cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სენტ-ჯონზი (კანადა)
სენტ-ჯონზი (St. John's) — ქალაქი კანადაში. ქალაქი მდებარეობს ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის შტატში. სენტ-ჯონზი შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია და მოსახლეობით პირველი ადგილი უკავია. 2006 წლის აღწერის შედეგად აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 100 646 ადამიანს, ქალაქს მე-20 ადგილი უკავია მოსახლეობის მიხედვით კანადაში, სენტ-ჯონზის აგლომერაციაში ცხოვრობს 151 322 ადამიანი. ქალაქში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 225,6 ადამიანს. სენტ-ჯონზის ფართობი შეადგენს 446,04 კმ²-ს. ქალაქი გაშენებულია ავალონის ნახევარკუნძულზე, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე და, მას გააჩნია ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პორტი მთელს ამ რეგიონში. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ კანადელები, ინგლისელები და ირლანდიელები. მოსახლეობის უმრავლესობა საუბრობს ინგლისურ ენაზე, ხოლო აღმსარებლობის მიხედვით სენტ-ჯონზის მოსახლეობის დიდი ნაწილი კათოლიკეა. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს სენტ-ჯონზის საერთაშორისო აეროპორტი. აქ მრავლადაა ისტორიული შენობები და ეკლესიები, მათგან აღსანიშნავია კაბოტის კოშკი. ქალაქის მერია დენისო ო'კიფი.
სენტ-ჯონზი ერთ-ერთი ყველაზე ძველი დასახლებული პუნქტია კანადაში, ქალაქი დაარსდა 1583 წლის 5 აგვისტოს ინგლისის დედოფლის ელისაბედ I-ის ბრძანებით, სწორედ ამ პერიოდიდან დაიწყო დიდმა ბრიტანეთმა თავისი კოლონიური იმპერიის გაფართოება. მოგვიანებით ეს ტერიტორიები ახალი საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდა. 1712 წლის უტრეხტის ზავით სენტ-ჯონზი და სრულად კუნძული კვლავ ინგლისს დაუბრუნდა. სენტ-ჯონზის ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა საკმაოდ მაღალია და ის შეადგენს 1 513,7 მმ-ს.
სქოლიო
კატეგორია:კანადის ქალაქები
სახლი ძველ უბანში
„სახლი ძველ უბანში“ — მრავალსერიიანი მისტიკურ-დრამატული ფილმი, რომელიც ავთანდილ ვარსიმაშვილმა გადაიღო 1994 წელს. გადიოდა მრავალსერიიანი მისტიკურ-დრამატული ფილმის სახელით 1 არხზე.
სიუჟეტი
სიუჟეტის მიხედვით, ძველ უბანში სახლდებიან ახალგაზრდა ცოლ-ქმარი, გიორგი და სალომე. ისინი მჭიდრო კონტაქტში შედიან მეზობლებთან, ჟორასთან და თამილასთან, რომლებიც ოკულტური რიტუალების მიმდევრები აღმოჩნდებიან. უბანში უცნაური ამბები ტრიალებს. სერიალი მეტწილად, თავისი სიუჟეტით ახლოს დგას აირა ლევინის ნაწარმოებთან „როზმარის ბავშვი“.
პრემიერა
სერიალის პირველი სეზონის (15 სერია) პრემიერა შედგა საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელის პირველი არხის ეთერში 1994 წელს. მეორე სეზონის (15 სერია) 1995 წელს. სერიალი აგრეთვე გავიდა ტელეკომპანია იმედის, რუსთავი 2 ის, სტარვიზიის, რიონისა და მაგთიკომის ეთერში.
გადამღები ჯგუფი:
სცენარის ავტორი, რეჟისორი და პროდიუსერია ავთანდილ ვარსიმაშვილი, დამდგმელი ოპერატორი — მიხეილ მაღალაშვილი. ოპერატორები — დავით გოგილაშვილი და მიხეილ ნინოშვილი, მხატვარი — თამარ გოცხიშვილი, კომპოზიტორი — გიორგი ჭილაშვილი
პეინადო
პეინადო — აქტიური სტრატოვულკანი არგენტინაში, კატამარკის პროვინციაში. მისი კონუსი, ახლოს მდებარე ვულკან ლანინის მსგავსად, არგენტინის ვულკანებს შორის ერთ-ერთი ულამაზესია. მისი მწვერვალი ზღვის დონიდან 5 740 მეტრზე მდებარეობს.
შავი ტყე
thumb|right|260px|შავი ტყე შავი ტყე (Чорний ліс) — ვრცელი ტყის მასივი, რომელიც გაბატონებულია კიროვოგრადის ოლქში (უკრაინა). წარმოადგენს მუხნარ-რცხილნარისგან შემდგარ ტყეს, რომელიც გავრცელებულია მდინარეების ინგულეცისა და ტასმინის წყალგამყოფზე (დნეპრის აუზი). ტყის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით — 3 500 ჰა. ტყის მასივის ტერიტორიაზე განლაგებულია უკრაინის ყველაზე სამხრეთით მდებარე სფაგნუმის ჭაობი, რომელიც დაახლოებით 2 ჰა ფართობს იკავებს. ტყის შიგნით ერთ-ერთი ტბის სანაპიროზე სსრკ დროიდან მოყოლებული არსებობს სამთავრობო აგარაკი.
პეინადო
პეინადოს ჩრდილოეთით, 5 კმ-ში მდებარეობს ვულკანი ფალსო-ასუფრე, ხოლო აღმოსავლეთით, 20 კმ-ში სერო-ელ-კონდორი.
შავი ტყე
ხეების ძირითადი შემადგენელია ჩვეულებრივი რცხილა და მუხა. გვხვდება უკრაინისთვის იშვიათი მცენარეების სახეობები.
პეინადო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ვულკანები
შავი ტყე
ფაუნას ძირითადად ქმნიან მელა, კურდღელი, შველი და გარეული ღორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტყეები
ბურჰი-განდაკი
ბურჰი-განდაკი (बूढ़ी गण्डक नदी) — მდინარე ინდოეთში, განგის შენაკადი. ზემო დინებაში ცნობილია სიკრაჰანის სახელით. მიედინება მდინარე განდაკის პარალელურად.
სათავეს იღებს ბიჰარის შტატში, დასავლეთ ჩამპარანის რაიონში. 56 კმ-ის შემდეგ, იგი გეზს სამხრეთისკენ იღებს, სადაც მას ორი მდინარე — დუბჰარა და ტური უერთდება. ამის შემდეგ იგი სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიემართება. ამ მონაკვეთში მას რამდენიმე არხი გამოეყოფა. ქალაქ ხაგარიასთან ერწყმის მდინარე განგს. აყალიბებს ამ ქალაქის დასავლეთ საზღვარს და მის ნაპირებზე აშენებული ნაგებობები ქალაქს დატბორვებისგან იცავს.
მდინარის მთლიანი სიგრძე 320 კმ-ია, აუზის ფართობი — 10 150 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები
მარინე ბოგველიშვილი
მარინე ბოგველიშვილი (დ. 18 აპრილი, 1949, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1972–1973 წელბში იყო თელავისა და რუსთავის სასწრაფო დახმარების ექიმი. 1973–1975 წლებში ჰემატოლოგიისა და ტრანსფუზიოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი. 1975–1985 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1985 წლიდან უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, 1996 წლიდან კი ამავე ინსტიტუტის კლინიკურ–დისპანსერული სამეცნიერო განყოფილების წამყვანი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 53 სამეცნიერო ნაშრომის კლინიკური და ექსპერიმენტული ჰემოსტაზიოლოგიის საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია. 1994–1996 წლებში სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას უწევდა კლინიკურ ორდინატორებს.
1980 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა „ჰეპატო–ლიენური სისტემის როლი თრომბოციტოპიების რეგულაციის მექანიზმში.“
1993 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მედიკო–სოციალური რეაბილიტაცია, პროგნოზი და სიცოცხლის ხანგრძლივობა მიელოპიოლიფერაციული დაავადებების დროს.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ქართველი ექიმები
პეჩატნი დვორი
მინი|250px „პეჩატნი დვორ“ (Печатный двор) — პირველი რუსული სახელმწიფო სტამბა. დაარსდა დაახლოებით 1563 წელს მოსკოვში ივანე IV-ისა და მიტროპოლიტ მაკარის ხელშეწყობით. მდებარეობდა კიტაი-გოროდში (ახლანდელი  ნიკოლსკაიას ქუჩის (Никольская улица) ჩრდილოეთ ნაწილში (1935—1990 წლებში 25 ოქტომბრის ქუჩა). 1564 წელს ივანე ფიოდოროვმა და პეტრე მსტისლავეცმა დაბეჭდეს სამოციქულო, 1565 — ჟამნი. 1568  წელს ა. ნევეჟამ და ნ. ტარასიევმა გამოსცეს ფსალმუნი. „პეჩატნი დვორ“ განახლებულ იქნა 1645 და 1679 წლებში. XVII საუკუნის ბოლოს აქ გამოიცა 500 დასახელების წიგნი; თითოეული წიგნის ტირაჟი 1200 ცალზე მეტი იყო. 1712 წელს „პეჩატნი დვორის“ საბეჭდი მანქანების ნაწილი გადაიტანეს პეტერბურგში. 1721 წლიდან 1917 წლამდე „პეჩატნი დვორის“ შენობაში მოთავსებული იყო სინოდის სტამბა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
Anochetus ghilianii
Anochetus ghilianii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის სამეფო ოჯახი
კატეგორია:სამეფო ოჯახები კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია
ძველი სენაკი
ძველი სენაკი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ზედა სორტა, ქვედა სორტა, კოტიანეთი, პირველი ნოსირი, საჩიქობავო). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ტეხურის სანაპიროზე; ზღვის დონიდან 45 მ; სენაკიდან 6 კმ.
