cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დავორ შუკერი
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
ეკონომიკური განვითარება
ეკონომიკური განვითარება — ეკონომიკის სრულყოფა, მისი ახალ თვისებრიობაში გადასვლა. ეკონომიკის, სამრეწველო ძალების, განათლების, მეცნიერების, კულტურის, ცხოვრების დონისა და ცხოვრების ხარისხობრივი და კაპიტალის ხარისხობრივი და სტრუქტურული დადებითი ცვლილებების გაფართოება.
ცნება ეკონომიკური განვითარება პრაქტიკაში ხშირად გაიგივებულია ცნებასთან „ეკონომიკური ზრდა“, რაც ნიშნავს ეკონომიკური მასშტაბების რაოდენობრივ გადიდებას. ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ განვითარებას შორის სიღრმისეული კავშირი არსებობს. ეკონომიური ზრდა განვითარების ერთ-ერთი არსებითი ფაქტორია, ხოლო, თავის მხრივ, ეკონომიკური განვითარება ქმნის ეკონომიკის რაოდენობრივი ზრდის განუსაზღვრელ პირობებს. თუმცა ეკონომიკური ზრდა შესაძლებელია ეკონომიკური განვითარების გარეშეც, მაგ., მაშინ, როდესაც წარმოების ფაქტორები ექსტენსიურად იზრდება. ეკონომიკური განვითარების არსებობაც შესაძლებელია ეკონომიკური ზრდის გარეშე, მ. შ. ეკონომიკური დაქვეითების პირობებშიც. ეკონომიკური განვითარება ნებისმიერი ეკონომიკური წყობისა და ნებისმიერი განვითარების დონის მქონე ქვეყნების თანმხლები მოვლენაა. მნიშვნელოვნად განსხვავებულია მხოლოდ მისი მიზნები და ამოცანები. ეკონომიკურ განვითარებას, საბოლოო ანგარიშით, უნდა მოჰყვეს საზოგადოების კეთილდღეობის ამაღლება, რაც გამოიხატება არა მხოლოდ ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლის ზრდით, არამედ მოსახლეობის ფენებს შორის შემოსავლების თანდათან გათანაბრებით.
ეკონომიკური განვითარების რაოდენობრივი გაზომვის მიზნით ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ეკნომიკური განვითარების ეკონომიკურ (მთლიანი შიდა პროდუქტი, სიღარიბის დონე, ჯინის კოეფიციენტი და სხვ.), სოციალურ (ადამიანის განვითარების ინდექსი, საშუალო და უმაღლესი განათლების დონის ხარისხი, დასაქმების დონე, გაზეთების რაოდენობა, ელექტროენერგიისა და სხვათა მოხმარება ერთ სულ მოსახლეზე, სიცოცხლის ხანგრძლივობა, შობადობის საერთო კოეფიციენტი, დემოკრატიული ინსტიტუტების სიმყარე და სხვ.) და თვისებრივი ცვლილებების (საკუთრების ფორმების ცვლილება, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა, საწარმოთა რესტრუქტურიზაცია, საწარმოთა პრივატიზება, საწარმოთა რეკონსტრუქცია-გადაიარაღება, ინსტიტუციური ცვლილებები, ინოვაციებზე გაწეული ინვესტიციების ხვედრითი წილი ინვესტიციების საერთო რაოდენობაში, მეცნიერულ განვითარებაზე გაწეული დანახარჯების ხვედრითი წილი მთლიან ეროვნულ პროდუქტში, განათლების დონე და სხვ.) გამომხატველ მაჩვენებლებს.
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა (Schlacht im Teutoburger Wald, Hermannsschlacht ან Varusschlacht) — სამხედრო დაპირისპირება რომის იმპერიის ლეგიონებსა და ძველ გერმანულ ტომებს შორის. რომაელი ისტორიკოსები ამ ბრძოლას აღწერდნენ, როგორც clades Variana (კლადის ვარიანა, ვარიანის კატასტროფა). ბრძოლა 9|ახ. წ. 9 წელს ტევტობურგის ტყეში გაიმართა.
ძველი გერმანული ტომების ალიანსი ჩაუსაფრდა, თავს დაესხა და გაანადგურა რომის იმპერიის სამი ლეგიონი (XVII, XVIII და XIX ლეგიონები) და კავალერია, პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსის მეთაურობით. ანტი-რომაულ ალიანსს ხელმძღვანელობდა არმინიუსი, ახალგაზრდა გერმანელი, რომელსაც რომის იმპერიის მოქალაქეობა ჰქონდა მიღებული, ასევე მიღებული ჰქონდა რომაული სამხედრო განათლება. ამგვარად მან შეძლო რომაელი მეთაურის მოტყუება და რომაული არმიის ტაქტიკური რეაგირების წინასწარ განჭვრეტა.
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (Храм Димитрия Ростовского) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოჩაკოვო-მატვეევის რაიონში. ტაძრის მისამართია გენერალ დოროხოვის ქუჩა № 17. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1757-1759 წლებში.
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა
ამ მარცხის შემდეგ, რომის იმპერიამ გერმანელთა წინააღმდეგ რამდენიმე წარმატებული კამპანია განახორციელა, რომაულმა არმიამ წლების მანძილზე აწარმოა რეიდები, თუმცა რომის იმპერიას მდინარე რაინის აღმოსავლეთით გერმანული ტერიტორიების დაპყრობა აღარასდროს უცდია. ტევტობურგის ტყეში გერმანელთა მიერ რომაული ლეგიონების დამარცხებამ, მომდევნო წლებში როგორც ძველი გერმანელების, ისე რომის იმპერიის ისტორიაზე დიდი ზეგავნელა იქონია. თანამედროვე ისტორიკოსები არმინიუსის გამარჯვებას განიხილავენ, როგორც „რომის უდიდეს დამარცხებას“, ეს ბრძოლა კი ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან და გადამწყვეტ ბრძოლად არის მიჩნეული.
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)
ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიმიტრი როსტოველის სახელზე.
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა
საფუძველი
მინიატიურა|304პქ|რუკაზე ნაჩვენებია პუბლიუს ვარუსის მარცხი რამაელების არმიას პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსი მეთაურობდა, დიდგვაროვანი და გამოცდილი სამთავრობო მოხელე, რომელიც ძვ. წ. 13 წელს რომის იმპერიის კონსულად აირჩიეს, მისი თანაკონსული კი ტიბერიუს კლავდიუს ნერონი იყო. პუბლიუსი წარმოშობით პატრიციების საგვარეულოდან იყო, აღსანიშნავია, რომ საგვარეულოს კავშირში ჰქონდა რომის იმპერიულ ოჯახთან. 6|ახ. წ. 6 წლის ზამთავრში პუბლიუსს ახალი პროვინციის გერმანიის კონსოლიდირება დაევალა. ამავე წელს, გაიუს სენტიუს სატურნინუსი და მარკუს აემილიუს ლეპიდუსი მეთაურობდნენ შეტევით ოპერაციას, სვებური ტომის მარკომანებისა და მათი მეფის მარობოდუსის წინააღმდეგ. მას შემდეგ, რაც ძვ. წ. 9 წელს დრუსუს I-თან დამარცხდნენ, მარკომანები ბოიების ტერიტორიაზე გადასახლდნენ და მარობოდუსის მეთაურობით ალიანსი ჩამოაყალიბეს, რომელშიც შედიოდნენ ჰერმუნდურები, კვადები, სემნონები, ლუგები, ზუმები, ბუტონები, მუგილონები, სიბინები და ლანგობარდები. ოპერაციაში მონაწილეობდა რომის მასიური არმია. რომაული არმია მოიცავდა 65 000 მზიმე ქვეით ლეგიონერს, 10 000 - 20 000 მხედარსა და მშვილდოსანს, 10 000 - 20 000 მშვიდობიან მოსახლეობას (13 ლეგიონი და მათი გარემოცვა, საერთო ჯამში დაახლოებით 100 000 ადამიანი).
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა
საფუძველი
4|ახ. წ. 4 წელს ტიბერიუსი გერმანიაში ილაშქრა, ქვემო გერმანიაში დაიმონა კანანეფატები, მდინარე ვეზერის ზემო ნაწილის მახლობლად ხატები, ხოლო ტევტობურგის ტყის სამხრეთით ბრუკტერები, ამის შემდეგ კი არმიას ვეზერის გაღმა წარუძღვა. თუმცა 6|ახ. წ. 6 წელს ილირიკუმის პროვინციაში აჯანყებამ იფეთქა, რომელმაც დაახლოებით ოთხ წელს გასტანა. ტიბერიუსი იძულებული გახდა მარობოდუსის წინააღმდეგ წამოწყებული კამპანია შეეწყვიტა და მარობოდუსი მეფედ ეღიარებინა. ამის შემდეგ, ტიბერიუსმა რვა ლეგიონი (VIII, XV, XX, XXI, XIII, XIV, XVI ლეგიონები და უცნობი ქვედანაყოფი ) ბალკანეთისკენ აჯანყების ჩასახშობად გაგზავნა.
