cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველო-სომხეთის ხელშეკრულება
სომეხი პოლიტიკოსები პარიზის, ლონდონისა თუ სან-რემოს საერთაშორისო კონფერენციებზე თამამი მოთხოვნებით გამოდიოდნენ. საქართველოსთან მიმართებაში სომხეთი არ კმაყოფილდებოდა მისთვის აღთქმული გარანტიით - დათმობოდა გასასვლელი შავ ზღვაზე. იგი ხან სომხეთ-საქართველოს საზღვრის მდინარე ჭოროხზე გავლების წინადადებას აყენებდა და ხანაც ბათუმის ნავსადგურის ნაწილს, სომხეთის ბათუმთან დამაკავშირებელი მომავალი სარკინიგზო ზოლის ექსტერიტორიულობასა და მის სრულ საკუთრებაში აღიარებას მოითხოვდა. სომხური მხარის ეს წინადადება ქართველი პოლიტიკოსებისთვის მიუღებელი იყო და შეთანხმებაც ვერ მოხერხდა. საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან სომხეთის ტერიტორიული პრეტენზიების საერთაშორისო დონეზე გადაწყვეტის იმედი ამაო გამოდგა. სომხეთი მეზობელი ქვეყნებისაგან განმარტოვებული დარჩა. მეტიც, საქართველოს შემდეგ მას სამხედრო კონფლიქტი აზერბაიჯანთანაც მოუხდა (1920 წლის გაზაფხული). თვითიზოლაციის დამღუპველი შედეგი არარატის რესპუბლიკამ მალევე იწვნია, როცა 1920 წლის ნოემბერში მუსტაფა-ქემალის არმია ყარსსა და ალექსანდროპოლში შეიჭრა, სომხეთს, ფაქტობრივად, არავინ გამოესარჩლა. განწირული მეზობლის დასაცავად ხელი არც საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფალთ გამოუღიათ. სომხეთს „შემწედ“ მხოლოდ ბოლშევიკური რუსეთი მოევლინა. რუსეთის ხელისუფლებამ ოსმალთა აგრესია კი შეაჩერა, მაგრამ სომხეთის სახელმწიფოებრივ დამოუკიდებლობას ბოლო მოუღო და ეს ქვეყანა კრემლის მარიონეტ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად გადააქცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია კატეგორია:სომხეთის ისტორია
ტივატის აეროპორტი
მონტენეგროს ორი საერთაშორისო აეროპორტიდან 910,533 მგზავრით ეს ყველაზე დატვირთულია. მერე აეროპორტია პოდგორიცის აეროპორტი რომელიც წელიწადში დაახლოებით 0,4 მილიონ კლიენტს ეხმარება. მგზავრთა ნაკადი დამოკიდებული ტურისტულ სეზონებზე, მათი 80% ემთხვევა ტურისტული სეზონის პიკს (ივნისი–აგვისტო). 2013–ში 19,7%–იანი, ხოლო 2014–ში 4,95%–ანი ზრდით რეგიონის ყველაზე სწრაფად მზარდი აეროპორტია.
სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროს აეროპორტები
ჰერასიმივკა (სემენივკის რაიონი)
ჰერასიმივკა (Герасимівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის სემენივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 173 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სემენივკის რაიონის სოფლები (პოლტავის ოლქი)
Citrio
Citrio — უფასო, Google Chrome-ზე დაფუძნებული ინტერნეტ-ბრაუზერი, შექმნილი Catalina Group Ltd-ის მიერ 2014 წელს, რომელსაც ავრცელებს Epom Ad Server. Сitrio ხელმისაწვდომია Windows და macOS ოპერაციული სისტემებზე და გააჩნია სხვადასხვა მულტიმედიური მახასიათებლები: ჩაშენებული ჩამოტვირთვის მენეჯერი, ჩამოტვირთვის ამაჩქარებელთან ერთად, ვიდეოს ჩამომტვირთავი, მედია პლეიერი და Proxy გადამრთველი. Citrio დაფუძნებულია Chromium ღია კოდის პქონე პროექტზე, რომელზეც თავსებადია ყველა აპლიკაცია განთავსებული Chrome Web Store-ზე.
მახასიათებლები
Citrio-ს გააჩნია ჩაშენებული ჩამოტვირთვის მენეჯერი, რომელიც იძლევა გადმოწერის შეჩერების და გაგრძელების საშუალებას. ის ასევე ახარისხებს გადმოწერილ ფაილებს თარიღის მიხედვით. ბრაუზერს აქვს BitTorrent კლიენტი, რისი მეშვეობითაც შესაძლებელია ტორენტ-ფაილების გადმოწერა დამატებითი პროგრამების გარეშე,, ასევე აპლიკაცია ვიდეოს ჩამომტვირთველი, რომელიც ჩამოტვირთავს ვიდეოებს სხვადასხვა საიტებიდან. ჩამოტვირთული ტორენტ-ფაილები და ვიდეოები ნაჩვენებია ზედა მარჯვენა კუთხეში. ბრაუზერში ჩაშენებულ მედია ფლეიერს შეუძლია ვიდეოს ჩვენება, იმ შემთხვევაშიც, თუ კი აღნიშნული ვიდეო ჩამოტვირთვის პროცესშია. მასში ასევე წარმოდგენილია აპლიკაცია ad blocking, რომელიც ბლოკავს არასასურველ საიტებს იმ შემთხვევაში, თუ ამ საიტებიდან მოდის გარკვეული საფრთხე.
შექმნის ისტორია
Citrio ინტერნეტ-ბრაუზერი შექმნილია კომპიუტერული პროგრამების მწარმოებელი კომპანია Catalina Group LTD-ის მიერ. 2013 წელს გამოვიდა მისი პირველი ვერსია, რომელსაც თან ახლდა სხვადასხვა ძირითადი მახასიათებლები, როგორიც არის ჩამოტვირთვის მენეჯერი, ტორენტ მენეჯერი, ვიდეო ჩამომტვირთავი და Proxy გადამრთველი. Catalina Group-მა დაიწყო აღნიშნული პროდუქტის უფრო აქტიური განვითარება.
კრიტიკოსების გამოხმაურება
Citrio დადებითად შეაფასეს კრიტიკოსებმა. განსაკუთრებული შექება დაიმსახურა ჩამომტვირთვის აპლიკაციებმა, როგორებიც არის ტორენტ-მენეჯერი და ვიდეოს ჩამომტვირთავი. მიმოხილველებმა მთავარი აქცენტი გაკეთეს მის უნიკალურ დიზაინზე. ერთ-ერთ პირველ მიმოხილვაში The Windows Club-მა განაცხადა, რომ "ეს ბრაუზერი წარმოადგენს საუკეთესო ალტერნატივას იმათთვის, ვინც ეძებს გონიერ ინტერნეტ-ბრაუზერს".
heavy.com-მა Citrio დაახასიათა, როგორც ერთ-ერთი საშუალება, რომელიც გაძლევთ საშუალებას გაზარდოთ თქვენი ჩამოტვირთვის სიჩქარე. მან ასევე შეაქო ჩამოთვირთვის მენეჯერის ფუნქციონალურობა: "ის არის კარგი საშუალება, რათა ააჩქაროთ ჩამოტვირთვა და გააგრძელოთ შეჩერებული გადმოსატვირთი ფაილები".
2015 წლის დეკემბერს, CNET-მა Citrio ამგვარად მიმოიხილა:"თუ თქვენ დაკავებული ხართ ინტერნეტიდან სხვადასხვა მედია ფაილების ჩამოტვირთვით, მაშინ თქვენ, შანსი უნა მისცეთ Citrio-ს."
2015 წლის სექტემბერს, Smashing Magazine-მა შეაქო Citrio-ს ჩამოტვირთვის მენეჯერი, და ასევე აღნიშნა, რომ Chromium-ის განახლების ციკლი, რომელიც Сitrio-ში არის გამოყენებული, მსგავსია სხვა Chromium-ზე დაფუძნებული ბრაუზერებისა.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაუზერები კატეგორია:Windows-ის ბრაუზერები კატეგორია:უფასო ვებ-ბრაუზერები
თაჰლა (ბარდა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
ლერნაგიუღი
ლერნაგიუღი (Լեռնագյուղ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 980 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 22.6 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ანდრეი ზვიაგინცევი
ბიოგრაფია
2003 წელს გადაიღო ფილმი „დაბრუნება“, რომელმაც ვენეციის კინოფესტივალზე ოქროს ლომი მოიპოვა. არის ოსკარის ორგზის ნომინანტი კატეგორიაში საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის (2015, 2018) გადაღებული ფილმებისთვის „ლევიათანი“ (2014) და „უსიყვარულო“ (2017). „ლევიათანმა“ საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის განკუთვნილი ოქროს გლობუსი მოიპოვა, ხოლო „უსიყვარულომ“ კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი. 2019 წლის დეკემბერში ზვიაგინცევის ოჯახური დრამა „ელენა“ (2011) გახდა რუსეთიდან ერთადერთი ფილმი, რომელიც მოხდა ამერიკულ ჟურნალ „Rolling Stone“-ის მიერ გამოცემულ „XXI საუკუნის მეორე ათწლეულის მსოფლიოს 50 საუკეთესო ფილმთა შორის“.
