cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფედერიკო I გონძაგა
thumb|right|ფედერიკო I გონძაგა ფედერიკო I გონძაგა (Federico I Gonzaga; დ. 25 ივნისი, 1441 — გ. 14 ივლისი, 1484) — მანტუის მარკიზი 1478—1484 წლებში
ფედერიკო I მარკიზ ლუიჯი III გონძაგას ვაჟი და მემკვიდრე იყო. 1463 წლის 10 მაისს მან იქორწინა ბავარიის ჰერცოგ ალბრეხტ III-ის ქალიშვილზე მარგარტეზე, რომელთანაც შეეძინა 6 შვილი:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გონძაგა კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1441 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1484
ელუაშვილები
ელუაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ელუა. ამავე ფუძის მქონე გვარებია: ელიაშვილი, ელაძე, ელიავა. 1727 წელს მოიხსენიება გოუა ელუაშვილი. საქართველოში 67 ელუაშვილი ცხოვრობს. 32 კაცი და 35 ქალი. გორში 37, თბილისში 10.
რესურსები ინტერნეტში
*
Adelomyrmex myops
Adelomyrmex myops — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Adelomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Myrmicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Adelomyrmex
97
თარიღი უცნობია
*
90er
.ax
.ax — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ალანდის კუნძულებისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ax კატეგორია:კომუნიკაციები ფინეთში
ესპანეთის პრიმერა დივიზონი 2015–2016
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2015-2016 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 85-ე გათამაშება. ტურნირი დაიწყო 2015 წლის 21 აგვისტოს და დასრულდა 2016 წლის 15 მაისს. ჩემპიონობა 24-ედ მოიპოვა „ბარსელონამ“ რომელსაც ერთი ქულით ჩამორჩა მადრიდის „რეალი“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „რაიო ვალეკანო“, „ხეტაფე“ და „ლევანტე“. ტურნირის ბომბარდირი გახდა ლუის სუარესი, რომელმაც 40 გოლის გატანა მოახერხა. სეზონის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა ანტუან გრიზმანი რომელმაც 22 გოლი გაიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის სეზონები
კარელები
კარელების ეთნოგენეზის საწყისი ეტაპი ჯერ კიდევ არ არის საბოლოოდ დადგენილი. IX საუკუნეში მათი წინაპრები (კორელა) ცხოვრობდნენ ლადოგის ტბის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. XI–XII საუკუნეებში მათ აითვისეს თანამედროვე კარელიის ტერიტორიის დასავლეთი ნაწილი, შემდეგ კი დაიწყეს ჩრდილოეთით — თეთრი ზღვისაკენ და აღმოსავლეთით — ლადოგისა და ონეგის ტბებს შუა მდებარე რაიონებში გადასვლა და შეერივნენ იქ მოსახლე ვეფსების ნაწილს. კარელების კულტურულ ფორმირებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს მათმა მეზობელმა რუსებმა. რუსულ წყაროებში პირველად იხსენიებიან 1143 წელს. ხალხის კონსოლიდაცია XII–XV საუკუნეებში რუსული სახელმწიფოს ფარგლებში მიმდინარეობდა.
ძირითადი საქმიანობა ძველთაგანვე იყო მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა, ტყის რეწვა, თევზჭერა, ნადირობა. ხელოსნობიდან განსაკუთრებით განვითარებული იყო მჭედლობა. რუსეთის რევოლუციის შემდეგ მიიღეს ეროვნული ავტონომია — 1920 ივნისში შეიქმნა კარელების შრომითი კომუნა, რომელიც 1923 წელს კარელიის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად გარდაიქმნა. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ შენარჩუნდა ავტონომია და 1992 წლის კანონით დამტკიცდა სახელწოდება „კარელიის რესპუბლიკა“.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ხალხები კატეგორია:კარელია კატეგორია:ევროპის აბორიგენი ხალხები
ლაზვიანი
ლაზვიანი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის თემი), ბაზალეთის ტბის აღმოსავლეთით, მდინარე საკრამულისხევზე. ზღვის დონიდან 900 მ, დუშეთიდან 9 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 67 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დოხნაძეები
დოხნაძე — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი დოხნა. დოხნაძეში წარმოდგენილი ფუძე ემთხვევა თოხის სავარაუდო არქაულ ფორმას. საქართველოში 539 დოხნაძე ცხოვრობს. 252 კაცი და 287 ქალი. თბილისში 236, ამბროლაურში 88, ტყიბულში 29.
რესურსები ინტერნეტში
*
.az
.az — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) აზერბაიჯანისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
az კატეგორია:ინტერნეტი აზერბაიჯანში
ფერანტე II გონძაგა
ლიტერატურა
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 1632 კატეგორია:გონძაგა
ჰამადრილი
ჰამადრილი (Papio hamadryas) — ძუძუმწოვარი ცხოველი პრიმატების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 80 სმ, კუდისა 60 სმ, მასა 20-30 კგ აღწევს. დედალი მამალზე მომცროა. ჰამადრილს აქვს წაგრძელებული დინგი, კარგად განვითარებული წითელი ფერის საჯდომი კორძები. გავრცელებულია აღმოსავლეთ ეთიოპიაში, აღმოსავლეთ სუდანში, ჩრდილოეთ სომალიში, არაბეთის ნახევარკუნძულზე. ცხოვრობს სავანებში, კლდიან ადგილებში. ყოვლისმჭამელი ცხოველია. მაკეობა გრძელდება 170 დღემდე. უმეტესად შობს 1 ნაშიერს. ცოცხლობს 30 წლამდე. აკლიმატიზებულია სოხუმის მიდამოებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:პავიანები
მათე (სრი)
მათე, მატიას (დ. 24 იანვარი, 1557, ვენა – გ. 20 მარტი, 1619, იქვე) — ავსტრიის ერცჰერცოგი, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 1612–1619 წლებში. იმპერატორ მაქსიმილიან II-ისა და მარია ესპანელის უმცროსი ძე. მამის მხრიდან ფერდინანდ I-ის, ხოლო დედის მხრიდან კარლ V-ის შვილიშვილი.
ჩეხეთსა და უნგრეთში თავის ნაცვლად დანიშნა ფანატიკოსი კათოლიკე და მომავალი საღვთო რომის იმპერატორი –  ფერდინანდ II შტირიელი, ამან ბიძგი მისცა ჩეხეთის აჯანყებას (1612-1620 წწ.), რომელიც ოცდაათწლიანი  ომის დაწყების საბაბად იქცა. უშვილოდ დარჩენილი მათე 1619 წელს გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 1557 კატეგორია:გარდაცვლილი 1619 კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
დავიდ ალაბა
დავიდ ოლატოკუნბო ალაბა (David Alaba; დ. 24 ივნისი, 1992; ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი ფეხბურთელი. 2021 წლის ივლისიდან თამაშობს ესპანურ კლუბ „მადრიდის რეალში“. არის ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. მას უთამაშია სხვადასხვა პოზიციებზე, მათ შორის ნახევარდაცვაში და თავდასხმაში, მაგრამ 2012 წლის გაზაფხულიდან ასპარეზობს მარცხენა მცველის პოზიციაზე, „ბაიერნის“ მწვრთნელის, იუპ ჰაინკესის გადაწყვეტილებით. 2011-2014 წლებში ზედიზედ ოთხჯერ დასახელდა ავსტრიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.
2009 წლის ოქტომბერში ალაბა გამოიძახეს ავსტრიის ეროვნულ ნაკრებში, საფრანგეთთან გასამართი მატჩისთვის. იმ მატჩში სანაკრებო დებიუტის შედეგად ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი ეროვნული ნაკრების ისტორიაში.
ალაბა იყო მწვრთნელის ასისტენტი „ბაიერნის“ 11 წლამდელთა გუნდში 2008-2009 წლების სეზონში.
ტიტულები
ბაიერნი: (27)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:ავსტრიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ავსტრიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ვენის აუსტრიის ფეხბურთელები კატეგორია:ბაიერნი II-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ჰოფენჰაიმის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის მესამე ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
ლედ ზეპელინის 1972 წლის იაპონური ტურნე
1972 წელს ოქტომბერში ლედ ზეპელინმა მოაწყო იაპონური ტურნე. ტურნე დაიწყო 2 ოქტომბერს და დასრულდა 10 ოქტომბერს. იაპონური ტურნეს შემდგომ ჯგუფმა ჩაწერა რიგით მეხუთე ალბომი Houses of the Holy.
სიმღერებისThe Song Remains the Same და The Rain Song პირველად შესრულდა. იაპონური ტურნეს დროს ჯიმი პეიჯმა გამოიყეა გიტარა Gibson EDS-1275 და Double neck guitar.
