cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მიქაელ II კომნენოს დუკა
მიქაელ II კომნენოს დუკა (Μιχαήλ Β΄ Κομνηνός Δούκας; დ. დაახლ. 1205 — გ. 1266 ან 1268) — ეპირის დესპოტატის მმართველი 1231–1266/1268 და თესალიის მმართველი 1241–1266/1268 წლებში. მიქაელ I-ის ვაჟი. ტახტზე ჩაანაცვლა ბიძამისი მანუელი (მანუელმა ნებაყოფლობით გადასცა სამეფო ტახტი), რომელიც დაახლოებით ერთი წელი მართავდა სახელმწიფოს თავისი ძმის, თეოდორეს ტყვედ ჩავარდნის შემდეგ. 1238 წელს მიქაელს ეწვია კონსტანტინოპოლის პატრიარქი გერმანე II. 1241 წელს, მანუელის გარდაცვალების შემდეგ კონტროლი დაამყარა თესალიაზე. 1249 წელს ნიკეის იმპერატორ იოანე III დუკა ვატაცესაგან მიიღო დესპოტის ტიტული. მანამდე, 1246 წელს მთელი ჩრდილოეთ საბერძნეთი და თესალონიკე ნიკეელებმა დაიკავეს. თეოდორე კომნენოს დუკის (ბიძამისის) ძალდატანებით მიქაელმა წამოიწყო სამხედრო კამპანია, რათა ამ ტერიტორიებზე გაევრცელებინა ძალაუფლება. 1251–1253 წლებში მიმდინარეობდა ბრძოლა ამ მიწებისთვის, მაგრამ მიქაელი დამარცხდა და იძულებული გახდა ზავი ეთხოვა. შედგა სამეფო ქორწილი და ჩამოერთვა მნიშვნელოვანი მიწები, მაგრამ მიქაელი ამას არ დათანხმდა და ნიკეის წინააღმდეგ გამოვიდა. 1257 წელს დაამარცხა მათი არმია გიორგი აკროპოლიტის ხელმძღვანელობით და გაემართა თესალონიკისაკენ, მაგრამ ამ დროს ეპირში შემოიჭრა მანფრედი, სიცილიის მეფე. მიქაელს არ სურდა ორ ფრონზე ბრძოლა, დაბრუნდა უკან და მშვიდობა დაამყარა და ალიანსი გააფორმა მანფრედთან, რომელსაც საკუთარი ქალიშვილი მიათხოვა. მალევე გააფორმა ალიანსი აქაიის მთავარ გიიომ II-სთანაც. მოკავშირეთა ჯარები 1259 წელს შეიჭრნენ მაკედონიაში, მაგრამ პელაგონიის ბრძოლაში დამარცხდნენ. ნიკეელებმა (იმპერატორი მიქაელ VIII) დაიკავეს ეპირი, მიქაელ კომნენოს დუკამ თავი იმპერატორის ვასლად სცნო. აპირებდა იტალიელების წინააღმდეგ ომს, მაგრამ 1266 (ან 1268) წელს გარდაიცვალა. ეპირი ნიკიფორე I-ს გადაეცა, ხოლო თესალია მეორე ვაჟს — იოანეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1205 კატეგორია:გარდაცვლილი 1268 კატეგორია:ეპირის დესპოტატის მმართველები კატეგორია:კომნენოს დუკები
ესპინარის რაიონი
ესპინარის რაიონი (Distrito de Espinar) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ესპინარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 915 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 471 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 747.78 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუსკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ესპინარის პროვინციის რაიონები
კარენ მურადიანი
კარენ მურადიანი (Կարեն Մուրադյան; დ. 1 ნოემბერი, 1992, გიუმრი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ნახევარმცველი. ამჟამად იგი თამაშობს სომხეთის საფერბურთო პრემიერლიგის გუნდ შირაკში.
საკლუბო
კარენ მურადიანი დაიბადა გიუმრში. ერთი წლის ასაკში ის და მისი ოჯახი საცხოვრებლად რუსეთში გადავიდა. მურადიანმა ფეხბურთის ყურება ტელევიზორში დიაიწყო. მას თანდათან უფრო მოსწონდა სპორტის ეს სახეობა და 7 წლის უკვე ასაკში სურდა ფეხბურთელი გამხდარიყო. ორი წლის შემდეგ იგი შევიდა პირველ საფეხბურთო სკოლაში, „CYSS Mytischi“-ში. ახალგაზრდულ კარიერაში მან 3 გუნდი შეიცვალა. მათგან ბოლო იყო „SDUSHOR ლაბორ რევერვისი“. 2008 წელს კლუბში ნაჩვენები შედეგით, მურადიანი შეუერთდა მოსკოვში არსებულ გუნდს და რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ლიგის მეორე ადგილი დაიკავა.
შემდგომ პერიოდში კარენ მურადიანი საცხოვრებლად მშობლიურ გიუმრიში დაბრუნდა; აქ იგი შეხვდა კლუბ შირაკის წარმომადგენლებს. ამის შემდეგ, იგი კლუბში სათამაშოდ მიიწვიეს, ხოლო მოგვიანებით კონტრაქტი გაუფორმეს. 2011 წლის 24 ივლისს შედგა მისი დებიუტი კლუბში (მიკა ერევანის წინააღმდეგ). მან ხსენებული თამაში სასტარტო შემადგენოლობაში დაიწყო, თუმცა მე-60 წუთზე არმან მარგარიანმა შეცვალა იგი. მისი დებიუტი გუნდის დამარცხებამ გადარჩრდილა: მათ ანგარიშით 1:4 წააგეს. მისი დებიუტი სომხეთის თასზე მომდევნო სეზონში შედგა. 2011 წლის 20 ნოემბერს, შირაკს საშინაო მოედანზე ბანანცის წინააღმდეგ ჰქონდა შეხვედრა დაგეგმილი; საბოლოოდ შეხვედრა შირაკის მინიმალური ანგარიშით გამარჯვებით (2:1) დასრულდა. მურადიანი შეხვედრაში 73-ე წუთზე შემოვიდა (ჩაანაცვლა გრაჩევ მნაცაკანიანი). ამ თასზე შირაკმა ფინალამდე მიაღწია, თუმცა შემდგომ იმპულსთან ანგარიშით 1:0 დამარცხდა. მურადიანმა ეს მატჩი მთლიანად ითამაშა და მოიგო 2011-12 წლების სომხეთის თასის მედალი.
2017 წელსმურადიანი შვედეთის კლუბ მალიბერ მალბერგეტსიში გადავიდა.
საერთაშორისო
კარენ მურადიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 2013 წლის 5 თებერვალს, ვალენსიაში (საფრანგეთში) ლუქსემბურგის წინააღმდეგ გამართულ მეგობრულ შეხვერდაში. მას ნაკრების მაისურით 4 თამაში აქვს ჩატარებული.
პირადი ცხოვრება
მისი მშობლები - რაფიკი და სატიკი დაქორწინებულები არ იყვნენ. თავისუფალ დროს მას უყვარს მუსიკის მოსმენა, მეგობრებთან ერთად ყოფნა ან დროის გატარება ინტერნეტში. კარენ მურადიანი ფლობს სომხურ, რუსულ და ინგლისურ ენებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
ბელენეშტი (სოფელი)
ბელენეშტი (Bălăneşti) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 243 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 204 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
მატადი
მატადი (Matadi) — მთავარი საზღვაო პორტი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში და ცენტრალური კონგოს პროვინციის (ქვემო კონგოს პროვინცია) ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის შეფასებითი მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 306 053 ადამიანს.
დასახელება
სიტყვა მატადი კონგოს ენაზე ნიშნავს «ქვას». ქალაქი აშენებულია ბორცვის მკვეთრად დაქანებულ ფერდოზე (ადგილობრივი მაცხოვრებლები ამბობენ, რომ ისინი ვინც ცხოვრობენ მატადიში, კარგად იციან რას ნიშნავს «ზემოთ ასვლა», «ქვემოთ ჩამოსვლა» და «ოფლიანობა»).
ისტორია
მატადი ჰენრი მორტონ სტენლიმ დააარსა 1879 წელს. კონგოს მეორე ომის წლებში, 1998 წლის აგვისტოში, მატადი დაიპყრო პოლკოვნიკ ჯეიმზ კაბარერეს აჯანყებულებმა.
გეოგრაფია
thumb|250px|მდინარე კონგო მატადის სიახლოვეს ქალაქი მდებარეობს მდინარე კონგოს მარცხენა სანაპიროზე, 148 კმ-ში მდინარის ატლანტის ოკეანესთან მიერთების ადგილიდან, ზღვის დონიდან 18 მეტრ სიმაღლეზე.
მდინარე კონგოს ზედა დინებაში არსებობს მთელი რიგი გამოქვაბულები, ცნობილი სახელწოდებით დიოგუ კანის კლდეები, რომელიც მას დაერქვა ამ პორტუგალიელი ზღვაოსანის მიერ 1485 წელს კედლებზე გაკეთებული წარწერების პატივსაცემად. კამბიერის მთა და იელაბის ჭორომები ასევე მდებარეობენ ქალაქთან ახლოს.
