cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფრაი ოტო
ფრაი ოტო (Frei Otto; დ. 31 მაისი, 1925 — გ. 9 მარტი, 2015) — გერმანელი არქიტექტორი და ინჟინერ-მშენებელი, რომელიც ცნობილი გახდა თავის ნამუშევრებში მსუბუქი კონსტრუქციების, კერძოდ მემბრანული და გამჭიმავი კონსტრუქციების გამოყენებით. ერთ-ერთი ასეთი ნამუშევარია 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებისთვის აშენებული მიუნხენის ოლიმპიური სტადიონი.
ფრაი ოტო 2006 წელს დაჯილდოვდა ბრიტანელ არქიტექტორთა სამეფო ინსტიტუტის ოქროს მედლით, ხოლო 2015 წელს მიენიჭა პრიცკერის პრემია გარდაცვალების შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
სამხრეთი ორკნეის კუნძულები
სამხრეთი ორკნეის კუნძულები (South Orkney Islands) — კუნძულთა ჯგუფი ატლანტის ოკეანის სამხრეთ ნაწილში (ანუ სამხრეთის ოკეანეში).
ეგვიპტის ოცდამეერთე დინასტია
ეგვიპტის ოცდამეერთე დინასტია — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მისი წევრები ეგვიპტეს ძვ. წ. 1069 წლიდან მართავდნენ, მათი მმართველობა ძვ. წ. 945 წელს დასრულდა, მათ შემდეგ ეგვიპტეს ოცდამეორე დინასტია მართავდა.
სამხრეთი ორკნეის კუნძულები
გეოგრაფია და კლიმატი
კუნძულები მდებარეობს სამხრეთის ოკეანის სამხრეთის გრძედის 60°30' და 60°83', დასავლეთის განედის 44°25' და 46°25' შორის.
ეგვიპტის ოცდამეერთე დინასტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეერთე დინასტია
სამხრეთი ორკნეის კუნძულები
გეოგრაფია და კლიმატი
არქიპელაგი შედგება ოთხი ძირითადი კუნძულისაგან, რომელთაგან ყველაზე დიდია კორონეიშენის კუნძული; მისი ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან არის ნივეას მთა (Mount Nivea) და აღწევს 1266 მეტრ სიმაღლეს. ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულია — ლორის კუნძული (Laurie Island). კიდევ უფრო პატარებია პაუელის (Powell Island) და საინის (Signy Island) კუნძულები, ასევე რამდენიმე ძალიან პატარა კუნძულები დასახელებით სედლის კუნძულები (Saddle Islands). კუნძულების საერთო ფართობია — 622 კმ², რომელთა დიდი ნაწილი ყინულითაა დაფარული.
მიუღწევლობის კუნძულები მდებარეობენ დაახლოებით 15 საზღვაო მილით დასავლეთით და ზოგჯერ ასევე ითვლება სამხრეთი ორკნეის კუნძულების ნაწილად.
კლიმატი
სამხრეთი ორკნეის კუნძულების კლიმატი ცივი, ნოტიო და ქარიანია. ზამთრის საშუალო ტემპერატურაა (ანუ ივლისის) — −10 °C, ზაფხულის საშუალო ტემპერატურაა — დაახლოებით 0 °C. მაქსიმალურმა მნიშვნელობამ შეიძლება შესაბამისად მიაღწიოს −44 °C-ს და +12 °C-ს.
ისტორია
სამხრეთი ორკნეის კუნძულები 1821 წელს ორმა სელაპებზე მონადირემ აღმოაჩინა — ნათანიელ პალმერმა და ჯორჯ პაუელმა. თავიდან კუნძულებს სახელად დაარქვეს პაუელის არქიპელაგი, ხოლო ყველაზე დიდ კუნძულს — კორონაციის კუნძული, რადგანაც აღმოჩენა მოხდა მეფე ჯორჯ IV-ის კორონაციის წელს. 1823 წელს კუნძულებს ესტუმრა ჯეიმზ უედელი, რომელმაც არქიპელაგს დაარქვა მისი თანამედროვე სახელი (შოტლანდიის კუთვნილი ორკნეის კუნძულების პატივსაცემად) და ზოგ კუნძულს სახელი გადაარქვა. სამხრეთი ორკნეის კუნძულები მდებარეობს სამხრეთ ნახევარსფეროს თითქმის იმავე განედზე, როგორზეც ორკნეის კუნძულები ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (შესაბამისად 60 ° ს. გ. და 59 ° ჩ. გ.), თუმცა არაა ცნობილი, ითამაშა თუ არა ამან როლი კუნძულების სახელის დარქმევაში.
შემდგომში კუნძულებზე ხშირად სტუმრობდნენ სელაპებზე და ვეშაპებზე მონადირეები, მაგრამ 1903 წლის უილიამ სპირს ბრიუსის ექსპედიციამდე, რომელმაც გამოიზამთრა ლორის კუნძულზე (Laurie), არ ჩატარებულა არანაირი კვლევები. ბრიუსმა გამოიკვლია კუნძულები და ორგანიზება გაუკეთა მეტეოროლოგიურ სადგურს, რომელიც გადავიდა არგენტინის მეტეოროლოგების საკუთრებაში, როდესაც მან დატოვა კუნძულები 1904 წელს. ეს სადგური მოქმედებს დღემდე და უძველესია ანტარქტიდაში არსებულ მუდმივად დასახლებულ პოლარულ სადგურებს შორის.
1908 წელს დიდმა ბრიტანეთმა ფოლკლენდის კუნძულების სამხრეთით მდებარე მთელ ანტარქტიკულ ტერიტორიებზე, სამხრეთი ორკნეის კუნძულების ჩათვლით, ცალმხრივად გამოაცხადა თავისი სუვერენიტეტი. საინის კუნძულზე (Signy Island) დაარსდა ბიოლოგიური საკვლევი სადგური.
1961 წლამდე კუნძულებზე პრეტენზიას აცხადებდნენ არგენტინა და დიდი ბრიტანეთი, როგორც ფოლკლენდის კუნძულებიის შემადგენელ ნაწილზე. 1959 წელს ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმებაზე ხელმოწერის შემდეგ კუნძულების კუთვნილობის საკითხი გაიყინა, და ისინი შეიძლება გამოიყენოს სამხედრო მიზნებისათვის გამოუყენებლობის შეთანხმებაზე ხელმომწერმა ნებისმიერმა სახელმწიფომ.
დიდი ბრიტანეთი დღემდე პრეტენზიას აცხადებს კუნძულებზე, როგორც ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორიის შემადგენელ ნაწილზე, არგენტინა კი კუნძულებს თვლის არგენტინის ანტარქტიკის ნაწილად. დიდ ბრიტანეთსაც და არგენტინასაც კუნძულებზე აქვთ საკუთარი პოლარული სადგურები.
შაუმიანის პროვინცია
შაუმიანის პროვინცია (Շահումյան) — მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკის ერთ-ერთი პროვინცია. რესპუბლიკა არ არის აღიარებული საერთაშორისო დონეზე. რეგიონი ეკუთვნის აზერბაიჯანის რესპუბლიკას. მხოლოდ დასავლეთი ნაწილია დე ფაქტო რესპუბლიკის არმიის კონტროლის ქვეშ. აზერბაიჯანის გორანბოის რაიონის სამხრეთ ნაწილი ცეცხლის შეწყვეტის ხაზის გასწვრივ მოიცავს შაუმიანის პროვინციის იმ ნაწილს, რომელიც ყარაბაღის რესპუბლიკას აქვს მითვისებული. რეგიონი ძირითადად სომეხი მოსახლეობისგან შედგება. სომხურმა ჯარებმა ვერ მოახერხეს მისი დაბრუნება მთიანი ყარაბაღის ომის დროს, 1992 წელს აზერბაიჯანული ძალების მიერ რეგიონის ოკუპაციის შემდეგ.
შაუმიანის პროვინციის შემადგენლობაში, არის 1 ქალაქი და 16 სოფელი.
ისტორია
1990-იანი წლებისთვის შაუმიანის ოლქის მოსახლეობა თითქმის სომხური იყო ენითაც და ეთნიკურადაც, თუმცა ეს ტერიტორია არ შედიოდა საბჭოთა კავშირის დროს მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში.
1991 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში, საბჭოთა კავშირის პრემიერ მინისტრმა მიხეილ გორბაჩოვმა „ოპერაციულ ბეჭედს“ მისცა დავალება, რომლის თანახლადაც საბჭოთა წითელი არმია და აზერბაიჯანული ჯარები გარს უნდა შემორტყმოდნენ ტერიტორიის ზოგიერთ სომხურ სოფელს, რის შედეგადაც ძალადობრივი გზებით განდევნეს მათი მოსახლეობა სომხეთში.
დაახლოებით 17 000 სომეხი, რომლებიც ცხოვრობდნენ შაუმიანის ოცდასამ სოფელში, განდევნეს რეგიონიდან.
