cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ინდუსტრიული რევოლუცია
thumb|300px| ჯეიმზ უატის [[ორთქლის მანქანა.]] ინდუსტრიული რევოლუცია, ინდუსტრიალიზაცია — პერიოდი 1750 წლიდან 1850 წლამდე, სადაც ცვლილებებმა მიწათმოქმედებაში, მრეწველობაში, სამთო მრეწველობაში, ტრანსპორტირებასა და ტექნოლოგიებში ღრმა ეფექტი მოახდინა საზოგადოებაზე, ეკონომიკაზე და კულტურულ გარემოებებზე.
ტერმინით „ინდუსტრიული რევოლუცია“ აღინიშნება უმნიშვნელოვანესი გარდატეხა კაცობრიობის ისტორიაში, რომელმაც დასაბამი მისცა კაცობრიობის ცხოვრების სრულიად ახალ წესს და, შესაბამისად, ახალ ინდუსტრიულ ეპოქას. თავისი ისტორიული მნიშვნელობით მას 10 ათასი წლის წინ კაცობრიობის მომთაბარეობიდან ბინადარ ცხოვრებისა და სამიწათმოქმედო მეურნეობის წესზე გადასვლა თუ შეედრება, რომელიც „ნეოლითური რევოლუციის“ სახელითაა ცნობილი. თუკი ინდუსტრიული რევოლუცია ახალი დროის ზოგადსაკაცობრიო მნიშვნელობის პროცესს აღნიშნავს, ტერმინი „ინდუსტრიალიზაცია“ უფრო ეკონომიკურ და ტექნიკურ მოდერნიზაციას გულისხმობს. ინდუსტრიული რევოლუციის თავდაპირველი წანამძღვარია კაპიტალის თავდაპირველი დაგროვება. ინდუსტრიალიზაცია ხანგრძლივი პერიოდია და ის მსუბუქი მრეწველობის განვითარებით იწყება. მისთვის დამახასიათებელია ცალკეული დარგების უთანაბრო განვითარება.
ინდუსტრიული რევოლუციის სამშობლოდ ინგლისი, ხოლო მისი დაწყების თარიღად XVIII საუკუნის 60-იანი წლებია მიჩნეული. პირველად ინგლისში მოხდა ინდუსტრიული რევოლუციის წინამორბედი ე.წ. „აგრარული რევოლუცია“, რომელმაც შეცვალა არა მხოლოდ წარმოების წესი, არამედ საზოგადეობის სტრუქტურაც, წარმოშვა ახალი, ინდუსტრიული საზოგადოებისთვის შესაფერისი სოციალური ჯგუფები მეწარმეთა და დაქირევებული მუშახელის ფართო მასის სახით. ჯერ კიდევ XVI-XVII საუკუნეებში განსაკუთრებით ინტენსიურად განვითარებულმა ე.წ. „შემოღობვათა“ (მემამულეების მიერ გლეხობის სათემო მიწების მისაკუთრებამ), რომელიც XVIII საუკუნეში უკვე პარლმანეტის სათანადო აქტებით, ანუ კანონით იყო დამტკიცებული, გლეხობის პაუპერიზაიცია გამოიწვია. უმიწაწყლოდ და შესაბამისად, საარსებო წყაროს გარეშე დარჩენილი გლეხობის ეს მასა იძულებული გახდა მრეწველობაში ეძებნა დასაქმება.
ფეოდალური სოციალურ-ეკონომიკური სისტემის ტრანსფორმაციის პროცესში ინგლისის დაწინაურებას ხელს უწყობდა ისიც, რომ კონტინენტური ევროპისაგან განსხვავებით, ინგლისელ თავადაზნაურებს კომერციული და სამეწარმეო საქმიანობა არ ეკრძალებოდა (მაგ., აბსოლუტისტურ საფრანგეთში, ამგვარი საქმიანობისათვის თავადაზნაურობას ღირსების აყრა და ტიტულის ჩამორთმევა ემუქრებოდა).
სამრეწველო ბურჟუაზიის რიგების შევსებას სათავადაზნაური წოდების წარმომადგენლებით განაპირობებდა აგრეთვე ტრადიციული სამემკვიდრეო პრიმოგენიტურის პრინციპი, რომელიც შესაძლებელს ხდიდა წოდებრივ მობილურობას, აიძულებდა რა მემკვიდრეობის გარეშე დარჩენილ პირებს საზოგადოებრივი იერარქიის მაღალი საფეხურიდან უფრო დაბალზე ჩამოქვეითებას.
ინდუსტრიალიზაციის დასაწყისი
ინგლისში ინდუსტრიალიზაცია ბამბის საფეიქრო მრეწველობაში დაიწყო. თავდაპირველად ინდოეთიდან შემოსული მოდურ ბამბის ქსოვილებზე მოთხოვნილების ზრდასთან ერთად, გაჩნდა მათი წარმოების გაფართოების საჭიროება. მონური შრომის შედეგად მიღებული იაფი ნედლეული ამერიკული კოლონიების ბამბის პლანტაციებიდან მოედინებოდა. ამ მოზღვავებული ნედლეულის გადამუშავება, თავის მხრივ, საწარმოო პროცესის მექანიზაციას მოითხოვდა. 1765 წელს ინგლისელმა ფეიქარმა ჯეიმზ ჰარგრივსმა ძაფის სართავი მექანიზმი გამოიგონა, შემდგომში მთელ მსოფლიოში სახელგანთქმული „სართავი ჯენი“ (ჰარგრივსმა თავისი გამოგონებას თავისი ქალიშვილის პატივსაცემად „ჯენი“ დაარქვა). ამას მოჰყვა მექანიკური საქსოვი დაზგის გამოგონება. XVIII საუკუნის 80-იანი წლების დასაწყისისათვის ინგლისში ჩნდება ორთქლის მანქანაზე მომუშავე პირველი საფეიქრო ფაბრიკები. მანუფაქტურული(ხელით) წარმოება მექანიზებული საფაბრიკო წარმოებით იცვლება. ახალი საფეიქრო ინდუსტრიის ცენტრი ლანკაშირი გახდა, ლივერპული კი მთავარი პორტი, რომელიც მის ტვირთებს ემსახურებოდა.
მანქანათმშენებლობამ გაზარდა მოთხოვნილება იმ დროისთვის მთავარ ენერგომატარებელზე — ქვანახშირზე და შესაბამისად, ბიძგი მისცა სამთომადნო მრეწველობის განვითარებას. ინდუსტრიული პროდუქციის (საფეიქრო, სამთომადნო) ზრდასთან ერთად, აქტუალური გახდა მისი ტრანსპორტირების საკითხი. შემთხვევითი არაა, რომ პირველი ორთქმავალი ლოკომოტივი ინგლისში შეიქმნა და მსოფლიოში პირველმა რკინიგზამ სწორედ მანჩესტერი და ლივერპული დააკავშირა ერთმანეთთან (1825). მანქანათმშენებლობისა და რკინიგზის მშენებლობის პარალელურად ვითარდებოდა მეტალურგიული მრეწველობა.
ინდუსტრიულმა რევოლუციამ ინგლისი სხვებისათვის მისაბაძ „მსოფლიო საამქროდ“ აქცია. XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან ინდუსტრიალიზაციის პროცესი კონტინენტურ ევროპაშიც იწყება და სხვადასხვა ქვეყნებში განსხვავებული ინტენსივობით ვითარდება. განსაკუთრებით გერმანია დაწინაურდა, სადაც ინდუსტრიალიზაციის გზა პრუსიამ გაუკვალა. ერთიანი გერმანული სახელმწიფოს შექმნის დროისთვის (1871) გერმანია უკვე განვითარებული ინდუსტრიული ქვეყანა იყო, XIX საუკუნის უკანასკნელ ათწლეულებში კი მსოფლიო ბაზარზე ინგლისის მთავარი კონკურენტი გახდა.
ინდუსტრიალიზაცია საქართველოს სსრ-ში
საქართველოს სსრ-ში ინდუსტრიალიზაციას სერიოზული წარმატება ვერ შეიძლება მოეპოვებინა, რადგან მრეწველობის დონე 1925 წლისათვის 1914 წლის დონეს ვერ უტოლდებოდა. თუმცა, ინდუსტრიალიზაციის ეკონომიკური ეფექტი კოლექტივიზაციაზე გაცილებით დიდი იყო. საქართველოს სსრ-ში ინდუსტრიალიზაციის მიმართულებით პირველი ნაბიჯები გადადგმულ იქნა ჰიდროენერგიის ათვისებისა და ჰესების მშენებლობის მიმართულებით. აშენდა ჰიდროელექტროსადგურები ზაჰესი (1923-1927) და რიონჰესი (1927-1933). გარდა მსხვილი ჰესებისა, აშენდა მრავალი მცირე ჰესი. ჰიდრორესურსების ათვისების შედეგად პირველი წარმატებები მოპოვებულ იქნა ქვეყნის ელექტრიფიკაციაში. განვითარდა მძიმე მრეწველობა. მეტი ინტენსივობით ამუშავდა ჭიათურის მანგანუმის ქარხანა, ტყიბულისა და ტყვარჩელის ქვანახშირის წარმოება, ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა. 1933 წელს ამუშავდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა. მსუბუქ მრეწველობაში ამუშავდა აბრეშუმის, კვების მრეწველობის, სამკერვალო ფაბრიკები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდუსტრიული რევოლუცია კატეგორია:ტექნოლოგიის ისტორია კატეგორია:სოციოკულტურული ევოლუცია
1087
თარიღი უცნობია
*
Random 1-8
Random 1-8 - ჯგუფ Muse-ის მესამე EP დისკი. იგი გამოვიდა მხოლოდ იაპონიაში, ლეიბლზე Avex Trax, 2000 წლის 4 ოქტომბერს. დისკში შეტანილია ალბომის Showbiz ჩაწერის პერიოდის დამატებითი სიმღერები.
