cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალექსანდრე მირზაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1982) ალექსანდრე
პალმირა
პალმირა (تدمر, Παλμύρα, პალმირული: ) — უძველესი არამეული ქალაქი თანამედროვე სირიის ცენტრალურ ნაწილში. პალმირა უძველესი დროიდანვე უმნიშვნელოვანეს ფუნქციას ასრულებდა. ქალაქიდან 215 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი დამასკო, ხოლო 180 კილომეტრში — მდინარე ევფრატზე არსებული ქალაქი დეირ-ეზ-ზორი.
ეს ადგილი უკვე საუკუნეებია უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს მთელ სირიის უდაბნოში. პალმირა განიცდიდა ბერძნულ-რომაული და სპარსული ცივილიზაციის გავლენას, რაც აქ არსებულ ნასახლარებზე და ტაძრებზე მკვეთრად აისახება.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სირიაში
გივი გაბლიანი
გივი ეგნატეს ძე გაბლიანი (დ. 19 დეკემბერი, 1915, მულახი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 აპრილი, 2001, ნორზ-ადამსი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, ექიმი, მემუარისტი.
დაიბადა სვანი საზოგადო მოღვაწის ეგნატე გაბლიანის ოჯახში. სწავლობდა მედიცინას თბილისში, შემდეგ მიუნხენში. მეორე მსოფლიო ომის იბრძოდა ვერმახტის ქართულ ლეგიონში. მიიღო გერმანიის არმიის ობერლეიტენანტის წოდება და 1943 წ. დაინიშნა აბვერის ქართული ბატალიონის „ტამარა-II“-ის მეთაურად. მისი მეცადინეობით სიცოცხლე შეუნარჩუნდა არაერთ საბჭოთა ქართველ ჯარისკაცს, რომლებიც შემდეგ ვერმახტის ქართულ ქვედანაყოფებში წევრიანდებოდნენ. ომის შემდეგ გადასახლდა ამერიკის შეერთებული შტატებში, დასახლდა ნიუ-ჯერსიში, სადაც 1987 წლამდე ექიმად მუშაობდა. გაბლიანის ვრცელი მოგონებები მეორე მსოფლიო ომზე ქართულად ითარგმნა და გამოიცა 1998 წელს.
გაბლიანს ცოლად ჰყავდა (1945 წლიდან) ქართველი ემიგრანტის, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრის გრიგოლ ალჩიბაიას ქალიშვილი რუსუდანი (1919—2006). მათი შვილები: გრიგოლი, ვერა და ეთერი აშშ-ში ცხოვრობენ და მოღვაწეობენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
სალი რუნი
სალი რუნი (დ. 20 თებერვალი, 1991) — ირლანდიელი მწერალი და სცენარისტი, ავტორი რომანებისა: „საუბრები მეგობრებთან“ (2017) და „ჩვეულებრივი ადამიანები“ (2018).
ადრეული ცხოვრება და განათლება
დაიბადა და გაიზარდა მეიოს საგრაფოს ქალაქ კასლბარში, სადაც დღესაც ცხოვრობს, მას შემდეგ, რაც განათლება დუბლინში მიიღო, ნიუ-იორკში კი სტაჟირება გაიარა. მამამისი ტელევიზიაში მუშაობდა, დედა კი ხელოვნების ცენტრს მართავდა.
რუნი დუბლინის სამების კოლეჯში სწავლობდა, სადაც 2011 წელს მეცნიერად აირჩიეს. მაგისტრატურის საფეხურზე მან თავდაპირველად პოლიტიკის სწავლა დაიწყო, თუმცა შემდგომ ამერიკული ლიტერატურის შესწავლა გადაწყვიტა და 2013 წელს მაგისტრის ხარისხიც მიიღო.
უნივერსიტეტში სწავლისას რუნი მუდმივად მონაწილეობდა დებატებში და 2013 წელს ევროპის უნივერსიტეტების დებატების ჩემპიონატზე გაიმარჯვა კიდეც. მწერლობის დაწყებამდე რუნი რესტორანში ადმინისტრატორად მუშაობდა.
სამწერლო კარიერა
რუნიმ პირველი რომანი, რომელიც არ გამოუქვეყნებია, 15 წლის ასაკში დასრულა. მისი პირველი გამოქვეყებული ნამუშევარი საშუალო სკოლაში სწავლისას ჟურნალში დაბეჭდილი ორი ლექსი იყო. მან სტაბილურად წერა 2014 წელს დაიწყო. სადებიუტო რომანი, „საუბრები მეგობრებთან“, მაგისტრატურაზე სწავლის პერიოდში დაწერა. რომანისთვის მან Sunday Times/Peters Fraser & Dunlop-ის წლის ახალგაზრდა მწერლის ჯილდო მოიპოვა. წიგნი ასევე წარდგენილი იყო დილან თომასისა და ფოლიოს პრემიებზე.
2018 წელს გამოქვეყნდა რუნის მეორე რომანი „ჩვეულებრივი ადამიანები“. რომანის იდეა მას დაებადა ორ პერსონაჟს შორის ურთიერთობის კვლევისას თავისი მოთხრობიდან „კლინიკაში “, რომელიც 2016 წელს ლიტერატურულ ჟურნალში გამოქვეყნდა. რომანი ბუკერის პრემიის ნომინანტების გრძელ სიაში მოხვდა, გახდა „წლის ირლანდიური რომანი“ და მოიპოვა კოსტას წიგნის პრემია. რომანი ასევე წარდგენილი იყო დილან თომასის პრემიაზე. მან აღიარება მოიპოვა ისეთი ცნობილი ადამიანებისგან, როგორებიც არიან ბარაკ ობამა და ტეილორ სვიფტი.
რომანის მიხედვით 12-ეპიზოდიანი სერიალი გადაიღეს, რომელშიც მთავარ როლებს დეიზი ედგარ-ჯოუნსი და პოლ მესკალი ასრულებენ.
პოლიტიკური შეხედულებები
რუნი საკუთარ თავს მარქსისტს უწოდებს.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ირლანდიელი მწერლები
მესხეთი ახალციხე (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი მესხეთი — ქალაქ ახალციხის საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 2005 წელს. ამავე წლიდან თამაშობდა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის პირველ ლიგაში. 2007 წელს გადავიდა უმაღლეს ლიგაში.
შემადგენლობა 2008/09
2009 წლის 22 მარტისათვის.
მესხეთის ბომბარდირები
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები
Iotyrris devoizei
Iotyrris devoizei — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
აზერბაიჯან-უნგრეთის ურთიერთობები
აზერბაიჯან-უნგრეთის ურთიერთობები აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობსბ აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და უნგრეთს შორის. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან 1 წლის შემდეგ. აზერბაიჯანის საელჩო უნგრეთში ქალაქ ბუდაპეშტში მდებარეობს, ხოლო უნგრეთის საელჩო აზერბაიჯანში ქალაქ ბაქოშია განთავსებული.
Iotyrris devoizei
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აზერბაიჯან-უნგრეთის ურთიერთობები
დიპლომატიური ურთიერთობები
უნგრეთის რესპუბლიკამ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 26 დეკემბერს აღიარა. მათ შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1992 წლის 27 ნოემბერს დამყარდა. აზერბაიჯანში უნგრეთის საელჩო 2009 წლის 12 იანავარს გაიხსნა. 2010 წლის 14 დეკემბრიდან უნგრეთის ელჩი აზერბაიჯანში არის ზოლტ კუტორა. აზერბაიჯანის საელჩო უნგრეთში 2004 წლის სექტემბერში გაიხსნა. ამჟამად აზერბაიჯანის ელჩი უნგრეთში არის ვილაიათ ქულიევი.
სახელმწიფო მეთაურების ვიზიტები
1994 წლის 4-5 დეკემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა უნგრეთში. 2008 წლის 18-19 თებერვალს ილჰამ ალიევი ოფიციალური ვიზიტით, ხოლო 2009 წლის 26-27 იანვარს სამუშო ვიზიტით იმყოფებოდა უნგრეთში. ალიევი უნგრეთს 2014 წლის 11-12 ნოემბერსაც ეწვია. უნგრეთის პრეზიდენტი, პალ შმიტი 2011 წლის 10-12 ნოემბერს იმყოფებოდა აზერბაიჯანში.
