cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დიოსკურია
ისტორია
2500 წლის წინ შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ბერძენმა ვაჭრებმა მილეტიდან დააარსეს კოლონია დიოსკურია. ერთი დამაარსებელი ამფიტიუსი ვაჭარი იყო, მეორე კერკიუსი კი მეომარი, ამიტომაც დიოსკურიის სიმბოლოდ მიიჩნეოდა მახვილი და ამფორა. დიოსკურია პიტიუსთან, გიენოსთან და ფაზისთან ერთად წარმოადგენდა აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მთავარი სავაჭრო სისტემის ერთ-ერთ ცენტრს. აქ ჩამოდიოდა უამრავი ვაჭარი სხვადასხვა ქვეყნიდან. ქალაქი ასევე კარგად იყო დაცული, რასაც მოწმობს სოხუმის აკვატორიაში არსებული ძვ.წ. V-IV სს. მასიური ბერძნული სტილის სამხედრო თავდაცვითი ნაგებობები. დამაარსებლებიდან მოყოლებული ქალაქს მართავდა ოლიგარქია-სამხედროებისა და დიდვაჭრების საბჭო. ვარაუდობენ, რომ სახელი „დიოსკურია“ წარმოიქმნა ტყუპი ძმების, დიოსკურების, ანუ ზევსის ვაჟების - პოლიდევკესა და კასტორისგან. ისინი იყვნენ ტროელი ელენეს ძმები და იასონთან ერთად არგონავტების ლაშქრობაში მონაწილეობდნენ. დიოსკურების კულტი გავრცელებული იყო როგორც ძველ საბერძნეთში, ასევე რომში. დიოსკურებს განასახიერებს მარჩბივის, იმავე ტყუპების, ჰოროსკოპიც, რომლის სიმბოლოც ორი ადამიანია. დიოსკურების გამოსახულება გვხვდება ფულზეც. სიმონ ჯანაშიას მუზეუმში ინახება 12 მონეტა, რომელიც დიოსკურიაშია მოჭრილი და ასევე აწერია – ΔΙΟΣ/ΚΟΥΡΙΑ/ΔΟΣ. ვარაუდობენ, რომ ფული ძვ.წ. II-I საუკუნეებში მოიჭრა. პონტოს მეფემ მითრიდატე VI-მ შავი ზღვის აღმოსავლეთი სანაპირო თავის სამფლობელოს სწორედ ამ დროს მიუერთა. უკვე მითრიდატეს ქვეშევრდომი დიოსკურიელები მუნიციპალურ სტრუქტურებს ინარჩუნებდნენ და საკუთარ სპილენძის ფულსაც ჭრიდნენ. პონტოს კოლხეთის ადმინისტრაციის სამყოფელი სწორედ დიოსკურია იყო. დიოსკურიაში მითრიდატე VI-ის გარნიზონი იდგა და მონეტების მოჭრას სწორედ მის მიერ დანიშნული მოხელე აკონტროლებდა. ძვ.წ. 65-64 წწ.-ში რომაელებისაგან დევნილი მითრიდატე სწორედ დიოსკურიას შეეფარა. I საუკუნის გეოგრაფი სტრაბონი წერდა: „დიოსკურია წარმოადგენს კასპიისა და პონტოს ზღვებს შორის ყელის დასაწყისსა და ხალხთა საერთო სავაჭრო ცენტრს, რომლებიც მას ზევით და ახლოს ცხოვრობენ; აქ იკრიბებიან, 70 ეროვნების ადამიანი“. ახალი ერის დასაწყისში მოხდა რაღაც კატასტროფა, რამაც გამოიწვია ძველბერძნული დასახლების განადგურება ან დაკნინება. ამ პერიოდში შავიზღვისპირეთში შეინიშნება ძლიერი მიწისძვრები, რაც ბევრ ქალაქს ზიანს აყენებს. მათ შორის ოლვიას, პანტიკაპეიონსა და ტრაპეზუნდს.
რომაელი მეცნიერი პლინიუსი, დაღუპული 79 წელს ვეზუვის ამოფრქვევის დროს, წერდა დიოსკურიაზე: „ახლა ეს ქალაქი მიტოვებულია, მაგრამ ის ისე მეტად ცნობილი იყო, რომ თიმოსფენის თქმით, იქ იკრიბებოდა 300 ეროვნების სხვადასხვა ენაზე მოლაპარაკე ადამიანი. და ამის შემდეგ ჩვენი რომაელები თავის საქმეებს აწარმოებდნენ 130 თარჯიმნის დახმარებით“. პლევიუსი წერს რომ ამ ადგილზე არსებობდა რომაული ქალაქი სებასტოპოლისი. მაგრამ რომაულ ქალაქს როგორც ბერძნულს რაღაც სტიქიური უბედურება დაატყდა თავს.
სებასტოპოლისის არსებობის პერიოდში აქ იდგა რომაული კოჰორტა. რომაული ადმინისტრაციის ცენტრი დიოსკურიადან პიტიუსში გადავიდა, თუმცა იგი დაკნინებული არ ჩანს. ქალაქს ხის მასიური გალავანი ერტყა. გოთების შემოსევისას 134-136 წწ ში ქალაქი გადაწვეს ხოლო რომაული კოჰორტა გაანადგურეს.ამის შემდეგ სებასტოპოლისი ისტორიული წყაროებიდან ქრება.
მხოლოდ VI საუკუნის შუა წლებში ბიზანტიელი ისტორიკოსი პროკოფი კესარიელი ახსენებს პატარა ციხე-სიმაგრეს, მდგარს ლაზიკიდან აზოვის ზღვისაკენ მიმავალ გზაზე. იმ წლებში იმპერატორი იუსტინიანე აწარმოებდა ომს სპარსელებთან. რადგანაც ფიქრობდა რომ ვერ შეინარჩუნებდა სებასტოპოლისსა და პიტიუნტს (ბიჭვინთა) მან 550 წელს ისინი დაანგრია იქიდან გარნიზონი წაიყვანა. მაგრამ მალე ბიზანტიელებმა აღადგინეს ქალაქი სებასტოპოლისი. ხოლო შემდეგ მისი კვალი ქრება.
ქალაქმა არსებობა განაგრძო „ცხუმის“ სახელწოდებით. იგი იყო სანაოსნო პორტი და სავაჭრო მნიშვნელობის პატარა ქალაქი აბაზგთა სამთავროში. კელასურის კედლის ერთ ერთი დანიშნულება მისი აღმოსავლეთიდან დაცვა იყო. ცხუმი 737 წელს გადაწვეს არაბებმა. მას შემდეგ რაც მარვან ყრუმ მოახერხა კლისურის კედლის გადალახვა და აფხაზეთში შეჭრა. ამის შემდეგ იწყება უშუალოდ სოხუმის ისტორია, რომელიც უკვე შუა საუკუნეების ფეოდალურ დასახლეას წარმოადგენდა. 1120 წელს იხსენიებენ აქ ჩამოსული ჯვაროსნები. სადაც ჩავიდნენ გემით და უკან იმავე გზით დაბრუნდნენ.
დღევანდელობა
სოხუმის სანაპიროზე ბევრი სიანტერესო არქეოლოგიური მასალა აღმოჩნდა. ამფორები, მონეტები, საფლავის ქვები, ფორტიფიკაციის სისტემების ნაშთები, საბრძოლო იარაღი. მათი უმრავლესობა დღემდე სოხუმის ისტორიულ მუზეუმში ინახება. თუმცა ქალაქი თითქმის შეუსწავლელია რადგან აქ აღმოჩენები მხოლოდ 80-იან წლებში დაიწყო. აფხაზეთის ომმა კი საბოლოოდ ჩაშალა ყველა ისტორიული ექსპედიციის სურვილი, ძირეულად ეწარმოებინათ არქეოლოგიური სამუშაოები ქალაქის ტერიტორიაზე. ზამთვრის პერიოდში როდესაც ზღვა მთლიანად იწმინდება, დღემდე ჩანს პორტის ფსკერზე აზიდული თოთხმეტი ბერძნული კოლონა, რომელიც ქალაქის ისტორიის დიდ საიდუმლოს ინახავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ქალაქები კატეგორია:ანტიკური ქალაქები
ფაბიო კვალიარელა
ფაბიო კვალიარელა (Fabio Quagliarella); (დ. 31 იანვარი, 1983, კასტელამარე-დი-სტაბია, კამპანია, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. იცავს „სამპდორიასა“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.
საკლუბო კარიერა
ფაბიო კვალიარელა დაიბადა იტალიის ქალაქ კასტელამარე-დი-სტაბიაში, რომელიც ნეაპოლთან არის ახლოს. ბავშვობიდან იგი რა თქმა უნდა „ნაპოლის“ ქომაგად ჩამოყალიბდა. თუმცა მისი საფეხბურთო კარიერა „ტორინოში“ დაიწყო, იტალიის სერია A-ში კი მას დებიუტი 17 წლის ასაკში ჰქონდა „პიაჩენცას“ წინააღმდეგ. ფაბიომ მთლიანობაში „ტორინოში“ 6 წელი გაატარა, თუმცა მეტწილად იჯარით მოგზაურობდა სხვადასხვა კლუბებში. როდესაც „ტორინო“ იტალიის სერია B-ში გავარდა, ფაბიო ისევ დაიბრუნეს და მან 8 გოლის გატანა შეძლო, თუმცა ფინანასურმა პრობლემებმა „ტორინო“ აიძულა, კვალიარელა და კიდე სხვა ფეხბურთელები გუნდიდან ანაზღაურების გარეშე გაეშვა.
