, არგენტინა — გ. 23 დეკემბერი, 1951, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი ტანგოს და მილონგას მუსიკოსი და კომპოზიტორი. ავტორი ისეთი ცნობილი ტანგოსი როგორიცაა კამბალანჩე. თანამშრომლობდა თავისი დროის ცნობილ მომღერლებთან, მათ შორის კარლოს გარდენთან. ასევე მონაწილეობდა ფილმებში როგორც: რეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი.
ცხოვრება
დისეპოლო დაიბადა ბუენოს-აირესში, 1901 წლის 27 მარტს. ხელოვნებამ ადრეული ასაკიდან გაიტაცა, ცდილობდა ეღვაწა თეატრში თუმცა მეტ-ნაკლები წარმატებით. საყოველთაო წარმატება მას ტანგომ მოუტანა. მისი უფროსი ძმა არმანდო დისცეპოლო ეწინააღმდეგებოდა ენრიკოს გადაწყვეტილებას.
შემოქმედებითი წარმატება მას 1928 წელს დაწერილმა Esta noche me emborracho-მ ("ამაღამ დავთვრები") მოუტანა. იმავე წელს მისი სიმღერა Que vachaché შეასრულა მომღერალმა ტიტა მერელომ, რომელსაც ასევე დიდი წარმატება ხვდა წილად. ენრიკო ამავე წელს შეხვდა მისი ცხოვრების პარტნიორს ტანიას.
1935 წელს დაწერა სიმღერა კამბალანჩე, რომელიც მსოფლიო მასშტაბით გახდა პოპულარული.
დისეპოლო გულის უეცარი შეტევით, 1951 წელის შობის ღამეს გარდაიცვალა.
სტილი
დისეპოლო არ იყო სხვა ტანგოს მუსიკის ავტორებივით ნაყოფიელი (მაგალითად როგორც ენრიკო კადიკამო), თუმცა მისი სტილი ძალიან მრავალმხრივი იყო. ის წერდა როგორც ირონიულ და მორალისტურ ტექსტებს (მაგ.: "Que vachaché", "Yira... yira...", "Que sapa señor", "Cambalache"), ასევე რომანტიკულს (მაგ.: "Sueño de juventud") და სარკასტულს (მაგ.: "Justo el 31", "Chorra"), ეხსპრესიონისტულს (მაგ.:"Soy un arlequín", "Quién más, quién menos"), მგზნებარეს (მაგ.: "Confesión", "Canción desesperada") and nostalgic ones ("Uno", "Cafetín de Buenos Aires").
მისი ტანგოს ტექსტებში, ისევე როგორც სხვა ტანგოს მუსიკის მწერლების, ფართოდ გამოიყენება იმ დროსი დაბალი კლასის დიალექტი - ლუნფარდო.
რჩეული ფილმოგრაფია
დისეპოლო იყო რამდენიმე ფილმის რეჟისორი და თანა-რეჟისორი:
ბორითი
ბორითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ამაშუკეთი, ერეთა, ვაშლევი, კვესრევი, მაქათუბანი, საქასრია, უბისი).
ენრიკე სანტოს დისეპოლო
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:არგენტინელი კომპოზიტორები კატეგორია:იტალიელი არგენტინელები
ბორითი
მდებარეობს მდინარე ძირულის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ხარაგაულიდან 28 კილომეტრი. სოფელში არის სამკურნალო გოგირდოვანი წყალი. სოფელში არის საბავშვო ბაღი, საჯარო სკოლა, ბიბლიოთეკა. ბორითში მდებარეობს ავტოავარიის შედეგად ტრაგიკულად გარდაცვლილი, საქართველოს ეროვნული გმირის მერაბ კოსტავას მემორიალი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 557 ადამიანი.
ეტიმოლოგია
სოფლის სახელწოდების შესახებ არსებობს თქმულება: იმ ტერიტორიაზე, სადაც ახლა სოფელია, ხშირფოთლოვანი ტყე ყოფილა. ტყეში მრავლად ბუდობდა არწივის მსგავსი დიდი ფრინველი — ბორა. დროთა განმავლობაში ტყე გაჩეხილა და ფრინველის რაოდენობაც შემცირებულა. სწორედ ამ ფრონველის სახელიდან წარმოშობილა სოფლის სახელწოდება „ბორ-ით-ი“. სახეწოდებას სოფლის მდებარეობაც ამართლებს. იგი გაშლილია ულამაზეს გორაზე და ფრთაგაშლილ ფრინველს მოგვაგონებს.
ისტორიული ძეგლები
სოფელ ბორითში, მდინარის მარცხენა ნაპირზე, სოფლის სასაფლაოზე დგას ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია (IX-X სს). იგი მოხატული ყოფილა ფრესკებით. ეკლესიის ზარი 40 კგ-ს იწონიდა, მისი ხმა უბისის მონასტრამდე აღწევდა. XX საუკუნის 40-იან წლებში ზარი მოუპარავთ. საბჭოთა წყობილების დროს ეკლესია მიწასთან გაუსწორებიათ, ეკლესიის ქვით ჯერ აბანო, შემდეგ კი სოფლის საავადმყოფო აუგიათ, მოგვიანებით ქვა დაბრუბებულ იქნა ტაძარში და გამოიყენეს მისი აღდგენისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
186
თარიღი უცნობია
*
Pristomyrmex quindentatus
Pristomyrmex quindentatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ხოდაშენი
ხოდაშენი, ამ სახელწოდებით საქართველოში ორი სოფელი არსებობს:
მარიეჰამნის ქვერეგიონი
მარიეჰამნის ქვერეგიონი (Mariehamns stad) ― ფინეთის ალანდის კუნძულების რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 11 742 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ალანდის კუნძულების გეოგრაფია
ლუპინიენ-ორტილია
ლუპინიენ-ორტილია (Lupiñén-Ortilla, Lupinyén-Ortiella) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 110,10 კმ². მოსახლეობა — 335 კაცი (2020).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ტანისი
მინი|200პქ| ტანისის ნანგრევები მინი|200პქ|მეფის საფლავი ტანისში ტანისი — ეგვიპტის ძველი ქალაქი, მდებარეობდა ნილოსის დელტის აღმოსავლეთ ნაწილში, ახლანდელი მანზალის ტბის მახლობლად. ძვ. წ. XVII-XIII საუკუნეებში ტანისის ავარისი ეწოდებოდა, ძვ. წ. XIII-XII საუკუნეებში – პერ-რამსესი (რამსეს II-ის რეზიდენცია).
ტანისის მკვიდრი იყო XXI დინასტიის დამაარსებელი ნესუბანებდედი, რომელმაც ძვ. წ. XI საუკუნეში ტანისი ეგვიპტის დედაქალაქად გამოაცხადა.