სიმღერების Stairway to Heaven, The Rain Song და Thank You- ის შესრულებისას ჯონ პოლ ჯოუნსი მელოტრონზე უკრავდა. ხოლო სიმღერა Bron-Yr-Aur Stomp-ის შესრულებისას ის კონტრაბასზე უკრავდა.
იაპონიაში ტურნეს დროს ჯონ პოლ ჯოუნსმა შეიძინა ტრადიციული იაპონური საკრავი კოტო. რომელიც მან გამოიყენა თავისი სოლო ალბომ Zooma-ს სიმღერებში.
გიორგი ელისაბედაშვილი
გიორგი ელისაბედაშვილი (დ. 8 ივნისი, 1881, კავთისხევი, გორის მაზრა — გ. 14 თებერვალი, 1955)   — ქართველი რევოლუციონერი და საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე.
ლედ ზეპელინის 1972 წლის იაპონური ტურნე
სეტლისტი
ბისზე:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები კატეგორია:1972 წლის საკონცერტო ტურნეები
გიორგი ელისაბედაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი     14 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი      1955 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები გ
დიპლომატიური მისიების სია აზერბაიჯანში
thumb|right|400px|დიპლომატიური მისიების სია აზერბაიჯანში აქ წარმოდგენილია დიპლომატიური მისიების სია აზერბაიჯანში. ამჟამად ბაქოში არის 62 საელჩო.
= საელჩოები = ბაქო
მისიები/წარმომადგენლობები
ბაქო
არარეზიდენტი საელჩოები
შემდეგი არარეზიდენტი საელჩოები აკრედიტებულია აზერბაიჯანში:
ანუბისი (ცხოველი)
ანუბისი (Papio anubis) — ცხვირვიწრო მაიმუნი პავიანის გვარისა. გავრცელებულია აფრიკაში. ბინადრობს სავანაში, სტეპებსა და ტყეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანთრისებრნი
უუმანაკი
უუმანაკი (Uummannaq) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,299 კაცს და ამ მაჩვენებლით ქვეყნის მასშტაბით მეცხრე ადგილზეა. დაარსდა 1763 წელს როგორც მეთევზეთა და მონადირეთა ბაზა ომენაკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
Number 9 Dream
„#9 Dream“ — ინგლისელი მომღერალ და მუსიკოს ჯონ ლენონის სიმღერა, რომელიც შესულია მის 1974 წლის ალბომში Walls and Bridges. 1975 სიმღერა სინგლზე გამოიცა. მის B-მხარეს შეტანილია სიმღერა „What You Got“. ამ პერიოდში მომღერლის პირად ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა – ის დროებით დაშორდა იოკო ონოს და ურთიერთობები ჰქონდა მეი პენგთან.
სინგლი სიმღერის „ბილბორდის“ ცხელ ასეულში #9 პოზიციას იკავებდა, ხოლო ბრიტანეთში #23 იყო. სიმღერის ოფიციალური ვიდეო შეიქმნა 2003 წელს.
სიმღერის ჩაწერაში ლენონს სხვა ცნობილი მუსიკოსებიც ეხმარებოდნენ. წლების შემდეგ სიმღერის საკუთარი ვერსია ამერიკულმა როკ ჯგუფმა R.E.M.-მაც ჩაწერა და სინგლზე გამოსცა.
სქოლიო
კატეგორია:ჯონ ლენონის სიმღერები კატეგორია:R.E.M.-ის სიმღერები კატეგორია:1974 წლის სიმღერები კატეგორია:1974 წლის სინგლები კატეგორია:1975 წლის სინგლები კატეგორია:2007 წლის სინგლები კატეგორია:R.E.M.-ის სიმღერები კატეგორია:A-ha-ს სიმღერები კატეგორია:Apple Records-ის სინგლები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის სინგლები კატეგორია:სიმღერები ჯონ ლენონის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები ჯონ ლენონის პროდიუსერობით
კახაბერ II გურიელი
კახაბერ II გურიელი (გ. 1483) — გურიის მთავარი XV საუკუნის II ნახევარში, მის დროს გურიის სამთავრომ პრაქტიკულად მოიპოვა დამოუკიდებლობა
ბიოგრაფია
იყო ლიპარიტ I დადიანის ვაჟი. დაეხმარა ქართლის მეფის გიორგი VIII-ის წინააღმდეგ აჯანყებულ სამცხის ათაბაგს — ყვარყვარე II ჯაყელს, რომლისგანაც სამაგიეროდ 1463 წელს აჭარა და ჭანეთი მიიღო.
კახაბერ გურიელი და მისი მეუღლე ანა მოხსენიებულნი არიან შემოქმედის ეკლესიისთვის შეწირული მაცხოვრის ხატის წარწერაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის მთავრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1483
Here, There and Everywhere
„Here, There and Everywhere“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Revolver, რომელიც გამოვიდა 1966 წელს.
შექმნა და შთაგონება
სიმღერის განხილვისას პოლ მაკ-კარტნი ხშირად იხსენებდა ბრაიან უილსონის ავტორობის „God Only Knows“-ს, როგორც შთაგონების წყაროს. უკანასკნელი შეტანილია The Beach Boys-ის 1966 წლის ალბომში Pet Sounds, რომელიც, თავის მხრივ, The Beatles-ის Rubber Soul-ით არის შთაგონებული (რომელიც წინა წლის დეკემბერში გამოვიდა. 1966 წლის 17 მაისს, The Beach Boys-ის ახალი ალბომის ამერიკაში გამოცემის მეორე დღეს, მაკ-კარტნი და ჯონ ლენონი ესწრებოდნენ Pet Sounds-ის მოსმენის დახურულ საღამო, გამართულს ლონდონის ვალდორფის სასტუმროში.
უილსონის სიმღერებით შთაგონებულმა, მაკ-კარტნიმ „Here, There and Everywhere“ დაწერა ორი კვირის თავზე, ლენონის სახლში, უეიბრიჯში, სანამ ჯონი გაღვიძებას ელოდებოდა. იგი იხსენებდა: „აუზთან ვიჯექი, გიტარით და დავიწყე მი-ში დაკვრა. სულ მალე რამდენიმე აკორდი მივიღე და, ვფიქრობ, სანამ გაიღვიძებდა, სიმღერა თითქმის მთლიანად დავწერე. ამიტომ სტუდიაში წავიღეთ და დავასრულეთ.“
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1966 წლის სიმღერები კატეგორია:1976 წლის სინგლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრალიაში
2011 წლის მონაცემებით, ავსტრალიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 19 ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 2 % ავსტრალიის ძეგლებია.
მათ შორის:
2 კულტურული ობიექტი ადამიანური გენიის შედევრია (კრიტერიუმი i) და 9 ობიექტი — ბუნებრივი ფენომენალური განსაკუთრებული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობები (კრიტერიუმი vii).
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
ავსტრალია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრალიაში
Hey Bulldog
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Yellow Submarine, რომელიც გამოვიდა 1967 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები
ჰიპოტროქოიდი
thumb|250px|ჰიპოტროხოიდის აგება ჰიპოტროქოიდი — ბრტყელი მრუდი, რომელიც იქმნება R რადიუსის დიდი წრეწირის შიდა ზედაპირზე მოტრიალე r რადიუსის მცირე წრეწირის ცენტრიდან გამომავალ სხივზე d მანძილზე დაფიქსირებული წერტილით.
ტოლობები
პარამეტრული ტოლობები ჰიპოტროხოიდისთვის არის:
განსაკუთრებულ შემთხვევებს შორისაა ჰიპოციკლოიდი, სადაც d = r, და ელიფსი, სადაც R = 2r.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მრუდები
Zykloide トロコイド
აბულაშვილები
აბულაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი აბულა. აბულა მკერვალთუფროსი მოიხსენიება 1635 წელს. აბულაშვილი მოიხსენიება სოფელ ენაგეთში. საქართველოში 1095 აბულაშვილი ცხოვრობს. 540 კაცი და 555 ქალი. სიღნაღში 353, თბილისში 316, ახმეტაში 111.
