cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალვარო ობრეგონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები კატეგორია:მექსიკელი გენერლები კატეგორია:მექსიკელი რეოვლუციონრები კატეგორია:დაბადებული 1880 კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი
რკინისკალოს სამაროვანი
რკინისკალოს სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, რკინისკალოზე. განეკუთვნება ძვ. წ. VIII-VI საუკუნეს. გაითხარა 1963, 1965 და 1969 წლებში, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ. ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი. სამაროვანის ზედაპირი დაფარული იყო 20-25 სმ სისქის კორდოვანი ფენით, რომლის ქვეშაც წარმოქმნილი იყო რიყის სხვადასხვა ზომის ქვისაგან შემდგარი ქვაყრილის მთლიანი საფარი. ამ ქვაყრილში და მის ქვეშ მდებარე თიხნარ ნიადაგში, მიწის ზედაპირიდან სხვადასხვა სიღრმეზე მოთავსებული იყო ქვაყრილიანი ორმოსამარხები. გათხრილია 37 სამარხი.
სამარხთა ყველაზე დიდი ჯგუფი მიწის ზედაპირიდან 0,45-1 მეტრ სიღრმეზე მდებარეობდა. მათ უმრავლესობაში სამარხეული ინვენტარი და მიცვალებულის ნაკლული ძვლები ქვაყრილში ისე იყო არეული, რომ დაკრძალვის წესის გარჩევა გაძნელდა. შედარებით უკეთ იყო შემონახული უფრო ღრმად მდებარე სამარხები. ქვედა იარუსის სამარხები, ზედასთან შედარებით, მეჩხერადაა განლაგებული. თიხნარ ნიადაგში ოვალურად ამოჭრილ ორმოებში არქეოლოგებს პერიოდულად ხვდებოდა, კიდურებმოკეცილი, მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე მდებარე ჩონჩხი, რომელსაც თავი სამხრეთით ან სამხრეთ-დასავლეთით ჰქონდა მიმართული.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
იწასარი
იწასარი (Իծասար) — მთა სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, მდინარე აზატის მარცხენა ნაპირზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1926 მეტრია და წარმოადგენს იწასარის ქედის ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ნორ-გიუღი
ნორ-გიუღი (Նոր Գյուղ) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 400 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 411 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 97 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.59 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
არციზი
არციზი (Арциз) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 15229 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის ოლქის ქალაქები
UTC-12:00
450px|right|thumb|UTC-12:00 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე: ცისფერი — UTC-12:00-ის ზონა მთელი წლის განმავლობაში
UTC-12:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც გამოიყენება ნავიგაციაში და 180° და 172°30′ დასავლეთ გრძედს შორის არსებულ სივრცეში. მოცემულ სასაათო სარტყელში არ არსებობს რაიმე დასახლებული ტერიტორიები, მას იყენებენ მხოლოდ გემები. ამ სარტყელში ასევე მდებარეობს აშშ-ის კუთვნილი დაუსახლებელი კუნძულები — ბეიკერი და ჰოულენდი. ეს სასაათო სარტყელი — უკანასკნელია, რომელშიც იწყება ახალი დღე-ღამე (მაგალითად: როდესაც ამ სარტყელში შაბათის 23:00 საათია, UTC+14:00-ის სარტყელში უკვე ორშაბათის 01:00 საათია).
რესურსები ინტერნეტში
UTC-12:00
გურამ ბენაშვილი
გურამ დიმიტრის ძე ბენაშვილი (დ. 30 მაისი, 1941, არბოშიკი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიცეპალიტეტი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997), ღირსების ორდენის კავალერი (2001).
ბიოგრაფია
გურამ ბენაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1964 წელს.
1974 წლიდან მუშაობს ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში; 1996 წლიდან იყო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; ხოლო 1997 წლიდან — ამავე ინსტიტუტის დირექტორი; 1996 წელს აირჩიეს თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახ. პედაგოგიური უნივერსიტეტის ქართული ლიტერატურის კათედრის გამგედ; ხელმძღვანელობს საქართველოს მწერალთა კავშირის კრიტიკისა და პუბლიცისტიკის სექციას; 2000 წლიდან არის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე; მისი პირველი ლიტერატურული წერილი „ვალერიან გაფრინდაშვილის შემოქმედებითი ევოლუცია“ 1972 წელს დაიბეჭდა; 1986 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „წყურვილი წვდომისა“; მასვე ეკუთვნის „ლიტერატურულ-კრიტიკული ეტიუდები“ (1989), „რანი იყვნენ და რანი არიან“ (1991); მისი ლიტერატურული გამოკვლევების არეალი მოიცავს როგორც ქართულ კლასიკურ ლიტერატურას, ისე XX საუკუნის თვალსაჩინო მწერალთა შემოქმედებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
არკანზასი (მდინარე)
არკანზასი (Arkansas) — მდინარე აშშ-ში, მისისიპის მარჯვენა (სიდიდით მეორე, მისურის შემდეგ) შენაკადი. სიგრძე 2410 კმ, აუზის ფართობი 470 კმ². სათავე აქვს კლდოვან მთებში. ზემო დინებაში ვიწრო და ღრმა ხეობაში მიედინება, შუა და ქვემო დინებაში კი დიდ ვაკეებზე და ცენტრალურ ვაკეებზე. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლ 1800 მ³/წმ. წყალდიდობა გაზაფხულზე წვიმებისა და თოვლის დნობის დროს იცის. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა შესართავიდან 1000 კმ-ზე. ჩამოუდის ქალაქებს: უიჩიტოს, ტალსას, ლიტლ-როკს.
ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები
იბა (სამბალესი)
იბა (ოფიციალურად იბის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Iba) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სამბალესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 55 581 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამბალესის მუნიციპალიტეტები
ჰონგ-კონგი 1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1952 წელს, ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი
კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიასხევის სამხრეთით, 11 კილომეტრზე, ნასოფლარზე დადასტურდა 25 ნამოსახლარი ბუდე (4 x 8 მეტრი, 5 x 10 მეტრი და ასე შემდეგ). ნასოფლარის მიდამოებში ზედაპირულად აღმოჩნდა ანტიკური და ადრინდელი შუა საუკუნეების წითლად გამომწვარი და წითლად შეღებილი, გაპრიალებული სამტუჩა დოქების, ჯამებისა და ქოთნების ნატეხები.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ივან პერიშიჩი
ივან პერიშიჩი (Ivan Perišić; დ. 2 თებერვალი, 1989, სპლიტი) — ხორვატი ფეხბურთელი, მილანის „ინტერისა“ და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების გარემარბი. 2011 წელს გახდა ბელგიის პროლიგის ბომბარდირი და საუკეთესო ფეხბურთელი. არის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018) და უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2020).
სანაკრებო
ხორვატია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები კატეგორია:ბელგიის პირველი დივიზიონი A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ბრიუგეს ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ჰელიკოპრიონი
ჰელიკოპრიონი (helix, Helicoprion) — ნამარხი ცხოველების გვარი ზვიგენების რიგისა. ცნობილი არიან განსაკუთრებული ორგანოებით, რომლებიც წარმოადგენენ ერთმანეთისაგან განცალკევებულ 3 – 3,5 ხვეულისაგან შემდგარ ორმხრივსიმეტრიულ სპირალს. სპირალის ძირითად ღერძზე ერთმანეთან მჭიდროდ მიჯრილი კბილები, რომელთა ზომა თანდათან მატულობს შიდა ხვეულიდან გარეთასაკენ. ჰელიკოპრიონის სპირალები პირველად ურალის, ხოლო შემდეგ იაპონიის, ინდოჩინეთის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და ავსტრალიის ძველ პერმულ ნალექებში აღმოჩნდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები კატეგორია:პრეისტორიული თევზები ევროპაში
იშხანაცი (მწვერვალი)
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
თიანეთის მესამე ეკლესია
თიანეთის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით, 1 კილომეტრზე, ბოდორჯის სასახლესთან ახლოს (დასავლეთით), 40–50 მეტრ მანძილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,2 x 4,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი, მონგრეულია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის ქვედა ნახევარი). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშაა. გრძივი კედლების შუა ნაწილში გამოყოფილია თითო პილასტრი, რომლებზეც კამარის სამჯენი თაღი ყოფილა გადაყვანილი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია სარკმლის ქვედა ნაწილი. ამავე კედელზე მოხატულობის რამდენიმე ფრაგმენტია.
ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე მიდგმულია პატარა სწორკუთხა (4,7 x 2 მეტრი) სადგომი. რომლისგანაც შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი (სიმაღლე 1,5 მეტრი) და ჩრდილოეთ კედლის ნაწილი. აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. სადგომს შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ამჟამად დასავლეთ კედელი მთლიანად დანგრეულია და შესასვლელის კვალი არ ჩანს. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო (ფართობით დაახლოებით 180 კვადრატული მეტრია) გარშემორტყმული ყოფილა გალავნით, რომელიც ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბალტა (უკრაინა)
ბალტა (Балта) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 19353 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის ოლქის ქალაქები
ჰონგ-კონგი 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1956 წელს, ავსტრალიის ქალაქ მელბურნსა და შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჰონგ-კონგი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები
ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები (ასევე:  კლასი SSN-774 ) — შემტევი ბირთვული წყალქვეშა ნავების კლასი აშშ-ის საზღვაო ძალების შემადგენლობაში. ვირჯინიის კლასის მოიერიშე წყალქვეშა ნავები შეერთებული შტატების საზღვაო ძალების წყალქვეშა ბრძოლის უახლესი პლატფორმა და აერთიანებს უახლეს მიღწევებს სტელს-ტექნოლოგიებში, სადაზვერვო ინფორმაციის შეგროვებისა და შეიარაღების სისტემების ტექნოლოგიებში.
ვირჯინიის კლასის ნავები შექმნილია ფართო სპექტრის ოპერაციების საწარმოებლად ღია ოკეანეს და ლიტორალურ დავალებებში, მათ შორის წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო და სადაზვერვო ოპერაციებისთვის. ვირჯინიის კლასმა, გეგმის მიხედვით, უნდა ჩაანაცვლოს მოძველებული ლოს-ანჯელესის კლასის წყალქვეშა ნავები, რომელთაგან ბევრი მოხსნილია მწყობრიდან.
თიანეთის მეოთხე ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (7,6 x 4,2 მეტრი), შემოსასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის მცირე ნაწილი). კედლები ნაგებია თითქმის თანაბარი ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აფსიდს შემორჩა ერთი სწორკუთხა ნიში. ეკლესიის ირგვლივ ნასახლარების კვალია, ხოლო დასავლეთით — სამი მიწისქვეშა აკლდამა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები
ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავების მიღება დასრულდება 2043 წლისთვის და ნავარაუდებია მათი სამსახური სულ მცირე 2060 წლამდე. ამ კლასის ბოლო უახლესი ნავი მწყობრში უნდა იყოს XXI საუკუნის 70-იან წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ბირთვული წყალქვეშა ნავები კატეგორია:წყალქვეშა ნავების კლასები
ბობულეშტი
ბობულეშტი (Bobuleşti) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 106 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 831 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
ჩესტერფილდის კუნძულები
ჩესტერფილდის კუნძულები (Îles Chesterfield) — მარჯნის ზღვაში მდებარე არქიპელაგი წყნარი ოკეანის სამხრეთით, ავსტრალიასა და ახალ კალედონიას შორის. ადმინისტრაციულად შედის საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის ახალი კალედონიის ჩრდილოეთი პროვინციის შემადგენლობაში. 1878 წლიდან კუნძულები იმყოფება საფრანგეთის მფლობელობაში.
გეოგრაფია
thumb|left|ჩესტერფილდის კუნძულების რუკა thumb|right|250px|ბელონის რიფები thumb|right|250px|სამხრეთ ბელონის რიფები არქიპელაგის სიგრძეა 120 კმ, სიგანე 70 კმ და გადაჭიმულია 2300 კმ² ტერიტორიაზე. ჩესტერფილდის კუნძულები ძირითადად შედგება, მომცრო, ზღვის დონიდან ოდნავ აცილებულ 11 კუნძულისაგან და ბევრი რიფისაგან. მათზე გვხვდება გუანოს დიდი რაოდენობა. კუნძულების ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 10 კმ²-ს.
არქიპელაგი დაუსახლებელია (2009 წელი).
ბელონის რიფები
ბელონის რიფები მდებარეობს 60 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჩესტერფილდიდან.
ბამპტონის რიფები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ახალი კალედონიის კუნძულები
ბულკიზის რაიონი
ბულკიზის რაიონი (Rrethi i Bulqizës) — ალბანეთის 36 რაიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში და დიბრის ოლქის შემადგენელი ნაწილია. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ბულკიზა. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 28 374 ადამიანს შეადგენს. მთლიანობაში ბულკიზის რაიონი 469 კმ²-ს მოიცავს.
მდებარეობა და გეოგრაფია
რაიონი ორი მდინარის — დრინისა და დიბრის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარეობს. აღმოსავლეთი საზღვარი (მაკედონიასთან) ნაწილობრივ დრინს გასდევს. ეს ნაწილი გოლობორას სახელითაა ცნობილი და მაკედონელთა სოფლებითაა დასახლებული. რაიონის ლანდშაფტი უმეტესად მაღალმთიანია. აქ მრავლადაა 2000 მეტრზე მაღალი მთები. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი დრინის ხეობაში და ბულკიზში ცხოვრობს. ბულკიზის რაიონი ცნობილია ადგილობრივი ჯიშის თხით.
ეკონომიკა და მრეწველობა
ბულგიზის საბადოებში ნიკელი მოიპოვება. საბადო უმსხვილესია ალბნეთში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობითაა დაკავებული. დასახლებული პუნქტების დიდი რაოდენობა რთულად მისადგომია, განსაკუთრებით ზამთარში.
ადმინისტრაციული მოწყობა
ბულკიზის რაიონი 8 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია:
სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის რაიონები
ვენგარდის კლასის წყალქვეშა ნავები
ვენგარდის კლასის წყალქვეშა ნავები - დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის ბალისტიკური რაკეტების მატარებელი ბირთული წყალქვეშა ნავების კლასი. ვენგარდის კლასი წარმოდგენილ იქნა 1994 წელს როგორც ტრაიდენტის ბირთვული პროგრამის ნაწილი და მოიცავს ოთხ ნავს: HMS Vanguard, HMS Victorious, HMS Vigilant და HMS Vengeance. ყველა მათგანი აიგო 1986-დან 1999 წლამდე ბეროუ-ინ-ფარნესის ვერფებზე Vickers Shipbuilding and Engineering-ის მიერ, რომელიც ამჟამად BAE Systems-ის საკუთრებაშია. ვენგარდის კლასის ოთხივე წყალქვეშა ნავი ბაზირებულია მისი უდიდებულესობის საზღვაო ბაზა კლაიდზე (HMS Neptune), გლაზგოდან 40 კმ-ით დასავლეთით, შოტლანდია.
