cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ზურაბ ლაბახუა
ბიოგრაფია
სწავლობდა ნ. ლაკობას სახელობის სოხუმის №10 საშუალო სკოლა. 1963 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით; სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია 1980 წელს.
შრომითი საქმიანობა დაიწყო საქართველოს მშენებლობის სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტის“ სოხუმის ფილიალში ინჟინერ-კონსტრუქტორად; 1963-1969 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N6 სამშენებლო ტრესტის N2 სამშენებლო სამმართველოში ოსტატად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად, მთავარ ინჟინრად; 1969 წლიდან პარტიულ სამუშაოზეა, ჯერ საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მრეწველობისა და ტრანსპორტის განყოფილების ინსტრუქტორად, შემდგომ კი პარტიის სოხუმის საქალაქო კომიტეტის მდივნად; 1973 წელს არჩეულ იქნა სოხუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ; 1975 წელს დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრად; 1977-1980 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მრეწველობისა და ტრანსპორტის განყოფილების გამგედ; 1980-1985 წლებში იყო საქართველოს პროფსაბჭოს მდივანი; 1985-1987 წლებში საქართველოს სსრ ნავთობპროდუქტებით უზრუნველყოფის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე; 1988 წლიდან საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე; 1988-1990 წლებში მშენებლობის ერთიანი სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე; 1990 წლის 6 ნოემბრიდან აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებით დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ მინსტრათა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილედ. 1993 წლიდან მოღვაწეობდა მოსკოვში; მუშაობდა კორპორაცია „მონტაჟსპეცსტროის“ პრეზიდენტის მრჩევლად, „მოსინტერსტროის“ ფირმა „ტვერსკაია 16“-ის გენერალური დირექტორის მოადგილედ, ეროვნულ საქმეთა და ფედერაციულ ურთიერთობათა და დსთ-ის საქმეთა მინისტრის მრჩევლად; ხელმძღვანელობდა „სოიუზნეფტეგაზინვესტის“ კონსორციუმის სამშენებლო კომპლექსს; 1993 წელს იყო აფხაზეთის აღორძინების ფონდ „ფენიქსის“ დამაარსებელი; გამოქვეყნებული აქვს არაერთი სტატია და ნარკვევი ქართველ და აფხაზ ხალხთა თანამეგობრობისა და ურთიერთთანამშრომლობის საკითხებზე; არაერთგზის იყო არჩეული საქართველოს სსრ და აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატად. 1994 წელს მოსკოვში გამოსცა წიგნი „საქართველო-აფხაზეთის ომი. ზოგიერთი დოკუმენტები, ინტერვიუ, წერილები, კომენტარები 1992-1993 წწ.“ («Грузино-абхазская война. Некоторые документы, интервью, письма, комментарии 1992 – 1993 гг.»), სადაც მან წარმოადგინა თავისი ხედვები აფხაზეთის ომთან დაკავშირებით. აღნიშნულის გამო აფხაზეთის მთავრობისაგან დიდი კრიტიკა დაიმსახურა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 2004 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1963) კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრები
საბრძოლო თვითმფრინავები
მინი|ამერიკული [[F-35 Lightning II-ები ფორმაციაში.]] საბრძოლო თვითმფრინავები წარმოადგენს იმ სახეობის საფრენ აპარატებს, რომლებიც განკუთვნილია ობიექტების (მიზნების) გასანადგურებლად საარტილერიო, სარაკეტო და ბომბდამშენი შეიარაღებით, აგრეთვე საჰაერო დაზვერვის და რადიოელექტრონული ბრძოლის საწარმოებლად. საბრძოლო თვითმფრინავებს განეკუთვნება გამანადგურებელი, გამანადგურებელ-ბომბდამშენი, გამანადგურებელ-გადამტაცი, ბომბდამშენი, ნავსაწინააღმდეგო თვითმფრინავები, მოიერიშე, მზვერავი თვითმფრინავი და რადიოელექტრონული ბრძოლის თვითმფრინავები.
ლიტერატურა
* კატეგორია:სამხედრო ავიაცია
Formica exsectoides
Formica exsectoides — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პრესიდენტ-კარლოს-პ.-გარსია (ბოჰოლი)
პრესიდენტ-კარლოს-პ.-გარსია (ოფიციალურად პრესიდენტ-კარლოს-პ.-გარსიის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Presidente Carlos P. Garcia; Bayan ng Presidente Carlos P. Garcia) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 625 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 23 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ტომას-ბარონის პროვინცია
ტომას-ბარონის პროვინცია (Provincia de Tomás Barrón) — პროვინცია ბოლივიაში, ორუროს დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქია ეუკალიპტუსი.
ტომას-ბარონი ერთ-ერთია ორუროს დეპარტამენტის თექვსმეტი პროვინციიდან. ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება ლა-პასის დეპარტამენტი. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 30 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 25 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 341 კმ²-ს შეადგენს.
დაყოფა
პროვინცია შედგება მხოლოდ ერთი მუნიციპალიტეტისაგან, რომელიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
-17.66667°N, -67.03333°W
კატეგორია:ორუროს დეპარტამენტის პროვინციები
ანა რევენკო
ანა რევენკო (დ. 21 მაისი, 1977) — მოლდოველი პოლიტიკოსი. 2021 წლის 6 აგვისტოდან მოლდოვის შინაგან საქმეთა მინისტრი. ფლობს რუმინულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს.
ჰუდსონი (მდინარე)
ჰუდსონი (Hudson River, მოჰიკან. Muh-he-kun-ne-tuk) — მდინარე აშშ-ის აღმოსავლეთში, ეკუთვნის ატლანტის ოკეანის აუზს. მისი სიგრძეა 492 კმ, ფართობი კი — დაახ. 34,6 ათ. კმ².
მდინარე სათავეს იღებს ადირონდაკის მთებში, მიედინება ძირითადად ნიუ-იორკის შტატის ტერიტორიაზე, ქვემო წელში ქმნის ვრცელ გავაკებას, რომელიც ნიუ-იორკსა და ნიუ-ჯერსის შორის საზღვარს წარმოადგენს. ჩაედინება ატლანტის ოკეანის ლოუერ-ბეის უბეში.
მდინარე სანაოსნოდ გამოიყენება ქვემო წელში, სადაც მას მთავარი შენაკადი - მდ. მოჰავკი - უერთდება. დაკავშირებულია ტბებთან ერი (ერის არხი), ონტარიო და შამპლეინი სანაოსნო არხებით, რომელიც სამდინარო გზას ქმნის მდ. წმ. ლავრენტისთან. ჰუდსონზე დგას ქალაქები ტროა, ოლბანი, ჰუდსონი, კინგსტონი, ხოლო უბის შესართავთან — ქ. ნიუ-იორკი.
ევროპელთაგან პირველმა ჰუდსონი გახსნა იტალიელმა ჯოვანი და ვერაძანომ 1524 წელს. 1609 წელს მდინარე გამოიკვლია ინგლისელმა ჰენრი ჰუდსონმა, რომლის პატივსაცემადაც მას ეს სახელი დაერქვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები კატეგორია:ნიუ-იორკი
ობზორი
„ობზორ“ — ყოველდღიური პოლიტიკურ-ლიტერატურული გაზეთი პროგრესულ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა თბილისში 1878—1883 წლებში რუსულ ენაზე; დააარსა და რედაქტორ-გამომცემელი იყო ნიკო ნიკოლაძე. გაზეთმა თავიდანვე შემოიკრიბა რუსეთისა და ევროპის გამოჩენილი მოღვაწეები. აშუქებდა თანამედროვეობის აქტუალურ პოლიტიკურ და ლიტერატურულ მოვლენებს. თანამშრომლობდნენ გ. უსპენსკი, ა. პალმი, ი. თხორჟევსკი, ნ. სიმბორსკი და სხვები. საკუთარი კორესპონდენტები „ობზორს“ ჰყავდა რუსეთისა და ევროპის დიდ ქალაქებში — ოდესაში — ბელოტრისტი ი. სვედენცოვი, პეტერბურგში — მ. პესკოვსკი, ვენაში — პოლონელი პუბლიცისტი დ. ბაგნიცკი, ლონდონში — გლაზგოს უნტის პროფესორი ჯ. ფორდესი, რომელთა წერილები და კორესკონდენციები საინტყერესოს ხდიდა გაზეთს. „ობზორ“ დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ამიერკავკასიაში და მის ფარგლებს გარეთაც. ხელისუფლების საწინააღმდეგო მასალების გამოქვეყნებისათვის ცენზურა სისტემატურად დევნიდა გაზეთს, რომლის გამოცემა რამდენიმეჯერ შეაჩერეს კიდეც.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსულენოვანი გაზეთები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
პალი-აიკე
პალი-აიკე შეიძლება ნიშნავდეს:
დუბროვკა (ვსევოლოჟსკის რაიონი)
დუბროვკა — დაბა რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, დუბროვსკოეს საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ვსევოლოჟსკის რაიონში, მდინარე ნევის ნაპირას. 2010 წლის მონაცემებით დაბის მოსახლეობა 6 693 ადამიანს შეადგენდა.