გეოგრაფია
სოფელი ძველი სენაკი ტენიანი სუბტროპიკული ჰავით ხასიათდება. ნიადაგი ძირითადად წითელმიწა–ალუვიურია. ჭალები მდინარე ტეხურის ქვიშითაა დაფარული. მთის ფერდობებზე კი ნეშომპალა–კარბონატული ნიადაგები გვხვდება.
სოფელი ჩრდილოეთი მხრიდან შემოფარგლულია გორაკ–ბორცვების ზოლით, რომელიც ცნობილია „უნაგირას სერის“ სახელწოდებით. მის ფერდობებზე იზრდება კოლხური ტყისთვის დამახასიათებელი მცენარეულობა: რცხილა, წიფელი, თელა, იფანი, მუხა, ცაცხვი, მურყანი, აკაცია, წაბლი, ბზა, შქერი, წყავი, ბაძგი, თხილი და ბროწეული. ტყის განაპირა ზოლში ასკილი, მაყვალი და იელი. ფერდობებზე ხელოვნურადაა გაშენებული ტუნგოს ხეები.
ფრინველებიდან გვხვდება: შაშვი, ჩხიკვი, წივწივა, კოდალა, ბულბული და მწყერი, იშვიათად ხოხობი და ოფოფი. მტაცებელი ფრინველებიდან გავრცელებულია ქორი, ძერა, მიმინო და ყვავი. ჭაობიან ადგილებში გვხვდება ყანჩა, ზამთრობით კი მოფრინავენ იხვები. ტყის ზონაში მტაცებელი ცხოველებიდან გვხვდება მგელი, ტურა, მელია, მაჩვი, კურდღელი, მემინდვრია, ზღარბი, ანკარა, თხუნელა და გომბეშო. ბუნებრივი სიმდიდრეებიდან აღსანიშნავია კირქვის საბადო.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1350 ადამიანი.
ისტორია
სოფელი ძველი სენაკი ერთ-ერთი უძველესია საქართველოში. იგი სენაკის რაიონული ცენტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. მას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ნოქალაქევი, რომელიც ისტორიაში ცნობილია უძველესი ქალაქის არქეოპოლისის სახელწოდებით. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ეკი, სამხრეთით სოფელები გეჯეთი და ნოსირი.
ისტორიული ძეგლები
250px|მინიატიურა|800-წლოვანი მუხა ძველი სენაკი მდიდარია ისტორიული და ბუნებრივი ძეგლებით. სოფლის შუაგულში აღმართულია რვაასწლოვანი ჭადარი და მაცხოვრის სახელობის ეკლესია, მთაზე წმინდა გიორგის ეკლესია და შხეფის ციხე.
ძველი სენაკი და მისი ისტორიული ძეგლები მრავალ ქართველ და უცხოელ მეცნიერთა შრომებშია მოხსენებული. საინტერესო ცნობას გვაწვდის სოფლის შესახებ იტალიელი მისიონერი არქანჯელო ლამბერტი, რომელიც საქართველოში 1630 წელს ჩამოსულა და 18 წელი სამეგრელოში უცხოვრია. იტალიაში დაბრუნების შემდეგ მან გამოსცა წიგნი „სამეგრელოს აღწერა“. ამ წიგნს დართულია ქვს სამეგრელოს რუკაც, სადაც აღნიშნულია ძველი სენაკი ეკლესიით.
საიტერესო ცნობას გვაწვდის აღნიშნული ეკლესიის შესახებ ნიკო დადიანი თავის წიგნში "ქართველთა ცხოვრება". იგი წერს ,,ეს ეკლესია აღაშენა ლეო დადიანმა მანუჩარის ძმან’’. ეს ის ლევან II დადიანია, რომელიც ოდიშის მთავარი გახდა 1611 წელს. ლამბერტი ლევან დადიანის შესახებ წერდა, რომ მან
არქანჯელო ლამბერტის წიგნი ,,სამეგრელოს აღწერა’’ საინტერესოა არა მარტო იმით, რომ უცხოელი მოგზაური ძვირფას ცნობებს გვაწვდის 380 წლის წინანდელ ძველ სენაკზე და მისი ეკლესიაზე, არამედ იმითაც, რომ ავტორი გვაძლევს ახსნას სოფლის სახელწოდების წარმოშობის შესახებ. იგი წერს – ,,ამ ადგილს ადრე ერქვა ,,სინგამე’’ (მდინარე ტეხურის ძველი სახელწოდება). მდინარე სინგამესა და მის ნაპირზე დასახლებას ამტკიცებს იტალიელი მოგზაური ფლავიუს არიანეც მის წიგნში ,,მოგზაურობა შავი ზღვის გარშემო’’. მან მდინარე ტეხურს უწოდა ,,სინაგჰი’’. ადვილი შესაძლებელია, რომ გამოთქმათა სხვადასხვაგვარობის გამო (სინგამე, სინაგჰი) გადაიქცა სენაკად, ადგილმა კი შეინახა ეს სახელი. თუ დავეყრდნობით ლამბერტის ცნობებს, გამოდის რომ ძველი სენაკის დასახლება ჯერ კიდევ II საუკუნეში არსებულა. თავად ,,სენაკი’’ ქართული ლექსიკონის მიხედვით სალოცავ ადგილს, ბერ–მონაზვნებისათვის განცალკავებულად მდგომ ნაგებობას ნიშნავს. შესაძლებელია, რომ სოფლისთვის სახელის მიკუთვნება გამოიწვია წარსულში აქ არსებულმა სალოცავებმა.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Anochetus gladiator
Anochetus gladiator — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
პუნპუნი
პუნპუნი (पुनपुन नदी) — მდინარე ინდოეთში, განგის შენაკადი. სათავეს იღებს ჯარხანდის შტატში, პალამუს რაიონში და შემდეგ ასევე მიედინება ბიჰარის შტატის ტერიტორიაზე.
მდინარე სათავეს იღებს ჩჰოტა-ნაგპურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. ძირითადად მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართუელბით და ქალაქ ფატუჰასთან ერწყმის განგს.
მთავარი შენაკადებია ბუტანე, მადარი და მოჰარი.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები
ხეობა (ქარელის მუნიციპალიტეტი)
ხეობა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზემო ხვედურეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხვედრულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 770 მეტრი, ქარელიდან 8 კილომეტრი. სოფელში 1939 წელს აღმოაჩინეს სელჩუკური და მონღოლური მონეტების განძი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 179 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვნებები (ბახი)
thumb|კომპოზიტორი - [[იოჰან სებასტიან ბახი]]
ბახის „ვნებანი“ — იოჰან სებასტიან ბახის მონუმენტალური ნაწარმოები. ბახის ნაწარმოებში ევანგელისტური მოთხრობა შეიცავს da capo არიებს და სპეციალურად დაწერილ პოეტურ ტესტებსა და ქორალებს. ჩვენამდე სრულად მოაღწია ვნებანი «იოანეს მიხედვით» (BWV 245), ვნებანი «მათეს მიხედვით» (BWV 244b და BWV 244) და ასევე «ლუკას მიხედვით» ვნებათა ტექსტი. დაკარგუულად ითვლებოდა «მარკოზის მიხედვით» ვნებანი, რომლებიც აღადგინეს XX საუკუნეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები კატეგორია:ორატორიები კატეგორია:იოჰან სებასტიან ბახი
ნუგზარ ბოლქვაძე
ნუგზარ ბოლქვაძე (დ. 5 ოქტომბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1987–1999 წლებში იყო პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ლაბორანტი, უფროსი ლაბორანტი, მეცნიერ–თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. დღემდე აღნიშნული ინსტიტუტის თანამშრომელია. 1999 წლიდან ულტრასონოგრაფიის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომის ბავშვთა ასაკის ანემიებზე. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „ერითრონის ასაკობრივი თავისებურებანი ნორმასა და პათოლოგიური მდგომარეობების დროს.“
1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ცენტრალურ–ნერვული სისტემის დაზიანების გენებში ტვინის საწინააღმდეგო ანტისხეულების როლი ახალშობილთა ჰომოლიზური დაავადების დროს.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ნატო გელაშვილი
ნატო გელაშვილი (დ. 18 აპრილი, 1972, ბორჯომი) — ქართველი კომპოზიტორი, პოეტი და ავტორ-შემსრულებელი.
