cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ardipithecus ramidus
დათარიღება
ნამარხები, რომლებიც განლაგებულია ტუფის დანალექ ქანებს შორის, ხშირად გამხდარა არქეოლოგთა მსჯელობის საგანი. არქეოლოგებისთვის ნამარხის დათარიღებისას ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია დანალექი ქანების შესწავლა. ხშირად არის შემთხვევები, როდესაც ტუფის დანალექ ქანებს შორის აღმოჩენილი ნამარხების დათარიღება ძნელდება, რადგან ზედა და ქვედა ქანების წარმოშობის ასაკი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისაგან, თუმცა Ardipithecus ramidus - ის ნამარხის აღმოჩენისას შეიძლება ითქვას, რომ ანთროპოლოგებს ძალზედ გაუმართლათ, რადგან ამ ნამარხის ზედა და ქვედა ტუფის დანალექი ქანები თითქმის ერთი და იგივე წლოვანებით დათარიღდა და ეს დაახლოებით უდრიდა 4.4 მილიონ წელს. აქედან გამომდინარე, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ თანამედროვე ადამიანის შორეული წინაპრები - კერძოდ, ზემოთ ხსენებული Ardipithecus ramidus-ები ცხოვრობდნენ დაახლოებით 4.4 მილიონი წლის წინ. ჰომინიდების ევოლუციურ ხესა და მათი განვითარების საფეხურებს, ანთროპოლოგები და სხვა მეცნიერები, ასახავენ მათ ხელთ არსებული თავსებადი მტკიცებულებებით. თავისი სიძველისა და პრიმიტიული ხასიათის მიხედვით, რამიდუსს მეცნიერები თვლიან იდეალურ კანტიდატად ჰომინიდების ყველაზე შორეულ წინაპრისა. მოპოვებული მასალისა და წყაროების დამუშავების შედეგად, შეგვიძლია დავახასიათოდ ჰომინიდებთაგან ერთ-ერთი - Ardipithecus ramidus. მისი უნიკალურობა განპირობებული იყო იმით, რომ მას ჰქონდა ადამიანის მსგავსი მაიმუნისათვის დამახასიათებელი კბილების აგებულება.
ნიკოლო ამანიტი
ბიოგრაფია
2015 წელს ამანიტიმ მეშვიდე რომანი ანნა გამოსცა.
Ardipithecus ramidus
ძირითადი კბილების (molars,მოლარები) ზომა და მტევნის ფორმა
საღეჭი აპარატის მახასიათებელი-საღეჭი ზადაპირის ზომა,  როგორც აქამდე აღვნიშნეთ მჭიდროდ არის დაკავშირებული კვების რაციონის ტიპთან. ეს ცვალებადობა ასევე დამოკიდებულია ინდივიდის პარამეტრებზე. ასე რომ, ჩვენ გვჭირდება, განვასხვაოთ ორი ფაქტორი - სხეულის ზომა და კვების რაციონი. კვლევების თანახმად დადგინდა სახეობის შიგნით დიდი სხვაობა კბილების ზომაში სქესის მიხედვით. კერძოდ, მამრებს ჰქონდათ უფრო დიდი კბილები, ვიდრე მდედრებს. ეს განსხვავება შეინიშნება არა მხოლოდ ეშვებში, რომლებიც პირდაპირ კავშირში არ არის კვების რაციონთან, არამედ პრემოლარებში და მოლარებშიც რომელთა ზომაც უშუალოდაა დამოკიდებული საკვებზე. ეს მარტივად აიხსნება იმით, რომ დიდ სხეულს მეტი საკვები ესაჭიროება და მეტი ღეჭვითი მოძრაობები აქვს შესასრულებელი. ამიტომაც მაგალითად, გორილებს აქვთ უფრო დიდი კბილები, ვიდრე შიმპანზეებს. გარდა ამისა, მათ უფრო რთული სამუშაო აქვთ შესასრულებელი. Ardipithecus Ramidus- ის საკვებს წარმოადგენდა მცენარეები, რომლებიც უფრო  ბოჭკოვანი და ნაკლებნოყიერია ვიდრე ხილი, რომლითაც შიმპანზე იკვებება. მეცნიერები მუშაობენ იმის გასარკვევად, თუ რამდენად დიდია დამოკიდებულება, ჰომინიდთა ორი წარმომადგენლის - აუსტრალოპითეკსა და რამიდუსს შორის, კბილების და  სხეულის ზომასა და კვების რაციონის მიხედვით.
ნიკოლო ამანიტი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის იტალიელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:სტრეგის პრემიის მფლობელები კატეგორია:ვიარეჯოს პრემიის მფლობელები კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი რომანისტები
Ardipithecus ramidus
ძირითადი კბილების (molars,მოლარები) ზომა და მტევნის ფორმა
აშკარად  მსგავსი კავშირია თავის ტვინის შემთხვევაშიც.
Paranthropus -ები  არიან ჰომონიდები, რომლებსაც აქვთ ყველაზე დიდი საღეჭი ზედაპირი,  სხეულის ზომასთან მიმართებით. არა მხოლოდ მოლარები, ასევე პრემოლარები არის  უფრო დიდები, განსაკუთრებით კი უკანა  პრემოლარები,  რომლებიც გარდაიქმნენ  „მოლარებად“, ვინაიდან გაიზარდა კბილის  ბორცვების  რაოდენობა და  მიიღეს მოლარების ფორმა. ეშვები და საჭრელი კბილები  ძალიან დაპატარავდნენ და წარმოიშვა გარკვეული დისბალანსი  ძალიან დაპატარავებულ წინა ჯგუფსა  (მჭრელები და ეშვები) და უკანა  გაფართოებულ კბილებს შორის (პრემოლარები და მოლარები).
დიდი ეშვები, რომლებიც განსაზღვრავს მოსაზღვრე კბილების დონეს, უნდა იყოს შეჭრილი დიასთემაში და გაართულოს ყბის წინა ნაწილის მოძრაობა გვერდით. ეს ჰორიზონტალური მოძრაობის ტიპი შერწყმულია პირის გაღებისა და დაკეტვის ვერტიკალურ მოძრაობასთან,  რომ უზრუნველყოს წრიული  მოძრაობა. წრიული  მოძრაობა საჭიროა რომ დაქუცმაცდეს მაგარი მცენარეული საკვები. დიდ  მაიმუნებს არ აქვთ ეს პრობლემა იმიტომ რომ, მათი საკვები არ არის  ძალიან დასაქუცმაცებელი. ბაბუინების სახე  იმდენად დიდია, რომ უკანა ყბის მონაცვლეობა შესაძლებელია, მიუხედავად იმისა, რომ მამრებში  კბილების წინა ჯგუფი ბლოკირებულია ძლიერად განვითარებული ეშვებით. Australopithecus, Paranthopus  და Homo-ს  შემთხვევაში ინტენსიურად ცვდება პრემოლარები და მოლარები. როგორც კი ეს კბილები ამოჭრიან საღეჭ  ზედაპირს,  იწყებენ დაბლაგვებას და ცვეთას. ემალის ფენა თხელდება და უახლოვდება მის ქვეშ მდებარე ქსოვილს, დენტინს.
რა სახის საკვები ჰქონდა პარანთროპუსს? ეჭვგარეშეა თანამედროვე ბაბუინების მსგავსი, მაგარი მცენარეების თესლი, ახალი ან მშრალი პარკოსანი მცენარეები და კაკალი, ასევე მაყვალი და ცირცელი, კურკოვანი ნაყოფები, რომლებიც შედარებით მარტივია დასაღეჭად, მიწისქვეშა სამარაგო ნაწილები, როგორიცაა ბოლქვები,გორგლები და ფესვები (ბაბუინები იკვებებიან თითქმის ყველაფრით, მათ შორის პატარა ცხოველებითაც)
ჩვენ უკვე აღვნიშნეთ რომ, ბალახის თესლები და პარკოსანი მცენარეები მდიდარია ნახშირწყლებით (რასაც ისინი სახამებლის სახით იგროვებენ), ისინი არის  ნოყიერი, მიუხედავად იმისა, რომ არ შეიცავენ პროტეინების დიდ რაოდენობას (პარკოსანი მცენარეების პროტეინები  უნდა იყოს წესისამებრ დამუშავბული შეწოვისთვის). თესლების დაქუცმაცება არის რთული პროცესი. პარანთროპუსებმა გამოიგონეს საკუთარი ტექნიკა, ამიტომ მოცულობაში გაიზარდა პრემოლარები და მოლარები, კუნთები რომლებიც მათ ამოძრავებს და ძვლები, რომლებზეც კუნთებია ფიქსირებული. ძლიერი საღეჭი აპარატი გამოსადეგარია მცენარეული ცხიმით მდიდარი კაკლის გასატეხადაც. ზოგიერთი მცენარის მიწისქვეშა სამარაგო ნაწილები მდიდარია ნახშირწყლებითა და პროტეინებით, მიუხედავად იმისა, რომ მიწა რომელსაც ისინი ყლაპავენ საკვებთან ერთად მონაწილეობს კბილის ცვეთაში. ბაბუინებს და მათ მონათესავე გელადებს, რომლებიც მაღალ უტყეო ადგილებში ცხოვრობენ ეთიოპიაში, შეუძლიათ გადაამუშავონ მცენარეები და მათი ღეროები. ეს არის გარემო პირობებთან განსაკუთრებული ადაპტაცია რაც არ მოხდებოდა ჰომინიდებში მსგავსი თვისების არარსებობის შემთხვევაში.
