cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დელავერის ინდიელები
ოთხი მიმართულების MAN˘i'TOWŬK
როგორც უკვე ზემოთ განვიხილეთ ღმერთების ლიდერმა MAN˘i'TOWŬK- ები მის წარმომადგენლებათ დანიშნა. ლენაპეს ხალხის რწმენით, როდესაც დედამიწა შეიქმნა და ყველაფერი დასრულდა, შემოქმედმა დედამიწის ოთხი კუთხე ჩააბარა ოთხ ძლიერ არსებას, იგივე MAN˘i'TOWŬK-ს, მათი დავალება იყო ამ ოთხი კუთხისთვის ყურადღების მიქცევა. ეს არსებები არიან ქარების მიზეზი, რომლებიც ოთხი მიმართულებით ჰქრიან, გარდა ქარბორბალისა, მათი წარმოდგენით ქარბორბალას სრულიად სხვა საწყისი ჰქონდა. მათი რწმენით ზამთარში ჩრდილოეთის და სამხრეთის man˘i'towŭk-ები კამათელს თამაშობენ. როდესაც ჩრდილოეთის ქარი იმარჯვებს, მაშინ დიდი ხნით არის სიცივე, სანამ სამხრეთის ქარი თავიდან არ გაიმარჯვებს. ყველა მხარეს თავისი man˘i'towŭk-ი ჰყავს განსხვავებული სახელებით. ეს ხალხი ხშირად ლოცულობდა მათთვის, როდესაც მცენარეებსა აგროვებდნენ ან წამლებს ამზადებდნენ. ამ ღმერთებს აქ ჰქონდათ გარეგნობა, მაგრამ ისინი ჩნდებოდნენ ქარის სახით.
მთვარე
ლენაპეს ხალხში „მთვარეზე „ ბევრი წყარო არ მოიძებნება, მაგრამ ცნობილია, რომ ის მოისაზრებოდა, როგორც man˘i'to და მას ჰქონდა დავალებული ღამით სინათლის წარმოება. მას მიმართავდნენ, როგორც „მზეს“ ანუ ეძახდნენ „უფროს ძმას. ის მოისაზრებოდა ღმერთად და ერქვა „ღამის მზე“, როგორც ლოსკიელი გვამცნობს. უნამის მიერ გამოითქმის, როგორც Piske'weniki'zho.
დედამიწა
ზოგი ლენაპეს წარმომადგენელი დედამიწაზე საუბრობს, როგორც man˘i'to- ზე, მას „ჩვენ დედას“ ეძახდნენ, რადგან ის ატარებს ადამიანებს შემოქმედის დავალებით. დედამიწა ღმერთების სიაში მოიხსენება ლოსკიელის ცნობებშიც. ზოგ ადგილებში მისდამი მიძღვნილი იყო ცერემონია, სადაც მადლობას უხდიდნენ ყველა იმ სარგებლისთვის, რასაც ის გვაძლევს.
ჭექა-ქუხილის არსებები
მზის და ოთხი მიმართულების man˘i'towŭk- ების შემდეგ, ჭექა-ქუხილის არსებები ყველაზე მნიშვნელოვანი ღვთაებები იყვნენ. ლენაპეს ხალხის რწმენით, მათ „შემოქმედისგან’’ დავალებული ჰქონდათ დედამიწის მორწყვა და ადამიანების წყლის დიდრქიანი ურჩხულებისგან დაცვა. ამ არსებებს უნამის ხალხი Pethakowe'yŭk- ს უწოდებდა და მათაც მიმართავდნენ, როგორც „დიდ ძმას“. ისინი ადამიანის მსგავსი არსებები იყვნენ, რომლებსაც ფრთები ჰქონდათ და ყოველთვის თან ატარებდნენ მშვილდ-ისარს, რითაც მათ ხეების დამტვრევა შეეძლოთ. როდესაც ტომები პირველ ჭექა-ქუხილს გაიგებდა ისინი იძახდნენ : „გაზაფხულის არსებები მოდიან“ და მათ უხაროდათ, რომ ზამთარი თითქმის დამთავრდა, ეს მათთვის ნიშანი იყო. ისინი ამ არსებებს თამბაქოს მოწევითა და ლოცვით მიაგებდნენ პატივს, ამტკიცებდნენ, რომ ელვა არასდროს აზარალებდა ინდიელებს.
სამოთხის მცველები
ლენაპეს ხალხს სჯეროდა, რომ დედამიწის ზემოთ 12 სამოთხეა, უმაღლეს ანუ მეთორმეტე სამოთხეში იყო „ უმაღლესი ქმნილება“ ანუ შემოქმედი და მას ემსახურება manˇi'to, რომელიც ბევრჯერ იმეორებს ადამიანების ლოცვას მის ყურამდე მისატანად. ინდიელების ტაძრის კედლებზე ეს არსებები ამოჭრილი სახით არიან გამოსახულები და აღინიშნებოდნენ ყოველწლიურ რიტუალზე. მათ შესახებ ცნობები, ძველ ლენაპეს რწმენებში არ მოიპოვება, ეს პირველად ლოსკიელმა დაწერა, როდესაც 12 ღმერთზე საუბრობდა.
MˇISINGHÂLI'KˇUN ან მცხოვრები მტკიცე სახე
ეს იყო ლენაპეს ტომის ყველაზე შესანიშნავი ღვთაება, რომელსაც „შემოქმედისგან“ დავალებული ჰქონდა ტყის გარეული ცხოველების დაცვა. ლენაპეს ხალხი იძახდა, რომ ის კლდეებში ცხოვრობდა, ნახევარი სახე წითელი ჰქონდა, მეორე ნახევარი შავი და გრძელი თმები ჰქონდა. უნამის ხალხი ამ ქმნილებას Mˇisinghâli'kˇun- ს ეძახდა.
მეორეხარისხოვანი ღვთაებები
ზემოთ ჩამოთვლილი ძლიერი ღვთაებების გარდა, ლენაპეს ხალხს შედარებით პატარა ღვთაებებისაც სჯეროდათ, ესენი იყვნენ : პატარა ხალხი, თოჯინას არსება, თოვლის ბიჭი და უდიდესი დათვი. ამ მიდამოებში სჯეროდათ, რომ ყველა მცენარესა და ცხოველს თავისი სული ჰქონდა, ამის გარდა არსებობდნენ უამრავი გარდაცვლილ ადამიანთა სულები, რომლებსაც შეეძლოთ დედამიწის საქმეებში ჩარევა.
რწმენები
ზებუნებრივ სამყაროსთან კომუნიკაციას ისინი ახერხებდნენ სიზმრებში ან ხილვებში. ხილვებში ახალგაზრდა ადამიანი ნახულობდა თავის მფარველს და დამხმარეს, რომელიც მას ძალას აძლევდა, რაც მთელი ცხოვრება მიყვებოდა. ეს მფარველი ეხმარებოდა მათ წარმატებასა და პრობლემების გადაჭრაშიც. ეს მფარველი სულები შეიძლება ყოფილიყვნენ, როგორც მზე, ისევე ნებისმიერი ცხოველი, მცენარე ან ფრინველი. ზოგიერთი მიცვალებულის სულიც მათ მფარველად მოისაზრებოდა. თავის მფარველებს ლენაპეს ხალხი ყოველწლიურ ცერემონიაზე სიმღერებსა და ცეკვებს უძღვნიდა.
სიკვდილი და მის შემდეგ ცხოვრება
ლენაპეს ხალხის რწმენით, სიკვდილი გამოწვეულია ბოროტი სულების მიერ. ისინი თვლიან, რომ ადამიანის სული გარდაცვალების შემდეგ 12 დღე სხეულშია, შემდეგ კი მეთორმეტე დღეს ის ტოვებს სხეულს და მიდის ბოლო, ანუ მეთორმეტე სამოთხეში, სადაც „უდიდესი სული“ ბინადრობს. იქ იწყებენ ბედნიერ ცხოვრებას, სადაც არ იციან ნერვიულობისა და მუშაობის შესახებ არაფერი. ლენაპეს ხალხის აზრით, ზოგ ადამიანს შესწევს ძალა გარდაცვლილების სულებთან კომუნიკაციის დასამყარებლად.
ხელოვნების სივრცე
1890 წლამდე დელავერის ინდიელები დაკავებულები იყვნენ მშობლიური ხელოვნებითა და ხელობით, მაგრამ თანამედროვე წინაპრებს შორის შემონახულია მხოლოდ რამდენიმე დარგი ძველი ხელოვნებიდან. თიხის ჭურჭლის გაკეთება, ხელობა ქვაზე, ძვალზე ,ირმისა და სხვა ცხოველების რქებზე, ვერცხლზე, ფრინველების ფრთების გამოყენება და თმებით ქარგვა ; ხის ფესვებისგან მოწნული ნაწარმი, ქსოვილის ჩანტები და ქამრები ინდიური კანაფისგან დამზადებული (Apocynum cannabium) - ახლა ახსოვს მხოლოდ ოკლაჰომისა და ონტარიოს ჯგუფებიდან უხუცესებს. ვერცხლზე მუშაობას განაგრძობდნენ 1913 წლამდე. დელავერელი ქალებსა და რამდენიმე მამაკაცს ჯერ კიდევ აქვთ მძივებზე მუშაობის უნარი, მათ შორის მძივებით ქსოვის. ქალები დაოსტატებულები არიან მანტიების, ლეგინსების , ტანის ქვედა ნაწილის სამოსისა და მოკასინების ბაფთებით მორთვაში. ხის ორნამენტებითა და კალათების ქსოვით დღემდე არიან დაკავებულები თანამედროვე დელავერელები.
