cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუიზა ელიზაბეტ ფრანგი
პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალას ჰერცოგინია
როგორც პარმის ჰერცოგინია, ელიზაბეტი აქტიურად მონაწილეობდა სახელმწიფო საქმიანობებშიც. ფილიპე არასდროს არ იწყებდა მოლაპარაკებებს საყვარელი მეუღლის გარეშე და ასევე საფრანგეთის ელჩის შეხედულებებსაც ხშირად ითვალისწინებდა. ლუიზა ელიზაბეტს უდიდესი გავლენა ჰქონდა სრულიად პარმასა და თავის მეუღლეზე. ფილიპეს ყველა მრჩეველი ფრანგი იყო, სამეფო საბჭოსა და პარლამენტშიც მხოლოდ ფრანგები იყვნენ და ძალიან ხშირად ფილიპე ფრანგულად ლაპარაკობდა. შეიძლება ითქვას, რომ ელიზაბეტმა თავისი პატარა საფრანგეთი მოიწყო იტალიაში პარმის სახით. თუმცაღა, მას შემდეგ რაც ელიზაბეტის ფრეილინამ, მადამ დე ლეიდკმა, 1750 წელს განაცხადა, რომ ფრანგი მინისტრი პარმელებმა მოწამლეს, საფრანგეთმა მათ დაფინანსება შეუწყვიტათ, რამაც ისინი რთულ მდგომარეობაში ჩაყარა.
ელიზაბეტის უსაყვარლესი ტყუპისცალი და, პრინცესა ანა ანრიეტა 1752 წელს გარდაიცვალა. ამან მას დიდი დარტყმა მიაყენა და დის გამოსაგლოვად ამავე წლის სექტემბერში ელიზაბეტი საფრანგეთში ჩავიდა და ვერსალში ერთი წლის მანძილზე დარჩა. ელიზაბეტმა გლოვის დასრულების შემდეგ კვლავ პარმის ხაზინის მდგომარეობის გამოსწორებაზე ზრუნვა დაიწყო. ელიზაბეტი და მისი მინისტრი ლუი XV-ს ესაუბრებოდნენ თუ რა სავალალო მდგომარეობა იყო პარმაში ეკონომიკის მხრივ და საბოლოოდ ისიც კი დაუმტკიცეს, რომ მინისტრი შემთხვევით მოწამლა საჭმელმა. საბოლოოდ ლუიმ მადრიდის სამეფო კარზე თავისი ელჩი გაგზავნა და დააბარა, რომ პარმის საჰერცოგოს რჩენას მარტო აღარ აპირებდა. 1753 წელს ფრანგებსა და ესპანელებს შორის მოლაპარაკებები გაჩაღდა. საბოლოოდ შეთანხმდნენ, რომ ყოველთვიურად ფრანგებიცა და ესპანელებიც პარმის ხაზინაში 25-25 000 ლივრს შეიტანდნენ, თუმცა იმ პირობით, რომ პარმა ორივე მხარისადმი ნეიტრალური იქნებოდა და ძველებურად ფრანგების გავლენის ქვეშ აღარ მოექცეოდა. ელიზაბეტს მოეწონა ეს წინადადება და საფრანგეთის ელჩი, რომელმაც ესპანელებთან მოლაპარაკებები აწარმოა სახალხოდაც კი შეაქო. მარცხნივ|მინი|285x285პქ|ლუიზა ელიზაბეტი და ფილიპე თავიანთ შვილებთან ერთად, შესრულებულია ჯუზეპე ბალდრიჯის მიერ 1757 წელს ელიზაბეტი მშობლიურ საფრანგეთს სულ ოთხ წელიწადში, 1757 წელს კვლავ დაუბრუნდა. იგი იქ იმიტომ ჩავიდა, რომ საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის გაჩაღებულ მოლაპარაკებებს დასწრებოდა და სადავო სამხრეთ ნიდერლანდების ტახტზე თავისი ქმრის კანდიდატურა წამოეყენებინა. იგი სრულიად თამამად და ღიად აცხადებდა ავსტრიულ ნიდერლანდებზე პრეტენზიას, თუმცა მისი ძალისხმევა სულ ამაო აღმოჩნდა. 1748 წელს დადებული ხელშეკრულებით ავსტრიელები ფილიპეს პარმას, პიაჩენცასა და გუასტალას, ხოლო მის ძმას კარლ III-ს ნეაპოლსა და სიცილიას უთმობდნენ და მათთან კიდევ რამის დათმობას აღარ აპირებდნენ. ვერსალში ყოფნისას ელიზაბეტი ფილიპეს გამუდმებით სწერდა წერილებს, საიდანაც აცნობებდა თავის მოქმედებებს, მოლაპარაკებების მიმდინარეობას, ფრანგებისა და ავსტრიელების პოზიციებს, თავის იმედებსა და წარმატებებს. ამ პერიოდში ელიზაბეტმა ფილოსოფოსი კონდილაკი თავისი ვაჟის პირად მასწავლებლად დანიშნა და დაიწყო მოლაპარაკებები თავისი უფროსი ქალიშვილის, პრინცესა იზაბელასა და ავსტრიის ერცჰერცოგ იოზეფ II-ის ქორწინებასთან დაკავშირებით, რის შემდეგაც იმედოვნებდა, რომ ავსტრიელები დათმობაზე წავიდოდნენ. ქორწინება 1760 წელს შედგა, მაგრამ თავად ელიზაბეტი ამას ვერ მოესწრო.
ლუიზა ელიზაბეტი 1759 წლის 6 დეკემბერს გარდაიცვალა ვერსალის სასახლეში, ყვავილით, 32 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს 1760 წლის 27 მარტს სენ დენის სამეფო ბაზილიკაში, თავისი ტყუპისცალის, ანა ანრიეტას გვერდით. 1793 წელს მათი საფლავები საფრანგეთის რევოლუციის დროს გახსნეს, თუმცა შემდეგ კვლავ იქ დაკრძალეს კათოლიკური წესის მიხედვით.
წინაპრები
ლუიზა ელიზაბეტ ფრანგის წინაპრები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1727 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1759 კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები კატეგორია:ესპანეთის ინფანტები კატეგორია:პარმის ჰერცოგინიები კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
გვატემალა 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვატემალამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
ზაქაიძეების ციხე და კოშკი
ზაქაიძეების ციხე და კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წკერეში, განეკუთვნება XVII საუკუნეს. კოშკი სწორკუთხაა, ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართულის სიმაღლეზე. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთიდან, პირველი სართულიდანაა, მეორე სართულის სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სათოფურები და რამდენიმე სწორკუთხა ნიშია. სართულშუა გადახურვისათვის გამოყენებულია გრძელი ქვის ფილები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ბინი ფელდშტეინი
ელიზაბეტ გრირი "ბინი" ფელდშტეინი (Elizabeth Greer "Beanie" Feldstein; დაიბადა 24 ივნისს, 1993 წელს, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) - ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მან პირველად მოიპოვა აღიარება კომედიურ ფილმში "მეზობლები 2"(2016), კომედიურ-დრამატული ფილმში "ლედი ჩიტი" (2017) და კომედიურ ფილმში "Booksmart" (2019). მან მოიპოვა ნომინაცია ოქროს გლობუსის დაჯილდოებაზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - ფილმი კომედია ან მიუზიკლი. ფელდშტეინი ასევე გამოჩნდა ბროდვეის მიუზიკლში „ გამარჯობა, დოლი! (2017–2018) და FX საშინელებათა-კომედიური სერიალში "რა ვქნათ ჩრდილებში" (2019).
