cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუდვიგ კვიდე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:გეტინგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კასტრიოტ ისლამი
კასტრიოტ ისლამი (Kastriot Islami; დ. 18 აგვისტო, 1952, ტირანა) — ალბანელი პოლიტიკოსი და ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
დაასრულა ტირანის უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1985 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ატომური ფიზიკის დარგში. 1999 წლიდან მიიღო პროფესორის ხარისხი. 1991 წელს საპარლამენტო არჩევნებზე მიიღო დეპუტატის მანდატი. 1991–1992 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარეა. რამიზ ალიას გადადგომის შემდეგ, სალი ბერიშას არცევამდე ეკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 2003–2005 წლებში ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1952
გურამ პაპუნიძე
გურამ პაპუნიძე (დ. 2 აპრილი, 1944) — ქართველი მეწარმე, პოლიტიკოსი.
1970 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი და იმავე წელს დაიწყო მუშაობა საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1960-1961 წლებში იყო ქედის კოლმეურნეობის წევრი. 1970-1980 წლებში იყო საქართველოს კვების მრეწველობის საეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ლაბორანტი, უფროსი ინჟინერი, მეცნიერ-მუშაკი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამავე ინსტიტუტის ბათუმის ფილიალის დირექტორი. 1981 წლიდან იყო სუბტროპიკული ნაყოფის შენახვისა და გადამუშავების სრულიად საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი და ექსპერიმენტულ-საკუნსტრუქტორო ინსტიტუტის დირექტორი, აჭარის აგრო-სამრეწველო კომპლექსის რეგიონალური სამეცნიერო ცენტრის ხელმძღვანელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:ქართველი მეწარმეები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
პეტროვკა (სომხეთი)
პეტროვკა (Պետրովկա) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 530 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 226 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 49 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4.64 კმ²-ია.
კანობიოს სახლი
კანობიოს სახლი (Дом Каноббио) — ისტორიული შენობა პუშკინში. აგებულია 1815 წელს. არის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს ლეონტიევის ქუჩაზე № 18 სახლში.
ისტორია
სახლის პირველი მფლობელი იყო ინჟინერ-პორუჩიკი ფრანცისკ კანობიო, ცარსკოე–სელოს სასახლის მმართველობის ტაიცკის წყალსადენის ზედამხედველი. მის სახლს აპროექტებდა არქიტექტორი უილიამ გესტე 1814 წელს, ხოლო სახლის მშენებლობა დასრულდა 1815 წელს. სახლის მეპატრონემ ვერ მოასწრო სრულად სახლის იურიდიულად გადმოფორმება და მისი სიკვდილის შემდეგ 1819 წელს დასახლდნენ მისი შთამომავლები. 1832-1852 წლებში სახლის მეპატრონე გახლდათ არქიტექტორი სებასტიან ჩერფოლიო. 1851 წელს სახლი გადაეცა სახელმწიფო მრჩეველის მეუღლეს ე. ი. კუზმინსკოის. მისი დაკვეთით სახლის პროექტი შეცვალა არქიტექტორმა იპოლიტ მონიგეტმა და ასევე სადარბაზო ლეონტიევსკის ქუჩიდან. ამავე დროს ნ. ს. ნიკიტინას პროექტით გაფართოვდა ეზოს მხარეც. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სახლი გადაკეთდა მრავალბინიანად. 2010 წელს სახლი მოერგო მუზეუმს და კაფეს.
არქიტექტურა
ხის სახლი აშენებულია კლასიკურ სტილში. მთავარი ფასადი შენარჩუნებულია პირვანდელი სახით. სახლს აქვს ერთი სართული ანტრესოლით ანუ ზემოთ შესანახი სხვენის სტილში. მანსარდა მოპირკეთებულია ტუშკანის ორდერის ორმხრივი პლანეტებით. ასეთი ტიპის სახლები ფართოდ გავრცელდა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
სეიდლარი (ნეფთჩალა)
სეიდლარი (Seyidlər) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.
ამონიუმის ასრენატი
ამონიუმის ასრენატი — არაორგანული ნაერთი ფორმულით (NH4)3AsO4. იგი მიიღება დარიშხან (V) მჟავის კონცენტრირებული ხსნარის ამიაკით ნეიტრალიზაციით, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ტრიჰიდრატის უფერო კრისტალები. გაცხელებისთანავე იშლება ამიაკის გამოთავისუფლებით.
დარიშხანის სხვა ნაერთების მსგავსად, ის კლასიფიცირდება როგორც „IARC ჯგუფი 1 კანცეროგენი“, ანუ ადამიანისთვის კანცეროგენულია.
ასევე ცნობილია მათი მჟავა მარილები როგორებიცაა დიამონიუმის ასრენატი და ამონიუმ დიჰიდროგენ არსენატი.
სქოლიო
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები კატეგორია:არსენატები კატეგორია:ამონიუმის ნაერთები
კრისტალია
კრისტალია (Cristália) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 978 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გრან-მოგოლის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 760 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.85 კმ²-ზე. ფართობი 840 702 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
კანიასი
კანიასი (Cañas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის ნახერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 9,72 კმ². მოსახლეობა — 93 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები
გიორგი თოხაძე
გიორგი თოხაძე (დ. 14 თებერვალი, 2001, ოზურგეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა) ,ახალგაზრდული ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი (2018, 51 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2018, სკოპიე, ჩრდილოეთი მაკედონია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2001 კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვიოჰთალა
ვიოჰთალა (Vöhtala) — სოფელი აზერბაიჯანში, ზაქათალის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაქათალის რაიონის სოფლები
ვილემ V ორანელი
ვილემ V ორანელი (Willem IV van Oranje; დ. 8 მარტი, 1748, ჰააგა, ნიდერლანდები — გ. 9 აპრილი, 1806, ბრაუნშვაიგი, გერმანია) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. ორანის პრინცი 1751-1806 წლებში და ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების რესპუბლიკის შტატჰალტერი 1751-1795 წლებში.
მის დროს განხორციელდა ბატავიის რევოლუცია, რის გამოც ოჯახთან ერთად დევნილობაში წავიდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. რევოლუციური ტალღის ჩაცხრობისა და ნაპოლეონის ჩამოგდების შემდეგ, 1813 წელს ნიდერლანდების მეფე მისი ვაჟი, ვილემ I გახდა, რომლის შთამომავლებიც დღემდე მეფობენ ნიდერლანდებში.
ბიოგრაფია
ვილემი დაიბადა 1748 წლის 8 მარტს ჰააგაში. იგი იყო ორანის პრინც ვილემ IV-ისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ანა ბრიტანელის უფროსი ვაჟი. დედის ხაზით ბებია-პაპად დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ II და მისი ცოლი, დედოფალი კაროლინა ბრანდენბურგ-ანსბახელი ერგებოდნენ. ასევე დედის ხაზით, მისი ბიძაშვილები იყვნენ მეფე ჯორჯ III და აგრეთვე დანიისა და ნორვეგიის დედოფალი კაროლინა მატილდა ბრიტანელი.
1751 წლის 22 ოქტომბერს, მამამისის გარდაცვალების შემდეგ მცირეწლოვანი ვილემ V გახდა ორანის პრინციც და ამასთან ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერიც. სრულწლოვანებამდე ქვეყანა დედამისს, ანა ბრიტანელს უნდა ემართა, როგორც რეგენტს, თუმცა იგი 1759 წელს გარდაიცვალა, რის გამოც ეს პოსტი ბებიამისმა, მარია ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელმა დაიკავა, რომელიც 1765 წელს გარდაიცვალა. ამის გამო მისი რეგენტი მისივე უფროსი და, პრინცესა კაროლინა გახდა, თუმცა მალევე, 1766 წელს ვილემ V სრულწლოვანი გახდა და დამოუკიდებლად დაიწყო ქვეყნის მართვა.
1767 წლის 4 ოქტომბერს, ბერლინში ცოლად შეირთო პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ I-ის შვილიშვილი და მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ II-ის და, პრინცესა ვილჰელმინა პრუსიელი. მას დიდი გავლენა ჰქონდა ვილემზე, რის გამოც ქვეყანას ფაქტობრივად მთლიანად ვილჰელმინა მართავდა. იგი უკმაყოფილო იყო იმით, რომ ნიდერლანდების მთავარსარდლის პოზიცია ბრაუნშვაიგის ჰერცოგს ეკავა, რის გამოც 1781 წლიდან მის წინააღმდეგ შეთქმულებების ქსელის ხლართვა დაიწყო, რომელიც მალევე გადაიზარდა რევოლუციაში.
1787 წელს ვილჰელმინამ ამბოხებული ნიდერლანდელების დასარბევად თავის ძმას დიდი გერმანული ჯარი გამოაგზავნინა, რის გამოც ათასობით ნიდერლანდელმა დატოვა სამშობლო და საფრანგეთში გაიქცა. 1795 წელს, რევოლუციური საფრანგეთის დახმარებით ამბოხებულები უკან დაბრუნდნენ და ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყეს. ამგვარი ვითარების გამო ვილემმა დატოვა ქვეყანა და თავის ბიძაშვილს, დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ III-ს შეაფარა თავი, რომელმაც იგი კიუს სასახლეში დააბინავა.
მალევე მას შეუერთდა ვილჰელმინაც, რომელთან ერთადაც კიუში 1802 წლამდე ცხოვრობდა, რის შემდეგაც მათ დატოვეს ბრიტანეთი და გერმანიაში გაემგზავრნენ, სადაც ჯერ ნასაუში, საბოლოოდ კი თავიანთ ქალიშვილ ლუიზასთან, ბრაუნშვაიგში დასახლდნენ, რომელიც ადგილობრივ პრინცზე იყო დაქორწინებული. ვილემმა სწორედ აქ გაატარა უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა 1806 წლის 9 აპრილს, 58 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1748 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1806 კატეგორია:ორანის პრინცები კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ლობატერის მუნიციპალიტეტი
ლობატერის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ტაჩირის შტატში, წარმოადგენს ტაჩირის შტატის 29 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია ლობატერა, ფართობი 252 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლობატერის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 11 158 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 44,28 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ტაჩირის შტატის მუნიციპალიტეტები
დავით ჩარკვიანი
დავით ჩარკვიანი (დ. 17 ივლისი, 1944, თბილისი) — ქართველი ფსიქოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. დიმიტრი უზნაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი.
1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 1969-1974 წლებში იყო ტექნიკური ესთეტიკის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის სოციალური ფსიქოლოგიის ჯგუფის ხელმძღვანელი; 1972–1974 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის შრომისა და საინჟინრო ფსიქოლოგიის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1976–1981 წლებში ამავე ინსტიტუტის გამოყენებითი ფსიქოლოგიის ლაბორატორიის გამგე; 1990 წლიდან დღემდე არის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი; 1998 წლიდან დღემდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომის ფსიქოლოგიის კათედრის პროფესორი; 2007–2009 წლებში დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის ზოგადი ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგე.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კომუნიკატორული წინააღმდეგობა და სოციალური განწყობის შეცვლა“, დაიცვა 1973 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „სოციალური განწყობების ფუნქციური და სტრუქტურული მახასიათებლები“, დაიცვა 1989 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები დავით
ლევან ქართლელიშვილის ქუჩა
ლევან ქართლელიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ვლადიმერ ალექსი მესხიშვილის ქუჩიდან, ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟენის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა დიდი მთავრის დიმიტრის სახელი. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს — თომა კამალოვის, 1999 წელს კი ლევან ქართლელიშვილის სახელი ეწოდა.
ლიტერატურა
ქართლელიშვილი
იედიყულე
მინი|იედიყულეს კოშკები (2006 წ.) იედიყულე (თურქ. Yedikule Hisarı, Yedikule Zindanları; „შვიდი კოშკი“) — ისტორიული ციხე-სიმაგრე და საპყრობილე სტამბოლის ამავე სახელწოდების უბანში, „ოქროს კარის“ გადაღმა, მარმარილოს ზღვის პირას.
იედიყულეს ციხე ააგეს ოსმალეთის სულთან მეჰმედ II-ის ბრძანებით 1458 წელს. შვიდკოშკიანი ნაგებობა მოიცავდა კონსტანტინეპოლის ძველი კედლის მონაკვეთს, მათ შორის, ძველბიზანტიური ტრიუმფალური „ოქროს კარის“ ორ ტყუპ კოშკს. საუკუნეების მანძილზე, 1830-იან წლებამდე გამოიყენებოდა, როგორც საპყრობილე. 1895 წელს გადაკეთდა მუზეუმად. სხვადასხვა დროს იედიყულეს ცნობილი პატიმრები იყვნენ: ტრაპიზონის უკანასკნელი კეისარი დავით კომნენოსი, ქართლის მეფე სიმონ I, ოსმალეთის სულთანი ოსმან II და ვლახეთის მთავარი კონსტანტინე ბრინკოვიანუ.
მატიპო
მატიპო (Matipó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანიუასუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 639 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 66.07 კმ²-ზე. ფართობი 266 990 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ხელდებული
ხელდებული (ჴელის დადება — დაუფლება, დაპატრონება) — ძველი ქართული სოციალურ-პოლიტიკური შინაარსის ტერმინი, რომლითაც აღინიშნებოდა ვისიმე მფარველობაში მყოფი, დაქვემდებარებული. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით — „ჴელის-დადება ესე არს ... დიდებულმან ვინ გინდა მიიბაროს და თავის საფარველს ქვეშ დაიფაროს“. ასეთი დამოკიდებულება ჩვეულებრივ „ჴელმწიფების ქვეშეთის“ ყმობას უდრიდა. „ჴელთ-დება“ ნიშნავდა ხელში ჩაგდებას თუ ჩაბარება-გადაცემას (მაგ., დიდი საგამგებლო ტერიტორიის ერისთავობისა და მხედართმთავრობის „,ჴელთ-დება“). „შვილად ჴელდებულება“ შვილებას („ნაშვილობას“) გამოხატავდა. „ხელდებული“ რუსეთის მხრივ საქართველოსადმი მფარველობის მნიშვნელობით იხმარება დავით გურამიშვილის „დავითიანში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ლევან პოღოსიანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
I Don't Want to Set the World on Fire
„I Don't Want to Set the World on Fire“ — 1941 წელს გამოსული სიმღერა, დაწერილი ბენი ბენჯამინის, ედი დურჰემის, სოლ მარკუსის და ედი სეილერის მიერ.
სიმღერა დაიწერა 1938 წელს, მაგრამ ჩაწერილი იქნა სამი წლის შემდეგ, ჰარლან ლეონარდის და His Rockets-ის მიერ. მას შემდეგ შეიქმნა მისი რამდენიმე ქავერი. ყველაზე პოპულარული აღმოჩნდა ჰორეს ჰაიდტის ვერსია, გამოცემული ლეიბლზე Columbia Records, რომელმაც პირველ ადგილს მიაღწია პოპ-ჩარტში, ხოლო The Ink Spots-ის ვერსიამ მე-4 ადგილი დაიკავა. სხვა ადრეული ქავერები შეასრულეს ტომ ტაკერმა, მიტჩელ აირესმა და ვერა ლინმა. სიმღერამ განსაკუთრებულ პოპულარობას მიაღწია პერლ-ჰარბორზე თავდასხმის შემდეგ 1941 წლის დეკემბერში.
მოგვიანებით შეიქმნა სხვა ვერსიები ბეტი კარტერის, ფრენკი ლაინის, ენტონი ნიულის და სიუზი ბოგუსი-ის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:1941 წლის სიმღერები
გიორგი თუთაშვილი
გიორგი თუთაშვილი (დ. 5 თებერვალი, 1999, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის ვერცხლის მედლის მფლობელი ( 2016, ანთალია, თურქეთი), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, ვანტაა, ფინეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
გრან-მოგოლი
გრან-მოგოლი (Grão Mogol) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 768 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გრან-მოგოლის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 024 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.87 კმ²-ზე. ფართობი 3 885 294 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ოპერაცია ნეპტუნი
ოპერაცია ნეპტუნი — დესანტის გადასხმის ოპერაცია, ოპერაცია ოვერლორდის ნაწილი მეორე მსოფლიო ომში, 1944 წლის 6 ივნისს. მედიაში ხშირად მოიხსენიება როგორც D-Day ან ნორმანდიის დესანტი. ისტორიაში უდიდესი საზღვაო შეჭრა. ამ ოპერაციით დაიწყო საფრანგეთის და დასავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნების გათავისუფლება გერმანული ოკუპაციისგან.
ოპერაციის დაგეგმვა ჯერ კიდევ 1943 წელს დაიწყო. შეტევის დაწყებამდე რამდენიმე თვით ადრე მოკავშირეებმა დაიწყეს ოპერაცია პირადი მცველი, რომლის მიზანიც იყო, რომ გერმანიას არ გაერკვია შეტევის სამიზნე და შეტევის თარიღი.
ბრძოლები 5 სანაპიროზე მიმდინარეობდა: ოქრო, ჯუნო, ომაჰა, იუტა და ხმალი. ოპერაცია ნეპტუნის შესრულებისას მოკავშირეებმა 4 414 მებრძოლი დაკარგეს. მუზეუმები, ომის მემორიალები და ჯარისკაცების სასაფლაოები ყოველწლიურად უამრავ სტუმარს მასპინძლობს.
წინა პერიოდი
ნაცისტური გერმანიის მიერ ბარბაროსას განხორციელების და საბჭოთა კავშირზე თავდასხმის შემდეგ იოსებ სტალინი დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ს მეორე ფრონტის გახსნას სთხოვდა დასავლეთში. 1942 წლისთვის აშშ და სსრკ შეთანხმდნენ მეორე ფრონტის აუცილებლობაზე, მაგრამ დიდი ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრმა უინსტონ ჩერჩილმა გადაადებინა ფრანკლინ რუზველტს შეტევის დრო, რადგან ის შიშობდა რომ მოკავშირეები ვერ გაუმკლავდებოდნენ ნაცისტური გერმანიის არმიას.
ჩრდილოეთ საფრანგეთის ნაცვლად სამიზნედ ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო აირჩიეს. 1943 წლის შუა პერიოდში მოკავშირეებმა მოიგეს ჩრდილოეთ აფრიკის კამპანია და დაიწყო ხმელთაშუა ზღვის კამპანია. 1943 წლის აგვისტოში მოკავშირეებმა აიღეს სიცილია და დაიწყეს იტალიაზე თავდასხმის დაგეგმვა. სწორედ ამ დროს აღმოსავლეთ ფრონტზე სსრკ-მ კონტრშეტევა დაიწყო და გერმანელებს უმძიმესი დარტყმა მიაყენა სტალინგრადის ბრძოლაში. ვაშინგტონის კონფერენციაზე კი საბოლოოდ გადაწყდა ლა-მანშის სრუტის გავლით დიდი ბრიტანეთიდან ჩრდილოეთ საფრანგეთში დესანტის გადასხმა და შემდეგ მეორე ფრონტის გახსნა. ფრანკლინ რუზველტი და უინსტონ ჩერჩილი სტალინს მეორე ფრონტის გახსნას 1944 წლის მაისში დაჰპირდნენ.
მოკავშირეებს სამი შესაძლო სამიზნე ჰქონდათ არჩეული: ბრეტანი, ნორმანდია და პა-დე-კალე. ბრეტანი ნახევარკუნძულია, სწორედ ამიტომ გერმანელები შეძლებდნენ მოკავშირეთა შეჩერებას. პა-დე-კალე უახლოესი ადგილი იყო დიდ ბრიტანეთსა და კონტინენტურ ევროპას შორის, ამიტომაც ის ყველაზე დაცული პერიმეტრი იყო მთელ სანაპიროზე. ნორმადიას ჰქონდა ყველაზე დიდი პოტენციალი წინსვლისთვის თავისი მდინარეებით, სწორი მინდვრებით და, რაც მთავარია, აქ არ იყო დიდი პორტი. სწორედ ამიტომ გერმანია ამ ადგილებს ნაკლებად იცავდა და აქ შემოჭრას არ მოელოდა. სამიზნედ ნორმანდია არჩიეს. პორტის არარსებობის პრობლემას მოკავშირეები დროებითი მელბურის პორტის შექმნით გადაჭრიდნენ. ასევე ამ ოპერაციისთვის შეიქმნა გაუმჯობესებული ტანკები პერიმეტრების ნაღმებისგან გასაწმენდად, გამაგრებული წერტილების და თავშესაფრების გასანადგურებლად და ასევე ჯარისკაცების მობილურად გადაყვანისთვის.
კვებეკის კონფერენციის შემდეგ მოკავშირეებმა შეჭრა 1944 წლის 1 მაისისთვის დაგეგმეს, მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინის მეთაურად გენერალი დუაიტ ეიზენჰაუერი დანიშნეს, ბერნარდ მონტგომერის კი ოცდამეერთე არმია ჩააბარეს, რომელშიც შედიოდნენ ჯარისკაცები აშშ-დან, დიდი ბრიტანეთიდან, ახალი ზელანდიიდან, კანადიდან, პოლონეთიდან, ნორვეგიიდან, ავსტრალიდან, საფრანგეთიდან, ჩეხოსლოვაკიიდან და მოიცავდა ოპერაციაში მონაწილე ყველა ჯარისკაცს. 1943 წლის 31 დეკემბერს დუაიტ ეიზენჰაუერმა და ბერნარდ მონტგომერიმ პირველად დაიწყეს გეგმების შედგენა. თავდაპირველად სანაპიროებზე სამი დივიზია უნდა გადაესხათ ორი დივიზიის მხარდაჭერით, მაგრამ საბოლოოდ მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაეს შტაბბინაში ხუთდივიზიიან დესანტზე შეთანხმდენ და მათ სამი საჰაერო-სადესანტო დივიზია დაუმატეს, რათა ფრონტი გაეწელათ და ჩერბურგის აღება მოეხერხებინათ. საბოლოოდ ოპერაცია ოვერლორდში (რომელიც ოპერაცია ნეპტუნით დაიწყო) 39-მა დივიზიამ მიიღო მონაწილეობა, 22 აშშ-დან, 12 დიდი ბრიტანეთიდან, 3 კანადიდან, ერთი პოლონეთიდან და ერთიც თავისუფალო საფრანგეთიდან, სულ ამ ოპერაციაში მონაწილეობა 1 მილიონზე მეტმა სამხედრომ მიიღო, ყველა მათგანს გენერალი მონტგომერი მეთაურობდა. ოპერაცია ასეთი მასშტაბების გამო ივნისისთვის გადაიდო.
ლიხაურის წმინდა გიორგის ხატი
მინი|წმინდა გიორგის ხატი ლიხაურის წმინდა გიორგის ხატი — წმინდა გიორგის ვერცხლის პერანგიანი ხატი (0,3x0,21 მ.) ლიხაურის ეკლესიიდან.
ფოქრ-აირუმი
ფოქრ-აირუმი (Փոքր Այրում) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 268 ადამიანს შეადგენდა.
ლიხაურის წმინდა გიორგის ხატი
ხატი აღწერილია ნიკოდიმ კონდაკოვის ნაშრომში და ასევე შესულია დიმიტრი ერმაკოვის კატალოგში (№2041).
ოპერაცია ნეპტუნი
ოპერაციები
ოპერაცია ოვერლორდი იყო ფართომასშტაბიანი                                                                                                                                                                                                                                                                        ევროპის გათავისუფლების გეგმა, რომლის პირველი ნაწილი საზღვაო შეჭრა იყო ნორმანდიაში 1944 წლის 6 ივნისს (ოპერაცია ნეპტუნი). ჰაერში უპირატესობის მოპოვება შეჭრისათვის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი იყო, მის მოსაპოვებლად მოკავშირეებმა შეიმუშავეს ოპერაცია მიბჯენით გასროლა, რომელიც გერმანული ქარხნების და აეროდრომების დაბომბვასა და განადგურებას ითვალისწინებდა. გარდა ამისა, მოკავშირეებმა შეჭრამდე რამდენიმე თვით ადრე გერმანიის არმიის დასაბნევად დაიწყეს ოპერაცია პირადი მცველი.
ფოქრ-აირუმი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ლიხაურის წმინდა გიორგის ხატი
ხატს ამშვენებდა ასომთავრული წარწერა:
ოპერაცია ნეპტუნი
სატყუარა გეგმა
ოპერაცია პირადი მცველის მეშვეობით მოკავშირეები ცდილობდნენ გერმანელებისთვის მიეწოდებინათ შეჭრის არასწორი დრო და ადგილი, კერძოდ ოპერაცია სიმაგრე ჩრდილოეთში გამოიყენეს ყალბი რადიოსიგნალი, რომლითაც გერმანელების ბანაკში ნორვეგიაზე თავდასხმის მოლოდინი გამოიწვიეს, ოპერაცია სიმაგრე სამხრეთი ითვალისწინებდა მასიურ დეზინფორმაციულ კამპანიას, შექმნეს აშშ-ის არმიის ჯგუფი „მოჩვენება არმიის“, რომლის სათავეშიც სამსახურიდან დათხოვილი გენერალ-ლეიტენანტი, ჯორჯ პატონი, დანიშნეს, „მოჩვენება არმია“, დეზინფორმაციის მიხედვით, დუვრთან ახლოს იყო განწესებული და პა-დე-კალეში შეჭრისთვის ემზადებოდა. 21-ე არმიის ჯგუფმა გააგზავნა ყალბი სიგნალები ისე, რომ ის გერმანელებსაც დაეფიქსირებინათ, რათა გერმანელებს ჰგონებოდათ, რომ მოკავშირეების ძირითადი ძალები დუვრთან იყვნენ განლაგებული. ამ გეგმისთვის მოკავშირეებმა პატონი დიდ ბრიტანეთში 1944 წლის 6 ივნისამდე დატოვეს.
ლიხაურის წმინდა გიორგის ხატი
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიხაურის ეკლესია კატეგორია:ქართული ხატები
ოპერაცია ნეპტუნი
სატყუარა გეგმა
საფრანგეთის სანაპიროებზე ბევრი გერმანული რადარი გაანადგურეს დესანტის გადასხმისთვის მზადებაში. დამატებით, შეტევის წინა ღამით, სპეციალური საჰაერო-სამსახურის (SAS) ოპერატორების მცირე ჯგუფმა სატყუარა პარაშუტები გადმოყარეს ჰავრში და ისიგნიში. ამ სატყუარებმა გერმანელები დააჯერა, რომ ეს დამატებითი საჰაერო შეტევა იყო. იმავე ღამეს ოპერაცია დასაბეგრში სამეფო საჰაერო ძალების 617-ე ესკადრონმა გადმოყარა მეტალის კილიტები, რომლებმაც გერმანული რადარების ოპერატორები შეცდომაში შეიყვანა და მეტალის კილიტები საზღვაო კოლონად აღიქვეს.
ამინდი
მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინაში განსაზღვრეს ამინდის იდეალური პირობები, მთვარის ფაზებისა და ტალღების ჩათვლით. სავსე მთვარე სასურველი იყო, ის წარმოადგენდა განათებას თვითმფრინავებისთვის და თან მოიყოლებდა მაღალ ტალღებს, რომლებიც შეამცირებდა გერმანელთა ხედვის არეალს ზღვაზე. მოკავშირეებს სურდათ დესანტი გამთენიისას გადაესხათ. ასე ისინი სანაპიროებზე მაღალ ტალღებთან ერთად მივიდოდნენ. დვაიტ ეიზენჰაუერმა შეჭრა 5 ივნისისთვის დაგეგმა, თუმცა მალევე გადადო დაბალი ღრუბლებისა და ძლიერი ქარის გამო, რომლებიც შეუძლებელს ხდიდა ჯარისკაცებისთვის სანაპიროსთან მიახლოებას და თვითმფრინავებისთვის სამიზნეების პოვნას.
სამეფო საჰაერო ძალების (RAF) კაპიტანი ჯეიმზ სტაგი ეიზენჰაუერს 4 ივნისის საღამოს შეხვდა. მან და მისმა მეტეოროგიულმა ჯგუფმა ივარაუდეს ამინდის გაუმჯობესება ისე, რომ უკვე 6 ივნისისთვის შეტევის განხორციელება შესაძლებელი იქნებოდა. შემდეგი მისაღები ამინდი (სავსე მთვარის გარეშე) 18 ივნისიდან 20 ივნისამდე იქნებოდა. შეტევის გადადებისთვის საჭირო იქნებოდა ხომალდებში მოთავსებული ჯარისკაცების უკან დაბრუნება, რაც გეგმის გამოაშკარავების შანსებს გაზრდიდა. საბოლოოდ გენერალმა ეიზენჰაუერმა შეტევის განხორციელება 6 ივლისს გადაწყვიტა, რადგან 19-22 ივნისებში ნორმანდიის სანაპიროსთან ელოდნენ შტორმს, რომელიც შეტევისას დესანტის გადასხმას შეუძლებელს გახდიდა.
მოკავშირეების მიერ ატლანტიკის ოკეანის კონტროლი ნიშნავდა იმას, რომ გერმანელ მეტეოროგოლისტებს ნაკლები ცოდნა გააჩნდათ ამინდზე. ლუფტვაფეს მეტეოროგოლისტური ცენტრი პარიზში 2 კვირიან შტორმს წინასწარმეტყველებდა, სწორედ ამიტომ გერმანელი ოფიცრები რენში ომის თამაშებს ესწრებოდნენ. ხოლო გენერალ-ფელდმარშალი ერვინ რომელი გერმანიაში დაბრუნდა, ცოლის დაბადებისდღეზე და თან ჰიტლერთან პანცერების შესახებ საუბარს აპირებდა.
ბრძოლის გერმანული მხარე
1944 წლის დასაწყისში გერმანიის დასავლეთ ძალები მნიშვნელოვნად დასუსტდა, რადგან გერმანიის უმაღლესმა სამხედრო სამმართველომ საბჭოთა დნეპრ-კარპატის შეტევისას (1943-1944 წლებში) აღმოსავლეთ ფრონტზე გაგზავნა მთლიანი მეორე SS პანცერების კორპუსი, მეცხრე და მეათე SS პანცერ დივიზიები, 349-ე ქვეითი დივიზია, 507-ე მძიმე პანცერ ბატალიონი და 322-ე StuG ბატალიონი. საფრანგეთში განთავსებულ გერმანულ ძალებს გამოაკლდათ 45 827 ჯარისკაცი, 363 ტანკი და ტანკსაწინააღმდეგო შეიარაღება. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა მნიშვნელოვანი ძალები დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაიყვანეს ფიურერის 51-ე დირექტივის გამოქვეყნების შემდეგ.
კონტენტინის ნახევარკუნძული
მოკავშირეების ძალები იუტას სანაპიროზე დაუპირისპირდნენ კონტინტინის ნახევარკუნძულზე განთავსებულ შემდეგ შენაერთებს:
დიდი ბანაკების სექტორი
ამერიკელები ომაჰას სანაპიროზე დაუპირისპირდნენ შემდეგ შენაერთებს:
მოკავშირეების ჯარისკაცები ოქროსა და ჯუნოს სანაპიროებზე დაუპირისპირდნენ 352-ე ქვეითი დივიზიის შემდეგ ელემენტებს:
კანთან მყოფი ძალები
მოკავშირეების ძალები ოქროს, ჯუნოსა და ხმლის სანაპიროებზე დაუპირისპირდნენ შემდეგ გერმანულ შენაერთებს:
ატლანტიკური კედელი
1942 წელს წმინდა ნაზაირაზე და დიეპზე რეიდების შემდეგ, ადოლფ ჰიტლერმა ფორტიფიკაციების მშენებლობის ბრძანება გასცა მთელ ატლანტის სანაპიროზე, ესპანეთიდან ნორვეგიამდე, მოკავშირეების მოსალოდნელი შეტევისაგან თავდასაცავად. ჰიტლერი მიზნად ისახავდა 15 000 სიმაგრის აგებას და აპირებდა ჯარში გაეწვია 300 000 ჯარისკაცი, რომლებსაც კედლის პერიმეტრი უნდა ეკონტროლებინათ, მაგრამ ცემენტის და ცოცხალი ძალის დეფიციტის გამო ყველა სიმაგრე არ აუშენებიათ. როგორც შეტევისთვის ყველაზე აშკარა ადგილი, პა-დე-კალე, ყველაზე მყარად იყო დაცული. ნორმანდიაში ყველაზე მყარად იყო გამაგრებული ჩერბურგი და სენ-მალო. ნიდერლანდებიდან ჩერბურგამდე სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა და ზედამხედველობდა გენერალ-ფელდმარშალი ერვინ რომელი, რომელსაც აფრიკაში მარცხის შემდეგ, ახლად ჰყავდა ჩაბარებული არმიის B ჯგუფი, რომელიც შედგებოდა მეშვიდე არმიისგან, მე-15 არმიისგან, ნიდერლანდებში განთავსებული ძალებისა და რეზერვებისაგან (მე-2, 21-ე და 116-ე პანცერ დივიზიები).
რომელს სჯეროდა, რომ ნორმანდია იქნებოდა მოკავშირეთა შეტევის მთავარი სამიზნე და სწორედ ამიტომ ნორმანდიაში მან გასცა ბრძანება: მთელს სანაპიროზე განელაგებინათ მეტალის სამფეხები, ნაღმები, ტანკსაწინააღმდეგო დაბრკოლებები და ასევე დაემატებინათ დამატებითი უძრავი შეიარაღება, სტრატეგიულ წერტილებში. რომელი მოკავშირეთა შეტევას მაღალ ტალღებში ელოდებოდა და სწორედ ამიტომ ხაფანგების ნაწილი ღრმა წყლებში განალაგეს. დაფარულმა ხაფანგებმა, მავთულხლართებმა და ნაღმებმა დესანტის გადასხმა ქვეითი ჯარისთვისაც სახიფათო გახადა. ასევე ერვინ რომელის ბრძანებით სანაპიროზე ნაღმების რაოდენობა გაასამმაგეს. საჰაერო ბრძოლებმა ლუფტვაფე გაანადგურა. აღმოსავლეთ ევროპაში ლუფტვაფეს მხოლოდ 815 თვითმფრინავი იყო დარჩენილი, ხოლო მოკავშირეების 9 543. რომელმა იცოდა, რომ საჰაერო მხარდაჭერა არ ექნებოდა.ამიტომ მან პარაშუტისტების საწინააღმდეგო ხაფანგი რომელის ასპარაგუსი განალაგა მდელოებსა და ველებზე.
მიჩელენის მუნიციპალიტეტი
მიჩელენის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ტაჩირის შტატში, წარმოადგენს ტაჩირის შტატის 29 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია მიჩელენა, ფართობი 135 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით მიჩელენის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 21 710 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 144,0 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ოპერაცია ნეპტუნი
ატლანტიკური კედელი
6-8 ივნისს, 1944 წელს, გერმანიაში შედგა გერმანიის არმიის უზენაესი სამმართველოს კონფერენცია, სადაც განიხილავდნენ ჩრდილოეთ სანაპიროების პორტებსა და აეროპორტებში თავდაცვის მიზნით მცირე დანაყოფების ჩაყენებას.
ჯავშანტექნიკური რეზერვები
ერვინ რომელს სჯეროდა, რომ შეტევის შეჩერება დესანტის გადასხმისთანავე, სანაპიროებზე იყო აუცილებელი. მან მოითხოვა ჯავშანტექნიკის, განსაკუთრებით ტანკების, სანაპიროსთან რაც შეიძლება ახლოს განლაგება. გერდ რუნდშტეტი და სხვა უფროსი მეთაურები მას ეწინააღმდეგებოდნენ, მათ მიაჩნდათ, რომ შეჭრის შეჩერება სანაპიროზე შეუძლებელი იყო. გერდს საუკეთესოდ მიაჩნდა ტანკების პარიზთან ახლოს განლაგება და მათი გამოყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სანაპიროზე მოკავშირეების მთავარი ბანაკი გამოჩნდებოდა. ასევე, მან გაიხსენა იტალიის კამპანია, სადაც სანაპიროსთან ახლოს განლაგებული ტანკები საზღვაო დაბომბვებმა დააზიანა. რომელი ფიქრობდა, რომ მოკავშირეების საჰაერო უპირატესობის გამო ტანკების მასიური გადაადგილება შეუძლებელი გახდებოდა. ჰიტლერის საბოლოო გადაწყვეტილება იყო, რომ რომელის მეთაურობის ქვეშ გადაეყვანა 3 პანცერ დივიზია, როგორც რეზერვები, გერდ ფონ რუნდშტეტის მეთაურობაში დაეტოვებინა ასევე 3 პანცერ დივიზია და დანარჩენი 4 დივიზიაზე პირადი მეთაურობა აიღო. ჰიტლერის პირდაპირი ბრძანების გარეშე ამ 4 დივიზიის გამოყენება კატეგორიულად აიკრძალა.
ბრძოლა მოკავშირეთა მხრიდან
მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინა, მეთაური: აშშ-ის არმიის გენერალი დუაიტ ეიზენჰაუერი
აშშ-ის ზონები
აშშ-ის პირველი არმია, მეთაური: გენერალ-ლეიტენანტი ომარ ბრედლი
პირველი კონტიგენტი სულ შეადგენდა 78 000 ჯარისკაცს, 15 600 პარაშუტისტის ჩათვლით.
ბრიტანული და კანადური ზონები
კანადისა და ბრიტანეთის მეორე არმია, მეთაური: გენერალ-ლეიტენანტი მაილს დემფსი
საერთო ჯამში მეორე არმიაში 83 115 ჯარისკაცი იყო, აქედან 61 715 ბრიტანელი. ბრიტანეთის საზღვაო-საჰაერო ძალებში ირიცხებოდა ბევრი ჯარისკაცი ბრიტანეთის კოლონიებიდან. მაგალითად, მისიებში მიიღეს მონაწილეობა რეგულარული სამეფო ავსტრალიური საჰაერო ძალების (RAAF) ესკადრონმა, 9 მუხლი XV-ეს ესკადრონმა და ასობით ეკიპაჟის წევრმა სხვა კოლონიებიდან, რომლებიც სამეფო-საჰაერო ძალები (RAF) და სამეფო საზღვაო ძალების (RN) ხომალდებზე იყვნენ განწესებულნი. შეჭრისას გამოყენებული თვითმფრინავების ორი-მესამედი სამეფო-საჰაერო ძალებს ეკუთვნოდა.
ხმლის სანაპირო
79-ე დაჯავშნული დივიზია, მეთაური: გენერალ-მაიორი პერსი ჰობარტი. შედგებოდა სპეციალური დაჯავშნული ტრანსპორტით რომლებმაც ხელი შეუწყვეს დესანტის გადასხმას მეორე არმიის სექტორის ყველა სანაპიროზე.
ფრანგულ წინააღმდეგობების მოძრაობებთან კომუნიკაცია
ლონდონში განთავსებული საფრანგეთის შინაგან საქმეთა ძალების დახმარებით, ბრიტანეთმა გამართა საბოტაჟების კამპანია, რომლებიც საფრანგეთის წინააღმდეგობის მოძრაობებს უნდა შეესრულებინათ დესანტის გადასხმის დროს და დესანტის შემდეგ დღეებში. მოკავშირეებმა შეიმუშავეს 4 გეგმა:
საზღვაო აქტივობები
შეჭრის საზღვაო ოპერაციები ისტორიკოსმა კორნელი ბარნეტმა დაახასიათა როგორც: „არასდროს გადაუჭარბებია შედევრული დაგეგმვისთვის“. საზღვაო ოპერაციების საერთო მეთაური იყო ადმირალი სერ ბერტჰამ რემსი, რომელმაც ფლაგმანად იმსახურა დუვრში დანკირკის ევაკუაციისას, ის ასევე იყო პასუხისმგებელი ჩრდილოეთ აფრიკაში შეჭრის დაგეგმვაზე 1942 წელს, და ორიდან ერთი ფლოტის მეთაური, რომელმაც სიცილიაში შეჭრაში მიიღო მონაწილეობა 1943 წელს.
მთავარი ფლოტი, რომელიც სხვა სხვადასხვა საზღვაო ძალებისგან შეიქმნა, სულ მოიცავდა 6 939 გემს, აქედან 1 213 საბრძოლო ხომალდი, 4 126 სადესანტო ხომალდი, 736 დამხმარე ხომალდი და 864 მომმარაგებელი გემი. ფლოტის უმეტესობას ბრიტანული გემები შეადგენდა, ბრიტანული იყო 892 საბრძოლო ხომალდი და 3 261 სადესანტო ხომალდი. საერთო ჯამში ფლოტში მსახურობდა 195 711 ეკიპაჟის წევრი, აქედან 137 824 ბრიტანელი, 52 889 ამერიკელი და 4 998 სხვა მოკავშირე ქვეყნების წარმომადგენლები. შეჭრისთვის ფლოტი 2 ნაწილად გაიყო, დასავლეთ ოპერაციათა საზღვაო ძალა, ადმირალ ალან კირკის მეთაურობით, რომელიც აშშ-ის ზონებში მსახურობდა და აღმოსავლეთ ოპერაციათა საზღვაო ძალა, ადმირალ სერ ფილიპ ვიანის მეთაურობით, რომელიც კანადის და დიდი ბრიტანეთის ძალებს უწევდა დახმარებას. ფლოტებისთვის ხელმისაწვდომი იყო 5 საბრძოლო ხომალდი, 20 კრეისერი, 65 გამანადგურებელი და ორი მონიტორი. ნორმანდიის წყლებში გერმანიის საზღვაო ძალები მოიცავდა: 3 ტორპედო კატარღას, 29 სწრაფ თავდამსხმელ ნავს, 36 R-ნავს და 36 განმნაღმველს. გერმანულ მხარეს ასევე ჰყავდა გაურკვეველი რაოდენობის წყალქვეშანავი (U-boat).
საზღვაო დანაკარგები
05:10 საათზე, ოთხმა გერმანულმა ტორპედო კატარღამ გაისროლა 15 ტორპედო აღმოსავლეთ ოპერაციათა საზღვაო ძალების ხომალდების წინააღმდეგ. ტორპედოებით ჩაიძირა ნორვეგიული გამანადგურებელი HNoMS Svenner-ი, ხმლის სანაპიროსთან ახლოს, მაგრამ HMS Warspite-ი და HMS Ramillies-ი გადარჩნენ. თავდასხმის შემდეგ კატარღები აღმოსავლეთით RAF-ის მიერ შექმნილ კვამლში გაუჩინარდნენ. გერმანულმა ნაღმებმა დაძირეს USS Corry და წყალქვეშა მდევარი USS PC-1261. მოკავშირეებმა ასევე დაკარგეს დაუდგენელი რაოდენობის სადესანტო ხომალდები.
დაბომბვა
ნორმანდიის დაბომბვა დაიწყო შუაღამისას როდესაც 2 200-ზე მეტმა ბრიტანულმა, კანადურმა და ამერიკულმა ბომბდამშენებმა სანაპიროზე და ხმელეთის შიგნით პირველ სამიზნეებს შეუტიეს. სანაპიროების დაბომბვა მეტწილად წარუმატებელი აღმოჩნდა ომაჰას სანაპიროზე, რადგან დაბალმა ღრუბლებმა მონიშნული სამიზნეების დანახვა შეუძლებელი გახადა. ბევრმა ბომბდამშენმა კი თავიანთი შეტევები გადადეს და შესაბამისად სანაპირო დაცვების განადგურება ვერ მოახერხეს. გერმანელებს ნორმანდიაში თავდასხმის დროს 570 თვითმფრინავი ყავდათ, ხოლო უშუალოდ გერმანიაში კი 964.
გამნაღმველებმა სრუტის გაწმენდა შეჭრისთვის შუაღამისას დაიწყეს და გამთენიისას დაასრულეს ისე, რომ წინააღმდეგობა არ შეხვედრიათ. დასავლეთ ოპერაციათა საზღვაო ძალა მოიცავდა საბრძოლო ხომალდ USS Arkansas, USS Nevada და USS Texas-ს, რვა კრეისერს და 28 გამანადგურებელს. ხოლო დასავლეთ ოპერაციათა საზღვაო ძალა მოიცავდა საბრძოლო ხომალდ HMS Warspite და HMS Ramilles, მონიტორ HMS Roberts, ოც კრეისერს და 37 გამანადგურებელს. საზღვაო დაბომბვა დაიწყო 5 საათსა და 50 წუთზე (თავდაპირველ დაგეგმვაში დაბომბვა 5 საათზე და 45 წუთზე უნდა დაწყებულიყო მაგრამ სიბნელის გამო გადაიდო 5 წუთით). რადგანაც ომაჰას და იუტას სანაპიროებზე დესანტი 6 საათსა და 30 წუთზე უნდა გადასხმულიყო (ერთი საათით ადრე ვიდრე ხმლის, ჯუნოს და ოქროს სანაპიროებზე), სწორედ ამიტომ ომაჰას და იუტას სანაპიროებზე საზღვაო დაბომბა მხოლოდ 40 წუთს გაგრძელდა.
საჰაერო ოპერაციები
საზღვაო დესანტის წარმატება დამოკიდებული იყო სანაპიროზე მყარი სათავის ჩამოყალიბებაზე, რომლიდანაც შესაძლებელი იქნებოდა კარგად მომარაგებული, მოწინააღმდეგის წინა ხაზების გარღვევის შესაძლებლობის მქონე ძალის ჩამოყალიბება. სადესანტო ძალები განსაკუთრებით დაუცველი იყო ძლიერი კონტრშეტევების წინააღმდეგ, მთავარი ძალების სანაპიროზე გამოჩენამდე, მსგავს კრიტიკულ სიტუაციებში მოწინააღმდეგის კონტრშეტევების განხორციელების უნარის შესანელებლად ან გასანადგურებლად გამოყენებული იქნენ საჰაერო-სადესანტო დივიზიები. მათი დავალება იყო ხიდების, გზების და რელიეფური მახასიათებლების აღება სადესანტო სანაპიროების დასავლეთ და აღმოსავლეთ ფლანგებზე. სადესანტო სანაპირობიდან მოშორებით განხორციელებულ საჰაერო დესანტებს ასევე ჰქონდათ გერმანული წინააღმდეგობის შემცირების და ზოგ შემთხვევაში გერმანული სანაპირო დაცვების სრული განადგურების მიზნები.
აშშ-ის 82-ე და 101-ე საჰაერო დივიზიები დანიშნული იქნენ სამიზნეებზე ომაჰას სანაპიროზე, სადაც მათ ხელში უნდა ჩაეგდოთ რელიეფის რამდენიმე ბუნებრივი ვიწრო გასასვლელი, რომლებიც გერმანელებმა სპეციალურად დატბორეს. მაისის თვეში მიღებული მოკავშირეების სადაზვერვო ანგარიშის მიხედვით, რეგიონში დამატებით იქნა განთავსებული 91-ე ქვეითი დივიზია (ვერმახტი), რის გამოც თავდაპირველად შერჩეული პარაშუტისტების დაჯდომის წერტილები შედარებით უფრო სამხრეთით და აღმოსავლეთით გადაიტანეს. დიდი ბრიტანეთის მე-6 საჰაერო დივიზიას, აღმოსავლეთ ფლანგზე, ხელში უნდა ჩაეგდო კანის არხზე და მდინარე ორნზე გადებული ხიდები და ასევე უნდა გაენადგურებინათ ხუთი ხიდი მდინარე დივსზე და მერვილის საარტილერიო დანადგარების გამაგრებული პოზიციები ხმლის სანაპიროზე.
ტანკები
ზოგი სადესანტო ხომალდი მოდიფიცირებული იყო, რათა ქვეითებისათვის მხარდამჭერი ცეცხლი გაეხსნათ, და ასევე თვითმავალი საზღვაო დუპლექსური ტანკები სპეციალურად ნორმანდიის დესანტისათვის შეიქმნა.
იუტა
თავდაპირველი თავდასხმის ბატალეონებს სწრაფათ მოჰყვა 28 DD ტანკი, ინჟინრების რამდენიმე ტალღა და გასუფთავების გუნდები, რათა სანაპიროები გაეწმინდათ დაბრკოლებებისა და ნაღმებისგან. გასასვლელები ააფეთქეს, რათა სამხედროებსა და ტანკებს სწრაფად შესძლებოდათ სანაპიროზე პოზიციების დაკავება. საბრძოლო დანაყოფებმა სანაპირო დაახლოებით 09:00 საათზე დატოვეს. მთელი დღის განმავლობაში გრძელდებოდა პატარა შეტაკებები 919-ე მეყუმბარეთა პოლკის ნაწილებთან, რომლებიც შეიარაღებულნი ივნენ ანტისატანკო არტილერიითა და ანტისატანკო ცეცხლსასროლი იარაღებით. გერმანელების მთავარი გამაგრებული წერტილი 1.2 კმ-ით, სამხრეთში, განადგურებული იქნა შუადღისთვის. აშშ-ის მე-4 ქვეითმა დივიზიამ ვერ შეასრულა მათზე გაცემული ყველა დავალება, რადგან ისინი თავდაპირველი დანიშნული ადგილიდან ზედმეტად სამხრეთით აღმოჩნდნენ, თუმცა მხოლოდ 197 დანაკარგი განიცადეს.
წერტილი დან ჰოკი
წერტილი დან ჰოკი, მნიშვნელოვანი სადესანტო წერტილი ომაჰასა და იუტას სანაპიროებს შორის, დანიშნული იყო როგორც აშშ-ის რეინჯერების მეორე ბატალიონის ასეულის სამიზნედ, რომელსაც მეთაურობდა ვიცე-პოლკოვნიკი ჯეიმზ რუდერი. მათი დავალება იყო, ასულიყვნენ 30 მეტრის სიმაღლის კლდეებზე თოკებით ან კიბეებით და გაენადგურებინათ სანაპირო საარტილერიო დანადგარები კლდის თავზე. კლდეებს იცავდნენ 352-ე ქვეითი დივიზია და ფრანგი კოლაბორაციონისტები. მოკავშირეების გამანადგურებლები USS Satterlee და HMS Talybont ქვეით ნაწილებს დამხმარე ცეცხლით უჭერდნენ მხარს. კლდეზე ასვლის შემდეგ, რეინჯერებმა აღმოაჩინეს რომ საბრძოლო დანადგარები გადატანილი იყო უცხო ლოკაციაზე. რეინჯერებმა საბოლოოდ დანადგარები წერტილიდან 550 მეტრის მოშორებით, სამხრეთით იპოვეს და ასაფეთქებლებით გაანადგურეს.
ომაჰა
ომაჰა, ყველაზე მყარად დაცული სანაპირო, დანიშნული იქნა აშშ-ის პირველი და 29-ე ქვეითი დივიზიების სამიზნედ. ამერიკელები ელოდნენ მხოლოდ ერთ პოლკთან ბრძოლას, თუმცა სანაპიროზე დაცვის ხაზებში მათ ვერმახტის 352-ე სრული დივიზია დახვდათ. ძლიერმა ქარმა და ტალღებმა ბევრ სადესანტო ხომალდს აიძულა თავდაპირველად არჩეული პოზიციებიდან აღმოსავლეთით წასვლა, რამაც შეანელა მათი წინსვლა. სახმელეთო ხომალდების დაბომბვის შიშით, აშშ-ის ბომბდამშენებმა გადადეს სანაპიროს დაბომბვის დრო, რამაც ომაჰას სანაპიროზე დატოვა დაუზიანებელი წინააღმდეგობები იმ დროისათვის, როდესაც დესანტები უკვე დანიშნულების ადგილებზე იყვნენ. სადესანტო ხომალდების დიდი ნაწილი ქვიშის ზოლებში გაიჭედა და სამხედროებს 100-50 მეტრი ყელამდე წყალში სიარული მოუწიათ სანაპიროებამდე მისაღწევად, როდესაც პარალელურად მათ მიმართ ვერმახტის ძალებს ჰქონდათ გახსნილი ცეცხლი. უხეში ტალღების ფონზე, აშშ-ის 741-ე სატანკო ბატალიონის ორი კომპანიის DD ტანკები გაშვებულნი იქნენ სანაპიროდან 4 600 მეტრში; თუმცა 32 ტანკიდან 27 დაიტბორა და ჩაიძირა, რასაც 33 ეკიპაჟის წევრის დახოცვა მოჰყვა. ტანკების ნაწილი, რომლებმაც გადაადგილების საშუალება სანაპიროზე დაკარგეს, განაგრძობდა დამხმარე ცეცხლის გახსნან მანამ, სანამ არ გაუთავდათ ამუნიციები.
კლდეების მწვერვალებიდან წამოსულმა ცეცხლმა 2000-მდე სამხედრო შეიწირა. სანაპიროს წმენდისას აღმოცენებულმა პრობლემებმა სანაპიროს მეთაური აიძულა შეეჩერებინა ტექნიკის წინსვლა 08:30 საათზე. დაახლოებით ამავე დროს სანაპიროსთან გამოჩნდა გამანადგურებლების ჯგუფი, რათა ეწარმოათ მხარდამჭერი ცეცხლი და დესანტის გადასხმის გაგრძელება შესაძლებელი გამხდარიყო. სანაპიროდან გასვლა მხოლოდ მყარად დაცული ხუთი ხეობების გავლით შეიძლებოდა. შუადღისას, როდესაც საარტილერიო დაბომბვის შედეგებმა თავი იჩინა და გერმანელებსაც საბრძოლო მასალა გაუთავდათ, ამერიკელებმა შეძლეს სანაპიროზე ზოგი სათავდაცვო ხაზი გაწმენდა. ასევე ამ დროს ამერიკელებმა დაიწყეს მოწინააღმდეგის ხეობების გათავისუფლება, რათა მძიმე ტექნიკას დაეტოვა სანაპირო. მოკავშირეების მიერ სანაპიროს დაძაბული გაფართოება მომდევნო რამდენიმე დღეზე გაიწელა და ომაჰას სანაპიროზე დანიშნული დავალებები, დესანტის გადასხმიდან სამ დღეში შესრულდა.
ოქრო
ამავდროულად, ქვეითებმა განაგრძეს გამაგრებული სახლების გათავისუფლება სანაპიროზე და მეტად წაიწიეს წინ. The No. 47 (სამეფო საზღვაო ქვეითი) კომანდო მიუახლოვდა ენ ბისინის პორტს და პორტი დაიკავა ენ ბესინის პორტის ბრძოლის შედეგად, ერთი დღის შემდეგ. კომპანიის სერჟანტ მაიორმა სტენლი ჰოლისმა მიიღო ოპერაცია ნეპტუნისათვის გაცემული ერთადერთი ვიქტორიის ჯვარი, მისი ქმედებებისათვის ფლეურის მაღალ წერტილზე შეტევისას. დასავლეთ ფლანკზე, პირველი ბატალიონის ჰამპშაიერის პოლკმა აიღო არომანჩესი (მოსამალში მულბერი „B“-ს პოზიცია), და შეუერთდა კანადურ დანაყოფებს ჯუნოს სანაპიროზე. ბაიეუოს აღება ვერ მოხერხდა 352-ე ქვეითი დივიზიის მყარი წინააღმდეგობის დამსახურებით. მოკავშირეებმა ოქროს სანაპიროზე 1 000 სამხედრო დაკარგეს.
ჯუნო
დესანტი ჯუნოზე დაგვიანდა და ქვეითები სანაპიროზე მხარდაჭერის გარეშე გამოჩდნენ, შედეგად ქვეითმა ძალებმა ხომალდების დატოვებისას დიდი დანაკარგები განიცადეს. დაბომბვების უმეტესობა კი აცდა გერმანელების გამაგრებულ პოზიციებს. სანაპიროს დასატოვებლად შეიქმნა რამდენიმე გასასვლელი. დასავლეთ ფლანგზე, დიდი ორმო ამოვსებული იქნა მიტოვებული ტანკების მეშვეობით, რომლებიც ადგილზე 1972 წლამდე დარჩნენ.
მთავრი გერმანული სიმაგრეები 75 მილიმეტრიანი საარტილერიო დანადგარებით, ტყვიამფრქვევებით, მავთულხლართებით და ნაღმებით მდებარეობდნენ კოლსულ სიუღ მეა, სეინტ უბან სიუღ მეა და ბეღნიეღ სიუღ მეაში. თავად დასახლებებიც კი სახლიდან სახლამდე ბრძოლების მეშვეობით იქნა გათავისუფლებული. სამხედროებმა ბენი სიუღ მეასაკენ სვლისას აღმოაჩინეს ტყვიამფრქვევების პოზიცია, რომლებისთვისაც გვერდი უნდა აეარათ წინსვლის გასაგრძელებლად. კანადის მე-9 ქვეითი ბრიგადის ელემენტებმა, შუადღის მიწურულს მიაღწიეს პოზიციებს, საიდანაც კანის კარპიკეს აეროპორტის დანახვა იყო შესაძლებელი, თუმცა ამ დროს დამხმარე ჯავშანტექნიკას საბრძოლო მასალა აკლდა და შედეგად კანადელებს დამატებით წინ აღარ წაუწევიათ. აეროპორტის აღება შესაძლებელი მხოლოდ ერთი თვის შემდეგ გახდა და ეს ახლო არეალი სასტიკი ბრძოლის ველად გადაიქცა. დაღამებისას, ჯუნოს და ოქროს სანაპიროები ერთიანად ფარავდნენ 19 კილომეტრის სიგანის და 10 კილომეტრის სიღრმის ტერიტორიას. მოკავშირეებმა ჯუნოზე 961 სამხედრო დაკარგეს.
ხმალი
„მორისის“ სიმაგრე კოლოვილე სიუღ მერთან ახლოს დაახლოებით ერთ საათიანი ბრძოლის შემდეგ აიღეს. ახლოსმდებარე „ჰილმან“ სიმაგრე, 736-ე ქვეითი ქოლკის შტაბ-ბინა, იყო დიდი სათავდაცვო კომპლექსი, რომელიც დილის დაბომბვებს უვნებლად გადაურჩა. „ჰილმანი“ მოკავშირეებმა 20:15 საათზე აიღეს. მეორე ბატალიონის მეფის შოპშაიერის მჩატე ქვეითმა პოლკმა კანისაკენ სვლა ფეხით განაგრძო, ქალაქთან რამდენიმე კილომეტრით მიახლოების შემდეგ მათ უკან დახევა მოუწიათ, ჯავშანტექნიკის მხარდაჭერის არქონის მიზეზით. 16:00 საათზე, 21-ე პანცერ დივიზიამ დაიწყო კონტრშეტევა ხმალსა და ჯუნოს შორის და თითქმის წარმატებით მიაღწიეს ლა-მანშის სრუტის სანაპიროს. მათ დაუპირისპირდათ ბრიტანეთის მესამე დივიზია და მალე უკან დაიხიეს კანის და ბაიოუს დასაცავად. მოკავშირეებმა ხმლის სანაპიროზე დაახლოებით 1 000 სამხედრო დაკარგეს.
შედეგი
ოპერაცია ნეპტუნი იყო ყველაზე დიდი საზღვაო სამხედრო ოპერაცია ისტორიაში, თითქმის 5 000 სადესანტო ხომალდით, 289 საესკორტო ხომალდით და 277 გამნაღმველი ნავით. შეჭრის დღეს ლა-მანშის სრუტე 156 000-მა სამხედრომ გადაკვეთა, რომლებსაც ივნისის დასასრულისათვის 875 000 სამხედრო დაემატა მოკავშირეებს პირველ დღეს სულ მცირე 10 000 სამხედრო ჰყავდათ ნორმანდიაში, 4 414 დაზუსტებული გარდაცვლილით. გერმანელებმა 1 000 სამხედრო დაკარგეს. მოკავშირეების გეგმა მიზნად ისახავდა საინტ ლოს, კანის და ბაიუეს აღებას პირველივე დღეს, ყველა სანაპიროს (იუტას გარდა) ერთმანეთთან დაკავშირებასთან ერთად; დასახული მიზნებისგან ვერცერთი შესრულდა. სანაპიროები ერთმანეთს 12 ივნისამდე ვერ დაუკავშირდნენ, რა დროისთვისაც მოკავშირეებს 97 კილომეტრის სიგრძის და 24 კილომეტრის სიღრმის ფრონტი ეკავათ. კანი, მნიშვნელოვანი სამიზნე, კვლავ გერმანელების ხელში იყო დესანტის დღეს და მოკავშირეების ხელში სრულიად 21 ივლისს გადავიდა. გერმანელებმა ფრანგ მშვიდობიან მოქალაქეებს პოტენციური ბრძოლის ველების დატოვება უბრძანეს ნორმანდიაში. სამოქალაქო დანაკარგები დესანტის გადასხმიდან მეორე დღისათვის სავარაუდოდ 3 000 იყო.
ნორმანდიაში მოკავშირეების გამარჯვება რამდენიმე ფაქტორმა განაპირობა. ატლანტიკური კედელი არ იყო სრულ მზადყოფნაში; დესანტის გადასხმამდე ცოტა ხნით ადრე რომელმა ანგარიში დაწერა, რომლის მიხედვითაც ატლანტიკური კედელი ზოგ ადგილას მხოლოდ 18%-ით იყო მზად, რადგან რესურსების სხვა ადგილებში გადაანაწილეს. ოპერაცია სიმაგრის მატყუარა ტაქტიკები წარმატებული იყო, გერმანელები იძულებულნი იყვნენ დაეცვათ სანაპიროს უზარმაზარი ნაწილი. მოკავშირეებმა დაამყარეს და შეინარჩუნეს საჰაერო უპირატესობა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ გერმანელებს არ შეეძლოთ განეხორციელებინათ დაკვირვებები ბრიტანეთში მიმდინარე მომზადებით სამუშაოებზე და არ შეეძლოთ ბომბდამშენების ბრძოლაში ჩართვა. სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა საფრანგეთში მძიმედ დააზიანა დაბომბვებმა და ფრანგულმა წინააღმდეგობამ, რამაც გაართულა გერმანელებისთვის მომარაგებისა და დამხმარე ძალების სანაპირომდე მიტანა. ზოგიერთი საწყისი დაბომბვა აცდა სამიზნეს ან არ იყო საკმარისად კონცენტრირებული, მაგრამ სპეციალურმა ბრონირებულმა ტრანსპორტებმა ყველგან კარგად იმუშავეს, ომაჰას გარდა, ისინი სამხედროებს ახლო საარტილერიო მხადრაჭერას უწევდნენ სანაპიროებზე გადასვლისას. გაურკვერვლობამ და რთულმა სამმართველო სტრუქტურამ ვერმახტის მაღალ სამმართველოში ასევე ხელი შეუწყო მოკავშრეების წარმატებას.
მემორიალები და ტურიზმი
ომაჰას სანაპიროზე მულბერის ნავსადგურის ნაწილების ხილვა დღემდე შესაძლებელია.რამდენიმე სანაპირო დაბრკოლება კვლავ არსებობს. აშშ-ის ეროვნული გვარდიის მემორიალი განთავსებულია ყოფილი გერმანული გამაგრების ადგილას. წერტილი დან ჰოკი შეიცვალა 1944 წლის შემდეგ, რელიეფი დაფარულია აფეთქებების კრატერებით და ზოგიერთი ცემენტის ბუნკერი კვლავ ადგილზეა. ახლოსაა ნორმანდიის ამერიკული სასაფლაო და მემორიალი, კოლოვილე სიუღ მერში. იუტას სანაპიროს მუზეუმი მდებარეობს სეინტ მერი დუ მონტზე. ახლოსვეა განთავსებული ორი გერმანული სამხედრო სასაფლაო
პეგასუსის ხიდი, ბრიტანეთის მე-6 საჰაერო დივიზიის სამიზნე, იყო ადგილი, სადაც ნორმანდიის დესანტის პირველი ბრძოლები გაიმართა. 1994 წელს ხიდი მსგავსი სხვა ხიდით ჩაანაცვლეს და ორიგინალი ახლა ახლოსმდებარე მუზეუმში ინახება. მელბურის ნავსდგური B-ის სექციები კვლავ წყლის ზედაპირზეა დარჩენილი. კარგადაა შემონახული ლონგეს სიუღ მერის საარტილერიო დანადგარი. ჯუნოს სანაპიროს ცენტრი, გაიხსნა 2003 წელს, დააფუძნეს კანადის ფედერალურმა და პროვინციალურმა მთავრობებმა, საფრანგეთის მთავრობამ და კანადელმა ვეტერანებმა.
სქოლიო
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლები გერმანიის მონაწილეობით კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის შეჭრები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები საფრანგეთის მონაწილეობით კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები აშშ-ის მონაწილეობით კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები გაერთიანებული სამეფოს მონაწილეობით კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები კანადის მონაწილეობით კატეგორია:აშშ-ის შეჭრები კატეგორია:კანადის შეჭრები კატეგორია:ავსტრალიის შეჭრები
ამონიუმის ბენზოატი
ამონიუმის ბენზოატი — თეთრი, მყარი ნივთიერება. არის ბენზოის მჟავას ამონიუმის მარილი. მისი ქიმიური ფორმულაა. ამონიუმის ბენზოატს აქვს ანტიბაქტერიული თვისებებები.
სქოლიო
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები კატეგორია:ბენზოატები კატეგორია:ამონიუმის ნაერთები
ხანმადბინა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაქათალის რაიონის სოფლები
საქართველოს სახელმწიფო პრემია
საქართველოს სახელმწიფო პრემია — მნიშვნელობით მეორე სახელმწიფო ჯილდო, დაარსდა 1992 წელს. გაიცემოდა ყოველწლიურად რვა ნომინაციით: ლიტერატურა, მუსიკა, სახვითი ხელოვნება, თეატრალური ხელოვნება, კინემატოგრაფია, საბავშვო ლიტერატურა და ხელოვნება, პუბლიცისტიკა და არქიტექტურა. ლაურეატი ღებულობდა შესაბამის დიპლომს, ვერცხლის მედალსა და ფულად ჯილდოს.
ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი
ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი); ქერჩისა და ომარ ხიზანიშვილის ქუჩებს შორის. სახელი დაერქვა 1999 წელს.
საქართველოს სახელმწიფო პრემია
საქართველოს სახელმწიფო პრემია გაუქმდა 2004 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პრემიები * კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი
ლიტერატურა
კატეგორია:გლდანის რაიონის ქუჩები
ქედის შესახვევი
ქედის შესახვევი — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ელენე ახვლედიანის ქუჩიდან ნიკო ლომოურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ქედაბეკის შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში — როგორც ქედის შესახვევი. აქვს 2 ჩიხი.
პოკერის მსოფლიო ტური
2009 წლის ნოემბერში PartyGaming-მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია WPT Enterprises-გან $12,300,000-ად WPT-ის შეძენის შესახებ.
ამერიკული ტელე-პროგრამების რეიტინგში პოკერის ფინალური თამაშების პირდაპირ ეთერში გაშუქება ერთ-ერთ მოწინავე პოზიციაზეა. განსხვავებით „პოკერის მსოფლიო სერიებისგან“, რომელიც ტარდება ლას-ვეგასში, „პოკერის მსოფლიო ტური“ გაცილებით მასშტაბურია და ტარდება აშშ-ს უამრავ ქალაქსა და სხვადასხვა ქვეყანაში. WPT-მ 2002 წელს წარმოშვა პოკერის თამაშის ბუმი. მისი მაუწყებლობა ხორციელდება 150 ქვეყანაში.
ტელევიზია
მთელი წლის განმავლობაში მიმდინარე „პოკერის მსოფლიო ტურის“ სატელევიზიო შოუმ, რომელიც დაფუძნებულია „პოკერის მსფოლიო სერიების“ ყოველწლიურ მაუწყებლობაზე, გამოიწვია დიდი ციებ-ცხელება ამერიკულ ოჯახებში, ადგილობრივ კაზინოების პოკერ რუმებსა და ინტერნეტ სივრცეში. „პოკერის მსოფლიო ტურის“ ძირითადი სპონსორები არიან კაზინოები და ონლაინ პოკერის საიტები.
WPT-ს სატელევიზიო შოუს, რომელიც გადის მსოფლიოს მასშტაბით, აკომენტარებს და ანალიზს უკეთებს „პოკერის მსოფლიო სერიების“ სამაჯურის გამარჯვებული მაიკ სექსტონი და მსახიობი ვინს ვან პატენი. ინტერვიუების ჩამორთმევა და კულისებში მიმდინარე მოვლენების წაყვანა ევალება ქალ მასპინძელს. პირველი სამი სეზონის მასპინძელი იყო შანა ჰიატი, მეოთხეს - კორტნი ფრილი, მეხუთესი კი - საბინა გადესკი. მეექვსე სეზონის წაყვანა წილად ხვდათ ლეილა კეილსა და კიმბერლი ლანსინგს. პოკერის მოთამაშემ და რეპორტიორმა ამანდა ლეზერმენმა უმასპინძლა WPT-ს მეშვიდე სეზონს. კიმბერლი ლანსინგი უბრუნდება წამყვანის რანგს და მასპინძლობს მომდევნო „პოკერის მსოფლიო ტურს“ მეთერთმეტე სეზონის ჩათვლით. ლინ გილმარტინმა უმასპინძლა მე-12 და მე-13 სეზონებს, რომელთა ტრანსლირება ხდებოდა Fox Sports Networks-ზე.