სიმღერები
კატეგორია:Muse-ის ალბომები კატეგორია:2000 წლის EP-ები
ინი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სახელწოდება ინი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კაიმანები
მინი|[[პარაგვაული კაიმანი]] კაიმანები — ალიგატორისებრთა ოჯახის 3 გვარის (კაიმანი, შავი კაიმანი და Paleosuchus) საერთო სახელწოდება. ცნობილია კაიმანების 5 სახეობა, რომლებიც ბინადრობენ ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის მტკნარ წყალში. ტანად ყველაზე დიდია შავი კაიმანი (Melanosuchus niger), რომლის სიგრძე 4-5 მ აღწევს, გვხვდება ამაზონის აუზში. იკვებება თევზით, ჭამს აგრეთვე წყალში მცურავ და ჭაობის ფრინველებს, პატარ-პატარა ძუძუმწოვრებს. იშვიათად თავს ესხმის შინაურ პირუტყვსაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიანგები
ტანგკალი
ტანგკალი (ოფიციალურად ტანგკალის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tangcal; Bayan ng Tangcal) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 075 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
ალჟირი (ქალაქი)
შუასაუკუნეების გეოგრაფი, როგორიცაა ალ-იდრისი და იაკუტ ალ-ჰამავი.
მოსახლეობა — 2,988,145 ადამიანი იყო 2008 წლის აღწერით და 2011 წელს 3,500,000-ს მიაღწია.
ქალაქის თანამედროვე ნაწილი ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს მიჰყვება, ძველი ნაწილი კი ციცაბო ბორცვზეა შეფენილი, რომლის თავზე, 140 მ ზღვის დონიდან, მდებარეობს ციტადელი. ციტადელი და ორი ნავსაყუდელი ქალაქის სამკუთხედს ქმნის.
ისტორია
ქალაქი დაარსდა X საუკუნეში, 944 წელს ბერბერთა ზირიდების დინასტიის ერთ-ერთი დამაარსებლის  ბოლოგინო იბნ ზირის მიერ  ძველ ფინიკიელთა დასახლების - იკოსიმის ადგილას, რომელსაც შემდგომ რომალებმა გადაარქვეს სახელი და უწოდეს იკოზიუმი.
ზირიდები  დაამარცხა როჯერ II სიცილიელმა 1148 წელს, თუმცა მათ ქალაქის კონტროლი 1014 წლიდან ჰამადიდებმა ჩამოართვეს. 1159 წელს ქალაქზე კონტროლი აიღეს ალმოჰადებმა. XIII საუკუნეში ქალაქის მმართველობა თლემსენის ზიანიდების დინასტიის  სულთნების ხელში გადავიდა და გახდა თლემსენის ნომინალური ნაწილი, თუმცა მნიშვნელოვნად შეინარჩუნა  დამოუკიდებლობა. 1302 წლის დასაწყისში ალჟირის ყურეში შესასვლელი კუნძული პენონი ესპანელებმა დაიკავეს, რამაც ხელი შეუწყო ალჟირსა და ესპანეთს შორის ვაჭრობის გააქტიურებას. 1510 წელს ორანისა და ჩრდილოეთ აფრიკის ზღვისპირა სხვა  ქალაქების ოკუპაციის შემდეგ ესპანელებმა გაამაგრეს კუნძული პენონი და დააწესეს საბაჟო გადასახადები მეკობრეების თარეშის აღკვეთის მიზნით.
ოსმალეთის ხანა
1516 წელს ალჟირის ემირმა სელიმ თეუმიმ მიიწვია კორსარი ძმები არუჯ და ჰაირედდინ ბარბაროსა, რათა ესპანელები ალჟირიდან განდევნა. იმავე წელს არუჯ ბარბაროსამ დაიპყრო ქალაქი და სელიმის შეკვეთილი მკვლელობის შემდეგ ქალაქის დე ფაქტო მმართველი გახდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ქალაქის კონტროლი მის ძმას - ჰაირედდინს გადაეცა. ჰაირედდინ ბარბაროსამ დაკარგა ალჟირზე კონტროლი 1524 წელს, თუმცა კვლავ დაიბრუნა იგი 1529 წელს და მიიწვია სულთან სულეიმან დიდებული, რათა  მიეღო სუვერენიტეტი  აღნიშნულ ტერიტორიაზე  და ალჟირი ოსმალეთის იმპერიისათვის მიეერთებინა.
ალჟირი გახდა ბერბერი მეკობრეების ძირითადი ბაზა. 1541 წლის ოქტომბერში, ალჟირის ექსპედიციის დროს, ესპანეთის მეფე და წმინდა რომის იმპერატორმა ჩარლზ V-მ ქალაქის ხელში ჩაგდება განიზრახეს, მაგრამ ქარიშხალმა დააზიანა მისი გემების მნიშვნელოვანი რაოდენობა და მისი ჯარი 30 000 კაცით დაამარცხა ალჟირის ფაშა ჰასანმა.
ლორდ ექსმუთის მიერ ალჟირის დაბომბვა, 1816 წლის აგვისტო
ალჟირი მდებარეობდა ოსმალეთის იმპერიისა და ევროპის ქვეყნების  ეკონომიკური ინტერესების პერიფერიულ ნაწილში. ის უმთავრესად დამოკიდებული იყო ხმელთაშუა ზღვაზე, რომელსაც ევროპელები სულ უფრო ხშირად იყენებდნენ გემების მიმოსვლისათვის, მისი  ეკონომიკის მთავარი წყარო მეკობრეობა გახდა. შედეგად სხვადასხვა ევროპულმა სახელმწიფოებმა გააძლიერეს ბრძოლა ალჟირელი მეკობრეების წინააღმდეგ, რომლებიც აკონტროლებდნენ დასავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთს და რომელთა რეიდები ისლანდიის სანაპიროებს აღწევდა.
ოსმალეთის მმართველობის განმავლობაში ქალაქი, სანაპიროს გარდა, ყველა მხრიდან გარშემორტყმული იყო  ციხის კედლებით. ქალაქში შესვლა ხუთი კარიბჭის გავლით იყო შესაძლებელი. 1556 წელს კედლის ყველაზე მაღალ ნაწილში აღმართეს ციტადელი. მთავარი გზა, რომელიც ალჟირს კვეთდა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, მას ყოფდა ზედა და ქვედა ქალაქებად. ზედა ქალაქი (ალ-ჯაბალი ან „მთა“) შედგებოდა 50 კვარტლისაგან, სადაც დასახლებულები  იყოვნენ ანდალუსიელები, ებრაელები, მავრები და კაბილები. ალჟირის ადმინისტრაციული, სამხედრო და კომერციული ცენტრი იყო ქვედა ქალაქი (ალ-ვატა ან „დაბლობები“), რომელიც დასახლებული იყო თურქული ადმინისტრაციის წარმომადგენლებისა და ზემო კლასის სხვა წარმომადგენლების ოჯახებით
1816 წელს ქალაქი დაბომბა ბრიტანელმა ესკადრონმა, ლორდ ექსმუთის მეთაურობით, რომელმაც ჰოლანდიის სამხედრო დახმარებით გაანადგურა მეკობრეების ფლოტი.
საფრანგეთის პერიოდი
1830 წლის 4 ივლისს, საფრანგეთის კონსულის შეურაცხყოფის საბაბით, რომელსაც  დაარტყა ადგილობრივმა დეიმ მას შემდეგ, რაც კონსულმა  უარი განაცხადა საფრანგეთის მთავრობისაგან ალჟირის ორი მსხვილი ვაჭრისათვის დავალიანების გადახდაზე, ქალაქს თავს დაესხა საფრანგეთის ჯარი გენერალ დე ბურმონის მეთაურობით. მეორე დღეს ქალაქმა კაპიტულაცია გამოაცხადა. ალჟირი გახდა საფრანგეთის ალჟირის კოლონიის ადმინისტრაციული ცენტრი. კოლონიური პერიოდის განმავლობაში ქალაქში მრავალი ევროპელი დასახლდა. XX საუკუნის დასაწყისისათვის ისინი შეადგენდნენ ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობას. 1930-იან წლებში არქიტექტორმა ლე კორბუზიემ შეადგინა გეგმა ქალაქის სრული რესტრუქტურიზაციისთვის. თუმცა, მისი გეგმა უგულებელყო საფრანგეთის ადმინისტრაციამ.