ბალკანეთში აჯანყების ჩასახშობად რომაული ლეგიონების თითქმის ნახევარი გაიგზავნა, აღსანიშნავია, რომ აჯანყება მუდმივმა უყურადღებობამ, ენდემური საკვების უკმარისობამ, მაღალმა გადასახადებმა და გადასახადების ამკრეფთა მკაცრმა ქცევამ გამოიწვია. სამხედრო კამპანიას ტიბერიუსი და გერმანიკუსი მეთაურობდნენ, რომის ისტორიაში ეს აჯანყება ყველაზე რთული და ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა. აჯანყება იქამდე დაიწყო სანამ ვარუსს გერმანიის კონსოლიდირება დაევალებოდა. აჯანყება 9|ახ. წ. 9 წლამდე მიმდინარეობდა, მასში კი რომაული არმიის თითქმის ნახევარი მონაწილეობა. აქედან გამომდინარე, ვარუსს გერმანიაში რომის ძალაუფლების განსამტკიცებლად იმპერიის მრავალრიცხოვანი არმიიდან მხოლოდ მცირე ნაწილის, სამი ლეგიონის გამოყენება შეეძლო.
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)
ისტორია
საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა XX საუკუნის 20-იან წლებში, შემდეგ ისევ გახსნეს, მაგრამ საბოლოოდ დიდი სამამულო ომის დროს საბოლოოდ დაიხურა. ტაძრის შენობა გადააკეთეს ბოსტნეულის საწყობად. ეკლესიიდან უშედეგოდ ცდილობდნენ მხატვობის მოსპობას. გუმბათი ხელშეუხებელი დატოვეს, მას მხოლოდ ოქრო მოხსნეს. 1960 წელს ტაძარზე სარესტავრაციო სამუშაოები დაგეგმეს, მაგრამ სამუშაოები მხოლოდ 1972 წელს დაიწყო. ამ პერიოდში უკვე გაუქმებული იყო სასაფლაო ეკლესიის გარშემო. სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 1992 წელს. ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1992 წელს.
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა
საფუძველი
ვარუსის სახელი და მისი საქმეები კარგად იყო ცნობილი იმპერიის მიღმა, კარგად იყო ცნობილი ისიც, რომ ვარუსი მეამბოხეებს სასტიკად და დაუნდობლად ექცეოდა, ხშირად მათ ჯვარცმითაც სჯიდა. მიუხედავად იმისა, რომ ხალხს ვარუსის ეშინოდა, რომაულ სენატში იგი დიდი პატივისცემით სარგებლობდა. რაინზე ვარუსი სამ ლეგიონს XVII, XVIII და XIX ლეგიონებს მეთაურობდა. პუბლიუსამდე ამ ლეგიონებს გაიუს სენტიუს სატურნინუსი მეთაურობდა, რომელიც რომში დაბრუნდა, სადაც სადეკორაციო ტრიუმფით დააჯილდოვეს. რომაული არმიის სხვა ორი ლეგიონი მოგუნტიაკუმში (დღევანდელი მაინცი) მდებარე ციხეში იმყოფებოდა, ამ ორ ლეგიონს ვარუსის დისწული ლუციუს ნონიუს ასპრენასი და შესაძლოა ლუციუს არუნტიუსიც მეთაურობდა.
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
ტევტობურგის ტყის ბრძოლა
საფუძველი
ძვ. წ. 11 - 9 წლებში დრუსუს I-ის თავდასხმების შემდეგ, არმინიუსი და მისი ძმა ფლავიუსი, მათმა მამამ სეგირიმუს დამპყრობელმა ხარკის სახით რომში გაგზავნა. სეგირიმუსი ხერუსკების დიდგვაროვანთა ოჯახის წინამძღოლი იყო. მძევალად გაგზავნილმა არმინიუსმა ახალგაზრდობა რომში გაატარა, სადაც მან სამხედრო განათლება მიიღო და სამხედრო წოდება ეკვიტესიც (მხედარი) მიენიჭა. არმინიუსის რომში ყოფნის პერიოდში მამამისი, სეგირიმუსი სხვა გერმანელმა წინამძღოლებმა რომის მმართველობის აღიარების გამო მშიშრად სცნეს და გერმანული კანონის მიხედვით სიკვდილით დასაჯეს. ძვ. წ. 11 და ძვ. წ. 9 წლებს შორის გერმანულ ტომებში მტრული ურთიერთობები და დაპირისპირებები უფრო გაღრმავდა. სამხედრო მეთაურებს შორის სავაჭრო და პოლიტიკური ურტიერთობები გაუარესდა. პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი წერდა, რომ ხატები მტრულად იყვნენ განწყობილები, ტაციტუსის მიხედვით მათ ხერუსკებიც დაიმორჩილეს. ტაციტუსი ასევე წერდა, რომ 1|ახ. წ. 1 - 4 წლებში გერმანიაში არეულობა სუფევდა.
რომიდან დაბრუნების შემდეგ, არმინიუსი ვარუსის სანდო მრჩეველი გახდა, თუმცა საიდუმლოდ მან ალიანსი ჩამოაყალიბა გერმანულ ტომებს შორის, რომლებიც ტრადიციულად ერთმანეთის მტრები იყვნენ. ალიანში შედიოდნენ ხერუსკები, მარსები , ხატები , ბრუკტერები , ხავკები, სიგამბრები და სვებების დარჩენილი ნაწილები, რომლებიც ვოსგესის ბრძოლაში იულიუს კეისართან დამარცხდნენ. ვარუსის სისასტიკემ, დაუნდობლობამ და დაპყრობებმა ტომთა ლიდერები აღაშფოთა. არმინიუსმა ადვილად შეძლო რომის იმპერიისად სიძულვილით აღვსილი და დეზორგანიზებული ტომების გაერთიანება.
სანამ ვარუსი ზაფხულის ბანაკიდან (მდინარე ვეზერის დასავლეთიდან) ზამთრის შტაბისკენ (მდინარე რაინთან) გადაადგილდებოდა, მას ახალი ანგარიში ჩააბარეს და ადგილობრივი აჯანყების შესახებ აცნობეს, რეალურად კი ანგარიში არმინიუსის მიერ იყო შეთხზული. ედვარდ შეფარდ კრისი წერს, რომ „ანგარიშში შემთხვევა ისე იყო აღწერილი, რომ ვარუსის სწრაფ რეაგირებას და აჯანყების ადგილას მის დაუყოვნებლივ მისვლას საჭიროებდა, ვარუსს არც კი უფიქრია, რომ არმინიუსი მახეს უგებდა, რადგან მას კვლავ ერთგულ მსახურად მიიჩნევდა.“
ვარუსმა ამბოხის დაუყოვნებლივ ჩახშობა გადაწყვიტა, აჯანყების ადგილზე სწრაფად მისვლის მიზნით რომაელთათვის უცნობი გზით წასვლა გადაწყვიტა. ვარუსს არმინიუსიც თან ახლდა. არმინიუსმა ვარუსი იმ გზით წაიყვანა რომელიც ჩასაფრებისთვის, შემდგომ კი თავდასხმისთვის ყველაზე ხელსაყრელი იყო. ერთ-ერთმა ხერუსკელმა დიდგვაროვანმა, სეგესტესმა, სეგიმერუსის ძმამ და არმინიუსის სიმამრმა, რომელიც მისდამი ცუდად იყო განწყობილი, ბრძოლის წინა ღამეს, ვარუსს არმინიუსის დაკავება ურჩია და გააფრთხილა რომ არმინიუსი გერმანული ტომების წინამძღოლებთან ერთად აჯანყებას გეგმავდა. ვარუსმა მისი გაფრთხილება უარყო და სეგესტესის ამგვარი საქციელი მისი და არმინიუსის პირად უთანხმოებას მიაწერა. არმინიუსი ყველას თავს აჩვენებდა, რომ რომაულ კამპანიას მხარს უჭერდა. თუმცა, როგორც კი საშუალება მიეცი გერმანული ძალებით რომაულ გარნიზონს გარს შემოერტყა და რომაელებს თავს დაესხა.
ბოლო არქეოლოგიური აღმოჩენების თანახმად ბრძოლა კალკრისეს ბრცვთან ოსნაბრიუკში, ქვემო საქსონიაში მოხდა. რომაელები ჩრდილო-დასავლეთით მარშირებდენენ. მარშირება დღევანდელი დეტმოლდიდან დაიწყეს, ოსნაბრიუკის აღმოსავლეთი გაიარეს და ბანაკი გაშალეს, სადაც მოგვიანებით თავდასმა მოხდა.
შედეგი
რომაელმა ისტორიკოსმა ტრანკვილუსმა ოქტავიანე ავგუსტუსის რეაქცია 12 კეისარის ცხოვრებაში აღწერა, მისი თქმით ვარუსისა და სამი ლეგიონის მარცხმა ავგუსტუსი იმდენად გააბრაზა, რომ თავს სასახლის კედლებს ურტყავდა და ყვირილით იმედორებდა:
ამ მარცხის შემდეგ რომაელებს XVII და XIX ლეგიონები აღარ აღუდგენიათ. მოგვიანებით იმპერატორ ნერონის ბრძანებით კვლავ აღადგინეს XVIII ლეგიონი, თუმცა ვესპასიანეს ბრძანებით იგი კვლავ გაუქმდა. ასევე არ აღდგენილა XXII ლეგიონიც, იუდეაში ახ. წ. 132 - 136 წლებში მიმდინარე აჯანყებისას მიღებული მძიმე დანაკარგების გამო. რომის ისტორიაში სხვა ლეგიონებისგან განხვავებით, ეს ოთხი ლეგიონი აღარ აღდგენილა, მათი ნუმერაცია მოგვიანებით შექმნილ ლეგიონებში აღარ გამოუყენებიათ.
მოპოვებული გამარჯვების შემდეგ არმინიუსმა ვარუსის მოკვეთილი თავი მარობოდუსს, მარკომანების მეფეს, გერმანელთა კიდევ ერთ ძლიერ მმართველს გაუგზავნა და ანტი-რომაული ალიანსის შექმნა შესთავაზა. თუმცა მარობოდუსმა ვარუსის თავი რომში გაგზავნა და მომდევნო ომებში ნეიტრალიტეტი შეინარჩუნა. მარობოდუსის ამ საქციელის შემდეგ დაუსრულებელი ომი დაიწყო ორ გერმანელს ლიდერს შორის.
გერმანული ნაციონალიზმი
მინიატიურა|304პქ|[[არმინიუსის მონუმენტები]] ისტორია ძველ გერმანელთა გამარჯვების შესახებ კარგად გახდა ცნობილი, XV საუკუნეში, მას შემდეგ რაც შესაძლებელი გახდა ტაციტუსის ისტორიების აღდგენა. ამი შემდეგ არმინიუსი, დღეისათვის აგრეთვე ცნობილი როგორც „ჰერმანი“ („არმინის“ არასწორი თარგმანი, რომელსაც ხშირად არასწორად იყენებდა (წერდა) მარტინ ლუთერი), პანგერმანიზმის სიმბოლო გახდა. ტევტობურგის ტყის ბრძოლა იქცა იმ შეტაკებად, რომელმაც საბოლოოდ დაასრულა რომის იმპერიის შეჭრა ჩრდილოეთი ევროპაში. ეს ცნება განსაკუთრებით პოპულარული XIX საუკუნეში გახდა, როდესაც ცნება ჩამოყალიბდა და გარდაიქმნა გერმანული ნაციონალიზმის მითოლოგიის განუყრელ ნაწილად.
1808 წელს, გერმანელმა მწერალმა და დრამატურგმა ჰაინრიხ ფონ კლაისტმა დაწერა დრამა სახელწოდებით ჰერმანის ბრძოლა (Die Hermannsschlacht), მიუხედავად იმისა, რომ ოკუპირების პერიოდში მისი შესრულება შეუძლებელი იყო, დრამამ მაინც შეძლო ანტი-ნაპოლეონური გრძნობის გამოწვევა. 1847 წელს, იოზეფ ვიქტორ ფონ შეფელმა დაწერა ლეგენდარული სიმღერა („Als die Römer frech geworden“), რომელიც ზომიერი იუმორით მოგვითხრობს ბრძოლის შესახებ. ტექსტის ასლები დატანილია (გრავირებული) არმინიუსის მონუმენტთან დაკავშირებულ სუვენირებზე.
ბრძოლამ დიდი ზეგავლენა მოახდინა XIX საუკუნეში გაღვივებულ გერმანულ ნაციონალიზმზე. იმ პერიოდში გერმანელები ჯერ კიდევ დაყოფილები იყვნენ სხვადასხვა სახელმწიფოებად, მათი საერთო წინაპრების ძველი გერმანული ტომების მსგავსად. ნაპოლეონისეული საფრანგეთი და ავსტო-უნგრეთი კი დამპყრობელი რომის იმპერიები იყვნენ, რომლებსაც გერმანელთა შთანთქმა სურდათ.
სქოლიო
კატეგორია:ტევტობურგის ტყის ბრძოლა კატეგორია:ძველი გერმანელების ისტორია კატეგორია:რომის იმპერიის ბრძოლები კატეგორია:ძველი გერმანელების ბრძოლები კატეგორია:გერმანიის სამხედრო ისტორია კატეგორია:ვიინის ფერდობი კატეგორია:9 რომის იმპერიაში კატეგორია:I საუკუნის კონფლიქტები კატეგორია:I საუკუნე რომის იმპერიაში
აბდულა-ხან II
აბდულა-ხან II, აბდულა-ხან იბნ ისქანდარი (Abdulla II; დ. 1534 — გ. 1598) — უზბეკთა ხანი (1583 წლიდან) შაიბანიდების დინასტიისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1534 კატეგორია:გარდაცვლილი 1598 კატეგორია:უზბეკეთის ხანები
ციკლოჰექსანი
მინი|ციკლოჰექსანი ციკლოჰექსანი ჰექსამეთილენი, ჰექსაჰიდრობენზოლი — აციკლური რიგის ნაჯერი ნახშირწყალბადი. ზოგადი ფორმულაა C6H12.
ქიმიური და ფიზიკური თვისებები
ციკლოჰექსანი არის უფერული სითხე, აქვს დამახასიათებელი სუნი. სიმკვრივეა 778 კგ/მ³. წყალში უხსნადია, ხსნადია ორგანულ გამხსნელებში. შედის ნავთობის შემადგენლობაში.
მიღება
მრეწველობაში ციკლოჰექსანს იღებენ ბენზოლის კატალიზური ჰიდრირებით. იყენებენ ციკლოჰექსანოლის, ციკლოჰექსანონის, ნიტროციკლოჰექსანის, ციკლოჰექსანოქსიმისა და სხვ. მისაღებად, რომლებიც მნიშვნელოვანი პროდუქტებია კაპროლაქტამის, ადიპინმჟავასა და სხვ. წარმოებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ალკანები კატეგორია:ციკლოალკანები კატეგორია:ნახშირწყალბადები კატეგორია:ორგანული ქიმია
კამპოტის ზოოპარკი
კამპოტის ზოოპარკი — ზოოპარკი კამბოჯის ქალაქ კამპოტიდან 10 კმ-ში. იგი 1999 წელს დაარსდა და 2000 წელს სენატორმა ნჰიმ ვანდამ გახსნა, რომელმაც 2014 წელს მიისაკუთრა ის და მასთან ერთად ბაიაპის ზოოპარკი, პრეი-ვენგის პროვინციის კამჩაი მეარის რაიონში. კამპოტის ზოოპარკის ფართობი 23 ჰექტარია, რის გამოც იგი სიდიდით მეორე ზოოპარკია კამბოჯაში.
2006 წელს, ზოოპარკში ცხოვრობდა 52 სახეობის 150-ზე მეტი ცხოველი, რასაც შემდეგ დაემატა ოთხი ბეჰემოთი, ოთხი ზებრა და რამდენიმე სირაქლემა. 2011 წელს, კამპოტის ზოოპარკი თანამშრომლობდა ფნომ-ტამაოს ბუნების დაცვისა და გადარჩენის ცენტრთან, რათა გაეუმჯობესებინათ ცხოველთა ვოლიერები.
სქოლიო
კატეგორია:კამბოჯის ზოოპარკები
შალვა ხაჩიძე
შალვა გერასიმეს ძე ხაჩიძე (დ. 26 ნოემბერი, 1908, წაღვერი — გ. 1 აგვისტო, 1976, თბილისი) — ქართველი ჰიგიენისტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1965). მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1969).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1908 წლის 26 ნოემბერს დაბა წაღვერში, გერასიმე და აგრაფინე (გელაშვილი) ხაჩიძეების ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის I სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარულ-ჰიგიენური ფაკულტეტი 1932 წელს. 1938-1939 წლებში იყო თბილისში სანიტარიისა და ჰიგიენის ინსტიტუტის დირექტორი. 1939-1941 წლებში თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის კომუნალური ჰიგიენის კათედრის გამგე. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში კაპიტანის რანგში. 1945 წლიდან გარდაცვალებამდე სანიტარიისა და ჰიგიენის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა კომუნალური ჰიგიენის განყოფილებას. იგი ძირითადად შეისწავლიდა საქართველოს მდებარეობისა და შავი ზღვის სანაპიროების გაბინძურების, ღია წყალსატევეების თვითგაწმენდის საკითხებს, საქართველოს ნიადაგქვეშა რესურსების სანიტარულ მდგომარეობას და სხვა. 1949 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1961 წელს — სადოქტორო დისერტაცია. 1965 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება, ხოლო 1969 წელს საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა და მონოგრაფია. დაჯილდოებულია მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1976 კატეგორია:ქართველი ჰიგიენისტები კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები შალვა
დონბასის ომი
ომი დონბასში — შეიარაღებული კონფლიქტი უკრაინის დონბასის რეგიონში, უფრო ფართო რუსულ-უკრაინული ომის შემადგენელი ნაწილი. დაიწყო 2014 წლის 6 აპრილს, დონეცკისა და ლუგანსკის ოლქებში, ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ომები კატეგორია:უკრაინის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:რუსეთ-უკრაინის ომი
ჟოზე დე ანშიეტა
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჟოზე დე ანშიეტა
ჟოზე დე ანშიეტა ან ხოსე დე ანხიეტა ლიარენა, (José de Anchieta, José de Anchieta Llarena; 19 მარტი 1534, სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა, კანარის კუნძულები — 9 ივნისი 1597, ანშიეტა, ბრაზილია) — იეზუიტი მისიონერი კანარის კუნძულებიდან, ერთ-ერთი უმსხვილესი ფიგურა კოლონიალური ბრაზილიის ისტორიასა და კულტურაში პორტუგალიელების მიერ მისი აღმოჩენიდან პირველი ასწლეულის განმავლობაში. ქალაქების სან-პაულუსა (1554 წლის 25 იანვარი) და რიო-დე-ჟანეიროს (1565 წლის 1 მარტი) დაარსების მონაწილე. მწერალი და პოეტი, ბრაზილიის ლიტერატურის აღიარებული ფუძემდებელი. შეადგინა ენა ტუპის პირველი გრამატიკა. ბრაზილიელი ინდიელების გაქრისტიანებაში შეტანილი უდიდესი წვლილისთვის მიიღო ზედწოდება „ბრაზილიის მოციქული“; კათოლიკურმა ეკლესიამ იგი დალოცა (1980). ანშიეტის დღე (9 ივნისი) ბრაზილიაში 1965 წლიდან აღინიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული.
მის სახელს ატარებს ორი ბრაზილიური ქალაქი — ერთი შტატ ესპირიტუ-სანტუში (ყოფილი რერიტიბა), მეორე — შტატ სანტა-კატარინაში. 2014 წლის 3 აპრილს იგი პაპ ფრანცისკეს მიერ იქნა კანონიზირებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1534 კატეგორია:გარდაცვლილი 1597 კატეგორია:ბრაზილიის ისტორია კატეგორია:მისიონერები კატეგორია:კონკისტადორები კატეგორია:ესპანელი მწერლები კატეგორია:ბრაზილიელი მემატიანეები კატეგორია:ბრაზილიელი მწერლები კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:ბრაზილიელი გეოგრაფები კატეგორია:იეზუიტები კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები კატეგორია:XVI საუკუნის ესპანელი მწერლები კატეგორია:კოიმბრის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:მწერლები კანარის კუნძულებიდან კატეგორია:ბრაზილიელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XVI საუკუნის მამაკაცი მწერლები
ალანთა სამეფო
ალანთა სამეფო — შუა საუკუნეების მომთაბარე ირანული მოდგმის ტომთა, „ ალან-ოვსთა“ (პროტო– ოსების)       სამეფო. მდებარეობდა იმიერკავკასიაში და მოიცავდა ჩერქეზეთსა და თანამედროვე ოსეთს (რუსეთი). ჩამოყალიბდა IX საუკუნეში ხაზართა სახაკანოსგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შედეგად, დაქვეითდა მონღოლთა ლაშქრობებისას (1238–1239) და საბოლოოდ განადგურდა თემურლენგის (1370–1405) დამანგრეველი ლაშქრობების შედეგად. დედაქალაქი მდებარეობდა მაგასში. სამეფოზე გადიოდა უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო გზა, რომელიც სამხრეთიდან დარიალის ხეობის გავლით ჩრდილოეთით მიემართებოდა. სამეფომ ზენიტს XI საუკუნეში, დურღულელის მეფობისას მიაღწია.
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ყანდაურაში, ძეგლი თარიღდება XIX საუკუნის ბოლოთი.
ალანთა სამეფო
ისტორია
ალან-ოვსები ირანულად მოსაუბრე სკვითო-სარმატების შთამომავლებად ითვლებიან. ისინი ჰუნების შემოსევების დროს ორ ჯგუფად გაიყვნენ, რომელთაგან ერთ-ერთი დასავლეთ ევროპაში გადასახლდა, ხოლო მეორე კავკასიაში დარჩა. კავკასიელი ოვსები ძირითადად იმიერკავკასიის ვაკიან ტერიტორიაზე სახლობდნენ და მათი განსახლების არეალი მდ. ყუბანიდან დარიალის ხეობამდე ვრცელდებოდა.
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია, აღმოსალვეთ მხარე დასრულებულია საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ერთი ნაწილი, გეგმის სწორკუთხედის ნაწილშია, ხოლო მეორე მაწილი გამოშვერილია. ეკლესიის ძირითადი ნაწილისგან მოკლე ფრთებითაა გამოყოფილი საკურთხევლის შვერილი, და გადახურულია დამოუკიდებელი კონუსისებრი სახურავით, ეკლესიის სიგრძე (საკურთხევლის ჩათვლით) 13,9 მეტრია, ხოლო სიგანე 7,6 მეტრი.
ალანთა სამეფო
ხაზართა ვასალი
VIII საუკუნეში არაბულ-ბიზანტიურ და ხაზარეთ-არაბეთის ომების დროს ალანია მნიშვნელოვან ბუფერულ ტერიტორიას წარმოადგენდა. თეოფანე აღმსარებელის ცნობები მნიშვნელოვან ინფორმაცის შეიცავს ლეონ ისავრიელის (შემდეგ ლეონ III) ალანიაში მისიის შესახებ, რომლის თანახმადაც ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანე II-მ (685–695; 705–711) ლეონს ალანების მოსასყიდად დიდი თანხა გადასცა, რის სანაცვლოდაც ალანებს აბაზგებთან უნდა შეეწყვიტათ „უძველესი მეგობრობა“ და მათ თავს დასხმოდნენ, რადგან აბაზგები ომაიანთა ხალიფას ვალიდ I-ს (705–715) დაუკავშირდნენ. ალანებმა აასრულეს იუსტინიანეს ჩანაფიქრი და აბაზგებს დაესხნენ თავს.
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
შენობის ასაშენებლად გამოყენებულია რიყის ქვა, ნატეხი ქვა და აგური. ძირითადად რიყის ქვითაა გამოყვანილი გარეთა კედლები, აქ ქვები შერჩეულია და თარაზულ რიგებადაა დაწყობილი. საკურთხევლის შვერილის წყობა აგურით ნაწყობი რიგების შუალედებითაა გამოწყობილი. აგური ასევე გამოყენებულია გარეთა კუთხეებში, სადაც აგურებს მოზრდილი რიყის ქვები ენაცვლებათ. თითოეული კუთხის ბოლო ნაწილში თითო საფლავის ლოდია ჩართული. ძველად ყველა კედელი შელესილი იყო, თუმცა დღემდე ნალესობა მხოლოდ სამხრეთ კედელზეა შემორჩენილი.
ალანთა სამეფო
ხაზართა ვასალი
როდესაც ლეონ III იმპერატორად ეკურთხა, ალანაიში უმარ II-ის (717–720) ლაშქარი შეიჭრა. ხაზართა ბელადი ბარჯილი ალანთა დასახმარებლად გამოემართა და 722 წელს ალან-ხაზარულმა გაერთიანებულმა არმიამ არაბი გენერალი ტაბიტ ალ-ნაჰრანი დაამარცხა. ამ პერიოდიდან ხაზარები ალანიაში იწყებენ შხიმარის და სხვა ციხესიმაგრეების აღმართვას. 728 წელს იბნ მასლამამ გადალახა დარიალის ხეობა და ააოხრა ალანია. რვა წლის შემდეგ მურვან ყრუმაც ილაშქრა ალანიაში და მიწასთან გაასწორა ციხე-სიმაგრეები.
არაბთა გაუთავებელი ლაშქრობის წინააღმდეგ გაერთიანებული ალანურ-ხაზარული კავშირი, მოგვიანებით ალანთა ხაზართა მიმართ მორჩილებაში გადაიზარდა. ისინი ხაზართა მოკავშირეებად რჩებოდნენ მთელი IX საუკუნეების განმავლობაში და ბენჟამინ ხაკანის მმართველობის დროს მხარს უჭერდნენ ბიზანტიელთა წინააღმდეგ ლაშქრობებში. ანონომური ავტორის ცნობით, შეხტერის წერილების თანახმად, ამ პერიოდში ბევრი ალან-ოვსი იუდაიზმზე მოექცა.
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
ეკლესიაში შესასვლელი ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდანაა. ეკლესიის თავდაპირველი შესასვლელი ჩრდილოეთიდან იყო, ის აგურითაა აშენებული და შეისრული თაღითაა გადახურული. დასავლეთ შესასვლელი 2010 წელს მოეწყო ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ჩატარებული თვითნებური სარესტავრაციო სამუშაოებისას, ამავე დროს აღადგინეს ეკლესიის კამარა, დასავლეთ კედლის დიდი ნაწილი და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე. ეკლესია შიგნიდან გაჟით შელესეს შელესეს. ორივე შესასვლელის წინ ააგეს ოთხკუთხა კარიბჟე და ეკლესია სრულიად გადახურეს ბრტყელი კრამიტით.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
IX საუკუნის ბოლოს ალან-ოვსებმა ხაზარებისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვეს. X საუკუნეში ოვსები ბიზანტიის იმპერიის გავლენის ქვეშ ექცევიან, რისი წინაპირობაც აფხაზთა მეფის, კონსტანტინე III-ის (893–922) ოვსეთში გააქტიურება იყო, ამ უკანასკნელმა კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ნიკოლოზ მისტიკოსის (901–925) დავალებით ოვსები ქრისტიანობაზე მოაქცია. ოვსების მოქცევა დოკუმენტირებულია მისტიკოსის მინაწერებში ადგილობრივი ეპისკოპოსის პეტრეს მიმართ, რომელიც აქ გიორგი II-ის (922–957) ძალისხმევით დაინიშნა.
იბნ რუსთა, რომლის თხზულება 903–913 წლებშია დაწერილი, შემდეგს წერს:
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
გრძლივ კედლებზე ორ-ორი ორსაფეხურიანი პალასტრია. პილასტრების წინა საფეხურზე კამარის საბრჯენი თაღებია გადაყვანილი, გვერდებს კი კედლის თაღები ეყრდნობა. პილასტრია სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეშიც, რომელზეც დასავლეთ კედლის მიმდებარე თაღი იყო გადაყვანილი. თითოეული პალისტრი დაგვირგვინებულია მარტივი პროფილის კაპიტელით. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი სწორკუთხა სარკმელია, რომელთა გარეთა ღიობები 2010 წლის რესტავრაციისას დაუნგრევიათ.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
ბიზანტია-ხაზარეთის ომის დროს 913-914 წლებში ოვსები ხაზარებს მიემხრნენ და დიდი როლი ითამაშეს ბიზანტიის ჯარების განადგურებაში. მაგრამ დაახლოებით 932 წელს ბიზანტიელთა მიერ შეგულიანებული ოვსები შეესივნენ ხაზარებს. ამ ომებში ოვსები დამარცხდნენ და მათი მეფე ტყვეობაში ჩავარდა. სწორედ ამ პერიოდიდან, როგორც მუსლიმანური წყაროების იტყობინებიან, როგორიც არი ალ-მასუდი (943/956), ალანებმა მიატოვეს ქრისტიანობა და განდევნეს ბიზანტიელი მისიონერები და საეკლესიო პირები.
ზემო ყანდაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
ალ-მასუდის ცნობებით:
ადამონ ნიხასი
ადამონ ნიხასი (Адамон Ныхас (АН), Адæмон Ныхас) — სეპარატიზმის ხელშემწყობი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაცია სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, შექმნილი 1988 წლის ნოემბერში.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
ის ასევე დასძენს:
ადამონ ნიხასი
ისტორია
ორგანიზაციის ისტორია დაიწყო სტუდენტური კლუბი „ნიხასით“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სამხრეთ ოსეთის სახელმწიფო პედინსტიტუტის ენათმეცნიერი ზ. ბიტარტი. 1988 წლის ნოემბერში გამოქვეყნდა „ქართული ენის სახელმწიფო პროგრამის პროექტი“, რომელიც ითვალისწინებდა ქართული ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვას საქართველოს სსრ-ს მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის აფხაზეთის ასსრ-სა და სამხრეთ ოსეთის აო-ს ტერიტორიაზე. საქართველოს სსრ-ში აღნიშნული პროექტის აქტიური განხილვა გახდა იმის მიზეზი, რომ 1988 წლის ნოემბერ-დეკემბერში შეიქმნა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაციები: აფხაზეთში „აიდგილარა“, ხოლო სამხრეთ ოსეთის აო-ში „ადამონ ნიხასი“. მას შემდეგ რაც „ადამონ ნიხასის“ სათავეში ჩაუდგა ამავე ინსტიტუტის ლექტორი ალან ჩოჩიევი, ორგანიზაციამ მეტწილად დაიწყო პოლიტიკური მოთხოვნების წამოყენება.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
ალ-მასუდისვე თანახმად ოვსთა და სარირის მეფეთა შორის „არსებობს ქორწინებითი კავშირები, რამდენადაც თითოეული მათგანი მეორის დაზედ დაქორწინდა. დინასტიური ქორწინებებით იყვნენ დაკავშირებული ოვსთა მმართველები ბიზანტიასთანაც. სარირის, ალანებსა და ადიღებს გარდა მასუდი მოიხსენიებს კავკასიაში მოსახლე რამდენიმე ხალხს: ქართველებს, აფხაზებს, სანარებსა და ხაზარებს.
ადამონ ნიხასი
ისტორია
1989 წლის 15 აგვისტოს გამოიცა საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილება ქართული ენის სახელმწიფო პროგრამის შესახებ, რაც გულისხმობდა ქართული ენის გავრცელებას საქართველოს სსრ-ს მთელ ტერიტორიაზე. ამიტომ „ნიხასი“ გახდა საპროტესტო განწყობის ცენტრი, რომელშიც ჩართული იყო არა მარტო ინსტიტუტი, არამედ ზოგადად სამხრეთ ოსეთის აო-ს საზოგადოების წარმომადგენლებიც.
ოქტომბრიდან „ადამონ ნიხასმა“, გამართა პირველ მიტინგი, რომლის საბაბი გახდა ქართული ენის სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცება.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
ბიზანტიის იმპერატორი კონსტანტინე VII პორფიროგენეტი (913–959) საკუთარ ნაშრომ „ De Administrando Imperio “-ს X თავში ხაზარებზე საუბრობს და ერთგან აღნიშნავს:
ადამონ ნიხასი
ისტორია
10 ნოემბერს, ქართული ენის სახელმწიფო პროგრამის საპასუხოდ შედგა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის მეოცე მოწვევის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს სესია, რომელზედაც განხილული იყო შემდეგი საკითხები: საოლქო საბჭოს აღმასკომის თავჯდომარის შესახებ; ოსური ენის ავტონომიური ოლქის სახელმწიფო ენად გამოცხადებისა და სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის სტატუსის ცვლილების შესახებ. გადაწყვეტილება სესიის 10 ნოემბერს მოწვევის შესახებ საოლქო საბჭოს აღმასკომმა მიიღო 9 ნოემბერს ორგანიზაცია „ადამონ ნიხასის“ წარმომადგენელთა მუქარით და ზეგავლენით. ოლქის პროკურორის პროტესტის საფუძველზე საოლქო საბჭოს აღმასკომმა გააუქმა აღნიშნული გადაწყვეტილება, როგორც კანონსაწინააღმდეგო და სესიის მოწვევის დღედ განსაზღვრა 25 ნოემბერი. მიუხედავად აღნიშნულისა „ადამონ ნიხასის“ აქტიური ზემოქმედებით სესია მაინც გაიმართა 10 ნოემბერს. სესია ჩატარდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შესახებ კანონის მეორმოცე მუხლის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით, რომლის თანახმად სესიის ჩატარების დრო, ადგილი, აგრეთვე განსხილველად შესატანი საკითხები საოლქო საბჭოს აღმასკომს დეპუტატებისა და მოსახლეობისათვის ორი კვირით ადრე მაინც უნდა ეცნობინებინა, მით უმეტეს, როდესაც სესიაზე წყდებოდა ავტონომიური ოლქის მეტად მნიშვნელოვანი საკითხი.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
XI თავში „ხერსონისა და ბოსფორის ციხე-სიმაგრეების შესახებ“ ვკითხულობთ:
ადამონ ნიხასი
ისტორია
23 ნოემბერს დაიგეგმა ქართველი საზოგადოებრიობის მშვიდობიანი მიტინგი ცხინვალში, თუმცა ოსი საზოგადოებრიობის წარმომადგენლები მოითხოვდნენ მიტინგის გადადებას. ცხინვალის ქართველი მოსახლეობის მოთხოვნითა და თხოვნით მიტინგი არ გადაიდო. 23 ნოემბერს 15 ათასი ქართველი ცხინვალისკენ დაიძრა. ქალაქის მისადგომებთან მათ გზა გადაუღობეს ოსმა შეიარაღებულმა პირებმა და საბჭოთა არმიის მე-8 პოლკის სამხედროებმა. შეტაკებას მოჰყვა პირველი მსხვერპლი: დაიღუპა 6 ადამიანი, 27-მა მიიღო ცეცხლსასროლი ჭრილობა და 140 მოათავსეს საავადმყოფოში.
ალანთა სამეფო
დამოუკიდებლობა და გაქრისტიანება
ხაზართა ხაკანის, აარონის ვაჟი დაქორწინდა ოვსთა მეფის ქალიშვილზე, რის შემდეგაც ოვსები ხაზართა ქვეშევრდომებად ითვლებოდნენ იქამდე, სანამ 960-იან წლებში ხაზართა სახაკანო განადგურდებოდა. თვით ხაზარები ასე აფასებდნენ ალანებს: „ალანთა სამეფო ყველა ხალხზე ძლიერი და მტკიცეა, რომლებიც კი ჩვენს ირგვლივ ცხოვრობენ“.
ადამონ ნიხასი
ისტორია
1990 წლის ზაფხულში მომავალი საპარლამენტო არჩევნების წინ საქართველოს უმაღლესმა საბჭომ მიიღო საარჩევნო კანონი, რომელიც რეგიონალურ პარტიებს უკრძალავდა არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას. ოსური მხარის მიერ ეს ნაბიჯი შეფასდა, როგორც „ადემონ ნიხასის“ წინააღმდეგ მიმართული ქმედება.
ალანთა სამეფო
გვვიანი პერიოდი
ხაზართა დამხობის შემდეგ, ოვსები გარკვეულ დროის განმავლობაში ფლობდნენ თერგის ველებს. მაგრამ უკვე XI საუკუნის შუახანებში ყივჩაყები ჩნდებიან, და ალანებმა კვლავ დაიხიეს თერგიდან, რომელიც გახდა საზღვარი მათსა და ყივჩაღებს შორის. ალანი მეფეები მომთაბარეებისგან მომავალი (პაჭანიკები და ყივჩაყები) საფრთხის ასარიდებლად, ბიზანტიელ და ქართველ მეფე-მთავრებს უკავშირდებოდნენ. იოანე სკილიცეს თანახმად, როცა საქართველოს მეფე, გიორგი I (1014–1027) გარდაიცვალა, მის მეორე ცოლლს ალდეს იმპერატორმა რომანოზ III-მ (1028–1034) ანაკოფიის ზღვისპირა სამფლობელო უბოძა. ეს მოხდა 1033 წელს, როდესაც ოვსთა და რუსთა გაერთიანებულმა რაზმებმა ააოხრა შირვანის სანაპირო. ოვსები არ არიან მოხსენიებული აღმოსავლურ სლავურ წყაროებში, მაგრამ არქეოლოგიური გათხრები მიგვანიშნებენ, რომ არსებობდა სავაჭრო კონტაქტი ალანებსა და ტმუტარაკანის „რუსულ“ სამთავროს შორის. 1041 წლით დათარიღებული საფლავის ქვა რუსული წარწრებით აღმოჩენილია მდ. დიდ იეგორლიკთან (თან. სტავროპოლის მხარე), ოვსეთის ჩრდილოეთით. ორი რუსული ჯვარი, რომელიც თარიღდება დაახლ. 1200 წლით არქეოლოგების მიერ აღმოჩენილ იქნა არხიზში, რომელიც შუა საუკუნეებში ოვსეთის ცენტრალურ ნაწილად ითვლებოდა.
ადამონ ნიხასი
ისტორია
სექტემბერში გამოცხადდა სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის საბჭოთა დემოკრატიული რესპუბლიკა, ხოლო დეკემბერში ჩატარდა რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები. ახლადარჩეული სეპარატისტული რესპუბლიკის პარლამენტი უმთავრესად დაკომპლექტდა “ადამონ ნიხასის“ წევრებით. სწორედ მაშინ დაიწყო ორგანიზაციის რიგების შეთხელება და მალევე დაიშალა.
ალანთა სამეფო
გვვიანი პერიოდი
XII საუკუნის არაბი ისტორიკოსის და გეოგრაფის ალ-ჰამავი იაკუთის ცნობით ის ალ-ლანი-ის შესახებ წერს:
ადამონ ნიხასი
სქოლიო
კატეგორია:ადამონ ნიხასი
ალანთა სამეფო
გვვიანი პერიოდი
XII და XIII საუკუნებში ოვსები სავარაუდოდ ქართველ მისიონერებთან თანამშრომლობდნენ ვაინახების და დვალების გაქრისტიანებაში. ქართველი მისიონერბეი ასევე აქტიური იყვნენ ოვსეთში და ალანური რაზმები მეზობელი მუსლიმანური სახელმწიფოების წინააღმდეგ ხშირად ქირავდებოდა ქართველი მონარქების მიერ. ალანურ-ქართული ალიანსი გამყარდა როდესაც ბაგრატ IV-მ (1027–1072) ბორენა დედოფალი შეირთო ცოლად. განძის ამირას დასარბევად ბაგრატმა ოვსთა მეფე დურგულელი მოიწვია დასახმარებლად, რომელიც 48 ათასიანი არმიით მოვიდა. გამარჯვების შემდეგ დურგელისა და მისი ამალის საპატივცემულოდ მოეწყო 12 დღიანი ლხინი, დურღულელსა და მის მხლებლებს ერგოთ დიდძალი სიმდიდრე.
დაქირავებული მებრძოლების სახით ოვსები ბიზანტიელების მხარეზეც იბრძოდნენ. ბიზანტიელი ქრონისტი ნიკიფორე ვრიენიოსი იტყობინება ეპიზოდის შესახებ, რომელიც განეკუთვნება იმპერატორ მიხეილ VII დუკას (1071–1078) მეფობის პერიოდს, როდესაც ბიზანტიელებმა ალანეთიდან მოიყვანეს 6 ათასი დაქირავებული მეომარი, გადასახადის გადაუხდელობის გამო ისინი მალევე გაბრუნდნენ უკან.
XII საუკუნეში ალანიის დასუსტება იწყება. თუ წყაროებში ოვსეთის, სარირის გვერდით, როგორც მსხვილ სახელმწიფო გაერთიანების შესახებ არის საუბარი, მაშინ XII საუკუნის წყაროები ადასტურებენ მდგომარეობის შეცვლას. ქრონიკები ლაპარაკობენ უკვე არა „ალანი მეფის“ შესახებ, არამედ „მრავალი მეფის“ შესახებ, რაც იმას მოწმობს, რომ ალანებს აღარ გააჩნიათ ერთიანი ცენტრი. 1120-იანებში დავით აღმაშენებელი (1089–1125) ეწვია ოვსეთს და შეარიგა ყივჩაღ-ოვსები, ხოლო ყივჩაღები ოვსეთის გავლით მშვიდობიანად გადმოიყვანა სამხრეთ კავკასიაში. იბნ ალ-აზრაქის ცნობით 1153-იანებში დემეტრე I-მაც (1125–1156) იმოგზაურა ოვსეთში. დინასტიური ქორწინება გაგრძელდა გიორგი III-ის დროსაც, რომელმაც შეირთო ოვსთა მეფის ხუდანის ასულის ბურდუხანი. 1187 წელს კავშირი კიდევ უფრო გამყარდა, როდესაც თამარ მეფემ (1184–1213) დავით სოსლანზე (გ. 1207) იქორწინა. შუა საუკუნეების ალანი პრინცესები ხშირად ქორწინდებოდნენ ბიზანტიელ და რუს რიურიკიდ მმართველებზეც. მაგ. მარია ალანელი ვლადიმირ-სუზდალის დიდი მთავრის ვსევოლოდის (1176–1212) პირველი ცოლი და ალექსანდრე ნევსკის დიდი ბებია იყო.იბნ ალ-ასირის (1160–1233) ცნობა მონღოლთა ჩრდილოეთ კავკასიაში ლაშქრობის შესახებ:
ფლამანდრიელი-ფრანგი ბერი და მოგზაური ვილემ რუბრუკი ხშირად ახსენებს ალანებს მისი 1253–1255 წლების ევრაზიის გავლით დიდ კაგანთან მოგზაურობის ჩანაწერებში, ე.ი. მონღოლთა დაქვემდებარებში მყოფ ალანებს ყირიმში, ძველ ასტრახანში და ხანის დედაქალაქ ყარაყორუმში, ასევე ჯერ კიდევ მათ კავკასიუ ოვსების იმ ნაწილს, რომლებიც ჯერ კიდევ თავისუფლად ცხოვრობდნენ საკუთარ სამშობლოში („ოვსები ან ასები, რომლებიც არიან ქრისტიანები და ჯერ კიდევ ებრძვიან თათრებს“).
ცნობილი მმართველები
ტიტული რომლითაც ალან-ოვსები საკუთარი სამეფო ძალაუფლების აღსანიშნავად გამოიყენებდნენ უცნობია. სხვადასხვა უცხოური წყაროების თანახმად მათ „მთავრის“, „მეფის“ ან ბიზანტიური „ ექსუსიოკრატორი “-ის წოდებით მოიხსენიებდნენ. აღსანიშნავია რომ ბიზანტიელები ამ ტიტულით არცერთ სხვა უცხო მმართველებს არ მიმართავდნენ და ნაცვლად ამისა მათ აღსანიშნავად იყენებდნენ „არქონტს“ ან „ექსუსიასტს“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ოსეთის ისტორია
ყუყურთლი-ყოლბაში
ყუყურთლი-ყოლბაში (Кукуртли-Колбаши) — მწვერვალი რუსეთში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში. აღმართულია იალბუზის მასივის დასავლეთ შტოქედზე. სიმაღლე 4978 მ. კავკასიონისა და რუსეთის ერთ-ერთი უმაღლესი წერტილი. ყარაჩაი-ბალყარული ენიდან ითარგმნება როგორც „გოგირდის მთა“.
სქოლიო
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მთები
ზაგორსკი (ბაშკირეთი)
ზაგორსკი (Загорский; Загорский) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება ჩესნოკოვის სობსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 15 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ურშაკიდან 11 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 272 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:უფის რაიონის სოფლები
გორანის პირველი ეკლესია
გორანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის მიდამოებში, ტყეში. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია. შენობას სამხრეთიდან ეკვროდა თანადროული მინაშენი, რომელიც ეკლესიასთან წყობით იყო დაკავშირებული. ეკლესიის კედლები რიყის ქვითა და ნატეხი ქვითაა ნაგები. ქვა შერჩეულია და დაწყობილია თარაზულ რიგებად. კონსტრუქციულ ნაწილებში და გარეთა კუთხეებში გამოყენებულია შირიმის დამუშავებული კვადრები. შიდა კედლები შედარებით ნაკლები ზომის ქვებითაა ნაწყობი - თარაზული რიგების გამოყვანის გარეშე.
ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: ჩამოშლილია კამარა, მიწის პირამდეა დანგრეული აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი - გარეთა კედლების შესაბამისი ნაწილებითურთ. შემორჩენილი კედლები დაბზარულია. ინტერიერში ერია ქვები და კედლის ნანგრევები.
ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, შიგნიდან კი ხის, თარაზული გადახურვა ჰქონია (შემორჩენილია კვალი).
აფსიდის კედელს სარკმლის სამხრეთ წირთხლი და მასზე დაყრდნობილი თაღის ნაწილი შემორჩა. აფსიდის სამხრეთ ბოლოსთან მცირე ზომის, ოთხკუთხა ნიშაა. თითო მსგავსი ნიშა ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშიცაა. სამხრეთ კედელში შიგნიდან და გარედან ბრყტელი ქვით გადახურული სარკმელია გაჭრილი. მისი გვერდები კი, თითო მოგრძო, რიყის ქვით არის გამოყვანილი.
მინაშენი ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლეა და ეკლესიის სამხრეთ ფასადის თითქმის შუამდე გაუყვებოდა. იგი უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომელიც ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზეა. კედელში პატარა, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მინაშენის სამხრეთ კედელი მიწის პირამდეა დანგრეული. დასავლეთ კედლიდან კი, მცირე ნაწილი მოჩანს. მინაშენი ეკლესიასთან დაკავშირებული ყოფილა თაღოვანი კარით რომლისგანაც შემორჩენილია აღმოსავლეთ წირთხლი და თაღის შესაბამისი ქუსლი. მინაშენი გადახურული ყოფილა კამარით (ნაშთი ეკლესიის სამხრეთ კედელს შემორჩა).
შენობის ფასადებს ეტყობა შეკეთების კვალი. კედლები ალაგ-ალაგ, ტლანქი ნალესობით არის დაფარული.
ჭურჭელაურების ეკლესია
ჭურჭელაურების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭურჭელაურების ჩრდილოეთით, მთის წვერზე განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,5x3,95 მ). უაფსიდო, ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1,3-1,5 მეტრია. აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილი სარკმლის მხოლოდ ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეში ყოფილა. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში პატარა სწორკუთხა ნიშია.
გორანის პირველი ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭურჭელაურების ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საკენის რაიონი
საკენის რაიონი (Distrito de Saquena) — რაიონი პერუში, ლორეტოს რეგიონის რეკენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 112 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 402 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 081 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:რეკენის პროვინციის რაიონები
მაკაპარანა
მაკაპარანა (Macaparana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 925 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 221.43 კმ²-ზე. ფართობი 108 048 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი სნუკერში 2000
დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი სნუკერში 2000 (2000 UK Championship) — სნუკერის პროფესიონალური რეიტინგული ტურნირი, რომელიც ტარდებოდა 2000 წლის 18 ნოემბრიდან 3 დეკემბრამდე ინგლისში, ბორნმუტში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა ჯონ ჰიგინსი, რომელმაც ფინალში მარკ უილიამსი დაამარცხა ანგარიშით 10:4.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი სნუკერში კატეგორია:2000 წელი სნუკერში
გიორგი (დავით VII-ის ძე)
გიორგი ბატონიშვილი (გ. 1270, თბილისი) — დავით ულუს ძე.
XIII საუკუნის 70-იან წლებში სიბაზე გაჩენილა მუცლის ავადმყოფობა. ამ ავადმყოფობას ჟამთაამწერელი „მუცლის სალმობას“ უწოდებს. მეფე ულუ დავითი და მისი შვილი გიორგი ამ ავადმყოფობის მსხვერპლნი გამხდარან. გიორგი ბატონიშვილს „მუცლის სალმობა“ თბილისში შეჰყრია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი 2012
სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი 2012 — სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის 2012 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი, რომელიც გამოვლინდა ურუგვაული გაზეთის El País-ის მიერ, კონტინენტის მასშტაბით ჟურნალისტთა გამოკითხვის საშუალებით. ჯილდო გადაეცა სანტოსის ფეხბურთელ ნეიმარს, 2012 წლის 31 დეკემბერს.
ნეიმარი გახდა პირველი ფეხბურთელი ხუან სებასტიან ვერონის (ვერონი საუკეთესოდ 2008 და 2009 წელს დაასახელეს) შემდეგ, რომელმაც ჯილდო ზედიზედ მეორედ მოიპოვა.
სოდევეს კვირაცხოვლის ეკლესია და სამრეკლო
სოდევეს კვირაცხოვლის ეკლესია და სამრეკლო — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოდევეს განაპირას, ჩრდილოეთით, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და შირიმის კვადრატებით. სამხრეთიდან გვიანდელი ვიწრო მინაშენი ეკვრის. ეკლესიის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში სწორკუთხა შესასვლელია. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის საკურთხეველია, რომელიც ქვედა ნაწილში, ადამიანის სიმაღლეზე, სწორკუთხაა, ხოლო ზემოთ, კუთხეების თანდათანობით შევსებით, ნახევარწრიულ ფორმას იღებს. საკურთხეველს მთელს პერიმეტრზე საფეხურები შემოუყვება. საკურთხეველში მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელი და ორი პატარა თაღოვანი ნიშია. სარკმლის ქვემოთ ქვით ნაგები სწორკუთხა ტრაპეზი დგას. მსგავსი ნაგებობაა ჩრდილოეთ ნიშის ქვემოთაც. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიის თავდაპირველი ქვის კამარა ჩამოშლილია.
რემონტის დროს ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია რკინაბეტონის ორფერდა სახურავით გადაუხურავს. მინაშენი ეკლესიაზე ოდნავ უფრო გრძელია და აღმოსავლეთით მრუდე კედელითაა დასრულებული. მინაშენის დასავლეთ ნაწილში გამოყოფილია პატარა კვადრატული კარიბჭე, რომლის აღმოსავლეთ კედელში ორი, დასავლეთისაში კი ერთი სწორკუთხა ნიშია. კარიბის შესავლელი სამხრეთიდანაა. მისგან ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთის წირთხლია შემორჩენილი. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხესთან დგას ნატეხი ქვით ნაგები სამრეკლო. სამრეკლოს I სართული კამაროვანი გასასვლელია, რომლის კედლის გვერდებში თითო კარია მოწყობილი. II სართული კუბური ფორმის, დადაბლებული პროპორციების ფანჩატურია. აღმოსავლეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედელში თითო, სამხრეთ კედელში კი ორი ვიწრო თაღოვანი ღიობი აქვს. გარედან სამრეკლოს სართულებს სამშენებლო ნაკერი გამოყოფს. შემორჩენილია სამრეკლოზე ჩრდილოეთიდან მიშენებული, გაურკვევლი დანიშნულების სადგომის ნაშთი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სომხეთი საქართველოს სამეფოში
სომხეთი საქართველოს სამეფოში — პერიოდი სომხეთის ისტორიაში, რომლის განმავლობაშიც ისტორიული სომხეთი, ან მისი ნაწილი შედიოდა საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში.
ერთიანი საქართველოს მესვეურებს მუდამ ამოძრავებდათ სურვილი განევრცოთ ქვეყნის სიუზერენობა საქართველოს სამხრეთით მდებარე მიწებზე. შუა საუკუნეების კავკასიაში, ეს პირველად განხორციელდა ბაგრატ IV-ის მიერ, ისიც მხოლოდ ნაწილობრივ და დროებით — 1045 წელს ანისის თავკაცებმა, ქალაქი, ბაგრატ IV-ს გადმოსცეს. ბაგრატ IV-მ ანისის გამგებლად არტანუჯის ერისთავი აბუსერ აბუსერისძე დანიშნა.
ანისის საამიროში შემავალი მდ. არაქსის აღმოსავლეთით მდებარე სომხეთის ტერიტორია, საქართველოს საზღვრებში მოაქცია დავით აღმაშენებელმა. მას, დავითის ისტორიკოსის ცნობით, 1124 წლის 20 აგვისტოს ეწვივნენ ანისის დიდებულთა ელჩები და გადასცეს ქალაქი. დავითმა ამ მხარეში გამგებლად მესხი აზნაურები დატოვა, შემდეგ კი დაიპყრო ვანანდისა (კარის მხარე) და არარატის პროვინციებში მდებარე ოლქები, აგრეთვე არწახი და ხუბანდის ტერიტორია კასპიის ზღვამდე. მინი|საქართველო თამარის მეფობის დასასრულს მიუხედავად ამ წარმატებისა, სომხური მიწებისათვის ბრძოლა გრძელდება დავითის მემკვიდრეების დროსაც. მისი გარდაცვალების შემდგომ, დემეტრე I ყმადნაფიცობის პირობით უთმობს ანისს თურქებს. 1161 წელს ანისზე გაილაშრა და აიღო იგი გიორგი მესამემ. 1162 წელს მანვე გაათავისუფლა დვინი. შემდგომში, ქალაქის მუსლიმმა მმართველებმა მოახერხეს ამ მხარეების დაბრუნება, ოღონდ კი მათ საქართველოს ყმადნაფიცობა იკისრეს. 1173 წელს გიორგი III-ის მცდელობის შედეგად, ანისი, დვინი და მათი მიმდგომი მხარეები საქართველოს სამეფოს შეუერთდა. მისი გარდაცვალების შემდგომ, ქალაქის უწინდელმა მუსლიმმა მმართველებმა, შედადიანებმა, ეს მხარეები კვლავ დაიბრუნეს.
გიორგი III-ის დროს დაწყებული გაფართოება სამხრეთისკენ გვირგვინდება თამარის ეპოქაში. 1196 წელს, ივანე მხარგრძელის წყალობით, გელაქუნთან ერთად საქართველოს ამბერდიც უერთდება. 1199 წელს მხარგრძელებმა ანისი დაიკავეს. 1201 წელს, ივანე ბიჯნისსაც აქცევს საქართველოს საზღვრებში. მხარგრძელებმა უდიდესი წვლილი შეიტანეს სომხეთის საბოლოო შემოერთებაში. სწორედ ამ დამსახურების გამო, ახლადშემოერთებული თემების ძირითადი ნაწილი შევიდა თმოგვის საერისთავოში, რომლის ერისთავობაც მემკვიდრეობით იყო დამკვიდრებული მხარგრძელთა საგვარეულოში.
სომხეთი საქართველოს სამეფოში, თამარ მეფის ეპოქაში, შემდეგნაირად იყო დანაწილებული მხარგრძელთა ცალკეულ შტოთა შორის :
უფროს შტოს (ზაქარიას სახლს) ეკუთვნოდა — შირაკი, აირარატი, სივნიეთი, არცახი, უტიქი, გელაქუნი.
უმცროს შტოს (ივანეს სახლს) — ვასპურაკანის ნაწილი (დვინის მხარე).
გაგელ-მხარგრძელები ფლობდნენ გაგის საერისთავოსა და შამქორის მიმდებარე სომხურ მიწებს. მარცხნივ|მინი|199x199პქ|დანაწევრებული საქართველო მონღოლთა ბატონობის ქვეშ და სომხეთი აღმოსავლეთ საქართველოს შემადგენლობაში 1208 წელს ქართულმა მხედრობამ დალაშქრა სომხეთის დასავლეთი ნაწილი - ხლათის სასულთნო. დაახ. 1210 წლიდან, მას შემდეგ რაც სასულთნოს მმართველი შაჰ-არმენები მხარგრძელებს დაუზავდნენ, სომხეთის ეს ნაწილიც საქართველოს დაექვემდებარა, თუმცაღა მხოლოდ ვასალური დამოკიდებულებით და ადგილობრივი დინასტიის მმართველობა შენარჩუნდა. მინი|საქართველო თემურ ლენგის ლაშქრობებისას და მის მიერ დაკარგული სომხეთი (ნარინჯისფრად)
საქართველოს დასუსტების შემდეგ დასავლეთ სომხეთი უკვე აღარ წარმოადგენს ქართველების გავლენის სფეროს. 1240-იან წლებში ხლათს მონღოლები ეპატრონებიან.
ხვარაზმელთა შემოსევების დროს და საქართველოს მონღოლთა მიერ დაპყრობის შემდეგაც ჩრდილო-აღმოსავლეთი სომხეთი კვლავაც დარჩა საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში, ოღონდ კი ეს უკანასკნელი უკვე თავად სცნობდა მონღოლეთა ყაენის სიუზერენობას. 1245-დან (რუსუდანის გარდაცვალება) 1247 წლამდე, საქართველოში გაუქმებული იყო მეფობა და ქვეყანა 8 დუმნად იყო დაყოფილი. ერთ-ერთი მათგანი მოიცავდა საქართველოს შემადგენლობაში მყოფ სომხეთს, მისი გამგებელი კი შანშე მხარგრძელი იყო. 1247 წელს საქართველოს სამეფო აღდგა. აქედან 1249 წლამდე საქართველოში ორმეფობაა. 1249 წლიდან დასავლეთ საქართველოში მეფობს დავით ნარინი, აღმოსავლეთში კი დავით ულუ. 1329 წელს გიორგი V ბრწყინვალე აერთიანებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს (სომხეთითურთ). სომხური თემების ძირითადი ნაწილის გამგებლობას კვლავაც აგრძელებდნენ მხარგრძელები, 1360 წლამდე. შემდეგ მათ, ამ ტერიტორიაზე პირველობა ორბელებმა ჩამოართვეს. საქართველოს კვლავაც ემორჩილებოდა ხაჩენი, რომელსაც ამჯერად სამთავროს სტატუსით სარგებლობდა. მის სათავეში ჯალალიანები იდგნენ. XIV საუკუნის ბოლოს, თემურ ლენგის ლაშქრობების შედეგად, საქართველოს სამეფო კარმა დაკარგა კონტროლი აღმოსავლეთ სომხეთის მანამდე ჯერ კიდევ კონტროლირებად მიწებზეც.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამეფო კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კონრად ჰენლეინი
მინი|ჰენლეინი [[1938 წელს]] კონრად ჰენლეინი (Konrad Henlein; დ. 6 მაისი, 1898, მაფერსდროფი — გ. 10 მაისი, 1945, პლზენი) — სუდეტის ოლქის გერმანელი ნაცისტი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიური ფოლკსდოიჩეს ლიდერი და ჩეხოსლოვაკიის სუდეტურ-გერმანული პარტიის დამაარსებელი. 1938 წლის სუდეტურ კრიზისში ჰიტლერის მხარდამჭერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:მესამე რაიხის პოლიტიკოსები
ფან ბინბინი
ფან ბინბინი (დ. 16 სექტემბერი, 1981, ცინდაო, შანდუნი, ჩინეთი) — ჩინელი მსახიობი, მოდელი, პროდიუსერი და მომღერალი.
ბიოგრაფია
ფან ბინბინმა პოპულარობა აღმოსავლეთ აზიაში 1998-1999 წლებში მოიპოვა, სერიალით „ჩემი სამართლიანი პრინცესა“. 2003 წელს მან ითამაშა ფილმში „მობილური ტელეფონი“, რომელიც გახდა ჩინეთში წლის ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმი. ფილმებით „დაკარგულნი პეკინში“ (2007), „ბუდას მთა“ (2011) და „მე არ ვარ მადამ ბოვარი“ (2016) მიიღო ჯილდო არაერთი პრესტიჟული დაჯილდოების ცერემონიალისგან, როგორიცაა ტოკიოს საერთაშორისო კინოფესტივალი, სან-სებასტიანის საერთაშორისო კინოფესტივალი და აზიის ფილმების დაჯილდოება. ასევე მონაწილეობდა მრავალ უცხოენოვან ფილმში, როგორიცაა ფრანგული ფილმი „მონაკვეთი“ (2011), კორეული ფილმი „ჩემი გზა“ (2011) და „იქს-ადამიანები: მომავალი წარსულის დღეები“ (2014).