cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ყუბანის სახელმწიფო ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი
აკრედიტაცია
ყუბანის სახელმწიფო ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის რექოტრია ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი მიხაილ გენადიევიჩ ბარიშევი. უნივერსიტეტის პრეზიდენტსია ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ვლადიმიტ გრიგორიევიჩ ლობანოვი.
თვალჭყეტიასებრნი
აქტიურები არიან შებინდებისას და ღამით. ძირითადად მიწის ფრინველებია, კარგად ფრენენ და დარბიან. მონოგამები არიან, სახლობენ ცალკეულ წყვილებად. ბუდეს მიწაზე აკეთებენ. დედალი დებს 2–3 ლაქებიან კვერცხს. ინკუბაცია 4 კვირამდე გრძელდება, კრუხობს ან ორივე მშობელი, ან დედალი. ზოგჯერ სეზონზე ორჯერაც მრავლდებიან. ბარტყები თვალახილულნი და შემოსილნი იჩეკებიან და როგორც წესი, მეორე დღიდანვე შეუძლიათ მშობლებს ადევნება; საფრთხის შემთხვევაში მშობლები მათ მალავენ. ფრთიანდებიან 1,5–2 თვის ასაკში. ბუდობის პერიოდში ერთიანდებიან გუნდებად, ზოგიერთ ასეთ გუნდში რამდენიმე ათეული ფრინველია თავმოყრილი. იკვებებიან მწერებით (უმთავრესად ხოჭოებით), მოლუსკებით, პატარა ხვლიკებით.
ყუბანის სახელმწიფო ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი
სქოლიო
კატეგორია:კრასნოდარის უნივერსიტეტები კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
თვალჭყეტიასებრნი
სქოლიო
* კატეგორია:მეჭვავიასნაირნი
აბაი
აბაი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის დასავლეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2188 მ. აგებულია ცარცული კირქვებით, მერგელებით, თიხებითა და ქვიშაქვებით. წვერი გუმბათისებრი აქვს. სამხრეთი კალთა თანდათან ერწყმის მოვაკებულ ადგილ აბაის, დანარჩენი ციცაბოა და კარსტული. ჩრდილოეთ ფერდობზე ტყე ბუჩქნარია, სხვაგან — სუბალპური მდელო.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
ქოიუნბინასი
ქოიუნბინასი (Qoyunbinəsi) — სოფელი აზერბაიჯანში, ევლახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 695 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევლახის რაიონის სოფლები
ოქროს ქვიშები
მინი|270პქ|ოქროს ქვიშები ოქროს ქვიშები (Златни пясъци — ზლატნი-პიასიცი) — კურორტი ბულგარეთის შავიზღვისპირა სანაპიროზე, ქალაქ ვარნიდან ჩრდილოეთით 16 კმ-ში. მოქცეულია ოქროს ქვიშების ბუნებრივი პარკის ტერიტორიაზე. მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო საზღვაო კურორტი და ბულგარეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და მთავარი კურორტია. ზამთარი რბილია (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2°С), ზაფხული მეტად თბილი (ივლისის საშუალო ტემპერატურა 22,5°С). ნალექები დაახლოებით 430 მმ წელიწადში. არის 3,5 კმ სიგრძისა და 100 მ სიგანის კარგი წვრილქვიშიანი პლაჟი. სამკურნალო საშუალებები: კლიმატოთერაპია, მზისა და ჰაერის აბაზანები, ზღვაში ბანაობა, ტალახით მკურნალობა, ყურძნით მკურნალობა. არის სანატორიუმი, პანსიონატი, დასასვენებელი სალხი, წყალსამკურნალო. გვხვდება სასტუმროები, სპორტული აღჭურვილობები. მიდამოებში არის ბაღები, ვენახი. კურორტის მშენებლობა 1956 წელს დაიწყო. ოქროს ქვიშებში სულ 70 სასტუმროა. პრაქტიკულად ყველა სასტუმრო და კოტეჯი განლაგებულია კურორტის გარშემო არსებულ მწვანე ზონაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბულგარეთის კურორტები
ჩანგილიოს რაიონი
ჩანგილიოს რაიონი (Distrito de Changuillo) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის ნასკას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 244 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 214 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 946.94 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ნასკას პროვინციის რაიონები
სანთის ციკლოპური ციხე
სანთის ციკლოპური ციხე — ციკლოპური ნაციხარ-ნაქალაქევი. მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ სანთაში, სოფლის ჩრდილოეთით, მთის წვერზე და მის შუა სიმაღლეზე, დავაკებულ ფართობზე (პლატოზე). ადგილობრივი მოსახლეობა „ქოროღლის“ უწოდებს.
მთის წვერზე ნაქალაქევის გვერდით ნასოფლარის კვალი ჩანს, რომლის ბოლოში პატარა ნიშია. ამ ნიშის მახლობლად აღმართული იყო „ერატიპა“, რომელიც რამდენიმე წლის წინათ გადააგორეს მთის უკანა მხარეს, ტბისკენ, სადაც ახლა გდია. ნაციხარი რამდენიმე ზღუდიდან შედგება. თითოეული რამდენიმე მეტრის სისქისაა. ქვედა ნაციხარი მთის დავაკებულ ფერდობზე მდებარეობს ისე, რომ ყველა მხრიდან კლდეები არტყია, გარდა უკანა ნაწილისა, საიდანაც შეიძლება მასზე ასვლა.
ნაციხარი ოთხკუთხედის გეგმისაა სამი ცილინდრული კოშკითურთ ჩრდილოეთის მხრიდან, რომლებიც ერთსა და იმავე ზომისა არ არიან. ზღუდებიდან მეტ ნაკლებად კარგადაა დაცული ჩრდილოეთისა და დასავლეთისა, ხოლო აღმოსავლეთისა და სამხრეთისა სულ განადგურებულია. ოთხკუთხედის ზომა შიგნით შემდეგია: სიგრძე 30 მეტრი, სიგანე 14 მეტრი; კედლის სისქე 2,5-3 მეტრი. ცილინდრული კოშკების დიამეტრი — 9 მეტრი, შიგნით — 2,7 მეტრი.
„ქოროღლი“-ს შესახებ არსებობს ხალხური თქმულება, თითქოს იგი „ყაჩაღ-ქოროღლი"-ს აშენებული იყოს, მაგრამ ეს შეცდომაა, რამდენადაც XVI-XVIII საუკუნეების ფანტასტიური პერსონაჟი ქოროღლი ძველი დროის მეგალითური ციხის ამშენებელი ვერ იქნებოდა.
ციკლოპურ ციხეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა  ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
თომა ციციშვილის სასახლე
300px|მინი|სასახლის ნაშთები თომა ციციშვილის სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხცისის განაპირას, აღმოსავლეთით. სამშენებლო წარწერის მიხედვით, აგებულია 1872 წელს გადაკეთებულია რამდენიმეჯერ. 1920-იან წლებიდან სხვადასხვა დროს შენობაში მოთავსებული იყო დაწყებითი სკოლა, სასოფლო საბჭო, კოლმეურნეობის კანტორა, კლუბი და მედპუნქტი. 1930 წელს სასახლის ნაწილი დაიწვა. აღდგენის შემდეგ, 1974 წლამდე შენობაში სკოლა იყო. ამჟამად გამოუყენებელია.
სასახლე ორი ნაგებობისგან შედგება: ერთი (12,5X23,5 მეტრზე) ადრინდელია, მისი ფასადი ჩრდილოეთისკენაა მიმართული, მეორე (6,6X16,3 მეტრეზე) - უფრო გვიანდელი. ნაგებობები კუთხით ერწყმის ერთმანეთს. სამხრეთით ეზოს მხარეს ორივე შენობას გაერთიანებული ღია აივანი აკრავს. სასახლე ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით, გადაკეთების დროს გამოყენებულია თანამედროვე აგური.
სასახლის ძირითად ორსართულიან შენობას, რომელსაც ჩრდილოეთით ღია აივანი აქვს, წაგრძელელებული სწორკუთხედის ფორმა აქვს. თითოეულ სართულზე ორ რიგად განლაგებული ექვსი ოთახია, რომლებიც ერთმანეთს კარებით უკავშირდება. მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ერთშრიანი კიბე II სართულის ღია აივანზე ადის. I სართულის დასავლეთ ნაწილში ვიწრო კორიდორია, რომელიც ეზოში გადის. ორივე სართულის ოთახების გრძივ კედლებში გაჭრილია ფანჯრები. კედლებში ბუხრები და ღუმლებია. მეორე, გვიანდელი ნაგებობა სამსართულიანია. I სართულზე მარანია (ამჟამად თითქმის ამოვსებულია მიწით). მარანში ჩასასვლელი გაჭრილია ჩრდილოეთით, ნაგებობის თანხვედრის კუთხესთან. მარნის გრძივ კედლებზე ოთხი წყვილი პილასტრია, რომლებსაც ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. კედლებში რამდენიმე ნიში და სარკმელია. სარკმლების ძირი შიგნიდან გარეთ მაღლდება. შენობის II და III სართული გადაკეთებულია და ერთიან წაგრძელებულ სათავსებს წარმოადგენს. ჩრდილოეთ კედელში დატანებულია საკანალიზაციო მილი.