ბიზანტიის ხანაში ტანისი ეპისკოპოსის რეზიდენცია იყო. ამჟამად ტანისის ადგილას დაბა სან-ელ-ჰაგარი მდებარეობს. 1929-1951 წწ. ტანისს იკვლევდა ფრანგი არქეოლოგი პიერ მონტე. გამოვლინდა XXI-XXII დინასტიის მეფეთა თითქმის ხელუხლებელი აკლდამები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული ქალაქები
კარავანკე
კარავანკე (Karavanke, Karawanken) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ქმნის ბუნებრივ საზღვარს ავსტრიასა და სლოვენიას შორის. მაქსიმალური სიმაღლე აღწევს 2238 მ-ს (მთა სტოლი). ჩრდილოეთიდან შემოიფარგლება მდინარე დრავის ხეობით, ხოლო სამხრეთით აღწევს მდინარე სავის ხეობამდე. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. კარავანკეს შემადგენლობაშია მთის მასივი მეჟაკლა. ჩრდილოეთ მთისძირში მდებარეობს ალპური ტბა ფაკერ-ზეე (ფართობი 2,2 კმ²). აგებულია უმეტესწილად კირქვებითა და დოლომიტებით. თხემი ძლიერ დანაწევრებულია, ავსტრიის მხარეს მიქცეული კალთები ციცაბო და კლდოვანია, ხოლო სლოვენიური მხარე შემოსილია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით. დანაწევრებულია ტროგული ხეობებით.
განვითარებულია კარსტი. ზღვის დონიდან 1700-1800 მ სიმაღლეზე გვხვდება ბუჩქნარები და ალპური მდელოები. ქედის დასავლეთ ნაწილში გადის სარკინიგზო და საავტომობილო გვირაბი კარავანკე, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქებს ფილახსა (ავსტრია) და ესენიცეს (სლოვენია). განვითარებულია ალპინიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები კატეგორია:ავსტრიის ქედები კატეგორია:სლოვენიის ქედები
ჩანდრაგუპტა მაურია
მინი|250პქ|ჩანდრაგუპტას იმპერია მისი აყვავების ხანაში. ჩანდრაგუპტა მაურია (चन्द्रगुप्त मौर्य) — ინდოეთის პირველი გამაერთიანებელი, მაურიის იმპერიის პირველი მეფე. იმპერიას მართავდა ძვ. წ. 322—298 წწ.
ჩანდრაგუპტა ითვლება ქშატრიას ვარნის პირველ მეფედ, რომელიც მაგადჰადან იყო წარმოშობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 298 კატეგორია: მაურიების დინასტია
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1768-1774)
მინი|ალეგორია, ეკატერინეს თურქეთზე გამარჯვება (1772), [[სტეფანო ტორელი]] რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1768-1774 - რუსეთის ეკონომიკური განვითარება და გაბატონებული კლასების ინტერესები გადაუდებლად მოითხოვდა შავ ზღვაზე გასვლას. ოსმალეთი თავის მხრივ სამფლობელოების გავრცელებას შავიზღვისპირეთსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში ფიქრობდა, ასტრახანის აღებასაც ლამობდა. გარდა ამისა, რუსეთი და ოსმალეთი პოლონეთის საკითხშიც ვერ თანხმდებოდნენ. ომის საბაბად ოსმალეთმა ის გამოიყენა, რომ რუსეთმა უარით უპასუხა პოლონეთიდან ჯარის გაყვანის მოთხოვნას, საფრანგეთისა და ავსტრიის დიპლომატიის წაქეზებით 1768 წლის 25 სექტემბერს ოსმალეთმა რუსეთს ომი გამოუცხადა, რუსეთის სტრატეგიული გეგმა 1769 წელს ითვალისწინებდა მთავარი ძალებით (1-ლი არმია გენერალ ა. გოლიცინისა - 80-90 ათ. კაცი) შეტევას ხოტინზე. მე-2 არმია გენერალ პეტრე რუმიანცევისა (35 ათ. კაცი) უზრუნველყოფდა მთავარი ძალების შეტევას და ყირიმელი თათრებისაგან იცავდა სამხრეთ საზღვარს დონიდან დნეპრამდე. ამავე დროს რუსეთის ფლოტი ბალტიის ზღვიდან ხმელთაშუა ზღვაში უნდა შესულიყო დარდანელის ბლოკირებისათვის და საბერძნეშთი ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის, როგორც ანტიოსმალური ძალის მხარდაჭერისათვის. ამავე დროს აპირებდნენ ცალკეული რაზმების გამოყენებას ჩრდილოეთ კავკასიაში ნოღაელი თათრების დასამორჩილებლად და ქართლ-კახეთისა და იმერეთის მეფეების ოსმალეთის წინააღმდეგ ომში ჩასაბმელად.
1769 წლის იანვარში ყირიმის ხანი, ყირიმ გირეი 80-ათასიანი ჯარით შეიჭრა უკრაინაში. რუსეთის მეორე არმიამ უკუაქცია ყირიმელი თათრები და აზოვის ზღვის სანაპირო დაიკავა. აპრილსა და ივნისში რუსეთის პირველმა არმიამ ორჯერ მიიტანა იერიში ხოტინზე, მაგრამ უშედეგოდ. შემდეგ ვერც ოსმალებმა შეძლეს ხოტინის მომარაგება და სექტემბერში დატოვეს იგი. 1-ლი არმიის სარდლად რუმიანცევი დანიშნეს, ხოლო მის მაგიერ მე-2 არმიის მეთაურობა პ. პანინს დაავალეს. რუმიანცევის არმიამ ქალაქი იასი დაიკავა. ბალტიის ზღვიდან კი რუსეთის ესკადრა ადმირალ გ. სპირიდოვის მეთაურობითხმელთაშუა ზღვისკენ დაიძრა. 1770 წლის 24-26 ივნისს ეგეოსის ზღვაზე ჩესმენის ყურეში, რუსეთის ესკადრამ გაანადგურა ოსმალთა ფლოტი. რუმიანცევის არმიამ მდინარე ლარგსა და მდინარე კაგულზე გამარჯვებები მოიპოვა. შემდეგ ბენდერის, იზმაილის, კილიასა და აკერმანის ციხესიმაგრეები აიღო.
1771 წელს მეორე არმიამ ვ. დოლგორუკის ხელმძღვანელობით პერეკოპი აიღო და ყირიმში შევიდა. რუმიანცევის არმიამ დუნაის მარჯვენა ნაპირზეც დაიწყო მოქმედება. რუსეთის ჯარის წარმატებამ აიძულა ოსმალები მშვიდობიანი მოლაპარაკება დაეწყოთ ჯერ ჟურჟაში, შემდეგ ფოქშანსა და ბუქარესტში, მაგრამ ყოველივე უშედეგოდ დამთავრდა. 1772 წლის 1 ნოემბერს რუსეთმა ყირიმის ხან საჰიბ II გირეისთან ხელშეკრულება დადო. ყირიმი ოსმალეთისაგან დამოუკიდებელ და რუსეთის მფარველობის ქვეშ მყოფ სახანოდ გამოცხადდა.
1773 წლის მარტიდან რუმიანცევი დუნაის ფორსირებისათის მზადებას სეუდგა. ალექსანდრე სუვოროვის მეთაურობით სამხედრო რაზმმა ტურტუკაისაკენ რეიდი წარმატებით ჩაატარა. 1774 წლის 6 ივნისს მთავარმა ძალებმა დუნაი გადალახეს. სუვორვის 18-ათასიანმა კორპუსმა კოზლუჯასთან 40-ათასიანი ოსმალთა ლაშქარი გაანადგურა. ი. სალტიკოვის რაზმმა კი ტურტუკაისტან გაიმარჯვა. რუსეთის ჯარმა შუმლუს, რუშჩუკისა და სილისტრიის ციხესიმაგრეების ბლოკირება მოახერხა. ამ პირობებში ოსმალები ზავის დადებაზე დათანხმდნენ, 1774 წლის 10 ივლისს ქუჩუკ-კაინარჯში ხელი მოაწერეს საზავო ხელშეკრულებას. რუსეთმა მიიღო დნეპრისა და სამხრეთის ბუგს შორის მდებარე ტერიტორია და კინბურნის, ქერჩისა და ენიკალეს სიმაგრეები. რუსეთის ფლოტმა შავ ზღვაში თავისუფალი ნაოსნობის უფლება მოიპოვა. ხელშეკრულების 23-ე მუხლით რუსეთის მთავრობა დასავლეთ საქართველოში ოსმალეთის უფლებას ცნობდა იმ პირობით, რომ ოსმალეთი უარს ამბობდა იმერეთის ხარკზე.
