cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩერქეზიხუ
ჩერქეზიხუ — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთის ძირას. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 20 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბლაბურხვის თემის სოფლები
გრანდ-ჟორასი
გრანდ-ჟორასი (Grandes Jorasses) — მწვერვალი მონბლანის მასივზე. სიმაღლე 4208 მ. მდებარეობს იტალიისა და საფრანგეთის სახელმწიფო საზღვარზე. მწვერვალის ჩრდილოეთი კედელი არის ალპების ერთ-ერთი ყველაზე ძნელადმისადგომი მონაკვეთი. აქვს 6 პიკი, რომელთა თხემის საერთო სიგრძე 1 კილომეტრამდეა. პირველი ასვლა განხორციელდა 1868 წლის 30 ივნისს. გრანდ-ჟორასის ჩრდილოეთი მონაკვეთი საფრანგეთის ფარგლებშია, ხოლო სამხრეთი მონაკვეთი — იტალიის ფარგლებში.
თბილისის ფორუმი
2001 წლის ზაფხულშივე მოეწყო მომხმარებელთა პირველი შეკრება, რომელსაც ესწრებოდნენ რიგით პირველი წევრები. მოგვიანებით, ასეთი სახის შეკრებები ტრადიციად იქცა და სპეციალურად აქციებადაც გადაიზარდა.
ფორუმი შედგება სხვადასხვა განყოფილებებისგან, რომლებიც დალაგებულია თემატიკის მიხედვით. მასზე არის საინტერესო და პრობლემატური თემისადმი მიძღვნილი ნებისმიერი განყოფილება — ზოგად საკითხებზე, პოლიტიკაზე, ქალისა და მამაკაცის ურთიერთობებზე, ფსიქოლოგიაზე, მუსიკაზე, კინემატოგრაფიაზე, ლიტერატურაზე, რელიგიაზე, კარიერაზე, იარაღზე, მასმედიის საშუალებებზე, ინტერნეტ-სივრცეზე, პროგრამულ უზრუნველყოფაზე, ბუნებაზე, თბილისის ცხოვრებაზე, Apple-ის პროდუქციაზე და ა.შ.
ფორუმზე უკვე დიდი ხანია ჩამოყალიბდა საერთო ინტერესების მქონე ხალხთა სხვადასხვა ჯგუფები — სპორტთან, მუსიკასთან და სხვა საკითხებთან დაკავშირებით. საგულისხმოა, რომ ზოგიერთ განყოფილებაში წარმოდგენილი თემებით სათაურით „დავეხმაროთ.....“ 10 წლის მანძილზე ადგილი ჰქონია რეალურ საქველმოქმედო აქციებს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ფორუმები კატეგორია:2001 წელს დაარსებული საიტები
სოინი
სოინი (Soini) — მუნიციპალიტეტი იიარვისეუტუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 937 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 574.222 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.51 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ალაიიარვი, კარსტულა, კიუიუიიარვი, საარიიარვი და იაჰრიატი.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
მიწობი
მიწობი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხცისის თემი). ყელეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 680 მეტრი. ხაშურიდან 11 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 კომლი, სულ 358 ადამიანი. სოფელში 4 ნაეკლესიარია და დგას კიდევ ე. წ. გოლას საყდარი.
ძაძიკი
მინიატიურა|მარჯვნივ ძაძიკი (ბერძნ. τζατζίκι) — ბერძნული კერძი, რომელსაც ასევე სოუსის სახით იყენებენ სუვლაკისა და გიროსათვის. მზადდება გაწურული მაწვნით (საბერძნეთში და თურქეთში ხშირად ცხვრის ან თხის რძის დამზადებული), რომელსაც წვრილად დაჭრილ ან დაქუცმაცებულ კიტრს და ნიორს ურევენ, ასევე ამატებენ მარილს, ზეთისხილის ზეთს, პილპილს, მწვანილს, იშვიათად ლიმონის წვენს და პიტნას.
კატეგორია:ბერძნული სამზარეულო
ანგოლის ქალაქები
ანგოლის ქალაქები (Cidades em Angola) — ანგოლის დასახლებული პუნქტების სია. ცხრილში მოცემულია ანგოლის 10 დიდი ქალაქი. ინტერნეტ-რესურსის World Gazeteer მიხედვით, ანგოლაში 179 ისეთი ქალაქია, რომლებშიც 3000-ზე მეტი კაცი ცხოვრობს.
ანგოლის ქალაქების სია
thumb|right|400px|ანგოლის ქალაქები
Lasioglossum evanidum
Lasioglossum evanidum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1903 წელს.
სქოლიო
evanidum
Steiraxis aulaca
Steiraxis aulaca — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სახელმწიფო ჰიმნი
მინი|[[ჩინეთის ეროვნული ჰიმნის ტექსტი, ავტორი სუნ იატსენი.]] სახელმწიფო ანუ ეროვნული ჰიმნი — საზეიმო სიმღერა, პატრიოტული მუსიკალური ნაწარმოები, რომელიც მიღებულია სახელმწიფოებრივი ერთიანობის სიმბოლოდ. ქვეყნის მთავრობის მიერ იგი კანონით გამოცხადებულია სახელმწიფოს ოფიციალურ სიმღერად. ჰიმნს თან ახლავს ტექსტი, რომელშიც ტრადიციულად გამოხატულია სამშობლოს ქება, მისი წარსულის და მომავლის შეფასება, მოცემული ერის ერთიანობის, კონსოლიდაციის და სოლიდარობის იდეა.
XIX და XX საუკუნეებში, ეროვნული თვითშეგნებისა და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობების აღმავლობის შედეგად, ბევრმა ქვეყანამ მიიღო ეროვნული ჰიმნი, რომელიც სხვა საერთო პატრიოტული სიმღერების მსგავსად პოპულარული გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სახელმწიფო სიმბოლოები კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ინტერნეტის პირველადი დომენი
ინტერნეტის დომენი — ინტერნეტის რესურსების სამისამართო სახელის ელემენტი. მაგალითად ქართული ვიკიპედიის მისამართში ka.wikipedia.org, უკანასკნელი კომპონენტი (org) წარმოადგენს მაღალი დონის დომენს. იგი გამოიყენება ინტერნეტის რესურსების გარკვეული ჯგუფების იდენტიფიკაციისათვის. შეიძლება გამოიყოს ორი ტიპის დომენები:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ინტერნეტი
მსოფლიოს IV გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
25 ოქტომბერი - 2 ნოემბერი 1997 ლუცერნი, შვეიცარია.
ამჯერად ფიდემ ტურნირში 1996 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის პირველი სამი პრიზიორი (რუსეთი, უკრაინა და აშშ) დაუშვა. ტურნირში მონაწილეობის უფლება მიიღეს ევროპის 1997 და პანამერიკის 1995 წლების ჩემპიონებმა, ინგლისისა და კუბის გუნდებმა. აზიას წარმოადგენდა ყაზახეთი, რომელმაც სპეციალურ ტურნირში გაიმარჯვა. ტურნირში დაუშვეს ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადის გამარჯვებული - საქართველოს ქალთა ნაკრებიც. ეგვიპტის ნაკრების ნაცვლად, რომელმაც უარი თქვა ტურნირში მონაწილეობაზე, ფიდემ სომხეთის გუნდი მიიწვია. ასევე მიწვეულ იქნა ხორვატიის ნაკრებიც და რაღა თქმა უნდა თამაშობდნენ მასაპინძლები, შვეიცარიელი მოჭადრაკეებიც.
