cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი
აღმასრულებლები
1984–1999 - ვიქტორ იაკოვლევიჩ ნიკიტინი,რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერების დამსახურებული მეცნიერი, საერთაშორისო აგრარული განათლების აკადემიის წევრი, საერთაშორისო უმაღლესი სკოლის აკადემიის წევრი, საერთაშორისო IT აკადემიის წევრი, სტავროპოლის რეგიონის დამსახურებული მოქალაქე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები კატეგორია:სტავროპოლის უნივერსიტეტები
დიდი ომი (1409-1411)
მინი|350px|დიდი ომის გადამწყვტი [[გრიუნვალდის ბრძოლა.]] დიდი ომი (პოლ. Wielka wojna) (1409—1411) — სამხედრო კონფლიქტი ერთი მხრივ, ტევტონის ორდენის რაინდთა და მეორე მხრივ, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობასა და პრუსიულ სათავადოებს შორის. კონფლიქტი წარმოიშვა ლიეტუვის მისწრაფების გამო ჟემოიტიის მიწების დაბრუნებისთვის, ტევტონთა ორდენის რაინდები კი რეჩი-პოსპოლიტას სასაზღვრო მიწების ანექსირებაზე ხელის აღებას არ ფიქრობდნენ, მათივე სურვილით, პოლონური და ლიეტუვური მიწები რომის კათოლიკურ ეკლესიას უნდა დაქვემდებარებოდნენ.
დასაწყისი და საომარი მოქმედებები 1409 წელს
ლიეტუველებსა და ტევტონელებს შორის კონფლიქტმა თავი ჯერ კიდევ დიდი მთავრის მინდვიგის მმართველობისას იჩინა. იმხანად დიდმა მთავარმა ტევტონელები დაამარცხა საულთან და დურბეს ტბასთან ბრძოლებში. XIV საუკუნეში ორდენი ლიტვის დიდი სამთავროს მიწების, განსაკუთრებით კი, თანამედროვე ბელორუსის ტერიტორიაზე მდებარე სათავადოების დამორჩილებას ლამობდა. ლიეტუვაზე რაინდებმა თავდასხმებს უხშირეს, სიტუაცია მხოლოდ მაშინ შერბილდა, როდესაც იაგაილომ და იადვიგამ დაიწერეს ჯვარი და კრევის უნია გაფორმდა. პოლონეთ-ლიტვის კავშირმა ამოისუნთქა და ჯარების მზადებას შეუდგა ტევტონელებისთვის საპასუხო დარტყმის მისაყენებლად.
კონფლიქტი ჟემოიტთა მიწების ირგვლივაც გაღვივდა, რომლებიც არაერთხელ მოქცეულა ლივონიის საზღვრებში (1254, 1382, 1388), თუმც ჟემოიტელებს ცდა არ დაუკლიათ XIV - XV სს გერმანელების წინააღმდეგ აჯანყებულიყვნენ. სწორედ ამ ტერიტორიის დაბრუნება განიზრახა ლიეტუვამ „დიდი ომის“ მსვლელობისას.
1409 წლის 6 აგვისტოს ორდენის დიდმა მაგისტრმა ულრიხ ფონ იუნგინგენმა ომი გამოუცხადა პოლონეთის სამეფოსა და ლიტვის დიდ სამთავროს. რაინდები დაუყოვნებლივ შეიჭრნენ სასაზღვრო მიწებზე და რამდენიმე პოლონური და ლიეტუვური ციხესიმაგრე დაიკავეს. ამის პასუხად პოლონეთის მეფე იაგაილომ „ქუდზე კაცი“ გამოიძახა და ვიტოვტთან მოლაპარაკების შემდეგ 1409 წლის შემოდგომით სიმაგრე ვიდგოში დაიკავა. ორივე მხარე ერთობ გაუბედავად მოქმედებდა, ამიტომ, მოკლე ხანშივე ზავი იქნა ჩამოგდებული.
მშვიდობამ ცოტა ხანს გასტანა და უკვე 1409 წლის დამლევს ტევტონთა ორდენი, ლიეტუვა და პოლონეთი ახალი ომისთვის შეუდგნენ მზადებას. ორდენის მაგისტრმა ულრიხმა საღვთო რომის იმპერატორთან და უნგრეთის მეფე სიზიგმუნდ ლუქსემბურგთან კავშირი შეკრა, რითაც დასავლეთევროპული ფეოდალური სახელმწიფოებისგან დიდი მხარდაჭერა მიიღო. საომრად უცხოელი დაქირავებულებიც გამოვიდნენ, ასე რომ, 1410 წლისთვის ორდენოსნების მხარეს უკვე 60 ათასი მეომარი იდგა. მათი სამხედრო მწყობრი ოთხი ხაზისგან შედგებოდა, რომელთა სათავეებსაც გამოცდილი და კარგად აჭღურვილი რაინდები სარდლობდნენ.
პოლონეთის ჯარი შედგებოდა შეკრების ადგილზე მისული ფეოდალებისგან, რომელთაც თან იარაღი, ცხენები და საკუთარი შენაერთი უნდა ხლებოდათ, გარდა ამისა, მოხალისეები და მცირე, მაგრამ, კარგად შეჭურვილი დაქირავებულები. თითოეულ შენაერთში 500-ზე მეტი მებრძოლი შედიოდა. ლიეტუვა ჯარებს ტერიტორიული პრინციპით აყალიბებდა, ანუ ყველა სამთავრო საკუთარ შენაერთს წარმოადგენდა. ლიეტუვის სპაში შედიოდა უკრაინული, ბელორუსული, რუსული და ჩეხური რაზმები, რომელთაც ბელადი იან ჟიჟკა მეთაურობდა, გარდა ამისა, საკუთარი შენაერთები გამოიყვანა ნოვგოროდისა და მსტისლავის მთავარმა ლუგვენი ოლგერდოვიჩმა, ხოლო თათრების ხანმა ჯალალ-უდ-დინმა საკუთარი კავალერია იახლა.
პოლონელ-ლიტველთა საბრძოლო მწყობრი 3 რიგად იყო გაწყობილი: ავანგარდი — რომელიც დარტყმას იღებდა და მოწინააღმდეგეთა რიგებში არეულობა შეჰქონდა, მეორე რიგი, რომელიც მოწინააღმდეგეს ძირითად დარტყმას აყენებდა და სარეზერვო რიგი. 1409/10 ზამთარში პოლონეთ-ლიტვის სარდლობამ ყრილობა გამართა ქალაქ ბრესტ-ლიტოვსკში. გეგმის თანახმად, 1410 წლის ზაფხულისთვის პოლონეთის ჯარების ადგილმდებარეობა ვოლბორჟთან უნდა მომხდარიყო, ხოლო ლიეტუვური და რუსული ჯარები მდინარე ნარევზე უნდა მისულიყვნენ. ამის შემდგომ, ჯარები უნდა შეერთებულიყო და ორდენის დედაქალაქ მალბორკისთვის (მარიენბურგი) უნდა შეეტია.
ომის მსვლელობა
საომარი მოქმედებების დასაწყისში პოლონეთის არმია 42 - პოლონურ ხორუგვას, 7 რუსულას და 2 დაქირავებულთა ხორუგვას მოითვლიდა; ლიეტუვისა კი - 40 ხორუგვას. მოკავშირეთა საერთო რაოდენობა 60 ათასს აღემატებოდა, ანუ რაინდთა მეომრებზე რიცხვობრივად მეტნი იყვნენ. 9 ივლისს მოკავშირეებმა პრუსიის საზღვარი გადალახეს და რამდენიმე მნიშვნელოვანი პუნქტი დაიკავეს. 10 ივლისს ისინი მდინარე დრვენცაზე გავიდნენ, ტორუნთან ახლოს. სწორედ მდინარეზე გადასვლისას გეგმავდნენ რაინდები პოლონურ-ლიტვურ ლაშქარზე შეტევას, მაგრამ, იაგაილო და ვიტოვტი მოწინააღმდეგეს ჩანაფიქრს მიუხვდნენ და ჯარები ქალაქ ძიალდოვოში გადაიყვანეს რათა ტევტონთა გამაგრებული ადგილებისთვის გვერდი აევლოთ. უკვე 14 ივლისს პოლონურ-ლიტვური მხედრობა ტონენბერგსა და გრიუნვალდს შორის გაჩერდა, სადაც 15 ივლისს დიდი ომის გადამაწყვეტი ბრძოლა მოხდა.