კატეგორია:ბირთვული წყალქვეშა ნავები კატეგორია:წყალქვეშა ნავების კლასები
UTC+14:00
450px|right|thumb|UTC+14:00 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე: ცისფერი — UTC+14:00-ის ზონა ოკეანეებში; ღია-ყვითელი (კუნძულები) — UTC+14:00-ის ზონა მთელი წლის განმავლობაში.
UTC+14:00 — ყველაზე უფრო აღმოსავლეთით მდებარე სასაათო სარტყელი, რის გამოც ზუსტად აქ ყველაზე უფრო ადრე დედამიწაზე დგება ახალი კალენდარული დღე. აქ დღის დრო (საათები და წუთები) ემთხვევა ჰავაის შტატის დროს (UTC-10:00), მაგრამ ერთი დღით წინ გადაწეულს, ამასთან ოკეანეთის ზოგიერთ კუნძულებთან დროში სხვაობა შეადგენს 25 საათს.
სქოლიო
UTC+14:00
საცხვრეგორის სამაროვანი
საცხვრეგორის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთში სოფლის სამხრეთით, საცხვრეგორის ჩრდილოეთით, ფერდობზე. განეკუთვნება V-VIII საუკუნეებს. 1963 და 1966 წლებში. სამაროვანზე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). საცდელ თხრილში 0,5 მეტრ სიღრმეზე, აღმოჩნდა ერთმანეთის პარალელურად და ტერასულად განლაგებული ოთხი ქვისსამარხი დამხრობილი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. სამარხები კედლები და სახურავი ნაგებია შირიმისა და ნატეხი ქვის ფილებით. არის როგორც ინდივიდუალრუი, ისე საოჯახო სამარხები, რომელშიც გამოვლენილია ბრინჯაოს საკინძები, საყურეები, შვილდსაკინძი, რკინის საკინძი, სარდიონის საბეჭდავი და სხვა.
საცხვრეგორის დასავლეთ ფერდობზე გაითხარა შემთხვევით აღმოჩენილი XI-XIII საუკუნის ორმოსამარხი, სადაც ესვენა ქრისტიანული წესით დაკრძალული ერთი ჩონჩხი. სამარხეული ნივთები წრმოდგენილია მინის, რკინისა და ბრინჯაოს სამაჯურებით, ბრინჯაოს სამი ბეჭდით. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის, დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ნორ-ერზნკა
ნორ-ერზნკა (Նոր Երզնկա) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 400 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 726 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 106 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 16.58 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
იოსებ არჩვაძე
იოსებ არჩვაძე (დ. 16 თებერვალი, 1956, ასურეთი, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა სტატისტიკის დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილედ. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
ბერეზივკა
ბერეზივკა (Березівка) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9760 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის ოლქის ქალაქები
თიანეთის ნამოსახლარი
თიანეთის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, დიდგორის ხევის ნაპირზე. განეკუთვნება XI–XII საუკუნეებს.
1964 წელში სადაზერვო გათხრები ჩაატარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმთან ერთად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დ. მუსხელიშვილი. ხევის ორივე ნაპირზე გაჭრილ თხრილებში გამოვლინდა კლდის ქვითა და დუღაბით ნაგები კედლის ნაშთები. ერთ-ერთ კედელთან აღმოჩნდა ჩაკირული ქვევრის ნაწილი. ნამოსახლარზე გამოვლინდა მოჭიქულიდა მოუჭიქავი ჯამების, ქოთნებისა და ხელადების ნატეხები. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზასა და თიანეთის მხარეთმცმოდნეობის მუზეუმში.
გვანცა აბდალაძე
გვანცა აბდალაძე (დ. 8 ივნისი, 1974, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1996 წელს.
1981 წლიდან დღემდე აქვეყნებს ლექსებსა და მოთხრობებს სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, მისი სადისერტაციო თემა იყო „გიორგი IV ლაშა“. არის სრული პროფესორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველი მწერლები გვანცა
ჰონგ-კონგი 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1964 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჰონგ-კონგი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ნიკოლაევკა (კუჰერეშტი-დე-სუსი)
ნიკოლაევკა  (Nicolaevca) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 302 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 248 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
ჰონგ-კონგი 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1960 წელს, იტალიის დედაქალაქ რომში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჰონგ-კონგი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადელები
კანადელები (Canadians; Canadiens) — კანადის თანამედროვე მოსახლეობა. შედგება ორი ერის (კანადელი ფრანგებისა და კანადელი ინგლისელებისაგან), რამდენიმე ეროვნული ჯგუფისა და ინდიელ-ესკიმოსური ეროვნული უმცირესობისაგან. რაოდენობა 35 158 300 ადამიანი. კანადელი ფრანგები შეადგენენ კანადის მთელი მოსახლეობის 22 %-ს. კანადელი ერის ბირთვს შეადგენენ ის პირველი ევროპელი მოსახლეები რომლებმაც XVII საუკუნის პირველ ნახევარში კანადაში დააარსეს კოლონია — ახალი საფრანგეთი.
1763 წელს დიდმა ბრიტანეთმა ახალი საფრანგეთი თავის კოლონიად აქცია. ბრიტანული კოლონიალიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში კანადელმა ფრანგებმა დაიცვეს თავისი მშობლიური ენა (ფრანგული), რომელიც 1968 წლიდან კანადის ორენოვანი სახელმწიფოს ერთ-ერთი ოფიციალური ენაა. მათ დღემდე აქვთ შემონახული თავისი ეროვნული კულტურა. კანადელ ფრანგთა უმრავლესობა კათოლიკეა. ბრიტანულ კოლონიად გადაქცევის შემდეგ კანადაში გაძლიერდა ემიგრანტთა გადმოსახლება დიდი ბრიტანეთიდან და მისი ამერიკული კოლონიებიდან, რის შედეგადაც გაბატონებული მდგომარეობა კანადელმა ინგლისელებმა დაიკავეს.
XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე კანადელი ინგლისელები ერად ჩამოყალიბდა. აქვთ საკუთარი ეროვნული კულტურა. კანადელი ინგლისელების ეთნოგრაფიული კომპონენტები არიან ინგლისელები, შოტლანდიელები, ირლანდიელები, კონტინენტური ევროპული ქვეყნებიდან გადმოსახლებული და ადგილობრივი ასიმილირებული მოსახლეობა. კანადელ ინგლისელთა ენაა ინგლისური; მორწმუნეთა უმრავლესობა სხვადასხვა მიმართულების პროტესტანტია. კათოლიკობას უმთავრესად ირლანდიელები მისდევენ.
2 ძირითადი ერის გარდა კანადელთა შემადგენლობაში შედიან გერმანელები, უკრაინელები, ინდიელები, ებრაელები, პოლონელები, ნიდერლანდელები და სხვა. უმცირესობას განეკუთვნებიან ინდიელები და ესკიმოსები.
