Australopithecus_anamensis
მატერია და მეთოდები
ერთ-ერთი განმასხვავებელი ნიშან-თვისება ანამენსისის ქვედა ყბასა და გვიანდელ ჰომინინს შორის არის ქვედა ეშვების გვირგვინის მდომარეობა. ის ქმნის ბასრ კუთხეს ქვედა ყბის ალვეოლური მიდამოს ბუკალურ კონტურში. ადარის ნიმუშში ეშვი გამოშვერილია მედიალურად. ადარის მდგომარეობასთან საპირისპიროდ, ლექტოლის ქვედა ყბაში მარჯვენა ეშვის გვირგვინის ნაწილები ორიენტირებულია ქვედა ნაწილისკენ. ელონგაცია ცალსახად პრიმატული მდგომარეობაა. გორილას პარამეტრები კიდევ უფრო მაღალ პოზიციას იკავებს დიაგრამაზე. საპირისპიროდ, აფრიკანუსის მოდელი აშკარად ფარავს ჰადარის ზონას, ამჟღავნებს რა ფარდობითი შეკუმშვის ტენდენციას. ეს განსხვავებები კიდევ უფრო მეტად ვლინდება კოვარიაციული ანალიზისას. თითოეული ჯგუფის დიაგრამების ხაზების დაქანებები არ არის მკვეთრად განსხვავებული. თუმცა განსხვავებები შეინიშნება ხაზების სიმაღლეში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ლაეტოლი, ანამენზისი და შიმპანზეს მოდელები უფრო მაღალ წერტილში კვეთენ Y ღერძს, ვიდრე ჰადარისა და აფრიკანუსის მოდელები. ზედა ყბის საჭრელი კბილების და გვერდითი საჭრელი კბილების ალვეოლები მოთავსებულია პირდაპირ ცხვირის აპერტურის ქვემოთ. ეს დროთა განმავლობაში შექმნილი მდგომარეობაა შიმპანზეს, ჰადარის და კანაპოის ზედა ყბის ნიმუშებთან შედარებით, რომლებშიც გვერდითა საჭრელი კბილების ფესვი თითქმის ყოველთვის ცხვირის აპერტურის ზევითაა. ამგვარად, ამ დამახასიათებელი ნიშნის განაწილება ოტუს შემთხვევაში, წინააღმდეგობაში მოდის გაბათილებულ ფილოგენეტიკურ. ერთი გაფრთხილება ამ დამახასიათებელ ნიშანთან დაკავშირებით არის ის, რომ გორილები შესაძლოა არ იყვნენ პლესიომორფები, ანალოგიური ფორმის მქონენი. თუმცა, იმდენად, რამდენადაც გორილებს აქვთ უნიკალური ცხვირის მორფოლოგია და შიმპანზეების მდგომარეობას იზიარებენ ორანგუტანებიც, ჩვენ ვეთანხმებით ჰიპოთეზას, რომ ეს მდგომარეობა ჩვეულია ჰომინიდებისთვის. დამახასიათებელი ნიშნების გადანაწილება ოტო ჯგუფში მიუთითებს, რომ ოთხი განმარხებული ნიმუში, იგივე ნომინალურ ჯგუფებთან შედარებითაც კი მორფოლოგიურად განსხვავდება ერთმანეთისგან, უფრო მეტიც, დამახასიათებელი ნიშნების განსხვავების პოლარულობა  მუდმივია. ეს აღმოჩენები ამყარებს ლიკის დაკვირვებების შედეგად გამოთქმულ მოსაზრებებს (1995), რომ ლაეტოლის ჯიში მორფოლოგიურად შუალედურ ადგილს იკავებს ვ. ჰ. კიმბელი გვთავაზობს მოსაზრებას, რომ ნამარხები ოთხი სხვადასხვა ადგილიდან წარმოგვიდგენს