მთავრობის მეთაურების ვიზიტები
2008 წლის 7-8 ივლისს უნგრეთის პრემიერ-მინისტრი ფერენც დიურჩანი ოფიციალური ვიზიტით, ხოლო იმავე წლის 14 ნოემბერს სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა აზერბაიჯანში. 2010 წლის 13-14 სექტემბერს და 2012 წლის 29 ივნისიდან 1-ივლისამდე აზერბაიჯანს უნგრეთის იმდროინდელი პრემიერ-მინისტრი, ვიქტორ ობრანო ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა.
პარლამენტის მეთაურების ვიზიტები
2007 წლის 15 ივნისს აზერბაიჯანში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის ვიცე-სპიკერი ვ. ალასგაროვი. აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის თავმჯდომარე, ოგტაი ასადაროვი 2011 წლის 7-9 დეკემებერს ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა უნგრეთში, ხოლო 2013 წლის 14-15 ივნისს უნგრეთს აზერბაიჯან-უნგრეთის საპარლამენტთაშორისო სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელი, ხანჰუსეინ ქაზიმლი ეწვია. 2008 წლის 5-7 სექტემბერს აზერბაიჯანში უნგრეთის პარლამენტის სპიკერი, კატალინი სილინი იმყოფებოდა. უნგრეთ-აზერბაიჯანის საპარლამენტთაშორისო სამუშო ჯგუფის ხელმძღვანელი, მარტონ დიონდიოსი ორჯერ, 2012 წლის 5-8 ივნისს და 2013 წლის 29 მაის-1 ივნისს იმყოფებოდა აზერბაიჯანში.
საპარლამენტთაშორისო ურთიერთობები
2007 წლის 26 მარტს უნგრეთის პარლამენტში უნგრეთ-აზერბაიჯანის საპარლამენტთაშორისო მეგობრობის ჯგუფი ჩამოყალიბდა. ჯგუფის თავმჯდომარე მარტონ დიონდიოსია. აზერბაიჯან-უნგრეთის საპარლამენტთაშორისო სამუშაო ჯგუფი 2011 წლის 8 აპრილს ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანის მილი მეჯლისში. სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელია ხანჰუსეინ ქაზიმლი.
სტრატეგიული პარტნიორობა
2014 წლის 11 ნოემბერს უნგრეთმა აზერბაიჯანთან სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმება გააფორმა. გარდა მთავარი შეთანხმებისა, ბუდაპეშტსა და ბაქოს შორის სხვა შეთანხმებებიც გაფორმდა, მათ შორის: ურთიერთთანამშრომლობის დოკუმენტი პირდაპირი ფრენების დანიშვნის შესახებ, შეთანხმება 20 აზერბაიჯანელი სტუდენტის გაცვლითი პროგრამის შესახებ და შეთანხმებები სპორტის, ახალგაზრდობისა და ტურიზმის სფეროში.
ახალგაზრდული კავშირი
2012 წლის 6 დეკემბერს უნგრეთში აზერბაიჯანის ახალგაზრდული და უნგრეთის ახალგაზრდული სამუშაო ჯგუფების წარმომადგენლების ხელმძღვანელობით აზერბაიჯან-უნგრეთის ახალგაზრდული კავშირი (AHYU) დაფუძნდა. კავშირის მიზანი ახალგაზრდულ დონეზე კომუნიკაციების მეშვეობით აზერბაიჯან-უნგრეთის ურთიერთობების გაუმჯობესებაა. კავშირის მიერ განხორციელებულ პროექტებს შორისაა: „უნგრეთში სწავლა“ - პროგრამა, რომელიც უნგრეთში განათლების მიღების შესაძლებლობების შესახებ აზერბაიჯანელი სტუდენტების ინფორმირებას ისახავს მიზნად და „აზერბაიჯანის ტურიზმის დღეები უნგრეთში“, რომელიც 2014 წლის 21-22 ნოემბერს ჩატარდა.
ეკონომიკური თანამშრომლობა
უნგრეთისთვის აზერბაიჯანი გრძელვადიანი ენერგოუსაფრთხოების ახალი წყაროა. უნგრეთის საგარეო საქმეთა მინსტრის, პეტერ სიიარტოს განცხადებით, რუსეთიდან გაზმომარაგების ალტერნატივა აზერბაიჯანიდან ნავთობის იმპორტირებაა.
2012 წლიდან კომპანია Sericovia Kft-მა აზერბაიჯანიდან უნგრეთში ორგანული ბროწეულის წვენების ექსპორტი დაიწყო.
2013 წლის აპრილში ბაქოსა და ბუდაპეშტს შორის WizzAir-ის მეშვეობით პირდაპირი ფრენები დაინიშნა. პირველი ფრენები 2013 წლის ივნისიდან დაიწყო. ბაქოსა და ბუდაპეშტს შორის ტვირთგადაზიდვები 2014 წლის მარტში დაიწყო.
2014 წლის ნოემბერში ბუდაპეშტში აზერბაიჯან-უნგრეთის ბიზნეს-ფორუმი გაიმართა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები კატეგორია:უნგრეთის საგარეო ურთიერთობები კატეგორია:აზერბაიჯანის ორმხრივი ურთიერთობები კატეგორია:უნგრეთის ორმხრივი ურთიერთობები
ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი
მინიატიურა|250პქ|ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი ვეფხისტყაოსნის ბეგთაბეგისეული ნუსხა — XVII საუკუნის ხელნაწერი ვეფხისტყაოსანი. ხელნაწერის გადამწერია მდივანი ბეგთაბეგ ავთანდილის ძე მარტიროზაშვილი, აქედან მომდინარეობს ნუსხის სახელწოდებაც. მომგებელი — მეფე გიორგი XI. გადაწერილია 1680 წელს.
საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 263 ფურცელს, რომელთა ზომებია 44,5X30 სანტიმეტრი. ნაწერია მხედრული დამწერლობით. ხელნაწერი გამორჩეულია როგორც დახვეწილი კალიგრაფიით, ისე შემკულობით; ტექსტის თითოეული გვერდი ჩასმულია ჩარჩოში, ხოლო კიდეები ორნამენტითაა მოხატული.
ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში ინახება (H-54).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი კატეგორია:ვეფხისტყაოსნის ხელნაწერები
აუალიცა
სქოლიო
კატეგორია:აჭანდარის თემის სოფლები
ალბულის გვირაბი
ალბულის გვირაბი (Albulatunnel) — ალბულის რკინიგზის მთავარი ნაწილი. მდებარეობს შვეიცარიის გრაუბიუნდენის კანტონის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 1820 მ სიმაღლეზე. ალპებში არსებული ერთ-ერთი ყველაზე მაღლა მდებარე გვირაბი. ჩრდილოეთი შესასავლელი ბერგიუნშია (რკინიგზის სადგური პრედა), ხოლო სამხრეთი — ბევერში (რკინიგზის სადგური სპინასი). გვირაბის საერთო სიგრძე შეადგენს 5.865 კმ-ს. ერთმანეთთან აკავშირებს ალბულის ხეობას ენგადინის ხეობასთან, შესაბამისად, გაივლის რაინისა და დუნაის წყალგამყოფზე. ემსახურება სამგზავრო და სატვირთო გადაზიდვას. გვირაბი ალბულის უღელტეხილიდან დასავლეთით რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს. სამშენებლო სამუშაოები დაიწყო 1898 წელს, რომლის პროცესი დიდ სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. გაიხსნა 1904 წლის 10 ივლისს. მშენებლობაში დაიხარჯა 7,828,000 შვეიცარიული ფრანკი, საერთო ჯამში გვირაბის აშენებით 1316 ადამიანი იყო დაკავებული. მთლიანობაში რეგისტრირებულია 16 უბედური შემთხვევა; ამასთან დაკავშირებით პრედის რკინიგზის სადგურთან გახსნილია მემორიალური დაფა. 2009 წლის ივლისში რეტის რკინიგზის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ატარებენ დაკვირვებას გვირაბის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში კატეგორია:შვეიცარიის გვირაბები კატეგორია:შვეიცარიის სარკინიგზო გვირაბები
რიგინსი
რიგინსი (Riggins) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, აიდაჰოს ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 419 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
სამარცვლე კულტურები
სამარცვლე კულტურები — იმ მცენარეების ჯგუფი, რომელთა მარცვალი ადამიანის აუცილებელი საზრდო, სამრეწველო ნედლეული და სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების საკვებია. სამარცვლე კულტურები იყოფა პურეულ კულტურებად და სამარცვლე პარკოსნებად.
