cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ავსტრალოპითეკ გარი
პირველად, 1990 წელს და შემდგომ 1996-1998, კვლევითმა ჯგუფმა, ეთიოპიურმა და ამერიკელმა პალეოანთროპოლოგებმა იპოვეს არასრული თავის ქალა და სხვა ჩონჩხის ნაშთები ადრეული ადამიანის, რომელიც დაახლოებით 2,5 მილიონი წლით თარიღდება. ისინი შესამჩნევად გავდნენ მაიმუნებს: გრძელი მხრებით, მრუდი თითებით, მოკლე ფეხებით და პატარა ტვინის ზომით, და ისინი უმეტეს დროს ატარებდმნენ ხეებზე. ამ მსგავსების გამო, ფიქრობენ, რომ მათ არ შეეძლოთ ყველაზე პრიმიტიული ქვის იარაღის მსგავსი საგნების დამზადება. 1997 წელს, ჯგუფმა ამ ახალ აღმოჩენილ სახეობას ავსტრალოპითეკ გარი უწოდა. სიტყვა „გარი“ ნიშნავს „გაკვირვებას“ Afar ენაზე. ეს სახელი იმიტომ დაარქვეს მეცნიერებმა, რომ თავის ქალის სხვადასხვა ნიშნებმა ისინი გააოცა, ასევე უზარმაზარმა უკანა კბილმა. არქეოლოგებმა ბევრი არაფერი იციან ჩვენს წინაპრებზე, მაგრამ ისინი გამუდმებით შეიწავლიან მათ და გამუდმებით ატარებენ სამზებრო სამუშაოებს მინდვრებში, თხრიან ახალ ადგილებს და ცდილობენ შეავსონ ჩვნთვის უცნობი ფაქტები ადამიანის ევოლუციაზე. ზოგიერთი მეცნიერი ამტკიცებს, რომ მოლარულმა კბილმა აჩვენა ა.გარი დაკავშირებულია პარანთროპუს აეტიფიკუსთან, თუმცა სახის კომბინაცია, ტვინის ქალა და კბილები ნამდვილად არ ჰგავს პარანთროპუსს. აუსტრალოპითეკუს გარმა შეიძლება გვიჩვენოს ევოლუციური კავშირი ჰომოსა და აუსტრალოპითეკს შორის. ტიმ უაითმა 1996 წელს ბორცვზე აღმოაჩინა მხრის და ფეხის ნაშთები. მომავალ გათხრებში ანტილოპას ძვლები, ქვის იარაღის ნიშნები და არასრული ძვლები აღმოაჩინეს. 1997 წელს აუსტრალოპითეკუს გარის თავის ქალა. მკვლევარებმა ვირტუალურად აღადგინეს ძვლების ფრაგმენტები. 6 სხვა ძუძუმწოვარი რომელიც ეკუთვნოდა ა.გარის იქნა აღმოჩენილი მოგვიანებით. ქვემოთ არის მოცემული შეკითხვები ა. გარზე, რომელზეც ჯერჯერობით ზუსტი პასუხი არ გვაქვს, მაგრამ შესაძლოა მომავალში ახალმა აღმოჩენებმა ზუსტ პასუხამდე მიგვიყვანოს:
მსგავსებები ა. გარისა და სხვა ადრეული Homo-ს შორის დაგვეხმარა, რომ ხელახლა განესაზღვრათ გენეალოგიური ხე, რის მიხედვითაც, ა.გარი უფრო შესაძლებელია იყოს წინაპარი Homo-ს, ვიდრე ა. აფრიკანუსის, რომელიც უფრო შეესაბამება Paranthropus-ს. სხეულის პირველი ნაწილები ა გარის, თავის ქალა, კბილები, აღმოაჩინეს Berhane Asfaw-მ და Tim White-მა. ცხოვრების წესი, გარემო და საკვები: ცვალებადმა კლიმატმა გაანადგურა ხე-ტყე იმ რეგიონში, სადაც ა. გარი ბინადრობდა და სავანას სათიბ-საძოვრებმა მოიცვა იქაურობა. ძირითადად ეს სახეობა იკვებებოდა მცენარეებით და შეძლემისამებრ ხორცით. მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაპოვნია ანტილოპას ძვლები, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ მათ ჰქონდათ მნიშვნელოვანი მარაგი ხორცის. აღმოჩენილ ძვლებს ემჩნეოდა ქვის იარაღის კვალი, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ა.გარი პირველმა გამოიყენა ეს იარაღები. ამასთან, მკვლევარებმა ამ ადგილას აღმოაჩინეს ქვის იარაღები, მაგრამ ვარაუდობენ, რომ შესაძლოა სხვა სახეობებს დაეტოვებინათ. ნაშთები აღმოაჩინეს აღუწერელი გეოლოგიური ფენიდან. გეოლოგებმა ფორმაციას დაარქვეს ბურის ფორმაცია, აღწერეს სამი ფენა: ჰერტო, დაკა და ჰატა. ავსტრალოფითეკუს გარი ჰატაში აღმოაჩინეს, დანალექში ანტიკურ ტბასთან. ვულკანური ფერფლი და ლავა არის დალექილი ამ ფენაში. რასაც ზუსტად დათარიღებულ მასალამდე მივყავართ.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალოპითეკები
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1989
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1989 (1989 World Snooker Championship) — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა სტივ დეივისი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა ჯონ პეროტი ანგარიშით 18:3.
ფინალი
სტივ დეივისი 18:3 ჯონ პეროტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში კატეგორია:1989 წელი სნუკერში
ზემო გორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზემო გორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო გორეთში, სასაფლაოზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ბრტყელაბსიდიანი ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ძეგლი გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. სამხრეთიდან მოწყობილი ქვები გვიანდელია. სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე მთლიანად განადგურებულია, ისე, რომ შესასვლელის აღდგენა შეუძლებელია. დათარიღება გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია.
ძეგლი საკმაოდ უსახურია.
ფლუორენონი
ფლუორენონი — არომატული ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C13H8O. გამოიყენება ოდორანტად სანთლებში და მალარიის საწინააღმდეგო მედიკამენტების დასამზადებლად. მისი მიღება ხდება ფლუორენისგან, მასზე ძმარმჟავისა და ნატრიუმის ჰიპოქლორიტის ხსნარის დამატებით. არის ყვითელი, ოთახის ტემპერატურაზე მყარი ნივთიერება.
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნაერთები კატეგორია:ჰეტეროციკლური ნაერთები
კურკინის ნაჰია
კურკინა (არაბ. ناحية قورقينا‎‎) — სირიის იდლიბის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით კურკინის პროვინციაში დაახლოებით 12 552 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 122 32 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ესკაბარტე
ესკაბარტე (Ezcabarte; Ezkabarte) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ულცამალდეის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34 კმ². მოსახლეობა — 1811 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ოიბა
ოიბა (Oiba) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.390 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 815 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 37.68 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 287 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ნახიჩევანის იმამ-ზადეს მავზოლეუმი
ნახიჩევანის იმამ-ზადეს მავზოლეუმი (Naxçıvanın İmamzadə kompleksi İmamzadə türbəsi) — მავზოლეუმი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანში.
არქიტექტურა
როგორც სხვა აზერბაიჯანული ძეგლები, იმამ-ზადეს კომპლექსიც იყო აშენებული XVII—XVIII საუკუნის სტილში, რომელიც სეფიანთთა პერიოდს მიეკუთვნება. ამ სტილის დამახასიათებელ ელემენტებს წარმოადგენენ ყველაზე ადრინდელი დამკრძალავი თაღები და მეჩეთები, რომლებიც შენდებოდა მათ მახლობლად. კვადრატის ფორმის მავზოლეუმი წარმოადგენს იმამზადე ნახიჩევანის კომპლექსის ძირითად ნაწილს. მავზოლეუმში შესასვლელში არსებული წარწერიდან ჩანს, რომ მისი მშენებლობა დაიწყო 1722 წელს, ხოლო დასრულდა 1732 წელს.