ადრეული ცხოვრება
ფელდშტეინი ლოს-ანჯელესში დაიბადა, შარონ ლინის - კოსტუმების დიზაინერისა და მოდის სტილისტის და რიჩარდ ფელდშტეინის ოჯახში, რიჩარდი Guns N 'Roses- ის ტურ-ბუღალტერი იყო. ფელდშტეინი ებრაელია. ის ყველაზე უმცროსია მისი დედმამიშვილებიდან; მისი ძმა არის მსახიობი ჯონა ჰილი;  მისი უფროსი ძმა, Maroon 5-ის მენეჯერი ჯორდან ფელდშტეინი (1977–2017), ის მოულოდნელად გარდაიცვალა თრომბისგან 40 წლის ასაკში. მისმა ძიძამ ფელდშტეინს მეტსახელად "ბინი" დაარქვა, როდესაც ის ჩვილი იყო, მას შემდეგ კი სულ ბინის ეძახდნენ. იგი დადიოდა ჰარვარდ-ვესტლეიკის სკოლაში ლოს-ანჯელესში და Stagedoor Manor- ში, ნიუ-იორკის თეატრის ბანაკში. ის და კინომსახიობი ბენ პლეტი საუკეთესო მეგობრები იყვნენ საშუალო სკოლადან. მან დაამთავრა ვესლეიანის უნივერსიტეტი 2015 წელს სოციოლოგიის განხრით.
კარიერა
ფელდშტეინის დებიუტი 2002 წელს შედგა, როცა მონაწილეობა მიიღო ABC კომედიურ სერიალში ჩემი ცოლი და ბავშვები. 2012 წელს მან ითამაშა მეგანის როლი მუსიკალური ტელევიზიის შოუში, მედისონ ჰაიში. 2015 წელს ფელდსტეინი სტუმრად გამოჩნდა Netflix- ის კომედიურ სერიალში  ნარინჯისფერი ახალი მესამე შავის   მესამე სეზონში. იმავე წელს მან ითამაშა ანას როლი კომედიურ ფილმში "გულშემატკივართა გოგონა". ფელდშტეინმა აღიარება უფრო მნიშვნელოვანი როლით მოიპოვა კომედიურ ფილმში „ მეზობლები 2: სორტის აღზევება “, სეთ როგენისა და ზაკ ეფრონის გვერდით. ფილმი გამოვიდა 2016 წლის 20 მაისს. ფელდსტეინმა ასევე შეასრულა ლიდია ჰარისის როლი HBO- ს სერიალ The Devil- ში, მან ასევე მონაწილეობა მიიღო NBC- ის სიტკომში Will & Grace. 2016 წლის 18 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ ფელდშტეინი ითამაშებს მინი ფეის 2017 წლის ბროდვეის ფილმში Hello, Dolly! მისმა შესრულებამ კრიტიკოსების პოზიტიური შეფასება დაიმსახურა. ფელდშტეინმა ითამაშა უიტნი კამინგსი კომედიურ ფილმში "ქალი ტვინი", რომლის პრემიერა შედგა LA კინოფესტივალზე 2017 წლის ივნისში. მან ასევე ითამაშა სირშა რონანის და Laurie Metcalf- ის გვერდით, გრეტა გერვიგის "ლედი ჩიტში", რომელმაც მოიპოვა კრიტიკოსთა აღიარება 2017 წელს. ფილმმა მიიღო ნომინაცია ოსკარის საუკეთესო ფილმისთვის. მსახიობებთან ერთად, იგი ნომინირებული იყო კინომსახიობთა გილდიის პრემიაზე ფილმის მსახიობების შესანიშნავი შესრულებისთვის. 2019 წელს ფელდშტეინს განმეორებითი როლი შეასრულა, როგორც ჯენა, სატელევიზიო საშინელებათა კომედიური სერიალის What We Do in the Shadows. ასევე 2019 წელს მან ითამაშა ოლივია უაილდის სარეჟისორო დებიუტში, საშუალო სკოლის კომედიაში Booksmart. მისმა შესრულებამ ფართო კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და ნომინაცია მიიღო ოქროს გლობუსის პრემიაზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - ფილმი კომედია ან მიუზიკლი. 2020 წელს, მან მიიღო მონაწილეობა გრეის სლოუნის მემორიალურ საავადმყოფოში, ახალ სტაჟიორად ტეს ანდერსონად, ABC- ს სამედიცინო დრამატულ სერიალში გრეის ანატომია. ფელდშტეინმა განაცხადა, რომ მისი ოცნება იყო ბავშვობიდან ამ სერიალში გამოჩენა.
პირადი ცხოვრება
ფელდშტეინი გეია და ურთიერთობა აქვს ინგლისელ პროდიუსერთან ბონი ჩენს რობერტთან 2018 წლიდან
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
გიგი გიგიაძე
ბიოგრაფია
გიგი გიგიაძე დაიბადა 1978 წლის 11 აპრილს. 2001 წელს დაამთავრა თბილსისი სახელმწიფო უნივერსიტეტი საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალობით. 2000 წლიდან მუშაობს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში: 2000 წელს იყო საგარეო პოლიტიკის კვლევისა და ანალიზის ცენტრის ატაშე, 2000-2001 წლებში — პირველი ევროპული დეპარტამენტის მე-3 მდივანი, 2001-2003 წლებში იკავებდა პირველი ევროპული დეპარტამენტის მრჩეველის თანამდებობას. 2003-2006 წლებში გიგიაძე იყო მრჩეველი საბერძნეთში მდებარე საქართველოს საელჩოში. 2006-2007 წლებში საბერძნეთისა და ხორვატიის რესპუბლიკის საქართველოს საელჩოს მრჩეველი. 2007-2008 წლებში იყო ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის მრჩეველი. 2008-2009 წლებში იკავებდა ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის პირველი ევროპული სამმართველოს უფროსის თანამდებობას. 2009-2010 წლებში იყო ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2010 წელს მიენიჭა საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის დიპლომატიური რანგი. 2010-2012 წლებში იკავებდა ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის დირექტორის პოსტს. 2012-2014 წლებში იყო საქართველოს საელჩოში საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი გერმანიაში; 2013-2014 წლებში კი — ამავე რესპუბლიკის საელჩოში საქმეთა დროებითი რწმუნეუბლი. 2014-2016 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2017 წლიდან არის საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დანიის სამეფოსა და ისლანდიაში. ამავე წლის 17 ივლისს მიენიჭა საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის უმაღლესი დიპლომატიური რანგი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი კატეგორია:ქართველი დიპლომატები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკური მოსამსახურეები
როდენ მემარნიშვილი
როდენ მემარნიშვილი (დ. 3 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი.
დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1960-1977 წლებში იყო მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ასპირანტი, უფროსი ლაბორანტი, საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მუხრანის სასწავლო-საცდელი მეურნეობის მთავარი აგრონომი, დირექტორი, რესპუბლიკური გაერთიანება „საქხიმეთერზეთის“ მმართველი. 1977-1989 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსპექტორი, მარნეულის რაიკომის პირველი მდივანი, საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების გამგის მოადგილე, საქართველოს კპ თეთრი წყაროს რაიკომის პირველი მდივანი, სამეცნიერო საწარმოო გაერთიანება „თავთავის“ გენერალური დირექტორი, გაერთიანება „საქსოფლქიმიის“ თავმჯდომარე, 1989 წლიდან საქართველოს კპ მარნეულის რაიკომის პირველი მდივანი, სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს რაიკომის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
აინ-ალ-ფიჯის ნაჰია
აინ-ალ-ფიჯა (არაბ. ناحية عين الفيجة) — სირიის რიფ-დიმაშკის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით აინ-ალ-ფიჯის პროვინციაში დაახლოებით 19 584 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 102,27 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ვახტანგ ყოლბაია
ვახტანგ ყოლბაია (დ. 9 სექტემბერი, 1952, გალი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიტიკოსი; 2013 წლის 5 აპრილიდან 2019 წლის 1 მაისამდე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1952 წლის 9 სექტემბერს, ქალაქ გალში. დაამთავრა მოსკოვის კვების მრეწველობის ინსტიტუტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ეკონომისტის ხარისხით. 1974-1975 წლებში მუშაობდა გალის რაიონის წყალსადენების ტერიტორიული გაერთიანების ეკონომისტად. 1976-1984 წლებში იყო აფხაზეთის ახალგაზრდული რაიონული და საოლქო ორგანიზაციის ხელმძღვანელი; 1984-1990 წლებში მუშაობდა გალის რაიონის აღმასრულებელი ორგანოს ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად. 1990-1993 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, იურიდიული კომისიის თავმჯდომარე. 1993-1995 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილე, გალის რაიონის გამგებელი (დევნილობაში). 1987-დან არის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. ამასთან 1995-2004 წლებში საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. ამავე დროს, 1996-2003 წლებში იყო ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეაში საქართველოს საპარლამენტო დელეგაციის ხელმძღვანელი. 1997-2003 წლებში წარმოადგენდა სომხეთის პარლამენტთან მეგობრობის ჯგუფის ხელმძღვანელს. 2000-2002 წლებში ეკავა დსთ-ს ქვეყნების საპარლამენტო ასამბლეაში საქართველოს საპარლამენტო ჯგუფის ხელმძღვანელის პოსტი. ამჟამად არის სამხრეთ კავკასიის რეგიონალური უსაფრთხოების ინსტიტუტის კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელი, ასევე „კავკასიური დიალოგის“ ფონდის გამგეობის წევრი. მონაწილეობს საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების სხვადასხავა პროექტებში კონფლიქტების მოგვარების საკითხებზე; არის რამდენიმე წიგნისა და პუბლიკაციის ავტორი; დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
გალში მუშაობის პერიოდი 1990-1993
გალში მუშაობის პერიოდში ყოლბაია ჩართული იყო საზოგადეობრივ მოძრაობაში. საქართველოში პოლიტიკური სისტემის რღვევის შემდეგ (1990 წლის ოქტომბრის არჩევნები) აფხაზეთის უმაღლესი საბჭოს აფხაზურმა ნაწილმა ქართველი დეპუტატების გვერდის ავლით ჩაატარა სესია, რომელმაც მიიღო დადგენილება „დეკლარაცია აფხაზეთის ეკონომიური დამოუკიდებლობის შესახებ“. ქართულმა ნაწილმა სხვა ეროვნების დეპუტატების მონაწილეობით, საერთო ჯამში დეპუტატთა სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით მოიწვია ალტერნატიული სესია და ეს დადეგენილება გააუქმა, როგორც უკანანო. 1990 წლის 4 დეკემბერს, აფხაზეთის ეროვნული მოძრაობის ლიდერების რეკომენდაციით, რომელსაც მხარი დაუჭირა ზვიად გამსახურდიამ, ვახტანგ ყოლბაია არჩეული იქნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის თავმჯდომარის (ვ. არძინბა) პირველ მოადგილედ. 1991 წლის ოქტომბერში, არჩევნების შემდეგ, ამ თანამდებობაზე ის შეცვალა კომპარტიის გაგრის ქალაქკომის მეორე მდივამნა თამაზ ნადარეიშვილმა, ხოლო ყოლბაია აირჩიეს ამაღლესი საბჭოს იურიდიული კომისიის თავმჯდომარედ და პრეზიდიუმის წევრად. ამ თანამდებობაზე ყოლბაია აფხაზეთში ომის დამთავრებამდე იყო. 1992 წელს ყოლბაია არჩეულ იქნა საქართველოს პარლამენტის წევრად. ომის პერიოდში, აფხაზეთის მთავრობის თავმჯდომარე ჟიული შარტავამ ამავდროულად ის თავის მოადგილედ დანიშნა.
1993-1995 წლები
აფხაზეთში ომის დამთავრების შემდეგ (1993 წლის ოქტომბერი) დევნილთა დიდმა რაოდენობამ — თითქმის 120 000 ადამიანმა თავი მოიყარა ზუგდიდის რაიონში. პრეზიდენტმა შევარდნეძემ ვახტანგ ყოლბაია დანიშნა გალის გამგებლად დევნილობაში. მას ასევე შეუნარჩუნდა აფხაზეთის მთავრობის თავმჯდომარის (ზ. ერქვანია) მოადგილის თანამდებობა და დარჩა საქართველოს პარლამენტის წევრად. 1995 წლის საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების შედეგად უმრავლესობაში მოვიდა შევარდნაძის პარტია „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. ყოლბაია პარლამენტის თვმჯდომარის მოადგილედ აირჩიეს აფხაზეთის დეპუტატების კვოტიდან. მომდევნო წელს, პარლამენტის გადაწყვეტილებით, შეიქმნა აფხაზეთის პრობლემებთან დაკავშირებული დროებითი კომისია და ყოლბაია მის თავმჯდომარედ აირჩიეს. ამ კომისიის თავმჯომარედ ის უცვლელად იყო პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების შეწყვეტამდე (2004 წ).
2004-2019 წლები
პარლამენტიდან წამოსვლის შემდეგ ვახტანგ ყოლბაია აქტიურად ჩაება არასამთავრობო სექტორთან თანამშრომლობაში. ერთ-ერთი მათგანი იყო სამხრეთ კავკასიის რეგიონალური უსაფრთხოების ინსტიტუტი (დირექტორი ალექსანდრე რუსეცკი), სადაც ის ხელმძღვანელობდა ქართულ-თურქულ ურთიერთობის კვლევით ცენტრს. თურქეთის შესაბამის კვლევით ცენტრებთან თანამშრომლობით, აღნიშნულ პერიოდში მოეწყო კონფერენციები სტამბოლსა და თბილისში. ინსტიტუტის ინიციატივით გამოიცა აფხაზეთის კონფლიტთან დაკავშირებული რამდენიმე კვლევის მასალები. 2013 წლის აპრილში დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლად. მის სახელს უკავშირდება უწყების რესტრუქტურიზაცია-რეორგანიზაციის პროცესი. ყოლბაია მთავრობის თავმჯდომარის რანგში მონაწილეობას იღებდა ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებებში. 2019 წლის 3 ივლისს ვახტანგ ყოლბაია ჟიული შარტავას საზოგადოების თავმჯდომარედ აირჩიეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:გალში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები ვ კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს დეპუტატები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 12)
მინი|250px აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს.
ეს არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შენობა არა მარტო ქუჩის, არამედ მთლიანად კურორტის მასშტაბით. შენობა ქუჩაზე წაგრძელებული მკლავით გამოდის. ფასადი სადაა, მშვიდი ზომიერად დეკორირებული, შეულესავ კედლის სიბრტყეს ხის შუშაბანდი უპირისპირდება. სრულიად საპირისპირო მდგომარეობაა მდინარისაკენ მიმართულ ფასადზე, რუსული Т-ს გეგმარების მქონე შენობის შვერილი მკლავი ჭვირულ მოაჯირიანი და კარნიზიანი, შემინული, ხის აივნითა და აივნის ცენტრში არსებული, დამოუკიდებელი ორფერდა გადახურვითა და ულამაზეს დეკორიანი ხის ფრონტონით, თაღითა და მოაჯირით აქცენტირებული პარმაღით არის წარმოდგენილი. ხის დეკორატიული დეტალები მაღალი ხარისხის შესრულებით და ხელოსნის მაღალი ოსტატობით ხასიათდება. მიუხედავად სახლზე არსებული რამდენიმე ხის მომცრო ზომის მინაშენისა შენობის მხატვრული სახე კარგად აღიქმება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბალაგტასი (ბულაკანი)
ბალაგტასი (ოფიციალურად ბალაგტასის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Balagtas) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 77 018 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 9 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
გვატემალა 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვატემალამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1972 წელს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ მიუნხენში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გვატემალა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბუტეშტი
ბუტეშტი (Buteşti) — სოფელი მოლდოვაში, გლოდენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 102 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 434 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გლოდენის რაიონის სოფლები
მეთილენ დიფენილის დიიზოციანატი
მეთილენ დიფენილის დიიზოციანატი, შემოკლებით MDI — ორგანული ნაერთი და არომატული დიიზოციანატი. არის სამი იზომერის სახით, ესენია: 2,2'-MDI, 2,4'-MDI, და 4,4'-MDI. ამ იზომერებიდან ყველაზე ფართოდ გამოიყენება 4,4'-MDI იზომერი, რომელსაც მეორენაირად 4,4'დიფენილმეთან დიიზოციანატს უწოდებენ. 4,4'დიფენილმეთან დიიზოციანატი არის ყველაზე წარმოებადი დიისოციანატი, რომელიც გლობალური ბაზრის 61,3%-ს შეადგენდა 2000 წელს.