1991 წლის დეკემბერში საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად, შაუმიანის რეგიონი მნიშვნელოვანი საბრძოლო მოქმედების ობიექტად იქცა. მვლელობის კულმინაცია მიღწეული იქნა 1992 წლის ზაფხულში, როდესაც ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი დაიკავა აზერბაიჯანის არმიამ. ზიანი საკმაოდ დიდი, სომეხი მოსახლეობა კი რეგიონიდან გაიქცა.
საბჭოთა ძალები, რომლებიც მოქმედებდნენ ადგილობრივ აზერბაიჯანულ ძალებთან ერთად, იძულებით განდევნეს რეგიონის სოფლებში მცხოვრები სომხები. ოპერაციის დროს მოხდა სახმელეთო ჯარების, სამხედრო, ჯავშანტექნიკის და არტილერიის გამოყენება. სომეხი მშვიდობიანი მოქალაქეების დეპორტაცია განხორციელდა ადამიანის უფლებების უხეში დარღვევებით, რომლებიც დაფიქსირდა „ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ორგანიზაციების“ მიერ.
მილაორი
მილაორი (ოფიციალურად მილაორის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Milaor) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 963 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
შაუმიანის პროვინცია
სქოლიო
კატეგორია:მთიანი ყარაბაღი კატეგორია:კავკასია
ბრონქსული ისტორია (ფილმი)
ბრონქსული ისტორია (A Bronx Tale) — 1993 წლის ამერიკული ფილმი, რობერტ დე ნიროს სარეჟისორო დებიუტი. დე ნირო ამავდროულად ასრულებს ერთ-ერთ მთავარ როლს. დე ნირომ ფილმი მიუძღვნა თავის მამას, რობერტ დე ნირო უფროსს.
სიუჟეტი
ნიუ-იორკის იტალიურ კვარტალში, ბრონქსის უბან ფორდჰემში იზრდება ბიჭი კალოჯერო. მისის მამა ავტობუსის მძღლია და პატიოსანი შრომით გამოიმუშავებს ფულს. კალოჯერო უნებლიეთ მკვლელობის ერთადერთი მოწმე გახდება. კალოჯერი არ დაასმენს ადგილობრივ მაფიოზს, სანის. სანი კალოჯეროს პატრონაჟს დაიწყებს, რასაც კალოჯეროს მამა, ლორენცო სასტიკად ეწინააღმდეგება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1993 წლის ფილმები კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
მიხაი ბენიუკი
მიხაი ბენიუკი (Mihai Beniuc; დ. 20 ნოემბერი, 1907, სებიში — გ. 24 ივნისი, 1988, ბუქარესტი) — რუმინელი პოეტი, მწერალი და ფსიქოლოგი; რუმინეთის აკადემიის წევრი (1955); ორგზის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. პირველი ნაწარმოები „თუთიყუშის ჩანაწერები“ 1928 წელს გამოაქვეყნა. ადრეული ლექსების კრებულები „დაღუპვის სიმღერები“ (1938), „ახალი სიმღერები“ (1940) და სხვა რევოლუციონურ-რომანტიკული ხასიათისა იყო. დაიბადა ანასტასია და ვესელინა ბენიუკების ოჯახში. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1926 წელს სასკოლო გაზეთში „Laboremus“. სწავლობდა კლუჟის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგია, სოციოლოგია, ფილოსოფიის განყოფილებაზე.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინელი პოეტები კატეგორია:რუმინელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
აზერბაიჯანული ფილოსოფია
აზერბაიჯანული ფილოსოფია (Azərbaycan fəlsəfəsi ან Azərbaycanda fəlsəfə) — აზერბაიჯანელი მოაზროვნეების მემკვიდრეობა და აზერბაიჯანელი ხალხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური აზრი.
ისტორია
აზერბაიჯანის რუსეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ ჩამოყალიბდა განმათნებლობის იდეოლოგია, რომელიც მიმართული იყო დასავლეთისაკენ (მირზა ფათალი ახუნდოვი, ჯალილ მამედყულიზადე, შაჰვალად ჯაფაროვი). განმანათლებლები აკრიტიკებდნენ ქვეყნის ჩამორჩენილობას და რელიგიურ სიბნელეს. ამ ხანაში დაიწყო პანთურქული იდეების გავრცელება (მუსავათი).
აზერბაიჯანის წითელი არმიის მიერ დაპყრობის შემდეგ ჩამოყალიბდა ისტორიული მატერიალიზმისა და დიალექტიკის კათედრები, სადაც ასწავლიდნენ მარქსიზმს. ამ ხანაში მეცნიერებათა აკადემიის ეგიდით მოხდა ფილოსოფიის ინსტიტუტიალიზაცია, დაიწყო დასავლური ფილოსოფოსების ნამუშევრების თარგმნა აზერბაიჯანულ ენაზე, დაიწყო აზერბაიჯანული აზრებისა და იდეების სისტემატიზირება და შესწავლა. დეკარტის, სპინოზას, ჰობზის, ჯონ ლოკის, ფრანგი ფილოსოფოსების, ჰეგელის ფილოსოფიური შეხედულებების შესწავლა. სახელი გაითქვა შაქირ-ზადეს წიგნმა, რომელიც მიეძღვნა ძველბერძნულ ფილოსოფოს ეპიკურეს. აზერბაიჯანული ფილოსოფიის ისტორიკოსებმა მიაღწიეს მნიშვნელოვან შედეგებს აზერბაიჯანელი ხალხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური იდეების ისტორიის შესწავლაში. დაიწყო ირანისა და თურქეთის ფილოსოფიური აზრების შესწავლა. რიგი კვლევები მიეძღვნა გამოჩენილ აზერბაიჯანელ მოაზროვნეებს (ფუზული და ა.შ.) სსრკ-ის დასასრულს აზერბაიჯანში პოპულარული გახდა პანთურქიზმის იდეოლოგია. აზერბაიჯანულ ფილოსოფიას შეიძლება მივაკუთვნოთ რუსეთის საზოგადო მოღვაწე ჰეიდარ ჯემალი.
მნიშვნელოვანი ღვაწლი აზერბაიჯანული ფილოსოფიის სისტემატიზირებაში შეიტანა ზაქირ მამედოვმა (1936–2003). 2002 წლიდან აზერბაიჯანში გამოდის ჟურნალი „ფილოსოფია და სოციალ-პოლიტიკური მეცნიერებები“. დაარსდა „აზერბაიჯანის სოციალ-პოლიტიკური მეცნიერებათა ფილოსოფიის ასოციაცია“ (რამიზ მეჰტიევის ხელმძღვანელობით).
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა კატეგორია:აღმოსავლური ფილოსოფია
ალ-ჯაზირის შტატი
ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ვად-მედანი.
შტატი საკმაოდ კარგადაა დასახლებული, ძირითადი საქმიანობაა სოფლის მეურნეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სუდანის შტატები
პატრიოტთა ბანაკი
პატრიოტთა ბანაკი, ასევე საერთაშორისო ახალგაზრდული ბანაკი „პატრიოტი“ — ქართული საზაფხულო ბანაკი მოზარდებისთვის, რომელიც ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ. პროგრამა შემუშავდა 2005 წლიდან, საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის განკარგულების საფუძველზე. „პატრიოტის“ ამოქმედებით საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ახალგაზრდებისთვის საბანაკო სისტემა დაინერგა.
საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 მაისის #345 განკარგულებით შეიქმნა პროგრამა „პატრიოტი“. პროგრამა მიზნად ისახავს ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას, პატრიოტული სულისკვეთების ამაღლებას, არაფორმალური განათლების ხელშეწყობასა და ახალგაზრდობის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას. 2005-2010 წლებში პროგრამას საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვის და სპორტის სამინისტრო ახორციელებდა. საქართველოს მთავრობაში მომხდარი სტრუქტურული ცვლილებების შედეგად, 2010 წლის ივნისში შეიქმნა ახალი უწყება – სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო. სწორედ ეს უწყება გახდა პროგრამა „პატრიოტზე“ პასუხისმგებელი ორგანო.
„პატრიოტის“ ფარგლებში საქართველოს მასშტაბით (ლაგოდეხი, ბაზალეთი, წყალტუბო, ბაკურიანი, ვარციხე, ხელვაჩაური, სქური, საგარეჯო, განმუხური, ყვავილნარი, კოდორი, შაორი, ანაკლია) შეიქმნა საზაფხულო ბანაკები, სადაც ახალგაზრდებს საშუალება ჰქონდათ გაეცნოთ თანატოლები სხვა რეგიონებიდან, გამოევლინათ საკუთარი ინტელექტუალური, შემოქმედებითი და ფიზიკური შესაძლებლობები. კულტურათაშორისი დიალოგის განვითარების მიზნით „პატრიოტის“ ორგანიზატორებმა 2010 წელს პროგრამაში უცხო ქვეყნების ახალგაზრდები ჩართეს.
