cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კალენდარი
მთვარისმიერი კალენდრები
კაცობრიობამ ოდითგანვე შეამჩნია, რომ მთვარისმიერი თვე არ წარმოადგენდა ნატურალურ რიცხვს, არამედ დაახლოებით უდრიდა 29,5 დღე-ღამეს (უფრო ზუსტი მნიშვნელობისათვის, მთვარის სინოდური თვე უდრის 29,5306 დღე-ღამეს). ამიტომ გადაწყდა ორი მთელი რიცხვის (29-სა და 30-ის) კომბინაციით მიეღწიათ აღნიშნული სიდიდისათვის. ბევრ ქვეყანაში იყენებდნენ მთვარის ფაზებზე დაყრდნობილ ე. წ. მთვარისმიერ კალენდარს — ჰიჯრას, რომლის მიხედვით მთვარისმიერი წელიწადი შეიცავდა 30- და 29-დღეღამიან 12 თვეს (354 დღე-ღამე). ყოველი თვის პირველი დღე უნდა ემთხვეოდეს ახალმთვარეობას. რადგანაც მთვარისმიერი წელიწადი 11 დღე-ღამით მზისიერ წელიწადზე მოკლეა, ეს ართულებდა თარიღების გაიგივებას ამ ორ კალენდარში.
მთვარე-მზისიერი კალენდრები
კიდევ უფრო რთულია მთვარე-მზისიერი კალენდარი, რომელიც ითვალისწინებს მზის ხილული წლიური მოძრაობის შეთავსებას მთვარის ფაზების მონაცვლეობასთან, ძველად ასეთ კალენდრებს იყენებდნენ ბაბილონში, ჩინეთსა და საბერძნეთში. მთვარისმიერი კალენდარი უფრო ძველია, უფრო ადრინდელი ისტორიის კუთვნილებაა, რადგანაც მთვარის ფაზების მონაცვლეობის შემჩნევა უფრო ადვილია, ვიდრე მზის ირგვლივ დედამიწის გარემოქცევით გამოწვეული სეზონური ცვლილებებისა. კალენდრის აღნიშნული ტიპი არ ჯერდებოდა მთვარისმიერი კალენდრის 12 თვეს და მისი ტროპიკულ წელიწადთან დაახლოების მოტივით აუცილებლობამ მოიტანა პერიოდულად მეცამეტე თვის დამატება. მთვარე-მზისიერი კალენდრების სახეობებია:
მზისიერი კალენდრები
აღნიშნული პერიოდები, ანუ დროის შუალედები, განისაზღვრება ცის სხეულთა მოძრაობებით (მზის ამოსვლა-ჩასვლა, წელიწადის დროთა ცვლა, მთვარის ფაზების მონაცვლეობა), რაც ადვილად და საყოველთაოდ შეიმჩნევა და უშუალოდ მოქმედებს ადამიანთა საქმიანობაზე. ყველა პერიოდს შორის უფრო გამოკვეთილი და ყოველდღიურ საქმიანობასთან ყველაზე მეტად დაკავშირებული დღე-ღამეა. უკანასკნელი განისაზღვრება დედამიწის ერთი მობრუნებით თავისი ღერძის ირგვლივ და, როგორც თითქმის უცვლელი პერიოდი, დროის საზომ ერთეულს წარმოადგენს. დიდი შუალედების გასაზომი ძირითადი ერთეულია ტროპიკული წელიწადი, რომელიც მზის ირგვლივ დედამიწის ერთი გარემოქცევით განისაზღვრება. იგი შედგება დღე-ღამოთა არა მთელი, არამედ წილადი რიცხვისაგან (365,2422 დღე-ღამე, ანუ 365 დღე-ღამე, 5 საათი, 48 წუთი, 46 წამი). დროის აღრიცხვის საქმეში ეს ქმნის ერთგვარ სიძნელეს, რის გამოც მიიჩნევენ, რომ წელიწადში დღე-ღამეების მთელი რიცხვია (365 ან 366). ასეთი ერთგვარად პირობითი წელიწადი სამოქალაქო წელიწადია. მისი ხანგრძლივობა საშუალო ტროპიკული წელიწადის ტოლი უნდა იყოს, რათა წლების სამოქალაქო ანგარიში, ანუ წელთაღრიცხვა, არ დაშორდეს იმ ბუნებრივი მოვლენის (მზის ირგვლივ დედამიწის გარემოქცევის) პერიოდულობას, რომელსაც უნდა ემყარებოდეს იგი. სამოქალაქო და ტროპიკული წელიწადის ერთიმეორესთან დაახლოება და შეთავსება კალენდრის ანუ წელთაღრიცხვის, ისტორიული პრობლემაა, რომელსაც ქმნის დროის საზომ ერთეულებად აღებული ორი პერიოდის — დღე-ღამისა და ტროპიკული წელიწადის უთანაზომობა.
ძველეგვიპტური კალენდარი
ძველეგვიპტური კალენდარი წარმოადგენდა იულიუსის კალენდრის წინამორბედს. ეგვიპტელბმა აარჩიეს ყველაზე მარტივი და ცხადი გამოსავალი: მათ წელთაღრიცხვაში იყო 365 დღე. მაგრამ, ასეთი სიმარტივე მიღებული იქნა სიზუსტის ხარჯზე. ტროპიკული წლის ხანგრძლივობა, როგორც უკვე იყო აღნიშნული, წარმოადგენს 365,2422 დღეს და შესაბამისად, ამ კალენდარის ცდომილება იძლეოდა ერთი დღის „დაგროვებას“ ყოველ ოთხ წელიწადში (1/(365.2422 – 365)≈4). ასეთ სისტემაში რომელიმე ფიქსირებული თარიღი (მაგალითად, გაზაფხულის ბუნიობა) თანდათანობით გადაადგილდებოდა კალენდარში, ინაცვლებდა რა გაზაფხულიდან ზაფხულზე, შემოდგომაზე, ზამთარზე და, 1460 წლის განმავლობაში სრული ციკლის შესრულების შემდეგ, ბრუნდებოდა თავის საწყის წერტილში.
იულიუსის კალენდარი
ძველეგვიპტური კალენდარი იყო ძალიან მოუხერხებელი, და ამიტომ რომის იმპერატორმა იულიუს კეისარმა მეცნიერ სოზიგენის რჩევით მოახდინა კალენდრული რეფორმა, რომელიც ძალაში შევიდა ძვ. წ. 45 წლის 1 იანვარს. ახალი კალენდრის მიხედვით ყოველი მომდევნო სამი წელიწადის ხანგრძლივობა მიღებულ იქნა 365 დღე-ღამე, ხოლო ყოველი მეოთხე წელიწადისა — 366 დღე-ღამედ. ამგვარად წელიწადის საშუალო ხანგრძლივობა იყო 365,25 დღეღამე, რაც ძალიან ახლო იყო ტროპიკულ წელიწადის ხანგრძლივობასთან (365,2422 დღე-ღამე). წელიწადის 12 თვედ დაყოფისას, ყოველ თვეში გარკვეული კანონზომიერებით 30 ან 31 დღე-ღამე მოაქციეს, ხოლო თებერვალში — 28 (უბრალო წელიწადი) ან 29 (ნაკიანი წელიწადი). ნაკიან წელიწადად ჩაითვალა ყოველი ის წელიწადი, რომლის რიგითი ნომერი 4-ზე იყოფოდა უნაშთოდ. იულიუსის კალენდარი 325 წელს ქრისტიანულმა ეკლესიამ სცნო, მაგრამ იგი საბოლოოდ VII საუკუნეში მოწესრიგდა. 4 წელიწადის მანძილზე დაგროვილი განსხვავება იულიუსის საშუალო და ტროპიკულ წელიწადთა შორის უმნიშვნელოა (44 წუთი და 56 წამი), საუკუნეების მანძილზე კი იგი იმდენად შესამჩნევი გახდა, რომ მისი უგულვებელყოფა შეუძლებელი შეიქმნა, რამდენადაც ბუნიობისა და მზებუდობის დღეები თანდათანობით ადრინდელი კალენდარულ რიცხვებზე მოდიოდა. მაგალითად IV საუკუნეში ზაფხულის ბუნიობა 21 მარტს მოდიოდა, XVI საუკუნეში კი — 11 მარტს. ამგვარად, იულიუსის წელთაღრიცხვა 10 დღე-ღამით „ჩამორჩებოდა ბუნებას“.
