cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
წმინდა ნიკოლოზი
თაყვანისცემა და დღესასწაულები
არსებობს ბევრი გადმოცემა, რომელიც წმინდა ნიკოლოზის მიერ საჩუქრების საიდუმლოდ გაცემის ჩვევას უკავშირდება, როგორიცაა მონეტების ჩაყრა გარეთ დატოვებულ ფეხსაცმელებში. ამის გამო, 6 დეკემბერს ფეხსაცმელების გარეთ დატოვების ტრადიცია ბევრ ქვეყანაში არსებობს. იქ, სადაც ჯერ კიდევ იულიუსის კალენდარი მოქმედებს, აღნიშნული დღესასწაული ცამეტი დღით გვიან აღინიშნება.
გვიანი შუა საუკუნეების ინგლისში წმინდა ნიკოლოზის ხსენების დღეს იმართებოდა „ეპისკოპოსი ბიჭუნას“ დღესასწაული, რომლის დროსაც ახალგაზრდები მღვდლებისა და ეპისკოპოსების როლს თამაშობდნენ და უფროსებისთვის ბრძანებების მიცემა შეეძლოთ. დღესაც, დასავლეთ და ცენტრალური ევროპის ბევრ ქვეყანაში წმინდა ნიკოლოზის დღესთან დაკავშირებით არსებობს მოწყალების გაცემის ტრადიციები. შუა საუკუნეებში ქრისტიანი მონაზვნები გაჭირვებულთა სახლებთან საკვებითა და ტანსაცმლით სავსე კალათებს ანონიმურად ტოვებდნენ, რამაც საფუძველი ჩაუყარა აღნიშნულ ტრადიციებს. სხვა წყაროს თანახმად, ისტორიული ნიდერლანდების მცხოვრები ყოფილი მეზღვაურები (რომლებიც, იმ პერიოდში, პრაქტიკულად მამრობითი სქესის მთელ მოსახლეობას წარმოადგენდნენ) ნავსადგურებში იკრიბებოდნენ და წმინდანის პატივსაცემად გამართულ საეკლესიო ღონისძიებებში მონაწილეობდნენ. სახლებში დაბრუნებისას გზად შეივლიდნენ სპეციალურად მოწყობილ „ნიკოლოზის ბაზრებში“, სადაც ყიდულობდნენ ძნელად საშოვნ ნივთებს, საჩუქრებს საყვარელი ადამიანებისთვის და ბავშვებისთვის. ყველა საჩუქარი ადრესატს შობას გადაეცემოდა, გარდა ბავშვებისა, რომლებსაც საჩუქრებს იმავე დღეს აჩუქებდნენ. ამ ტრადიციამ და ლეგენდამ წმინდანის მიერ სამი ბავშვის გაცოცხლების შესახებ ნიკოლოზი ბავშვების, ხოლო მოგვიანებით, ასევე, მოსწავლეების მფარველ წმინდანად აქცია. წმინდა ნიკოლოზის ხსენების დღეს საჩუქრების დატოვების ტრადიცია ბევრ ქრისტიანულ ქვეყანაშია პოპულარული, რასაც უკავშირდება ბავშვების მიერ დერეფნებში ფეხსაცმელების დატოვება, რათა მათში წმინდა ნიკოლოზმა საჩუქრები დატოვოს.
სანტა კლაუსი წარმოიშვა ნიდერლანდებში გავრცელებული წმინდა ნიკოლოზთან (Sinterklaas). ახალი ამსტერდამის კოლონიის დაარსებისას ჰოლანდიელებმა აღნიშნული ტრადიციები და ნიკოლოზთან დაკავშირებული ლეგენდები ამერიკაში ჩაიტანეს. ჰოვარდ ჰეიგმენი, ნიუ-ბრუნსუიკის თეოლოგიური სემინარიიდან, ამტკიცებს, რომ ზინტერკლაასის ტრადიციები ჰადსონის ხეობის ადრეულ დასახლებებშიც არსებობდა, თუმცა XIX საუკუნისთვის დავიწყებას მიეცა. სენტ-ნიკოლასის პარკი, რომელიც სენტ-ნიკოლასის ავენიუს და 127-ე ქუჩის კვეთაზე მდებარეობს, ჰოლანდიელი ფერმერების ძველი ნამოსახლარების ადგილასაა მოწყობილი და წმინდა ნიკოლოზის სახელს ატარებს.
ნიკოლოზი აღნიშნულია ლუთერანული და ანგლიკანური ეკლესიების კალენდარშიც და მისი ხსენების დღე აქაც 6 დეკემბერია.
=== წმინდა ნიკოლოზთან დაკავშირებული საეკლესიო დღესასწაულები ===
იკონოგრაფია
წმინდა ნიკოლოზი პოპულარული საგანია მართლმადიდებლურ ხატწერაში, განსაკუთრებით, რუსეთის და სერბეთის ეკლესიებში. ის გამოისახება, როგორც მართლმადიდებელი ეპისკოპოსი, შემოსილი ომოფორით და სახარებით ხელში. ზოგჯერ მის თავს მოსავს მართლმადიდებლური მიტრა, ხოლო სხვაგან თავშიშველია. იკონოგრაფიულად იგი გამოისახება, როგორც ასაკოვანი მამაკაცი მოკლე, სრული თეთრი წვერით და გამელოტებული თავით. იმ სასწაულთან დაკავშირებით, რომელიც, გადმოცემის თანახმად, ნიკეის კრების შემდეგ მოხდა, მის მარცხენა მხართან ზოგჯერ გამოისახება ქრისტე სახარებით ხელში, ხოლო მარჯვენა მხართან ღვთისმშობელი, ომოფორით ხელში. მეზღვაურების მფარველობის გამო, ზოგჯერ გამოისახება ნავში, ზღვაში გადავარდნილი მეზღვაურების გადარჩენის პროცესში.
ბარიში არსებული წმინდა ნიკოლოზის გამოსახულებებში იგი მუქი კანითაა გამოსახული, სავარაუდოდ, მისი უცხოური წარმომავლობის აღსანიშნავად. მისი უცხოობის აღნიშვნის მიზანი შეიძლება ბარის რეპუტაციის ზრდა ყოფილიყო იმით, რომ ქალაქმა შორეულ ქვეყანაში დაბადებული წმინდანის მფარველობა მოიპოვა. კათოლიკურ ხატწერაში წმინდა ნიკოლოზი გამოისახება, როგორც ეპისკოპოსი შესაბამისი ინსიგნიებით: შესამოსლით, მიტრითა და კვერთხით. სამ ქალიშვილთან დაკავშირებული ეპიზოდის აღსანიშნავად ხშირად მის ხელში გამოსახავენ სამ ქისას, სამ მონეტას ან სამ ოქროს ბურთულას. ხატებზე ზოგჯერ გამოსახულია გემები, ბავშვები ან სამი ფიგურა, რომელიც ხის კასრიდან ამოდიან (ბავშვები, რომლებიც მან, ლეგენდის მიხედვით, მკვდრეთით აღადგინა).
უცნაურია, მაგრამ ზოგიერთ ხატზე წმინდანის ხელში გამოსახული სამი ოქროს ბურთულა ზოგ ადგილას გაგებულ იქნა, როგორც ფორთოხალი ან რაიმე სხვა ხილი. ისტორიულ ნიდერლანდებში და ჩრდილოეთ ევროპის ბევრ ქვეყანაში ფორთოხალი ესპანეთს უკავშირდებოდა, რის გამოც გაჩნდა რწმენა, რომ წმინდანი ესპანეთში ცხოვრობდა, ზამთრობით ნიდერლანდებს სტუმრობდა და მოჰქონდა ფორთოხლები და სხვა „ზამთრის“ ხილი.
მუსიკა
1948 წელს ბენჯამინ ბრიტენმა დაწერა კანტატა Saint Nicolas („წმინდა ნიკოლოზი“) ერიკ კროზიერის ტექსტზე, რომელიც დრამატიზებულად აღწერს წმინდანის ლეგენდარულ ცხოვრებას. ნიკოლოზის პარტიას ტენორი ასრულებს, ხოლო მას თანხლებას უწევს შერეული გუნდი, ბიჭუნები, სიმებიანი საკრავები, ორი ფორტეპიანო, ორგანი და დასარტყამი ინსტრუმენტები.
სქოლიო
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
Inodrillia nucleata
Inodrillia nucleata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტორნის ხეობის ქვერეგიონი
ტორნის ხეობის ქვერეგიონი ― ფინეთის ლაპლანდიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 7 126 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ლაპლანდია (ფინეთი)
ნოვომიკოლაივკა (სკადოვსკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
Haus of Gaga
Haus of Gaga — ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას პირადი შემოქმედებითი ჯგუფი და მისი არაორდინალური და გამორჩეული კოსტიუმების ავტორი. Haus of Gaga ქმნის მომღერლის ტანსაცმელს, მაკიაჟს, აქსესუარებს, ნივთებს, თმის სტილს და გაგას პერფომანსების ვიზუალურ გაფორმებას როგორიცაა ვიდეო უკანაფონზე, ფორტეპიანოს გაფორმება ან თუნდაც "Disco Stick" (გრძელი ჯოხი რომლის თავშიც არის აკრილის გუმბათი და ანათებს) და "iPod LCD Glasses" (პატარა ორი მონიტორი რომელიც დამაგრებულია სათვალეზე მინების მაგივრად). ძირითადან ამ ჯგუფის მიერ შექმნილი აქსესუარები გამოიყენება გაგას საკონცერტო გამოსვლებში და მუსიკალურ ვიდეოებში.