ომის შედეგი
1411 წლის თებერვალში ქალაქ ტორუნში პოლონეთმა და ლიტვის დიდმა სამთავრომ ტევტონის ორდენთან ზავი დადო: ორდენი პოლონეთსა და ლიეტუვას მანამდე წართმეულ ყველა ტერიტორიას უბრუნებდა და კონტრიბუციის გადახდასაც კისრულობდა, პოლონეთი კი სამოგიტიას იბრუნებდა. პოლონეთი ამავდროულად მოვალე ხდებოდა პრუსიული მიწები დაებრუნებინა და დატყვევებული რაინდები გაეთავისუფლებინა. ორდენის მარცხმა აგრესიის წინააღმდეგ საბრძლოველად ხალხთა ძალისხმევის აუცილებლობა დაამტკიცა. ლიეტუვამ და პოლონეთმა ორდენის დამპყრობლური საქმიანობა შეწყვიტეს პოლონურ-ლიტვურ და ბელორუსულ მიწებზე. დიდი ომის შედეგმა ცენტრალურ ევროპაში ეროვნულ-გამათავისუფლებელი ბრძოლა გააადვილა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:XV საუკუნის ომები
ასციდიები
მინი|რამდენიმე ასციდის ფორმის [[ერნსტ გეკელისეული ინტერპრეტაცია]] ასციდიები (Ascidiae) — ზღვის ცხოველების კლასი გარსიანების ქვეტიპისა. უმრავლესობა სუბსტრატზეა მიმაგრებული, ხოლო ზოგი თავისუფლად დაცურავს. გვხვდება როგორც ცალადი, ისე კოლონიური ფორმები. ასციდიების პარკისებრი სხეული დაფარულია სქელი გარსით - ტუნიკით, რომელსაც ეპითელიუმი გამოყოფს. სხეულის ბოლო ლანჩით მიმაგრებულია სუბსტრატზე, ზედა მხარეს ორი ხვრელია - პირისა და კლოაკისა. ასციდიები შეფერილია ნარინჯისფრად, იისფრად, მოწითალოდ და მოყავისფროდ, თუმცა ზღვის ღრმა ფენებში მობინადრე ფორმებს ფერი დაკარგული აქვს. ზოგჯერ ტუნიკა გამჭვირვალეა და შინაგანი ორგანოები მოჩანს. იკვებება (პასიურად) მცირე ზომის ორგანიზმებით. მრავლდება როგორც სქესობრივად, ისე უსესქოდ (დაკვირტვით). ლარვას აქვს ქორდა, რაც ზრდასრულს აღარ გააჩნია. ამ ნიშნით ა. კოვალევსკიმ ასციდიები ქორდიანების ტიპს მიაკუთვნა. ცნობილია ასციდიების 150-მდე სახეობა. ცალადი ასციდიებიდან აღსანიშნავია ფალუზია (Phallusia mammilata), ციონა (Ciona intestinalis) და სხვა. მცურავი კოლონიური ფორმებიდან საყურადღებოა პიროზომა, რომელიც კაშკაშა სინათლეს ასხივებს. ასციდიები გავრცელებულია 5000 მ სიღრმემდე მსოფლიოს ყველა ზღვაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარსიანები
ხალფალი (შუშა)
ხალფალი (Xəlfəli) — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, ხალფალის ადმინისტრაციულ თემში.
ისტორია
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. ამ ტერიტორიაზე სომხებმა მოაწყვეს საწვრთნელი ბაზა.
ტოპონიმიკა
ხალფალი შუშის რაიონის სოფელს ჰქვია. შუა საუკუნეებში ყარაბაღში მცხოვრები ხალფალელებია. წყაროში ჰაჯილების ტომის ერთ-ერთ შტოდ ხალფალთა გვარი იყო მოხსენიებული. მისი სრული სახელია მილი ხალფალი. ყარაბაღის ხანის იბრაჰიმ ხანის ძმის მეჰდიგულუხანის კუთვნილი ამ სოფლის დასახლების შემდეგ 11 დასახლება ჩამოყალიბდა. ხუდავერდის ზამთრის ბანაკი, ხალფას ზამთრის ბანაკი, ხანლიგპეია, ლაჩინლარი, ზამანპეია, შუშულუ, მირზალერი, მამიშესი, შირანი და კოსალარი. მაშინ ეს სოფლები ეკუთვნოდა ხურშუდ ბანუ ნატავანს, ხანის ასულს
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ვლადიმერ სტოროჟენკო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა სერიული მკვლელები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი სერიული მკვლელები კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
972
თარიღი უცნობია
*
ურიშულა
ძველად შედარებით მეტად ყოფილა გავრცელებული რაჭა-ლეჩხუმში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხლადაა ქეჩისებრად შებუსული. აბლაბუდისებრი შებუსვა შედარებით ადვილად შორდება და რჩება თხელი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ზოგჯერ პატარა, მრგვალი ან მომრგვალო. მუქი წითელია ან მოწითალო. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
ურიშულა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-11 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტი
ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტი, ცაკი (Центральный исполнительный комитет, ЦИК) — სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო საბჭოთა რუსეთსა და სსრკ-ში 1917-1938 წლებში. ასრულებდა საკანონმდებლო, განმკარგულებელ, აღმასრულებელ და საკონტროლო ფუნქციებს, მოქმედებდა საბჭოების ყრილობათა შუა პერიოდში. მოკავშირე და ავტონომიური რესპუბლიკის ცაკებს ირჩევდნენ შესაბამისი შესაბამისი რესპუბლიკების საბჭოების ყრილობებზე. ცაკი აძლევდა საერთო მიმართულებას მთავრობისა და საბჭოთა ხელისუფლების ყველა ორგანოს საქმიანობას, მეთვალყურეობდა კონსტიტუციის დაცვას, ქმნიდა მთავრობას, გამოსცემდა დეკრეტებს და სხვა.
მარკო ჰიეტალა
მარკო ტაპანი ჰიეტალა(დ. 14 იანვარი, 1966) — ფინელი ბას გიტარისტი, მომღერალი და კომპოზიტორი. ცნობილია როგორც ფინური სიმფონიურ მეტალ ჯგუფ Nightwish-ის კაცი ვოკალი და ბას-გიტარისტი.Nightwish-მა 1997 წელს ჩაწერა პირველი სტუდიური ალბომი Angels Fall First. 1998 წელს ჯგუფიდან წავიდა ბას-გიტარისტი სამი ვანსკა და მის მაგიერ მიიღეს გიტარისტ-ვოკალისტი მარკო ჰიეტალა.Nightwish ყველაზე ცნობილი და წარმატებული ჯგუფია ფინეთში და მსოფლიო მასშტაბით 7 მილიონზე მეტი დისკი აქვს რეალიზებული; მიღებული აქვს 11 ოქროსა და 11 პლატინის ჯილდო (დისკები). Nightwish-ის ალბომები მსოფლიოს მასშტაბით გაიყიდა 5,5 მილიონი ასლის ოდენობით. იგი ასევე არის ჯგუფ tarot-ის ვოკალი და ბას-გიტარისტი
ბიოგრაფია
მარკო თავის ოთხ და-ძმას შორის უფროსია. 15 წლამდე იგი ცხოვრობდა ტერვოში ფინეთის 2,500 კაციან ქალაქში. სიმღერა დაიწყო 11 წლის ასაკში, ხოლო გიტარაზე დაკვრა 12 წლისამ. 13 წლის უკვე იყო სკოლის ბენდ "Sabotage"-ში სადაც ბასთან ერთად ასევე ვოკალიც იყო.15 წლის ასაკში საცხოვრებლად გადავიდა ქალაქ კუოპიოში.კუოპიოში მივიდა მუსიკალურ სკოლაში სადაც სწავლობდა კლასიკურ გიტარას, ვოკალს და მუსიკალურ თეორიას, სამი წლის განმავლობაში. წელიწადნახევრის განმავლობაში მარკო ასევე სწავლობდა ოულუნკილას პოპის და ჯაზის კონსერვატორიაში. შემდგომ შეურთდა ჯგუფ tarot-ს და 1986 გამოსცა პირველი ალბომი .tarot დღესდღეობითაც არსებობს და ტარდება კონცერტები როდესაც Nightwish არ აქვს დატვირთული გრაფიკი.მარკოს ტუომას ჰოლოპაინენმა 2001 წლის ნოემბრის საღამოს დაურეკა და შესთავაზა რომ ჩაენაცვლებინა სამი ვანსკა და ასევე ემღერა ჯგუფში. მარკო დათანხმდა ამ შემოთავაზებას და დღემდე რჩება Nightwish-ის წევრად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Nightwish-ის წევრები კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1966
მეხელაშვილები (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
მეხელაშვილები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1350 მ, ხულოდან 17 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 156 ადამიანი.