კონსტრუქციები, რომლებიც ემიჯნება მავზოლეუმს მოგვიანებით არის მიშენებული და ვიზუალურად ჩანს, რომ ისინი რამდენჯერმე იქნა რეკონსტრუირებული. მავზოლეუმი სავსებით შეიძლება მივაკუთნოთ მაღალი გუმბათის მქონე მავზოლეუმებს. მავზოლეუმი მიეკუთვნება XVII საუკუნეს. როგორც ჩანს კომპლექსი იმამ-ზადე იყო დამკრძალავი ნაგებობების ცენტრი. მავზოლეუმს გარს არტყავდა შუა საუკუნეების სასაფლაო, მაგრამ მან ვერ მოაღწია ჩვენამდე. შუა საუკუნეებში აქ იყო დასახლება და ადგილობრივი დერვიშების სათაყვანო ადგილი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მავზოლეუმები კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა
ნისტაგმი
250px|მარჯვნივ ნისტაგმი — თვალების სპონტანური რხევითი მოძრაობა. განასხვვებენ მის რამდენიმე სახეს: ციმციმისებურს, კლონურს (ბიძგისებურს) და შვრეულს. მიმართულების მიხედვით — ჰორიზონტალურს, ვერტიკალურს, წრიულსა და დიაგონალურს (მიმართულება ფასდება რხევის სწრაფი ფაზის მიხედვით). ამპლიტუდის მიხედვით — დიდს, საშუალოს და მცირეს (რხევის ამპლიტუდა შეიძლება იყოს 15, 10, 5 გრადუსი). რხევითი მოძრაობის სიხშირემ წუთში შესაძლოა 100-საც კი მიაღწიოს.
ნისტაგმი თანდაყოლილიც შეიძლება იყოს შეძენილიც. შეძენილი ნისტაგმი უსუფთაო მხედველობითი აღქმით (თუმცა გამორიცხული არ არის, ცენტრალური მხედველობის სიმახვილე მაღალი იყოს) და თავბრუხვევით მიმდინარეობს, თანდაყოლილ ნისტაგმს კი თავბრუხვევა თან არ ახლავს.
ნისტაგმს შეიძლება ჰქონდეს როგორც ცენტრალური, ასევე ადგილობრივი გენეზი. მისი განვითარება შეიძლება გამოიწვიოს ანთებითი პროცესებისა და სიმსივნური დაავადებების შედეგად ტვინის ან მისი მკვებავი სისხლძარღვების დაზიანებამ. გარდა ამისა, ნისტაგმი შეიძლება აღმოცენდეს ორივე თვალში ცუდი მხედველობის გამო, ოპტიკური გარემოს ანომალიის, თვალის სისხლძარღვების, ბადურა გარსისა და მხედველობის ნერვის დაზიანების შემთხვევაში.
ნერვული სისტემის ცენტრალური უბნების დაზიანებისა ვითარდება კორტიკული, ვესტიბულური, დიენცეფალური, ისტერიკული და სხვა სახის ნისტაგმები. მხედველობის ნერვის პერიფერიული ნაწილის ან სმენითი ანალიზატორის დაზიანება იწვევს ოპტიკურ ან ლაბირინთულ ნისტაგმს.
არსებობს ფიზიოლოგიური ნისტაგმიც, რომელსაც მიკუთვნება ოპტიკინეტიკური, ლაბირინთული და ნისტაგმის მსგავსი რხევები (თვალის უკიდურეს ნაწილებში). როგორც ცნობილია, ოპტიკინეტიკური ნისტაგმის საფუძველზე შეიძლება პატარებში მხედველობის სიმახვილის შემოწმება, ლაბირინთული ნისტაგმის შესწავლა კი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, მაგალითად, კოსმონავტების ვესტიბულური აპარატის ფუქნციური მდგომარეობის შეფასებაში.
ნისტაგმის მკურნალობა რთულია და ხშირად უშედეგოდაც. მთელი ძალისხმევა მიმართულია მისი გამოწვევი მიზეზის მოხსნისკენ. მკურნალობის შედეგად, რომელიც გულისხმობს მხედველობის სიმახვილის გაზრდას (ამბლიოპიის მკურნალობა, სათვალით კორექცია. რეფლექსოთერაპია, კატარაქტის ექსტრაქცია, კერატოპლასტიკა და სხვა) და კუნთის ტონუსის აღდგენას, ნისტაგმის შემცირება შესაძლებელია.
ნისტაგმის ფორმები
thumb|right|სწრაფი ჰოიზონტალური thumb|right|სწრაფი ვერტიკალური
თანდაყოლილი ნისტაგმი
თანდაყოლილი ნისტაგმთან ერთად ხშირად შეინიშნება რეფრაქციისა და ფერის აღქმის მანკი, ალბინიზმი ან თანდაყოლილი კატარაქტა. ასეთ ავადმყოფთა უმრავლესობას ბადურა გარსი დაზიანებული არ აქვს. თანდაყოლილი ნისტაგმიზმის მიზეზია ტვინის ღეროს არეში თვალის მამოძრავებელი ფუნქციის მოშლა.
თანდაყოლილ ნისტაგმს უმეტესად აღმოაჩენენ ბავშვის დაბადებიდან 6 კვირის შემდეგ, როცა მხედველობის ბინოკულარული ფიქსიცია უკვე ფორმირებულია.
ასეთ ნისტაგმს, წესისამებრ, ჰორიზონტალური მიმართულება აქვს. თვალის მოძრაობა ვერტიკალური მიმართულებით ინტაქტურია. აღწერილია აუტოსომურ-დომინანტური ტიპით დამემკვიდრებული ჰორიზონტალური ნისტაგმი, რომელიც ვერტიკალურ კომპონენტებსაც შეიცავს.
ნისტაგმის თანდაყოლილი ფორმის შემთხვევათა უმრავლესობას რხევების მრავალფეროვნება ახასიათებს. თვალების დახუჭვისას ნისტაგმი რამდენადმე სუსტდება. ხშირად ამ დმდგომარეობაში სრულიად განსხვავებული ტიპის ნისტაგმი ფიქსირდება, ვიდრე გახელილი თვალების დროს.
თანდაყოლილი ნიატაგმის მქონე ადამიანები პოულობენ თვალების ისეთ მდგომარეობას, როდესაც ნისტაგმი მინიმალურად არის გამოხატული, როცა არჩეული მდებარეობა არ ემთხვევა შუა ხაზს, მას თან ახლავს torticollis ocularis.
ლატენტური ნისტაგმი
ლატენტური ნისტაგმი არის თანდაყოლილი ფიქსაციური ნისტაგმის ფორმა, რომელსაც ოჯახური გამოვლიება ახასიათებს. ლატენტური ნისტაგმი შეიძლება გამოვლინდეს მხოლოდ ბინოკულარული ინტერფერენციის ფიქსაციისას, მაგალითად, ცალი თვალის დახუჭვის ან ორი მხედველობის ველი გამაცალკევებელი ორმხრივ ამოზნექილი ლინზების გამოყენების დროს. ნისტაგმი ყოველთვის მიმართულია ფიქსირებული თვალის მხარეს.
თვალების მიოკლონია, თვალის კაკლების ცეკვა
თვალების მიოკლონიის დროს ყველაზე ხშირად აღინიშნება თვალების მაღალი სიხშირით (წამში 13-ჯერ) მოძრაობა ჰორიზონტალური მიმართულებით. ზოგჯერ ამას აქვს სერიული ხასიათი (რხევათა ჯგუფებს შორის ინტერვალი სხვადასხვაა) და ვლინდება როგორც თვალგახელილ, ისე თვალდახუჭულ მდგომარეობაში.
რბილი სასის მიორიტმია და თვალის ნისტაგმი
რბილი სასისა და ენის მიორიტმიას ხშირად თანა ხლავს იმავე სიხშირის ნისტაგმი. ასეთ ავადმყოფებს კბილის ფესვები დაზიანებული აქვთ. მიორიტმია ძილის დროსაც არ ქრება და მედიკამენტებით მისი კუპირება ძალიან ძნელია.
ნისტაგი Spasnius nutans-ის დროს
ეს ნისტაგმის თანდაყოლილი ფორმაა. ვლინდება 6 თვის ასაკში, ახასიათებს კეთილსაიმედო მიმდინარეობა და გრძელდება დაახლოებით 12 თვე. ამ დროს ნისტაგს თან ახლავს თავის ქნევა ან წრიული მოძრაობა. გვხვდება შეტევისებური ფორმაც. აღმოცენდება მხედველობის ფიქსირების მომენტში ან განსაზღვრული მიმართულებით გახედვისას.
უსინათლოთა ნისტაგმი
უსინათლოთა თვალების მოძრაობა, ნისტაგმის ეს ფორმა აქვთ უსინათლოებს (როგორც თანდაყოლილი, ასევე შეძენილი სიბრმავის შემთხვევაში) და საკმაოდ ხანგრძლივია. ნისტაგმს განაპირობებს არა სინათლის გამაღიზიანებლის უკმარისობა, არამედ თვალის მდებარეობაზე ვიზუალური კონტროლის უქონლობა. თვალის კაკლების მოძრაობა არაკოორდინირებულია, ზოგჯერ დისოცირებული. ძილის დროს ნისტაგმი არ აღინიშნება.
შეტევისებური ნისტაგმი
შეტევისებურ ნისტაგმს უმეტესად ეპილეფსიური ხასიათი აქვს.
