cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სრულიად რუსეთის საბჭოების X ყრილობა
სრულიად რუსეთის საბჭოების X ყრილობა (X Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეათე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1922 წლის 23-27 დეკემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 1727 დელეგატი რსფსრ-დან და 488 საპატიო სტუმარი უკრაინის სსრ-დან, ბელორუსიის სსრ-სა და ამიერკავკასიის სფსრ-დან — სსრკ-ის საბჭოების I ყრილობის დელეგატები. პარტიული შემადგენლობა:2092 რკპ (ბ) წევრი და კანდიდატი, 118 — უპარტიო, 5 — სხვა პარტიის წევრი; სოციალური შემადგენლობა: მუშა 44%, გლეხი 31%, მოსამსახურე და სხვა 25%.
ისტორია
დღის წესრიგი: სრულიად რუსეთის ცაკისა და სახკომსაბჭოს ანგარიშები საშინაო და საგარეო პოლიტიკის შესახებ (ლ. კამენევი); მრეწველობის მდგომარეობა (პ. ბოგდანოვი); მიწათმოქმედების სახკომის მოხსენება (პ. მესიაცევი); სახალხო განათლება (ა. ლუნაჩარსკი); მოხსენება ფინანსების შესახებ (გ. სოკოლნიკოვი); მოკავშირე რესპუბლიკების წინადადება სსრკ-ის შექმნის შესახებ (ი. სტალინი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები.
ყრილობამ მოიწონა რსფსრ მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა, წინადადება სოციალისტური რესპუბლიკების სსრ კავშირად გაერთიანების შესახებ; აირჩია დელეგაცია სსრკ საბჭოების I ყრილობის დეკლარაციის პროექტისა და სსრკ-ის შექმნის შესახებ ხელშეკრულების პროექტის შესამუშავებლად; დაამტკიცა პროექტი მძიმე მრეწველობის მდგომარეობის, სოფლის მეურნეობის განმტკიცებისა და განვითარების შესახებ. პირველად დაისახა ფართო პროგრამა სახალხო განათლების დარგში. შეიმუშავა ბიუჯეტში დეფიციტის ლიკვიდაციის ღონისძიებები; მიიღო დადგენილება შიმშილობასთან ბრძოლის საკითხში ცენტრალური კომისიის მუშაობის თაობაზე; მსოფლიოს ხალხებს მოუწოდა მშვიდობისაკენ.
ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის X მოწვევის ცაკი 388 კაცის ოდენობით (270 წევრი და 118 კანდიდატი).
ლიტერატურა
*10
პეროქსიდი
მინი|პეროქსიდების ტიპები: პეროქსიდ იონი, [[ორგანული პეროქსიდი, ორგანული ჰიდროპეროქციდი, პეროქსიდის მჟავა.]] პეროქსიდი — ჟანგბადშემცველ ნაერთთა განსაკუთრებული ჯგუფია. ოქსიდებისაგან განსხვავებით, პეროქსიდში ჟანგბად–ატომები ერთმანეთსაც უკავშირდება და წარმოქმნის პეროქსიდ ჯგუფს. მაგალითად, წყალბადის პეროქსიდის მოლეკულური ფორმულაა H2O2, სტრუქტურული ფორმულა კი H - O - O - H. ნატრიუმის პეროქსიდის მოლეკულური ფორმულაა Na2O2, სტრუქტურული ფორმულა კი Na - O - O -Na და ა. შ.
ფიზიკური თვისებები
წყალბადის პეროქსიდი უფერო, წყალში კარგად ხსნადი სითხეა. აფთიაქებში წყალბადის ზეჟანგის სახელწოდებით იყიდება მისი 3%-იანი ხსნარი. წყალბადის პეროქსიდის 30%-იან წყალხსნარს პერჰიდროლი ეწოდება.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პეროქსიდები
დეივი
საკუთარი სახელი დეივი შეიძლება გულისხმობდეს ერთ-ერთს ამ პიროვნებათაგან:
გუნდაური (ქედის მუნიციპალიტეტი)
გუნდაური (ყოფილი ბარამოღლები, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს ) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები). მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთი კალთის ძირას, მდინარე მერისის (აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 218 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კალგარი
კალგარი (Calgary) — ქალაქი კანადაში, ალბერტის პროვინციის უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს პროვინციის სამხრეთში. ქალაქის მოსახლეობა 2008 წლის ცენზით 1,042,892 ადამიანია.
1988 წელს კალგარიში გაიმართა ზამთრის ოლიმპიური თამაშები.
კატეგორია:ალბერტა კატეგორია:კანადის ქალაქები კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
I Can't Dance
I Can't Dance — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სინგლი. იგი შეტანილია ჯგუფის 1991 წლის ალბომში We Can't Dance. სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო პაროდიაა, რომლის ბოლოს ფილ კოლინზი ცეკვავს მაიკლ ჯექსონის სტილში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1992 წლის სიმღერები კატეგორია:1992 წლის სინგლები კატეგორია:ჯენესისის სიმღერები
California Dreams Tour
California Dreams Tour — ამერიკელ პოპ მომღერალ კეტი პერის რიგით მეორე მსოფლიო ტურნე, რომელიც გაიმართა მისი მესამე ალბომის   Teenage Dream მხარდასაჭერად. კეტიმ ტურნე გახსნა 2011 წლის 20 თებერვალს და ტურნეთი ესტუმრა ავსტრალიას, ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკას, აზიას, სამხრეთ ამერიკას და ოკეანეთს. California Dreams Tour-მა დაიკავა #16 ადგილი Pollstar-ის |2011 წლის ტოპ 25 მსოფლიო ტურნე-ს შორის, 59.5 მილიონი ამერიკული დოლარით. 2011 წლის შეჯამებით ტურნემ დაიკავა #13 ადგილი „ბილბორდის“ „ტოპ 25 ტურნე“-ს შორის 50 მილიონი ამერიკული დოლარით, რომელიც კეტიმ 98 შოუს ჩატარების შემდეგ მიიღო. აგრეთვე კეტის 38-ე „People's Choice Awards“-ზე მიღებულია აქვს ტიტული, როგორც საუკეთესო ტურნეს შემსრულებელ მომღერალს. საერთო ჯამში ტურნემ კრიტიკოსებისგან პოზიტიური შეფასება მიიღო და აღიარებული როგორც „ერთ-ერთი ყველაზე უტკბილესი ტურნე მთელ მსოფლიოში“.
სქოლიო
კატეგორია:კეტი პერის ტურნეები კატეგორია:2011 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2012 წლის საკონცერტო ტურნეები
იაკ იოალა
იაკ იოალა (Jaak Joala; დ. 26 ივნისი, 1950, ვილიანდი — გ. 25 სექტემბერი, 2014, ტალინი) ესტონელი მომღერალი, მუსიკის მასწავლებელი და მუსიკის პროდიუსერი. ესტონეთის სსრ დამსახურებული არტისტი (1980).
ბიოგრაფია
იაკ იოალა დაიბადა და გაიზარდა მუსიკოსების ოჯახში. დედა, ჰელგი რიდამაე მუშაობდა მუსიკის მასწავლებლად ტალინის სკოლებში, შემდეგ კი ესტონეთის ეროვნულ ფილარმონიაში საკონცერტო ლექციების ლექტორად. მამა, არნო იოალა იყო მუსიკოსი. შვიდი წლის ასაკში იაკ იოალამ ფორტეპიანოს სწავლა დაიწყო. მშობლების მუსიკის სიყვარულის წყალობით, მას ხშირად მიჰყავდათ სიმფონიური და კამერული მუსიკის კონცერტებზე და საოპერო სპექტაკლებზე. იოალამ სწავლა დაიწყო ტალინის მე-17 საშუალო სკოლაში და განაგრძო 1961 წელს. წელს, როდესაც ახალი სკოლის მშენებლობა სრულდებოდა, ტალინის 46-ე საშუალო სკოლაში. იქ იგი მოიხიბლა კარტინგით და ყინულის ჰოკეით და მღეროდა ვაჟთა ანსამბლებში. მე-8 კლასის დამთავრების შემდეგ მან მშობლების თხოვნით დაიწყო ფლეიტის სწავლა ჯერ ტალინის მუსიკალურ სკოლაში, შემდეგ კი ტალინის მუსიკალურ სკოლაში.