ხელოვნება და სიმბოლიზმი
მიწიერი სიმბოლოები გამოსახავენ დელავერის ინდიელების მშობლიურ წარმოდგენებს ,რომ სამყარო მდებარეობს კუს ზურგზე და მზე ჩადის კუს ქვეშ და შემდეგ დღეს ამოდის საპირისპირო მხრიდან. ასევე გამოსახავდნენ შემოქმედის ძალას ,რომელიც იგრძნობა სამყაროს ოთხივე კუთხეში. ეს სიმბოლოები პირველად ჩნდება ანტიკური ხელოვნების ნიმუშებში ალგონკიანების სხვა ხალხებში ჩრდილოეთ ამერიკაში ,ჩრდილო-აღმოსავლეთში ლაბრადორიდან სამხრეთისკენ ახალ ინგლისამდე. ყვავილოვანი გამოსახულებები ტანსაცმელზე, მოკასინებზე, ჩანთებზე თუ უბრალოდ ნაჭრებზე ამავე ჯგუფში ხვდება. ყვავილოვანგამოსახულებიანი ნიმუშები იცავენ ადამიანს და წარმოადგენენ იმ მცერარეებს ,რომლებიც შემოქმედმა უბოძა კაცობრიობას დააავადებებისგან განსაკურნებლად. ქალის მოკასინების წინა ნაწილის ნიმუშები უბრალო და ვიწროა, ხოლო მამაკაცის უფრო ფართოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდიელები
თეში
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კასმაკტი
კასმაკტი (Ҡаҫмаҡты) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (94%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
ალექსი გოგუა
ალექსი ნოჩოს ძე გოგუა (Алықьса Ноча-иԥа Гогәуа; დ. 15 მარტი, 1932, სოფ. გუფი, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი) — აფხაზი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. აფხაზეთის სახალხო ფორუმის — „აიდგილარას“ პირველი თავმჯდომარე
ბიოგრაფია
ალექსი გოგუა დაიბადა სოფელ აჯამფაზრაში (გუფის თემი), ოჩამჩირის რაიონი. ის იყო შვიდი დის ერთადერთი ძმა. მან დაწყებითი განათლება მიიღო მშობლიურ სოფელში, რის შემდეგაც სწავლა გააგრძელა ჯერ ტყვარჩელში და შემდგომ სოფელ ფოქვეში, სადაც დაამთავრა საშუალო სკოლა.
უმაღლესი განათლების მისაღებად ის გაემგზავრა სოხუმში. პირველ წელს მან ჩააბარა ყველა მისაღები გამოცდა, მაგრამ ვერ შეძლო ქართული ენისა და ლიტერატურის გამოცდის წარმატებით ჩაბარება. ამისგამო ის ვერ ჩაირიცხა სასწავლებელში. ეს გარემოება გახდა მისი ტყვარჩელის მაღაროში მნგრეველ-მტვირთავად და ცენტრალურ გამამდიდრებელ ქარხანაში სამუშაოდ წასვლის მიზეზი. ერთი წლის შემდეგ, 1951 წელს, ის კვლავ გავიდა გამოცდებზე და ამჯერად ჩააბარა სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუში, რუსული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე.
1955 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, ხოლო 1960 წელს მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი. მოსკოვში სწავლის დროს, 1959 წელს, გოგუა გახდა სსრკ-ს მწერალთა კავშირის წევრი იყო ჟურნალ „ამცაბზის“ მთავარი რედაქტორი. სწავლის დამთავრების შემდეგ ის დაბრუნდა აფხაზეთში, სადაც მუშაობდა სხვადასხვა ჟურნალში თუ გამომცემლობაში. მაგალითად, 1962 წლიდან ის იყო ჟურნალ „ალაშარას“ (აფხაზ. „სინათლე“) პასუხისმგებელი მდივანი, 1975 წლიდან 1989 წლამდე საბავშვრო ჟურნალ „ამცაბზის“ (აფხაზ. „ალი“) მთავარი რედაქტორი. გარდა ამისა, ის იყო სახელმწიფო გამომცემლობის უფროსი რედაქტორი და 1989 წლიდან 1997 წლამდე აფხაზეთის ასსრ-ს მწერალთა კავშირის მმართველი საბჭოს თავმჯდომარე პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1948 წელს, პირველი პროზაული კრებული „მდინარე ისწრაფის ზღვისკენ“ – 1957.
გოგუა ავტორია რომანისა „შარავანდედი“ (1966); კრებულებისა: „თოვლი და ელვა“ (1964), „წყლის გემო“ (1966), „მშვენიერი მთა“ (1970), „თეთრი ცვარი“ (1972), „პატარა მშაგუ და დიდი მშაგუ“ (1976), „მოთხრობები, პიესა“ (1977) და სხვ.
ქართულად გამოიცა მისი პროზაული კრებულები: „თეთრი ცხენი“ (1965), „თაქარას თვალები“ (1969), „ოლიმპიადა“ (1979) და სხვ. პიესა „ნასესხები დღე“ (1969) დაიდგა სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის თეატრში. გოგუა არის დიმიტრი გულიას სახელობის პრემიისა (1974) და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემიის — „ხუთწლედის მატიანის“ (1980) ლაურეატი. შემოქმედითი საქმიანობის გარდა, ალექსი გოგუა აქტიურად იყო ჩართული 90-იანი წლების სოციალურ-პოლიტიკურ მოძრაობებში აფხაზეთში. ის წერდა და აქვეყნებდა პუბლიცისტურ სტატიებსა და წერილებს. 1988 წლის 13 დეკემბერს ის აირჩიეს აფხაზეთის სახალხო ფორუმის „აიდგილარა“ (აფხაზ. „ერთობა“) თავმჯდომარედ. გოგუა იყო ფორუმის მასშტაბური ღონისძიების, 1989 წლის 18 მარტის ლიხნის შეკრების, ერთ-ერთი წამყვანი ორგანიზატორი და ლიხნის მიმართვის ხელმომწერი.პარალელურად, 1988-1991 წლებში გახლდათ სსრკ-ს სახალხო დეპუტატი აფხაზეთიდან, კერძოდ, ოჩამჩირის ნაციონალურ-ტერიტორიული ოკრუგიდან #490. მისი გამოსვლა პირველ ყრილობაზე სრულად დაიბეჭდა გაზეთ „აიდგილარას“ სპეციალურ გამოშვებაში 1989 წლის 2 ივნისს.
ამჟამად, ალექსი გოგუა არის აფხაზეთის მწერალთა კავშირის წევრი. 1999 წლიდან ირიცხება რუსეთის მწერალთა კავშირში. ასევე, არის საერთაშორისო ადიღეური (ჩერქეზული) მეცნიერების აკადემიის საპატიო წევრი. წლების განმავლობაში იყო დიმიტრი გულიას სახელობის სახელმწიფო პრემიების გაცემის კომისიის თავმჯდომარე.
ალექსი გოგუას ჰყავს მეუღლე - ეთერი თარბა და სამი შვილი: ამრა, ამინა და დმიტრი.
ჯილდოები
ალექსი გოგუა აღიარებულია აფხაზური ლიტერატურის პატრიარქად, ცოცხალ კლასიკოსად და სახალხო მწერლად. ფაზილ ისკანდერმა მას უწოდა „მწერალი აშკარად გამოხატული ნოვატორული ტენდენციით“. იგი სხვადასხვა ჯილდოს მფლობელია:
ლიტერატურა
ალექსი გოგუამ წერა ადრეული ასაკიდან დაიწყო. მის შემოქმედებაზე დიდი ზეგავლენა მოახდინეს მამას მიერ ზეპირსიტყვიერად გადმოცემულმა აფხაზურმა ფოლკლორმა, მათ შორის ზღაპრებმა, ნართულმა ეპოსმა და სხვ. 1948 წლიდან მომავალმა მწერალმა დაიწყო ლექსების გამოქვეყნება. მისი პირველი პოემა იყო „გეოლოგი“, რომელიც 1949 წელს გამოაქვეყნა გაზეთმა„აფსნი ყაპშ“ (ქართულად „წითელი აფხაზეთი“)
პუბლიცისტიკა
ალექსი გოგუას მხატვრული ნაწარმოებები რუსულ ენაზე ხელმისაწვდომია აფხაზურ ინტერნეტ ბიბლიოთეკაში: ორტომეული, სადაც გაერთიანებულია მოთხორბები და რომანი რაფსოდია „თოვლი“; ასევე,მოთხრობათა კრებული „მდინარე მიიჩქარის ზღვისკენ“ (1960).
