cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რიო-დე-ჟანეირო
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
რიო-დე-ჟანეიროში, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მთავარი საშუალებაა ავტობუსები. დაახლოებით 440 მუნიციპალური ავტობუსის ხაზი ყოველდღიურად ოთხ მილიონზე მეტ მგზავრს ემსახურება. ასევე ფუნქციონირებს საქალაქთაშორისო ხაზებიც. ბოლო წლებში, რიოს სატრანსპორტო პოლიტიკა ტრამვაისა და მეტროპოლიტენისკენაა მიმართული, რათა მოიხსნას მგზავრთა გადაჭარბებული რაოდენობის პრობლემა.
ავტობუსები
ავტობუსით მგზავრობის ფასი ზომიერია და 2,75 რეალი ღირს. არაკონდიცირებულ ავტობუსებში ფასი R$ 2,75-ია, კონდიცირებულში კი R$ 2,85 – R$ 5,40. სისტემა შედარებით უსაფრთხოა დღისით, ვიდრე ღამით. სისტემით სარგებლობისათვის აუცილებელია სპეციალური ელექტრონული ბარათი.
ასევე არსებობს სხვა სახის ადგილობრივი ავტობუსები, რომელთაც „Frescão“-ს უწოდებენ. ეს ავტობუსები რამდენიმე გზაზე მოძრაობს, მათ შორის მთავარია ცენტრალური ზონიდან ბოტაფოგოსაკენ; კოპაკაბბანიდან და იპანემიდან ლებლონისკენ, ასევე საერთაშორისო აეროპორტიდან ბარასკენ, პლაჟის გზის გავლით. მათში დამონტაჟებულია კონდიცირება და ჰაერის ტემპერატურა 22 °C (72 °F)-ს შეადგენს, შესაბამისად, ამ უფრო კომფორტული ავტობუსებით მგზავრობა შედარებით ძვირი — R$ 6,00 - R$ 12,00 ღირს. თუმცა, აღნიშნული ავტობუსები მხოლოდ შაბათ-კვირას მოძრაობს. ავტობუსები შედარებით ხშირი განრიგით დადიან დილისა და საღამოს პიკის საათებში.
2016 წლის ოლიმპიური თამაშებისათვის მიმდინარეობს სწრაფი ავტობუსების სისტემის მშენებლობა, რომელიც ბარა-და-ტიჟუკას ქალაქის მთავარ კვარტლებთან დააკავშირებს.
სხვა
რიოსათვის გეოგრაფიულად ყველაზე უახლოესი დობილი ქალაქია გუანაბარის უბის მეორე მხარეს მდებარე ნიტეროი. ნიტეროისა და მის შემოგარენში — სან-გონსალუსა და მარიკაში მცხოვრები მრავალი ადამიანი ყოველდღიურად მოძრაობს რიო-დე-ჟანეიროში, სასწავლად თუ სამუშაოდ. რიოს ცენტრსა და ნიტეროის რამდენიმე საბორნე მომსახურება აკავშირებს ერთმანეთთან.
რიო-დე-ჟანეიროს მთელს ბრაზილიასა და სამხრეთ ამერიკაში უძველესი ელექტრო-ტრამვაის სისტემა გააჩნია, რომელსაც დღეს უფრო მეტად ტურისტები იყენებენ, ვიდრე ადგილობრივი მაცხოვრებლები. სანტა-ტერეზას ტრამვაის ხაზი ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და იაფი საშუალებაა ქალაქში გადასაადგილებლად. ტრამვაის სადგური მუნიციპალური თეატრის სიახლოვეს მდებარეობს. მატარებელი ყოველ ნახევარ საათში, დილის 6:00-დან საღამოს 11:00-მდე გადაადგილდება. ბილეთის ფასი მხოლოდ BR$0,60 (US$0,35)-ია და მგზავრი მას ასვლისთანავე, სპეციალური ბარიერის გავლისას იღებს. სანტა-ტერეზას ელექტრო-ტრამვაიმ რიოში ფუნქციონირება 1891 წელს დაიწყო და ცხენებით მოძრავი ტრამვაი ჩაანაცვლა. შესაბამისად, გაფართოვდა გზაც. ტრამვაის მატარებლები ბრაზილიაშია წარმოებული; ვაგონში, მოწყობილია გადაჯვარედინებული გრძელ სკამები და ხელის ჩასაჭიდი ფეხზე მდგომ მგზავრთათვის. მას შემდეგ, რაც 2011 წლის 28 აგვისტოს, ტრამვაი რელსებიდან გადავიდა და შვიდი ადამიანის სიცხოცხე იმსხვერპლა, ტრამვაის მომსახურება გაუმჯობესების მიზნით შეწყდა და გაიხსნება 2014 წელს, მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისათვის. მიუხედავად ამისა, მაინც ფუნქციონირებს ორი ხაზი — სანტა-ტერეზადან ცენტრალური ზონისკენ.
ცენტრალურ ზონაში გადაადგილების გაუმჯობესების მიზნით, პრეფექტურამ დაიწყო მეტროტრამის სისტემის პროექტი. მას ხუთი ხაზი ექნება დაცენტრალურ ბიზნეს-რაიონს სანტუს-დუმონტის აეროპორტთან და კიდევ რამდენიმე ადგილთან დააკავშირებს.
ავტოტრანსპორტი
რიო-დე-ჟანეიროში, ისევე როგორც ბრაზილიის სხვა დიდ ქალაქებში, მანქანით მოძრაობა საუკეთესო არჩევანი ნამდვილად არაა, რაც გადატვირთული მოძრაობითაა განპირობებული. ქალაქს რამდენიმე ჩქაროსნული ავტოსტრადა ემსახურება, მათ შორის Linha Vermelha, Linha Amarela, Avenida Brasil, Avenida das Américas და Avenida Infante Dom Henrique. 2016 წლის ოლიმპიური თამაშებისათვის, ქალაქში გაიხსნება ორი ახალი ჩქაროსნული ავტოსტრადა, სადაც იმოძრავებს სწრაფი ავტობუსების სისტემა (BRT): TransOlimpica და TransCarioca.
გზატკეცილები
ბრაზილიაში, შიდა ტრანსპორტირების ძირითადი საშუალებაა ავტომაგისტრალები. გრძელი მანძილის ავტობუსების ტერმინალი რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთ კვარტალ სანტო-კრისტოში მდებარეობს. რიოდან გზები ყველა მეზობელი შტატის მიმართულებით მიემართება. ზოგიერთი გზები კერძო საწარმოებს ეკუთვნით. გზატკეცილების ხარისხი უფრო და უფრო უმჯობესდება, მაგრამ მნიშვნელოვნად იზრდება მათი სარგებლობის გადასახადი.
ველოტრასები
ქალაქს 160 კმ ველოტრასა გააჩნია. მათი უმრავლესობა პლაჟების გასწვრივ მიემართება. ველოტრასის 6 კილომეტრიანო მონაკვეთი სერავს ტიჟუკის ეროვნულ პარკს.
ადამიანური განვითარება
ადამიანური განვითარება რიოში დიდადაა დამოკიდებული ადგილმდებარეობაზე, რაც ქალაქის სივრცით სეგრეგაციასა და სოციოეკონომიკურ უთანასწორობას ნათლად წარმოაჩენს. 2000 წელს, რიოს ზოგიერთ კვარტალს ადამიანის განვითარების ინდექსის ბევრად მაღალი მაჩვენებელი ჰქონდა, ვიდრე მსოფლიოს ზოგიერთ განვითარებულ ქვეყანას.
სოციალური საკითხები
რიო-დე-ჟანეიროში მდიდრებსა და ღარიბებს შორის საკმაოდ მნიშვნელოვანი უთანასწორობაა. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი მსოფლიოს უმთავრეს მეტროპოლიებს შორის იკავებს ადგილს, მისი მოსახელობის 1/5 საგარეუბნო ტიპის დასახლებებში, ე. წ. ფაველებში ცხოვრობს, სადაც საბინაო ფონდი არ რეგულირდება. ფაველებში მოსახლეობის 15% ღატაკია. ამ პრობლემის გადასაწყვეტად, გატარდა რამდენიმე სამთავრობო პროგრამა, რაც ფაველებიდან მოსახლეობის სოციალურ საცხოვრებლებში გადაყვანას ითვალისწინებდა, მაგალითად სიდადე-დე-დეუსში.