მეორე მსოფლიო ომის დროს ალჟირი გახდა უკანასკნელი ქალაქი, რომელიც განთავისუფლდა მოკავშირეთა მიერ ოპერაცია „ჩირაღდნის“ დროს. აქ იყო განთავსებული მოკავშირეთა სარდლობის შტაბი.
1962 წელს, დამოუკიდებლობისათვის სისხლიანი ბრძოლის შემდეგ (დაღუპულთა რიცხვი 350,000-1,500,000), ალჟირის რესპუბლიკამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა და ქალაქი გახდა მისი დედაქალაქი. მას შემდეგ, ფრანკო-ალჟირელთა იმიგრაციის მიუხედავად, ქალაქი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ურბანული აგლომერაციის მოსახლეობამ 5 მილიონს გადააჭარბა (ქვეყნის მოსახლეობის 10%).
კლიმატი
ალჟირს აქვს ხმელთაშუა ზღვის კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით: Csa). სიახლოვე ხმელთაშუა ზღვასთან ეხმარება ქალაქის ტემპერატურის ზომიერებას. შედეგად, ალჟირში არ ფიქსირდება ის უკიდურესად მაღალი ტემპერატურა, რომელსაც განიცდის მიმდებარე ტერიტორია. საშუალოდ, ალჟირში წელიწადში დაახლოებით 600 მმ ნალექია, რომლის უმეტესი ნაწილი ოქტომბერსა და აპრილს შორის მოდის. ნალექების რაოდენობა უფრო მაღალია ვიდრე ხმელთაშუაზღვისპირეთის ესპანეთის უმეტეს ნაწილში. ალჟირს ხმელთაშუაზღვისპირეთის საფრანგეთის მსგავსი სანაპირო აქვს, განსხვავებით ჩრდილოეთ აფრიკის შიდა ნახევრად მშრალი და არიდული კლიმატისგან.
თოვლი ძალიან იშვიათია. 2012 წელს ქალაქში მოვიდა 100 მმ თოვლი, ეს იყო რვა წლის განმავლობაში პირველი თოვლი.
ადგილობრივი არქიტექტურა
ბევრი საინტერესო შენობა-ნაგებობაა კასბას კვარტალში, მაგალითად, წამებულთა მოედანი (საჰათ ეჩ-ჩუჰადა ساحة الشهداء), სამთავრობო ოფისები (ბრიტანეთის ყოფილი საკონსულო), მეჩეთები, აფრიკის რომანული ნოტრ-დამის კათოლიკური ტაძარი, ბარდოს მუზეუმი (ყოფილი თურქული სასახლე), ალჟირის ძველი ბიბლიოთეკა - თურქული სასახლე, რომელიც აშენდა 1799–1800 წლებში და ახალი ეროვნული ბიბლიოთეკა, რომელიც აშენებულია ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის სტილის მიხედვით.
კასბაში მთავარი შენობის მშენებლობა 1516 წელს დაიწყო ძველი შენობის ადგილზე და საფრანგეთის დაპყრობამდე დეის (ალჟირის მმართველის ტიტული) სასახლე იყო. შენობის ცენტრში გაიჭრა გზა, მეჩეთი გადაკეთდა ყაზარმად, ხოლო მაყურებელთა დარბაზი თანდათან ჩამოინგრა. დღემდე შემორჩენილია მინარეთი, რამდენიმე მარმარილოს თაღი და სვეტი. არსებობს ვულკანების კვალი, რომლებშიც ინახებოდა დეის საგანძური. კასბა 1992 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
ჯამა ელ კებირი (Jamaa-el-Kebir الجامع الكبير) უძველესი მეჩეთია ალჟირში. იგი პირველად აშენდა იუსუფ იბნ ტაშფინის მიერ, მაგრამ ბევრჯერ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. პულპიტი (minbar منبر) შეიცავს წარწერას, რომელშიც ნათქვამია, რომ ეს შენობა არსებობდა 1097 წელს. მინარეთი აშენდა სულთან ტლემცენის მიერ, 1324 წელს. მეჩეთის ინტერიერი არის კვადრატული, დაყოფილია სვეტებად და ერთმანეთს უერთდება მავრების თაღებით.
ახალი მეჩეთი (Jamaa-el-Jedid الجامع الجديد), რომელიც XVII საუკუნით არის დათარიღებული, ბერძნული ჯვრის ფორმისაა, რომელიც გადაჯვარედინებულია დიდი თეთრი გუმბათით, კუთხეებში ოთხი პატარა გუმბათით. მინარეთი სიმაღლით 27 მეტრია. ინტერიერი დიდი მეჩეთის მსგავსია.
სამების ეკლესია (აშენებულია 1870 წელს) დგას დისლის ქუჩის სამხრეთ ბოლოში, დანგრეული ციხესიმაგრე ბაბ აზუნის ადგილზე. ინტერიერი უხვად არის მორთული სხვადასხვა ფერის მარმარილოებით. ამ მარმარილოებიდან ბევრი შეიცავს მემორიალურ წარწერებს, რომლებიც ეხმიანება ბრიტანეთის მაცხოვრებლების ყოფას ალჟირში, ჯერ კიდევ 1580 წელს ჯონ ტიპტონის დროიდან, რომელიც იყო ინგლისის პირველი კონსული. ერთ წარწერაში ნათქვამია, რომ 1631 წელს ალჟირელი მეკობრეების ორი ჯგუფი გაემგზავრა ირლანდიაში, გაათავისუფლა ბალტიმორი და დაიმონა ქალაქის მოსახლეობა.
ალჟირში არის სამართლის კოლეჯი, მედიცინის, მეცნიერებისა და ლიტერატურის სკოლები. კოლეჯის შენობები დიდი და ლამაზია. ტუნისის ბარდოს მუზეუმში დაცულია ალჟირში აღმოჩენილი უძველესი ქანდაკებები და მოზაიკა, მედლებთან და ალჟირულ ფულთან ერთად.
ალჟირის პორტი დაცულია ქარისგან. აქ არის ორი ნავსადგური, ორივე არის ხელოვნური - ჩრდილოეთის ნავსადგური და სამხრეთის ნავსადგური. ჩრდილოეთის ნავსადგური მოიცავს 95 ჰექტარ ფართს.
დემოგრაფია
ალჟირის მოსახლეობა დაახლოებით 3,335,418 ადამიანი (2012 წლის შეფასებით).
ეთნიკური განაწილება შემდეგნაირია: 53% არაბულ ენაზე მოსაუბრე, 44% ბერბერულ ენაზე მოსაუბრე, ხოლო 3% უცხოურ ენებზე საუბრობს.
ეკონომიკა
ალჟირი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური, კომერციული და ფინანსური ცენტრია, კერძოდ, საფონდო ბირჟით, რომლის კაპიტალიზაციაა 60 მილიონი ევრო. 2007 წლის მარტის მდგომარეობით, ქალაქს აქვს ჩრდილოეთ აფრიკის ნებისმიერი ქალაქზე უფრო მაღალი ცხოვრების ღირებულება. ასევე ამ მაჩვენებლით მსოფლიოს 50 ყველაზე მაღალი მაჩვენებლის მქონე ქვეყნების სიაშია, სადაც ერთი პოზიციით დაწინაურდა წინა წელთან შედარებით.
ტურიზმი
ალჟირის დასავლეთით დაახლოებით 20 კილომეტრში არის ზღვისპირა კურორტები. აქ არის ტურისტული კომპლექსები, ალჟირული და სხვა ტიპის რესტორნები, სუვენირების მაღაზიები, პლაჟები და სხვა კეთილმოწყობილი ადგილები. ქალაქი ასევე აღჭურვილია მნიშვნელოვანი სასტუმრო კომპლექსებით, როგორიცაა სასტუმრო Hilton, El-Aurassi ან El Djazair. ალჟირს ქვეყანაში პირველი წყლის პარკი აქვს. იზრდება ალჟირის ტურიზმი, მაგრამ არ არის ისეთი განვითარებული, როგორც მაროკოსა და ტუნისის დიდ ქალაქებში.
განათლება
უცხოეთის მოქალაქეების საერთაშორისო სკოლები მოიცავს:
სპორტი
ალჟირი ალჟირის სპორტული ცენტრია. ქალაქს აქვს მრავალი პროფესიონალური კლუბი სპორტის მრავალფეროვნებით, რომლებმაც მოიპოვეს ეროვნული და საერთაშორისო ტიტულები. ქალაქის შიგნით არსებულ სპორტულ ობიექტებს შორის არის უზარმაზარი სპორტული კომპლექსი - მოჰამედ ბუდიაფი. ამაში შედის სტადიონი, მძლეოსნობის ადგილი, ოლიმპიური საცურაო აუზი, მულტისპორტული ოთახი, 18-ხვრელიანი გოლფის მოედანი და რამდენიმე ჩოგბურთის კორტი.