ცვალებად მოდგმას 1.2 მლნ წლის განმავლობაში. შესაძლოა გაჩნდეს სრულიად ბუნებრიივ და კრიტიკული შეკითხვა, ანაგენესის რამდენად ზუსტ ტესტს გვთავაზობს ეს შემთხვევა. ჩვენ ვეყრდნობით ნაცნობი მახასიატებელი ნიშნების მწირ ნუსხას, მცირე და ანატომიურად შეზღუდულ ნიმუშებზე დაყრდნობით კანაპოდან, ალიას ყურიდან და ლაეტოლიდან, ჩვენ ვერ გამოვრიცხავთ დაშვებას, რომ შესაძლოა თუნდაც ერთი ოტუ წარმოადგენდეს უკანასკნელ აპომორფიულ მცხოვრებს. ანამენსიზისა და ჰადარის ჯიშებს შორის. ნებისმიერი ნამარხი მასალის კვლევისას მცირე ზომის ნიმუშები დიდ სირთულეს ქმნის, ეს პრობლემა მოულოდნელი შეცდომის გამომწვევია ანალიზისას. 20 მახასიათებელი ნიშნის და 4 სხვადასხვა ნიმუშის კვლევისას ფაქტობრივად შეუძლებელია, რომ მოულოდნელმა შეცდომამ შექმას ზუსტი მოდელი, რომელშიც ახალ ნიმუშებს უფრო მეტი მიღებული ნიშან–თვისება აქვთ, ვიდრე ძველებს. მახასიათებელ ნიშნებს შორის ძლიერმა კორელაციამ შესაძლოა შექმნას ასეთი მოდელი, ნიმუშის ზომის გათვალისწინების გარეშე, მაგრამ ეს გაძლიერების ნაცვლად  უფრო მეტად შეასუსტებს არგუმენტს. რელევანტური დროის პერიოდის მიხედვით ნიმუშების მოძიებამ შესაძლოა მოგვცეს ისეთი ნამარხი, რომელიც კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენებს მოდგმის უწყვეტად არსებობის ჰიპოთეზას. მიუხედავად ამისა, საგულისხმოა, რომ ამჟამად მოცემული მაჩვენებლები ზუსტად იდენტურ ფილოგენეტიკურ სიგნალს გვაძლევს – შედარებით პატარა და მოზრდილი ქვედაყბა და ამასთან, მოზრდილი ზედა ყბა. მახასიათებელ ნიშნებს შორის კონსისტენციის მაღალი დონის აღმოჩენა საფუძველს გვაძლევს ვიფიქროთ, რომ სიგნალი ყბიდან და კბილების სტრუქტურა საკმაოდ ძლიერია. ტომოგრაფიული მონაცემები კიდევ უფრო მეტ სიმყარეს სძენენ ამ ალტერნატიულ ჰიპოთეზებს. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, დღედღეობით არ მოიძევება საკმარისი მასალა, რომელიც გაამ კუთხით, საკვანძო ნიმუში არის 3.9 მლნ წლის წინანდელი ბელოდელის წინა ძვალი, რომელიც აღმოჩენილ იქნა ეთიოპიაში 1987 წელს. დაახლოებით იმავე პერიოდის ანამენსიზის ნამარხის აღმოჩენა გვაფიქრებინებს, რომ ბელოდელი სწორედ ამ სახეობას მიეკუთვნება და არა აფარენსიზს. ცხადია, მანამ სანამ აღმოჩენილი არ იქნება შუბლის ძვალი, ეს ალტერნატივა არ გამოირიცხება. ვფიქრებინებს, რომ ანამენსიზი და აფარენსიზი ერთამანეთს თანხვდებიან. იმ შემთხვევაში, თუ ანამენსისის წინა ძვალი აღმოჩნდება მორფოლოგიურად განსხვავებული აღმოჩნდება აფარენსიზისგან, ბელოდელის მსგავსება აფარენსიზთან გვიჩვენებს გეოლოგიურ თანადროულობას ამ ჯიშებს შორის, და ამდენად შეამცირებს ალბათობას, რომ ეს ორი ტაქსონი ერთმანეთს უკავშირდება ანაგენეტიკურად. მსგავსად, თუკი ნაჩვენები იქნება, რომ ერთ–ერთ ან ორივე შუალედურ ოტუს განსაკუთრებულად კლადისტიკური ურთიერთობაა აქვს სხვა სახეობასთან, მაშინ  ჰიპოთეზა ანამენსიზისა და აფარენსიზის ანაგენეტიკური ურთიერთობის შესახებ ავტომატურად მცდარი აღმოჩნდება. კენიატროპუსი კიდევ სხვა პოტენციურ კრიტერიუმს გვთავაზობს. მაგრამ, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, რომელიმე სახეობის შეზღუდული მახასიათებელი ნიშანი უეჭველად არ ნიშნავს მასა და რომელიმე ოტუს შორის. მანამ, სანამ შემდგომი აღმოჩენები მეტ სინათლეს მოჰფენენ ამ საკითხს, ჩვენ ვვარაუდობთ, რომ ანამენსიზი აფარენსიზის წინაპარია. ეს სახეობები ამგვარად აყალიბებენ ე.წ. „ევოლუციურ ჯიშებს.“ ძნელია ცალსახად თქვა, რომ ოთხ სხვადასხვა სახეობას შორის რაიმე სახის ნათესაური კავშირი არსებობს, მაგრამ ფაქტია, რომ თითოეული მათგანი წარმოგვიდგენს ერთ ან ერთზე მეტ გეოგრაფიულად მრავალფეროვან სახეობებს. უმეტესობა მათგანს გეოლოგიური დროის სვლასთან ერთად, შთამომავალი არ დაუტოვებია. ანაგენესი არ მოიცავს წინაპრის სრულ ტრანსფორმაციას შთამომავლამდე. ანაგენეზსში ჩვენ ვგულისხმობთ ევოლუციურ ცვლილებას წინაპრებიდან შთამომავლობებში. ავსტრალოპითეკ ანამენსისი არ გამოირჩეოდა ადაპტაციის კარგი უნარით, შესაბამისად ძალიან იშვიათად იცვლიდნენ საცხოვრებლებს, თუ განსაკუთრებული აუცილებლობა არ იდგა ამის, ამასთანავე ისინი ამ გარემოსთან მიჯაჭვულობით საკმაოდ კარგად იცნობდნენ ფლორას და ფაუნას, ეტაპობრივად უმნიშვნელო მიგრაციას ახორციელბდნენ რაც სეზონზე იყო დამოკიდებული, ეს აიხსნება იმით რომ ისინი საკვების შესაბამისად მოძრაობდნენ, ადგილობრივ ჰაბიტებით იკვებებოდნენ. მათი კვების რაციონი ერთი შეხედვით დიეტას ჰგავდა, რომელიც შედგებოდა ისეთი საკვები პროდუქტებით, რომლებიც სტაომტოლოგიურ პრობლემებს არ იწვევდა, მათი დღიური სარგო შედგებოდა დაბალ ცხიმიანი საკვებით. ანამენსისის მდედრი წარმომადგენლებისთვის სტომატოლოგია იყო ერთ-ერთი საყურადღებო და ისინი განსაკუთრებული სიფრთხილით მიირტევდნენს აკვებს ორსულობის დროს, რათა არ ჰქონოდათ გართულებები შემდეგში. ანამენსისზე ჩატარებული გამოკვლევების საფუძველზე ირკვევა, რომ მათი ევოლუცია ისეთი სწრაფი არ იყო, როგორც მათ პარალელურად არსებული ადამიანებისა, რაც შეიძლება აიხსნას იმით რომ ისინი შეჯაჭვულნი იყვნენ ერთი და იგივე