cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ადმირალტეეცი (საფეხბურთო კლუბი)
ისტორია
გუნდი ჩამოყალიბდა არა უგვიანეს 1947 წლისა, როგორც საადმირალო გემთმშენებელი ქარხნის გუნდი — „სუდოსტროიტელის“ სახელწოდებით. 1950–1957 წლებში გამოდიოდა „ავანგარდის“ სახელწოდებით. 1958 წელს საკავშირო პირველობის „ა“ კლასში აღზევების შემდეგ სახელი გადაერქვა და ეწოდა „ადმირალტეეცი“. არსებობა შეწყვიტა 1962 წელს, დაუთმო რა თავისი ადგილი „ა“ კლასში ნევისპირელთა მეორე საფეხბურთო კლუბს — ლენინგრადის „დინამოს“.
ფეხბურთელები
ქვემოთ წარმოდგენილია იმ ფეხბურთელების ჩამონათვალი, რომლებიც სხვადასხვა დროს იცავდნენ გუნდის ღირსებას. ჩამონათვალში ფეხბურთელების შემდეგ (ფეხბურთელების სახელები და გვარები წარმოდგენილია როგორც ქართულ, ასევე რუსულ ენაზე) მოყვანილია გუნდის შემადგენლობაში თამაშის პერიოდი, მათ მიერ ჩატარებული მატჩებისა და გატანილი გოლების რაოდენობა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
ლუკა აზარიაშვილი
ლუკა აზარიაშვილი (დ. 30 ნოემბერი, 1999) — ქართველი მორაგბე. 2018 წლიდან თამაშობს ფრანგულ „მონპელიეში“ ბურჯის პოზიციაზე. 2016-2017 წლებში ითამაშა 18 წლამდელთა, ხოლო 2018 წლიდან არის საქართველოს 20 წლამდელთა ეროვნულ ნაკრების წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
აშოცქი
აშოცქი (Աշոցք) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 990 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 550 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 770 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.3 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ტარას შევჩენკოს ქუჩა
ლიტერატურა
შევჩენკო
წინაწარმეტყველება ნაუმისი
ასურეთის მსოფლიო იმპერიამ უკვე გაანადგურა სამარია, ისრაელის ათტომიანი სამეფოს დედაქალაქი. ასურეთი დიდი ხანია, რაც იუდასაც ემუქრება. იუდაელი წინასწარმეტყველი ნაუმი ასურეთის დედაქალაქ ნინევეზე წინასწარმეტყველებს. ეს წინასწარმეტყველება, რომლის წერაც ძვ. წ. 632 წლამდე დასრულდა, „ნაუმის“ წიგნშია ჩაწერილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
Book of Nahum
მეთევზე ზარნაშო
მეთევზე ზარნაშო, თევზის ზარნაშო (Bubo blakistoni) — ფრინველი ბუსებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 70 სმ, მასა 4 კგ-მდე. შეფერილია ჟანგმიწოვან-მურად, აყრია მუქი ლაქები. კარგად აქვს განვითარებული ბუმბულის „ყურები“. გალო ნაწილობრივ შებუმბლულია, თითები მთლად შიშველი. გავრცელებულია აზიის თევზით მდიდარი მდინარეების გასწვრივ. უპირატესად თევზებითა და ქვეწარმავლებით იკვებება. ბუდობენ ძველ ფუღუროებსა და კლეების ნიშებში. მონოგამური ფრინველია. დედალი 2–3 კვერცხს დებს. ბარტყები ბუდეში 2 თვემდე რჩებიან, მშობლები მათ 1 წლამდე კვებავენ. იმყოფება გადაშენების საფრთხის ქვეშ. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.
ლოხა (ეკვადორი)
ლოხა (Loja) — ქალაქი ეკვადორში, ლოხის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, კუშიბამბის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2060 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 180 617 ადამიანს შეადგენს.
ლოხას ხელოვნების მდიდარი ტრადიციები გააჩნია, რის გამოც, ხშირად მას ეკვადორის მუსიკისა და კულტურის დედაქალაქს უწოდებენ. ფუნქციონირებს ორი უნივერსიტეტი.
ქალაქს კვეთს პანამერიკული მაგისტრალი.
ისტორია
ლოხა 1548 წელს ესპანელმა ფედმარშალმა ალონსო დე მერკადილიომ დააარსა და ეს სახელი უწოდა ესპანეთში თავისი მშობლიური ქალაქის, ლოხის პატივსაცემად. თავდაპირველად, ქალაქი სხვა ადგილას მდებარეობდა, თუმცა, გამანადგურებელი მიწისძვრისა და მალარიის პრობლემების გამო, 35 კილომეტის მოშორებით, ხელახლა ააშენეს. დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, იგი ეკვადორის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. ლოხის დაარსების ერთ-ერთი მიზეზი ის იყო, რომ ესპანელებს სურდათ ფორტიფიცირებული ქალაქი ჰქონოდათ სარუმის რეგიონის გვერდით, რომელიც იმ დროისათვის ოქროთი იყო მდიდარი. წარმოადგენდა საწყის წერტილს ამაზონის აუზში გასამგზავრებლად მათთვის, ვინც იქ მისტიკურ ელდორადოს ეძებდა. ერთიანი დიდი კოლუმბიის კამპანიის ფარგლებში, ლოხას ესტუმრა სიმონ ბოლივარი.
ლოხა პირველი ქალაქი იყო ეკვადორში, რომელსაც 1890 წელს ელექტროენერგია მიეწოდა ახლომდებარე ჰიდროელექტროსასგურიდან.
აკანის ტბა
აკანის ტბა (阿寒湖) — ტბა იაპონიაში, კუნძულ ჰოკაიდოზე, კუსიროს პრეფექტურაში. მდებარეობს აკანის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ტბა წარმოიქმნა ვულკანური აქტივობის შედეგად 6000 წლის წინ. ის არის ძალიან წმინდა, კამკამა და გამჭვირვალე. მის გარშემო ტერიტორია მდიდარია ფლორითა და ფაუნით. ტბა ცნობილია მდიდარი და იშვიათი წყალმცენარეებით. აქ ბევრია ვალისნერია და თევზის სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის: ნერკა, კობრი და კიტრანა.
ლოხა (ეკვადორი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები
აკანის ტბა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ტბები
მანასტირეცი
მანასტირეცი (Манастирец) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, როსომანის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 217 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 321 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:როსომანის თემის სოფლები
ნუსდორფერ-შტრასე (ვენის მეტრო)
ნუსდორფერ-შტრასე (Nußdorfer Straße) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U6 ხაზზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1989 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ფრეი-როჟერიუ
ფრეი-როჟერიუ (Frei Rogério) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 950 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბანუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 474 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.54 კმ²-ზე. ფართობი 159 216 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ანა კატერინა გონძაგა
ანა კატერინა გონძაგა (Anna Caterina Gonzaga; დ. 16 ნოემბერი, 1566, მანტუა, იტალია — გ. 3 აგვისტო, 1621, ინსბრუკი, ავსტრია) — იტალიელი არისტოკრატი და გონძაგას საგვარეულოს წარმომადგენელი. მანტუას ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და ელეონორა ავსტრიელის უმცროსი ქალიშვილი. ავსტრიის ერცჰერცოგინია 1582-1595 წლებში როგორც ფერდინანდ II-ის მეორე ცოლი. საღვთო რომის იმპერატრიცა ანა ჰაბსბურგ-ტიროლელის დედა. დაქვრივების შემდეგ იგი მონაზვნად აღიკვეცა, რის შემდეგაც მას ანა იულიანა გონძაგა (Anna Juliana Gonzaga) ეწოდა.
ბიოგრაფია
ანა კატერინა დაიბადა 1566 წლის 16 ნოემბერს მანტუაში. იგი იყო მანტუას ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია ელეონორა ავსტრიელის უმცროსი ქალიშვილი. დედამისი საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ I-ის მრავალი ქალიშვილიდან ერთ-ერთი იყო.
მამის გარდაცვალების შემდეგ მანტუას ტახტი ანა კატერინას უფროსმა ძმამ, ვინჩენცო გონძაგამ დაიკავა.