გრიგორიანული კალენდარი
დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო ნათელი ხდებოდა, რომ არც იულიუსის კალენდარი იყო ზუსტი. არ იყო საჭირო ადამიანი ყოფილიყო დიდი ასტრონომი, რომ დაენახა გაზაფხულის ბუნიობის თარიღის თანდათანობითი გადმონაცვლება უფრო და უფრო ადრეულ თარიღებზე. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფაქტი შემჩნეული იყო საკმაოდ ადრე, ახალი გაუმჯობესების პრაქტიკული მცდელობა იწყება მხოლოდ XIII საუკუნიდან, როდესაც დასავლეთში ასტრონომიის მიმართ გაჩნდა ახალი ინტერესი. ეს ცდომილება შემჩნეული იყო აღმოსავლეთშიც, სადაც გრიგორ ნიკიფორმა და ისააკ არგირმა, XIV საუკუნის ბიზანტიელმა ავტორებმა, თავის ნაშრომში მიუთითეს ამ ცდომილებაზე. მაგრამ ბიზანტიელები არ გვთავაზობდნენ რაიმე ცვლილებებს, ვინაიდან 1492 წელს სამყაროს დაარსებიდან 7000 წელი სრულდებოდა და მორწმუნეები, რომლებიც მაცხოვრის მეორედ მოსვლის მოლოდინში იყვნენ, არ წუხდნენ დროებითი კალენდრული რეალობის გაუმჯობესებით.
გრიგორიანულ კალენდარს უწოდებენ წელთაღრიცხვას ახალი სტილით. პირველად იგი შემოიღეს XVI საუკუნის 80-იან წლებში იტალიაში, ესპანეთში, პორტუგალიაში, პოლონეთში, საფრანგეთში, უნგრეთსა და ევროპის ზოგიერთ სხვა სახელმწიფოში, უფრო გვიან — გერმანიაში (XVII-XVIII საუკუნეებში), ინგლისში (XVIII საუკუნეში), იაპონიაში (XIX საუკუნეში). რევოლუციამდელ რუსეთში ახალი სტილი არ იყო შემოღებული. იგი შემოიღეს ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1918 წლის 24 იანვრის დეკრეტით. ამ დროისათვის იულიუსის კალენდარი 13 დღე-ღამით „ჩამორჩებოდა“, ამიტომ 1 თებერვალი 14 თებერვლად გამოცხადდა. კვირის დღეები ორივე კალენდარში ერთმანეთს ემთხვევა. ამჟამად მსოფლიოს ყველა განვითარებულ სახელმწიფოში გრიგორიანულ კალენდარს იყენებენ.
შესწორებული იულიუსის კალენდარი
კიდევ ერთ მნიშვნელოვანი გაუმჯობესების და ამავე დროს კალენდრული სისტემის გართულების მცდელობას ადგილი ჰქონდა 1923 წელს, როდესაც კონსტანტინეპოლში ჩატარდა მართლმადიდებელი ეკლესიების თათბირი. ამ თათბირის მონაწილეებმა მიიღეს შესწორებული იულიუსის კალენდარი. მისი პერიოდია 900 წელი, რომლის განმავლობაში ნაკიანი წლების რაოდენობა მცირდება 7-ით. ამ კალენდრით მიღებული წლის ხანგრძლივობაა 365 + 218/900=365.24222, ანუ ამ კალენდრით 40000-ზე მეტი წლის განმავლობაში მოხდება 1 დღიანი ცდომილების დაგროვება. ამ რეფორმას მოყვა ბერძენი „მეძველსტილეების“ განხეთქილება, რომლებმაც უარი თქვეს მიეღოთ ეს სიახლე.
დღევანდელ დღეს რუსული, იერუსალიმის, საქართველოს და სერბული ეკლესიები და ამავე დროს მონასტრები ათონზე უძრავი დღესასწაულების დასადგენად იყენებენ იულიუსის კალენდარს. ყველა დანარჩენი ადგილობრივი ეკლესია კი – შესწორებულ იულიუსის კალენდარს, რომელიც 2800 წლამდე მთლიანად ემთხვევა გრიგორიუსის კალენდარს.
სხვა კალენდარული სისტემები
ძველად რომში წლებს ანგარიშობდნენ სხვადასხვანაირად, მაგალითად იმპერატორების მართველობის დასაწყისიდან. წლების ახლანდელი ანგარიშის საწყისია ქრისტეს დაბადება. ამ საწყისიდან წარმოებულ წელთაღრიცხვას ჩვენს ერას ან ახალ წელთაღრიცხვას ვუწოდებთ. ისტორიულ ამბებზე რაც ამ საწყისამდე მომხდარა, ვუთითებთ, როგორც ძველად მომხდარს და წლებს ვანგარიშობთ იმავე საწყისიდან, მათ მატებას კი — შებრუნებული მიმართულებით.
ასტრონომიაში სპეციალური მიზნებით გამოიყენება სხვა აღრიცხვაც: დღეების თანმიმდევრული ანგარიში ძვ. წ. 4713 წლის 1 იანვრის შუალედიდან. ასე ათვლილ დღე-ღამეებს იულიუსის დღეები ეწოდება, თუმცა მას არა აქვს რამე საერთო იულიუს კეისართან. 1970 წლის 1 იანვარს დაემთხვა 2440588 იულიუსის დღე-ღამე, 1980 წლის 1 იანვარს — 2444240.
ბევრ ქვეყანაში, უმეტესად აფრიკის და აღმოსავლეთის ქვეყნებში (ერაყში, ლიბანში, სირიაში, ალჟირში, მაროკოში, ტუნისში და სხვა), სადაც გავრცელებულია ისლამი, ხმარობენ მთვარის ფაზებზე დაყრდნობილ კალენდარს (ჰიჯრა), რომლის მიხედვითაც, მთვარისმიერი წელიწადი შეიცავს 30 და 29 დღე-ღამიან 12 თვეს (354 დღე-ღამე).
რესურსები ინტერნეტში
*
საქართველოს უნივერსიტეტი
საქართველოს უნივერსიტეტი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება საქართველოში. წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე დიდ კერძო უნივერსიტეტს ქვეყნის მასშტაბით. დღეის მონაცემებით, უნივერსიტეტში 6000-ზე მეტი ადგილობრივი და საერთაშორისო სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტში შემოთავაზებულია სამივე საგანმანათლებლო საფეხურის (საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო) აკრედიტებული პროგრამები როგორც ქართულ, ისე ინგლისურ ენაზე.
საქართველოს უნივერსიტეტი გამორჩეულია უმაღლესი ხარისხის, მომთხოვნი საგანმანათლებლო პროცესითა და ისეთი ტიპის თანამედროვე ინფრასტრუქტურით, რომელშიც ადამიანი ხარისხიან განათლებასთან ერთად პრაქტიკულ უნარებსაც ეუფლება. უნივერსიტეტის აკადემიური პერსონალი მაღალკვალიფიციურ, კრეატიულ და ენთუზიაზმით აღსავსე პროფესიონალებისაგან შემდგარ გუნდს წარმოადგენს, რომელიც მზად არის აღზარდოს აუცილებელი ცოდნით, უნარებითა და ღირებულებებით აღჭურვილი ადამიანი.
საქართველოს უნივერსიტეტის მიზანი თითოეული სტუდენტის პიროვნული განვითარება და მისი, როგორც მაღალი დონის პროფესიონალის ჩამოყალიბებაა.
ისტორია
საქართველოს უნივერსიტეტი 2004 წელს „საქართველოს საზოგადოებრივ მეცნიერებათა უნივერსიტეტის“ სახელით  დაფუძნდა. უნივერსიტეტის დამფუძნებლები არიან ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი გიული ალასანია და ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი მანანა სანაძე.
2005-2007 წლებში უნივერსიტეტი საგრძნობლად განვითარდა და გაიზარდა. საბაკალავრო საფეხურის პროგრამებს დაემატა სამაგისტრო პროგრამები. 2007 წელს კი უნივერსიტეტმა უკვე მიიღო პირველი სადოქტორო პროგრამის სტუდენტები. 2010 წელს, პოსტ-საბჭოთა სივრცეში პირველად, ამერიკის შეერთებული შტატების სააგენტომ OPIC-მა (The Overseas Private Investment Corporation), განახორციელა მრავალმილიონიანი  ინვესტიცია საქართველოს უნივერსიტეტის ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვის.
საუნივერსიტეტო სკოლები
საქართველოს უნივერსიტეტში არის ექვსი სკოლა ანუ ფაკულტეტი:
ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა სკოლა
ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა სკოლა 2005 წელს დაარსდა. სკოლა სამი განყოფილებისაგან შედგება:
უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების გარდა, სკოლა სტუდენტს სთავაზობს სასერთიფიკატო კურსებს სხვადასხვა ენაზე, ერთიანი ეროვნული გამოცდებისა და საერთო სამაგისტრო გამოცდებისათვის მოსამზადებელ კურსებს.
სკოლას გააჩნია ყველა სახის თანამედროვე რესურსი მაღალი სტანდარტის განათლების დასანერგად, კერძოდ: საუკეთესო აკადემიური პერსონალი, აკრედიტებული საგანმანათლებლო პროგრამები, თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვილი აუდიტორიები და ლაბორატორიები, საერთაშორისო კონტაქტები, სტუდენტებისთვის საერთაშორისო გაცვლით პროგრამებში მონაწილეობის შესაძლებლობა, პრაქტიკაზე ორიენტირებული სწავლება.