ისტორია
1500 წელს მოსკოველი დიაკის (მდივანი) დმიტრი კიტაევის მიერ ჩატარებული აღწერის მიხედვით, სოფელი „ნევის დუბროვა“, ნევის მარჯვენა ნაპირას, ჯერ კიდევ 1500 წელს არსებობდა. სოფელი შედიოდა ორეხოვსკის მაზრის შემადგენლობაში და ასევე სპასკის საქალაქო პოგოსტში. ამ სოფლის გარდა, კიდევ 3 ამავე სახელწოდების სოფელი იყო ამ პოგოსტში.
დასახლება პირველად რუკაზე აღნიშნეს XVIII საუკუნის მესამე ნახევარში, სახელწოდებით დუბრვა, ამ რუკის ავტორი იყო პ. ვასანდერი.
სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის დაბები
ისტ-რივერი
thumb|250px|ისტ-რივერი thumb|250px|ისტ-რივერი ბრუკლინის, მანჰეტენისა და უილიამსბურგის ხიდებით. ისტ-რივერი (ინგლ. East River) — სანაოსნო სრუტე ქ. ნიუ-იორკში ზემო ნიუ-იორკის ყურესა და ლონგ-აილენ-საუნდის სრუტეს შორის. ჰყოფს მანჰეტენსა და ბრონქს ბრუკლინისა და კუინზისგან. უკავშირდება მდ. ჰუდზონსა და მდ. ჰარლემს. სიგრძეა 26 კმ.
სრუტეზე აგებულია საავტომობილო ხიდების ქსელი (მათ შორის ბრუკლინის ხიდი, მანჰეტენის ხიდი, უილიმსბურგის ხიდი, კუინზის ხიდი), სარკინიგზო ხიდი, ხოლო სრუტის ქვეშ გაყვანილია ორი საავტომობილო გვირაბი. მასზეა ასევე საპორტო ნაგებობები, მათ შორის ბრუკლინის სამხედრო პორტი. მისი სანაპიროს გასწვრივ მანჰეტენზე გადის ავტომაგისტრალი ფდრ დრაივი, აქვეა ასევე გაეროს შტაბ-ბინის შენობა. კუინზის რაიონში სრუტის ნაპირას მდებარეობს ლა-გუარდიას აეროპორტი. მანჰეტენსა და კუინსს შორის სრუტეზე მდებარეობს რუზველტის კუნძული.
კატეგორია:აშშ-ის სრუტეები კატეგორია:ნიუ-იორკი
ახალი სკოლა (ნიუ-იორკი)
უნივერსიტეტში სწავლობს დაახ. 9.300 სტუდენტი საბაკალავრო და სამაგისტრო პროგრამებში. მთავარ დისციპლინათა შორისაა სოციალური მეცნიერებები, ლიბერალური ხელოვნება, ჰუმანიტარული მეცნიერებები, არქიტექტურა, ნატიფი ხელოვნება, დიზაინი, მუსიკა, დრამატურგია, ფინანსები, ფსიქოლოგია და საზოგადოებრივი პოლიტიკა. სკოლა განთქმულია მისი ავანგარგული სწავლების მეთოდითა და საერთაშორისო კვლევის ცენტრით - World Policy Institute.
სამაგისტრო განყოფილება ახალ სკოლაში დაიწყო 1933 წელს როგორც "ლტოლვილი უნივერსიტეტი", ევროპიდან გამოქცეული მეცნიერებისა და მასწავლებლების გადასარჩენად. 1934 წელს ნიუ-იორკის რეგენტთა საბჭომ მას ქარტია მიანიჭა და მისი სახელი შეიცვალა "პოლიტიკური და სოციალური მეცნიერებების სამაგისტრო ფაკულტეტით" — სახელი, რომელიც მან 2005 წლამდე შეინარჩუნა. პარსონის დიზაინის ფაკულტეტი ახალ სკოლაში უნივერსიტეტის ყველაზე კონკურენტული სამხატვრო სკოლაა.
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები კატეგორია:ნიუ-იორკი
დაგონი (მრავალმნიშვნელოვანი)
დაგონი შეიძლენა ნიშნავდეს:
Formica fallax
Formica fallax — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ივანე ანანოვი
ივანე (ოვანეს) სტეფანეს ძე ანანოვი (დ. 1812, თბილისი — გ. 1888, მოსკოვი) — რუსეთის იმპერიის პირველი გილდიის ვაჭარი, მეცენატი და ფინანსისტი. XIX საუკუნის დასავლეთ საქართველოში ყველაზე მსხვილი მიწათმფლობელი და ცნობილი მეურნე.
ბიოგრაფია
ივანე ანანოვი 1812 წელს თბილისში დაიბადა და აქვე დაამთავრა ნერსესის სემინარია. მისი წინაპრები თბილისში ვასპურაკანიდან ჩამოსახლდნენ. მისი ბიოგრაფიის შესახებ ცნობები მწირია. იგი მეუღლესთან ერთად მოსკოვში დასახლდა და ძირითადად იქ საქმიანობდა. გარდაიცვალა 1888 წელს.
საქმიანობა
მოსკოვში გადასახლების შემდეგ აქტიურად ჩაერთო ჯერ კომერციულ, შემდეგ საფინანსო-საკრედიტო საქმიანობაში, რომელიც ცოტა მოგვიანებით საქართველოშიც თბილისისა და ქუთაისის კომერციულ ბანკებში განაგრძო. გაზეთ „ივერიის“ ცნობით მას აღებ-მიცემობა თხუთმეტი თუმნით დაუწყია და ისე გამდიდრებულა, მილიონის პატრონად ასახელებდნენ. მინიჭებული ჰქონდა ნამდვილი სახელმწიფო მრჩეველის წოდება. ის იყო იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ძეგლის მშენებლის ხაზინადარი. იგი ფლობდა აჯამეთის ტყეს და მასთან დაკავშირებულ ხე-ტყის წარმოებას, მრავალ ჰექტარ სახნავ-სათეს მიწასა და ზვრებს.
მრეწველობა
ანანოვის ღვინის რეალიზაციის მთავარი კანტორა თბილისში მდებარეობა, საბითუმო საწყობები და მაღაზიები კი გახსნილი იყო პეტერბურგში, მოსკოვში, ვარშავაში, ბაქოსა და ბათუმში, რომლებშიც ყოველწლიურად სარეალიზაციოდ 29-30 ათასი ვედრო სუფრის ღვინო, 30-40 ათასი ბოთლი შამპანური და 60 ათასი ბოთლი კონიაკი იგზავნებოდა, ანანოვის სასმელები ფართოდ იყო ცნობილი არა მხოლოდ კავკასიაში, არამედ რუსეთის იმპერიის სხვა მხარეებშიც.
მეცენატი
მისი ყველაზე მასშტაბური საქველმოქმედო პროექტი იყო თბილისის წმინდა სტეფანეს სახელობის მონასტერთან სომეხ ქალთა შვიდწლიანი სკოლის დაარსება, რომელიც მან მეუღლის მარინე ანანოვის ხსოვნას მიუძღვნა. 1881 წელს ძმასთან (ალექსანდრე ანანოვი) ერთად დააფუძნა ფონდი 16 ათასი მანეთის კაპიტალით, რომლის პროცენტებით ყოველწლიურად მოსკოვის ლაზარევის ინსტიტუტში ორ-ორი სომეხი სტუდენტის სწავლა ფინანსდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1812 კატეგორია:გარდაცვლილი 1888 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები კატეგორია:სომეხი მეცენატები კატეგორია:სომეხი ვაჭრები
Lamborghini Veneno
Lamborghini Veneno არის შეზღუდული წარმოების უნივერსალური ავტომობილი, იგი საზოგადოებას 2013 წლის ჟენევის ავტოსალონზე წარუდგინეს. მოდელი შექმნილია Lamborghini Aventador-ის პლატფორმაზე, ავტომობილი შეიქმნა Lamborghini-ის 50 წლისთავის აღსანიშნავად. პირველი პროტოტიპი შეიქმნა ნაცრიფერი ფერის და ორივე მხრიდან ზოლებად იტალიის დროშის ფერები ამშვენებს, ავტომობილი Lamborghini-ის მუზეუმში დაიკავებს ადგილს. მოდელს აქვს Aventador-ის 6.5 ლიტრის მოცულობის 12 ცილინდრიანი ძრავა.
ავტომობილის მხოლოდ სამი მოდელი შეიქმნება რომლებიც წითელი, თეთრი და მწვანე ფერისანი იქნებია, იტალიის დროსის ფერების შესაბამისად. ავტომობილის ღირებულება შეადგენს €3.12 მილიონ ევროს და სამივე მათგანი უკვე გაყიდულია, აქედან ორი შეერთებულ შტატებში გაიგზავნება.