იოალას მუსიკალური კარიერა დაიწყო 1966 წელს ჯგუფში „Kristallid“, სადაც ის უკრავდა ფლეიტაზე, მღეროდა და ტოივო უნდის წასვლის შემდეგ, ასევე უკრავდა ბას-გიტარაზე. მისი პირველი აუდიო ჩანაწერი იყო დაახლოებით ათეული სიმღერა, რომელიც ჩაწერილი იყო ჯგუფ „Kristallid“-თან ერთად ესტონეთის ტელევიზიაში. 1968 წლის შემოდგომაზე იოალა მღეროდა და უკრავდა ბას გიტარაზე ტოივო კურმეტის ჯგუფ „Virmalised“-ში, სადაც ასრულებდა ტოივო კურმეტის სიმღერებს „Ainult sul“, „Ma ei tea miks“, „Naer“, „Taas on pån“ და „Kyksinda“. მისი გამოსვლები ესტონეთის ტელევიზიის პოპულარულ გადაცემებში „Horoscoop“ და „Kanal 13“ და მისი სწრაფად მზარდი პოპულარობაც ამ პერიოდს ეკუთვნის. იოალა სამხედრო სამსახურის პერიოდში ტალინში, ტონდის სამხედრო ორკესტრში უკრავდა, საიდანაც შესაძლებელი იყო ხმის ჩანაწერებზე წასვლა და კონცერტებზე გამოსვლა. 1968 წელს ესტონეთის ტელევიზიამ გადაიღო მაყურებლის საყვარელი ჯარისკაცი ბიჭის ყოველდღიური ცხოვრების კინო ფრაგმენტები ახალგაზრდული პროგრამისთვის. მარცხნივ|მინი| იაკ იოალა 1974 წელს
წლების განმავლობაში მომღერლის რეპერტუარი გაიზარდა, უფრო მოთხოვნადი გახდა შინაარსობრივი და ვოკალური თვალსაზრისით. ახალგაზრდები და მოხუცები სიამოვნებით უსმენდნენ იოალას. 1970-იან წლებში მან მოიპოვა პრიზები მრავალ კონკურსებსა და ფესტივალებზე, როგორც ესტონეთში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. მან გაიმარჯვა სიმღერის კონკურსში „Top Melody“ (1972) და ტალინ-ტარტუს სიმღერის კონკურსში (1972, 1973, 1974), ასევე როსტოკში (1972), ვილნიუსში (1974), სადაც მიენიჭა ყველა პრიზი, რომელიც მომღერალს შეეძლო მიეღო) და ორ წელიწადში სოპოტში (ჟიურის სპეციალური პრიზი 1975 წელს და III პრემია 1979 წელს). ამის შემდეგ იოალა გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი მომღერალი იმ კომპოზიტორთა შორის, რომელთა ნაწარმოებებსაც ასრულებდა. მისთვის სიმღერები დაწერეს ესტონელმა კომპოზიტორებმა, როგორებიც არიან არნე ოიტი, უნო ნაისო, გენადი ტანიელი, რაივო ტამიკი, კუსტას კიკერპუუ, რეინ რანაპი, ვიქტორ იგნატიევი და ოლავ ეჰალა, ასევე იმდროინდელიმა საბჭოთა კომპოზიტორებმა, როგორებიცაა დავიდ ტუხმანოვი, ალექსანდრე ზაცეპინი, რაიმონდ პაულსი, ვიქტორ რეზნიკოვი და ვლადიმერ მატეცკი. მინი| იაკ იოალა (1974)
1978 წლის ახალი წლის ღამეს ცენტრალური ტელევიზიის პირველ გადაცემაში შედგა მუსიკალური სატელევიზიო ფილმის „31 ივნისი“ პრემიერა, რომელშიც იაკ იოალას მიერ შესრულებული ოთხი სიმღერა გაჟღერდა. ამან გამოიწვია მომღერლის დიდი პოპულარობა საბჭოთა კავშირში. მის კონცერტებზე უზარმაზარი დარბაზები გადაჭედილი იყო. 1980-იან წლებში ის დადიოდა საკონცერტო ტურნეებზე და გამოდიოდა სადღესასწაულო კონცერტებზე. გარდა ამისა, მან მონაწილეობა მიიღო მუსიკალურ ფილმებში, როგორიცაა „ოლიმპიური რეგატის ვარსკვლავები“ (ესტონეთის ტელეფილმი, 1979), „მღერის იაკ იოალა“ (ესტონეთის ტელეფილმი, 1981) და „ორეულები“ (ესტონეთის ტელეფილმი, 1982) და ცენტრალური ტელევიზიის გადაცემებში, როგორიცაა „დილის ფოსტა“ („Утренняя почта“) და „Голубой огонёк“. იოალა რამდენჯერმე იყო სატელევიზიო სიმღერის ფესტივალის „წლის სიმღერა“ („Песня года“) ლაურეატი. იაკ იოალას მეტსახელად „კრემლის ბულბული“ შეარქვეს ესტონეთში რუსეთში და სსრკ-ს სხვა რესპუბლიკებში გამართული მრავალი წარმოდგენის გამო და იმის გამო, რომ იმ დროს მისი რეპერტუარის დიდი ნაწილი რუსულ ენაზე იყო. 1980 წლის 31 დეკემბერს იაკ იოალას მიენიჭა ესტონეთის სსრ დამსახურებული არტისტის საპატიო წოდება.
1978-1983 წლებში იოალა ანსამბლ „რადართან“ ერთად გამოდიოდა.
1982 წელმა იოალას რამდენიმე მძიმე დარტყმა მიაყენა. როდესაც ის სოჭში იმყოფებოდა მუსიკალური ფილმის „თეისიკუდის“ გადასაღებ მოედანზე, მისი ბინა გაქურდეს. ამას მოჰყვა განქორწინება და საბოლოოდ მას ერთი წლით აეკრძალა გამოსვლა ხელისუფლების დაუმორჩილებლობის გამო. ესტონეთის სსრ კულტურის სამინისტროსა და ესტონეთის ეროვნული ფილარმონიის ხელმძღვანელებს არ მოსწონდათ იოალას ძლიერი დამოუკიდებლობა. საბჭოთა კავშირში ის იმდენად ცნობილი იყო, რომ ეგონა, რომ თითქმის ყველაფრის უფლება ჰქონდა. მოსკოვში, სსრკ კულტურის სამინისტროს მოუწოდეს: „რამე გააკეთეთ, ის ჩვენთვის უმართავია!“ თითქმის მაშინვე მოჰყვა ერთწლიანი აკრძალვა.
1980-იანი წლების ბოლოს იოალა ესტონურ აუდიტორიას დაუბრუნდა როგორც მომღერალი, ხოლო 1987 წ. 2010 წელს ჩამოყალიბდა ჯგუფი Lainer, სადაც სოლისტი იყო. ანსამბლის ყველაზე ცნობილი გამოსვლები იყო X Tartu Popular Music Days-ზე და 1988 წლის როკ ზაფხულში.
1980-იანი წლების ბოლოს იოალამ მიატოვა მომღერლის კარიერა, გარდა 1996 წლის სამი ტენორის კონცერტისა. მიზეზი იყო მოწყენილობა და დაღლილობა დიდებისგან, მუდმივი საკონცერტო ტურები სსრკ-ს ტერიტორიაზე „გოსკონცერტის“ მჭიდრო შესრულების გრაფიკის გამო და მასთან დაკავშირებული რუტინა, ცხოვრება ბორბლებზე, უთანხმოება ლიდერებთან. ფილარმონიის და კულტურის სამინისტროს, ცვლილებები გაბატონებულ მუსიკალურ ტენდენციებში, მოგვიანებით ასევე ჯანმრთელობის პრობლემები.
1990-იან წლებში ის დროდადრო ჩნდებოდა, როგორც წამყვანი მთავარ როკ კონცერტებსა და ფესტივალებზე (როკ ზაფხული, როლინგ სტოუნსის ტური და ა.შ.). მისი ყველაზე ცნობილი პროექტები, როგორც მომღერლის, იმ დროს იყო Kollane Allveelaev G, სადაც ასრულებდა 1960-იანი წლების მუსიკას (ივო ლინასთან, კარლ მედისთან, მელის პანდერთან და სხვებთან ერთად) და ერთობლივი კონცერტები „მოდით ყველაფერი კარგი დარჩეს“ (სახალხოდ ცნობილი, როგორც „სამი ტენორის ტური“ ივო ლინასთან და ტინის მეესთან ერთად. მოგვიანებით იოალამ სიმღერას თავი დაანება, პედაგოგიურ და პროდიუსერულ საქმიანობას მიუძღვნა თავი და რამდენიმე მუსიკალურ შოუსაც უძღვებოდა. იოალას ბოლო გამოჩენა საზოგადოების წინაშე, როგორც მომღერლის, იყო 1999 წლის კონცერტი Vabaduse velkku-ში, როდესაც სამი ტენორი კვლავ შეიკრიბა გარკვეული ხნით. ერი კლასის 60 წლის დაბადების დღის წვეულებაზე მათ შეასრულეს მხოლოდ ერთი სიმღერა — რაიმონდ ვალგრეს „I hope I can overcome it“.
ოჯახი
მინი|300x300პქ| RAM-3 და იაკ იოალა ტალინის სიმღერების მოედანზე 1973 წელს.
1973 წელს დაქორწინდა დორის იოალაზე. მათი ქორწინება თითქმის ათი წელი გაგრძელდა. 1973 წელს მათ შეეძინათ ვაჟი, ჯანარ იოალა (1973 – 2019).
მეორედ იაკ იოალა დაქორწინდა მაირე იოალაზე (დ. 1960).
ხსოვნა
მინი| იაკ იოალას ძეგლი ყუთში მოთავსებულია 2021 წლის ნოემბერში
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:პოპ-მომღერლები კატეგორია:ესტონელი მომღერლები კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
Ptychobela lavinia
Ptychobela lavinia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Lasioglossum cyanurum
Lasioglossum cyanurum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1936 წელს.
სქოლიო
cyanurum
დაიკი
დაიკი (dike, dyke — ქვის კედელი) — მაგმური ინტრუზიული სხეული; პარალელურგვერდებიანი, გამწე და შედარებით ვიწრო, კედლისებური ფორმის გეოლოგიური წარმონაქმნი. დაიკი უმეტესად უთანხმოდაა განლაგებული (კვეთს შემცველ ქანებს, ციცაბოდ დახრილი ან ვერტიკალურია). სიგრძე რამდენიმე ათეული მეტრიდან ასეულ კილომეტრამდე და სიგანე რამდენიმე სანტიმეტრიდან 5-10 კმ-მდე. ხშირია დაიკების ჯგუფური გამოვლინებებიც. მაშინ ისინი უწესრიგოდ, სარტყლისებურად, წრიულად ან რადიალურად არიან განლაგებული.