კრიმინალი
რიო-დე-ჟანეიროში კრიმინალის მაღალი მაჩვენებელია, განსაკუთრებით მკვლელობების, ძირითადად სან-კრისტოვანში, გრანდე-ტიჟუკაში, კოპაკაბანასა და ლემეში. 2010 წელს მუნიციპალურ არეალში 1 764 მკვლელობა დაფიქსირდა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე ნაკლებია. თუმცა, მკვლელობათა რიცხვი მეტროპოლიურ არეალსა და მთლიანად შტატში მაინც იმატებს. ფედერალური მთავრობის კვლევების თანახმად, მუნიციპალიტეტი 206-ე ადგილზეა ბრაზილიის ძალადობით გამორჩეულ ქალაქებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის. 1978—2000 წლებში, რიოში სულ 49 900 ადამიანი იქნა მოკლული. ქუჩური ბრძოლები მოიცავს შეტაკებებსა პოლიციასა და ნარკომოვაჭრეებს შორის, ასევე ხშირია შემთხვევები, რომ ამ უკანასკნელთა მხარეს არიან კორუმპირებული პოლიციელებიც. 2007 წელს, პოლიციამ რიო-დე-ჟანეიროს შტატში სავარაუდოდ 1 330 ადამიანი მოკლა, რაც 2006 წლის მაჩვენებელზე 25%-ით მეტია (1 063 ადამიანი). შედარებისათვის, 2006 წელს, მთელი აშშ-ის მასშტაბით პოლიციამ სულ 347 ადამიანი მოკლა.
2008 წელს, რიო-დე-ჟანეიროს შტატის გუბერნატორმა სერჟიო კაბრალ ფილიომ სამშვიდობო პოლიციის ერთეულების (PPU) პროგრამა წამოიწყო, რომლის მიზანიც ნარკომოვაჭრეების მიერ კონტროლირებად არეალებში წესრიგის დამყარებაა. პროგრამა წარმატებულად მიიჩნევა. ანტონიო გაროტინიოს ადმინისტრაციის დროს, ფაველებში კრიმინალური საკითხების მოგვარება ევალებოდა სპეციალური ზონების პოლიციის ჯგუფსა (GPAE) და პოლიციის გაერთიანების პროგრამას, მანამდე კი პოლიციის რეფორმები გუბერნატორმა ლეონელ ბრიზოლამ დაიწყო.
ცნობილი ადამიანები რიო-დე-ჟანეიროდან
მინი|მარჯვნივ|[[რონალდო]]
მინი|მარჯვნივ|[[ანტონიო კარლოს ჟობიმი]] ბრაზილიაში, ადამიანებს, რომლებიც რიო-დე-ჟანეიროში დაიბადნენ, კარიოკებს უწოდებენ. მათ მნიშვნელოვანი წვლილი აქვთ შეტანილი ბრაზილიის (და მსოფლიოს) ისტორიაში, კულტურაში, მუსიკაში, ლიტერატურაში, მეცნიერებაში, ტექნოლოგიებში და ა. შ., განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც რიო ქვეყნის ფედერალური დედაქალაქი და ბრაზილიის ზრდა-განვითარებისა და ინოვაციების მთავარი კვანძი იყო. რიოში დაბადებულ სახელგანთქმულ ადამიანთა შორის არიან:
დაძმობილებული ქალაქები
რიო-დე-ჟანეირო დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიოს უდიდესი ქალაქები კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
უინიაი-უაინა
300px|thumb|right|უინიაი-უაინას ხედი უინიაი-უაინა (Wiñay Wayna, სიტყვასიტყვით. "მუდამ ახლაგაზრდა", Huynay Huayna) — ინკების იმპერიის ეპოქის ნანგრევები მაჩუ-პიქჩუს გზაზე. ქალაქი გაშენებული იყო მდინარე ურუბამბის სანაპირო ფერდობზე და შედგებოდა შენობების ზემო და ქვემო კომპლექსებისაგან. სახლების უკან მდებარეობდა ინკების ცნობილი სასოფლი-სამეურნეო ტერასები.
ლიტერატურა
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ლარიქსი
ლარიქსი (Larix) — წიწვოვანი მცენარის გვარი ფიჭვისებრთა ოჯახისა. 30-35 მ სიმაღლის სწორტანიანი ხეებია. სხვა მარადმწვანე წიწვოვანებისაგან განსხვავებით, ლარიქსს წიწვები უყვითლდება, სცვივა და ზამთრობით ხე მთლიანად შიშვლდება.
20-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში იგი ბუნებრივად არ იზრდება, ინტროდუცირებულია აქა-იქ მცირე რაოდენობით, მაგრამ ტენის ნაკლებობისას მალევე იღუპება. ლარიქსის ყველაზე ხნიერი ეგზემპლარები (22-30 მ სიმაღლისა და 55-70 წლისა) გვხვდება შავი ზღვის სანაპიროზე, წინანდლის პარკში და ბაკურიანში. კულტივირებულია აგრეთვე თბილისში, ბორჯომში, ზემო სვანეთში (მესტია) და სხვა. ყველაზე მრავლადაა გაშენებული ახალქალაქში, სადაც შერეულია ტყის ნარგავში.
ლარიქსი ძალიან ყინვაგამძლე და სინათლის მოყვარულია. კარგად ხარობს ზომიერად ტენიან და ფხვიერ ნიადაგებზე (კერძოდ, კირიანზე). ზაფხულის სიცხისა და გვალვისადმი მგრძნობიარეა და სამხრეთ ქვეყნებში მისი კულტივირება მხოლოდ გრილ ადგილებშია შესაძლებელი.
ძლიერ სწრაფმზარდია. მეტად მტკიცე და მაგარი მერქანი აქვს, რომელიც გამოიყენება გემთმშენებლობაში. წყალქვეშა ნაგებობისათვის და სხვა. მერქნის გამძლეობითა და სიმძიმით ლარიქსს უთხოვართან ერთად ერთ-ერთი პირველი ადგილი უკავია წიწვოვანთა შორის. იძლევა ძვირფას ფისს, რომლისგანაც მზადდება სკიპიდარი და კანიფოლი. ქერქიდან იღებენ მთრიმლავ ნივთიერებებს.
ვიანდარ-დე-ლა-ვერა
ვიანდარ-დე-ლა-ვერა (Viandar de la Vera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ლა-ვერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 28,0 კმ². მოსახლეობა — 219 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ეწერი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)
ეწერი — ძველი სახელწოდება სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლების პატარა ეწერისა და დიდი ეწერის, ასევე ძველი სახელწოდება სამტრედიის მუნიციპალიტეტის გომის თემის სოფლების ზედა ეწერის და ქვედა ეწერის.
1926 წლისთვის ეწერის თემი შედგებოდა ხუთი სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 2438 ადამიანს, ხოლო ფართობი 26,4 კმ²-ს. ამჟამად სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ეწერის თემი მოიცავს სოფლებს: ახალსოფელი, გვიმრალა, პატარა ეწერი (თემის ცენტრი), ჯიქთუბანი, კეჭინარი (დიდი ეწერი), ოჭოფა.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები კატეგორია:ქუთაისის მაზრა
ანსამბლი (მუსიკა)
ანსამბლი — მუსიკალური ნომერი ორი ან მეტი შემსრულებლისთვის. შემსრულებელთა რაოდენობის მიხედვით განარჩევენ შემდეგ ანსამბლებს: დუეტი (2 შემსრულებელი), ტრიო (3), კვარტეტი (4), კვინტეტი (5), სექსტეტი (6), სეპტეტი (7), ოქტეტი (8), ნონეტი (9).
კამიშინკა (ბირსკის რაიონი)
კამიშინკა  (Камышинка; Камышинка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 117 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 102 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (78 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
Formica robusta
Formica robusta — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გოდოდი
გოდოდი (ოფიციალურად გოდოდის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Godod; Bayan ng Godod) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 510 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 17 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
26 მაისის მოედანი (თბილისი)
მინი|26 მაისის მოედანი. ხედი სპორტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიიდან 26 მაისის მოედანი — მოედანი თბილისში (ვაკე-საბურთალოს რაიონი), მ. კოსტავას ქუჩისა და კ. გამსახურდიას გამზირის შერწყმის ადგილი. მოედანს ასევე ერთვის ტყვარჩელის, ვ. დოლიძისა და მ. ბალანჩივაძის ქუჩები. გაშენდა 1950-იან წლებში და ორჯონიკიძის სახელი ეწოდა. იმ დროს თბილისში ყველაზე დიდი ფართობის მოედანს წარმოადგენდა. დღევანდელი სახელწოდება 1991 წ. მიენიჭა. მოედანმა რამდენადმე იცვალა სახე 2000-იან წლებში სასტუმრო „აჭარის“ კომპლექსის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით.
მნიშვნელოვანი ობიექტები
კატეგორია:თბილისის მოედნები
კოლონი (კუბა)
კოლონი (Colón) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, მატანსასის პროვინციაში. რკინიგზის სადგური. ქალაქი დაარსდა 1846 წელს, ნუევა-ბერმეხას სახელწოდებით. 1851 წელს ქალაქში მიიყვანეს რკინიგზა. 1859 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი დღევანდელი სახელწოდებით. 1952 წელს ქალაქში გაიხსნა პირველი სახელმწიფო სკოლა. ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. მოჰყავთ შაქრის ლერწამი, თამბაქო, ციტრუსები, თაფლი.
დემოგრაფია
მუნიციპალიტეტის ფართობია 597 კმ². 2004 წლის აღწერის მონაცემებით მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 71,579 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.9 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
ნეტბუკი
thumb|ASUS Eee White-ის ნეტბუკი ნეტბუკი (Netbook) — ლეპტოპების კატეგორია, რომელიც გამოირჩევა მცირე ზომით, წონით, ელექტროენერგიის დაბალი მოხმარებით და შედარებით დაბალი ფასით.