ალექსი გოგუას რჩეული მხატვრული ნაწარმოები და პუბლიცისტური წერილები აფხაზურად ხელმისაწვდომია აფხაზურ ინტერნეტ ბიბლიოთეკაში.
თარგმანები
ალექსი გოგუა ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას რუსულიდან აფხაზურ ენაზე. მან თარგმნა:
ინსცენირებები
ალექსი გოგუას პიესა „ნასესხები დღე“ (1969) დაიდგა ს. ჭანბას სახელობის სოხუმის სახელმწიფო თეატრში. ფაზილ ისკანდერის სახელობის სახელმწიფო რუსული დრამის თეატრის ონლაინ პროექტის „აფხაზური ლიტერატურა რუსულ ენაზე“ ფარგლებში მსახიობი ემილ პეტროვი კითხულობს ალექსი გოგუას მოთხრობას „ველური აზალია“.
ალექსი გოგუა და საქართველო
ალექსი გოგუას ზოგიერთი ნაწარმოები ნათარგმნია ქართულ ენაზე. მოთხრობების კრებული „თაქარას თვალები“ (1969) თარგმნა მერი ნიჟარაძემ და კრებულში შევიდა ხუთი მოთხრობა:„თეთრი ცხენი“, „ჩაუქრობელი ცეცხლი“, „ორნი ქვეითად“, „თაქარას თვალები“, „სავსე მთვარე“. მოთხრობა „ცისარტყელა“ (1969) თარგმნა ელზა ახვლედიანმა.
მოთხრობა „მოსახვევი“ არის გახმოვანებული ქართულად. მას კითხულობს ნუგზარ ყურაშვილი და ის ხელმისაწვდომია აუდიო წიგნის სახით.
2011 წელს კავკასიურმა სახლმა გამოუშვა კრებული „აფხაზური პროზა“, რომელშიც ოთხი აფხაზი მწერლის ნაწარმოები შევიდა. მათ შორის, ალექსი გოგუას მოთხრობა „სად იკეთებენ ბუდეს თოლიები?“. ამ პროექტის იდეის ავტორი და მთავარი რედაქტორია ნაირა გელაშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:აფხაზი მწერლები ალექსი კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ბულგარეთის იმპერია
ბულგარეთის იმპერია (Българско царство, ბალგარსკო ცარსტვო) — შუა საუკუნეების ევროპაში ბულგარეთის როგორც იმპერიის როლი განისაზღვრება მის მიერ ბიზანტიის იმპერიასთან აღმოსავლეთში პირველობისთვის გაწეული პაექრობის გამო. ბულგარეთის იმპერია არსებობდა ორ სხვადასხვა პერიოდში: VII-XI და XII-XIV საუკუნებბში. ორივე ბულგარული იმპერია განიხილება როგორც ერთი სახელმწიფო, რომელმაც შეძლო ბიზანტიისგან განთავისუფლება და საკუთარ ტერიტორიებზე მმართველობის აღდგენა.
დავით ნადაშვილი
დავით ნადაშვილი (დ. 10 იანვარი, 1963, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის VII მოწვევის წევრი.
ბულგარეთის იმპერია
ბულგარეთის პირველი იმპერია
ბულგარეთის პირველი იმპერია ჩამოყალიბდა დუნაის ქვედა წელის როგორც ჩრდილო ასევე სამხრეთ სანაპიროზე და არსებობდა 681  -1018 წლებში. მან თავის ტერიტორიულ და კულტურული განვითარების წერტილს IX საუკუნეში მიაღწია. ბულგარეთი ხანგრძლივი ომის შემდეგ ბიზანტიის იმპერიამ 1018 წელს დაიმორჩილა.
დავით ნადაშვილი
ბიოგრაფია
დაიბადა 1963 წლის 10 იანვარს, ქალაქ რუსთავში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1979–1983 წლებში იყო მეტალურგთა კულტურის სასახლის მუშა. 1983-1985 წლებში მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1985–1988 წლებში იყო მეტალურგთა კულტურის სასახლის ტექნიკოსი. 1988–1990 წლებში — საფეხბურთო კლუბი „გორდა“-ს მთავარი ბუღალტერი. 1990 წელს — მეტალურგთა კულტურულ–კომერციული ცენტრის მთავარი ბუღალტერი. 1990–1995 წლებში იყო რუსთავის საზღვარგარეთთან ურთიერთობის სამმართველს მთავარი სპეციალისტი. 1995 წელს — რუსთავის მერიის მცირე ბიზნესის და კომერციის დეპარტამენტის მთავარი ბუღალტერი. 1995–2003 წლებში — ს/ს „ხალიბი“-ის საბუღალტრო–ეკონომიური სამსახურის უფროსი და ფინანსური მენეჯერი. 2003–2004 წლებში იყო გარდაბნის  რაიონის გამგებლის პირველი მოადგილე. 2004 წელს — საქართველოს ადმინისტრაციულ–ტერიტორიულ ერთეულებში (ბოლნისი, გარდაბანი, დმანისი, თეთრიწყარო, მარნეული, წალკა, რუსთავი) საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულის პირველი მოადგილე. 2004–2005 წლებში — გარდაბნის რაიონის გამგებლის პირველი მოადგილე და მოგვიანებით გამგებლის მოვალეობის შემსრულებელი. 2005–2006 წლებში — რუსთავის მერის პირველი მოადგილე და მოგვიანებით მერის მოვალეობის შემსრულებელი. 2006-2008 წლებში იკავებდა რუსთავის მერის თანამდებობას. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (რუსთავის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ბულგარეთის იმპერია
ბულგარეთის მეორე იმპერია
1185 წელს, ბიზანტიის წინააღმდეგ ბულგარელი დიდებულების ასენის და პეტერის წარმატებული აჯანყების შემდეგ შეიქმნა ბულგარეთის მეორე იმპერია და იარსება XIV საუკუნეში ოსმალების მიერ ბალკანეთის დაპყრობამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ყოფილი იმპერიები კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
იასუჰირო ნაკასონე
იასუჰირო ნაკასონე (中曽根 康弘; დ. 27 მაისი, 1918; — გ. 29 ნოემბერი, 2019) — იაპონელი პოლიტიკოსი, რომელსაც 1892 წლის 27 ნოემბრიდან 1987 წლის 6 ნოემბრამდე იაპონიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა. როგორც ბრაიან მალრუნის, რონალდ რეიგანის, ჰელმუტ კოლის, ფრანსუა მიტერანის, მარგარეტ ტეტჩერის, ბეტინო კრაკსის, დენ სიაოპინისა და მიხეილ გორბაჩოვის თანამედროვე, მისი მმართველობა ცნობილი იყო სახელმწიფოზე დაქვემდაბარებული კომპანიების პრივატიზების ხელშეწყობით და იაპონური ნაციონალიზმის გამოცოცხლებით, როგორც თანამდებობაზე ყოფნის დროს, ასევე მის შემდეგაც. 2018 წლის მაისში ნაკასონეს 100 წელი შეუსრულდა.
გარდაიცვალა 2019 წლის 29 ნოემბერს, 101 წლის ასაკში.
ადრეული წლები
ნაკასონე 1918 წლის 27 მაისს ცენტრალური იაპონიის ღარიბულ მაღალმთიან პრეფექტურაში, ქალაქ ტაკასაკიში დაიბადა. ის იყო ნაკასონე მაცუგუროსა და ნაკამურა იუკუს მეორე ვაჟი. მას ჰყავდა 5 დედმამიშვილი: უფროსი ძმა კიჩიტარო, უფროსი და შოკო, უმცროსი ძმა რიოსუკე და კიდევ და-ძმა, რომლებიც მცირეწლოვნები დაიღუპნენ.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:იაპონელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი კატეგორია:იაპონელი შინტოისტები
დიდი ჭრელი კოდალა
დიდი ჭრელი კოდალა (Dendrocopos major) — კოდალასნაირთა რიგის, კოდალასებრთა ოჯახის წარმომადგენელი ფრინველი ჭრელი კოდალების გვარიდან. საქართველოში ფართოდ გავრცელებული, მობინადრე სახეობაა. ზედა მხარე შავია, ლოყები, კისრის ლაქები, ყელი და ოვალური ლაქები ფრთებზე თეთრია. მკერდი და მუცელი მოწითალო, თეთრი. კუდქვეშა მფარავები წითელია. ნისკარტი მუქი ნაცრისფერია ხოლო ფეხები შედარებით ღია ფერის ნაცრისფერი. ზრდასრულ მამალს თავის უკანა ნაწილზე წითელი ლაქა აქვს, რაც დედალი ინდივიდებისგან გამოარჩევს. ახალგაზრდა დიდ ჭრელ კოდალებს თავი მოწითალო ფერის აქვთ, დედლებს ნაკლებად შეფერილი, ვიდრე მამლებს. ზრდასრული დიდი ჭრელი კოდალა 20-24 სანტიმეტრი სიგრძისაა და დაახლოებით 70-95 გრამს იწონის. მისი გაშლილი ფრთების სიგანე კი 34–39 სანტიმეტრია.