ცნობილია თავისი მწვავე სოციალური შინაარსეებით და რუსეთში დღეს არსებული პოლიტიკური სისტემის კრიტიკით. 2018 წელს ზვიაგინცევი თბილისში, საგანმანათლებლო პროექტ „თანამედროვე კინოს დიდოსტატების“ ფარგლებში იმყოფებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები კატეგორია:რუსი სცენარისტები
ოქროს ნაპირი (ბრიტანეთის კოლონია)
ოქროს ნაპირი — დიდი ბრიტანეთის კოლონია დასავლეთ აფრიკაში გვინეის ყურის სანაპიროზე, რომელიც მოგვიანებით, 1957 წელს გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო განა.
ისტორია
ოქროს ნაპირს პირველას 1471 წელს მიაღწიეს პორტუგალიელებმა. აქ მათ დახვდათ მრავალრიცხოვანი აფრიკული სამეფოები, რომელთაგან ზოგიერთს ჰქონდა ოქროს უმდიდრესი მარაგი. 1482 წელს პორტუგალიელებმა აქ ააგეს ციხე-სიმაგრე ელმინა. ეს იყო პირველი ევროპული ფორტი ოქროს ნაპირზე. აქედან აწარმოებდნენ ისინი მონებით, მძივებით, დანებით, იარაღით, ოქროთი, რომით და მინით ვაჭრობას. წარმატებული ვაჭრობის შესახებ სწრაფად გავრცელდა ხმები და შედეგად, ამ რეგიონს მოაწყდა დიდი ბრიტანეთის, ნიდერლანდების, დანიის, პრუსიის, შვედეთის ვაჭართა მთელი არმია, რომელთაც ააგეს რამდენიმე ციხე-სიმაგრე სანაპირო ხაზის გასწვრივ. სახელწოდება „ოქროს ნაპირი“ მოდის ევროპელებისაგან, აქ მოპოვებული დიდი რაოდენობით ოქროს მარაგის გამო. მრავალი ასეული წლის მანძილზე ამ რეგიონის ეკონომიკის ძირითადი წამყვანი დარგი იყო მონათვაჭრობა.
ბრიტანეთის ოქროს ნაპირი შეიქმნა 1867 წელს, როდესაც დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ დაამხო აფრიკული სავაჭრო კომპანია და დაიპყრო მისი ტერიტორიების ნაწილი სანაპიროს გასწვრივ. მათ მიითვისეს აგრეთვე, სხვა ევროპული ქვეყნების ტერიტორიებიც, კერძოდ, დაიპყრეს დანიის ოქროს ნაპირი 1850 წელს და ნიდერლანდების ოქროს ნაპირი ფორტ ელმინას ჩათვლით, 1872 წელს დაიპყრეს აშანტის იმპერია და ფანტი. ევროპელთა გამოჩენამდე აშანტები მართავდნენ ტერიტორიების უმეტეს ნაწილს, ამიტომ ევროპელებს ხშირად მოსდიოდათ კონფლიქტები მათთან. აშანტები განაში წარმოადგენენ ყველაზე მრავალრიცხოვან ეთნიკურ ჯგუფს. ბრიტანელებმა მათ დასამორჩილებლად შვიდი ანგლო-აშანტური ომი გადაიხადეს.
ანგლო-აშანტური ომები
სულ იყო შვიდი ომი, რომელიც პერიოდულად გარდამავალი უპირატესობით მიმდინარეობდა. აქედან პირველი ხუთი ომი აშანტის გამარჯვებით დამთავრდა. დიდმა ბრიტანეთმა სცნო აშანტის დამოუკიდებლობა. 1831 წლის შეთანხმებით განისაზღვრა აშანტისა და ინგლისის კოლონიურ მიწებს შორის საზღვარი.
მეექვსე ომის დროს (1873—1874 წწ.) ინგლისელებმა შეაღწიეს ქვეყნის სიღრმეში, გადაწვეს და გაძარცვეს აშანტის დედაქალაქი კუმასი. დაანგრიეს დედაქალაქის სამხედრო ნაგებობები და სამეფო სასახლეც, მაგრამ ინგლისელებმა ვერ მოახერხეს დედაქალაქში გამაგრება. აშანტის სამეფომ ფორმალურად შეინარჩუნა დამოუკიდებლობა. თუმცა შეთანხმებით მათ დიდი ბრიტანეთისათვის უნდა ეძლიათ ხარკი 50 ათასი ოქროს უნცია და უარი ეთქვათ ციხესიმაგრე ელმინასთან ვაჭრობის უფლებაზე. ასევე აეკრძალათ ელმინას ტერიტორიაზე დასახლების უფლება, რომლის უფლებაც აშანტიმ 1872 წელს ჰოლანდიისაგან შეიძინა. ამრიგად, აშანტიმ დაკარგა ოქროს ნაპირის შიდა რაიონებიდან ევროპელებთან ვაჭრობის მონოპოლია. ინგლისელებს თავისუფალი ვაჭრობის და გადაადგილების უფლება მიეცათ ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. დედაქალაქ კუმასში მივლენილ იქნა ბრიტანელი ჩინოვნიკი ხელშეკრულების პირობების დაცვის მეთვალყურეობისათვის. მეექვსე ომში დამარცხებამ ფაქტობრივად წერტილი დაუსვა აშანტის დამოუკიდებელ განვითარებას. კონფედერაციამ ნელ-ნელა ჩამოშლა დაიწყო, მრავალი ადგილობრივი ბელადი აცხადებდა კუმასისაგან დამოუკიდებლობას. დაიწყო დეზინტეგრაციის და დაცემის პერიოდი.
მეშვიდე ომის შედეგად 1895—1896 წწ. ინგლისმა მთლიანად გაანადგურა აშანტი. დაიპყრო მისი ტერიტორიები და გააფორმა აშანტის იმპერიაში შემავალ ცალკეულ ტომებთან ხელშეკრულებები პროტექტორატის შესახებ, რის შედეგადაც ფედერაციამ არსებობა შეწყვიტა. 1901 წელს ინგლისელებმა აშანტის მთელი ტერიტორია გააერთიანეს ოქროს ნაპირის კოლონიაში.
დამოუკიდებლობის დაკარგვა
მინი|250პქ|პირველი ანგლო-აშანტური ომი. ანგლო-აშანტური ომების შედეგად, ბრიტანეთმა მთლიანად გაანადგურა აშანტი. დაიპყრო მისი ტერიტორიები და ცალკეულ ტომებთან გააფორმა ხელშეკრულებები. 1900 წელს დედა-დედოფალ იაა ასანტევას მეთაურობით აშანტი აჯანყდა. ეს იყო დამოუკიდებლობისათვის აშანტის უკანასკნელი ბრძოლა ბრიტანელების წინააღმდეგ. იგი ცნობილია როგორც, ბრძოლა ოქროს ტახტისათვის. ბრიტანელებმა აიღეს აშანტის დედაქალაქი კუმასი და ხელთ იგდეს სამეფო ტახტი. აჯანყების დამარცხების შემდეგ, 1901 წელს ინგლისელებმა აშანტის მთელი ტერიტორია გააერთიანეს ოქროს სანაპიროს კოლონიაში. 1902 წლის 1 იანვრიდან აშანტი ბრიტანეთის პროტექტორატი გახდა.
პროტექტორატის ეკონომიკა
1901 წლიდან მთელი ოქროს ნაპირის მოსახლეობა განიხილებოდა, როგორც ერთიანი ხალხი და როგორც, ბრიტანეთის კოლონია. ეკონომიკაც კოლონიური პოლიტიკის შესაბამისად განვითარდა. ბრიტანელები აქედან მრავალნაირ ბუნებრივ რესურსს ეზიდებოდნენ. კერძოდ, ოქროს, რკინის მადანს, ალმასს, სპილოს ძვალს, წიწაკას, მარცვლეულს, კაკაოს, მერქანს. პროდუქციის ტრანსპორტირების გასაადვილებლად, ბრიტანელმა კოლონიზატორებმა ააგეს რკინიგზები და რთული სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე განას სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას. ასევე, ააგეს დასავლური ტიპის საავადმყოფოები, სკოლები და სხვა დაწესებულებები, რათა კოლონიაში გადასახლებული ბრიტანეთის იმპერიის მოსახლეობისათვის შეექმნათ კომფორტი.
დამოუკიდებლობა
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კოლონიის ადგილობრივი მოსახლეობა სულ უფრო მეტად მოითხოვდა ავტონომიას. დაიწყო დეკოლონიზაციის პროცესი. ოქროს ნაპირის უმნიშვნელოვანესი ლიდერი გახდა კვამე ნკრუმა, რომელიც სხვა მოთხოვნებთან ერთად, ბრიტანეთის იმპერიისაგან დაუყოვნებლივ დამოუკიდებლობას მოითხოვდა. საერთო-სახალხო აჯანყების შიშით დიდი ბრიტანეთი დათანხმდა მოთხოვნათა უმეტესობას. 1956 წელს ბრიტანული ტოგოლენდი, აშანტის პროტექტორატი და ფანტის პროტექტორატი გაერთიანდა. შეიქმნა ერთიანი კოლონია, რომელიც ცნობილი გახდა, როგორც ოქროს ნაპირი. 1957 წელს კოლონიამ მიიღო დამოუკიდებლობა სახელწოდებით „განა“ ეს იყო შავკანიანთა პირველი დამოუკიდებელი სახელმწიფო ბრიტანეთის თანამეგობრობის ფარგლებში.