სქოლიო
კატეგორია:კანადელები
ცილიანშანი
ცილიანშანი, რიხტჰოფენის ქედი — ქედი ჩინეთში, განსუსა და ცინხაის საზღვარზე. წარმოადგენს ნანშანის მთათა სისტემის ჩრდილოეთ შტოს. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 500 კმ-ზე. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 5808 მ (მთა გუანძეფინი). ქედი ასიმეტრიულია: ჩრდილო კალთის სიგრძეა 40 კმ, მისი შეფარდებითი ამაღლება ხესის კორიდორზე 4500 მ-მდეა; სამხრეთი კალთის სიგრძე 12-15 კმ-ია, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე 2500 მ-მდე. თხემი ვეებერთელაა, მისი საშუალო სიმაღლეა დაახლოებით 5000 მ; უღელტეხილების სიმაღლეა 3500-4500 მ. ჩრდილოეთით გადაჭიმულია გობის უდაბნო. თხემურ ზონაში არის დაახლოებით 770 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 325 კმ². გაჭრილია მდინარეების შულეხესა და ხეიხეს გამჭოლი ხეობებით. ცილიანშანის დადაბლებულ ნაწილში, ზღვის დონიდან 3260 მ სიმაღლეზე მდებარეობს დიდი ტბა კუკუნორი. ძირითადად აგებულია ფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. დასავლეთ ნაწილში — უდაბნოები და მშრალი სტეპებია, 4000 მ-ის მაღლა — მაღალმთიანი უდაბნოები. აღმოსავლეთ შედარებით ნოტიო ზონაში, მთის მდელოებია; ჩრდილოეთ კალთებზე წიწვოვანი ტყეა. 1860-1870 წლებში ქედი შეისწავლა გერმანელმა გეოგრაფმა ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენმა. 1894 წელს ქედი გამოიკვლია რუსმა გეოლოგმა ვლადიმერ ობრუჩევმა. მანვე უწოდა ქედს ფერდინანდ რიხტჰოფენის სახელი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
ბრი ლარსონი
ბრი ლარსონი (Brie Larson; დ. 1 ოქტომბერი 1989) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და მომღერალი. მოქმედი კარიერა ტელევიზიაში დაიწყო, როდესაც გამოჩნდა სიტკომში „მამის აღზევება“, რისთვისაც ახალგაზრდა მსახიობის ჯილდო მოიპოვა. 2004 წელს ჯერ კიდევ როგორც მოზარდმა, მცირე როლები მიიღო ფილმებში: „13-დან 30-ში“ და „ძილის გარეშე“. შესრულებული როლისთვის კომედიურ ფილმში „ბუს ძახილი“ დაიმსახურა დადებითი შეფასება კინოკრიტიკოსებისგან და შემდეგ მიიღო მეორეხარისხოვანი როლები ფილმებში „გრინბერგი“ (2010), „სკოტ პილიგრიმი მსოფლიოს წინააღმდეგ“ (2010), „21 ჯამპ სტრიტი“ (2012) და „დონ ჯონი“ (2013). 2009-2011 წლებში თამაშობდა სერიალში „ტარას შეერთებული შტატები“.
ფაზიელები
ფაზიელები, ასევე ფაზიანები ან ფასიანები (Φασιανοί Phasianoi; Phasiani) — კოლხურ ტომთა ერთ-ერთი ქვეჯგუფი. ფაზიელები სახლობდნენ პონტოს აღმოსავლეთში. ბერძენი მეთაური ქსენოფონტი, რომელიც ანატოლიის გავლით შავ ზღვაზე ლაშქრობისას (ძვ. წ 401–400) მათ შეხვდა, მათ საცხოვრისს ათავსებს მდინარე ფაზისის პირას. ქსენოფონტის ფაზისი, არა ბერძნულ-რომაული მსოფლიოსთვის ცნობილი ამავე აღნიშვნის მქონე მდინარე რიონია, არამედ არაქსის სათავე, რომელიც დღეს აღმოსავლეთ თურქეთში მდებარეობს. ბერძენი სარდლის ეპოქაში ფაზიელები აკონტროლებდნენ ვრცელ და ნაყოფიერ ველს, რომლის ჩრდილოეთშიც დღეს მთა „ჩილიღულ დაღი“ მდებარეობს. მათ მეზობლად სხვა პროტო-ქართველური ტომები — ტაოხები, ხალიბები, სასპერები ცხოვრობდნენ.
ბრი ლარსონი
წარმატებული აღმოჩნდა შესრულებული როლი დამოუკიდებელ დრამატულ ფილმში „მოკლე ვადა 12“ (2013), რისთვისაც კინოკრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. ამას მოჰყვა წარმატებული როლი კანადურ-ირლანდიურ დამოუკიდებელ ფილმში „ოთახი“ (2015), რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ლენი აბრაჰამსონის მიერ ამავე სახელწოდების ნოველის მიხედვით. ჯოი ნიუმანის როლის შესრულებისთვის ფილმში „ოთახი“ მოიპოვა ოსკარი, ოქროს გლობუსი და BAFTA.
ფაზიელები
ხალხის სახელწოდებამ გაუძლო საუკუნეებს და გადარჩა. ის შემორჩა შემდგომი ეპოქის ქართულ ტოპონიმშიც — ბასიანი.
ბრი ლარსონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ფაზიელები
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ტომები
ჰონგ-კონგი 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჰონგ-კონგი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
UTC+13:45
450px|right|thumb|UTC+13:45 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე: ლურჯი — UTC+13:45-ის ზონა [[ზაფხული|ზაფხულში (ოქტომბერი-მარტი) სამხრეთ ნახევარსფეროში — ჩატემის კუნძულებზე, ახალი ზელანდიის აღმოსავლეთით]]
UTC+13:45 — სასაათო სარტყელი, რომელიც გამოიყენება ჩატემის კუნძულებზე ზაფხულში.
ზაფხულში სამხრეთ ნახევარსფეროში (ოქტომბერი-მარტი)
(ახალი ზელანდიის დრო) (ნაწილი):
სქოლიო
UTC+13:45
გიუნიუთის ოპერაცია
გიუნიუთის ოპერაცია (Günnüt əməliyyatı) — 2018 წლის 20-დან 27 მაისამდე მიმდინარე სამხედრო შეტაკება აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალებსა და სომხეთის შეიარაღებულ ძალებს შორის. სამხედრო შეტაკება და შემდგომში ჩატარებული სამხედრო ოპერაცია აზერბაიჯანის მიერ ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის რამდენიმე სომხეთის მიერ ოკუპირებული სოფლისა და სტრატეგიული მაღლობის განთავისუფლებით დასრულდა. ოპერაციის შედეგად, თავდაპირველად განთავისუფლდა სოფელი გიუნიუთი და მის მახლობლად მდებარე მთები, შემდეგ კი ყიზილგაიას მთა და ხუნუთდაღი, რომელიც საშუალებას აძლევს აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებს, აკონტროლონ ერევანი-ეხენაძორი-გორუსი-ლაჩინი-ხანქენდის საავტომობილო გზას. შემდგომში, აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა, ასევე სოფელი არენიც აიღეს.
სამხედრო ოპერაციის დროს, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების 1, ხოლო სომხეთის შეიარაღებული ძალების 3 სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის უახლესი ისტორია კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი კატეგორია:XXI საუკუნის ომები კატეგორია:სომხეთის უახლესი ისტორია კატეგორია:სომხეთის ბრძოლები
ბილიაივკა
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის ოლქის ქალაქები
თრანის სამეთუნეო საწარმო
თრანის სამეთუნეო საწარმო — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ოდიაანთ ნასახლარზე. განეკუთვნება XII-XIII საუკუნეს. აღმოაჩინეს 1966 წელს, ხოლო არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა 1969 წელს, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მიერ. ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი. თხრილში გამოვლინდა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ მიმართული რიყის ქვით ნაგები კედელი. ხოლო ამ კედლის პარალელურად - რიყის ქვითვე ნაგები მეორე კედლის ნაშთი. თხრილის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში გამოვლინდა რიყის პატარა ქვებით გამოყვანილი ოვალური ორმო, რომელშიც შემორჩენილი იყო თიხის მარაგი. მისგან აღმოსავლეთით აღმოჩნდა ერთი დანგრეული ქურა. იქვე ახლოს (ჩრდილო-დასავლეთით) გაითხარა მეორე ქურის რიყის ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა საცეცხლურის ქვედა ნაწილი. მის წინ გამოვლინდა სამფეხა სადგარები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნაცეცხცლურის დასავლეთით დადასტურდა წვრილი ნაშთის მიხედვით, მეორე ქურა ორსართულიანი უნდა ყოფილიყო.