გავრცელება
დიდი ჭრელი კოდალა გავრცელებულია ევრაზიაში კუნძულ დიდი ბრიტანეთიდან, პორტუგალიიდან და ესპანეთიდან აზიის აღმოსავლეთით კამჩატკამდე. ის აგრეთვე გვხვდება ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკის სახელმწიფოებში მაროკოში, ალჟირში და ესპანეთის მფლობელობაში მყოფ კანარის კუნძულებზე.
ცხოვრების წესი
დიდი ჭრელი კოდალა მისი ცხოვრების უმეტეს ნაწილს ხეებზე ატარებს და სხვა კოდალათა სახეობების მსგავსი ცხოვრების წესი აქვს. აგრეთვე ხეებზე მცოცავი სხვა ფრინველთა სახეობების მსგავსია მისი მტევნების ზიგოდაქტილური განლაგება, რაც ფეხის მტევანზე ორი თითის წინა მიმართულებით, ხოლო ორი თითის უკანა მიმართულებით განლაგებას გულისხმობს. მისი ცხოვრების წესიდან გამომდინარეობს დიდი ჭრელი კოდალას კუდის ბუმბულთა სიძლიერე, რასაც ის ხეზე კაკუნის დროს იყენებს, რომ არა მსგავსი აღნაგობა, საკვების მოპოვების კოდალისეული პრაქტიკა მის სხეულს დააზიანებდა. დიდი ჭრელი კოდალები მკაცრად ტერიტორიული ფრინველები არიან და თითოეული მამრი ინდივიდი წლის მანძილზე დაახლოებით 5ჰა ფართობს "აკონტროლებს" და დედალი დიდი ჭრელი კოდალების მოხიბვლას ცდილობს. წყვილები გამრავლების პერიოდში მონოგამიური ცხოვრების წესით ცხოვრობენ, თუმცა ხშირად იცვლიან პარტნიორებს სხვა სეზონებზე. დიდი ჭრელი კოდალები ზრდასრულ ასაკს დაახლოებით 1 წლის ასაკში აღწევენ. ახალი ბინის დასადებად წყვილები თავად თხრიან დაახლოებით 30სმ. სიღრმის ფუღუროს ხეში, აგრეთვე იშვიათად იყენებენ უკვე არსებულ ფუღუროებს ან ადამიანთა მიერ ფრინველთათვის სპეციალურად მოწყობილ ბუდეებს. ბუდის მოწყობაში ორივე მონაწილეობს, თუმცა ბურღვით სამუშაოებს ძირითადად მამალი დიდი ჭრელი კოდალა ანხორციელებს. ჩვეულებრივ დედალი 4-6 ცალ გლუვი შეფერილობის კვერცხს დებს, 10-12 დღის მანძილზე კვერცხებზე დღის განმავლობაში ძირითადად დედალი ზის ხოლო ღამით მამალი დიდი ჭრელი კოდალა. გამოჩეკვის შემდეგ ორივე კვებავს შეუბუბმლავი და უსუსურ ბარტყებს. ბარტყები ფრენას დაბადებიდან 20-23 დღის გასვლის შემდეგ სწავლობენ, თუმცა მომდევნო 10 დღე მათ მშობლები კვლავ კვებავენ, რადგან ბარტყები დროს ბუდის სიახლოვეს ატარებენ. დიდი ჭრელი კოდალას ცნობილი მაქსიმალური ასაკი 11 წელია. მინი|მარჯვნივ
ლიტერატურა
კატეგორია:კოდალასებრნი
ზმნიზედა
ზმნიზედა, ზმნისართი — სრული მნიშვნელობის მქონე უცვლელი მეტყველების ნაწილი, რომელიც ჩვეულებრივ ზმნას ახლავს და გვიჩვენებს, თუ სად, როდის, როგორ, რატომ ან რისთვის ხდება მოქმედება.
წინადადებაში ზმნიზედა ძირითადად ზმნას ახლავს, მაგალითად, სამი ზმნიზედა ახლავს ზმნას ამ წინადადებაში: გუშინ იქ ძალიან ცხელოდა. პირველი ზმნიზედა აღნიშნავს, თუ როდის ცხელოდა, მეორე - სად ცხელოდა, მესამე - როგორ ცხელოდა. იშვიათად ზმნიზედა შეიძლება ახლდეს ზედსართავ სახელსა და თვით ზმნიზედასაც: ოდნავ წითელი, ძალიან თეთრი, ძალიან შორს.
ზმნიზედები შინაარსის მიხედვით
ზმნიზედა ფორმაუცვლელი მეტყველების ნაწილია. თავად სახელწოდება „ზმნის ზედა“ მიგვანიშნებს, რომ ის ერთვის ზმნას და განსაზღვრავს ზმნით გადმოცემული მოქმედების დროს, ადგილს, მიზეზს, მიზანსა და სხვა. ამდენად, შინაარსის მიხედვით გამოყოფენ ზმნიზედის შემდეგ სახეებს:
ფორმის მიხედვით, ქართულში გამოყოფენ პირველად და ნაწარმოებ (წარმოქმნილი) ზმნიზედებს. ზმნიზედათა საწარმოებლად ენა იყენებს რამდენიმე საშუალებას: კომპოზიციას, ბრუნვის ნიშნების, თანდებულებისა და ნაწილაკების დართვას.
პონს ტრიპოლელი
პონს ტრიპოლელი, ასევე პონს ტულუზელი (Pons de Toulouse) — ტრიპოლის გრაფი 1112-1137 წლებში. მან იქორწინა საფრანგეთის მეფე ფილიპ I-ის ქალიშვილზე. 1118 წელს კავშირები დაამყარა ბალდუინ II-სთან და ჩრდილოეთისკენ დაიძრა, რათა როჯერ სალერნოელს დახმარებოდა ილ-ღაზის წინააღმდეგ ბრძოლაში. როჯერი არ დაელოდა მათ ჯარებს და დამარცხდა სარმადის ბრძოლაში. ამის მიუხედავად, ბალდუინმა და პონსმა შეძლეს ილ-ღაზის დამარცხება ჰაბის ბრძოლაში. რამდენიმე წლის შემდეგ ბალდუინი დაატყვევა ბალაკ-იბნ ბრაჰამმა.
1137 წელს ტრიპოლში შეიჭრა დამასკოს სულთანი და პონსი დაატყვევა. იგი სხვა ფრანგ ტყვეებთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტრიპოლის გრაფები კატეგორია:გარდაცვლილი 1137 კატეგორია:დაბადებული 1096
დავით გოდერძიშვილი
დავით გუგულის ძე გოდერძიშვილი (დ. 7 აგვისტო, 1963, თბილისი) — ქართველი ვეტერინარი ექიმი. ვეტერინარიის მეცნიერებათა დოქტორი (2002), პროფესორი (2004).
უჯარმის მესამე ნაგებობა
უჯარმის მესამე ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის დასავლეთით, ხუთიოდე კილომეტრზე, დიდცხვირის ჭალაში, ნინიკელაანთ საყდრის დასავლეთით, სამოციოდე კილომეტრზე. სავარაუდოდ თარიღდება XVIII საუკუნით.
შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (მიახლოებითი ზომები: სიგრძე — 14 მეტრი, სიგანე — 9 მეტრი), დგას სწორ ადგილზე და რამდენიმე სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებითაა წაგრძელებული, ძლიერ დაზაიანებულია. შემორჩენილია: სამხრეთი კედელი — თითქმის მთელ სიმაღლეზე, აღმოსავლეთ კედლის ფრაგმენტები (მთელ სიგრძეზე) და დასავლეთ კედლის სამხრეთ ბოლო. დანარჩენი კედლები მიწითა და მცენარეულობით ისეა დაფარული, რომ გათხრა-გასუფთავების გარეშე, ნაგებობის გეგმის და დანიშნულების დადგენა არ ხერხდება.
შენობის შემორჩენილი კედლები წვრილი რიყის ქვითაა ნაგები (კედლების საშუალო სისქე 80 სანტიმეტრია). არქიტექტურული ელემენტების წყობაში გამოყენებულია კვადრატული აგური. სამხრეთ კედელში, ერთ დონეზე, ოთხი მოზრდილი, შეისრულთაღოვანი ნიშაა განლაგებული. ამავე კედლის ღერძზე, ზედა ნაწილში, განიერი თაღოვანი სარკმელია.
