cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რომის კათოლიკური ეკლესია
საეკლესიო წყობა
რომის ეკლესია შედგება ცალკეული ადგილობრივი ეკლესიებისგან, რომლებიც ერთმანეთისგან განსხვავდება ფორმითა და სტრუქტურით. ადგილობრივი ეკლესია შესაძლოა იყოს დიოცეზი, ანუ ეპარქია, ან მასთან გათანაბრებული პრელატურა, სააბატო, სავიკარიუსო, პრეფექტურა, ადმინისტრაცა, მსახედრო სამმართველო ან — აღმოსავლეთის ეკლესიებში — საექსარქოსო. რამდენიმე ეპარქია შესაძლოა გაერთიანებული იყოს მიტროპოლიაში, რომელსაც მეთაურობს მიტროპოლიტის ხარისხში მყოფი ეპისკოპოსი. ისტორიულად მნიშვნელოვანი, ან დიდი დიოცეზების მმართველები ატარებენ არქიეპისკოპოსის წოდებას, ხოლო ცალკეულ შემთხვევაში, პატრიარქის ტიტულს. ეპისკოპოსთა მთლიანი რაოდენობა 4967-ს შეადგენს, ხოლო მღვდელთა რაოდენობა 405 067-ს (2001). პატრიარქების რაოდენობაც 13-ია, აქედან 3 ლათინური წესის საპატრიარქოების (ვენეცია, იერუსალიმი, ლისაბონი), ხოლო დანარჩენი 10 აღმოსავლური წესის საპატრიარქოებისაა. ზოგიერთი პატრიარქი ერთდროულად კარდინალიც შეიძლება იყოს. მთელი კათოლიკური საეკლესიო ცხოვრების წესი დარეგულირებულია ეკლესიის კანონიკური კოდექსით, რომელიც ბოლოს 1983 ორ წიგნად გამოიცა: ერთი კოდექსი არეგულირებს ლათინური ტიპიკონის კათოლიკური ეკლესიის წესებს, ხოლო მეორე აღმოსავლური ტიპიკონის კათოლიკური ეკლესიის წესებს.
ეკლესიის საფუძველი ცალკეული საკრებულოა. საკრებულოს წინამძღვარია მღვდელი. ზოგიერთი საკრებულო გაერთიანებულია სადეკანოზოში, რომელსაც ხელმძღვანელობს დეკანოზი. კათოლიკური ეკლესია აერთიანებს სხვადასხვა ლიტურგიულ წესს. კათოლიკეთა უმრავლესობა ლათინური წესისაა, მაგრამ, ამასთანავე, რომის კთოლიკე ეკლესიას ეკუთვნიან აღმოსავლეთის წესის ეკლესიები: ძველი ასურული, სომხური, ბიზანტიური და ალექსანდრიული. რომის კათოლკურ ეკლესიაში ცალკე ჯგუფს ქმნიან სამღვდელო და საერო პირები, რომლებიც არიან სამონაზვნო ორდენების და კონგრეგაციების წევრები. ასეთი სტრუქტურები ხშირად არ ექვემდებარება ეპარქიას და ემორჩილება უშუალოდ რომის პაპს. ასეთი ცნობილი ორდენებია ბენედიქტელთა, ავგუსტინელთა, ფრანცისკელთა, დომინიკელთა, კარმელელთა, კამილელთა, იეზუიტთა, სალეზელთა და სხვა ორდენები.
მოძღვრება
კათოლიკეებს მიაჩნიათ, რომ ეკლესიის მოძღვრება ემყარება ღვთაებრივ გამოცხადებას. ჭეშმარიტეტები ღმერთის მიერ გამოცხადებულია ადამიანებისთვის და მათ აყალიბებს ეკლესია მოძღვრების სახით, გადასცემს მორწმუნეებს და იცავს მას. მოძღვრება ეფუძნება ასევე წმინდა წერილსა და წმინდა გადმოცემას. წმინდა წერილი, ანუ ბიბლია, შედგება ძველი და ახალი აღთქმის წიგნებისაგან, რომელთა ტექსტები შედგენილია ღვთაებრივი შთაგონებით. წმინდა გადმოცემა ნიშნავს გამოცხადების უწყვეტ გადაცემას ქრისტიანთა თაობიდან თაობაზე ღვთისმსახურებით, რელიგიური ტექსტებით, აღზრდით, საეკლესიო თხზულებების და საეკლესიო ხელოვნების მეშვეობით. წმინდა წერილიცა და წმინდა გადმოცემას განეკუთვნებიან გამოცხადებას. კათოლიკური რწმენით, გამოცხადების მისაწვდომად საჭიროა არა მხოლოდ წმინდა წერილი, არამედ წმინდა გადმოცემაც, რადგან სწორედ გადმოცემა შეიცავს ცნობებს იმის შესახებ, რომელიც წიგნები შეადგენენ წმინდა წერილს. გადმოცემა უზრუნველყოფს აევე წმინდა წერილის განმარტებისას თვითნებობის და თავისუფალი ინტერპრეტაციის არიდებას. კათოლიკური მოძღვრების თანახმად, რომის ეკლესია ისტორიის განმავლობაში უფრო ღრმად აცნობირებს გამოცხადებას. დროდადრო საეკლესიო მღვდელმთავრობა პაპისა და ეპისკოპოსთა სახით თავს იყრიან საეკლესიო კრებაზე და გარკვეულ დებულებებს აცხადებენ ჭეშმარიტებად. ასეთ ჭეშმარიტებას დოგმაა ეწოდება და მას უცდომლად აღიარებს მთელი კათოლიკე ეკლესია. კათოლიკე მოძღვრების თანახმად ეკლესია არ იგონებს ახალ დოგმებს, არამედ ცხადყოფს იმას, რაც ისედაც იგულისხმებოდა წმინდა წერილსა და გადმოცემაში. ეკლესიას დასაშვებად არ მიაჩნია დოგმათა გადახედვა და შეცვლა.
კათოლიკური სარწმუნოების მიხედვით სამყარო შექმნილი ღმერთის მიერ, რომელიც მართავს მას. ღმერთი, ამავე სარწმუნოების მიხედვით, არის ყოვლისშემძლე და ერთადერთი. ის იმდენად აღემატება ყოველივეს, რომ მიუწვდომელი რჩება ადამიანისთვის. ღმერთი არის სამართლიანი და მოწყალე. ღმერთი სიყვარულია. ღმერთი ერთიანი და სამპიროვანია. ღმერთი სამებაა, ხოლო სამების სამივე პირი — მამა, ძე და სულიწმინდა — ერთსულოვნად მონაწილეობენ ღმერთის გამოვლინებაში. კათოლიკე მოძღვრების მიხედვით მამა ღმერთი შობს ძეს, სულიწმინდა კი გამოდის მამისაგან და ძისაგან. ამავე დროს მამა ღმერთი არის სამების წყარო. ღმერთსა და ადამიანებს შორის შუამავლები არიან ანგელოსები. სამყაროს ქმნილებათა შორის ღმერთთან მსგავსებით გამოირჩევა ადამიანი. ის, თავდაპირველად, შექმნილი იყო ღმერთთან ნეტარი ცხოვრებისთვის, მაგრამ პირველმა ადამიანებმა ბოროთად ისარგებლეს თავისუფლებით და დააღვიეს აღთქმა, ჩაიდინეს პირველი ცოდვა, რაც ეშმაკის მიერ ცდუნებით იყო გამოწვეული. პირველ ცოდვას სასჯელად მოჰყვა სხვადასხვა ტანჯვა, მათ შორის სიკვდილის გარდუვალობა. კაცობრიიობის ისტორია ადამიანის ხსნის ისტორისაა. ისტორიის საფეხურებს შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ღმერთის მიერ ისრაელის გამორჩევას. მაგრამ საუკუნეთა განმავლობაში ისრაელი ხშირად არღვევდა საღვთო მცნებებს. ღმერთმა კაცობრიობას მხსნელად მოუვლინა იესო ქრისტე, ძე ღვთისა, რომელიც გახდა მესია. ის იშვა ქალწულ მარიამისგან და განსხეულდა ადამიანის სახით. ამგვარად, კათოლიკეთა რწმენით, ქრისტე ჭეშმარიტი ღმერთი და ჭეშმარიტი ადამიანია. მან შეძლო შეერიგებინა კაცობიობა ღმერთთან. ქრისტე ცხოვრების მანძილზე კურნავდა სნეულთ და მიუტევებდა ცოდვებს. ის სიკვდილით დასაჯეს, ჯვარს აცვეს. კვარცმით ქრისტე მსხვერპლად შეეწირა კაცობრიობის ხსნას. ქრისტემ აღდგომით გამოისყიდა ადამიანები ცოდვის ტყვეობისგან. მან საკუთარ მოწაფეებს, მოციქულებს მიანდო ქადაგება და მის მიერ მოტანილი ხსნის საყოველთაო გავრცელება. მათი საქმიანობის დასახმარებლად კი ამაღლების შემდეგ გამოუგზავნა სულიწმინდა. ამ დროიდან იწყებს ქვეყნად არსებობას ეკლესია.
