cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ევროპის ჩელენჯ-ქაფი ხელბურთში
1993 წელს ევროპის ხელბურთის ფედერაციამ გადაწყვიტა ჩაეტარებინა კიდევ ერთი საკლუბო ტურნირი იმ გუნდებისათ[ის რომლებიც ვერ ხვდებოდნენ ვერცერთ ევროპულ თასზე, თავიანთი მცირე შესაძლებლობების გამო (ეს იყო დაახლოებით საფეხბურთო ინტერტოტოს თასის მსგავსი ტურნირი).
გამარჯვებულები და ფინალისტები, ვაჟები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|თასის მფლობელი ! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
გამარჯვებულები და ფინალისტები,  ქალები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|თასის მფლობელი ! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ხელბურთში კატეგორია:ევროპის საკლუბო ტურნირები ხელბურთში
განგება დარბაზობისა
"განგება დარბაზობისა", ქართული სამართლებრივი ძეგლი. უძველეს ნუსხაში (XI ს.) სათაურად აქვს „წესი და განგებაჲ დარბაზობისა, რომელი აღესრულების მცხეთას კურთხევასა მეფეთასა“. შეიცავს საქართველოში საკუთარი მირონის კურთხევისა და დარბაზობის წესების აღწერას. მიეწერება მიქაელ კათალიკოსს (V ს.). თვით ძეგლში დაცული ცნობების მიხედვით, XV საუკუნეზე ადრე არ უნდა იყოს შედგენილი: ტექსტში გვხვდება ანაქრონიზმები (მაგ., იხსენიება ათაბაგი); დარბაზობის წესი მხოლოდ აღმოსავლეთ საქართველოსათვის განკუთვნილად ჩანს (მასში, ჭყონდიდლის გამოკლებით, მარტოოდენ აღმოსავლელი მღვდელმთავრებია მოხსენიებული). ძეგლში განსაზღვრულია სამღვდელოების წარმომადგენელთა ადგილ-პატივი მეფედ კურთხევასთან დაკავშირებით გამართული დარბაზობის დროს (იხ. სტატია ჯდომისა და დგომის წესი); მოჩანს ადგილუფროსობისათვის ბრძოლის ძლიერი ამარეკლი — მაწყვერელი იშხნელზე ბევრად მაღლა დგას, მაშინ როდესაც ხელმწიფის კარის გარიგებაში (იხ. სტატია „გარიგება ჴელმწიფის კარისა“) იშხნელი პირველია ეპისკოპოსთა შორის. ძეგლი დროთა განმავლობაში ცვლილებებს განიცდიდა. უკანასკნელად დარბაზობის წესი ახალ ვითარებასთან შეხამებით დაამტკიცეს ერეკლე II-მ და ანტონ I-მა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ავაჩის სოპკა
ავაჩის სოპკა (Авачинская сопка) — სომა-ვეზუვის ტიპის მოქმედი სტრატოვულკანი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კამჩატკაზე, ქალაქ პეტროპავლოვსკ-კამჩატკის მახლობლად. სიმაღლე 2741 მ. მწვერვალი კონუსისებრია. აგებულია ბაზალტებითა და ანდეზიტური ლავებით, ტუფებითა და შლაკით. კრატერის დიამეტრი უდრის 400 მეტრს. ვულკანს გააჩნია მრავალრიცხოვანი ფუმაროლები. ხშირია ამოფრქვევა.
ვულკანის უმაღლეს ნაწილებში მდებარეობს 10 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 10,2 კმ². ქვედა კალთები შემოსილია მასიური ტყით. 1000 მ სიმაღლეზე ვულკანოლოგიური სადგურია. აღსანიშნავია, რომ ამოფრქვევები უმეტესად XX საუკუნის პირველ ნახევარში მიმდინარეობდა (მ. შ. 1901, 1909, 1926, 1927, 1938, 1945 წწ.). უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1991 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
Picture Music
Picture Music — მუსიკოს კლაუს შულცეს სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1975 წელს. 2004 წელს გამოვიდა მისი განახლებული გამოცემა.
ეს არის შულცეს ერთადერთი ალბომი, რომელზეც იგი დასარტყმელ ინსტრუმენტებზე უკრავს. სოლო-კარიერამდე, იგი იგივე ინსტრუმენტებზე უკრავდა ჯგუფში Ash Ra Tempel.
სქოლიო
კატეგორია:კლაუს შულცეს ალბომები კატეგორია:1975 წლის ალბომები
ლივლივი
მინი|ლივლივი ნორვეგიაში ლივლივი — ოკეანის ან ზღვის ზედაპირის თავისუფალი რხევა უქარო ამინდში. წარმოადგენს თავისუფალ გრავიტაციულ ტალღებს. წარმოიქმნება ქარისმიერი ზღვის ტალღების გარდაქმნის შედეგად ქარის ზემოქმედების რაიონიდან გამოსვლის შემდეგ. ლივლივის ტალღა გრძელი და დამრეცია, სიმაღლე — 10-15 მ, სიგრძე — 300-400 მ, პერიოდი 17-20 წმ. ვრცელდება რამდენიმე ათას მილზე. ზომისა და ფორმის მიხედვით, ლივლივის ტალღები თითქმის არ განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან: წყლის ნაწილაკები მათში გადაადგილდება წრიული ორბიტის სისწორით. სრული უქარობისას ლივლივს „მკვდარი“ ეწოდება.
სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროლოგია კატეგორია:ოკეანოლოგია
ბათუმი
ბათუმი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი საქართველოში, არის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ცენტრი. ბათუმი არის მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ქალაქი საქართველოში, მსხვილი საერთაშორისო ნავსადგური შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მნიშვნელოვანი სამრეწველო, კულტურული და ტურისტული ცენტრი საქართველოში.
ბათუმი გაშენებულია ღრმა, კარგად დაცული ბუნებრივი ნავსაყუდელის ბათუმის ყურის ნაპირას, ზღვის დონიდან 3 მეტრზე, თბილისიდან 350 კმ-ში (რკინიგზით). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობს 152 839 ადამიანი.
ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდება „ბათუმი“ მოდის სიტყვიდან (Bathus) — „ბათუსი“, რაც ღრმას ნიშნავს. პირველად ის მოხსენიებული აქვს რომაელ მწერალ ილინიას (23-79), რომელიც კოლხეთის მდინარეების ჩამოთვლისას ასახელებს მდინარე — „Bathys“. შემდგომში ბერძენი გეოგრაფი ფლავიუს არიანე თავის ნაწარმოებში „Periplus Euxinus“ წერს: ფლავიუს არიანეს მიერ ნახსენები მდინარე სახელად Bathys ესაა, მდინარე ბარცხანასა და მდინარე ყოროლისწყალს შორის არსებული პატარა მდინარე (მდ. კუბა-წყალი ან მდ. ჩულ-კუბა). აღსანიშნავია ისიც, რომ ტექსტში მდინარე Bathys-ის მახლობლად არსად არ არის ნახსენები არანაირი ნამოსახლარი.
ცნობილია რომ XV საუკუნის შუა წლებში მდინარე ბათუსის წყალზე არსებობდა დასახლება სახელად Bathys ან Bathy. როდესაც აღნიშნული ტერიტორია ერისთავების ხელში გადავიდა ის მოიხსენიებოდა როგორც „პატონი“ (ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით) ან „ბატონი“ (Hrisantos Hierotolymites თავის ნაშრომში — „Sintagmation peri offikion“, ვენეციური გამოცემა 1778 წ, გვ. 92): „ყურისკენ მიმავალი გზა იბერიულ ენაზე წარმოითქმის როგორც ბატონი და მდებარეობს მდინარე ფაზისსა და ბოას შორის“ („Fygades“ Triantafillides, გვ. 28).
იბერიული სახელწოდება „პატომი“ თურქების დროს ტრანსფორმირდა და წარმოიქმნა ფორმა „პატუმ“, რომლითაც მოიხსენიებენ ისინი დღესაც.
გეოგრაფია
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|ბათუმის სანაპირო ზვიად ავალიანის ფოტო ქალაქი გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ 7 კილომეტრზე. ქალაქის ფართობი შეადგენს 6494,31 ჰექტარს. ფართობის მიხედვით ბათუმი საქართველოში მესამე ქალაქია. ბათუმის ძირითადი ნაწილი სამხრეთიდან ეკვრის ყურეს და გაშენებულია კახაბრის ვაკეზე ის, დანარჩენი ნაწილი ყურის აღმოსავლეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით — მდინარეების ბარცხანისა და ყოროლისწყლის გასწვრივ მდებარეობს, ბათუმის ტერიტორია ასევე გრძელდება მდინარე ჭოროხის სამხრეთით.
ბათუმის ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკულია. იცის თბილი, უთოვლო ზამთარი და თბილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 14,5 °C, იანვარში — 7,1 °C, აგვისტოში — 23,2 °C. ნალექები — 2560 მმ წელიწადში. შეფარდებითი სინოტივე — 81 %. ხშირია კოკისპირული წვიმა. თოვლი იშვიათად მოდის და მალე დნება. სანაპირო ზოლში კარგად არის გამოხატული ზღვის ბრიზები, რის გამოც სიცხე ნაკლებად შეიგრძნობა.