ძირითდი ბრძოლა რუს და ამერიკელ მოჭადრაკეებს შორის წარიმართა. წინ ჯერ რუსები გავიდნენ. მეხუთე ტურის შემდეგ ქულანახევრით წინ უკვე ამერიკელები იყვნენ. მეექვსე ტურში რუსებმა ერთი ქულა ამოქაჩეს. ბოლო ტურის წინ ამერიკელებს 20 ქულა ჰქონდათ, რუსებს - 19,5. ბოლო ტურში რუსებმა ქართველი ქალები მშრალად (4-0) დაამარცხეს. ამერიკელებს ყაზახებთან 3,5 ქულა სჭირდებოდათ, მაგრამ, შავი ფიგურებით მოთამაშე ბენჟმენმა და ჯაიდანოვმა მხოლოდ ყაიმს მიღწიეს და ამერიკამ მხოლოდ 3-1 მოიგო. რუსები ჩემპიონები გახდნენ. მესამე ადგილისათვის ბროლაში სომხებმა ინგლისელებს მხოლოდ ბოლო ტურში აჯობეს. ქართველი ქალები, როგორც მოსალოდნელი იყო, მაღალი ადგილებისათვის ბრძოლაში არ ჩარეულა, თუმცა ორი მატჩის მოგება მაინც შესძლო.
საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდნენ: მაია ჩიბურდანიძე (+1=4-3), ნანა იოსელიანი (+0=3-4), ქეთევან არახამია (+1=3-4), ნინო გურიელი (+1=4-3), ნინო ხურციძე (+0=1-2) და ნონა გაფრინდაშვილი (+0=0-2).
ტექნიკური შედეგები
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
პრიზიორთა შემადგენლობა და შედეგები
🇷🇺
ებგენი ბარეევი 4 (+3=2-1), პიოტრ სვიდლერი 4,5 (+3=3-1), ალექსანდრე ხალიფმანი 4,5 (+2=5-0), სერგეი რუბლევსკი 4 (+3=2-1), ალექსეი დრეევი 2,5 (+1=3-1), ვადიმ ზვიაგინცევი 4 (+3=2-0).
🇺🇸
ალექსანდრე ერმოლინსკი 4 (+1=6-0), ჯოელ ბენჟმინი 3 (+2=2-2), ბორის გულკო 3 (+1=4-0), ნიკ დე ფირმიანი 3 (+2=2-1), გრიგორი კაიდანოვი 5 (+4=2-0), ლარი კრისტიამსენი 5 (+4=2-1).
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"|პირველი დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მესამე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეოთხე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|პირველი სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
03
ევიიარვი
ევიიარვი (Evijärvi) — მუნიციპალიტეტი იიარვისეუტუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 337 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 390.71 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.6 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კაუჰავა, კრონობი, ლაპაიიარვი, პედერსერე და ვეტელი.
ბაზალეთური
სახელწოდებას იღებს ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაზალეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდი ზომისაა, ოვალური ფორმის, იშვიათად მომრგვალო, სამ ან ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარექეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ხშირად ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ელფერით. კანი სქელი აქვს, საშუალო სიმკვრივის, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, მომჟავო-მოტკბო გემოთი.
ვაზი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 168-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 118 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 11.7-14.2 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრისა და ცქრიალა ღვინოები. სუფრის თეთრი ღვინო ღია ყვითელი ფერისაა, ხილის არომატით. ნაზი, საკმაოდ სხეულიანი, სასიამოვნო, ხალისიანი გემოთი. ცქრიალა ღვინო ჩალისფერია, ნაზი ჯიიშური არომატით, მაღალი, მაგრამ სასიამოვნო მჟავიანობით. სუფრისა და ცქრიალა ღვინოები დაძველებით უმჯობესდება, მაღალი მჟავიანობა მცირდება. ღვინო ხდება რბილი და ჰარმონიული, კარგი ბუკეტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
რიო-გრანდე
რიო-გრანდე (Rio Grande) — მდინარე ჩრდილოეთ ამერიკაში. მიედინება აშშ-სა და მექსიკის ტერიტორიაზე (მექსიკაში უწოდებენ რიო-ბრავო-დელ-ნორტეს). რიო-გრანდე სიგრძით (3034 კმ.) აშშ-ში მესამეა.
მდინარე სათავეს იღებს კოლორადოს შტატში სან-ხუანის მთის ფერდობზე. მიედინება სან-ლუისის ხეობაში, შემდეგ კი სამხრეთის მიმართულებას იღებს. მდინარე წარმოადგენს ამერიკა-მექსიკის სახელმწიფო საზღვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის მდინარეები კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები
ჯაპშაქარი
ჯაპშაქარი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, საჯიჯაოს თემში (სოფლები: გაღმა საჯიჯაო, ზენი, ზუბი, ჯაპშაქარი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 55 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 650 ადამიანი.
ეკლესია ძველი ჭეშმარიტი
300px|მინი ეკლესია ძველი ჭეშმარიტი — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კრისხევში. ეკლესია ძველი ჭეშმარიტი დგას სოფლის სასაფლაოზე, გზის პირას, ფერდობზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (9,6 X 6 მ), ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვიშაქვითა და შირიმის ქვით. შიგნიდან თაღოვანი და გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელები სამხრეთით (ამოქოლილია) და დასავლეთითაა. ოდნავ შებრტყელებული ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. თითო ასეთივე სარკმელია დანარჩენ სამ კედელშიც. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთ ნიშის თავზე პატარა სამალავია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. ფასადის გრძივ კედლებზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის თითო ქვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Pet Sounds
Pet Sounds — ამერიკული როკ-ჯგუფ The Beach Boys-ის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1966 წლის 16 მაისს, ლეიბლზე Capitol Records. იგი ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ გავლენიან ჩანაწერად და მრავალი ჟურნალის მიერ დასახელებული იქნა ყველა დროის საუკეთესო ალბომების სიების სათავეში - ასეთ ჟურნალებს შორის არიან New Musical Express, The Times და Mojo. 2003 წელს როლინგ სტოუნის გამოკითხვაში "ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომი" მან #2 პოზიცია დაიკავა,
Pet Sounds ჩაიწერა მას შემდეგ, რაც ბრაიან უილსონმა შეწყვიტა ჯგუფთან ერთად საკონცერტო გამოსვლები, სტუდიურ მუშაობაზე ყურადღების გადატანის მიზნით. ალბომში ჯგუფისათვის დამახასიათებელი ვოკალური ჰარმონიები ერწყმის სხვადასხვა ხმოვან ეფექტს, როგორიც არის ველოსიპედის ზარი, ფლეიტები, ტერემინი და სხვები.
შექმნა
Sloop John B იყო ალბომისთვის მომზადებული ერთ-ერთი პირველი სიმღერა - კარიბის კუნძულების ხალხური კომპოზიცია, რომელიც ელ ჯერდინის ინიციატივით ჩაწერეს. 1965 წლის 12 ივლისს უილსონმა ჩაწერა ვოკალური ტრეკი, მაგრამ ჩანაწერი შეინახა და ყურადღება გადაიტანა ჯგუფის საკონცერტო ალბომის Beach Boys' Party! მონტაჟზე. Pet Sounds კი დასრულებული იქნა 1965 წლის საშობაო დღეებისათვის.
Pet Sounds-ისათვის ძირითად კატალიზატორად იქცა The Beatles-ის ალბომის Rubber Soul ამერიკული გამოცემა, რომელიც გაყიდვაში იმავე წლის დეკემბერში გამოვიდა.
ნინიგორა
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
გულშიშველა
გულშიშველა — თხილის ქართული კულტივირებული ჯიში, მიღებულია ბუნებრივი შეჯვარების შედეგად. გავრცელებულია დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში.
ლიტერატურა
კატეგორია:არყისებრნი
ლაპაიიარვი
ლაპაიიარვი (Lappajärvi) — მუნიციპალიტეტი იიარვისეუტუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 791 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 522.98 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.63 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
Stenodrillia
Stenodrillia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ციტრუსოვანი (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:ფსირცხის თემის სოფლები
გულყვითელა
გულყვითელა, ნარგიზელა (Calendula) — მრავალწლოვანი ან ერთწლოვანი ბალახოვანი, იშვიათად ბუჩქ-ბალახა მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვთ ჯირკვლოვანი ბუსუსებით შემოსილი 5-60 სმ სიმაღლის ღერო, მოგრძო, ლანცეტა ფოთლები, დიდი ზომის კალათა ყვავილედებად შეკრებილი მოყვითალო-ნარინჯისფერი ყვავილები.
