cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პირიმზის საყდარი
პირიმზის საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ კოჭბაანის ჩრდილო-დასავლეთით 1 -1,5 კილომეტრზე, ტყიანი მთის სამხრეთ კალთაზე. სავარაუდოდ განეკუთნება გვიან შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია (5,45X3,35 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია რიყის ქვითა და ქვიშა ქვის ნატეხი ქვით წყობა ქაოსურია, ტლანქი. შენობის შიგნითა კედლები მთლიანად რიყის ქვითაა ამოყვანილი და შებათქაშებული ყოფილა. გარე კედლები კი, ძირითადად ნატეხი ქვითაა, წყობაში აქა-იქ რიყის ქვაცაა ჩართული. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია კამარა, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ბოლო. ინტერიერის მნიშვნელოვანი ნაწილი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვებით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლი და მასზე დაყრდნობილი თავის ორი ქვა). აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე ნატეხი ქვით გამოყვანილი თარაზულად გადახურული, ვიწრო სარკმელია, რომელიც ზემოთკენ სწორხაზოვნად ვიწროვდება, ჩრდილოეთ კედლის შუაში მცირეზომის ოთხკუთხა ნიშაა. შიგნით ეკლესია გადახურული იყო ნახევარცილინდრული ფორმის ერთიანი კამარით, რომლის ანაბეჭდი დასავლეთ კედელზეა შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
როზარიუ-უესტი
როზარიუ-უესტი (Rosário Oeste) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 192 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ როზარიუ-უესტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 679 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.36 კმ²-ზე. ფართობი 7 475 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ვირბიცის თემი
ვირბიცის თემი (Община Върбица) — თემი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. შედის შუმენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 10 820 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 456.8 კმ²-ს. მოიცავს 16 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვირბიცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუმენის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
კონსტანტინე ერისთავის ქუჩა
ლიტერატურა
ერისთავი
პაუკარის რაიონი (დანიელ-ალსიდეს-კარიონი)
პაუკარის რაიონი (Distrito de Paucar) — რაიონი პერუში, პასკოს რეგიონის დანიელ-ალსიდეს-კარიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 350 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 224 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 134.18 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პასკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:დანიელ-ალსიდეს-კარიონის პროვინციის რაიონები
კავკასიისათვის ბრძოლა
კავკასიისათვის ბრძოლა — ბერლინი-რომი-ტოკიოს ღერძის ქვეყნების და საბჭოთა კავშირის შეიარაღებული ძალების ოპერაციების სერიები, კავკასიის რეგიონში, მეორე მსოფლიო ომის აღმოსავლეთ ფრონტზე. 1942 წლის 25 ივლისს გერმანელმა ჯარისკაცებმა აიღეს დონის როსტოვი, რამაც გერმანულ ძალებს გზა გაუხსნა სამხრეთ საბჭოთა კავშირის, გროზნოს, მაიკოპის და საბოლოოდ ბაქოს ნავთობების რეზერვებისაკენ. ორი დღით ადრე ადოლფ ჰიტლერმა პირდაპირი ბრძანება გასცა, გერმანელ ჯარისკაცებს უნდა აეღოთ კავკასიის რეგიონი და მისი ნავთობ რეზერვები. გერმანელებს იმავა წლის ზამთარში უკან დახევა აიძულა ოპერაცია პატარა სატურნმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კავკასიისათვის ბრძოლა
ნინალოვი
ნინალოვი (Ninəlov) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 420 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
ური ბრონფენბრენერი
ური ბრონფენბრენერი (29 აპრილი 1917 - 25 სექტემბერი, 2005) ამერიკელი განვითარების ფსიქოლოგი, - დაბადებული საბჭოთა კავშირში - რომელიც ცნობილია თავისი ბავშვის განვითარების ეკოლოგიური სისტემების თეორიით. მისმა სამეცნიერო მოღვაწეობამ და ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის მხარდაჭერამ, ხელი შეუწყო HEAD START პროგრამის ფორმირების 1965 წელს. ბრონფენბრენერის კვლევებმა და მისმა თეორიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა განვითარების ფსიქოლოგიის პერსპექტივის ცვლილებაში. იმით, რომ ყურადღება გაამახვილა ბევრ გარემო და სოციალურ ფაქტორებს, რომლებიც ახდენენ გავლენას ბავშვის განვითარებაზე.
ბიოგრაფია
ბრონფენბრენერი დაიბადა მოსკოვში, 29 აპრილს, 1917 წელს. როდესაც ექვსის იყო, მისი ოჯახი გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, თავიდან პიცბურგში, პენსილვანია და ერთი წლის შემდეგ, ნიუ იორკის შტატში. მამა მისი მუშაობდა ნევროპათოლოგად, შეფერხებული განვითარების მქონეთა საავადმყოფოში, ლეტჩვორფ ვილეჯში, რომელიც მდებარეობს როკლენდის საგრაფოში, N.Y.
ბრონფენბრენერმა დაამთავრა კორნელის უნივერსიტეი, იტაკაში, NY, და მიიღო ფსიქოლოგიისა და მუსიკის ბაკალავრის ხარისხი, 1938 წელს. მან განათლების მაგისტრის ხარისხი მიიღო ჰარვარდში, 1940 წელს და დოქტორის, განვითარების ფსიქოლოგიაში მიჩიგანის უნივერსიტეტში, 1942 წელს. მან დაიწყო სამხედრო სამსახური შეერთებული შტატების ჯარში, დოქტორის ხარისხის მიღებინდა მეორე დღეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს, მსახურობდა როგორც ფსიქოლოგი, ჯარის სხვადასხვა ორგანოში. ომის შემდეგ, ის ცოტახნით იყო უფროსი თანაშემწე კლინიკური ფსიქოლოგიის ახლად დაარსებულ VA კლინიკური ფსიქოლოგიის ტრენინგ პროგრამაში, ვაშინგტონის შტატში. ამის შემდეგ, ორი წლის განმავლობაში იყო ასისტენტ პროფესორი მიჩიგანის უნივერსიტეტში, და შემდეგ, 1948 წელს გადავიდა კორნელის უნივერსიტეტში ასისტენტ პროფესორად. კორნელში, მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში, მისი კვლევის ძირითადი საგანი იყო ბავშვის განვითარება და სოციალური ფაქტორების გავლენა ამ განვითარებაზე.
1964 და 1965 წლებში, ფედერალური კომისიის წევრი იყო, რომელიც მუშაობდა ღარიბი ბავშვების განვითარების საკითხებზე. ამ კომისიაში მუშაობთ, დაეხმარა HEAD START პროგრამის შექმნაში, 1965 წელს.
შეხედულებები ადამიანის განვითარებაზე და ეკოლოგიური სისტემების თეორია
ბრონფენბრენერის აზრით ადამიანის განვითარების პროცესს განაპირობებს, ურთიერთქმედება (ინტერაქცია) ინდივიდსა და მის გარემოს შორის. განვითარების კონკრეტული მიმართულება, არის შედეგი პიროვნებაზე მოქმედი გარემოს გავლენების, როგორიცაა მისი მშობლები, მეგობრები, სკოლა, სამსახური, კულტურა და ასეშემდეგ. მის დროინდელ განვითარების ფსიქოლოგიას, ის ხედავდა, როგორც მიმართულს, განვითარებაზე მოქმედი მხოლოდ ინდივიდუალური გავლენების კველვაზე, არაბუნებრივ პირობებში; მისი სიტყვებით რომ ვთქვთ, განვითარების ფსიქოლოგია იყო: "... მეცნიერება ბავშვების უცნაური ქცევის შესახებ, უცნაურ სიტუაციებში, უცნაურ ზრდასრულებთან, დროის უმცირესი პერიოდის განმავლობაში."
სწორედ ამ გადასახედიდან, ბრონფენბრენერი განიხილავს ადამიანის განვითარების თავის თეორიას, ეკოლოგიური სისტემების თეორიას. მისი თეორია ამბობს, რომ არსებობს გარემოს ზეგავლენის მრავალი დონეები, რომლებმაც შეიძლება იქონიოს გავლენა ბავშვის განვითარებაზე, დაწყებული ადამიანებით და ინსტიტუციებით, რომლებიც დაბადებიდანვე ახდენენ გავლენას ინდივიდზე და დამთავარებული ზოგადი, საზოგადოებრივ-კულტურული გავლენებით. მოგვიანებით, მან გაითვალისწინა დროის ზემოქმედებაც, როგორიცაა დროთა განმავლობაში მომხდარი კონკრეტული მოვლენები და ცვლილებები კულტურაში, თეორიაში ქრონოსისტემის დამატებით. გარდა ამისა, მან საბოლოოდ შეცვალა თეორიის სახელი ბიოეკოლოგიური მოდელით, რათა აღენიშნა ბიოლოგიური პროცესების მნიშვნელობა განვითარებაში. თუმცა, ბიოლოგიურ ფაქტორს, ის განიხილავს მხოლოდ როგორც პოტენციალს, რომელიც ან განვითარდება ან არ გარემოს და სოციალური ძალების გავლენით.