ლერნაკერტი (შირაკი)
ლერნაკერტი (Լեռնակերտ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 980 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 538 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 48 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 32.1 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ეკონომიკური თავისუფლება
ეკონომიკური თავისუფლება — საზოგადოების ეკონომიკური საქმიანობის შესაძლებლობა. აღნიშნული გახლავთ ტერმინი, რომელიც გამოიყენება როგორც ეკონომიკურ და პოლიტიკურ დებატებში, ასევე ეკონომიკის ფილოსოფიაში. ეკონომიკური თავისუფლებისადმი მიდგომა მოდის ლიბერალური ტრადიციიდან, რომელიც ხაზს უსვამს თავისუფალ ბაზარს, თავისუფალ ვაჭრობას და კერძო საკუთრებას თავისუფალი ბაზრის პირობებში. ეკონომიკური თავისუფლების კიდევ ერთ მიდგომას წარმოადგენს ინდივიდუალური არჩევანის ეკონომიკური სიკეთეების შესწავლა, სწორედ მდგრადი ეკონომიკური თავისუფლების პირობებშია შესაძლებელი, რომ პიროვნებებს მიეცეთ ფართო არჩევანიდან მათთვის ხელსაყრელის არჩევის შესაძლებლობა. ეკონომიკური თავისუფლების ცალკეული კონცეფციები მიზნად ისახავს სიდუხჭირისაგან გათავისუფლებას და თავისუფლებას, რომ საზოგადოების წევრებმა მონაწილეობა მიიღონ სხვადასხვა კოლექტიურ გარიგებათა დადების პროცესში.
ლიბერალური ხედვით თავისუფალი ბაზრის პირობებში, ეკონომიკური თავისუფლება განისაზღვრება, როგორც წარმოების თავისუფლება, ვაჭრობა და გამოყენება ნებისმიერი საქონლისა და მომსახურებისა, რომელშიც გადახდილია შესაბამისი საფასური ძალის გამოყენების, თაღლითობისა და ქურდობის გარეშე. აღნიშნული პროცესი ხშირად ხორცშესხმულია კანონის უზენაესობის პირობებში, საკუთრების უფლების, სახელშეკრულებო თავისუფლებისა და გარე და შიდა  ბაზრების ღიაობისას, საკუთრების უფლებების მკაცრი დაცვითა და ეკონომიკური ინიციატივის თავისუფლებით. არსებობს ეკონომიკური თავისუფლების რამდენიმე ინდექსი, რომლებიც ზომავენ თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკურ თავისუფლებას. ამ რანჟირების საფუძველზე, კორელაციურმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ უმაღლესი ეკონომიკური ზრდა თანაფარდობაშია ქვეყნის რეიტინგის მაღალ ქულებთან (რომელიც გარკვეული წესით ანგარიშდება). რაც შეეხება სხვა ზომებს, როგორიცაა თანასწორობა, კორუფცია, პოლიტიკური და სოციალური ძალადობა და მათი თანაფარდობა ეკონომიკურ თავისუფლებასთან, შეიძლება ითქვას, რომ ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსები ერთმანეთთან აკავშირებს პოლიტიკასა და შესაბამისი პოლიტიკური გეგმიდან გამოწვეულ შედეგებს, რაც ფარავს ნეგატიურ თანაფარდობებს, ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ თავისუფლებას შორის გარკვეულ ქვეკომპონენტებში.
კერძო საკუთრების უფლება
ლიბერალური თავისუფალი ბაზრის ხედვის თანახმად, კერძო საკუთრების უფლების დაცული სისტემა ეკონომიკური თავისუფლების უმნიშვნელოვანესი ნაწილია. აღნიშნული სისტემა მოიცავს ორ ძირითად უფლებას, კერძოდ, 1) საკუთრების კონტროლისა და სარგებლობის უფლებას და 2) საკუთრების ნებაყოფლობით გასხვისების/გადაცემის უფლებას. ეს უფლებები ხალხს აძლევს ავტონომიისა და თვითგამორკვევის შესაძლებლობას, მათი პირადი ღირებულებებისა და მიზნების შესაბამისად. ეკონომისტი მილტონ ფრიდმანი მიიჩნევს, რომ საკუთრების უფლება არის „ადამიანის უფლებების ყველაზე ფუნდამენტური და ადამიანის სხვა ძირითადი უფლებების ჯანსაღი ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი პირობა“. საკუთრების უფლების დაცვის მაღალი სტანდარტის არსებობისას, ადამიანები თავისუფლად ირჩევენ საკუთარი ქონების გამოყენების შესაბამის გზას, გამოიმუშავებენ მისგან უშუალოდ თანხას თუ გადასცემენ მას სხვა პირს, ამ დროს ისინი აღნიშნულ მოქმედებებს ნებაყოფლობით ასრულებენ და მათ წინააღდეგ ადგილი არ აქვს ძალდატანებას (იძულებას), თაღლითობას ან ქურდობას. ასეთ პირობებში ადამიანთა უმეტესობას შეუძლია მიაღწიოს ბევრად უფრო მეტ პიროვნულ თავისუფლებას და განვითარებას, ვიდრე ხელისუფლების ნეგატიური ზემოქმედების/იძულების რეჟიმში. საკუთრების უფლების უსაფრთხო სისტემა ასევე ამცირებს გაურკვევლობას და ხელს უწყობს ინვესტიციებს, ქმნის ხელსაყრელ პირობებს ეკონომიკის განვითარებისა და მეტი წარმატებისათვის. სხვადასხვა კვლევებისა და მტკიცებულებების თანახმად, ძლიერი საკუთრების უფლების მქონე ქვეყნების ეკონომიკური ზრდის ტემპი თითქმის ორჯერ მაღალია, ვიდრე საკუთრების უფლების სუსტი სისტემის მქონე ქვეყნების, და რომ ჯანსაღი საკუთრების უფლების მქონე საბაზრო სისტემა დემოკრატიის აუცილებელი წინაპირობაა. . ერნანდო დე სოტოს აზრით, ე.წ. „მესამე მსოფლიოს“ ქვეყნებში სიღარიბე დიდწილად განპირობებულია დასავლურ პრინციპებზე აგებული კანონმდებლობის არარსებობით და მკაფიოდ განსაზღვრული და საყოველთაოდ აღიარებული საკუთრების უფლების არ ქონით. დე სოტო ამტკიცებს, რომ იურიდიული ბარიერების გამო ასეთ ქვეყნებში ღარიბ ხალხს არ შეუძლია გამოიყენოს საკუთარი აქტივები მეტი სიმდიდრის მოსაპოვებლად. კერძო საკუთრების უფლების უალტერნატივობას  ეჭვქვეშ აყენებდა პიერ-ჟოზეფ პრუდონი - სოციალისტი და ანარქისტი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ქონება ერთდროულად ქურდობაცაა და თავისუფლებაც.
ხელშეკრულების დადების თავისუფლება
ხელშეკრულების თავისუფლება არის უფლება, რომელიც საშუალებას აძლევს პირებს აირჩიონ ის პირები, რომელთანაც სურთ ხელშეკრულების დადება და დადონ ასეთი ხელშეკრულება ნებისმიერი ფორმითა და პირობით, რომელზეც მხარეები თავად შეთანხმდებიან(კანონის ფარგლებში). ხელშეკრულებების ძალით, პირებს საშუალება აქვთ მათი კონკრეტული ინტერესებიდან გამომდინარე შეთანხმდნენ მათ უფლებებსა და ვალდებულებებზე, ასევე მხარეებს შეუძლიათ თავად განსაზღვრონ ის ღონისძიებები, რაც მოჰყვება ხელშეკრულების მთლიან ან ნაწილობრივ შეუსრულებლობას. აღსანიშნავია, რომ ყველა სადავო ხელშეკრულების ბედი არ უნდა წყდებოდეს სასამართლოებში. მაგალითად, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ბოლო რამდენიმე ათწლეულში მოძლიერდა და დიდი პოპულარობით სარგებლობს დავის გადაწყვეტის ალტერნატიული საშუალებები, მათ შორის დამოუკიდებელი საარბიტრაჟო ტრიბუნალები, რომლებიც თავად იღებენ გადაწყვეტილებებს კონკრეტულ დავებზე, კერძო სამართლის შესაბამისად. ნეგატიურ მოცემულობას წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების თავისუფლება არის თავისუფლება მთავრობის ჩარევისა და სამართლიანობის დადგენილ ფასეულობათაგან. მიჩნეულია, რომ ცნება „ხელშეკრულების თავისუფლება“ იურიდიულ ტერმინოლოგიაში შემოიტანა და დაამკვიდრა სერ ჯორჯ ჯესელმა (რომელიც იყო მოსამართლე და დიდი ბრიტანეთის სასამართლო ხელისუფლების პირველი პირი, Master of the Rolls) 1875 წელს: "„არსებობს კიდევ ერთი რამ, უფრო მნიშვნელოვანი, ვიდრე მორიგი პოლიტიკური საჭიროება და დღისწესრიგია, ეს გახლავთ ის საკითხი, რომ სრულწლოვან და ქმედუნარიან მამაკაცებს ჰქონდეთ მაღალი დონის ხელშეკრულების თავისუფლება, ხოლო მათი ხელშეკრულებები თავისუფლად და ნებაყოფლობით უნდა იქნეს დადებული, ხოლო დაცული მაქსიმალურად. საჭიროების შემთხვევაში ისინი უნდა აღასრულონ სასამართლოებმა. მაშასადამე, თქვენ უნდა განიხილოთ ეს უმნიშვნელოვანესი სამართლებრივი საკითხი - და კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რომ თქვენ არ უნდა ჩაერიოთ ხელშეკრულების თავისუფლებაში.“"
ჰერუსივკა
ჰერუსივკა (Герусівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ველიკა-ბაჰაჩკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 90 კაცს შეადგენდა.