მალკოლმ იქსი
მინი|მალკოლმ იქსი მალკოლმ იქსი (Malcolm X, ან ელ-ჰაჯი მალიკ ეშ-შაბაზი الحاجّ مالك الشباز‎, დაბადებისას მალკოლმ ლიტლი; დ. 19 მაისი, 1925, ომაჰა, ნებრასკა — გ. 21 თებერვალი, 1965, ნიუ-იორკი) — აფროამერიკელი მუსულმანი სულიერი ლიდერი და შავკანიანთა უფლებებისთვის მებრძოლი. მომხრეებს შორის, ცნობილია როგორც აშშ-ის შავკანიანი მოსახლეობის უფლებათა დამცველი და მისი აზრით შავკანიანების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების ჩამდენთა, ევროპული წარმოშობის მქონე ამერიკელთა კრიტიკოსი. მიჩნეულია ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან აფროამერიკელად.
ექვსი წლის ასაკში დაკარგა მამა, რომელიც, ჭორების თანახმად, თეთრკანიანმა რასისტებმა მოკლეს. შვიდი წლის შემდეგ, დედამისი მოათავსეს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, რის შემდეგაც ბიჭი ახალმა ოჯახმა იშვილა. ოცი წლის ასაკში გაასამართლეს ძარცვისთვის, შემტვრევისთვისა და შეჭრისთვის. ციხეში სასჯელის მოხდისას, შეუერთდა ნაციონალისტურ ორგანიზაცია „ისლამის ნაციას“, ხოლო 1952 წელს, გათავისუფლების შემდეგ, სწრაფად გახდა ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი და თორმეტი წლის განმავლობაში მისი ერთ-ერთი სახეც იყო. ორგანიზაციის დოქტრინის თანახმად, იქსი ავრცელებდა აზრს, რომ შავკანიანები თეთრებზე რასობრივად უპირატესნი იყვნენ, გამოდიოდა ევროპული და აფრიკული წარმოშობის მქონე ამერიკელების გაყოფის ინიციატივით და სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის ინტეგრაციულ მცდელობებს დასცინოდა.
1964 წლის მარტში იქსმა გაწყვიტა კავშირი „ისლამის ნაციასთან“ და ორგანიზაციის ლიდერ ელაიჯა მუჰამადთან გამომდინარე იქიდან, რომ იმედი გაუცრუვდა მოძრაობის საქმიანობასა და სწავლებაში. მალევე, გახდა სუნიტი მუსულმანი და იმოგზაურა აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში. შატებში დაბრუნების შემდეგ, დაიწყო მუშაობა აფროამერიკული გაერთიანებისა და „კორპორაცია მუსულმანური მეჩეთის“ შექმნაზე. მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ, იგი კვლავინდებურად იყო ერთგული თავისი პანაფრიკული შეხედულებების და მიაჩნდა, რომ შავკანიანებს აქვთ თვითგამორკვევის და თავდაცვის უფლება, მაგრამ, უარყო რასისტული შეხედულებები: „როცა [შავკანიანი] მუსულმანი ვიყავი, ბევრი რამ დავაშავე და ახლა ვნანობ. მაშინ მე ზომბი ვიყავი... მიმითითეს მიმართულება და მიბრძანეს, მევლო“. 1965 წლის თებერვალში იქსი მოკლა „ისლამის ნაციის“ ერთ-ერთმა წევრმა.
კომენტარები
კატეგორია:ამერიკელი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:შავკანიანთა უფლებების დამცველი აქტივისტები კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
არგენტინის სამოქალაქო ომი
მინი|250პქ|რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციები 1816 წ. (ლურჯად) და თავისუფალ ხალხთა ლიგა მინი|250პქ|ფამაილიის ბრძოლა არგენტინის სამოქალაქო ომი - სამოქალაქო ომების სერია, რომელიც მიმდინარეობდა არგენტინაში XIX საუკუნის განმავლობაში. არ უნდა ავურიოთ არგენტინის დამოუკიდებლობისათვის ომში, მიუხედავად იმისა, რომ ერთდროულად მიმდინარეობდა. გეოგრაფიულ დონეზე, ამ ომში მოწინააღმდეგეები იყვნენ ერთი მხრივ ბუენოს-აირესი და მეორე მხრივ თანამედროვე არგენტინის დანარჩენი პროვინციები, პოლიტიკურ დონეზე - ფედერალური და უნიტარული პარტიები. კონფლიქტის მიზეზი იყო ბუენოს-აირესის ზღვარსგადასული ცენტრალიზმი, რომელიც საკმაოდ დიდი ხანი გრძელდებოდა და ქალაქის პორტის წყალობით, ბუენოს-აირესი საერთაშორისო ვაჭრობის ერთადერთ ცენტრს წარმოადგენდა. გარკვეულ პერიოდებში, ამ ომის განვითარებაში ჩართულნი იყვნენ უცხო ქვეყნები (როგორც ევროპის, ისე მეზობლები).
ომი დასაბამს იღებს 1814 წელს, როდესაც იქმნება თავისუფალ ხალხთა ლიგა და გრძელდება 1876 წლამდე, როდესაც ცენტრალურმა ხელისუფლებამ ფედერალისტების ბოლო ამბოხი ჩაახშო. პარალელურად მიმდინარე სამოქალაქო ომი ბუენოს-აირესის ავტონომისტებსა და ეროვნულ ხელისუფლებას შორის 1880 წელს, ბუენოს-აირესის პროვინციის გუბერნატორ კარლოს ტეხედორის აჯანყების მარცხითა და ქალაქ ბუენოს-აირესის ფედერალიზაციით მთავრდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:არგენტინის ისტორია კატეგორია:სამოქალაქო ომები კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
ფერანტე I გონძაგა
მინი|ფერანტე I გონძაგა. ფერანტე I გონძაგა (Ferrante I Gonzaga; დ. 28 იანვარი, 1507 — გ. 15 ნოემბერი, 1557) — მანტუის მარკიზის ჯანფრანკო II-ის და მისი მეუღლის იზაბელა დ’ესტეს ვაჟი.
ფერანტე სიყმაწვილიდანვე სამხედრო სამსახურში შევიდა და ბრწყინვალე კარიერა გააკეთა. იმპერატორმა კარლ V-ემ იგი თავისი არმიის მთავარსარდლად და 1536 წელს სიცილიის ვიცე-მეფედ დანიშნა. სიცილია ფერანტემ 1546 წელს მილანში გაცვალა და 1555 წლამდე ამ ქალაქს განაგებდა.
1539 წელს ფერანტე I-მა იყიდა გუასტალას საგრაფო. 1529 წელს მან იქორწინა იზაბელა დი კაპუაზე, მოლფეტას პრინჩიპეს ფერდინანდის ასულზე, რომელთანაც სეეძინა ვაჟი ჩეზარე I, მომავალი ამალფის ჰერცოგი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1507 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1557 კატეგორია:გონძაგა
ბერმუდის სამკუთხედი
ბერმუდის სამკუთხედი, ეშმაკის სამკუთხედი (Bermuda Triangle) — ქალაქური ლეგენდა, რომელიც ფოკუსირებულია ჩრდილოეთ ატლანტის ოკეანის დასავლეთ ნაწილზე არსებულ არამკაფიოდ განსაზღვრულ რეგიონზე, სადაც როგორც ამბობენ, იდუმალებით მოცულ ვითარებაში გაუჩინარდა 50-ზე მეტი გემი და 20 საფრენი აპარატი. წარმოდგენა ბერმუდის სამკუთხედზე შეიქმნა XX საუკუნეში, მაგრამ ავტორიტეტული გამოცემების უმრავლესობა უარყოფს აქ რაიმე სახით არსებულ იდუმალებას.
ბერმუდის სამკუთხედში არის მრავალი პატარა კუნძული, რის შედეგადაც აქ ინტენსიურად არის განვითარებული მცირე კაბოტაჟური ნაოსნობა, ხოლო კლიმატური პირობები ტურისტული ბიზნესის გაფურჩქვნის ხელშემწყობი ფაქტორია. სამკუთხედი ცნობილი მხოლოდ 1840 წლიდან გახდა, როცა იქვე ახლოს იპოვეს ფრანგული აფრიანი გემი „როზალი“. იქ ყველა აფრა ადგილზე და წესრიგში იყო, მაგრამ არ იყო ეკიპაჟის არც ერთი წევრი.
აშშ-ის გეოგრაფიული სახელწოდებების საბჭოს თანახმად, ბერმუდის სამკუთხედი როგორც სახელწოდება არ არის აღიარებული და აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების მიხედვით, სამკუთხედი არ არსებობს. 2013 წელს ბუნების მსოფლიო ფონდმა მოახდინა 10 ყველაზე სახიფათო წყლის იდენტიფიცირება, რომელთა შორის ბერმუდის სამკუთხედი არ მოხვედრილა.