დაიკი გამოვლინებულია იქ, სადაც არსებობს მაგმატური პროცესები. ყველაზე ხშირად მაინც ოკეანის ქერქისთვისაა დამახასიათებელი, რომელიც საბოლოოდ სპრედინგის მეშვეობით ფორმირდება. დაიკი ეროზიისადმი მდგრადობის გამო რელიეფის დადებით (კედლისებრ) ფორმებს ქმნის. არსებობს მეტასომატური და დანალექი წარმოშობის მეტა- და ეგზოდაიკებიც. გლაციოლოგიასა და მეოთხეულ გეოლოგიაში გამოყოფენ გლაციოდაიკებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინტრუზიები
მშათა
300px|მინიატიურა|სამხრეთის კედლის ორნამენტები მშათა — ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ომაიანების დინასტიის ციხე-დარბაზი იორდანიაში (VIII საუკუნე; ზოგიერთი მკვლევარის აზრით III-IV სს.). მდებარეობს ამანის სამხრეთ-დასავლეთით 25 კმ-ზე. მშენებლობა არ ყოფილა დასრულებული. ახლა ნანგრევებადაა ქცეული. სახელი გაითქვა სამხრეთის თავდაცვითი კედლის ქვედა ნაწილის ქვის ფრიზზე ამოკვეთილი ორნამენტით. ფრიზი დანაწევრებულია სამკუთხა არეებად, რომლებიც შევსებულია რელისტურდ გადმოცემული, ერთმანეთში გადახლართული ვაზის ლერწის, პალმეტების, ვარდულების, აკანთის ფოთლების, ყვავილებისა და ცხოველთა გამოსახულებებით.
ძეგლი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:არაბული არქიტექტურა კატეგორია:იორდანიის არქეოლოგიური ძეგლები
ასი ათასი მოწამე
ასი ათასი მოწამე, წმიდანი ათნი ბევრნი (100 000) მოწამენი, თბილისს ხვარაზმელთაგან 1227 წელს წამებულნი — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე ახალი სტილით 13 ნოემბერს (ძვ. სტ. 31 ოქტომბერი).
თამარ მეფის გარდაცვალების შემდეგ ძნელბედობის ჟამი დაუდგა ქვეყანას. ჩინგის ყაენისაგან ძლეული ხვარაზმის სულთანი ჯალალედინი დედაწულიანად აიყარა და საქართველოს საზღვრებს მოადგა. ამ დროს ქვეყანას თამარ მეფის ასული რუსუდანი განაგებდა. რუსუდანის ბრძანებით შეკრებილი ლაშქარი ჯაყელთა საოცარი თავდადების მიუხედავად გარნისთან გამართულ ომში ღალატის გამო მაინც დამარცხდა. ადარბადაგანსა და ნახჭევანს დამკვიდრებულმა ჯალალედინმა საქართველოს მაშინდელი ათაბაგი ავაგ მხარგრძელი იხმო და შესთავაზა, რომ დედოფალი რუსუდანი მისი თანამეცხედრე გამხდარიყო და მონღოლების წინააღმდეგ ჩვენს ქვეყანს ხვარაზმელებთან ერთად ებრძოლათ, თუ არადა მოაოხრებდა საქართველოს. ავაგ ათაბაგმა რუსუდანის უარი აცნობა ჯალალედინს, მან კი სანაცვლოდ ლაშქარი აჰყარა და თბილისისკენ დაიძრა.
ბრძოლის პირველ დღეს „ბრწყინვალე ძლევა აჩუენეს ქართველთა“, დიდად დაჯაბნეს ხვარაზმის სულთანი, მაგრამ ღამით თბილისელმა სპარსელებმა უღალატეს ქართველებს, ქალაქის კარი გააღეს და მტერი თბილისში შემოუშვეს. „ვინ-მე უძლოსა მაშინდელთა განსაცდელთა აღწერა, რომელი მოიწია ქრისტიანეთა ზედა?“ – კითხულობს ჟამთააღმწერელი და განაგრძობს, – „ჩჳლნიცა ძუძუთაგან დედისათა აღიტაცნიან და წინაშე დედისა ქვაზედა დაანარცხიან და რომელსამე თუალნი წარსცჳდიან და რომელსამე ტჳნი დაეთხიის. ყვირილთა და ზახილთა ვაებითა საზარელთა ჴმათაგან იძვროდა ქალაქი “. თბილისის ქუჩები და მტკვარი გვამებით აივსო.
ჯალალედინის ბრძანებით ეკლესია-მონასტრები დაანგრიეს, პატიოსანი სამსხვერპლონი შეურაცხყვეს, სიწმინდეები შეაგინეს, ეპისკოპოსები, მღვდლები და დიაკვნები „ეკლესიათა შინა ხატთა და ჯუართავე თანა“ შემუსრეს, მონაზვნები და მორჩილები დაატყვევეს და წამებით მოკლეს, ქალწულები შეურაცხყვეს. მაგრამ მაინც ვერ დამშვიდდა „უკეთური იგი სული მისი“ და „განზრახვითა ეშმაკისაითა“ მოიგონა სხვა სიბოროტეც: სიონის ტაძრის გუმბათი მოარღვევინა, ზედ თავისი „ბილწი საჯდომელი“ დააშენებინა საიდანაც თავლ ყურს ადევნებდა მეტეხის ხიდზე მომხდარ მოვლენებს. ამ მიზნით სიონის ტაძრიდან მოატანინა მაცხოვრისა და ყოვლადწმინდა ღმრთისმშობლის ხატები, მტკვარზე გადებულ ხიდზე „პირაღმართ“ დაადებინა და ტყვეებს ფეხის დადგმით პატიოსანთა ხატთა შეურაწყოფა და სჯულის დატევება უბრძანა.
ჯალალედინის ხელქვეითებმა ურიცხვი ქრისტიანი ხიდის თავში დააყენეს და გამოუცხადეს: ვინც შეასრულებს სულთნის ბრძანებას, გათავისუფლდება და დასაჩუქრდება, ხოლო ვინც ეურჩება, თავის მოკვეთით დაისჯება. მაშინ ზოგიერთმა სულმოკლე ქრისტიანმა სიკვდილის შიშით ღმერთი დაივიწყა და ქრისტეს განუდგა. მაგრამ დიდმა უმრავლესობამ მხნედ მიუგო მტარვალთ: „თუმცა შერცხვენილნი და დამდაბლებულები ვართ ჩვენი ცოდვების გამო, გულით შევსწირავთ თავს ღმრთს მოტევებისათვის ცოდვათა ჩუენთასა, რომელნიც ვქმენით ქალაქსა ამას შინა, და როგორც შევაგინეთ ჩვენი ქალაქი თავისი სიწმიდეებით, ასევე უნდა განსწმინდოს იგი ღმერთმან ჩვენი სისხლით. არ უარვჰყოფთ ჩვენ ქრისტეს, ჩვენს შემოქმედსა და უფალს, არამედ ყოველნი მისი სახელისათვის მოვკვდებით.”
ხვარაზმელები ხიდის მოაჯირის გასწვრივ გაშიშვლებული მახვილებით ხელში ჩამწკრივდნენ, ხოლო დატყვევებული ქრისტიანები რიგრიგობით უნდა გადასულიყვნენ ხიდზე და ქრისტეს უარყოფის ნიშნად ხიდზე გადებულ ხატებზე ფეხით უნდა გაევლოთ. ტყვეთა უმრავლესობამ დიდი სულიერი სიმტკიცე გამოიჩინა, რის გამოც იქვე სიკვდილით იყვნენ დასჯილები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:XIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ჩრდილოეთის ომი
ჩრდილოეთის დიდი ომი — ბრძოლა შვედეთსა და ჩრდილოეთ ევროპის სახელმწიფოთა კოალიციას შორის ბალტიისპირეთის მიწებისათვის. მიმდინარეობდა 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში და დასრულდა შვედეთის დამარცხებით, რაშიც გადამწყვეტი როლი რუსეთის კოალიციის მხარეზე მონაწილეობამ შეასრულა.
ომის მსვლელობა
1700 წელს შვედეთს ერთდროულად შეუტია დანიამ, საქსონიამ, პოლონეთმა და რუსეთმა. შვედეთის მეფე კარლ XII მხოლოდ თვრამეტი წლის იყო და მტრებს მისი გამოუცდელობის იმედი ჰქონდათ. მან ესტონეთში, ნარვასთან დაამარცხა რუსები; საქსონია, პოლონეთი და დანია აიძულა ომიდან გასულიყვნენ. რვა წლის შემდეგ კარლ XII რუსეთში შეიჭრა, მაგრამ 1708-1709 წლების ზამთარი მეტად მკაცრი აღმოჩნდა, რუსები უკან დახევის დროს გზაზე ყველაფერს სპობდნენ. რუსეთის განახლებული შეტევების დროს შვედები საკვების მარაგის მწვავე ნაკლებობამ შეაწუხა. გაზაფხულისთვის კარლ XII-ის ჯარი განახევრდა. პოლტავის ბრძოლაში რუსებმა შვედები დაამარცხეს და კარლი 1709 წელს თურქეთში გაიქცა. 1714 წელს იგი შვედეთში დაბრუნდა და დანიელთა ჯარი მოიგერია. შემდეგ შეიჭრა ნორვეგიაში, სადაც იგი მოკლეს 1718 წელს. 1721 წელს უმეფოდ დარჩენილი, ოცწლიანი ომით გამოფიტული შვედეთი ზავზე დათანხმდა.