ზარისლი
ზარისლი — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, სოფელ ზარისლის ადმინისტრაციულ თემში.
ისტორია
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის  შეიარაღებული ძალების მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
პრინსტონის უნივერსიტეტის ხელოვნების მუზეუმი
პრინსტონის უნივერსიტეტის ხელოვნების მუზეუმი — პრინსტონის უნივერსიტეტის ხელოვნების გალერეა, რომელიც მდებარეობს პრინსტონში, ნიუ ჯერსიში, აშშ-ში. დაარსდა 1882 წელს და ახლა მასში განთავსებულია 92,000-ზე მეტი ხელოვნების ნიმუში, რომლებიც დათარიღებულია ანტიკურობიდან თანამედროვე პერიოდამდე. პრინსტონის უნივერსიტეტის ხელოვნების მუზეუმი ეძღვნება ხელოვნების და კულტურის სფეროების სწავლებას, კვლევას და უნივერსიტეტის მიზნების მხარდაჭერას და გაძლიერებას, და ვიზიტორების მომსახურებას მთელი მსოფლიოდან. მისი კოლექციები კონცენტრირებულია ხმელთაშუა ზღვის რეგიონზე, დასავლეთ ევროპაზე, ჩინეთზე, შეერთებულ შტატებსა და ლათინურ ამერიკაზე.
მუზეუმს აქვს ბერძნული და რომაული სიძველეების დიდი კოლექცია, მათ შორის კერამიკა, მარმარილო, ბრინჯაო და რომაული მოზაიკა, რომელიც მუზეუმმა მოიპოვა ანტიოქიაში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად. შუა საუკუნეების ევროპა წარმოდგენილია ქანდაკებით, ლითონის ნაწარმით და ვიტრაჟებით. დასავლეთ ევროპის ნახატების კოლექცია მოიცავს ადრეული რენესანსის ნიმუშებს მეცხრამეტე საუკუნემდე. მზარდია მეოცე საუკუნის თანამედროვე ხელოვნების კოლექცია. მუზეუმის ფოტოგრაფიული კოლექცია მეტად მნიშვნელოვანია, იგი ითვლის 27000 -ზე მეტ ნამუშევარს 1839 წელს დაგეროტიპის გამოგონებიდან დღემდე. მუზეუმი ასევე ცნობილია თავისი აზიური გალერეით, რომელიც მოიცავს ჩინური კალიგრაფიის, ფერწერის, ბრინჯაოს უძველეს ნამუშევრებს, ჟადეზე მოჩუქურთმებებს და ფაიფურის ნივთებს. კოლექციების გარდა, მუზეუმი რეგულარულად ატარებს დროებით გამოფენებს, სადაც წარმოდგენილია საკუთარი ჰოლდინგის ნამუშევრები, ასევე მსოფლიოს და კერძო კოლექციონირების ნამუშევრები.
მუზეუმის ახალი შენობა იმავე ადგილას აშენდება სამი წლის განმავლობაში, დავით აჯაიე იქნება არქიტექტორი.
პრინსტონის უნივერსიტეტის ხელოვნების მუზეუმი არის ქალთა და მამაკაცთა ძეგლების მუზეუმების ქსელის ნაწილი, რომელიც შეიქმნა 2021 წელს ხელოვნების დაცვის ძეგლთა მამაკაცთა ფონდის მიერ.
ისტორია
მარცხნივ|მინი| ნასაუს დარბაზის ფაკულტეტის ოთახი [[1886 წელს]]
დასაწყისი
პირველი ხელოვნების ნიმუში, რომელიც ეკუთვნის და ნაჩვენებია ნიუ ჯერსის კოლეჯში (დაერქვა პრინსტონის უნივერსიტეტი 1896 წელს) იყო ნიუ ჯერსიის პროვინციის გუბერნატორის ჯონათან ბელჩერის პორტრეტი, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა კოლეჯის დაარსებაში. პორტრეტი იყო თავად ბელჩერის შემოწირულობა, რომელიც კოლეჯს იქამდე შემოწირა, სანამ კოლეჯს 1756 წელს ახლად აშენებულ ნასაუს დარბაზში გადაიტანდნენ. მას შეუერთდა მეფე ჯორჯ II- ის პორტრეტი, რომელსაც ასევე წვლილი მიუძღვის კოლეჯის დაარსებაში. ორივე პორტრეტი ეკიდა ცენტრალურ სალოცავ დარბაზში და ნაჩვენები იყო სხვადასხვა სიძველეებთან და ბუნების ისტორიის ობიექტებთან ერთად. პორტრეტები განადგურდა 1777 წლის პრინსტონის ბრძოლის დროს, სხვა საგნებები დაიკარგა 1802 წლის ნასაუს დარბაზის ხანძრის გამო, მაგრამ კოლეჯმა განაგრძო თავისი ვალდებულება, და ხელოვნების ნიმუშებისა და ისტორიული ნივთების შეგროვებას მიჰყო ხელი. მარცხნივ|მინი| პირველი შენობა ხელოვნების მუზეუმისთვის, [[1894 წლის ფოტო]]
დაარსება
ხელოვნების მუზეუმის შექმნა უფრო ფორმალური გაგებით მოხდა ჯეიმზ მაკკოშის ხელმძღვანელობით, რომელიც 1868-1888 წლებში იყო ნიუ ჯერსის კოლეჯის პრეზიდენტი. შოტლანდიელმა მაკკოშმა ევროპიდან ჩამოიტანა ახალი პროგრესული აკადემიური დისციპლინები, მათ შორის ხელოვნების ისტორია. 1882 წლისთვის მაკკოშმა დააკისრა უილიამ კაუპერ პრაიმს, პრინსტონის კურსდამთავრებულსა და მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმის დამფუძნებელ რწმუნებულს და ჯორჯ ბ. მაკკლელანს, სამოქალაქო ომის გენერალს და შემდეგ ნიუ ჯერსიის გუბერნატორს, რომ უნივერსიტეტში საგნის, ხელოვნების გეგმა შეედგინათ. მარცხნივ|მინი|[[ჰიერონიმუს ბოსხი|ჰიერონიმუს ბოში ქრისტე პილატეს წინ, დაახლ. 1520, ალან მარკვანდის საჩუქარი ]]
ალან მარკვანდი (1882 – 1922)
შენობის დასრულებისთანავე მუზეუმმა მიიღო უილიამ პრაიმისა და მისი მეუღლის თიხის ჭურჭლისა და ფაიფურის კოლექცია. იქამდე მუზეუმმა მეტროპოლიტენის მუზეუმიდან 1890 წელს შეიყიდა კვიპროსის ჭურჭლის დიდი კოლექცია და ასევე მუზეუმს დაემატა ეტრუსკული, რომაული და სამხრეთ იტალიური ჭურჭლის კოლექციები.
ფრენკ ჯევეტ მეტერ უმცროსი (1922-2013; 46)
ფრენკ ჯევეტ მათერი შეუერთდა ფაკულტეტს 1910 წელს და 1922 წელს დაინიშნა მუზეუმის დირექტორად. ის იყო შუა საუკუნეების და რენესანსის ხელოვნების კოლექციონერი.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:ამერიკული ხელოვნების მუზეუმები კატეგორია:უნივერსიტეტის მუზეუმები კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები კატეგორია:პრინსტონის უნივერსიტეტის ხელოვნების მუზეუმი კატეგორია:მუზეუმები ქვეყნების მიხედვით
Daphnella aureola
Daphnella aureola — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ასხის მასივი
ასხის მასივი — კავკასიონის სამხრეთი კალთის კირქვული ზოლის ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი და მაღალი კარსტული მასივი ლეჩხუმ-იმერეთ-ოდიშის საზღვარზე, მდინარე ტეხურსა და ცხენისწყალს შორის. ასხის მასივის უმაღლესი მწვერვალია გადრეკილა (2519 მ). მასივი ცნობილია კარსტული წარმონაქმნებით (თურჩუ-ტობის მიწისქვეშა დინება, ჯორწყუს მღვიმე, ქვიბიას პოლიე). 2000-2100 მ სიმაღლეზე მდებარეობს სამკუთხედის ფორმის უტყეო პლატო „მოედანი“, რომელზეც მრავალი კარსტული ძაბრია. მასივის ნაწილში სუბალპური და ალპური მდელობია, ქვემოთ — წიფლის ტყეები.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
კენკეშა
სქოლიო
კატეგორია:მცენარეები
რასელ კროუ
რასელ აირა კროუ (Russell Ira Crowe; დ. 7 აპრილი, 1964) — ახალ ზელანდიაში დაბადებული ავსტრალიელი მსახიობი. „ოსკარის“ სამგზის ნომინანტი. 2000 წლის „ოსკარის“ პრემიის ლაურეატი. სახელი გაუთქვა როლებმა ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა „გლადიატორი“ და „ბრწყინვალე გონება".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ახალზელანდიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
ჩელთიქდიუზიუ (იუსუფელის რაიონი)
ჩელთიქდიუზიუ (Çeltikdüzü) — სოფელი იუსუფელის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 122 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ იუსუფელიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 234 ადამიანი ცხოვრობს
2022 წელს სოფელი ახალ დასახლებაში გადავიდა, რადგან ძველი სოფლის ტერიტორიას დაფარავს იუსუფელის კაშხალის აგების შედეგად დაგუბებული წყალსაცავი.