ისტორია
ქრისტეფორე კოლუმბი იყო პირველი მოგზაური, რომელმაც გაიარა სარგასის ზღვა და ბერმუდის სამკუთხედი 1492 წელს. მისი გემის — სანტა-მარიას ჟურნალი მოგვითხრობს კომპასის ისრის უცნაურ ქცევაზე, ცისა და ზღვის უჩვეულო ნათებაზე. ყოველი გაუგებარი მოვლენა მეზღვაურთა შორის იწვევდა შიშს. ამ უჩვეულო მოვლენების შესახებ ჭორი მალევე გავრცელდა მეზღვაურთა შორის და სულ მალე ატლანტიკის ამ რაიონმა შეიძინა უჩვეულო და საიდუმლო რეპუტაცია.
ბერმუდის სამკუთხედში „საიდუმლო გაუჩინარებების“ შესახებ პირველად Associated Press-ის კორესპოდენტმა ჯონსმა ახსენა, 1950 წელს მან ამ რაიონს „ეშმაკის ზღვა“ უწოდა. „ბერმუდის სამკუთხედის“ შესიტყვების ავტორად, ჩვეულებრივ, ვინსენტ გადისი მიიჩნევა. მან 1964 წელს სპირიტიზმისადმი მიძღვნილ ერთ-ერთ ჟურნალში გამოაქვეყნა სტატია „მომაკვდინებელი ბერმუდის სამკუთხედი“. XX საუკუნის 60-იანი წლების დასასრულსა და 70-იანი წლების დასაწყისში გამოჩნდა მრავალრიცხოვანი პუბლიკაცია ბერმუდის სამკუთხედის საიდუმლოებების შესახებ.
1974 წელს, ჩარლზ ბერლიცმა გამოაქვეყნა წიგნი „ბერმუდის სამკუთხედი“, რომელშიც ამ რაიონში სხვადასხვა საიდუმლოებით მოცული გაუჩინარების აღწერები იყო შესული. წიგნი ბესტსელერი გახდა და სწორედ მისი გამოქვეყნების შემდეგ თეორიამ ბერმუდის სამკუთხედის უჩვეულო თვისებების შესახებ განსაკუთრებული პოპულარობა მოიხვეჭა. თუმცა, შემდგომში, გამოაშკარავდა, რომ ზოგიერთი ფაქტი ბერლიცის წიგნში არასწორად იყო გადმოცემული.
1975 წელს, ლოურენს დევიდ კუშემ გამოაქვეყნა წიგნი „ბერმუდის სამკუთხედი: მითები და რეალობა“, რომელშიც ის შეეცადა იმის დამტკიცებას, რომ არაფერი ზებუნებრივი და საიდუმლო ამ რაიონში არ ხდება. აღნიშნული წიგნი დაფუძნებულია დოკუმენტებისა და თვითმხილველებთან საუბრების მრავალწლიან კვლევებზე, რომლებმაც მრავალრიცხოვანი შეცდომა და უზუსტობა გამოავლინეს ბერმუდის სამკუთხედის საიდუმლოს არსებობის მომხრეთა პუბლიკაციებში.
თეორიის მომხრეები უკანასკნელი 100 წლის მანძილზე დაახლოებით 100 მსხვილი საზღვაო და საჰაერო ხომალდის გაუჩინარების შესახებ საუბრობენ. გაუჩინარებათა გარდა, იტყობინებიან ეკიპაჟის მიერ წესიერ მდგომარეობაში მიტოვებული გემების, ასევე სხვა უჩვეულო მოვლენების შესახებ, როგორიცაა უეცარი გადაადგილებები სივრცეში, დროის ანომალიები და ა. შ. კუშემ და სხვა მკვლევარებმა აჩვენეს, რომ ამ შემთხვევებათაგან ზოგიერთი ბერმუდის სამკუთხედის საზღვრებს მიღმა მოხდა. ზოგიერთი შემთხვევის შესახებ რაიმე ინფორმაციის მოპოვება ოფიციალურ წყაროებში ვერ მოხერხდა.
ევენჯერების რგოლი (გაფრენა № 19)
ბერმუდის სამკუთხედთან დაკავშირებით ხსენებად ყველაზე ცნობილ შემთხვევას წარმოადგენს „ევენჯერის“ ტიპის ხუთი ბომბდაშენ-ტორპედოსანის რგოლის გაუჩინარება. ამ თვითმფრინავების აფრენა მოხდა 1945 წლის 5 დეკემბერს აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ბაზიდან ფორტ-ლოდერდეილში (ფლორიდა). ისინი უკან არ დაბრუნებულან. მათი ნამსხვრევები ჯერაც ვერ იპოვეს. ბერლიცის თანახმად, 14 გამოცდილი პილოტისგან შემდგარი ესკადრილია საიდუმლო მიზეზებით გაუჩინარდა ჩვეულებრივი ფრენის დროს ნათელ ამინდში მშვიდი ზღვის თავზე. ასევე ცნობილია, რომ ბაზასთან რადიოგადალაპარაკებებისას პილოტები თითქოს-და საუბრობდნენ სანავიგაციო მოწყობილობის აუხსნელი გაფუჭებისა და უჩვეულო ვიზუალური ეფექტების შესახებ — „ჩვენ არ შეგვიძლია მიმართულების დადგენა, ოკეანე კი არ გამოიყურება ისე, როგორც ყოველთვის“, „ჩვენ თეთრ წყლებში ვეშვებით“.
კუშეს ვერსიით, სინამდვილეში ეს რგოლი შედგებოდა კურსანტებისგან, რომლებიც ასრულებდნენ საწვრთნელ ფრენას. გამოცდილი პილოტი იყო მხოლოდ მათი ინსტრუქტორი, ლეიტენანტი ტეილორი, მაგრამ ის სულ ახლახან გადმოიყვანეს ფორტ-ლოდერდეილში, რის გამოც იგი ჯერ კარგად არ იცნობდა საფრენ რაიონს. დაფიქსირებულ რადიოგადალაპარაკებებში არაფერია ნათქვამი რაიმე საიდუმლო მოვლენების შესახებ. ლეიტენანტმა ტეილორმა განაცხადა, რომ მან ორიენტირება დაკარგა და ორივე კომპასი გაუფუჭდა. საკუთარი ადგილმდებარეობის დადგენის მცდელობისას მან შეცდომით იფიქრა, რომ რგოლი ფლორიდა-კისის კუნძულების თავზე, ფლორიდისგან სამხრეთით იმყოფებოდა, ამიტომაც მას შესთავაზეს ორიენტაციის მოხდენა მზის მიხედვით და გაფრენა ჩრდილოეთის მხარეს. შემდგომმა ანალიზმა აჩვენა, რომ, შესაძლოა თვითმფრინავები იმყოფებოდნენ ბევრად აღმოსავლეთისკენ და, ეჭირათ რა ჩრდილოეთის კურსი, მოძრაობდნენ სანაპიროს პარალელურად.
რადიოკავშირის ცუდი პირობები (დაბრკოლებები სხვა რადიოსადგურებიდან) ხელს უშლიდნენ ესკადრილიის ზუსტი მდგომარეობის დადგენაში. რამდენიმე ხანში ტეილორმა გაფრენა დასავლეთის მხარეს გადაწყვიტა, მაგრამ სანაპიროს ვერ მიაღწია, რადგან თვითმფრინავებში საწვავი თავდებოდა. ევენჯერთა ეკიპაჟები იძულებულნი გახდნენ წყალზე ეცადათ დასხდომა. ამ დროისთვის უკვე დაბნელდა, ხოლო ზღვა, იმ რაიონში იმდროს მყოფი გემების თქმით, ძალზედ აბობოქრებული იყო. ევენჯერთა გაუჩინარების შემდეგ მათ საძებნად სხვა თვითმფრინავები გაგზავნეს და ერთ-ერთი მათგანი — ჰიდროთვითმფრინავი „მარტინ მარინერი“ — ასევე უკვალოდ გაუჩინარდა. კუშეს მოსაზრებით, ასეთი ტიპის თვითმფრინავებს გარკვეული ნაკლოვანება გააჩნიათ, რომელიც იმაში მდგომარეობს, რომ საწვავის ორთქლი კაბინაში აღწევს და საკმარისია ერთი ნაპერწკალი იმისთვის, რათა აფეთქება მოხდეს.