წარმოება
ნარევის დისტილაცია იძლევა ოლიგომერული პოლიიზოციანატების ნარევს, რომელიც ცნობილია როგორც პოლიმერული MDI, და MDI-ის იზომერების ნარევს, რომელსაც დაბალი 2,4' იზომერის შემცველობა აქვს. შემდგომში კი გაწმენდის შედეგად ხდება MDI იზომერის ნარევის ფრაქციული დისტილაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
ჰრანტ ვარდანიანი
ჰრანტ მიქაელის ძე ვარდანიანი (Հրանտ Միքայելի Վարդանյան; დ. 23 იანვარი, 1949, ერევანი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა — გ. 20 აპრილი, 2014, ერევანი) — ბიზნესმენი, სომხური სამამულო წარმოების ფუძემდებელი, მოწინავე კორპორაციის   „გრანდ ჰოლდინგი“-ს  დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი, ქველმოქმედი და მეცენატე.
ბიოგრაფია
1968–1974 წლებში სწავლობდა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე, კვების მრეწველობის ინჟინერის სპეციალობით. 1990 წლიდან გახდა ეკონომიკური მეცნირებების კანდიდატი. უპარტიო.
ჰრანტ ვარდანიანის ძალხმოვანებით 2000 წლის 1 მაისიდან სომხეთის რესპუბლიკაში სახელმწიფო დონეზე აღდგენილი იქნა მშრომელთა საერთაშორისო დღესასწაული.
სომხეთის კალათბურთის ფედერაციის თავმჯდომარე (1998–2003). სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ხელმძღვანელი ორგანოს წევრი (1992–2001) ერევნის სახელმწიფო საინჟინრო უნივერსიტეტის მეურვეთა საბჭოს წევრი (2003–2014)
ჰრანტ ვარდანიანი გარდაიცვალა 2014 წლის 20 პრილს, დაკრძალულია ერევნის საქალაქო პანთეონში.
ბიზნეს საქმიანობა
მინი|მარცხნივ მინი|მარჯვნივ ჰრანტ ვარდანიანმა შრომითი საქმიანობა დაიწყო ერევნის თამბაქოს საცდელ კომბინატში ინჟნერ-ტექნოლოგად. 1984 წელს გახდა კომბინატის გენერალური დირექტორის მოადგილე. 1996 წელს დაიწყო ბიზნეს საქმიანობა. ის ხელს უწყობდა სამამაულო წარმოების აღდგენასა და განვითარებას. დააარსა კომპანიები „გრანდ ტობაკო“, „გრანდ ქენდი“, „ინტერნეიშნლ მასის ტაბაკ“ და სხვა. რომლებიც წამყვან ადგილს იკავებენ არა მარტო სომხეთის შიდა ბაზარზე, არამედ ეროვნულ ნაწარმს წარმატებით წარადგენენ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში. მის მიერ დაარსებული კომპანიების ჯგუფი „გრანდ ჰოლდინგი“, მზა ნაწარმის ექსპორტირების სფეროში, მოწინავე ადგილს იკავებს სომხეთში. ამჟამად „გრანდ ჰოლდინგის“ სამუშაო ადგილების რაოდენობა აჭარბებს 9524-ს. კომპანიასთან თანამშრომლობის  წყალობით სასოფლო-სამეორნეო სფეროში შეიქმნა ათობით ათასეული სამუშაო ადგილები, განსაკუთრებით სომხეთის რესპუბლიკის საზღვრისპირა რაიონებში. 2018 წლის მონაცემებით „გრანდ ჰოლდინგი“ პირველი გადასახადებების გადამხდელია, პირველია მზადი პროდუქციის ექსპორტის მოცულობით, თანამშრომლების რაოდენობით და ინვესტიციების რაოდენობით.
ბიზნეს იდეოლოგია
მინი|მარცხნივ 1991 წლიდან დაწყებული დამოუკიდებლობის პირველ ექვს წელს ქვეყანაში მასობრივი უმუშევრობა იყო, სომხეთში თითქმის არაფერი არ იწარმოებოდა და მოხმარებაში იყო ძირითადად შემოტანილი საქონელი. ჰრანტ ვარდანიანმა მიზნად დაისახა სამამულო წარმოების აღორძინება  და განვითარება. ის პირველი იყო, ვინც დარწმუნდა, რომ სომხეთში არსებობს საჭირო ინტელექტუალური, საკადრო და საწარმოო რესურსები შიდა და გარე ბაზრებზე კონკურენციის გასაწევად. იდეოლოგია იმაში მდგომარეობდა, რომ სომეხ მომხმარებელს უნდა შეეძინა სამამულო წარმოების საქონელი, ამით ხელი შეეწყო სამამულო წარმოებისათვის, ხოლო მწარმოებელს უნდა გამოეშვა მაღალხარისხოვანი საქონელი, რათა მომხმარებელს უპირატესობა მიენიჭებინა საქონლისათვის მარკით  „წარმოებულია სომხეთში“.
ამ იდეოლოგიით ის გახდა მაგალითის მიმცემი სხვა მწარმოებლებისათვის და მისი საქმიანობით დაამტკიცა, რომ მასობრივი უმუშევრობის, მიგრაციისა და ბლოკადის პირობებში სომეხ  ერს არა მარტო   შეუძლია მუშაობა, ხარისხიანი წარმოება,   მისი არსებობის უზრუნველყოფა  თავის ქვეყანაში, არამედ შეუძლია გაიტანოს მისი წარმოებული საქონელი საზღვარგარეთის ბაზარზე და დაიპყროს მრავალმილიონიანი მომხმარებლის გულები.
ქველმოქმედება
მინი|მარჯვნივ ჰრანტ ვარდანიანის ქველმოქმედება მრავალმიზნობრივი და სისტემატიკურია. ის აფინანსებს მეცნიერებას, კულტურას, განათლებას, ჯანმრთელობის დაცვას, სპორტს, ერევნის ზოოპარკს, საბავშვო სატელევიზიო არხს „სამშობლო“. უხდის ყოველწლიურ პენსიას სოციალისტური შრომის გმირებს.
პირადი ცხოვრება
ჰრანტ ვარდანიანი დაიბადა მიქაელ ვარდანიანისა და შუშანიკ სარგისიანის ოჯახში. ჰყავს ორი და, რიმა და როზა. ბებია და ბაბუა 1915 წლის გენოციდის მსხვერპლნი გახდნენ აღმოსავლეთ სომხეთის სოფელ ხნუსში. ჰრანტ ვარდანიანის მამა გარდაიცვალა, როცა ის 7 წლის იყო. მომავალ მეუღლეს ზინა მურუზიანს შეხვდა სტუდენტობისას, ისინი დაქორწინდნენ  1972 წელს. ჰყავთ ორი ვაჟიშვილი მიქაელ და კარენ ვარდანიანები, 6 შვილიშვილი: იზაბელა, ზინა, ჰრანტი, დანიელი, მარკ და აქსელ ვარდანიანები.
ჯილდოები
მინი|მარჯვნივ
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ბიზნესმენები კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
ალ-დიმასის ნაჰია
ალ-დიმასი (არაბ. ناحية الديماس) — სირიის რიფ-დიმაშკის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-დიმასის პროვინციაში დაახლოებით 21 978 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 159,51 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ყარაგაშლი (ნეფთჩალის რაიონი)
ყარაგაშლი (Qaraqaşlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2469 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
ტატიანე
ტატიანე სირიელი,  ან ტატიანე ასური   (Tatianus; Τατιανός;  ) (დ. ახ. წ. 120  –  გ. ახ.წ. 180)  – ასურელი ქრისტიანი მწერალი და მე-2 საუკუნის თეოლოგი.
ცხოვრება
მისი დაბადების თარიღისა და ადგილის შესახებ, ცოტა რამ თუ არის ცნობილი. თავის ჰომილეტიკურ ნაშრომში Oratio ad Graecos ტატიანე საკუთარი თავის შესახებ გადმოგვცემს, თავ. XLII (ნიკეამდელი მამები, II. 81–82): რომ იგი დაიბადა „ასურთა მიწაზე“. მეცნიერები თანხმდებიან, რომ იგი გარდაიცვალა ახ. წ. 185 წ., სავარაუდოდ, ადიაბენში.
