cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტაილბურგის ბრძოლა
ბრძოლა გაიმართა მდინარე შარანტზე აგებულ ხიდზე, რომელიც სტრატეგიული მნიშვნელობის პუნქტია ჩრდილოეთ და სამხრეთ საფრანგეთს შორის მარშრუტზე. მოგვიანებით იგი იბრძოდა ქალაქ სენტესთან. ინგლისელები და მათი მოკავშირეები გაანადგურეს, სამარცხვინოდ იძალადეს მათზე და აიძულეს მშვიდობის დამყარება, საფრანგეთის რბილი და ღვთისმოსავი მეფე კი კმაყოფილი დარჩა იმით, რომ ყველაფერი ისე დატოვა, როგორც ომამდე იყო. ბრძოლამ ჩაახშო პუატუს აჯანყება და დაასრულა ჰენრი III-ის იმედები ანჟევინის იმპერიის აღდგენის შესახებ, რომელიც დაინგრა მამის მეფობის დროს.
პრელუდია
თავისი ანდერძის თანახმად, ლუი VIII-მ თავის უმცროს ვაჟს ალფონსს მიანიჭა პუატიეს გრაფის წოდება. 1241 წლის ივნისში ლუი IX-მ ჩაატარა პლენარული სასამართლო საუმურში ანჟუში და გამოაცხადა, რომ ალფონსი უკვე სრულწლოვანი იყო მზად იყო მფლობელობაში შესულიყო. სასამართლოს მრავალი დიდგვაროვანი ესწრებოდა აკვიტანიდან, მათ შორის იზაბელა ანჟულიმელი და მისი ქმარი, გრაფი ლა-მარშე, ჰიუ დე ლუზინიანი.
სომურში შეხვედრის შემდეგ, ლუი გაემგზავრა პუატიეში, რათა თავისი ძმა დაეყენებინა პუატიეს გრაფად. ლუზინიანები მტკიცედ ეწინააღმდეგებოდნენ კაპეტის ხელისუფლებას რეგიონში. იზაბელა განსაკუთრებით იმედგაცრუებული იყო იმით, რომ მისმა ვაჟმა, კორნუოლის გრაფმა და ინგლისის მეფე ჰენრი III-ის ძმამ, ამ ტიტულის მიღება ვერ მოახერხა. პუატიეში ჩასვლიდან მალევე, ლუიმ შეიტყო, რომ ჰიუმ, ლა მარის გრაფმა, შეკრიბა ჯარი ახლომდებარე ქალაქ ლუზინიანში. ლუისს, ალფონსს, ჰიუსა და იზაბელას შორის მოლაპარაკებებმა პრობლემა მაინც ვერ გადაჭრა.
1242 წლის აპრილში ლუიმ შეკრიბა ძალები ჩინონში, რომელიც ზოგიერთი ისტორიკოსის შეფასებით დაახლოებით 50,000 კაცს შეადგენდა (მაგრამ თანამედროვე ისტორიკოსების მიერ, ჯარი მოიცავდა 25,000 კაცს), იგი შედგებოდა რაინდებისგან და ქვეითი მეომრებისგან. მათ დაიპყრეს მეამბოხეების უამრავი ციხე. 20 მაისს ინგლისის მეფე ჰენრი III ჩავიდა როიანში და შეუერთდა აჯანყებულ ფრანგ დიდებულებს, შეკრიბა არმია, რომელიც თანამედროვე შეფასებით დაახლოებით 30 000 კაცს შეადგენდა და რომელიც განსხვავდებოდა შენაერთების ტიპებით. ორმა მეფემ ერთმანეთთან წერილობითი კავშირი დაამყარეს, მაგრამ ამით არაფერი გადაწყდა. საკვანძო ბრძოლა გაიმართა ტაილბურგში, სტრატეგიულ ადგილას შარანტზე, დამაკავშრებელ ხიდთან, რომელიც წარმოადგენდა სადავო ტერიტორიების საზღვრებს.
პირველი ფაზა
21 ივლისს, ორი ჯარი ერთმანეთს დაუპირისპირდა ხიდზე. საფრანგეთის მეფე და პუატიეს გრაფი განთავსდნენ შატო დე ტაილბურგში, რომელიც გადაჰყურებდა ხიდს შარანტზე. ხიდი არის სტრატეგიულ გადასასვლელი ჩრდილოეთით სენ-ჟან-დ'ანჟელსა და პუატუს შორის, ასევე სამხრეთში სენტსა და აკვიტანიას შორის. ინგლისის მეფემ და გრაფმა ლა მარჩემ შექმნეს ერთობლივი არმია მდინარის მოპირდაპირე მხარეს.
ინგლისელებმა და აჯანყებულებმა დაიწყეს შეტაკება და შეუტიეს საფრანგეთის პოზიციებს, მათი მთავარი მიზანი იყო ხიდის აღება. ბრძოლა დასრულდა ფრანგი რაინდების მასიური კავალერიის სტრატეგიული მოქმედების შედეგად, ისინი ციხიდან გამოვიდნენ, შეტევაზე გადავიდნენ და თავიანთი მოწინააღმდეგეები იძულებულნი გახდნენ გაქცეულიყვნენ სენტში.
მეორე ფაზა
თავდაპირველ ბრძოლაში წარუმატებლობის შემდეგ, რამაც ფრანგებს სტრატეგიული ხიდის გაკონტროლების საშუალება მისცა, ჰენრი და ჰიუ ცალ-ცალკე გაიქცნენ სენტში, შემდეგ კი გასკონში, რის გამოც მოკავშირეთა არმიას ლიდერი აღარ ჰყავდა. 22 ივლისს საველე ბრძოლა გაიმართა სენტესის ჩრდილოეთით, რასაც ხანგრძლივი ხელჩართული ჩხუბი მოჰყვა და ინგლისელები კიდევ ერთხელ საფუძვლიანად სცემეს. საბოლოოდ ამ ორ მოქმედებას ერთად ეწოდათ ტაილბურგის ბრძოლა.
შემდეგ
ლუიმ განაგრძო ინგლისის ჯარების დევნა, მრავალი ჯარისკაცი დაატყვევა მანამ, სანამ ქალაქ სენტში არ ჩავიდა. ხანმოკლე ალყის შემდეგ ქალაქში შესასვლელი გზა ლუის მოქალაქეებმა გაუხსნეს. ჰენრიმ ბოლოჯერ სცადა თავისი მიწების უკან დაბრუნება აკვიტანიასა და გასგონიაში ლა როშელის ზღვით ბლოკადის ორგანიზებით. თუმცა, ბლოკადა ვერ შედგა, ისევე როგორც ჯარის აღდგენისა და სხვა ევროპელ მონარქებთან ალიანსის დამყარების მცდელობა. 1243 წლის იანვარში ჰენრიმ წერილი გაუგზავნა საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ II-ს, რომელსაც მან ადრე მიმართა ალიანსის აღდგენის თხოვნით, ამჯერად კი საფრანგეთში მისი საკუთრების დაბრუნების იმედების დაკარგვაზე აცნობა. 12 მარტს ჰენრი იძულებული გახდა ლუისთან ხუთწლიანი ზავი დაედო.
ზავი პონსში 1 აგვისტოს დაიდო. უფრო ხანგრძლივი სამშვიდობო ზავი დაიდო პარიზში, 1259 წლის 4 დეკემბერს, ომის საფრთხის ფონზე. საფრანგეთის მეფემ გიენი დაუბრუნა ანრის, ეს მისი მხრიდან იყო კეთილშობილური საქციელი, რათა მოეპოვებინა მშვიდობა და ჯვაროსნული ლაშქრობის განხორციელებაში ხელი არ შეშლოდა. თუმცა, მას შეეძლო ეიძულებინა ჰენრი დაეტოვებინა ბორდო და გიენი თუკი იგი ამას ასე გადაწყვეტდა.
ფეოდალური აჯანყების დარეგულირება ჰიუ ლუზინინელისთვის ნაკლებად მომგებიანი იყო. მისი პუატივენის ციხესიმაგრეები გაძლიერებული და შემდეგ გაყიდული იქნა ალფონს პუატიეს მიერ. მისი ქალიშვილი იზაბელ ლუზინიანელი 1250 წელს დაქორწინდა თავის მტერზე ჯეფრი რანკონზე, გენჩაის მბრძანებელზე, რომელმაც თავისი ციხე აღადგინა მისი მზითვებით.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:ბრძოლები კატეგორია:შუა საუკუნეები კატეგორია:შუა საუკუნეების ბრძოლები
გიორგი მაჭუტაძე
გიორგი მაჭუტაძე (დ. აგვისტო, 1874 — გ. 1922, რიგა) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დიპლომატი.