ნეტბუკის ეკრანის ზომა ჩვეულებრივ 7—10 დიუიმს, იშვიათად კი 12 დიუიმს შეადგენს. ნეტბუკებს არ აკომპლექტებენ CD-ს ან DVD-ს წამკითხველებით. ნეტბუკის ძირითადი დანიშნულება არის ინტერნეტში წვდომა და საოფისე პროგამებში მუშაობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერი კატეგორია:ნეტბუკები
სწრაფაღმავლობა
სწრაფაღმავლობა თვითმფრინავისა — მინიმალური დრო, რომელიც საჭიროა ფრენის მოცემული სიმაღლის მისაღწევად. მიწის დონიდან სწრაფაღმავლობის განსაზღვრისას ითვალისწინებენ აფრენისა და საჭირო სიმაღლეზე ასასვლელად ყველაზე ხელსაყრელი გაქანებისათვის დახარჯულ დროს. სწრაფაღმავლობა დამოკიდებულია ძრავების სიმძლავრეზე, თვითმფრინავის მასასა და აეროდინამიკურ სრულყოფილებაზე. ყველაზე დიდი სწრაფაღმავლობა აქვს თვითმფრინავ-გამანადგურებლებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავიაცია კატეგორია:თვითმფრინავები
როჯერ მაიერსონი
როჯერ ბრუს მაიერსონი (Roger Bruce Myerson; დ. 29 მარტი, 1951) — ამერიკელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 2007 წელს ეკონომიკის დარგში „მექანიზმების დიზაინის თეორიის საფუძვლების ჩამოყალიბებისთვის“ (გაიყო ლეონიდ ჰურვიჩსა და ერიკ მასკინთან ერთად). ეკონომიკის პროფესორი ჩიკაგოს უნივერსიტეტში.
დაიბადა 1951 წელს ებრაულ ოჯახში. სწავლობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში, სადაც ბაკალავრის, მაგისტრის (1973) და შემდეგ ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი (1976) მიიღო გამოყენებით მათემატიკაში. 1976-2001 წლებში ნორზვესტერნის უნივერსიტეტში ეკონომიკის პროფესორი იყო კელოგის მენეჯმენტის სკოლაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ვილიანუევა-დე-ლა-ვერა
ვილიანუევა-დე-ლა-ვერა (Villanueva de la Vera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ლა-ვერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი —	 132,0 კმ². მოსახლეობა — 2062 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
სწორი ნაწლავი
thumb სწორი ნაწლავი (Intestinum rectum), მსხვილი ნაწლავის ბოლო ნაწილი, რომელიც უკანა გასავლით (ყითით) თავდება. მოზრდილი ადამიანის სწორი ნაწლავის სიგრძეა 14-18 სმ, სანათურის დიამეტრი ზემო ნაწილში - 4 სმ, ქვემოთ კი - 7,5 სმ-მდე ფართოვდება და წარმოქმნის ამპულას.
სწორ ნაწლავში განარჩევენ ზემო (მენჯის, 12-15 სმ) და ქვემო (ანალურ, 2,5-3,7 სმ) ნაწილებს. ქალის სწორი ნაწლავი საშვილოსნოს უკანაა, ხოლო კაცისა შარდის ბუშტის უკან. სწორი ნაწლავის მენჯის ნაწილი მეტნაკლებად დაფარულია პერიტონეუმით, ანალური ნაწილი კი მოკლებულია ამ საფარველს. კუნთოვანი გარსის გარეთა ბოჭკოები არ ჯგუფდება სამ გასწვრივ ზონრად, როგორც ეს აღინიშნება კოლინჯში, იგი მთლიანად შრის სახით ეკვრის გარს სწორ ნაწლავს. ყითის მიდამოში შიგნითა ცირკულარული შრის კუნთოვანი ბოჭკოები მსხვილდება და წარმოქმნის ყითის შიგნითა ანუ უნებლიე სფინქტერს, ხოლო კანის ქვეშ მდებარე შორისის კუნთი - ყითის გარეთა ანუ ნებით სფინქტერს. ლორწოვანი გარსი, კარგად განვითარებული ლორწქვეშა შრის მეშვეობით, ქმნის მრავალ ნაოჭს. სწორ ნაწლავში უხვად არის განვითარებული ვენური წნულები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანატომია კატეგორია:ფიზიოლოგია
მთვარე
მთვარე — დედამიწის ერთადერთი ბუნებრივი თანამგზავრი და ჩვენთან უახლოესი ციური სხეული. მზის სისტემის ერთ-ერთი უდიდესი ბუნებრივი თანამგზავრი, და უდიდესი თანამგზავრებს შორის ზომის შეფარდებით იმ პლანეტასთან, რომლის გარშემოც ისინი ბრუნავენ. აგრეთვე, დღეს ცნობილი თანამგზავრების სიმკვრივეებს შორის, ის ამ მაჩვენებლით მეორეა (იუპიტერის თანამგზავრ იოს შემდეგ). მას რაიმე ფორმალური სახელი გარდა მთვარისა არ გააჩნია, თუმცა ზოგადად მეცნიერულ შრომებში მას „ლუნა“-დაც (ზედს. ლუნარული) მოიხსენიებენ (Luna). მისი სიმბოლოა ნახევარმთვარე. მთვარის საშუალო სიშორე დედამიწიდან 384 000 კმ-ია. პერიგეუმში მანძილი 363 104 კმ -ია და აპოგეუმში 405 696 კმ. დიამეტრი 3 476 კმ-ია.
მთვარის მოძრაობა
მთვარე დედამიწის გარშემო როდი მოძრაობს წრიულად, იგი გადაადგილდება ელიფსურ (ექსცენტრისიტეტი 0.0549) ორბიტაზე (დიდი ნახევარღერძი 384 748 კმ) 1.02 კმ/წმ სიჩქარით. ელიფსური ორბიტა იწვევს მთვარისა და დედამიწას შორის მანძილის შესამჩნევ ცვლილებას, რაც თავის მხრივ ცვლის დედამიწიდან დანახული მთვარის ბადროს ზომას. ასე მაგალითად დედამიწიდან დანახული მთვარის ბადრო, პერიგეუმის (≈ 363 104 კმ) დროს ზომით 14 %-თ დიდია, ვიდრე აპოგეუმის (≈405 696 კმ) შემთხვევაში.
ორბიტის აფსიდური პრეცესია
მინი|მარცხნივ|მთვარის ელიფსური ორბიტის აფსიდური პრეცესია თავის მხრივ, მთვარის ელიფსური ორბიტა არაა უძრავი. მისი აფსიდური ხაზი ბრუნავს სივრცეში აღმოსავლეთის მიმართულებით (მთვარის დედამიწის მიმართ ბრუნვის მიმართულებით). ორბიტალური პრეცესიიდან გამომდინარე ანომალისტური თვე (დროის შუალედი, რომლის დროსაც მთვარე ორჯერ გადის თავისი ორბიტის პერიგეუმზე, რომლის სიდიდე 1900 წლისთვის საშუალოდ შეადგენდა: T_A=27.554551 დღე-ღამე, ან 27 დღე-ღამე, 13 საათი, 18 წუთი, 33.16 წამი) ცოტათი წინ უსწრებს მთვარის დედამიწის გარშემო ბრუნის პერიოდს (სიდერული თვე: T_S=27.321661 დღე-ღამე, ან 27 დღე-ღამე, 7 საათი, 43 წუთი, 11.5 წამი). ყოველ 100 წელიწადში ანომალისტური თვის ხანგრძლივობა 0.095 წმ-ით მცირდება.
მთვარის ორბიტის აფსიდური პრეცესიის პერიოდი P_O შეადგენს დაახლოებით 3232.58 დღე-ღამეს (8.85 წელს). აღნიშნული სიდიდე გამოითვლება ფორმულით:
ორბიტის კვანძური პრეცესია
მინი|მარცხნივ|მთვარის ორბიტის კვანძური პრეცესია ელიფსური ორბიტა, რომელზეც მთვარე მოძრაობს, ეკლიპტიკის მიმართ საშუალოდ დახრილია 5.145°-ით (მერყეობს 4°59′-დან 5°19′-მდე). მთვარის ორბიტისა და ეკლიპტიკის სიბრტყეების გადაკვეთაში წარმოიქმნება მონაკვეთი, რომელიც მოქცეულია მთვარის აღმავალ და დაღმავალ კვანძებს შორის. თავად ორბიტალური სიბრტყეც ბრუნავს — ახასიათებს პრეცესია, აღწერს რა სივრცეში ფართო კონუსს. აღნიშნულის შედეგად მთვარის ორბიტის ფაზები ცაზე მოძრაობენ დასავლეთის მიმართულებით (მთვარის დედამიწის გარშემო მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით). ორბიტის კვანძთა პრეცესიის გამო დრაკონული თვე (დროის შუალედი, რომელსაც გაივლის მთვარე საკუთარ ორბიტაზე ერთსა და იმავე (მთვარისა და ეკლიპტიკის გადაკვეთის აღმავალ ან დაღმავალ) კვანძზე ორ თანმიმდევრულ გავლას შორის: T_D=27.2122204 დღე-ღამე, ან 27 დღე-ღამე, 5 საათი, 5 წუთი, 35.84 წამი), ცოტათი მცირეა სიდერული თვისა.