კორპუსი
ავტომობილის კორპუსი მთლიანად დამზადებულია ნახშირბადის კომპოზიტებისაგან, მოდელს გააჩნია ბევრი საჰაერო ნახვრეტები. იგი მთლიანად Lamborghini Aventador-ის პლატფორმაზეა შექმნილი, მაგრამ მისგან განსხვავებით Veneno უფრო მოკლეა რამაც 125 კილოგრამის დაზოგვის შესაძლებლობა მისცა.
მოდელ აღჭურვილია Pirelli P-Zero-ს წინა 20 და უკანა 21 დიუმიანი დისკებით, Lamborghini-ის ყველა სხვა მოდელების მსგავსად ამ მოდელსაც გააჩნია ოთხივე წამყვანი თვალი (4x4) და კარბონატ-კერამიკი მუხრუჭები.
ძრავა და ტრანსმისია
დღევანდელი ტენდენციების მიხედვით პოპულარულია სუპერ ავტომობილებში ჰიბრიდული ძრავის დამონტაჟება, მაგრამ კომპანიაში გადაწყვიტეს კლასიკური ძრავის დაყენება, არჩევანი Aventador-ის 6.5 ლიტრის მოცულობის 12 ცილინდრიანი ძრავაზე შეაჩერეს, რომელიც 750 ცხენის ძალას გამოიმუშავებს. მოდელს ასევე გააჩნია ოპტიმიზირებული გამოსაბოლქვი სისტემა და გაუმჯობესებული აეროდინამიკა.
რაც შეეხება ტრანსმისიას, 7 სიჩქარიანი ნახევრად ავტომატური სიჩქარის გადაცემათა კოლოფი, რაც ასევე შეიცავს ერთ ელექტროჰიდრავლიკურ კონუსს (ე.წ. ცეპლენია).
მგზავრები-არმია (საკალათბურთო კლუბი)
საკალათბურთო კლუბი მგზავრები არმია — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო.
ისტორია
სკ „არმიას“ დებიუტი საქართველოს სუპერლიგაში 2010 წელს შედგა. ლევან მოსეშვილის მიერ გაწვრთნილი გუნდი თავიდანვე ჩემპიონატის ლიდერად ჩამოყალიბდა, და იგი საქართველოს თასთან და საქართველოს სუპერთასთან ერთად მოიგო.
2011 წელს გუნდის მთავარ მწვრთნელად მისი ყოფილი მოთამაშე და კაპიტანი კოტე ტუღუში დაინიშნა. „არმიამ“ რამდენიმე ლეგიონერი დაიმატა, მათ შორის ნბა-ს ყოფილი მოთამაშეები — სანდიეტა გეინსი, ჯერემი რიჩარდსონი, და გილიერმო დიასი. გუნდი საერთაშორისო ასპარეზზე გამოვიდა, მაგრამ „ევროჩელენჯის“ ჯგუფური ეტაპის გადალახვა ვერ შეძლო, ეროვნული ჩემპიონატი კი კვლავ დამაჯერებლად მოიგო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს საკალათბურთო კლუბები
ფეკლაბრუკი
ფეკლაბრუკი (Vöcklabruck) — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ფეკლაბრუკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 931 ადამიანს შეადგენს. ქალაქში გაედინება მდინარე ფეკლა, რომლისგანაც მომდინარეობს მისი სახელი.
ფეკლაბრუკში განთავსებულია მრავალი მაღაზია და სასწავლო დაწესებულება.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ანტონ ბუტიჯიჩი
ანტონ ბუტიჯიჩი (მალტურ ენაზე Anton Buttiġieġ დ.19 თებერვალი, 1912, მალტა — 5 მაისი, 1983, მალტა) — მალტის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, პოეტი. მალტის პრეზიდენტი 1976-1981 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალტის პრეზიდენტები კატეგორია:მალტელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
ჰუე
ჰუე – ქალაქი ვიეტნამში. 1802-1945 წლებში იყო ნგუენის დინასტიის იმპერიული დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე პერფუმეს სანაპიროზე. ჰუე ცნობილია თავისი მონუმენტებით და არქიტექტურით. 2005 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 333 004 ადამიანს შეადგენს.
ვიეტნამის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებად გაყოფის შემდეგ, ჰუე სამხრეთ ვიეტნამის ტერიტორიაზე მოხვდა. ის მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და სამხედრო როლს თამაშობდა ვიეტნამის ომში. 1966 წელს, ქალაქი ბუდისტების მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყების ცენტრი იყო.
ჰიუს ისტორიული მონუმენტები, 1993 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიეტნამის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ვიეტნამში
სურამის ციხე (მრავალმნიშვნელოვანი)
სურამის ციხე შეიძლება აღნიშნავდეს:
კინო
დეივის ჩამა
დეივის ჩამა (დ. 21 აგვისტო, 1964) — ზამბიელი პოლიტიკოსი. ზამბიის ეროვნული ასამბლეის წევრი და ქვეყნის თავდაცვის მინისტრი.
ბიოგრაფია
ჩამამ მიიღო დიპლომი სოფლის მეურნეობაში და დაიწყო თავისი პროფესიით მუშაობა. მოგვიანებით შეუერთდა ზამბიის პატრიოტულ ფრონტს.
2016 წლის სექტემბერში პრეზიდენტ ედგარ ლუნგუს ახალ კაბინეტში დანიშნული იქნა თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე. ამავე დროს ის წარდგენილი იყო ზამბიის ეროვნული ასამბლეის წევრობაზე. ამავე წელს ჩამა ზამბიის ეროვნული ასამბლეის წევრი გახდა.
ჩოხი
ჩოხი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთზე. მდინარე ბურსაჭირის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1760 მ. დუშეთიდან 63 კმ. სოფელში დგას პირიმზის ხატი და წმინდა გიორგის ეკლესია.
პირიმზე ფუძის ანგელოზი
მინი|პირიმზე ფუძის ანგელოზი სოფელში მდებარეობს გუდამაყრელთა სალოცავი პირიმზე ფუძის ანგელოზი. პირიმზის ხატი პატარა ქვითკირის ეკლესიაა, რომელიც სიპი ქვით იყო გადახურული და ქვის ჯვარი ედგა თავზე. ეკლესიას გარს ერტყა ხატის ტყე. ჩოხის წმ. გიორგის ეკლესიაში ინახებოდა პირიმზის ხატი, რომელიც წარმოადგენდა ვერცხლით მოჭედილ და მხედრულწარწერიან ჯვარს წმინდა გიორგის გამოსახულებით. ის 1707 წელს შესწირა თეიმურაზმა, შემდგომში არაგვის ერისთავმა, ფუძის ანგელოზს. პირიმზეში 9-10 ხატობა ტარდებოდა, რომელთაგან უმთავრესი იყო ფუძის ანგელოზობა, რომელიც 30-31 აგვისტოს იმართებოდა. პირიმზე წკლაურ-ბექაურებმა ხევსურეთის სოფელ უკანახოდან გადაიტანეს გუდამაყარში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯოხარ დუდაევი
ჯოხარ დუდაევი (Dudin Musa-khant Dʒouxar / Дудин Муса-кIант Жовхар, Джоха́р Муса́евич Дуда́ев; დ. 15 თებერვალი, 1944, იალხოროი, ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ ― გ. 21 აპრილი, 1996, გეხი-ჩუ, ჩეჩნეთი) — ჩეჩნეთის პირველი პრეზიდენტი 1991 წლის 27 ოქტომბრიდან სიკვდილამდე.
დაიბადა იალხოროიში, ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ 1944 წლის 15 თებერვალს. ცხოვრების პირველი 13 წელი გადასახლებაში გაატარა. ოჯახთან ერთად ჩეჩნეთში მხოლოდ 1957 წელს დაბრუნდა. 1974 წელს დაამთავრა იური გაგარინის სახელობის სამხედრო-საჰაერო აკადემია და უმაღლესი პოლიტიკური სასწავლებელი. დუდაევის სამხედრო კარიერა დაიწყო 1966 წელს. 1990 წელს, სსრკ-ის ხელისუფალთა ბრძანებით ესტონეთში, სტრატეგიული ბომბდამშენების დივიზიის მეთაურმა გენერალ–მაიორმა დუდაევმა უარი განაცხადა მოეხდინა ესტონეთის ტელევიზიისა და პარლამენტის შენობის ბლოკირება. ამის შემდეგ, ავიაციის გენერალმა დატოვა თავისი თანამდებობა და ჩეჩნეთის ეროვნულ მოძრაობას ჩაუდგა სათავეში. 1990 წლის ნოემბერში ჩეჩენი ხალხის საერთო ეროვნულ კონგრესზე აირჩიეს აღმასრულებელი კომიტეტი, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა გენერალი დუდაევი.