რუსეთ-ოსმალეთის ომი და საქართველო
ამ ომში რუსეთის მხარეზე აქტიურად გამოვიდნენ ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II და იმერეთის მეფე სოლომონ I. რუსეთის სამეფოს ხელთ არსებული ცნობების მიხედვით ერეკლეს 30 ათასი, სოლომონს კი 20 ათასი კაცის გამოყვანა შეეძლოთ, რაც ოსმალეთის დიდ ძალებს კავკასიაში დააბამდა, შესაბამისად, რუსეთი ცდილობდა, ქართველი მეფეები ომში ჩაერთო ისე, რომ თავად დიდი მსხვერპლი არ გაეღო. 1769 წელს საქართველოში რუსეთის მთავრობამ საექსპედიციო რაზმი გამოგზავნა გრაფი ტოტლებენის მეთაურობით. ტოტლბენეს ჰყავდა 500 კაცი 4 ზარბაზნით. ამ მცირე რაზმით ქართველი მეფეები დიდ სამხედრო ოპერაციებს მოერიდნენ. 1770 წლის გაზაფხულისთვის რუსეთის 3767 ჯარისკაცი და 12 ზარბაზანი ჩავიდა საქართველოში. ამის შემდეგაც ტოტლებენის უტაქტო საქციელის და ქართველი მეფეების შეურაცხყოფის გამო ვერ საქმე წინ ვერ წავიდა, ტოტლებენის თვითნებურმა მოქმედებამ ქართველ მეფეთა უკმაყოფილება გამოიწვია. მას თან ერთვოდა უთანხმოება სოლომონ I-სა და ერეკლე II-ს შორის. სოლომონს, გარდა ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლისა, რუსეთის ჯარის გამოყენება სურდა ოდიშისა და გურიის სამთავროების დასამორჩილებლად. 1770 წლის აპრილში ერეკლე II და ტოტლებენი შეთანხმდნენ ახალციხის საფაშოსკენ გალაშქრებაზე და გაერთიანებული ჯარით ახალციხისკენ დაიძრნენ. ტოტლებენმა მოულოდნელად მიატოვა ერეკლე II აწყურის ციხესთან და სურამში დაბრუნდა. მარტო დარჩენილმა ერეკლემ ასპინძის ბრძოლაში, სასტიკად დაამარცხა ოსმალები, მაგრამ ჯარის სიმცირის გამო იძულებული გახდა უკან დაბრუნებულიყო. ტოტლებენს და ერეკლე II-ს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ტოტლებენმა დაიკავა დუშეთი, ანანური, გორი და ცხინვალი და დაიწყო ხალხის დაფიცება რუსეთის მეფის ერთგულებაზე, ის აპირებდა ერეკლე II-ის ტახტიდან ჩამოგდებას და დაპატიმრებას. თავის მხრივ, ერეკლე II-ც დაიძრა მის დასაპატიმრებლად. ტოტლებენი იძულებული გახდა დასავლეთ საქართველოში გადასულიყო.
იმერეთში ტოტლებენმა და სოლომონ I-მა ბაღდათის და ქუთაისის ციხეებიდან განდევნეს ოსმალები. 1770 წლის ოქტომბერში კი გაილაშქრეს ფოთის ციხეზე, სადაც მათ შეუერთდათ კაცია II დადიანი. ფოთზე შეტევა წარუმატებლად დასრულდა. 1771 წლის იანვარში ტოტლებენის ნაცვლად რუსეთის ჯარის უფროსად გენერალი სუხოტინი დაინიშნა. 1772 წელს რუსეთის ჯარი გაწვეულ იქნა საქართველოდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
ტივერები
250px|მინიატიურა|სლავები და მათი მეზობლები ტივერები — აღმოსავლეთსლავურ ტომთა გაერთიანება. სახლობდნენ მდინარე დნესტრის გაყოლებაზე შავ ზღვამდე და მდინარე დუნაის შესართავთან. ტივერები მონაწილეობდნენ ცარგრადზე ოლეგისა (907) და იგორის (944) ლაშქრობაში. X საუკუნის შუა წლებში ტივერები შევიდნენ კიევის რუსეთის შემადგენლობაში. XII საუკუნეში პაჭანიკებისა და ყივჩაყების შემოსევის გამო ტივერებმა ჩრდილოეთით გადაინაცვლეს და თანდათან შეერივნენ მეზობელ სლავ ტომებს.
ხენანი
მინი|300 პქ|[[ლუნმენი ქალაქ ლოიანში]] ხენანი (河南; ფინინი Hénán) — პროვინცია სამხრეთ-ცენტრალურ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია ჩენჟოუ. მოსახლეობა — 95 590 000 ადამიანი(2017)
ტივერები
ლიტერატურა
კატეგორია:სლავები კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:მოლდოვის ისტორია
ხენანი
ისტორია
ხენანის ტერიტორია ჩინური ცივილიზაციის ერთ-ერთი უძველესი კერაა. აღმოჩენილია ნეოლითური კულტური ნარჩენები. მის ტერიტორიაზე არის უძველესი ჩინური სახელმწიფოს, შანის დედაქალაქის ნანგრევები. ძვ. წ. 209-208 წლებში ხენანის ტერიტორია იყო ჩენ შენის და უ გუანის გლეხთა აჯანყების ცენტრი. VII-IX საუკუნეებში შედიოდა ხუინანისა და ხენანის ოლქების შემადგენლობაში, ხოლო XIII სუაკუნიდან გამოიყო ცალკე პროვინციად. XX საუკუნის დასაწყისში ხენანის ტერიტორიაზე გავიდა ლუინხანის და პეკინ-ხანკუს სარკინიგზო ხაზები, რომელთა ზონაში შეიქმნა სამრეწველო საწარმოები. 1942-1943 წლებში გვალვის გამო ხენანში დაიღუპა 2 მილიონამდე ადამიანი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ხენანის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 17 მუნიციპალიტეტად:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები
შიდის თემი
შიდის თემი (Шид) — თემი სერბეთში, შედის სრემის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 36 423 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 53 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 687 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი შიდი. შიდის თემი შედგება 19 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 36.2 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ნიუ-იორკერი (ჟურნალი)
thumb|right|200px|პირველი ნიუ-იორკერის გარეკანი, რომელიც პერიოდულად ჟურნალის გამოცემის წლისთავზე მეორდება ნიუ-იორკერი -- ამერიკული ჟურნალი, რომელშიც იბეჭდება კრიტიკა, ესსეები, საგამომძიებლო რეპორტაჟები, თანამედროვე პროზა და პოეზია. თავდაპირველად ყოველკვირეული გამოცემა ამჟამად წელიწადში 46-ჯერ იბეჭდება.