მიმართულების სტუდენტებს შეუძლიათ ქვეყნის შესახებ ცოდნისა და  სპარსული ენის ფლობის ხარისხის სრულყოფა.
სამართლის სკოლა
სამართლის სკოლა 2005 წელს დაარსდა და სკოლაში მოქმედებს სამართალმცოდნეობის როგორც საბაკალავრო, ასევე სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამები.
2016 წლიდან სკოლაში დაემატა ინგლისურენოვანი სამაგისტრო პროგრამა საერთაშორისო ბიზნეს სამართალი, რომელიც ხელმისაწვდომია როგორც საერთაშორისო, ისე ადგილობრივი სტუდენტებისათვის და გამორჩეულია ქართულ საგანმანათლებლო სივრცეში.
სამართალმცოდნეობის საბაკალავრო პროგრამის მიზანია საჯარო, კერძო და სისხლის სამართლის მიმართულების იურისტების მომზადება, რომლებსაც შეუძლიათ წარმატებით დასაქმდნენ საჯარო და კერძო სექტორში, ასევე სწავლა გააგრძელონ მაგისტრატურაში.
სამართლის სამაგისტრო პროგრამა მიზნად ისახავს ბაკალავრის შემდგომი დონის იურისტის მომზადებას, რომელსაც შეძენილი ღრმა ცოდნით შეეძლება როგორც პრაქტიკული საქმიანობის განხორციელება, ასევე დამოუკიდებელი სამეცნიერო კვლევის ჩატარება.
კურსდამთავრებულებს შეუძლიათ დასაქმდნენ საჯარო და კერძო სექტორში, ასევე, სურვილის შემთხვევაში, განაგრძონ სწავლა დოქტორანტურაში. არჩევითი საგნების მრავალფეროვნება და პრაქტიკის სხვადასხვა მიმართულება იძლევა საშუალებას ზუსტად განსაზღვროთ თქვენი ინტერესის სფეროები. სამართლის სკოლის მაგისტრს აქვს შესაძლებლობა, ინტერესის შესაბამისად აირჩიოს, სისხლის, კერძო ან საჯარო სამართლის მიმართულების კურსები და გაიღრმავოს ცოდნა სამაგისტრო ნაშრომის დაცვამდე. სამართალმცოდნეობის სადოქტორო პროგრამა ამზადებს იურისტებს, რომლებიც სრულად ფლობენ სამეცნიერო-კვლევით მეთოდებს და აქვთ სამართლის დარგში სიახლის დანერგვის უნარი.
საქართველოს უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში ინგლისური ენა ინტენსიურად ისწავლება სამართლის ყველა აკადემიურ პროგრამაში. სწავლება მიმდინარეობს TOLES (ბრიტანული საერთაშორისო ცენტრი) პროგრამით, რომელიც მსოფლიოში ერთადერთი საერთაშორისოდ აღიარებული სასერტიფიკატო პროგრამაა და მას სრულად წარმართავენ ამერიკელი, ბრიტანელი და კანადელი პროფესორები.
საქართველოს უნივერსიტეტის სამართლის სკოლას აქვს მის ბაზაზე არსებული უფასო იურიდიული დახმარების ცენტრი, ანუ სამართლის კლინიკა, რომელიც უფასო იურიდიულ კონსულტაციას უწევს ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირებს და უზრუნველყოფს ადვოკატირებას სრულიად უსასყიდლოდ. პრაქტიკის გავლა სამართლის სკოლის სტუდენტებისათვის არის სავალდებულო. სწავლის პერიოდში სტუდენტი აქ ხვდება ნამდვილ კლიენტს და ტრენერ-ადვოკატთან ერთად უწევს სამართლებრივ კონსულტაციას, ახორციელებს სასამართლოში წარმომადგენლობას. პრაქტიკის წარმატებით დასრულების შემთხვევაში სტუდენტს საშუალება ეძლევა დასაქმდეს ამავე კლინიკაში.
პრაქტიკული კომპონენტის გარდა, სამართლის სკოლაში დიდი ყურადღება ექცევა სამეცნიერო-კვლევით კომპონენტსაც. სკოლაში კვლევას განახორციელებს ქართული, გერმანული და საერთაშორისო სისხლის სამართლის ინსტიტუტი, რომელიც სტუდენტებს მუდმივად სთავაზობს სამუშაო შეხვედრებს, საჯარო ლექციებს, სამეცნიერო კონფერენციებსა და შეჯიბრებებს იმიტირებულ პროცესებში. ინსტიტუტის მიზანია ხელი შეუწყოს სისხლისსამართლებრივი დოგმატიკისა და პრაქტიკის განვითარებას.
სოციალურ მეცნიერებათა
სოციალურ მეცნიერებათა სკოლა დაარსდა 2004 წელს. სკოლის სტუდენტს ეძლევა შესაძლებლობა დაეუფლოს მსოფლიო მნიშვნელობის მოვლენებს, საკითხებსა და სტრატეგიებს. სკოლის ძირითად მიზანს სოციალური მეცნიერებების გაგება, შეცნობა და გაანალიზება წარმოადგენს. ყველა შეთავაზებული კურსი საერთაშორისო გამოცდილებაზეა დაფუძნებული. სასწავლო პროცესში ფუნქციონირებს სკოლის ისეთი რესურსები, რაც სტუდენტს სწავლის პროცესში უვითარებს პრაქტიკულ უნარებს. სოციალურ მეცნიერებათა სკოლაში ლექციებს უძღვებიან მაღალკვალიფიციური პოლიტოლოგები, ჟურნალისტები, დიპლომატები, ფსიქოლოგები, საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროს კომპეტენტური წარმომადგენლები. პროგრამის კომპონენტის მრავალფეროვნება და მასში სოციოლოგიის, საერთაშორისო სამართლისა თუ ეკონომიკის ინტეგრირება სტუდენტის მრავალმხრივ განვითარებას უზრუნველყოფს.
ინფორმატიკის, ინჟინერიისა და მათემატიკის სკოლა
ინფორმატიკის, ინჟინერიის და მათემატიკის სკოლის მიზანია მოამზადოს საინფორმაციო და კომპიუტერული ტექნოლოგიების, ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერიის, ზუსტი და საბუნებისმეტყველო დარგების კომპეტენტური, მაღალკვალიფიციური სპეციალისტები, რომლებსაც ექნებათ თანამედროვე საბაზრო მოთხოვნების შესაბამისი უმაღლესი განათლება და პრაქტიკული უნარ-ჩვევები.
სკოლის სასწავლო პროგრამები შემუშავებულია წამყვანი უცხოური უნივერსიტეტების ანალოგიური პროგრამების ანალიზისა და მათი გამოცდილების გათვალისწინების საფუძველზე. ინფორმატიკის, მათემატიკისა და IT-ის სკოლა საშუალებას აძლევს სტუდენტს შეიძინოს არა მხოლოდ თეორიული ცოდნა, არამედ გამოიმუშაოს პრაქტიკული პროფესიული უნარ-ჩვევები, რაც მომავალში გახდება მისი წარმატებული კარიერის მყარი გარანტია. ამაში სტუდენტებს ეხმარება ის რესურსები, რაც სკოლის ბაზაზე აქვს უნივერსიტეტს.
საქართველოს უნივერსიტეტი პირველი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა საქართველოში, რომელმაც მოიპოვა Apple iOS University Developer Program-ის წევრობა და ლიცენზია. აღნიშნული პროგრამის მეშვეობით, უნივერსიტეტში არსებულ UG Lemondo ტრენინგ ცენტრს საშუალება ეძლევა სტუდენტებს ასწავლოს iOS აპლიკაციების დეველოპმენტი iOS SDK-ს და სხვა Apple ტექნოლოგიების გამოყენებით.
ამ აკადემიის ფარგლებში, საქართველოს უნივერსიტეტის ინფორმაციული ტექნოლოგიების  საბალავრო და სამაგისტრო პროგრამებში მოხდა Oracle–ის ტექნოლოგიების შესწავლის ინტეგრაცია. სტუდენტებს საშუალება ეძლევათ სრულიად უფასოდ, სასწავლო პროგრამის ფარგლებში გაიარონ Oracle –ის ტექნოლოგიების კურსები, დაეუფლონ შესაბამის პრაქტიკულ უნარებს და მიიღონ სერტიფიკატი გამოცდის ჩაბარების შედეგად. აღნიშნულ კორპორაციასთან დაგეგმილია ხანგრძლივი ურთიერთობა და თანამშრომლობა სხვადასხვა კუთხით.
ამას გარდა, ლაბორატორიაში კურსების გავლა მაღალკვალიფიციური სპეციალისტების ზედამხედველობის ქვეშ შეუძლია შესაბამისი განათლების მქონე ყველა დაინტერესებულ პირს.
MikroTik-ის აპარატურითა და პროგრამული ინტერნეტკავშირით მსოფლიოს უამრავი ქვეყანა აუზრუნველყოფილი. 1997 წელს წინარე გამოცდილების საფუძველზე კომპანიამ შექმნა RouterOS-ის პროგრამული სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ფართო სტაბილურობას, კონტროლს და მოქნილობას ყველა სახის მონაცემთა ინტერფეისებისა და მარშრუტიზაციისთვის.
ინჟინერიის ლაბორატორიაში სტუდენტებს საშუალება აქვთ შეისწავლონ ინჟინერიის საფუძვლები და ზოგადად ფიზიკის კანონები, უშუალოდ ცდებზე დაკვირვებით. ლაბორატორია მოიცავს მექანიკის, ელექტროობისა და მაგნეტიზმის, ოპტიკისა და რადიოტექნიკის ამოცანებს. ლაბორატორიაში სტუდენტებს შეუძლიათ თავად შეიმუშაონ და შექმნან საკუთარი იდეების მიხედვით დანადგარები და LabView-ს მეშვეობით მოახდინონ ამ დანადგარების პროგრამული მართვა.
იუჯი-ლიმესის რობოტექნიკის აკადემია ერთადერთი აკადემია საქართველოში, რომელიც ერთის მხრივ ელექტრული და ელექტრონული ინჟინერიის, მათემატიკისა და კომპიუტერული მეცნიერების ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის სტუდენტებს საკუთარი კვლევის განხორციელებისა და მოსწავლეებისთვის ცოდნის გადაცემის საშუალებას აძლევს.
2015 წლიდან იუჯი-ლიმესის გუნდი ახორციელებს საქართველოს უნივერსიტეტის სამრეწველო ელექტრონიკის ლაბორატორიის მართვასა და სხვადასხვა კვლების განხორციელებას რობოტექნიკისა და ელექტრონიკის მიმართულებით. ასევე, ლაბორატორია როგორც საქართველოს უნივერსიტეტის ისე სხვა უნივერსიტეტების სტუდენტებისათვის გახდა ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით იდეების განხორციელების ჰაბი.
დღესდღეობით აკადემიაში 600-ზე მეტი მოსწავლე სწავლობს და 20-მდე ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის სტუდენტია დასაქმებული. ამასთან, იუჯი-ლიმესი ერთადერთი ორგანიზაცია საქართველოში, რომელიც განსაზღვრავს STEM, პროგრამირებისა და რობოტექნიკის სწავლების პოლიტიკას.
უნივერსიტეტი აღჭურვილია CISCO-ს ლაბორატორიით და მინიჭებული აქვს CCNA და CCNP სერთიფიკატების გაცემის უფლება. უნივერსიტეტის შესაბამისი სასწავლო კურსი ინტეგრირებულია ამ პროგრამასთან და მისი დამთავრება სტუდენტებს ხელს უწყობს სხვადასხვა მოდულების წარმატებით დაძლევაში, CISCO-ს სასერთიფიკატო გამოცდის წარმატებით გადალახვაში და CCNA-სერთიფიკატის მოპოვებაში.
ბიზნესის, ეკონომიკისა და მართვის სკოლა
ბიზნესის, ეკონომიკისა და მართვის სკოლის მისიას წარმოადგენს შექმნას ლიდერები, რომლებიც განახორციელებენ მენეჯმენტს როგორც კერძო, ისე საჯარო სექტორში.
აღზარდოს პროფესიული კადრები ეკონომიკისა და ბიზნესის მართვის მიმართულებით, მისცეს სტუდენტს თანამედროვე და სრულყოფილი ცოდნა და განუვითაროს ეკონომიკური აზროვნების უნარი, რათა მან სწორად შეაფასოს მიმდინარე პროცესები, ალღო აუღოს თანამედროვე ბიზნესს და შეიქმნას წარმატებული პროფესიული კარიერა, რასაც დაეფუძნება როგორც მისი პირადი, ისე საზოგადოებისა და ქვეყნის კეთილდღეობა.
ბიზნესის, ეკონომიკისა და მართვის სკოლაში ხორციელდება როგორც საბაკალავრო, ასევე სამაგისტრო და სადოქტორო სწავლების პროგრამები. თითოეული მათგანი მიზნად ისახავს: მოახდინოს სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის განვითარება ბიზნესისა და ეკონომიკის სფეროში, უზრუნველყოს ამ მიმართულებით მოღვაწე მეცნიერთა და მკვლევართა ჯგუფების არსებობა, რომლებიც იმუშავებენ როგორც სახელმწიფოს წინაშე მდგომი ეკონომიკური პრობლემების, ასევე კონკრეტული ბიზნესისთვის საჭირო კვლევების ჩატარებისა და კვალიფიციური კონსულტაციების გაწევის მიმართულებით;
აღზარდოს ამ სფეროში თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი ცოდნის მქონე პროფესიონალები, რომლებიც იქნებიან კონკურენტუნარიანნი მსოფლიო შრომის ბაზარზე და წარმატებით გაართმევენ თავს როგორც კომერციული და არა კომერციული ორგანიზაციების მართვას, ისე ეკონომიკაში, ფინანსებსა და ბიზნესში სახელმწიფო პოლიტიკისა და ბიზნეს სტრატეგიების შემუშავებას; სტუდენტს განუვითაროს სამეწარმეო უნარი, გამოუმუშავოს მეწარმისთვის საჭირო თვისებები, აღზარდოს თაობა, რომელიც ალღოს აუღებს თანამედროვე ბიზნესს, შეძლებს ეკონომიკური პროცესებისა და საბაზრო ტენდენციების განსაზღვრას, გაანალიზებას, პროგნოზირებას და მიღებული ცოდნის საფუძველზე საკუთარი ბიზნეს-საქმიანობის დამოუკიდებლად დაგეგმვას, აწყობასა და წარმართვას.
ბიზნესის, ეკონომიკისა და მართვის სკოლის კომპიუტერული ლაბორატორიაში სტანდარტულ პროგრამულ უზრუნველყოფასთან ერთად სტუდენტებისთვის ხელმისაწვდომია თანამედროვე ბუღალტრული, ფინანსური და სტატისტიკური პროგრამები სკოლა ასევე ფლობს სტრატეგიული მენეჯმენტის სიმულაციურ პროგრამას „The Business Strategy Game“, რომელიც სტუდენტებს საშუალებას აძლევს სიმულაციურ გარემოში მიიღონ სტრატეგიული ბიზნეს გადაწყვეტილებები.
ბიზნესის ადმინისტრირების საბაკალავრო პროგრამის სტუდენტები ჩართულნი არიან „ევროპის ინოვაციების აკადემიის“ მიერ ორგანიზებულ საზაფხულო პროგრამაში. 2016 წლიდან საქართველოს უნივერსიტეტის სტუდენტები და აკადემიური პერსონალი წარმატებით მონაწილეობენ მოცემულ პროგრამაში, რომელიც სტუდენტებს საშუალებას აძლევს მოისმინოს წამყვანი ევროპული და ამერიკული უნივერსიტეტების მენტორების ლექციები და სემინარები.
ჯანმრთელობის მეცნიერებისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლა
საქართველოს უნივერსიტეტში არსებული ჯანმრთელობის მეცნიერებათა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლა იძლევა ინოვაციური მეთოდებით სწავლების, კვლევების ჩატარებისა და თანამედროვე მედიცინის პრაქტიკაში გამოყენების ფართო შესაძლებლობებს. იგი ევროპის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ასოციაციის (EUPHA) წევრია და წარმოადგენს საქართველოს. სკოლა ასევე გაწევრიანებულია ამერიკის ჯანდაცვის ადმინისტრირების საუნივერსიტეტო პროგრამების ასოციაციაში ( AUPHA) და საერთაშორისო ფორუმრებზე ყოველწლიურად განიხილავს მიღწეულ შედეგებს.
სკოლის ინფრასტრუქტურა და რესურსები გამორჩეულია ქართულ ბაზარზე და მოიცავს ცალკე კამპუსს სამედიცინო მიმართულების პროგრამებისათვის, რომელიც აღჭურვილია თანამედროვე ინფრასტუქტურითა და ტექნოლოგიით აღჭურვილი ლაბორატორიებით, სტუდენტების პრაქტიკულ უნარ-ჩვევების განვითარებისათვის აუცილებელ რესურსებს:
ინტერნაციონალიზაცია
საქართველოს უნივერსიტეტი, როგორც ბოლონიის პროცესის მონაწილე აღიარებული უნივერსიტეტია როგორც ევროპაში, ასევე ამერიკის შეერთებულ შტატებში. საქართველოს უნივერსიტეტის ინგლისურენოვანი პროგრამები სხვადასხვა მიმართულებითაა აღიარებული როგორც სხვადასხვა სახელმწიფოების ოფიციალური სტრუქტურების, ისე საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ.
საქართველოს უნივერსიტეტი ფლობს ირანის განათლების სამინისტროს აკრედიტაციას და ამაყობს ირანთან განსაკუთრებული ურთიერთობებით.
უნივერსიტეტი ასევე აღიარებულია თურქეთის განათლების სამინისტროს მიერ.
2017 წელს უნივერსიტეტმა მიიღო ინდოეთის სამედიცინო საბჭოს (Medical Council of India – MCI) საერთაშორისო აკრედიტაცია.
2016 წლიდან საქართველოს უნივერსიტეტი არის Ceeman-ის (International Association for Management Development in Dynamic Societies) ინსტიტუციური წევრი და ამ ორგანიზაციასთან ერთად მუშაობს ბიზნესის, ეკონომიკისა და მართვის სკოლის საერთაშორისო აკრედიტაციაზე.
საქართველოს უნივერსიტეტის სამართლის სკოლა 2016 წლიდან The International Association of Law Schools-ის წევრი სკოლა გახდა.
კვლევები და აკადემიური მიღწევები
საქართველოს უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს სამეცნიერო ინსტიტუტი და ინსტიტუტთან არსებულ აკადემიური პერსონალის განვითარებისა და სამეცნიერო პროექტების მართვის სამსახური, რომელიც ორიენტებულია უნივერსიტეტის აკადემიური პერსონალის სამეცნიერო განვითარებაზე.
2017 წელს საქართველოს უნივერსიტეტის პროფესორს გიორგი ტეფნაძეს მიენიჭა შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ჯილდო „2017 წლის საუკეთესო ახალგაზრდა მეცნიერი“.
კარიერული სერვისები
საქართველოს უნივერსიტეტის სტუდენტთა დასაქმების ხელშეწყობის სამსახური აქტიურად ზრუნავს სტუდენტებისა და კურსდამთავრებულების კარიერულ წინსვლაზე, სწორედ ამიტომ, საქართველოს უნივერსიტეტი სტუდენთა დასაქმების უმაღლესი მაჩვენებლით გამოირჩევა: კურსდამთავრებულთა 93% დასაქმებულია.
აღნიშნული სამსახური სისტემატურად სთავაზობს სტუდენტებს ტრენინგებს დასაქმებისა და წარმატებული კარიერისათვის საჭირო უნარების განვითარების მიზნით. ხელმისაწვდომია ინდივიდუალური კონსულტაციებით. სტუდენტთა დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით კამპუსში წელიწადში რამდენჯერმე ტარდება დასაქმების მასშტაბური ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობას იღებენ წამყვანი ორგანიზაციები და საჯარო სექტორის წარმომადგენლები.
სტუდენტური ცხოვრება
საქართველოს უნივერსიტეტში მოქმედებს სტუდენტურ საქმეთა ცენტრი, რომელიც ხელს უწყობს სტუდენტური კლუბების ჩამოყალიბებას, არსებული კლუბების აქტიურ საქმიანობას, სტუდენტური ინიციატივების განხორციელებას და ღონისძიებების ორგანიზებას მრავალფეროვანი, საინტერესო და დაუვიწყარი სტუდენტური ცხოვრების უზრუნველყოფის მიზნით.
ამ ინოვაციური სტრუქტურით, საქართველოს უნივერსიტეტში მოქმედებს უნიკალური - სტუდენტური კლუბების სისტემა. კონკრეტულად, სტუდენტებს შესაძლებლობა აქვთ გაერთიანდნენ საერთო ინტერესის ირგვლივ და ჩამოაყალიბონ სტუდენტური კლუბი, რომლის მეშვეობით ისინი ახდენენ მათთვის საინტერესო თემების პოპულარიზაციას, აწყობენ ღონისძიებებს და ა.შ. ამ ყველაფრის განსახორციელებლად ისინი წერენ პროექტებს უნივერსიტეტის მხარდაჭერის მოსაპოვებლად. ეს სიტემა სტუდენტებს საშუალებას აძლევს განავითარონ პროფესიული უნარები, პასუხისმგებლობით მოეკიდონ პროექტის ჩამოყალიბებისა და განხორციელების პროცესს, საჭირო რესურსების მართვას და ა.შ.
საქართველოს უნივერსიტეტში არსებობს უკვე დამკვიდრებული სტუდენტური კლუბები, რომლებიც მომავალ თაობებს გადასცემენ ესტაფეტას. სტუდენტური კლუბების განსაკუთრებული მნიშვნელობა, გარდა სტუდენტური ცხოვრების მრავალფეროვნებისა, მდგომარეობს იმაში, რომ მათი მეშვეობით, სტუდენტებს საშუალება აქვთ იმსჯელონ გლობალურ თემებზე, გაიღრმავონ ცოდნა და რაც მთავარია, დაამკვიდრონ სწორი ღირებულებები და ჩამოყალიბდნენ განათლებულ, პროგრესულ და ქმედითუნარიან პიროვნებებად.
უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს უნივერსიტეტი ცხოვრების ჯანსაღი წესის აქტიური მხარდამჭერია და სპორტისა და ფიტნესის უახლეს ინფრასტრუქტურას სთავაზობს სტუდენტებს.
უნივერსიტეტში ხელმისაწვდომია ღია და დახურული სპორტული მოედნები, ჩოგბურთის კორტები და თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი ფიტნესცენტრი UG GYM.
შეთავაზებათა ფართო სპექტრი სტუდენტებს საშუალებას აძლევს საკუთარი თავი გამოსცადონ სპორტის სხვადასხვა სახეობებში.
ინოვაციების ცენტრი — UG Startup Factory
უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს სრულიად ახალი  ტიპის, მოქნილი ინოვაციების ცენტრი, აქტიურად უწყობს ხელს სტუდენტებს, სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს და ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს განავითარონ, განახორციელონ და წარმატებულ ბიზნესად აქციონ საკუთარი იდეები.
საქართველოს უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს საინვესტიციო ფონდი, სტარტაპების დასაფინანსებლად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები
დათუნა ბატონიშვილი
დათუნა (დავით) ბატონიშვილი (დ. დაახლ. 1618/19 — გ. 1648) — კახეთის მეფისწული, თეიმურაზ I-ისა და მისი მეორე ცოლის ხორეშანის (ქართლის მეფის ლუარსაბ II-ის და) ძე. ცოლად ჰყავდა კათალიკოს ევდემოზ დიასამიძის ძმისწული ელენე. დათუნასა და ელენეს შვილებიდან ერთ-ერთი, ნიკოლოზი შემდგომში კახეთში გამეფდა ერეკლეს სახელით.
ოჯახი
დათუნა 1628 წელს, ელენე დიასამიძეზე დაქორწინდა. ის იყო ლევან დიასამიძის ქალიშვილი და კათოლიკოს–პატრიარქის, ევდემოზ I დიასამიძის და. ელენესა და დავითს ეყოლათ ოთხი ვაჟი და ორი ქალიშვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1618 კატეგორია:გარდაცვლილი 1648 კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
პენჯაბის პროვინცია
მინი|პენჯაბი პაკისტანის რუკაზე პენჯაბი — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ პაკისტანში, ინდისა და მისი შენაკადების აუზში. ფართობი 182 ათ. კმ². მოსახლეობა დაახლ.: 47,1 მილიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ქალაქი ლაჰორი.
ეტიმოლოგია
პენჯაბი არის ინდო-ირანული სიტყვების კომბინაცია. პენჯ - ხუთი და აბ - წყალი, რაც ხუთი მდინარის ქვეყანას აღნიშნავს. ეს მდინარეებია ინდის ხუთი შენაკადი: ჩინაბი, პავი, ბიასი, ჯელამი და სატლეჯი.
სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის პროვინციები
პენჯაბი
საკუთარი სახელი პენჯაბი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ასკანია-ნოვა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ასკანია-ნოვა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰაპლოჯგუფი
მინი|260x260პქ|Y-DNA ჰაპლოჯგუფების მსოფლიო რუკა. ჰაპლოჯგუფი — ალელების ერთობლიობა სხვადასხვა ქრომოსომულ რეგიონში, რომლებიც მჭიდროდ არიან დაკავშირებულნი და მიდრეკილნი არიან მემკვიდრეობით გადაცემაში. ტერმინი „ჰაპლოჯგუფი“ ფართოდ გამოიყენება მოსახლეობის გენეტიკის და გენეტიკური გენეალოგიის შემსწავლელ მეცნიერებაში. აღნიშნული საკითხების შესასწავლად, გენეტიკური გენეალოგია იყენებს ადამიანის დნმ-ის სამ ტიპს — იგრეკ დნმ-ს (Y-DNA), მიტოქონდრიულ დნმ-ს (mtDNA) და აუტოსომურ დნმ-ს. საქართველოში გავრცელებულია შემდეგი ჰაპლოჯგუფები: ჰაპლოჯგუფი G2 (35,3%), ჰაპლოჯგუფი J2 (31,8%), ჰაპლოჯგუფი R1a (10,6%) და ჰაპლოჯგუფი R1b (9,1%).