ბიოგრაფია
დაიბადა აზნაურ მიხეილ ბეჟანის ძე მაჭუტაძის ოჯახში. 1921 წლის იანვრიდან იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საპატიო კონსული ლატვიისა და ესტონეთის რესპუბლიკებში. საპატიო საკონსულო მდებარეობდა ქალაქ რიგაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 1922 გ
ეთიოპისტიკა
ეთიოპისტიკა — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც, ვიწრო გაგებით, ეთიოპიისა და ერიტრეას ენების, კულტურების, ასევე ისტორიის შესწავლითაა დაკავებული, ხოლო უფრო ფართო გაგებით კი - „აფრიკის რქად“ წოდებული მთელი რეგიონის შესწავლით. ეთიოპისტიკა არის ორიენტალისტიკის ერთ-ერთი ნაწილი.
ენათა კვლევის საგანი
ეთიოპიასა და ერითრეაში ლაპარაკობენ 70-ზე მეტ ენაზე, რომელთა შორისაა:
სამეცნიერო ჟურნალები, გამოცემები
ეთიოპიის კვლევის დარგში საერთაშორისო მასშტაბით არაერთი გამოცემა არსებობს, მაგრამ ყველაზე საყურადღებო გამოცემებად მიჩნეულია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აკადემიური დისციპლინები
ბაბისმთა
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მთები
რაკვერეს მუნიციპალიტეტი
რაკვერეს მუნიციპალიტეტი (Rakvere vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ლიაენე-ვირუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიაენე-ვირუმაას მუნიციპალიტეტები
სიასამური
სიასამური (Martes zibellina) — ძვირფასბეწვიანი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 43-53 სმ, მასა 0,9 - 1,9 კგ. წარსულში გავრცელებული იყო კარელიიდან წყნარი ოკეანის სანაპირომდე. მტაცებლური ნადირობის შედეგად მრავალგან მოისპო. ამჟამად შემორჩენილია ჩრდილოეთ ურალის, ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის ზოგიერთ ადგილას. მოიპოვება აგრეთვე კორეის, ჩინეთისა და მონღოლეთის ჩრდილოეთ რაიონებში. ბინადრობს ტაიგაში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, ხეზე იშვიათად ადის. იკვებება პატარ-პატარა ფრინველებით, მათი კვერცხებით და მართვეებით, წვრილ-წვრილი მღრღნელებით, მეტწილად ციყვებით. ჭამს აგრეთვე კედრის თესლს, კენკრას. მძუნაობს ივლისში, მაკეობა საშუალოდ 273 დღე გრძელდება, შობს 3-4 უსუსურ, თვალებაუხილავ ნაშიერს (თვალებს ახელენ 36 დღის შემდეგ). 2 წლისა სქესობრივად მწიფდება. ცნობილია სიასამურის 14 სახეობა, რომელთაგან ყველაზე ძვირფასბეწვიანია ბარგუზინული სიასამური. უკანასკნელ ათწლეულებში გულმოდგინე დაცვის შედეგად სიასამურის რაოდენობამ საგრძნობლად იმატა. ზოგიერთ ქვეყანაში სიასამურს სარეწაო მიზნით ზოოფერმებში ამრავლებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კვერნისებრნი
გაბრიელ II (კათოლიკოსი)
გაბრიელ II — ქართლის კათოლიკოსი IX საუკუნის 30-50-იან წლებში.
ლიდია მარია ჩაილდი
მინი|ლიდია ჩაილდი ლიდია მარია ჩაილდი (Lydia Maria Child; დ. 11 თებერვალი, 1802 — გ. 7 ივლისი, 1880) — ამერიკელი აბოლიციონისტი, ქალების უფლებების დამცველი, აქტივისტი, ამერიკული ექსპანსიონიზმის ოპონენტი, ინდოელი ხალხის უფლებების დამცველი, ნოველისტი და ჟურნალისტი.
ის ალბათ ყველაზე ცნობილი გახდა პოემით, მდინარის ზემოთ და ტყის გავლით. (მისი ბაბუის სახლი, აღდგენილი ტუფტის უნივერსიტეტის მიერ 1976 წელს, რომელიც კვლავ დგას მისტიურ მდინარესთან ახლოს სამხრეთ ქუჩაზე მელდფორდში (მასაჩუსეტსი).
ქრისტეფორე რომაელი
ღირსი ქრისტეფორე რომაელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე (ფანტინე საკვირველთმოქმედთან ერთად) არის ძველი სტილით 30 აგვისტო, ახალი სტილით — 12 სექტემბერი. წმინდანი VI საუკუნეში ცხოვრობდა. იგი პალესტინაში, ღირსი თეოდოსი დიდის (ხს. 24 იანვარს) მონასტერში შედგა ბერად. ამბა თეოდულეს მონათხრობები ღირსი ქრისტეფორეს შესახებ ჩართულია კრებულში „ლიმონარი“.
ერთხელ ღირსი ქრისტეფორე იერუსალიმში ჩავიდა უფლის წმიდა საფლავისა და ცხოველმყოფელი ჯვრის თაყვანსაცემად. მისი ყურადღება მიიპყრო ტაძრის ბჭეებთან გაჩერებულმა ბერმა, რომლის პირისახის წინაც ორი ყვავი დაფრინავდა. ქრისტეფორემ გულისხმაყო, რომ ესენი იყვნენ ეშმაკები, რომლებიც ძმას საყდარში არ უშვებდნენ და მას ჰკითხა: „ბჭეებში რად დგეხარ, შიგ რატომ არ შედიხარ?“ - „მომიტევე, მამაო, - უპასუხა ბერმა, - ჩემში ორი აზრი ებრძვის ერთმანეთს; ერთი მეუბნება: მოდი, თაყვანი ეცი პატიოსან ჯვარს; მეორე კი ამბობს: ნუ შეხვალ, ჯერ შენი საქმე აღასრულე, ჯვარს კი შემდეგაც შეგიძლია სცე თაყვანი“. მაშინ ქრისტეფორემ ხელი ჩასჭიდა მამას და საყდარში შეიყვანა. ყვავები იმავ წამს გაქრნენ, ბერი კი სიწმიდეებს მიემთხვია და თაყვანი სცა. ღირსი ქრისტეფორე ამას იმათ დასამოძღვრად ყვებოდა ხოლმე, ვინც არ იჩენს გულმოდგინებას ლოცვაში და ავიწყდება, რომ ჯერ სულიერი მსახურება უნდა აღასრულო, შემდეგ კი - აუცილებელი საქმეები.
დღისით ღირსი ქრისტეფორე მორჩილების საქმეებს ასრულებდა მონასტერში, საღამოს კი მიდიოდა გამოქვაბულში, სადაც ადრე ღირსი თეოდოსი და სხვა მამები ლოცულობდნენ. მღვიმისკენ მიმავალ ყოველ მეთვრამეტე საფეხურზე იგი ას მეტანიას აკეთებდა და ღამის უმეტეს ნაწილს ლოცვაში ატარებდა. ასეთ ღვაწლში გალია მან თერთმეტი წელი. ერთხელ მღვიმეში წმიდანმა უამრავი კანდელი დაინახა, რომლებსაც ორი ნათელმოსილი ჭაბუკი ანთებდა. _ „რატომ დააწყვეთ აქ კანდელები ისე, რომ შიგ სალოცავად შესვლა არ შემიძლია?“ - იკითხა ქრისტეფორემ. - „ეს იმ მამათა კანდელებია, რომლებიც ღმერთს ემსახურებიან“, - უპასუხეს ყმაწვილებმა. - „მითხარით, ჩემი კანდელი ანთია თუ არა?“ „ჩვენ დავანთებთ“, - იყო პასუხი. მაშინ ნეტარმა მამამ გაიფიქრა: „ჰოი, ქრისტეფორე, შენ კიდევ უფრო დიდი ღვაწლი უნდა იტვირთო, შენი კანდელი რომ აანთო!“ იგი სინას მთის მონასტრისკენ გაეშურა ისე, რომ თან არაფერი წაუღია და აქ ორმოცდაათი წელი დაჰყო მძიმე და დაუცხრომელ ღვაწლში. ბოლოს უფლის სათნომყოფელს ჩაესმა ხმა: „ქრისტეფორე! დაბრუნდი შენს მონასტერში, სადაც ადრე მოსაგრეობდი, რომ იქ შენს მამებთან ერთად განისვენო“.