1580 წელს ქვემო ავსტრიის ერცჰერცოგისა და ტიროლის გრაფ ფერდინანდ II-ის პირველი მეუღლე, ფილიპინა ველსი უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ერცჰერცოგმა მეორე ცოლის ძიება დაიწყო. მან თავისი არჩევანი თავიდანვე შეაჩერა ანა კატერინაზე, თუმცა მოლაპარაკებები ორ წელს გაიწელა. 1582 წლის 14 მაისს, ქალაქ ინსბრუკში შედგა ანა კატერინა გონძაგასა და ფერდინანდ II-ის ქორწინება. მათ ქორწინებაში მხოლოდ ოთხი გოგონა გაჩნდა, რომელთაგან ორი ჩვილობაში დაიღუპა. 1595 წელს ფერდინანდი გარდაიცვალა და რადგან ვაჟი არ დარჩა, მისი მემკვიდრეობა სადავო იყო.
ფერდინანდისა და ანა კატერინას უფროსი ქალიშვილი — მარია მონაზონი იყო და არ შეეძლო საერო მემკვიდრეობის მიღება, რის გამოც ყველაფერი მის უმცროს დას, ანას დარჩა, რომელიც ტახტისა და მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად იძულებული გახდა თავის ბიძაშვილზე, საღვთო რომის იმპერატორ მატიასზე დაქორწინებულიყო.
დაქვრივებულმა ანა კატერინამ თავი მარიასთან შეაფარა მონასტერში, სადაც როგორც ცნობილია გადამალული ჰქონდა უძვირფასესი ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც მას იტალიიდან გაატანეს მზითვში. აქ იგი მალევე მოექცა კათოლიკური რწმენის დიდი გავლენის ქვეშ და ქალიშვილის მსგავსად მონაზვნად აღიკვეცა, რა დროსაც ანა იულიანა დაირქვა.
დარჩენილი წლები მან ამბრასის მონასტერში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა 1621 წლის 3 აგვისტოს, 54 წლის ასაკში. ამის შემდეგ მთელი მისი ქონება მისი უკვე განსვენებული ქალიშვილის, ანას ქმრის ოჯახს გადაეცა. თავად ანა იულიანა დაკრძალულია წმინდა მარიამის სახელობის ინსბრუკის დედათა მონასტერში, თავის ქალიშვილ მარიასთან ერთად.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1566 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1621 კატეგორია:იტალიელი დიდგვაროვნები
ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი
ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი (Franz Xaver von Wulfen; დ. 5 ნოემბერი, 1728 — გ. 16 მარტი, 1805) — ავსტრიელი იეზუიტი, მღვდელი, ბოტანიკოსი, მინერალოგი და ზოოლოგი. შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
ცნობილი გახდა მცენარის, Wulfenia carinthiaca-ისა და მისი სახელობის მინერალის, ვულფენიტის აღმოჩენით. ვულფენის სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Wulfen.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1728 წლის 5 ნოემბერს ბელგრადში, ფელდმარშალ-ლეიტენანტის კრისტიან ფრიდრიხ ფონ ვულფენის ოჯახში.
ვულფენი იყო შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ასევე ბერლინის ერლანგენის, იენის, გეტინგენის, კლაგენფურტის და სტოკჰოლმის სამეცნიერო საზოგადოებებისა და მეცნიერებათა აკადემიების წევრი.
სამეცნიერო საქმიანობა
thumb|მარჯვნივ|200პქ|[[ვულფენიტი]] მინი|მარჯვნივ|200პქ|[[Primula glutinosa]] მარჯვნივ|მინი|200პქ|Wulfenia carinthiaca
ვულფენის კვლევის ძირითად საგანს აღმოსავლეთის ალპების ფლორა წარმოადგენდა. მან აღწერა რამდენიმე ახალი სახეობის მცენარე, როგორც ყვავილოვანი, ასევე კრიპტოგამები, განსაკუთრებით კი — ლიქენები. იგი ხშირად მოგზაურობდა ადრიატიკის გარშემო, ასევე ხშირად სტუმრობდა ნიდერლანდებს.
რაც შეეხება მის წვლილს მინერალოგიაში, ვულფენის მიერ აღმოჩენილ ყვითელი ტყვიის მადანს მის საპატივცემულოდ ვულფენიტი ეწოდა.
ვულფენის მიერ პირველად აღწერილი ალპური მცენარეები:
ვენტსპილსის მხარე
ვენტსპილსის მხარე (Ventspils novads) — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კურზემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 12 თემს და ქალაქ პილტენეს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვენტსპილსი.
ესაზღვრება დუნდაგის, ტალსის, კულდიგის, ალსუნგისა და პავილოსტის მხარეები.
მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ვენტსპილსის რაიონის ტერიტორიის ნაწილზე.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 13 510 კაცს. მხარის ფართობია 2472 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის მხარეები
უინკლერის ოლქი
უინკლერის ოლქი (Winkler County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კერმიტი. შეიქმნა 1887 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
სორეს მუნიციპალიტეტი
სორეს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, კუნძულ ზელანდიაზე. მუნიციპალიტეტის ფართობია 311,05 კმ², ხოლო მოსახლეობა 29 400 (2012). შეიქმნა 2007 წლის 1 იანვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
მალი-მიშკინის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია
მალი-მიშკინის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია (Церковь Рождества Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი ხუტორ მალი-მიშკინში, აქსაის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.
მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ხუტორი მალი-მიშკინი.
ისტორია
XIX საუკუნის დასაწყისში 2,5 კმ-ში ნოვოჩერკასკიდან ხუტორ მალი-მიშკინში მდებარეობდა პლატოვების ადგილმამულები.
1817 წლის ბოლოს ატამანი მატვეი პლატოვი ავადმყოფობის გამო მთელ დროს თავის ქალაქაგარეთ ბინაში ატარებდა. იგი გარდაიცვალა 1818 წლის 2 იანვარს. მისი ნეშტი გადაასვენეს მშობლიურ სახლში და დაკრძალეს პლატოვების საგვარეულო აკლდამაში. 1830-იან წლებში მის საფლავზე დადგეს ძეგლი, რომლის ავტორიც იყო მოქანდაკე ივან მატროსი.
მოგვიანებით მალი-მიშკინის აგარაკზე ცხოვრობდა ატამანის შვილიშვილი მართა ივანოვნა. 1849 წელს მართამ მიმართა დონისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოს იოანეს, რომ საკუთარი ხარჯებით უნდოდა ხუტორში აეშენებინა ახალი ეკლესია. ეკლესიამ მშენებლობის ნებართვა გასცა.
ახალი ეკლესია ააგეს არქიტექტორ ივან ვალპრედეს პროექტის მიხედვით მდინარე აქსაისთან. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1856 წლიდან 1865 წლამდე. ეკლესია აკურთხეს ღვთისმშობლის შობის სახელზე.
ეკლესიის სარდაფში მოაწყვეს აკლდამა, რომელშიც ივან მატვეის ძე ფიქრობდა მშობლებისა და ოჯახის სხვა წევრების გადასვენებას, რომლებიც დაკრძალულნი იყვნენ ნოვოჩერკასკის საგვარეულო აკლდამაში. მშენებარე ტაძარი ორჯერ დაინგრა, რაც გამოწვეული იყო მცოცავი ნიადაგის გამო და იყო ვარაუდი, რომ მშენებლობა გადაეტანათ სხვა ადგილზე. ტაძარში მშობლების გადასვენება ივან პლატოვმა ვერ მოახერხა რადგან თავად დაიღუპა 1874 წელს. დაკრძალეს ღვთისმშობლის შობის ტაძრის აკლდამაში. ამის შემდეგ მიშნკინის აგარაკს ეწოდა მთავარეპისკოპოსის აგარაკი.
1875 წელს ატამან მ. პლატოვისა და მისი ოჯახის წევრების ცხედრები დაკრძალეს მთავარეპისკოპოსის აგარაკის ეკლესიის სასაფლაოზე.
ღვთისმშობლის შობის ტაძარი დროთა განმავლობაში დაძველდა. 1981 წელს აქსაის რაიაღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება მისი რესტავრაციის შესახებ. თუმცა მას მოანგრიეს გუმბათი. ჩაფიქრებული იყო რესტავრაციის შემდეგ მასში გაეხსნათ დონის კაზაკთა მუზეუმის ფილიალი.