ბათუმის ტერიტორიაზე არის ბუნებრივი ტბა (ფართობი 0,06 კმ²), რომელიც ამჟამად ბათუმპარკის ნაწილია. ქალაქსა და მის მიდამოებში გავრცელებულია მრავალნაირი სუბტროპიკული მცენარე. ჭარბობს ხელოვნურად გაშენებული პარკები, ჩაის პლანტაციები და ციტრუსოვანთა ნარგავები. გორაკ-ბორცვებზე აქა-იქ შემორჩენილია კოლხური ბუნებრივი ტყე და ბუჩქნარი. მცენარეულობის სიმდიდრითა და სიმრავლით გამოირჩევა ბათუმის ბოტანიკური ბაღი.
ზღვის წყლის საშუალო წლიური ტემპერატურა ნაპირთან 16,7 °C-ია. სამკურნალო ფაქტორია კლიმატოთერაპია და ზღვაში ბანაობა. ზღვის წყალი გამოირჩევა მაღალი მინერალიზაციით. სამედიცინო ჩვენება: სასუნთქი გზების არატუბერკულოზური დაავადებანი, ნერვული სისტემის ფუნქიური და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებანი, ჰიპერტონიული დაავადება, ლიმფადენიტი, სისხლნაკლებობა. სეზონი გრძელდება მთელ წელს, ბანაობის სეზონი მაისიდან ოქტომბრამდე. ქალაქის ტერიტორიაზე კეთილმოწყობილი საკურორტო ადგილებია მახინჯაური, მწვანე კონცხი, გონიო, კვარიათი.
წარმოშობა
ბათუმსა და მის მიდამოებში, მდინარე ყოროლისწყლის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა ადასტურებს, რომ ეს მიდამოები ადამიანის მიერ ათვისებული იყო ჯერ კიდევ ძვ. წ. II - I ათასწლეულების მიჯნაზე. ადრინდელ ანტიკურ ხანაში ბათუმის მიდამოები კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. აქაურ მოსახლეობას გაცხოველებული სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა მეზობელ და შორეულ ქვეყნებთან. ამ პუნქტს ძველი ბერძნები მოიხსენიებდნენ ბათუსის სახელით. II საუკუნეში რომის იმპერატორ ადრიანეს დროს დღევანდელი ბათუმის ტერიტორიაზე რომაელთა სამხედრო ბანაკი იყო.
მოგვიანებით ის ეგრისის სამეფოს ნაწილი გახდა. ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში, სხვა ზღვისპირა პუნქტებისაგან განსხვავებით, ბათუმი დაწინაურებული იყო, რასაც ხელს უწყობდა მისი მდებარეობა ქვეყნის შიდა რაიონებისაკენ მიმავალი გზების დასაწყისში. VI საუკუნეში ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა აქ ლოსორიონის ციხე (Λοσόριον, მოგვიანებით ცნობილი, როგორც „თამარის ციხე“) ააგო, რომელიც მისი სტრატეგიული ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ეგრისის დიდ ომებში სასაზღვრო პუნქტების გამაგრებაში. VIII საუკუნის ბოლოს ის აფხაზთა სამეფოს ნაწილი გახდა, 1008 წლიდან კი საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. ფეოდალურ ხანაში ბათუმის ციხის გარშემო არსებობდა სოფლის ტიპის დასახლება, მაგრამ იგი ქალაქადაც იხსენიება (ამბროჯო კონტარინი).
ოსმალეთის იმპერიაში
ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, XVIII საუკუნეში ბათუმი მცირე ქალაქი იყო, რომელსაც საუცხოო ციტადელი ჰქონდა. 1784 წელს სოლომონ I-მა ქვემო გურიის ოსმალეთისგან გათავისუფლების მიზნით დალაშქრა ჩაქვი და ბათუმის მიმდებარე სოფლები, მაგრამ სასტიკად დამარცხდა ნაჭიშკრევის ბრძოლაში. 1786 წელს ოსმალეთის იმპერიამ შავიზღვისპირეთში მისი პოზიციების გასამტკიცებლად დამატებითი ზარბაზნებითა გემებით გაამაგრა ფოთისა და ბათუმის ციხეები.
1807 წელს ბათუმი მოინახულა ადრიან დიუპრემ. ამ დროს ბათუმში 2000-მდე მცხოვრები იყო, მაგრამ სოფელს უფრო ჰგავდა, ვიდრე ქალაქს, მას არ იცავდა არავითარი სიმაგრე, ერთადერთი ხის კოშკი, უქვემეხო, თხრილშემოვლებული აღმართული ქვის საძირკველზე იდგა ბაზართან. XIX საუკუენში ბათუმი ლაზისტანის სანჯაყი დედაქალაქი იყო. სანჯაყი 11 კაზას მოიცავდა: ბათუმი, ჩურუქ-სუ, ზემო აჭარა, ქვემო აჭარა, მაჭახელი, ლივანა, გონიო, ხოფა, არჰავი, ემშინა და ათინა. სანჯაყს მართავდა მუთასარიფი, ანუ გუბერნატორი, რომელიც პირდაპირ ემორჩილებოდა პორტას, ანუ ცენტრალურ ხელისუფლებას. ბათუმის კაზა მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე ჭოროხიდან ჩაქვამდე. ბათუმში იყო მეჯლისი, ანუ საგუბერნიო საბჭო, სასამართლო, თურქული და ბერძნული სკოლები, სამი მეჩეთი და წმინდა ნიკოლოზის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია. thumb|300px|ბათუმის ყურე, XIX ს. 1828 წელს, რუსეთსა და ოსმალეთს შორის ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების შედგენისას, რუსეთმა მოითხოვა და ოსმალეთმა დაუთმო მას მთელი ტერიტორია ჭოროხამდე (ძველად აკამფსისის), რომელიც შეერთვის შავ ზღვას ბათუმის იქით, დასავლეთით. ამ დათმობის მიხედვით, ბათუმი უკვე 1828 წელს უნდა შეერთებოდა რუსეთს, მაგრამ ხელშეკრულებაში და საზავო რუკის შედგენის დროს, საზღვარი გაყვანილ იქნა მდინარეთა სახელწოდების შერევის გამო არა მდინარე ჭოროხთან, არამედ მდინარე ჩოლოქთან, რომელიც შეედინება ზღვას ბათუმის აქეთ, ჩრდილო-დასავლეთით. ამ ხაზის მიხედვით, ბათუმი დარჩა ოსმალეთს. შეცდომა შემჩნეულ იქნა ხელმოწერისა და დამტიცების შემდეგ, მაგრამ უკვე გვიან იყო ამ საკითხის ხელახლა აღძვრა და ამ შეცდომის შედეგად ბათუმი ოსმალეთს შერჩა.
1865 წელს ბათუმის კაზაში შედიოდა 48 სოფელი, ცხოვრობდა 6651 ადამიანი, აქედან 3324 მუჰაჯირი, 3037 მუსლიმი გურული, 186 მართლმადიდებელი ბერძენი, 93 სომეხი და 11 კათოლიკე. გავრცელებული იყო სიმინდის და ფეტვის მოყვანა, თევზჭერა, სამშენებლო ხე-ტყის დამზადება.
რუსეთის იმპერიაში
ბათუმი რუსეთის იმპერიამ შეიერთა ოსმალეთთან 1877-78 წლების ომის შემდეგ, ბერლინის ხელშეკრულებით. 1878 წლის 20 სექტემბერს მეფისნაცვალმა დაამტკიცა ბათუმის მმართველობის წესდება, რომელიც 15 მუხლისგან შედგებოდა. 1878 წლის ბერლინის კონგრესის მიხედვით ნავსადგური გამოცხადდა პორტო-ფრანკოდ (უცხოური საქონლის უბაჟოდ შემოტანა-გატანის უფლების მქონე ნავსადგურად), რამაც ხელი შეუწყო ქალაქის ზრდას.
ბაქო-ბათუმის რკინიგზის გაყვანის (1883) და ნავსადგურის რეკონსტრუქციისა და ბაქოსთან ნავთობსადენი მილით დაკავშირების (1897-1907) შემდეგ ბათუმი შავიზღვისპირეთის მნიშვნელოვანი ნავსადგური გახდა. აქედან გაჰქონდათ კასპიის ზღვის ნავთობპროდუქტები სხვა ქვეყნებში. ბათუმი გადაიქცა სამრეწველო ქალაქად. დომინირებდნენ როტშილდის, ნობელის, მანთაშევის, ნურკერდტის სანავთობე კომპანიები. 1884 წელს აიგო რიხნერის ქარხანა, ხოლო 1888 წელს ციმერმანისა, რომელმაც 1915 წლამდე იარსება.