საერთაშორისო ურთიერთობები
ალჟირის დამეგობრებული ქალაქები:
სქოლიო
კატეგორია:ალჟირის ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
კოტ-დ’ივუარი 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოტ-დ’ივუარმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კოტ-დ’ივუარი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იაფეტი (თანამგზავრი)
იაფეტი (Ἰαπετός) — პლანეტა სატურნის თანამგზავრი. ხილული ვარსკვლავიერი სიდიდე საშუალო ოპოზიციაში 10.7, სატურნიდან საშუალო დაშორება 3563 ათ. კმ, გარემოქცევის სიდერული პერიოდი 79.33084 დღე-ღამე, დიამეტრი 1800 კმ.
1671 წელს აღმოაჩინა ჟ. კასინიმ.
Daphnella rissoides
Daphnella rissoides — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
იაფეტი (თანამგზავრი)
ლიტერატურა
კატეგორია:სატურნის თანამგზავრები
წითელა
thumb|წითელას ვირუსი წითელა (Morbilli) — მწვავე ინფექციური ვირუსული დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ტემპერატურის აწევა, ინტოქსიკაცია, ზემო სასუნთქი გზებისა და თვალის ლორწოვანი გარსების ანთება, ლაქოვან-კვანძოვანი გამონაყარი. წითელას ვირუსი ორგანიზმის გარეთ მალე იღუპება, ამიტომ ჯანმრთელს ეს ინფექცია გადაეცემა მხოლოდ ავადმყოფისგან ჰაერწვეთოვანი გზით. ძირითადად ავადდებიან 1-დან 4 წლამდე ბავშვები. მისი მოხდის შემდეგ რჩება მყარი იმუნიტეტი. წითელას ფარული პერიოდი 8-10 დღე გრძელდება. წითელას პირველი სიმპტომებია: მაღალი ტემპერატურა, მშრალი ხველა, სურდო, ქუთუთოების შეწითლება, მოთეთრო-მონაცისფრო წერტილები ლოყის შიგნითა ნაწილზე. დაახლოებით მე-3 მე-4 დღეს იწყება გამონაყარის გამოჩენა, ჯერ სახეზე და შემდეგ მთელ ტანზე. გამონაყარი მე-6 მე-7 დღეს ქრება, მაგრამ რჩება ლურჯი კვალი. ცოტა ხნის შემდეგ ტემპერატურა ქვემოთ იწევს. მცირეწლოვან ასაკში წითელას შეიძლება დაერთოს ფილტვების, ყურის და სხვა ანთებები. ხოლო მოზარდებში შეიძლება ტვინის ანთებაც კი დაერთოს.
მკურნალობა
ჩვეულებრივ მკურნალობა სახლშივე ტარდება, მაგრამ დაავადების გართულების შემთხვევაში ხდება ავადმყოფის საავადმყოფოში გადაყვანა. წოლითი რეჟიმი, დიეტა ბოსტნეულისა და ხილის წვენი, ხაჭო, კეფირი, ასკილის ნაყენი, უნდა სვას დიდი რაოდენობით სითხე და ანტიბიოტიკები, ხოლო სხვა წამლები მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით. ავადმყოფთან მყოფი პირები არ დაიშვებიან ფართო საზოგადოებაში ბოლო კონტაქტიდან 19 დღის მანძილზე. 15-18 თვის ბავშვებს უტარდებათ წითელას საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური აცრა ცოცხალი დასუსტებული ვირუსის შემცველი ვაქცინით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
გია გურული
გია გურული (დ. 20 მაისი, 1964, ჭიათურა) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. უმაღლესი ლიგის ბომბარდირი (1990), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1986).
იგი არის ასევე ფეხბურთელის, ალექსანდრე გურულის მამა.
ნაკრებში დებიუტი ჰქონდა 1994 წლის 22 თებერვალს ისრაელის წინააღმდეგ, ჩატარებული აქვს 3 მატჩი.
მნიშვნელოვანი წლები
თავდამსხმელი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:კალეს ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს მწვრთნელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
Jump (სიმღერა)
„Jump“ — მეოთხე და უკანასკნელი სინგლი მადონას ალბომიდან Confessions on a Dance Floor. იგი დაწერილია მადონას, ჯო ჰენრის და სტიუარტ პრაისის მიერ. Jump აშშ-ში გამოვიდა 7 ნოემბერს, 2006 და 6 ნოემბერს, 2006 დიდ ბრიტანეთში. სიმღერა ასევე გამოვიდა iTunes-ზე აშშ-ში 24 ოქტომბერს, 2006. სიმღერამ აიღო საუკეთესო საცეკვაო მუსიკალური ვიდეოს ჯილდო International Dance Music Awards-გან.
ინი (მდინარე)
ინი (Inn, Aenus, Oenus) — მდინარე შვეიცარიაში, ავსტრიასა და გერმანიაში. მდინარე დუნაის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 517 კმ, აუზის ფართობი 25.700 კმ². სათავე აქვს შვეიცარიის ალპებში, ზღვის დონიდან 2484 მ სიმაღლეზე. ქალაქ როზენჰაიმის ქვემოთ კვეთს ბავარიის პლატოს და მდინარე დუნაისთან შეერთებამდე ჭრის ბავარიის ტყის შტოქედს. ქალაქ პასაუს სიახლოვეს შეერთვის მდინარე დუნაის. თითქმის 2/3 მოქცეულია ალპების ფარგლებში. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულში, წყალმცირეა შემოდგომასა და ზამთარში. სანაოსნოა მდინარე ზალცახის შესართავიდან. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად.
ინის ნაპირზე გაშენებულია არაერთი ქალაქი, მათგან აღსანიშნავია ინსბრუკი. წყლის საშუალო ხარჯი ქალაქ პასაუსთან შეადგენს 738 მ³/წმ-ს.
ალმონასიდ-დე-ტოლედო
ალმონასიდ-დე-ტოლედო (Almonacid de Toledo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის მონტეს-დე-ტოლედოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 96 კმ². მოსახლეობა — 810 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
ჩილოეს არქიპელაგი
მინი|250პქ|ჩილოეს არქიპელაგი მინი|250პქ ჩილოეს არქიპელაგი (Archipiélago de Chiloé) — არქიპელაგი წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან. მთლიანად შედის ჩილეს შემადგენლობაში. მატერიკისა და დანარჩენი ჩილესგან მას გამოყოფს ჩაკაოს არხი (ჩრდილოეთით), ჩილოეს ზღვა (აღმოსავლეთით) და კორკოვადოს ყურე (სამხრეთ-აღმოსავლეთით). არქიპელაგის ყველა კუნძული, გარდა დესერტორესის კუნძულებისა, შედის ჩილეს ჩილოეს პროვინციის შემადგენლობაში, რომელსაც ისინი წარმოქმნიან. არქიპელაგის ყველაზე დიდი და მთავარი კუნძულია ჩილოე. ჩილოე ცნობილია თავისი საუცხოო ფოლკლორით, მითოლოგიით და უნიკალური არქიტექტურით. კუნძული ჩილოე კიდევ იმითაა განსაკუთრებული, რომ იგი კარტოფილის სამშობლოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ენციკლოპედია ბრიტანიკა
thumb|300px|1913 წლის ბრიტანიკის რეკლამა სლოგანით ”როცა ორჭოფობ - ჩაიხედე”. thumb|300px|ბრიტანიკის 2005 წლის ელექტრონული დელუქს ვერსია მაკისთვის (CD-ROM) „ბრიტანიკა“ ,„ბრიტანული ენციკლოპედია“ (ინგლ. Encyclopaedia Britannica [ɪnˌsaɪkləˈpiːdiə bɹɪˈtænɪkə]) — ერთ-ერთი უძველესი უნივერსალური ენციკლოპედია მსოფლიოში. პირველად გამოიცა 1768-1771 წლებში ედინბურგში, შოტლანდია (დიდი ბრიტანეთი), როგორც ხელოვნებისა და მეცნიერების ლექსიკონი, ახალი გეგმის მიხედვით. მას შემდეგ ბრიტანიკამ მნიშვნელოვანი ინგლისურენოვანი საერთო ენციკლოპედიის სახელი მოიხვეჭა და დღესაც ითვლება ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საცნობარო წიგნად ინგლისურ ენაზე. მას გამოსცემს ამავე სახელწოდების კერძო კორპორაცია.
გვიანი XVIII საუკუნიდან ადრეულ XX-მდე ბრიტანიკის სტატიები საყოველთაოდ ითვლებოდა, როგორც უპირველესი ავტორიტეტი ნებისმიერ საკითხზე და ხშირად მას წყაროდ იყენებდნენ ახალ კვლევასა თუ თეორიაში, რომელიც სამეცნიორო აუდიენციისთვის იყო განკუთვნილი. სწორედ ამ პერიოდში შეიძინა ბრიტანიკამ უდიდესი რეპუტაცია და უნიკალური პოზიცია დაიჭირა ინგლისურენოვან კულტურაში.