2005 წელს ზაფხულს ფაბიო „უდინეზეს“ ფეხბურთელი გახდა, თუმცა ის სეზონი „ასკოლიში“  გაატარა, რადგან მისი 50% სწორედ ამ გუნდს ეკუთვნოდა. მომდევნო სეზონში იგი „სამპდორიაში“ აღმოჩნდა, თუმცა თავიდან იგი განიხილებოდა როგორც ფლაკის, ბონაცოლის და ბაცანის რეზერვი. მისი დებიუტიც მხოლოდ მე-7 ტურში შედგა გუნდში. აღნიშნულ თამაშში ფაბიომ დუბლი შეასრულა, რითაც გააოცა „სამპდორიას“ ხელმძღვანელობა და იმ დღიდან იგი „სამპდორიას“ მთავარი დამრტყმელი ძალა გახდა. იმ სეზონში მან 14 გოლის გატანა შეძლო, რითაც მან ნაკრების ყურადღებაც მიიქცია. ფაბიო ჩამოყალიბდა როგორც ლამაზი გოლების გამტანი, მას არაერთი ბრწყინვალე გოლი აქვს გატანილი. მისი შეძენა ბევრ გრანდს უნდოდა, თუმცა 11 მილიონი ყველას ეძვირა მისთვის და ბოლოს ფაბიო 7 მილიონად „უდინეზეში“ აღმოჩნდა. ფაბიოს არაერთხელ უთქვამს რომ ოცნებობდა ისეთი დონის კლუბებში თამაშზე როგორიცაა „იუვენტუსი“ და „მანჩესტერ იუნაიტედი“, თუმცა ის მაინც „უდინეზეში“ დარჩა. „უდინეზეს“ რიგებში ფაბიომ 2 ბრწყინვალე სეზონი გაატარა, თუმცა სტაბილურობა მაინც აკლდა. მთლიანობაში კი მან „უდინეზეში“ 25 გოლის გატანა შეძლო 3 სეზონში. 2009 წლის ივნისში კი მან 5-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა „ნაპოლისთან“ და მალევე კლუბის ერთ-ერთ წამყვან ფეხბურთელად ჩამოყალიბდა, რითაც ისევ ყურადღების ქვეშ მოექცა გრანდებისგან და ზუსტად ერთ წელში იგი ჯერ იჯარით ესტუმრა ტურინს, თუმცა ამჯერად „იუვენტუსს“. ფაბიო ძალიან კარგად შეეწყო „ბიანკონერის“ და 2011 წელს „იუვემ“ გამოისყიდა მისი კონტრაქტი. კლუბს ფაბიოს ტრანსფერი 10.5 მილიონი ევრო დაუჯდა, თუმცა მეტწილად ტრავმიანობამ გააწამა ფაბიო, რითაც მან თავისი მაქსიმუმი ვერ გამოავლინა ტურინულ კლუბში.
სანაკრებო კარიერა
„სამპდორიაში“ კარგი თამაშის წყალობით ფაბიო ნაკრებშიც იქნა გამოძახებული, მისი დებიუტი კი შოტლანდიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ შედგა, როცა მან ლუკა ტონი შეცვალა. 2007 წელს კი ფაბიომ ძირითადში დაიწყო ლიტვის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ, სადაც მან გახსნა საგოლე ანგარიში ნაკრებში და დუბლი შეასრულა. 2008 წელს კი ნაკრებში მე-3 გოლიც გაიტანა, პორტუგალიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში.
ფაბიო ევრო-2008ზე გამოძახებულ იქნა, თუმცა მხოლოდ ერთ მატჩში შეძლო თამაში რუმინეთთან, როცა მან ალესანდრო დელ პიერო შეცვალა. 2009-ში იგი ასევე ფედერაციის თასზეც იყო, ეგვიპტეს წინააღმდეგ ძირითადში დაიწყო კიდეც, თუმცა დიდი ვერაფრით გამოიჩინა თავი. 2010- წელს მარჩელო ლიპიმ ფაბიო მსოფლიოზე წაიყვანა სამხრეთ აფრიკაში, თუმცა მხოლოდ სლოვაკეთთან შეძლო თამაში, მართალია გოლიც კი გაიტანა, მაგრამ ეგ არ ეყო იტალიას რათა ჯგუფიდან გასულიყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები კატეგორია:ასკოლის ფეხბურთელები კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი
ბეთარ-ილითი
ბეთარ-ილითი — ქალაქი ისრაელში, იუდეის რეგიონში. ბეთარ-ილითი დაარსდა 1985 წელს ახალგაზრდა ოჯახების პატარა ჯგუფისგან. 2007 წელს ქალაქის მოსახლეობა 38,800 მაცხოვრებელს შეადგენდა.
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
მანუელ II (ტრაპიზონი)
მანუელ II დიდი კომნენოსი (Μανουήλ Β΄ Μέγας Κομνηνός; დ.  1323/1324 – გ. 21 თებერვალი, 1333) — ტრაპიზონის იმპერიის მეთერთმეტე იმპერატორი 1332  წელს, კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. იმპერატორ ანდრონიკე III-ისა და მისი საყვარლის შვილი.
მმართველობა
მანუელის რვათვიანი მმართველობის პერიოდში იმპერიას თავს დაესხა ხალიბიის ემირი ბაირამ-ბეგი. ემირის არმიამ მოახერხა ღრმად შესულიყო იმპერიის ტერიტორიაზე, მაგრამ იმპერატორის არმიის შეტევის შედეგად უკან დაიხია. მიუხედავად მანუელის ამ წარმატებისა, მისი მმართველობა მაინც არამტკიცე იყო. პრობიზანტიურმა პარტიამ კონსტანტინოპოლიდან ქვეყანაში სასწრაფოდ დააბრუნა მანუელის ბიძა ბასილი. 1332 წლის აგვისტოში მანუელის მმართველობა დაემხო, თავად იმპერატორი დაატუსაღეს, ხოლო 1333 წლის წარუმატებელი აჯანყების მხარდაჭერისათვის იგი სიკვდილით დასაჯეს.
ტოლგვერდა სამკუთხედი
thumb|200px|წესიერი სამკუთხედი ტოლგვერდა სამკუთხედი ან წესიერი სამკუთხედი — წესიერი მრავალკუთხედი სამი გვერდით, პირველი წესიერ მრავალკუთხედთა შორის. წესიერი სამკუთხედის ყველა გვერდი ერთმანეთის ტოლია, ასევე ყველა კუთხე 60°-ია. ამასთან წესიერი სამკუთხედი ტოლგვერდა სამკუთხედადაც ითვლება.
თვისებები
ვთქვათ t — წესიერი სამკუთხედის გვერდია, R — შემოხაზული წრეწირის რადიუსი, r — ჩახაზული წრეწირის რადიუსი.
წესიერ სამკუთხედში ჩახაზული წრეწირის რადიუსი, გამოსახული მისი გვერდით
წესიერ სამკუთხედზე შემოხაზული წრეწირის რადიუსი, გამოსახული მისი გვერდით
წესიერი სამკუთხედის პერიმეტრი ტოლია
წესიერი სამკუთხედის სიმაღლე:
წესიერი სამკუთხედის ფართობი გამოითვლება:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამკუთხედები 3
Serviformica fusca
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ანაფორა
ანაფორა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძიანგმენი
ძიანგმენი (江门, ფინინი: Jiāngmén; საოფოსტო რომანიზაცია: Kongmoon) — საოლქო დონის ქალაქი გუანდუნის პროვინციაში, სამხრეთი ჩინეთი. 2020 წლის მონაცემებით ქალაქის სამ ურბანულ რაიონში და დამატებით ქალაქ ხეშანში 2 657 662 ადამიანი ცხოვრობდა. საოლქო დონის ქალაქი ასევე შედის გუანჯოუსა და შენჯენის კონურბანიზაციაში (ასევე ცნობილი როგორც მარგალიტის მდინარის დელტა), სადაც 65 565 622 ადამიანი ცხოვრობს.
ეტიმილოგია
სახელწოდება ძიანგმენი მომდინარეობს ჩინური ფრაზის, 江門-ის მანდარინული წარმოთქმის მანერიდან. წარსულში ამ ტოპონიმის ვეიდ-ჯაილზურ ვერსიას (მანდარინის რომანიზებული სისტემა) ჩიანგ-მენი (Chiang-men). ჩინეთის საფოსტო რუკაზე ქალაქი დატანილია როგორც კონგმუნი (Kongmoon), რაც ქალაქის სახელწოდების კანტონური წარმოთქმის მანერითაა განპირობებული (წარმოითქმის, როგორც: Gong¹-moon⁴).
ისტორია
1902 წლის დეკლარაციის მიღების შემდეგ, ძიანგმენი სახელშეკრულებო პორტად ჩამოყალიბდა. 1904 წელს ქალაქი იძულებული გახდა დასავლური სავაჭრო ობიექტები გაეხსნა.
