cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სიტყვის თავისუფლება
„დანაშაულის პრინციპის“ იდეა ასევე გამოიყენება სიტყვისა და გამოხატვის უფლების შეზღუდვის დასაბუთებისას, როცა საქმე საზოგადოების შეურაცხყოფას ეხება. შეზღუდვისას გათვალისწინებულია, ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა წარმოთქმული სიტყვის ხანგრძლივობა, სპიკერის მოტივი და ზერელე დამოკიდებულება, რომელიც შეიძლება იქნას თავიდან აცილებული. ციფრული ხანის განვითარებასთან ერთად, სიტყვის თავისუფლების გამოყენება/შეზღუდვა უფრო საკამათო ხდება, რადგან კომუნიკაციის ახალი საშუალებები და შეზღუდვები წარმოიქმნება, მაგალითად, Golden Shield Project, ჩინეთის მთავრობის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების სამინისტროს ინიციატივით, რომელიც ფილტრავს უცხო ქვეყნების პოტენციურად არახელსაყრელ მონაცემებს.
წარმოშობა
მინი|ორატორი სპიკერთა კუთხეში, ლონდონი, 1947. სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას აქვს დიდი ისტორია, რომელიც წინ უძღვის თანამედროვე ადამიანის საერთაშორისო უფლებების ინსტრუმენტებს. ფიქრობენ, რომ თავისუფალი სიტყვის ძველი ათენური დემოკრატიული პრინციპი შესაძლოა წარმოიშვა ძვ.წ. VI საუკუნის ბოლოს ან V საუკუნის დასაწყისში, ქრისტეშობამდე. ასევე, რომის რესპუბლიკის ფასეულობებში შედის სიტყვის თავისუფლება და რელიგიის თავისუფლება.
1948 წელს მიღებული ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის მე-19 მუხლი ამბობს: „ყველას აქვს აზრისა და გამოხატვის თავისუფლების უფლება; ეს უფლება გულისხმობს აზრის არჩევის თავისუფლებას, ჩარევის გარეშე, ინფორმაციის და იდეების მოძიებას, მიღებას და გავრცელებას ნებისმიერი მედიის საშუალებით, საზღვრების მიუხედავად“.
დღეს სიტყვის თავისუფლება ან გამოხატვის თავისუფლება აღიარებულია ადამიანის უფლებების საერთაშორისო და რეგიონულ სამართალში. ეს უფლება დაცულია სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა საერთაშორისო პაქტის მე-19 მუხლში, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლში, ადამიანის უფლებათა ამერიკული კონვენციის მე-13 მუხლში და ადამიანის და ხალხთა უფლებების შესახებ აფრიკის ქარტიის მე-9 მუხლში. ჯონ მილტონის ასაბუთებს, რომ სიტყვის თავისუფლება გაგებულია, როგორც მრავალმხრივი უფლება, რომელიც მოიცავს არა მხოლოდ ინფორმაციისა და იდეების გამოხატვას, ან გავრცელებას, არამედ ამბბობს, რომ მას აქვს სამი განსხვავებულ ასპექტს:
საერთაშორისო, რეგიონალური და ეროვნული სტანდარტები ასევე აღიარებენ, რომ სიტყვის თავისუფლება, როგორც გამოხატვის თავისუფლება, მოიცავს ნებისმიერ საშუალებას, იქნება ეს ზეპირი, წერილობითი, ბეჭდური, ინტერნეტით თუ ხელოვნური ფორმით. ეს ნიშნავს, რომ სიტყვის თავისუფლების, როგორც უფლების, დაცვა მოიცავს არა მხოლოდ შინაარსობრივ მხარეს, არამედ გამოხატვის საშუალებებსაც.
კავშირი სხვა უფლებებთან
სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების უფლება მჭიდრო კავშირშია სხვა უფლებებთან და შეიძლება შეზღუდული იყოს სხვა უფლებებთან კონფლიქტის დროს. გამოხატვის თავისუფლების უფლება ასევე უკავშირდება სამართლიანი სასამართლოსა და სასამართლო პროცესის უფლებას, რამაც შეიძლება შეზღუდოს ინფორმაციის მოძიების პროცესი, ან განსაზღვროს შესაძლებლობები და საშუალებები, რომლითაც ვლინდება გამოხატვის თავისუფლება სასამართლო პროცესებში. როგორც ზოგადი პრინციპი, გამოხატვის თავისუფლება შეიძლება არ შემოიფარგლოს როგორც პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლება, აგრეთვე სხვისი პატივისცემა და რეპუტაცია. არამედ, მას აქვს უფრო დიდია საზღვრები, მაშინ როცა საზოგადო მოღვაწეების კრიტიკა ხორციელდება.
გამოხატვის თავისუფლების უფლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მედიისთვის, რომელიც განსაკუთრებულ როლს ასრულებს, როგორც სიტყვის თავისუფლების ზოგადი უფლების მატარებელი, ყველასათვის. ამასთან, პრესის თავისუფლება არ ნიშნავს სიტყვის თავისუფლებას. ჯუდიტ ლიხტენბერგმა ჩამოაყალიბა ის წინაპირობები, რომლითაც პრესის თავისუფლებამ შეიძლება შეაფერხოს სიტყვის თავისუფლება, მაგალითად, როდესაც მედია თრგუნავს ინფორმაციას ან ხელს უშლის ხმის მრავალფეროვნებას, რომელიც თან ახლავს სიტყვის თავისუფლებას. ლიხტენბერგი ამტკიცებს, რომ პრესის თავისუფლება უბრალოდ საკუთრების უფლების ფორმაა, რომელიც შეჯამებულია პრინციპით „ფული არ არსებობს, ხმა არ არსებობს“.
დემოკრატია და სოციალური ინტერაქცია
ერიკ ბარდტმა თავისუფალი სიტყვის დაცვას დემოკრატიის ნიშანი უწოდა, „ალბათ, ყველაზე მიმზიდველი და, რა თქმა უნდა, ყველაზე მოდური თავისუფალი სიტყვის თეორიაა თანამედროვე დასავლეთის დემოკრატიებში“. თომას I ემერსონმა გაამყარა თავისი პოზიცია, როდესაც ამტკიცებდა, რომ სიტყვის თავისუფლება ხელს უწყობს სტაბილურობასა და ცვლილებას შორის ბალანსის მიღწევას. სიტყვის თავისუფლება მოქმედებს, როგორც „უსაფრთხოების სარქველი“, რათა თავი აარიდოს ორთქლს, როდესაც ადამიანები სხვაგვარად იქნებიან რევოლუციისკენ. ემერსონი ამტკიცებს, რომ „ღია დისკუსიის პრინციპი არის უფრო ადაპტირებული და ამავე დროს უფრო სტაბილური მეთოდი საზოგადოებაში ჯანსაღი აზრისა და აუცილებელი კონსენსუსის მისაღწევად“. ამასთან, ის ირწმუნება, რომ „ოპოზიცია მნიშვნელოვან სოციალურ ფუნქციას ასრულებს ნორმალური/დემლკრატიული პროცესის კომპენსაციის ან გაუმჯობესებისაკენ, ბიუროკრატიის დაშლით“.
მსოფლიო ბანკის მსოფლიო მმართველობის ინდიკატორების მიერ განხორციელებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ სიტყვის თავისუფლება და მასზე პასუხისმგებლობის განხორციელების პროცესი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქვეყნის მართვის ხარისხზე. „ხმა და ანგარიშვალდებულება“ ქვეყნის შიგნით, რომელიც განსაზღვრულია, იმით, თუ „რამდენად შეუძლია ქვეყნის მოქალაქეებს მონაწილეობა მიიღონ თავიანთი მთავრობის არჩევაში, ასევე გამოხატვის თავისუფლება, გაერთიანების თავისუფლება და თავისუფალი მედია“, ეს ექვსი განზომილებაა. მმართველობა, რომელსაც მსოფლიო მართვის ინდიკატორები განსაზღვრავს 200-ზე მეტ ქვეყანაში. ამ ფონზე მნიშვნელოვანია, რომ განვითარების სააგენტოებმა შექმნან თავისუფალი პრესის ეფექტიანი მხარდაჭერის საფუძველი განვითარებად ქვეყნებში.