ბიოგრაფია
ნატო გელაშვილმა დაამთავრა ბორჯომის პირველი საშუალო სკოლა. პარალელურად სწავლობდა მუსიკალურ შვიდწლედში. ამ პერიოდში მას უკვე, დაახლოებით, ათი მუსიკალური ნაწარმოები ჰქონდა დაწერილი. პირველი სიმღერა თოვლზე დაწერა, მაშინ მეოთხე კლასში იყო. 1989 წელს ნატომ მე-3 მუსიკალურ სასწავლებელში ჩააბარა. ეს პერიოდი მისი შემოქმედებისთვის საკმაოდ აღმავალი იყო. სწორედ ამ დროს დაიწერა ისეთი სიმღერები, როგორებიცაა: „ყვავილების დედოფალა“, „ლოთიანი“, „ეშხიანი ქალები“, „ერთი რამე გულიანი“, „ერთი კაცი მიყვარდა“. 1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საგუნდო-სადირიჟორო ფაკულტეტი. 1995 წელს ჩატარდა ბათუმის ფესტივალი. ამ დროს ნატო უკვე კონსერვატორიის საგუნდო სადირიჟორო ფაკულტეტის მე-3 კურსის სტუდენტი იყო, მისმა სიმღერამ ფესტივალზე დიდი წარმატება მოიპოვა. ეს იყო პირველი წარმატება, საიდანაც ამოტივტივდა მისი სახელი, თუმცა, მანამდეც ჰქონდა პატარ-პატარა კონცერტები და წარმატებები.
მიუხედავად ბათუმში მიღწეული წარმატებისა ნატო ამის შემდეგ ფესტივალზე აღარ გასულა.
სტუდენტობის პერიოდიდან დაიწყო გასტროლები ბულგარეთში, საბერძნეთში, იტალიაში, ისრაელში და ეს გასტროლები დღემდე გრძელდება. ტარდებოდა აგრეთვე საქველმოქმედო კონცერტებიც.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი კატეგორია:ქართველი პოეტები
ტროპიკული ტყეები
მინი|ბოტანიკური ბაღი იავაზე, [[ინდონეზია]] მინი|[[ამაზონის სანაპიროებზე გაბატონებული წვიმის ტყეები]] ტროპიკული ტყეები — ტყე, რომელიც გავრცელებულია ეკვატორულ, სუბეკვატორულ და ტროპიკულ სარტყლებში ჩ. გ. 25° და ს. გ. 25°-ს შორის. მცენარეთა სახეობებით ძალზე მდიდარი მარადმწვანე ტენიანი ტროპიკული ტყეები (წვიმის ტყეები) ვითარდება წლის განმავლობაში ნალექებისა (2000-7000 მმ) და ტემპერატურის (23 °C-32 °C) თანაბარზომიერი განაწილების პირობებში; აქ ფართოდ არის გავრცელებული ლიანები და ეპიფიტები.
ნახევრად მარადმწვანე ტროპიკული ტყეები, რომლებშიც ხშირად მკვეთრადაა გამოხატული ფოთოლცვენა და შეფოთვლა, გავრცელებულია ვესტინდოეთში, ცენტრალურ ამერიკაში (კ. ტრინიდადი, კოსტა-რიკა), დასავლეთ აფრიკასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში (ინდოეთი, მიანმარი).
აზიის ტროპიკებში ამგვარ ტყეებს მუსონურს უწოდებენ. მათთვის დამახასიათებელია ფოთოლმცვივანი ხემცენარეები: ხეშეშნაყოფიანი ქსილია (Xylia xylocarpa), შიშველყვავილიანი ტეტრამელესი (Tetrameles nudiflora), შორეას ხე (Shorea robusta). ნათელი ფოთოლმცვივანი ტყეები ვითარდება ინდოჩინეთის ტროპიკებში, იქ, სადაც აშკარადაა გამოხატული მშრალი სეზონი. აქ გვხვდება კოჟროვანი დიპტეროკარპუსი (Dipterocarpus tuberculatus), სიამის პენტაკმე (Pentacme siamensis) და სხვა. აქვე, უფრო ღარიბ ნიადაგზებზე, შეიძლება შევხვდეთ ფიჭვნარევსაც, რომლებიც შედგება ფიჭვის სპეციფიკური სახეობებისაგან: კარიბული ფიჭვი (Pinus caribaea), ტროპიკული ფიჭვი (Pinus tropicalis) და სხვა. მთის ტროპიკული ტყეები ვითარდება დაახლოებით ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ჩვეულებრივ, მარადმწვანეა, დამახასიათებელია ხისმაგვარი გვიმრები, გვხვდება წიწვოვნებიც (აგითისის, დაკრიდიუმის და სხვა გვარების ზოგიერთი სახეობა). დიდ სიმაღლეზე (ზღვის დონე 2000 მ) გვხვდება დაფნისებრთა, წიფლისებრთა და მანანისებრთა ოჯახების წარმომადგენლები, გავრცელებულია ეპიფიტური ხავსები.
კავკასიის ტერიტორიაზე ტროპიკული მცენარეულობა გაბატონებული იყო ეოცენურ ეპოქაში. მისმა ნაშთებმა მოაღწია შუა პლიოცენურ ეპოქამდე. ამ დროისთვის კოლხეთში ჩამოყალიბდა ძალზე მდიდარი ტყის მცენარეულობა, რომელიც ჯერ კიდევ შეიცავდა მარადმწვანე ტროპიკული ტყეების კომპონენტებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტყეები
მანანა ბოკუჩავა
მანანა ბოკუჩავა (დ. 30 მაისი, 1950, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1973–1996 წლებში იყო ფსიქიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1989 წლიდან დიპლომის შემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის ასისტენტი. 1994 წლიდან – დოცენტი, 1995 წლიდან ამავე აკადემიის ფსიქიატრიის კურსის ხელმძღვანელი. 1997 წლიდან კლინიკური განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი. ავტორია 25 სამეცნიერო ნაშრომის; არის კლინიკური განყოფილების სამეცნიერო ხემძღვანელი, კონსულტაციებს უწევს ავადმყოფებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ძველი ბერძნული ლიტერატურა
ძველი ბერძნული ლიტერატურა - ანტიკური ავტორების ლიტერატურული ნაწარმოებების ერთობლიობა, რომელიც მოიცავს ძველი ბერძენი პოეტების, ისტორიკოსების, ფილოსოფოსების, ორატორების შემოქმედებას.
ძველი ელინის უნარი იყო მკაფიოდ აღექვა გარემო და სწრაფად მოეხდინა მასზე რეაგირება, გამოეშკარავებინა ადამიანის ქცევათა მოტივები. ბერძნული ენის პლასტიკურობა საშუალებას აძლევდა ელინს ადვილად და ზუსტად გამოეხატა ყველა აზრი და განწყობა მთელი თავისი არსით. სწორედ ამ მახასიათებლებმა გამოიწვეს საყოველთაო უნივერსალური ინტერესი ძველ ბერძნული ლიტერატურის მიმართ.
ელინური გენიის ძირითად თვისებებში მდგომარეობს მისი სამეცნიერო და მხატვრული შემოქმედების შეუდარებელი ორიგინალობა, მის მიერ შემუშავებული მრავალი იდეის, სურათისა და მთელი სისტემების ხანგრძლივობის მიზეზი. ამითაც განისაზღვრება ის უზარმაზარი გავლენა, რომელიც ანტიკურმა ბერძნულმა ლიტერატურამ მოახდინა რომაულ და ზოგადად, ევროპულ განმანათლებლობაზე.
ადამიანის ბუნებრივი ნიჭის ყოვლისმომცველი განვითარების ერთ-ერთი წინაპირობა იყო იმდროინდელი პოლიტიკური საზოგადოებისა, რომელიც ხელს უწყობდა აზრისა და სიტყვის ფართო თავისუფლებას. დრამატურგიის, მჭევრმეტყველებისა და პოლიტიკური საზოგადოების ფორმების შესწავლისას მიღწეული წარმატებები დამოკიდებულებაში იყო ურბანული რესპუბლიკების დემოკრატიულ სისტემაზე. შემთხვევითი არ არის, რომ ძველი საბერძნეთის გონებრივი პროდუქტიულობის ხარისხით პირველი ადგილი ათენის დემოკრატიას ეკუთვნოდა. იმდროინდელ ათენში პოლიტიკურმა ინსტიტუტებმა, ჩვეულებებმა და საზოგადოების გემოვნებამ ყველაზე მეტად შეუწყო ხელი მოქალაქეთა შესაძლებლობის თავისუფლად განვითარებას.
ძველი ბერძნული ლიტერატურის განვითარების უკიდურეს საზღვრებად მიჩნეული უნდა იყოს ეტაპი ძვ.წ XI საუკუნიდან, როცა ტროას ომის გმირების შესახებ უამრავი ლეგენდა არსებობდა და ახ.წ. VI საუკუნის პირველ ნახევარამდე, როდესაც იმპერატორ იუსტინიანეს (529) ბრძანებით ათენში დაიხურა ფილოსოფიური სკოლები.