ეკონომიკა და ტრანსპორტი
მდინარის ატლანტის ოკეანესთან მიერთების ადგილი — ყველაზე ფართეა აფრიკაში. (მატადის გარდა, იქ მდებარეობს კიდევ სამი ქალაქი: ბომა და ბანანა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში და სოიო ანგოლაში). მატადი — ქვეყნის მთავარი პორტია, მისი საშუალებით ხორციელდება ქვეყნის ძირითადი საგარეო ტვირთბრუნვა. ძირითადად გააქვთ ყავა და მერქანი. სახელმწიფო თევზსაჭერი კომპანია «Pemarza» მატადის პორტის საშუალებით ამარაგებს დედაქალაქს თევზით. ქალაქთან სიახლოვეს მდებარეობს ჩიმპის აეროპორტი.
მატადის ხიდი — ესაა ქალაქ მატადიდან სამხრეთში მდინარე კონგოზე 1983 წელს აშენებული 722 მეტრი სიგრძის დაკიდული ხიდი (ძირითადი მალის სიგრძე შეადგენს 520 მეტრს). ხიდზე გადის ძირითადი ავტოგზა, რომელიც კინშასას აკავშირებს სანაპიროსთან, შემდეგ კი მიემართება ქალაქებისკენ ბომა, ბანანა და მოანდა. მიუხედავად იმისა, რომ ხიდი შენდებოდა ერთობლივი დანიშნულების, როგორც სარკინიგზო, ასევე საავტომობილო, დღეისათვის მასზე არ ხორციელდება სარკინიგზო მიმოსვლა. რკინიგზა ქალაქ მატადის აკავშირებს კინშასასთან (366 კმ) და აქვე მთავრდება, არ გრძელდება სანაპიროსკენ.
მდინარე მპოზოზე აშენებული ელექტროსადგური უზრუნველყოფს მატადის ელექტროენერგიით.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
უამი
უამი (Ouham; სანგო — Sêse tî kömändâ-kötä tî Wâmo) — პრეფექტურა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთით.
გეოგრაფია
ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ნანა-გრებიზის ეკონომიკურ პრეფექტურას, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან კემოს პრეფექტურას, სამხრეთიდან ომბელა-მპოკოს პრეფექტურას, დასავლეთიდან უამ-პენდეს პრეფექტურას, ჩრდილოეთიდან ჩადს.
PH
pH, წყალბადის მაჩვენებელი (pondus Hydrogenii) — წყალხსნარების მჟავიანობის რაოდენობითი მახასიათებელი. ტოლია —, სადაც წყალხსნარებში  იონების თერმოდინამიკური აქტიურობაა (მოლ/ლ). წყალი დისოცირდება და  იონებად. ამ პროცესის წონასწორობის მუდმივა
სადაც, და  წყლის,  და -ის შესაბამისი აქტიურობებია (მოლ/ლ). ავღნიშნოთ Kწ (წყლის იონური ნამრავლი), მივიღებთ: Kწ= (22°C), ვინაიდან 1ლ წყალი შეიცავს 1000/18.016=55.56 მოლწყალს, სუფთა წყალში, ისევე როგორც ნებისმიერ ნეიტრალურ ხსნარებში და, მაშასადამე,. თუ ხსნარს მჟავას დავუმატებთ,, თუ ტუტეს —.
მჟავა ხსნარებს დაბალი pH აქვთ, ხოლო ძირეულ ფუძე ხსნარებს მაღალი pH. ოთახის ტემპერატურაზე (25 °C) სუფთა წყალს 7 pH აქვს და არც მჟავა და არც ფუძე ბუნებას ავლენს.
pH სკალა ლოგარითმული სკალაა და ხსნარში წყალბადის იონების მოლური კონცენტრაციის ათ ლოგარითმს მოიცავს. უფრო ზუსტად pH არის წყალბადის იონის თერმოდინამიკური აქტიურობის ათლოგარითმიანი ნეგატივი.25 °C ტემპერატურაზე ხსნარებს, რომელთა მაჩვენებელიც pH სკალაზე 7-ზე ნაკლებია მჟავა ბუნება აქვთ, ხოლო ხსნარებს, რომელთა მაჩვენებელიც 7-ზე მეტია, ფუძე ბუნება აქვთ. pH სკალის ნეიტრალური მაჩვენებელი ტემპერატურაზე დამოკიდებული და ტემპერატურის მატებასთან ერთად 7-ზე დაბლა იწევს. pH სკალის მაჩვენებელი შესაძლოა 0-ზე დაბალიც იყოს ძალიან ძლიერი მჟავებისთვის ან 14-ზე მაღალი — ძალიან ძლიერი ფუძეებისთვის.
ისტორია
pH სკალის კონცეფცია პირველად დანიელმა ქიმიკოსმა, სიორენ პედერ ლაურიც სიორენსენმა შემოიღო კარლსბერგის ლაბორატორიაში 1909 წელს. შემდეგში 1924 წელს გადახედეს ელექტროქმიური უჯრედებისთვის განსაზღვრებებისა და მახასიათებლების შესამუშავებლად.
„pH“-ში „p“-ს ზუსტი მნიშვნელობა საკამათოა, მაგრამ კარლსბერგის ფონდის განმარტებით, „pH“ „წყალბადის ძალას“ აღნიშნავს. ზოგიერთი ვერსიით „p“ გერმანულ Potenz-ს აღნიშნავს, რაცასევე ძალას ნიშნავს. სხვა ვერსიით, „p“ ფრანგულ puissance-ს აღნიშნავს, რადგანაც კარლსბერგის ლაბორატორიის სამუშაო ენა ფრანგული იყო. კიდევ ერთი ვერსიით, „p“ ლათინურ ტერმინს pondus hydrogenii (წყალბადის რაოდენობა), potentia hydrogenii (წყალბადის მოცულობა) ან პოტენციურ წყალბადს შეესაბამება. დღეისთვის „p“ ათობით კოლოგარითმში გამოიყენება და pKa-ც გამოიყენება მჟავის დისოციაციის მუდმივას აღსანიშნავად.
გამოყენება
სუფთა წყალი ნეიტრალურია. როდესაც მჟავა წყალში იხსნება, pH 7-ზე ნაკლებიი ხდება (25 °C-ზე). როდესაც ფუძე ან ალკალი იხსნება წყალში, pH 7-ზე მაღალია. ძლიერი მჟავის ხსნარს, როგორიცაა ქლორწყალბადმჟავა, 1 მოლ–³ კონცენტრაციაში pH ნული აქვს. ძლიერი ალკალის ხსნარს, როგორიცაა ნატრიუმის ჰიდროქსიდი, 1 მოლ–³ კონცენტრაციაში pH 14 აქვს. ასე რომ pH მაჩვენებელი ძირითადად 0-დან 14-ს შორის მერყეობს, თუმცა უარყოფითი ან 14-ზე მაღალი მაჩვენებელიც სავსებით შესაძლებელია. pH ლოგარითმული სკალაა dდა ერთი pH ერთეულით განსხვავება წყალბადის იონის კონცენტრაციაში ათმაგი სხვაობის ეკვივალენტურია.
pH ნეიტრალობა ზუსტად 7 (25 °C-ზე) არ არის, რადგანაც ზოგიერთ შემთხვევაში ნეიტრალობა ახლო მაჩვენებელია. ნეიტრალობა აღნიშნავს მდგომარეობას, როცა [H+] = [OH−] (როცა აქტივობა თანაბარია). როცა თვითიონიზებადი წყალი [H+]×[OH−] = Kw კონცენტრაციის პროდუქტს წარმოქმინს, ნეიტრალობა შეიძლება შემდეგნაირად განისაზღვროს: [H+] = [OH−] = √Kw, or pH = pKw/2. pK დაახლოებით 14-ია, მაგრამ დამოკიდებულია იონურ ძალასა და ტემპერატურაზე. სუფთა წყალი და სუფთა წყალში ნატრიუმქლორიდის ხსნარი ნეიტრალებია, როდესაც წყლის დისოციაცია იონების თანაბარ რაოდენობას წარმოქმნის.
სუფთა წყალში ჰაერი რბილ მჟავიანობას ავლენს. ეს იმიტომ ხდება, რომ წყალი ჰაერიდან ნახსირორჟანგს შთანთქავს, რომელიც ნელა ბიკარბონატად და წყალბადის იონებად გარდაიქმნება.
სქოლიო
კატეგორია:საზომი ერთეულები კატეგორია:წყლის ხარისხიანობის ინდიკატორები კატეგორია:ზოგადი ქიმია
ბონ-ჟარდინ-და-სერა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
სარაქი
სარაქი  (Sərək) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —   1 603 კაცი.