ეკონომიკური თავისუფლება
ხელშეკრულების დადების თავისუფლება
ხელშეკრულების თავისუფლების დოქტრინამ მიიღო ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მნიშვნელობა აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს საქმეში „ლოხნერი ნიუ-იორკის წინააღმდეგ“, რომელმაც დაადგინა მცხობელთა სამუშაო საათების სამართლებრივი შეზღუდვები.
ჰერუსივკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ველიკა-ბაჰაჩკის რაიონის სოფლები
ეკონომიკური თავისუფლება
ხელშეკრულების დადების თავისუფლება
ხელშეკრულების თავისუფლების კლასიკური შეხედულების კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ეს თავისუფლება მოჩვენებითია, როდესაც მხარეთა შეთანხმება ძალზე უთანასწოროა, განსაკუთრებით კი, დამსაქმებლებსა და დასაქმებულებს შორის დადებული კონტრაქტების შემთხვევაში. ასევე, სამუშაო საათების შეზღუდვის შემთხვევაში, დასაქმებულებს, როგორც ჯგუფს, შეუძლიათ ისარგებლონ სამართლებრივი დაცვით, რაც ხელს უშლის პირებს ინდივიდუალურად შეთანხმდნენ ხელშეკრულებაზე, რომლიც ადგენს ხანგრძლივ სამუშაო საათებს. 1937 წელს West Coast Hotel Co. v. Parrish-ის გადაწყვეტილებით, უზენაესი სასამართლო დაეყრდნო ადრინდელ გადაწყვეტილებას: „საკანონმდებლო ორგანომ ასევე აღიარა ის ფაქტი, რაც ბევრ შტატში კანონმდებელთა გადაწყვეტილებამ დაადასტურა, რომ ამ საკუთრების მფლობელები (დამსაქმებლები) და მათი თანამშრომლები არ არიან თანაბარ პირობებში, არ აქვთ თანასწორი უფლებები და რომ [გვ. 394] მათი ინტერესები გარკვეულწილად წინააღმდეგობაში მოდის ერთმანეთთან. დამსაქმებელს ბუნებრივად სურს, რომ რაც შეიძლება მეტი შრომა ნახოს მისი თანამშრომლებისგან, ხოლო დასაქმებულს ხშირად უჩნდება გათავისუფლების შიში, რომელსაც გამოიწვევს იმ წესებისა და ხელშეკრულების დარღვევა, რომელიც მათი ღრმა რწმენით, სამართლიანად განსჯისას, საზიანოა მათი ჯანმრთელობისთვის ან სიმტკიცისათვის. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მეწარმეები ადგენენ წესებს და დასაქმებულნი პრაქტიკულად იძულებულნი არიან დაიცვან ისინი. ასეთ შემთხვევებში, პირადი ინტერესი ხშირად საფრთხისშემცველი პრინციპია და საკანონმდებლო ორგანომ ასეთ დროს შეიძლება სათანადოდ გამოიყენოს მისი უფლებამოსილება.“
ამ მომენტიდან აშშ-ს სასამართლოებმა უარყვეს ლოხნერის შეხედულება ხელშეკრულების თავისუფლების შესახებ.
ეკონომიკური და პოლიტიკური თავისუფლება
თავისუფალი ბაზრის იდეის ზოგიერთი მხარდამჭერი ამტკიცებს, რომ პოლიტიკური და სამოქალაქო თავისუფლებები გაფართოვდა საბაზრო ეკონომიკასთან ერთად და წარმოადგენენ ემპირიულ მტკიცებულებებს იმის დასადასტურებლად, რომ ეკონომიკური და პოლიტიკური თავისუფლება არიან ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებულნი.
ავსტრიული სკოლის ეკონომისტი ლუდვიგ ფონ მიზესი ამტკიცებს, რომ ეკონომიკური და პოლიტიკური თავისუფლება ერთმანეთზე ურთიერთდამოკიდებულნი არიან: „იდეა, რომ პოლიტიკური თავისუფლება შეიძლება შენარჩუნდეს ეკონომიკური თავისუფლების არარსებობის პირობებში და პირიქით, არის ილუზია. პოლიტიკური თავისუფლება წარმოადგენს ეკონომიკური თავისუფლების შედეგს. შემთხვევითი არ არის, რომ კაპიტალიზმის ხანა გახდა ხალხის მმართველობის ხანაც.“
გორდონ ტალოკი ამტკიცებს, რომ „ჰაიეკ-ფრიდმანის არგუმენტი“ წინასწარმეტყველებს ტოტალიტარულ მმართველობებს დასავლეთ ევროპის უმეტეს ნაწილში XX საუკუნის ბოლოს - რაც არ მომხდარა. ის იყენებს შვედეთის მაგალითს, სადაც იმ დროს მთავრობა აკონტროლებდა GNP ანუ მთლიანი შიდა პროდუქტის 63 %-ს, რომ დაემტკიცებინა თავისი არგუმენტი იმის შესახებ, რომ „გზა მონობისაკენ“ წიგნის ძირითადი პრობლემაა ის „რომ მან შემოგვთავაზა პროგნოზები, რომლებიც აღმოჩნდა მცდარი. მთავრობის სტაბილური წინსვლა ისეთ ადგილებში, როგორიცაა შვედეთი, არ მოუტანია ეკონომოკური თავისუფლებების დაკარგვა ან შესუსტება.” ჰაიეკის კრიტიკის დროს ტალოკი კვლავ აქებს კლასიკურ ლიბერალურ ცნებას ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ და ამბობს: „პოლიტიკური თავისუფლების საქებარი არგუმენტები მძლავრია, ისევე როგორც ეკონომიკური თავისუფლების არგუმენტები. ჩვენ არ უნდა დავაფუძნოთ ერთის არგუმენტი მეორეზე.“
ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსები
მსოფლიოს ეკონომიკური თავისუფლების (EFW) და ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსის (IEF) ყოველწლიური კვლევები ორი მაჩვენებელია, რომლებიც ცდილობენ გამოიანგარიშონ ეკონომიკური თავისუფლების ხარისხი მსოფლიოს ქვეყნებში. EFW ინდექსი შეიმუშავეს გვარტნიმ, ლოუსონმა და ბლოკმა ფრეიზერის ინსტიტუტში ეს უკანასკნელი აქტიურად გამოიყენებოდა ემპირიულ კვლევებში 2000 წლისთვის. მეორე მნიშვნელოვანი ინდექსი, რომელიც შეიმუშავეს კომპანია „The Heritage Foundation-მა“ და კომპ. „The Wall Street Journal-მა“, მონაცემების დამუშავების თვალსაზრისით უკეთესი აღმოჩნდა, თუმცა რადგან იგი მხოლოდ 1995 წლიდან ატარებს კვლევას, მისი გამოყენება ნაკლებაადაა მიზანშეწონილი ისტორიული შედარებისათვის.
ინდექსების შემქმნელთა აზრით, აღნიშნული რეიტინგი მჭიდროდაა დაკავშირებული სხვადასხვა სახელმწიფოთა სხვადასხვა მონაცემებთან, როგორებიცაა: ერთ ადამიანზე საშუალო შემოსავლის სიდიდე, ყველაზე დაბალშემოსავლიანი 10%-ის შემოსავლის სიდიდე, სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა, წიგნიერების დონე, ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობა, წყლის ხელმისაწვდომობა და კორუფციის ნაკლებობა. პირველ ხუთ წამყვან ქვეყანაში მცხოვრები ადამიანები საშუალო შემოსავლით 23 450 აშშ დოლარს იღებენ, ხოლო 90-იან წლებში ზრდის ტემპი 2.56%-ია; ამის საპირისპიროდ, რეიტინგის ბოლო ხუთი ქვეყნის მაჩვენებლი იყო საშუალო შემოსავალი მხოლოდ 2 556 აშშ დოლარი და -0,85%-იანი ზრდის ტემპი 1990-იან წლებში. მოსახლეობის უღარიბეს 10%-ს ყველაზე დაბალი რანგის ქვეყნებში საშუალო შემოსავალი მხოლოდ 728 აშშ დოლარი აქვს, ხოლო ყველაზე მაღალრეიტინგულ ქვეყნებში 7000 დოლარზე მეტი. ყველაზე მაღალი განვითარების ქვეყნებში მცხოვრები ადამიანების სიცოცხლის ხანგრძლივობა 20 წლით მეტია, ვიდრე ყველაზე დაბალი რანგის ქვეყნებში მცხოვრები ადამიანების სიცოცხლის ხაგრძლივობა.