1991 წლის 27 ოქტომბერს გამართულ არჩევნებში სახელმწიფოს მეთაურად აირჩიეს ჯოხარ დუდაევი. ჩეჩნეთის ამ ნაბიჯმა აღაშფოთა კრემლის მესვეურნი და 1991 წლის 8 ნოემბერს რუსეთის პრეზიდენტმა ბორის ელცინმა გამოსცა ბრძანება რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საგანგებო მდგომარეობის შემოღების შესახებ. საპასუხოდ დუდაევმა საკუთარ ქვეყანაში საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა და გასცა ბრძანება თავდაცვის შეიარაღებული რაზმების გაშლის თაობაზე. 1991 წლის 9 ნოემბრის, გამთენიისას ხანკალას აეროდრომზე დაფრინდა რუსეთის რვა სამხედრო-სატრანსპორტო თვითმფრინავი შეიარაღებული რუსი ჯარისკაცებით, მაგრამ ეროვნული გვარდიის და მილიციის ნაწილების მიერ აეროდრომი ალყაში იქნა მოქცეული. პარალელურად, დაცვის ქვეშ იქნა აყვანილი დედაქალაქისკენ მიმავალი ყველა გზა; ათიათასობით ადამიანმა იწყო თავმოყრა გროზნოს ცენტრში, რომლებიც მზად იყვნენ დაეცვათ ქვეყნის სუვერენიტეტი.
1991 წლის 9 ნოემბერს ჩეჩნეთის ისტორიაში მოხდა მეტად მნიშვნელოვანი ფაქტი-შუადღისას, რესპუბლიკის პარლამენტში ფიცი წარმოთქვა პრეზიდენტმა ჯოხარ დუდაევმა. ამრიგად ელცინის ნაბიჯებმა უკუშედეგი გამოიღო და ჩეჩნეთის დამორჩილების ნაცვლად, მან პრაქტიკულად მთელი ჩრდილოეთი კავკასია კრემლის წინააღმდეგ აამხედრა. იმავე დღის საღამოს, რუსეთის წარმომადგენლებთან მიღწეული იქნა მოლაპარაკება ხანკალაში ბლოკირებული რუსული ჯარის დაუყოვნებლივ გაყვანაზე ჩეჩნეთის რესპუბლიკიდან. 1991 წლის 10 ნოემბერს პრეზიდენტმა დუდაევმა მსოფლიო საზოგადოებას ამცნო ჩეჩენი ერის ნება - შექმნან დამოუკიდებელი სახელმწიფო და ამასთან ერთად დასძინა, რომ რუსეთის იმპერიული ძალების აგრესიის შემთხვევაში, ისინი მედგარ წინააღმდეგობას გაუწევდნენ მათ.
დაუძლურებული საბჭოთა რუსეთის იმპერია იძულებული გახდა დაჰყოლოდა თავისუფლებისმოყვარე ხალხის ნებას. თუმცა, კრემლი საგულდაგულოდ ემზადებოდა რევანშისთვის და 1994 წლის დეკემბერში,რუსეთი ომის გამოუცხადებლად შეიჭრა ჩეჩნეთის რესპუბლიკა — იჩქერიაში, სადაც შეიყვანა 30 ათასი ჯარისკაცი, 230 ტანკი, 450 ჯავშანტრანსპორტიორი. ამ მომენტიდან იწყება რუსეთ-ჩეჩნეთის პირველი ომი. აქტიურად იბომბება დედაქალაქი - გროზნო, რომელიც რუსებმა პრაქტიკულად აღგავეს პირისაგან მიწისა; პარალელურად რუსეთის სპეცსამსახურები სულმოუთქმელად ნადირობენ პრეზიდენტ დუდაევზე. 1996 წელს, ულტრათანამედროვე აპარატურის მეშვეობით მოხდა პრეზიდენტის მობილური სატელეფონო საუბრის გადატაცვა და მის მისამართით გაგზავნილ იქნა ზესიზუსტის მქონე რაკეტა. ჯოხარ დუდაევი ვერაგულად მოკლეს სოფელ გეხი-ჩუს სიახლოვეს. მის პატივსაცემად დედაქალაქ გროზნოს ეწოდა ჯოხარ-ღალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:გენერალისიმუსები
კარასაჰრი
2000 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 29 000 ადამიანს, რომელიც 2006 წლისთივს 31 773-მდე გაიზარდა, საიდანაც: 16,032 იყო ჩინელი, 7781 ჰუი, 7,154 უიღური, 628 მონღოლი და 178 სხვა ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები.
ქალაქს სტრატეგიული მდებარეობა აქვს. მდებარეობს მდიანრე კაიდუზე, ჩინეთის ეროვნულ გზატკეცილ 314-ზე და სამხრეთი-სანძიანის რკინიგზის ხაზზე. ის არის რეგიონალურ დონზე მასალების განაწიელბის და ბიზნესის მნიშვნელოვანი ცენტრი. ქალაქის ადმინისტრაციაში შედის ათი თემი. მოსახლეობა ძირითადად მუსლიმია და ქალაქში მრავალი მეჩეთია.
გეოგრაფია
კლასიკურ ჩინურ წყაროებში მოხსენებული ქალაქი იანქი მდებარეობდა ტარიმის ღრმულის ჩრდილოეთში მდებარე ტაკლა-მაკანის უდაბნოს ოაზისში გამავალ აბრეშუმის გზაზე და წარმოადგენდა მოქარავნეთა გაჩერების პუნქტს.
ისტორია
ტერიტორიის უძველესი ცნობილი მოსახლეობა იყო ინდოევროპელი ხალხი, რომლებიც საკუთარ თავს ქალაქის სახელი მიხედვით არში მოიხსენიებდნენ. მათი ენა, რომელიც თავიდან ადრეულ XX საუკუნეში აღმოაჩინეს, ცნობილია როგორც ტოხარული A (ეს არასწორი სახელი გამოწვეულია დაშვებით, ეს რეგიონის შედიოდა ტუხარისანში. რომელი თეორიც შემდგომ უარყოფილი იქნა, თუმცა ენის დასახელება შემოჩა). ეა ქალაქი და მისი მაცხოვრებლები ასევე ცნობილი იყო როგორც აგნი, რაც შესაძლებელია იყო ინდოევროპული ენებიდან მოგვიანებით წარმოშობილი ეგზონიმი (სანსკრიტზე აგნი ცეცხლს ნიშნავს). VII საუკუნის ბუდისტმა ბერმა სიუანცზანმა აგნი ჩინურად ითარგმნა როგორც ო-კი-ნი 阿耆尼 (შუა ჩინური: *ʔɑ-ɡiɪ-ɳˠiɪ სტანდარტული ჩინური: Āqíní).
არშის ესაზღვრებოდა ტოხარული კულტურები რომლებიც ასევე მონათესავე ენებზე საუბრობდნენ: დასავლეთიდან კუჩა და აკსუ, აღმოსავლეთიდან ტურფანი და სამხრეთით ლოულანის სამეფო.
I საუკუნიდან ტარიმის ბასეინის მოსახლეობის უმეტესობა მათ შორის არში ბუდიზმის მიმდევარი ხდება და ლინგვისტურად ინდოირანული ენების გავლენის ქვეშ ექცევა. რეგიონში ვრცელდება ისეთი ენები, როგორიცაა: პალი, სანსკრიტი, ბაქტრიული, განდჰარი და საკა. ქალაქი არში ცნობილი ხდება როგორც აგნი, რომელიც მომდინარეობს სანსკრიტული სიტყვიდან: अग्नि "ცეცხლი". ბუდისტურ ხელნაწერებში ხანდახან ასევე მოხსენიებულია როგორც: "ცეცხლის ქალაქი".
პატრიკ ფიორი
პატრიკ ფიორი (დაბადებული როგორც პატრიკ-ჟან-ფრანსუა-შუშაიანი; დ. 23 სექტემბერი, 1969, მარსელი, საფრანგეთი) — ფრანგი მომღერალი.
ბიოგრაფია
ფიორის მამა იყო სომხური წარმოშობის (ჟაკ შუშაიანი), ხოლო დედა კორსიკელი (მარია ანტუანეტა ფიორი). ჯერ კიდევ თორმეტი წლის იყო, როცა პირველად შესთავაზეს როლი მიუზიკლში La légende des santonniers. თექვსმეტი წლისამ კი ჩაწერა თავისი პირველი სიმღერა „Stéphanie“. 1993 წელს ფიორიმ მეოთხე ადგილი აიღო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში, სიმღერით „Mama Corsica“. მომდევნო წელს კი გამოვიდა მისი ალბომი სახელწოდებით Puisque c'est l'heure. წარმატებით გაიარა სინჯები ფებუსის როლზე დასამტკიცებლად მიუზილში პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი. დანიელ ლავუასა და გარუსთან ერთად ჩაწერა ჰიტი „Belle“. მომდევნო წელს პატრიკმა ხელი მოაწერა კონტრაქტს „სონისთან“ და ჩაწერა თავისი მესამე ალბომი Prends Moi. 2000 წელს პატრიკმა მიიღო გადაწყვეტილება მიეტოვებინა თავისი როლი პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში, რათა ჩაეწერა თავისი მეოთხე ალბომი Chrysalide. ორი წლის შემდეგ კი გამოვიდა მისი მეხუთე ალბომი, ხოლო ალბომი Si on chantait plus fort 2005 წელს. 2007 წელს ჩაწერილი სიმღერა „4 Mots sur un piano“ ფრანგულ ჩარტებში ორი კვირის განმავლობაში პირველ ადგილას იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ფრანგი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
I Am... Sasha Fierce
I Am... Sasha Fierce — ამერიკელი საცეკვაო პოპ მომღერლის - ბიონსე ნოულსის მესამე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2008 წელს. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Columbia Records.