ეკლესია ამქვეყნად აღავლენს ღვთისმსახურებას, რომლისგანაც ყველაზე მნიშვნელოვანია შვიდი საიდუმლო: ნათლისღება, მირონცხება, ზიარება, აღსარება, ზეთისცხება, მღვდლობა და ქორწინება. ყოველი საიდუმლო დაწესებულია თავად ქრისტეს მიერ. ეკლესიური ცხოვრების გულისგულია ზიარება. ზიარების დროს მორწმუნეები იღებენ პურსა და ღვინოს, რომელიც, მათი რწმენით გადაიქცევა ქრისტეს სისხლად და ხორცად. მისი მიღებით მორწმუნეები ეზიარებიან ქრისტეს. კათოლიკე ეკლესია სასურველად მიიჩნევს ზიარების მიღებას რაც შეიძლება ხშირად. კათოლიკე ქრისტიანის მოვალეობად მიიჩნევა მინიმუმ ყოველკვირეული ზიარება. ასევე სასურველადაა მიჩნეული ხშირი აღსარება და ცოდვათა მიტევება. კათოლიკე მოძღვრების თანახმად ხსნა მიიღწევა სამყაროს დასასრულს, როდესაც ქრისტე მეორედ მოვა ამქვეყნად, აღადგენს ყველა მკვდარს და განსჯის მათ. ამდენად, ადამიანის ცხოვრება ფიზიკური სიკვდილით არ სრულდება. ის სიკვდილის შემდეგ ან სამოთხეში დამკვიდრდება, ან დაინთქმება ჯოჯოხეთში, ან დროებით განსაწმენდელში გაემართება. სამოთხეში ადამიანის სული განიცდის ბედნიერებას და ეძლევა ღმერთის მუდმივი და უშუალო ჭვრეტის შესაძლებლობა. განსაწმენდელი, ანუ სალხინებელი სეთი მდგომარეობაა, სადაც სულს არ გააჩნია სრულყოფილი სიყვარულის უნარი და უნდა გაიაროს განწმენდის გზა უფალთან და ნაგელოსებთან მისაახლებლად. ჯოჯოხეთი სამუდამო მარტოობის მდგომარეობა და სიყვარულის უქონლობაა.
კათოლიკური ეკლესია აღიარებს წმინდანებს. მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ქალწულ მარიამს. ის სარწმუნოების სახეა და მიჩნეულია ყველა ქრისტიანის დედად. 1854 წელს კათოლიიკურმა ეკლესიამ დოგმად გამოაცხადა მარიამის უბიწოდ ჩასახვა, ხოლო 1950 წელს დგომად გამოაცხადა მისი ზეცად აყვანა. ეს ორი დოგმა ხაზს უსვამს მარიამის როლს კათოლიკურ სარწმუნოებაში.
რომის კათოლიკური ეკლესია აღიარებს 21 მსოფლიო საეკლესიო კრებას და ეკლესიის 33 მოძღვარს. კათოლიკური მოძღვრების თანახმად რომის პაპი კათედრიდან საუბრის დროს უცდომელია. ეს დებულება დოგმად გამოცხადდა 1870 წელს. კათოლიკური ეკლესიის მიხედვით მოძღვრების გადმოცემა უნდა ემყარებოდეს თომა აქვინელის სწავლებას. კათოლიკური ეკლესიის მოძღვრება სრულად ჩამოყალიბებულია „კატეხისმოში“, რომელიც ბოლო 1992 წელს გამოიცა.
ლიტურგია
რომის კათოლიკურ ეკლესიას სხვადასხვა ლიტურგიული ტრადიციები აქვს. კათოლიკეთა უმრავლესობა მიეკუთვნება ლათინურ, ანუ რომაულ წესს. აღმოსავლური კათოლიკური ეკლესიების ლიტურგიული წესები არსებითად მისგან არ განსხვავდება. თავდაპირველად ლიტურგია აღესრულებოდა ლათინურ ენაზე, მაგრამ 1962-1965 წლების ვატიკანის II კრების შემდეგ დაშვებულ იქნა ღვთისმსახურება მრევლის მშობლიურ ენაზეც, რაც ამჟამად ჩვეულებრივი პრაქტიკაა. კათოლიკეთა უმეტესი ნაწილისთვის ლიტურგიული წლის საფუძველია გრიგორიანული კალენდარი, თუმცა ზოგიერთი ქვეყნის კათოლიკეები სარგებლობენ იულიუსის კალენდრითაც.
სოციალური სწავლება
ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებიდან რომის კათოლიკე ეკლესია აქტიურად მონაწილეობდა საერო ცხოვრებაში. კათოლიკური სოციალური მოძღვრება თავდაპირველად ემყარებოდა ნეტარი ავგუსტინეს სწავლებას, შემდეგ კი თომა აქვინელისას. საზოგადოების მოწყობის საფუძვლად კათოლიციზმი მიიჩნევს ინტეგრალურ პერსონალიზმს და სოლიდარობას, უპირისპირდება ტოტალიტარიზმს, ასევე თავკერძობასა და კონსიუმერიზმს. მისი მიხედვით ხელშეუვალია ადამიანის თავისუფალი ნება და მისი არჩევანი. კათოლიკური თვალსაზრისით, ცოდვით დაცემამ იმოქმედა ადამიანის ბუნებაზე, მაგრამ ვერ წაართვა ბუნებითი უფლებები და ღმერთსაც კი არ შეუძლია წაართვას ადამიანს თავისუფლება. კათოლიკური ეკლესია აღიარებს ადამიანის პიროვნების თავისუფლებასა და ღირსებას ჩასახვიდან სიცოცხლის უკანასკნელ წუთამდე, შესაბამისად, ეწინააღმდეგება აბორტს. კათოლიკური მოძღვრების თანახმად ოჯახი ქალისა და მამაკაცის ქორწინებას უნდა ემყარებოდეს. კათოლიკური ეკლესიის სოციალური მოძღვრება შეჯამებულ წიგნად ბოლოს 2004 წელს გამოქვეყნდა.
ისტორია
რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ჩამოყალიბდა პაპის ოლქი, როგორც ცალკე პოლიტიკური ერთეული, რომელსაც რომის ეპისკოპოსი ედგა სათავეში. მისი მხარდაჭერით 962 წელს დაარსდა საღვთო რომის იმპერია, სადაც გამოჯნული უნდა ყოფილიყო საერო და სასულიერო ხელისუფლება, თუმცა საუკუნეების განმავლობაში ამ ორს შორის ხშირად ღვივდებოდა კონფლიქტები. შუა საუკუნეებში ეკლესია წარმართავდა იმპერიის მოსახლეობის სულიერ ცხოვრებას, გაშალა ფართო სამისიონერო საქმიანობა, შეიტანა ევროპის ხალხებში კულტურული და სამეურნეო ჩვევები. ამ საქმეში განსაკუთრებული წვლილი ეკუთვნოდათ სამონასტრო ორდენებს. ბენედიქტელთა ორდენს XIII საუკუნეში მხარში ამოუდგა უპოვართა ორდენები, ფრანცისკელები და დომინიკელები. XI-XIII საუკუნეებში ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი როლი შეასრულა ჯვაროსნულმა ლაშქრობებმა, რომლებიც მიზნად ისახავდნენ ქრისტიანულ წმინდა ადგილთა გათავისუფლებას.
XI საუკუნეში დაიწყო დიდი სქიზმა, ანუ აღმოსავლეთის და დასავლეთის საქრისტიანოების განხეთქილება, რომელმაც 1054 წლიდან შეუქცევადი ხასიათი მიიღო. XIV საუკუნეში თითქმის 70 წლის განმავლობაში პაპების რეზიდენცია რომიდან გადატანილი იყო საფრანგეთის ქალაქ ავინიონში, რაც ავინიონის ტყვეობის სახელითაა ცნობილი. პაპის რომში დაბრუნებას მოჰყვა დასავლეთის დიდი განხეთქილება, როდესაც პაპის საყდარი ერთდროულად ორ ან სამ მღვდელმთავარს ეპყრო და ისინი ერთმანეთს არ აღიარებდნენ. შესაბამისად, დაყოფილი იყო ევროპული კათოლიკური ქვეყნები. 1417 წელს კონსტანცის საეკლესიო კრებაზე მოხერხდა განხეთქილების დაძლევა და კათოლიკური ეკლესია გაერთიანდა. 1439 წლის ფერარა-ფლორენციის კრებამ სცადა აღმოსავლურ და დასავლურ ეკლესიათა გაერთიანება, თუმცა უშედეგოდ. XVI საუკუნის დასაწყისში კათოლიკური ეკლესია აღმოჩნდა რეფორმაციის პირისპირ. რეფორმაციას სათავე დაუდო მარტინ ლუთერმა. დაიწყო ბრძოლა კათოლიკური მოძღვრების, სამღვდელოების, მონაზვნობის წინააღმდეგ. რეფორმაცია მოედო მთელ ევროპას და ბევრი ევროპული ქვეყნის მოსახლეობა ჩამოშორდა კათოლიკურ ეკლესიას. მოწვეულ იქნა ტრიენტის საეკლესიო კრება რეფორმაციაზე საპასუხოდ და კათოლიკური მოძღვრების მკაფიოდ ჩამოყალიბებისთვის. რეფორმაციას დაუპირისპირდა იგნატიუს ლოიოლას მიერ დაარსებული იეზუიტთა ორდენი. 1789 წლიდან, საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ დაიწყო სისხლიანი სეკულარიზაცია და კათოლიკური ეკლესიის დევნა, რაც შენელდა ნაპოლეონის იმპერატორობის დროს. ნაპოლეონის იმპერატორობის დროსვე შეწყდა საღვთო რომის იმპერიის არსებობა. ამის შემდეგ მწვავედ დადგა პაპის ოლქის არსებობის საკითხი. 1870 წელს იტალიის ჯარებმა დაკავეს რომი და გამოაცხადეს ის იტალიის დედაქალაქად. არსებობა შეწყვიტა პაპის ოლქმა. მან არსებობა განაგრძო 1929 წლიდან ვატიკანის სახით. ვატიკანმა კონკორდატების მეშვეობით დაამყარა ურთიერთობა სხვა სახელმწიფოებთან. XX საუკუნეში კატოლიკური ეკლესიის დევნა განხორციელბდა საბჭოთა კავშირში, აღმოსავლეთ ევროპის კომუნისტურ ქვეყნებში, რესპუბლიკურ მექსიკასა და ესპანეთში, მაოისტურ ჩინეთში. კათოლიკური ეკლესიის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო 1962-1965 წლების ვატიკანის II კრება, რომელიც იოანე XXIII-მ და პავლე VI-მ წარმართეს. პაპი იოანე პავლე II მკაფიოდ დაუპირისპირდა კომუნისტურ ბლოკს და წვლილი შეიტანა მის დანგრევაში. 2013 წლიდან კათოლიკურ ეკლესიას სათავეში უდგას პაპი ფრანცისკე.
