cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ივან ზვორკინის სახლი
ისტორია
სახლი ააშენეს 1914 წელს არქიტექტორ ვასილ პოპოვის პროექტის მიხედვით. შენობაში განთვსებული იყო დონის როსტოვის ქალაქის თავის ივან ზვორკინის სამმართველო და ქალაქის თავის ოთახები. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა შენობის ნაციონალიზაცია. შენობაში განთავსდა სხვადასხვა კანტორები, განყოფილებები, საცხოვრებელი სახლები და საბჭოთა პარტიული სკოლის საერთო საცხოვრებელი. თავდაპირველი დეკორის ნაწილი დაიკარგა.
1923-1926 წლებში სახლში ცხოვრობდა საბჭოთა დრამატურგი ვლადიმირ კირშონი. მისი კომუნალური ბინა იყო № 10.
არქიტექტურა
სამსართულიან სახლს უჭირავს კვარტლის კუთხე. მისი ფასადები გადის როგორც პუშკინის ქუჩაზე, ასევე სემაშკოს შესახვევში. სახლი აგებულია მოდერნის სტილში და აქვს გოთიკის ელემენტები.
ივანე ზვორკინის სახლს აქვს რთული კონფიგურაციის გეგმა. იგი იყოფა ორ სექციად, რომელთაც აქვთ ცალ-ცალკე შესასვლელი, როგორც უშკინის ქუჩიდან, ასევე სემაშკოს შესახვევიდან. თითოეულ სექციას აქვს ნახევრტემპიანი კიბე და ლიფტი. კიბიანი ჰოლის გარშემო მდებარეობს ოთახები.
მემორიალური დაფები
1962 წელს შენობაზე დაკიდეს მემორიალური დაფა ტექსტით :
მეორე მემორიალური დაფა დაკიდეს 1997 წელს ფოლკლორის ნიმუშების შემგროვებლის ფიოდორ ტუმილევიჩის პატივსაცემად. დაფაზე წერია:
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
დესოხო
დესოხო (Desojo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ესტელია-ოქსიდენტალის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 14,12 კმ². მოსახლეობა — 76 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ლიჰირის კუნძულები
გეოგრაფია
ლიჰირის კუნძულები მდებარეობს 50 კმ-ში ჩრდილოეთში კუნძულ ახალი ირლანდიის აღმოსავლეთი სანაპიროს ცენტრალური ნაწილიდან. კუნძულები რკალ ტაბარი — ლიჰირი — ტანგა — ფენის ნაწილია. კუნძულები შედგება 5 კუნძულისაგან: ლიჰირი (არქიპელაგის მთავარი კუნძული, ოფიციალურად იწოდება ნიოლამი), სამბიეტი, მალი, მანური და მასაჰეტი. კუნძულების ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 205 კმ²-ს. კუნძულები შემოფარგლულია მარჯნული რიფებით. არის მრავალრიცხოვანი მოკლე მდინარეები.
გეოლოგიური თვალსაზრისით 4 ბოლო კუნძული წარმოადგენს მიოცენური ვულკანების ნანგრევებს, ხოლო პირველი — ორი ვულკანის ერთ ვულკანად შეერთებულ პლეისტოცენურ მასივს. პირველი უსახელო ვულკანი ქმნის ლიჰირის კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებას. მეორე — სუმუნი — აქვს სიმაღლე 853 მეტრი (კუნძულების უმაღლესი წერტილი). დიამეტრია 20 კმ, ჩამოყალიბებულია ოლივინის ბაზალტით და ტრაქიტით. მის კალდერაში არსებობს სოლფატარული წყაროები. ვლინდება გეოთერმული აქტივობა. კალდერის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი ჩაძირულია ზღვით და გადაიქცა ყურე ლუიზა-ჰარბორად. კუნძულის ნაპირის გასწვრივ ასევე არსებობს 4 წყალქვეშა ვულკანური კონუსი კუნძულების კლიმატი სუბეკვატორულია. ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს ინტერვალში +19 — +35 °С. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობაა — 4800 მმ. კუნძულები დაფარულია ნოტიო ტროპიკული ტყეებით.
მოსახლეობა
კუნძულების მოსახლეობა მუდმივად იზრდება. 2000 წელს კუნძულებზე ცხოვრობდა 12 500 ადამიანი, ხოლო 2007 წლის მონაცემებით — დაახლოებით 18 000 ადამიანი. მოსახლეობის 99 % კათოლიკეა, 1 % ტრადიციული სარწმუნოების აღმსარებელია. კუნძულების სოფლების უმრავლესობა მდებარეობს სანაპიროებზე. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია ლონდოლოვიტი.
ეკონომიკა
1982 წელს კუნძულებზე გაიხსნა ოქროს შემცველი წიაღისეულის საბადო. 1983 წლიდან 1995 წლამდე პერიოდში ხდებოდა საბადოს მშენებლობა და მოპოვების პროცესის დამუშავება. 1995 წლიდან კუნძულებზე მოიპოვება ოქრო. ოქროს მოპოვება მუდმივად იზრდება, და 2008 წელს მიიღეს 771 000 უნცია ოქრო. მარაგი შეფასებულია 28,8 მილიონ უნციად; სარეზერვო მარაგები — 43 მილიონ უნციად. ოქროს მოპოვებას ახორციელებს კომპანია Lihir Gold Limited. ოქროს მოპოვებაზე დასაქმებულნი არიან 3000 კუნძულელები.
სქოლიო
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
მალხაზ დვალიშვილი
მალხაზ დვალიშვილი (დ. 13 ოქტომბერი, 1960, ქუთაისი — გ. 23 მარტი, 1995 ) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1984-1990 წლებში ეწეოდა სამედიცინო საქმიამობას, მუშაობდა ქ. ქუთაისის N1 საავადმყოფოს ექიმი-თერაპევტად. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი,  მაჟორიტარი ქუთაისის საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, საქართველოს ჰელსინკის კავშირის წევრი (1990-1991), ხელი აქვს მოწერილისაქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქარტია – 91“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი  1995 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
წყლისკარის ქუჩა
წყლისკარის ქუჩა — ქუჩა ძველ თბილისში. წყლისკარის ქუჩა არის დღევანდელი შავთელის ქუჩის საწყისი ნაწილი ბარათაშვილის ქუჩიდან ანჩისხატამდე. დასახელება დაკავშირებულია დაახლოებით ბარათაშვილის ქუჩის შესაყარის ადგილზე არსებულ ქალაქის ერთ-ერთი კარიბჭის — წყლისკარის სახელთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
ესპრონსედა (ნავარა)
ესპრონსედა (Espronceda) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ესტელია-ოქსიდენტალის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 9 კმ². მოსახლეობა — 101 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ბოქსიორი
ბოქსიორი (Deutscher Boxer) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში 1850-იან წლებში.
ეს დაკუნთული, საშიში შესახედაობის ძაღლი სახლის არაჩვეულებრივი დამცველია და ამავე დროს ბავშვების მიმართ ალერსიანობით გამოირჩევა. ბოქსიორის შეფერილობა შეიძლება იყოს წითური (თეთრით), ვეფხვისებრი შეფერილობის. ბალანი მოკლე, მბზინავი და გლუვია. დანაოჭებული წარბები დაძაბული ყურადღების შთაბეჭდილებას ტოვებს. ფეხები სწორია და ძლიერი. შავი ცხვირი ოდნავ ზევით არის აპრეხილი. შავად შეფერილი დრუნჩი საეთო ფონზე მკაფიოდ გამოირჩევა. ბოქსიორი კარგად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და ცხელ კლიმატს. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს, ადვილად იწვრთნება. ცუდად ეგუება ცივ კლიმატს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები კატეგორია:გერმანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები კატეგორია:მოლოსერები
სეგუ
სეგუ (Ségou) — ქალაქი მალის სამხრეთი ნაწილის ცენტრში, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ ბამაკოდან 235 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდინარე ნიგერზე, სეგუს რეგიონში. იგი 1620 წელს დააარსეს ბოსოს ხალხის დასახლებულებმა. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქს ქვეყანაში მეოთხე ადგილი უკავია მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, რომელიც შეადგენს 133 501 ადამიანს.
ძველად ქალაქი ბამბარის იმპერიის დედაქალაქი იყო, დღეისათვის სეგუ მალის ერთ-ერთი რეგიონის (სეგუს რეგიონი) ადმინისტრაციული ცენტრია. სეგუ ასევე ცნობილია, როგორც ბალანზანი, ადგილობრივი ხის (Faidherbia albida, მოთეთრო აკაცია) პატივსაცემად. სეგუ განიცდიდა მრავალრიცხოვან თავდასხმებს და მმართველების ცვლას, მაგრამ სხვა ქალაქებისთვის მუდამ რჩებოდა სავაჭრო ცენტრად, სადაც ყოველთვის შეიძლებოდა მარცვლეულის და მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ყიდვა ან გაყიდვა.