სერტიფიცირებები
!colspan="3"|შეჯამება
სქოლიო
კატეგორია:ბიონსე ნოულსის ალბომები კატეგორია:2008 წლის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
საბრძოლო მანქანები
მინი|[[M1128 საბრძოლო მანქანა]] საბრძოლო მანქანები – შეჯავშნული, მუხლუხიანი ან თვლიანი მაღალი გასავლიანობის მქონე თვითმავალი მანქანები მათზე დამონტაჟებული შეიარაღებით. საბრძოლო მანქანებს განეკუთვნება ტანკი, საბრძოლო სადესანტო მანქანა, ფეხოსანთა საბრძოლო მანქანა, საბრძოლო სადაზვერვო მანქანა, ჯავშანტრანსპორტიორი, თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი, თვითმავლი საარტილერიო ქვემეხი, აგრეთვე ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემის და ტანკსაწინააღმდეგო სარაკეტო კომპლექსის საბრძოლო მანქანები, საზენიტო სარაკეტო კომპლექსის და სახმელეთო სარაკეტო კომპლექსის გამშვები დანადგარები.
რესურსები ინტერნეტში
*
ჰატიჯე სულთანი
ჰატიჯე სულთანი (დ. 1496 — გ. 1538) — ოსმალეთის იმპერატორ სელიმ I იავუზის და აიშე ჰაფსა სულთანის შვილი. სულეიმან I დიდებულის და და სელიმ II-ის მამიდა. სახელი დაარქვეს წინასწარმეტყველის პირველი ცოლის პატივსაცემად.
1518 წელს გათხოვდა ისკანდერ-ფაშაზე, რომელიც ქორწინებიდან მალევე გარდაიცვალა. ჰატიჯე დაბრუნდა და ცხოვრობდა დედასთან ერთად, 1520 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა სტამბოლში თოფქაფის სასახლეში. 1524 წელს ცოლად გაჰყვა დიდ ვეზირ იბრაჰიმ-ფაშას. ქორწილი 15 დღე გაგრძელდა. ჰატიჯეს და იბრაჰიმს შეეძინათ სამი შვილი, პირველი დაბადებიდან მალევე გარდაიცვალა. 1536 წელს იბრაჰიმ-ფაშა სულთნის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს. 1538 წელს თავადაც გარდაიცვალა. უცნობია სად და როგორ ცხოვრობდა მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ 2 წლის განმავლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
.
კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1496 კატეგორია:გარდაცვლილი 1538
18 იანვარი
18 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის მე-18 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 347 დღე (ნაკიან წელში - 348).
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0118
საგბაიანი
საგბაიანი (ოფიციალურად საგბაიანის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Sagbayan; Bayan ng Sagbayan) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 335 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 24 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
Formica fatale
Formica fatale — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
The Union (ალბომი)
The Union — ელტონ ჯონის 30-ე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2010 წელს. იგი ჩაწერილია ლეონ რასელის მონაწილეობით. ალბომი ეძღვნება გაი ბებილონის, ელტონ ჯონის საკონცერტო ბენდის წევრის ხსოვნას (გარდაიცვალა ალბომის გამოცემამდე).
ევრიდიკე
ევრიდიკე (Εὐρυδίκη) — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ერთ-ართი დრიადთაგანი (ზოგი მონაცემებით აპოლონის ქალიშვილი ). მუსიკოსი და მომღერალის ორფეოსის მეუღლე.
ორფეოსის მიერ საიქიოდან გამოყვანილი დაბრუნდა ისევ უკან, რადგან მისმა მეუღლემ გზაში დაარღვია პერსეფონესათვის მიცემული პირობა, და მიიხედა ცოლისაკენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ნიმფები
კნიტელფელდი
ქალაქის სახელი უკავშირდება კნიტელფელდის პუტჩს, ანუ 2002 წლის 7 სექტემბრის ავსტრიის თავისუფლების პარტიის კრებას, რაც 2002 წელსვე საპარლამენტო არჩევნებით დასრულდა.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
თვითმფრინავი
thumb|right|[[P-38 Lightning — ტყუპი ძრავის მქონე, ფიქსირებულ ფრთებიანი კონფიგურაციით.]] thumb|right|[[F-16 Fighting Falcon — აშშ-ს ფიქსირებულ-ფრთებიანი სამხედრო თვითმფრინავი]] thumb|right|[[NASA Pathfinder|ჰელიოსი ფრენის დროს]] თვითმფრინავი (მოძველებული სახელწ. აეროპლანი) — ატმოსფეროში საფრენად განკუთვნილი ჰაერზე მძიმე საფრენი აპარატი, რომელიც ძალოვანი დანადგარის და უძრავი ფრთის დახმარებით ქმნის აეროდინამიურ ამწევ ძალას. განასხვავებენ სამხედრო (საბრძოლო თვითმფრინავები და სპეციალური ავიაციის თვითმფრინავები) და სამოქალაქო თვითმფრინავებს; ხრახნიანს და რეაქტიულს; ბგერამდელს, ზებგერითსა და ჰიპერბგერითს; სახმელეთო და სახომალდო ბაზირების, ჰიდროთვითმფრინავებს და თვითმფრინავ-ამფიბიებს.
თანამედროვე თვითმფრინავები საწყისს იღებენ ძმები რაიტების გამოგონებიდან, რომლებიც ავიაციის საერთაშორისო ფედერაციის მიერ აღიარებულნი არიან სტანდარტების დამდგენებად და რეკორდების დამმყარებელნად ავიაციაში, ხოლო თავად გამოგონება — „პირველ სტაბილურ და კონტროლირებად ჰაერზე მძიმე კვებით აღჭურვილ ფრენად.“ 1905 წელს მათმა შექმნილმა Wright Flyer III-მა შეძლო სრულად კონტროლირებადი, სტაბილური ფრენა დროის მნიშვნელოვანი ხანგრძლივობით. 1906 წელს უკვე აეროპლანის წარმოება ლეგალური გახადეს აშშ-ის პატენტით ნომერი 821,393.
ეტიმოლოგია
მფრინავი ობიექტების პირველი დასახელება IXX საუკუნეში გაჩნდა. სიტყვა აეროპლანს აქვს ბერძნული წარმომავლობა ἀήρ (აერ), „ჰაერი“ და πλάνος (პლანოს), „ხეტიალი“. ამ ორი ანტიკური ბერძნული სიტყვის შეერთებით გამოდის ἀερόπλανος (აეროპლანოს), რაც „ჰაერში (ცაში) ხეტიალს“ ნიშნავს. ინგლისში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კანადაში და ასევე მსოფლიოს უმეტეს ქვეყანაში საფრენი აპარატების აღსანიშნავად გამოიყენება ტერმინი „airplane“. ჩანაწერი „airplane“ პირველად 1907 წელს გამოიყენეს.
მზის ენერგიაზე მომუშვე თვითმფრინავები
მზის ენერგიაზე მოუშავე თვითმფრინავები ენერგიას იღებენ ფოტოელემენტისაგან. 2010 წლის 8 ივლისს სოლარ იმპულსის ეკიპაჟი იყო პირველი, ვინც მზის ენერგიაზე მომუშვე თვითმფრინავით ღამით იფრინეს.
კუბური ნიანგი
კუბური ნიანგი (Crocodylus rhombifer) — ქვეწარმავალი ნამდვილი ნიანგების ოჯახიდან. გავრცელებულია კუბის რამდენიმე კუნძულზე.
გარეგნობა
კუბურ ნიანგს გააჩნია სხვა ნიანგებისაგან განმასხვავებელი რამდენიმე მახასიათებელი: უფრო ღია ფერის შეფერილობა, გრძელი და ძლიერი ფეხები, დაფარულია დიდი ზომის ქერცლით, ის გაცილებით დიდ დროს ატარებს ხმელეთზე და შეუძლია კოლექტიური მოქმედება. ყვითელი და შავი ლაქებით, სხეულის მისთვის დამახასიათებელი მოხატულობის გამო, ამ სახეობას ხშირად მარგალიტის ნიანგებს უწოდებენ.
კუბურ ნიანგს შეუძლია სიამის და ამერიკულ ნიანგებთან შეჯვარება. ჰიბრიდებმა შეიძლება მემკვიდრეობით ორივე მშობლისთვის დამახასიათებელი შეფერილობა მიიღონ. მათ ასევე შეუძლიათ გამრავლებაც.