თრანის ორივე ქურის ნანგრევებში აღმოჩენილია თიხის 17 სამფეხა სადგური, რომელიც სამეთუნეო წარმოების ერთ-ერთი უტყუარი საბუთია.
თრანის კერამიკა (ჭინჭილები, ხელადები, სურები) ტექნოლოგიურად ერთფეროვანია, ყველა მათგანი თხელკედლიანია, გამომწვარია მოწითალოდ, თიხამინარევიანია, გამოყვანილია მორგვზე. შემკულობის ხერხიც ერთნაირია, ყელსა და მუცელს შემოვლებული აქვს წიბო და ჭდეები, ზედაპირი შემკულია სიგრძივი, წვრილი, მოყავისფფრო, პრიალა ზოლებით. კერამიკული ნაწარმი მიეკუთვნება თანადროულ ნასოფლარს, რომელიც მის სამხრეთით მდებარეობს. ნივთები ინახება არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კვერნაულის კოშკი
კვერნაულის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულას ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე მოლამურისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. კოშკში შესასვლელი I სართულის დონეზეა, მიწის ზედაპირიდან 2,8 მეტრ სიმაღლეზე. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, ხოლო შიგნით სწორკუთხაა. შიგნით, შესასვლელის თავზე, პატარა, თითქმის კვადრატული ფორმის ნიშია. მსგავსი თითო ნიშია დასავლეთი კედლის შუა ნაწილში და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით კუთხესთან. სართულის იატაკში სამეურნეო დანიშნულების ოთხი კვადრატული ორმოა. სართულის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. აღმოსავლეთ კედლის შუაში შემორჩენილია ხის კოჭის ნაშთი. II სართულის სამხრეთ კედელში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებში - პატარა კვადრატული ნიშები. სართულის კამაროვანი გადახურვა აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ეყრდნობა. სამარის სამხრეთ გვერდის აღმოსავლეთ კიდეში, III სართულზე ასასვლელი ხვრელია. III სართულის სამხრეთ კედლის შუაში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. დანარჩენი კედლების შემორჩენილი ნაწილები ყრუა. სართულის გადახურვა ჩამოშლილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
იტერბიუმის ტრიბრომიდი
იტერბიუმის ტრიბრომიდი ან იტერბიუმ(III)-ის ბრომიდი — არაორგანული ქიმიური ნივთიერება ფორმულით YbBr3. შედგება იტერბიუმისა და ბრომისგან.
თვისებები
გაცხელებით იტერბიუმის ტრიბრომიდი იშლება და გამოიყოფა იტებიუმის დიბრომიდი და ბრომის მოლეკულა.
სქოლიო
კატეგორია:იტერბიუმი კატეგორია:ბრომიდები კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
თიანეთის მარიამწმინდის ეკლესია
თიანეთის მარიამწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,2 x 3 მეტრი). აქვს სწორკუთხა საკურთხეველი. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, ჩამონგრეულია გადახურვა, მთლიანად დანგრეულია სამხრეთი კედელი, დანარჩენი კედლები 2–2,5 კილომეტრზეა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში სწორკუთხა სარკმელია გადაჭრილი. მეორე სარკმელი დასავლეთ კედელშია საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ კიდეში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა (სამხრეთი ნიშის მხოლოდ ძირია შემორჩენილი). ინტერიერი შელესილი ყოფილა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნურნუსი
ნურნუსი (Նուռնուս) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 400 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 538 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 91 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.88 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
ბურსუკი (ფლორეშტის რაიონი)
ბურსუკი (Bursuc) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 32 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 476 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
დიკ-დიკი
ანტილოპა დიკ-დიკი (Madoqua) — წყვილჩლიქოსან ძუძუმწოვართა გვარი ძროხისებრთა ოჯახისა. მოიცავს 4 სახეობას. მინიატიურულია. სხეულის სიგრძე 50-70 სმ, ხოლო წონა 3-დან 6 კგ-მდე აღწევს. გავრცელებულია ცენტრალური და აღმოსავლეთი აფრიკის სავანებსა და ნახევარუდაბნოებში. როგორც წესი, აქტიურია დილითა და საღამოს. დღისით იმალება ბუჩქების მჭიდრო რაყებში. ბალახის მძოველი ცხოველია, მონოგამიური. დედალი სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 6 თვისა, მამალი — 12 თვისა. შეწყვილების პერიოდი წელიწადში ორჯერ ხდება. აქვს კარგი მხედველობა, სისწრაფე 42 კმ საათში. ცოცხლობს 10 წლამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძროხისებრნი * კატეგორია:ჯუჯა ანტილოპები
ჰონგ-კონგი 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჰონგ-კონგი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლელოვნის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ერევნის ზოოპარკი
ერევნის ზოოპარკი (Երևանի կենդանաբանական այգի) — 35 ჰექტარზე (86 აკრი) გაშენებული 1940 წელს დაარსებული ზოოპარკი ერევანში.
აღწერა
ერევნის ზოოპარკში სამშენებლო სამუშაოები 1941-1950 წლებში მიმდინარეობდა (მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მშენებლობა შეჩერებული იყო). ზოოპარკის გეგმის ერთ-ერთი ავტორი - არქიტექტორი გრიგორ აღაბაბაიანია. ამჟამად, ზოოპარკის დირექტორის თანამდებობა რუბენ ხაჩატურიანს უკავია.
ცხოველები
ერევნის ზოოპარკში, ამჟამად 204 სახეობის 2749 ცხოველია. სამხრეთ კავკასიისა და სომხეთის ფაუნის წარმომადგენელი სახეობები ზოოპარკში არიან: მურა დათვები, ჯიხვები, გველგესლასებრნი და შავი სვავები, ხოლო ცხოველთა სხვა სახეობები მსოფლიოს სხვა ქვეყნებიდან - ლომები, ვეფხვები, აფთრები და აზიური სპილო (გრანტი).
საინტერესო ფაქტები
1991 წლის 14 ივნისს, ზოოპარკის ტერიტორიაზე ჩამოვარდა ვერტმფრენი Mi-8. დაცემის შემდეგ, ვერტმფრენი აფეთქდა, რასაც შედეგად ეკიპაჟის 3 წევრის დაღუპვა მოჰყვა. ინციდენტის შედეგად, ადგილზე არავინ დაშავებულა. ნაწილობრივ ჩამოინგრა რკინის ღობე.
სქოლიო
ზოოპარკი კატეგორია:სომხეთის ზოოპარკები
ტრაფალგარის კლასის წყალქვეშა ნავები
ტრაფალგარის კლასის წყალქვეშა ნავები — დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის ბირთვული წყალქვეშა ნავების კლასი, ჩაანაცვლა სუიფტშურის კლასის წყალქვეშა ნავები. სამეფო ფლოტის ბირთვული წყალქვეშა ნავების უმრავლესობის მსგავსად, ამ კლასის ყველა შვიდივე ნავი აიგო ბოროუ-ინ-ფურნესში მდებარე ვერფზე, კამბრიაში. მწყობრში მყოფი სამი და მოხსნილი ოთხი ნავით, ტრაფალგარის კლასი წარმოადგენს საფემო ფლოტის ბირთვული მონადირე-მკვლელი ტიპის წყალქვეშა ნავების პოტენციალის ნახევარს. ტრაფალგარის კლასის წყალქვეშა ნავების მემკვიდრე იქნება უფრო დიდი და ფართო შესაძლებლობების მქონე ესტუტის კლასის წყალქვეშა ნავები; ამ კლასის 3 ნავი უკვე მწყობრშია.