იუჰო კუსტი პაასიკივი
იუჰო კუსტი პაასიკივი (Juho Kusti Paasikivi, დაბადებისას იუჰან გუსტავ ჰელსტენი Johan Gustaf Hellstén; დ. 27 იანვარი, 1870, ტამპერე — გ. 14 დეკემბერი, 1956, ჰელსინკი; ფინეთი) — ფინელი პოლიტიკური მოღვაწე, განათლებით იურისტი. ფინეთის პრემიერ-მინისტრი (1918 და 1944-1946 წწ.) და ქვეყნის მეშვიდე პრეზიდენტი (1946-1956 წწ.). მას დღემდე მოიაზრებენ ფინეთის საგარეო კურსის შემქმნელად მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.
ბიოგრაფია
პაასიკივი დაიბადა 1870 წელს სამხრეთ ფინეთში, ტამპერელი მოგზაურ-ვაჭრის ავგუსტ ჰელშტენისა და კაროლინა ვილჰელმინას ოჯახში. ჰოლშტენის მშობლები ცხოვრობდნენ ქალაქ ტამპერში, თუმცა ვაჟი მოგზაურობის დროს შეეძინათ. ჰელშტენმა დედა 4 წლის ასაკში დაკარგა. 14 წლის ასაკში იყო, როდესაც მამა გაურკვეველი მიზეზის გამო გარდაეცვალა. მამის გარდაცვალების შემდგომ, ჰელშტენის ნახევარდა კაროლინაც მალევე გარდაიცვალა. ჰელშტენის აღზრდის პასუხისმგებლობა თავის თავზე აიღო მამიდამ, კაისა ჰაგმანმა. 1885 წელს ჰელშტენმა სახელი შეიცვალა და დაირქვა იუჰო კუსტი პაასიკივი.
მამამისმა ადრეულ ასაკშივე აღმოაჩინა მისი ნიჭი და შეიყვანა ჰემეენლინას ერთ-ერთ საუკეთესო სკოლაში. პაასიკივი გამოირჩეოდა, წიგნების კითხვის დიდი სიყვარულით. ჰელსინკის უნივერსიტეტში 1890 წელს ჩარიცხა, 1892 წელს კი მიიღო რუსული ენისა და ლიტერატურის ბაკალავრის ხარისხი. მან შეიცვალა პროფესია და მიიღო სამართლის მაგისტრის ხარისხი, 1902 წელს კი, სამართლის დოქტორის ხარისხი დაიცვა. სწავლის პარალელურად, პაასიკივი მუშაობდა მასწავლებლად, ლექტორად, კერძო ბიუროს ადვოკატად და სასამართლოს მანდატურად. პაასიკივი უნივერსიტეტში სწავლის დროს ასევე აქტიურად იყო ჩართული სტუდენტურ ორგანიზაციებში, სადაც კარგად ავლენდა მის ლიდერულ უნარებს.
პოლიტიკური კარიერა
1903–1913 და 1917–1918 წლებში ძველფინური პარტიის ხელმძღვანელ ორგანოებში შედიოდა. 1907–1913 წლებში იყო ფინეთის სეიმის დეპუტატი. 1903–1914 წლებში — სახელმწიფო ხაზინის მთავარი დირექტორი, 1914–1934 წლებში კი ბანკ „კანსალის-ოსაკე-პანკის“ გენერალური დირექტორი.
პრაქტიკულად მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში აქტიურად იყო ჩართული ფინეთის პოლიტიკის შიდა წრეების მუშაობაში. იგი მხარს უჭერდა ფინეთის ფართო ავტონომიასა და დამოუკიდებელ კაბინეტს (სენატს). წინააღმდეგობას უწევდა რუსეთის პანსლავურ განზრახვას, რუსული ენა ყოფილიყო რუსეთის იმპერიაში ერთადერთი ოფიციალური ენა. იგი წარმოადგენდა ფინეთის პარტიას, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა რადიკალურ და შორეულ პერპექტივაში კონტრპროდუქტიულ ნაბიჯებს, რომლებიც შესაძლოა რუსეთს აგრესიულად აღექვა.
დამოუკიდებლობა და სამოქალაქო ომი
პირველი მსოფლიო ომის დროს პაასიკივიმ ეჭვი შეიტანა ფინეთის პარტიის მორჩილ ხაზში. 1914 წელს, სახაზინო თანამდებობიდან გადადგომისა და პარლამენტის წევრის პოსტზე ჩამოქვეითების შემდეგ, პაასიკივიმ დატოვა თანამდებობა. იგი გახდა კანსალის-ოსაკე-პანკის (KOP) ბანკის მთავარი გენერალური მენეჯერი, ეს თანამდებოდა შეინარჩუნა 1934 წლამდე. პაასიკივი ასევე მსახურობდა ჰელსინკის საკრებულოს წევრად 1915–1918 წლებში.
1917 წელს, რუსეთის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, პაასიკივი დაინიშნა კომიტეტში, რომელმაც დაიწყო ახალი კანონმდებლობის ფორმულირება გაფართოვებული და სახეცვლილი საჰერცოგოსთვის. თავდაპირველად იგი მხარს უჭერდა ვრცელ ავტონომიას რუსეთის იმპერიაში და ამით ეწინააღმდეგებოდა სოციალ-დემოკრატების კოალიციას სენატში, რომლებიც ამაოდ ცდილობდნენ უფრო შორს მიმავალი ავტონომიის მიღებას, თუმცა ბოლშევიკური ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, პაასიკივი უკვე მხარს უჭერდა სრულ დამოუკიდებლობას - კონსტიტუციური მონარქიის სახით.
ფინეთში სამოქალაქო ომის დროს პაასიკივი მტკიცედ იდგა თეთრი მთავრობის მხარეს. როგორც პრემიერ-მინისტრი 1918 წლის მაისიდან ნოემბრამდე, იგი ცდილობდა კონსტიტუციური მონარქიის გაგრძელებას, გერმანიის პრინც ფრედერიკ ჩარლზის, როგორც მეფის მესვეურობით, რაც გააძლიერებდა გერმანიის მხარდაჭერას ფინეთისადმი და დაუპირისპირდებოდნენ ბოლშევიკურ რუსეთს. თუმცა, რადგან გერმანიამ წააგო მსოფლიო ომი, საჭირო გახდა მონარქიის გაუქმება და რესპუბლიკის დამყარება, გამარჯვებული ანტანტის ინტერესების შესაბამისად. პაასიკივიმ დატოვა სენატის თანამდებობა და ის დაბრუნდა კანსალის-ოსაკე-პანკის ბანკში.
თავდაპირველად, იგი მხარს უჭერდა ნახევრადფაშისტურ ლაპუას მოძრაობას, რომელიც რადიკალურ ზომებს ითხოვდა პოლიტიკური მემარცხენეების წინააღმდეგ. თუმცა, შემდგომ ლაპუას მოძრაობამ უფრო რადიკალური პოლიტიკა წამოიწყო, მათ შეურაცხყვეს სტოლბერგი, ლიბერალური ხედვის მქონე ფინეთის ყოფილი პრეზიდენტი და პაასიკივი, ისევე როგორც მრავალი სხვა მხარდამჭერი, ჩამოშორდა რადიკალ მემარჯვენეებს. 1934 წელს იგი გახდა კონსერვატიული ეროვნული კოალიციის პარტიის თავმჯდომარე და შეძლო პარტიის რეაბილიტაცია ლაპუას მოძრაობასთან საეჭვო სიახლოვისა და წარუმატებელი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ.
ელჩი სტოკჰოლმში
1930-იან წლებში იგი დაითანხმეს ელჩის თანამდებობის მიღებაზე შვედეთში, რაც იმ დროს ფინეთის საგარეო სამინისტროსთვის ყველაზე მნიშვნელოვან პოსტად ითვლებოდა. გერმანიაში, პოლონეთსა და ესტონეთში არსებულმა, მზარდმა ავტორიტარულმა რეჟიმებმა, გამოიწვიეს ფინეთის სრული იზოლირება, საბჭოთა კავშირის საფრთხისგან. ერთა ლიგის ეტაპობრივი დაშლის შემდეგ, მაშინ, როცა საფრანგეთსა და გაერთიანებულ სამეფოს არანაირი ინტერესი ჰქონდათ ფინეთის მხარდაჭერისა, შვედეთი ერთადერთ იმედად დარჩა ფინეთისთვის, რომ საჭიროების შემთხვევაში მას დახმარებას გაუწევდა. ლაპუას წარუმატებელი გადატრიალების პერიოდში, პაასიკივი და მანერჰეიმი კონსერვატორი ფინელების ახლო წრეში იყვნენ და განიხილავდნენ, თუ როგორ მიეღოთ მხარდაჭერა შვედეთისგან.