ჰომეროსი
პირველი პერიოდის მთავარი ლიტერატურული ფენომენს წარმოადგნდნენ ე.წ. ჰომეროსის პოემები, რომლებიც ლეგენდარულ პოეზიაში ხანგრძლივი ექსპერიმენტების დასრულებას ასახავდნენ, აგრეთვე ადგილი ჰქონდა რელიგიურ და ყოველდღიურ სიმღერებს.
ილიადასა და ოდისეას დაბადებიდან დიდი ხნით ადრე, ჩამოყალიბდა ლიტერატურა, რომელიც ასახავდა ელინების მთავარი ღვთაებების და ტროას და ტროამდელი ხანის გმირების გამოსახულებებს, ღმერთებისა და ნახევარღმერთების ტიპური თვისებებს, მათი გენეოლოგიის აღწერებს. ამ დროს ჩამოყალიბდა ეპითეტები, შემუშავდა თხრობისათვის შესაფერისი პოეტური ფორმა და ა.შ.
ბერძნული პოეზიის აკვანს წარმოადგენდა ბუნებისგან უხვად დაჯილდოებული თესალიი ჩრდილო-აღმოსავლეთი რეგიონი თრაკია, მუზა ების სამშობლო, მითიური პოეტები: ორფეუსის, მუსეუსი, ევმოლის, პამფუსის, თამირისის მოღვაწეობის არეალი. ამ ადგილიდან მუზების თაყვანისცემა გავრცელდა სამხრეთით, ფოკისამდე, ბეოტიაში, ატიკაში. პოეზია ძირითადად უკავშირდებოდა ზევსის, დიონისესა და დემეტრეს კულტებს. მომღერლების კიდევ ერთი ჯგუფი, ოლენის მეთაურობით, გაერთიანდა აპოლონის გარშემო, ლიკიაში, კრეტასა და დელფოში. როგორც ჩანს, გმირული ლექსი, ანუ დაქტილური ჰექსამეტრი, ამ ღვთაების მსახურებმა გამოიგონეს.
მუსიკა, კერძოდ, ფორმინგზე ან ციტრაზე, ლირაზე დაკვრა, მჭიდრო კავშირში იყო პოეზიასთან. ამ პერიოდისთვის ასევე დამახასიათებელია მცირე აზიის ხალხების გავლენა, ელინების მონათესავე ხალხების, ძირითადად ფრიგიელები ს და ლიკიელების.
ასეთი ისტორიები, რომლებიც რიცხობრივად მატულობდნენ ახალი გმირობების ჩადენის პარალელურად, საკუთარ თავში აერთიანებდნენ მითოსისა და სინამდვილი ელემენტებს, ასახავდნენ ღმერთებისა და ადამიანები მუდმივ ურთიერთობებს, ამ ურთიერთქმედებაში ადამიანი მისთვის ხალხი ზეადამიანური თვისებებით იყო დაჯილდოებული, ღმერთები კი მოკვდავთა დონემდე იყო დაყვანილი.
ტროას ომი, როგორც ელადის პირველი დიდებული საქმე, რომელიც გაიმართა ჰერაკლიდების პელოპონესში დაბრუნებამდე და მცირე აზიის კოლონიების დაარსებამდე, დიდი ხნის მანძილზე იქცა მოთხრობებისა და საგალობლების საყვარელ თემად, რომელთა მაგალითებად შეიძლება ჩაითვალონ ფემიუსის და დემოდოკეს სიმღერები ოდისეაში.
უძველესი პოეტები ასევე იყვნენ საკუთარი და სხვების სიმღერების შემსრულებლები, მომღერლები (აედები), რომლებიც აკომპანიმენტად ფორმინგას იყენებდნენ. დღესასწაულებზე ასეთი მომღერალი-პოეტები ყველაზე მისასალმებელი და საპატიო სტუმრები იყვნენ. ტროაში წასვლის აგამემნომნმა მეუღლე მიანდო თავის მომღერალს. აედები ჰომეროსის ლექსებისა და სხვა სიმღერების მცველები და გამავრცელებელი იყვნენ. აედების შემდეგ იყვნენ დეკლამატორი-რაფსოდები, რომლებიც საჯარო შეხვედრებზე კითხულობდნენ სხვათა ლექსებს მუსიკის თანხლების გარეშე, დრამატულობას მათ გამოსვლებს თეატრალიზებული შესრულება, მიმიკა და კოსტიუმები მატებდა. ძვ.წ. VIII პირველი ნახევრიდან VI საუკუნის ნახევრამდე არაერთი პოეტი შეძლებისდაგვარად ცდილობდა პოეტური ფორმით, ჰომეროსის მოდელების მიხედვით, ტროას ლეგენდების მთელი ციკლის სისტემატიზირება. ესენი იყვნენ ე.წ. პოეტი-კილიკები: არქტინი, სტასინი, ლესქესი, ევგამონი, რომლებსაც არც ჰომეროსის ნიჭი და არც მისი გულწრფელი ენთუზიაზმი გააჩნდათ.
ტროას ციკლთან ერთად არსებობდა და მუშავდებოდა იგივე პოეტების მიერ, თებეს ციკლიც (თებაიდა, ეპიგონე) ციკლური პოემები, რომლებიც მოცულობით ზოგჯერ ოდისეას აღემატებოდნენ, მოგვიანებით წარმოადგენდენ პოეტების, ისტორიკოსებისთვის, ფილოსოფოსებისა და ანტიკვარიატრებისათვის დიდ მნშივნელობასა და ინტერესესს, რომლებსაც ისინი პოეტური ან მორალისტური მიზნებისათვის იყენებდნენ.
ჰომეროსის ჰიმნები
ჰომეროსის სახელთან მჭიდრო კავშირშია ასევე ე.წ.ჰომეროსის ჰიმნები, რომლებიც ჩვენამდე მოვიდა 34 სიმღერის სახით. ისინი შინაარსით, მოცულობით და წარმოშობით განსხვავებულნი იყვნენ და შედგენილი იყვენენ რაფსოდურ წრეებში. ჰომეროსს ჯერ კიდევ არისტოტელე მიაწერდა უძველეს იუმორისტული ლექსს მარგიტს.
ჰესიოდე
უკვე ჰომეროსის ლექსებში შეიძლება შეინიშნოს დიდაქტიკური ეპოსის ელემენტების არსებობა. ამ დროს იქმნება ჰესიოდის პოემა სამუშაო და დღეები. მეორეს მხრივ, ადრეულ ეტაპზე იგრძნობოდა თანმიმდევრული სისტემური იდეების საჭიროება ღმერთების შესახებ, მსოფლიოს თავდაპირველი ისტორიისა და ადამიანთა საზოგადოებების შესახებ, ღვთაებათა, გმირთა და უბრალო მოკვდავთა ურთიერთმიმართების შესახებ. ამ მოთხოვნებზე პასუხობდა თეოგონია. ორივე პოემა, რელიგიურ-დიდაქტიკური ხასიათისაა და ეკუთვნოდა ასკრის მკვიდრს - ჰესიოდს. ძველი ბერძნები პატივს სცემდნენ ჰომეროსს და ჰესიოდს, როგორც თეოგონიისა და თეოლოგიის შემქმნელებს. მათ სახელებს ჩვეულებრივ იყენებდნენ გვერდიგვერდ, განუყოფლად, თუმცა ჰესიოდის ლექსები ჰომეროსის შემდეგ ასი წლის შემდეგ შეიქმნა.
ელეგია
რაც სოციალური და პირადი ცხოვრება უფრო მრავალფეროვანი და რთული ხდებოდა, განსაკუთრებით მდიდარ სავაჭრო კოლონიებში, პოეზიის ახალი ფორმები იბადებოდა. რაც შეეხება პოლიტიკურ ვიტთარებას, მემკვიდრეობითმა მონარქიამ ადგილი დაუთმო ოლიგარქიულ ან დემოკრატიულ მმართველობას.
პოეზიამ საზეიმო განწყობა დაკარგა, მაგრამ პრაქტიკული, ყოველდღიური მნიშვნელობის ხასიათი მოირგო. მუზებით და აპოლონით შთაგონებული პოეტებმა ორიენტირი შეცვალეს, თავად გადაიქცნენ უბრალო მოკვდავებად, რომლებსაც ხალხისგან პრაქტიკული რჩევების სიზუსტე ან კრიტიკის სისწორე და სარკაზმი გამოარჩევდათ. იმ დროის პოეტების რიგებში ყველაზე საპატიო ადგილი ეკუთვნოდა დიდ ათენელ კანონმდებელს სოლონს. ხოლო ათენის სხვა გამოჩენილმა მოქალაქემ, ტირტევსმა, თავისი სიმღერებით გამარჯვება მოჰქონდა სპარტელებისთვის, თეოგნიდესმა ლექსის ფორმა სპოლიტიკური ოპონენტების დაუნდობელი დევნისთვის იყენებდა.