„გეინე მილსის“ (Gaines Mills) ტანკერის კაპიტანმა განაცხადა, რომ იგი აფეთქებას და ნამსხვრევებს თვალს ადევდნებდა, შემდეგ კი ზღვის ზედაპირზე ზეთის ლაქა აღმოაჩინა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერმუდის სამკუთხედი კატეგორია:პარანორმალური ადგილები კატეგორია:პარანორმალური სამკუთხედები კატეგორია:ქალაქური ლეგენდები
აფხაზეთის აჯანყება (1918)
აფხაზეთის აჯანყება (16 თებერვალი — 17 მაისი, 1918) — სოხუმის ოკრუგში აფხაზეთის ბოლშევიკთა აჯანყება საბჭოთა ხელისუფლების დასამყარებლად. აფხაზეთში საბჭოთა ხელისუფლების განმტკიცების საქმეში დიდი როლი შეასრულა გაზეთმა „სუხუმსკაია პრავდამ“.
წინაპირობები
1917 წლის 25 ოქტომბერს (7 ნოემბერი) რუსეთში მომხდარმა ოქტომბრის რევოლუციამ შეცვალა პოლიტიკური ვითარება ამიერკავკასიაშიც. 11 ნოემბერს თბილისში შეიქმნა ამიერკავკასიის დროებითი მთავრობა — ამიერკავკასიის კომისარიატი ე. გეგეჭკორის თავმჯდომარეობით. ბოლშევიკების მიერ დამფუძნებელი კრების გარეკვის (1918 წლის იანვარი) შემდეგ ამიერკავკასიამ გეზი დამოუკიდებლობისაკენ აიღო.
1918 წლის 10 თებერვალს ჩამოყალიბდა ამიერკავკასიის სეიმი, რომლის წევრები გახდნენ ძალადობის გზით დაშლილი რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები ამიერკავკასიიდან. 9 აპრილს სეიმმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ახალ მთავრობას სათავეში ა. ჩხენკელი ჩაუდგა.
1917 წლის 19-23 ნოემბერს I ეროვნულმა ყრილობამ მოისმინა ნ. ჟორდანიას მოხსენება და რუსეთის შემადგენლობაში საქართველოსათვის სრული თვითმმართველობის მინიჭების პროგრამა წამოაყენა, აირჩია ეროვნული საბჭო. სამურზაყანოს სახელით გამოსულმა ივანე გეგიამ ყრილობის დელეგატებს შეახსენა ისტორიულად აფხაზეთის საქართველოსადმი კუთვნილების შესახებ; აღნიშნა, რომ სამურზაყანო არ შეუერთდა აფხაზებს მთიელებთან კავშირის საკითხში, მაგრამ მუდამჟამს ვიყავით და ვრჩებით მეგობრებად; სამურზაყანო თამაშობს მომრიგებლის როლს და მომავალშიც ხიდად გაიდება საქართველოსა და აფხაზეთს შორის. „მოქალაქენო! ჩვენი სურვილია, აფხაზეთი საქართველოს შეუერთდეს“, — განაცხადა ორატორმა და თავისი სიტყვა ასე დაასრულა: „დასასრულ, ჩვენი სურვილია, აფხაზეთ-სამურზაყანო, სოხუმის ოლქი დარჩეს უცვლელად და მიეცეს ეროვნულკულტურული ავტონომია თავის საზღვრებში“. აფხაზეთსაც გულისხმობდა I ეროვნული ყრილობა, როცა თავის რეზოლუციაში „დღევანდელი მომენტი და საქართველოს თვითმმართველობა“ ჩაწერა: „ფართო თვითმმართველობა მიენიჭება ყველა იმ განაპირა ადგილებს, რომელთა მცხოვრებნი მოისურვებენ საქართველოს თვითმმართველ ერთეულში შემოსვლას“.
სულ მალე ეს საკითხი ქართველთა და აფხაზთა წარმომადგენლების განხილვის საგანი გახდა. 1918 წლის 9 თებერვალს თბილისში გაიმართა საქართველოს ეროვნული საბჭოსა და აფხაზთა სახალხო საბჭოს დელეგაციების შეხვედრა, რომელიც შეთანხმებით დასრულდა. შეხვედრას წინ უძღოდა მოსამზადებელი პერიოდი. ინიციატივა საქართველოს ეროვნული საბჭოსაგან მოდიოდა. 1918 წლის დასაწყისში მან წინადადებით მიმართა აფხაზთა საბჭოს, გამართულიყო ერთობლივი თათბირი საქართველოსა და აფხაზეთის ურთიერთობის გასარკვევად. ამ შეხვედრაზე საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ სამურზაყანოს წარმომადგენლებიც მოიწვია და სთხოვა მათ, ხელი შეუწყონ საქართველოსა და აფხაზეთს შორის ძმური კავშირის განმტკიცებას.
9 თებერვლის შეხვედრას თბილისში აფხაზთა მხრიდან ესწრებოდნენ ა. შარვაშიძე, მ. ემუხვარი, ნ. მარღანია, პოლკოვნიკი რაფაელ ჩხოტუა, ბ. ცაგურია. ქართულ მხარეს წარმოადგენდნენ ეროვნული საბჭოს აღმასკომის წევრები ა. ჩხენკელი, კ. მესხი, გ. გვაზავა, პ. საყვარელიძე, ნ. ქარცივაძე. აფხაზური დელეგაცია რეგიონის დამოუკიდებლობის აღიარებას და საქართველოსთან კეთილმეზობლური ურთიერთობის დამყარებას ითხოვდა. ეროვნული საბჭოს ლიდერები არ დაეთანხმნენ აფხაზეთის პოლიტიკური დამოუკიდებლობის იდეას და საქართველოს შემადგენლობაში ავტონომიური უფლებებით მისი შესვლის სურვილი გამოთქვეს. ამასთანავე, ა. ჩხენკელმა აფხაზებს აღუთქვა დახმარება 1904 წელს შავიზღვისპირეთის ოლქისათვის მიერთებული გაგრის ზონის დაბრუნებაში; მოსაგვარებელი იყო ასევე ურთიერთობა სამურზაყანოსთან, ვინაიდან ის ფაქტობრივად გამოვიდა სოხუმის ოლქის შემადგენლობიდან მთიელთა კავშირთან აფხაზების მიერთების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების გამო. „ჩვენი მიზანია, — განაცხადა ა. ჩხენკელმა, — სოხუმის ოლქის როგორც აფხაზეთის აღდგენა“. აფხაზები დათმობაზე წავიდნენ. მიღებული შეთანხმების პირველი პუნქტი შეიცავდა საერთო მისწრაფებას - „საზღვრებში მდინარე ენგურიდან მდ. მზიმთამდე აღდგეს ერთიანი, განუყოფელი აფხაზეთი, რომლის შემადგენლობაშიც შევლენ საკუთრივ აფხაზეთი და სამურზაყანო“. გარდა ამისა, შეთანხმება ითვალისწინებდა მომავალში აფხაზეთის პოლიტიკური მოწყობის საკითხის დემოკრატიულ საწყისებზე მოწვეულ დამფუძნებელ კრებაზე გადაჭრას; მხარეები ვალდებულებას კისრულობდნენ, სხვა ერებთან თუ სახელმწიფოებთან სახელშეკრულებო ურთიერთობებში შესვლამდე ამ საკითხზე ერთმანეთთან წინასწარ გამართონ მოლაპარაკებები. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ 9 თებერვლისათვის აფხაზთა და ქართველთა წინაშე აღნიშნული პრობლემა არ იდგა, აფხაზები ფაქტობრივად არ გაწევრიანებულან მთიელთა კავშირში. მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ რუსეთში სამოქალაქო ომის გაჩაღებასთან დაკავშირებით ჩრდილოეთ კავკასიასთან კავშირი ვერ ხერხდებოდა, მთიელთა ორგანიზაციებიც ვერ ფუნქციონირებდნენ.
აჯანყება
აფხაზეთის ბოლშევიკებმა, რომლებიც საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლებისათვის ბრძოლის საერთო ამოცანებით ხელმძღვანელობდნენ, დაიწყეს შეიარაღებული აჯანყების მომზადება. აჯანყების გეგმა შეიმუშავეს 1918 წლის თებერვლის ბოლოს ქალაქ ბათუმში გამართულ თათბირზე, რომელშიც მონაწილეობდნენ მ. ორახელაშვილი, ე. ეშბა, ნ. ლაკობა და გ. ათარბეგოვი.
