cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viva La Vida Or Death And All His Friends
წარმოშობა
2006 წლის ოქტომბერში, მას შემდეგ, რაც ბას-გიტარისტ გაი ბერიმენს ეყოლა პირველი ქალიშვილი, გავრცელდა ხმები, თითქოს ჯგუფი ხუთი წლით შესვენებას აპირებდა. მსმენელები ეჭვობდნენ, რომ Coldplay 2010 წლამდე არ დაბრუნდებოდა. თუმცა, ამბროზია ჰილის, Capitol Records-ის წარმომადგენლის MTV-სადმი წერილიდან ნათელი იყო, რომ შესვენება დაგეგმილი არ იყო. მან აგრეთვე განმატა, რომ Coldplay „დამსახურებული პაუზისას კარგ დროს ატარებდა“ და ალბომ X&Y-ის გაგრძელების ზუსტი გეგმა ჯერ არ ყოფილა.
ალბომზე მუშაობა 2006 წლის ნოემბერში დაიწყო. სტუდიაში მუდმივი მუშაობა დროებით შეწყდა მხოლოდ 2007 წლის მარტში, როდესაც დაიწყო ტურნე ლათინურ ამერიკაში Twisted Logic Tour.
ჩაწერა
ბრაიან ინო ალბომზე პროდიუსერის სახით მუშაობდა. ჯგუფი ლათინურ ამერიკაში ტურნეს დასრულების შემდეგ გადავიდა The Bakery-ში, სადაც სტუდია ააწყო. იქ მუშაობის პერიოდში დაწერილი ტექსტები არის „უფრო მეტად აბსტრაქტული, უფრო მეტად ვიზუალური, ვიდრე უწინ“, ხოლო მუსიკა – „ნაკლებად პირდაპირი და უფრო რთული“. კრის მარტინს სურდა, ვოკალურად ფალცეტიდან გადასულიყო უფრო დაბალ რეგისტრში. ეს აისახა სიმღერაში „Yes“, რომელიც, The Velvet Underground-ით შთაგონებული, გამოირჩევა მარტინის მიერ ჩაწერილი ყველაზე ბოხი ვოკალით – რაც ბრაიან ინოს გადაწყვეტილება იყო, ვინაიდან ყოველ სიმღერას განსაკუთრებული ჟღერადობა უნდა ჰქონოდა. ჯგუფის დრამერი უილ ჩემპიონი: „ალბომზე მუშაობისას ერთ-ერთი, რაზეც ვცადეთ ყურადღების გამახვილება, იყო ვოკალური თავისებურებების შეცვლა, ვინაიდან კრისს ძალიან ცნობადი ხმა აქვს.“ Coldplay-მ ესპანურენოვანი ადგილებიდან შთაგონებაც მიიღო, როდესაც სიმღერებს იწერდა ეკლესიებში და მექსიკაში და ესპანეთში – მაგალითად, ბარსელონაში. თუმცა, განმარტეს, რომ შთაგონება აიღეს არა რამე სპეციფიკური ჟღერადობიდან, არამედ სიმღერების ძირითადი განწყობის სახით. ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე ნახსენები იყო აკუსტიკური გიტარების და ძირითადი ხმისჩამწერი ტექნიკის ეკლესიებში შეტანა და სხვადასხვა ჟღერადობასთან ექსპერიმენტი.
ჩაწერის პერიოდში Coldplay მსმენელებთან კავშირს საიტის მეშვეობით ამყარებდა. 2007 წლის ბოლოს დაიწერა სიმღერები „Famous Old Painters“ და „Glass of Water“. ორივე ალბომში უნდა შეეტანათ, მაგრამ პროდიუსერებმა იგი მხოლოდ Prospekt's March-ში შეტანის დროისთვის დაასრულეს. ალბომის გამოცემა კვლავ გადაიდო, მაგრამ 2007 წლის დეკემბერში გაჩნდა მინიშნებები, რომ კოლექტივმა დაასრულა მუშაობა კიდევ ორ სიმღერაზე, „Lovers in Japan“ და „Strawberry Swing“ და ალბომის სახელწოდება Prospekt არ იქნებოდა. მარტინმა განაცხადა, რომ ჩარლზ დიკენსის შემოქმედებას კითხულობდა, რაც აისახა „Violet Hill“-ის და „Cemeteries of London“-ის თემებში. ლათინურ ამერიკულ არხ Boomerang-თან 2010 წელს საუბრისას კრისმა განაცხადა, რომ ალბომზე აგრეთვე გავლენა იქონია რომანმა „საბრალონი“. ფრანგული თემები აგრეთვე ასახულია სიმღერაში „Viva La Vida“.
ბოულდერი
ბოულდერი (Boulder) — ქალაქი დასავლეთ ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიის შტატში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 5178 ადამიანს, ავსტრალიის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით ამ დასახლებულ პუნქტს 43-ე ადგილი უკავია. ფართობი — 4,5 კმ². შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ პერტიდან დაშორებულია 595 კილომეტრით, კალგურლიდან 7 კილომეტრით. ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი ივლისი და აგვისტო.
Viva La Vida Or Death And All His Friends
ჩაწერა
როდესაც ჰკითხეს, რატომ მოჰყვებოდა „Lovers in Japan“-ს დამატებითი სიმღერა, ბასისტმა გაი ბერიმენმა განმარტა, რომ ჯგუფმა უბრალოდ ვერაფეირ მოიფიქრა, ვინაიდან განიხილებოდა, რომ ალბომზე დამატებითი სიმღერები არ მოხვდებოდა. სანაცვლოდ ამისა, გადაწყდა, რომ ალბომში სულ ათი სიმღერა იქნებოდა, ხოლო საერთო ხანგრძლივობა 42 წუთს შეადგენდა. ჩემპიონი: „უბრალოდ ვარჩიეთ, გვქონოდა ნაკლები სახელწოდებები და მეტი მუსიკა. თავად ალბომში ბევრია, მაგრამ იგი მოკლეა. ჩვენი ამოცანა იყო, თქვენთვის ალბომის მოსმენა ერთი მცდელობით თითქმის შეუძლებელი ყოფილიყო“. გარდა ამისა, მარტინმა განაცხადა, რომ ჯგუფს ყოველთვის სურდა, ჰქონოდა სიმღერა, რომელშიც ორი შევიდოდა. მან აგრეთვე განმარტა, რომ სიმღერების სიაში ორ-ორის ერთად შეტანა შთაგონებული იყო ჯასტინ ტიმბერლეიკის მსგავსი მაგალითით, ალბომიდან FutureSex/LoveSounds (2006).
მევიოლინე დავიდე როსი ალბომზე უკრავს სიმებიან საკრავებზე და ელექტრონულ ვიოლინოზე (უკანასკნელი ფაქტობრივად კონტრაბასის ტონალობაზეა მომართული და, ამრიგად, ხდება სრული ორკესტრის იმიტირება). მისი პარტიები ჟღერს სიმღერებში „Viva la Vida“, „Violet Hill“, „Life In Technicolor“, „42“, „Yes“ და „Strawberry Swing“. სიმღერების ნაწილი, ჩაწერილი როსისთან, აგრეთვე შევიდა EP-ში Prospekt March – „Life in Technicolor ii“, „Rainy Day“ და „Prospekt March“.
2009 წლის 18 ივლისს ინტერნეტში გაჟონა ორმა დემომ ხმისჩამწერი სესიებიდან – მანამდე უცნობმა „Bloodless Revolution“-მა და „Lovers in Japan“-მა. შემდგომში გამოჩნდა კიდევ ერთი დემო, „St. Stephen“. 2009 წლის 20 ივლისს გავრცელდა დამატებითი ექვსი დემო – „The Fall of Man“, „The Man Who Swears“, „The Man Who Swears II“ (წინა სიმღერის მეორე ნახევარი), „First Steps“, „Loveless“ და „Goodbye and Goodnight“. მოგვიანებით გაავრცელეს კიდევ სამი სიმღერა, „Lukas“ (ნატალი იმბრულიასთვის დაწერილი), „Solid Ground (Until The Water Floats Over)“ (რომელიც 2006 წელს სრულდებოდა) და „Famous Old Painters“-ის ინსტრუმენტული ვერსია.
Prospekt's March
Viva la Vida: Prospekt's March-ში აგრეთვე შეტანილია EP Prospekt's March.
ტურნეს გამოცემის DVD
აზიურ ქვეყნებში გამოვიდა დამატებითი DVD, რომელშიც შეტანილი იყო ალბომის სინგლების მუსიკალური ვიდეოები - მათ შორის, Life in Technicolor II, ალბომიდან Prospekt's March.
ყდა
ალბომის ყდა დაფუძნებულია მხატვარ ეჟენ დელაკრუას ნამუშევარზე თავისუფლება, რომელიც წინ უძვება ხალხს (1830).