ეტიმოლოგია
XI საუკუნეში ამ ადგილებში მასიურად ჩამოსახლდნენ სონინკები, რომლებიც გამოექცნენ განის იმპერიის თავდასხმებს. ითვლება, რომ კულიბალის დინასტიის დამაარსებელმა კალადიან კულიბალიმ აქ მუდმივი დასახლების დაარსების ბრძანება გასცა. მოგვიანებით დიარას დინასტიამ ბამბარის იმპერიის დედაქალაქი გადაიტანა სეგუში.
ისტორია
ქალაქის აყვავების პერიოდი დაიწყო 1712 წლიდან, როდესაც ბიტონ კულიბალიმ დააარსა ბამბარის იმპერია და მისი იმპერატორი გახდა. 1796 წელს სეგუს ეწვია პირველი ევროპელი — მუნგო პარკი. 1861 წელს ქალაქი დაიპყრო ელ-ჰაჯ უმარ ტალიმ და შეუერთა ტუკულორის იმპერიას, სანამ 1892 წელს საფრანგეთის ჯარი პოლკოვნიკ ლუი არშინარის მეთაურობით არ შეიჭრა სეგუში.
1861 წელს ელ-ჰაჯ უმარ ტალიმ დაიპყრო ქალაქი, გავლენა მოახდინა მოსახლეობის აღმსარებლობაზე და ყველა აიძულა მიეღო ისლამი. მისი ვაჟი აჰმადუ ტოლი სეგუს მართავდა 1892 წლამდე. საფრანგეთის კოლონიალური ჯარი სეგუში შეიჭრა და 1932 წლამდე იგი გახადა ნიგერის მართვის ადმინისტრაციულ ცენტრად.
გეოგრაფია
სეგუ მდებარეობს ბამაკოდან 235 კმ-ში მდინარე ნიგერზე, არის იმავე დასახელების რეგიონის, რომლის ფართობიც შეადგენს 64 821 კმ²-ს, ადმინისტრაციული ცენტრი. რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბურკინა-ფასოს და ჩრდილოეთიდან მავრიტანიას, ასევე ესაზღვრება მალის სხვა რეგიონებს — აღმოსავლეთიდან მოპტის, დასავლეთიდან კულიკოროს და სამხრეთიდან სიკასოს.
კლიმატი
სეგუს რეგიონი ხასიათდება ნახევრადმშრალი კლიმატით, მიწის სავარგულების სარწყავად გამოიყენება წყლის ორი არტერია — მდინარეები ნიგერი და ბანი. ამინდის ორი ძირითადი სეზონია: წვიმიანი სეზონი და მშრალი სეზონი. წვიმიანი სეზონი იწყება ივნისში და გრძელდება დაახლოებით 4 თვე – სექტემბრამდე. მშრალი სეზონი შედგება ცივი და ცხელი პერიოდებისგან. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 513 მმ-ს.
დემოგრაფია
რეგიონის მოსახლეობა 2009 წლის აღწერის თანახმად შეადგენს 2 338 349 ადამიანს. სოფლის მოსახლეობა ძირითადად დაკავებულია მომთაბარე ან მიწაზე დამაგრებულ ცხოვრებას და შედგება ბევრი ეთნიკური ჯგუფისაგან: ბამბარა, ბოსო, ფულბე, სონინკები, მანდინკა და ტუკულორი. ყველაზე უფრო მრავალრიცხოვანი ეთნიკური ჯგუფია ბამბარა, რომლებიც ძირითადად დაკავებულები არიან ფერმერული საქმიანობით. რაოდენობით მეორეა ბოსო, რომლებიც როგორც წესი სახლობენ მდინარე ნიგერის სანაპიროებზე და დაკავებულები არიან თევზჭერით. მათ ასევე გადაჰყავთ ხალხი და გადააქვთ საქონელი მდინარე ნიგერზე, რადგანაც იციან მდინარის ყველა ამაღლებული ადგილი და სეზონური ადიდებები. დანარჩენი ეთნიკური ჯგუფი არც თუ ისე მრავალრიცხოვანია და ძირითადად დაკავებულები არიან ვაჭრობით და მომთაბარეობით, ინარჩუნებენ წინაპართა ტრადიციებს.
ეკონომიკა
სეგუს ეკონომიკური საქმიანობის ძირითადი სახეობებია სოფლის მეურნეობა, მეცხოველეობა და თევზჭერა. მთელი წარმოება ძირითადად ორიენტირებულია ადგილობრივ მოსახლეობაზე. მსხვილი გადამამუშავებელი საქმიანობით დაკავებულია 3 ფაბრიკა: COMATEX, CMDT და SUKALA.
ხელოვნება და კულტურა
ბამბარას ტომის ხალხი საკუთარ ცოდნას ერთმანეთს ზეპირსიტყვიერებით გადასცემდა, ამიტომ მათი კულტურული მემკვიდრეობის დიდი ნაწილი უცნობია. შენარჩუნებული კულტურული სახეები მოიცავს ტრადიციულ მუსიკალურ ინსტრუმენტებს, შესანიშნავ ბარდებს-გრიოტებს, ფოლკლორულ ანსამბლებს, ასევე ნიღბებს და მარიონეტებს.
მათი რელიგიური რწმენა საკმაოდ არაერთმნიშვნელოვანია. ბამბარას ხალხი ანიმისტია, მაგრამ ამავდროულად კულტურულ ჩვეულებებში განიცდიან ფეტიშიზმს, ტოტემიზმს და მონიზმს. სეგუში ყველაზე უფრო ცნობილი ხელსაქმეობებია: კერამიკის ნაკეთობები, ქსოვა (გადასაფარებლები, მოსასხამები და ხალიჩები), ბოგოლანფინის (მალის ეროვნული სამოსი) დამზადება, ასევე მხატვრობა და ძერწვა. სეგუ ასევე ითვლება მალის მეთუნეობის ცენტრად.
სეგუში გავრცელებულია ორი არქიტექტურული სტილი: კოლონიალური ფრანგული და ტრადიციული — სუდანური და არასუდანური. სუდანური სტილით გაფორმებულია შენობები და მთავარი რეზიდენციები. ძეგლები და დიდი მეჩეთი ასევე ამ სტილით შენდება. მშენებლობისათვის ადრე გამოყენებული მასალები საკმაოდ დაბალი ხარისხის იყო და დღეისათვის საჭიროა მათი აღდგენაა, რათა არ დაიკარგოს წინაპრების მემკვიდრეობა. ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა სეგუს ცენტრში მდებარე წყალდამწნევი კოშკი.
სქოლიო
კატეგორია:მალის ქალაქები
ქეთევან არახამია-გრანტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
პოკონე
პოკონე (Poconé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 142 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-პანტანალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 779 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.84 კმ²-ზე. ფართობი 17 270 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
სოროკინე
სოროკინე (Сорокине; 2016 წლამდე - კრასნოდონი Краснодон) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 44840 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლუჰანსკის ოლქის ქალაქები
მეჩი
მეჩი (ნეპალ. मेची नदी, मेची नदी) — სასაზღვრო მდინარე ნეპალისა და ინდოეთის ტერიტორიაზე. მდინარე მაჰანანდას შენაკადი. სათავეს იღებს ჰიმალაის მთებში, ნეპალში, ზღვის დონიდან 1500 მეტრზე.
რესურსები ინეტრნეტში
კატეგორია:ნეპალის მდინარეები
ჩერნიჰივკის რაიონი (უკრაინა)
ჩერნიჰივკის რაიონი (Чернігівський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 200 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 17 411 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 15 კაცს კმ²-ზე. ჩერნიჰივკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩერნიჰივკა.
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
გენჩ-ოგლუევის სახლი
გენჩ-ოგლუევის სახლი (Дом купца Генч-Оглуева) — პირველი მრავალსართულიანი საგადასახადო სახლი დონის როსტოვში. მდებარეობს ბალშაია სადოვაიის და სემაშკოს შესახვევის კუთხეში. აგებულია 1883 წელს ალექსანდრე პომერანცევის პროექტის მიხედვით ვაჭარ სტეფან გენჩ-ოგლუევისათვის. აგებულია ეკლექტიკის სტილში და გააჩნია ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
1870-იანი წლების ბოლოს უდიდესმა როსტოველმა ვაჭარმა სტეფან გენჩ-ოგულევმა გადაწყვიტა აეშენებინა საკუთარი საგადასახადო სახლი. სახლის აშენება სთხოვა არქიტექტორ ალექსანდრ პომერანცევს. სავაჭრო სახლის მშენებლობა დაიწყო 1880 წელს და დასრულდა 1883 წელს. პომერანცევისთვის ეს იყო როსტოვში აშენებული პირველი სახლი.