Head Start პროგრამა
1964 წელს ბრონფენბრენერი სიტყვით გამოვიდა კონგრესის სიღარებესთან ბრძოლის კანონპროექტის მოსმენაზე, რომელშიც ამტკიცებდა, რომ ზომებია მისაღები ბავშვების დასახმარებლად, რათა შემცირდეს სიღარიბის გავლენა პიროვნების განვითარებაზე. ეს თვალსაზრისი ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს გაბატონებულ შეხედულებას, რომ ბავშვის განვითარება წმინდა ბიოლოგიური პროცესია, და მასზე არ ახდენს გავლენას გამოცდილება და გარემოს ფაქტორები. თავისი განცხადების გამო, იგი მიწვეული იყო თეთრ სახლში ამ საკითხის განსახილველად კლაუდია ალტა "Lady Bird" ჯონსონთან, რომლის დროსაც განიხილეს სხვა ქვეყნებში ბავშვის მოვლის პროგრამები. გარდა ამისა, იგი მიიწვიეს ფედერალურ კომისიაში, რომელსაც დაევალა მოეფიქრათ გეგმა, რომელიც შეამცირებდა სიღარიბის გავლენას ბავშვებზე და მისცემდა მათ განათლების მიღების თანაბარ შესაძლებლობებს მდიდარ მოსწავლეებთან შედარებით. ის მუშაობდა სხვადასხვა სფეროს 12 პროფესიონალთან, როგორიცაა ფსიქიკური და ფიზიკური ჯანმრთელობა, განათლების, სოციალური და განვითარების ფსიქოლოგია. ბრონფენბრენერმა დაარწმუნა კომისია, რომ ძალისხმევა მიმართულიყო ბავშვის ოჯახის და თემის ჩართულობის გაზრდაზე იტერვენციის პროცესში, რათა პროგრამას ასევე ეზრუნა განვითარებისათვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნაზე. კომისიის რეკომენდაციებმა ხორცი შეისხო HEAD START პროგრამის შექმნით 1965 წელს. ბრონფენბრენერის შეტანილმა წვლილმა დაეხმარა Head Start-ს გარემოში ინტერვეციების მეთოდების შექმნაში, როგორიცაა ოჯახის მხარდაჭერის სერვისები, ვიზიტები სახლში და განათლება მშობლებისთვის.
მემკვიდრეობა და გავლენა
ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტის, სოციოლოგი მელვილ ლ. კონის თქმით ბრონფენბრენერმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა სოცილურ მეცნიერებებში იმის გააზრებაში, რომ "... თუნდაც უმცირესი პიროვნული ურთიერთობა, ბავშვსა და მშობელს შორის, არ არსებობს სოციალურ ვაკუუმში, არამედ ჩართულია, თემის უფრო დიდ სოციალურ, საზოგადოებრივ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ სტრუქტურებში". მისმა თეორიამ ასევე ხელი შეუწყო განვითარების კვლევების ჩატარებას; დაკვირვებებისა და ექსპერიმენტების წარმართვაში, გარემოს კონკრეტული ფაქტორების გამოსაკვეთად, რომლებსაც შეიძლება ჰქონდეთ გავლენა განვითარებაზე. მისმა კვლევამ და იდეებმა ასევე იქონიეს გავლენა Head Start პროგრამის ფორმირებასა და მიმართულების გამოკვეთაში (იხილეთ ზემოთ). ბრონფენბრენერი მუშაობდა ლექტორად კორნელის უნივერსიტეტში და განვითარების მკლევარების არა ერთი თაობა გაზარდა, რომლებიც ახლა, როგორც კორნელის უნივერსიტეტი აცხადებს არიან, "ლიდერები ამ სფეროში."
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები კატეგორია:კორნელის უნივერსიტეტის ფაკულტეტი კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:ამერიკელი რუსები
ერევნის ქუჩა
ერევნის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ლადო მესხიშვილის ქუჩიდან სამრეკლოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
იაუ-ტონგი (სადგური)
იაუ-ტონგი — სადგური ჰონგ-კონგში, კვუნ-ტონგისა და ცეუნგ-კვან-ოს ხაზზე. მდებარეობს იაუ-ტონგსა და ლეი-იუე-მუნში, კვუნ-ტონგის რაიონში. სადგური გაიხსნა 2002 წლის 4 აგვისტოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვუნ-ტონგის ხაზი კატეგორია:ცეუნგ-კვან-ოს ხაზი
ლუქსემბურგის ისტორია
ნიდერლანდების რევოლუციის შემდეგ სამხრეთი ნიდერლანდის ნაწილი გახდა, რომელიც 1713 წელს ჰაბსბურგების ავსტრიულ შტოს გადაეცა. რევოლუციური საფრანგეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ, 1815 წლის პარიზის ხელშეკრულებით, ლუქსემბურგი გადაკეთდა დიდ საფერცოგოდ და ნიდერლანდების გაერთიანებული სამეფოსთან პირად უნიაში შევიდა. ამ ხელშეკრულებამ ასევე გამოიწვია ლუქსემბურგის მეორე დაყოფა (პირველი მოხდა 1658, ხოლო მესამე 1839 წლებში.) ამ შეთანხმებებმა ლუქსემბურგის ტერიტორია მნიშვნელოვნად შეამცირა, დღევანდელი ფარგლებში დამოუკიდებლობა ქვეყანამ 1867 წელს ლუქსემბურგის კრიზისის შემდეგ მოიპოვა.
შემდგომ წლებში ლუქსემბურგი გერმანიის გავლენის სფეროში მოექცა. ის გერმანიის მიერ ორჯერ იყო ოკუპირებული 1914 - 1918 და 1940 - 1944 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ: ფინანსური მომსახურების განვითარების, პოლიტიკური სტაბილურობის და ევროპული ინტეგრაციის წყალობით ლუქსემბურგი მსოფლიოს ერთ-ერთი უმდიდრესი ქვეყანა გახდა.
მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი
მინი|250პქ| მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი ჯაბა ლაბაძის ფოტო მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი, ჭაბუკის ციხე (Erkek kalesi) — გვიანი შუა საუკუნეების ქართული ციხე-დარბაზი დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე.
ციხე-დარბაზი კოლა-ოლთისში მოგზაურობის დროს უნახავს ექვთიმე თაყაიშვილს, რომელიც გვაძლევს მის სრულ აღწერილობას. მისი მონაცემებით ციხე-დარბაზი მდებარეობს იქ სადაც მდინარე დემურ-კიშლა ერთვის ბარდუსის წყალს (ბარდუს-ჩაი), ვიწრო, გრძელ ტერასზე. ციხესიმაგრეში ყველაზე უკეთ დაცული იყო სასახლის ერთნავიანი ეკლესია. ეკლესიის თაღი ჩამოქცეულია. შესასვლელი აქვს სამხრეთით, ფანჯრები აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. კარი შემკული ყოფილა მდიდრული ჩუქურთმებით და ნახევარწრიული კამარით, რომლის ქვეშაც ქვაზე ღვთისმშობლის ფიგურა ყოფილა ყრმით. კარის მარჯვნივ ხუთ დიდ ქვაზე დიდრონი გადაბმული ასომთავრულით ნაკლულოვანი წარწერა ყოფილა
ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით წარწერა უნდა ეკუთვნოდეს მზეჭაბუკ ათაბაგს, ყვარყვარე II-ის ძეს, რომელიც გარდაიცვალა 1516 წელს.