პერსონალი
Coldplay
სერტიფიცირებები
!scope="row"|თურქეთი (Mü-Yap)
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები კატეგორია:Coldplay-ს ალბომები კატეგორია:გრემის ჯილდო საუკეთესო როკ-ალბომისთვის კატეგორია:ალბომები მარკუს დრევსის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ბრაიან ინოს პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ჯონ ჰოპკინზის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები რიკ სიმფსონის პროდიუსერობით
ჩიშმა-კარანი
ჩიშმა-კარანი (Шишмә-Ҡаран; Чишма-Каран) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 75 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (60%) და ბაშკირები (40%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
თურგაუს კანტონი
თურგაუ (Thurgau) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ფრაუენფელდი. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 250 640 ადამიანს შეადგენს, რომელთა 45% პროტესტანტია, 36% კი კათოლიკე.
ისტორია
პრეისტორიულ ხანაში კანტონის მიწები ბოდენის ტბის გასწვრივ პფინის კულტურით იყო დასახლებული. რომაულ ხანაში კანტონი რაეტიის პროვინციის შემადგენლობაში შევიდა, თუმცა 450 წლიდან აქ ალემანების დასახლება დაიწყო.
1798 წელს კანტონი ჰელვეციის რესპუბლიკის ნაწილი გახდა, 1803 წელს კი შვეიცარიის კონფედერაციის შემადგენლობაში შევიდა.
გეოგრაფია
კანტონს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბოდენის ტბა, გერმანია და ავსტრია; სამხრეთიდან — სანქტ-გალენის კანტონი, დასავლეთით კი ციურიხისა და შაჰფაუზენის კანტონები. ჩრდილო-დასავლეთით საზღვარი მდინარე რაინს მიუყვება. ფართობი 991 კმ²-ს შეადგენს.
ეკონომიკა
თურგაუს კანტონი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოებითაა განთქმული. მოჰყავთ ვაშლი, მსხალი და სხვადასხვა ხილ-ბოსტნეული. თურის ხეობაში მისდევენ მევენახეობას.
განვითარებულია მრეწველობაც. მათ შორისაა საგამომცემლო საქმიანობა, ტექსტილი და ხელოსნობა.
ჩირდილი
ჩირდილი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1350 მეტრი, დუშეთიდან 72 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Gemmula gemmulina
Gemmula gemmulina — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მინგორია
მინგორია (Mingorría) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 30 კმ². მოსახლეობა — 385 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
წყურგილი
წყურგილი, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აძუბჟის თემი), შავი ზღვის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 10 მ, ოჩამჩირიდან 24 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აძუბჟის თემის სოფლები
ტიტუშკები
ტიტუშკები, ასევე მხ.რ. ტიტუშკა ან უკრ. მრვლ. ტიტუშკი (тітушки, титушки) — კრებსითი ტერმინი, რომელიც უკრაინაში 2013 წელს ვიქტორ იანუკოვიჩის მმართველობის დროის წარმოიშვა და გავრცელდა და აღნიშნავს ხელისუფლების მიერ დაქირავებულ ძალადობრივ ან ოპოზიციის დისკრედიტაციაზე ორიენტირებულ ჯგუფებს.
თავდაპირველად აღნიშნავდა კუნთმაგარ ახალგაზრდებს, რომლებსაც ხელისუფლება ქირაობდა ოპონენტების წინააღმდეგ პროვოკაციების მოსაწყობად და ფიზიკური ძალადობისთვის, თუმცა მოგვიანებით ტერმინის მნიშვნელობა გაფართოვდა და ხელისუფლების მიერ პროვოკაციის მოწყობის ან ოპონენტების დისკრედიტაციის მიზნით დაქირავებული ნებისმიერი ასაკის ადამიანი მოიცვა.
სქოლიო
კატეგორია:სტერეოტიპები კატეგორია:უკრაინული კულტურა კატეგორია:უკრაინის საზოგადოება
დღესასწაული
დღესასწაული — რაიმე ღირსშესანიშნავ მოვლენასთან დაკავშირებული ზეიმი, საზეიმო დღე. აღსანიშნავი მოვლენის ხასიათის, მნიშვნელობისა და გავრცელების არეალის თვალსაზრისით დღესასწაულები იყოფიან სამოქალაქო (საერთო-სახალხო, ეროვნული, პროფესიული), საერთაშორისო და რელიგიურ დღესასწაულებად. სამოქალაქო დღესასწაულებს შესაბამისი კანონებით აწესებენ სახელმწიფოები, საერთაშორისოს — საერთაშორისო ორგანიზაციები თავისი აქტებით, ხოლო რელიგიურს — რელიგიური დაწესებულებები. ხშირ შემთხვევაში, დღესასწაულები სახელმწიფოს მიერ უქმე დღეებად ცხადდება. დღესასწაულების უმეტესობა წლის კონკრეტულ დღეს აღინიშნება, მაგრამ არსებობს (მათ შორის რელიგიური) დღესასწაულები, რომლებიც მოძრავნი არიან და სხვადასხვა წელს სხვადასხვა დღეს ზეიმობენ.
რესურსები ინტერნეტში
*
იქს-ადამიანები
thumb|250px|[[Uncanny X-Men #505. მარჯვნიდან მარცხნივ: დაზლერი (ზემოთ), ნაითქროლერი (ქვემოთ), ემა ფროსტი, ციკლოპი, პიკსი (ზემოთ), ვულვერინი (ქვემოთ) და კოლოსი. ტერი დოდსონის ნამუშევარი.]] იქს-ადამიანები (X-Men) — სუპერგმირთა გუნდი Marvel-ის სამყაროში. ის შექმნილია მწერალ სტენ ლისა და მხატვარ ჯეკ კირბის მიერ და პირველად გამოჩნდა კომიქსში The X-Men #1 (1963 წლის სექტემბერი).
მზარდ ანტიმუტანტურ ტალღასთან გასამკლავებლად ჩარლზ ქსავიემ ვესტჩესტერის ოლქში შექმნა თავშესაფარი, რათა იქ გაეწვრთნა ახალგაზრდა მუტანტები მათი ძალის კაცობრიობის სასიკეთოდ გამოყენებაში და რათა დაემტკიცებინა, რომ მუტანტებს შეეძლოთ გამხდარიყვნენ გმირები. ქსავიემ შეკრიბა ციკლოპი, ყინულის კაცი, ანგელოზი, მხეცი, ჯინ გრეი და უწოდა მათ „იქს-ადამიანები“, რადგან ისინი ფლობდნენ განსაკუთრებულ შესაძლებლობებს „იქს-გენის“ წყალობით, რაც ჩვეულებრივ ადამიანებს არ ჰქონდათ. გუნდის სახელწოდებაში „იქსი“ („X“) მიანიშნებს „ექსტრა“ ძალაზე, რასაც ჩვეულებრივი ადამიანები არ ფლობენ. არსებობს მინიშნება იმაზე, რომ მუტაციები რადიოაქტიული გამოსხივების შედეგი უნდა იყოს. აღინიშნა ისიც, რომ ხუთი იქს-ადამიანისა და პროფესორი ქსავიეს მშობლები შეერთებული შტატებისათვის ატომური იარაღების შექმნაზე მუშაობდნენ.
კომიქსის ადრეულმა ნომრებმა მკითხველს გუნდის მთავარი მტერი მაგნეტო და მისი მუტანტთა საძმო გააცნეს, რომლებიც ათწლეულების მანძილზე ებრძოდნენ იქს-ადამიანებს.
იქს-ადამიანების კომიქსების მიხედვით შექმნილია ანიმაციური სატელევიზიო სერიები, ვიდეო თამაშები და ფილმები.
ისტორია
გუნდის სახელწოდება კავშირშია „იქს-გენთან“, რაც მუტაციის გამომწვევია. სტენ ლიმ სერიების სახელი მას შემდეგ გამოიგონა, რაც Marvel Comics-ის გამომცემელმა მარტინ გუდმანმა უარი თქვა მისთვის „მხიარული მუტანტების“ დარქმევაზე, აღნიშნა რა, რომ მკითხველს არ ეცოდინებოდა „მუტანტის“ მნიშვნელობა. Marvel-ის სამყაროში მიჩნეულია, რომ გუნდს სახელი პროფესორმა ქსავიემ უბოძა.
1960-იანი წლები
thumb|left|X-Men #1. 1963 წლის სექტემბერი. მწერალი - [[სტენ ლი, მხატვარი - ჯეკ კირბი.]] იქს-ადამიანების ადრეული გამოცემებიდან მკითხველმა მაგნეტო და მისი მუტანტთა საძმო გაიცნო, რომელიც აერთიანებდა მასტერმაინდს, კვიკსილვერს, ალისფერ ჯადოქარსა და გომბეშოს. კომიქსი ისეთ აქტუალურ თემებს ეხებოდა, როგორიცაა რასიზმი და ნეგატიური სტერეოტიპები. მისი მთავარი ანტაგონისტი მაგნეტო ებრაელი იყო, რომელიც საკონცენტრაციო ბანაკებს გადაურჩა, თუმცა ვერსად გაექცა ჩვეულებრივი ადამიანების მიმართ არსებულ სიძულვილს; კვიკსილვერი და ალისფერი ჯადოქარი კი ბოშები იყვნენ.
ამ წლებში იქს-ადამიანებს ერთადერთი ახალი წევრი - მიმიკა შეემატა, რომელმაც მალევე მიატოვა გუნდი ძალის დაკარგვის გამო.