პურეული სამარცვლე კულტურების (ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭვავი, ფეტვი, სიმინდი, სორგო, ღომი, წიწიბურა და სხვა) მარცვალი მდიდარია ნახშირწყლებით, ცილებით, ფერმენტებით, ვიტამინის კომპლექსით და პროვიტამინებით, რითაც აიხსნება მათი მაღალი ყუათიანობა. მოჰყავთ თითქმის მთელ პლანეტაზე. ვეგეტაციის ხანგრძლივობისა და განვითარების მიხედვით სამარცვლე კულტურები იყოფა საშემოდგომო კულტურებად და საგაზაფხულო კულტურებად.
სამარცვლე პარკოსანთა ჯგუფში შედის ბარდა, ლობიო, სოია, ცერცველა, ოსპი, ცერცვი და სხვა. კულტურაში ფართოდ გავრცელებული მცენარეებია. მარცვალი მდიდარია ცილებით, ცხიმებითა და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
კვანზა
კვანზა — ფულის ერთეული ანგოლაში. ISO 4217 — AOA. აბრევიატურა (სიმბოლო) — Kz ან kz.
1 კვანზა = 100 სანტიმი. კვანზამდე ფულის ერთეული ანგოლაში იყო ლვეია.
1999 წლის სერია
მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 1, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000 და 2000 სხვადასხვა დროს გამოშვებული კვანზა. წვრილი ბანკნოტები 1 და 5 კვანზა თანდათან იცვლება მონეტებით ნომინალით: 1, 2, 5 კვანზა (ფოლადი, ნიკელით დაფარული).
1999 წელს შემოღებული იქნა ახალი კვანზა, ადრინდელი სერიის ბანკნოტები ანულირებული იქნა.
1999 წლის სერია
200პქ 200პქ 1 კვანზა
200პქ 200პქ 5 კვანზა
200პქ 200პქ 10 კვანზა
200პქ 200პქ 50 კვანზა
200პქ 200პქ 500 კვანზა
200პქ 200პქ 1000 კვანზა
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიოს ვალუტები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები კატეგორია:ანგოლა
Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980–81
'Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980–81' — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 2000 წლის ალბომი, ცოცხლად ჩაწერილი 1980–1981 წლებში, ლონდონის საგამოფენო ცენტრ ერლს კორტში.
კონცერტებზე გამოიყენებოდა გიგანტური კედელი, რომელიც შენდებოდა საკონცერტო პროგრამის პირველი ნახევრის განმავლობაში. თითქმის მთელი მეორე ნახევრის განმავლობაში ჯგუფი არ ჩანდა კედლის მიღმა.
ისტორია
Is There Anybody Out There? შეიცავს საკონცერტო ჩანაწერებს კედლის ტურნედან, დამატებითი სიმღერებით What Shall We Do Now? და The Last Few Bricks. What Shall We Do Now? თავდაპირველად უნდა შეეტანათ ორიგინალურ ალბომში, თუმცა იგი ამოიღეს დისკის გამოსვლამდე და საბოლოოდ, სიმღერა მოხვდა საკონცერტო ვერსიაში. იგი ასევე არის The Last Few Bricks არის ინსტრუმენტული რეპრიზა, რომელიც შეიცავს ალბომის პირველი დისკის რამდენიმე სიმღერის ელემენტს. იგი სრულდებოდა სიმღერამდე Goodbye Cruel World, სხვადასხვა ინტერპრეტაციით, რათა ტექნიკურ პერსონალს საშუალება ჰქონოდა, მოესწრო კედლის აშენება სცენაზე. ალბომზე ასევე ჩაწერილია კომენტატორის, გერი იადმენის გამოსვლა, რომელიც პინკ ფლოიდის 1980-1981 წლების კონცერტებზე კომენტარებს უკეთებდა შოუს, სულ დასაწყისში.
რამდენიმე სიმღერა დისკზე განსხვავდება ორიგინალისგან ხანგრძლივობითა და დამატებული სოლოებით სხვადასხვა ინსტრუმენტზე. კონცერტის შესავალში ჟღერს ვერა ლინის სიმღერა „We'll Meet Again“, რომელიც ყველა შოუზე ჟღერდა. ამ სიმღერას ეფუძნება „Vera“.
„MC: Atmos“ წარმოადგენს წამყვანის გამოსვლას, რომელიც მაყურებელს აფრთხილებს დარბაზში უსაფრთხოების გარკვეული წესებისა და გადამღები ტექნიკის გამოყენების შესახებ. წამყვანები იცვლებოდა სხვადასხვა ქალაქის მიხედვით. წამყვანის გამოსვლა მეორდება კონცერტის მეორე ნახევარში, „In the Flesh“-ის შესრულების წინ.
ალბომმა #19 ადგილი დაიკავა ბილბორდის 200 საუკეთესო ალბომის სიაში და პლატინის სტატუსი მოიპოვა შტატებში. იგი ასევე ჯფუფის პირველი და უკანასკნელი გამოცემა, რომელიც არ გამოვიდა გრამფირფიტაზე, თუმცა მისი სარეკლამო ვერსიები, სულ რამდენიმე სიმღერით, მაინც გამოიცა ვინილის ფირფიტის სახით.
გარეკანი
გარეკანზე გამოსახულია ჯგუფის წევრების ნიღბები, რომლებსაც სცენაზე ატარებდა მათი შემცვლელი, სუროგატული ჯგუფი, კომპოზიციის „In the Flesh?“ შესრულებისას.
როგორც წესი, ალბომი ორი სახით ვრცელდებოდა - სტანდარტული CD-ის შეფუთვით და სპეციალური სახით - გრძელი ყუთით და სპეციალური წიგნით, რომელშიც შეტანილია ჯგუფის წევრების მოგონებები და ანოტაციები სხვა მონაწილე პერსონალისგან.
ყველა შემთხვევაში გამოცემის მთავარ სურათს წარმოადგენდა ჯგუფის წევრების სახეების ასლები, ნიღბების სახით, რომლებსაც კონცერტებზე, „In The Flesh?“-ის და „In The Flesh“-ის შესრულებისას ატარებდა „სუროგატული ჯგუფი“, შემდგარი დამხმარე მუსიკოსებისგან. ზევიდან ქვევით (ან მარცხნიდან - მარჯვნივ) წარმოდგენილები არიან როჯერ უოტერსი, დევიდ გილმორი, ნიკ მეისონი, რიჩარდ რაიტი.
პრომო დისკი
2000 წელს ალბომის გამოცემასთან დაკავშირებით შეზღუდული რაოდენობით გამოვიდა პრომო დისკი ალბომში შეტანილი სამი სიმღერით :
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2000 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:ალბომები სტორმ თორგერსონის გარეკანის დიზაინით
შვეიცარული ფრანკი
შვეიცარული ფრანკი (Franken, franc, franco, რეტორომანული: franc svizzer; ვალუტის კოდი ISO 4217 CHF, ან 756) — სავალუტო და ლეგალური გადახდის საშუალება შვეიცარიასა და ლიხტენშტაინში. ფრანკის ბანკნოტებს უშვებს შვეიცარიის ცენტრალური ბანკი შვეიცარიის ნაციონალური ბანკი, ხოლო მონეტებს — შვეიცარიის ფედერალური სახაზინო.
ამჟამად ევროპაში მხოლოდ შვეიცარიის ვალუტას ჰქვია ფრანკი, მისი არაოფიციალური სახელია - თავშესაფრის ვალუტა. ფრანკის 1/100-ს ეწოდება გერმ. Rappen (Rp.), ფრანგ. centime (c.), იტალ. centesimo (ct.) და რეტო-რომანულად rap (rp.).
სქოლიო
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
რევაზ მიქაძე
რევაზ მიქაძე (დ. 21 აგვისტო, 1962) — ქართველი პოლიტიკოსი, ხელოვნების მუშაკი.
1985 წელს დაამთავრა თბილისის საესტრადო და საცირკო სახელმწიფო სასწავლებელი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები რევაზ
მაკგრეგორის მუზეუმი
მაკგრეგორის მუზეუმი (McGregor Museum), ოფიციალურად ალექსანდრ მაკგრეგორის მემორიალური მუზეუმი (Alexander McGregor Memorial Museum) — მულტიფუნქციური მუზეუმი კიმბერლში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა. მუზეუმი დაარსდა 1907 წელს და დაწესებულება ემსახურება როგორც ქალაქ კიმბერლს, ასევე ჩრდილოეთ კაპლანდს.