სქოლიო
კატეგორია:იუსუფელის რაიონის სოფლები
ატალეა
ატალეა (Attalea) — პალმების გვარი. უმეტესად მარალი ღერო და დიდი ზომის ფრთისებრი ფოთლები აქვს. შეიცავს 30-მდე სახეობას.
გვხვდება ტროპიკულ ამერიკაში. ბრაზილიური ატალეის (Attalea funifera) ფოთლის ხალთიდან იღებენ უხეშ მუქ ბოჭკოებს (პიასავა), რადგანაც ამზადებენ ჯაგრისებს, იატაკის საფენებს, კანაფსა და თოკს. ზოგიერთი ატალეის მკვრივი თესლი იხმარება სახარატო ნაკეთობათა დასამზადებლად. Attalea cohune-ს თესლისაგან ამზადებენ ზეთს. ატალეის ზოგი სახეობა დეკორატიულია და სათბურებში მოჰყავთ.
მეჭვავიასნაირნი
მეჭვავიასნაირნი (Charadriiformes), ფრინველთა რიგი. აერთიანებს 3 ქვერიგს: თოლიებს (3 ოჯახი), ალკებს (1 ოჯახი) და საკუთრივ მეჭვავიებს (13 ოჯახი). რიგში გაერთიანებულია 113 (87) გვარის 289 სახეობა. მეჭვავიასნაირნი გავრცელებული არიან არქტიკიდან ანტარქტიკამდე და ზღვის დონიდან მთამაღალამდე. მეჭვავიასნაირთა მასა 20 გ - 3 კგ აღწევს. ბუდობენ მიწაზე ან კლდეებში, იშვიათად ქვებქვეშ სოროებში. დედალი დებს 1-4, ჩვეულებრივ ჭრელ კვერცხს. იკვებებიან ხმელეთისა და წყლის უხერხემლოებით, ზოგი — თევზით. მეზღვიები და ტანად დიდი თოლიები ანგრევენ სხვა ფრინველებთა ბუდეებს, ჭამენ ნარჩენებსა და მძორს. საქართველოში ბინადრობს მცირე წინტალა, მსევანი, შავულა, მებორნე, ტყის ქათამი. ზამთრობს პრანწია, დიდი ჭოვილო, ჩიბუხა და ჭყინპო. მიმოფრენისას გვხვდება 31 სახეობა, მ. შ. ყელსახვევიანი წინტალა, ზღვის წინტალა, ფეხჭოჭინა ანუ ოჩოფეხა და სხვა.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ფრინველები
ჰისტოპლაზმოზი
ჰისტოპლაზმოზი — სოკოვანი დაავადება (მიკოზი), რომელიც უმთავრესად აზიანებს ადამიანისა და ცხოველის რეტიკულურ-ენდოთელურ სისტემას. გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკულ ქვეყნებში. დაავადების გამომწვევის — პარაზიტული სოკოს — ჰისტოპლაზმის ძირითადი რეზერვუარი ნიადაგია. დაავადება მიმდინარეობს მწვავედ, ქვემწვავედ და ქრონიკულად, დისემინირებული ან ლოკალიზებული ფორმით. დიაგნოზს ადგენენ დაზიანებული კერებიდან აღებული ექსუდატის მიკროსკოპული გამოკვლევით და წმინდა კულტურული გამოყოფით.
მკურნალობა
ეთილვანილატისა და სულფამიდური პრეპარატები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოვანი დაავადებები
პოკროვკა (მელეუზის რაიონი)
პოკროვკა (Покровка; Покровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 44 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სალავატი, რომელიც დაშორებულია 14 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ყაზახები შეადგენენ (52%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
Just Don't Give a Fuck
„Just Don't Give a Fuck“ — ამერიკელი რეპერ ემინემის სინგლი და სიმღერა, შეტანილი ალბომებში The Slim Shady EP და The Slim Shady LP. სიმღერას დიდი პოპულარობა არ ჰქონია, თუმცა შედარებით დიდი ინტერესი გამოხატული იქნა მისი მუსიკალური ვიდეოს მიმართ. სიმღერის ტექსტი სავსეა მკვახე გამოთქმები, სექსუალური თემატიკით, ნარკოტიკების აქა-იქ ხსენებით და იუმორით. სიმღერაში გამოყენებულია სემპლი Insane Clown Posse-ს „Beverly Kills“-იდან და ტუპაკ შაკურის „I Don't Give a Fuck“-იდან.
სქოლიო
კატეგორია:ემინემის სიმღერები კატეგორია:1997 წლის სიმღერები კატეგორია:1998 წლის სადებიუტო სინგლები კატეგორია:Aftermath Entertainment-ის სინგლები კატეგორია:Interscope Records-ის სინგლები
წითელოური
წითელოური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.
უძველესი დროიდან ლეჩხუმში ყოფილა გავრცელებული. ამჟამად მცირე ნარგავებია სოფელ ჩხუტულში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია ან ძალიან თხელი აბლა-ბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის, ფრთიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი. მუქი ვარდისფერი ან მუქი წითელი. კანი თხელი აქვს, ნაკლებად მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ძალიან წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
წითელოური საშუალო ზრდა-განვითარებისა და მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 120-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-9.0 გ/ლ-ს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
973
თარიღი უცნობია
*
ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები
ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები (Lietuvós ginkluótosios pájėgos) — ლიეტუვის რესპუბლიკის ჯარების ერთობლიობა, რომელიც მოწოდებულია სახელმწიფოს თავისუფლების, დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად. შედგება სახმელეთო, სამხედრო-საზღვაო და სამხედრო-საჰაერო ძალებისგან. ცნება „ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები“ გამოიყენება ლიეტუვის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მიმართ, რომელიც 1990 წლიდან არსებობს, როდესაც ქვეყანამ სსრკ-ს დაშლის შემდეგ დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ლიეტუვაში არსებულ შეიარაღებულ ძალებს 1236-1251 და 1263-1569 წწ. ლიტვის დიდი მთავრის ჯარები ეწოდებოდათ (Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kariuomenė), 1569-1795 წწ — პოლონეთის გვირგვინის რესპუბლიკისა და ლიტვის დიდი სამთავროს ჯარები (Lenkijos Karunos ir Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės Respublikos kariuomenė), 1918-1940 წლებში — ლიეტუვის ჯარები (ლიეტუვ. Lietuvos kariuomenė).
რესურსები ინტერნეტში
შეიარაღებული ძალები
ტყემლარას ეკლესია
ტყემლარას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქალაქ თეთრიწყაროსთან. აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში.
ნაგებობის ეზო გალავნით არის გარშემორტყმული. ეკლესია სხვადასხვა ზომის უხეშად დამუშავებული ქვებით, არის აშენებული. ის ორი ქრონოლოგიური ფენისაგან შედგება, რითიც დარბაზული ნაწილი, ძირითადად, ნატეხი ქვის ჰორიზონტალური რიგებით არის ნაგები. დარბაზული ნაწილი, აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდით არის დასრულებული. მის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. საკურთხეველში სარკმელია გაჭრილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია კონსოლი, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. სამხრეთი მინაშენი, დარბაზს, მთელ სიგრძეზე მიუყვება და აღმოსავლეთით სწორკუთხა მოხაზულობით სრულდება. ის ისეთივე წყობით არის ნაგები, როგორითაც ეკლესიის განახლებული ნაწილი. იგი ერთიან ქვაში გამოჭრილი თაღით იყო გადახურული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Daphnella axis
Daphnella axis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნაცისტური მისალმება
thumb|მარჯვნივ|[[თიურინგია|თიურინგიის გაულაიტერი-ს ფრიც ზაუკელის მოწოდება „გერმანული მისალმების“ Heil Hitler! გამოყენება მადლიერების ნიშნად.]] ნაცისტური მისალმება (Deutscher Gruß, Hitlergruß მესამე რაიხში შედგებოდა მარჯვენა ხელის აწევისაგან დაახლოებით 45 გრადუსის კუთხით გამართული ხელისგულით (მაღალ ჩინთა შორის — ნახევრადმოხრილი, რიგითთა ან წოდებით უფროსთა წინაშე — სრულად გამართულით) და წამოძახილებით Heil Hitler! — „გაუმარჯოს ჰიტლერს“, „დიდება ჰიტლერს!“ (ჩვეულებრივ ქართულად გადაეცემა როგორც ჰაილ ჰიტლერ) ან უბრალოდ Heil! მისალმებისას, მიმართული თვით ფიურერისაკენ, ის ჩვეულებრივ მესამე პირში არ იწოდებოდა, და ითქმებოდა Heil! ან Heil, mein Führer! იყო ჰიტლერის პიროვნული კულტის ნაწილი. მიღებული იყო სახელმწიფო დაწესებულებებში, ნსდაპ, სს, მაგრამ არაოფიციალურადაც ფართოდ გამოიყენებოდა.
