cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
წირქვალის თეთრი
წირქვალის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
Polyrhachis euterpe
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
წირქვალის თეთრი
სახელი დაერქვა ჭიათურის პლატოზე მდებარე სოფელ წირქვლის მიხედვით, რომელშიც თავიდანვე იყო გავრცელებული.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის, მომწვანო ელფერით. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უმნიშვნელოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ტკბილი და სასიამოვნო.
წირქვალის თეთრი საშუალო ზრდისაა, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 148 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.8 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.
გამოიყენება ნაზი და ჰარმონიული სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ემილ ფიშერი
ემილ ჰერმან ფიშერი (დ. 9 ოქტომბერი, 1852, აისკირხენი — გ. 15 ივლისი, 1919, ბერლინი), გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი.
ბიოგრაფია
1874 წელს დაამთავრა სტრასბურგის უნივერსიტეტი. ადოლფ ბაიერის მოწაფე. მიუნხენის (1879 წლიდან), ერლანგენის (1882 წლიდან), ვიურცბურგისა (1855 წლიდან) და ბერლინის (1892-1919) უნივერსიტეტების პროფესორი. 1875 წლებში დაასინთეზა ფენილჰიდრაზინი, რომელსაც იყენებდა მონოსაქარიდებისა და სხვათა შესასწავლად. შეისწავლა პურინული ფუძეების აგებულება, რაც საფუძვლად დაედი ისეთი მნიშვნელოვანი ნაერთების სინთეზს, როგორიცაა კოფეინი, თეობრომინი, ადენინი, გუანინი (1897) და სხვა. 1903 წელს დაასინთეზა დიეთილბარბიტურმჟავა, 1890 წელს - შაქრები. 1894 წელს ფერმენტები გამოიყენა როგორც ბიოკატალიზატორები ქიმიური ნაერთების სინთეზისათვის. 1899 წელს დაიწყო მუშაობა ცილების ქიმიაში. მის მიერ შემუშავებული ამინმკავების ეთერული ანალიზის მეთოდის გამოყენებით ფიშერმა შეძლო ცილების დაშლის პროდუქტების შესწავლა. აღმოაჩინა ვალინი, პროლინი (1901) და სხვა. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი (1899). ნობელიის პრემია (1902).
არასლანოვო (ბაშკირეთი)
არასლანოვო (Арыҫлан; Арасланово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 159 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია „მელეუზი“, რომელიც დაშორებულია 14 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
სვიმეონ შოთაძე
სვიმეონ შოთაძე — XVI საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოეტი. ათაბაგ ყვარყვარე III-ის (1516-1535) თანამედროვე. სადგერის წმ. გიორგის ეკლესიის დეკანოზი. მას ეკუთვნის 16-მარცვლიანი შაირით დაწერილი, წმ. გიორგისადმი მიძღვნილი 25-სტროფიანი ოდა, რომელიც აღმოაჩინეს ილ. აბულაძემ და ქრ. შარაშიძემ. მათი ვარაუდით, შოთაძის გვარი შოთა რუსთაველიდან უნდა მომდინარეობდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოეტები
ჭეჭიბერა
ჭეჭიბერა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ განივოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საშუალო აბლაბუდისებრია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრული, გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია მწვანე ელფერის. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია.
ჭეჭიბერა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 192-197 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10.5 გ/ლ-ს.
ჭეჭიბერას ყურძენს სხვა ჯიშებთან ერთად წურავენ და სუფრის თეთრ, მშრალ ღვინოს ამზადებენ. ცალკე დაყენებული ღვინო დაბალი ხარისხისაა, არაჰარმონიული, მაღალმჟავიანი და ალკოჰოლის დაბალი შემცველობით. ასევე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
პოტოტანი
პოტოტანი (ოფიციალურად პოტოტანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Pototan; Bayan ng Pototan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 78 298 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 50 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
არგენტინა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არგენტინამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეორედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ 2 ოქროსა და 4 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მაწონი
thumb|250px|მაწვნის ტრადიციული ქილა (საქართველო) thumb|250px| „მაწვნის გამყიდველი“ [[ოსკარ შმერლინგი 1928]] მაწონი — ქართული ტრადიციული რძემჟავა პროდუქტი, რომელიც ძროხის, კამეჩის, თხის და, იშვიათად, ცხვრის რძისაგან, ან მათი ნარევისაგან მიიღება. ქართული მაწვნის მომზადებისა და მოხმარების ტრადიციას საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის ბრძანებით 2020 წლის 22 ივლისს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
მისი წარმოშობის ზუსტი დრო უცნობია, ინფორმაცია ამის შესახებ ისტორიულ წყაროებში არ მოიპოვება. სავარაუდოდ, მაწვნის ტრადიცია საქართველოში ანტიკური ხანიდან მოდის. ლეგენდების თანახმად, საუკუნეთა განმავლობაში გასაიდუმლოებული იყო მაწვნის მომზადების რეცეპტი, რადგან მასში იყო დამალული კავკასიელთა დღეგრძელობის საიდუმლო. საქართველოდან იგი მოგვიანებით გავრცელდა მეზობელ ქვეყნებში, მაგალითად სომხეთში. ამჟამად მაწონი ფართოდ გამოიყენება ბევრ აღმოსავლურ სამზარეულოში სხვადასხვა კერძების მოსამზადებლად. უხსოვარი დროიდან მაწონი საქართველოს მოსახლეობის ერთ-ერთი ძირითადი საკვები პროდუქტია და სამკურნალო საშუალება. გამოიყენება როგორც ყოველდღიურ კვებით რაციონში, ასევე დაავადებების დროს როგორც დიეტური საკვები. განსაკუთრებულად გამოიყენება ბავშვთა, მათ შორის ჩვილთა და ხანდაზმულთა კვებაში.
აღსანიშნავია, რომ უკვე XIX საუკუნეში, საქართველოში, მაწონი კულტურულ მემკვიდრეობად მიაჩნდათ. ამაზე მეტყველებს პარიზის 1900 წლის მსოფლიო გამოფენის ქართული განყოფილებისათვის მაწვნის კულტურის საპრეზენტაციოდ სპეციალურად დამზადებული დახვეწილი დიზაინის მინის ქილები, (იდეის ავტორის და განმახორციელებლის ინიციალებით R. I. – რაფიელ ისარლიშვილი). მაწვნის პოპულარიზაციით ქვეყანა ცდილობდა ტრადიციული წესით დამზადებული უნიკალური თვისებების მქონე რძის ნაწარმი მსოფლიოს ფართო საზოგადოებისათვის გაეცნო.
მაწონი მზადდება ძროხის, კამეჩის, ცხვრის ან თხის რძიდან სპეციალური დამამჟავებელი დედოს დამატებით; შეიცავს ცილებს, ცხიმებს, ნახშირწყლებს, A, B2, PP ვიტამინებს, ბეტა-კაროტინს და მინერალებს, მასში შემავალი შემადედებელი ცოცხალი მიკროორგანიზმები ძალიან სასარგებლოა ადამიანისთვის.
დამზადების პროცესი
მაწვნის მომზადების ტრადიციული წესის ძირითადი პრინციპი მდგომარეობს ტექნოლოგიური პროცესების ჯაჭვის უწყვეტობაში. მაწვნის მოსამზადებლად თბილ რძეში იდება „დედო“, რომელიც ასევე მაწონს წარმოადგენს (დაახლოებითი პროპორციაა : ½ ლიტრა რძეზე 1 სავსე ჩაის კოვზი მაწონი, რომელიც ცალკე ჭურჭელში ცოტა რძით ზავდება და შემდეგ კოვზის მეშვეობით  ქილაში ჩასხმულ რძეს უერთდება). თბილად შეფუთული მასა რამდენიმე საათის განმავლობაში ჩადედების პროცესს გადის. ყოველ შემდეგ მომზადებისას დედოთ წინა ჯერზე გაკეთებულ მაწონს იყენებენ. ამ ჯაჭვის უწყვეტობაზეა დამოკიდებული მაწვნის ტრადიციის არსებობა. განსაკუთრებული თვისებების მქონე შემადედებელი ბაქტერიების ცოცხალი კულტურა საუკუნეებს ითვლის და ამ სახეობის ბაქტერიების სიცოცხლისუნარიანობის შენარჩუნება მხოლოდ მაწვნის მომზადების ტრადიციის დაცვითაა შესაძლებელი.
მაწვნის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება, რძემჟავური დუღილის წარმართვა და მაწვნის წარმოება ხორციელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. რძემჟავური დუღილისათვის გამოიყენება მხოლოდ ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისაგან შემდგარი დედო.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული რძის ნაწარმი
შეფიცულთა რაზმი
შეფიცულთა რაზმი — პარტიზანული ორგანიზაცია, რომელიც შეიქმნა საქართველოში 1922 წელს, ბოლშევიკური რეჟიმის წინააღმდეგ საბრძოლველად და სახელმწიფო სუვერენიტეტის აღსადგენად.