ევროპასა და აზიაში გვხვდება გულყვითელას 20-ზე მეტი სახეობა. ძველთაგანვე ცნობილია დეკორატიული სახეობა სამკურნალო გულყვითელა (Calendula officinalis), რომელსაც სამკურნალოდაც იყენებენ. საქართველოში იზრდება გულყვითელას 2 სახეობა: Calendula arvensis და Calendula gracilis. პირველი გვხვდება თბილისის სამხრეთით მდებარე რაიონებში, დანაგვიანებულ ადგილებზე, მეორე იზრდება ქიზიყში (ელდარის ველი), მშრალ ფერდობებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
Lasioglossum evestigatum
სქოლიო
evestigatum
Boletus betulicola
Boletus betulicola — სოკოს სახეობა ბოლეტუსის გვარისა. მიჩნეულია დათვისსოკოს დამოუკიდებელ სახეობად ან ფორმად.
კარგის ხარისხის საჭმელი სოკოა. მიკორიზას ქმნის არყთან. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში.
სოკო პირველად აღწერა რუსმა მიკოლოგმა ბორის ვასილკოვმა 1948 წელს როგორც Boletus edulis var. betulicola. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭეს ალბერტ პილატმა და აურელ დერმეკმა 1974 წელს.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5-15 სმ, თავიდან ბალიშისებრი, შემდეგ უფრო ბრტყელი. კანი გლუვი ან ოდნავ დანაოჭებული, ბრწყინავი, მოთეთრო-ჟანგმიწისფერი ან ღია-ყვითელი ფერის, ზოგჯერ მთლიანად თეთრი.
რბილობი — თეთრი, მყარი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის, სასიამოვნო სოკოს სუნით.
ფეხის სიგრძე — 5-12 სმ, სისქე — 2-4 სმ, კასრისებრი, მთლიანი, მოთეთრო-ყავისფერი. ზედა მხარეს ახასიათებს თეთრი ბადე.
ჰიმენალური შრე — თეთრი, შემდეგ ღია-ყვითელი, თავისუფალი ან ვიწროდ შეზრდილი, მილაკების ზომა 1-2,5 სმ, ფორები მომრგვალო, წვრილი.
სპორების მტვერი — ყავისფერი, სპორები 15 × 5 მკმ, თითისტარისებრი, გლუვი.
ეკოლოგია და გავრცელება
მიკორიზას ქმნის არყთან. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ტყისა და გზის პირებთან, ერთეულებად ან ჯგუფებად. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში.
სეზონი: ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
კვებითი ღირებულება
კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, გამხმარი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული. გარდა ამისა, სოკოს ხმარობენ წვნიანი კერძების მოსამზადებლად, აგრეთვე შესაძლებელია გაყინვა.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლეტუსი კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ციხისძირი (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)
ციხისძირი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ციხისძირი, სტალინისუბანი, შუაღელე). მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 75 მეტრზე, ქობულეთიდან 9 კმ-ზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2472 კაცი. ციხისძირი არის ზღვისპირა კლიმატური კურორტი. სოფელში არის რკინიგზის ბაქანი სამტრედია-მახინჯაურის ხაზზე.
პეტრა
ფიქრობენ, რომ ძვ. წ. II ს-ში ციხისძირის მიდამოებში ლაზეთის სახელმწიფოს პატარა ქალაქი იყო. 535 წელს ციხისძირში იუსტინიანეს ბრძანებით იოანე სტრატეგოსმა ააშენა ციხე პეტრა. სოფლის სახელწოდებაც ამ ციხიდან მოდის. 1989 წლიდან მოქმედებს პეტრა-ციხისძირის მუზეუმ-ნაკრძალი.
სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის კურორტები კატეგორია:შავიზღვისპირა კურორტები
ნინიკასციხე
ნინიკასციხე — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარი ქედის თხემზე, მდინარეების ჩელთისა (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) და სამურის (ანდის ყოისუს სისტემა) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3117 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. ნინიკასციხის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოდ ეშვება მდინარე სამურისკენ, სამხრეთ და დასავლეთ დამრეცად მდინარე ჩელთისაკენ. ნინიკასციხე შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
პასტა
პასტა (Pasta, ) ან მაკარონის ნაწარმი — საჭმლის სახეობა, რომელიც, როგორც წესი, მზადდება ხორბლის ფქვილის გაუფუებელი ცომისაგან, რომელშიც ფქვილთან ერთად შერეულია წყალი ან კვერცხი. ცომის ფორმირების შემდეგ ის იხარშება ან ცხვება. განსხვავებული გემოსა და ტექსტურის, აგრეთვე უგლუტენო ალტერნატივის მისაღებად, პასტის მოსამზადებლად ხორბლის ფქვილის ნაცვლად ხშირად გამოიყენება ბრინჯის ან რომელიმე პარკოსნის, მაგალითად ლობიოს ან ოსპის ფქვილი. პასტა იტალიური სამზარეულოს გამორჩეული და საბაზისო კერძია.
პასტა იყოფა ორ დიდ კატეგორიად: გამომშრალი ( პასტა სეკა ) და ახალი ( პასტა ფრესკა ). გამომშრალი პასტის უმეტესობა კომერციულად წარმოებულია ექსტრუზიის პროცესის საშუალებით, თუმცა მისი წარმოება შესაძლებელია სახლშიც. ახალი მაკარონი ტრადიციულად მზადდება ხელით, ზოგჯერ მარტივი მანქანების დახმარებით.
არსებობს პასტის გამოყენებით მომზადებული კერძების სამი ტიპი:
პასტას მიირთმევენ როგორც ლანჩზე, ასევე სადილად.
ეტიმოლოგია
thumb|right|255px|[[მაკარონი — პასტის ერთ-ერთი კონკრეტული ფორმა]] ლათინური სიტყვა păsta, რაც ნიშნავსფქვილის გროვას სოუსით ან სანელებლით ან წყალთან და მარილთან შერეულ ფქვილს, მომდინარეობს ტერმინიდან păstam და მისი ბერძნული სინონიმიდან πάστα (pàsta-ein) რომელიც თავის მხრივ მომდინარეობს ზმნიდან pássein (მოზელვა).
ბიბლიოგრაფია
კატეგორია:ეროვნული კერძები კატეგორია:ხმელთაშუაზღვისპირეთის სამზარეულო კატეგორია:იტალიური სამზარეულო კატეგორია:პასტა
რბონა
რბონა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, (ცხრამუხის თემი). მდინარე მტკვრის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 735 მეტრი. ხაშურიდან 5 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 კომლი, სულ 7 ადამიანი. სოფელში დგას 1893 წელს აგებული წმინდა გიორგის ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საჰარის ატლასი
საჰარის ატლასი (الأطلس الصحراوي) — ქედებისა და მასივების სისტემა მაროკოში, ალჟირსა და ტუნისში. წარმოადგენს ატლასის მთების ნაწილსა და მაღალი ატლასის აღმოსავლეთ გაგრძელებას. საშუალო სიმაღლე 1500 მ, მაქსიმალური 2236 მ (მთა ისა). რელიეფში ჭარბობს კუესტები და მაგიდა მთები; ფართოდაა გავრცელებული მარილშემცველი ქანების გამოსავლები; გვხვდება თაბაშირისა და მარილის კლდეები და გუმბათები. მისი აღმოსავლეთი გაგრძელებაა ორესის მთები.
საჰარის ატლასის განშტოებებია დასავლეთით ქსურის ქედი, ცენტრალურ ნაწილში ამურის ქედი და აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე ულედ-ნაილის ქედი. მის შემადგენლობაშია აგრეთვე ბელეზმის ქედი, ჰონდის მთები, ნემემჩის ქედი და ზაბის მთები. თელ-ატლასისა და საჰარის ატლასის მთები ერთმანეთს აღმოსავლეთით ებმიან და წარმოქმნიან თებესისა და მედჯერდის მთებს. იგი აფრიკის ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი პლატოა, რომელიც წარმოიქმნა მარჩხი ზღვისა და ალუვიონის ნაფენების დანალექებით გადაფარებული უძველესი მკვიდრი ქანებით.