ზიგ ჰაილ!
კატეგორია:ნეონაციზმი კატეგორია:მისალმება კატეგორია:ჟესტები
მზეყანჩასებრნი
მზეყანჩასებრნი (Eurypygidae) — ფრინველთა ოჯახი წეროსნაირთა რიგისა. ოჯახის ერთადერთი წარმომადგენელია მზეყანჩა (Eurypyga helias), რომელიც ბინადრობს ტროპიკულ ამერიკაში — სამხრეთ მექსიკიდან ცენტრალურ ბრაზილიამდე. ბინადრობენ ჩრდილიან, დაჭაობებულ ტყეებში, წყალსატევების ნაპირებზე. მზეყანჩები იკვებებიან თევზებით, მწერებითა და კიბოსნაირებით.
ოკაცე
ოკაცე — მდინარე საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი. მოედინება ასხის მასივიდან. სოფელ ზედა გორდის მიდამოებში ოკაცე აჩენს 16 კილომეტრის სიგრძის კანიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცხენისწყლის შენაკადები კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
მთისუბანი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
მთისუბანი (ყოფილი მუმსუი ) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (თხილვანის თემი). მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1450 მ, ხულოდან 45 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lovedrive
Lovedrive (სიყვარულის დევნა) — გერმანული როკ-ჯგუფ სკორპიონსის მეექვსე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1979 წელს. ეს იყო ჯგუფში პირველი ალბომი მათიას იაბსისთვის, რომელმაც შეცვალა ულრიხ როთი.
სქოლიო
კატეგორია:სკორპიონსის ალბომები კატეგორია:1979 წლის ალბომები
სროლა საგარეჯოში
სროლა საგარეჯოში — მასობრივი სროლა საგარეჯოში 2023 წლის 19-20 იანვრის ღამეს. სროლა მოხდა საცხოვრებელი კორპუსის ერთ-ერთი ბინიდან, რის შედეგადაც მსროლელმა მოკლა 5, ხოლო დაჭრა – 5 პირი. სროლა დაახლოებით 1 საათის განმავლობაში გრძელდებოდა. მსროლელმა, სავარაუდოდ ცეცხლსასროლი იარაღიდან გასროლით, თავი მოიკლა.
ინციდენტი
სროლა მოხდა საცხოვრებელი კორპუსის ერთ-ერთი ბინიდან. მსროლელი ისროდა ქუჩაში ბინის ორივე აივნიდან, რის შედეგადაც დაიღუპა 5 პირი, მათ შორის ადგილზე გამოძახებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელიც. სროლის დაწყებისას ბინაში აგრეთვე იმყოფებოდა მსროლელის შვილი, რომელმაც დატოვა კორპუსი. შემთხვევის ადგილზე მოხდა პოლიციის დამატებითი ჯგუფებისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების რაზმის მობილიზება, რომელთა მისვლისთანავე, მსროლელმა, სავარაუდოდ ცეცხლსასროლი იარაღიდან გასროლით, თავი მოიკლა. ბინაში შესვლისას შსს-ს წარმომადგენლებს მსროლელი გარდაცვლილი დახვდათ. შემთხვევის ადგილიდან ამოღებულ იქნა საბრძოლო მასალა და ცეცხლსასროლი იარაღები.
ინციდენტთან დაკავშირებით გამოძიება დაიწყო სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტით (ორი ან ორზე მეტი პირის განზრახ მკვლელობა) და 236-ე მუხლის მესამე ნაწილით (ცეცხლსასროლი იარაღის (გარდა სანადირო გლუვლულიანი ცეცხლსასროლი იარაღისა (თოფისა)), საბრძოლო მასალის, ფეთქებადი ნივთიერების ან ასაფეთქებელი მოწყობილობის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა, შენახვა, ტარება, დამზადება, გადაზიდვა, გადაგზავნა ან გასაღება).
მსროლელი
გამოძიების ინფორმაციით, მსროლელი 1974 წელს დაბადებული ვეტერანი ნოდარ ათუაშვილი იყო. იგი საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში მსახურობდა 2006 წლიდან 2021 წლამდე. მონაწილეობდა აგვისტოს ომსა და ავღანეთის რესპუბლიკაში მიმდინარე სამშვიდობო მისიებში.
მოტივი
ერთ-ერთი ვერსიით, სროლას წინ უძღოდა კონფლიქტი მსროლელსა და მოკლულებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:მასობრივი სროლები საქართველოში
ტრიუმფალური თაღი (რომანი)
„ტრიუმფალური თაღი“ — ერიხ მარია რემარკის რომანი, რომელიც გამოიცა 1945 წელს. მწერალი მასში აღწერს გერმანელი ლტოლვილის ცხოვრებას, რომელიც არალეგალურად გადმოვიდა გერმანიიდან პარიზში მეორე მსოფლიო ომამდე. რომანის „დასავლეთის ფრონტი უცვლელია“ შემდეგ, „ტრიუმფალური თაღი“ გახდა მწერლის რიგით მეორე ბესტსელერი მსოფლიოს მასშტაბით. ტრიუმფალური თაღი არის ტრიადის დასასრული, რომელიც დაიწყო რემარკმა სამი მეგობრით. მთავარ გმირ რავიკს აწუხებს ეგზისტენციალური პრობლემები, რომელიც მეოცე საუკუნის დასაწყისიდან იღებს სათავეს, იგი მოსვენებას ვერ პოვებს ვერც პარიზში.
სქოლიო
კატეგორია:ერიხ მარია რემარკის რომანები კატეგორია:1945 წლის რომანები
ცაგერი
ცაგერი — ქალაქი საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ცაგერში არის განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები: სკოლები, თეატრი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, სურათების გალერეა, კულტურის სახლი და სხვა. შემორჩენილია შუა საუკუნეების საკათედრო ტაძარი. ცაგერში არის ცაგერისა და ლენტეხის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია.
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ცხენისწყლის ნაპირას, ზღვის დონიდან 475 მ სიმაღლეზე, თბილისიდან 318 კმ, ქუთაისიდან 70 კმ.
ისტორია
მარცხნივ|მინი|300x300პქ|ცაგერი. პანორამა ცაგერში აღმოჩენილია ძვ. წ. X-IX საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი. ანტიკური ხანიდან უკვე წარმოადგენდა ლეჩხუმის მთავარ ცენტრს. აქ მდებარეობდა ამ მხარის მმართველთა რეზიდენცია და საგვარეულო ციხე-სიმაგრე. იგი იყო ანტიკურ პერიოდში კვიმნიას, შუა საუკუნეებში კი ჯერ თაკვერის, შემდეგ კი ლეჩხუმის მთავარი პოლიტიკურ-ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი.
XIX საუკუნის 60-იან წლებში, როდესაც ლეჩხუმის მაზრა ჩამოყალიბდა, ლეჩხუმის სამაზრო ცენტრი გახდა ლაილაში. მურიდან ლაილაშს იქნა გადატანილი ადმინისტრაცია, სასამართლო, პოლიცია, დაბა სწრაფად გაიზარდა, აშენდა სახელოსნოები, სავაჭრო დუქნები, გაჩნდა რამდენიმე წვრილი საწარმო. XIX საუკუნის 60-იან წლებში ლაილაშში იყო 125 კომლი 903 მცხოვრებით. სამაზრო ცენტრად გამოცხადებიდან მალე იქ მოსახლეობის რიცხვმა სამი ათასს გადააჭარბა, ლაილაშში გაჩაღდა ვაჭრობა და ხელოსნობა, რასაც ძირითადად იქ მცხოვრები ებრაელები და სომხები წარმართავდნენ. ბაზრობაზე მოდიოდნენ მეზობელი კუთხეებიდან – რაჭველები, სვანები, იმერლები, გადმოდიოდნენ ოსები და ყარაჩაელებიც კი. იმ დროიდან ცხენისწყლის ხეობის და რიონ-ლაჯანურის ხეობის მცხოვრებ თავადაზნაურობას და ინტელიგენციას შორის იწყება გაუთავებელი დავა სამაზრო ცენტრის ლაილაშიდან ცაგერში გადმოტანის შესახებ.