შემოქმედება და კოლექციები
Haus of Gaga არის ლედი გაგას ყველა არაორდინალური კოსტიუმის ავოტი. მათ პირველად შექმნეს გაგასთვის კოსტიუმი თავის პირველ მუსიკალური ვიდეოსთვის სიმღერაზე "Just Dance" და "Poker Face" რომელიც შესულია მომღერლის სადებიუტო ალბომში The Fame. მას შემდეგ კომპანია ზრუნავს გაგას და მისი მოცეკვავეების ჩაცმულობაზე.
ცოცხალი წარმოდგენები
New Kids on the Block: Live
The Fame Ball Tour The Monster Ball Tour
The Monster Ball Tour
A ორიგამი - არის ტრადიციული, იაპონური ხელოვნება, ქაღალდისაგან სხვადასხვა ფიგურების, ან სხვა საგნების გაკეთების..
Haus of Gaga App
2009 წლის 23 თებერვალს, Haus of Gaga-მ გამოუშვა პროგრამა iPhone და iPod Touch-ისთვის. ეს იყო უფასო პროგრამა რომლის გადმოწერა ნებისმიერ შეეძლო. აპლიკაციაში შესაძლებელი იყო გაგას ვებეპიზოდების ყურება რომელსაც შემდგომ ეწოდა "Transmission Gagavision" რომელშიც გაგა განიხლილავდა თავის ტანსაცმელს რომელიც შექმნილი იყო Haus of Gaga-ს მიერ. ვებეპიზოდები გამოდიოდა ყოველკირეულად 2008 წლის 24 ივნისიდან, 2009 წლის 31 მარტამდე. 2011 წლის 30 მარტს, გაგამ განაცხადა რომ ვებეპიზოდების გამოშვება განახლდებოდა აპრილის პირველ კვირას. 6 აპრილს, მან გამოუშვა ახალი ვებეპიზოდის რიგით ორმოცდამეერთე სერია. აპლიკაციაში ასევე შესაძლებელი იყო ტურის თარიღების და ახალი ამბების ნახვა და ფანებს საშუალება ჰქონდათ უფასოდ ესაუბრათ ერთმანეთთან. აპლიკაცია შევიდა ჟურნალ ბილბორდის მიერ გამოქვეყნებულ ტოპ ხუთი ცნობილი სახის აპლიკაციების რეიტინგში.
Haus of Gaga Blog
Haus of Gaga ბლოგი შეიმნა ლედი გაგას ახალი სადებიუტო ალბომის "The Fame" ის პრომო აქციისთვი. ბლოგი განთავსებული იყო მომღერლის ოფიციალურ საიტზე LadyGaga.com. ბლოგზე განიხილებოდა გაგას ყველა გამოჩენას სხვადასხვა შოუებში და ძჟურნალის გარეკნებზე. ბლოგზე ასევე განიხილებოდა მოდა, ცნობილი ადამიანები, მომღერლები და ფანების ვიდეოები.
სქოლიო
კატეგორია:ლედი გაგა
უდაბნოების სია ფართობის მიხედვით
სტატიაში წარმოდგენილია მსოფლიოს მასშტაბით უდაბნოების სია, რომელთა ფართობი 50 000 კმ²-ს (19 300 კვადრატული მილი) გადაცილებულია.
thumb|819px|none|მსოფლიოს ნახევარსფეროებზე გამოსახულია უდაბნოები
სქოლიო
კატეგორია:უდაბნოები
ოჰაიო
ოჰაიო (Ohio) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე “ლამაზ მდინარეს“ ნიშნავს. 1650 წელს ოჰაიო გამოიკვლიეს კანადელმა ფრანგებმა; 1730 – მართავდა კლერონ დე ბელვილი; 1749 – ინგლისელთა შეტევა; 1763 ლუიზიანის ტერიტორიის ნაწილია, გადაეცა ინგლისელებს; 1788 – პირველი დასახლება შექმნეს იანკებმა ნიუ-ჯერსიდან; 1803-დან აშშ-ს შტატია.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
ქაშაყისებრნი
ქაშაყისებრნი (Clupeidae) — თევზების ოჯახი ქაშაყისნაირთა რიგისა. მათი სხეული სიგრძე 35-45 სმ, იშვიათად 75 სმ აღწევს. შეიცავს 50-მდე გვარს და 160 სახეობას. ფართოდაა გავრცელებული. ქაშაყისებრთა უმრავლესობა ზღვის ბინადარია, მცირე რაოდენობა გამსვლელია ან მტკნარ წყალში ცხოვრობს. დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ საზღვაო თევზჭერაში. მისი მსოფლიო ნათევზავები 5 მლნ. ტონას აღწევს წელიწადში. იყენებენ დამარილებულს, შებოლილს და დაკონსერვებულს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქაშაყისნაირნი
აბსცესი
thumb|აბსცესი აბსცესი (abscessus) — შემოსაზღვრული, ჩირქოვანი, ანთების შედეგად წარმოშობილი, გრანულაციური ქსოვილით ამოფენილი ჩირქით სავსე პათოლოგიური ღრუ.
აბსცესის მიზეზად სახელდება ჩირქმბადი მიკრობების (სტაფილოკოკები, სტრეპტოკოკები) ქსოვილებში შეჭრა და ზოგიერთი ქიმიური ნივთიერებების (სკიპიდარი, ნავთი) მოხვედრა.
დახასიათება
აბსცესი შეიძლება იყოს ზედაპირული, ღრმა, მოუმწიფებელი (ცივი), მომწიფებული (ცხელი), მეტასტაზური, ჩამოწრეტილი და სხვა.
ცივი აბსცესის სახეა ჩამოწრეტილი ფორმა. ის არსებული აბსცესიდან წარმოიშობა სხეულის დაშორებულ უბნებში ჩირქის ჩამოდინებით.
დამწვრობა
დამწვრობითი დაავადება — კანის, ლორწოვანი გარსისა და მათ ქვეშ მდებარე ქსოვილების დაზიანება მაღალი ტემპერატურის (თერმული დამწვრობა), ქიმიური ნივთიერების (ქიმიური დამწვრობა), ელექტრული დენის (ელექტროთერმული დამწვრობა), მაიონიზებელი გამოსხივების (სხივური დამწვრობა) და სხვა მოქმედებით.
დახასიათება
დამწვრობის დაზიანების სიმძმე განისაზღვრება დამწვარი ზედაპირის სიღრმითა და სიფართოვით. განარჩევენ ზედაპირულ და ღრმა დამწვრობას. ზედაპირულს განეკუთვნება: I (კანის გაწითლება და შეშუპება), II (კანზე სითხით სავსე ბუშტულების გაჩენა) და IIIა (კანის ზედა შრეების ნეკროზი) ხარისხის დამწვრობა; ღრმას კი IIIბ (კანის ყველა შრის ნეკროზი) და IV (კანისა და მის ქვეშ მდებარე ქსოვილების — ფასციის, კუნთების, მყესების, ძვლების დანახშირება) ხარისხის დამწვრობა. დამწვრობა ზოგჯერ ორგანიზმში მთელი რიგი ორგანოებისა და სისტემების ფუნქციის მოშლას იწვევს. როდესაც ზედაპირული დამწვრობის ფართი სხეულის ზედაპირის 20%-ს აღწევს, ხოლო ღრმა დამწვრობისა 10%-ს აღემატება, ვითარდება დამწვრობითი დაავადება, სადაც განარჩევენ შოკის, მწვავე ტოქსემიის (მიკრობთა ტოქსინებით და ქსოვილთა დაშლის პროდუქტებით ორგანიზმის მოწამვლა), სეპტიკოტოქსემიისა (ემატება ჩირქოვანი პროცესი) და რეკონვალესცენციის ანუ გამოჯანსაღების პერიოდს.
პირველი დახმარება
ავადმყოფს ათავსებენ თბილ ოთახში, აძლევენ ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებებს, დამწვარ არეებზე აფარებენდამწვრობის საწინააღმდეგო მალამოთი ან ხსნარით გაჟღენთილ სტერილური დოლბანდის საფენებს, ფართო დამწვრობის დროს კი ახვევენ სუფთა, გაუთოებულ ზეწარში. მჟავებით დამწვრობის დროს დაზიანებულ ადგილს ჯერ გამდინარე წყლით მობანენ, შემდეგ, სოდის სუსტ (2%-იან) ხსნარში დასველებულ საფენებს დაადებენ, ხოლო ტუტეებით დამწვრობის შემთხვევაში — სუსტი მჟავების (2%-იანი ძმრის, ბორის, 5%-იანი ლიმონის) ხსნარში დასველებულ საფენებს. საყლაპავისა და კუჭის დამწვრობისას საჭიროა კუჭის რამდენჯერმე ამორეცხვა წყლით, შემდეგ დიდი რაოდენობით სითხის (წყალი, რძე) დალევა, კარაქის ან უმი კვერცხის გადაყლაპვა. თვალების დამწვრობის დროს თვალებს ჯერ წყლით ბანენ შემდეგ სპეციალურ მკურნალობას უნიშნავენ. დამწვრობის ყველა შემთხვევაში აუცილებელია ავადმყოფის დროული ჰოსპიტალიზაცია. სტაციონარში მოთავსებისთანავე ავადმყოფს უკეთებენ ტეტანუსის საწინააღმდეგო შრატს და ანტოქსინს. დამწვრობის ირგვლივ კანს ამუშავებენ ანტისეპტიკური ხსნარებით, დაზიანებულ ადგილზე ადებენ ანტიბაქტერიულ მალამოს და უხვევენ (მკურნალობის დახურული წესი). ზოგჯერ ჭრილობას ღიად ტოვებენ. ღრმა დამწვრობის შემდეგ დარჩენილი კანის დეფექტის დასაფარავად მიმართავენ კანის გადანერგვას.