ჰიდროგრაფიული ქსელი წარმოდგენილია უადებით, რომელთა შორის გამოიყოფა შელიფისა და ტუილის უადები, რომლებიც წყლით მარაგდებიან მხოლოდ წვიმების სეზონში, შესაბამისად, ახდენენ ამურისა და ულედ-ნაილის ქედების დრენირებას. გაბატონებულია ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა; მწვერვალებზე ქვამუხის, ალეპოს ფიჭვის, ტუიისა და ღვიისგან შემდგარი მეჩხერი ტყეა. მთა ოუენზას სიახლოვეს მოიპოვება რკინის მადანი, ხოლო ქალაქ თებესასთან ფოსფატი.
ებნ ეზრა
რაბინ აბრაამ ბენ მეირი ებნ ეზრა (ებრ.: אברהם אֶבּן עזרא ან ראב"ע რაბა, აგრეთვე ცნობილი როგორც აბენ ეზრა) (* 1092 ან 1093, ტოლედო, ესპანეთი - 23 იანვარი 1167. კალაჰორა, ესპანეთი) - ებრაელი პოეტი, ენათმეცნიერი, ნეოპლატონიკოსი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი, ასტროლოგი და ასტრონომი.
48 წლამდე ცხოვრობდა ესპანეთში. მისი მრავალმხრივი ცოდნის მიუხედავად, ვერცერთის სწორად გამოყენება მან ვერ შესძლო - თითქმის ყოველი მისი წამოწყება წარუმატებლობით მთავრდებოდა, თავად იბნ ეზერაც ღიმილით ამბობდა: მესაფლავე რომ გამოვსულიყავი, ხალხი აღარ მოკვდებოდა-ო. 1140 წლიდან იგი მოგზაურობდა ევროპაში (იტალია, საფრანგეთი, ინგლისი).
იბნ ეზრა ამტკიცებდა, რომ ფიზიკური მეცნიერებები და ასტროლოგია იუდაისტური ცოდნის ნებისმიერი სფეროს საფუძველია. მას ეკუთვნის 50-ზე მეტი ასტროლოგიური ნაშრომი და რიგი ტრაქტატებისა ასტრონომიის, მათემატიკის და თეოლოგიის შესახებ. იბნ ეზრას მხატვრული ნაწარმოებები დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და ისინი ბევრ ენაზე ითარგნმა. მისი რამდენიმე ნამუშევარი (მათ შორის "Tractatus de nativitatibus" და "Introductorium in iudicia astrorum") პიეტრო დ'აბანომ ლათინურ ენაზე თარგმნა. იბნ ეზრას მიაწერენ ჰოროსკოპების სახლების ერთ-ერთი სისტემის ავტორობას, რომელიც დღეს რეგიომონტანას სახელითაა ცნობილი. იბნ ეზრას წიგნებმა დიდი გავლენა მოახდინა გვიანი შუასაუკუნეების და აღორძინების ხანის ევროპელ ასტროლოგებზე. თანამედროვე ეპოქაში იბნ ეზრას ასტროლოგიური ნაშრომები პირველად 1939 წელს გამოიცა. იბნ ეზრას პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს "აბენეზრა" დაარქვეს.
კატეგორია:დაბადებული 1092 კატეგორია:გარდაცვლილი 1167 კატეგორია:ებრაელი პოეტები კატეგორია:ასტროლოგები კატეგორია:ებრაული ენის პოეტები კატეგორია:რაბინები
სურხანდარიის ოლქი
სურხანდარიის ოლქი (ვილაეთი) (Surxondaryo viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი თერმეზი.
ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1941 წლის 6 მარტს. მდებარეობს უზბეკეთის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. სამხრეთით მდინარე ამუდარიაზე გადის უზბეკეთ-ავღანეთის საზღვარი. ფართობი 20,8 ათასი კმ². მოსახლეობა 1020 ათასი მცხოვრები (1983), აქედან 19% ქალაქში ცხოვრობს. ოლქის ცენტრალური და სამხრეთი ნაწილი ვაკეა, რომელსაც გარს აკრავს ქედები (სიმაღლე 4643 მეტრამდე). მთავარი მდინარეებია სურხანდარია შენაკადებით და შერაბადი. აგებულია რამდენიმე წყალსაცავი და არხი. განვითარებულია კვების (ზეთის საექსტრაქციო, ხილბოსტნეულ-საკონსერვო, ღვინის, ლუდის ქარხნები, ხორცისა და რძის, საფქვავი კომბინატები), მსუბუქი (ბამბასაწმენდი ქარხნები, სამკერვალო, ხალიჩების და აბრეშუმის საქსოვი ფაბრიკები), საშენ მასალათა, ნავთობის და ქვანახშირის მრეწველობა. სოფლის მეურნეობის მთავარი დარგებია: მებამბეობა, მეაბრეშუმეობა, მებაღეობა, მევენახეობა, საძოვრული მეცხოველეობა. ქალაქ თერმეზში, მდინარე ამუდარიაზე გაშენებულია საერთაშორირისო მნიშვნელობის სამდინარო ნავსადგური.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ოლქები
რეზო ჭეიშვილი
რევაზ (რეზო) ჭეიშვილი (დ. 24 აპრილი, 1933, ქუთაისი — გ. 11 სექტემბერი, 2015, ქუთაისი ) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი. კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი, რუსთაველის პრემიის ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი.
ბიოგრაფია
რევაზ ბენედიქტეს ძე ჭეიშვილი დაიბადა ქალაქ ქუთაისში 1933 წლის 24 აპრილს. დაამთავრა ქუთაისის ვაჟთა მე-8 საშუალო სკოლა 1952 წელს. 1954 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის (ქართული ენა ლიტერატურა) ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1959 წელს. სტუდენტობის პერიოდში უნივერსიტეტის ალმანახ „პირველ სხივში“ და ახალგაზრდულ ჟურნალ „ცისკარში“ გამოაქვეყნა პირველი მოთხრობები.
1961 წლის ჩათვლით, 1992 წლამდე, მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ რედაქტორად, სასცენარო კოლეგიის წევრად, შემოქმედებითი გაერთიანების წევრად და ერთ-ერთ ხელმძღვანელად, პარალელურად მოღვაწეობდა ჟურნალებში „ცისკარი“ და „საუნჯე“.
სკკპ წევრი 1968 წლიდან.
1987 წლის იანვარში გაამწესეს ალმანახ „განთიადის“ მთავარ რედაქტორად მშობლიურ ქალაქ ქუთაისში. მისი მეცადინეობით ალმანახი (ამას კრემლის ნებართვა სჭირდებოდა) გადაკეთდა ჟურნალად და განთიადი რევოლუციური კატაკლიზმების (1989 წლის 9 აპრილი, 1991-1993 და მომდევნო წლები) დაწყებამდე გამოდიოდა რეგულარულად, სოლიდური მოცულობითა და დიდი ტირაჟით.
თავმჯდომარეობდა რუსთაველის საზოგადოებას, იმ წლებშივე (1987-1992) დააარსა საზოგადოებრივ-პუბლიცისტური გაზეთი „მოწამეთა“, შემდგომში ილუსტრირებული ჟურნალი „მწვანეყვავილა“. უსახსრობის გამო ლიტერატურულ-საზოგადოებრივი ზემოთ ნახსენები ორივე ორგანო დაიხურა.
1992 წელს საქართველოს მწერალთა ყრილობაზე არჩეულ იქნა მწერალთა კავშირის მდივნად, თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ, 2000 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო საქართველოს მწერალთა ლიტერატურული ფონდის თავმჯდომარე.
1997-98 წლის ორ სეზონს, როგორც დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი უძღვებოდა ლადო მესხიშვილის სახელობის ქუთაისის აკადემიურ თეატრს. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ერთობა“.
