cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სოფია პრუსიელი
გუდის გადატრიალება და მისი შედეგები
მინი|305x305პქ|„დიდი საბერძნეთის“ რუკა. ლურჯად წარმოდგენილია საბერძნეთი 1887 წელს, სალათისფრად კი მისი დაპყრობები. XIX საუკუნეში დაწყებული პოლიტიკური არასტაბილურობა საბერძნეთში XXI საუკუნის დასაწყისამდე იქნა შენარჩუნებული. 1908 წელს კრეტის ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ოსმალეთისგან დამოუკიდებლად გამოაცხადა საბერძნეთის სამეფოსთან მიერთება. თავად საბერძნეთის მთავრობამ, ოსმალეთის იმპერიასთან ახალი ომის დაწყების შიშით უარი განაცხადა კრეტის მოერთების აღიარებაზე. ამ ფაქტმა განარისხა ათენელები და სრულიად ბერძნები. ამის გამო 1909 წლის 15 აგვისტოს ბერძენმა ოფიცრებმა ჩამოაყალიბეს „სამხედრო ლიგა“, რომელმაც მოაწყო ეგრეთ წოდებული გუდის სახელმწიფო გადატრიალება. მათ თავი მონარქისტებად გამოაცხადეს, ამიტომაც სამეფო ოჯახი უვნებელი დარჩა, თუმცა მათმა მეთაურმა ნიკოლოზ ზორბამ მეფეს დიადოხოსის სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნა მოსთხოვა. ყოველივე ეს კიდევ ერთი გამოძახილი იყო ბერძნების უკმაყოფილებისა 1897 წლის მარცხთან დაკავშირებით. მარცხნივ|მინი|403x403პქ|პრინცესა სოფია 1902 წელს საბოლოოდ სიტუაცია ისე დაიძაბა, რომ არა მხოლოდ კონსტანტინოსი, არამედ მეფე გეორგიოსის ყველა ვაჟი გახდა იძულებული, რომ სამხედრო სამსახურიდან წასულიყო. ამ ამბისადმი პროტესტის ნიშნად, 1909 წლის სექტემბერში დიადოხოსმა ცოლ-შვილთან ერთად გადაწყვიტა საბერძნეთის დატოვება და თავშესაფარი გერმანიის იმპერატორს სთხოვა. გერმანიაში ისინი სოფიას დის, პრინცესა მარგარეტის რეზიდენციაში — ფრიდრიხსჰოფის სასახლეში დაბინავდნენ, რომელიც მას დედამ უანდერძა. იმავდროულად ათენში სერიოზულად დაიწყო საუბრები გლუქსბურგთა დინასტიის დამხობის თაობაზე. ამის შემდეგ ბერძნები რესპუბლიკის დამყარებას, ან წინამორბედი მეფის, ოტონ ბავარიელის უკანონო ვაჟის, პრინცი გეორგის გამეფებას გეგმავდნენ, რომელსაც რეგენტად სოფია პრუსიელს დაუნიშნავდნენ, რომელიც მედდის სამსახურის გამო სამხედროებში პატივისცემით სარგებლობდა.
1909 წლის დეკემბერში სამხედრო ლიგის ხელმძღვანელმა, პოლკოვნიკმა ზორბამ, ზეწოლა მოახდინა გეორგიოს I-ზე და კირიაკულის მავრომიხალისი საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრად დაანიშნინა. თავდაპირველად მეფემ ამაზე უარი თქვა, თუმცა სამხედროები ამ უფლების ჩამორთმევით დაემუქრნენ, ამიტომაც იძულებული გახდა მათ მოთხოვნებს დათანხმებოდა. პარალელურად, სამხედროები სოფიასა და მის ქმარს ფრანგებთან თანამშრომლობასა და ქვეყნის ღალატში სდებდნენ ბრალს.
მიუხედავად მრავალი რეფორმისა, სამხედროთა უმეტესობა მაინც გლუქსბურგებისა და მონარქიის მომხრე იყო. ამის შემდეგ სამხედროთა დელეგატები ჩავიდნენ კრეტაზე, სადაც შეხვდნენ ადგილობრივ ხელისუფალ ელეფთერიოს ვენიზელოსს, რის შემდეგაც კრეტაში ბერძნული ჯარი შევიდა და იგი ოფიციალურად გადავიდა საბერძნეთის შემადგენლობაში. 1910 წლის მარტში ჩატარებული არჩევნებით ვენიზელოსი და მისი მომხრეები ხელისუფლების სათავეში მოვიდნენ, რითაც სამეფო ოჯახს მეტად რთული დრო დაუდგა.
მიუხედავად ყველაფრისა, ვენიზელოსს არ სურდა სამეფო გვირგვინის გავლენის შესუსტება. თავისი მხარდაჭერის დასადასტურებლად მან კონსტანტინოსი და მისი ძმები აღადგინა სამხედრო სამსახურში, რის შემდეგაც სოფიაცა და მისი ქმარ-შვილიც დაბრუნდა საბერძნეთში, თუმცა მხოლოდ დროებით. 1910 წლის 21 სექტემბერს ისინი საბერძნეთში ჩავიდნენ, თუმცა სოფია ახალი მთავრობისა და მილიციის თვალში მეტად საეჭვო ფიგურა იყო. მან კატეგორიული უარი განაცხადა ვენიზელოსისა და მის მომხრეებთან ურთიერთობაზე, რადგან იგი მათ სამეფო ოჯახის დამცირებაში ადანაშაულებდა. სოფიას სერიოზული პრობლემები ჰქონდა მამამთილთანაც, რომელსაც კრიზისის დროს სისუსტის გამოჩენაში სდებდა ბრალს.
პირველი ბალკანური ომი და ექთნობა
მინი|326x326პქ|პრინცესა სოფია პრუსიელი ვენიზელოსის ხელისუფლებაში მოსვლისა და დიადოხოს კონსტანტინოსის თანამდებობაზე დაბრუნების შემდეგ ბერძნული ჯარი მოდერნიზებულ იქნა და აღიჭურვა ფრანგული და ბრიტანული იარაღით. მოდერნიზაციის მიზანი ის იყო, რომ ქვეყანა მზად დახვედროდა ოსმალეთის იმპერიასთან მოსალოდნელ ომს, მაგრამ, მტრის დასამარცხებლად და დასახული მიზნის მისაღზევად საბერძნეთს მოკავშირეები სჭირდებოდა. სწორედ ამიტო, 1912 წელს მან მეზობელ სახელმწიფოებთან ერთად ჩამოაყალიბა ბალკანეთის ლიგა. ამავე წლის 8 ოქტომბერს ჩერნოგორიამ ოსმალეთს ომი გამოუცხადა, ლიგის წევრობის გამო კი ამ ომში ჩაება საბერძნეთი, სერბეთი და ბულგარეთი, რითაც დაიწყო ბალკანეთის პირველი ომი. მაშინ, როდესაც დიადოხოსმა და მისმა ძმებმა ჯარების მთავარსარდლობა იკისრეს, დედოფალმა ოლღამ, პრინცესა სოფიამ და მისმა რძალმა, პრინცესა მარი ბონაპარტმა დაჭრილ ჯარისკაცებზე მზრუნველება აიღეს თავიანთ თავებზე. სამეფო ოჯახის ქალებმა ერთ თვეში შეაგროვეს 80,000 ექთანი და ექიმი, ასევე სამედიცინო აღჭურვილობა და ფრონტის ხაზზე საველე ჰოსპიტალები შექმნეს, სადაც თავადაც მუშაობდნენ. პრინცესები ისე გააქტიურდნენ, რომ არა მხოლოდ ზურგში იცავდნენ ჯარისკაცებს, არამედ თავად ბრძოლის ეპიცენტრშიც შევიდნენ, სადაც ბერძენ მეომრებს სამედიცინო დახმარებას ადგილზევე უწევდნენ. დედოფალი ოლღა და სოფია ლარისასა და ესალონიის რეგიონებში მუშაობდნენ, პრინცესა მარი და პრინცესა ალისა კი ეპირუსსა და მაკედონიაში. პარალელურად, პრინცესა მარიმ პრინცესა ელენესთან ერთად შექმნა ამბულატორიული გემი, რომელიც სალონიკს დედაქალაქთან აკავშირებდა და დაჭრილები სამშვიდობოს გაჰყავდა.
შესაძლოა ითქვას, რომ ამ ომმა პრინცესებს მისცა საშუალება, ქვეყნისათვის რაიმე კარგის გაკეთებისა. თუმცაღა, ქალბატონები მალევე აზარტში შევიდნენ და ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ, რასაც სოფიასა და პრინცესა ალისას შორის სერიოზული კონფლიქტი მოჰყვა. ერთი შეხედვით უბრალო წაკინკლავებას სამეფო ოჯახში დიდი დისკომფორტი მოჰყვა, რამაც დედოფალი ოლღა შეაძრწუნა. იგი განსაკუთრებით იმან გააბრაზა, რომ სოფიას თავად მისივე ქმარი უბიძგებდა კონფლიქტის გამწვავებისაკენ.