ცხოვრების წესი
კუბური ნიანგი ბუნებრივ პირობებში გვხვდება კუნძულ ხუვენტუდსა და საპატის ჭაობში. ეს გავრცელების ყველაზე მცირე არეალია ნიანგების ყველა სახეობებს შორის. ადრე გავრცელებული იყო კაიმანისა და ბაჰამის კუნძულებზეც. უპირატესობას ანიჭებს მტკნარ წყალსატევებს, თუმცა მარილიან წყალშიც შეუძლია ცხოვრება.
ამ სახეობის ნიანგები ძირითადად იკვებებიან თევზებით, კუებით, პატარა ძუძუმწოვრებით, ახალგაზრდა ასაკში აგრეთვე კიბოსნაირებით და მწერებით. ნადირობისას მათ ზოგიერთი სახეობის ალიგატორის მსგავსად საკმაოდ მაღალ სიმაღლეზე შეუძლიათ ახტომა.
მათი შეწყვილების პერიოდი გრძელდება მაისიდან-აგვისტომდე. მდედრი ნიანგი როგორც წესი დებს 30-40 კვერცხს. ბუნებრივ პირობებში კვერცხებისათვის თხრის ორმოს, თუმცა ტყვეობაში დაფიქსირებულა ბუდის მშენებლობის შემთხვევაც, რაც განპირობებული უნდა იყოს გარემო პირობებით.
პოპულაცია
ამჟამად სახეობის პოპულაცია მოიცავს 3000-6000 ერთეულს. 1950-1960-იან წლებში გავრცელებული იყო ნიანგების მოსაშენებელი ფერმები, რომლებიც მათ ხორცისა და ტყავის მისაღებად იყენებდნენ. ამის გამო მოხდა რამდენიმე ჰიბრიდული ჯიშის გამოყვანა, რომელთა ძირითადი სახეობისაგან იზოლაციაც იგეგმება. კუბური ნიანგი შეტანილია წითელ წიგნში, როგორც გადაშენების პირას მყოფი სახეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიანგები
მულჩირება
ნიადაგის მულჩირება აუმჯობესებს ნიადაგის აგროფიზიკურ თვისებებს, იცავს მას ეროზიისაგან. მცენარეებით დაფარული ნიადაგი მდიდრდება ორგანული მასით. მულჩირება გავლენას ახდენს ნიადაგში მიმდინარე ფიზიკურ, ბიოლოგიურ და ქიმიურ პროცესებზე. მულჩს, როგორც ეროზიის საწინააღმდეგო ღონისძიებას, უფრო დიდი მნიშვნელობა აქვს გვალვიანი რაიონებისათვის. იგი იცავს ნიადაგის აგრეგატებს ნალექების მოსვლისას. ამის გამო არ იქმნება ქერქი, ტენი ნაკლებად ორთქლდება და მცირდება ზედაპირული ჩამონადენი — ეროზიის განვითარების ერთ–ერთი საწყისი. ამავე დროს გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ მულჩირება აძლიერებს მიკროორგანიზმების ცხოველქმედებას, რაც შემდგომში ნიადაგის ბიოქიმიური პროცესების გააქტიურებაშიც გამოიხატება, იწვევს ნიადაგში ფოსფორისა და კალიუმის მოძრავი ფორმების შემცველობის გადიდებას, ამავე დროს ადგილი აქვს აზოტის ხარჯვას, რაც მულჩის მასის გახრწნას ხმარდება, ამიტომ ამან შეიძლება გამოიწვიოს ნიადაგში აზოტის უკმარისობა, რაც უნდა შეივსოს აზოტიანი სასუქების შეტანით.
მინი|მარცხნივ|ნიადაგის მულჩირება დანაკუწებული ხის ქერქებით
მულჩირება საქართველოში
საქართველოში მულჩირების თეორიული საფუძვლები კარგადაა შესწავლილი და გამოცდილია მულჩად ტორფი, ნაკელი, სპეციალური ქაღალდი, გვიმრა, ნამჯა და ა. შ. მიღებული აქვთ ძალიან კარგი შედეგები როგორც ერთწლიან, ისე მრავალწლიან კულტურებში. მულჩირება დადებით გავლენას ახდენს არა მარტო ეროზიის წინააღმდეგ ბრძოლისა და ტენტევადობის გაუმჯობესებაზე, არამედ მცენარეთა დაცვის ღონისძიებების ეფექტურობის ამაღლებაზეც. მკვეთრად მცირდება სარეველების რაოდენობა ასეთ ნაკვეთებზე, იზრდება ენტომოფაგების სიმჭიდროვე და შესაბამისად მცირდება მავნებლების აქტიურობა, იცვლება დაავადებებისათვის საჭირო ეკოლოგიური პირობებიც და შესაძლებელი ხდება მათ გავრცელებისა და დაზიანების ინტენსივობის მართვა. კარტოფილში მულჩის გამოყენების იდეა კოლორადოს ხოჭოს წინააღმდეგ საბრძოლველად მოგვაწოდა ბაკ რიჩარდსმა. ამასთან თუ გავითვალისწინებთ ზემოთ მოყვანილ მონაცემებსაც, ნათელი გახდება ამ მეთოდის პერსპექტიულობა ჩვენი ფერმებისათვის, როგორც აღმოსავლეთ, ისე დასავლეთ საქართველოში. ჩვენს პირობებში მულჩად შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას ნამჯა, გამხმარი გვიმრა (ან სხვა სარეველები), ცოცხალი კულტურა (რიგთშორისებში წინასწარ ითესება სრული მოთესვის კულტურა, ვთქვათ ჭვავი ან შვრია და ა. შ.), რომლის გათიბვის შემდეგ მწვანე მასა ქუცმაცდება და რიგთშორისებში რჩება, შემდეგ კი ითესება (ან ირგვება) ძირითადი კულტურა, ანდა მულჩად შეიძლება გამოყენებულ იქნას ცელოფნის შავი აპკი, მულჩის სპეციალური ქაღალდი, ან კომბინირებული მეთოდით — ნამჯა და შავი აპკი ან სპეციალური ქაღალდი, ისე რომ აპკის (ქაღალდის) სიგანე არ უნდა აღემატებოდეს 60 სმ–ს, რომლის შუაში გაკეთებულ ჭრილებში დაირგვება ტუბერები ან სხვა სათოხნი კულტურის თესლი და რიგთაშორისები დაიფარება ნამჯით.
გამოყენება
ქეას მუშაობის არეალში ჩატარებულმა ცდებმა დაგვანახა მულჩის ეფექტურობა კარტოფილში, ამიტომ აუცილებელია მისი გამოყენების გაფართოება. კარტოფილში, აღმოცენების დაწყებისას სასურველია შევიტანოთ 1,2–1,5 კგ/ჰა ზენკორი (თუმცა მულჩს აქვს უნარი, მოსპოს სარეველები) და აღმოცენების დასასრულს ნიადაგი დავფაროთ მთლიანად 6–10 სმ ნამჯით ან 10–15 სმ სიმაღლის გათიბული გვიმრით. კულტივაცია (თოხნა) ან შემოყრა გამორიცხულია (მიუხედავად იმისა, ზენკორი არის თუ არა შეტანილი), არც მორწყვა არ უნდა დაჭირდეს კარტოფილს. მხოლოდ ჩატარდება მავნებელ–დაავადებათა საწინააღმდეგო ღონისძიებები, თანაც სავარაუდოა — შემცირებული ჯერადობით. მულჩირებას დადებითი შედეგების მოტანა შეუძლია სხვა ერთწლიან და მრავალწლიან კულტურებშიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აგრონომია კატეგორია:მიწათმოქმედება კატეგორია:ნიადაგის დამუშავების ხერხები კატეგორია:ორგანული სასუქი
აზერბაიჯანი მეორე მსოფლიო ომში
right|200px thumbnail|წინა ხაზზე გასაგზავნი ბატალიონი, ბილაჯარის სადგურისკენ მიმავალ გზაზე
აზერბაიჯანი, ოფიციალურად მისი სრული სახელით — აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, მეორე მსოფლიო ომში მთელ საბჭოთა კავშირთან ერთად, 1941 წლის 22 ივნისს ჩაება. გერმანული სარდლობა დიდ ყურადღებას უთმობდა ბაქოს ნავთობის აუზებზე, რისთვისაც კავკასიის ბრძოლისას დაიდო ამოცანა ბაქოს ნავთობისა და გაზის აუზებზე კონტროლის დამყარება. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1941 წლიდან 1945 წლამდე, აზერბაიჯანიდან 600 ათასზე მეტი ადამიანი გაიწვიეს წითელ არმიაში.