კათოლიკე ეკლესია საქართველოში
საქართველოში კათოლიკეთა რაოდენობა დაახლოებით 19,2 ათასს ადამიანს (მოსახლეობის 0,5 %) შეადგენს. კათოლიკური ტაძრები და საკრებულოები მოქმედებს თბილისში, გორში, ქუთაისში, ბათუმში, ოზურგეთში, კახეთში, სამცხეში (უდე, არალი, აბასთუმანი, ახალციხე). კათოლიკეებმა ღირსშესანიშნავ კვალი დაამჩნიეს ქართულ კულტურას, მათი მეურვეობით რომში დაიბეჭდა პირველი ქართული წიგნები: ქართულ-იტალიური ლექსიკონი, ქართული ენის გრამატიკა, ლორეტას ლიტურგია. მათ პირველებმა ჩაწერეს ქართულ ზღაპრები, შეადგინეს ქვეყნის სხვადასხვაგვარი აღწერილობაა და სხვ.
ლიტერატურა
*
სოფი შოლი
სოფი შოლი, Sophia Magdalena Scholl (დ. 9 მაისი, 1921,  ფორხტემბერგი, ვაიმარის რესპუბლიკა     — გ.  22 თებერვალი, 1943, მიუნხენი, მესამე რაიხი) — გერმანელი სტუდენტი, არაძალადობრივი ანტინაცისტური ორგანიზაციის თეთრი ვარდის წევრი.
ადრეული პერიოდი
სოფი შოლი დაიბადა სამხრეთ გერმანიის ბადენ-ვიურტემბერგის რეგიონის ქალაქ ფორხტენბერგში, სადაც მის მამას რობერტ შოლს მერის თანამდებობა ეკავა. ექვს და-ძმას შორის სოფი მეოთხე ბავშვი იყო. 1932 წელს ოჯახი გადავიდა ლუდვიგსბურგში, ორი წლის შემდეგ კი — ულმში, სადაც რობერტმა საბუღალტრო და საგადასახადო კომპანია შექმნა.
წიგნის მოყვარული სოფი განსაკუთრებით თეოლოგიით და ფილოსოფიით იყო გატაცებული. მამის, მისი მეგობრების და ზოგი მასწავლებლის მსოფლმხედველობა ძირეულად განსხვავდებოდა გერმანიაში 1933 წელს დამყარებული ნაცისტური იდეოლოგიისგან. მათი გავლენით გოგონა კრიტიკულად განიმსჭვალა ხელისუფლების მიმართ. რამდენიმე წლის შემდეგ გესტაპომ დააკავა მისი და ორ ძმასთან ერთად აკრძალულ ახალგაზრდულ ორგანიზაციაში საქმიანობის გამო.
სოფიმ 1940 წელს დაამთავრა სკოლა და საბავშვო ბაღის აღმზრდელად დაიწყო ულმში მუშაობა. ომის მოთხოვნილებების გამო მალე ის ექთნის კურსებზე გაიგზავნა. შრომის ეროვნულ სამსახურში გამალებულმა ინდოქტრინაციამ და დესპოტურმა დისციპლინამ დამატებითი შინაგანი პროტესტი წარმოშვა სოფის გონებაში. 1942 წლის მაისში მან მიუნხენის უნივერსიტეტში ჩააბარა, სადაც მისი 25 წლის ძმა ჰანსი სამედიცინო ფაკულტეტზე სწავლობდა.
„თეთრი ვარდი“
სოფის ორი ძმა მეორე მსოფლიო ომის ფრონტზე იბრძოდა, დედა ავადმყოფობდა, მამა კი გასამართლების მოლოდინში საპატიმროში იმყოფებოდა იმის გამო, რომ თანამშრომელთან საუბრისას ჰიტლერს „ღვთის წყევლა“ უწოდა. კონსპირაციულ ჯგუფში თავიდან ჰანს შოლი და მისი ოთხი მეგობარი იყვნენ, რომელთაც სოფი ენთუზიაზმით შეუერთდა. იატაკქვეშა სტუდენტური ორგანიზაცია „თეთრი ვარდი“ სხვადასხვა მისამართებზე ფოსტის მეშვეობით გაგზავნილი პროკლამაციების და გრაფიტის მეშვეობით მოუწოდებდა ხალხს გამოღვიძებისკენ.
ივლისში ჰანსი აღმოსავლეთის ფრონტზე გაიწვიეს მედიკოსად. საკუთარი თვალით ნანახმა ომის რეალობამ ის შეაძრწუნა. ნოემბერში გერმანიაში ჰანსის დაბრუნების შემდეგ სააგიტაციო ფურცლების დარიგება განახლდა.
მოწოდებებში აღნიშნული იყო, რომ ომს თან სდევდა საზოგადოების ეკონომიური და სულიერი დამონება, მორალური და რელიგიური ფასეულობების განადგურება, ამიტომ აუცილებელი იყო ომის შეჩერება, საბოტაჟი სამხედრო საწარმოებში, ოფიციალურ ცერემონიალებზე თუ საზოგადოებრივ ადგილებში. უკანასკნელ პროკლამაციაში ეწერა:
როდესაც მესამე რაიხმა აღიარა სამხედრო კატასტროფა სტალინგრადთან, მიუნხენში კედლებზე გაჩნდა წარწერები „ძირს ჰიტლერი“, „თავისუფლება“, „ჰიტლერი — მკვლელი“.
დაპატიმრება და სიკვდილი
ბავარია ნაციონალ-სოციალისტური იდეოლოგიის აკვნად მიიჩნეოდა, საომარი მდგომარეობის პირობებში ხელისუფლების პოზიციების გაზიარებაზე უარის თქმა კი უკვე დანაშაულად განიხილებოდა. 1943 წლის 18 თებერვალს სტუდენტები უნივერსიტეტში ღიად შეუდგნენ სააგიტაციო მასალის დარიგებას. ადმინისტრაციის ერთ-ერთმა თანამშრომელმა შენიშნა, რომ სოფიმ უნივერსიტეტის აივნიდან პროკლამაციები ხალხის მასაში ისროლა, და გესტაპოს ჯგუფი გამოიძახა. 17 საათიან დაკითხვას თან ახლდა წამება და სადისტური მოპყრობა, რომლის შედეგად 22 თებერვალს სასამართლო სხდომაზე სოფი მოტეხილი ფეხით წარსდგა. ამის მიუხედავად, მას ამაყად ეჭირა თავი, უარი თქვა მონანიებაზე და იმედი გამოთქვა, რომ მათი მაგალითი ათასობით ადამიანს გამოაღვიძებდა და მოქმედებისკენ უბიძგებდა. სისასტიკით ცნობილმა მოსამართლემ როლანდ ფრაისლერმა და-ძმა და მათი მეგობარი დამნაშავედ სცნო ღალატში და მათ სიკვდილი მიუსაჯა. ყველას გილიოტინაზე მოჰკვეთეს თავი.
მემკვიდრეობა
ომის დასრულების შემდეგ, განსაკუთრებით 1970-იანი წლებიდან, დესპოტიის წინააღმდეგ მებრძოლი შეუპოვარი გოგონა ლეგენდად გადაიქცა. მან გამოჩენილ გერმანელ პოლიტიკურ, საზოგადო თუ კულტურულ მოღვაწეთა შორის დაიმკვიდრა სახელი. სოფი და ჰანს შოლის სახელი დაერქვა მიუნხენის უნივერსიტეტს, სადაც ისინი სწავლობდნენ. მათ სახელებს ატარებენ, აგრეთვე, სკოლები, სკვერები და ქუჩები სხვადასხვა ქალაქებში. თეატრში, ლიტერატურაში, კინოში, მუსიკაში შეიქმნა ნაწარმოებები მათი სახელების უკვდავსაყოფად.