მტკვრის ხეობისაკენ მიმართული ჩრდილოეთის ფასადი სიმეტრიულადაა დანაწევრებული ორ იარუსად განლაგებული ფანჯრებით, რომლებსაც რიყის ქვითა და აგურით ნაწყობი თაღები აქვთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მაქსიმე შარაძე
მაქსიმე შარაძე (დ. 1859, ეწერი — გ. 1908, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1859 წელს სოფელ ეწერში, ოზურგეთის მაზრაში. დედისერთა ადრეულ ასაკში დაობლდა.
1882 წელს თბილისში დააარსა საღვთო წიგნთ საკითხავი კაბინეტი, რომლის მიზანი იყო საღვთისმეტყველო განათლების გავრცელება და საეკლესიო გალობის შესწავლა. შემდგომში კაბინეტი საგალობლების გადარჩენის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა ამის გამო ეგზარქოსმა პავლემ სამი დღით დაატუსაღებინა შარაძე სახალხო მღელვარების ან სექტანტობის შესაძლო ქადაგებისათვის. შარაძემ 1886 წელს მაინც მიიღო კაბინეტის გახსნის ნებართვა. კაბინეტის საქმიანობის თვალყურის დევნება დაევალა ორ მღვდელს, რომელთაგან ერთ-ერთი პეტრე კონჭოშვილი მაქსიმეს მოძღვარი და ახლო მეგობარი გახდა. 1886-1900 წლებში იყო გაზეთ „ივერიის“ ექსპედიტორი და ხაზინადარი, ილია ჭავჭავაძის მოურავი.
1885 წლის გიორგობა დღეს ქაშვეთის ტაძარში შარაძემ მოისმინა ძველი ქართული გალობა. მსახურების შემდეგ იგი შეხვდა გუნდის ლოტბარს, მელქისედეკ ნაკაშიძეს. ამ შეხვედამ განაპირობა შარაძის მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება, ჩაბმულიყო საგალობების გადარჩენის პროცესში. 1890 წელს შარაძემ დააარსა სტამბა სახელად „მ. შარაძე და ამხ. სტამბა“, რომელიც თბილისში, ნიკოლოზის 21-ში (დღევანდელი ჯავახიშვილის 7) იყო განთავსებული, იმავე სახლში, სადაც ილია ჭავჭავაძის ბინა და „ივერიის“ რედაქცია იყო განთავსებული. სტამბის მოწყობილობა შარაძემ გერმანიიდან გამოიწერა. 1891-1900 წლებში შარაძის სტამბაში იბეჭდებოდა „ივერია“, ასევე თბილისში გამომავალი „ცნობის ფურცელი“ და „საქართველოს კალენდარი“. 1891 წლის 10 დეკემბერს შარაძემ მოსკოვიდან ჩამოატანინა ნოტების ასაწყობი შრიფტი, რაშიც მას ილია ჭავჭავაძე და ალექსანდრე ხახანაშვილი დაეხმარნენ. ეს იყო ნოტების ასოების პირველი შემოსვლა საქართველოში. შარაძის სტამბაში დაიბეჭდა 1895 წელს ფილიმონ ქორიძის მიერ ნოტებზე ჩაწერილი ქართული საეკლესიო საგალობლები. 1893 წელს შარაძემ დააფინანსა ფილიმონ ქორიძის მივლინება ოზურგეთში ანტონ დუმბაძისგან საგალობელთა ჩასაწერად.
1895-1908 წლებში ძმობამ საკუთარი სახსრებით ხუთი საგალობო კრებულის გამოცემა შეძლო. 1901 წელს შარაძის სტამბა დახურეს პროკლამაციების ბეჭდვის ბრალდებით. დამამტკიცებელი საბუთები ვერ ნახეს და 1902 წელს არისტოვლე ქუთათელაძის თავდებობით სტამბა აღადგინეს, მაგრამ ამ ფაქტმა შარაძის ჯანმრთელობაზე ცუდად იმოქმედა. ნერვიულობამ და დარდმა ის ფიზიკურად დააუძლურა. გარდაიცვალა 1908 წელს ჭლექით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1859 კატეგორია:გარდაცვლილი 1908 კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
იორდანიული დინარი
იორდანიური დინარი ( دينار أردني  ; კოდი : JOD ; არაოფიციალურად შემოკლებით JD) — იორდანიის ვალუტა 1950 წლიდანი. ვალუტს ოფიციალური სიმბოლო ,,د.أ"-ს წარმოადგენს. ვალუტის ISO 4217-ის ოფიციალური კოდია JOD.
იორდანიის დინარი ასევე ფართოდ გამოიყენება მდინარე იორდანიის დასავლეთ სანაპიროზე პალესტინის ვალუტა შეკელთან ერთად. დინარი იყოფა 10 დირჰამად, 100 ქირშად ან 1000 ფულუდ. ვალუტა ოფიციალურად დამოკიდებულია აშშ დოლარზე.
ისტორია
1927 წლიდან 1950 წლამდე პალესტინის სავალუტო საბჭო აწარმოებდა პალესტინის ფუნტს, როგორც ოფიციალური ვალუტას. ის გამოიყენებოდა პალესტინის სამთავროსა და ტრანსიორდანიის საამიროში. მას შემდეგ, რაც 1946 წლის 25 მაისს იორდანია დამოუკიდებელი სამეფო გახდა, ეროვნული ვალუტის შექმნის იდეა გაჩნდა, რასაც 1949 წლის No35 დროებითი კანონის მიღებას მოჰყვა. ამ კანონის თანახმად, შეიქმნა იორდანიის სავალუტო საბჭო, რომელიც გახდა ერთადერთი უფლებამოსილი ორგანო იორდანიის სამეფოში, რომელსაც ვალუტის გამოშვების უფლება ჰქონდა. ლონდონში დაფუძნებული სუბიექტი შედგებოდა პრეზიდენტისა და ოთხი წევრისგან.
1950 წლის 1 ივლისიდან იორდანიის დინარი გახდა სამეფოს ოფიციალური ვალუტა და პალესტინის ფუნტის გამოყენება ოფიციალურად შეწყდა სამეფოში 1950 წლის 30 სექტემბერს. მიუხედავად იმისა, რომ გაცემულია იორდანიის სავალუტო საბჭოს მიერ, კუპიურებზე დატანილია ქვეყნის ოფიციალური სახელი ,,იორდანიის ჰაშიმიტური სამეფო".
1950 წელს იორდანიის მიერ დასავლეთი სანაპიროს ანექსიის შემდეგ, იორდანიის დინარი იქცა კანონიერ ვალუტად და პალესტინური გირვანქა მთლიანად ჩაანაცვლა.
1992 წლამდე მონეტები დენომინირებული იყო არაბულის გამოყენებით. ინგლისური გამოყენებული იყო მხოლოდ ფილსებსა და დინარებზე. 1992 წლიდან, ფილსები და დირჰამი აღარ არის აღნიშნული არაბულ ენაზე, ხოლო ინგლისურ დასახელებები შეიცვალა და გახდა დიანრი, ქირში და პიასტრები.
მონეტები
მონეტები შემოიღეს 1949 წელს 1, 5, 10, 20, 50 და 100 ფილსის ნომინალებში. 1 ფილის პირველი გამოცემა შეცდომით მოჭრეს, მასზე სახელწოდება ეწერა როგორც ,,1 ფილ". 20 ფილსის მონეტები მოიჭრა 1965 წლამდე, 25 ფილსი შეიქმნა 1968 წელს და 1/4 დინარის მონეტები მოიჭრა 1970 წელს. 1 ფილსის ღირებულების მონეტა ბოლოს 1985 წელს დაამზადეს. 1996 წელს, 1/4 დინარის მონეტები შეიქმნა. ასევე მიმოქცევაში შევიდა 1/2 და 1 დინარის ღირებულების მონეტებიც.
ბანკნოტები
1949 წელს, მთავრობის განკარგულებით გამოიცა 1/2, 1, 5, 10 და 50 დინარის ღირებულების ბანკნოტები. 1959 წლიდან იორდანიის ცენტრალურმა ბანკმა აიღო პასუხისმგებლობა ბანკნოტების წარმოება. 20 დინარის კუპიურა დაბეჭდეს 1977 წელს, რასაც 1999 წელს 50 დინარიანის დაბეჭდვა მოჰყვა. 1/2 დინარის ღირებულების ბანკნოტები 1999 წელს მონეტებით ჩანაცვლდა.
ფიქსირებული გაცვლითი კურსი
1995 წლის 23 ოქტომბრიდან დინარი ოფიციალურად იყო დაკავშირებული საერთაშორისო სავალუტო ფონდის სპეციალურ უფლებებთან (SDR), ხოლო პრაქტიკაში იგი უმეტესად 1 აშშ დოლარისთვის კურსად 0,709 დინარს ადგენდა. შესაბამისად 1 დინარი 1,41044 ამერიკულ დოლარის ტოლი იყო. ცენტრალური ბანკის ოფიციალური კურსია: 1 აშშ დოლარის შესაძენად საჭიროა 0.708 იორდანიული დინარი, ხოლო ერთი დინარის შესაძენად 0.710 აშშ დოლარი.