ლიტერატურა
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
ბილბაოს მეტროპოლიტენი
ბილბაოს მეტროპოლიტენი (metro de Bilbao, ბასკ. Bilboko metroa) — მეტროპოლიტენის სისტემა ქ. ბილბაოში და მის შემოგარენში. მისი სქემა არის Y-ის ფორმის (2 დაცილებული ხაზი, საერთო რეგიონიდან). გაიხსნა 1955 წ, ცნობილია სადგურებისა და მიწისზედა ვესტიბიულების მოდერნისტული არქიტექტურით (არქიტექტორი — ნორმან ფოსტერი).
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ესპანეთის მეტროპოლიტენები მეტროპოლიტენი
სეინიაიოკი
სეინიაიოკი (Seinäjoki) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი სეინაიოკის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 65 377 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 431.64 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 45.67 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
სქოლიო
კატეგორია:სეინიაიოკი კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
ქვედი
ქვედი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, წედისის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 86 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lasioglossum monsleone
Lasioglossum monsleone — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1946 წელს.
სქოლიო
monsleone
დაფი (ლუდი)
thumb|ლუდი დაფი|110px
დაფი (Duff) — გამოგონილი ლუდის ბრენდი ანიმაციური სერიალიდან „სიმფსონები“. იგი არის ჰომერ სიმფსონის საყვარელი ლუდი. დაფი მდარე ხარისხის, იაფი, ამერიკული ლუდის პაროდიაა. ლუდს ჰყავს ოფიციალური წარმომადგენელი – დაფმენი.
პირველად დაფი გამოჩნდა ეპიზოდში „Duffless“.
დაფის მთავარი კონკურენტი ლუდი ფადია (Fudd), რომელიც პირველად ეპიზოდ Colonel Homer–ში გამოჩნდა. ლუდი ფადი ძალიან პოპულარულია ქალაქ შელბივილში, თუმცა მომ თქვა, ის ფიქრობს, რომ ეს ლუდი აიკრძალა, რადგან მის გამო ამ სოფლელებმა „გააფრინეს“.
ლუდის ტიპები
მულტსერიალში ნახსენები დაფის სახეობები:
სქოლიო
კატეგორია:ლუდი კატეგორია:გამოგონილი სასმელები კატეგორია:გამოგონილი ბრენდები კატეგორია:გამოგონილი კომპანიები კატეგორია:სიმფსონები
ნუნუ თეთრაძე
ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია. იმავე წელს ახალგაზრდა სტუდიელებთან ერთად გაემგზავრა ბათუმში და დაიწყო სამსახიობო მოღვაწეობა. ბათუმის თეატრში მას განსახიერებული აქვს 200-ზე მეტი როლი, მათ შორის აღსანიშნავია: ჰორტენზია (კ. გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი“), ნინო (გ. მდივნის „ბრმა“), ქეთევანი (დ. ერისთავის „სამშობლო“), ელიზავეტა პავლოვნა (ა. შერვაშიძის „ბაგრატიონი“), ლიზა (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში“), ვარდო (დ. ჭონქაძის „სურამის ციხე“), ლიუბოვ იაროვაია (კ. ტრენიოვის „ლიუბოვ იაროვაია“), ბეატრიჩე (კ. გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), რუქაია (ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), კორინკინა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშვენი“), გვირისტინე (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“), იოკასტა (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ხანუმა (აქვ. ცაგარელის „ხანუმა“), ლიზა (კ. სიმონოვის „მელოდე“), ფოფია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), სოფიო (შ. როყვას „დედა“), საბედო (მ. მრევლიშვილის „ზვავი“), ნუნუ (ა. ყაზბეგის „მამის მკვლელი“), ეთერი (ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“), ჯესი (კ. მინონოვის „რუსეთის საკითხი“). თითქმის ნახეარი საუკუნის მანძილზე აქტიურად მონაწილეობდა ბათუმის თეატრის შემოქმედებით ცხოვრებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:ქართველი ქალები კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კაისარა-დუ-ნორტი
კაისარა-დუ-ნორტი (Caiçara do Norte) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 016 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.74 კმ²-ზე. ფართობი 189 550 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
აღმოსავლეთი რანგა
აღმოსავლეთი რანგა (Eystri-Rangá) — მდინარე ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთში, ცნობილია თევზჭერით.
მდინარე სათავეს იღებს სტრატოვულკან ტინდფიალლაიოდკულიდან, შემდეგ მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით და უერთდება მდინარე თვეროუს. აღმოსავლეთი რანგა მდებარეობს რეიკიავიკიდან 100 კილომეტრში.
აღმოსავლეთი რანგა თევზჭერით მეორე მდინარეა დასავლეთი რანგას შემდეგ. თევზჭერის სეზონი გრძელდება 4 ივლისიდან 3 სექტემბრამდე.
ალექსანდერ შალენბერგი
ალექსანდერ შალენბერგი (დ. 20 ივნისი, 1969) — ავსტრიელი დიპლომატი, იურისტი და პოლიტიკოსი. ავსტრიის სახალხო პარტიის წევრი. ავსტრიის კანცლერი 2021 წლის 11 ოქტომბერიდან 2021 წლის 6 დეკემბრამდე. სებასტიან კურცის მთავრობაში იკავებდა ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას 2019-2021 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:ავსტრიის კანცლერები
რაკეს მუნიციპალიტეტი
რაკეს მუნიციპალიტეტი (Rakke vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ლიაენე-ვირუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიაენე-ვირუმაას მუნიციპალიტეტები
კობასეირას-დუ-პარაგუასუ
კობასეირას-დუ-პარაგუასუ (Cabaceiras do Paraguaçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება სალვადორის აგლომერაციის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 327 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 213.550 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 81.14 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
სტელვიოს ეროვნული პარკი
სტელვიოს ეროვნული პარკი (Parco nazionale dello Stelvio) — ეროვნული პარკი იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. შეიქმნა 1935 წელს. წარმოადგენს იტალიის უდიდეს პარკს, რომელიც ვრცელდება ტრენტინო-ალტო-ადიჯესა და ლომბარდიის რეგიონების ტერიტორიებზე. სტელვიოს ეროვნული პარკი ესაზღვრება შვეიცარიის ეროვნულ პარკსა და სხვა შედარებით მცირე პარკებს. საერთო ჯამში ეროვნული პარკები მოიცავენ დაცული ბუნებრივი ტერიტორიების 400 000 ჰა-ს.
სტელვიოს ეროვნულ პარკში უხვადაა მდინარეული ხეობები და მაღალი მთები. ტერიტორიის სიმაღლე მერყეობს 650-დან 3900 მ-მდე. პარკი ველური ბუნების მრავალი სახეობის კერაა; ფაუნის წარმომადგენლებიდან აღსანიშნავია: არჩვი, შველი, კეთილშობილი ირემი, გარეული ღორი, ჩვეულებრივი მელა, ყარყუმი, დედოფალა, ციყვისებრნი, ზაზუნა, თეთრი კურდღელი, მაჩვი, თეთრყელა კვერნა, ტყის კვერნა, ჟრუნი, ბატკანძერი, ყორანი, ყვავი, კოდალა, კაკაჩა, კაკაბი, ბუ, მთის არწივი და სხვა.
შედარებით დაბალ ადგილებში ზღვის დონიდან 1000-2000 მეტრამდე არის წიწვოვანი მცენარეები. გვხვდება სოჭი, შროშანი, ჩვეულებრივი ფურისულა, ედელვაისი, ბაიასებრნი, როდოდენდრონი და მრავალი სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:IUCN კატეგორია II კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
ტოტონიკაპანის დეპარტამენტი
ტოტონიკაპანი (Totonicapán) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ტოტონიკაპანი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ მთიანეთში; ფართობი 1 061 კმ². 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 339 254 ადამიანს შეადგენს, რომელთა უდიდესი ნაწილი მაიას ჯგუფის კიჩეს ხალხია.
დეპარტამენტი 8 ადმინისტრაციული მუნიციპალიტეტისგან შედგება.
ენის დეპარტამენტი
ენი — დეპარტამენტი საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, რონა-ალპებში.