მიმოხილვა
მაკგრეგორის მუზეუმი თავდაპირველად განთავსებული იყო სპეციალურ ნაგებობაში, ჩაპელის ქუჩაზე, კიმბერლიში და დამატებით სივრცეებს საჭიროებდა. მუზეუმი დღემდე იმართება სამეურვეო საბჭოს მიერ და ფინანსურად მას ეხმარებოდა კიმბერლის მუნიციპალიტეტი (1950-იანი წლებიდან). მოგვიანებით დამფინანსებელი კაპლანდის პროვინციული ადმინისტრაცია, დღედღეისობით კი ჩრდილოეთ კაპლანდის ადმინისტრაცია სპირტის, ხელოვნებისა და კულტურის განხრით გახდა. 2014 წლის მაისში მაკგრეგორის მუზეუმი პროვინციულ საზოგადოებრივ ორგანიზაციად გამოცხადდა, რა სტატუსიც მას 2014 წლის 1 აპრილიდან აქვს მინიჭებული.
ალექსანდრ მაკგრეგორი კიმბერლის მაიორი იყო, რომლის ცოლმაც მუზეუმი მის სამახსოვროდ უანდერძა რეგიონს.
დღესდღეობით მუზეუმის სათაო ოფისი მდებარეობს ძველი კიმბერლის სანატორიუმის შენობაში, ბელგრავიაში, კიმბერლიში. დაწესებულებას ამჟამად რამდენიმე დაწესებულება ეკუთვნის, მათ შორის თავდაპირველი ნაგებობა ჩაპელის ქუჩაზე. მუზეუმი 1907 წლის 24 სექტემბერს დაარსდა. 1994 წლიდან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში 24 სექტემბერი მემკვიდრეობის დღედაა გამოცხადებული და უქმე დღედაა გამოცხადებული.
მუზეუმის დირექტორები
მაკგრეგორის მუზეუმი მოქმედებს როგორც პროვინციული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელსაც სამეურვეო საბჭო მართავს. მუზეუმს ფინანსურად თავდაპირველად კიმბერლის მუნიციპალიტეტი ეხმარებოდა, ასევე დე ბირსი (De Beers) და სხვადასხვა დონორები (1907 წლიდან). მოგვიანებით მუზეუმს ეხმარებოდა კაპლანდის პროვინციის ადმინისტრაცია (1958 წლიდან). 1994 წლიდან მუზეუმი ყოველწლიურ გრანტს იღებს ჩრდილოეთი კაპლანდის სპორტის, ხელოვნებისა და კულტურის დეპარტამენტისგან, რომელიც ხელფასს უხდის მუზეუმის მომსახურე პერსონალს.
მაკგრეგორის მუზეუმის დირექტორები იყვნენ:
კოლექციები და გამოფენები
მუზეუმში დაცულია ბუნებისა და კულტურის ისტორიის კლიექციები, რომელთა შორისაა: ბოტანიკური ჰრბარიუმი, ზოოლოგიური კოლექციები, ისტორიული არქივი (რომელიც მოიცავს დოკუმენტებს, ფოტოსურათებს და ისტორიულ ჩანაწერებს), ეთნოგრაფიულ კოლექციას, არქეოლოგიისა და ქვაზე კვეთის ნიმუშებს, ფიზიკური ანთროპოლოგიის, პალეონტოლოგიისა და გეოლოგიის კოლექციებს. კოლექციები და მასთან დაკავშირებული კვლევითი პროგრამები მუზეუმის სხვადასხვა სექციებსა და ნაგებობებშია განთავსებული, ასევე რეგიონში მდებარე სხვა მცირე ზომის ამგვარი ტიპის დაწესებულებებში.
გაფართოება
იმის გამო, რომ მუზეუმის კოლექცია ძალიან გაიზარდა, ექსპონატებისათვის საჭირო გახდა ახალი შენობა. 1973 წელს მუზეუმის სათაო ოფისი ყოფილი კიმბერლის სანატორიუმის (აშენებული 1897 წელს) შენობაში გადავიდა, რომელიც ამავდროულად სასტუმრო ბელგრეივს (1908 - 1933) წარმოადგენდა. დაწესებულებაში ასევე იყო განთავსებული კიმბერლის წმინდა საოჯახო სამონასტრო სკოლა (1933 - 1971). მუზეუმის ახალი სათაო ოფისი ოფიციალურად გაიხსნა 1976 წლის 22 ნოემბერს. კიმბერლის ალყის განმავლობაში (1899 წლის 14 ოქტომბერი - 15 თებერვალი, 1900), რომელიც, თავის მხრივ, ბურების მეორე ომის ნაწილს წარმოადგენს, სანატორიუმში განთავსებული ნივთები სესილ როდსის სახლში იყო განთავსებული.
განყოფილებები
მმაკგრეგიორის მუზეუმის განყოფილებებს შორისაა: ქალაქში მდებარე თავდაპირველი მაკგრეგორის მემორიალური მუზეუმი (აქ მოცემული ექსპონატები ქალაქის დამთვალიერებლებს ქალაქის ისტორიის შესახებ უამბობს), დაგან-კრონინის გალერეა (ფოტოგრაფიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილება), ორი სახლ-მუზეუმი, დანლუკისა და რუდის სახლი, ავიაციის მუზეუმის პიონერები, მაგერსფონტეინის ბრძოლის ველის მუზეუმი, უანდერუერკის მღვიმე, რომელიც კურმენის მიმდებარედ არსებობს და უილდებესტ კუილის კლდეების ხელოვნების ცენტრი, რომელიცც კიმბერლის გარეთ მდებარეობს.
მუზეუმის პროექტები
უენდერუერკის მღვიმე პირველი ხარისხის ეროვნული მემკვიდრეობის ძეგლი 2009 წლის მარტში გახდა. 2009 წლის ივნისში მღვიმს მიმდებარედ საერთაშორისო სიმპოზიუმი მოეწყო.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მუზეუმები კატეგორია:1907 წელს დაარსებული მუზეუმები
პარაგვაის ისტორია
მინი|[[პარაგვაის ომის სურათების კოლაჟი]] პარაგვაის ტერიტორიაზე პირველ ევროპელმა ფეხი დადგა 1525 წელს. პარაგვაის ისტორიის დასაწყისად ითვლება 1537 წლის 15 აგვისტო, როდესაც ესპანელებმა დააარსეს ქალაქი ასუნსიონი. პარაგვაიმ დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1811 წელს. 1864 წელს დაიწყო პარაგვაის ომი, როდესაც ბრაზილია ზედმეტად ჩაერია პარაგვაის საქმეში, რამაც გამოიწვია პარაგვიის რესპუბლიკის გაღიზიანება.
კოლონიზაცია
ევროპელების მოსვლამდე, პარაგვაიში ცხოვრობდნენ მომთაბარე ინდიელები რომლებიც ერთმანეთს ებვრძოდნენ. ეს ინდიელები იყვნენ ცნობილები როგორც ძლიერი მეომრები, რომლებიც სასტიკ წინააღმდეგობას უწევდა ევროპის კოლონიზაციას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაი კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები *
ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსანი
საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 260 ფურცელს, რომელთა ზომებია 37X24 სანტიმეტრი. გადაწერილია კალიგრაფიული მხედრულით, შავი მელნით. ყოველი ფურცლის არშია მდიდრულადაა შემკული. ტაეპების დასაწყისი სიტყვები ნაწერია ოქროთი. არშიები ზოომორფული ორნამენტებით, პეიზაჟებითა და სხვადასხვა კომპოზიციებითაა და გაფორმებული. ტექსტს ახლავს სამი სიუჟეტური მინიატიურა, რომლებიც სპარსული სამინიატიურო ხელოვნებითაა შესრულებული.
ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსანი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-2074).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი კატეგორია:ვეფხისტყაოსნის ხელნაწერები
ანდრია არხანგელსკი
ანდრია დიმიტრის ძე არხანგელსკი (Архангельский, Андрей Дмитриевич; დ. 8 დეკემბერი  [ძვ. სტ. 26 ნოემბერი], 1879, რიაზანი ― გ. 16 ივნისი, 1940, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929; წევრ-კორესპონდენტი 1925). მოსკოვის უნივერსიტეტისა (1920-1932 წწ.) და სამთო აკადემიის პროფესორი (1924-1932 წწ.).
ბიოგრაფია
1919-1924 წლებში აკადემიკოს ივანე გუბკინთან ერთად ხელმძღვანელობდა კურსკის მაგნიტური ანომალიის შესწავლად. 1934-1940 წლებში იყო ყოფილი სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. მისი ნაშრომები მიძღვნილია რეგიონალური გეოლოგიის, სტრატიგრაფიის, ტექტონიკის, დანალექი ქანების პეტროგრაფიის, პალეოგეოგრაფიის სხვადასხვა საკითხებისადმი. განსაკუთრებით ცნობილია შრომები, რომლებიც მიეძღვნა სსრკ-ის გეოლოგიურ აგებულებას და გეოლოგიის ისტორიის საკითხებს.
დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა არხანგელსკის შრომებს დედამიწის ქერქისა და მისი მთავარი სტრუქტურული ელემენტების განვითარების ზოგადი კანონზომიერების დადგენის დარგში. სსრ კავშირის ტერიტორიის ვრცელი გეოლოგიური მასალის შესწავლის შედეგად არხანგელსკიმ დაამტკიცა, რომ გეოსინკლინური არეები და ბაქნები დროთა განმავლობაში განიცდის ცვლილებას.
მეცნიერული და პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს არხანგელსკის შრომებს დანალექ ქანთა და დანალექი სასარგებლო წიაღისეულის წარმოქმბის პირობათა გასარკვევად. ფართოდაა ცნობილი სსრკ-ის ტექტონიკის საკითხებისადმი მიძღვნილი შრომები. არხანგელსკიმ პირველმა დანერგა გეოფიზიკური მეთოდების (განსაკუთრებით გრავიმეტრიის) მონაცემების გამოყენების გზები რეგიონალურ გეოტაქტონიკურ კვლევაში და სასარგებლო წიაღისეულის ძებნა-ძიების საქმეში. შავიზღვისპირეთის ნავთობიანი პროვინციების გამოკვლევისათვის მიენიჭა ლენინის სახელობის პრემია (1928).
Iotyrris marquesensis
Iotyrris marquesensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რაულ კასტრო
რაულ მოდესტო კასტრო რუსი (Raúl Modesto Castro Ruz; დ. 3 ივნისი, 1931) — კუბის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი და 2008 წლიდან ასევე კუბის მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი. 1950-იან წლებში, რაულ კასტრო მის ძმასთან, ფიდელთან ერთად აჯანყებულთა სარდალი იყო, ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ კი ფიდელ კასტროს უმცროსი ძმა ახალი რეჟიმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიგურა გახდა და სხვადასხვა დროს მუშაობდა როგორც სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, მინისტრთა საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი, კუბის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიურის ვიცე-მდივანი, შეიარაღებული ძალების მაქსიმუმ გენერალი. კუბის კონსტიტუციის 94-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ითავსებს საპრეზიდენტო მოვალეობებს პრეზიდენტის ავადმყოფობის ან გარდაცვალების შემთხვევაში.
2006 წლის 31 ივლისს რაულ კასტრომ დროებით შეითავსა სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტის მოვალეობები ფიდელ კასტროს ავადმყოფობის გამო.
2008 წლის 24 თებერვალს, რაულ კასტრო ეროვნული ასამბლეის მიერ ოფიციალურად იქნა არჩეული პრეზიდენტად ფიდელ კასტროს შემდეგ.
2011 წლის 19 აპრილს, რაულ კასტრო კუბის კომუნისტური პარტიის მეექვსე ყრილობაზე მის პირველ მდივნად აირჩიეს, თუმცა მანამდე, თავისი ძმის მმართველობისას, 46 წლის განმავლობაში ის ამავე პარტიის მეორე მდივანი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
მზიური (პარკი)
მზიური — ბავშვთა ქალაქი, დასვენებისა და კულტურის პარკი ქალაქ თბილისში, მდინარე ვერეს ხეობაში. გასული საუკუნის 1970-იანი წლების მიწურულს პრესაში გამოქვეყნდა ქართველი მწერლის ნოდარ დუმბაძის სტატია „ოცნებას კაცი არ მოუკლავს“. სტატიაში მწერალი მდინარე ვერეს ხეობაში ბავშვთა ქალაქის მშენებლობაზე ოცნებობდა. პარკის პროექტზე არქიტექტორთა მთელი ჯგუფი მუშაობდა. გაიხსნა 1982 წელს. პარკი მოწყობილია ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებთა სიუჟეტის მიხედვით.
2015 წლის 13 ივნისის მდინარე ვერეს ხეობაში მომხდარი წყალდიდობის შედეგად, დაზიანდა პარკის ქვედა ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მდინარის ნაპირზე იყო გაშენებული. 2019–2020 წლებში პარკს ჩაუტარდა რეაბილიტაცია, რის დროსაც აღადგინეს 2015 წელს განადგურებული პარკის ქვედა ნაწილი.
გოგოლესუბნის განძი
გოგელესუბნის განძი — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XII-XI სს.) სპილენძის ნივთების განძი. აღმოჩენილია მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირას, სოფელ გოგოლესუბანში, საჯვარეს გორზე. განძი აღმოაჩინა ლუკა დიმიტრის ძე სიხარულიძემ 1944 წელს. ნიკო ბერძენიშვილის მითითებით განძი შეისწავლა ტარიელ ჩუბინაშვილმა. აქ ნაპოვნი კოლხური ტიპის მახვილყუიანი ცული, სამაჯური, სპილენძის 14 ზოდი (წონა 17,200 კგ) ადგილობრივი წარმოების პროდუქცია უნდა იყოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ბინბაშაქი
ბინბაშაქი (Binbaşak; ძვ. ქართული სახელოწოდებებია: გოგჲუბა, გჲუგუჲბა) — სოფელი ჰანაქის რაიონში, არდაჰანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 47 კილომეტრში, ხოლო ჰანაქიდან 19 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 36 ადამიანი ცხოვრობს. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე.
ღირსშესანიშნაობები
სოფლის შორიახლოს, ვრცელ მინდორზე, იდგა X საუკუნის შუა ხანების ექვსაფსიდიანი ქართული ეკლესია, რომელიც დაანგრიეს XX საუკუნის 70-იან წლებში. 1902 წელს ძეგლი ნახა და აღწერა ე. თაყაიშვილმა. ეკლესია წარმოადგენდა გუმბათოვან ნაგებობას რადიალურად განლაგებული ექვსი ერთნაირი აფსიდით. გარედან ძირითად კორპუსს თორმეტწახნაგა ფორმა ჰქონდა. აფსიდებს შორის ფასადებზე მაღალი სამკუთხა ნიშნები იყო შეჭრილი. გუბათი ეყრდნობოდა აფსიდების შვერილებს. ცენტრალური ჰექსაგონის კუთხეებში, აფსიდთა კონქების თაღებს შორის გამოყვანილ ტრომპებში, ჩასმული იყო რელიეფური გამოსახულებები (ადამიანის თავი, ირემი, ლომი). რელიეფები ამკობდა მცირე ტრომპებსაც გუმბათის ექვსწახნაგა ყელის ზედა კუთხეებში. ეკლესიის კედლები შიგნით და გარეთ მოპირკეთებული ყოფილა სუფთად გათლილი ქვებით (კედლების დიდი ნაწილი ე. თაყაიშვილს უკვე საკმაოდ დაზიანებული დახვდა).
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე კატეგორია:ჰანაქის რაიონის სოფლები
გოდოგანი
საკუთარი სახელი გოდოგანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დავით მთივლიშვილი
დავით მთივლიშვილი (დ. 26 ოქტომბერი, 1994) — ქართველი ფეხბურთელი, სამტრედიის საფეხბურთო კლუბ სამტრედიასა და საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების მცველი.