ცხოვრება ბანაკში
ბანაკებში ცხოვრება წინასწარგანსაზღვრული დღის განრიგით მიმდინარეობს, რომლითაც რეგულირდება ბანაკის ცხოვრების თითოეული დღე. განრიგში შედის სამჯერადი კვება, სხვადასხვა სპორტული და გასართობი, კულტურულ-შემეცნებითი ღონისძიებები, ტრეინინგ-სემინარები აქტუალურ თემაზე, ლაშქრობები და ექსკურსიები ისტორიულ და კულტურული ძეგლების დასათვალიერებლად. პროგრამის მონაწილეებს ურიგდებათ სპეციალურად შეკერილი ფორმები - ჟილეტები, მაისურები და კეპები.
„პატრიოტის“ განვითარება
2006 წელს პროგრამაში 30 000 ახალგაზრდამ მიიღო მონაწილეობა როგორც საქართველოს რეგიონებიდან, ისე საზღვარგარეთის ქვეყნებიდან (ირანი, თურქეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი). ასევე, ბანაკებში სამაჩაბლოსა და აფხაზეთის ომის ვეტერანთა და ომში დაღუპულ მებრძოლთა შვილებმა (500-მა მოზარდმა) დაისვენეს.
2007 წელს პროგრამა განხორციელდა ლაგოდეხში, საგარეჯოში, ვარციხეში, ბაზალეთში, კოდორში, განმუხურში, სქურსა და ყვავილნარში. მასში მონაწილეობდა 30 000 ახალგაზრდა. 2008 წელს ბანაკებში დაისვენა 10 000-მა, 2009 წელს 7000-მა, ხოლო 2010 წელს – 3000-მა ახალგაზრდამ.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საზაფხულო ბანაკები
In Elven Lands
In Elven Lands — მუსიკალური პროექტ The Fellowship-ის ალბომი, გამოცემული 2006 წლის 31 იანვარს. ჩაწერისას კოლექტივი ეცადა, წარმოედგინა, თუ როგორი ჟღერადობა ექნებოდა ჯ.რ.რ. ტოლკინის მიერ შექმნილი კულტურების მუსიკას. ყველა სიმღერა, შეტანილი ალბომში სრულდება აკუსტიკური ინსტრუმენტებზე - არფაზე, ბარბითზე და ა.შ.
ალბომის თემები აღებულია ტოლკინის ლეგენდარიუმიდან. მათ შორის არის სხვადასხვა ამბავი „ბეჭდების მბრძანებლიდან“ და „სილმარილიონიდან“.
ალბომის ჩაწერაში აგრეთვე მონაწილეობდა ჯონ ანდერსონი.
მეორე გამოცემა
ალბომის ციფრულ გამოცემას ახლავს 50 გვერდიანი ბუკლეტი, სიმღერების ანოტაციით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუახმელეთის მუსიკა კატეგორია:ჯონ ანდერსონის ალბომები კატეგორია:2006 წლის ალბომები კატეგორია:2012 წლის ალბომები
ჯოზეფ ბლეკი
ჯოზეფ ბლეკი (Joseph Black; დ. 16 აპრილი, 1728 — გ. 6 დეკემბერი, 1799) — შოტლანდიელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი. ანატომიის და ქიმიის პროფესორი გლაზგოს უნივერსიტეტში, ასევე მედიცინის და ქიმიის პროფესორი ედინბურგის უნივერსიტეტში. უნივერსიტეტში პროფესიულ საქმიანობას ეწეოდა 30 წელზე მეტხანს.
ბლეკი დაიბადა საფრანგეთის ქალაქ ბორდოში. მამამისი იყო ღვინის ვაჭარი, წარმოშობით ბელფასტიდან, ხოლო დედა აბერდინშირიდან, შოტლანდიიდან, რომლის ოჯახიც ღვინის ბიზნესს ეწეოდა. ჯოზეფს თორმეტი და-ძმა ჰყავდა. 12 წლიდან ბელფასტში გრამატიკის სკოლაში სწავლობდა. 1746 წელს 18 წლის ასაკში გლაზგოს უნივერსიტეტში მოხვდა. შემდეგ ასევე სწავლობდა ედინბურგის უნივერსიტეტშიც.
ბლეკი უცოლშვილო გარდაიცვალა მის საკუთარ სახლში 1799 წელს 71 წლის ასაკში. დაკრძალულია გრეიფეირ-კირკიარდში.
სქოლიო
კატეგორია:შოტლანდიელი ფიზიკოსები
ეგვიპტის ოცდამეორე დინასტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეორე დინასტია
სუმუგ-გალა
სუმუგ-გალა (Sumuq qala; წახური ენა: Ts'umu g'ala) — თავდაცვითი კოშკი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კახის რაიონის სოფელ ილისუში. აღმართულია XVII საუკუნეში. მთიელი კავკასიელებისათვის დამახასიათებელი თავდაცვითი ნაგებობა. იგი შენდებოდა სახლის მომიჯნავედ და გამოიყენებოდა ოჯახის შესახიზნად მტრების შემოსევის დროს.
აშენების დროს გამოყენებულია რიყის ქვა, კირი და გამომწვარი აგური.
ამ კოშკის დასახელებასთან დაკავშირებით არსებობს რიგი მოსაზრება. თქმულების მიხედვით კოშკი აშენდა ილისუის მმართველის სუმუ ხანის ბრძანებით, მაგრამ ისტორიულ წყაროებში გვხდება არა სუმუ ხანის, არამედ უსმი ხანის სახელი, ამ წოდებას კი ატარებდა ილისუს სულთანი მაგომედ ხანი.
სუმუგ-გალა კი საბჭოთა კავშირში ცნობილი იყო ფილმით „ნუ გეშინია მე შენთან ვარ“. ეს მუსიკალურ-სათავგადასავლო ფილმი გადაიღო იული გუსმანმა. ფილმში მონაწილეობენ ისეთი ცნობილი საბჭოთა მსახიობები როგორებიც არიან: ფოლად ბულბულ ოღლი და ლევ დუროვი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
გალანჩეჟი
გეოგრაფია
გალანჩეს ტბა წარმოადგენს ერთ-ერთ უნიკალურ ტბას კავკასიაში. გალანჩეჟი მდებარეობს მთიან ჩეჩნეთში, მდინარე გეხის აუზის ზედა მონაკვეთში. იგი მდებარეობს მდინარე ოსუკას ხეობის მარჯვენა მხარეს, მდინარიდან 100 მეტრის და ზღვის დონიდან 1494.1 მეტრის სიმაღლეზე.
აღნიშნულ ტბას აქვს თითქმის რეგულარულად ოვალური ფორმა, რომლის ღერძი 450 და 380 მეტრია. აუზის ფორმა არის ძაბრისებური ფორმის. ტბის ცენტრში არსებული უდიდესი სიღრმეა. ანიშნული ტბის მაქსიმალური სიღრმე შეადგენს, დაახლოებით 35 მეტრს. წყლის სარკის ფართობია დაახლოებით 12 ჰექტარი.
გალანჩეჟის ტბაში წყალი ნათელი და კამკამაა. მზიან ამინდში იგი დაახლოებით ღია ცისფერია, უდნავ მომწვანო ელფერით.
ზაფხულში, დაახლოებით წყლის საშუალო ზედაპირული ტემპერატურა 20 გრადუსს აღწევს. ზამთარში კი ტბა იყინება. აღნიშნულ რეგიონში საკმაოდ ცივი ზამთარია, ამიტომ ყინვის დროს ტბის ზედაპირი საკმაოდ მასიური ყინულით იფარება.
ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე არის არაერთი გამორჩეული უძველესი კოშკი და სხვა ისტორიული ძეგლი, რომლებიც წარმოადგენს ჩეჩენეთის რესპუბლიკის ეროვნული მნიშვნელობის ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. გალანჩოჟის რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ადრეული და გვიანი შუა საუკუნეების ძეგლები, ეს არის უძველესი სამხედრო და საცხოვრებელი კოშკები, ციხესიმაგრეები.
აღნიშნული ტბა იკვებება ჩამონადენი წყლებით. აღმოსავლეთის ფერდობზე მასში სამი წყარო ჩაედინება. ტბის ბოლოში არის ძირითადი გასასვლელი. ტბას მიწისქვეშა ჩამონადენი აქვს პატარა წყაროს სახით, რომელიც ჩრდილოეთ ფერდობზე ტექტონიკური მოტეხილობის ზოლში იშლება. გალანჩეჟის ტბაში ბრუკის კალმახი ბინადრობს. ტბაში ბინადარი თევზებიდამ გამორჩეულია: ჩვეულებრივი პიკე, როუჩი, რუდი და ჩრდილოეთ კავკასიური მჭრელა, საზანი და წვერა.
ჩეჩნურ თარგმანში აღნიშნული ტბის "გალეან-ამ" სახელი ითარგმნება როგორც "გალე-ტბა".
ადგილობრივებს შორის, გალანჩის ტბა წმინდა ადგილად ითვლებოდა. ტბის სული ხართან ასოცირდება.