ისტორია
ენი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ენის ფართობია 5762 კმ². 2006 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 566 740 ადამიანს შეადგენს და მას 42-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 97 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ენის მმართველია რაშელ მაზიუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ჰაინრიხ III
ჰაინრიხ III-ის სახელით ისტორიაში ცნობილნი არიან შემდეგი პირები:
არდეში (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიტყვა არდეში შესაძლებელია აღნიშნავდეს:
1421
თარიღი უცნობია
*
ვეზლეს სააბატო
ვეზლეს სააბატო აგრეთვე ცნობილი როგორც ვეზლეს წმინდა მარია მაგდალინელის ბაზილიკა — ბენედიქტური ყოფილი მონასტერი საფრანგეთში, იონის დეპარტამენტის კომუნა ვეზლეში. სააბატოს მთავარი - წმინდა მარიამ მაგდალინელის ეკლესია, თავისი სკულპტურებით მიჩნეულია ბურგუნდიული რომანული არქიტექტურის თვალსაჩინო შედევრად. სკულპტურების უმრავლესობა საფრანგეთის რევოლუციის დროს გაანადგურეს. 1979 წლიდან, ეკლესია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ეკლესიები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ფანტინე საკვირველთმოქმედი
ფანტინე საკვირველთმოქმედი - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე (‎ღირსი ქრისტეფორე რომაელთან ერთად) არის ძველი სტილით 30 აგვისტო, ახალი სტილით - 12 სექტემბერი. ღირსი ფანტინე საკვირველთმოქმედი კალაბრიაში დაიბადა. წმიდანი რვა წლის ასაკიდან მონასტერში იზრდებოდა. სიჭაბუკეში იგი უდაბნოებში მწირობდა და, სამოსის გარეშე დარჩენილი, ხშირად ოცი დღის მანძილზე საზრდელსაც არ იღებდა. ასეთ ღვაწლში გაატარა ღირსმა მამამ სამოცი წელი. სიცოცხლის მიმწუხრზე წმიდანმა თავი აარიდა სარკინოზებს და პელოპონესს მიაშურა მოწაფეებთან, ვიტალისა და ნიკიფორესთან ერთად. სახარების სწავლებით მან მოიარა კორინთო, ათონი, ლარისი და თესალონიკი, სადაც წმიდა დიდმოწამის, დიმიტრის (ხს. 8 ნოემბერს) ნაწილებს სცა თაყვანი. უფლის სათნომყოფელი მამა ღრმა მოხუცებულობაში გარდაიცვალა, IX ს-ის ბოლოს ან X ს-ის დასაწყისში.
გაბრიელ (ჯიბრაელ) ბატონიშვილი
მინიატიურა|გაბრიელ (ჯიბრაელ) ბატონიშვილი გაბრიელ (ჯიბრაელ) ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) (დ. 13 აგვისტო, 1788 — გ. 29 თებერვალი, 1812, პეტერბურგი) — გიორგი XII-სა და მარიამ დედოფლის ვაჟი (ნამდვილი სახელი — ჯიბრაელი, რუსეთში ეძახდნენ გაბრიელს).
ფანტინე საკვირველთმოქმედი
ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
გაბრიელ (ჯიბრაელ) ბატონიშვილი
ზოგიერთი ცნობით 1803 წლის აპრილში სამეფო სახლის წევრთა რუსეთში გადასახლების საკითხთან დაკავშირებით განაწყენებული გაბრიელი დაეხმარა დედას გენერალ ლაზარევის მოკვლაში. 1803 გაბრიელი დედასა და ძმებთან ერთად გადაასახლეს რუსეთში. ცხოვრობდა პეტერბურგში. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.
ფანტინე საკვირველთმოქმედი
ლიტერატურა
კატეგორია:IX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
გაბრიელ (ჯიბრაელ) ბატონიშვილი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1788 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1812 კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ტყის კვერნა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვერნისებრნი
ლიტლ-როკი
ლიტლ-როკი (Little Rock) — ქალაქი აშშ-ის სამხრეთში, არკანზასის შტატის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. 2007 წლის მონაცემებით ლიტლ-როკში 187,452 ადამიანი ცხოვრობს.
დაძმობილებული ქალაქები
ლიტლ-როკის დაძმობილებული ქალაქები არიან:
კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები კატეგორია:არკანზასი
ადრიანი (მოსკოვის პატრიარქი)
ადრიანე (დ. 1627 – გ. 1700) – სრულიად მოსკოვისა და რუსეთის პატრიარქი. მხარს უჭერდა პეტრე დიდის რეფორმებს (ოღონდ არა წვერის გაპარსვას, მოწევას, უცხო სამოსელს). მისივე დავალებით მასალებს აგროვებდა ახალი სჯულდების შესაქმნელად. ადრიანეს სიკვდილის შემდეგ ახალი პატრიარქის არჩევნები რუსეთში 1917 წლამდე არ შემდგარა, ხოლო პატრიარქის ტახტის მეთვალყურედ სტეფან იავორსკი გამოცხადდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის პატრიარქები კატეგორია:დაბადებული 1627 კატეგორია:გარდაცვლილი 1700
ჰაინრიხ IV
ჰაინრიხ IV-ის სახელით ისტორიაში ცნობილნი არიან შემდეგი პირები:
ფლორესი
ფლორესი — მცირე ზონდის არქიპელაგში შემავალი კუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 14,300 კმ², აღმოსავლეთით მდებარეობს ინდონეზიის კუნძული იავა. აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 1.5 მილიონ ადამიანს, და უდიდესი დასახლებული პუნქტია მაუმერე. ფლორესი შედის ინდონეზიის აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაში.
კუნძული მდებარეობს სუმბავას და კომოდოს აღმოსავლეთით და ლემბატას და ალორის არქიპელაგის დასავლეთით. კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ტიმორი. ფლორესი სუმბას სრუტითაა გამოყოფილი სუმბას კუნძულს და გარს აკრავს ფლორესის ზღვა.
XIII საუკუნიდან ეს ტერიტორია შედის მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში. 1544 წლიდან იწყება ევროპელთა მოგზაურობები ამ კუნძულზე, პირველები პორტუგალიელები იყვნენ. სწორედ პორტუგალიის კოლონია გახდა ფლორესი. მოგვიანებით უკვე ამ კუნძულს ჰოლანდიის იმპერია აკონტროლებდა.
1992 წლის 12 დეკემბერს, აქ მოხდა 7.8 ბალის სიმძლავრის მიწისძვრა, ამ მიწისძვრას 2,500 ადამიანი შეეწირა.
ეტიმოლოგია
სახელი "ფლორესი" მომდინარეობს პორტუგალიური სიტყვიდან, შინაარსობრივად კი კავშირშია სიტყვა "ყვავილთან".
ფლორა და ფაუნა
კუნძული მდიდარია თავისი ფლორის და ფაუნის მრავალფეროვნებით. ამ რეგიონში ცხოვრობს მსოფლიოში უნიკალური კომოდოს დრაკონი, ეს ცხოველი ძირითადად კომოდოს ეროვნულ პარკში სახლობს, ეს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა. აქვე მდებარეობს კუნძულის მეორე პარკი კელიმუტუს ეროვნული პარკი.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
ქვედრულა (ონის მუნიციპალიტეტი)
ქვედრულა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, წედისის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რიაგავერეს მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიაენე-ვირუმაას მუნიციპალიტეტები
რუსეთ-ლიტვის ომი (1534-1537)
რუსეთ-ლიტვის (სტაროდუბის) ომი 1534-1537 - ომი მოსკოვის დიდ სამთავროსა და ლიტვის დიდ სამთავროს შორის, რომელიც გაერთიანებული იყო პოლონეთის სამეფოსთან პირადი უნიით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:პოლონეთის ისტორია კატეგორია:XVI საუკუნის ომები
თვეროუ
თვეროუს უერთდება მდინარე აღმოსავლეთი რანგა, ხოლო აქედან 6 კილომეტრის შემდეგ მდინარე დასავლეთი რანგა და ისინი ერთად წარმოქმნიან მდინარე ჰოულსაუს, რომელიც 11 კილომეტრის შემდეგ ატლანტის ოკეანეში ჩაედინება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
Lasioglossum monstrificum
Lasioglossum monstrificum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1891 წელს.
სქოლიო
monstrificum
დაუნინგ-სტრიტი
thumb|500px|დოუნინგ სტრიტი დაუნინგ სტრიტი (Downing Street) — ქუჩა ლონდონში, რომელზეც ორ საუკუნეზე მეტია ცხოვრობს გაერთიანებული სამეფოს კაბინეტის ორი უმთავრესი მინისტრი: ხაზინის პირველი ლორდი, ანუ გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი და ხაზინის მეორე ლორდი, ანუ ფინანსთა მინისტრი. ქუჩის ყველაზე ცნობილი მისამართი არის დაუნინგის ქუჩა 10, ხაზინის პირველი ლორდის ანუ თანამედროვე დროში, პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია. შესაბამისად, ტერმინები დაუნინგის ქუჩა ან ნომერი 10 ხშირად გამოიყენება პრემიერ-მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის აღსანიშნავად. მსგავსად, ნომერი 11 იხმარება ფინანსთა მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის შესახებ საუბრისას. დაუნინგის ქუჩა მდებარეობს უაიტჰოლზე, ცენტრალურ ლონდონში, ბრიტანეთის პარლამენტიდან რამდენიმე წუთის ფეხით სავალ დისტანციაზე. პრემიერ-მინისტრს, ფინანსთა მინისტრს და მთავარ უიპს აქვთ რეზიდენციები ქუჩის მარჯვენა მხარეს. ქუჩის მოპირდაპიე მხარეს მდებარე ბინები კი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკუთვნის, რომელმაც ისინი მეცხრამეტე საუკუნეში გამოცვალა.