1881 წელს გაჩნდა ბათუმის ბულვარის გაშენების იდეა. იდეა ეკუთვნოდა სამხედრო გუბერნატორ სმეკალოვს. ადგილი შეირჩა ტბა ნური-გელის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ბაღის გასაშენებლად მოიწვეს გერმანელი მებაღე რესლერი, რომელსაც ფოთის საზოგადოებრივი ბაღი ჰქონდა გაშენებული. მასთან დაიდო 10-წლიანი ხელშეკრულება. რესლერი გარდაიცვალა 1884 წელს და ბაღის დასრულება ვერ მოასწრო. 1882 წელს ბათუმში იყო ორი მართლმადიდებლური, ერთი კათოლიკური ეკლესია, სამი მეჩეთი, თამბაქოს სამი ფაბრიკა, 8 სასტუმრო, 240 სავაჭრო დაწესებულება. 1885 წელს აშენდა ალექსანდრე ნეველის სახელობის ეკლესია, რომელიც რუსეთის იმპერიის გამარჯვების სიმბოლო იყო და ამასთან რუსებისა და სხვა აქ მცხოვრები ხალხების გაქართველებისთვის უნდა შეეშალა ხელი. 1890-იან წლებში ჩნდება ბათუმის ლუთერული ეკლესია, რომელიც მუშაობდა 1911 წლის 1 აპრილამდე. 1884-1889 წლებში აშენდა ბათუმის საზღვაო ნავსადგური. ადმირალ გრევეს პროექტით ნავსადგური მდინარე ყოროლისწყალზე უნდა ასენებულიყო, მაგრამ თანხების ნაკლებობის გამო ის პროექტი არ მიიღეს.''
ცარიზმი ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში თანამიმდევრულად ახორციელებდა რუსიფიკაციის პოლიტიკას. საპასუხოდ აქ წარმოიქმნა ეროვნული მოძრაობის ძლიერი კერა, რომელსაც მესვეურობდნენ ი. მესხი, ვ. ასათიანი, მ. და ჰ. აბაშიძეები, გულო კაიკაციშვილი, დავით კლდიაშვილი და სხვები. ქართველი მოღვაწეები რუს შოვინისტ მოხელეებს და თურქ ანექსიონისტებს ეწინააღმდეგებოდნენ. ქართული სულისკვეთბის აღორძინებაში დიდ როლს თამაშობდა ბათუმის ქართული გიმნაზია და ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება. 1888 წლის აგვისტოში ბათუმში პირველი ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები ჩატარდა. მოსახლეობამ ქალაქის საბჭო აირჩია, ხოლო ქალაქის თავი დანიშნული იყო. ქალაქის საბჭო შედგებოდა 8 წევრისგან. მომდევო არჩევნები 1894 წელს ჩატარდა. მოსახლეობამ 36 ხმოსანი აირჩია, ხმოსნებმა კი — ქალაქის თავი ლუკა ასათიანი. იგივე განმეორდა 1898 წლის არჩევნებზეც. 1897 წელს თვითმმართველობის თაოსნობით გაიხსნა ვაჟთა კლასიკური გიმნაზია, ხოლო 1900 წელს ქალთა გიმნაზია. 1901-1916 წლებში ქალაქის თავი ივანე ანდრონიკაშვილი იყო. ის იყო მეფის რუსეთის დროინდელი ბათუმის უკანასკნელი მმართველი. 1901-1903 წლებში ბათუმში 15-მდე სხვადასხვა სახელმწიფოს საკონსულო მოქმედებდა.
thumb|300px|ბათუმი 1911 წელს. XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ბათუმი მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრი იყო. 1899 წლისთვის ბათუმში ირიცხებოდა 366 საწარმო. 1908 წელს ტვირთბრუნვის მიხედვით ბათუმი პეტერბურგისა და ოდესის პორტების შემდეგ მესამე ადგილს იკავებდა რუსეთის იმპერიაში (42,9 მლნ ფუთი). XX საუკუნის დამდეგს ბათუმი საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონე ნავსადგური იყო და ბევრ უცხოურ გემს მასპინძლობდა, მათ შორის-მრავალ გერმანულ სავაჭრო გემსაც. ამ დროს ბათუმი უკვე მოზრდილი ქალაქი იყო მოკირწყლული ქუჩებით, ელსადგურით, წყალსადენებით, სკოლებით, საავადმყოფოთი, ფოსტით, ბანკებით, თეატრით. ნურიის მოედანზე მოქმედებდა დახურული ბაზარი. ბათუმის მოსახლეობის ნახევარზე მეტს შეადგენდა გურიის, იმერეთის, სამეგრელოსა და აჭარის სოფლებიდან სამუშაოდ ჩასული მუშა-ახალგაზრდობა.
მეოცე საუკუნის დასაწყისში ბათუმი იქცა რევოლუციური მოძრაობის კერად. ნავთობის საწარმოებში შეიქმნა რსდმპ-ის ორგანიზაციები, რომლებიც პოლიტიკური ხასიათის აქციებს აწყობდნენ. 1901-1912 წლებში მოქმედებდა ბათუმის მუშათა თეატრი, სადაც სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ დავით კლდიაშვილი, ალექსანდრე წუწუნავა, ალექსანდრე ჟორჟოლიანი, შალვა დადიანი. 1902 წლის თებერვალსა და მარტში მოხდა ბათუმის მუშათა გაფიცვა სადაც 6000-მდე მუშამ მიიღო მონაწილეობა. 1905 წლის ივლისში ბათუმის მუშები ჩაებნენ სამხრეთ რუსეთის საყოველთაო გაფიცვაში. გემ „პოტიომკინზე“ მომხდარი ამბოხების შემდეგ, უცხოეთის გემებმა სავსებით უარი თქვეს ბათუმზე. ნავთობის დიდმა ფირმებმა, ნობელმა და სხვებმა, დახურეს თავიანთი საწარმოები. უმუშევართა არმია რევოლუციონერებად იქცა. 30 ნოემბერს მოხდა მუშათა შეიარაღებული აჯანყება, რომელსაც მხარი დაუჭირეს გურიის და ქვემო აჭარის შეიარაღებულმა „წითელმა ასეულებმა", თუმცა რეაქციის წლებში ცარიზმმა ბათუმში რეპრესიები გააძლიერა. სევასტოპოლის რევოლუციის დროს ქალაქი მთლიანად ამბოხებულთა ხელში გადავიდა და გარესამყაროს მოსწყდა. ციხის გარნიზონმა ვერ გაბედა ციხესიმაგრის ქვემეხები ხალხისთვის მიეშვირათ. ქალაქის ფარგლებს გარეთ მდებარე ციხესიმაგრე იზოლირებულ იქნა, ნავსადგურში მყოფი გემები დროებითმა ხელისუფლებამ მფლობელებს ჩამოართვა და სევასტოპოლისკენ გაგზავნა აჯანყებულ წითელ ადმირალ ლეიტენანტ შმიდტთან კავშირის დასამყარებლად. 1905 წლის დეკემბერში ბათუმი რუსეთის ჯარის მიერ უკვე სრული დაშოშმინებული იყო.
1918-21 წლები
პირველი მსოფლიო ომის დროს ბათუმის ნავსადგურის მნიშვნელობა დაეცა. შესამჩნევად იკლო ბათუმიდან ნავთობის ექსპორტმა და ქალაქის სამრეწველო ცხოვრება დაეცა. ოსმალეთის იმპერია ცდილობდა, ხელთ ეგდო ბათუმი და ბათუმის ოლქი. 1918 წლის 3 მარტის ბრესტ-ლიტოვსკის ზავის თანახმად ბათუმის ოლქი და სამხრეთ საქართველოს მნიშვნელოვანი ნაწილი ოსმალეთს მიეკუთვნა. ამ პირობებს არ აღიარებდა ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციის კომისარიატი და სეიმი. 1918 წლის აპრილში ოსმალეთმა ბრძოლით აიღო ბათუმი და ბათუმის ოლქი და ნოემბრამდე შეინარჩუნა.
ოსმალეთი-ამიერკავკასიის კომისარიატის 1918 წლის ომის მნიშვნელოვანი ეპიზოდი არის ანარიის ფორტის ბრძოლა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩამოყალიბების პროცესში მყოფი ქართული ჯარის არაორგანიზებულობის გამო ბათუმი თურქულმა დანაყოფებმა თითქმის უბრძოლველად აიღეს. ანარიის ფორტის დამცველებმა მათზე გაცილებით მრავალრიცხოვან მოწინააღმდეგეს წინააღმდეგობა გაუწიეს. ფორტის ყველა დამცველი დაიღუპა. ფორტს იცავდნენ: კაპიტანი სიმონ შავგულიძე, კაპიტანი ზაქარია დოლიძე, პორუჩიკი აბესალომ ხარაიძე, პრაპორშიკი დავით ვანიძე და 50-მდე (სხვა მონაცემებით 84) ჯარისკაცი.