ფილმი
Sophie Scholl: The Final Days (2005)
ელხასი
ელხასი (Eljas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის სიერა-დე-გატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 33 კმ². მოსახლეობა — 901 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
კემი
კემი (Kemi) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 991 ადამიანს შეადგენს. ფართობი ― 747.28 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 209.68 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს ბოტნიის ყურის სანაპიროზე, მდინარე კემიიოკის შესართავთან. ქალაქში კემი-ტორნიოს გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი მდებარეობს. კემის პორტი ფინეთის მნიშვნელოვანი სატვირთო პორტია. კემიში დაარსდა ფინური პაუერ-მეტალ ბენდი Sonata Arctica.
სქოლიო
კატეგორია:კემი კატეგორია:ფინეთის ქალაქები კატეგორია:ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
საურმაგ II
საურმაგ II (Sauromaces) — ხოსროიდთა დინასტიიდან, იყო იბერიის (ქართლი, დასავლეთ საქართველო) მეფე 361-დან 363 წლამდე და დიარქი 370-დან 378 წლამდე. მას უარყოფს ქართული ისტორიული ტრადიცია, მაგრამ მოიხსენიებს IV საუკუნის რომაელი ისტორიკოსი, ამიანე მარცელინუსი. ის იყო რევის პირველი ძე სალომესგან და თრდატის ძმა.
კვაშხიეთი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 30 ადამიანი.
საურმაგ II
საურმაგმა, როგორც ჩანს, თავისი პაპის, იბერიის პირველი ქრისტიანი მეფის, მირიან III-ის სიკვდილის შემდეგ 361 წელს, წარმატებით მოიპოვა სამეფო ტახტზე მემკვიდრეობის უფლება და გაატარა პრო-რომაული პოლიტიკა. 363 წელს, იგი გაძევებულ იქნა სასანიდების მეფის შაპურ II-ის მიერ, რომელმაც მის ადგილას ასფაგურ II (ბაქარ I) დააყენა. ასფაგურ II იყო საურმაგის ბიძა - მამის ძმა. კავკასიაში სასანიდების შემოჭრას საბოლოო ჯამში რომის პასუხი მოჰყვა, და მოგვიანებით, 370 წელს რომის იმპერატორმა ვალენტმა გაგზავნა თორმეტი ლეგიონი – დაახლოებით 12000 ადამიანი – ტერენტიუსის მეთაურობით, რომელმაც აღადგინა საურმაგი სომხეთსა და ლაზიკის მომიჯნავე იბერიის დასავლეთ პროვინციებში, მაშინ როდესაც ასფაგურ II-ის მემკვიდრეს, მირდატ III-ეს უფლება მიეცა შეენარჩუნებინა კონტროლი სამეფოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილზე. გარიგება არ მიიღო შაპურმა როგორც მის მიერ განხილული ომის საფუძველი, და განაახლა საომარი მოქმედებები რომის წინააღმდეგ 371 წლის დასაწყისში. თუმცა, 378 წელს, გოთურმა ომებმა რომი აიძულა მიეტოვებინა საურმაგი; მის სამეფოს, უნდა შეეწყვიტა არსებობა, რამდენადაც იბერია სრულიად ან თითქმის სრულიად გადავიდა სასანიდების სუზერენიტეტის ქვეშ.
კვაშხიეთი
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საურმაგ II
გუბაზ და ლევან და სანიკიძების მიხედვით — ქართლის მეფე, მირდატ V-ის შემდგომ, IV საუკუნის 70-იან წლებში. მის დროს სპარსეთის მეფე შაბურ II შემოესია ქართლს. საურმაგმა ტახტი დათმო. შაბურმა ქართლის მეფედ დასვა საურმაგის ნათესავი ვარაზ-ბაკური. საურმაგმა ბიზანტიის კეისარ ვალენტის თორმეტი ლეგიონი გამოართვა და მცხეთას მოადგა. ვარაზ-ბაკური საურმაგს დაუზავდა. ქართლი ორად გაიყვეს: მტკვრის მარჯვენა მხარეს საურმაგი გამეფდა, მარცხენას ვარაზ-ბაკური.
უკანასკნელი კვლევის თანახმად, საურმაგი უნდა იყოს IV ს-ის სოფისტი ფილოსოფოსისა და ისტორიკოსის, ევნაპი სარდელის ფრაგმენტში მოხსენიებული სუბარმახიოსი. ირკვევა, რომ 377 ან 378 წლებში, საურმაგის გამგებლობაში მყოფი ქართლის სამეფოს სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი საბოლოოდ განდგა ვარაზ-ბაკურისგან და "მიერთო ბერძენთა". თავად სავრომაკე (იგივე - სუბარმახიოსი) კი რომაელების სამხედრო სამსახურში შევიდა, სადაც სკუტარიების სხოლას (საიმპერატორო დაცვა) ტრიბუნის თანამდებობას მიაღწია. იგი ახლო მეგობარი და თანამზრახველი იყო 395-399 წლებში საიმპერატორო კარზე ყველაზე გავლენიანი მოხელის, ევტროპიუსისა. ევნაპი სარდელი სუბარმახიოსს 404 წელს უკვე წარსულ დროში მოიხსენიებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი დაახლოებით 400 წელს უნდა გარდაცვლილიყო.
სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
Us + Them
Us + Them — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის საკონცერტო ტურნე, რომელიც დაიწყო 2017 წლის 26 მაისს, კანზას-სიტიში (აშშ)  და დასრულდა 2018 წლის 9 დეკემბერს მონტერეიში (მექსიკა).
ტურნეს ანონსი გამოქვეყნდა 2016 წლის ოქტომბერში. როჯერი: „ჩვენ ვიმოგზაურებთ ახალი შოუთი, რომლის შინაარსი საიდუმლოდ ინახება. ეს იქნება ჩემი ხანგრძლივი სოლოკარიერის, პინკ ფლოიდთან გატარებული წლების და რამდენიმე ახალი სიმღერის ნარევი. ალბათ, 75% იქნება ძველი მასალა, ხოლო 25 — ახალი, მაგრამ ყველაფერი დაკავშირებული იქნება საერთო თემით. მაგარი შოუ იქნება, გპირდებით. იქნება ჩინებული, როგორც ყველა ჩემი შოუ.“ ტურნეს სახელწოდება მომდინარეობს სიმღერა „Us and Them“-ისგან, რომელიც შეტანილია პინკ ფლოიდის 1973 წლის ალბომში The Dark Side of the Moon.
სეტლისტი
„Mother“ (ჩაენაცვლა „Vera“-ს და „Bring the Boys Back Home“-ს ნეშვილში, 2017 წლის 13 აგვისტოს)
სქოლიო
კატეგორია:როჯერ უოტერსის ტურნეები კატეგორია:2017 წლის საკონცერტო ტურნეები
ლიბერეცი-იაბლონეცის ტრამვაი
მინი|250პქ|ტრამვაის ხაზის რუკა მინი|250პქ|ტრამვაი მონაკვეთზე Zelené údolí – Jablonec, Měnírna.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ტრამვაი კატეგორია: ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით კატეგორია: რკინიგზა
ეკონომიკური კონკურენცია
ეკონომიკური კონკურენცია — შეჯიბრი სამეწარმეო საქმიანობის სხვადასხვა სფეროში. ზოგადად, კონკურენცია ინსტინქტურად იწყებს მოქმედებას ნებისმიერი ორი მაკრო თუ მიკრო სუბიექტის ურთიერთობისას, მათ შორის ეკონომიკაში. კონკურენციის საკითხების შესწავლა განსაკუთრებით აქტუალურია ბიოლოგიაში, ეკოლოგიაში, სოციოლოგიაში, სხვა მრავალ მეცნიერულ დისციპლინაში. ეკონომიკური კონკურენცია ეკონომიკური ეფექტიანობის (განვითარების) საფუძველია. იგი აიძულებს სხვადასხვა სუბიექტს ნაკლებად ხარჯტევადი და უკეთესი ხარისხის პროდუქტი (ან მომსახურება) შესთავაზოს ბაზარს. კონკურენტულობის დონის შეფასებისათვის ბაზარზე, მრავალი საინტერესო მეთოდოლოგია არსებობს.
ეკონომიკური გარემოს კონკურენტულობის დონის შესაფასებლად გამოიყენება ჰერფინდალ–ჰირშმანის ბაზრის კონცენტრაციის ინდექსი HHI,  რომელიც შემოთავაზებულია განისაზღვროს,  როგორც ბაზარზე  ყველა მოქმედი მიმწოდებლის წილთა კვადრატების ჯამი. ქართველი ეკონომისტი - რევაზ ლორთქიფანიძე, ეკონომიკური კონკურენციის კანონში განმარტავს, რომ, ერთგვაროვანი პროდუქციის (ან მომსახურების) ბაზარზე რაც უფრო მეტია (მიზანშეწონილ ზღვრამდე) მიმწოდებელთა რაოდენობა და მათი საერთო მიწოდება და ნაკლებია უმსხვილესი მიმწოდებლის (შესაძლოა, მონოპოლისტის) მიწოდება და არარეალიზებული პროდუქციის საერთო ოდენობა, მით მეტია ეკონომიკური კონკურენციის ძალის მნიშვნელობა და, შესაბამისად, უფრო თავისუფალია ხსენებული ბაზარი.