მშენებლობა
ტრაფალგარის კლასი შემუშავდა ადრეულ 1970-იან წლებში როგორც სუიფტშურის კლასის ადგილმონაცვლე, ცივი ომის მიმდინარეობისას. HMS Dreadnought-ის ჩათვლით ტრაფალგარის კლასი ბირთვული წყალქვეშა ნავების მეხუტე კლასია, რომელიც მირებულ იქნა სამეფო ფლოტის შეიარაღებაზე. ამ კლასის პირველი სერიული გემი HMS Trafalgar შეკვეთილ იქნა 1977 წლის 7 აპრილს, მშენებლობა დასრულდა 1983 წელს. კლასის ბოლო წარმომადგენელი HMS Triumph შეკვეთილ იქნა 1986 წელის 3 იანვარს, ხოლო მისი მშენებლობა 1991 წელს დასრულდა. ტრაფალგარის კლასის შვიდივე გემის მშენებლობა სრულად განხორციელდა კომპანია Vickers Shipbuilding and Engineering-ის მიერ ბეროუ-ინ-ფარნესის გემსაშენზე.
1982 წელს Jane's Fighting Ships-ში დაიბეჭდა ცნობები, რომელთა შესაბამისად, ოთხი ნავის მიახლოებითმა ღირებულებამ იმ დროისთვის შეადგინა £175 მილიონი აღჭურვილობასთან და შეიარაღების სისტემების ჩათვლიოთ. იმავე Jane's Fighting Ships-ში 1986 წელს დაიბეჭდა, რომ საშუალო ღირებულებამ ამ კლასის გემებისთვის შეადგინა £200 მილიონი, 1984-85 წლებში ბრიტანული ფუნტის გაცვლითი კურსის შესაბამისად.
ექსპორტი
1987 წელს კანადის თეთრ წიგნში თავდაცვის შესახებ გამოქვეყნდა რჩევა 10-12 ფრანგული რუბის ან ბრიტანული ტრაფალგარის კლასის წყალქვეშა ნავების შესაძენად ტექნოლოგიების გადაცემის ფარგლებში, ნავების ტიპი უნდა არჩეულ ყოფილიყო 1988 წლის ზაფხულამდე. პრექტი მიზანს ისახავდა სამი საოკეონო ფლოტის მშენებლობას არქტიკულ წყლებში კანადის სუბერენიტეტის გასამტკიცებლად. 1989 წლის აპრილში შესყიდვაზე აბოლოოდ უარი ითქვა ფინანსური საკითხებიდან გამომდინარე. 1998 წელს კანადის მთავრობა ხელი მოაწერა შეთანხმებას სამეფო ფლოტის აპჰოლდერის კლასის ოთხი დეზელ-ელექტრული წყალქვეშა ნავის შესაძენად.
საბრძოლო გამოყენება
ტრაფალგარის კლასის ნავებმა საბრძოლო მისიებში მონაწილიობა მსოფლიოს სხვადასხვა წერულში მიიღეს. უმეტეს შემთხვევაში მისია ითვალისიწნებდა იერიშის მიტანას ტომაჰავკის ტიპის სახმელეთო შეტევის ფრთოსანი რაკეტებით ავღანეთში, ერაყში და ლიბიაში მდებარე მიზნებზე. ასეთი ტიპი ოპერაციებში ტრაფალგარის კლასის სამი ნავი მონაწილეობდა. 2001 ერთ წელს HMS Trafalgar მონაწილეობა მიიღო ალ-ქაიდას და თალიბანის წინააღმდეგ ოპერაცია ვერიტასში, რომელიც 2001 წლის 11 სექტემბრის აშშ-ის ტერაქტების საპასუხოდ ჩატარდა. ეს იყო სამეფო ფლოტის წყალქვეშ ნავის მიერ ტომაჰავკის ტიპის ფრთოსანი რაკეტების გამოყენების პირველი შემთხვევა ავღანეთის წინააღმდეგ. 2003 წელს HMS Turbulent შინ დაბრუნებისას ანძაზე აწეული ჰქონდა მხიარული როჯერი, მას შემდეგ რაც მან ერაყში შეჭრის კამპანიის ფარგლებში ოცდაათი ფრთოსანი რაკეტა გაიროლა.
2011 წელს ლიბიაში ოპერაციის დროს HMS Triumph-მა ტომაჰავკები გაისროლა სამ ეპიზოდში: პირველად 19 მარტს, შემდეგ 20 მარტს და ბოლოს 24 მარტს. მისი მთავარი მიზნები იყო ლიბიური ჰაერსაწინააღმდეგო ნაგებობები და დანადგარები ქალაქ საბჰას შემორენში. HMS Triumph შინ 2011 წლის 3 აპრილს დაბრუნდა აწეული მხიარული როჯერითა და ექვსი მცირე ტომაჰავკის ნაჯახით, მისიის დროს გასროლილი რაკეტების აღსანიშნად.
1993 წელს HMS Triumph-მა გაცურა ავსტრალიაში, რომლის განმავლობაში მან დაფარა 66 ათასი კილომეტრი (41 ათასი საზღვაო მილი) ჩაყვინთულ მდგომარეობაში ყოველგვარი დახმარების და მხარდაჭერის გარეშე. 2011 წლის მდგომარეობით ეს იყო ყველაზე შორეული გადასროლა რაც კი ოდესმე ბრიტანულ ბირთვულ წყალქვეშა ნავს მარტოს შეუსრულებია.
ტექნიკური პრობლემები
1998 წელს HMS Trenchant-ზე მოხდა ორთქლის გაჟონვა, რის გამოც ეკიპაჟი იძულებული გახდა ბირთვული რეაქტორი გაეთიშა. 2000 წელს PWR1 რეაქტორის გაგრილების ძირითად კონტურში გაჟონვა აღმოაჩინეს HMS Tireless-ზე, ამის გამო ნავს გიბრალტარამდე ცურვა დიზელის ძრავზე მოუწია. გამოძიებამ დაადგინა, რომ პრობლემა გამოწვეული იყო თერმული დაღლილობისგან წარმოქმნილი ბზარებით, რის გამოც აუცილებელი იყო ტრაფალგარის კლასის ყველა და სუიფტშურის კლასის მწყობრში დარჩენილი ნავების გადაუდებელი შემოწმება და საჭიროების შემთხვევაში მათიო მოდიფიკაცია.თავდაცვის ბირთვული უსაფრთხოების მარეგულირებლის 2013 წლის ანგარიშის მიხედვით, რეაქტორების სისტემები განიცდიან ტექნიკური ხარვეზების მატებას ასაკის გამო, რაც საჭიროებს ეფექტურ გადაწყვეტას. მაგალითად HMS Tireless-ზე 2013 წლის თებერვალში რვა დღის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა რადიოაქტიური გამაგრილებელი თბომატარებლის მცირე რაოდენობით გაჟონვას.
მახასიათებლები
როგორც სუიფტშურის კლასის გაუმჯობესებული ვარიანტი, ტრაფალგარის კლასს გააჩნია გარკვეული მსგავსებები, მათ შორის შინაგანი განლაგება და Rolls-Royce PWR1 Core 3 ბირთვული რეაქტორი. წინამორბედ კლასთან შედარებით, ტრაფალგარების კორპუსი დაფარულია ექომხშობი ფილებით, რომლებიც ბგერით ტალღებს არეკლვის ნაცვლად, შთანთქამენ, რის წყალობითაც ამ კლასის ნავებს შემცირებული აქვთ აკუსტიკური კვალი, რაც ამ ნავებს უხმაუროს და აქტიური სონარებით რთულად აღმოჩენადს ხდის. რიგით მეორე სერიული ტრაფალგარებიდან დაწყებული, კლასიკური წევის ხრახნის ნაცვლად გამოიყენება წავლური ტუმბოების სისტემა.