ციხესიმაგრესთან მისასვლელი მხოლოდ აღმოსავლეთის მხრიდან არის.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ვოსტოკი (იშიმბაის რაიონი)
ვოსტოკი (Восток; Восток) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იშეევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 23 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 10 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 223 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
სამშენებლო მასალა
მინი|მარჯვნივ|იატაკის შენება რკინა-ბეტონით სამშენებლო მასალა — ნებისმიერი სახის მასალა, რომელიც გამოიყენება მშენებლობის მიზნით. მრავალი ბუნებრივად არსებული ისეთი მასალა, როგორიცაა თიხა, ქვა, ქვიშა, ხე, ტოტები და სხვა, გამოიყენებოდა და გამოიყენება მშენებლობისათვის. ბუნებრივის გარდა ბევრი ხელოვნური და სინთეზურად მიღებული მასალა გამოიყენება მშენებლობაში. ზოგიერთ ქვეყანაში სამშენებლო მასალების მანუფაქტურა განვითარებული ინდუსტრიაა. ამ მასალების გამოყენება ტრადიციულად ცალკეულ სეგმენტებად და სპეციალობებად იყოფა, მაგ.: დურგლობა, სანტექნიკა, თბოიზოლაცია, გადახურვა და ა.შ. ეს სპეციალობები უზრუნველყოფენ შენობებში, მათ შორის სახლებში შესაფერისი ჰაბიტატის შექმნას.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამშენებლო მასალები კატეგორია:მშენებლობა
გუსტავ II ადოლფი
გუსტავ II ადოლფი (Gustav II Adolf, Gustavus Adolphus; დ. 9 დეკემბერი, 1594, სტოკჰოლმი, შვედეთი — გ. 6 ნოემბერი, 1632, ლიუტცენი, ლაიპციგის მახლობლად) — შვედეთის მეფე (1611–1632), კარლ IX-ისა და კრისტინა ჰოლშტაინ-გოტორფის ვაჟი. ხშირად უწოდებენ „თოვლის მეფეს“ ან „ჩრდილოეთის ლომს“. მისი ცხრამეტწლიანი მეფობა ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე იყო შვედეთის ისტორიაში. არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო მისი მნიშვნელობა მსოფლიო ისტორიაში.
მეფობის პირველ წლებში დაჰყვა შვედეთის არისტოკრატიის სურვილს და კანცლერად დანიშნა აქსელ ოქსენშერნა. თავადაზნაურულ-აბსოლუტური სახელმწიფოს ფინანსური და სამხედრო ძლიერების განსამტკიცებლად გაატარა სახელმწიფო მმართველობის, სასამართლო და სხვა რეფორმები. მფარველობდა მრეწველობას, განსაკუთრებით უწყობდა ხელს სამთო-მეტალურგიული მრეწველობის განვითარებას. ებრძოდა დანიას, რუსეთსა და პოლონეთს ბალტიის ზღვაზე ბატონობისათვის. 1613 წელს კნერედის ზავით დაიბრუნა დანიის მიერ დაპყრობილი მიწები. 1614 წელს წამოიწყო რუსეთის წინააღმდეგ ომი, რომელიც 1617 წელს დასრულდა სტოლბოვოს ზავით. პოლონეთის მეფის სიგიზმუნდ III-ის პრეტენზიების გამო შვედეთის სამეფო ტახტზე, 1621 წელს გუსტავმა გაილაშქრა პოლონეთის წინააღმდეგ. ამ ლაშქრობისას მან დაიპყრო რიგა, ლიფლანდია და პრუსიის ნავსადგურების უმრავლესობა (იხ. ალტმარკის ზავი).
1630 წელს გუსტავ ადოლფი ჩაება ოცდაათწლიან ომში ანტიჰაბსბურგული კოალიციის მხარეს. გერმანიაში ლაშქრობისას გაიმარჯვა ბრაიტენფელდთან (1631 წლის 17 სექტემბერი) კათოლიკური ლიგის ჯარებზე. ამ გამარჯვებამ დიდი გავლენა მოახდინა ომის მსვლელობაზე და შემდგომ წარმატებებთან ერთად დიდი პოპულარობა მოუტანა გუსტავ ადოლფს გერმანელ პროტესტანტებს შორის. შვედებმა გაიმარჯვეს აგრეთვე ვალენშტაინის ჯარებზე 1632 წლის ნოემბერში ლიუტცენის ბრძოლში. მეფე ბრძოლაში დაიღუპა.
სქოლიო
კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომი კატეგორია:შვედეთის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1594 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1632 კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
ნენსი სპანჯენი
ნენსი სპანჯენი, რომელიც ფილადელფიაში დაიბადა და გაიზარდა, ბავშვობაში ემოციურად გაუწონასწორებელი იყო და 15 წლის ასაკში შიზოფრენიის დიაგნოზი დაუსვეს. კოლეჯიდან გამორიცხვის შემდეგ ის ლონდონში გაემგზავრა, როდესაც პანკ-როკ მუსიკა თავისი პოპულარობის მწვერვალზე იყო. 1977 წელს შეხვდა სიდ ვიშესს. მათ ურთიერთობას ახასიათებდა შიდა ძალადობა და ნარკოტიკების ხშირი მოხმარება. სექს პისტოლზის დაშლის შემდეგ, წყვილი ნიუ-იორკში გადავიდა და სასტუმრო ჩელსიში დაიწყო ცხოვრება.
1978 წლის 12 ოქტომბერს ნენსი სპანჯენი სასტუმროს ნომრის აბაზანაში გარდაცვლილი იპოვეს, მუცლის ღრუში დანით მიყენებული ჭრილობით. სიდ ვიშესი ბრალდებულად ცნეს მკვლელობაში, თუმცა მან განაცხადა რომ არაფერი ახსოვდა, რადგან მთელი საღამო ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ იყო. მუსიკოსი 1979 წლის თებერვალში ჰეროინის ზედმეტი დოზის მიღებისაგან გარდაიცვალა. ამ დროისათვის, სასამართლოში საქმის განხილვა ჯერ კიდევ არ იყო დაწყებული.
ნენსის სიკვდილის გარშემო წარმოიშვა მრავალი თეორია. საუბარი იყო როგორც სიდის მონაწილეობაზე, ასევე სხვა მრავალ ადამიანზე, რომლებიც მკვლელობის ღამეს წყვილს ესტუმრნენ.
1986 წელს, რეჟისორმა ალექს კოქსმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „სიდი და ნენსი“. ნენსის როლი ფილმში ქლოა უებმა განასახიერა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1978 კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები კატეგორია:გრუპიები კატეგორია:ნარკოდილერები კატეგორია:სექს პისტოლზი
მეთილამინი
ინდუსტრიული პროდუქცია
ჩვეულებრივ მეთილამინის მიღება ხდება მეთანოლის და ამიაკისგან. კატალიზატორად გამოიყენება ალუმინის სილიკატი. ამ რეაქციით მიღებულ ყველაზე ხელსაყრელ პროდუქტად ითვლება ტრიმეთილამინი.
ამ ხერხით 2005 წლის ჩათვლით სინთეზირებული იქნა 115 000 ტონა მეთილამინი.
ლაბორატორიული მეთოდი
პირველად მეთილამინი მიიღო ჩარლზ ადოლფ ვიურცმა 1849 წელს მეთილიზოციანატისგან. ლაბორატორიაში მეთილამინის მისაღებად გამოიყენება ამონიუმის ქლორიდი და ფორმალდეჰიდი.
კიდევ სხვა ლაბორატორიული მეთოდით მეთილამინს იღებენ გლიცერინის სპონტანური დეკარბოქსილაციით ძლიერი ტუტის თანაობისას.
რეგულაცია
მეთილამინს გააჩნია სხვადასხვა შეზღუდვები. ამერიკის შეერთებულ შტატებში მეთილამინის ყიდვა-გაყიდვა კონტროლდება, რადგან ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პროდუქტია ნარკოტიკ მეტამფეტამინის მისაღებად.
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
Amiga CD32
Amiga CD32 (კოდური სახელწოდება „SpellBound“) — მეხუთე თაობის 32 ბიტიანი სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შექმნა კომპანია Commodore International-მა (Commodore 64-ის მწარმოებელი). გამოვიდა აღმოსავლეთ ევროპა, ავსტრალია, კანადასა და ბრაზილიაში. თავდაპირველად დაანონსდა 1993 წლის 16 ივლისს ლონდონის მეცნიერებათა მუზეუმში (დიდი ბრიტანეთი) და მზის შუქი იხილა იმავე წლის სექტემბრის თვეში.
კონსოლი გამოიყენებს CD-ROM მედიას. იგი დაფუძნებული არის Commodore-ის გრაფიკულ ჩიპსეტზე და გააჩნია იგივე მახასიათებლები, რაც Amiga 1200-ის კომპიუტერს და აქვს კლავიატურა, ფლოპი დისკი, მყარი დისკისა და მაუსის მხარდაჭერა. ასევე ხელმისაწვდომი იყო MPEG-ვიდეოს დეკოდირების მოდული, განკუთვნილი Video CD-ის გასაშვებათ.
მიუხედავად იმისა, რომ CD32 1993 წელს აღიარეს როგორც ყველაზე ხშირად გაყიდვად CD-კონსოლად, მან ვერ შეძლო პოპულარობის შენარჩუნება. Amiga-ს გამოსვლიდან ერთი წლის შემდეგ, კომპანია Commodore გაკოტრდა. კონსოლზე გამოვიდა რამდენიმე ცნობილი თამაში: „Microcosm“, „Liberation: Captive 2“, „Simon the Sorcerer“ და „Super Stardust“.