ენციკლოპედიის როლი მნიშვნელოვნად შეიცვალა ადრეული მე-20 საუკუნიდან, რაც აისახა ბრიტანიკის მე-11 გამოცემიდან და შემდგომ. ამ დროიდან ენციკლოპედია უფრო საერთო რეფერატი ხდება შედარებით უფრო ვრცელი აუდიენციისთვის, უფრო მოკლე, ადვილად აღსაქმელი სტატიებით. ისინი უკვე აღარ ასრულებენ პირველადი ავტორიტეტული წყაროს როლს რაიმე საკითხში; თანამედროვე პერიოდში ენციკლოპედია შეცვალა მრავალმა აკადემიურმა ჟურნალმა, სახელმძღვანელომ, სპეციალიზებულმა პუბლიკაციამ და ელექტრონულმა რესურსმა.
დღეს ბრიტანიკა ეტაპობრივად გადადის ელექტრონულ ვერსიებზე, რომელიც სიდი-რომებსა თუ ინტერნეტშია ხელმისაწვდომი. მას უწევს მუდმივად მზარდი ალტერნატიული წყაროების მძაფრ კონკურენციასთან ბრძოლა. მიუხედავად ამისა, ბრიტანიკის სტატიები საყოველთაოდ აღიარებულია, როგორც კორექტული, გადამოწმებული, დასაყრდნობი და გამართული და ის დღემდე სარგებლობს მაღალი რეპუტაციით.
1088
თარიღი უცნობია
*
1024
მმართველები
*
არითმეტიკა
არითმეტიკა (ἀριθμός „რიცხვი“) — მათემატიკის უძველესი და უმარტივესი განყოფილება, რომელიც შეისწავლის რიცხვთა ელემენტარულ ფორმებს (ნატურალური, მთელი, რაციონალური) და მათზე უმარტივეს არითმეტიკულ ოპერაციებს (შეჯამება, გამოკლება, გამრავლება, გაყოფა). ტერმინი უმაღლესი არითმეტიკა ასევე არის რიცხვთა თეორიის მოძველებული სახელი.
*
ფრანკლინი
საკუთარი სახელი ფრანკლინი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
Daphnella sandwicensis
Daphnella sandwicensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კიტეე
კიტეე — სიდიდით 98-ე ქალაქი ფინეთში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში, ჩრდილო კარელიის რეგიონში. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 9 310 მოქალაქე. მუნიციპალიტეტის დაკავებული ფართობი შეადგენს: 1 141,32 კმ², აქედან წყალი 275,61 კვადრატულ კილომეტრს იკავებს.
ცნობილი კიტეელები
ჯგუფის "Nightwish" წევრები წარმოშობით კიტეედან არიან:
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
ტროლი (ინტერნეტი)
ტროლი (Troll) — ინტერნეტ სლენგი, რომელიც აღნიშნავს ადამიანს, რომელიც აქვეყნებს არაადეკვატურ და პროვოკაციულ ინფორმაციას ფორუმზე, ჩატში, ბლოგზე და ა.შ.
სიტყვა „ტროლი“ ქართულში (ისევე როგორც ინგლისურში, თუმცა ინგლისურში სხვა მნიშვნელობებიც აქვს) აღნიშნავს ზებუნებრივ არსებას სკანდინავიური მითოლოგიიდან. სიტყვის ამ მნიშვნელობით გამოყენება ინგლისურ ენაში ოქსფორდის ლექსიკონის მიხედვით პირველად 1992 წელს მოხდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინტერნეტ კულტურა
როცა აყვავდა ნუში
როცა აყვავდა ნუში — 1972 წლის ქართული მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია ლანა ღოღობერიძე. ფილმი მეათეკლასელების ცხოვრებას ეხება.
სიუჟეტი
ზურა მამის მეგობარს მანქანას მოპარავს და ამხანაგებს მცხეთაში გაასეირნებს. ამის გამო, სკოლის დირექტორი მას ველოსიპედისტთა შეჯიბრიდან მოხსნის. ზურას მამა დირექტორს გადაწყვეტილებას შეაცვლევინებს და შეჯიბრში ისევ ჩაასმევინებს თავის შვილს. ზურა შეჯიბრს წააგებს, თუმცა მამა ამ საკითხსაც მოუგვარებს და გამარჯვებულად გამოიყვანს. ამხანაგებმა იციან, რომ გამარჯვება სხვას ეკუთვნის, თუმცა არაფერს ამბობენ. ხათუნა-ზურას თანაკლასელი და შეყვარებული-ვაჟს ამ საქციელის გამო დაუპირისპირდება და შეეცდება, რომ გამოიყვანოს მამის ზეგავლენიდან, რომელიც შვილს ყველა ახირებას უსრულებს, მაგრამ, ამასთანავე, უსიტყვო მორჩილებასაც მოითხოვს მისგან. ხათუნა ზურას სიყვარულში უტყდება, მაგრამ, ბიჭი უხეშად იცილებს მას და იმედგაცრუებულსა და შეურაცხყოფილს ტოვებს. მათი თანაკლასელი ლექსო, რომელიც ხათუნას მეზობელია და ამავდროულად, ჩუმად უყვარს კიდეც იგი, ყველაფერს შეიტყობს და გადაწყვეტს, დაიცვას მეგობარი.
ლექსო ზურას ხვდება, რომ ხათუნასათვის ბოდიშის მოხდა მოსთხოვოს. ბიჭების საუბარი მანქანაში შედგება და სიტყვიერ დაპირისპირებაში გადაიზრდება. ზურა, რომელიც ლექსოს შესაშინებლად, თავბრუდამხვევი სისწრაფით მიაქროლებს მანქანას, საჭეს ვერ დაიმორჩილებს და მანქანა გადავარდება, რის შედეგად ლექსო იღუპება. ზურას მამა ისევ შეეცდება, რომ ეს პრობლემაც ააცილოს შვილს და მის ამხანაგებს სთხოვს, თქვან, რომ ლექსო იჯდა საჭესთან. ბავშვებისაგან თანხმობის მიღების შემდეგ, ცოლის წინააღმდეგობის მიუხედავად, იგი ლექსოს ბებიასთან-ქალბატონ ვაროსთანაც მივა და მასაც დაურცხვენლად სთხოვს იგივეს. შვილიშვილის სიკვდილით განადგურებული მოხუცი თანხმდება. ზურას მამა კმაყოფილია, რაკი ისევ შეძლო "საქმის მოგვარება", მაგრამ, დედასთან და კლასის დამრიგებელთან საუბრის შემდეგ, ზურა გადაწყვეტს რომ დანაშაული აღიაროს.
სცენარს საფუძვლად დაედო იმხანად მომხდარი რეალური ამბავი - ავტოავარია დაბრალდა ახალგაზრდას, რომელიც ამ ავარიის შედეგად დაიღუპა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:1972 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:ლანა ღოღობერიძის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
ბეა ართური
ბეატრის ართური (Beatrice Arthur; დ. 13 მაისი, 1922 — გ. 25 აპრილი, 2009) — ამერიკელი მსახიობი და კომიკოსი. ართურმა სამსახიობო კარიერა 1947 წელს, სცენაზე დაიწყო. მან 1966 წელს მიუზიკლში,  მამი  -ში ნათამაშები ვერა ჩარლზის როლით, მოიგო ტონის პრემია მიუზიკლის საუკეთესო გამორჩეული მსახიობი ქალის კატეგორიაში. მან ითამაშა მოდ ფინდლი გასული საუკუნის 70-იანი წლების სიტკომში „ყველაფერი ოჯახში“, რომელშიც გამოჩნდა 1971– 1972 წლებში, ხოლო მოდ ფინდლის როლს ასრულებდა 1972 წლიდან 1978 წლამდე. დოროთი ზბორნაკის როლი მოირგო 1980-იან და 1990-იანი წლების სიტკომში, ოქროს გოგონები (1985-1992). მან მოდ ფინდლის როლით და '' ოქროს გოგონებში შესრულებული როლებით, მოიგო ემი ჯილდოები. გარდა ამისა, გადაღებულია ფილმებშიც, მათ შორისაა: საყვარლები და სხვა უცხოები (1970) და მამი (1974). 2002 წელს იგი თამაშობდა შოუში  ბეა ართური ბროდვეიზე: უბრალოდ მეგობრებს შორის .
ადრეული ცხოვრება
ცნობილი ამერიკელი მსახიობი და კომიკოსი ბეა ართური დაიბადა 1922 წლის 13 მაისს, ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, აშშ-ში. დაიბადა ბერნიზ ფრანკელის სახელით. იყო ავსტრალიაში დაბადებული რებეკას და პოლონეთში დაბადებული ფილიპ ფრანკელის ქალიშვილი. გაიზარდა ებრაულ ოჯახში. ჰყავდა ერთი უფროსი და, გერტრუდი და უმცროსი და, მარიანა.