1918 წლის ნოემბერში, მუდროსის დროებითი ზავის თანახმად ოსმალეთი გავიდა კავკასიიდან და ბათუმში გაერთიანებული სამეფოს ჯარები შევიდნენ. 1918 წლის 22 დეკემბრიდან 1920 წლის 7 ივლისამდე ბათუმი დიდი ბრიტანეთის ქვეშევრდომი იყო. გაერთიანებულმა სამეფომ იქ შექმნა თავისი საგუბერნატორო. ამ დროს ბათუმის დაპატრონებას ცდილობდა, ერთი მხრივ, გენერალი ანტონ დენიკინი, მეორე მხრივ - პანთუქრისტული წრეების წარმომადგენელი სერვერ-ბეგ ათაბაგი, რომელიც ე. წ. „ყარსის მთავრობას“ მესვეურობდა. ბათუმ-აჭარის მუსლიმი ქართველობა წინ აღუდგა თეთრგვარდიელებისა და ოსმალო დამპყრობლების მცდელობას. 1919 წლის 31 აგვისტოს ბათუმში შეიკრიბა მუსლიმ ქართველთა წარმომადგენლობა, რომელმაც შეიმუშავა მიმართვა საქართველოს დამფუძნებული კრებისა და პარიზის საზავო კონფერენციისადმი. ამ მიმართვაში ბათუმი, ისევე, როგორც მთელი აჭარა, აღიარებული იყო საქართველოს ნაწილად ავტონომიური მმართველობის უფლებით. საქართველოს დამფუძნებელმა კრებამ 1919 წლის 25 დეკემბერს აჭარის ოლქი ბათუმითურთ საქართველოს განუყოფელ ნაწილად გამოაცხადა, რაც აღიარებულია რუსეთ-საქართველოს 1920 წლის 7 მაისის ხელშეკრულებითაც. 1920 წლის 25 თებერვალს ბათუმი ერთა ლიგის მანდატით პორტო-ფრანკოდ გამოცხადდა.
1920 წლის 4 ივლისს ბათუმიდან ინგლისის ჯარი გავიდა და ბათუმის ოლქი გადაეცა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას. 1921 წლის თებერვალ-მარტში, როცა საბჭოთა რუსეთის ჯარები შემოიჭრნენ საქართველოში, თურქეთმა კვლავ სცადა ბათუმის აღება, მაგრამ გენერალ გიორგი მაზნიაშვილის მეთაურობით რესპუბლიკის ჯარებმა თურქებს ქალაქი დაატოვებინა. 1921 წლის 19 მარტს ბათუმი საბჭოთა რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს.
საბჭოთა პერიოდი
ბათუმის მოსახლეობა და მოწინავე საზოგადოება არ შერიგებია კომუნისტურ რეჟიმს. აქაური ინტელიგენცია აქტიურად მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს ანტისაბჭოთა აჯანყებაში, რისთვისაც მწვავე რეპრესიები განიცადა. საბჭოთა რეჟიმი ანგარიშს არ უწევდა ბათუმ-აჭარის ისტორიული ცხოვრების თავისებურებას. მიმდინარეობდა ბრძოლა ისლამის წინააღმდეგ, ტრადიციების და რელიგიური წესების დასაძლევად, რაც მოსახლეობის დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა. 1927, 1933 და 1956 წლებში წელს შედგა ბათუმის განაშენიანების გეგმები. 1929 წელს ამუშავდა ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანა. 1937-1938 წლებში საბჭოთა ხელმძღვანელობამ ბათუმში, ისევე როგორც მთელ საქართველოში, უმკაცრესი რეპრესიები განახორციელა ე. წ. „ხალხის მტრების“ წინააღმდეგ, რასაც ასეულობით ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. აშენდა ახალი შენობები სასტუმრო „ინტურისტი“ (1939, არქტიტექტორი ა. შჩუსევი), დრამატული თეატრის შენობა (1952, ლ. ტეპლიცკი), კინოთეატრი „თბილისი“ (1964, ნ. აბაშიძე). 1935 წელს ამოქმედდა მანქანათმშენებელი, 1936 წელს კოფეინის , 1957 წელს — გემთმშენებელი ქარხნები .1929 წელს დაარსდა ბათუმის საზღვაოსნო სასწავლებელი, 1945 წელს ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი.
თანამედროვეობა
2007 წლის მაისში ბათუმში გაიხსნა ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტი. 2011 წელს გაიზარდა ბათუმის ტერიტორია და მას შეუერთდა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის ნაწილი. ინტენსიურად ხდება თანამედრო სასტუმროებისა და გასართობი ცენტრების მშენებლობა, მოქმედებს შერატონისა და სხვა ბრენდების სასტუმროები. 2009 წელს მოხდა ბათუმის ბულვარის 1,5 კილომეტრით დაგრძელება, რომლის საერთო სიგრძე 7 კილომეტრს აღემატება. 2010 წელს გაიხსნა დელფინარიუმი.
2022 წლის შემოდგომაზე ქალაქი ბათუმი გახდა გამარჯვებული ნომინაციაში „ყველაზე სწრაფად მზარდი ტურისტული ადგილი ევროპაში“, რისთვისაც მიიღო ტურისტული ჯილდო — World Travel Awards.
ადმინისტრაციული ერთეულები
ბათუმი შედგება 14 ადმინისტრაციული ერთეულისაგან:
დემოგრაფია
რუსეთის იმპერიასთან შეერთების პირველ წლებში ბათუმი მრავალეთნიკური ქალაქი იყო. 1882 წლის მონაცემებით, ბათუმში 8671 ადამიანი ცხოვრობდა, აქედან 1166 ბერძენი, 980 რუსი, 907 სომეხი, 809 ქართველი (514 აღმოსავლეთ საქართველოდან, 167 გურული, 128 იმერელი), 377 აფხაზი, 112 სპარსი, 70 ლაზი. იმპერიის ხელისუფლება ასევე ხელს უწყობდა ბათუმში უცხოელების დასახლებას, რათა თავიანთი დასაყრდენი გაეჩინათ ადგილობრივ მოსახლეობაში. ისინი ხელს უწყობდნენ ბათუმში გერმანელების დასახლებას. 1882 წელს ბათუმში 145 სული გერმანელი ცხოვრობდა, 1887 წელს — 200, 1897 წელს კი 300.
ბათუმის მოსახლეობა იზრდებოდა XIX და XX საუკუნეების განმავლობაში. XX საუკუნის ბოლოს ბათუმის მოსახლეობა შემცირდა. XXI საუკუნის დასაწყისში ბათუმის მოსახლეობა კვლავ გაიზარდა, ძრითადად, ბათუმის ტერიტორიის ზრდის ხარჯზე. ამჟამად ბათუმი მოსახლეობის რაოდენობით საქართველოში თბილისის შემდეგ მეორე ქალაქია.
ეკონომიკა
მინი|ბათუმის ნავსადგური მინი|ბათუმის ნავსადგური ბათუმი თბილისის შემდეგ ყველაზე მდიდარი ქალაქია საქართველოში. მისი წილი საქართველოს ეკონომიკაში შეადგენს 6%-ს. ეკონომიკის წამყვანი დარგებია მშენებლობა და საშენი მსალების წარმოება, ვაჭრობა, მსუბუქი მრეწველობა, ტურიზმი, ტრანსპორტი და კომუნიკაციები.
ბათუმი არის ბაქო-ბათუმის რკინიგზისა და ნავთობსადენის ბოლო პუნქტი. აქ წარმოებს მსხვილი საზღვაო-სატრანსპორტო ოპერაციები. ბათუმი კავკასიის ნავთობის გაზიდვის უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ნავსადგურია შავი ზღვის მთელ სანაპიროზე. იგი აღჭურვილია თანამედროვე ტექნიკით და დიდ საოკეანო ტანკერებს ემსახურება. სატრანსპორტო კვანძის საერთო ტვირთბრუნვაში სატრანზიტო ტვირთებთან ერთად დიდი ადგილი უკავია თვით ქალაქის და მისი უახლოესი მიდამოების სამეურნეო ტვირთებს. მთლიანად მექანიზებულია მშრალი ტვირთბის ჩატვირთვა-გადმოტვირთვის ოპერაციები. საავტომობილო გზებით ბათუმი დაკავშირებულია საქართველოს უმნიშვნელოვანეს ცენტრებთან, აჭარის შიგა რაიონებთან და თურქეთთან.
ქალაქს, ისევე როგორ მთელ რეგიონს, ემსახურება საერთაშორისო აეროპორტი.
განათლება და კულტურა
ბათუმში მოქმედებს საზღვაო აკადემია და სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მოქმედებს სახელმწიფო დრამატული თეატრი და მუსიკალური ცენტრი.
ბათუმში მოქმედებს რამდენიმე მუზეუმი, მათ შორის აჭარის სახელმწიფო მუზეუმი, ხელოვნების მუზეუმი და არქეოლოგიური მუზეუმი.
ღირსშესანიშნაობანი
ბოტანიკური ბაღი, დელფინარიუმი, ცირკი და „ბათუმის რივიერა“ — დასასვენებელი და გასართობი კომპლექსი შავი ზღვის სანაპიროზე.