ვაჭარმა გენჩ-ოგულევმა სახლი გააქირავა. პირველ სართულზე მიმდინარეობდა ვაჭრობა, ხოლო მის ზემოთ განთვსებული იყო კანტორები და ბინები. გენჩ-ოგლუევის სახლში გარკვეული პერიოდი მდებარეობდა გაზეთ „აზოვისპირეთის მხარის“ სტამბა. აქვე 1897 წლიდან 1909 წლამდე მდებარეობდა ვოლგა-კამის ბანკის ოფისიც.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1925 წლისათვის აქ განათავსეს სამხრეთ-აღმოსავლეთის კომერციული სააქციონერო ბანკი, დონის როსტოვის რაიონის „ნავთობსინდიკატის“ სამმართველო, მაღაზია „ხორცპროდუქტი“ და სხვ. მეორედან მეოთხე სართულის ჩათვლით განთავსდა საცხოვრებელი ადგილები. 1930-იან წლებში შენობაში გაიხსნა თევზის მაღაზია.
მეორე მსოფლიო ომის დროს განადგურდა შენობის სახურავი. 1948-1949 წლებში სახლი აღადგინეს გ. კალაიჯანის პროექტის მიხედვით. გარემონტების შემდეგ მნიშვნელოვნად შეიცვალა შენობის იერსახე.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
ხენევილია
ხენევილია (Genevilla) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ესტელია-ოქსიდენტალის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 9 კმ². მოსახლეობა — 66 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ზურაბ აზმაიფარაშვილი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[2007 წელს]] ზურაბ აზმაიფარაშვილი (დ. 16 მარტი, 1960, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოჭადრაკე. საქართველოს ჩემპიონი (1980), საერთაშორისო სპორტის ოსტატი (1884), საერთაშორისო დიდოსტატი (1988), სსრკ სპორტის ოსტატი (1978).
1981 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი (ჭადრაკის სპეციალიზაცია). 1983 წელს იყო სსრკ ჩემპიონატის მონაწილე (მოუგო ა. კარპოვს). 1983–1985 წლებში სტუდენტთა მსოფლიო გუნდური პირველობის მონაწილე. პირველი ადგილები დაიკავა საერთაშორისო ტურნირებში: ალბენა (ბულგარეთი, 1984, 1986), ჰარარე (ზიმბამბვე, 1985), ჰავანა (კუბა, 1988), ამსტერდამი, ბერლინი, ლონდონი (1991). ფიდეს მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალური ეტაპების 5-გზის მონაწილე (1997, 1999–2001, 2004). საჭადრაკო ოლიმპიადების მონაწილე (1992–2004). 1998 წელს თავის დაფაზე მოიპოვა მცირე ვერცხლის მედალი: 10-იდან 8. სარეკორდო სარეიტინგო მაჩვენებელი- 2007 ქულა (2003). გარი კასპაროვის სეკუნდანტი მსოფლიოს პირველობის მატჩებში (1987–1994). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტი (1998–2000) და თანაპრეზიდენტი (2000–2004), შავი ზღვის აუზის ქვეყნების საჭადრაკო ასოციაციის პრეზიდენტი (1999–2004), ფიდეს ვიცე-პრეზიდენტი (2002 წლიდან). 2009–2010 წლებში იყო აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების ხელმძღვანელი და კაპიტანი. 2010 წლიდან დღემდე ფიდე-ს აკადემიის სტატუსის მქონე თბილისის საერთაშორისო აკადემიის დამფუძნებელია.
მიღებული აქვს ფიდე-ს უმაღლესი სამწვრთნელო ჯილდო „ბოტვინიკის ხე“ (2010), ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი (2003), ღირსების ორდენი (1996).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები ზ
ტერეზა პორტუგალიელი (1151-1218)
ტერეზა პორტუგალიელი (Teresa de Portugal; დ. 1151 — გ. 6 მაისი, 1218) — ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ I-ისა და დედოფალ მაფალდა სავოიელის ასული. ფლანდრიის გრაფინია 1183-91 წლებში როგორც ფილიპ I-ის, ხოლო ბურგუნდიის ჰერცოგინია 1194-95 წლებში როგორც ოდო III-ის მეუღლე. თავისი ძმის, პორტუგალიის მეფე სანშუ I-ის რეგენტი 1173-84 წლებში.
ბიოგრაფია
ტერეზა დაიბადა 1151 წელს კოიმბრაში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მაფალდა სავოიელის უმცროსი ქალიშვილი. მას სახელი ბებიის, პორტუგალიის გრაფინია ტერეზას პატივსაცემად დაარქვეს.
1173-84 წლებში იგი თავისი ძმის, მეფე სანშუ I-ის რეგენტად მუშაობდა პორტუგალიაში. 1183 წლის აგვისტოში იგი ცოლად ფლანდრიის გრაფ ფილიპ I-ს გაჰყვა და მომავალ წელს მასთან ერთად გადასახლდა ფლანდრიაში, რის გამოც რეგენტობა ჩამოერთვა.
ფილიპისა და ტერეზას ქორწინება ხანმოკლე, უნაყოფო, მაგრამ ბედნიერი აღმოჩნდა. 1191 წელს ფილიპ I უშვილოდ დაიღუპა. მართალია ტერეზას არ უნდოდა, თუმცა ევროპული ტრადიციის მიხედვით თუ ქალი ახალგაზრდა ქვრივდებოდა და ვაჟიც არ რჩებოდა, ან მეორედ უნდა გათხოვილიყო, ან მონაზვნად აღკვეცილიყო, ან სამშობლოში დაბრუნებულიყო. მას არც მონაზვნობა სურდა და არც პორტუგალიაში დაბრუნება, ამიტომაც 1193 წელს ცოლად პრინც ოდო ბურგუნდიელს გაჰყვა, რომელიც 1194 წელს ჰერცოგი გახდა ოდო III-ის სახელით. ტერეზას შვილი არც მასთან ჰყოლია.
ტერეზას საყვარელი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ გათხოვება არ უნდოდა და ამის გამო სინდისი ქენჯნიდა, რის გამოც 1195 წელს ოდოს გაეყარა. ეს საქმე მარტივად დასრულდა, რადგან ქორწინებაში ბავშვები არ იყვნენ.
1195 წლის იანვარში, ტერეზას მოწყალების ნიშნად საფრანგეთის მეფე ფილიპ II ოგიუსტმა ფლანდრიაში პატარა მამული და ვილა აჩუქა, მაგრამ ხელშეკრულების თანახმად მისი გარდაცვალების შემდეგ ეს მიწები ისევ ფრანგებს უბრუნდებოდათ.
1200 წელს ტერეზამ განაცხადა, რომ ბურგუნდიაში მდებარე შატელენიეს ციხე-კოშკი მისი მემკვიდრეობა იყო, რომელიც იმ დროს ბეატრის ბურგუნდიელს ეკუთვნოდა. ბეატრისი საპასუხოდ და მოკავშირის შესაძენად გიენის ჰერცოგზე დაქორწინდა და ბრძოლაში დაამარცხა ტერეზა, რომელსაც ამის შემდეგ პრეტენზია აღარ გამოუთქვამს.
ფლანდრიაში ცხოვრებისას იგი ახლოს იყო საფრანგეთის მეფესთან, რომლის ხელშეწყობითაც მოაწყო თავისი მაზლიშვილის, ფერანდ ფლანდრიელისა და იოანა კონსტანტინოპოლელის ქორწინება.
იგი 1218 წლის 6 მაისს გარდაიცვალა ფლანდრიის ქ. ვორნთან, სადაც ჭაობში უბედური შემთხვევის შედეგად მისი ეტლი ჩაეფლო და ტერეზამ გადმოსვლა ვერ მასწრო. მისი ცხედარი გადაასვენეს და მისი პირველი ქმრის გვერდით დაკრძალეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1151 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1218 კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგინიები კატეგორია:ქალი რეგენტები
პერვომაისკი (ლუჰანსკის ოლქის ქალაქი)
პერვომაისკი (Первомайськ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 38801 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლუჰანსკის ოლქის ქალაქები
ფირუზ დიაკონიძე
ფირუზ დიაკონიძე (დ. 30 აგვისტო, 1946, ქუთაისი) —  ქართველი პედაგოგი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.
1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი, ხოლო 1982 წელს — ასპირანტურა.
დღის წესრიგი მშვიდობისთვის
დღის წესრიგი მშვიდობისათვის — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივანის, ბუტროს ბუტროს-გალის მიერ 1992 წელს დაწერილი ანგარიში, რომელშიც იგი პასუხობს გაეროს უშიშროების საბჭოს თხოვნას „ანალიზისა და რეკომენდაციების“ თაობაზე, მშვიდობის დამყარების და მშვიდობის ყოფის/მხარდაჭერის გასაძლიერებლად.
ფირუზ დიაკონიძე
1963 წლიდან იყო ქუთაისის ლითოფონის ქარხნის მუშა, არასაუწყებო დაცვის დარაჯი, საქწიგნის მერვე ზონალური გაერთიანების წიგნის დამტარებელი, 1978 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწერობას, იყო ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ქუთაისის ავტომშენებელთა საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, საქართველოს ჰელსინკის კავშირი, ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა კომისიის წევრი.
დღის წესრიგი მშვიდობისთვის
მშვიდობის ყოფის/მხარდაჭერის შეზღუდულობის აღიარების შემდეგ, განსაკუთრებით კი, მას შემდეგ, რაც მსგავსი მცდელობები მრავლად იყო 1990-იან წლებში, 1992 წელს მოწვეულ იქნა გაეროს უშიშროების საბჭო, პირველად სახელმწიფოთა მეთაურების დონეზე. კონფერენციის დასასრულს 15-მა წევრმა ქვეყანამ შეიმუშავა წინადადება, რომლითაც იმჟამინდელ გენერალურ მდივან ბუტროს ბუტროს-გალს სთხოვა სამომავლო რეფორმების შესახებ ანგარიშის წარდგენა. თავიანთ განცხადებაში სახელმწიფოს მეთაურებმა აღნიშნეს, რომ:
ფირუზ დიაკონიძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები ფირუზ
დღის წესრიგი მშვიდობისთვის
გაეროს უშიშროების საბჭომ დაინახა ის, რასაც მშვიდობის ყოფის (მხარდაჭერის) კრიტიკოსები აღნიშნავდნენ და ამასთან, რაც იმდროინდელმა ჩავარდნებმა აჩვენა: მხოლოდ მშვიდობის ყოფა (მხარდაჭერა), როგორც ეს პრაქტიკაში ხორციელდებოდა, არ იყო საკმარისი ხანგრძლივი მშვიდობის უზრუნველსაყოფად.
დღის წესრიგი მშვიდობისათვის ხაზს უსვამს ბუტროს-გალის მოსაზრებებს, თუ როგორ უნდა უპასუხოს გაერომ კონფლიქტებს ცივის ომის შემდგომ მსოფლიოში.
დოკუმენტის მიხედვით, კონფლიქტების პრევენციისა და მოგვარებისათვის, მშვიდობის შენარჩუნების მიზნით გაერო-ს ამოცანებია:
გაეროს მე-6 გენერალური მდივნის, ბუტროს ბუტროს-გალის მიერ შემუშავებული „დღის წესრიგი მშვიდობისათვის“ აღწერს პრევენციული დიპლომატიის მთელ რიგ დამატებით პროცესებსა და შესაძლებლობებს, რომლებიც საერთაშორისო საზოგადოებას შეუძლია გამოიყენოს მშვიდობის ყოფის/მხარდაჭერის ღონისძიებამდე, ან პარალელურად. ბუტროს-გალი დოკუმენტით ასევე გვთავაზობს ტერმინების - მშვიდობის დამყარება, მშვიდობის ყოფა/მხარდაჭერა - განმარტებებს.
დოკუმენტის მიხედვით:
პრევენციული დიპლომატია ცდილობს დავების მოგვარებას ძალადობის აღმოცენებამდე; მშვიდობის დამყარება და მშვიდობის ყოფა/მხარდაჭერა კი მიმართულია კონფლიქტების შეწყვეტისა და მშვიდობის შეინარჩუნებისაკენ, მისი მიღწევისთანავე. წარმატების შემთხვევაში, ისინი აძლიერებენ პოსტ-კონფლიქტურ პერიოდში მშვიდობის მშენებლობის შესაძლებლობას, რასაც შეუძლია ხელი შეუშალოს ერებს/ხალხებს შორის ძალადობის განმეორებას.
დოკუმენტის ყველაზე დიდ დამსახურებად მიიჩევა, „პოსტ-კონფლიქტურ პერიოდში მშვიდობის მშენებლობის“ კონცეფციის შემოთავაზება, რომელიც განსაზღვრულია, როგორც „ყველა იმ ქმედებათა იდენტიფიცირება და მხარდაჭერა, რომლებიც მიმართულია მშვიდობის განმტკიცებისა და გამყარებისაკენ, რათა თავიდან იქნას აცილებული კონფლიქტის გამეორება.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერო კატეგორია:მშვიდობა კატეგორია:მშვიდობა და კონფლიქტის კვლევა
სელკუცა-ნოუე
სელკუცა-ნოუე (Sălcuţa Nouă) — სოფელი მოლდოვაში, კეუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 27 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 359 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კეუშენის რაიონის სოფლები
კონსტანტინოპოლის ალყა (717-718)
კონსტანტინოპოლის ალყა — არაბთა მიერ მეორე უშედეგო მცდელობა, დაეკავებინათ ბიზანტიის დედაქალაქი კონსტანტინოპოლი. მიმდინარეობდა 717-718 წლებში. ეს ალყა იყო არაბთა ოცწლიანი წარმატებული ომის კულმინაცია. ამ დროს ბიზანტიელთა ძალა შესუსტებული იყო შიდა არეულობების შედეგად. 716 წელს ბიზანტიურ მცირე აზიაში მასლამა იბნ აბდ ალ-მალიკი შეიჭრა. მათ სურდათ სამოქალაქო არეულობებში გახვეული ბიზანტიის იმპერატორ თეოდოსიუს III-ის წინააღმდეგ აჯანყებული ლეონ ისავრიელი გამოეყენებინათ, თუმცა ლეონმა ეს კავშირი ტახტის ხელში ჩასაგდებად გამოიყენა.
კონსტანტინოპოლის ალყის შემდეგ ძლიერ შესუსტდა არაბთა ლაშქრობები ბიზანტიის წინააღმდეგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები კატეგორია:არაბთა სახალიფოს ბრძოლები კატეგორია:VIII საუკუნის ბრძოლები
ელიზაბეტ დე ვალუა
ელიზაბეტ დე ვალუა (Élisabeth de Valois, Isabel de Valois; დ. 2 აპრილი, 1545, ფონტენბლოს სასახლე, პარიზი, საფრანგეთის სამეფო — გ. 3 ოქტომბერი, 1568, არანხუესის სასახლე, მადრიდი, ესპანეთის იმპერია), აგრეთვე ცნობილია, როგორც ისაბელი — ვალუას დინასტიის ანჟულიმელთა განშტოების წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ანრი II-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ეკატერინე მედიჩის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. ესპანეთის კოლონიური იმპერიის დედოფალი 1559-1568 წლებში როგორც ფილიპე II-ის მესამე ცოლი.
დაიბადა ფონტენბლოს სასახლეში და გაიზარდა თითქმის მისსავე ასაკის ძმასთან, საფრანგეთის დოფინ ფრანსუასთან და მის მომავალ ცოლთან, შოტლანდიის დედოფალ მერი სტიუარტთან ერთად, რომელთანაც ძალიან ახლო და მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა მთელი ცხოვრების მანძილზე. მშვიდი და კეთილი ელიზაბეტი ხშირად ეწინააღმდეგებოდა ეკატერინე მედიჩს, მაგრამ დედოფალს ის მაინც გამორჩეულად უყვარდა.
1551 წლიდან იგეგმებოდა მისი დაქორწინება ინგლისის მეფე ედუარდ VI-ზე, თუმცა სასიძოს ადრეული გარდაცვალების გამო ქორწინება ვერ შედგა. ამის შემდეგ იგი დანიშნეს ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ის ერთადერთ ვაჟზე, ასტურიის პრინც დონ კარლოსზე. თუმცა, 1559 წელს დადებული კატო-კამბრეზის სამშვიდობო ხელშეკრულების შემდეგ ელიზაბეტი პირდაპირ მეფე ფილიპეს შერთეს ცოლად. სწორედ მათ ქორწილში დაიღუპა ელიზაბეტის მამა. მათი მარიონეტული ქორწინება ჯერ ნოტრ-დამში შედგა, სადაც ფილიპეს როლს ალბას ჰერცოგი ასრულებდა, ნამდვილი ქორწილი კი გვადალახარაში გაიმართა. ამრიგად 14 წლის ელიზაბეტი ესპანეთის დედოფალი გახდა, როგორც ფილიპეს მესამე ცოლი.
მეფე ფილიპე ძლიერ მოიხიბლა თავისი მეუღლით, რის გამოც სამეფო კარიდან თავისი ყველა საყვარელი გაუშვა და მიუხედავად ასაკობრივი სხვაობისა, თავად ელიზაბეტსაც მალევე შეუყვარდა ქმარი. თავის წერილებში იგი დედას უმხელს, რომ ქორწინებით დიდად კმაყოფილი იყო. ფილიპე ზრუნავდა თავისი ცოლის გართობასა და სიამოვნებაზე, რის გამოც მან დაუქირავა პირველი იტალიელი ქალი მხატვარი სოფონისბა ანგისოლა, რომელიც ესპანეთის სამეფო კარის მხატვარი იყო 1569 წლამდე. ელიზაბეტი ზრუნავდა სამ ახალგაზრდა პრინცზე, რომლებიც სამეფო კარზე ცხოვრობდნენ, ესენი იყვნენ დონ კარლოსი (ფილიპეს ვაჟი პირველი ცოლისგან), დონ ხუანი (ფილიპეს მამის, იმპერატორ კარლ V-ის უკანონო ვაჟი) და ალესანდრო ფარნეზე (კარლ V-ის უკანონო ქალიშვილის, მარგარეტის ვაჟი). სწორედ ამის გამო მეფესა და დედოფალს კიდევ უფრო ახლო და თბილი ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ. მიუხედავად დონ კარლოსის უცნაური და შეშლილი ქმედებებისა, ელიზაბეტს მისდამი მაინც კარგი დამოკიდებულება ჰქონდა და როცა ფილიპემ იგი დააპატიმრებინა, დედოფალი რამდენიმე დღის განმავლობაში ტიროდა.