სქოლიო
კატეგორია:ეკონომიკა
ღიმილის ბიჭები
ღიმილის ბიჭები — რეჟისორ რევაზ ჩხეიძის 1969 წლის ფილმი.
სიუჟეტი
ფილმი სკოლის მერხიდან ახლადაფრენილ თბილისელ ბიჭებზეა, რომლებმაც მეორე მსოფლიო ომის პირველსავე დღეებში ჩაიცვეს ჯარისკაცის ფარაჯა, დროებით გვერდზე გადადეს თავიანთი ოცნებები, გამოემშვიდობნენ ახლობლებს და ომის ქარცეცხლიან გზებზე მიმოიფანტნენ. აქედან დაიწყო მათი ცხოვრების ახალი ეტაპი, განცდებითა და უბედურებებით სავსე. მაყურებლის თვალწინ გუშინდელი ღიმილის ბიჭები მრავალჭირნახულ მებრძოლებად ყალიბდებიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1969 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ფილმები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ
ლელქაში
ლელქაში — მცენარეთა გვარი ისლისებრთა ოჯახისა. სახეობათა უმეტესობა მრავალწლოვანი, გრძელფესურიანი ბალახია. ზოგ სახეობას ფოთლები რედუცირებული აქვს.
მთელ დედამიწაზე გავრცელებულია 250 სახეობა. საქართველოში 10 სახეობა გვხვდება. იზრდება ჭარბწყლიან ადგილებზე ზღვისპირიდან მოყოლებული 2000 მ-ზე. საქართველოში შედარებით ფართოდ არის გავრცელებული  Scirpus lacustris, Scirpus tabernaemontani და Scirpus silvaticus.
პირველი 2 სახეობა გამოიყენება ჭილობისა და კალათების მოსაქსოვად, აგრეთვე შესაფუთავ და საშენ მასალად. მე-3 სახეობა კვებითი ღირსებით უახლოვდება ისლებს. ძოვს მსხვილფეხა საქონელი, მაგრამ უმჯობესია თივად და სილოსად. ლელქაშის ზოგი სახეობა სამკურნალოა და აშენებენ ინდოეთში, აფრიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში გავრცელებული სახეობებიდან ხალხურ მედიცინაში იყენებენ Scirpus mucronatus-ს.
გალისტეო
გალისტეო (Galisteo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ვალიე-დელ-ალაგონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 79,52 კმ². მოსახლეობა — 916 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ნილუ პესანია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1867 კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
ნუგზარ შარია
ნუგზარ შარია (დ. 19 თებერვალი, 1941, თბილისი, (სსრკ) — გ. 1 დეკემბერი, 2022, ნიუ-იორკი, (აშშ)) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი.
გადაღებულია 30-ზე მეტ ფილმში. ის 1970-იანი წლების დასაწყისიდან გარდაცვალებამდე ამერიკაში ცხოვრობდა. 2020 წლის თებერვალში ამერიკაში მოღვაწე რეჟისორი „ოსკარების“ ჟიურის შეკრებაზე ჟიურის თავჯდომარედ აირჩიეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
გორის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი
ისტორია
გორში ჯერ კიდევ 1876 წლის 12 სექტემბერს გაიხსნა ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარია, რომელმაც თავისი არსებობის მანძილზე მრავალი ღვაწლმოსილი პედაგოგი აღუზარდა სამშობლოს. მათ შორის არაერთი გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწეა: ვაჟა-ფშაველა, მიხეილ წინამძღვრიშვილი, ია კარგარეთელი და სხვ.
1935 წლის აგვისტოში გაიხსნა ორწლიანი სასწავლებელი — სამასწავლებლო ინსტიტუტი, რომელიც 1939 წელს გადაკეთდა გორის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტად ოთხწლიანი სწავლებით. ინსტიტუტმა მიიღო ქართველი პოეტის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელი. 1985 წელს მოხდა გორის ნ. ბარათაშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რეორგანიზაცია და ინსტიტუტს ეწოდა „გორის სახელმწიფო ეკონომიკური ინსტიტუტი“, 1997 წლიდან კი — „გორის სახელმწიფო ეკონომიკურ-ჰუმანიტარული ინსტიტუტი“. 1999 წლის 16 ივლისს აღნიშნულ უმაღლეს სასწავლებელს მიენიჭა უნივერსიტეტის სტატუსი.
ცხინვალის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი 1932 წელს დაარსდა და ფუნქციონირებდა მხოლოდ ერთი ფაკულტეტი: აგრობიოლოგიური. მომდევნო წლებში მას ახალი ფაკულტეტები დაემატა. ის წარმოადგენდა განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ცენტრს. ჩამოყალიბების დღიდან ეს სასწავლო კერა ქართველ მეცნიერთა განსაკუთრებულ მხარდაჭერას გრძნობდა. ქართულ-ოსური კონფლიქტის შემდეგ, 1991 წლიდან ცხინვალის სახელმწიფო პედაგოგიურმა ინსტიტუტმა ქ. გორში განაგრძო ფუნქციონირება. მიუხედავად მწირი მატერიალური ბაზისა ინსტიტუტის კოლექტივმა შეძლო სასწავლო პროცესის უზრუნველყოფა. 2000 წლის 16 ივნისს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ცხინვალის პედაგოგიურ ინსტიტუტს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტატუსი მიენიჭა.
აღნიშნულ უმაღლეს სასწავლებელებში სხვადასხვა პერიოდში სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდნენ ისეთი დიდი მეცნიერები და საზოგადო მოღვაწეები, როგორებიც იყვნენ: გ. ახვლედიანი, ე. მეტრეველი, ა. ჩიქობავა, თ. უთურგაიძე, გ. ჟორდანია, ზ. სარჯველაძე, ს. გაჩეჩილაძე, ს. ხუციშვილი, ვ. თოფურია, ს. მაკალათია, გ. მერკვილაძე, დ. თევზაძე და სხვ.
სსიპ გორის სასწავლო უნივერსიტეტის ძირითადი მიზანი თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამის, ხარისხიან განათლებაზე ორიენტირებაა. მისი მისიაა: განათლების ხარისხი — დროის გამოწვევის შესაბამისად. სტუდენტთა სასწავლო პროცესს ემსახურება 106 აკადემიური პერსონალი, 7 სასწავლო კორპუსი, ბიბლიოთეკები და სამკითხველო დარბაზები, სპორტული მოედნები, კომპიუტერული ტექნიკით აღჭურვილი კაბინეტ-ლაბორატორიები და სხვა.
2011 წლიდან დღემდე სსიპ გორის სასწავლო უნივერსიტეტის რექტორია გიორგი სოსიაშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის უნივერსიტეტები
კოლონია-ლეოპოლდინა
კოლონია-ლეოპოლდინა (Colônia Leopoldina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 022 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 287 459 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 69.65 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კემინმაა
კემინმაა (1979 წლამდე ― კემინ-მაალაისკუნტა; Keminmaa) — მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 903 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 647.24 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.64 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემი, სიმო, ტერვოლა და ტორნიო.
სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი) კატეგორია:კემინმაა
ჯორჯ არმსტრონგ კასტერი
thumb|ჯორჯ ა. კასტერი ჯორჯ არმსტრონგ კასტერი (George Armstrong Custer; დ. 5 დეკემბერი, 1839 — გ. 25 ივნისი, 1876) — აშშ–ის არმიის კავალერიის მეთაური ამერიკის სამოქალაქო ომში და ინდიელთა ომებში. ადრეული ასაკიდან დაწინაურებული ბრიგადირ–გენერლად, მოგვიანებით კი დაქვეითებული უფროს ლეიტენანტად. კასტერი ფიცხი და აგრესული მეთაური იყო სამოქალაქო იმის მრავალ ბრძოლაში, სადაც სახელი გაითქვა როგორც მოწინააღმდეგეთა საცხენოსნო პოზიციებზე გაბედულმა მოიერიშემ. სამოქალაქო ომში ის მიჩიგანის ბრიგადას წინამძღოლობდა. დამარცხებული და მოკლულ იქნა ადგილობრივი ინდიელების ტომების კოალიციის წინააღმდეგ ლიტლ-ბიგჰორნის ბრძოლაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის გენერლები კატეგორია:ამერიკის სამოქალაქო ომი კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1839 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1876
დეკარტის კოორდინატთა სისტემა
დეკარტის კოორდინატთა სისტემა განსაზღვრავს ნებისმიერი წერტილის მდებარეობას სიბრტყეზე ორი რიცხვის, კოორდინატების მეშვეობით, რომლებიც არიან დადებითი ან უარყოფითი რიცხვები, რომლებიც განსაზღვრავენ მანძილს ამ წერტილიდან ორ ფიქსირებულ ურთიერთმართობულ წრფეებამდე (კოორდინატთა ღერძებამდე).
კოორდინატთა ღერძებს ხშირაბ უბრალოდ ღერძებს უწოდებენ, ხოლო მათი გადაკვეთის წერტილს კი კოორდინატთა სათავეს.