საერთო მკურნალობა
საერთო მკურნალობა: დამწვრობით გამოწვეული შოკის წინააღმდეგ ბრძოლა; ჟანგბადით მკურნალობა, სისხლის და მისი შემცვლელი სითხეების, ცილების, სპეციალური შრატებისა და სხვათა გადასხმა; ანტიბიოტიკები, ანტიჰისტამინური და ჰორმონალური პრეპარატები, ვიტამინები, ცილებით მდიდარი კალორიული საკვები, ასეპტიკის ზუსტი დაცვა; ნაწოლებისა და სხვა მოსალოდნელი გართულებების პროფილაქტიკა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტრავმები
ნოვოროსიისკე (სკადოვსკის რაიონი)
ნოვოროსიისკე (Новоросійське) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 737 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
მთიანი ლაპლანდია
მთიანი ლაპლანდია ― ფინეთის ლაპლანდიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 14 622 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ლაპლანდია (ფინეთი)
პენსილვანია
პენსილვანია (Pennsylvania) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს შუა ატლანტიკურ რეგიონში. პენსილვანია 1682 წელს დააარსა უილიამ პენმა, რომელმაც ამისათვის მიიღო თანხა ჩარლზ II -საგან; 1787-დან აშშ-ს შტატია. შტატის ფართობი შეადგენს 116 ათას კმ²–ს.
დემოგრაფია
2010 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის 81,9 % იყო თეთრი (79,2 % არა ლათინურ-ამერიკული თეთრი), 11,3 % აფრო-ამერიკელი, 0,3 % ინდიელი, 2,9 % აზიელი, 1,9 % შერეული რასის წარმომადგენელი.
მოსახლეობის 5,9 % 5 წელზე ნაკლებისაა, 23,8 % 18–ს ქვემოთ, 15,6 % 65–ის ან უფროსი. ქალები შეადგენენ მოსახლეობის 52 %–ს. ქალაქის მოსახლეობა - 69,3 %.
2006–2008 წლების მიხედვით უდიდესი ეთნიკური ჯგუფებია:
რელიგიები
რელიგიის მოსახლეობა იყო შემდეგი აღმსარებლობების მიხედვით:
ქალაქები
პენსილვანიაში არის 56 ქალაქი, 958 პატარა ქალაქი, 93 პირველი კლასის სოფელი, 1454 მეორე კლასის სოფელი.
ათი უდიდესი ქალაქი: ფილადელფია; პიტსბურგი; ალენტაუნი; ერი; რედინგი; სკრანტონი; ბეთლემი; ლანკასტერი; ლევიტოუნი; ჰარისბურგი.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
Beatles VI
Beatles VI — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის მეცხრე ამერიკული გრამფირფიტა, რომელიც გამოვიდა 1965 წლის 14 ივნისს. იგი მნიშვნელოვანია იმით, რომ შეიცავს სპეციალურად ამერიკელი მსმენელებისათვის ჩაწერილ ორ სიმღერას - Bad Boy და Dizzy Miss Lizzy. მოგვიანებით უკანასკნელი შეტანილი იქნა The Beatles-ის ალბომის Help! სტანდარტულ გამოცემებშიც, მაგრამ Bad Boy მოხვდა 1966 წლამდე ბრიტანეთში არ გამოცემულა.
ჩარტები და სერტიფიცირებები
1965 წლის 31 დეკემბრისთვის ალბომი აშშ-ში 899 025, ხოლო ათწლეულის ბოლომდე - 1 094 707 ასლის სახით გაიყიდა.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის ალბომები კატეგორია:1965 წლის ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
პოპ-არტი
thumb|300px|[[როი ლიხტენშტეინის „გოგონა, რომელიც იხრჩობა“ (1963), მომა.]] პოპ-არტი (pop art, შემოკლ. ფორმა popular art) — XX საუკუნის ვიზუალური ხელოვნების მიმდინარეობა. წარმოიშვა 1950-იანი წლებში ბრიტანეთში, მოგვიანებით კი პარალელურად ვითარდებოდა აშშ-შიც. ტერმინი პირველად გამოიყენა ბრიტანელმა ხელოვნებათმცოდნე/კურატორმა ლორენს ალოუეიმ. პოპ-არტის საბჭოთა ანალოგი იყო სოც-არტი.
მიმდინარეობისთვის დამახასიათებელია თემები და ტექნიკა ნასესხები პოპულარული მასკულტურიდან, როგორიცაა რეკლამა და კომიქსები, და შესაბამისად საყოველთაოდ გაიგივებული იყო როგორც რეაქცია იმ დროისთვის დომინირებულ აბსტრაქტულ ექსპრესიონიზმთან, ან მასზე დაფუძნებულ ექსპანსიასთან. პოპ-არტი პოპ-მუსიკის მსგავსად იყენებს პოპულარულ სახეებს, ხელოვნების ელიტისტური კულტურის საპირისპიროდ, და ხაზს უსვამს ბანალურს ან ე. წ. კიტჩურ ელემენტებს ნებისმიერ მოცემულ კულტურაში.
პოპ-არტი უმეტესწილად აკადემიურად აღიქმება, ვინაიდან მის მიმდევართა მიერ გამოყენებული არატრადიციული ორგანიზაციული პრაქტიკა ზოგიერთისთვის ძნელად გასაგებია. პოპ-არტი მინიმალიზმთან ერთად მოიაზრება, როგორც უკანასკნელი მოდერნისტული ხელოვნების მიმდინარეობები, და, შესაბამისად, პოსტმოდერნისტული ხელოვნების წინამორბედებად ითვლება (ან უფრო ზუსტად, თვით ზოგიერთი ადრეული პოსტმოდერნისტული ხელოვნების ნიმუშებადაც).
პოპ-არტის მიმდევარი მხატვრების აზრით, მათი ნაწარმოებები ხალხთა მასებისთვის მისაღები რომ ყოფილიყო, თავისი მხატვრული ფორმითაც ფართო მოხმარების საგნებს უნდა დამსგავსებოდა. „ხელოვნების ნიმუში ყველასათვის“ — ამ იდეის საჩვენებლად პოპ-არტის მიმდევრები ხშირად თავის მანუშევრებში გაზეთებიდან, ჟურნალებიდან, სარეკლამო ეტიკეტებიდან ამოჭრილ გამოსახულებებს აწებებდნენ, ანუ კოლაჟს ქმნიდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოპ-არტი კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები კატეგორია:მოდერნიზმი კატეგორია:პოსტმოდერნიზმი
ატლასი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ატლასი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ინდიანა
ინდიანა (Indiana) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა მიწას ნიშნავს. ინდიანა 1732 წელს შეიქმნა; 1800-დან ტერიტორიის სტატუსი აქვს; 1816-დან აშშ-ს შტატია.
სქოლიო
ინდიანა კატეგორია:აშშ-ის შტატები
ატლანტი (მითოლოგია)
ატლანტი (ατλας) — ბერძნულ მითოლოგიაში — ტიტანი, იაპეტეს ძე, პრომეთეს ბრძენი ძმა. ჰომეროსთან — „ვერაგი, ზღვის სიღრმეთა მცოდნე, ცისა და დედამიწის გამყოფი სვეტების მზიდავი“. ატლანტის სამყოფელი უკიდურესი დასავლეთია. გადმოცემით იგი მიემხრო ღმერთებთან მებრძოლ ტიტანებს, ამიტომ ზევსმა დასაჯა: უბრძანა თავითა და ხელებით შეეკავებინა ცის თაღი. გვიანდელი ვერსიით, ატლანტი აფრიკის მეფეა, რომელმაც სტუმრად არ მიიღო პერსევსი, განრისხებულმა პერსევსმა მედუზას თავის დახმარებით იგი გადააქცია ატლასის მთად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტიტანები კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:პოსეიდონის შთამომავლობა კატეგორია:გიგანტები
Inodrillia pharcida
Inodrillia pharcida — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პონდერეი
პონდერეი (Ponderay) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბონერის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1137 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
იოანე II (ბიზანტია)
იოანე II კომნენოსი (Ίωάννης Β΄ Κομνηνός; დ. 13 სექტემბერი, 1087 — გ. 8 აპრილი, 1143) — ბიზანტიის იმპერატორი 1118-1143 წლებში. უწოდებდნენ კალოიოანეს (მშვენიერი, მოხდენილი იოანე). ალექსი კომნენოსის და მისი მეუღლის ირინა დუკინას უფროსი ვაჟი. კომნენოსთა რესტავრაციის პერიოდის მეორე იმპერატორი.