მთვარის ორბიტის კვანძების პრეცესიის პერიოდი P_N შეადგენს დაახლოებით 6793.48 დღე-ღამეს (18.6 წელს). აღნიშნული სიდიდე გამოითვლება ფორმულით:
ბრუნვის ღერძის პრეცესია
მინი|მარცხნივ|ღერძული პრეცესია მთვარე, ორბიტაზე მოძრაობის პარალელურად, ასევე მოძრაობს საკუთარი ღერძის გარშემო (ბრუნვის სისწრაფე). ორბიტის მსაგვსად, მთვარის ბრუნვის ღერძი ასევე განიცდის პრეცესიას. ვინაიდან მთვარის ღერძული დახრილობა ეკლიპტიკასთან მიმართებაში მხოლოდ 1.5°-ია, ეს ეფექტი მცირეა. ყოველ 18.6 წელიწადში ერთხელ, მთვარის ჩრდილოეთ პოლუსი აღწერს პატარა წრეს გველეშაპის თანავარსკვლავედის წერტილის გარშემო, ხოლო, შესაბამისად, მთვარის სამხრეთ პოლუსი აღწერს პატარა წრეს ოქროს თევზის თანავარსკვლავედის წერტილის გარშემო. დედამიწის მსგავსად, მთვარის ღერძული პრეცესია არის დასავლეთისკენ - ხოლო აფსიდური პრეცესია არის იმავე მიმართულებით, როგორც ბრუნვა (რაც ნიშნავს აფსიდური პრეცესია აღმოსავლეთისკენ).
მთვარე ბრუნავს საკუთარი ღერძის ირგვლივ იმავე მიმართულებით, რა მიმართულებითაც მოძრაობს თვითონ და მზის სისტემის სხვა მრავალი სხეული. მისი ბრუნვის ღერძი დახრილია ეკლიპტიკის სიბრტყისადმი 88° 28' კუთხით, ხოლო ბრუნვის პერიოდი ზუსტად ეტოლება სიდერულ თვეს. აღნიშნულის გამო მთვარე ძირითადად ერთი მხრითაა მიქცეული დედამიწისაკენ (მთვარის ლიბრაცია).
ფიზიკური მახასიათებლები
მინი|მარცხნივ|მთვარის ორბიტის სქემატური ნახაზი მთვარე ცივი სხეულია. იგი ანათებს მზის სხივების არეკვლით. სხვადასხვაგვარ ფიგურებს, რომლებადაც წარმოგვიდგება ცაზე სხვადასხვა დღეს, ეწოდება მთვარის ფაზები. ახალმთვარეობისას მთვარე ამოდის და ჩადის მზესთან ერთად. პირველი მეოთხედის ფაზაში მთვარე ამოდის შუადღისას და ჩადის შუაღამისას. სავსე მთვარე ამოდის საღამოობით და ჩადის გათენებისას, უკანასკნელ მეოთხედში კი მთვარე ამოდის შუაღამისას და ჩადის შუადღისას. მთვარის დისკოს ბნელი ნაწილი თავისებური მკრთალი სინათლით ანათებს, რასაც ფერფლისფერ სინათლეს უწოდებენ. იგი, როგორც ჯერ კიდევ XV საუკუნეში ლეონარდო და ვინჩიმ ახსნა, დედამიწის ზედაპირიდან არეკლილი მზის სხივებით წარმოიქმნება. მთვარის მოძრაობა განაპირობებს მთვარის დაბნელებას და მზის დაბნელებას. დროის შუალედს ორ ერთმანეთის მიმდევნო ახალმთვარეობის მომენტს შორის სინოდური თვე ეწოდება. მისი საშუალო ხანგრძლივობაა 29.53059 დღე-ღამე.
მთვარე ფორმით უახლოვდება სფეროს (რადიუსი 1738 კმ). მთვარის პოლარული ღერძი დედამიწისაკენ მიმართულ ეკვატორულ ღერძე 700 მეტრით ნაკლებია, ხოლო დედამიწისაკენ მიმართულების პერპენდიკულარულ ეკვატორულ ღერძზე — 400 მეტრით. მთვარის მასა უდრის 7.35·1025 გ (დედამიწის მასაზე 81.3-ჯერ მცირეა), საშუალო სიმკვრივე კი — 3.341 გ/სმ3 (დედამიწის საშუალო სიმკვრივის 0.61). სიმძიმის ძალის აჩქარება უფრო ნაკლებია (6-ჯერ) მთვარის ზედაპირზე, ვიდრე დედამიწაზე, პირველი კოსმოსური სიჩქარეა 1680 მ/წმ, მეორე კოსმოსური სიჩქარე — 2375 მ/წმ. მიზიდულობის ძალის სიმცირის გამო მთვარეს არ შეუძლია ატმოსფეროსა და თავისუფალ მდგომარეობაში მყოფი წყლის შენარჩუნება.
მთვარის ზედაპირი აირეკლავს მზის სხივების მხოლოდ 7.3%-ს. სავსე მთვარის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდე დედამიწიდან საშუალო დაშორებისას არის — 12.7. მთვარეზე დღის და ღამის ხანგრძლივობა (ცალ-ცალკე) ეტოლება 14.76 დედამიწის დღე-ღამეს. დღისით მთვარის ზედაპირის ტემპერატურა 110°C აღწევს, ღამით კი ეცემა —120°C-მდე. ზედაპირულ ფენას ახასიათებს ძალიან სუსტი თბოგამტარობა, რის გამოც ტემპერატურის ასეთი მკვეთრი რყევა იგრძნობა მხოლოდ რამდენიმე დმ სიღრმემდე.
მთვარის შესწავლის ისტორია
მთვარეზე გვხვდება სხვადასხვა სიდიდისა და ფორმის ბნელი ლაქები ანუ „ზღვები“ და მრავალრიცხოვანი რგოლისებრი მთები, რომლებსაც ცირკებსა და კრატერებს უწოდებენ. ლაქებს უკავია მთვარის ხილული ზედაპირის 40%. ადრე ფიქრობდნენ, რომ ეს ლაქები იყო წყლით დაფარული ადგილები: ოკეანეები, ზღვები, უბეები, სრუტეები, ტბები, ჭაობები და სხვა. მათ საკუთარი სახელების კი მიიღეს, რომლებსაც დღემდე იყენებენ პირობითად. ლაქები სინამდვილეში გლუვი ზედაპირის მქონე დაცემული, ვრცელი არეებია. ცირკები (შედარებით დიდი ზომის წარმონაქმნები: ზოგის დიამეტრი 200 კმ-ს აღემატება) და კრატერები (უფრო მცირე ზომის ობიექტები) აღმოაჩინა გალილეო გალილეიმ. ბევრი კრატერის ფსკერზე კონუსური ფორმის ერთი ან რამდენიმე ცენტრალური მწვერვალია. ზოგიერთი მათგანის სიმაღლე არ ჩამოუვარდება კრატერის კიდეების სიმაღლეს. მთვარის მთების შეფარდებითი სიმღლე უფრო მეტია ვიდრე, ვიდრე დედამიწის მთებსა. 1959 წელს საბჭოთა კოსმოსური ხომალდ „ლუნა-3“-ის მიერ კაცობრიობის ისტორიაში პირველად გადაღებულმა მთვარის უკანა მხარის სურათებმა გვიჩვენა, რომ უხილავი ნახევარსფერო განსხვავდება ხილულისაგან კრატერთა სიმრავლითა და ზღვების ნაკლებობით.მთვარის უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა ვაშაკიძე — ქართველი ასტროფიზიკოსის მ. ვაშაკიძის სახელი.
1949 წელს საბჭოთა გეოლოგმა ა. ხაბაკოვმა დაწვრილებით შეისწავლა მთვარის წარმონაქმნები და ისინი დაყო რამდენიმე მიმდევრობით ასაკობრივ კომპლექსად. ამჟამად დამტკიცებულია, რომ მთვარის რელიეფის ფორმების წარმოქმნაში მონაწილეობდა შინაგანი (ვულკანური) და გარეგანი (მეტეორიტული) ძალები. მთვარეზე ნარჩენი ვულკანიზმის არსებობა დასტურდება კრატერ ალფონსის სპექტოგრამებით, რომლებიც 1958 წელს პირველად საბჭოთა ასტრონომმა ნ. კოზირევმა მიიღო.
