cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალკუდია (ბალეარის კუნძულები)
ალკუდია (Alcudia, Alcúdia) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბალეარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების რაიგერის კომარკაში, მდებარეობს კუნძულ მალიორკაზე. ფართობი — 60,05 კმ². მოსახლეობა — 20 819 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
ყორნისებრნი
სქოლიო
* კატეგორია:ბეღურასნაირნი
Gemmula hindsiana
Gemmula hindsiana — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
პრადოსეგარი
პრადოსეგარი (Pradosegar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,29 კმ². მოსახლეობა — 122 კაცი (2022 წ.).
ჯუყმური
ჯუყმური, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (მერკულის თემი), მდინარე მოქვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 120 მ, ოჩამჩირიდან 20 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
პრადოსეგარი
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ჯუყმური
სქოლიო
კატეგორია:მერკულის თემის სოფლები
რიოკაბადო
რიოკაბადო (Riocabado) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 19 კმ². მოსახლეობა — 133 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
აკალამრა
სქოლიო
კატეგორია:ანუხვის თემის სოფლები
ავღანეთი 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავღანეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ 1972 წელს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ მიუნხენში იასპარეზა. ამ ოლიმპიადაზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავღანეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბინისალემი
ბინისალემი (Binisalem, Binissalem) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბალეარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების რაიგერის კომარკაში, მდებარეობს კუნძულ მალიორკაზე. ფართობი — 29,77 კმ². მოსახლეობა — 8756 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
ლუკუნის მთა
ლუკუნის მთა, შინდლარი — მთიანი მასივი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზემო ხრამის პლატოზე. წარმოადგენს მდინარეების გეტის, ორმაშენისა და მაშავერის (ხრამის აუზი) წყალგამყოფს. სიმაღლე 1899 მ. აგებულია მეოთხეული ვულკანური ლავებით. დამახასიათებელია მთის სტეპის ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
არსენ ოქროჯანაშვილი
არსენ ანდრიას ძე ოქროჯანაშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1930, სოფელი თოფახი, კახის რაიონი, აზერბაიჯანი — გ. 4 ოქტომბერი, 1965, წულუკუძის რაიონი, ამჟამად ხონის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი.
1958 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. დაიღუპა ტობის II მღვიმის გამოკვლევის დროს, რომელსაც მისი გარდაცვალების შემდეგ ეწოდა არსენ ოქროჯანაშვილის სახელი.
კახში არის არსენ ოქროჯანაშვილის ქუჩა, რომელიც მდებარეობს ჰეიდარ ალიევის პარკის ქვემოთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
აბუ-ისა
აბუ-ისა იცხაკ ბენ იაკობ ალ-ისპაჰანი — ებრაული მესიანური სექტის ისავიტების ფუძემდებელი და ირანში არაბთა ხალიფატის წინააღმდეგ VIII საუკუნეში წამოწყებული აჯანყების თავკაცი. აბუ-ისას ეს აჯანყება დასრულდა ქალაქ რაგის მახლობლად (თანამედროვე რეი, თეირანის სამხრეთით) მისი შენაერთების მარცხით, რომელიც მოიცავდა ათი ათას მეომარს. შესაძლოა აბუ-ისა თვითონაც დაიღუპა ამ ბრძოლაში, თუმცა ისავიტებს არ სჯეროდათ მისი სიკვდილის. აბუ-ისას მიაჩნდა, რომ მესიის მოსვლას წინ უსწრებდა ხუთი წინასწარმეტყველის მოვლინება (მათ შორის იესოს, მუჰამედისა და საკუთრივ მისი).
მან თავის მიმდევრებს დაუწესა 7 ყოველდღიური ლოცვა, თუმცა არ გაუუქმებია შმასა და ამიდას ლოცვები და ტრადიციული ებრაული დღესასწაულები. ისავიტებს ეკრძალებოდათ გაყრა და ხორცისა და ღვინის მიღება. აბუ-ისას სექტა განაგრძობდა თავის არსებობას X საუკუნის შუა წლებმდე, როდესაც იაკუბ ალ-კირკისანმა დამასკოში ნახა ოცამდე მისი მიმდევარი. მიუხედავად აბუ-ისას სწავლების მკვეთრი გადახვევისა ებრაული ორთოდოქსიიდან, რაბინისტული ავტორიტეტები ისავიტებს სრულუფლებიან იუდეველებად მიიჩნევდნენ. აბუ-ისას სწავლებამ დიდი გავლენა იქონია მის მოწაფე იუდგანზე, კარაიმული ერესის ანან ბენ დავითის დამფუძნებელზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:იუდაიზმი
აიდაჰო-ფოლსი
აიდაჰო-ფოლსი (Idaho Falls) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბონევილის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 56813 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ქურუმი
ქურუმი — წარმართული რელიგიური კულტების სასულიერო პირი, კერპთმსახური, ის,ვინც საკულტო-სარიტუალო საქმიანობას და ტაძრების მომსახურებას ეწეოდა.
ძველი ეგვიპტე
ქურუმები შეადგენდნენ ეგვიპტის საზოგადოების ყველაზე გავლენიან სოციალურ ფენას. ზოგჯერ ისინი დინასტიებსაც აფუძნებდნენ. მოგვიანებით ქურუმობას მემკვიდრეობითი ხასიათი მიიღო.
ქურუმების იერარქია განსაკუთრებული ორგანიზებულობით გამოირჩეოდა. ყოველ ღვთაებას ჰყავდა თავისი კლირი (ორგანიზაცია), რომლის სათავეშიც უმაღლესი ქურუმი იდგა. მას ფარაონი ნიშნავდა. რაც უფრო მაღალი იყო ამა თუ იმ ღმერთის ადგილი პანთეონურ იერარქიაში, მით უფრო ძლიერი იყო კლირი.
ყველაზე ძლიერი კლირის უმაღლესი ქურიმი ზოგჯერ ყველა კლირისა და ქურუმის უზენაეს ხელმძღვანელად ითვლებოდა. ახალი სამეფოს ხანიდან ყველაზე ძლიერი ორგანიზაცია ამონ-რას კლირი იყო.
ქურუმები უმაღლეს ქურუმს ემორჩილებოდნენ. ქურუმთა ორგანიზაციაც რანგებად იყოფოდა. უმაღლეს ფენებში შედიოდნენ ე. წ. ჰემ-ნეჩერები — ღვთის მონები. ისინი კულტის მთავარი წარმმართველები იყვნენ. შემდეგ მოდიოდნენ ხერიხებები — წმინდა ტექსტების მცოდნენი და მკითხველნი („ხერი-ხები“-ი ქურუმთა ამ რანგის სახელია). დაბალი ფენის სასულიერო პირთა დიდი უმრავლესობა ტაძარში სამეურნეო სამუშაოებს ასრულებდა. მათ უაბებს — „სუფთებს“ უწოდებდნენ. განსაკუთრებული ადგილი ეკავათ ტაძარში მწერლებს — სეხ-პერ-ანხებს. ეს ყველაზე პატივსაცემი და პრესტიჟული თანამდებობა იყო. ქურუმები ვალდებულნი იყვნენ, თეთრი სელის სამოსი ცმოდათ. შალეულის ტარება აკრძალული ჰქონდათ. ზოგიერთი პანტერის ტყავითაც იმოსებოდა. ეცვათ თეთრი სანდლები. ხშირად განიბანებოდნენ და მთელ სხეულსა და თავზე თმას იპარსავდნენ. კლირში ერთიანდებოდნენ მომღერლებიც და მუსიკოსებიც.
ძველი ეგვიპტის ქურუმობა უნიკალური მოვლენაა კაცობრიობის ისტორიაში. ხალხს სწამდა, რომ ქურუმები სამყაროს შესახებ ფუნდამენტურ ცოდნას ფლობდნენ, რომელსაც ადამიანებისთვის მარადიული სიცოცხლე უნდა მოეტანა. ძველ ეგვიპტელთა აზრით, მთელი ეს ცოდნა ჯერ კიდევ შორეული წარსულიდან იყო დაუნჯებული „მიცვალებულთა წიგნში“, რომელიც ყოველი ეგვიპტელის წმინდა წიგნად ითვლებოდა.
ახალი სამეფოს ეპოქიდან დაიწყო განხეთქილება ფარაონებს და ქურუმებს შორის.