1969 წელს მწერალმა როი თომასმა და ილუსტრატორმა ნილ ადამსმა კომიქსი გადაახალისეს და მთავარი როლები მკითხველისათვის ორ ახალგაცნობილ პერსონაჟს - ჰავოკსა და ლორნა დეინს, იგივე პოლარისს მისცეს. იქს-ადამიანების ეს ადრეული გამოცემები კომერციული თვალსაზრისით წარუმატებელი აღმოჩნდა და Marvel Comics-ის 66-ე ნომრით დაასრულა ახალ სიუჟეტებზე მუშაობა, თუმცა მოგვიანებით (1970-75 წწ.) მთელი რიგი ძველი კომიქსებისა ხელახლა დაიბეჭდა, როგორც ნომრები #67-93.
1970-იანი წლები
1975 წელს გიგანტური ზომის იქს ადამიანების (Giant-Size X-Men #1) პირველ ნომერში მწერალმა ლენ უინმა და მხატვარმა დეივ კოკრუმმა მკითხველს ახალი გუნდი წარუდგინეს, რომელიც 94-ე ნომრიდან მოყოლებული შემზარავი იქს ადამიანების ახალ გამოცემებში მონაწილეობდა. ახალი გუნდი მეტად განსხვავდებოდა წინამორბედისგან. ის ეთნიკური მრავალფეროვნებით გამოირჩეოდა. მისი თითოეული წევრი მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენელი იყო განსხვავებული კულტურული და ფილოსოფიური მრწამსით. გარდა ამისა, ისინი ასაკითაც აღემატებოდნენ გუნდის 5 თავდაპირველ თინეიჯერ წევრს, თანაც შესანიშნავად იყენებდენ თავიანთ შესაძლებლობებს. ზოგიერთი მათგანი ბრძოლაშიც დახელოვნებული იყო. იქს ადამიანების სრულიად ახალი და განსხვავებული გუნდი, ციკლოპის მეთაურობით, აერთიანებდა შემდეგ მუტანტებს: კოლოსი (საბჭოთა კავშირიდან), ნაითქროლერი (დას. გერმანიიდან), შტორმი (კენიიდან), სანდერბერდი (აპაჩი ინდიელი), აგრეთვე ბანში (ირლანდიიდან), სანფაირი (იაპონია) და სამურავი (კანადიდან), რომელიც ბოლოს ყველაზე პოპულარული იქს-ადამიანი გახდა. მოგვიანებით, გუნდს ჯინ გრეი შეუერთდა, როგორც ცნობილი ფენიქსი. ამასთან ერთად კომიქსში აქტიურად მონაწილეობდნენ ანგელოზი, მხეცი, ჰავოკი და პოლარისი.
1980-იანი წლები
1980-იან წლებში, შემზარავი იქს-ადამიანების მზარდი პოპულარობის გამო Marvel Comics-ის სოლო სერიების, ე.წ. „იქს-წიგნების“ გამოცემა დაიწყო. მათგან აღსანიშნავია ალფა ფლაითი, ექსკალიბური, ახალი მუტანტები, იქს-ფაქტორი და სამურავი. გარდა ამისა, შეიქმნა ახალი სიუჟეტები სხვადასხვა „იქს-წიგნის“ პერსონაჟთა მონაწილეობით. აღსანიშნავი ნამუშევრებია: მუტანტთა ამოხოცვა (Mutant Massacre), მუტანტთა დაცემა (Fall of the Mutants) და ინფერნო (Inferno).
ამ წლებში იქს-ადამიანებს შეუერთდნენ: დაზლერი, ფორჟი, ლონგშოთი, პსილოკი, როუგი და რეიჩელ სამერსი. ამავე პერიოდში პროფესორი ქსავიე გაემგზავრა გარე კოსმოსში ლილანდრასთან, შიარის იმპერატრიცასთან შესახვედრად, მაგნეტომ კი მისი ადგილი დაიკავა და ახალი მუტანტების ლიდერი გახდა. მკითხველმა გაიცნო იდუმალებით აღსავსე მედლინ პრიორი − ჯინ გრეის კლონი და უძლეველი აპოკალიფსი, აგრეთვე მისტერ სინისტერი და ხმალკბილა.
1990-იანი წლები
thumb|left|300px|[[იქს-ადამიანები (ნაწ. 2) #1. ჯიმ ლის ნამუშევარი. 1991 წ.]] იქს-ადამიანები (ნაწ. 2)-ის პრემიერა (პირველი - შემზარავი იქს-ადამიანები იყო, რომელსაც 1981 წლამდე უბრალოდ „იქს-ადამიანები“ ერქვა) 1991 წლის ოქტომბერში შედგა. პროფესორი ქსავიე და გუნდის თავდაპირველი წევრები უბრუნდებიან იქს-ადამიანებს, რომელიც ორ შემტევ ძალად იყოფა – ციკლოპის „ლურჯ გუნდად“ და შტორმის „ოქროს გუნდად“.
პირველი გამოცემები კრის კლერმონმა დაწერა, ილუსტრატორი და სიუჟეტის თანაავტორი კი მხატვარი ჯიმ ლი იყო. კომიქსი მეტად წარმატებული აღმოჩნდა. გაიყიდა მისი 8 მილიონი ეგზემპლარი, რაც დღემდე რეკორდული რაოდენობაა. შედეგად ის ყველა დროის ყველაზე გაყიდვადი კომიქსის წიგნი გახდა. ამავე პერიოდში გამოიცა ახალი იქს-წიგნი, სახელად იქს-ძალა, რომელიც აერთიანებდა ახალი მუტანტების უკვე ზრდასრულ წევრებს, კეიბლის მეთაურობით. მალე, იქს-წიგნების შემქმნელ გუნდებს შორის შეუთანხმებლობამ განხეთქილება წარმოშვა. იქს-ადამიანების რედაქტორს – ბობ ჰარასს, ჯიმ ლისთან და მხატვარ უილიამ პორტაციოსთან ერთად, კომიქსის სიუჟეტთან დაკავშირებით დავა მოუვიდა კლერმონთან. შედეგად კრის კლერმონმა მიატოვა თანამდებობა, რაც 16 წლის მანძილზე ეკავა. ბევრი ფანი კლერმონის მოღვაწეობის პერიოდს სერიათა კლასიკურ ერად ასახელებს. მის ადგილას ჯონ ბირნი დაინიშნა. მალე ბირნი ფაბიან ნიციეზამ შეცვალა, რომელიც მოგვიანებით სკოტ ლობდელმა ჩაანაცვლა. 1992 წელს ჯიმ ლიმ, რამდენიმე ცნობილ მხატვართან ერთად, მიატოვა Marvel Comics და Image Comics-ში გადაინაცვლა, მიზეზად დაბალი ხელფასი დასახელდა. ილუსტრატორ ლის დიზაინი 90-იანი წლების მანძილზე არ შეცვლილა. ის აგრეთვე გამოყენებულია იქს-ადამიანების ანიმაციურ სერიებში, სათამაშოების ხაზსა და კაპკომის (Capcom) რამდენიმე ვიდეო თამაშში.
1990-იანი წლების აღსანიშნავი ნამუშევრებია: გადაშენების დღის წესრიგი X-Tinction Agenda (1990), მუირის კუნძულის საგა (Muir Island Saga) (1991), ჯალათის სიმღერა X-Cutioner's Song (1992), საბედისწერო მიზიდულობები (Fatal Attractions) (1993), ფალანქსის შეთანხმება (Phalanx Covenant) (1994), ლეგიონის ძიება/აპოკალიფსის ეპოქა (Legion Quest/Age of Apocalypse) (1995), ონსლოტი (1996) და ოპერაცია: არავითარი შემწყნარებლობა (Operation: Zero Tolerance) (1997). იქს-ადამიანებს შეუერთდნენ ცნობილი პერსონაჟები: კეიბლი, ბიშოფი, ჯუბილი და გამბიტი, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული იქს-ადამიანი გახდა და ფანთა რაოდენობით მეტოქეობას თვით სამურავს უწევს. გუნდს აგრეთვე შეემატნენ მუტანტები, რომლებიც მალევე წავიდნენ: ჯოსეფი, მაგოტი, მაროუ, სესილია რეიესი და ახალი სანდერბერდი. ქსავიეს ახალი მუტანტები გაიზარდნენ და იქს-ძალად გარდაიქმნენ. თინეიჯერი მუტანტებისგან შეიქმნა ახალი გუნდი, სახელად იქს-თაობა. ახალი მუტანტებისგან განსხვავებით, მათი აღმზრდელები ჯუბილი და ყოფილი სუპერბოროტმოქმედი – ემა ფროსტი იყვნენ. 1998 წელს დასრულდა ექსკალიბური და იქს-ფაქტორი, ამ უკანასკნელს ჩაენაცვლა მუტანტი იქსი (Mutant X), ჰავოკის მონაწილეობით. Marvel-მა დაიწყო სოლო სერიების გამოცემა: დედპული, კეიბლი, ბიშოფი, სამურავი, ადამიანი იქსი და გამბიტი, თუმცა მათმა უმეტესობამ ათწლეულსაც კი ვერ გასტანა.