გამოქვეყნებული აქვს მხატვრული წიგნები (ტომეულები, კრებულები და სხვა) მრავალათასიანი (60000) ტირაჟებით ქართულ და უცხო ენებზე. რეზო ჭეიშვილის სცენარების მიხედვით შეიქმნა კინოფილმები: „გათენების წინ“, „ჩემი მეგობარი ნოდარი“, „ბზიანეთი“, „გამოაღეთ ფანჯრები“, „ზღვის მგელი“ და სხვა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ (1984, რეჟისორი ელდარ შენგელაია), რისთვისაც ჭეიშვილს მიენიჭა სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია.
რეზო ჭეიშვილი დაჯილდოებილია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით. მიღებული აქვს რამდენიმე გამორჩეული ნაწარმოებისა და მთელი შემოქმედებისათვის რესპუბლიკის უმაღლესი ჯილდო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია და აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო პრემია. 2012 წელს მიიღო პრემია „საბა“ ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები რეზო
Stenodrillia horrenda
Stenodrillia horrenda — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
გრიგოლ გულჯავარასაშვილი
გრიგოლ გულჯავარასაშვილი — XVII საუკუნის II ნახევრის ქართველი მხატვარი. 1678-1688 წლებში მისი ხელმძღვანელობით მოუხატავთ მცხეთის სვეტიცხოვლის შიგნითა „სვეტის“ კედლები, რაზედაც მიუთითებს თვით „სვეტზე“ მინაწერი. განსაკუთრებით საყურადღებოა წმ. ნინოს ცხოვრებისა და ქართლის მოქცევის ციკლი, რომელიც შინაარსობრივად დაკავშირებულია ძველ ქართულ გადმოცემასთან და მატიანეთა მონათხრობთან. არის აგრეთვე საღვთო წერილის ცნობილი სიუჟეტებიც. მხატვრობის სხვადასხვა მანერა და ხარისხი გვაფიქრებინებს, რომ „სვეტის“ მოხატვაში გულჯავარასაშვილს თანაშემწეები ეხმარებოდნენ. ძეგლი თავისი ხასიათით გვიანდელი ფეოდალური ხანის ტიპური ნაწარმოებია: იგი მოკლებულია მონუმენტურობას, შესრულების ტექნიკა „მინიატიურულია“, ადამიანთა ფიგურები — წვრილი და წაგრძელებული, ხუროთმოძღვრული ფონი კი დაქუცმაცებული. გულჯავარასაშვილი თავისი დროის გამოცდილი და დახელოვნებული ოსტატი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
სანსუსის სასახლე
240px|thumb|ბაღის ფასადი. ფრიდრიხ დიდმა არ გაითვალისწინა არქიტექტორის რჩევა პირველი სართული მიწის დონიდან მაღლა აეწია. შედეგად სასახლემ მისი მდებარეობა მაქსიმალურად ვერ გამოიყენა - მისი ფანჯრებიდან ხედი არ მოჩანს და ბაღის ქვემო ტერასებიდან ის უფრო ორანჟერეას წააგავს ვიდრე სასახლეს.
სანსუსი (sans souci — უდარდელად) — სასახლე გერმანიაში, პოტსდამში. ეს იყო ფრიდრიხ დიდის, პრუსიის მეფის ზაფხულის სასახლე და დიდებულებით ხშირად ვერსალის გერმანულ მოპაექრედ ითვლება. მიუხედავად იმისა, რომ სანსუსი უფრო ინტიმურ როკოკოს სტილშია და გაცილებით მცირეა, ვინემ მისი ფრანგული ბაროკოს სტილის დობილი, ის გამოირჩევა ურიცხვი მცირე ტაძრითა და შადრევნით სანსუსის პარკში.
XIX საუკუნის განმავლობაში სასახლე ფრიდრიხ ვილჰელმ IV-ის რეზიდენცია იყო. მან დაიქირავა არქიტექტორი ლუდვიგ პერსიუსი სასახლის აღდგენისა და გაფართოებისთვის, ხოლო ფერდინანდ ფონ არნიმს კი დაევალა მიდამოსა და ხედის გაუმჯობესება. ქალაქი პოტსდამი მისი სასახლებითურთ გამორჩეული ადგილი იყო გერმანიის საიმპერატორო ოჯახის რეზიდენციისთვის 1918 წელს ჰოენცოლერნთა დინასტიის მმართველობის დამხობამდე.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სასახლე აღმოსავლეთ გერმანიის პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გახდა. 1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ აღსრულებულ იქნა ფრიდრიხ დიდის საბოლოო სურვილი: მისი ნეშტი დააბრუნეს მის უსაყვარლეს ადგილას და დაკრძალეს ახალ სამარხში მის მიერ შექმნილი ბაღების თავთან. სანსუსი და მისი ბაღები 1990 წელს იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში იქნა შეტანილი; მას ამჟამად ყოველწლიურად მილიონზე მეტი დამთვალიერებელი ჰყავს მთელი მსოფლიოდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის სასახლეები კატეგორია:პრუსიის სასახლეები კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები კატეგორია:როკოკო კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენი
ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენი (ინგლ. New York City Subway) — უმსხვილესი მეტროპოლიტენი მსოფლიოში ხაზების სიგრძის მიხედვით; გაიხსნა 1904 წელს. ექსპლუატაციაში არსებული ხაზების საერთო სიგრძე შეადგენს 1370 კმ-ს (მათ შორის სამგზავროდ გამოიყენება 1056 კმ). სადგურების ოფიციალური რაოდენობაა 472, მარშრუტებისა — 28. მგზავრთა დღიურმა გამტარობამ შეადგინა 1,311,320,200 ადამიანი 2021 წელს.
მიუხედავად ტრადიციული სახელწოდებისა „subway“ (მიწისქვეშა), გზების დაახ. 40% მიწაზე ან მიწისზედა კონსტრუქციებზე გადის. მთელი სისტემა განცალკევებულია საგზაო მოძრაობისა ან ტრანსპორტის სხვა სახეობებისგან, ხაზებს შორის გადაკვეთების უმრალესობა მრავალდონიანი ლიანდაგების მეშვეობით ხორციელდება. thumb|ნიუ-იორკის მეტროს ცარიელი ვაგონი.
ისტორია
საქალაქო ტრანსპორტის პირველი მიწისზედა ხაზი ნიუ-იორკში დაახლოებით 1870 წელს გამოჩნდა, რომელიც დღევანდლამდე ვერ შემოინახა. დღემდე შემორჩენილი სექცია მიწისზედა ლიანდაგებისა 1885 წელს არის გახსნილი. უფრო ადრე, 1863 წელს ქალაქში გაიხსნა დღემდე მოქმედი მონაკვეთი, რომელიც იმხანად საორთქლმავლე გზისთვის გამოიყენებოდა.
ნიუ-იორკში პირველი მიწისქვეშა მონაკვეთების გახსნისას 1904 წლისთვის საქალაქო რკინიგზა ორ მსხვილ კერძო კომპანიას ეკუთვნოდა — BRT (Brooklyn Rapid Transit Company, მოგვიანებით Brooklyn-Manhattan Transit Corporation, BMT) და IRT (Interborough Rapid Transit Company, IRT : საგრაფოთაშორისო ჩქაროსნული ტრანსპორტი). თუმცა ქალაქის მთავრობა ტრანსპორტის განვითარებისთვის მნიშვნელოვან სახსრებს ხარჯავდა. ხაზების უმეტესობა ნიუ-იორკის ბიუჯეტიდან დაფინანსდა და ისე გადაეცა კომპანიებს არენდით.
რესურსები ინტერნეტში
მეტროპოლიტენი კატეგორია:აშშ-ის მეტროპოლიტენები
უკრაინის საავტომობილო მრეწველობა
thumb|„ზაზ“ არის უკრაინაში მსუბუქი ავტომობილების უმსხვილესი მწარმოებელი. thumb|„კრაზ“ არის სატვირთო მანქანების ერთადერთი მწარმოებელი. საავტომობილო მრეწველობა — უკრაინის ეკონომიკის ერთ-ერთი განშტოება.