ტრაფალგარის კლასის ნავები არიან 85.4 მ სიგრძის, 9.8 მ სიგანის 9.5 მ წყალშიგისა და 5 300 ტონა წყალწვის. თითოეული ნავის ეკიპაჟი 130 მეზღვაურისგან შედგება. როგორც საფემო ფლოტის ყველა წყალქვეშა ნავს, ტრაფალგარებსაც გაძლიერებული აქვთ ვერტიკალური და ჩაკეცვადი ჰორიზონტალური საჭეები, რაც საშუალებას იძლევა ნავმა პოლარულ პირობებში ამოყვინთოს ყინულის სქელი შრის ჩატეხვით.
ამ კლასის ოთხი ნავი HMS Torbay, HMS Trenchant, HMS Talent და HMS Triumph აღჭურვილია Thales-ის Sonar 2076 სისტემით, რომელსაც, მწარმოებრლის თქმით, აქვს „მსოფლიოში ყველაზე მოწინავე, სრულად ინტეგრირებული, პასიურ/აქტიური ძებნის და შეტევის სონარული ნაკრების რეპუტაცია“. 2014 წლიდან ტრაფალგარის კალსის უკანასკნელმა ნავებმა მიიღეს კავშირგაბმულობის სისტემების კომლექტის განახლება.
ტრაფალგარის კლასი აღჭურვილია ხუთი 533 მმ სატორპედო აპარატით, მასში შესაძლებელია 30-მდე იარაღის განთავსება:
ერთი ტომაჰავკის რაკეტას შეუძლია მიზნის განადგურება რამდენიმე მეტრიანი სიზუსტით 1 600 კილომეტრის სიშორეზე.
კატეგორია:წყალქვეშა ნავების კლასები კატეგორია:ბირთვული წყალქვეშა ნავები
თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი
თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. კომპლექსში შედის მთავარანგელოზთა ეკლესია, კოშკი და გალავანი. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
კოშკი (3,5 x 3,5 მეტრი) ორსართულიაია, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. მისი სამხრეთ-დასავლეთ კედელი გალავანშია ჩართული. I სართული კარიბჭეა, გალავანში ჩართულ კედელში გაჭრილი კარი გარედან თაღოვანია შიგნით — სწორკუთხა. მეორე ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარი სწორკუთხაა. სართული ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. II სართლზე მოხვედრა შეიძლებოდა მისადგმელი კიბით. აქ, სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, ზემოთკენ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული შესასვლელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში კი — ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი. კოშკი გადახურულია ნატეხი ქვის ფილებით, სახურავი ორფერდაა. გალავანი თითქმის წრიული მოხაზულობისაა. იგი თითქმის მთელ პერიმეტრზეა შემორჩენილი (სიმაღლე 0,8–1,3 მეტრი). გალავნის ჩრდილო—დასავლეთ ნაწილში კარიბჭის ნაშთია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბოლჰრადი
ბოლჰრადი (Болград) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 15479 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის ოლქის ქალაქები
UTC+12:45
450px|right|thumb|UTC+12:45 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე: ფორთოხლისფერი — UTC+12:45-ის ზონა [[ზამთარი|ზამთარში (აპრილი-სექტემბერი) სამხრეთ ნახევარსფეროში — ჩატემის კუნძულებზე, ახალი ზელანდიის აღმოსავლეთით]]
UTC+12:45 — სასაათო სარტყელი, რომელიც გამოიყენება ჩატემის კუნძულებზე ზამთარში.
ზამთარში სამხრეთ ნახევარსფეროში (აპრილი-სექტემბერი)
(ნაწილი):
რესურსები ინტერნეტში
UTC+12:45
რეკვიემი (ვერდი)
thumb|250px|[[ჯუზეპე ვერდი, პორტრეტი შესრულებულია ჯოვანი ბოლდინის მიერ.]] ვერდის რეკვიემი (Messa da Requiem) — დაწერილია სოლისტებისთვის, გუნდისთვის, და ორკესტრისთვის იტალიელი კომპოზიტორის ჯუზეპე ვერდის მიერ.
შექმნის ისტორია
ჯუზეპე ვერდი ოპერა „აიდას“ პარალელურად რეკვიემზე მუშაობდა. იმ ხანად (1860 - 1870) კომპოზიტორმა მრავალი ახლობელი ადამიანი დაკარგა- გარდაეცვალა მამა, მეგობარი ფრანჩესკო პიავე (ლიბრეტისტი), გარდაიცვალა ჯოაკინო როსინი და კომპოზიტორის სათაყვანებელი იტალიელი მწერალი ალესანდრო მანძონი. ამ უკანასკნელის შემოქმედებით და პიროვნებით ვერდი აღფრთოვანებას ვერ ფარავდა. რეკვიემი სწორედ მის ხსოვნას მიუძღვნა. 1873 წლის 9 ივნისს კომპოზიტორი წერდა: 1873 წლის 22 მაისს იტალიელი მწერალი ალესანდრო მანძონი წმინდა ფედელეს ტაძარს ეწვია. გამოსვლისას კიბეზე ფეხი დაუცურდა და დავარდა. 88 წლის მანძონი იქვე გარდაიცვალა. ორი კვირის შემდეგ ვერდიმ მეგობარს და გამომცემელს ჯულიო რიკორდის აცნობა, რომ პოეტის ხსოვნისადმი მიძღვნილ რეკვიემზე მუშაობდა. იმხანად ვერდი 60 წლის იყო. იტალიაში ის უკვე იყო აღიარებული უდიდეს საოპერო კომპოზიტორად და თითქმის ყველა დიდი ოპერა „ოტელოსა“ და „ფალსტაფის“ გარდა შექმნილი ჰქონდა.ვერდის განაცხადმა რეკვიემის შესახებ დიდი არეულობა გამოიწვია მუსიკალურ წრეებში და გაზარდა ინტერესი რელიგიური ჟანრის ნაწარმოების მიმართ. რეკვიემის გარკვეული ნაწილი უკვე დაწერილი იყო მანამდეც,-როდესაც 1868 წელს როსინი გარდაიცვალა. ვერდიმ გამოთქვა სურვილი, რომ კომპოზიტორის გარდაცვალების წლისთავისთვის მისი ხსოვნის პატივსაცემად რეკვიემი შესრულებულიყო. ვერდის აზრით, ნაწარმოების შექმნაში მონაწილეობა უნდა მიეღოთ საეკლესიო მუსიკის სფეროში მოღვაწე ცნობილ იტალიელ კომპოზიტორებს. თავად დაგეგმილი ჰქონდა „libere me“-ს შექმნა. ადგილობრივმა იმპრესარიომ ამ ღონისძიების მოსაწყობად არაფერი იღონა, რადგან ეს, მისი აზრით, საოპერო სეზონის შემოკლებას მოასწავებდა. გარდა ამისა, უთანხმოებამ და კამათმა, რომელიც სხვა კომპოზიტორებს შორის არსებობდა, ხელი შეუშალა ამ გეგმის დასრულებას. ვერდიმ რეკვიემი 1874 წლის 10 აპრილსს დაასრულა. იგი საკმაოდ მკაფიოდ იყო გაცნობიერებული საკუთარ კონცეფციაში და ამბობდა:
პრემიერა და შეფასებები
მანძოვისადმი (1785 - 1873) პირველად შესრულდა 1874 წლის 22 მაისს, მილანში წმინდა მარკოზის ტაძარში, მწერლის გარდაცვალებიდან ზუსტად ერთ წელიწადში. მესას დირიჟორობდა ჯუზეპე ვერდი. სამი დღის შემდეგ ნაწარმოები შესრულდა ლა სკალაში იგივე სოლისტების მონაწილეობით, კვლავ კომპოზიტორის დირიჟორობით. შემდგომი ორი შესრულებისას მას დირიჟორობდა ფრანკო ფაჩო.