ბრძოლა კავკასიისთვის
thumb|300px|გერმანელთა შეტევა: 1942 წლის ივნისი–ნოემბერი
ჯგუფ „A“-ს ამოცანა იყო შემდეგი: სამხრეთი ფრონტის ალყაში აყვანა და განადგურება დონის როსტოვის სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით, რომელიც მდინარე დონზე გადიოდა, და ჩრდილოეთ კავკასიის ხელში ჩაგდება. ამის შემდეგ იგეგმებოდა ერთი ჯგუფის კავკასიონის სამხრეთიდან გადაკვეთით ნოვოროსიისკისა და ტუაფსეს დაკავება, ხოლო აღმოსავლეთიდან გროზნოსა და ბაქოს ნავთობის რეგიონების დაკავება. პარალელურად იგეგმებოდა კავკასიონის გადალახვა ცენტრალურ ნაწილში და საქართველოს დაკავება.
1942 წლის 1 თებერვალს, საბჭოთა საევაკუაციო კომიტეტთან არსებული ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურმა ჩაატარა სსრკ-ის საფრთხის ქვეშ მყოფი რაიონის მოსახლეობის აღწერა, სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტის ბრძანებით. აღწერის მონაცემებით, 2745 ადამიანი ევაკუირებული იყო აზერბაიჯანის სსრ-ის ზაქათალის, ბეილაგანის, იმიშლისა და ბილიასუვარის რაიონებიდან, რომელთა შორის 114 რუსი, 65 უკრაინელი, 2 545 ებრაელი, 15 პოლონელი და ასევე სომხები, თათრები, მოლდოველები და ქართველები იყვნენ. 1942 წლის 1 თებერვლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით 387 რუსი, 386 ებრაელი, 168 უკრაინელი, 73 სომეხი, 5 ქართველი, 7 აზერბაიჯანელი, 11 პოლონელი, 8 თათარი და ევაკუირებული სხვა ერის წარმომადგენელი, ჩამოვიდა ბაქოს გოროდსკოისა და ძერჟინსკის რაიონში.
კამპანია „ედელვეისი“
გერმანიის ჯარი მიუახლოვდა სამხრეთ კავკასიას. განსაზღვრული იყო ბაქოს აღების თარიღიც — 1942 წლის 26 სექტემბერი. შეიქმნა თავდაცვის რაიონები ნალჩიკი, ვლადიკავკაზის, გროზნოს, მაჰაჩყალასა და ბაქოს გარშემო. კავკასიის ბრძოლის პირველი ეტაპი 1942 წლის ივლისიდან დეკემბრამდე იყო. გერმანულ-რუმინულმა არმიამ, რომელმაც დიდი დანაკარგი განიცადა, კავკასიონისა და მდინარე თერგის მიდამოებს მიაღწია. თუმცა, ზოგადად გერმანელების გეგმა „ედელვეისმა“ ჩაიშალა. ბრძოლის მხოლოდ პირველ ეტაპზე ჯგუფმა „A“-მ 100 000 ადამიანი დაკარგა, შედეგად გერმანელებმა სამხრეთ კავკასიასა და ახლო აღმოსავლეთში შეჭრა ვერ შეძლეს.
კამპანია „თანხმობა“
1941 წლის 25 აგვისტოდან 17 სექტემბრამდე, დიდმა ბრიტანეთმა და საბჭოთა კავშირმა ჩაატარა ერთობლივი კამპანია კოდური სახელით „თანხმობა“. გერმანიის არმიისა და მათი მოკავშირეების ხელში ჩაგდებისგან, ირანული ნავთობის მარაგებისა და აუზების დაცვის მიზნით, ასევე სატრანსპორტო კორიდორის (სამხრეთის დერეფანი) დაცვისთვის, რომლის მიხედვით მოკავშირეები საბჭოთა კავშირს ამარაგებდნენ, მიიღეს გადაწყვეტილება ირანის პრევენციული ოკუპაციის. თუმცა, მეორე მსოფლიო ომის დროს, რეზა-შაჰ ფეჰლევიმ უარი განაცხადა დიდი ბრიტანეთსა და საბჭოთა კავშირის ჯარების განთავსების თხოვნის. მაგრამ, საბჭოთა რუსეთისა და ირანის 1921 წლის შეთანხმების მე-5 და მე-6 პუნქტებით, სსრკ-ის უფლება ჰქონდა ირანის ტერიტორიაზე თავისი ჯარების განლაგების, თუ მისი სამხრეთი საზღვრებიდან მომდინარეობდა საფრთხე.
კამპანიის მიმდინარეობისას, მოკავშირეების შეიარაღებული ძალები შეიჭრნენ ირანში და ჩამოაგდეს რეზა ფაჰლევი და დაამყარეს კონტროლი ქვეყნის რკინიგზებზსა და ნავთობის საბადოებზე. იმავდროულად, გაერთიანებული სამეფოს ჯარებმა დაიკავეს სამხრეთ ირანი, ხოლო საბჭოთა კავშირის ჯარებმა ქვეყნის ჩრდილოეთით (ირანის აზერბაიჯანი).
ტრანს-ირანული ლენდ-ლიზის მარშრუტი
thumb|250px|მარშრუტის რუკა აშშ-დან და გაერთიანებული სამეფოდან ტვირთის მიწოდება ხორციელდებოდა ლენდ-ლიზი პროგრამის ფარგლებში, ტრანს-ირანული მარშრუტით. ტვირთის მიწოდება ხორციელდებოდა კასპიის ფლოტილიის გემებით, ხოლო ავტომობილები გადიოდნენ შემდეგ მარშრუტებს: თეირანი-აშხაბადი, თეირანი-ასტარა-ბაქო და ჯულფა-ვლადიკავკაზი.
აზერბაიჯანის რკინიგზის მომსახურე პერსონალი, ახორციელებდა ჯულფა-თავრიზის სარკინიგზო მაგისტრალის ტექნიკურ მომსახურებას და ზოგად ექსპლუატაციას, ომის წესების მიხედვით.
აზერბაიჯანის სსრ-ის მოსახლეობა ფრონტსა და სახლში
thumb|[[ლიუბოვ ორლოვა აცილებს ჯარისკაცებს ბილაჯარის სადგურში (ბაქო)]] აზერბაიჯანის სსრ-ის 3,4 მილიონი მოსახლეობიდან ფრონტზე 681 ათასი ადამიანი წავიდა, ხოლო სსრკ-ის 300 000-მდე მოქალაქე და 10 000 ქალი, აზერბაიჯანიდან წასული, დაიღუპა ბრძოლის ველზე. 15 000 ექთანი და სანიტარი, 750 ოპერატორი და 3 000 მძღოლი გაიარა მომზადება სამხედრო შენაერთებისთვის. ომში აზერბაიჯანელი ქალებიც მონაწილეობდნენ. მათ შორის იყვნენ: პარტიზანი ალია რუსტამბეიოვა, სნაიპერი ზიბა განიევა, პირატი ალმაზ იბრაგიმოვა, კაპიტანი შოვქათ სალიმოვა და სხვები.
აზერბაიჯანის სსრ-იდან წასული ჯარისკაცების მთავარი ბრძოლები იყო: ბრესტის ციხის დაცვა, ლენინგრადის ბლოკადა, მოსკოვის ბრძოლა, სტალინგრადის ბრძოლა, კავკასიისა და კურსკის ბრძოლა, უკრაინის, ყირიმის ნახევარკუნძულის, ასევე ბალტიისპირეთის ოპერაცია, აღმოსავლეთ ევროპისა და ბერლინის ბრძოლა.
წითელი არმიის ეროვნული სამხედრო შენაერთები
აზერბაიჯანის სსრ-ის ტერიტორიაზე შეიქმნა შემდეგი სამხედრო შენაერთები:
აზერბაიჯანის სსრ-ის ტერიტორიაზე შეიქმნა შემდეგი დივიზიები:
სამხედრო შენაერთები და ფორმირებები, სადაც აზერბაიჯანის მოქალაქეების მნიშვნელოვანი რაოდენობა იყო ჩართული:
აზერბაიჯანის მოქალაქეები საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებით
აზერბაიჯანის 128 მოქალაქეს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება, მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაჩვენები სამხედრო წვლილისთვის. ჰაზი ასლანოვმა ეს წოდება ორჯერ მიიღო. 42 ეთნიკურ აზერბაიჯანელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება და აქედან 14-ს გარდაცვალების შემდეგ. ლეიტენანტი ისრაფილ მამედოვი გახდა პირველი აზერბაიჯანელი საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებით.
კასპიის ფლოტილია
კასპიის ფლოტილიამ პირველი ადგილი დაიკავა ტვირთის ბრუნვით, მეორე მსოფლიო ომის დროს. სსრკ-ის ყველა ზღვაში გადატანილი ტვირთის დაახლოებით მესამედი კასპიის ზღვით იყო გადატანილი. ამის მიზეზი ნავთობის საბადოების, ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების და ბამბის საწყობების სიახლოვე იყო. კავკასიისა და შუა აზიის რეგიონში ხის და პურის ტრანსპორტირება, რომლებიც კასპიის ზღვიდან გადაჰქონდათ ვოლგასა და ურალის გავლით, რაც ასევე განაპირობა ტვირთების ბრუნვის მაღალი დონე. ტრანსპორტირების ძირითად პროდუქტებს შეადგენდა ნავთობი და ნავთობპროდუქტები, რომელიც ბაქოდან ასტრახანამდე გადადიოდა, ხოლო იქიდან სსრკ-ის სხვა რეგიონებში, მდინარე ვოლგას გავლით გადიოდა. აზერბაიჯანის ტერიტორია, ძირითადად ბაქო-ბილაჯარის სარკინიგზო და საზღვაო გზების გადაკვეთაზე მდებარე ტერიტორია, მნიშვნელოვანი სარკინიგზო დერეფანი იყო სამხრეთ კავკასიაში.