მან იმოგზაურა რომში, სადაც პირველად ეზიარა ქრისტიანობას. რომში ყოფნის პერიოდში, მისივე ნაწერების თანახმად, წარმართული კულტებისადმი მისმა მიუღებლობამ უბიძგა სხვა რელიგიების გაცნობისაკენ. მან მოგზაურობის დროს მიიღო ქრისტიანობა და იუსტინე მარტვილს დაუმოწაფდა. ამ პერიოდში ქრისტიანი ფილოსოფოსები ბერძენ სოფისტებთან გაცხარებულ კამათში იყვნენ. ირინეოს ლიონელის ცნობით, იუსტინეს მსგავსად, ტატიანმაც გახსნა რომში საკუთარი ქრისტიანული სკოლა.
სქოლიო
კატეგორია:II საუკუნის რომაელები კატეგორია:გნოსტიციზმი კატეგორია:გარდაცვლილი 180-იანები კატეგორია:დაბადებული 120-იანები
ტუხტი
ტუხტი (Althaea) — ერთ ან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა.
ტუხტის 12-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყელში. საქართველოში 4 სახეობა გვხვდება, მნიშვნელოვანია სამკურნალო ტუხტი (Althaea officinalis), მისი სიმაღლე 1,5 მ აღწევს. იზრდება ტენიან ადგილებში, მდელოზე, მდინარისპირა ბუჩქნარში. თაფლოვანი და სამკურნალო მცენარეა.
მისი ფესვებიდან (Radix athaeae) დამზადებულ ფხვნილს, ნაყენს ან ნახარშს იყენებენ სასუნთქი გზების დაავადებების დროს დამარბილებელ და ამოსახველებელ საშუალებად, იხმარება საშარდე გზების ანთების დროსაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბალბისებრნი
გვატემალა 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვატემალამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გვატემალა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აბუქირის ბრძოლა
აბუქირის ბრძოლა — ბრძოლა დაახლ. 8-ათასიან ფრანგულ არმიასა და 18-ათასიან ოსმალეთის არმიას შორის. გაიმართა 1799 წლის 25 ივლისს ეგვიპტის სანაპიროზე, აბუქირის ყურეში, იმ ადგილას სადაც ერთი წლით ადრე ადმირალმა ნელსონმა თითქმის მთელი ფრანგული არმია გაანადგურა. ფრანგების არმიას ხელმძღვანელობდა ნაპოლეონ ბონაპარტი, ხოლო ოსმალეთის არმიას საიდ მუსტაფა-ფაშა. აბუქირის ბრძოლა ნაპოლეონის კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე შედეგის მომტანი გახდა, მთლიანად გაანადგურა ოსმალეთის არმია მცირე დანაკარგის საფასურად.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები
ბალიუაგი
ბალიუაგი (ოფიციალურად ბალიუაგის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Baliuag) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 168 470 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 27 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
ყაზახბარასი
მეორე მაიაქი (Qazaxbərəsi) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
მთვარიანი დღის ფრესკები
მთვარიანი დღის ფრესკები — მიხო მოსულიშვილის 1990 წლის მოთხრობების კრებული.
შინაარსი
ამ კრებულში შედის მოთხრობები:
მხატვარი გია ღლონტი, რედაქტორი მილიცა ჯაფარიძე.
ანოტაცია
„მთვარიანი დღის ფრესკები“ ახალგაზრდა მწერლის, მიხო მოსულიშვილის პირველი კრებულია.
ამ წიგნში მკითხველი გაეცნობა პერსონაჟებს, რომლებიც სხვადასახვანაირად აღიქვამენ საკუთარ თავსა და გარემომცველ სამყაროს.
საინტერესო სიუჟეტებზე აგებული ეს მოთხრობები ცოცხლად, კოლორიტულად გვიხატავენ თანამედროვე თუ წარსული დროის ადამიანების მარადძველ და მარადახალ ვნებებს.
სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები კატეგორია:1990 წლის წიგნები კატეგორია:ქართული მოთხრობები
ზამბოანგის ნახევარკუნძული
ზამბოანგის ნახევარკუნძული (ტაგალურ ენაზე: Tangway ng Zamboanga; სებუანურ ენაზე: Lawis sa Zamboanga) — ფილიპინების ადმინისტრაციული რეგიონი, აგრეთვე ცნობილია როგორც IX რეგიონი. რეგიონი შედგება სამი პროვინციისგან: ჩრდილოეთ ზამბოანგა, სამხრეთ ზამბოანგა და ზამბოანგა-სიბუნგაი; ოთხი ქალაქისგან: დაპიტანი, დიპოლოგი, ისაბელა და პაგადიანი; და მაღალურბანიზირებული ქალაქისგან — ზამბოანგა. რეგიონი ადრე ცნობილი იყო როგორც დასავლეთ მინდანაო, სანამ 2015 წლის 12 აგვისტოს აღმასრულებელი ბრძანების შესაბამისად ზამბოანგის რეგიონი შეიქმნებოდა. რეგიონის ცენტრი ქალაქი ზამბოანგა იყო, შემდეგში კი ის პაგადიანმა ჩაანაცვლა. თუმცა ზამბოანგა კვლავ ინარჩუნებს რეგიონის კულტურულ, ეკონომიკურ და საგანმანათლებლო ცენტრის სტატუსს.
რეგიონი
რეგიონი მდებარეობს კუნძულ მინდანაოს დასავლეთ ნაწილში, მოროს ყურესა (სულავესის ზღვის ნაწილი) და სულუს ზღვას შორის. ნახევარკუნძულის სანაპიროებთან უამრავი ყურე და სხვადასხვა ზომის კუნძულია. ნახევარკუნძული მინდანაოს დანარჩენ ნაწილს პანგუილისა და პაგადიანის ყურეებს შორის მდებარე ყელით უკავშირდება. ზამბოანგის რეგიონი შედგება სამი პროვინციისგან და მაღალურბანიზირებული დამოუკიდებელის ქალაქის, ზამბოანგასგან. ნახევარკუნძულსა და მინდანაოს სხვა ნაწილებს შორის საზღვარი ხელოვნურადაა გავლებული სამხრეთ ზამბოანგასა და ჩრდილოეთ ლანაოს შორის.
ანტიკური ხანა
ანტიკურ ხანაში ზამბოანგის ნახევარკუნძული სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფით იყო დასახლებული, რომელთაგან ყველაზე დიდი სუბანონების ჯგუფი იყო. შემდგომში რეგიონის სამხრეთი სანაპირო ტერიტორიები მაჯაპაჰიტის გავლენის ქვეშ მოექცა, თუმცა იმპერიას ეს ტერიტორიები არასდროს დაუპყრია.
მაგინდანაოს სასულთნო
XIV საუკუნეში ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებს სულუს სასულთნო მართავდა. XV საუკუნის ბოლოსა და XVI საუკუნის დასაწყისში სამხრეთ ფილიპინებში მალაიელმა მისიონერებმა ისლამის გავრცელება დაიწყეს. შარიფმა კაბუნგსუანმა მაგინდანაოს სასულთნო დააარსა, რომლის მიხედვითაც შემდგომში მთელ მინდანაოს ეწოდა სახელი. სასულთნოს შემადგენლობაში თითქმის მთელი კუნძული მოექცა, გარდა დღევანდელი კარაგის რეგიონისა და დავაოს რეგიონის დასავლეთი ნაწილებისა, რომელიც ზამბოანგის ნახევარკუნძულიდან დღევანდელ დავაომდე იყო გადაჭიმული. მაგინდანაოს სულთნებმა ესპანელებს დიდი წინააღმდეგობა გაუწიეს, განსაკუთრებით მუჰამად კუდარათის მეთაურობით. მალე მათ სულუს სასულთნოსთან კავშირი დაამყარეს. ესპანელთა და მოროებს შორის ომის დიდი ნაწილი ზამბოანგის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე წარიმართა.
რეგიონი
სულუს არქიპელაგთან ერთად ის პროვინციები, რომლებიც ადრე ზამბოანგის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა, 1972 წლის 24 სექტემბერს პრეზიდენტ ფერდინანდ მარკოსის ხელმოწერილი ინტეგრირებული რეოგრანიზაციის გეგმის ფარგლებში, 1-ელი საპრეზიდენტო დეკრეტის ბრძანებით, IX რეგიონის შემადგენლობაში გაერთიანდა.