ისტორია
ქუჩა აშენებული იქნა 1860 წელს, სერ ჯორჯ დაუნინგის, პირველი ბარონეტი (1632-1689) მიერ. უწინ დაუნინგ სტრიტის ადგილას იდგა ჰემპდენ ჰაუსი. დაუნინგი იყო სამხედრო და დიპლომატი, რომელიც ოლივერ კრომველსა და მეფე ჩარლზ II-ს ემსახურებოდა. დაუნინგი უძრავი ქონების ინვესტორი იყო, რითაც მან საკმაოდ დიდი სიმდიდრე დააგროვა. 1654 წელს, მან შეიძინა წმინდა ჯეიმზის პარკის სამხრეთით მდებარე მიწა, რომელიც პარლამენტიდან ფეხით სავალ დისტანციაზე იყო განთავსებული.
სქოლიო
კატეგორია:ლონდონი
საკაპის დეპარტამენტი
საკაპა (Zacapa) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია საკაპა. 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 200 167 ადამიანს შეადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
ოყრეშიძე
კატეგორია:ქართული გვარები
ბაბუინი
ბაბუინი (Papio cynocephalus) — მაიმუნი ანთრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე საშუალოდ 75 სმ, კუდისა — 60 სმ-მდე. ბალანი მოყვითალოა. გავრცელებულია ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აფრიკაში. იკვებება მცენარეებითა და პატარა ცხოველებით. ზოგან დიდ ზიანს აყენებს სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს. ხშირად ჰყავთ ზოოპარკებსა და სამხეცეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანთრისებრნი
კაკო ვაშალომიძე
მინი|327x327px|როკ-ინსტრუმენტალისტი, ვირტუოზი გიტარისტი და კომპოზიტორი კაკო ვაშალომიძე კაკო ვაშალომიძე (დ. 2 სექტემბერი, 1952) — ქართველი მუსიკოსი, როკ-ინსტრუმენტალისტი, ვირტუოზი გიტარისტი და კომპოზიტორი.
ჯგუფები
მინი|377x377პქ|კაკო ვაშალომიძე
ბაბუაწვერა
ბაბუაწვერა (ლათ. Taraxacum) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვს ფესვის ყელთან შეკრებილი ფრთისებრ დანაკვთული ფოთლები. საყვავილე ღერო უფოთლოა, ღრუიანი, შეიცავს რეწვენს და ბოლოვდება მარტოული კალათა ყვავილებით. ყვავილები ყვითელი ან ვარდისფერია, იშვიათად მეწამული, ნაყოფი — თესლურა.
ცნობილია ბაბუაწვერას 100 სახეობა. საქართველოში გვხვდება 9, მათგან 4 კავკასიის ენდემია. ფართოდაა გავრცელებული Taraxacum officinale, რომლის ფესვსა და მიწისზედა ნაწილს იყენებენ მედიცინაში. თაფლოვანი მცენარეა. ბაბუაწვერას ზოგი სახეობის (ქოქ-საღიზი) ფესვები მაღალი ხარისხის კაუჩუკს შეიცავს.
ქიმიური შემადგენლობა
მცენარის ფოთლებსა და ფესვებში აღმოჩენილია ინსულინი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ასკორბინის მჟავა, კაუჩუკი, ცვილი, რკინა, კალციუმი, ფოსფორი, ფისები და სხვა.
გამოყენება
ბაბუაწვერა ფართოდ გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტის კენჭოვანი დაავადებების, სიყვითლისას და გასტრიტების დროს. ნედლი ფოთლებისაგან მომზადებულ სალათას ხმარობენ როგორც შარდმდენ, ამოსახველებელ, სისხლისგამწმენდ, ნაღველმდენ და საფაღარათო საშუალებას. ბაბუაწვერის წვენს სვამენ ღვიძლის, შარდის ბუშტის დაავადებებისა და სიყვითლის დროს. ნედლი ფოთლები და წვენი გამოიყენება ათეროსკლეროზის, ანემიის და კანის დაავადებებისას.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ჰაინრიხ I ფრინველმჭერი
მინი|მეფე ჰაინრიხი, [[მიქაელ მთავარანგელოზის ალამით ხელში, აფუძნებს ალბრეხტსბურგს]] ჰაინრიხ I (დ. დაახლ. 876 — გ. 2 ივლისი, 936, მემლებენი) — გერმანიის მეფე 919 წლიდან, საქსონიის ჰერცოგი (912 წლიდან) ლიუდოლფინგების გვარიდან (მეტსახელად "ფრინველმჭერი"), საქსონიური დინასტიის დამაარსებელი. 925 წელს ბრძოლით დაიბრუნა ლოთარინგია. უნგრელთა თარეშის აღსაკვეთად შექმნა სიმაგრეთა სისტემა და მძლავრი კავალერია. 933 წელს რიადის ბრძოლაში (მდინარე უნსტრუტთან) დაამარცხა უნგრელები. 928–929 წლებში დაიწყო ელბისპირა სლავების (პოლაბების) მიწა-წყლის დაპყრობა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 876 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 936
ხაჭაპურიძე
საკუთარი სახელი ხაჭაპურიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
კაგუა
კაგუა (Cagua) — ქალაქი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. მდებარეობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 458 მეტრზე, მდინარე არაგუის ხეობაში. წარმოადგენს ქალაქ მარაკაის მეტროპოლიური არეალის შემადგენელ ნაწილს.
კაგუის მოსახლეობა 2001 წლის მონაცემებით 107 932 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქში მრავლადაა სკვერი. კლიმატი ტროპიკული ცხელია. შემოსაზღვრულია სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებით: მარაკაი (14 კმ-ში), ვალენსია (65 კმ-ში), კარაკასი (100 კმ-ში).
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
დარუდე
ვილე ვირტანენი (ინგლ. Ville Virtanen; დ. 17 ივლისი, 1975), ცნობილი ფსევდონიმით „დარუდე” (Darude) — ტრანსის პროდიუსერი და დიჯეი ეურადან, ფინეთი. მისი დებიუტი შედგა 1999 წელს, სინგლ „Sandstorm”-ის გამოშვებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:ტრანს მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
ბეტა-დაშლა
ბეტა-დაშლა (β-დაშლა) — ატომის ბირთვის რადიოაქტიური დაშლა, რომელსაც თან ახლავს ბირთვიდან ელექტრონის ან პოზიტრონის გამოტყორცნა. ეს პროცესი განპირობებულია ბირთვის ერთ-ერთი ნუკლონის თავისთავადი გარდაქმნით სხვა სახის ნუკლონად, მაგალითად ნეიტრონის (n) გარდაქმნით პროტონად (p) ან პროტონისა — ნეიტრონად. პირველ შემთხვევაში ბირთვიდან გამოიტყორცნება ელექტრონი (e^-) — ხდება ე. წ. \text{β}^--დაშლა; მეორე შემთხვევაში ბირთვიდან გამოიტყორცნება პოზიტრონი (e^+) — ხდება ე. წ. \text{β}^+-დაშლა.
ბეტა-დაშლის დროს გამოტყორცნილი ელექტრონებისა და პოზიტრონების საერთო სახელწოდებაა ბეტა-ნაწილაკები. ნუკლონთა ურთიერთგარდაქმნადობას თან სდევს კიდევ ერთი ნაწილაკის — ნეიტრინოს (\nu) გამოსხივება \text{β}^+-დაშლისას ან ანტინეიტრინოს (\tilde\nu) გამოსხივება \text{β}^--დაშლისას.
β−-დაშლა
\text{β}^--დაშლისას ბირთვში პროტონების (Z) რიცხვი ერთით იზრდება, ხოლო ნეიტრონებისა — ერთით მცირდება. ბირთვის A მასური რიცხვი, რომელიც ბირთვში შემავალ ნუკლონთა საერთო რიცხვს უდრის, უცვლელი რჩება. ბირთვი-პროდუქტი წარმოადგენს პირვანდელი ბირთვის იზობარს, რომელიც ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში მის მეზობლად, მარჯვნივ მდებარეობს.