ოჯახური პრობლემები და პირადი ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|364x364პქ|სოფია და მისი ქალიშვილები: ელენე, ირენე და ეკატერინე 1913 წელს პირველი წლების განმავლობაში სოფიასა და კონსტანტინოსის ქორწინება ჰარმონიული იყო. ამასთან, ერთგულება დიადოხოს კონსტანტინოსის ძლიერი მხარე არ იყო, რის გამოც სოფია მის აურაცხელ რომანებს ეგუებოდა. აღსანიშნავია, რომ მისი პირველი ღალატი სოფიასათვის შოკისმომგვრელი იყო ამის შესახებ თავის დედამთილ-მამამთილსაც კი შესჩივლა, თუმცა 1912 წლიდან წყვილს შორის ურთიერთობა საოცრად გაცივდა, რის გამოც მას უკვე აღარ ადარდებდა კონსტანტინოსის ქმედებები. ამ პერიოდში დიადოხოსმა ურთიერთობა დაიწყო იტალიელ მსახიობ პაოლა ლორეტოსთან, რომელიც მანამდე საქსენ-ვაიმარ-აიზენახის მთავარ ჰერმანის საყვარელი იყო. ეს რომანი კონსტანტინოსის გარდაცვალებამდე გაგრძელდა.
პირადად სოფია და კონსტანტინოსი ერთმანეთში მხოლოდ ინგლისურად საუბრობდნენ და თავიანთი ყველა შვილიც სწორედ ამ ენაზე აღზარდეს. მიუხედავად მშობლების არეული ურთიერთობისა, ბავშვები მაინც ოჯახურ და თბილ ატმოსფეროში იზრდებოდნენ. მათ გამუდმებით ეხვიათ თავს ბრიტანელი ძიძები და მასწავლებლები. სოფიამ თავის შვილებს ბავშვობიდანვე ჩაუნერგა ინგლისის სიყვარული, რაც იმითაც იყო გამოწვეული, რომ ისინი ყოველწლიურად რამდენიმე კვირას ლონდონში, სამეფო კარზე ატარებდნენ. ხშირად უკანა გზაზე ისინი გერმანიაში, სოფიას მშობლიურ ოჯახშიც ჩერდებოდნენ და კიდევ რამდენიმე კვირას რჩებოდნენ. გზად ისინი ასევე ეწვივნენ ვენეციასა და კუნძულ კორფუს.
გეორგიოს I-ის მკვლელობა და მეორე ბალკანური ომი
მინი|313x313პქ|გეორგიოს I-ის მკვლელობა 1913 წელს პირველი ბალკანური ომი ოსმალეთის მარცხითა და სერბულ-ბერძნულ-ჩერნოგორიულ-ბულგარული კოალიციის ტრიუმფით დაგვირგვინდა. ომის შემდეგ საბერძნეთმა ერთობ დიდი ტერიტორიები მოიერთა, რამაც ბერძნებსა და ბულგარელებს შორის მალევე წარმოშვა ახალი კონფლიქტი. საქმე ის იყო, რომ ბულგარეთს თესალონიკის რეგიონის დაკავება სურდა, რომელიც ახლა უკვე საბერძნეთის შემადგენლობაში იყო შესული.
მაკედონიის რეგიონი და მისი მთავარი ქალაქი — თესალონიკი დიადოხოსმა კონსტანტინოსმა ჯერ კიდევ 1912 წლის 8 დეკემბერს დაიკავა, რის შემდეგაც, ამ ტერიტორიების შესანარჩუნებლად თავად მეფე გეორგიოს I ეწვია სალონიკს. ათენში მარტო სეირნობას მიჩვეული მეფე სალონიკშიც ასევე იქცეოდა, რითაც მისმა მტრებმა ისარგებლეს და ქუჩაში მოსეირნე გეორგიოსი 1913 წლის 18 მარტს ბერძენმა ანარქისტმა, ალექსანდროს შინოსმა ორჯერ ესროლა ცეცხლსასროლი იარაღიდან და მოკლა იგი.
პრინცესა სოფია და მთელი სამეფო ოჯახი ათენში იყო, როდესაც მეფის მკვლელობის ამბავი შეატყობინეს. ამის გამო საბერძნეთის ახალი და რიგით მესამე მეფე კონსტანტინოს I, ხოლო დედოფალი სოფია პრუსიელი გახდა. მეფის მოკვლიდან მეორე დღესვე სამეფო ოჯახმა დატოვა ათენი და სალონიკში გაემგზავრა. დედოფალმა ოლღამ ძალიან მშვიდად მიიღო ახალი ამბავი და განაცხადა, რომ ეს ღვთის ნება იყო. სამეფო ოჯახმა მოინახულა მკვლელობის ადგილი, მეფის ნეშტი კი ათენში გადაასვენეს, სადაც იგი საკადრისი პატივით დაკრძალეს ტატოის მავზოლეუმში.
მეფის მკვლელობითა და შედარებით არეული სიტუაციით ისარგებლეს ბულგარელებმა, რომლებმაც 1913 წლის ივნისში საბერძნეთს ომი გამოუცხადეს, რითაც დაიწყო რიგით მეორე ბალკანეთის ომი. ამ კონფლიქტის ძირითად მიზეზს მაკედონიის რეგიონის გადანაწილება წარმოადგენდა. ომი მალევე დასრულდა საბერძნეთის ტრიუმფით, რის გამოც ბერძნებმა ბულგარელებს მაკედონიის დარჩენილი ნაწილიც წაართვეს, რის გამოც ხალხში მეფე კონსტანტინოსისა და დედოფალ სოფიას პრესტიჟი საგრძნობლად გაიზარდა.
პირადი ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|340x340პქ|დედოფალი სოფია თავის ქმარ-შვილთან ერთად 1914 წელს აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ ტახტზე ასვლის შემდეგ სოფიასა და კონსტანტინოსს შორის ისევ ძველებურად ცივი ურთიერთობა შენარჩუნდა. მიუხედავად ყველაფრისა, მათ ცუდი და არეული ურთიერთობა არასოდეს ჰქონიათ. თავიანთ თავისუფალ დროს ისინი შვილებთან ერთად ბოტანიკურ ბაღებში ატარებდნენ. აღსანიშნავია, რომ სამეფო სასახლის ბაღები სოფიას გავლენით ინგლისურ მოდელზე გადააკეთეს.
მეფე-დედოფალი ძალიან ახლოს იყო სამეფო ოჯახის სხვა წევრებთან, განსაკუთრებით პრინც ნიკოლოზთან. ყოველ სამშაბათს, მეფე-დედოფალი სადილზე ხვდებოდნენ მასა და მის ცოლს, პრინცესა ელენეს, ხუთშაბათს კი თავიანთ შვილებთან ერთად ატარებდნენ.
პირველი მსოფლიო ომი
მინი|389x389პქ|დედოფალი სოფია 1915 წელს 1914 წლის ოქტომბერში, პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას დედოფალი სოფია თავის შვილებთან ერთად იმყოფებოდა ისტბურნში, დიდ ბრიტანეთში იმყოფებოდა, მისი ქმარი და ქალიშვილი, პრინცესა ელენე კი დინასტიის სხვა წევრებთან ერთად იმყოფებოდნენ ათენში.
მიუხედავად იმისა, რომ ომი მთელს ევროპას მოედო, საბერძნეთმა თავიდანვე გამოაცხადა ნეიტრალიტეტი. როგორც ეგრეთ წოდებული „ევროპის სიდედრი/დედამთილი და სიმამრი/მამამთილის“ შთამომავლებს, სოფიასა და კონსტანტინოსს ომში მონაწილე თითოეული ქვეყნის მონარქთან მჭიდრო ნათესაური კავშირი ჰქონდათ. მიუხედავად ამისა, მეფე-დედოფალმა შესანიშნავად იცოდა, რომ საბერძნეთი ბალკანურმა ომებმა საშინლად გამოფიტა და ახალ კონფლიქტში ჩაბმის საშუალება აღარ ჰქონდათ. პრემიერ-მინისტრი ვენიზელოსი იმედოვნებდა, რომ ეს ომი დაეხმარებოდათ ძველი წინასწარმეტყველების ასრულებასა და ოსმალეთის იმპერიის განადგურებაში.