რაზმის შექმნის იდეა
thumb|320px|შეფიცულთა რაზმი 1921 წლის თებერვალში საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციისა და მთავრობის მიერ ქვეყნის დატოვების შემდეგ ქართულმა მხედრობამ პარტიზანული ბრძოლები წამოეწყო დამპყრობლებისა წინააღმდეგ. ამ საქმისთვის სათავეში ჩადგომა პოლკოვნიკ ქაქუცა ჩოლოყაშვილს დაავალეს, როგორც გამოცდილ სამხედროს. ეს საკითხი თბილისში ყოფნისას განიხილეს კიდევაც გენერალმა კოტე აფხაზმა და ქ. ჩოლოყაშვილმა. წინააღმდეგობის ფრონტის ბაზად მომავალმა შეფიცულებმა გადაწყვიტეს რომ კახეთი აერჩიათ და შედეგად, ისინი დაბანაკდნენ ყვარელში, წინამძღვრიანთ კარის საბაღოსნო სკოლის შენობაში.
ამ პერიოდიდან მოყოლებული იწყება ზრუნვა ფარული ორგანიზაციების შექმნაზე სრულიად საქართველოს მასშტაბით. მოსახლეობაში გავრცელებულმა ხმებმა, რომ ჩოლოყაშვილი პარტიზანულ რაზმებს აყალიბებსო, ხალხმა სიხარულით მიიღო და ადგილობრივი მკვიდრნი ყველანაირად ხელს უმართავდნენ მათ. ყოველივე ამას 1921 წლის ივლისში აკეთებდნენ სრულიად საიდუმლო ვითარებაში. ყოველ სოფელში დანიშნული იყვნენ ათისთავები და ასისთავები (თანამედროვე სამხედრო ტერმინოლოგიით ათმეთაურები და ასმეთაურები). დანარჩენ საქართველოში, სადაც პარტიზანებს ხელი არ მიუწვდებოდათ ჩოლოყაშვილი აგზავნიდა სანდო პირებს და ამგვარად ამყარებდა მათთან კავშირს.
გარდა ამისა, თბილისში ჩამოყალიბდა პარიტეტული კომიტეტიც, რომელსაც გენერალი კოტე აფხაზი მეთაურობდა. ეს კომიტეტი კოორდინაციას ახდენდა საქართველოს იმ რაიონებთან, სადაც მუშაობა არ შეეძლოთ პარტიზანებს. საკმაოდ მოკლე ხანში ფარულმა ორგანიზაციებმა მოიცვა არა მარტო მთელი კახეთი, არამედ დუშეთისა და გორის მაზრებიც. პარალელურად, მუშაობა მიმდინარეობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებშიც, სადაც ოფიცერთა ნაწილი, რომელიც მოჩვენებითად კომუნისტებისადმი ლოიალობას იჩენდა, ხოლო სინამდვილეში, ამბოხებისათვის რაზმების ჩამოყალიბებით იყო დაკავებული.
რაზმის ტყეში გაჭრა
1922 წლის თებერვალში უკვე ჯარიდან ოფიციალურად წასულ ქაქუცა ჩოლოყაშვილს სიღნაღის მაზრის ერთ-ერთ სოფელში გარკვეული შეხლა-შემოხლა მოუხდა კომუნისტურ ხელისუფლებასთან და ამის გამო, იგი დაატუსაღეს. ეს მოხდა სწორედ იმ დროს, როდესაც სიღნაღის რევკომში მიღებული ჰქონდათ საიდუმლო ბრძანება, რომ თუ სადმე გამოჩნდებოდა ქ. ჩოლოყაშვილი, იგი უნდა დაეპატიმრებინათ და დაუყოვნებლივ თბილისში გადაეგზავნათ. იმ პერიოდში სიღნაღის რევკომში მსახურობდა კაპიტანი დათა გომელაური, რომელმაც ჩეკაში მიღებული ბრძანება სასწრაფოდ გადამალა და ქაქუცას დაპატიმრების ამბავი დაუყოვნებლივ შეატყობინა მის მეგობრებს. იმავე ღამეს, რევკომს თავს დაესხა ექვსი ადამიანი, განაიარაღეს კომუნისტების მილიციონერები, ცოტაოდენ ფიზიკურადაც გაუსწორდნენ და ჩოლოყაშვილი პატიმრობიდან გაათავისუფლეს. ორიოდე დღის შემდეგ ეს შვიდეული ალვანის თავის ტყეებში დაბანაკდა.
პარტიზანებს ბაზად საიმედო ადგილი სჭირდებოდათ, სადაც შეძლებდნენ შიკრიკების მეშვეობით მოკავშირეების საქმის კურსში ჩაყენებას და ახალი წევრებით. ამ თვალსაზრისით არჩეულ იქნა პანკისის ხეობა, სადაც მათ მრავლად ჰყავდათ ნაცნობებიც და მოკავშირეებიც. პარტიზანებმა ბინა დაიდეს ხეობის სათავეებში მდებარე ვრცელ ტყეში, საიდანაც საცხენოსნო გზა გადის კავკასიონის ქედისკენ. ამ ადგილებში მათ დიდ ხანს მოუხდათ დარჩენა. იმ მიდამოებში ქისტების რამდენიმე სოფელია, რომლებიც დიდ მხარდაჭერას უწევდნენ და ყოველნაირად ეხმარებოდნენ მათ.
რაზმის შეფიცვა
ამასობაში, მთელ საქართველოში გავარდა ხმა, ქაქუცა საბრძოლველად გავიდაო. 1922 წლის მარტში, აღდგომა დღეს პარტიზანები აღნიშავდნენ დღესასწაულს და ჰყავდათ სტუმრები, უაღრესად სანდო პირები და მოკავშირეები, რომელთა შორის იყო ხევსური დიმიტრი ჭინჭარაული, რომელსაც ადგილობრივები ბაბოს ეძახდნენ. სააღდგომო ნადიმზე დიმიტრიმ, რომელიც ფრიად განსწავლული კაცი იყო, მიმართა დამსწრე საზოგადოებას შემდეგი სიტყვებით:
ამას შემდეგ, დ. ჭინჭარაულმა რაზმის წევრები ხევსურული წესით დააფიცა და სწორედ ეს მომენტი მიიჩნევა შეფიცულთა რაზმის დაარსების ოფიციალურ თარიღად. ამ დროისათვის შეფიცულთა შეიარაღებული რაზმი თითქმის ოც კაცს ითვლიდა, რომელთა შორის იყო რამდენიმე ქისტი პანკისის ხეობიდან.
ანტიკომუნისტური ოპერაციების დაწყება
კომუნისტები ერთი წამითაც არ წყვეტდნენ საკუთარი ხელისუფლების განმტკიცებას და ამ მიზნით ძალებს არ იშურებდნენ საქართველოს დამოუკიდებლობის მომხრეებთან საბრძოლველად. ამის გამო, შეფიცულთა რაზმს ხშირად უხდებაოდა ადგილმდებარეობის შეცვლა. ერთხელაც, ბაზირების ადგილცვლისას შეფიცულთა რაზმი გზაზე გადაეყარა მილიციონერებს, რომლებიც ალყას არტყამდნენ მათ. ურთიერთსროლის შედეგად კომუნისტებმა დაკარგეს ახმეტის რაიონის კომისარი, რომელიც ოპერაციას ხელმძღვანელობდა.
ახმეტის ინციდენტის შემდეგ რაზმმა არაერთი ადგილი შეიცვალა, თუმცა დიდი ხნით არსად გაჩერებულან, ვინაიდან კომუნისტებმა გააძლიერეს ქაქუცას მომხრეების ძებნა. შემდგომში შეფიცულები დაბანაკდნენ ყარაღაჩის ტყეებში, დედოფლისწყაროს მახლობლად.
ძალიან მალე, სიღნაღის მაზრაში მთავრობამ შექმნა თითქმის სამოცკაციანი რაზმი, რომელიც დაკომპლექტებული იყო მილიციონერებისგან და კომუნისტებისგან და დაიწყეს ქაქუცას რაზმის გამალებული დევნა. პარალელურად, პარტიზანებიც ცდილობდნენ ამ დაგეშილი კომუნისტების მომწყვედევას. ერთკვირიანი ურთიერთდევნა დასრულდა იმით, რომ შეფიცულთა რაზმმა უზუნდარას ხევში ხელსაყრელ პოზიციაში იგდო სოფელ დედოფლისწყაროსკენ მიმავალი მოწინააღმდეგე. კომუნისტები ცხენებზე იყვნენ ამხედრებულნი, ხოლო შეფიცულები ქვეითად იყვნენ. მალე სროლაც ატყდა. ამ ბრძოლაში პარტიზანთაგან მონაწილეობდა 21-22 ადამიანი, რომლებმაც მალე დაამარცხეს საგანგებოდ შექმნილი რაზმი.
ამის მიუხედავად კომუნისტებს ფარ-ხმალი არ დაუყრიათ. იმ დროისათვის თუქურმიშაში რუსის ჯარის ბატალიონი იდგა და თუ აქამდე შეფიცულებს მხოლოდ მილიცია დასდევდა, ახლა რამდენიმე ასეულმა შეუკრა მათ გზები, რომ თელავის მაზრისკენ არ გაეშვათ.