ბათუმის საფოსტო მარკები
thumb|250px|ბათუმის მარკები ბრიტანეთის ოკუპაციის დროს ადრე გამოშვებული რუსული საფოსტო მარკების მარაგი ამოიწურა და 1919 წლის თებერვალში ადმინისტრაციამ ახალი მარკები დაბეჭდა. ეს იყო დასაჭრელი მარკები კორდილინას ხის გამოსახულებით და წარწერით БАТУМСКАЯ ПОЧТА. მოგვიანებით ბრიტანელებმა მასზე შტამპი „BRITISH OCCUPATION“ (ბრიტანეთის ოკუპაცია) დაარტყეს. შტამპებზე ფასი ცვალებადი იყო, თუმცა მოგვიანებით, 1920 წელს, ინფლაციის დონის ზრდის გამო, ყოფილი 5 კაპიკიანი მარკები ახალი დენომინაციებით გამოიცა (50 რუბლამდე). ბრიტანეთის მმართველობის ხანმოკლეობის მიუხედავად სამი სახის მარკა დიდი რაოდენობით არსებობს (შესაძლოა დამატებითი მარკები ოკუპაციის შემდეგაც დაიბეჭდა), თუმცა ხელმეორედ გადაბეჭდილი შტამპები არც ისე ბევრია და 2003 წლისთვის კოლექციონერთა შორის მათი ფასი $500 აშშ დოლარზე მეტს აღწევდა.
ჩიონოფუჯი
ჩიონოფუჯი (千代の富士 貢; დ. 1 ივნისი, 1955, ფუკუშიმა — გ. 31 ივლისი, 2016, ტოკიო) — იაპონელი სპორტსმენი, სუმოისტი, სუმოს უმაღლესი ტიტულის — იოკოძუნას მფლობელი. მისი ნამდვილი სახელია მიცუგუ აკიმოტო.
ბიოგრაფია
დაიბადა იაპონიის ჩრდილეთით, კუნძულ ჰოკაიდოზე, ქალაქ ფუკუშიმაში, მეთევზის ოჯახში. სკოლაში სწავლის დროიდან გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სპორტული მონაცემებით. იყო ბრწყინვალე მორბენალი. 15 წლის ასაკში იგი აღმოაჩინა კოკონოე-ბეიას ხელმძღვანელმა, ყოფილმა იოკოძუნა ჩიონოიამამ, რომელიც იმავე ქალაქიდან იყო წარმოშობით. მან შესთავაზა მიცუგუ აკიმოტოს ტოკიოში თვითმფრინავით გადაფრენა, რამაც ძალიან გაახარა ბავშვი, რომელსაც აქამდე არასოდეს უფრენია. ტოკიოში ჩასული ბიჭი ჩაირიცხა კოკონოე ბეიაში. ამ დროს ის სულ 71 კილოგრამს იწონიდა.
ადრეული კარიერა
კარიერის დაწყებიდან მალევე აკიმოტომ მიიღო „ჩიონოფუჯის“ შიკონა (საბრძოლო მეტსახელი სუმოში), რომელიც მიღებულია კოკონოე ბეიას ორი გამორჩეული იოკოძუნას — ჩიონოიამასა და კიტანოფუჯის — სახელების გაერთიანებით. იაპონურად „ჩიო“ სიტყვასიტყვით ნიშნავს „ათას წელიწადს“, „მარადისობას“, ხოლო „ფუჯი“ იგივეა რაც იაპონიის სიმბოლოდ მიჩნეული მთა. მომავალში გულშემატკივრებმა მას კიდევ ერთი სახელი შეარქვეს — „ურუფუ“, რაც მგელს ნიშნავს — მისი სახის მკაცრი გამომეტყველების გამო.
ჩიონოფუჯიმ სუმოისტის კარიერა დაიწყო 1970 წლის სექტემბრიდან. ჯურიოს ელიტურ დივიზიონს მიაღწია 1974 წელს, ხოლო ერთი წლის შემდეგ აღზევდა უმაღლეს — მაკუუჩი დივიზიონში. თუმცა მან იქ მხოლოდ ერთი ტურნირი ჩაატარა სანამ დაქვეითდებოდა ისევ ჯურიოში, შემდეგ კი მხრის ტრავმის გამოჯურიოს დატოვებაც მოუხდა. 1978 წლიდან მან საბოლოოდ დაიმკვიდრა ადგილი მაკუუჩიში. მებრძოლი სულის ("კანტო-შო") პრიზის მოპოვების შემდეგ მან იმავე წელს მოიპოვა კომუსუბის მაღალი წოდება. ამ პერიოდში მას ხშირად ადარებდნენ სხვა მსუბუქწონოსან პოპულარულ სუმოისტს, ტაკანოჰანა I-ს. სწორედ მისი რჩევით ჩიონოფუჯიმ სიგარეტის მოწევას დაანება თავი, რამაც საშუალება მისცა წონაში მომატებულიყო.
1979 წელს ისევ მხრის ტრავმის გამო ჩიონოფუჯი ცოტა ხნით ისევ ჯურიოში დაქვეითდა, მაგრამ მალე დაბრუნდა უმაღლეს დივიზიონში. მასწავლებლის რჩევით მან გდებების გარდა, რის გამოც იღებდა კიდეც მხრის ტრავმებს, აითვისა კარგი პოზიციის სწრაფად მოპოვებისა და მეტოქის დოჰიოდან გაყვანის ტექნიკა. 1980 წელს მან რიგითი მაეგაშირას წოდებით სამი კინბოში ("ოქროს ვარსკვლავი") მოიპოვა იოკოძუნას ძლევისათვის. მან ასევე ზედიზედ ოთხჯერ მოიპოვა ტექნიკური მებრძოლის პრიზი ("გინო-შო"). იმავე წლის ბოლოს ჩიონოფუჯიმ მიაღწია სეკივაკეს წოდებას, ხოლო 1981 წლის იანვარში მან 15 ორთაბრძოლიდან 14 მოიგო, სუპერფინალში სძლია იოკოძუნა კიტანოუმის და კარიერაში პირველად აღმართა იაპონიის იმპერატორის თასი. ტურნირის დასრულების შემდეგ მას ასევე მიანიჭეს ორი საპატიო პრიზი - ტექნიკური მებრძოლისა და ბრწყინვალე ასპარეზობის ("შუკუნ-შო"), და რაც მთავარია, იერარქიულად მეორე წოდება - ოძეკის ტიტული. ოძეკის რანგში ჩიონოფუჯიმ იმავე 1981 წლის ივლისში კვლავ დაამარცხა იოკოძუნა კიტანოუმი და მეორედ გახდა ჩემპიონი, რის შემდეგაც სუმოს ასოციაციამ მას ისტორიაში 58-ე იოკოძუნას უმაღლესი წოდება მიანიჭა.
კარიერის ზენიტი
1991 წლის იანვრის ტურნირზე ჩიონოფუჯიმ დაამხო კიტანოუმის რეკორდი (804 გამარჯვება მაკუუჩი დივიზიონში), მაგრამ ტრავმა მიიღო და იძულებული გახდა ტურნირს გამოთიშვოდა. ის მაისის ტურნირზე დაბრუნდა, სადაც ტურნირის პირველივე ბრძოლაში დამარცხდა 18 წლის იაპონელ ამომავალ ვარსკვლავთან, ტაკაჰანადასთან (მომავალი იოკოძუნა ტაკანოჰანა კოჯი). ამ შეხვედრას ტელევიზიის მეშვეობით იაპონიის მოსახლეობის თითქმის ნახევარი უცქერდა. ამ წაგებიდან ორი დღის შემდეგ 36 წელს მიღწეულმა ჩიონოფუჯიმ კარიერის დასრულების შესახებ ოფიციალური განცხადება გააკეთა. საინტერესოა, რომ ტაკაჰანადას მამამ, ტაკანოჰანა კენშიმ კარიერა 1981 წელს სწორედ ჩიონოფუჯისთან დამარცხების შემდეგ დაასრულა.
კარიერის დასრულება
1989 წელს, როდესაც ჩიონოფუჯი ჯერ კიდევ აქტიური მებრძოლი იყო, სუმოს ასოციაციამ გადაწყვიტა, მისთვის კარიერის დასრულების შემდეგ შეეთავაზებინა იშვიათი პატივი - ჩიონოფუჯის სახელით დარჩენილიყო სუმოს უხუცესად. მაგრამ ჩიონოფუჯიმ ამაზე უარი განაცხადა, მებრძოლის კარიერის დასრულების შემდეგ იგი გახდა მწვრთნელი ჯერ ჯინმაკუს სახელით, შემდეგ კი 1992 წელს მშობლიური კოკონოე-ბეია შეისყიდა ყოფილი იოკოძუნა კიტანოფუჯისგან 50 მილიონ იენად. როგორც ამ ტრადიციული სუმოს სკოლის ხელმძღვანელმა და მწვრთნელმა, ჩიონოფუჯიმ აღზარდა ისეთი გამოჩენილი სუმოისტები, როგორებიც იყვნენ ოძეკი ჩიოტაიკაი და კომუსუბი ჩიოტენზანი.