სოფიასა და კონსტანტინოსის მცდელობა შეენარჩუნებინათ ნეიტრალიტეტი არ გამოვიდა და 1915 წელს საბერძნეთი პირველ მსოფლიო ომში იქნა ჩათრეული. ამ წელს ოსმალეთ-ავსტრია-უნგრეთ-გერმანიის ძალებს გალიპოლის ბრძოლაში დაუპირისპირდა საფრანგეთ-დიდი ბრიტანეთის ძალები. კონსტანტინოსმა მცირე აზიაში მცხოვრები ბერძნების განთავისუფლებისა და ახალი მიწების მოერთების ამბიციით დაივიწყა ნეიტრალიტეტი და გაცხარებულ ომში ჩაება. ბერძნული პარლამენტი ამის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო და მეფეს ომში ჩაბმის შემთხვევაში ჩამოგდებითაც კი დაემუქრა. საპასუხოდ კონსტანტინოს I-მა თანამდებობიდან მოხსნა რამდენიმე მინისტრი, რამაც ვენიზელოსის განრისხება გამოიწვია. პრემიერ-მინისტრი დედოფალ სოფიას ბრალს სდებდა, რომ თავისი გავლენით მეფე ომში ჩაბმაზე დაითანხმა. ვინაიდან სოფია გერმანიის იმპერატორის ღვიძლი და და დიდი ბრიტანეთის მეფის მამიდაშვილი იყო, იგი ორ ცეცლს შუა აღმოჩნდა, რის გამოც დედოფალი გამუდმებით ცდილობდა ქმრის გადარწმუნებას ომში ჩაბმის თაობაზე. ამავე წლის 6 მარტს პოლიტიკოსთა უმეტესობა თანამდებობიდან გადადგა პროტესტის ნიშნად. მარცხნივ|მინი|321x321პქ|ვენიზელოსის მიერ დაკვეთილი კარიკატურა, რომელზეც ვილჰელმ II კონსტანტინოს I-ს ხელით იჭერს, რათა მისმა დამ, დედოფალმა სოფიამ იგი სამკაპით განგმიროს. ქვეყანაში არსებული პოლიტიკური კრიზისის პარალელურად მეფე კონსტანტინოსი დაავადდა. პნევმონიისაგან გამწვავებული პლევრიტის გამო მეფე რამდენიმე კვირის განმავლობაში საწოლიდან ვერ დგებოდა და კინაღამ გარდაიცვალა კიდეც. ვენიზელოსმა ეს ფაქტი შესანიშნავად გამოიყენა და სულ მალე მთელს საბერძნეთს ელვისებური სისწრაფით მოედო ჭორი იმის თაობაზე, რომ მეფე ავად არ იყო, არამედ დედოფალმა სოფიამ დანით დაჭრა იგი რადგან მეფეს არ სურდა ომში ჩაბმა გერმანიის სასარგებლოდ. ამ ჭორების გავრცელებას ხელს ისიც უწყობდა, რომ დედოფალს მართლაც ხშირი კონტაქტი ჰქონდა თავის ძმასთან, გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ II-სთან. როგორც ერთ-ერთი ისტორიკოსი წერს: „დედოფალი სოფია გერმანელად დარჩა, თუმცა მისი ახალი სამშობლოს ინტერესები გერმანიისაზე მაღლა იდგა.“
ვინაიდან მეფის ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ უმჯობესდებოდა, დედოფალმა სოფიამ კუნძულ ტინოსზე გემი გააგზავნა, რათა სასახლეში ხარების სასწაულმოქმედი ხატი ჩამოეტანათ, რომელიც ავადმყოფებს კურნავდა. მიუხედავად იმისა, რომ კონსტანტინოსი სიკვდილის წინ უკანასკნელად უკვე ეზიარა, იგი იმედს არ კარგავდა, ამიტომაც ჩალოგინებულმა მეფემ ხატს აკოცა და მის წინაშე ილოცა. მისი მდგომარეობა მაინც შემაშფოთებელი იყო, ამიტომ ბერძენმა ექიმებმა მეფეს ოპერაცია გაუკეთეს. ამის გამო იმედგაცრუებულმა დედოფალმა ხატი უკან დააბრუნებინათ.
მეფის ავადმყოფობის პერიოდში სამთა კავშირი საბერძნეთზე ომში ჩართვის მიზნით ზეწოლას განაგრძობდა. იმისათვის, რომ ბულგარელების სავარაუდო თავდასხმა თავიდან აეცილებინათ ვენიზელოსმა საზღვარზე ჯარები განალაგა. მიუხედავად იმისა, რომ მას მართლაც სურდა მოკავშირეებთან ალიანსის შექმნა, თანამდებობის შესანარჩუნებლად თავი შეიკავა.
განხეთქილება ვენიზელოსთან
მინი|378x378პქ|დედოფალი სოფია 1915 წელს, შესრულებულია გეორგიოს იაკობიდესის მიერ. 1915 წლის ივნისში, საკანონმდებლო არჩევნებში კვლავ ვენიზელომ გაიმარჯვა. მომდევნო ერთი თვე კონსტანტინოს I-მა კვლავ განაგრძო თავისი მოვალეობების შესრულება, 16 აგვისტოდან კი მისი საკანონმდებლო და აღმასრულებელი უფლება-მოვალეობები მთლიანად ვენიზელოსს გადაელოცა. ამავე წლის სექტემბერში ბულგარეთმა სერბეთსა და საბერძნეთს ომი გამოუცხადა. ვენიზელოსმა მეფეს გენერალური მობილიზაციის გამოცხადება სთხოვა, მაგრამ უარი მიიღო. ამავე წლის სექტემბერში ბულგარეთის ჯარები სერბეთში შევიდა. კიდევ ერთი პოლიტიკური კრიზისის თავიდან ასაცილებლად კონსტანტინოსმა მობილიზაცია გამოაცხადა და თავდაცვითი ღონისძიებების გატარება დაიწყო. 3 ოქტომბერს მეფე-დედოფალმა დატოვეს თესალონიკი, რის შემდეგაც ქალაქი ბრიტანულ-ფრანგულმა ძალებმა გაამაგრეს, რათა ბულგარელებს არ აეღოთ.
ის ფაქტი, რომ მეფე-დედოფალმა უცხოურ ძალებს ნება დართეს სალონიკში გამაგრებულიყვნენ ბერძნებმა ღალატად ჩათვალეს. ამის პარალელურად, თავად მოკავშირეები სდებდნენ ბრალს სოფიას გერმანელებთან თანამშრომლობაში. ფრანგულ გაზეთებში ამის შესახებ საკმაოდ ვრცელი სტატიებიც კი იბეჭდებოდა. ფრანგი ჟურნალისტების მიხედვით დედოფალი სოფია საიდუმლო წყალქვეშა ნავებით გეგმავდა გერმანული ჯარების საბერძნეთში შეყვანას, რაც რეალურად არასოდეს მომხდარა.
მოკავშირეთა ჯარების ჩასვლის გამო ბულგარელებმა თავი შეიკავეს საბერძნეთში შესვლისგან, რის გამოც ბერძნებმა ისარგებლეს და სასწრაფოდ ნეიტრალიტეტი გამოაცხადეს. ნეიტრალიტეტის გამო ისინი მოკავშირეთა ჯარებს თავიანთ მიწაზე ვერ გაატარებდნენ, რის გამოც ფრანგულ-ბრიტანულმა დამხმარე ძალებმა ვერ მოახერხეს სერბეთში შესვლა და ბულგარელების გაძევება. ამის გამო მთელი სერბეთი ბულგარეთს დარჩა. მოკავშირეებმა ეს ყველაფერი ბერძნებს დააბრალეს და საპასუხოდ საბერძნეთს სანქციები დაუწესეს.
მკვლელობის მცდელობები
მარცხნივ|მინი|336x336პქ|დედოფალი სოფია და მეფე კონსტანტინოსი საბერძნეთის მოსახლეობა ერთხმად აპროტესტებდა სერბების არმიის კორფუსა და სალონიკში შესვლას. შეიქმნა ბულგარეთთან ომის განახლების სერიოზული საშიშროებაც. 1916 წელს ბულგარეთმა კვლავ გამოუცხადა საბერძნეთს ომი, რასაც ამავე წლის აპრილში იტალიის მიერ ჩრდილოეთ ეპირუსის რეგიონის ანექსია მოჰყვა.
მოკავშირეები საბერძნეთის მეფე-დედოფალს სერიოზულ საფრთხედ აღიქვამდნენ, რადგან ისინი ყველანაირად ცდილობდნენ ქვეყანა ომში ჩაბმისგან აეცილებინათ. ამრიგად, ფრანგებმა მათი თავიდან მოცილებისათვის რამდენიმე გეგმა შეიმუშავეს. 1916 წლის 14 მაისს ხანძარი გაუჩინეს ტატოის სასახლეს, რომელსაც სოფია და მისი ორი წლის ქალიშვილი, პრინცესა ეკატერინე ძლივს გადაურჩნენ ცოცხლები. დედოფალი და სამეფო ოჯახის სხვა წევრები სასახლის მიმდებარე ტყეში გაიქცნენ, სადაც დაახლოებით ორი კილომეტრი ირბინეს. აქ მათ დაქირავებული მკვლელები ელოდნენ, რომლებმაც მათ ყველა მხრიდან გაუხსნეს ცეცხლი. ღამისა და ხანძრის კვამლის გამო მკვლელები ვერაფერს ხედავდნენ, ამიტომაც მხოლოდ კონსტანტინოსი დაჭრეს, ისიც მსუბუქად. ხანძარი 48 საათს გაგრძელდა და გაანადგურა მთელი სასახლე და მისი მიმდებარე ტყეც. ამ ხანძარს შეეწირა თექვსმეტი მცველი და რამდენიმე მსახური.
ამ მოვლენამ მნიშვნელოვნად შეცვალა სამეფო ოჯახის დამოკიდებულება გერმანიის მიმართ. 1916-17 წლებში დედოფალმა სოფიამ, რომელიც ნამდვილად გერმოფილი იყო, წერილი გაუგზავნა თავის ძმას და სთხოვა მოკავშირეთა წინააღმდეგ გერმანული ჯარების საბერძნეთში განლაგება. ამ ქმედებით საბერძნეთმა ნეიტრალიტეტი დაარღვია, რის საპასუხოდაც მოკავშირეები სამეფო ოჯახს ჩამოგდებითა და მკვლელობით დაემუქრნენ.
ტახტის დაკარგვა და ოჯახის გაყოფა
1917 წელს რუსეთში ზედიზედ ორი რევოლუცია განხორციელდა, რა დროსაც ტახტიდან ჩამოაგდეს იმპერატორი ნიკოლოზ II და ცოლ-შვილთან ერთად მოკლეს. ამის შემდეგ კონსტანტინოსმა და ზოგადად, საბერძნეთმა დაკარგა თავისი მთავარი მოკავშირე. 1917 წლის 10 ივნისს ფრანგმა პოლიტიკოსმა შარლ ჟონარმა საბერძნეთის პარლამენტს მეფის ჩამოგდება და მისი ვაჟის გამეფება მოსთხოვა. ვინაიდან მათი უფროსი ვაჟი, დიადოხოსი გეორგიოსი ასევე პრო-გერმანული პოლიტიკის გამტარებელი იყო, მეფე რომელიმე სხვა პრინცით უნდა ჩაენაცვლებინათ. ამის შემდეგ პარლამენტმა კონსტანტინოსს ოფიციალურად მოსთხოვა გადადგომა და სამეფო სასახლეზე შეტევით დაემუქრა. სულ მალე სასახლის წინ 10,000 ჯარისკაცი განალაგეს, რის გამოც კონსტანტინოსმა მემკვიდრედ თავისი მეორე ვაჟი, ალექსანდროსი გამოაცხადა.
1917 წლის 11 ივნისს სამეფო ოჯახმა მალულად დატოვა სასახლე და ტატოიში გადავიდა. ამავე დღეს კონსტანტინოს I ოფიციალურად გადადგა ტახტიდან თავისი ვაჟის, მეფე ალექსანდროსის სასარგებლოდ. კონსტანტინოსი, სოფია და მათი დანარჩენი შვილები ვენიზელოსმა საბერძნეთიდან გააძევა და ოროპოსის პორტამდე მიიყვანა, საიდანაც უნდა გამზავრებულიყვნენ. აქ სოფიამ თავისი ვაჟი, ალექსანდროსი უკანასკნელად ნახა. ხელისუფლებაში მოსულმა ვენიზელოსმა, რომელიც ქვეყანას მეფის ნაცვლად მართავდა, ალექსანდროსსა და მის ოჯახს შორის ყოველგვარი ურთიერთობა აკრძალა.
შვეიცარიაში ცხოვრება
მინი|352x352პქ|სოფია და კონსტანტინოსი დევნილობაში გაძევებულმა სამეფო ოჯახმა გადაცურა იონიის ზღვა, გაიარა იტალია და შვეიცარიაში ჩავიდნენ, სადაც დაიდეს ბინა. ისინი ძირითადად სან-მორიცში, ციურიხსა და ლუცერნში ცხოვრობდნენ. დაცემულ სამეფო ოჯახს უცხო ქვეყანაში ცხოვრება ძალიან გაუჭირდა. განსაკუთრებით სავალალო იყო მათი ფინანსური მდგომარეობა, რადგან ვენიზოლსმა მათ პენსია შეუწყვიტა. საბერძნეთი ომში ჩაება მოკავშირეთა მხარეს. ამ ყველაფერმა კონსტანტინოსზე იმდენად დიდი გავლენა იქონია, რომ სულ მალე დასნეულდა. 1918 წელს მას ესპანური გრიპი შეეყარა და კინაღამ მოკვდა.
ქმრის ჯანმრთელობის შერყევით დათრგუნული სოფიასათვის გამანადგურებელი იყო შვილთან ურთიერთობის აკრძალვა. ათენში მეფე ალექსანდროსი მთავრობის ტყვეობაში იყო და ოჯახთან ურთიერთობას ვერ ახერხებდა. 1920 წელს, როდესაც იგი პარიზს ეწვია, ვენიზელოსმა მხლებლები გააყოლა, რათა ოჯახს არ შეხვედროდა. ამ დროს სოფიამ მის სასტუმროში დარეკვა და შვილთან დალაპარაკება სცადა, მაგრამ უცხო კაცმა უპასუხა და ასეთი რამ განუცხადა: „მისი უმაღლესობა ბოდიშს გითვლით, მაგრამ მას ახლა არ შეუძლია თქვენთან საუბარი.“
პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ საბერძნეთმა დიდი ტერიტორიები მოიერთა თრაკიასა და მცირე აზიაში. მიუხედავად ამისა, ქვეყანაში კვლავ არასტაბილური სიტუაცია იყო და ვენიზელოსსა და როიალისტებს შორის დაძაბულობა გრძელდებოდა. მეფე ალექსანდროსის გადაწყვეტილებამ, რომ ცოლად შეერთო თავისი საყვარელი ასპასია მანოსი მშობლებისა და მთავრობის უკმაყოფილება გამოიწვია, რადგან მათ სურდათ, რომ იგი რომელიმე ევროპელ პრინცესაზე დაქორწინებულიყო. სოფიასა და ვენიზელოსის შეხედულებები ამ დროს პირველად და უკანასკნელად დაემთხვა, რადგან მათი აზრით საბერძნეთმა დაკარგა დიდ ბრიტანეთთან დაახლოების შანსი.
ალექსანდროსის გარდაცვალება
მარცხნივ|მინი|323x323პქ|მეფე ალექსანდროსი და დედოფალი ასპასია მანოსი 1920 წლის 2 ოქტომბერს მეფე ალექსანდროსს მისმა საყვარელმა შინაურმა ცხოველმა — მაიმუნმა მას ტატოის სასახლის ბაღებში სეირნობისას უკბინა. მეფე მალევე დაინფიცირდა, რასაც მოჰყვა საშინელი ცხელება და სეფსისი. 19 ოქტომბერს, სიკვდილით შეშინებულმა მეფემ ქვეყანაში დედამისის დაბრუნება მოითხოვა. შეშფოთებულმა სოფიამ მთავრობას ქვეყანაში დაბრუნების ნებართვა სთხოვა, მაგრამ ვენიზელოსმა უარი უთხრა. მთავრობას ეშინოდა, რომ როიალისტები დედოფლის ათენში ჩასვლით ისარგებლებდნენ და გადატრიალებას მოატყობდნენ.
შვილის მდგომარეობაზე სოფია ძალიან ღელავდა, ამიტომაც დახმარება დედამთილს, დედოფალ ოლღას სთხოვა, რომელიც ვენიზელოსის თვალში გარკვეული ავტორიტეტით სარგებლობდა. ალექსანდროსზე ზრუნვისათვის ოლღამ მთავრობას ქვეყანაში შეშვება სთხოვა, რაზეც მან თანხმობა მიიღო. დედოფალი ოლღა სასწრაფოდ გაემგზავრა საბერძნეთში, თუმცა შვეიცარიიდან საბერძნეთამდე ჩასვლა კიდევ უფრო გაართულა შტორმმა, რამაც მისი მგზავრობა საგრძნობლად შეაფერხა. ბედის ირონიით, დედოფალი ოლღა ათენში 1920 წლის 25 ოქტომბერს, ალექსანდროსის გარდაცვალებიდან 12 საათის შემდეგ ჩავიდა.
ორი დღის შემდეგ ახალგაზრდა მეფის ნეშტი ტატოის სასახლის მავზოლეუმში დაკრძალეს. მთავრობამ სამეფო ოჯახს დაკრძალვაზე დასწრება აუკრძალა, რის გამოც ოლღა ოჯახის ერთადერთი წევრი იყო, რომელიც მის დაკრძალვას დაესწრო. შვილის გარდაცვალებამ და მის დაკრძალვაზე დაუსწრებლობამ საშინლად იმოქმედა სოფიაზე.
ვენიზელოსის დაცემა და ოლღას რეგენტობა
მინი|308x308პქ|სოფიას დედამთილი, დედოფალი და რეგენტი [[ოლღა კონსტანტინეს ასული|ოლღა კონსტანტინეს ასული რომანოვა]] მეფე ალექსანდროსის უძეოდ გარდაცვალებამ საბერძნეთში სერიოზული ინსტიტუციური კრიზისი გამოიწვია. ვინაიდან მთავრობა მეფე კონსტანტინოსისა და დიადოხოს გეორგიოსს ქვეყანაში არ უშვებდა, სამეფო ტახტი ცარიელი იყო. ელეფთერიოს ვენიზელოსმა წამოჭრა წინადადება, რომ ტახტზე კონსტანტინოსისა და სოფიას უმცროსი ვაჟი, პრინცი პავლოსი დაესვათ. თავად პავლოსმა უარი განაცხადა მამისა და ძმის კუთვნილი ტახტის მისაკუთრებაზე და ესეც რომ არა, საბერძნეთში ჩატარებულმა რეფერენდუმმა მხარი არ დაუჭირა მის გამეფებას.
ამასობაში, შვეიცარიაში მყოფი სამეფო ოჯახი პრინცესა ელენესა და რუმინეთის მეფე ფერდინანდ I-ის ვაჟის, კრონპრინც კაროლის ქორწინებისათვის ემზადებოდა. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება რუმინეთ-საბერძნეთის სამეფო ოჯახებს შორის. ალექსანდროსის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე დიადოხოსი გეორგიოსი ჩავიდა რუმინეთში და ცოლად შეირთო მათი პრინცესა ელიზაბეტა, ახლა კი ამ კავშირის განსამტკიცებლად პრინცესა ელენე უნდა გაჰყოლოდა ცოლად რუმინეთის მომავალ მეფეს. დედოფალი სოფია ერთობ კმაყოფილი იყო შვილების ასეთი სარფიანი ქორწინებით. საბოლოოდ, ელენესა და კაროლის ქორწინება განქორწინებით დამთავრდა, რის შემდეგაც კაროლი მეორედ დაქორწინდა, რამაც სოფია შოკში ჩააგდო.