იმავე ხანებში დააპატიმრეს არჩილ ვაჩნაძე, რომელიც ბევრი სტანჯეს კომუნისტებმა და ბოლოს დახვრიტეს. ასევე დააპატიმრეს სუსლიკა ანდრონიკაშვილი, რომელიც ბევრი აწამეს და მაინც მისგან ვერაფერი გაიგეს. შულმანთან მორიგი დაკითხვისას, ანდრონიკაშვილმა კედლიდან ლურსმანი ამოაძრო და საქართველოში განთქმულ ჯალათს ყელში გაურჭო. შულმანის ყვირილზე კარისკაცები შეცვივდნენ ოთახში და იგი ადგილზევე მოჰკლეს.
ამასობაში რუსებმა ფეხი მოიდგეს საქართველოში და ხელი მიჰყვეს ღვთისმგმობელობასა და მკრეხელობას. ქართული ეკლესიები ჯერ გაძარცვეს, ხოლო შემდეგ ისინი კომკავშირის დარბაზებად, საწყობებად, აბანოებად აქციეს. წინანდლის, ქვემო ხოდაშნის და კისისხევის რაიონებში იყო ერთი კომისარი, ვინმე ბულიაშვილი, რომელიც ხშირად აფორიაქებდა მოსახლეობას. ამ რაონებიდან ხშირად მიდიოდნენ ქაქუცასთან და მას დახმარებას სთხოვდნენ, რომ როგორმე მოეშორებინათ ეს ადამიანი. კომისარს და მის თანაშემწეს ხალხის თანდასწრებით გამოჰქონდათ ეკლესიებიდან ხატები, საეკლესიო წიგნები, მღვდლის სამოსელი და მათ თვალწინ სწვავდნენ წმინდა ნივთებს. ერთხელ მან განაცხადა, რომ ეკლესიის გუმბათიდან ჩამოხსნიდა ჯვარს და დღეც დანიშნა საამისოდ. ეს ამბავი სასწრაფოდ აცნობეს ქაქუცას. დათქმულ დღეს ბულიაშვილი იარაღებით აძვრა ეკლესიის გუმბათზე ჯვრის მოსახსნელად და სწორედ იმ მომენტში, ჩასაფრებულმა შეფიცულებმა მოახდინეს რჯულის მგმობელი კომუნისტის ლიკვიდაცია. ამ ამბავმა ფრიად გაახარა არა მხოლოდ იმ რაიონების, არამედ თითქმის მთელი საქართველოს მოსახლეობა.
1922 წლის აგვისტოში შეფიცულთა რაზმი დუშეთის მაზრაში ტრიალებდა, საიდანაც მათ მოულოდნელად მოუწიათ. ამის მიზეზად იქცა ის გარემოება, რომ შეფიცულთა ბანაკიდან დიდი მოშორებით შალიკო კანდელაკი წააწყდა ძაღლით მოსეირნე რუს ჩეკისტს, რომელიც სავარაუდოდ მათ დასაზვერად იყო გამოსული. კანდელაკმა ჩეკისტი თავის ძაღლთან ერთად მიაკლა და ამის გამო ისინი იძულებულნი გახდნენ თავიანთი ადგილსამყოფელი შეეცვალათ.
ამასობაში შიფიცულთა რაზმი გაიზარდა და მისი რაოდენობა 65 კაცამდე აღწევდა. აგვისტოს დასაწყისისთვის ამბოხება მზადდებოდა ხევსურეთში და პარტიზანებმა იქითკენ გასწიეს. გზად მაღაროსკარში, ვაჟა-ფშაველას მიერ დაარსებულ სკოლაში შეჩერდნენ. კომუნისტებმა მალე მიაგნეს მათ კვალს და ამ მიდამოებში ცხარე სროლა ატყდა. ამ შეტაკებისას შეფიცულებმა მოკლეს ავლაბრის კომისარი და კიდევ ორი მილიციონერი, ხოლო დანარჩენებმა გაქცევით უშველეს თავს. კომუნისტების მდევარისგან მოკლული იქნა 15-დან 20 კაცამდე; 10-12 დაიჭრა; ხოლო ტყვედ ჩაიგდეს 15 თუ 18 მათგანი. ამ ბრძოლაში 65 შეფიცულის წინააღმდეგ იბრძოდა 250 ადამიანი, რომელიც იყო ნარევი კომუნისტების, ორი მწყობრი რუსის ჯარის და ავლაბრის კომისრისა თავისი მილიციით.
ამ ბრძოლის შემდეგ შეფიცულებმა უმალ შეიცვალეს ადგილი და უფრო ზევით, ორწყალისკენ ავიდნენ, სადაც ხევსურეთის და ფშავის არაგვი ერთდება. იქვე მათ დახვრიტეს ტყვედ აყვანილი 6 ჩეკისტი და იმავე დღეს, ისინი ხევსურეთისკენ გაემართნენ. შეფიცულები დაუბრკოლებლად ჩავიდნენ ხევსურეთის პირველ სოფელ ბარისახოში და იქვე დაბანაკდნენ.
ხევსურეთის აჯანყებისთვის მზადება
სავარაუდოდ, ხევსურეთის აჯანყება 6 აგვისტოს უნდა დაწყებულიყო. ამის თაობაზე თითქმის მთელი ხევსურეთი იყო ინფორმირებული და შეფიცულებს ყოველ სიფელში ჰყავდათ ათისთავები და ასისთავები. ამასობაში რუსის ჯარმა შეტევა მიიტანა მაღაროსკარზე, რომელსაც რამდენიმე შეფიცული იცავდა. გეგმის თანახმად, ბრძოლის მსვლელობისას, შეფიცულებს თანდათან უკან უნდა დაეხიათ და ამ გზით, არაგვის ხეობაში უნდა შემოეტყუებინათ ისინი. ეს ბრძოლა ორ-სამ დღეს გაგრძელდა და მოულოდნელად რუსებმა, ერთ ღამეს უკან დაიხიეს და ბარში დაბრუნდნენ. ამ შესვენებით ისარგებლეს შეფიცულებმა და ხალხი აფრინეს შატილში რომ დასახმარებლად ჩეჩნებს მოლაპარაკებოდნენ. ისინი გადავიდნენ სოფელ ჯარეგოში (ჩეჩნეთი) და ადგილობრივ თავკაცებს მოელაპარაკნენ. შატილში დაბრუნებისას მათ დახვდათ ქაქუცას წერილი, რომ უკან დაებრუნებინათ ქისტების რაზმები, ვინაიდან აქ ყველაფერი წახდაო.
ხევსურეთის აჯანყებას დიდძალი ჯარით შეებნენ რუსები, მაგრამ შეფიცულებს ბარმა უღალატა, რომელსაც შეთანხმების თანახმად ზურგიდან უნდა დაერტყათ. ხანდაკის ხეობაში თავმოყრილნი იყო 300-400 მეამბოხე, რომელთა სათავეში იდგნენ სიმონიკა ბაგრატიონ-მუხრანელი და ოფიცერი ყარალაშვილი და კიდევ ორი სხვა პირი. შტაბის უფროსმა პოლკოვნიკმა მუსხელიშვილმა კატეგორიულად მოსთხოვა სოციალ-დემოკრატებს კოწია არდიშვილის მეშვეობით, რომელმაც თავის მხრივ სოცდეკების წარმომადგენელს ექიმ ცინცაძეს მიმართა, რომ მსგავსად სხვა პარტიებისა, იმათაც პოლკოვნიკ მუსხელიშვილის განკარგულებაში გადაეცათ თავიანთი რაზმები, მაგრამ ცინცაძემ ვერ გასცა ერთპიროვნული პასუხი და თავის პარტიაში დასვა ეს საკითხი. იქ, საქმე კენჭისყრაზე მიდგა და დიდი ბჭობის შემდეგ პარტიამ უარი განაცხადა გამოსვლებში მონაწილეობის მიღებაზე. ვიდრე არაგვის ხეობაში ქართული სისხლი იღვრებოდა რამდენიმე დღე გრძელდებოდა ხსენებული მოლაპარაკებები და კენჭისყრები... ამასობაში, სოცდეკებმა ყველგან დაგზავნეს აგენტები, რომლებიც თავიანთი პარტიის წევრებს ატყობინებდნენ არ მიეღოთ მონაწილეობა უდროო გამოსვლებში. იგივე აგენტები დადიოდნენ ხანდაკის ხეობაში თავმოყრილ მეამბოხეებში და ეუბნებოდნენ: თუ ჩოლოყაშვილმა გაიმარჯვა, ეგ თავადია და მამულებს მაშინვე მემამულეებს დაურიგებსო. ამისთანა პროვოკაციით 300 თუ 400 კაცი ისე დაშალეს რომ ერთი თოფიც არ გაუსვრიათ.