2008 წელს ჩიონოფუჯი იაპონიის სუმოს ასოციაციის დირექტორთა საბჭოს წევრად აირჩიეს. იგი მოაზრებოდა ასოციაციის პრეზიდენტობის კანდიდატადაც, მაგრამ 2016 წელს არასაკმარისი მხარდაჭერის გამო უარი განაცხადა არჩევნებში მონაწილეობაზე.
ჩიონოფუჯი გარდაიცვალა 2016 წლის 31 ივლისს ტოკიოში, 61 წლის ასაკში. ერთი წლით ადრე მას ჩაუტარდა ქირურგიული ოპერაცია პანკრეასის კიბოს გამო, მაგრამ დაავადების შეჩერება ვერ მოხერხდა. სიმსივნე გავრცელდა გულსა და ფილტვებზეც, რაც გახდა მისი გარდაცვალების მიზეზი.
ბრძოლის სტილი
მთელი კარიერის მანძილზე ჩიონოფუჯის საფირმო კიმარიტე (ანუ ილეთი) იყო უვატენაგე — მეტოქის გდება მის მავაშიზე ხელის ჩავლებით. იგი უპირატესობას ანიჭებდა მიგი-იოცუს ანუ მარცხენა ხელის ჩავლებას მავაშიზე მეტოქის მარჯვენა ხელს ზემოდან. ასეთი გარე ჩავლება იმდენად ეფექტური იყო, რომ კომენტატორებმა მას "მომაკვდინებელი ჩავლება" უწოდეს. მისი მიგი-იოცუდან მეტოქეს თავის დაღწევა პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო. მისი საყვარელი კიმარიტეები იყო აგრეთვე იორიკირი და ცურიდაში. საერთო ჯამში, ჩიონოფუჯის მეტოქეები დამარცხებული ჰყავს 41 სხვადასხვა კიმარიტეს გამოყენებით. ტექნიკის ასეთმა მრავალფეროვნებამ, დინამიკურმა გდებებმა, დაკუნთულმა და ათლეტურმა სხეულმა ჩიონოფუჯი თავისი ეპოქის ყველაზე წარმატებულ და პოპულარულ სუმოისტად აქცია.
შარლოტა პერკინს გილმენი
შარლოტა პერკინს გილმენი (დ. 3 ივლისი, 1860 — გ. 17 აგვისტო, 1935) — გამოჩენილი ამერიკელი ჰუმანისტი, რომანისტი, მოთხრობების ავტორი, პოეტი და ლექტორი. მის კალამს როგორც მხატვრული, ასევე არამხატვრული ტექსტებიც ეკუთვნის. იგი უტოპიური ფემინისტი იყო, რომელმაც არატრადიციული მიდგომებისა და ცხოვრების წესის გამო მომდევნო თაობის ფემინისტებისთვის მისაბაძი მაგალითის როლი შეასრულა. პერკინსი აშშ-ის ქალთა ეროვნულ დიდების დარბაზში შეიყვანეს. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ნახევრადავტობიოგრაფიული მოთხრობა „ყვითელი შპალერი“, რომელიც მშობიარობისშემდგომი მწვავე ფსიქოზური შეტევის შემდეგ დაწერა.
ადრეული ცხოვრება
გილმენი 1860 წლის 3 ივლისს კონექტიკუტის შტატის ქალაქ ჰარტფორდში მერი და და ფრედერიკ ბიჩერ პერკინსების ოჯახში დაიბადა. მას ჰყავდა ერთი უფროსი ძმა, თომას ედი. შარლოტას ჩვილობის პერიოდში, მისმა მამამ ოჯახი მიატოვა, რის შემდეგაც მან მთელი დარჩენილი ბავშვობა სიღატაკეში გაატარა. მისი დედა ვერ ახერხებდა შვილების შენახვას, რის გამოც, პერკინსი ხშირად მამის ნათესავებთან ცხოვრობდა, მათ შორის იყო „ბიძია თომას ქოხის“ ავტორი ჰარიეტ ბიჩერ სტოუ.
გილმენი სკოლაში მხოლოდ ოთხი წელი სწავლობდა, რა დროის მანძილზეც შვიდი სხვადასხვა სკოლა გამოიცვალა. მან სწავლა 15 წლის ასაკში შეწყვიტა. დედამისს არ სურდა, მის შვილებს მასავით გასცრუებოდათ იმედი, რის გამოც მათ მჭირდო ურთიერთობების ჩამოყალიბებასა და მხატვრული ლიტერატურის კითხვას უკრძალავდა. იგი შვილების მიმართ სიყვარულის გამოხატვასაც კი ერიდებოდა, რის შესახებაც გილმენი თავის ავტობიოგრაფიაში „შარლოტა პერკინს გილმენის ცხოვრება“ წერს. მიუხედავად იმისა, რომ პერკინსი ჩაკეტილად და სიღარიბეში ცხოვრობდა, იგი მუდმივად სტუმრობდა საჯარო ბიბლიოთეკას და უძველესი ცივილიზაციების ისტორიებს ეცნობოდა, რითაც გაუცნობიერებლად თავისი მომავალი ცხოვრებისთვის ემზადებოდა. მასზე გავლენა მოახდიდა მამამისის ლიტერატურისადმი სიყვარულმა, რომელიც წლების შემდეგ შვილს დაუკავშირდა და იმ წიგნების სია შეუდგინა, რომლიც მისთვის საინტერესოდ და გამოსადეგად მიაჩნდა.
გილმენმა მოზარდობის დიდი ნაწილი როუდ აილენდის ქალად პროვიდენსში გაატარა. მისი მეგობრების უმეტესობა ბიჭები იყვნენ, რის გამოც იგი საკუთარ თავს „ტომბოის“ უწოდებდა.
გელმანის ბუნებრივი ინეტელექტი და უსაზღვრო ცოდნა ყოველთვის ხიბლავდა მასწავლებლებს, თუმცა ისინი მაინც უკმაყოფილონი იყვნენ მისით, რისი მიზეზიც მისი სიღარიბე იყო. გილმენის საყვარელი საგანი ბუნებრივი ფილოსოფია იყო, რომელსაც მოგვიანებით ფიზიკა ეწოდა. 1878 წელს 18 წლის გილმენი როუდ აილენდის დიზაინის სკოლაში ჩაირიცხა, სადაც მამის მატერიალური ხელშეწყობით სწავლობდა. მალევე იგი სავაჭრო ბარათების დიზაინერი გახდა. მან რეპეტირორობაც დაიწყო და მოსწავლეებს თავიანთი შემოქმედებითი უნარების გაზრდაში ეხმარებოდა. გილმენი ასევე მხატვარიც იყო.
როუდ აილენდის დიზაინის სკოლაში სწავლის პერიოდში, 1879 წელს, გილმენმა მარტა ლუთერი გაიცნო, რომელთანაც მჭირდო მეგობრული ურთიერთობა ჩამოუყალიბდა. მათი ურთიერთობა 1881 წლამდე, ლუთერის დაქორწინებამდე, გაგრძელდა, რამაც აღაშფოთა გილმენი. იგი გმობდა სიყვარულსა და რომანტიკულ ურთიერთობას, სანამ თავისი პირველი მეუღლე არ გაიცნო. ამ ორ ქალს შორის წერილები, რომელთა რიცხვიც 50-ზე მეტია, 1883-1889 წლების პერიოდშია დაწერილი.
ზრდასრულობა
1884 წელს გილმენი მხატვარ ჩარლზ უოლტერ სტეტსონზე დაქორწინდა. 1885 წელს წყვილს ქალიშვილი, კეტრინ ბიჩერ სტეტსონი, შეეძინა. გილმენი მშობიარობისშემდგომი მძიმე დეპრესიით იტანჯებოდა. იმ პერიოდში ქალებს „ისტერიულ“ და „ნერვიულ“ არსებებად მიიჩნევდნენ, სწორედ ამიტომ, როცა ქალი მშობიარობის შემდეგ მძიმე ავადმყოფობას იჩემებდა, ამას ყურადღებას არ აქცევდნენ.