ნაგებობის ჩრდილოეთით, 30–35 მეტრზე, გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის ნანგრევია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კიჰნუ
კიჰნუ (Kihnu, Kynö) — კუნძული ესტონეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მდებარეობს რიგის ყურეში და არის ქვეყნის სიდიდით მე-7 კუნძული. ადმინისტრაციულად განეკუთვნება პიარნუმაის მაზრას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის კუნძულები
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, დგას სოფლის ცენტრში. აგებულია XIX საუკუნეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არუთიუნ ალპაირი
არუთიუნ ალპაირი (Յարութիւն Ալբիար) — სომეხი ჟურნალისტი და იუმორისტი. ის იყენებდა ორ ფსევდონიმს, ქრიზანთემასა და რადამესს. ალპაირმა განათლება კონსტანტინოპოლში მიიღო. ცხოვრობდა იტალიაში, საფრანგეთსა და ეგვიპტეში, სადაც არედაქტირებდა გაზეთ „პაროსს“. ასევე წერდა სატირულ ნოველებს და ავტორია წიგნისა „ფანტაზია“ („Fantazio“, 1913 წელი), სადაც გამოქვეყნებულია მისი ნაშრომები. მისი ნაწარმოებების უმეტესი ნაწილი გაზეთებში იბეჭდებოდა.
გუგული გოდერძიშვილი
გუგული ილიას ძე გოდერძიშვილი (დ. 17 ოქტომბერი, 1927, საგარეჯო — გ. 7 სექტემბერი, 2008, თბილისი) — ქართველი ვეტერინარი ექიმი. ვეტერინარიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1981). საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995; წევრ-კორრესპოდენტი – 1992).
ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკური-სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1968 წლიდან იყო საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის პარაზიტოლოგიის კათედრის გამგე, 1992-1999 წლებში — ინსტიტუტის პრორექტორი სასწავლო დარგში. 1997-1998 წლებში იყო რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი. 2003 წლიდან ინსტიტუტის პარაზიტოლოგიისა და ვეტერინარულ-სანიტარულ ექსპერტიზის კათედრას გოდერძიშვილის სახელი ეწოდა. გოდერძიშვილის სამეცნიერო შრომები ეხება სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა ფასციოლოზის, დიკროცელიოზის, ცხვრის მონიეზიოზის, თიზანიეზიოზის, ავიტელინოზის, სტრონგილიატოზების ბიოლოგიისა და ეპიზოოტოლოგიის შესწავლას, მათ ქიმიოთერაპიასა და ქიმიოპროფილაქტიკას. მანვე შეიმუშავა ზოგიერთი ჰელმინთოზის საწინააღმდეგო ღონისძიებანი, რომლებიც დანერგილია სავეტერინარო პრაქტიკაში. გოდერძიშვილის ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით საწარმოო პირობებში მომზადდა პრეპარატი დარიშხანმჟავა კალა (კალას არსენატი), გამოინახა ამ ჯგუფის ახალი ანტიჰელმინთური საშუალებები (თუთიის, მანგანუმისა და კალციუმის არსენატი), რომლებიც გამოიყენეს საბჭოთა კავშირში და მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ცესტოდოზების, ე. ი. ლენტისებრი ჭიებით გამოწვეული დაავადებების წინააღმდეგ საბრძოლველად. გოდერძიშვილი ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა, აქვს 4 საავტორო მოწმობა გამოგონებაზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (2000).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ვეტერინარები კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 გუგული
ბენეშტი
ბენეშტი (Bănești) — სოფელი მოლდოვაში, ტელენეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 56 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 319 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
ჯონ ვუ
ჯონ ვუ (吳宇森; დ. 1 მაისი, 1946) — ჰონგკონგელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი. მისი ფილმები მოქმედების ქაოსური თანმიმდევრულობითა და სტილიზებული გამოსახულებებით გამოირჩევა, იგი ხშირად იყენებს შენელებულ კადრებს და ნეო-ნუარისა და ვესტერნის ჟანრის ალუზიებს. რეჟისორი ჰონგკონგურ კინოში გუნ-ფუ ჟანრის ფუძემდებელია.
ჯონ ვუ ჰონგკონგური კინოს ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენელია. მისი საუკეთესო ფილმებია: „უკეთესო მომავალი“ (1986), „მკვლელი“ (1989), „მაგრად მოხარშული“ (1992) და „წითელი კლდე“ (2008/2009). რეჟისორს ჰონგკონგის კინოფესტივალზე გამარჯვება აქვს მოპოვებული შემდეგ ნომინაციებში: საუკეთესო რეჟისურა, საუკეთესო მონტაჟი და საუკეთესო სურათი. ამასთანავე იგი ოქროს ტაიჭისა და სატურნის ჯილდოების მფლობელია. ვუს ჰოლივუდში წარმოებულ ფილმებს შორისაა „რთული სამიზნე“ (1993), „გატეხილი ისარი“ (1996), სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მძაფრსიუჟეტიანი თრილერი „სახის გარეშე“ (1997) და მძაფრსიუჟეტიანი ჯაშუშური ფილმი „შეუსრულებელი მისია 2“ (2000). რეჟისორის საყვარელი ფილმებია დევიდ ლინის „ლოურენს არაბი“, აკირა კუროსავას „შვიდი სამურაი“ და ჟან-პიერ მელვილის „სამურაი“. ვუ კომპანია Lion Rock Productions-ის დამფუძნებელი და თავჯდომარეა.
ადრეული ცხოვრება
ჯონ ვუ ჩინეთის ქალაქ განძოუში სამოქალაქო ომის დასრულებისას არსებული პოლიტიკური ქაოსის ფონზე დაიბადა. კომუნისტური რევოლუციის შემდეგ, მაო ძედუნის მმართველობის დასაწყისში ვუს ქრისტიანული ოჯახი დევნას განიცდიდა, რის გამოც 1951 წელს ისინი ჰონგ-კონგში გადავიდნენ საცხოვრებლად. აღსანიშნავია, ქრისტიანული აღზრდის ზეგავლენა ვუს ფილმებში აშკარად იგრძნობა.
როგორც თავად რეჟისორი აღნიშნავს, იგი მორცხვი ბავშვი იყო და უჭრიდა თავის გამოხატვა, რის საშუალებადაც მოგვიანებით კინო აღმოაჩინა — საკუთარ გრძნობებსა და აზრებში ჩაღრმავების გზა. ვუ ამბობს, რომ კინო მისთვის ენის ფუნქციას ასრულებს, თვითგამოხატვის საშუალებაა. ბავშვობაში იგი გატაცებული იყო ფრანგული ახალი ტალღის მიმდინარეობით, მასზე განსაკუთრებული ზეგავლენა რეჟისორმა ჟან-პიერ მელვილმა მოახდინა. ასევე ვუ ბობ დილანითა და ამერიკული ვესტერნებით იყო მოხიბლული. მასზე განსაკუთრებით დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ფილმმა „ბუჩ კესიდი და სანდენს კიდი“.
კარიერა
ვუს სარეჟისორო დებიუტი 1974 წელს მძაფრსიუჟეტიანი ფილმით „ახალგაზრდა დრაკონები“ შედგა. 1977 წელს მან კომედია „ფულზე გაგიჟებული“ გადაიღო, რომელშიც მთავარ როლს ჰონგკონგელი კომიკოსი რიკი ჰუი ასრულებს.
რეჟისორს დიდი წარმატება მოუტანა 1986 წლის ფილმმა „უკეთესი მომავალი“, რომელიც ბლოკბასტერი გახდა. ფილმი ორი ძმის შესახემ მოგვითხრობს, რომელთაგან ერთი სამართალდამცავი ოფიცერია, ხოლო მეორე – კრიმინალი.
ვუს საერთაშორისო ცნობადობა მოუტანა 1989 წლის მძაფრსიუჟეტიანმა თრილერმა სახელწოდებით „მკვლელი“, რომელიც ბრიუს ლის „დრაკონის გამოსვლის“ შემდეგ ყველაზე წარმატებული ამერიკული წარმოების ჰონგკონგური ფილმია. მას მოჰყვა „ტყვია შუბლში“ 1990 წელს, რომლის პოლიტიკური ქვეტექსტებიც მაყურებლისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა. ფილმის შემოსავალმა ვერ შეძლო ბიუჯეტში გაწეული ხარჯების ანაზღაურება.
1992 წელს ვუმ თრილერი „მაგრად მოხარშული“ გადაიღო, რომელიც საპოლიციო ძალების შესახებ მოგვითხრობს და განგსტერების განდიდების ანტითეზისს წარმოადგენს, რაც მის წინა ფილმებში გვხვდება. ფილმმა წარმატება ვერ მოიპოვა, თუმცა, მიუხედავად ამისა, კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასებები მიიღო და მომდევნო წლებში რეჟისორის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფილმი გახდა.
ცხოვრება ლუისთან ერთად
ცხოვრება ლუისთან ერთად (Life with Louie) — ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი. შოუ ეფუძნება კომიკოს ლუი ანდერსონის ბავშვობას, რომელიც იზრდებოდა მის ოჯახთან ერთად უისკონსინში, მიუხედავად იმისა, რომ ანდერსონი თავად მინესოტადანაა.