ზოგიერთი ავტორი ფიქრობს, რომ Parantophus-ი  და ასევე ავსტრალოპითეკები   იყენებდნენ ჯოხებს რომ საკვები  მიწიდან ამოეთხარათ. ასევე შესაძლებელია რომ, ორივე სახეობა იკვებებოდა ცხოველური პროდუქტით, მსგავსად ბაბუინების და შიმპანზეებისა. დარტ და ლი გროს კლარკების თეორია, რომლის  თანახმადაც, პირველი ჰომინიდები უმეტესწილად იყვნენ მტაცებლები და  იყენებდნენ იარაღს რომ მოენადირებინათ ნადავლი, ახლა საეჭვოა. ბობ ბრეინმა სააშკარაოზე გამოიტანა, რომ ჰომინიდები, რომელთა სხეულებიც მრავლადაა ნანახი სამხრეთ აფრიკის გამოქვაბულებში,  იყვნენ არა ამ ადგილის მრისხანე მაცხოვრებლები, არამედ ნადავლი იქ მიტანილი ნამდვილი მონადირეების- ლეოპარდების მიერ. ბაბუინებს, ქურციკებსა და ბალახის მჭამელ  სხვა ცხოველებს, რომელთა ნაშთები აღმოჩენილია ჰომინიდებთან ერთად უნდა გაეზიარებინათ  იგივე ბედი. ლი ბერგერმა და რონ კლარკმა ბოლო დროს დაადგინეს,  რომ ტონგელი ბავშვი იყო მტაცებლების, თუმცა ამჯერად, ფრთოსანის - არწივის მსხვერპლი.
საინტერესოა ის, რომ ბაბუანების კვების რაციონი ითხოვდა განსაკუთრებულ მოქნილობას,  რათა ერთი ხელით მოეხდინათ მანიპულაცია ისეთ პატარა საგნებზე, როგორიცაა თესლი. არ არის დამტკიცებული თუ როგორი იყო Ardipithecus ramidus -ის  მტევანი, თუმცა შესაძლებელია, რომ პირველი ჰომინიდის (ან უფრო ადრინდელი სახეობის) ხელი ყოფილიყო მაიმუნის მსგავსი, მოკლე ცერით და გრძელი ხელისგულითა და თითებით. უნდა  გვახსოვდეს, რომ ეს არის ადაპტაცია ხეზე  ერთი ხელით ჩამოკიდებისთვის.
Australopithecus afarensis -ის ხელი თითქმის  ჩვენი ხელის მსგავსია,  თუმცა ფალანგები არის შედარებით ღრმა ნაკეცებით, როგორც შიმპანზესი; უფრო მეტიც, ხელისგული არის პროპორციურად უფრო მოკლე და მტევნის დასაწყისი უმნიშვნელოდ გრძელი, ვიდრე ჩვენი სახეობისა. თანამედროვე ტიპის მტევნის ძვლები აღმოჩენილი იქნა სვარკრანის ნარჩენებში. მათი ნამარხების უმეტესობა Paranthropus robustus -ისაა, მაგრამ იქ ასევეა Homo-ს ნაშთები, ამიტომ არ შეგვიძლია დარწმუნებულები ვიყოთ იმაში, თუ ვის ეკუთვნის ეს მტევნის ძვლები. ამგვარად, ჩვენ შეგვიძლია  ვივარაუდოთ, რომ Australopithecus afarensis -ის შემდეგ, ჰომინიდებს შეეცვალათ მტევნის ფორმა, რომ მოეხდინათ მანიპულირება პატარა საგნებზე რადგან შეიცვალა მათი საკვები.
დროთა განმავლობაში, ჩვენი ხედვა პირველი ჰომინიდის შესახებ მკვეთრად შეიცვალა. თავდაპირველად ისინი წარმოგვედგინა როგორც სავანას მკვიდრი მრისხანე მტაცებლები, ხოლო შემდგომ, როგორც სავანაში მცხოვრები უწყინარი ვეგეტარიანებლები. ახლა ფიქრობენ რომ  Ardipithecus ramidus-ს უნდა ებინადრა ტენიან ტყეებში, თუმცა Australopithecus-ის  ყველა სახეობა უნდა ყოფილიყო შერეული საცხოვრებელი გარემოს მკვიდრი ვეგეტარიენელი, იქნებოდა ეს  მშრალი ნათელი ტყე თუ  მჭიდრო ტყიანი სავანა. ორი სახის ჰომინიდი, რომელიც ნამდვილად იყო სპეციალიზირებული ღია საცხოვრებელისთვის, Paranthropus -ი და პირველი Homo, პირველად მხოლოდ  2.5 მილიონი წლის წინათ გამოჩნდნენ.
პალეობიოლოგია და კლასიფიკაცია
ჩარლზ დარვინი და თომას ჰაქსლი იძულებულნი იყვნენ ევარაუდათ ადამიანის წარმოშობასა და ევოლუციაზე რელევანტური ნამარხების გარეშე. მხოლოდ რამდენიმე ნეანდერტალელის ნამარხითა და ცოცხალი პრიმატების შეზღუდული ცოდნის საფუძველზე მათ დაახლოებით განსაზღვრეს და დაასკვნეს, რომ  ადამიანის უმნიშვნელოვანესი ნიშან-თვისებები როგორიცაა : გამართულად სიარული, პატარა ეშვები, ზომიერი ხელები და ჩვენი განსაკუთრებული გონებრივი შესაძლებლობები იყო ევოლუციის და ბუნებრივი გადარჩევის შედეგი, რამაც მოგვიყვანა ჩვენი ცხოვრების კომპლექსურ ვარიანტამდე. დღეს ჩვენ ვიცით, რომ ადრეული ჰომოს, რომელიც თარიღდება 2 მილიონზე მეტი წლით უკვე გააჩნდა ქვის იარღები და მიმართავდა ცხოველებზე ნადირობას. ეს დემონსტრაციას უკეთებს, თუ რამდენად ღრმადაა ტექნოლოგია ჩვენს ისტორიაში ჩაბეჭდილი.
ავსტრალოპითეკი ჰომოს წინაპარი, რომელიც ცხოვრობდა 1-4 მილიონ წლამდე პირველად აღმოჩენილი იყო აფრიკაში, 1924 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ მან ნელა მოიხვეჭა სახელი როგორც ადამიანის წინაპარმა, დღეს უკვე ცნობილია, რომ ის მიეკუთვნებოდა წინაპრების ჯგუფს საიდანაც მოხდა ჰომოს წარმოშობა. თუმცა რა აკავშირებდა მცირე ზომის ტვინიან, მცირე ეშვებიან, გამართულად მოსიარულე ავსტრალოპითეკს ბოლო საერთო წინაპარტან, რომელსაც საერთო ჰქონდა შიმპანზეებთან დიდი ხნის განმავლობაში უცნობი იყო.
მოიპოვება წყაროები, რომლებშიც დიდ ინტერნაციონალურ მკვლევართა ჯგუფს აღწერილი აქვს Ardipithecus ramidus -ი, როგორც ჰომინიდის სახეობის წარმომადგენელი. ის ცხოვრობდა აფარის რეგიონში ჩრდილო აღმოსავლეთ ეთიოპიაში. ეს სახეობა, რომელიც არის ავსტრალოპითეკზე ბევრად პრიმიტიული, ნათელს ჰფენს ბევრ ბუნდოვანებას, რომელიც დაკავშირებულია ადრეული ადამიანის ევოლუციასთან, ბოლო საერთო წინაპრის ჩათვლით, რომელსაც საერთო ჰქონდა შიმპანზეებთან და ბონობოს ხაზთან. ათასობით ძვლებისა და მცენარეების ნამარების შეგროვებითა და კლასიფიკაციით აგრეთვე იზოტოპების შემადგენლობით ნიადაგსა და კბილებში დადგინდა, რომ Ardipithecus ramidus -ი ცხოვრობდა ტყიან ადგილას. ასევე დადგინდა, რომ ის იყო უფრო მეტად ყველაფრისმჭამელი, ვიდრე შიმპანზე და იკვებებოდა, როგორც ხეზე ისე მიწაზე მოპოვებული საკვებით. ის იკვებებოდა ცოტაოდენი ღია სივრცის რესურსებით, რაც არის საწინააღმდეგო არგუმენტი იმ იდეისა, რომ ღია ველებზე ცხოვრება იყო გამართულად სიარულის ჩამოყალიბების მთავარი მამოძრავებელი ფაქტორი.
მას ჰქონდა ტვინის მცირე მოცულობა ისეთივე, როგორც თანამედროვე შიმპანზეებს აქვთ. აღმოჩენილი თვის ქალა და კბილები აჩვენებს, რომ Ardipithecus ramidus -ს ჰქონდა პატარა სახე და შემცირებული ეშვისა და წინა საღეჭი კბილის კომპლექსი, რაც მიანიშნებდა მინიმალურ სოციალურ აგრესიას.
უაითმა და მისმა კოლეგებმა აღწერეს რამიდუსი, როგორც კაცობრიობის პოსტ-აფრიკული დივერგენციული ხაზის ექსკლუზიური წევრი. თუმცა მათი ანალიზი იყო არასრული, რადგან ის გვაწვდიდა არასაკმარის მტკიცებულებას, Ardipithecus ramidus -ის წინაპრულ, შთამომავლურ ურთიერთობას ჰომინიდური ხაზის მიმართ. მოლეკულური და ანატომური კვლევები გვეუბნება რომ, იგი წინ უსწერებს ადამიანისა და აფრიკული პრიმატების დივერგენციას.
აღსანიშნავი ფაქტია ისიც, რომ 4.4 მილიონი წლის პლიოცენის პერიოდის ეს ნამარხი, რომელიც ეკუთვნის ჰომინიდს, აღწერილია როგორც ადამიანის ხაზის პოსტ-აფრიკული პრიმატის დივერგენციის შემდგომ არსებული ჰომინიდი. თუმცა, ამ მოსაზრებამ არ მიიღო საკმარისი მხარდაჭერა მეცნიერებისგან, გამომდინარე იქიდან, რომ არ ჰქონდა საკმარისი მტკიცებულებები.
დღესდღეობით, კვლევების საფუძველზე დადგენილია ის მახასიათებლები რომლებიც საერთო ჰქონდათ, არდიპითეკუს რამიდუსს, ავსტრალოპითეკ ამენისს და ავსტრალოპითეკ აფარენსის. ანთროპოლოგთა მიერ განხილული იყო, რომ იგი იყო ბოლო საერთო წინაპარი ადამიანებისა და აფრიკული პრიმატების, თუმცა ავტორები ვერ ხსნიან თუ როგორ მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ ეს მახასიათებლები იყო სწორედ ბოლო საერთო წინაპრისა. სანდო და რეკომენდებულ წყაროებზე დაყრდნობით, ჩვენ ვიგებთ, რომ ბოლო საერთო წინაპრის მახასიათებლები, დამყარებულია არა სისტემურ ანალიზზე, არამედ ლამარკის ევოლუციის ინტერპრეტაციასზე, იმის გათვალისწინებით რომ, შიპმანზეები არიან უფრო პრიმიტიულები და ადამიანები წარმოიშვნენ მათგან. თუმცა მეცნიერები ვერ ადასტურებენ იმას, თუ რომელი არდიპითეკუსის/ავსტრალოპითეკის საერთო ნიშან-თვისებები ამტკიცებს, იმას რომ მათ ჰქონდათ წინაპარ-შთამომავლური დამოკიდებულება და რომელი ნიშანთვისებები არიან ექსკლუზიური, ჰომინიდების ხაზისთვის და რომლები გვხვდება ადამიანებში.
26-დან 14 მახასიათებელი, რომლებიც საკმაოდ ნათლად გადმოცემულია წყაროებში, საერთოა არდიპითეკუს რამიდუსისა და ავსტრალოპითეკისთვის და შეიცავს ეშვისა და მცირე საღეჭი კბილის კომპლექსს, თუმცა ამ კომპლექსზე დაყრდნობამ ჰომინიდების კლასიფიკაციისათვის, არაერთხელ შეიყვანა შეცდომაში მკვლევარები. ამ ნიშან-თვისებაზე დაყრდნობა ჰომინიდებისა და ადრეული ჰომინოიდების გასარჩევად არასანდოა, განსაკუთრებით მდედრებისთვის, რადგანაც ისინი ხშირად ავლენდნენ ადამიანის მსგავს მდგომარეობას. ეშვისა და მცირე საღეჭი კბილის კომპლექსის დადგენა, ხშირად განსხვავებას ადგენს ადრეული ჰომინიდების მდედრსა და მამრს შორის, რომლებსაც განსაკუთრებით ახასიათებდათ სქესობრივი დიმორფულობა. ასეთი შემთხვევები ევოლუციის ისტორიის მანძილზე ბევრჯერ მომხდარა, ამიტომაც ადამიანის მსგავსი ეშვისა და მცირე საღეჭი კბილის კომპლექსი არ მიანიშნებს იმას, რომ არდიპითეკუსი არის ჰომინიდი ან ავსტრალოპითეკის წინაპარი იმაზე მეტად, ვიდრე ის, რომ ირეოპითეკი და ორანგუტანგის მსგავსი სივაპითეკუსის მდედრი წარმომადგენელი, რომლებსაც ორივეს აქვთ ადამიანის მსგავსი ეშვისა და საღეჭი კბილის სტრუქტურა, არიან ჰომინიდები ან წარმოადგენენ ადამიანის ხაზის ადრეულ წევრს.
მეცნიერთა მიერ აღწერილი დანარჩენი მახასიათებლები - როგორც არდიპითეკუსსა და ავსტრალოპითეკის საერთო ნიშან-თვისებები, რომლებიც არ განეკუთვნება თავის ქალას და არც ოთხ სხვა კრანიო-დენტალურ მახასიათებლბებს, არ არიან ნაჩვენები, რომ ისინი არიან ექსკლუზიური ადამიანიების ან გვიანდელი ჰომინიდების ნიშან-თვისებები. თითქმის ყველა მახასიათებელი რომელიც აღწერილია, გააჩნიათ ადრეულ ჰომინიდებსაც, მაგალითად ორეპითეკუსს და დრაიოპითეკუსს, დამოუკიდებლად ჩნდება სხვა პირმატების ხაზებში და ნიშან-თვისებების სიმარტივე ასეთ პარალელებში ან განსხვავებულობის შედარებაში შეუძლებელია იქნეს დემონსტრირებული. უფრო მეტიც, იმის ცდა რომ Ardipithecus ramidus -ი დავუკავშიროთ ადამიანების ხაზს იმით, რომ ის იყო სავარაუდოდ ფაკულტატიური ბიპედალი არ არის მეტისმეტად დამაჯერებელი. Ardipithecus ramidus -ის ბიპედალური მახასიათებლების განხილვისას შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ მას შეიძლება ჰქონოდა ოთხ ფეხზე მოსიარულის ასპექტები და მისი ტერფის სეგმენტის პროპორციების დაკვირვებისას შეგვიძლია მისი ყველაზე ახლო ფუნქციური ანალოგი ვიპოვოთ გორილებში, რომლებსაც აქვთ მიწობრივი ან ნახევრად მიწობრივი ოთხ ფეხზე სიარულის მანერა და არა ფაკულტატიური ან ჰაბიტუალური ბიპედალი. მთავარი დამდგენი მახასიათებლები, რომლებსაც იზიარებენ ადამიანები და აფრიკული მაიმუნები არის მოცემული და კარგად დასაბუთებულ ლიტერატურაში, რომელიც უკვე დაწერილია საუკუნეზე მეტია. Ardipithecus ramidus -ის მაჯის სისრულე და თავის ქალის ნარჩენები იყო ერთ-ერთი ექსკლუზიური ჰომინიდების მახასიათებლებთაგან. მათ შეუძლიათ აჩვენონ იყო თუ არა Ardipithecus ramidus -ი ჰომინიდი. უმოძრაო მაჯის მყესი და შერწყმული ხელის გულის ნაწილი გვეუბნება, რომ რამიდუსი ეკუთვნის ადამიანისა და აფრიკული მაიმუნის საერთო პოსტ-ორანგუტანგულ დივერგენიცის ხაზს. მისი შინაგანი აგებულება, კონკრეტულად კი, სახსრების შეერთების ფორმა და ჩონჩხის აგებულება, უფრო მეტ საბაბს გვაძლევს, რომ ვივარაუდოთ Ardipithecus ramidus -ის წევრობა ამ ხაზისა.
გასული 40 წლის მანძილზე მრავალი დამოუკიდებელი ბიომოლეკულური კვლევების საფუძველზე, რომელთაგან ზოგიერთმა გააანალიზა დნმ-ის ათასობით ნაწილი, მეცნიერები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ მინიმუმი დივერგენციის ასაკი ადამიანსა და აფრიკულ მაიმუნებს შორის თარიღდება 3-5 მილიონ წლამდე. ეს თარიღი კარგად ემთხვევა იმ კვლევებს, რომლებიც დაფუძნებულია ანატომიური სწავლებაზე და ცოცხალ და ნამარხ ჰომინიდების შესწავლაზე. 4.4 მილიონი წლის ასაკით Ardipithecus ramidus -ი შესაძლებელია წინ უსწრებდეს ადამიანისა და აფრიკული მაიმუნების დივერგენციას. თუნდაც, არდიპითეკუს რამიდუსი ყოფილიყო ექსკლუზიური წევრი ადამიანისა, შიმპანზის ან გორილის ხაზისა, თუ შევადარებთ მის ასაკს დივერგენციის პერიოდთან, შეუძლებელია ეჭვგარეშედ მივიჩნიოთ ის ერთ-ერთად. ამიტომაც, ნაადრევი ჩანს მისი გამოყენება იმისათვის, რომ გავიგოთ თუ როგორი იყო ადამიანების და მაიმუნების საერთო წინაპარი და ამის საფუძველზე გამოვიკვლიოთ მისი როგორც, ადრეული ჰომინიდის სოციალური სისტემა, სელექციის სტრატეგიები და სექსუალაური ჩვევები. ადამიანის ევოლუციური კვლევა არ არის ახალი მეცნიერება, სადაც ყველა ახალი აღმოჩენა რევოლუციას ახდენს მისი წინამორბედის იტერპრეტაციებისას. ფაქტობრივად, რაც არის ცნობილი ბოლო საერთო წინაპრის ანატომიასა და ეკოლოგიაზე, ფართოდაა დამყარებული შედარებით კვლევებზე ადამიანური და არაადამიანური პრიმატებისა. იგივე კვლევები საშუალებას გვაძლევს, რომ მოვახდინოთ ნამარხების კლასიფიკაცია და ამოვიცნოთ ჩვენი წინაპრები. თუ ჩვენი სავარაუდო წინაპრების გაურკვეველმა ნამარხებმა თავდაყირა დააყენა ჩვენი ცოდნა ადამიანის ევოლუციის შესახებ, მაშინ ჩვენ ის არ უნდა მივიჩნიოთ ჩვენს წინაპრად.
არდიპითეკუს რამიდუსის აღმოჩენის ადგილის გეოლოგიური მონაცემები
მკვლევარებმა და მეცნიერებმა დეტალურად გამოიკვლიეს ის ადგილი გეოლოგიურად, სადაც აღმოჩენილ იქნა არდიპითიკუს რამიდუსის ნაშთები. მათ საკმაოდ დეტალური ანალიზი მოგვაწოდეს ამ ადგილის როგორც ქანების ზედა ფენების, ასევე ქვედა ფენების ნაწილებისა. ასევე აღმოაჩინეს ფლორისა და ფაუნის სხვადასხვა განამარხებული ფორმები, რომლებიც მათ დაეხმარათ დაედგინათ არდიპითიკუს რამიდუსის საცხოვრებელი გარემოს სახე, კვების რაციონი, ასევე ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნებაც.
რაც შეეხება უკვე კონკრეტულ დეტალებს, შეგროვებულმა მინერალიზებულმა ნამარხებმა, რომელის შეგროვებაც მოხდა ქვის ფორმაციების ტერიტორიაზე, მოგვცა 6000 -ზე მეტი ინდივიდუალურად კატალოგიზირებადი ხერხემლიანის ნამარხი, ვულკანის მიერ მონიშნულ ტერიტორიებს შორის. ხერხემლიანების ნამარხების უმეტესობა, კონსისტენტურია სედიმენტოლოგიურ და სტრუქტურულ ინფორმაციათან, უხერხემლოების და მცენარეების ნამარხებთან და ნახშირბადის იზოტოპების ინფორმაციასთან, რომელებიც აღმოჩენილი იყო ნიადაგში. ამ ინფორმაციების გაერთიანებამ მეტ–ნაკლებად ნათელ რეკონსტრუქციის საშუალებას გვაძლევს არდიპითიკუს რამიდუსის დროიინდელი  გარემოს ფიზიკურ და ბიოლოგიურ ასპექტებზე.
შუა ავაშის რეგიონი იყო გამძლე გეოლოგიური აუზი  პლიოცენის პერიოდში. თუმცა, წყლის განაწილება არამისის აუზში ხდებოდა არდიპითიკუსის ლოკაციების  სამხრეთ–აღმოსავლეთით, რასაც მოწმობს  წყლის მიერ დატოვებული ეროზიის კვალი. აქტიური ვულკანური ცენტრები  ცენტრალური ავაშის რეგიონში, მდებარეობდა პალეონტოლოგიური ინფორმაციის შეგროვების ლოკაციიდან სამხრეთით და სტრუქტურული რეკონსტრუქციები მოწმობენ იმას, რომ  სრული აწევა აზღვის დონიდან უნდა ყოფილიყო 600 მეტრით მაღლა ვიდრე ეს დღესაა, თუმცა კინემატიკური მოდელები ხშირად არაზუსტი და დამაბნეველი შეიძლება იყოს.
ქვედა ვულკანური ფენის ქვეშ ზედაპირი მოფენილია ქვების დიდი ტერიტორიით. არამისის სანაპიროს ქვედა ტერიტორიაზე გვხვდვდება განამარხებული  სედიმენტები, რომელიც ერთად ქმნიან მასიურ ბიოტურბაციულ თიხის მასას, რომელიც განაწილებულია უპირველესად დაბალრელიეფურ  ნიადაგზე, რომელიც მოშორებულია მდინარის მთავარი არხიდან. აქ გვხვდება ობსიდიანებიც თუმცა, ადრე არსებული არხების მტკიცებულებად შეგვიძლია მივიჩნიოთ იშვიათი ქვიშაქვები, რომელიც ძირითადად გვხვდება განამარხებული ფენების ქვეშ. მასიაური, 1,5 მეტრის სისქის მიტრიკული ნახშირბადის ნაწილები, რომლებიც მიანიშნებენ მიწისქვეშა წყლებსა და პედოგეურ განაწილებებზე, რომლებიც გვხვდება თიხურ მასებთან ერთად,  რომლებშიც არის განაწილებული ნამარხებიც.
კარბონატული დეპოზიტები ზოგიერთ ადგილას გაჩნდა გამაგრებული ვულკანის ფენის მახასიათებლებით, როგორიცაა ნამარხი ნიჟარიანები ლოკოკინის მსგავსი ორგანიზმები და სხვა უხერხემლოები, მდიდარმა და გაუნადგურებელმა კალციტმა შეცვალა მცენარეები და ხერხემლიანთა ნაშთები. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ კარბონატი ჰორიზონტზეა ფორმირებული ან ახლოს ლანდშაფტის ზედაპირზე. წყაროების არსებობას მოწმობს 1 მეტრის სიგანის ტრავერტინის განაწილება, რომელიც ასოცირებულია სწორედ ასეთ მიზეზებთან. გახლეჩილი მიკროკრისტალური კარბონატი ხშირი მცენარეების კალციტების კონცენტრაცია ქმნის გუმბათის მსგავს ამაღლებას ჩრდილოეთით ARA-VP-6. თუმცა, თითქმის ყველა გათხრილ მონაკვეთზე იზოტოპური, ფიტოლითური და ნაწილაკური ანალიზით, კარბონატებს გააჩნდათ გამაგრებული ვულკანური ფენის დიაგნოსტიკური თვისებები. ამ ყველაფრიდან გამომდინარე, ივარაუდება, რომ კარბონატის ჰორიზონტი გამომდინარეობს მიწისქვეშ არსებული კარბონატიდან, რომელიც ფორმირებულია ან ლანდშაფტის ზედაპირის ახლოს სეზონურად გაჯერებულია ნიადაგებიდან, რომელიც წყალთან ახლოს გვხვდება.
ეს კვლევები არ აღმოჩნდა მარტივი, რადგანაც ფენების კვლევის დროს არსებობდა გარკვეული ეროზიული პროცესები, რაც ფენების შესწავლას აფერხებდა. თუმცაღა მკვლევარებს, როგორც მათი დეტალური კვლევებიდან გამომდინარე შეგვიძლია დავასკვნათ, ამ ყოველივემ მნიშვნელოვნად არ შეუშალა ხელი. გეოლოგიურ კვლევას კი მოაყოლეს პალეობიოლოგიური კვლევაც.
მოკლე მიმოხილვა
მხოლოდ რამდენიმე  ინდივიდუალური ნამარხი გამხდარა ცენტრალური განმსაზღვრელი ადამიანის ევოლუციისა, მაგალითად პირველი  პრეისტორიული ადამიანის, ნეანდერტალელის ჩონჩხი, რომელიც ნეანდერის ველზე აღმოაჩინეს გერმანიაში; ტაუნგი, ბავშვი სამრეთ ამერიკიდან, რომელმაც 1924 წელს აჩვენა, რომ ადამიანის წინაპრები წარმოიშვნენ აფრიკაში, ცნობილი ლუსი, როლის ნაწილობრივმა ჩონჩხმაც დაგვანახა ერთ–ერთი  გადამწყვეტი საფეხური ადამიანის ევოლუციისა, 1994 წელს კი მათ დაემატა Ardipithicus ramidus  იგივე არდი, ყველაზე ძველი  ადამიანის წინაპრის ჩონჩხი, რომელიც დღემდეა აღმოჩენილი,  აფარიში, ეთიოპიაში, მისი სახეობის 35 ინდივიდთან ერთად.
ლუსის აღმოჩენის შემდეგ 1974 წელს,  მკვლევარებს ყოველთვის აინტერესებდათ, თუ ვინ იყო მისი წინაპარი. ლუსი იყო პრიპიტიული ჰომინიდი, რომელსაც დაახლოებით შიმპანზის ზომის ტვინი ჰქონდა, თუმცა ის უკვე გამართულად დადიოდა. თუმცა, უპირველესი ავსტრალოფითეკიც კი, ჩვენი და შიმპანზეების საერთო წინაპრიდან მილიონიბით წლის შემდეგ ცხოვრობდა, ადამიანის ისტორიის პირველი აქტი კი მაინც გაურკვევლად რჩებოდა.
ახალმა აღმოჩენამ, არდიმ (Ardipithicus ramidus)  კი, ამ ბუნდოვან თემას ნათელი მოჰფინა. მისმა აღმომჩენებმა  მას სახელი უწოდეს აფარული სიტყვების მიხედვით „ფესვი“ და „მიწა“, რომ აღეწერათ მიწაზე მცხოვრები ადრეული ჰომინიდი,  რომელიც იყო ადამიანის ევოლუციის ფესვებთან. მიუხედავად იმისა, რომ არდი არაა მისი სახეობიდან ყველაზე ძველი ნამარხი, ის ყველაზე უკეთესადაა შემონახული. აღმოჩენილია მისი ჩონჩხის 125 ნაწილი, მენჯის, ხელის, მკლავისა წვივებისა და ტერფის ძვლების ჩათვლით. მისი ჩონჩხის სრულად აღმოჩენასა და რესტავრირებას დაახლოებით 15 წელი დასჭირდა. მისმა აღმომჩენებმა ვარაუდი გამოთქვეს, რომ ის იყო ახალი სახის ჰომინიდი, მისი ოჯახი მოიცავდა ადამიანებს და მათ წინაპრებს, მაგრამ არა ცოცხალ მაიმუნებს. მათი თქმით, არდის  ჰქონდა უჩვეულო ანატომია, რომელიც არ ჰგავდა ცოცხალ მაიმუნებს ან გვიანდელ ჰომინიდებს, როგორიცაა ლუსი. ამის ნაცვლად, არდი ამჟღავნებს უძველეს ანატომიურ ცვლილებებს, რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარეს გამართულ სიარულს.
სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
ანტარუტი
ანტარუტი (Անտառուտ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 650 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 254 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.14 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
იანაუაიის რაიონი
იანაუაიის რაიონი (Distrito de Yanahuaya) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის სანდიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 550 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 486 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 670.61 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:სანდიის პროვინციის რაიონები
გურული
საკუთარი სახელი გურული შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
პელენდრი
პელენდრი (Πελένδρι) — სოფელი კვიპროსში. მდებარეობს ლიმასოლის რაიონში. 2001 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1,185 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიმასოლის რაიონის სოფლები
სანტო-ტომასი (ატლანტიკო)
სანტო-ტომასი (Santo Tomás) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ატლანტიკოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34.200 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 67 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატლანტიკოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მიხეილ სებრიაკოვი
მიხეილ სებრიაკოვი (Михаил Васильевич Себряков; დ. 1798, სკურიშენსკაია, რუსეთის იმპერია — გ. 20 დეკემბერი, 1882) — რუსი პოეტი, მეცნიერი და მხატვარი.
ბიოგრაფია
მიხეილ სებრიაკოვი დაიბადა სტანიცა სკურიშენსკაიაში ვ. სებრიაკოვის ოჯახში. სწავლობდა ხარკოვის უნივერსიტეტში.
მსახურობდა ლეიბ-გვარდიის კაზაკთა ლეგიონში. ლეგიონში სებრიაკოვს მიენიჭა წოდებები: 1817 წლის 20 იანვარი — ურიადნიკი; 1819 წლის 10 მაისი — ლეიბ-გვარდიის კაზაკტა ლეგიონის იუნკერი; 1820 წლის 25 თებერვალი — პორტუპეი-იუნკერი; 1820 წლის 24 მარტი — კორნეტი; 1825 წლის 18 ივნისი — პორუჩიკი; 1825 წლის 31 აგვისტოდან 1826 წლის 3 აპრილამდე მსახურობდა ტაგანროგში იმპერატორ ალექსანდრე I-სა იმპერატორის მეუღლის ელიზავეტა ალექსეევნას ლეგიონში ყოფნის დროს; 1827 წლის 5 ნოემბრიდან — სამხედრო სამსახურიდან გადამდგარი შტაბს-როტმისტრი. 1827 წელს გადადგა შტაბ-როტმისტრის წოდებით.
შემდეგ მუშაობდა ჯარის ხაზინადარად, ჯარის კანცელარიის ასესორად, დონის თავადთა საოლქო წინამძღოლად. მიხეილ სებრიაკოვს ჰქონდა დიდი კარ-მიდამო უსტ-მედვედიცკის ოლქის დასახლება სლობოდა-სებროვოში. სლობოდა-სებროვოში მდებარე სახლში მას ჰქონდა დიდი ბიბლიოთეკა, ფიზიკური და ბუნებრივ-ისტორიული კაბინეტები, მცირე ობსერვატორია და მეტეოროლოგიური სადგური.
გარდაიცვალა 1882 წლის 20 დეკემბერს. დაკრძალულია სლობოდა-სებროვოს წმინდა მიტროფანეს ეკლესიაში.
შემოქმედება
1869 წელს მიხეილ სებრიაკოვმა გამოსცა ბროშურა „Три спутника“ (სამი თანამგზავრი), რომელსაც თანდართული ჰქონდა პლანეტა სატურნის ნახატები. გამოაქვეყნა წინგი „О бациляриях“ (ბაცილარიების შესახებ) (ერთუჯრედიან წყალმცენარეებზე). გამოსცა ლექსების კრებული „Орхидеи“ (ორქიდეები). მისი ინტერესების სფეროში იყო ფერწერა, გრაფიკა, არქიტექტურა. სებროვოში მან საოჯახო ეკლესია მოაწყო, რომელიც სტანიცა სკურიშენსკაიაში წმინდა მიტროფანეს სახელობის ტაძრის შემცირებული ასლი იყო.
ინტერნეტ-რესურსები
კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:რუსი მხატვრები
აფნაგიუღი
აფნაგიუღი (Ափնագյուղ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 801 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 695 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 47 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.83 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ლალვარი
ლალვარი (Լալվար) — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ კაჭაჭკუტიდან ჩრდილოეთით 5 კილომეტრში, საქართველოს საზღვრის სიახლოვეს. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2544 მეტრია და წარმოადგენს ლოქის ქედის უმაღლეს მწვერვალს.
ალბერტი
ალბერტი (Lake Albert) — ტბა აღმოსავლეთ აფრიკაში, უგანდასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მდებარეობს ცენტრალური აფრიკის გრაბენის ფარგლებში, ტექტონიკურ ღრმულში, ზღვის დონიდან 615 მ სიმაღლეზე. ფართობი — 5300 კმ², მაქსიმალური სიღრმე — 58 მ. ტბაში ჩაედინება მდინარეები სემლიკი და თეთრი ნილოსი, გამოედინება ალბერტ-ნილოსი. ნაპირები სუსტად არის დანაწევრებული; მეტწილად ციცაბოა; ფსკერი ბრტყელია. საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 26 °C-ს, ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა საშუალოდ 864-1016 მმ წელიწადში. გეოლოგიური თვალსაზრისით მოქცეულია ალბერტინის რიფტულ ხეობაში. წარმოადგენს მდინარე ნილოსის ზემო დინების წყალსატევების რთული სისტემის ნაწილს. უხვადაა თევზი, რომელთაგან აღსანიშნავია ნილოსის ქორჭილა. მთავარი ნავსადგურებია ბუტიაბა და კასენი.
ალბერტის ტბა 1864 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მკვლევარმა სემიუელ უაით ბეიკერმა. სახელი ეწოდა ინგლისის დედოფალ ვიქტორიას მეუღლის პატივსაცემად. უგანდაში ეწოდება ნიანცის ტბა.
1973 წელს ზაირისა და უგანდის პრეზიდენტების ურთიერთმოლაპარაკების შედეგად და აგრეთვე მეგობრობის ნიშნად ტბას ზაირის პრეზიდენტის — მობუტუს სახელის მიხედვით ეწოდა მობუტუ-სესე-სეკო. 1997 წლიდან კვლავ ალბერტი ეწოდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უგანდის ტბები კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტბები
საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია
საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია — საქართველოს პრეზიდენტისათვის საქართველოს კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრული უფლებამოსილებების განხორციელების ხელშემწყობი და მაორგანიზებელი ორგანო. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტაცია შეიქმნა 2004 წლის 14 თებერვალს, საქართველოს პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის №60 ბრძანებულებით. ადმინისტრაცია თავისი საქმიანობისას ხელმძღვანელობს საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს კანონმდებლობით, დებულებითა და საქართველოს პრეზიდენტის სხვა სამართლებრივი აქტებით. ადმინისტრაციის სტრუქტურასა და საქმიანობის წესს განსაზღვრავს საქართველოს პრეზიდენტი. 2019 წლის 14 მაისიდან საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოვალეობას ნათია სულავა ასრულებს, აღნიშნული პოსტის დაკავებამდე ნათია სულავა ადმინისტრაციის ყოფილი უფროსის ლაშა ჟვანიას ერთ-ერთი მოადგილე იყო.
სქოლიო
*
სოლედადი (კოლუმბია)
სოლედადი (Soledad) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ატლანტიკოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 661 851 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 67 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატლანტიკოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
იამბაევო
იამბაევო (Ямбаево; Ямбай) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 20 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ბაიგუზინოდან 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 20 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 124 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:იანაულის რაიონის სოფლები
ჯარისკაცის სინაგოგა
ჯარისკაცის სინაგოგა (Солдатская синагога) — ერთადერთი მოქმედი სინაგოგა დონის როსტოვში. აგებულია 1872 წელს. სინაგოგა დაიწვა 1905 წელს ანტიებრაული გამოსვლების დროს, მაგრამ 1913-1914 წლებში აღადგინეს. 1935 წელს სინაგოგაში აკრძალეს მსახურება და დახურეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს სინაგოგა კვლავ დაუბრუნდა ებრაულ თემს. ჯარისკაცის სინაგოგას აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
1862 წელს გადამდგარმა ებრაელმა ჯარისკაცებმა დონის როსტოვში ჩამოაყალიბეს ებრაელ მორწმუნეთა თემი. ამავე წლის 31 მაისს ეკატერინოსლავის გუბერნიის ხელისუფლებამ მათ ნება დართო ცალკე შენობაში გაეხსნათ სამლოცველო სახლი. საგუნდო სინაგოგის პროექტი გუბერნიის ხელმძღვანელობამ წარმოადგინა 1872 წლის 4 ივნისს და ამავე წელს დაიწყეს მშენებლობა. ზგიერთი ინფორმაციის მიხედვით თანხები ახალი სინაგოგის ასაშენებლად გაიღო მდიდარმა როსტოველმა პირველი გილდიის ვაჭარმა იოსებ ელიცერმა. სავარაუდოდ სინაგოგის არქიტექტორი იყო ერნსტ ფონ შულმანი, ხოო მშენებლობას ხელმძღვანელობდა მოსე გერონიმუსი.
სინაგოგის შენბა არაერთხელ გადააკეთეს. 1881 წელს მას აღმოსავლეთიდან მიადგეს სამსართულიანი აგურის შენობა სინაგოგის სასულიერო პირებისათვის. სავარაუდოდ შენობის ავტორი იყო ქალაქის არქიტექტორი ვ. იაკუნინი.
1891 წელს სამხრეთ კედელთან მიაშენეს ორსართულიანი შენობა, რომლის პირველ სართულზე განთავსდა ღარიბი ჯარისკაცების შვილების სასწავლებელი, ხოლო მეორეზე - რელიგიური სკოლა. ამ შენობის პროექტი მოიწონა საოლქო ხელისუფლებამ 1890 წლის 17 მაისს. სავარაუდოდ პროექტი ეკუთვნოდა ქალაქის არქიტექტორს ნიკოლაი დოროშენკოს.
აღდგენითი სამუშაოების დასრულების შემდეგ ჯარისკაცის სინაგოგაში მსახურება აღსდგა 1914 წლის 29 მარტს ფესახის დღესასწაულზე.
ეს სინაგოგა ამჟამად არის ერთადერთი მოქმედი სინაგოგა ქალაქში. იგი მდებარეობს ტურგენევის ქუჩისა და გაზეთის ჩიხის გადაკვეთაზე. 1991 წლის 12 აგვისტოს ქალაქის სასამართლომ ებრაელთა თემს დაუბრუნა სინაგოგის ის ნაწილი, რომელიც მდებარეობდა გაზეთის ჩიხის მხარეს, ხოლო 1993 წლის 8 ივლისს ქალაქის აღმასკომმა ებრაელტა თემს გადასცა ტურგენევის ქუჩის მხარეს მდებარე ნაწილიც.
2005 წელს მიმდინარეობდა სინაგოგის კაპიტალური რემონტი. აღადგინეს კუთხის გუმბათი დავითის ვარსკვლავით, რომელიც განადგურდა 1940-იან წლებში. სარემონტო სამუშაოები დასრულდა წლი ბოლოს და სინაგოგა საზეიმოდ გაიხსნა.
არქიტექტურა
სინაგოგის ფანჯრები სრულდება ნახევარწრიული ღიობებით. სინაგოგის ცოკოლი რუსტირებულია. შენობის სახურავის კუთხეში გუმბათია დავითის ვარსკვლავით. ფასადი გაფორმებულია ვარდულებით.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:რუსეთის სინაგოგები
TV Vader
TV Vader — პირველი თაობის გამოყოფილი სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Epoch Co.-ის მიერ 1980 წელს მხოლოდ იაპონიაში.
მისი თავდაპირველი ფასი შეადგენდა 15,000 იაპონური იენას. მასზე ხელმისაწვდომი იყო ოთხი თამაში, შთაგონებული „Space Invaders“-ით. NEC D774C-ის ჩიპსეტის წყალობით, კონსოლს შეეძლო ფერადი გამოსახულების ჩვენება. მომდევნო წლებში, მასში ჩაშენებული „Space Invaders“-ის კლონი პორტირებული იქნა Epoch Co.-ის მომდევნო კონსოლ Cassette Vision-ზე, სახელწოდებით „Battle Vader“.
კონსოლის დიზაინი საკმაოდ მარტივია. კორპუსის შუაში მდებარეობს ჯოისტიკი (მხოლოდ მარცხნივ და მარჯვნივ), ოდნავ ზემოთ — სროლის ღილაკი, მარცხნივ — LEVEL, მარჯვნივ — START, ხოლო ქვედა მარცხენა კუთხეში – ჩამრთველ-გამომრთველი.
სქოლიო
კატეგორია:პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:გამოყოფილი კონსოლები კატეგორია:1980 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში კატეგორია:ვიდეო თამაშის კლონები კატეგორია:1980 წელი ვიდეო თამაშებში
ჯონ ტელფერი
ჯონ ბუჩან ტელფერი (John Buchan Telfer; დ. 23 აგვისტო, 1830, მალტა, — გ. 1 ივნისი, 1907, ბექენჰემი, ინგლისი) — ბრიტანელი სამხედრო პირი, მოგზაური და მწერალი; სამეფო ფლოტის კაპიტანი, ლონდონის სიძველეთა საზოგადოების წევრი (1875).
მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853–1856) და დაჯილდოებული იყო ბალტიური მედლით. 1870-იან წლებში სამი წელი დაჰყო რუსეთის იმპერიაში, იქორწინა ეკატერინა მურავიოვაზე. ამ პერიოდში ორჯერ იმოგზაურა ყირიმსა და კავკასიაში, მათ შორის საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში. საკუთარი შთაბეჭდილებები, დაკვირვებები და სხვადასხვა ისტორიული ცნობა ტელფერმა ლონდონში 1876 წელს ორ ტომად გამოქვეყნებულ ნაშრომში შეიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1830 კატეგორია:გარდაცვლილი 1907 კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი კატეგორია:ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ბრიტანელი მოგზაურები კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
ივანე პოპოვი (მწერალი)
ივანე პოპოვი (Иван Петрович Попов; დ. 1836, ნოვოჩერკასკი, რუსეთის იმპერია — 1906) — რუსი პოეტი, ჟურნალისტი და გამომცემელი.
ბიოგრაფია
ივანე პოპოვი დაიბადა 1836 წელს ქალაქ ნოვოჩერკასკში, ჯარის ზემდეგის ოჯახში. დაამთავრა ნოვოჩერკასკის გიმნაზია, შემდეგ — ხარკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მიიღოს სამართლის კანდიდატის ხარისხი.
გიმნაზიაში სწავლის დროს დაწერა თხზულება „Азовское сидение“. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა საოლქო სტატისტიკური კომიტეტის მდივნად. საქმიანობის მიხედვით აგროვებდა მასალებს მათ „დონის სტატისტიკური კომიტეტის საოქო ჯარების კრებულში“ გამოსაქვეყნებლად.
1887 წელს ივანე პოპოვმა საკუთარი გაზეთი „Донская речь“ (დონური მეტყველება) გამოსცა. მისი გაზეთი რუსეთის სამხრეთ ნაწილში ერთ-ერთი უმსხვილესი აღმოჩნდა, მასში იბეჭდებოდა ალექსანდრე კუპრინის, კ. ტრენევის, ა. პოპოვის (სერაფიმის ძე) და სხვათა ნაწარმოებები.
მისი კიდევ ერთი წამოწყება იყო ჟურნალ „Дон“-ის (დონი) დაარსება, რომლის გამოცემაც მან 1887 წლიდან დაიწყო. ჟურნალმა დაახლოებით ერთი წელი იარსება და სახსრების უქონლობის გამო დაიხურა.
შემოქმედება
ივანე პოპოვი წერდა ლექსებს, ისტოიულ შენიშნვებს და პუბლიცისტურ სტატიებს. მისი ნაწარმოებები ქვეყნდებოდა „Казачий вестник“-ში (კაზაკური მაცნე), „Таганрогский вестник“-ში (ტაგანროგის მაცნე), მოსკოვისა და პეტერბურგის ჟურნალებში „Будильник“ (მაღვიძარა), „Гусли“ (გუსლი), „Спутник“ (თანამგზავრი), „Развлечение“ (გართობა). მისი ნაწარმოებების ძირითადი თემა იყო მისთვის კარგად ნაცნობი დონის კაზაკობა და მისი ისტორია.
ინტერნეტ-რესურსები
კატეგორია:რუსი პოეტები
მენლი I გირეი
მენლი I გირეი (I Meñli Geray, منكلى كراى‎; დ. 1445, ყირიმის სახანო — გ. 4 აპრილი, 1515, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო) — ყირიმის ხანი სამჯერ: 1467, 1469–1475 და 1478–1515 წლებში, ყირიმის სახანოს დამაარსებლის, ჰაჯი I გირეის მეექვსე ვაჟი.
ბიოგრაფია
მენლი გირეის ყირიმის ტახტისათვის თავის ძმებთან გაუთავებელი ბრძოლების შემდგომ, დასუსტებული და ოსმალების მიერ დამორჩილებული სახანოს მართვა ხვდა წილად, თუმცა მან ამ საქმეს თავი წარმატებით გაართვა. მენლი გირემ ყირიმის სახანო ჩინგიზ-ყაენის შთამომავალთა მიერ შექმნილ სახელმწიფოებში მოწინავედ აქცია. მასზე დიდხანს ყირიმი არავის უმართავს.
1480 წელს მენლიმ კავშირი შეკრა მოსკოვის დიდ მთავარ, ივანე III-სთან. მათი ალიანსი პოლონეთ-ლიტვის, დიდი ურდოსა და ასტრახანის სახანოს წინააღმდეგ იყო შექმნილი. ამ ფაქტმა ხელი შეუწყო დიდი ურდოს შემადგენლობიდან რუსული სახემლწიფოების გამოსვლას. ყირიმის გაძლიერებას ხელი შეუწყო გენუელებთან დამყარებულმა სავაჭრო ურთიერთობამ და ოსმალების მფარველობამ. 1502 წელს ყირიმელმა თათრებმა დაამარცხეს ოქროს ურდოს უკანასკნელი ხანი და დაიპყრეს ურდოს დედაქალაქი – სარაი. მენლი გირეიმ თავის თავს ხაგანი, ანუ უმაღლესი ხანი და ჩინგიზ-ყაენის რეალური მემკვიდრე უწოდა. 1504 წელს დააფუძნა ოჩაკოვის ციხე-ქალაქი. 1512 წელს საკუთარ სიძესა და მომავალ სულთანს, სელიმს დაახმარა ჯარი ოსმალეთის ტახტისათვის გაჩაღებულ ომში. მენლი გარდაიცვალა 1515 წელს, ქალაქ სალაჩიკში, დაკრძალეს იქვე. მის შემდეგ ყირიმის ხანი გახდა მისი უფროსი ვაჟი, მეჰმედი.
სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები კატეგორია:გირეის დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1445 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1515 კატეგორია:ყირიმის სახანო კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ლევონ ჰელმი
მარკ ლევონ ჰელმი (დ. 26 მაისი, 1940 — გ. 19 აპრილი, 2012) — ამერიკელი მუსიკოსი და მსახიობი, ჯგუფ The Band-ის დრამერი და ერთ-ერთი ვოკალისტი. ცნობილია ქანთრის სტილისტიკის ვოკალით, მულტი-ინსტრუმენტული შესაძლებლობებით და დასარტყმელ საკრავებზე დაკვრის გამორჩეული სტილით, რომელიც აღსანიშნავია The Band-ის სიმღერებში „The Weight“, „Up on Cripple Creek“ და „The Night They Drove Old Dixie Down“.
ჰელმი აგრეთვე იყო წარმატებული კინომსახიობი, გამოჩნდა რა ლორეტა ლინის მამის როლში ფილმში „მაღაროელის ქალიშვილი“ და სხვა სურათებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:ლევონ ჰელმი კატეგორია:The Band-ის წევრები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი დრამერები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
არაი (სოფელი)
არაი (Արայի) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 624 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 61 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 10.19 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
კოხატის რაიონი
კოხატის რაიონი (Distrito de Cojata) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის უანკანეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 355 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 902 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 881.18 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკანეს პროვინციის რაიონები
სუანი (ატლანტიკო)
სუანი (Suan) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ატლანტიკოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9.702 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 55 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატლანტიკოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
კატუტი
კატუტი (Catuti) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 532 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟანაუბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 102 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.73 კმ²-ზე. ფართობი 287 812 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
კონსილიუმი
კონსილიუმი (ლათინური „consilium“) — საბჭო, რჩევა.
გამოიყენება სხვადასვხა მნიშვნელობით. მაგ:
მნიშვნელობით ახლოს დგას სიტყვა სიმპოზიუმთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სადავო გვერდები კატეგორია:უცხო სიტყვები კატეგორია:ბარბარიზმები
ვერტყვილის წმინდა გიორგის ეკლესია
მინი|ვერტყვილის ეკლესია ვერტყვილის წმინდა გიორგის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვერტყვილის სასაფლაოზე.
ძეგლის აღწერა
ვერტყვილის ეკლესია ხარაგაულის რაიონის ჩვენამდე მოღწეულ იშვიათ ეკლესიათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომლებმაც შეინარჩუნა თავდაპირველი არქიტექტურულ-მხატვრული სახე, მიუხედავად იმისა, რომ ბერძენ ოსტატთა მოღვაწეობის კვალი, ისევე როგორც არაერთ ეკლესიას ამ მხარეში, მასაც აშკარად ემჩნევა. ნაგებობა ძველი ქართული საეკლესიო არქიტექტურის განვითარების გარკვეული ეტაპის ნიმუშია. ამავე დროს, იგი ავლენს თავისებურებებს, ომლებსაც ადგილი ჰქონდა ქვეყნის ცალკეულ იტოტიულ პროვინციებში. ეს ჩანს მასალის შერჩევასა და დამუშავებაში, ცალკეული არქიტექტურული დეტალების (მაგალითად, სარკმლის მორთულობა) გადაწყვეტაში და სხვა. ეკლესია დგას სოფლის ზევით, "მეჩხეთურას" ღელის მარცხენა ნაპირზე. იგი დარბაზული ტიპისაა. სამშენებლო მასალად გამოყოფილია შირიმის თლილი კვადრები და უხეშად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვები. აღმოსავლეთი და დასავლეთი ფასადი თითქმის მთლიანად ლილი ქვითაა მოპირკეთებული. სამხრეთი ფასადი და ჩრდილოეთი ფასადის ზედა ნაწილი შელესილია ცემენტის ხსნარით. ინტერიერში კამარა, კონქი და კოსტრუქციული ნაწილებია კარგად გათლილი ქვით ნაწყობი. ვერტყვილის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. მისი გეგმა სწორკუთხედს წარმოადგენს. შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით. კონქის ნახევარწრიული თაღი ეყრდნობა თაროთი დასრულებული წრეთარგის მქონე კაპიტელებს. ასეთივე პროფილის კონსოლებზეა გადაყვანილი დასავლეთ კედლის და კამარის საბჯენი თაღები. ეკლესია განათებულია ორი დახრილწირთხლებიანი თაღოვანი სარკმლით, რომლებიც გაჭრილია საკურთხეველსა და დასავლეთ კედელზე. წრიული მოხაზულობის ერთი სარკმელი სამხრეთ კედელზეა განთავსებული. შესასვლელები შენობას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. გარედან ორივე ღიობი მომართულია პორტალებით, რომლებიც ბერძენი ოსტატების მიერ უნდა იყოს შესრულებული. შიგნიდან ისინი უბრალოდ თაღოვან ღიობებს წარმოადგენს. სარკმელთა გაფორმებაზე მსჯელობა ძნელია მათი დაზიანების გამო. აღმოსავლეთ ფასადზე არსებულ სარკმელს შერჩენილი აქვს სუსტად გამოხატული ლილვი ღიობის ქვედა ნაწილში. ამავე ფასადზე ფრონტონის არეში შეინიშნება ტონდოში ჩასხმული, ბოლოებგაფართოებული ჯვრის თითქმის გადარეცხილი რელიეფური გამოსახულება. ეკლესიის კარნიზი მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადზეა შენარჩუნებული. მისი პროფილია თაროთი დასრულებული წრეთარგი. ეკლესიას აქვს, თუნუქით დაბურული ორფერდა სახურავი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოქროს გლობუსის 57-ე დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის 57-ე დაჯილდოება გაიმართა 2000 წლის 23 იანვარს. მასში მონაწილეობა მიიღეს 1999 წელს გამოსულმა კინო და სატელევიზიო ნამუშევრებმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
კოთავანქი
კოთავანქი (Կոթավանք) — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ ნერქინ-გეტაშენში, სევანის ტბის სამხრეთით, გეღარქუნიქის პროვინციაში. კოთავანქი აშენებიდან მალევე, X საუკუნეში დაანგრიეს დამპყრობლებმა, შემდეგ კი მიწისძვრამ.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
Design Master Senshi Mangajukuu
Design Master Senshi Mangajukuu (電子 漫画 塾; აგრეთვე ცნობილი როგორც Denshi Manga Juku ან Design Master) — მეხუთე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Bandai-ს მიერ 1995 წელს იაპონიაში.
Design Master-ის თავდაპირველი ფასი შეადგენდა 9,800 იაპონურ იენას. ხელსაწყოს ფუნქციონირებისათვის ესაჭიროებოდა ოთხი ცალი AA ბატარეა. მიუხედავად ამისა, სათამაშო ღილაკებისა და ვიდეო თამაშების უკმარისობის გამო (მასზე ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ და მხოლოდ ოთხი თამაში), 1996 წელს Bandai-მ შეწყვიტა კონსოლის წარმოება.
სქოლიო
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:მეხუთე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები კატეგორია:1995 წელი ვიდეო თამაშებში კატეგორია:1995 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალი
ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალი (Toronto International Film Festival, TIFF, სტილიზებული როგორც tiff) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი კინოფესტივალი, რომელსაც ყოველ წელს 480 000-ზე მეტი სტუმარი ესწრება. დაარსდა 1976 წელს.
2016 წელს ფესტივალის ფარგლებში წარადგინეს 397 ფილმი 83 ქვეყნიდან.
ტუბარა
ტუბარა (Tubará) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ატლანტიკოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10.915 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 176 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატლანტიკოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
მეხუთე თაობის ეპოქა (ზოგჯერ მოიხსენიებენ როგორც 128-ბიტიანების ეპოქა) მოიცავს ვიდეო თამაშებს, სათამაშო და პორტატიული კონსოლების ერთობლიობას, რომელიც ხელმისაწვდომი შეიქმნა XX საუკუნის მიწურულს, 1998 წლიდან. მეექვსე თაობის კონსოლებს შორისაა Sega-ს Dreamcast (DC), Sony-ს PlayStation 2 (PS2), Nintendo-ს GameCube (GC) და Microsoft-ის Xbox-ს.
ეპოქას საფუძველი ჩაეყარა 1998 წლის 27 ნოემბერს, Dreamcast-ის გამოსვლით იაპონიაში, რასაც მოჰყვა PlayStation 2 (2000 წლის მარტში), GameCube და Xbox (2001 წელს). Dreamcast-ის წარმოება მალევე შეწყდა, კერძოდ 2001 წლის ივნისში. ამას მოჰყვა GameCube (2007 წელს), შემდეგ Xbox (2009 წელს) და სულ ბოლოს PlayStation 2 (2013 წელს). ამავდროულად, მეშვიდე თაობის კონსოლების ერა დაიწყო Xbox 360-ის გამოსვლის შემდეგ, 2005 წელს.
მექვსე თაობის პირველი პორტატიული კონსოლი SNK-ის Neo Geo Pocket Color გამოვიდა 1998 წელს, ერთი წლის შემდეგ კი — Bandai-ის WonderSwan. პორტატიული კონსოლების ბაზარზე ლიდერობა კვლავ Nintendo-მ მოიპოვა, 2001 წელს გამოსული კონსოლით Game Boy Advance, რომელიც საკმაოდ გაუმჯობესებული იყო მის წინამორბედ Game Boy-ისთან შედარებით. Game Boy Advance-ის გაყიდვები შეწყდა 2010 წელს. 2004 წელს ბაზარზე გამოჩნდა მეშვიდე თაობის პირველი პორტატიული სისტემა Nintendo DS. მეექვსე თაობის ეპოქა ოფიციალურად დასრულდა 2015 წელს, მას შემდეგ რაც გამოვიდა PlayStation 2-ის უკანასკნელი თამაში „Final Fantasy XI: Rhapsodies of Vana'die“.
სხვა კონსოლები
ქვემოთ წარმოდგენილია კონსოლების სია, რომლებმაც ვერ მოახდინეს შესამჩნევი გავლენა ბაზარზე.
სქოლიო
კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:ვიდეო თამაშების ისტორია კატეგორია:ვიდეო თამაშების კონსოლები თაობების მიხედვით კატეგორია:1990-იანი წლები ვიდეო თამაშებში კატეგორია:2000-იანი წლები ვიდეო თამაშებში კატეგორია:2010-იანი წლები ვიდეო თამაშებში კატეგორია:1990-იანი წლების ვიდეო თამაშები კატეგორია:2010-იანი წლების ვიდეო თამაშები კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები კატეგორია:2010-იანი წლების სათამაშოები
იაბლოკოვის სავაჭრო სახლი
იაბლოკოვის სავაჭრო სახლი (Торговый дом Яблоковых) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე (სახლი № 64). სახლი აგებულია 1898 წელს ე. გულინის პროექტის მიხედვით. შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
მინი|left|სახლი XX საუკუნის დასაწყისში მინი|მეორე სართულის ფანჯრების გაფორმება შენობა აგებულია 1898 წელს არქიტექტორ ევგენი გულინის პროექტის მიხედვით. სახლი ეკუთვნოდა ს. იაბლოკოვს. სენობის პირველი სართული იჯარით ჰქონდათ აღებული სავაჭრო ორგანიზციებს: ჟირარდოვის მანუფაქტურის სააქციო საზოგადოებას და ემილია ცინდელის მანუფაქტურის ამხანაგობას. სარდაფი ეკავა რენკოვსკის მარანს. აქ ხშირად იმართებოდა კაბარესა და თეატრალური კოლექტივების გამოსვლები. იაბლოკოვის სახლის მეორე სართული 1904 წელს იჯარით აიღო რ. შტრემერმა. აქ გაიხსნა სამხრეთ რუსეთში პირველი ელექტრობიოგრაფი.