1925 წლის 6 აგვისტოს, გუანდუნის პროვინციის გადაწყვეტილების შედეგად, ძიანგმენი მთავრობის უშუალო ადმინისტრაციის ქვეშ მოექცა. ძიანგმენს ქალაის სტატუსი ამავე წლის 26 ნოემბერს მიენიჭა. 1931 წელს საოლქო დონის ქალაქის სტატუსი შესუსტდა და ის სინხუეის რაიონის დაქვემდებარეობაში აღმოჩნდა.
ძიანგმენი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა 1949 წლის 23 ოქტომბერს და ქალაქად გამოცხადდა 1951 წელს. 1983 წლის ივნისში ქალაქს მიენიჭა საოლქო დონის ქალაქის სტატუსი.
2011 წელს ქალაქის საზოგადოებრივ სივრცეებში შინაური ძაღლების ყოფნა აიკრძალა მას შემდეგ, რაც ცოფის დიაგნოზით სამი წლის პერიოდში 42 ადამიანი გარდაიცვალა. ქალაქში დამატებით გამოიყო 5.26 ჰექტარი ფართობის მქონე ტერიტორია, სადაც საოლქო დონის ქალაქის ტერიტორიაზე მცხივრებ პირებს, სურვილის შემთხვევაში, 30 000-ზე მეტი ძაღლიდან რომელიმეს აყვანა შეეძლოთ.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარე სის დაბლობებზე, ასევე მდინარე ტანის ორივე ნაპირზე. ძიანგმენი მარგალიტის მდინარის დელტის დასავლეთ ნაწილში, ხოლო გუანდუნის პროვინციის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს.
კლიმატი
ქალაქისათვის დამახასიათებელია მუსონების გავლენით წარმოქმნილი ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია: Cfa). საოლქო დონის ქალაქის საშუალო წლიური ტემპერატურა 22.36 °C-ს შეადგენს.
ეკონომიკა
ძიანგმენი შერჩეული იყო წყნარი ეკონომიკური კორპორაციის საბჭოს მიერ როგორც საცდელი ქალაქი პროექტ რეგიონალური ინტეგრაცია მდგრადი ეკონომიკისთვის. მსოფლიო ბანკის 2005 წელს გამოქვეყნებული „მოხსენება ინვესტირების რესურსებზე ჩინეთში“ მიხედვით, ძიანგმენი დასახელებული იყო ექვსი ყველაზე ხელსაყრელი ქალაქის სიაში ჩინეთის მასშტაბით ინვესტიციებისათვის.
2018 წელს გამოქვეყნებული მოხსენების თანახმად, ქალაქის მთლიანმა შიდა პროდუქტმა 290.041 მილიარდი რენმინბი შეადგინა. მთავრობის შემოსავალი 24,393 მილიარდი ჩინური იუანი, ხოლო საცალო გაყიდვებისაგან მიღებული შემოსავალი 140.758 მილიარდი იუანი გახდა.
სამრეწველო ინდუსტრიები
დასავლეთი მარგალიტის მდინარის დელტის სხვა ქალაქების მსგავსად, ძიანგმენის ეკონომიკაშიც თამაშობს მნიშვნელოვან როლს მრეწველობა. ქალაქში არსებული მთავარი ინდუსტრიები მოიცავს: მანქანების, ტექსტილის, ქაღალდის, კვების პროდუქტების, ელექტრონიკისა და სამშენებლო მასალების ინდუსტრიებს. იმ კომპანიებს შორის, რომლებსაც ძინგმენის საოლქო დონის ქალაქის ტერიტორიაზე ქარხნები არიან: BP, Mitsubishi Heavy Industries, Hyundai, Panasonic, Veolia, Hutchison Whampoa, ABB Group, და Tesco.
ურანის გადამამუშავებელი ქარხანა
საოლქო დონის ქალაქის ტერიტორიაზე დაგეგმილი იყო 6.5 მილიარდი აშშ დოლარის (40 მილიარდი რენმინბი) ღირებულების ურანის გადამამუშავებელი ქარხნის მშენებლობა. ეს ქარხანა შეძლებდა ჩინეთის მასშტაბით არსებული ატომური ელექტროსადგურების ნახევრისათვის საჭირო ურანის გამომუშავებას. ქარხნის მშენებლობის განცხადებას 2013 წლის ივლისში საზოგადოების პროტესტი მოჰყვა. დაწსებულების მშენებლობის გადაწყვეტილება გაუქმდა „საზოგადოებრივი აზრის მხარდაჭერის გამო“.
სქოლიო
კატეგორია:ძიანგმენი კატეგორია:გუანდუნის ქალაქები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1948 (პირველი ჯგუფი)
საბჭოთა კავშირის მე-10 საფეხბურთო ჩემპიონატში გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „ცდკა“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 2 მაისს და დასრულდა 24 სექტემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
1948 კატეგორია:1948 წელი ფეხბურთში
სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა
სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა, უპს (Высшая партийная школа при ЦК КПСС, ВПШ) — სსრ კავშირის უმაღლესი პარტიულ-პოლიტიკური სასწავლებელი მოსკოვში (1939-1978). მას წინ უსწრებდა ი. სვერდლოვის სახელობის კომუნისტური უნივერსიტეტი, სსრკ ცაკთან არსებული აგიტატორ-ინსტრუქტორთა კურსები, ი. სვერდლოვის სახელობის პროპაგანდისტთა უმაღლესი სკოლა.
ისტორია
უპს შეიქმნა 1939 წელს. მან დიდი მუშაობა გასწია პარტიული და საბჭოთა კადრების იდეურ-თეორიულ ომზადებასა და გადამზადებისათვის. სკოლაში ღებულობდნენ უმაღლესი განათლების მქონე კომუნისტებს 40 წლის ასაკამდე, რომელთაც ჰქონდათ არანაკლებ 5 წლის სამუშაო სტაჟი. მსმენელებს იღებდნენ სკკპ ცკ-ის, მოკავშირე რესპუბლიკების, კომუნისტური პარტიის ცკ-ის (სწავლის ვადა 2 წელი), პარტიის სამხარეო და საოლქო კომიტეტების რეკომენდაციით. უპს-ში შექმნილი იყო ხელმძღვანელ პარტიულ და საბჭოთა მუშაკთა გადასამზადებელი მუდმივმოქმედი კურსები. უპს დიდ დახმარებას უწევდა სოციალისტური თანამეგობრობის ქვეყნებს კადრების მომზადებაში პარტიული და საბჭოთა მუშაობისათვის. პპს-ში მომზადდა ათასობით მაღალკვალიფიციური იდეურ-თეორეტიკული პარტიული და საბჭოთა კადრი.
1978 წელს უპს-ის, საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემიისა და დაუსწრებელი უმაღლესი პარტიული სკოლის ბაზაზე შეიქმნა ერთიანი, თვისობრივად ახალი სასწავლებელი — სკკპ ცკ-თან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია.
ლიტერატურა
კატეგორია:სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა
ივ არდენი
პირველად ფილმში 1929 წელს გადაიღეს, ადრეულ 1930-იან წლებში დაიწყო ბროდვეის თეატრში თამაში. პირველი მთავარი როლი ითამაშა 1937 წელს, RKO Radio Pictures-ის დრამაში, „სცენის კარი“. ამ როლს მოჰყვა ფილმები: ამერიკული რომანტიკული კომედია „მშვენიერი დრო“ (1938), და კომედია „ცირკში“ (1939). მას ფილმ „მილდრედ პირსი“-ში შესრულებული როლისთვის, გადაეცა ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში.
მოგვიანებით, მასწავლებლის როლი ითამაშა ამერიკულ სიტკომში, „ჩვენი მისის ბრუკსი“, აღნიშნულ სიტკომში მონაწილეობისთვის მან მოიგო პრაიმტაიმ ემი ჯილდო. ასევე ითამაშა ფილმებში, რომანტიკულ-კომედიური მიუზიკლი „ბრეოლინი“ (1978) და „ბრეოლინი 2“ (1982).
ადრეული ცხოვრება
ცნობილი ამერიკელი მსახიობი ივ არდენი დაიბადა 1908 წლის 30 აპრილს, მილ ველიში, კალიფორნიაში, აშშ-ში. იყო ჩარლზ პიტერ ქვიდენსის და ლუსი ფრენკის ქალიშვილი.
მიუხედავად იმისა რომ არდენი კათოლიკე არ იყო, იგი ადრეულ ასაკში გაგზავნეს „დომინიკის დედათა მონასტერში“, 16 წლამდე სწავლობდა „Tamalpais“-ის საშუალო სკოლაში. სკოლის დატოვების შემდეგ იგი შეუერთდა ჰენრი „ტერი“ დაფის საფონდო თეატრალურ კომპანიას.