გერმანელმა დირიჟორმა ჰანს ფონ ბოულოვმა რეკვიემს საეკლესიო მანტიაში გახვეული ვერდის უკანასკნელი ოპერა უწოდა, რასაც იტალიურ პრესაში დიდი ხმაური მოჰყვა. ბრამსის თქმით რეკვიემი გენიოსის დაწერილი იყო. რეკვიემის მოსმენის შემდეგ ვაგნერმაც გამოთქვა შთაბეჭდილება და განაცხადა, რომ „სჯობს არაფერი ითქვას“. შემდგომ წლებში ვერდიმ რეკვიემი ევროპის რიგ ქვეყნებში შეასრულა- 15-ჯერ შესრულდა პარიზში (1874 - 1975), 4-ჯერ ვენაში, 3-ჯერ ლონდონში. იტალიაში რეკვიემი იმდენად პოპულარული იყო, რომ ხშირად ასრულებდნენ კომპოზიტორის თანხმობის გარეშე- ხანდახან სამხედრო ორკესტრის მიერ (ფერარაში) ან ოთხ ხელში ფორტეპიანოზე (ბოლნიაში). ნაწარმოებს ყველგან დიდი აჟიოტაჟით ხვდებოდნენ და კომპოზიტორმა ძალზე დიდი ჰონორარსაც მოუყარა თავი, ვერ გაივსო მხოლოდ ლონდონის იმხანად ახლადაგებული „როიალ ალბერტ ჰოლი“-ს დარბაზი, თუმცა პრესა ბრწყინვალე რეცენზიებით გამოეხმაურა ნაწარმოებს.
რეკვიემის სტრუქტურა
1. Requiem და Kyrie (სოლისტთა კვარტეტი, გუნდი)
2.  Sequentia 3. Offertorium (სოლისტები)
4. Sanctus (ორმაგი გუნდი)
6. Lux Aeterna  (მეცო-სოპრანო, ტენორი, ბანი)
7. Libera Me (სოპრანო და გუნდი)
შარლოტა ფონ ჰესენ-კასელი
შარლოტა ფონ ჰესენ-კასელი (Charlotte von Hessen-Kassel; დ. 20 ნოემბერი, 1627, კასელი, გერმანია — გ. 26 მარტი, 1686, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — ჰესენ-კასელის დინასტიის წარმომადგენელი. ლანდგრაფ ვილჰელმ V-ის ასული. პფალცის კურფიურსტ კარლ I ლუდვიგის პირველი ცოლი 1650-1657 წლებში. კურფიურსტ კარლ II-ისა და ორლეანის ჰერცოგინია ელიზაბეთ შარლოტას დედა.
რეკვიემი (ვერდი)
რეკვიემის სტრუქტურა
რაც შეეხება თავად რეკვიემს, აღსანიშნავია, რომ „liber scriptus“ თავდაპირველად დაიწერა როგორც ფუგა და 1875 წელს გადაკეთდა სოლო ნომრად მეცო-სოპრანოსთვის. ამას გარდა ოპერა „დონ კარლოსი“-დან აღებული მუსიკა (ტენორის და ბანის დუეტი პოზას სიკვდილის სცენის შემდეგ) პარიზის პრემიერამდე გადაიტანა ვერდიმ „lacrimosa“-ში (ბანის სოლო). რეკვიემის მიმართ გამოთქმული რემარკა-ზედმეტად საოპერო-ჭეშმარიტებასთან ახლოს სწორედ ამ ნაწილის მიმართ შეიძლება იყოს თქმული.
შარლოტა ფონ ჰესენ-კასელი
ბიოგრაფია
შარლოტა დაიბადა 1627 წლის 20 ნოემბერს კასელში. იგი იყო ჰესენ-კასელის ლანდგრაფ ვილჰელმ V-ისა და მისი ცოლის, ლანდგრაფინია ამალია ელიზაბეთ ჰანაუ-მიუნცენბერგელის ქალიშვილი. მისი თანამედროვე მემატიანეები მას ერთობ ლამაზ და ინტელექტუალ ქალად ახასიათებენ. მარცხნივ|მინი|280x280პქ|შარლოტა 1750 წელს 1650 წლის 22 თებერვალს იგი ცოლად შერთეს პფალცის კურფიურსტ კარლ I ლუდვიგს, ბოჰემიის მეფე ფრიდრიხ V-ის ძესა და ინგლისის მეფე ჩარლზ II-ის მამიდაშვილს, რომელმაც ტახტი ქორწილამდე სულ რამდენიმე თვით ადრე დადებული ვესტფალიის ზავის წყალობით დაიბრუნა. როგორც ცნობილია, შარლოტას ქმარი თავიდანვე არ მოეწონა, რაც მთელი დარჩენილი ქორწინების მანძილზე გაგრძელდა. აღსანიშნავია, რომ შარლოტას დედამ, ლანდგრაფინია ამალიამ კარლ ლუდვიგი ჯვრისწერამდე ცოტა ხნით ადრე გააფრთხილა, რომ იგი ცოტა „ტემპერამენტიანი და ჯიუტი“ იყო. საბოლოო ჯამში, არც კარლს მოსწონდა შარლოტა და არც შარლოტას კარლი, რის გამოც მათი ქორწინება უღბლო აღმოჩნდა, თუმცაღა მათ მაინც მოახერხეს სამი ბავშვის გაჩენა, აქედან ერთ-ერთი კი ჯანმრთელი ვაჟი და მემკვიდრე იყო.
რეკვიემი (ვერდი)
რეკვიემის სტრუქტურა
კომპოზიტორის მეუღლემ, ჯუზეპინამ, რომელიც ვერდის შემოქმედების ყველაზე კრიტიკული მსაჯული იყო, რეკვიემი ამგვარად შეაფასა:
შარლოტა ფონ ჰესენ-კასელი
ბიოგრაფია
კარლ ლუდვიგი ვერ შეეგუა შარლოტას სიჯიუტეს, ამიტომაც საყვარლები გაიჩინა. მალევე მან გადაწყვიტა ერთ-ერთ საყვარელზე მორგანატიკულად ექორწინა, თუმცა არც შარლოტასთან გაშორება უნდოდა. იგი იმედოვნებდა, რომ შარლოტა თავისი დიდი ბებიის, ლანდგრაფინია კრისტინა საქსონიელის მსგავსად შეეგუებოდა და მიიღებდა ქმრის ქორწინებას სხვა ქალზე და ამავდროულად თავადაც იქნებოდა მასთან ქორწინებაში, თუმცა ამაოდ. 1657 წლის 14 აპრილს შარლოტა გაეყარა კარლ ლუდვიგს და დატოვა რის შემდეგაც იგი მარია ლუიზა ფონ დეგენფელდზე დაქორწინდა.
განქორწინების მიუხედავად, შარლოტა არ დაბრუნებულა კასელში და ჰაიდელბერგის სამეფო კარზე დარჩა, თუმცა მან თავისი ქალიშვილი, პრინცესა ელიზაბეთ შარლოტა 1659 წელს თავის მულთან, სოფიასთან გაუშვა აღსაზრდელად ჰანოვერის სამეფო კარზე, რათა „მამის უზნეო ცხოვრებას“ გარიდებოდა. აღსანიშნავია, რომ კარლ ლუდვიგის დები ღიად გამოდიოდნენ შარლოტას მხარეს და ძმას მასთან შერიგებისკენ მოუწოდებდნენ, განსაკუთრებით პრინცესა ელიზაბეთი, რომელიც ერთობ რელიგიური ქალი იყო.