2000-იანი წლები
მინიატიურა 2000-იანი წლების დასაწყისში კლერმონი ცოტა ხნით დაბრუნდა შემზარავი იქს-ადამიანებისა და იქს-ადამიანების მწერლად, მოგვიანებით კი მან ახალ სერიებზე – „ექსტრიმი იქს-ადამიანები“ (X-Treme X-Men) დაიწყო მუშაობა.
მალე კომიქსის სახელი („იქს-ადამიანები“) შეიცვალა და მას ეწოდა „ახალი იქს-ადამიანები“. მისი მწერალი გრანტ მორისონი იყო. ამ პერიოდს მორისონის ერასაც უწოდებენ მის მიერ განხორციელებული რადიკალური ცვლილებების გამო. მისი პირველი ნამუშევარია „გ, როგორც გადაშენება“ (E is for Extinction). სიუჟეტი ძლიერ დრამატულია: სუპერბოროტმოქმედი კასანდრა ნოვა ანადგურებს გენოშას და კლავს 16 მილიონ მუტანტს. მორისონმა მკითხველს ახალი პერსონაჟი – ქსორნი გააცნო. ამავე პერიოდში იქს-ადამიანების ფერადი კოსტუმები, რაც გუნდს ათწლეულების მანძილზე ეცვა, შავმა ტყავის ფორმებმა ჩაანაცვლა. ამასთან ერთად, Marvel-მა ახალი სერიების გამოცემა დაიწყო, სახელად „უკიდურესი იქს-ადამიანები“ (Ultimate X-Men). მის პარალელურად გამოდიოდა „შემზარავი იქს-ადამიანებიც“, ჩაკ ოსტენის ავტორობით.
იქს-ადამიანებმა შეიძინა ახალი წევრები: ჩამბერი, ემა ფროსტი, ჰუსკი, ნორსსთარი, არმორი, პიქსი და ვარპასი. გუნდს დროებით შეუერთდნენ ყოფილი ბოროტმოქმედებიც: ჯაგერნაუტი, ლედი მასტერმაინდი, მისტიკა და ხმალკბილა. 2001-2007 წწ. გამოდიოდა „განდევნილთა“ (Exiles) სერიები, 2008 წლის იანვრიდან კი „ახალი განდევნილები“, კრის კლერმონის ავტორობით. კეიბლისა და დედპულის წიგნები გაერთიანდა ერთ წიგნში, სახელად „კეიბლი და დედპული“ (Cable & Deadpool). ამასთან ერთად, გამოიცა „გამაუგნებელი იქს-ადამიანების“ (Astonishing X-Men) ახალი ნომრები, ჯოს უიდონის ავტორობით, აგრეთვე ახალი იქს-წიგნი, სახელად „ახალი იქს-ადამიანები: იქს აკადემია“ (New X-Men: Academy X), რაც მკითხველს ახალგაზრდა მუტანტების ინსტიტუტში ცხოვრებაზე მოუთხრობდა.
ამ პერიოდში გაცოცხლდნენ კოლოსი და პსილოკი, ჯინ გრეი კი დაიღუპა, თუმცა მოგვიანებით დროებით დაბრუნდა გრაფიკულ ნოველაში ”X-Men: Phoenix – Endsong” (იქს-ადამიანები: ფენიქსის დასასრული). გრეის ემა ფროსტი ჩაენაცვლა და ინსტიტუტის ხელმძღვანელი გახდა. მას შემდგომ, რაც მუტანტთა უმრავლესობამ ძალა დაკარგა, ინსტიტუტი, რომელიც ადრე სასწავლებელს წარმოადგენდა, მუტანტების თავშესაფრად იქცა.
2007 წ. შეიქმნა ახალი სიუჟეტი, სახელად მესიის კომპლექსი (X-Men: Messiah Complex): იქს-ძალა და კეიბლი დეციმაციის შემდგომ დაბადებული პირველი მუტანტის გადარჩენას ცდილობენ. 2008 წლიდან „იქს-ადამიანების“ (რომელსაც 2001 წ. „ახალი იქს-ადამიანები“ ეწოდა) სახელი კვლავ შეიცვალა და ეწოდა ”იქს-ადამიანები: მემკვიდრეობა” (X-Men: Legacy). 2009 წლის მაისში გამოვიდა „მესიის ომი“ (Messiah War), როგორც მეორე ნაწილი იმ ტრილოგიისა, რაც „მესიის კომპლექსით“ დაიწყო.
ათწლეულის აღსანიშნავი ნამუშევრებია: Revolution (რევოლუცია) (2000), Eve of Destruction (განადგურების წინადღე), E Is for Extinction (გ, როგორც გადაშენება) (2001), Planet X (პლანეტა იქსი), Here Comes Tomorrow (იწყება ხვალინდელი დღე), Gifted (დაჯილდოებულნი) (2004), X-Men: Phoenix - Endsong (იქს-ადამიანები: ფენიქსის დასასრული), House of M (ემის სახლი), Decimation (დეციმაცია) (2005), Deadly Genesis (მომაკვდინებელი გენეზისი) (2005–2006), Endangered Species (საფრთხეში მყოფი სახეობები) (2007), Messiah Complex (მესიის კომპლექსი) (2007–2008), Divided We Stand (ვიბრძვით ცალ-ცალკე) (2008), Manifest Destiny (ცხადი ბედისწერა) (2008–2009), X-Infernus (იქს-ინფერნუს), Messiah War (მესიის ომი), Utopia (უტოპია), Nation X (იქს ხალხი) და Necrosha (ნეკროშა) (2009).
იქს-ადამიანების სამყარო
იქს-ადამიანები, Marvel-ის სხვა პერსონაჟებთან ერთად, Marvel-ის სამყაროში არსებობენ, ამიტომ მკითხველის გაკვირვებას არ უნდა იწვევდეს მათი ხშირი შეხვედრები სხვა სერიების პერსონაჟებთან. გუნდის ბაზა ქსავიეს ინსტიტუტი ანუ ე.წ. იქს-სახლია, რომელიც ნიუ-იორკში მდებარეობს. 2000-იან წლებამდე ის ყველას ჩვეულებრივ უმაღლეს სასწავლებლად მიაჩნდა, ხოლო მას შემდეგ, რაც ქსავიეს მუტანტობა საქვეყნოდ გახდა ცნობილი, მსოფლიომ გაიგო, რომ სინამდვილეში ის მუტანტთა სკოლა-ინტერნატი ყოფილა.
იქს-ადამიანები ზეტექნოლოგიებით სარგებლობენ: მაგალითად, სერებრო ზრდის რა პროფესორი ქსავიეს შესაძლებლობებს, მას მუტანტთა მოძიებაში ეხმარება; სავარჯიშოდ გუნდი სპეციალურ ოთახს იყენებს, რაც რეალისტურ ჰოლოგრაფიულ სიმულაციებს წარმოქმნის, გადასაადგილებლად კი რეაქტიულ საჰაერო ხომალდ ბრეკბერდს.
ნეოტენია
მინი|[[ადამიანის სხეულის პროპორციების ცვლილება ასაკთან ერთად]] ნეოტენია (ბერძნ. neos — მოუმწიფებელი, ნორჩი და teino — ვწელავ, ვაგრძელებ) — ზოგიერთი ცოცხალი არსების გამრავლების უნარი ლარვულ პერიოდში ან ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე. ნეოტენია ახასიათებს ზოგიერთ ამფიბიას, ფეხსახსრიანს, ჭიებს, მრავალ მცენარეს. ნეოტენიის კლასიკური მაგალითია ამბისტომა ანუ აქსოლოტლი, რომელსაც დაკარგული აქვს მეტამორფოზის უნარი და მრავლდება ლარვის სტადიაზე. ნეოტენიის გზითაა წარმოქმნილი ზოგი კუდიანი ამფიბია (მღვიმის პროტეუსი, ბრმა ტრიტონი, სირენები და ა. შ.), რომელიც სქესმწიფე ლარვას წარმოადგენს და წყალში ცხოვრობს. მცენარეებში ნეოტენია ცნობილია ხავსებში, ლიკოპოდიუმებში, გვიმრებში, შიშველთესლოვნებსა და ფარულთესლოვნებში, მაგალითად, ლემნას მარტივად აგებული სხეული წარმოიქმნა ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე განვითარების შეწყვეტის შედეგად. ნეოტენიის საინტერესო შემთხვევაა ფარულთესლოვნებში მდედრობითი გამეტოფიტის, ე. წ. ჩანასახოვანი პარკის წარმოქმნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევოლუციური ბიოლოგია კატეგორია:რეპროდუქცია
ლუი ნიკოლა დავუ
thumb|250px|ლუი ნიკოლა დავუ ლუი ნიკოლა დ’ავუ (ფრანგ.: Louis-Nicolas d'Avoût), იგივე დავუ (ფრანგ.: Davoût), აუერშტეტის ჰერცოგი, ეკმიულის და იმპერიის თავადი (ფრანგ.: duc d'Auerstedt, prince d'Eckmühl et de l'empire) (დ. 10 მაისი, 1770, ანუ, ბურგუნდია — გ. 1 ივნისი, 1823, პარიზი) — ფრანგი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, საფრანგეთის პერი, საფრანგეთის მარშალი. იგი ითვლება ნაპოლეონ I-ის ერთ-ერთ საუკეთესო გენერლად. მისი სიმკაცრისა და დისციპლინისადმი მეტსახელად „რკინის მარშალი“ შეარქვეს, ხოლო ჰამბურგის გუბერნატორობის დროს (1813–1814) გამოჩენილი სისასტიკისათვის — „ჰამბურგის რობესპიერი“.