სქოლიო
კატეგორია:Amiga კატეგორია:CD-ROM-ზე დაფუძნებული კონსოლები კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:მეხუთე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:1993 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
მასტერსი 2012 (სნუკერი)
1/8 ფინალი
დინ ჯუნხუი 4:6 რონი ო’სალივანი: 58(58)-68, 21-63, 76-48, 0-76(76), 22-70(62), 60-45, 91(59)-29, 83-31, 17-71(51), 0-125(125)
მარკ უილიამსი 6:4 სტივენ მაგუაიერი: 64(57)-52, 92(72)-44, 77(64)-12, 94(53)-0, 6-71, 22-65, 62-2, 49-61, 0-77(77), 64(51)-29
ჯად ტრამპი 6:3 სტიუარტ ბინემი: 87(87)-0, 23-94(69), 49-60, 114(107)-5, 36-74(73), 84-1, 122(121)-1, 72-49, 68(50)-54
შონ მერფი 6:2 მარტინ გოულდი: 0-108(60), 67-46, 115(107)-1, 71(59)-35, 82(82)-0, 22-79(50), 93(89)-1, 139(139)-0
ჯონ ჰიგინსი 6:2 მეთიუ სტივენსი: 103(90)-4, 0-75, 65(60)-0, 83-0, 41-74(65), 74-0, 70(69)-5, 75-14
ნილ რობერტსონი 6:3 მარკ ალენი: 74(74)-0, 8-109(88), 7-129(124), 77(77)-52, 14-62, 82-39, 100(100)-0, 75(71)-53(53), 80(80)-0
მარკ სელბი 6:4 სტივენ ლი: 66-24, 72(66)-20, 89(57)-30, 110(110)-2, 25-107(100), 84(72)-39, 57(57)-78(78), 8-95(94), 57(52)-65, 75(71)-7
ალისტერ კარტერი 3:6 გრემ დოტი: 86(56)-37, 29-79, 64-52, 8-79(61), 69-59, 33-71(71), 40-60, 0-86(56), 23-66
მეოთხედფინალები
ნილ რობერტსონი 6:4 მარკ უილიამსი: 45-44, 0-78(78), 51-42, 95(95)-9, 81-31, 1-72, 30-72(68), 119(119)-20, 12-90(78), 66(57)-6
მარკ სელბი 2:6 შონ მერფი: 72(58)-35, 56-68, 0-92(88), 16-90(52), 31-79(72), 37-79(65), 112(112)-0, 31-96
ნახევარფინალები
ჯად ტრამპი 3:6 ნილ რობერტსონი: 11-65, 0-144(100), 128(76)-6, 0-89(89), 53-61, 1-63, 73-24, 95(95)-0, 24-74(69)
შონ მერფი 6:4 ჯონ ჰიგინსი: 102(86)-0, 101(101)-0, 69(69)-63(62), 25-84, 15-70, 122(122)-8, 8-79(59), 104(100)-18, 1-72(72), 62(55)-49
Backdoor
Backdoor — ჯაშუშური პროგრამა, რომელიც გამოიყენება არა მხოლოდ ინფორმაციის მიტაცებისთვის, არამედ კომპიუტერის უკანონოდ სამართავადაც. აქვს ცალკე არსებული ადმინისტრაციული შესაძლებლობა, რომელიც თავს არიდებს სტანდარტულ უსაფრთხოების მექანიზმებს კომპიუტერული პროგრამების, კომპიუტერის ან ქსელის მალულად მართვის მიზნით.
მოჰამედ ჰუსეინ შაჰრიარი
მოჰამედ ჰუსეინ შაჰრიარი ( Məhəmməd Hüseyin Şəhriyar; —  დ  1906, თავრიზი — გ.  18 სექტემბერი, 1988, თეირანი) — ირანელი აზერბაიჯანელი პოეტი, რომელიც წერდა აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე. ირანის ერთ-ერთი მთავარი ლირიკოსი.
ბიოგრაფია
მოჰამედ ჰუსეინ შაჰრიარი დაიბადა 1906 წელს ქალაქ თავრიზში. დაწყებითი განათლება მიიღო მამამისი ზედამხედველობის ქვეშ. იგი სწავლობდა მოტაჰარის სკოლაში, თავრიზში. შემდგომში სწავლობდა „დარულ ფონუნის“ სკოლაში, თეირანში. იგი ასევე სწავლობდა მედიცინას კოლეჯში. ამის შემდეგ გაემგზავრა ხორასანში. იქ მუშაობდა ნოტარიუსში, შემდეგ კი „ქეშავარზის“ ბანკში. 1935 წელს ბრუნდება თეირანში და იწყებს მუშაობას ირანის სამეურნეო ბანკში.
თავდაპირველად პოეტი გამოსცემდა საკუთარ ლექსებს ფსევდონიმით ბეჰჯათი, შემდეგ კი შეცვალა შაჰრიარზე.
პოეტი გარდაიცვალა 1988 წელს. დაკრძალულია თავრიზის პოეტთა მავზოლეუმში. იგი გახდა უკანასკნელი პოეტი, ვინც დამარხეს ამ მავზოლეუმში.
შაჰრიარის სიკვდილის დღე ირანში „პოემის ეროვნული დღედ“ დასახელდა. მისი ცხოვრების შესახებ, რეჟისორმა კამალ თაბრიზიმ სატელევიზიო სერიალი გადაიღო, რომელიც ერთ-ერთი ირანული არხის ეთერში გავიდა.
პოეტის სახლ-მუზეუმი თავრიზში მდებარეობს.
ოჯახი
შაჰრიარის მეუღლეს ერქვა აზიზა. იგი დაწყებითი კლასის მასწავლებელი იყო. მათ ჰყავდათ სამი შვილი - შაჰრაზადი,მარიამი და ჰადი.
შემოქმედება
მარცხნივ|მინი|230x230პქ|აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა პოეტის 90-წლისადმი მიძღვნილი თავისი პირველი ლექსი შაჰრიარმა 7 წლის ასაკში დაწერა აზერბაიჯანულად, ხოლო მეორე 9 წლის ასაკში სპარსულად. არსებობს მოსაზრება, რომ მან საკუთარი ავტობიოგრაფია დაწერა ლექსის ფორმით, რადგან მკითხველი მის ბიოგრაფიაზე იგებს მისი დივანების წაკითხვისას. მისი მოგონებების შესახებ მოგვითხრობს ნაწარმოებები „ხაზიან დელ“, „სალამი ჰეიდარ ბაბას “, „მუმიაი“ და „საღამოს იგავი“. მისი წიგნი „თახთა ჯამშიდი“ არის ეპიკური ლექსების კოლექცია, რომელიც ასახავს პოეტის წარმოსახვას. შაჰრიარმა შეადგინა პოეზიის სხვადასხვა ფორმები, რომლებიც მოიცავენ ლირიკას, ოთხტაეპიან და ორეტაპიან ლექსებს, ასევე ოდებსა და ელეგიას. იგი ძალზედ უბრალო ენაზე წერდა, ამიტომ დიდი პოპულარობა მოიპოვა საზოგადოებაში. მინი|შაჰრიარის საფლავი მავზოლეუმში
შაჰრიარი უკრავდა თარზე და სიტარზე. მუსიკისადმი დიდი ინტერესი ჰქონდა. ასევე კარგი კალიგრაფისტი იყო და თვითონ გადმოწერა ყურანის ასლი თავისთვის.
მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია „სალამი ჰეიდარ ბაბას“, რომელიც აზერბაიჯანულ ენაზეა დაწერილი. იგი გამოქვეყნდა 1954 წელს და დიდი წარმატება მოიპოვა თურქულენოვან ერებსა და ქვეყნებს შორის. გამოიცა ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა თურქეთი, თურქმენეთი, აზერბაიჯანი. ნაწარმოები გადათარგმნილ იქნა 30 ენაზე. ჰეიდარ ბაბა — მთის სახელწოდებაა, სადაც პოეტმა ბავშვობა გაატარა. პოემაში ნაჩვენებია აზერბაიჯანელი ხალხის გაყოფილი კულტურის ერთიანობის იდეა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:პოეტები პერიოდის მიხედვით კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
ნესრინ ჯავადზადე
ნესრინ ჯავადზადე (Nesrin Cavadzade; Nəzrin Cavadzadə; დ. 30 ივლისი 1982, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანული წარმოშობის თურქი მსახიობი.
ბიოგრაფია და კარიერა
ნესრინი დაიბადა 1982 წელს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. 11 წლის ასაკში ოჯახთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად თურქეთში. მარმარის უნივერსიტეტის კინოსა და ტელევიზიის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, 2 წლის განმავლობაში სწავლობდა Şahika Tekand Studio Oyuncuları-ის სამსახიობები სტუდიაში.