გალანჩეჟის ტბასთანა არის უნიკალური ტყეები.
ლიტერატურა
კატეგორია: ჩეჩნეთის რესპუბლიკა
ძაბრისებრი კლიტოციბე
ძაბრისებრი კლიტოციბე (Infundibulicybe gibba) — სოკოს სახეობა ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, აგრეთვე იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკაში, იაპონიაში, ავსტრალიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საჭმელად გამოიყენება ახალი და დამწნილებული.
სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს როგორც Agaricus gibbus. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა პოლონელმა მიკოლოგმა ჰარი ჰარმაჯამ 2003 წელს.
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 3-10 სმ, თავდაპირველად ბრტყელი, შემდგომში ჩაზნექილი და ძაბრისებრია, ზოგჯერ ცენტრში ახასიათებს მცირე ბორცვაკი. ტიტველია, თხელი კიდეებით, ყვითელი ან მოყვითალო-ყავისფერი.
ფირფიტები — ძლიერ დაღმავალი, ხშირი, თეთრი ან ღია კრემისფერი.
რბილობი — მოთეთრო, ნუშის სუნით.
ფეხის სიგრძე — 3-8 სმ, სისქე — 0,5-1 სმ, ცილინდრული ან ძირში ოდნავ გაგანიერებული, ჟანგმიწისფერი ან მოთეთრო.
გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, აგრეთვე გვხვდება ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და იაპონიაში.
როგორც წესი იზრდება ჯგუფებად, წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებში, ასევე ტყეებისა და გზების პირას. ზოგჯერ ქმნის ქაჯის წრეს.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ტრიქოლომასებრნი
გივი ციმინტია
გივი კირილეს ძე ციმინტია (დ. 28 თებერვალი 1926, ზუგდიდი — გ. 1999) — ქართველი ინჟინერი. ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1973), საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1971). სკკპ წევრი 1950 წლიდან. დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტი (1948). მუშაობდა შავი ზღვის სანაპიროს რკინიგზის გვირაბების, თბილისის მეტროპოლიტენის, დარიალის ხეობის საავტომობილო გვირაბებისა და სხვა ობიექტების მშენებლობაზე (1948-79); 1979-81 წლებში „თბილგვირაბმშენის“ მთავარი ინჟინერი, 1981 წლიდან მმართველის მოადგილე იქვე. ახალი ათონის უნიკალური კარსტული მღვიმის კომპლექსის შექმნისათვის 1977 წელს სპეციალისტთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
ფილარმონიის ბაღი
ფილარმონიის ბაღი (Filarmoniya bağı) — ბაღი ბაქოში, აზერბაიჯანში, ბაქოს ციხესთან მახლობლად.
ისტორია
ფილარმონიის ბაღი დაირგო 1830 წელს.
XIX საუკუნის 60-70-ან წლებში ბაღის ტერიტორია გაიზარდა. თავდაპირველად ბაღს ეწოდებოდა „იმპერატორული“ და შემდგომ „მიხაილოვის“.
მე-20 საუკუნის დასაწყისში იყო დაგეგმილი ბაღში საკონცერტო დარბაზის გაკეთება, მაგრამ ხეების საჭირო გაკაფვამ გამოიწვია ხალხის უკმაყოფილება და ამის გამო აშენდა მხოლოდ საზაფხულო პავილიონი.
1970 წელს ბაღში ჩატარდა რეკონსტრუქცია.
2007 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განკარგულებით ბაღი განახლდა. მასში დაიდგა შადრევანი, რომელიც დაამზადა ფრანგულმა კომპანია Inter Art-მა.
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
ტაპა ჩერმოევი
მინიატიურა|ტაპა ჩერმოევი ტაპა ჩერმოევი (დ. 3 (15) მარტი, 1882, გროზნო, ჩეჩნეთი — გ. 1936, პარიზი, სხვა მონაცემებით 28 აგვისტო, 1937, ლოზანა ) — ჩრდილოეთ კავკასიის ერთ-ერთი პოლიტიკური მოღვაწე, ნავთობმომპოვებელი, რუსეთის გენერალ არცუ ჩერმოევის შვილი.
თებერვლის რევოლუციის შემდეგ გახდა ჩრდილოეთ კავკასიის მთიელთა რესპუბლიკის ლიდერი. 1919 წლის შემდეგ ემიგრაციაშია, სადაც ასევე დაკავებული იყო საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოღვაწეობით.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1882 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
ჩაფკანი
ჩაფკანი (Çəpkən) — აზერბაიჯანული ეროვნული სამოსი.
„ჩაფკანი“ — აზერბაიჯანელების მხრებზე ზედა მოსასხამია მატყუარა გრძელი მკლავებით. ჩაფკანს ძირითადად კერავდნენ ხავერდისგან, ასევე სხვადასხვა აბრეშუმის ნაჭრებისგან. ჩაფკანს ძირითადად ქალბატონები ატარებდნენ, მაგრამ ასევე არსებობს მამაკაცის ჩაფკანიც.
ქალბატონის ასაკიდან გამომდინარეობს ჩაფკანის ფერი. ახალგაზრდა გოგონები და ქალბატონები ატარებდნენ ყვითელს, წითელს, მწვანეს, ხოლო ხნიერები კი — თეთრს და შავს.
ჩაფკანს ხშირად შიდა სარჩულითაც კერავდნენ, რომელიც მჭიდროდ ედებოდა ტანს. ქვედა გვერდით ნაწილში იყო დეტალი, რომელსაც ეწოდებოდა „ჩაფიგი“ (çapıq — „იარა“), რაც ქალბატონის სხეულს უფრო ელეგანტურს ხდიდა.
ჩაფკანს იცვამდნენ მაისურზე, ასე ის უფრო მჭიდროდ ედებოდა სხეულს. გვერდითა მხარეები ბოლოვდებოდა სამაჯურებით. ხშირად სამაჯურებს ღილებს აკერებდნენ. ჩაფკანს ხშირად კერავდნენ სხვადასხვა „თირმეს“ ნაჭრებისგან, ველიურისგან და სხვა ბრჭყვიალა ნაჭრებისგან.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ნერვი
მინი| ნერვები (ყვითლად) მკლავში
ნერვი (neuron) — ნერვული ბოჭკოების შემადგენელი ნაწილი, რომელიც ტვინს ან ნერვულ კვანძებს სხეულის სხვა ნაწილებთან აკავშირებენ. ადამიანისა და ხერხემლიანების ნერვები მთლიანად მიელინიანი ბოჭკოებისაგან შედგება. ნერვულ ბოჭკოებთან ერთან ნერვის შექმნაში მონაწილეობს შემაერთებელი ქსოვილი. ბოჭკოების მიხედვით განასხვავებენ მგრძნობიარე, მამოძრავებელ და შერეულ ნერვებს. ნერვები ნერვულ კვანძებთან ერთად შეადგენენ პერიფერიულ ნერვულ სისტემას, რომელშიც განასხვავებენ ზურგის ტვინისა და თავის ტვინის ნერვებს. ძუძუმწოვრების თავის ტვინს 12 წყვილი ნერვი აქვთ, აქედან 4 გრძნობათა ორგანოებისაა, 6 მამოძრავებელი და 2 შერეული (სამწვერა და ცთომილი). ადამიანის ზურგის ტვინს 31 წყვილი ნერვი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნერვული სისტემა
ეგვიპტის ოცდამესამე დინასტია
ეგვიპტის ოცდამესამე დინასტია — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მისი წევრები ეგვიპტეს ძვ. წ. 837 წლიდან მართავდნენ, მათი მმართველობა ძვ. წ. 728 წელს დასრულდა, მათ შემდეგ ეგვიპტეს ოცდამეოთხე დინასტია მართავდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამესამე დინასტია
ნევროზი
ნევროზი (neuron — ნერვი) — ფსიქოტრავმული ფაქტორების მოქმედებით შეპირობებული დაავადებების ჯგუფი. ნევროზი ახასიათებს ფუნქციური შექცევადი ნერვულ-ფსიქოლოგიური მოშლა და რომლის დროსაც ავადმყოფი არ კარგავს დაავადებისადმი კრიტიკულ დამოკიდებულებას, საკუთარი ქცევის მართვის უნარს. ტერმინი „ნევროზი“ შემოიღო შოტლანდიელმა ექიმმა კულენმა. პირველ ხანებში ნევროზს მიაკუთვნებდნენ გაურკვეველი ეტიოლოგიის სხვადასხვა დაავადებას. შემდგომში ნევროზს უწოდებენ ნერვული სისტემის ნებისმიერ ფუნქციურ დარღვევას. ამჟამად ნევროზი ითვლება ისეთ დაავადებად, რომელიც ვითარდება მწვავე ფსიქოლოგიური ტრავმის ან ხანგრძლივი ნერვული გადაძაბვის შედეგად. ნევროზი უვითარდება სუსტი, გაუწონასწორებელი ნერვული სისტემის მქონე პირებს, უფრო ხშირად — ე. წ. ფსიქოპათურ პიროვნებებს. ნევროზი შეიძლება განუვითარდეს უმაღლესი ნერვული მოქმედების ძლიერ ტიპებსაც. კლინიკური ნევროზი ნერვულ-ფსიქოლოგიურ და სომატური მოშლილობით ვლინდება. დამახასიათებელია ადვილად დაღლა, აწეული აგზნებადობა, ძილის დარღვევა, ოფლიანობა, უსიამოვნო შეგრძნება გულის არეში და სხვა.