საბერძნეთში დაბრუნება
მარცხნივ|მინი|350x350პქ|დედოფალი სოფია 1920 წლის 19 დეკემბერს კონსტანტინოს I და სოფია პრუსიელი საბერძნეთში დაბრუნდნენ. მათ ჩასვლას ათენში დიდი სიხარულითა და სასიამოვნო დემონსტრაციებით დახვდნენ. ყველა ქუჩაში ჩამოხსნეს ვენიზელოსის პორტრეტები და მის ნაცვლად მეფე-დედოფლისა ჩამოკიდეს. აღსანიშნავია, რომ დაბრუნების შემდეგ მეფე-დედოფალი საკმაოდ ხშირად გამოდიოდა თავიანთ აივანზე და აქედან ესალმებოდა საზოგადოებას.
დიდი უბედურება
მიუხედავად თავდაპირველი წარმატებისა, თურქებთან ბრძოლაში ბერძნული ჯარი გაცამტვერდა. ანატოლიაში შექმნილი სავალალო მდგომარეობის გამო, 1921 წლის მაისში მეფე კონსტანტინოსი თავად გაემგზავრა ბრძოლის ველზე, რათა ჯარისკაცები გაემხნევებინა. იგი ცუდი მთავარსარდალი იყო, რამაც ხალხს 1912-13 წლებში ოსმალეთთან განცდილი მარცხი გაახსენა. თურქეთში იგი მალევე დაავადდა, რის გამოც ათენში დაბრუნდა. ამის გამო იგი სამხედრო დეზერტირად შერაცხეს, რამაც კიდევ უფრო შელახა მეფის ავტორიტეტი. დედოფალი სოფია უკვე ასაკში იყო შესული, რის გამოც აღარ შეეძლო ძველებურად ექთნად ემუშავა ჯარისკაცებისათვის და ასე მაინც გადაერჩინა სამეფო ოჯახის სახელი, როგორც ამას ადრე აკეთებდა.
კონსტანტინოს I-ის გადადგომა
თურქებთან განცდილი გამანადგურებელი და დამამცირებელი მარცხის შემდეგ, 1922 წლის 11 სექტემბერს ბერძნები გენერალ ნიკოლოზ პლასტირასის თაოსნობით აჯანყდნენ. ისინი კონსტანტინოსის გადადგომასა და პარლამენტის დაშლას მოითხოვდნენ. სახალხო მოთხოვნის საფუძველზე 1922 წლის 27 სექტემბერს კონსტანტინოს I თავისი უფროსი ვაჟის, გეორგიოს II-ის სასარგებლოდ გადადგა ტახტიდან.
მეორე დევნილობა
მარცხნივ|მინი|315x315პქ|სოფია და კონსტანტინოსი დევნილობაში ვინაიდან სოფია და კონსტანტინოსი ბერძნებში განსაკუთრებული ზიზღის ობიექტებად იქცნენ, თავიანთი ვაჟის მმართველობის უსაფრთხოებისათვის ემიგრაციაში წასვლა გადაწყვიტეს. 1922 წლის 30 ოქტომბერს სოფია და კონსტანტინოსი თავიანთ შვილებთან: ირენესა და ეკატერინესთან, ასევე კონსტანტინოსის ძმასა და ცოლთან ერთად წავიდნენ ოროპოზის აეროპორტში, საიდანაც დატოვეს ქვეყანა. ამის შემდეგ სოფია საბერძნეთში აღარ ჩასულა.
ბერძნულმა თვითმფრინავმა SS Patris-მა სამეფო ოჯახი პალერმოში ჩაიყვანა. აქედან ისინი თვალ-ყურს ადევნებდნენ საბერძნეთში მიმდინარე მოვლენებს, რაც მათ ყოველთვის აშფოთებდათ. ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და მისი მთავრობა ახალმა თურქეთთან მარცხში დაადანაშაულა და დააპატიმრა. მათ ასევე დაადანაშაულეს კონსტანტინოსის ძმა, ანდრეასი, რომელსაც შედარებით შეურბილეს სასჯელი და სიცოცხლის ბოლომდე გააძევეს ქვეყნიდან.
კონსტანტინოსის გარდაცვალება და გეორგიოს II-ის გაქცევა
რიგით მეორე დამხობამა და სამშობლოს დატოვებამ შეარყია კონსტანტინოსის ისედაც სუსტი ჯანმრთელობა. იგი ღრმა დეპრესიაში ჩავარდა. იგი საათობით იჯდა მარტო და ლაპარაკის გარეშე, უაზროდ იყურებოდა სივრცეში. ამის საპირისპიროდ, სოფია უფრო მღელვარე და მშფოთვარე გახდა, რადგან გამუდმებით საბერძნეთში დარჩენილ ოჯახზე ფიქრობდა. ამის გამო მეფე-დედოფალმა სიცილიის დატოვების გადაწყვეტილება მიიღეს, რის შემდეგაც ფლორენციაში გადასახლდნენ. აქ დასახლებიდან მალევე, 1923 წლის 11 იანვარს კონსტანტინოსი თავის ტვინის სისხლდენის შედეგად გარდაიცვალა. ამის შემდეგ სოფია გაცილებით უფრო იზოლირებული გახდა, ვიდრე აქამდე იყო.
უკანასკნელი წლები და გერმანიაში დაბრუნება
დაქვრივებული სოფია თავის ქალიშვილებთან: ირენესა და ეკატერინესთან ერთად ცხოვრობდა ფლორენციაში, ვილა ბობოლინაში. 1927 წლის სექტემბერში მათ შეუერთდათ სოფიას ქვრივი რძალი, ასპასია მანოსი და მისი ქალიშვილი ალექსანდრა, რამაც სოფია ძალიან გაახარა, რადგან თავისი შვილიშვილი საოცრად უყვარდა. 1930 წელს მეფე კაროლ II-თან განქორწინების შემდეგ მათ შეუერთდათ სოფიას ქალიშვილი ელენეც. საზაფხულო დასვენებისას სოფიამ ელენესთან ერთად მოინახულა თავისი შვილიშვილი, რუმინეთის კრონპრინცი მიჰაი.
დარჩენილი ცხოვრება სოფიამ თავის ოჯახთან ერთად სტაბილურობაში გაატარა. იგი საკმაოდ დიდ შემოსავალს იღებდა დანიის სამეფო ოჯახისგან. ამის გამო იგი ხშირად მოგზაურობდა და ნახულობდა თავის ნათესავებს. სოფია ეწვია გერმანიასაც, სადაც მოინახულა თავისი და, მარგარეტი, ასევე ჩავიდა დიდ ბრიტანეთში, სადაც ნახა თავისი ბიძაშვილი, მეფე ჯორჯ V. 1929 წელს ნიდერლანდებში ჩავიდა, სადაც თავისი ძმის, იმპერატორ ვილჰელმის 70-ე დაბადების დღეს დაესწრო. აღსანიშნავია, რომ და-ძმას ერთმანეთი 1914 წლის შემდეგ აღარ უნახავს. მინი|დედოფალ სოფიას საფლავი ტატოიში. ასაკის მატებასთან ერთად სოფია უფრო რელიგიურიც გახდა. მართალია იგი ბოლომდე მართლმადიდებელი იყო, მაგრამ ბრიტანეთში ყოფნისას ესწრებოდა ანგლიკანურ წირვა-ლოცვასაც.
ავადმყოფობა, გარდაცვალება და დაკრძალვა
მრავალწლიანი ავადმყოფობის შემდეგ, სოფია მიხვდა, რომ მისი ჯანმრთელობა სერიოზულად იყო შერყეული. 1930 წლიდან იგი იმდენად რთულად დაავადდა, რომ იძულებული გახდა ფრანკფურტში გადასახლებულიყო მკურნალობის მიზნით. მართალია აქ იგი საოცარი სისწრაფით გამოჯანმრთელდა და 1931 წელს ბრიტანეთს, ბავარიასა და ვენეციასაც ეწვია, მაგრამ ამავე წლის სექტემბერში მისი მდგომარეობა კვლავ გართულდა, რის გამოც ისევ ფრანკფურტში დაბრუნდა. აქ მას რამდენიმე ოპერაცია ჩაუტარდა და გერმანელმა ექიმებმა სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. 1932 წლის ახალი წლის დღესასწაულების შემდეგ დედოფალმა სოფიამ ჭამა ფაქტობრივად შეწყვიტა, რამაც მისი მდგომარეობა კიდევ უფრო გააუარესა. იგი 1932 წლის 13 იანვარს, 61 წლის ასაკში გარდაიცვალა ფრანკფურტის საავადმყოფოში, შვილების გარემოცვაში.
თავდაპირველად სოფია ფრიდრიხსჰოფში დაკრძალეს, მაგრამ იგი შვილებმა მალევე გადაასვენეს ფლორენციის რუსულ მართლმადიდებლულ ეკლესიაში. აქ იგი ქმრისა და დედამთილის გვერდით დაკრძალეს. სამი წლის შემდეგ, 1935 წელს გეორგიოს II-მ საბერძნეთში გავლენები აღიდგინა.