არჩი მაუნტბეტენ-უინძორი
არჩი მაუნტბეტენ-უინძორი (Archie Mountbatten-Windsor; დ. 6 მაისი, 2019, პორტლენდის ჰოსპიტალი, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო) — გაერთიანებული სამეფოს ტახტის მე-7 მემკვიდრე, პრინც ჰენრისა და მეგან მარკლის შვილი. იგი ავტომატურად მიიღებს პრინცის ტიტულს, როდესაც მის პაპას, პრინც ჩარლზს მეფედ აკურთხებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 2019 კატეგორია:უინძორები
ცოცოლთის კვირას ხატი
ცოცოლთის კვირას ხატი — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს თხასეტის გორაზე, ნასოფლარში. სალოცავი ოთკუთხა სვეტის ფორმის, ვიწრო და მაღალი (სიმაღლე 1,7 მ), მასიური ნაგებობაა, ნაშენია ბაზალტით, გამოყენებულია ფიქალიც. შეთეთრებულია კირით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში დატანებულია მცირე თახჩა. ნაგებობას თავზე ადგას ბაზალტას ქვაში გამოკვეთილი ჯვარი. სალოცავთან ქვიშ ყოჩი დგას. ხატს საყანე მიწები ჰქონდა. დღეობა იმართებოდა ახალ წელს და აღდგომას. ხატის აღმოსავლეთით საქვაბეა, ისიც ბაზალტითაა ნაგები. წყობა შრალია. შენობა გეგმით ოთკუთხაა. დაზიანებულია: ჩაქცეულია სახურავი, დანგრეულია კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი.აღმოსავლეთ კედელში მცირე სწორკუთხა ნიშია. ნიშის ქვემოთ, ბაზალტის ქვაზე ძევს ფიქალი (კერა). ჩრდილოეთ კედელზე დგას ქვისგან გამოკვეთილი ყოჩი.
მარია ჯოვანა ბატისტა სავოიელ-ნემურელი
მარია ჯოვანა ბატისტა სავოიელ-ნემურელი (Maria Giovanna Battista di Savoia-Nemours; დ. 11 აპრილი, 1644, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 15 მარტი, 1724, ტურინი, იტალია) — იტალიური წარმოშობის ფრანგი დიდგვაროვანი. პორტუგალიის დედოფალ მარია ფრანჩესკა სავოიელის უფროსი და. თავდაპირველად მარიონეტულად დაქორწინდა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ V-ზე, მაგრამ მასთან კავშირი მალევე გააუქმა და 1665 წელს ცოლად გაჰყვა სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე II-ს. მასთან მას თავისი ერთადერთი ვაჟი, სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო II შეეძინა, რომლის არასრულწლოვანების გამოც 1675-1684 წლებში თავად მართავდა ქვეყანას. მისი ხაზით იგი არის საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ისა და ასევე ესპანეთის ორი მეფის: ლუის I-ისა და ფერდინანდ VI-ის ბებია.
ოჯახი და ბავშვობა
მარცხნივ|მინი|325x325პქ|მარია ჯოვანა ბატისტა ბავშვობაში მარია ჯოვანა ბატისტა დაიბადა 1644 წლის 11 აპრილს პარიზში. იგი იყო ნემურის ჰერცოგ კარლო ამადეო სავოიელისა და მისი მეუღლის, ელიზაბეტ დე ბურბონის უფროსი ქალიშვილი. მამამისი წარმოშობით იტალიელი იყო და მისი დიდი პაპა იყო სავოიის ჰერცოგი ფილიპო II, თუმცა მის წინაპრებს გარკვეული მიზეზების გამო საფრანგეთში გადასახლება მოუხდათ, სადაც მეფე ფრანსუა I-მა მათ ნემურის ჰერცოგობა უბოძათ ერთგული სამსახურისთვის. დედამისი, ელიზაბეტ დე ბურბონი იყო თავად საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი IV-ის უფროსი ქალიშვილი, რომელიც მას თავის საყვარელ გაბრიელ დესტრესთან ჰყავდა. ამრიგად, დედის ხაზით იგი საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის მამიდაშვილი იყო, რის გამოც იგი სამეფო კარზე ცხოვრობდა და მკაცრ კათოლიკურ განათლებას იღებდა. მარია ჯოვანას ერთადერთი და ჰყავდა, რომელიც 1646 წელს დაიბადა და მარია ფრანჩესკა დაარქვეს. საფრანგეთში მარია ჯოვანა მადამ როიალის, ხოლო მარია ფრანჩესკა მადმუაზე დ'ომალის სახელით იყო ცნობილი. ახალგაზრდა პრინცესებს ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ თავიანთი დროის გამოჩენილ მწერალ მადამ დე ლა ფაიეტთან, რომელმაც მარია ჯოვანა მადამ დე სავინის გააცნო.
მამამისი 1652 წელს დუელში მოკლა მისმა ცოლის ძმამ, ვენდომის ჰერცოგმა ფრანსუა დე ბურბონმა. მომდევნო რამდენიმე წელი ის და მისი ოჯახი ბიძის, ნემურის ჰერცოგ ანრი II-ის მეურვეობის ქვეშ ცხოვრობდა. 1659 წელს ანრიც გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ნემურის საჰერცოგო კვლავ დაუბრუნდა საფრანგეთის დომენს, თუმცა მარია ჯოვანა და მისი და კვლავ განაგრძობდნენ თავიანთი მამულებიდან შემოსავლის მიღებას. მისი ბებია ფრანსუაზი დაბადებით ლოთარინგიის პრინცესა იყო, რის გამოც გაჭირვებაში ჩავარდნილმა ელიზაბეტ დე ბურბონმა დახმარებისათვის მას მიმართა. ფრანსუაზი წლების მანძილზე ინახავდა მათ საკუთარი ხარჯებით.
საქორწინო მოლაპარაკებები
მარცხნივ|მინი|365x365პქ|ახალგაზრდა მარია ჯოვანა ნემურების ოჯახს სურდა, რომ იგი სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე II-ზე დაქორწინებულიყო, რომელიც თავის მხრივ კრისტინა მარია ფრანგის ვაჟი იყო (ჯოვანას ნახევარ-დეიდა). 1659 წელს კრისტინა მარიამ მარია ჯოვანა ტურინში დაიბარა შესამოწმებლად. კარლო ემანუელემ მისდამი, როგორც მომავალი მეუღლისადმი დიდი ინტერესი გამოავლინა. საუბედუროდ, კრისტინა მარიას დიდი ამბიციები ჰქონდა, რის გამოც კარდინალ რიშელიეს უარი უთხრა თავისი ვაჟისა და მარია ჯოვანას ქორწინებაზე. ამის სანაცვლოდ, 1663 წელს მან კარლო ემანუელე დააქორწინა თავისი ძმის, ორლეანის ჰერცოგ გასტონ დე ბურბონის ასულ ფრანსუაზ მადლენ ორლეანელზე.
საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ იგი ლოთარინგიის ჰერცოგის ყურადღების ცენტრში მოექცა. მასზე მოთხოვნა იყო პორტუგალიის სამეფო კარზეც. აღსანიშნავია, რომ პორტუგალიის მეფე აფონსუ VI-ზე მისი და, მარია ფრანჩესკა სავოიელი დააქორწინეს. იმ ფაქტმა, რომ მისი და უკვე დედოფალი იყო, კიდევ უფრო გაზარდა მარია ჯოვანას პრესტიჟულად გათხოვების შანსები. ამის შემდეგ, 1662 წლის 4 თებერვალს იგი დაინიშნა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ V-ზე. მათი ნიშნობა დედა-დედოფალმა ანა ავსტრიელმა მოაწყო, რის შემდეგაც ორ დღეში დაიდო მონმარტის ხელშეკრულება, რითაც ლოთარინგია ლუი XIV-ის სამფლობელოებს შეუერთდა. ამან ლოთარინგიის ჰერცოგი ფაქტიურად უსახლ-კაროდ დატოვა, რის გამოც თავი ავსტრიის ერცჰერცოგს შეაფარა. ამ ფაქტმა განაპირობა ის, რომ მათი ნიშნობა მალევე ანულირდა.
1663 წლის დეკემბერში კრისტინა მარია ფრანგი გარდაიცვალა, რასაც 1664 წლის იანვარში მოჰყვა ფრანსუაზ მადლენ ორლეანელის დაღუპვაც. ამრიგად, კარლო ემანუელე II უცოლოდ და უმემკვიდრეოდ დარჩა, რის გამოც სასწრაფოდ დაიწყო მეორე საცოლის ძებნა. ფრანგები მას ფრანსუაზ მადლენის დანარჩენ დებზე დაქორწინებას სთავაზობდნენ, მაგრამ სავოიელებისაგან უარი წამოვიდა. ამგვარ მდგომარეობაში ნათელი გახდა, რომ კარლო ემანუელე მარია ჯოვანა ბატისტაზე აპირებდა დაქორწინებას. ამ კავშირს მიემხრო თავად მეფე ლუი XIV-ც. მეფეს არ სურდა რომ კარლო ემანუელე ავსტრიელ პრინცესაზე დაქორწინებულიყო, რაც ჩრდილო იტალიაზე საფრანგეთის გავლენას შეამცირებდა. საქორწინო მოლაპარაკებები მალევე დასრულდა და უკვე 1665 წლის 20 მაისს, კასტელო დელ ვალენტინოში შედგა მარია ჯოვანა ბატისტა სავოიელ-ნემურელისა და კარლო ემანუელე II სავოიელის ქორწინება, რითაც იგი მაშინვე გახდა სავოიის ჰერცოგინია. მისი საოცარი მზითვი გარდა ნივთებისა და ფულისა, მოიცავდა გენევუას, ფოსინისა და ბეფორტის პროვინციებს, რომლებიც ავტომატურად მიუერთდა სავოიას.