ლექსის ფორმა ეპიკურ ლექსთან შედარებით სიმოკლითა და გამოხატულობით გამოირჩეოდა, ხოლო სატირული ლექსების იამბიკური ტაეპი პოეტურ მეტყველებას კიდევ უფრო უახლოვებდა ყოველდღიურ, სასაუბრო მეტყველებას.
უძველესი ელეგიები სრულდებოდნენ ფლეიტის თანხლებით. ელეგიური და იამბიკური პოეტებია: კალინი, სიმონიდი, ფოკილიდი, მიმნერმი, ქსენოფანი, ჰიპონაქტი, არქილოქე. ისინი მცირე აზიის ქალაქებისა და კუნძულების მცხოვრებნი იყვნენ: სოლონი, თეოგნიდესი, ტირტევსი ატიკისა და მეგარის მკვიდრნი იყვნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ეპოსი და ელეგია მუსიკასთან ახლო კავშირში იყო, იმდროინდელი მუსიკა საკმაოდ მარტივი და მონოტონური იყო, პოეტურ ტექსტების დეკლამირება და გაუმჯობესება მუსიკალური აკომპანიმენტის მიუხედავად ხდებოდა. კატეგორია:ძველი ბერძნული ლიტერატურა კატეგორია:ბერძნული ლიტერატურა კატეგორია:ძველბერძნული კულტურა
პლანჩონ-პეტეროა
მინი|250პქ|პლანჩონ-პეტეროას ხედი მისი ერთ-ერთი მწვერვალიდან მინი|250პქ|პლანჩონ-პეტეროა პლანჩონ-პეტეროა — ვულკანური კომპლექსი სამხრეთ ამერიკაში. გადაჭიმულია არგენტინა-ჩილეს საზღვარზე, ჩრდილოეთი-სამხრეთის მიმართულებით. მოიცავს რამდენიმე სხვადასხვა ასაკის ვულკანს და კალდერას. უმაღლესი მწვერვალი ზღვის დონიდან 4,107 მეტერზე მდებარეობს. კომპლექსში შედის კრატერის ტბაც.
დიკლოს კოშკი
დიკლოს კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიკლოში.
იგი დათარიღებულია გვიანი შუა საუკუნეებით. კვადრატული ნაგებობისთვის საშენ მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი არქიტექტურისათვის ტრადიციული ფიქალის ქვა, მშრალი წყობით. მის სართულიანობაზე საუბარი დღესდღეობით ძალზე რთულია, რადგან კედლები მხოლოდ მეორე სართულის დონემდეა შემორჩენილი. ტრადიციულად კოშკის ფასადები სიმკაცრით გამოირჩევა და მინიმალურადაა დანაწევრებული არქიტექტურული ელემენტებით. ერთ-ერთ ფასადზე შემორჩენილია მხოლოდ ერთი თაღოვანი მოყვანილობის კარი პირველი სართულის დონეზე და ორი სათოფური მის თავზე. მეორე ფასადზე, მეორე სართულის დონეზე იკითხება ასევე თაღოვანი დიდი სარკმელი ან შესასვლელი და ორი კვადრატული ფორმის სათოფური. კოშკი, სოფლის სათავდაცვო ნაგებობას წარმოადგენდა, რომელსაც მაცხოვრებლები შემოსევების დროს თავს აფარებდნენ. კოშკი მაღალი ურბანული და მხატვრული ღირებულებების მატარებელი ძეგლია, მისი არქიტექტურა, ნასოფლარში არსებულ მეორე კოშკთან ერთად, ერთიან სათავდაცვო კომპლექსს ქმნიდა სოფლისთვის, ამიტომ მისი დაცვა-შენარჩუნება სოფელ დიკლოს არქიტექტურული მემკვიდრეობისთვის მეტად მნიშვნელოვანია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
პლანჩონ-პეტეროა
2010 წლის 6 სექტემბრის ამოფრქვევა
2010 წლის 6-დან 18 სექტემბრამდე ვულკანი განიცდიდა ძლიერ ამოფრქვევებს. 21 სექტემბერს კიდევ ერთი ამოფრქვევა მოხდა, ოღონდ ამჯერად მხოლოდ დიდი რაოდენობით შავი ფერფლი ამოიფრქვა. პროცესს არანაირი ზიანი არ მოჰყოლია, რადგან მოსახლეობა წინასწარ იქნა ევაკუირებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ვულკანები კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ვლადიმერ აღნიაშვილი
250px|thumb| ვლადიმერ (ლადო) დიმიტრის ძე აღნიაშვილი (დ. 7 თებერვალი, 1860, სოფ. შილდა, ახლანდელი ყვარლის რაიონი ― გ. 23 აპრილი, 1904, თბილისი) — გამოჩენილი ქართველი პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე, ლინგვოდიდაქტიკოსი და ლექსიკოგრაფი, ეთნოგრაფი, ფოლკროლისტი და პუბლიცისტი
ბიოგრაფია
საქართველოს ცენტრალური სახელმწიფო საისტორიო არქივის ფონდში დაცული დაბადების მოწმობით, ვლადიმერ (ლადო) აღნიაშვილი დაიბადა 1860 წელის 23 იანვარს თელავის მაზრის სოფელ შილდაში (ყვარლის რაიონი). დაბადების მოწმობის ტექსტის თანახმად: იგი „...მონათლულია 29 იანვარს. ნათლობა შეასრულა სოფელ შილდის წმ. ნინოს, ამავე სოფლის ღვთისმშობლის ეკლესიის მღვდელმა ვართლომე იორდანოვმა, ამავე სოფლის ღვთისმშობლის ეკლესიის პრიჩეტნიკების (დიაკვნების) იოსებ და ალექსი აღნიაშვილებისათა.
მშობლები – სოფელ შილდის ღვთისმშობლის ეკლესიის მღვდელი და ბლაღოჩინი დიმიტრი იოკის ძე აღნიევი და სჯულიერი ცოლი ეკატერინე ზაქარიას ასული, ორივე მართმადიდებლობისით სარწმუნოებისანი. ნათლია (მიმრქმელი) – საქართველოს ქვეითი პოლკის III როტნის აფიცერი თავადი ლევან ესტატეს ძე ჯორჯაძე“ (სტილი დაცულია).
ლადო აღნიშვილი მრავალშვილიან ოჯახში დაბადებულა. მას 9 და-ძმა ჰყავდა. მათი შთამომავლები დღესაც ცხოვრობენ და მოღვაწეობენ თბილისში, ყვარლის რაიონის სოფ. შილდაში და სხვა.
მოღვაწეობა
ვლადიმერ (ლადო) აღნიაშვილის პირველი ლექსიკოლოგიური მცდელობები დაკავშირებულია რუსული ენის სახელმძღვანელოს და რუსულ-ქართული უბის ლექსიკონის გამოცემასთან.
ლადო მონაწილეობდა, აგრეთვე, საგარეჯოს კულტურულ ცხოვრებაშიც. მაგ: 1897 წელს საგარეჯოს თეატრის მოყვარულთა კოლექტივმა ამ თვითმოქმედი თეატრის დაარსების 10 წლისთავის აღსანიშნავად დადგა სპექტაკლი „ხანუმა“, რომელშიც მთავარ როლს ასრულებდა ლადო აღნიაშვილის პაპიდა – ვარო. თეატრის მოყვარულთა კოლექტივის საქველმოქმედო სპექტაკლში, ვაროს გარდა, ჩაბმულნი იყვნენ აღნიაშვილების მთელი ოჯახი ლადოს მეთაურობით. ლადო აღნიაშვილი აქტიურად ეხმაურებოდა თეატრალური ცხოვრების ყველა მნიშვნელოვან მოვლენას და აქვეყნებდა გამოხმაურებებს სპექტაკლებზე იმხანად გამოცემულ ჟურნალ-გაზეთებში.
სიცოცხლის ბოლო დღეები
დაუღალავმა, ხანგრძლივმა შრომამ წელში გაწყვიტა ლადო აღნიაშვილი, სულიერად მოქანცა. იგი სულიერად დასნეულდა, დაემართა ტვინის დამბლა. 1901 წლის 27 თებერვალს იგი მოათავსეს მიხეილის საავადმყოფოში, სადაც ხანგრძლივი მკურნალობის შემდეგ ლადო აღნიაშვილი გარდაიცვალა 1904 წლის 10 აპრილს. დაკრძალულია თბილისში კუკიის სასაფლაოზე. კუკიის სასაფლაომდე გალობით მიაცილეს ქართველმა მომღერლებმა და ამით გამოხატეს მის მიმართ პატივისცემა და მადლიერება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1904 კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვიენტიანი
ვიენტიანი დედაქალაქად 1573 წელს იქცა, ბირმული შემოჭრის შიშით, თუმცა მოგვიანებით გაძარცვეს და 1827 წელს მიწასთან გაასწორეს ტაილანდელებმა. ვიენტიანი იყო ადმინისტრაციული დედაქალაქი, საფრანგეთის მმართველობის პერიოდში, ხოლო ბოლო პერიოდში განცდილი ეკონომიკური ზრდის გამო, ახლა ლაოსის ეკონომიკურ ცენტრს წარმოადგენს.