შუმერი
შუმერი ქურუმების კასტა ცალკეულ ჯგუფებათ იყოფოდა, რომლებიც ვიწრო სარიტუალო პროცესებს აღასრულებდნენ: ერთნი ღვთისმსახურებასა და ტაძრის მუსიკას განაგებდნენ, მეორენი შემლოცველნი იყვნენ, მესამენი - ნათელმხილველნი, რომელთა მოვალეობას შეადგენდა ციურ მნათობებზე დაკვირვება, კეთილ და უკეთურ დღეთა გარჩევა. იყვნენ ქურუმები ქალებიც, რომლებსაც ხალხი დიდ პატივს სცემდა. ისინი სეზონურ დღესასწაულებზე საღვთო ქორწინების რიტუალს ასრულებდნენ.
ადრე შუმერთა მთავარი ღვთაება იყო ენლილი. რელიგია ბოლომდე პოლითეისტური (მრავალღმერთიანი) დარჩა, თუმცა მისი განვითარების განსაზღვრულ პერიოდში (ჩვ. წ.-მდე XVIII საუკუნე) იგრძნობოდა მიდრეკილება მონოთეიზმისკენ (ერთღმერთიანობა). მაგალითად, მარდუქ-ენლილს თითქმის ყველა ღმერთის ატრიბუტები მიაწერეს.
სქოლიო
კატეგორია:წარმართობა
ტობანიერი
ტობანიერი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ზედა ეწერ-ტობანიერი, კუშუბაური, მიქელეფონი). მდებარეობს მდინარე ყუმურის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 80 მეტრი. ვანიდან 8 კილომეტრი.
ისტორია
XIX საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში იდგა წმინდა სამების ეკლესია.
განძი
1927 წელს სოფელში აღმოჩენილია ვერცხლის მონეტების განძი. (შემორჩენილია 215 ცალი), უმეტესობა ტრაპეზუნტის ასპერებია, რომლებიც მოჭრილია იმპერატორების იოანე I-ის (1235-1238 წწ.), მანუელ I-ის (1238-1263 წწ.), იოანე II-ისა (1280-1297 წწ.) და ალექსი II-ის (1297 წ.) მიერ. განძის 27 მონეტა განეკუთვნება ე.წ. კირმანეულის კატეგორიას, რომლის ემისია დასავლეთ საქართველოში წარმოებდა. განძი ჩაფლული უნდა იყოს XIII-XIV სს. მიჯნაზე.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 584 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნოდარ ციციშვილი
ნოდარ ციციშვილი (დ. უცნობია — გ. 1658) — XVII საუკუნის პირველი ნახევრის მწერალი, „ბარამგურიანის“ ავტორი. ქართლის დიდი ფეოდალის ფარსადან ციციშვილის ძე.
მამამისი დიდ როლს თამაშობდა XVII საუკუნის ირან-საქართველოს პოლიტიკურ ურთიერთობაში. ნოდარ ციციშვილი ერთხანს ირანში მოხვედრილა, სადაც გასცნობია სპარსული მწერლობის საუკეთესო ნიმუშებს. 1640 წელს მონაწილეობდა როსტომ მეფის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ პატიება მიიღო როსტომის მეუღლის, დიდი მეცენატის მარიამ დედოფლის შემწეობით. სწორედ მას მიუძღვნა ვრცელი პოემა „ბარამგურიანი“, რომელიც აღმოსავლეთში ფართოდ გავრცელებული სიუჟეტის (სასანიანთა მეფის ბაჰრამ გურისა და შვიდი მზეთუნახავის თავგადასავალი) ქართული ვერსიაა აღწერილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 1658 კატეგორია:ქართველი მწერლები ნოდარ კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
რიჩარდ სინგი
ბიოგრაფია
განათლება მიიღო ველინგტონში, უინჩესტერის კოლეჯში. ქიმია შეისწავლა კემბრიჯის უნივერსიტეტში. კარიერის მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლევებს დაუთმო „მატყლის ინდუსტრიების კვლევით ასოციაციაში“, ლიდზი (1941-1943), „ლისტერის პროფილაქტიკური მედიცინის ინსტიტუტი“, ლონდონი (1943-1948), „როუეტის კვლევითი ინსტიტუტი“, აბერდინი (1948-1967), „საკვების კვლევითი ინსტიტუტი“, ნორვიჩი (1967-1976).
ლიდზიში მუშაობისას არჩერ მარტინთან ერთად გამოიგონა დანაყოფი ქრომატოგრაფია, ტექნიკა რომელმაც დიდი რევოლუცია მოახდინა ანალიტიკურ ქიმიაში. 1942 წლიდან 1948 წლამდე შეისწავლა პროტეინის ჯგუფის, გრამიციდინის პეპტიდები, ეს ნამუშევარი ინსულინის სტრუქტურის დასადგენად, მოგვიანებით გამოიყენა ფრედერიკ სენგერმა. 1950 წელს გახდა სამეფო საზოგადოების წევრი.
1943 წელს სინგი დაქორწინდა ენ დევის სტივენზე (1916-1997).
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ბიოქიმიკოსები კატეგორია:ბრიტანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კანეკლიანები
კანეკლიანები (Echinodermata), უხერხემლო ცხოველთა ტიპი, რომელიც აერთიანებს ზღვის მიმაგრებულ და თავისუფლადმცხოვრებ ცხოველებს. ახასიათებთ მეორეული რადიალური სიმეტრია, კიროვანი ჩონჩხი და ამბულაკრული სისტემა. სხეულის სიგრძე რამდენიმე მმ-დან 5 მ აღწევს (ნამარხ ფორმებში 20 მ-მდე). განსხვავებულია სხეულია ფორმაც, რომელიც ვარსკვლავს, ყვავილს, ბურთს, გულს, დისკოს, კიტრს, ჭიას წააგავს. ზოგიერთ ნამარხ კანეკლიანებს პარკის ფორმა აქვს. კანეკლიანების სხეული 10-ნაწილიანია. თავიფლადმცხოვრებ კანეკლიანებს პირი ჩვეულებრივ მუცლის (ორალურ) მხარეზე აქვთ, ხოლო უკანა გასავლის ხვრელი — ზურგის (აბორალუ) მხარეზე. მიმაგრებულ ფორმებს ორივე ხვრელი ერთმანეთთან დაახლოებული და ზემოთ მიმართული აქვთ. კანეკლიანების სხეულის კედელი მაგარია, ჩონჩხის შემადგენლობაში შედის კიროვანი ფირფიტები, ნემსები და პედიცელარიები. ნემსები, ჩვეულებრივ, მოძრავია (ზღვის ზღარბები ნემსებს გადასაადგილებლად და თავდასაცავად იყენებენ). ზღვის ვარსკვლავებისა და ზღვის ზღარბების პედიცელარიები წვრილი მაშისებური დანამატებია, რომლებსაც ცხოველი ჭუჭყის მოსაცილებლად და თავდასაცავად ხმარობს.
ამბულაკრული სისტემა მოძრაობის, სუნთქვის, გამოყოფისა და შეხების ორგანოს ფუნქციას ასრულებს. ნერვული სისტემა შედგება ორალური ნერვული რგოლისა და რადიალური ნერვებისაგან, წარმოდგენილია ყნოსვის, გემოს, შეხების, მხედველობისა და წონასწორობის მცირედდიფერენცირებული ორგანოებით. მომნელებელ სისტემას გრძელი მილის (ზღვის შროშნები, ზღვის ზღარბები, ჰოლოთურიები) ან პარკის (ზღვის ვარსკვლავები, ოფიურები) ფორმა აქვს. ზღვის ვარსკვლავებს ნაკლებადმოძრავი პირთანა ჩონჩხი აქვთ, რომელიც ზღვის ზღარბებში არისტოტელეს ფარანს ქმნის (ზღვის შროშნებსა და ჰოლოთურიებს პირის ჩონჩხი არა აქვთ).
სისხლის მიმოქცევის სისტემა შედგება ორალური და აბორალური წრიული და რადიალური სისხძარღვებისაგან. გამოყოფა ხდება ამებოციტების საშუალებით, რომლებიც დაშლის პროდუქტებთან ერთად სხეულის კედლის გავლით გარეთ გამოიყოფა ან სხეულის რღუში ილექება. კანეკლიანები ნაკლებად მოძრავი ცხოველებია. ოფიურები მოძრაობენ ნახტომისებურად, ზღვის ვარსკვლავები ნელა დაცოცავებ ამბულაკრული ფესების მეშვეობით; ზღვის ზღარბები მოძრაობენ ეკლებით და ამბულაკრული ფეხებით. მრავალი კანეკლიანები მტაცებელია, ზოგი იკვებება მცენარეული საკვებითა და დეტრიტით. მრავლდებიან სქესობრივად, უსქესოდაც — სხეულის შუაზე გაყოფითა და დანაკლისი ნახევრის რეგენერაციის გზით (ზღვის ვარსკვლავები, ოფიურები, ჰოლოთურიები). კვერცხუჯრედის განაყოფიერება და ჩანასახის განვითარება წყალში ხდება. ლარვის საწყისი ფორმაა ორმხრივსიმეტრიული დიპლეურულა. კანეკლიანებს ახასიათებს ავტოტომია.