ეს პრინციპი მარტივად შეიძლება განზოგადდეს სამგანზომილებიანი სივრცის შემთხვევაში. სამგანზომილებიან სივრცეში გვექნება სამი ურთიერთმართობული კოორდინატთა ღერძი, და რაიმე წერტილის მდებარეობა სივრცეში განისაზღვრება როგორც მანძილი ამ წერტილიდან კოორდინატთა ღერძების წყვილებზე გავლებულ სიბრტყეებამდე. ანალოგიურად, n განზომილებიან სირცეში წერტილის მდებარეობა შეიძლება დახასიათდეს n დეკარტის კოორდინატით.
დეკარტის კოორდინატთა სისტემა შემოღებული იქნა რენე დეკარტის მიერ XVII საუკუნეში. ეს მოვლენა რევოლუციური იყო მათემატიკის ისტორიაში, რადგან პირველად გახდა შესაძლებელი ევკლიდეს გეემეტრიისა და ალგებრის სისტემური დაკავშირება. დეკარტის კოორდინატთა სისტემის გამოყენებით ნებისმიერი გეომეტრიული ფიგურის ფორმა შეიძლება ჩაწერილი იქნას დეკარტის განტოლებსის მეშვეობით, რომელიც წარმოადგენს ალგებრულ განტოლებას და აკავშირებს გეომეტრიული ფიგურის კოორდინატებს. მაგალითად, 2-ის ტოლი რადიუსის წრეწირი შეიძლება მოცემული იქნას როგორც ყველა იმ წერტილის ერთობლიობა, რომელთა კოორდინატები x და y აკმაყოფილებენ განტოლებასx2 + y2 = 4.
რიცხვითი ღერძი
ერთგანზომილებინი სივრცეში, ანუ წრფეზე დეკარტის კოორდინატთა სისტემის განსაზღვრა გულისხმობს რაიმე O-წერტილის არჩევას (კოორდინატთა სათავე), სიგრძის ერთეულის არჩევას და ამ წრფეზე მიმართულების (ორიენტაციის) არჩევას. ეს უკანასკნელი გულისხმობს, რომ O-წერტილიდან გამომავალ ერთ ერთ სხივი (ნახევარწრფე) განისაზღვრება როგორც დადებითი, ხოლო მერე როგორც უარყოფითი. ამის შემდეგ იტყვიან, რომ ღერძის მიმართულება არის მიმართულება უარყოფითი ნახევრიდან დადებითი ნახევრისკენ. ასეთი არჩევის შემდეგ წრფეზე განლაგებული ყველა წერტილის შეიძლება დახასიათდეს O-სათავიდან ამ წერტილამდე მანძილით, რომელსაც მიენიჭება დადებითი ან უარყოფითი ნიშანი იმის მიხედვით თუ რომელ ნახევარწრფეზე არის განლაგებული წერტილი.
წრფეს მასზე განსაზღვრული დეკარტის კოორდინატთა სისტემით რიცხვითი ღერძი ეწოდება. ნებისმიერ რიცხვს იქნება ის ნატურალური, რაციონალური თუ ირაციონალური ასეთ წრფეზე ერთადერთი მდებარეობა შეესაბამება. და საპირისპიროდ, ნებისმიერი წერტილი წრფეზე შეიძლება დახასიათდეს ერთი რიცხვით.
დეკარტის კოორდინატები სიბრტყეზე
დეკარტის კოორდინატთა სისტემა ორ განზომილებაში (სიბრტყეზე) შედგება ორი პერპენდიკულარული წრფისგან (კოორდინატთა ღერძებისგან), ორივე ღერძისთვის განსაზღვრული ერთი და იმავე სიგრძის ერთეულისგან და თითოეული ღერძისთვის განსაზღვრული მიმართულებისგან. ამ ღერძებს ხშირად x და y-ღერძებს უწოდებენ, სადაც x-ღერძი როგორც წესი არის ჰორიზონტალური, ხოლო y-ღერძი ვერტიკალური. ღერძების გადაკვეთის წერტილი წარმოადგენს ათვლის წერტილს ორივე ღერძისთვის და შესაბამისად ორივე ღერძი წარმოადგენს ცალკე რიცხვით ღერძს.
ნებისმიერი P წერტილის კოორდინატები შემდეგნაირად განისაზღვრება. P წერტილიდან ავლებენ ორ ღერძს, პირველს, რომელიც x-ღერძის პერპენდიკულარულია და კვეთავს მას რაიმე X წერტილში, და მეორეს, რომელიც y-ღერძის პერპენდიკულარულია და კვეთავს მას Y წერტილში. P წერტილის x და y კოორდინატები სიბრტყეზე არის შესაბამისად X და Y.
დეკარტის კოორდინატები სამგანზომილებიან სივრცეში
სიბრტყის ანალოგიურად ხდება დეკარტის კოორდინატების განსაზღვრა სამგანზომილენიან (N-განზომილებიან) სივრცეში, იმ განსხვავებით, რომ ამ შემთხვევაში არჩეული უნდა იქნას სამი (N) ურთერთმართობული წრფე და წერტილის მდებარეობა ამ სივრცეში შესაბამისად ხასიათდება სამი (N) კოორდინატით.
მანძილი ორ წერტილს შორის
ევკლიდური მანძილი ორ წერტილს შორის, რომელთა დეკარტის კოორდინატებია (x_1,y_1) და (x_2,y_2) არის ეს განტოლება წარმოადგენს პითაგორას თეორემის დეკარტული სივრცის ვერსიას. სამგანზომილებიან სივრცეში მანძილი ორ წერტილს შორის, რომელთა კოორდინატებია  და  არის ეს ტოლობა შეიძლება მიღებული იქნას პითაგორას თეორემის ორჯერადი გამოყენებით.
მასშტაბური ინვარიანტობა
რაიმე წერტილების ერთობლიობისგან შედგენილი ფიგურის ზომის გაზრდა ან შემცირება ექნივალენტურია ამ ფიგურის ყველა წერტილის დეკარტის კოორდინატების ერთიდაიმავე დადებით m რიცხვზე გამრავლებისა. თუ (x,y) არის საწტისი ფიგურის რაიმე წერტილის კოორდინატები, მაშინ მასშტაბშეცვლილი ფიგურის შესაბამისი წერტილის კოორდინატი იქნება თუ m 1-ზე მეტია, მაშინ ფიგურის ზომა იზრდება, ხოლო თუ m-ის მნიშვნელობა 0-სა და 1-ს შორიასაა, მაშინ მცირდება.
ბრუნვა
კოორდინატთა სათავის მიმართ რაიმე ფიგურის საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით რაიმე \theta კუთხით მობრუნება ექვივალენტურია საწყისი ფიგურის ყველა წერტილის  (x,y) დეკარტის კოორდინატების ახალი კოორდინატებით (x ' ,y ' ) შეცვლით, სადაც
ანუ, ექვივალენტურად
არეკვლა
თუ (x, y) სიბრტყეზე რაიმე წერეტილის დეკარტის კოორდინატებია, მაშინ (−x, y) არის მეორე (Y) ღერძის მიმართ მისი არეკვლის შედეგად მიღებული წერტილის კოორდინატები, ხოლო (x, −y) არის X-ღერძის მიმართ არეკვლის შედეგად მიღებული წერტილის კოორდინატები.
ზოგადი გარდაქმნები
სიბრტყეზე ევკლიდური გარდაქმნებია წანაცვლება, მასშტაბის შეცვლა, ბრუნვა არეკვლა და მათი რამე კომბინაცია. რაიმე (x,y) წერტილის ნებისმიერი ევკლიდური გარდაქმნის შედეგი (x', y') მოიცემა შემდეგი ფორმულით სადაც A არის 2×2 მატრიცა ხოლო b არის რაიმე რიცხვების წყვილი, რომელიც დამოკიდებულია განხორციელებულ გარდაქმნაზე. გაშლილი ფორმით ეს განტოლება შემდეგნაირად ჩაიწერება A მატრიცას უნდა ჰქონდეს ორთოგონალური მწკრივები ერთი და იმავე ევკლიდური სიგრძით, ანუ უნდა სრულდებოდეს პირობები და
ზემოთ მოყვანილი ფორმულა შეესაბამება წანაცვლებას მხოლოდ მაშინ, როდესაც A არის ერთეულოვანი მარტიცა.
სქოლიო
კატეგორია:ორთოგონალური სისტემები
გამეტოგენეზი
350პქ|მინი| გამეტოგენეზი გამეტოგენეზი — სასქესო უჯრედების ანუ გამეტების წარმოქმნის პროცესი. მრავალუჯრედიან ცხოველებში გამეტოგენეზი სპეციალურ ორგანოებში — გონადებში (საკვერცხე, სათესლე, ჰერმაფროდიტული სასქესო ჯირკვალი) ხდება.