ატაბე
ატაბე — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 98 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფაირფილდი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
Iotyrris musivum
Iotyrris musivum — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ირინა არხიპოვა
მინი|250პქ
ირინა კონსტანტინეს ასული არხიპოვა (რუს. Ирина Константиновна Архипова) (დ. 2 დეკემბერი, 1925, მოსკოვი — გ. 11 თებერვალი, 2010, იქვე) — რუსი მომღერალი (მეცო-სოპრანო), სსრკ სახალხო არტისტი (1926), სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს VI მოწვევის დეპუტატი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტი (1948) და მოსკოვის კონსერვატორია (1953). არხიპოვას დებიუტი შედგა სვერდლოვსკის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. 1956 წლიდან მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტია. აქვს ძლიერი ხმა, გამოირჩევა დახვეწილი ოსტატობითა და არტისტიზმით. არხიპოვას რეპერტუარიდან აღსანიშნავია მარინა მნიშეიკის (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), ამნერისის (ვერდის „აიდა“), კარმენის (ბიზეს „კარმენი“) და სხვა პარტიები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი საოპერო მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ვაშინგტონის შტატი
ვაშინგტონი (Washington) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. სახელი ეწოდა აშშ-ს პირველი პრეზიდენტის ჯორჯ ვაშინგტონის პატივსაცემად. XVIII საუკუნეში იკვლევდნენ ესპანელები და ინგლისელები. 1811 — პირველი დასახლებები. იყო ორეგონის ნაწილი. 1853 — აშშ-ს ტერიტორია. 1889 წლიდან აშშ-ს შტატია.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
საქართველოს სადაზღვევო ინსტიტუტი
საქართველოს სადაზღვევო ინსტიტუტი — არაკომერციული არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 2005 წელს. მდებარეობს საქართველოს დედაქალაქ თბილისში. მისიაა აქტიური მონაწილეობა საქართველოს სადაზღვევო სისტემის განვითარების პროცესში საზოგადოებისათვის აქტუალური უმაღლესი ხარისხისა და ფასეულობის კვლევითი, ანალიტიკური და საკონსულტაციო საქმიანობის გზით პროფესიონალიზმის, ღირსებისა და სამართლიანობის პრინციპებზე დაყრდნობით. სტრატეგიული მიზნებია: ხელშეწყობა საქართველოს სადაზღვევო სისტემის განვითარებაში, სადაზღვევო კულტურის ზრდაში და სადაზღვევო სისტემის წევრთა უფლებების დაცვაში. ჩატარებული აქვს სხვადასხვა სახის პროექტი, მათ შორის: სამედიცინო დაზღვევა: დაზღვეულთა უფლებები — პრევენცია და კონტროლი (2009-2010) და საჯარო დაზღვევა: მოქალაქეთა ჩართულობა სადაზღვევო პროცესებში.
სამარხი
ევროპაში უკვე მუსტიეს ხანიდან ცნობილია სამარხი ორმოები, რომლებშიც მიცვალებულები ხელ-ფეხმოკეცილნი, „მძინარე პოზაში“ ესვენა. მათ ატანდნენ „საგზალს“, ქვის იარაღს, სამკაულს და სხვა ნივთებს. ზოგიერთი ფაქტი მოწმობს მსხვერპლთშეწირვის წესის არსებობას, რომელიც მიცვალებულის პატივისცემას და თაყვანისცემას უკავშირდება. ევროპაში ცნობილია სამარხები ზედა პალეოლითური ხანის მღვიმეებშიც. ჩატანებული სამკაულების სიმრავლით (ნიჟარები, ძვალი) გამოირჩევა გრიმალდის სამარხები. სამარხებში ჩონჩხები წითლად იყო შეღებილი ჟანგმიწით (სისხლის ფერი მარადიული სიცოცხლის იდეასთან არის დაკავშირებული). ხშირია მიცვალებულის მოკრუნჩხულ პოზაში დაკრძალვა, რასაც სხვადასხვაგვარი ახსნა აქვს (მძინარე თუ ჩანასახოვანი მდგომარეობის განსახიერება და სხვა). აზილის ეპოქის სამარხებიდან (საფრანგეთი) ცნობილია მეორადი დაკრძალვის შემთხვევა. ოფნეტის გამოქვაბულში (გერმანია) წითელ ჟანგმიწათმოყრილ მრგვალ ორმოებში აღმოჩნდა თავის ქალების გროვები სამკაულებთან ერთად, რაც მიუთითებს თავის ქალის კულტზე. მრავალ ხალხში არსებობს რწმენა, რომ სულის სამყოფელი არის თავი.
მესოპოტამიის უძველეს ქალაქთა ნეკროპოლებში (ძვ. წ. III ათასწლეული) კრემაციის შემდეგ მიცვალებულის ფერფლს ალიზის, თიხის ან ქვის სამარხში კრძალავდნენ. ხშირ შემთხვევაში თიხის ურნებს (ქოთნებს), ვარცლისებურ თიხის კუბოებს იყენებდნენ. ალიზის აგურით ნაგები თაღიანი სამარხები უპირატესად ასურეთში გვხვდება. ცნობილია ე. წ. მეფეთა აკლდამები (ქ. ური სამხრეთ მესოპოტამიაში), რომელშიც მდიდრული ინვენტარი, მონები, ეტლები და სხვა ნივთები აღმოჩნდა. კასიტი და ასურელი მეფეები დასაკრძალავად ძველ, მიტოვებულ სასახლეებს ირჩევდნენ ხოლმე. ცნობილია ქ. ასურის სამეფო აკლდამები და სასახლეში მდგარი ბაზალტის სარკოფაგები.
ეგვიპტეში პრეისტორიული ხანიდან ცნობილია დიდი სამაროვნები. დამახასიათებელია მარცხენა გვერდზე „მოკრუნჩხულ პოზაში“ დაკრძალვა, თავით სამხრეთისაკენ, თავით აღმოსავლეთისკენ დაკრძალვა გაბატონებულია უკვე ძველ სამეფოს ხანაში და დაკავშირებულია რელიგიურ წარმოდგენებთან: მიცვალებულს ქვესკნელში მზე აღმოსავლეთით უნდა დაენახა. დასტურდება კოლექტიური ან წყვილადი დაკრძალვა, მეორადი დაკრძალვა და სხვა. ოთხკუთა ორმოები, რომლებიც შიგნით მოპირკეთებული და გადახურული იყო, კენოტაფებს წარმოადგენდა. გვიანდელი პრეისტორიული ხანიდან ცნობილია სარეცლები. ადრინდელ დინასტიურ ხანაში აგებდნენ მრავალკამერიან სამარხებს მიწისზედა ნაგებობიანად, რომელთაგან შემდეგში (ადრინდელ დინასტიურ ხანაშივე) განვითარდა ე. წ. მასტაბები. ეგვიპტის მეფეები ორ სამარხს იშენებდნენ - ზემო და ქვემო ეგვიპტეში (მათ შორის ერთი კენოფატი იყო). შუა სამეფოს შემდეგ მასტაბა აღარ გვხვდება. ყველაზე გრანდიოზულ ნაგებობას წარმოადგენს ეგვიპტის პირამიდა. მას მასტაბისაგან წარმოშობილად მიიჩნევენ. უფრო ძველია საფეხურიანი პირამიდები. V დინასტიის დროიდან (ძვ. წ. 2563-2423) ეგვიპტის სამეფო სახლის წარმომადგენლებს კრძალავდნენ კლდეში ნაკვეთ კამერებსა და დარბაზებში, რადგან ნილოსის ვიწრო ხეობა ვეღარ იტევდა მასტაბებს.
არქიტექტურული ნაგებობებითა და სამარხეული ინვენტარით გამოირჩევა მიკენის შახტური სამარხები (ძვ. წ. XVI საუკუნე). სამარხების თავზე იდგა სკულპტურულგამოსახულებიანი სტელები. ძვ. წ. XIV საუკუნის დასაწყისში ამ აკლდამების ადგილს, როგორც წინაპართა კულტისას, შემოავლეს მაღალი ფილების ორმაგი წრე, რომელსაც ღია, ფართო შესასვლელი ჰქონდა. შახტური სამარხები შეცვალა გუმბათოვანმა დიდმა დასაკრძალავმა ნაგებობებმა (ძვ. წ. XVI-XIII საუკუნეები). ე. წ. ატრევსის სამარხი მიკენეში და ამგვარივე ორქომენოსში წარმოადგენს ყველა დროის არქიტექტურულ შედევრს.
სხვადასხვა დროის დასაკრძალავი მიწისქვეშა და მიწისზედა სამარხი ნაგებობანი მრავალ ქვეყანაში გვხვდება. ესენია აკლდამები, პირამიდები, დერეფნიანი ნაგებობები. საფლავის ქვები, სტელები, ქანდაკებები, არქიტექტურული და ორნამენტული დეტალები ხშირ შემთხვევაში ხელოვნების ნიმუშებს წარმოადგენს. ბევრ ხალხს ჰქონდა წეს-ჩვეულება და მისწრაფება თვალსაჩინოებითა და დიდი მასშტაბის ძეგლებით უკვდავეყო თავისი მიცვალებულები, შეესრულებინა კულტმსახურება და უზრუნველეყო მათი „საიქიო ცხოვრება“. ამას ემსახურებოდა გორამარხების, დოლმენებისა და სხვა მონუმენტური ძეგლების აგება, რომლებიც მოფენილია ევროპის, აზიისა და აფრიკის ვრცელ ტერიტორიაზე.
