cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩეჩნეთის მეორე ომი
სახმელეთო სვლა
ბრძოლის პირველ დღეებში ძალები ნელა მოძრაობდნენ. ქალაქში შეყვანილი ტანკები ზურგს უმაგრებდნენ ქარიშხლის რაზმებს. ტერიტორიაზე განლაგებულ არაერთ სნაიპერს მხარს სპეცნაზი უჭერდა, თავდაცვის მინისტრმა იგორ სერგეევმა საჯაროდ დააფიქსირა მსხვერპლთა რაოდენობის მინიმუმამდე დაყვანის სურვილი. სამხედრო შენაერთებს ნაბრძანები ჰქონდათ, რომ მაქსიმალურად აერიდებინათ თავი მჭიდრო ბრძოლებისთვის.
გროზნოს მისადგომებთან რუსი სამხედროების გამოჩენიდან ერთი წლის თავზე, რუსულმა მხარემ განაცხადა, რომ ქალაქის გარშემო არსებული აჯანყებულთა თავდაცვის პირველი ხაზი დაარღვეული იყო. რეგულარულ MVD ჯარებს თან ახლდნენ SOBR და OMON დანაყოფები. მათი მისია მტრის წინააღმდეგობის დარჩენილი ნაშთების გაანდგურება იყო. მალე ცნობილი გახდა, რომ დასავლეთიდან გადაადგილებულმა MVD ჯარებმა დაიმორჩილეს სტაროპრომისლოვკისა და ზავოდის რეგიონები. განთამიროვის ძალები სწრაფად გამოჩნდნენ ქალაქის ცენტრში.
2000 წლის დეკემბრის ბოლოსთვის, რუსული მხარის განცხადებით, ფედერალური ძალების ხელში აღმოჩნდა ძველი სუნჯას რეგიონი და ასევე მდინარე სუნჯას მთავარი ხიდი. პრესაში გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ეს ყოველივე მტერთან უშუალო დაპირისპირების გარეშე მოხერხდა. მალე ნათელი გახდა,რომ რუსული მხარის განცხადებებს გადაჭარბებულად ოპტიმისტური ხასიათი ჰქონდა და გამარჯვება არც ისეთი მარტივი იყო, როგორც თავიდან იმედოვნებდნენ. გროზნოს ბრძოლა თანდათან უფრო სასტიკი ხდებოდა. მეამბოხეების მიდგომა 1994-1996 წლების მსგავსი იყო და ძირითადად ჩასაფრებულ ძალებს ეყრდნობოდა. რუსული მხარე იმედებს ტანკებზე ამყარებდნენ, რადგანაც თვლიდნენ, რომ ჩეჩნები მსგავს ტექნიკას არ ფლობდნენ.
ჩეჩნებისთვის და მათი მხარდამჭერი ძალებისთვის კვლავ უდიდეს პრობლემად რჩებოდა ომში მათი ძმების დახოცვა. ამას ემატებოდა მათი გაზრდილი წინააღმდეგობის დონე, რაც მოსალოდნელზე უკეთ იყო მომზადებული. რუსეთის განცხადებით, მტერს დიდი მსხვერპლი ჰქონდა, რეალურად კი მეამბოხეთა რიცხვი თანდათან იზრდებოდა. მიუხედავად მზარდი რაოდენობისა, ნათელი იყო, რომ მათ მომარაგებისა და გამაგრების პრობლემა ჰქონდათ. რუსული ობობის ქსელი უკვე დაგეგმილი იყო, უშუალოდ საბრძოლო მოქმედებები კი პოზიციური და ძვირადღირებული იყო. იანვრის საბრძოლო მოქმედებების უმეტესი ნაწილი მიმართული იყო რუსეთის მცდელობაზე, კონტროლი მოეპოვებინათ მინუტკას ცენტრალურ მოედანზე, საკონსერვო ქარხანაზე, მდინარე სუნჯას ხიდსა და სტაროპრომისლოვსკის რეგიონზე. მინუტკასთვის გაჩაღებული ბრძოლა სისხლიანი იყო. ორივე მხარე სტრატეგიულად მომგებიანი ხუთ და ცხრა სართულიანი სიმაღლეების დაკავებას ცდილობდა. ერთ-ერთი გამოცემის ცნობით, რუსული ძალა სამ ჯგუფად გაიყო, რათა სამი ამ ტიპის შენობა დაეკავებინათ.
გროზნოში გაჩაღებული მძიმე ბრძოლების შემდეგ, 2000 წლის 2 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ ჩეჩენი აჯაყებულები მანქანით გაქცევისას დანაღმულ ველებზე აფეთქდნენ. რუსულმა მხარემ ბრალდება უარყო. ერთ-ერთი მოსაზრების თანახმად, ეს იყო ჩეჩნების სტრატეგიული ხრიკი. რამდენიმე დღეში ისტორია შეიცვალა. ამჯერად რუსები ოფიციალურად ალაპარაკდნენ, რომ ეს იყო ეფესბეს მიერ კარგად ორგანიზებული ოპერაცია, სახელწოდებით ,,მგელზე ნადირობა’’. ერთ-ერთი აგენტის თქმით, მან დავალების შესასრულებლად 100 000 დოლარი მიიღო. რუსულმა რადიოგადაცემებმა ამბოხებულები დაარწმუნეს, რომ რუსული ძალები დასავლეთიდან სამხრეთისკენ გადაადგილდებოდნენ, მეამბოხეთა მცირე ჯგუფს კი სპეციალურად მომზადებული ბილიკის საშუალებით მშვიდად შეეძლოთ ქალაქის დატოვება. წასასვლელად მომზადებულმა ჩეჩნებმა გაანალიზეს, რომ გზა დანაღმული იყო, ირგვლივ ყველგან რუსი სამხედროები იყვნენ, ათეულობით ვერტმფრენი კი მათ დამიზნებით ესროდა. რუსეთის ცნობით ინცინდენტს 1400 აჯანყებული ემსხვერპლა. თებერვლის ინცინდენტმა გროზნს ბრძოლა დასარულისკენ წაიყვანა. რუსმა ხელმძღვანელებმა თებერვლის შუა რიცხვებისთვის გროზნო დახურულად გამოაცხადეს. ბრძოლის ოფიციალურად დასრულების მიუხედავად, მცირე ტიპის თავდასხმები 2000 წლის აპრილამდე გაგრძელდა. მეამბოხეთა გარკვეულმა ნაწილმა ქალაქი დატოვა, დარჩენილი ნაწილი კი უბრალოდ მიწისქვეშ ჩავიდა. ქალაქი გროზნო საგარეო ვაჭრობისთვის დაიკეტა, პრესაზე არსებული შეზღუდვები კი გაგრძელდა. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქში თავისუფლად გადაადგილება სამხედრო პერსონალისთვისაც შეიზღუდა, გარკვეული აკრძალვების მიუხედავად მათთვის სპეციალურად გამოიყო დრო, როდესაც შეეძლოთ თავისუფლად მიმოსვლა.
ბრძოლა ჩეჩნური სეპარატიზმის წინააღმდეგ
2000 წლის თებერვალში მოპოვებულმა სამხედრო უპირატესობამ გროზნო ბევრად უფრო ხელმისაწვდომი გახადა და რუსებს შესაძლებლობა მისცა, გაეძლიერებინათ ბრძოლა ჩეჩენი სეპარატისტების წინააღმდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთის სამხედრო ოპერაციების გამო არაერთმა ჩეჩენმა სამოქალაქო პირმა დაიწყო რუსული ოკუპაციის წინააღმდეგ ბრძოლა, ეს ფაქტი სეპარატისტული ძალებისთვის ბევრს არაფერს ცვლიდა, რადგანაც მათ აღარ ჰქონდათ საზოგადოებრივი მხარდაჭერა. პირველ და მეორე ჩეჩნურ ომებს შორის არსებულ პერიოდში, რადიკალებსა და ზომიერ ჩეჩნებს შორის გაჩაღებულმა ბრძოლამ, დაარღვია ჩეჩნური წინააღმდეგობის ძირითადი კომპონენტი რუსეთის წინააღმდეგ-გაერთიანებული მოსახლეობა. ჩეჩნური წინააღმდეგობა რუსული ოკუპაციის წინააღმდეგ არაორგანიზებული იყო გაერთიანებული საზოგადოებრივი მხარდაჭერის გარეშე, რის გამოც არაერთი ჩეჩენი იძულებული გახდა, რომ გასცლოდა ურბანულ ტერიტორიას და თავშესაფარი მთებსა და ტყეებში ეპოვათ.
რუსული კამპანია ჩიხში შევიდა, რადგანაც ვერ შეძლო ტერორისტებად წოდებული დარჩენილი სეპარატისტების განადგურება, რომლებიც არ წყვეტდნენ გაფიცვებს და რუსების მასობრივ მკვლელობებს. რუსულმა მხარემ იმაზე დაიწყო ფიქრი, თუ როგორ შეიძლებოდა ტერორისტების მიერ განადგურებული სოფლების გაწმენდა და ჩეჩნების წინააღმდეგობის განადგურება. მიუხედავად იმისა, რომ გაერთიანებული საზოგადოება წინააღმდეგობას მხარს არ უჭერდა, რუსებს გააზრებული ჰქონდათ, რომ წინააღმდეგობა გაგრძელდებოდა მანამ, სანამ ჩეჩნეთის მოსახლეობა მხარს დაუჭერდა მათ მიერ ლეგიტიმურად აღქმულ ადგილობრივ ხელისუფლებას.