ბიოგრაფია
დავუ არისტოკრატული და მდიდარი ოჯახის წარმომადგენელი იყო და ნაპოლეონთან ერთად სწავლობდა ბრიენის კადეტთა სასწავლებელში. 1788 წელს მან სამხედრო სამსახური დაიწყო ლეიტენანტის წოდებით ერთ-ერთ კავალერისთა პოლკში. საფრანგეთის რევოლუციას დავუ აღფრთოვანებით შეხვდა და მიუხედავად არისტოკრატული წარმომავლობისა რევოლუციონერთა რიგებში ჩადგა. 1791 წელს იგი მოხალისეთა ბატალიონის მეთაური გახდა. იგი წარმატებით იბრძოდა ჟემაპთან და ნეერვინდენთან გენერალ დიუმურიეს ხელქვეით. 1793 წლის ივლისში მას ბრიგადის გენერლის სამხედრო წოდება მიენიჭა, თუმცა იძულებული გახდა არმია დაეტოვებინა, ვინაიდან ახალი რევოლუციური დეკრეტის მიხედვით ყოფილ არისტოკრატებს სამხედრო სამსახური ეკრძალებოდათ.
9 თერმიდორის შემდეგ იგი აღდგენილ იქნა თავის ყოფილ რანგში „მოზელის არმიაში“, 1795 წელს იბრძოდა გენერალ პიშეგრიუს ხელქვეით „რაინის არმიაში“ და მანჰაიმის აღების დროს ტყვედ ჩავარდა. დავუ მალე გაცვლილ იქნა გერმანელ გენერალში და 1796 წლის 20 აპრლის თავი გამოიჩინა გენერალ მოროს ხელქვეით მდინარე რაინის გადალახვისას.
დავუ იბრძოდა ნაპოლეონის იტალიურ არმიაში და ეგვიპტის ექსპედიციაში, რომლის დროსაც მან, როგორც კავალერიის გენერალმა ბონაპარტის ნდობა მოიპოვა. 1800 წელს მას დივიზიის გენერლის სამხედრო წოდება მიენიჭა და დაინიშნა „იტალიური არმიის“ კავალერიის სარდლად. მარენგოსთან ბრძოლის შემდეგ იგი კონსულის გვარდიის გრენადერთა სარდალად, ხოლო ნაპოლეონის ტახტზე ასვლის შემდეგ იმპერატორის გვარდიის მთავარსარდლად დაინიშნა და საფრანგეთის მაშრლის სამხედრო წოდება მიენიჭა.
thumb|left|200px|მარშალი დავუ, მოლეს გრავიურა
1805 წლის ოქტომბერში ავსტრიის წინააღმდეგ ომში იგი საფრანგეთის არმიის მე-3 კორპუსს და აუსტერლიცის ბრძოლაში არმიის მარჯვენა ფლანგს სარდლობდა. 1806 წლის ოქტომბერში თავისი კორპუსით დავუ დამოუკიდებლად მოქმედებდა პრუსიის წინააღმდეგ და იმავე წლის 14 ოქტომბერს მათი მთავარი ძალები დაამარცხა იენასთან და აუერშტეტთან. ამ გამარჯვების აღსანიშნავად ნაპოლეონმა მას აუერშტეტის ჰერცოგის ტიტული უბოძა. შემდგომში დავუმ მონაწილეობა მიიღო აღმოსავლეთ პრუსიაში წარმოებულ ბრძოლებში პრუსიულ აილაუსთან, ჰაილსბერგთან და ფრიდლანდთან, რის შემდეგაც იგი ვარშავის დიდი საჰერცოგოს გენერალ-გუბერნატორად დაინიშნა.
ავსტრიის წინააღმდეგ ახალ ომში 1809 წლის 22 აპრილს მან ბრწყინვალე გამარჯვებას მიაღწია ეკმიულთან ბრძოლაში, ხოლო ვაგრამთან ბრძოლაში სარდლობდა ნაპოლეონის არმიის მარჯვენა ფლანგს და თავისი შემოვლითი მანევრით უდიდესი წვლილი შეიტანა ფრანგების გარაჯვებაში. ამ დამსახურების გამო ბონაპარტმა ავტრიასთან ზავის დადების შემდეგ ლუი-ნიკოლა დავუს ეკმიულის თავადის ტიტული უბოძა და 1811 წელს ელბის შესართავების დეპარტამენტების გენერალ-გუბერნატორად დანიშნა.
thumb|დავუ მოსკოვის კრემლის ჩუდოვის მონასტერში, ვასილი ვერეშჩაგინის ნახატი. რუსული კამპანიის დროს დავუ არმიის 1-ელ კორპუსს სარდლობდა 1812 წლის 23 ივლისს მოგილევთან ბრძოლაში დაამარცხა პეტრე ბაგრატიონი. 27 ივლისს ვიტებსკთან ბრძოლაში თავისი არმიის მოქნილი ტაქტიკური სვლით გენერლების დოხტუროვის და ბაგრატიონის კორპუსები ჩამოაშორა ბარკლაი დე ტოლის დასავლეთის არმიას. „დიდი არმიის“ უკანდახევის დროს მან თავისი კორპუსის ნარჩენებს თავი საქსონიაში მოუყარა და მდ. ელბის ქვემო დინებისაკენ გადაისროლა. 1813 წლის 31 მაისს დავუმ აიღო აქამდე გენერალ ფრიდრიხ კარლ ფონ ტეტენბორნის მიერ კონტროლირებადი ქალაქი ჰამბურგი და საფრანგეთის ღალატის საფასურად 48 მილიონი ფრანკი რეპერაცია დააკისრა. ამ ჯარიმის ამოღებისას დავუმ უკიდურესი სისასტიკით გამოიჩინა თავი. მაგ.: 1813 წლის 5 ნოემბერს მისი ბრძანებით ჰამბურგის ბანკი დააცარიელეს და 7.489.343 მარკა ამოიღეს. იმავე წლის მიწურულს, მას შემდეგ, რაც რამდენიმე მოჯანყე სახალხოდ დახვრიტეს, 20.000-ზე მეტი ჰამბურგელი მოსახლე ქალაქიდან გააძევეს და 8.000-მდე სახლი დაწვეს.
ნაპოლეონის 100-დღიანი მმართველობის დროს იგი სამხედრო მინისტრი იყო, თუმცა ვატერლოოსთან ნაპოლეონის დამარცხების შემდეგ გადაუდგა ამ უკანასკნელს და 3 ივლისს ბლიუხერს და ველინგტონს შეუერთდა. 14 ივლისს დავუმ ფრანგული არმია მდ. ლუარის სამხრეთით გადაიყვანა, სარდლობა მარშალ მაკდონალდს გადასცა და ლუი XVIII ჩაბარდა. 1819 წელს მეფემ იგი საფრანგეთის პერის რანგში აიყვანა. ლუი-ნიკოლა დავუ 1823 წლის 1 ივნისს გარდაიცვალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1770 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1823
დიეგო დე ალმაგრო
დიეგო დე ალმაგრო (Diego de Almagro) – ესპანელი კონკისტადორი, პერუს ერთ-ერთი დამპყრობელი. იგი უკანონო შვილი იყო და გვარი მიიღო იმ ქალაქის მიხედვით, სადაც დაიბადა.
ამერიკაში ჩავიდა 1514 წლის 30 ივნისს, პედრარიას დავილას მიერ მოწყობილი ექსპედიციით. ითვლება პერუს აღმომჩენად. ებრძოდა ჩილეს ტერიტორიაზე მცხოვრებ მაპუჩეს ტომს (არაუკანებს). 1538 წელს სალინასთან ბრძოლის დროს მოკლულ იქნა ფრანსისკო პისაროს მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კონკისტადორები კატეგორია:ჩილეს ისტორია კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
სამარას ბრძოლა
სამარას ბრძოლა —   ნადირ შაჰის მესოპოტამიის კამპანიის გადამწყვეტი ბრძოლა. შედეგად, ბაღდადი განთავისუფლდა სპარსელთა ალყისგან  და ერაყის დარჩა ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის ქვეშ. სასტიკი ბრძოლა ორივე მხარეს საერთო ჯამში დაახლოებით 50000 მსხვერპლი დაუჯდა, დანაკარგებმა აიძულა სპარსელები გაეყვანათ დარჩენილი ჯარები რეგიონიდან. მარცხი, რომელიც  ნადირ შაჰმა განიცადა, ერთადერთი დიდი მარცხი იყო მთელი მისი სამხედრო კარიერის განმავლობაში. ამ დამცირებისთვის მან შური იძია თურქ გენერალ თოფალ ოსმან ფაშაზე კირკუკის ბრძოლაში.
ალყის სირთულეები
ნადირ შაჰს სურდა ბაღდადის დაცემა დაეჩქარებინა ქალაქისთვის მტკნარი წყლის მიწოდების შეწყვეტით. სწრაფი ჩაბარების იმედები არ გამართლდა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ დაახლოებით 60,000 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა ბლოკადის დროს.