მთვარის შესწავლის საქმეში ახალი ეტაპი შექმნეს საბჭოთა და ამერიკულმა კოსმოსურმა ხომალდებმა („ლუნა“, „ზონდი“, „რეინჯერი“, „ლუნარ ორბიტერი“, „სერვეიორი“ და „აპოლონი“). 1966 წლის 3 თებერვალს საბჭოთა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური „ლუნა-9“ პირველი დაჯდა რბილად მთვარეზე, ხოლო 1966 წლის 3 აპრილს „ლუნა-10“ მთვარის პირველი ხელოვნური თანამგზავრი გახდა. 1969 წლის 21 ივლისს ხომალდი „აპოლო 11“-ით მთვარეზე პირელნი დაეშვნენ ამერიკელი ასტრონავტები: ნ. არმსტრონგი და ბ. ოლდრინი. შემდგომში აპოლონის ტიპის ხომალდებით მთვარეზე იყო კიდევ 10 კაცი.
მთვარეს საგრძნობი მაგნიტური ველი არ გააჩნია. მთვარეზე სიცოცხლის არავითარი კვალი არაა ნაპოვნი.
მთვარის ფაზები
როდესაც მთვარე დედამიწის გარშემო ბრუნავს, დედამიწიდან მთვარის მხოლოდ მზით განათებული მხარის სხვადასხვა ნაწილები ჩანს. მთვარის ფორმა თხელი ნამგლის ფორმიდან, დისკოს ფორმამდე იმატებს, შემდეგ კი ისევ იკლებს. ძირითადად განირჩევა მთვარის ოთხი ფაზა: ახალი მთვარე, პირველი მეოთხედი, სავსე მთვარე და უკანასკნელი მეოთხედი. მთელი ეს ციკლი დედამიწის 29,5 დღე-ღამეს მოიცავს. მინი|center|1000 პქ
სელენოგრაფია
thumb|left|300px|ძირითადი დეტალები მთვარის ბადროზე, რომელიც ჩანს შეუიარაღებელი თვალით: Z — „[[მთვარის კურდღელი“, A — კრატერი ტიხო, B — კრატერი კოპერნიკი, C — კრატერი კეპლერი, 1 — შტორმების ოკეანე, 2 — წვიმების ზღვა, 3 — სიმშვიდის ზღვა, 4 — სიცხადის ზღვა, 5 — ღრუბლების ზღვა, 6 — ნაყოფიერების ზღვა, 7 — კრიზისების ზღვა, 8 — ტენიანობის ზღვა]] thumb|300px|მთვარის ტოპოგრაფია, ზედაპირის სიმაღლე მთვარის გეოიდთან შედარებით. დედამიწიდან დანახული მხარე მარცხნივაა.
მთვარის ზედაპირი შეიძლება დაიყოს ორ ტიპად:
მთვარის „ზღვები“, რომლებიც მთვარის მთლიანი ზედაპირის დაახლოებით 16%-ს შეადგენს, არის უზარმაზარი კრატერები, რომლებიც წარმოიქმნება ციურ სხეულებთან შეჯახების შედეგად, რომლებიც მოგვიანებით დაიტბორა თხევადი ლავით. ზედაპირის უმეტესი ნაწილი დაფარულია რეგოლითით. მთვარის ფორმირებისას გრავიტაციული მომენტის გავლენის გამო, მისი "ზღვები", რომლის ქვეშაც მთვარის ზონდებმა აღმოაჩინეს უფრო მკვრივი, მძიმე ქანები, კონცენტრირებულია დედამიწისკენ მიმართული თანამგზავრის მხარეს.
დედამიწისკენ მიმავალი კრატერების უმეტესობა მეცნიერების ისტორიაში ცნობილი ადამიანების სახელებს ატარებს, როგორიცაა ტიხო ბრაჰე, კოპერნიკი და პტოლემე. უკანა მხარეს რელიეფის დეტალებს უფრო თანამედროვე სახელები აქვს, როგორიცაა აპოლონი, გაგარინი და კოროლევი. მთვარის შორს არის უზარმაზარი დეპრესია.სამხრეთ პოლუსი-აიტკენის აუზი, რომლის დიამეტრი 2250 კმ და სიღრმე 12 კმ, არის მზის სისტემის უდიდესი აუზი, რომელიც შეჯახების შედეგად გაჩნდა. აღმოსავლეთის ზღვა ხილული მხარის დასავლეთ ნაწილში (ის ჩანს დედამიწიდან) მრავალრგოლიანი კრატერის შესანიშნავი მაგალითია.
გამოიყოფა აგრეთვე მთვარის რელიეფის მეორადი დეტალები - გუმბათები, თხემები, ღეროები - ვიწრო გრაგნილი ხეობის მსგავსი რელიეფური ჩაღრმავები.
კრატერები
მთვარეზე კრატერების წარმოშობის ახსნის მცდელობები 1780-იანი წლების ბოლოს დაიწყო. არსებობდა ორი ძირითადი ჰიპოთეზა - ვულკანური და მეტეორიტული. ორივე ჰიპოთეზის წინამორბედად შეიძლება ჩაითვალოს აგრეთვე რობერტ ჰუკი, რომელმაც 1667 წელს ჩაატარა მოდელირების ექსპერიმენტები. ერთ მათგანში ბარდა თხევად თიხაში ჩაყარა, მეორეში ზეთი ადუღა და მის ზედაპირს დააკვირდა.
1780-იან წლებში გერმანელი ასტრონომის იოჰან შროტერის მიერ წამოყენებული ვულკანური თეორიის პოსტულატების მიხედვით, მთვარის კრატერები წარმოიქმნა ზედაპირზე ძლიერი ამოფრქვევის გამო. მაგრამ 1824 წელს გერმანელმა ასტრონომმა ფრანც ფონ გრუიტჰუიზენმა ასევე ჩამოაყალიბა მეტეორიტის თეორია, რომლის მიხედვითაც, როდესაც ციური სხეული მთვარეს ეჯახება, თანამგზავრის ზედაპირს აწვება და წარმოიქმნება კრატერი.
1920-იან წლებამდე მეტეორიტის ჰიპოთეზას ეწინააღმდეგებოდა ის ფაქტი, რომ კრატერები მრგვალია, თუმცა ზედაპირზე უფრო ირიბი ზემოქმედება უნდა იყოს, ვიდრე პირდაპირი, რაც ნიშნავს, რომ კრატერებს უნდა ჰქონდეთ მეტეორიტის წარმოშობის ელიფსის ფორმა. თუმცა, 1924 წელს, ახალზელანდიელმა მეცნიერმა ჩარლზ გიფორდმა პირველად მისცა თვისებრივი აღწერა მეტეორიტის ზემოქმედების შესახებ პლანეტის ზედაპირზე, რომელიც მოძრაობს კოსმოსური სიჩქარით. აღმოჩნდა, რომ ასეთი დარტყმის დროს მეტეორიტის უმეტესი ნაწილი აორთქლდება დარტყმის ადგილზე კლდეებთან ერთად და კრატერის ფორმა არ არის დამოკიდებული დაცემის კუთხეზე. ასევე მეტეორიტის ჰიპოთეზის სასარგებლოდ არის ის ფაქტი, რომ მთვარის კრატერების რაოდენობის დამოკიდებულება მათ დიამეტრზე და მეტეოროიდების რაოდენობის დამოკიდებულება მათ ზომაზე ემთხვევა ერთმანეთს. 1937 წელს ეს თეორია განზოგადებულ სამეცნიერო ფორმამდე მიიყვანა საბჭოთა სტუდენტმა კირილ სტანიუკოვიჩმა, რომელიც მოგვიანებით გახდა მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორი. "ასაფეთქებელი თეორია" შეიმუშავეს მან და მეცნიერთა ჯგუფმა 1947 წლიდან 1960 წლამდე და შემდგომ განავითარეს სხვა მკვლევარებმა.
ფრენები დედამიწის თანამგზავრზე 1964 წლიდან, ამერიკული რეინჯერის მანქანებით, ისევე როგორც მზის სისტემის სხვა პლანეტებზე (მარსი, მერკური, ვენერა) კრატერების აღმოჩენამ, შეაჯამა ეს საუკუნოვანი დავა კრატერების წარმოშობის შესახებ. მთვარე. ფაქტია, რომ ღია ვულკანური კრატერები (მაგალითად, ვენერაზე) ძალიან განსხვავდება მთვარის კრატერებისგან, მერკურიზე არსებული კრატერების მსგავსი, რომლებიც, თავის მხრივ, ციური სხეულების ზემოქმედებით წარმოიქმნება. ამიტომ, მეტეორიტის თეორია ახლა ზოგადად მიღებულად ითვლება.
ექსტრემალური მეტალი
ექსტრემალური მეტალი — ტერმინი, რომელსაც გამოიყენებენ მძიმე მეტალის რიგი ქვეჟანრების დასახასიათებლად, რომლებიც ადრეული 1980-იანების შემდეგ ჩამოყალიბდნენ. ამ განსაზღვრების ქვეშ ხშირად ექცევა უფრო აგრესიული, უხეში, მიწიშქვეშა და არა-კომერციული ჟანრები, როგორებიცაა ბლეკ-მეტალი, დეზ მეტალი, დუმ-მეტალი, თრეშ მეტალი და ზოგჯერ სპიდ მეტალიც.