ეკლესიის ძირითადი დღესასწაულია 21 სექტემბერი - ღვთისმშობლობა.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
მიხეილ მანძულაშვილი
მიხეილ მანძულაშვილი (დ. 13 ივნისი, 1949) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ყვარლის მაჟორიტარი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
გურამ გოგიჩაიშვილი
გურამ გოგიჩაიშვილი (დ. 4 სექტემბერი 1998) — ქართველი მორაგბე. 2018 წლიდან თამაშობს ფრანგულ „რასინგ 92-ში“ ბურჯის პოზიციაზე. მანამდე 2016-2018 წლებში იცავდა თბილისის ლოკომოტივის ღირსებას. 2017 წლიდან არის საქართველოს 20 წლამდელთა ეროვნული ნაკრების წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
ვოიაკი
ისტორია
თავდაპირველად Wojak („ვოიაკი“) გერმანულ იმიჯბორდ Krautchan-ის ინტერნაციონალურ განყოფილებაში ერთ-ერთი პოლონელი მომხმარებლის მეტსახელი იყო. მან დაიწყო ფოტოების ატვირთვა, რომელიც შემდეგ, დაახლოებით 2010 წელს, ცნობილი გახდა როგორც „ვოიაკი“. ფოტოსურათს თან ზდევდა ფრაზა „გრძნობა, როდესაც X“. ის გავრცელდა სხვა ინტერნაციონალურ იმიჯბორდებზეც, მათ შორის 4chan-ზე, სადაც 2011 წელს ვოიაკის ორმა გამოსახულებამ, წარწერით „I know that feel bro“-მ (ვიცი ეს გრძნობა ძმაო) მოიპოვა პოპულარობა. ვოიაკის გამოსახულება ასევე წყვილდებოდა ფრაზებთან „ეს გრძნობა“ ან „გრძნობა როდესაც“. შემდგომი ვარიანტები ხშირად გამოისახებოდა Pepe the Frog-თან ერთად.
სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტ-მიმები
ტარიმი
220px|მინიატიურა|მდინარე ტარიმის რუკა ტარიმი (უიგ. „ტარიმი“, ჩინ. „დაიანი“ 塔里木河) — ჩსრს სიანცზინ–უიგურის ავტონომიური რეგიონის მსხვილი მდინარე, რომელიც ამ რეგიონის შიდა სამდინარო სისტემის ცენტრალურ ღერძს წარმოადგენს. ის წარმოიქმნება მდინარეების აქსუსა და იარკენდის შეერთების ადგილზე. მიედინება აღმოსავლეთის მიმართულებით და გადაჭრის ტაკლა-მაკანის უდაბნოს. მდინარე კვებავს ტბა ლობ–ჰობს. საერთო სიგრძე შეადგენს 2030—2090 კმ–ს. წყლის საშუალო წლიური ჩამონადენი შეადგენს 4—6 კმ³. გამოიყენება სოფლის მეურნებაში სარწყავად. მდინარის ხეობაში ცხოვრობს დაახლოებით 10 მლნ. უიგური, ჩინელი და მონღოლი.
ფლორა და ფაუნა
ტარიმი და მისი შენაკადები მდიდარია თევზით. მდინარის ქვედა დინებაში იზრდება ლერწამი და შესაბამისად აქ ბევრია მდინარის ნაპირას მცხოვრები წყლის ფრინველები.
სამეურნეო დანიშნულება
მიუხედავად ჩინეთის ხელისუფლების მხრიდან ფართომასშტაბიანი ირიგაციის აქტიური მხარდაჭერისა, ნაყოფიერი მიწის დიდ ნაწილზე წარმოებს მუსულმანურ ქვეყნებში გავრცელებული ტრადიციული ოაზისური მეურნეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მდინარეები ანბანის მიხედვით კატეგორია: ჩინეთის მდინარეები
ბასილ აპოკაპესი
ბასილ აპოკაპესი (Βασίλειος Ἀποκάπης) — მე-11 საუკუნის ბიზანტიელი მხედართმთავარი.
ბასილი ქართულ-სომხური არისტოკრატიული საგვარეულოს აპოკაპესების წარმომადგენელი იყო. ის პატრიკიოს მიქაელ აპოკაპესის შვილად მიიჩნევა, რომელიც დავით კურაპალატის (მ. 966–1001) კარზე მსახურობდა და მეფის კარავს დარაჯობდა. მოგვიანებით ბიზანტიის იმპერატორის მიხეილ IV პაფლაგონელის (მ. 1034–1041) მმართველობის დროს ქალაქ ედესის გამგებელად დაინიშნა.
1054 წელს, პატრიკიოსმა და სტრატეგოსმა, ბასილ აპოკაპესმა მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკთა მეთაურის თოღრულ-ბეგის ლაშქარი უკუაქცია. 1059-1065 წლებში პარისტრიონის თემის (თანამედროვე ჩრდილოეთ ბულგარეთი, დუნაის გასწვრივ) არქონტად (მაგისტროსი და დუქსი) დაინიშნა. 1064 წელს, ოღუზ თურქთა შემოსევევების დროს, ბიზანტიის მომავალ იმპერატორთან, ნიკიფორე III ბოტანიატესთან ერთად ტყვედ ჩავარდა, თუმცა ეპიდემიის გავრცელებამ დამპყრობელთა ლაშქარი გაანადგურა და ტყვედ ჩავარდნილები მალევე განთავისუფლდნენ. 1071 წელს, ანდრონიკოს დუკას მიერ რომანოზ IV დიოგენის დამარცხების შემდეგ, ის სომეხი წარმოშობის ბიზანტიელი მხედართმთავრის, ფილარეტოს ბრახაიმიოსთან იმყოფებოდა, რომელიც კილიკიაში დამკვიდრდა. ამ უკანასკნელს ის 1077 წლიდან გარდაცვალებმდე, 1083 წლამდე ემსახურებოდა როგორც ედესის გამგებელი.
ვერინგერ-შტრასე-ფოლკსოპერი (ვენის მეტრო)
ვერინგერ-შტრასე-ფოლკსოპერი (Währinger Straße-Volksoper) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U6 ხაზზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1989 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ტაჯიკეთის ხელოვნება და არქიტექტურა
250პქ|მინი|[[ჰისარის ციხესიმაგრე]] ტაჯიკეთის ძველი და შუა საუკუნეების ხელოვნების განვითარებაში დიდი როლი ითამაშა კულტურულ-ეკონომიკურმა ურთიერთობებმა შუა აზიის და სხვა ქვეყნებთან, განსაკუთრებით უზბეკებთან. ბევრი ძველი და შუა საუკუნეების ძეგლი (ბუხარის, სამარყანდის არქიტექტურული ძეგლები, მინიატიურები) ორივე ქვეყნის კულტურულ მემკვიდრეობას შეადგენს (ქვემოთ დასახელებულია მხოლოდ ის ძეგლები, რომლებიც ახლანდელი ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს).
V საუკუნე–VIII საუკუნის დასაწყისში ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე მრავალი რეგულარულად დაგეგმარებული ქალაქი განაშენიანდა. შენდებოდა სასახლეები, სხვადასხვა რელიგიის საკულტო ნაგებობები, სოფლად — ციხე-სახლები. ადრინდელ შუა საუკუნეების სახვით ხელოვნებაში, რომელიც თავდაპირველად სოღდის, უსრუშანისა და ტოხარისტანის გავლენით ვითარდებოდა, ყალიბდება ხელოვნების ადგილობრივი სტილი, რომელშიც გადამუშავებულია ელინისტური და ქუშანური ტრადიციები და არეკლილია ჩრდილოეთ ინდოეთისა და ავღანეთის ხელოვნებასთან ურთიერთობა.
არაბთა მიერ ტაჯიკეთის დაპყრობის შედეგად ისლამის გავრცელებას მოჰყვა ახალი ტიპის ნაგებობათა მშენებლობა (მეჩეთები, მინარეთები, მავზოლეუმები და სხვ.), შეიქმნა ახალი დასახლებანი — რაბათები. ხუროთმოძღვრებაში კვლავ ინარჩუნებდნენ ადრინდელი შუა საუკუნეების ნიშნებს (ისმაილ სამანის მავზოლეუმი ბუხარაში). ძირითადი საშენი მასალა იყო ალიზი. ნაგებობებს უხვად ამკობდნენ კვეთილი შორენკეცით, აგურით გამოყვანილი მორთულობით, თიხაზე კვეთილი ორნამენტით (სოფელ აშთის მეჩეთის მიჰრაბი, X–XI საკუნეები). XIV საუკუნის ტაჯიკეთის მონუმენტური ხუროთმოძღვრული ძეგლია მუჰამად ბაშარის მავზოლეუმის პორტალი. XIV საუკუნის დასასრული და XV საუკუნე ტაჯიკეთის ხუროთმოძღვრების აყვავების ხანაა (სამარყანდის, შაჰრისაბზისა და სხვა ქალაქების ხუროთმოძღვრული ძეგლები). XVI–XVII საუკუნეებში შეიქმნა დიდებული საკულტო ნაგებობები (მახდუმი აზამის მავზოლეუმი ჰისარში, ქოქ-გუმბეზის მეჩეთი ურათეფაში). XVII საუკუნე–XIX საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურაში შენარჩუნებულია ძველი, XII საუკუნის ტრადიციები (მედრესე ჰისარში) სახვით ხელოვნებაში.