β+-დაშლა
\text{β}^+-დაშლისას, პირიქით, პროტონების რიცხვი ერთით მცირდება, ნეიტრონებისა კი ერთით იზრდება. წარმოიქმნება იზობარი, რომელიც პირვანდელი ბირთვის მეზობლად, მარცხნივ მდებარეობს. \text{β}^--დაშლის მარტივი მაგალითია თავისუფალი ნეიტრონის გარდაქმნა პროტონად ელექტრონისა და ანტინეიტრინოს გამოსხივებით (ნეიტრონის ნახევარდაშლის პერიოდი \approx13 წთ):
\text{β}^+-დაშლის მაგალითია აგრეთვე ნახშირბადის იზოტოპის დაშლა:
ეს პროცესი შეიძლება წარმოვიდგინოთ, როგორც ბმული პროტონის დაშლა. ამ შემთხვევაში ნახშირბადის ბირთვი გარდაიქმნება პერიოდულ სისტემაში მისი წინმდგომი ელემენტის — ბორის ბირთვად.
ბეტა-დაშლას ადგილი აქვს, როგორც ბუნებრივად რადიოაქტიური, ისე ხელოვნურად რადიოაქტიური იზოტოპებისათვის. იმისათვის, რომ ბირთი არამდგრადი იყოს β-გარდაქმნის ერთ-ერთი ტიპის მიმართ, რეაქციის განტოლების მარცხენა ნაწილის ნაწილაკთა მასების ჯამი მეტი უნდა იყოს გარდაქმნის პროდუქტების მასათა ჯამზე. ამიტომ ბეტა-დაშლისას ხდება ენერგიის გამოყოფა. ბეტა-დაშლის ენერგია E_{\beta} შეიძლება გამოვითვალოთ მასათა ამ განსხვავებისა და E=mc^2 თანაფარდობის გამოყენებით, სადაც c სინათლის სიჩქარეა ვაკუუმში. \text{β}^--დაშლისას, სადაც M_z და M_{z+1} ნეიტრალური ატომების მასებია. \text{β}^+-დაშლისას ნეიტრალური ატომი თავის გარსიდან კარგავს ერთ-ერთ ელექტრონს და ამიტომ, სადაც m_e ელექტრონის მასაა.
ბეტა-დაშლის ენერგია ნაწილდება სამ ნაწილაკს შორის. ესენია: ელექტრონი (ან პოზიტრონი), ანტინეიტრინო (ან ნეიტრინო) და ბირთვი. თითოეულ მსუბუქ ნაწილაკს შეუძლია წაიღოს ნებისმიერი ენერგია 0-დან E_{\beta}-მდე, ე. ი მათი ენერგეტიკული სპექტრი უწყვეტია. მხოლოდ K-ჩაჭერისას მიაქვს ნეიტრინოს ყოველთვის ერთი და იგივე ენერგია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბირთვული ფიზიკა კატეგორია:რადიოაქტიურობა
ამერიკული კვერნა
ამერიკული კვერნა (Martes americana) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა.
კატეგორია:კვერნისებრნი
ალეკო მახარობლიშვილი
ალეკო მახარობლიშვილი (დ. 15 აპრილი, 1955) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
ალეკო მახარობლიშვილი დაიბადა 1955 წლის 15 აპრილს. თე­ატ­რა­ლურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში თე­მურ ჩხე­ი­ძის სა­ხე­ლოს­ნო­ში სწავ­ლობ­და. რამ­დე­ნი­მე წელი მოღ­ვა­წე­ობ­და თბილისის მო­ზარდ მა­ყუ­რე­ბელ­თა თე­ატ­რში. 1999 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის სამსახიობო დასშია. თეატრში განასახიერა როლები ივანე (იასმინა რიზა „ART - ხელოვნება“; რეჟ. თემურ ჩხეიძე), პოლინიუსი (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“; რეჟისორი თემურ კუპრავა), ფოცო, მოსე (გიზო ჟორდანია, ნანა ჟორდანია „თეთრი იასამანი“; რეჟ. გიზო ჟორდანია), ჯიმი ჯეკი (ბრაიან ფრილის „თარგმანები“; რეჟისორი თ. ჩხეიძე), ანტონიო (ედუარდო დე ფილიპოს „ცილინდრი“; რეჟ. თამაზ მესხი), ზურიკო (რეზო თაბუკაშვილის „რას იტყვის ხალხი“; რეჟ. ანზორ ქუთათელაძე), სოსოია (ნოდარ დუმბაძის „მე ვხედავ მზეს“, რეჟ. შალვა გაწერელია), ბიჭი (გურამ ბათიაშვილის „ორი ნოველა“, რეჟ. შ. გაწერელია), ბეგლარ ჯინჭარაძე (დავით კლდიაშვილის „ქამუშაძის გაჭირვება“; რეჟ. შ. გაწერელია), აბესალო (დავით კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება“, რეჟ. შ. გაწერელია), ქურდი აპო (ნოდარ დუმბაძის „კუკარაჩა“, რეჟ. შ. გაწერელია) და სხვა. გადაღებულია ფილმებსა და სერიალებში: „ძილის წინ“, „ყავა და ლუდი“, „ჩემი ცოლის დაქალები“, „მამაჩემის გერლფრენდი“ და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კაშუეირა
კაშუეირა (Cachoeira) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება სალვადორის აგლომერაციის მეზორეგიონს.
გაბრიელი (ქორეპისკოპოსი)
გაბრიელი (გ. 881) — კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი), გარდაბნელ დონაურთა საგვარეულოდან. ვახუშტის ცნობით გაბრიელი კახეთის რიგით მეოთხე მთავარი იყო. მისი მმართველობის დროს (861—881 წლებში) თბილისის ამირამ გაბულოცმა კახეთის სამთავროს წაართვა გარდაბანი, თუმცა მისი ქორეპისკოპოსობისას არაბთა რაიმე მნიშვნელოვანი შემოსევა არ ყოფილა და კახეთში სიმშვიდე სუფევდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მთავრები კატეგორია:გარდაცვლილი 881
სიმერუს მუნიციპალიტეტი
სიმერუს მუნიციპალიტეტი (Sõmeru vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ლიაენე-ვირუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიაენე-ვირუმაას მუნიციპალიტეტები
ნეკრესის წარწერები
ნეკრესის წარწერები - ნეკრესის ნაქალაქარზე აღმოჩენილი ქრისტიანობამდელი ხანის ქართული წარწერები.
ისტორია
ნეკრესის ნაქალაქარზე არქეოლოგიურ სამუშაოებს აწარმოებს საქართველოს ეროვნული მუზეუმი 1984 წლიდან. გათხრილია II-IV საუკუნეების ცეცხლის ტაძარი, ანტიკური ხანის ქალაქის ზღუდის ნაწილი: IV-VI საუკუნეების ნაგებობის ნაშთები (სასახლე, მარანი). VI საუკუნის ეკლესია და სხვ. აღმოჩენათა შორის მეტად მნიშვნელოვანია IV-VI სს. დათარიღებული არიტექტურული ნაგებობის კედლებში ჩატანებული ქვის ფილები ქართული უძველესი წარწერებით, რომელთა ხნოვანება განისაზღვრება IV საუკუნის ნაგებობის ქვეშ არსებული კულტურული ფენის კერამიკით ახ.წ. I-III საუკუნეებით. პალეოგრაფიული ნიშნებითაც ისინი უძველესი წარწერების რიგში ექცევიან. სულ დადასტურებული შვიდი წარწერიდან I-III საუკუნეებს მიეკუთვნება 5 წარწერა.
ქვების აღწერა
წარწერიანი ქვა სიგრძით 41,5 სმ-ია. მისი სიგანეა 10-10,5 სმ, სისქე - 5,5 სმ. თავი და ბოლო მოტეხილი აქვს. განსაკუთრებით დასანანია ზედა ნაწილის დააზიანება, რამდენადაც დაიკარგა წარწერის დასაწყისი ნაწილი. წარწერა შესრულებულია ამოკაწვრის წესით. ასოების სიმაღლე მერყეობს 1,8-2,5 სმ-ს შორის, სიგანე - 1,0-2,0 სმ-ს შორის.
შემორჩენილია ორი დაზიანებული და ექვსი სრული სტრიქონი.
წაკითხვა:
თეთრყელა კვერნა
თეთრყელა კვერნა, თეთრგულა კვერნა, ქვის კვერნა (Martes foina) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, შუა და წინა აზიაში, ტიბეტში, რუსეთში. ბინადრობს მრავალგვარ სტაციაში: ტყეში, უტყეო ადგილებში, ბუჩქნარებში, პარკებში, კულტურულ ლანდშაფტში, კლდოვან ქვანაყარ კომპლექსებში, დასახლებულ ადგილებში. აღწევს ზღვის დონიდან 4000 მ-მდე. არის რამდენიმე ქვესახეობა. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ ის მიჩნეულია მცირე საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კვერნისებრნი
ნეკრესის წარწერები
ქვების აღწერა
წარწერა ასომთავრულია. გამოყენებულია ქართული ანბანის თოთხმეტი ასონიშანი: ა(4), ე(1), ვ(2), ზ(1), ი(2), მ(1), ნ(2), რ(2), ს(3), ტ(1), ჳ(1), ო(1), 0(1), ხ(l).