განვითარებული ეკონომიკური თავისუფლება, როგორც ჰერიტაჟის, ასევე ფრეიზერის ინდექსების შედეგებით, დადგინდა, რომ იგი მჭიდრო კავშირშია პიროვნებათა თვითაღქმულ ბედნიერებასთან.
ერიკ გარცკეს (ფრეიზერის ინსტიტუტის მეცნიერი) შეფასებით, მაღალი ეკონომიკური თავისუფლების მქონე ქვეყნები ნაკლებად მონაწილეობენ ომებში, მაშინ როდესაც, დემოკრატიის ხარისხმა გავლენა მცირედ ან საერთოდ ვერ მოახდინა.
ბოლო ათწლეულების განმავლობაში მსოფლიო ეკონომიკური თავისუფლების(The Economic Freedom of the World) ქულა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. თუკი საშუალო ქულა 1985 წელს 5,17 იყო, 2005 წლის მაჩვენებელი 6,4 ქულას შეადგენდა. 1985 წელს მსოფლიოს ყველა ქვეყნიდან, 95 ქვეყანამ გაზარდა ქულა, შვიდმა შეამცირა და ექვსის ქულა უცვლელი დარჩა. 2008 წლის ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსის მეთოდოლოგიის გამოყენებით დადგინდა, რომ მსოფლიოს ეკონომიკური თავისუფლების მაჩვენებელი 2.6 ქულით გაიზარდა 1995 წლის მაჩვენებელთან შედარებით.
„მსოფლიო ბანკის ჯგუფის წევრები“ (MWBG) ასევე იყენებენ ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსს (Index of Economic Freedom), როგორც ინვესტიციათა კლიმატის ინდიკატორს, რადგან იგი მოიცავს უამრავ კერძო სექტორთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან ინფორმაციას მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.
კრიტიკა
მინი|დიაგრამები, რომლებიც აჩვენებს ეკონომიკურ თავისუფლებას, როგორც ეს განსაზღვრულია „მსოფლიოს ეკონომიკურ თავისუფლებაში“ (Economic Freedom of the World) და სხვა ინდიკატორებს. წითელი ზოლებით ნაჩვენებია ნაკლები ეკონომიკური თავისუფლების მქონე ქვეყნები, ხოლო მწვანე ზოლებით, უფრო მეტი ეკონომიკური თავისუფლების მქონე ქვეყნები. ეკონომიკური თავისუფლების არსი ხშირად სადავოა. რობერტ ლოუსონი, „EFW-ის“ თანაავტორი, აღიარებს თავისუფლების ინდექსების პოტენციურ ნაკლოვანებებს: „EFW ინდექსის მიზანია ზუსტად განისაზღვროს არსებული ეკონომიკური თავისუფლების ხარისხი“. ის ამსგავსებს უკანასკნელად ეკონომისტების მიერ განხორციელებულ ეკონომიკური თავისუფლების გაზომვის მცდელობას, ეკონომისტების საწყის მცდელობებს მშპ-ს გასაზომად: „ისინი (მაკროეკონომისტები) იყვნენ მეცნიერები, რომლებიც იკრიბებოდნენ და მუშაობდნენ მათ ხელთ არსებული ყველა რესურსით, რომ დაედგინათ ქვეყნის იმჟამინდელი ეკონომიკური აქტიურობის მაჩვენებელი. ეკონომიკური აქტიურობა არსებობს რეალურად და მათი ამოცანა იყო მხოლოდ და მხოლოდ ამის გაზომვა. ანალოგიურად, ეკონომიკური თავისუფლებაც არსებობს. ჩვენ შეგვიძლია განვსაზღვროთ და გავზომოთ იგი.“ აქედან გამომდინარეობს ის გარემოება, რომ ზოგიერთი ეკონომისტი, სოციალისტი და ანარქისტი ამტკიცებს, რომ ეკონომიკური თავისუფლების არსებული ინდიკატორები ძალიან სუსტი და არაზუსტია, და ასევე მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ეკონომიკური თავისუფლების უფრო ფართო კონცეფცია.
ეკონომისტებმა დენი როდრიკმა და ჯეფრი ზაქსმა დამოუკიდებლად აღნიშნეს, რომ როგორც ჩანს, დამტკიცებული მცირე ურთიერთკავშირი ეკონომიკურ თავისუფლებასა და ეკონომიკურ ზრდას შორის, როდესაც ნაკლებად თავისუფალი ქვეყნები არის უგულებელყოფილი, რაც განპირობებულია ჩინეთის ეკონომიკის სწრაფი ზრდიდან ბოლო წლების მანძილზე. მორის ალტმანმა დაადგინა, რომ ძალზედ მჭიდრო ურთიერთკავშირია ეკონომიკურ თავისუფლებასა და ორ მაჩვენებელს - ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავალსა და ერთ სულ მოსახლეზე ეკონომიკურ ზრდას შორის. იგი ამტკიცებს, რომ აღნიშნული მიდგომა განსაკუთრებით ამართლებს, როდესაც ის დაკავშირებულია ისეთ ქვე-ინდექსებთან, როგორიცაა საკუთრების უფლებასა და ფულის სიმყარეს, მაშინ როდესაც ის კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს ისეთი ქვე-ინდექსების მნიშვნელობას, რომლებიც დაკავშირებულია შრომის რეგულირებასთანა და მთავრობის ზომასთან. ჯონ მილერი ასევე აღნიშნავს, რომ ჰონგ-კონგი და სინგაპური, „Freedom House“-ის თანახმად, ორივე მხოლოდ „ნაწილობრივ თავისუფალია“, ეს უკანასკნელნი წარმოადგენენ წამყვან ქვეყნებს ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსებით, რაც ეჭვქვეშ აყენებს იმ მოსაზრებას, რომ ეკონომიკური თავისუფლების ხარისხის გამოთვლა აუცილებლად დაკავშირებულია პოლიტიკურ თავისუფლებასთან. ამასთან, კომპ. „Freedom House-ის“ თანახმად, „არსებობს ძალიან მაღალი და სტატისტიკურად უმნიშვნელოვანესი ურთიერთდამოკიდებულება „Freedom House-ის“ მიერ შეფასებულ პოლიტიკური თავისუფლების დონესა და „The Wall Street Journal / Heritage Foundation-ის“ კვლევით შეფასებულ ეკონომიკურ თავისუფლებას შორის.“
არჩევანთა სიმრავლე და ეკონომიკური თავისუფლება
ამარტია სენი და სხვა ეკონომისტები თვლიან, რომ ეკონომიკური თავისუფლება უნდა შეფასდეს ინდივიდუალური ეკონომიკური არჩევანის მიხედვით. ეკონომიკური თავისუფლება უფრო მდგრადია, თუ ინდივიდს უფრო მეტი ეკონომიკური არჩევანი აქვს - როდესაც, ტექნიკური თვალსაზრისით მეტად ფართოვდება ინდივიდუალური არჩევანი.
პოზიტიური და ნეგატიური თავისუფლება
განსხვავებები ეკონომიკური თავისუფლების ალტერნატიულ შეხედულებებს შორის ეფუძნება ესაია ბერლინის პოზიტიურ და ნეგატიურ თავისუფლებას შორის არსებულ განსხვავებებს. კლასიკური ლიბერალები მხარს უჭერენ ნეგატიურ თავისუფლებაზე ფოკუსირებას, როგორც თავად ბერლინი. ამის საპირისპიროდ, ამარტია სენი ამტკიცებს თავისუფლების გააზრებას შესაძლებლობების თვალსაზრისით, მრავალი მიზნის მისაღწევად. ერთ-ერთი მიდგომა, რომელიც ცდილობს შეაფასოს თავისუფლება პოზიტიური გაგებით, არის გუდინის, რაისის, პარპოსა და ერიკსონის შექმნილი დისკრეციული დროის საზომი, რაც წარმოადგენს იმის შეფასებას, თუ რამდენი დრო აქვთ ხალხს თავის განკარგულებაში, რომლის განმავლობაშიც მათ უნდა აირჩიონ თავისუფლად ის საქმიანობა, რომელშიც მათ სურთ მონაწილეობის მიღება, ცხადია, იმ დროის გამოკლებთ, რასაც თითოეული ჩვენგანი ხარჯავს ცხოვრების სხვადასხვა გარდაუვალი საჭიროებებისა და რუტინული საქმიანობების შესრულებაში. წიგნში „კაპიტალიზმი და თავისუფლება“, მილტონ ფრიდმანი განმარტავს, რომ თავისუფლების შენარჩუნება არის შეზღუდული და დეცენტრალიზებული მთავრობების საფუძველი. აღნიშნული თავის მხრივ, წარმოქმნის პოზიტიურ თავისუფლებას საზოგადოებაში, რაც თავისუფალ გარემოში ინდივიდუალური არჩევანის თავისუფლებას წარმოშობს.