დისოცირებული ნისტაგმი მხედველობის ფიქსირების დროს
ნისტაგმის ეს ფორმა გვხვდება ცალმხრივი ან ორმხრივი წინა ინტერნუკლეალური ოფთალმოპლეგიის დროს, აქვს ჰორიზონტალური მიმართულება და თვალის გარეთ განზიდვისას უკეთ არის გამოხატული, ვიდრე შიგნით მიზიდვისას. ზოგჯერ მხოლოდ თვალის მაქსიმალური განზიდვისას ვლინდება მონოოკულარული ჰორიზონტალური ნისტაგმი. წინა ინტერნუკლეარული ოფთალმოპლეგიის განვითარება მოსალოდნელია ცალმხრივი დემიელინიზაცის, სიმსივნისა და სისხლძარღვების — დემიელინიზაციის ან ტვინის გავრცობილი სიმსივნური დაავადების დროს.
ბრუნე-სტიუარტის ტიპის დისოცირებული ნისტაგმი
ეს ნისტაგმი უფრო ძლიერად არის გამოხატული დაზიანების მხარეს. აქ იგი უფრო უხეშია და აქვს რხევის ფართო ამპლიტუდა (ცენტრალური და პერიფერიული ვესტიბულური ნისტაგმის ნარევია). ვლინდება ტვინის აბსცესის, სიმსივნისა და სხვათა დროს. დიაგნოსტიკისთის ამას დიდი მნიშვნელობა აქვს.
ალტერნატიული ნისტაგმი
ალტერნატიული ნისტაგმს ახასიათებს რხევის ამპლიტუდისა და მოძრაობის მიმართულვბის ცვლილება. მიმართულება შეიძლება იცვლებოდეს ყოველ წუთს 20-წამიანი შუალედებით. ამ შუალედებში თვალები ისვენებს. ზოგიერთი ავტორის აზრით, ნისტაგმი ეს ფორმა თანდაყოლილია, ზოგიერთი კი მის აღმოცენებას სიმსივნეს, დემიელინიზაცას და ტვინის ღეროს ტოქსიკური ხასიათის დაზიანებას უკავშირებს.
მედიკამენტური ნისტაგმი
მედიკამენტური ნისტაგმი ყველაზე ხშირად ვლინდება ბარბიტურატების შეყვანისა და ალკოჰოლის მოხმარების დროს. ბარბიტურატების დიდი დოზის შეყვანისას შეინიშნება თვალს კაკლების ნელი ტონური რხევა. ბარბიტურატების ანესთეტიკური დოზის შეყვანის, ასევე — ღრმა კომის დროს შესაძლოა ვესტიბულური რეაქცია მთლიანად დაირღვეს. ამ შემთხვევაში თვალები ცენტრალურ მდგომარეობაში შვშდება, თუმცა ეს შექცევადია და უგონო მდგომარეობის ან ანვსთეზიის სიღრმეზეა დამოკიდებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:თვალის დაავადებები კატეგორია:დაავადებები
𐔶
— კავკასიის ალბანეთის დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანური ასოები (კავკასია)
ვოტსკაია-ურადა
ვოტსკაია-ურადა (Вотская Урада; Вотяк Ураҙы) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ნოვოარტაულის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 15 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 15 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 155 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას უდმურტები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:იანაულის რაიონის სოფლები
აგლიპაი (კირინო)
აგლიპაი (ოფიციალურად აგლიპაის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Aglipay) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი კირინოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 714 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კირინოს მუნიციპალიტეტები
ჰარემის ნაჰია
ჰარემი (არაბ. ناحية حارم‎‎) — სირიის იდლიბის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ჰარემის პროვინციაში დაახლოებით 12 894 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 45 79 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
შირე (მდინარე)
thumb|left|მალავის სამხრეთი ნაწილი შირე (Shire River, Rio Chire) — მდინარე მალავიში და მოზამბიკში, გამოდის ნიასას (მალავის) ტბიდან და უერთდება მდინარე ზამბეზის, სიგრძე — 402 კმ. მალავის მთავარი მდინარე.
მდინარე სათავეს იღებს ნიასას ტბის სამხრეთ დაბოლოებიდან, რომლისთვისას მდინარე ერთადერთი ჩამონადენია. ქალაქ მანგოჩიდან 8 კმ-ით ქვემოთ ჩაედინება მალომბეს ტბაში; მისგან გამოსვლის შემდეგ აღმოსავლეთით მიედინება ჭაობიან ადგილებში მანგოჩეს ბორცვებსა და ზომბის პლატოს კლდეებს შორის და დასავლეთით ჩირიპის პლატოს შორის. შემდეგ მდინარის ხეობა ვიწროვდება და ქალაქებს — მატოპესა და ჩიკუაუას შორის მდინარის კალაპოტი ეცემა 384 მეტრამდე. ამ 80 კმ-იანი სიგრძის მონაკვეთზე მდებარეობენ ხეობები, ჭორომები და ჩანჩქერები: ჰოლომბიძო, ნკულა, ტეძანი, ჰამილტონი და კაპიჩირა (ყოფილი ლივინგსტონი).
ჩიკუაუას შემდეგ მდინარე ხვდება ჭაობიან ზღვისპირა დაბლობში, სადაც უერთდება თავის მთავარ შენაკადს, მდინარე რუოს, რომელზეც გადის სახელმწიფო საზღვარი მალავისა და მოზამბიკს შორის. რუოსთან შეერთების შემდეგ უკვე თვითონ მდინარე შირე ხდება საზღვარი ამ ორ ქვეყანას შორის ქალაქ ნსანჯემდე, სადაც გადადის მოზამბიკის ტერიტორიაზე. მდინარის კალაპოტი იკლაკნება ნჯინჯის ჭაობში მდინარე ზამბეზისთან შეერთებამდე, მოზამბიკის ქალაქ სენიდან 48 კმ-ით ქვემოთ, მდინარე ზამბეზის ინდოეთის ოკეანესთან შეერთების ადგილამდე 100 კმ-ში.
მდინარე შირეს სიგრძეა 402 კმ, მაგრამ თუ მივათვლით ნიასას (მალავის) ტბას და მდინარე რუჰუჰუს, მაშინ საერთო სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 1200 კმ-ს.
მდინარის ხეობა აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზის სისტემის ნაწილია.
სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის მდინარეები კატეგორია:მალავის მდინარეები
ჩვევა
ჩვევა — ვარჯიშის შედეგად გამომუშავებული მეტ-ნაკლებად ავტომატიზებული მოქმედება, რომლის შემადგენელი მოძრაობები ცნობიერების მონაწილეობის გარეშე სრულდება (მაგალითად, აზრის წერილობითი გადმოცემის შეგნებულ პროცესში ხელით ასოების ავტომატურად გამოყვანა). როგორც შეძენილი ქცევა, ჩვევაც ანტიპოდია ისეთი თანდაყოლილი ქცევებისა, როგორიცაა ინსტინქტები და უპირობო რეფლექსები. განასხვავებენ მოტორულ (ჰიგიენური, პროფესიული, სპორტული და სხვა ) და გონებრივ ჩვევებს (კითხვის, გაბმული მეტყველების პროცესში სიტყვების სათანადო ფორმების ხმარება და სხვა). ადამიანის ჩვევის გამომუშავებაში მნიშვნელოვანი ფაქტორია ვარჯიშის შეგნებული, მიზანდასახული, ნებისმიერი ხასიათი და ცოდნა ვარჯიშის შედეგების შესახებ, მაგრამ მაინც ჩვევა არ შეიძლება ჩაითვალოს მხოლოდ შეგნებულად, ცნობიერად შეძენილ მოქმედებად, რადგან გაწვრთნის შედეგად ცხოველებიც იძენენ ჩვევებს. ზოგი ჩვევა ხელს უწყობს მეორის დაუფლებას (ჩვევათა „ტრანსპოზიცია“), ზოგი კი მონაწილეობს მეორე ჩვევის დაუფლებაში, რაც აფერხებს მის შემუშავებას („ჩვევათა ინტერფერენცია“). ამის დასაძლევად საჭიროა თითოეული ჩვევის ცალ-ცალკე ავტომატიზაცია ბოლომდე. შესაძლებელია ჩვევათა დარღვევაც, რასაც იწვევს არასავსებით ავტომატიზებული ჩვევის დიდი ხნით შეწყვეტა ან ჩვევის შესრულებისას ფსიქოლოგიური ტრავმის მიღება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩვევები კატეგორია:ქცევა
ჩინეთის ბატალიონის წითელარმიელთა მემორიალი
ჩინეთის ბატალიონის წითელარმიელთა მემორიალი (Мемориал красноармейцам китайского батальона) — მემორიალური კომპლექსი როსტოვის ოლქის ქალაქ მოროზოვსკში, რუსეთის ფედერაცია.
კომპლექსის მისამართი: 347210, როსტოვის ოლქი, ქალაქი მოროზოვსკი, ლენინის ქუჩა № 155.
ისტორია
რუსეთში ჩინელი მუშები და სპეციალისტები გამოჩნდნენ პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში. ამ პერიოდისთვის მეფის მთავრობამ მათ ზურგის სამუშაოები დაავალა, დანგრეული ხიდების აღდგენა. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ 1917 წელს ჩინელები შევიდნენ წითელი არმიის რიგებში, შემდეგ კი შექმნეს რევოლუციური სამხედრო დანაყოფები. სამოქალაქო ომის პერიოდში, 1918 წლის გაზაფხულზე ჩამაყალიბეს ჩინური დანაყოფი, რომელსაც ეწოდებოდა ვლადიკავკაზის პირველი ჩინური დანაყოფი, მოგვიანებით კი უწოდეს 292-ე დერბენტის პოლკის, 33-ე ყუბანის დივიზიის ბატალიონი. ბატალიონი შეიქმნა ჩინელი მუშებისა და გლეხებისაგან, რომლებმაც უკეთესი მომავლის იმედით დატოვეს თავიანთი ქვეყანა და დასახლდნენ რუსეთში.
1919 წელს აღნიშნული ბატალიონი ებრძოდა თეთრგვარდიელებს ვოლგაზე და დონზე. 1919 წელს დერბენტის პოლკმა სტანიცა მოროზოვსკაიის მახლობლად ბრძოლა გაუმართა თეთრგვარდიელებს. თეთრების ცხენოსნებმა იერიში მიიტანეს ჩინურ ბატალიონზე, თუმცა აქაც კი ვერ შეძლეს ფრონტის გარღვევა. ჩინელი გმირი-წითელარმიელები მედგრად იცავდნენ თავიანთ პოზიციებს. ბრძოლაში დაღუპულები დაკრძალეს მოროზოვსკიდან 7 კილომეტრში. ომის დასრულების შემდეგ ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა დაღუპულთა ნეშტები გადაასვენეს ცენტრალურ მოედანზე მდებარე ძმათა სასაფლაოზე.
1958 წლის 2 ნოემბერს ქალაქ მოროზოვსკში ძმათა სასფლაოზე გაიხსნა სამოქალაქო ომის დროს წითელი არმიის რიგებში მებრძოლი ჩინური ბატალიონის მებრძოლი-ინტერნაციონალისტების ძეგლი.
ძეგლი დგას ქალაქის პარკის შესასვლელთან 292-ე ინტერნაციონალური პოლკის წითელარმიელი ჩინელების ძმათა სასაფლაოსთან.
ძეგლი არის 16 მეტრიანი ობელისკი, რომელიც სრულდება ხუთქიმიანი ვარსკვლავით. ობელისკზე ოქროსფერი ასოებით, რუსულ და ჩინურ ენებზე ამოკვეთილია ტექსტი:
დროთა განმავლობაში დაფა ჩინური წარწერით დაიკარგა, რის გამოც მოვლენების თარიღები განსხვავებულია.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
ზემო ვილდის კოშკი
ზემო ვილდის კოშკი — არქიტექტურის ძეგლი, თავდაცვითი ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ვილდადან ჩრდილოეთით 5 კმ-ზე, ნასოფლარი „ტბა“, მაღალ მთაზე. აგებულია აინ შუა საუკუნეებში.
კოშკი მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილოეთით 5 კმ-ზე, ნასოფლარ „ტბასთან“. ნაგებია თეთრი ფერის ფლეთილი ქვით, წყობა სწორხაზოვანია.
გეგმით ოთხკუთხა კოშკიდან შემორჩენილია ორი სართული და მესამე სართულის მხოლოდ მცირე ნაწილი. სართულშუა გადახურვები ჩამონგრეულია.
კოშკის პირველი სართული ყრუა. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში შე-სასვლელი იყო, რომლის მხოლოდ მარჯვენა წირთხლია შემორჩენილი. ამავე სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ბუხარია, ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშით. ასეთივე ნიშებია მოთავსებული დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში.
კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე მთელ სიგრძეზე ჩამონგრეულია. ჩამონაშალი ქვები იქვე ყრია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
გუსტავო ალფრედო დე ლა ტორე ბოტარო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილელი ქართველოლოგები
ზემო ვილდის ნაეკლესიარი
ზემო ვილდის ნაეკლესიარი — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ვილდაში, ძველ სასაფლაოზე. აგების თარიღი უცნობია.
ეკლესიიდან შემორჩენილია ერთმანეთზე უსისტემოდ დაწყობილი თლილი ქვის გროვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ორგანო
thumbnail|მარჯვნივ|ცხვრის [[ღვიძლი. ღვიძლი ორგანიზმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ორგანოა]] ორგანო (იარაღი) — სხვადასხვა ფუნქციის მქონე ქსოვილთა მონაწილეობით შექმნილი სტრუქტურული ერთეული. მას აქვს წარმოშობისა და განვითარების საკუთარი გზა (ფილოგენეზი და ემბრიოგენეზი), დამახასიათებელი ფორმა, ორგანიზმში უჭირავს გარკვეული ადგილი (ტოპოგრაფია) და ახორციელებს დამახასიათეველ ფუნქციას. ორგანოს ფუნქციის შესაბამისად მის შემქმნელ ქსოვილებს შორის ერთ-ერთს უკავია წამყვანი ადგილი, რომელიც ორგანოს ანიჭებს მის დამახასიათებელ სტრუქტურულ სახეს, მაგალითად, კუნთში წამყვანია კუნთოვანი ქსოვილი, ძვალში — ძვლოვანი ქსოვილი, თავის ტვინში — ნერვული ქსოვილი და სხვა. thumbnail|მარჯვნივ|ადამიანის შინაგანი ორგანოები ასეთი ქსოვილები ორგანოთა ძირითად ქსოვილებად არის მიჩნეული, დანარჩენი ქსოვილები კი — დამხმარედ. ზოგიერთ ორგანოში შემაერთებელი ქსოვილი (როგორც დამხმარე ქსოვილი) ორგანოს ძირითადი ქსოვილისთვის ქმნის საყრდენ საფუძველს, ანუ რბილ ჩონჩხს — სტრომას — stroma (ბერძნ. ჩანაფენი), რომლის ხარიხებს შორის სივრცე ამოვსებულია ნივთიერებით, ანუ პარენქიმით (parenchyma — ბერძნ. შემავსებელი მასა); ასეთ ორგანოებს პარენქიმულ ორგანოებს უწოდებენ (ღვიძლი, ფილტვები, ელენთა, თირკმლები, ჯირკვლოვანი ორგანოები).
ზოგ შემთხვევაში ძირითადი ქსოვილი მონაწილეობს ორგანოს კედლის შექმნაში, სადაც იგი სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ღრუს შემოსაზღვრავს. ასეთ ორგანოებს ღრუ ორგანოები ეწოდება (კუჭი, საშვილოსნო და სხვა). ზოგიერთ ორგანოში ძირითადი ქსოვილი იმდენად მნიშვნელოვნადაა გამოხატული, რომ განსაზღვრავს ორგანოს სახელწოდებას (კუნთი, ძვალი, ნერვი, ჯირკვალი).
ქსოვილებში სქესობრივი, ასაკობრივი თუ ინდივიდუალური მორფოლოგიური თავისებურებანი ძნელად შესამჩნევია, ორგანოებში კი ეს ნიშნები ვლინდება თვალსაჩინოდ. სამედიცინო პრაქტიკაში ხდება ამა თუ იმ ორგანოს მდგომარეობის დიაგნოსტიკური თვალსაზრისით შეფასება და ნორმიდან გადახრის ზუსტი დადგენა.
ცალკეული ორგანო ვერ ახორციელებს სრულად რომელიმე ზოგად ფუნქციას, იგი მხოლოდ მონაწილეობას იღებს მასში. მაგალითად, კუჭი საჭმლის მონელებაში მონაწილეობს, მაგრამ ამ პროცესის სრულად განხორციელებისათვის საჭიროა საჭმლის მომნელებელი სისტემის სხვა ორგანოების მონაწილეობაც (ნაწლავები, ჯირკვლები და ა.შ.). ასევე სუნთქვაში არა მარტო ფილტვები მონაწილეობს, არამედ სხვა ორგანოებიც. ამიტომ ორგანოების კომპლექსი ქმნის შემდეგ, შედარებით მაღალი საფეხურის სტრუქტურულ გაერთიანებას — ორგანოთა სისტემებს.
𐔷
— კავკასიის ალბანეთის დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანური ასოები (კავკასია)
უანკაბამბის რაიონი (უანკაბამბა)
უანკაბამბის რაიონი (Distrito de Huancabamba) — რაიონი პერუში, პიურის რეგიონის უანკაბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 929 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29 432 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 66 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 447.25 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიურის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკაბამბის პროვინციის რაიონები
სალკინის ნაჰია
სალკინი (არაბ. ناحية سلقين‎‎) — სირიის იდლიბის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სალკინის პროვინციაში დაახლოებით 47 939 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 131 22 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
გალატას კოშკი
გალატას კოშკი (Galata Kulesi, Πύργος του Γαλατά) — შუა საუკუნეების ქვის კოშკი სტამბოლის გალატას/ქარაქიოის კვარტალში, ბოსფორისა და ოქროს რქის შეერთების წერტილის ჩრდილოეთით. ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობა, რომელიც მაღალი კონუსური ცილინდრის ფორმისაა და თავის ვიზიტორებს სთავაზობს სტამბოლის ისტორიული ნახევარკუნძულისა და მისი შემოგარენის პანორამულ ხედს.
აღწერა
ცხრა სართულიანი კოშკის სიმაღლე 66,90 მ (62,59 მ თავზე დამაგრებული ორნამენტის გარეშე, 51,65 მ დაკვირვების ბაქანზე) შეადგენს და მშენებლობის დროს, ქალაქის ყველაზე მაღალი შენობა იყო. მიწიდან კოშკის სიმაღლე 35 მ შეადგენს. კოშკის გარე დიამეტრი 16,45 მ, ხოლო შიდა დიამეტრი 8,95 მეტრია, კედლის სისქე კი 3.75 მ შეადგენს.
კოშკის ზედა სართულებზე მდებარეობს რესტორანი და კაფე, საიდანაც დიდებული ხედი იშლება სტამბოლსა და ბოსფორზე. ასევე ზედა სართულზე მდებარეობს ღამის კლუბი, რომელიც თურქულ შოუს მასპინძლობს. კოშკში მოქმედებს ორი ლიფტი, რომლებიც ემსახურება სტუმრებს.
ისტორია
thumb|left|1875-1886 წლებში [[პასკალ სებაჰის მიერ გალათას კოშკის სურათი. სურათში ნაჩვენები კოშკის გუმბათი 1875 წლის ქარიშხლის შემდეგ აშენებულია. დღევანდელი კონუსური გუმბათი, 1965-1967 წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის დროს აშენდა.]]
1348 წელს რომანულ სტილში აშენებული კოშკი, კონსტანტინოპოლში გენუელთა კოლონიის გაფართოებას ემსახურებოდა, ხოლო კოშკის სახელი Christea Turris-ი (ქრისტეს კოშკი) იყო. გალათას კოშკი, 1348 წელს აშენების დროს, 66,9 მეტრის სიმაღლით, კონსტანტინოპოლში ყველაზე მაღალი შენობა იყო. ახალი კოშკი, გალათას ძველი კოშკის ნაცვლად აშენდა, რომელიც Megalos Pyrgos (დიდი კოშკი) სახელით იყო ცნობილი და აკონტროლებდა დიდი ჯაჭვის ჩრდილოეთ ბოლოს, რომელიც ოქროს რქის შესასვლელს კეტავდა. ძველი კოშკი სხვა ადგილზე მდებარეობდა და დიდწილად 1203 წელს განადგურდა, 1202-1204 წლების მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს.
კოშკის ზედა ნაწილი, კონუსური ფორმის გუმბათი, ოსმალეთის პერიოდში ჩატარებული რამდენიმე რესტავრაციის დროს შეიცვალა, სადაც მას ხანძრის შესაჩერებლად, სადამკვირვებლო კოშკად იყენებდნენ.
thumb|გალათას კოშკი 1846 წელს. [[ივანე აივაზოვსკის ტილო, სადაც გამოსახულია კოშკის წინა კონუსური სახურავი, რომელიც 1875 წელს, ქარიშხლის დროს განადგურდა. მიმდინარე კონუსური სახურავი 1965-1967 წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის დროს აშენდა.]]
1717 წლიდან, ოსმალები კოშკს ქალაქში ხანძრის აღმოსაჩენად იყენებდნენ, როგორც სადამკვირვებლო კოშკს. 1794 წელს, სულთან სელიმ III-ის მმართველობის დროს, კოშკის სახურავი ტყვიისა და ხისგან შედგებოდა, ხოლო მისი კიბეები ხანძრის შედეგად დაზიანდა. 1831 წელს კიდევ ერთი ხანძარი მოხდა, რომელმაც შენობა დააზიანა, რის შედეგად კოშკს ხელახალი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ჩაუტარდა.
1875 წელს, ქალაქში მომხდარი ქარიშხლის დროს, შენობის კონუსური სახურავი განადგურდა. კოშკი, ოსმალეთის იმპერიის არსებობის ბოლომდე, კონუსური სახურავის გარეშე დარჩა. მრავალი წლის შემდეგ, 1965-1967 წლებში აღდგენითი სამუშაოების დროს, კოშკის კონუსური სახურავი აღადგინეს. 1960-იანი წლების აღდგენითი სამუშაოების დროს, კოშკის ხის ინტერიერი შეიცვალა ბეტონის კონსტრუქციით, აგრეთვე განხორციელდა მისი კომერციალიზაცია და გაიხსნა საზოგადოებისთვის.
1818 წელს, კოშკის სახურავიდან, პირველმა ფრანგმა პანორამულმა მხატვარმა პიერ პრავოსტმა გადაიღო თავისი ცნობილი სურათი — „კონსტანტინოპოლის პანორამა“, რომელიც 1825 წელს პარიზში გამოიფინა. ქვემოთ მოყვანილი პანორამული გამოსახულება შედგება 10 ფოტოსგან, რომელიც საფოტოგრაფო კომპანიამ „Sébah & Joaillier“-იმ, სავარაუდოდ 1880-იან წლებში გადაიღო.
სქოლიო
კატეგორია:ოქროს რქა კატეგორია:თურქეთის კოშკები
იმოსი
იმოსი (Imoz; Imotz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ულცამალდეის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 42,4 კმ². მოსახლეობა — 430 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ვოიადი
ვოიადი (Вояды; Вояҙы) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ვოიადინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 28 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 28 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 395ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:იანაულის რაიონის სოფლები
ალბერტო ასკარი
thumb|284პქ ალბერტო ასკარი (დ. 13 ივლისი, 1918 — გ. 26 მაისი, 1955) — ფორმულა ერთის იტალიელი ავტომრბოლელი და ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ( და  წლის სეზონების გამარჯვებული). ალბერტო ასკარი და ჯუზეპე ფარინა არიან ერთადერთი იტალიები, რომლებმაც მოიგეს ფორმულა ერთის მსოფლიო ჩემპიონატი, ხოლო ასკარი ერთადერთი იტალიელია, რომელმაც ორჯერ შეძლო ამ ტიტულის მოპოვება.
ფორმულა ერთის საჩემპიონატო შედეგები
აბრევიატურების განმარტებები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფორმულა ერთი კატეგორია:ფორმულა 1-ის მრბოლელები კატეგორია:ფორმულა 1-ის იტალიელი მრბოლელები კატეგორია:ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონები კატეგორია:ფერარის მრბოლელები (ფორმულა 1) კატეგორია:მაზერატის მრბოლელები (ფორმულა 1) კატეგორია:ლიანჩას მრბოლელები (ფორმულა 1) კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
გამოყოფილი კონსოლი
გამოყოფილი კონსოლი — ვიდეო თამაშების კონსოლის სახეობა. ამგვარი ტიპის კონსოლს არ გააჩნია სათამაშო კარტრიჯის ან დისკის მიმღები მოწყობილობა და შეუძლია მხოლოდ მასში ჩაშენებული ერთი ან რამდენიმე თამაშის გაშვება, აგრეთვე შეუძლებელია მასში რაიმე სახის ციფრული მედიის ჩამოტვირთვა ინტერნეტიდან.
გამოყოფილი კონსოლები მეტად პოპულარული იყო პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლების ერაში, მანამდე სანამ არ ჩაანაცვლა მეორე თაობის კონსოლებმა, რომლებსაც ჰქონდათ სათამაშო კარტრიჯის გამშვები მოწყობილობა.
2000-იან წლებში რეტროგეიმინგისადმი ინტერესი გაიზარდა. შედეგად სხვადასხვა კომპანიებმა დაიწყეს გამოყოფილი კონსოლების გამოშვება. 2010-იან წლებში, Nintendo-მ, Sony-მ, Sega-მ და SNK-მ გამოსცეს თავიანთი ისტორიული კონსოლების მინიატურული ვერსიები: NES Classic Edition, Super NES Classic Edition, Neo Geo Mini, PlayStation Classic და Sega Genesis Mini, რომლებშიც ჩაშენებულია რამდენიმე პოპულარული თამაში.
სქოლიო
კატეგორია:გამოყოფილი კონსოლები კატეგორია:ვიდეო თამაშის ტერმინოლოგია
ზემო ვილდის სამების ეკლესია
ზემო ვილდის სამების ეკლესია — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ვილდაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე; ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია შირიმის ქვა და ფიქალი.
მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშაა. აბსიდის იატაკის დონე ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით. სფე-რული კონქი ამოყვანილია ქვის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა.
ეკლესიის კამარა შეისრულია. სამხრეთის შესასვლელი არქიტრავულია. იატაკი მიწურია.
ეკლესიის ფასადები სადაა. შირიმის კარნიზი მარტივპროფილიანია. დასავლეთის კეხზე სამრეკლოა.
სამრეკლო ღია ფანჩატურს წარმოადგენს. მისი სვეტები შირიმის ქვისაა. ძეგლის საბურავად გამოყენებულია ყავარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მალაიზიის გეოგრაფია
მალაიზია — სახელმწიფო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მალაიზიის ფართობია 329 847 კმ². სამხრეთ ჩინეთის ზღვა ყოფს ორ ნაწილად: დასავლეთი მალაიზია (მალაია) — მალაკის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში და აღმოსავლეთი მალაიზია (სარავაკი და საბაჰი) — კუნძულ კალიმანტანის ჩრდილო და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მალაიზია ვიწრო კაშხლით დაკავშირებულია სინგაპურთან; საზღვაო საზღვრები გააჩნია ვიეტნამთან და ფილიპინებთან. მალაკის ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთში მდებარე პიაის კონცხი წარმოადგენს მთელი კონტინენტური ევრაზიის ყველაზე სამხრეთ წერტილს.
მალაიზია მდებარეობს ეკვატორულ სარტყელში. სანაპირო ხაზი ოდნავაა შეჭრილ-შემოჭრილი. მალაკის ნახევარკუნძულის უმეტესი ნაწილი მთაგორიანია (მთების სიმაღლე 1000-2000 მ, უმაღლესია მთა ტაჰანი, 2190 მ). სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ და სამხრეთ ნაწილში დაჭაობებული ალუვიური დაბლობებია. დაბლობებია კუნძულ კალიმანტანის სანაპიროს გასწვრივაც, თვით კუნძულზე კი ბორცვები და ქედებია (სიმაღლე 2000-2400 მ), ჩრდილო ნაწილში აღმართულია კინაბალუს მთის მასივი (საიმაღლე 411 მ, მალაიზიის უმაღლესი წერტილი).
ჰავა მალაკის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში და კუნძულ კალიმანტანზე ეკვატორულია, ჩრდილოეთში — სუბეკვატორული მუსონური. საშუალო თვიური ტემპერატურებია 25-28°C (ბარში). ატმოსფერული ნალექები სანაპიროზე 2000-2500 მმ წელიწადში, მთაში ზოგან 4000 მმ-მდე. კინაბალუს მასივის კალთებზე 5000 მმ-ზე მეტი.
მდინარეთა ქსელი ხშირია. მდინარეები შედარებით მოკლე, მაგრამ წყალუხვია. ყველაზე დიდი მდინარეებია რაჯანგი, ბარამი, კინაბატანგანი, პაჰანგი. მდინარეები უხვწყლიანია მთელი წლის განმავლობაში. წვიმების სეზონში მათი დონე მკვეთრად და მნიშვნელოვნად მატულობს, რაც ხშირ შემთხვევებში რიგ ადგილებში წყალდიდობას იწვევს. მალაიზიის უგრძესი მდინარეა რაჯანგი, რომელიც მიედინება სარავაკის შტატში და აქვს 760 კილომეტრი სიგრძე. სიგრძით მეორე მდინარეა კინაბატანგანი, რომლის სიგრძეა 560 კილომეტრი, იგი მიედინება საბაჰის შტატის ტერიტორიაზე. მდინარე პაჰანგის სიგრძეა 435 კილომეტრი. მალაიზიის უდიდესი მტკნარწყლიანი ტბაა ბერა, რომელიც მდებარეობს პაჰანგის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სიდიდით მეორე ტბაა ჩინი (ტასიკ-ჩინი), რომელიც მდებარეობს პაჰანგის შტატის ცენტრალურ ნაწილში. მისი ფართობია 5025 ჰექტარი. მალაიზიის უდიდესი წყალსაცავია კენირი, რომლის ფართობია 260 კმ². წყალსაცავი განლაგებულია ტრენგანუს შტატის ტერიტორიაზე.
მალაიზიის დიდ ნაწილზე გაეწრებული ლატერიტული ნაიდაგებია, დაბლობებზე — ალუვიური. ტერიტორიის დაახლოებით 3/4 შემოსილია მარადმწვანე ნოტიო ტროპიკული ტყით, შედარებით მშრალ მთათაშუა ქვაბულებში ქსეროფიტული ბუჩქნარია, სანაპიროს გასწვრივ — მანგროვიანი.
მალაიზია მდებარეობს ხმელთაშუაზღვიური გეოსინკლინური სარტყლის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე. ნახევარკუნძულისა და ქვეყნის აღმოსავლეთი ნაწილის გეოლოგიური აგებულების თავისებურება ძლიერ განსხვავდება ერთმანეთისაგან. დასავლეთი მალაიზიისათვის დამახასიათებელია მეზოზოური დანაოჭება ქვედაპალეოზოური (დასავლეთით), მეზოზოური (ცენტრში) და ზედაპალეოზოურის (აღმოსავლეთით) თანხლებით. ამასთან ერთად, ნახევარკუნძულის დასავლეთით ჭარბობს კარბონატულ-ტერიგენული, ხოლო აღმოსავლეთით ვულკანოგენური დანალექები. არის მერიდიანული მიმართულების ტექტონიკური რღვევები, რომლებიც ჩრდილო-დასავლეთისკენაა მიმართული. ქვეყნის აღმოსავლეთი ნაწილისათვის ნიაშანდობლივია კაინოზოური დანაოჭება. სასარგებლო წიაღისეულიდან მოიპოება კალის, რკინის, სპილენძის მადანი, ქვანახშირი, ნავთობი, ოქრო, ალუმინი, ბოქსიტი და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალაიზიის გეოგრაფია
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 881
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 881 მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 4 ნოემბერს. ქართულ-აფხაზური ომის შესახებ, უშიშროების საბჭოს წინა 849 (1993), 854 (1993), 858 (1993) და 876 რეზოლუციების დადასტურებით, საბჭომ გადაავადა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი საქართველოში (UNOMIG) 1994 წლის 31 იანვრამდე.
საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა აფხაზეთსა და საქართველოს შორის მიმდინარე კონფლიქტის გამო, რომელიც რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის საფრთხეს უქმნის და მიესალმა გენერალური მდივნის, ბუტროს ბუტროს-გალის, მისი სპეციალური წარმომადგენლის, ეუთოს თავმჯდომარის, რუსეთის მთავრობის ძალისხმევას, რომელთა ერთობლივი ძალისხმევით 1993 წლის ნოემბრის ბოლოს, შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში, ორივე მხარის მონაწილეობით გაიმართება შეხვედრა.
ორივე მხარეს კვლავ მოსთხოვეს თავი შეიკავონ ძალის გამოყენებისგან და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევისგან, საბჭომ კიდევ ერთხელ გაეცნო ბუტროს-გალის მიერ გამოგზავნილი ფაქტების შემსწავლელი მისიის შედეგებს. დამტკიცდა UNOMIG-ის მუდმივი ყოფნა ხუთი სამხედრო დამკვირვებლისა და დამხმარე პერსონალისგან შემდეგი მანდატით:
გაეროს დამკვირვებელთა მისია 1994 წლის 31 იანვრამდე არ გადავადდება, თუ გენერალურმა მდივანმა არ განაცხადა, რომ მიაღწიეს გარკვეულ პროგრესს ან მანდატის გადავადება ხელს შეუწყობს სამშვიდობო პროცესს. საბოლოოდ, გენერალურ მდივანს შესთავაზეს მიეღო შესაბამისი ზომები, რათა განათავსოს დამატებითი პერსონალი გაეროს დამკვირვებელთა მისიის თავდაპირველი უფლებამოსილების ფარგლებში, თუ რეგიონში არსებული მდგომარეობა ხელს უწყობს ამას.
სქოლიო
881 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები საქართველოს შესახებ კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი კატეგორია:1993 წელი საქართველოში
ტროპიკული ქარიშხალი გაბრიელა (2007)
გაბრიელას ტროპიკული ქარიშხალი — ქარიშხალი, რომელიც მოძრაობდა ჩრდილო-აღმოსავლეთით კაროლინას მიმართულებით, მანამ სანამ ზღვას გადაკვეთდა. ეს იყო 2007 წლის ატლანტიკური ქარიშხლის სეზონის მეშვიდე სახელი. გაბრიელი 8 სექტემბერს სუბტროპიკული ციკლონის სახით ჩამოყალიბდა, სამხრეთ ქეიფ ლუქაუთიდან, ჩრდილოეთ კაროლინა, 625 კილომეტრის მოშორებით. 9 სექტემბერს გაბრიელამ კაროლინის ჩრდილოეთ ნაწილში მეწყერი გამოიწვია. ჩრდილოეთისკენ მიმავალმა ქარიშხალმა მალევე დაიწყო შესუსტება და 11 სექტემბერს იმდენად დაუძლურდა, რომ გაქრა. შტორმმა მეწყერის ტერიტორიაზე ძალიან დიდი რაოდენობით ნალექი დატოვა, ხოლო სხვა ადგილებში კი შედარებით ცოტა. სრული დაზიანება უმნიშვნელო იყო და არც ვინმე გარდაცვლილა.
ისტორია
მინი|შტორმის მიმართულება 2 სექტემბერს სიკვდილის ცივი ფრონტი გადავიდა ჯორჯიის სანაპიროსკენ, დატოვა ღრუბლიანი და წვიმიანი არეალი, რომელიც ნელ-ნელა აღმოსავლეთისკენ მიიწევდა. ეს არეალი ნელ-ნელა ყალიბდებოდა და 4 სექტემბერს, გვიან ღამით, სისტემის ცენტრალურ ნაწილში ძალიან ძლიერი ჭექა-ქუხილი წარმოიქმნა. 5 სექტემბერს, Hurricane Hunters-ის თვითმფრინავი იტყობინებოდა, რომ სისტემა ჯერ არც ტროპიკული ან სუბტროპიკულ ციკლონად არ გადაქცეულა. ამ პროცესში წარმოიქმნა ქარის მასები, რომელმაც ქარიშხლის გაძლიერებას ხელი შეუშალა.
ამის გამო ქარიშხალმა გაძლიერება და ჩამოყალიბება დაიწყო ჩრდილოეთ კაროლინასა და ბერმუდას შორის. შტორმმა სვლა ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით დაიწყო. 7 სექტემბერს, მისი ცენტრი კიდევ უფრო გაძლიერდა. 8 სექტემბერს, National Hurricane Center-მა ქარიშხალს სუბტროპიკული შტორმის, გაბრიელას, სახელი უწოდა. ამ მომენტში გაბრიელა 625 კილომეტრის მოშორებით იყო ჩრდილოეთ კაროლინადან.
სუბტროპიკულ ციკლონად ქცევის შემდეგ, გაბრიელას აღმოჩნდა ისეთ არეალში, რომელსაც ჩრდილოეთიდან ცივი ჰაერის მასები, სამხრეთიდან მშარი ჰაერის მასები, დასავლეთიდან ქარი ერტყმოდა, ხოლო შტორმის მოძრაობის ადგილას კი წყლის ტემპერატურა დაბალი იყო. ამან გამოიწვია ის, რომ შტორმმა გაძლიერება ვეღარ შეძლო. მიუხედავად ამისა, ჭექა-ქუხილის მასა მაინც ჩამოყალიბდა ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ნაწილებში და მიმოქცევა უფრო მეტად ორგანიზებული გახდა.
მოგვიანებით, წვიმის მასამ გადაიღო, მან დატოვა დაბალი წნევის მქონე ცენტრალური სისტემა, რომელიც ჭექა-ქუხილისგან საკმაოდ მოშორებით იყო. ტროპიკული შტორმი რომ გაძლიერებულიყო, ცენტრალური და ჭექა-ქუხილის არეალები ერთმანეთში უნდა არეულიყვნენ და გაერთიანებულიყვნენ. მოგვიანებით შტორმი უფრო გაძლიერდა და 7 სექტემბერს მას გაბრიელას ტროპიკული შტორმი უწოდეს. ამ მომენტში ის ჩრდილოეთ კაროლინადან 300 კილომეტრში იმყოფებოდა.
როდესაც ქარიშხალმა ყურის დინებისკენ გადაინაცვლა ის ნელ-ნელა შესუსტდა, ამან საშუალება მისცა ჭექა-ქუხილს, რომ მალევე ჩამოყალიბებულიყო ცენტრალურ ნაწილში. დაახლოებით 15:45 UTC-ზე ტროპიკულმა შტორმმა გაბრიელმა ჩრდილოეთ კაროლინის სანაპიროს დიდი ზიანი მიაყენა. მისი ქარის სიჩქარე დაახლოებით 95კმ/სთ იყო. ქარიშხალმა ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით იწყო სვლა და 10 სექტემბერს ოკეანეში დაბრუნდა. 11 სექტემბრის შუადღეს გაბრიელას ნაკადი სამხრეთ კანადასთან განადგურდა. მეორე დღის დასაწყისში გაბრიელას ტროპიკული შტორმის ნარჩენები სხვა ჰაერის ცივმა ტალღამ შთანთქა.
სქოლიო
კატეგორია:ბუნებრივი მოვლენები კატეგორია:ბუნებრივი კატასტროფები
ღაზი ჰასანი
ღაზი ჰასანი (დ. 1714, ჭაბუკიანი, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი — გ. 1790) — ქართველი თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი, სამხედრო პირი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
ლითიუმის ნიტრატი
ლითიუმის ნიტრატი — არაორგანული ნივთიერება, ტუტე ლითონის ნიტრატი, ქიმური ფორმულით LiNO3. წყალში არის კარგად ხსნადი, გახსნისას წარმოქმნის ლითიუმის ნიტრატის ტრიჰიდრატს. გამოიყენება წითელი ფერის ფეიერვერკებში.
წარმოება
ლითიუმის ნიტრატი მიიღება ლითიუმის კარბონატისა და აზოტმჟავას რეაქციით: რეაქციის დასრულების ამოცნობა შესაძლებელია pH ინდიკატორით, ანუ არის თუ არა მთლიანი მჟავა განეიტრალებული. სხვა მხრივ რეაქცის დასრულებაზე მიუთითებს აირი ნახშირორჟანგის გამოყოფის შეწყვეტა.
ტოქსიკურობა
ლითიუმის ნიტრატმა შეიძლება დააზიანოს თირკმელები, ცენტალური ნერვული და გულ-სისხლძარღვთა სისტემები. კანზე, თვალებზე და ლორწოვან გარსებზე ზემოქმედებამ, შეიძლება გამოიწვიოს მათი გაღიზიანება.
სქოლიო
კატეგორია:ნიტრატები კატეგორია:ლითიუმის ნაერთები
ტვინი კოლბაში
thumb|right|280px|კოლბაში მოთავსებული ტვინი ტვინი კოლბაში — ფილოსოფიაში სახესხვაობა აზრითი ექსპერიმენტებისა, რომლებიც აჩვენებს იმას, რომ რეალობის აღქმაში ადამიანი მთლიანად დამოკიდებულია თავის სუბიექტურ შეგრძნებებზე. ეს აზრითი ექსპერიმენტი ხშირად გამოიყენება სკეპტიციზმის საილუსტრაციოდ.
აზრითი ექსპერიმენტი
ზოგადად, ექსპერიმენტის არსი მდგომარეობს სამეცნიერო-ფანტასტიკური ნაწარმოებებისთვის დამახასიათებელ იდეაში, რომ ვინმე ცნობისმოყვარე მეცნიერმა შეიძლება საცდელი ადამიანის სხეულიდან გამოყოს ტვინი, მოათავსოს იგი მკვებავი ნივთიერებებით სავსე კოლბაში და ნეირონები შეართოს კომპიუტერთან, რომელიც წარმოშობს ელექტრულ იმპულსებს, რომლებიც იდენტურია სხეულში ყოფნისას ტვინის მიერ მიღებული ელექტრული იმპულსებისა, აგრეთვე რეაგირებს ტვინის მიერ გამოგზავნილ ნერვულ იმპულსებზე. კომპიუტერს შეუძლია ვირტუალური რეალობის სიმულირება, ამგვარად ადამიანი, რომელსაც ეკუთვნის ტვინი, სხეულის არქონის მიუხედავად, ძველებურად შეიცნობს თავის არსებობას და კომპიუტერის მიერ შექმნილ გარესამყაროს რეალურ სამყაროდ მიიჩნევს.
აზრითი ექსპერიმენტი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „ტვინი კოლბაში“, ეკუთვნის ჰილარი პატნემს. ჯორჯ ბერკლის სუბიექტური იდეალიზმის ერთგვარი „ფიზიოლოგიური მოდელი“.
სქოლიო
კატეგორია:აზრითი ექსპერიმენტები კატეგორია:ცნობიერების ფილოსოფია
ალექსანდრე გედევანიშვილი
ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე გედევანიშვილი (დ. 16 თებერვალი, 1870 — გ. 1933) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი 1918-1919 წლებში. იყო გენერალ იოსებ გედევანიშვილისა, პოლკოვნიკ ნიკოლოზ გედევანიშვილის, ინჟინერ გიორგი გედევანიშვილის და პუბლიცისტ ანასტასია გედევანიშვილის ძმა.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი. 1888 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური. დაამთავრა პავლეს სახელობის I სამხედრო სასწავლებელი. 1889 წელს გახდა პოდპორუჩიკი, 1893 წელს კი პორუჩიკი. დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია. 1900 წელს მიიღო შტაბსკაპიტნის, ხოლო 1901 წელს კაპიტნის ჩინი. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში. 1907 წელს გახდა პოდპოლკოვნიკი, 1910 წელს კი პოლკოვნიკი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, იყო 203-ე ქვეითთა პოლკის მეთაური. 1915 წელს მიიღო გენერალ-მაიორობა. 1917 წელს იყო დასავლეთის ფრონტზე მოქმედი 51-ე ქვეითი დივიზიის მეთაური.
1917 წლის ბოლოდან საქართველოში მონაწილეობდა ქართული შეარაღებული ძალების მშენებლობაში. 1918 წლის დასაწყისში იყო ბათუმის გამაგრებული რაიონის და ციხე-სიმაგრის კომენდანტი. პირველი რესპუბლიკის დროს, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, იყო სამხედრო მინისტრის მოადგილე სამწყობრო-ოპერატიულ დარგში. 1918 წლის ივლისიდან 1919 წლის აპრილის ჩათვლით იყო საქართველოს შეარაღებული ძალების მთავარსარდალი. 1921 წელს დარჩა საქართველოში და მსახურობდა წითელ არმიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1870 კატეგორია:გარდაცვლილი 1933 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
𐔸
— კავკასიის ალბანეთის დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანური ასოები (კავკასია)
ნიკარაგუის რევოლუცია
1978-1979 წლებში სომოსას რეჟიმის დამხობას, შემდეგ კი 1980-იანი წლების კონტრა ომს ათეულობით ათასი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, რაც ცხარე საერთაშორისო დებატების მიზეზი გახდა. 1980-იან წლებში მიმდინარე კონტრა ომის დროს როგორც სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა ფრონტმა (პოლიტიკური პარტიების მემარცხენე ჯგუფები), ისე კონტრაებმა (ქვეყნის რევოლუციური ჯგუფების მემარჯვენე დაჯგუფებები) ცივი ომის ზესახელმწიფოებისგან (შესაბამისად, სსრ კავშირისგან და აშშ-სგან) დიდი რაოდენობით დახმარება მიიღეს.
კონტრას ომი 1989 წელს ტელას შეთანხმებით (Tela Accord) დასრულდა, რასაც როგორც კონტრას, ისე სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის არმიათა დემობილიზაცია მოჰყვა. 1990 წელს გამართულ არჩევენებში სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა ფრონტმა ძალაუფლება ვიოლეტა ბარიოს დე ჩამოროს გადასცა.
განვითარება
მას შემდეგ რაც აშშ-მა ნიკარაგუის ოკუპაცია დაიწყო (1912-1933; ბანანის ომების დროს) ხელისუფლების სათავეში სომოსას ოჯახი მოვიდა, რომელიც ქვეყანას 1937-1979 წლებში მართავდა. სამოსათა დინასტიის მმართველები იყვნენ ანასტასიო სომოსა გარსია, ლუის სომოსა დებაილე და ანასტასიო სომოსა დებაილე. სომოსათა მმართველობა პოლიტიკური კორუფციითა და უთანასწორობით, აშშ-ის მთავრობისა და სამხედროებისადმი ძლიერი მხარდაჭერით გამოირჩეოდა.
FSLN-ის აღზევება
1961 წელს კარლოს ამადორმა, სილვიო მაიორგამ და თომას მარტინესმა მანაგუას ეროვნული ავტონომიური უნივერსიტეტის სხვა სტუდენტებთან ერთად სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი ჩამოაყალიბეს. ამადორისა და მარტინესის, ასევე, სხვა სტუდენტებისთვის ეს პოლიტიკური აქტივიზმის პირველი შემთხვევა არ ყოფილა. ორგანიზაციის გენერალური მდივანი კარლოს ამადორი იყო. იგი სხვებთან ერად გაზთს „SEGOVIA“ გამოსცემდა, რომელშიც სამოსას რეჟიმს აკრიტიკებდა. 1960-იან წლებში ორგანიზაცია დაახლოებით 20 წევრისგან შედგებოდა. დროთა განმავლობაში ორგანიზაციას მხარი დაუჭირეს მშვიდობიან მოქალაქეებმა, სამოსას მოწინააღმდეგეებმა და ასევე, კუბის კომუნისტურმა მთავრობამაც. სეგფ-ს ეხმარებოდა პანამის სოციალისტური ჯგუფიც, ომარ ტორიხოს ხელმძღვანელობით და ვენესუელის სოციალ-დემოკრატი მმართველი: კარლოს ანდრეს პერესიც.
1970-იან წლებში სტუდენტთა, ფერმერთა, ბიზნესმენთა, ეკლესიათა და მარქსისტთა მცირე ნაწილის საკმარისად ძლიერი იყო ანასტასიო სამოსა დებაილის დიდხნიანი დიქტატურის წინააღმდეგ სამხედრო ძალის შესაქმნელად. სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი აქცენტს პარტიზანულ ბრძოლაზე აკეთებდა, რაც ფიდელ კასტროსა და ჩე გევარას კამპანიებით იყო შთაგონებული. ნიკარაგუის ჩრდილოეთ სანაპიროზე პარტიზანთა კამპანიამ მარცხი განიცადა, როდესაც ეროვნულ გვარდიას შეეჯახნენ და იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ, დიდი დანაკარგებით. შემდგომი ოპერაციებიც არ აღმოჩნდა წარმატების მომტანი. ქალაქ მატაგალპას მახლობლად მაიორგაც დაიღუპა, რის შემდეგაც ამადორმა თვითკრიტიკა და იდეოლოგიური დებატები დაიწყო. ამ პერიოდში სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა ფრონტმა ნაცვლად ორგანიზაციის გამყარებისა, შეტევებები შეასუსტა.
სამოსას რეჟიმის დამხობა
1970-იანი წლების მეორე ნახევარში სანდინისტთა ეროვნულ განმათავისფულებელმა ფრონტმა გატაცებების კამპანია დაიწყო, რის შედეგადაც ჯგუფმა ნიკარაგუის მედიის ყურადღება მიიპყრო და სამოსას რეჟიმის წინააღმდეგ მებრძოლი ძალის სახე შეიძინა. ანასტასტიო სამოსა დიბაილის გადაწყვეტილებით, ნიკარაგუის ეროვნულმა გვარდიამ, რომელიც აშშ-ის სამხედროების მიერ იყო გაწვრთნილი, ფრონტის წინააღმდეგ საბრძოლველად წამების მეთოდების, მკვლელობები, დაშინებები და პრესაზე კონტროლი დაიწყო. სამოსას რეჟიმის საერთაშორისო დაგმობის შემდეგ 1978 წელს ჯიმი კარტერის ადმინისტრაციამ სამოსას რეჟიმს ადამიანის უფლებათა დარღვევის გამო დახმარება შეუწყვიტა.
1979 წლის დასაწყისში სანდინისტთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტსა და მთავრობას შორის მოლაპარაკებებს ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია აწარმოებდა. მოლაპარაკებები მაშინვე შეწყდა, როგორც კი ნათელი გახდა, რომ სამოსას რეჟიმი დემოკრატიული არჩევნების ჩატარებას არ დაუშვებდა. 1979 წლის ივნისისთვის სანდინისტთა ეროვნულ განმათავისუფლებელი ფრონტი ქვეყნის ყველა მნიშვნელოვან ნაწილს აკონტროლებდა, გარდა დედაქალაქისა. 17 ივლისს პრეზიდენტი სამოსა გადადგა და ფრონტი მანაგუაში შევიდა, რის შემდეგაც რევოლუციურმა ძალებმა ხელისუფლებაზე სრული კონტროლი მოიპოვეს.