ხევსურეთის აჯანყება ხელსაყრელი იყო იმ თალსაზრისით, რომ იმ მომენტისთვის საქართველოში იდგა მხოლოდ ათი ათასი რუსი ჯარისკაცი, რომლებიც მიმოფანტულნი იყვნენ მთელს ტერიტორიაზე. შტაბის უფროსი პოლკოვნიკი მუსხელიშვილი იყო მეამბოხეების მხარეს და ამბოხების გეგმა შედგენილი იყო მასთან ერთად. მთელ აღმოსავლეთ საქართველოში ფართოდ იყო გაშლილი ორგანიზაციათა ქსელი. დასავლეთშიც კარგად იყო ორგანიზებული ეს საქმე და რაც ყველაზე მთავარია და საინტერესოც, მოსახლეობა იყო არნახულად მოწადინებული საბრძოლველად, ვინაიდან ისინი მიხვდნენ თუ რა უპატიებელი შეცდომა დაუშვა მთავრობამ, რომელმაც თითქმის უბრძოლველად დაუთმო ქვეყანა რუსებს. ხევსურეთის აჯანყებას ყველანაირი შანსი ჰქონდა, რომ წარმატებით დაგვირგვინებულიყო.
ხევსურეთის აჯანყების წარუმატებლობის შემდგომი პერიოდი
აჯანყების წარუმატებლობის შემდეგ, რუსების და კომუნისტი ქართველებისგან ნარევმა რაზმებმა იწყეს ხევსურეთის მოსახლეობის აწიოკება და დარბევა. შეფიცულები კვლავ ტყეში გაიხიზნენ და მათი მომავალი, ამის მერე, ბუნდოვანი გახდა. ერთხელ, ქაქუცას მოულოდნელად ეახლნენ მისი ბიძა შაქრო ჩოლოყაშვილი და ბიძინა მაყაშვილი, რომლებმაც მას მთავრობის დანაბარები გადასცეს. ეს იყო მათი პირველი და უკანასკნელი მოსვლა შეფიცულებთან. კომუნისტებს აინტერესებდათ, თუ რატომ გვებრძვის ჩვენ და რა უნდაო? მეორეც, წინადადებას შესთავაზეს, თუ საზღვარგარეთ წახვალ, ფულს რამდენსაც გინდა მოგცემთ და თუ არ გვენდობა, საზღვარზე გადასვლის დროს მოითხოვოს ვინმე მძევლად წასაყვანადო და გადასვლის მერე გაათავისუფლონო. ქაქუცამ მათ უპასუხა, რომ ქართველ ერს თუ მოსწონს ბოლშევიკური ხელისუფლება, ჩვენ წინააღმდეგნი არ ვიქნებითო და ისევე ვემსახურებით მათო, ოღონდ რუსის ჯარი გავიდეს და საქართველო დამოუკიდებელი იყოს. ”ჩვენ ვიბრძოლებთ საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის მანამდისინ შევძლებთ, და თუ ჩვენ ვერ შევძელით ამ დიადი საქმის შესრულება, მომავალი თაობა გააგრძელებს ჩვენს მიერ დაწყებულ საქმეს”. ამ მოვლენის შემდეგ, კომუნისტები მიხვდნენ, რომ ჩოლოყაშვილი და მისი რაზმი არც იარაღს დაჰყრიდნენ და არც ბრძოლას შეწყვეტდნენ.
მატანში ცხოვრობდა ქაქუცას ბიძაშვილი ანეტა ჩოლოყაშვილი, რომელიც ყოველნაირად ეხმარებოდა შეფიცულებს წამლებითა და ჭრილობებისთვის საჭირო მასალებით. ერთ დღეს ანაზდაეულად, ეს ქალბატონი ჩეკამ დააპატიმრა. ბევრი წამების მიუხედავად მას ვერაფერი დააცდევინეს და 1922 წლის დამლევს იგი დახვრიტეს. ეს იყო მანდილოსნის დახვრეტის პირველი შემთხვევა საქართველოში.
1923 წლის სუსხიან ზამთარს შეფიცულთა რაზმმა ბინა დაიდო მატნის თავის ტყეებში მთაწმინდაზე. იმავე პერიოდში, რაზმის ერთ-ერთმა წევრმა, პოეტური ნიჭით დაჯილდოებულმა მიხა ხელაშვილმა განიზრახა ორიოდე დღით შინ დაბრუნება დედის და ნათესავების მოსანახულებლად. სანამ ხელაშვილი თავის სოფელში იმყოფებოდა, გაუგია, რომ დუშეთის მილიციის უფროსი თავისი მილიციონერებით მის სოფელში აპირებდა წასვლას და გადაუწყვეტია, რომ ეს საძაგელი პიროვნება მოეცილებინა. მან, სრულიად დამოუკიდებლად გზა შეუკრა მას და სროლა აუტეხა. ორი კაცი მოკლა ხელაშვილმა და თვითონაც დაიღუპა ამ შეტაკებაში.
ერთხელ, ერთმა მოკავშირემ შეფიცულებს შეატყობინა, რომ ახმეტის რევკომის თავმჯდომარე თიანეთში აპირებდა წასვლას. პარტიზანებს დიდი ხანია უნდოდათ მისი ხელში ჩაგდება, რადგან ახლო-მახლო სოფლების მოსახლეობა აწიოკებული ჰყავდა და ხალხი ეხვეწებოდა მათ მის მოშორებას. მივიდნენ იმ გზაზე, რომელიც ახმეტიდან თიანეთში გადის და ჩაუსაფრდნენ. საღამოსკენ, ისინიც გამოჩნდნენ და გაუმართეს სროლა, რომლის შედეგად ერთი მილიციონერი მოკვდა, ორი დაიჭრა, ხოლო დანარჩენები გაიქცნენ და მიატოვეს ოთხთვალა, რომელშიც გადასახადებში აკრეფილი სოლიდური ფული აღმოჩნდა. როგორც ირკვევა რევკომის უფროსი იმავე საღამოთი მოდიოდა თავისი მილიციონერებით, მაგრამ სროლა რომ შემოესმათ, შეჩერდნენ და ამგვარად გადაურჩა იგი შეფიცულთა თავდასხმას.
მისია ჩეჩნეთში
ზამთრის ბინიდან რაზმმა ახმეტის ტყეებში გადაინაცვლა. 1923 წლის აპრილში ქაქუცამ ჩეჩნეთში გაგზავნა ალექსანდრე სულხანიშვილი, რომელიც ადგილობრივ გავლენიან პირებს უნდა შეხვედროდა და მათი მეშვეობით შეფიცულებს განზრახული ჰქონდათ მთელ იმიერკავკასიელებთან კავშირის დამყარება. ხოლო ამგვარი საქმე, მხოლოდ ჩეჩნების საშუალებით იყო შესაძლებელი. ამგვარად ესტუმრა სულხანიშვილი ჩეჩნეთში განთქმული შეიხის შვილს ათაბეი უმაევს, რომელსაც გადასცა ქაქაუცას გამოტანებული წერილი. ერთ კვირაზე მეტ ხანს მოდიოდნენ დელეგაციები მახლობელი სოფლებიდან და სიამოვნებით უსმენდნენ უმაევს, კითხვებს უსვამდნენ სულხანიშვილს იმის თაობაზე თუ როგორ უნდა მოეწყოთ აჯანყება 1924 წლისათვის და იხილავდნენ ამ საკითხთან დაკავშირებულ ნიუანსებს. შემდგომ, მიტაევი და სულხანიშვილი გაემგზავრნენ ურუს-მარტანში ალი მიტაევთან შესახვედრად. ამ შეხვედრამ წარმატებით ჩაიარა და მიტაევმა საკუთარ თავზე აიღო მეზობელ ერებთან კავშირის დამყარება, რომელთა შორის ის დიდი გავლენით სარგებლობდა. ორიოდე კვირაში ქაქუცაც გადავიდა ჩეჩნეთში თავის ოთხ შეფიცულთან ერთად. ჩეჩნეთში ჩოლოყაშვილი შეხვდა ალი მიტაევს და გადაწყდა, რომ ოფიციალურად გაფორმებულიყო ხელშეკრულება, რისთვისაც თბილისიდან უნდა ჩამოსულიყო დამკომის თავმჯდომარე გიორგი წინამძღვრიშვილი. ამბოხების გეგმა უნდა შემუშავებულიყო თბილისში და შემდეგ, მას ჩრდილოკავკასიელ მეთაურებსაც გააცნობდნენ. შეთანხმების თანახმად, ამბოხება ერთდროულად უნდა დაწყებულიყო საქართველოში და იმიერკავკასიაში: რუსეთიდან არ უნდა გამოეშვათ ჯარები, აეყარათ რკინიგზის ლიანდაგები და დასცემოდნენ ჩრდილოეთ კავკასიაში განლაგებულ რუსის ჯარებს.
რაზმის მომთაბარეობა
ამის შემდეგ, შეფიცულები შროშანის ტყეებში ბინადრობდნენ, გომბორის მთის ჩრდილოეთით, თელავის მაზრაში. გაჭირვებით და დიდი სირთულეებით გამოიზამთრეს მათ და არაერთი ბინა გამოიცვალეს ამ ხნის განმავლობაში, ვინაიდან კომუნისტები მათ მოსვენებას არ აძლევდნენ, თუმცა მნიშვნელოვან წინააღმდეგობასაც ვერ უწევდნენ.