გარემოს და არ ცდილობდნენ უფრო მეტის ძიენას, თუ ამის საჭიროება არ იყო. პილოგენეტიკური ურთიერთობები ავსტრალოპითეკ ანამენსისი ფართოდ გავრცელების არეალი მომდინარეობს კენიაში, სადაც არქეოლოგებმა მოიძიეს ინფორმაცია მათ სხვადასხვა სახეობებთან ურთიერთობებზე. ანამენსისის ერთ-ერთი მჭიდრო ურთიერთობა უკავშირდება აფარენსის, ეს ორი სახეობა კი ხანგრძლივი ცხოვრებით ხასიათდება. არსებობს მოსაზრება რომ ანამენსისი არის მემკვიდრე რამიდუსის და მისმა მემკვიდრეულმა ნიშან-თვისებებმა 4 მილიონი წლის მოგვიანებით იჩინა თავი ანამენსისში, თუმცა ამ დაშვებას რიგი ანთროპოლოგებისა არ ეთანხმება. ამასთანავე არსებობს მოსაზრება რომ ანამენსისის წინაპარი არის ჰომო ჰაბილისი, ან ბოისეი და ა.შ., მსგავსი მრავალაზროვნება მოწმობს იმას რომ სხვადასხვა ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ანამენსისის ნაშთების შესწავლა, სხვადასხვა დასკვნებამდე მიდის. ავსტრალოფითეკ ანამენსისის აღმოჩენებით დადგინდა რომ მას ჰქონდა მრავალი კომბინაციური თვისებები, რომლებიც როგორც ადამიანის, ისე მაიმუნების დამახასიათებელია, რაც მიგვანიშნებს იმაზე რომ ეს სახეობა იყო შუაში მდგომი ადამიანსა და  მაიმუნებს შორის, სადაც იყო თავმოყრილი ზემოხსენებული სახეობების თვისებები. ანამენსისის წვივის ძვლები იმ აგებულებისაა როგორიც თანამედროვე ადამიანის, ხოლო ტერფების მოყვანილობა მიუთითებს იმას რომ ეს სახეობა გამართულად ორ ფეხზე  ვერ დადიოდა  და როგორ მაიმუნებს ჩვევიათ ოთხზე დადიოდნენ, თუმცა მოგვიანებით სხვადასხვა არეალში დასახლებულმა ანამენსისებმა აჩვენეს რომ შეძლეს ოთხით სიარულიდან როგორ თანამედროვე ადამიანს, ისე გადააადგილებულიყო. მიუხედავად დიდი ინფორმაცისაა, არსებობს მრავალი კითხვები რომლებზეც ჯერ პასუხი გაუცემელია, ანთროპოლოგები და არქეოლოგები ახალი ტექნოლოგიებით და დიდი ენთუზიაზმით იმ არეალებში კვლავ აწარმოებენ ექსპედიციებს, რადგან აღარ იყოს პასუხგაუცემელი ისეთი კითხვები, რომელიც ანამენსისის გენეტიკას, მის ცალსახა წინაპარს და სხვა სპეციფიურ საკითხებს უკავშირდება. მივი ლიკის ექსპედიციამ ეს ძვალი აღმოაჩინა ეთიოპიის შუაში, ეს არის ყბის ძვალი, მოგვიანებით კი მსგავსი ძვლის სტრუქტურა აღმოაჩინეს კენიაში 1994 და 2006 წელს. აღჭურვილობა ავსტრალოპითეკ ანამენსისი ცხოვრობდა კენიაში, კონკრეტულად კი ალის ყურეში, ტბასთან ახლოს. მათი ნამუშევრებიდან ირკვევა და მკაფიო კავშირია ტყესთან, რადგან ყველა საჭირო ნივთი ხისგან ჰქონდათ დამზადებული, ასევე აქტიურად იყენებდნენ სათესლე ტარებს.