სამარხები კავკასიაში
კავკასიაში და, კერძოდ, საქართველოში უძველესი სამარხები ჯერჯერობით მხოლოდ ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მტკვარ-არაქსის კულტურიდანაა ცნობილი. საქართველოს ტერიტორიაზე შესწავლილია ამ ხანის გორასამარხები (ტყვიავი, შულავერი, საჩხერე), ქვისსამარხები და ორმოსამარხები (კიკეთი, ოზნო, ქვაცხელები). ქვაცხელების კრემაციული და ინჰიმაციური (ზოგი კოლექტიური) ქვაყრილიანი ორმოსამარხები გამოირჩეოდა თავისი ინვენტარით (ბრინჯაოს იარაღი და სხვა). ამირანის გორის ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩნდა 7 მიცვალებულის ჩონჩხი. საჩხერის რაიონის გორასამარხების დიდ ქვაყრილში მოწყობილი ინდივიდუალური სამარხები განსაკუთრებით ცნობილია ბრინჯაოს ინვენტარით, რაც მეტალურგიის განვითარების მაღალ საფეხურს მოწმობს. ადრინდელი ბრინჯაოს დასასრულისა და შუა ბრინჯაოს ხანა კავკასიის ტერიტორიაზე აღინიშნება სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურის განვითარების სწრაფი ტემპით. ამავე დროს მიმდინარეობს სოციალურ-ეკონომიკური დიფერენციაციის პროცესი. უფრო გამოკვეთილად ჩანს გვაროვნულ-ტომობრივ გაერთიანებათა დაწინაურება. ყოველივე ამას ასახავს ამ ხანაში უმთავრესად გავრცელებული დიდი გორასამარხები მდიდრული ინვენტარით, ესაა, მაგ., თრიალეთის გორასამარხები და სხვა ანალოგიური ძეგლები საქართველოში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. გორასამარხები ხშირად ჯგუფებადაა განლაგებული (ყორღანული ველი). გრანდიოზულობითა და სიმდიდრით ჩრდილოეთ კავკასიის ადრინდელი გორასამარხებიდან განსაკუთრებით გამოირჩევა ყუბანის დიდი გორასამარხები (მაიკოპის კულტურა ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანები). ეს მასალა ენათესავება ალაჯაჰუიუქის „მეფეთა სამარხების“ დაახლოებით თანადროულ ინვენტარს. აფხაზეთსა და კავკასიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში გავრცელებულია დოლმენური სამარხები (ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრული და II ათასწლეულის I ნახევარი), უფრო ჩრდილოეთით ისინი ტამანის ნახევარკულძულამდე და ყირიმის ზღვისპირა ზოლში ვრცელდება. ცნობილია ყორღანულ და დოლმენურ სამარხთა ტიპების შერწყმის შემთხვევებიც. გორასამარხები არსებობდა გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაშიც (აღმოსავლეთ საქართველოს, სევანის ტბისა და სხვა რაიონების ძეგლები), განსაკუთრებით მის ადრეულ საფეხურზე. ამ ხანაში უფრო მკაფიოდ ვლინდება უფლებრივი და ქონებრივი განსხვავება. ზოგიერთი წარჩინებულისა და ბელადის სამარხში ჩაყოლებულნი არიან მსხვერპლად შეწირული მონები თუ მისი მსახურები და მეომრები. გვიანდელ ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანაში აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ჭარბობს ორმოსამარხები და ქვაყუთები (ქვის ფილებით ნაგები სამარხები). მიცვალებულები უმეტეს შემთხვევაში ხელ-ფეხმოკეცილი არიან, ხშირად ამ სამარხთა მრავალრიცხოვანი და მჭიდრო დაჯგუფებები დიდ სამაროვნებს ქმნიდა, რომლებიც საუკუნეების მანძილზე მოქმედებდნენ (მაგ., სამთავროს სამაროვანი). ზოგჯერ სამაროვნებისათვის დამახასიათებელია სამარხთა შერეული ტიპები. აფხაზეთის ზღვისპირა სამაროვნებზე გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაში ვხვდებით როგორც ოსუარიუმებს, ისე ორმოსამარხებს. აფხაზეთი ადრინდელი რკინის ხანის ორმოსამარხებში მიცვალებულები ინჰუმაციური წესით იყვნენ დაკრძალული, ზოგი ნაწილობრივ კრემაციაქმნილი ესვენა, მოხრილი ან ზურგზე გაშოტილი.
კოლხეთის დაბლობ რაიონებში ამ დროს (ძვ. წ. IX-V საუკუნეები) ცნობილია მასობრივი სამაროვნები (დასაკრძალავი მოედნები ან ცალკეული კოლექტიური სამარხები კრემაციული თუ მეორადი ინჰუმაციური დაკრძალვით). მიცვალებულის დაკრძალვა (ზოგჯერ ორისა ან სამისა) „მოკრუნჩხულ მოზაში“ თიხის დიდ ჭურჭელში ან მისი ნაწილების გამოყენებით — დაგება-გადაფარებით (ქვევრსამარხები) კოლხეთში თავს იჩენს ძვ. წ. IV საუკუნიდან, აღმოსავლეთ საქართველოში ძვ. წ. III საუკუნეში გაჩნდა და გვიანობამდე არსებობდა, კახეთში და აზერბაიჯანში — ახ. წ. I-III საუკუნეებამდე. ქვევრსამარხების გავრცელებას მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებას უკავშირებენ და უმთავრესად ადგილობრივ ნიადაგზე წარმოშობილად თვლიან (იხ. ქვევრი, ქვევრსამარხი).
ჭურჭელში (პითოსებში) დაკრძალვის წესი სრულიად განსხვავებულ ეპოქებში ცნობილია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. ანტიკური ხანის კოლხეთსა და იბერიაში იცვლება სამარხთა ტიპები და დაკრძალვის წესი. იბერიის დედაქალაქის მცხეთისა და მისი მიდამოების იმდროინდელ სამარხებს შორის გამოყოფენ ორმოსამარხებს და ქვისსამარხებს (არსებობენ დედაქალაქობის ხანის მთელ მანძილზე, დამახასიათებელი იყო პროვინციებისათვისაც, ქვესამარხებს (ძვ. წ. I - ახ.წ. III საუკუნეები), აგურისა და კერამიკული ფილების ნაგებ სამარხებს (I - III საუკუნეები). სამარხების ინვენტარი გამოხატავს საქალაქო ცხოვრების თავისებურებებს (გაქრა საბრძოლო იარაღი, გაჩნდა ხელოსნობა-ვაჭრობისა და სხვა დარგების ამსახეველი საგნები და ა. შ.). სიმდიდრით განსაკუთრებით გამოირჩევა წარჩინებულთა სამარხები, მათ შორის ვანის, ახალგორისა და წინწყაროს ორმპიანი სამარხები (ადრინდელი ანტიკური ხანა), არმაზისხევის ქვის სარკოფაგები, თავისი ძვირფასი სარეცლებით, მცხეთისა და ბაგინეთის აკლდამები, ზღუდრის, სიონის, ჟინვალის, კლდეეთის, მოდინახეს გრუნტული სამარხები (გვიანდელი ანტიკური ხანა) და სხვა. ფეოდალურ ხანაში ქრისტიანულმა წესმა თანდათან განდევნა სამარხებში ინვენტარის ჩატანების ძველი წარმართული წესი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარხები
სილვიო მიკალი
სილვიო მიკალი (Silvio Micali; დ. 13 ოქტომბერი, 1954, პალერმო) — იტალიელი კომპიუტერული მეცნიერი, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის პროფესორი და (ბლოკჩეინ-კრიპტოვალუტის პროტოკოლი) დამფუძნებელი. მიკალის კვლევითი ცენტრი კრიპტოგრაფიისა და ინფორმაციის უსაფრთხოების შესახებ. 2012 წლის ტურინგის პრემიის ლაურეატი კრიპტოგრაფიის სფეროში მუშაობისთვის.
პირადი ცხოვრება
მიკალიმ 1978 წელს დაამთავრა რომის ლა საპიენცას უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი და მიიღო დოქტორის ხარისხი. კომპიუტერული მეცნიერებაში კალიფორნიის უნივერსიტეტიდან, ბერკლიში 1982 წელს; კვლევისთვის, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მანუელ ბლუმი. მიკალი 1983 წლიდან მუშაობს MIT-ის ელექტროტექნიკის და კომპიუტერული მეცნიერების დეპარტამენტის ფაკულტეტზე. მისი კვლევითი ინტერესებია კრიპტოგრაფია, ნულოვანი ცოდნა, ფსევდორანდომის გენერაცია, უსაფრთხო პროტოკოლები და მექანიზმების დიზაინი.