თავისუფლება, რომელიც გვსურს
მინი|ნორმან როქველის ნამუშევარი „სიღარიბისგან თავისუფლება“ 1943 წ. მინი|ფრანკლინ რუზველტის ცნობილი გამოსვლა „ოთხი თავისუფლება“, 1941 წ. ფრანკლინ რუზველტმა თავის ცნობილ გამოსვლაში „ოთხი თავისუფლება“ (Four Freedoms), ოთხიდან მესამე ადგილი უბოძა სიღარიბისგან თავისუფლებას (Freedom from Want). რუზველტმა თქვა, რომ თავისუფლება სიღარიბისგან „მსოფლიო მნიშვნელობის იდეაა და ის მოიცავს ეკონომიკურ გეგმას, რომელიც ყველა ქვეყნის მაცხოვრებელს უზრუნველყოფს მშვიდობიანი და ჯანსაღი ცხოვრების უფლებითა და შესაბამისი პირობებით“. რუზველტის „ახალი შეთავაზება“ აშშ-ს პოლიტიკის თვალსაზრისით მოიცავდა ეკონომიკურ თავისუფლებებს, როგორიცაა სავაჭრო ორგანიზაციების თავისუფლება, აგრეთვე მთავრობის ჩარევის განსხვავებულ მოდელს აღნიშნულ საქმიანობებში და გადასახადების გადანაწილების ახლებურ მოდელს, რომელიც მიზნად ისახავს სიღარიბისგან გათავისუფლებას. საერთაშორისო დონეზე, რუზველტმა მხარი დაუჭირა „ბრეტონ ვუდსის შეთანხმებასთან “ (Bretton Woods Agreement) დაკავშირებულ პოლიტიკას, რომელიც აწესრიგებს გაცვლით კურსებს და აყალიბებს საერთაშორისო ეკონომიკურ ინსტიტუტებს, როგორებიცაა მსოფლიო ბანკი და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი.
ჰერბერტ ჰუვერმა ეკონომიკური თავისუფლება მეხუთე თავისუფლებად მიიჩნია, რაც რუზველტის „ოთხი თავისუფლების“ გადარჩენას უზრუნველყოფს. მან აღწერა ეკონომიკური თავისუფლება, როგორც თავისუფლება „ადამიანებისთვის, რონელთაც უნდა აირჩიონ საკუთარი საქმიანობა, დააგროვონ ქონება შვილებისა და სიბერის დასაცავად, ესაა საწარმოების თავისუფლება, რომელიც არ დააზიანებს სხვებს“.
ასოციაციებისა და გაერთიანებების თავისუფლება
ფილადელფიის დეკლარაციაში (The Philadelphia Declaration - დაცულია შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის-ILO კონსტიტუციაში) ) ნათქვამია, რომ „ყველა ადამიანს, განურჩევლად რასისა, აღმსარებლობისა და სქესისა, აქვს უფლება შექმნას თავისი მატერიალური კეთილდღეობა და განვითარდეს სულიერად თავისუფლებისა და ღირსების დაცვით; ჰქონდეს ეკონომიკური უსაფრთხოება და თანაბარი შესაძლებლობები.“ ILO შემდგომ აღნიშნავს, რომ „მშრომელთა და დამსაქმებელთა უფლებაა, შექმნან და გაწევრიანდნენ საკუთარი სურვილით შექმნილ ორგანიზაციებში, არის თავისუფალი და ღია საზოგადოების განუყოფელი ნაწილი.“
ეკონომიკური თავისუფლების სოციალურ-ეკონომიკური გავლენა
ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობის გაზომვის ერთ-ერთი მეთოდია ქვეყნების ეკონომიკური თავისუფლების მასშტაბის შედარება, რაც, როგორც კვლევებმა აჩვენა, ასევე მნიშვნელოვნად ხსნის ეკონომიკურ კეთილდღეობაში არსებულ განსხვავებებს მთელ მსოფლიოში. საერთოდ, უმაღლესი ეკონომიკური თავისუფლების მქონე ქვეყნებს აქვთ ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი შიდა პროდუქტის მაღალი დონე და მისი ზრდის ასევე მაღალი ტემპეები, ასევე მათ აქვთ უკეთესი ჯანდაცვა, განათლების უფრო მაღალი ხარისხი, გარემოზე ზრუნვის უკეთესი პირობები, შემოსავლის თანასწორობა და ბედნიერების მაღალი მაჩვენებლები. კეთილდღეობის ზრდის აღნიშნული შედეგები იდენტურია მაშინაც კი, როდესაც ამ ინდიკატორების შედარება ხდება ერთი და იგივე ქვეყნის სხვადასხვა ტერიტორიებზე (ადმინისტრაციულ ერთეულებში ან სხვა). მიუხედავად ამისა, ამ სიკეთეების მიუხედავად, საზოგადოებამ უნდა იცოდეს, რომ ეკონომიკური თავისუფლების ზრდასთან ერთად მათ მოუწევთ გაიარონ უთანასწორობის გაზრდის ფაზა, რაც ძირითადად შემცირებული გადანაწილების შედეგია და ეკონომიკური ლიბერალიზაციის სხვა უარყოფითი შედეგები, რომელიც მრავლადაა და თვალში საცემია აღნიშნული ეკონომიკური პოლიტიკის მხარდაჭერის საწყის ეტაპზე, მაგალითად: ადგილობრივი საწარმოების საქმიანობიდან გასვლა, კონკურენტული ფირმების აღება, უცხოური კომპანიების ინტერესების დაცვა, უცხოურ კაპიტალზე დამოკიდებულება, სამუშაო უფლებების გაუარესება, გარემოზე მავნე ზემოქმედება, რაც გამოწვეული იქნება საწარმოების აქტიური მუშაობით, მომხმარებლისთვის არახელსაყრელი კომერციული პრაქტიკის დანერგვა, ასევე საფრთხე, რომელიც შეიძლება მიადგეს ეროვნულ კულტურებს. ამასთან, ეს უარყოფითი შედეგები ეკონომიკური თავისუფლების მხარდაჭერიდან მოკლე ვადაში იქნება საგრძნობი და თუ ქვეყნები სწორად გამოიყენებენ ეკონომიკური თავისუფლების შესაძლებლობებს ჩვენს უფრო და უფრო გლობალიზებულ ეკონომიკაში, კვლევების თანახმად, მათი სოციალურ-ეკონომიკური პირობები მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება, ვიდრე ეკონომიკური თავისუფლების ნაკლებობის პირობებში.
შიგერუ იოშიდა
შიგერუ იოშიდა (吉田 茂; დ. 22 სექტემბერი, 1878 — გ. 20 ოქტომბერი, 1967) — იაპონელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, რომელსაც 1946-1947 და 19448-1954 წლებში იაპონიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
იოშიდა 1878 წელს კანაგავას პრეფექტურის ქალაქ იოკოსუდაში დაიბადა. მისი მამა, ტაკეუჩი ცუნა, მეწარმე და პოლიტიკური აქტივისტი იყო, რომელც 1890 წელს იაპონიის პირველი პარლამენტის წევრი გახდა. იოშიდა ოჯახში თოთხმეტ შვილს შორის მეხუთე იყო. მისი დედის ვინაობა უცნობია, ვარაუდობენ, რომ იგი გეიშა იყო.
იოშიდას დაბადებიდან მალევე მისი მამა პოლიტიკური აქტივიზმის გამო დააპატიმრეს, რის შემდეგაც 1881 წელს იგი მამის მეგობარმა, მდიდარმა ვაჭარმა კენძო იაშიდამ და მისმა მეუღლემ, კოტოკომ იშვილეს. იოშიდამ სწავლა სოფლის სკოლა-ინტერნატში დაიწყო. 1889 წელს მან დაწყებითი სკოლა დაამთავრა. ამავე წელს კენძო იოშიდა გარდაიცვალა და შიგერუმ მისგან მემკვიდრეობით ქონება მიიღო. მეუღლის სიკვდილის შემდეგ კოტოკომ იოშიდა ქალაქ იოსოში გადაზრდა. 1894 წელს შიგერუმ საშუალო სკოლა დაამთავრა. იგი ხანმოკლე დროით ბიზნესის სკოლაში, შემდეგ კი კეიოს უნივერსიტეტის ფიზიკის სკოლაში სწავლობდა, რომელიც ამჟამად ტოკიოს მეცნიერების უნივერსიტეტის სახელწოდებითაა ცნობილი.
დიპლომატიური კარიერა
1906 წელს იოშიდა დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა ჩინეთის ქალაქ ტიანძინში, ხოლო 1907 წელს – ქალაქ შენიანში. 1912 წელს იგი კოლონიური კორეის ქალაქ ანდონში მსახურობდა. 1919 წელს იოშიდა პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე იაპონური დელეგაციის წევრი იყო. 1920 წელს იგი გაერთიანებულ სამეფოში იაპონიის საელჩოს მდივანი გახდა.
1930 წელს იოშიდა იაპონიის ელჩი იტალიაში, ხოლო 1936 წელს გაერთიანებულ სამეფოში გახდა. 1930-იან წლებში იგი ცდილობდა ჩინეთზე იაპონიის გავლენა გაეზარდა, რა მიზნითაც მხარს უჭერდა მანჯურიისა და მონღოლეთის დამოუკიდებლობას, რაც ქვეყანის დასუსტებას გამოიწვევდა. 1938 წელს, გაერთიანებულ სამეფოში ელჩობის ვადის ამოწურვის შემდეგ, იოშიდამ დიპლომატიური კარიერა დაასრულა.
პრემიერ-მინისტრობა
1945 წელს იოშიდა ახლადჩამოყალიბებული ლიბერალური პარტიის წევრი გახდა. 1946 წელს იაპონიაში საყოველთაო არჩევნები ჩატარდა, რომლის შედეგადაც ძალაუფლებაში ლიბერალური პარტია მოვიდა. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი პარტიის ლიდერი, იტირო ჰატოიამა გახდა, თუმცა მალევე საოკუპაციო ხელისუფლებამ მას თანამდებობის დატოვება აიძულა, რის შემდეგაც პრემიერ-მინისტრის პოზიციაზე შიგერუ იოშიდა დაინიშნა. საოკუპაციო ხელისუფლებამ მისი კანდიდატურა პრო-ამერიკული და პრო-ბრიტანული შეხედულებების, დასავლური სამყაროს შესახებ ფართო ცოდნისა და საზღვარგარეთ პოლიტიკური საქმიანობის გამოცდილების საფუძველზე შეარჩია. იოშიდა იაპონიის 45-ე პრემიერ-მინისტრი 1946 წლის 22 მაისს გახდა. მინი|250პქ|შიგერუ იოშიდა ხელს აწერს სან-ფრანცისკოს ხელშეკრულებას 1947 წლის 24 მაისს პრემიერ-მინისტად ხანმოკლე დროით ტეცუ კატაიამა დანიშნეს, რის შემდეგაც იოშიდა თანამდებობას 1948 წლის 15 ოქტომბერს დაუბრუნდა. 1951 წელს მან ხელი მოაწერა სან-ფრანცისკოს ხელშეკრულებას, ზავს ანტიჰიტლერულ კოალიციასთან, რომლის შედეგადაც 1952 წელს იაპონიის ოკუპაცია დასრულდა.
იოშიდას მმართველობის ქვეშ იაპონიაში აღდგა ინდუსტრიული ინფრასტრუქტურა და ქვეყნის ეკონომიკამ მნიშვნელოვანი ზრდა დაიწყო. მისი პოლიტიკა იაპონიის ეკონომიკური აღდგენისა და საგარეო საქმეებში დამოუკიდებლობის ხარჯზე აშშ-ს სამხედრო ძალებზე დამოკიდებულებისკენ იყო მიმართული, რაც ცნობილი გახდა, როგორც იოშიდას დოქტრინა, რომელმაც ცივი ომისა და მის შემდგომ პერიოდში იაპონიის საგარეო პოლიტიკა განსაზღვრა.
2005 წელს ცენტრალურმა სადაზვერვო სააგენტომ იოშიდას წინააღმდეგ დაგეგმილი შეთქმულების შესახებ გასაიდუმლოებული მასალები გაასაჯაროვა, რომლის მიხედვითაც 1952 წელს იოშიდას მკვლელობას გეგმავდნენ, რის შემდეგაც პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იჩირო ჰატოიამა დაიკავებდა. შეთქმულებას ტაკუშირო ჰატორი ხელმძღვანელობდა, რომელიც იაპონიის იმპერიული არმიის ოფიცერი იყო. მას 500 ათასი იაპონელი უცხადებდა მხარდაჭერას.
იოშიდას მმართველობით უკმაყოფილების გამო ლიბერალური პარტიის მრავალი წევრი ახლადჩამოყალიბებულ დემოკრატიულ პარტიაში გადავიდა, რის შედეგადაც 1954 წლის 7 დეკემბერს ლიბერალურმა პარტიამ ძალაუფლება დაკარგა. 10 დეკემბერს ქვეყანაში ახალი პრემიერ-მინისტი, იჩირო ჰატოიამა დაინიშნა.
სიკვდილი
იოშიდა 1967 წლის 20 ოქტომბერს ქალაქ ოისოში გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი კათოლიკობას მთელი ცხოვრების მანძილზე მალავდა, მას ქრისტიანულად აუგეს წესი. იოშიდას დაკრძალვის ცერემონიას, რომელიც ტოკიოს წმინდა მარიამის სახელობის საკათედრო ტაძარში ჩატარდა, 74 ქვეყნის წარმომადგენელი დაესწრო. იოშიდა აოიამას სასაფლაოზე დაკრძალეს.
ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი
ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი (خليفة بن زايد بن سلطان آل نهيان; დ. 7 სექტემბერი 1948 — გ. 13 მაისი, 2022) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი და აბუ-დაბის საამიროს მმართველი. აბუ-დაბის ამირას თანამდებობა მან მამის ზაიიდ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო, მომდევნო დღეს კი 3 ნოემბერს იგი არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი გახდა (აღნიშნული თანამდებობაც მემკვიდრეობით მიიღო მამისგან). 1990-იან წლებში ტახტის მემკვიდრე ხალიფა მამის ავადმყოფობის გამო პრეზიდენტის მოვალეობების შემსრულებელი იყო, აღსანიშნავია, რომ მან ამ პასუხისმგებლობას თავი წარმატებით გაართვა. ხალიფა ასევე არის Abu Dhabi Investment Authority-ის (ADIA) თავმჯდომარე. არსებობს მოსაზრება, რომ ალ ნაჰაიანების საგვარეულოს საერთო ქონება 150 მილიარდ აშშ დროლარს შეადგენს. ხალიფა ასევე თურქმენეთის ყოფელის პრეზიდენტის საფარმურატ ნიაზოვის ახლო მეგობარია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:ალ ნაჰაიანების საგვარეულო კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტები კატეგორია:აბუ-დაბის ამირები კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 359
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 359 მიიღეს 1974 წლის 15 აგვისტოს, მას შემდეგ, რაც უშიშროების საბჭომ შეშფოთებით მოისმინა გენერალური მდივნის ანგარიში, სამხედრო ქმედების გაგრძელების შესახებ კვიპროსში, ასევე აღნიშნა, რომ გაეროს სამშვიდობო ძალები კვიპროსში იმყოფებიან იქ, კვიპროსის, თურქეთის და საბერძნეთის მთავრობების სრული თანხმობით. საბჭომ გამოხატა სინანული სამშვიდობო ძალების წევრების დაღუპვისა და დაჭრის გამო. რეზოლუცია მოითხოვს, რომ ყველა მხარემ პატივი სცეს სამშვიდობოების სტატუსს და მოითხოვს, რომ ყველა მხარემ ითანამშრომლოს მათთან, მათი საქმიანობის განხორციელების დროს.
რეზოლუცია 14 ხმით მიიღეს, ჩინეთს კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიუღია.
რესურსები ინტერნეტში
0359 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები თურქეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსის შესახებ
აღდგომის მოედანი
ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის მოედნები
ვაფა გულუზადე
ვაფა გულუზადე (გვარი ასევე გამოითქმის, როგორც გულიზადე, გოულიზადე, ქულიზადე, ქულიზადე (Vəfa Mirzağa oğlu Quluzadə) (დ. 21 დეკემბერი, 1940 — გ. 1 მაისი, 2015) — აზერბაიჯანელი დიპლომატი, პოლიტიკის მეცნიერი და კონფლიქტთა გადაწყვეტის სპეციალისტი. 1990-1999 წლებში აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის დროს იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო მრჩეველი საგარეო საქმეთა საკითხებში.
განათლება და პოლიტიკური კარიერა
ვაფა გულუზადე დაიბადა1940 წლის 21 დეკემბერს აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქ ბაქოში. უმაღლესი სკოლა 1958 წელს დაამთავრა, ხოლო აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1963 წელს. მოგვიანებით აზერბაიჯანის რადიოში უცხოური ამბების რედაქორად მუშაობდა. მოგვიანებით გულუზადე სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის შუა აღმოსავლეთის კვლევების ინსტიტუტში სამი წლის განმავლობაში სწავლობდა. გულუზადემ მაგისტრის ხარისხი 1968 წელს მიიღო. მისი ნაშრომი თანამედროვე ეგვიპტურ ლიტერატურაზე დაწერა.
ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის შემდეგ 1973-1974 წლებში გულუზადე მონაწილეობდა ჟენევის კონფერენციის დღის წესრიგის შემუშავებაში, ასევე პალესტინის პრობლემასთან დაკავშირებულ არაერთ საერთაშორისო კონფერენციაში, მათ შორის 1984 წლის ჟენევისა და 1986 წლის სტამბოლის კონფერენციებში.
ვაფა გულუზადე ჰეიდარ ალიევს 1973 წელს დაუახლოვდა, როდესაც ალიევი ეგვიპტეში საბჭოთა დელეგაციას ხელმძღვანელობდა. 1975 წელსჰეიდარ ალიევმა, რომელიც იმ დროისთვის აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი იყო, გულუზადე ბაქოში მიიწვია და აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელად დანიშნა. 1987 წელს გულუზადე კვლავ სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროში მიიწვიეს და ალჟირში საბჭოთა საელჩოს ელჩად დანიშნეს.