ტახტის დაბრუნების შემდეგ გეორგიოს II-მ ორგანიზება გაუწია თავისი გარდაცვლილი ოჯახის წევრების საბერძნეთში გადასვენებასა და პატივით დაკრძალვას. 1936 წლის ნოემბერში დედოფალი სოფია, მეფე კონსტანტინოსი და დედოფალი ოლღა კონსტანტინოვნა ათენში, ტატოის სასახლის მავზოლეუმში დაკრძალეს. ამ დაკრძალვაზე შეიკრიბა საბერძნეთის მთელი სამეფო ოჯახი. დედოფალი სოფია დღესაც იქ განისვენებს.
კულტურული ასახვა
მინი|დედოფალ სოფია პრუსიელის გერბი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1870 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1932 კატეგორია:ჰოენცოლერნები კატეგორია:საბერძნეთის დედოფლები კატეგორია:დამხობილი მონარქები კატეგორია:პრუსიის პრინცესები კატეგორია:დედა დედოფლები კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
ჩინეთის ეროვნული ფარმაცევტული ჯგუფი
ჩინეთის ეროვნული ფარმაცევტული ჯგუფის კორპორაცია (CNPGC), აგრეთვე ცნობილი, როგორც Sinopharm-ი — ჩინეთის სახელმწიფო საწარმო, უმსხვილესი ჩინური ფარმაცევტული კორპორაცია. შტაბ-ბინა მდებარეობს პეკინში. აქციების საკონტროლო პაკეტს ფლობს სახელმწიფო ქონების ზედამხედველობისა და ადმინისტრირების კომისია.
2016 წელს, შემოსავლების მიხედვით კორპორაციების წლიური რანჟირების სისტემაში Fortune Global 500, Sinopharm-ს 205-ე ადგილი ეკავა.
ისტორია
ჩინეთის ეროვნული ფარმაცევტული ჯგუფის კორპორაცია (中国医药集团总公司) 1998 წლის 26 ნოემბერს დაარსდა. 2009 წელს შეუერთდა ჩინეთის ეროვნულ ბიოტექნოლოგიურ ჯგუფს (中国生物技术集团公司).
2017 წელს, მისი ერთ-ერთი დანაყოფი, უხანის ბიოლოგიური პროდუქტების ინსტიტუტი, DPT-ის (დიფტერია, ყივანახველა, ტეტანუსი) არაეფექტიანი ვაქცინების გაყიდვისთვის დააჯარიმეს.
COVID-19-ის ვაქცინა
Sinopharm-ის მიერ COVID-19-ის წინააღმდეგ ინაქტივირებული ვირუსის ტექნოლოგიით შექმნილი ერთ-ერთი ვაქცინაა BBIBP-CorV. 2020 წლის დეკემბერში, მისი კლინიკური ცდების III ფაზა დასრულდა არგენტინაში, ბაჰრეინში, ეგვიპტეში, მაროკოში, პაკისტანში, პერუსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში; ცდაში სულ 60 000-ზე მეტმა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა.
9 დეკემბერს, რაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა განაცხადა, რომ III ფაზის შუალედური შედეგები ვაქცინის 86-პროცენტიან ეფექტიანობაზე მიუთითებდა. დეკემბრის ბოლოს, Sinopharm-მა განაცხადა, რომ შიდა ანალიზებმა 79%-იანი ეფექტიანობა აჩვენა. მიუხედავად იმისა, რომ Pfizer–BioNTech-ისა და Moderna-ს მიერ ინფორმაციული რნმ-ის ტექნოლოგიით დამზადებული ვაქცინების ეფექტიანობა უფრო მაღალია და 90 პროცენტს აჭარბებს, მათი დისტრიბუცია გარკვეულ გამოწვევებთანაა დაკავშირებული, რადგან მოითხოვს უკიდურეს დაბალ ტემპერატურაზე შენახვას; რაც შეეხება Sinopharm-ის ვაქცინას, მისი ტრანსპორტირება და შენახვა შესაძლებელია ჩვეულებრივი მაცივრის ტემპერატურაზე.
Sinopharm-ის ვაქცინას (BBIBP-CorV) იყენებენ აზიის,  აფრიკის,   სამხრეთ ამერიკისა   და ევროპის ქვეყნები. 2021 წლის 4 მაისიდან ამ ვაქცინით იწყება 18-დან 55 წლამდე პირთა აცრა საქართველოშიც. 2021 წელს Sinopharm-ი მილიარდი დოზის დამზადებას გეგმავს. 26 მარტს Sinopharm-მა განაცხადა, რომ უკვე გამოყენებული იყო მისი ვაქცინის 80 მილიონ დოზაზე მეტი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის კომპანიები
ლიონის პარკი
სქოლიო
კატეგორია:ერევნის პარკები
კურდღლისცოცხა
საქართველოში აფხაზეთის კურდლისცოცხა შეტანილია წითელ ნუსხაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
კოთი
კოთი (Կոթի) — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 270 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
კრომინსკაია (ვოლოგდის ოლქი)
კრომინსკაია (Кроминская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ჩერეპოვეცის რაიონში. სოფელი შედის აბაკანოვოს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება აბაკანოვოს სოფსაბჭოს. 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 17 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 41 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 2 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: ერემეევო, მიხაილოვო, სელიშე.
სქოლიო
კატეგორია:ჩერეპოვეცის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ბაიბურთი
ბაიბურთი (Bayburt) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში, არის ბაიბურთის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 35,947 ადამიანი. ბაიბურთს აქვს მერია და მისი მერი არის მეთე მემიში.
ბაიბურთის პროვინცია მოიცავს მხოლოდ სამ რაიონს და ქალაქი ბაიბურთი საკუთარი პროვინციის დანარჩენ ორ ქალაქს სიდიდესა და მოსახლეობაში რამდენიმეჯერ აღემატება. ბაიბურთს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება აიდინთეფე, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით — დემირიოზუ. აგრეთვე, ბაიბურთი ესაზღვრება ერზურუმის, ერზინჯანის, ტრაპიზონისა და გუმუშჰანეს პროვინციებს.
ისტორია
პლატონ იოსელიანის მიხედვით ბაიბურთი ქართული მიწის უკიდურესი ნაწილია და ის წარმოადგენს ისტორიული ზემო ქართლის ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
შილდის წმინდა ნინოს ეკლესია
შილდის წმინდა ნინოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის, სოფელ შილდაში, სოფლის სკოლასთან. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია კამარა, კონქი. ამჟამად შენობა ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ მოწყობილი ხის სახურავითაა გადახურული. შენობას ორი შესასვლელი აქვს - სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. კარები გარედან შეისრულთაღიანია, შიგნიდან - სწორკუთხა. აღმით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ოთხკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ოთხკუთხა ტრაპეზი.
სერჟინიო დესტი
სერჟინიო ჯანი დესტი (Sergiño Gianni Dest; დ. 3 ნოემბერი, 2000, ალმერე, ნიდერლანდები) — ამერიკელი ფეხბურთელი. ესპანეთის ლა ლიგის „ბარსელონისა“ და აშშ-ის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მოთამაშე. თამაშობს მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. დაიბადა ნიდერლანდებში, ნიდერლანდელი დედისა და ამერიკელი მამის ოჯახში.
ტიტულები
აიაქსი: (1)
ბარსელონა: (1)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:ამერიკელი ფეხბურთელები
სამხრეთ-ცენტრალური რეგიონი (ბურკინა-ფასო)
სამხრეთ-ცენტრალური რეგიონი (Centre-Sud) — რეგიონი ბურკინა-ფასოს სამხრეთში.
გეოგრაფია
რეგიონს დასავლეთიდან ესაზღვრება დასავლეთ-ცენტრალური რეგიონი, ჩრდილოეთით — ცენტრალური და ცენტრალური პლატოს რეგიონები, აღმოსავლეთით — აღმოსავლეთ-ცენტრალური რეგიონი, სამხრეთით — განა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სამხრეთ-ცენტრალური რეგიონი დაყოფილია 3 პროვინციად:
სქოლიო
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს რეგიონები
ავთანდილ ბერიძე
ავთანდილ ბერიძე (დ. 11 იანვარი, 1955, ბათუმი, საქართველო — გ. 12 ნოემბერი, 2020) — ქართველი პოლიტიკოსი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე, 2012 წლის 28 ოქტომბრიდან 2016 წლის 28 ნოემბრამდე.
ბიოგრაფია
ავთანდილ ბერიძე დაიბადა 1955 წლის 11 აინვარს ქალაქ ბათუმში.
სწავლობდა მოსკოვის კვების მრეწველობის საკავშირო ინსტიტუტში, სოფლის მეურნეობის პროდუქტების დამზადების ეკონომიკისა და ორგანიზაციის (სპეციალობა – ეკონომისტი) დაუსწრებელ ფაკულტეტზე.
1971–1974 წლებში მუშაობდა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ახალშენის კოლმეურნეობაში რიგითი წევრის რანგში, ხოლო 1974–1978 წლებში მოსკოვის ოლქის ქ. ზვენიგოროდის 46-ე პროფტექნიკურ სასწავლებელში – ლაბორანტად; 1979–1982 წლებში მუშაობდა აჭარის საკონსერვო მრეწველობის კომბინატში – ნორმადარად, პროფკავშირის კომიტეტის თავმჯდომარედ; 1982–2012 წლებში ხელმძღვანელობდა სოფლის მეურნეობის გადამამუშავებელი, კვებისა და მსუბუქი მრეწველობის მუშაკთა პროფკავშირსა და ხელვაჩაურის რაიონულ პროფგაერთიანებას.