სპერმატოგენეზი და გამეტოგენეზი
სპერმატოგენეზი (მამრობითი გამეტოგენეზი) და ოვოგენეზი (მდედრობითი გამეტოგენეზი) სამ ეტაპად მიმდინარეობს:
მცენარეებში
მცენარეებში გამეტოგენეზი ჰაპლოიდურ უჯრედში — სპორაში იწყება, უმაღლეს მცენარეებში — მიკრო- და მაკროსპორაში. სპორებიდან ვითარდება მცენარის სქესობრივი თაობა — ჰაპლოიდური გამეტოფიტი, რომლის სასქესო ორგანოებში ანთერიდიუმსა და არქეგონიუმში გამეტოგენეზი მიტოზის გზით ხორციელდება. გამონაკლისია შიშველთესლოვნები და ფარულთესლოვენები, რომელთა სპერმატოგენეზი უშუალოდ მიკროსპორაში — მტვრის მარცვალში ხდება. უმდაბლესი და უმაღლესი სპოროვანი მცენარეების ანთერიდიუმში გამეტოგენეზი არის უჯრედის მრავალგზის გაყოფა, რის შედეგადაც მრავალი სპერმიუმი წარმოიქმნება; არქეგონიუმში კი ეს ერთი, ორი ან რამდენიმე კვერცხუჯრედის წარმოქმნის პროცესია. შიშველთესლოვნებისა და ფარულტესლოვნების მამრობითი გამეტოგენეზის დროს მტვრის უჯრედის ბირთვი მიტოზურად იყოფა გენერაციულ და ვეგეტატიურ უჯრედებად, შემდეგ გენერაციული ბირთვი კიდევ იყოფა მიტოზურად და წარმოიქმნება ორი სპერმატოზოიდი. გაყოფა სამტვერე მილში, ბუტკოს სვეტში ჩაზრდის დროს ხდება; ამავე მცენარეების მდედრობითი გამეტოგენეზის დროს რვა ბირთვიან ჩანასახოვან პარკში მიტოზის გზით გამოცალკევდება ერთი კვერცხუჯრედი.
ამრიგად, ცხოველური გამეტოგენეზი გულისხმობს დიპლოიდური უჯრედების გარდაქმნას ჰაპლოიდურ გამეტებად, მცენარეული გამეტოგენეზი კი — გამეტების წარმოქმნას ჰაპლოიდუი უჯრედებისგან.
ლიტერატურა
კატეგორია:რეპროდუქციული სისტემა
ლემა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ლემა შეიძლება აღნიშნავდეს:
TheOneRing.net
სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტ გვერდები
ლელწამა
ლიტერატურა
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
3D (TLC-ს ალბომი)
3D — ამერიკული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფ TLC-ს რიგით მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2002 წელს. იგი გამოიცა ლიზა ლოპესის ტრაგიკული დაღუპვიდან შვიდი თვის შემდეგ. ალბომი მოხვდა Billboard 200-ის #6 და აშშ-ის საუკეთესო რ'ნ'ბ/ჰიპ-ჰოპ ალბომების ჩარტის #4 პოზიციაზე. იგი გამოცემიდან პირველი კვირის მანძილზე გაიყიდა 143.000 ასლის ოდენობით. 2013 წლის ოქტომბრისთვის გაყიდულია მისი 690.000 ასლი. ჯგუფს მან 2 გრემის ჯილდო მოუტანა და 2002 წელს RIAA-ს მიერ პლატინის სტატუსით აღინიშნა.
სქოლიო
კატეგორია:2002 წლის ალბომები კატეგორია:TLC-ს ალბომები
გარა (კასერესი)
გარა (Gata) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის სიერა-დე-გატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 94,18 კმ². მოსახლეობა — 1417 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
კანადის დემოგრაფია
სტატიაში წარმოდგენილია პუნქტები, რომლებიც დემოგრაფიის სფეროს ეკუთვნის. კანადის დემოგრაფიაში გამოისახება, ქვეყნის მოსახლეობა, კანადის მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ქვეყანაში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფები, განათლერბის დონე, რელიგიური კუთვნილებები და სხვა პუნქტები რომლებიც დემოგრაფიის სფეროს ეკუთვნის.
ასაკობრივი სტრუქტურა
(2006 აღწერა)
ეთნიკური წყაროები
კანადაში მრავალი ეთნიკური წარმომადგენელი სახლობს. ეს ყველაფერი მკვეთრად გამოჩნდა 2001 აღწერისას. მიუხედავად ასეთი მრავალეროვნებისა კანადაში მცხოვრებთა ნახევარი ქვეყნის მკვიდრ მოსახლედ მიიჩნევს და საკუთარ თავს "კანადელს" მუწოდებს. ქვეყანაში არსებული განსხვეავებული ეთნიკური ჯგუფების არსებოდა, მეტყველებს იმაზე რომ კანადას აქვს კონფლიქტური ტერიტორია, რომელიც ძირითადა ეთნიკურ ნიადაგზეა კონფლიქტური.
ეთნიკური ჯგუფები: ქვეყნის მოსახლეობის 32.22% კანადელია. გარდა კანადელების აქ მცხოვრებთა უმრავლესობას შეადგენს სხვა ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები. მათგან აღსანიშნავია: ინგლისელები, ფრანგები, შოტლანდიელები, ირლანდიელები და ა.შ.
კანადაში არსებული ეთნიკური ჯგუფების სია:
უმცირესობა
2001
2006
ენა
კანადის ძირითადი ენები:
კანადაში არსებული სხვა ენები:
იხილეთ აგრეთვე
კანადის პროვინციების და ტერიტორიების დემოგრაფია
სქოლიო
*
ღრუბელთა თავშესაფარი
ღრუბელთა თავშესაფარი — 1928 წლის ქართული ფილმი.
სიუჟეტი
თუშეთში ცნობილ მდიდარ ერისტოს მოჯამაგირე მწყემსი, ჯამბული, ბატონს აღარ ემორჩილება, მეტიც ოჯახის წევრებსაც ამხედრებს მის წინააღმდეგ-ერისტოს ქალიშვილი ცოლად მიჰჩვება შფითისთავს. ჯამბული ღარიბებს კოლმეურნეობაში გაერთიანებისა და ყველ-კარაქის დამუშავების პროგრესული წესების შემოღებისაკენ მოუწოდებს. დამარცხებული ბობოლა ბედს ურიგდება და კოლექტივში გაერთიანებას გადაწყვეტს.
1923
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
აღმოსავლეთი ალპები
აღმოსავლეთი ალპები (Ostalpen; Alpi Orientali) — ალპების მთათა სისტემის ნაწილი ევროპაში. მდებარეობს შვეიცარიის, ავსტრიის, ლიხტენშტაინის, გერმანიის, იტალიისა და სლოვენიის ტერიტორიებზე. ვრცელდება ბოდენზეესა (ჩრდილოეთით) და კომოს (სამხრეთით) ტბის აღმოსავლეთით. იგი უფრო განიერი (სიგანე 260 კმ) და დაბალია ვიდრე დასავლეთი ალპები. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 4049 მ (მწვერვალი ბერნინა). ნაკლებად არის გამოხატული თანამედროვე გამყინვარება და რელიეფის ალპური ფორმები. დამახასიათებელია დიდი გასწვრივი ხეობები და უმთავრესად განედური ქედები. აღმოსავლეთი ალპები, ოროგრაფიული და ტექტონიკური თვალსაზრისით მჭიდროდ არის დაკავშირებული დასავლეთის ალპებთან.
ის, საერთოდ, სიგანედის მიმართულებისაა შუა დუნაის დაბლობამდე, სადაც აღმოსავლეთი ალპების რკალის კიდე წყდება. დასავლეთ ალპებთან შედარებით, აღმოსავლეთი ალპები ნაკლები სიმაღლისაა, თუმცა უფრო განიერია. ფართოა მთელ სიგრძეზე, მისი ბოლო რაიონი დაბლდება და საშუალო სიმაღლის მთებში გადადის, მაგრამ არ ვიწროვდება. პირიქით, აქ მესამეული ნაოჭების ვირგაციას აქვს ადგილი; ქედები მარაოსებურად იშლება, ამასთან სამხრეთი ტოტი (იულიუსის ალპები) ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დინარის მთებს უერთდება. ჩრდილო ტოტი კი მოკვეთილია ვენის აუზის ახალგაზრდა ნასხლეტი ღრმულით, მაგრამ ტექტონიკურად კარპატების რკალში გრძელდება.
განსაკუთრებით მაღალია აღმოსავლეთი ალპების ცენტრალური ზონა, სადაც გამოიყოფა ალპის მთების ჯგუფები: რეტის ალპები, ეცტალის ალპები, ცილერტალის ალპები, მაღალი და დაბალი ტაუერნი, დოლომიტის ალპები, ორტლერის ალპები და სხვ. ჩრდილოეთ ნაწილში უფრო დაბალი, მაგრამ მეტად დანაწევრებული, ციცაბოკალთებიანი, დაკარსტული, მეზოზოური ასაკის კირქვებითა და დოლომიტებით აგებული ქედია, რომელთაგან აღსანიშნავია: ალგეის ალპები, კიცბიუელის ალპები, ბავარიის ალპები, ბერხტესგადენის ალპები და სხვ. კიდევ უფრო ჩრდილოეთით არის მეზოზოურ-კაინოზოური ფლიშის დაბალი ქედები. ცენტრალური ზონის სამხრეთით აღმართულია კირქვული ქედები (ლომბარდიის, კარნის, იულიუსის ალპები და სხვა), რომლებიც სამხრეთ უფრო დაბალ კირქვულ წინაალპებში გადადის. გამყინვარების ფართობი დასავლეთის ალპებთან შედარებით მას გაცილებით ნაკლები აქვს და მყინვარებიც ნაკლები სიდიდისაა, მაგრამ მთავარ მწვერვალებსა და ქედებზე აქაც დიდძალი მუდმივი ყინულია დაგროვილი.
