cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფეხბურთი მეგობრობისთვის
ფეხბურთი მეგობრობისთვის 2018
აგრეთვე, ეკოლოგიური მისიის ფარგლებში 2018 წლის 30 მაისს ამოქმედდა საერთაშორისო აქცია Happy Buzz Day, რომელმაც მოუწოდა მსოფლიო საზოგადოებას მხარი დაუჭირონ იშვიათი სახის ცხოველების დამცველ ორგანიზაციას. აქციას შეუერთდა რუსეთის, აშშ–ს, ნეპალის და დიდი ბრიტანეთის ეროვნული პარკები და ნაკრძალები : აგრეთვე, მოსკოვში "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის ფინალური ღონისძიებების ჩატარების დროს მონაწილეების გადაყვანა ხორციელდებოდა ბუნებრივ აირზე მომუშავე ეკოლოგიური ავტობუსებით
მსოფლიო ჩემპიონატში "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" 2018 მონაწილეობა მიიღო 32 მეგობრობის საერთაშორისო ნაკრებმა. პირველად პროექტის ისტორიაში ფინალური შეხვედრის კომენტატორი გახდა ნორჩი კომენტატორი სირიადან იაზნ ტახა, ხოლო მატჩის მსაჯად დაინიშნა ნორჩი რეფერი რუსეთიდან ბოგდან ბატალინი.
მსოფლიო ჩემპიონატში "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" 2018 გაიმარჯვა გუნდმა „შიმპანზე“, რომლის შემადგენლობაში შევიდნენ ნორჩი ფეხბურთელები დომინიკიდან, სენტ–კიტსი და ნევისიდან, მალავიდან, კოლუმბიიდან, ბენინიდან და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან. ნაკრების მწვრთნელი იყო ნორჩი მონაწილე სარანსკიდან ვლადისლავ პოლიაკოვი.
პროგრამის მეექვსე სეზონის ფინალური ღონისძიება გახდა საერთაშორისო საბავშვო ფორუმი "ფეხბურთი მეგობრობისთვის", რომელიც გაიმართა 13 ივნისს
ფორუმზე დააჯილდოეს მეექვსე სეზონის საუკეთესო ნორჩი ფეხბურთელები: დეო კალენგა მვენზე კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან (უკეთესი თავდამსხმელი), იამირრა ოურუ ბენინიდან (უკეთესი ნახევარმცველი), ივან ვოლინკინი უელსიდან (უკეთესი მეკარე), და გუსტავო სინტრა როჩა ბრაზილიიდან (MVP).
2018 წლის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის უკეთესი ნორჩი ჟურნალისტი გახდა შეიკალი ასენსონ არუბადან. გოგონას აქვს ბლოგი, სადაც მოუწოდებს ოკეანიის ახალგაზრდობას ეკოლოგიურ შეგნებისკენ.
ფორუმზე ჩატარდა წინა სეზონის მონაწილეს ინდოეთიდან ანანია კამბოდჟის წიგნის პრეზენტაცია და ავტოგრაფ – სესია. 2017 წლის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" მეხუთე სეზონის დასრულების შემდეგ ანანიამ დაწერა წიგნი “My journey from Mohali to St. Petersburg” საკუთარი, როგორც ნორჩი ჟურნალისტის, გამოცდილების შესახებ. იქ მან უამბო პროგრამის ცხრა ფასეულობის შესახებ, რომლებსაც შეუძლიათ მსოფლიოს გაუმჯობესება.
14 ივნისს, საერთაშორისო საბავშვო ფორუმის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" დასრულების შემდეგ, ნორჩმა ფეხბურთელებმა და ჟურნალისტებმა მიიღეს მონაწილეობა რუსეთში 2018 წლის FIFA მსოფლიო ჩემპიონატის გახსნის ცერემონიაში. სტადიონზე „ლუჟნიკი“ ბავშვებმა საზეიმო ვითარებაში ასწიეს დროშები ყველა 211 ქვეყნის და რეგიონისა, რომლებმაც ამ წელს მონაწილეობა მიიღეს პროგრამაში. ამის შემდეგ "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" ნორჩმა მონაწილეებმა დაესწრენ გახსნის მატჩს რუსეთის და საუდის არაბეთის შორის.
მოსკოვში ფინალური ღონისძიებების მონაწილე გახდა 1500–ზე მეტი ბავშვი და მოზარდი 211 ქვეყნიდან და რეგიონიდან. სულ მეექვსე სეზონის ფარგლებში მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში ჩატარდა 180–ზე მეტი ღონისძიება, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 240 ათასზე მეტმა ბავშვმა.
2018 წელს პროექტს მხარი დაუჭირეს ხელისუფლებს წარმომადგენლებმა. რფ მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილემ ოლგა გოლოდეცმა  წაიკითხა რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის მისასალმებელი მიმართვა საერთაშორისო საბავშვო ფორუმის მონაწილეებს და სტუმრებს.
რუსეთის ფედერაციის მთავრობის თავმჯდომარემ დმიტრი მედვედევმა გაგუგზავნა მისასალმებელი ტელეგრამა მეექვსე საერთაშორისო საბავშვო ფორუმის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" მონაწილეებს და სტუმრებს.
რუსეთის სსს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მარია ზახაროვამ 23 მაისს ბრიფინგის დროს აღნიშნა, რომ დღეს პროგრამა "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" მსოფლიო საზოგადოებას მიაჩნია როგორც რუსეთის საერთაშორისო სოციალური პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ჰუმანიტარული კომპონენტი.
ტრადიციულად მხარი დაუჭირეს პროგრამას "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" FIFA–ში. ორგანიზაციაში აღნიშნენ, რომ მოსკოვში საფინალო ღონისძიებების მონაწილეთა და სტუმართა საერთო რაოდენობამ მიაღწია 5000 ადამიანს.
ფეხბურთი მეგობრობისთვის 2019
საერთაშორისო საბავშვო სოციალური პროგრამის „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ მეშვიდე სეზონის დაწყება გაიმართა 2019 წლის 18 მარტს. პროგრამის საფინალო ღონისძიებები შედგა მადრიდში, 28 მაისიდან 2 ივნისის ჩათვლით.
ფეხბურთის და მეგობრობის საერთაშორისო დღე აღნიშნეს 25 აპრილს ევროპის, აზიის, აფრიკის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის 50-ზე მეტ ქვეყანაში. ზეიმს შეუერთდა ასევე რუსეთის საფეხბურთო კავშირი (რსკ).
30 მაისს მადრიდში ჩატარდა საჯარო სააქციო საზოგადოება „გაზპრომის“ საბავშვო სოციალური პროგრამის „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ 2019 წლის საერთაშორისო ფორუმი. ფორუმმა თავი მოუყარა ექსპერტებს მთელი მსოფლიოდან - საფეხბურთო მწვრთნელებს, საბავშვო გუნდების ექიმებს, ვარსკვლავებს, წამყვანი საერთაშორისო მედია-საშუალებების ჟურნალისტებს, საერთაშორისო საფეხბურთო აკადემიების და ფედერაციების წარმომადგენლებს.
მეშვიდე სეზონის ფარგლებში 32 ახალგაზრდა ჟურნალისტმა ევროპიდან, აფრიკიდან, აზიიდან, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკიდან დააკომპლექტა პროგრამა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ საერთაშორისო საბავშვო პრეს-ცენტრის შემადგენლობა, რომელიც აშუქებდა პროგრამის საფინალო ღონისძიებებს და მონაწილეობდა მასალების მომზადებაში, მასმედიის საერთაშორისო და ეროვნულ საშუალებებთან ერთად.
მეშვიდე სეზონის მონაწილეებმა გადასცეს „ცხრა ფასეულობის“ თასი (საერთაშორისო საბავშვო სოციალური პროგრამის „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ ჯილდო) საფეხბურთო კლუბ ლივერპულს, როგორც ყველაზე სოციალურად პასუხისმგებელ გუნდს.
1 ივნისს მადრიდის საფეხბურთო მოედანზე UEFA Pitch გაიმართა მეშვიდე სეზონის კულმინაცია - „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ მსოფლიო ჩემპიონატის საფინალო მატჩი. მის შედეგად ნაკრებმა გუნდმა „ანტიგუას მცურავმა“ ფრედ ითამაშა „ტასმანურ ეშმაკთან“ ანგარიშით 1:1 ძირითად დროში, ხოლო შემდეგ დაამარცხა მეტოქე პენალტების სერიაში და მოიპოვა მთავარი ჯილდო.