ფორმები
ნევროზის ძირითადი ფორმებია: ნევროზი უნდა განვასხვაოთ ნევროზის მსგავსი მდგომარეობისაგან (ნევრასთენიული სინდრომი, ისტერიოფორმული რეაქცია და სხვა.)
ლიტერატურა
კატეგორია:ნევროზები
ხვლიკისებრნი
ხვლიკისებრნი — ქვეწარმავლების ოჯახი ხვლიკისნაირთა ქვერიგისა (ან რიგისა). მათი სხეულის სიგრძე 12-13 სმ-იდან 90 სმ-ს აღწევს. თავი დაფარულია ფარებით, სხეული – მარცვლოვანი ან კრამტისებრი ქერცლით. ოჯახში 30 გვარის 170-მდე სახეობაა. უმრავლესობა კვერცხმდებია. გავრცელებულები არიან ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში (მადაგასკარის გარდა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხვლიკისნაირნი კატეგორია:ქერცლიანები
Måneskin
სქოლიო
კატეგორია:ევროვიზიის გამარჯვებულები კატეგორია:იტალიური როკ-ჯგუფები კატეგორია:მუსიკალური კვარტეტები
შაჰდაღის საზაფხულო-საზამთრო ტურისტული კომპლექსი
ტურისტული ობიექტი განლაგებულია ზღვის დონიდან 1300-2300 მეტრის სიმაღლეზე, კომპლექსის ძირითადი ნაწილი კი – ზღვის დონიდან 1300-2300 მეტრზე. ტურისტული კომპლექსის საერთო ფართი შეადგენს 2058 ჰა. „საჰდაღი“ მუშაობს ზამთარ-ზაფხულს.
ბერძნული კოლონიზაცია
ბერძნული კოლონიზაცია — ბერძნების ორგანიზებული კოლონიური ექსპანსია ხმელთაშუა და შავ ზღვებში ძვ. წ. VIII და VI საუკუნეებს შორის.
ისტორია
ბერძნული კოლონიზაციის მთავარი მიზეზი გვაროვნული წყობილების რღვევა და კლასობრივი საზოგადოების ჩასახვის უარყოფითი შედეგი იყო. თავისუფალი მეთებეების საარსებო საშუალება — მიწა — წარჩინებულთა ხელში გადავიდა, რამაც გლეხობის ეკონომიკური განადგურება განაპირობა. მიწას მოწყვეტილმა გლეხმა თავი ქალაქს შეაფარა. ამ პერიოდის საბერძნეთში დემოგრაფიული მდგომარეობის აღმავლობით აღინიშნება. ჭარბი მოსახლეობის რეგულირების იმედით პოლისის ხელისუფლებამ კოლონიზაციის პროცესის ორგანიზება განიზრახა. პოლისი ნიშნავდა კოლონიზაციის ორგანიზატორს (ოიკესტესს). კოლონიისთვის დამფუძნებელი პოლისი მეტროპოლიად (დედაქალაქი) რჩებოდა. კოლონია მეტროპოლიის გავლენის გაზრდას ემსახურებოდა. ბერძენი კოლონისტები ძირითადად დაუსახლებელ მიწებზე სახლდებოდნენ. კოლონიები მეზობელ ხალხებთან/ტომებთან მშვიდობიან ურთიერთობას ინარჩუნებდნენ და მათთან სავაჭრო ურთიერთობას ამყარებდნენ. მეტროპოლია კოლონიების მეშვეობით იღებდა საჭირო ნედლეულს, მონებს, ასაღებდა საკუთარ ხელოსნობის ნაწარმს. თავდაპირველი კოლონიები აგრარულ ხასიათის წარმონაქმნები იყვნენ, თუმცა თანდათან კოლონიები სამიწათმოქმედო-სავაჭრო კოლონიებად გარდაიქმნენ. კოლონიებში მიწათმოქმედების გარდა, გაჩნდნენ ხელოსნები და ვაჭრები.
ბერძნული კოლონიზაცია სამი მიმართულებით მიმდინარეობდა: დასავლეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთით.
კოლონიები შავ ზღვაში
შავი ზღვის (ევქსინის პონტოს) ნაპირებზე ახალშენების დაარსებას წარმართავდა ცნობილი საზღვაო ქალაქი მილეტი. საკოლონიზაციო მოძრაობის პერიოდში ახალშენების ფართო ქსელით დაიფარა კოლხეთის სამეფოს სანაპიროები. ელინურ ცნობიერებაში კოლხეთმა ადგილი მითოლოგიიდან დაიმკვიდრა. კოლონიზაციის პერიოდის ქალაქებადაა მიჩნეული: ფაზისი, პიტიუნტი, დიოსკურია და სხვა.
შედეგები
ძვ.წ. VIII-VI საუკუნეებში წარმართულმა საკოლონიზაციო მოძრაობამ არსებითად გარდაქმნა საბერძნეთის ეკონომიკა. ბერძნების ხელში გადავიდა ხმელთაშუა ზღვა და შავი ზღვის სანაპიროები. არქაულ ხანაში აღმოსავლეთის ხალხებში დაგროვილი ცოდნა ბერძნულ აზროვნებაში მეცნიერებად გარდაიქმნა. ელინური კულტურის გავრცელება დანარჩენ ხალხებში კოლონიზაციის უდიდესი დამსახურება იყო.
ლიტერატურა
*
ჯენიფერ მორისონი
ჯენიფერ მერი მორისონი (Jennifer Marie Morrison; დ. 12 აპრილი, 1979) — ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი. ცნობილია თავისი შესრულებული როლებით, როგორც დოქტორი ელისონ კამერონი ამერიკულ სატელევიზიო სერიალში, „სახლი“-ში (2004-2012). 2011-2017, 2018 წლებში მონაწილეობას იღებდა ABC-ს სათავგადასავლო ფანტაზიურ სერიალში, –„ერთხელ ზღაპარში“. ზოი პირსონის როლს თამაშობდა კომედიურ სერიალში, „როგორ შევხვდი დედათქვენს“-ში. მან ვინონა კირკის როლი ითამაშა სამეცნიერო ფანტსასტიკაში „ვარსკვლავური გზა“-ში, ხოლო ტეს კონლონი 2011 წლის სპორტულ დრამაში „მეომარი“-ში.
ადრეული ცხოვრება
ჯენიფერ მორისონი დაიბადა 1979 წლის 12 აპრილს, ილინოისის შტატში, ჩიკაგოში. ჰყავს ორი და-ძმა, რომელთაგანც ჯენიფერი ყველაზე უფროსია. მისი და ჯულია მომღერალი და მუსიკალური თერაპევტია, ხოლო მისი ძმა-დენიელი უმაღლესი სკოლის ბენდის დირექტორია. ხოლო მამამისი დევიდ მორისონი, მუსიკის მასწავებელი და სკოლაში ბენდის დირექტორია. 2003 წელს, დევიდი ილინოისის სახელმწიფო განათლების საბჭოს მიერ წლის მასწავლებლად დაასახელეს.
მორისონი სწავლობდა სამხრეთის საშუალო სკოლაში, ხოლო შემდგომ, 1997 წელს დაამთავრა „Prospect“-ის უმაღლესი სკოლა. სკოლაში სწავლის დროს უკრავდა კლარნეტზე, ასევე მღეროდა და ცეკვავდე გუნდებში. 2000 წელს მან დაამთავრა ჩიკაგოს „Loyola“-ს უნივერსიტეტი. სანამ ლოს-ანჯელესში გადავიდოდა საცხოვრებლად სწავლობდა „Steppenwolf“-ის თეატრალურ კომპანიაში.
კარიერა
ჯენიფერმა სამოდელო კარიერა ბავშვობის ასაკში დაიწყო, ჩნდებოდა ბეჭდურ რეკლამებში სხვადასხვა კომპანიებისთვის, მათ შორისაა: „JCPenney“ და „Montgomery Ward“. 1992 წლის მაისში, ლეგენდარულ კალათბურთელთან-მაიკლ ჯორდანთან ერთად გამოჩნდა ამერიკულ სპორტული გაზეთის, „Sports Illustrated“ გარეკანზე. მორისონი პირველად 14 წლის ასაკში გადაიღეს 1994 წლის ფილმში, „გზაჯვარედინი“-ში, ხოლო შემდგომ —„ექოს გამოძახილი“-ში როგორც სამანტა.