სავოიის ჰერცოგინია
მინი|319x319პქ|კარლო ემანუელე და მარია ჯოვანა თავიანთ ერთადერთ ვაჟთან ერთად 1666 წელს თავისი ფესვების გამო, მარია ჯოვანა დიდი პოპულარობით სარგებლობდა იტალიაში. იგი სავოიაში მიმზიდველ და ინტელექტუალ ქალად ითვლებოდა. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში, 1666 წლის 14 მაისს 21 წლის ჰერცოგინიამ თავისი პირველი და უკანასკნელი ვაჟი გააჩინა, რომელსაც კარლო ემანუელეს განსვენებული მამის პატივსაცემად დაარქვეს ვიტორიო ამადეო. მიუხედავად იმისა, რომ მარია ჯოვანა იტალიაში ცხოვრობდა, მარია ფრანჩესკა კი პორტუგალიაში, ორ დას მთელი ცხოვრების მანძილზე ჰქონდა აქტიური მიმოწერა, რის გამოც მათ შეძლეს ახლო ურთიერთობის შენარჩუნება. მარია ჯოვანა ქმრის სიცოცხლეში პოლიტიკაში საერთოდ არ ერეოდა. თავისი მმართველობისას კარლო ემანუელე ძირითადად სასახლეთა მშენებლობაზე იყო ორიენტირებული, რის გამოც მან თავის ქვეყანას დიდი არქიტექტურული მემკვიდრეობა დაუტოვა. წყვილის ხელშეწყობით აშენდა არაერთი ეკლესია-მონასტერიც.
საუბედუროდ, მის ქმარს, ისევე როგორც იმ ეპოქის სხვა მონარქებს, ყველასათვის ცნობილი საყვარლები და მათთან უამრავი უკანონო შვილი ჰყავდა, მაგრამ მარია ჯოვანა, ისევე როგორც სხვა ევროპელი კონსორტები, ამ ყველაფერს აიგნორებდა. 1672 წელს კარლო ემანუელემ შეიფარა ქმრისგან გამოქცეული ჰორტენზია მანჩინი. მიუხედავად მარია ჯოვანას განაწყენებისა, ჰორტენზია მალევე გახდა ჰერცოგის საყვარელი და შატო დე შამბერიც გადაეცა. 1675 წლის 12 ივნისს, 40 წლის კარლო ემანუელე სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა ტურინში. როგორც ცნობილია, სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარე ჰერცოგმა, თავისი ვაჟი თავადვე გამოაცხადა ახალ ჰერცოგად, ხოლო თავისი ცოლი მის რეგენტად დანიშნა, რათა შემდგომში პრეტენზია აღარავის ჰქონოდა.
სავოიის რეგენტი
მარცხნივ|მინი|336x336პქ|დაქვრივებული მარია ჯოვანა 1680 წელს ახალაზრდა და ქვრივი მარია ჯოვანა თავისი 11 წლის ვაჟის, ჰერცოგ ვიტორიო ამადეო II-ის რეგენტი გახდა. შესაძლოა ითქვას, რომ მან განაგრძო ქმრის პოლიტიკა. იგი აფინანსებდა ახალ სამშენებლო პროექტებს, სამხატვრო ორგანიზაციებსა და საგანმანათლებლო დაწესებულებებს. მან ასევე შეიფარა და პატრონაჟი გაუწია ვენეციიდან გაძევებულ მხატვარ გუარინო გუარინის. მისი ბრძანებით, სწორედ გუარინიმ მოხატა ტურინის სასახლე და იეზუიტთა კოლეჯი. იგი ასევე მუშაობდა ქალაქ ტურინის გაფართოვებაზე. მის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა ტურინის მდინარე პომდე გავრცელება. მან ასევე სცადა შამბერის უნივერსიტეტის დაარსება, თუმცა წარუმატებლად.
მარია ჯოვანა ყველაფერს აკეთებდა თავის ძლიერ მეზობელთან — საფრანგეთთან კავშირის შესანარჩუნებლად, რომელიც მისი მოკავშირეც იყო და ოჯახიც. ამის გამო მას იტალიელები დიდად აკრიტიკებდნენ და ლუი XIV-ის მარიონეტს უწოდებდნენ. მიუხედავად ამისა, იგი სერიოზულად მუშაობდა ინგლისისა და ესპანეთის სამეფო კარებთან დაახლოვებასა და კავშირის შექმნაზე. ამას დიდი წინააღმდეგობა მოჰყვა ქალაქ მონდოვის მოსახლეობისგან, რამაც საბოლოოდ შეიწირა მისი ვაჟის სიცოცხლე.
აღსანიშნავია, რომ მასსა და მის ვაჟს შორის ყოველთვის დაძაბულობა იყო. ვიტორიო ამადეო მას ადანაშაულებდა ამბიციურობასა და რეგენტობის ვადის გაზრდაში, რათა საკუთარი თავისათვის ძალაუფლება შეენარჩუნებინა. მარია ჯოვანამ თავისი მმართველობის უმეტესი ნაწილი სახელმწიფო ეკონომიკის აღორძინებას შეალია, რის გამოც შვილთან საურთიერთო დრო თითქმის არასოდეს ჰქონდა. ვიტორიო ამადეოსთან უერთიერთობის გაფუჭების კიდევ ერთი მიზეზი ის იყო, რომ იგი სრულიად ღიად აცხოვრებდა თავის საყვარლებს სამეფო კარზე.
უკვე 1677 წლიდან, მარია ჯოვანამ თავისი ვაჟისათვის საცოლის ძებნა დაიწყო, რაც მთელი სამი წელი გაიწელა. თავის სარძლოდ იგი ბევრ ევროპელ პრინცესას მოიაზრებდა, თუმცა მათგან განსაკუთრებულად პოპულარული იყო საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ისა და დედოფალ მარგარიტა ტერეზა ესპანელის ერთადერთი ქალიშვილი, ერცჰერცოგინია მარია ანტონია ავსტრიელი, ასევე თავისი დისწული, პორტუგალიის მეფე პედრუ II-ისა და დედოფალ მარია ფრანჩესკა სავოიელის ასული იზაბელ ლუიზა პორტუგალიელი, პფალცის კურფიურსტის ასული მარია სოფია ნოიბურგელი და საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის ძმის, ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ I-ისა და ჰენრიეტა ინგლისელის ქალიშვილი ანა მარი ორლეანელი. განსაკუთრებულ ყურადღებას იგი თავის დისწულ იზაბელ ლუიზას უთმობდა, რომელიც პორტუგალიის ტახტის მემკვიდრე იყო. სიტუაციას ის ართულებდა, რომ პორტუგალიის კონსტიტუციის მიხედვით ტახტის მემკვიდრე აუცილებლად ქვეყანაში უნდა ცხოვრობდეს, შესაბამისად ქორწინების შემთხვევაში ვიტორიო ამადეოს მოუხდებოდა გადასახლება, რაც შეუძლებელი იყო. მარია ჯოვანამ მაინც დაიწყო თავისი ვაჟის პორტუგალიაში გამგზავრებისათვის მზადება, მაგრამ სავოიის მთავრობა და არისტოკრატია ამას ძალიან ცუდად შეხვდა. სწორედ ამიტომ, პორტუგალიასთან მოლაპარაკებები ჩაიშალა და ქორწილიც ორი წლით გადაიდო. მინი|339x339პქ|მარია ჯოვანა ბატისტა 1702 წელს ამის შემდეგ მარია ჯოვანამ თავისი არჩევანი ტოსკანის დიდ საჰერცოგოზე შეაჩერა, სადაც ჰერცოგ კოზიმო III-ს თავისი გაუთხოვარი ასულის, ანა მარია ლუიზა მედიჩის მემკვიდრედ გამოცხადება სურდა. მათ საქორწინო მოლაპარაკებას მიემხრო საფრანგეთიც, რადგან ლუი XIV-ს ძალიან ეშინოდა ანა მარია ლუიზა ავსტრიელ ერცჰერცოგზე არ დაქორწინებულიყო, რითაც ავსტრია კიდევ უფრო გაიდგამდა ფესვებს იტალიაში. მიუხედავად ამისა, მოლაპარაკებები თავიდანვე ჩაიშალა. მარცხნივ|მინი|449x449პქ|ხანში შესული მარია ჯოვანა ბატისტა სავოიელი მიუხედავად იმისა, რომ მარია ჯოვანა ბატისტას რეგენტობა ოფიციალურად 1680 წელს დასრულდა, იგი ქვეყანას 1684 წლამდე მაინც მართავდა. 1684 წელს იგი ვაჟის გავლენით იძულებული გახდა და თანამდებობიდან გადადგა. სავოიაში გავლენის შესანარჩუნებლად ლუი XIV-მ მალევე წამოჭრა ვიტორიო ამადეოსა და თავისი ძმისწულის, ანა მარი ორლეანელის ქორწინების იდეა. სავოიელები შეთავაზებას სიხარულით დათანხმდნენ, რის გამოც 1684 წლის 6 მაისს ვიტორიო ამადეო II და ანა მარი ორლეანელი დაქორწინდნენ.