კანეკლიანების ტიპში 2 ქვეტიპია: მიმაგრებული კანეკლიანები (Pelmatozoa) და თავისუფლად მოძრავი კანეკლიანები (Eleutherozoa). პირველს თანამედროვე კლასებიდან მიეკუთვნება ზღვის შროშნები (Crinoidea), ნამარხებიდან კი 4 კლასი (Carpoidea, Cystoidea, Blastoidea, Erdioasteroidea). თავისუფლადმოძრავ კანეკლიანებს მიეკუთვნება: ზღვის ვარსკვლავები (Asteroidea), ოფიურები (Ophiuroidea), ზღვის ზღარბები (Echinoidea), ჰოლოთურიები (Holothuroidea) და ნამარხი კლასი Ophiocistia. ვარაუდობენ, რომ კანეკლიანები წარმოიშვნენ კამბრიულამდელ პერიოდში. ცნობილია 6 ათასამდე სახეობა, რომელთა უმეტესობა ცხოვრობს თბილ ზღვებში (არქტიკულ ოლქში მხოლოდ 122 სახეობაა ცნობილი).
კანეკლიანები ცოტაა: ბალტიის ზღვაში 2 სახეობაა, შავ ზღვაში — 13, ჩრდილოეთის ზღვებში — 83 (აზოვის, კასპიისა და არალის ზღვებში საერთოდ არ არის). კანეკლიანებით მდიდარია შორეული აღმოსავლეთის ზღვები (იაპონიის, ბერინგის, ოხოტის), სადაც 200 სახეობაზე მეტი გვხვდება.
კანეკლიანებს ზღვის ეკონომიკაში დიდი ადგილი უჭირავთ. იაპონიასა და ჩინეთში ზოგიერთ ჰოლოთურიას (ტრეპანგი) მოხარშულს ჭამენ, ხმელთაშუა ზღვის ზღარბების ქვირითსაც საკვებად ხმარობენ. რიგი საშენი მასალა (მარმარილო, კირქვები) მეტწილად კანეკლიანებისგან შედგება.
ლიტერატურა
*
შავარდენი (გვარი)
შავარდენი (Falco; ასევე მოიხსენიება როგორც შევარდენი) — ფრინველთა გვარი შავარდნისნაირთა რიგისა. ახასიათებს თითქმის კოსმოპოლიტური გავრცელება (არ არის ანტარქტიკაში). ზედა ნისკარტზე აქვს ბასრი კბილაკი. შავარდენის ფრთები გრძელი და ვიწროა, შებუმბლვა მჭიდრო. სხეულის სიგრძე 21-50 სმ აღწევს. ბუდეს არ იშენებს — კვერცხებს (3-4 ცალს) დებს კლდის ნაპრალებში, ნიადაგზე, სხვა ფრინველების მიტოვებულ ბუდეებში. ინკუბაცია გრძელდება 1 თვემდე, კრუხობს დედალი. უმრავლესობა ბუდობის პერიოდის გარდა ნომადობს კიდეც. ამჟამად გვარში გაერთიანებულია ყოფილი დამოუკიდებელი გვარები: Aesalon, Cerchneis, Erythropas, Hypotrirorchis, Harpe. Ieracidea და სხვა. იკვებებიან წვრილ-წვრილი ძუძუმწოვრებით, ფრინველებით, მწერებით (რომლებსაც ჰაერში იჭერენ) და ქვეწარმავლებით. მსხვილ შავარდენს (შავარდენი, სონღული) ბაზებად იყენებდნენ. გვარში 36 სახეობაა, მათ შორის საქართველოში გვხვდება 7: ველისა და ჩვეულებრივი კირკიტა, ალალი, თვალშავი, მარჯანი, ბარი, შავარდენი; ბოლო ორი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
ლიტერატურა
Сокол (Силистра облысы)
შავარდენი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით შავარდენი შეიძლება აღნიშნული იყოს:
მელისა ჯოან ჰარტი
მელისა ჯოან ჰარტი (Melissa Joan Hart; დ. 18 აპრილი, 1976) — ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი და რეჟისორი. შეასრულა მთავარი როლები, ისეთ სიტკომებში როგორიცაა: Clarissa Explains It All (1991–1994), საბრინა, ახალგაზრდა ალქაჯი (1996–2003) და მელისა და ჯო (2010–2015). იგი ასევე გამოჩნდა ფილმებში მატარე გიჟურად (1999), დღესასწაული ბორკილებში(2007) 9 მკვდარი (2009) და  ღმერთი არ მომკვდარა 2   (2016).
ადრეული ცხოვრება
ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი მელისა ჯოან ჰარტი დაიბადა 1976 წლის 18 აპრილს, სმიტთაუნში, ნიუ-იორკში. არის პროდიუსერის, პაულა ჰარტის და დურგლის, უილიამ ჰარტის პირველი შვილი. მისი დედის ბაბუა, სტენლი ჯონ ვოე, იყო საზღვაო ძალების ვეტერანი და კათოლიკე. ჰარტი გაიზარდა საივილში, ნიუ-იორკში.
ჰარტის მშობლებს მელისას შემდეგ კიდევ ოთხი შვილი ეყოლათ: ტრიშა, ელიზაბეთი, ბრაიანი და ემილი. ყველა მათგანს სამსახიობო კარიერა აქვს. მისი მშობლები განქორწინდნენ 1990-იანი წლების დასაწყისში და ის დედასთან და და-ძმებთან ერთად ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. 1994 წელს დედამისი დაქორწინდა ტელევიზიის აღმასრულებელზე, ლესლი გილიამსზე. ჰარტს ჰყავს სამი ნახევარ და: ალექსანდრა, სამანტა და მაკენზი.
Ადრეული კარიერა
ჰარტის კარიერა ოთხი წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც იგი სატელევიზიო რეკლამაში აბანოს თოჯინისთვის, სახელწოდებით Splashy-ისთვის გადაიღეს. მას შემდეგ ის რეგულარულად ჩნდებოდა რეკლამებში, დაახლოებით 25 რეკლამაში 5 წლის ასაკამდე გადაიღეს. 1985 წელს მან მინორული როლი ითამაშა მინისერიალში,  კეინი და აბელი , 1986 წელს The Equalizer- ის ეპიზოდში გამოჩნდა სტუმრის როლით. 1986 წელს, კეტრინ ჰელმონდთან ერთად გადაიღეს ემის პრემიაზე გამარჯვებულ სატელევიზიო ფილმში, საშობაო თოვლი. 1986 წლის 22 აპრილს გამოჩნდა NBC-ს სერიალში,  კიდევ ერთი სამყარო .
1989 წელს იგი გახდა ბროდვეის თეატრის სპექტაკლის, The Crucible-ს მკვლევარი, რომელშიც მთავარ როლს ასრულებდა მსახიობი მარტინ შინი. იმავე წელს, იგი გამოჩნდა ბროდვეის სპექტაკლში, Beside Herself, სპექტაკლში ჰარტისთან ერთად თამაშობდნენ მსახიობები უილიამ ჰერტი და კალიტა ფლოკჰარტთან ერთად.
1991–1994: კლარისა ხსნის ყველაფერს
1991 წელს ჰარტიმ მიიღო მთავარი როლი Nickelodeon-ის სერიალში კლარისა ხსნის ყველაფერს, კომედია თინეიჯერ გოგონაზეა, სერიალი განსაკუთრებით წარმატებული იყო პირველი ოთხი წლის განმავლობაში. როლმა მას ოთხჯერ მოუტანა ახალგაზრდა შემსრულებლის ნომინაცია, აქედან სამი მოიგო.
ჰარტიმ ასევე ჩაწერა ორი ალბომი კლარისას სახელით: ეს არის ის, რაც 'Na Na'-ს ნიშნავს და ასევე ჩაწერა პიტერი და მგელი.
1991 წელს, ჰარტი გამოჩნდა Nickelodeon-ის შოუს თქვენ გეშინიათ სიბნელის? მეორე სეზონის ეპიზოდში, "გაყინული მოჩვენების ზღაპარი".