ფილმი
ივ არდენი პირველად ფილმში გადაიღეს 1929 წელს, ამერიკულ მიუზიკლში, „სიყვარულის სიმღერა“-ში, სადაც იგი ასრულებს გოგონას როლს, რომელიც ფილმის ვარსკვლავის, მომღერალი ბილ ბეიკერის კონკურენტი ხდება. აღნიშნული ფილმი იყო Columbia Pictures-ის ერთ-ერთი ადრეული მიღწეული წარმატება. 1933 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც მას ბროდვეის თეატრში რამდენიმე მთავარი როლი ჰქონდა. 1934 წელს იყო ბროდვეის პროდუქციის, „ზიგფელდის ფოლიების“ ქასთის წევრი, ეს იყო პირველი როლი, სადაც არდენმა თავისი ნამდვილი სახელით ითამაშა. 1934 წლიდან 1941 წლამდე გამოჩნდა ბროდვეის პროდუქციებში: „აღლუმი“, „მაისისთვის ძალიან თბილი“, „ორი შოუსთვის“, და „დავუპირისპირდეთ“.
არდენის კინოკარიერა 1937 წელს „RKO Radio Pictures“-თან კონტრაქტის დადებით დაიწყო, და გამოჩნდა ფილმებში, „ოჰ, ექიმო“ და „სცენის კარი“. „სცენის კარში“ შესრულებული სწრაფადმოსაუბრე მახვილგონიერი პერსონაჟის განსახიერებით, მან დიდი ყურადღება მიიქცია და მისი მომავალი როლების შაბლონიც გახდა. 1938 წელს მორეხარისხოვანი როლი ითამაშა კომედიაში, „მშვენიერი დრო“, აღნიშნულ ფილმში მასთან ერთად თამაშობდა ამერიკელი მსახიობი ჯინჯერ როჯერსი და ლიუსილ ბოლი. ამ როლის შემდეგ გადაიღეს კრიმინალურ ფილმში, „დავიწყებული ქალი“ (1939) და კომედიაში, „ცირკში“, ამ უკანასკნელში მისი როლი აკრობატიკის შესრულებას მოითხოვდა.
1940 წელს კლარკ გეიბლის კონკურენტად გამოჩნდა ფილმში, „Comrade X“. 1941 წელს გადაიღეს დრამაში, „კაცის ძალა“. მეორეხარისხოვანი როლი ჰქონდა 1941 წლის კომედიაში, „სიბნელეში სტვენა“, და რომანტიკულ კომედიაში, „Obliging Young Lady“ (1942).
არდენი გაეცნო ახალი თაობის კინომოყვარულებს, მაკგის როლით, ფილმებში: „ბრეოლინი“ (1978) და „ბრეოლინი 2“ (1982). ცნობილი იყო თავისი კომედიური როლებით.
სცენა
1960-იან წლებში ივ არდენმა მონაწილეობა მიიღო მიუზიკლში, „გამარჯობა, დოლი“ და „მამიდა მემი“. „ჩიკაგოს თეატრში“ შესრულებული როლისთვის, მან 1967 წელს მოიგო „Sarah Siddons“-ის ჯილდო. 1983 წელს მას ბროდვეის თეატრში, სპექტაკლ „Moose Murders“-ში უნდა მიეღო მონაწილეობა. თუმცა არდენი ჩაანაცვლეს მასზე ბევრად ახალგაზრდა ამერიკელი მსახიობი ქალით, ჰოლანდ ტეილორით, მიზეზად კი „მხატვრული განსხვავებები“ დაასახელეს. აღნიშნული შოუ გაიხსნა და დაიხურა იმ ღამესვე.
1985 წელს არდენმა გამოსცა ავტობიოგრაფია, სახელწოდებით: „ივის სამი ფაზა“. გარდა ოსკარის ნომინაციისა, მას ჰოლივუდის დიდების ხეივანზე აქვს მისი სახელობის ვარსკვლავი.
პირადი ცხოვრება
ივ არდენმა სულ ორჯერ იქორწინა. მისი პირველი ქორიწნება დაკავშირებულია ნედ ბერჯენთან, რომელზეც მსახიობმა 1939 წელს იქორწინა. ისინი 1947 წელს დაშორდნენ. 1940-იან წლებში ხანგრძლივი სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდა ამერიკელ მსახიობთან და მომღერალთან, დენი კეისთან. 1952 წელს არდენი დაქორწინდა მსახიობ ბრუკ ვესთზე (1916-1984). 1984 წელს ბრუკ ვესთი გულის დაავადებით გარდაიცვალა. ვესთს და არდენს ერთად ოთხი შვილი ეყოლა, წყვილმა მეოთხე შვილი იშვილა.
ივ არდენი გარდაიცვალა 1990 წლის 12 ნოემბერს, გულის მოულოდნელი გაჩერებით და ქრონიკული დაავადებით, ათეროსკლეროზით. გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში, თავის სახლში. ჩაუტარეს კრემაცია, მისი ფერფლი დამარხეს „Westwood Village Memorial Park Cemetery“-ში, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1990 კატეგორია:ოსკარის მფლობელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბულგარეთში
2014 წლის მონაცემებით ბულგარეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 9 ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1007 ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,9 % ბულგარეთის ძეგლებია. მათგან 7 კულტურული ძეგლია, ხოლო 2 — წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა.
საცდელი სია
ცხრილში ძეგლები შეტანილი საცელ სიაში მათი შეტანის თარიღის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბულგარეთი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბულგარეთში ბულგარეთი
ანტონიო კანოვას დელ კასტილიო
thumb|250px|ანტონიო კანოვას დელ კასტილიო ანტონიო კანოვას დელ კასტილიო (Antonio Cánovas del Castillo; დ. 8 თებერვალი, 1828, მალაგა, ესპანეთი — გ. 8 აგვისტო, 1897, სანტა-აგედა, ესპანეთი) – ესპანეთის სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი, ისტორიკოსი. მონაწილეობდა ე.წ. მანსანერასის პროგრამის (1854 წ.) შემუშავებაში, რომელიც ითვალისწინებდა დამფუძნებელი კორტესის მოწვევას, გადასახადების შემცირებას, სახალხო მილიციის შექმნას. 1857 კადისის გუბერნატორი, 1864 წელს ფინანსთა მინისტრი. 1868–1874 წწ. მეხუთე რევოლუციის დროს რესპუბლიკის წინააღმდეგ გამოდიოდა. 1874 წელს რესტავრაციის ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი. კონსერვატიული პარტიის დამაარსებელი (1875 წ.) და ლიდერი. 1875–1881, 1884–1885, 1890–1892 და 1895–1897 წლებში ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი. ხელი შეუწყო ესპანეთში კონსტიტუციური მონარქიის განმტკიცებას. მოკლა იტალიელმა ანარქისტმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ესპანეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1828 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
კანტაბრიის მთები
კანტაბრიის მთები (Cordillera Cantabrica) — მთები ესპანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბისკაიის ყურის სამხრეთი ნაპირის გასწვრივ, სიგრძე დაახლოებით 500 კმ. სიმაღლე 2648 მ-მდე (მთა ტორე-დე-სერედო). ჩრდილოეთი კალთები ციცაბოა, სამხრეთი — დამრეცი. კანტაბრიის მთების დასავლეთი ნაწილი აგებულია — პალეოზოური კვარციტებით, მარმარილოთი, კირქვებით; აღმოსავლეთი ნაწილი — მეზოზოური კირქვებით, ქვიშაქვებითა და დოლომიტებით. განვითარებულია კარსტი. წიაღისეულიდან მოიპოვება ქვანახშირი, რკინა, პოლიმეტალები. ჰავა ნოტიოა. ნალექები 1000 მმ-ზე მეტი წელიწადში. ჩრდილოეთ კალთებზე ფართოფოთლოვანი და შერეული ტყეებია, სამხრეთ კალთებზე — მარადმწვანე და ფოთოლმცვენი ბუჩქნარი, 1600-1800 მეტრზე მაღლა — სუბალპური ბუჩქნარი და ალპური მდელოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ქედები
ყანის მატკვარცანა
ყანის მატკვარცანა (Lathyrus aphaca) — 15-60 სმ სიმაღლის ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, შიშველი, ნაცრისფერ-მწვანე ფერის. ღერო მარტოულია ან რამდენიმე, ოთხწახნაგოვანი, სწორად მდგომი ან აღმავალი. ფოთლის ნაცვლად განვითარებული აქვს ორი თანაფოთოლი და ულვაში. თანაფოთლები კვერცხისებური ან სამკუთხაკვერცხისებური ფორმისაა. საყვავილე ღერძზე თავდახრილი ყვავილებია განწყობილი. გვირგვინი ყვითელია. იზრდება რუდერალურ ადგილებში, ნათესებში, მდინარეთა ნაპირებზე, ბუჩქნარებში მთის ქვედა სარტყლიდან 1800 მ-მდე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიას, ირანსა და შუა აზიას.
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია (IMO; International Maritime Organization; Organisation maritime internationale ― გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალიზებული სააგენტო, რომელიც საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირებაზეა პასუხისმგებელი. ორგანიზაცია ჟენევაში, გაეროს 1948 წლის კონფერენციის შეთანხმების საფუძველზე დაარსდა და 10 წლის შემდეგ ამოქმედდა. პირველი შეხვედრა 1959 წელს გაიმართა. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა ლონდონში, გაერთიანებულ სამეფოში მდებარეობს. ორგანიზაციას 175 წევრი სახელმწიფო და 3 ასოცირებული წევრი ჰყავს.
ყანის მატკვარცანა
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:პარკოსნები
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია
იურიდიული დოკუმენტები
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციას 60-მდე იურიდიული მექანიზმი აქვს, რომელთა მეშვეობით წევრ სახელმწიფოებს შორის ზღვაზე უსაფრთხოების გაუმჯობესებას, საზღვაო ქვეყნებს შორის ვაჭრობის განვითარებასა და საზღვაო გარემოს დაცვას უწყობს ხელს. იურიდიულ დოკუმენტებს შორის ყველაზე მეტად ცნობილია „საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ“ და „საერთაშორისო კონვენცია ხომალდებიდან გაჭუჭყიანების აღკვეთის შესახებ“.
სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია კატეგორია:საერთაშორისო საწყლოსნო ტრანსპორტი კატეგორია:1948 წელს დაარსებული ორგანიზაციები კატეგორია:გაეროს სპეციალიზებული დაწესებულებები
სტიქსი (თანამგზავრი)
მინი|250პქ|[[ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის ფოტოები. S/2012 P 1 აღნიშნულია P5-ით]] სტიქსი (აგრეთვე ცნობილი როგორც S/2012 (134340) 1 ან P5) — პლანეტა პლუტონის პატარა ბუნებრივი თანამგზავრი, რომლის არსებობაც მეცნიერებმა 2012 წლის 11 ივლისს გამოაცხადეს. იგი პლუტონის მეხუთე დადასტურებული თანამგზავრია და აღმოჩენილ იქნა პლუტონის მეოთხე თანამგზავრის, S/2011 P 1-ის პოვნიდან 1 წლის შემდეგ.
აღმოჩენა
ამ ახალი მთვარის აღმოჩენამ გააჩინა ვარაუდი, რომ მზის სისტემის ამ ნაწილში სხვა მრავალი პატარა სხეულიცაა, რომელთა აღმოჩენა რთულია, რადგან შესაძლოა სისტემაში გავლისას მათ ზონდი დააზიანონ.
ფიზიკური მახასიათებლები
თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 10—25 კილომეტრია. ფუგურა შორსაა ვარსკვლავიერი სიდიდისგან და მისი ალბედო სავარაუდოდ 0,35 — 0,04 შეადგენს.
სტიქსის ორბიტული პერიოდი 20,2 ± 0,1 დღეა.
მთვარეთა კომპლექსის სისტემა პლუტონის გარშემო შესაძლოა შორეულ წარსულში პლუტონისა და კოიპერის სარტყლის რომელიმე ობიექტის შეჯახების შედეგად წარმოიქმნა.
სქოლიო
კატეგორია:პლუტონი
პლუტონიზმი
სქოლიო
კატეგორია:დედამიწის მეცნიერებების ისტორია კატეგორია:მოძველებული მეცნიერული თეორიები
დავით სხირტლაძე
დავით სხირტლაძე (დ.16 მარტი, 1993, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად დანიური „სილკერბორგის“ თავდამსხმელი.
კარიერა
2011 წლის იანვარში მიიწვიეს „ორჰუსის“ სარეზერვო გუნდში სავარჯიშოდ, ამავე წლის გაზაფხულზე მან კონტრაქტი გააფორმა გუნდთან და შეუერთდა მთავარ გუნდს, სადაც თანამემამულე მათე ვაწაძე ირიცხებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:სასკოს ფეხბურთელები კატეგორია:ორჰუსის ფეხბურთელები კატეგორია:სილკებორგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
Anochetus africanus
Anochetus africanus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ცავოს კაციჭამია ლომები
ცავოს კაციჭამიები დაარქვეს წყვილ ხვად ლომს, რომელთაც 1898 წლის მარტიდან დეკემბრამდე კენია-უგანდის რკინიგზაზე მომუშავე ათობით მშენებელი მუშა იმსხვერპლეს.
ისტორია
1898 წლის მარტში ბრიტანეთმა სარკინიგზო ხიდის მშენებლობა დაიწყო მდინარე ცავოზე, კენიაში. პროექტს ხელმძღვანელობდა უფროსი ლეიტენანტი ჯონ ჰენრი პატერსონი. მშენებლობის მომდევნო ცხრა თვის განმავლობაში მუშების ბანაკს ორი უფაფრო ხვადი ლომი შემოეჩვია. ღამ-ღამობით ისინი კარვებში მძინარე ინდოელ მუშებს ესხმოდნენ და ჭამდნენ. შეიარაღებული დარაჯებისა და სპეციალური დაცვის ჯგუფების მრავალგზის მცდელობის მიუხედავად, ლომების დაშინება ვერ მოხერხდა. ეკლიანი ღობის, თხრილებისა და ბანაკის პერიმეტრზე გაჩაღებული კოცონის მიუხედავად, ლომები კარვებში შეღწევას მაინც ახერხებდნენ. რამდენიმე განმეორებული თავდასხმის შემდეგ ასობით მუშა ცავოდან გაიქცა, რის გამოც ხიდის მშენებლობა შეჩერდა.
პატერსონმა ბანაკის ირგვლივ ხაფანგები მოაწყო და სცადა ღამით ლომებს ხიდან დასხმოდა თავს. რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, პირველი ლომი მან 1898 წლის 9 დეკემბერს მოკლა. სამი კვირის შემდეგ მეორე ლომიც მოიძებნა და მოიკლა. პირველი მოკლული ლომი ცხვირიდან კუდის ბოლომდე სიგრძით ცხრა ფუტი და რვა დიუმი (სულ 3 მეტრი) იყო. მისი კარკასის ბანაკში მოთრევას რვა კაცი დასჭირდა. მშენებელთა ჯგუფი ბანაკში დაბრუნდა და ხიდი 1899 წლის თებერვალში დაასრულა. ამ ლომების მიერ მოკლულ ადამიანთა ზუსტი რაოდენობა გაურკვეველია. პატერსონის ცნობით მსხვერპლის რაოდენობა 135 იყო.
საკუთარ დღიურში პატერსონი წერს, რომ პირველი ლომი 0.303 კალიბრის მარტინი-ენფილდის კარაბინით მან ერთი ტყვიით დაჭრა. ეს ტყვია ლომს ქვედატანში მოხვდა, თუმცა მან გაქცევა მოახერხა. მოგვიანებით, იმავე ღამეს ლომი დაბრუნდა და პატერსონს დაესხა, როდესაც ეს უკანასკნელი მის მონადირებას ცდილობდა. პატერსონმა მას 0.303 კალიბრის ლი ენფილდით რამდენიმეჯერ ესროლა, მომდევნო დილას სისხლის ნაკვალევს მიჰყვა და ლომი მკვდარი იპოვა. მეორე ლომს პატერსონმა 0.303 კალიბრის ლი ენფილდით ხუთჯერ ესროლა, თუმცა მძიმედ დაჭრილმა ლომმა წამოდგომა მოახერხა და ერთი კამარით პატერსონზე თავდასხმა სცადა. ამ მომენტში პეტერსონმა ის კიდევ სამჯერ დაჭრა მარტინი-ჰენრის კარაბინით, ორჯერ მკერდში და ერთხელ თავში, რაც მომაკვდინებელი გამოდგა. მისი მტკიცებით ლომი სიკვდილამდე წაქცეული ხის ტოტს ებღაუჭებოდა და მასთან მიწვდომას ცდილობდა.
პატერსონმა ლომები გაატყავა და საკუთარ ოფისში25 წლის განმავლობაში ნოხებად იყენებდა. 1924 წელს ტყავები ჩიკაგოს ფილდის მუზეუმს მიჰყიდეს $5,000-ად. ლომების ტყავები მუზეუმს მძიმედ დაზიანებულ მდგომარეობაში ჩაბარდა. ტყავები აღადგინეს და ამჟამად ისინი მუზეუმის მუდმივი ექსპოზიციის ნაწილია მათივე თავის ქალებთან ერთად.
პატერსონის დღიურები 1907 წელს გამოქვეყნდა წიგნში "ცავოს კაციჭამიები".
კაციჭამიობის სავარაუდო მიზეზები
ალტერნატიული არგუმენტი მიუთითებს, რომ პირველ ლომს მძიმედ დაზიანებული კბილები ჰქონდა, რაც მის ნადირობას ბუნებრივ საკვებზე ართულებდა. ამის დამადასტურებელი საბუთები მოყვანილია ნეიბურგერისა და პატერსონის (2000, 2001, 2002) და ბრიუს პატერსონის (2004) წიგნებში. თუმცა ეს თეორია პირადად პატერსონმა გააქარწყლა, რომელმაც აღნიშნა, რომ კბილები მან თავისივე იარაღით დაუზიანა, როდესაც ის მას თავს დაესხა.
პოპულარობა
პატერსონის წიგნზე დაყრდნობით გადაღებულ იქნა მხატვრული ფილმები "ბუანას ეშმაკი" (1952) და "აჩრდილი და ბნელეთი" (1996). ეს ინციდენტები ასევე გამოყენებულ იქნა 1959 წლის კინოფილმში "კილიმანჯაროს მკვლელები". სახელები "აჩრდილი" და "ბნელეთი" კაციჭამია ლომებს მუშებმა შეარქვეს.
სქოლიო
კატეგორია:კენიის ისტორია კატეგორია:კენიის რკინიგზა
ღამე (ფილმი)
ღამე — სანდრო ვახტანგოვის ფილმი. გამოვიდა 1987 წელს. მთავარ როლს ასრულებს გია ეძგვერაძე.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1987 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კარბახო
კარბახო (Carbajo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის სიერა-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 28,05 კმ². მოსახლეობა — 197 კაცი (2020 წ.).
ანტეროსი (პაპი)
ანტეროსი (Anterus; დ. უცნობია — გ. 3 იანვარი, 236) — რომის პაპი 235 წლის 21 ნოემბრიდან 236 წლის 3 იანვრამდე. შერაცხულია წმიდანად. ხსენების დღე 3 იანვარი. დაკრძალულია წმინდა კალიქსტეს კატაკომბებში.
ჩაის ცერემონია აღმოსავლეთ აზიაში
ჩაის ცერემონია აღმოსავლეთ აზიაში ან Chádào (茶道), Chadō (茶道), Dado (다도) 一 არის ჩაის მომზადების საზეიმო რიტუალური ფორმა, გავრცელებული აღმოსავლეთ აზიაში, რომელსაც ძირითადად ჩინელები, იაპონელები და კორეელები იყენებენ. ჩაის ცერემონია ჩინურიდან (茶道 – Chádào), რომელიც სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც „ჩაის გზა“ ან „ჩაის ხელოვნება“, არის კულტურულ-ტრადიციული დანიშნულების რიტუალი, ცერემონია, რომელიც მოიცავს ჩაის საზეიმოდ მომზადებასა და წარდგენას. იაპონურ და კორეულ ჩაის ცერემონიის ტიპებზე გავლენა იქონია ჩინურმა ჩაის ცერემონიამ ჯერ კიდევ ქრისტესშობამდელ პერიოდსა და შუა საუკუნეებში, ხოლო ინტენსიურად დაიწყო ახ.წ. IX საუკუნიდან, როცა ჩინეთიდან ჩაი პირველად შევიდა იაპონიასა და კორეაში. ანალოგიურად შეიძლება ითქვას იმ უშუალო ხელსაწყოებსა და ჟესტურებზე, რომლებიც ჩაის ცერემონიაში გამოიყენება. სამივე ტიპის ცერემონიას, შეიძლება ითქვას, აქვს ერთი საერთო მიზანი - „ადიდოს და თაყვანი სცეს ლამაზსა მრავალ ყოველდღიურ სიბინძურეს შორის“. გარდა ამისა, ის ემსახურება დახვეწილობას, შინაგან სულიერ შინაარსს, თავმდაბლობას, თავშეკავებასა და უბრალოებას, „როგორც ნებისმიერი სახის შემოქმედებითი წვა“.
მარტივად რომ ითქვას, ესაა აღმოსავლური ჩაის მომზადების საკმაოდ ფორმალიზებული გზა, პროცესი, რომელიც დაიხვეწა საუკეთესო გემოს მიღების მიზნით. ამ რიტუალთან  დაკავშირებით ცნობებს ჯერ კიდევ მე-8 საუკუნით დათარიღებულ ჩინურ მონოგრაფიულ ხელნაწერში - ჩაის კლასიკა (茶经) - ვაწყდებით, აგრეთვე მე-12 საუკუნეში გამოცემულ ნარკვევში, სახელწოდებით ტრაქტატი ჩაის შესახებ (大观茶论).
ჩინეთი
იხილეთ: ჩინური ჩაის კულტურა
ჩინურ ჩაის სახლებში ხალხი იკრიბება სოციალიზაციისთვის, თამაშობენ სიაგცისა და გოს და მიირთმევენ ჩაის, ხშირად ახალგაზრდები პაემანს ჩაის სახლებში აწყობენ.
იაპონია
მინი|347x347პქ|იაპონელი ქალი დიასახლისი ატარებს ჩაის ცერემონიას იაპონური ტრადიციის თანახმად, ჩაის ცერემონიები იმართება სპეციალურ დაწესებულებებში, ეწ. ჩაშიცუებში. ამ სტრუქტურას და კონკრეტულად იმ ოთახს, რომელშიც მიმდინარეობს ჩაის ცერემონიალი, ჰქვია ჩაშიცუ (茶室, სიტყვასიტყვით "ჩაის ოთახი"), მის შესასვლელს უწოდებენ როჯის (露地). არქიტექტურულ სივრცეს, რომელსაც ჩაშიცუ ჰქვია, შექმნილია ესთეტიკური და ინტელექტუალური რეალიზაციისთვის. იაპონიაში ჩაის ცერემონია წარმოადგენს ორი ძირითადი პრინციპის ნაზავს - საბი (寂) და ვაბი (侘). „ვაბი“ წარმოადგენს ადამიანის ცხოვრების შინაგან, ანუ სულიერ გამოცდილებას. მისი ორიგინალი მნიშვნელობა მიუთითებს წყნარ და ფხიზელ, მშვიდ დამუშავებაზე ან დაქვეითებულ გემოვნებაზე, რომელიც „დახასიათებულია თავმდაბლობით, თავშეკავებით, სიმარტივით, ბუნებრივობით, სიღრმისეულობითა და ასიმეტრიით“. იგი აქცენტრირდება პრიმიტიულ, ულამაზო ობიექტებსა და არქიტექტურულ სივრცეზე. მოკლედ რომ ითქვას, იგი უპირატესობას ანიჭებს ისეთ სილამაზეს, რომელიც დროსთანაა დაკავშირებული და არა ადამიანის ნახელავთან. „საბი“, მეორე მხრივ, წარმოადგენს ცხოვრების გარეგნულ ან მატერიალურ არასრულყოფილებას, ასევე საგნების თავდაპირველ ბუნებას. უნდა აღინიშნოს, რომ ძენ ბუდიზმმა გარდამტეხი გავლენა იქონია ჩაის ცერემონიის განვითარებაში. იაპონური ჩაის ცერემონიისთვის დამახასიათებელია ბუნების ჰარმონიულობაში მოყვანა და თვითკულტივირება, აგრეთვე ჩაის მირთმევა ოფიციალურ და არაფორმალურ გარემოში. იაპონური ჩაის პრაქტიკა საკმაოდ განვითარდა და წარმოადგენს ერთგვარ „ტრანსფორმაციულ პრაქტიკას“, რომლის წყალობითაც დაიწყო მისი ესთეტიკური პრინციპების - საბისა და ვაბის - განვითარება. ჩაის დალევა გამოიყენება, როგორც დამხმარე საშუალება მედიტაციისთვის, მკითხავობისთვისა და ხელოვნების სხვადასხვა დარგში. მარცხნივ|მინი|309x309პქ|ჩაის სახლი [[შანხაი|შანხაიში]] იაპონური ჩაის პლანტაციების გაშენება ინტენსიურად მურომაჩის ეპოქაში (1333–1573) იწყება და გრძელდება მომოიამას ეპოქამდე (1573–1600), სახელით ჩადო. ბაღის სტილმა თავისი სახელი მიიღო როჯიდან, ანუ ჩაისკენ მიმავალი გზა, რომელიც უნდა შთააგონებდეს სტუმარს მედიტაციისკენ, რათა მოამზადოს იგი ცერემონიისთვის. ბაღს გააჩნია ცალკე, გარე ბაღი, რომელიც გამოყოფილია კარიბჭით. აქ სტუმრები ელიან მოწვევას შესვლისთვის. შემდეგ ისინი გადადიან ბაღის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც იბანენ ხელ-პირს, რაც აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს, ისევე როგორც სალოცავში შესვლამდე. ჩაშიცუმდე  მისასვლელი საკმაოდ ბალახოვანი და ტენიანია, ამით იგი შორეული მთის ბილიკსაც კი წააგავს. ადრეულ პერიოდში, ჩაშიცუებს სარკმლები არ გააჩნდათ, თუმცა თანამედროვეობაში ჩაის სახლებს გააჩნიათ სპეციფიკური კედლები, რომლების მიღმაც ბაღის ხედი იშლება.
აღმოსავლეთ აზიის გარეთ
ჩაის დალევის განსხვავებული სახის რიტუალს აგრეთვე შევხვდებით მსოფლიოს სხვა ლოკაციებზეც. გაერთიანებულ სამეფოში, განსაკუთრებით ვიქტორიანულ ეპოქაში გავრცელებული ჩაის ცერემონიის რიტუალი ერთგვარ სოციალურ მოვლენად იყო გასაღებული, სადაც ცერემონიის წესების დაცვა შესაბამისი მანერებითა და აღჭურვილობით ხდებოდა, მისი მნიშვნელობვა კი თითქმის იმდენადვე მნიშვნელოვანი იყო, რამდენადაც თავად სასმელის დაგემოვნება. ვიქტორიანული ჩაის ცერემონიის კულტურაზე გავლენა იქონია ინდური ჩაის კულტურამ.
აშშ-ში არსებულ ჩაის კულტურას რაც შეეხება, ის სათავეს ჯერ კიდევ ჰოლანდიური კოლონიზაციიდან იღებს სათავეს. კოლონიებში ჩაის მიირთმევდნენ ვერცხლის ჭურჭლით, დახვეწილი ფაიფურის ჭიქებითა და დახვეწილი ჩაის სადგომებით. ბოლო წლებში, აშშ-ში კვლავ აღდგა ინტერესი კარგი ჩაის მიმართ, რაც ძირითადად 1971 წელს ჩინეთის მიერ აკრძალული ექსპორტის მოხსნითაა განპირობებული. 1920-იანი წლებიდან 1971 წლამდე  ამერიკელებს არ შეეძლოთ ჩაის მრავალი ჩინური სახეობის მიღება, სანაცვლოდ ამერიკაში ინდურმა ჩაიმ შეაღწია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩაი აზიაში კატეგორია:ჩაი კონტინენტის მიხედვით კატეგორია:ჩაი
კარლისტები
მინიატიურა|250პქ|კარლისტების სიმბოლო კარლისტები (Carlismo) — პოლიტიკური მიმდინარეობის წარმომადგენლები ესპანეთში, ეყრდნობოდნენ სამღვდელოებას, არისტოკრატიასა და სამხედრო ზედაფენებს. კარლისტები ეწოდათ ესპანეთის ტახტის პრეტენდენტის დონ კარლოს უფროსის სახელისაგან. კარლისტებმა XIX საუკუნის 30-70-იან წლებში გააჩაღეს კარლისტური ომები. შემდგომში ე.წ. ტრადიციონალისტური მოძრაოპბის ფორმით მხარს უჭერდნენ რეაქციულ ძალებს. მონაწილეობდნენ 1936 წლის 18-19 ივლისის ფაშისტურ ამბოხებაში, თანამშრომლობდნენ ფრანსისკო ფრანკოსთან, ზოგიერთი მხარს უჭერდა ესპანეთის მომავალ მეფეს ხუან კარლოსს, რომელიც 1969 წელს ფრანკოს წინადადებით მის მემკვიდრედ დაამტკიცეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:ეპონიმური პოლიტიკური იდეოლოგიები
იაკობ ტრიპოლსკი
იაკობ (იაშა) ვლადიმერის ძე ტრიპოლსკი (დ. 31 დეკემბერი, 1919, ახლანდელი დაბა ფასანაური, დუშეთის რაიონი — გ. 4 მარტი, 1988, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966).
ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1942 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს სხვადასხვა ხასიათის როლი, მათ შორის მანუჩა (ვალერიან კანდელაკი ს „მაია წყნეთელი“), იასონი (შალვა დადიანის „ნინოშვილის გურია“), ტიბალტი, მალვოლიო (უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“, „მეთორმეტე ღამე“), თინიბეგი (მიხეილ მრევლიშვილის „ზვავი“), ბახა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), დათიკო („მე ვხედავ მზეს“ ნოდარ დუმბაძის მიხედვით), გიჟუა, მოურავი (აქვსენტი ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“) და სხვა.
კინოში იღებენ 1943 წლიდან. როლები: თეიმურაზი („ქეთო და კოტე“), პროფესორი („ჭრიჭინა“), ი. სტალინი („მიზნის არჩევა“), ზურაბ გურგენიძე („ქალის ტვირთი“), თორღვაი („ხევისბერი გოჩა“) და სხვა. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ფარდა, დოქი და ხილის ლამბაქი
რესურსები ინტერნეტში
პოლს სეზანი
გიორგი ანდღულაძე
გიორგი ბეჟანის ძე ანდღულაძე (დ. 20 იანვარი, 1864, ოზურგეთის მაზრა — 22 მარტი, 1948, პარიზი) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი.
დაამთავრა ოზურგეთის საკლასო სასწავლებელი და თბილისის ქვეით იუნკერთა სკოლა (1887). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-05); პოლკოვნიკი (1912). პირველი მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა ქვეითთა პოლკს, შემდეგ ბრიგადას; გენერალ-მაიორი (1917). 1917 წ. ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ თეთრი მოძრაობის რიგებში იბრძოდა; მეთაურობდა ბრიგადას, შემდეგ დივიზიას „რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებული ძალების“ შემადგენლობაში. 1920 წ. ნოემბ. ყირიმიდან ევაკუაციის შემდეგ თავი შეაფარა ბულგარეთს, შემდეგ საფრანგეთს. გარდაიცვალა პარიზში. დაკრძალულია იქვე, სენ-ჟენევიევ-დე-ბუას რუსულ სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1864 კატეგორია:გარდაცვლილი 1948 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
Fourplay
Fourplay, გრემის ჯილდოს ნომინანტი, პოპულარული იყო რიტმ-ენდ-ბლუზის და პოპის ჯაზთან შეზავების გამო. მათი პირველი ალბომი, Fourplay, გაიყიდა მილიონზე მეტი ასლის ოდენობით და 33 კვირის განმავლობაში ინარჩუნებდა პირველ ადგილს „ბილბორდის“ თანამედროვე ჯაზის ჩარტში. შემდეგი, 1993 წლის Between the Sheets, პირველ ადგილზე მოხვდა, მიიღო ოქროს სტატუსი და გრემის ნომინაცია. 1995 წელს, მესამე, ასევე ოქროს სტატუსით აღნიშნული Elixir, მოხვდა პირველ პოზიციაზე და ჩარტში 90 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა.
Fourplay აშშ-ის კონგრესმა აღიარა, როგორც მუსიკალური ინდუსტრიის გამორჩეული შემსრულებელი - იგი არის თანამედროვე მუსიკის პირველი და უკანასკნელი წარმომადგენელი, რომელსაც კონგრესისგან ასეთი აღნიშვნა ხვდა წილად.
2015 წელს გამოვიდა ჯგუფის 25 წლის იუბილეს აღსანიშნავი Silver, რომლის ჩაწერაში მიწვეული მუსიკოსების სახით რიტენაური და კარლტონიც მონაწილეობდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ჯაზ-ანსამბლები კატეგორია:სმუზ-ჯაზ ანსამბლები კატეგორია:1991 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
სურამის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
thumb|300px|სურამის წმინდა ბარბარეს ეკლესია სურამის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — ეკლესია მდებარეობს დაბა სურამში. თბილისი-ქუთაისის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. სურამის წმინდა ბარბარეს სახელობის ტაძრი ბაზილიკური ტიპისაა. 2000 წლის დასაწყისში ტაძრის შემოგარენს მიწა შემოეცალა, რის შედეგადაც გამოჩნდა იატაკი, ამბიონი და წმინდა ტრაპეზის ქვა-ჯვრის გამოსახულებით. ტაძრის აღდგენა დასრულდა 2005 წელს და გაიხსნა ამავე წლის 17 დეკემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:სურამი
ანგორული თხა
ცუდი აკლიმატიზაციის გამო დასავლეთ ევროპაში მისი მოშენების ცდა უშედეგოდ დამთავრდა. ბოტის ცოცხალი მასა 50-55 კგ, დედალი თხისა 32-36 კგ. ანგორული თხის მატყლის ერთგვაროვანია, ნახევრად წმინდა, თეთრი, ძლიერ მბზინვარე. ბეწვი სისხოთი 44-46-ე ხარისხისაა, სიგრძით 25 სმ-ს აღემატება. ბოტის ნაპარსი 5-7 კგ. დედალი თხისა — 2,2-4 კგ. სუფთა მატყლის გამოსავალია 65-75%. მატყლისაგან ამზადებენ უმაღლესი ხარისხის ფარდაგებს, ტრიკოტაჟს, ხალიჩებს, პლუშს და სხვა. ანგორული თხას იყენებენ უხეშმატყლიანი თხის ჯიშის გასაუმჯობესებლად. ნაჯვარი თხის მატყლი ერთგვაროვანი და ნახევრად წმინდა. ანგორული თხის მოშენებას მისდევენ ამიერკავკასიაში, შუა აზიაში, ნაწილობრივ ყაზახეთსა და ჩრდილოეთ კავკასიის სტეპის რაიონებში. ანგორული თხის მონაწილეობით გამოყვანილია საბჭოთა სამატყლე ჯიშის თხა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თხები
თერმოპაუზა
მინი|270პქ|დედამიწის ატმოსფეროს სტრუქტურა თერმოპაუზა (ბერძნ. νέρμη – და παύσιζ – შეწყვეტა, შეჩერება) — დედამიწის ატმოსფეროს ზედა ფენა, რომელიც ვრცელდება თერმოსფეროს ზედა ნაწილში. დამახასიათებელია მუდმივი ტემპერატურისკენ გადასვლები. უფრო ზევით მდებარეობს ეგზოსფერო. თერმოპაუზის განლაგება დამოკიდებულია მზის აქტივობის დონეზე და შესაძლოა ირყეოდეს 400-იდან 800 კმ-მდე ფარგლებში. ტემპერატურა უდრის 500-2000 K-ს, რაც აგრეთვე დამოკიდებულია წელიწადის დროებსა და მზის აქტივობაზე.
კარკაბოსო
კარკაბოსო (Carcaboso) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ვალიე-დელ-ალაგონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,3 კმ². მოსახლეობა — 1085 კაცი (2020 წ.).