იოანე იყო ღვთისმოშიში და მთელი ცხოვრება მიუძღვნა იმ ზიანის აღმოფხვრას, რაც მის იმპერიას ნახევარი საუკუნის წინ მანასკერტის ბრძოლისას მიადგა. თავისი ოცდახუთწლიანი მმართველობის განმავლობაში მან კავშირი დაამყარა დასავლეთში საღვთო რომის იმპერიასთან, საბოლოოდ დაამარცხა პაჭანიკები ბალკანეთში და პირადად გაუძღვა მრავალ კამპანიას თურქების წინააღმდეგ მცირე აზიაში. იოანეს კამპანიებმა ფუნდამენტალურად შეცვალა ძალათა თანაფარდობა აღმოსავლეთში, თურქებს აიძულა გადასულიყვნენ თავდაცვაზე და ბიზანტიელებს დაუბრუნა მრავალი ქალაქი თუ ციხესიმაგრე ანატოლიის გარწვრივ, სანაპირო ზოლზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთში მან ბიზანტიის კონტროლი განავრცო მდინარე მეანდრიდან დასავლეთში, ტარსუსამდე და კილიკიამდე აღმოსავლეთში. ქრისტიანული სამყაროს ლიდერად თავის წარმოჩენის მიზნით მარშით შევიდა წმინდა მიწაზე ბიზანტიელთა და ჯვაროსანთა ერთიანი ლაშქრით, მიუხედავად იმისა, რომ იგი მოითხოვდა მუსლიმი მტრების წინააღმდეგ კამპანიას, იოანეს იმედები გაუცრუვდა, როდესაც ჯვაროსნებმა მას უღალატეს საბედისწერო მომენტში.
იოანეს მმართველობის ხანაში იმპერიის მოსახლეობამ კვლავ იმატა და დაახლოებით 10 მილიონს მიაღწია. იოანე საყოველთაოდ იყო ცნობილი თავისი ზომიერი და სამართლიანი მმართველობით. იგი უაღრესად გამორჩეული მაგალითია მორალურად ამაღლებული მმართველისა იმ ხანაში, როდესაც სისასტიკე ნორმას წარმოადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1087 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1143 კატეგორია:კომნენოსები კატეგორია:XII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
უ ნუ
უ ნუ (დ. 25 მაისი, 1907 — გ. 14 თებერვალი, 1995) — ბირმის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე.
1980 წელს კვალვ დაბრუნდა ბირმაში. 1988 წელს, სამხედრო პუტჩის შემდეგ დააპატიმრეს. გაათავისუფლეს 1992 წელს. გარდაიცვალა 1995 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიანმარის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:მიანმარელები კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
ნოვოსილკა (სკადოვსკის რაიონი)
ნოვოსილკა (Новосілка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 106 კაცს შეადგენდა.
კვების ნორმა (ცხოველის)
1985 წლიდან ცხოველთა პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით გამოიყენება კვების დეტალიზებული ნორმები სხვადასხვა სახის, ასაკის, ცოცხალი მასის, პროდუქტიულობის დონისა და ფიზიოლოგიური მდგომარეობის გათვალისწინებით.
ნოვოსილკა (სკადოვსკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
კვების ნორმა (ცხოველის)
კვების ნორმები ითვალისწინებს ულუფის კომპლექსურ შეფასებას.
კატეგორია:კვება
ილინოისი
ილინოისი (Illinois) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ალგონკინელთა ენაზე ნიშნავს „მეომრებს, მამაც ადამიანებს“. — ილინოისი 1673 წელს აღმოაჩინეს ფრანგებმა ჟოლიემ და მარკეტმა. მისი ფორმირება მოხდა 1720 წელს; 1763 წელს ფრანგებმა დაუთმეს ინგლისელებს. 1783 წელს გადავიდა აშშ-ს მმართველობაში. 1809-დან ტერიტორიის სტატუსი აქვს, 1818-დან შტატისა.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
სალპები
სალპები (Desmomyaria ან Salpae) — ზღვის თავისუფლად მცურავი ცხოველების ქვეკლასი ქორდიანებს (Chordata) ტიპისა. აქვთ რამდენიმე მმ-იდან 33 სმ-მდე სიგრძის ცილინდრული სხეული, რომელიც დაფარულია გამჭვირვალე ტუნიკით. სხეულის წინა ბოლოზე პირის სიფონია. უკანაზე — კლოაკისა. გული მუცლის მხარეს აქვთ. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა. ნერვული სისტემა წარმოდგენილია ხახის ზედა კვანძით და მისგან გამომავალი ნერვებით. მის ზემოთ შუქშემგრძნობი თვალაკია. ქვეკლასში გაერთიანებულია 25-მდე სახეობა. ბინადრობენ ყველა ოკეანეში, ჩრდილოეთ ყინულოვანის გარდა. ჰერმაფროდიტულ სქესობრივ ინდივიდში ვითარდება ერთად-ერთი ჩანასახი. წყალში გამოსული ახალგაზრდა სალპების გამონაზარდზე — სტოლონზე — დაკვირტვის გზით ვითარდება სქესობრივი ინდივიდების ძეწკვი, რომელიც შორდება სტოლონს და იწყებს დამოუკიდებლად არსებობას კოლონიებად. სალპებს შეუძლიათ ნათება (სიმბიონტი ბაქტერიების ხარჯზე). იკვებებიან ფიტოპლანქტონით. სალპები ზოგი თევზისა და ზღვის კუს საკვებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორდიანები
ქაშაყისნაირნი
ქაშაყისნაირნი (Clupeiformes) — ძვლიანი თევზების რიგი. მათი გვერდებიდან შებრტყელებული მოვერცხლისფრო სხეულის სიგრძე 5-6 სმ-იდან 60 სმ-მდე აღწევს, მასა — რამდენიმე გრამიდან 0,5 კგ-მდე. რიგი შეიცავს 15 ქვერიგს, რომლებიც 50-მდე ოჯახს აერთიანებენ (ქაშაყისებრნი, ქაფშიასებრნი, ორაგულისებრნი და სხვა). გავრცელებულია ზღვებში, მომლაშო და მტკნარ წყლებში. ზოგ ქაშაყისნაირნს დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. ქაშაყისნაირთა უმრავლესობა პელაგური თევზებია. იკვებებიან პლანქტონით.
ლიტერატურა
*
ტორონტო რაპტორსის მთავარი მწვრთნელები
ტორონტო რაპტორსი (Toronto Raptors) — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც აშშ-ის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA) გამოდის. რაპტორსი თამაშობს ატლანტიკის დივიზიონში და არის წევრი აღმოსავლეთ კონფერენციის. გუნდის ბაზა მდებარეობს ტორონტოში, (ონტარიო, კანადა). გუნდი დაარსებული იქნა 1995 წელს, და იმ დროიდან ვანკუვერ გრიზლისთან ერთად იყო იმ 2 კანადულ გუნდს შორის, რომელიც NBA მონაწილეობდნენ. ოდნავ მოგვიანებით გრიზლიმ ვანკუვერი დატოვა და მემფისში გადაბარგდა და სახელიც შესაბამისად მემფის გრიზლი დაირქვა 2001 წელს, აქედან მოყოლებული კი რაპტორები არიან ერთადერთი კანადური გუნდი NBA-ში.
ქაშათაგის რაიონი
მინი|ქაშათაგის რაიონი
ტორონტო რაპტორსის მთავარი მწვრთნელები
მწვრთნელები
შენიშვნა: სტატისტიკა შესწორებულია 2010-11 წლების დასრულების შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტორონტო რაპტორსი კატეგორია:NBA გუნდების მწვრთნელები
ქაშათაგის რაიონი
ქაშათაგის რაიონი (სომხური Քաշաթաղի շրջան) — არის ადმინისტრაციული ერთეული არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ბერძორი(ლაჩინი).
გეოგრაფია
ქააშათაგი ჩრდილოეთით ესაზღვრება შაჰუმიანის რეგიონს, ჩრდილო–აღმოსავლეთით მარტაკერის რეგიონს, აღმოსავლეთით ასკერანის რეგიონს, შუშის რეგიონს და ჰადრუტის რეგიონს. ირანი სამხრეთით და სომხეთი დასავლეთით.
ისტორია
ტერიტორია, რომელზეც შემდგომში ქაშათაგის მხარე შეიქმნა, იყო სომხეთის სამეფოს სიუნიქის პროვინციის ნაწილი. შუა საუკუნეებში არსებობდა სომხური სამთავრო. მდინარე აკერას ხეობაში იყო ყველაზე ცნობილი სამთავრო ქაშათაგი.