გილმენი ქალიშვილთან ერთად სამხრეთ კალიფორნიაში გადავიდა, სადაც მეგობართან, გრეის ელერი ჩენინგთან, ერთად ცხოვრობდა. 1888 წელს იგი მეუღლლეს გაეყარა, რაც XIX საუკუნეში დიდი იშვიათობა იყო. გილმენი ოფიციალურად 1984 წელს განქორწინდა, რის შემდეგაც სტეტსონმა ცოლად ჩენინგი შეირთო. იმავე წელს გილმენმა ადელაინ კლეპი, მეტსახელად „დელი“, გაიცნო, რომელთანაც სერიოზული ურთიერთობა გააბა. სინტია დევისი მათი ურთიერთობის შესახებ წერს: „[გილმენს] სჯეროდა, რომ დელიში მან ცხოვრებისა და სიყვარულის შეთავსების საუკეთესო გზა იპოვა, იგი მიხვდა, რამ ამ კომბინაციის შენარჩუნება ქალ ცხოვრების თანამგზავრთან ერთად ბევრად უფრო მარტივი იყო, ვიდრე ჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობაში.“ გილმენისა და კლეპის ურთიერთობა მალევე დასრულდა. გილმენი ქალიშვილთან ერთად კალიფორნიის შტატის ქალაქ პასადენაში გადავიდა, სადაც სხვადასხვა ფემინისტური და რეფორმისტული ორგანიზაციების საქმიანობაში ჩაერთო. 1894 წელს მან შვილი ყოფილ მეუღლესა და მის მეორე ცოლთან, გრეის ელერი ჩენინგთან, გაგზავნა საცხოვრებლად. გილმებს მამომის უფლების შესახებ პროგრესული იდეები ჰქონდა და თვლიდა, რომ მის ყოფილ მეუღლეს „უფლება ჰქონდა [კეტრინის] საზოგადოების ნაწილი ყოფილიყო“, ისევე, როგორც, კეტრინს „ჰქონდა უფლება, რომ გაეცნო და შეეყვარა თავისი მამა.“
1893 წელს გილმენის დედა გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მან ბოლო რვა წლის მანძილზე პირველად აღმოსავლეთში დაბრუნება გადაწყვიტა. იგი ბიძაშვილ ჰოუტონ გილმენს შეხვდა, რომელიც უოლ სტრიტზე ადვოკატად მუშაობდა. მათ ერთად დიდი დროის გატარება დაიწყეს და მალევე რომანტიკული ურთიერთობაც გააბეს. როცა შარლოტა ლექციებზე დადიოდა, წყვიული ურთიერთობას მიმოწერის საშუალებით ინარჩუნებდა. ისინი 1900 წელს დაქორწინდნენ და 1922 წლამდე ნიუ-იორკში ცხოვრობდნენ, რის შემდეგაც ქალაქ ნორვიჩში ჰოუტონის მშობლიურ სახლში გადავიდნენ. 1934 წელს ჰიუტონო ცერებრალური სისხლდენის შედეგად გარდაიცვალა, რის შემდეგაც გილმენი პასადენაში თავის ქალიშვილთან დაბრუნდა.
1932 წლის იანვარში გილმენს მკერდის კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს. მან 1935 წლის 17 აგვისტოს თავი ქლოროფორმის ზედოზირებით მოიკლა. როგორც ავტობიოგრაფიაში, ისე თვითმკვლელობისწინა წერილში, მან დაწერა, რომ „კიბოს ქლოროფორმი არჩია“ და მშვიდად და სწრაფად მოკვდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1935 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:სოციალისტი ფემინისტები კატეგორია:ამერიკელი სოციოლოგები კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ფილოსოფოსები‎ კატეგორია:ფენტეზისა და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ქალი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოეტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი სუფრაჟისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები კატეგორია:გოთიკური ჟანრის მწერლები
801
მოვლენები
28 დეკემბერი : ლუი I ღვთისმოსავმა დაიპყრო ბარსელონა გრაფ ვილჰელმ ტულუზელის დახმარებით.
თარიღი უცნობია
*
მალანგი
მალანგი (Malang) — მეორე უმსხვილესი ქალაქი აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში, ინდონეზიაში. ქალაქის ისტორია სათავეს მატარამის სამეფოს პერიოდიდან იღებს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 819 708 ადამიანს შეადგენს. ჰოლანდიური კოლონიალიზმის ხანაში, მალანგი პოპულარული ღირსშესანიშნაობა იყო ევროპელებს შორის. ქალაქის ეკონომიკაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა აზიის ფინანსურმა კრიზისმა, თუმცა ამის შემდეგ მალანგი ეკონომიკის სიმტკიცითა და მოსახლეობის ზრდით გამოირჩევა.
მალანგს აღმოსავლეთიდან აკრავს ბრომო-ტენგერ-სემერუს ეროვნული პარკი.
ჩაიქენდი (შუშის რაიონი)
ჩაიქენდი (Çaykənd) - სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, შუშის რაონში.
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ხარატიშვილი
საკუთარი სახელი ხარატიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
მომღერალი და კომპოზიტორი
მინი|[[ბობ დილანი - მომღერალი და კომპოზიტორი]] ტერმინი მომღერალი და კომპოზიტორი — შემსრულებელს, რომელიც ტექსტს წერს, სიმღერას ქმნის და თვითონვე ასრულებს მას. ხშირად მთელ კომპოზიციას ან სიმღერას თვითონვე უწევს მუსიკალურ აკომპანემენტს. არტისტული გამოხატვის ამგვარი ფორმა ჩვეულებრივია იმ შემსრულებლებს შორის, რომლებიც პოპ მომღერლებისგან განსხვავებით, ნაკლებად ცნობილი არიან. ზოგიერთი ასეთი არტისტი პუბლიკასთან უშუალო ურთიერთობის გზას და ინტენსიურ ტურნეებს მიმართავს, რომ თაყვანისმცემლები გაიჩინოს. ისინი ხშირად გამოდიან კერძო მიწვევებზე, ყავის სახლებში, ფოლკ კლუბებსა და ფესტივალებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური პროფესიები კატეგორია:მუსიკის ჟანრები კატეგორია:მომღერლები და კომპოზიტორები კატეგორია:კომპოზიტორები კატეგორია:მომღერლები
Clavatula rubrifasciata
Clavatula rubrifasciata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
თვარაძე
საკუთარი სახელი თვარაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
UNIX-ის მსგავსი ოპერაციული სისტემა
მინი|იუნიქსისა და იუნიქსის მაგვარი სისტემების განვითარების სქემა
UNIX-ის მსგავსი ოპერაციული სისტემა — სისტემა, რომელიც UNIX-ის მსგავსად მოქმედებს, მიუხედავად იმისა რომ არ არის აუცილებლად მისი ან დადასტურებული Single UNIX specification-ს მიერ. ამ ტერმინით ასევე აღნიშნავენ ღია კოდის მქონე ოპერაციულ სისტემებს, რომლებიც Bell-ის ლაბორატიის UNIX-ს ბაძავენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იუნიქსი
ანგკორ-ვატი
250px|მინიატიურა|ბერები ტაძრის წინ ანგკორ-ვატი — ინდუისტური ტაძარი კამბოჯაში, ანგკორ-თომის მახლობლად. მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი საკულტო ნაგებობა. შედის ანგკორის ხუროთმოძღვრულ კომპლექსში. იგი აგებულია ღმერთ ვიშნუს სახელზე 1112-1152 წლებში, სურიავარმან II-ის დროს, რომელიც აქვე უნდა იყოს დაკრძალული. შემდეგ იყენებდნენ ბუდისტები. XV საუკუნიდან აღარ მოქმედებს. ანგკორ-ვატის კოშკების სილუეტი გამოსახულია კამბოჯის ეროვნულ გერბზე. მისი ფართობია 2 კვ.კმ.
ანგკორ-ვატის მშენებლობას მეფე სურიავარმან II მას შემდეგ შეუდგა, რაც მან პოზიციები გაიმყარა სამხედრო კამპანიის, დიპლომატიისა და მტკიცე შინაგანი ადმინისტრაციის დახმარებით. სურიავარმანმა კჰმერის მეფეთა ტრადიცია დაარღვია და (სავარაუდოდ ინდოეთის გავლენით, სადაც ამ დროს ვიშნავიზმი წამოვიდა წინ) ტაძარი ვიშნუს მიუძღვნა (და არა შივას). XIII ს-დან დღემდე კი ტაძარი ბუდისტურია.
ანგკორ-ვატი ინდუისტური კოსმოლოგიის გრანდიოზული განსახიერებაა: მისი ცენტრალური კოშკები მერუს მთას, ღმერთების სახლს განასახიერებენ, ხოლო გარეთა კედლები _ მის გარშემო მყოფ სამყაროს. ტაძარი, რომელიც კჰმერის არქიტექტურის მაღალი კლასიკის წარმომადგენელია, კამბოჯის სიმბოლოდ იქცა და მის დროშაზეც კია გამოსახული. მინიატიურა|250px|ანგკორ–ვატის ტაძარი ეროვნული სიამაყის სიმბოლო – კამბოჯის ეროვნულ დროშაზე. ანგკორის ტაძრების უმეტესობისგან განსხვავებით, ანგკორ-ვატი დასავლეთისკენ არის ორიენტირებული, რაც მკვლევარებს აფიქრებინებს, რომ სურიავარმანმა ტაძარი თავისი სულის მოსახსენებლად ააგო. ამ შეხედულებას განამტკიცებს ისიც, რომ რელიეფები საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით არის განლაგებული, რაც ჩვეული თანმიმდევრობის დარღვევაა. თუმცა ანგკორის კომპლექსის რამდენიმე სხვა ტაძარსაც აქვს დასავლეთის ორიენტაცია და მეორე ვერსიით ეს შეიძლება იმას დავუკავშიროთ, რომ ისინი მიძღვნილია ვიშნუსადმი, რომელიც, გარკვეულწილად, დასავლეთთან იყო დაკავშირებული.