1924 წლის გაზაფხულზე შეფიცულთა რაზმი უკვე დუშეთის ტყეებში ბინადრობდა. მიმდინარეობდა გამალებული მზადება მომავალი ამბოხებისათვის, რომელიც 17 აგვისტოსთვის იყო დანიშნული. კახეთში, თიანეთის, დუშეთის და გორის მაზრებში ხალხი კარგად ჰყავდათ დარაზმული ამბოხებისათვის და მხოლოდ დროის შეტყობინება რჩებოდა. ამასობაში, დამკომიდან ცუდი ამბები მოდიოდა, რაც გამოწვეული იყო პარტიათა შორის ქიშპობით და გაუთავებელი, უსაგნო დავა-კამათით. 1924 წლის იანვარში ჩეკამ დააპატიმრა სამხედრო კომისიის წევრი გიორგი ფაღავა. ერთი კვირის თავზე დაატუსაღეს ლ. ბელთაძეც. მისი ადგილი დაიკავა კახიანმა, რომელიც აპრილში დააპატაიმრეს. იგი ჯინორიამ შეცვალა. ასევე იანვარში დააპატიმრეს გიორგი წინამძღვრიშვილიც. ზახულში დააპატიმრეს გვარდიის სარდალი ვალიკო ჯუღელი. ამ მიზეზთა გამო, აუცილებელი გახდა 17 აგვისტოსთვის დაგეგმილი ამბოხების გადადება. ამ მიზნით, დამკომმა ქაქუცასთან გამოგზავნა ს.ზალდასტანიშვილი, რომელსაც შემდგომ გამოირკვა, რომ მითითება ჰქონია მიღებული, რომ ისე წარემართა მოლაპარაკებები, რომ დაახლოებით აგვისტოს ბოლო რიცხვებში მომხდარიყო გამოსვლები. ქაქუცა დიდ უარზე იდგა, ვინაიდან ცუდი ადგილების გამო არასგზით არ შეიძლებოდა იმ მიდამოებში ამოდენა ხალხის შენახვა თითქმის ორი კვირაო, ამას გარდა, ყოველ მეამბოხეს მხოლოდ სამი გზის საგზალი ჰქონდა თან წამოღებული სახლიდან. ამისათვის, ქაქუცას აზრით, უკეთესი იქნებოდა თუ გამოსვლები შედგებოდა ოქტომბრის პირველი ნახევრის შემდეგ. მაგრამ დამკომის წარმომადგენელმა თავისი გაიტანა და გადაწყდა, რომ გამოსვლები აგვისტოს ბოლოს მომხდარიყო. 29 აგვისტო დაინიშნა გამოსვლების დღედ. ამ ხნის განმავლობაში მთალად შემოეფანტათ მოგროვილი ხალხი.
25 აგვისტოს რაზმში მივიდა ი.ჯავახიშვილი და მხოლოდ ერთი ღამე დარჩა მათთან და ძალიან დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა მათზე. 27 აგვისტოს დამკომის მთელი შემადგენლობა მივიდა შეფიცულებთან პ.ანდრონიკაშვილის მეთაურობით. შეფიცულებმა ტყვია-წამლის მომარაგების მიზნით, რომელიც მათ ჰაერივით სჭირდებოდათ, გადაწყვიტეს, რომ დასცემოდნენ მანგლისის სამხედრო სასწავლებელს, სადაც ერთი ბატალიონი ჯარი იდგა სამას კურსანტთან ერთად.
1924 წლის აჯანყება
29 აგვისტოს დილით შეფიცულებმა შეიტყვეს თავზარდამცემი ამბავი, რომელმაც ამბოხების გეგმაც ჩაშალა და მრავალი ადამიანის სიცოცხლეც შეიწირა. აღმოჩნდა, რომ ერთი დღით ადრე ანუ 28 აგვისტოს გამოსულან ჭიათურაში. ნებით თუ უნებლიეთ, ეს იყო ნამდვილი ღალატი, ზურგში ლახვარის ჩაცემა. იმავე დილით, 29 აგვისტოს ბოლშევიკურმა ხელისუფლებამ დაიწყო შენიშნული პირების დაპატიმრებები და ადგილზევე დახვრეტა მთელ აღმოსავლეთ საქართველოში, განსაკუთრებით კახეთში. ყველამ იცოდა, რომ გამოსვლები 29 აგვისტოს უდა დაწყებულიყო და საკვირველია იმ ჯგუფში, რომელიც 24 საათით ადრე გამოვიდა, არავის გახსენებია ეს მნიშვნელოვანი დეტალი. ჭიათურის გამოსვლები ორგანიზებული იყო სოციალ-დემოკრატების მიერ და მოგვიანებით, მათ აღიარეს კიდეც თავიანთი შეცდომა. ჭიათურის გამოსვლების შემდეგ, შეფიცულები დარწმუნდნენ, რომ ამბოხება წაგებული იყო და მაინც გადაწყვიტეს მანგლისზე დაცემა. 29 აგვისტოს შუაღამისსას მივიდნენ კურსანტების ყაზარმებთან, სულ 70-მდე ადამიანით. ამ ძალებით ისინი მიადგნენ ბატალიონს, რომ არაფერი ვთქვათ კურსანტებზე. სროლა ნახევარ საათს გაგრძელდა და შეფიცულთა მხრიდან დაიჭრა ერთი კაცი, კურსანტების მხრიდან დაიხოცა მრავალი ადამიანი. მანგლისზე დაცემის შემდეგ, ისინი დუშეთისკენ გაემართნენ პატიმართა გასათავისუფლებლად. ამ საქმეს, ისინი ადვილად გაუმკლავდნენ და მრავალი სიკვდილმისჯილი ტუსაღი გაათავისუფლეს.
ამბოხების წარუმატებლობის შემდეგ შეფიცულები გაშმაგდნენ და სადაც კი კომუნისტებს დაეცნენ ყველგან მძიმე ზიანი მიაყენეს მათ. მაგალითად, იმავე პერიოდში, სოფელ სვიმონიანთხევში ღამით თავს დაესხნენ კომუნისტების და მილიციონერების 160-კაციან რაზმს, რომელთაგან მრავალმა გაქცევით უშველა თავს. სოფელი სიხარულით შეხვდა განმათავისუფლებლებს.
მოლაპარაკების თანახმად, ამბოხების წარუმატებლობის შემთხვევაში შეფიცულებს გადაწყვეტილი ჰქონდათ საქართველოს დატოვება და სწორედ ამ გზას დაადგნენ ისინი. თიანეთის მაზრიდან შეფიცულებმა თელავის მაზრაში გადაინაცვლეს და ხევგრძელის ტყეებში დაიდეს ბინა. ჯაშუშმა ადგილობრივმა ოსმა, რომელიც შეფიცულებს ტყეში გადაეყარა, კომუნისტებს უჩვენა რაზმის ადგილი და ბრძოლის შემდეგ, ისინი იქაურობას გაეცალნენ. შემდგომში, ისინი გადავიდნენ ყარაიაზის ტყეში. შემდეგ ბორჩალოს მინდვრებზე. ამის შემდეგ, აღბულახის ტყეებიდან გეზი აიღეს თეთრიწყაროსკენ. შემდეგ თრიალეთის მიმართულებით გაეშურნენ. შეფიცულები თურქეთისკენ მიემართებოდნენ.
შეფიცულთა რაზმის ემიგრაცია
1924 წლის სექტემბერში მათ გადალახეს საქართველოს საზღვარი და თურქეთში, სოფელ ზურზუნაში შევიდნენ. მეორე დღეს, ართვინში გადავიდნენ.
კატეგორია:პარტიზანული მოძრაობები კატეგორია:საქართველოს სამხედრო ისტორია
ბაშკადიკლარის ბრძოლა
ბაშკადიკლარის (ბაშგედიქლერის) ბრძოლა - რუსეთისა და ოსმალეთის ჯარების ბრძოლა 1853 წლის 19 ნოემბერს (1 დეკემბერს). სოფელ ბაშგედიქლერთან (ქ. ყარსიდან 35 კმ-ზე) ყირიმის ომის (1853-1856 წწ.) დროს. ყარსისაკენ უკანდახეულმა სერასკერ ახმედ-ფაშას არმიამ (36 ათ. კაცი, 46 ქვემეხი) სცადა შეეჩერებინა რუსეთის მოიერიშე არმია (სარდალი, გენერალი ვასილ ბებუთოვი, 10 ათასამდე კაცი, 32 ქვემეხი). ოსმალების ძლიერი წინააღმდეგობის მიუხედავად, რუსეთის არმიამ გაანადგურა მოწინააღმდეგის მარჯვენა ფრთა და უკუაქცია ოსმალეთის არმია. დაიღუპა 6 ათასი თურქი და დაახლოებით 1,5 ათასი რუსეთის არმიის ჯარისკაცი. ბაშკადიკლარის ბრძოლაში მონაწილეობდნენ ქართველი გენერალ-მაიორები: ი. ჭავჭავაძე, ივანე ბაგრატიონ-მუხრანსკი და ილია ორბელიანი (პოეტ გრიგოლ ორბელიანის ძმა), რომელიც ბრძოლაში მძიმედ დაიჭრა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კილი სმითი
დოროთი ჟაკლინ კილი (Dorothy Jacqueline Keely; დ. 9 მარტი, 1928 წელი, ნორფოლკი, ვირჯინია, აშშ - გ. 16 დეკემბერი, 2017 წელი, პალმ სპრინგსი, კალიფორნია, აშშ ) - ცნობილი როგორც კილი სმიტი, იყო ამერიკელი ჯაზის მომღერალი. ის იყო ჯგუფში მის მომავალ მეუღლესთან ლუი პრიმასთან ერთად გასული საუკუნის 50-იან წლებში, ხოლო 1960-იანი წლებში ის სოლო არტისტად მოღვაწეობდა. სმიტი პრიმაზე დაქორწინდა 1953 წელს. ისინი ვარსკვლავები იყვნენ გასართობი ბიზნესის მასშტაბით, მათ შორის სცენაზე, ტელევიზორში, ფილმებში, ჰიტ-ჩანაწერებში და კაბარეში. მათ მოიპოვეს გრემი 1959 წელს, ინაუგურაციის წელს, მათი შესანიშნავი ჰიტისთვის "ეს ძველი შავი მაგია", რომელიც ჩარტებზე დარჩა 18 კვირის განმავლობაში.