8233 საპრეზიდენტო დეკრეტის თანახმად, 1975 წლიდან 1989 წლამდე ძველი IX რეგიონი (დასავლეთ მინდანაო) ორ ქვერეგიონად გაიყო. ქვერეგიონი IX-A ბასილანის, სულუს, ტავი-ტავისგან შედგებოდა. ქვერეგიონის ცენტრი ქალაქი ჰოლო იყო. ქვერეგიონი IX-B ჩრდილოეთ ზამბოანგის, სამხრეთ ზამბოანგისა და ზამბოანგა-სიბუგაისგან შედგებოდა, ხოლო ქვერეგიონის ცენტრი ქალაქი ზამბოანგა იყო.
დღეს
2001 წელს 8973 რესპუბლიკური აქტის მიხედვით, სამხრეთ ზამბოაგიდან იპილთან ერთად ზამბოანგა-სიბუგაი გამოეყო. იმავე წელს ბასილანის მაცხოვრებლებმა პლებისციტით მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ავტონომიურ რეგიონში გაწევრიანებს დაუჭირეს მხარი. მიუხედავად ამისა, დედაქალაქ ისაბელას მაცხოვრებლებს ავტონომიურ რეგიონში გაერთიანება არ სურდათ, რის გამოც ქალაქი 36-ე აღმასრულებელი ბრძანების თანახმად 2014 წლამდე რეგიონის შემადგენლობაში დარჩა. 2004 წელს პაგადიანი ზამბოანგის ნახევარკუნძულის პროვინციის რეგიონური ცენტრი ოფიციალურად გახდა, თუმცა ამ გადაწყვეტილებას ზამბოანგას მაცხოვრებელთაგან წინააღმდეგობა მოჰყვა.
რეგიონული ცენტრის საკითხი
1978 წელს მიღებული 1555-ე საპრეზიდენტო დეკრეტის თანახმად IX რეგიონის რეგიონულმა ცენტრმა ჰოლოდან ზამბოანგაში გადაინაცვლა.
1990 წელს პრეზიდენტმა კორასონ აკინომ ხელი მოაწერა 429-ე აღმასრულებელ ბრძანებას, რომლის მიხედვითაც მინდანაოში ადმინისტრაციული რეგიონების რეორგანიზება მოხდა. ბრძანების თანახმად დასავლეთ მინდანაოში ზამბოანგა, ჩრდილოეთ ლანაო, აღმოსავლეთ მისამისი, სამხრეთ ზამბოანგა, ჩრდილოეთ ზამბოანგა, ბასილანი და ამ პროვინციებში შემავალი ქალაქები გაერთიანდა. ბრძანების თანახმად ახალი რეგიონული ცენტრი ქალაქ პაგადიანში გადავიდა.
1996 წელს პრეზიდენტმა ფიდელ რამოსმა ხელი მოაწერა 325-ე აღმასრულებელ ბრძანებას, რომელიც რეგიონული განვითარების საბჭოების რეორგანიზებას ეხებოდა. ბრძანების შესაბამისი წესებისა და რეგულაციების განხორციელების შემდეგაც დასავლეთ მინდანაოს რეგიონულ ცენტრად ქალაქი პაგადიანი ცხადდებოდა.
2001 წელს პრეზიდენტმა გლორია მაკაპაგალ-აროიომ ხელი მოაწერა 36-ე აღმასრულებელ ბრძანებას, რომლის მიხედვითაც დასავლეთ მინდანაოს ზამბოანგის ნახევარკუნძული ეწოდა. ამ დოკუმენტში რეგიონული სამთავრობო ცენტრის საკითხი არ იყო განხილული. 2004 წელს მიღებული მემორანდუმის თანახმად და 429-ე აღმასრულებელი ბრძანების საფუძველზე რეგიონული ოფისები ზამბოაგადან პაგადიანში გადავიდა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ზამბოანგის რეგიონი შედგება 3 პროვინციის, 1 დამოუკიდებელი და მაღალურბანიზებული ქალაქის, 1 დამოუკიდებელი ქალაქის, 3 შემადგენელი ქალაქის, 67 მუნიციპალიტეტისა და 1 904 ბარანგაისგან.
ისაბელა შემადგენელი ქალაქი და ბასილანის პროვინციის ყოფილი დედაქალაქია. 2017 წელს ბასილანის მთავრობის წარმომადგენლობა ქალაქ ლამიტანში გადავიდა. ისაბელა პროვინციის დელეგირებული მომსახურებისა და ფუნქციების შესასრულებლად კვლავ ბასილანის იურისდიქციის ქვეშაა, თუმცა რეგიონული მომსახურების ადმინისტრირებისთვის, ზამბოანგის ნახევარკუნძულის რეგიონის შემადგენლობაშია, ხოლო ბასილანის დანარჩენი ნაწილი მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ავტონომიური რეგიონის შემადგენლობაშია.
დიპოლოგი ჩრდილოეთ ზამბოანგის დედაქალაქია და ცნობილია ორქიდეების სიუხვით, რის გამოც მას ხშირად „სამხრეთის ორქიდეების ქალაქს“ ან „ორქიდეის ქალაქს“ უწოდებენ. ქალაქში უხვადაა ბუნებრივი და ისტორიული ღირსშესანიშნაობები, როგორიცაა: დიპოლოგის საკათედრო ტაძარი, დიპოლოგის ბულვარი, კოგონის პარკი, იაპონური პარკი, მაგსაისაის პარკი, სუნგიკლავის ჩანჩწერები და 3000 საფეხურიანი ლინაბოს მწვერვალი.
პაგადიანი ცნობილია როგორც „სამხრეთის პატარა ჰონგ-კონგი“, რადგანაც ტოპოგრაფიული მახასიათებლებით ჰონგ-კონგს ჰგავს. ქალაქში მდიდარი ჩინური თემი ბინადრობს, რომლებიც ოფიციალურად აღნიშნავენ ჩინური მთვარის ახალ წელს.
გვატემალა 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვატემალამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გვატემალა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ზამბოანგის ნახევარკუნძული
ადმინისტრაციული დაყოფა
ზამბოანგა რეგიონის ერთადერთი დამოუკიდებელი, მაღალურბანიზირებული ქალაქია. რეგიონის ეკონომიკის ნახევარზე მეტი ზამბოანგაზე მოდის. ქალაქში მდებარეობს რეგიონის უდიდესი აეროპორტი და ნავსადგური.
სქოლიო
კატეგორია:ზამბოანგის ნახევარკუნძული კატეგორია:მინდანაოს გეოგრაფია კატეგორია:ფილიპინების რეგიონები კატეგორია:ფილიპინების ნახევარკუნძულები
ფრიდონ გიგანი
ფრიდონ გიგანი (დ. 2 მარტი, 1993, ბოლნისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2013, 2015, 2016, 73 კგ) და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2014, 2017, 73 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2012, 73 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 73 კგ), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2011, 73 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2010, 66 კგ), ძიუდოში ევროპის ჩემპიონი (2017, ვარშავა, პოლონეთი).
ერაყის ომი
ერაყის ომი — ომი რომელიც დაიწყო 2003 წელს მულტი ნაციონალური კოალიციის ერაყში შეჭრით, აშშ-ის ხელმძღვანელობით სადამ ჰუსეინის ძალაუფლებიდან ჩამოგდების მიზნით. კონფლიქტი გაგრძელდა ათწლეულის ბოლომდე, მას შემდეგ რაც ერაყელი მეამბოხეები შეეწინააღმდეგნენ კოალიციის ოკუპაციის ძალებს და ერაყის ახალ შიიტურ მთავრობას. კონფლიქტის, პირველ სამ-ოთხ წელში დაახლოებით 151 000-600 000 ერაყელი დაშავდა ან გარდაიცვალა. აშშ-მ ძალები ერაყიდან ოფიციალურად 2011 წელს გამოიყვანა, თუმცა სირიის სამოქალაქო ომის და ისლამური სახელმწიფოს გაფართოების შემდეგ, 2014 წელს ბარაკ ობამას ადმინისტრაციამ შეიარაღებული ძალების ერაყში დაბრუნების გადაწყვეტილება მიიღეს. ბევრი ყოფილი სამხედრო აიყვანეს როგორც თავდაცვის კონტრაქტორები და პირადი სამხედრო კომპანიები. აშშ 2014 წელს ერაყში დაბრუნდა როგორც ახალი კოალიციის მეთაური. 2003 წელს ერაყში შეჭრა განხორციელდა როგორც ჯორჯ ბუშის ადმინისტრაციის ტერორზე ომის ნაწილილი 11 სექტემბრის ტერაქტების შემდეგ.