მორისონმა მთავარი როლი პირველად 2000 წლის ფილმში, „ქალაქური ლეგენდები 2“-ში ითამაშა, ამის შემდეგ, იგი გადაიღეს რამდენიმე ფილმში, მათ შორისაა: „სკეიტბორდერები“ (2003), „გადარჩე შობას“ (2004) და „მისტერ და მისის სმიტები“ (2005).
2004 წელს, მორისონმა დრამა სერიალში, „სახლი“-ში, ელისონ კამერონის როლი მოიგო, ის ამ როლს 6 სეზონის განმავლობაში, 2004 წლიდან 2009 წლამდე თამაშობდა, მორისონმა სერიალში თამაში 2009 წელს ეპიზოდ-„Teamwork“-ში შეწყვიტა, თუმცა 2010 წელს, ეპიზოდ „Lockdown“-ში კვლავ გამოჩნდა ელისონ კამერონის როლით.
2006 წელს მორისონი გადაიღეს ფილმ „Flourish“-ში. მორისონი ერთ-ერთი მათგანია იმ პროდიუსერებს შორის, რომლებმაც სატელევიზიო სერიალი „გუნდი“ შექმნეს.
2007 წელს ჯენიფერი კომპიუტერულ თამაშში, „Command & Conquer 3: Tiberium Wars“-ში გამოჩნდა როგორც კირს ჯეიმსი. 2007 წელს გადაიღეს სხვა ფილმებშიც, მათ შორისაა: „დიდი სთენი“ და სატელევიზიო ფილმი „The Murder of Princess Diana“, ფილმი დაფუძნებულია ნოელ ბოთამის ამ სახელწოდების მქონე ნოველაზე.
2010 წელს ჯენიფერი გამოჩნდა NBC-ს სატელევიზიო დრამა სერიალის, „ჩეიზ“-ის მეოთხე ეპიზოდში, სადაც მან ითამაშა მარტოხელა დედის როლი, რომელიც თავის ქალიშვილთან ერთად ტეხასში, სისხლიან მკვლელობას იწყებს.
2017 წლის მარტს დაანონსდა რომ მორისონი სტეფანის როლს ითამაშებდა სპექტაკლში, „The End of Longing“-ში. მან ამერიკულ საშინელებათა ჟანრის ფილმ „მოჩვენება:გამოღვიძება“-ში ქენდისის როლი ითამაშა. 2019 წლის ივნისს ჯენიფერმა დაადასტურა რომ იგი კომედიურ-დრამატულ სატელევიზიო სერიალში, „ეს ჩვენ ვართ“-ში ქესიდი შარფის როლს ითამაშებდა.
პირადი ცხოვრება
2004 წელს მორისონმა სასიყვარულო ურთიერთობა მსახიობთან ჯესი სპენსერთან დაიწყო, ხოლო 2009 წელს ემორი ნოლასკოსთან. 2012 წელს მორისონმა სასიყვარულო ურთიერთობა სებასტიან სთანთან დაიწყო, მათი ურთიერთობა 2013 წლამდე გაგრძელდა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
პრუსიის მეცნიერებათა აკადემია
მინი|200პქ|აკადემიის შესასვლელი პრუსიის მეცნიერებათა აკადემია (Preußische Akademie der Wissenschaften) ან ბერლინის მეცნიერებათა აკადემია — აკადემია, რომელიც დაარსდა 1700 წლის 11 ივლისს ბერლინში. აკადემიის შექმნის ბრძანებას ხელი კურფიურსტმა ფრიდრიხ პირველმა მოაწერა. დაარსებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის გოტფრიდ ლაიბნიცსაც, რომელიც მოგვიანებით აკადემიის პირველი პრეზიდენტი გახდა. დაარსებისას აკადემიას „ბრანდერბურგელი კურფიურსტის სამეცნიერო საზოგადოება“ (Kurfürstlich Brandenburgische Societät der Wissenschaften) ეწოდებოდა, რომელიც ლაიბნიცის მიერ შემოთავაზებული ვერსია იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცნიერების ეროვნული აკადემიები
ბერინგის მყინვარი
ბერინგის მყინვარი (Bering Glacier) — ხეობის ტიპის მყინვარი ალასკაზე. იწყება ჩუგაჩისა და წმინდა ილიას მთებში, ბეგლის ყინულოვანი ველიდან. ჩრდილოეთ ამერიკის უდიდესი მყინვარია. სიგრძე 190 კმ, ფართობი 5175 კმ². მყინვარიდან გამოედინება რამდენიმე მდინარე. მყინვარი გამოდის ალასკის ყურის სანაპიროს დაბლობზე, სადაც ქმნის ყინულის მთისძირა ფრთას, რომლის სიგრძეა 80 კმ, ხოლო სიგანე 43 კმ. მყინვარის ფრონტის დაახლოებით 10 % მთავრდება ტბებში. 1960-იან წლებში მოხდა მყინვარის დაძვრა, რომლის შედეგად მისი ბოლო წინ წაიწია 1200 მ-ით, ხოლო ფართობი გაიზარდა 52 კმ²-ით. სახელი ეწოდა ცნობილი ზღვაოსნის ვიტუს ბერინგის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალასკის მყინვარები
მინალაბაკი
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
საბუის ნათლისმცემლის ეკლესია
ტერმინი საბუის ნათლისმცემლის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლეითი-ქაზმა
ლეითი-ქაზმა (Leyti-Kazma) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში.
სეიშელის კუნძულების ისტორია
მინი|[[ჯეიმზ მიჩელი — სეიშელის კუნძულების პრეზიდენტი]] სეიშელის კუნძულების ისტორია პორტუგალიელი ზღვაოსნების მიერ XVI საუკუნეში, კუნძულების აღმოჩენით იწყება.
ალ-ისტახრი
მინი|ალ-ისტახრის რუკის ფრაგმენტი აბუ ისჰაკ ალ-ფარისი ალ-ისტახრი (آبو إسحاق إبراهيم بن محمد الفارسي الإصطخري) (დ. დაახლ. 850 — გ. 934) — არაბი მოგზაური და გეოგრაფი.
სეიშელის კუნძულების ისტორია
XVIII საუკუნის შუა ხანებში ფრანგებმა სეიშელის კუნძულები თავიანთ კოლონიად აქციეს. როდესაც 1502 წელს ვასკო და გამა, იმ დროს ადმირალი, ამ ადგილას მოვიდა, აღმოაჩინა ამირანტის კუნძულები. პორტუგალიელმა კარტოგრაფებმა, პირველად შეიტანეს თავიანთ რუკაზე დიდი კუნძული ილია-განა, ახლანდელი კუნძული მაე. შემონახულია მტკიცებულებები იმისა, რომ არაბმა ზღვაოსნებმა იმოგზაურეს ამ კუნძულებზე (შემორჩენილია IX-X საუკუნეების წარწერები საფლავებსა და კლდეებზე და კლდეზე გაკეთებული წარწერები ფრიგიტის კუნძულზე). იმ დროს ეს არქიპელაგი დაუსახლებელი იყო. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ სეიშელის დაუსახლებელ ტერიტორიას, თავიდან ავსტრონეზიელი, მალდიველი და არაბი ვაჭრები ეწვიენ. სწორედ, მალდიველმა ზღვაოსნებმა აღმოაჩინეს კუნძული სილუეტი. შემდგომ, ორი საუკუნის შემდეგ, სეიშელის კუნძულები წარმოადგენდა მეკობრეთა თავშესაფარს. ევროპელებიდან, პირველად ამ არქიპელაგზე ფეხი დადგეს ინგლისელებმა. 1609 წელს, კუნძულები პირველად შეისწავლა და აღწერა კაპიტანმა ა. შარპეამ. პირველი მოსახლეებს კუნძულ მაესა და პრასლინზე, შეადგენდნენ ფრანგები, რომლებმაც 1756 წლიდან დაიწყეს დარიჩინის, მიხაკისა და ვანილის პლანტაციების მოშენება. მას შემდეგ ტერიტორიას, საფრანგეთის ფინანსთა მინისტრის — მორო დე სეიშელის სახელი ეწოდა. კუნძულებს თავიდან Séchelles ეწოდა, ხოლო შემდგომ იგი შეიცვალა ინგლისურით Seychelles.
ალ-ისტახრი
ალ-ისტახრის ბიოგრაფია თითქმის არაა ცნობილი. ნისბის (წარმომავლობის სახელი) მიხედვით უნდა ყოფილიყო ესტაქრიდან (ფარსის პროვინცია, ახლანდელი ირანის ისლამური რესპუბლიკა). თავის თხზუ­ლე­ბაში „წიგნი გზებისა და სახელმწიფოების შე­სა­ხებ“ („ქითაბ ალ-მასალიქ ვა ლ-მამალიქ“) ავტორი მიმოიხილავს მუსლიმურ ქვეყნებს დასავლეთ ინდოეთიდან მაროკოსა და ესპანეთამდე. მოკლედ არის აღწერილი თბილისიც, რომელიც მაშინ მუსლიმ ემირთა მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა. თბილისი აღნიშნულია ალ-ისტახრი მიერ შედგენილ რუკაზეც. იგი წერს: „ტფილისი დარუბანდზე ნაკლებია და ორი კედელი აქვს თიხის. სიმდიდრით სავსე ადგილია, ხილ-ბოსტნეულისა და ნათესების უხვად მქონებელი; მრავალი საქონელი და თაფლი ­მტკვრით გააქვთ იქიდან. აქვს თბილი წყლე­ბი მსგავ­სად ტიბერიისა, უცე­ცხლოდ ცხელი. მთელ არანში ბარდავზე, დარუბანდსა და ტფილისზე უფრო დიდი ქალაქი არ არსებობს“.
სეიშელის კუნძულების ისტორია
ფრანგმა კოლონისტებმა დაიწყეს მონების შემოყვანა მადაგასკარიდან და აღმოსავლეთ აფრიკიდან. არქიპელაგი შესწავლილ იქნა ფრანგი მეცნიერის, ლაზარე პიკალტის მიერ 1742 და 1744 წლებში. კუნძულები გამოიყენებოდა მეკობრეების მიერ სატრანზიტო პუნქტად აზიასა და აფრიკას შორის, მანამ, სანამ საფრანგეთმა დაიწყო კონტროლი კუნძულებზე 1756 წელს. 1794 წელს, არქიპელაგი დაიპყრეს ბრიტანელებმა.
1814 წელს, პარიზის ხელშეკრულების თანახმად, სეიშელის კუნძულები შევიდა დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში. 1835 წელს მონობის გაუქმებისას, კუნძულებზე ევროპელ კოლონისტებზე ჩამორთმეული მათი სამუშაო ძალის გამო, შემცირდა ინტენსიური მუშაობა ისეთ მცენარეულ კულტურებზე, როგორიცაა ქოქოსი, ვანილი, მიხაკი და დარიჩინი.
ალ-ისტახრი
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბი გეოგრაფები კატეგორია:არაბი მოგზაურები კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები კატეგორია:დაბადებული 850 კატეგორია:გარდაცვლილი 934 კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
სეიშელის კუნძულების ისტორია
სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ისტორია კატეგორია:სეიშელის კუნძულები
ლეითი-ქაზმა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ეგვიპტის ოცდამეოთხე დინასტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეოთხე დინასტია
ნორაკერტი
ნორაკერტი (Նորակերտ) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 228 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 234 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.81 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
თემისტოკლე
თემისტოკლე (Θεμιστοκλῆς; დ. ძვ. წ. 524 —  გ. ძვ. წ. 459) — ათენელი სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი, ძვ. წ. 494-493 წლებში იყო ათენის პოლისის არქონტი. სახელი გაითქვა ბერძენ-სპარსელთა ომების მიმდინარეობისას. მისი ინიციატივით შედგენილმა საბრძოლო გეგმამ და  ფლოტის რეორგანიზაციამ გარდამტეხი წვლილი შეიტანა ბერძნების გამარჯვებაში.
სამხედრო რეფორმა
თემისტოკლეს სამხედრო რეფორმამ ათენელი საზოგადოებისთვის უფრო ღირებული გახადა ღარიბი მოქალაქეები, რომლებიიც ადრე ვერ ახერხებდნენ ჰოპლიტის აღჭურვილობის შეძენას და ამიერიდან ფლოტში მენიჩბეებადაც კი შეეძლოთ ემუშავათ. ამ რეფორმამ ასევე განამტკიცა ათენის დემოკრატია და კლისთენეს მიერ შემოღებული ისონომიის, ანუ კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის, ცხოვრებაში გატარება შეუქცევადი გახადა. ძვ. წ. 490 წელს სალამინის ბრძოლაში თემისტოკლეს სწორი სტრატეგიის შედეგად გამარჯვების შემდეგ ბერძნებმა გააგრძელეს სპარსელების წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლა. ამ ხნის მანძილზე თემისტოკლე ათენის პოლისის ფაქტობრივი მმართველი გახდა, რის გამოც დემოკრატიის წინსვლა შეფერხდა. ამის გამო ის 469 წელს, ოსტრაკიზმის შედეგად, ტირანიის დამყარების ბრალდებით, ათენში ყოფნა სამუდამოდ აუკრძალეს და გადაასახლეს არგოსში.
აქემენიდებთან მუშაობა
თემისტოკლემ გაძევების შემდეგ სამსახური დაიწყო აქემენიანთა კარზე. მისი სარდლობით სპარსელები თავს დაესხნენ ეგეოსის ზღვის კუნძულებს, მაგრამ გარკვეული წარმატებების მიუეხედავად დამარცხდნენ ბერძნებთან ომში. თავად თემისტოკლე, ძვ. წ. 459 წელს, 65 წლის ასაკში გარდაიცვალა მაგნესიაში. თემისტოკლეს სურვილით, მისი ცხედარი მის მშობლიურ მხარეში, ატიკაში წაიღეს და დაწვეს.
ისტორიული რეპუტაცია
თემისტოკლეს გარდაცვალების მომენტში, ათენელები მას მიიჩნევდნენ ერის სირცხვილად და მოღალატედ. მისი რეპუტაცია 450-იან წლებში არქონტმა პერიკლემ აღადგინა. შემდგომში ჰეროდოტესა და თუკიდიდეს ნამუშევრებში თემისტოკლე ბერძნული ერთიანობის კულტად მოიხსენიება. თანდათანობით ათენელებიც მიხვდნენ დიდი სტრატეგოსისა და პოლიტიკოსის მნიშვნელობას. მისი სახელი არა მარტო ანტიკურ, არამედ შუა საუკუნეების ევროპაშიც შემორჩა და დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის იდეალად იქცა.
ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტია
ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტია — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მისი წევრები ეგვიპტეს ძვ. წ. 732 წლიდან მართავდნენ, მათი მმართველობა ძვ. წ. 653 წელს დასრულდა, მათ შემდეგ ეგვიპტეს ოცდამეექვსე დინასტია მართავდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტია
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 34
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 34 მიიღეს 1947 წლის 15 სექტემბერს. რეზოლუციის მიხედვით უშიშროების საბჭომ გადაყვიტა, რომ დავა ერთი მხრივ საბერძნეთსა და მეორე მხრივ ალბანეთს, იუგოსლავიასა და ბულგარეთს შორის, უნდა ამოიღონ უშიშროების საბჭოს განსახილველი საკითხებიდან. ასევე მოთხოვეს გაეროს გენერალური ასამბლეის გენერალურ მდივანსგაეკეტებინა ანგარიში აღნიშნულ საკითხზე.
რეზოლუცია მიიღეს ცხრა ხმით. საბჭოთა კავშირი და პოლონეთი რეზოლუციის წინააღმდეგ წავიდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
0034 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები საბერძნეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ალბანეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბულგარეთის შესახებ კატეგორია:1947 წელი საბერძნეთში კატეგორია:1947 წელი ალბანეთში კატეგორია:1947 წელი იუგოსლავიაში კატეგორია:1947 წელი ბულგარეთში
ლუთერანული ეკლესია (განჯა)
ლუთერანული ეკლესია (Alman lüteran kilsəsi) — კირხე, რომელიც აშენდა ელიზავეტპოლში 1885 წელს. დღეს გამოიყენება, როგორც თოჯინების თეატრი.
ისტორია
თანამედროვე აზერბაიჯანის რუსეთთან შეერთების შემდეგ, აქ დაიწყეს ჩამოსახლება გერმანელებმა. მათ მიერ რეგიონში დაფუძნებულ იქნა რამდენიმე კოლონია. ზოგიერთი მათგანი კი ცხოვრობდა გუბერნიის ცენტრში (1893 წელს ელიზავეტპოლში ცხოვრობდა 103 გერმანელი). 1885 წელს კრებების ჩატარების მიზნით მათ მიერ აშენებულ იქნა სამლოცველო. ეკლესია ფუნქციონირებდა 1941 წლამდე.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტაძრები კატეგორია:ლუთერანიზმი
ვასილკეუ (სოროკის რაიონი)
ვასილკეუ (Vasilcău) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 238მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 375 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
მაჰმუდქიშლაყი
მაჰმუდქიშლაყი (Mahmudqışlaq) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 82 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
𐤆
𐤆 (ზენ) — ფინიკიური დამწერლობის მეშვიდე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს იარაღს. ქართული შესატყვისია ზ, ებრაული ז, არაბული ﺯ, ბერძნული Ζ, ლათინური Z, კირილური З და სხვ.
ნაბუა
ნაბუა (ოფიციალურად ნაბუის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Nabua) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 86 490 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 42 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
ჩეშმეს ეკლესია
ჩეშმეს ეკლესია (Чесменская церковь) — მოქმედი მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობს ლენსოვეტის ქუჩაზე. ეკლესია აგებულია 1777-1780 წლებში ფსევდოგოთიკის სტილში. ეკლესიის შენობა ააშენეს რუსეთ-თურქეთის ომში რუსეთის არმიის გამარჯვების აღსანიშნავად ეგეოსის ზღვის ჩეშმეს ყურეში. ჩეშმეს სასახლესთან ერთად ქმნის ანსამბლს და ამჟამად არის ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლი.
ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. ტაძრის წინამძღვარია ალექსი კრილოვი.
ისტორია
ტაძრისა და სასახლის მშენებლობა გადაწყვიტა ეკატერინე II-მ. გადმოცემის თანახმად, სწორედ ამ ადგილზე იმპერატრიცამ მიიღო ინფორმაცია ჩეშმეს ბრძოლაში გამარჯვების შესახებ.
ტაძრის სარძიკვლის საზეიმო ჩაყრა გაიმართა 1777 წლის 17 ივნისს ეკატერინე II-ის, მთელი სამეფო კარისა და შვედეთის მეფე გუსტავ III-ის მონაწილეობით. ეკლესია ააგეს არქიტექტორ იური ფელტენის პროექტის მიხედვით.
ტაძრის მშენებლობა დასრულდა რუსული ფლოტის ჩეშმეს ბრძოლაში გამარჯვების ათი წლის თავზე. საზეიმო კურთხევა კი 1780 წლის 5 ივლისს შეასრულა მიტროპოლიტმა გავრილ პეტროვმა, რომელსაც ეკატერინე II-სთან ერთად „ფალკენშტეინის გრაფის“ ტიტულით ესწრებოდა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი იოზეფ II.
კურთხევის შემდეგ ძალიან მალე ეკლესია გადასცეს წმინდა გიორგის ორდენს. ამის გამო ჩეშმეს ეკლესიას ზოგჯერ უწოდებდნენ წმინდა გიორგის ეკლესიასაც.
ეკატერინე II ზოგჯერ სტუმრობდა ხოლმე ეკლესიას, სადაც მისთვის განკუთვნილი იყო სამეფო ადგილი.
იმის გამო, რომ ჩეშმეს ეკლესია იყო ცივი, 1811 წლის 23 დეკემბერს ჩეშმეს სასახლეში აკურთხეს ახალი, ქრისტეს შობის ზამთრის ეკლესია.
ეკლესია დახურეს 1919 წლის 1 ივნისს. 1924 წელს სამრეკლოდან მოხსნეს ზარები და გადასადნობად გააგზავნეს. 1924 წლიდან ჩეშმეს ეკლესიაში მდებარეობდა მეცნიერებათა აკადემიის არქივი. 1930 წელს ტაძარში ხანძარი გაჩნდა, რომელმაც ეკლესიის ინტერიერი, მათ შორის კანკელიც გაანადგურა.
ამჟამად ეკლესიის შენობაში მოქმედებს საკვირაო სკოლა ბავშვებისა და მოზარდებისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ტაძრები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
KIC 8462852
KIC 8462852 (ეპონიმურად — ტაბის ვარსკვლავი ) — F-ტიპის ძირითადი რიგის ვარსკვლავი გედის თანავარსკვლავედში, დედამიწიდან 1 480 სინათლის წლის მანძილზე. პროექტ Planet Hunters-ის ფარგლებში, სამოქალაქო მეცნიერებმა ვარსკვლავის სინათლის უჩვეულო მერყეობა აღმოაჩინეს. 2015 წლის სექტემბერში, პროექტში ჩართულმა ასტრონომებმა და სამოქალაქო მეცნიერებმა სამეცნიერო ნაშრომის პრეპრინტი აღწერილი მონაცემებითა და შესაძლო ინტერპრეტაციებით arXiv-ზე გამოაქვეყნეს. აღმოჩენა კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ შეგროვილი მონაცემების საფუძველზე გაკეთდა. კეპლერი ეგზოპლანეტების ძიების პროცესში ვარსკვლავთა სიკაშკაშის ცვლილებასაც აკვირდება.
KIC 8462852 ერთადერთი ვარკსვლავია, რომელსაც მსგავსი ქცევა ახასიათებს იმ 150 000 ვარსკვლავს შორის, რომელთაც კეპლერის მისია აკვირდება.
ვარსკვლავის სიკაშკაშის დიდი, არარეგულარული ცვლილების ასახსნელად, განიხილება რამდენიმე ჰიპოთეზა. დაკვირვებადი ინფრაწითელი სხივების ნაკლებობის გამო, წამყვან ჰიპოთეზად მოიაზრება ცივი, მტვრიანი კომეტების ფრაგმენტების ჯგუფი, რომელიც ძლიერ ექსცენტრიულ ორბიტაზე მოძრაობს. ერთ-ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, ვარსკვლავის სინათლის ცვლილების მიზეზი შესაძლოა იყოს არამიწიერი გონიერი ცივილიზავიის მიერ აშენებული დაისონის სფერო, რომელიც წარმოადგენს ვარსკვლავის გარშემო მბრუნავი დამოუკიდებელი კოსნტრუქციების დიდ რაოდენობას. SETI-ს ინსტიტუტმა KIC 8462852-ის რადიო-შესწავლა დაიწყო, თუმცა ვარსკვლავიდან წამოსული ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული რადიოსიგნალები ჯერ არ დაუჭერია.
ხილული მდებარეობა
KIC 8462852 გედის თანავარსკვლავედში მდებარეობს, ვიზუალურად კაშკაშა ვარსკვლავებს — დენებსა და გედის დელტას შორის, თვალისათვის აღიქმება ჩრდილოეთის ჯვრის შემადგენელ ნაწილად. KIC 8462852 განლაგებულია ვარსკვლავ გედი 31-ის სამხრეთით, ვარსკვლავთა კლასტერ NGC 6866-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
დაკვირვების ისტორია
KIC 8462852-ის სინათლის მერყეობის შესახებ არსებული ინფორმაციის ძირითადი წყაროა 2009 წელს გაშვებული კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორია.
ნათება
KIC 8462852-ის პირველი ძირითადი ჩაქრობა 2011 წლის 5 მარტს დააფიქსირეს, როდესაც ვარსკვლავის სიკაშკაშე 15%-ით შემცირდა, 2013 წლის 28 თებერვალს კი 22%-ით. შედარებისათვის, იუპიტერის ზომის პლანეტაც კი, ვარსკვლავის სიკაშკაშეს მხოლოდ 1%-ით შეამცირებდა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ვარსკვლავის სინათლეს პლანეტა არ ბლოკავს, ეს რაღაც ვარსკვლავს ნახევარ სიგანეზე ეფარება. კეპლერის მწყობრიდან გამოსვლის გამო, 2015 წელს ჩაქრობის მომენტი ვერ დაფიქსირდა. შემდეგი დაკვირვება 2017 წლის მაისისთვის იგეგმება.
თითქმის საუკუნის წინანდელი ფოტოების შესწავლის შემდეგ ნათელი ხდება, რომ 1890-დან 1989 წლამდე ვარსკვლავის ნათება დაახლოებით 20%-ითაა შემცირებული, რაც უპრეცედენტო მოვლენაა F-ტიპის ნებისმიერი ძირითადი რიგის ვარსკვლავისათვის.
ჰიპოთეზები
KIC 8462852-ის სპექტრისა და ვრასკვლავური ტიპიდან გამომდინარე, მისი სიკაშკაშის ცვლილება კავშირში ვერ იქნება ცვალებად ვარსკვლავთან. შესაბამისად, გაჩნდა რამდენიმე ჰიპოთეზა იმასთან დაკავშირებით, თუ რა ბრუნავს მის გარშემო, რაც მის შუქს ბლოკავს, დაწყებული გიგანტურ პლანეტათა სერიით, დამთავრებული ძალიან დიდი სტრუქტურებით. თუმცა, ჯერჯერობით არცერთ მათგანს არ შეუძლია ამოხსნას საიდუმლო.
ახალგაზრდა ვარსკვლავი და მის გარშემო მოძრავი მატერიალები
თუმცა, NASA-ს მიკრონული სპექტროსკოპილი შესწავლის შედეგად, ვარსკვლავის გარშემო მბრუნავი მასთან დაკავშირებული მატერიალების არსებობა არ გამოვლინდა.
პლანეტური ნამსხვრევების ველი
ჩატარდა მაღალი რეზოლუციის სპექტროსკოპია და ფოტოგრაფიული დაკვირვება, აგრეთვე სპექტრული ენერგიის განაწილების ანალიზები, რომლის დროსაც ესპანეთში მდებარე ჩრდილოეთის ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენეს. მასიური შეჯახების სცენარი თბილი მტვრის გროვებს შექმნიდა, რაც ინფრაწითელ სხივებში აისახებოდა. თუმცა, დაკვირვებების შედეგად არ ვლინდება გადაჭარბებული ინფრაწითელი ენერგია, რომელიც მასიური პლანეტური შეჯახებებისას წარმოიქმნებოდა. სხვა მკვლევართა აზრით, პლანეტური ნამსხვრევების ველის არსებობა ნაკლებ სავარაუდოა, რადგან ამ ზომის შეჯახებები უიშვიათესად ხდება.