1996–2003: საბრინა თინეიჯერი ჯადოქარი
სატელევიზიო სერიალის დასრულების შემდეგ, ჰარტი დადიოდა ნიუ იორკის უნივერსიტეტში. მან უნივერსიტეტში სიარული მას შემდეგ მიატოვა, როდესაც 1996 წლის ფილმში, საბრინა თინეიჯერი ჯადოქარ -ში ტიტულოვანი როლი მიიღო. ფილმს მოჰყვა ამავე სახელწოდების მქონე ტელესერიალი, რომელიც გაგრძელდა შვიდი სეზონი ABC-სა და WB-ზე. მოგვიანებით მან იგივე ფილმის ანიმიაციურ ვერსიაში, გაახმოვანა მამიდა ჰილდა და ზელდა, ხოლო ჰარტის უმცროსმა დამ, ემილიმ ტიტულოვანი როლით მიიღო მონაწილეობა. მან ასევე ითამაშა სერიალში ანგელოზი შეეხო" და ითამაშა რამდენიმე სატელევიზიო ფილმში.
1998 წელს ჰარტიმ მცირე როლი ითამაშა ფილმში არ შემიძლია ლოდინი. მოგვიანებით მუშაობა დაიწყო თეატრალურ კინოპროექტზე, სახელწოდებით „შენს გვერდით“, რომელშიც მან ადრიან გრენიესთან ერთად ითამაშა. ფილმის საუნდტრეკის პოპულარიზაციისთვის ბრიტნი სპირსმა გამოუშვა თავისი სიმღერის რემიქსი (შენ მე მატარე) გიჟურად. სიმღერის წარმატებისთვის ფილმს სახელი შეეცვალა და დაარქვეს მატარე გიჟურად. ფილმის პოპულარიზაციისთვის, ჰარტიც და გრენიც გამოჩნდნენ სიმღერის კლიპში. დაახლოებით იმავე დროს, ბრიტნი სპირსი სტუმრად გამოჩნდა სერიალის მეოთხე სეზონის ეპიზოდში "No Place Like Home".
Drive Me Crazy-ის გამოსვლისთანავე ჰარტი გამოჩნდა ჟურნალ Maxim-ის 1999 წლის ოქტომბრის ნომრის გარეკანზე, ასევე ფოტოსესიასა და თანმხლებ სტატიაში. ჰარტმა გააგრძელა სამსახიობო კარიერა, და მონაწილეობა მიიღო ფილმში „ქირის კონტროლი“ რომელიც 2005 წელს გავიდა ABC Family-ზე. ჰარტიმ საბრინას როლის მორგება 2003 წლამდე განაგრძო.
2001 წელს გადაიღო ნიკელოდეონის ტაინას ეპიზოდი. 2001 და 2002 წლებში მან ასევე გადაიღო საბრინას ექვსი ეპიზოდი.
პირადი ცხოვრება
2003 წლის 19 ივლისს ჰარტმა იქორწინა მუსიკოსზე, მარკ ვილკერსონზე, რომელსაც 2002 წლის მაისში შეხვდა კენტუკის დერბიში. ჰარტსა და ვილკერსონს ჰყავთ სამი ვაჟი. ისინი 2019 წლამდე ცხოვრობდნენ ვესტპორტში, კონექტიკუტში, შემდეგ კი 2020 წელს ისინი ნეშვილში გადავიდნენ.
ჰარტი და მისი ოჯახი პრესვიტერიელები არიან. ინტერვიუში მან თქვა, რომ ისინი ყოველ კვირას დადიან ეკლესიაში და ლოცულობენ ყოველ საღამოს და ყოველი ჭამის წინ.
1037
1032 | 1033 | 1034 | 1035 | 1036 | 1037 | 1038 | 1039 | 1040 | 1041 | 1042
მმართველები
*
უილიამ პიტი (უმცროსი)
უილიამ პიტი უმცროსი (დ. 28 მაისი, 1759 — გ. 23 იანვარი, 1806) — XVIII-XIX საუკუნეების ბრიტანელი პოლიტიკური მოღვაწე, უილიამ პიტი უფროსის შვილი.
1783 წელს, 24 წლის ასაკში, გახდა გაერთიანებული სამეფოს ყველაზე ახალგაზრდა პრემიერ-მინისტრი. მან დაკავებული თანამდებობა 1801 წელს დატოვა, თუმცა კვლავ დაიკავა 1804 წელს და შეინარჩუნა 1806 წლამდე, გარდაცვალებამდე. პრემიერ-მინისტრობის პარალელურად მას ეკავა ხაზინის კანცლერის თანამდებობა.
გაატარა მთელი რიგი რეფორმები, მათ შორის ინდოეთის მმართველობის რეფორმა (1784). 1786 წელს საფრანგეთთან დადო სავაჭრო ხელშეკრულება. იყო ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი კოალიციისა, რომელიც მიმართული იყო საფრანგეთის რესპუბლიკისა და იმპერიის წინააღმდეგ. უილიამ პიტის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდი დაემთხვა ევროპაში მიმდინარე მნიშვნელოვან მოვლენებს, საფრანგეთის რევოლუციასა და ნაპოლეონის ომებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1759 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1806 კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები მე-18 საუკუნეში კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები მე-19 საუკუნეში კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
დიკ ჩეინი
რიჩარდ ბრიუს „დიკ“ ჩეინი (Richard Bruce „Dick“ Cheney; დ. 30 იანვარი, 1941) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი 2001-09 წლებში. აშშ-ის თავდაცვის მდივანი 1989-1993 წლებში. 1975-1977 წლებში – თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსი. 1979-1989 წლებში იყო წარმომადგენელთა პალატის წევრი უაიომინგიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის თავდაცვის მდივნები კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
სელენა გომესი
სელენას მუსიკალური კარიერა ასევე წარმატებული აღმოჩნდა. 2009 წელს მან შექმნა საკუთარი ჯგუფი „Selena Gomez & the Scene,“ რომელთან ერთად ჩაწერა სამი ალბომი: „Kiss & Tell,“ „A Year Without Rain“ და „When The Sun Goes Down.“ 2008 წლიდან სელენა ბავშვთა საერთაშორისო ფონდის, UNICEF–ის ელჩია.
ადრეული ცხოვრება
სელენა დაიბადა Grand Prairie–ში, ტეხასში. ის არის ყოფილი თეატრის მსახიობის – მენდი ტიფისა – და რიკარდო გომესის შვილი. მამა წარმოშობით მექსიკიდანაა, ხოლო დედას იტალიური ძირი აქვს. მენდი ტიფი სულ 16 წლის იყო როდესაც სელენა დაიბადა, ხოლო 5 წლის შემდეგ მშობლები ერთმანეთს დაშორდნენ და მენდი მეორედ დაქორწინდა ბრაიან ტიფიზე, რომელიც დღეს სელენას მამინაცვალია. გოგონა ხშირად დადიოდა დედასთან თეატრში რეპეტიციების დროს, რამაც გადააწყვეტინა, რომ აუცილებლად მსახიობი უნდა გამხდარიყო და არანაირი სხვა პროფესია არ სურდა.
2002–06: „ბარნი და მეგობრები“
სელენამ სამსახიობო კარიერა შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, გაიანას როლის შესრულებით სერიალში „ბარნი და მეგობრები.“ იგი ასევე მონაწილეობდა სხვადასხვა სერიალებში, სადაც ჰქონდა მცირედი როლები. 2004 წელს იგი დისნეიმ აღმოაჩინა. ამის შემდგომ სელენა გამოჩნდა სერიალში „ჰანა მონტანა“. ამ წლებში ასრულებდა მცირე როლებს ფილმებსა და სერიალებში, შოუებში, რითაც ფართო საზოგადოებას თავი გააცნო.
2007–09: „ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან“
2007 წელს სელენა გამოჩნდა დისნეის სერიალში „ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან“, ალექს რუსოს როლში. სერიალი 6 მილიონამდე ადამიანმა ნახა და შეიყვარა, ხოლო სელენას ახალ მაილი საირუსად მოიხსენიებდნენ. ამ სერიალმა სელენას ძალიან დიდი წარმატება მოუტანა.
2008 წელს სელენა გადაიღეს ფილმში „კიდევ ერთი კონკიას ამბავი“, სადაც შეასრულა მთავარი როლი დრიუ სილისთან ერთად. ამავე წელს გაახმოვანა ანიმაციური ფილმი „ჰორტონი“.