მოუხედავად იმისა, რომ ჟურნალის ძირითადი ფოკუსი ნიუ-იორკ სიტის კულტურული ცხოვრებაა, ნიუ-იორკერს ვრცელი აუდიენცია ჰყავს ქალაქის ფარგლებს გარეთაც მაღალი ხარისხის ჟურნალიზმის წყალობით. მისი კოსმოპოლიტი, ურბანული ხახიათი, რომელიც ყველაზე ნათლად განყოფილებაში „Talk of the Town“ (ქალაქის სასაუბრო) აისახება, მკითხველს სთავაზობს ცოცხალ კომენტარს ნიუ-იორკის ცხოვრებაზე, პოპულარულ კულტურაზე, ექსცენტრიულ ამერიკანას, მახვილ იუმორისტულ ჩანახატებსა და სახელგანთქმულ იუმორისტულ კარტუნებს („cartoons“). მე-20 საუკუნის შუა წლებში მას დიდი წვლილი მიუძღვის მოთხრობის, როგორც ლიტერატურული ფორმის, პოპულარიზაციაში ამერიკაში. ჟურნალისტურ პროფესულ წრეებში ნიუ-იორკერი სარგებლობს ბეჭდვით ინდუსტრიაში ყველაზე მკაფიო ფაქტუალობისა და დახვეწილი ედიტორიული ჯგუფის რეპუტაციით.
შექმნის ისტორია
ნიუ-იორკერის დებიუტი 1925 წლის 21 თებერვალს შედგა. ჟურნალი დააფუძნეს ჰაროლდ როსმა და მისმა მეუღლემ, ტაიმსის რეპორტიორმა, ჯეინ გრანტმა. ჟურნალების „Judge“ და „ლაიფ“ უკბილო იუმორისტული პუბლიკაციებით მობერზრებულ როსს სურდა ენამახვილი მაღალმხატვრული იუმორისტული ჟურნალის შექმნა. ამ იდეით ის დაუკავშირდა მეწარმე რაულ ფლაიშმანს; შედეგად მათ "ეფ-არ პაბლიშინგ" კომპანია დააფუძნეს და ჟურნალის პირველი ოფისი 25 ვესტ 45-ე ქუჩაზე, მანჰეტენზე გაიხსნა. როსი სიცოცლხის ბოლომდე (1951) აგრძელებდა ჟურნალის რედაქტორობას.
ჟურნალის პირველ გარეკანზე გამოსახული დენდი, რომელიც მონოკლით პეპელას უთვალთვალებს რი ირვინის ნახატი იყო, რომელსაც ასევე ეკუთვნის ჟურნალის გარეკანზე სახელისა და სტატიათა სათაურების შრიფტის დიზაინი. ამ ნახატზე გამოსახულ მამაკაცს „ევსტასი ტაილი“-დ (Eustace Tilley) მოიხსენიებდნენ, ხასიათი, რომელიც ნიუ-იორკერისთვის კოვი ფორდმა შექმნა. ევსტასი სერიათა „ჟურნალის შექმნაში“ (The Making of a Magazine) გმირი იყო, რომელიც გარეკანის შიგა გვერდზე ჟურნალის პირველი ზაფხულის 8 აგვისტოს გამოცემიდან გამოჩნდა.
კონტრიბუტორები
ჟურნალის განთქმული კონტრიბუტორები არიან:
ტულუნანი
ტულუნანი (ოფიციალურად ტულინანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tulunan; Bayan ng Tulunan) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 60 978 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 29 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კოტაბატოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ალფონსო III (ასტურია)
ალფონსო III დიდი (Alfonso III el Magno; დ. 848 — გ. 20 დეკემბერი, 912) — ასტურიის მეფე 866–910 წლებში. ორდონიო I-ის ვაჟი. იქორწინა ხიმენაზე.
ბიოგრაფია
ალფონსო 14 წლის იყო, როდესაც მამა გარდაეცვალა და დიდებულებმა იგი მეფედ გამოაცხადეს. გრაფ ფრუელას სურდა ახალგაზრდა მეფისთვის ტახტის წართმევა, მაგრამ დიდებულები ალფონსოს ერთგულები დარჩნენ. ფრუელა მოკლეს, ხოლო ალფონსო მეფედ აკურთხეს. მისი 44-წლიანი მართველობის პერიოდში ასტურია გაძლიერდა. მან გააფართოვა თავისი სამფლობელო, შემოიერთა მიწები დუერომდე, დაასახლა იქ კოლონისტები და განამტკიცა წესრიგი. მისი მმართველობის პერიოდში ბევრი ციხესიმაგრე და ეკლესია აშენდა. აღმოსავლეთიდან ქვეყნის დასაცავად მან გაამაგრა ბურგოსი, ხოლო ნორმანებისგან დასაცავად მან ააშენა ზღვისპირეთში ციხე განსო. 900 წელს ოთხდღიან სამორის ბრძოლაში მეფემ დაამარცხა 60 000-იანი არაბული ჯარი. დახოცილი არაბების თავები სამორის ციხეზე გამოკიდეს.
მიუხედავად წარმატებებისა, მას უწევდა აჯანყებების ჩახშობა. მისი შვილი გარსია 880 წელს აუჯანყდა, მაგრამ მამამ დაამარცხა და დააპატიმრა. მალე დედამისმა, რომელიც შვილის მხარეს იყო, დიდებულების მეშვეობით მოაწყო შეთქმულება, რომელშიც ორი უმცროსი შვილიც იყო გახვეული. ქვეყანაში სამოქალაქო ომი დაიწყო. 910 წელს ალფონსო მისმა შვილებმა დაამარცხეს და აიძულეს გარსიას სასარგებლოდ უარი ეთქვა ტახტზე. ქვეყანა სამად გაიყო, გარსიას ერგო მთებში გამაგრებული მხარე ლეონი, ორდონიოს გალისია, ხოლო ფრუელას ასტურია.
კომოდუსი
thumb|კომოდუსი
ლუციუს ელიუს ავრელიუს კომოდუს ანტონინუსი (Lucius Aelius Aurelius Commodus Antoninus; დ. 31 აგვისტო, 161, ლანუვიუმი — გ. 31 დეკემბერი, 192, რომი) — რომის იმპერატორი 180 წლიდან საკუთარ მკვლელობამდე. მარკუს ავრელიუსის ვაჟი და თანამმართველი (177 წლიდან), ანტონინების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. მამის გარდაცვალების შემდეგ ზავი დადო დუნაისპირა ტომებთან და რომში დაბრუნდა. თანამედროვეთა მოწმობით, რომის იმპერატორებიდან ყველაზე ლამაზი და ზარმაცი იყო. იტაცებდა სანახაობები და გართობები, სახელმწიფოს მართვა ფავორიტებს გადასცა. კომოდუსის მმართველობა აღინიშნებოდა სახელმწიფო მმართველობის მოშლით, მფლანგველობისა და კორუფციის პარპაშით, არმიაში არსებული მღელვარებით, აჯანყებებით რომსა და პროვინციებში, სენატსა და იმპერატორს შორის განხეთქილებებით. კომოდუსის მიმართ უკმაყოფილება გაიზარდა მას შემდეგ, რაც იგი ცირკის არენაზე გლადიატორის რანგში გამოვიდა და მმართველობის ბოლოს დიდების მანია გაუმწვავდა (რომს სახელი შეუცვალა და კომოდიანის კოლონია უწოდა, წელიწადის თვეებს თავისი სახელები დაარქვა, საკუთარი თავი იუპიტერის შვილად გამოაცხადა). მოკლეს დაახლოებულმა პირებმა, რომლებმაც შეიტყვეს, რომ კომოდუსი მათთან გასწორებას აპირებდა. სენატმა ეს ფაქტი მოიწონა და კომოდუსი კაცობრიობის მტრად გამოაცხადა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 161 კატეგორია:გარდაცვლილი 192 კატეგორია:დის მკვლელები კატეგორია:პრეტორიანელების მიერ მოკლული რომის იმპერატორები კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები კატეგორია:II საუკუნის რომის იმპერატორები
187
თარიღი უცნობია
*
ბოლცმანის მუდმივა
ბოლცმანის მუდმივა (სიმბოლო: k ან k_B; 1.381 ჯ/K ) — ფიზიკური მუდმივა, რომელიც R აირის მუდმივისა და N_A ავოგადროს რიცხვის ფარდობის ტოლია:
ბოლცმანის მუდმივა ეწოდა ავსტრიელი მეცნიერის ლ. ბოლცმანის პატივსაცემად. ბოლცმანის მუდმივა შედის ფიზიკის ბევრ მნიშვნელოვან თანაფარდობაში: იდეალური აირის მდგომარეობის განტოლებაში, ნაწილაკების სითბური მოძრაობის საშუალო ენერგიის გამოსხულებაში, აკავშირებს ფიზიკური სისტემის ენტროპიას მის თერმოდინამიკურ ალბათობასთან.
სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკური მუდმივები
სოღდის ოლქი
სოღდის ოლქი (Вилояти Суғд; )— ოლქი ტაჯიკეთში. დაარსდა 1939 წელს და ეწოდა ლენინაბადის ოლქი. 2010 წლის 10 ნოემბერს ეწოდა სოღდის ოლქი.
ისტორია
დაარსდა 1939 წლის 27 ოქტომბერს. შედიოდა ისტორიული სოგდიანის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაჯიკეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
Pristomyrmex reticulatus
Pristomyrmex reticulatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მონოკლი (ოპტიკა)
მონოკლი ( ფრანგ. monocle < ბერძნ. monos - ერთი და ლათ. oculus - თვალი) — კორექციული ლინზის ერთ-ერთი ნაირსახეობა, რომელიც გამოიყენებოდა ერთ თვალში მხედველობის კორექციისთვის. ის შედგება ცირკულარული ლინზისაგან, გარს ლითონის მავთული (ჩარჩო) აქვს შემოვლებული და დაკარგვის თავიდან ასაცილებლად მოკლე თოკით ტანსაცმელზე მაგრდება.
მონოკლის სამი ვარიანტი არსებობს.
კატეგორია:მხედველობა კატეგორია:ოპტიკა
მონფლორიტე-ლასკასასი
მონფლორიტე-ლასკასასი (Monflorite-Lascasas, Monflorit-Ascasas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29,20 კმ². მოსახლეობა — 405 კაცი (2020).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
შრიფტი
შრიფტი (გერმ. Schrift, სიტყვისგან schreiben — წერა) — ასო-ნიშანთა მოხაზულობის გრაფიკული გამოსახულება, რომელიც ერთიანი სტილისტური და კომპოზიციური სისტემის ნაწილს შეადგენს. შრიფტი ძირითადად შედგება ანბანის ასოების, ციფრებისა და პუნქტუაციური ნიშნებისგან. შრიფტი შეიძლება ასევე შეიცავდეს იდეოგრამებსა და სიმბოლოებს (მაგ. მათემატიკური ან კარტოგრაფიული გლიფები).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტიპოგრაფია კატეგორია:შრიფტები
ლედ ზეპელინის 1971 წლის გაზაფხულის დიდი ბრიტანეთის ტურნე
1971 წლის გაზაფხულს ლედ ზეპელინმა მოაწყო დიდი ბრიტანეთის ტურნე. ტურნე დაიწყო 5 მარტს და დასრულდა 1 აპრილს.
5 მარტს ჯგუფმა კონცერტი გამართა ჩრდილოეთ ირლანდიაში. 6 მარტს კი ლედ ზეპელინმა პირველად გამართა კონცერტი ირლანდიაში. დიდი ბრიტანეთის ტურნე დასრულდა ლონდონში გამართული კონცერტით.
სწორედ ამ ტურნეს დროს ჯგუფმა პირველად შეასრულა სიმღერა Stairway to Heaven. დიდი ბრიტანეთის ტურნეს მოჰყვა ევროპული ტურნე
სეტლისტი
ბისზე:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები კატეგორია:1971 წლის საკონცერტო ტურნეები
Pristomyrmex rigidus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დაძუს კლდის რელიეფები
უძველესი ორნამენტები ახ. წ. 650 წელს მიეკუთვნება, ტანის დინასტიის ადრეულ ეპოქას, მაგრამ მათი ძირითადი ნაწილი IX საუკუნეშია შექმნილი.
მრავალი წლის განმავლობაში, რელიეფები მნახველთათვის დახურული იყო. ჩინელებისთვის ის 1961 წელს გაიხსნა, ხოლო უცხოელი დამთვალიერებლისთვის 1980 წელს. იზოლაციის წყალობით, ხელოვნების ეს ნიმუშები XX საუკუნის 60-იანი წლებში ჩინეთში მიმდინარე ანტი-რელიგიური ვანდალიზმის ხასიათის კულტურული რევოლიციის დროს ხელშეუხებელი დარჩა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინური კულტურა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
ფრანც ფონ ჰალდერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
ივანაევო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1584 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ დიურტიულიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (68 %) და ბაშკირები (29 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:დიურტიულის რაიონის სოფლები
დოლიაურის ხევი
დოლიაურის ხევი — პატარა, პერიოდული მდინარეა საქართველოში, კახეთში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდინარე კისისხევის მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს გომბორის ქედიდან. დოლიაურის ხევის ნაპირზეა აშენებული თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები, წინანდალი და ქვემო ხოდაშენი.
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
Winston
250px|მინიატიურა|[[მალბოროს საფერფლე და ვინსტონის კოლოფი]] Winston (ვინსტონი) — სიგარეტი, რომელსაც აწარმოებს კომპანია R. J. Reynolds Tobacco Company ან მისი ახალი შვილობილი RJR Nabisco და მასთან არსებული სხვა კომპანიები.
2005 წლის ეროვნული ანგარიშის მიხედვით, ვინსტონს საბაზრო ღირებულების თვალსაზრისით მეექვსე ადგილი ეკავა სიგარეტ კულთან ერთად. ვინსტონი ასევე ცნობილია თავის ბოლოდროინდელი პრეტენზიით — „დანამატების გარეშე“, თუმცა იქვეა მეორე გამაფრთხილებელი წარწერა, რომ „დანამატების არარსებობა არ ნიშნავს უსაფრთხო სიგარეტს“.
R.J. Reynolds ასპონსორებდა პოპულარულ სატელევიზიო ანიმაციურ ფილმ ფლინტსტოუნების პირველ ორ სეზონს (1960-1961). მთავარი პერსონაჟენი — ფრედ ფლინტსტოუნი და ბარნი რაბლი სარეკლამო ჭრებში ასევე ჩნდებოდნენ და საუბრობდნენ ვინსტონის მოწევაზე. მესამე სეზონში, ფლინტსტოუნები უფრო ბავშვებზე ორიენტირებული გახდა და შედეგად, R. J. Reynolds–ის სპონსორობა Welch's–ის წვენებმა ჩაანაცვლა.