XV საუკუნეში ჰერათის სამინიატიურო სკოლის, ხოლო XVI–XVII საუკუნეებში შუა აზიის სამინიატიურო ფერწერის სკოლების გავლენით აღმავლობის გზას დაადგა ფერწერა. XVIII საუკუნე–XX საუკუნის დასაწყისში განვითარდა მხატვრული ხელოსნობა, საიუველირო ხელოვნება.
საბჭოთა ტაჯიკეთში მშენებლობა მიმდინარეობდა გენერალური გეგმის მიხედვით (დუშანბე, ლენინაბადი (დღ. ხუჯანდი) და სხვ.). 30-იან წლებში ძველი სამშენებლო მასალები (ალიზი, თიხა) შეცვალა თანამედროვე მასალებმა (აგური, ბეტონი, რკინაბეტონი). 250პქ|მინი|მარჯვნივ|ოპერისა და ბალეტის თეატრი 1945–1955 წლებში ტიპური მშენებლობა მიმდინარეობდა. მთაგორიანი რელიეფისა და მაღალი სეისმურობის რთულ პირობებში წარმატებით გადაიჭრა მაღალსართულიანი სახლების მშენებლობის პრობლემა. ხუროთმოძღვრებაში თანამედროვე არქიტექტურას ორგანულად შეერწყმა ტრადიციული დეკორი. საბჭოთა ტაჯიკეთის სახვითი ხელოვნების განვითარების ადრინდელი ეტაპი (1920-იანი წლები) დაკავშირებულია სამარყანდთან. ტსსრ შექმნის (1929) შემდეგ მხატვრული კულტურული ცენტრია დუშანბე. 1920-იანი წლების დასასრულსა და 30-იანი წლების დასაწყისში აქ ჩამოვიდნენ მხატვრები ე. ბურცევი, მ. ნოვიკი და სხვ., რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარეს ტაჯიკეთის მხატვართა კავშირის საორგანიზაციო ბიუროს. 30-იანი წლების დასასრულს სამუშაოდ ჩამოვიდნენ მხატვრები გ. ტიმკოვი, ბ. შახნაზაროვი, დახმარებას უწევდნენ მოსკოველი მხატვრები ვ. სიდორენკო, ი. ერშოვი და სხვ.
1941 წელს, მოსკოვში აღინიშნა ტაჯიკური ხელოვნების ათწლეული; ნაჩვენები იყო სამი მუსიკალური სპექტაკლი, აგრეთვე ტაჯიკეთის სახელმწიფო აკადემიურმა დრამატულმა თეატრმა წარადგინა სამი დრამატული სპექტაკლი: „წითელჯოხიანები“, „რუსტამ და სუხრობი“ და „ოტელო“.
მეორე მსოფლიო ომის წლებში განვითარდა გრაფიკა, ომის შემდგომ წლებში დაზგურ ფერწერასთან (ა. აშუროვი, ა. კამელინი) ერთად დაიწყო მონუმენტური, დეკორატიული (ი. აბდურაჰმანოვი) და თეატრალურ-დეკორატიული (მ. მუხინი) ხელოვნების განვითარება. 1960-იან წლებში ფერწერაში მუშაობდნენ ა. ამინჯანოვი, ა. ახუნოვი, გრაფიკაში და წიგნის ილუსტრაციაზე — ს. ვიშნეპოლსკი და სხვ.
1980-იან წლებში ტაჯიკეთში აშენდა ახალი საცხოვრებელი შენობები და საზოგადოებრივი ნაგებობანი. მ. შ. აღმოსავლურ ხელნაწერთა არქივის შენობა დუშანბეში (არქიტორი ე. სალიჰოვი). ტაჯიკი ფერმწერები მონაწილეობდნენ როგორც შიგა რესპუბლიკურ, ისე საკავშირო გამოფენებში. მუშაობდნენ ფერმწერები მ. აბდურაჰმანოვი, რ. აბდურაშიდოვი, მოქანდაკეები ო. ელდაროვი და სხვ.
აღორძინების გზას დაადგა დეკორატიული გამოყენებითი ხელოვნება — ხეზე კვეთა, მოხატვა და სხვ.
სქოლიო
* *
აიგაბაცი
აიგაბაცი (Այգաբաց) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 600 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 741 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 412 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.8 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
მირზენ-ორაოვეცი
მირზენ-ორაოვეცი (Мрзен Ораовец) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, როსომანის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 511 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:როსომანის თემის სოფლები
მონტი-კარლუ (სანტა-კატარინა)
მონტი-კარლუ (Monte Carlo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 942 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბანუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 312 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48.12 კმ²-ზე. ფართობი 193 520 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ადოლფ ვინდაუსი
ადოლფ ოტო რეინოლდ ვინდაუსი (Adolf Otto Reinhold Windaus; დ. 25 დეკემბერი, 1876 — გ. 9 ივნისი, 1959) — გერმანელი ქიმიკოსი. 1928 წელს, სტერეოლებზე მუშაობით მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. იყო გერმანელი ბიოქიმიკოსის და 1939 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატის, ადოლფ ბუტენანდის სადოქტორო მრჩეველი.
ალექსანდრე თოდუა
ალექსანდრე თოდუა (დ. 2 ნოემბერი, 1987, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ცენტრისა და ფულბეკის პოზიციაზე, თამაში შეუძლია ფლანგზეც. 2012 წელს სარაგბო კლუბ „ლელოდან“ გადავიდა „ალბიში“, თუმცა 2014 წელს უკანვე დაბრუნდა. 2011 და 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატებზე თოდუა საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდა.
ადოლფ ვინდაუსი
ბიოგრაფია
ადოლფ ვინდაუსი 1876 წლის 25 დეკემბერს დაიბადა ბერლინში, გერმანიაში. სწავლობდა პრესტიჟულ ფრანგული გრამატიკის სკოლაში, სადაც ძირითადად ფოკუზირებული იყო ლიტერატურის შესწავლაზე. მედიცინას სწავლობდა ბერლინის უნივერსიტეტში, 1895 წელს ფრეიბურგის უნივერსიტეტში ქიმიის შესწავლა დაიწყო. 1915 წელს დაქორწინდა ელისაბედ რისაუზე, წყვილს მოგვიანებით ეყოლა სამი შვილი: გიუნთერი, გუსტავი და მარგარეტი. მას შემდეგ რაც მედიცინაში დოქტორის წოდება მიენიჭა, გოთინგემის უნივერსიტეტში, ქიმიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი გახდა. ამ თანამდებობაზე იგი 1915 წლიდან 1944 წლამდე იმყოფებოდა.
ალექსანდრე თოდუა
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
ადოლფ ვინდაუსი
ბიოგრაფია
ცხოვრების განმავლობაში მრავალი პრიზი აუღია, მათ შორისაა: გოეთეს მედალი, ფასტეურის მედალი და ნობელის პრემია ქიმიაში. მეცნიერებაში მისი მიღწევების და აღმოჩენების გარდა, ვინდაუსი არის იმ რამდენიმე გერმანელ ქიმიკოს შორის, რომელსაც ნაცისტურ გერმანიასთან ერთად არ უმუშავია. გოთინგემის უნივერსიტეტში, ქიმიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელობის დროს, იგი პირადად იცავდა ერთ ებრაელ კურსდამთავრებულს თანამდებობის განთავისუფლებისგან. ვინდაუსი თვლიდა რომ მისი სამეცნიერო მოღვაწეობა გამოწვეული იყო ცნობისმოყვარეობით, და ამას არანაირი კავშირი არ ჰქონდა პოლიტიკასთან. პირველი მსოფლიო ომის დროს მან უარი თქვა მონაწილეობა მიეღო მოწამლული გაზის გამოკვლევაზე.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
ფლორენციის საჰერცოგო
ფლორენციის საჰერცოგო (Ducato di Firenze) — XVI საუკუნეში არსებული იტალიური სამთავრო, რომლის ცენტრსაც ქალაქი ფლორენცია წარმოადგენდა. საჰერცოგო შეიქმნა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის მიერ 1530 წელს ფლორენციაში მედიჩების მმართველობის აღდგენის შემდეგ. პაპმა კლემენტ VII-მ, რომელიც თავადაც მედიჩების დინასტიის წარმომადგენელი იყო, თავისი ნათესავი, ალესანდრო მედიჩი ფლორენციის რესპუბლიკის ჰერცოგად დანიშნა და ამ აქტით რესპუბლიკა მემკვიდრეობით მონარქიად გადააქცია.