2009 წელს სელენამ დემი ლოვატოსთან ერთად მცირე როლი შეასრულა დისნეის სერიალში „სანის აქვს შანსი“, ამის შემდგომ კი დემი და სელენა გადაიღეს ფილმში „პრინცესების დაცვის პროგრამა“, რომელიც მსახიობის კარიერაში ასევე წარმატებული აღმოჩნდა. ფილმის პრემიერიდან ორი თვის შემდეგ დაიწყო გადაღებები სრულმეტრაჟიანი ფილმისა ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან, რომელიც 11.4 მილიონმა ადამიანმა ნახა.
2010 წლიდან დღემდე
2011 წლის 19 ივნისს სელენამ უმასპინძლა MuchMusic-ის ვიდეოების დაჯილდოებას,ხოლო 2011 წლის 6 ნოემბერს,ბელფასტში,ჩრდილოეთ ირლანდიაში, MTV ევროპის მუსიკალური დაჯილდოებას,სადალ შეასრულა თავისი ჯგუფის ახალი სინგლი "Hit The Lights"
2009 წელი: სოლო კარიერა
2008 წელს სელენამ ჩაწერა სიმღერა "Cruela De Vill," შემდეგ კი მასზე კლიპიც გადაიღო დისნეის ალბომისთვის "DisneyMania 6." მან ასევე ჩაწერა სამი საუნდტრეკი ფილმისათვის "კიდევ ერთი კონკიას ისტორია." სელენამ ასევე ჩაწერა სიმღერა "Fly To Your Heart" და გადაიღო კლიპი ანიმაციური სერიალისთვის "Tinker Bell." 2008 წლის ივლისში, მეთექვსმეტე დაბადების დღემდე, გააფორმა კონტრაქტი "Hollywood Records"-თან. 2009 წელს ჩაწერა დუეტი დემი ლოვატოსთან ერთად სიმღერაზე "One And The Same," ფილმისათვის "პრინცესების დაცვის პროგრამა." შემდეგ მომღერალმა ჩაწერა 4 სიმღერა რომლის ერთ-ერთი მათგანიც გახდა სერიალის "ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან" საუნდტრეკი. ამავე წლის მაისში სელენამ ჩაწერა დუეტი ცნობილ ჯგუფთან "Forever the Sickest Kids" სიმღერაზე "Whoa Oh!".
250px|thumb|სელენა [[მონტე-კარლო (2011 წლის ფილმი)|მონტე-კარლოს გადაღებებზე პარიზში]]
Selena Gomez & the Scene
thumb|left|სელენა 2011 წლის MuchMusic Video Awards–ზე ჯგუფი შეიქმნა 2009 წელს, ვოკალისტი არის სელენა გომესი, ისენ რობერტსი უკრავს გიტარაზე,ჯოი კლემენტი - ბასზე, გრეგ გარმენი - დასარტყამ ინსტრუმენტებზე ,ხოლო დეინ ფორესთი - კლავიშებიან ინსტრუმენტებზე. მათი პირველი სადებიუტო სტუდიური ალბომი იყო "Kiss & Tell," რომელიც გამოვიდა 2009 წლის 29 სექტემბერს. 2010 წლის 5 მარტს ეს ალბომი სერტიფიცირდა ოქროს ხარისხით ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციის მიერ, ხოლო სინგლი "Naturally" 15 ივლისს პლატინის ხარისხით. მეორე ალბომი "A Year Without Rain" გამოვიდა 2010 წლის 17 სექტემბერს, ამ ალბომის დებიუტი ბილბორდ 200–ში მე–4 ადგილზე გავიდა. პირველ კვირაში ალბომის 66,000 ასლი გაიყიდა. 2011 წლის იანვარს ალბომი სერტიფიცირდა ოქროს ხარისხით. ბენდის მესამე ალბომი "When the Sun Goes Down," წინა სახელწოდებით "Otherside," გამოვიდა 28 ივნისს.ალბომის პირველი სინგლი "Who Says" გამოვიდა 14 მარტს, ხოლო მეორე სინგლი – "Love You Like a Love Song" 17 მარტს. 2011 წლის 15 აპრილისთვის ბენდს სულ გაყიდული აქვს 1,354,000 ალბომი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
რიოფრიო
რიოფრიო (Riofrío) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 65 კმ². მოსახლეობა — 194 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
516
თარიღი უცნობია
*
თენგიზი
თენგიზი, დენგიზი — მწარე-მლაშე ტბა ყაზახეთის რესპუბლიკაში, ცელინოგრადის ოლქში. მდებარეობს ყაზახეთის წვრილგორაკების ჩრდილოეთ ნაწილში. განლაგებულია ტექტონიკურ ქვაბულში. ფართობი 1590 კმ². სიგრძე 75, სიგანე 40 კმ, სიღრმე 8 მ-მდე. ნაპირები უმეტესად დაბალი აქვს. აღმოსავლეთ სანაპირო ძლიერ დანაწევრებულია, რომლის გასწვრივ რამდენიმე კუნძულია; ჩრდილო-აღმოსავლეთით წყალმარჩხი ყურეა.
საზრდოობს ძირითადად თოვლის წყლით. ფსკერი სწორია, თიხოვანი, ზოგან დაფარულია შავი ლამით, რომელსაც სამკურნალოდ იყენებენ. ტბის წყალი შეიცავს მირაბილიტს. მარილიანობა 3,12,7 ‰, ყურეში — 18,2 ‰.
იყინება დეკემბერში, ყინულძვრა აპრილშია. ერთვის მდინარეები ნურა და ყუნალუთფესი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზახეთის ტბები
Gemmula husamaru
Gemmula husamaru — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ავღანეთი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავღანეთმა 1976 წლის მონრეალის ოლიმპიადის გამოტოვების გამო, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში იასპარეზა. ნაკრები წარმოდგენილი იყო 13 სპორტსმენით. ამ ოლიმპიადაზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს. აღნიშნულ ოლიმპიადას მრავალმა ქვეყანამ ბოიკოტი გამოუცხადა, 1979 წელს სსრკ-ის ავღანეთში შეჭრის გამო.
ფერნანდო-დე-ლა-მორა
ფერნანდო-დე-ლა-მორა (Fernando de la Mora) — ქალაქი პარაგვაიში, ცენტრალურ დეპარტამენტში, ასუნსიონის მეტროპოლიური არეალის ნაწილი. 160 000 მცხოვრებით, წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს.
ქალაქი ორ რეგიონადაა დაყოფილი — სამხრეთი არეალი და ჩრდილოეთის არეალი, მთლიანი ფართობი 21 კმ²-ია. ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით, მრავალი ქუჩა თუ გამზირი კვეთს. გააჩნია 62 მწვანე არეალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაის ქალაქები
UTC+01:00
UTC+01:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც ვრცელდება შემდეგ რეგიონებში: thumb|500px|UTC+01:00: ლურჯი (დეკემბერი), ნარინჯისფერი (ივნისი), ყვითელი (მთელი წელი), ღია ზურჯი - ზღვის ტერიტორიები
რესურსები ინტერნეტში
UTC+01:00
სალობრალი
სალობრალი (Salobral) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 8 კმ². მოსახლეობა — 110 კაცი (2022 წ.).
ბუხერი
ბუხერი (Búger) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბალეარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების რაიგერის კომარკაში, მდებარეობს კუნძულ მალიორკაზე. ფართობი — 8,29 კმ². მოსახლეობა — 1087 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
პოკატელო
პოკატელო (Pocatello) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბანოკის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 54255 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
Gemmula interpolata
Gemmula interpolata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აკვასქემწა
აკვასქემწა, აკვასქიამწა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ზვანდრიფშის თემი), მდინარე ხიფსთის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 130 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გუდაუთიდან 18 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლურჯი ვეშაპი
ლურჯი ვეშაპი (Balaenoptera musculus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ზოლიან ვეშაპისებრთა ოჯახისა. ტანად ყველაზე დიდი ცხოველია, მისი სხეულის სიგრძე 33 მ, მასა 150 ტ აღემატება. აქვს პატარა ზურგის ფარფლი, ზედა ყბაზე — 350-800 წყვილი რქოვანი შავი ფირფიტა. ლურჯი ვეშაპის არეალი ძალზე ფართოა, თუმცა თითქმის განადგურებულია. გვხვდება ერთეულებად, იშვიათად წყვილად ან 3 ერთად. იკვებება კიბოსნაირებით (თევზს არ ჭამს). ყოველ 2-3 წელიწადში დედალი შობს 1 ნაშიერს, რომლის სიგრძეა 6-8 მ, მასა 2-3 ტ. ნაშიერი 7-8 თვე რძით იკვებება (ვეშაპის რძე 35-60%-მდე ცხიმს შეიცავს). მაკეობა 11 თვემდე გრძელდება. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 4-5 წლისა. ერთი ლურჯი ვეშაპი საშუალოდ იძლევა 15-20 ტ ცხიმს და 35-40 ტ ხორცს. 1966 წლიდან ლურჯ ვეშაპზე ნადირობა აკრძალულია.