უნივერსიტეტის შემდეგ, სერიალ „უსახლკარო“-ში მთავარი როლი შეასრულა, ამით იგი თავისი პირველი ნაბიჯი გააკეთა სატელევიზიო სამყაროში და მაშინვე ამავე სერიალის რეჟისორის ჯემალ შანის ფილმში მიიღო მონაწილეობა, სადაც ასევე მთავარი როლი შეასრულა. ფილმში ამ როლით მას „საუკეთესო მსახიობი“-ს ჯილდო მიენიჭა ერზურუმის, ბურსის და ანკარის კინოფესტივალზე. ამ წარმატების შემდეგ, კიდევ ერთხელ რეჟისორ ჯემალ შანის ფილმ „მწარე“-ში (Acı) ითამაშა და ამით იგი კრიტიკოსების დადებითი შეფასება მიიღო.
ფილმების გარდა, ნესრინი ასევე ცნობილ სერიალებში ითამაშა, როგორიცაა „Samanyolu“ და „Al Yazmalım“, ხოლო 2011 წელს ჰასან თოლგა ფოლადის რეჟისორობით, ითამაშა ფილმ „Güzel Günler Göreceğiz“ (კარგ დღეებს ვნახავთ), სადაც იგი ანა როლი შეასრულა, რისთვისაც „48-ე ანტალიის ოქროს ფორთოხლის“ ფესტივალზე "საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი"-ს და "23-ე ანკარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე" "საუკეთესო მსახიობი"-ს ჯილდო მიიღო. 2012 წელს სერიალ „Ağır Roman Yeni Dünya“ (მძიმე რომანი, ახალი მსოფლიო) შავი ლეილას (Kara Leyla) როლი შეასრულა. მიუხედავად იმისა, რომ სერიალი გრძელვადიანი არ იყო, მაგრამ ნესრინმა თავისი როლით დიდი ყურადღება მიიპყრო. ასევე ნესრინმა სერიალ „Küçük Ağa“-შიც ითამაშა, რომელიც Kanal D-ზე გადიოდა, 2014-2015 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:თურქი მსახიობები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
ზიგფრიდ გრიგოლაშვილი
ზიგფრიდ შალვას ძე გრიგოლაშვილი (დ. 15 ივნისი, 1942, მცხეთა) — ქართველი ეკონომისტი, სპორტსმენი (ნიჩბოსნობა); ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1992), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1963).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 1965 წელს. იქვე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას 1969 წლიდან. მისი შრომები ეხება ვაჭრობის ეკონომიკის, ფინანსებისა და მარკეტინგის საკითხებს. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1959, 1961, 1962) და საკავშირო პრიზიორი (1964) ნიჩბოსნობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:მცხეთაში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:ქართველი ნიჩბოსნები ზიგფრიდ
კაოლინოვოს თემი
კაოლინოვოს თემი (Община Каолиново) — თემი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. შედის შუმენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 14 109 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 293.53 კმ²-ს. მოიცავს 16 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კაოლინოვო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუმენის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
ნუგზარ ენდელაძის მოედანი
ნუგზარ ენდელაძის მოედანი — მოედანი თბილისში, ვაკის რაიონი (ვაკე); ქაიხოსრო (ქაქუცა) ჩოლოყაშვილის გამზირსა და ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრებისა და ყოფის სახელმწიფო მუზეუმისა და კუს ტბისკენ მიმავალ საავტომობილო გზას შორის. ნუგზარ ენდელაძის სახელი ეწოდა 1994 წელს.
ლიტერატურა
ენდელაძე
აზერბაიჯანის ეროვნული კინოს დღე
აზერბაიჯანის ეროვნული კინოს დღე (Azərbaycanın Milli Kino Günü) — კინემატოგრაფთა პროფესიული დღესასწაული, რომელიც ყოველწლიურად 2 აგვისტოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში აღინიშნება.
ისტორია
ეროვნული კინოს დღე დაარსდა 2000 წლის 18 დეკემბერს აზერბაიჯანის ეროვნული ლიდერის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით.
საბჭოთა მმართველობის დროს აზერბაიჯანის სსრ აღნიშნავდა კინოს დღეს მთელს საბჭოთა კავშირთან ერთად 27 აგვისტოს.
1976 წელს, ეროვნული კინოს 60 წლის იუბილე პირველად აღინიშნა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. ეს თარიღი დაკავშირებული იყო 1916 წელს რუსეთის იმპერიაში შექმნილი მხატვრული ფილმის „ნავთობისა და მილიონების სამეფოში “ ეკრანებზე გამოსვლით.
1996 წელს, აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრმა, კინემატოგრაფმა აიდინ ქიაზიმზადემ მოიყვანა ფაქტები, რომლებიც მოწმობენ, რომ 1898 წლის 8 იანვარს ბაქოში ნაჩვენები იქნა ფრანგული ფილმები - „ცოცხალი ფოტო-სურათები“. 21 ივნისს ფილმები „სეირნობა ქალაქის ბაღში“, „რკინიგზის სადგურზე მატარებლის ჩამოსვლა“, „კავკასიისა და მერკურის საზოგადოების საქმიანობა“, „პორტიდან გამგზავრება“ ნაჩვენები იყო ცირკის თეატრში. ეს ფილმები გადაიღო ფრანგი წარმოშობის ბაქოელმა ფოტოგრაფმა ალექსანდრე მიშონმა. 2 აგვისტოს, მან სამი საავტორო კინოქრონიკა და ერთი დოკუმენტური ფილმიდან აჩვენა: „ხანძარი ბიბი-ჰეიბათზე“, „ბალახანის ველის ნავთობის შადრევანი“, „კავკასიური ცეკვა“ და „გამოგიჭირე“. ზოგიერთი ეს ჩანაწერები პარიზის არქივიდან აზერბაიჯანს გადაეცა და ამჟამად ინახება აზერბაიჯანის სახელმწიფო კინოფონდში.
1998 წელს ბაქოში „ფესტივალების ფესტივალი“ გაიმართა, რომელიც აზერბაიჯანის კინემატოგრაფსს მიეძღვნა.
„აზერბაიჯანის ეროვნული კინოს დღე“ არ არის არასამუშაო დღე.
სქოლიო
კატეგორია:დღესასწაულები ანბანის მიხედვით კატეგორია:აზერბაიჯანის დღესასწაულები კატეგორია:აზერბაიჯანის კინემატოგრაფი კატეგორია:2000 წელს დაარსებულები
ია დავითაია
ია დავითაია (დ. 14 მარტი, 1945, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, „ჩაჩავას კლინიკის“ ნეონატოლოგიური სამსახურის ხემძღვანელი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი.
ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.