აღმოსავლეთი ალპების ღერძულ მაღალმთიან ზოლს ჩრდილოეთით და სამხრეთით თან ახლავს საშუალო სიმაღლის წინაალპების ჩრდილო და სამხრეთი ფართო ზონები.
უმაღლესი ლიგა 1990
უმაღლესი ლიგა 1990 — უმაღლესი ლიგის პირველი გათამაშება. გამარჯვებული გახდა თბილისის „იბერია“, მეორე ადგილზე გავიდა ლანჩხუთის „გურია“, მესამეზე – რუსთავის „გორდა“.
აღმოსავლეთი ალპები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:ალპების ქედები კატეგორია:შვეიცარიის ქედები კატეგორია:ავსტრიის ქედები კატეგორია:ლიხტენშტაინის ქედები კატეგორია:გერმანიის ქედები კატეგორია:იტალიის ქედები კატეგორია:სლოვენიის ქედები
უმაღლესი ლიგა 1990
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები კატეგორია:1990 წელი ფეხბურთში
So What!
thumb|right|So What!: The Good, The Mad and The Ugly წიგნის ყდა So What! ჯგუფ მეტალიკას ოფიციალური ფანკლუბის (ცნობილი ასევე მეტქლაბის სახელით) პერიოდული გამოცემაა, რომელიც წელიწადში ოთხჯერ გამოდის მხოლოდ კლუბის წევრებისათვის. 48 გვერდიანია და მოიცავს სიახლეებს და ფოტოებს მეტალიკაზე. ჟურნალის დასახელება აღებული მეტალიკის ამავე სახელწოდების ქავერიდან, რომლის ორიგინალი ვერსია ეკუთვნის ინგლისურ ჯგუფს Anti-Nowhere League.
2004 წელს ჯგუფმა ჟურნალის So What! რედაქტორთან, სტეფან ჩირაზისთან ერთად გამოსცა 273 გვერდიანი წიგნი So What!: The Good, The Mad and The Ugly. წიგნი შეიცავს ჟურნალში იმ დრომდე გამოქვეყნებულ ყველაზე მნიშვნელოვან და ღირებულ სტატიებს, სურათებსა და ინტერვიუებს. წიგნი იყო კლუბის პირველი გამოცემა, რომელიც გასცდა მის საზღვრებს და ფართო აუდიტორიამ იხილა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული მუსიკალური ჟურნალები კატეგორია:მეტალიკა კატეგორია:აშშ-ის ჟურნალები
ლონდონის კონვენცია (1786)
ლონდონის კონვენცია (Convention of London) — ასევე ცნობილია როგორც ანგლო-ესპანური კონვენცია. შეთანხმება დიდი ბრიტანეთის სამეფოსა და ესპანეთის სამეფოს შორის, რომელიც ეხება ბრიტანული დასახლებების სტატუსს მოსკიტების სანაპიროზე ცენტრალურ ამერიკაში. ხელშეკრულება გაფორმდა 1786 წლის 14 ივლისს.
აგრეთვე იხილეთ
სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები კატეგორია:ესპანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები კატეგორია:1786
დიდი ფინეთი
დიდი ფინეთის შექმნის ვარიანტი შემდეგნაირად გამოიყურება: მოიცავს მთელ ფინეთს, გარდა ამისა, ყველა იმ ტერიტორიას სადაც ეთნიკურად ფინო-უგრული წარმოშობის ხალხი ცხოვრობს: ფინელები, კარელები, ესტონელები, ვეპსები, და ა.შ. დიდი ფინეთის შექმნის იდეა ფინურ საზოგადოებაში გარკვეული პოპულარობით სარგებლობდა და სარგებლობს დღემდე; ამან ერთგვარი ასახვა ჰპოვა 1917 წელს, ასევე პირველი და მეორე მსოფლიო ომების პერიოდში.
დიდი ფინეთის ყველაზე თავმდაბალი ვერსია ფინელებითა და კარელებით დასახლებული ტერიტორიების გაერთიანებაა: თეთრი ზღვიდან ონეგის ტბამდე, მდინარე სვირის გასწვრივ და მდინარე სესტრადან ფინეთის ყურემდე (ანუ რუსეთის იმპერიაში შემავალი ფინეთის დიდი საჰერცოგოს საზღვრებში); იდეის ზოგიერთ მომხრეს დიდი ფინეთის საზღვრებში ესტონეთის, ინგრიის, ჩრდილოეთ ფინმარკისა და ტურნე-ელვას ველის ჩართვაც სურს.
უფრო თამამი იდეით დიდი ფინეთის საზღვრებში მოქცეულია არა მხოლოდ ზემოთ ხსენებული მიწები, არამედ ბოტნიის ყურიდან ურალის მთებამდე, ზოგჯერ კი დასავლეთ ციმბირის ნაწილიც, სადაც დღემდე ცხოვრობენ ფინო-უგორებთან მონათესავე ხალხები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის ისტორია კატეგორია:ირედენტიზმი
Breaking Hearts
Breaking Hearts — ელტონ ჯონის მეთვრამეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1984 წლის მაისში. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Geffen და Rocket Records. ალბომის პროდიუსერია კრის თომასი.
ალბომიდან გამოიცა წარმატებული სინგლი „Sad Songs (Say So Much)“.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები — ელტონ ჯონი და ბერნი ტოპენი, გარდა მითითებულისა.
სერტიფიცირებები
} } }
სქოლიო
კატეგორია:ელტონ ჯონის ალბომები კატეგორია:1984 წლის ალბომები
კონსტანტინე აფხაზი
კონსტანტინე (კოტე) აფხაზი (დ. 27 ნოემბერი, 1867, კარდანახი ― გ. 20 მაისი, 1923, თბილისი) — ქართველი საზოგადო, პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ცარისტული არმიის (1916) და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული არმიის (1918) არტილერიის გენერალ-მაიორი, საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი (1917-1919), ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე (1921-1923), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1918), 1921-1923 წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის წევრი და სამხედრო ცენტრის ხელმძღვანელი (1922-1923).
ბიოგრაფია
დაიბადა სამხედრო და საზოგადო მოღვაწის, თავად ნიკოლოზ შერმაზანის ძე აფხაზისა (1828-1907) და ნინო ჭავჭავაძის (1834-1883) ოჯახში. ეს საგვარეულო აფხაზეთის მთავრების — შარვაშიძეების — კახეთში დამკვიდრებულ შტოს წარმოადგენდა. აფხაზის დედა, ნინო ჭავჭავაძე იყო ილია ჭავჭავაძის და. კოტე აფხაზმა დაამთავრა თბილისის კადეტთა სასწავლებელი (1885) და პეტერბურგის სამხედრო აკადემია (1890). 1887 წლის მაისში მიიღო უნტერ-ოფიცრის ჩინი, 1888 წლის 9 აგვისტოს მიანიჭეს პოდპორუჩიკის წოდება და გაამწესეს ფეხოსანთა არტილერიის 39-ე საველე ბრიგადაში. ერთი წლის შემდეგ დანიშნეს იქვე სასწავლო რაზმის უფროსად. 1891 წლის 25 დეკემბერს გადაიყვანეს კავკასიის არტილერიის მთავარი სამმართველოს გრენადერთა ბრიგადაში. 1895 წლის მაისში მიიღო შტაბს-კაპიტნის წოდება. 1896 წელს გადაიყვანეს კავკასიის არტილერიის გრენადერთა ბრიგადის მესამე ბატარეის უფროსად. 1901 წლის აგვისტოში მიანიჭეს კაპიტნის წოდება. შემდეგი ხუთი წლის განმავლობაში იყო ამავე გრენადერთა ბრიგადის მესამე და მეოთხე ბატარეების უფროსი. 1908 წლის თებერვალში მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება და დანიშნეს იმავე ბრიგადის მეშვიდე ბატარეის უფროსად. 1911 წლის დეკემბერში აფხაზი მის ბატარეასთან ერთად გაგზავნილი იყო სპარსეთში, თავრიზის საბრძოლო რაზმის შემადგენლობაში, სადაც რამდენიმე თვე დაჰყო.
ეგვიპტური ღვინო
კლიმატი
მინი|266x266პქ| ეგვიპტეში ვენახი პერგოლას სტრუქტურების გამოყენებით და წვეთოვანი მორწყვის სისტემით. მაღალი საშუალო ტემპერატურა და მცირე ნალექი წარმოადგენს მნიშვნელოვან გამოწვევას ეგვიპტის ყურძნის მწარმოებლებისთვის. ამ სირთულეების დასაძლევად ეგვიპტეში მევენახეები იყენებენ ინოვაციურ გადაწყვეტილებებს, როგორიცაა პერგოლების გამოყენება მცენარეთა ნარგავების დასაჩრდილად და პალმები ჩრდილის შესაქმნელად და ქარისგან დასაცავად, ასევე მოსავალი გადააქვთ მაცივრით აღჭურვილი სატვირთო მანქანებით.