მოპოვებული მასალების მიხედვით, ლეჩხუმის საზოგადოება აღნიშნული საკითხის გამო სამ ჯგუფად გაყოფილა. პირველ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა დერჩის, მექვენის, ალპანის, ლაილაშისა და ჭყვიშის სასოფლო საზოგადოებანი, რომლებიც მაზრის ცენტრის ლაილაშში დატოვებას მოითხოვდნენ. აღნიშნულ საზოგადოებათა უმრავლესობა რიონის ხეობაშია განლაგებული. მეორე ჯგუფი მოითხოვდა მაზრის ცენტრად ცაგერის აღიარებას. ამ ჯგუფში შედიოდნენ ცხენისწყლის ხეობის სოფლები, რომლებიც გაერთიანებული იყვნენ ოყურეშის, ზუბის, ლუხვანოს, დეხვირისა და ცაგერის სასოფლო საზოგადოებებში. მესამე ჯგუფი უმცირესობაში იყო მოქცეული. მათი აზრით, მაზრის ცენტრი სოფელ ახალჭალას (ორბელი) უნდა დაფუძნებულიყო. ამ წინადადებას მიემხრენ მდინარე ლაჯანურას ხეობის სოფლები, რომლებიც ორბელის საზოგადოებაში იყვნენ გაერთიანებული. რევოლუციამდელი პრესის ფურცლებიდან ირკვევა, რომ ლეჩხუმის მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრის შერჩევის საკითხი მწვავე კამათს იწვევდა მოსახლეობაში. ამიტომ მისი საბოლოო გადაწყვეტა წლების მანძილზე ჭიანურდებოდა.
1880 წელს ლეჩხუმში ქუთაისის გუბერნატორი ჩასულა, მას გადაწყვეტილი ჰქონდა მაზრის ცენტრად სოფელი ცაგერი შეერჩია, მაგრამ მისთვის დიდი წინააღმდეგობა გაუწევიათ ლაჯანურისა და რიონის ხეობათა საზოგადოებებს და იძულებული გამხდარა საგანგებოდ შედგენილი პირობები წარედგინა მათთვის. მათგან ერთ-ერთი მუხლი იყო ლაილაშისა და ცაგერის განაშენიანების საკითხი. ამაზე მიუთითებს „ივერიაში“ დაბეჭდილი წერილის შინაარსი, რომელიც მოგვითხრობს იმ გარდაქმნების შესახებ, რაც ორმა მოწინააღმდეგე დაჯგუფებამ გაატარა თავიანთი ცენტრების – ცაგერისა და ლაილაშის გამშვენიერებისათვის. 80-იან წლებში ცაგერში გაუყვანიათ გზატკეცილები, გაუშენებიათ ბაღი, რომელიც დღესაც ამშვენებს ცაგერს და შემორჩენილი აქვს სახელად „ენკელის ბაღი“ (ენკელი გვარია იმ დროს ლეჩხუმის მაზრის უფროსისა, რომლის თაოსნობითაც გაშენდა ბაღი). აუგიათ სავაჭრო დუქნები, უფრო ორგანიზებული სახე მიუციათ „იარმურკობისათვის“, რაც ტრადიციულად ეწყობოდა მურში და შემდეგ ცაგერში და სხვა. ასეთი სამუშაოები ჩატარებულა სოფელ ლაილაშშიც. კორესპონდენცია მთავრდებოდა ასეთი სიტყვებით: „ბოლოს ლაილაშში დარჩება მაზრის ცენტრი, თუ ცაგერში გადაიტანებენ, არ ვიცით. იმედის თვალით შევყურებთ მომავალს, როცა მოვესწრებით სამაზრო ცენტრად ცაგერის აღიარებას“.
სამაზრო ცენტრის ცაგერში გადმოტანის მომხრეთა შორის მოთავეები იყვნენ ნასპერელი მემამულე, მაზრის პოლიციის უფროსი, ქველმოქმედი პიროვნება ტარას ახვლედიანი, ცაგერელი მემამულე ალექსი მდივანი და იმ დროს პრესის აქტიური თანამშრომელი, მრავალი კორესპონდენციის ავტორი ყართლან ჩიქოვანი (ქაიხოსრო გელოვანთან ერთად ამ სამი პიროვნების აქტიური ზრუნვით გაიხსნა დაბა ლაილაშში ლეჩხუმის პირველი საერო-საქალაქო სასწავლებელი 1871 წელს). სამაზრო ცენტრის ლაილაშში დარჩენის მოთავე იყო უგანათლებულესი პიროვნება, პუბლიცისტი, თავადი ქაიხოსრო გელოვანი (მეორე).
ლაილაშში სამაზრო ცენტრის არსებობის მოწინააღმდეგეებს მთავარ არგუმენტად ჰქონდათ სოფელ ღუს (ლაილაშის მიმდებარე სოფელი) მეწყრული მოვლემების გამო სამაზრო ცენტრში მისასვლელი გზების ყოველთვის უვარგისობა. მინი|300x300პქ|ლეჩხუმის მაზრა. 1882 წელს „დროებაში“ გამოქვეყნდა უმაღლესი მთავრობის განკარგულება ქალაქად ცაგერის დატკიცების შესახებ. გაზეთ „დროებაში“ ვკითხულობთ: „4 თებერვალს ლეჩხუმის მაზრის უფროსმა გამოაცხადა უმაღლესი მთავრობის განკარგულება, რომ დღემდის ქალაქად წოდებული ლაილაში გაუქმდა და მის მაგივრად ქალაქად დამტკიცდა ცაგერი“. 1882 წელს ლეჩხუმის სამაზრო ცენტრი ლაილაშიდან ცაგერში იქნა გადმოტანილი. ლაილაშელების გულისწყრომა გაზეთ „ივერიის“ ფურცლებზე შემდეგნაირად გამოხატა კორესპოდენტმა: „სანამ ლაილაში იყო სატახტო დაბა, სადაც წარმოებდა ლეჩხუმის თავი და თავი გამგებლობა, სანამ ლაილაშში მოთავსებული იყვნენ უმთავრესი სასამართლონი, მანამდის ლეჩხუმის ყოფა–ცხოვრება მიმდინარეობდა წყნარად, დინჯად და როგორც ზოგნი ამბობებ საბედნიეროდაც. მაგრამ ერთ–დღეს მოიქუფრა ლაილაშის ცა, ისე სქელის ღრუბლებით დაიფარა ბრწყინვალე მზე, რომ ერთი სხივი რა რის, ისიც კი არარსაიდან ანათებდა ამ არემარეს. ამავე დროს, სამაგიეროდ სოფელ ცაგერის მიდამო გამთბარი და განათებული იყო დიდებულის მზისაგან ისე რომ, ბერიკაცები თავის დღეში არ მოსწრებიან იმისთანა საკვირველს და საამურ სინათლეს. ის დღე იყო და ის დღე, ყველაფერმა იცვალა ფერი ლეჩხუმისათვის, რაც აქამდის აღმა მიდიოდა, იმას დაღმა მოჰყვა მიმდინარეობა, დამარცხებულ ლაილაშს სული უგუბდება, როდესაც ხედავს ცაგერის ბედნიერებას და ბედნიერი ცაგერი კი ფეხებს უბრაგუნებს უმისოდაც წელში მოწყვეტილ ლაილაშს“.
შემდგომი პერიოდის მასალებიდან ირკვევა, რომ რიონისა და ლაჯანურის ხეობების სასოფლო საზოგადოებების თავკაცებს ფარხმალი არ დაუყრიათ და იბრძოდნენ სამაზრო მმართველობის ორგანოების უკან – ლაილაშში დაბრუნებისათვის. როგორც ჩანს, ქუთაისის ახალი გუბერნატორი კიდევაც დაუთახნმებიათ ამაზე და სათანადო განკარგულება გაუცია მაზრის უფროსისადმი, რომ ცაგერში გადატანილი სამაზრო დაწესებულებები გადაეტანათ ისევ ლაილაშში. გუბერნატორის აღნიშნული განკარგულება არ შესრულებულა, იგი მალე გარდაიცვალა და მაზრის უფროსს უარი უთქვამს მის განხორციელებაზე.