1918 წელს რსდმპ (ბ) კავკასიის კომიტეტის მოწოდებისამებრ დაიწყო მზადება აჯანყებისათვის. მასში ჩაებნენ აფხაზეთის პარტიული ორგანიზაციებიც. სამურზაყანოში ამ მოძრაობას ხელმძღვანელობდა პავლე ე. ძიგუა, რომლის უახლოესი თანაშემწე იყო ფ. თორია. ისინი ქმნიდნენ მებრძოლ რაზმებს და აიარაღებდნენ მათ. 1918 წლის 16-20 თებერვალს სოხუმი ბოლშევიკებმა აჯანყების გზით ჩაიგდეს ხელში, შექმნეს რევოლუციური კომიტეტი ე. ეშბას მეთაურობით და გამოაცხადეს საბჭოთა ხელისუფლება. ძირითადად იგი ეყრდნობოდა პატიმრობაში მყოფ და კომუნისტების მიერ გათავისუფლებულ სისხლის სამართლის დამნაშავეებს, რომლებიც უმოწყალოდ ძარცვავდნენ მოსახლეობას. მათ ხელში ჩაიგდეს სერიოზული შეიარაღება და ნაძარცვი ქონება, 20 თებერვალს რევოლუციურმა კომიტეტმა „უფლებამოსილება“ მოიხსნა, მისი მოთავეები კი საზღვაო გზით რუსეთში გაიქცნენ.
21 თებერვლის ღამეს სოხუმი კვლავ სამთავრობო ფორმირებებმა დაიკავეს. ყოველივე მომხდარის შესახებ საქართველოს ეროვნულ საბჭოს ქალაქის თავმა ბ. ჩხიკვიშვილმა შეატყობინა. იგი წერდა, რომ განთავისუფლებული და შეიარაღებული დამნაშავეები დრანდის რაიონში გაიქცნენ, თავი ბოლშევიკებად გამოაცხადეს და დაიწყეს ადგილობრივი ქართული (მეგრული) მოსახლეობის დარაზმვა „აფხაზებისა და მენშევიკების წინააღმდეგ ბრძოლის ლოზუნგით“ ; „სასოწარკვეთილებამდე მიყვანილმა“ აფხაზებმა, — აგრძელებდა ბ. ჩხიკვიშვილი, — რომლებიც ლოიალურად არიან განწყობილი მეგრელებისა და სხვათა მიმართ, „შესაძლოა თურქეთს სთხოვონ დესანტი, თუ თქვენი მხრიდან არ იქნება დახმარება წესრიგის აღსადგენად“.
სულ მალე აფხაზეთში ეროვნული საბჭოს წევრები დ. სულიაშვილი და ქრ. რაჭველიშვილი, ასევე ზუგდიდელი გლეხების წარმომადგენლები ჩამოვიდნენ. ისინი დაესწრნენ სოხუმის ოლქის გლეხთა II ყრილობას (1918წ. 4-9 მარტი), რომელმაც მიიღო ისტორიული გადაწყვეტილება, აფხაზეთი შესულიყო კავკასიელი ერების საერთო ოჯახში, როგორც მისი თანასწორუფლებიანი წევრი და თავისი საუკეთესო მომავალი დემოკრატიულ საქართველოსთან ერთად გამოჭედოს. ყრილობამ აირჩია გლეხთა საბჭო და მისი აღმასრულებელი კომიტეტი არზაყან (დიმიტრი) ემუხვარის, დიმიტრი გულიას, მ. ცაავას, მ. ცაგურიას, ვ. ესვანჯიას, კ. ძიძარიას, აბუხბას, ბარციცის, დოცენკოს შემადგენლობით (მდივანი გახდა გ. აჯამოვი).
1918 წლის აპრილში თურქეთმა აჭარა და სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს დიდი ნაწილი დაიკავა. ზუსტად იმ დღეებში აფხაზეთს რუსეთიდან შემოჭრილი ბოლშევიკები დაეუფლნენ.
სოხუმში საბჭოტა ხელისუფლების დამყარებით აღფრთოვანებულმა სამურზაყანოელმა ბოლშევიკებმა მოიწვიეს გლეხთა კრება, რომელიც გალში 11 აპრილს გაიხსნა. კრებამ მხარი დაუჭირა ბოლშევიკთა ლოზუნგებს და მიიღო რეზოლუცია სამურზაყანოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შესახებ. ფ თორია შევიდა პ. ძიგუას ხელმძრვანელობით შექმნილი უბნის რევკომის, აგრეთვე სამხედრო საქმეების საგანგებო სამეულის შემადგენლობაში. იგი დაინიშნა უბნის მთელი შეიარაღებული ძალების მთავარ მეთაურად, რომელშიც რამდენიმე ათეული კაცი შედიოდა.
მარტში დაიწყო შეიარაღებული აჯანყება გაგრაში. 26 მარტი აჯანყებულებმა დაიკავეს ქალაქი სოხუმი და გამოაცხადეს საბჭოთა ხელისუფლება. კონტრრევოლუციამ მხოლოდ კოდორის უბანში მოახერხა გამაგრება. აფხაზეთში საბჭოთა ხელისუფლების დროებითი ცენტრალური ორგანო გახდა საოლქო სამხედრო რევკომი, რომელსაც ე. ეშბა ხელმძღვანელობდა.
მათ „დაავიწყდათ“ დაპირებები ერთა თვითგამორკვევის, ავტონომიის შესახებ და აღადგინეს სოხუმის ოლქი. ხელისუფლების ბოლშევიკურმა ორგანომ — ე.წ. რევოლუციურმა კომიტეტმა (რევკომი), რომლის დოკუმენტებში „აფხაზეთი“ საერთოდ არ ფიგურირებს, აფხაზთა სახალხო საბჭო ფაქტობრივად დაშალა, მისი თავმჯდომარე და წევრების დიდი ნაწილი დააპატიმრა. ამიერკავკასიის სეიმისა და მთავრობის დავალებით ეროვნულმა გვარდიამ ვ. ჯუღელის მეთაურობით 1918 წელს. 17 მაისს ქ. სოხუმი გაათავისუფლა ბოლშევიკებისაგან და შემდგომში მტერი აფხაზეთის ფარგლებიდანაც განდევნა. იმავე წლის 29 მაისს ვ. ჯუღელი საქართველოს ეროვნულ საბჭოს აფხაზეთის მოვლენებთან დაკავშირებით მოახსენებდა, თუ როგორ აღვივებდნენ და ამწვავებდნენ ბოლშევიკები შუღლს ქართველებსა და აფხაზებს შორის, ასევე ქართველებსა და სომხებს შორის, მაგრამ ბოლომდე მიზანს მაინც ვერ მიაღწიეს. „არსად ისე აღფრთოვანებით არ მივუღივართ მცხოვრებთ, როგორც ოჩამჩირეში, რამდენი ტაში, რამდენი ყვავილები, რამდენი დღესასწაული... კოდორის აფხაზები ჩვენთან იყვნენ, გუდაუთისა — ბოლშევიკების მხარეზე“, — აცხადებდა ვ. ჯუღელი. უნდა აღინიშნოს, რომ აფხაზურ მოსახლეობას ბოლშევიკურ ავანტიურაში აქტიური მონაწილეობა მართლაც არ მიუღია, თუმცა რევკომის თავმჯდომარედ, გასაგები მიზეზების გამო, ე. ეშბა დაინიშნა. ამბოხების მთავარი ორგანიზატორები იყვნენ ჩრდილოეთიდან მოვლენილი რუსი და უფრო მეტად ქართული ეროვნების ბოლშევიკები, რომლებიც სამშობლოს ღალატობდნენ. ამ დროს, მტკიცება, თითქოს ბრესტის ზავიდან გამომდინარე, საბჭოთა რუსეთს არ ჰქონდა აფხაზეთისათვის (ასეთ პოლიტიკურ ერთეულს ბოლშევიკები საერთოდ არ სცნობდნენ) დახმარების გაწევის შესაძლებლობა, უსაფუძვლოა. თანამედროვე სეპარატისტები, ისევე როგორც თავის დროზე ს. ბასარია, არაფერს ამბობენ არნახულ ბოლშევიკურ ძალადობაზე, ძარცვაზე, სახალხო საბჭოს, თვით ს.ბასარიას დაპატიმრებაზე და წერენ ქართველთა „იმპერიული“ მიზნების, საბჭოთა ხელისუფლების ჩახშობის შემდეგ მენშევიკური „სამხედრო დიქტატურის“ დამყარების შესახებ. სინამდვილეში კი ბოლშევიკური ტირანიისაგან „სოხუმის ოლქის“ განთავისუფლებას მოჰყვა პოლიტიკური ერთეულის — აფხაზეთის ფაქტობრივი აღდგენა და რამდენადმე განახლებული (მეორე მოწვევის) აფხაზთა სახალხო საბჭოსათვის მთელი ძალაუფლების გადაცემა.