1980–იან წლებში, ვინსტონი ყველაზე პოპულარული ბრენდი გახდა პუერტო-რიკოში, რისი მიზეზიც ალბათ მათი მარკეტინგი იყო: "Winston y Puerto Rico: No hay nada mejor" (ვინსტონი და პუერტო-რიკო: არაფერია სხვა უკეთესი), ასევე კულტურული ურთიერთობა "salsa sensual"–თან და "salsa erotica"–ს მოძრაობასთან.
1972-2003 წლებში ვინსტონი ავტოშეჯიბრ NASCAR–ს გენერალური სპონსორი იყო, დაწესებული იყო ვინსტონის თასი, მაგრამ კომპანია სპორტს საბოლოოდ ჩამშორდა Master Settlement Agreement–ის ხელშეკრულების გამო.
მას შემდეგ, რაც 2008 წელს ვინსტონმა შეფუთვის სტილი შეიცვალა, კოლოფიდან მოიხსნა წარწერა „დანამატების გარეშე“. 2010 წელს, თამბაქოს პროდუქტების რეგულაციების მოთხოვნის შესაბამისად, ბრენდის აღწერა Winston Lights–ისა და Ultra Lights–თვის კოდირებული ფერის აღწერით.
სქოლიო
კატეგორია:ბრენდები კატეგორია:სიგარეტი
მაქსიმოვსკაია (კუმზეროს სასოფლო დასახლება)
მაქსიმოვსკაია (Максимовская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუმზეროს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 28 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
პრომეთეს მღვიმე
პრომეთეს მღვიმე, წყალტუბოს მღვიმე, ყუმისთავის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კმ-ში, ქვილიშორისა და ყუმისთავის ტერიტორიებზე, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს წყალტუბოს მასივზე, ყუმის ვოკლუზების ჩრდილო-აღმოსავლეთით 0,5 კმ-ში. სუბჰორიზონტული, დერეფნული ტიპის სიღრუეა. აქვს სამი შესასვლელი: ერთი მდებარეობს მშრალი ხეობის ფსკერზე, ზღვის დონიდან 147 მ სიმაღლეზე, მე-2 იხსნება 160 მ-ზე, ხოლო მე-3 ყუმის ვოკლუზიდან სიფონური ტბების ჯაჭვის გავლით, 125 მ-ზე. მღვიმეში შეღწევა შესაძლებელია აგრეთვე ღლიანას მღვიმიდანაც, 200 მ-იანი წყლიანი ტალანის გავლით.
ალანდის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
ალანდის კუნძულების რეგიონი 3 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 16 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
პრომეთეს მღვიმე
ინსტრუმენტული აგეგმვის მონაცემებით, პრომეთეს მღვიმის ჯამური სიგრძეა 2900 მ, საშუალო სიმაღლე 7 მ, საშუალო სიგანე 10 მ, ფართობი 29 000 მ², მოცულობა 203 000 მ³. ძირითადი მაგისტრალის სიგრძე, რომელსაც კეთილმოწყობითი სამუშაოები შეეხო, 1060 მ-ია. კირქვების სიმძლავრე, რომლის ქვეშაც მიწისქვეშა დარბაზებია გამომუშავებული 8–52 მ, საშუალოდ კი 40 მ შეადგენს. მღვიმე მეანდრულია, გენერალური მიმართულება სამხრეთ-დასავლეთურია.
გამომუშავებულია ბარემული ასაკის სქელშრეებრივ და მასიურ კირქვებში. ჭარბობს ვერტიკალური და ციცაბოდ ვარდნილი დიაგენეტური ნაპრალების ორი სისტემა: ერთი მათგანი მიუყვება შრეების ვარდნის აზიმუტს, მეორე ორიენტირებულია შრეების განფენის გაყოლებით, ესე იგი სუბმერიდიანული, რომელიც ნულოვანი მერიდიანიდან დასავლეთით ან აღმოსავლეთით სულ 5–10°-ის ფარგლებში იხრება. ნაკლებადაა გავრცელებული ჩრდილო-დასავლური და ჩრდილო-აღმოსავლური მიმართულების დიაგონალურ ნაპრალთა სისტემები. მის ფორმირებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ ქანების დაშრევების ზედაპირები ანუ დიასტრომები. დახრილობა შრეების ვარდნის კუთხით განისაზღვრება.
ალანდის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალანდის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
პრომეთეს მღვიმე
შედგება რამდენიმე მორფოლოგიურად განსხვავებული მონაკვეთისაგან: მშრალი, ციკლგავლილი, მუდმივნაკადიანი და სიფონური. მშრალი მონაკვეთები ქმნიან ერთიან, ჰიფსომეტრიულად ყველაზე მაღალ სართულს. მდიდარია სტალაქტიტებით, სტალაგმიტებით, ჰელიქტიტებით, კედლის მოფარდაგებებით, კასკადური ნაღვენთებით, „ორღანის მილებითა“ და სხვა. გვხვდება 2 მ სიგრძის სტალაქტიტები და 8–10 მ სიმაღლის სტალაგმიტები.
მღვიმეში სულ 22 სხვადასხვა ზომის დარბაზია. ვიზიტორთათვის განკუთვნილი საექსკურსიო მონაკვეთი შედგება 6 დარბაზისაგან: „არგონავტების დარბაზი“, „კოლხეთის დარბაზი“, „მედეას დარბაზი“, „სიყვარულის დარბაზი“, „პრომეთეს დარბაზი“, „საქართველოს“ ანუ „იბერიის დარბაზი“. აქვს ორი გასასვლელი: ერთი ბოლოვდება მდინარით, რომელზეც ნავით გასეირნებაა შესაძლებელი, მეორე გასასვლელი კი საფეხმავლოა და მღვიმის დარბაზიდან გარეთ გამოვყავართ. ტურისტული ბილიკის სიგრძეა 1420 მ, რომელიც 380 მ სიგრძის ტბით ბოლოვდება. ტბაზე ვიზიტორებს შეუძლიათ ნავით გაისეირნონ.
პრომეთეს მღვიმის ტერიტორიის კირქვული მასივი, ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი და მასთან დაკავშირებული ჭარბი ტენიანობის მქონე ნიადაგები ხელსაყრელ პირობებს ქმნიან მცენარეული საფარის სწრაფი ზრდა-განვითარებისათვის. ადრე მღვიმის ზედაპირი დაფარული იყო ფართოფოთლოვანი კოლხური ტიპის ტყით, თუმცა ანთროპოგენური ზემოქმედების შედეგად ტყე გადაგვარდა და ძირითადად ბუჩქნარი მცენარეულობაა გავრცელებული. ერთეული სახით გვხვდება კავკასიური რცხილა, ქართული მუხა, აღმოსავლური წიფელი, წაბლი; ბუჩქებიდან კოლხური ბზა, ძმერხლი და სხვა.
პრომეთეს მღვიმის მიმდებარე ტერიტორიის ფაუნას ქმნიან: ტურა, მაჩვი, ტყის კვერნა, კავკასიური ციყვი, აგრეთვე რამდენიმე სახეობის რეპტილია და ამფიბია. ფრინველებიდან აღსანიშნავია მერცხალი, სკვინჩა, შაშვი და ჩხიკვი.
პრომეთეს მღვიმეში ტემპერატურა მუდმივად 14 °C-ია. მიკროკლიმატის გამო მღვიმე დასახლებულია სიბნელესთან იოლად ადაპტირებადი ორგანიზმებით: ღამურებით, მტკნარი წყლის მოლუსკებით, ობობებითა და ხოჭოებით.