პირველი ორი ეპიზოდი ეთერში გავიდა პრაიმტაიმში Fox-ზე
შესავალი და მუსიკალური თემა
შესავალში ჩანს, რომ მთავარი პერსონაჟი მირბის ტელევიზორთან, რთავს მას და ჩნდება ზრდასრული ლუი ანდერსონი, რომელიც ამბობს: „ჩემს ოჯახზე მოგითხრობთ“. ამის შემდეგ ნაჩვენებია კადრები: ენდი ანდერსონი ძაღლების მარხილზეა შებმული, ლუი ცხვირში იდებს ჯოხებს... ბოლოს კი ლუი ხტება აუზში და დამსვენებლებს წუწავს. ამის შემდეგ ეკრანის ქვედა მარცხენა კუთხეში ჩნდება ლოგო, მთავარი პერსონაჟი (უკეთია მზის სათვალეები) წევს რეზინის ტივზე და უყურებს საბურავზე მოთავსებულ ტელევიზორს. შესავალი გამოყენებულია მეორე სეზონიდან ბოლო ეპიზოდამდე, ხოლო პირველი სეზონის ეპიზოდებში ჩანს თავად ლუი ანდერსონი, რომელიც საუბრობს თავის ბავშვობაზე და აღწერს სიუჟეტს.
ცნობილი ფრაზები
- მე რა, ნოეს ვგავარ? თუ კიდობანი მაქვს სახლში?“. - კი მაგრამ მამა, შენ ხომ გიყვარს ჩვენი მოხეტიალე? - სიყვარულით მე დეაშენიც მიყვარს, მაგრამ ხუთასი ათასად?!“. - რაო?! მე რომ პატარა ვიყავი საკვების მოსაპოვებლად ვნადირობდით. ნადირობის დროს ფული ვის უნდა აჩუქო დედაბუნებას?!“. - ეგ როდის? გამოქვაბულების მოხატვით რომ იყავით გართული? - ეგ გავიგონე, ლუი!“. - შენ სულ გვპირდები და გვპირდები...“. - რატომ, კბილები დარჩა?!“. - კი. ჩქარა დაწექი სანამ ანდერსონი არ გადარეულას მეძახდნენ!“. - რას ამბობ ლუი, ბებიაშენთან სამი საათი გავატარე და იმისი არ შემშინებია. თეთრი დათვი შემაშინებდა?!“. - მამა სალათა ისედაც მწვანეა. - რა თქმა უნდა ახლა მწვანეა, ჩვენ გავამწვანეთ!“. - მამა სალათა ისედაც მწვანეა. - რა თქმა უნდა ახლა მწვანეა, ჩვენ გავამწვანეთ!“. - პასუხების მეტი რა მაქვს შვილო, მიდი დამისვი“.
სქოლიო
კატეგორია:1990-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები კატეგორია:ამერიკული საბავშვო ანიმაციური კომედიური ტელესერიალები კატეგორია:ადამიანები კულტურაში და ხელოვნებაში კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები კატეგორია:ტელეარხ Fox-ის შოუები კატეგორია:20th Century Fox Television-ის ტელესერიალები კატეგორია:Fox Kids კატეგორია:Jetix კატეგორია:Fox Television Animation-ის ტელესერიალები კატეგორია:Disney–ABC Domestic Television-ის ტელესერიალები
ელიზაბეთ ბავარიელი (1876-1965)
ელიზაბეთ ბავარიელი (Elisabeth in Bayern, Élisabeth en Bavière; დ. 25 ივლისი, 1876, შტარნბერგი, გერმანია — გ. 23 ნოემბერი, 1965, ბრიუსელი, ბელგია) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის ჰერცოგ კარლ თეოდორისა და ინფანტა მარია ჟუზეფა პორტუგალიელის ასული. ბელგიის დედოფალი 1909-1934 წლებში როგორც ალბერტ I-ის მეუღლე. ბელგიის მეფე ლეოპოლდ III-ისა და იტალიის დედოფალ მარი ჟოზე ბელგიელის დედა.
ეჭვი (2008 წლის ფილმი)
ეჭვი (Doubt) — 2008 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. რეჟისორი და სცენარის ავტორია ჯონ პატრიკ შენლი. ფილმი დაფუძნებულია შენლისვე პიესაზე, რომელიც პულიცერის პრემიის ლაურეატია. ფილმის სამსახიობო ანსამბლის შესრულებამ კრიტიკოსთა მოწონება დაიმსახურა და ოთხივე მთავარი მსახიობი ნომინირებული იყო ოსკარის 81-ე დაჯილდოებაზე.
ელიზაბეთ ბავარიელი (1876-1965)
ბიოგრაფია
ელიზაბეთი დაიბადა 1876 წლის 25 ივლისს შტარნბერგში, გერმანიაში. იგი იყო ბავარიის ჰერცოგ კარლ თეოდორისა და მისი მეუღლის, პორტუგალიის მეფე მიგელ I-ის ასულ მარია ჟუზეფა პორტუგალიელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი ბიძაშვილი იყო შვედეთ-ნორვეგიის დედოფალი ჟოზეფინა ლოიხტენბერგელი, რომლის ხაზითაც ელიზაბეთს ახლო ნათესავებად ერგებოდნენ შვედეთ-ნორვეგიის მეფეები: ოსკარ II და კარლ XV. მარცხნივ|მინი|353x353პქ|ელიზაბეთი და მისი მეუღლე, მეფე ალბერტ I 1900 წლის 2 ოქტომბერს ელიზაბეთი ცოლად შერთეს ბელგიის პრინც ფილიპესა და მისი ცოლის, მარია ლუიზე ფონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარიგენის უფროს ვაჟს, პრინც ალბერტ ბელგიელს.
1909 წლის 17 დეკემბერს მისი ქმარი ბელგიის ტახტზე ავიდა ალბერტ I-ის სახელით, რითაც ელიზაბეთი დედოფალი გახდა. მათი ტახტზე ასვლიდან ხუთ წელიწადში, 1914 წელს დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი, რა დროსაც გერმანელებმა ბელგიის ოკუპაცია მოახდინეს. მსგავსად დანიის, რუსეთის, ესპანეთისა და იტალიის დედოფლებისა, ელიზაბეთმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა ომში დაჭრილი მეომრების დახმარებით. იგი წითელი ჯვრის ორგანიზაციაში გაწევრიანდა და როგორც მედდა ისე მსახურობდა და ეხმარებოდა ჯარისკაცებსა თუ ლტოლვილებს. გარდა ამისა, იგი იმითაც გახდა ბელგიაში ცნობილი, რომ თითქმის არასოდეს აკლდებოდა ევროპის მუსიკალურ ფესტივალებს.
1934 წლის 17 თებერვალს მისი მეუღლე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი მათმა ვაჟმა, ლეოპოლდ III-მ დაიკავა, ელიზაბეთს კი დედა-დედოფლის წოდება მიენიჭა, რომელსაც მთელი დარჩენილი ცხოვრების განმავლობაში ატარებდა. მას შემდეგ, რაც 1935 წელს მისი რძალი, დედოფალი ასტრიდი ავტოკატასტროფაში გარდაიცვალა, ელიზაბეთი იძულებული გახდა თავის თავზე კვლავ აეღო დედოფლის წოდებრივ-წარმომადგენლობითი მოვალეობები. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მან თავისი გერმანული კონტაქტები კარგად გამოიყენა და ნაცისტებისაგან იხსნა მრავალი ებრაელი. ამის გამო შემდგომში შექმნილი ისრაელის რესპუბლიკის მთავრობისაგან დედოფალმა ელიზაბეთმა საპატიო ჯილდო მიიღო. მარცხნივ|მინი|305x305პქ|დედოფალი ელიზაბეთი თბილისის წმ. პეტრე და პავლე მოციქულების სახელობის კათოლიკურ ეკლესიაში სააღდგომო წირვაზე, 1958 წელი (გაფერადებული). მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მან თავისი პოპულარობა დაკარგა, რადგან მიუხედავად ხალხის გაჭირვებისა იგი ხშირად დადიოდა პოლონეთსა და რუსეთში მუსიკალურ ფესტივალებზე. ამის გამო ბელგიელებმა მას „წითელი დედოფალი“ შეარქვეს. აღსანიშნავია ისიც, რომ სამეფო ოჯახის სხვა წევრების მსგავსად, ომის პერიოდში ელიზაბეთიც გერმანელთა მკაცრი დაკვირვების ქვეშ იყო, თუმცა მისი გერმანული ფესვების გამო მაინც ხშირად იღებდა შეღავათს და შედარებით პრივილეგირებულ მდგომარეობაშიც იყო.