იორდანიის დინარის გაცვლითი კურსი აშშ დოლართან მიმართებაში:
1980 წელს - 0,29 დინარი
1985 წელს - 0.39 დინარი
1990 წელს - 0.66 დინარი
1995 წელს - 0.75 დიანარი
2020 წელს - 0.71 დინარი
სქოლიო
კატეგორია:იორდანია კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
იოსებ ბაიაშვილი
იოსებ ბაიაშვილი (დ. 16 დეკემბერი, 1908, ზემო შარახევი — გ. 19 ივნისი, 1983, ქვემო ქედი) — ქართველი პოეტი, სახალხო მთქმელი.
ბავშვობიდან თხზავდა ლექსებს.
1926 წლიდან დადიოდა სოფლის სკოლაში. 1931 წელს სწავლა გააგრძელა თიანეთში არითმეტიკის კერძო მასწავლებელთან. თუმცა ოჯახური პრობლემების გამო სწავლა ვერ დაამთავრა. მუშაობდა სასოფლო საბჭოს თავმჯდომარედ.
1951 წელს გადასახლდა წითელწყაროს რაიონის სოფელ ქვემო ქედში. გარდაიცვალა 1983 წლის 19 ივნისს. დაკრძალულია ქვემო ქედში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ი
იტურამა
იტურამა (Iturama) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 453 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 456 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.53 კმ²-ზე. ფართობი 1 404 663 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
რამადი
რამადი (الرمادي) — ქალაქი ცენტრალურ ერაყში. ბაღდადიდან 110 ხოლო ფალუჯადან 50 კილომეტრში დასავლეთით. ანბარის მუჰაფაზის უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქი. რამადი გაშენებულია ევფრატის სანაპიროზე.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყის ქალაქები
ყუშჩუ (ევლახი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევლახის რაიონის სოფლები
წაღვლის საცხოვრებელი სახლი
ტერმინი წაღვლის საცხოვრებელი სახლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჩარდახის სამაროვანი
ჩარდახის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩარდახში, ნ. მუზაშვილის სახლის ეზოში. ძეგლი თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვის XIII-XII საუკუნეებით.
1961 წელს მიწის სამუშაოების დროს აღმოაჩინეს ხის ძელებით გადახურული ორმოსამარხები. სამარხები დაზიანებულია, რის გამოც დაკრძალვის წესის დადგენა ვერ მოხერხდა. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა (სამეთუნეო ჩარხზე გამოყვანილი და არათანაბრად გამომწვარი, დახვეწილი ფორმის თიხის სხვადასხვა ჭურჭელი, რომელიც შემკულია ამოღარული, კონცენტრული ხაზებით, თევზიფხური ორნამენტით, ცხოველის რქების სტილიზებული გამოსახულებით; ბრინჯაოს მთლიანადსხმული კახური ტიპის სატევარი; მასრაგახსნილი ხელშუბისპირი) სამთავროს, ნარეკვავის, თრიალეთის, ნავთლუღისა და სხვა სინქრონული ძეგლების მასალების ანალოგიურია. არქეოლოგიური მასალები ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
განმარტოების კუნძული
განმარტოების კუნძული — კუნძული კარის ზღვაში, კარის წყალქვეშა ცენტრალურ ამაღლებაზე. ფართობი 20 კმ², სიმაღლე 25 მეტრამდე. ძირითადად აგებულია ქვიშიანი მეოთხეული ნალექებით. აღმოაჩინა და სახელი უწოდა ნორვეგიელმა მრეწველმა ედვარდ იოჰანესენმა 1878 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის კუნძულები კატეგორია:კარის ზღვის კუნძულები
Sega-ს მობილური თამაშების სია
ქვემოთ წარმოდგენილი არის მობილური თამაშების სია, რომელიც შექმნა და გამოსცა კომპანია Sega-მ:
გამოცემული
კატეგორია:Sega-ს ვიდეო თამაშები კატეგორია:Sega-ს ფრენჩაიზები კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები კომპანიების მიხედვით
მაისი (ლაჩინი)
მაისი (Mayis) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ელ-ინხენიოს რაიონი
ელ-ინხენიოს რაიონი (Distrito de El Ingenio) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის ნასკას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 445 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 343 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 552.39 კმ²-ია.
აბანო (შენობა)
აბანო — ტანის დასაბანად საგანგებოდ მოწყობილი შენობა.
აბანოებში ცხელი წყლის გარდა ზოგჯერ იყენებენ ცხელ ჰაერს (თურქული, ფინური აბანო) ან ორთქლს (რუსული აბანო). ზოგიერთ თანამედროვე აბანოში არის საცურაო აუზი, ფიზიოთერაპიული პროცედურების ოთახი, სადეზინფექციო კამერები. აბანოს ცხელი ტენიანი ჰაერი და მაღალი ტემპერატურა, ტანის დაბანა და დაზელა ორგანიზმში ფიზიოლოგიურ ცვლილებებს იწვევს. აწესრიგებს სისხლის მიმოქცევას, აუმჯობესებს კანის ფუნქციას.
ძველ ეგვიპტესა და შუამდინარეთში აბანო საცხოვრებლი სახლის შემადგენელი ნაწილი იყო. ძველ რომში ჯერ პრიმიტიული აბანოები ჰქონდათ, შემდეგ თერმები გავრცელდა. საქართველოში აბანო ძველთაგანვე სცოდნიათ, უმთავრესად მცირეაზიულ (მ. შ. ქართული), რომაული და აღმოსავლური (სპარსულ-თურქული) აბანოები. გვიანდელი ანტიკურ ხანის აბანოები აღმოჩენილია არმაზისხევში, ბაგინეთში, ძალისში, ბიჭვინთაში, შუხუთში, გეგუთში, ციხისძირსა და ურბნისში. ფეოდალური ხანის აბანოები ან მათი ნანგრევები შემონახულია დმანისის ციხეში, ქვემო ჭალაში, ახალციხეში, თელავში, გრემში, ალავერდში, სამშვილდეში, ხერთვისში, გორში, თბილისში. სხვადასხვა ტეპერატურის და ქიმიური შემადგენლობის მინერალური წყლის აბანოებს საქართველოში ძველთაგანვე იყენებდნენ სამკურნალოდ. ბუნებრივ ცხელ წყალს აგრილებდნენ, ცივს კი ათბობდნენ სპეციალური დახურულ შენობაში ან გარეთ მოწყობილ ღია აუზებში. სასუნთქი ორგანოების სამკურნალოდ იყენებდნენ ე. წ. „აბანო-სასუნებელს“: საგანგებო მილით შეისუნთქავდნენ ცხელი მინერალური წყლის ორთქლს. იმთავითვე ცნობილი ყოფილა ნაქალაქევის, წყალტუბოს, უწერის, ოცხის, ცაიშის, ზეკარის, ნუნისის, ციხისჯვრის, დვალიშვილებისა და სხვა ცხელი, თბილი და ცივი მინერალური წყლის აბანოები. სამკურნალო თვისებებით გამოირჩეოდა ოცხის აბანო.
ვახუშტი ბაგრატიონი წერს: ოძრხის „სამჴრით არს მთის კალთას წყაროდ გამომდინარე, ფრიად დიდი და ცხელი, მდუღარის მგზავსი, რომელსა უწოდებენ ოცხეს. მას ზედა არს შენი აბანო, და ბანაობენ მრავალნი, რამეთუ კურნებს ქარით დახუთვილსა ძლიერსა, მუწუკსა და ბუგრსა, ძნიად სამკურნებელსა მკურნალთაგან“.
მთელს ახლოაღმოსავლეთში განთქმული იყო თბილისის ცხელი მინერალური წყლის აბანოები. ამ წყლის აღმოჩენას ლეგენდა ვახტანგ გორგასალს მიაწერს. X საუკუნის არაბი გეოგრაფი იბნ ჰაუკალი „გზათა და სამეფოთა წიგნში“ აღნიშნავს „ქალაქში არის ტიბერიადის აბანოების მსგავსი აბანოები, რომელთა წყალიც უცეცხლოდ დუღს“. ისტორიული ცნობებით XIII საუკუნის თბილისში მინერალური წყლის 65 აბანო ყოფილა. თბილისის აბანოებზე ცნობებს გვაწვდიან XIII-XIV საუკუნეების ვენეციელი მოგზაური მარკო პოლო, XVII საუკუნის რუსი ვაჭარი ვასილი გაგარა. იმავე აბანოებს აღწერს ვახუშტი ბაგრატიონი. XVII-XIX საუკუნეებში თბილისში იყო ე.წ. გრილი, ორბელიანის, ერეკლეს, მეიტარის, ბებუთას, და სხვა აბანოები. აბანოს ძველ თბილისში მარტო სამკურნალო და ჰიგიენური დანიშნულება არ ჰქონდა, აქ ხშირად მთელი დღით მოდიოდნენ მოქალაქეები, ბანაობდნენ, ისვენებდნენ და ლხინსაც მართავდნენ. აქვე ამოწმებდნენ სადედამთილოები საპატარძლოს სილამაზეს. ამჟამად ძველ სამკურნალო აბანოების ბაზაზე ბალნოლოგიური კურორტებია.
ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა
ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა (Erethizon dorsatum) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. ამერიკულ მაჩვზღარბასებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. ჩვეულებრივ იწონის 7 კგ-მდე, თუმცა ზოგჯერ მამლები მნიშვნელოვნად დიდები ხდებიან. სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდეა (უკუდოდ), ლუდისა — 30 სმ-მდე. მთლიანად დაფარულია 30 000-ზე მეტი ღრუ ეკლით. ხმელეთზე მსუბუქი სვლით გადაადგილდება, არ შეუძლია ახტომა; ხეებზე ცოცავს ნელა, თუმცა ბალანსს მშვენივრად ინარჩუნებს; კარგად ცურავს. როდესაც რაიმე უახლოვდება, ტანის უკანა მხარეს გამოწევს ხოლმე. თავდასხმის შემთხვევაში თავის ძლიერ კუდს მიმართავს თავდამსხმელის საპირისპიროდ. მეთევზეები ჩრდილოამერიკულ მაჩვზღარბაზე ნადირობის დროს მუცლის მხარეზე ესხმიან თავს, აგრეთვე ცნობილია, რომ ფოცხვერი და სამურავი წარმატებით ნადირობენ მასზე.
ცხოვრობს ტყეებში, მათ შორის ტყის მასივებში მდინარეთა გასწვრივ, ტუნდრაში, მდელოებზე და უდაბნოებში. მისი არეალი კანადიდან ჩრდილოეთ მექსიკამდე ვრცელდება, თუმცა აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილი არ არის. ზოგჯერ მისი ნახვა დღისითაცაა შესაძლებელი. ერთადერთი მაჩვზღარბაა თავის ოჯახში, რომელიც ბინადრობს როგორც მიწაზე, ისე — ხეზე. ღამეს ათევს ხეებზე, აგრეთვე ხის, მორის, ჯირკის ფუღუროებში, გამოქვაბულებში, კლდის ნაპრალებში, სოროებსა და თოვლის გროვაში. წიწვოვან ტყეებში მცხოვრები ინდივიდები უფრო მეტ დროს მიწაზე ატარებენ, ხოლო ფოთლოვანი და შერეული ტყეების ბინადრები უფრო ხშირად გვხვდებიან ხეებზე, რომლებიც მათ ძირითად საკვების წყაროს წარმოადგენენ.
გაზაფხულსა და ზაფხულში მის რაციონში შედის კვირტები, ყლორტები, ფესვები, ღეროები, ფოთლები, ყვავილები, კენკრა, თესლები და კაკლები; ზამთარში — მარადმწვანე გირჩები, კამბიუმის შრე და ხის შიდა ქერქი. ძვლებსა და ირმის რქებს ღრღნის კალციუმისა და სხვა მინერალების მისაღებად. ზამთრის ძილქუში არ ახასიათებს, თავის ბუნაგში რჩება განსაკუთრებით ცივი და მკაცრი ამინდის დროს. როგორც წესი, მარტოდ ცხოვრობს, თუმცა ზოგჯერ ჯგუფებადაც გვხვდება.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა
ლიმეირა-დუ-უესტი
ლიმეირა-დუ-უესტი (Limeira do Oeste) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ანგლოსფერო
ანგლოსფერო (Anglosphere) — ინგლისურენოვანი ქვეყნების ერთობლიობა, რომელთა თანამედროვე სახე ხასიათდება მთელი რიგი საერთო თვისებებით, განპირობებული ამ ქვეყნების განსაკუთრებით მჭიდრო ისტორიული კავშირებით ბრიტანეთის კუნძულებთან (უპირველესად, მხედველობაში მიიღება ისეთი ქვეყნები, როგორებიცაა: გაერთიანებული სამეფო, აშშ, კანადა (კვებეკის პროვინციის გამოკლებით), ავსტრალია, ირლანდია და ახალი ზელანდია). Word spy-ის ბლოგის ავტორები ამ ტერმინს განსაზღვრავენ, როგორც ინგლისურენოვანი ქვეყნების ერთობლიობა, რომლებიც იზიარებენ ანგლო-ამერიკული სამართალის და ადამიანის უფლებების პრინციპებს.
thumb|400px|ქვეყნები, სადაც ინგლისური ენა სახელმწიფო ან ოფიციალური ენაა (ფაქტობრივად ან კანონმდებლურად)
ტერმინის წარმოქმნის ისტორია
ტერმინი ანგლოსფერო პირველად გამოიყენა ნილ სტივენსონმა (Neal Stephenson) თავის რომანში „ალმასების საუკუნე“ (The Diamond Age: or A Young Lady’s Illustrated Primer, 1995). სტივენსონს ამ ტერმინისთვის არ მიუცია რაიმე განსაკუთრებული გეოპოლიტიკური აზრი, იგი მხოლოდ გამოიყენა ატლანტების გამოგონილი რასის აღსანიშნავად, რომლებიც: "…იკრიბებოდნენ დიდ ქალაქში (აქ ლონდონი) მთელი ანგლოსფეროდან, რომ გაედგათ ფესვები და გამრავლებულიყვნენ საუკუნეების მანძილზე სასარგებლო ნიადაგში."
ტერმინის არაერთმნიშვნელობა
ტერმინი “ანგლოსფერო“ ასევე შეიძლება აღნიშნავდეს ქვეყნების ერთობლიობას, რომლებშიც ინგლისური სახელმწიფო ენა, ოფიციალური (მათ შორის, ადგილობრივთან ერთად) ან შედარებით გავრცელებული ენაა.
მიმოხილვა
ქვემოთ მოყვანილია ანგლოსფეროს ქვეყნების შედარებითი ცხრილი (მონაცემები განახლდა 2014 წელს).
ანგლოსფეროს იდეის მომხრეები
ამერიკელი ბიზნესმენი ჯეიმზ ბენეტი (James C. Bennett) გამოთქვამს აზრს, რომ ინგლისურენოვანი ქვეყნების კულტურულ და სამართლებრივ ტრადიციებში ჩადებულია რაღაც განსაკუთრებული. თავის ბლოგში გამოქვეყნებულ სტატიაში Albion’s Seedlings ის აღწერს ანგლოსფეროს, როგორც ქსელურ ცივილიზაციას, რომელსაც არა აქვს შესაბამისი პოლიტიკური ფორმა, რის შედეგადაც მას არ გააჩნია გამოკვეთილი საზღვრები. გეოგრაფიულად ანგლოსფეროს ყველაზე უფრო მთავარი წარმომადგენლები არიან აშშ და დიდი ბრიტანეთი, მაშინ როდესაც ინგლისურენოვანი კანადა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია, ირლანდია და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა არიან ძლიერი და მჭიდროდდასახლებული განშტოებები. განათლებული, ინგლისური ენის მცოდნე კარიბის აუზის ქვეყნების, ოკეანეთის, აფრიკის და ინდოეთის მოსახლეობა ქმნის ანგლოსფეროს საზღვარს.
წიგნში ''„ანგლოსფეროს დროის გამოწვევები. რატომ ინარჩუნებენ ინგლისურენოვანი ქვეყნები ლიდერობას XXI საუკუნეში“'' ჯეიმზ ბენეტი წერს ორ პრობლემაზე, რომელიც კითხვის ნიშნის ქვეშ სვავს ანგლოსფეროზე არსებულ მის კონცეფსიას. უპირველეს ყოვლისა, ეს არის სწრაფ ტექნიკურ პროგრესთან შეხების გზების პოვნის აუცილებლობა. შემდეგ, ეს არის აყვავებულ ანგლოსაქსურ ქვეყნებსა და მსოფლიოს სხვა ქვეყნების ეკონომიკურ სიძნელეებს შორის არსებული დიდი განსხვავება.
ისტორიკოს ენდრიუ რობერტსის (Andrew Roberts) თვალსაზრისით, ზუსტად ანგლოსფერომ ითამაშა მთავარი როლი პირველ და მეორე მსოფლიო ომებში, ასევე ცივ ომში. ის ამტკიცებდა იმას, რომ ანგლოსაქსური სამყაროს ერთიანობა აუცილებელია ისლამიზმზე გამარჯვებისათვის.
2003 წელს The Guardian-ში გამოქვეყნებულ ნარკვევში, ისტორიკოსი რობერტ კონკუესტი (Robert Conquest) გამოვიდა ევროპის კავშირიდან დიდი ბრიტანეთის გამოსვლისა და ინგლისურენოვანი ქვეყნების უფრო მეტად ლიბერალური კავშირის შექმნის მოთხოვნით, რომელიც ცნობილია ანგლოსფეროს სახელწოდებით.
კრიტიკა
ტომ ჰეიდენი (Tom Hayden), მემარცხენე აქტივისტი და სამოქალაქო უფლებებისთვის მებრძოლი, კომპანია „ზმაგში“ (Zmag) მომუშავე, თვლის, რომ ანგლოსფეროს იდეის ადეპტები საჭიროებენ აშშ-ს, როგორც ქვეყანას, რომლის დომინირებული კულტურა ინარჩუნებს ძირეულ კავშირს ინგლისურ ტრადიციებთან. ჰეიდენი წინასწარმეტყველებს, რომ აშშ-ში ეს პროექტი განწირულია. ანგლოსფერო გაქრობის წინაშე დგას, თუნდაც დემოგრაფიული მიზეზების გამო. ეს მხოლოდ დროის საკითხია. მათ, ვინც მის ნაცვლად მოვლენ, არ ექნებათ არც თანხები, არც სურვილი ანგლოსფეროში ასიმილირებისთვის.
რობერტ კონკუესტის სტატიის პასუხად, მაიკლ იგნატიევმა ჩამოაყალიბა საკუთარი თვალთახედვა, რომლის თანახმადაც ტერმინი «ანგლოსფერო» იგნორირებას უკეთებს ფუნდამენტურ სამართლებრივ და კულტურულ განსხვავებას აშშ-სა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის, ასევე იმ მიმართულებებს, რომლითაც მოხდა დაახლოვება ბრიტანულ და ევროპულ ნორმებს შორის. მაიკლ იგნატიევი რობერტ კონკუესტის ანგლოსფეროზე შეხედულებებს ახასიათებს შემდეგნაირად: "ალბათ, ის თვლის, რომ ბრიტანეთი ან უნდა გამოვიდეს ევროპიდან, ან უარი უნდა თქვას თანამშრომლობის ყველა მომავალ ღონისძიებებზე, რაც დიდი საფრთხის ქვეშ დააყენებდა ევროპის რეალურ მიღწევებს. მას უნდა, რომ ბრიტანეთმა თავისი ბედი მიანდოს ინგლისურენოვანი ქვეყნების კავშირს. და მე ამ თვალსაზრისს ვთვლი რომანტიკულ ილუზიად." თანამედროვე სამყაროში ინგლისური ენის და კულტურის წამყვანი როლის ფართე აღიარებასთან ერთად ადამიანების არც თუ მცირე ნაწილი თვლის არასამართლიანად, რომ ასეთი რეალობა ინგლისურ ენაზე მოლაპარაკე ადამიანებს აძლევს უსამართლო უპირატესობებს. ალტერნატივის სახით შემოთავაზებულია სინტეტიკური ენის — ესპერანტოს, როგორც ნეიტრალურის და ადვილად აღსაქმელის, დანერგვა.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური ენა კატეგორია:გეოპოლიტიკა კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერია კატეგორია:ერთა თანამეგობრობა
ბათუმის მეორე საჯარო სკოლა
ბათუმის მე-2 საჯარო სკოლა — საჯარო სკოლა ქალაქ ბათუმში.
ისტორია
1904 წელს სკოლა დაარსდა, როგორც ქალთა გიმნაზია. საბჭოთა პერიოდში მას „ბათუმის ვ. ი. ლენინის სახელობის #1 ქართული საშუალო სკოლა“ ეწოდებოდა. იგი პირველი იყო არა მარტო ბათუმში, არამედ მთელს აჭარაში.
დაარსების დღიდან სკოლას ხშირად ეცვლებოდა სახელი.
დაარსება 1900-1904 წლები
1900 წლის 26 სექტემბერს გაიხსნა ბათუმის ქალთა გიმნაზია. რადგანაც შენობა დროზე არ იყო მზად, სასწავლო პერსონალიც არ იყო დანიშნული გახსნამდე. ახლად მისაღებთა გამოცდას აწარმოებდნენ ვაჟთა გიმნაზიის დირექტორი და მისი პედაგოგები თავის შენობაში.
1902 წლის 1 აგვისტოს გაზეთის საშუალებით გამოცხადდა საბოლოო ვაჭრობა ქალთა გიმნაზიის მშენებლობისათვის. გადარიცხული იყო 67400 მან.
სხდომის დადგენილება:
1904 წელს ქალთა გიმნაზია გადავიდა ახალ შენობაში. ეს მოვლენა დაემთხვა გიმნაზიის კურსდამთავრებულთა პირველ გამოშვებას. ამ წელს გიმნაზია დაუმთავრებია 27 მოსწავლეს. გიმნაზია ახალ შენობაში გადასულა და კურსდამთავრებულთა პირველი გამოშვება სადღესასწაულო ვითარებაში აღუნიშნავთ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბათუმის სკოლები
ვაიუ
მინი ვაიუ - ინდუისტურ მითოლოგიაში ქარის, ჰაერის ელემენტის, საჰაერო სივრცის და სუნთქვის (სასიცოვხლო ენერგიის, სიცოცხლის, მსოფლიოს სუნთქვის) ღმერთი. ბჰიმას - "მაჰაბჰარატას" გმირის და ჰანუმანის - "რამაიანას" ერთ-ერთი ძირითადი გმირის და რამას კომპანიონის სულიერი მამა. სახელი "ვაიუ" მბერავს ნიშნავს, ცნობილია ასევე სხვა სახელებით - ვატა (შებერილი), პრანა (სუნთქვა). ვაიუ ხშირად ასოცირდება წვიმის ღმერთ ინდრასთან, ბრძოლაში ის ინდრას ახლავს და შეუძლია ინდრას მტრების გაფანტვა. მისი ზუსტი გარეგნობა გაურკვეველია, ითვლება, რომ მას სასიამოვნო გარეგნობა აქვს, ხშირად აქვს ათასი თვალი და ოქროს ეტლი უამრავი თეთრი ცხენით ან ხარით. ხშირად გამოისახება ირემზე ამხედრებული ან ეტლში ინდრასთან ერთად.
აღმოსავლეთი აზიის ბუდიზმში ვაიუ ერთ-ერთი დჰარმაპალაა და ხშირად კლასიფიცირდება, როგორც თორმეტი დევიდან - მიმართულებების მფარველი ღვთაებებისგან ერთ-ერთი, ვაიუ ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებას წარმოადგენს. იაპონიაში მას ფუტენი ჰქვია, სხვა დჰარმაპალების სახელები იაპონიაში ასევე შეცვლილია.
ინდუისტურ ტექსტებში
რიგვედაში ვაიუ ასოცირდება ქარებთან, აგრესიული სტიქიური ღვთაებები - მარუტები ვაიუს მუცლიდან დაიბადნენ. ვაიუ ასევე პირველი ღმერთია, რომელიც რიტუალურ სასმელს - სომას იღებს, შემდეგ კი ის და ინდრა პირველ სასმელს უზიარებენ.
ჰიმნებში ვაიუ აღწერილია, როგორც განსაკუთრებული სილამაზის უსწრაფესი ღვთაება ბრწყინვალე ეტლში, რომელშიც ჩამბული ჰყავს ორი, ორმოცდაცხრა ან ათასი თეთრი და მეწამული ცხენი. მისი მთავარი ატრიბუტია დიდი თეთრი დროშა. სხვა ატმოსფერული და სტიქიური ღვთაებების მსგავსად ის "მებრძოლი და გამანადგურებელი" და "ძლიერი რაინდია".
უპანიშადებში ვაიუს სიდიადის და სიძლიერის უამრავი აღწერა და ჩვენებაა. ბრიჰადარაბიაკა უპანიშასში აღწერილია, რომ სხეულის ღვთაებებმა ერთხელ იკამათეს იმაზე, თუ ვინ არის მათგან უძლიერესი და კაცის სხეული რიგრიგობით დატოვეს. მხედველობის ღვთაების გარეშე დაბრმავებული კაცი მაინც ცოცხალი იყო, ასევე სმენის და დანარჩენი ღვთაებების გარეშე. მაგრამ როდესაც ვაიუმ დააპირა სხეულის დატოვება სხვა ღვთაებებმა ძლიერი დარტყმა იგრძნეს - აღმოჩნდა, რომ თითოეული ღვთაების ძალა სუნთქვის ღმერთ ვაიუზე იყო დამოკიდებული და ვაიუ მათ ადვილად დაამარცხებდა. სხვა ეპიზოდში ნათქვამია, რომ ვაიუ ერთადერთი ღვთაებაა, რომელსაც ღმერთებზე თავს დასხმული ცოდვის დემონები ვერ ავნებდნენ. ჩანდოგია უპანიშადის თანახმად ბრაჰმანის შეცნობა ვაიუს შეცნობამდე შეუძლებელია (მანტრიკული წმინდა მარცვალი ომ).