ცაგერი საბოლოოდ დამტკიცდა სამაზრო ცენტრად, მიუხედავად ამისა უკმაყოფილების გამოძახილი კვლავ პოულობს ასახვას „ივერიის“ ფურცლებზე. თავადი ქაიხოსრო გელოვანი, რომელიც სამაზრო ცენტრის ცაგერში დაფუძნების მოწინააღმდეგე იყო, წერს: ყური არ უგდეს უმრავლესობის მოთხოვნებს, აღსრულდა უმცირებსობის სურვილი, სამაზრო ცენტრი ცაგერში წაიღეს. სამაზრო პოლიცია და სასამართლო ხალხისათვის არის დანიშნული, მაგრამ ლეჩხუმში ეს ასე არ არის – ერთი–ორი რომ სარგებლობს ამ დაწესებულებით, ასი და ორასი მოკლებულია პოლიციის მფარველობას და მსაჯულთა სამართალად სიშორის გამო. ამიტომ მაზრის სამმართველოსი და მომრიგებელი სამსჯავროს ცაგერში დაფუძნება შეუფერებელი ღონისძიება იყო.
ქალაქად გამოცხადდა 1968 წელს. საბჭოთა პერიოდში ცაგერის საქალაქო საბჭოში შედიოდა აგრეთვე სოფლები გვესო, ლასხანა, ქვედა ცაგერი, ჩხუტელი და ჭალისთავი. მოქმედებდა ღვინისა და ხილის გადამამუშავებელი საწარმოები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 1320 ადამიანი.
ცაგერის ისტორიული მუზეუმი
ვარლამ მახარობლიძის სახელობის ცაგერის ისტორიული მუზეუმი დაფუძნდა 1937 წელს. მუზეუმში დაცულია ქვემო სვანეთსა და ლეჩხუმში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი მასალა, რომელიც ძირითადად მოიცავს ადრეულ და გვიანი ბრინჯაოს ხანას, ანტიკურ პერიოდს. მათ შორისაა: ბრინჯაოს მხედარი, ბრინჯაოს განძი, აღმოსავლური და კოლხური ბრინჯაოს სტილიზებული ცულები, კავკასიური სიკილი, ხეთური ლაგამი, ქვის ხანის იარაღები: ცულ-წერაქვი, ისრისპირები, სახნისი, დანები; ნუმიზმატიკის ნიმუშები (ალექსანდრე მაკედონელის მონეტა, ლიზიმაქეს ოქროს სტატერი, კეისრების ოქტავიანესა და ადრიანეს მონეტები, არაბული და თურქული მონეტები და სხვ.), XVII-XIX სს-ის საეკლესიო ნივთები, იშვიათი ბიბლიოგრაფიული გამოცემები, დ. ერმაკოვისა და ალ. როინიშვილის უნიკალური ფოტომასალა ლეჩხუმზე. მუზეუმის ფილიალები: ლადო ასათიანის სახლ-მუზეუმი (ს. ბარდნალა), სევერიან ისიანის სახლ-მუზეუმი (ზოგიში), არჩილ გელოვანის სახლ-მუზეუმი (ს. სპათაგორი).
საკათედრო ტაძარი
ცაგერის საკათედრო ტაძარი შუა საუკუნეების ნაგებობაა, რომელიც XIX საუკუნის II ნახევარში განაახლეს, რის გამოც მან პირვანდელი სახე დაკარგა. მაშინ დაიკარგა ეკლესიის მოხატულობაც. თავდაპირველად ის წარმოადგენდა სვეტების ორი წყვილით სამ ნავად გაყოფილ ბაზილიკას. სმაივე ნავი აფსიდებით იყო დასრულებული. ახლა შიგნით მხოლოდ საკურთხევლის აფსიდია შემორჩენილი, თუმცა გარედან სამივე ნახევარწრიული აფსიდი ჩანს. შესასვლელი სამია: დასავლეთის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის. სამხრეთის კარი ძველ მოჩუქურთმებულ ჩარჩოში ზის. ტაძარს გარს არტყია ქვის გალავანი, რომლის გარეთ ეპისკოპოსის ორსართულიანი სახლის ნანგრევებია.
სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ქალაქები კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
Daphnella bartschi
Daphnella bartschi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჩევრელი (იუსუფელის რაიონი)
ჩევრელი (Çevreli) — სოფელი იუსუფელის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 124 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ იუსუფელიდან 19 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 667 ადამიანი ცხოვრობს
სოფლის ქართული ისტორიული სახელწოდებაა პეტერეკი.
2022 წელს სოფელი ახალ დასახლებაში გადავიდა, რადგან ძველი სოფლის ტერიტორიას დაფარავს იუსუფელის კაშხალის აგების შედეგად დაგუბებული წყალსაცავი.
სქოლიო
კატეგორია:იუსუფელის რაიონის სოფლები
ოქროულა
ოქროულა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
სახელწოდება მიღებული აქვს მოზრდილი ყლორტების ფერის გამო, რომლებსაც ოქროსფერი გადაჰკრავს.
საკმაოდ ძველი ჯიშია. იგი ძალიან ახლოს დგას აღმოსავლეთ საქართველოს ვაზის ჯიშებთან, განსაკუთრებით ჩინურთან. ოქროულა მცირე მინარევის სახით გავრცელებულია გურჯაანის, თელავის, სიღნაღისა და საგარეჯოს ვენახებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალოა, ოდნავ შებრუნებულ-ოვალური ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია ან დაფარულია თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, გვხვდება მხრიანი მტევნებიც. საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელი ან კუმსია. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხანდახან ოდნავ ოვალური, მოქარვისფრო-მოყვითალო ელფერით. კანი საკმაოდ თხელი და მკვრივია. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, მდნარი, სასიამოვნო ჰარმონიული გემოთი.
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. აქვს სასიამოვნო, ჰარმონიული გემო და სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატი, მაგრამ ცუდად ინახება და ვერ იტანს ტრანსპორტირებას. მისგან ხარისხიანი ყურძნის წვენი მზადდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ჰიტატი
ჰიტატი (日立市) — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს აღმოსავლეთ ნაწილში, იბარაკის პრეფექტურაში. სპილენძის მადნის რაიონის ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს სპილენძსადნობი კომბინატი „ჰიტატი“, ასევე გიგირდმჟავას ქარხნები, ჩარხთასაშენი, მანქანათსაშენი. განვითარებულია ელექტროტექნიკური მრეწველობა.
სამკურნალო მცენარეები
სამკურნალო მცენარეები — მედიცინისა და ვეტერინარიაში სამკურნალოდ ან პროფილაქტიკის მიზით გამოსაყენებელ მცენარეთა დიდი ჯგუფი. სამკურნალო მცენარეების შესწავლა და გამოყენება შორეულ წარსულს უკავშირდება. ამას ადასტურებს უძველესი წერილობითი თუ ზეპირსიტყვიერი წყაროები.
ჯერ კიდევ 3—4 ათასი წლის წინათ ეგვიპტეში ცნობილი ყოფილა მრავალი საკვები და სამკურნალო მცენარე. უძველესი ისტორია აქვს ჩინეთის, ტიბეტის, ინდოეთის, საბერძნეთის ხალხურ მედიცინაში სამკურნალო მცენარეების გამოყენებას. ჰიპოკრატეს თავის შრომებში 200-ზე მეტი სამკურნალო მცენარეები აქვს მოხსენიებული.
ახ. წ. I საუკუნე ეკუთვნის ბერძენი ექიმის დიოსკორიდეს კლასიკური ნაშრომი — „სამკურნალო საშუალებათა შესახებ“. ძვ. რუსეთში სამკურნალო მცენარეების გამოყენებას ადასტურებს „Изборник великого князя Святослава Ярославича“ (1073). XVII საუკუნის I ნახევარში კი გაჩნდა „ბალახთა კრებული“, გაშენდა სამკურნალო მცენარეების პლანტაციები, გაიხსნა აფთიაქები.
ცნობებს საქართველოში სამკურნალო მცენარეების ბაღების გაშენებისა და მათი გამოყენების თაობაზე ვპოულობთ ჯერ კიდევ აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკაში“. სამკურნალო მცენარეების ბაღი კოლხეთში უძველესბაღად იყო მიჩვეული. იქ გაშენებული ყოფილა ცერცველა, ვენერას თმა (გვიმრა), ძაღლყურძენა, პაპირუსი, ყოჩივარდა, ლავანდი, პიტნა, ზაფრანა, ყაყაჩო, კატაბალახა და სხვა.