როგორც ირკვევა, საქმე გვაქვს წარწერიან საფლავის ქვასთან, რომელიც სტელის სახით იქნებოდა აღმართული საფლავზე. წარწერის დაზიანებულ ნაწილში, სავარაუდოა. აღნიშნული იქნებოდა დაკრძალულის სახელი. ნეკრესის სხვა წარწერებისაგან განსხვავებით, აღნიშნულ წარწერას ორი სიახლე ახასიათებს. ის ხანმეტურია და მასში გვხვდება ძველი ქართული წყაროებისათვის უცნობი სოციალური ტერმინი აზატი. ეს ტერმინი ვარაუდით პართულ ხანაში უნდა იყოს შემოსული, აღნიშნავდა - თავისუფალს. მეზობელი ქვეყნების - ირანისა და სომხეთის - მაგალითებით აზატები მძიმედ შეჭურვილი ცხენსანი მეომრები იყვნენ. არის ვარაუდი, რომ მასთან არის დაკავშირებული ქართული სოციალური ტერმინი აზნაური - მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენლის სახელი, რომელიც დადასტურებული გვაქვს პირველივე ქართულ ლიტერატურულ ძეგლში „შუშანიკის წამება“. წარწერის მიხედვით აზატის ინსტიტუტის არსებობა საქართველოში შეიძლება ახ.წ. პირველი საუკუნიდან ვივარაუდოთ. ადრეულ ქართულ ძეგლებში ის არ გვხვდება.
აღნიშნული წარწერა ნეკრესში აღმოჩენილ სხვა რამდენიმე წარწერასთან ერთად დღეისათვის ცნობილ ქართულ წარწერებს შორის ყველაზე უადრესია და ის ახ.წ. I-II-III საუკუნეებით შეიძლება დათარიღდეს.
ამ წარწერიანი სტელის გარდა ნეკრესის ნაქალაქარზე. კერძოდ ადგილ - „ნაგებებში“ აღმოჩენილია 5 სხვა წარწერიანი ქვა, რომლებიც ჩატანებული ყოფილა IV ს. აგებული სასახლის კედლებში, მეორადი გამოყენებით. წარწერების დათარიღებაში გვეხმარება არქიტექტურული ნაგებობის ქვეშ არსებული კულტურული ფენის არქეოლოგიური მასალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული წარწერები
ვეზერი
ვეზერი (Vézère) — მდინარე სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, მდინარე დორდონის მარჯვენა შენაკადი, რომელსაც ბიუგეს კომუნასთან უერთდება. მისი სიგრძე 211 კმ-ია. სათავეს იღებს ცენტრალური მასივის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ვეზერის მნიშვნელოვანი შენაკადია კორეზე.
ვეზერის ხეობა ცნობილია თავის გამოქვაბულების სისტემით, რომლებიც შეიცავს კლდის მხატვრობის მრავალ ნიმუშს და ჰომინიდთა ნარჩენებს. აქვე მდებარეობს ლასკოს მღვიმეც. 1979 წელს, იუნესკომ ვეზერის გამოქვაბულების სისტემა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
The Eternal Idol
The Eternal Idol — ინგლისური როკ-ჯგუფ Black Sabbath-ის მეცამეტე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1987 წელს. ალბომი გამოსცეს ლეიბლებმა Vertigo და Warner Bros..
სიმღერების სია
მუსიკა - ტონი აიომი, ტექსტები - ბობ დეისლი და რეი გილენი.
სქოლიო
კატეგორია:Black Sabbath-ის ალბომები კატეგორია:1987 წლის ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯეფ გლიქსმენის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები კრის ტსანგარიდესის პროდიუსერობით
ხვედელიძე
საკუთარი სახელი ხვედელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
იმერეთის სუფრის
იმერეთის სუფრის, სასუფრე ყურძენი, საჭმელი ყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
1958 წელს მკვლევარმა პ. ბაბილაშვილმა ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხრაწყაროში, ილიკო წივწივაძის ეზოში აღმოაჩინა ვაზი, რომელიც მაღალი მოსავლიანობით, ძლიერი ზრდით, დიდი მტევნებით, მსხვილი მარცვლებით, გვიანი სიმწიფითა და შენახვის კარგი უნარით გამოირჩეოდა. ამ ჯიშის ნამდვილი სახელი ყველას დავიწყებოდა და ადგილობრივები მას „საჭმელ ყურძენს“ ან „შესანახ ყურძენს“ ეძახდნენ. მოგვიანებით ეს ჯიში შეისწავლეს, გაამრავლეს და სახელად უწოდეს „იმერეთის სუფრის“.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ძალიან თხელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზო-მისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ფერის.
ვაზი ძლიერი ზრდისაა. იმერეთის სუფრის სრულ სიმწიფეში ნოემბრის შუა რიცხვებში შედის. ერთი ძირიდან 4-8 კილოგრამი ყურძნის მოკრეფა შეიძლება, ხეივნად გაშენებული კი უფრო მოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.2-5.5 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
კარლ გუსტავ ვერნერ ფონ ჰეიდენსტამი
კარლ გუსტავ ვერნერ ფონ ჰეიდენსტამი (შვედ. Carl Gustaf Verner von Heidenstam) (დ. 6 ივლისი, 1859— გ. 20 მაისი, 1940) — შვედი მწერალი, ნობელის პრემიაზე 1916 წელს წარადგინეს   როგორც "მსოფლიო ლიტერატურაში ახალი ეპოქის თვალსაჩინო წარმომადგენლი".
სქოლიო
კატეგორია:შვედი მწერლები კატეგორია:შვედეთის აკადემიის წევრები კატეგორია:შვედურენოვანი პოეტები კატეგორია:შვედი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ფხენიანი
ფხენიანი (평양 직할시, 平壤直轄市, კორეული წაკითხვით - ფიონგიანგი) — ჩრდილოეთ კორეის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე ტედონგანზე. 2008 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 3 255 388 ადამიანს შეადგენს. 1946 წელს ფხენიანი სამხრეთ ფხენიანის პროვინციას გამოეყო. იმართება პირდაპირი მართვის პრინციპით, პროვინციული ქალაქის მსგავსად და არა სპეციალური ქალაქის სტატუსით, როგორც ეს სეულის შემთხვევაშია.
სახელწოდება
ქართულ ენაში სახელწოდება ფხენიანი შემოვიდა რუსული ენის გავლით - ფონეტიკურად, რუსული და კორეული ენა უაღრესად განსხვავდება ერთმანეთისგან. რუსულში არ არის განსხვავება „პ“-სა და „ფ“-ს შორის. ქალაქის სახელში გამოყენებულია კორეული ასო „ფ“: რუსულად „პ“-სა და „ფ“-ს შორის განსხვავების საჩვენებლად „პ“-ს შემდეგ გამოიყენებოდა ასო „ხ“, რომელიც კორეულში საერთოდ არ გვხვდება. ქართულ ენაში შემოსული სახელწოდება - ფხენიანი - ორმაგ შეცდომას უშვებს, რადგანაც, ერთის მხრივ, იყენებს ასო „ფ“-ს (როდესაც რუსულში არის „პ“) და უმატებს ასო „ხ“-ს (რომელიც კორეულში საერთოდ არ არის). რუსულიდან სწორი გადმოტანის შემთხვევაში ქალაქის სახელწოდება უნდა ყოფილიყო „პხენიანი“, ხოლო კორეულიდან სწორი გადმოტანის შემთხვევაში - „ფიონგიანგი“.
ისტორია
ფხენიანი კორეის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. 427-668 წწ. იყო კოგურიოს სახელმწიფოს დედაქალაქი. კორიოს სახელმწიფოს არსებობის პერიოდში (918-1392 წწ.) ითვლებოდა დასავლეთის დედაქალაქად და ეწოდებოდა სოგიონი. მრავალი ასეული წლის განმავლობაში იყო მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი, უცხოელი დამპყრობლების წინააღმდეგ ბრძოლის დასაყრდენი პუნქტი. 1899 წელს გაიხსნა უცხოელებთან ვაჭრობისათვის. 1948 წლიდან კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკის დედაქალაქია.
1945 წლის შემდეგ
1945 წლის 25 აგვისტოს, ქალაქში საბჭოთა 25-ე არმია შევიდა და ფხენიანი გახდა ჩრდილოეთ კორეის დროებითი სახალხო კომიტეტის დედაქალაქი. აქ სახალხო კომიტეტი უკვე დაარსებული იყო ვეტერანი ქრისტიან-ნაციონალისტის ჩო მან-სიკის მიერ. ჩრდილოეთ კორეის დაარსებისას 1948 წელს, ფხენიანი გახდა მისი დე-ფაქტო დედაქალაქი. ამ დროისთვის ფხენიანის მთავრობა ფიქრობდა კორეის ოფიციალური დედაქალაქის სეულის აღებას. ფხენიანი საშინლად დაზარალდა კორეის ომში, რომლის მიმდინარეობისასაც ის მცირე ხნით ოკუპირებულიც იყო სამხრეთ კორეის ძალების მიერ 1950 წელს, 19 ოქტომბრიდან 6 დეკემბრამდე. 1952 წელს, ფხენიანი გახდა ყველაზე დიდი საჰაერო რეიდის სამიზნე რაც კი კორეის ომში ყოფილა. მასში გაეროს 1 400 სამხედრო თვითმფრინავი მონაწილეობდა.
უკვე ომის მიმდინარეობისას იგეგმებოდა ქალაქის რეკონსტრუქცია. ომის დასრულების შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის დახმარებით ეს ყველაფერი სწრაფადვე მოხდა, და უამრავი შენობა სტალინისტური არქიტექტურის დიზაინზე აიგო. 1972 წლის კონსტიტუციით, ფხენიანი ოფიციალურად გამოცხადდა ჩრდილოეთ კორეის დედაქალაქად.
გეოგრაფია
ფხენიანი ჩრდილოეთ კორეის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. ქალაქი გადაჭიმულია სწორ დაბლობზე, კორეის ყურედან აღმოსავლეთით, დაახლოებით 50 კილომეტრის მოშორებით. მდინარე ტაედონგი მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით და ქალაქის გავლით კორეის ყურეში ჩაედინება. ფხენიანის დაბლობი რომელზეც ქალაქია გაშენებული, ერთ-ერთია იმ ორი დიდი დაბლობიდან რომელიც კორეის ნახევარკუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს. მიდი ფართობი დაახლოებით 500 კვადრატული კილომეტრია.
კლიმატი
ფხენიანში კიოპენის კლასიფიკაციით ნოტიო კონტინენტური კლიმატია. აქ თბილ-ცხელ, ნოტიო ზაფხულს ცივი და მშრალი ზამთარი მოსდევს. ზამთრობით ციმბირიდან მშრალი ქარი უბერავს. ამ დროს აქ ძალიან ცივა. ნოემბრიდან მარტის შუა პერიოდამდე დაბალი ტემპერატურა როგორც წესი 0°C-ის ქვევითაა. ზამთარი ჩვეულებრივ ზაფხულთან შედარებით ძალიან მშრალია. აქ საშუალოდ 37 დღე თოვს.
გადასვლა ცივი, მშრალი ზამთრიდან, თბილ და ნოტიო ზაფხულამდე საკმაოდ სწრაფად ხდება, აპრილსა და მაისის პირველ ნახევარში. ივნისი - სექტემბრის შუალედი ხასიათდება ყველაზე ცხელი თვეებითა და საშუალო ტემპერატურით 21-დან 25°C-მდე.
პოლიტიკა
ასევე ფხენიანშია განლაგებული ყველა ძირითადი თავდაცვითი ინსტიტუტი. მათ შორის უდიდესს, ხალხთა უსაფრთხოების სამინისტროს 130 000 თანამშრომელი ჰყავს, რომლებიც 12 სხვადასხვა ბიუროში მუშაობენ. მათი საქმიანობის არეალი მოიცავს: პოლიციას და მის სერვისებს, პარტიის თანამშრომლების უსაფრთხოებას, საიდუმლო დოკუმენტებს, ცენზურას, დიდმასშტაბიან მშენებლობებს, საზოგადოების თავდაცვასა და ჯანმრთელობას და ა.შ. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი სტრუქტურა, რომელიც ქალაქშია განლაგებული, არის სახელმწიფო დაზვერვის სამსახური, რომელიც 30 000 თანამშრომელთან ერთად დაზვერვას, პოლიტიკურ პატიმრობებს, სამხედრო თავდაცვას, ქვეყანაში შესვლა/გასვლას და ა.შ აკონტროლებს.
ქალაქის იერსახე
კორეის ომის შედეგად განადგურების შემდეგ, ფხენიანი მთლიანად აღდგენილი იქნა კიმ ილ სუნგ-ის ხედვით, რომელიც ითვალისწინებდა ისეთი დედაქალაქის შექმნას, რომელიც მორალსა და განწყობას აამაღლებდა ომის შემდგომ პერიოდში. შედეგად მივიღეთ ქალაქი, ფართო, ხეების მწკრივებიანი ბულვარებით, საზოგადოებრივი შენობები ტერასული გამწვანებებით, მოზაიკებითა და დეკორატიული ჭერებით. მისი რუსული არქიტექტურული სტილი, ციმბირულ ქალაქს მოგვაგონებს თოვლიან ზამთარში, თუმცა ტრადიციული კორეული დიზაინით შექმნილი შენობები ამ შეხედულებას გარკვეულწილად ასუსტებს. ზაფხულობით ფხენიანი გამოირჩევა მისი მდინარეებით, ტირიფის ხეებით, ყვავილებითა და პარკებით. მინი|ფხენიანის ხედი ზემოდან|282x282პქ ჩრდილო კორეელმა დიზაინერებმა გამოიყენეს შვედური გამოცდილება, რაც დამოუკიდებელ ურბანულ ქალაქის უბნებს გულისხმობს მთელი ქვეყნის მასშტაბით და არც ფხენიანია გამონაკლისი. მისი მოსახლეები უმეტესწილად დაყოფილნი არიან ადმინისტრაციულ ერთეულებად რომელშიც 5 000 - 6 000 ადამიანი ერთიანდება. ამ ერთეულებს აქვთ ერთნაირი პირობები რაც მოიცავს საკვების მაღაზიას, სილამაზის სალონს, სამკერვალოს, ფოსტას, საავადმყოფოს, ბიბლიოთეკას და ა.შ. კიმ ილ სუნგ-ის ერთ-ერთი პრიორიტეტი ფხენიანის დაგეგმარებისა იყო მისი მოსახლეობის ლიმიტირება. ხელისუფლება ქალაქში შესვლას და იქ გადაადგილებას მკაცრად აკონტროლებს, რაც გვაძლევს სრულიად არატიპიურ აღმოსავლეთ აზიურ ქალაქს - წყნარს, გადაუტვირთავსა და ტევადს.
შენობები ფხენიანში დაყოფილია სამ ძირითად არქიტექტურულ კატეგორიად. ესენია მონუმენტები, ტრადიციულ კორეულ მოტივზე შექმნილი ნაგებობები და მრავალსართულიანი შენობები. ფხენიანში მრავალ ღირსშესანიშნაობას შეხვდებით. მათ შორისაა ტრიუმფალური თაღი, რომელიც მისი ფრანგული მოსახელესგანაა შთაგონებული, თუმცა სიდიდით სჯაბნის კიდეც მას. ყველაზე გამოჩენილი შენობა ფხენიანის ზეცაზე კი სასტუმრო "რიუგენია". ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სასტუმროა მსოფლიოში.
ფხენიანში უკვე დომინირებს მაღალსართულიანი შენობები, რომელთა მასობრივი მშენებლობა 2012 წლიდან დაიწყო. ასევე მიმდინარეობს სხვადასხვა საცხოვრებელი კომპლექსების გაუმჯობესება, თუმცა ისინი ისევ ძალიან ცუდ მგომარეობაშია, უმეტესობას არ აქვს ლიფტი, ცენტრალური გათბობა და ა.შ. 2018 წელს ქალაქი დასახელდა "ძნელად საცნობად იმასთან შედარებით თუ როგორი იყო ის 5 წლით ადრე".
საზოგადოებრივი ცხოვრება
2018 წლისთვის, ფხენიანში იყო უამრავი მაღალი ხარისხის რესტორანი, კორეული და საერთაშორისო სამზარეულოთი და იმპორტირებული ალკოჰოლური სასმელებით. უცხოური საკვები, როგორებიცაა ჰამბურგერები, კარტოფილი ფრი, პიცა და ყავა ადვილად იშოვება. ასევე ფხენიანში არის აქტიური ღამის ცხოვრება, შესაფერისი რესტორნებითა და კარაოკე ბარებით.
ქალაქს აქვს აკვა და გასართობი პარკები, საციგურაო ყინულის მოედნები, სასროლო პოლიგონი და დელფინარიუმი.