ბაჰრეინი
ბაჰრეინი (البحرين‎ ალ-ბაჰრაინ), ოფიციალურად ბაჰრეინის სამეფო (مملكة البحرين მიამლაქა ალ-ბაჰრაინ) — სამეფო სპარსეთის ყურის ამავე დასახელების არქიპელაგზე. ბაჰრეინი აზიის მესამე ყველაზე პატარა ქვეყანაა მალდივისა და სინგაპურის შემდეგ.
გეოგრაფია და ბუნება
ბაჰრეინის შემადგენლობაში შედის კონტინენტური და მარჯნის კუნძულების ჯგუფი (20-ზე მეტი). შედარებით დიდი კუნძულებია: ბაჰრეინი, მუჰარაკი, სითრა, უმ-ნასანი, ჰავარი. ზედაპირი დაბლობია (135 მ-მდე). აგებულია უმთავრესად კირქვებით. ჰავა გარდამავალია ტროპიკულიდან სუბტროპიკულისაკენ. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 16 °C-ია, ივლის-აგვისტოსი - 37 °C. ნალექები დაახლოებით 90 მმ-ია წელიწადში. ჭარბობს ტროპიკული უდაბნოს ლანდშაფტები.
მოსახლეობა
2010 წელს, ბაჰრეინის მოსახლეობამ 1.2 მილიონამდე მიაღწია, რომელთაგან 568,399 ბაჰრეინელი და 666,172 უცხოელი.
რელიგია
ბაჰრეინის ოფიციალური რელიგია არის ისლამი და ბაჰრეინელების უმეტესობა მუსლიმანია. უმრავლესობა მუსლიმანებისა არის შიიტი. ქრისტიანობა მეორე ყველაზე გავრცელებული რელიგიაა ბაჰრეინში და არის ორად გაყოფილი: ბაჰრეინელი ქრისტიანები და უცხოელი ქრისტიანები, რომლებიც შეადგენენ უცხოელების უმრავლესობას. იუდაიზმის მიმდევრები არიან 36-50 ქვეყანაში. ებრაელების უმრავლესობა, რომელებიც ცხოვრობდნენ ბაჰრეინში, ისრაელში გადასახლდნენ. იმიგრაციამ სამხრეთ-აზიის ქვეყნებიდან (ინდოეთი, ფილიპინები და შრი ლანკა), მუსლიმანების პროცენტი დააწევინა. ბაჰრეინის ოპოზიციამ ბაჰრეინის მთავრობას დაანაშაულა სირიელი გადმოსახლებულებისთვის ბაჰრეინული მოქალექეობის მიცემისათვის, რაც მთავრობამ უარყო.
ეთნიკური ჯგუფები
ბაჰრეინელები არიან ეთნიკურად მრავალფენოვანი. შიიტი ბაჰრეინელები არიან გაყოფილი ორ მთავარ ეთნიკურ ჯგუფად: ბაჰარნები და აჟამები. უდიდესი შიიტების ნაწილი ბაჰარნები არიან. აჟამები ეთნიკურად სპარსელები არიან და ცხოვრობენ მანამასა და მუჰარაქში. სუნიტი ბაჰრეინელებიც არიან ორად გაყოფილი: არაბები და ჰუვალები. არაბები რომლებიც არიან სუნიტები არიან ყველაზე ძლიერი ეთნიკური ჯგუფი ბაჰრეინში და იკავებენ დიდ ადგილებს პოლიტაში. ტრადიციულად ისინი ცხოვრობდნენ მუჰარაქში, ზალაქში, რიფაში და ჰავარის კუნძულზე. ჰუვალები არიან სპარსელების შთამომავლები. ბაჰრეინელები რომლებსაც აქვთ აფრიკული ფესვები არიან აღმოსავლეთ აფრიკიდან.
ისტორია
1783 წელს ალ-ხალიფას საგვარეულოს არაბმა შეიხებმა ბაჰრეინი დამოუკიდებელ სამთავროდ გამოაცხადეს. 1871 წელს ბაჰრეინზე დაწესდა დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატი, ფაქტობრივად კი ის კოლონიად იქცა. პირველი მსოფლიო ომის წლებში ბაჰრეინზე შეიქმნა დიდი ბრიტანეთის მსხვილი სამხედრო ბაზა. ირანის მთავრობა ბაჰრეინს უკანონოდ მიტაცებულ ირანის ტერიტორიად მიიჩნევდა. XX საუკუნის 20-იანი წლების დასასრულს ბაჰრეინში ამერიკულმა ნავთობის მონოპოლიებმა მოიკიდეს ფეხი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბაჰრეინში გაძლიერდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა. დიდმა ბრიტანეთმა ანტიიმპერიალისტური გამოსვლების ჩასახშობად სამხედრო ძალები გამოიყენა. 1970 წლის იანვარში ბაჰრეინში პირველად შეიქმნა ადგილობრივი მთავრობა - სახელმწიფო საბჭო 12 მინისტრის შემადგენლობით.
დიდი ბრიტანეთისა და ირანის მთავრობების თხოვნით გაეროს გენერალურმა მდივანმა 1970 წლის გაზაფხულზე ბაჰრეინში გაგზავნა საგანგებო მისია, რათა გაერკვია მოსახლეობის დამოკიდებულება ქვეყნის მომავალი სტატუსისადმი. რეფერენდუმზე (1970 წლის აპრილში) მოსახლეობის უმეტესობამ ბაჰრეინისათვის დამოუკიდებლობის მინიჭებას დაუჭირა მხარი. 1970 წლის 11 მაისს რეფერენდუმის შედეგები მოიწონა გაეროს უშიშროების საბჭომ. 1971 წლის 14 აგვისტოს სამთავროს მმართველმა, შეიხ ისა ბენ სალმან ალ-ხალიფამ გამოაცხადა ბაჰრეინის დამოუკიდებლობა. 1971 წლის 11 სექტემბერს ბაჰრეინი მიიღეს არაბულ სახელმწიფოთა ლიგაში, ხოლო 1971 წლის 21 სექტემბერს - გაეროში. 1975 — დათხოვილია პარლამენტი.
ლიტერატურა
* კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:არაბულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები კატეგორია:სამეფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
კუბის რევოლუციის ქრონოლოგია
კუბის რევოლუცია — შეიარაღებული ბრძოლა კუბაში ფულხენსიო ბატისტას ხელისუფლების დასამხობად. რევოლუცია დაიწყო 1953 წლის 26 ივლისს მონკადას ყაზარმაზე თავდასხმით და დასრულდა 1959 წლის 1 იანვარს ფულხენსიო ბატისტას ქვეყნიდან გაქცევით და ფიდელ კასტროს მეთაურობით ახალი მთავრობის ჩამოყალიბებით.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის რევოლუცია კატეგორია:კუბის ისტორია
მუზუნგუ
მუზუნგუ (Muzungu) — სიტყვა, რომელმაც აღმოსავლეთ, ცენტრალური და სამხრეთ აფრიკის მრავალ ბანტუს ენაზე „თეთრი ადამიანის“ მნიშვნელობა შეიძინა. ადგილმდებარეობის მიხედვით ამ სიტყვის რამდენიმე ვარიაცია არსებობს. ამ რეგიონში ნებისმიერ ღია ფერის კანიან არააზიელ ადამიანს შეიძლება მზუნგუ/მუზუნგუ ეწოდოს.
კუთვნილებითი კიზუნგუ ან ჩიზუნგუ პირდაპირი მნიშვნელობით ნიშნავს „თეთრი ხალხის“. ამჟამად მან „თეთრი ხალხის ენის“ მნიშვნელობა შეიძინა, რაც მეტწილად ინგლისურ ენას ნიშნავს, ვინაიდან ამ ენას იყენებენ ძირითადად თეთრკანიანები აღმოსავლეთ აფრიკაში. თუმცა ის შეიძლება გამოყენებულ იქნას ნებისმიერი ევროპული ენისთვის.
აჭრაჭუჭი
აჭრაჭუჭი (Lathyrus miniatus) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღეროს სიგრძეზე განიერი ფრთები ჩასდევს. ფოთოლი შედგება ერთი წყვილი ფოთოლაკისა და დატოტვილი ულვაშისაგან. ფოთოლაკები ფორმით მომრგვალოელიფსურია ან უკუკვერცხისებური. მტევანი 5-7-ყვავილიანია. გვირგვინი მღვრიე ვარდისფერია. იზრდება ტყეებსა და ბუჩქნარებს შორის 1500-1800 მ სიმაღლეზე. გავრცელებულია აფხაზეთში, აჭარაში, იმერეთში, მესხეთ-ჯავახეთში, ქვემო ქართლსა და კახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიასა და ირანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:პარკოსნები
სალადინის ციტადელი
სალადინის ციტადელი (არაბ. قلعة صلاح الدين‎), საჰიუნი ან სონის ციხესიმაგრე (château de Saône) — ციხესიმაგრე სირიაში. მდებარეობს საპორტო ქალაქ ლატაკიიდან 30 კმ-ით აღმოსავლეთით, მაღალ, მთიან ტერიტორიაზე. აღმართულია ქედზე, რომელიც ორ ღრმა ხეობას შორის მდებარეობს და გარშემო ტყეები აკრავს.