1933 წელს ფრანკელების ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა კემბრიჯში, მერილენდში, სადაც შემდეგ მისმა მშობლებმა მუშაობა ქალის ტანსაცმლის მაღაზიაში დაიწყეს. 16 წლის ასაკში ფრანკელს განუვითარდა სერიოზული დაავადება, სახელწოდებით კოაგულოპათია, რომლის დროსაც სისხლი არ შედედდებოდა. მისი ჯანმრთელობით შეშფოთებულმა მშობლებმა გადაწყვიტეს, რომ ის სწავლის ბოლო ორი წლისთვის გაეგზავნათ, ლინდენ ჰოლის გოგონათა სკოლაში, პენსილვანიის ქალაქ ლიტიცში. სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან ერთი წელი ისწავლა „ბლექსტოუნის გოგონების კოლეჯში“, ბლექსტოუნში, ვირჯინიის შტატში.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1943 წელს ჩაირიცხა აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის ქალთა რეზერვის ერთ-ერთ პირველ წევრად. ტრენინგის შემდეგ, ვაშინგტონში, საზღვაო ძალების შტაბში, დაიწყო საბეჭდ მანქანაზე მუშაობა. 1943 წლის ივნისში, საზღვაო ქვეითთა კორპუსმა მიიღო მისი გადაცემის მოთხოვნა საავტომობილო ტრანსპორტის სკოლაში, ბანაკში, ჩრდილოეთ კაროლინაში. ართური შემდეგ, 1944-1945 წლებში მუშაობდა სატვირთო მანქანის მძღოლად, ჩერი პოინტში, ჩრდილოეთ კაროლინაში. იგი საპატიოდ გაათავისუფლეს შტაბის სერჟანტის წოდებით, 1945 წლის სექტემბერში.
საზღვაო ქვეითებში მსახურობის შემდეგ, ბეა ერთი წლის განმავლობაში სწავლობდა, „ფრანკლინის ინსტიტუტში“, ფილადელფიაში. სადაც გახდა ლიცენზირებული სამედიცინო ტექნიკოსი. 1947 წელს ჩაირიცხა ნიუ-იორკის  დრამის სკოლაში . იმავე წელს, იგი დაქორწინდა რობერტ ალან აურტურზე. ისინი განქორწინდნენ სამი წლის შემდეგ, თუმცა იგი მეუღლის გვარზე დარჩა.
კარიერა
ართურმა მიიღო ვერა ჩარლის მეორეხარისხოვანი როლი, მიუზიკლში, მამი, რისთვისაც მან დიდი მოწონება დაიმსახურა. იმავე წელს მოიგო ტონის პრემია საუკეთესო რჩეული მსახიობი ქალისთვის. მან 1974 წელს, ვერა ჩარლის როლი ხელმეორედ ითამაშა მიუზიკლის წარუმატებელ კინოვერსიაში. 1981 წელს იგი გამოჩნდა ვუდი ალენის ფილმში, მცურავი ნათურა.
მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრში 1994 წელს, კრაკენტორპის ჰერცოგინიას, როლი შეასრულა, გაეტანო დინიცეტის La fille du régiment-ში. 1995 წელს ლოს-ანჯელესში მან რენე ტეილორთან და ჯოზეფ ბოლონიასთან ერთად ითამაშა ბერმუდის გამზირის სამკუთხედში.
პირადი ცხოვრება
1972 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჯელესში. გაყიდა მისი ბინა ნიუ-იორკის ცენტრალური პარკის-დასავლეთში და ასევე მისი აგარაკი ბედფორდში, ნიუ-იორკში. 2003 წლის ინტერვიუში, როდესაც იგი ლონდონში იმყოფებოდა, მან აღწერა დედაქალაქი ბრიტანეთი, როგორც „მისი საყვარელი ქალაქი მსოფლიოში“.
მისი მეგობრების აზრით იგი ინტროვერტი ქალი იყო. ბეა ართური გარდაიცვალა ფილტვის კიბოთი საკუთარ სახლში, ლოს-ანჯელესის ბრენტვუდის რაიონში, 2009 წლის 25 აპრილს.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ტონის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ამერიკელი ლგბტ მოძრაობის აქტივისტები კატეგორია:ებრაელი მომღერლები კატეგორია:ებრაელი აქტივისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კომიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მიუზიკლების მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:გარდაცვლილი 2009 კატეგორია:დაბადებული 1922
კოტ-დ’ივუარი 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოტ-დ’ივუარმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კოტ-დ’ივუარი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰორშემი
ჰორშემი (Horsham) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვიქტორიის შტატში, ზღვის დონიდან საშუალოდ 128 მეტრზე. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 14 285 ადამიანს. ჰორშემი შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ მელბურნიდან დაშორებულია 303 კილომეტრით, ხოლო ქალაქ ადელაიდიდან 427 კილომეტრით. ქალაქში ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი — ივლისი და აგვისტო. ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 446.4 მმ-ს.
ჩილეს ისტორია
ჩილეს ისტორია იწყება ძვ. წ. 12 000 წლიდან, მას შემდეგ, რაც მოხდა მისი დასახლება ადამიანის მიერ. XVI საუკუნეში იწყება მისი დაპყრობა ესპანელი კონკისტადორების მიერ, ხოლო XIX საუკუნის დასაწყისში გააქტიურდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა.
ჩილეს ისტორია 1520 წლამდე
დაახლოებით ძვ. წ. 30 000 წელს ამერიკის კონტინეტზე პირველი მოსახლეები გადავიდნენ ბერინგის სრუტის გავლით. მათი დასახლებები თანდათანობით გავრცელდა სამხრეთისაკენ. ძვ. წ. მეათე ატასწლეულისთვის უკვე ათვისებული იყო ცეცხლოვანი მიწა. თანამედროვე ჩილეს პირველი მოსახლეები იყვნენ არაუკანები (მაპუჩე), რომლებიც დასახლდნენ დაახლოებით ძვ. წ. მეთორმეტე ათასწლეულში ანდების ნაყოფიერ ხეობებში და უდაბნო ატაკამის ოაზისებში.
ძვ. წ. 8 000 – 2 000 წწ. ჩილეს ტერიტორიაზე არსებობდა ჩინჩოროს კულტურა, რომლის წარმომადგენლებიც ახდენდნენ კაცობრიობის ისტორიაში პირველ მუმიფიცირებას. ჩრდილოეთის მკვიდრი მოსახლეობა ძვ. წ. 2000 წლიდან ეწეოდა თევზჭერას და ნადირობას; მისდევდნენ მესაქონლეობას, მიწათმოქმედებას (იყენებდნენ საირიგაციო სისტემას); ამუშავებდნენ ლითონს. დაახლოებით ძვ. წ. 600 წელს პოლინეზიელებით დასახლდა აღდგომის კუნძული. მათი აყვავების ხანა გრძელდებოდა შემდეგი 400 წლის მანძილზე და შექმნეს მოაის კულტურა.
ესპანელების დაპყრობამდე თანამედროვე ჩილეს ტერიტორიაზე ცხოვრობდა ასევე სხვადასხვა ინდიელი ტომების მსხვილი ეთნიკური გაერთიანებები: აიმარას, ჩანგოს, ატაკამენიოს ინდიელები ცხოვრობდნენ ჩილეს ჩრდილოეთით მდინარეების ლაუკასა და კოპიაპოს შორის. სამხრეთით მდინარე აკონკაგუამდე სახლობდნენ დიაგუტები. უფრო სამხრეთით კი მაგელანის სრუტემდე ცხოვრობდნენ ჩონისა და ალაკალუფის ტომის ინდიელები. ცეცხლოვანი მიწა კი ეკავათ იამანის, სელკნამისა და ხაუშის ხალხებს. მინი|მარცხნივ|190პქ|პუკარა-დე-კიტორი ხელისუფლებაში მე-10 საპა ინკას ტუპაკ ინკა იუპანკი (1471-1493) მოსვლის შემდეგ, XV საუკუნეში, ჩილეს ჩრდილოეთ რაიონებში მცხოვრები ინდიელები ინკებმა დაიპყრეს და ქვეყნის ეს ნაწილი შევიდა ინკების იმპერიის შემადგენლობაში. ამავე საუკუნის დასასრულისათვის ინკების ექსპანსია ქალაქ კურიკომდე გავრცელდა. აქ ინკები წააწყდნენ მაპუჩეს ტომელთა მედგარ წინააღმდეგობას და შეუძლებელი გახდა მათი წინსვლა უფრო სამხრეთისაკენ. ინკების ხელისუფლება ფაქტობრივად მთელს ჩრდილოეთ ჩილეს ტერიტორიაზე გავრცელდა. სან-პედრო-დე-ატაკამის მახლობლად ინკებმა აღმართეს პუკარა-დე-კიტორის (Pukara de Quitor) ციხესიმაგრე, რომლის მახლობლადაც 1540 წელს, გაიმართა ბრძოლა ესპანელი დამპყრობლების წინააღმდეგ.
XVI საუკუნის დასაწყისში ჩილეს მკვიდრი მოსახლეობა გვაროვნული წყობილების სტადიაში იყო, მიწები თემთა საკუთრებას წარმოადგენდა. ინდიელების საერთო რაოდენობა 1 მლნ. კაცს აღემატებოდა. ამ პერიოდში იწყება თანამედროვე ჩილეს ტერიტორიის დაპყრობა ესპანელი კონკისტადორების მიერ.