კარიერა
როდესაც სმიტი 11 წლის იყო, ის რეგულარულად მღეროდა როგორც ჯო ბრაუნის რადიოჯგუფის პროგრამის მსახიობი წევრი ნორფოლკის სადგურზე. 14 წლის ასაკში სმიტი მღეროდა საზღვაო საჰაერო სადგურის ჯგუფთან, რომელსაც საქსი დოუელი ხელმძღვანელობდა. 15 წლის ასაკში მან მიიღო პირველი გადამხდელი სამუშაო Earl Bennett ჯგუფში. ის დაესწრო ლუი პრიმას კონცერტს ნიუ იორკში 1949 წელს. მათ ერთად ჩაწერეს სიმღერები 1949 წელს და იქორწინეს 1953 წლის 13 ივლისს. მათ სიმღერებში შედიოდა ჯონი მერკერისა და ჰაროლდ არლენის "ეს ძველი შავი მაგია", რომელიც აშშ – ს ტოპ 20 – ე ჰიტი იყო 1958 წელს. 1959 წელს გრემის პირველ ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე სმიტმა და პრიტამ მოიგეს პირველი გრემი ვოკალური ჯგუფის საუკეთესო შესრულებისთვის/ან გუნდი "ეს ძველი შავი მაგია". მიუხედავად იმისა, რომ მისი ნამდვილი ხმა არ გამოუყენებიათ, იგი კარიკატურაში ჩაწერილი იყო "Squealy Smith" ფილმში ბობ კლემპეტის 1960 წლის Beany და Cecil– ის ეპიზოდში "So What and the Seven Whatnots". სმიტი პრიმასთან ერთად ის გამოჩნდა ფილმში Hey Boy! Hey Girl!, სიმღერით "Fever" და ასევე გამოჩნდა და იმღერა Thunder Road-ის საუნდტრეკში. მისი სიმღერა Thunder Road- ში იყო "Whippoorwill". იგი ასევე გამოჩნდა ფილმში "უფროსი გამოსაშვები". მისი პირველი დიდი სოლო ჰიტი იყო "I Wish You Love" 1957 წელს და მას მოუტანა გრემის პრემია ნომინაციაში საუკეთესო ქალი ვოკალური შესრულებისთვის. იმავე სათაურით მისმა სადებიუტო ალბომმა ოქროს სტატუსი მოიპოვა 1961 წელს სმიტი დაშორდა პრიმას. შემდეგ მან ხელი მოაწერა Reprise Records– ს, სადაც მისი მუსიკალური ხელმძღვანელი იყო ნელსონ რიდლი. 1965 წელს მას გაერთიანებული სამეფოს ტოპ 20 ჰიტი ჰქონდა, Beatles– ის კომპოზიციების ალბომით, Keely Smith Sings The John Lennon - Paul McCartney Songbook და სინგლი, "You're Breaking My Heart", რომელმაც აპრილში 14 – ე ადგილი დაიკავა. 1985 წელს იგი სიმღერას დაუბრუნდა და ალბომი I'm Love Love Again ერთად Bud Shank და Bill Perkins ჩაწერა. მისმა ალბომებმა, Swing, Swing, Swing (2000), Keely Sings Sinatra (2001), მიიღო გრემის ნომინაცია და Keely Swings Basie-Style With Strings (2002) მოიპოვა კრიტიკული პოპულარობა. 2008 წელს მან შეასრულა დუეტი კიდ როკთან გრემის 50-ე დაჯილდოების დროს "ეს ძველი შავი მაგია". სმიტმა დიდი მოწონება დაიმსახურა 2005 წელს მანჰეტენზე, ფეინშტეინის ღამის კლუბში გამოსვლებისთვის.
პირადი ცხოვრება
სმიტი პირველად დაქორწინდა მატეო გამბარდელა უმცროსზე, 1947 წლის 6 სექტემბერს პასკუტანკის ოლქში, ჩრდილოეთ კაროლინას, სანამ განქორწინდებოდა 1950 წლის დეკემბერში. სმიტი დაქორწინდა ლუი პრიმაზე 1953 წლის 13 ივლისს ვირჯინიის სანაპიროზე, მათ ორი შვილი ჰყავდათ, ტონი ელიზაბეტი და ლუან ფრენსისი. წყვილი განქორწინდა 1961 წელს. იგი დაქორწინდა ჯიმი ბოუენზე 1965 წელს. წყვილი განქორწინდა 1969 წელს. 1975 წელს სმიტი ცოლად გაჰყვა მომღერალ ბობი მილანოს (ნამდვილი სახელი ჩარლზ მენი) პალმ სპრინგში.
2017 წლის 16 დეკემბერს სმიტი გარდაიცვალა გულის აშკარა უკმარისობით პალმ სპრინგსში, კალიფორნია, 89 წლის ასაკში. იგი დაკრძალულია ჰოლივუდურ ჰილსში, Forest Lawn Memorial Park- ში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
კომლი
კომლი — საზოგადოებრივი შენაერთი, რომელიც ერთ საოჯახო მეურნეობას მოიცავს და ძირითადი ფაქტორია მრავალ სოციალურ, მიკროეკონომიკურ და სამთავრობო მოდელების ანალიზში. ტერმინი ზოგადად მიუთითებს ყველა პირზე, რომელიც ერთ ოჯახში ცხოვრობს.
ძირითად ეკონომიკურ მოდელთა უმრავლესობა არ ითვალისწინებს, კომლის ყველა წევრი ტრადიციული გაგებით ერთ ოჯახს ეკუთვნის თუ არა. საზოგადოებრივი პოლიტიკის განხილვისას კომლსა და ოჯახს ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც სინონიმებს. თუმცა რეალურად, ეს ორი ტერმინი ერთმანეთისგან განხსვავდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკონომიკა კატეგორია:სოციოლოგია
ლა-ტისა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ლოს-სანტოსის დასახლებული პუნქტები
თალასოკრატიული პერიოდები
თალასოკრატიული პერიოდები — დედამიწის ზედაპირზე ზღვების ფართო გავრცელების პერიოდები (ეპოქები). ტერმინი შემოიღო რუსმა მეცნიერმა ალექსი პავლოვმა. თალასოკრატიული პერიოდები უპირისპირდება გეოკრატიულ პერიოდებს. დროის მიხედვით  თალასოკრატიული პერიოდები ტექტონიკური ციკლების (ეტაპების) შუა ნაწილთან, როდესაც დედამიწის ზედაპირის დაძირვის გამო კონტინენტების მნიშვნელოვანი ფართობი ზღვით იფარებოდა. ჰიდროსფეროს ფართობის ზრდა ხელს უწყობდა ნოტიო ზღვის ჰავის განვითარებას, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ტემპერატურის მცირე რყევა. თალასოკრატიული პერიოდების განმავლობაში უმეტესად გროვდებოდა ზღვიური დანალექი წყებები, ჭარბობდა კარბონატული ქანები. თალასოკრატიული პერიოდებს მიეკუთვნება ზედასილურული, შუა- და ზედადევონური, ქვედაკარბონული, ზედაცარცული ეპოქები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰიდროგრაფია კატეგორია:ჰიდროლოგია
მეგატვინი
მეგატვინი (Megamind) — ანიმაციური კომედიური ჟანრის ფილმი, გამოშვებული DreamWorks Animation-ის მიერ. ფილმის დისტრიბუტორია Paramount Pictures. ფილმში როლებს ახმოვანებენ უილ ფერელი, ბრედ პიტი, ჯონ ჰილი, თინა ფეი და სხვები.
მუსიკა
აქ წარმოდგენილია იმ სიმღერების სია, რომლებიც ჟღერს ფილმში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2010 წლის ანიმაციური ფილმები
Polyrhachis exarata
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ახალციხის მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია
ახალციხის მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, მდებარე ახალციხეში მერაბ კოსტავას და ზაქარია დიდიმამიშვილის ქუჩების კვეთაზე. ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 2010 წელს.