ეს ტერიტორია ძირითადად სომხეთამდე დარჩა რუსეთ-სპარსეთის ომებამდე და XVIII საუკუნეში ოსმალეთის არმიის სამხრეთ კავკასიის შემოჭრამ. რუსულმა ძალებმა მოახერხეს კასპიისპირეთის სპარსეთის პროვინციებში შეჭრა და 1723 წელს აღმოსავლეთით და დასავლეთით თურქებთან ერთდროულად ბრძოლის დროს, სპარსეთი იძულებული გახდა რუსეთის იმპერიას დაუთმო კასპიის პროვინციები. არმახეთის სომხეთის სამთავროები, მათ შორის ქაშათაგის სამთავრო, მხარს უჭერდნენ რუსეთს ომში.
კოვსაქანი სიდიდით მეორე ქალაქია ქაშათაგის მხარეში ქალაქ ბერძორის შემდეგ.
1992 წლის 18 მაისს სომხურმა შეიარაღებულმა ფორმირებმა კონტროლი დაამყარეს ქალაქ ლაჩინზე და სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ლაჩინის დერეფანზე. 1993 წლის 1 ნოემბრისთვის სომხები აკონტროლებდნენ ქაშათაღის თანამედროვე რეგიონის მთელ ტერიტორიას.
დემოგრაფია
ქაშათაგის რეგიონს შობადობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს კავკასიის მთელ რეგიონში. 2010 წელს შობადობის მაჩვენებელი იზომება 1000-ზე 29,3-ით. მეორეს მხრივ, რუსეთის ჩეჩნეთის რესპუბლიკას, რომელსაც 2011 წელს შობადობა შეადგენდა 28,9-ზე, შეეძლო მხოლოდ მეორე ადგილის მართვა.
ეკონომიკა
რეგიონის მოსახლეობა სოფლის მეურნეობით არის დაკავებული.
2009 წლიდან, მდინარე აჰავნოზე მდებარე ტერიტორიაზე მცირე ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა მიმდინარეობს.
2011 წლის 3 იანვარს რეგიონში გაიხსნა ახალი ჰიდროელექტროსადგური.
მოსახლეობა
2005 წლის აღწერის მონაცემებით, ამ რაიონში 9763 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია: კავკასია
სალხინო (ცეკვა)
„სალხინო“, „საზეიმო“ — ქალ-ვაჟთა ჯგუფური ქართული ცეკვა. აგებულია „ქართულისა“ ან „მთიულურის“ მოძრაობებზე. მუსიკალური ზომა — 6/8, 2/4.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
პატარა ქვიშიანი უდაბნო
აქ ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა 150—200 მმ-ს არ აღემატება. ზაფხულობით უდაბნოში საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 22 - 38,3° ხოლო ზამთრობით 21,3° C.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის უდაბნოები
რიჩარდ ანუსკევიჩი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები კატეგორია:ოპ-არტი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
Inodrillia vetula
Inodrillia vetula — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სოც-არტი
მინი|[[დმიტრი ვრუბელი, გრაფიტი ბერლინის კედელზე]] სოც-არტი (რუს. Соц-арт) — პოსტმოდერნისტული ხელოვნების ერთ-ერთი მიმართულება, ჩამოყალიბებული საბჭოთა კავშირში 1970-იან წლებში, ე. წ. ალტერნატიული კულტურის ჩარჩოებში, რომელიც იმ პერიოდის სახელმწიფო იდეოლოგიას ეწინააღმდეგებოდა.
სოც-არტი წარმოიშვა, როგორც პაროდია ოფიციალურ საბჭოთა ხელოვნებასა და, ზოგადად, მასკულტურის თანამედროვე სახეებზე, რაც გამოიხატა მის ირონიულ სახელწოდებაშიც, რომელშიც გაერთიანდა სოცრეალიზმისა და პოპ-არტის ცნებები. საბჭოთა პოლიტ-აგიტაციის მოტივებზე შექმნილი საბჭოთა ხელოვნების ოდიოზური კლიშეების, სიმბოლოებისა და სახეების გამოყენებითა და გადამუშავებით, სოც-არტი ცდილობდა მათში ნამდვილი არსი წარმოეჩინა და გაეთავისუფლებინა მაყურებელი იდეოლოგიური სტერეოტიპებისგან. ირონია, გროტესკი, თავისუფალი ციტირება, მრავალფეროვანი ფორმების გამოყენება (ფერწერიდან სივრცულ კომპოზიციებამდე) გახდა ამ მიმართულების თვალშისაცემი, ეკლექტური მხატვრული ენის საფუძველი.
სოც-არტის შემქმნელებად ითვლებიან მოსკოველი მხატვრები ვიტალი კომარი და ალექსანდრ მელამიდი, რომელთა გარშემო 1970-იანი წლების მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდა თანამოაზრე მხატვართა წრე. სხვადასხვა დროს ამ გაერთიანებაში იყვნენ ალექსანდრ კოსოლაპოვი, ლეონიდ სოკოვი, დმიტრი პრიგოვი, ბორის ორლოვი, ჯგუფების "გნეზდო" და "მუხომორი" წევრები.
მიმდინარეობამ 1990-იან წლებამდე იარსება - ამ პერიოდში განვითარებულმა პოლიტიკურმა სიტუაციამ მათი იდელოგოიური საწყისები არააქტუალური გახადა.
წყაროები
კატეგორია:პოსტმოდერნიზმი კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
ეშტონი (აიდაჰო)
ეშტონი (Ashton) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ფრემონტის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1127 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ამერიკის შეერთებული შტატები
ქვეყნის ფართობი შეადგენს 9,83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს და ცხოვრობს 327 მილიონი ადამიანი (2018 წლის შეფასებით). შეერთებული შტატები ფართობისა და მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით მსოფლიოს პირველ ათ სახელმწიფოს შორის შედის. აშშ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ეთნიკურად მრავალფეროვანი და მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც მრავალი იმიგრანტი ცხოვრობს. ეკონომიკის მაჩვენებლებით აშშ-ს მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.
ქვეყნის მკვიდრი მოსახლეობა აზიური წარმოშობისაა, ისინი აქ მრავალი ათასი წინ დასახლდნენ. შეერთებული შტატები დააარსა ცამეტმა ბრიტანულმა კოლონიამ. 1776 წლის 4 ივლისს მათ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადეს. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის ომი ბრიტანეთის იმპერიასთან, სადაც აშშ-მ გაიმარჯვა. 1787 წლის 17 სექტემბერს მიიღეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია.
XIX საუკუნეში, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შეიერთა ტერიტორიები: საფრანგეთისგან, ესპანეთისგან, გაერთიანებული სამეფოსგან, მექსიკისგან, რუსეთისგან; მოახდინა ტეხასის რესპუბლიკისა და ჰავაის ანექსია. 1861 წელს ქვეყანაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის შტატები დაუპირისპირდნენ, საბოლოო გამარჯვება კი ჩრდილოეთს დარჩა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით მონობა გაუქმდა, რის შემდეგაც შეერთებული შტატების ეკონომიკა სწრაფი ტემპებით განვითარდა. აშშ მონაწილეობდა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომში. აშშ გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ბირთვული იარაღი შექმნა. ქვეყანა არის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი.
გეოგრაფია
სახელმწიფო ჩრდილოეთ ამერიკაში. იგი გადაჭიმულია ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანემდე, მოიცავს ტერიტორიულად დაშორებულ ალასკისა და ჰავაის შტატებს. აშშ-ს ეკუთვნის აგრეთვე რიგი კუნძულებისა წყნარ ოკეანეში (გუამი, პუერტო-რიკო და სხვა).
სტშელეცკის უდაბნო
thumb|სტშელეცკის უდაბნო სტშელეცკის უდაბნო (Strzelecki Desert) — უდაბნო ცენტრალური ავსტრალიის სამ შტატში ახალი სამხრეთი უელსიში, კუინზლენდისა და სამხრეთი ავსტრალიაში.
ამერიკის შეერთებული შტატები
მთები და უდაბნოები
ალასკა და აშშ-ის დასავლეთის მესამედი ნაწილი უმეტესად მთიანია. კლდოვანი მთები რომელიც, ალასკიდან მექსიკამდეა გადაჭიმული, რამდენიმე ქედისაგან შედეგბა და მათ ზეგნები და აუზები ყოფს. სამხრეთ-დასავლეთის შტატები, მაგალითად, არიზონა, ცხელი უდაბნოა, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთისა, მაგალითად, ორეგონი, ქვეყნის ყველაზე ტენიანი მხარეა. დიდმა მდინარეებმა (კოლორადომ და სნეიკმა) ქედებში ღრმა კანიონები და ხეობები გათხარეს. ალაგ-ალაგ მდინარეებზე კაშხლებია აგებული და წყალს სარწყავად და ქალაქების ელექტრომომარაგებისთვისაც იყენებენ.
სტშელეცკის უდაბნო
ავსტრალიის უდაბნოებს შორის ფართობის მიხედვით მას მეშვიდე ადგილი უკავია და შეადგენს 80 250 კმ², რაც მთელი კონტინენტის 1 %-ია. სტშელეცკის უდაბნოს ესაზღვრება ავსტრალიის ორი უდაბნო ესენია სიმფსონისა და ტირარის უდაბნო. სწორედ აქ მდებარეობს ავსტრალიის ყველაზე დიდი ტბა ეირი. სტშელეცკის უდაბნოს ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე დაიმანტინა.
ამერიკის შეერთებული შტატები
ფერმერები, მაღაროები და საწარმოები
აშშ თითქმის ყველა სახის სასოფლო — სამეურნეო და სამრეწველო პროდუქციას აწარმოებს. აქ მსოფლიოში ყველაზე მეტი სიმინდი, სოია, პომიდორი, ფორთოხალი, ატამი, ყველი და საქონლისა თუ ფრინველის ხორცი იწარმოება. აშშ-ში მოიპოვება თითქმის ყველა ის ბუნებრივი რესურსი, რაც აუცილებელია თანამედროვე საზოგადოებისათვის. აქ იმაზე მეტ ქვანახშირს, სპილენძს, თაბაშირს, მარილს, ფოსფატებსა და გოგირდს მოიპოვებენ, ვიდრე რომელიმე სხვა ქვეყანაში. ალასკა და მექსიკის ყურის მიმდებარე შტატები ქვეყანას თითქმის მთლიანად უზრუნველყოფს ნავთობითა და ბუნებრივი აირით.
სტშელეცკის უდაბნო
აქ ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა 125-150 მმ-ს არ აღემატება. ზაფხულობით უდაბნოში საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 30 °С ხოლო ზამთრობით 15 °С.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის უდაბნოები
ამერიკის შეერთებული შტატები
ფერმერები, მაღაროები და საწარმოები
ამერიკულია მსოფლიოს სამი უდიდესი კომპანია: „ჯენერალ მოტორსი“, „ფორდი“ (საავტომობილო) და „ექსონი“(ნავთობმომპოვებელი). ქვეყანა აწარმოებს მრეწველობის ძველ, განვითარებულ, ქიმიურ და საფეიქრო დარგებთან დაკავშირებულ მრავალნაირ პროდუქციას, თუმცა მრეწველობის ისეთ ახალ დარგებშიც ლიდრეობს, როგორიც ელექტრონიკა, პროგრამული უზრუნველყოფა და ბიოტექნოლოგიაა. ამ დარგებში ბევრი მნიშვნელოვანი გამოგონება აშშ-ის კოსმოსური და თავდაცვის მრეწველობის განვითარების შედეგად მოხდა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|[[თეთრი სახლი|პრეზიდენტის რეზიდენცია]] thumb|[[კაპიტოლიუმი (ვაშინგტონი)|კაპიტოლიუმი]] აშშ ფედერალური რესპუბლიკაა, რომლის სუბიექტებია 50 შტატი (State). გარდა ამისა, არსებობს 1 ფედერალური ოლქი (კოლუმბია) და 14 დამოკიდებული ტერიტორია (პუერტო-რიკო და სხვ.). ფედერაციის სუბიექტები გეოგრაფიულად 9 რეგიონს ქმნიან. ესენია:
დამოკიდებული (შემოუერთებელი) ტერიტორიები
აშშ-ის მფლობელობაშია აგრეთვე 14 სხვადასხვა სტატუსის ტერიტორია:
მოსახლეობა
აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიუროს 2019 წლის პირველი ივლისის მონაცემების მიხედვით ქვეყნის მოსახლეობა 328,239,523-ია. აღნიშნული ბიურო ამერიკის 50-ივე შტატის მოსახლეობის რაოდენობას მუდმივად ანახლებს და სტატისტიკას აშშ-ის მოსახლეობის სააათის სახით წარმოგვიდგენს. საათის მიხედვით, 2020 წლის 23 მაისის მონაცემებით აშშ-ის მოსაქლეობამ 329 მილიონს გადააჭარბა, ანუ ყოველდღიურად მოსახლეობა 4,547-ით იზრდებოდა. მოსახლეობის რაოდენობით აშშ მსოფლიოში მესამე უდიდესი სახელმწიფოა (პირველი ჩინეთი, ხოლო მეორე ინდოეთია). 2018 წელს ქვეყნის მოსახლეობის საშუალო ასაკი 38.1 წელი იყო.
2018 წლის მონაცემებით, აშშ-ში დაახლოებით 90 მილიონი ემიგრანტი ან ემიგრანტის შთამომავალი (ემიგრანტების მეორე თაობა) ცხოვრობდა, რაც მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 28%-ია. ქვეყნის მოსახლეობა მეტად მრავალფეროვანია; ვხვდებით ისეთ 37 ეთნიკურ ჯგუფს, რომელსაც მილიონზე მეტი წევრი ჰყავს. უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს გერმანელი ამერიკელები ქმნიან (50 მილიონზე მეტი მცხოვრები); მას მოსდევს ირანელი ამერიკელები (დაახლოებით 37 მილიონი), მექსიკელი ამერიკელები (დაახლოებით 31 მილიონი) და ინგლისელი ამერიკელები (დაახლოებით 28 მილიონი).
რასის მიხედვით მთლიანი მოსახლეობის 73.1%-ით უდიდეს ჯგუფს თეთრკანიანები ქმნიან; რასის კუთხით ქვეყნის უმცირესობებს შორის პირველ ადგილს აფრიკელი ამერიკელები იკავებენ, ; უმცირესობებს შორის მეორე ადგილს აზიელი ამერიკელების ეთნიკური ჯგუფი წარმოადგენს, რომელიც ძირითადად ჩინელი, ფილიპინელი და ინდოელი ამერიკელებისგან შედგება. ევროპელების წინაპრებს შორის უდიდეს ჯგუფს გერმანელები აყალიბებენ, რომელთა რაოდენობა ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობითს 14%-ზე მეტია. 2010 წელს, აშშ-ის მოსახლეობაში ამერიკელი ინდოელების ან ადგილობრივი ალასკელების შთამომავლების რიცხვი დაახლოებით 5.2 მილიონს უტოლდებოდა, ხოლო ადგილობრივი ჰავაიელების ან წყნარი ოკეანის კუნძულების მკვიდრი ხალხის შთამომავლები 1.2 მილიონ მცხოვრებს შეადგენდა. 1980-2017 წლებში ქვეყანაში ჩამოსულ ლტოლვილებს შორის 55% აფრიკიდან, 27% ევროპიდან, 13% აფრიკიდან, ხოლო 4% ლათინური ამერიკიდან ჩამოვიდა.
ენა
ინგლისური (განსაკუთრებით, ამერიკული ინგლისური) არის არაოფიციალური ეროვნული ენა აშშ-ში. მიუხედავად იმისა, რომ ფედერალურ დონეზე ქვეყანას საერთაშორისო ენა არ აქვს, ზოგიერთი კანონი, მაგალითად, აშშ-ის ნატურალიზაციის მოთხოვნები, ითხოვს ინგლისური ენის ცოდნას. 2010 წელს, დაახლოებით 230 მილიონი ადამიანი, ანუ ქვეყნის 5 წელზე უფროსი მოსახლეობის 80%-სთვის მშობლიური ენა ინგლისური იყო. მეორე ყველაზე გავრცელებული ენა აშშ-ში ესპანურია, რომელიც მშობლიური ენა მოსახლეობის 12%-სთვის არის.
ჰავაის ორი ოფიციალური ენა აქვს, ჰავაიური და ინგლისური. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანის ოფიციალური ენა არცერთია, ნიუ-მექსიკო კანონით ითხოვს ინგლისური ან ესპანური ენის ცოდნას, ხოლო ლუიზიანა - ინგლისური და ფრანგულის.
რელიგია
2014 წელს ჩატარებული გამოკითხვით, აშშ-ის ზრდასრულთა 70.6% თავს ქრისტიანებად თვლიდა; პროტესტანტები (46.5%) და კათოლიკეები (20.8%) აყალიბებენ უდიდეს ქრისტიანულ ჯგუფებს. 2014 წელს აშშ-ის ზრდასრული მოსახლეობის 5.9% აცხადებდა თავს არა ქრისტიანობის, არამედ სხვა რელიგიის მიმდევრად; ესენია იუდაიზმი (1.9%), ისლამი (0.9%), ინდუიზმი (0.7%) და ბუდიზმი (0.7%). კვლევაში ასევე ნათქვამია, რომ ამერიკელთა 22.8% საკუთარ თავს, აგნოტისტად, ათეისთად ან ურელიგიო ადამიანად აღიქვამდა - მაჩვენებელი 1990 წლის შემდეგ 8.2%-ით გაიზარდა.
პროტესტანტიზმი არის უდიდესი ქრისტიანული რელიგიური დაჯგუფება შეერთებულ შტატებში, რომლის მიმდევარი აშშ-ის მოსახლეობის თითქმის ნახევარია. ბაპტისტები ერთობლივად ქმნიან პროტესტანტების უმსხვილეს ქვეჯგუფს (15.4%).
დასავლეთის სხვა ქვეყნების მსგავსად, აშშ-ს მოსახლეობაც თანდათან ნაკლებად რელიგიური ხდება. ურელიგიობა განსაკუთრებით სწრაფად იზრდება 30-წლამდე ამერიკელებში. კვლევები აჩვენებს, რომ ამერიკაში რელიგიისადმი ნდობამ კლება 1980-იანი წლებიდან დაიწყო და პროცესის სისწრაფე სულ უფრო და უფრო იზრდება, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში. ურელიგიო ამერიკელებს საშუალოდ 1.7 შვილი ყავთ, ხოლო ქრისტიანებს - 2.2. აგრეთვე, ურელიგიო მოსახლეობა უფრო ნაკლებადაა მიდრეკილი ქორწინებისკენ (37%), ვიდრე ეს რელიგიის მიმდევართა შემთხვევაშია (52%).
ოჯახური მდგომარობა
2018 წლის მონაცემებით, აშშ-ის მოსახლეობის 15 წლის, ან უფრო მეტი ასაკის ხალხიდან 52% დაქორწინებული იყო, 6% - ქვრივი, 10% - განქორწინებული, ხოლო 32% არასოდეს ყოფილა დაქორწინებული. დღესდღეობით, ქალების უმეტესი ნაწილი სახლის გარეთ მუშაობს; ბაკალავრის ხარისხის უმეტესობას სწორედ ქალები იღებენ.
აშშ-ის მოსახლეობაში თინეიჯერების ორსულობის მაჩვენებლი 1000 ქალზე 26.5-ია. 1991 წლის შემდეგ ეს მაჩვენებელი 57%-ით შემცირდა. აბორტი კანონიერია მთელ ქვეყანაში. აბორტის სიხშირე 1000 ახალდაბადებულ სიცოცხლეზე 254-ია, ხოლო 15-44 ასაკში მყოფ ყოველ 1000 ქალში 15 შემთხვევა ფიქსირდება. აშშ-ში აბორტის სიხშირე კლებას განაგრძობს, თუმცა მაინც ინარჩუნებს დასავლეთის ქვეყნებს შორის მოწინავე პოზიციას. 2013 წელს, ქალებში პირველი ბავშვის გაჩენის საშუალო ასაკი 26 წელია; მათ შორის, ქალების 41% დაუქორწინებელი იყო.
2016 წელს შობადობის საერთო მაჩვენებელი 1000 ქალზე 1820.5 იყო. აშშ-ში შვილად აყვანა ფართოდაა გავერცელებული და კანონიერი თვალსაზრისით მარტივიც არის. 2001 წლის მდგომარეობით, 127 000-ზე მეტ შვილად აყვანილი ბავშვით, აშშ–ს მაჩვენებელმა შეადგენდა მთელ მსოფლიოში შვილად აყვანის მთლიანი რაოდენობის თითქმის ნახევარი. ერთსქესიანთა ქორწინება ქვეყნის მასშტაბით კანონიერია; აგრეთვე კანონიერია ერთსქესიანი წყვილის მიერ ბავშვის აყვანა. პოლიგამია აშშ-ს მთელს ტერიტორიაზეა აკრძალული.
2019 წელს აშშ-ში ყველაზე მეტი ბავშვი იზრდებოდა მარტოხელა ოჯახში.
ეკონომიკა
აშშ — უპირველესი ეკონომიკური და სამხედრო სახელმწიფოა. იგი მდიდარია ბუნებრივი და მინერალური რესურსებით — ქვანახშირი, სპილენძი, ტყვია, მოლიბდენი, ფოსფატები, ურანი, ბოქსიტები, ოქრო, რკინა, ვერცხლისწყალი, ნიკელი, ვერცხლი, ვოლფრამი, თუთია, ნავთი, ბუნებრივი აირი, საშენი ხე-ტყე.
ისტორია
350px|thumb|აშშ-ის შტატები ქრონოლოგიურად. აშშ-ს ისტორია 1776 წლიდან იწყება, როდესაც მიღებული იქნა დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. 1787 წელს მიღებული იქნა მსოფლიოში პირველი კონსტიტუცია. პირველი პრეზიდენტი ჯორჯ ვაშინგტონი გახდა. 1963 წელს მოკლეს პრეზიდენტი ჯონ კენედი. ომი ვიეტნამში 1964-1975. 1969 წელს პირველი ამერიკელი გადავიდა მთვარეზე. 1973-1974 წლების უოტერგეიტის სკანდალის შედეგად გადადგა პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი. სსრ კავშირის დაშლის შემდეგ ერთადერთი ზესახელმწიფოა. სათავეში უდგას ტერორიზმისა და ტოტალიტარიზმის წინააღმდეგ ბრძოლას. 2001 წლის ოქტომბერში წამოიწყო სამხედრო კამპანია თალიბანის მოძრაობის წინააღმდეგ ავღანეთში, ხოლო 2003 წლის მარტში - სადამ ჰუსეინის რეჟიმისა ერაყში.
მემკვიდრეობა
აშშ მნიშვნელოვანწილად განაპირობებს დანარჩენი მსოფლიოს ცხოვრების წესს. ამერიკამ შვა ტელეფონი, ელექტრობა, ტელევიზია, კომპიუტერი, ინტერნეტი, ატომური ბომბი, ასევე მასობრივი ავტოინდუსტრია, სწაფი კვების რესტორნები, საკრედიტო ბარათები, ჯინსები და სხვა. ამერიკული ტელევიზია, ჰოლივუდის კინო, ჯაზი, ბლიუზი, როკი და რეპი თანამედროვე მასობრივი კულტურის საფუძველია, რომელიც დიდ ზეგავლენას ახდენს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნების და ხალხების კულტურებზე.
ლიტერატურა, ფილოსოფია და ვიზუალური ხელოვნება
XVIII და XIX საუკუნეების დასაწყისში ამერიკულმა ხელოვნებამ და ლიტერატურამ მისი დიდი ნაწილი ევროპისგან მიიღო. XIX საუკუნის შუა წლებში მწერლებმა, როგორებიც იყვნენ: ვაშინგტონ ირვინგი, ნათანიელ ჰოთორნი, ედგარ ალან პო, ჰენრი დევით თორეა, ჩამოაყალიბეს ადგილობრივი ამერიკული ლიტერატურა. საუკუნის პირველ ნახევარში ძირითადი ფიგურები მარკ ტვენი და პოეტი უოლტ უიტმენი იყვნენ; სიცოცხლის განმავლობაში თითქმის უცნობი მწერალი, ემილი დიკინსოსი ახლა აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ამერიკელი მწერალი. ისეთი ნაწარმოებებს, რომლებშიც ეროვნული ხასიათი და გამოცდილება გამოვლინდა, ეწოდათ „დიდი ამერიკული რომანები“; მათ შორისაა: ჰერმან მელვილის მობი დიკი, ტვენის „ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალი“, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის „დიდი გეტსბი“ და ჰარპერ ლის „ნუ მოკლავ ჯაფარას“.
ტრანსცენდენტალისტებმა, ტორეასა და რალფ უალდო ემერსონის მეთაურობით, ჩამოაყალიბეს პირველი მნიშვნელოვანი |ამერიკული ფილოსოფიური მიმდინარეობა. სამოქალაქო ომის შემდეგ, პრაგმატიზმის განივთარებას ჯერ ჩარლზ სანდერს პირსი, ხოლო შემდგომ უილიამ ჯეიმზი და ჯონ დიუი წინამძღოლობდნენ. XX საუკუნეში, ჯერ ვ. ვ. ო. ქუინმა და რიჩარდ როთიმ, ხოლო შემდეგ ნოამ ჩომსკიმ ანალიტიკური ფილოსოფია ამერიკის ფილოსოფიური აკადემიის წინა პლანზე წამოსწია. ჯონ რაულსი და რობერტ ნოზიცკი აგრეთვე ხელმძღვანელობდნენ პოლიტიკური ფილოსოფიის აღორძინებას.
საკვები
მსოფლიოში უდიდესია ამერიკის სწრაფი კვების ინდუსტრია, რომელიც 1940-იან წლებში გამოჩნდა. ისეთი დამახასიათებელი კერძები, როგორებიცაა: ვაშლის ღვეზელი, შემწვარი ქათამი, პიცა, ჰამბურგერი და ჰოთ-დოგი, სხვადასხვა შემოტანილი რეცეპტებისგანაა შექმნილი. ქვეყანაში ფართოდაა გავრცელებული მექსიკური სამზარეულოს წარმომადგენელი ბურიტო და ტაკო და იტალიური პასტა. ამერიკელები სვამენ სამჯერ მეტ ყავას, ვიდრე ჩაის.
კინო
ჰოლივუდი, რომელსაც ლოს-ანჯელესის (კალიფორნია) ჩრდილოეთი ნაწილი უკავია, მოძრავი სურათებით მიღებული პროდუქტის წარმოებაში ერთ-ერთ მოწინავე ადგილს იკავებს. ტომას ალვა ედისონის კინეტოსკოპის გამოყენებით 1994 წელს ნიუ-იორკში შედგა მსოფლიოს პირველი კომერციული მოძრავი სურათების ჩვენება. XX საუკუნიდან მოყოლებული აშშ-ის კინოინდუსტრია ძირითადად ჰოლივუდის მიმდებარედ დაფუძნდა.
უხმო ფილმების პერიოდში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ამერიკელი რეჟისორი, დეივიდ უორკ გრიფითის, ფილმის სტრუქტურის ჩამოყელიბებას უძღვებოა, ხოლო ანიმაციურ ფილმებსა და ფილმებით ვაჭრობას პროდიუსერ-მეწარმე უოლტ დისნეი წინამძღოლობდა. რეჟისორებმა, როგორიც იყო ჯონ ფორდი, შეცვალეს კინოგადაღებაში ამერიკის ძველდასავლური სახე და ჯონ ჰიუსტონის მსგავსად ადგილმდებარეობის გადაღებით ფილმის შესაძლებლობები გააფართოვეს.
ამერიკის ფილმების ინსტიტუტის „AFI 100“ საუკეთესო ფილმების ჩამონათვალში შედის შემდეგი ფილმები: ორსონ უელსის მოქალაქე კეინი, რომელსაც ხშირად ყველა დროის საკუეთესო ფილმად მოიხსენიებენ, კასაბლანკა (1942), ნათლია (1972), ქარწაღებულნი (1939), ლოურენსი არაბეთიდან (1962), ოზის ჯადოქარი (1939),  კურსდამთავრებულები (1967), შინდლერის სია (1993), მღერა წვიმაში (1952), ეს მშვენიერი ცხოვრება (1946), სანსეტ ბულვარი (1950). აკადემიის პრიზებს, ცნობილი როგორც ოსკარი, 1929 წლიდან მოყოლებული ყოველწლიურად გასცემს კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემია, ხოლო ოქროს გლობუსი გაიცემა 1944 წლიდან.
სპორტი
აშშ-ში ამერიკული ფეხბურთი გულშემატკივრის დასწრების მხრივ ყველაზე პოპულარული სპორტია; ნაციონალურ საფეხბურთო ლიგაში (NFL) გულშემატკივართა საშუალო მაჩვენებელი მსოფლიოში უმაღლესია, ხოლო სუპერ თასს ათობით მილიონი ადამიანი ადევნებს თვალს მსოფლიოში. XIX საუკუნის მიწურულიდან აშშ-ის ეროვნული სპორტი ბესიბოლია. პროფესიონალურ საგუნდო სპორტის სახეობებს შორის ამერიკაში შემდგომ ადგილებს კალათბურთი და ყინულის ჰოკეი იკავებენ; კალათბურთში ძირითადი ლიგა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციაა (NBA), ხოლო ჰოკეიში - ბეისბოლის მთავარი ლიგა (NHL). დიდი რაოდენობის მაყურებელს იზიდავს საკოლეჯო, ახალგაზრდული ფეხბურთი და კალათბურთი. 1994 წელს ამერიკამ ფიფას მსოფლიო საფეხბურთო თასს უმასპინძლა. ძირითადი საფეხბურთო ლიგა არის ფეხბურთის უმაღლესი ლიგა ამერიკაში (მოიცავს 23 ამერიკულ და კანადურ გუნდს). აშშ-ში პროფესიონალური სპორტის ბაზარი დაახლოებით 69 მილიარდია, დაახლოებით ორჯერ მეტი, ვიდრე ერთად აღებული ევროპის, შუა აზიისა და აფრიკის.
აშშ-ში ოლიმპიური თამაშები სულ რვაჯერ არის გამართული. 1904 წლის ზაფხულის ილიმპიადა იყო პირველი ოლიმპიადა, რომელიც ევროპის საზღვრებს გარეთ, სენტ-ლუისში, მისურის შტატში ჩატარდა. 2017 წლის მდგომარეობით, ამერიკას მოგებული ჰქონდა 2522 მედალი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და 305 მედალი ზამთრის ოლიმპიადებზე. ამერიკის ორი ყველაზე პოპულარული სპორტი, ბეისბოლი და ამერიკული ფეხბურთი, მის საზღვრებს გარეთ არიან ჩამოყალიბებულნი, მაგრამ ისეთი სპორტის სახეობები, როგორებიცაა: კალათბურთი, ფრენბურთი, სკეითბორდი და სნოუბორდი ამერიკაში გამოიგონეს, ხოლო შემდგომ მთელ მსოფლიოში გახდნენ პოპულარულები. ყველაზე ყურებადი ინდივიდუალური სპორტი გოლფი და ავტორბოლაა, განსაკუთრებით NASCAR.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები კატეგორია:დიდი რვიანის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:ნატოს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ბირთვული ქვეყნების სია
ნოვოუკრაინკა (სკადოვსკის რაიონი)
ნოვოუკრაინკა (Новоукраїнка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 495 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
საჯავახო
საკუთარი სახელი საჯავახო შეიძლება აღნიშნავდეს:
შფოთვითი აშლილობები
დეფინიცია. შფოთვა წარმოადგენს სინდრომს, რომელიც შედგება როგორც ფსიქოლოგიური ასევე ფიზიოლოგიური კომპონენტებისგან. ფსიქოლოგიური კომპონენტებიდან შეგვიძლია გამოვყოთ შფოთვა, რომლის გაკოტროლება ვერ ხერხდება, მოუსვენრობა, კონცენტრირების უუნარობა და უძილობა. ფიზიოლოგიური კომპონენტებიდან - უნებლიე ჰიპერაქტივობა და მოძრაობის დაძაბულობა.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. ფსიქოდინამიური თეორია ამტკიცებს, რომ შფოთვას ადგილი აქვს მას შემდეგ, რაც ინსტინქტების მამოძრავებელი სისტემა იწყებს მოშლას. ბიჰევიორიზმის თეორიის მიხედვით კი შფოთვა წარმოადგენს ორგანიზმის რეაქციას შიშის გამომწვევ გარემოს ფაქტორებზე.
პანიკური აშლილობა. ადგილი აქვს მოულოდნელ და განმეორებად პანიკის შეტევებს. ასეთი შეტევების დროს სახეზეა უდავო ფიზიოლოგიური ნიშნები - ტახიკარდია, სუნთქვის აჩქარება, თავბრუსხვევა და ოფლიანობა. რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. პანიკური აშლილობის ჩამოყალიბება, როგორც წესი, დაკავშირებულია ბავშვობის ასაკში დიდ დანაკარგთან (მაგ. ოჯახის წევრის დაკარგვა, და სხვ.) ხოლო მოზარდების შემთვვევაში - ახლობელ ადამიანთან დაშორება. ამ აშლილობით დაავადებული ადამიანების უმეტესობას ეწყება პანიკის სიმპტომების განვითარება ე.წ. „პანიკოგენებისგან“, როგორიცაა იოხიმბინი, კოფეინი და სხვა ნივთიერებები. ტყუპების გამოკვლევამ უჩვენა, რომ ამ აშლილობისთვის აგრეთვე დამახასიათებელია გენეტიკური ფაქტორების არსებობა.
სიმპტომები: ემართება მოსახლეობის 2% და მათ შორის ქალები მამაკაცებს ორჯერ სჭარბობს. როგორც წესი, იწყება ცხოვრების მესამე დეკადაში, ხოლო პანიკის ინტენსივობა მერყეობს და ხშირად დამოკიდებულია დამატებით სტრესულ ფაქტორებზე; უმეტესწილად მიმდინარეობს რამდენიმე წუთი.
ასოცირებული პრობლემები: აგორაფობია, დეპრესია, ნივთიერებებით ინტოქსიკაცია.
მკურნალობა. ტარდება ფარმაკოლოგიური მკურნალობა, მათ შორის - ფლუოქსეტინი, ალპრაზოლამი, კლონაზეპამი, იმიპრამინი, და სხვ. ფსიქოთერაპული მკურნალობა მოიცავს - პანიკის შეტევის დროს რელაქსაციური ვარჯიშების სწავლა და აგორაფობიის სიმპტომების სისტემატიური „დესენსიტიზაცია“, ე.ი. მგრძნობიარობის შესუსტება.
ფობიური აშლილობები. ობიექტების, ნივთების,მოქმედებების და სიტუაციებისადმი ირაციონალური შიში და შესაბამისად თავიდან აცილების მცდელობა.
სიმპტომატიკა
მკურნალობა. ტარდება კოგნიტიურ-ბიჰევიორალური ფსიქოთერაპია, რომელიც მოიცავს სისტემატიურ დესენსიტიზაციაში და თავის თავში დარწმუნებულობაში ტრეინინგს. ფარმაკოტერაპია მოიცავს - ბუსპირონს, ბეტა-ბლოკატორებს, და სხვ.
ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა. ამ აშლილობისთვის დამახასიათებელია სუბიექტის მიერ რაიმის აკვიატება ან რაიმის ჯიუტად კეთება, რაც პერიოდულად მეორდება და თვით სუბიექტი ამას აღიქვამს ირაციონალურ, უაზრო ქმედებად. აკვიატება, როგორც წესი დაკავშირებულია ინტენსიური აღგზნების პროცესებთან, როგორიცაა - სექსი, აგრესია, სინანული, ეჭვი და სხვ. კომპულსია კი სპეციფიკური ქცევის ფორმაა, რომლის მეშვეობითაც ადგილი აქვს აღგზნების ინტენსივობის შემცირებას, მაგ. ხელის დაბანა, რაიმის წესრიგში მოყვანა, შემოწმება, დათვლა და, აგრეთვე ლოცვა.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. შესაძლოა დაკავშირებული იყოს სეროტონინის მეტაბოლიზმის აშლილობასთან.