სამკურნალო მცენარეების სასარგებლო თვისებები განპირობებულია მათში სხვადასხვა ბიოლოგიურად აქტიური, ე. წ. მოქმედი ნივთიერებების არსებობით: ასეთებია ალკალოიდები, გლიკოზიდები, საპონინები, ეთერზეთები, გუმფისები, ფისები, ლორწო, ვიტამინები, ფიტონციდები და სხვა, რომლებიც გარკვეულ ზეგავლენას ახდენენ ადამიანისა და ცხოველთა ორგანიზმში მიმდინარე ფიზიოლოგიურ პროცესებზე, სხვადასხვა დაავადების გამომწვევ მიკრობებზე. ნაკლებად ხმარობენ მეტალოიდების შემცველ მცენარეებს, მაგ., იოდის შემცველ წყალმცენარეებს, ფოსფორისა და გოგირდის შემცველ მცენარეებს. სამკურნალო მცენარეების განსაკუთრებულ ჯგუფს ქმნის ანტიბიოტიკების წარმომქმნელი მცენარეები. მოქმედი ნივთიერებები წარმოიქმნება და გროვდება სამკურნალო მცენარეების სხვადასხვა ნაწილსა და ორგანოში  გარკვეულ სავეგეტაციო პერიოდში. ამასთან დაკავშირებით დადგენილია სამკურნალო მცენარეების შეგროვების ვადები, როდესაც მათში დაგროვილი სასარგებლო ნივთიერებების ფარმაკოთერაპიული აქტივობა მაქსიმუმს აღწევს.
შეგროვებულ სამკურნალო მცენარეებს აშრობენ, იშვიათად იყენებენ ნედლსაც (მაგ., შროშანა, გვიმრა). აშრობენ უმეტესად დახურულ, კარგად განიავებულ სათავსებში, ზოგს (მაგ., კატაბალახას ფესვები, ღვიის ნაყოფი) — მზეზე, აგრეთვე ღუმლებში (განსაკუთრებით ნაყოფს). გამომშრალი სამკურნალო მცენარეების შენახვისას ანგარიში უნდა გაეწიოს ჰაერის ტემპერატურას, სინესტესა და სამკურნალწამლო ნედლეულის მავნებლებს.
საქართველოს მცენარეული ნედლეულის ბაზაზე შექმნილია მთელი რიგი სამკურნალო პრეპარატები, რომელთაც ამუშავებენ თბილისის ექსპერიმენტული-ფარმაცევტულ ქარხნებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
Qhanachu Dərman bitkiləri Vaistažuolės Ljekovito bilje Planta medicinal Léčivá rostlina Heilpflanze Kuracplanto Planta medicinal Ravimtaimed Sendabelar Plante médicinale Pianta medicinale 薬草 Дәрілік өсімдіктер 약용식물 Vaistiniai augalai Gegreider Rośliny lecznicze Planta medicinal Hampi yura Plante medicinale Лекарственные растения Liečivá rastlina Zdravilna rastlina สมุนไพร Эмъюм турынъёс Лікарські рослини Yebe ås maladeyes 药用植物
პეტროპავლოვკა (მელეუზის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 209 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 22 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (62%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
პლაკოდონტები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაშენებული ქვეწარმავლები
ქუთაისი
thumb|300px|ხედი თანამგზავრიდან thumb|300px|ქუთაისის რუკა ქუთაისი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი საქართველოში, იმერეთის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი, სიდიდით მესამე ქალაქი საქართველოში, საქართველოს სამეფოს ისტორიული დედაქალაქი, ქუთაისის საეპისკოპოსოს ისტორიული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე რიონზე. მოსახლეობა 147 635 ადამიანი (2014).
ალექსანდრე გაბაშვილი
ბიოგრაფია
1902 წელს დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია. 1904–1905 წლებში მონაწილეობდა რუსეთ–იაპონიის ომში; 1906–1913 წლებში მსახურობდა ირკუტსკის და თურქესტანის სამხედრო ოლქებში; 1914–1918 წლებში მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში. 1918 წლიდან დაინიშნა მე–11 წითელი არმიის შტაბში. 1920 წლიდან იყო აზერბაიჯანის სსრ-ის სამხრეთ საზღვრის სახალხო კომისარიატის სამხედრო ნაწილის უფროსი. მას დავალებული ჰქონდა აზერბაიჯანის წითელი არმიის ჩამოყალიბება. 1921 წლის მარტში დაინიშნა საქართველოს სსრ-ის სამხედრო-საზღვაო კომისარიატში შტაბის და სამხედრო ნაწილის უფროსად. 1923–1928 წლებში იყო ამიერკავკასიის საგანგებო კომისიის ჯარების შტაბში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე. 1928 წელს თადარიგში გავიდა. ეწეოდა სამხედრო–პედაგოგიურ მოღვაწეობას. რეპრესირებულია. სიკვდილის შემდეგ რეაბილიტირებულია.
ქუთაისი
ქუთაისის დოკუმენტური ისტორია იწყება ძვ. წ. III საუკუნიდან, თუმცა ანტიკური ავტორები მას თვლიან ძველი კოლხეთის სამეფოს (ძვ. წ. VIII ს.) დედაქალაქად. ქუთაისის ძველი სახელებია: აია, ქუთაია, ქუთათისიუმი. ქუთაისი საუკუნეების განმავლობაში, VIII-დან XIX საუკუნემდე, დასავლეთქართული სახელმწიფოს (მოგვიანებით იმერეთის სამეფოს) ცენტრი იყო. ბიზანტიელი ისტორიკოსი პროკოპი კესარიელის (VI ს.) ცნობით:
ალექსანდრე გაბაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები ალექსანდრე
ქუთაისი
შუა საუკუნეებში ქუთაისის სახელი უკავშირდებოდა დავით აღმაშენებლის მოღვაწეობას, ახალ ეპოქაში — აკაკი წერეთლის, ზაქარია ფალიაშვილის, კოტე მარჯანიშვილის საქმიანობას. ქუთაისის და მისი შემოგარენის მთავარი ღირსშესანიშნაობანია: ბაგრატის ტაძრის ნანგრევები (XI ს.), გელათის მონასტერი (XII ს.), გეგუთის სასახლე (XII ს.), სათაფლიის მღვიმური ნაკრძალი, ბალნეოლოგიური კურორტი წყალტუბო. ქუთაისში არის ქუთაის-გაენათის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია.
გეოგრაფია
მდებარეობს დასავლეთ საქართველოს ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე რიონის ორივე ნაპირზე, იმ ადგილას, სადაც მდინარე მთებიდან კოლხეთის დაბლობზე გამოდის. ქუთაისი მდებარეობს ზღვის დონიდან 125-300 მეტრზე, თბილისიდან 220 კმ (რკინიგზით).
ქუთაისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება დაბალმთიანი ოკრიბა, ჩრდილოეთით — სამგურალის ქედი, სამხრეთით და დასავლეთით კი კოლხეთის დაბლობი. დასახლების უმეტესი ნაწილი ვაკეზეა. ქალაქის ჩრდილოეთი უბნები მდინარე რიონის ორივე მხარეს გორაკ-ბორცვებზეა შეფენილი, უკიდურესი აღმოსავლეთი ნაწილი კი საფიჩხიის სერზე, რომელიც მდინარე რიონის ერთ-ერთ ტერასას წარმოადგენს.
ქალაქის ფარგლებში და მის შემოგარენში მოიპოვება საშენი მასალა, მათ შორის გოჭოურის სააგურე თიხა, ეკლარის მოსაპირკეთებელი და საკედლე ქვა, ბანოჯის მარმარილო, მოწამეთას კირქვები და სხვა.
ეტიმოლოგია
ქუთაისის დაარსების ისტორია და სახელწოდება დღემდე კამათის საგანია. ესეც, ისევე როგორც ქალაქის ისტორიასთან დაკავშირებული ბევრი სხვა საკითხი, სამეცნიერო ჰიპოთეზების საგანია. წყაროთა მონაცემები მწირია. ასევე ზოგადია ცოდნა ძველი ქუთაისის გარეგნული იერ-სახის შესახებაც. ისტორიკოსი დიმიტრი მეღვინეთუხუცესიშვილის (XIX ს.) ცნობით:
აია-კოლხეთის დედაქალაქი კჳტაიისი [კოტაისი, კუტაია, კჳტაჲა] პირველად ელინისტური ხანის ბერძნულ თხზულებებში იხსენიება. მათ შორის უმთავრესია აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკა“ (ძვ. წ. III ს.), ოქროს საწმისის მოსაპოვებლად ბერძენთა ლაშქრობის შესახებ დაწერილი პოემა.