მეორე ჰერცოგმა, კოზიმო I-მა ძლიერი ფლოტი შექმნა და საჰერცოგოს ტერიტორიები განავრცო; შეიძინა კუნძული ელბა და დაიპყრო სიენა. 1569 წელს პაპმა კოზიმო ტოსკანის დიდ ჰერცოგად გამოაცხადა. მედიჩები ტოსკანის დიდ საჰერცოგოს 1737 წლამდე მართავდნენ.
წარმოშობა და ჩამოყალიბება
პაპ კლემენტ VII-ს სურდა თავისი ნათესავი ალესანდრო მედიჩი ფლორენციის მმართველი გამხდარიყო, თუმცა ამავდროულად სურდა ეს იმგვარად მომხდარიყო, რომ ხალხის თვალში გაჩენილიყო წარმოდგენა, თითქოს ფლორენციელებმა დემოკრატიულად აირჩიეს ალესანდრო თავიანთ მმართველად. ტიტული „ფლორენციის ჰერცოგი“ რეგიონში მედიჩების ძალაუფლების განმტკიცების მიზნით შეირჩა. 1532 წლის აპრილში პაპმა დაარწმუნა ბალია, ფლორენციის მმართველი კომისია, ახალი კონსტიტუცია მიეღოთ, რომელიც ოფიციალურად აყალიბებდა მემკვიდრეობით მონარქიას. ამ ახალი აქტით გაუქმდა ძველთაძველი სინიორია (არჩევითი მთავრობა) და გონფალონერის თანამდებობა და ისინი ჩანაცვლდა სამი ინსტიტუტით:
ალესანდრო მედიჩის მმართველობა
ალესანდრო ფლორენციას კიდევ ორი წელი მართავდა, სანამ 1537 წლის 1-ლ იანვარს თავისმა შორეულმა ნათესავმა, ლორენცინო მედიჩიმ არ მოკლა.
კოზიმო მედიჩის მმართველობა
რადგანაც ალესანდროს ლეგიტიმური მემკვიდრე არ ჰყავდა, გაჩნდა მისი შემცვლელის განსაზღვრის საჭიროება. 1537 წელს ფლორენციის ხელისუფლებამ ჰერცოგის კანდიდატად კოზიმო მედიჩი შეარჩია. ამ ამბის გაგების შემდეგ გაძევებული სტროცების ოჯახი ფლორენციაში შეიჭრა და კოზიმოს გადაყენება სცადა, თუმცა მონტემურლოს ბრძოლაში დამარცხდა. კოზიმომ მთლიანად გადაახალისა ფლორენციის მმართველობა და ბიუროკრატია. 1542 წელს კარლ V-მ ფლორენციაში განთავსებული საიმპერიო ძალები გაიხმო.
1560 წელს ფლორენციის ჰერცოგის ოჯახი პიტის სასახლეში გადავიდა საცხოვრებლად. კოზიმომ არქიტექტორ ჯორჯო ვაზარის მედიჩის ბანკის ოფისებისათვის უფიცის აგება დაავლა, რითაც გააგრძელა მედიჩების ტრადიციული პატრონაჟი ხელოვნებისადმი. 1569 წელს კოზიმომ პაპ პიუს V-გან ტოსკანის დიდი ჰერცოგის ტიტული მიიღო. კოზიმოს ათწლიანი მმართველობის განმავლობაში ტოსკანა იტალიის მოწინავე სახელმწიფო გახდა, სადაც აღორძინებული იყო ხელოვნება, ლიტერატურა, არქიტექტურა და ა. შ. მედიჩები ტოსკანის დიდ საჰერცოგოს 1737 წლამდე, მათი საგვარეულოს გადაშენებამდე მართავდნენ.
ვახ აბდალაძე
ვახ აბდალაძე (დ. 6 თებერვალი, 1996, ქუთაისი) — ქართული წარმოშობის ირლანდიელი მორაგბე, რომელიც თამაშობს დუბლინის ლენსტერში ბურჯის პოზიციაზე. აბდალაძე დაიბადა ქალაქ ქუთაისში (საქართველო) და გაიზარდა ირლანდიაში.
5 წლის იყო, როდესაც მისი ოჯახი ქუთაისიდან ირლანდიაში გადავიდა საცხოვრებლად და დასახლდა დუბლინის გარეუბანში, სადაც აბდალაძემ დაიწყო რაგბის თამაში. თავდაპირველად მისი პოზიცია იყო შუამარბი, მოგვიანებით კი გადაინაცვლა შერკინებაში. აბდალაძე გამოძახებული იყო საქართველოს 17-წლ. ნაკრებში და სადაც 8 ნომრის პოზიციაზე ითამაშა.
პირველი პროფესიონალური კონტრაქტი აბდალაძემ გააფორმა 2018 წელს, ლენსტერთან. მას შემდეგ კი დღემდე თადარიგის ბურჯად ითვლება და იშვიათად ეძლევა თამაშში ჩართვის საშუალება
2016 წელს, აბდალაძე გამოიძახეს ირლანდიის 20-წლ. ნაკრებში, 2016 წლის 20-წლ. მსოფლიო თასის მოსამზადებელ პერიოდში. ამ ტურნიში ირლანდიამ თავისი საუკეთესო შედეგი აჩვენა და ფინალში გასვლა მოახერხა, სადაც მასპინძელ ინგლისთან დამარცხდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1996 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ირლანდიელი მორაგბეები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები ვახ
ისტრია (ოლქი)
ისტრიის ჟუპანია (ხორვ. Istarska županija) — ჟუპანია ხორვატიის უკიდურეს დასავლეთში, ისტრიის ნახევარკუნძულზე.
== ეთნიკური შემადგენლობა ==
ადმინისტრაციული დაყოფა
ჟუპანია იყოფა 10 ქალაქად და 31 მუნიციპალიტეტად.
ქალაქები პულა პაზინი პორეჩი ბუიე ბუზეტი ლაბინი ნოვიგრადი როვინი უმაგი ვოდნიანი
მუნიციპალიტეტები ბალე ბარბანი ბრტონიგლა ცეროვლიე ფაჟანა ფუნტანა გრაჩიშჩე გროჟნიანი კანფანარი კაროიბა კაშტელირ-ლაბინცი კრშანი ლანიშჩე ლიჟნიანი ლუპოგლავი მარჩანა მედულინი მოტოვუნი ოპრტალი პიჩანი რაშა სვეტა-ნედელია სვეტი-ლოვრეჩი სვეტი-პეტარ-უ-შუმი სვეტვინჩენატი ტარ-ვაბრიგა ტინიანი ვიშნიანი ვიჟინადა ვრსარი ჟმინი
ისტორია
პულას ახლოს მდებარეობს ქვის ხანის გამოქვაბულები, რომლებიც რეგიონის ისტორიის მნიშვნელოვანი ძეგლებია. აღმოჩენილია ქვისა და ბრინჯაოს ხანის ნივთები, რაც ადასტურებს ამ ტერიტორიაზე ადამიანთა დასახლებების არსებობას უძველესი დროიდან.
ისტრიის ნახევარკუნძული რომაელებისათვის ცნობილი იყო, როგორც ტერრა მაგიკა. მისი დღევანდელი სახელი მომდინარეობს ილირიული ტომის, ჰისტრის სახელიდან, რომელიც, სტრაბონის ცნობით ამ რეგიონში ცხოვრობდა. მისი საბოლოო დამორჩილება რომაელებმა მხოლოდ ორი რთული საბრძოლო ლაშქრობის შედეგად შეძლეს ძვ. წ. 177 წელს.
დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის (476 წ.) შემდეგ ისტრია ჯერ გუთებმა, შემდეგ კი ბიზანტიელებმა დაიპყრეს. მცირე ხნით ფლობდნენ ავარებიც. VIII საუკუნის ბოლოს კი ფრანკების მფლობელობაში გადავიდა.
1797 წელს ნაპოლეონმა ნახევარკუნძული ვენეციის მთელ ტერიტორიასთან ერთად ავსტრიას გადასცა. 1805 წელს გადაეცა იტალიის სამეფოს, 1809 წელს კი საფრანგეთს. ვენის კონგრესმა ცნო ავსტრიის უფლებები ნახევარკუნძულზე. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ფლობდა იტალია, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იუგოსლავიის შემადგენლობაში იყო, 1991 წლიდან კი დამოუკიდებელი ხორვატიის ნაწილია.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის ოლქები
ნინო ბატონიშვილი
ბიოგრაფია
1822 წელს გაჰყვა ცოლად ალექსანდრე დადიანს, რომლისაგანაც შეეძინა შვილი ნიკოლოზი (1824-1829).
გარდაიცვალა 1828 წელს. დასაფლავებულია თავის მცირეწლოვან შვილთან ერთად ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.
აკლდამას ამშვენებს შემდეგი წარწერა:
Здесь почiетъ прахъ Княгини Нины Фарнавазовны Дадiановой дочери Грузинскаго Царевича, Супруги Камеръ Юнкера Россiй скаго Императорскаго Двора Князя Дадiана; родившейся 1802-го Года Сентября 28-го дня и скончавшейся 1828-го Года Августа 31-го дня. Воспоминанiе о добродетеляхъ и о милыхъ свойствахъ сей неж нейшей матери и обожаемой супруги пребудетъ въ векъ для не утешеннаго семейства неизчерпаемымъ источникомъ слезъ проли ваемыхъ въ душевномъ прискорбiи.
Здесь вмъсте съ прахомъ матери своей покойтся младенецъ князь Николай Дадiанъ родившiйся 1824 года сентября 29-го дня и скончалься 1829-го года Октября 5-го дня.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1802 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1828
Dota 2
Dota 2 — მრავალმოთამაშიანი ონლაინ საბრძოლო არენისს (MOBA)-ს ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Valve Corporation-ის მიერ. თამაში წარმოადგენს DotA-ს (Defense of the Ancients) გაგრძელებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2013 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:კიბერსპორტის თამაშები კატეგორია:ასიმეტრიული მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები კატეგორია:Source 2 ძრავის თამაშები კატეგორია:Linux-ის თამაშები კატეგორია:Microsoft-ის თამაშები კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი ონლაინ თამაშები კატეგორია:Mac OS X-ის თამაშები კატეგორია:Valve Corporation-ის თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშები ცენზურის ქვეშ კატეგორია:Windows-ის თამაშები
ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი 2014
ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი 2014 — 2014 წლის ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც ტარდება ჩელიაბინსკში, რუსეთში. ჩემპიონატი ტარდება 2014 წლის 25 აგვისტოდან 31 აგვისტომდე. თითოეულმა ქვეყანამ უნდა წარმოადგინოს ჩემპიონატში მონაწილე 18 ძიუდოისტი, რომლებიც მონაწილეობას მიიღებენ და იასპარეზებენ 14 კატეგორიაში (7 ვაჟთა და 7 ქალთა), თუმცა თითოეულ კატეგორიაში დასაშვებია ერთი ქვეყნიდან მაქსიმუმ ორი მონაწილე.
ლოგო
ძიუდოს 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ლოგო შედგება ლურჯი და თეთრი ფერის მართკუთხედებისგან, რომელსაც ქვევიდან გარს ეკვრის წითელი ფერის ქამარი (მეორე ვარიანტში გამოყენებულია წითელი ფერის მართკუთხედი). ლოგოში გამოყენებული ფერები აღნიშნავს რუსეთის დროშის ფერებს. ლოგოზე გამოსახულია თეთრი ფერის სილუეტით ვლადიმერ პუტინი. სურათი აღებული წიგნიდან "ისწავლე ძიუდო ვლადიმერ პუტინთან ერთად".
საპრიზო ფონდი
ჩემპინატის საპრიზო ფონდი შეადგენს 300.000 $. პირველ ადგილზე გასული ყოველი მონაწილე მიიღებს 6.000 $ (4.800 ძიუდოისტს და 1.200 მწვრთნელს). მეორე ადგილზე გასული მონაწილე მიიღებს 4.000 $ (3.200 ძიუდოისტს და 800 მწვრთნელს), მესამე ადგილზე გასულებს კი 2.000 $ (1.600 ძიუდოისტს და 400 მწვრთნელს). ხოლო ჩემპიონატის საუკეთესო ძიუდოისტს (1 კაცთა და 1 ქალთა შორის) დამატებით გადაეცემა 2.000 $.
გუნდურ შეჯიბრებაში გამარჯვებული გუნდი მიიღებს 25.000 $ (20.000 ძიუდოისტებს და 5.000 მწვრთნელს), მეორე ადგილზე გასული გუნდი 15.000 $ (12.000 ძიუდოისტებს და 3.000 მწვრთნელს), ხოლო მესამე ადგილზე გასული გუნდები კი 5.000 $ (4.000 ძიუდოისტებს და 1.000 მწვრთნელს).
რესურსები ინტერნეტში
2014
ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია
ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია (British Phonographic Industry, BPI) — ორგანიზაცია, რომელიც წარმოადგენს ხმის ჩამწერი ინდუსტრიის ინტერესებს დიდ ბრიტანეთში. ამ ასოციაციაში შედის ასობით ხმის ჩამწერი კომპანია, მათ შორის Warner Music Group, EMI, Sony Music Entertainment და Universal Music Group.
BPI ყოველწლიურად აჯილდოებს Brit Awards-ის პრიზით, რომელიც სტატუსით ძალიან ჰგავს Mercury Prize-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანული მუსიკა კატეგორია:მუსიკალური ინდუსტრიის ასოციაციები
სტევნსის მუნიციპალიტეტი
სტევნსის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) აღმოსავლეთ დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, კუნძულ ზელანდიაზე. მუნიციპალიტეტის ფართობია 249,92 კმ², ხოლო მოსახლეობა 21 920 (2014). შეიქმნა 2007 წლის 1 იანვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
Modjo (ალბომი)
Modjo — ფრანგული ჰაუს-დუეტ Modjo-ს სადებიუტო და ერთადერთი სტუდიური ალბომი. მასში შეტანილია ჰიტად ქცეული „Lady (Hear Me Tonight)“. ეს სიმღერა აგრეთვე მოხვდა 2013 წლის ვიდეო-თამაშში Grand Theft Auto V.
სქოლიო
კატეგორია:2001 წლის სადებიუტო ალბომები
მიხელბოიერნი (ვენის მეტრო)
მიხელბოიერნი (Michelbeuern) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U6 ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1989 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
მარია კრისტინა ავსტრიელი (1742-1798)
მარია კრისტინა ავსტრიელი (Maria Christina von Österreich; დ. 13 მაისი, 1742, ვენა, ავსტრია — გ. 24 ივნისი, 1798, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ქალიშვილი. ტეშენის ჰერცოგინია 1766-1798 წლებში. პრინც ალბერტ საქსონიელის მეუღლე. საღვთო რომისა და ავსტრიის ორი იმპერატორის: იოზეფ II-ისა და ლეოპოლდ II-ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტის და, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ის მამიდა.
ბიოგრაფია
მარია კრისტინა დაიბადა 1742 წლის 13 მაისს ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანის შუათანა ქალიშვილი. როგორც ცნობილია, მას ბავშვობიდანვე უყვარდა ხატვა. თავისი ცხოვრებიდან გამომდინარე იგი ძირითადად თავისი ოჯახის წევრებსა და ოჯახურ სცენებს ხატავდა.