გადადგომა და დარჩენილი წლები
1684 წლიდან სახელმწიფო მართვის სადავეები მთლიანად ვიტორიო ამადეომ აიღო ხელში, რომელმაც განიზრახა დედისათვის ძალაუფლების ჩამორთმევა. საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ მარია ჯოვანამ დატოვა სამეფო კარი და სამეფო რეზიდენციის პირდაპირ, მადამას პალაცოში გადასახლდა. ეს შენობა მისმა დედამთილმა კრისტინა მარიამ ააშენა თავის საცხოვრებლად, რომელიც ბოლოს შესაძლოა ითქვას მის მსგავს სიტუაციაში აღმოჩნდა.
1686 წელს მან თავის მფლობელობაში მყოფი ომალის საჰერცოგო ლუი XIV-ისა და მადამ დე მონტესპანის უკანონო ვაჟს, ლუი ავგუსტ დე ბურბონს მიჰყიდა. იგი ასევე იყო ჟენევის უკანასკნელი გრაფინია, რომელიც მისი გარდაცვალებისთანავე მიუერთდა სავოიას.
მის ვაჟს ქორწინებაში რვა შვილი გაუჩნდა, რომელთაგან მხოლოდ ოთხი გადარჩა. მარია ჯოვანა თავისი უფროსი შვილიშვილის, მარია ადელაიდა სავოიელის ნათლია გახდა. მომავალში მარია ადელაიდა საფრანგეთის დოფინზე დაქორწინდა და მომავალი მეფე ლუი XV გააჩინა. აღსანიშნავია, რომ მარია ჯოვანას საკმაოდ კარგი ურთიერთობა ჰქონდა თავის რძალ ანა მარისთან. მას ასევე მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა თავის შვილიშვილებთან — საფრანგეთის დოფინ მარია ადელაიდასა და ესპანეთის დედოფალ მარია ლუიზასთან. ისინი ყოველი თვის ორ კვირას ბებიასთან ატარებდნენ მადამას პალაცოში. 1696 წელს მარია ადელაიდა ლუი XIV-ის შვილიშვილზე, დოფინ ლუიზე დააქორწინეს, ხოლო 1701 წელს მარია ლუიზა ცოლად შერთეს მარია ადელადიას მაზლს, ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ს. მათი ახლო ურთიერთობა ბებიასთან სწორედ ქორწინების შემდეგ გაგზავნილი წერილებით დასტურდება. მარია ჯოვანაზე კატასტროფულად იმოქმედა ახალგაზრდა მარია ადელაიდასა და მისი ქმრის გარდაცვალებამ 1712 წელს, რომლებიც ჩუტყვავილას ეპიდემიას ემსხვერპლნენ. მარია ადელაიდას დაღუპვის შემდეგ ვიტორიო ამადეომ უარი თქვა საფრანგეთის დახმარებაზე ესპანეთის მემკვიდრეობის ომში, რის გამოც ლუი XIV-მ ალყა შემოარტყა ტურინს. ხანგრძლივი ალყის დროს ფინანსური სახსრების გასაჩენად მარია ჯოვანამ საკუთარი სამკაულებიც კი გაყიდა. ამ დროს ის და მისი შვილიშვილები ტურინიდან გენუაში გაიქცნენ.
1714 წელს გარდაიცვალა მისი საყვარელი შვილიშვილი მარია ლუიზაც. ამას მოჰყვა მისი მეორე შვილიშვილის, პიემონტის პრინცის დაღუპვაც, რომელიც დების მსგავსად ასევე ჩუტყვავილამ შეიწირა. დარჩენილი წლები მარია ჯოვანამ შავებში შემოსილმა გაატარა ტურინში. იგი გარდაიცვალა 1724 წლის 15 მარტს, 79 წლის ასაკში, თავის მეოთხმოცე დაბადების დღემდე სულ ერთი თვით ადრე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1644 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1724 კატეგორია:სავოიის ჰერცოგინიები კატეგორია:ქალი რეგენტები
ფრანსუაზ ბარე-სინუსი
ფრანსუაზ ბარე-სინუსი (Françoise Barré-Sinoussi ; დ. 30 ივლისი, 1947, პარიზი) — ფრანგი ვირუსოლოგი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში (2008, ლუკ მონტანიესთან და ჰარალდ ცურ ჰაუზენთან ერთად). ბარე-სინუსიმ და მისმა ყოფილმა მენტორმა, ლუკ მონტანიემ პრემია მიიღეს ფუნდამენტური შრომებისთვის, რომელმაც გამოავლინა შეძენილი იმუნური დეფიციტის სინდრომის გამომწვევი — ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ).
ბიოგრაფია
ფრანსუაზ ბარე-სინუსი დაიბადა 1947 წელს პარიზში. ბუნებით და ცოცხალი ორგანიზმებით ბავშვობიდანვე იყო დაინტერესებული. თავდაპირველად ბარე-სინუსის მედიცინის შესწავლა სურდა, თუმცა, ოჯახისთვის თანხის დაზოგვის მიზნით გადაწყვიტა აერჩია განათლების ყველაზე მოკლე და მატერიალურად ხელმისაწვდომი გზა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების შესწავლას შეუდგა. პარიზის უნივერსიტეტში სწავლის პარალელურად მან მოხალისედ დაიწყო მუშაობა პარიზის პასტერის ინსტიტუტში და იქვე მიიღო დოქტორის ხარისხი 1975 წელს. დოქტურანტურის შემდგომი სამეცნიერო მუშაობა განაგრძო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კიბოს ეროვნულ ინსტიტუში (ბეთესდა, მერილენდი). საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ პასტერის ინსტიტუტში მუშაობდა და იქვე 1996 წელს გახდა რეტროვირუსების ბიოლოგიის განყოფილების (შემდგომში რეტროვირუსული ინფექციების რეგულირების განყოფილება) ხელმძღვანელი. ის აქტიურად იყო ჩართული ლუკ მონტანიეს გუნდის საქმიანობაში, რომელიც 1982 წელს შიდსის მიზეზის დადგენას ცდილობდა. 1983 წელს ინფიცირებული პაციენტის ლიმფური კვანძის დისექციის გზით მათ გამოყვეს რეტროვირუსი, რომელიც ადამიანის ლიმფოციტებს ესხმოდა თავს და რომელსაც მოგვიანებით ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ) ეწოდა. ამ აღმოჩენამ შესაძლებელი გახადა შესაბამისი ანტივირუსული პრეპარატებისა და დიაგნოსტიკური მეთოდების განვითარება.
1988 წელს ბარე-სინუსიმ პასტერის ინსტიტუტში საკუთარი ლაბორატორია დააფუძნა. მისი ერთ-ერთი მიზანი შიდსის შესაძლო ვაქცინის შექმნა იყო. შემდგომ წლებშიც განაგრძობდა მუშაობა ვირუსული ინფექციების წინააღმდეგ შეძენილი იმუნური პასუხის სხვადასხვა ასპექტზე, აივ/შიდსის დროს მასპინძელ ორგანიზმში თანდაყოლილი იმუნური მექანიზმების როლზე, აივ-ინფექციის დედიდან შვილზე ვერტიკალური გადაცემის ფაქტორებზე და აივ-დადებითი ინდივიდების მცირე ჯგუფში გამოვლენილ ფენომენზე, რომელიც ხასიათდება ანტირეტროვირუსული მედიკამენტების გარეშე ვირუსის რეპლიკაციის დათრგუნვით („ელიტური სუპრესორები“).
ბარე-სინუსი არის ასობით სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. აქტიურად იყო ჩართული შიდსთან დაკავშირებული სხვადასხა ორგანიზაციის საქმიანობაში, კონსულტირებას უწევდა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციას და გაეროს აივ/შიდსის გაერთიანებულ პროგრამას (Joint United Nations Programme on HIV/AIDS). 1980-იანი წლებიდან აივ/შიდსის საკითხებზე თანამშრომლობდა განვითარებ ქვეყნებში მომუშავე ჯგუფებთან. 2008 წელს ბარე-სინუსმა და მონტანიემ მიიღეს ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში. გარდა ამისა, ბარე-სინუსმი არის მრავალი სხვა ჯილდოსა და საპატიო ხარისხის მფლობელი, მათ შორის საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი (2006). 2012 წლის ივლისში აირჩიეს შიდსის საერთაშორისო საზოგადოების პრეზიდენტად. 2017 წლიდან პენსიაზეა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები
მიშა მესხი (მსახიობი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
რამაზ შენგელია (ექიმი)
რამაზ შენგელია (დ. 1952) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1997 წ.).