კონკისტადორები
მინი|მარცხნივ|150პქ|[[პედრო დე ვალდივია]] პირველი ევროპელი, რომელმაც ჩილეს მიწაზე ფეხი დადგა იყო ფერნანდო მაგელანი. 1520 წელს იგი გადავიდა თანამედროვე პუნტა-არენასის ტერიტორიაზე. სწორედ მისი სახელი ეწოდა მაგელანის სრუტეს. 1533 წელს ესპანელების სამხედრო ძალამ ფრანსისკო პისაროს ხელმძღვანელობით, ზედმეტი ძალისხმევის გარეშე ხელთ იგდო ინკების სიმდიდრე, მაგრამ ვერ გაბედეს ატაკამის უდაბნოს სამხრეთით წასვლა. მინი|მარჯვნივ|150პქ|[[ფრანსისკო პისარო]] XVI საუკუნის 30-იან წლებში ესპანელი კონკისტადორები დიეგო დე ალმაგროსა და პედრო დე ვალდივიას მეთაურობით შეიჭრნენ ჩილეს ტერიტორიაზე. 1536 წლის 4 ივნისს ალმაგრო გადავიდა კოპიაპოს ხეობაში, მას მდინარე მაულემდე წონააღმდეგობა არ შეხვედრია. მაგრამ მდინარე იტატისთან გადაეყარნენ მაპუჩეს ტომის ინდიელებს. მათთან მძიმე ბრძოლების შემდეგ კონკისტადორები იძულებული იყვნენ უკან დაეხიათ. პისაროსა და ალმაგროს შორის კონფლიქტმა სიტუაცია კიდევ უფრო დაძაბა. კონფლიქტის კულმინაციურ მომენტში 1538 წელს პისარომ სალინასთან ბრძოლაში ალმაგრო დაამარცხა და სიკვდილით დასაჯა იგი. თუმცა მოკლული ალმაგროს შვილმა მის თანამოაზრეებთან ერთად პისაროს წინააღმდეგ შეთქმულება მოაწყო და 1541 წლის 26 ივნისს მოკლა იგი.
1540 წელს პისაროს ოფიცერი – პედრო დე ვალდივია 100 ჯარისკაცთან და ავანტიურისტთან ერთად პერუდან ჩილეში გაემგზავრა, სადაც მაპუჩეს ინდიელების წინააღმდეგობის მიუხედავად დააარსა პირველი ევროპული საფორტიფიკაციო დასახლებები: სანტიაგო, ლა-სერენა და ვალპარაისო. მალე ინდიელებმა დაიწყეს აქტიური წინააღმდეგობა. უკვე 1541 წლის სექტემბერში თავს დაესხნენ სანტიაგოს. ესპანელებს ბრძოლა მოუხდათ 20 000 მაპუჩესთან და მხოლოდ ინეს დე სუარესის (ვალდივიას საყვარელის) გამჭრიახობის წყალობით ესპანელებმა სასწაულებრივად შესძლეს თავიდან აეცილებინათ მარცხი.
მაპუჩეს ომი
სულ მალე ჩილეს გუბერნატორი გახდა გარსია ურტადო დე მენდოსა, რომელმაც მაპუჩეს ტომის ინდიელების სასტიკი დევნა დაიწყო. მისი ბრძანებით ფრანსისკო დე ვილიაგრამ დაიწყო შეტევა ინდიელებზე. 1554 წლის 26 თებერვალს ესპანელებმა განიცადეს გამანადგურებელი მარცხი. ინდიელებმა 1555 წლისათვის დაიკავეს კონსეფსიონიც და სანტიაგოც. მაგრამ ინდიელების წინააღმდეგობა გატეხა 1557 წლის 1 აგვისტოს მათი ლიდერის, ლაუტაროს ვერაგულმა მკვლელობამ, ესპანელების მოულოდნელი თავდასხმის დროს.
ესპანელებისა და მაპუჩეს ტომის წარმომადგენლებს შორის ბრძოლები აღწერილი აქვს ესპანელ პოეტს ალონსო დე ერსილია ი სუნიგას, რომელიც ესპანელთა გამარჯვების მეხოტბეა, მაგრამ მაინც თანაგრძნობით ასახავს ინდიელთა ბრძოლას სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის.
ადგილობრივი მოსახლეობა შემდეგშიც არაერთხელ აჯანყებულა ესპანელების წინააღმდეგ. აღსანიშნავია 1571, 1655 და 1723 წლების გამოსვლები. საბოლოოდ არაუკოს ომის 300-წლიანი ისტორია XIX საუკუნეში დამთავრდა ჩილეს დამოუკიდებლობით.
დამოუკიდებლობა
მინი|მარცხნივ|250პქ|ჩაკაბუკოს ომი, 1817 წელი 1808 წელს კოლონიური ხელისუფლება ესპანეთში დაექვემდებარა ნაპოლეონის ძალაუფლებას, რომელმაც ესპანეთის სამეფო ტახტზე გაამეფა საკუთარი ძმა ჟოზეფ ბონაპარტი. 1810 წლის 18 სექტემბერს (ამჟამად ჩილეს ეროვნული დღესასწაული) შეიქმნა ჩილეს პირველი სამთავრობო ხუნტა საკუთარი სამხედრო ძალებით. ეს ნიშნავდა სამოქალაქო ომის დაწყებას როიალიტებსა (მეფის მომხრეებსა) და ლიბერალ პატრიოტებს შორის ხოსე მიგელ კარერას ხელმძღვანელობით. 1812 წელს კარერას გარშემომყოფებმა შეიმუშავეს ქვეყნის კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა ჩილეს დამოუკიდებლობას. მალე პატრიოტებს სათავეში ჩაუდგა ბერნარდო ო'ჰიგინსი.
ამის საპასუხოდ, პატრიოტების დაშლის მიზნით, ვალდივიაში გადავიდა ესპანეთის ჯარის ნაწილები პერუელი გენერლის მარიანო ოსორიოს ხელმძღვანელობით. 1814 წელს რანკაგუის ომის დროს ჩილეს განმათავისუფლებელმა არმიამ ხოსე მიგელ კარერასა და ბერნარდო ო'ჰიგინსის მეთაურობიტ დაამარცხეს ესპანელთა ჯარის ნაწილები, ხოლო მისი ხელმძღვანელები არგენტინაში გააქციეს.
1814-1817 წლებს ეწოდება რეკონკისტადორების პერიოდი. არგენტინელი ხოსე სან-მარტინის დახმარებით რეკონკისტადორებმა შექმნეს საკუთარი არმია ესპანელების წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1817 წელს ისინი გადავიდნენ ანდებზე და 12 თებერვალს ჩაკაბუკოსთან ომის დროს სან-მარტინმა და ო'ჰიგინსმა მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწიეს.
1818 წლის 12 თებერვალს კი ჩილეს უზენაესმა მმართველმა ბერნარდო ო'ჰიგინსმა გამოაცხადა ქვეყნის დამოუკიდებლობა. ამავე წლის 5 აპრილს კი პატრიოტებმა ღირსშესანიშნავ წარმატებსა მიაღწიეს მაიპუსთან ომის დროს. 1820 წელს ჩილეს ფლოტმა ტომას კოხრანის ხელმძღვანელობით აიღო ვალდივია. საბოლოო გამარჯვება ესპანელებზე მოიპოვეს 1826 წელს, როდესაც უკანასკნელი დამარცხებული ესპანელები გაიქცნენ კ. ჩილოეზე. ესპანელთა ბატონობას ჩილეში ბოლო მოეღო.
ჩილე 1818-1917 წწ.
1818 წელს ჩილემ მიიღო კონსტიტუცია და აირჩია რესპუბლიკური მმართველობის ფორმა. ქვეყანამ დაიწყო ურთიერთობის დამყარება სხვა ქვეყნებთან. ო'ჰიგინსი ცდილობდა მთელი რიგი პროგრესული რეფორმების გატარებას, რომელიც მიმართული იყო ფეოდალური წრეების წინააღმდეგ. 1822 წელს გამოქვეყნდა ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა ახალი წყობილების შემდგომ დემოკრატიზაციას და არისტოკრატიის პრივილეგიების შეზღუდვას. ქვეყანაში მდგომარეობა გამწვავდა. ო'ჰიგინსი იძულებული იყო გადამდგარიყი და ემიგრაციაში წასულიყო პერუში. 1823 წელს პრეზიდენტი გახდა რამონ ფრეირე, რომელმაც გააგრძელა ო'ჰიგინსის პოლიტიკა. ბრძოლა სხვადასხვა დაჯგუფებებს შორის 1830 წლამდე გაგრძელდა და კონსერვატორების გამარჯვებით დამთავრდა. 1833 წლის ახალმა კონსტიტუციამ მიწათმფლობელთა ოლიგარქიის ბატონობა განამტკიცა და 1875 წლამდე ხელისუფლებაში ფაქტობრივად კონსერვატორები იმყოფებოდნენ.
დემოკრატიული ჩილე
1994 წელს ჩილეს ისტორიაში სარეკორდო პროცენტული მაჩვენებლით (57 %) გაიმარჯვა კვლავ ქრისტიან-დემოკრატების ლიდერმა ედუარდო ფრეი რუის-ტაგლემ.