სეპარატისტები, ერთი მხრივ, საბჭოთა ხელისუფლებას (რომელმაც სოხუმის ოლქი აღადგინა) მისტირიან; მეორე მხრივ, 1918წ. 11 მაისს, როცა სოხუმში ჯერ კიდევ ბოლშევიკები ბატონობდნენ, „აფხაზეთის სახელმწიფოებრიობის აღდგენის“ დღედ აცხადებენ იმ მოტივით, რომ მაშინ ბათუმის სამშვიდობო კონფერენციაზე თურქეთმა აღიარა მთიელთა რესპუბლიკა, ამ უკანასკნელის შემადგენლობაში კი ვითომ აფხაზეთიც შედიოდა. 1918 წლის 17 მაისამდე, ბოლშევიკების დამარცხებამდე, პოლიტიკური ერთეული — აფხაზეთი არც არსებობდა; ბოლშევიკთა ხელში მყოფ სოხუმის ოლქს კი არანაირად არ შეეძლო „სახელმწიფოებრიობის“ აღდგენა. გარდა ამისა, 1918 წლის 20 მაისს აფხაზთა სახალხო საბჭომ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მიიღო სპეციალური რეზოლუცია, „რომლის მიხედვით, კატეგორიულად მტკიცდება აფხაზთა სახალხო საბჭოს და საოლქო გლეხთა საბჭოს (4-10 მარტი) გადაწყვეტილება, რომ აფხაზეთი შედის ამიერკავკასიის ხალხთა საზოგადო ოჯახში, როგორც მისი თანასწორი წევრი, რაც დაუყოვნებლივ ეუწყება ბათუმის საზავო კონფერენციას საკუთარი დელეგატების პირით“. საბჭოს ნების წინააღმდეგ, ალ. შარვაშიძის ხელმძღვანელობით რამდენიმე პირის მიერ ბათუმში გაკეთებულ განცხადებას (ისინი არც კონფერენციის მონაწილეები იყვნენ და არც სახალხო საბჭოს წარმომადგენლები) არავითარი იურიდიული ძალა არ ჰქონდა. შესაბამისად, არანაირი სამართლებრივი შედეგი ასეთ განცხადებას არ მოჰყოლია. მთიელთა რესპუბლიკის დეკლარაციაში აფხაზეთი მის შემადგენელ ნაწილად არ დასახელებულა. მასში მხოლოდ ის იყო ნათქვამი, რომ რესპუბლიკის სამხრეთის საზღვარი ამიერკავკასიის მთავრობასთან შეთანხმებით დადგინდება.
სამოქალაქო ომის მძიმე ვითარებამ და ამიერკავკასიის კონტრრევოლუციურმა აქტიურმა მოქმედებამ გააძნელა აფხაზეთისათვის მხარდაჭერა. ქართველი მენშევიკების ინიციატივით ამიერკავკასიის სეიმმა საბჭოთა აფხაზეთის წინააღმდეგ გაგზავნა სამხედრო შენაერთები, რომელთაც ადგილობრივი თავადაზნაურთა და მემამულეთა შეიარაღებული რაზმებიც შეუერთდნენ. რევკომმა თავი მოუყარა მთელ თავის ძალებს. გადამწყვეტი ბრძოლები გაიმართა მდინარე კოდორთან. 4 (17) მაისს კონტრრევოლუციურმა ჯარმა, რომელსაც რიცხობრივი უპირატესობა ჰქონდა სოხუმი დაიკავა.
1918 წლის სექტემბერში სამურზაყანოს უბანში, რომელიც მაშინ ამიერკავკასიაში საბჭოთა ხელისუფლების ერთადერთ კუნძულს წარმოადგენდა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ გაგზავნა მსხვილი სამხედრო ძალა. ამის შესახებ ფ. თორია წერდა: „გენერალ ჯუღელის გვარდიულმა რაზმმა ჩვენი რაზმის წინააღმდეგ განახორციელა შეტევა, გახსნა საარტილერიო და ტყვიამფრქვევის ცეცხლი ზუგდიდისა და კოდორის მხრიდან, აგრეთვე ზღვიდან. ჩვენმა რაზმმა, რომელსაც მე ვმეთაურობდი, ვერ გაუძლო მტრის შემოტევას...“ ფ. თორია დააპატიმრეს და ზუგდიდის ციხეში მოათავსეს.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
საქართველოს კონსტიტუცია
საქართველოს კონსტიტუცია განამტკიცებს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს. სახელმწიფო ხელისუფლება ცნობს და აღიარებს ამ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდულნი არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით.
საქართველოს კონსტიტუცია აცხადებს რწმენისა და აღმსარებლობის თავისუფლებას, ამასთან ერთად, აღიარებს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებლური ეკლესიის განსაკუთრებულ როლსა და მის დამოუკიდებლობას.
საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია
საქართველოს კონსტიტუციონალიზმის ისტორია იწყება XX საუკუნეში, როდესაც 1918 წლის 26 მაისს საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი მიიღო და დაიწყო კონსტიტუციის შემუშავება. კონსტიტუციაში გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ქართველი ხალხის ისტორიულად ჩამოყალიბების ფსიქიკა, ყოფა, ზნე-ჩვეულება, საქართველოს მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა და საპარლამენტო პრაქტიკა. კონსტიტუციის შემუშავება სამ წელიწადს გაგრძელდა და მიღებულ იქნა 1921 წლის 21 თებერვალს, რომელმაც, ფაქტობრივად, თავისი ფუნქცია ვერ შეასრულა და მხოლოდ ოთხი დღე იმოქმედა. ამის შემდეგ საქართველოში მიიღეს ოთხი საბჭოთა კონსტიტუცია 1922, 1927, 1937 და 1978 წლებში, რომლებიც წარმოადგენდნენ ტიპურ საბჭოთა კონსტიტუციებს და არაფრით განსხვავდებოდნენ რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის კონსტიტუციებისგან.
1991 წლის ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. 1992 წლის 6 იანვარს შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო (ტრიუმვირატი) და დროებითი მთავრობა. სამხედრო საბჭომ ძალადაკარგულად გამოაცხადა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, და 1992 წლის 21 თებერვალს მიიღო დეკლარაცია 1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუციის აღდგენის თაობაზე. იმავე წელს დაიშალა სამხედრო საბჭო და შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო. 1921 წლის აღდგენილ კონსტიტუციას კი ისეთივე ბედი ეწია, როგორიც მიღების დროს — მას არც ერთი დღე რეალურად არ უმოქმედია, რადგან იმ დროსთან შეუსაბამო იყო.
მცირე კონსტიტუცია
1992 წლის 6 ნოემბერს მიიღო კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ“, რომელიც „მცირე კონსტიტუციის“ სახელწოდებით არის ცნობილი. იმ დროისთვის ეს კანონი აღმოჩნდა ერთადერთ აქტად, რომელსაც კონსტიტუციის გარეშე დარჩენილ ქვეყანაში შეეძლო გაეწია ძირითადი კანონის მაგივრობა.
კონსტიტუციის შემუშავება
1993 წლის 16 თებერვალს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ — სახელმწიფოს მეთაურმა, ედუარდ შევარდნაძემ პარლამენტს წარუდგინა წინადადება საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნის შესახებ, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა არა ახალი კონსტიტუცია, არამედ 1921 წლის კონსტიტუციის ახალი რედაქციის პროექტი.
1993 წლის 25 მარტს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო დადგენილება საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნისა და სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის დებულების დამტკიცების თაობაზე. ამ დებულების საფუძველზე სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის თავმჯდომარედ აირჩიეს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე — სახელმწიფოს მეთაური ედუარდ შევარდნაძე, მოადგილეებად — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი, სამართლის თეორიისა და სახელმწიფო სამართლის კათედრის გამგე, პროფესორი გივი ინწკირველი და ვახტანგ ხმალაძე, მდივნად — თსუ-ის პროფესორი ავთანდილ დემეტრაშვილი. საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობაში შევიდნენ პარლამენტარები, იურისტები, ეკონომისტები, ისტორიკოსები, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი და აკადემიკოსები, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები, სულ, 118 წევრი.
საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზირებული სამუშაო ჯგუფები :
პარლამენტის ერთ-ერთი დადგენილებით, სამუშაო ჯგუფების მიერ შემუშავებული პროექტები უნდა გაეერთიანებინა სარედაქციო ჯგუფს; კონსტიტუციის საბოლოო ვარიანტი უნდა მიეღო ჯერ სახელმწიფო საკონსტიტუციო საბჭოს, შემდეგ კი საქართველოს პარლამენტს. ამ წესით მიღებული პროქტი უნდა გასულიყო საყოველთაო-სახალხო კენჭისყრაზე — კონსტიტუცია ხალხს უნდა მიეღო, თუმცა ამ გეგმაში არსებითი ცვლილებები შევიდა. ნაცვლად 1921 წლის კონსტიტუციის მიღებისა, გადაწყდა სრულიად ახალი კონსტიტუციის მიღება. პრობლემათა ღრმად შესწავლისა და სახელმწიფოთა გამოცდილების გათვალისწინების მიზნით, კომისიის სამდივნოს მიერ 1993-1995 წლებში ორგანიზებული იყო სხვადასხვა კონფერენცია და სემინარი. სამდივნოს აქტიურ დახმარებას უწევდა ვენეციის კომისია.
1995 წლის დასაწყისში საკონსტიტუციო კომისიაში, გარდა ედუარდ შევარდნაძის პროექტისა, უკვე 12 პროექტი იყო, რომლებიც წარმოადგინეს: პოლიტიკურმა ორგანიზაციამ „ხმა ერისა“, საქართველოს ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტიამ, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტის ახალგაზრდა კონსტიტუციონალისტთა ჯგუფმა, საქართველოს რესპუბლიკურმა პარტიამ, მშრომელთა ინტერესების დაცვის საზგადოებამ, საქართველოს სახალხო პარტიამ, საქართელოს სახალხო ფრონტის ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ, საქართველოს კომერციულმა ბანკმა „აისი“, საქართველოს კომუნისტურმა პარტიამ, ღვთისშვილთა კავშირმა, ალექსანდრე შუშანაშვილმა (საინიციატივო პროექტი) და საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა.
ყველა პროექტი მეტ-ნაკლებად დეტალურად იქნა შესწავლილი კომისიის სხვადასხვა დონეზე, იყო შეჯერებული ვარიანტის შემუშავების მცდელობაც.
კონსტიტუციის მიღება
1995 წლის მაისში საკონსტიტუციო კომისიის პლენარულ სხდომებზე საბოლოო განხილვები დაიწყო. განხილვას საფუძლად დაედო ედუარდ შევარდნაძის მიერ წარმოდგენილი პროექტი. 2 ივლისს 64 ხმით 4-ის წინააღმდეგ სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიამ მიიღო პროექტი და იგი დასამტკიცებლად საქართველოს პარლამენტს გადასცა.
საკონსტიტუციო კომისიის მიერ სახელმწიფო მოწყობის დადგენილი ფორმები მიუღებელი აღმოჩნდა პარლამენტისთვის — კონსტიტუციის პროექტიდან ჯერ მოწყობის ფედერალური საწყისები ამოიღეს, ხოლო შემდეგ ნახევრადსაპრეზიდენტო მმართველობის ფორმა შეცვალეს საპრეზიდენტო რესპუბლიკის მიმსგავსებული ვარიანტით.
1995 წლის 24 აგვისტოს, 17 საათსა და 50 წუთზე, საქართველოს რესპუბლიკის პარლამენტმა ე.წ. „იმელის“ შენობაში 159 ხმით 8-ის წინააღმდეგ მიიღო საქართველოს კონსტიტუცია. 1995 წლის 17 სექტემბერს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიისა და საქართველოს პარლამენტის წევრებმა ხელი მოაწერეს კონსტიტუციის ოფიციალურ ტექსტს მთავრობის იმ სასახლეში, სადაც საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი.
2004 წლამდე
კონსტიტუციის პირველი რევიზია განხორციელდა 1999 წლის 20 ივლისს მიღებული ორი კონსტიტუციური კანონით. ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის 50-ე და 70-ე მუხლების ზოგიერთ დებულებას. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი 7%-იანი საარჩევნო ბარიერის დადგენა იყო.
2000 წლის 20 აპრილსა და 2002 წლის 10 ოქტომბერს კონსტიტუციური კანონით კონსტიტუციის შესაბამის ნაწილებში აჭარისა და აფხაზეთის სტატუსი განისაზღვრა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა“ და „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის“ სახით.
2001 წლის 30 მარტის კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის მე-9, 66-ე, 73-ე და 89-ე მუხლები. ამ კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე დაიშვა კონსტიტუციური შეთანხმების დადების შესაძლებლობა საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებლურ ეკლესიას შორის.
2003 წლის 23 ივლისის კონსტიტუციური კანონით გადაისინჯა კონსტიტუციის 35-ე მუხლის მე-3 პუნქტი და დაწყებით განათლებასთან ერთად სავალდებულოდ გამოცხადდა აგრეთვე საბაზისო განათლება.
2004 წლის რეფორმა
მასშტაბური კონსტიტუციური რეფორმა განხორციელდა 2004 წელს. ცვლილება შეეხო 30-მდე მუხლს, კონსტიტუციის ტექსტს ჩაემატა ახალი, მეოთხე1 თავი, რომელიც ეხება საქართველოს მთავრობას, ამოღებულ იქნა 91-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც პროკურატურა სასამართლო ხელისუფლების დაწესებულება იყო. 2004 წლის 6 თებერვლის კონსტიტუციური კანონი არსებითად შეეხო კონსტიტუციის იმ ნაწილს, რომელიც სახელმწიფო მმართველობის ფორმას ადგენდა — საპრეზიდენტო რესპუბლიკის ნაცვლად შემოღებულ იქნა მმართველობის ფორმა, რომლის კონცეფციურ საფუძვლად სახელდება ე.წ. ფრანგული მოდელი.
2004 წლის 23 აპრილის კონსტიტუციური კანონით შეიცვალა საქართველოს პარლამენტის წევრის იმუნიტეტის შინაარსი.
2004 წლის 1 ივლისს კონსტიტუციური კანონით, რომელიც კონსტიტუციის ტექსტში არ შედის, განისაზღვრა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განსაკუთრებულ გამგებლობას მიკუთვნებული საკითხები, ორგანოთა სისტემა, მათი კომპეტენცია. ამავე კანონით გარკვეული ცვლილებები იქნა შეტანილი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენციაში.
2005-2009 წწ
2005 წლის 23 თებერვლის კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე, 235-დან 150-მდე შემცირდა საქართველოს პარლამენტის წევრთა საერთო რაოდენობა, 10-ის ნაცვლად დადგინდა 7 წევრის მოთხოვნა საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისთვის.
2005 წლის 23 დეკემბრის კონსტიტუციური კანონი შეეხო კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველ და 26-ე მუხლის მე-5 პუნქტებს — ამოღებულ იქნა სიტყვები „უშიშროების სამსახური“, ცვლილება შეეხო 73-ე მუხლს, რომლითაც პრეზიდენტს მიეცა უფლება, გადააყენოს მთავრობა, თანამდებობიდან დაითხოვოს შინაგან საქმეთა და თავდაცვის მინისტრები.
2005 წლის 27 დეკემბრის კონსტიტუციური კანონი შეეხო სასამართლო ხელისუფლების რეგულაციას — დადგინდა საერთო და საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების ასაკობრივი ცენზები; შეეხო მოსამართლის სტატუსს, საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვის ერთ-ერთ სუბიექტს, საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, როგორც უმაღლეს საკასაციო სასამართლოს სტატუსს.
2008 წლის 11 მარტის კონსტიტუციური კანონი შეეხო პრეზიდენტის უფლებამონაცვლეობას, მთავრობის შემადგენლობას, სახელმწიფო რწმუნებულის — გუბერნატორის ინსტიტუტს.
2008 წლის 12 მარტის კონსტიტუციური კანონის მიხედვით, პარლამენტში უნდა იყოს პროპორციული საარჩევნო სისტემით არჩეული 75 და მაჟორიტარული სისტემით არჩეული 75 წევრი; საარჩევნო ბარიერი 5%-ით განისაზღვრა.
2008 წლის 10 ოქტომბრის კონსტიტუციური კანონი შეეხო იმპიჩმენტის საფუძველს, პრეზიდენტის უფლებას, თანამდებობიდან გადააყენოს თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და იუსტიციის მინისტრები; პროკურატურის ორგანოები შევიდა იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში.
2010 წლის რეფორმა
არსებითი ცვლილებები შევიდა კონსტიტუციაში 2010 წლის 15 ოქტომბრის საკონსტიტუციო რეფორმის შემდეგ.
კომისია
2009 წლის 8 ივნისის საქართველოს პრეზიდენტმა გამოსცა განკარგულება საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის შექმნის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ, რომელიც ითვალიწინებდა საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისის შექნას. ამ განკარგულების საფუძველზე, კომისიის თავმჯდომარედ დაინიშნა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი ავთანდილ დემეტრაშვილი.