პრომეთეს მღვიმე 1983 წლის 15 ივლისს ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოლოგიური ექსპედიციის წევრებმა ჯუმბერ ჯიშკარიანის ხელმძღვანელობით აღმოაჩინეს. საინტერესო ტურისტული ობიექტია. 2018 წელს პრომეთეს მღვიმეს 155 000 ვიზიტორი ეწვია, ხოლო 2019 წელს, ხუთ თვეში 41327 ვიზიტორი.
ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი წყალტუბო. მანძილი წყალტუბოს, ყუმისთავსა და პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლს შორის 6,4 კმ-ია. პრომეთეს მღვიმე ბუნების ძეგლია.
სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III კატეგორია:იმერეთის მხარის მღვიმეები კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
ალინა კაშლინსკაია
ალინა კაშლინსკაია (Али́на Анато́льевна Кашли́нская) დ. 28 ოქტომბერი, 1993, მოსკოვი,რუსეთი). რუსი მოჭადრაკე, ქალთა შორის დიდოსტატი (2009), ევროპის ჩემპიონი ქალთა შორის.
ბიოგრაფია
ჭადრაკში მომზადება 6 წლისამ და 10 თვისამ მწვრთნელ ა. კარაშევის მეთვალყურეობით დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ პირველთანრიგოსანიც გახდა. 8 და 9 წლისა, ამავე ასაკის გოგონათა მოსკოვის ჩემპიონატებში მეორე ადგილზე გავიდა. 2003 წელს 10 წლამდლელ გოგონებში რუსეთის ჩემპიონი გახდა, ხოლო ორჯერ ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (კლასიკურში და სწრაფში). 11 წლისა სპორტის ოსტატი გახდა, ხოლო 2006 წელს ფიდეს ოსტატის წოდება მიიღო. 13 წლისა გახდა ევროპისა და რუსეთის მასშტაბით ყველაზე ახალგაზრდა ქალთა საერთაშორისო ოსტატი. ხოლო 15 წლისა საერთაშორისო ოსტატი. ამ წელს ფიდეს რეიტინგსიაში 2350 პუნქტი ჰქონდა და მსოფლიოში 116 იყო, რუსეთში კი 18-ე. 2010-ში რუსეთის ქალთა ნაკრებში გამოვიდა რუსეთ-ჩინეთის მე-7 მატჩში.იმავე წელს ხანტი-მანსიისკში ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადაზე რუსეთის ქალთა მეორე ნაკრების შემადგენლობაში სათადარიგო იყო და გუნდი ათეულში მოხვდა, თვითონ კი შედეგებით მეორე იყო და მცირე ვერცხლიც მიიღო. 2011 წელს კალდას ნოვასში მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 18 წლამდელ გოგონებში ვერცლის მედალი მოიგო, მომდევნო წელს მსოფლიოს უნივერსიტეტეტის შეჯიბრზე ქალთა სექციაშიც მეორე იყო. 2013 წელს რუსეთის გოგონათა ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო და მსოფლიოს ახალგაზრდულზე ბრინჯაოს დასჯერდა. 2015 წლის მარტში პირველად იასპარეზა ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე და პირველივე ეტაპიდან გამოვარდა. ორი თვის შემდეგ ჩაქვში ევროპის ქალთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ივლისში ჩინეთ-რუსეთის მე-9 მატჩში ქალთა სექციაში ისპარეზა და 5-დან 2,5 ქულით საუკეთესო იყო. სექტემბერში ვარშავაში Krystyna Hołuj-Radzikowska Memorial-ზე ქალთ დიდოსტატთა ტურნირი მოიგო. 2018 წლის ოქტომბერში საიტ Chess.com-ის, Isle of Man International-ზე როგორც საუკეთესო ქალმა 7 ათასი გირვანქა მოინაგრა, ხოლო მთავარი პრიზი მის მეუღლეს რადოსლავ ვოიტაშეკს ხვდა წილად. 2019 წელს ანტალიაში ევროპის ქალთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე ოქროს მედალი აიღო. 11-დან 8 ქულა მის გარდა კიდევ ოთხმა მონაწილემ დააგროვა, თუმც ტაი-ბრეიკით ჩემპიონობა მას ერგო. იმავე წლის ოქტომბერში ბათუმში რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში სარეზერვო დაფაზე, ევროპის ქალთა გუნდურ ჩემპიონატზე გამოვიდა და ოქროს მედალიც მოიგო. მწვრთნელი საერთაშორისო ოსტატი სერგეი დოლმატოვი ჰყავს, ხვადასხვა დროს კი ავარჯშებდნენ ვალერი ჩეხოვი, სერგეი არხიპოვი, ლუდმილა ზაიცევა, ვლადიმირ ვულფსონი და ვალერი ცატურიანი.
შემოქმედება
ჭადრაკის თემაზე კაშინსკაიას რამდენიმე ლექსი და სტატია აქვს გამოქვეყნებული. მისი ლექსი „გოგონა-სპორტსმენი“ ანტონ ჩეხოვის პრიზით დაჯილდოვდა. thumb|ალინა კაშინსკაია და რადოსლავ ვოიტაშეკი, 2017 წელი [[დორტმუნდი]]
2015
სოჭში კაშინსკაია 64 ქალს შორის რეიტინგით 37-ე იყო  და პირველივე ეტაპზე ჩინელ შენ იანგთან დამარცხდა 1,5:2,5.
2017
ორი ეტაპი გადალახა თეირანში, სადაც 34-ე ნომრად იყო განთესილი. პირველ შეხვედაში პერუელი დეიზი კორი დაამარცხა 1,5:0,5, თუმც მეორეში უკრაინელი ანა მუზიჩუკის მიერ იქნა ძლეული 0,5:1,5.
2018
25-ე იყო ხანტი-მანსიისკში და აქაც პირველივე ეტაპზე დაასრულა გამოსვლა. იგი უზბეკ გულრუხბეგიმ ტოხირჯანოვასთან დამარცხდა 0,5:1,5.
ოჯახი
2015 წლის ივლისში ალინა ცოლად გაყვა პოლონელ დიდოსტატ რადოსლავ ვოიტაშეკს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
ედუარდ უსპენსკი
ედუარდ უსპენსკი (Эдуард Успенский, დ. 22 დეკემბერი, 1937, ეგორიევსკი, მოსკოვის ოლქი — გ. 14 აგვისტო, 2018) — საბჭოთა და რუსი მწერალი. მრავალი საბავშვო წიგნის ავტორი. მის მიერ შექმნილ პერსონაჟებს შორის არიან ნიანგი გენა და ჩებურაშკა, პროსტოკვაშინოს შესახებ შექმნილი მოთხრობების ციკლის პერსონაჟები კატა მატროსკინი, ფოსტალიონი პეჩკინი, შარიკი და სხვები.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:საბავშვო მწერლები
კიანტი (ღვინო)
მინი|ფიასკო - შუიდან ქვემო ნაწილამდე მომრგვალებული, ჩალის კალათში გახვეული ტრადიციული კიანტის ბოთლი კიანტი ეწოდება ნებისმიერ ღვინოს, რომელიც ცენტრალურ ტოსკანაში მდებარე კიანტის რეგიონშია წარმოებული. ის ისტორიულად ასოცირებულია ფიასკოსთან (fiasco იტალ. მათარა). ის ერთგვარი მრგვალი სხეულისა და ქვედანაწილის მქონე ბოთლია, რომელსაც სრულად ან ნაწილობრივ ჩალის კალათი ფარავს. თუმცა დღესდღეობით მხოლოდ რამდენიმე მწარმოებელიღა თუ იყენებს ფიასკოს და კიანტის ღვინოთა უმრავლესობა უფრო სტანდარტული ფორმის ბოთლებშია ჩამოსხმული. მე-19 საუკუნის შუაში, ბარონმა ბეტინო რიკასოლიმ (მოგვიანებით იტალიის სამეფოს პრემიერ-მინისტრი) შექმნა კიანტის რეცეპტი, რომელიც სანჯიოვესეს (70%), კანაიოლოს (15%) და მალვასია ბიანკას (15%) ჯიშის ყურძნებისგან შედგებოდა.
1970-იანი წლებიდან, მწარმოებლებმა კიანტიში თეთრი ყურძნის შემცველობის შემცირება დაიწყეს. 1995 წელს, 100% სანჯიოვესეს ჯიშის ყურძნებით კიანტის დამზადება ლეგალური გახდა. იმისათვის რომ ღვინო კიანტიდ იწოდებოდეს, მასში სანჯიოვესეს ყურძნების შემცველობა მინიმუმ 80%-ს უნდა შეადგენდეს. დაძველებული კიანტი (4-7 თვის ნაცვლად 38 თვის) შესაძლოა მარკირებული იყოს როგორც რიზერვა. კიანტი რომელიც უფრო მკაცრ მოთხოვნებს (მეტი ალკოჰოლის შემცველობა, სიმშრალე და ა.შ) აკმაყოფილებს, შესაძლოა დახარისხებული იყოს როგორც კიანტი სუპერიორე.
ისტორია
"კიანტის ღვინის" ყველაზე ადრეული დოკუმენტური წყარო მე-13 საუკუნითაა დათარიღებული, როცა ფლორენციის ირგვლივ მდებარე "კიანტის მთებში" მევენახეობა განვითარდა და გაიფურჩქნა. ახლომდებარე რაიონების ვაჭრებმა ლეგა დელ კიანტი, ანუ კიანტის ლიგა ჩამოაყალიბეს, ადგილობრივი ღვინის წარმოებისა და პოპულარიზაციისთვის. 1716 წელს, ტოსკანის დიდმა ჰერცოგმა კოზიმო III მედიჩიმ გამოსცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც მხოლოდ  ლეგა დელ კიანტის სამი სოფელი (კასტელინა, გაიოლე და რადა), ასევე სოფელი გრევე და გრევეს ჩრდილოეთით გადაჭიმული 3.2 კილომეტრიანი მონაკვეთი იყვნენ კიანტის აღიარებული ოფიციალური მწარმოებლები. ასეთი განსაზღვრება არსებობდა 1932 წლამდე, სანამ იტალიის მთავრობამ კიანტის ზონა გააფართოვა. 1967 წელს, მომდევნო გაფართოების შედეგად კი კიანტის ზონამ ცენტრალური ტოსკანას ძალიან დიდი არეალი მოიცვა.
ყურძნები და კლასიფიკაცია
მინი|კიანტის დასამზადებლად გამოყენებული სანჯიოვესეს ჯიშის ყურძენი 1996 წლიდან კიანტისა და კიანტი კლასიკოს დასამზადებლად 75-100% სანჯიოვესე, 10%-მდე კანაიოლო და 20%-მდე ნებისმიერი სანქცირებული წითელი ყურძნის ჯიში გამოიყენებოდა. 2006 წლიდან, კიანტი კლასიკოში თეთრი ყურძნის ჯიშების გამოყენება, როგორებიცაა მალვასია და ტრებიანო აიკრძალა. კიანტი კლასიკოს მინიმუმ 12% უნდა ჰქონდეს ალკოჰოლის შემცველობა და სულ ცოტა 7 თვე იყოს მუხის კასრში დაძველებული. კიანტი კლასიკო დახარისხებული როგორც რისერვა, სულ ცოტა 24 თვით უნდა დაძველდეს ღვინის ქარხანაში და მინიმუმ 12.5% ჰქონდეს ალკოჰოლის შემცველობა. მოსავლის რაოდენობა შეზღუდულია. კიანტი კლასიკოსთვის ის არაუმეტეს 7.5 ტონას შეადგენს ჰექტარზე, ხოლო ჩვეულებრივი კიანტისთვის 9 ტონას.
ჯენსის რობინსონი (ბრიტანელი ღვინის კრიტიკოსი და მწერალი) აღნიშნავს, რომ კიანტის ზოგჯერ იტალიურ ბორდოს უწოდებენ, მაგრამ მისი სტრუქტურა ნებისმიერი ფრანგული ღვინისგან ბევრად განსხვავდება.
პოპულარულ კულტურაში
1991 წელს გადაღებულ ცნობილ ფილმში კრავთა დუმილი, ჰანიბალ ლექტერის ყველაზე ციტირებადი ხაზი ასეთია: "ერთხელ აღმწერმა ჩემი გამოცდა სცადა. მე კი მისი ღვიძლი მივირთვი, ცერცვის მარცვლებთან და მშვენიერ კიანტისთან ერთად". თომას ჰარისის იგივე დასახელების თავდაპირველ წიგნში ჰანიბალ ლექტერი აღნიშნავს, რომ მან ეს კერძი ამარონესთან (იტალიური მშრალი, წითელი ღვინო) მიირთვა. ფილმისთვის კიანტი აირჩა მისი ცნობადობის გამო.
Pristomyrmex simplex
Pristomyrmex simplex — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Pristomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლაშთხვერი
ლაშთხვერი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლენჯერის თემში (სოფლები: კაერი, ლაშთხვერი, ლემსია, ნესგუნი, სოლი, ქაშვეთი, ჰეშკილი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მულხრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1380 მ, მესტიიდან 3 კმ.
ღირსშესანიშნაობა
სოფელში შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – შუა საუკუნეების მთავარანგელოზის მცირე ზომის ეკლესია (სვან. თარნგზელ). ეკლესიის შიგნითა კედლის მოხატულობა ეთმობა მთავარანგელოზის თემას. გარედან კედლების ზედა ნაწილი შელესილია და დაფარულია XIV-XV საუკუნეების მოხატულობით. დასავლეთ ფასადზე ვედრების კომპოზიციაა, აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახულია წმინდა ევსტათეს ნადირობის სცენა, ხოლო სამხრეთისაზე – ცხენზე ამხედრებული წმინდა მეომრები. განსაკუთრებით საინტერესოა ჩრდილოეთ ფასადის მოხატულობა საერთო შინაარსის სიუჟეტზე – მოსე ხონელის რომანის „ამირან-დარეჯანიანის“ ილუსტრაციები. მოხატულობა გასდევს კედლის მთელ სიგრძეს. ცალკეულ სცენებსა და ფიგურებს ახლავს ასომთავრული წარწერები. ფერადოვან გამას ქმნის ცისფერის, რუხის, ყავისფერის, აგურისფერისა და მოოქროსფრო-ყვითელის შეხამება. საქართველოში ეს სიუჟეტი გვხვდება ჩაჟაშის (უშგულის თემი) ეკლესიის ფასადის მოხატულობაშიც (XVII ს.).
ხუბეი
გეოგრაფია
ხუბეის პროვინციის ფართობი შეადგენს 185,900 კმ².