გარედან საგრძნობია ტაძრის აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძის დაგრძელება, რასაც დასავლეთიდან მიშენებული კარიბჭეც აძლიერებს. ფასადებზე შვერილი აფსიდები სამსიბრტყიანია, შუა ნაწილში ჩაწეული კედლის ნიშებით. სარკმლები თაღოვანია, გარედან გლუვი ლილვებით შემოსაზღვრული. მთელი ნაგებობის დომინანტი გუმბათის ყელია. აღმოსავლეთის ფასადზე საკურთხევლის მოცულობა შუა საუკუნეების ქართულ ხუროთმოძღვრებაში შემუშავებული სამკუთხა ნიშებით არის აქცენტირებული. თითოეული ფასადის გამორჩეულ ადგილზე ქვაზე კვეთილი თითო ხატია განთავსებული. დასავლეთის თაღოვანი კარიბჭის ფრონტონში ორქანობიან ქვაზე ანგელოზთა მიერ ქრისტეს ამაღლების სცენაა დაქარაგმებული ასომთავრული წარწერით.
ტაძრის ფასადები და გუმბათის ყელი ლილვისა და წრეთარგისაგან შედგენილი გლუვი კარნიზებით სრულდება, ტაძარი თუნუქით არის გადახურული.
ტაძარს ქვისა და აგურის გალავანი უვლის, რომლის დასავლეთ ნაწილში ორიარუსიანი სამრეკლო-კარიბჭეა (გარე ზომებია: 4,4 X 6,7 მ.). სამრეკლოს ქვედა სართული სწორკუთხა მოცულობის თაღოვანი კარიბჭე-გასასვლელია, სამრეკლო წრიულ რვა სვეტზე აღმართული ფანჩატურია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
All Around the World (Oasis-ის სიმღერა)
„All Around the World“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ Oasis-ის სიმღერა. გამოიცა სინგლის სახით 1997 წელს. შეტანილია ალბომში Be Here Now.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Oasis-ის სიმღერები კატეგორია:1997 წლის სიმღერები
პუდრი
სქოლიო
კატეგორია:კოსმეტიკა
I Wanna Hear Your Heartbeat (Sunday Girl)
სიმღერის ავტორები და პროდიუსერები იყვნენ ტონი ჰენდრიკი და კარინ ჰარტმანი (ავტორი — როგორც კარინ ვან ჰაარენი).
სქოლიო
კატეგორია:1986 წლის სინგლები კატეგორია:1986 წლის სიმღერები კატეგორია:Bad Boys Blue-ს სიმღერები
1926
მოვლენები
უცნობი თარიღის მოვლენები:
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
ამიერკავკასიის პურის ბზუალა
ბრძოლის ღონისძიებანი
მავნებლის გავრცელების ადგილას ჰექსაქლორანის ფხვნილის მოფრქვევა ან ქლოროფოსის შესხურება, აგროტექნიკური და ორგანიზაციულ-სამეურნეო ღონისძიებების ჩატარება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბზუალა ხოჭოები
ჯავახეთურა
ჯავახეთურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.
როგორც სახელწოდებიდან ჩანს, იგი აჭარაში ჯავახეთიდან უნდა იყოს შემოტანილი, მაგრამ ჯავახეთი მაღალმთიანი ზონაა და იქ მევენახეობა არასდროს ყოფილა განვითარებული. ამიტომ ვარაუდობენ, რომ ეს ჯიში მესხეთიდან უნდა იყოს წამოღებული.
ჯავახეთურა ერთეული ასწლოვანი მაღლარების სახითაა ზემო აჭარაში, ხულოს სოფლებში: ჩაოსა და ფურთიოში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული აბლაბუდისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ახასიათებს განტოტვა, რომელიც მტევნის სიგრძის ერთ მესამედს აღწევს. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან ოდნავ მოგრძო, მოყვითალო-მოქარვისფრო ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანია, ძალიან ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.
ჯავახეთურა ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 185 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 190 გრამია, ხოლო ერთი ძირი მაღლარის მოსავლიანობა — 40-50 კილოგრამი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-23.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.0-9.2 გ/ლ-ს.
სასუფრე ყურძნის ჯიშია, აქვს თხელი, დიდი მტევნები, ლამაზი მოგრძო მარცვლები და კარგი გემო.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ლიანო-დე-პიედრა
ლიანო-დე-პიედრა (Llano de Piedra) — ქალაქი პანამაში, ლოს-სანტოსის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 232 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ლოს-სანტოსის დასახლებული პუნქტები
არდიშვილი
საკუთარი სახელი არდიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ქალი-კატა (კომიქსი)
ქალი-კატა — DC კომიქსების გამოგონილი პერსონაჟი, ბეტმენის ისტორიებში. შეიქმნა როგორც ბოროტმოქმედი, ბილ ფინგერის და ბობ კეინის მიერ. კეინმა პერონაჟი თავისი ბიძაშვილი რუთ შტილის შთაგონებით შექმნა. კეინი კინოს მოყვარული იყო და ცნობილია რომ პერსონაჟის შექმნაში მოდელი ჯინ ჰარლოუც დაეხმარა.
ქალი-კატას, როგორც სელინა კაილის დებიუტი, შედგა კომიქსში ბეტმენი #1, (1940 წ. გაზაფხული.). სადაც ნახსენები იყო როგორც კატა (The Cat). მას ბეტმენთან აქვს ზოგჯერ სასიყვარულო/რომანტიკული ურთიერთობა, ზოგჯერ კი სძულს ის. თავის დებიუტში, ის იყო აზარტული ქურდი, მათრახით.
ქალი-კატამ 11-ე ადგილი დაიკავა IGN-ს გამოკითხვაში ,,ყველა დროის 100 საუკეთესო კომიქსების ბოროტმოქმედი’’. 51-ე ადგილი ჟურნალ Wizard-ის გამოკითხვაში ,,ყველა დროის 100 დიდებული ბოროტმოქმედი’ ’ და 20-ე ადგილი IGN-ის ,,100 საუკეთესო კომიქსის გმირი’’-ს სიაში
შექმნა
ბეტმენის შემქმნელი ბობ კეინი იყო დიდი კინომოყვარული და ეს აისახა ბეტმენის პერსონაჟებზე, მათშორის ქალი-კატაზეც. ის თავდაპირველად შთაგონებული იყო მხახიობი ჰედი ლამარის და ჯინ ჰარლოუსგან. სცენარისტებს სურდათ რომ შეექმნათ სექსუალური გიმირი, რომელიც ბეტმენის ქალური ვარიანტი იქნებოდა და მდედრობითი სქესის მკითხველებსაც მიიზიდავდა. ამიტომ კეინმა და სცენარისტმა ბილ ფინგერმა შექმნეს ,,მეგობრული მტერი, რომელიც ჩადიოდა დანაშაულებს, მაგრამ ჰქონდა სასიყვარულო ინტერესი, ბეტმენის მიმართ.’’ ის იყო ბეტმენისთვის სასიყვარულო ინტერესის საგანი და ასევე გამოწვევა, დამნაშავე რომელიც უნდა გამოესწორებინა. ამავდორულად პერსონაჟი იყო გამორჩეული ბეტმენის სხვა მტრებისგან, როგორც ჯოკერი. ის არ ყოფილა მკვლელი.
ოქროს და ვერცხლის ასაკის ვერსიები
ქალი-კატას დებიუტი შედგა კომიქსში ბეტმენი #1, სადაც ის მისტიური ქურდი და ძვირფასი ქვების გამტაცებელი იყო. ისტორიის ბოლოს გაირკვა რომ ეს ქურდი ახალგაზრდა და მიმზიდველი ქალი იყო, რომელიც გადაცმული იყო მოხუცად. მისმა მიმზიდველობამ მოხიბლა ბეტმენი, რომელმაც ისტორიის ბოლოს მას გაქცევის საშუალება მისცა. ბეტმენის 2-ე ნომერში ქალი-კატა კვლავ გამოჩნდა, ისტორიაში, რომელშიც ჯოკერიც მონაწილეობდა. აქ მას ეკეთა ბეწვის ნიღაბი და კიდევ ერთხელ შეძლო გაქცევა ბეტმენისგან.
ბეტმენი #62-ში გაირკვა რომ ქალი-კატა იყო სტიუარდესა, რომელიც ამნეზიით იტანჯებოდა. ის დამნაშავე გახდა ავიაკატასტროფის შემდეგ, რომელსაც გადაურჩა მაგრამ დაეწყო მეხსიერების პრობლემები. ეს აღიარა მას შემდეგ რაც დაუპირისპირდა ბოროტმოქმედს, ბეტმენის გადასარჩენად, რადგან მას დევნიდნენ. კომიქს მამაცი და ყოჩაღის ერთ-ერთ ბოლო ნომერში ის აღიარებს რომ ამნეზიის ისტორია მოიგონდა, რადგან სურდა კრიმინალური ცხოვრებისგან განთავისუფლება. ბეტმენის 65-ე(ივნისი/ივლისი 1951წ.) და 69-ე (თებერვალი/მარტი 1952წ.) ნომრებში ქალი-კატა გამოჩნდა როგორც გამოსწორებული პერსონაჟი რომელიც ბეტმენის მხარეს იბრძოდა. ქალი-კატა კრიმინალურ ცხოვრებას დაუბრუნდა დეტექტივური კომიქსების 203-ე ნომერში.