2002 წლის ოქტომბერში, აშშ-ის კონგრესმა პრეზიდენტ ჯორჯ უოლკერ ბუშს მისცა უფლება გამოეყენებინა სამხედრო ძალა ერაყის წინააღმდეგ, თუ ის ასე გადაწყვეტდა. ერაყის ომი დაიწყო 2003 წლის 20 მარტს, როდესას აშშ-მ, დიდმა ბრიტანეთმა და კოალიციის სხვა მოკავშირეებმა დაიწყეს დაბომბვების კამპანია „შოკი და შიში“. ერაყის შეიარაღებული ძალები მალევე დამარცხდნენ და კოალიციის ძალებმა სრულიად ერაყის ოკუპაცია მოახერხეს. 2003 წლის ერაყში შეჭრას მოჰყვა ბაათისტური მთავრობის დაცემა, ოპერაცია წითელი განთიადისას სადამ ჰუსეინის დაპატიმრება და 2006 წელს მისი სიკვდილით დასჯა. სადამ ჰუსიეინის მიერ დატოვებულ პოლიტიკური ძალაუფლების ვაკუუმს და კოალიციის დროებითი მმართველობის არაეფექტურობამ გამოიწვია ერაყის 2006-2007 წლების სამოქალაქო ომი, სადაც ერთმანეთს ებრძოდნენ შიიტური, სუნიტური დაჯგუფებები და კოალიციის ძალები. ბევრ ძალადობრივი მეამბოხეების დაჯგუფებებს მხარს უჭერდნენ ირანი და ალ-კაიდა. აშშ-მ სამოქალქო ომის წამოწყებას უპასუხა 170 000 სამხედრო ერაყში გადაყვანით 2007 წელს. სამხედროების რაოდენობის გაზრდამ გაზარდა ერაყის მთავრობის და შეიარაღებული ძალების მიერ კონტროლი და ბევრი ჯორჯ უოლკერ ბუშის ამ გადაწყვეტილებას დიდ წარმატებად მიიჩნევდა. აშშ-ის სამხედროების მიერ ერაყის დატოვება დაიწყო ბარაკ ობამას პრეზიდენტობისას. აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა ერაყი ფორმალურად 2011 წლის დეკემბერში დატოვეს.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყის ომი კატეგორია:XXI საუკუნის კონფლიქტები კატეგორია:ომი ტერორზე კატეგორია:იმპერიალიზმი კატეგორია:ექსპანსიონიზმი კატეგორია:ქურთისტანის ისტორია კატეგორია:ერაყის ისტორია კატეგორია:აშშ-ის ისტორია კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია კატეგორია:აშშ-ის ომები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები კატეგორია:ერაყის ომები კატეგორია:ალბანეთის ომები კატეგორია:ავსტრალიის ომები კატეგორია:საქართველოს ომები კატეგორია:აზერბაიჯანის ომები კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ომები კატეგორია:სალვადორის ომები კატეგორია:სომხეთის ომები კატეგორია:ესტონეთის ომები კატეგორია:იტალიის ომები კატეგორია:იაპონიის ომები კატეგორია:დანიის ომები კატეგორია:ბულგარეთის ომები კატეგორია:ჰონდურასის ომები კატეგორია:ისლანდიის ომები კატეგორია:ყაზახეთის ომები კატეგორია:ლატვიის ომები კატეგორია:ლიტვის ომები კატეგორია:ახალი ზელანდიის ომები კატეგორია:მონღოლეთის ომები კატეგორია:მოლდოვის ომები კატეგორია:ნიკარაგუის ომები კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ომები კატეგორია:ნორვეგიის ომები კატეგორია:პოლონეთის ომები კატეგორია:პორტუგალიის ომები კატეგორია:რუმინეთის ომები კატეგორია:სინგაპურის ომები კატეგორია:სლოვაკეთის ომები კატეგორია:სამხრეთ კორეის ომები კატეგორია:ესპანეთის ომები კატეგორია:ტაილანდის ომები კატეგორია:ჩეხეთის ომები კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის ომები კატეგორია:ფილიპინების ომები კატეგორია:ტონგას ომები კატეგორია:უკრაინის ომები კატეგორია:სირიისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს ომები კატეგორია:ჯორჯ უოლკერ ბუშის ადმინისტრაციის სკანდალები კატეგორია:აშშ-ერაყის ურთიერთობები კატეგორია:ისლამური სახელმწიფო კატეგორია:ალ-კაიდა კატეგორია:ერაყის პოლიტიკა კატეგორია:ერაყის თანამედროვე ისტორია კატეგორია:მარიონეტული ომები კატეგორია:ქუვეითის ომები კატეგორია:უნგრეთის ომები კატეგორია:ნიდერლანდების ომები კატეგორია:2010-იანი წლების კონფლიქტები
ჯეირუდის ნაჰია
ჯეირუდი (არაბ. ناحية جيرود‎‎) — სირიის რიფ-დიმაშკის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ჯეირუდის პროვინციაში დაახლოებით 31 821 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 382,07 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ჩრდილო-ცენტრალური პროვინცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შრი-ლანკის პროვინციები
აკოსტის მუნიციპალიტეტი (მონაგასი)
აკოსტის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მონაგასის შტატში, წარმოადგენს მონაგასის შტატის 13 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია სან-ანტონიო-დე-კაპაიაკუარი, ფართობი 957 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით აკოსტის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 19 138 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 25,6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ოპტიმისტური მღვიმე
ოპტიმისტური მღვიმე (Оптимістична печера) — კარსტული მღვიმე უკრაინაში, ტერნოპოლის ოლქში. უდიდესი თაბაშირიანი მღვიმე მსოფლიოში. მდებარეობს პოდოლსკის მაღლობის დასავლეთ ნაწილში. ჯამური კარტოგრაფირებული სიგრძე უდრის დაახლოებით 230,5 კმ-ს. ბოლომდე ჯერ კიდევ არ არის შესწავლილი. აღმოაჩინეს 1966 წელს. თიხით ძლიერ არის წარეცხილი. გვხვდება სტალაქტიტები, ჰელიქტიტები და სხვა.
დნეპრისპირა პოდოლიე, რომელიც მდიდარია მღვიმეებით, თავიდანვე იპყრობდა მკვლევართა ყურადღებას. 1965 წელს ახლადშექმნილი კლუბის — „ციკლოპის“ ლვოველი სპელეოლოგები ტერნოპოლის ოლქის ბორშევსკის რაიონის სოფელ კოროლევკის სიახლოვეს ატარებდნენ ვეტროვაიას მღვიმის ტოპოაგეგმვას, სადაც ადგილობრივმა ბიჭებმა უჩვენეს სიახლოვეს მდებარე ნაკადული, რომელიც მიწის ქვეშ იკარგებოდა.
იმ მომენტში გათხრა არ მოხერხდა, თუმცა 1 წლის შემდეგ, კერძოდ, 1966 წლის 8 მაისს ალექსეი სოლიარმა და მირონ სავჩინმა შეაღწიეს თიხის სიფონში, რომელმაც გადაუღობა მათ გზა გასულ წელს და გამოიკვლიეს მღვიმის 400 მეტრიანი მონაკვეთი. თავდაპირველად მიიჩნეოდა, რომ მღვიმის სიგრძე არა ნაკლებ 3 კილომეტრია; შემდგომში ჩატარებული კვლევების შედეგად, გამოირკვა, რომ მღვიმე უგრძესია საბჭოთა კავშირში.