1958 წლის 5 აპრილს დედოფალი ელიზაბეთი საბჭოთა კავშირს, კერძოდ კი საქართველოს ესტუმრა. აქ იგი თბილისის წმინდა პეტრე და პავლე მოციქულების სახელობის კათოლიკურ ტაძარში დაესწრო სააღდგომო წირვას. დედოფალ ელიზაბეთს აეროპორტში დახვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე დავითაძე, აღმასკომის თავმჯდომარე და პრეზიდიუმის წევრები. გარდა თბილისის კათოლიკური ტაძრისა, დედოფალი ეწვია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმს, გორის სტალინის მუზეუმსა და სოფელ მეჯვრისხევის კოლმეურნეობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:ბელგიის დედოფლები კატეგორია:დედა დედოფლები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
იბერია (ჟურნალი)
„იბერია“ — საქართველოში ქართულ ენაზე გამოცემული ჟურნალი. ჟურნალის პირველი ნომერი 2017 წელს თბილისში გამოიცა. ჟურნალის ავტორები არიან ნიკოლოზ სანიკიძე და გიორგი სვიმონიშვილი. 2018 წლიდან საიტის სახით ჟურნალის ციფრული ვერსიაც გამოვიდა, სადაც ხელმისაწვდომია ახალი და ძველი სტატიები.
კატაიკა
კატაიკა (Ҡатай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
იბერია (ჟურნალი)
ისტორია
ჟურნალი „იბერია“ 2017 წელს XI კლასის ორმა მოსწავლემ გამოსცა მეექვსე საავტორო სკოლის მხარდაჭერით. ჟურნალის პირველი პრეზენტაცია ფშავში, მაღაროსკარის საჯარო სკოლაში შედგა, სადაც ავტორებმა თავად წარუდგინეს ჟურნალი სკოლის მოსწავლეებსა და პედაგოგებს. ბეჭდური სახით ჯერჯერობით მხოლოდ ერთი ნომერია გამოცემული, თუმცა 2018 წელს შეიქმნა ჟურნალის ციფრული პლატფორმა, სადაც იტვირთება ახალი სტატიები. ჟურნალი ძირითადად შეეხება საზოგადოებას, კულტურასა და ისტორიას, თუმცა, ასევე, შეიცავს სტატიებს სხვადასხვა თემაზე.
კატაიკა
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (74%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
წინდებული
წინდებული — დამხმარე მორფოლოგიური ელემენტი, რომელიც წინ უძღვის (ან წინ მიერთვის) სახელს და მართავს მას ბრუნვაში. გამოხატავს ან აზუსტებს მდებარეობას, მიმართულებას, დანიშნულებას, თანაობას და ა. შ.
ქართულ ენაში წინდებული იშვიათია: „შუა ძოწსა და აყიყსა სჭვირს მარგალიტი ტყუბები“.
უპირატესად გამოიყენება მყარ გამოთქმებში: გარდა ამისა, ნაცვლად ამისა, მიუხედავა ამისა (შედარებისთვის: ამის გარდა, ამის ნაცვლად, ამის მიუხედავად). გარდა, ნაცვლად, მიუხედავად ფორმები წინდებულის ფუნქციითაა გამოყენებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეტყველების ნაწილები
ემპრესი
ემპრესი — ქლიავის კანადური ჯიში. მსხმოიარობაში შედის მე-3–4 წელს. ხასიათდება საშუალო პერიოდის ყვავილობითა და მაღალმოსავლიანობით (ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 50-55 კგ-ია), მწიფდება აგვისტოს ბოლოს – სექტემბრის დასაწყისში, ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი ძალიან მსხვილია მასა 60–70 გრამს აღწევს, ზოგიერთი ეგზემპლარისა 120 გრამამდეცაა. ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, კანი მუქი იისფერია, დაფარულია მუქი ნაფიფქით. რბილობი მკვრივი, სრულ სიმწიფეში ხასიათდება გამორჩეული გემოთი. კურკა მსხვილი, რბილობს ნახევრად სცილდება. ქლიავის ახლად ინტროდუცირებულ პერსპექტიულ ჯიშად ითვლება.
სქოლიო
კატეგორია:ქლიავის ჯიშები
ბლეკ-კრიკი (უისკონსინის ქალაქი)
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი შეადგენს 90 კმ²-ს. აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აუტაგამის ოლქის ქალაქები
ვახტანგ გოდუაძე
ვახტანგ ირაკლის ძე გოდუაძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1924, ქუთაისი — გ. 26 ოქტომბერი, 1990, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1971). დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1949).
გარიბალდის ძეგლი (ტაგანროგი)
გარიბალდის ძეგლი (Памятник Гарибальди) — ძეგლი ქალაქ ტაგანროგში. ძეგლი აღმართულია 1961 წელს ცნობილი იტალიელი რევოლუციონერის ჯუზეპე გარიბალდის პატივსაცემად.
ვახტანგ გოდუაძე
ბიოგრაფია
1950 წლიდან მუშაობდა ქუთაისის საპროექტო ინსტიტუტებში სხვადასხვა თანამდებობაზე, ბოლოს – „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ქუთაისის ფილიალში (1965 წლიდან – ფილიალის მთავარი არქიტექტორი, 1968 წლიდან — მთავარი ინჟინერი). 1973-1983 წლებში იყო ქუთაისის სახელმწიფო დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე, 1985 წლიდან — ისევ საპროექტო ინსტიტუტის ფილიალის მთავარი არქიტექტორი. 1963-1978 წლებში არჩეული იყო საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის ქუთაისის ორგანიზაციის თავმჯდომარედ. 1956-1957 და 1972-1975 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ძირითადი ნამუშევრები: ქუთაისში — სასტუმრო „თბილისი“ (1954), ორდარბაზიანი კინოთეატრი (1957), საცხოვრებელი კვარტალი (60-იანი წწ.); მარტვილში — საცხოვრებელი სახლი და ადმინისტრაციული შენობა (50-იანი წწ.); საჩხერეში — კულტურის სახლი (1973).
გარიბალდის ძეგლი (ტაგანროგი)
ჯუზეპე გარიბალდი ტაგანროგში
ჯუზეპე გარიბალდი დაიბადა მეზღვაურის ოჯახში. 1832 წელს გახდა სავაჭრო გემის კაპიტანი. იგი სტუმრობდა სხვადასხვა საპორტო ქალაქებს. ხშირად მისი შხუნა „კლორინდა“ იმყოფებოდა ტაგანროგშიც. არსებობს საარქივო ჩანაწერები იმის შესახებ, რომ იგი ნავსადგურში დააჯარიმეს სიგარეტის კონტრაბანდისთვის. 1833 წელს ფორთოხლით დატვირთული მისი შხუნა 10 დღე შეჩერებულა ნავსადგურში. ახალგაზრდა კაპიტანს ქალაქის ქუჩებში გაუვლია და მოუნახულებია იტალიელთა სახლები. ერთ-ერთი ასეთი გასეირნების დროს იგი შეხვდა იტალიელ პოლიტიკურ ემიგრანტს, იატაკქვეშა პოლიტიკური მოძრაობის ახალგაზრდა იტალიის წევრს ჯოვანი ბატისტა კუნეოს. ტაგანროგში ჯუზეპე გარიბალდი შეუერთდა აღნიშნულ მოძრაობას და დადო ფიცი, რომ სიცოცხლის ბოლომდე იბრძოლებდა საკუთარი ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის.
ძეგლის ისტორია
1961 წელს ტაგანროგის ერთ-ერთ ქუჩას ეწოდა გარიბალდის სახელი, ხოლო ნავსადგურის იმ ადგილში სადაც ერთხელ იდგა გარიბალდის შხუნა დაიდგა ობელისკი. მისი საზეიმო გახსნა მოხდა 1961 წლის 2 ივნისს, იტალიის გათავისუფლებიდან 100 წლის თავზე.
ვახტანგ გოდუაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1990 ვახტანგ კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
გარიბალდის ძეგლი (ტაგანროგი)
ძეგლის ისტორია
2007 წელს მოხდა ძეგლის რესტავრაცია და მისი ხელახალი გახსნა მოხდა ქალაქის დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებების ფარგლებში. საზეიმო გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა იტალიელი რევოლუციონერის შვილიშვილი ანიტა გარიბალდი-ჟალე და მოსკოვში იტალიის საელჩოს წარმომადგენლები.
ეს არის ჯუზეპე გარიბალდის ერთადერთი ძეგლი ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
ვადულ-ლეკა
ვადულ-ლეკა (Vadul-Leca) — სოფელი მოლდოვაში, ტელენეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 53 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 295 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
Among Us
Among Us (ქარ. „ჩვენ შორის“) — როლური მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაში. გამოვიდა 2018 წლის 15 ივნისს.
გუნდში მყოფის მოთამაშეების მიზანია იპოვონ თაღლითი და გააგდონ ის, გარდა ამისა შეასრულონ სხვადასხვა მისიები. თაღლითის (Impostor) მიზანია მოკლას ყველა და შეასრულოს მისიები. მოთამაშეები აწყობენ კენჭისყრას და იმას, ვინც ყველაზე მეტ ხმას მოაგროვებს, ატოვებინებენ ხომალდს, თუ მოხდა ისე, რომ გაგდებული ნამდვილად თაღლითი აღმოჩნდა, მოთამაშეები იმარჯვებენ. მოთამაშეები იგებენ იმ შემთხვევაში, თუ ამოიცნობენ ყველა თაღლითს. თაღლითები იგებენ იმ შემთხვევაში, თუ მათი და გუნდელების რაოდენობა გათანაბრდება, ან და გუნდელები ვერ მოახერხებენ მათ მიერ მოწყობილი არეულობისა და საბოტაჟის გამოსწორებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2018 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:მასიური მრავალმოთამაშიანი ონლაინ როლური თამაში
უჯარმის ნათლისმცემლის ეკლესია
უჯარმის ნათლისმცემლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის ზემოთ (ჩრდილო-დასავლეთით განაპირას), სასაფლაოზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია (5,3X4,1 მეტრზე), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა კედლების წყობაში (ძირითადად კუთხეებში) შედარებით მოზრდილი ქვაა გამოყენებული. ალაგ-ალაგ ჩართულია ლოდებიც. კონსტრუქციის ნაწილები (კამარა, კონქი) და კარ-სარკმლების თაღები აგურისაა. წყობა ირეგულარულია, ტლანქი.
შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი შეისრული თაღითაა დასრულებული, რომელიც შეკიდულ პილასტრებს ეყრდნობა. თაღიც და პილსატრებიც აგურისაა. ისინი კედლის სიბრტყის მიმართ ოციოდე სანტიმეტრითაა შეწეული. შიგნიდან შესასვლელი ოდნავ დამუშავებული ლოდით, თარაზულადაა გადახურული.
ეკლესიის დარბაზი თითქმის კვადრატულია. აღმოსავლეთით მას ეკვრის ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის ღერძზე შესისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. აფსიდის ორივე გვერდში, კვერხცის მოყვანილობის, მცირე ზომის, თითო თიხის ჭურჭელია ჩატანებული. სარკმლის ქვემოთ კი, მთლიანი ქვის, ოთხწახანგა ტრაპეზი დგას. აფსიდის მხარეების ხაზზე შემორჩენილია კანკელის ნაშთი.
შიგნით ეკლესია შეისრული კამარითაა გადახურული. მსგავსი ფორმისაა აფსიდის თავიც.
გარედან, ეკლესიის შესასვლელის თაღის ზემოთ, შემორჩენილია აგურის ფიგურული წყობის ნაწილი. თუ როგორ იყო დასრულებული შესასვლელის თავზე არსებული არე, დაზიანების გამო არ ჩანს.
1988 წელს ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია თვითნებურად, დაუდევრად გაურემონტებია. ამ დროს აღუდგენიათ კედლების ზედა ნაწილები, ოდნავ ლავგარდნის გარეშე, გარეთა კედლების ზედაპირის გასწორების მიზნით, ფასადების დიდი ნაწილი კირის დუღაბით შეუთიხნიათ და ეკლესია ღარისებრი კრამიტით დაუბურავთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თანდებული
თანდებული — მეტყველების უცვლელი ნაწილი, რომელიც დაერთვის სახელს და მართავს მას რომელიმე ბრუნვაში, აღნიშნავს საგნის მდგომარეობას, მიმართულებას და სხვა.
თანდებული მხოლოდ სახელს ახლავს. გარდა ამისა, თუკი ნაწილაკი სახელის ნებისმიერი ბრუნვის ფორმას შეიძლება დაერთოს, თანდებული ერთ (ან ორ) კონკრეტულ ბრუნვასთან იხმარება: მაგალითად, -ვით და –გან ორ ბრუნვასთან გვხვდება; დანარჩენი თანდებულები მხოლოდ რომელიმე ერთ ბრუნვას დაერთვის:
ბრუნვების თანდებულები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეტყველების ნაწილები
ჩვეულებრივი მებუკე წერო
ჩვეულებრივი მებუკე წერო (Psophia crepitans) — ფრინველი მებუკე წეროების ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში. მისი სხეულის სიგრძეა 50 სმ, ფრთებისა 30 სმ. შებუმბვლა ფაშარია, ფრთები მომრგვალებული, კუდი მოკლე. ფერად უპირატესად შავია, ადგილ-ადგილ ლითონისებრი ბზინვარებით. ფრენს ცუდად, დარბის სწრაფად. ბინადრობენ გუნდებად. მკვიდრი ფრინველია. ბუდობს ფართო ფუღუროებში; ინკუბაცია 10 დღე-ღამე გრძელდება. წიწილოვანია. იკვებება მცენარეებითა და მწერებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მებუკე წერო
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია (ტერტერაანთ უბანი)
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია (ტერტერაანთ უბანი) — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მატანში ტერტერაანთ უბანში. განეკუთვნება XIX საუკუნეს.
ეკლესია დარბაზულია (12,7 X 7,5 მ). ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის რიგების მონაცვლეობით. კამარა და საბჯენი თაღები მთლიანად აგურისაა. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, თაღები და ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი. ეკლესია ნანგრევებითაა ამოვსებული. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარელიფსური აფსიდაა. აბსიდის ღერძზე ბრტყელი თაღით გადახურული ფართო სარკმელია; სარკმლის ჩრდილოეთით - მცირე თაღოვანი ნიში. აბსიდის შუაში კუბური ფორმის ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის გვერდებზე სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომლებსაც აღმოსავლეთით თითო სწორკუთხა სარკმელი აქვთ, ხოლო დასავლეთით - ვიწრო სწორკუთხა შესასვლელი. სამკვეთლოსა და სადიაკვნის თავზე დამატებითი სათავსები ყოფილა (შემორჩენილია ჩრდილოეთ სათავსის კედლების მცირე ნაწილი). საკურთხევლის ბაქანი მაღალია, იგი აბსიდის მიმართ რამდენადმე წინწამოწეულია და გვერდებზე ოთხსაფეხურიანი კიბეები აქვს. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში, საკურთხევლის სარკმლის ანალოგიური, სამი სარკმელია, სამხრეთისაში - ორი, დასავლეთისაში -ერთი ვიწრო და დაბალი თაღოვანი სარკმელი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში, სარკმლებს ქვემოთ, თითო სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის შეისრული კამარა სამ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. მათგან ორი დარბაზის გრძივი კედლების პილასტრებზე იყო გადაყვანილი, მესამე - დასავლეთ კუთხის პილასტრებზე. პილასტრებს შორის მოქცეული კედლის შეღრმავებული ნაწილები ბრტყელი თაღითაა დასრულებული. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის პატრონიკე ყოფილა (შემორჩენილია იატაკის საყრდენი ხის მელები). ინტერიერი შელესილია. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. ფასადებზე ორივე შესასვლელი აგურის სოლისებრი წყობითაა გადახურული - თარაზულად. შესასვლელების ზემოთ თითო თაღოვანი შეღრმავებაა. განივ ფასადებზე, ფრონტონებში, თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. ლავგარდანი აგურისაა - სამსაფეხურიანი (ნაწილობრივ შემორჩენილია განივ ფასადებზე). დასავლეთ ფრონტონზე დაშენებულია ოთხ რვაწახნაგა სვეტზე დაყრდნობილი და ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი აგურის სწორკუთხა სამრეკლო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლეონ ფოკა უფროსი
ლეონ ფოკა (Λέων Φωκᾶς) — ადრეული X საუკუნის ბიზანტიელი გენერალი, ფოკების სახლის წარმომადგენელი. როგორც სხოლათა დომესტიკოსი და ბიზანტიის არმიის გენერალი, ის ჩაუდგა სათავეში მსხვილ კამპანიას ბულგარელების წინააღმდეგ 917 წელს, მაგრამ სასტიკად დამარცხდა ახელოოს და კატასირტაის ბრძოლებში. ამის შემდეგ მან სცადა ტახტიდან ჩამოეგდო ახალგაზდა იმპერატორი კონსტანტინე VII, მაგრამ იგი რომანოზ ლაკაპენოსის მიერ იქნა დამარცხებული, რომელიც მომავალში იმპერატორის მეურვე და სიმამრი გახდა. მას შემდეგ, რაც რომანოზი იმპერატორი გახდა, ლეონი წარუმატებლად აჯანყდა. იგი დაატყვევეს და თვალები დასთხარეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფოკები კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები კატეგორია:X საუკუნის ბიზანტიელი ხალხი კატეგორია:ბიზანტიელი აჯანყებულები კატეგორია:მაგისტროსები კატეგორია:დაბადებული IX საუკუნე კატეგორია:გარდაცვლილი X საუკუნე
ლოგოპედია
ლოგოპედია (logos — სიტყვა და paideia — აღზრდა, სწავლება) — დეფექტოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მეტყველების ნაკლს ნორმალური სმენის პირობებში, ამუშავებს სპეციალურ პედაგოგიურ ხერხებსა და მეთოდებს მისი გამოსწორებისა და ნორმალური მეტყველების აღდგენისათვის. ლოგოპედია მჭიდრო კავშირშია პედაგოგიკასთან, ფსიქოლოგიასთან, ფსიქიატრიასთან, ოტორინოლარინგოლოგიასთან, ანატომია-ფიზიოლოგიასთან და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:დეფექტოლოგია
მატნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
მატნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში, დგას სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ილიქეთის უბანში, ძველ სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.