საქართველოში ეროვნული მოძრაობის დაწყებისთანავე აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში; 1991–1996 წლებში იყო აჭარის უზენაესი საბჭოს წევრი, ორჯერ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი; 2012 წლიდან კოალიცია „ქართული ოცნების“ ბათუმის საარჩევნო შტაბს ხელმძღვანელობდა, იყო „ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველოს“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ხოლო 2012–2016 წლებში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე; 2012–2016 წლებში — „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციური კანონის პროექტის საჯარო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის თავმჯდომარე; 2017–2018 წლებში ხელმძღვანელობდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის უმაღლეს საბჭოსთან ურთიერთობის დეპარტამენტს, გარდაცვალებამდე კი აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო.
გარდაიცვალა 2020 წლის 12 ნოემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 11 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 ავთანდილ კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარეები
სან იუ
სან იუ (စန်းယု, San Yu; დ. 3 მარტი, 1918, ტეგონი, ბრიტანეთის ბირმა  — გ. 30 იანვარი, 1996, იანგონი, მიანმარი) — ბირმის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ბირმის სოციალისტური რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1981-1988 წლებში.
ბიოგრაფია
სან იუ დაიბადა 1918 წლის 3 მარტს ქალაქ ტეგონში, ეთნიკურად ჩინელის ოჯახში. ორი წელი სწავლობდა რანგუნის უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯში, რომელიც 1941 წელს მიატოვა ომის დაწყების გამო.
1942 წელს შეუერთდა აუნ სანის მიერ შექმნილ ბირმის გათავისუფლების არმიას უმცროსი ოფიცრის წოდებით. 1947 წელს მიიღო კაპიტნის წოდება. 1949 წელს სამოქალაქო ომის დროს მიიღო მაიორის წოდება და დანიშნეს ბატალიონის უფროსის მოადგილედ. 1949 წელს უკვე პოდპოლკოვნიკია. 1950 წლიდან ბრიგადის გენერალია.
1954-1956 წლებში სწავლობდა აშშ-ის სამხედრო კოლეჯში. 1956 წლის 9 მარტს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1959 წლამდე მსახურობდა გენერალურ შტაბში. იყო ნე ვინის სამხედრო მდივანი. 1961 წლის 19 აგვისტოს დანიშნეს 1-ლი ქვეითი ბრიგადის სარდლად.
1971-1974 წლებში პრემიერ-მინისტრის მოადგილე, ფინანსთა მინისტრი და ბირმის ეროვნული დაგეგმარების მინისტრია. 1971 წლის 25 სექტემბერს დანიშნეს ახალი კონსტიტუციის შემმუშავებელი კომისიის თავმჯდომარედ. 1972 წელს ბრიგადის გენერალ სან იუს სრული გენერლის წოდება მიენიჭა.
ბირმის პრეზიდენტი
1973 წელს საყოველთაო რეფერენდუმზე მიიღეს ახალი კონსტიტუცია და ძალაში შევიდა 1974 წლის 3 მარტს. ბირმას ეწოდა ბირმის კავშირის სოციალისტური რესპუბლიკა. 1974 წლის 26 აპრილს სან იუ აირჩიეს სახალხო კრების სახელმწიფო საბჭოს გენერალურ მდივნად. 1978 წლის 3 მარტის იგი სამხედრო სამსახურიდან ოფიციალურად გადადგა.
1981 წლის 8 აგვისტოს ნე ვინმა პარტიის მეოთხე კონგრესზე განაცხადა, რომ იხსნიდა ყველა უფლებამოსილებას და რჩებოდა მხოლოდ პარტიულ თანამდებობებზე. ამავე წლის ოქტომბერში აირჩიეს ახალი პარლამენტი, რომელმაც სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ და ქვეყნის პრეზიდენტად სან იუ აირჩია. 1981 წლის 9 ნოემბერს სან იუმ დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. ბირმის კავშირის სოციალისტურ რესპუბლიკას სათავეში ედგა 7 წლის განმავლობაში. 1985 წლის ოქტომბერში პარტიის მეხუთე კონგრესზე სან იუ აირჩიეს ცენტრალური კომიტეტის თავჯდომარის მოადგილედ.
პოლიტიკიდან წასვლა
პოლიტიკური ბალანსი ქვეყანაში 1988 წელს დაირღვა, როცა გაჩაღდა სტუდენტური გამოსვლები. რეჟიმის მიმართ მოსახლეობის უკმაყოფილება სწრაფად იზრდებოდა. 1988 წლის 23 ივლისს მოიწვიეს მმარტველი პარტიის საგანგებო კონგრესი. სადაც ნე ვინმა გამოაცხადა, რომ სან იუ და კიდევ ოთხი პარტიული და სახელმწიფო ლიდერი უნდა გადამდგარიყო თანამდებობიდან. კონგრესმა ნე ვინი და სან იუ გაათავისუფლა ყველა პარტიული და სახელმწიფო თანამდებობიდან. 27 ივლისს სახალხო კრებამ ქვეყნის ახალ პრეზიდენტად სეინ ლვინი აირჩია. სან იუ საბოლოოდ ჩამოშორდა პოლიტიკას. იგი დასახლდა დედაქალაქის გარეუბანში საკუთარ სახლში.
სან იუ გარდაიცვალა 1998 წლის 30 იანვარს იანგონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიანმარის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
ანტენარიისებრნი
ანტენარიისებრნი, ზღვისთაგვისებრნი (Antennariidae) — თევზების ოჯახი ფეხფარფლიანების რიგისა. მცირედი ზომის მკვეთრად შეფერილი თევზები. ცნობილია 45 –75-მდე სახეობა. გვხვდებიან ტროპიკულ, ზოგჯერ კი ზომიერი სარტყლის ზღვებში. იკვებებიან უხერხემლო ცხოველებით, იშვიათად — წვრილი თევზებით. სარეწაო მნიშვნელობა არა აქვთ
სქოლიო
* კატეგორია:ფეხფარფლიანები
საქართველოს პარლამენტის მეცხრე მოწვევის დეპუტატები
საქართველოს პარლამენტის მეცხრე მოწვევის დეპუტატები — საქართველოს პარლამენტის წევრები 2016-2020 წლებში.
დეპუტატების სია
• 4
რესურსები ინტერნეტში
*
ლაპიტოსი (ქალაქ-სახელმწიფო)
250px|მინიატიურა|ანტიკური პერიოდის კვიპროსის ქალაქ-სახელმწიფოები ლაპიტოსი (Λάπηθος) — მონარქიული ქალაქ-სახელმწიფო ბრინჯაოსა და რკინის ხანებში. მდებარეობდა კვიპროსის ჩრდილოეთით, თანამედროვე ქალაქ ლაპიტოსის ტერიტორიაზე.
ასურული წყაროების მიხედვით ასარხადონის მმართველობის პერიოდში ლაპიტოსი შედიოდა კუნძულის 11 ქალაქ-სახელმწიფოთა სიაში, ამავე დროს იგი არ მოიხსენიება კიტიონის სტელის წარწერაში.
კუნძულზე აქემენიანების მმართველობის პერიოდში ლაპიტოსი ფინიკიელი ვაჭრებისა და მეზღვაურების კოლონია იყო. ფსევდო-სკილაქსი თვლის, რომ ქალაქი სწორედ ფინიკიელების დაარსებული უნდა იყოს, თუმცა სტრაბონი თავის გეოგრაფიაში წერს, რომ ლაპიტოსი სპარტიდან გადმოსახლებულებმა დააარსეს.
ლაპიტოსის უკანასკნელი მეფე პრაქსიპი ძვ. წ. 312 წელს დაამხო პტოლემეების ეგვიპტს მმართველმა პტოლემე I-მა.
1931 წლიდან ლაპიტოსში დაიწყო არქეოლოგიური გათხრები, რომელსაც სათავეში ედგა პენსილვანიის უნივერსიტეტის არქეოლოგიური ექსპედიცია ბერტ ჰოჯ ჰილის ხელმძღვანელობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კვიპროსის ისტორია კატეგორია:კვიპროსის არქეოლოგიური ძეგლები
კოსტულენი
კოსტულენი (Costuleni) — სოფელი მოლდოვაში, უნგენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 91 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 111 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგენის რაიონის სოფლები
პარაცეტამოლი
პარაცეტამოლი, ასევე ცნობილი როგორც აცეტამინოფენი ან APAP — მედიკამენტი, რომელიც ძირითადად გამოიყენება მაღალი სიცხის დროს.
პარაცეტამოლი არ არის საშიში როდესაც დოზა რეკომენდებულია მაქსიმალური დღიური დოზა ზრდასრული ადამიანისათვის შეადგენს 3 ან 4 გრამს. მაღალი დოზა სახიფათოა ღვიძლისათვის.
პირველად პარაცეტამოლი მიიღეს 1877 წელს.
სამედიცინო გამოყენება
პარაცეტამოლი წარმოადგენს ეფექტურ სიცხის დამწევ საშუალებას ყველა ასაკის ადამიანისათვის. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ რეკომენდებულია, რომ პარაცეტამოლი ბავშვების შემთხვევაში გამოყენებული უნდა იქნას მაშინ, როდესაც სხეულის ტემპერატურა 38,5 °C-ზე მაღალია.
პარაცეტამოლი ასევე გამოიყენება ტკივილგამაყუჩებლად, ოსტეოართრიტის, წელის და თავის ტკივილის დროს
სინთეზი
პარაცეტამოლის მისაღებად საწყისი პროდუქტია ფენოლი, რომელიც ნატრიუმის ნიტრატთან წარმოქმნის ორ იზომერ პროდუქტს — 2-ნიტროფენოლს და 4-ნიტროფენოლს. 4-ნიტროფენოლის გამოყოფა ნარევიდან მარტივად ხდება დისტილაციით 279 °C-ზე. 4-ნიტროფენოლისაგან ხდება 4-ამინოფენოლის მიღება ნატრიუმის ბოროჰიდრიდის თანაობისას, მაგრამ ეს მხოლოდ ლაბორატორიაში. ინდუსტრიაში მიღებულია 4-ნიტროფენოლის ჰიდრირება. საბოლოოდ ამ უკანასკნელს უმატებენ ძმარმჟავა ანჰიდრიდს.
„მწვანე სინთეზი“ არის პარაცეტამოლის სინთეზის ალტერნატიული ინდუსტრიული მეთოდი. მოიცავს უშუალოდ ფენოლის აცილაციას პირველ ეტაპზე. ფენოლს უმატებენ ძმარმჟავა ანჰიდრიდს, ხოლო კატალიზატორად გამოყენებულია ფთორწყალბადი. მიღებულ პროდუტს უმატებენ ჰიდროქსილამინს,, შემდეგ რეაქცია მიმდინარეობს კატალიზური მჟავების თანაობისას და მიიღება ამიდი.
2014 წელს პარაცეტამოლის მიღება მოხდა ჰიდროქუინონისაგან; ჰიდროქუინონის, ამონიუმის აცეტატისა და ძმარმჟავას ნარევის გაცხელებით არგონის არეში 230 °C-ზე. ნარევი ამ ტემპერატურაზე დატოვეს 15 საათის მანძილზე,ხოლო გაცივების შემდეგ ძმარმჟავა იქნა გამოძევებული. პროდუტი გარეცხეს წყლით და გაშრობის შემდეგ მიიღეს მყარი თეთრი ფერის პარაცეტამოლი.
=გვერდითი მოვლენები= ჯამრთელი მოზარდისთვის რეგულარული დოზა პარაცეტამოლის 4000 მგ-მდე დღეში. არის მცირედ ტოქსიკური და იწვევს ღვიძლის ფუნქციების დაქვეითებას.
ღვიძლის დაზიანება
პარაცეტამოლს შეუძლია გამოიწვიოს ღვიძლის უკმარისობა. აშშ-ის კვებისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ გამოაქვეყნა გაფრთხილება, რომ სახიფათოა დოზაზე მეტი აცეტამინოფენის მოხმარება. . 2011 წელს, FDA-ის განცხადებით, გაფრთხილებული იყვნენ მწარმოებლები, რათა პროდუქტში არ ყოფილიყო 325 მილიგრამზე მეტი აცეტამინოფენი, რათა ამას არ გამოეწვია ღვიძლის მწვავე უკმარისობა.
ღვიძლის დაავადების რისკს ასევე ზრდის ალკოჰოლის სისტემატიური მოხმარება. პარაცეტამოლი ღვიძლში მეტაბოლიზდება, ჰეპატოქსიურია და მეტად ტოქსიკური ხდება სხვადასხვა ალკოჰოლთან კომბინაციის დროს, მით უმეტეს, თუ ადამიანს ღვიძლის პრობლემები აქვს. ამ შემთხვევებში ღვიძლის დაზიანების მთავარი მიზეზი პარაცეტამოლის დოზის გადაჭარბებული მიღებაა. .
ქრონიკულად მაღალი დოზის მიღება მკვეთრად ზრდის კუჭის სისხლდენის რისკს და იწვევს ნაწლავების დაზიანებას.
სქოლიო
კატეგორია:წამლები
ფერდინანდ ფილიპ ორლეანელი
ფერდინანდ ფილიპ ორლეანელი (Ferdinand-Philippe d'Orléans; დ. 3 სექტემბერი, 1810, პალერმო, სიცილიის სამეფო — გ. 13 ივლისი, 1842, საბონვილი, საფრანგეთის სამეფო) — ორლეანელთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ I-ისა და დედოფალ მარია ამალიას უფროსი ძე. ორლეანის ჰერცოგი 1830-1842 წლებში.
ბიოგრაფია
ფერდინანდ ფილიპი დაიბადა 1810 წლის 3 ნოემბერს პალერმოში. იგი იყო გადასახლებაში მყოფი ორლეანის ჰერცოგ ლუი ფილიპ III-ისა და მისი ცოლის, პრინცესა მარია ამალია ნეაპოლელის უფროსი ვაჟი. როდესაც იგი დაიბადა საფრანგეთის ტახტზე ნაპოლეონი იჯდა, რომელსაც ნახევარი ევროპა ჰქონდა დაქვემდებარებული, ფრანგი არისტოკრატები კი მთელს ევროპაში იყვნენ მიმოფანტულნი, ფერდინანდ ფილიპის მამამ კი თავი სიმამრს, ფერდინანდ I-ს შეაფარა სიცილიაზე.
1815 წელს ნაპოლეონი დაამხეს, ვენის კონგრესმა კი ტახტი ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელ ლუი XVIII-ს დაუბრუნა, რომელმაც ემიგრაციაში მყოფი ორლეანელი ბიძაშვილები საფრანგეთში დააბრუნა. ამის შემდეგ ფერდინანდ ფილიპი შარტრის ჰერცოგი ხდება და იწყებს განათლების მიღებას.
1830 წლის რევოლუციის დროს იგი ძმებთან ერთად ეხმარებოდა მამას მეფე შარლ X-ის დამხობასა და ტახტის დაკავებაში. იმავე წელს მამამისი საფრანგეთის მეფე გახდა ლუი ფილიპ I-ის სახელით, რამაც ფერდინანდ ფილიპი ორლეანის ჰერცოგად და მომავალ მეფედ, ანუ სამეფო პრინცად აქცია. იმავე წელს იგი მონაწილეობდა ალჟირის დაპყრობაშიც. მარცხნივ|მინი|370x370პქ|ფერდინანდ ფილიპის ცოლი და უფროსი ვაჟი ვინაიდან იგი ახლა უკვე საფრანგეთის ტახტის პირველი მემკვიდრე და მომავალი მეფე იყო, მემკვიდრე სჭირდებოდა, რის გამოც მალევე დაიწყო მისი საქორწინო მოლაპარაკებებიც. თავიდან მას ვიურტემბერგის მეფე ვილჰელმ I-მა თავისი ასულის, პრინცესა სოფიას (შემდეგში ნიდერლანდების დედოფალი) ხელი შესთავაზა, ვინაიდან ვილჰელმის და, კათარინა, ნაპოლეონის ძმაზე, ჟერომზე იყო დაქორწინებული, რასაც იგი „სამარცხვინოდ“ თვლიდა და ასე ცდილობდა ფრანგებთან კვლავ დაახლოებას. თუმცაღა ფერდინანდ ფილიპის დის, ბელგიის დედოფალ ლუიზა მარიას მეოხებით ეს მოლაპარაკებები ჩაიშალა და მისმა მშობლებმაც ავსტრიელებთან დაიწყეს ახლის წარმოება. ამჯერად განიხილებოდა ავსტრიის იმპერატორის ძმისწულის, ერცჰერცოგინია მარია ტერეზიასა (შემდეგში ორი სიცილიის დედოფალი) და ფერდინანდ ფილიპის ქორწინების საკითხი. სულ მალე ეს მოლაპარაკებებიც ჩაიშალა. მოგვიანებით მის საცოლეებად მოიაზრებოდნენ ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ I-ის ასული, პრინცესა ჟანუარია და ესპანეთის მეფე ფერდინანდ VII-ის ძმისწული, ინფანტა ისაბელ ფერნანდა, ასევე პრინცესა ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელი (დანიის მომავალი დედოფალი), პრინცესა მარია საქსენ-ალტენბურგელი (ჰანოვერის მომავალი დედოფალი) და მრავალი სხვა, თუმცა ყველა ეს მოლაპარაკება კრახით დასრულდა.
საბოლოოდ, 1837 წლის 10 მაისს ფერდინანდ ფილიპმა ცოლად შეირთო პრინცესა ელენა მეკლენბურგ-შვერინელი (1814-1858), მეკლენბურგ-შვერინის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ ლუდვიგისა და პრინცესა კაროლინა ლუიზა საქსენ-ვაიმარ-აიზენახელის ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ ქორწინება ერთობ ბედნიერი იყო და ელენამ მას ორი ჯანმრთელი ვაჟიც გაუჩინა.
ცნობილია, რომ ფერდინანდ ფილიპს ძალიან უყვარდა ხელოვნება და მფარველობდა მას. პრინცს ხელოვნების ნიმუშების დიდი კოლექცია ჰქონდა, რომელთა შეძენაზეც წლიურად 100,000-დან 150,000 ფრანკამდე ხარჯავდა.