აქ მდებარეობს ლაოსის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ძეგლი: ფა ტჰათ ლუანგი (Pha That Luang), რომელიც ცნობილია, როგორც ლაოსის სიმბოლო და ბუდიზმის ხატი. ლაოსში ასევე გვხვდება სხვა მნიშვნელოვანი ბუდისტური ტაძრები, როგორიცაა მაგალითად ჰავ ფრა კაუ (Haw Phra Kaew), რომელიც ზურმუხტოვანი ბუდას სახლი იყო.
2009 წელს, ქალაქმა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის თამაშების, 25-ე შეხვედრას უმასპინძლა, ამავე თამაშების 50 წლის იუბილეზე.
ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს პალიდან, ტერავადა ბუდიზმის სალიტურგიო ენიდან. ძველ ლაოსურ წარწერებზე დაყრდნობით, ქალაქის სახელი ითარგმნება როგორც „სანდალოზის ხის ქალაქი“ (დაწერილია პიქტოგრამულად, განსხვავებით თანამედროვე ლაოსური ენისგან, რომელიც იწერება ფონეტიკურად), რაც თანამედროვე ლაოსისთვის აღარ წარმოადგენს საიდუმლოებას. ვიენტიანი რთული სიტყვაა, რომელიც შედგება სიტყვებისგან Vieng (ველი) და Chan, ຈັນທນ໌ (სანდალოზი/სანდალოზის ხე). ვიენტიანი ნიშნავს სანდალოზის ხის ველს. ანალოგიურად, Vang Vieng ნიშნავს „ღია ველს“.
უმეტესობა არა, თუმცა რამდენიმე ლაოსელი ირწმუნება, რომ ქალაქის სახელი ნიშნავს „მთვარის ქალაქს“, თუმცა მეორე ნაწილი ირწმუნება, რომ ქალაქის სახელი სწორედ „სანდალოზის ხის ქალაქია“, რადგან სიტყვა „მთვარე“ ( ທ ຣ ໌, სანსკრიტზე चन्द्र candra) და „სანდალოზის ხე“ (ຈັນ ທ ນ ໌, სანსკრიტზე चन्दन candana), იწერება და გამოითქმის იდენტურად, როგორც თანამედროვე ლაოსურ ენაში. აკადემიური და ისტორიული წყაროების უმეტესობა მიჰყვება ამ მოსაზრებას და ამტკიცებს მისი ტაილანდური (เวียงจันทน์) და ქმერული (វៀងចន្ទន៍) სახელწოდებით, რომელიც ინარჩუნებს ეტიმოლოგიურ მართლწერას და მიუთითებს ქალაქის სახელწოდებაზე: „სანდალოზის ხის ქალაქი“.
ისტორია
დიდი ლაოსური ეპოპეა, ფრა-ლაკ ფრა-ლამი, ირწმუნება, რომ ქალაქი, პრინც ტატარადამ დააარსა, როდესაც ლეგენდარული ლაოსური სამეფო მუჰონ ინტჰპატა მაჰა ნახონე, რადგან საკუთარი უმცროსი ძმის სასარგებლოდ, ტახტზე უარი თქვა. მან დააარსა ქალაქი მაჰა ტანი სი პან პაო, მდინარე მეკონგის დასავლეთ ნაპირებზე, სავარაუდოა რომ სწორედ ეს ქალაქია, დღევანდელი ტაილანდური ქალაქის უდონთანის, წინამორბედი. ერთ დღეს, შვიდთავიანმა ნაგამ უთხრა ტატარადას, რომ ახალი ქალაქის მშენებლობა უნდა დაეწყო, მდინარის აღმოსავლეთ ნაპირებზე, მაჰა ტანი სი პან პანოს საპირირსპირო მხარეს. თავიდან ამ ქალაქს Chanthabuly Si Sattanakhanahud უწოდეს და ითვლება რომ სწორედ ის არის თანამედროვე ვიენტიანის წინამორბედი.
ფრა-ლაკ ფრა-ლამის საწინააღმდეგოდ, ისტორიკოსები მიიჩნევენ, რომ ვიენტიანი ადრეული ქმერული დასახლება უნდა ყოფილიყო, ინდუისტური ტაძრის გარშემო შემოკრებილი, რომელიც მომავალში ფა ტჰათ ლუანგი-თ ჩანაცვლდა. XI-XII საუკუნეებში, მაშინ როცა ლაოსელი და ტაილანდელი ხალხი ირწმუნება, რომ სამხრეთ ჩინეთიდან, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში შევიდინენ, იქ მყოფი ქმერების დარჩენილი ნაწილი დახოცილი, გადასახლებული ან ასიმილირებულია ლაოსისი ცივილიზაციასთან, რომელმაც მალევე დაიკავა ტერიტორია.
1354 წელს, როდესაც ფან ნუმმა დააარსა ლან ხანგის სამეფო, ვიენტიანი მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული ქალაქი გახდა, მიუხედავად იმისა, რომ იგი არ იყო დედაქალაქად შექმნილი. მეფე სეტჰარტჰირატმა ოფიციალურად აღიარა ვიენტიანი, ლან ხანგის დედაქალაქად, 1563 წელს, რათა თავიდან აეცილებინა ბირმული შემოჭრები. როდესაც 1707 წელს, ლან ხანგი დაიშალა, ის ვიენტიანის დამოუკიდებელ სამეფოდ იქცა. 1779 წელს, იგი დაიპყრო სიამელმა გენერალმა, პრაია ჩაკრიმ და სიამის ვასალად აქცია.
როდესაც მეფე ანოვანგი, ხელმეორედ წარუმატებლად აჯანყდა, 1827 წელს სიამის ჯარებმა ის გაანთავისუფლეს. ქალაქი გაძარცვეს და ყველა ლაოსური არტეფაქტი, მათ შორის ბუდას ქანდაკება, მოიპარეს. ვიენტიანი საშინელ მდგომარეობაში ჩავარდა, მოსახლეობა პრაქტიკულად სულ გაიხიზნა და ქალაქი ტყეში ჩაიკარგა. საბოლოოდ, 1893 წელს გადავიდა ფრანგების მმართველობაში. 1899 წელს, ლაოსში მდებარე ფრანგული პროტექტორატის დედაქალაქი გახდა. ფრანგებმა აღადგინეს ქალაქი, რესტავრაცია ჩაუტარეს ბუდისტურ ტაძრებს და მრავალი კოლონიური შენობა ააგეს. ფრანგები ვიეტნამელებს მოუწოდებნენ ლაოსში მიგრაციისკენ, რის შედეგადაც ვიენტიანის მოსახლეობის 53%-ს ვიეტნამელები შეადგენდნენ. 1945 წლის ბოლოს, ფრანგებმა გეგმა შეიმუშავეს, ვიენტიანის მოსახლეობის სამ საკვანძო პუნქტში გადაყვანაზე : ვიენტიანის დაბლობზე, სვანნახეთის რეგიონში და ბოლაუნის პლატოზე, რომელიც ინდოჩინეთში იაპონელების შემოსევების შედეგად გაწყდა. მარტინ სტუარტ ფოქსი ვარაუდობს, ეს გეგმა რომ შესრულებულიყო, ლაოსი საკუთარ ქვეყანაზე კონტროლს დაკარგავდა.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, მცირე წინააღმდეგობის შედეგად, ქალაქი დაეცა და ის იაპონელებმა დაიპყრეს, საქო მასარონის მეთაურობით. 1945 წლის 9 მარტს ჩამოვიდნენ ფრანგი მედესანტეები და დაიხსნენს ქალაქი ოკუპაციისგან, 1945 წლის 24 აპრილს.
ვიენტიანი 2009 წელს, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის თამაშების მასპინძელი გახლდათ. ტაილანდში ჩატარებული წინამორბედი თამაშებიდან, 18 შეჯიბრი ჩაიშალა, ლაოსის ჩაკეტილი საზღვრებისა და ვიენტიანეში არსებული არასათანადო აღჭურვილობის გამო.
გეოგრაფია
ვიენტიანი, მდინარე მეკონგის ნაპირებზე, ტაილანდის საზღვართან მდებარეობს.
კლიმატი
ვიენტიანი ტროპიკული სავანის კლიმატით ხასიათდება, მკაფიო სველი და მშრალი სეზონებით. მშრალი სეზონი ნოემბრიდან მარტამდე ვრცელდება, სველი სეზონი აპრილში იწყება და დაახლოებით შვიდი თვის განმავლობაში გრძელდება. ვიენტიანი მთელი წლის განმავლობაში ძალიან ცხელი და ნოტიოა, თუმცა მშრალი სეზონის განმავლობაში, ნოტიო სეზონისგან განსხვავებით, ტემპერატურა ზოგჯერ ძალიან ვარდება.