ქალი-კატას დებიური, კომიქსების ვერცხლის ასაკში, შედგა კომიქსში სუპერმენის მეგობარი გოგო, ლოის ლეინი #70(1966წ. ნოემბერი.). შემდეგ კი კვლავ გამოჩნდა ბეტმენზე შექმნილ სხვადასხვა კომიქსებში.
1970-იანი წლების, რამდენიმე ისტორიაში ქალი-კატამ ჩაიდინა მკვლელობები, რაც არც მიწა-ერთის და მიწა-ორის ვერსიებში არ გაუკეთებია. ეს ისტორიები გამოცხადდა მიწა ბ-ს სიუჟეტებად, რომლებიც მიწა-ერთის და მიწა-ორის სიუჟეტებში, არაოფიციალურად ითვლებოდა.
თანამედროვე ისტორია
ქალი-კატას წარმოშობის ისტორია და ხასიათი თავიდან შექმნა სცენარისტმა ფრენკ მილერმა, კომიქსში ბეტმენი: წელი პირველი, რომელიც ასევე ბეტმენის ისტორიის განახლებაც იყო. სელინა კაილი მუშაობდა მეძავად, რომელსაც სურდა თავისი სუტინიორისგან(და ასევე ყოფილი შეყვარებულისგან) თავის დაღწევა. იმ მოვლენებმა რაც მის დას დაემართა სელინას გადააწყვეტინა საბრძოლო ხელოვენებას დაუფლებოდა. როდესაც თავისი ახალი კოსტიუმი პირველად გამოცადა გადაწყვიტა უარი ეთქვა მეძავობაზე ახალი ცხოვრება დაეწყო თავის მეგობარ ჰოლისთან ერთად. ჰოლი რობინსონი პატარა ბავშვი იყო როდესაც სელინამ ის შეიფარა.
კოსტიუმის გამოცდის შემდეგ სელინამ გადაწყვიტა ემოქმედა რობინ ჰუდის მსგავსად. ხოლო მას შემდეგ რაც რეალობაში ნახა ბეტმენის ბრძოლა, სელინას მოუვიდა იდეა რომ თუ შეიძლება აქ იყოს ,,ღამურა’’ რატომ არ შეიძლება იყოს ,,კატა’’?
ქალი-კატას (მეორე ტომის) 69-ე ნომერში გამოჩნდა მისი ბავშვობის დეტალები. მარია კაილი იყო დაცილებული მშობელი, რომლემაც კატებთან ცხოვრება არჩია და თავი მოიკლა როდესაც სელინა პატარა იყო. მისი ლოთი მამა ბრაიანი, სელინას ვერ იტანდა, რადგან დედამისს ჰგავდა. საბოლოოდ ის სასმელმა მოკლა. გადარჩენისთვის სელინა ქუჩაში ცხოვრობდა, სანამ არ დაიჭრა და ჯერ ბავშვთა სახლში და შემდეგ მოზარდთა კოლონიაში არ აღმოჩნდა ’’სელინამ გააცნობიერა, რამდენად სასტიკი შეიძლება იყოს სამყარო’’.
როცა 13 წლის იყო სელინამ გაიგო რომ ციხის მმართველს ის უკანონოდ ჰყავდა დაპატიმრებული. თავისი დანაშაულის დასაფარად მმართველმა სელინა ჩანთაში ჩასვა და მდინარეში ჩააგდო, რომ დამხრჩვალიყო (როგორც კატა). მან თავის დაღწევა შეძლო და კვლავ დაბრუნდა ობოლთა თავშესაფარში. სელინამ მოიძია დოკუმენტები რითაც ციხის ადმინისტრატორის დანაშაულები მტკიცდებოდა. მან დააშანტაჟა ციხის მმართველი, აიძულა ჩანაწერებიდან ამოეშალა სელინა კაილის სახელი, შემდეგ მოიპარა მისი ბრილიანტის ყელსაბამი და ობოლთა თავშესაფრიდანაც გაიქცა. მალე მან დაიწყო მეძავად მუშაობა ქალაქ გოთემში.
სერიებში ბეტმენი: ბენლი გამარჯვება და შემდეგ ბეტმენი: გრძელი ჰელოუინი, სელინა აღმოაჩენს მტკიცებულებებს რომ ის, მაფიის ბოსის კარმინ ფალკონეს შვილია. სელინას ფალკონეებთან კავშირის შესახებ ისტორია უკეთ გაირკვევა მინი-სეიაში ქალი-კატა: როდესაც რომში. სადაც სელინას მტკიცებულებები გაბათილდება.
სერიაში ბეტმენი: დუმილი, ქალი-კატა და ბეტმენი მცირე ხნით იმუშავებენ ერთად და დაამყარებენ რომანტიკულ ურთიერთობას. ბრიუს უეინი სელინას თავის ვინაობას გაუმხელს. ისინი ერთმანეთს დაშორდებიან მას შემდეგ რაც ბეტმენი მიხვდება რომ ეს ურთიერთობა გამოცანის და დუმილის მიერ იყო პროვოცირებული.
როგორც დედა
DC კომიქსების გლობალური მოვლენა დაუსრულებელი კრიზისის შემდეგ, სიუჟეტში ერთი წლის შემდეგ სელინა კაილმა უარი თქვა ყოფილიყო ქალი-კატა და მიატოვა ისტ ენდი. რადგანაც გააჩინა გოგო, სახელად ჰელენა. მიუხედავად იმისა რომ ისტორიაში ბავშვის მამის ვინაობა არ ჩანდა, ბეტმენმა სელინას დიდი დახმარება გაუწია და შესთავაზა უეინების მამულში გადასვლა. რაზეც სელინამ უარი უთხრა, რადგან სურდა ნორმალური ცხოვრებით ეცხოვრა შვილთან ერთად და უარი ეთქვა იმ საშიშროებებზე, რაც ქალი-კატად ყოფნის დროს ექნებოდა. როგორც მოგვიანებით გაირკვა ბავშვი სელინას ჰყავდა სემ ბრედლი უმცროსისგან.
ბეტმენმა სელინას დახმარება სთხოვა ამაზონების შეტების შეჩერებაში. როდესაც სელინა მას დაეხმარა, მიხვდა რომ მაინც ვერ შეძლებდა თავისი შვილისთვის პრობლემების არიდებას და გააშვილა. ერთ თვეში მან ზატანას სთხოვა რომ მისი მეხსიერებიდან წაეშალა მოგონებები ჰელენაზე და დაებრუნებინა მისთვის კრიმინალური აზროვნება. ზატანამ უარი უთხრა, გადაწყვიტა რომ დედის და ბავშვისთვისაც ეს ულმობელი განაჩენი იქნებოდა. ასევე ის ვერასოდეს შეძლებდა აღედგინა წაშლილი მეხსიერება. ქალი-კატა ვეღარ იქნებოდა კრიმინალი, ამიტომაც გადაწყვიტა შეერთებოდა ბეტმენის აუტსაიდერების გუნდს. მაგრამ მალევე მიატოვა ის როდესაც ბეტგერლმა ჩაანაცვლა.
ფლეშპოინტი
ფლეშპოინტის პარალელურ სამყაროში სელინა კაილი გახდა ორაკული მას შემდეგ რაც დაინვალიდდა. ის ასევე არის ტომას უეინის ფსიქოლოგი, რომელიც მას შვილის სკვდილისგან გამოწვეული სიბრაზის დათრგუნვაში ეხმარება.
ფილმები
thumb|[[ენ ჰეთეუეი როგორც ქალი-კატა, ფილმში ბნელი რაინდი: აღზევება. ]]*1992 წლის ფილმში ბეტმენი ბრუნდება, პერსონაჟი მიშელ პფაიფერმა განასახიერა. რეჟისორმა ტიმ ბარტონმა ქალი-კატას წარმოშობის ახალი ისტორია შექმნა. სელინა კაილი არის მოწყენილი, უიღბლო ქალი, რომელიც მუშაობს მექრთამე სამრეწველო მაგნატის, მაქს შრეკის მდივნად. როგორც კი ის გაიგებს რომ შრეკი აშენებს ქარხანას, რომელიც ჩუმად მოიპარავს გოთემის ელექტროენერგიას, შრეიკი მის მოკვლას შეეცდება და თავისი ოფისის ფანჯრიდან გადააგდებს. მკვდარ სელინას მისტიურად გააცოცხლებს კატების ჯგუფი. ამისშემდეგ ის გახდება ბოროტმოქმედი ქალი-კატა. ფილმში მას აქვს ცხრა სიცოცხლე, როგორც კატას. ამის წყალობით ის რამდენიმეჯერ გადაურჩება სიკვდილს. ქალი-კატა გაერთიანდება პინგვინთან რათა დაამარცხოს ბეტმენი. მას შეუყვარდება ბრიუს უეინი და გაიგებს მის საიდუმლო ვინაობას. ფინალში ქალი-კატა გადაწყვეტს შური იძიოს შრეკზე და მოაწყობს აფეთქებას, რომელშიც ორივე მოყვება, მაგრამ ბეტმენი მის გვამს ვერ იპოვნის. ფილმის ბოლოს აჩვენებენ ქალ-კატას, რომელიც ცაში უყურებს ბეტ-სიგნალს, რაც ადასტურებს რომ ის გადარჩა.
რესურსები ინტერნეტში
ქალი-კატას ვიკი