ფეხბურთი მეგობრობისთვის 2020
პროგრამის მერვე სეზონისთვის შემუშავდა მრავალმომხმარებლიანი საფეხბურთო ონლაინ სიმულატორი Football for Friendship World, რომლის ბაზაზეც ჩატარდა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ 2020 წლის მსოფლიო ონლაინ ჩემპიონატი. თამაში ხელმისაწვდომია ჩამოტვირთვისთვის მთელ მსოფლიოში 2020 წლის 10 დეკემბრიდან, რომელიც არის ფეხბურთის მსოფლიო დღე. მომხმარებლებს ჰქონდათ შესაძლებლობა მონაწილეობა მიეღოთ მატჩებში „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ წესების მიხედვით, საერთაშორისო ნაკრებებში გაერთიანებით. მრავალმომხმარებლიანი თამაში დაფუძნებულია პროგრამის უმნიშვნელოვანეს ფასეულობებზე, როგორიც არის მეგობრობა, მშვიდობა და თანასწორობა.
27 ნოემბერს გაიმართა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ 2020 წლის მსოფლიო ონლაინ ჩემპიონატის ღია წილისყრა.
28 ნოემბრიდან 6 დეკემბრის ჩათვლით შედგა მეგობრობის საერთაშორისო ონლაინ-ბანაკი ჰუმანიტარული და სპორტული საგანმანათლებლო პროგრამებით ბავშვებისთვის.
30 ნოემბრიდან 4 დეკემბრის ჩათვლით გაიმართა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ საერთაშორისო ონლაინ ფორუმის სხდომები, რომლებზეც წარმოდგენილი იყო პროექტები საბავშვო სპორტის განვითარების სფეროში. საექსპერტო ჟიურიმ შეაფასა პროექტების პრეზენტაციები, რომლებიც არიან „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ საერთაშორისო პრემიის მიღების პრეტენდენტები.
7-8 დეკემბერს ჩატარდა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ მსოფლიო ონლაინ ჩემპიონატი. წელს ჩემპიონატი გაიმართა ონლაინ ფორმატში ციფრულ პლატფორმაზე, რისთვისაც სპეციალურად შემუშავდა მრავალმომხმარებლიანი საფეხბურთო სიმულატორი Football for Friendship.
9 დეკემბერს გაიმართა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ დიდი ფინალი.
ვებინარების სერია ბავშვებისთვის სხვადასხვა ქვეყნიდან გაეროს 75 წლის იუბილეს მხარდასაჭერად ჩატარდა პროგრამის მერვე სეზონის განმავლობაში.
პროგრამის მერვე სეზონის დროს, საფეხბურთო ფრისტაილერებთან ერთად მსოფლიოს ყველა კუთხიდან, გაეშვა ყოველკვირეული შოუ „სტადიონი იქ არის, სადაც მე ვარ“. ყოველ გამოშვებაში ფრისტაილერები ასწავლიდნენ პროგრამის ახალგაზრდა ელჩებს ტრიუკების შესრულებას, ხოლო ყოველი ეპიზოდის ბოლოს ცხადდებოდა კონკურსი ტრიუკის საერთაშორისო შესრულებაზე. შოუ დასრულდა გლობალური ონლაინ მასტერ-კლასით, რომლითაც პროგრამა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ მეორეჯერ გახდა გინესის მსოფლიო რეკორდსმენი მონაწილეების რაოდენობით (2020 წლის 6 დეკემბერი).
კარგი ამბების რედაქცია არის ყოველკვირეული შოუ, რომელიც გამოუშვა „ფეხბურთი მეგობრობისთვის“ ახალგაზრდა ჟურნალისტებმა. მასში ბავშვები უზიარებდნენ მაყურებლებს დადებით ახალ ამბებს მთელი მსოფლიოდან.
მსოფლიო ჩემპიონატი "ფეხბურთი მეგობრობისთვის"
საერთაშორისო საბავშვო საფეხბურთო ტურნირი გაიმართება "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის ფარგლებში" . ჩემპიონატის მონაწილე ქვეყნები "მეგობრობის ნაკრებები" – ყალიბდებიან ღია კენჭისყრის პროცესში. ეროვნული ნაკრებები ყალიბდებიან "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პრინციპით: ერთ გუნდში თამაშობენ სხვადასხვა ნაციონალობის, სქესისა და ფიზიკური შესაძლებლობების სპორტსმენები.
საერთაშორისო საბავშვო ფორუმი "ფეხბურთი მეგობრობისთვის"
ყოველწლიურ საერთაშორისო ბავშვთა ფორუმზე "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროექტის ახალგაზრდა მონაწილეები უფროსებთან ერთად განიხილავენ მთელს მსოფლიოში პროგრამის ფასეულობების განვითარებისა და წინსვლის საკითხებს. ფორუმის დროს ბავშვები ხვდებიან და ურთიერთობენ თანატოლებთან სხვადასხვა ქვეყნებიდან, ცნობილ ფეხბურთელებთან, ჟურნალისტებთან, საზოგადო მოღვაწეებთან, ასევე ხდებიან ახალგაზრდა ელჩები, რომლებიც შემდგომ დამოუკიდებლად უწევენ პროპაგანდას საზოგადოებრივ ფასეულობებს თავიანთ თანატოლებს შორის.
საერთაშორისო საბავშვო პრეს-ცენტრი
"ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის თავისებურება გახდა საკუთარი საერთაშორისო საბავშვო პრეს-ცენტრი. პირველად იგი ორგანიზებული იყო "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის ჩარჩოებში 2014 წელს. პრეს-ცენტრის ახალგაზრდა ჟურნალისტები აშუქებენ პროგრამის მოვლენებს საკუთარ ქვეყნებში : ამზადებენ ახალ ამბებს ნაციონალურსა და საერთაშორისო სპორტული მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებისთვის, მონაწილეობენ "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" TV-არხისთვის, საბავშვო გაზეთისთვის Football for Friendship და პროგრამის ოფიციალური რადიოსადგურისთვის მასალის მომზადებაში. საერთაშორისო საბავშვო პრეს-ცენტრი აერთიანებს ნაციონალური კონკურსების "საუკეთესო ახალგაზრდა ჟურნალისტის" გამარჯვებულებს, ახალგაზრდა ბლოგერებს, ფოტოგრაფებსა და მწერლებს. პრეს-ცენტრის ახალგაზრდა ჟურნალისტები წარმოადგენენ თავიანთ ხედვას პროგრამის შიგნიდან, "ბავშვები ბავშვებზე" ფორმატის რეალიზაციით.
ფეხბურთისა და მეგობრობის საერთაშორისო დღე
"ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის ფარგლებში 25 აპრილს აღინიშნება ფეხბურთისა და მეგობრობის საერთაშორისო დღე. პირველად დღესასწაული აღინიშნა 2014 წელს 16 ქვეყანაში. ამ დღეს ჩატარდა ამხანაგური მატჩები, ფლეშმობები, რადიომარაფონები, მასტერ-კლასები, ტელეშოუები, ღია ვარჯიშები და ა.შ. დღესასწაულში მონაწილეობა მიიღო 50 000-ზე მეტმა ადამიანმა.
2015 წელს მეგობრობისა და ფეხბურთის დღე აღინიშნა 24 ქვეყანაში. დღესასწაულის ფარგლებში ჩატარდა ამხანაგური საფეხბურთო მატჩები და სხვა ღონისძიებები. გერმანიაში "შალკე 04" კლუბის ფეხბურთელებმა ჩაატარეს ღია ვარჯიში, სერბეთში ჩატარდა ტელეშოუ, უკრაინაში – მატჩი სკ "ვოლინის" ახალგაზრდულ გუნდსა და იმ ბავშვებს შორის, რომლებიც აღრიცხვაზე არიან ქალაქი ლუცკის სოციალური მომსახურების ცენტრში ოჯახის, ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის.