1999 წელს კვლავ გამარჯვებას აღწევს სოციალისტი რიკარდო ლაგოსი, რომელიც ორივე საარჩევნო ტურში ამარცხებს ქრისტიან-დემოკრატ ანდრეს სალდივარს და ალიენდეს შემდეგ ხდება პირველი სოციალისტი პრეზიდენტი.
2010 წელს სოცილისტების მმართველობა დაასრულა ეროვნული-აღორძინების პარტიის კადიდატმა სებასტიან პინიერამ, რომელმაც მეორე ტურში მიიღო ხმების 51,61 % და 11 მარტს დაიკავა ჩილეს პრეზიდენტის თანამდებობა 4 წლით.
2010 წლის მიწისძვრა
2010 წლის 27 თებერვალს ჩილეს სანაპიროსთან მოხდა 8,8 მაგნიტუდის ძალის მიწისძვრა. დაიღუპა 800 ადმიანი, 1200 უგზო-უკვლოდ დაიკარგა, 2 მლნ-ზე მეტი ადამიანი უსახლკაროდ დარჩა. განსაკუთრებით დაზარალდა ქალაქი კონსეფსიონი, რომლის მახლობლადაც იყო მიწისძვრის ეპიცენტრიც. ზარალმა საერთო მონაცემებით შეადგინა 15-30 მლრდ დოლარი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ისტორია
სწროფავი
სწროფავი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს ხორხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტაგოლოანი (ჩრდილოეთი ლანაო)
ტაგოლოანი (ოფიციალურად ტაგოლოანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tagoloan; Bayan ng Tagoloan) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 091 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 7 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
პროფესორი
პროფესორი (ლათ. professor – მასწავლებელი) — სამეცნიერო წოდება, რომელსაც ანიჭებენ უმაღლესი სასწავლებლების ყველაზე უფრო კვალიფიციურ მასწავლებლებს (აგრეთვე სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებათა მეცნიერ-თანამშრომლებს, რომლებიც ხელმძღვანელობენ სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას); ამ წოდების მქონე პირი. ტერმინი პროფესორი შემოიღეს რომის იმპერიაში (ძველი წელთაღრიცხვის I საუკუნე — ახალი წელთაღრიცხვის V საუკუნიას დასასრული) გრამატიკოსთა და რიტორთა სკოლების მასწავლებელთა აღსანიშნავად. ადრეულ შუა საუკუნეებში პროფესორს უწოდებდნენ სასულიერო სკოლების, XII საუკუნიდან უნივერსიტეტების მასწავლებლებს. ასისტენტ-პროფესორი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების აკადემიური თანამდებობა ; სრული პროფესორი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების აკადემიური თანამდებობის მქონე პირი, რომელიც უძღვება სასწავლო პროცესს და ხელმძღვანელობს სტუდენტების სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას.
სქოლიო
კატეგორია:სამეცნიერო წოდება
რობინზონ კრუზოს კუნძული
მინი|250პქ მინი|250პქ|სან-ხუან-ბაუტისტა რობინზონ კრუზოს კუნძული (Isla Róbinson Crusoe) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს კუთვნილი ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგის უდიდესი კუნძული. მდებარეობს სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის სანაპიროდან 674 კმ-ის დაშორებით.
სწორედ ამ კუნძულზე, 1704 წელს (ამ დროისთვის ჯერ კიდევ უკაცრიელი) გადმოსვეს შოტლანდიელი მეზღვაური ალეხანდრო სელკირკი, რომელმაც აქ მარტოობაში 4 წელი გაატარა. ამ ფაქტმა შთააგონა დანიელ დეფოს ცნობილი ნოველა „რობინზონ კრუზოს“ დაწერა.
კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს 500–600 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობენ აქ არსებულ ერთადერთ დასახლებულ პუნქტში, სოფელ სან-ხუან-ბაუტისტაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
1089
თარიღი უცნობია
*
ანარიის ფორტის ბრძოლა
ფორტი
ანარიის ფორტი ბათუმის მიხეილის სახელობის ციხესიმაგრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამაგრებული პუნქტი იყო, აგებული ბათუმის აღმოსავლეთით, ფერიის თემის სოფელ მნათობის აღმოსავლეთით არსებულ სტრატეგიულ სიმაღლეზე 361,6. ფორტი შედგებოდა ბეტონირებული კაზემატისაგან, ასევე კარგად გამაგრებული ბეტონირებული სარტილერიო და ტყვიამფრქვევის პოზიციებისაგან. ფორტის დანიშნულება ორგვარი იყო: ის გამოდგებოდა ქალაქის დასაცავად ხმელეთიდან, აკონტროლებდა რა ქალაქს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან მომავალ გზებს, ამავდროულად წარმოადგენდა კარგ სადამკვირვებლო პოსტს ზღვაზე მოწინააღმდეგის მოძრაობის აღმოსაჩენად შორ მანძილზე.
ბრძოლა
ოსმალურმა დანაყოფებმა ანარიის ფორტის ახლომდებარე სიმაღლეების ერგესა და ხეჩოქედის დაკავების შემდეგ პირველი აპრილის ღამის ორ საათზე მიიტანა ფორტზე იერიში. იერიშამდე მათ გადაჭრეს ფორტის შტაბთან დამაკავშირებელი პირდაპირი მავთული. ფორტის პირადმა შემადგენლობამ თურქულ ნაწილებს წინააღმდეგობა დილამდე გაუწია, სანამ ყველა მათგანი არ დაიღუპა.
მოწინააღმდეგეს დიდი ზარალის ფასად დაუჯდა ფორტის აღება, გაზეთი სახალხო საქმის ცნობით: „''გმირულად დაიღუპა თითქმის უკანასკნელი დამცველი ანარიისა კაპიტანი შავგულიძე და უკანასკნელი ტყვიისმფრქვეველიც ჩაჩუმდა. ოსმალოები ფორტში შეიჭრნენ. შიგ არც ერთი ცოცხალი ქართველი არ აღმოჩნდა, ფორტი სავსე იყო ოსმალთა ყუმბარებით დაფლეთილი ქართველ მეომართა გვამებით. სამაგიეროდ ანარიის მწვერვალის კალთები სულ დაფენილი იყო ოსმალთა გვამებით.''“
მოგონებები
გენერალი გიორგი კვინიტაძე ბრძოლის დაწყებამდე სიმონ შავგულიძესთან შეხვედრას შემდეგნაირად იხსენებდა: „''ვიყავით ანარიის ფორტზე; აქაურმა კომენდანტმა გიორგის ჯვრით დამშვენებულმა შტაბს-კაპიტანმა შავგულიძემ აღნიშნა, დისციპლინა მთლიანად მოშლილია ამიტომ იმედი არ მაქვს ამ გამაგრებას შევინარჩუნებთო. არადა, ძალიან კარგი გამაგრება ჰქონდათ, თითოეული მსროლელი ყოველი მხრიდან ბეტონით იყო დაცული და სათოფურებიდან ისროდა; აქვე იყო ხელოვნური ჯებირები, შეტყობინების გზები, ბეტონის სატყვიამფრქვევო ბუდეები. ე. გეგეჭკორმა ფორტიდან წამოსვლისას გიორგის ორდენის მამაც კავალერს უთხრა: -ეს ფორტი მხოლოდ სიკვდილის შემთხვევაში უნდა დათმოთო. არის - წყნარად მიუგო გმირმა. სიტყვა შეასრულა. ბრძოლისას მოახერხა 50-მდე კაცი შეენარჩუნებინა და მათთან ერთად დაიღუპა.“ ჟურნალი მხედრის ინფორმაციით  კი სიმონის პასუხი უფრო ვრცელი იყო - „სანამ ცოცხალი ვარ არვის შემოვადგმევინებ ფეხს ამ ადგილზედ, ამას შესძლებენ მხოლოდ მაშინ, როდესაც ჩემს გაცივებულ გვამს ფეხს გადააბჯენენო.''“
ხსოვნა
რანდენიმე დღის შემდეგ ოსმალთა ნებართვით გაითხარა საძმო სასაფლაო სადაც დაკრძალეს ანარიის ფორტის დამცველები. მოგვიანებით, ერთი თვის შემდეგ, კაპიტანი შავგულიძე ქუთაისში გადაასვენეს. ჟურნალ „თეატრი და ცხოვრებაში“ დაღუპულ ოფიცრების ფოტოებთან ერთად დაიბეჭდა სიმონის დის, ზაირას, ძმისადმი მიძღვნილი ლექსი: ძამიკო სიმონის ხსოვნას არ დაგაფრქვევ, მე შენ ცრემლებს უსიცოცხლოს, მოწყენილსა თუმცა გული ვეღარ ითმენს გრძნობას ჩემში ჩარჩენილსა!
ვით იტიროს თვალმა ჩემმა? ვით იტიროს გმირი ქართლის ვინც ემბლემად უნდა დარჩეს და სიმბოლოდ მომავალის !...
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
Daphnella semivaricosa
Daphnella semivaricosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ალმოროქსი
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები