cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვოვნუშკი
ვოვნუშკი — (ინგუშიდან. ვოვნაშკი - თავდაცვითი კოშკების ადგილი) - შუა საუკუნეების თავდაცვისა და საგუშაგოების ინგუშური კოშკების კომპლექსი. ეს არის ინგუშეთის ხუროთმოძღვრების უნიკალური ძეგლი, ძეირახ-ასინსკის სახელმწიფო ისტორიული, არქიტექტურული და ბუნებრივი მუზეუმ-ნაკრძალის ნაწილი. მდებარეობს თანამედროვე ინგუშეთის მაღალმთიან ძეირახსკის რაიონში. ვოვნუშკის კოშკებს ტრადიციულად იხსენიებენ ინგუშების კლანური კოშკების ოზდოის სახელით.
მაჰერშალა ალი
ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ გამოჩნდა ტელესერიალებში — „ჯორდანის გამოძიება“ (2001–2002) და „მატრიცა: მუქარა“ (2003–2004). ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა რიჩარდ ტაილერის როლით ტელესერიალში „4400“ (2004–2007). 2008 წელს მონაწილეობდა დეივიდ ფინჩერის ფილმში „ბენჯამინ ბატონის უცნაური ისტორია“. კიდევ უფრო მეტ წარმატებას მიაღწია Netflix-ის პოლიტიკური ტელესერიალით „ბანქოს სახლი“ (2013–2016). იგი აგრეთვე გამოჩნდა „შიმშილის თამაშების“ სერიის ორ ფილმში და სუპერგმირულ ტელესერიალში „ლიუკ ქეიჯი“ (2016).
ვოვნუშკი
ვოვნუშკი არის ერთ–ერთი ყველაზე ნათელი და ეგზოტიკური კოშკის კომპლექსი ძველი ინგუშეთის თავდაცვითი ნაგებობათა შორის. ვოვნუშკის ძეგლი შედგება სამი ძირითადი კოშკისგან, რომელთაგან ორი დგას ერთ კლდეზე და ერთი მოპირდაპირე კლდეზე. შორიდან კომპლექსის კოშკები ყურადღებას იპყრობს, თუმცა ისინი მდებარეობს მდინარე გულოიას ულამაზეს ხეობაში, კავკასიონის შთამბეჭდავი კლდეებისა და ქედების ფონზე. კოშკები დამზადებულია ქვისგან და ჰგავს კლდეების ბუნებრივ გაფართოებას, რომელთა მწვერვალებზეცაა აგებული. ისინი ოთხსართულიანი ნაგებობებია, რომელთაც გადახრილი პირამიდის ფორმა აქვთ, ხასიათდებიან ბრტყელი სახურავებით და ვიწრო საყრდენი ფანჯრებით. ბარიერი კედლების, რომლებიც კოშკებთან მისასვლელს აფერხებენ, ორგანულად არის შერწყმული კლდეების ბუნებრივ რელიეფში.
ვოვნუშკის კომპლექსის კოშკების აგების დროზე ძალიან ცოტაა ცნობილი, მაგრამ ჩვენ შეგვიძლია დარწმუნებით ვივარაუდოთ, რომ თითოეული კოშკი აშენდა ერთი წლის განმავლობაში, ვაინახების სხვა საგვარეულო კოშკების მსგავსად. კოშკის მშენებლობასთან შესაბამისობა 365 დღის განმავლობაში სავალდებულო იყო. თუ ერთი წლის განმავლობაში შეუძლებელი იყო კოშკის მშენებლობის დასრულება, მაშინ იგი არ დასრულებულა, მაგრამ დემონტაჟი ქვებით მოხდა ან მიტოვებულია.
მრავალი ლეგენდა უკავშირდება ვოვნუშკის, მაგრამ ერთი მათგანი ნამდვილ ამბავს ჰგავს: ერთხელ კოშკების ალყის დროს, ვაინაxმა ქალმა ბევრი ბავშვი გადაარჩინა. როდესაც ერთ–ერთ კოშკს ცეცხლი წაუკიდეს, მან ბავშვებთან ერთად აკვანი გადაიტანა, სასწაულებრივად მოახერხა რამდენჯერმე გადასვლა თოკის გასწვრივ, რომელიც მტრებმა გაანადგურეს ვოვნუშკის ორ კოშკს შორის.
მაჰერშალა ალი
ალიმ მიიღო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში ხუანის როლის შესრულებისთვის ფილმში „მთვარის შუქი“. იგი პირველი მუსულმანი მსახიობია, რომელიც აღნიშნული ჯილდოს მფლობელი გახდა. 2019 წელს გადაეცა მეორე ოსკარი და ოქროს გლობუსი პიანისტ დონ შირლის როლის განსახიერებისთვის ფილმში „მწვანე წიგნი“ — ამით იგი გახდა პირველი შავკანიანი, რომელმაც მიიღო ორი ოსკარი ერთი და იმავე კატეგორიაში. 2019 წელს იყო HBO-ს კრიმინალური ტელესერიალის „ნამდვილი დეტექტივის“ მესამე სეზონის მთავარი როლის შემსრულებელი.
ვოვნუშკი
2008 წელს ვოვნუშკის კოშკის კომპლექსი გახდა კონკურსის პროექტის "შვიდი საოცრება რუსეთი" მონაწილე, რომელიც ორგანიზებული იყო გაზეთი "იზვესტიას", ტელეკომპანია "რუსეთის" და რადიო "მაიაკის".
2009 წელს ვოვნუშკის კოშკის კომპლექსის სურათი გამოჩნდა რუსეთის საფოსტო ბეჭედზე "ინგუშეთის რესპუბლიკა" სერიაში "რეგიონები".
მაჰერშალა ალი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:ამერიკელი რეპერები კატეგორია:კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ვიდეო თამაშების მსახიობები
ვოვნუშკი
2010 წელს, რუსეთის ბანკმა, რუსეთის სამახსოვრო მონეტების სერიაში "არქიტექტურის ძეგლები", გამოსცა ვერცხლის მონეტა, რომლის ტირაჟი 10,000 ეგზემპლარად იყო გამოსახული, ვოვნუშკის კომპლექსის ერთ-ერთი სათვალთვალო, რომელშიც ნომინალური ღირებულებაა 3 მანეთი და წონა 31,1 გრამი.
ლიტერატურა
კატეგორია: ინგუშეთი კატეგორია: კოშკები
კუზმინოვკა (აურგაზის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 37  კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე-ოზერო, რომელიც დაშორებულია 9 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (41 %), ხოლო ბაშკირები 26 %.
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
მაიისიანი (არმავირი)
მაიისიანი (Մայիսյան) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 004 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 195 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 10.29 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
პონტალ-დუ-არაგუაია
პონტალ-დუ-არაგუაია (Pontal do Araguaia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 370 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტეზორუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 395 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.97 კმ²-ზე. ფართობი 2 738 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
სან-ხუსტო (ბუენოს-აირესი)
სან-ხუსტო (San Justo) — ქალაქი არგენტინაში. მდებარეობს ბუენოს-აირესის პროვინციაში. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 105 274 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუენოს-აირესის პროვინციის ქალაქები
მცენარის ბუსუსები
მინიატიურა|Echium Vulgare-ის ბუსუსები ბუსუსები — მცენარის კანის უჯრედების ერთ- ან მრავალუჯრედიანი გამონაზარდები. მათი მსგავსია ე. წ. ემერგენცები, რომელთა წარმოქმნაში უფრო ღრმად მდებარე ქსოვილები მონაწილეობენ. ერთუჯრედიან ბუსუსებს ვარსკვლავის ან დვრილის ფორმა აქვთ, მრავალუჯრედიანები კი ქმნიან გრძელ გამონაზარდებს ან ქერქლებს. ბუსუსები იცავენ მცენარეს ტემპერატურის ცვალებადობისგან და უნარჩუნებენ ტენს.
ბუსუსები ხშირად ხელს უწყობენ მცენარის ნაყოფის ან თესლის გავრცელებას, ამაგრებენ მცოცავ მცენარეებს საყრდენზე (ღეროს კაუჭისებრი ბუსუსები), შეიწოვენ წყალს (ყველა მცენარის ფესვის ბუსუსები), ასრულებენ გამომყოფი ორგანოების ფუნქციას (ჯირკვლოვანი ბუსუსები, რომლებიც გამოყოფენ ეთეროვან ზეთებს) და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბოტანიკა
სინკო-ოლივასი
სინკო-ოლივასი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის რიბერა-ბახა-დელ-ებროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 2,12 კმ². მოსახლეობა — 102 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
კალაბანგა
კალაბანგა (ოფიციალურად კალაბანგის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Calabanga) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 88 906 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 48 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
მატუტინა
მატუტინა (Matutina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 040 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პატუს-დი-მინასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 761 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.41 კმ²-ზე. ფართობი 260 957 კმ²-ია.
გუიავა
გუიავა (Psidium guajava) — მარადმწვანე ხე მირტისებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 4–5 (ზოგჯერ 10) მ. საკმაოდ მსხვილი ყვავილები აქვს (2–3 სმ). ნაყოფი 3–12 სმ სიგრძის ბურთისებრი ან მსხლისებრი კენკრაა. მისი სამშობლოა სამხრეთი და ცენტრალური ამერიკა, სავარაუდოდ პერუ. გუიავა იზრდება ყველა ტროპიკულ ქვეყანაში როგორც ნაყოფიერი კულტურა; მაგალითად, კუბაზე, ბრაზილიასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში იკავებს დიდ ფართობს ბაღებში, სადაც წარმოქმნის დიდ ველურ რაყებს. მომჟავო-ტკბილი, არომატული, წვნიანი, თეთრი, ვარდისფერი ან წითელი რბილობიანი ნაყოფი გამოიყენება საკვებში ნედლი და გადამუშავებული სახით. კულტურაში ცნობილია გუიავას მრავალრიცხოვანი ჯიშები.
სქოლიო
კატეგორია:მირტისებრნი
ფონუალეი
ფონუალეი (Fonualei) — ტონგის სამეფოს დაუსახლებელი ვულკანური კუნძული ვავაუს კუნძულებიდან 50 კმ-ში ჩრდილოეთით, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ვავაუს ოლქში.
გეოგრაფია
thumb|250px|left|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან კუნძული საკმაოდ მცირეა ფართობით (4,3 კმ² ), მისი სიგანე შეადგენს არაუმეტეს 2 კმ-ს. ცენტრში მდებარეობს იმავე დასახელების მოქმედი სტრატოვულკანი.
ისტორია
კუნძული 1781 წლის 26 თებერვალს აღმოაჩინა დონ ფრანცისკო ანტონიო მაურელემ (Don Francisco Antonio Maurelle), რომელმაც მას სახელად დაარქვა სევდის კუნძული (Amargura), რადგანაც მასზე ჩანდა ამოფრქვევის კვალი და არ არსებობდა მცენარეულობა.
სანგის დეპარტამენტი
სანგის დეპარტამენტი (Sangha) — კონგოს რესპუბლიკის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთში. დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ვესო.
გეოგრაფია
დეპარტამენტი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, სამხრეთიდან კიუვეტის დეპარტამენტს, ჩრდილო-დასავლეთიდან კამერუნს, სამხრეთ-დასავლეთიდან დასავლეთ კიუვეტის დეპარტამენტს და აღმოსავლეთიდან ლიკუალის დეპარტამენტს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
სანგის დეპარტამენტი დაყოფილია 1 კომუნად და 5 ოლქად :
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს რესპუბლიკის დეპარტამენტები
ნიკოლა I (ჩერნოგორია)
ნიკოლა I პეტროვიჩი (დ. 7 ოქტომბერი, 1841 — გ. 2 მარტი, 1921) — ჩერნოგორიის სამთავროს მეორე თავადი 1860–1910 წლებში, ხოლო შემდეგ ჩერნოგორიის სამეფოს პირველი მეფე 1910–1918 წლებში.
დაიბადა 1841 წელს პეტროვიჩების მშობლიურ სოფელ ნეგუშიში. მამამისი იყო მირკო, დანილო I-ის ძმა, ხოლო დედა — სტანა მარტინოვიჩი. 1854 წელს დანილო პეტროვიჩმა უარი თქვა საეპისკოპოსო წოდებაზე და დაქორწინდა დარინკაზე. 1860 წელს დანილო მოკლეს და მთავრის თანამდებობა დაიკავა ნიკოლამ. 1910 წელს მეფის ტიტული მიიღო და 1918 წლამდე მართავდა ქვეყანას.
გარდაიცვალა 1921 წელს საფრანგეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩერნოგორიის მმართველები კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1841 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
მერძავანი
მერძავანი (Մերձավան) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 387 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 335 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 10.11 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
იბიტიურა-დი-მინასი
იბიტიურა-დი-მინასი (Ibitiúra de Minas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 930 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 382 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.51 კმ²-ზე. ფართობი 68 316 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ელ-ბოსკე (კადისი)
ელ-ბოსკე (El Bosque) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კადისის პროვინციის სიერა-დე-კადისის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 30,8 კმ². მოსახლეობა — 2145 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კადისის მუნიციპალიტეტები
სირილ მარე
სირილ მარე (დ. 11 აგვისტო, 1987, დიჟონი, საფრანგეთი) — ფრანგი ძიუდოისტი. 2016 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ოლიმპიურ თამაშებზე. 2015 წელს საფრანგეთის ნაკრებთან ერთად გაიმარჯვა ევროპულ თამაშებზე, ხოლო ინდივიდუალურად ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 2017 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე, ხოლო 2018 და 2019 წლებში ზედიზედ ორჯერ დამარცხდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში. 2013, 2014 და 2015 წლებში ზედიზედ სამჯერ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2017 და 2018 წლებში ზედიზედ ორჯერ დამარცხდა ევროპის ჩემპიონატის ფინალში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ფრანგი ძიუდოისტები
კასტელარი
კასტელარი (Castelar) — ქალაქი არგენტინაში. მდებარეობს ბუენოს-აირესის პროვინციაში. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 104 019 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუენოს-აირესის პროვინციის ქალაქები
ბუტაფორია
მინიატიურა|კოსმოსური ხომალდის „აშშ“ ბუტაფორია ბუტაფორია (buttafuoria ) — მულაჟი, თეატრალური წარმოდგენებისა და კინოგადაღებებისთვის საგანგებოდ დამზადებული საგნები — ქანდაკება, ავეჯი, ჭურჭელი, სამკაული, იარაღი, ავტომობილი, სახლი და სხვა; მზადდება იაფფასიანი მასალისგან: მუყაო, ხე, თუნუქი. ფორმით, ზომითა და ფერით ორიგინალსა ჰგავს. ბუტაფორიულ საგნებს ამზადებს თეატრის ან კინოსტუდიის თანამშრომელი — ბუტაფორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეატრალური ტერმინოლოგია
პონტი-ბრანკა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 768 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.58 კმ²-ზე. ფართობი 685 992 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ლაზარევის ზღვა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთის ოკეანის ზღვები
ბუტადიონი
მინიატიურა|Phenylbutazone ბუტადიონი, ფენილბუტაზონი — არასტეროიდული სამკურნალო პრეპარატი ბუტულირაზოლიდონების ჯგუფისა; ტკივილგამაყუჩებელი, სიცხისდამწევი და ანთების საწინააღმდეგო საშუალება. ბუტადიონის ტაბლეტებს იყენებენ მწვავე და ქრონიკული რევმატიზმის, რევმატული და ინფექციური პოლიართრიტის, ნიკრისის ქარისა და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ. განსაკუთრებულ ეფექტიანობას ამჟღავნებს ბეხტერევის დაავადების და რეიტერის სინდრომის მკურნალობის დროს. ქიმიური სტრუქტურით ახლოს დგას პრეპარატ ტრიბუზონთან.
უკუჩვენება
ზოგჯერ ბუტადიონი იწვევს კუჭის გაღიზიანებას, კანზე გამონაყარს და სხვა გვერდით მოვლენებს. მისი მიღება შეიძლება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით. აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთში ამოღებულია ხმარებიდან ადამიანის ორგანიზმში სისხლის თეთრი უჯრედების დათრგუნვის გამო და აპლასტიკური ანემიისას.
ლიტერატურა
კატეგორია:წამლები
მეწამორი (სოფელი)
მეწამორი (Մեծամոր) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 410 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 371 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.8 კმ²-ია.
ღაზიაბადი
ალტ=ღაზიაბადი|მინი|ღაზიაბადი — სავაჭრო ცენტრი შიპრა მოლი ღაზიაბადი (ჰინდ.ग़ाज़ियाबाद) — ქალაქი ინდოეთის შტატის უტარ-პრადეშის დასავლეთით, ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ალტ=ღაზიაბადის მდებარეობა ინდოეთის რუკაზე|მინი|ღაზიაბადის მდებარეობა ინდოეთის რუკაზე
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს დელიდან აღმოსავლეთით 19 კმ-ზე და ქალაქ მერატიდან სამხრეთ-დასავლეთით 46 კმ-ზე ,მდინარე ჰინდონგიდან (მდინარე ჯამნას შენაკადი) 2.5 კმ-ში.მისი
სიმაღლე ზღვის დონიდან 209 მეტრია.
2013 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 784 166 ადამიანია.
ეკონომიკა
ღაზიაბადი ჩრდილოეთ ინდოეთის ერთ – ერთი უდიდესი ინდუსტრიული ქალაქია. ძირითადად განვითარებულია მეტალ – დამამუშავებელი და ელექტრონული ინდუსტრია.
ტრანსპორტი
ჰინდონის ადგილობრივი აეროპორტი, რომელიც ღაზიაბადს ემსახურება, ფუნქციონირებს 2019 წლის ოქტომბრიდან. უახლოესი საერთაშორისო აეროპორტი — დელის ინდირა განდის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი.
კლიმატი
ღაზიაბადი ქვეყნის დედაქალაქთან ახლოს მდებარეობს, ამიტომ   ტემპერატურა და ნალექების რაოდენობა დელის ანალოგიურია. მტვრის ქარიშხალი და თოვლის ნალექები რაჯასტანის ჰიმალაებში, კუმაონისა და გარვალის ბორცვებზე რეგულარულად ახდენს გავლენას ამინდზე. მუსონები ამ ადგილას ივნისის ბოლოს ან ივლისის პირველ კვირას გვხვდება. ოქტომბრამდე ჩვეულებრივ  წვიმებია. ჩრდილოეთ ინდოეთის სხვა ნაწილებში, ძირითადად, სამი სეზონია - ზაფხული, ზამთარი და წვიმა, მაგრამ ზოგჯერ ჰიმალაიასა და კუმაონის ბორცვებზე ძლიერი თოვლის გამო, არახელსაყრელი ამინდებია. რიგმა სამშენებლო და საგზაო პროექტებმა, რამაც გამოიწვია ასობით ძველი ხის სწრაფი მოჭრა, მნიშვნელოვნად გაამწვავა დაბინძურების  და ტემპერატურის მატების პრობლემა.
ისტორია
ალტ=ღაზიაბადი-დელის კარიბჭე|მარცხნივ|მინი|ღაზიაბადი-[[დელი|დელის კარიბჭე]] ალტ=ინდიაპურამი, ღაზიაბადი|მინი|ინდიაპურამი, ღაზიაბადი ქალაქი ღაზიაბადი დაარსდა ახ. წ. 1740 წელს ღაზი-უდ-დინის მიერ, რომელიც   მოგოლების იმპერატორ მუჰამედ შაჰის  ვაზირი იყო. მან ახლად დაარსებულ  ქალაქს  თავისი სახელი " ღაზიუდდინაგარი" დაარქვა.1864 წელს ქალაქში რკინიგზის გახსნასთან დაკავშირებით სახელი შეამოკლეს და უწოდეს ღაზიაბადი. დიდ მოგოლთა იმპერიის მმართველობის ხანაში ღაზიაბადი და განსაკუთრებით მდინარე ჰინდონის ნაპირები დიდ მოგოლთა სამეფო ოჯახის პიკნიკის ადგილს წარმოადგენდა.
იმავე პერიოდში ქალაქში  სამეცნიერო საზოგადოების დაარსება მნიშვნელოვან ეტაპად ითვლება საიდ აჰმად ხანის მიერ დაწყებულ საგანმანათლებლო მოძრაობაში.
იმავე წელს გაიხსნა სინდის, პენჯაბისა და დელის სარკინიგზო მაგისტრალი, რომელიც დელის და ლაჰორს ერთმანეთთან აკავშირებს ღაზიაბადის გავლით. 1870 წელს სინდის, პენჯაბისა და დელის სარკინიგზო ხაზის ამრიტსარ-საჰარანპურ-ღაზიაბადის ხაზის დასრულების შემდეგ, დელი დაუკავშირდა მულთანს ღაზიაბადის მეშვეობით, ხოლო ღაზიაბადი გახდა აღმოსავლეთ ინდოეთის რკინიგზის და სინდჰის, პენჯაბისა და დელის რკინიგზის კვანძი. ინდირაპურამი ღაზიაბადის მნიშვნელოვანი რაიონია.
ინდოეთის 1857 წლის აჯანყების შემდეგ  ღაზიაბადი  ასოცირდებოდა ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოძრაობასთან.
რელიგია
ინდუიზმი ყველაზე გავრცელებული რელიგიაა ღაზიაბადში 72,93% მიმდევრით, მას მოსდევს 25,35% მუსლიმი, 0,41 ქრისტიანი და 0,49% სიქჰი, რომლებიც ქალაქში მიმდევრების ყველაზე მცირე პროცენტს შეადგენენ. დაახლოებით 0,07 ბუდისტი, ჯაინიზმის მიმდევრების 0,35% უმცირესობაშია. ღაზიაბადში მრავალი რელიგიური ადგილია, მათ შორის: ინდუისტების ისკონის ტაძარი, მუსლიმების ჯუმა მეჩეთი,   ქრისტიანების წმინდა სამების ეკლესია, სიქჰები შრი გურუ სიქჰ საბჰა გურუდვარა.
Anarchy (ბასტა რაიმზის ალბომი)
Anarchy — ამერიკელი რეპერ ბასტა რაიმზის მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2000 წელს. განსხვავებით წინა ალბომებისგან, Anarchy აპოკალიფსის თემას არ ეხება.
ჩანაწერი Billboard 200-ში #4 პოზიციამდე ავიდა და გამოცემის პირველ კვირაში 164.000 ასლის ოდენობით გაიყიდა. RIAA-მ მას მოგვიანებით პლატინის სტატუსი მიანიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები კატეგორია:ბასტა რაიმზის ალბომები კატეგორია:2000 წლის ალბომები
სქესობრივი გადარჩევა
მინი| [[ფარშევანგი|ფარშევანგს კუდი საპირისპირო სქესის მოხიბვლაში ეხმარება. ]] სქესობრივი გადარჩევა — ბუნებრივი გადარჩევის თანმდევი პროცესი, სადაც ერთი ბიოლოგიური სქესის წარმომადგენლები ირჩევენ სქესობრივ პარტნიორებს მეორე სქესის წარმომადგენლებიდან. ისინი ასევე კონკურენციას უწევენ იმავე სქესის დანარჩენ წარმომადგენლებს, რომლებიც შესაძლოა ხელმისაწვდომნი იყვნენ საპირისპირო სქესის წარმომადგენლებისათვის. გადარჩევის ეს ორი ფორმა ნიშნავს იმას, რომ ზოგიერთი ინდივიდი უფრო მეტად აღწევს რეპროდუქციულ წარმატებას, ვიდრე სხვები მის პოპულაციაში, რის მიზეზადაც შესაძლოა დავასახელოთ ის, რომ ეს ინდივიდები აღქმული არიან უფრო მიმზიდველად და შესაბამისად საპირისპირო სქესის წარმომადგენლები ამჯობინებენ უფრო მიმზიდველ პარტნიორთან შთამომავლობის ყოლას. მაგალითად გამრავლების პერიოდში სქესობრივი გადარჩევა ბაყაყებში ხდება შემდეგნაირად, ისინი იკრიბებიან გუბურის წყლის ზოლზე და იწყებენ შეჯვარების ზარის გაშვებას. შემდეგ მოდიან მდედრები და ირჩევენ მამრებს საუკეთესო ზარისა და ტერიტორიის შესაბამისად. არსებობს განზოგადებული აზრი იმის შესახებ, რომ მამრები იღებენ ბენეფიტს სხვადასხვა მდედრთან დამყარებული ხშირი სექსუალური კავშირებიდან, ხოლო მდედრებს კი აქვთ შეზღუდული შესაძლებლობები პირმშოს ყოლაში, შესაბამისად ისინი მაქსიმალურად ცდილობენ რომ დაიბრუნონ ენერგია, რომლის ინვესტირებასაც ახდენენ რეპროდუქციაში.
ჩარლზ დარვინი იყო პირველი პიროვნება რომელმაც შემოგვთავაზა, რომ ე. წ. მეორეხარისხოვანი სქესობრივი მახასიათებლები მამრობითი სქესის წარმომადგენლებისა, მაგალითად, როგორიცაა ფარშევანგის დახვეწილი და ლამაზი კუდი, ნათელი და ფერადი ბუმბული ფრინველებში, ბოხი, დაბალი ტონალობის ხმა მამაკაცებში, განვითარდა გამომდინარე იქიდან, რომ სუსტი სქესის წარმომადგენლებს სწორედ ისეთ ინდივიდებთან ერჩიათ ურთიერთობის დამყარება, რომელთაც გამორჩეული მახასიათებლები ჰქონდათ. სქესობრივი გადარჩევა შესაძლოა მივიჩნიოთ ორი სპეციალური, ბუნებრივი გადარჩევის ერთ-ერთ სახედ.
სქესობრივი გადარჩევის ერთ-ერთ ფორმაში ერთი სქესის წარმომადგენლები ქმნიან რეპროდუქციულ დიფერენციაციას ერთმანეთში კონკურენციის ფონზე. სქესობრივი გადარჩევის მეორე ფორმაში კი ერთი სქესის წარმომადგენლები ქმნიან რეპროდუქციულ დიფერენციაციას სხვა სქესთან მიმართებით სხვადასხვა ინდივიდების მათ მეწყვილეებად მიჩნევის ფონზე.
ეს მეორე ტიპის სქესობრივი გადარჩევაა, რომელშიც ერთი სქესის წარმომადგენლები ირჩევენ პოტენციურ მეწყვილეებს. როგორც ჩანს სქესობრივი გადარჩევის ეს ტიპი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ფორმაა სქესობრივი გადარჩევისა ფრინველებში. თუკი გვსურს დავამტკიცოთ რომ გადარჩევის სწორედ ეს ტიპი არის ყველაზე გავრცელებული ფორმა უნდა განვიხილოთ ნორმალური, სექსუალურად განსხვავებული ორნამენტების შეცვლა ზოგიერთ პოლიანდროუს ფრინველში, სადაც ძლიერი სქესი ირჩევს სუსტი სქესის იმ წარმომადგენელს, რომელიც თავის მხრივ აუცილებელია რომ იყოს მიმზიდველი. შესაბამისად პოლიანდროუს სუსტი სქესის წარმომადგენლები ჩვეულებრივ უფრო ფერადი სხეულის საბურველით გამოირჩევიან, ეს არის მათი მეორეხარისხოვანი სქესობრივი მახასიათებელი, რომელიც გაუმჯობესებულია. ამ ეგრეთ წოდებულ მახეზე წამოეგო აუდუბონიც, რომელიც დაიბნა სქესისმიერ განსხვავებებში, როდესაც ეტიკეტირებას ახდენდა მის ფერწერულ phalaropes-ში. მდედრი phalaropes-ის წარმომადგენლები ერთმანეთს კონკურენციას უწევენ ჩვეულებრივი შეფერილობის მამრების გამო. ეს უკანასკნელი კვერცხების ინკუბაციის პროცესს როგორც წესი ახალგაზრდობისას ახორციელებს.
არსებობს მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ზოგიერთი სახეობის მდედრი ფრინველები მეწყვილეებს იმ მამაკაცებს შორის ირჩევენ, რომლებიც მათთვის სასურველ ტერიოტორიებს ფლობენ. კონტრასტულია, რომ ზოგიერთი მდედრი მეწყვილეს სხვადასხვა ხარისხის გარეგნული ორნამენტების შესაბამისად ირჩევს, რასთან დაკავშირებითაც არსებობს გამორჩეულად საინტერესო კვლევა კენიის მკვიდრი გრძელ-კუდიანი ჩიტების Widowbirds-ის შესახებ. ამ პოლიგონზე მობინადრე მამრებს აქვთ თექვსმეტ დუიმიანი სიგრძის მქონე კუდი. კუდის დემონსტრირებდა ხდება, როდესაც მამრები ნელა დაფრინავენ მათ ტერიტორიაზე საჰაერო ჩვენებისას. ეს სანახაობა ნახევარი მილის დაშორებითაც კი მარტივად ხილვადია. მდედრებს, მამრობითი სქესისგან განსხვავებით აქვთ მოკლე და შეუმჩნეველი კუდები.
Widowbird-ის შესწავლამ გვიჩვენა, რომ საჭიროა ფრინველებში ბუნებრივი გარემოს მანიპულირება, რომელიც განსაკუთრებით ხელსაყრელია სხვადასხვა დაკვირვებების დროს. კემბრიჯის უნივერსიტეტის წარმომადგენლის Peter O'Donald-ისა და მისი კოლეგების კვლევა გვიჩვენებს რომ სუსტი სქესის წარმომადგენლებს ურჩევნიათ, რომ სექსუალურ პარტნიორად აირჩიონ შუალედური ფაზის, ძლიერი სქესის წარმომადგენლები. შედეგად ამ ტიპის ძლიერი სქესის წარმომადგენლების ჯიშის სელექციონირება ხდება უფრო ადრე ვიდრე სინათლის ფაზაში მყოფი მამრებისა. ისინი ვინც უფრო ადრე მოახდენენ სელექციონირებას, უფრო წარმატებულ წევრებად არიან აღქმულნი და ამიტომაც მდედრთა კეთილგანწყობა მათ მიმართ კიდევ უფრო დიდია. O'Donald-ი ასკვნის, რომ ზემოთ ხსენებული პოპულაცია არის პოლიმორფული, რადგან ნათელი ტიპის ინდივიდები უპირატესად არჩევანს აკეთებენ ჩრდილოელებზე და ეგრეთ წოდებული „სინათლის გენი“ კი მუდმივად შემოედინება მოსახლეობაში სამხრეთელი მიგრანტებისგან.
ჩვენ გვაქვს მწირი ინფორმაცია სქესობრივი გადარჩევის შესახებ. შესაძლოა მდედრობითი სქესის წარმომადგენელი ფრინველები მამრებს მათი კუდის შესაბამისად იმიტომ ირჩევდნენ, რომ ეს განსაზღვრავს მათ საერთო გენეტიკურ ხარისხს. აგრეთვე შესაძლებელია, რომ მათი არჩევანი სულაც არ იყოს ადაპტურ საფუძველზე წარმოქმნილი, არამედ იყოს მიზეზი ევოლუციური თანმიმდევრობისა.
სქესობრივი გადარჩევა ორგანიზმებში
კვლევების თანახმად, სქესობრივ გადარჩევას ადგილი აქვს როგორც ცხოველებში, ისე მცენარეებსა და სოკოებში. ჰერმაფროდიტი ლოკოკინა და მოლუსკთა ლოქორა სახეობები, რომლებიც ეგრეთ წოდებულ „სიყვარულის შუბს“ ისვრიან, ასევე მამრი მწერები, ქერცლფრთიანთა რიგიდან, რომლებიც თავიანთი პარტნიორი მდედრების ვაგინალურ ფორებს ფუთავენ სქესობრივი გადარჩევის მაგალითებს წარმოადგენენ. სქესობრივი გადარჩევის შედეგია მცენარეთა შეფერილობა. მკვეთრი ფერების წყალობით მცენარეები, რომლებიც დამტვერვით მრავლდებიან მწერებს იზიდავენ.
დღეს, ბიოლოგთა აზრით, უამრავი ევოლუციური მოვლენა შეიძლება ავხსნათ შიდასახეობრივი კონკურენციით. სქესობრივი გადარჩევა ორგანიზმში ისეთ ნიშან-თვისებებს აყალიბებს, რომლებიც დაწყვილებას უწყობს ხელს. გამოყოფენ სქესობრივი გადარჩევის ორ სახეს: ინტრასქესობრივ გადარჩევას, როდესაც ერთი ჯგუფის წევრები საპირისპორო სქესზე წვდომის მოსაპოვებლად ერთმანეთს ეჯიბრებიან, და ინტერსქესობრივი გარადჩევა, რომლის დროსაც, ერთი სქესის ინდივიდები ცდილობენ თავი მოაწონონ საპირისპირო სქესის წარმომადგენელს.
ინტრასქესობრივი გადარჩევის დროს, ყალიბდება  ნიშან-თვისებები, რომლებიც ძირითადად მამრებს ეხმარებათ დაწყვილებაში და მათ სიძლიერეს უსვამს ხაზს. მათ მეორეულ სქესობრივ ნიშნებს უწოდებენ (მაგ: რქა). ზემოთქმულ ნიშან-თვისებებს დარვინი „იარაღს“ ეძახდა.
უამრავი განსხვავებული თეორიები არსებობს, იმის შესახებ, თუ რატომ ხდება სქესობრივი გადარჩევის შედეგად მამრებში გარკ ვეული მახასიათებლების ჩამოყალიბება. ერთ-ერთი ასეთი თეორიაა ფიშერის “გაქცეული გადარჩევა”. თეორიის მიხედვით მამრის გარკვეული მახასიათებელი, თავდაპირველად, შესაძლოა, მისი გარემოსთან ადაპტაციისთვის გარკვეულ ფუნქციას ასრულებდეს. თუკი მდედრისთვის ეს მახასიათებელი მოსაწონი გახდება, ის სქესობრივი გადარჩევის გზით უფრო მეტ მამრში გამოვლინდება და უფრო მეტად გამოიკვეთება შემდგომ თაობებში. თუმცა ფარშავანგის კუდი უსასრულოდ ვერ გაიზრდებოდა, ვინაიდან გარკვეულ ეტაპზე დიდი კუდის „‘ხარჯები” სარგებელს გადაწონიდა.
არსებობს ფიზიკური მახასიათებლები, რომლებიც ინდივიდების სქესობრივ ქცევაზე მიგვანიშნებს. მაგალითად, თუკი მამრები მდედრებზე სხეულის ზომით საგრძნობლად დიდები არიან, ეს ნიშნავს, რომ მამრებს მრავალი პარტნიორი ყავთ (მაგალითად, გორილა). კიდევ ერთი მახასიათებელი, რაც სქესობრივ ქცევაზე მიგვანიშნებს არის სათესლე ჯირკვლების ზომა სხეულის ზომასთან შეფარდებით.
რა შეგვიძლია ვთქვათ ამ მხრივ ადამიანზე? ადამიანი ამ ორივე ნიშნით გორილებსა და შიმპანზეებს შორისაა. კაცი საშუალოდ 20 პროცენტით დიდია ქალზე, რაც კაცებს შორის შეჯიბრზე და პოლიგენიაზე მიუთითებს. თუმცა ასეთი სქესობრივი დიმორფულობა გორილებთან შედარებით უფრო ნაკლებია, თუმცა შიმპანზეებზე დიდია. კაცის სათესლე ჯირკვლების ფარდობითი ზომა შიმპანზეს სათესლე ჯირკვლებზე მცირეა, თუმცა გორილას ზომას დაახლოებით ოთხჯერ აღემატება. საინტერესო ის არის, რომ ეს ადამიანებში სპერმის შეჯიბრის არსებობაზე მიუთითებს. თუკი სპერმის შეჯიბრი არის კაცებში, ეს გულისხმობს რომ მდედრებს დროის მოკლე პერიოდში (შესაძლოა რამდენიმე დღის განმავლობაში) რამდენიმე მამრთან ჰქონდათ სექსი. ეს აუცილებელი პირობაა იმისთვის, რომ სპერმის შეჯიბრი ჩამოყალიბდეს კაცებში. ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, კაცის სპერმის რაოდენობა იზრდება, როდესაც ის პარტნიორისგან დაშორებულია. ეს შეიძლება იმით აიხსნას, რომ სანამ კაცი დაშორებულია პარტნიორს, ქალს შეიძება სხვა კაცთან ჰქონდეს სექსი. დაბრუნების შემდეგ კი დიდი რაოდენობით სპერმის გამომუშავება განაყოფიერებას ხელს შეუწყობს, თუკი ქალის რეპროდუქციული არხი სხვა კაცის სპერმას შეიცავს.
რაც შეეხება უშუალოდ მონოგამიურობას. ქალები არ არიან ისეთი მონოგამიურები, როგორც ადრე ეგონათ. ეს არაერთმა კვლევამ დაადასტურა. ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, გამოკითხულ ქალთა 40-50 %-ს ჰქონდა ქორწინების გარეშე სექსი. ბრიტანეთში ჩატარებულმა გენების კვლევამ აჩვენა, რომ ხუთიდან ერთი ბავშვის მამა, შესაძლოა, დედის ქმრისგან განსხვავებული კაცი ყოფილიყო. კაცების შემთხვევაში გასაგებია თუ რატომ ირჩევენ ხანმოკლე სქესობრივ ურთიერთობას, მაგრამ რა სარგებელი უნდა ყოფილიყო ქალისთვის ხანმოკლე ურთიერთობაში?
ერთი არგუმენტი არის ის, რომ ქალი მრავალ მამრთან დაწყვილებით გაზრდიდა საკუთარი შთამომავლობის ვარიაციულობას. ვარიაცია, როგორც ვიცით, ადაპტაციური მექანიზმია შეგუებულობისთვის. გარდა ამისა, ერთზე მეტ კაცთან დაწყვილებით ქალი უფრო მეტ რესურსს მიიღებდა ვიდრე მხოლოდ ერთ კაცთან ურთიერთობის დროს. ასეთ ჰიპოთეზას რესურსების ამოღებას უწოდებენ. კვლევებმა ასევე აჩვენა, რომ როდესაც ქალებს სხვა კაცთან აქვთ სექსუალური ურთიერთობა, ჩვეულებრივ, ამ კაცებს ქმრებთან შედარებით უფრო მაღალი სოციალური სტატუსი აქვთ. ეს გაზრდის იმის შნასს, რომ ქალის შვილებსაც მაღალი სოციალური სტატუსი და შესაბამისად გამრავლების მეტი შანსი ექნებათ. გასაგები მიზეზების გამო ამას „სექსუალური ვაჟიშვილის ჰიპოთეზა“ ჰქვია.
ამ ახსნას ერთი ნაკლი აქვს - თუკი რაღაც პერიოდში ზოგი მდედრი ესტრუსის ნიშნებს არ გამოავლენდა, ცხადია ასეთ მდედრებთან მამრები არ დაწყვილდებოდნენ და შთამომავლობასაც ვერ დატოვებდნენ. ამიტომ, ვარაუდობენ, რომ შესაძლოა, მკერდი უკავშირდებოდეს ესტრუსს. გელადას მაიმუნებში, მდედრებს ესტრუსის დროს მკერდი უსივდებათ. ქალებს კი მთელი რეპროდუქციის ასაკის განმავლობაში აქვს მკერდი შესიებული. ეს, შესაძლოა, მამრს ცრუ სიგნალს უგზავნის, რომ ქალი ესტრუსის მდგომარეობაშია. ეს, თავის მხრივ, მამრს ‘უბიძგებს’ მუდმივად მდედრის გვერდით იყოს. ასეთი ევოლუციური ადაპტაციები ხელს უწყობს მონოგამიური წყვილების ჩამოყალიბებას.
გარდა ფიზიკური მახასიათებლებისა, და ადამიანებში ისეთი გენეტიკური ნიშნები, რომლებიც  ხშირად გასხვავებულია საცხოვრებელი არეალიდან გამომდინარე, ჯოფრი მილერმა გამოთქვა ჰიპოთეზა, რომ ადამიანების მრავალი თვისება, როგორებიცაა, იუმორი, მუსიკისა და ხელოვნების სიყვარული, ვერბალური კრეატიულობა, ალტრუიზმის ზოგი ფორმა, ადაპტაციის შედეგია და ეს ნიშან-თვისებები სქესობრივი გადარჩევის პროცესში ჩამოყალიბდა. რეალურად უამრავი არტეფაქტი შეიძლება მივიჩნიოთ სქესობრივ გადარჩევად, მაგალითად გამორჩეული ფენოტიპი, ადამიანების ქცევა, რომელიც პარტნიორის მიზიდვისკენაა მიმართული: ლამაზი ტანსაცმელების ჩაცმა, მაკიაჟის ტარება და ა. შ ზოგის აზრით ადამიანის ინტელექტის ევოლუციაც კი უკავშირდება სქესობრივ გადარჩევას, რადგან მაღალი ინტელექტის ინდივიდები ბევრად უფრო დაფასებულები არიან საპირისპირო სქესის მიერ. თუმცა ეს ჰიპოთეზა უამრავ კითხვას ჰბადებს. მეცნიერთა დიდი ნაწილი ფიქრობს, რომ ინტელექტი ბუნებრივი გადარჩევის ხელშემწყობი იყო და სწორედ მისი წყალობით განვითარდა.
სქესობრივი გადარჩევა დარვინის ნაშრომებში
იდეა სქესობრივ გადარჩევასთან დაკავშირებით გვხვდება დარვინის ნაშრომებში მაშინაც, როდესაც ის თავისი ბუნებრივი გადარჩევის თეორიის შემუშავების ჯერ კიდევ საწყის ეტაპზე იმყოფება. “1842-ის წლის სკეჩში” დარვინი ადარებდა გადარჩევის თეორიას “სიკვდილით გადარჩევას” და წერდა, რომ “მამრობითი სქესის წარმომადგენელი, რომელიც უკეთ არის აღჭურვილი იარაღით ან აქვს უკეთესი გარეგნობა, მიიღებს მეტ უპირატესობას და გადასცემს ამ უკანასკნელს თავის შთამომავლობას”. 1844 წელს თავის ნაშრომებში ის განაგრძობს ამ თემაზე მუშაობას და ამტკიცებს, რომ “ბუნებრივი გადარჩევის მეთოდების” (როდესაც იმათ შეუძლიათ გადარჩენა, ვინც უკეთ არის მორგებული და ადაპტირებული გარემოსთან) გარდა, არსებობს კიდევ ერთი მეთოდი, რომელიც მიმართულია იგივე შედეგის მიღებისაკენ, უფრო დაზუსტებით რომ ვთქვათ - ბრძოლა მამრობითი სქესის წარმომადგენელთა შორის მდედრისათვის. ამ დროს გამარჯვებული სახეობა, ძირითადად, ხდება ის, ვინც დაამარცხებს მოწინააღმდეგეს ბრძოლის შედეგად, თუმცა მაგალითად ჩიტების შემთხვევაში გამარჯვებული ვლინდება სილამაზით და თავისი სიმღერის ხიბლით. ასეთი გზით გადარჩევის მეთოდები, რა თქმა უნდა, ნაკლებად მძიმეა, ვიდრე ბრძოლის გამოყენებით. ის არ ითხოვს დამარცხებული სახეობის სიკვდილს, მხოლოდ ნაკლებ შთამომავლობას უტოვებს მას. “სახეობათა წარმოშობაში” დარვინი სქესობრივ გადარჩევას უფრო მეტ ყურადღებას ანიჭებს და ცალკე თავსაც კი უთმობს ამ თემას. თავის ყველა ნაშრომში დარვინი გამოყოფდა სქესობრივი გადარჩევის ორ მეთოდს: პირდაპირი ფიზიკური მეტოქეობა მამრობითების შორის და თვითონ მდედრობოთი სქესის მიერ გაკეთებული არჩევანი ამა თუ იმ მამრობითის სასარგებლოდ. ეს ორივე მეთოდი განავითარებს “მეორად სქესობრივ ნიშნებს”, შესაბამისად მომავალ თაობებში სულ უფრო იზრდება სქესობრივი დემორფიზმი.
დარვინი ხვდებოდა, რომ სქესობრივი გადარჩევის თეორიის გარეშე, ბუნებრივი, ევოლუციური, კონცეფცია სრულყოფილი ვერ იქნებოდა. ამიტომ, როდესაც ის ხსნის თავის ბუნევრივად გადარჩევის თეორიას, ის იყენებს ტერმინს “ბრძოლა გადარჩენისათვის” უფრო ფართო და მეტაფორიული გაგებით. სქესობრივი გადარჩევის დეტალური შესწავლა დარვინს კუდევ იმისთვის სჭირდებოდა, რომ გაეკეთებინა შემდეგი ლოგიკური ნაბიჯი თავისი თეორიის გასავითარებლად - გაიგოს, რა გზის გავლა მოუწია ადამაიანს, რომ ბიოლოგიურ სახეობად ჩამოყალიბებულიყო. ამიტომ, ის აერთიანებს ერთ ნაშრომში ადამიანის წარმოშობის და სქესობრივი გადარჩევის პრობლემებს და გამოსცემს წიგნს “ადამიანის წარმოშობა და სქესობრივი გადარჩევა” (1871 წ.) ამ წიგნში ის ისევ გამოყოფს სქესობრივი გადარჩევის მეთოთებს: “სქესობრივი ბრძოლის ორი სახეობა არსებობს: პირველ შემთხვევაში ბრძოლა ხდება ერთი და იმავე სქესის მქონე სახეობათა შორის, მათი მიზანია განდევნონ ან მოკლან თავისი მეტოქე, ამ დროს კი მდედარი პასიურია; მეორე შემთხვევაში ბრძოლა მამრების შორის ხორციელდება იმისათვის, რომ მდედრის ყურადღება მიიქციონ, მდედრი აღარ რჩება პასიურ მდგომარეობაში და ირჩევს პარტნიორს, რომელიც უფრო მეტად მოეწონა მას”.
სქესობრივი გადარჩევის თემა, ცალსახაა, დარვინის სხვა ნაშრომებშიც არის ნახსენები. თავის წიგნში “ცხოველების და მცენარეების ცვლილებები” (1868 წ.) ის პოულობს პარალელებს სქესობრივი გადარჩევის და ხელოვნურის შორის, ან “გადარჩევის, რომელიც ხორციელდება ადამიანის მიერ”. ასევე კიდევ წიგნში “ ემოციების გამოხატვის შესახებ” (1872), სადაც მას არგუმენტები მოჰყავს იმ დებულების სასარგებლოდ, რომ ადამიანი ჰგავს ცხოველთა სამყაროს წარმომადგენლებს, ის გაკვრით ახსენებს სქესობრივ გადარჩევას.
ფიშერის პრინციპი
ფიშერის პრინციპი - ევოლუციური მოდელი, რომელიც განმარტავს, თუ რატომ ჭარბობს ბუნებაში ცოცხალი ორგანიზმების სახეობების თანაფარდობა,  დაახლოებით 1:1, რომლის დროსაც, გენების რაოდენობა, რომლებიც აწარმოებენ ორივე სქესის ორგანიზმებს, თანაბარია, რადგან თითოეული სქესის წარმომადგენელი უშვებს ზუსტად გენებს ნახევარს ყველა მომავალი თაობისათვის.
ეს თეორია იყო საფუძვლიანად წარმოდგებილი რონალდ ფიშერის წიგნში „ბუნებრივი გადარაჩევის გენეტიკური თეორია”, რომელიც 1930 წელს გამოიცა. გენეტიკურ ბიოლოგმა ანტონი უილიამ ედვარდსმა აღნიშნა, რომ ეს “ალბათ, ყველაზე ცნობილი პრინციპია ევოლუციურ ბიოლოგიაში”. ფიშერმა ჩამოაყალიბა თავისი თეორია მშობლის ხარჯის თვალსაზრისით, და მან ივარაუდა, რომ მშობლის მიერ გაწეული ხარჯები ორივე მხრიდან თანაბარი უნდა ყოფილიყო. სქესებს შორის  თანაფარდობას, რომელიც ახლოსაა პროპორციასთან 1:1, მას ეწოდება “ფიშერული ბალანსი” და როდესაც თანაფარდობა ემიჯნება ამ პროპორციას, მას “არაფიშერულს” ან “ექსტრაორდინალურს” უწოდებენ, რადგან ისინი არღვევენ ფიშერის მიერ შედგენილ მოდელს.
უილ გამილტონმა თავის ნაშრომში “ექსტრაორდინალურ სქესობრივ თანაფარდობაში” (1930 წ.) მოძებნა შემდეგი ახსნა: დავუშვათ მოცემულია საწყისი მდგომარეობა, რომ მშობლების დანახარჯი ერთნაირია, როგორც მამრობითი საქსისათვის, აგრეთვე მდედრისათვისაც:
2. მდედრებისათვის კონკურენცია ჩნდება ახლომონათესავე მამრებს შორის, ზოგიერთი მათგანი უფრო მეტ შთამომავლობას დატოვებს, რადგან ყოველი მდედარისთვის ერთი მამრობითიც საკმარისია განაყოფიერებისათვის.
3. მდედრობითი სქესისათვის კონკურენციის დროს თანაფარდობა ინაცვლებს და მდედრები დომინანტები ხდებიან. ამიტომ იმათ, ვისაც გენეტიკურად შეუძლია მეტი მამრის გაჩენა, ნაკლებ შთამომავლობას დატოვებს ვიდრე ის, ვინც მდედრობითი სქესის გაჩენისკენ უფრო არის მიდრეკილი.
4. გაჩენილი უპირეტესობების შედეგად ხდება თანაფარდბის ბალანსის 1:1 მიყვანა.
5. ზემოდ ჩამოთვლილი არგუმენტები იმ შემთხევაშიც სამართლიანი იქნება, როდესაც მეტი მდედრი გაჩნდება, აქედან გამოდინარე 1:1 ყველაზე ოპტიმალური ბალანსირებული თანაფარდობაა. თანამედროვე თვალსაზრისით, თანაფარდობა 1:1 არის ევოლიციურად სტაბილური სტრატეგია (ESS).
თვითინ ფიშერმა აღიარა კიდეც, რომ მისი პრინციპი მოქმედებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაცულია დანასწორობა მშობლების მიერ ხარჯების გაცემაში. თუ კი მამრების წარმოშობა უფრო “ძვირი” უჯდებათ, რაც იგივე რაოდენობის მდედრებისთვის არის საჭირო, ამ შემთხვევაში პროპორცია 1:1 დაირღვევა და მდედრი დომინანტი გახდება, ან პირიქით. ამავე დროს, ის, ვინც უფრო “ძვირადღირებულ” მამრებს გააჩენს, პერსპექტივაში დატოვებს ისეთ შთამომავლობას, რომელსაც მეტი რეპროდუქციული მნიშვნელობა ექნება. ეს, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს ბუნებრივ გადარჩევას, რომელიც გააძლიერებს იმათ შთამომავლობას, ვინც შეძლებს შეამციროს თავისი მშობლის ხარჯები მამრობითის გაჩენა / გაზრდაში. ამდენად, ეს გამოიწვევს მათი სქესის კოეფიცენტის გაზრდას პოპულაციაში მანამ, სანამ მშობლის ხარჯები მამრებზე არ გახდება თანაბარი მშობლის ხარჯებისა - მდედრებზე.
ფიშერის პრინციპი ეფუძნება სიხშირეზე დამოკიდებულ შერჩევის კონცეფციას, თუმცა ეს არსებითად არ არის დამოკიდებული შერჩევის სიხშირეზე. ფიშერის პრინციპი, მაგალითად ხსნის, თუ როგორ შეიძლება იმოქმედოს ბუნებრივმა გადარჩევამ გენებზე, რომლებსაც გავლენა აქვს ადამიანის შვილიშვილების რაოდენობზე და ამავდროულად არ ახდენენ გავლენას საკუთარი შვილების რაოდენობაზე. ფიშერმა ივარაუდა, რომ  მშობლები თავის რესურსებს თანაბრად გაანაწილებდნენ შვილებს შორის, სქესის მიუხედავად, რადგან ყოველი სქესის წარმომადგენელი თანაბრად უშვებს გენებს შემდეგი თაობებისთვის. საბოლოო ჯამში, ის გენები, რომლებიც აიძულებენ მშობელს არათანაბარ “ინვესტირებას” სქესის გამო, როგორც წესი ბუნებრივი გადარჩევის დროს გვშორდებიან. ფიშერმა იცოდა, რომ მშობლებს მეტი ბიჭები ებადებოდათ, ვიდრე გოგონები, მაგრამ ამავდროულად, ბიჭებს მეტი შანსი აქვთ, რომ დაიღუპონ ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების სტადიაში, ვიდრე გოგონებს. ის ფიქრობდა, რომ ამის გამო  მშობლის ხარჯები ბიჭებზე, როგორც წესი ნაკლებია, ამიტომ უფრო დიდი პროცენტი ბიჭებისა იბადება, იმისათვის რომ გათანაბრდეს მშობელთა ინვესტიციები თითოეული სქესის წარმომადგენელზე.
ფიშერის პრინციპი გადაამოწმეს ფრანგმა და პორტუგალიელმა ბიოლოგებმა, ექსპერემენტების შედეგები დადებითი აღმოჩნდა და მათ გამოაქვეყნეს სტატია ჟურნალ “Science”-ში. ამასთან ფიშერის პრინციპი ერთგვარი წინამორბედია ევოლუციური თამაშთა თეორიისა. ფიშერის კონცეფციას მშობლის ხარჯებზე დიდი მნიშვნელობა აქვს ასევე ეკოლოგიაშიც.
ინტრასქესობრივი გადარჩევა
ინტრასქესობრივი გადარჩევა გავლენას ახდენს ნიშან-თვისებებზე (მაგ: ფერზე, სხეულის სიდიდეზე, კბილებზე და ა. შ), რომლებიც ერთსა და იმავე სქესის წარმომადგენლებს შორის, პარტნიორის ძიების და დაწყვილების პრცესში წარმოქმნილი კონკურენციისთვის მნიშვნელოვანია. ასეთი ნიშან-თვისებები, ერთი სახეობის წარმომადგენლებს შორის ბრძოლაში, ერთგვარ იარაღს, ან დაზიანებებისგან თავდაცვის საშუალებას წარმოადგენენ, ან ძალადობრივი ქცევის დროს სოციალური სიგნალების სახით მუშაობენ. ამ სახის სქესობრივ-დიმორფიზმების მნიშვნელოვანი გამოხატულებაა პოლიგამიური დაწყვილება. ამიტომაც მონოგამიურ სახეობებში ზემოთზსენებულ ნიშან-თვისებებს იშვიათად, ან საერთოდ არ ვხვდებით. როდესაც მამრების მცდელობა და გაღებული დანახარჯი მდედრის თვალში მოსახვედრად დიდია, მათში სულ უფრო იზრდება სტიმულიც იმისა, რომ საბოლოოდ სასურველნი გახდნენ. ამის კარგი მაგალითები არიან მდედრი მარმოსეტები, რომლებიც ერთმანეთს სწორედ მიმზიდვლი პარტნიორით უწევენ კონკურენციას.
ბალგაზი
ბალგაზი (Балғажы; Балгазы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ალშეევის რაიონში.
სქესობრივი გადარჩევა
ინტრასქესობრივი გადარჩევა
როდესაც ინტრასქესობრივი გადარჩევა ორივე სქესზე სიმეტრიულად მოქმედებს, ფაქტი არ ვითარდება მკვეთრად გამოხატულ სქესობრივ დიმორფულობამდე. ამის მაგალითია მონოგამიურ წყვილთა ურთიერთობა: მამრისა და მდედრის პერმანენტული სიჭარბე, უამრავი სხვადასხვა კოპულაცია ძირს უთხრის მონოგამიას და შესაძლო პარტნიორთა გენეტიკური ხარისხიც მკვეთრად განსხვავებულია. ამ შემთხვევაში, ორივე სქესში ჩნდება გადარჩევის სტიმული, ნიშანი ხარისხისთვის, რომელიც ჯანმრთელობის განვითარებას გულისხმობს. ამავე მიმართულებით ვლინდება წყვილთა ფლირტი, დაკავშირება - რიტუალი ორივე სქესის მონაწილეობით. ეს ფაქტი ჩარლზ დარვინისთვის ცნობილი იყო. ძლიერი დიმორფიზმი, როგორც წესი, არათანაბარი სისტემის ნიშანია, სადაც რეპროდუქციული წარმატების დროს ერთ-ერთის ვარიაციულობა, ძირითადად მამრების, უფრო დიდია, ვიდრე სხვა სქესის წარმომადგენლისთვის.
ბალგაზი
რაიონულ ცენტრ რაევსკიდან დაშორებულია 57 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია აქსიონოვო, რომელიც ასევე დაშორებულია 24 კმ-ით.
სქესობრივი გადარჩევა
ინტრასქესობრივი გადარჩევა
სახეობებში, სადაც მამრები მდედრთან ხელმისაწვდომობისთვის იბრძვიან, როგორც წესი, მამრები მდედრებზე დიდები არიან. ხოლო სახეობებში, სადაც შეჯიბრი მიმდინარეობას წყვილთა შორის გამოხატული ფლირტითა და სხვადასხვა დემონსტრაციებით, ტენდენციის თანახმად, მამაკაცები უფრო პატარები არიან. რენშის (ფილოსოფოსი, ზოოლოგი, ქცევათა მკვლევარი...) წესით, რომელიც სანაპირო ფრინველებს აკვირდებოდა, სქესობრივად დიდი დიმორფულობით გამორჩეული სახეობების შემთხვევაში პატარა სახეობებში მამრები მდედებთან შედარებით პატარები, ხოლო დიდ სახეობებში - დიდები არიან. ამფიბიებში, წესის მიხედვით, მამრები მდედრებზე პატარები არიან. რამდენიმე პატარა სახეობის შემთხვევაში, დაწყვილებისთვის მებრძოლ მამრებს ერთმანეთთან სიგნიფიკატური დამოკიდებულება აქვთ.
სპერმათა კონკურენცია
მრავალ სახეობაში, მდედრის „აღვირახსნილობის“ გამო, მამრებს შორის სპერმის კონკურენცია ჩნდება. გადარჩევის ამგვარი წნეხის გამო, მამრებში მოხდა ცვლილებები განსაკუთრებული სპერმის, მდედრების კონტროლის, დიდი სათესლე ჯირკვლების, მოცულობითი და სპერმით მდიდარი ეაკულატის პროდუცირების სახით, ასევე სპეციფიკური, სპირალური კუდის მქონე „კამიკაძე-სპერმის“, რომლებიც კონკურენტ სპერმას ეხვევიან და მათთვის ხელის შეშლა შეუძლიათ, ან მასტურბაცია, სპერმის ვარგისიანობა რომ გაზარდონ შემდეგი კოპულაციისთვის. მდედრებმა ამ კონკურენციისთვის ტექნიკა და სტრატეგიები განავითარეს, რაც კოპულაციის შემდეგ მამრებს შორის არჩევნის საშუალებას აძლევთ, იმისთვის, რომ განაყოფიერებისთვის საჭირო სპერმა შეარჩიონ. სხვადასხვა განაყოფიერება იძლევა შესაძლებლობას მდედრებისთვის, რომ შთამომავლობისთვის კარგი გენი მიიღონ და ნაკლებად ეფექტიანი ან გენეტიკურად შეუთავსებელი სპერმა აირიდონ.
ინტერსქესობრივი გადარჩევა
სქესობრივი დიმორფულობის სხვა ფორმები, მაგალითად ფარშავანგისა და ბულბულის შემთხვევაში, დიდებული ბუმბულით თავის მოწონება, მათი გაფურჩქვნა, არ შეიძლება ავხსნათ, როგორც ბუნებრივი ან ინტრასქესობრივი გადარჩევის პროცესი, თუმცა შეგვიძლია ავხსნათ როგორც მათი მატარებლების უპირატესობა, სქესობივი პარტნიორის არჩევის დროს. არჩევნის უფლება ეძლევა მას, ვისაც მეტი დანახარჯისა და ინვესტიციის გაღება უწევს. ზოგიერთი სახეობის შემთხვევაში ის მდედრია, ზოგიერთში კი - მამრი. პარტნიორის არჩევა სხვადასხვა კრიტერიუმით ხდება, მაგალითად: საკვბის მოპოვების უნარით, რაც შემდგომში სპერმის ხარისხზე აისახება, რასაც მდედრები მამრებისგან იღებენ.
ბალგაზი
სქოლიო
კატეგორია:ალშეევის რაიონის სოფლები
ინკონფიდენტისი
ინკონფიდენტისი (Inconfidentes) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 869 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.
სქესობრივი გადარჩევა
ინტერსქესობრივი გადარჩევა
შერჩევის კრიტერიუმის მაგალითები: დარვინმა ინტერსქესობრივი გადარჩევა მიიღო, თუმცა არ აუხსნია. როდესაც წყვილს, გარკვეული ნიშანთვისებების გამო, სიცოცხლის უნარიანი შთამომავლობის დიდ რაოდენობამდე მივყავართ, შესაძლებლობაა განვითარდეს პრეფერენცია ამ თვისებების სასარგებლოდ. ზოგიერთი თვისება, მაგ. ბუმბულის გაფურჩქვნა, როგორც ჩანს მდედრისთვის არაჯანსაღია, რადგან მსგავსი ბუმბული მამრ შთამომავალზე ცუდად აისახება. ასევე ხდება სხვა მრავალ ნიშან-თვისებაზე. მაგალითად, ზოგიერთი მონოგამი და ამავდროულად პოლიგამი მამრების შემთხვევაში. მთლიანობაში მდედრებს პოლიგამ მამრებთან რეპროდუქციული წარმატების ცოტა შანსი აქვთ, რაც შთამომავლობის აღზრდაში დახმარების სიმცირეს ნიშნავს. მიუხედავად ამისა, მდედრები, თავისუფალი მამრების ნაცვლად, უკვე დაწყვილებულ მამრებთან წყვილდებიან.