1974-1976 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურის სრული კურსი პედიატრიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში და პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1976 წლიდან მუშაობდა თბილისის ბავშვთა რესპუბლიკურ საავადმყოფოში პედიატრად, ხოლო იმავე წელს დაინიშნა დღენაკლულ ბავშვთა განყოფილების გამგედ. 1990-1998 წლებში იყო ამავე საავადმყოფოს ფსიქონევროლოგიური განყოფილების გამგე. 1998 წლიდან დღემდე მუშაობს ჩაჩავას კლინიკის ნეონატოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელად. არის 33 სამეცნიერო შრომის ავტორი და თანაავტორი, რამდენიმე მეთოდური რეკომენდაციის ავტორი და რედაქტორი. 12 უპგ აკრედიტებული პროგრამის ხელმძღვანელი და განმახორციელებელი, მათ შორის 2-2 წლიანი პროგრამების „სიცოცხლის პირველი 1000 დღე“ და „ნეონატოლოგთა სკოლა“. მისი ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით ინგლისურიდან ქართულ ენაზე ითარგმნა და გამოიცა თანამედროვე ნეონატოლოგიის ერთ-ერთი შესანიშნავი სახელმძღვანელო: ჯონ პ. კლოჰერტის და ენ რ. სტარკის „ნეონატოლოგია“. ია დავითაიას ხელმძღვანელობოთ სისტემატიურად ტარდება სამედიცინო განათლების პროგრამით აკრედიტირებულ სასწავლო ტრეინინგ-სემინარები, კონფერენციები, მათ შორის ჩატარდა 4 საერთაშორისო დონის კონგრესი. 2002 წელს წარდგენილი იყო დელეგატად საქართველოდან ქალთა მსოფლიო ფორუმზე, ყაზახეთში, ალმა-ატაში. 2004 წელს საქართველოს ქალთა საბჭოს მიერ წარდგენილ იყო დელეგატად საქართველოდან ტოკიოში გამართულ მსოფლიოს ექიმ ქალთა საერთაშორისო ასოციაციის 26-ე კონგრესზე. მისი ინიციატივით საქართველოს ნეონატოლოგთა ასოციაცია საერთაშორისო ნეონატოლოგიური საზოგადოება „IPOKRaTES“ სრულუფლებიანი პარტნიორია. ამავე დროს, ევროპის ნეონატოლოგთა ასოციაციების კავშირის „UENPS“ და ცენტრალური ევრაზიის ნეონატოლოგთა კავშირის „UCENS“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი. აქვთ პარტნიორული ურთიერთობა აშშ „მეიო“-ს კლინიკასთან. 2006 წელს მისი უშუალო ხელმძღვანელობით თბილისში გაიმართა „IPOKRaTES“ და საქართველოს ნეონატოლოგთა ასოციაციის ერთობლივი საერთაშორისო სემინარი ნეონატოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე, რომელსაც უძღვებოდნენ ევროპის და აშშ წამყვანი ნეონატოლოგი პროფესორები. „საქართველოს ნეონატოლოგთა ასოციაციამ“, მისი უშუალო ხელმძღვანელობით გამოსცა საქართველოში პირველად სამეცნიერო პრაქტიკული ჟურნალი „ნეონატოლოგია“. ასევე მისი ინიციატივით ჩაჩავას კლინიკაში შეიქმნა მშობელთა სკოლა, გამოიცა მომავალი დედებისათვის წიგნი მეგზური „ბედნიერი დედობის თანამგზავრი“ და „როგორ ვითარდება თქვენი პატარა“. მიღებული აქვს საქართველოს მთავრობის, ჯანდაცვის სამინიტროსა და საზოგადოებრივი ჯილდოები: „დამსახურებული მედიკოსის წოდება“, „ჯანმრთელობის ფრიადოსნის წოდება“, „საქართველოს საუკეთესო მედიცინის მუშაკის წოდება“, კლაუს ჰიპის პრემია „საუკეთესო პედიატრი“ (2008). მიღებული აქვს აღიარების სიგელი „ოქროს ფონენდოსკოპი“, საერთაშორისო ასოციაციამ „საქართველოს ქალები მშვიდობისა და სიცოცხლისათვის“, დააჯილდოვა საპატიო მედლით „ქალთა საბჭოს“ მედალი საზოგადოებრივი აქტივობისა და ქველმოქმედებისათვის.
სადისერტაციო თემა — „პერინატალური ჰიპოტროფიის გავლენა დიდი ჰემისფეროების ქერქისა და ტვინის ღეროს სტრუქტურაზე“, დაიცვა 1997 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ფრანსუა კუპერენი
ფრანსუა კუპერენი (François Couperin; 10 ნოემბერი, 1668 – 11 სექტემბერი, 1733) – ბაროკოს ეპოქის ფრანგი კომპოზიტორი და ორგანისტი. ის ცნობილი იყო როგორც cuperin le grand („დიდი კუპერენი“), რაც განასხვავებს მას მუსიკალურად ნიჭიერი კუპერენის ოჯახის სხვა წევრებისაგან.
ცხოვრება
კუპერენი ცნობილ მუსიკოსთა ოჯახში დაიბადა. მამამისი, შარლი, იყო ორგანისტი სენ-ჟერვეს მონასტერში პარიზში, თანამდებობაზე, რომელიც მანამდე შარლის ძმას, ლუი კუპერენს ეკავა, იგი იყო პატივსაცემი ვირტუოზი და კომპოზიტორი, რომლის კარიერაც ნაადრევი გარდაცვალების მიზეზით შეწყდა. ბავშვობაში ფრანსუას გაკვეთილებს უტარებდა მამამისი, მაგრამ იგი გარდაიცვალა 1679 წელს. სენ-ჟერვეს მონასტერმა დაიქირავა მიშელ რიშარ დელალანდე, როგორც ახალი ორგანისტი იმ დათქმით, რომ ფრანსუა მას 18 წლის ასაკში შეცვლიდა.
იმავდროულად, 11 წლის ბავშვზე ზრუნავდა ორგანისტი ჟაკ-დენის ტომელენი, რომელიც მუშაობდა, როგორც სამეფო კარზე, ისე მსახურობდა სენ-ჟაკ-დე-ლა-ბუშერის ეკლესიაში. ბიოგრაფი ევრარ ტიტონ დუ ტილე წერდა, რომ ჟაკ ტომელენი ძალიან კარგ დამოკიდებულებაში იყო პატარა ფრანსუასთან, იგი ბავშვისათვის მეორე მამა გახდა. ფრანსუამ ნიჭი ადრეულ ასაკში გამოავლინა, ამას მოწმობს ის ფაქტი, რომ საეკლესიო კრებამ 1685 წლიდან დაიწყო მისთვის ხელფასის გადახდა ეკლესიაში დაკვრისათვის, მაგრამ ეკლესიას მასთან ოფიციალურად კონტრაქტი არ ჰქონია დადებული.
ოცდაერთი წლის კუპერენს გარდაეცვალა დედაც, მარი (დაბადებით გერენი), მაგრამ სხვა მხრივ მის ცხოვრებას და კარიერას თან ახლდა წარმატება. 1689 წელს ფრანსუა დაქორწონდა ერთ-ერთი მდიდარი ოჯახის ქალიშვილზე, მარი-ან ანსოზე. მომდევნო წელს გამოქვეყნდა მისი Pièces d'orgue, ორგანის მესების კრებული. მას დადებით შეფასებას აძლევდა დელალანდე, რომელიც, შესაძლოა, ეხმარებოდა პროექტში. სამი წლის შემდეგ კუპერენმა შეცვალა ტომელენი ლუდოვიკო XIV-ს სამეფო კარზე. ამ თანამდებობაზე დანიშვნამ იგი დააახლოვა ზოგიერთ საუკეთო კომპოზიტორთან და არისტოკრატიასთან. მისი ყველაზე ადრეული კამერული მუსიკა სწორედ ამ დროით თარიღდება.
სამეფო თანხმობა გამოქვეყნებაზე
კუპერენმა მიიღო 20 წლიანი სამეფო პრივილეგია ნაწარმოებების გამოქვეყნებისათვის, 1713 წელს მან მაშინვე დაიწყო მისი გამოყენება და გამოაქვეყნა პირველი ნაწილი (ოთხიდან) ნაწარმოებებისა კლავესინისთვის (Pieces de clavecin). 1716 წელს მან გამოაქვეყნა „კლავესინზე დაკვრის სახელმძღვანელო“ და ასევე, კლავიშებიანი და კამერული მუსიკის კომპოზიციები. 1717 წელს კუპერენმა შეცვალა თავისი ერთ-ერთი კოლეგა ჟან-ანრი დ'ანგლებერი, როგორც {{ordinaire de la musique de la chambre du roi pour le clavecin, ეს თანამდებობა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი თანამდებობა იყო სამეფო კარის მუსიკოსთათვის, მაგრამ მისი მონაწილეობა მუსიკალურ საქმიანობებში შემცირდა 1715 წლიდან ლუდოვიკ XIV გარდაცვალების შემდეგ.
სწროფავის საცხოვრებელი კომპლექსი
სწროფავის საცხოვრებელი კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1 კმილომერზე მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვნივ ნაპირას. განეკუთვნება განვითარებულ შუას საუკუნეებს. ფრაგმენტულად შემორჩენილი წრიული გალავნით შემოზღუდულ ტერიტორიაზე ნატეხი ქვით ნაგები. სხვაფასხვა ზომისა და კონფიგურაციის ერთმანეთთან დაკავშირებული რვა სათავსის კედლების ნანგრევებია, ერთ-ერთ სათავსში ნატეხი ქვით ამოშენებული წაკვეთილი კონუსის ფორმის სამეურნეო ხაროა. გალავნის აღმოსავლეთ ნაწილშიჩართულია ზურგიანი კოშკი, რომელსაც ზურგი გალავნის შიგნით აქვს მოქცეული.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ფრანსუა კუპერენი
სამეფო თანხმობა გამოქვეყნებაზე
კუპერენის ჯანმრთელობა გაუარესდა 1720-ან წლებში. 1723წელს სენ-ჟერვეს ეკლესიაში მის თანამდებობაზე დანიშნეს მისი ბიძაშვილი, 1730 წელს სამეფო კარზე მის თანამდებობაზე დანიშნეს მისი ქალიშვილი მარგარიტა-ანტუანეტა კუპერენი, კუპერენმა უკანასკნელი ნაწარმოებები გამოაქვეყნა 1728 წელს – Pièces de violes, ასევე 1730 წელს კლავესინის პიესების მეოთხე ნაწილი. შენობა რომელშიც კუპერენი და მისი ოჯახი ცხოვრობდა 1724 წლიდან, დღემდე დგას ქუჩების rue Radziwill და rue des Petits Champs კუთხეში. კომპოზიტორს დარჩა სამი შვილი: მარგარიტა-ანტუანეტა, რომელმაც გააგრძელა მუშაობა სამეფო კარის კლავესინისტად 1741 წლამდე, მარია-მადლენი (მარია სესილი), რომელიც გახდა მონაზონი და გააგრძელა დაკვრა ორგანზე მობუისონის სააბატოში და ფრანსუა-ლორანა, რომელიც იმ ეპოქის წყაროების მიხედვით, დატოვა იჯახი მამის გარდაცვალების შემდეგ.