როგორც ცნობილია, მარია კრისტინა თავისი ხასიათითა და თვისებებით ძალიან ჰგავდა დედას, რის გამოც იმპერატრიცა მარია ტერეზიას იგი შვილებიდან გამორჩეულად უყვარდა. სწორედ ამიტომ, საიმპერატორო კარზე მის ქორწინებას ძალიან სერიოზულად უდგებოდნენ. მარცხნივ|მინი|323x323პქ|მარია კრისტინას მეუღლე, პრინცი ალბერტ საქსონიელი მარია კრისტინას მამა 1765 წელს გარდაიცვალა. მას სურდა, რომ იგი თავის დისწულზე, სარდინიის პრინც ბენედიტო მარია მაურიციო სავოიელზე დაექორწინებინა. იგი ფრანც შტეფანის დის, დედოფალ ელიზაბეტ ტერეზა ლოთარინგიელისა და სარდინიის მეფე კარლო ემანუელე III-ის უმცროსი ვაჟი იყო, რის გამოც მარია ტერეზიას ეს იდეა არ მოსწონდა, რის გამოც საქორწინო მოლაპარაკებები არც დაწყებულა.
როგორც ცნობილია, მარია კრისტინას რომანი ჰქონდა თავის რძალთან, ერცჰერცოგ იოზეფ ავსტრიელის ცოლთან, პრინცესა იზაბელა პარმელთან, რომელთაც ხანგრძლივი სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდათ, თუმცა 1763 წელს იზაბელა მშობიარობას გადაჰყვა. აღსანიშნავია, რომ იზაბელამ გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, დაბადებულ გოგონას თავისი საყვარელი მულის პატივსაცემად მარია კრისტინა დაარქვა, თუმცა ბავშვი მალევე დაიღუპა.
1759 წელს ავსტრიას საქსონიის, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე ავგუსტ III-ის ვაჟი პრინცი ალბერტი ეწვია, რომელიც მარია ტერეზიას ძალიან მოეწონა სასიძოდ. აღსანიშნავია ისიც, რომ ალბერტი მარია ტერეზიას ბიძაშვილის, დედოფალ მარია იოზეფა ავსტრიელის ვაჟი იყო. 1766 წელს მარია კრისტინა ავსტრიელი და პრინცი ალბერტ საქსონიელი დააქორწინეს. მარია ტერეზიამ ახლადდაქორწინებულებს მაშინვე უბოძათ ტეშენის ჰერცოგისა და ჰერცოგინიის წოდება.
ქორწინებიდან სულ ერთ წელიწადში, 1767 წლის 17 მაისს მარია კრისტინამ თავისი ერთადერთი შვილი, პრინცესა მარია კრისტინა ტერეზია გააჩინა, თუმცა იგი დაბადებიდან რამდენიმე საათში დაიღუპა. ამის შემდეგ მას ბავშვი აღარ გაუჩენია.
სასოწარკვეთილმა მარია კრისტინამ თავისი ძმის, იმპერატორ ლეოპოლდ II-ისა და დედოფალ მარია ლუისა ესპანელის შუათანა ვაჟი, ერცჰერცოგი კარლ ლუდვიგი იშვილა და საკუთარი შვილივით აღზარდა. მის ამ გადაწყვეტილებას სიხარულით შეხვდა პრინცი ალბერტიც, რომელმაც მარია კრისტინასთან ერთად, გარდაცვალების შემდეგ ტეშენის საჰერცოგო სწორედ კარლ ლუდვიგს დაუტოვა.
როგორც ხელოვნების დიდმა მოყვარულმა, მარია კრისტინამ ტეშენის სასახლეში საოცარი კოლექცია შეაგროვა ხელოვნების ნიმუშებისა, რომელთა უმეტესობაც დღეისათვის მუზეუმებში ინახება. იგი 1798 წლის 24 ივნისს, მშობლიურ ვენაში ვიზიტისას გარდაიცვალა, 56 წლის ასაკში. მარია კრისტინა ავსტრიელი დაკრძალულია ჰაბსბურგთა საგვარეულო აკლდამაში, ვენაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1742 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1798 კატეგორია:ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
ნაგოიის ოქმი
ნაგოიის ოქმი გენეტიკური რესურსების ხელმისაწვდომობისა და მათი გამოყენებით მიღებული სარგებლის სამართლიანი და თანაბარი განაწილების შესახებ ― ბიოლოგიური მრავალფეროვნების კონვენციის დამატებითი შეთანხმება. მიზნად ისახავს კონვენციის სამი მიზნიდან ერთ-ერთის განხორციელებას: ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციისა და მდგრადი გამოყენების მეშვეობით გენეტიკური რესურსების გამოყენებით მიღებული სარგებლის სამართლიან და თანასწორ განაწილებას.
ხელშეკრულებას ხელი მოეწერეა 2010 წლის 29 ოქტომბერს, ნაგოიაში, იაპონიაში და ძალაში შევიდა 2014 წლის 12 ოქტომბერს. 2020 წლის ოქტომბრისთვის, ოქმი რატიფიცირებულია 128 მხარის მიერ (გაეროს 127 წევრი სახელმწიფოს და ევროპის კავშირი).
მიზნები და სამოქმედო სფერო
ნაგოიის ოქმი ბიოლოგიური მრავალფეროვნების კონვენციით გათვალისწინებულ გენეტიკურ რესურსებსა და მათი გამოყენებით მიღებულ სარგებელს მიესადაგება. ოქმის მიზანია კონვენციის სამი მიზნიდან ერთ-ერთის განხორციელება: ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციისა და მდგრადი გამოყენების მეშვეობით გენეტიკური რესურსების გამოყენებით მიღებული სარგებლის სამართლიან და თანასწორ განაწილება.
მიღება და რატიფიკაცია
ნაგოიის ოქმს 2010 წლის 29 ოქტომბერს მოეწერა ხელი იაპონიის ქალაქ ნაგოიაში, მხარეთა კონფერენციის მეათე შეხვედრაზე, რომელიც 2010 წლის 18-29 ოქტომბრის შუალედში გაიმართა. ოქმი ძალაში შევიდა 2014 წლის 12 ოქტომბერს. 2020 წლის დეკემბრისთვის, ნაგოიის ოქმი რატიფიცირებულია 128 მხარის, გაეროს წევრი 127 სახელმწიფოსა და ევროპის კავშირის მიერ.
კრიტიკა
დამატებულმა ბიუროკრატიამ და კანონმდებლობამ შეიძლება დააზიანოს ბიომრავალფეროვნების შეგროვება და მონიტორინგი, კონსერვაცია, ინფექციურ დაავადებებზე საერთაშორისო რეაგირება და კვლევა. არაერთი მეცნიერის თქმით, გაზრდილი ბიუროკრატია ხელს შეუშლის დაავადებების პრევენციასა და კონსერვაციას, ხოლო მეცნიერთა შესაძლო დაპატიმრება უარყოფით გავლენას მოახდენს კვლევაზე.
ოაკანის მთა
ოაკანის მთა (雄阿寒岳 Oakan-dake?) — ფარისებრი ვულკანი იაპონიაში, ჰოკაიდოზე, აკანის ეროვნულ პარკში. მდებარეობს აკანის ტბიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს. ვულკანის წვერი ზღვის დონიდან 1370.4 მ. შეადგენს. შედგება ანდეზიტის და სხვა ქანებისაგან. აქვს სამი ვულკანური კრატერი. წარმოიქმნა გვიანდელი პლეისტოცენის პერიოდში. ვულკანის ძირითადი ნაწილი ჩამოყალიბდა განუწყვეტელი ამოფრქვევების შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ვულკანები
ქეთა ლორთქიფანიძე
ქეთა ლორთქიფანიძე (დ. 11 ოქტომბერი, 1977) — ქართველი მსახიობი. პოპულარობა მოუტანა სერიალ „შუა ქალაქში“ ნათამაშებმა „ეკას“ როლმა. არის თავისუფალი, სოხუმის მოზარდ-მაყურებელთა და გორის თეატრის მსახიობი.
პირადი ცხოვრება
ჰყავს 5 შვილი. გათხოვილი იყო ორჯერ, ამჟამად მესამე ქორწინებაშია.
თავისუფალი თეატრი
2005 წლიდან არის თავისუფალი თეატრის წამყვანი მსახიობი. და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ნათელა გრიგალაშვილი
მინი|ნათელა გრიგალაშვილი ნათელა გრიგალაშვილი (დ. 9 დეკემბერი, 1965, ხაშური, საქართველო) — თანამედროვე ქართველი ფოტოგრაფი.
ბიოგრაფია
დღეისათვის ის დამოუკიდებელი ფოტოგრაფია და სხვადასხვა სოციალურ თემაზე მუშაობს.