სტოკჰოლმში ყოფნის დროს, პაასიკივი ცდილობდა შვედეთისგან თავდაცვის გარანტიების მიღებას. თავდაცვის ალიანსისა ან თავდაცვითი კავშირის ჩამოყალიბებას ფინეთსა და შვედეთს შორის. სამოქალაქო ომის შემდეგ შვედებსა და ფინელებს შორის ურთიერთობა გაიყინა. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს რევოლუციურმა არეულობამ დაამკვიდრა პარლამენტარიზმი შვედეთში, გაიზარდა შვედეთის დემოკრატიის ხარისხი და სოციალ-დემოკრატები იქცნენ დომინანტ ძალად. ფინეთში კი სამოქალაქო ომმა მოიტანა სოციალიზმის სრული მარცხი. ამავე დროს, როდესაც პაასიკივი სტოკჰოლმში ჩავიდა, ცნობილი გახდა, რომ ფინეთის პრეზიდენტი პერ ევინდ სვინჰუვუდი უპირისპირდებოდა პარლამენტარიზმს და (პაასიკივის ეროვნული კოალიციის პარტიის მხრიდან ზეწოლის შემდეგ) უარს ამბობდა სოციალ-დემოკრატების დანიშვნაზე მინისტრთა კაბინეტში. ამით კი შეილახა პაასიკივის რეპუტაცია მთავრობაში უმრავლესობად მყოფი შვედი სოციალ-დემოკრატებისთვის, რომლებიც ასევე საეჭვოდ უყურებდნენ პაასიკივის ლტოლვას 1918 წელს ფინეთის მონარქისტული პოლიტიკისა და 1932 წლისთვის ლაპუას მოძრაობისადმი.
მდგომარეობა გაუმჯობესდა, ნაწილობრივ პაასიკივის ძალისხმევის, ნაწილობრივ კი პრეზიდენტად კიუსტი კალიოს არჩევის გამო. კალიომ აღიარა პარლამენტარიზმი და კაბინეტში შეიყვანა სოციალ-დემოკრატები. თუმცა, ფინეთისა და შვედეთის კავშირი, მაინც საეჭვო იყო: ზამთრის ომის დროს შვედეთის მხრიდან ფინეთის მხარდაჭერა ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, მაგრამ შვედეთმა არც ომი გამოუცხადა საბჭოთა კავშირს და არც რეგულარული ჯარი გაგზავნა ფინეთის დასაცავად. ამის გამო, ბევრი ფინელი, მათ შორის თავად პაასიკივიც, სტოკჰოლმში თავისი მისიის შესრულებას, წარუმატებლად აფასებდა.
რწმუნებული მოსკოვში
ზამთრის ომის დაწყებამდე პაასიკივი ფინეთის წარმომადგენელი გახდა მოსკოვთან მოლაპარაკებებში. მან დაინახა, რომ იოსებ სტალინი არ აპირებდა პოლიტიკის შეცვლას და იგი გარკვეული მოთხოვნების შეთანხმებას შეუდგა. მაშინ, როდესაც ომი დაიწყო, პაასიკივის სთხოვეს შესულიყო რისტო რიუტის კაბინეტში, როგორც განსაკუთრებული პოლიტიკური მრჩეველი, რაც სამთავრო ტრიუმვირატით დასრულდა, რისტო რიუტისთან და საგარეო საქმეთა მინისტრ ვჩინო ტანერთან (სოციალ-დემოკრატების თავმჯდომარე) ერთად. პაასიკივი ასევე ხელმძღვანელობდა მოლაპარაკებებს მშვიდობის მისაღწევად და განაგრძობდა თავისი მისიის შესრულებას მოსკოვში, როგორც დესპანი. მოსკოვში ყოფნის დროს, მან არ იცოდა ჰელსინკის საიდუმლო ზრახვების შესახებ, რომ სურდათ რევანში, კონკრეტულად კი გერმანიის დახმარებით, ზამთრის ომში დაკარგული ტერიტორიის დაბრუნება. მას შემდეგ, რაც მან ეს შეტყო, თანამდებობა დატოვა. პაასიკივი მეორედ გადადგა.
პრემიერ მინისტრი და პრეზიდენტი
1941 წლის ზაფხულში, როდესაც ომი გაგრძელდა, პაასიკივიმ დაიწყო თავისი მემუარების წერა. 1943 წლისთვის მან დაასკვნა, რომ გერმანია ომს წააგებდა და ამით ფინეთს დიდი საფრთხე დაემუქრებოდა. ამასთან ერთად, ყველამ კარგად იცოდა მისი წინააღმდეგობის შესახებ პროგერმანული პოლიტიკისადმი 1940–1941 წლებში, ამიტომ მისი თავდაპირველი ინიციატივები სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის, მცირე მხარდაჭერით გამოირჩეოდა, როგორც ფელდ მარშალ მანერჰაიმისგან, ისე რისტო რიუტისგან, რომელსაც უკვე პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა.
პრემიერ-მინისტრიდან პრეზიდენტამდე
ომის შემდეგ, მანერჰაიმმა პაასიკივი პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. პაასიკივის პოლიტიკა საკმაოდ რეალისტური იყო და რადიკალურად განსხვავდებოდა წინა 25 წლის წინანდელი პოლიტიკური ხედვისგან.
პაასიკივი ცდილობდა გაერკვია, რატომ შეიჭრა მოსკოვი ფინეთში 1939 წელს და მან დაასკვნა, რომ ფინეთის დამოკიდებულება საბჭოთა კავშირისადმი საკმაოდ რუსოფობიური იყო, სწორედ ამიტომ, საბჭოთა კავშირის მხრიდან შეტევა, თავის მხრივ, იყო უმეტესწილად ლეგიტიმური, სტრატეგიული და თავდაცვითი, ვიდრე იდეოლოგიური ან ექსპანსიონისტური. შესაბამისად, მან უზრუნველყო, რომ საბჭოთა კავშირის შესახებ უარყოფითი ცნობები ამოეღოთ სასკოლო სახელმძღვანელოებიდან და ასევე, ამოიღეს წიგნები საჯარო ბიბლიოთეკებიდან, რომლებიც საბჭოთა კავშირის „მტრის ხატს“ ქმნიდა.
პაასიკივს უნდა შეესრულებინა მრავალი საბჭოთა მოთხოვნა, მათ შორის, სამხედრო დანაშაულის სასამართლო პროცესი. იგი ცდილობდა, დაემტკიცებინა, რომ ფინეთი არანაირ საფრთხეს არ წარმოადგენს საბჭოთა კავშირისთვის და ცდილობდა გაეჩინა ნდობას ქვეყნებს შორის, სამომავლო მშვიდობიანი ურთიერთობისათვის. მანერჰეიმის გადადგომის შემდგომ, პარლამენტმა პაასიკივი აირჩია რესპუბლიკის პრეზიდენტად. პაასიკივი ამ დროს, უკვე 75 წლის იყო. პაასიკივიმ 1946 წელს, ომუნისტი, მაუნო პეკალაც კი დანიშნა პრემიერ-მინისტრად.
პაასიკივის პოლიტიკურ მოქნილობას თავისი საზღვრები ჰქონდა; რაც კარგად გამოჩნდა 1948 წლის გაზაფხულზე, კომუნისტების მიერ გადატრიალების სავარაუდო მცდელობის ან გადატრიალების გეგმების დროს. მან უბრძანა ჯარისა და საზღვაო ძალების ზოგიერთ ნაწილს ჰელსინკი დაეცვა დედაქალაქი შესაძლო კომუნისტური თავდასხმისგან. თითოეული მცდელობა, ჩანასახშივე კრახით დასრულდა, სანამ კომუნისტები არ დამარცხდნენ შემდეგ საპარლამენტო არჩევნებში.
ტექტონიკური რუკა
მარჯვნივ|მინი|ტექტონიკური რუკა ტექტონიკური რუკა — რუკა, რომელზეც გამოსახულია დედამიწის ქერქის ან მისი ნაწილის სტრუქტურა და განვითარების ისტორია. ტექტონიკურ რუკას ადგენენ გეოლოგიური რუკის საფუძველზე, იყენებენ აგრეთვე გეოფიზიკურ და სხვა მონაცემებს. არსებობს ტექტონიკური რუკების ორი ძირითადი ტიპი: სტრუქტურული რუკები და საკუთრივ ტექტონიკური რუკები. პირველზე გამოსახულია მხოლოდ სტრუქტურული ერთეულების მორფოლოგია; მეორეზე — ამ ერთეულების ჩამოყალიბების ძირითადი ეტაპები, ტექტონიკური მოძრაობებისა და დეფორმაციების ხასიათი, აგრეთვე დანალექი და მაგმური ფორმაციები, მეტამორფული ფაციესები. ტექტონიკურ რუკაზე დანაოჭების ძირითადი ეპოქის, ასაკისა და ტექტონიკური რეჟიმის ხასიათის მიხედვით ასახულია ტერიტორია, ტექტონიკური დარაიონება, ხოლო განვითარების ძირითადი ეტაპების მიხედვით გამოყოფილია სტრუქტურული სართულები. დანიშნულების მიხედვით ტექტონიკური რუკები შეიძლება იყოს მიმოხილვითი (მასშტაბი 1:10000000 და უფრო წვრილი) და რეგიონული (მასშტაბი 1:00000-1:200000).
იუჰო კუსტი პაასიკივი
პრემიერ-მინისტრიდან პრეზიდენტამდე
თანამედროვე ფინელი ისტორიკოსების უმეტესობა უარყოფს, რომ კომუნისტებს სურდა ძალადობრივი გადატრიალება, განსაკუთრებით საბჭოთა კავშირის გარეშე. მოგვიანებით, გაზაფხულზე, როდესაც ფინეთის პარლამენტმა უნდობლობა გამოუცხადა კომუნისტ შინაგან საქმეთა მინისტრ ლეინოს, პაასიკივს მოუწია ლეინოს გადაყენება. 1948 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, კომუნისტები მთავარი პარტიიდან მესამე პარტიად ჩამოქვეითდნენ. პაასიკივიმ უარი განაცხადა მათ მთავრობაში შეყვანაზე, კომუნისტები კი ოპოზიციაში დარჩნენ 1966 წლამდე.