1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 1975 წელს თსუ ხელოვნების ფაკულტეტი (კინოდრამატურგიის სპეციალობით). 1991 წლიდან თსსუ მედიცინის ისტორიის კათდერის გამგეა, 1995 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის ექსპერტი და კლინიკური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ტრადიციული მედიცინის განყოფილების ხელმძღვანელი, ხოლო 1999 წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 1995 წლიდან განაგებს ქართული მედიცინის ისტორიის მუზეუმს. გამოქვეყნებული აქვს მოთხრობების კრებული, პუბლიცისტური წერილები. 1977-1982 წლებში იყო საქართველოს მთამსვლელთა გუნდის წევრი-ექიმი. დაჯილოებულია ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის მედლით ზღვის დონიდან 4000 მეტრ სიმაღლეზე გაკეთებული უნიკალური ოპერაციისთვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:დაბადებული 1952
საავტომობილო ნომერი
საავტომობილო ნომერი — ავტომობილის ინდივიდუალური სარეგისტრაციო ნიშანი (ნომერი). იგი, როგორც წესი, გამოისახება ლითონის ან პლასტმასის სინათლისამრეკლ გრავიურაზე (სანომრე ნიშანი), მანქანის წინა და უკანა მხარეზე, ან გამოისახება ქაღალდზე და თავსდება სატრანსპორტო საშუალების წინა ან უკანა მინაზე.
ხშირად საავტომობილო ნომერი მიუთითებს სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ ერთეულზე, რომელშიც დარეგისტრირებულია სატრანსპორტო საშუალება.
ბევრ სახელმწიფოში ნომრებს გასცემს ცენტრალური სარეგისტრაციო დაწესებულება, ხოლო კანადაში, ავსტრალიაში, გერმანიაში, პაკისტანსა და აშშ-ში ნომრებს გასცემს ადგილობრივი ხელისუფლების დაწესებულება. საქართველოში საავტომობილო სარეგისტრაციო ნომრებს გასცემს შსს მომსახურების სააგენტო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იდენტიფიკატორები კატეგორია:ტრანსპორტი კატეგორია:საავტომობილო ტრანსპორტი
ციალა ღვაბერიძე
ციალა მიხეილის ასული ღვაბერიძე (დ. 1935) — ქართველი ნუმიზმატი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1983). სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მეცნიერ-თანამშრომელი. იკვლევს ქართულ-ირანულ ურთიერთობას ნუმიზმატიკური მონაცემებით. შესწავლილი აქვს XIX საუკუნის თბილისის ზარაფხანაში ქართველი მეფეების, ილხანების, ჯალაირიდებისა და ჯუჩიდების მიერ მოჭრილი ვერცხლისა და სპილენძის მონეტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
შავგო
შავგო  (Şəvqo) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 465 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
კამიანკა-ბუზკის რაიონი
კამიანკა-ბუზკის რაიონი (Кам'янка-Бузький район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, ლვივის ოლქში. მისი ფართობი 867 კმ² იყო. 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 57 296 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 66 კაცს კმ²-ზე. კამიანკა-ბუზკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი კამიანკა-ბუზკა.
გაიბოტენის საცხოვრებელი კომპლექსი
გაიბოტენის საცხოვრებელი კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს შუა სოფელში. შედგება კოშკის, საცხოვრებელი სახლისა და სამეურნეო სათავსებისაგან. თარიღდება შუა საუკუნეებით. საცხოვრებელი სახლი და სამეურნეო სათავსეები აგებულია XIX-XX საუკუნის მიჯნაზე. ყველა ნაგებობა ნაშენია ნატეხი ქვით.
კოშკი (4,8x7,15 მეტრი) ზურგიანია. გადმოცემით იგი ოთხსართულიანი ყოფილა. შემორჩენილია 6 მეტრ სიმაღლეზე და ამოვსებულია მიწითა და ქვებით. კოშკზე დასავლეთიდან მიშენებულია გეგმით სწორკუთხა (5,5x15,5 მეტრის) საცხოვრებელი სახლი, რომლის გადახურვა ჩანგრეულია. სახლის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა შემოსასვლელია. შესასვლელის ორივე მხარეს, სიმეტრიულად ორ-ორი სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. დანარჩენი კედლები ყრუა. შენობის ბოლოში, დასავლეთით ყრუკედლებიანი სამეურნეო სათავსია (4x5,2 მეტრი), რომელსაც შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა. კოშკზე სამხრეთიდან მიდგმული, გეგმით სწორკუთხა (4,2x2,5 მეტრი) სამეურნეო ნაგებობისგან კედლების მხოლოდ მცირე ნაწილებია შემორჩენილი.
დოლმენური კულტურა
დოლმენური კულტურა — დოლმენური დასაკრძალავი ნაგებობები კავკასიის ბრინჯაოს ხანის კულტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია, რომელსაც უკავია ჩრდილოეთ კავკასიის უკიდურესი დასავლეთი ნაწილი და შავიზღვისპირეთის საშუალებით სამხრეთ კავკასიაში კოდორის ხეობამდე აღწევს, თითო-ოროლა ძეგლი კი მის სამხრეთითაც გვხვდება.
დოლმენებში გამოყენებაზე დროს დიდი მონაკვეთის განმავლობაში მიუთითებს ის, რომ აქ ადამიანთა ჩოჩხები ფენებად, იარუსებათ არის განლაგებული. დოლმენურ სამარხებში ინვენტარი მცირე რაოდენობით არის აღმოჩენილი. დოლმენებში აღმოჩენილია აგრეთვე ბრინჯაოს სამეურნეო იარაღები, შუბისპირები, კაუჭები, ქვის მძივები, ისრისპირები, და სხვა.
მრავალი მეცნიერი ფიქრობს, რომ დოლმენური კულტურა კავკასიის დასავლეთ ნაწილში შავი ზღვის გადაღმა ტერიტორიიდან შეიძლება იყოს შემოტანილი, ვინაიდან ამგვარი სამარხეული ნაგებობები ევროპისა და აფრიკის საკმაოდ დიდ ტერიტორიებზეა გავრცელებული. ზოგი მეცნიერი კი დოლმენების გაჩენას კავკასიაში ადგილობრივი ტომების დამსახურებად თვლის.
დოლმენური კულტურის მატარებელი ტომები, რომლებიც თითქმის ათასი წლის განმავლობაში სახლობდნენ შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ერთ-ერთ უმთავრეს ტრანსკავკასიურ საგზაო მაგისტრალზე, რომელიც სამხრეთ კავკასიას აკავშირებდა ევროპასთან, გენეტიკურად და კულტურულად მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებულნი ევროპულ ცივილიზაციებთან, რაც დასაშვებად ხდის ვივარაუდოთ, რომ მათ, შესაძლოა, ხელი შეეწყოთ სამხრეთ კავკასიის კულტურებისათვის ამ მიმართულებით თავისი სასიცოცხლო ინტერესების განსახორციელებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქეოლოგიური კულტურები
ბელეურეშტი
ბელეურეშტი (Bălăureşti) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 136 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 517 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
ნიანგი დანდი II (ფილმი)
ნიანგი დანდი -2  ("Crocodile" Dundee -II) - 1988 წელს გამოსული კინოკომედია, გადაღებული ავსტალიელი რეჟისორ პიტერ ფაიმის მიერ. მთავარ როლში პოლ ჰოგანი. ფილმი გაგრძელებაა 1986 წლის ფილმის „ნიანგი დანდი“
საინტერესო ფაქტები
მეორე ფილმმაც გაქირავებაში დიდი მოგება მოიტანა. გადაღება 9 მილიონი აშშ დოლარიდ აჯდა, შემოსავალმა კი 240 მილიონი. მარტო საწყის კვირაში 24,4 მილიონი შემოიტანა, რაც იმ წელს საუკეთესო მაჩვენებელი იყო მსოფლიო კინომატოგრაფიაში.
დანდის მთავარი იარაღი - დანა ბოუია (Bowie knife)
რესურსები ინტერნეტში
https://www.imdb.com/title/tt0092493/
https://archive.vn/20121127014311/http://colsearch.nfsa.afc.gov.au/nfsa/search/display/display.w3p;adv=yes;group=;groupequals=;holdingType=;page=0;parentid=;query=276943;querytype=;rec=0;resCount=10
კატეგორია:ვესტერნები კატეგორია:ავსტრალიური ფილმები კატეგორია:კომედია კატეგორია:სათავგადასავლო ფილმები
ნენე ჩერი
ნენე მარიანა კარლსონი (Neneh Mariann Karlsson; უფრო მეტად ცნობილი, როგორც ნენე ჩერი დ.  10 მარტი, 1964)  — შვედი მომღერალი, პოეტი, სიმღერების ავტორი, რეპერი და DJ. ორჯერ იყო ნომინირებული გრემის და MTV ევროპის მუსიკალურ პრემიაზე.