მღვიმეს უწოდეს „ოპტიმისტური“, რამეთუ სკეპტიკურად განწყობილმა კოლეგებმა ლვოველებს „ოპტიმისტები“ შეარქვეს. იმ დროიდან მოყოლებული ჩატარდა 200-ზე მეტი ექსპედიცია; მღვიმის კვლევაში მონაწილეობას ღებულობდნენ ბულგარეთის, პოლონეთის, რუსეთის და სხვა ქვეყნების სპელეოლოგებიც.
კვლევების პროგრესის შესაბამისად, შეიქმნა აუცილებლობა შექმნილიყო ახალი მიწისქვეშა საბაზო ბანაკები. 2008 წლის მდგომარეობით მათი რაოდენობა 15 აღწევდა. „ოაზისი“ არის ერთ-ერთი ყველაზე მოშორებული მიწისქვეშა ბანაკი, განლაგებულია მღვიმის პერიმეტრზე, ამასთანავე, ყველაზე მოხერხებულიცაა: თვით ბანაკში არის სუფთა წყლის რეზერვუარი, ქვაბი მისი ამოტუმბისთვის, დაახლოებით 700 ლიტრი წყლის მარაგი, 50 კაცზე განკუთვნილი საწოლი ადგილები და ახალი სამზარეულო ჭურჭლეულობა. ოპტიმისტური მღვიმე ბუნების ძეგლია. განვითარებულია ტურიზმი. მღვიმეში მოქმედებს უკრაინის პირველი მიწისქვეშა არტ-მუზეუმი — თიხის სკულპტურების მუზეუმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის მღვიმეები
გვატემალა 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვატემალამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გვატემალა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მალულის ნაჰია
მალულა (არაბ. ناحية معلولا‎‎) — სირიის რიფ-დიმაშკის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით მალულის პროვინციაში დაახლოებით 12 192 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 226 06 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ლევ არციმოვიჩი
ლევ არციმოვიჩი (Арцимович, Лев Андреевич; დ. 25 თებერვალი, 1909, მოსკოვი — გ. 1 მარტი, 1973, იქვე) — რუსი ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
ლევ ანდრიას ძე არციმოვიჩი დაიბადა 1909 წლის 25 თებერვალს ქალაქ მოსკოვში, პროფესორის ოჯახში. 1928 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი.
მოღვაწეობა
არციმოვიჩის მოღვაწეობა დაიწყო ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკურ უნივერსიტეტში. პირველი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც არცომოვიჩმა პარტნიორთნ ერთად შეასრულა ეკუთვნის რენტგენის სხივების ოპტიკას, კერძოდ ლითონის თხელი ფენებიდან რენტგენის სხივების სრული შინაგანი არეკვლის საკითხებს. თავდაპირველად მაქსველის განტოლებების გამოყენებით არციმოვიჩმა შეასრულა ნაშრომის თეორიული ნაწილი, ხოლო შემდეგომ იმდოისათვის მეტად რთული ექსპერიმენტი. სწორედ ამ ნაშრომმა ცხადყო არციმოვიჩის მეცნიერული ხელწერა და სტილი, ასევე საკითხების სწორი დასმის უნარი და თეორიის კარგი ცოდნა. იგი თანაბარი სიძლიერით ფლობდა თეორიასა და პრაქტიკას. აღსანიშნავია, რომ არციმოვიჩმა მოღვაწეობა დაიწყო როგორც თეორეტიკოსმა, თუმცა საუკეთესო ნაშრომები ექსპერიმენტატორის სტატუსით შეასრულა.
1936 წელს იგი ინტერესდება ამერიკელი ფიზიკოსის, შენკლონდის შედეგებით, რომელიც შეეხებოდა მუდმივობის კანონების შესაძლო დარღვევებს კომპტონის ეფექტის დროს. 1934-1945 წლების პერიოდში არციმოვიჩი იგორ კურჩატოვთან ერთად მუშაობს შემდეგ თემაზე: პროტონებით ნეიტრონების ჩაჭერის საკითხზე. პირველად აღინიშნა, რომ პროტონებით ნელი ნეიტრონების ნაკადის ჩაჭერა შედარებით დიდია. შემდგომ იგი ინტერესდება ბირთვული ფიზიკის საკითხებით.
არციმოვიჩმა სარეკორდო ვადაში (15 დღეში) ჩაატარა ორიგინალური ექსპერიმენტი, რომელსაც შემსრულებლები უწოდებდნენ „ულამაზეს ექსპერიმენტს“. ამ ექსპერიმენტმა პორიტრონული ანიჰილაციით დაამტკიცა ენერგიისა და იმპულსის მუდმივოდბის კანონების სამართლიანობა კომპტონის ეფექტის დროს. ეს ნაშრომი იყო ენერგიისა და იმპულსის მუდმივობის კანონების პირველი დიდი ექსპერიმენტალური დასაბუთება, რომელიციმ დროისათვის ატომურ და ბირთვულ ფიზიკაში ნილს ბორსაც კი საეჭვოდ მიაჩნდა.
დიდი სამამულო ომის განმავლობაში არციმოვიჩი მუშაობდა ეკექტრონულ ოპტიკურ სისტემათა ქრომატული აბერაციის თეორიაში. იგი აწარმოებდა თეორიულ და ექსპერიმენტალურ გამოკვლევებს ელექტრონულ-ოპტიკური გარდაქმნების საკითხში.
1945 წელს არციმოვიჩი პარტნიორთან ერთად იკვლევდა ბეტატრონში რადიაციული დანაკარგების როლს. ან ნაშრომი საშუალებას იძლეოდა დაგვედგინა ზღვრული ენერგია, რომელიც მიღწეულია ელექტრონების აჩქარების ასეთი მეთოდით. 50-იან წლებში მან ძიება დაიწყო მართვადი თერმობირთვული რეაქციების შესაქმნელად.
არციმოვიჩის ძირითადი ნაშრომები მიძღვნილია ატომური და ბირთვული ფიზიკის პრობლემებისადმი, თუმცა მასვე ეკუთვნის შესანიშნავი ნაშრომები ელექტრონულ ოპტიკაში. მასვე აქვს დაწერილი წიგნი „მართვადი თერმობირთვული რეაქციები“. შესაძლოა ითქვას, რომ ეს წიგნი იმდროისათვის იყო ერთადერთი ძირითადი სახელმძღვანელო პლაზმის ფიზიკაში.
ლევ არციმოვიჩი იყო სოციალისტური შრომის გმირი, საბჭოთა ფიზიკოსების ეროვნული კომიტეტის თავმჯდომარე, ლენინისა და სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი, ოთხგზის ლენინის ორდენოსანი.
ლევ არციმოვიჩს განვლილი აქვს მიცნიერებისა და საზოგადო მოღვაწის ნათელი ცხოვრება. მან ღრმა კვალი დატოვა XX საუკუნის ფიზიკის განვითარების გზაზე.
1974 წლის 1 მარტს, არციმოვიჩის გარდაცვალებიდან ერთ წლის თავზე მისი ხსოვნის პატივსაცემად გაიხსნა კონფერენცია პლაზმის ფიზიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ყადიმქენდი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
ჰაიბახი
ჰაიბახი (Хайбахой, Хьайбаха) — სოფელი ჩეჩნეთში, გალანჩოჟის რაიონში, რომელიც თავისი მოსახლეობიანად 1944 წლის ვაინახთა დეპორტაციის დროს სრულიად გაანადგურეს.
პენტაერიტრიტოლი
პენტაერიტრიტოლი — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C(CH2OH)4. გამოიყენება სამშენებლო ბლოკების, ფეთქებადი ნივთიერებების, საღებავების, კოსმეტიკური საშუალებების და სხვა მრავალი პროდუქტის მისაღებად. არის მყარი ნივთიერება.
ჰაიბახი
1936-1944 წლებში შედიოდა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ-ის შემადგენლობაში, 1944-1957 წლებში — საქართველოს სსრ-ის შემადგენლობაში, ხოლო 1957 წლის სსრკ-ის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის დადგენილების შედეგად, რომელიც მოიცავდა დეპორტირებული ხალხების რეაბილიტაციასა და ავტონომიური რესპუბლიკის აღდგენას, დაუბრუნდა ჩეჩნეთს.