ირან-ოსმალეთის_ომი_(1514-1555)
სელიმ I-ის კამპანიები
1514 წლის ზაფხულში სულთან სელიმი შაჰ ისმაილის ტერიტორიაზე დასავლეთიდან შეიჭრა. სელიმის განზრახვების შესახებ ადრეული გაფრთხილების მიუხედავად ისმაილმა ომისთვის მომზადება ვერ მოასწრო. ერთადერთი სტრატეგია, რომლისთვისაც მას შეეძლო მიემართა 一 გადაეწვა და ჩაეხერგა ის გზები, რომლითაც ოსმალთა არმია უახლოვდებოდა. მცირე აზიაში მოგზაურობის მძიმე პირობებმა სელიმის არმია დაქანცა, ამოუწურა რესურსები, საკვები ძალზე მწირი იყო, ხოლო ისმაელთან შებმის შეუძლებლობამ უკმაყოფილება გამოიწვია. კამპანიის კანონიერი გადაწყვეტილების მიუხედავად, ოსმალთა რიგებში მეომრები ალაპარაკდნენ, რომ არასწორი იყო ძმები მუსლიმი სახელწმიფოების ერთმანეთთან შეჭირება. იანიჩარებმა, ამის საპასუხოდ, აჯანყებაც კი მოაწყვეს და ვანის ტბის მიმდებარედ სულთნის კარავი გაანადგურეს. სეფიანთა არმია, ძირითადად, თურქი მეომრებისგან იყო დაკომპლექტებული, ხოლო ოსმალთა 一 ბალკანელებით. მალე, სელიმმა შეიტყო, რომ ისმაილის ძალები ჩილდირანთან იყო თავმოყრილი. 1514 წლის 23 აგვისტოს, ჩალდირანთან გამართული ბრძოლის შედეგად სპარსთა არმია, რომელთაც, ოსმალთაგან განსხვავებით, ცეცხლსასროლი იარაღი არ გააჩნდა, დამარცხდა. შაჰი ბრძოლის ველიდან ჯერ თავრიზში გაიქცა, შემდეგ კი კიდევ სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სელიმი მას მთელი გზა თავრიზამდე დაედევნა, სადაც ის 6 სექტემბერს ჩავიდა და ქალაქი დაარბია.ოსმალთა არმიის წევრებმა უარი თქვეს ზამთრის აღმოსავლეთში გატარებაზე და სელიმს უკან, ამასიისკენ დაბრუნება მოუწია. ჯარში არსებული ორომტრიალის გამო, 1514 წლის ნოემბერში დიდი ვეზირი ჰერსეკზადე აჰმედ-ფაშა გადააყენეს და მისი ეს ტიტული დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშას გადასცეს. 1515 წელს ამასიაში იანიჩართა მორიგი აჯანყება დაიწყო, რომელთაც არ სურდათ მონაწილეობა მიეღოთ აღმოსავლურ დაპყრობით ოპერაციებში. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ სელიმმა განიზრახა სიკვდილით დაესაჯა დულკადირის მმართველი, რომელიც ჩალდირანის ბრძოლაში სპარსელთა მხარეს იბრძოდა, ანალოგიურად მოიქცა სირიისა და მამლუქების შემთხვევაში. ჩალდირანის ბრძოლაში განცდილი დამარცხების შემდეგ ირანს სჯეროდა, რომ ირანული კამპანიის გასაგრძელებლად სელიმი კვლავ დაბრუნდებოდა მათ ტერიტორიაზე. სელიმმა უარი თქვა სეფიანთა ირანის წინაშე მშვიდობიანობის შესახებ, შეიპყრო მათი ელჩები, რომლებიც სელიმს სამშვიდობო წინადადებას სთავაზობდნენ და სიკვდილით დასაჯა ისინი. ამჯერად, ისმაილთა მოკავშირეების ძებნა ქრისტიანულ სახელმწიფოებს შორის დაიწყო, მაგრამ მისი იდეების გაზიარება არავის სურდა: ვენეციამ, პორტუგალიამ, უნგრეთმა და თავად რომის პაპმა გაისტუმრეს უარით სელიმი. 1516 წელს სელიმ I-ის არმია კვლავ გაემართა სტამბოლიდან აღმოსავლეთისკენ ახალი საბრძოლო კამპანიის წამოსაწყებად. ისმაილს სჯეროდა, რომ ოსმალთა სამიზნე, ამჯერადაც, ირანი იყო, თუმცა რეალობა სხვაგვარი აღმოჩნდა 一 ოსმალებმა, ყველასათვის მოულოდნელად, მამლუქებს შეუტიეს და სირიაში შეიჭრნენ. სელიმის მიერ სირიისა და ეგვიპტის დაპყრობის შემდეგ ძალზე გაადვილდა სპარსეთის სავაჭრო ბლოკადის შექმნა. 1517 წელს, შაჰ ისმაილის ელჩი, დიდი ძღვენითურთ, ეწვია ოსმალეთის სულთანს, თუმცა ამ უკანასკნელმა ის სიკვდილით დასაჯა. 1518 წლის მაისში ოსმალეთის არმია გაემართა ევფრატისკენ 一 თავდაპირველად, იყო ეჭვი, რომ ირანზე თავდასხმის განხორციელებას გეგმავდა, თუმცა, როგორც შემდგომში გაირკვა, ეს უბრალოდ სადაზვერვო მიზნით გააკეთა და კვლავ უკან, სტამბოლში დაბრუნდა. 1520 წლის დასაწყისში შაჰ ისმაილმა წამოიწყო ახალი აჯანყება შაჰველის მეთაურობით. შედეგად, გაიმართა ორი დიდი შეტაკება ცენტრალურ და ჩრდილო-ცენტრალურ ანატოლიაში. შაჰველი ოსმალებს ტყვედ ჩაუვარდა და სიკვდილით დასაჯეს, მისი სხეული კი ნაფლეთებად აქციეს და საჯაროდ მიმოფანტეს, როგორც გაფრთხილება ირანელთათვის. 1520 წლის 21 სექტემბერს სულთან სელიმი გარდაიცვალა, ხოლო ტახტს მისი ერთადერთი გადარჩენილი ვაჟი 一 შეჰზადე სულეიმანი დაეპატრონა. ცნობილია, რომ სიკვდილის წინ სელიმმა ქვეყნის მთავარ მოქმედ პირებს ისმაილის წინააღმდეგ საომარი მოქმედებების გაგრძელება უბრძანა.