ნენეს ნახევარძმა არის Eagle-Eye Cherry.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:შვედი მუსიკოსები კატეგორია:ტრიპ-ჰოპ მუსიკოსები
ოკორუროს რაიონი
ოკორუროს რაიონი (Distrito de Ocoruro) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის ესპინარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 093 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 588 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 353.15 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუსკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ესპინარის პროვინციის რაიონები
კავთის წმინდა გიორგი
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბონ-რეტირუ (სანტა-კატარინა)
ბონ-რეტირუ (Bom Retiro) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 890 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 942 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.47 კმ²-ზე. ფართობი 1 055 553 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ჰანს-ადამ II
პრინცი ჰანს-ადამ II — ლიხტენშტაინის მონარქი და სახელმწიფოს მეთაური 1989 წლიდან. პრინცი დაიბადა 1945 წლის 14 თებერვალს ციურიხში. მამა, ლიხტენშტაინის პრინცი ფრანს-იოსებ II იყო, ხოლო დედა პრინცესა ჯინა (ჯორჯიანა ვონ ვილჩექი). ისინი 1943 წელს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ოთხი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი, მათ შორის, უფროსი, დღევანდელი მონარქი ჰანს-ადამი. ჰანს-ადამი სახელმწიფოს მეთაურია 1989 წლიდან, 2003 წლის რეფერენდუმმა (მოსახლეობის 2/3 მხარდაჭერით) მას მნიშვნელოვანი ძალაუფლება მიანიჭა. პრინცი ერთ-ერთი უმდიდრესი მონარქია მსოფლიოში. მისი ქონება 3,9 მილიარდ დოლარს აჭარბებს. მის მფლობელობაშია LGT ბანკი (დაარსდა 1920 წელს), ასევე ხელოვნების ნიმუშთა მნიშვნელოვანი კოლექცია. მონარქი თავისუფლად საუბრობს გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ და იტალიურ ენებზე. პრინცი თავის და-ძმებთან ერთად იზრდებოდა ვადუცის ციხე-სიმაგრეში. მან დაწყებითი განათლება ვადუცში მიიღო და მონაწილეობდა სკაუტთა სამსახურში. 1956 წელს, მამამისის მსგავსად, შევიდა სახელმწიფო „შოტენგიმნაზიაში“, ვენაში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა შვეიცარიაში. მოგვიანებით მუშაობდა ლონდონის ერთ-ერთ ბანკში. მიიღო ეკონომიკური განათლება St. Gallen University-ში. პრინცის მეუღლეა პრინცესა მარია აგლას ვონ ქინსკზე. სამეფო წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს, მათ შორის ტახტის მემკვიდრე, პრინცი ალოუსი, რომელიც 1968 წელს დაიბადა. ლიხტენშტაინის პრინცისა და მისი ოჯახის ოფიციალური რეზიდენცია ვადუცში არის ვადუცის ციხესიმაგრე, რომელიც ალპებში მდებარეობს. მართალია, ციხესიმაგრე ღია არ არის ფართო საზოგადოებისათვის, მაგრამ მდებარეობიდან გამომდინარე, ის მაინც მრავალ ტურისტს იზიდავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიხტენშტაინის პრინცები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
ბერბოენი
ბერბოენი (Bărboieni) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 52 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 874 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
თბილისის შეთქმულება
თბილისის შეთქმულება 1765 — ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ის წინააღმდეგ მიმართული გამოსვლა პაატა ბატონიშვილის მეთაურობით. მიზნად ისახავდა მეფის მოკვლას და ქართლში პაატა ბატონიშვილის გამეფებას.
შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ დავით ბატონიშვილის (აბდულა-ბეგის ძე), ქართლის თავადები: სახლთუხუცესი დემეტრე ამილახვარი, მისი შვილი ალექსანდრე ამილახვარი, ელიზბარ თაქთაქიშვილი, გლახა ციციშვილი, დიასამიძე და სხვა აზნაურები, გლახთა და მოქალაქეთა ცალკეული წარმომადგენლები. ისტორიკოს ა.იოსელიანის აზრით, შეთქმულების უნებლიე მონაწილე ყოფილა ცნობილი პოეტი საიათნოვიც. შეთქმულებალაღომ. შეთქმულები უკმაყოფილებას გამოთქვამდნენ კახეთის სამეფო შტოს წარმომადგენლის- ერეკლე II-ის ქართლში გამეფებით, მიიჩნევდნენ რა ქართლის სამეფო ტახტის კანონიერ მფლობელად ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს. არსებითად კი მათ არ მოსწონდათ საეფო ხელისუფლების გაძლიერება, ერეკლე II-ის ცენტრალისტური პოლიტიკა. შეთქმულები იკრიბებოდნენ ვინმე მარკოზაშვილის ბინაში, სადაც ცხოვრობდა პაატა ბატონიშვილი. ამის გამო მათ მარკოზაშვილის დარბაზელნი ეწოდათ. შეთქმულება გასცა სამშვილდელმა გლეხმა დათუნა ფეიქარმა, რომელმაც ეს ამბავი აღსარების დროს გაანდო სამეფო კარის მღვდელს ქრისტესიას. ერეკლე II-მ შეთქმულები შეიპყრო, მეტეხის ციხეში გამოკეტა, სასამართლოს გადასცა და თვითონ მომჩივანის როლში გამოვიდა. 1765 წელს 15 დეკემბერს თბილისში სამ ადგილას - მეტეხის ციხის ძირში, რიყეე და ანჩისხატის ეზოში მოეწყო შეთქმულთა საჯარო დასჯა: პაატა ბატონიშვილს თავი მოკვეთეს, ასევე დავით აბდულა-ბეგის ძე, დემეტრე ამილახვარი დასაჯეს „სამოქალაქო სიკვდილით" - თავზე ნაცარდაყრილი ვიდრე უკუღმა შესვეს და მთელი ქალაქი შემოარტყეს და სხვა შეთქმულთა ქონება ერეკლე II-მ  მიიღო.
ლიტერატირა
კატეგორია:შეთქმულებები კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ჟმის ხატი
ჟმის ხატი — საკულტო ძეგლი სოფელ ცოცოლთაში, დგას კვირას ხატის ქვემოთ, დასავლეთით, ნაგებობა ოთკუთხა პრიზმის ფორმის ყრუ მასივია. ნაშენია ბაზალტით, წყობა მშრალია. კედელში მცირე სასანთლე თახჩაა.
რაგნარ სიგურდსონი
რაგნარ სიგურსონი  (დ. 19 ივნისი, 1986) — ისლანდიელი პროფესიონალი ფეხბურთელი.
გეტებორგი
საფეხბურთო კლუბ ფილკირში თამაშის შემდეგ, 2006 წელს რაგნარ სიგურდსონი ჩაირიცხა შვედურ კლუბ გეტებორგში. მისი დებიუტი შედგა 2007 წლის 6 აპრილს.
კოპენჰაგენი
2011 წლის 30 მაისს რაგნარმა გააფორმა ოთხწლიანი კონტრაქტი დანიის ჩემპიონთან, კოპენჰაგენთან, დაახლოებით 5.5 მილიონად.
კრასნოდარი
2014 წლის 23 იანვარს, რუსეთის საფეხბურთო პრემიერ ლიგის კლუბმა, კრასნოდარმა, განაცხადა, რომ მათ რაგნართან გააფორმეს 2.5 წლიანი კონტრაქტი.
საერთაშორისო კარიერა
ჰეიმირ ჰალგრისონისა და ლარს ლაგერბეკის ხელმძღვანელობით რაგნარ სიგურდსონი შევიდა 23 კაციან განაცხადში, 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. მან გაიტანა თავისი პირველი გოლი ისლანდიის შემადგენლობაში 2014 წლის 16 ნოემბერს, საკვალიფიკაციო ტურში, ჩეხეთის წინააღმდეგ. 2016 წლის 27 ივნისს მან გაიტანა პირველი გოლი ევროპის ჩემპიონატზე, ინგლისის წინააღმდეგ, შესარჩევ ტურში. ის ამ თამაშის მთავარ გმირად დაასახელეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:კოპენჰაგენის ფეხბურთელები კატეგორია:კრასნოდარის ფეხბურთელები კატეგორია:ფულემის ფეხბურთელები კატეგორია:ისლანდიელი ფეხბურთელები კატეგორია:რუსეთის პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
ქალის ტვირთი
რომანის შესახებ
ქალის ტვირთი მიხეილ ჯავახიშვილმა 1936 წელს დაწერა. ნაწარმოები ახალგაზრდა ქეთევან ახატნელის ტრაგიკულ ბედზე მოგვითხრობს, რომელიც თავად-აზნაურთა კლასიდან წარმომავლობის მიუხედავად, იდეურად პროლეტარიატს ემხრობა, თუმცა, საბოლოოდ, იქ მისი ადგილი არ აღმოჩნდება. რომანში პერსონაჟებად ისტორიული პიროვნებები არიან გამოყვანილი და მოხსენიებული: ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ანტონ ფურცელაძე, ნიკო ნიკოლაძე, ახალგაზრდა სტალინი.
რომანის სიუჟეტი და სტრუქტურა
ნაწარმოები იწყება მთავარი გმირის, ქეთევან ახტანელის, დაბადების დღით.ის თავის სახლში დამალავს რევოლუციონერ ზურაბ გურგენიძეს, მეტსახელად "ჯიქს".ამ დღიდან ქეთო ფიქრობს, შეუერთდეს მათ გუნდს, ერთობას, თუმცა იქიდან გამომდინარე,რომ ქეთო სხვა წრის ადამიანია, მათში სრულ ნდობას ვერ იმსახურებს.ის პროლეტარიატს ემხრობა და ყველანაირად ცდილობს გახდეს ერთობის წევრი, რათა ვალი მოიხადოს ქვეყნის წინაშე.
მის ოჯახში სხვადასხვა იდეოლოგიის მქონე ადამიანები ცხოვრობენ.ანდრო და მარიამი, მისი მშობლები, აზნაურები არიან, ასევე მისი ძმა ილიკოც(ილია ჭავჭავაძის ნათლული).აკაკი ნაწარმოების განმავლობაში გაურკვეველ პიროვნებად რჩება(აკაკი წერეთლის ნათლული) ,ხოლო ნიკო პროლეტარიატს ემხრობა და უარს ამბობს სახლ-კარზე, რათა ნამდვილ ერთობის წევრად იქცეს(ნიკო ნიკოლაძის ნათლული).
ქეთოს შეუყვარდება ზურაბი და ეს უფრო მეტად იზიდავს ერთობისკენ.ის ივდითის როლსაც კი საკუთარ თავზე იღებს და არტემ ავშაროვს მიჰყვება ცოლად.მიუხედავად ზურაბისა და მართას სიყვარულისა, ზურაბი სასიყვარულო ურთიერთობას იწყებს ქეთოსთან და სწორედ ეს უბიძგებს ივდითობისკენ.ზურაბს ნაწარმოების ერთ მონაკვეთში ქეთო მართლაც უყვარს, მაგრამ მისთვის სულიერ მეგობრად მართა რჩება, რომელმაც იცოდა მისი ბავშვობის მეგობრისა და სატრფოს ურთიერთობაზე,თუმცა არაფერი შეიმჩნია.ზურაბი თავის მეგობრებთან ერთად ხსნის საიდუმლო სტამბას, სადაც იბეჭდება პროკლამაციები,რომლებიც აკრძალულია.ქეთო რამდენჯერმე მივა მის სანახავად.რევოლუციის დროებითი გამარჯვების შემდეგ გამოდის ოქტომბრის მანიფესტი, რომელიც თავისუფლებას ანიჭებს ხალხს, თუმცა ცოტა ხანში მის დასაცავად ერთობის ძალას სისხლისღვრა უწევს და რკინიგზის დასაცავად ჩასაფრებულ ადამიანებს ძილის მორევის გარემო სიკვდილი უახლოვდება და ბევრი სისხლი იღვრება.
საბოლოოდ, რომანში ნათლადაა ასახული ქალის როლი პოლიტიკაში და მისი უნარი, სიყვარულის გამო ყველაფერი დათმოს.
ეკრანიზაცია
1957 წელს რეჟისორმა ნიკოლოზ სანიშვილმა რომანის მიხედვით გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი ქალის ტვირთი. ფილმში მთავარ როლებს ლია ელიავა (ქეთო) და იაკობ ტრიპოლსკი (ზურაბი) თამაშობენ. რომანი ასევე დადგმულია რუსთაველის თეატრში. რეჟისორი თემურ ჩხეიძე.
დოდო
ლიტერატურა
კატეგორია:დოდო (გვარი)
მოსტისკის რაიონი
მოსტისკის რაიონი (Мостиський район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, ლვივის ოლქში. მისი ფართობი 845 კმ² იყო. 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 57 358 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 68 კაცს კმ²-ზე. მოსტისკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი მოსტისკა.
2020 წლის 17 ივლისს შეუერთდა იავორივის რაიონს.
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის გაუქმებული რაიონები
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა (Məmmədova Nahidə-Leyla Səid qızı; დ. 27 ივლისი, 1934, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 23 იანვარი, 2016, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, ბაქოს მუსიკალური აკადემიის პროფესორი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სპეციალიზირებული საშუალო მუსიკალური სკოლის დირექტორი, დამსახურებული მასწავლებელი.
ლუი I (ანჟუს ჰერცოგი)
ლუი I დე ვალუა (Louis I de Valois; დ. 23 ივლისი, 1339, ვენსენი, საფრანგეთი — გ. 20 სექტემბერი, 1384, ბისკელიე, იტალია) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ჟან II-ისა და მისი პირველი ცოლის, ბონა ლუქსემბურგელის მეორე ვაჟი. ანჟუს ჰერცოგი 1351, მაინის ჰერცოგი 1356 და ტურის ჰერცოგი 1370 წლიდან. 1382 წლიდან, როგორც ჯოვანა I ნეაპოლელის შვილობილმა, მან მიიღო პროვანსისა და ფორსალკიერის გრაფობა, თუმცა ასევე პრეტენზია ჰქონდა ნეაპოლისა და იერუსალიმის მეფობაზე, რაც შემდგომში მისმა ვაჟმა მიიღო. აგრეთვე აქტიურად იყო ჩაბმული ასწლიან ომში და გარკვეული პერიოდის მანძილზე იყო თავისი ძმის შვილის, შარლ VI შლეგის რეგენტიც.
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა
ბიოგრაფია
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა დაიბადა 1934 წლის 27 ივლისს ქალაქ ბაქოში.
ლუი I (ანჟუს ჰერცოგი)
ბიოგრაფია
1380 წელს გარდაიცვალა მეფე შარლ V ბრძენი, რომელმაც თითქმის ყველა დაკარგული მიწა დაიბრუნა, ტახტზე კი მისი მცირეწლოვანი ვაჟი შარლ VI ავიდა. ვინაიდან ამ დროს ლუის რძალი, ანუ შარლ VI-ის დედა, დედოფალი ჟანა დე ბურბონი უკვე გარდაცვლილი იყო, პატარა მეფის რეგენტად მისი ბიძა, ანუ ანჟუს ჰერცოგი ლუი I დაინიშნა, 1382 წლამდე.
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა
ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა უზეირა ჰაჯიბეოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1960 წლიდან მასწავლებლად მუშაობდა ეროვნული უსაფრთხოების საშუალო მუსიკალურ სკოლაში, 1967 წლიდან 2016 წლამდე იგი იყო ამ საგანმანათლებლო დაწესებულების დირექტორი.
ლუი I (ანჟუს ჰერცოგი)
ბიოგრაფია
1382 წლიდან, მას შემდეგ, რაც რეგენტობა დაკარგა, ლუიმ დატოვა საფრანგეთი და სამხრეთ იტალიაში გადასახლდა, ნეაპოლის დედოფალ ჯოვანა I-ის კარზე, რომელიც მას შორეულ ბიძაშვილად ერგებოდა. უშვილო ჯოვანამ, შეიძლება ითქვას თავისი შვილივით მიიღო ლუი და თავისი გარდაცვალების შემდგომ ტახტიც კი მას დაუტოვა. თუმცაღა ნეაპოლის ტახტი ვერა, მაგრამ პროვანსისა და ფორსალკიერის ტახტები მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ ავინიონის პაპმა კლემენტ VII-მ ლუი ნეაპოლის მეფედ სცნო, ლუის არმია ჯოვანას ბიძაშვილმა, კარლო დურაცოელმა დაამარცხა და ტახტზეც ის ავიდა. ლუი ყველაფერს აკეთებდა ნეაპოლის ტახტის მისაღებად, თუმცა ამაოდ.
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა
ბიოგრაფია
1972 წლიდან ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა ბაქოს მუსიკალური აკადემიის მეთოდოლოგიისა და სპეციალური პედაგოგიური მომზადების განყოფილებაში მუშაობდა. 1977 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებლის წოდება. იყო განათლების სამინისტროს გაერთიანებული სამეცნიერო და მეთოდოლოგიური საბჭოს მუსიკალური კვლევების განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილე.
ლუი I (ანჟუს ჰერცოგი)
ბიოგრაფია
მისი ლაშქრობა ნეაპოლში, სადაც მის მხარეს 40, 000 ჯარისკაცი იბრძოდა ჩავარდა. ასეთი დამამცირებელი მარცხის შემდეგ, ლუი ყველა მისმა მოკავშირემ და მათთან ერთად 14, 000 ჯარისკაცმა მიატოვა. რამდენიმე თვეში ლუი საფრანგეთში დაბრუნდა და დახმარება თავის ძმის შვილ შარლ VI-ს სთხოვა. ჯარების შეგროვება გაჭიანურდა, თუმცაღა საბოლოოდ ფრანგებმა სასტიკად დაამარცხეს დურაცო და ნეაპოლის ტახტიც დაიპყრეს, მაგრამ იმავე შუა ღამეს, 1384 წლის 20 სექტემბერს ლუი გარდაიცვალა, ნეაპოლის ტახტი კი მის ვაჟს დარჩა.
ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა
ბიოგრაფია
1985 წელს ქალაქ ვილნიუსში გამოვიდა სრულიად საკავშირო სემინარზე ანგარიშით „ფორტეპიანოსათვის ახალი საკლასო პროგრამის მნიშვნელობა“, ხოლო 1986 წელს ქალაქ ლვოვში ანგარიშით „სამუშაო ფორტეპიანოს შესრულებაზე“.