2007 წელს მას ქართულ ფოტოგრაფიაში შეტანილი წვლილისთვის ალექსანდრე როინიშვილის პრემია გადაეცა.
გრიგალაშვილმა ჯავახეთში (2014), პანკისის ხეობაში (2015) და აჭარაში (2016) დააფუძნა ფოტო კლუბები.
მისი ცნობილი ფოტოსერიებია: „დედაჩემის წიგნი“, „დუხობორების მიწა“, „თაგვების სოფელი“, „ცხოველების მარკეტი“, „ეთნიკური უმცირესობები საქართველოში“ და „პანკისის ხეობის ქალები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:ქართველი ფოტოგრაფები
სალუკი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|სალუკი სალუკი — მწევარი ძაღლის ჯიში. მისი წინაპრები ძვ. წ. 7–6 ათასი წლით თარიღდებიან. ძველ ეგვიპტელებს წმინდად მიაჩნდათ და „ეგვიპტის სამეფო ძაღლს“ უწოდებდნენ. იყენებდნენ გაზელზე სანადიროდ. მოხდენილი, ფხიზელი, მამაცი, ტანწერწეტა, გრეიჰაუნდის მსგავსი ძაღლია; აქვს გრძელი ყურები და ხავერდოვანი ბეწვი; ერთ-ერთ სახესხვაობას ყურებზე, ფეხებსა და კუდზე გრძელი ბეწვი ეზრდება. ფერად თეთრი, მკრთალი ყავისფერი, წითელ-ყავისფერი, შავ-თრთვილაა; აგრეთვე ახასიათებს შავის, თეთრისა და ყავისფრის შეხამება. მამალი სიმაღლეში 58-71 სმ-ია, წონაში 20–27 კგ; დედალი არსებითად მომცროა.
სქოლიო
კატეგორია:მწევარი ძაღლები
ალფარასი
ალფარასი (Alfarrasí, Alfarrasí ou Afarassí) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის ვალიე-დე-ალბაიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 6,38 კმ². მოსახლეობა — 1219 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
პალიკურა
პალიკურა (Паликура) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, როსომანის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 201 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 183 ადამიანს შეადგენდა.
უაიზის ოლქი (ტეხასი)
უაიზის ოლქი (Wise County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. დეკეიტერი. შეიქმნა 1856 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
Sverigetopplistan
Sverigetopplistan — ეროვნული (2007 წლის ოქტომბრიდან) შვედური ჰიტ-აღლუმი. ადრე მას ეწოდებოდა Topplistan და Hitlistan. 2006 წლის ბოლოდან ჩარტში მონაწილეობას ასევე იღებენ ციფრულ ფორმატში შექმნილი სიმღერები.
რადიოკავშირი
1976 წლიდან 2006 წლის ჩათვლით ჰიტ-აღლუმების შედეგების შესახებ იტყობინებოდნენ რადიოსადგურ Sveriges Radio P3 საშუალებით. შემდეგ P3 აქვეყნებდა მხოლოდ ციფრული ფორმატის სიმღერების შედეგებს. დღეისათვის ჩარტის შედეგების შესახებ არსებულ ინფორმაციას წარმოადგენს Nielsen SoundScan-ის სისტემა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედური მუსიკა კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმები
აზატანი
აზატანი (Ազատան) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 490 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 507 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 449 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.8 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ალზერ-შტრასე (ვენის მეტრო)
ალზერ-შტრასე (Alser Straße) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U6 ხაზზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1989 წელს.
სოლრედის მუნიციპალიტეტი
სოლრედის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, აღმოსავლეთ დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე. მუნიციპალიტეტის ფართობია 40 კმ², ხოლო მოსახლეობა 21 122 (2012). შეიქმნა 2007 წლის 1 იანვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იემენში
2016 წლის მონაცემებით იემენში იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის 4 ძეგლია. მათგან 3 კულტურული ხოლო ერთი ბუნებრივი ძეგლია.
იემენმა მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1980 წლის 7 ოქტომბერს. ასევე იემენში მდებარე 10 ძეგლია შეტანილი იუნესკოს საცდელ სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:იემენის კულტურა იემენი *
ტაიპი
ტაიპი (ასევე ცნობილი, როგორც ტაიპა; ვაინახ: taypa, ნიშნავს ოჯახს, კლანს, ტომს. ) — ჩეჩნური და ინგუშური ტომობრივი ორგანიზაცია ან/და კლანი, რომელიც თვითგამორკვეულია გეოგრაფიული ლოკაციისა და წინაპართა საერთო წარმოშობის შესაბამისად. არსებობს 130-დან 233-მდე ტაიპი (ზოგიერთი ვერსიით, 300-ზე მეტი). 20-ზე მეტი ტაიპი წარმოიქმნა ახალმოსულთა, განსაკუთრებით, ავარების, ყუმუხების, ებრაელების, ქართველების, რუსების, თურქებისა და უკრაინელებისგან. არა-ჩეჩნურ და არა-ინგუშურ წინაპართა ხაზებზე დაფუძნებულ ტაიპებს უწმინდური ტაიპები (söli taypa, соьли тайпа) ეწოდება. ტაიპისა და ტუკხუმის წევრობა ჩეჩნეთში სოციალურ პოზიციას განსაზღვრავს.
წესები და მახასიათელები
ტაიპებს სხვადასხვა წესი და თვისება/მახასიათებელი აქვთ: მიწის საკუთრება კომუნალურ მფლობელობაში აქვთ. ტაიპის რომელიმე წევრის მკვლელობის ან შეურაცხყოფის გამო მთელი კლანი იძიებს შურს. დამახასიათებელი უპირობო ეგზოგამია.
ტუკხუმის უხუცესთა საბჭოში ტაიპიდან წარმომადგენელს ირჩევენ. ჰყავთ ერთი ხელმძღვანელი და ირჩევენ სამხედრო მეთაურს (bjachi, bjači, бячча)ომის დროს. სახკუთრების კვალიფიკაციის მიუხედავად ირჩევენ უხუცესთა ტაიპის საბჭოს. უხუცესთა საბჭოში ყველა წევრს თანაბარი უფლება აქვს. ტუკხუმში ქალთა წარმომადგენლები ნათესავი მამაკაცები არიან. ტაიპის წევრებისთვის ნებადართულია სხვა ხალხებიდან შვილების აყვანა.
ყოველ ტაიპს წინაპართაგან სახელი აქვს მიღებული, ასევე განსაზღვრული ტერიტორია და ტრადიციული მთა. ყოველ ტაიპს აქვს ტაიპის კოშკი ან სხვა შენობა ან ბუნებრივი ძეგლი, რომელსაც თავშესაფრად იყენებს, ე.ი. ციხე-სიმაგრე, გამოქვაბული და სხვ. წარსულში ყოველ ტაიპს თავისი ღვთაება ჰყავდა. ტაიპებს აქვთ სპეციფიკური ფესტივალები, წეს-ჩვეულებები და ტრადიციები. ყოველ ტაიპს საკუთარი სასაფლაო აქვს.
ტაიპები
ჩებარლოის ტუკხუმი მოიცავს ნიჟალოის, მაკაჟოის, რიგახოისა და ბუნის ტაიპებს. ტუკხუმი გამოირჩევა ნაციონალისტური და ტრიბალისტური მისწრაფებებით. მაკაჟოის ტაიპი ცნობილია ძალადობრივი მეთოდებით. ჩეჩნეთის პირველ და მეორე ომებში ტაიპის არაერთი მებრძოლი დაიღუპა. ჩებარლოის ტუკხუმთან დაახლოებულია შაროის ტუკხუმი.
შოტოის ტუკხუმი აერთიანებს ვარანდოისა და კელოის ტაიპებს. ვარანდოის ტაიპი მაღალმთიან რეგიონში ბინადრობს, კელოის ტაიპი კი ერთ-ერთი ენდემური ჩეჩნური ტაიპია. კელოის ტაიპის წარმომადგენლები ძირითადად ხალ-კელოის, ნოხჩ-კელოისა და იუხერჩ-კელოის ტერიტორიაზე სახლობდნენ.
მიალხის ტაიპის წევრები მჭიდროდ არიან შეკავშირებულები. სისხლის აღების დროს ისინი არა მკვლელს, არამედ სოციალური ჯგუფის მეთაურს კლავენ.