სპარსული არტილერია, რომელიც მოძრავი საველე იარაღისგან შედგებოდა და მძიმე ალყისთვის განკუთვნილი არტილერია პრაქტიკლად არ გააჩნდა,  უძლური აღმოჩნდა ქალაქის მძლავრ კედლებთან მიმართებაში. ქალაქის აღების ერთადერთი იმედი ემყარებოდა შიმშილის საფრთხეს და ქალაქელების შესაძლო აჯანყებას აჰმად ფაშას წინააღმდეგ, რომელიც ხვდებოდა, რომ ბაღდადის დაკარგვა მთელი ეიალეთის დაკარგვას ნიშნავდა, ამიტომ არ აპირებდა დანებებას.
თოფალ ოსმან ფაშა
თოფალ ოსმან ფაშას ოჯახი წარმოშობით ანატოლიიდან, კერძოდ კონიიდან იყო. თავად დაიბადა და გაიზარდა პელოპონესის ნახევარკუნძულზე.
ახალგაზრდა ასაკიდანვე, იგი სულთნის სამსახურში ჩაირიცხა და 24 წლის ასაკში ბეგლარბეგის წოდება მიიღო.მოგვიანებით   ეგვიპტის მმართველი გახდა გზაში, როცა ეგვიპტისკენ მიემართებოდა, მის გემს თავს ესპანელი მეკობრეები დაესხნენ. ოსმან-ფაშა ტყვედ ჩაიგდეს. ბრძოლის დროს, იგი ფეხში დაიჭრა და სამუდამოდ დაკოჭლდა. სწორედ ამიტომ უწოდეს მას „თოფალ“, რაც თურქულდ კოჭლს ნიშნავს.თოფალი დაატყვევეს და მალტაში წაიყვანეს. იგი გამოისყიდეს და გაათავისუფლეს, მოგვიანებით მონაწილეობა მიიღო პრუტის კამპანიაში და ასევე მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ვენეციასთან ომში, რისთვისაც დაჯილდოვდა ფაშას ტიტულით.თოფალმა საბოლოოდ ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირის წოდება მიიღო, თუმცა მან ეს პოსტი მხოლოდ ექვსი თვის განმავლობაში შეინარჩუნა და პოლიტიკური ინტრიგების გამო დატოვა. იმ დროისთვის იგი ტრაპიზონისა და ტფილისის გამგებლად იყო დანიშნული. თოფალ ოსმან ფაშა ისტორიაში შევიდა, როგორც ნადირ შაჰის ყველაზე ძლიერი მეტოქე, რომელიც მას არ ჩამოუვარდებოდა ეშმაკობითა და გამოცდილებით.
შეტაკება
თოფალ ფაშამ თითქმის მაშინვე გამოავლინა თავისი სამხედრო ნიჭი. სპარსელების უგუნური თავდასხმის გამოწვევის მიზნით მან შესამჩნევად დაასუსტა უკანა დაცვა, თუმცა ღამით საგრძნობლად გააძლიერა. ნადირმა, რომელიც არ იცოდა ამის შესახებ, თავისი კავალერიის უმეტესი ნაწილი გაგზავნა ოსმალეთის მარცხენა ფლანგზე, რომელიც სუსტი ჩანდა. მაგრამ აქ სპარსელები  ძლიერ თურქულ პოზიციებს წააწყდნენ და იძულებულნი გახდნენ უკან დაეხიათ, არ მისცეს რა ნადირ შაჰს უპირატესობა მოეპოვებინა ბრძოლაში. შემდეგ ნადირმ შაჰმა გადაწყვიტა ცენტრზე განეხორციელებინა თავდასხმა  თურქებზე ფრონტალური შეტევით და 50000 ჯარისკაცს უბრძანა შეტევაზე გადასულიყო. ინტენსიური ბრძოლის შემდეგ, თურქული ცენტრი სერიოზულად განადგურდა, სპარსელები დაწინაურდნენ თურქული ბანაკის ცენტრში და მტრის რამდენიმე იარაღიც კი ჩაიგდეს ხელში. ამ ეტაპზე 2000 ქურთის თავდასხმამ თოფალ ფაშას ჯარისკაცები პრაქტიკულად გამოუვალ მდგომარეობაში ჩააგდო, მაგრამ თურქმა გენერალმა დროულად აღიდგინა მდგომარეობა და რეზერვიდან 20000 ჯარისკაცი გამოიყვანა. დაწყებულ კონტრშეტევაში თურქებმა უკან დახიეს სპარსელები და  დაკარგული იარაღი დაიბრუნეს.
ბრძოლა გაგრძელდა. ხელსაყრელი მდებარეობის გამო ოსმალეთის არმიას გასასვლელი ჰქონდა მდინარე ტიგროსის წყალზე, რომელიც მის უკან მიედინებოდა, ხოლო სპარსელები წყლის უკმარისობა განიცდიდნენ მესოპოტამიის მცხუნვარე მზის ქვეშ. თოფალ ფაშას სიბრძნე პოზიციების არჩევისას კიდევ ერთხელ გამოვლინდა, როდესაც ბრძოლის დროს ამომავალი ქარი სპარსელებს  მტვერს და ქვიშას აყრიდა სახეში. საბოლოოდ, სპარსეთის არმიის  უიღბლობა კიდევ უფრო გაამწვავა ნადირის ჯარში არაბული ტომობრივი კონტინგენტის ღალატმა. ყველა ეს ფაქტორი ერთად გადაულახავი გახდა ნადირ შაჰის ბრძოლაში გამობრძმედილი მეომრებისთვისაც კი.
ნადირ შაჰის მიერ გამოყვანილმა დურანის 12000  ცხენოსანმა რეზერვმაც კი ვერ შეაჩერა იანიჩართა შეტევა. სპარსეთის ლაშქარმა ოსმალეთის ზეწოლის შედეგად დაიწყო დაშლა. მეომართა საბრძოლო  სულისკვეთების ასამაღლებლად ნადირ შაჰი პირადად შეიჭრა ბრძოლის ველზე:  თურქ ცხენოსანს დაარტყა, თავად კი უნაგირიდან ჩამოაგდეს. ჭორებმა მისი გარდაცვალების შესახებ დიდი მორალური დარტყმა მიაყენა სპარსეთის არმიას. სპარსელები გაიქცნენ, შეწყვიტეს ორგანიზებული წინააღმდეგობა, მათი მეთაურების ძალისხმევამაც კი ვერ შეძლო საბრძოლო ფორმირებების აღდგენა. ნადირმა სამხედრო კარიერაში პირველად და უკანასკნელად იგემა მარცხი.
შედეგები
სპარსელებმა დაკარგეს მთელი ჯარის თითქმის ნახევარი, მათ შორის მთელი არტილერია, მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი თურქებს ჩაუვარდა ხელში. დაიღუპა ან დაიჭრა 30000 სპარსელი, 3500 ტყვედ ჩავარდა (მათგან 500 სიკვდილით დასაჯეს). თუმცა ოსმალებმაც მძიმე ფასი გადაიხადეს გამარჯვებისთვის. მათ დაკარგეს ჯარის მეოთხედი. გამარჯვებამ დაასრულა ბაღდადის ალყა. თოფალ ფაშას ტრიუმფით გამხნევებულმა აჰმად ფაშამ და მისმა მეომრებმა  გაარღვიეს ქალაქის კედლები და თავს დაესხნენ მოალყეებს, რომლებმაც გაქცევით უშველეს თავს. 1733 წლის 24 ივლისს თოფალ ოსმან ფაშა საზეიმოდ შევიდა ბაღდადში.
ჩიალკულევო
ჩიალკულევო (Сейәлеҡул; Чияликулево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 70 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (83%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
509
თარიღი უცნობია
*
მირონსილიო
მირონსილიო (Mironcillo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15 კმ². მოსახლეობა — 112 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
შუა აღმოსავლეთი
ტერმინი „შუა აღმოსავლეთი“ წარმოიშვა 1850-იან წლებში ბრიტანეთის ინდოეთის ადმინისტრაციაში. თუმცა დიდი პოპულარობა ამ ტერმინმა მოიპოვა ამერიკელი ისტორიკოსის ალფრედ თაიერ მეჰენის წყალობით, რომელმაც 1902 წელს შემოიღო აღნიშნული ტერმინი არაბეთის ნახევარკუნძულსა და ინდოეთს შორის არსებული მხარეების აღსანიშნავად. იმ დროისთვის ბრიტანული და რუსული იმპერიები იბრძოდნენ ცენტრალურ აზიაში გავლენისათვის (ამ დაპირისპირებამ მიიღო სახელწოდება „დიდი თამაში“). მეჰენი აცნობიერებდა არა მხოლოდ სტრატეგიულ მნიშვნელობას რეგიონში, არამედ მისი შუაგულის — სპარსეთის ყურის მნიშვნელობასაც, რომლის მიმდებარე ტერიტორიას უწოდა შუა აღმოსავლეთი და აღნიშნა, რომ სუეცის არხის შემდეგ ეს ტერიტორია არის დიდი ბრიტანეთისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილი.