ვაიუს პირველ ავატარად ითვლება მეფე ჰანუმანი პოემა "რამაიანიდან", მეორე ავატარად ბჰიმა, ძმები პანდავების შორის მესამე, "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი ითვლება. მადვა ბრაჰამინის თანახმად ვაიუს მესამე ავატარად XIII საუკუნის ინდოელი ფილოსოფოსი მადჰვაჩარია ითვლება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთი კატეგორია:ლიტერატურა კატეგორია:მითოლოგია
ნახიჩევანის მაზრა
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ნახიჩევანის მაზრა ერევნის გუბერნიის რუკაზე ნახიჩევანის მაზრა (Нахичеванский уезд) — რუსეთის იმპერიის მაზრა. მდებარებდა კავკასიაში, ერივნის გუბერნიაში. რეგიონი მოიცავდა დღევანდელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნახიჩევანის ტერიტორიებს და ახლანდელი სომხეთის სიუნიქის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთის ნაწილს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ნახიჩევანი.
ისტორია
უეეზდის ტერიტორია 1828 წლამდე იყო სპარსეთის ერევნისა და ნახიჩევანის სახანოების ნაწილი, შემდგომში თურქმენჩაის ხელშეკრულების თანახმად, ეს ტერიტორიები ანექსირებულნი იქნა რუსეთის იმპერიის მიეს. იგი ადმინისტრირებული იყო როგორც სომხური ოლქის ნაწილი 1828 წლიდან 1840 წლამდე. 1844 წელს კვლავ დაარსდა ნახიჩევანის უეზდი, რომლის ტერიტორია შეადგენდა ტფილისის გუბერნიის ნაწილს. 1849 წელს შეიქმნა ერევნის გუბერნია, რომელიც ტფილისის გუბერნიისგან დამოუკიდებელი იყო. ადმინისტრაციული რეფორმების გატარების შემდეგ, ნახიჩევანის მაზრას ჩრდილოეთ ნაწილი გამოეყო 1818 წელს და წარმოიშვა შარურო-დარალაგეზის მაზრა. 1918–1920 წლებში უეზდის ტერიტორია სადავო იყო სომხეთის პირველ რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. რეგიონში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდგომ, უეზდის უმეტესი ნაწილი აზერბაიჯანის სსრ-ის ნახიჩევანის ასსრ-ის შემადგენლობაში გადავიდა, მოსკოვისა და ყარსის ხელშეკრულებების შესაბამისად, ხოლო რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი სომხეთის სსრ-მ შეიერთა.
დემოგრაფია
1897 წლის რუსეთის იმპერიის მიერ აღწერის მონაცემებით, უეზდის მთლიანი მოსახლეობა შეადგენდა 100 771 ადამიანს, მათგან 64 151 იყო თათარი მოსახლე (მთლიანი რაოდენობის 63 66%), 34 672 იყო სომეხი (მოსახლეობის 34,41%), 1 014 სლავი (რუსები, უკრაინელები და ბელორუსები შეადგენდნენ მოსახლეობის 1%-ს), 639 ქურთი (0.6%) ა.შ.. ნახიჩევანის მაზრას მოსახლეობის უმეტეს ნაწილს თათრები (დღევანდელი აზერბაიჯანელები) შეადგენდნენ, მათ შორის ნახიჩევანის მთავარ ქალაქებში (ქალაქებში მცოვრები მოსახლეობის 70,1%) და ორდუბადის (88,7%). რეგიონის მოსახლეობა ძირითადად დაკავებული იყო მესაქონლეობითა და მებაღეობით, განსაკუთრებით ორდუბადის მხარეში. თითქმის არ იყო არცერთი საწარმო და ხარხანა. მარილის პლანტაციებში წელიწადში დაახლოებით 250 000 გირვანქა მარილი იწარმოებოდა.
გეოგრაფია
ნახიჩევანის მაზრა ძირითადად მთიანი რელიეფისგან შედგებოდა. დაბლობის უმეტესი ნაწილი მდინარე არაქსის გასწვრივ მდებარეობდა. მდინარე არაქსის მარცხენა შენაკადები მიედინებოდა მაზრის ტერიტორიაზე.
ნიახურის ციხე
300px|მინი ნიახურის ციხე — ციხესიმაგრე სოფელ პატარა ჩაილურისა და დიდი ჩაილურის სამხრეთით, საგარეჯო-გურჯაანის გზატკეცილის მარჯვენა მხარეს, გორაკზე. განეკუთვნება XVII-XVIII საუკუნეებს.
აღმოსავლეთ კუთხეში მდგარი ბურჯის უმეტესი ნაწილი თავდაპირველია. იგი მასიურია. მხოლოდ საბრძოლო ბილიკის დონეზე აქვს პატარა, ღია სადგომი, რომლის კედლებშიც, გალავნის კედლის მიმართულებით, ორი სათოფური იყო გაჭრილი.
ციხის ჩრდილოეთ კუთხეში მდებარე კოშკის წინ გეგმით კვადრატული ნაგებობის საძირკველია შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კენტრონის რაიონი
კენტრონის რაიონი (Կենտրոն) — სომხეთის დედაქალაქის ერევნის თორმეტიდან ერთ-ერთი რაიონი. იგი მოიცავს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილს სადაც განლაგებულია სავაჭრო ცენტრები. 2011 წლის მონაცემებით კენტრონის რაიონში ცხოვრობს 131 000 ადამიანი.
დასავლეთიდან ესაზღვრება აჯაპნიაკისა და მალათია-სებასტიის, სამხრეთიდან შენგავითისა და ერებუნის, აღმოსავლეთიდან ნორ-ნორკისა და ჩრდილოეთიდან არაბკირისა და კანაკერ-ზეითუნის რაიონები. რაიონის დასავლეთ ნაწილში გაედინება მდინარე რაზდანი.
რაიონი იყოფა 6 კვარტალად: პოკრ-კენტრონი, ნორაგიუღი, ნორ-კილიკია, აიგესტანი, კონდი და ძორაგიუღი. აქ მდებარეობს სომხეთის პარლამენტი, ცენტრალური ბანკი, ეროვნული უშიშროების სამსახური და სხვადასხვა სამინისტროები.
მერი-კეიტ ოლსენი
მერი-კეიტ ოლსენი (Mary-Kate Olsen; დ. 13 ივნისი, 1986) — ამერიკელი მსახიობი, დიზაინერი, ბიზნესმენი და პროდიუსერი. მან თავისი სამსახიობო კარიერა დაბადებიდან 1 წლის შემდეგ დაიწყო. თავის ტყუპ დასთან ეშლი ოლსენთან ერთად გადაიღეს ამერიკულ სატელევიზიო სერიალში, „Full House“-ში (1987-1995).
ტყუპებმა ერთად კიდევ რამდენიმე ფილმში მიიღეს მონაწილეობა. მათ შორისაა: „Passport to Paris“ (1999), „Our Lips Are Sealed“ (2000), „Winning London“ (2001), „დასვენების დღეები“ (2001), და სატელევიზიო სერიალი „So Little Time“, რომელშიც მონაწილეობით იგი ნომინირდა ემი ჯილდოზე. დები ერთად გადაიღეს რამდენიმე ვიდეო ფილმში, მათ შორისაა „Getting There“ (2002), „ერთხელ რომში“ (2002), „გამოწვევა“ (2003), „ჩარლის ანგელოზები:სავსე ხახა“ (2003). ბოლო ფილმში სადაც ერთად მიიღეს მონაწილეობა ამერიკული კომედიაა, „ნიუ-იორკის გაელვება“ (2004). ოლსენმა შემდგომ მარტომ განაგრძო თავისი სამსახიობო კარიერა და რამდენიმე ფილმში და სატელევიზიო შოუში მიიღო მონაწილეობა. მისი სამსახიობო კარიერა 2011 წელს ფილმ „საშიშად ლამაზი“-ში მონაწილეობით დასრულდა.
2012 წლის მარტში, ტყუპებმა, მერი-კეიტმა და ეშლი ოლსენმა აღნიშნეს რომ მათ სამსახიობო კარიერის დასრულება და მოდის ინდუსტრიაში შესვლა სურთ. მერი-კეიტმა და ეშლიმ ტანსაცმლის ბრენდი „The Row“ დააფუძნეს და უფრო ხელმისაწვდომი ბრენდის ხაზები „Olsenboye“ და „StyleMint“. ისინი ახლა ამერიკელი დიზაინერების საბჭოს წევრები არიან.
დაბადება და ოჯახი
მერი-კეიტ ოლსენი 1986 წლის 13 ივნისს კალიფორნიაში დაიბადა, არის ჯერნიტის „ჯერნი“-ს და დევიდ „დეივ“-ის ქალიშვილი. დედამისი მენეჯერია, ხოლო მამამისი ბანკირი და უძრავი ქონების დეველოპერი. მერი-კეიტს უმცროსი და ელისაბედ ოლსენი და ტყუპისცალი ეშლი ოლსენი ჰყავს, რომელთაც მერი-კეიტის მსგავსად სამსახიობო კარიერა აქვთ. მას ასევე ერთი უფროსი ძმა ჰყავს, სახელად-ტრენტი და ორი უმცროსი ნახევარ და-ძმა მამამისის მეორე ქორწინებიდან. 1996 წელს, მერი-კეიტის მშობლების ურთიერთობა განქორწინებით დასრულდა. მსახიობი ეთნიკური წარმომავლობით ნორვეგიელი და ინგლისელია. მან ლოს-ანჯელესში „Campbell Hall“-ის სკოლა დაამთავრა, ხოლო სწავლა ტყუპისცალთან, ეშლისთან ერთად ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში, ხელოვნების სკოლაში გააგრძელა.