აკვასქემწა
სქოლიო
კატეგორია:ზვანდრიფშის თემის სოფლები
ლურჯი ვეშაპი
ლიტერატურა
კატეგორია:უკბილო ვეშაპები
შავარდნისნაირნი
შავარდნისნაირნი (Falconiformes) — ფრინველთა რიგი. მოიცავს 11 გვარის 60-მდე სახეობის დღის მტაცებელ ფრინველს. მათი სხეულის მასა 35 გ-იდან 1,735 გ-ს აღწევს. მონოგამები არიან, ქმნიან მტკიცე წყვილებს. ბუდობენ ხეებზე, ნიადაგზე, კლდეებზე, ხანდახან სხვის ბუდეებსაც იყენებენ. უმრავლესობა ცხოველური საკვებით იკვებება. ახასიათებს ვიწრო კვებითი სპეციალიზაცია. სქესმწიფობას წვრილი ფორმები აღწევენ 1 წლის, მსხვილები 3-4 წლის ასაკში. რიგი მოიცავს ერთადერთ ოჯახს: შავარდნისებრნი. ადრე რიგში გაერთიანებული იყო შავარდნისებრნი, შაკისებრნი, ფრინველმდივანისებრნი, ქორისებრნი, ამერიკული სვავისებრნი.
სქოლიო
* კატეგორია:ფრინველები
ინკა (ბალეარის კუნძულები)
სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბალეარის კუნძულების ქალაქები
სან-ესტებან-დე-ლოს-პატოსი
სან-ესტებან-დე-ლოს-პატოსი (San Esteban de los Patos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 10 კმ². მოსახლეობა — 20 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ჯალაფსუა
ჯალაფსუა, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (მოქვის თემი), მდინარეების მოქვისა და ღალიძგის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, ოჩამჩირიდან 25 კმ, აკვასკიიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:მოქვის თემის სოფლები
ნერკა
ნერკა (Oncorhynchus nerka) — წყნარი ოკეანის გამსვლელი და ადგილობრივი თევზი ორაგულის გვარისა. მისი სხეულის სიგრძე 55-60 სმ, მასა 3 კგ აღწევს. გამრავლების პერიოდში მკვეთრი წითელია. მაის-ივლისში შედის კამჩატკის მდინარეებში. ტოფობს ზაფხულის ბოლოდან შუა ზამთრამდე წყაროებსა და ტბებში. ქვირითს ფლავს ხრეშიან გრუნტში. ტოფობის შემდეგ დედალ-მამალი კვდება, მოზარდები კი ერთი წელი და მეტიც სატოფე ადგილებში რჩებიან და აქ ლეშით იკვებებიან. სარეწაო მნიშვნელობის თევზია. აქვს ძვირფასი ხორცი და ქვირითი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორაგულისებრნი
მელაური
მელაური — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. თემის ცენტრი (სოფლები: მიწაბოგირა, ხიბლარი). ზღვის დონიდან 40 მეტრი, სამტრედიიდან 4 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 217 ადამიანი.
განათლება
მელაურის საშუალო სკოლა დაახლოებით 130 წელს ითვლის. იგი თავდაპირველად დაწყებითი საფეხურის იყო, ხოლო 1985 წელს გადაკეთდა არასრულ საშუალოდ. 1991 წელს ძველი სკოლის ბაზაზე აშენდა ახალი, კეთილმოწყობილი შენობა, ხოლო კოლა გადაკეთდა საშუალოდ. სკოლას უჭირავს 16 524 მ² ფართობი, ჰყავს 32 თანამშრომელი. ამჟამად სკოლაში სწავლობს 189 მოსწავლე.
სოფლის მოსახლეობა ასევე სარგებლობს დაბა კულაშის სკოლით.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
517
თარიღი უცნობია
*
ცნობილი ქართველები: რ
რც
კატეგორია:ქართველები
1038
მმართველები
*
კამპანეტი
კამპანეტი (Campanet) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბალეარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების რაიგერის კომარკაში, მდებარეობს კუნძულ მალიორკაზე. ფართობი — 35 კმ². მოსახლეობა — 2648 კაცი (2020 წ.).
ავღანეთი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავღანეთმა 1984 წლის ლოს-ანჯელესის ოლიმპიადის ბოიკოტირების გამო, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში იასპარეზა. ნაკრები წარმოდგენილი იყო 13 სპორტსმენით. ამ ოლიმპიადაზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
საკმლის ხე
საკმლის ხე, კევის ხე, საღსაღაჯი (Pistacia mutica, Pistacia atlantica) — ზაფხულ-მწვანე ხე ფსტის გვარისა. იშვიათი რელიქტური ჯიშია. მისი სიმაღლე 2-10 (15) მ აღწევს. აქვს ფართოდ გადაშლილი და ხშირად მიწის პირამდე ჩამოსული მომრგვალო ვარჯი. ყვავილობს აპრილში, ფოთლების გამოტანამდე. ნაყოფი სექტემბერ-ოქტომბერში მწიფდება.
გავრცელებულია მცირე აზიიდან დასავლეთ ირანამდე. ყირიმსა და კავკასიის შავი ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე (ანაპა, გელენჯიკი), აღმოსავლეთ და სამხრეთ ამიერკავკასიაში. საქართველოში იზრდება ქართლში, გარე კახეთსა და ქიზიყში. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი, კარგად შენახული კორომია შირაქის ზეგანზე (ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალი). მეორე დიდი მასივი არის აზერბაიჯანში ყარაბაღის ველზე (სულთადის კორომი, ისიც ნაკრძალია).
საკმლის ხის კორომები ნათელი ტყის, საკმლისხიანის ან არიდული მეჩხერი ტყის სახელით არის ცნობილი და ვაკეებსა და მთისწინეთში გვხვდება. ხარობს მთის კალთებზეც, სადაც შერეულია სხვა ქსეროფილურ მერქნიან სახეობებთან (აკაკი, ბერყენა, ქართული ნეკერჩხალი, მუხა, თელა, ჯაგრცხილა, ღვია და სხვა). მთებში ზღვის დონიდან 1000 მ-მდე აღწევს. სინათლისა და სითბოს მოყვარულია, კარგად ეგუება ნიადაგისა და ჰაერის სიმშრალეს, იტანს ნიადაგის დამლაშებასაც. პერსპექტიული მშრალი და ხრიოკი ადგილების გასამწვანებლად. რგავენ აგრეთვე ბაღ-პარკებში ეულად და მცირე ჯგუფებად (თბილისის ბოტანიკურ ბაღში რამდენიმე ხეა).
ლიტერატურა
კატეგორია:თუთუბოსებრნი
კოლდუელი
კოლდუელი (Caldwell) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, კანიონის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 46237 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ალგითი
ალგითი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), მდინარე ხიფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 30 მ, შავი ზღვიდან 2 კმ, გუდაუთიდან 5 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ლიხნის თემის სოფლები
შაკი
შაკი (Pandion haliaetus) — ფრინველი ქორისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 60 სმ, მასა 1,3-1,9 კგ აღწევს. სხეული ზურგის მხრიდან მურაა, მუცლის მხარეს — ღია. კარგად აქვთ განვითარებული ზანდაროზის ჯირკვალი. გავრცელებულია ყველგან, არქტიკისა და ანტარქტიკის, აგრეთვე აფრიკისა და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკების გარდა. მობუდარი ფრინველია. ცხოვრობს თევზით მდიდარი წყალსატევების პირას. დებს 2-3 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 35 დღე-ღამე. იკვებება თევზით (იქთიოფაგია), მღრღნელებით და სხვა. საქართველოში მეტად იშვიათია. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
სქოლიო
კატეგორია:შაკი (გვარი)
სტატიკა
სტატიკა (στατός) — მექანიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის მატერიალურ სხეულთა წონასწორობის პირობებს მათზე ძალების მოქმედების დროს.