ტურიზმი
მიუხედავად იმისა, რომ ვიენტიანი პატარა ქალაქია, ბევრ ტურისტს იზიდავს. ქალაქში ბევრი ტაძარი და ბუდისტური ძეგლია. უცხოელი ვიზიტორებისთვის განსაკუთრებით მიმზიდველია ლაოსის მთავარი ღირსშესანიშნაობა და კულტურული ძეგლი: ფა-ტჰათ-ლუანგი. ის 1566 წელს აშენდა, მეფე სეტჰატჰირატის მიერ, ხოლო 1953 წელს იქნა აღდგენილი. მასში მდებარე, 45 მეტრი სიმაღლის, ოქროს ტუპა, ითვლება, რომ ბუდას რელიკვიებს შეიცავს. ვან სი მუანგიც ასევე საინტერესო ადგილია ტურისტებისთვის. ტაძარი კამბოჯის ინდუსტრიული სალოცავის ნანგრევებზე აშენდა, რომელთა ნანგრევებიც საორიენტაციო დარბაზის უკან კვლავ შემონახულია. იგი 1563 წელს აშენდა, ადგილობრივი გოგონას ნანგ სის დასაცავად. ლეგენდის თანახმად, იმ დროს ორსულად მყოფი ნანგ სი, სასიკვდილოდ გადახტა, რათა მსხვერპლი შეეწირა. ტაძრის წინ მეფე სისავანგ ვონგის ქანდაკებაა აღმართული.
პატუჰაის მემორიალური ძეგლი, 1957–68 წლებში აშენდა, ეს ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ორიენტირია. მისი არქიტექტურა შთაგონებულია პარიზში მდებარე ტრიუმფალური თაღით, ასევე მის დიზაინში შესულია ტიპური ლაოსური დეტალები, მაგ. კინარი, მითური ფრინველი ქალი. ექსტრემალური სიტუაციების მიყვარულ სტუმრებს შეუძლიათ ამ მონუმენტის თავზე ასვლა და ქალაქის ხედით დატკბობა.
ბუდას პარკი 1958 წელს აშენდა, ლუანგ პუ ბუნლეა სულილატის მიერ, მის ბაღებსა და ხეებში მიმოფანტულია ბუდისტური და ინდუისტური ქანდაკებები. პარკი ქალაქიდან 28 კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს, მდინარე მეკონგის ნაპირზე.
ლაოსში მდებარე სამი ბოულინგის ხეობიდან, ერთ-ერთი ვიენტიანში მდებარეობს. (დანარჩენი ორი ლუანგ პარაბანგსა და პაკსშია განთავსებული)
კოლეჯი და უნივერსიტეტები
ქვეყანაში სამი უნივერსიტეტია, მათ შორის ერთ-ერთი, ლაოსის ეროვნული უნივერსიტეტი, ვიენტიანში მდებარეობს.
ეკონომიკა
ვიენტიანი, ლაოსში განხორციელებული ყველა ეკონომიკური ცვლილების მამოძრავებელი ძალაა. ბოლო წლებში, უცხოური ინვესტიციების საშუალებით, ქალაქმა სწრაფი ეკონომიკური ზრდა განიცადა. 2011 წელს, სამხრეთ კორეასთან თანამშრომლობით, ორი მოცემული კომპანიის აქციით, ბირჟა გაიხსნა.
ლაოსში
ვიენტიანს, ადგილობრივ ავტოსადგურებთან დამაკავშირებელი ავტობუსის ხაზები აქვთ, ქალაქი რეგულარულად სარგებლობს ავტობუსის მომსახურებით. Vientiane Capital State Bus Enterprise უზრუნველყოფს ქალაქის გარშემო ავტობუსის რეგულარულ მომსახურებას.
ტაილანდისკენ
ყოველდღიურად მიმდინარეობს მიმოსვლა ვიენტიანსა და ნონგჰის, ასევე უდონ ტანისა და ხონ კაინს შორის.
ავიამომსახურება
ვოტის საერთაშორისო აეროპორტი ემსახურება ვიენტიანს, აკავშირებს მას აზიის ქვეყნებთან. ლაოსის შიდა ავიახაზებს რეგულარული ფრენები აქვთ ქვეყნის შიგნით, რამდენიმე მიმართულობით. ტაილანდში მდებარე უდონ ტაის აეროპორტი, ერთ-ერთი საკუტრებაა ვოტის საერთაშორისო ავიახაზების ფირმის და მდებარეობს ქალაქიდან 90 კილომეტრზე ნაკლები დაშორებით.
ჯანდაცვა
„Center Medical de l'Ambassade de France“ ხელმისაწვდომია ლაოსში მყოფი უცხოელი საზოგადოებისთვის. მაჰოსოტის საავადმყოფო, მნიშვნელოვანი ადგილობრივი საავადმყოფოა, რომელშიც დაავადებების მკურნალობასთან ერთად, ოქსფორდის უნივერსიტეტიდან მხარდაჭერილი კვლევები ხორციელდება. 2011 წელს, აეროპორტის მახლობლად, კლინიკათა ალიანსი გაიხსნა, ტაილანდის სამკურნალო დაწესებულებების მხარდასაჭერად. Setthathirat-ის საერთაშორისო კლინიკას, უცხოელი ექიმები ემსახურებიან. Vientiane Rescue უზრუნველყოფს 24/7, უფასო სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას, მისი მოხალისეობრივი გუნდი კი 2010 წელს დაარსდა.
ტყუპი-დობილი ქალაქები
ვიენტიანი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან :
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლაოსის ქალაქები კატეგორია:აზიის დედაქალაქები
ნოდარ კეკელიძე
ნოდარ კეკელიძე (დ. 15 აპრილი, 1930, ჩოხატაური — გ. 2019) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი.
1961 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სხვადასხვა ლაბორატორიისა და კათედრის ხელმძღვანელად. 1984-1985 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო ნაწილის გამგე. 1985-1993 წლებში პრორექტორი სა­ბუ­ნე­ბის­მეტყვე­ლო მეცნიერების დარგში. თანამშრომლობდა სო­ხუ­მის ილია ვეკუას ფიზიკა-ტექნიკის უნივერსიტეტთან, ფ. თავაძის სახელობის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტთან და სხვა სამეცნიერო ცენტრებთან. 2009 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნივთიერებათა კვლევის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. მისი კვლევის ძირითადი სფეროა ნახევარგამტარებისა და მყარი სხეულების ფიზიკა, ტექნოლოგია, ელექტრონიკა, მასალათმცოდნეობა, რადიაციული ფიზიკა, ფიზიკის მეთოდები ეკოლოგიაში. მის მიერ აღმოჩენილია მესრის ორმოდიანი რხევის მოვლენა InP-InAS მყარ ხსნარებში, რომლებიც გამოიყენება მიკრო და ოპტოელექტრონიკაში. მონაწილეობდა მრავალ საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმში. მიღებული აქვს სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის უმაღლესი ჯილდო — საპატიო სიგელით, ვერცხლისა და ბრინჯაოს მედლებით (1975, 1976, 1985), ლაიფციგის გამოფენის ოქროს მე­და­ლი და დიპლომი (1977), საქართველოს უმაღლესი განათლების რესპუბლიკური პრემია (1983), საქართველოს სათბობ-ენერგეტიკის სამინისტროს პრემია (1996), საქართველოს პრეზიდენტის მადლობის წერილი (2000). არის 9 მონოგრაფიისა და 300-მდე სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1984).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 2019 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
Anochetus gracilis
Anochetus gracilis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
სამხრეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები
სამხრეთ სავონიის (Etelä-Savo; Södra Savolax) რეგიონი 3 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 12 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
სავონლინის ქვერეგიონი
კატეგორია:სამხრეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები
ძაძვისმონასტერი
ძაძვისმონასტერი — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ღვანანის (ძამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1160 მეტრი. ქარელიდან 14 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ზედობანი
ზედობანი (Zedoban; ზედუბანი) — სოფელი ბორჩხის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე, ბორჩხიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სოფელი დაარსდა 2018 წელს დერეიჩის (კინწურეთი) და ზედუბნის (ყოფილი იუქსექქოი) უბნების გაერთიანებით.
ეტიმოლოგია
სოფლის ძველი სახელია ზედუბანი. სახელი შეცვლილია ქართული ზედაუბანიდან (ზედა უბანი) და თურქულში შევიდა როგორც ზედობანი. ზედობანი, რომელიც ადრე ცალკე სოფელი იყო, 1927 წლის წყაროში მოიხსენიება ზედუბნად. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს რუსებმა დაიპყრეს რეგიონი და სოფლის სახელწოდება ქართულის მიხედვით ჩაწერეს (Зедубани). ქართველმა ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც ამ რეგიონს 1890-იანი წლების დასაწყისში რუსეთის ადმინისტრაციის დროს ეწვია, სოფლის სახელწოდებას ორი ფორმით წერს:ზედა უბანი და ზედუბანი.