საავტომობილო ინდუსტრია უკრაინაში წარმოდგენილია სატვირთო მანქანების, მსუბუქი მანქანებისა და ავტობუსების წარმოებით. 1991 წლამდე საავტომობილო კომპლექსი მოიცავდა 4 საავტომობილო ქარხანას:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის ეკონომიკა კატეგორია:საავტომობილო მრეწველობა ქვეყნების მიხედვით
კიგალი
კიგალი (Kigali) — რუანდის დედაქალაქი 1962 წლის 1 ივლისიდან და უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე რუგანუას ნაპირზე, 4 ბორცვზე, ზღვის დონიდან 1567 მ სიმაღლეზე. გერმანელი კოლონისტების მფლობელობის დროს 1895 წლიდან კიგალი გახდა სავაჭრო ცენტრი, ხოლო ბელგიელი კოლონისტების ეპოქაში (1919–1962 წლები) — რეგიონული ცენტრი. რუანდის დამოუკიდებლობის გამოცხადების პერიოდში გახდა რუანდის დედაქალაქი.
კიგალის ტერიტორიას XVII საუკუნიდან აკონტროლებდა რუანდის სამეფო და შემდეგ გერმანიის იმპერია. ქალაქი დაარსდა 1907 წელს, როდესაც კოლონიის მკვიდრმა რიჩარდ კანდტმა იქ განათავსა სათავო მმართველობის შტაბი ცენტრალური ადგილმდებარეობისა და უსაფრთხოების გამო. უცხოელმა ვაჭრებმა ქალაქში ვაჭრობა დაიწყეს გერმანიის მმართველობის ეპოქაში და კანდტმა გახსნა რამდენიმე სკოლა, რუანდელი ტუტსის სტუდენტებისთვის. პირველი მსოფლიო ომის დროს ბელგიამ აიღო რუანდა და ბურუნდი, შეადგინა რუანდა-ურუნდის მანდატი. კიგალი დარჩა კოლონიის ადმინისტრაციის ადგილად რუანდისთვის, მაგრამ რუანდა-ურუნდის დედაქალაქი იყო უზუმბურაში (ახლანდელი ბუჟუმბურა) ბურუნდიში, ხოლო კიგალი დარჩა პატარა ქალაქად, რომლის მოსახლეობაც დამოუკიდებლობის მოპოვებისათვის 6,000 ადამიანს შეადგენდა.
მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში კიგალი ნელა გაიზარდა. მას თავდაპირველად არ შეეხო რუანდის სამოქალაქო ომი სამთავრობო ძალებსა და რუანდელ აჯანყებულებს შორის, რომელიც დაიწყო 1990 წელს. თუმცა, 1994 წლის აპრილში რუანდის პრეზიდენტი მოკლეს, როდესაც მისი თვითმფრინავი ჩამოაგდეს კიგალის მახლობლად. სოციალურმა დაძაბულობამ იფეთქა გენოციდის შედეგად, როდესაც ჰუტუს ექსტრემისტებმა, რომლებიც დროებითი მთავრობის ერთგულნი იყვნენ, მოკლეს დაახლოებით 500,000-1,000,000 ტუტსი და თავშეკავებული ჰუტუ მთელ მსოფლიოში. რუანდის პატრიოტულმა ფრონტმა განაახლა ბრძოლა, რომელიც მიმდინარეობდა ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში და დასრულდა ცეცხლის შეწყვეტით. მათ თანდათანობით აიღეს კონტროლი ქვეყნის უმეტეს ნაწილზე და დაიკავეს კიგალი 1994 წლის 4 ივლისს. გენოციდის შემდგომ კიგალიში დაიწყო მოსახლეობის სწრაფი ზრდა, ქალაქის დიდი ნაწილი კვლავ ააშენეს.
ქალაქი კიგალი რუანდის ხუთი პროვინციიდან ერთ–ერთია 2006 წელს დაწესებული საზღვრების მიხედვით. იგი იყოფა სამ ოლქად - გასაბო, კისუკირო და ნიარუგენგე - რომელთაც ისტორიულად ჰქონდათ კონტროლი ადგილობრივი მმართველობის მნიშვნელოვან სფეროებზე. 2020 წლის იანვარში ჩატარებულმა რეფორმებმა რაიონების დიდი ნაწილი ქალაქის მასშტაბით გადასცა საკრებულოს. ქალაქი ასევე მასპინძლობს რუანდის პრეზიდენტის მთავარ რეზიდენციას და ოფისებს მთავრობათა სამინისტროების უმეტეს ნაწილს. კიგალის მთლიანი შიდა პროდუქტის ყველაზე დიდი წვლილი არის მომსახურების სექტორი, მაგრამ მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი სოფლის მეურნეობაში მუშაობს. საერთაშორისო ვიზიტორების მოზიდვა ქალაქის ხელისუფლებისთვის მთავარი პრიორიტეტია, მათ შორისაა დასასვენებელი ტურიზმი, კონფერენციები და გამოფენები.
ისტორია
რუანდა და ბურუნდი გადაეცა გერმანიის იმპერიას ბრიუსელის 1890 წლის კონფერენციის გადაწყვეტილების შედეგად.
1945 წლიდან 1991 წლამდე კიგალის მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 6,000-დან 150,000 მაცხოვრებლამდე, ხოლო 2006 წლისთვის მიაღწია მილიონ ადამიანს (გარეუბნების ჩათვლით).
1994 წელს რუანდის გენოციდის დროს ჰუტუს ხალხისა და რუანდის არმიების მიერ კიგალში მოკლეს ათასობით ტუტსის ხალხი, რის შედეგადაც ქალაქიდან მეზობელ ქვეყნებში გაიქცა ათასობით მაცხოვრებელი. ქალაქი ამ მოვლენების დროს ნაწილობრივ დაინგრა, 1997 წლიდან კი მან აღდგენა დაიწყო. 2009 წლის შეფასებით ქალაქ კიგალიში ცხოვრობდა დაახლოებით 1 მილიონი ადამიანი. ქალაქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით განლაგებულია დასახლებები, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით ინდუსტრიული ზონებია.
გეოგრაფია
კიგალი მდებარეობს ეკვატორის სამხრეთით, რუანდის ცენტრში. ქალაქი გაშენებულია მთის ფერდოებზე, ზღვის დონიდან საშუალო სიმაღლეა — 1600 მეტრი. ქალაქი კიგალის პროვინციაში მდებარეობს რუანდის ხუთი პროვინციიდან ერთ-ერთში. აღნიშული დაყოფა 2006 წელს შემოიღეს, როგორც ქვეყნის ადგილობრივი ხელისუფლების რესტრუქტურიზაციის ნაწილი. ქალაქს აქვს საზღვრები ჩრდილოეთ, აღმოსავლეთ და სამხრეთ პროვინციებთან. იგი დაყოფილია სამ ადმინისტრაციულ ოლქად - სამხრეთ-დასავლეთით ნაიარუგენგე, სამხრეთ-აღმოსავლეთით კისუკირო და გასაბო, რომელიც იკავებს ქალაქის ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილს. ქალაქური ტერიტორია მოიცავს მუნიციპალური საზღვრების 70%-ს. კიგალი მდებარეობს ციცაბო ბორცვების რეგიონში, ხეობებითა და ქედების მთელი რიგით, რომლებიც ციცაბო ფერდობებს უერთდებიან. იგი მდებარეობს კიგალის მთასა და ჯალის მთას შორის, ორივე მათგანს აქვს ზღვის დონიდან 1800 მ-ზე მეტი აბსოლუტური სიმაღლე, ხოლო ქალაქის ყველაზე დაბალ რაიონებს აქვს 1300 მ. სიმაღლე. გეოლოგიურად კიგალი არის გრანიტულ და მეტაცედენტურ რეგიონში, ლატერალური ნიადაგების ბორცვებზე და ხეობებში არის ალუვიური ნიადაგები. მდინარე ნიაბარონგო, ნილოსის ზედა სათავეების ნაწილი, აყალიბებს ქალაქ კიგალის დასავლეთ და სამხრეთ საზღვრებს,   თუმცა ეს მდინარე გარკვეულწილად მდებარეობს ქალაქის ტერიტორიის გარეთ. ქალაქის მასშტაბით ყველაზე დიდი მდინარეა მდინარე ნიაბუგგო. ნიაბუგგო იკვებება ქალაქის მასშტაბით სხვადასხვა მცირე შენაკადებით, ხოლო მდინარის აუზი შეიცავს კიგალის ტერიტორიის დიდ ნაწილს, სამხრეთით მდებარე ტერიტორიების გარდა, რომლებიც პირდაპირ მიედინება ნიაბარონგოში. მდინარეების გვერდით არის ჭაობები, რომლებიც მოქმედებენ როგორც წყლის საცავი და წყალდიდობისგან იცავენ ქალაქს, თუმცა ეს საფრთხე მაინც ემუქრება სოფლის მეურნეობასა და განვითარებას.
კლიმატი
რუანდის დანარჩენი ნაწილების მსგავსად, კიგალი ტროპიკულ სარტყელს ეკუთვნის, სადაც ტემპერატურა უფრო გრილია ვიდრე სხვა ეკვატორულ ქვეყნებში. ქალაქის საშუალო დღიური ტემპერატურა 15-დან 27 ° C- მდეა წლის განმავლობაში მცირე ცვალებადობით. წლის განმავლობაში ორი წვიმიანი სეზონი არსებობს: პირველი მიმდინარეობს თებერვლიდან ივნისამდე, ხოლო მეორე - სექტემბრიდან დეკემბრამდე. გამოყოფილია ორი მშრალი სეზონი: ძირითადია ივნისიდან სექტემბრამდე, რომლის დროსაც ხშირად აღარ არის წვიმა და ხანმოკლე, ნაკლებად მწვავე - დეკემბრიდან თებერვლამდე. ყველაზე ნოტიო თვეა აპრილი, ნალექის საშუალო ოდენობა - 154 მმ, ხოლო მშრალი თვე ივლისია. გლობალურმა დათბობამ გამოიწვია წვიმიანი სეზონების ცვლილება. სტრატეგიული პროგნოზირების ჯგუფის მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის თანახმად, კლიმატის ცვლილებამ შეამცირა წვიმიანი დღეების რაოდენობა წლის განმავლობაში, მაგრამ ასევე გამოიწვია ძლიერი წვიმების მომატება.
ადმინისტრაციული მოწყობა
ქალაქი კიგალი გარეუბნებით მდებარეობს კიგალის პროვინციაში, რუანდის ხუთი პროვინციიდან ერთ-ერთში, რომელიც შეიქმნა 2006 წლის იანვრის დასაწყისში, როგორც დეცენტრალიზაციის სამთავრობო პროგრამის ნაწილი, რომელმაც რეორგანიზება გაუკეთა ქვეყნის ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების სტრუქტურებს. პროვინცია იყოფა სამ რაიონად (აკარერე): გასაბო, კისუკირო, ნიარუგენგე. რაიონები საერთო ჯამში მოიცავენ 35 სექტორს (იმირენგე), ხოლო ისინი, თავის მხრივ, იყოფიან უფრო დაბალ ადმინისტრაციულ ერთეულებად.
ამასთან, თვითონ ქალაქი კიგალი გარეუბნებით მოიცავს პროვინციის ტერიტორიის 70 %-ს.
დემოგრაფია
რუანდის 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, კიგალის მოსახლეობა 1,132,686 ადამიანი იყო, აქედან 859,332 იყო ქალაქის მკვიდრი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენდა 1,552 მოსახლე კვადრატულ კილომეტრზე. 1962 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვებისას, კიგალის ჰყავდა 6000 მოსახლე, რაც ძირითადად ბელგიის კოლონიურ რეზიდენციასთან იყო დაკავშირებული. იგი მნიშვნელოვნად გაიზარდა მას შემდეგ, რაც დამოუკიდებელი ქვეყნის დედაქალაქად დასახელდა, მიუხედავად დედაქალაქის სტატუსისა, მაინც პატარა ქალაქად რჩებოდა 1970-იან წლებში მთავრობის პოლიტიკის გამო, რომელიც ზღუდავდა სოფლიდან ურბანულ მიგრაციას. მოსახლეობამ 1978 წლისათვის მიაღწია 115,000 ადამიანს, ხოლო 1991 წლისთვის - 235,000. 1994 წელს გენოციდის შედეგად ქალაქმა დაკარგა თავისი მოსახლეობის დიდი ნაწილი, დაღუპულთა და ქვეყნიდან გაქცეულთა ჩათვლით. 1995 წლიდან ეკონომიკა გაუმჯობესდა და უგანდადან ტუტსი ლტოლვილების დიდი ნაწილი დაბრუნდა. ამ ლტოლვილთა დიდი ნაწილი დასახლდა კიგალიში და სხვა ქალაქებში. შობადობის მატებასთან ერთად, სოფლიდან ქალაქში მიგრაცია გაიზარდა, რაც ნიშნავდა, რომ კიგალიმ საკმაოდ სწრაფად დაიბრუნა თავისი ზომა და დაიწყო უფრო სწრაფად განვითარება, ვიდრე ადრე. მოსახლეობამ 2002 წელს გადააჭარბა 600,000-ს, ხოლო 2012 წლის აღწერისთვის თითქმის გაორმაგდა 1,13 მილიონამდე, ქალაქის საზღვრებიც გაფართოვდა.
რაც შეეხება 2012 წლის აღწერის მონაცემებს, მაცხოვრებლების 51,7 % მამაკაცი იყო. რუანდის გარემოს მართვის ორგანიზაციამ გამოთქვა ვარაუდი, რომ მამაკაცებისა და ქალების მაღალი თანაფარდობა გამოწვეული იყო მამაკაცების მიგრაციის ტენდენციით. მამაკაცები სამუშაოდ მიდიოდნენ ქალაქში, ხოლო მათი მეუღლეები სოფლად რჩებოდნენ. მოსახლეობა ახალგაზრდაა: მოსახლეობის 73% 30 წელზე ნაკლები ასაკისაა და 94 % 50 წელზე უფროს ასაკში. შობადობასა და 17 წლამდე ასაკის ბავშვებს აქვთ საერთო წილის ისაშუალო მაჩვენებელი, 39.6% - ით, ეროვნული მასშტაბით 47,7% -ით. 2014 წელს, ხალხთა წილი, რომლებიც კლასიფიცირებულია როგორც სიღარიბეში მცხოვრები კიგალიში, 15 პროცენტს შეადგენდა, მთლიანი რუანდის 37 პროცენტს. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, კიგალიში მუშაობდა 487,000 ადამიანი. ქალაქის ყველაზე დიდი დასაქმების სექტორია სოფლის მეურნეობა, თევზაობა და მეტყევეობა, რომელიც მოიცავს მშრომელთა 24 პროცენტს. კომუნალური და ფინანსური მომსახურება 21 %, ვაჭრობა 20 %, ხოლო სამთავრობო სექტორი - 12 %.
როგორც მთლიანად რუანდაში, ასევე კიგალიში, ქრისტიანობა დომინანტი რელიგიაა. 2012 წლის აღწერისას ქალაქის მოსახლეობის 42.1 პროცენტმა პროტესტანტობა მიუთითა საკუთარ რელიგიად, ხოლო ადვენტისტებმა 9.1 % მიიღეს, რომელიც ცალკე იყო კლასიფიცირებული. კათოლიკეები შეადგენდნენ მოსახლეობის 36.8 პროცენტს. ისლამი უფრო მეტად გავრცელებულია კიგალიში, ვიდრე რუანდის დანარჩენ ადგილებში. იეჰოვას მოწმეები ქმნიან 1.2 პროცენტს, ხოლო სხვა სარწმუნოების წარმომადგენლები 0.3 პროცენტს. ისინი, ვინც არც ერთ რელიგიას არ მიაკუთვნებენ თავს 3.0 პროცენტს შეადგენს.
ეკონომიკა
ქვეყნის მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრია (ყავა, ტყავი, მსხვილი რქოსანი საქონელი). ამუშავებენ ტყავს, ამზადებენ ფეხსაცმელს, ტანსაცმელს, თიხის ჭურჭელს, საოჯახო ნივთებს. კიგალის მიდამოებში გაშენებულია ყავის პლანტაციები, იღებენ კალას.
კულტურა
კოლონიური დედაქალაქის სტატუსის გამო, კიგალი ისტორიულად არ იყო რუანდის კულტურული მემკვიდრეობის კერა. ქვეყნის ტრადიციული ცეკვა, ქორეოგრაფიული რუტინა, შედგება სამი კომპონენტისგან: უმუშაგირირო (ძროხის ცეკვა), ინტორე (გმირების ცეკვა) და დოლის ცემა, რომელიც წარმოიშვა ნიანზას სამეფო კარზე. დედაქალაქში დღეს არის მრავალი ჯგუფი, რომლებიც ასრულებენ ცეკვას LEAF–ის საზოგადოების ხელოვნების ჯგუფის ჩათვლით, რომლის დამაარსებლებიც არიან 18 უსახლკარო ბავშვი. დოლს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება რუანდის ტრადიციულ მუსიკაში. სამეფო დრამები მაღალი სტატუსით სარგებლობდნენ. ტრადიციული მუსიკა და სიმღერები ქალაქის მასშტაბით სრულდება სხვადასხვა ჯგუფების მიერ მუსიკალური ინდუსტრია მზარდი პოპულარობით სარგებლობს რუანდაში, განსაკუთრებით გამორჩეულია კიგალი, რომელზეც გავლენას ახდენს აფრიკის დიდი ტბები, კონგო და ამერიკული მუსიკა. ყველაზე პოპულარული ჟანრია ჰიპ-ჰოპი, რეპი, რეგი, R&B- ს და საცეკვაო პოპის ნაზავი.
განათლება
2013 წელს მთავრობამ მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეიტანა ქვეყნის სახელმწიფო საუნივერსიტეტო სისტემაში, რომელიც მიზნად ისახავდა ეფექტურობის გაუმჯობესებას მსგავსი სასწავლო კურსების ამოღებით და სხვადასხვა სკოლებს შორის სტუდენტთა შეფასებისას შეუსაბამობების აღმოფხვრის გზით. კიგალის დამოუკიდებელი ინსტიტუტები შეუერთეს ქალაქის დანარჩენ სამ ინსტიტუტს. მას აქვს ექვსი კოლეჯი, რომელიც მოიცავს ცხრა კამპუსს, აქედან სამი არის კიგალიში. 2018 წელს კიგალის ჰქონდა 239 დაწყებითი სკოლა, რომელშიც ჩაირიცხა 203,680 მოსწავლე და 143 საშუალო სკოლაში ჩაირიცხა 60,997. შეიმჩნევა მოსწავლეთა შემცირების დიდი ტემპი დაწყებით და საშუალო დონეზე. 2019 წლის გამოცდის შედეგების ეროვნულ ცხრილში ქალაქის სამმა ოლქმა დაიკავა მოწინავე პოზიციები, თუმცა ეს წარმატება მეორეხარისხოვან დონეზე ვერ გაიმეორა, რომელშიც სოფლის უბნები საუკეთესო შემსრულებლები იყვნენ. ქალაქს აქვს აგრეთვე არაერთი კერძო სკოლა, რომლებიც გათვლილია მდიდარი რუანდელებისა და უცხოელების შვილებზე. ეს სკოლები, რომლებიც მაღალ საფასურს ითხოვენ, თავაზობენ საერთაშორისო პროგრამებს, საშუალო განათლების საერთაშორისო სერტიფიკატს და საერთაშორისო ბაკალავრიატს, რომელიც სტუდენტებს საშუალებას აძლევს, ისწავლონ მსოფლიო უნივერსიტეტებში.
ტრანსპორტი
საავტომობილო გზით უკავშირდება ქალაქ ბუჟუმბურას (ბურუნდი), უგანდასა და ტანზანიას.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი სუსტადაა განვითარებული. ის ძირითადად წარმოდგენილია სამარშრუტო ტაქსებით, რომლებიც ასრულებენ რეისებს ქალაქში და სხვა დასახლებულ პუნქტებში. სარელსო ტრანსპორტი ქალაქში არ არსებობს. კიგალიში ბევრი ტაქსისტია, რომლებსაც გადაჰყავთ კლიენტები მოტოციკლეტებით ეტლის გარეშე. მათი ამოცნობა ადვილია წარწერებიანი მწვანე ჟილეტებით. სამგზავრო გადაყვანები ასევე სრულდება ავტოტრანსპორტის კერძო მფლობელების მიერ.
ადგილობრივი მაცხოვრებლები აქტიურად იყენებენ ველოსიპედებს.
აეროპორტები
გადაფრენის გავრცელებული მარშრუტია ევროპიდან გადაფრენა კენიამდე (ნაირობი — კენია ეირვეიზის ავიაკომპანია, КLM) და შემდეგ კიგალიმდე (რუანდეირ-ექსპრესის ავიაკომპანია).
კიგალის საერთაშორისო აეროპორტის გადატვირთულობის გამო, მთავრობამ გასცა დავალება ახალი ბუგერსას საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობის შესახებ, კიგალის სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან 25 კილომეტრში. მშენებლობა 2017 წელს დაიწყო. როდესაც აეროპორტი გაიხსნება, იგი გახდება ქვეყნის უდიდესი აეროპორტი. ეროვნული გადამზიდავი არის რუანდაეარი, ხოლო ქვეყანას შვიდი უცხოური ავიაკომპანია ემსახურება.
ღირსშესანიშნაობები
კიგალიში მდებარეობს რუანდის გენოციდის მსხვერპლთა ხსოვნის მემორიალი, ბელგიელთა ხსოვნის სამხედრო მემორიალი, რომლებიც გენოციდის დროს დაიღუპნენ.
სახლი, სადაც ცხოვრობდა კოლონიური მთავრობის ადმინისტრატორი, ბუნების მკვლევარი რიჩარდ კანდტი (Richard Kandt) (1867—1918 წლები) დღეისათვის მისი სახელობის ბუნების ისტორიის მუზეუმია კიგალიში (Kandt House).
პრეზიდენტ ჟიუვენალ ჰაბიარიმანას სასახლეში, კანობმეს რაიონში, 2009 წლიდან ასევე მოქმედებს პრეზიდენტის სასახლის მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:რუანდის ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
სასაათო სარტყელი
thumb|250px|მსოფლიო დროის ზონები დედამიწის ზედაპირი პირობითად დაყოფილია 24 სასაათო სარტყლად იმისათვის, რომ დედამიწის განედის ყოველი გრადუსისათვის (და ყოველი მინუტისათვის) არ შემოეღოთ ადგილობრივი დრო. ერთი სარტყელიდან მეორეში გადასვლისას იცვლება საათები, მაგრამ უცვლელი რჩება წუთები და წამები.
გუმბათი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინი გუმბათი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სასაათო სარტყელი
არსებობს ცალკეული რაიონები, სადაც ადგილობრივი დრო განსხვავდება მსოფლიო დროსაგან არა მხოლოდ საათების მთელი რიცხვით (1 საათი, 2 საათი და ა.შ.), არამედ წუთებითაც - 30 წუთი, 40 წუთი, 45 წუთი. თეორიულად ყველა სასაათო ზონა შემოსაზღვრული უნდა იყოს წრფეებით, რომლებიც გადის ზონის ცენტრალური მერიდიანიდან მარჯვნივ და მარცხნივ 7,5 გრადუსზე. მაგრამ, პრაქტიკაში ისინი კორექტირებულია ადმინისტრაციული თუ ბუნებრივი საზღვრების მიხედვით.
ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსებზე მერიდიანები ერთ წერტილში იყრის თავს, ამიტომ აქ სასაათო ზონის ცნება აზრს კარგავს. ტრადიციის თანახმად, პოლუსების დრო შეთანადებულია მსოფლიო დროსთან.
1645
თარიღი უცნობია
*
ცოუხვა
ცოუხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აბღარხუქის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, დოხვართისა და ჭბაართის ბორცვიან-ვაკე მდინარეთა შუეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 15 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აბღარხუქის თემის სოფლები
Lasioglossum ewarti
Lasioglossum ewarti — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1910 წელს.