1990 წლის ნოემბრიდან 1999 წლის ოქტომბრამდე გულუზადე საგარეო საქმეთა საკითხებში მრჩევლად და კონსულად სამი პრეზიდენტის: აიაზ მუტალიბოვის, აბულფაზ ელჩიბეისა და ჰეიდარ ალიევის დროს მუშაობდა. ამ დროს გულუზადე სახელმწიფო უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი იყო. სომხეთთა მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტთან დაკავშირებით მოლაპარაკებების დროს იგი იყო მთავარი პრეზიდენტ ალიევის მთავარი მომლაპარაკებელი და პრეზიდენტ ალიევის წარმომადგენელი. ის აგრეთვე მონაწილეობდა 1992 წლის ჰელსინკის სამიტზე აზერბაიჯანის დელეგაციასთან ერთად, 1994 წელს გაერთიანებული ერების გენერალური ასამბლეის 49-ე სესიაში, 1994 წლის ბუდაპეშტის სამიტზე, ისლამური კოოპერაციის ორგანიაციის 1995 წლის კასაბლანკას სამიტზე, 1995 წელს დავოსში გამართულ მსოფლიო ეკონომიკურ ორუმში, 1995 წელს კოპენჰაგენში გამართულ სოციალური განვითარების მსოფლიო სამიტზე, 1996 წელს ლისაბონში გამართუულ ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის სამიტზე, 1997 წელს - ევროკომისიის სამიტზე სტრასბურგში, 1997 წელს მადრიდში და 1999 წელს ვაშინგტონში გამართულ ჩრდილოეთ ატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის სამიტებზე, მონაკოს მსოფლიო სამიტზე. ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის დელეგაციებს ეუთოს მინსკის ჯგუფის შეხვედრებზე რომში, პარიზში, ვენაში, პრაღაში, ჟენევაში, ბრიუსელში, ანკარასა და მოსკოვში. სრულად ფლობდა აზერბაიჯანულ, რუსულ, არაბულ და ინგლისურ ენებს.
პირადი ცხოვრება
ვაფა გულუზადე დაქორწინებული იყო ლეილა აჰმადოვაზე. ჰყავდა ქალიშვილი და ვაჟი (1974-2010) და ოთხი შვილიშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი კატეგორია:აზერბაიჯანელი დიპლომატები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტოლოგები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:საბჭოთა დიპლომატები
ტიტი
ტიტი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეოცე დინასტიიდან, ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ტიტი ეგვიპტის ფარაონის რამსეს III-ის მეუღლე იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის მეოცე დინასტიის დედოფლები
ფილიპ კირკოროვი
ფილიპ კირკოროვი (Филипп Бедросович Киркоров; Фи́лип Бедро́сов Кирко́ров; დ. 30 აპრილი, 1967, ვარნა, ბულგარეთი) — საბჭოთა და რუსი ესტრადის მომღერალი, მსახიობი, კომპოზიტორი და პროდიუსერი. რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი (2008). 2016 წლის ევროვიზიაზე იყო სერგეი ლაზარევთან ერთად.
რესურსები ინეტრნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მომღერლები კატეგორია:საბჭოთა მუსიკოსები
ბეჯი კაიდ ეს-სებსი
ბეჯი კაიდ ეს-სებსი ( الباجي قائد السبسي, Béji Caïd Essebsi; დ. 26 ნოემბერი 1926, სიდი-ბუ-საიდი, ტუნისი — გ. 25 ივლისი, 2019) — ტუნისელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ადვოკატი, ტუნისის პრემიერ-მინისტრი 2011 წლის 27 თებერვლიდან 24 დეკემბრამდე. წარსულში ეკავა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და დიპლომატიური თანამდებობები. 2014 წელს აირჩიეს ტუნისის პრეზიდენტად.
ელიზაბეთ მრემა
ელიზაბეთ მარუმა მრემა (დ. 5 იანვარი, 1957) ― ტანზანიელი ბიომრავალფეროვნების ლიდერი და იურისტი. ამჟამად მონრეალში, კანადაში ცხოვრობს. 2020 წლიდან არის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ბიოლოგიური მრავალფეროვნების კონვენციის აღმასრულებელი მდივანი. პირველი აფრიკელი ქალი, რომელმაც აღნიშნული თანამდებობა დაიკავა. წარსულში გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა.
განათლება
მრემამ დარ-ეს-სალამის უნივერსიტეტის სამართლის საბაკალავრო პროგრამა დაამთავრა. სამართლის მაგისტრის ხარისხი დელჰაუზის უნივერსიტეტში (ჰალიფაქსი, კანადა) მიიღო, ხოლო საერთაშორისო ურთიერთობებისა და დიპლომატიის დოქტორის ხარისხი დარ-ეს-სალამის საგარეო ურთიერთობებისა და დიპლომატიის ცენტრში.
კარიერა
გაეროს გარემოსდაცვით პროგრამაში მუშაობის დაწყებამდე მრემა ტანზანიის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო თანამშრომლობის სამინისტროში მრჩევლად მუშაობდა. აგრეთვე მუშაობდა საგარეო ურთიერთობათა და დიპლომატიის ტანზანიის ცენტრში, სადაც საერთაშორისო საჯარო სამართალსა და საკონფერენციო დიპლომატიას ასწავლიდა.
2009-2012 წლებში ბონში (გერმანია) სხხვადასხვა ორგანზიაციაში მუშაობდა. 2009 წელს გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის ბალტიის, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ატლანტის, ირლანდიისა და ჩრდილოეთის ზღვების პატარა ვეშაპისნაირთა კონსერვაციის შესახებ შეთანხმების მოქმედ აღმასრულებელ მდივნად, გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის ველურ ცხოველთა მიგრატორი სახეობების კონსერვაციის შესახებ კონვენციის სამდივნოს აღმასრულებელ მდივნად და გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის გორილების შესახებ შეთანხმების აღმასრულებელი მდივნის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა.
2012 წლიდან მრემა გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის ეკოსისტემების განყოფილების დირექტორის მოადგილედ მუშაობდა. ამ პოზიციაზე ყოფნისას ორგანიზაციის კოორდინაციის, ოპერაციებისა და პროგრამების მეთვალყურეობა ევალებოდა. 2014 წლის ივნისში გაეროს გარემოს პროგრამის სამართლის განყოფილების დირექტორად დაინიშნა. 2018 წელს დამატებით მუშაობდა კორპორატიული სერვისების განყოფილების დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად. 2019 წლის დეკემბერიდან გაეროს ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ კონვენციის სამდივნოს აღმასრულებელი მდივნის მოვალეობის შემსრულებლად მუშაობდა, ხოლო 2020 წლის ივლისიდან აღმასრულებელი მდივნის თანამდებობა დაიკავა.
ელიზაბეთ მრემა სამართლის განყოფილების დირექტორი იყო და გაეროს გარემოსდაცვით პროგრამაში 20 წელზე მეტ ხანს მუშაობდა.
სხვა საქმიანობა
მრემა ნაირობის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში მოხალისე ლექტორად მუშობს, ხოლო წარსულში საერთაშორისო განვითარების სამართლის ორგანიზაციის მოხალისედ მუშაობდა რომში, იტალიაში.
გამოქვეყნებული აქვს სტატიები საერთაშორისო გარემოსდაცვით სამართალში. ჩამოაყალიბა გავლენიანი ზოგადი პრინციპები მრავალმხრივი გარემოსდაცვითი შეთანხმებებისა და გარემოსდაცვით სამართალში სხვადასხვა საკითხის შესახებ.
ჯილდოები და წოდებები
2007 წელს მრემა გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის წლის საუკეთესო მენეჯერად დაასახელეს „გამორჩეული საქმიანობისა და გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის მიზნების შესაბამისი მიღწევებისთვის“.
2021 წელს ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის გარემოსდაცვითი სამართლის მსოფლიო კომისიამ გაეროს გარემოსდაცვით პროგრამასთან ერთად გარემოსდაცვით სამართალში შეტანილი წვლილისთვის ელიზაბეთ მრემა ნიკოლას რობინსონის პრემიით დაჯილდოვდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:ტანზანიელი იურისტები
სერბეთის სამთავრო
სერბეთის სამთავრო (Кнежевина Србија / Kneževina Srbija) — ნახევრად დამოუკიდებელი სახელმწიფო ბალკანეთში, რომელიც 1804-1817 წლებში მიმდინარე სერბული რევოლუციის შედეგად ჩამოყალიბდა. სამთავროს შექმნა მოხდა სერბეთის მეორე აჯანყების ხელმძღვანელ მილოშ ობრენოვიჩსა და ოსმალეთის ფაშას შორის ზეპირი შეთანხმებით. სამთავროს დე-იურე აღიარება მოხდა 1828-30 წლებში ოსმალეთის პორტას მიერ გამოცემული დოკუმენტებით.