სქოლიო
კატეგორია:გენეტიკა კატეგორია:ჰაპლოჯგუფები
დედოფლისწყარო
დედოფლისწყარო (1926-1991 წლებში — წითელწყარო, მანამდე ცარსკიე კოლოდცი) — ქალაქი (1963 წლიდან) აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს შირაქის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე, თბილისი-დედოფლისწყაროს სარკინიგზო ხაზის საბოლოო პუნქტი. თბილისიდან რკინიგზით 144 კმილომეტრითაა დაშორებული.
დედოფლისწაროში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 10,1 °C, იანვარში – 1,5 °C, ივლისში 21,7 °C; აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა -26 °C, აბსოლუტურ მაქსიმალური 35 °C. ნალექები 650 მმ წელიწადში.
ქალაქში არის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი, სამშენებლო და საყოფაცხოვრებო მომსახურეობის საწარმოები, ჯანდაცვის, სკოლამდელი დაწესებულებები, საჯარო სკოლები, კულტურის დაწესებულებები: სახელოვნებო სკოლა, ცენტრალური ბიბლიოთეკა, სპორტის განვითარების ცენტრი, სპორტული კლუბი — „ჩემპიონი“, კულტურისა და დასვენების პარკი, ნ. ფიროსმანის სახელობის სკვერი, სადაც 1982 წელს დაიდგა მხატვრის ძეგლი (მოქანდაკე კ. ბაკურაძე და გ. ქაჯაია, არქიტექტორი ვ. მჭედლიშვილი); მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, რომელიც დაარსდა 1975 წელს. იგი განთავსებულია XIX საუკუნეში აგებულ შენობაში. მუზეუმში დაცულია 12000-მდე ექსპონატი, მათ შორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი არტეფაქტები: ეთნოგრაფიული მასალა, სკულპტუტული და გრაფიკული ნაწარმოებები, პლაკატები, ჭედური ხელოვნების ნიმუშები, XX საუკუნის ქართველ მხატვართა ფერწერული ნამუშევრები.
1985 წელს ქალაქის შემოსასვლელში აიგო სკულპტუტულ-არქიტექტურული კომპოზიცია, რომელიც მიეძღვნა მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა ხსოვნას (მოქანდაკე გ. ქურდიანი, არქტიტექტორი ა. ლომიძე). 1995 წელს გაიხსნა მემორიალი „ჯვარცმული საქართველო“ — 1989 წლის 9 აპრილს საქართველოში თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულთა ხსოვნის პატივსაცემად (მოქანდაკე ჟ. კილაძე, თ. კიკნაძე, არქიტექტორი ვ. მჭედლიშვილი).
ისტორია
„დედოფლის წყარო“ ცნობილია XI საუკუნიდან, როდესაც საქართველოს მეფემ დავით აღმაშენებელმა აქ სამხედრო პოსტი განათავსა. ლეგენდა ამ ადგილის სახელწოდებას თამარ მეფის (1184-1207) სახელს უკავშირებს. ლეგენდის თანახმად, თამარის მოლაშქრეებმა აღმოაჩინეს სასმელი წყალი, რომლითაც დღესაც სარგებლობს ქალაქის მოსახლეობა.
1803 წლიდან დედოფლისწყარო, ყარაღაჯთან ერთად, რუსეთის ჯარის კავალერიის დივიზიის შტაბ-ბინა — სამხედრო სადგომი იყო. რუსებმა მას სახელწოდება შეუცვალეს და „ცარსკიე კოლოდცი“ (Царские Колодцы) უწოდეს. პირვანდელი სახელწოდება — დედოფლისწყარო ქალაქმა 1991 წელს აღიდგინა. აქ XIX საუკუნიდან მოიპოვებდნენ ნავთობს. გერმანელმა სწავლულმა, ბუნებისმეტყველმა ედუარდ აისვალდმა ყურადღება მიაქცია მიწის ზედაპირზე (შირაქის ველის მიმდებარე გორაკები, მდინარე ივრისა და მირზაანის ტბის ნაპირები) გამოჟონილ შავ ლაქებს. 1865 წელს კავკასიის ადგილობრივმა ხელისუფლებამ გერმანელი ძმების ვერნერ, ვალტერ და ოტო სიმენსების ფირმასთან — „სიმენსთან“ თორმეტწლიანი კონცესია დადო შირაქის, ელდარისა და მირზაანის ნავთობის საბადოების დამუშავებაზე, რომელიც 1870-იანი წლების შუა პერიოდამდე მოქმედებდა. დასკვნა მეფისნაცვლის არყოფნის გამო, მის შემცვლელთან გენერალ-ადიუტანთან გრიგოლ ორბელიანთან იყო შეთანხმებული. სიმენსებმა ნავთობის პირველი ჭაბურღილები უფრო ადრე დადგეს დედოფლისწყაროში, ვიდრე ბაქოში და აქვე, პირველად რუსეთის იმპერიაში, ააგეს ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა, სადაც ნავთობის ნარჩენებისაგან ამზადებდნენ ასფალტსაც. დედოფლისწყაროს ნავთობის მარაგზე ყურადღებას ამახვილებდა ილია ჭავჭავაძეც.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 5940 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი არქიტექტურული და არქოლოგიური ძეგლი :
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ქალაქები
821
თარიღი უცნობია
*
ლეთკანთი
ლეთკანთი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჯგალის თემში (სოფლები: ლეთკანთი, ლეკაკულე, ლესალე, ლეხარჩილე, ჯგალი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარეების ხობისწყლისა და ჭანისწყლის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 300 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 35 კმ-ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 252 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვისის ეკლესია
ვისის ეკლესია (Wieskirche) — როკოკოს სტილის ოვალური ეკლესია, რომელიც 1740-იან წლებში გერმანელმა არქიტექტორმა დომინიკუს ზიმერმანმა ააშენა. მდებარეობს გერმანიაში, ალპების მთისწინეთში, ბავარიის შტაინგადენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვისში.
1738 წელს, შენიშნეს, რომ ქრისტეს გამათრახების სცენის ამსახველ ერთ-ერთ ხის ფიგურას ცრემლები სდიოდა. ამ სასწაულმა უამრავი პილიგრიმის მოზიდვა გამოიწვია. 1740 წელს, ფიგურის დასაბრძანებლად პატარა სამლოცველო ააშენეს, რომელიც აურაცხელ პილიგრიმს ვერ იტევდა, ამიტომ შტაინგადენის სააბატომ განცალკევებული სამლოცველოს აშენება დააფინანსა. საკურთხეველში დაბრძანებული ქანდაკების წინაშე მრავალი ავადმყოფი იკურნებოდა სნეულებათაგან, რამაც ეკლესია უდიდეს პილიგრიმულ ცენტრად აქცია.
1983 წელს, იუნესკომ ეკლესია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, 1985 - 1991 წლებში კი ფართო რესტავრაცია ჩაუტარდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ტაძრები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
დუქანლარი
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
სოფელი დუქანლარი მდებარეობს მთიან მხარეში. ადგილობრივების თქმით, სოფელს ასე ეწოდა, რადგან იქ რამდენიმე მაღაზია იყო.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
პაჩეკო
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
Clionella bornii
Clionella bornii — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
საროჯინი ნაიდუ
საროჯინი ნაიდუ (დ. 13 თებერვალი, 1879, ჰაიდარაბადი, ინდოეთი — გ. 2 მარტი, 1949, ლაკნოუ, ინდოეთი) — პოლიტიკური აქტივისტი, ფემინისტი, პოეტი და პირველი ინდოელი ქალი, რომელიც ინდოეთის ეროვნული კონგრესის პრეზიდენტი გახდა და დაინიშნა ინდოეთის შტატის გუბერნატორად. მას ზოგჯერ „ინდოეთის ბულბულს“ უწოდებდნენ.
პირადი ცხოვრება
საროჯინი ნაიდუ დაიბადა ჰაიდარაბადში, ბენგალურ ოჯახში. მის მამას, აგორენათ ჩატტოპადჰაის, მოპოვებული ჰქონდა ედინბურგის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ის დასახლდა ჰაიდარაბადში, სადაც ხელმძღვანელობდა ჰაიდარაბადის კოლეჯს. დედა, ბარადა სუნდარი დევი ჩატტოპადჰაი, იყო პოეტი და წერდა ლექსებს ბენგალურ ენაზე. საროჯინი რვა და-ძმიდან უფროსი იყო. მისი ძმა ვირენდრანატი რევოლუციონერი იყო, მეორე ძმა ჰარინდრანათი კი პოეტი, დრამატურგი და მსახიობი.
განათლება
თორმეტი წლის ნაიდუმ გამოცდა მადრას უნივერსიტეტში ჩააბარა, სადაც 4 წელი სწავლობდა. 1895 წელს ნიზამის საქველმოქმედო ტრესტმა, მაჰუბ ალი ხანმა მას ინგლისში სწავლის გაგრძელების შანსი მისცა. 16 წლის ასაკში იგი ინგლისში გაემგზავრა, რათა ჯერ ლონდონის კინგ კოლეჯში ესწავლა, შემდეგ კი კემბრიჯის გირტონის კოლეჯში. იქ მან გაიცნო თავისი დროის ცნობილი ლაურეატები, როგორიცაა არტურ სიმონსი და ედმუნდ გოსი. სწორედ გოსემ დაარწმუნა საროჯინი, აესახა ინდური ცხოვრება და მოვლენები თავის პოეზიაში. მისმა კრებულებმა „ოქროს ზღურბლი (1905)“, „დროის ჩიტი“ (1912) და „გატეხილი ფრთა“ (1912), ინდოელი და ინგლისელი მკითხველების დიდი ყურადღება მიიპყრო.
ქორწინება
19 წლის ასაკში, საროჯინიმ გაიცნო ექიმი, პაიდიპატი გოვინდარაჯულუ ნაიდუ და სწავლის დასრულების შემდეგ მასზე იქორწინა. ამ დროს კასტათაშორისი ქორწინება არ იყო დაშვებული, თუმცა მისი მამა პროგრესული მოაზროვნე ადამიანი იყო და მას არ აინტერესებდა სხვების ნათქვამი. მათ ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ. წყვილს ხუთი შვილი ჰყავდა. მათი ქალიშვილი პადმაჯა ასევე შეუერთდა დამოუკიდებლობის მოძრაობას და იყო „Quit India“-ს მოძრაობის წევრი. ინდოეთის დამოუკიდებლობის დასრულებიდან მალევე იგი დაინიშნა უტარ ფრადეშის შტატის გუბერნატორად.
ბაჩარახის ბრძოლა
წინა მოვლენები
მას შემდეგ, რაც ოპენჰაიმის ხელში ჩაგდების შემდეგ საკვებისა და საბრძოლო მასალის მარაგი უზრუნველყოფილი იყო, სპინოლას ჰქონდა არჩევანი ჰაიდელბერგის ან ბაჩარახის აღებას შორის. 23 სექტემბერს სპინოლამ გაიარა კონსულტაცია ესპანელ მეთაურებთან, დონ კარლოს კოლომასთან, დონ გონსალო ფერნანდეს დე კორდობასთან, დონ დიეგო ფელიპეს დე გუსმანთან და ჰენდრიკ ვან დენ ბერგთან. ლაპარაკი იყო ჰაიდელბერგზე, ფრანკენტალზე ან ბაჩარახზე გალაშქრებაზე, მაგრამ საბოლოოდ სპინოლამ გადაწყვიტა და აირჩია ბაჩარახი.
საროჯინი ნაიდუ
ადრეული სამუშაო
მარცხნივ|მინი|საროჯინი ნაიდუ მაჰათმა განდისთან ერთად „მარილის მარშის“ დროს, 1930 1905 წელს ნაიდუ შეუერთდა ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოძრაობას. იგი მალევე შეხვდა სხვა ლიდერებს, როგორებიცაა გოპალ კრიშნა გოხალესი, რაბინდრანათ თაგორი და მაჰათმა განდი. 1915-1918 წლებში ნაიდუმ იმოგზაურა ინდოეთის სხვადასხვა რეგიონში, სადაც კითხულობდა ლექციებს სოციალურ კეთილდღეობაზე, ქალთა ემანსიპაციასა და ნაციონალიზმზე. 1917 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ქალთა ინდური ასოციაციის (WIA) დაფუძნებაში. ინგლისში ყოფნის პერიოდში ნაიდუ სუფრაჟისტად მუშაობდა. 1917 წელს, ნაიდუ თან ახლდა თავის კოლეგა ენი ბესანტს (ქალთა ინდოეთის ასოციაციის პრეზიდენტი) ლონდონში, საყოველთაო საარჩევნო უფლების წარდგენის მიზნით, გაერთიანებული სამეფოს კომიტეტის წინაშე. ინდოეთში დაბრუნების შემდეგ, 1920 წელს იგი შეუერთდა განდის მოძრაობას. 1929 წელს, ნაიდუ უძღვებოდა აღმოსავლეთ აფრიკისა და ინდოეთის კონგრესის სხდომას, სამხრეთ აფრიკაში. 1930 წლის მარილის მარშში მონაწილეობის გამო ნაიდუ კონგრესის სხვა ლიდერებთან ერთად დააპატიმრეს. საროჯინი იყო ერთ – ერთი მთავარი პიროვნება, რომელიც ხელმძღვანელობდა სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის მოძრაობას და დატოვა ინდოეთის მოძრაობა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მაჰათმა განდი. იმ დროს ის ხელმეორედ დააპატიმრა ბრიტანეთის ხელისუფლებამ და მან 21 თვე ციხეში გაატარა.
ბაჩარახის ბრძოლა
წინა მოვლენები
ბაჩარახი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული წერტილი იყო, რადგან ის იყო ხიდი რაინზე და იქნებოდა დამაკავშირებელი პფალცსა და ქალაქ მაიცს შორის. გარდა ამისა, ოპერაცია მოიგებდა დროს ესპანეთის ნიდერლანდებიდან მოსალოდნელი გამაგრების დასახმარებლად. 27 სექტემბერს სპინოლას ახალი ამბები მოვიდა, რომ გაერთიანებული პროვინციებიდან დაახლოებით 5000 კაციანმა ძალამ ჰენრი ნასაუ-დილენბურგისა და სერ ჰორასი ვერეს მეთაურობით გადაკვეთა მოზელი კერპენში ფრიდრიხ V-ის მხარდასაჭერად.
სპინოლამ, უგულებელყო ვერეს ძალები, რომლებიც შედგებოდა ჰოლანდიელი, ინგლისელი და შოტლანდიელი მოხალისეებისგან, რომლებიც გაგზავნილი იყო ინგლისის მეფე ჯეიმზ I-ის მიერ და გადაწყვიტა თავისი არმიით გადასულიყო რაინის დასავლეთ სანაპიროზე და დალოდებოდა პროტესტანტულ ძალებს. მისი ყურადღება ანგლო-ჰოლანდიური რელიეფის ჩამოსვლაზე იყო ორიენტირებული, სპინოლა თავისი ჯარის დიდი ნაწილით გზის სიახლოვეს დარჩა და ბაჩარახის დატყვევება დონ გონსალო ფერნანდეს დე კორდობას მიანდო.
საროჯინი ნაიდუ
გაერთიანებული პროვინციების გუბერნატორი
1947 წელს ნაიდუ დაინიშნა გაერთიანებული პროვინციების გუბერნატორად, რის გამოც იგი გახდა ინდოეთის პირველი ქალი გუბერნატორი. იგი თანამდებობაზე სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა.
ბაჩარახის ბრძოლა
ბრძოლა
29 სექტემბერს კორდობა გაემართა თავისი ძალებით და დაიპყრო ლორხი, რის გამოც რამდენიმე დამცველი აიძულა დანებებულიყო. მან ასევე გაგზავნა 2000 კაციანი ჯგუფი პირდაპირ ბაჩარახში. ეს ჯგუფი ბაჩარახის გარეუბანს დაახლოებით ღამის 2 საათზე მიუახლოვდა. ესპანელების ჩასვლისთანავე პროტესტანტმა ჯარისკაცებმა ქალაქგარეთ ჩამოაგდეს მუშკეტები და გაიქცნენ ქალაქში. შემდეგ კორდობის კაცებმა განაგრძეს საყრდენის აშენება ქალაქის უკან.
საროჯინი ნაიდუ
მწერლობის კარიერა
საროჯინიმ წერა 12 წლის ასაკში დაიწყო. მისი პოეზია მოიცავს როგორც საბავშვო ლექსებს, ასევე სერიოზულ თემებზე დაწერილ რომანტიკასა და ტრაგედიას. 1905 წელს გამოიცა მისი პირველი ლექსების კრებული, სახელწოდებით „ოქროს ზღურბლი“. 1912 წელს გამოქვეყნებული „ჰაიდარაბადის ბაზრებში“ კვლავ რჩება მის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ლექსად. „ცისკრის ბუმბული“, რომელიც შეიცავდა ნაიდუს მიერ 1927 წელს დაწერილ ლექსებს, რედაქტირებულია და გამოქვეყნებულია სიკვდილის შემდეგ მისი ქალიშვილის პადმაჯა ნაიდუს მიერ.
ბაჩარახის ბრძოლა
ბრძოლა
გამთენიისას, დამცველებმა, ძლიერი ნისლის დახმარებით, მუშკეტის გასროლა მოახდინეს, რის შედეგადაც სამი ესპანელი დაიღუპა და კიდევ სამი დაიჭრა. ცოტა ხნის შემდეგ კორდობის მეთაურობით ძალების დიდი ნაწილი მოვიდა. ესპანელების მოსვლის გამო დემორალიზებულმა გარნიზონის ოფიცრებმა გადაწყვიტეს დანებება. ესპანეთის ჯარები ბაქარახში 3 საათზე შევიდნენ. ორი კაპიტანივ და 94 ინგლისელი ჯარისკაცი, სხვა გერმანულ ჯარებთან ერთად, ტყვედ აიყვანეს.
საროჯინი ნაიდუ
გარდაცვალება
1949 წლის 15 თებერვალს ნიუ დელიდან დაბრუნებისთანავე ექიმებმა ნაიდუს დასვენება ურჩიეს. მისი ჯანმრთელობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა და 1 მარტს სისხლის გადასხმა დასჭირდა. იგი გარდაიცვალა 2 მარტს 15:30 საათზე, მთავრობის სახლში, ლუკნოვში.
ბაჩარახის ბრძოლა
შემდეგ
კორდობამ დატოვა 300 ჯარისკაცისგან შემდგარი გარნიზონი ბაჩარახში და გაგზავნა თავისი ჯარის უმეტესი ნაწილი დიეგო რუისისა და ბალტასარ დე სანტანდერის მეთაურობით კაუბის დასაპყრობად. იმ ქალაქის მცირე გარნიზონი მალე დანებდა. ცოტა ხნის შემდეგ ესპანელებმა აიღეს პფალცგრაფენშტაინის ციხე. იმავდროულად, სპინოლამ ყურადღება გაამახვილა ანგლო-ჰოლანდიური რელიეფის ჩაჭრაზე, მაგრამ პროტესტანტული ძალა არ გამოჩნდა. ანგლო-ჰოლანდიური ძალები დაუბრკოლებლად წავიდნენ ვორმსში.
საროჯინი ნაიდუ
ჯილდოები და პრიზები
ბრიტანეთის მთავრობამ ნაიდუს მიანიჭა კაისარ-ი-ჰინდის მედალი ინდოეთში ჭირის ეპიდემიის დროს გაწეული სამსახურისთვის. ინდოეთში, 13 თებერვალი ანუ ნაიდუს დაბადების დღე აღინიშნება, როგორც ქალთა ეროვნულ დღე. მის ცხოვრებაზე 1960 წელს გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი. პოეზიის წერის სფეროში მუშაობისთვის ნაიდუს მიენიჭა „ინდოეთის ბულბულის“ სახელწოდება. 2014 წელს Google India- მ ნაიდუს დაბადების 135 წლისთავი აღნიშნა Google Doodle– ით. 2018 წელს, გაერთიანებული სამეფოს ლონდონის უნივერსიტეტის მიერ, ნაიდუ შეყვანილი იყო „150 ლიდერი ქალის“ სიაში.
ბაჩარახის ბრძოლა
შემდეგ
1621 წლის აგვისტოში მაინცი დაეცა სპინოლას 15000 კაციან არმიასთან ბრძოლაში, რომელსაც ახლა კორდობა მეთაურობდა. ამასობაში გენერალმა სპინოლამ, ნიდერლანდებში დაბრუნებისას, სადაც ჯერ კიდევ ოთხმოცწლიანი ომი მიმდინარეობდა, ალყა შემოარტყა იულიხს და ხუთთვიანი ალყის შემდეგ ქალაქი დაეცა, რამაც შეცვალა მორისის 1610 წლის წარმატება.
საროჯინი ნაიდუ
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1949 კატეგორია:XIX საუკუნის ინდოელი პოეტები
ბაჩარახის ბრძოლა
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის ბრძოლები კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომის ბრძოლები
ჯეიმზ კაუნსილმენი
ჯეიმზ ედუარდ კაუნსილმენი (James Edward "Doc" Counsilman) (დ. 28 დეკემბერი, 1920 — გ. 4 იანვარი, 2004) — ცურვის ამერიკელი სპეციალისტი, მსოფლიო რეკორდსმენებისა და ოლიმპიური ჩემპიონების მწვრთნელი, ინდიანის უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდის პროფესორი, აშშ-ის ოლიმპიური გუნდის მწვრთნელი. აღიარებულ იქნა ცურვის ისტორიაში ყველა დროის საუკეთესო მწვრთნელად. მისი აღზრდილები არიან მარკ სპიცი, ჯიმ მონტჰომერი და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ცურვის მწვრთნელები კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
მარო მაყაშვილი
მარიამ (მარო) მაყაშვილი (დ. 25 აგვისტო, 1902, — გ. 19 თებერვალი, 1921) — საქართველოს ეროვნული გმირი, მოწყალების და; დაიღუპა საბჭოთა რუსეთის ჯარებთან ბრძოლაში თბილისის მისადგომებთან.
მარო მაყაშვილი დაიბადა თავადაზნაურთა ოჯახში. მამა, კონსტანტინე მაყაშვილი პოეტი და საქართველოს მწერალთა კავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი იყო; დედა, თამარ გაბაშვილი კი — მწერალ ეკატერინე გაბაშვილის ასული. დაამთავრა ქალთა ქართული გიმნაზია და სწავლა თბილისის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე განაგრძო. წითელი არმიის შემოჭრის დღეებში, 19 წლის სტუდენტი მოხალისედ წავიდა ფრონტზე, წითელ ჯვარში ჩაეწერა მოწყალების დად და შეუერთდა კოჯრისკენ მიმავალ სანიტარულ რაზმს. 19 თებერვალს, ყუმბარის ნამსხვრევით სასიკვდილოდ დაიჭრა კეფაში. დაკრძალულია ქართველ იუნკრებთან ერთად ყოფილი სამხედრო ტაძრის ეზოში (ამჟამად საქართველოს პარლამენტის შენობის ტერიტორია რუსთაველის გამზირზე). შემორჩენილია მაყაშვილის დღიურები და წერილები.
სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის პირველი მსხვერპლი — ქალის დაღუპვა მძიმედ განიცადა ქართველმა საზოგადოებრიობამ, რაც აისახა იმდროინდელ პრესაში, მას ქართველი ჟანა დ’არკი უწოდეს. დაკრძალეს 23 თებერვალს, სამხედრო ტაძრის გალავნის შიგნით, კოჯორში დაღუპულ ქართველ იუნკერებთან ერთად, ოღონდ საპირისპირო, ახლანდელი მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლის მხარეს.
2015 წელს ეროვნულ ბიბლიოთეკაში მარო მაყაშვილის სახელობის ბაღი გაიხსნა. მარო მაყაშვილის პატივსაცემად ზაქარია ფალიაშვილმა თავისი ოპერის დაისის მთავარ გმირს მისი სახელი — მარო — დაარქვა.
2015 წლის 24 დეკემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა, გიორგი მარგველაშვილმა მარო მაყაშვილს გარდაცვალების შემდეგ საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება მიანიჭა. მარო მაყაშვილი გახდა პირველი ქალი, რომელსაც საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა
საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა (Свод памятников истории и культуры Грузии; Summa historical and cultural monuments of Georgia) ან სძა — სამეცნიერო-საცნობარო, ენციკლოპედიური ხასიათის მრავალტომიანი გამოცემა. წიგნის გამოცემა გადაწყდა 1970 წლის 10 ივლისს მიღებული საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილების — „საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობის მომზადების შესახებ“ — მიხედვით. გამოსცა ქართული ენციკლოპედიის ი. აბაშიძის სახელობის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ.
გამოცემის მიზანია საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის უკლებლივ ყველა ძეგლის მეცნიერული შესწავლა და მათი დოკუმენტაციის შექმნა, რომლებიც ამჟამად აყვანილია აღრიცხვაზე, დაცულია ან მომავალში იქნება აღრიცხული და დაცული სახელმწიფოს მიერ.
ისტორია
1970 წლის 10 ივლისს მიღებულ იქნა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილება — „საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობის მომზადების შესახებ“. 1982 წლის 19 იანვარს, „სსრ კავშირის ხალხთა ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობის გამოცემის შესახებ“ სკკპ ცკ-ის სამდივნოს დადგენილების მიღების შემდეგ, საქართველოს კპ ცკ-მა და რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭომ მიიღეს უკვე ერთობლივი დადგენილება — „საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობის მომზადებისა და გამოცემის დაჩქარების საჭირო ღონისძიებების შესახებ“.