ინკონფიდენტისი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 908 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 46.17 კმ²-ზე. ფართობი 149 611 კმ²-ია.
სქესობრივი გადარჩევა
ინტერსქესობრივი გადარჩევა
ამ ფაქტის ახსნა, ევოლუციური თეორიის თანახმად, ამგვარად შეიძლება: უკვე გადარჩეული თვისებების მატარებელს, ხანგრძლივი პერსპექტივით, მეტი შთამომავლის ყოლა შეუძლია, ვიდრე ამ თვისებების არმქონე ინდივიდებს. შესაბამის დაწყვილების სისტემებში, დამაფიქრებელია სხვადასხვა მოდელის ჰიპოთეზა, რომლებზეც, ზემოთხსენებული ფაქტი, მიუხედავად უარყოფითი მხარეებისა, ბუნებრივი გადარჩევის გზით ვრცელდება.
ინკონფიდენტისი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
სქესობრივი გადარჩევა
ინტერსქესობრივი გადარჩევა
სხვადასხვა სქესის სხეულის აგებულებებს შორის განსხვავებები და მათი ქცევები, რაც სქესობრივი გადარჩევის ამომავალი წერტილია, კლასიკური თვალსაზრისით, უკვე გამეტების სხვაობებისგან მოდიან. შედარებით დიდი გამეტის მქონე სქესი მდედრობითია. ამ სხვაობების წარმოშობას „დესტრუქციული გადარჩევის“ წესის მიხედვით მარტავენ: ინდივიდს შეუძლია ძალიან ბევრი, მაგრამ ამასთან, აუცილებლად ძალიან პატარა, ან ცოტა და ამავდროულად, უკეთესად გამოკვებილი, მაღალი სიცოცხლისუნარიანობით დაჯილდოვებული გამეტის შექმნა. გამეტების განსხვავებული ზომების გათვალისწინებით, ძირითადად მტკიცდება, რომ მამრობით სქესს, ბევრად მაღალი პოტენციური რეპროდუქციული შეფასების გამო, პრივილეგია აქვს იმისა, რომ ორიენტირებულია თითო შთამომავალში ნაკლები, ხოლო ამის ნაცვლად შთამომავალთა დიდ რაოდენობაში ჩადოს ინვესტიცია. ამან შესაძლოა თავდაპირველად, სქესის სტრატეგიებში პატარა სხვაობები გაამძაფროს. ყველაფრის მიუხედავად, შესაძლოა დიპლოიდურ სახეობებში ერთ-ერთი სქესის შთამომავალთა რიცხვი მეორის შთამომავალთა რიცხვს არ აღემატება. ე. ი სხვაობები შესაძლოა იმაზე იყოს დაფუძნებული, რომ ცოტა მამრი მდედრის დიდ ნაწილს გაანაყოფიერებს და გენოფონდში თავისი გენის რელატიურ წილს აამაღლებს. მსგავსი სტრატეგია მდედრის შემთხვევაში შეუძლებელია.
როდესაც ინდივიდი გარკვეულ შესაძლო პარტნიორს არ მიიღებს, ესე იგი ის პრეტენზიულია, მის პრეტენზიულობას კი გარკვეული დანახარჯები განაპირობებენ, რომელიც მან დაწყვილების დროს უნდა გაიღოს: ძიების ხარჯები- რისკები და დახარჯული სასიცოცხლო დრო. ამგვარი სტრატეგია გადარჩევის მექანიზმების არსებობას განაპირობებს. ექსპერიმენტის სახით ნაჩვენებია კავშირი, მაგ. ანტილოპას შემთხვევაში: მდედრებს თავისუფლად შეუძლიათ პარტნიორის არჩევა, ამ შემთხვევაში მეტი შთამომავლის ყოლის შესაძლებლობა აქვს, ვიდრე შემთხვევითი დაწყვილების დროს.
სხვადასხვა სახეობებში სქესობრივი დიმორფიზმისა და დაწყვილების სისტემის განსამარტად, მრავალი თეორია არსებობს. მალგან ყველაზე უფრო ცნობილია “Runaway Selection” ფიშერისგან და „Handicap- Prinzip”.
პირდაპირი სარგებელი
მდედრი, თავისი თავისუფალი არჩევანის მეშვეობით, იღებს პირდაპირ სარგებელს შთამომავლობისთვის, როდესაც მამრი მნიშვნელოვან ტერიტორიას იცავს და მონაწილეობას იღებს თაობის აღზრდაში, ან თავდამსხმელის მოგერიებაში. ეს ფაქტი, დიდი ხნის განმავლობაში ტრივიალურად მიიჩნეოდა და მასზე დაკვირვება არავის განუხორციელებია. სისტემურმა მიმოხილვამ აჩვენა მდედრის დაწყვილების პირდაპირი სარგებლის რამდენიმე სასარგებლო კომპონენტი, რომელიც მცირე ეფექტით განსხვავდებოდა არაპირდაპირი სარგებლისაგან (მაგ. შთამომავლის გენეტიკური ტექნიკის საფუძველზე). იმისათვის რომ ეს სარგებელი შეიცნოს, მდედრი მამრის სიგნალს მიჰყვება, თუმცა მას ამ პროცესში თვალთმაქცების მოგერიებაც უხდება, რომლებიც სიგნალის იმიტირებას ახერხებენ.
რეპროდუქციული წარმატება
ორგანიზმის რეპროდუქციული სისტემა ფასდება პირმშოს რაოდენობისა და მათი ფიზიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესაბამისად. სექსუალური უპირატესობა ქმნის სხვადასხვა ტენდენციებს. სექსუალური დისკრიმინაციის ზოგადი პირობები, როგორც ჩანს მიმღეობას უკავშირდება, ანუ შემთხვევას, როდესაც ერთი მხარე უარს ამბობს ალტერნატიული მეწყვილეების ყოლაზე.
რეპროდუქციული წარმატება განსხვავდება ძლიერი სქესისა და სუსტი სქესის წარმომადგენლებში. ხშირად დაობენ იმის შესახებ, რომ განსხვავება რეპროდუქციულ წარმატებაში არის ერთგვარი მონოგამიური სახეობების ორ სქესში, მაგრამ მსგავსი მონაცემები უფრო ხშირად ფიქსირდება მამრობითი სქესის წარმომადგენლებში, ვიდრე სუსტი სქესის წარმომადგენლებში. სხვადასხვა ვარიაციების შეჯამება ნათელს ჰფენს, რომ შეჯვარებითი წარმატება მეტწილად მოკლევადიანი ეფექტის მქონე უფრო იყო, ვიდრე ხანგრძლივი პროცესი.
სელექციასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია გავაანალიზოთ ის ფაქტიც, რომ დღეს-დღეობით არსებობს სელექციის დეფინიციის უამრავი სახესხვაობა, რომელიც გარკვეულ ბარიერს ქმნის საერთო აზრის ფორმირებაში.
თავის მხრივ რეპროდუქციული წარმატება მიჩნეულია გენების გადატანის ერთგვარ პროცესად მომდევნო თაობებში. რეპროდუქციული წარმატება არის ნაწილი გაანგარიშებითი ფიტნესისა და ის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ელემენტია ბუნებრივი სელექციისა და ევოლუციისა.
თანამედროვე ინტერპრეტაციები
დარვინის იდეებს სქესობრივი გადარჩევის შესახებ საზოგადოებისა და მეცნიერების გარკვეული ნაწილი სკეპტიკურად უყურებდა. 1930-იან წლებში ბიოლოგებმა გადაწყვიტეს, რომ სქესობრივი გადარჩევა ბუნებრივი გადარჩევის ერთ-ერთ ტიპად აღექვათ. მხოლოდ და მხოლოდ XXI საუკუნეში გახდა ზემოთ ხსენებული საკითხები ბიოლოგებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი.
ახალი თეორია სქესობრივი გადარჩევის შესახებ ხაზს უსვამს გარეგნულად სასარგებლო თვისებებს მაგალითად; ირმის რქები, რომელიც შესაძლოა ცხოველმა გამოიყენოს მტაცებლისგან თავის დასაცავად, ასევე კონკურენციის გასაწევად იმავე სქესის დანარჩენ წარმომადგენლებთან. გამარჯვებული, რომელიც როგორც წესი ხდება დომინანტი იმ ცხოველების პოპულაციას შორის სადაც ცხოვრობს, უფლებას აძლევს მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებს განთავსდნენ მის ეგრეთ წოდებულ „კუთვნილ ტერიტორიაზე“. ყოველივე ეს უზრუნველყოფს რეპროდუქციულ შედეგს.