შრომები
კუპერენი აღიარებდა, რომ ვალში იყო იტალიელი კომპოზიტორის არკანჯელო კორელი ს წინაშე. მან შემოიტანა კორელის ტრიო-სონატის ფორმა საფრანგეთში. კუპერენის დიდი ტრიო დასათაურებული იყო, როგორც Le Parnasse, ou L'apothéose de Corelli" („პარნასი, ანუ კორელის აპოთეოზი“). მან მასში აურია იტალიური და ფრანგული მუსიკის მრავალი სტილი პიესაში, რომელსაც უწოდა Les goûts réunis („გაერთიანებული სტილები“).
მისი ყველაზე ცნობილი წიგნია კლავესინზე დაკვრის ხელოვნება. იგი გამოქვეყნდა 1716 წელს, შეიცავს რეკომენდაციებს თითების, შეხების, ორნამენტებისა და სხვა მახასიათებლების შესახებ, ასევე საკლავიშო ინსტრუმენტების კლავიატურის შესახებ.
ოთხი ტომი კუპერენის კლავესინის მუსიკისა გამოიცა პარიზში 1713, 1717, 1722 და 1730 წლებში, შეიცავს 230-ზე მეტ პიესას, მან გამოაქვეყნა წიგნი Concerts Royaux, რომლებიც შეიძლება შესრულდეს, როგორც სოლო პიესები ან როგორც პატარა კამერული ნაწარმოებები. ოთხი კომპოზიცია მხოლოდ კლავესინისათვის დაჯგუფებულია, როგორც ordres, (იგივეა, რაც სიუიტა). შეიცავს ტრადიციულ ცეკვებს, ასევე პიესებს აღწერილობითი სახელებით. ისინი ცნობილია კუპერენის ორნამენტების დეტალური მითითებით. პირველ და ბოლო პიესების ordres ერთი და იგივე ტონალობისაა, მაგრამ შუა პიესები შეიძლება იყოს სხვა, მჭიდროდ დაკავშირებულ ტონალობებში. ამ ტომით აღფრთოვანებული იყო იოჰან სებასტიან ბახი, კუპერენმა და ბახმა ერთმანეთში გაცვალეს წერილები, შემდეგ იოჰანეს ბრამსმა და მორის რაველმა, რომლებმაც უკვდავყო ხსოვნა კომპოზიტორისა ნაწარმოებში Le Tombeau de Couperin („კუპერენის აკლდამა“).
კუპერენის ბევრ საკლავიშო პიესებს აქვს დასამახსოვრებელი ფერწერული სახელები (მაგალითად ასეთი: "ქარის პატარა წისკვილები", ან "იდუმალი ბარიკადები" და გამოხატავს განწყობას ტონალობის, ინოვაციური ჰარმონიისა და (გადაწყვეტილი) დისონანსების საშუალებით. მათ ადარებდნენ მინიატურულ სიმფონიურ პოემებს. ამ მახასითებლებმა მიიპყრო რიხარდ შტრაუსის ყურადღება, რომელმაც რამდენიმე მათგანის გაორკესტრება გააკეთა.
იოჰანეს ბრამისის საფორტეპიანო მუსიკაზე გავლენა იქონია კუპერენის საკლავიშო მუსიკამ. ბრამსი საჯაროდ ასრულებდა კუპერენის მუსიკას და თავისი წვლილი შეიტანა 1880-იან წლებში ფრიდრიხ კრიზანდერის მიერ კუპერენის კლავესინის პიესების პირველ სრულ გამოცემაში.
თანამედროვე ინგლისელმა კოპოზიტორმა ტომას ადესმა, აიღო სამი პიესა კუპერენის სიუიტების სხვადასხვა ნაკრებებიდან და გააორკესტრა ისინი თავის ნაშრომში „სამი ეტიუდი კუპერენიდან“.
ადრეული მუსიკის ექსპერტი იორდი სავალი წერდა, რომ „კუპერენი იყო შესანიშნავი პოეტი-მუსიკოსი“, რომელსაც სწამდა, რომ „მუსიკას შეეძლო, გამოხატული ყოფილიყო პროზასა და პოეზიაში“ და რომ „მუსიკალურ პოეზიაში, ჩვენ აღმოვაჩენთ, რომ მას აქვს მადლი, რომელიც რომერიც უფრო ლამაზია ვიდრე თავად სილამაზე“.
ორგანი
კუპერენის საორგანო მუსიკის კოლექციიდან მხოლოდ ერთი შემორჩა – Pièces d'orgue conistantes en deux messes („პიესები ორგანისათვის, რომელიც შედგება ორი მესისაგან“"). მისი პირველი ხელნაწერი გამოჩნდა დაახლოებით 1689-1690 წლებში. 21 წლის ასაკში კუპერენს არ ჰქონდა არც საშუალება და არც შესაბამისი რეპუტაცია ფართო პუბლიკაციის მისაღებად, მაგრამ მისი ნამუშევარი დადებითად შეაფასა მისმა მასწავლებელმა, მიშელ რიშარ დელალანდემ, რომელიც წერდა, რომ „მუსიკა იყო ძალიან ლამაზი და ღირსეული მსმენელისათვის წარსადგენად“. ორი მესა განკუთვნილი იყო სხვადასხვა აუდიტორიისათვის: პირველი სამრევლო ან საერო ეკლესიებისათვის (paroisses pour les fêtes solemnelles), მეორე კი მონასტრების ან სააბატო ეკლესიებისათვის (couvents de religieux et religieuses). ეს მესები მრავალ ნაწილიანია, ლათინური მესების შესაბამისად: Kyrie (5 ნაწილი), Gloria in Excelsis Deo (3) Agnus Dei (2) და დამატებითი Offertory და Deo gratias თითოეული მესის დასასრულებლად.
კუპერენი მიჰყვებოდა მეთოდებს, რომლებსაც იყენებდნენ გიიომ-გაბრიელ ნივერსი, ნიკოლა ლებეგი და ჟაკ ბოივენი, ასევე ფრანგული ბაროკოს ბევრი სხვა წინამორბედი. „სამრევლოების“ მესებში, კრიესა და სანქტუსის ნაწილებში, cantus firmus-ის სახით იყენებდა გრიგორიანულ ქორალს ნაწარმოებიდან Missa cunctipotens genitor Deus, მსგავს მასალას ეფუძნებოდა კირიეს ფუგის თემაც. სამეფო კარისათვის განკუთვნილი მესები არ შეიცავდა ქორალს, ვინაიდან ყოველ მონასტერს შენარჩუნებული ჰქონდა საგალობლის საკუთარი, არასტანდარტული ნიმუშები. კუპერენი მრავალი თვალსაზრისით განსხვავდებოდა მისი წინამორბედებისაგან. მაგალითად Récits-ის ჰანგები მკაცრად რიტმულია და მიმართულება გააჩნია, ამ ჟანრის წინა ნიმუშებისგან განსხვავებით. ვილი აპელი წერდა: „ეს მუსიკა გამოხატავს ბუნებრივი წესრიგის გრძნობას, სიცოცხლის ძალას და უშუალო შეგრძნებას, რომელიც აღწევს საფრანგეთის საორგანო მუსიკაში, ახალი ნიავივით“.
კოლექციის ყველაზე გრძელი ნაწარმოები არის Offertoire sur les grands jeux, პორველი მესა, რომელიც წააგავს გაფართოებულ ფრანგული უვერტიურას სამი დიდი მონაკვეთით: პრელუდია, ქრომატიული ფუგა მინორში და ჟიგას მსგავსი ფუგა. ბრიუს გუსტაფსონმა ამ ნაწილს უწოდა „ფრანგული კლასიკური მუსიკის შედევრი“. მეორე მესა ასევე შეიცავს Offertoire-ს მსგავსი ფორმით, მაგრამ ეს მესა არ ითვლება ისეთივე ოსტატურად, როგორც პირველი. აპელი წერდა: „კუპერენი ზოგადად არ უთმობდა დიდ ყურადღებას ამ მესას, რომელიც დაიწერა სააბატოს მოკრძალებული ეკლესიებისათვის, როგორც სხვებზე, რომლებიც, რა თქმა უნდა, მან თავად წარადგინა სენ-ჟერვეს ორგანზე“.