ბაქოს ნავთობის ტრანსპორტირება ხდებოდა სსრკ-ის ყველა რეგიონში, ხოლო აზერბაიჯანში ხდებოდა სასოფლო-სამეურნეო სურსათის ტრანსპორტირება. ბაქოს პორტი გამოირჩეოდა ტვირთის გატარების მაღალი სიხშირით და გამტარუნარიანობის შესაძლებლობით. პორტის ძირითადი დანიშნულება იყო ნავთობის ტრანსპორტირება მდინარე ვოლგამდე.
ბაქოს საჰაერო თავდაცვის არმია
ბაქოს საჰაერო თავდაცვის არმია შეიქმნა 1942 წლის 5 აპრილს, სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტის დადგენილებით. მისი ადმინისტრაცია შეიქმნა მე-3 საჰაერო თავდაცვის კორპუსის რეფორმირებული ადმინისტრაციის საფუძველზე. თავდაპირველად, ამიერკავკასიის საჰაერო თავდაცვის ზონის ნაწილი იყო. 1944 წლის აპრილში ამიერკავკასიის საჰაერო თავდაცვის ფრონტის ნაწილი გახდა. 1942 წლის მაისსა და ოქტომბერში, გერმანიის სადაზვერვო თვითმფრინავების მიერ ჯარის პასუხისმგებლობის არეალის დროს, ჯარის შემადგენლობაში შედიოდა შემდეგ ქვედანაყოფებში:
მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა
300px|thumbnail|ბაქოს ნავთობის ტანკერები ფრონტისკენ მიდიან. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე, აზერბაიჯანის სსრ სექტორის ლოკომოტივი იყო: ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების მთავარი მიმწოდებელი, ნავთობის სექტორში სპეციალისტების სამშობლო და ნავთობპროდუქტების აღჭურვილობის მწარმოებელი. სამხედრო მოქმედებების მიუხედავად, ბაქო საწვავის მთავარი მიმწოდებელი იყო. აზერბაიჯანელმა მენავთოებმა, ომის დროს მთელი სსრკ-ის საწვავის 80% აწარმოებდა. ომის პირველ წელს, ბაქომ ფრონტზე 23,5 მილიონი ტონა ნავთობი გაგზავნა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, სამხედრო საჭიროებისთვის 75 მილიონი ტონა ნავთობი გაგზავნეს. გიორგი ჟუკოვი — საბჭოთა კავშირის მარშალი წერდა:
ვასილი ისტრატოვი, რუსეთის ყოფილი ელჩი აზერბაიჯანში წერდა:
აზერბაიჯანელი მენავთოების სლოგანი „ყველაფერი ფრონტისთვის! ყველაფერი გამარჯვებისთვის!“, სსრკ-ის პროფკავშირისა და ცენტრალური საბჭოს მიერ დაჯილდოვებული იყო წითელი „ნიშნით“, რაც გაწეული სამუშაოების მაღალ შეფასებას ნიშნავდა.
ბაქოში დაბადებული ნიკოლაი ბაიბაკოვი, სპეციალური შტაბის ხელმძღვანელი იყო, რომელიც სამხედრო ნაწილების საწვავით აღჭურვის კოორდინაციას უწევდა. 1942 წელს ბაიბაკოვს სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტის უფლებამოსილი პირი გახდა, რომელსაც კავკასიის რეგიონში ნავთობის ჭაბურღილების და ნავთობპროდუქტების საწარმოების განადგურება დაევალა. მან შემდეგნაირად ორგანიზება გაუწია სამუშაოებს: მტრის შემოსევის დროს, ყველა ღირებული ტექნიკა მოხსნეს და ქვეყნის აღმოსავლეთით გაგზავნეს, ხოლო გაჟღენთილი ჭაბურღილები დაუყოვნებლივ ჩამოანგრიეს, მაგრამ მნიშვნელოვანი ჭაბურღილები მარტო ექსტრემალურ ვითარებაში ანგრევდნენ. შედეგად, გერმანელებმა ვერ გამოიყენეს კრასნოდარის ნავთობის რესურსები. მოგვიანებით ბაიბაკოვი სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტის წარმომადგენელი გახდა, რომელიც პასუხისმგებელი იყო კავკასიის რეგიონების ნავთობისა და აღჭურვილობის აღმოსავლეთში გადატანისთვის. 1941 წელს, სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტმა გადაწყვიტა ბაქოს ნავთობის საწარმოების ნაწილების გადატანა, მოსახლეობის ევაკუაცია და სატრანსპორტო ნაკადის რეორგანიზაცია. ბაიბაკოვის განცხადებით, „ბაქოს მოსახლეობის დიდი განსახლება ხდება“. 10 ათასზე მეტი ადამიანი გაიგზავნა კრასნოვოდსკში ოჯახებით და ნავთობგადამამუშავებელი მოწყობილობებით, ტანკერების მეშვეობით, შემდეგ კი მატარებლით დაუსახლებელ რეგიონებში. ბაიბაკოვი თავის წიგნში „აზერბაიჯანი — ჩემი სამშობლო“ წერდა:
ხელსაწყოები და სპეციალისტები, ოჯახებთან ერთად, გაიგზავნა „მეორე ბაქოს“ რაიონში (ბაშკირეთი, სამარა და პერმი), ახალი ნავთობსაწარმოებისა და ქარხნების შექმნის მიზნით. ასე, ბაქოს ნავთობპროდუქტების საწარმო „კრასნაი პროლეტარი“ გადავიდა სტერლითამაქში, მიასნიკოვის ქარხანა პერმში, დერჟინსკის სახელობის ქარხანა სარაპულში, სტალინის სახელობის ქარხანა იშიმბაიში.
thumb|250px|აზერბაიჯანის თანამედროვე ნავთობის საბადოები
1942 წელს, სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტის ბრძანებით, ბაქოს ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნა შეჩერდა სხვადასხვა სახის პროდუქციის წარმოების მიზნით, რომლის ძირითადი ამოცანა — ავიაციის საკმარისი ბენზინით უზრუნველყოფა იყო. აზერბაიჯანში 17 მილიონი ტონა ნავთობპროდუქტებიდან 13 მილიონი ტონა იყო წარმოებული. დაახლოებით 85% საავიაციო ბენზინის აზერბაიჯანში იყო წარმოებული. 1 მილიონი ტონა „B-78“ მაღალი ხარისხის ბენზინი გაიგზავნა ფრონტზე. ტერმინალები განლაგებული იყო განლაგებული კასპიის ზღვის და მდინარე ვოლგის სანაპიროზე, ასევე სხვა დიდი დასახლებულ პუნქტებში, რომლებიც რკინიგზასთან ახლოს მდებარეობდნენ. ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების ტრანსპორტირება ბაქოდან ნავთობის ბაზებში და ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონების ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებში, ჯერ საზღვაო გზით და შემდეგ სარკინიგზო გზებით იგზავნებოდა. იმავე წლის ივლისში, ვოლგაზე მიმოსვლა შეჩერდა, ვოლგოგრადში გერმანული ჯარების შესვლის გამო. ძირითადი სარკინიგზო გზები, რომლის მეშვეობით ბაქოდან ნავთობისა და ნავთობპროდუქტები გადიოდა, გერმანულმა ჯარებმა დაბლოკეს. გერმანულ-ფაშისტური ჯარები კავკასიის კარიბჭესთან იმყოფებოდნენ, ხოლო ომი თავად ბაქოსაც ემუქრებოდა. რადგან ნავთობის ტრანსპორტირების პირდაპირი გზა დაბლოკა, სტალინგრადისთვის ნავთობპროდუქტების ტრანსპორტირების ახალი გზა იყო მოსაძებნი. გადაწყდა, რომ ნავთობპროდუქტები ერთადერთი გზით, კრასნოვოდსკის უნდა გაეგზავნათ, შემდეგ კი შუა აზიის და ყაზახეთის რკინიგზით სტალინგრადში. მაგრამ ნავთობის ტრანსპორტირებისთვის შუა აზიის რკინიგზას საკმარისი რაოდენობის ცისტერნები არ ჰქონდა. შედეგად, ბაქოს ადმინისტრაციამ ამ პრობლემის მოსაგვარებლად სარისკო გადაწყვეტილება მიიღო: ნავთობპროდუქტების ცისტერნების გაგზავნა კრასნოვოდისკენ ბუქსირებით დაიწყეს, შემდეგ კი სარკინიგზო მაგისტრალით.