შეზღუდვები
სამართლებრივი სისტემები ზოგჯერ ცნობს სიტყვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ გარკვეულ შეზღუდვებს. ევროპაში მკრეხელობა თავისუფალი სიტყვის შეზღუდვის საფუძველია. სიტყვის თავისუფლებასთან დაკავშირებული შეზღუდვები ხშირად მიუთითებენ „ზიანის პრინციპს“ ან „დანაშაულის პრინციპზე“. სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვები შეიძლება მოხდეს იურიდიული სანქციის ან სოციალური უკმაყოფილების გზით, ან ორივე გზით. ზოგიერთმა საჯარო დაწესებულებამ შეიძლება ასევე გამოიყენოს სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის პოლიტიკა, მაგალითად, საჯარო სკოლებში.
ინფორმაციის თავისუფლება
ინფორმაციის თავისუფლება არის სიტყვის თავისუფლების განზოგადება, სადაც გამოხატვის საშუალებაა ინტერნეტი. ინფორმაციის თავისუფლება შეიძლება ასევე ეხებოდეს კონფიდენციალურობის უფლებას ინტერნეტისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიის ჭრილში. როგორც გამოხატვის თავისუფლების უფლება, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლება არის აღიარებული ადამიანის უფლება და ინფორმაციის თავისუფლება ამ შემთხვევაშიც მოქმედებს, როგორც სიტყვისა და გამოხატვის უფლების განზოგადება. ინფორმაციის თავისუფლება შეიძლება ასევე ეხებოდეს ცენზურას ინფორმაციული ტექნოლოგიების კონტექსტში.
ინტერნეტ ცენზურა
ინფორმაციის თავისუფლების კონცეფცია გაჩნდა სახელმწიფო დაფინანსებული ცენზურის, მონიტორინგისა და ინტერნეტის დაკვირვების საპასუხოდ. ინტერნეტის ცენზურა მოიცავს ინტერნეტში ინფორმაციის გამოქვეყნების კონტროლის ან ჩახშობის პროცესს. გლობალური ინტერნეტ თავისუფლების კონსორციუმი აცხადებს, რომ მოხსნის ბლოკებს „ინფორმაციის თავისუფალ ნაკადზე“, რასაც ისინი „დახურულ საზოგადოებებს“ უწოდებენ. რეპორტიორების საზღვრების გარეშე (RWB). „ინტერნეტის მტრების სიიდან“ შემდეგი სახელმწიფოები ჩართულნი არიან ინტერნეტ ცენზურაში: ჩინეთი, კუბა, ირანი, მიანმარ/ბირმა, ჩრდილოეთ კორეა, საუდის არაბეთი, სირია, თურქმენეთი, უზბეკეთი და ვიეტნამი.
სიტყვის თავისუფლების გამოწვევები
ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, სიტყვის თავისუფლების ორი უმთავრესი დამაბრკოლებელი ფაქტორი არსებობს: სუპრესიული სახელმწიფოს მიერ ცენზურის გამოყენება და დეზინფორმაციის გავრცელება, დამახინჯებული ფაქტებით საუბარი. საგულისხმოა, რომ დამახინჯებული ფაქტებისა და ინფორმაციის მიწოდებით ბევრად მარტივი შეიძლება აღმოჩნდეს კონკრეტული მიზნის მიღწევა, ვიდრე პირდაპირი ცენზურის გამოყენებით. ამის მიზეზი კი ინფორმაციის სიმწირეა - შესაბამისად, მე-20 საუკუნეში აღნიშნული საკითხი ბევრად უფრო მწვავე პრობლემად ითვლდებოდა, ვიდრე დღეს, 21-ე საუკუნეში, თანამედროვე ტექნოლოგიის სამყაროში. დეზინფორმაციის გავრცელებას ხშირად მიმართავენ დებატებისას, კონკრეტული სუბიექტის რეპუტაციის შესალახად და სხვა.
განსხვავებული აზრისა და სიმართლის ისტორია
სტამბის გამოგონებამდე წერილობითი წყაროების გავრცელება მეტად შრომატევადი საქმე იყო. ხელნაწერთა გავრცელების სირთულეს წარმოადგენდა გადაწერის პროცესში დაშვებული შეცდომების სიუხვეც. ამ პერიოდში არ არსებობდა მწიგნობართა ცენზურისა და კონტროლის ერთიანი, დახვეწილი სისტემა, რომელიც XIV საუკუნემდე იზღუდებოდა მხოლოდ რელიგიური ინსტიტუციების მიერ. ლოგიკურია, ასეთი მიდგომა ძალიან იშვიათად იწვევდა ფართო დაპირისპირებას წიგნთა გავრცელებისას. სტამბის შექმნის შემდეგ კი, რომის კათოლიკური ეკლესია ცენზურის დაწესებას შეუდგა, რათა ხელი შეეშალა საღვთისმეტყველო მწვალებლობის გავრცელებისთვის. ბეჭდვა მეტად მოსახერხებელია,რადგან მრავალი ზუსტი ასლის შესაქმნელად ნაკლები დრო და ენერგია იხარჯება, შესაბამისად, იდეები და ინფორმაცია ბევრად უფრო სწრაფად ვრცელდებოდა. საავტორო უფლებების კანონის წარმოშობაც ევროპის არაერთ ქვეყანაში რომის კათოლიკურ ეკლესიასთან არის დაკავშირებული, რათა უკეთესად ეკონტროლებინათ გამოცემული წიგნები და ნაწარმოებები.
1501 წელს პაპმა ალექსანდრე VI-მ გამოსცა კანონპროექტი წიგნების უნებართვო დაბეჭდვის წინააღმდეგ. 1559 წელს პაპმა პავლე IV-მ გამოაქვეყნა Index Expurgatorius, ანუ აკრძალული წიგნების სია. ფაქტობრივად, ეს სია წყვეტდა რა არ უნდა წაეკითხა მრევლს. წიგნის ავტორს, რომელიც განსხვავებული მსოფლმხედველობით გამოირჩეოდა ან რელიგიურ მრწამსს ეწინააღმდეგებოდა, მოუწოდებნენ, რომ საჯაროდ ეთხოვა შენდობა მკრეხელური შინაარსის მქონე წიგნის დაწერისთვის. იმ შემთხვევაში, თუ ავტორი არ მოინანიებდა და დაუპირისპირდებოდა რომის კათოლიკურ ეკლესიას, მას განჰკვეთავდნენ. უკიდურეს შემთხვევაში, ინკვიზიიასაც გადასცემდნენ ხოლმე. რა თქმა უნდა, მათი ნაწერების ნადგურდებოდა. აკრძალულ წიგნთა სიის 300-მდე სხვადასხვა სახის ვარიანტი გამოიცა. მათგან 12 ვერსია XX საუკუნეში გამოსცეს. სიებში შეტანილია 4000-ზე მეტი ლიტერატურული ნაწარომები და სამეცნიერო ნაშრომი, რომლის წაკითხვასაც უკრძალავდა თავის მრევლს კათოლიკური ეკლესია. საგულისხმოა, რომ 1966 წლის 9 აპრილამდე გამოცემული და სიაში შეტანილი წიგნების მოძიება ევროპაში საკმაოდ რთული იყო. რომის კათოლიკური ეკლესიის მიერ შედგენილ პირველ ნუსხაში, მოხვდნენ ისეთი მეცნიერების და მწერლების შემოქმედება, როგორებიც გახლდნენ გალილეო გალილეი, ნიკოლოზ კოპერნიკი, ერაზმუს როტერდამელი, ჯოვანი ბოკაჩო, ნიკოლო მაკიაველი და სხვები. ხოლო მოგვიანებით შედგენილ სიებში კი მოხვდნენ: ვოლტერი, ლაფონტენი, დანიელ დეფო, ემილ ზოლა, ონორე დე ბალზაკი, გუსტავ ფლობერი, სტენდალი, რენე დეკარტი, მონტესკიე, ზიგმუნდ ფროიდი, რემარკი, პასტერნაკი, სალმან რუშდი და სხვები. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ვატიკანმა აკრძალულ წიგნთა ნუსხაში არ შეიყვანა ჩარლზ დარვინის მიერ დაწერილი წიგნი, რომლის მიხედვით ადამიანი მაიმუნის ევოლუციის შედეგია. სიაში არ შესულა ადოლფ ჰიტლერის ცნობილი ნაწარმოებიც - „ჩემი ცხოვრება“, ასევე ფრიდრიხ ნიცშეს „ღმერთი მოკვდა!“. ჩვეულებრივ ვრცელდებოდა შოპენჰაუერის, მარქსისა და ლენინის ნაშრომებიც, სადაც რელიგიის როლი მნიშვნელოვნად იყო დაკნინებული და რელიგიას „ხალხის ოპიუმად“ თვლიდნენ.
მოსაზრება, რომ განსხვავებული ან დივერსიული შეხედულებების გამოხატვა უნდა იყოს დაცული და არა კანონით დასჯილი ან დასჯილი, განვითარდა ბეჭდვისა და პრესის ზრდის პარალელურად. ჯონ მილტონმა პამფლეტი „არეოპაგიტიკა“ 1644 წელს გამოაქვეყნა, რომელიც იყო ერთგვარი პასუხი ინგლისის პარლამენტისთვის, რომლის წევრებსაც სურდათ, აღედგინათ პრესის ლიცენზირების აქტი. მილტონის ესეი განქორწინების უფლების შესახებ არ გამოქვეყნდა ეკლესიის ძალისხმევით. მილტონმა „არეოპაგიტიკა“ ლიცენზიის გარეშე გამოქვეყნა, რომელშიც სცადა გამოხატვის თავისუფლების დაცვა :
მილტონის შეხედულებების ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა პროტესტანტულმა მსოფლმხედველობამ იქონია, სწორედ ეს იყო მიზეზი მისი აქტიური მცდელობისა, დაეცვა გამოხატვის თავისუფლება. მას მიაჩნდა, რომ ინგლისელ ხალხს ჰქონდა პასუხისმგებლობა - ეტვირთა რეფორმაციის ჭეშმარიტების გავრცელება, რომელიც ყველა ხალხს მიიყვანდა განმანათლებლობამდე. ამასთან ერთად, მილტონმა გამოყო გამოხატვის თავისუფლების შესახებ სამომავლო დისკუსიების ძირითადი მიმართულებები. გამოხატვის თავისუფლებისა და „მავნე“ სიტყვის სფეროს განსაზღვრით, მილტონი ეწინააღმდეგებოდა წინასწარი ცენზურის პრინციპს და ემხრობოდა განსხვავებული შეხედულებების მიმართ ტოლერანტულ მიდგომას. 1694 წლამდე დიდ ბრიტანეთს ლიცენზირების საკმაოდ დახვეწილი სისტემა ჰქონდა; უკანასკნელი დოკუმენტი, რომელიც აღწერს ამ სისტემას, პრესის ლიცენზირების შესახებ 1662 წლის აქტია. მთავრობის მიერ მინიჭებული ლიცენზიის გარეშე, დაუშვებელი იყო ნებისმიერი სახის პუბლიკაციის გამოქვეყნება. აღნიშნული დოკუმენტი კი უფლებათა ბილის (1689 წ.) საფუძველზე გაუქმდა. ისეთი გამოცემების გაჩენა, როგორებიცაა „Tatler“ (1709) და „Spectator“ (1711), ინგლისში „ბურჟუაზიული საზოგადოებრივი სფეროს“ შექმნის დამსახურებაა, რაც იდეებისა და ინფორმაციის თავისუფლად გაცვლის შესაძლებლობა იყო.
სტამბათა რაოდენობის ზრდამ მრავალ მთავრობას გადააწყვეტინა კონტროლის ცენტრალიზებული მექანიზმის შექმნა. მაგალითად, საფრანგეთის სამეფო კარმა დაიწყოს სტამბებისა და მბეჭდავების რეპრესირება, 1546 წელს მესტამბე ეტიენ დოლე კოცონზე დაწვეს. 1557 წელს კი, ბრიტანეთის სამეფო კარმა განსხვავებულ მეთოდს მიმართა, მოისყიდა გამომცემლობების მოსყიდვა, რათა თავიდან აერიდებინა წამქეზებლური, მეამბოხური, ერეტიკული წიგნების გავრცელება. ბეჭდვა მხოლოდ მოსყიდულ გამომცემლობებს შეეძლოთ, ამ უფლებით სარგებლობა კი შეეზღუდა 2 უნივერსიტეტსა და 21 გამომცემლობას ლონდონში, რომელთაც ჰქონდათ 53 სტამბა. ბრიტანეთში ბეჭდვის ტოტალურმა კონტროლმა გადააწყვეტინა მრავალ მბეჭდავს სამშობლოს დატოვება და ნიდერლანდების სამეფოში გამგზავრება 1637 წელს. იგივე ხდებოდა საფრანგეთშიც, 1789 წელს პარიზში 800-ზე მეტი ავტორი, მბეჭდავი და წიგნის გამყიდველი დააპატიმრეს, რომლებიც არსებულმა სისტემამ კიდევ უფრო მეამბოხე და რადიკალური გახადა.
ინგლისელ მოაზროვნეებს, ჯონ მილტონსა და ჯონ ლოკს, განსაკუთრებული როლი მიუძღვით სიტყვის თავისუფლების განვითარების ადრეულ სტადიაში. ლოკმა დაადგინა ინდივიდი, როგორც ღირებულების ერთეული და ცხოვრების, თავისუფლების, საკუთრებისა და ბედნიერებისკენ სწრაფვის უფლებების მატარებელი. ამასთან, ლოკის იდეები ვითარდებოდა, პირველ რიგში, სულისათვის ხსნის ძიების უფლების კონცეფციის გარშემო და, ძირითადად, თეოლოგიურ საკითხებს ეხებოდა. ლოკი მხარს არ უჭერდა ხალხთა საყოველთაო ტოლერანტობას და არც სიტყვის თავისუფლებას; მისი იდეების თანახმად, ზოგიერთი ჯგუფი, მაგალითად, ათეისტებისთვის, არ უნდა იყოს დაშვებული სიტყვის თავისუფლება.
XVII საუკუნის მეორე ნახევარში ევროპის კონტინენტზე ფილოსოფოსებმა, ბარუხ სპინოზამ და პიერ ბეილემ, ჩამოაყალიბეს ახალი კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც იგი მოიცავდა სიტყვის თავისუფლების უფრო უნივერსალურ გაგებას, განსხვავებით ადრეული ინგლისელი ფილოსოფოსებისა. მე-18 საუკუნისთვის სიტყვის თავისუფლების იდეის განხილვა აქტიურად მიმდინარეობდა მთელი დასავლური სამყაროს მოაზროვნეების მიერ, განსაკუთრებით ფრანგი ფილოსოფოსების - დენი დიდრო, პოლ ანრი ჰოლბახი და კლოდ ადრიან ჰელვეციუსი. სიტყვის თავისუფლების იდეა მალევე აისახა პოლიტიკურ ფილოსოფიაში, როგორც თეორიაში, ასევე პრაქტიკაში. პირველი სახელმწიფო, რომელმაც გამოსცა ბრძანებულება სიტყვის სრული თავისუფლების შესახებ, იყო დანია-ნორვეგიის სამეფო - 1770 წლის 4 დეკემბერს იოჰან ფრიდრიხ სტრუენსეს რეგენტობის პერიოდში. მალევე, თავად სტრუენსემ დააწესა მცირედი შეზღუდვები 1771 წლის 7 ოქტომბერს, ხოლო სტრუენსეს მმართველობის შემდეგ ის კიდევ უფრო შეიზღუდა 1773 წელს შემოღებული კანონმდებლობით, თუმცა ცენზურა აღარ განახლებულა.
ჯონ სტიუარტ მილი ამტკიცებდა, რომ ადამიანის თავისუფლების გარეშე ვერ იქნება პროგრესი მეცნიერებაში, სამართალში ან პოლიტიკაში, რის გამოც იგი ითხოვდა აზრის თავისუფალ განხილვას. მილი ნაშრომი - „თავისუფლების შესახებ“, რომელიც გამოიცა 1859 წელს - გახდა გამოხატვის თავისუფლების უფლების დაცვის კლასიკური მაგალითი. მისი აზრით, ჭეშმარიტება სიყალბეს განაგებს, ამიტომ არ უნდა გვეშინოდეს იდეების თავისუფლად გამოხატვის, ჭეშმარიტია ის თუ არა. მისი მტკიცეით, სიმართლე არ არის სტაბილური და ფიქსირებული, მაგრამ დროთა განმავლობაში ვითარდება - არაერთი შეხედულება, რომელიც ჩვენ ოდესღაც ჭეშმარიტებად მიგვაჩნდა, ყალბი აღმოჩნდა. ამიტომ შეხედულებები არ უნდა აიკრძალოს მათი აშკარა სიყალბის გამო. მილი ასევე ამტკიცებდა, რომ თავისუფალი დისკუსია აუცილებელია, რათა თავიდან იქნას აცილებული „გადაწყვეტილი აზრის ღრმა ძილი“. დისკუსია ხელს შეუწყობდა ჭეშმარიტი აზრის შემდგომ განვითარებას და ცრუ შეხედულებების გათვალისწინებით, შესაძლებელი იქნებოდა ჭეშმარიტი შეხედულების საფუძვლის ხელახლა დამოწმებას. გარდა ამისა, მილის მტკიცებით, მოსაზრება მხოლოდ შინაგან ღირებულებას ატარებს ამ მოსაზრების მფლობელისთვის, ამრიგად, ამ აზრის არგამოხატვა ადამიანის ძირითადი უფლებების შელახვაა. მილისთვის ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც სიტყვის თავისუფლები შეზღუდვა გამართლებულია, აშკარა და პირდაპირი საფრთხისგან ზიანის თავიდან აცილებაა. სიტყვის თავისუფლებაზე გავლენას არ უნდა ახდენდეს როგორც ეკონომიკური და მორალური გარემოებები, ასევე მომხსენებელთა კეთილდღეობა.
ვოლტერის ბიოგრაფიაში ეველინ ბეატრის ჰოლმა გამოთქვა ვოლტერის რწმენა შემდეგნაირად აღწერა: „შესაძლოა თქვენი აზრები ჩემთვის მიუღებელი იყოს, მაგრამ თავს გავწირავ, რათა თქვენ მათი გამოთქმის უფლება გქონდეთ“. აღნიშნული ციტატა ხშირად მოჰყავთ სიტყვის თავისუფლების პრინციპის აღსაწერად. მე-20 საუკუნეში ნოამ ჩომსკიმ თქვა: „თუ თქვენ გჯერათ სიტყვის თავისუფლების, გჯერათ ისეთი შეხედულებების არსებობისაც, რომლებიც არ მოგწონთ. დიქტატორებს, როგორებიც იყვნენ სტალინი და ჰიტლერი, სწამდათ მხოლოდ ისეთი სიტყვის თავისუფლებისა, რომელიც მხოლოდ იმ მოსაზრებებზე ვრცელდებოდა, რაც მათ მოსწონდათ. თუ თქვენ გჯერათ ჭეშმარიტი სიტყვის თავისუფლებისა, ეს ნიშნავს, რომ თქვენ მომხრე ხართ სიტყვის თავისუფლებისა ზუსტად იმ შეხედულებებისთვის, რომლებიც გძულთ“.
სქოლიო
კატეგორია:სიტყვის თავისუფლება
ელვინ როთი
ელვინ როთი (Alvin E. Roth) (დ. 18 დეკემბერი, 1951) — ამერიკელი ეკონომისტი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ჰარვარდის ბიზნეს სკოლის ლექტორი. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის თამაშის თეორიის, ბაზრის მოწყობის თეორიისა და ექსპერიმენტული ეკონომიკის სფეროში. 2012 წელს ლოიდ შეპლისთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ეკონომიკაში.
დაიბადა ნიუ-იორკში, ებრაულ ოჯახში. მისი მშობლები მასწავლებლები იყვნენ. სწავლობდა მარტინ ვან ბურენის სახელობის საშუალო სკოლაში, კუინზში. თუმცა თხუთმეტი წლის ასაკში უსწავლელობის გამო სკოლიდან გამოუშევს. შემდეგ მოხვდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ინჟინერიის კურსებზე, გარკვეული დროის შემდეგ კი ჩაირიცხა უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგაც გაიარა მაგისტრატურა და ასპირანტურა სტენფორდის უნივერსიტეტში, სპეციალობით ოპერაციების კვლევა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით კატეგორია:დაბადებული 1951
ნოვა-მარილანდია
ნოვა-მარილანდია (Nova Marilândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-პარაგუაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 951 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.52 კმ²-ზე. ფართობი 1 939 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ჰულიაიპოლეს რაიონი
ჰულიაიპოლეს რაიონი (Гуляйпільський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 300 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 27 224 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 22 კაცს კმ²-ზე. ჰულიაიპოლეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰულიაიპოლე.
ოლექსანდრივსკი (ლუჰანსკის ოლქი)
ოლექსანდრივსკი (Олександрівськ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 6596 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლუჰანსკის ოლქის ქალაქები
ბოდოკო
ბოდოკო (Bodocó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 443 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არარიპინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 158 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.75 კმ²-ზე. ფართობი 1 616 502 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ტრისტან მოსახლიშვილი
ტრისტან მოსახლიშვილი (დ. 31 დეკემბერი, 1997, თელავი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო, ძიუდო), 21-წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 2017, 81 კგ), 21-წლამდელებს შორის ევროპის თასის ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი  (2016, 81 კგ), სამბოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიოს ჩემპიონი და ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2015, 75 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
განჯის მიწისძვრა
განჯის მიწისძვრა — 6,7 ბალიანი მიწისძვრა განჯაში. იგი ყველაზე დამანგრეველი და მსხვერპლის დიდი რაოდენობით გამორჩეული მიწისძვრა ისტორიაში. მოხდა 1139 წლის, 30 სექტემბერს. მიწისძვრის შედეგად მთა ქიაფაზი ჩამოინგრა და გადაკეტა მდინარე აღსუ, რომლის შედეგადაც ჩამოყალიბდა ტბა გოიგოლი და კიდევ რამდენიმე ტბა. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა 230 000 ადამიანი. მიწისძვრას მოჰყვა დემეტრე I-ის (1125-1156 წწ.) ლაშქრობა განჯაში, რომელმაც გამარჯვების ნიშნად, ნადავლის სახით, საქართველოში განჯის ჭიშკარი წარმოიღო.
სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები აზერბაიჯანში
ნადეჟდა ჯიბუტი
ნადეჟდა ჯიბუტი (დ. 8 აგვისტო, 1914 — გ. 19 ივნისი, 2003) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1949). სახალხო განათლების წარჩინებული მუშაკი.
ბიოგრაფია
ნადეჟდა ჯიბუტმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით 1936 წელს. 1937 წლიდან მუშაობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გეოგრაფიის კათედრაზე. 1942–49 წლებში არჩეული იყო საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის დეკანად; 1949–63 წლებში გეოგრაფიის კათედრის გამგედ. კითხულობდა ლექციებს ზოგად დედამიწისმცოდნეობაში, ლანდშაფტმცოდნეობაში, ჰიდროლოგიაში, საქართველოს ფიზიკურ გეოგრაფიაში და სხვა.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიარა ასპირანტურის კურსი პროფესორ ბორის დობრინინის ხელმძღვანელობით; 1946 წელს ქალაქ ლენინგრადში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რომელიც ეხებოდა აჭარის ტერიტორიის ბუნებრივ-ანთროპოგენურ ლანდშაფტებს. შემდეგში აგრძელებდა კვლევებს დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივ-ანთროპოგენური ლანდშაფტების შესასწავლად; ჩამოაყალიბა ანთროპოგენური ლანდშაფტების კლასიფიკაცია.
იყო საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდიუმის საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია სახალხო განათლების წარჩინებულის სამკერდე ნიშნით.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატები
ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი
ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი (Jesse Tyler Ferguson; დ. 22 ოქტომბერი, 1975, მიზულა, მონტანა, აშშ ) — ამერიკელი მსახიობი, სახელი გაითქვა სერიალში „ ამერიკული ოჯახი “ (2009-2020) შესრულებული მიჩელ პრიჩეტის როლით. ამ როლისათვის იგი ხუთჯერ იყო ნომინირებული ემის ჯილდოზე და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოზე.
ეკლესიის ქუჩა
ეკლესიის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); კაჭრეთისა და ნიკოლოზ დობროლიუბოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. 1925 წლამდე საეკლესიო ქუჩა ერქვა.
XX საუკუნის დასაწყისში ნაძალადევი რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი მძლავრი კერა იყო თბილისში, სადაც ხშირად იმართებოდა მიტინგები; ქუჩის სახელწოდებაც ამ ფაქტთანაა დაკავშირებული. 2017 წლის 29 სექტემბერს ეკლესიის ქუჩა ეწოდა.
ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი
ადრეული ცხოვრება
ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი დაიბადა 1975 წლის 22 ოქტომბერს მონტანას შტატის ქალაქ მიზულაში. იგი არის რობერტ „ბობ“ ფერგიუსონისა და მისი ცოლის, ანა ფერგიუსონის (ქალიშვილობის გვარია დოილი) ვაჟი. მისი მშობლები მაშინ განქორწინდნენ, როდესაც იგი 18 წლის იყო. მას ასევე ჰყავს და-ძმა: ბენ და კელი ფერგიუსონები.
ეკლესიის ქუჩა
სქოლიო
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი
ადრეული ცხოვრება
მას სახელი ბებიის, ჯესი აპრეკა ფერგიუსონის პატივსაცემად დაარქვეს, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღვის მისი აღზრდის საქმეში. აღსანიშნავია, რომ მის დიდ ბაბუასაც ჯესი ერქვა.
როდესაც იგი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო მისი ოჯახი საცხოვრებლად ნიუ-მექსიკოს შტატის ქალაქ ალბუკერკეში გადავიდა საცხოვრებლად. მან რვა წლის ასაკში გადაწყვიტა, რომ მსახიობი უნდა გამხდარიყო, ამიტომაც ალბუკერკეს ბავშვთა თეატრს შეუერთდა, სადაც იგი შემდეგი ექვსი წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა.
კარიერა
მარცხნივ|მინი|276x276პქ|ფერგიუსონი მსახიობ ერიკ სტოუნსტრიტთან (სერიალში „ამერიკული ოჯახი“ იგი მისი ქმრის როლს ასრულებს) ერთად 2015 წელს. ნიუ-იორკში გადასვლის შემდეგ ჯესი ბროდუეის თეატრში მუშაობდა, სადაც სპექტაკლში „პუნთამის ოლქის წლიური 25-ე ფუტკრის ორთოგრაფია“ მიიღო ტონის ჯილდო. 2007 წლიდან იგი მუშაობდა საჯარო თეატრში, სადაც მან თავისი ყველაზე დიდი როლი შეასრულა უილიამ შექსპირის პიესაში „ზაფხულის ღამის სიზმარი“.
2009 წელს სერიალში „ ამერიკული ოჯახი “ იგი დაამტკიცეს ერთ-ერთ მთავარ, მიჩელ პრიჩეტის როლზე, რომელსაც იგი 2020 წლამდე ასრულებდა. მისთვის ეს როლი განსაკუთრებული პოპულარობისა და წარმატების მომტანი აღმოჩნდა, რამეთუ მიჩელის როლისათვის იგი არაერთხელ იყო ნომინირებული ემის, კინომსახიობთა გილდიისა და სხვა პრესტიჟულ ჯილდოებზე. აქედან მოგებული აქვს კინომსახიობთა ოთხი ჯილდო. მინი|336x336პქ|ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი და მისი მეუღლე, ჯასტინ მიკიტა 2014 წელს „ამერიკული ოჯახის“ პარალელურად, იგი სერიალში „ანუ შენი აზრით ცეკვა შეგიძლია“ 2011-13 წლებში თავისი თავის როლს ასრულებდა. 2013-24 წლებში თამაშობდა სერიალში „ვებ-თერაპია“. 2013 წლიდან დღემდე, მას შვიდ სერიალში აქვს შესრულებული თავისი თავის როლი.
პირადი ცხოვრება
მოწოდებით ფილანთროპი ჯესი ტაილერ ფერგიუსონი თავის ადვოკატ ქმართან, ჯასტინ მიკიტასთან ერთად 2012 წლიდან აქტიურად იბრძვის ლგბტ თემის უფლებებისათვის. ცნობილია, რომ მან 10,000 ამერიკული დოლარი გაიღო გრანტის სახით ნიუ-მექსიკოში ერთსქესიანი ქორწინების უფლების მომხრეთა დასახმარებლად. იგი თავადაც აქტიურად იბრძოდა მასშტაბით ერთსქესიანი ქორწინებისა და ბავშვის აყვანის უფლების მოსაპოვებლად.
2012 წლის სექტემბერში ფერგიუსონმა მისი და ჯასტინ მიკიტას ნიშნობის შესახებ დააანონსა. ორწლიანი ურთიერთობის შემდეგ ის და ჯასტინი 2013 წლის 20 ივლისს, მანჰეტენზე დაქორწინდნენ. 2020 წლის 7 ივლისს დაიბადა მათი პირველი ვაჟი, სახელად ბეკეტ მერკერ ფერგიუსონ-მიკიტა.
ცნობილია, რომ თავად ფერგიუსონს ძალიან გაუჭირდა ოჯახის წევრებისათვის თავისი ორიენტაციის შესახებ თქმა. როგორც თავად განაცხადა, განსაკუთრებით მამას გაუჭირდა ამასთან შეგუება, ამიტომ მას სამჯერ მოუხდა მისთვის თქმა და ახსნა-განმარტების გაკეთება (17, 19 და 21 წლის ასაკში).
ფერგიუსონს ასევე ჰყავს ძაღლი, სახელად ლეფი. იგი ასევე არის დემოკრატი პოლიტიკური კანდიდატების აქტიური მხარდამჭერი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:გეი მსახიობები კატეგორია:ამერიკული ოჯახი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:დრამა დესკის მფლობელები კატეგორია:ამერიკელი ლგბტ მოძრაობის აქტივისტები
ვახტანგ ლეჟავას ქუჩა
ვახტანგ ლეჟავას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ქაიხოსრო (ქაქუცა) ჩოლოყაშვილის გამზირიდან სოლიკო ხაბეიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ქუჩას ვახტანგ ლეჟავას სახელი ეწოდა 1977 წელს.
ფუჩღულეთის ურარტული წარწერა
ფუჩღულეთის ურარტული წარწერა — ძვ. წ. VIII საუკუნის ლურსმული ეპიგრაფიკული ძეგლი, აღმოჩენილი 1985 წელს (41.25092°N, 42.88988°W). ამჟამად მდებარეობს სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში.
ძეგლი მდებარეობს თურქეთში, ჰანაქის რაიონში, ისტორიულ ერუშეთში, დაბა ჰანაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ფუჩღულეთის ნასოფლარიდან მდინარის ხეობის აყოლებაზე, 550 მეტრზე, მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, მაღალ ვერტიკალურ კლდეზე, მიწის ზედაპირიდან 6-7 მეტრის სიმაღლეზე. 13-სტრიქონიანი ურარტული წარწერის ფართობია 159×60 სმ. მასში მოხსენიებულია ურარტუს მეფე არგიშთი I, რომელსაც წარწერის მიხედვით ომი ჰქონია „თორიუმის“, სხვა ვერსიით „თარიუნის“ ქვეყანასთან და გზად დიაოხი აუოხრებია.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:ურარტული დამწერლობა კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმი
ახალი დრო
thumb|ეჟენ დელაკრუა: თავისუფლება უძღვება ხალხს ახალი დრო ან ახალი ისტორია — პერიოდი კაცობრიობის ისტორიაში, რომელიც მოიცავს შუა საუკუნეების შემდგომ და უახლეს ისტორიამდე არსებულ დროის მონაკვეთს.
ეშუ (პერნამბუკუ)
ეშუ (Exu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 523 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არარიპინის შემადგენლობაში.
ახალი დრო
ტერმინის გაგება გამოჩნდა აღორძინების დროის ევროპულ ისტორიულ-ფილოსოფიურ აზროვნებაში, როგორც ჰუმანისტების მიერ შემოთავაზებული ისტორიის სამნაწილიანი დაყოფის (უძველესი, შუა და ახალი) ელემენტი. ახალი დროის გამოყოფის კრიტერიუმი, მისი „ახლობა“ გასულ ეპოქასთან შედარებით, ჰუმანისტების აზრით აღორძინების ეპოქის მეცნიერებისა და კულტურის აღორძინება გახდა; უფრო ზუსტად კი, არა სოციალურ- ეკონომიკური, არამედ სულიერ-კულტურული აღორძინება. თუმცა ეს პერიოდი საკმაოდ წინააღმდეგობრივია საკუთარი შინაარსიდან გამომდინარე: აღორძინების მაღალი დონე, რეფორმაცია და ჰუმანიზმი არსებობდნენ მასობრივ „ჩქაფანში“ ირაციონალიზმთან, დემონოლოგიის განვითარებასთან, ასევე გამოვლინებასთან, რომელიც ცნობილია კუდიანებთან ბრძოლის სახელით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალი ისტორია
ეშუ (პერნამბუკუ)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 636 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.6 კმ²-ზე. ფართობი 1 337 495 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
კოში-ადამარის თეორემა
კოში-ადამარის თეორემა — ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის თეორემა ხარისხოვანი მწკრივის კრებადობის შესახებ, სადაც, ფიქსირებული კომპლექსური რიცხვებია, ხოლო z — კომპლექსური ცვლადი.
კოში-ადამარის თეორემის თანახმად, თუ ზედა ზღვარი
მაშინ, როცა \rho=\infty, მწკვრივი აბსოლუტურად კრებადია მთელ სიბრტყეზე. როდესაც \rho=0, მწკვრივი კრებადია z = z _ 0 წერტილში და განშლადია, როცა ; და ბოლოს, როდესაც, მწკრივი აბსოლუტურად კრებადია წრეში და განშლადია ამ წრის გარეთ. ეს თეორემა დაადგინა ო. კოშიმ 1821 წელს და კვლავ დაამტკიცა ჟ. ადამარმა 1888 წელს. ამ უკანასკნელმა მიუთითა აგრეთვე აღნიშნული თეორემის მნიშვნელოვან გამოყენებებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანალიზურ ფუნქციათა თეორია
ბადრი პაქსაშვილი
ბადრი პაქსაშვილი (დ. 2 იანვარი, 1999, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ტაეკვონდო), ახალგაზრდებს შორის g 1 კატეგორიის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, ისრაელი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
პერევალსკი
პერევალსკი (Перевальськ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 25941 კაცს შეადგენდა.
ლუი დე ბურბონი (1682-1712)
ლუი დე ბურბონი (Louis de Bourbon; დ. 16 აგვისტო, 1682 — გ. 18 თებერვალი, 1712), მეტსახელად პატარა დოფინი — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ბურბონისა და მისი პირველი ცოლის, მარია ანა ვიქტორია ბავარიელის პირველი ვაჟი. საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის შვილიშვილი და ლუი XV-ის მამა. მამამისი 1711 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტის მემკვიდრე, ანუ საფრანგეთის დოფინი გახდა, თუმცა ერთ წელიწადში გარდაიცვალა. დოფინად გახდომამდე ატარებდა ბურგუნდიის ჰერცოგის წოდებას.
ბავშვობა
მარცხნივ|მინი|200x200პქ|ლუი ოჯახთან ერთად 1686 წელს ლუი 1682 წლის 16 აგვისტოს ვერსალის სასახლეში დაიბადა. იგი საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ანა ვიქტორია ბავარიელის პირველი ვაჟი იყო. მამამისი საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის უფროსი და ამავდროულად ერთადერთი კანონიერი ვაჟი იყო. დაბადებისთანავე მას მიანიჭეს ბურგუნდიის ჰერცოგის წოდება, გარდა ამისა იგი ატარებდა დოფინის ვაჟისა და მეფის შვილიშვილის წოდებდბსაც. იგი მამის ხაზით საფრანგეთის სამეფო ტახტის რიგით მეორე მემკვიდრე იყო.
ქორწინება
მარცხნივ|მინი|ლუისა და [[მარია ადელაიდა სავოიელი|მარია ადელაიდას ქორწინება]] 15 წლის ასაკში მყოფი ლუი თავის ბიძაშვილზე, მარია ადელაიდა სავოიელზე დააქორინეს. მარია ადელაიდა სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო II-ისა და მისი ცოლის, ლუის მამის ბიძაშვილის ანა მარი ორლეანელის ქალიშვილი იყო. ამავე წელს ლუის ძმა ფილიპე დააქორწინეს მარია ადელაიდას უმცროს დაზე, პრინცესა მარია ლუიზა სავოიელზე. ეს ქორწინებები იყო ტურინის ხელშეკრულების ნაწილი, რომლითაც ცხრა წლიანი ომის ფრანკო-სავოიური დაპირისპირება ალიანსში გადაიზარდა. ლუისა და მარია ადელაიდას ქორწინება 1697 წლის 7 დეკემბერს შედგა ვერსალის სასახლეში.
სამხედრო კარიერა და პოლიტიკა
1702 წელს, როდესაც ლუი მხოლოდ ოცი წლის იყო, ბაბუამისის მეფე ლუი XIV-ისა და უზენაესი სამეფო საბჭოს მიერ დანიშნულ იქნა რელიგიურ, დიპლომატიურ და სამხედრო საქმესთან დაკავშირებული სახელმწიფო საიდუმლოებების განდობისა და მოგვარების ღირს ადამიანად, რაც მამამისმა მხოლოდ 30 წლის ასაკში მიიღო.
1708 წელს ესპანური მემკვიდრეობისათვის ატეხილ ომში ლუი ფლანდრიაში ლაშქრობას ხელმძღვანელობდა. სწორედ იმ დროს, როდესაც უკვე ბრძოლა უნდა დაწყებულიყო ლუის ვანდომის ჰერცოგმა უღალატა და თავისი ჯარებითურთ უკან გაბრუნდა, ცხადია ამან ლუი XIV-ის განრისხება გამოიწვია, მაგრამ მისმა გაგზავნილმა დამხმარე ჯარებმა დააგვიანეს. გადამწყვეტი ბრძოლა ოდენარდთან მოხდა, რაშიც ფრანგები გაერთიანებულმა კოალიციამ სასტიკად დაამარცხა. ამან ფრანგები აიძულა უკან დაეხიათ და ქალაქ ლილისთვის ალყა მოეხსნათ. ლილის დაკარგვამ საფრანგეთი ძლიერ შეასუსტა, რამაც მოკავშირეებს საფრანგეთის მიწაზე შეჭრის საშუალება მისცათ.
ამას გარდა საფრანგეთში დიდგვაროვნები უკვე ცდილობდნენ ლუი XIV-ის მიერ დანერგილ აბსოლუტური მონარქიის დანგრევას. მათ სურდათ საფრანგეთი უფრო არაერთპიროვნული და ნაკლებად ცენტრალიზებურ სახელმწიფოდ ექციათ, სადაც თავად იქნებოდნენ თავიანთი საჰერცოგოს მმართველები. ლუი XIV-მ შვილიშვილს მეორე შანსი მისცა, რათა გაყოყოჩებული დიდგვაროვნები დაეცხრო, რაც ლუიმ მალევე მოახერხა. ამის შემდეგ ლუი მეფის არმიის მთავარსარდალი და ასევე საფრანგეთის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურა გახდა.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
1711 წელს მას შემდეგ რაც ლუის მამა გარდაიცვალა, იგი საფრანგეთის დოფინი, ანუ ტახტის მემკვიდრე გახდა. თუმცა მისმა ამ მდგომარეობამ დიდხანს არ გასტანა. 1712 წლის 12 თებერვალს მისი საყვარელი მეუღლე, მარია ადელაიდა სავოიელი წითელას ეპიდემიას ემსხვერპლა. ლუის ძალიან უყვარდა თავისი ცოლი, რის გამოც საშინელ მდგომარეობაში ჩავარდა. ექიმები აფრთხილებდნენ, რომ მარია ადელაიდას ცხედარს არ ახლოსაც არ გაჰკარებოდა, რადგან კიდევ ინფექციის მატარებელი იყო, თუმცა ლუიმ მათ არ დაუჯერათ და ცოლის კუბოს არ მოსცილებია, რის გამოც თავადაც წითელათი დაავადდა, რაც იმ დროს განუკურნებელი სენი იყო. მარია ადელაიდას გარდაცვალებიდან სულ რაღაც ექვს დღეში, 1712 წლის 18 თებერვალს ლუი გარდაიცვალა, 29 წლის ასაკში. დოფინი მისი უფროსი, ორი წლის ვაჟი გახდა, რომელიც ამავე წლის 8 მარტს ასევე წითელას შეეწირა. საბოლოოდ დოფინად ლუისა და მარია ადელაიდას ნაბოლარა ვაჟი, ანჟუს ჰერცოგი ლუი იქცა, რომელიც 1715 წელს ლუი XIV-ის გარდაცვალების შემდეგ საფრანგეთის მეფე გახდა.
შემდგომში უკვე გამეფებულ მცირეწლოვან ლუი XV-ს რეგენტად ლუი XIV-ის ძმის შვილი, ორლეანის ჰერცოგი ფილიპ II დაინიშნა, რომელმაც ლუის იდეები განახორციელა. სიცოცხლეში ლუის ფილიპთან ახლო ურთიერთობა ჰქონდა და ხშირად უზიარებდა თავის მოსაზრებებს ქვეყნის მართვასთან დაკავშირებით. ფილიპმა ამ იდეებს თავი მოუყარა, გადაამუშავა და განახორციელა, რაც საბოლოოდ იმით დამთავრდა, რომ საფრანგეთი ერთიან და ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ იქცა.
შვილები
ლუის დაქორწინების შემდეგ საყვარლები აღარ ჰყოლია და შვილები მხოლოდ თავის ერთადერთ ცოლთან, მარია ადელაიდა სავოიელთან ჰყავდა, რომელთანაც მას მხოლოდ სამი ვაჟი შეეძინა:
წინაპრები
ლუი დე ბურბონის წინაპრები
ფრანგულენოვანი
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1682 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1712 კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგები კატეგორია:საფრანგეთის დოფინები კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
საუდის არაბეთის მეფე
მინი|[[აბდალა (საუდის არაბეთი)|აბდალა]] საუდის არაბეთის მეფე — საუდის არაბეთის მეთაური და აბსოლუტური მონარქი. ის ასევე არის საუდების დინასტიის ხელმძღვანელიც. მეფის ტიტულია ორი წმინდა მეჩეთის მცველი (خادم الحرمين الشريفين). ტიტული რომელიც ხაზს უსვამს საუდის არაბეთის იურისდიქციას მასჯიდ ალ-ჰარამზე მექაში და მასჯიდ ალ-ნაბავზე მედინაში. ტიტული შეიცვალა 1986 წელს, მანამდე იყო მისი უდიდებულესობა (صاحب الجلالة).
ისტორია
აბდულ-აზიზმა არაბეთის ნახევარკუნძულის დაპყრობა დაიწყო 1902 წელს. უპირველეს ყოვლისა აღადგინა კონტროლი ერ-რიადზე. შემდეგ დაიპყრო ნეჯდი (1922 წ.) და ჰიჯაზი (1925 წ.). ხოლო 1932 წელს დღევანდელი საუდის არაბეთის მთელი ტერიტორიას აკონტროლებდა და გახდა საუდის არაბეთის პირველი მეფე.
სამეფო სტანდარტი
სამეფო სტანდარტი წარმოადგენს მწვანე დროშას, რომელზე თეთრად გამოყვანილია არაბული წარწერა და ხმალი. ხოლო მარჯვენა ქვემო კუთხეში ოქროსფრად დატანილია საუდის არაბეთის ემბლემა.
მინი|ცენტრი|220პქ|სამეფო სტანდარტი
წარწერა შესრულებულია სულუსზე და წარმოადგენს ისლამის კრედოს (შაჰადა):
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონარქთა სიები კატეგორია:საუდის არაბეთის მეფეები
ჯონ მაგუფული
ჯონ პომბე მაგუფული (John Pombe Magufuli; დ. 29 ოქტომბერი, 1959 — გ. 17 მარტი, 2021, დარ-ეს-სალამი) — ტანზანიის მე-5 პრეზიდენტი 2015-2021 წლებში.
ბიოგრაფია
დაამთავრა დარ-ეს-სალამის უნივერსიტეტი 1988 წელს ქიმიისა და მათემატიკის ბაკალავრის სპეციალობით, იმავე განხრით მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი და დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ქიმიის დარგში.
ის იყო პარლამენტის დეპუტატი სამი მოწვევით (2000–2005, 2005–2010, 2010–2015). 1995 წლიდან 2005 წლის ჩათვლით იყო მინისტრის წარმომადგენელი საზოგადოებრივ საქმიანობაში. 2000 წლიდან 2015 წლამდე მუშაობდა ტანზანიის მინისტრთა კაბინეტში, სხვადასხვა მაღალ თანამდებობაზე: საზოგადოებრივ სამუშაოთა მინისტრი, 2000 წლიდან 2006 წლამდე იყო დასახლებული პუნქტებისა და მიწების მინისტრი, 2006 წლიდან 2008 წლამდე მუშაობდა მეცხოველეობისა და მეთევზეობის მეურნებაში, 2010 წლიდან 2015 წლამდე ის ისევ საზოგადოებრივი საქმიანობის მინისტრის თანამდებობდას იკავებდა.
იყო მმართველი გუნდის კანდიდატი. თუმცა მას მოუწია შეჯახებოდა ოპოზიციური პარტიის წარმომადგენელ ედვარდ ლოვასთან, არჩევნებში, რომელიც ჩატარდა 2015 წლის 25 ოქტომბერს, მაგუფული გამოცხადდა პრეზიდენტად. მან მთლიანი ხმების 58% მიიღო. მან ფიცი დადო და საქმიანობას შეუდგა 2015 წლის 5 ნოემრიდან. გამოკითხვამ აჩვენა, რომ მმართველობის პირველი 100 დღის შემდეგ, მაგუფულის მხარს უჭერდა ტანზანიის მთელი მოსახლეობის 90,4%.
გარდაიცვალა 2021 წლის 17 მარტს, 61 წლის ასაკში. როგორც ტანზანიის ვიცე-პრეზიდენტმა განაცხადა, მაგუფულის გარდაცვალების მიზეზი გულის შეტევა გახდა, თუმცა, გავრცელებული ინფორმაციით, ტანზანიის პრეზიდენტი კორონავირუსით გარდაიცვალა. მაგუფული კორონავირუსის პამდემიას საფრთხედ არ აღიარებდა და მტკიცებულებების გარეშე აცხადებდა, რომ ვაქცინები საშიში იყო. ის ხშირად მოუწოდებდა ხალხს – ელოცათ და მცენარეებით გაჟღენთილი ორთქლი შეესუნთქათ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:ტანზანიის პრეზიდენტები
ალექსანდრე მრევლიშვილის ქუჩა
ალექსანდრე მრევლიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); დეპოს ქუჩიდან ზესტაფონის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც საწყობის ქუჩა. 1954 წელს ალექსანდრე მრევლიშვილის სახელი ეწოდა.
დავით რამაზაშვილი
დავით რამაზაშვილი (დ. 8 აგვისტო, 1997, ახმეტა) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2017, 100 კგ), ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2012, 90 კგ).
დარონ აჯემოღლუ
დარონ აჯემოღლუ (Daron Acemoğlu, დ. 3 სექტემბერი, 1967, სტამბოლი) — თურქეთში დაბადებული ამერიკელი ეკონომისტი.
დავით რამაზაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
დარონ აჯემოღლუ
ბიოგრაფია
დარონ აჯემოღლუ დაიბადა 1967 წლის 3 სექტემბერს, სტამბოლში, სომხურ ოჯახში. 1986 წელს დაამთავრა გალათასარაის ლიცეუმი.
1989 წლის ივნისში მიიღო ბაკალავრის სტატუსი იორკის უნივერსიტეტში, დიდ ბირტანეთში. 1990-1992 წლებში გახდა მაგისტრი, ხოლო დოქტორის წოდება ლონდონის ეკომოკისი სკოლაში მიიღო. 2004 წლიდან იკავებს ჩარლზ კინდლბერგერის სახელობის მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ეკონომიკის კათედრას. 2006 წლიდან არის ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის, ხოლო 2014-დან აშშ-ს მეცნიერების ეროვნული აკადემიის წევრი.
2005 წელს იყო ჯონ ბეიც კლარკის მედლის ლაურეატი. მსოფლიოს ათ ყველაზე ციტირებად ეკონომისტთა სიაშია.
მედია საშუალებების ცნობით, 2011 წელს, თურქეთის მთავრობამ პროფესორ აჯემოღლუს შესთავაზა კონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის მუდმივი წევრობა, მაგრამ დარონმა მუშაობაზე უარი განაცხადა. თუმცა თვითონ აჯემოღლუმ ეს ფაქტი არ დაადასტურა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
სანტუ-აფონსუ (მატუ-გროსუ)
სანტუ-აფონსუ (Santo Afonso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-პარაგუაის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ისა მუსტაფა
ისა მუსტაფა (დ. 15 მაისი, 1951) — კოსოვოელი პოლიტიკოსი. 2014 წლის 9 დეკემბრიდან პრემიერ-მინისტრი.
დაამთავრა კოსოვოს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. ისა მუსტაფა არის  კოსოვოს დემოკრატიული ალიანსის თავმჯდომარე. 2007 წლის დეკემბრიდან 2013 წლის დეკემბერამდე იყო პრიშტინის მერი, 2014 წლიდან კი პრემიერ-მინისტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოსოვოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
ნინო დადეშქელიანი
ნინო დადეშქელიანი (დ. 3 ოქტომბერი, 1892 — გ. 30 ივნისი, 1931, პარიზი) — ქართველი მწერალი, თავადი ალექსანდრე დადეშქელიანის ქალიშვილი. მამამისი, სახელმწიფო ტყის ფონდის ინსპექტორი იყო, რომელიც 1909 წელს მოკლეს.
პირველი მსოფლიო ომის დროს, ნინო დადეშქელიანი რუსეთის არმიას შეუერთდა, სადაც თათრეთის 4-ე პოლკში მსახურობდა. მას ავსტრიის ფრონტზე სასწრაფო დახმარების მანქანა დაჰყავდა, სადაც მოგვიანებით, 1916 წელს, დაიჭრა.
ომის შემდეგ, ნინო დადეშქელიანი საქართველოში ცხოვრობდა, სადაც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელ კრებაში მუშაობდა. თუმცა, როდესაც 1921 წლის მარტში, საბჭოთა რუსეთი შემოიჭრა და კონტროლი დაამყარა საქართველოზე, ოჯახი საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა. 1934 წელს, დადეშქელიანის ომისდროინდელი მოთხრობა — „პრინცესა უნიფორმაში“ გამოიცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1931 ნ კატეგორია:ქალები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:ქართველი მწერლები
შტადტემპელი
მინი|შტადტტემპელის ძირითადი შენობა შტადტტემპელი ასევე სეიტენშტეტტენგასეს ტაძარი (Stadttempel) — ვენის მთავარი სინაგოგა. ის მდებარეობს შიდა ქალაქში, სეიტენშტეტტენგასეს 4 ნომერში.
ისტორია
სინაგგოა 1824-1826 წლებში აშენდა. რადგან იმპერატორს იოზეფ II-ს ჰქონდა ახირება, რომ მხოლოდ კათოლიკური ეკლესიის სალოცავები შეიძლება ყოფილიყო გამოსაჩენ ადგილას აშენებული, სინაგოგა მთავარი ქუჩიდან უცხო თვალს არის მოფარებული. ამ ფაქტმა სინაგოგა 1938 წლის დამსხვრეული ვიტრინების ღამეს განადგურებისგან გადარჩინა, რადგან მისთვის ხენძრის გაჩენა გამოიწვევდა სხვა სახლებზე ცეცხლის გავრცელებას. ის ერთადერთია სინაგოგაა რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს გადარჩა. ნეცისტებმა გაანადგურეს ვენაში არსებული სხვა ყველა (93) სინაგოგა.
1950 წელს, თეოდორ ჰერცლის და მისი მეუღლის კუბოები ისრაელში გადასვენებამდე ტაძარში გამოასვენეს.
1981 წელს სინაგოგაზე მოხდა თავდასხმა და ცერემონიალის ორი მონაწილე დაიღუპა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა პალესტინელ არაბთა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ აიღო.
დრეისთვის სინაგოგა წარმოადგენს აქტიურ სამლოცველოს და აქვს ისტორიული მონუმენტის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:ვენა კატეგორია:სინაგოგები
ჰოდმეზევაშარჰეი
ჰოდმეზევაშარჰეი (Hódmezővásárhely; ხორვატ. Vašarhelj; Ioneşti) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ უნგრეთში, უნგრეთის დიდ ვაკეზე, მდინარე ტისის ნაპირებზე. ქალაქის სახელი უნგრულად ნიშნავს „თახვების მინდვრის საბაზრო ადგილს“. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 47 019 ადამიანს შეადგენს.
არქეოლოგიური გათხრები აჩვენებს, რომ ეს ტერიტორია სხვადასხვა კულტურებით დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ძვ. წ. 6000 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
გივი ჭელიძე
გივი ჭელიძე (დ. 1929) — ქართველი ჟურნალისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1929 წელს. დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.
1988 წლიდან არის საქართველოს ჟურნალისტთა (ახლანდელი ფედერაციის) კავშირის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე და რეგიონალური განყოფილების ხელმძღვანელი; 1993 წლიდან — ჟურნალ „ჟურნალისტის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი და რედაქტორი; ჟურნალისტური კლუბის „საფიხვნოს“ პრეზიდენტი. არის რამდენიმე წიგნის ავტორი. მისი სცენარების მხიედვით გადაღებულია დოკუმენტური ფილმები, მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტები
ოსკარის 48-ე დაჯილდოება
ოსკარის 48-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 48-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1976 წლის 29 მარტს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1975 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC.
ლაურეატები
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
ბელგიის საფეხბურთო თასი
ბელგიის საფეხბურთო თასი — ყოველწლიური სათასო შეჯიბრება ბელგიის საფეხბურთო გუნდებს შორის, რომელსაც ატარებს ბელგიის ფეხბურთის ასოციაცია. გათამაშება პირველად ჩატარდა 1912 წელს. გამარჯვებული გუნდი კვალიფიკაციას გადის ბელგიის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე.
ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია „ბრიუგე“, რომელსაც 11-ჯერ აქვს თასი მოპოვებული. მოქმედი გამარჯვებულია ლიეჟის „სტანდარდი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელგიის ფეხბურთი კატეგორია:ბელგიის საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო სათასო ტურნირები
დარიო ფო
დარიო ლუიჯი ანგელო ფო ( დ. 24 მარტი, 1926  - გ. 13 ოქტომბერი, 2016 ) — იტალიელი მსახიობი, დრამატურგი, კომიკოსი, მომღერალი, თეატრის რეჟისორი, სცენის დიზაინერი, სიმღერების ავტორი, მხატვარი, პოლიტიკური კამპანიის ორგანიზატორი იტალიის მემარცხენე ფრთისათვის და 1997 წლის ნობელის პრემიის მფლობელი ლიტერატურის დარგში. იგი იყო „ყველაზე ფართოდ შესრულებადი თანამედროვე დრამატურგი მსოფლიო თეატრში“. მისი დრამატული ნაწარმოების უმეტესი ნაწილი იმპროვიზაციაზეა დამოკიდებული და მოიცავს თეატრის „არალეგიტიმური“ ფორმების გაჯანსაღებას, მაგალითად ისეთების, როგორებიცაა გიულარი და უფრო ცნობილი, კომედია დელ არტე ძველ იტალიურ სტილში.
გრანიტუ (პერნამბუკუ)
გრანიტუ (Granito) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 447 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არარიპინის შემადგენლობაში.
დარიო ფო
მისი პიესები ითარგმნა 30 ენაზე და შესრულდა მთელ მსოფლიოში, მათ შორის არგენტინაში, ჩილეში, ირანში, ნიდერლანდებში, პოლონეთში, რუმინეთში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, სამხრეთ კორეაში, ესპანეთში, შრი-ლანკაში შვედეთში, დიდ ბრიტანეთში და იუგოსლავიაში. 1960-იანი, 1970-იანი და 1980-იანი წლების ნამუშევრებში ასახულია მკვლელობის, კორუფციის, ორგანიზებული დანაშაულის, რასიზმის, რომანულ-კათოლიკური თეოლოგიისა და ომის კრიტიკა. 1990-იან და 2000-იან წლებში მან მიიღო მონაწილეობა ფორცა იტალიას და მისი ლიდერის სილვიო ბერლუსკონის შესახებ პამფლეტების წერაში, ხოლო, 2010 წლის სამიზნეებში შედიოდა ბანკები ევროპული კრიზისის დროს. ასევე, 2010-იან წლებში იგი გახდა ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობის მთავარი იდეოლოგი. ეს იყო ანტისაბჭოთა პარტია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ბეპე გრილო. ხშირად მის წევრებს მოიხსენიებენ, როგორც „ოსტატს“.
გრანიტუ (პერნამბუკუ)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 855 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.13 კმ²-ზე. ფართობი 521 942 კმ²-ია.
დარიო ფო
1997 წელს ნობელის პრემიამ „საერთაშორისო აღიარება მოუტანა ფოს, როგორც XX საუკუნის მსოფლიო თეატრის მთავარ ფიგურას“. ის ფლობდა და მართავდა თეატრალურ კომპანიას. ფო იყო ათეისტი.