ანგკორ-ვატი კჰმერის არქიტექტურის იმ სტილის ჩინებული მაგალითია, რომელსაც ანგკორ-ვატის სტილს უწოდებენ. XII ს-სთვის კჰმერის არქიტექტორები ძირითად საშენ მასალად იყენებდნენ ქვიშაქვას. მთავარი ნაწილები სწორედ ქვიშაქვითაა ნაგები და ლატერიტი მხოლოდ გარეთა კედლისთვის და დაფარული სტრუქტურული ნაწილებისთვის გამოიყენებოდა.
ტაძარი დგას ქალაქის დონიდან ამაღლებულ ტერასაზე. ის გარშემორტყმულია სამი მართკუთხა გალერეით, რომელთაგან ყოველი მომდევნო წინაზე მაღალია. გალერეის კუთხეებში აღმართულია ოთხი გოპურა (კოშკურა), ხოლო ორი შიდა გალერეის კუთხეებში ასევე დგას გოპურები, რომლებიც ცნტრალურ კოშკურასთან ერთად კამათელზე დაწერილი ხუთიანის ფორმას ქმნიან.
ანგკორ-ვატის პოპულარობის ერთ-ერთი მიზეზი არქიტექტურასთან სინთეზში მყოფი დეკორია, რომლის ძირითადი ნაწილი რელიეფურ ფრიზებს წარმოადგენს. გარეთა გალერეის შიდა კედლები მორთულია რელიეფების მთელი სერიით, რომელიც ძირითადად მაჰაბჰარატასა და რამაიანას (ინდუისტური თხზულებების) ილუსტრაციას წარმოადგენს. აღმოსავლეთ გალერეაზე წარმოდგენილია ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სცენა "რძის ზღვის ამღვრევა", რომელზეც გამოსახულია 92 ასურა და 88 დევა. მათ შორის არის ვიშნუ, მის ქვეშ კუ (ვიშნუს ავატარი), ხოლო ზემოთ ასპარა და ინდრა.
ამ რელიეფს მოსდევს "ვიშნუ, რომელიც ამარცხებს ასურებს". ჩრდილოეთის გალერეა წარმოგვიდგენს კრიშნას გამარჯვებას ბანაზე და ინდუისტური ღმერთების ბრძოლას ასურებთან. ტაძრის კედლებზე შესრულებულია ასევე რელიეფები, რომლებიც კარის ცხოვრების სცენებს გადმოგვცემენ. ერთ-ერთ მათგანში თავად მეფეა გამოსახული. შემაღლებულ ტახტზე ფეხმორთხმით მჯდარს მიღების საათები აქვს, ხოლო მონა ქალები მარაოებითა და მზის ქოლგებით აგრილებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კამბოჯის ტაძრები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კამბოჯაში
სონღულაშვილი
საკუთარი სახელი სონღულაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბოიუქ-ყალადარასი
ბოიუქ-ყალადარასი (ყოფ. მეცყალადარასი) — სოფელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შუშის რაიონის სოფელ გალადარესის ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულში. ახლანდელი სახელი ეწოდება აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის 1992 წლის 29 დეკემბრის №428 დადგენილებით. 1992 წელს ყარაბაღის პირველი ომის დროს სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
Zeit
Zeit (დრო) — ჯგუფის Tangerine Dream 1972 წლის ორმაგი სტუდიური ალბომი. მუსიკალურად ეს დისკი უფრო მშვიდი და ატმოსფერულია და ახლოს არის კლაუს შულცეს ალბომის Irrlicht.
ალბომის გარეკანზე გამოსახულია მზის დაბნელება.
სქოლიო
კატეგორია:1972 წლის ალბომები კატეგორია:Tangerine Dream-ის ალბომები კატეგორია:Ohr-ის ალბომები
პასურუანი
პასურუანი (Pasuruan) — ქალაქი ინდონეზიაში, აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 186 322 ადამიანს შეადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ებეკო
ებეკო (Эбеко) — მოქმედი ვულკანი რუსეთში, კუნძულ პარამუშირზე (კურილის კუნძულები). სიმაღლე 1156 მ. რთული სტრატოვულკანია. ცენტრალური კონუსის მწვერვალზე მერიდიანული მიმართულებით გაჭიმულია სამი ურთიერთდაკავშირებული ვულკანური კრატერი, რომელთა დიამეტრი 250-350 მ, ხოლო სიღრმე 70-100 მ-ია. კრატერში განთავსებულია ცხელი ტბები, თერმული წყაროები და სოლფატარები. ვულკანი ებეკო აგებულია ანდეზიტებითა და ბაზალტებით. მოქმედი აპარატის ასაკი განისაზღვრება 2400 წლით.
ებეკო კურილის კუნძულების ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვულკანია. ცნობილი ამოფრქვევები დაფიქსირებულია 1793, 1859, 1934-1935, 1963, 1967, 1987-1990, 1998, 2007 წწ. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 2009 წელს.
1859 წლის სექტემბრის ამოფრქვევის დროს გამოიყო გოგირდოვანი ორთქლი, რომელიც ფართოდ გავრცელდა მეზობელ კუნძულ შუმშუზე, რამაც ადგილობრივ მოსახლეობაში გულისრევა და თავის ტკივილი გამოიწვია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
ნანტი
ნანტი (Nantes) — ქალაქი საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, ატლანტის ლუარის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, მდინარე ლუარის შესართავთან.
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
მადონას ტურნეები
მომღერალ მადონას ტურნეების სია.
803
თარიღი უცნობია
*
Clavatula sacerdos
Clavatula sacerdos — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ცეილონი 1948 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ცეილონმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1948 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1948 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ცეილონი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Timewind
Timewind — მუსიკოს კლაუს შულცეს სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1975 წელს. 2006 წელს გამოვიდა მისი განახლებული გამოცემა.
ეს არის შულცეს პირველი ალბომი, ჩაწერილი მუსიკალური სეკვენსერის გამოყენებით. წლების მანძილზე იგი იყო შულცეს ერთადერთი დისკი, რომელიც იყიდებოდა აშშ-ში, 1977 წლის ალბომებამდე Mirage ან X
სიმღერების სია
დისკი 2
სქოლიო
კატეგორია:კლაუს შულცეს ალბომები კატეგორია:1975 წლის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
კოსიგუინა
კოსიგუინა (Cosigüina) — სტრატოვულკანი ცენტრალურ ამერიკაში, ნიკარაგუაში. სიმაღლე 872 მ. მდებარეობს ნიკარაგუის დასავლეთ ნაწილში, ფონსეკის ყურის ერთ-ერთ ნახევარკუნძულზე. კოსიგუინა სომას ტიპის ვულკანია. აღმოსავლეთ კალთებზე არის ცხელი წყაროები. კრატერში მდებარეობს ტბა. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1859 წელს. 2002 წელს მოხდა მცირე მიწისძვრა. კოსიგუინა მძინარე ვულკანია, რის გამოც იგი მონახულებისათვის ღიაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკარაგუის ვულკანები
Alpha Centauri (ალბომი)
Alpha Centauri — ჯგუფის Tangerine Dream 1971 წლის სტუდიური ალბომი. მუსიკალურად ის უფრო განსხვავდება ჯგუფის სადებიუტო ნამუშევრისგან, Electronic Meditation, რადგან ყურადღება არის გადატანილი სინთეზატორების ჟღერადობაზე.
ალბომი გერმანიაში გაიყიდა 20,000 ასლის ოდენობით.
სქოლიო
კატეგორია:1971 წლის ალბომები კატეგორია:Tangerine Dream-ის ალბომები კატეგორია:Ohr-ის ალბომები
ამბაროვკა
ამბაროვკა — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ქაფანახჩის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 578 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცეილონი 1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ცეილონმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1952 წელს, ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ცეილონი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გალი
გალი ( — ღელე) — ქალაქი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. ქალაქად გამოცხადდა 1932 წელს. ქალაქი მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ერისწყლის ორივე ნაპირზე. არქანჯელო ლამბერტის რუკაზე (1654) გოგიელის სახელით არის აღნიშნული. იგი ამ დროს ოდიშის სამთავროში შედიოდა. 1906 წელს სამურზაყანოს ცენტრი ოქუმიდან გალში გადაიტანეს, 1928-1930 წლებში მაზრის ცენტრი იყო. გალში არის რკინიგზის სადგური, ჩაის და ეთერზეთების ქარხნები, თეატრი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
804
თარიღი უცნობია
*
რეკელ უელჩი
რეკელ უელჩი (Raquel Welch; დ. 5 სექტემბერი, 1940 — გ. 15 თებერვალი, 2023) — ამერიკელი მსახიობი და 1970-იანი წლების სექს-სიმბოლო.