ტექტონიკური რუკა
ლიტერატურა
კატეგორია:რუკები
იუჰო კუსტი პაასიკივი
პაასიკივის დოქტრინა
როგორც პრეზიდენტი, პაასიკივი განსაკუთრებული სიფრთხილით უდგებოდა ფინეთის საგარეო ურთიერთობებს და ცდილობდა ფინეთისთვის სტაბილურობისა და მშვიდობის შენარჩუნებას და მომავალში თავისუფალი მოქმედების უზრუნველყოფას. პაასკივიმ დაასკვნა, რომ ფინეთს სჭირდებოდა ზესახელმწიფოსთან მიკედლება და მის პოლიტიკასთან ადაპტირება. ამიტომ, საჭირო იყო, საბჭოთა კავშირთან ხელშეკრულებების გაფორმება, რათა თავიდან აეცილებინა დაპირისპირებები. მან მოახერხა ფინეთის პოზიციის სტაბილიზაცია.
1950 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები
პაასიკივი 1950 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ხელახლა აირჩიეს და მან 300 საარჩევნო ხმიდან 171-ით მოიგო. მეორე ვადის პრიორიტეტები უფრო მეტად, საშინაო პოლიტიკაზე იყო ორიენტირებული, პირველი ვადისგან განსხვავებით. იოსებ სტალინის სიკვდილმა პაასიკივის საქმე გაამარტივა. როგორც სპორტის დიდმა მოყვარულმა, და ყოფილმა სპორტსმენმა, პაასიკივიმ დიდი სიამოვნებით უმასპინძლა 1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიადას ჰელსინკში. პაასიკივის მეორე ექვსწლიანი მმართველობისას ფინეთმა თავი დააღწია ომის შედეგად გამოწვეულ პოლიტიკურ პრობლემებს. 1956 წლის იანვარში საბჭოთა კავშირმა ჯარები გამოიყვანა ჰელსინკის მახლობლად მდებარე ფორკკალას საზღვაო ბაზიდან.
პირადი ცხოვრება
1897 წლის პირველ ივნისს, მან იქორწინა შვედ ანა მატილდა ფორსმანზე (1869-1932). მათ შეეძინათ 4 შვილი, ანიკი (1898-1950), ველამო (1900-1966), იუჰანი (1901-1942) და ვარმა (1903-1941). 1931 წელს დაქვრივდა. 1934 წელს იქორწინა ალინა (ალი) ვალვეზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1870 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1956 კატეგორია:ფინეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ფინეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ფინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
15 დეკემბერი
15 დეკემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 349-ე დღე (ნაკიან წლებში – 350-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 16 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1215
კალიფორნიის შტატის გზატკეცილი 1
thumb|350px|გზატკეცილი ბიქსბი-ბრიჯთან კალიფორნიის შტატის გზატკეცილი 1 (ინგლ. California State Route 1, ან SR 1, ხშირად Highway 1) საშტატო სატრანსპორტო მაგისტრალი, რომელიც აშშ-ის კალიფორნიის წყნარი ოკეანის სანაპიროს მიჰყვება. განთქმულია ულამაზესი პანორამული ხედებით, რის გამოც ის აშშ-ის ”National Scenic Byway" რეესტრშია შეყვანილი.
SR 1 იწყება ინტერსტეიტ 5 გზატკეცილთან ორენჯ კაუნტიში, შემდეგ ლოს-ანჯელესის დასავლეთ კიდეს მიჰყვება და ზღვისპირა ქალაქებს სანტა-მონიკასა და მალიბუს ჭრის. გზატკეცილი ჩრდილოეთისკენ გრძელდება, შიგადაშიგ US 101-ს (მთავარი მაგისტრალი) უერთდება და ამ მაგისტრალის პანორამულ ალტერნატივას წარმოადგენს რამდენიმე მონაკვეთში. SR 1 აკავშირებს ვენტურას, სან-ლუის-ობისპოს, სან-სიმეონს (სადაც ჰერსტის ციხე-კოშკი მდებარეობს), მონტერეისა და სანტა-კრუზს.
ამის შემდეგ SR 1 აგლომერაციულ არეში შედის, ჭრის ქალაქ სან-ფრანცისკოს ზღვარს, გადადის გოლდენ გეიტ ბრიჯზე და გრძელდება მარინ-კაუნტიში. გზატკეცილით შესაძლებელია პოინტ-რეის ეროვნულ სანაპიროზე და ფორტ-ბრაგზე მოხვედრა, სანამ ის ლეგიტთან ისევ US 101-ს შეუერთდება.
SR 1-ის რამდენიმე ნაწილს ალტერნატიულად ასევე ჰქვია ”წყნარი ოკეანის სანაპირო გზატკეცილი”, ”კაბრილოს გზატკეცილი” ან ”შორლაინ-ჰაივეი”.
კატეგორია:აშშ-ის სატრანსპორტო მაგისტრალები კატეგორია:კალიფორნიის გზები
მცირე ბაზრის მეჩეთი
მცირე ბაზრის მეჩეთი (Kiçik Bazar məscidi) — აზერბაიჯანის ქალაქ ლენკორანის მეჩეთი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს განკარგულებით მეჩეთი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ იქნა აყვანილი, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის არქიტექტურული ძეგლი (ინვ. № 4806).
აღწერა
მეჩეთი 1906 წელს აშენდა. მშენებლობის პროცესში ძირითადად წითელი გამომწვარი აგური, ადგილობრივი ხის სახეობები და კერამიკული ფილები გამოიყენებოდა.
მეჩეთმა თავისი სახელწოდება მიიღო საკუთარი ადგილმდებარეობის, ლენკორანის ცენტრში მდებარე კიჩიკ ბაზრის (მცირე ბაზრის) გამო.
მეჩეთის ნაგებობის სიგრძე არის 26 მეტრი, სიგანე 10 მეტრი, ხოლო კედლების სისქე 1 მეტრი. საბჭოთა რეჟიმის მიერ თავდაპირველი მინარეთის განადგურების შემდეგ აშენებულ 24-მეტრიან მინარეთს აქვს განმეორებითი არაბული წარწერა "ალაჰი", რომელიც თეთრი აგურით არის შესრულებული. მეჩეთში ერთდროულად 250 ადამიანს შეუძლია ლოცვა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
სრულიად რუსეთის საბჭოების XI ყრილობა
სრულიად რუსეთის საბჭოების XI ყრილობა (XI Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეთერთმეტე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1924 წლის 19-29 იანვარს მოსკოვში. ესწრებოდა 1637 დელეგატი, მათ შორის 1143 გადამწყვეტი ხმით. სოციალური შემადგენლობა: 834 მუშა, 423 გლეხი.
ისტორია
დღის წესრიგი: მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის მოხსენება (ა. სვიდერსკი); მოხსენება შრომისა და ხელფასის დაცვის საკითხებზე (ვ. შმიდტი); ფინანსთა სახალხო კომისარიატის მოხსენება რსფსრ ბიუჯეტის შესახებ (მ. ვლადიმიროვი); საკავშირო კონსტიტუციის შესახებ (დ. კურსკი); წერა-კითხვის უცოდინარობის ლიკვიდაციის შესხებ (ა. ლუნაჩარსკი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები (ა. ენუქიძე).
მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის მოხსენებაში გაშუქებული იყო საბჭოთა მთავრობის საქმიანობა სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის დარგში. ყრილობამ დასახა თვითმოქმედებისა და კოოპერირების საწყისებზე გლეხთა მასების სოფლის მეურნეობის აღდგენს საქმეში ჩაბმის ღონისძიებანი. შრომის სახალხო კომისარიატის მოხსენების გამო ყრილობამ დაამტკიცა 8 საათიანი სამუშაო დღის შეუცვლელობა, ქალებისა და ბავშვების შრომის ყოველმხრივი დაცვა და სხვა. მიიღო გადაწყვეტილება მრეწველობის აღმავლობისა და შრომის ნაყოფიერების ზრდის შესაბამისად ხელფასის გადიდების შესახებ. ყრილობამ მიიღო გადაწყვეტილება უმუშევრობის დაუყოვნებლივ შესამცირებლად. 22 იანვარს ყრილობაზე გამოვიდა მ. კალინინი ვ. ლენინის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით. ყრილობამ მიიღო დადგენილება 21 იანვარი გლოვის დღედ გამოცხადების შესახებ, მიიღო მიმართვა „ყველა მშრომელისადმი“, მოუწოდა ერთიანობისა და შეკავშირებისაკენ. ერთი კვირით შეწყდა სხდომები. 29 იანვარს ყრილობა კვლავ შეუდგა მუშაობას და მოიწონა სსრკ-ის კონსტიტუცია, ამასთანავე სრულიად რუსეთის ცაკს დაავალა რსფსრ-ის კონსტიტუციაში (1918) შეეტანა შესაბამისი ცვლილებანი. განათლების სახალხო კომისარიატის მოხსენების გამო ყრილობამ დასახა ამოცანა, ოქტომბრის რევოლუციის მე-10 წლისთავისათვის რსფსრ-ის მოსახლეობაში წერა-კითხვის უცოდინარობის ლიკვიდაციის შესხებ.
ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის XI მოწვევის ცაკი 466 კაცის ოდენობით (303 წევრი და 163 კანდიდატი).