საქართველოში დღესაც არის რამდენიმე სოფელი, რომელიც ზედუბნის სახელს ატარებს.
ისტორია
ისტორიული ტაო-კლარჯეთის ტერიტორიაზე მდებარე ზედობანი ძველად კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში იყო. ადრე და გვიან შუა საუკუნეებში რჩებოდა ქართული სამეფო-სამთავროების მმართველობის ქვეშ. XVI საუკუნეში ოსმალებმა დაიპყრეს. 1877-1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ზედობანი ცარისტული რუსეთის ხელში გადავიდა. რუსების მიერ 1886 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით, ამ ომიდან დაახლოებით რვა წლის შემდეგ, ზედობანი, სადაც 149 კაცი ცხოვრობდა, იყო სოფელი, რომელიც შედიოდა იყო ბათუმის ოკრუგის გონიოს რაიონში.
პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს რუსული არმიის გაყვანის შემდეგ ზედობანი 1918-1921 წლებში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში შედიოდა. 1921 წელს წითელი არმიის საქართველოში შემოჭრის დროს თურქეთის ჯარებმა აიღეს არდაჰანი, ართვინი და ბათუმი, მაგრამ ბათუმის შენარჩუნება ვეღარ შეძლეს. 1921 წლის 16 მარტს ანკარის მთავრობის მიერ საბჭოთა რუსეთთან ხელმოწერილი მოსკოვის ხელშეკრულებით ართვინი და არდაჰანი, მათ შორის ზედობანი, დარჩა თურქეთს.
1926 წელს სოფელს სახელი შეუცვალეს და უწოდეს იუქსექქიოი (Yüksekköy). 1933 წელს სოფელი მოიხსენიება როგორც ზედობანი სოფელი ჭოროხის პროვინციის ბორჩხის რაიონში.
ზედობანი, რომელიც 1933 წლის შემდეგ ქარშიქიოის უბანად გადაიქცა, 2017 წელს პროვინციის კრების გადაწყვეტილებით დერეიჩის (კინწურეთის) უბნის დამატებით გადაიქცა სოფლად.
მოსახლეობა
ზედობანში ქართველი ქრისტიანები გვიან შუა საუკუნეებამდე ცხოვრობდნენ. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა XVI საუკუნის მეორე ნახევარში ტაო-კლარჯეთის რეგიონი დაიპყრეს, დროთა განმავლობაში ხალხი ისლამზე გადავიდა. XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში, რუსეთის მიერ რეგიონის დაპყრობის შემდეგ, 1886 წელს ჩატარებული აღწერით ზედობანში 33 კომლი, 149 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობა მთლიანად ქართველებისგან შედგებოდა. ქართველი ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც 1893 წელს ესტუმრა რეგიონს წერს, რომ ზედობანში სადაც 12 კომლი იყო, რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ სოფლიდან 25 კომლი გადასახლდა.
1922 წლისათვის ზედობანში 13 კომლი, 53 მაჰმადიანი ქართველი ცხოვრობდა. სოფლის მოსახლეობა 1925 წლისათვის შედგებოდა 14 კომლისა და 73 კაცისგან, ამ მოსახლეობიდან 41 კაცი იყო, ხოლო 32 ქალი.
2018 წელს დაარსებული ახალი სოფლის ზედობანის მოსახლეობა, რომელიც დერეიჩის (კინწურეთი) და ზედუბანის (ყოფილი იუქსექქიოი) უბნების შერწყმით დაარსდა, 161 კაცისგან შედგებოდა. აქედან 76 კაცი იყო, ხოლო 85 ქალი.
სქოლიო
კატეგორია:ბორჩხის რაიონის სოფლები
ჩიტები (ფილმი)
სიუჟეტი
მელანი დენიელსი (ტიპი ჰედრენი) ჩიტების მაღაზიაში მიჩს (როდ ტეილორი) გაიცნობს, რომელსაც სურს, მის დას, ქეთის ჩიტები უყიდოს. მელანის მიჩი მოეწონება და მის სანახავად ჩავა კალიფორნიის ერთ-ერთი პროვინციულ დაბაში. მიჩისკენ ნავით მიმავალს თავს თოლია დაესხმება. მელანი მაინც დარჩება სოფელში და ქეთის დაბადების დღეს ესწრება, რომელსაც ეზოში აღნიშნავენ. დღესასწაულის დროს თოლები უკვე ბავშვებსაც დაესხმიან თავს. ოჯახის წევრები სახლს შეაფარებენ თავს. მელანი წასვლას აპირებს, თუმცა ქეთი მას დარჩენას შესთავაზებს. ამ დროს მათ კვლავ თავს ესხმიან, ამჯერად პატარა ჩიტები. ისინი ბუხრის გავლით შეფრინდებიან სახლში. მეორე დღეს მიჩის დედა, ლიდია (ჯესიკა ტენდი) მეზობელთან გარბის დახმარების სათხოვნელად, მაგრამ აღმოაჩენს, რომ ჩიტები მეზობლის სახლსაც დასხმიან თავს, მეზობელი კი მკვდარია და თვალები ამოჭმული აქვს. მელანი კი ქეთის მიაკითხავს სკოლაში, რათა ის შესაძლო საფრთისგან დაიცვას. მელანი და სკოლის მასწავლებელი, ენი ჰეივურთი (სუზან პლეშიტი), რომელიც მიჩის ყოფილი შეყვარებულია, ცდილობენ ჩიტებისთვის შეუმჩნევლად გაიყვანონ ბავშვები სკოლიდან, თუმცა ვერაფერს მოახერხებენ და ჩიტები სკოლის მოსწავლეებს თავს დაესხმიან.
ამის შემდეგ თოლები დაბის ცენტრში ბენზინგასამართ სადგურზე მდგომ ადამიანს შეტევენ, ბენზინი დაისხმება, ქუჩას გადაკვეთს და მიაღწევს ადამიანამდე, რომელიც სიგარას ეწევა. კაცი ასანთს დააგდებს და აფეთქება მოხდება. დაის მოსახლეობა პანიკაში ვარდება. მელანი ტელეფონის ჯიხურს შეაფარებს თავს, მაგრამ ჩიტების აგრესია იზრდება და ისინი უკვე ჯიხურის შუშის კედლებს უტევენ. მელანის იხნის მიჩი. ის ქალს ჯიხურიდან ბარში გაიყვანს. სწორედ ბარს აფარებენ თავს დაბის ქალები და ბავშვები. ბარში მყოფი ქალი ყველაფერში მელანის დაადანაშაულებს, რადგან სწორედ მისი გამოჩენის შემდეგ დაიწყო აუხსნელი მოვლენები.
ჩიტები დროდადრო მშვიდდებიან. მიჩი და მელანი დროს იხელტებენ, ბარს დატოვებენ, და ქეთის მიაკითხავენ, რომელიც ენის სახლშია. ისინი ნახავენ, რომ ენი მკვდარია, ქეთის წაიყვანენ და თავს შეაფარებენ მიჩის სახლს, რომელსაც ყველა შესასვლელს დაუგმანავენ. ბოლო შეტევას ჩიტები სწორედ აქ მოაწყობენ, ისინი სხვენში ასულ მელანის დაესხმიან თავს. მარტო დარჩენილი მელანი ვერც ჩიტების მოგერიებას მოახერხებს და ვერც ოთახიდან გავა, მაგრამ მას სიკვდილისგან კვლავ მიჩი იხსნის.
მეორე დილით ჩიტები მშვიდად არიან. ოთხოვენი, მიჩი, მელანი, ლიდია და ქეთი მანქანაში ჩასხდებიან და გაემგზავრებიან. გარშემო კი ყველგან ჩიტები არიან.
აუდიო
კატეგორია:1963 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ალფრედ ჰიჩკოკის ფილმები კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:საშინელებათა ფილმები კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
ძაგოითყაუ
ლიტერატურა
კატეგორია:ყორნისის სადაბო თემის სოფლები
პეკორინო
პეკორინო (Pecorino) — იტალიური მაგარი ყველი, რომელიც ცხვრის რძისგან მზადდება. სახელი „პეკორინო“ მომდინარეობს პეკორა-დან, რაც იტალიურად ცხვარს ნიშნავს.
პეკორინოს ექვსი ძირითადი სახეობიდან, რომელთაგან ყველას ევროკავშირის კანონმდებლობით დაცული ადგილწარმოშობის დასახელების (PDO) სტატუსი აქვს, პეკორინო რომანო ალბათ ყველაზე ცნობილია იტალიის ფარგლებს გარეთ, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში, რომელიც მნიშვნელოვანი საექსპორტო ბაზარია მე-19 საუკუნიდან. პეკორინოს უმეტესობა იწარმოება კუნძულ სარდინიაზე, თუმცა მისი წარმოება ასევე ნებადართულია ლაციოში და ტოსკანის პროვინციებში — გროსეტოსა და სიენაში. ჯერ კიდევ ძველი რომაელი ავტორები წერდნენ ამ ყველის და მისი წარმოების ტექნიკის შესახებ.