ჩეჩენიზაციის პოლიტიკა
2000 წლის მარტში, ვლადიმერ პუტინი რუსეთის პრეზიდენტი გახდა. არჩევნებმა პუტინს ომის კურსის შეცვლის შესაძლებლობა მისცა. მან ჩეჩენიზაციის პოლიტიკა წამოიწყო:სამთავრობო და სამხედრო კამპანიაზე ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა ჩეჩნებს დააკისრა. ამნისტიის პროგრამამ ზომიერ მდგომარეობამდე მიიყვანა არაერთი ჩეჩენი, მათ შორის ყოფილი სეპარატისტი ლიდერი, მუფთი ახმან კადიროვი, რომელმაც 1995 წელს საღვთო ომი გამოაცხადა. ის ტრაიბალური ლიდერი და მთავარი რელიგიური ფიგურა გახდლათ, რომელიც ათასობით მებრძოლის მხარდაჭერით სარგებლობდა. კადიროვი ღიად უპირისპირდებოდა ბასაევის ისლამის ექსტრემისტული ფორმის გავრცელებასთან დაკავშირებულ რადიკალურ მისწრაფებებს.
მიხეილ იშხნელი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
ჩეჩნეთის მეორე ომი
ჩეჩენიზაციის პოლიტიკა
2000 წლის ივნისში, პუტინმა ჩეჩენიზაციის პოლიტიკასთან დაკავშირებით პირველი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგა და კადიროვი ჩეჩნეთში რუსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად დანიშნა. კადიროვის სამხედრო ძალა ათი ათასობით რუს სამხედროსთან ერთად აგრძელებდა ანტიტერორისტულ კამპანიას, თუმცა ვერ შეძლო ჩეჩნეთის მთებსა და მეზობელ სახელმწიფოებში მყოფი სეპარატისტების განადგურება. უსაფრთხოების მიზნით რუსული მხარე ადგილობრივ მოსახლეობას ოკუპანტებთან გაერთიანებას აიძულებდა. საუკეთესო შემთხვევაში მოსახლეობა ნეიტრალურ მდგომარეობას ინარჩუნებდა და რუსეთის ქმედებების სიძულვილს განაგრძობდა. ადგილობრივ ხელისუფლებას არავითარი ძალაუფლება არ გააჩნდა, რადგან კადიროვი არა ჩეჩენმა ხალხმა, არამედ რუსეთმა აირჩია.
სამშვიდობო მოლაპარაკებების წარმოების მცდელობა
2001 წლის ბოლოდან რუსეთის ხელმძღვანელობამ დაიწყო იმის გაანალიზება, რომ მტრებზე ორიენტირებული გეგმა წარუმატებელი იყო, ამიტომ მოსკოვში სამშვიდობო მოლაპარაკებების წარმოება დაიწყო მასხადოვის მთავრობის წარმომადგენლებთან. მიუხედავად იმისა, რომ ჩეჩნური და რუსული ძალები სიტუაციის დასტაბილურებისთვის სამხედრო ოპერაციებს აგრძელებდნენ, 2002 წლის ზაფხულში, ევროპაში ჩატარდა სამშვიდობო კონფერენცია, რათა მოსკოვში სასწრაფოდ დაწყებულიყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები. კონფერენციაზე ერთმანეთს ჩეჩნეთის, რუსეთის და ამერიკის წარმომადგენლები შეხვდნენ და შეიმუშავეს კომპრომისული მშვიდობის გეგმა, რომელიც ჩეჩნეთში ეროვნული არჩევნების ჩატარებას მოითხოვდა. როდესაც ჩეჩნეთის ხელმძღვანელობამ მასხადოვის მეთაურობით უარი თქვა რუსეთის მთავარ მოთხოვნაზე-ბასაევისგან გამოყოფაზე, მოლაპარაკებები მოულოდნელად დასრულდა.
პუტინის სამშვიდობო გეგმა
2002 წლის 22 ნოემბერს, პუტინმა მის მიერ შემუშავებული მოსახლეობაზე ორიენტირებული გეგმა წარადგინა. გეგმის ორმა ნაწილმა, საკონსტიტუციო რეფერენდუმმა და საპრეზიდენტო არჩევნებმა, სცადა რუსეთის მიერ ხელდასმული ჩეჩენი ლიდერის ზურგს უკან ჩეჩნეთის მხარდაჭერის განმტკიცება. რუსული ხელმძღვანელობა გეგმის ორივე ეტაპს მკაცრად აკონტროლებდა, რასაც მრავალი საერთაშორისო სააგენტოს პროტესტი და მათ მიერ არჩევნების შედეგების არალეგიტიმურად ცნობა მოყვა. რუსეთის საარჩევნო კომისიამ ბათილად სცნო მოქალაქეების ხმები, რომლებმაც მხარი სეპარატისტულ ძალებს დაუჭირეს. მთელი რიგი დარღვევების მიუხედავად, კადიროვის საპრეზიდენტო არჩევნებმა აჩვენა ლეგიტიმურობის მზარდი გრძნობა ჩეჩნეთის მთავრობისადმი. 2004 წლის მაისში, ბასაევის სექტის თავდასხმის შედეგად კადიროვი გარდაიცვალა.
თავდასხმა დუბროვკას თეატრზე
ბასაევის სექტამ მშვიდობა მუქარად აღიქვა, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა მათ მთავარ მიზანს-თავისუფალი ისლამური კავკასიის სახელმწიფოს შექმნას. 2002 წლის ოქტომბერში, მოსკოვში, დუბროვკას თეატრში, პოპულარული პიესის ,,ნორდ ოსტის’’ მსვლელობისას თეატრში ჩეჩენი მეამბოხეები შეიჭრნენ, რომლებიც საკუთარ თავს სამხედრო ისლამისტ სეპარატისტებად აღიქვამდნენ. მეამბოხეებმა 850 ადამიანი აიყვანეს მძევლად, მათი განთავისუფლების სანაცვლოდ კი მეორე ჩეჩნური ომის დამთავრებას და ჩეჩნეთის ტერიტორიიდან რუსული სამხედრო ძალის გაყვანას მოითხოვდნენ.
ორ დღიანი ორმხრივი უმოქმედობის შემდეგ, რუსულმა სამხედრო ძალამ თეატრში გაურკვეველი წარმომავლობის გაზი გაუშვა, რათა მეამბოხეებს ცნობიერება დაეკარგათ. იმ დროისთვის, როდესაც თეატრში ხილვადობა აღდგა, 129 მძევალი და 39 თავდამსხმელი გარდაცვლილი იყო. ნამდვილი ჩეჩნური პრობლემა სწორედ ახლა იწყებოდა.
ბესლანის ტრაგედია
ჩეჩნეთში საზოგადოებრივი მხარდაჭერის დაკარგვის შემდეგ, ბასაევის სექტამ საკუთარი პოლიტიკური მიზნების მიღწევის მიზნით რუსეთში ტერორისტული თავდასხმების სერია განაგრძო. 2004 წლის 1 სექტემბერი პირველი სასწავლო დღე იყო ქალაქ ბესლანის მაცხოვრებლებისთვის, რომელიც ჩრდილოეთ ოსეთში მდებარეობს და დაახლოებით 37 000 მცხოვრები ყავს. სკოლის სადღესასწაულო ღონისძიების გახსნის შემდეგ მალევე, სკოლის ტერიტორია ისლამისტმა სეპარატისტებმა დაიკავეს. ტერორისტებმა სკოლაში მყოფ ყველა ადამიანს ერთად მოუყარეს თავი, რომელთა შორისაც იყვნენ მშობლები და პატარა ბავშვები, რომლებიც სკოლის ღონისძიებაზე საკუთარი და-ძმების სანახავად იყვნენ მოსულები. ისინი სამი დღის განმავლობაში აუტანელი სიცხის, საკვებისა და წყლის გარეშე იმყოფებოდნენ ტყვეობაში. საბოლოოდ, რუსმა სამხედროებმა იერიში მიიტანეს სკოლის შენობაზე. ტერორისტებმა იგრძნეს მოსალოდნელი საფრთხე და შენობა ასაფეთქებელი ნივთიერებებით ააფეთქეს. აფეთქებას ერთი ტერორისტის და 334 მძევლის სიცოცხლე ემსხვერპლა, საიდანაც 186 ბავშვი იყო.
ტერაქტმა ნათლად აჩვენა, რამდენად სასოწარკვეთილ ტერორისტებად იქცნენ დარჩენილი სეპარატისტები. ბასაევის მიერ განხორციელებული და მასხადოვის მიერ მხარდაჭერილი თავდასხმის მიზანი ბავშვების მძევლებად აყვანა იყო, რათა მათი საშუალებით რუსეთის ხელმძღვანელობასთან თავისუფალი ჩეჩნეთის სტატუსთან დაკავშირებით მოლაპარაკებები ეწარმოებინათ. მოულოდნელი თავდასხმისგან შეშინებულმა ოსებმა დახმარება გაუწიეს რუსეთის მცდელობებს, გაეთავისუფლებინათ უდანაშაულო ბავშვები. ბესლანის ტრაგედია ერთ დროს გმირებად წოდებული ბასაევის გარემოცვისთვის ღამის კოშმარად იქცა, რის შედეგადაც მათ დარჩენილი მცირე საზოგადოებრივი მხარდაჭერაც კი სრულად დაკარგეს.
შავი ქვრივები-ჩეჩენი თვითმკვლელი ტერორისტები
ჩეჩენ ქალ ტერორისტებს შავი ქვრივები რუსულმა და საერთაშორისო პრესამ მას შემდეგ უწოდა, რაც ცნობილი გახდა, რომ თავდასხმებს შურისძიების მიზნით ახორციელებდნენ, რადგანაც სამხედრო კონფლიქტებს მათი ქმრების, შვილების და ძმების სიცოცხლე შეეწირა. ჩეჩნეთის საყოველთაოდ ცნობილი შავი ქვრივები 2000 წლის 7 ივნისს გააქტიურდნენ, როდესაც პირველი ჩეჩენი ქალი ტერორისტები-ხავა ბარაიევა და ლუიზა მაგომადოვა ასაფეთქებელი ნივთიერებებით სავსე სატვირტო მანქანით რუსეთის სპეციალური ძალების დროებით შტაბში შეიჭრნენ, რომელიც სოფელ ალხან იურტში მდებარეობდა. თავდასხმის შედეგად დაიღუპა 2 ადამიანი, 5 კი მძიმედ დაშავდა. აქედან მოყოლებული, ჩეჩენმა ქალმა ტერორისტებმა 22-დან 27-მდე ტერაქტში მიიღეს მონაწილეობა, თუმცა ყველა მათანი ჩეჩენ მეამბოხეებს მიეწერა. იმ დროისთვის ცნობილი 110 ტერორისტიდან 47 ქალი იყო.
კადიროვის მოსვლა ხელისუფლების სათავეში
ვლადიმერ პუტინი ყველანაირად ცდილობდა რუსული სამხედრო ნაწილის ჩეჩნეთიდან გამოყვანას. თავდაპირველად მოლაპარაკებებს ახმად კადიროვთან აწარმოებდა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მოლაპარაკებების სერია მის ვაჟთან, რამზან კადიროვთან გაგრძელდა. მსხვერპლთა რიცხვის ზრდასთან ერთად ომის საზოგადოებრივი მხარდაჭერა მცირდებოდა. რუსეთის პირდაპირი ინტერვენციის შეჩერების დრო მოვიდა. გზა, რომლითაც პუტინი დასახულ მიზანს მიაღწევდა, გადიოდა ჩეჩნეთისთვის ისეთი ლიდერის არჩევაზე, რომელსაც კრემლთან მეგობრული დამოკიდებულება ექნებოდა და შეასრულებდა მოსკოვის ბრძანებებს. გარდა ამისა, ის უნდა ყოფილიყო მუსლიმი და ეთნიკურად ჩეჩენი. ახმად კადიროვთან დაწყებული საქმე მის შვილს უნდა გაეგრძელებინა.
2007 წლის თებერვალში, პუტინის კურთხევით ჩეჩნეთის პრეზიდენტი 30 წლის რამზან კადიროვი გახდა. მისი სიტყვა ჩეჩნებისთვის კანონია, ხოლო ვინც მას არ ემორჩილება, უგზო-უკვლოდ უჩინარდება. ის ერთდროულად სიცოცხლის გამანადგურებლად და ჩეჩნეთის მხსნელად მიიჩნევა, რომელიც 14 წლიდან მამამისთან ერთად რუსეთის წინააღმდეგ იბრძოდა. კადიროვი მამის გზას გაყვა-განუდგა მეამბოხეებს და კრემლის მხარეს გადავიდა. ამგვარი ცვლილება მისი მომხრეებისთვის კურიოზული, კრემლისთვის კი შემაშფოთებელი აღმოჩნდა. ადამიანი, რომელმაც ერთხელ უღალატა მოკავშირეებს, მოსალოდნელი იყო, რომ ამას კვლავ გაიმეორებდა. 2009 წლიდან კადიროვი უფრო და უფრო მეტ ფულს ითხოვდა რუსეთისგან, გროზნოს განადგურებაში კი მეამბოხეების ნაცვლად რუსებს ადანაშაულებდა.
პიროვნების კულტი
გარკვეულ წრეებში კადიროვს ჩეჩნეთის მეომარ მეფედ მოიხსენიებენ, სხვაგან კი მონსტრად და კრიმინალად რაცხავენ. თავად კადიროვი საკუთარ თავს ჩეჩნეთის ჩეს უწოდებს.
კადიროვის პირადი ოფისი გროზნოსა და მოსკოვის ურთიერთობის ილუსტრაციაა. ის წარმოდგენილია ჩეჩნეთისა და რუსეთის დროშებით, რასაც ემატება ჩე გევერას, ვლადიმერ პუტინის და მამამისის-ახმად კადიროვის ფოტოები. ახმედი, ჩეჩენი მეამბოხე, შემდგომში კი კრემლის დიდი მეგობარი, იყო ჩეჩენი, მუსლიმი და ძლევამოსილი-ყველაფერი ის, რისი მიღწევაც რამზანს სურს.
ძალადობრივი რეპუტაციის მიუხედავად, კადიროვი რუსეთის გმირობის მედლითაა დაჯილდოვებული, რომელიც ჩეჩნეთის ომში შემოტანილი სიმშვიდისთვის გადასცეს. მისი მმართველობის პირობებში რუსული ბომბებისგან დატოვებული ფერფლიდან აღდგა ევროპის უდიდესი მეჩეთი. ტერორისტებისა და მეამბოხეების მიმართ კადიროვის დამოკიდებულება კარგად ჩანს მის სიტყვებში:
ამ პოზიციის გამო კადიროვი არაერთი საერთაშორისო ორგანიზაციის დაკვირვების ობიექტად იქცა. ძალიან ბევრი ადამიანი მას ღიად ადანაშაულებს ნოვაია გაზეტას ჟურნალისტის, ანა პოლიტკოვსკაიას და უფლებადამცველ, ნატალია ესტემიროვას მკვლელობაში, რომლებმაც ღიად გააკრიტიკეს კრემლი და კადიროვის რეჟიმი. კადიროვი ბრალდებებს უაზრობასა და სისულელეს უწოდებს.
კადიროვისა და პუტინის ტანდემი
რამზან კადიროვის ძალაუფლების მთავარი წყარო ვლადიმერ პუტინია, რის გამოც კადიროვი მას უდიდეს პატივს სცემს. მან ეს არაერთხელ დაამტკიცა, თუმცა ყველაზე თვალსაჩინოდ საკუთარი დამოკიდებულება მაშინ გამოხატა, როდესაც მეორე ვადით აირჩიეს ჩეჩნეთის პრეზიდენტად. მან უარი თქვა პრეზიდენტის სტატუსზე და მის ნაცვლად ჩეჩნეთის მეთაურის წოდება მიიღო, რაც შემდეგნაირად ახსნა:
რამზან კადიროვი პუტინის პერსონალური არჩევანი იყო იმისთვის, რომ ომის მსვლელობისას ჩეჩენიზაციის პოლიტიკა განეხორციელებინა. ამის გამო ის პუტინის დაქვემდებარებაში და სრულ კონტროლშია. ჩეჩნეთის მშვიდობიან და სტაბილურ მომავალს კადიროვისა და პუტინის ალიანსის სიმტკიცე განსაზღვრავს.
მედიის როლი ჩეჩნეთის მეორე ომში
პრეზიდენტ პუტინის მიდგომა ჩეჩნეთისადმი ელცინისგან დიდად არ განსხვავდებოდა. პუტინი საფუძვლიანად იყენებდა მედიას იმისთვის, რომ შიდა აუდიტორიისთვის კონფლიქტი და რუსეთის პოზიცია ისეთ ჩარჩოში მოექცია, როგორშიც მას სურდა. 1999 წელს ჩეჩნეთის სახეს ქმნიდა ტერორიზმი, ადამიანის გატაცება და კრიმინალი. პუტინმა ამით კარგად ისარგებლა. რუსეთის ინტერვენციას ქვეყნის შიგნით და მის გარეთ იმაზე დიდი მხარდაჭერა ჰქონდეს, ვიდრე ეს ჩეჩნეთის პირველი ომის შემთხვევაში იყო.
თუკი ელცინი უმნიშვნელოდ არეგულირებდა მედიის საქმიანობას ჩეჩნეთში, პუტინის მმართველობის პირობებში ყველაფერი შეიცვალა. გაძლიერდა და გამკაცრდა კონტროლი არამხოლოდ იმ მოხსენებებზე, რომელიც ჩეჩნეთიდან გამოდიოდა, არამედ იმ ჟურნალისტებზე, რომლებიც ჩეჩნეთში ჩადიოდნენ. არაერთი ჟურნალისტი ჩეჩნეთში ვიზიტს სადღესასწაულო ტურად მოიხსენიებდა, რადგანაც მათდამი განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდნენ და თითქმის მთელი დროის განმავლობაში მარტო დარჩენის საშუალებას არ აძლევდნენ.
კრემლმა ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ მოქალაქეებს რაც შეიძლება ნაკლები კითხვა გასჩენოდათ და რუსეთის სასწრაფო სამხედრო ჩარევა აუცილებელ მოცემულობად ჩაეთვალათ, რაც ხაზს გაუსვამდა ჩეჩნეთში არსებულ მძიმე ვითარებას. პუტინმა პრესით მანიპულირება ქვეყნის შიგნით წარმატებულად შეძლო. 1999 წლის შემოდგომაზე მოსახლეობის 75 პროცენტი მხარს უჭერდა რუსეთის ინტერვენციას. ომის დასასრულს მაჩვენებელი 60 პროცენტამდე დავიდა, რაც დაღუპულებისა და განადგურების მაღალმა ხარისხმა განაპირობა.
უცხოეთში არსებული წინააღმდეგობრივი შეფასებები სურათს უფრო დამაბნეველს ხდიდა. ერთის მხრივ, ბასაევი და მასხადოვი ისლამის ძალადობრივ ფორმას ავრცელებდნენ, რაც უნდა აღკვეთილიყო. მეორეს მხრივ, ბევრი ადამიანისთვის პუტინის მეთოდები არაეთიკური და ანტიჰუმანური იყო. პუტინი ყველანაირი გზით ცდილობდა საერთაშორისო მედიისთვის სიმართლის დამალვას, თუმცა მცდელობებმა სასურველი შედეგი ვერ გამოიღო.
2000 წლის თებერვალში, ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კომისიის შეხვედრაზე, რომელიც ჩეჩენმა პარლამენტარებმა მოიწვიეს, ომთან დაკავშირებული განსხვავებული ფაქტები გაჟღერდა, რაც რუსულ ნარატივს ეწინააღმდეგებოდა. ჩეჩნებმა განაცხადეს, რომ ადამიანის გატაცება არ იყო ჩეჩნური ფენომენი და აღნიშნული პრაქტიკა პირველი ჩეჩნური ომის პერიოდში რუსებმა დანერგეს. მათ ასევე წარმოადგინეს ორივე ომის შედეგად დაღუპულთა სტატისტიკა, რაც სხვა მონაცემებს ბევრად აღემატებოდა.
რუსები 1999-2000 წლებში განვითარებულ მოვლენებს და საკუთარ ქმედებებს სამართლიანობისა და ლეგიტიმაციის გამოვლინებად მიიჩნევდნენ. ბასაევი და უმაროვი საერთაშორისო დონეზე მოძალადე, უსამართლო აქტორებად განიხილებოდნენ, რომელთაც საერთო არაფერი ჰქონდათ ხელისუფლების ლეგიტიმურ წარმომადგენლობასთან.
ჩეჩნეთის მეორე ომი და საქართველო
თოვლში ჩაფლული შატილი ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე კონფლიქტის სასაზღვრო ტერიტორიას წარმოადგენდა. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ჩეჩნეთი რუსი სამხედროებისთვის სასტიკ საბრძოლო არენად იქცა. სამხრეთიდან მოსაზღვრე საქართველო ყველანაირად ცდილობდა კონფლიქტისთვის თავის არიდებას, რაც რუსულ ძალებთან ღია დაპირისპირების ტოლფასი იყო, რადგანაც რუსული მხარე ახალი ფრონტის გახსნის ნებართვას სწორედ საქართველოსგან ითხოვდა. საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა: შევარდნაძე კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა რუსეთისა და საქართველოს სასაზღვრო ჯარების მიერ ჩეჩნეთთან საზღვრის ერთობლივ დაცვას და საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული რუსული ბაზების გამოყენებას ჩეჩნების წინააღმდეგ.
ქართველი პოლიტიკური ლიდერები შეშფოთებას გამოთქვამდნენ იმასთან დაკავშირებით, რომ რუსეთს არამხოლოდ ჩეჩნეთის დამორჩილება, არამედ საკუთარი გავლენის მეზობელ რეგიონებზე გაძლიერებაც სურდა. მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტი შევარდნაძე საქართელოს მომავალს დასავლეთს უკავშირებდა, მისთვის ნათელი იყო, რომ მოსკოვიდან წამოსული პოლიტიკური ქარი საქართველოზე დიდ გავლენას მოახდენდა. შევარდნაძე აცხადებდა, რომ 2005 წელს საქართველოს ნატოში გაწევრიანება ჰქონდა განზრახული, რაც იმ შემთხვევაში მოხდებოდა, თუ მას ხელახლა, მეორე ვადით აირჩევდნენ. ამ დროისთვის საქართველოს სეპარატისტული მოძრაობების და რუსეთზე სამხედრო და ეკონომიკური დამოკიდებულების ხანგრძლივი ისტორია ჰქონდა.
რუსეთს ამ დროისათვის საქართველოში ოთხი სამხედრო ბაზა ჰქონდა, საიდანაც ერთ-ერთი, ვაზიანი, თბილისიდან 30 წუთის სავალზე მდებარეობს. პრეზიდენტ შევარდნაძის პოლიტიკა საქართველოს დასავლეთთან არსებული კავშირის განვითარებაზე და საქართველოდან რუსული ჯარის გაყვანაზე იყო ორიენტირებული. 1999 წელს რუსეთმა უკანასკნელი 15 000 კაციანი სასაზღვრო ჯარი გაიყვანა. საქართველოს ოფიციალური წარმომადგენლები ფიქრობდნენ, რომ სტამბულში დაგეგმილი შეხვედრა საქართველოდან რუსული ბაზების გაყვანისთვის საჭირო მოლაპარაკებებისთვის გამოეყენებინათ, რაც რუსი სამხედროების რიცხვს შეამცირებდა.
ომის გავლენა ქართულ-რუსულ ურთიერთობებზე
ჩეჩნეთის ომის შედეგად რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობა გაუარესდა. საქართველოს წარმომადგენლები წუხდნენ, რომ რუსები წასვლას არ ჩქარობდნენ. 1999 წლის ოქტომბერში რუსულმა მხარემ გადაწყვიტა, რომ საქართველოში რამდენიმე ასეული სასაზღვრო ჯარი გამოეგზავნა, რომელიც ქართველებს ჩეჩნეთთან არსებულ საზღვართან პატრულირებაში დაეხმარებოდნენ. ჩეჩნეთისთვის ეს იყო ერთადერთი საზღვარი, რომელიც არ იყო რუსეთის იურისდიქციის ქვეშ. მას 160 კაციანი მსუბუქად შეიარაღებული ქართული სასაზღვრო ჯარი იცავდა. 1999 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში ჩეჩნეთიდან საქართველოში დაახლოებით 4000 ლტოლვილი შემოვიდა. ეს მაჩვენებელი გაცილებით ნაკლები იყო 200 000 ჩეჩენ ლტოლვილზე, რომლებიც ინგუშეთში გადავიდნენ.
რუსეთის მიერ სავიზო რეჟიმის ამოქმედება
რუსეთი იმედოვნებდა, რომ თუ რუსული ჯარები ჩეჩნეთისკენ სვლას გააგრძელებდნენ და გროზნოს დაიკავებდნენ, ბასაევი უღელტეხილით საქართველოში გადმოსვლას ეცდებოდა. რუსეთის წარმომადგენლებმა ქართველებ მესაზღვრეებს კონტრაბანდაში დასდეს ბრალი. ქართულმა მხარემ ბრალდებები უარყო. რუსეთი დიდ იმედს ამყარებდა საქართველოში არსებულ სამხედრო ბაზებზე, რომლის გამოყენებასაც ჩეჩნების წინააღმდეგ აპირებდა. მარშალ სერგეევს თბილისში ვიზიტი ჰქონდა დაგეგმილი, სადაც აღნიშნული გეგმა უნდა განეხილა. მოგზაურობა ჩაიშალა, რადგანაც ქართულმა მხარემ ამ იდეას მტკიცე უარით უპასუხა. საქართველოს წინააღმდეგობას მოსკოვში დიდი გამოხმაურება არ მოყვა. ამ მოვლენებიდან მალევე, რუსეთის პრემიერ-მინისტრმა ვლადიმერ პუტინმა განაცხადა, რომ ამიერიდან საქართველოსა და აზერბაიჯანის მოქალაქეებს რუსეთში შესასვლელად ვიზები დასჭირდებოდათ. ამ ნაბიჯს რუსული მხარე ტერორიზმისა და კონტრაბანდის თავიდან აცილების სურვილით ხსნიდა.
რუსეთის მხრიდან საქართველოსთვის წაყენებული შემდეგი ბრალდების თანახმად, ქართველები ჩეჩენ მებრძოლთა ლიგაში იყვნენ გაერთიანებული. ექსპერტები თვლიდნენ, რომ რუსეთს კავკასიაში საკუთარი პოზიციის გადასინჯვის მცდელობა ჰქონდა. ევროპისა და ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის ინიციატივით ჩატარებული სტამბულის შეხვედრა რუსეთის განზარხვების გასაგებად უნივერსალური საშუალება იყო. მსოფლიო ლიდერები იმედოვნებდნენ, რომ ხელს მოაწერდნენ 1990 წელს მიღებული ხელშეკრულების განახლებას, რაც ევროპაში ტრადიციული სამხედრო ძალების შეზღუდვას ითვალისწინებდა. საქართველოს წარმომადგენლებს იმედი ჰქონდათ, რომ რუსული მხარე შეასრულებდა ხელშეკრულების პირობას და საქართველოში მყოფი რუსი სამხედროების რაოდენობა არ გადააჭარბებდა ქართველების რიცხვს. რუსები იძლებულები გახდებოდნენ, რომ საქართველოდან საკუთარი ჯავშანტექნიკის გარკვეული ნაწილი გაეყვანათ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნეთის მეორე ომი კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:ჩეჩნეთის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:XXI საუკუნის ომები
Camponotus petersii petersii
Camponotus petersii petersii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჰიამეენკიურიო
ჰიამეენკიურიო (Hämeenkyrö; Tavastkyro) — მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ტამპერედან 36 კმ-ის დაშორებით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 259 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 505.1 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.12 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
ოიკოს თბილისი
oikos Tbilisi — oikos International-ის ოფიციალური წარმომადგენლობა საქართველოში. დაარსდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაზაზე 2011 წლის იანვარში ამავე უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის სტუდენტების მიერ.
ორგანიზაციის საქმიანობა სრულიად კოორდინირებულია საერთაშორისო მასშტაბით. „ოიკოს თბილისი“ ატარებს ტრენინგებს, სემინარებს, სამუშაო შეხვედრებს. „ოიკოსი“ შექმნისთანავე აგზავნის წევრებს საერთაშორისო პროექტებში მონაწილეობის მისაღებად.
ოლეს ბერდნიკი
ოლეს პავლეს ძე ბერდნიკი (Олександр (Олесь) Павлович Бердник; დ. 27 ნოემბერი, 1926, ოფიციალურად 25 დეკემბერი, 1927 ― გ. 18 მარტი, 2003) ― უკრაინელი სამეცნიერი ფანტასტიკის მწერალი, ფუტურისტი და გლობალისტი, ფილოსოფოსი და თეოლოგი, საზოგადო მოღაწე, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე და საბჭოთა პოლიტიკური პატიმარი. ეკუთვნის ოცზე მეტი რომანი და მოთხრობების კრებული, რომლებიც მრავალ ენაზეა თარგმნილი, მათ შორის, ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, რუსულ და უნგრულ ენაზე. უკრაინული ჰელსინკის ჯგუფის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები კატეგორია:უკრაინელი ფენტეზი მწერლები კატეგორია:უკრაინელი ალტერნატიული ისტორიის ჟანრის მწერლები კატეგორია:უკრაინელი დისიდენტები კატეგორია:უკრაინელი პოეტები კატეგორია:უკრაინელი ფილოსოფოსები
მოკლეცხვირა ხტუნია
მოკლეცხვირა ხტუნია (Elephantulus brachyrhynchus) არის გრძელყურა ხტუნიების ერთ-ერთი სახეობა ხტუნიასებრთა რიგიდან. ის გავრცელებულია აფრიკაში. ბუნებრივად ის ცხოვრობს სავანაში და ტროპიკულ ან სუბტროპიკულ მშრალ ველებზე.
კონსერვაციის სტატუსი და საფრთხეები
მოკლეცხვირა ხტუნია შედის IUCN-ს ყველაზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სიაში. ის გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკის ვრცელ ტერიტორიებზე, რომლებიც არ არიას დასახლებულები ადამიანებით. ამჟამად ამ სახეობას არ ემუქრება არც ერთი კონკრეტული საფრთხე, მაგრამ მომავალში მას შეიძლება დაემუქროს ბუჩქების უზომო გავრცელება და გაუდაბნოება.
გავრცელება
ეს სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკის ჩრდილოეთიდან, ჩრდილოაღმოსავლეთ ნამიბიამდე, ცენტრალურ აფრიკაში ის ცხოვრობს ბოტსვანაში, ანგოლაში, ზიმბაბვეში, მალავიში, ზამბიაში და მოზამბიკში, ჩრდილოთით კონგოს დემოკრატიულ რესპუკლისაში, ხოლო აღმოსავლეთით ტანზანიაში, კენიაში და უგანდაში.
ჰაბიტატი
მოკლეცხვირა ხტუნიები ცხოვრობენ მშრალ და ნახევრად მშრალ ადგილებში. ისინი ამჯობინებენ მჭიდრო ბუჩქნარს, სავანას და მდელოებს.
სიცოცხლის ხანგძლივობა
მოკლეცხვირა ხტუნიას მოკლე სიციცხლის ხანგძლივობა აქვს. ერთ-ერთმა მათგანმა 4.2 წელი იცოცხლა.
დახასიათება
მოკლეცხვირა ხტუნიების საშუალო სიგრძე თავიდან კუდამდე 21 სანტიმეტრია, ხოლო მის წონა 50 გრამია. მათ სხეულზე ყავისფერი ბეწვი აქვთ თეთრი რკალით თვალების და ტუჩების გარშემო. მათ აქვთ მოყავისფრო-მოყვითალო წერტილები ყურების უკან. მათ აქვთ გრძელი წვრილი ცხვირი, რაც დამახასიათებელია გრძელყურა ხტუნიებისთვის. მათი ცხვირი ცოტათი უფრო მოკლეა სხვა ხტუნიებთან შედარებით. მათი პატარა ზომა მათ ხდით პოტენციურ მსხვერპლს დიდი ჩიტებისთვის, დიდი კატებისთვის და გველებისთვის.
გამრავლება
მოკლეცხვირა ხტუნიებს მონოგამური ურთიერთობა აქვთ მათ წყვილთან. მდედრ მოკლეცხვირა ხტუნიას შეუძლია ჰქონდეს 5-დან 6 მაკეობამდე წელიწადში, რომელიც გრძელდება 57-დან 65 დღემდე. თითო მაკეობისას იბადება ერთიდან ორამდე ნაშიერი რომლების იბადებიან მთლიანად ბეწვით დაფარულები, ისინი თვალებს ახელენ და დარბიან დაბადებისთანავე. ნაშიერები იბადებიან 10 გრამის და სჭირდებათ 50 დღე რომ მიაღწიონ ზრდასრულ ასაკს. დაახლოებით 15 დღეში ისინი გადადიან თვიანთ ტერიტორიაზე.
ქცევა
მოკლეცხვირა ხტუნია დღით აქტიური ცხოველია, მათი ყველაზე აქტიური დღის პერიოდი ადრე დილაა. მაშინ როდესაც ისინი ხანდახან წყვილად არიან, ისინი უმეტესად მარტო ცხოვრობენ. ისინი ძალიან აქტიური ცხოველები არიან რომლებიც სწრაფად დარბიან და ერიდებიან გაშლილ ადგილებს. მოკლეცხვირა ხტუნიები ძალიან ტერიტორიალური ცხოველები არიან, რომლებიც იცავენ თავიანთ ტერიტორიას სხვა თავიანთი სქესის წარმომადგენლისგან. ისინი იყენებენ სოროების ქსელს უსაფრთხოებისთვის რომლებსაც ისინი ან თვითონ თხრიან ან იყენებენ სხვა მღრღნელების სოროებს.
კვება
მოკლეცხვირა ხტუნიები ძირითადად მწერებით იკვებებიან. მათი რაციონი შედგება ჭიანჭველებისგან, ტერმიტებისგან, კალიებისგან და ჭრიჭინებისგან, მაგრამ მცენარეებით, ხილით და თესლებითაც იკვებებიან თუ აუცილებელი გახდა.
ქალაღაი
ქალაღაი (Kəlağayı) — ტრადიციული აზერბაიჯანული ქალის თავსაბურავი. [http://www.iranicaonline.org/articles/clothing-xxi|заглавие=CLOTHING xxi. Turkic and Kurdish clothing of Azerbaijan|автор=P. A. Andrews And M. Andrews] ქალაღაი, თავისით წარმოადგენს აბრეშუმის შარფს, ადგილობრივი წარმოების ძაფებით დამზადებულს, სხვადასხვა ტრადიციული ნიმუშით. ქვეყნის დასავლეთ ზონებში, ქალაღაის ხშირად ჩარგათად მოიხსენიებენ.
2014 წლის ნოემბერში, იუნესკოს მე-9 სხდომაზე, ქალაღაის ტრადიციული ხელოვნება და სიმბოლიზმი, მისი წარმოება და ტარება, აზერბაიჯანის წარდგინებით იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.
ადრეული წლები
ქალაღაის წარმოება აზერბაიჯანში, უძველესი დროიდან ცნობილია. ზოგიერთი წყაროში მითითებულია, რომ სპარსელ დარიოს I-ის მეფობის დროს, V-VI საუკუნეებში, სასახლეში ქალთა შორის გავრცელებული იყო თავსაბურავი, რომელიც ქალაღაის ჰგავდა. X საუკუნის გეოგრაფიულ ტრაქტატში, აღნიშნულია თავსაბურავებს წარმოება ქალაქ ბარზანდში.
XVIII საუკუნე
შუა საუკუნეებში, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ქალაღაის წარმოების მცირე საწარმოები არსებობდა. ისტორიკოს მაისა ჯაფაროვას თქმით, იმის მიუხედავად, რომ ძველად ქალაღაის ინდივიდუალურად აწარმოებდნენ, მოგვიანებით ქალაღაის წარმოების სპეციალიზირებული საწარმოები შეიქმნა, რომელიც ტრადიციული აბრეშუმის ქალაღაის აწარმოებდნენ.
გეორგ ფორსტერის ინფორმაციაში, რომელიც 1784 წლით თარიღდება, აღნიშნულია, რომ 400-მდე ტონა აბრეშუმი შირვანიდან ასტრახანში იგზავნებოდა. ლიტერატურული და ეთნოგრაფიული წყაროები ამთკიცებენ, რომ აბრეშუმის დიდი ნაწილი ბასკალზე მოდიოდა და ქალაღაი მათ შორის მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა. იმ პერიოდში, ქალაქ განჯასთან, შუშასთან, შაქისთან ერთად, ბასკალი აზერბაიჯანში აბრეშუმის წარმოების ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი იყო.
ბასკალის ქალაღაი, რომელიც XVIII საუკუნიდან მსოფლიო ბაზარზე მნიშვნელოვან ღირებულებას ფლობდა, ნახსენებია კავსიაში მოგზურების ნაწერებში. რუსი მოგზაური, რომელიც აზერბაიჯანში 1862 წელს იმყოფებოდა, პიოტრ პაშინო გაზეთ „Кавказский вестник“ წერდა, რომ ქსოვილი და ქალაღაი, წარმოებული ინდივიდუალური მეთოდებით შორეულ პროვინცია ბასკალში, არ ჩამორჩებოდა ქსოვის მეთოდებით ინდუსტრიის იმ დროინდელ მხატვრულ ხარისხს.
XIX საუკუნე
1862 წელს, აზერბაიჯანმა პირველად მონაწილეობა მიიღო ლონდონის საერთაშორისო გამოფენაზე, სადაც ბასკალელი მკერავი ნასირ აბდულაზიზი ელეგანტური ქალაღაისთვის დაჯილდოვდა ვერცხლის მედლით და სპეციალური დიპლომით. ლონდონიდან დაბრუნების შემდეგ, ქალაღაის ოსტატმა განაცხადა:
XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში, ქალაღაის წარმოების ტრადიციული ცენტრები აზერბაიჯანში, სხვადასხვა პოლიტიკური და სოციალური მიზეზების გამო, განსაკუთრებით რუსეთიდან შემოტანილი იაფი ფაბრიკული ნაწარმის გამო, შეიცვალა თავისი პოზიციები და ქალაღაის ხელოვნების ცენტრები გაერთიანდა ბასკალასა და განჯაში. ორდუბადში ქალაღაის გამოყენება ძირითადად XIX და XX საუკუნის შუა რიცხვებში დაიწყო.
XX საუკუნე
მეორე მსოფლიო ომის წინ, ბასკალში არსებული 900 კუსტარული სამკერვალო ქარხნებიდან, სადაც 1 500 სამკერვალო მანქანა იყო მოთავსებული, აქ წელიწადში 1 მილიონ 800 ათასი ქალაღაი მზადდებოდა. იქიდან გამომდინარე, რომ ბასკალში არსებული მღებავი ქარხნები ვერ ასწრებდნენ ამდენი ქალაღაის შეღებვას, მათი დიდი ნაწილი შამახიში, განჯასა და ბაქოში იგზავნებოდა.
XXI საუკუნე
thumb|220px|left|აბრეშუმის ქალაღაები
ხინოწმინდის საეპისკოპოსო
ხინოწმინდის საეპისკოპოსო — გურიის სამთავროს ერთ-ერთი ეპარქია. დაარსდა XV საუკუნის მიწურულს. მოიცავდა ქვემო გურიას — ჩოლოქსა და ჭოროხს შორის მდებარე ტერიტორიას, ამჟამინდელ ქობულეთის მუნიციპალიტეტს, ქ. ბათუმს და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ნაწილს.
ქალაღაი
XXI საუკუნე
2003 წლიდან, ისმაილის რაიონის ბასკალის დასახლებაში, სამეცნიერო ორგანიზაცია „განვითარება“-ის ინიციატივით, მოქმედებს აბრეშუმის ცენტრი „ქალაღაი“. ასევე, ბასკალში შექმნილია უნიკალური ინტერაქტიული მუზეუმი „ქალაღაი“. სტუმრებს შეუძლიათ გაეცნონ ქალაღაის ისტორიას და ტრადიციებს, ასევე გაეცნონ ქალაღაის შექმნის პროცესს და მონაწილეობა მიიღონ მის შექმნაში.
ხინოწმინდის საეპისკოპოსო
ისტორია
ხინოწმინდელის რეზიდენცია იყო იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია ხინოწმინდაში. 1759 წელს გამართულ საეკლესიო კრებაზე, რომელმაც ტყვის სყიდვა აკრძალა, მონაწილეობდა ხინოწმინდელი ეპისკოპოსი მაქსიმე II. ხინოწმინდის ეპარქია გაუქმდა ქვემო გურიის ოსმალეთის მიერ დაპყრობის გამო. XVIII საუკუნის დამდგეგიდან ოსმალეთმა დაიკავა ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს სამხრეთი ნაწილი, 1772 წელს კი მთლიანად დაიკავა ეპარქიის ტერიტორია. უკანასკნელი ხინოწმინდელი იოანე მოწყობილი (წუწუნავა) 1780 წლის 1 აგვისტოს ჯუმათის საეპისკოპოსოს წინაძღვრად დაინიშნა. მან ხინოს სიწმინდეები გამოჩინებულის მონასტერში გახიზნა, მათ შორის იყო ღვთისმშობლის ოქროს ხატი, რომელიც 1905 წელს გაიტაცეს. იოანე წუწუნავა ხინოწმინდის ოსმალების მიერ დაპყრობის შემდეგ იყო ხონისა და ცაგერის მონასტრების წინამძღვარი.
სოკოლოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
სოკოლოვო (Соколово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ტროიცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
ჭაჭკარი
გადმოცემის მიხედვით, ჭაჭკარიდან ხდებოდა ვარძიის სამეურნეო მარაგის შევსება - კლდეში ნაკვეთ საწნახელებში დიდი რაოდენობის ღვინო იწურებოდა. სოფელში, გარდა დაზიანებული ტერასებისა და 50-მდე კლდეში ნაკვეთი საწნახელისა, შემორჩენილია ოთხსაუკუნოვანი ვაზიც. აქვეა კლდეში გამოკვეთილი საცხოვრებელი დარბაზი და წმინდა გიორგის ეკლესია, ხალხური საცხოვრებლის ნიმუშები (მიწურ-ბანიანი სახლები, მესხური დარბაზები) და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ხინოწმინდის საეპისკოპოსო
ისტორია
XIX საუკუნის დასაწყისში ხინოწმინდელ ეპიკოპოსად აკურთეს დავით წერეთელი, მაგრამ მისი ეპისკოპოსობა ფიქტიური იყო და მხოლოდ წოდებას ატარებდა. ხინოწმინდის ტერიტორია 1878 წელს მოექცა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში, მაგრამ აქ ეპარქია აღარ აღუდგენიათ და ეს ტერიტორია გურიის ეპარქიას მიაკუთვნეს. ამჟამად ხინოწმინდის ტერიტორია მოქცეულია ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიაში.
ეპისკოპოსები
ხინოწმინდელი ეპისკოპოსები იყვნენ:
სქოლიო
კატეგორია:ხინოწმინდის საეპისკოპოსო
ქალაღაი
XXI საუკუნე
ფსიქოლოგი რენა იბრაგიმბეკოვა თავის გამოსვლაში „TEDx“-ში, ბაქოში 2011 წელს, ამთკიცებდა, რომ ქალაღაი აღწერს ადამიანის ცხოვრებას:
რენა იბრაგიმბეკოვა აღნიშნავს, რომ მეაბრეშუმეობა აზერბაიჯანში პირდაპირ დაკავშირებულია ქალაღაის წარმოებასთან, ხოლო აღნიშნული თავსაბურავი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია და ქორწილებში განსაკუთრებით პოპულარულია წითელი ქალაღაი.
2010 წლისთვის, აზერბაიჯანში არსებობდა არაერთი დინასტია, რომლებიც აგრძელებდნენ ქალაღაის წარმოებას. შაქელი შოვქიათზია შამილოვას მემკვიდრეები, ქალაღაის ოსტატებად ითვლებიან.
წარმოება
thumb|ქალაღაები და მისი დამზადების შტამპები, დათარიღებული XIX საუკუნით. [[აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმი, ბაქო.]]
თეთრი ფერის ქალაღაი ფერადი ქობით მზადდება შემდეგნაირად: ნაპირიდან 10-12 სმ ეყრება ქობა, რომელიც შედგება მხოლოდ წვრილი კბილებისგან. ამ შტამპისგან ზემოთ, ედება კიდევ გლუვი კვადრატული შტამპი, მთელი თეთრი ქსოვილის საღებავისგან დაცვის მიზნით, სადაც შემდგომში თავსდება ქობა. ამის შემდეგ, ქალაღაი ორად იკრება, ხოლო შემდეგ „გარმონივით“. ზედა ნაწილი იხვევა პატარა ჯოხზე და ზევიდან ეჭირება ნაჭერით, ხოლო ქვედა ნაწილი იშლება და ალუმინის ხსნარში ეშვება.
SOCAR კოშკი
SOCAR კოშკი — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ცათამბჯენი.
პროექტი
SOCAR კოშკი მდებარეობს ბაქოში, ჰეიდარ ალიევის გამზირზე. ცათამბჯენი არის SOCAR-ის (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანიის) საოფისე შენობა. შექმნილია სამხრეთ კორეული კომპანიის Heerim Architects & Planners Co. შპს „ქარისა და ალის“ კონცეფციის საფუძველზე აშენებს თურქული კომპანია TEKFEN şanşaat. პროექტის ღირებულებაა 306 479 148 აშშ დოლარი.
კოშკს 5 ჰექტარი მიწის ნაკვეთს იკავებს. მასში განთავსდება 5 საკონფერენციო დარბაზი, ფიტნეს ცენტრი, რამდენიმე სასადილო, ავტოსადგომი შენობის პირველ და მისქვეშა სართულებზე. საოფისე ნაწილის ფართობი უნდა იყოს 40,5 ათასი კვადრატული მეტრი, პროექტის საერთო ფართობი აღემატება 100 ათას კვადრატულ მეტრს.
ცათამბჯენი გათვლილია კომპანიის სამუშაო პერსონალისთვის, რომელიც დაახლოებით 2200 ადამიანია.
შენობის კონსტრუქცია შედგება ბეტონის ბირთვისგან, რომელზეც დამონტაჟებულია ფოლადის კონსტრუქციის კომპოზიტური სისტემა, მიწისძვრის წინააღმდეგობა 9 ბალი რიხტერის მასშტაბით. ბირთვი უფრო სწრაფად იზრდება, ამიტომ მეტალის ჩარჩოს დასაყენებლად საჭიროა ბეტონის მაღალი სიმტკიცე.
ამ ეტაპზე ცათამბჯენის მშენებლობა დასრულებულია.
ქალაღაი
წარმოება
24 საათის შემდეგ, ქობა ხსნარიდან იღებენ და სასურველი ფერის ცივ საღებავში ყოფენ. შედეგად ვიღებთ ფერად ქობებს. აბრეშუმის ასეთი თავსაბურავები განსხვავებულია როგორც ფერებით, ისე მოხატულობით. თუ ორ ფერიანი ან სამ ფერიანი თავსაბურავის მიღებაა საჭირო, ეს პროცედურა შესაბამისი რაოდენობით მეორდება.
SOCAR კოშკი
დიზაინი
ორიგინალური SOCAR კოშკის პროექტი მოიცავდა ორ კოშკს. ერთმანეთში დახვევისას მათ შექმნეს ერთი მთლიანი შენობა. თითქოს კოშკები პიკიდან ამოსულიყვნენ და ცაში ტრიალებდნენ. ისეთი შთაბეჭდილება იქმნებოდა, რომ უფრო მოკლე კოშკი, როგორც ჩანს, უფროს კოშკის „გულმკერდს“ ადებდა. ამ უკანასკნელის ზედა ნაწილი მოკლე კოშკისკენ იყო გადახრილი, თითქოს გამამხნევებელი. სართულების რაოდენობა 32 მიწისზედა დონის ტოლი იყო.
პროექტი შეიცვალა. ახლა ეს ერთი კოშკია, რომელიც ოდნავ იყოფა ცეცხლის ფურცლებად. პირველი ფურცლის ზედაპირი დაახლოებით 22-23 სართულის დონეზეა. დანარჩენი ორი შენობის თავზე გვირგვინდება. ფასადი თავისთავად ტალღოვანია ფუძიდან ზემოდან - კიდევ ერთი მინიშნება ალის თემასთან დაკავშირებით. სართულების საერთო რაოდენობა 42 სართულია.
ქალაღაი
ტარება
სხვადასხვა ფერის (ძირითადად თეთრი, წითელი და ლურჯი) კუსტარულად წარმოებული თხელი აბრეშუმის ქალაღაი ქალის ასაკისა და გემოვნების მიხედვით, იცვამენ დღესასწაულებზე. ძველად, ფერად ქალაღაის იკეთებდნენ ახალგაზრდები, ხოლო შავი ფერის ქალაღაის აუცილებლად მოხუცები.
SOCAR კოშკი
დიზაინი
შენობის ფასადის დასუფთავება და მოვლა ხორციელდება İKU ავტომატური დასუფთავების სისტემის საშუალებით.
უნდა აღინშნოს, რომ შენობა აღჭურვილია ტყუპი ლიფტით, რომლის თავისებურება ისაა, რომ ერთ შახტში, ერთი ზემოთ, ორი სალონია განლაგებული ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად.
ქალაღაი
ტარება
ნაჭერი თავსაბურავი და მასზე შემოხვეული ქალაღაისგან შედგება ჩალმა. ასეთი ჩალმა არის მეცხოველეობით და მიწათმოქმედებით დაკავებული ხალხებისთვის დამახასიათებელი, საუკუნოვანი ცხოვრების წესით. ჰალავარელი და ჰაიდარლანელი აირუმები ხშირად ატარებდნენ წითელი ფერის ჩალმას. ფორმით და ტარებს მხრივ, მათი ჩალმა განხვავდებოდა აზერბაიჯანის სსრ-ის აირუმების ჩალმისგან.
SOCAR კოშკი
სქოლიო
კატეგორია: აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია: აზერბაიჯანის ნავთობი კატეგორია: ჰეიდარ ალიევის გამზირი კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
ქალაღაი
სქოლიო
კატეგორია:თავსაბურავები კატეგორია:აზერბაიჯანული ტანსაცმელი კატეგორია:კაცობრიობის ზეპირი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრები კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
Oikos International
oikos International — საერთაშორისო სტუდენტური ორგანიზაცია, რომლის საქმიანობა დაკავშირებულია მდგრადი ეკონომიკური განვითარების კონცეფციის განვითარებასა და სტუდენტებში მისი გავრცელების ხელშეწყობასთან. ამჟამად oikos International-ს აქვს 39 ადგილობრივი წარმომადგენლობა მსოფლიოს 20 ქვეყანაში, რომლებიც აერთიანებენ 50 000-ზე მეტ სტუდენტს. oikos-ი ორგანიზებას უწევს როგორც ლექციებს, კონფერენციებს, სიმულაციურ თამაშებს, გასვლით შეხვედრებს და ვორქშოპებს, ასევე პრაქტიკაზე ორიენტირებულ მდგრად პროექტებს, რომლებიც ეხება გარემოსდაცვით საკითხებს ეკონომიკასა და ბიზნესში. ამ საქმიანობათა უმეტესი ნაწილი ტარდება ადგილობრივ დონეზე ჩაპტერების ორგანიზებით. თუმცა oikos-ს აქვს მთელი რიგი გლობალური საერთაშორისო პროექტები, რომელთა მიზანია გაზარდოს სტუდენტების ცნობიერების დონე მდგრად გამოწვევებსა და შესაძლებლობებზე, ასევე განავითაროს მათი ანალიტიკური უნარ-ჩვევები.
oikos International-ის კონსტიტუციის მიხედვით, რომელიც შემუშავდა 2007 წელს, oikos-ი არის „ნეიტრალური, არა-პოლიტიკური, არა-რელიგიური ორგანიზაცია, რომელიც გვთავაზობს ობიექტურ და მიუკერძოებელ დისკუსიებს მდგრადი განვითარების შესახებ. ასევე მას არ აქვს კომერციული ინტერესი“. იმისთვის, რომ გაზარდოს თავისი წევრების კომპეტენცია მდგრადი განვითარების საკითხებში, oikos-ი ახდენს მენეჯმენტისა და ეკონომიკის სტუდენტების ინფორმირებას მდგრად შესაძლებლობებსა და გამოწვევებზე; ხელს უწყობს მათ შესაძლებლობებს არა მხოლოდ შეძლონ გრძელვადიანი ეკონომიკური გარემოსდაცვითი და სოციალური ტენდენციების გაანალიზება, არამედ განახორციელონ მდგრადობაზე ორიენტირებული ინოვაციები; და ასევე ქმნის ინსტიტუციურ მხარდაჭერას სასწავლო პროცესების მიმართ მდგარდი განვითარების საკითხების სწავლებასა და კვლევებთან ინტეგრაციის გზით მსოფლიო მენეჯმენტისა და ეკონომიკის ფაკულტეტებზე.
ისტორია
oikos-ის პირველი ჩაპტერი (ადგილობრივი წარმომადგენლობა), დღეს ცნობილი როგორც oikos St. Gallen, დაარსდა 1987 წლის 17 ივლისს სანტ. გალენის უნივერსიტეტში (University of St. Gallen). თავდაპირველი სახელწოდება ორგანიზაციის იყო: „oikos - Die umweltökonomische Studenteninitiative an der Universität St. Gallen“ (სტუდენტური ინიციატივა გარემოსდაცვით ეკონომიკაზე). oikos St. Gallen–ის საქმიანობა მოიცავდა ორგანიზებას კონფერენციების, ვორქშოპების და მოხსენებების, სადაც მონაწილეობდნენ როგორც აკადემიური სექტორიდან, ასევე ბიზნესიდან და საზოგადოებიდან, რომლებიც მონაწილეობას იღებდნენ გარემოსდაცვითი საკითხების ინტეგრაციაში ეკონომიკისა და მენეჯმენტის საუნივერსიტეტო სასწავლო კურსებში. გარდა ამისა, ამაში წვლილი შეიტანეს რამდენიმე ეკოლოგიაზე ორიენტირებულმა ფონდმა, როგორიცაა შვეიცარიული ასოციაცია ეკოლოგიური მენეჯმენტისათვის, ეკონომიკისა და ეკოლოგიის ინსტიტუტი და სხვა. 1990 წელს შეიქმნა oikos-ის ფონდი oikos Foundation. ფონდის მთავარი მიზანი იყო ეკოლოგიის საკითხების ინტეგრაციის გაზრდა და ფორმირება ეკონომიკისა და მენეჯმენტის სამეცნიერო კვლევებში.
oikos International დაარსდა 1998 წელს 5 ჩაპტერის (ადგილობრივი წარმომადგენლობის)მიერ. იგი არის ქოლგა ორგანიზაცია oikos-ის ყველა ადგილობრივი წარმომადგენლობისთვის. მისი სათავო ოფისი განთავსებულია იმ ქალაქში სადაც oikos-ის პირველი ჩაპტერი დაარსდა სანქტ-გალენში (შვეიცარია). oikos-ის სათავო ორგანიზაციის შექმნის მიზეზი იყო ადგილობრივ წარმომადგენლობებს შორის კავშირის გაუმჯობესება, მათი საქმისა და პროექტების მხარდაჭერა, ასევე ახალი oikos-ის ჩაპტერების გახსნა.
პროექტები
oikos-ის პროექტების უმრავლესობა ტარდება ადგილობრივ დონეზე და ორგანიზებულია ჩაპტერების მიერ. თუმცა ასევე არის საერთაშორისო პროექტები.
ირანის საგარეო ურთიერთობები
ირანის საგარეო ურთიერთობები ირანის მთავრობისა და და სხვა სახელმწიფოების მთავრობებს შორის ეკონომიკურ და დიპლომატიურ ურთიერთობებს აღნიშნავს. ირანის საგარეო პოლიტიკის განსაზღვრაში დიდ როლს თამაშობს ქვეყნის გეოგრაფია. 1979 წლის ირანის ისლამური რევოლუციის შემდეგ ახლადშექმნილმა ისლამურმა რესპუბიკამ აიათოლა ხომეინის ხელმძღვანელობით რადიკალურად შეიცვალა პროამერიკული საგარეო პოლიტიკა, რომელსაც ირანის უკანასკნელი შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი ატარებდა. მას შემდეგ ირანის საგარეო პოლიტიკა ორ საწინააღმდეგო ტენდენციას შორისაა, რომელთაგან ერთი რევოლუციური მიდგომაა და დასავლური და არამუსლიმური გავლენების აღმოფხვრას გულისხმობს საზღვარგარეთ ისლამური რევოლუციის წახალისებით, ხოლო მეორე პრაგმატიზმია, რომელიც ეკონომიკური განვითარების საწინდარი და ურთიერთობების ნორმალიზების საშუალებაა. ირანის ორმხრივი შეთანხმებები ზოგჯერ დამაბნეველი და წინააღმდეგობრივია.
ირანს მსოფლიოს 97 სახელმწიფოსთან აქვს დიპლომატიური ურთიერთობები. The Reputation Institute-ის მიერ გამოქვეყნებული სტატისტიკის მიხედვით 2016, 2017 და 2018 წელს ირანი მსოფლიოში მეორე ყველაზე ნაკლებად მოწონებადი სახელმწიფო (ერაყის შემდეგ) იყო. ირანის საგარეო პოლიტიკაში ხშირი განხილვის საგანია ისლამიზმი და ბირთვული შეიარაღების საკითხი. Pew Research-ის მიერ 2012 წელს ჩატარებული გამოკითხვის მიხედვით ირანის მიერ ბირთვული იარაღის შექმნას მხოლოდ ერთი ქვეყნის (პაკისტანი) მოსახლეობის უმრავლესობა უჭერდა მხარს. მსოფლიოს სხვა სახელმწიფოების მოსახლეობის უმრავლესობა (90-95%) ირანის ბირთვული იარაღის განვითარების მოწინააღმდეგე იყო და დიდი ნაწილი ბირთვული პროგრამის შესაჩერებლად ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების მხარდამჭერი იყო. ამერიკელების, ბრაზილიელების, იაპონელების, მექსიკელების, ეგვიპტელების, გერმანელების, ბრიტანელების, ფრანგების, იტალიელების, ესპანელების და პოლონელებსი უმრავლესობა ირანის წინააღმდეგ „მკაცრ სანქციებს“ უჭერს მხარს, ხოლო ჩინელების, რუსებისა და თურქების უმრავლესობა უფრო მკაცრი სანქციების მოწინააღმდეგეა.
ჩინეთი
ჩინეთსა და ირანს შორის ოფიციალური ურთიერთობები 1937 წელს დაიწყო. 2001 წლის მარტში ირანმა და ჩინეთმა ხელი მოაწერს 25 წლიან თანამშრომლობის შეთანხმებას, რომელიც ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობების გამყარებას შეუწყობს ხელს და „პოლიტიკურ, სტრატეგიულ და ეკონომიკურ“ კომოპონენტებსაც მოიცავს. ირანსა და ჩინეთს შორის ურთიერთოების ერთ-ერთი მთავარი სვეტი ნავთობი და ბუნებრივი აირია. 2011 წელს ჩინეთში იმპორტირებული ნავთობის დაახლოებით 10% ირანზე მოდიოდა. ჩინეთში ირანიდან იმპორტირებული საქონლის 80%-ს ნავთობი შეადგენს, ხოლო დარჩენილი ნაწილი მირენარელბსა და ქიმიურ პროდუქტებზე მოდის.
ინდოეთი
დამოუკიდებელ ინდოეთსა და ირანს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1950 წლის 15 მარტს დამყარდა. ცივი ომის დროს ინდოეთსა და ფეჰლევიანთა ირანს შორის ურთიერთობები განსხვავებული პოლიტიკური ინტერესების გამო მჭიდრო არ იყო: ინდოეთი მიუმხრობლობის მოძრაობის პოზიციას იჭერდა, მაგრამ საბჭოთა კავშირთან მჭიდრო კავშირებს ინარჩუნებდა, ხოლო ირანი დასავლური ბლოკის აშკარა წევრი იყო და აშშ-სთან ახლო ურთიერთობები ჰქონდა. ინდოეთ-პაკისტანის კონფლიქტში ირანი პაკისტანს უჭერდა მხარს, ხოლო ინდოეთი ირან-ერაყის ომის დროს ერაყთან ახლო კავშირებს ინარჩუნებდა, რამაც ქვეყნებს შორის ორმხრივი ურთიერთობები ძალიან დაძაბა. 1990-იან წლებში ორივე სახელმწიფო მხარს უჭერდა ჩრდილოეთის ალიანსს ავღანეთში თალიბანის წინააღმდეგ. ეკონომიკური პერსპექტივიდან ირანი ინდოეთისთვის ნედლი ნავთობის მეორე უმსხვილესი მიმწოდებელია და დღიურად 425 000 ბარელ ნავთობს აწვდის. ინდოეთი ერთ-ერთი უდიდესი ინვესტორია ირანის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მრეწველობაში.
ირანის საელჩო ნიუ-დელიში მდებარეობს, ხოლო ინდოეთის საელჩო თეირანშია განლაგებული.
ინდონეზია
მიუხედავად რელიგიურ ორიენტაციაში სხვაობისა, ირანი და ინდონეზია მუსლიმური სახელმწიფოებია. ინდონეზიას მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვანი სუნიტი მოსახლეობა, ხოლო ირანს ყველაზე მრავალრიცხოვანი შიიტური მოსახლეობა ჰყავს. ირანსა და ინდონეზიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1950 წელს დამყარდა. ინდონეზიის საელჩო თეირანში, ხოლო ირანის საელჩო ჯაკარტაში მდებარეობს. ორივე სახელმწიფო მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის, მიუმხრობლობის მოძრაობის, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციისა და D8-ის წევრია.
სქოლიო
კატეგორია:ირანის საგარეო ურთიერთობები
ზოონოზი
ზოონოზი (zoo + nosos — სიტყვასიტყვით „ცხოველთა დაავადება“) — ინფექციური დაავადება, რომელიც გადადის ცხოველიდან ცხოველზე, ან ადამიანზე და პირიქით. ცხოველი შეიძლება იყოს დაავადებული ან ინფექციის მატარებელი, ასეთ შემთხვევააში ცხოველს ინფექციის რეზერვუარს უწოდებენ. ზოონოზის მაგალითებია: ქოთაო, ციმბირის წყლული და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები *
Camponotus petersii janus
Camponotus petersii janus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
არისტოფანე ბიზანტიონელი
არისტოფანე ბიზანტიონელი (Ἀριστοφάνης ὁ Βυζάντιος; დ. დაახლ. ძვ. წ. 257 – გ. დაახლ. ძვ. წ. 180) — ალექსანდრიელი გრამატიკოსი, ანტიკური ეპოქის უდიდესი ფილოლოგი. ზენოდოტესა და კილიმაქეს მოწაფე. მას განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ჰომეროსის პოემების ფილოლოგიურ შესწავლაში. არისტოფანეს გამოუცია მრავალი ბერძენი ავტორის ტექსტი. იგი ითვლება მეცნიერული ლექსიკოგრაფიის ფუძემდებლად. მას მიეწერება პროსოდიის მახვილისა და ფშვინვის ნიშანთა შემუშავების სისტემა. აგრეთვე, ე.წ. „ალექსანდრიული კანონის“ – ლიტერატურული ჟანრებისა და მათი ძირითადი წარმომადგენლების სიის შედგენა. ჩვენამდე არისტოფანეს ნაშრომებისა და კომენტარების უმნიშვნელო ფრანგმენტებმა მოღწია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი გრამატიკოსები კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
ბეთ-შეანი
(بيسان) — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთის მხარეში. მან დიდი ისტორიული როლი ითამაშა თავისი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, მდინარე იორდანეს ველისა და ისრაელის ველის გადაკვეთაზე. ის დღევანდელ მსოფლიოშიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, როგორც მრავალი სოფლის რეგიონული ცენტრი ბეთ-შეანის ველზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
Candy and a Currant Bun
„Candy and a Currant Bun“ (კანფეტი და მოცხარის ფუნთუშა) — B-მხარე ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის პირველი სინგლიდან „Arnold Layne“. 1967 წელს კონცერტებზე შესრულებისას იგი ცნობილი იყო, როგორც „Let's Roll Another One“ და შეიცავდა სტრიქონს I'm high - Don't try to spoil my fun, თუმცა ხმისჩამწერმა კომპანიამ სიდ ბარეტს, მის ავტორს, მოსთხოვა ტექსტის შეცვლა. მიზეზი იყო ის, რომ მათი აზრით, სტრიქონში იყო აშკარა მინიშნება ნარკოტიკებზე.
როჯერ უოტერსი:
"BBC-მ მოითხოვა ჩვენგან სიმღერის ტექსტის მთლიანად შეცვლა, ვინაიდან მასში საუბარი იყო მარიხუანიანი მოსაწევების შეხვევაზე...იძულებულები ვიყავით, შეგვეცვალა სათაური."
2008 წელს სიმღერის საკუთარი ვერსია გამოსცა მარს ვოლტამ.