ლიტერატურა
*11
1586
თარიღი უცნობია
*
გიბრალტარის მეორე ალყა
ისტორია
ალყა იყო უფრო ფართო ომის ნაწილი, რომლის დროსაც კასტილია შეიჭრა გრანადაში, რათა დახმარებოდა მის ვასალ ნასრს, გრანადის ყოფილ სულთანს, რომელიც ჩამოაგდო მისმა ძმისშვილმა ისმაილ I-მა 1314 წელს. იაჰია იბნ აბი თალიბ ალ-აზაფი, სეუტას გუბერნატორი, მოკავშირე იყო გრანადასთან. მან ალყა შემოარტყა გიბრალტარს და მოახერხა მის ზოგიერთ გარეუბანში შესვლა.პრინცი პეტრე, კასტილიის მეფის ალფონსო XI-ის რეგენტი, ხელმძღვანელობდა გაერთიანებულ სახმელეთო და საზღვაო ძალებს ქალაქის გასათავისუფლებლად, რამაც აიძულა ალყაში მოქცეულებს დაეტოვებინათ გიბრალტარი. ომი გრანადასა და კასტილიას შორის კიდევ რამდენიმე წელი გაგრძელდებოდა, თუმცა კასტილიელთა შემოჭრის საფრთხე დასრულდა 1319 წლის გრენადას ვეგას ბრძოლაში, რამაც გამოიწვია კასტილიური ძალების განადგურება.
წინაპირობა
მინი|293x293პქ|ნასრიდების სამეფოს ტერიტორია მე-13-მე-15 საუკუნეებიდან 1309 წელს ფერდინანდ IV კასტილიელის ჯარებმა დაიპყრეს გიბრალტარი გრანადას საიმიროდან. ეს იყო ფართო ომის ნაწილი გრანადასა და კასტილიის, არაგონის და მაროკოს მარინიდების სასულთანატის ალიანსს შორის. ქალაქის მეჩეთი გადაკეთდა ეკლესიად და მისი 1125 მცხოვრები გაემგზავრა ჩრდილოეთ აფრიკაში. ფერდინანდმა და გრანადელმა ნასრმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას 1310 წლის მაისში, რომელშიც გრანადანის სულთანი დათანხმდა გამხდარიყო კასტილიის ვასალი. ნასრმა განაახლა ვასალაჟის ხელშეკრულება 1312 წლის აგვისტოში, იმავე თვეში, ფერდინანდის სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე. ფერდინანდის ერთი წლის ვაჟი ალფონსო XI გახდა მეფე და კასტილიის მთავრობას აკონტროლებდა პრინცი პეტრე, როგორც რეგენტი. გრანადაში, ნასრის მმართველობის წინააღმდეგ მოეწყო აჯანყება, რომელსაც მისი ძმისშვილი ისმაილი მეთაურობდა. ნასრმა დახმარებისთვის პეტრეს მიმართა, მაგრამ ის დროულად არ მივიდა. 1314 წლის თებერვალში ისმაილმა ტახტიდან ჩამოაგდო ბიძა, რომელსაც უფლება მიეცა დაეტოვებინა დედაქალაქი გრანადა და გუადიქსის გუბერნატორად მეფობა. გუადიქსში ნასრმა განაგრძო ტახტისთვის პრეტენზიები, თავი "გუადიქსის მეფედ" გამოაცხადა და კასტილიის დახმარება მოითხოვა. პეტრე დათანხმდა ნასრთან შეხვედრას და დახმარებას, მაგრამ ცალ-ცალკე უთხრა არაგონელ ხაიმე II-ს, რომ აპირებდა თავისთვის დაეპყრო გრანადა და დახმარების სანაცვლოდ მის მეექვსედს არაგონს მისცემდა.
მისი შეერთების შემდეგ ისმაილმა მოაწყო თავისი სასაზღვრო რეგიონები, რადგან მოელოდა კასტილიური ინტერვენციას ნასრის სასარგებლოდ და 1315 წელს გამოაცხადა ჯიჰადი. 1316 წლის გაზაფხულზე კასტილიამ მოამზადა თავისი შემტევი ძალები. პეტრემ ნასრის მხარდაჭერით დაამარცხა გრანადანის ძალები ოსმან იბნ აბის მეთაურობით, ალიკუნის მახლობლად. ამას მოჰყვა დარბევა გრანადაში. გაძარცვეს და გაანადგურეს საიმიროს მდიდარი სასოფლო-სამეურნეო მიწები.
ალყა
კასტილიელთა შემოსევის საპასუხოდ ისმაილმა მოამზადა ალყა გიბრალტარის წინააღმდეგ. 1316 წელს მან უზრუნველყო ალიანსი ჩრდილოეთ აფრიკის ქალაქ სეუტას აზაფიდ ლიდერებთან, ხოლო მარინიდის სულთანმა აბუ საიდ ოსმან II-მ უარი თქვა დახმარებაზე. 1316 წლის პირველ თვეებში ჯარებმა სეუტას გუბერნატორის, იაჰია იბნ აბი ტალიბ ალ-აზაფის მეთაურობით, რომლის სამხედრო რეპუტაცია კარგად იყო ცნობილი, გადალახეს სრუტე, დაამარცხეს კასტილიური ფლოტი და ალყა შემოარტყეს გიბრალტარს. როდესაც ალყის შესახებ ცნობამ მიაღწია პეტრესთან, რომელიც თავის ჯართან ერთად კორდობაში იყო. მან მიატოვა ჯარი და გაემგზავრა სევილიაში საზღვაო და სახმელეთო ძალების მოსაწყობად და ნასრიდ-აზაფიდის ბლოკადის მოსახსნელად. მან გაგზავნა კასტილიური ფლოტი ტრაფალგარის კონცხის ირგვლივ და გიბრალტარის ყურეში, ხოლო მან ხმელეთზე ლაშქრობა მოახდინა. ალყაში მოქცეულები უკვე იმყოფებოდნენ პოზიციაზე, როდესაც კასტილიის არმია და ფლოტი მიუახლოვდათ. მათ ჩაატარეს ყველაზე ძლიერი შეტევები სამხრეთ ფლანგიდან და შეძლეს გიბრალტარის გარეუბნებში შესვლა. როგორც ჩანს, ალყა დასრულდა, რადგან ალყაში მოქცეულებმა რელიეფური ძალების დანახვისას უკან დაიხიეს. პეტრემ გადაიხადა და დაშალა მაშველი ძალა, მიანიჭა თავის ჯარისკაცებს გრანდიოზული გათავისუფლება - თავისუფლად რომ ვთქვათ, ორმაგი ანაზღაურება - და დაბრუნდა თავის ჯარში, კორდობაში, რათა გაეგრძელებინა გრანადას დაპყრობა.
შემდგომი
1316 წლის ზაფხულის ბოლოს პეტრე და ისმაილი შეთანხმდნენ ზავაზე 1317 წლის 31 მარტამდე. პეტრე კვლავ შეიჭრა გრანადაში 1317 წელს, რომელიც დასრულდა სხვა ზავით და იმავე წელს მიიღო ჯვაროსნული ხარი  პაპ იოანე XXII-ისგან, რომელმაც ასევე უფლება მისცა, ომის მხარდასაჭერად ეკლესიის მიერ დაწესებული თანხები გამოეყენებინა. ომი განახლდა 1318 წლის გაზაფხულზე და სექტემბრისთვის ისმაილი და პეტრე შეთანხმდნენ მორიგ ზავაზე. ნასრის დახმარების საბაბის მიუხედავად, პეტრეს განზრახვა ამ ეტაპზე, სავარაუდოდ, იყო გრანადას სრული დაპყრობა.ის კასტილიური საფრთხე გრანადას წინააღმდეგ დასრულდა 1319 წლის ივნისში გრენადას ვეგას ბრძოლაში, რომლის დროსაც გრანადანის ჯარებმა ოსმან იბნ ალ-ულას მეთაურობით გაანადგურეს კასტილიელი ჯარები, რასაც შედეგად მოჰყვა პეტრეს სიკვდილი და პრინცი ჯონის რეგენტობა
ათანასე (ჩახვაშვილი)
მიტროპოლიტი ათანასე, სქიმმიტროპოლიტი ეფრემი (ერისკაცობაში ანზორ იორამის ძე ჩახვაშვილი; დ. 4 თებერვალი, 1936, კარდანახი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 აგვისტო, 2012) — რუსთავისა და მარნეულის ეპარქიის მიტროპოლიტი 1996 წლიდან, 2009 წლამდე.
1978 წლის 14 დეკემბერს საქართველოს საპატრიარქო რეზიდენციაში შედგა წმიდა სინოდის სხდომა, სადაც ბოდბის ეპარქიის ეპისკოპოსობის კანდიდატად წამოყენებულ იქნა სიონის საპატრიარქო ტაძრის დეკანოზი ანდრია ჩახვაშვილი. 15 დეკემბერს მამა ანდრია აღიკვეცა ბერად და ეწოდა სახელი ათანასე, 17 დეკემბერს იგი აყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში, 24 დეკემბერს სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძარში ბოდბელ ეპისკოპოსად აკურთხეს.
1986 წლიდან 1996 წლამდე ბოდბელი მთავარეპისკოპოსის წოდებას ატარებდა, ხოლო 1989 წელს მიტროპოლიტის ხარისხი მიანიჭეს. 1996 წლიდან 2009 წლამდე რუსთაველ მიტროპოლიტად იწოდებოდა. 2009 წლის 1 ნოემბრიდან კი მიტროპოლიტი ათანასე პენსიაზე იმყოფებოდა. გარდაიცვალა 2012 წლის 9 აგვისტოს
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
აცეტილენი
აცეტილენი (იუპაქის მიხედვით ეთინი) — უჯერი ნახშირწყალბადი, ალკინის ჰომოლოგიური რიგის პირველი წევრი რომელშიც ორი ნახშირბადი და ორი წყალბადი შედის: CH≡CH. აცეტილენი აღმოაჩინა ინგლისელმა ქიმიკოსმა ედმუნდ დეივიმ 1836 წელს. სინთეზურად, ნახშირისა და წყალბადისგან მიიღო ფრანგმა ქიმიკოსმა მარსელენ ბერთლომ 1862 წელს. აცეტილენის მსოფლიო წარმოება რამდენიმე მილიონ ტონას აღწევს.
დახასიათება
უფერო აირი, დნობის ტემპერატურა — 80,8 °C, სიმკვრივე — 1,171კგ/მ³. კარგად იხსნება აცეტონში, ცუდად წყალსა და მეტ წილ გამხსნელებში. აცეტილენისა და ჰაერის ნარევი (აცეტილენი მოცულობით 2.3-80.7%) ფეთქებადია. აცეტილენს ნარკოტიკული ზემოქმედების უნარი აქვს. მას ინახავენ და გადააქვთ მაღალი წნევის ქვეშ, ფოლადის სპეციალური ბალონებით, აცეტონ–ხსნარის სახით.
აცეტილენს ახასიათებს უჯერი ნახშირწყალბადების თვისებები: ადვილად იერთებს წყალბადს, ჰალოგენებს, ჰალოგენწყალბადებს, წყალს, სპირტებსა და სხვებს.
აცეტილენის წვისას გამოიყოფა სითბოს დიდი რაოდენობა(14000 კკალ/მ³), აცეტილენ–ჟანგბადის ალის მაქსიმალური ტემპერატურაა 3150 °C. მას ხშირად იყენებენ ლითონთა დასამუშავებლად(ჭრა, შედუღება).
გამოყენება
იგი მრავალი სამრეწველო პროდუქტის ნედლეულია. ასე მაგალითად, აცეტილენთან ქლორწყალბადის მიერთებით იღებენ ვინილქლორიდს CH2=CHCl – პლასტმასების წარმოების საწყის პროდუქტს; ციანმჟავას მიერთებითმიიღება აკრილონიტრილი CH2=CHCN —სინთეზური კაუჩუკებისა და ბოჭკოების წარმოების საწყისი პროდუქტი; აცეტილენის ჰიდრატაციით(იხ. კუჩეროვის რეაქცია) მიიღება აცეტალდეჰიდი CH3CHO—ძმარმჟავას წარმოების საწყისი პროდუქტი. აცეტილენისგან იღებენ აგრეთვე ვინილაცეტილენს, ვინილურ ეთერებს, პოლივინილაცეტატს, პოლივინილის სპირტს და ასე შემდეგ.
მიღება
ამჟამად აცეტილენს იღებენ გერმანელი ქიმიკოსის ფრიდრიხ ველერის მეთოდით (1862) — კალციუმის კარბიდზე წყლის მოქმედებით: აგრეთვე ბუნებრივი აირების, უმთავრესად მეთანის, თერმოჟანგვითი კრეკინგით: აცეტილენის მიღება ელექტროკრეკინგითაც–ვოლტას რკალში მეთანის გატარებით(1600 °C): 2CH4→C2H2+3H2
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ქიმია კატეგორია:ალკენები
ზემო რენე
ზემო რენე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კოდისწყაროს თემში. მდებარეობს კვერნაქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 850 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 249 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lasioglossum cyclurum
Lasioglossum cyclurum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1915 წელს.
სქოლიო
cyclurum
СУ-85
СУ-85  — საბჭოთა თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი რომელსაც იყენებდნენ მეორე მსოფლიო ომში რომელიც შექმნილი იყო Т-34 - შასზე,მისი მიზანი იყო ემოქმედა როგორც საბჭოთა მოიერიშე ქვემეხს და ასევე მობილურ ანტიტანკად როგორიც იყო СУ-122 სუ85 ნიშნავს:სუ ანუ სამახოდნაია უსტანოვკა (თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი) ხოლო 85 მისი ქვემეხის კალიბრს
შექმნის ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა კავშირის შეიარაღებაში იყო Т-34 და КВ-1 რომელიც ანადგურებდა ნებისმიერ გერმანულ ტანკს,ამის გამოსასწორებლად კი გერმანიამ შეიარაღებაში მიიღო უახლესი მძიმე ტანკი Tiger - ი რომლის ჯავშანი ძალიან ძლიერი იყო და უკვე აღარ შეეძლო საბჭოთა 76მმ ქვემეხიან ტანკებს მისი განადგურება,თაიგერთან ერთად გერმანიამ შეიარაღებაში Panther - ც მიიღო თუმცა იგი ბრძოლაში არავის უნახავს 1943 წელს,ამ ახალი გერმანული თაობის საწინააღმდეგ საბჭოთა არმიას სჭირდებოდა კიდევ უფრო ძლიერი ანტიტანკი ამიტომ 1943 წლის მაისსში დაიწყო მუშაობა ახალ საბჭოურ ანტიტანკზე,ახალ ანტიტანკს კი გაუკეთეს მძიმე საზენიტო 85მმ ქვემეხი რომელიც საუკეთესო იყო ვეფხვების გასანადგურებლად. მისი წარმოება დაიწყო ურალმაშის ქარხანაში. D5T-ს აღამოაჩდა მცირე ხარვეზები რომელიც მომავალში შეცვალეს ახალ D5S-ი რომელიც ბევრად საიმედო იყო, მას ასევე ჰქონდა ტელესკოპური სამიზნე.ახალი ქვემეხით მქონე მოდიფიკაცია ისტორიაში შევიდა როგორც СУ-85-II დიდი ხნის შემდეგ სუ85-ები გაიგზავნა ვიეტნამში და ჩრდილოეთ ვიეტნამში
აღწერა
СУ-85 იყო СУ-122 მოდიფიცირებული ვერსია.85მმ ქვემეხი კი იყო ძალიან ეფექტიანი ვეფხვების და პანტერების ასაფეთქებლად შორ მანძილზე.ეს იარაღი იყო პატარა,მობილური და კარგად შეჯავშნული
Ptychobela opisthochetos
Ptychobela opisthochetos — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ფერეიდანი
მინი|300პქ|მთა, რომელიც ბუნებრივი კედელივით არის აღმართული ფერეიდანში არსებულ დასახლებულ პუნქტებს (სამხრეთში მდებარე მარტყოფი, ვაშლოვანი, ჩუყურეთი და ჯაყჯაყი და ჩრდილოეთში მდებარე თორელი, რუისპირი, ტაშისკარი და აღჩა) შორის მინი|300პქ|ქართველების სამოსახლეები ფერეიდანში მინი|300პქ|ფერეიდნის მდგომარელბა ირანის რუკაში მინი|ქართული დარბაზი ფერეიდანში, მას სპარსულად „გორჯი ფუში“ ეწოდება, რომელიც ნიშნავს „ქართულად დაფარულს“
ფერეიდანი — პროვინცია ცენტრალურ ირანში, ბახთიარის მთებში, ქალაქ ისპაანიდან დაახლოებით 100 კმ-ზე. XVII საუკუნის დასაწყისში (1614-1617 წწ.) ირანის შაჰმა აბას I-მა საქართველოდან აყრილი 200 ათასი ქართველი გადაასახლა და საკმაოდ დიდი ნაწილი ფერეიდანში დაასახლა. ასე შეიქმნა შუა ირანში ქართული სოფლები: ზემო მარტყოფი, ქვემო მარტყოფი, ჩუღურეთი (ჩოღიურეთი), აფუსი (რუისპირი), სიბაქი (ვაშლოვანი) და სხვა. ფერეიდანის ერთ უბანში (გურჯი-ნაჰიე — „ქართველთა უბანი“) ცხოვრობენ ქართველები, დანარჩენ 3 უბანში (ნაჰიე-ჩადეგუნი, ნაჰიე-ფარსაღი, ნაჰიე-თოჰმაჰლუ) — სპარსელები, ქურთები, ლურები, ბახთიარები, სომხები. ფერეიდანში ქართველების ჩასახლებით შაჰ-აბას I-ს მიზნად ჰქონდა დედაქალაქ ისპაანის დაცვას მომთაბარეთა (ბახთიარები, ლურები, ქურთები და სხვა) თავდასხმისგან.
ფერეიდანში მცხოვრები ქართველები პირველ ხანებში ინარჩუნებდნენ რჯულს და ზნე-ჩვეულებებს, მაგრამ შემდეგ მათ იძულებით შეუცვალეს სარწმუნოება, რამაც გარკვეულად შეცვალა მათი ზნე-ჩვეულებები, თუმცა დღემდე შეინარჩუნეს ქართული ენა და ზოგიერთო ქრისტიანული ჩვევა. უკანასკნელ წლებში გამოქვეყნებული მასალებით, ქართველობა 12—14 ათას კაცს შეადგენს.
ფერეიდანი ერთადერთი ირანული რაიონია, სადაც იძულებით გადასახლებულმა ქართველობამ დღემდე შეინარჩუნა ქართული ენა და ქართული ადათ-წესები. სხვა რაიონებში (ხორასანი, მაზანდარანი, ფარსი) ქართული მეტყველება აღარ ისმის. იქაური ქართველები თანდათან აითქვიფნენ ირანის სხვა ტომებში. ისინი ფერეიდნულ კილოზე მეტყველებენ.