მაქსიმოვკა (მოლდოვა)
მაქსიმოვკა (Maximovca) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 155 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 783 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
პეტროშანი
პეტროშანი, პეტროშენი (Petroşani, Petroşeni) — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ჰუნედოარის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 34,331 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე ჟიუს ხეობაში, ზღვის დონიდან 431 მ სიმაღლეზე. დაარსდა XVII საუკუნეში. 1840 წლიდან პეტროშენის სიახლოვეს დაიწყეს ნახშირის მოპოვება. არის სამთო ინსტიტუტი, სახელმწიფო თეატრი. ქალაქის გავლით გადის გზატკეცილები და რკინიგზა. ცნობილი ფრანგი მწერალი ჟიულ ვერნი თავის წიგნში „ციხე-დარბაზი კარპატებში“ მოიხსენიებს პეტროშანსა და მის მიდამოებს.
კასპიჩანის თემი
კასპიჩანის თემი (Община Каспичан) — თემი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. შედის შუმენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 8 434 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 275.06 კმ²-ს. მოიცავს 11 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კასპიჩანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუმენის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
გერმანული შპიცი
გერმანული შპიცი (Deutsche Spitze) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XVII საუკუნეში.
გერმანული შპიცი, შესაძლოა არის შპიცისმაგვარი მეცხვარე ძაღლების შთამომავალი, რომლებიც ევროპაში ვიკინგებს ჩამოყვნენ. გერმანულ ლიტერატურაში გერმანული შპიცის მსგავსი ძაღლი ნახსენებია უკვე 1540 წლიდან. გერმანული შპიცის ყველა ნაირსახეობას ერთნაირი აღნაგობა აქვს და მხოლოდ ზომით და შეფერილობით განსხვავდება. დიდი შპიცი შეიძლება იყოს თეთრი, ყავისფერი ან შავი, მაშინ, როდესაც მის პატარა ნათესავებს მრავალნაირი შეფერილობა აქვთ. დღესდღეობით ეს კარგად ცნობილი ჯიში (მიუხედავად იმისა რომ მათი რაოდენობა სამშობლოში მცირდება) ევროპის უმეტეს ქვეყნებში გვხვდება.
გერმანული შპიცები (კეესჰონდის გარდა) შეიძლება იყოს სამი ზომის: დიდი, პატარა, საშუალო. დიდი და პატარა შპიცები ყოველთვის კომპანიონები იყვნენ, მაშინ, როდესაც უფრო გავრცელებული საშუალო ზომის ძაღლები გლეხების ეზოში ასრულებდნენ თავის მოვალეობებს. ბოლო დროს ამ ძაღლების პოპულარობა შემცირდა. ეს აიხსნება იმით, რომ შპიცებს სჭირდებათ მეტი ყურადღება, ვიდრე სხვა ჯიშის ძაღლებს, განსაკუთრებით მათ ბალანს მუდმივი მოვლა სჭირდება.
საუბედუროდ, ამ ჯიშის უმეტეს წარმომადგენელს არ უყვარს, როდესაც ბალანს ვარცხნიან, ზოგიერთი მათგანი ვერ ეგუება სხვა ძაღლებს და ადამიანებს. ბევრი მოდარაჯე ძაღლისგან განსხვავებით, გერმანული შპიცი ძნელად იწვრთნება. თუმცა ეს დახვეწილი და თავდაჯერებული ძაღლი ძალიან კარგად გამოიყურება გამოფენებზე და თუ კარგად გაწვრთნით, მისგან კარგი მეგობარი დგება. გერმანული შპიცი ვერ ეგუება სიცხეს. ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცივეს, კარგი მოდარაჯეა. აქვს კომპაქტური, სამკუთხა ყურები, გრძელი, ხშირი, საკმაოდ უხეში ბალანი. თვალების ზომა სხეულის პროპორციულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შპიცისმაგვარი ძაღლები კატეგორია:გერმანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
რბილობწითელა წეროსწვივა
რბილობწითელა წეროსწვივა (Chlorophyllum rhacodes, ადრე — Macrolepiota rhacodes) — ქლოროფილუმის გვარის სოკო ფირფიტოსანთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთის ზომიერ სარტყლებში.
საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, გამშრალი და დაკონსერვებული. მოხმარებამდე საჭიროა ქერცლების მოცილება. იზრდება ჯგუფებად, იშვიათად ერთეულებად ნათელ ტყეებში, ველობებზე და ტყის პირებში, ნაკაფიან ადგილებში, ბაღებში, პარკებში, მდელოებზე და ა.შ.
სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა კარლო ვიტადინიმ 1835 წელს როგორც Agaricus rachodes. 2002 წლამდე სოკო ერთიანდებოდა წეროსწვივას გვარში. ქლოროფილუმის გვარში გადაიტანა ამერიკელმა მიკოლოგმა ელზა ველინგამ.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის რბილობი ფაფუკია, ფეხის — უხეში, თეთრი, გაჭრისას იღებს წითელ-ყავისფერ შეფერილობას (განსაკუთრებით ფეხზე). სუნი მძაფრი და სასიამოვნო, მცირედ გამოხატული სასიამოვნო გემოთი.
ფეხის სიგრძე — 10-15 (25) სმ-მდე, სისქე — 1-2 სმ, ცილინდრული ან ზევით შევიწროებული, გლუვი, ძირში გამსხვილებული, ადვილად ძვრება ქუდს. ფეხის ზედაპირი გლუვი, იშვიათად — წვრილი ბოჭკოებით, თეთრიდან ყავისფერამდე, ასაკთან ერთად მუქდება. საყელო თეთრი ან მურა, ვოლვის გარეშე.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, 1,5-სმ-მდე სისქის, თეთრი ან კრემისფერი, ხშირი, ფეხთან მიმაგრების ადგილას შეერთებულია რგოლით (კოლარიუმით). ადვილად სცილდება ფეხს, დაჭერისას იღებს ნარინჯისფერ-წითელ ფერს.
სპორების მტვერი — თეთრი ან კრემისფერი. სპორები — 9-12×6-7 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი, უფერული, მეტაქრომატული, ფსევდოამილოიდური. ფირფიტების ტრამა სწორი. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანი, გურზისებრი, 32-40×12-14 მკმ. ჰეილოცისტიდები სხვადასხვა ფორმის, თხელკედლიანი, უფერული, 30-36×12-15 მკმ.
ეკოლოგია და გავრცელება
საპტროტროფია. იზრდება ჯგუფებად, იშვიათად ერთეულებად ნაყოფიერ ნეშომპალიან ნიადაგზე, ნათელ ტყეებში, ველობებზე და ტყის პიირებში, ნაკაფიან ადგილებში, ბაღებში, პარკებში, მდელოებზე და ა.შ. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.
ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყლებში — ევროპა, აზია (თურქეთი, სამხრეთი კავკასია, ციმბირი (ალთაის მხარე, კრასნოიარსკის მხარე) ჩინეთი, იაპონია), ჩრდილოეთი ამერიკა (კანადა, აშშ), სამხრეთი ამერიკა (ჩილე), ავსტრალია, ახალი ზელანდია, ჩრდილოეთი აფრიკა (ალჟირი, მაროკო).
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე
კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა, საჭმელად გამოიყენება ახალი, მხოლოდ ქუდი, ფეხი უხეშია. მომზადებამდე აუცილებელია ქერცლების მოცილება. შესაძლებელია გახმობა და დასკონსერვება. ასევე იყენებენ სუნელად.
ზოგიერთი სახელმძღვანელო გამოუცდელ მესოკოვეებს ურჩევს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც მეტად წააგავს რამდენიმე შხამიან სახეობას, განსაკუთრებით მისივე გვარის წარმომადგენელ Chlorophyllum molybdites-ს.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ქლოროფილუმი
გრიგოლ მანგლელ-თბილელი
გრიგოლ მანგლელ-თბილელი — ქართველი მღვდელთმთავარი, მანგლელ-თბილელი ეპისკოპოსი. 1437–1439 წლებში მონაწილეობდა ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრების მუშაობაში, სადაც იოანე ეპისკოპოსთან ერთად საქართველოს დელეგაციას ხელმძღვანელობდა. კრების მოწვევის მთავარი მიზეზი იყო ოსმალეთის წინააღმდეგ საქრისტიანოს გაერთიანების საკითხი. დასავლეთ ევროპის ქვეყნების უმაღლესმა ხელისუფლებმა მასში მონაწილეობა არ მიიღეს. კრებაზე აშკარა გახდა, რომ საქართველოს პაპისაგან რეალური დახმარების იმედი არ უნდა ჰქონოდა. გრიგოლმა ეკლესიების გაერთიანების აქტს ხელი არ მოაწერა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:თბილელი მღვდელთმთავრები