პირადი ცხოვრება
მერი-კეიტ ოლსენს სასიყვარულო ურთიერთობა დევიდ კატზენბერგთან, ფოტოგრაფერ მაქსველ სნოუსთან და არტისტთან ნეით ლოუმენთან ჰქონდა.
2012 წლის მაისში, ოლსენმა ურთიერთობა ფრანგ ბანკერთან ოლივიერ სარკოზისთან, ფრანგი პრეზიდენტის ნიკოლა სარკოზის ნახევარ ძმასთან დაიწყო. წყვილი 2015 წლის 27 ნოემბერს, ნიუ-იორკში დაქორწინდა.
2004 წელს დაანონსეს, რომ მსახიობს დაავადება, ნერვული ანორექსია აქვს. 2007 წლის 20 ნოემბერს, თირკმლების ინფექციის გამო ოლსენი საავადმყოფოში გადაიყვანეს.
2008 წელს მერი-კეიტმა და მისმა დამ ეშლიმ წიგნი „Influence“ გამოაქვეყნეს.
ლისის ნამოსახლარი
ლისის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპლაიტეტში, მდინარე დიღმურას მარცხენა ნაპირზე, ძაღლაანთ ხევში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ნამოსახლარზე შემორჩენილია შენობების ქვის კედლების ნაშთები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტაჯიკეთში
2015 წლის მონაცემებით ტაჯიკეთში იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის 2 ძეგლია (მთლიანი რაოდენობის (1073 — 2017 წლის მონაცემებით) 0,2 %). ამ ძეგლებიდან ერთი ბუნებრივი, ხოლო ერთიც კულტურული კატეგორიისაა. ასევე პაკისტანში მდებარე 16 ძეგლია შეტანილი იუნესკოს საცდელ სიაში, რომელთაგან 11 კულტურული კატეგორიისაა, ხოლო 5 — ბუნებრივი. .
სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკური კულტურა ტაჯიკეთი *
აკურის მამადავითის ეკლესია
მინი|300პქ|სოფელი აკურა, მამადავითის ტაძარი აკურის მამადავითის ეკლესია — არქიტექტურული, მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს სოფელ აკურიდან სამხრეთ-დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ვანთისხევის მარჯვენა ნაპირას, სწორ ადგილზე.
ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ისტორია
ძეგლი გამოკვლეული აქვს აკადემიკოს გიორგი ჩუბინაშვილს, რომელიც ვარაუდობს, რომ მონასტერი დაარსებულია დიდი საეკლესიო მოღვაწის, წმინდა ილარიონ ქართველის მიერ, 855 წელს. რომელმაც, პალესტინიდან დაბრუნებისთანავე, მონასტრის ცხოვრებაში ისტორიულად მნიშვნელოვანი მოვლენაა კახეთის მეფე ალექსანდრე II მიერ თავისი უფროსი დის ქეთევანის მონაზვნად აღკვეცის ფაქტი. მეფე ალექსანდრემ ქეთევანი, ხანდაზმულ ასაკში ჩაასახლა აკურის მონასტერში, რის შესახებაც აუწყა ნინოწმინდის ეპისკოპოსს, გარეჯის უდაბნოს 12 წმინდა არქიმანდრიტს. გიორგი ჩუბინაშვილის აზრით, მეფის დის მონასტერში ჩასახლება მოასწავებდა არა მარტო მონასტრის პრესტიჟის ამაღლებას, არამედ მისი მატერიალური მდგომარეობის გაუმჯობესებასაც ის მასშტაბური აღდგენითი და სარემონტო სამუშაოები, რომლებიც მონასტრის ეკლესიას ჩაუტარდა, სწორედ ამ პერიოდში XVI საუკუნის II ნახევარში განხორციელდა. აიგო საკურთხევლის ზღუდე, კარიბჭე - სამხრეთ შესასვლელის წირის გამოც ნაწილობრივ ამოშენდა სამხრეთ ნავის აღმოსავლეთი სარკმელი, ჩრდილოეთის ფასადზე მიაშენეს სამი, მძლავრი კონტრფორსი. დავიწროვდა შესასვლელთა ღიობები, ჩაშენდა სამხრეთი სარკმელები და სხვა. ამავე დროისაა ყველა ის ნაწილი, რომელიც შესრულებულია ზტანდარტული ზომის კვადრატული აგურით.
დავით გარეჯელის სამნავიანი ბაზილიკა
მონასტრის მთავარი ნაგებობაა მამა დავითის - წმინდა დავით გარეჯელის სახელობის სამნავიანი ბაზილიკა. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (17,3 x 12,8 მ). აქვს ორი შესასვლელი - სამხრეთით და დასავლეთით. ამავე მხარეებიდან ეკლესიას ეკვროდა თითო მინაშენი, რომელთაგანაც დასავლეთის მინაშენის ჩრდილოეთ ნაწილი XVI საუკუნის II ნახევარში მცირე სათავსიდ გადაკეთდა. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. აგური გამოყენებულია დეკორატიული ნაწილებისთვის, რომელსაც წყობაში აქა-იქ შირიმი ენაცვლება. თითქმის ყველა კონსტრუქციული ნაწილი გამოყვანილია რიყის ქვით. ბაზალიკის შუა ნავი, გვერდითი ნავების მიმართ, შედარებით ნაკლებადაა შემაღლებული, აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია საკურთხევლით, რომელიც ნალისებრ აფსიდს და მის წინ მდებარე, მცირე სიღრმის ბემას მოიცავს იგივე ფორმა აქვს კონქის თაღსაც. იგი ეყრდნობა მარტივი პროფილის მქონე იმპოსტებს. აფსიდის კუთხეები, შირიმის ნათალი ქვისაა. ალაგ-ალაგ, გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის აგურებიც. აფსიდში მოწყობილია მერხი, რომლის ცენტრში, სპეციალური შეღრმავებაა მონასტრის წინამძღვრის დასაჯდომად. სარკმლის ორივე მხარეს, სიმეტრიულად, ორ-ორი, თაღოვანი ნიშაა. სარკმელთან მცირე ზომის ნიშებია განლაგებული, ხოლო მოშორებით - ოდნავ მოზრდილი და მაღალი.
სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ნავები გეგმარებით ერთმანეთისგან განსხვავდება. სამხრეთის ნავი (სიგრძე 1,6 მეტრი) ჩრდილოეთის ნავზე რამდენადმე მაღალია, გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. მათგან ერთი დასავლეთის კედელთანაა, ხოლო მეორე - ნავების გამმიჯნავ ბოძთან. თაღები ეყრდნობა რთული პროფილის, შირიმის ქვის კონსოლებს. სამხრეთით, მთავარ ნავთან დამაკავშირებელი თაღების მოპირდაპირედ, ნახევარწრიული თაღით დასრულებული, ორი დიდი სარკმელია. აღმოსავლეთით მდებარე სარკმელი, გარედან, მთლიანად დაფარულია სამხრეთის შესასვლელის წინ მოგვიანებით აგებული კარიბჭით, ამ სარკმლის ქვემოთ ტაძარში შესასვლელი კარია, რომელიც, ისევე როგორც დასავლეთის შესასვლელი, გადაკეთებულია.
ბაზილიკის ჩრდილოეთ ნავი თავისებურადაა გადაწყვეტილი. სამხრეთის ნავის მსგავსად, იგი ერთიანი კი არ არის, არამედ მოგვიანებით ჩაშენებული, განივი კედლით დანაწევრებული, განივი კედლით დანაწევრებულია ორ, გეგმით თითქმის კვადრაულ, ნაწილად, რომელთა კედლები ნავის თავდაპირველ კედლებს წყობით არ ერთვის (გიორგი ჩუბინაშვილის აზრით, ჩრდილოეთის ნავის გადაკეთება მშენებლობის პროცესშივე ან ტაძრის აგებიდან მალევე განხორციელდა. ამავე პერიოდს უკავშირებს იგი საკურთხევლის გვერდებზე არსებული სათავსების აფსიდების ამოშენების ფაქტსაც). ორივე ნაწილის თავზე განთავსებულია ერთიანი, ცილინდრული კამარით გადახურული, ყრუ სამალავი, რის გამოც ჩრდილოეთის ნავის ორივე ნაწილი სამხრეთის ნავთან შედარებით, გაცილებით დაბალია. თითოეული მათგანი გადახურულია რიყის ქვით ნაწყობი, ჯვრული კამარით, რომლის ჩრდილოეთ ქუსლი ნავის ჩრდილოეთის კედელზე მიდგმულ თაღს ეყრდნობა, თაღი კი - კუთხის პილასტრებს. დასავლეთის ნაწილის აღმოსავლეთის კედლის შუაში მოწყობილია გეგმით ნახევარწრიული, კონქით დასრულებული ნიშა (სიმაღლე 1,3 მეტრი), რომელიც გიორგი ჩუბინაშვილის ვარაუდით, საკურთხევლის დანიშნულებას ასრულებდა და მონასტრის დამაარსებლის, ილარიონ ქართველის დედის სალოცავად იყო განკუთვნილი.
სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ნავების აღმოსავლეთ ბოლოში, მოწყობილია სწორკუთხა მოხაზუზლობის სათავსები — სამკვეთლო და სადიაკვნე.
ეკლესიის ფასადებზე აშკარად ჩანს მშენებლობის ორი ფენა, რომლებიც განსხვავებული საშენი მასალითაა შესრულებული. გვიანდელი წყობა შესრულებულია მცირე ზომის, რიყის ქვით, კრამიტისა და აგურის ნატეხებით. ფასადებიდან განსაკუთრებით გაწყობილია აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადები. დანარჩენი ორი ფასადი სრულიად სადაა.
აღმოსავლეთ ფასადი, ისევე როგორც დანარჩენები, ნაგებია რიყის ქვისგან. კუთხეები გამოყვანილი ყოფილა შირიმის ნათალი ქვით. მათ შორის სამხრეთისა თავდაპირველი სახითაა შემორჩენილი, ჩრდილოეთისა კი, თითქმის მთლიანად აღდგენილია. ბაზილიკის შიდა აღნაგობის შესაბამისად, ფასადის სიბრტყე დანაწევრებულია ნახევარსვეტებით გამოყვანილი სამი თაღით, რომელთა შორის შუა გაცილებით განიერი და მაღალია განაპირაზე. თაღები ეყრდნობა მარტივი კაპიტელებით დასრულებულ, ორმაგ ნახევარსვეტებს. შუა თაღის შემომფარგვლელი ორივე ნაევარსვეტი, კაპიტელებიდან დაახლოებით 1,2 მეტრ სიმაღლეზე, შეწყვეტილია, მომრგვალებულია ფასადის ცენტრისკენ და შემდეგ, ისევ ვერტიკალურად მიემართება. რის შედეგადაც თაღის ზედა ნაწილის სიგანე, ქვედა ნაწილთან შედარებით, ოდნავ შემცირებულია. თაღებიც და ნახევარსვეტებიც ლეკალური აგურითაა ნაწობი. ნახეარსვეტების კაპიტელები (შემორჩენილია სამხრეთ თაღის ძირში) და მომრგვალებული ნაწილები კი — მოყვითალო შირიმისაა. შირიმითვე იყო ნაწყობი ყველა სარკმელი. შუა ნავის ზედა ნაწილის მთელ სიგანაზე გამოყვანილია საფეხურით შეღრმავებული, ყრუ თაღი. თაღის ზედა ნაწილში, ღერძზე, ნალესობით გამოყვანილი, კედელზე მიკრული, ლილვისებრი ჩარჩოთი შემოფარგლული, წრიული არეა, რომლის ცენტრში ორი საფეხურით შეღრმავებული, ბრტყელ ჩარჩოში ჩასმული, მრგვალი ნიშაა.
წარწერები
საკურთხევლის სარკმლის ძირში, შირიმის ქვაზე, სამ სტრიქონიანი წარწერაა: წარწერა, ღრმა კვეთით, ასომთავრულიდან ნუსხურზე გარდამავალი ასოებითაა შესრულებული. ასოები დაფერილია წითელი ფერის საღებავით. თ. ბარნაველი, რომელმაც ტაძრის წარწერები XX საუკუნის შუა წლებში შეისწავლა, პალეოგრაფიული ნიშნების საფუძველზე, მას IX საუკუნით ათარიღებს.
დასავლეთ ფასადზე, თაღის ქვედა ნაწილში, კრამიტის რიგის თავზე, მოთავსებულია კირის ნოტიო ბათქაშზე, ამოღარული დიდი ასომთავრული წარწერა. ღარები დაფარულია წითელი საღებავით. ზოგი ასო გამოყვანილი ყოფილა მხოლოდ საღებავით. წარწერა ჩასმულია წითელი საღებავებითვე შესრულებულ ჩარჩოში. ფაქტობრივად აქ მოთავსებულია ორი წარწერა, რომელთა შორის ამოღარულია წვრილი, შვეული, გამყოფი ხაზი, მარცხენა წარწერა გაშლილია, მარჯვენა - შეკუმშული. საღებავი ყველა ასოში არ შემორჩენილა. თ. ბარნაველი ქარაგმების გახსნითა და დაკარგული ასოების შევსებით, პირველ (მარცხენა) წარწერას შემდეგნაირად კითხულობს: მეორე წარწერას კი: პირველ წარწერაში მოხსენიებულია ვინმე „ტბლ“ - ტაძრის მშენებელი. თ. ბარნაველის აზრით, ამ სამი ასოთი დაქარაგმებული სიტყვა შეიძლება გაიხსნას, როგორ „ტველი“. თუმცა ტაძრის ქტიტორის სახელის დაზუსტება, სხვა მონაცემების არარსებობის გამო, არ ხერხდება. გაუხსნელი რჩება ასევე მეორე წარწერის ასოების ჯგუფის „დვლთა“-ს მნიშვნელობა, რომელშიც მინიშნებული უნდა ყოფილიყო წარწერაში მოხსენიებული პირის ტერიტორიული ფლობა (მაგალითად, დვალთა, დვალეთი) ან მისი სახელი. ამრიგად, წარწერაში მოხსენიებულ პირთა სახელების ზუსტად დადგენა, რომლებიც უშუალოდ არიან დაკავშირებული ტაძრის მშენებლობასთნ, არ ხერხდება.
თაღის ზედა ნაწილში, კუთხის ნახევარსვეტების კაპიტელების ხაზს ქვემოთ, მოთავსებული იყო წითელი საღებავით შესრულებული, მთავრული ასოებით გამშვენებული, ორ სტრიქონიანი წარწერა. ზედა სტრიქონიდან შემორჩენილია მხოლოდ წითელი საღებავის ნაშთები. წარწერის ქვედა სტრიქონში ირჩევა ორი სიტყვა: ასოები მსხვილია. მომცრო შტოებით და ფურცლოვანი ულვაშებით იგი ისეა შემკული, რომ აყვავილებულის შთაბეჭდილება იქმნება. თავისი მონახაზით ასოები ახლოს დგას XI საუკუნის საზეიმო წარწერასთან.
ეკლესიის მხატვრობა
ეკლესიას კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები შემორჩა, რომელთა შესრულებულების დრო ეკლესიის ისტორიის ორ სხვადასხვა ეტაპს უკავშირდება.
მხატვრობის შესრულების მანერა სიბრტყობრივ-გრაფიკული ხაისათისაა. გამოსახულებები შესრულებულია თბილი, წითელი ხაზით, სახეები დაფარული იყო ვარდისფერი საღებავით, რომელიც შემორჩა მხოლოდ ქრისტეს სახეზე.
ტაძრის რესტავრაცია
1956 წელს ჩატარდა ტაძრის რესტავრაცია: კედლების ნაპრალები შეივსო ხსნარით, მთავარი ნავის კამარა და შუა საბჯენი თაღი აღადგინეს რკინა-ბეტონით, ბაზილიკის იატაკზე მოასხეს ბეტონი, აღადგინეს სამხრეთ მკლავის დასავლეთ სარკმელი და ფასადების ჩამოშლილი ქვის პერანგი. სპეციალურად მოძიებული რიყის ქვებით აღადგინეს სამხრეთი ნავის ლავგარდნის დიდი მონაკვეთი.
1971 წელს კვლავ ჩატარდა ტაძრის აღდგენა-გამაგრებითი სამუშაოები. 1976 წელს ტაძრის სახურავი კაპიტალურად შეკეთდა. 2010 წელს ჩატარდა ტაძრის მცირე, სარეაბილიტაციო სამუშაოები. სახურავის კალთები გადაიხურა კრამიტის ახალი სახურავით, შეკეთდა საფასადო წყობა და ლავგარდნები. 2013 წელს, ტაძრის რეაბილიტაციის პროექტის დამუშავების მიზნით, ტაძარი კვლავ აიზომა.
სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
აზერბაიჯანის კულტურის მეგობართა ფონდი
აზერბაიჯანის კულტურის მეგობართა ფონდი (აკმფ) (Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondu) — არასამთავრობო საქველმოქმედო ფონდი. ფონდის ძირითად მიმათულებებს წარმოადგენს: კულტურული ღონისძიებები, საქველმოქმედო აქციები, გამოცემები. ფონდის მთავარი მიზანია: აზერბაიჯანის ხელოვნების განვითრება და პროპაგანდა, მისი უფრო ფართოდ აღიარება საზღვარგარეთ, აზერბაიჯანელი ხალხის მსოფლიო კულტურასთან ინტეგრაცია, ახალი საერთაშორისო ურთიერთობების ფორმირების რეალიზაცია.