კარიერა
მიკალი ცნობილია თავისი ფუნდამენტური ადრეული ნამუშევრებით საჯარო გასაღების კრიპტოსისტემებზე, ფსევდო შემთხვევითი ფუნქციებით, ციფრული ხელმოწერებით, დაუვიწყარი გადაცემით, უსაფრთხო მრავალმხრივი გამოთვლებით და არის ნულოვანი ცოდნის მტკიცებულებების ერთ-ერთი თანაგამომგონებელი. მისი ყოფილი დოქტორანტები არიან მიჰირ ბელარე, ბონი ბერგერი, შაი ჰალევი, რაფაილ ოსტროვსკი, რაფაელ პასი, კრის პეიკერტი და ფილიპ როგავეი.
2001 წელს მიკალიმ დააარსა „CoreStreet Ltd“ — პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანია, თავდაპირველად დაფუძნებული კემბრიჯში მასაჩუსეტსი, რომელიც ახორციელებდა მიკალის პატენტებს ციფრული სერტიფიკატების სტატუსის შემოწმებასთან დაკავშირებით (ძირითადად გამოიყენება დიდი საწარმოებისა და სამთავრობის ზომის ციფრული და ფიზიკური პირადობის პროექტებისთვის). მიკალი მსახურობდა CoreStreet-ის მთავარ მეცნიერად. CoreStreet 2009 წელს იყიდა ActivIdentity-მ.
2017 წელს მიკალიმ დააარსა ალგორანდი.
სქოლიო
კატეგორია:ტიურინგის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები კატეგორია:გიოდელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:იტალო-ამერიკელები კატეგორია:ამერიკელი მეცნიერები ინფორმატიკის დარგში კატეგორია:დაბადებული 1954
მიხეილ VII (ბიზანტია)
მიხეილ VII დუკა პარაპინაკი (Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας; დ. 1050 – გ. დაახ. 1090 წწ.) — ბიზნატიის იმპერატორი 1071-1078 წლებში.
მიხეილ დუკა 20 წლის ავიდა ტახტზე. მისი მეუღლე 1065 წლიდან ქართველი პრინცესა, ბაგრატ IV-ისა და ბორენას ასული მართა იყო, რომელმაც კორონაციისას მარიამის სახელი მიიღო.
1078 წლის გადატრიალების შედეგად ხელისუფლებაში ნიკიფორე III მოდის. მიხეილი იძულებით ბერად აღკვეცეს, ხოლო მარიამი ახალ იმპერატორს გაჰყვა ცოლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1050 კატეგორია:გარდაცვლილი 1090 კატეგორია:დუკები კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
იან კელი
იან კროუფორდ კელი (დ. 1953, ჩიკაგო) — ამერიკელი დიპლომატი. აშშ-ის ელჩი ეუთო-ში 2010-2013 წლებში. 2015-2018 წლებში – აშშ-ის ელჩი საქართველოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ელჩები საქართველოში
გიორგი გოგშელიძე
გიორგი ომარის ძე გოგშელიძე (დ. 7 ნოემბერი, 1979, გორი) — ქართველი მოჭიდავე (თავისუფალი სტილი). 2008 წლის პეკინის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის ( 2016 წელს ტეიმურაზ ტიგიევის პეკინის ოლიმპიადის დოპინგ-ტესტი გადაისინჯა, ყაზახ ათლეტს აკრძალული პრეპარატის მიღება დაუმტკიცდა და ვერცხლის მედალი ჩამოერთვა. შესაბამისად, მასთან დამარცხებული გიორგი გოგშელიძე საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტისგან ვერცხლის მედლით დაჯილდოვდა) და  2012 წლის ლონდონის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი. 2001 წლის მსოფლიოს ჩემპიონი, ასევე ვერცხლისა (2006) და ბრინჯაოს (2009, 2010) მფლობელი. ევროპის ჩემპიონი 2001 და 2008 წლებში, ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, 2007).
გიორგი გოგშელიძის შედეგები 2008 წელს, პეკინის ოლიმპიადაზე:
გიორგი გოგშელიძის შედეგები 2012 წელს, ლონდონის ოლიმპიადაზე:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:გორში დაბადებულები გიორგი კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
ლავა-ჰოტ-სპრინგსი
ლავა-ჰოტ-სპრინგსი (Lava Hot Springs) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბანოკის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 407 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ფლუიდური და კრისტალური ინტელექტი
ფლუიდური ინტელექტი (gf) და კრისტალიზებული ინტელექტი (gc) — ეს ორი კონცეფცია 1963 წელს ფსიქოლოგმა რეიმონდ კეტელმა შექმნა. კეტელის ფსიქომეტრიული თეორიის მიხედვით, ზოგადი ინტელექტი (g) იყოფა ორ კონცეფციად: gf და gc. ფლუიდური ინტელექტი არის უნარი, რომელიც საჭიროა უჩვეულო პრობლემების გადასაჭრელად და კორელირებულია მნიშვნელოვან უნარებთან, როგორიცაა გააზრება, მსჯელობა და სწავლა. ხოლო კრისტალიზებული ინტელექტი, მოიცავს უნარს, რომელიც გვეხმარება დავასკვნათ მეორადი, ურთიერთდამოკიდებული აბსტრაქციები, მანამდე ნასწავლი პირველადი, ურთიერთდამოკიდებული აბსტრაქციების გამოყენებით.
ისტორია
ფლუიდური და კრისტალიზებული ინტელექტი არიან რეიმონდ კეტელის მიერ კონცეპტუალიზებული კონსტრუქციები. ეს ორი კონცეპტი მოგვიანებით უფრო განავითარეს კეტელმა და მისმა ყოფილმა მოსწავლემ ჯონ ლ. ჰორნმა.
ფლუიდური და კრისტალიზებული ინტელექტის შედარება
ფლუიდური ინტელექტი (gf) ეხება მსჯელობის და სხვა მენტალური აქტივობების ძირითად პროცესებს, რომლებიც მინიმალურადაა დამოკიდებული ცოდნაზე(როგორიცაა ფორმალური და არაფორმალური განათლება) და აკულტურაციაზე. ჰორნი აღნიშნავს, რომ მას ფორმა არ აქვს და შეუძლია „ჩაედინოს“ მრავალფეროვან კოგნიტურ აქტივობებში. ისეთი დავალებების შესასრულებლად, რომლებიც ზომავენ „ფლუიდურ ინტელექტს“ საჭიროა აბსტრაქტული პრობლემების გადაჭრის უნარი. ასეთი დავალებები მოიცავენ ფიგურების კლასიფიკაციას, ფიგურულ ანალიზს, რიცხვების და ასოების მწკრივებს და მატრიცებს.
კრისტალიზებული ინტელექტი (gc) ეხება ნასწავლ პროცედურებს და ცოდნას. ის ასახავს გამოცდილების და აკულტურაციის გავლენას. ჰორნი აღნიშნავს, რომ კრისტალიზებული უნარი არის „გამოცდილებისგან წარმოქმნილი ნალექი“, რომელიც არის ფლუიდური უნარის წინა გამოყენებისა და კულტურის ინტელექტის კომბინაცია. დავალებები, რომლებიც ზომავენ კრისტალიზებულ ინტელექტს, საჭიროებენ ლექსიკონს, ძირითად ინფორმაციას, აბსტრაქტულ სიტყვიერ ანალოგიებსა და ენობრივ მექანიკას.
ფლუიდური და კრისტალიზებული უნარების პრაქტიკული აპლიკაციის მაგალითი
ჰორნმა ამოცანის ამოსახსნელად ფლუიდური და კრისტალიზებული ამოხსნის მეთოდების მაგალითი მოიყვანა. ამოცანა:
"საავადმყოფოში 100 პაციენტია. რამდენიმე მათგანი(ლუწი რაოდენობა) ცალფეხაა, მაგრამ აცვიათ ფეხსაცმელი. დარჩენილის ნახევარი ფეხშიშველია. რამდენი ფეხსაცმელი აცვია ასივეს ერთად?"
ამოხსნის კრისტალიზებული მეთოდი მოიაზრებს უმაღლესი სკოლის დონის ალგებრის აპლიკაციას. ალგებრა აკულტურაციური პროდუქტია.
x + 1/2(100-x)*2–უდრის ფეხსაცმელების რაოდენობას, სადაც x წარმოადგენს ცალფეხა პაციენტების რაოდენობას, შესაბამისად 100-x_ორფეხა პაციენტების. პასუხია 100.