სტატიკას ყოფენ ანალიზურ და გეომეტრიულ სტატიკად. ანალიზური სტატიკის საფუძველია შესაძლო გადაადგილებათა პრინციპი, ხოლო გეომეტრიული სტატიკა დაფუძნებულია ე. წ. სტატიკის აქსიომებზე, რომლებიც გამოხატავენ მატერიალურ ნაწილაკსა და აბსოლუტურად მყარ სხეულზე მოქმედ ძალთა თვისებებს. სტატიკის ძირითადი აქსიომები ადგენს:
ტეომეტრიული სტატიკის მეთოდებით შეისწავლება მყარი სხეულების სტატიკა ამასთან, განიხილება შემდეგი ორი ტიპის ამოცანა: მყარ სხეულზე მოქმედ ძალთა სისტემის დაყვანა მარტივ სახეზე და მყარ სხეულზე მოქმედი ძალების წონასწორობის პირობების განსაზღვრა.
დრეკადად დეფორმირებადი მყარი სხეულის, სითხისა და აირის წონასწორობის აუცილებელი და საკმარისი პირობები განიხილება შესაბამისად დრეკადობის თეორიაში, ჰიდროსტატიკასა და აეროსტატიკაში.
სტატიკის ძირითად ცნებებს განეკუთვნება ცნებები ძალისა, ძალის მომენტისა, ცენტრის ან ღერძის მიმართ და წყვილძალის შესახებ. ძალებისა და რომელიმე ცენტრის მიმართ მათი მომენტების შეკრება ხდება ვექტორთა შეკრების წესით. მოცემულ სხეულზე მოქმედი ყველა F_k ძალის გეომეტრიულ ჯამს (R) უწოდებენ ძალთა სისტემის მთავარ ვექტორს, ხოლო O ცენტრის მიმართ ამ ძალების M_0(F_k) მომენტების გეომეტრიულ M_0 ჯამს — ძალთა სისტემის მთავარ მომენტს მითითებული ცენტრის მიმართ:.
ძალთა დაყვანის ამოცანის ამოხსნა იძლევა შემდეგ ძირითად შედეგს: აბსოლუტურად მყარ სხეულზე მოქმედი ძალების ნებისმიერი სისტემა ეკვივალენტურია ერთი ძალისა, რომელიც სისტემის რ მთავარი ვექტორის ტოლია და მოდებულია ნებისმიერად არჩეულ ო ცენტრში, აგრეთვე ერთი წყვილძალისა, რომლის მომენტი ო ცენტრის მიმართ სისტემის მთავარი მო მომენტის ტოლია. აქედან გამომდინარეობს, რომ სხეულზე მოქმედი ძალების ნებისმიერი სისტემა შეიძლება დახასიათდეს მისი მთავარი ვექტორითა და მთავარი მომენტით. ამ შედეგს ფართოდ იყენებენ პრაქტიკაში, როდესაც იძლევიან, მაგალითად, თვითმფრინავზე ან რაკეტაზე მოქმედ აეროდინამიკულ ძალებს და სხვა.
უმარტივესი სახე, როელზედაც შეიძლება დავიყვანოთ ძალების მოცემული სისტემა, დამოკიდებულია R და M_0 მნიშვნელობებზე. თუ R=0 და M_0\neq 0, მაშინ ძალთა მოცემული სისტემა დაიყვანება მხოლოდ ერთ წყვილძალზე, რომლის მომენტი იქნება M_0. თუ R\neq 0 და M_0=0 ან M_0\neq 0, მაგრამ R და M_0 ვექტორები ურთიერთპერპენდიკულარულია, მაშინ სისტემა დაიყვანება მხოლოდ ტოლქმედი ძალის მოქმედებაზე, რომელიც R-ის ტოლია. და ბოლოს, თუ R\neq0, M_0\neq0 და ეს ვექტორები არ არის ურთიერთპერპენდიკულარული, ძალთა სისტემას არა აქვს ტოლქმედი და მისი მოქმედება დაიყვანება ძალისა და წყვილძალის მოქმედებაზე.
მყარ სხეულზე მოქმედი ძალების ნებისმიერი სისტემისათვის წონასწორობის აუცილებელი და საკმარისი პირობაა R და M_0 ვექტორების ნულთან ტოლობა. აქედან გამომდინარე, განტოლებები, რომლებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს წონასწორობაში მყოფ სხეულზე მოქმედი ძალები განიხილება მექანიკური სისტემის წონასწორობაში. სხეულთა სისტემის წონასწორობის შესწავლისას ყოველი ცალკეული სხეულისათვის წერენ წონასწორობის განტოლებებს და მხედველობაში ღებულობენ ქმედებისა და უკუქმედების ტოლობის კანონს. თუ სხეულებს შორის არსებული ბმების შესაბამისი რეაქციების საერთო რიცხვი აღემატება ამ რეაქციების შემცველ განტოლებათა რიცხვს, მაშინ შესაბამის სხეულთა სისტემა სტატიკურად განუსაზღვრელია, მისი წონასწორობის შესასწავლად საჭიროა სხეულტა დეფორმაციის გათვალისწნება.
განძიელი-გეგელია
განძიელი — შუა საუკუნეების ქართველ დიდებულთა გვარი. მისი წარმომადგენლები ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით 1727 წელს თრიალეთიდან ქსანში შემოვიდნენ და მოღვაწეობდნენ, როგორც ქსნის საერისთოს გვერდის ძირის აზნაურები. განძიელები ამ წოდებითაა მოხსენიებული გეორგიევსკის ტრაქტატში, რომელიც 1783 წელს გაფორმდა, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ განძიელები სულ მცირე 1783 წლამდე აღმოსავლეთ საქართველოს გვერდის ძირის აზნაურნი იყვნენ. შემდგომად ამისა, განძიელების გვარი (ან გვარის ერთი გარკვეული ნაწილი) გადავიდა იმერეთში, სადაც ეს გვარი „იმერეთ შესცვალეს ენის თვისებისა გამო გეგელიათ.“ განძიელების გვარის ასეთი გეოგრაფიული გადაადგილება ხსნის იმას თუ რატომ არიან დღესდღეობით იმერელი და მეგრელი გეგელიები.
გვარის ისტორია
ვახუშტი იუწყება, რომ განძიელები თავდაპირველად იყვნენ განძიძეები, სომხების მთავარნი განძაში დადგენილი ბერძნების მიერ 1038 წელს. როდესაც „დამდაბლდა სომეხთა სამეფო და იქმნა აღრეულობა, [ესენი] მოვიდნენ და დასახლდენ ადგილსა თრიალეთისასა, განძად წოდებულსა.“ შემდგომად ამისა, ვახუშტი წერს, რომ თრიალეთიდან განძიძეები „შთამოვიდნენ ვახტანგ მეფის დროს 1727 წელს“ და იწოდნენ განძიელებად, მათი უკანასკნელი ადგილსამყოფის აღსანიშნავად. იმის გათვალისწინებით, რომ გეორგიევსკის ტრაქტატში განძიელები ქსნის საერისთავოს გვერდის ძირის აზნაურებად არიან მოხსენიებული სავარაუდოა, რომ ვახუშტი თრიალეთიდან შემოსვლაში განძიელების ქსანში დაფუძნებას გულისხმობდა. ვახუშტი ასევე წერს, რომ განძიელებმა უმაღლესი დიდებულის ტიტული რაც მათ სომხეთში ჰქონდათ დაკარგეს და „შეიქმნენ აზნაურნი“ რაც შესაძლოა უკავშირდებოდეს სომხეთის სამეფოში არსებულ „აღრეულობას“, რომლის შედეგადაც განძიელებმა მთავრის ტიტული ვერ შეინარჩუნეს.
უცნობია, თუ ზუსტად რა ეტაპზე გადავიდნენ განძიელები იმერეთში და შემდგომში ოდიშის სამთავროში, სადაც ისინი საბოლოოდ დადიანებთან დაახლოებული პირები გახდნენ. იონა მეუნარგია წერს, რომ თავად ლევან დადიანს მარტვილში მოკრძალებული ოდის მაგიერ სასახლის აშენება არჩილ ბატონიშვილმა და გიორგი გეგელიამ ურჩიეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები *
Gemmula kieneri
Gemmula kieneri — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
შინჯი კაგავა
პროფესიონალური კარიერა დაიწყო სერესო ოსაკაში, შემდეგ გადავიდა გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ დორტმუნდის „ბორუსიაში“ 2010 წელს. დორტმუნდში ორი წლის ასპარეზობის შემდეგ, კაგავამ ოთხწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „მანჩესტერ იუნაიტედთან.“ 2014 წლიდან კვლავ ბორუსია დორტმუნდში ასპარეზობს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:იაპონელი ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:სერესო ოსაკის ფეხბურთელები კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
მეორე ეწერბაში
მეორე ეწერბაში — ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ბაშის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 60 მეტრი, სამტრედიიდან 22 კილომეტრი. ამჟამად შედის სოფელ ბაშის შემადგენლობაში.
დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 66 ადამიანი.
კონსელი
კონსელი (Consell) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბალეარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების რაიგერის კომარკაში, მდებარეობს კუნძულ მალიორკაზე. ფართობი — 13,64 კმ². მოსახლეობა — 4125 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
ბენედიქტე VII
ბენედიქტე VII (Benedictus PP. VII; ერისკაცობაში გრაფი ტუსკოლო; დ. ? — გ. 10 ივლისი, 983) — რომის პაპი 974–983 წლებში.
დაიბადა რომში, ბენედიქტე მხარს უჭერდა როგორც რომის, ასევე გერმანელ იმპერატორს და იტალიურ პოლიტიკას. მან ხელი შეუწყო სამონასტრო ცხოვრებას და ებრძოდა კრესცენცების დომინირებას ვატიკანში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 983
ჩხავერი
ჩხავერი, ჩხაველი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან.
„ჩხა“ ვაზზე აჭრილ რამდენიმემტევნიან რქას ეწოდება. რადგანაც ჩხავერის ყურძენს მოსახლეობა საზამთროდ ასეთი აჭრილი რქებით ინახავდა, გამორიცხული არ არის, რომ ვაზს სახელწოდებაც აქედან მიეღო.
გავრცელებულია გურიაში, ასევე მცირედ ქედისსა და ვანისა და ბაღდათის მუნიციპალიტეტებში.
წარსულში ჩხავერი ფართოდ იყო გავრცელებული გურიის მხარის თითქმის ყველა სოფელში ადგილობრივი მოსახლეობა მისგან მაღალხარისხიან ღვინოს ამზადებდა, რომელიც გამოირჩეოდა სინაზით, გემოვნებითა და ალკოჰოლის ნორმალური შემცველობით. გასული საუკუნის 30-იან წლებში ჩხავერი 14 ჰექტარზე გააშენეს და ამგვარად, გადაშენებას გადაარჩინეს. ჯიშის აღდგენის პროცესი ამჟამადაც მიმდინარეობს.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამნაკვთიანი. ფოთლო ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირ. ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ცალფრთიანი, თხელი, გვხვდება საშუალო სიკუმსის მტევნებიც. მარცვალი მუქი წითელ-ვარდისფერია, საშუალო ზომის ან საშუალოზე მცირე, თითქმის მრგვალი. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.
ჩხავერი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 201-222 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველი რიცხვებიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21.0%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.1-9.6 გ/ლ-ს.
ჩხავერი მაღალხარისხიანი საღვინე ვაზის ჯიშია. მისი ყურძნისგან მზადდება სუფრისა ცქრიალა ღვინოები. დამზადებული ღვინო ღია ვარდისფერია, ნაზი და ჰარმონიული, დამახასიათებელი ჯიშური არომატით, ალკოჰოლის საკმაო შემცველობით და ოდნავ მომეტებული, მაგრავ სასიამოვნო სიმჟავით.
ჯიში ზიანდება სოკოვანი დაავადებებით, განსაკუთრებით მილდიუთი, განსაკუთრებით ზიანდება ჭრაქით და ნაცრით. ასევე, ფილოქსერის მიმართ სუსტად გამძლეა. მასზე საკმაოდ მოქმედებს ეკოლოგიური პირობებიც.
XIX საუკუნემდე მასიურად იყო გავრცელებული მაღლარების სახით თითქმის მთელ გურიაში, აგრეთვე, აჭარაში, იმერეთში, მოგვიანებით, აფხაზეთშიც. გურიის აბორიგენულ ვაზის ჯიშებს შორის ჩხავერი განსაკუთრებით გამორჩეულია, როგორც მაღალხარისხოვანი საღვინე ჯიში. ღვინო ძირითადად ღია ვარდისფერია, ნაზი, ჰარმონიული, ზომიერად ალკოჰოლიანი. ჩხავერისგან, გარდა სუფრის მშრალი ღვინისა, შეიძლება დაყენდეს ნახევრდატკბილი სუფრის ღვინო. ჩხავერის ნახევრადტკბილ ღვინო საქართველოში 1934 წლიდან იწარმოებოდა. მას სხვადასხვა კონკურსებზე და ფესტივალებზე მიღებული აქვს 1 ოქროს, 4 ვერცხლის და 1 ბრინჯაოს მედალი. ჩხავერს ასევე იყენებენ ცქრიალა ღვინოების დასაყენებლადაც. 1929 წელს შეიქმნა სპეციალიზებული საბჭოთა მეურნეობა ბახვში და საჭამიასერში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ნესვი
ნესვი — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარის Cucumis-ის გვარი გოგრისებრთა ოჯახისა. აქვს მომრგვალო-დაკურთხული ღერო, გრძელყუნწიანი და მსხვილი ფოთოლი, ცალსქესიანი, ზოგჯერ ორსქესიანი ყვავილი. ნაყოფი მრავალთესლიანი გოგრულაა, რომელსაც სხვადასხვა ფორმა აქვს.
ნესვის სამშობლოდ ითვლება შუა და მცირე აზია. ცნობილი სახეობებია გველისმაგვარი, დეკორატიული (აღმოსავლეთ საქართველოში დასტამბო) და ჩინური. კულტურაში გავრცელებულია უფრო ჩვეულებრივი ანუ სუფსის ნესვი ( Cucumis melo). სითბოს მოყვარული მცენარეა, უძლებს გვალვას. კარგად ხარობს 25-30 °C ტემპერატურაზე.
ნაყოფი ძვირფასი საკვები და დიეტური პროდუქტია. დიდი რაოდენობით შეიცავს შაქარს (16-18%-ზე მეტს), C ვიტამინს (60 მგ-მდე), კაროტინს, პექტინოვან ნივთიერებას და მინერალურ მარილებს. იყენებენ ნედლად, აგრეთვე შემჭკნარსა და გამხმარს. მისგან ამზადებენ ხილფაფას, მურაბას, ცუკატს, მარმელადსა და სხვას. შუა აზიის სარწყავ პირობებში ნესვის მოსავალი 1 ჰა-ზე 300-400 ც, ურწყავ რაიონებში — 200 ც-მდე აღწევს. საქართველოში გავრცელებულია უფრო ადგილობრივი ჯიშები: მეგრული ადგილობრივი, მუხიანური ადგილობრივი, აგრეთვე „მშვენება“, „კოლხოზნიცა 749/753“.
ლიტერატურა
კატეგორია:გოგრისებრნი
ნიკოლოზ აქირთავა
ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე აქირთავა (Николаи Николаи-иԥа Ақырҭава; დ. 31 დეკემბერი, 1894, სოფელი ჭუბურხინჯი, სამურზაყანოს მაზრა, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია — გ. 1937, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — აფხაზი საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
ნიკოლოზ აქირთავა დაიბადა 1894 წლის 31 დეკემბერს სამურზაყანოს მაზრის სოფელ ჭუბურხინჯში, ხელმოკლე აფხაზი აზნაურის ოჯახში. მშობლიურ სოფელში დაამთავრა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა და სწავლა განაგრძო სტავროპოლის გიმნაზიაში, საიდანაც 2 წლის შემდეგ სასწავლებლად გადავიდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში, რომლის წარმატებით დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა ხარკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე.
ხარკოვში ყოფნისას ნ. აქირთავა თავიდანვე ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. 1914 წელს შევიდა ბოლშევიკური პარტიის რიგებში და აქტიურ რევოლუციურ მუშაობას ეწეოდა ხარკოვის პარტიულ ორგანიზაციებში. უნივერსიტეტში მასთან ერთად სწავლობდნენ, შემდგომში აფხაზეთის ცნობილი რევოლუციონერები: ნ. ლაკობა, ს. კარტოზია და ი. მარღანია. 1916 წელს აქირთავა რევოლუციური მოღვაწეობის გამო იქნა დაპატიმრებული. გათავისუფლების შემდეგ 1918 წლამდე მუშაობდა ხარკოვის ერთ-ერთ საწარმოში აღმრიცხველად და კანტორის მუშაკად.