მისი გარდაცვალების შემდეგ მრავალი ისტორია და ლეგენდა შეთხზეს მის ცხოვრებაზე. ამათგან ყველაზე საინტერესოა ელიზაბეტისა და დონ კარლოსის ფარული სიყვარულის ისტორია, რომელიც ოპერა „დონ კარლოსს“ დაედო საფუძვლად.
ბავშვობა
ელიზაბეტი დაიბადა 1545 წლის 2 აპრილს ფონტენბლოს სამეფო სასახლეში, პარიზში. საფრანგეთის დოფინ ანრი დე ვალუასა და მისი ცოლის, მადამ დოფინ ეკატერინე მედიჩის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. მიუხედავად იმისა, რომ დოფინთა წყვილს უკვე ჰყავდათ ვაჟი — პრინცი ფრანსუა, გოგონას გაჩენა მაინც არ გაჰხარებიათ, რადგან მათი უფროსი ვაჟი ძალზედ სუსტი და ავადმყოფი ბავშვი იყო, რის გამოც მათ „სათადარიგოდ“ მეორე ვაჟიც სურდათ. ელიზაბეტის მამა იყო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ისა და მისი განსვენებული მეუღლის, დედოფალ კლაუდია დე ვალუას შუათანა ვაჟი.
პრინცესა ელიზაბეტი დაბადებიდანვე გამოირჩეოდა საკმაოდ არამყარი ჯანმრთელობით. მართალია მას რაიმე თანდაყოლილი მანკი არ ჰქონია, მაგრამ მას ძალიან მალე და ადვილად ეყრებოდა ყველა სენი და ვირუსი. 1545 წელსვე, სულ რამდენიმე თვის ელიზაბეტი გრიპით დაავადდა, რომელმაც ამავე წელს შეიწირა ბიძამისის, ორლეანის ჰერცოგ შარლ დე ვალუას ჯერ მხედველობა, შემდეგ კი სიცოცხლეც. მას შემდეგ რაც გრიპს სასწაულებრივად გადაურჩა ფილტვების ანთება შეეყარა. როგორც ვიცით ეს დაავადება მაშინ განუკურნებლად მიიჩნეოდა, რის გამოც უკვე ყველა ფიქრობდა, რომ პატარა პრინცესა დიდხანს ვერ გაატანდა. მიუხედავად ამისა, ელიზაბეტი რთულად, მაგრამ მაინც განიკურნა, რაც ყველამ ღვთიურ სასწაულად მიიჩნია და დიდი ნადიმიც გაიმართა. თუმცა მისი ბავშვობის ავადმყოფობები ამით არ დასრულებულა და წლების მანძილზე მას კიდევ არაერთი სენი შეეყარა.
ნათლობა
ელიზაბეტი ჯერ კიდევ მაშინ დაიბადა, როდესაც საფრანგეთში ბაბუამისი ფრანსუა I მეფობდა,  მამამისს კი ორლეანის ჰერცოგის წოდება ჰქონდა. 1546 წელს ფრანგებსა და ინგლისელებს შორის დამყარდა არდრეს მშვიდობა, რითაც მათ შორის მიმდინარე ორწლიანი ომი შეწყდა და ქალაქი ბულონიც ფრანგებს დაუბრუნდა.
სწორედ ამ დროს შედგა ფრანსუას უფროსი შვილიშვილის, პრინცესა ელიზაბეტის ნათლობაც. ინგლისელი ელჩები და დიდგვაროვნები, ფრანგებთან ერთად ესწრებოდნენ და მონაწილეობასაც იღებდნენ ამ ცერემონაში. ის ინგლისელები, რომლებიც მის ნათლობას ესწრებოდნენ იყვნენ ჯონ დადლი, ლორდი საილსი და ინგლისის ადმირალი ლორდი თომას ჩენელი. ყველა ეს დიდებული ფონტენბლოს სასახლეში დააბინავეს. ელიზაბეტის ნათლობა, სწორედ რომ ფონტენბლოში იგეგმებოდა, რომლის შესასვლელთანაც ამ ამბის აღსანიშნავად ვარსკვლავის ფორმის ოქროს პლატფორმა ააგეს, რომელიც ლურჯი აბრეშუმით იყო მორთული. პლატფორმის გარშემო დიდი მაგიდები იყო, სადაც მოსული სტუმრების საოცარი საჩუქრები ეწყო. აქ იყო ყველაფერი საუკეთესო, დაწყებული უძვირფასესი სამკაულებით, დასრულებული შვეიცარიელი გვარდიელების მიერ მირთმეული განძით.
ნათლობა წმინდა ტრინიტეს სახელობის სამლოცველოში შედგა, რომელიც იტალიელი დიზაინერების მიერ იყო გაფორმებული. კედლებზე ჩამოკიდებული იყო მეფე ჰენრი VIII-ის მიერ გამოგზავნილი ძვირფასი ფარდაგები, ხოლო საკურთხევლამდე სპეციალურად ამ დღისთვის ჩამოტანილი სპარსული ხალიჩები იყო დაფენილი. ნათლობა 1546 წლის 6 ივნისს შედგა. თავდაპირველად ცერემონიის დაწყებამდე ფრანსუა I-ის ბრძანებით ორასი ფრანგი ოფიცერი განლაგდა, რათა მოსული სტუმრების დაცვა უზრუნველეყოთ.
პატარა ელიზაბეთი ოთხ წარჩინებულ ფრანგს ეჭირა ხელში. მისი ნათლიები კი იყვნენ მამამისის დედინაცვალი, მეფე ფრანსუა I-ის მეორე მეუღლე დედოფალი ელეონორ ავსტრიელი და ასევე ფრანსუას დის შვილი, ნავარის დედოფალი ჟანა დ’ალბრე. გარდა ამისა ამ დიდ ცერემონიალს ესწრებოდა უამრავი ფრანგი დიდგვაროვანი. ცნობილია, რომ კარდინალ დე ბურბონისა და ბევრი სხვა ეპისკოპოსისათვის ეკლესიაში ადგილი აღარ დარჩა, რამაც დიდად გაანაწყენა ისინი.
ცერემონიის დაწყების თანავე გალობაც დაიწყო. მეფე და ელიზაბეტის მშობლები საკურთხევლის მარჯვნივ ისხდნენ. კარდინალმა  დე ბურბონმა იკითხა, თუ რა დაარქვეს პატარა პრინცესას, ინგლისის ელჩმა კი საკმაოდ ხმამაღლა წამოიყვირა ელიზაბეტი. ამ შეძახილმა ცერემონიალის შეფერხება გამოიწვია, მაგრამ საბოლოოდ ყველაფერი კარგად დასრულდა. იმავე საღამოს მეფე ფრანსუამ დიდი საზეიმო ბანკეტი გამართა, რასაც ბოლოს ბალეტი და სიმღერები მოჰყვა. მომდევნო დღეს დიდი ტურნირი გაიმართა, სადაც ელიზაბეტის მამა, დოფინი ანრი შეერკინა ლავალის გრაფს. რაღათქმაუნდა დოფინმა გაიმარჯვა, ლავალმა და მისმა მხლებლებმა კი დამარცხება აღიარეს.
დედამისის, მადამ დოფინ ეკატერინე მედიჩის გადაწყვეტილებით პატარა ელიზაბეტი ამიერიდან სენ-ჟერმენ-ან-ლაის სასახლეში გაიგზავნა აღსაზრდელად და განათლების მისაღებად.
ჰიუსეინჰაჯილი
ჰიუსეინჰაჯილი (Hüseynhacılı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1194 კაცი.
ელიზაბეტ დე ვალუა
მშობლები
ელიზაბეტის დედა, ეკატერინე მედიჩი იყო ურბინოს ჰერცოგ ლორენცო II მედიჩისა და მისი ცოლის, მადლენ დე ლა ტურ ოვერნელის ერთადერთი შვილი. ეკატერინე დაიბადა 1519 წლის 13 აპრილს ფლორენციის სამეფო სასახლეში. ეკატერინეს დედა, ჰერცოგინია მადლენი ქალიშვილის გაჩენიდან სულ ორ კვირაში დაიღუპა, ამ ამბიდან ერთ კვირაში კი ლორენცოც გარდაიცვალა. პატარა ეკატერინეზე ზრუნვა ჯერ ბებიამისმა, ალფონსინა ორსინიმ, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მამიდამ, კლარისა მედიჩიმ იკისრა. მინი|286x286პქ|ანრისა და ეკატერინეს ქორწინება რაც შეეხება ელიზაბეტის მამას, ანრი დე ვალუას, იგი საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ კლაუდია დე ვალუას შუათანა ვაჟი იყო და ორლეანის ჰერცოგის წოდებას სჯერდებოდა. დედამისი ჯერ კიდევ მაშინ დაიღუპა, როდესაც ანრი სულ ხუთი წლის იყო, ექვს წელიწადში კი ფრანსუამ მეორე ცოლი შეირთო. ეს იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ის ქვრივი ელეონორ ავსტრიელი. მეფე ფრანსუას თავიდანვე ჰქონდა იმის დიდი ამბიცია, რომ ანრი ეკატერინეზე დაექორწინებინა და ასე დაჰპატრონებოდა ურბინოს. საბოლოოდ ფრანსუა და ეკატერინეს იმ დროინდელი მეურვე, რომის პაპი კლემენტ VII შეთანხმდნენ მათ დაქორწინებაზე, იმის სანაცვლოდ, რომ ურბინო საფრანგეთს გადაეცემოდა, ვატიკანი კი მხარს ფრანგებს დაუჭერდა ესპანელებთან ბრძოლაში. 1533 წლის 28 ოქტომბერს მარსელში ანრი და ეკატერინე დაქორწინდნენ.
ჰიუსეინჰაჯილი
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
ელიზაბეტ დე ვალუა
მშობლები
ეკატერინესა და ანრის ქორწინების პირველი ათი წლის მანძილზე შვილი არ უჩნდებოდათ, რის გამოც ანრიმ არაერთხელ გამოთქვა განქორწინების სურვილი. ეკატერინე ყველანაირად ცდილობდა ბავშვის გაჩენას. იგი სვამდა და იყენებდა ათასგვარ წამალს თუ ამაზრზენ ნაყენს, მაგრამ მაინც არაფერი შველოდა. საბოლოოდ გადაწყვიტეს, რომ იგი მონასტერში გაეშვათ, ანრი კი მეორედ დაექორწინებინათ. თუმცა ეკატერინეს მეფე ფრანსუა მფარველობდა, რომელიც მათ განქორწინებას აფერხებდა და საბოლოოდ 1544 წლის 20 იანვარს ეკატერინემ ვაჟი გააჩინა, რომელსაც მამამთილის პატივსაცემად ფრანსუა დაარქვა. რადგანაც ახალშობილი ძალიან სუსტი იყო, ეკატერინეს მისი დაკარგვის ეშინოდა, ამიტომაც მომდევნო 12 წლის მანძილზე მან კიდევ ცხრა ბავშვი გააჩინა, აქედან ოთხი ვაჟი და ხუთი გოგონა, რომელთაგან ერთი ვაჟი და ორი გოგონა ჩვილობაში დაიღუპა. საბოლოოდ ეკატერინესა და ანრის ათი შვილიდან მხოლოდ შვიდმა მიაღწია ზრდასრულობამდე.
წარმოშობა და ნათესაური კავშირები
ელიზაბეტ ვალუა პირდაპირი შთამომავალი იყო საფრანგეთის პირველი მეფე ჰუგო კაპეტისა. ასევე მისი წინაპარი იყო საფრანგეთის წმინდანად შერაცხული მეფე ლუი IX. იგი ასევე პირდაპირი შთამომავალი იყო ვალუას დინასტიის დამაარსებელ გრაფ შარლ დე ვალუასი. ელიზაბეტი წარმოადგენდა ვალუას დინასტიის ორლეანელთა გვერდითი შტოს კიდევ ერთი ქვეგანშტოების, ანჟულიმელი ვალუებს, რომლებიც საფრანგეთში 1515 წელს გამეფდნენ ფრანსუა I-ის სახით. მინი|256x256პქ|[[ანრი II (საფრანგეთი)|ანრი II-ის ოჯახი, საათის ისრის მიმართულებით: საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I, მისი ცოლი კლაუდია ვალუა, მეფე შარლ IX, მისი ცოლი ელიზაბეთ ავსტრიელი, ელიზაბეტ ვალუა, ალანსონის ჰერცოგი ფრანსუა ვალუა, ლოთარინგიის ჰერცოგინია კლაუდია ვალუა, მისი ქმარი შარლ III, საავოიის ჰერცოგინია მარგარიტა ვალუა, ნავარის დედოფალი მარგარიტა ვალუა, საფრანგეთის მეფე ანრი III, შოტლანდიის დედოფალი მერი სტიუარტი და მისი ქმარი, საფრანგეთის მეფე ფრანსუა II ვალუა, ცენტრში კი თავად ანრი და ეკატერინე მედიჩი]] ელიზაბეტი შესაძლოა ითქვას, რომ უამრავ ევროპელ მონარქს ენათესავებოდა. მამამისის დეიდა, რენე დე ვალუა იყო ფერარის ჰერცოგინია, როგორც ერკოლე II დ’ესტეს მეუღლე, რომელიც თავის მხრივ ლუკრეცია ბორჯიას ვაჟი და რომის პაპ ალექსანდრე VI-ის შვილიშვილი იყო. ამ მხრივ ელიზაბეტს ახლო ნათესაური კავშირი ჰქონდა ბორჯიებთან, დ’ესტეებთან და დე გიზებთან, ვინაიდან რენეს ასული ანა სწორედ ფრანსუა დე გიზის მეუღლე იყო. დედის ხაზით იგი ტოსკანელი მედიჩების პირდაპირი შთამომავალი იყო, რაც შემდგომში ფილიპემ გამოიყენა კიდეც ტოსკანაში შესაჭრელად. აღსანიშნავია ისიც, რომ მისი მამიდა მადლენი შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ V-ზე იყო დაქორწინებული, რითაც იგი სტიუარტებსაც ენათესავებოდა. ბაბუამისის და, დედოფალი მარგარიტა კი ნავარის მეფეზე იყო გათხოვილი, რითაც იგი როგორც ბურბონებს, ასევე დ'ალბრეებს ენათესავებოდა.
ელიზაბეტს ცხრა და-ძმა ჰყავდა, რომელთაგან სამი ადრევე დაიღუპა, დანარჩენი ექვსნი კი იყვნენ: საფრანგეთისა და შოტლანდიის  მეფე ფრანსუა II, ლოთარინგიისა და ბარის ჰერცოგინია კლაუდია ვალუა, საფრანგეთის მეფე შარლ IX, საფრანგეთისა და პოლონეთ-ლიტვის მეფე ანრი III, საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი მარგარიტა ვალუა და ანჟუსა და ალანსონის ჰერცოგი ფრანსუა ვალუა. ცხადია იგი მათი მეუღლეების ნათესავი გამოდიოდა, რომლებიც იყვნენ შოტლანდიის დედოფალი მერი სტიუარტი, ლოთარინგიის მეფე შარლ III, საფრანგეთის დედოფალი ელიზაბეთ ავსტრიელი (რომელიც აგრეთვე ფილიპე II-ის დის შვილი იყო), ასევე დედოფალი ლუიზა დე ლორენ-ვედემონი და მეფე ანრი IV დე ბურბონი.
ქორწინების შემდეგ ელიზაბეტმა კიდევ უფრო მეტი და მძლავრი ნათესაური კავშირები შეიძინა ჰაბსბურგების, ავისების, ოლდენბურგებისა და სხვა წარჩინებულ დინასტიებთან. მისი დედამთილი იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მარია არაგონელის ასული ისაბელ პორტუგალიელი, ხოლო მამამთილი ესპანეთის დედოფალ ხუანა შეშლილისა და ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპე ლამაზის ვაჟი კარლ V იყო. ამასთან ელიზაბეტს ორი მულიც ჰყავდა - პირველი ეს იყო საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია ესპანელი, რომლის ასულიც იყო ელიზაბეტის ძმის ცოლი ელიზაბეთ ავსტრიელი და ასევე ფილიპეს მეოთხე ცოლი ანა ავსტრიელი. ხოლო მეორე მული ეს იყო პორტუგალიის პრინც ჟაო მანუელის ქვრივი ხუანა ავსტრიელი, რომელიც პორტუგალიის მეფე სებასტიან I-ის დედა იყო.
ელიზაბეტს ორი ქალიშვილი ჰყავდა — ისაბელ კლარა ეუხენია და კატალინა მიკაელა. ისაბელ კლარა ეუხენია 1599 წელს ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ისა და მარია ესპანელის (ფილიპეს და) ვაჟ ალბერტ VII ავსტრიელს, თუმცა მათ შვილები არ ჰყოლიათ. ამრიგად ელიზაბეტი თავისი მულის მძახალიც იყო. მისი მეორე ქალიშვილი კატალინა მიკაელა კი ცოლად გაჰყვა სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე I-ს, რომელიც ჰერცოგ ემანუელე ფილიბერტოსა და მისი ცოლის, მარგარიტა ვალუას (ელიზაბეტის მამიდა) ვაჟი იყო, რითაც ელიზაბეტი თავისი მამიდის ძმის შვილიც იყო და მძახალიც. შვილიშვილებიც ელიზაბეტს მხოლოდ კატალინას ხაზით ჰყავდა, რომელთა ქორწინებებითაც იგი დაუნათესავდა ფრანგ ბურბონებს, იტალიელ ფარნეზეებს, დ’ესტეებსა და გონძაგებს.
წინაპრები
ელიზაბეტ ვალუას წინაპრები
ადრეული წლები და განათლება
ელიზაბეტის დედამ განიზრახა, რომ მისთვის სრულყოფილი განათლება მიეცა. ანრი II-ის გამეფების შემდეგ დიდი სამეფო ოჯახი სენ-ჟერმენ-ან-ლაის სასახლეში გადავიდა და ცხადია, ელიზაბეტმაც სწორედ აქ გაატარა თავისი ბავშვობა. პატარა ელიზაბეტი და კლაუდია აღსაზრდელად სამეფო გადიას, ამიენის ჰერცოგინიას მიაბარეს. გარდა ისტორიის, გეოგრაფიის, ხელოვნების, ლიტერატურის, ასტრონომიის, ფილოსოფიისა და ცეკვისა, პატარა პრინცესები ასევე სწავლობდნენ ხელსაქმეებსაც, როგორებიცაა ქარგვა, ქსოვა და მედიცინაც კი. ზოგადად, ძველი ფრანგული ტრადიცია იყო, რომ მეფის ასულებს აუცილებლად კარგად უნდა სცოდნოდათ მედიცინა და ასევე პირველადი დახმარება.
1548 წლის 13 აგვისტოს საფრანგეთის სამეფო კარზე თავისი მცირე ამალითურთ ჩავიდა შოტლანდიის ხუთი წლის დედოფალი მერი სტიუარტი, რომელიც ელიზაბეტის ძმაზე, დოფინ ფრანსუაზე დანიშნეს. ანრი II მომავალი რძლისადმი დიდი სიმპატიით განეწყო და იგი ელიზაბეტთან ერთად დააბინავა, რათა გოგონები დებივით აღზრდილიყვნენ. შეიძლება ითქვას, რომ ანრის ჩანაფიქრი ასრულდა და სიცოცხლის ბოლომდე ძალიან ახლო და თბილი ურთიერთობა ჰქონდათ მერისა და ელიზაბეტს. გოგონები ერთად იღებდნენ საუკეთესო განათლებას და შეისწავლიდნენ უცხო ენებს, როგორებიცაა ლათინური, ბერძნული, იტალიური და ესპანური, თავად მერი კი დამატებით ფრანგულსაც სწავლობდა. მერისა და ელიზაბეტის განათლების მსვლელობას დიდი გულისყურით ზედამხედველობდა ანტუანეტ დე ბურბონი, გიზის ჰერცოგინია, რომელიც მერის ბებია იყო, როგორც დედამისის, დედოფალ მარია დე გიზის დედა. გარდა უცხო ენებისა, მათ ასევე ასწავლიდნენ ისტორიას, პოეზიას, რიტორიკას, მუსიკასა და ცეკვას. პატარა ელიზაბეტი მალევე გახდა წარჩინებული მოსწავლე რადგან იგი ყველა საგანს საოცრად მალე ითვისებდა. იგი ძალიან ენერგიული და ცოცხალი გოგონა იყო.
მოლაპარაკებები
1550 წლიდან დაიწყო მოლაპარაკებები ელიზაბეტისა და ინგლისისა და ირლანდიის მეფე ედუარდ VI-ის ქორწინებასთან დაკავშირებით. მინი|ინგლისისა და ირლანდიის მეფე ედუარდ VI 1552 წელს 1551 წლის ივლისში, საფრანგეთის ელჩი მარშალ ანდრეი ეწვია ინგლისის სამეფო კარს რათა ინგლისის ახალგაზრდა მეფე ედუარდსა და საფრანგეთის პრინცესა ელიზაბეტ ვალუას ქორწინებასთან დაკავშირებული მოლაპარაკებები ეწარმოებინა. ინგლისელები ფრანგებს ღირსეულად დახვდნენ. მათ აშენებული ჰქონდათ სპეციალურად ამ ვიზიტისთვის საბანკეტო სახლები, სადაც მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები და საღამოს დიდი ბანკეტები იმართებოდა. საბანკეტო სახლები ედუარდის ბრძანებით აგებული იყო ჰაიდის ბაღში, სადაც მთელი ინგლისური არისტოკრატია იყრიდა თავს. ასევე იქ იყვნენ მემატიანეები რომლებიც ამ ყველაფერს ასე აღწერდნენ:
საქორწინო კონტრაქტის გაფოქმებამ ფრანგებიც გაახარა. მათ დიდი ბანკეტი გამართეს პრინცესა ელიზაბეტისა და ედუარდის მომავალ შეუღლებასთან დაკავშირებით. ამის შემდეგ ედუარდმა დედინაცვლის, ქვრივი დედოფლის ქეთრინ პარის ზეგავლენით ელიზაბეტს უძვირფასესი ალმასის კოლიე გაუგზავნა.
1551 წლის ზაფხულში ფლორენციელი დიპლომატის ანტონიო გუოჯოტის წყალობით საბოლოოდ დასრულდა საქორწინო მოლაპარაკებები და უკვე მზადება დაიწყო. 1550 წელს ინგლისსა და საფრანგეთს შორის დაიდო სამშვიდობო ხელშეკრულება. ექვსი თვის შემდეგ საღვთო რომის იმპერატორმა კარლ V-მ საფრანგეთში არსებული ვითარების გასარკვევად ანრი II-სა და ეკატერინე მედიჩის ელჩი გაუგზავნა სიმონ რეინარდის სახით, რომელმაც კარლს ანრისა და ეკატერინეს სამეფო კარზე მიმდინარე მოვლენები შემდეგნაირად გააცნო:
ინგლისის მომავალი დედოფალი
1551 წლიდან უკვე დაიწყო დიდი საქორწინო სამზადისი, რასაც შედეგად ელიზაბეტის ინგლისში გადედოფლება უნდა მოჰყოლოდა, ეს კი თავისთავად ინგლისისა და საფრანგეთის ურთიერთობების უკიდურეს დათბობას გამოიწვევდა.
მინი|321x321px|პრინცესა ელიზაბეტი|ალტ=|მარცხნივ სულ მალე ინგლისის ელჩმა საფრანგეთის სამეფო კარზე ჩაიტანა 13 წლის ედუარდის პორტრეტი, რითაც 6 წლის ელიზაბეტმა პირველად იხილა თავისი საქმრო. ამის სანაცვლოდ ელჩმა ინგლისში ელიზაბეტის პორტრეტი წაიღო, რათა ედუარდსაც ენახა საცოლე. ინგლისის ელჩთან ერთად საფრანგეთში ჩავიდა ლედი ელისაბედი, რომელიც პრინცესა ელიზაბეტის ფრეილინი გახდა და დაევალა მისთვის ინგლისური ენისა და ინგლისის სამეფო კარზე ქცევის წესები სწავლება, რასაც თავი წარმატებით გაართვა.
1551 წლის მარტში ინგლისის ელჩი საფრანგეთს კვლავ ესტუმრა, რის დროსაც მან განაცხადა:
ელჩმა რაც განაცხადა, სრული სიმართლე იყო. ედუარდმა ელიზაბეტის პორტრეტი თავის საძინებელში განათავსა, თუმცა ის არ იყო ჩვეულებრივი პორტრეტი. ელიზაბეტის პორტრეტი იყო ძალიან დიდი, ჩვეულებრივი ადამიანის ზომის, რათა ედუარდს პირდაპირ წარმოეგდინა თავისი საცოლე. ასევე ცნობილია, რომ იგი მის პორტრეტს არც თუ ისე იშვიათად ესაუბრებოდა კიდეც. დღეს ეს პორტრეტიც და ისიც, რომელიც ელიზაბეტს გაუგზავნა ლუვრში ინახება.
1551 წლის 25 ივლისს, ექვსი დღის შემდეგ რაც ფრანგო-ინგლისური ქორწინების კონტრაქტი დაიდო, ედუარდის პირველმა მინისტრმა, ვერვიკის ერლმა ჯონ დადლიმ წერილი გაუგზავნა ჩემბელინის ლორდ თომას დარსის, რომელიც მისი საუკეთესო მეგობარი იყო. წერილში დადლი დარსის მოუთხრობდა ელიზაბეტ ვალუას პორტრეტზე, რომელიც ედუარდის პალატში ეკიდა.
1553 წლის იანვრიდან მოყოლებული, მეფე ედუარდი ძლიერ ავადმყოფობდა, რის შედეგადაც ამავე წლის 6 ივლისს, 15 წლის ასაკში მყოფი ედუარ VI გარდაიცვალა. ცხადია საფრანგეთ-ინგლისის ალიანსი გაუქმდა და ინგლისის ტახტზე ედუარდის და, დედოფალი მერი I ავიდა, რომელიც ფრანგების მოსისხლე მტრის, ესპანელების მოკავშირე გახდა.
ნიშნობა დონ კარლოსზე და ფრანსუას ქორწინება
ფრანგული ტრადიციისდა მიხედვით, უმაღლესი არისტოკრატების შვილები, სამეფო სასახლისგან მოშორებით უნდა აღზრდილიყვნენ, ვინაიდან სამეფო კარზე ბავშვების ადგილი არ იყო. როდესაც ელიზაბეტს ათი წელი შეუსრულდა დედამისმა იგი სამეფო კარზე გადაიყვანა. პრინცესა ელიზაბეტი ძალიან ლამაზი და დახვეწილი მანერების მქონე გოგონა იყო, რომელიც დიდ დროს ატარებდა დედასთან. მიუხედავად იმისა, რომ იგი შოტლანდიის დედოფალ მერი სტიუარტთან ახლოს იყო, მის საუკეთესო მეგობრები მაინც მისი ბიძაშვილები: ვანდომის გრაფინია ჟანა დ’ალბრე და მონტესპიერის ჰერცოგინია ანა დე ბურბონი იყვნენ. მინი|293x293პქ|ელიზაბეტის მეორე საქმრო, ასტურიის პრინცი დონ კარლოს ესპანელი 1555 წლის მაისში შედგა ლა მარკის კონფერენცია, რომელზეც საღვთო რომის იმპერატორმა კარლ V-მ და ელიზაბეტის მამამ, საფრანგეთის მეფე ანრი II-მ მოითათბირეს და მშვიდობის დამყარების სურვილი გამოთქვეს. ცხადია მშვიდობის დამყარებისა და მომავალში მყარი ალიანსის შესაქმელად ყველაზე კარგი გზა დინასტიური ქორწინება იყო. ამ მოლაპარაკებებში შუამავლის როლი ინგლისმა მოირგო. საბოლოოდ გადაწყდა ელიზაბეტის დაქორწინება კარლ V-ის ვაჟის, ინგლისის დედოფალ მერი I-ის მეუღლე ფილიპე ესპანელის ვაჟ დონ კარლოსზე. დონ კარლოსი მეფე ფილიპეს თავისი პირველი ცოლისგან, პრინცესა მარია პორტუგალიელისგან ჰყავდა, რომელიც მასზე მშობიარობისას დაიღუპა და რომელიც ასევე ფილიპეს ღვიძლი ბიძაშვილი იყო. ამგვარი ახლო ნათესაური ქორწინების გამო, დონ კარლოსი როგორც ფიზიკურად, ისე ფსიქიკურად იყო ავად. მისი ქცევები ძალიან არასტაბილური, გაუწონასწორებელი და შეურაცხადული იყო, რაც კიდევ უფრო გამწვავდა მას შემდეგ, რაც მან სასახლის დარბაზში დაცემის შედეგად ქვის იატაკზე თავი ძლიერად დაარტყა.
ამ შეთანხმების შესახებ ელიზაბეტმა დიდი ხნის მანძილზე არაფერი იცოდა. მან ეს ამბავი სრულიად ჩვეულებრივად მიიღო და ახლა უკვე ესპანეთში გათხოვებისთვის დაიწყო მზადება, თუმცა სანამ ელიზაბეტი გათხოვდებოდა, სხვა ისეთი ამბები მოხდა, რამაც მთელი მისი მომავალი შეცვალა.
1558 წლის 24 აპრილს ნოტრ-დამში შედგა ელიზაბეტის ძმის, საფრანგეთის დოფინ ფრანსუა დე ვალუასა და შოტლანდიის დედოფალ მერი I სტიუარტის ქორწინება. ქორწილი წარმოუდგენლად პომპეზური იყო. იმ საღამოს საქორწინო ბანკეტზე მოხდა საოცარი სიურპრიზი. უეცრად გაიღო კარი და შევიდა რამდენიმე ოქროს გემი, რომლებზეც სიმპათიური დიდგვაროვნები იდგნენ. მათ გემბანზე აიყვანეს და ეცეკვნენ პრინცესა ელიზაბეტი, პრინცესა კლაუდია, პრინცესა მარგარიტა და დედოფალი ეკატერინე მედიჩი. ეს საოცარი წარმოდგენა იყო სიმბოლური გამოხატულება ბედნიერი ცურვისა, ბრწყინვალე, დიდებული ცხოვრების ტალღებზე. ეს ცეკვა ელიზაბეტმა იმდენად ელეგანტურად შეასრულა, რომ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ყველაზე, განსაკუთრებით კი თავის რძალსა და მეგობარ ჟანა დ’ალბრეზე.
1558 წლის ნოემბერში გარდაიცვალა ინგლისის, ირლანდიისა და ესპანეთის დედოფალი მერი I ტიუდორი, რომელიც ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ის ცოლი და დონ კარლოსის დედინაცვალი იყო. ვინაიდან უკვე მეორედ დაქვრივებულ ფილიპეს მემკვიდრედ ფსიქიკურად გაუწონასწორებელი ვაჟის გარდა არავინ ჰყავდა მესამე ცოლის შერთვა განიზრახა. თავდაპირველად მას სურდა თავისსავე ცოლის დაზე, ინგლისის ახალ დედოფალ ელისაბედ I-ზე დაქორწინებულიყო, მაგრამ მას შემდეგ რაც მისგან უარი მიიღო მან საფრანგეთის პრინცესა ელიზაბეტ ვალუაზე დაიწყო ფიქრი, რომელიც ამ დროს უკვე მის ვაჟზე იყო დანიშნული.
კატო-კამბრეზის ზავი
1559 წელს გაფორმდა კატო-კამბრეზის ზავი, რომლის მიხედვითაც ნახევარსაუკუნოვანი იტალიური ომები, რომელიც 1494 წლიდან მოყოლებული მიმდინარეობდა საფრანგეთსა და ჰაბსბურგებს შორის დასრულებულად გამოცხადდა. ამ ზავის მიხედვით ესპანეთის შემადგენლობაში გადადიოდა ნეაპოლი, მილანი, სიცილია და სარდინია, ხოლო ფრანგებს პიემონტი და სავოია რჩებოდათ. ამასთან და სხვა კიდევ მრავალ პუნქტთან ერთად, ზავის თანახმად ესპანეთის მეფე ფილიპე II ცოლად ირთავდა საფრანგეთის მეფის უფროს ასულ ელიზაბეტს, ხოლო ასევე საფრანგეთის მეფე ანრი II-ის უმცროსი და, პრინცესა მარგარიტა ცოლად მიჰყვებოდა სავოიის ჰერცოგ ემანუელე ფილიბერტო I-ს.
საქორწინო მოლაპარაკებები
1558 წელს ფილიპე II-ის მეორედ დაქვრივების შემდეგ მის ახალ საცოლედ ელიზაბეტი არ მოიაზრებოდა. თავად ფილიპეს სურდა თავისივე განსვენებული ცოლის დაზე, დედოფალ ელისაბედ I-ზე დაქორწინება. სწორედ ელისაბედის მტკიცე უარის შემდეგ მოისურვა ფილიპემ ფრანგებთან დამოყვრება. თავდაპირველად ფილიპეს საცოლედ მოიაზრებოდა ელიზაბეტის მამიდა, განსვენებულ მეფე ფრანსუა I-ის ნაბოლარა ასული მარგარიტა ვალუა, რადგან ამ დროს ელიზაბეტი უკვე დანიშნული იყო დონ კარლოსზე, მაგრამ ყველასთვის უცნობი მიზეზებით ფილიპემ უარი თქვა მარგარიტაზე და დაჟინებით მოითხოვა ელიზაბეტზე ქორწინება. სწორედ ამ მიზეზით ელიზაბეტისა და დონ კარლოსის ნიშნობა ჩაიშალა, მარგარიტა კი სავოიის ჰერცოგზე დანიშნეს. ამ დროს ფილიპე 31-ის, ხოლო ელიზაბეტი 13 წლის იყო.
მას შემდეგ რაც მათი ქორწინება გადაწყდა და საქორწინო კონტრაქტიც გაფორმდა უკვე ქორწილისთვის დაიწყო მზადება. მომავალი 1559 წლისათვის საფრანგეთის სამეფო კარზე სამი ქორწინება იგეგმებოდა — იანვარში პრინცესა კლაუდიასა და ლოთარინგიის ჰერცოგის, ივნისში ელიზაბეტისა და ფილიპეს, ხოლო ივლისში მარგარიტასა და სავოიის ჰერცოგის.
11 წლის პრინცესა კლაუდიასა და ჰერცოგ შარლ III-ის ქორწინება 1559 წლის 19 იანვარს შედგა ნოტრ-დამში, თუმცა ისინი კვლავ საფრანგეთში დარჩნენ მომდევნო ქორწილებში დასასწრებად.