ალფრედ მეჰენმა პირველად ტერმინი „შუა აღმოსავლეთი“ იხმარა 1902 წელს სტატიაში „სპარსეთის ყურე და საერთაშორისო ურთიერთობები“. აღნიშნული სტატია ხელახლა გამოიცა The Times-ის მიერ. მეორე მსოფლიო ომამდე თურქეთსა და ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროს რეგიონებს შორის სივრცეს უწოდებდნენ ახლო აღმოსავლეთს, მაშინ როდესაც შორეული აღმოსავლეთის ცენტრი ჩინეთი იყო, ხოლო შუა აღმოსავლეთი განიხილებოდა რეგიონი, რომელიც მოიცავდა მესოპოტამიას სახელმწიფო ბირმამდე. 1930-იანი წლების ბოლოს ქალაქ კაიროში ბრიტანელებმა შექმნეს შუააღმოსავლეთის სარდლობა.
მოგვიანებით ტერმინმა შუა აღმოსავლეთმა ფართოდ მოიკიდა ფეხი ევროპასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
სახელმწიფოები
მინი|600პქ|რუკაზე, მწვანე ფერით გამოსახულია შუა აღმოსავლეთის ქვეყნები
Градусы (პოპ ჯგუფი)
Градусы — სტავროპოლის რუსული პოპ-ჯგუფი, დაარსდა 2008 წელს. ჯგუფმა პირველი კონცერტი გამართა სახელწოდებით „Градус 100“ 2008 წლის 29 მაისს. ერთ-ერთი პოპულარული ჯგუფი რუსეთში.
ისტორია
აღნიშნული ჯგუფი დაარსდა 2008 წელს სტავროპოლის მხარეში. ჯგუფის წევრები, რომლებიც ადრე მონაწილეობდნენ სხვადასხვა მუსიკალურ ჯგუფში, დიმიტრი ბახტინოვმა შეკრიბა. რომან ფაშკოვმა და რუსლან ტაგიევმა დაწერეს სიმღერები „რეჟისორი“, „ჩემი დრო“, „მაწანწალა“, „რადიო წვიმა“ და სხვა.
ჯგუფმა პირველი კონცერტი გამართა სახელწოდებით „Градус 100“ თვენახევრიანი აქტიური რეპეტიციების შემდეგ - 2008 წლის 29 მაისს.
სიმღერა „რეჟისორი“, რომელიც 2009 წლის შემოდგომაზე გამოჩნდა, საგრძნობი პოპულარობით სარგებლობს დღესაც რადიოების ეთერში: Europe Plus, Russian Radio, Fresh Radio, Hit FM, Radio Siberia და მან ასევე დაიკავა მაღალი ადგილები ჩარტებში.
2009 წლის ბოლოს სიმღერამ მე-6 ადგილი დაიკავა ყველაზე მეტად გადმოწერილ ციფრულ სინგლების ჩარტში რუსეთში.
აღნიშნულმა სიმღერამ ასევე მიაღწია პირველ ადგილს რუსეთის რადიო ჩარტში. ამ სიმღერის ვიდეო კლიპი გავიდა MTV-სა და MUZ-TV-ზე და მონაწილეობა მიიღო რუსულ ათ პროგრამაში.
ჯგუფის მეორე სინგლი - „ვინ ხარ შენ“ მე-11 ადგილს მიაღწია. 2010 წლის 18 ივნისს სიმღერის დებიუტი შედგა რუსეთის ციფრული სინგლების ჩარტში.
2011 წლის 3 მარტს გამოვიდა „Naked“  ჯგუფის პირველი ალბომი. ალბომი მოიცავს 11 კომპოზიციას, მათ შორისაა ჰიტები „რეჟისორი“, „ვინ ხარ შენ, „აღარასოდეს აღარ“.
2012 წლის 30 ოქტომბერს „Градусы“ დიდი სოლო კონცერტი გამართა ოლიმპიურ სპორტულ კომპლექსში, SEVER საკონცერტო დარბაზში.
2013 წლის 6 თებერვალს ჯგუფმა გამოუშვა ახალი ვიდეოკლიპი „მე ყოველთვის მახსოვს მთავარი“.
2013 წლის 29 ოქტომბერს შედგა ახალი ვიდეოს „რადიო წვიმის“, მეორე მუსიკის პრემიერა.
2014 წლის 10 აპრილს ჯგუფმა წარმოადგინა ახალი სიმღერა „ბინძური მინა“, 9 ივნისს კი გამოვიდა ახალი ვიდეო კლიპი.
2014 წლის 15 მაისს CD-ზე გამოვიდა ალბომი „Sense of Agility“.
2014 წლის 10 დეკემბერს ჯგუფმა გამოუშვა რიგით მერვე ვიდეოკლიპი „სახლიდან გაქცევის ჩვევა“.
2015 წლის 15 აპრილს რომან ფაშკოვმა წარადგინა თავისი სოლო პროექტი Pa-Shock. ახალი ფორმებისა და გამოთქმების ძიებამ რომანი მიიყვანა სოლო პროექტის შექმნის იდეამდე. რამდენიმე სიმღერა დაიწერა ამ გზით. შემდეგ კი ჟღერადობის ექსპერიმენტები დაიწყო ელექტრონული პროექტის IFEYOPA მონაწილეებთან ანდრეი ტიმონინთან და გენადი ლაგუტინთან თანამშრომლობით. აპრილის ბოლოს ცნობილი გახდა, რომ ჯგუფმა შეწყვიტა შემოქმედებითი მუშაობა, მაგრამ საკონცერტო ჯგუფად არსებობა განაგრძო.
2015 წლის 22 სექტემბერს რუსლან თაგიევმა თემურ ყარაბაევთან ერთად წარადგინა თავისი სოლო პროექტი „კარაბასი“ და წარმოადგინა სადებიუტო სიმღერის „უსაქმურის“ კლიპი.
2016 წლის თებერვალში ჯგუფმა გამოაცხადა დაბრუნების შესახებ ოფიციალურ ვებ–გვერდზე.
ალბომები
2011 — „Голая“ 2014 — „Чувство ловкости“ 2016 — „Градус 100“
სქოლიო
კატეგორია: რუსული მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია: სტავროპოლის მხარე
თამაზ ჭილაძე
თამაზ ჭილაძე (დ. 5 მარტი, 1931, სიღნაღი, საქართველოს სსრ — გ. 28 სექტემბერი, 2018, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი, პოეტი და დრამატურგი. საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი (1957-2018), საქართველოს სახელმწიფო პრემიისა და შოთა რუსთაველის პრემიის ლაურეატი. ცნობილი ქართველი მწერლის ოთარ ჭილაძის ძმა. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2013).
ბიოგრაფია
თამაზ ჭილაძე დაიბადა 1931 წლის 5 მარტს, ქალაქ სიღნაღში. 1938 წელს შეიყვანეს ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სკოლაში. საშუალო სკოლა კი თბილისში დაამთავრა (ვაჟთა მე-7 სკოლა), შემდეგ სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე, შემდეგ კი — ასპირანტურაში. პირველი ლექსი 15 წლისამ დაწერა.
თამაზ ჭილაძე მუშაობდა „ცისკარში“ განყოფილების გამგედ (1958-1964); რუსთაველის პრემიების კომიტეტში — პასუხისმგებელ მდივნად (1964-1972); ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნებაში“ — მთავარ რედაქტორად (1972-1981), მწერალთა კავშირში — მდივნად (1981-1987); ჟურნალ „მნათობის“ მთავარ რედაქტორად 1997 წლიდან.
თამაზ ჭილაძეს მიღებული აქვს რუსთაველის (1992), სახელმწიფო (1997) და კიდევ რამდენიმე სხვა პრემია, მათ შორის ალექსანდრე ყაზბეგის, აკაკი წერეთლის, გიორგი შარვაშიძის სახელობის პრემიები. 1996 წელს დასავლეთ გერმანიის რადიო მაუწყებლობამ მიანიჭა პირველი პრემია პიესისათვის „სამოთხის კვარტეტი“. 1999 წელს კემბრიჯის საერთაშორისო ბიოგრაფიულმა ცენტრმა 1999-2000 წლების „საერთაშორისო ადამიანის“ წოდების ნომინანტად დაასახელა. მწერალთა კავშირის წევრი იყო 1957-2018 წლებში.
თამაზ ჭილაძე ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად 87 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
შემოქმედება
მწერლის ნაწარმოებები თარგმნილია მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორის: ფრანგულად, ინგლისურად, უკრაინულად, ესპანურად, იტალიურად, ჩეხურად, სლოვაკურად, სერბულად, უნგრულად, ბულგარულად, პოლონურად, თურქულად, სომხურად, ესტონურად, ლატვიურად, ლიეტუვურად.
პოეტური კრებულები — „ღია სარკმელი“ (1958), „მზის საათი“ (1962), „ივლისი“ (1966), „მახსოვრობა“ (1978), „ლექსები“ (1987), „მზე დეკემბერში“ (1999); პროზაული კრებულები — „გასეირნება პონის ეტლით“. შუადღე“ (1963), „ვინ ცხოვრობს ვარსკვლავებზე?“ (რომანი, 1965), „თეთრი კვამლი“ (1967), „აჰა,მიიწურა ზამთარი“ (რომანი, 1967), „მდგმურები“ (1971), „აუზი“ (1972), „წერო“, „პოსეიდონის სასახლე“, „კაქტუსის ბაღი“, „ბრეიგელის მთვარე“; პიესები: „სურათები საოჯახო ალბომიდან“, „თავფარავნელის ბალადა“, „ბუდე მეცხრე სართულზე“, „როლი დამწყები მსახიობი გოგონასათვის“, „არაბეთის სურნელოვანი ბალახები“, „ნადირობის სეზონი“, „მშვიდობით ლომერა“, „ნახვის დღე“, „ჭალას ჩიტი მომკვდარიყო“; ესეები, ლიტერატურული წერილები: იაკობ ცურტაველის „შუშანიკის წამება“, „რუსთაველი“, „წინასწარმეტყველი“ (ილია), „აკაკი წერეთლის პოეზია“, „ნიკოლოზ ბარათაშვილი“, „ვაჟა-ფშაველა“, „გიორგი ლეონიძე“, „გალაკტიონ ტაბიძე“, „რობერტ სტურუა“, „დავით კაკაბაძე“, „ნიკო ფიროსმანაშვილი“, „მესამე ზარი“… წლების მანძილზე აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს, რომლებიც ერთად თავმოყრილი, „მერანმა“ გამოსცა 2006 წელს „დრო“. გამოცემულია მისი „ლექსები“ (1956), „ღია სარკმელი“ და „სილის საათი“ (1961), „შუადღ“ (1965) „მახსოვრობა“ (1978), „მზე დეკემბერში“ (1998).
პიესები
მისი პიესები იდგმება თეატრებში, როგორც საქართველოში, აგრეთვე საზღვარგარეთ (ტელესპექტაკლების სახით). პიესებს სახელგანთქმული რეჟისორები დგამდნენ: რობერტ სტურუა, თემურ ჩხეიძე, გიზო ჟორდანია, გიგა ლორთქიფანიძე, გოგი ჩაკვეტაძე, გოგა თავაძე. სოფიკო ჭიაურელმა დადგა „არაბეთის სურნელოვანი ბალახები“.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2013) კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ალეჩის მყინვარი
ალეჩის მყინვარი (Aletschgletscher) — ხეობის ტიპის მყინვარი შვეიცარიაში, ალპებში. იგი ეშვება ბერნის ალპების აღმოსავლეთი მასივის სამხრეთ კალთებზე, სადაც მდებარეობს მისი მკვებავი ვრცელი ფირნის ველი.
ალეჩის მყინვარი ალპების უდიდესი მყინვარია, რომლის ფართობი შეადგენს 86,8 კმ²-ს (ფირნთან ერთად მყინვარის ფართობი იზრდება 117,6 კმ²-მდე), ხოლო სიგრძე უდრის 24,7 კმ-ს. ეშვება 1450 მ სიმაღლეზე. მყინვარს გამომუშავებული აქვს კანიონი, რომელიც რაღაცით ხელოვნურად გაკაფულ გზას მოგვაგონებს.
2001 წლის დეკემბერიდან ალეჩის მყინვარი შესულია იუნესკოს მსოფილო მემკვიდრეობის სიაში (იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია).
ლიტერატურა
კატეგორია:შვეიცარიის მყინვარები კატეგორია:ალპების მყინვარები
საერთაშორისო დღესასწაული
საერთაშორისო ეწოდება დღესასწაულს, რომელიც დადგენილია საერთაშორისო ორგანიზაციის (გაერო, იუნესკო და ა.შ.) მიერ ამა თუ იმ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური, კულტურული, საზოგადოებრივი და სხვა მოვლენის აღსანიშნავად ან ასეთად მიიჩნევა მსოფლიოს ქვეყნების ერთ ჯგუფში, როგორიცაა ევროპის დღე, აფრიკის დღე და სხვა. როგორც წესი, საერთაშორისო დღესასწაულებს სხვადასხვა საზეიმო ღონისძიებებით აღნიშნავენ, მაგრამ ისინი უქმე დღეებს არ წარმოადგენენ.
მათგან განსხვავებით არის ერთი ჯგუფი დღესასწაულებისა, რომლებიც ფართოდ გავრცელდა და საერთაშორისო მნიშვნელობა შეიძინა. ტრადიციის თანახმად ამ უკანასკნელთ მიაკუთვნებენ ახალწლის დღეს (1 იანვარი), შრომის დღეს (1 მაისი) და სხვა.
*
ღორიხვასნაირნი
ღორიხვასნაირნი (Gaviiformes) — ფრინველთა რიგი, მოიცავს ერთი ოჯახის (ღორიხვასებრნი) ერთ გვარს (Gavia), რომელშიც გაერთიანებულია 5 სახეობა: წითელყელა ღორიხვა (Gavia stellata), შავყელა ღორიხვა (Gavia arctica), პოლარული ღორიხვა (Gavia immer), თეთრკისერა ღორიხვა (Gavia pacifica) და თეთრნისკარტა ღორიხვა (Gavia adamsii). ღორიხვასნაირნი ბინადრობენ ევრაზიისა და ამერიკის ტუნდრისა და ტყე-ტუნდრის ზოლში, ჩრდილოეთით აღწევენ შორეულ კუნძულებს. აზიაში ბინადრობენ ველისა და მაღალმთიან ტბებზედაც. სამხრეთ ნახევარსფეროში არ გვხვდებიან. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება პირველი 2 სახეობა. ტანად საკმაოდ დიდი ფრინველები არიან (მასა 1-5 კგ). ღორიხვასნაირთვის დამახასიათებელია მჭიდრო, ხშირი შებუმბლვა, გრძელი, წვრილი ნისკარტი, მოკლე ბოლო, ვიწრო, მახვილი ფრთები. ქვემოდან თეთრად არიან შებუმბვლილი, ზემოდან — შავ-მურად, ზედ თეთრი კოპლებით. იკვებებიან თევზით, წყლის უხერხემლოებით. იყენებენ მათ ბუმბულს.
სქოლიო
* კატეგორია:ფრინველები
ზაისანი
ზაისანი (Зайсан) — გამდინარე ტბა სამხრეთ ალთაის, თარბაღათაისა და საურის ქედების შტოქედებს შორის მოქცეულ ქვაბულში, ყაზახეთის აღმოსავლეთ ნაწილში. ტბაში ჩაედინება მდინარე შავი ირტიში, გამოედინება მდინარე ირტიში. ბუხთარმის ჰესის აშენებამდე ზაისანის ფართობი 1810 კმ² იყო, სიგრძე 111 კმ, სიგანე დაახლოებით 30 კმ. ტბის საშუალო სიღრმეა 4-6 მ, მაქსიმალური 15 მ. ტბაში კაშხლის აგების შემდეგ ტბაში ჩამდინარე შავი ირტიში შეგუბდა და ტბის დონემ 7 მეტრით აიწია. ამჟამად ზაისანი ბუხთარმის წყალსაცავის უდიდეს ნაწილს შეადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახეთის ტბები
კონსეფსიონის პროვინცია
კონსეფსიონი (Provincia de Concepción) — პროვინცია ჩილეში, შედის ბიობიოს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კონსეფსიონი. პროვინცია მოიცავს 12 კომუნას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიობიოს რეგიონის პროვინციები
ირაკლი კენჭოშვილი
ირაკლი კენჭოშვილი (დ. 29 ოქტომბერი, 1936, ქუთაისი) — ქართველი მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.
1960 წელს დაამთავრა სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (ამჟამად ივანე ჯავახიშვილის სახელობის) დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები ირაკლი
ტაძრეული
ტაძრეული, ტაძრობილი — მეფის ან მთავრის კარის არათავისუფალი მსახურეული პირი, „შინაური“ ძველ საქართველოში. ფეოდალიზაციის პროცესში ტაძრეულთა რიგებს შეემატნენ არისტოკრატიულიი წრის წარმომადგენლები. ძველ ტაძრეულთა ზედაფენაც ფეოდალებად იქცა და ჩამოყალიბდა მეფის კარზე მუდმივად მყოფი მსახურეული პირების წრე — იგივე „დარბაზის ერი“, „ერი პალატისა“, „შინაურნი“. ტაძრეულებს შეადგენდნენ მაღალი რანგისა და სახელოს მფლობელი ტაძრეული აზნაურები. არათავისუფალი მსახურეული პირები — დომენის წვრილი ე. წ. „ხელით“ აზნაურები და მსახურები. XI—XV საუკუნეებში ტაძრეულები ეჯიბის ხელქვეითნი იყვნენ. მაღალი რანგის ტაძრეულად „დაწესება“ საგანგებო ცერემონიალით ხდებოდა. ტაძრეულები შეადგენდნენ „მუდმივ ჯარს მეფის კარზე“ (ნიკო ბერძენიშვილი), მეფის ძირითად სამხედრო დასაყრდენს. დასავლეთ ევროპაში ტაძრეულს შეესატყვისებოდა „პალატინი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
მირუენია-დე-ლოს-ინფანსონესი
მირუენია-დე-ლოს-ინფანსონესი (Mirueña de los Infanzones) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 31,21 კმ². მოსახლეობა — 90 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები