cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თეიმურაზ ღიბრაძე
ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1950–1953 ელრბში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, ალ. ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის უნივერსიტეტის ასპირანტი; 1954–1960 წლებში უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1960 წლიდან ხელმძღვანელობს განყოფილებას. ავტორია 205 სამეცნიერო ნაშრომის გულსისხლძარღვთა სისტემის მორფოლოგიის საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 19 სადოქტორო და საკანდიდატო დისერტაცია. ექიმი-ანატომი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1954 წელს „ფარისებრი ჯირკვლის არტერიები და კაპილარები“.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1963 წელს „ბრონქების და ფილტვის სისხლძარღვები ნორმის, ექსპერიმენტისა და პათოლოგიის პირობებში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ნესტროიპლაცი (ვენის მეტრო)
ნესტროიპლაცი (Nestroyplatz) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U1 ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1979 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ვეშიე
სქოლიო
კატეგორია:ნეგოტინოს თემის სოფლები
შლაიკერის ოლქი
შლაიკერის ოლქი (Schleicher County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ელდორადო. შეიქმნა 1887 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
ბეტი ფორდი
ელიზაბეთ ენ „ბეტი“ ბლუმერ ფორდი (Elizabeth Anne «Betty» Bloomer Ford, დ. 8 აპრილი, 1918, ჩიკაგო — გ. 8 ივლისი, 2011, რანჩო-მირაჟი) — აშშ-ის პრეზიდენტის ჯერალდ ფორდის მეუღლე, აშშ-ის პირველი ლედი 1974 წლის 9 აგვისტოდან 1977 წლის 20 იანვრამდე. ბეტი ფორდი 1973 წლის 20 იანვრიდან 1974 წლის 9 აგვისტომდე ჯერალდ ფორდის ვიცე-პრეზიდენტობის დროს, იყო აშშ-ის მეორე ქალბატონი.
ბიოგრაფია
ელიზაბეთ ენ ბლუმერი დაიბადა 1918 წლის 8 აპრილს ჩიკაგოში და იყო მესამე შვილი და ერთდერთი გოგო ოჯახში. გოგონა ბავშობიდან ძირითადად იმყოფებოდა მიჩიგანის შტატის ქალაქ გრანდ-რეპიდსში, სადაც მან დაასრულა ცენტრალური საშუალო სკოლა. 1929 წლის უოლსტრიტის კრახის შემდეგ ბეტი ბლუმერი ტანსაცმლის მოდელირებით იყო დაკავებული, ასევე სხვა ბავშვებს ასწავლიდა ვალსის ცეკვასა და ფოქსტროტს. თავად მან ცეკვა ისწავლა კალი ტრევისის საცეკვაო სტუდიაში, სწავლა დაასრულა 1935 წელს. როდესაც ბლუმერი იყო 16 წლის, გარდაიცვალა მამამისი გაზის გამონაბოლქვის შედეგად საკუთარ გარაჟში მუშაობის დროს.
სკოლის დასრულების შემდეგ განიზრახა გაეგრძელებინა ცეკვა ნიუ-იორკში, მაგრამ დედამისი ამის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო. ამასთანავე ორი წლის განმავლობაში ზაფხულობით სტუმრობდა ბენინგტონის ცეკვის სკოლას ვაიომინგის შტატში, სადაც სწავლობდა მართა გრემის ხელმძღვანელობით. პარალელურად იგი მუშაობდა მოდელად ჯონ რობერტ პაუერსის ფირმაში. მალევე ბეტი შევიდა გრემის მოცეკვავეთა დამხმარე ჯგუფში და დაიწყო გამოსვლები კარნეგი-ჰოლში. დედა ვერ ეგუებოდა შვილის კარიერულ გზას და მოუწოდებდა ბეტის დაბრუნებულიყო სამშობლოში, მაგრამ დედა და შვილი მალე კომპრომისს პოულობს.
1941 წელს ბლუმერი ბრუნდება მიჩიგანის შტატში, სადაც მუშაობას იწყებს ადგილობრივი უნივერმაღის მოდელად. ასევე მან ჩამოაყალიბა საკუთარი საცეკვაო ჯგუფი და საცეკვაო ხელოვნების სწავლებით დაკავდა, მათ შორის ასწავლიდა ინვალიდ ბავშვებსაც.
1973 წლის სექტემბერში ბეტი ფორდი ჰოსპიტალში მოხვდა. მას აღმოაჩნდა მკერდის კიბო. ექიმმა მას მარჯვენა მკერდი მოკვეთა. 1976 წელს პირადმა ექიმმა გამოაცხადა მისი სრული რეაბილიტაცია და განაცხადა, რომ სიმსივნე დაამარცხა. 1978 წელს ბეტი ფორდმა გამოაქვეყნა საკუთარი წიგნი „The Times of My Life“. 1982 წელს დააარსა ბეტი ფორდის ცენტრი, ორგანიზაცია, რომელიც ებრძოდა ალკოჰოლიზმსა და ნარკოტიკების გამოყენებას. 1991 წელს ბეტი ფორდი დააჯილდოვეს პრეზიდენტის თავისუფლების მედლით, ხოლო 1999 წელს კი კონგრესის ოქროს მედლით.
ქორწინება და ოჯახი
1942 წელს ბლუმერი ცოლად მიჰყვება უილიამ უორენს, ავეჯის გამყიდველს რომელსაც 12 წელი იცნობდა. წყვილს შვილი არ შესძენიათ. 1947 წელს მათი ქორწინება წარუმატებლად დასრულდა. ბეტის ახალი რჩეული გახდა იურისტი და მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ჯერალდ ფორდი. ჯვრისწერა შედგა 1948 წლის 15 ოქტომბერს ქალაქ გრანდ-რეპიდსში. წყვილს შეეძნა ოთხი შვილი: მაიკლ ჯერალდი (1950 წ.), ჯონ გარნერ ფორდი (1952 წ.), სტივენ მეიგს ფორდი (1956 წ.) და სიუზენ ელიზაბეთ ფორდი (1957 წ.). 1974 წლის 9 აგვისტოს, უოტერგეიტის სკანდალის შედეგად გადადგა პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი. ჯერალდ ფორდი, რომელსაც ამ დროისათვის ეკავა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა, ხდება სახელმწიფოს მეთაური. ბეტი და ჯერალდი თეთრი სახლის ყველაზე გახსნილი წყვილი იყო, ისინი ერთმანეთის სიყვარულს ღიად გამოხატავდნენ.
გარდაცვალება
ბეტი ფორდი გარდაიცვალა 2011 წლის 8 ივლისს 93 წლის ასაკში, კალიფორნიის ქალაქ რანჩო-მირაჟში, ინსულტით გამოწვეული გართულებების შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
ხიმრანი
ხიმრანი (Ximran) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 24 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ჩეშის უბე
ჩეშის უბე (Чёшская губа) — ყურე ბარენცის ზღვაში, კანინ-ნოსის ნახევარკუნძულსა და კონტინენტის ნაპირს შორის. სიგრძე 110 კმ, სიგანე შესასვლელთან 55 კმ, მაქსიმალური — 130 კმ. ნაპირები უმთავრესად დაბალია, ჩრდილო-დასავლეთით — ფლატოვანი. სიღრმე შესასვლელთან 55 მ. მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 4,3 მ. ნოემბრიდან ივნისის ბოლომდე დაფარულია ყინულით. ერთვის მდინარეები ვიჟასი, ომა, პეშა და ჩეშა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბარენცის ზღვის ყურეები
პეიჯეტ ბრიუსტერი
პეიჯეტ ვალერი ბრიუსტერი (Paget Valerie Brewster; დ. 10 მარტი, 1969) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. თამაშობდა კეიტის როლს NBC-ს სატელევიზიო სერიალ „მეგობრების“ მეოთხე სეზონში. ცნობილია სპეცაგენტის ემილი პრენტისის შესრულებული როლით, რომელსაც იგი ამერიკულ სატელევიზიო კრიმინალურ დრამაში, „კრიმინალურ აზროვნებაში“ 2006–2012 წლებში ასრულებდა. 2016 წლიდან ისევ განაგრძო რეგულარული მონაწილეობა. მას ამერიკულ ანიმაციურ სერიალ „Dan Vs.“-ში გახმოვანებული აქვს ელისი და მისტერ მამბლი, ხოლო ფრენკი დარტი სატელევიზიო სიტკომის „საზოგადოების“ ფინალურ სეზონში. 2017 წელს მან ანიმაციურ სერიალ „იხვების თავგადასავალში“ იხვი დონალდის ტყუპი, დელა გაახმოვანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
შვედენპლაცი (ვენის მეტრო)
შვედენპლაცი (Schwedenplatz) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U1 და U4 ხაზებზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1979 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ვალერი კვარაცხელია
1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
მანზალა
მანზალა, მენზალა (بحيرة المنزلة; ძველად — ტანისი) — დიდი მარილიანი ტბა ან ლაგუნა ჩრდილოეთ ეგვიპტეში. მოქცეულია მდინარე ნილოსის დელტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე დუმიატის ტოტსა და სუეცის არხს შორის. შეერთებულია ხმელთაშუა ზღვასთან. მცირეწყლიანია. ფართობი დაახლოებით 1360 კმ². გადაჭიმულია 47 კმ-ზე, სიგანე 30 კმ. მანზალის აღმოსავლეთ ნაწილში გადის სუეცის არხი, დასავლეთით ქალაქებს დუმიატსა და ელ-მატარიას შორის, — მანზალის არხი, რომლის სიგრძე დაახლოებით 35 კმ აღწევს. განვითარებულია თევზჭერა.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის ტბები
წყლის ბაღლინჯოები
წყლის ბაღლინჯოები (Cryptocerata) — მწერების ქვერიგი ნახევრად ხეშეშფრთიანთა რიგისა. აქვთ კვერცხისებრი, ნაღმისებრი ან შებრტყელებული სხეული, რომლის სიგრძე 2 — 120 მილიმეტრს აღწევს. აქვთ საცურავი, ნიჩბისებრი ფეხები. ცხოვრობენ წყალში ან მის ზედაპირზე, მდინარეებისა და წყალსატევების ნაპირებზე. საქართველოში ცნობილია წყლის ბაღლინჯოების 50 სახეობა, რომლებიც 12 ოჯახს განეკუთვნება. უმრავლესობა მტაცებელია. იკვებებიან წვრილი კიბოსნაირებით, წყლის მწერების მატლებით, ასევე თევზის ლიფსიტებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნახევრადხეშეშფრთიანები
უინონა რაიდერი
უინონა რაიდერი (Winona Ryder ; 29 ოქტომბერი, 1971) — ამერიკელი მსახიობი. კარიერა დაიწყო 1986 წლიდან. 2001 წელს ყვითელი პრესის ყურადღების ცენტრში მოხვდა მაღაზიაში ქურდობისა და დაკავების გამო.
M777
M777 (M777 howitzer) — 155 მმ ბუქსირებადი ლულიანი საარტილერიო სისტემა (ჰაუბიცა). გამოიყენება ავსტრალიის, კანადის, ინდოეთის, საუდის არაბეთის და აშშ-ის სამხედრო ძალების მიერ. მისი საბრძოლო დებიუტი ავღანეთის ომში შედგა.
უინონა რაიდერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
M777
M777-ს აწარმოებს BAE Systems-ის გლობალური საბრძოლო სისტემების (Global Combat Systems) განყოფილება. კონტრაქტების ძირითადი მენეჯმენტი, ასევე, ტიტანის კომპონენტების და უკუგორვის მექანიზმის წარმოება და აწყობა ხორციელდება ბეროუ-ინ-ფერნესში, დიდ ბრიტანეთში. საბოლოო აწყობა და ტესტირება მიმდინარეობს BAE-ს საწარმოში, მისისიპის შტატის ქალაქ ჰეტისბურგში.
შექმნის ისტორია
M777-მა არსებობა დაიწყო სახელით „ულტრამსუბუქი საველე ჰაუბიცა“ (Ultralight Field Howitzer, UFH). იგი შეიქმნა გაერთიანებულ სამეფოში, კერძოდ, ბაროუ-ინ-ფერნესში, კომპანია Vickers Shipbuilding and Engineering-ის (VSEL) შეიარაღების განყოფილებაში. UFH-ის პროტოტიპების შექმნიდან და დემონსტრაციიდან ცოტა ხნის შემდეგ VSEL კომპანია BAE Systems-მა შეიძინა, ქვემეხს სახელი გადაარქვა და M777 უწოდა. მის შექმნაზე პასუხისმგებლობის აღების შემდეგ BAE Systems-მა მისი კონსტრუქციის და აწყობის პროცესის „ამერიკანიზაცია“ მოახდინა თავისი სახმელეთო და შეიარაღების ჯგუფის მეშვეობით, რომელიც აშშ-ის ტერიტორიაზე მდებარეობს. M777-ის ნაწილების დაახლოებით 70% ამჟამად ამერიკული წარმოებისაა, მათ შორის ლულაც, რომელსაც Watervliet Arsenal აწარმოებს.
M777 იყენებს ციფრულ ცეცხლის მართვის სისტემას, რომელიც მსგავსია თვითმავალ ჰაუბიცებზე, მათ შორის, M109A6 PALADIN-ზე გამოყენებული სისტემისა. მისი საშუალებით ხდება ნავიგაციის, დამიზნების და თვითლოკაციის უზრუნველყოფა, რაც ქვემეხის მოქმედებაში სწრაფად მოყვანის საშუალებას იძლევა. კანადური M777 ტრადიციულ „მინისა და რკინის“ დამიზნების სისტემასთან ერთად იყენებს ცეცხლის მართვის სისტემას სახელწოდებით „ქვემეხის ციფრული მართვის სისტემა“ (Digital Gun Management System, DGMS), რომელსაც Leonardo MW აწარმოებს, ხოლო არაპირდაპირი ცეცხლის მართვის პროგრამული უზრუნველყოფა (Indirect Fire Control Software Suite, IFCSS) შექმნილია კანადის არმიის სახმელეთო პროგრამული უსზრუნველყოფის საინჟინრო ცენტრში. სისტემის ის ნაწილი, რომელსაც Leonardo MW აწარმოებს, ცნობილია სახელით LINAPS და იგი მანამდე ბრიტანეთის არმიის სამეფო არტილერიის L118 მსუბუქი ქვემეხებისთვისაც გამოიყენებოდა.
ცეცხლის მართვის ციფრული სისტემის სამუშაოდ აუცილებელია მბრუნავი ჰიბრიდულ-ელექტრონული ძრავი, რომელსაც Liquid Piston აწარმოებს.
M777-ს შეუძლია GPS მართვადი M982 „ექსკალიბურის“ ტიპის ჭურვების გასროლა, რაც 40 კილომეტრამდე მანძილზე ზუსტი მოხვედრების საშუალებას იძლევა. იუმას პოლიგონზე გამართული საცდელი სროლების დროს აშშ არმიის ქვედანაყოფმა 24 კილომეტრიდან გასროლილი 14 „ექსკალიბურიდან“ 13 მიზნიდან 10 მეტრის რადიუსში მოახვედრა, რაც ნიშნავს, რომ შესაძლო წრიული ცდომილება 5 მეტრს არ აღემატება. 2012 წლის ივნისში ავღანეთში, ჰელმანდის პროვინციაში საზღვაო ქვეითთა მე-11 პოლკის მე-2 (საარტილერიო) ბატალიონმა M982 „ექსკალიბურის“ ჭურვი ამბოხებულების პოზიციას 36 კილომეტრის მანძილიდან მოახვედრა. ეს M777 ჰაუბიცის არსებობის ისტორიაში ყველაზე შორ ოპერატიულ გასროლას წარმოადგენს, ასევე, ყველაზე შორ გასროლას ლულიანი საარტილერიო შეიარაღებიდან საზღვაო ქვეითთა კორპუსის ისტორიაში. აშშ-ის არმიის ყველაზე შორი გასროლა „ექსკალიბურის“ ჭურვით ერაყში მოხდა და მანძილი 30 კილომეტრი იყო.
ავსტრალია
2008 წელს ავსტრალიის თავდაცვის ძალებმა გამოთქვა სურვილი აშშ-ისგან 57 ერთეული M777A2-ის შეძენის შესახებ, რომელთა საერთო ღირებულება დაახლოებით US$248 მილიონი იყო. შემდგომში, ავსტრალიის არმიამ შეისყიდა 35 ქვემეხი, რომლითაც ჩაანაცვლა ავსტრალიის სამეფო არტილერიის 1-ლი პოლკის, მე-4 პოლკის და მე-8/მე-12 პოლკის შეიარაღებაში არსებული მოძველებული 155 მმ M198 და 105 მმ L119 Hamel-ის ტიპის სისტემები. პირველი M777A2 ქვეყანამ 2010 წლის ბოლოს მიიღო. დამატებით 19 ჰაუბიცას ავსტრალია პირდაპირ ამერიკული მწარმოებლისგან შეიძენს, რის შედეგადაც, მთლიანობაში, 6 ბატარეის დაკომპლექტება შეეძლება. იმავდროულად, ავსტრალიის არმიამ შეისყიდა 155 მმ მართვადი საბრძოლო მასალა, კერძოდ, M982 „ექსკალიბური“ და XM1156 ზუსტი დამიზნების ხელსაწყო (Precision Guidance Kit).
ბრაზილია
2010 წელს ბრაზილიის საზღვაო ძალები განიხილავდა M777-ს, როგორც ერთ-ერთ ვარიანტს მოძველებული 155 მმ M114A1 ჰაუბიცების ჩასანაცვლებლად ბრაზილიის საზღვაო ქვეითთა კორპუსისთვის, თუმცა, საბოლოო შეთანხმება არ მიღწეულა.
მედუდუკესებრნი
მედუდუკესებრნი (Bombycillidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15,5–23 სმ, მასა 25–85 გრამი. აგებულება მკვრივია; თავზე წამახვილებული ქოჩორი აქვთ, კუდსა და ფრთებზე — კაშკაშა ნიშნები. ნისკარტი მოკლეა; თითები ძლიერი, ბრჭყალები გრძელი და მკვეთრად მოღუნული. ნისკარტის დასაწყისთან, თვალებს ზევით და ქოჩრის ქვემოთ ახასიათებთ შავი „ნიღაბი“. ფრენენ გამალებით და მანევრულად; მიწაზე ნახტომებით გადაადგილდებიან. ცნობილია 1 გვარის (Bombycilla) 3 სახეობა. ჩვეულებრივი მედუდუკე (B. garrulous) გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში; კედრის მედუდუკე (B. cedrorum) — ჩრდილოეთ ამერიკაში; იაპონური მედუდუკე (B. japonica) — შუა და ქვემო ამურისპირეთში, ჩრდილოეთ სახალინზე. უპირატესობას ანიჭებენ გაუხშოებულ კორომებს ტყისპირებში, სადაც ჩვეულებრივ კენკროვანი და ხეხილოვანი მცენარეების მონაკვეთებიცაა. მედუდუკეების ზამთრის გუნდები (1000-მდე წევრისაგან შემდგარი) ფართოდ მომთაბარეობენ. ზაფხულში რაციონში მწერები და ობობები ჭარბობს, დანარჩენ დროს — მცენარეული საკვები (მათ შორის წვნიანი ნაყოფები). ბუდობენ ტაიგის და შერეულ ტყეებში, წყვილებად ან მცირე კოლონიებად. ბუდეს ორივე მშობელი აშენებს, მიწიდან 3–15 მეტრის სიმაღლეზე. დედალი დებს 5–6 კვერცხს, კრუხობს დედალი 14–15 დღის განმავლობაში. ბარტყებს დედალიც კვებავს და მამალიც. სეზონზე ერთ თაობას იძლევიან. ახლოს ენათესავებიან აბრეშუმა მედუდუკესებრთა ოჯახის წარმომადგენლები (3 გვარის 4 სახეობა).
M777
კანადა
2005 წლის დეკემბერში კანადის სამეფო ცხენოსანი არტილერიის 1-ლმა პოლკმა განახორციელა თავიანთი პირველი 6 ერთეული 155 მმ M777-ების საინაუგურაციო გასროლა. აღნიშნული 6 ქვემეხი კანადამ აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსისგან, საერთაშორისო სამხედრო შესყიდვების (FMS) ფარგლებში აშშ-სა და კანადას შორის არსებული კონტრაქტით მიიღო. მათი პირველი გასროლა 1-ლი პოლკის A ბატარეამ განახორციელა ბაზა შაილოზე (Shilo), შემდეგ კი ჰაუბიცები ავღანეთში, ოპერაცია Archer-ის მხარდასაჭერად გადაისროლეს და 2006 წლის დასაწყისში ყანდაარში, კანადური ძალების ოპერაციის რაიონში განათავსეს. ეს იყო M777-ის პირველი გამოყენება საბრძოლო ვითარებაში. იმავე წლის ზაფხულში აღნიშნულმა ჰაუბიცებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს პანჯუაის ბრძოლაში, როცა უკანდახევაში მყოფ თალიბანის ელემენტებს მცირე რაოდენობის გასროლებით უმძიმესი ზიანი მიაყენეს. ბრძოლის ყველაზე მძიმე ფაზის დროს დაღუპული 72 ამბოხებულიდან უმეტესობა მხოლოდ ორი M777-დან განხორციელებული საარტილერიო ცეცხლის შედეგად განადგურდა. შემოდგომისთვის კანადური M777-ები უკვე იყო აღჭურვილი ცეცხლის მართვის ციფრული სისტემებით (DGMS), რამაც საგრძნობლად გაზარდა მათი სიზუსტე და შესაძლებელი გახადა მათი გამოყენება კანადური და ამერიკული სახმელეთო შენაერთების ახლო საცეცხლე მხარდაჭერისთვის. მათი გამოყენება იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა, რომ იმავე წელს კანადამ BAE-ს დამატებით 6 ქვემეხი შეუკვეთა. 2009 წლის მაისში კანადის მთავრობამ გააფორმა შეკვეთა 25 ჰაუბიცაზე, რითიც საერთო რაოდენობა 37 გახდა. გრძელდება DGMS სისტემის გაუმჯობესება კომუნიკაციის სისტემების დამატებით.
ინდოეთი
ინდოეთის არმიამ 145 ერთეული M777-ის შეძენის სურვილი 2010 წელს გამოთქვა, საერთო ღირებულება ₹30 მილიარდი უნდა ყოფილიყო (US$394 მილიონი). 2012 წლის 11 მაისს ინდოეთის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაცხადა 145 ჰაუბიცის შეძენის გეგმა US$660 მილიონად აშშ-ის საერთაშორისო სამხედრო შესყიდვების ფარგლებში. აღნიშნული გეგმა წარედგინა ინდოეთის ფინანსთა მინისტრს და უშიშროების კომიტეტს. 2013 წლის 2 აგვისტოს ინდოეთმა 145 ერთეული ქვემეხის შესყიდვა ამჯერად US$885 მილიონად მოითხოვა, თუმცა, 2014 წლის 24 თებერვალს შესყიდვა ისევ გადაიდო. 2014 წლის 11 მაისს შესყდვის გეგმას დაეთანხმა თავდაცვის სამინისტრო, თუმცა, იმავე წლის 11 ივლისს მთავრობამ განაცხადა, რომ მაღალი ფასის გამო ქვემეხებს აღარ შეიძენდა. 2014 წლის 22 ნოემბერს პრიცესი განახლდა, ამჯერად, „დაამზადე ინდოეთში“ პროგრამის ფარგლებში. 2015 წლის 13 მაისს თავდაცვის სამინისტრომ გამოყო ₹29 მილიარდი 145 ჰაუბიცის შესაძენად აშშ-ისგან. იმავე წლის 15 დეკემბერს სამინისტრომ განაცხადა, რომ ამის შემდეგ კიდევ 500 ერთეული M777-ის შეძენა სურდა.
2016 წლის 26 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ 145 ჰაუბიცას ინდოეთი US$750 მილიონად შეიძენდა. იმავე წლის ნოემბრის ბოლოს – დეკემბრის დასაწყისში შეთანხმება საბოლოოდ გაფორმდა. შეთანხმების თანახმად, BAE Systems-მა ინდოეთს 25 ერთეული ჰაუბიცა მიაწოდა, ხოლო დამატებით 120 ინდოეთში, Mahindra Defence Systems Limited-ის მიერ აიწყობოდა.
ინდოეთის არმიამ სრულ საბრძოლო მზადყოფნაში მყოფი პირველი 2 ჰაუბიცა 2017 წლის 18 მაისს, ნიუ-დელიში მიიღო. 2017 წლის 2 სექტემბერს გავრცელდა ცნობა, რომ ერთ-ერთი ჰაუბიცის ლულა კალიბრაციის პროცესში სროლისას დაზიანდა. ინდოეთის არმიამ M777 ჰიმვიჯაის წვრთნების დროს, არუნაჩალ-პრადეშში გამოიყენა. წვრთნებში ახლადჩამოყალიბებული ინტეგრირებული საბრძოლო დაჯგუფებები მონაწილეობდნენ.
ინდოეთს, მთლიანობაში, 7 საარტილერიო პოლკის შექმნა აქვს დაგეგმილი, რომელთაგანაც თითოეულში 18 ჰაუბიცა იქნება. პირველი მათგანი 2020 წლის ბოლოს ჩამოყალიბდა და მას 15 ქვემეხი BAE Systems-მა, ხოლო დამატებით 3 Mahindra Defense Systems Limited-მა მიაწოდა.
2020 წლის ივლისში ჩინეთთან დაძაბულობის ზრდის ფონზე, რაც ლადაქის გაერთიანებული ტერიტორიის და ოკუპირებული ტიბეტის საზღვარზე ჩინეთის აგრესიულ ქმედებებს უკავშირდებოდა, ინდოეთმა დამატებით „ექსკალიბურის“ ჭურვების შეძენის შესახებ განაცხადა.
საუდის არაბეთი
2011 წელს საუდის არაბეთმა შეუკვეთა 36 ერთეული M777A2, ასევე, 17 136 მსხვრევად-ფუგასური ჭურვი და 2 304 შორი მოქმედების რეაქტიული ჭურვი. ქვეყანამ, აგრეთვე, შეიძინა HMMWV მანქანები საბრძოლო მასალის და გათვლის ტრანსპორტირებისათვის, თუმცა, არ შეუძენია „ექსკალიბურის“ მარკის საბრძოლო მასალა.
აშშ
M777-მა აშშ-ის არმიასა და საზღვაო ქვეითთა კორპუსში M198 ჰაუბიცა 2005 წლიდან ჩაანაცვლა. 2014 წლიდან აშშ-ის სამხედრო ძალებმა M777-ის გაუმჯობესებული ვარიანტების მიღება დაიწყეს, რომლებიც აღჭურვილი იყო ახალი თხევად-კრისტალური დისპლეით, განახლებული ოპერაციული სისტემით, დენის ახალი წყაროთი და ლულის სენსორებით, რომლებიც ადგილზე ბალისტიკური გამოთვლებისთვის გამოიყენება. შემდგომი გაუმჯობესების სახით დაგეგმილია ახალი სენსორული ეკრანის დამატება გათვლის მეთაურისთვის, ახალი კომპიუტერი და ციფრული რადიოსადგური.
არმია
ჩრდილოეთ კაროლინაში, ფორტ ბრეგში განლაგებული მე-18 საველე-საარტილერიო ბრიგადა პირველი ქვედანაყოფი იყო, რომელმაც სატესტო XM777 ჰუბიცა გამოსცადა. საცდელ სროლებში ბრიგადის 321-ე საველე-საარტილერიო პოლკის 1-ლი და მე-3 ბატალიონები მონაწილეობდნენ. პირველი პროტოტიპები, ასევე, გამოსცადა 377-ე საჰაერო შეტევის პოლკმა, რომელიც 1998 წელს ასევე მე-18 საველე-საარტილერიო ბრიგადის შემადგენლობაში შედიოდა. 2008 წლის 2 იანვარს მე-11 საველე-საარტილერიო პოლკის მე-2 ბატალიონის B ბატარეის მე-2 ოცეული გახდა ამერიკის არმიის პირველი ქვედანაყოფი, რომელმაც M777 ბრძოლაში გამოიყენა ოპერაცია „ერაყის თავისუფლების“ ფარგლებში. 2007 წლის ივნისში M777-ის A2 მოდიფიკაცია მიიღო 321-ე პოლკის მე-3 ბატალიონმა. იმავე წლის დეკემბერში ქვედანაყოფი ავღანეთში გადაისროლეს და 2008 წლის იანვარში მათ პირველად გამოიყენეს M777 ავღანეთში, ოპერაცია Enduring Freedom-ის დროს. 2008 წლის აპრილში M777 გამოცდა დაიწყო მე-8 საველე-საარტილერიო პოლკმა ფორტ უეინრაიტში, ფეარბენკსში, ალასკაში. 2008 წლის 20 ივლისს პენსილვანიის ეროვნული გვარდიის 28-ე ქვეითი დივიზიის 108-ე საველე-საარტილერიო პოლკი გახდა ეროვნული გვარდიის პირველი ქვედანაყოფი, რომელმაც შეიარაღებაში მიიღო და გაისროლა M777. 2017 წელს ISIL-ის ნაღმმტყორცნელთა პოზიციის მიმართულებით სროლების დროს ჭურვის სახაზინო ნაწილში აფეთქების შედეგად გარდაიცვალა 2 ამერიკელი ჯარისკაცი და დაშავდა მათი გათვლის რამდენიმე წევრი. M777-თან დაკავშირებული წვრთნების დროს რამდენიმე ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, მათ შორის, 2014 წლის თებერვალში ერთ-ერთი შემთხვევა 321-ე პოლკის მე-3 ბატალიონის ჯარისკაცის გარდაცვალებით დასრულდა, მანამდე კი, 2011 წელს კემპ ლეჟენში (ფორტ ბრეგის ტერიტორიაზე) წვრთნების დროს ერთი საზღვაო ქვეითი დაიღუპა.
2017 წლის მაისში აშშ-ის არმიამ განაცხადა შვედური BONUS-ის ტიპის ჭურვების შეძენის შესახებ, რომელიც შუალედური ვარიანტი იყო ამერიკული კლასტერული საბრძოლო მასალის ჩანაცვლებისთვის. საბოლოო მიზანს წარმოადგენს 1%-ზე ნაკლები აუფეთქებელი ნარჩენი მასალის დატოვება არაუნიტარული ჭურვების აფეთქების შემდეგ. BONUS-ის ტიპის ჭურვები შეიცავს ორ, სენსორული ამფეთქის მქონე ტანკსაწინააღმდეგო ნაღმს, რომელიც ტერიტორიის სკანირებით პოულობს სახმელეთო მიზნებს და ჰაერიდან ეცემა მათ. სისტემა წარმატებით გამოიცადა M777 ჰაუბიცებიდან.
2008 წლის ნოემბრიდან 2019 წლის აპრილამდე პერიოდში მე-3 საკავალერიო პოლკმა რამდენიმე M777A2 ერაყში, სირიის საზღვარზე მდებარე საჰამის საცეცხლე ბაზაზე გამოიყენა სირიის დემოკრატიული ძალების მხარდასაჭერად ბაღუზ ფაუქანის ბრძოლის დროს. ეს ოპერაცია წარმატებული აღმოჩნდა და მის შედეგად ISIL-ის მიერ დაკავებული უკანასკნელი ქალაქი გათავისუფლდა.
საზღვაო ქვეითთა კორპუსი
2005 წლის მაისში საზღვაო ქვეითთა მე-11 პოლკის მე-3 ბატალიონი, რომელიც კალიფორნიაში, თუენთინაინ-პალმსის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის საჰაერო და სახმელეთო საბრძოლო ცენტრში იყო განლაგებული, გახდა საზღვაო ქვეითთა პირველი ქვედანაყოფი, რომელმაც ახალი M777 მიიღო. მთლიანობაში, საზღვაო ქვეითთა კორპუსს 580 ქვემეხი გადაეცა, ხოლო არმიას და ეროვნულ გვარდიას – 421.
2011 წლის მარტში M777-ებით აღჭურვილი მე-11 საექსპედიციო ქვედანაყოფი გადაისროლეს სირიაში საარტილერიო მხარდაჭერის გასაწევად იმ ძალებისთვის, რომლებიც ქალაქ რაკადან ISIL-ის ძალების გასაძევებლად იბრძოდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:იარაღები კატეგორია:არტილერია
ჩუხურმაჰლა
ჩუხურმაჰლა  (Çuxurməhlə ) — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
აზაზელი (Marvel Comics)
აზაზელი (Azazel) — Marvel Comics-ის გამოგონილი სუპერგმირი, იგი პირველად გამოჩნდა გამოცემა Uncanny X-Men-ის 428 თავში, აზაზელი არის ნაითქროლერის ბიოლოგიური მამა.
გამოგონილი ბიოგრაფია
აზაზელი ერთ-ერთი უძველესი მუტანტია. იგი არის დემონ-მუტანტების რასის — ნეიიაპხემის მმართველი და ქადაგებს, რომ დედამიწა და ყველა დედამიწის მცხოვრებნი მიეკუთვნებიან მას. იგი ამაყია, თავისი არსებობის განმავლობაში მან ბევრი ადამიანი დაატყვევა და კლავდა მათ ანდა აიძულებდა რომ დამორჩილობდნენ მას. სხვა მუტანტთა ჯგუფი ჩეიიარაფიმი, ცნობილი როგორც ანგელოზი-მუტანტები, გააძევეს აზაზელი და მისი რასა ბრიმსტონში - პარალელურ განზომილებაში, რომელსაც ნაითქროლერი იყენებს ხოლმე ტელეპორტაციისთვის. მაქედან გამოღწევა შეძლო მხოლოდ აზაზელმა თავისი ტელეპორტაციის უნარის ხარჯზე. მას შეეძლო დაეტოვებინა ბრიმსტონი პატარა დროის განმავლობაში.
აზაზელი - მამა სამი შვილის, მათ რიცხვშია კურტ ვაგნერიც - ნაითქროლერი, რომლის დედა არის მისტიკა (პერსონაჟი). მრავალი წლის წინ ახალგაზრდა მისტიკი იყო დაქორწინებული ვიღაც კრისთიან ვაგნერზე, მდიდარ ბარონზე, რომელსაც არ შეეძლო ჩაესახა ბავშვი. ამავე დროს აზაზელი, რომელიც ეძებდა შესაფერის ქალებს, რათა შთამომავლობა გაეგრძელებინა ზებუნებრივების, გაიცნო მისტიკი. თავიდან აზაზელს სჭირდებოდა მისტიკი მხოლოდ იმისთვის რომ დედა ყოფილიყო მისი შვილის, მაგრამ მოგვიანებით მას შეუყვარდა მისტიკი და ის გახდა ერთადერთი ქალი, რომელიც უყვარდა აზაზელს. როცა მისტიკი დაორსულდა, ანგელოზმა-მუტანტებმა გაიგეს ის, რომ აზაზელი ცდილობდა თავი დაეღწია სამუდამოდ ბრიმსონისგან და შეეცადნენ მოეკლათ აზაზელი, მისტიკი და მათი შვილიც რომელიც ჯერ არ იყო დაბადებული. აზაზელი მიხვდა რომ თუ იგი დატოვებდა მისტიკს, მისტიკს და მათ შვილს თავს დაანებდნენ ანგელოზი-მუტანტები და ასე იხსნიდა მათ სიკვდილისგან, ამიტომაც იგი გაუჩინარდა, ხოლო მისტიკმა კი არ იცოდა რეალური მიზეზი გაუჩინარების ამიტომაც აზაზელი შეიძულა. კურტის გარდა აზაზელს ჰყავდა კიდევ 2 შვილი - აბისი და კივი ბლეკი.
შესაძლებლობები
აზაზელს სძალულს გენერეირება გაუკეთოს ენერგიას, ამის დახმარებით მას შეუძლია მოაწყოს აფეთქება , დაჭრას ვინმე. ის და სხვა დემონები ნეიიაპხემიდან სუსტები არიან ჩეიიარაფიმის სისხლის წინააღმდეგ, რომელიც ალძლევთ მათ თვისებას რომ განიცადონ რეგენერაცია - მათი სისხლით დემონები კვდებიან. ერთ-ერთი უმთავრესი ძალა აზაზელის არის ტელეპორტაცია. ნაითქროლერი-ისგან განსხვავებით მას არ სჭირდება რომ ხედავდეს ტელეპორტაციის ადგილს. ფლობს განკურნების უნარს,არაადამიანურ ძალას, სისწრაფეს და მოქნილობას. ამათ გარდა იგი ფლობს ტელეპატიას და ფსიქოლოგიური ზეგავლენის მოხდენაც შეუძლია. შეუძლია აზრების წაკითხვა და ადამიანების სურვილზე ზეგავლენის მოხდენა. აზაზელი უკვდავია, მისი ასაკი - ათასობით წელია. ხანგძლივმა სიცოცხლემ მას მისცა უდიდესი გამოცდეილება ხმლის და სხვა იარაღების გამოყენებაში, თვალთვალში, ასევე აითვისა უმაღლეს დონეზე აკრობატიკა და საბრძოლო ხელოვნება. ბრძოლაში ხშირად იყენებს ორ ხმალს, რომელსაც იყენებს უმაღლეს დონეზე.
სკარის ოლქი
სკარის ოლქი (Scurry County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. სნაიდერი. შეიქმნა 1876 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
აზაზელი (Marvel Comics)
კომიკსების გარდა
კატეგორია:Marvel Comics-ის სუპერგმირები
მაფადი
მაფადის მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 3450 მეტრს და შესაბამისად იგი ყველაზე უფრო მაღალი მთაა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მაგრამ არა ლესოთოში. ის მდებარეობს დრაკონის მთების ცენტრალურ რეგიონში. ის 2000 წლიდან წარმოადგენს უხაჰლამბა-დრაკონის მთების პარკის ნაწილს და შედის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მთები კატეგორია:ლესოთოს მთები
იენიქენდი (ისმაილი)
იენიქენდი (Yenikənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 812 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
მიხეილ ჩინჩალაძე
მიხეილ ივანეს ძე ჩინჩალაძე (დ. 23 ივლისი, 1913, ტყემლოვანა, ჭიათურის რაიონი,— გ. 20 თებერვალი 2011, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მრავალი მეცნიერული შრომის ავტორი, საქართველოს პედაგოგიკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, ამავე აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი (1995), იაკობ გოგებაშვილის სახელობის ორგზის პრემიის ლაურეატი (1974, 2000).
ბიოგრაფია
1949 წელს ჩაირიცხა განათლების სამინისტროს პედაგოგიკის მეცნიერებათა ეროვნული ინსტიტუტის ასპირანტურაში აკადემიკოს ვარლამ თოფურიას ხელმძვანელობით. მან ვადამდე ადრე ჩააბარა საკანდიდატო გამოცდები, დაიცვა დისერტაცია და მიენიჭა მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. მალე იგი უფროს მეცნიერ-მუშაკად დაამტკიცეს.
1960 წლიდან ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის დაწყებითი განათლების, პედაგოგიკისა და მეთოდიკათა ფაკულტეტის დეკანად აირჩიეს. მიენიჭა დოცენტის წოდება 1961 წელს, შემდეგ კი ყოფილმა საბჭოთა უმაღლესმა საატესტაციო კომისიამ (ვაკი), მიხეილ ჩინჩალაძეს მიანიჭა პროფესორის სამეცნიერო წოდება.
არჩეული იყო სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს, ფილოლოგიისა და პედაგოგიკის ფაკულტეტის საბჭოების წევრად, განათლების სამინისტროს დაწყებითი განათლების სასწავლო-მეთოდიკური საბჭოს თავმჯდომარედ, ჟურნალ „ქართული ენა და ლიტერატურა არაქართულ სკოლებში“ სარედაქციო საბჭოს წევრად და სხვა.
1995 წლის ივნისში დაარსდა საქართველოს პედაგოგიკის მეცნიერებათა აკადემია. მიხეილ ჩინჩალაძე ამ აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი აკადემიკოსი იყო. იგი აგრეთვე იყო 250-ზე მეტი სამეცნიერო-მეთოდიკური ნაშრომისა და სასკოლო სახელმძვანელოების ავტორი. ორგზის დაჯილდოვდა იაკობ გოგებაშვილის მედლით (1974, 2000), ღირსების მედლით 1997 წელს, ღირსების ორდენით 2003 წელს, მრავალი სიგელით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და 8 მედლით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
შავფეხა ღორისსოკო
შავფეხა ღორისსოკო — სოკოს სახეობა ტაპინელას გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკას (კოსტა-რიკა), ევროპასა და აზიას.
არასაჭმელ სოკოდაა მიჩნეული, მიუხედავად ამისა, მას საკვებად გამოიყენებენ აღმოსავლეთ ევროპაში.
სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა ბუნებისმეტყველმა ავგუსტ ბაჩმა 1783 წელს როგორც Agaricus atrotomentosus.
სამეცნიერო სინონიმები
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5-15 (30) სმ, ამოზნექილი, ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში — ენისებრი ან ნიჩბისებრი, ცენტრში ჩაზნექილი, შემოკეცილი კუთხეებით, ხორციანი. ზედაპირი მშრალია, ხშირად ხავერდოვანი, ჟანგისფერ-ყავისფერი ან ჟანგმიწისფერ-მურა.
ჰიმენოფორი — ფირფიტოვანი, ფირფიტები ხშირი, დაღმავალი. ახალგაზრდა სოკოებს კრემისფერიდან ღია-ჟანგმიწისფრამდე, ასაკთან ერთად მუქდება.
ფეხის სიგრძე 2-7 (12,5) სმ, სიგანე — 1,5-3,5 (5) სმ, გვერდითი ან ექსცენტრული, ხშირად ჩაფლულია სუბსტრატში, ცილინდრულია ან ძირში გაგანიერებული, ხაოიან-ხავერდოვანი, მუქ-ყავისფერი ან თითქმის შავი.
რბილობი მოთეთროდან ჟანგმიწისფრამდე, ჰაერზე მუქდება, განსაკუთრებული სუნის გარეშე, ზოგჯერ მომწარო გემოთი.
სპორების ფხვნილი ყვითელი-მომურო ფერისაა. სპორები 3-5 (6)×3—4 (5) მკმ, კვერცხისებრ-ელიფსისებური.
გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში (კოსტა-რიკა), ევროპასა და აზიაში.
იზრდება ჯირკებზე, გადანაჭრებზე და მათთან ახლოს, ერთეულებად ან ჯგუფებად, წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, განსაკუთრებით ფიჭვზე.
სქოლიო
კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები კატეგორია:ბოლეტუსისნაირნი
კემინუბი
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
ლუბომირ ლუბოევიჩი
ლუბომირ ლუბოევიჩი (( Љубомир Љубојевић), ( Ljubomir Ljubojević ) დ. 2 ნოემბერი, 1950, უჟიცე, სერბეთის სოციალისტური რესპუბლიკა, იუგოსლავია) ― ყოფილი იუგოსლაველი, სერბი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (1971), იუგოსლავიის ორგზის ჩემპიონი 1977 და 1982 წლებში.
ბიოგრაფია
ლუბომირ ლუბოევიჩი 1950 წლის 2 ნოემბერს ტიტოვო უჟიცეში (ახლანდელი უჟიცე) დაიბადა. 1969 წელს იუგოსლავიის ნაკრების შემადგენლობაში სტუდენთა მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე იასპარეზა. მესამე დაფაზე მოთამაშემ 6 მოიგო, 7 ყაიმით დაასრულა და ინდივიდუალური ოქრო აიღო, ნაკრები კი ვერცხლს დასჯერდა.
1987 წელს ბრიუსელის და ბელგრადის ტურნირები მოიგო, 1989 წელს ბარსელონასი, ხოლო 1990-91 წლებში რეჯო-ემილია. 1993 წელს მონტე-კარლოში „ამბერის“ ტურნირზე პირველი ადგილი დაიკავა. რეგლამენტის მიხედვით ორი შეჯიბრი იმართება, სწრაფ და ბრმა (თვალახვეული) ჭადრაკში. ორივეს ჰყავს გამარჯვებული, საბოლოოდ კი შემაჯამებელი ქულებით აბსოლუტურ გამარჯვებულს ასახელებენ. ლუბოევიჩმა სწრაფი ჭადრაკის ტურნირი 7,5 ქულით მოიგო, ბრმაში კი 7 ქულით მეორე იყო, საბოლოოდ კი 14,5 ქულა დააგროვა და მეორე ადგილზე გასულ ანანდს ნახევარი ქულით გაუსწრო. საპრიზო 100 ათასი დოლარიდან, სერბმა 20 ათასი მიიღო.
2008 წლის 12-27 იანვარს ვეიკ ან ზეში რიგით 70-ე ტურნირზე „საპატიო ჯგუფში“ ათამაშეს (სიძლიერით XIII კატეგორიის ტურნირი). ჯგუფში ოთხი ღვაწლმოსილი მოჭადრაკე დაუპირისპირდა ერთმანეთს. ლუბოევიჩის გარდა იყვნენ იან ტიმანი, ვიქტორ კორჩნოი და ლაიოშ პორტიში. ლუბომირმა 3 მოიგო, 2 ყაიმით დაასრულა, ერთში დამარცხდა და 4 ქულით პირველზე გავიდა. thumb|ლუბომირ ლუბოევიჩი, 1972 წელი
ნაკრები
იუგოსლავიის ნაკრების შემადგენლობაში 12-ჯერ იასპარეზა საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (1972, 1974, 1978, 1980, 1982, 1984, 1986, 1988, 1990, 1994, 1998, 2002 წლებში). პირველად მესამე დაფაზე იჯდა და ინდივიდუალური ოქროს მედალიც მოიგო, ნაკრები კი მესამეზე გავიდა. 1974-ში მეორე დაფაზე იანაცვლა და გუნდური ვერცხლი აიღო. მეორეზე ითამაშა მომდევნო ოლიმპიადაზეც, ხოლო შემდეგში პირველ დაფაზე გადავიდა გადავიდა და პოზიცია არ შეუცვლია. ორი ბრინჯაოს მედალი მოიგო, 1980 წელს გუნდური, ხოლო 1982 წელს ინდივიდუალური. ოლიმპიადაზე სულ 163 პარტია ჩაატარა, საიდანაც 66 მოიგო, 22 წააგო და 75 დაასრულა ყაიმით. შედეგიანობა 63.5%.
1989 წელს მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე პირველ დაფაზე იასპარეზა. ერთი მოიგო, 8 ყაიმით დაასრულა და ინდივიდუალური ვერცხლი აიღო, ნაკრებმა კი ვერცხლი მოიპოვა.
შედარებით ბევრი მედალი აიღო ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე: ორი გუნდური ვერცხლი და ერთი ბრინჯაო, ინდივიდუალურში კი თითო ოქრო და ბრინჯაო.
თამაშის სტილი
ჭადრაკში თამაშიშას მწვავე კომბინაციური სტილის ირჩევს, მწვავე კომბინაციის სტილის მოჭადრაკე. მის თამაშს ახასიათებს ინიციატივის მუდმივი ძიება, გამომგონებლობა შეტევაში, დაცვაში შეუპოვრობა.
ვოლჩენსკის სამების ეკლესია
ვოლჩენსკის სამების ეკლესია (Церковь Троицы Живоначальной) — მართლმადიდებლური ტაძარი ხუტორ ვოლჩენსკიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს დონის როსტოვის ეპარქიას. სამების ეკლესია აგებულია აგურითა და ადგილობრივი ქვით 1892 წელს. ამჟამად მიმდინარეობს ეკლესიის რესტავრაცია.
მისამართი: როსტოვის ოლქი, კამენის რაიონი, ხუტორი ვოლჩენსკი, მოლოდიოჟნაიის ქუჩა, № 35.
ისტორია
ხუტორ ვოლჩენსკიში მდებარე სამების ეკლესია გაიხსნა 1892 წელს. ეკლესია დაგეგმარების მიხედვით არის არსწორმკლავებიანი ჯვრის ფორმის. ეკლესიას გააჩნია ორსართულიანი სამრეკლო. ამავე წელს მოსკოვის საპატრიარქოს სინოდის გადაწყვეტილებით შეიქმნა დამოუკიდებელი, თვითმმართველის სამრევლო. პირველი ღვთისმსახურება ეკლესიაში არევლინა სამების დღესასწაულზე და ამიტომ ეკლესიას სამების სახელი. 1894 წელს ეკლესიასთან მუშაობა დაიწყო სამრევლო სკოლამ, რომელიც საბჭოტა პერიოდში გადაკეთდა შვიდწლიანად.
ეკლესიის მშენებლობა ადგილობრივი მოსახლეობის ხარჯებით გაგრძელდა დაახლოებით რვა წელი. პირველი მღვდელი იყო მამა მიხეილი.
ეკლესია დაიხურა 1938 წელს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში,გერმანელთა ოკუპაციის დროს კვლავ გაიხსნა, ხოლო 1963 წელს კვლავ დახურეს. ეკლესიაში განთავსებული იყო ხორბლის საწყობი.
2003 წელს, სოფლის მართველის კაზაკ ნ. კუდინოვის ინიციატივით ოფიციალურად დაარეგისტრირეს მრევლი და დაიწყეს ეკლესიის რესტავრაცია. რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის, დონის როსტოვის ეპარქიის კამენის რაიონის სოფელ ვოლჩენკის ადგილობრივი მართლმადიდებლური რელიგიური ორანიზაცია დარეგისტრირდა 2006 წელს.
ამჟამად ეკლესია რესტავრაციაშია და მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს დონის როსტოვის ეპარქიას.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ანა კვიპროსელი
ანა კვიპროსელი (დ. 24 სექტემბერი 1418, ნიქოზია, კვიპროსი — გ. 11 ნოემბერი 1462, ჟენევა, შვეიცარია) — კვიპროსის მეფე იანუსისა და მისი მეუღლის, დედოფალ შარლოტა დე ბურბონის ასული. სავოიის ჰერცოგინია 1434-1462 წლებში როგორც ლუის I-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
ანა დაიბადა 1418 წლის 24 სექტემბერს კვიპროსის სამეფოში. მისი მშობლები იყვნენ კვიპროსის მეფე იანუსი და მისი ცოლი, დედოფალი შარლოტა დე ბურბონი. ცნობები ანას ბავშვობისა და აღზრდის შესახებ არ არსებობს.
1431 წლის 9 აგვისტოს კვიპროსსა და სავოიას შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ანა ცოლად მიჰყვებოდა სავოიის ჰერცოგ ამადეო VIII-ის ვაჟს, პიემონტის პრინც ამადეოს (იგივე ანტიპაპი ფელიქს V), თუმცა ხელშეკრულების დადებიდან ოც დღეში, 29 აგვისტოს ამადეო გარდაიცვალა.
ამ ამბიდან ხუთი თვის შემდეგ, 1432 წლის 1 იანვარს ხელი მოეწერა ახალ საქორწინო ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც ანა ცოლად მიჰყვებოდა ამადეოს უმცროს ძმას, სავოიის ტახტის ახალ მემკვიდრეს ლუისს. ანას და ლუისის ქორწილი ორი წლის შემდეგ, 1434 წლის 7 ნოემბერს შედგა. მისმა მამამთილმა, ჰერცოგმა ამადეო VIII-მ ტახტი თავისი ვაჟის სასარგებლოდ დათმო, რითაც ლუისი სავოიის ჰერცოგი გახდა. 1440 წელს კი ამადეო ანტიპაპად აირჩიეს.
ანას მეუღლეს პოეზია უფრო მოსწონდა ვიდრე თავისი ქვეყნის მართვა, თუმცა ცოლთან ძალიან თბილი, მოსიყვარულე და ერთგული იყო. შესაძლოა ითქვას, რომ ლუისმა თავისი საშინელი პოლიტიკით კინაღამ დაღუპა მამამისის ხელით შექმნილი სავოია. ლუისი განსაკუთრებულ პრივილეგიებს ანიჭებდათ კვიპროსელ დიდგვაროვნებს. მათთან ხშირად მართავდა დიდ ნადიმებსა და სხვა გასართობ ღონისძიებებს, რითაც უცხოელებსა და თავის ცოლს თავს აწონებდა. კვიპროსელი სტუმრები გააოცა სავოიურმა ციხესიმაგრეებმა და ღონისძიებების ორგანიზებულობამ. ლუისმა მათთვის უამრავი ძვირფასი საჩუქრის მიძღვნა გადაწყვიტა, რის გამოც მან გადასახადები გაზარდა. ცხადია ამას მოჰყვა მთელი სავოიის მასშტაბით როგორც გლეხების, ისე არისტოკრატების საშინელი განრისხება.
1452 წელს ანამ შეძლო და რომის პაპისაგან გამოისყიდა რამდენიმე დაკავებული სავოიური ქალაქი. წლების შემდეგ პაპ პავლე II-ის კურთხევით ანამ თავის უფროს ვაჟს, პრინც ამადეოს ცოლად შერთო საფრანგეთის პრინცესა, ლუი XI-ის და იოლანდე ფრანგი. რითაც ცხადია უფრო გაამყარა სავოიის მდგომარეობა ევროპაში. ამის შემდეგ სავოიამ ცოტაოდენი ძლევამოსილება მოიკრიბა და რამდენიმე ციხესიმაგრე დაიპყრო ჩრდილო იტალიაში. იგი ასევე ხელს უწყობდა სავოიაში ეკლესია-მონასტრების მშენებლობა-რესტავრაციას, რის გამოც პაპთან ურთიერთობა განსაკუთრებით დაუთბა.
ანა კვიპროსელი გარდაიცვალა 1462 წლის 11 ნოემბერს ჟენევაში, 44 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1418 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1462 კატეგორია:სავოიის ჰერცოგინიები
მარკო მილოვანოვიჩი
მარკო მილოვანოვიჩი (დ. 12 აგვისტო, 1982) — ვეტერანი სერბი ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. კარიერის დასრულების შემდეგ 2017 წელს წრთვნიდა „კოლუბარას“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:სერბი ფეხბურთელები
იუხარი-ბიღირი
იუხარი-ბიღირი (Yuxarı Bığır) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
წყლის ვაზი
წყლის ვაზი (Potamogeton) — მცენარეთა გვარი წყლისვაზისებრთა ოჯახისა. წყლის მრავალწლოვანი ბალახებია. ფსკერზე მიმაგრებული მოქნილი ღეროები აქვთ. 100-მდე სახეობა გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში დამდგარსა და მდოვარე მტკნარ წყლებში. საქართველოში იზრდება 12 სახეობა. გვხვდება ზღვისპირიდან მოყოლებული 2000 მეტრ სიმაღლეზე. ვიწროფოთოლა სახეობები ქმნის წყალქვეშა შალდამებს. ზოგიერთ სახეობას ხმარობენ რქოსანი საქონლისა და ღორის საკვებად, ზოგსაც — სასუქად.
ლიტერატურა
კატეგორია:წყლისვაზისებრნი
შტეფანსპლაცი (ვენის მეტრო)
შტეფანსპლაცი (Stephansplatz) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U1 და U3 ხაზებზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1978 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ათათურქის რეფორმები
მინი|220პქ|ათათურქის რეფორმები|[[მუსტაფა ქემალ ათათურქი 1925 წელს]] ათათურქის რეფორმები (Atatürk İnkılâpları) — მთელი რიგი ღონისძიებები პოლიტიკური, სამართლებრივი, რელიგიური, კულტურული, სოციალური და ეკონომიკური პოლიტიკის ცვლილებებისა, რომლებიც განხორციელდა მუსტაფა ქემალ ათათურქის ხელმძღვანელობით. რეფორმების მთავარი მიზანი და იმედი იყო ის, რომ თურქეთის საზოგადოებას მოუწევდა "ვესტერნიზაცია" (დასავლური კულტურის მიღებით განხორციელებული მოდერნიზაცია ისეთ სფეროებში, როგორიცაა პოლიტიკა, ეკონომიკა, ცხოვრების წესი (სოციალური რეფორმები), სამართალი (სამართლებრივი რეფორმები), ანბანი (საგანმანათლებლო რეფორმები) თავისთავად, როგორც პოლიტიკურად, ასევე კულტურულად, წინსვლისთვის. რეფორმები კონსტიტუციის მოდერნიზაციით დაიწყო, მათ შორის 1924 წლის ახალი კონსტიტუციის ამოქმედებით.  ამას მოჰყვა ადმინისტრაციის საფუძვლიანი სეკულარიზაცია და მოდერნიზაცია, განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა განათლების სისტემაზე. ისტორიულად, ათათურქის რეფორმები მიჰყვება ოსმალეთის იმპერიის ტანზიმიტის ("რეორგანიზაცია") პერიოდს, რომელიც დაიწყო 1839 წელს და დასრულდა პირველ საკონსტიტუციო ხანაში 1876 წელს.
ათათურქი მოქმედებდა ექვსი ძირითადი პრინციპით. ესენი იყო: რესპუბლიკანიზმი, პოპულიზმი, სეკულარიზმი, რეფორმიზმი, ნაციონალიზმი და სტატისტიკა.
თურქეთის რესპუბლიკა
ოსმანთა იმპერიის მიერ მოკავშირეთა დამარცხებას, თურქეთის დანაწილების გეგმა მოჰყვა თან. ქემალი კი წინ გაუძღვა თურქების ნაციონალურ მოძრაობას, რასაც შემდგომში თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის დაერქვა. მის ამ წარმატებულ და შედეგიან ქმედებას ქვეყნის განთავისუფლება და თურქეთის რესპუბლიკის დამყარება მოჰყვა შედეგად. როგორც რესპუბლიკის პირველმა პრეზიდენტმა, მუსტაფა ქემალმა შემოიღო მთელი რიგი რეფორმათა სერია, რომელთა მიზანი თანამედროვე და დემოკრატიული სახელმწიფოს ჩამოყალიბება იყო.
თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის დაარსებას მოჰყვა ოსმალეთის პარლამენტის ქვედა პალატის დაშლა. ახალმა სისტემამ, რომელიც უპირატესობას ანიჭებდა ეროვნულ დამოუკიდებლობას და სახალხო სუვერენიტეტს, პრემიერ-მინისტრის და პრეზიდენტის ოფისები შექმნა, ხოლო საკანონმდებლო ძალაუფლება დიდ ეროვნულ ასამბლეაში მოათავსეს. ყველაზე ფუნდამენტური რეფორმები საშუალებას აძლევდა თურქ ერს, განეხორციელებინა ხალხის სუვერენიტეტი წარმომადგენლობითი დემოკრატიის გზით. თურქეთის დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ თურქეთის რესპუბლიკა ("Türkiye Cumhuriyeti") გამოაცხადა 1923 წლის 29 ოქტომბერს, ეს იყო მარტივი დოკუმენტი, რომელიც მხოლოდ 23 სტატიისგან იყო შექმნილი. გენერალი მუსტაფა ქემალი იყო რესპუბლიკის დამაარსებელი და მისი პირველი პრეზიდენტი 1923-38 წლებში.
მართალია, თურქეთში საპარლამენტო რესპუბლიკა დაარსდა, მაგრამ დემოკრატიული მმართველობა არ დამყარებულა. ქვეყანაში შეიქმნა ავტორიტარული რეჟიმი: ქვეყნის მეთაურის, ანუ ქემალ ათათურქის სიტყვას ურყევი ავტორიტეტი ჰქონდა. ის ქვეყანაში ერთადერთი პარტიის თავმჯდომარეც იყო და ხშირად დიქტატორული მეთოდებით მართავდა ქვეყანას.
ახალ რესპუბლიკას უამრავი პრობლემა ჰქონდა. ხალხი ჯერაც ცხოვრობდა შუა საუკუნეების დროინდელი ისლამური კანონებით. ქალს საზოგადოებაში დაქვემდებარებული როლი ჰქონდა. განათლების ერთიანი სისტემა არ არსებობდა. მოშლილი იყო ეკონომიკა.
მუსტაფა ქემალმა მიზნად დაისახა ერთიანი ანტიიმპერიული ორგანიზაციის შექმნა.მინი|ქემალ ათათურქი
რეფორმები
სანამ რესპუბლიკა ოფიციალურად გამოცხადდებოდა, ოსმალეთის იმპერია კვლავ არსებობდა, თავისი მემკვიდრეობით, რელიგიური და დინასტიური ავტორიტეტით. ოსმალეთის დინასტია გააუქმა ანკარას მთავრობამ, მაგრამ მისი ტრადიციები და კულტურული სიმბოლოები კვლავ აქტიური რჩებოდა ხალხში.
ომთაშორის პერიოდში, 1920-30-იან წლებში, ათათურქის ინიციატივით გატარდა მრავალი რეფორმა, რომლებმაც თურქეთი დაუახლოვა ევროპულ ცივილიზაციას. მათ შორის აღსანიშნავია:
ათათურქის რეფორმების შედეგად დანახული პოლიტიკური სისტემის ელემენტები ჩამოყალიბდა ეტაპებად. ქვეყნის შიგნით არსებული კონსერვატიული წრეების საკმაოდ სერიოზული წინააღმდეგობის მიუხედავად, ყველა ეს და მრავალი სხვა რეფორმა ათათურქის სიცოცხლეშივე, სულ 10-15 წელიწადში ჩატარდა. ამისათვის მან თავისი ავტორიტარული ძალაუფლება გამოიყენა.
სოფლის მეურნეობასა და ვაჭრობაში კი სახელმწიფო თითქმის არ ერეოდა, იქ კერძო მეწარმეობა შენარჩუნდა. აგრარული რეფორმა ძირითადად გამოიხატა სახელმწიფო მიწების დარიგებაში უმიწაწყლო გლეხებისთვის, ისიც არა ყველასთვის. საბჭოთა კავშირისაგან განსხვავებით, სადაც მოხდა ეკონომიკის ყველა დარგის სრული ნაციონალიზაცია (სახელმწიფოს ხელში გადასვლა), თურქეთში კერძო მიწათმფლობელობის, ვაჭრობისა და მომსახურების შენარჩუნებამ ხელი შეუწყო ახალი ბურჟუაზიისა და, საბოლოოდ საშუალო კლასის, შექმნას.
ათათურქის პოლიტიკურმა და სოციალ-ეკონომიკურმა რეფორმებმა თურქეთის საზოგადოება არსებითად შეცვალა და თანდათან დაუახლოვა ის თანამედროვე ევროპულ ცივილიზაციას.მინი|
საგანმანათლებლო რეფორმები
ოსმალური სკოლები იყო რთული „საგანმანათლებლო სისტემა“, რომელიც დაფუძნებული იყო ძირითადად რელიგიაზე. ოსმალეთის საგანმანათლებლო სისტემას გააჩნდა ინსტიტუტების სამი ძირითადი საგანმანათლებლო ჯგუფი. ყველაზე გავრცელებული ინსტიტუტები იყო მედრესები, რომლებიც ეფუძნებოდნენ არაბულ ენას, ასწავლიდნენ ყურანს და იყენებდნენ მეხსიერების მეთოდს. მეორე ტიპის ინსტიტუტი იყო იდობა და სულთანი, რომლებიც ტანზიმატის ეპოქის რეფორმისტული სკოლები იყვნენ. ბოლო ჯგუფში შედიოდა უცხო ენების კოლეჯები და სკოლები, რომლებმაც უახლესი სწავლების მოდელები გამოიყენეს თავიანთ მოსწავლეთა აღზრდის საქმეში.
თურქული განათლება გახდა სახელმწიფო მეთვალყურეობის სისტემა, რომელიც შეიქმნა ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური წინსვლისთვის ბაზის შესაქმნელად. ათათურქის მიერ განხორციელებულმა რეფორმებმა განათლება ბევრად უფრო ხელმისაწვდომი გახადა: 1923 წლიდან 1938 წლამდე დაწყებითი სკოლების დამსწრე სტუდენტების რაოდენობა გაიზარდა 224% -ით, 342,000-დან 765,000-მდე, საშუალო სკოლებში დამსწრე მოსწავლეთა რაოდენობა 12.5-ჯერ გაიზარდა, დაახლოებით 6000-დან 74000-მდე და ა.შ. საშუალო სკოლის დამსწრე სტუდენტების რაოდენობა თითქმის 17-ჯერ გაიზარდა, 1,200-დან 21,000-მდე.
თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის შემდეგ, თურქეთში განათლებას მართავს ეროვნული სისტემა, რომელიც დაარსდა ათათურქის რეფორმების მიხედვით. ეს არის სახელმწიფო ზედამხედველობითი სისტემა.
სავალდებულო განათლება გრძელდება 12 წელი. სწავლა უფასოა საჯარო სკოლებში, 6-დან 18 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის. 2001 წლისთვის, ბავშვების ამ ასაკობრივ დიაპაზონში ჩარიცხვის მაჩვენებელი ძალიან მაღალი იყო. საშუალო სკოლის განათლება სავალდებულო არ არის, მაგრამ აუცილებელია უნივერსიტეტებში წარმატების მისაღწევად. 2011 წლისათვის თურქეთში 166 უნივერსიტეტი იყო.
2002 წელს, თურქეთში სწავლის მთლიანმა ხარჯებმა შეადგინა 13.4 მილიარდი აშშ დოლარი, მათ შორის, განათლების ეროვნული სამინისტროს და კერძო და საერთაშორისო ფონდების საშუალებით გამოყოფილი სახელმწიფო ბიუჯეტი.
ქემალიზმი
ქემალიზმი (თურქ. Kemalizm), ასევე ცნობილია როგორც Atatürkism (თურქული: Atatürkçülük, Atatürkçü düşünce), ან ექვსი ისარი (თურქული: Altı Ok), არის თურქეთის რესპუბლიკის დამფუძნებელი იდეოლოგია. ქემალიზმის რეფორმა განახორციელა მუსტაფა ქემალ ათათურქმა. იგი გულისხმობდა პოლიტიკური, კულტურული, სოციალური და რელიგიური რეფორმების ვესტერნიზაციას, მათ შორის, დემოკრატიის ჩამოყალიბებას, ქალთა სამოქალაქო და პოლიტიკურ თანასწორობას (აღსანიშნავია, რომ რეფორმის გათვალისწინებით ქალებმა არჩევნებში მონაწილეობის უფლება მიიღეს), სკოლის ეკლესიისგან გამოყოფისთვის შედეგიანად ბრძოლას, მეცნიერების განვითარებას, უფასო განათლების მხარდაჭერას და ა.შ.
სამოქალაქო დამოუკიდებლობა
მინი| სამოქალაქო დამოუკიდებლობის (პოპულარული სუვერენიტეტის) დამკვიდრება გულისხმობდა მრავალსაუკუნოვანი ტრადიციების დაპირისპირებას. რეფორმის პროცესს ახასიათებდა ბრძოლა პროგრესისტებსა და კონსერვატორებს შორის. ცვლილებები იყო როგორც კონცეფციურად რადიკალური, ასევე კულტურულად მნიშვნელოვანი. გარდა პოლიტიკური სტრუქტურისა; როგორც სამოქალაქო დამოუკიდებლობის ნაწილი, რელიგიური განათლების სისტემა შეიცვალა ეროვნული განათლების სისტემით 1924 წლის 3 მარტს.
პოპულიზმი
პოპულიზმი (თურქულად: halkçılık) განისაზღვრება, როგორც სოციალური რევოლუცია, რომლის მიზანია პოლიტიკური ძალაუფლების მოქალაქეობაში გადაყვანა. ამასთან, ქემალისტური პოპულიზმი უარყოფს კლასობრივ კონფლიქტს და მიაჩნია, რომ ეროვნული ერთიანობა უპირველეს ყოვლისაა. პოპულიზმის თურქეთში შექმნა ნიშნავს გამაერთიანებელი ძალის შექმნას, რომელიც აერთიანებს თურქეთის სახელმწიფოსა და ხალხის ძალას.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთი კატეგორია:პრეზიდენტები კატეგორია:ბიოგრაფია კატეგორია:თურქეთის ისტორია კატეგორია:რეფორმები კატეგორია:კარიერები კატეგორია:განათლება კატეგორია:პოპულიზმი კატეგორია:რესპუბლიკანიზმი კატეგორია:დამოუკიდებლობა
მარიამ დემურია
მარიამ ივანეს ასული ივანიშვილი-დემურია (დ. 21 მარტი, 1860, გორი — გ. 21 იანვარი, 1910, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, დრამატურგი და მწერალი.
ბიოგრაფია
მარიამ ივანიშვილი დაიბადა 1860 წლის 21 მარტს, ქალაქ გორში. დაასრულა თბილისის საბებიო ინსტიტუტის კურსი, რის შემდეგაც მუშაობდა თბილისში, ოზურგეთში, საჩხერეში და სხვა რაიონებში. 1893 წელს ახალგაზრდა იურისტ, ვასილ დემურიაზე დაქორწინდა და საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა. 15 წლის განმავლობაში იყო თბილისის სახალხო სახლების, თეატრების, ბიბლიოთეკებისა და სხვა კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებათა მუშაობის ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი. დიდხანს განაგებდა ნაძალადევის სახალხო ბიბლიოთეკას.
უმცირესი შემოწირულობებით, ილია წინამძღვრიშვილისა და „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მხარდაჭერით მარიამ დემურიამ ყველაზე ხელმოკლე ადამიანებისთვის დააარსა „ავჭალის აუდიტორია“, სადაც კლასიკური და თანამედროვე ლიტერატურის მიხედვით იდგმებოდა წარმოდგენები ქართულ ენაზე, იმართებოდა წიგნების, სტატიების, დოკუმენტების საჯარო კითხვა.
1904 წელს მარიამმა დააარსა საგანმანათლებლო საბავშვო ჟურნალი „ნაკადული“, რომლის პირველი ნომერი ნოემბერში გამოვიდა და რომელიც ლიტერატურისა და ხელოვნების საკითხებს აშუქებდა. დემურია ოფიციალურად ამ ჟურნალს 1906–1910 წლებში რედაქტორობდა.
მარიამ დემურია 1910 წლის 21 იანვარს, 49 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1910 კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ქალები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ვოიშანცი
ვოიშანცი (Војшанци) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ნეგოტინოს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 104 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 432 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ნეგოტინოს თემის სოფლები
ძეგლის მეგობარი
„ძეგლის მეგობარი“ — სამეცნიერო-პოპულარული ჟურნალი. გამოდიოდა 1964–2001 წლებში, წელიწადში ოთხჯერ საზოგადოებრივ საწყისებზე.