რუსეთში ფეხბურთისა და მეგობრობის დღე აღინიშნა 25 აპრილს 11 ქალაქში. ვლადივოსტოკში, ნოვოსიბირსკში, ეკატირენბურგში, კრასნოიარსკში, ბარნაულში, სანქტ-პეტერბურგში და სარანსკში ჩატარდა ამხანაგური საფეხბურთო მატჩები, მათი მიზანი იყო პროგრამის საკვანძო ფასეულობების შეხსენება. კრასნოიარსკში, სოჭაში და დონის როსტოვში ჩატარდა "მეგობრობის ესტაფეტა" ოლიმპიური ცეცხლის 2014 ჩირაღდნის ესტაფეტის მატარებლების მონაწილეობით. მოსკოვში უსინათლოთა სპორტის ფედერაციის მხარდაჭერით იყო ორგანიზებული "თანაბარი შესაძლებლობების ტურნირი". 5 მაისს ფეხბურთისა და მეგობრობის დღე აღინიშნებოდა ნიჟნი ნოვგოროდსა და ყაზანში.
2016 წელს ფეხბურთისა და მეგობრობის დღე აღნიშნეს 32 ქვეყანაში. რუსეთში იგი აღნიშნეს ცხრა ქალაქში: მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, ნოვოსიბირსკში, ბარნაულში, ბირობიჯანში, ირკუტსკში, კრასნოდარში, ნიჟნი ნოვგოროდში და დონის როსტოვში. ნიჟნი ნოვგოროდში ჩატარდა „ვოლგის“ ახალგაზრდა ფეხბურთელების ამხანაგური მატჩი, კლუბის უფროსმა ფეხბურთელებმა კი ჩაატარეს მოთელვა და ვარჯიშები ბავშვებისთვის. ნოვოსიბირსკში ამხანაგურ მატჩში მონაწილეობა მიიღეს შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვებმა – ნოვოსიბირსკის ოლქის „ერმაკ-ციმბირის“ ნაკრებმა.
2017 წელს ფეხბურთისა და მეგობრობის დღე აღინიშნა 64 ქვეყანაში. მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ღონისძიებებში მონაწილეობა მიიღეს ცნობილმა ფეხბურთელებმა, მათ შორის სერბიელმა მცველმა ბრანისლავ ივანოვიჩმა, ჰოლანდიელმა თავდამსხმელმა დირკ კიუიტმა. საბერძნეთში ღონისძიებას დაესწრო ქვეყნის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში ევროპის 2004 წლის ჩემპიონატის გამარჯვებული ფეხბურთში — თეოდორას ზაგორაკისი. რუსეთში სკ „ზენიტის“ ბაზაზე ჩატარდა 2017 წლის პროგრამის "ფეხბურთი მეგობრებისთვის" ახალგაზრდა ელჩის, ზახარ ბადიუკის სპეციალური ვარჯიში, ვარჯიშზე სკ "ზენიტის" მეკარემ, იური ლოდიგინმა მისცა მაღალი შეფასება ზახარის შესაძლებლობებს და გაუზიარა მას მეკარის ხელოვნების საიდუმლოებები.
"ცხრა ფასეულობის" თასი
"ცხრა ფასეულობის" თასი — არის საერთაშორისო საბავშვო სოციალური პროგრამის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" ჯილდო. ყოველწლიურად თასი გადაეცემა პროექტის ფასეულობებისადმი ყველაზე დიდი ერთგულებისთვის. ეს ფასეულობები შემდეგია: მეგობრობა, თანასწორობა, სამართლიანობა, ჯანმრთელობა, მშიდობან, ერთგულებასთან, გამარჯვება, ტრადიციები და ღირსება. გამარჯვებულის ასარჩევად მონაწილეობენ გულშემატკივრები მთელი მსოფლიოდან, მაგრამ საბოლოო გადაწყვეტილებას აყალიბებენ პროექტის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" მონაწილეები ხმის მიცემის გზით. საფეხბურთო კლუბები – "ცხრა ფასეულობის" თასის მფლობელები: "ბარსელონა" (2015), "მიუნხენის ბავარია" (2016), "ალ-ვახდა" (სპეციალური ჯილდო), "რეალ მადრიდი" (2017).
მეგობრობის სამაჯური
პროგრამის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" ყველა ღონისძიება იწყება მეგობრობის სამაჯურების გაცვლით, რაც წარმოადგენს თანასწორობისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის სიმბოლოს. სამაჯური შედგება ორი, ლურჯი და მწვანე ძაფებისგან, მისი ტარება შეუძლია ნებისმიერს, ვინც კი იზიარებს პროგრამის ფასეულობებს.
ფრანც ბეკენბაუერის თქმით
"მოძრაობის სიმბოლო — ორფერიანი სამაჯური, ისევე მარტივი და გასაგებია, როგორც პროგრამაში "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" ჩადებული ღირებულებები."
პროგრამის ახალგაზრდა მონაწილეებმა გაუკეთეს მეგობრობის სამაჯურები ცნობილ სპორტსმენებსა და საზოგადო მოღვაწეებს, რომელთა შორის არიან: დიკ ადვოკატი , ანატოლი ტიმოშიუკი და ლუიშ ნეტუ, ფრანც ბეკენბაუერი , ლუის ფერნანდევი, დიდიე დროგბა, მაკს მაიერი, ფატმა სამურა, ლეონ გორეცკა, დომენიკო კრიშიტო, მიჩელ სალგადო, ალექსანდრე კერჟაკოვი, დიმას პიროსი, მოიდრაგ ბოჟოვიჩი, ადელინა სოტნიკოვა, იური კამენეცი.
მონაწილეების აქტიურობა სეზონებს შორის
პროგრამის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" ახალგაზრდა ფეხბურთელები იღებენ მონაწილეობას სხვადასხვა ღონისძიებებში ოფიციალური სეზონის გარეთაც. 2013 წლის მაისში ფეხბურთის კლუბის "მარიბორის" (სლოვენია) ახალგაზრდულმა შემადგენლობამ ჩაატარა საქველმოქმედო ამხანაგური მატჩი კამბოჯის ბავშვებთან. 2014 წლის 14 სექტემბერს სოჭაში პროგრამის რუსი მონაწილეები შეხვდნენ ვლადიმერ პუტინს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტისა და ფიფას პრეზიდენტის, იოზეფ ბლატერის შეხვედრის ფარგლებში. 2014 წლის ივნისში საფრანგეთის პრეზიდენტმა ფრანცუა ოლანდმა მოიწვია "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის მონაწილე გუნდი "ტავერნი", ელისეის სასახლეში, რათა ერთობლივად ენახათ 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩი "საფრანგეთი — ნიგერია". 2016 წლის აპრილში იური ვაშუკი, 2015 წლის "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" პროგრამის ელჩი, შეხვდა ბელარუსის ყველაზე ძლიერ ადამიანს, კირილ შიმკოს და სკ ბატეს ახალგაზრდა ფეხბურთელებს, რათა გაეზიარებინა პროექტში მონაწილეობის საკუთარი გამოცდილება. იური ვაშუკმა კირილ შიმკოს აჩუქა სიმბოლური მეგობრობის სამაჯური, რაც ნიშნავდა იმას, რომ პროექტის იდეების განხორციელების ესტაფეტა მას გადასცა: მეგობრობის, სამართლიანობის, ჯანსაღი ცხოვრების წესის.
ჯილდოები და პრემიები
პროგრამა "ფეხბურთი მეგობრობისთვის" გახდა სხვადასხვა კონკურსების გამარჯვებული და რიგი რუსული და საერთაშორისო პრემიების მფლობელი. მათ შორის: "რუსეთის საუკეთესო სოციალური პროექტები" ნომინაციაში "საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება", ბიზნეს-კომუნიკატორების საერთაშორისო ასოციაცია (IABC) Gold Quill Awards ნომინაციაში "კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობა" (2016), Sabre Awards ნომინაციაში "პლანეტის საუკეთესო სოციალური პროექტი" (2016), The Drum Social Buzz Awards ნომინაციაში "საუკეთესო საერთაშორისო სტრატეგია" (2017), The Internationalist Awards for Innovative Digital Marketing Solutions ნომინაციაში "საუკეთესო მედიასტრატეგია" (2017) , "ვერცხლის მშვილდოსანი" ნომინაციაში "რუსეთის საუკეთესო სოციალური პროექტი" (2018), გრან-პრი "ვერცხლის მშვილდოსანი" (2018).
სქოლიო
კატეგორია:საფეხბურთო ტურნირები
ARPANET
ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) — თავდაცვის მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტოს (DARPA) პირველი გლობალური კომპიუტერული ქსელი პაკეტების გადართვის განაწილებული კონტროლით. ის შეიქმნა 1969 წელს აშშ-ში DARPA-ს მიერ და ერთ-ერთი პირველი ქსელია, რომელმაც დანერგა TCP/IP პროტოკოლების პაკეტი, რომელიც შემდგომში ინტერნეტის ტექნიკური საფუძველი გახდა. მინი|300პქ|მარჯვნივ|ARPANET-ის ლოგიკური სქემა
ისტორია
1968 წელს აშშ-ს თავდაცვის სამინისტრომ ჩათვალა, რომ ომის შემთხვევაში საჭირო გახდებოდა ინფორმაციის გადაცემის საიმედო სისტემა და ამისათვის კომპიუტერული ქსელის შემუშავების წინადადება წამოაყენა. ასეთი ქსელის შექმნა დაევალა კალიფორნიის უნივერსიტეტს ლოს-სნჟელესში, სტენფორდის კვლევით ცენტრს, იუტას უნივერსიტეტს და კალიფორნიის უნივერსიტეტს სანტა-ბარბარაში. ქსელს შეურჩიეს სახელი ARPANET და თავდაპირველად აერთიანებდა ზემოთ ჩამოთვლილ 4 სამეცნიერო დაწესებულებას. შემდეგში ქსელი გაიზარდა და 1971 წელს კიდევ 15 ტერმინალი დაემატა. 1973 წელს ქსელს შეუერთდა პირველი უცხოური ორგანიზაციები დიდი ბრიტანეთიდან და ნორვეგიიდან. ამან ქსელი საერთაშორისო გახადა. 1977 წელს ARPANET უკვე 111, ხოლო 1983 წელს — 4000 ჰოსტ-კომპიუტერს აერთიანებდა.
1969 წელს ელიზაბეტ ფეინლერმა შექმნა პირველი რესურსების სახელმძღვანელო ARPANET-ისთვის, რამაც განაპირობა ARPANET-ის კატალოგის შემუშავება. ფეინლერის და მისი გუნდის მიერ შექმნილი კატალოგმა შესაძლებელი გახადა ARPANET-ში ნავიგაცია.
ARPANET პროექტი ოფიციალურად გაუქმდა 1990 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტი კატეგორია:ინტერნეტის ისტორია
ენსისო (კოლუმბია)
ენსისო (Enciso) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.484 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 894 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.32 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 418 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ნუსდორფის კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა
მინი|კაშხალის ადმინისტრაციული შენობა. მინი|ჩამკეტი სისტემა
ნუსდორფის კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა (Karlsplatz Stadtbahn Station) — ვენის გარეუბან ნუსდორფში მდებარე ჰიდრავლიკური საინჟინრო ნაგებობა. სისტემა განთავსებულია იმ წერტილში სადაც დუნაის არხი გამოდის დუნაიდან. კაშხალი და ჩამკეტი აშენდა 1892 წელს ახალი კანონის მიხედვით, რომლმაც ვენის შტადტბანის მშენებლობაზე და დუნაის არხის ზამთრის პორტად გადაკეთებაზე გასცა ნებართვა.
ხშირად კაშხალი და ჩამკეტი სისტემა შეცდომით ერთმანეთში ერევათ, თუმცა არის ორი დამოუკიდებელი შენობა, რომლებიც ერთ მიზანს ემსახურებიან.
ვირა ჩორნი-მეშკოვა
ვირა ჩორნი-მეშკოვა (Віра Чорний-Мешкова; დ. 25 აპრილი, 1963, ვოევოდინა) − უკრაინული წარმოშობის მაკედონელი მწერალი და მთარგმნელი, ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინული დიასპორის აქტივისტი.
ბიოგრაფია
ვირა ჩორნი-მეშკოვა 1963 წლის 25 აპრილს დაიბადა ვოევოდინაში. დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი და კიევის მიხაილ დრაგომანოვის სახელობის ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტის უკრაინული ფილოლოგიის ინსტიტუტი. მუშაობს საკანდიდატო დისერტაციაზე. 2002 წლიდან ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოში თარჯიმნად და კულტურული და ჰუმანიტარული ურთიერთთანამშრომლობის ოფიცრად მუშაობს.
წევრობა
2003 წლიდან ვირა ჩორნი-მეშკოვა არის ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინელთა ლესია უკრაინკას თემის მდივანი. 2006 წლიდან 25 დეკემბერს არის უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი, ხოლო 2007 წლის 19 ოქტომბრიდან ― მაკედონიის მწერალთა კავშირის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:უკრაინელი პოეტები
რივნეს რაიონი
რივნეს რაიონი (Рі́вненський район) — რაიონი უკრაინაში, რივნეს ოლქში. მისი ფართობია 1 176 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 92 020 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 75,7 კაცს კმ²-ზე. რივნეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რივნე.
Ѐ
კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „Е“-სა და „გრავისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
პრიმა აუდიტი
„შპს პრიმა აუდიტი“ — აუდიტორული კომპანია, რომელმაც საქმიანობა 2007 წლის 11 ოქტომბრიდან დაიწყო და მოღვაწეობის რამდენიმეწლიანი პერიოდის მანძილზე სხვადასხვა სახის მომსახურება გაუწია 120-ზე მეტ ბიზნეს-კომპანიას, მათ შორის ისეთ სტრატეგიულად მნიშვნელოვან საწარმოებს, როგორებიცაა შპს „ენგურჰესი“, სს „საქრუსენერგო“, შპს „თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი“, შპს „თბილისის სატრანსპორტო კომპანია“, შპს „სოკარ გაზი-საქართველო“, შპს „საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია“, შპს „ვარდნილჰესების კასკადი“, სსიპ „საქენერგოგენერაცია“, შპს „ჯეოჰოსპიტალი“, სს „ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი“, შპს „საქტელერადიოცენტრი“, ჩხოროწყუს მარტვილის მუნიციპალიტეტები და სხვა.
დაარსების დღიდან, აუდიტორული კომპანია „პრიმა აუდიტს“ დაინტერესებულ პირებს აწვდის შემდეგი სახის მომსახურებებს: ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი; საგადასახადო აუდიტორული შემოწმება; მენეჯმენტის აუდიტი; ბუღალტრული აღრიცხვა; საშემფასებლო მომსახურება; ბიზნესის და მოქალაქეების სამართლებრივი მომსახურება; ბიზნესის მართვა, ანალიზი, ეკონომიკური კვლევები და მონიტორინგი; სატრეინინგო მომსახურება და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
Metapone
Metapone — მომცრო ჭიანჭველათა გვარი Myrmicinae-ს ქვეოჯახიდან. დაახლოებით 30 სახეობა.
გავრცელება
გავრცელების არეალებია სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია. ავსტრალია. მადაგასკარი.
სისტემატიკა
ცნობილია დაახლოებით 30 სახეობა. გვარი გამოყოფილია დამოუკიდებელ ტრიბად.
სქოლიო
კატეგორია:მირმიცინები
ტუდელა
ტუდელა (Tudela) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტუდელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 215,7 კმ². მოსახლეობა — 37 042 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ოროკო
ოროკო (Orocó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 349 მეტრზე. მიეკუთვნება სან-ფრანსისკუ-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პეტროლინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 180 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.76 კმ²-ზე. ფართობი 554 759 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ვატაჟკოვე
ვატაჟკოვე (Ватажкове) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის პოლტავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 486 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლტავის რაიონის სოფლები
მარიამ დავითაშვილი
მარიამ (მერი) პეტრეს ასული დავითაშვილი (დ. 14 ნოემბერი [ძვ. სტ. 1 ნოემბერი], 1907, სოფ. მელაანი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 აგვისტო, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1960).
ბიოგრაფია
სწავლობდა ბაქოს ქალთა გიმნაზიაში, ხოლო 1920 წლიდან მისი ოჯახი ხაშურში გადავიდა საცხოვრებლად და აქედან იწყება მომავალი მსახიობის თეატრით გატაცება. ადგილობრივ დრამატულ წრეში მან შეასრულა თელის როლი უზეირ ჰაჯიბეკოვის მუსიკალურ კომედიაში „არშინ მალ-ალან“.
1920 წელს შევიდა აკაკი ფაღავას დრამატულ სტუდიაში, რომელიც დაამთავრა 1926 წელს. 1927 წლიდან დიდი წარმატებით დამოდის თბილისის მუშათა თეატრში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ კოტე მარჯანიშვილის მიწვევით გადადის ქუთაის-ბათუმის თეატრში. აქ მსახიობმა შექმნა ისეთი დაუვიწყარი სახეები, როგორიცაა: ხორეშანი ილია ჭავჭავაძის („კაცია ადამიანი?!“), ანა პავლოვნა ა. სამსონიას („ბაგრატიონი“), პეპელა გიორგი მდივნის („ვარდო“), ნანინი ალექსანდრე დიუმა-შვილის („მარგარიტა გოტიე“), კარმინია უილიამ შექსპირის („ანტონიოს და კლეოპატრა“), ძიძი ნაზიმ ჰიქმეთის („ლეგენდა სიყვარულზე“), ნიმფა მარიკა ბარათაშვილის („ჩემი ყვავილეთი“) და სხვა. დაუვიწყარია მერი დავითაშვილის მიერ შექმნილი სახეები ქართულ კინოშიც: თიმსალ-მაკო („ბაში-აჩუკი“), მარიამი („ნინო“), თებრო („თეთრი ქალიშვილი“) და განსაკუთრებით ქაბატო („ქეთო და კოტე“).
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები მ
სინჰალური ენა
სინჰალური ენა — შრი-ლანკის ოფიციალური ენა; განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ჯგუფს. სინჰალურ ენაზე 2007 წლის მონაცემებით ლაპარაკოპს 16 მილიონი ადამიანი. უძველესი წარწერები განეკუთვნება ძვ. წ. III საუკუნეს. უძველესი ლიტერატურული ძეგლები კი XI საუკუნეს. სინჰალურ ენას აქვს თავისი დამწერლობა, რომელიც ბრაჰმის დამწერლობისგანაა განვითარებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:სინჰალური ენა
მოსკოვის მარტინე აღმსარებლის ეკლესია
მოსკოვის მარტინე აღმსარებლის ეკლესია (Церковь Святого Мартина Исповедника) —  მართლმადიდებლური ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში.
ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია უფლის ამაღლების სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა მარტინე აღმსარებლის, რომის პაპისა და საქართველოს ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.
ისტორია
აღნიშნულ ადგილზე ეკლესიის აშენების ზუსტი თარიღი უცნობია, სავარაუდოდ ესაა 1502 წლის 14 აპრილი, როცა მოიხსენიებდნენ რომის წმინდა პაპს მარტინ აღმსარებელს. ივან სნეგირიოვი თვლის, რომ ეკლესია ააგეს 1492 წელს. პირველი საარქივო მასალა, რომელშიც მოხსენიებულია ეკლესია, მიეკუთვნება 1625 წელს.
1780 წელს მოსკოვს სტუმრობდა საღვთო რომის იმპერატორი იოზეფ II, რომელიც მიიღო ევროპული განათლების მქონე მიტროპოლიტმა პლატონმა. მიტროპოლიტმა არამარტო აჩვენა სამეფო სტუმარს ქალაქი, არამედ მასზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა. იმპერატორის გამგზავრებიდან ძალიან მალევე ძველი ეკლესიის გვერდით საფუძველი ჩაუყარეს ახალ ეკლესიის მშენებლობას, მაგრამ მშენებლობა დაიწყო მხოლოდ 1791 წელს, როდესაც მის ასაშენებლად ფული გაიღო მოსკოველმა ჩაის ვაჭარმა ვასილი ჟიგარევმა. პროექტი დაუკვეთეს არქიტექტორ როდიონ კაზაკოვს. 1792 წელს მიტროპოლიტმა პლატონმა დალოცა მშენებლობის დაწყება, ხოლო 1806 წელს აკურთხა ახალი ტაძრის საკურთხეველი. წმინდა მარტინ აღმსარებლის ტაძარში გაიმართა 1812 წელს ნაპოლეონის ჯარების გასვლის შემდეგ. 1812 წლის მოსკოვის ხანძრის დროს ეკლესია მნიშვნელოვნად დაზარალდა და მისი რესტავრაცია გაგრძელდა 1821 წლამდე.
ბოლშევიკების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ტაძარი დაიხურა 1931 წელს. თავდაპირველად შენობაში განათავსეს დოკუმენტური ფილმების სტუდია „Востоккино“, ხოლო შემდეგ საბჭოთა კავშირის წიგნის პალატის ფონდები.
1990 წლიდან დაიწყო მორწმუნეებისათვის ეკლესიის გადაცემის პროცესი, რომელიც საბოლოოდ დასრულდა 1996 წელს. 1998 წლის 28 მაისს მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ აღასრულა ტაძრის კურთხევა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
დიდი კონიუშენის ხიდი
დიდი კონიუშენის ხიდი (Большой Конюшенный мост) — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე მოიკაზე. მდებარეობს ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს საადმირალოს პირველ კუნძულსა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 28,8 მეტრი, სიგანე - 11,6 მ.
მდებარეობა
ერთმანეთთან აკავშირებს თავლისა და მოშკოვის შესახვევებს. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ალექსანდრე პუშკინის სახლ-მუზეუმი.
უახლოესი მეტროსადგურია (900 მ) — „გოსტინი-დვორის“ გასასვლელი გრიბოედოვის არხზე.
ისტორია
თავდაპირველად აქ გერმან ვან ბოლესმა 1753 წელს ააგო ხის გასახსნელი ხიდი.
1828 წელს ხიდი შეცვალეს ახალი ერთმალიანი თაღოვანი ხიდით, რომელიც ჩუგუნის ტიუბინგებზე იყო დაფუძნებული. პროექტის დასრულებაზე მუშაობდნენ ინჟინრები ეგორ ადამი, ვასილი ტრეტერი და უილიამ გესტე.
მალების ფასადები გაფორმებული იყო თუჯის ფირფიტებით, რომელიც თავის მხრივ მორთული იყო მხატვრული ორნამენტებით.
1935 წელს სავალი ნაწილის დეფორმაციის მიზეზით დაიწყო ხიდის გამაგრებითი სამუშაოები ინჟინრების მ. ი. ჟდანოვისა და არიადნა საპერშტეინის პროექტის მიხედვით. რემონტის შემდეგ სავალ ნაწილსა და ტროტუარს შორის არსებული გამყოფი ღობე გააუქმეს.
1951 წელს არქიტექტორ ა. ლ. როტაჩის პროექტის მიხედვით მოხდა ხიდის ფანარებისა და მოაჯირების რესტავრაცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
იუმატოვო (ბაშკირეთი)
იუმატოვო (Юматово; Йоматау) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება იუმატოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 38 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სანატორნაიიდან 0 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 1598 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:უფის რაიონის სოფლები
როკიტნეს რაიონი (რივნეს ოლქი)
როკიტნეს რაიონი (Роки́тнівський район) — რაიონი უკრაინაში, რივნეს ოლქში. მისი ფართობია 2 350 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 56 696 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 22,8 კაცს კმ²-ზე. როკიტნოეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი როკიტნე.
სქოლიო
კატეგორია:რივნეს ოლქის რაიონები
ალხან-ყალას ოპერაცია
ალხან-ყალას ოპერაცია — 2001 წლის 25 ივნისს ჩეჩნეთის მეორე ომის დროს ჩეჩნეთის დასახლებულ პუნქტ ალხან-ყალაში რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ ჩატარებული ,,გაწმენდითი ოპერაცია" (ე.წ. ზაჩისტკა). ალხან- ყალას ერთკვირიანმა ოპერაციამ გამოიწვია შეიარაღებული ოპერაციები რუსებსა და ჩეჩენ სეპარატისტებს შორის და საბოლოოდ, ჩეჩენთა მეთაურის, არბი ბარაევის მკვლელობით დასრულდა.
წინაპირობა
ჩეჩნეთის იჩკერიის რესპუბლიკა (ჩეჩნეთი) დე ფაქტო დამოუკიდებელი იყო რუსეთისგან 1994 წლის ჩეჩნეთის პირველი ომის დაწყებიდან. ამ დამოუკიდებლობის დროს საერო მთავრობა შესუსტდა, ხოლო ჩეჩნეთი მებრძოლების და ისლამისტური მმართველობის გავლენის ქვეშ მოექცა. 1999 წლის აგვისტოში დაღესტნის ომი დაიწყო, როდესაც ჩეჩენი ისლამისტები შეიჭრნენ რუსეთის სახელმწიფო დაღესტანში, მაგრამ ერთ თვეში რუსმა სამხედროებმა ისინი განდევნეს. დაღესტნის ომი ჩეჩნეთის მეორე ომის დაწყების წინაპირობა გახდა, როდესაც რუსეთის ფედერაციული ჯარები ჩეჩნეთში შევიდნენ და მათი დამოუკიდებლობის დასრულება გამოაცხადეს. 2000 წლის ივნისისთვის ომი ,,აჯანყების ფაზაში" შევიდა, სადაც რუსული ჯარები რამდენიმე დღის განმავლობაში ,,გაწმენდით ოპერაციებს" (რუსულად: Зачистка, ზაჩისტკა) ასრულებდნენ ჩეჩნეთის სოფლებში.
ოპერაცია
2001 წლის 22 ივნისს რუსულმა ჯარებმა სპეციალურად ორგანიზებული ოპერაცია დაიწყეს ალხან-ყალაზე, გროზნოს სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე დიდ სოფელზე, რამაც შეიარაღებული შეტაკება გამოიწვია ჩეჩენ სეპარატისტებთან. ალხან-ყალა იყო სეპარატის არბი ბარაევის მშობლიური სოფელი, რომელიც ეჩნეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი სეპარატისტი მებრძოლი და სპეციალური დანიშნულების ისლამური პოლკის დამფუძნებელი, ისლამისტური ორგანიზებული დანაშაულებრივი სინდიკატი იყო. მან ტერორი მოახდინა ჩეჩნეთში დე ფაქტო დამოუკიდებლობის დროს ჩეჩნეთის პირველი ომის შემდეგ. ოფიციალურად ცნობილი გახდა, რომ ბარაევი მოკლეს თავდაპირველი დარბევის დროს, ხოლო მისი ცხედარი მოგვიანებით გადასცეს მის ოჯახს. ბარაევის გარდაცვალების შესახებ რუსულმა მედიამ რამდენჯერმე გაავრცელა ინფორმაცია, თუმცა დარბევის შემდეგ კავკაზის ცენტრმა განაცხადა, რომ ,,ისლამური სპეციალური დანაყოფის მეთაური არბი ბარაევი მოწამებრივი სიკვდილით დაიღუპა".
ბრძოლა რუსულ ძალებსა და ჩეჩენ სეპარატისტებს შორის ექვსი დღის განმავლობაში გაგრძელდა და შედეგად ალხან-ყალა მასიურად განადგურდა. სახლების უმეტესობა დაინგრა. რუსეთის ოფიციალური პირების თქმით, ბარაევის მრავალი თანამზრახველი მოკლეს და 800-მდე სოფელში მცხოვრები დააკავეს.
შედეგები
არბი ბარაევი იყო სეპარატისტების უფროსი ლიდერი, რომელიც რუსებმა მოკლეს ან ტყვედ ჩაიგდეს ჩეჩნეთის მეორე ომის შემდეგ, 1999 წელს, რაც მოსკოვმა ომის პერიოდში მთავარ წარმატებას შეაფასა. ბარაევის გარდაცვალების ალტერნატიული ვერსიით, იგი ცოცხალი შეიპყრეს და გადააბარეს რუსეთის ფედერაციის უსაფრთხოების ფედერალურ სამსახურს. მას ასევე ეძებდნენ რუსეთის საგარეო სამხედრო სადაზვერვო სააგენტოს წევრები გერმან უგრიუმოვის (საბჭოთა და რუსეთის საზღვაო ძალებისა და უსაფრთხოების სამსახურების ოფიციალური პირი) გარდაცვალებაში ეჭვმიტანილობის გამო. სავარაუდოდ ჩეჩენი მებრძოლები შეიკრიბნენ ბარაევის გასათავისუფლებლად და იმ სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს, სადაც ის იმყოფებოდა. სწორედ იმ სამხედრო ბაზაზე, სადაც ბარაევი წამებით მოკლეს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნეთის მეორე ომი კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:ჩეჩნეთ-რუსეთის დაპირისპირებები
ომანის ქალაქების სია
250px|მინი|[[ომანის რუკა]] 250px|მინი|[[მასკატი, ომანის დედაქალაქი]]
ამ ჩამონათვალში წარმოდგენილია ომანის ქალაქების სია
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
ფლორიანი
ფლორიანი (Florián) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.538 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 273 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 32.84 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 191 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ტულებრასი
ტულებრასი (Tulebras) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტუდელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,82 კმ². მოსახლეობა — 132 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
სანტა-მარია-და-ბოა-ვისტა
სანტა-მარია-და-ბოა-ვისტა (Santa Maria da Boa Vista) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 361 მეტრზე. მიეკუთვნება სან-ფრანსისკუ-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პეტროლინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 39 435 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.14 კმ²-ზე. ფართობი 3 001 179 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი
შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი (Norsk elghund grå) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნორვეგიაში უძველეს ხანაში.
შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი ისეთივე ძველი ჯიშია, როგორც მისი ნაცრისფერი ნათესავი, ოღონდ უფრო პატარა და აქტიური. როგორც ცალკე ჯიში, შავი ელკჰაუნდი აღიარეს 1877 წელს. ამ ლამაზ შპიცს აქვს გრძელი ფეხები, პატარა სხეული და გლუვი, პრიალა ბეწვი, ის იშვიათად გვხვდება სკანდინავიის ფარგლებს გარეთ. მისი დამოუკიდებელი და ავი ხასიათი გვაფიქრებინებს, რომ მისი წინაპრები განსხვავდებოდნენ მისი ნაცრისფერი ნათესავისგან. თუმცა მუშაობისას ის არანაკლები პროფესიონალია: ჩუმად მიცოცავს ნადირთან, შემდეგ ყეფს და თავს ესხმის ნადირს, სანამ პატრონი მოვა.
შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდის კონტრასტული ფერი საშუალებას აძლევს მონადირეს დაინახოს ძაღლი ხეებსა და თოვლში. შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი ძლიერი და ღირსეული ცხოველია, შესანიშნავი მოდარაჯეა. მის ბეწვს სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, კარგად ეგუება სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება ძლიერი ფიზიკური დატვირთვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შპიცისმაგვარი ძაღლები კატეგორია:ნორვეგიული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი მეჯლისი
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი მეჯლისი (Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi) —სახელმწიფო ორგანო, რომელიც ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ახორციელებს საკანონმდებლო უფლებამოსილებას. უზენაესი მეჯლისი თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში დამოუკიდებლად წყვეტს საკითხებს. წლის განმავლობაში მეჯლისი ორი რეგულარული სესიისთვის იკრიბება. უზენაესი მეჯლისი თავმჯდომარეს თავად ირჩევს.
შემადგენლობა
ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში უმაღლესი მეჯლისის რაოდენობრივი შემადგენლობა 45 დეპუტატია. დეპუტატებს ირჩევენ მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე. არჩევნების პროცესი თავისუფალი, პირადი და ფარული კენჭისყრით ხდება თანაბარი, საყოველთაო და პირდაპირი არჩევნების საფუძველზე. მეჯლისის თითოეული მოწვევის უფლებამოსილების ვადაა 5 წელი, შესაბამისად, მოადგილეების უფლებამოსილების ვადა შეზღუდულია მოწვევის ვადით.
არჩევნები
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი მეჯლისის არჩევნები ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ   ნოემბრის პირველ კვირა დღეს იმართება. არჩევნების შედეგები მტკიცდება ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი სასამართლოს მიერ.
თუ კი დეპუტატი რაიმე მიზეზების გამო ვერ იღებს მონაწილეობას არჩევნებში ან რაიმე მიზეზების გამო მისი კანდიდატურა არ მტკიცდება, ტარდება ახალი დეპუტატების არჩევნები.
არჩევნებში მონაწილეობის უფლება აქვთ:
საქმიანობა
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის 24-ე მუხლის თანახმად, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი ასამბლეა ადგენს შემდეგ ზოგად წესებს:
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის 25-ე მუხლის თანახმად, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი ასამბლეა წყვეტს შემდეგ საკითხებს:
სქოლიო
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო უწყებები
ვაცი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლტავის რაიონის სოფლები
ფრედრიკ I
ფრედრიკ I (Fredrik I; დ. 28 აპრილი, 1676, კასელი, გერმანია — გ. 5 აპრილი, 1751, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — გერმანელი დიდგვაროვანი. ჰესენ-კასელის ლანდგრაფის ვაჟი. შვედეთის პრინც-კონსორტი 1718-1720 წლებში როგორც დედოფალ ულრიკა ელეონორას მეუღლე, შემდგომში, ცოლის გადადგომის შემდეგ უკვე შვედეთის მეფე 1720-1751 წლებში. ფინეთის დიდი ჰერცოგი, ესტონეთის, ბრემენისა და ვერდენის ჰერცოგი. ჰესენ-კასელის ლანდგრაფი 1730 წლიდან გარდაცვალებამდე. მისი უმემკვიდრობის გამო მისი სამფლობელოები ევროპის სხვადასხვა მონარქებმა გადაინაწილეს.
ახალგაზრდობა
ფრიდრიხი დაიბადა 1676 წლის 28 აპრილს კასელში. იგი იყო ჰესენ-კასელის ლანდგრაფ კარლ I-ისა და მისი მეუღლის, პრინცესა მარია ამალია კურლანდიელის უფროსი ვაჟი. 1695 წლიდან იგი იტალიაში წავიდა სწავლის გასაგრძელებლად, თუმცა მალევე ჟენევაში გადავიდა. სწავლის დასრულების შემდეგ დაიწყო მისი სამხედრო კარიერა. სულ მალე მიენიჭა ლეიტენანტ გენერლის წოდება და ნიდერლანდების მხარეს იბრძოდა ესპანური მემკვიდრეობის ომში. 1703 წელს ჰოლანდიელთა არმიას უსარდლა სპეიერბახის ბრძოლაში, მაგრამ დამარცხდა, თუმცა მომავალ წელს სახელოვანი გამარჯვება მოიპოვა ბლენჰაიმის ბრძოლაში. 1706 წელს იგი ფრანგებმა დაამარცხეს კასტილიონესთან. 1716 და 1718 წლებში იგი შვედების მხარეს გადავიდა და იბრძოდა მეფე კარლ XII-თან ერთად, რის გამოც შვედებმა მას გენერალ-მიუსერის წოდება უბოძეს.
შვედეთის პრინც-კონსორტი
1715 წელს ცოლად შეირთო შვედეთის პრინცესა ულრიკა ელეონორა შვედი, მეფე კარლ XII-ის და. ამის გამო მას „მისი სამეფო უმაღლესობა შვედეთის პრინცის“ წოდება მისცეს და ფრედრიკი დაარქვეს. მას შემდეგ, რაც 1718 წელს მისი ცოლის ძმა უშვილოდ აღესრულა, ტახტი მისმა მეუღლემ, დედოფალმა ულრიკა ელეონორამ დაიკავა, რომელმაც თავის ქმარს შვედეთის პრინც-კონსორტის წოდება უბოძა. აღსანიშნავია, რომ თავიდან მუსირებდა აზრი, რომ მეფე კარლის მკვლელობა ფრედრიკმა დაუკვეთა.
დედოფალ ულრიკა ელეონორას სულაც არ სურდა მონარქობა და თავიდანვე აპირებდა ქმრის თანა-მმართველად დანიშვნას. ამის გამო, ფრედრიკის პრინც-კონსორტობა დიდ ხანს არ გაგრძელებულა.
შვედეთის მეფე
მარცხნივ|მინი|ფრედრიკ I 1730 წელს. 1720 წლის 29 თებერვალს დედოფალი ულრიკა ელეონორა თავისი ნებით გადადგა ტახტიდან. ვინაიდან დედოფალს შვილი არ ჰყავდა, მან პარლამენტს თავისი ქმრის კანდიდატურა შესთავაზა. ერთთვიანი განხილვის შემდეგ, 1720 წლის 24 მარტს შვედებმა თავიანთ მეფედ ფრედრიკ I აირჩიეს.
მისმა ცოლის ძმამ, კარლ XII-მ შვედეთი ევროპის უძლიერეს სახელმწიფოდ აქცია. ამ პერიოდში შვედეთი საკუთრივ შვედური მიწების გარდა, მოიცავდა: მთელ ფინეთს, ესტონეთს, ინგრიას, ლივონიას, ვერდენს, ბრემენს, ნახევარ პომერანიას და პეტერბურგიც მათ ხელში იყო.
ფრედრიკ I აქტიურად შეუდგა ქვეყნის მართვას და აღსანიშნავია, რომ ეს ტემპი მან მთელი თავისი 31-წლიანი მმართველობის პერიოდში შეინარჩუნა. მისი მმართველობის დროს შვედეთს რუსეთთან რამდენიმე ომის გადატანამ მოუწია. 1721 წელს იმპერატორმა პეტრე I-მა ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულების საფუძველზე დაიკავა მთელი ესტონეთი, ინგრია და ლივონია, ასევე რუსების ხელში გადავიდა პეტერბურგი. ამით დაიწყო შვედური იმპერიის დაცემა, რასაც შედეგად მოჰყვა ის, რომ დამორჩილებული ხალხები ნელ-ნელა ამხედრდნენ მათ წინააღმდეგ. ტერიტორიებთან ერტად მან დაკარგა მონოპოლია ბალტიის ზღვაზე, რაშიც მის მთავარ მეტოქედ რუსეთის იმპერია იქცა.
ვინაიდან დედოფალი ულრიკა ელეონორა უნაყოფო იყო და მასთან განქორწინებით ფრედრიკი შვედეთის ტახტსაც დაკარგავდა, იგი მალევე შეეგუა, რომ მემკვიდრე არ ეყოლებოდა. მიუხედავად ამისა, მას რომანი ჰქონდა საყვარელ ჰედვიგ ტუბესთან, რომელთანაც სამი უკანონო შვილიც შეეძინა.
ფრედრიკ I-ის მიერ გატარებული მრავალი რეფორმიდან აღსანიშნავია დუელების გაუქმება. ამ მხრივ შვედეთი ერთ-ერთი პირველი იყო მთელ ევროპაში. მისი ბრძანებით, სამეფო პოლიცია პირადად აკონტროლებდა დუელების არ არსებობას.
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
1730 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ფრიდრიხი ჰესენ-კასელის ლანდგრაფი გახდა. ვინაიდან შვედეთის დატოვება არ შეეძლო, ჰესენის გუბერნატორად ფრედრიკმა თავისი ძმა, პრინცი ვილჰელმი დანიშნა. ასევე ვილჰელმი დანიშნა თავის მემკვიდრედ ჰესენში.
მეფე ფრედრიკი დაინტერესებული იყო მეცნიერებით, განსაკუთრებით კი ფიზიკით, რის გამო შვედეთში აქტიურად უწყობდა ხელს ამ დარგის განვითარებას. ასევე მან შეიფარა საფრანგეთიდან გაქცეული, დევნილი ჰუგენოტები. 1741 წელს ფრედრიკი დაქვრივდა. ამ ამბიდან ათ წელიწადში, 1751 წლის 5 აპრილს, 74 წლის ფრედრიკი გარდაიცვალა, სტოკჰოლმის სამეფო სასახლეში.
ქორწინებები და შვილები
1700 წლის 31 მაისს ფრედრიკმა ცოლად შეირთო თავისი მამიდაშვილი, პრინცესა სოფია დოროთეა პრუსიელი (1680-1705), პრუსიის მეფე ფრიდრიხ I-ისა და მისი პირველი ცოლის, ელიზაბეთ ჰენრიეტა ფონ ჰესენ-კასელის ასული. 25 წლის ლუიზა ჰენრიეტა 1705 წელს მშობიარობას გადაჰყვა. ამ დროს ბავშვიც დაიღუპა.
1715 წლის 24 მარტს ფრედრიკმა ცოლად შეირთო ულრიკა ელეონორა შვედი (1688-1741), შვედეთის მეფე კარლ XI-ისა და დედოფალ ულრიკა ელეონორა დანიელის ასული, მეფე კარლ XII-ის და და დანია-ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ III-ის შვილიშვილი, რომელთანაც შვილები არ ჰყოლია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1676 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1751 კატეგორია:შვედეთის მეფეები
ლარა იანი
ლარისა პეტროსიანი, უფრო მეტად ცნობილია როგორც ლარა იანი (დ. 5 აპრილი, 1993) — ქართველი მოდელი. 2017 წელს გახდა ვიცე „მის საქართველო“. 2018 წელს მონაწილეობა მიიღო „მის სამყარო“-ზე. მუშაობს „IC Model Management“-თან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:ქართველი მოდელები კატეგორია:თელავში დაბადებულები
ბერესტეჩკოს ბრძოლა
ბერესტეჩკოს ბრძოლა (Bitwa pod Beresteczkiem; Берестецька битва, Битва під Берестечком) — ბრძოლა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობასა და კაზაკ-ყირიმელთა ძალებს შორის. მიმდინარეობდა 1651 წლის 28 ივნისიდან 10 ივლისამდ, თანამედროვე უკრაინის ქალაქ ბერესტეჩკოს (ვოლინის ოლქი) მახლობლად.
წინარე ისტორია
1651 წლის ზბოროვის ზავმა ვერც პოლონელები და ვერც უკრაინელები ვერ დააკმაყოფილა, პოლონელებს მნიშვნელოვნად შეეკვეცათ უფლებები უკრაინაში, ხოლო უკრაინელებმა თავის მთავარ მიზანს პოლონეთისგან სრულ გათავისუფლებას ვერ მიაღწიეს. ამიტომ ორივე მხარე მთელი 1650 წლის განმავლობაში ომისთვის გამალებით ემზადებოდა. იმავე წლის დეკემბერში სეიმმა აჯანყებულების წინააღმდეგ ახალი სამხედრო კამპანიის წამოწყებას მხარი დაუჭირა.1651 წლის იანვარში პოლონელები უკრაინაში შეიჭრნენ და ომიც განახლდა. სამეფო არმიას თავად იან II კაზიმირი მეთაურობდა, მას თან ახლდნენ მარტინ კალინოვსკი და იერემია ვიშნევეცკი. უკრაინელებს კი ბოგდან ხმელნიცკი მეთაურობდა რომელსაც მოკავშირეებად კვლავ ყირიმელი თათრები ჰყავდა, რომლებსაც ხანი ისლამ III გირეი მეთაურობდა.
მიმდინარეობა
გადამწყვეტი ბრძოლა გაიმართა ბერესტეჩკოსთან, ამ ბრძოლისთვის ორივე მხარე განსაკუთრებული მონდომებით მოემზადა, როგორც უკრაინელებმა ისე პოლონელებმა თავი მოუყარეს მაქსიმალური რაოდენობის სამხედრო ძალას. სამეფო არმიის რიცხოვნობა განისაზღვრებოდა 60-63 ათასი მებრძოლით, ხმელნიცკიმ შეძლო თავი მოეყარა დაახლოებით 100 000 უკრაინელი კაზაკისთვის და გლეხისთვის, ასევე მის არმიაში იყო 40 000 ყირიმელი თათარი და რამდენიმე ათასი თურქი და ვლახი. ბერესტეჩკოს ბრძოლა იყო ყველაზე მასშტაბური სახმელეთო ბრძოლა მთელი XVII საუკუნის განმავლობაში.
ბრძოლა 28 ივნისს დაიწყო და 10 ივლისამდე გაგრძელდა. პოლონელებმა გაიმარჯვეს, თანაც მათი დანაკარგები მინიმალური იყო და მხოლოდ რამდენიმე ასეულს შეადგენდა, იმ დროს როცა უკრაინელებმა კატასტროფული მარცხი იწვნიეს და თავისი არმიის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაკარგეს.
შედეგები
ბრძოლაში 40-80 ათასი აჯანყებული და მათი მოკავშირე დაიღუპა. ბერესტეჩკოსთან მარცხს უკრაინელებისთვის წარუმატებლობების სერია მოჰყვა, ამიტომ ხმელნიცკი იძულებული გახდა ბილა-ცერკვაში 1651 წლის 28 სექტემბერს დაზავებოდა რეჩ პოსპოლიტას. საზავო პირობები უკრაინელებს ბევრ იმ უფლებას უკვეცავდა რომელიც მათ ზბოროვის ზავით მოიპოვეს. კერძოდ რეესტრში გატარებული კაზაკების რაოდენობა ნახევრდებოდა და 20 000 შეადგენდა, ხმელნიცკის ეკრძალებოდა საერთაშორისო მოლაპარაკებების გამართვა, გეტმანი ვალდებული იყო დაეთხოვა თათრები, ასევე სამეფო და შლიახტიჩების მამულებში ებრაელებს ცხოვრების უფლება ეძლეოდათ. ამავე ხელშეკრულებით პოლონურ ლაშქარს ეკრძალებოდა იმ სავოევოდოშო ყოფნა სადაც რეესტრში გატარებული კაზაკები იქნებოდნენ. ზავი ირღვეოდა, როგორც ერთი ისე მეორე მხრიდან რადგან სრულად არც ერთ და არც მეორე მხარეს არ აკმაყოფილებდა, ამან ძალიან მალე 1652 წლის აპრილში ომის განახლება გამოიწვია.
ფრანჩესკო მარია გრიმალდი
ფრანჩესკო მარია გრიმალდი (Francesco Maria Grimaldi; დ. 2 აპრილი, 1618, ბოლონია — გ. 28  დეკემბერი, 1663) — იტალიელი ფიზიკოსი და ასტრონომი.
ბიოგრაფია
იტალიელი ფიზიკოსი და ასტრონომი ფრანჩესკო მარია გრიმალდი დაიბადა 1618 წლის 2 აპრილს ქალაქ ბოლონიაში. განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო და იქვე, იეზუიტთა კოლეგიუმში, პროფესორის წოდებაც მიიღო. ასწავლიდა ფიზიკას და მათემატიკას. ფ. გრიმალდის მნიშვნელოვანი შრომაა „ფიზიკა-მათემატიკური ტრაქტატი სინათლის, ფეერისა და ცისარტყელას შესახებ“, რომელიც გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალებიდან ორი წლის შემდეგ, ცნობილია სინათლის დიფრაქციის აღმოჩენით.
ფრანჩესკო გრიმალდის შრომები
გრიმალდის ტრაქტატში ნათლად არის წარმოდგენილი სინათლის ტალღური თეორიის ჩანასახი. მისი აზრით, მსგავსად იმისა, როგორც წყალში ჩაგდებული ქვის გარშემო წარმოიშობა წყლის წრიული ამაღლებანი, სწორედ ასე წარმოიშობა არაგამჭვირვალე სხეულის ჩრდილის გარშემო ნათელი ზოლები, რომლებიც უკანასკნელის ფორმის შესაბამისად ვრცელდება ან გრძივად, ანდა წრიულად. შემდეგ, წყლის წედაპირზე წარმოშობილი ტალღების მსგავსადვე ნათელი ზოლები ჩრდილებით გადაკვეთილი არათანაბრად განაწილებული სინათლეა.
გრიმალდიმ ახალი მსოფლმხედველობისა და თეორიული საუფძვლების ჩამოყალიბება ვერ შეძლო, მაგრამ უდავოა, რომ მან პირველმა შეამჩნია და გაიგო დიფრაქციის მოვლენა, რომელსაც ცდებით აწავლობდა. იგი არ დაემორჩილა სქოლასტიკური ფილოსოფიის დოგმებს. 1640-1650 წლებში გრიმალდი თავის მასწავლებელთან ერთად ატარებდა ცდებს გარკვეული სიმაღლიდან (კოშკის თავიდან) ვარდნილი ცარცის ბირთვზე. დაკვირვების შედეგები გამოქვეყნდა რიჩიოლის თხზულებაში „ახალი ალმაგესტი“, რომელშიც დიდი სიზუსტითაა გადმოცმული ასტრონომიის განვითარების ისტორია XVII საუკუნის ნახევრამდე. 1645 წელს გრიმალდიმ გამოიყენა ტრიანგულაციის მეთოდი მანძილების განსაზღვრისათვის და კვლავ რიჩიოლისთან ერთად ჩაატარა გრადუსული გაზომვები.