მთვარე
„ზღვები“
მთვარის ზღვები უზარმაზარი, ოდესღაც დატბორილი დაბლობებია ბაზალტის ლავით. თავდაპირველად ეს წარმონაქმნები ჩვეულებრივ ზღვებს ითვლებოდა. შემდგომ, როცა ეს უარყვეს, სახელი არ შეუცვლიათ. მთვარის ზღვები მთვარის ხილული ფართობის დაახლოებით 40%-ს იკავებს.
ექსტრემალური მეტალი
მიუხედავად იმისა, რომ ექსტრემალური მეტალის ქვეჟანრები მეტად ცნობილი და მეინსტრიმული მუსიკა არაა, რადგან, განსაზღვრებიდან გამომდინარე, კონტრკულტურულია, ექსტრემალურმა მეტალმა გავლენა იქონია მრავალ ჯგუფზე, მძიმე მეტალს შიგნით თუ გარეთ.
სქოლიო
კატეგორია:ექსტრემალური მეტალი კატეგორია:მძიმე მეტალის ჟანრები
ეწერი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)
ეწერი — ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების მაღალი ეწრისა და დაბალი ეწრის ძველი სახელწოდება. ამჟამად დაბალი ეწერი შედის ასკანის თემის, ხოლო მაღალი ეწერი ნაგომრის თემის შემადგენლობაში. 1908 წელს სოფელ ეწერში ცხოვრობდა 165 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
აიდარლი (აყქოლის რაიონი)
აიდარლი ( და Айдарлы) — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის აყქოლის რაიონში. შედის ქენესის სასოფლო ოკრუგში. რაიონულ ცენტრ აყქოლიდან მდებარეობს დაახლოებით 17 კმ-ით ჩრდილოეთით. ატოკ კოდი — 113243300. 2019 წლამდე ეწოდებოდა კრასნი-გორნიაკი (Красный Горняк). სოფლის სიახლოვეს გადის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალი „ასტანა — შჩუჩინსკი“.
მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობდა 82 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:აყქოლი რაიონის დასახლებული პუნქტები
Formica rostrata
Formica rostrata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სიმონ ეგნატაშვილი
სიმონ იაგორის ძე ეგნატაშვილი (იგნატიევი) (დ. 1743 ან 1747 — გ. წ. უცნობია), ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, დიპლომატი, მოღვაწეობდა რუსეთში.
ვახტანგ VI-ის ამალაში მყოფი, რუსეთის გადახვეწილი ქართველი აზნაურის შვილი. იმყოფებოდა რუსეთის სახელმწიფო სამსახურში და მონაწილეობდა რუსეთ-საქართველოს დიპლომატიური მისიების საქმიანობაში, როგორც თარჯიმანი და აგენტი. 1773 წელს პეტერბურგში გამოაქვეყნდა მის მიერ ქართულიდან რუსულად თარგმნილი „ბარამგულანდამიანი“. ეს არის თავისუფალი თარგმანი, ტექსტი გავრცობილია ლიტერატურული თუ ხალხური ზეპირსიტყვიერების მასალით. მანვე თარგმნა „ბრმა მემუსიკის სიმღერა“ — ქუთაისში შექმნილი ეკატერინე მეორისადმი მიძღვნილი სტილიზებული ხალხური ლექსი, შეადგინა ქართულ-რუსული ლესიკონი, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.
გორისფერდი
გორისფერდი, გორისგვერდი — მართლმადიდებლური ტაძარი საქართველოში, სოფელ შემოქმედში, ამჟამად დანგრეული.
მდებარეობა
გორისფერდის ეკლესია მდებარეობს შემოქმედის ეკლესიის მოპირდაპირე მხარეს, მაღალ ბორცვზე, მდინარე აკიშას მარჯვენა სანაპიროზე. ბორცვი ერთიან კლდოვან მასას წარმოადგენს და ძალზე ძნელი მისადგომია. ბორცვი შემოზღუდული იყო ქვის გალავნით. გალავნის შიგა ტერიტორია 700-მდე კვადრატული მეტრი ფართობისაა.
ეკლესიიდან ორი კილომეტრის დაცილებით იყო ქვის სამტეხლო, სადაც მრავლად მოიპოვება ფეუზიური ქანი, მომწვანო-ნაცრისფერი პორფირიტი, რომლითაც აგებულია არა მხოლოდ გორისფერდი და შემოქმედის ეკლესია, არამედ გურიის მატერიალური კულტურის სხვა ძეგლებიც.
ისტორია და არქიტექტურა
ეკლესია თავდაპირველად ქვით იყო აგებული. ნანგრევების მიხედვით, ის გუმბათიანი უნდა ყოფილიყო, ლამაზი რელიეფებითა და ორნამენტებით შეკრული. 1897 წელს კი აქ უკვე ხის ეკლესია იდგა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში შემორჩენილი იყო ძველი ეკლესიის გალავანი და ნანგრევები, აგრეთვე კანკელის ფრაგმენტი, რომელზეც გამოსახული იყო სახარების სცენა. ეკლესიის სამლოცველოს ჰქონდა ხუთწახნაგოვანი აფსიდი. იატაკი მოპირკეთებული იყო ლურჯი ფერის ბრტყელი ქვებით. ნანგრევებში ყურადრებას იპყრობს მაღალი ტექნიკური ხერხებითა და ოსტატობით შესრულებული ჩუქურთმათა წნულები და ორნამენტები, რომლითაც შესრულებულია ტაძრის ფრიზები, კაპიტელები, სვეტის ტავები, ფრონტონის ნაშთები და გუმბათის ყელები. ამ ქვებით თაყაიშვილი ვარაუდობდა, რომ გორისფერდის ეკლესია არქიტექტურით საუკეთესო იყო მთელ გურიაში. 1811 წელს მის ადგილას ხის ეკლესია ააშენეს, რომელიც, ასევე, არ შემორჩენილა.
ეკლესიის ირგვლივ იყო მასიური და ბრტყელი ჯვრიანი ქვებით დახურული ძველი სამარხები. შემორჩენილია იატაკი და კუთხის ქვები. გორისფერდის ეკლესიის გადარჩენილი ქვები დაცულია ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში.
ლეგენდები
გორისფედთან დაკავშირებით არსებობს ძველ საქართველოში პოპულაურლი ლეგენდა, რომლის სიუჟეტი ხუროთმოძღვრისთვის მარჯვენა ხელის მოჭრაზეა აგებული. ლეგენდა იმაში მდგომარეობს, რომ ოსტატი და მისი შეგირდი ერთროულად ორ ეკლესიას აშენბდნენ. ოსტატი შემოქმედის ეკლესიას, ხოლო შეგირდი - გორისფერდისას. რაკიღა შეგირდის ნამუშევარმა ოსტატისას აჯობა, განაწყენებულმა ოსტატმა შეგირდს მარჯვენა ხელი მოჭრა. ასეთივე ლეგენდა არსებობს აკეთის მაცხოვარისა და ოქონას აშენების შესახებ.
არსებობს მეორე ლეგენდაც, რომლის მიხედვით შემოქმედისა და გორისფერდის ტაძრები ერთდროულად შენდებოდა. ოსტატი შემოქმედის ეკლესიას, ხოლო შეგირდი - გორისფერდისას აგებდა. ოსტატი რომ ერთ ქვას აღმართავდა, შეგირდსაც იგივე უნდა გაემეორებინა, მაგრამ შეგირდმა გადაწყვიტა ოსტატი დაეჯაბნა და უფრო სწრაფაად დაიწყო შენება. ამის გამო გორისფერდის ეკლესია უფრო ადრე აშენდა, ვიდრე შემოქმედისა. ოსტატმა დაწყევლა შეგირდი. სიჩქარით ნაშენი ეკლესია დაინგრა: „გორისფერდი ინგრეოდა, შემოქმედი შენდებოდა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შემოქმედი კატეგორია:დანგრეული ტაძრები
ბარბარე ალექსი-მესხიშვილი
ბარბარე ვლადიმერის ასული ალექსი-მესხიშვილი (დ. 13 თებერვალი [ძვ. სტ. 1 თებერვალი], 1898, თბილისი ― გ. 25 დეკემბერი, 1972, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1943), ლადო მესხიშვილის ქალიშვილი და ნინო ალექსი-მესხიშვილი (1896-1956) და.
ბიოგრაფია
მოსკოვის მცირე თეატრთან არსებული დრამატული კურსების დამთავრების შემდეგ 1916–1941 წლებში მოღვაწეობდა მოსკოვის, კიევის, ხარკოვისა და სხვა თეატრებში, 1942–1944 წლებში თბილისის გრიბოედოვის სახელობის თეატრში ასრულებდა კომედიურ და მოზარდი ბიჭუნების როლებს. აღსანიშნავია მისი დონ ხილი და მართა (ტირსო დე მოლინას „დონ ხილ-მწვანეშარვლიანი“ და „ღვთისმოსავი მართა“), პაისკეტი (ართურ უინგ პინეროს „სახიფათო ასაკი“), მირანდოლინა (კარლო გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი“), ტუგინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უკანასკნელი მსხვერპლი“).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1972 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები ბარბარე კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კოტორაანთკარი
კოტორაანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, გალავნის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევრიპტერიდების სია
ევრიპტერიდები, გოლიათი ფაროსნები (Eurypterida, Giganthostraca) (ევრი..., ბერძნ. pteros „ფრთა“ და  eidos „სახეობა“) — ნამარხი კიბომორიელები. ცნობილია ყველა მატერიკაზე პალეოზოური ერიდან. ევრიპტერიდების თითისტარისებრი სხეული შედგებოდა თავმკერდის, მუცლისა და კუდის ანუ ტელსონისაგან. თავმკერდის დორსალურ მხარეზე 2 დიდი რთული თვალი და 2 პატარა თვალი (ocelli) ჰქონდათ, ქვედა მხარეზე კი 6 წყვილი კიდური, რომელთაგან პირველი წყვილი — ქელიცერებად, მომდევნო ოთხი — სასიარულოდ. მეექვსე კი საცურაოდ იყო გარდაქმნილი. ევრიპტერიდები ბინადრობდნენ მტკნარ და მომლაშო წყლებში. ევრიპტერიდების 200-მდე სახეობა 8 ოჯახშია გაერთიანებული.
სია შეიცავს 81 გვარს:
სქოლიო
კატეგორია:ევრიპტერიდები
სწორფრთიანები
სწორფრთიანები (Orthoptera ანუ saltatoria) — იმ მწერების რიგი, რომელთაც ახასიათებს არასრული გარდაქმნა. აქვთ მოგრძო, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, მღრღნელი პირის ორგანოები. სწორფრთიანების უმეტესობას აქვს ორი წყვილი ფრთა, ზედა ვიწროა და მკვრივი, გამოხატულად დაძარღვული, უკანა — ფართო, სიფრიფანა, მარაოსებრ იკეცება. ზოგს ფრთები დამოკლებული ან სულ არ აქვს. უკანა კიდურები სახტომია. მუცელი 10-ნაწევრიანია, ბოლოვდება დაუნაწევრებელი დანამატებით — ცერკებით. ზოგი სახეობის დედლებში — კვერცხსადებით.
კლასიფიკაცია
სწორფრთიანების რიგი იყოფა ორ ქვერიგად — გრძელულვაშებიანებად (Dolichosera, ანუ Ensifera, კუტკალიები, ჭრიჭინები), რომელთაც აქვთ გრძელი ანტენები და კვერცხსადებები, და მოკლეულვაშიანებად (Brachicera ანუ Caelifera, კალიები), რომელთაც აქვთ მოკლე ულვაშები და კვერცხსადები. რიგში ოცი ათასამდე სახეობაა, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული ევრაზიის კონტინენტზე, ყოფილ სსრკ-ში 700-ზე მეტი სახეობა აღირიცხებოდა. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია სწორფრთიანები სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში (ყირიმი, კავკასია). სწორფრთიანების უმეტესობა მცენარეებით იკვებება, ზოგი მტაცებელი ან ნაირჭამიაა. ზოგი სწორფრთიანები, მაგალითად კალიები, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების საშიში მავნებელია. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება მწვანე, ჩვეულებრივი, გრძელი, რუხლაქებიანი, თეთრშუბლა და სხვა ნაირჭამია კუტკალიები, რომლებიც აზიანებენ ციტრუსებს, ჩაის ბუჩქებს, თამბაქოს, ხორბალს და სხვა სახეობის კულტურებს. კალიებიდან ჩვენში ყველაზე საშიშია მავნებელია ეგვიპტური კალია, გვხვდება აგრეთვე იტალიური კალია, უდაბნოს კალია და სხვა, რომელთაც განსაკუთრებით დიდი ზიანი მოაქვთ აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებისთვის. ჭრიჭინებიდან საქართველოში შედარებით მავნე სახეობებია ველის, სახლის, მინდვრის, ვაზის ჭრიჭინები, აგრეთვე მახრა ანუ ბოსტანა და სხვა, რომლებიც გავრცელებული არიან მთელ საქართველოში და ზიანს აყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სწორფრთიანები კატეგორია:მავნებელი მწერები
ბაგსეკგი
ბაგსეკგი(დ. 830 გ. 8 იანვარი, 871) — ცნობილი ვიკინგი და დიდი წარმართული ჯარის ლიდერი, რომელიც შეიჭრა ინგლისში. ანგლო-საქსური ქრონიკის თანახმად, ბაგსეგი და ჰელფდანი (ნორ. ჰალფდანი) იყვნენ დიდი წარმართული არმიის ერთობლივი მეთაურები, რომლებიც შეიჭრნენ უესექსის სამეფოში 870/71 წლეს ზამთარში.
მისი მეთაურობისას დიდი წარმართლი ჯარი ებრძოდა ეთელრედის, უესექსის მეფის ძალებს, 871 წლის განმავლობაში. ერთ-ერთ ბრძოლაში, ეშდაუნის ბრძოლაში დაიღუპა ბაგსეკგი და ხუთი ვიკინგი გრაფი.
ბაგსეკგის სიკვდილის შემდეგ, ჰელფდანი, როგორც ჩანს, გახდა დიდი წარმართული ჯარის ერთადერთი ლიდერი. ის იყო მთავარი ლიდერი, როდესაც ვიკინგებმა გამოიზამთრეს ლონდონში 871/72 წლებში. გარდა ამისა, 875 წლისთვის გამოჩნდა კიდევ სამი ვიკინგი მეფე (ანგლო-საქსური ქრონიკის მიხედვით). ზოგიერთი მათგანი შესაძლოა ამაღლებულიყო მეფის სტატუსამდე ბაგსეკგის დაღუპვის შედეგად.
XVIII და XIX საუკუნეებში ბაგსეგი შეცდომით დაუკავშირეს ვეილენდის სმითს, ნეოლითურ გრძელ ბაროუს სამხრეთ ოქსფორდშირში. გაჩნდა ხალხური ლეგენდა, რომ ბარო იყო მისი საფლავი ან ბაგსეკგის მემორიალი. ანალოგიურად, სხვა პრეისტორიული ადგილები სამხრეთ ცენტრალურ ინგლისში, როგორიცაა შვიდი ბაროუ, შეცდომით განიხილება, როგორც ეშდაუნის ბრძოლაში დაღუპულთა მემორიალი.
რესურსები ინტერნეტში
https://pase.ac.uk/jsp/persons/CreatePersonFrames.jsp?personKey=232
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 830 კატეგორია:გარდაცვლილი 871 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი კატეგორია:დანიის მეფეები კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
ფუზული (შამქორის რაიონი)
ფუზული (Füzuli) — სოფელი აზერბაიჯანში, განჯა-ყაზახის რეგიონის  შამქორის რაიონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შამქორის რაიონის სოფლები
კოტლინი
კოტლინი (Котлин, Retusaari, Reitskär) — კუნძული ფინეთის ყურეში, სანქტ-პეტერბურგის ცენტრიდან დასავლეთით, 30 კილომეტრში. კუნძული ქალაქთან დაკავშირებულია სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავ ნაგებობაზე გამავალი ავტომაგისტრალით. კოტლინზე მდებარეობს ქალაქ კრონშტადტის ნაწილი.
კუნძულის გვერდით გადის ორი სანაოსნო ფარვატერი, ფინეთის ყურიდან ნევის უბეში. პირობითად მათ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფარვატერებს უწოდებენ.
კოტლინი ვარიაგებიდან ბერძნებამდე და ვარიაგებიდან არაბებამდე არსებული დიდი სავაჭრო გზების ნაწილს წარმოადგენდა. უფრო გვიანდელ დროში კი კუნძულზე უცხოელი ვაჭრები ჩერდებოდნენ, რომლებიც ნოვგოროდელ ლოცმანებს ელოდებოდნენ, რათა უსაფრთხოდ მისულიყვნენ ილმენის ტბამდე.
არსებობს ლეგენდა, რომლის თანახმადაც კუნძულზე რუსების გადმოსვლის შემდეგ, შვედებმა ნაჩქარევად მიატოვეს კუძნული, ხოლო კოცონზე კი კარდალა დატოვეს. სწორედ ეს კარდალაა გამოსახული კრონშტადტის გერბზე. სიტყვა „კოტიოლიდან“ (котёл) მომდინარეობს სახელწოდება კოტლინი (Котлин). სინამდვილეში კი კუნძულს ეს სახელი, მის აღმოსავლეთ მხარეს არსებული ფინეთის ყურის ყელის ქვაბთათ მსგავსების გამო დაარქვეს.
სანქტ-პეტერბურგის შვედებისგან დასაცავად კუნძულზე აშენდა საფოტიფიკაციო ნაგებობა — კრონშლოტი. 1723 წელს კოტლინზე დაიწყო ციხესიმაგრის მშენებლობა, რომელსაც კრონშტადტი ეწოდა. ამ ციხესიმაგრეს პეტრე დიდი სანქტ-პეტერბურგის ნაწილად თვლიდა.
Formica rubescens
Formica rubescens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
კოტლინი
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კუნძულები კატეგორია:ფინეთის ყურის კუნძულები
Formica rubescens
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მოა (კუბა)
მოა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, ოლგინის პროვინციაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქ ბარაკოადან ჩრდილო-აღმოსავლეთით და გუანტანამოს ჩრდილოეთით.
გეოგრაფია
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მთიანია. გადაკვეთილია რამდენიმე მდინარით, რომელთა შორისაა კასტრო, პუნტა-გორდა, იამანიგუეი, კაიო-გუანი და ა. შ.
ეკონომიკა
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მოიპოვება ნიკელის დეპოზიტები, რომელსაც კუბურ-კანადური კომპანია ამუშავებს.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 75 015 ადამიანს შეადგენდა. 730 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 97,4 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
ლაროვანისწყალი
ლაროვანისწყალი, ნაროვანი — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, პირიქითი ალაზნის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს აწუნთის ქედის აღმოსავლეთ კალთზე, ზღვის დონიდან 3390 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 19,2 კმ, აუზის ფართობი 59,9 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულზე, წყალმცირობა — შემოდგომაზე და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 1,7 მ³/წმ.
მარტინ კაბაჩნიკი
სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა ქიმიკოსები კატეგორია:რუსი ქიმიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ქიმიკოსები კატეგორია:ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები კატეგორია:რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
აბილინის პარადოქსი
აბილინის პარადოქსი — პარადოქსი, რომელიც მდგომარეობს იმაში, რომ ჯგუფის წევრებმა შეიძლება მიიღონ ისეთი გადაწყვეტილება, რომელსაც არც ერთი წევრი იზიარებს. თითოეულ წევრს მიაჩნია, რომ მისი აზრი ეწინააღმდეგება მთლიანი ჯგუფის აზრს და ამიტომ მიდის დათმობაზე. როგორც წესი, საბოლოოდ მათი წინათგრძნობა მართლდება, ყოველი წევრი იმედგაცრუებულია და ერთმანეთს აბრალებს მიღებულ შედეგს.
ეს მოვლენა პირველად აღწერა ჯერი ჰარვიმ თავის სტატიაში The Abilene Paradox and other Meditations on Management. პარადოქსის სახელი მოდის ანეკდოტიდან, რომელიც გამოქვეყნებული იყო ამ სტატიაში:
გზა იყო ცხელი, მტვრიანი და გრძელი. როდესაც საბოლოოდ მიაღწიეს კაფეტერიას, სადილი ცუდი აღმოჩნდა. ოთხი საათის შემდეგ, გადაღლილები დაბრუნდნენ სახლში.
ერთ-ერთმა არაგულწრფელად თქვა: „კარგი მგზავრობა გამოგვივიდა, არა?“ სიდედრმა აღიარა, რომ უკეთესი იქნებოდა სახლში დარჩენილიყო, თუმცა წამოვიდა, რადგან დანარჩენი სამი ენთუზიაზმით იყო სავსე. ქმარმა თქვა: „მოხარული ვიქნებოდი, რომ არ წამოვსულიყავი, წამოვედი რადგან დანარჩენი მესიამოვნებინა.“ ცოლმა წარმოთქვა: „მე კი წამოვედი, რომ თქვენ ბედნიერები ყოფილიყავით. გიჟი უნდა იყო, რომ მოგინდეს ასეთ სიცხეში მგზავრობა.“ სიმამრმა შემდეგ თქვა, რომ მან ეს შესთავაზა, რადგან ჩათვალა რომ ისინი მოწყენილები იყვნენ.
ეს ფენომენი არის ჯგუფური ფიქრის მაგალითი. ის მარტივადაა აღწერილი სხვადასხვა სოციოლოგიური თეორიებით, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ადამიანი იშვიათად ეწინაამღდეგება თავის ჯგუფს. სოციალური თავშეკავების ფაქტორები ხშირად ახშობს ჭეშმარიტ გრძნობებს და ინდივიდუმის ცალკეული სურვილის რეალიზაციას.
აბილინის პარადოქსი ფართოდ გამოიყენება მმართველობითი ან მარკეტინგული გადაწყვეტილებების მიღებისას. თიმბილდინგში ცნობილია როგორც „ცრუ წარმატება ერთპიროვნული გადაწყვეტილების მიღებისას“.
სქოლიო
კატეგორია:პარადოქსები კატეგორია:გადაწყვეტილების მიღების თეორია
სხვები
სხვები შეიძლება ნიშნავდეს:
The Orb
The Orb —  ინგლისური ემბიენტ-ჯგუფი,  ჩამოყალიბებული 1988 წელს, ალექს პატერსონისა და KLF-ს წევრ ჯიმი კოუტის მიერ. ითვლება, რომ The Orb-ს აქვს შეტანილი წვლილი ემბიენტი პოპულარიზაციაში. დღეისათვის პროექტს გამოცემული აქვს 11 სტუდიური ალბომი. აქედან უკანასკნელზე, Metallic Spheres, გამოყენებულია დევიდ გილმორის მიერ სპეციალურად ჩაწერილი გიტარის სოლოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:ემბიენტ ჯგუფები კატეგორია:1988 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ეხი
thumb|300px|გროტი ეხი, გროტი (grotte) — ფართოშესასვლელიანი პატარა კარსტული მღვიმე ან გამოქვაბული თაღოვანი ჭერით; თითქმის ღია მღვიმე საჩრდილობელი. ეხში ქვის ხშირად ადამიანები ბინადრობდნენ. საქართველოში ცნობილია წყალწითელის, მღვიმევის, ჭრუჭულის და სხვა ეხები. აქვს კარსტული ან ეროზიული გენეზისი.
ეროზიული გროტები წარმოიქმნება ზედაპირული წყლების წარეცხვის შედეგად. გვხვდება მდინარისა და ზღვის სანაპიროზე, ამასთანავე მათ წარმოქმნას ხელს უწყობს ზვირთცემა. ასეთ შემთხვევაში დამსხვრევის მთავარი ფაქტორი მექანიკურია. უდაბურ ადგილებში, ზედაპირზე მყარი ქანების ამოსვლის შედეგად ქარისმიერი ეროზიის გავლენით იქმნება მცირე სიღრმის მღვიმეები. მათ ჩვეულებრივ გროტებს უწოდებენ.
კარსტული გროტები ხშირად ოდესღაც არსებული მსხვილი მღვიმური სისტემების რელიქტური ნარჩენებია. ასეთი გროტები გვხვდება კლდოვან-კირქვიან ჩამონაქცევებზე. არსებობს ასევე სხვა ტიპის კარსტული გროტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოგრაფიული ობიექტები კატეგორია:მღვიმეები
ეჯიბი
ეჯიბი (არაბ. ჰაჯიბ - მეფის მეკარე, კარისკაცი), ორი მნიშვნელობა აქვს:
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
Formica rubicunda
Formica rubicunda — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გრანჟი
გრანჟი (ხანდახან მოხსენიებული როგორც სიეტლის მუსიკა) — ალტერნატიული როკის ქვეჟანრი, რომელიც შუა 1980-იანებში ჩამოყალიბდა ამერიკის შტატ ვაშინგტონში, კონკრეტულად კი სიეტლის მიდამოებში. იმის გამო, რომ ჟანრზე გავლენა იქონიეს ჰარდკორ-პანკმა, მძიმე მეტალმა და ინდი-როკმა, გრანჟი ხასიათდება ელექტრო გიტარებზე მძიმედ დისტორშენით კონტრასტული დინამიკური მუსიკის ფონზე და ხშირად აპათიური ან შიშის გრძნობით სავსე ტექსტებით. ბევრი გრანჟ მუსიკოსი შემჩნეულია მოუწესრიგებელი გარეგნობით და თეატრალურობის უარყოფით (თავდად ტერმინი „გრანჟიც“ მომდინარეობს სლენგისგან, რომელიც „ჭუჭყს“, „სიბინძურეს“ აღნიშნავს).
გვიან 1980-იანებში ადრეული გრანჟ-მოძრაობა ერთიანდებოდა სიეტლური ლეიბლის Sub Pop-ის გარშემო. გრანჟმა კომერციულ წარმატებას მიაღწია 1990-იანი წლების დასაწყისში, ძირითადად Nirvana-ს ალბომის Nevermind და Pearl Jam-ის ალბომის Ten გამოშვების გამო. ამ ჯგუფების წარმატებამ პოპულარული გახადა ალტერნატიული როკი, ხოლო გრანჟი მძიმე როკის ყველაზე პოპულარულ ფორმად აქცია იმ დროისთვის. მიუხედავად ამისა, განჟის შემსრულებელმა ბევრმა ჯგუფმა წარუმატებლობა განიცადა: ზოგი მათგანი დაიშალა, ზოგიც კი 1990-იანების მიწურულს აღარ ჩანდნენ მუსიკალურ ასპარეზზე. მათი გავლენა კი კვლავ იგრძნობა თანამედროვე როკ-მუსიკაზე.
სქოლიო
კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები