cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარია ლუიზა ბემბერგი
შემოქმედებითი კარიერა
1971 წელს ბემბერგმა სხვა ფემინისტ თანამემამულეებთან ერთად დაარსა UFA (Union Feminista Argentina - არგენტინელ ფემინისტთა გაერთიანება). მიუხედავად იმისა, რომ ეს ორგანიზაცია ორი წლის შემდეგ მთავრობის მიერ დაწესებული კომენდანტის საათის გამო დაიშალა, მან მაინც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ახალგაზრდა არგენტინელ ქალებისთვის ფემინისტური აზროვნების შესწავლის საქმეში. იმ დროისთვის მას კრიტიკული მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან მაშინ არგენტინაში განქორწინება რთული იყო, აბორტი - უკანონო, ქალთა თავშესაფრები კი არ არსებობდა.
ბემბერგმა რეჟისორომა მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც მამაკაცი რეჟისორების მიერ მისი ნახევრადავტობიოგრაფიული სცენარის ინტერპეტაციამ უკმაყოფილო დატოვა. მან აღნიშნა: „მე გავაცნობიერე, რომ ფილმში მოთხრობილი ამბავი არა სცენარისტს, არამედ რეჟისორს ეკუთვნოდა. სწორედ ამიტომ გადავწყვიტე რეჟისორობა.“ იგი ფიქრობდა, რომ არგენტინელ მამაკაც კინორეჟისორთა არასრულფასოვნების გამო ლათინოამერიკულ ფილმებში ქალი პერსონაჟები არ იყვნენ სიღრმისეულად ასახულები და სწორედ არენტინელ ქალთა უინტერესო და ზედაპირული პორტრეტები იყო ის, რისი შეცვლის სურვილიც ამოძრავებდა მას ფილმების გადაღებისას. 1981 წელს მან ლიტა სტანტიკთან ერთად საკუთარი კინოწარმოების კომპანია GEA დააარსა და იმავე წელს პირადი ფინანსებით თავისი პირველი ფილმი Mementos გადაიღო.
1982 წელს ბემბერგის ფილმი „არავის ცოლი“ არგენტინის სამხედრო რეჟიმის ცენზურამ აკრძალა, რის შემდეგაც იგი ნიუ-იორკში წავიდა, რათა ლი სტრასებრგთან მსახიობობა შესწავლა. ამ პერიოდში იგი ცდილობდა, ფილმის აღქმას მსახიობის პერსპექტივიდან მისჩვეოდა.
1984 წელს ბემბერგმა გადაიღო ფილმი Calmila, რომელიც არგენტინელი სამხედრო ოფიცრისა და პოლიტიკოსის ხუან მანუელ დი როსას მიერ დაკვეთილ მღვდლისა და მისი საყვარელი ქალის დევნისა და სიკვდილით დასჯის შესახებ მოგვითხრობს. ფილმი წარდგენილი იყო ოსკარზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში. მას მოჰწვა Miss Mary 1986 წელს, რომელშიც ბრიტანელი მსახიობი ჯული ქრისტი მონაწილეობს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 1995 კატეგორია:არგენტინელი კინორეჟისორები კატეგორია:არგენტინელი მსახიობები
გრიგოლ ჩიგოგიძე
დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი.
სკოლაში სწავლის პერიოდში იყო თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლის (დღევანდლი მოსწავლე-ახალგაზრდოვბის სასახლე) სტუდია „პიონერფილმის“ წევრი. 1975 წლიდან ამავე სტუდიის ხელმძღვანელია. თანამშრომლობდა საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიასთან როგორც რეჟისორი, ოპერატორი და ჟურნალისტი. ხელმძღვანელობდა გადაცემა„რამპა“. მუშაობს ნორჩ კინომოყვარულებთან. 1979 წელს დააფუძნა კინომომოყვარულთა საერთაშორისო ფესტივალი „თბილისური აისი“. ჟურნალისტთა საერთაშორისო ფონდ „ოქროს ფრთის“ ლაურეატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2021) კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
ობერალპშტოკი
ობერალპშტოკი (Oberalpstock) — მთა გლარნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ურისა და გრაუბიუნდენის კანტონებს შორის. მისი მასივი ერთმანეთისგან ჰყოფს მადერანერტალისა და სურელვის ხეობებს.
ოულაფსფიორდური
ქალაქი ოულაფსფიორდური მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ეია-ფიორდის დასავლეთის შტოზე. ქალაქი მდებარეობს ტრიოლლასკაგის ნახევარკუნძულზე ქალაქ აკურეირიდან 35 კილომეტრის დაშორებით. ადმინისტრაციულად შედის ნორდურლენდ ისტრას რეგიონში. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 946 ადამიანს (2006 წლის მონ.). ადგილობრივების ძირითადი საქმიანობა არის მეთევზეობა და თევზის გადამუშავება.
ოულაფსფიორდური ქვეყნის დედაქალაქ რეიკიავიკიდან 414 კილომეტრითაა დაშორებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
ვლადიმერ პოზნერი
ვლადიმერ პოზნერი (Влади́мир Влади́мирович По́знер; დ. 1 აპრილი, 1934, პარიზი, საფრანგეთი) — საფრანგეთში დაბადებული რუსი-ამერიკელი ჟურნალისტი. დამთავრებული აქვს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. კარიერა დაიწყო 1961 წელს. არის საფრანგეთის, აშშ-სა და რუსეთის მოქალაქე. ფლობს ინგლისურ, რუსულ და ფრანგულ ენებს.
ბიოგრაფია
ვლადიმერ პოზნერი დაიბადა 1934 წლის 1 აპრილს ქალაქ პარიზში, რუსი-ებრაელი მამის, ვლადიმერ ალექსანდრეს ძე პოზნერისა და ფრანგი კათოლიკეს, ჟერალდინ ლუტენის ოჯახში. წყვილი მისი დაბადებიდან მალევე გაშორდა. როდესაც პოზნერი 3 თვისა იყო, დედასთან ერთად საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა.
პოზნერი არის ათეისტი. მხარს უჭერს ევთანაზიასა და ერთსქესიანთა ქორწინებას, აგრეთვე ნარკოტიკული საშუალებების გაყიდვის ლეგალიზებას. 1957–1967 წლებში დაქორწინებული იყო ვალენტინა ჩემბერდჟიზე. 1969–2005 წლებში დაქორწინებული იყო ეკატერინა ორლოვაზე. 2005 წლიდან ქორწინებაშია ნადეჟდა სოლოვიოვასთან.
2006 წელს პოზნერი ვლადიმერ პუტინმა „მამულის წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისთვის“ დააჯილდოვა.
2021 წლის 31 მარტს მის ვიზიტს თბილისში საპროტესტო აქციები მოჰყვა. რაც გამოწვეული იყო იმით რომ მან დაარღვია ქვეყანაში დაწესებული შეზღუდვები და კომენდანტის საათი. პოზნერის თქმით, იგი საქართველოში დაბადების დღის აღსანიშნავად ჩამოვიდა. მან და მისმა თანმხლებმა პირებმა საქართველო 1 აპრილის დილის საათებში დატოვეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
პრესვიტერიანობა
ლიტერატურა
კატეგორია:პროტესტანტული კონფესიების განშტოებები კატეგორია:კალვინიზმი კატეგორია:პრესვიტერიანობა
ცინიზმი
ცინიზმი (κυνισμός, cynismus) — რწმენა ადამიანის ბუნების მანკიერების შესახებ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს გამოიხატება მოცემულ საზოგადოებაში დამკვიდრებული წესების დემონსტრაციულ უგულველყოფაში.
სიტყვა მომდინარეობს ანთისტენეს მიერ დაარსებული ბერძენი ფილოსოფოსების ჯგუფის, კინკოსების სახელიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიკა
სიგტუნა
სიგტუნა (Sigtuna)— ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში, სტოკჰოლმის საქალაქო აგლომერაციაში. განლაგებულია მელარენის ტბის ნაპირზე ბალტიის ზღვაში გასასვლელთან. მოსახლეობა 7204 (2005)
ქალაქ სხვადასხვა წყაროებით ერიკ VI ძლევამოსილმა, ან ოლაფ შიოტკუნგმა დააარსა დაახლოებით 1000 წელს. არქეოლოგიური გათხრებით კი დგინდება, რომ ქალაქის მოსახლეობა გაცილებით ადრინდელია.
წარსულში შვედეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი, ადრეული ქრისტიანიზაციის ეპოქაში პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი, XI-XII საუკუნეების ქვეყნის უმსხვილესი სავაჭრო ადგილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
Gnamptogenys europaea
Gnamptogenys europaea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Dorians
Dorians — სომხური როკ-ჯგუფი. დაარსდა 2008 წლის ივნისში ვაჰან გევორგიანის მიერ. 2009 წლის თებერვალში ჯგუფმა მონაწილეობა მიიღო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის პირველ საკვალიფიკაციო რაუნდში, სომხეთში, რამაც ჯგუფს პოპულარობა მოუტანა.
2013 წელს „Dorians“-მა წარმოადგინა სომხეთი 2013 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე მალმეში, შვედეთში გაიმართა.
ისტორია
2009 წლის აპრილში Dorians-მა მოიგო ჯილდო „საუკეთესო ახალბედა“-ის ჯილდო Tashir Music Awards-ზე მოსკოვში. იმავე წლის ივნისში ჯგუფმა პირველი დიდი კონცერტი გამართა ერევანში დაარსებიდან ერთი წლის იუბილეს აღსანიშნავად.
ლეგენდარულ მუსიკოსებთან იან გილანთან (Deep Purple) და ტონი აიომისთან (Black Sabbath) შეხვედრაზე ჯგუფმა Dorians-მა საქველმოქმედო კონცერტი გამართა პროექტის Rock Aid Armenia-ის ფარგლებში და ფული ჩადო გიუმრიში, სომხეთში, მუსიკალური სკოლის რეკონსტრუქციაში.
იტაჟიმირინი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 110 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 817.306 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.7 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
Dorians
ისტორია
2011 წლის 13 დეკემბერს ჯგუფმა მოიგო ჯილდოები „Rock Number One“ და „Man Number One“ რადიო ჯილდოზე „VAN Music Awards 2011“.
2011 წლის 22 დეკემბერს ჯგუფმა Dorians-მა წარმოადგინა თავისი პირველი ალბომი სახელწოდებით „Fly“. 2012 წლის 10 სექტემბერს კარენ დემირჩიანის სახელობის სპორტულ და საკონცერტო კომპლექსში, ხოლო 2012 წლის 13 სექტემბერს მთიან ყარაბაღში ჯგუფმა დორიანსმა გამართა კონცერტი კლავიშზე დამკვრელ დერეკ შერინიანთან ერთად და სპეციალურ სტუმართან გლენ ჰიუზისთან ერთად.
2013 წელს ჯგუფმა წარადგინა სომხეთი 2013 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, სიმღერით „Lonely Planet“. ჯგუფი მეორე ნახევარფინალში 2013 წლის 16 მაისს წარსდგა და ფინალში გავიდა, 69 ქულით მე-7 ადგილი დაიკავა, საფრანგეთისგან 12 ქულა მიიღო. ფინალში სომხეთმა 26 კონკურსანტს შორის 41 ქულით მე-18 ადგილი დაიკავა.
ამჟამინდელი წევრები
(ყველა წევრი 2008–დღემდე)
დისკოგრაფია
ალბომები:
სქოლიო
კატეგორია:სომხური როკ-ჯგუფები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
ინგოროყვა
საკუთარი სახელი ინგოროყვა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
1961
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
მიმი სმითი
მერი ელიზაბეთ „მიმი“ სმითი (Mary Elizabeth (Mimi) Smith; ქალწულობის გვარი სტენლი, Stanley; დ. 24 აპრილი, 1906, ლივერპული, ინგლისი — გ. 6 დეკემბერი, 1991, პული, დორსეტის საგრაფო, ინგლისი) — ინგლისელი მუსიკოსისა და კომპოზიტორის, „The Beatles-ის“ დამაარსებლის ჯონ ლენონის დეიდა. იყო სტენლების ოჯახში ხუთი დიდან ყველაზე უფროსი.
ჯონ ლენონმა მიმისა და მისი მეუღლის, ჯორჯ სმითის სახლში თავისი ბავშვობის უდიდესი ნაწილი გაატარა. მას მიმი მთელი თავისი ხანმოკლე ცხოვრების მანძილზე არასდროს მიუტოვებია და რაც არ უნდა შორს ყოფილიყო მისგან, კვირა ისე არ გაივლიდა, რომ ერთხელ მაინც არ დაერეკა საყვარელი დეიდისათვის.
ზასეთა
ზასეთა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ჯეჯორის (რიონის აუზი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1360 მეტრზე. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
მიმი სმითი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯონ ლენონი კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
ზასეთა
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნანა ჯანელიძე
ნანა ჯანელიძე (დ. 7 აგვისტო, 1957, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
ნანა ჯანელიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი 1979 წელს. 1986–93 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კინოლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი.
1981 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ რეჟისორია; 1996 წლიდან თსუ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა კათედრის ლექტორი. არის რეჟისორი ფილმებისა: „დიდი ბიჭი და პატარა ბიჭი“(1978), „მონანიება“ (II რეჟისორი, სცენარის ავტორი, მუსიკალური გამფორმებელი, 1981–1984), „ოჯახი“ (1985), „იავნანა“ (1994), „ერთი წვეთი საქართველო“ (1999).
მიღებული აქვს იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია (1994), კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტის სპეციალური პრიზი (1994), რუსეთის მართლმადიდებლური ფილმების ფესტივალის, რუსეთის სათავადაზნაურო საზოგადოების, პეზაროს კინოფესტივალისა და ლაგოვოს კინოფესტივალის მთავარი პრიზი ფილმისთვის „იავნანა“. 1994 წელს გადაეცა ქართული ეკლესიის პრიზი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ჰაფსიდები
მინი|250პქ|ჰაფსიდების სამეფო 1400 წელს ჰაფსიდები — ბერბერული წარმოშობის დინასტია, რომელიც განაგებდა ტუნისს 1229-1574 წლებში; სახელწოდება მიიღო შეიხ აბე ჰაფსის სახელიდან, რომელიც ალმოჰადების მოძრაობის ერთ-ერთი დამაარსებელი იყო. იფრიკიის ალმოჰადმა ნაცვალმა აბუ ზაქარიამ (განაგებდა 1229-1249), რომელიც აბუ ჰაფსის შვილიშვილი იყო, დააარსა ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფო. ჰაფსიდების ძლიერების პერიოდი ემთხვევა ალ-მუსთანსირის (1249-1277), ასევე აბუ ფარისის (1394-1434) და უსმანის (1435-1488) გამგებლობას. 1574 წელს ტუნისი თურქებმა მიიტაცეს და ჰაფსიდების დინასტია დაამხეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტუნისი * კატეგორია:დინასტიები
მექანიკური ქსოვილი
მექანიკური ქსოვილი — ქსოვილის ნაირსახეობა მცენარეულ ორგანიზმებში, რომელიც მცენარეთა სიმტკიცეს უზრუნველყოფს. შედგება სქელკედლიანი უჯრედებისგან, რომლებსაც ხშირად გახევებული გარსი აქვთ.
მექანიკური ქსოვილის ძირითადი სახეობებია კოლენქიმა და სკლერენქიმა.
ტრედლასკაგი
thumb|ნახევარკუნძულ ტრედლასკაგის თანამგზავრიდან გადაღებული სურათი. ტრედლასკაგი (Tröllaskagi — ტროლების ნახევარკუნძული) — ნახევარკუნძული ისლანდიაში.
ნახევარკუნძული ტრედლასკაგი მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილო ნაწილში. ჩრდილოეთით მას გრენლანდიის ზღვა ესაზღვრება, აღმოსავლეთით ეია-ფიორდი, დასავლეთით — სკაგა-ფიორდი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ქალაქი აკურეირი.
ნახევარკუნძული დაფარულია მთებით, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან 1000 მეტრს აღწევს.
დიდი დასახლებები არის მხოლოდ ტრედლასკაგის სანაპიროებზე: დალვიკი, სიგლუფიორდური, ოულაფსფიორდური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ნახევარკუნძულები
იამბიკო
იამბიკო, იამბიკონი (ἰαμβικός) — ძველი ბერძნული პოეზიის სალექსო ზომა, რომელიც ეყრდნობა ორმარცვლიან ტერფთა ანუ „იამბთა“ გარკვეულ რაოდენობას.
ბერძნული პოეზია
ძველ ბერძნულ პოეზიაში: ლექსი, რომელიც იამბებისაგან შედგება და სახუმარო, დაცინვითი შინაარსისაა.
ქართული პოეზია
ძველ ქართულ სასულიერო პოეზიაში გვხვდება როგორც ხუთმუხლიანი და თორმეტმარცვლიანი ურითმო ლექსი, რომლის ყოველი სტრიქონი მახვილით ან ცეზურით ორ ნაწილად იყოფა. ასე მაგალითად ბერძნულის გავლენით აღმოცენებული ქართული ქორეული (ხორე) იამბიკო 60 მარცვლიანია, შედგება 5 თორმეტმარცვლიანი ტაეპისაგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ენათმეცნიერება
ქსელის მართვის პროგრამა
ქსელის მართვის პროგრამა (ინგლ. Network Control Program - NCP) — ARPANET-ის ქსელური პროტოკოლების პირველი სტანდარტი. რომელიც შეიმუშავა „ქსელის სამუშაო ჯგუფმა“ (NWG) სტივ კროკერის ხელმძღვანელობით.
NCP ახდენდა ARPANET-ის ინტერფეისის სტანდარტიზაციას, რითაც ქსელში ჩართვის საშუალებას აძლევდა DARPA-ს თანდათანობით მზარდ საიტებს.
ისტორია
NCP უზრუნველყოფდა დაკავშირებასა და ნაკადთა კონტროლს ARPANET-ის ქსელში მომუშავე კომპიუტერებზე გაშვებულ პროცესებს შორის. აპლიკაციის სერვისები, როგორიცაა მომხმარებლის ელ. ფოსტა და ფაილთა გადაცემა, შეიქმნა NCP-ს საფუძველზე. NCP იყო გადაცემის მართვის პროტოკოლის (TCP) წინამორბედი. ის იყო სიმპლექსური პროტოკოლი, რომელიც იყენებდა მომხმარებელთა ელექტრონული ფოსტის მისამართებს და მათი დაკავშირებით ამყარებდა კომუნიკაციას.
NCP არსებითად უზრუნველყოფდა სატრანსპორტო დონეს, რომელიც შედგებოდა ARPANET Host-to-Host პროტოკოლისგან (AHHP) და საწყისი კავშირის პროტოკოლისგან (ICP). AHHP-მ განსაზღვრა პროცედურები ცალმხრივი ნაკადით კონტროლირებადი მონაცემთა ნაკადის გადასაცემად ორ ჰოსტს შორის. ICP-მ განსაზღვრა ასეთი ნაკადების ორმხრივი წყვილის დამყარების პროცედურა მასპინძელ პროცესებს შორის. აპლიკაციურ პროტოკოლებს (მაგ., FTP) წვდომა აქვთ ქსელის სერვისებზე NCP-ის ზედა დონის ინტერფეისის საშუალებით.
TCP/IP-ზე გადასვლა
1983 წლის 1 იანვარს, როდესაც ARPANET-მა შეცვალა თავისი ძირითადი ქსელური პროტოკოლები NCP-დან უფრო მოქნილ და მძლავრ TCP/IP პროტოკოლების კომპლექტზე, NCP ოფიციალურად მოძველებულად გამოცხადდა.
სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტის ისტორია კატეგორია:ინტერნეტის სტანდარტები კატეგორია:ინტერნეტი
Gnamptogenys exarata
Gnamptogenys exarata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მორის ლაპიდუსი
thumb|300px|„ფონტენბლო“ მორის ლაპიდუსი (Morris Lapidus; დ. 25 ნოემბერი, 1902, ოდესა — გ. 18 იანვარი, 2001, მაიამი-ბიჩი, ფლორიდა) — ამერიკელი არქიტექტორი, რომლის ტალღოვანმა, ელეგანტურმა ნეობაროკოს სტილის მოდერნისტულმა სასტუმროებმა 1950-იანების მაიამი-ბიჩის საკურორტო ნაგებობების სტილი განსაზღვრა.
დაბადებული ოდესაში, იმჟამად რუსეთის იმპერია, მისი ოჯახი, კონსერვატიული ებრაელები, რუსების პოგრომებს ნიუ-იორკში გაექცა, როდესაც ის ჯერ კიდევ ჩვილი იყო. ლაპიდუსმა არქიტექტურა კოლუმბიის უნივერსიტეტში შეისწავლა. შემდეგ ის გარკვეული პერიოდი გამოჩენილი ბოზ-არტის ფირმა „უორენ ენდ უეტმორში“ მუშაობდა. შემდგომი 20 წელი ის დამოუკიდებლად მუშაობდა კერძო შეკვეთებზე. ამ პერიოდში დაიწყო მან საშვებულებო სასტუმროების დაპროექტება მაიამი ბიჩზე.
მისი პირველი მსხვილი შეკვეთა გახდა მაიამი ბიჩის „სან სუსი ჰოტელი“, რომელსაც მალე მოჰყვა „ნაუტილუსი“, „დი ლიდო“, „ბალტიმორ ტერასი“ და „ალგიერსი“, ყველა კოლინზის ავენიუზე, რამაც თითქმის ერთი ხელის მოსმით განაახლა მთელი კვარტალი. ამ სასტუმროებმა თითქმის მყისიერი წარმატება მოიპოვა. შედეგად, 1952 წელს მან მიიღო შეკვეთა უდიდეს ფეშენებელურ სასტუმროზე მაიამი ბიჩზე, კომპლექსი, რომელთანაც მისი სახელი ყველაზე მჭიდროდაა დღეს დაკავშირებული, „ფონტენბლო ჰოტელი“, რომელსაც მომდევნო წელს მოჰყვა ასევე წარმატებული „დენ როკი“ და „ამერიკანა“ (მოგვიანებით „შერატონ ბალ ჰაბორი“) 1956 წელს.
„ფონტენბლო“ აგებული იყო, მეტწილად, მომავლისთვის, ჰარვი ფაირსტოუნის მამულზე და მან მაიამი ბიჩის ახალი ოქროს სანაპიროს პეიზაჟი განსაზღვრა. ამ სასტურმოში გადაიღეს 1960 წელს ჯერი ლიუისის „The Bellboy“ (წარმატება ლიუისისა და ლაპიდუსისთვისაც), და ჯეიმზ ბონდის თრილერი „Goldfinger“ (1964). მისი ყველაზე განთქმული ელემენტია ე.წ. ”კიბე არსად” (ინგლ.'Staircase to Nowhere'), რომელიც სინამდვილეში მხოლოდ პალტოს გასახდელთან მიდის, თუმცა ფოიეში თვალისმომჭრელი ჩამოსვლის შესაძლებლობას იძლევა.
მისი ვაჟის, არქიტექტორი ალან ლაპიდუსის, რომელიც მამამისთან 18 წელი მუშაობდა, თქმით:
ლაპიდუდის მეუღლე ბეატრისი, რომელთანაც ის 63 წელი ცხოვრობდა, 1992 წელს გარდაიცვალა. თავად ლაპიდუსი ცხრა წლით გვიან გარდაიცვალა, 98 წლის ასაკში, მაიამი ბიჩზე, ფლორიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
შინაური კატა
შინაური კატა (Félis silvéstris cátus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა. შინაური კატა გამოირჩევა მეგობრობის უნარით. ადამიანისა და კატის მეგობრობა 10 000 წელია გრძელდება, თავიდან მან ადამიანების დაფასება მოიპოვა იმით, რომ ანადგურებდა პარაზიტებს. ის ჭკვიან ძუძუმწოვრებს მიეკუთვნება და ექვემდებარება გაწვრთნას. უბრალო კატამ შეიძლება მოახდინოს მანიპულირება სხვადასხვა საგანზე ან მექანიზმზე. გამოირჩევა მისტიციზმითა და უცნაურობით. მასზე შექმნილი და დაწერილია მრავალი მითი. კატას ინტელექტის თვალსაზრისით შეუძლია სწავლა, ფიქრი, ამა თუ იმ პრობლემის გადაჭრა, მოხერხებულობა და გონიერება. სახლის კატები შეგუების უნარით ხასიათდებიან. ზოგიერთი კატა მტაცებელია (უყვარს ნადირობა), ამიტომ მათ უწევთ ფიქრი, თუ როგორ მოიტაცონ ესა თუ ის ცხოველი, შემდეგ შეკრან მსხვერპლი, როგორც აკეთებენ მგლები.
კვება
კატები არიან ხორცისმჭამელი ცხოველები. მგლების, ძაღლების, მელიების და სხვა ზოგიერთი მტაცებლებლისგან განსხვავებით კატები არიან ყველაფრის მჭამელები. მიჩვევის შემთხვევაში, კატას შეუძლია გახდეს ვეგეტარიანელი, თუმცა, ჩვეულებრივ მოითხოვენ ხორცს. მათ ბრჭყალებს შეუძლია საჭმლის დაჭრა. კატებს აქვთ მოკლე ნაწლავები (როგორც ყველა ხორცისმჭამელს). ზოგჯერ, ისინი მუცელს ისუფთავებენ რწყევით, თუმცა ეს შეიძლება იყოს დაავადებაზე მომანიშნებელიც. კატის კუჭ-ნაწლავის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა ხორბლის ყლორტი.
კატებს, რომლებსაც შეუძლიათ გარეთ გასვლა, ცდილობენ მოიპოვონ საკვები, როგორიცაა თაგვები და მცირე ფრინველები.
სქოლიო
კატეგორია:კატები
ანსოატეგის მუნიციპალიტეტი
ანსოატეგის მუნიციპალიტეტი (Municipio Anzoátegui) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, კოხედესის შტატში. წარმოადგენს კოხედესის შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 831 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანსოატეგის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 16 333 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია კოხედესი. კოხედესის შტატის მთელი მოსახლეობის 5.4% მოდის ანსოატეგის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 19.7 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კოხედესის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნიჰილიზმი
ნიჰილიზმი (nihil, არაფერი) — მსოფლმხედველობა, რომელიც უარყოფს ეთიკური ნორმების, ქცევის წესების ან ზოგადად ადამიანის არსებობის რაიმე აზრს, მიზანს.
ნიჰილიზმს, როგორც ფილოსოფიურ მიმდინარეობას, ხშირად ფრიდრიხ ნიცშეს უკავშირებენ. ხელოვნების მიმდინარეობები, როგორიცაა დადაიზმი, ფუტურიზმი, ასევე ნიჰილისტურ მოძრაობებად მიიჩნევა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ათეიზმი
Gnamptogenys falcifera
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მედალი „საბრძოლო დამსახურებისათვის“
მინი|მედალი "საბრძოლო დამსახურებისთვის" მედალი "საბრძოლო დამსახურებისთვის" — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო; მედალი, რომლითაც ჯილდოვდებიან საქართველოს სამხედრო მოსამსახურეები და სამოქალაქო პირები სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობის უზრუნველყოფაში განსაკუთრებული პირადი დამსახურებისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
იტამარაჟუ
იტამარაჟუ (Itamaraju) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 63 069 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 369.912 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.61 კმ²-ზე.
სიუზენ ბირი
სიუზენ ბირი (დ. 15 აპრილი, 1960) — დანიელი კინორეჟისორი. ცნობილია თავისი ფილმებით: „ძმები“ (2004), „ქორწილის შემდეგ“ (2006), „უკეთეს სამყაროში“ (2010) და Bird Box (2018) და სატელევიზიო მინისერიალებით The Night Manager (2016), The Undoing (2020) და The First Lady (2022). ბირი პირველი ქალი კინორეჟისორია, რომელსაც ოქროს გლობუსი, პრაიმტაიმ ემი და ევროპული კინოჯილდო ერთდროულად აქვს მოპოვებული.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
სასკოლო განათლება ბირმა ნილს სტინსენსის გიმნაზიაში მიიღო. ზრდასრულობაში მიცემულ ინტერვიუებში იგი აღნიშნავს, რომ ბავშვობაში სოციალური უნარების ნაკლებობას განიცდიდა და თანატოლებთან ურთიერთობას წიგნების კიტხვა ერჩივნა. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ბირმა გადაწყვიტა თავის ებრაულ ფესვებს დაბრუნებოდა და ამიტომ უმაღლესი განათლების მიღება იერუსალიმში, ხელოვნებისა და დიზაინის ბეზალელის აკადემიაში გადაწყვიტა. მოგვიანებით იგი ლონდონში არქიტექტურას სწავლობდა, საბოლოოდ კი სამშობლოში დაბრუნდა და 1987 წელს დანიის ეროვნული კინოსკოლა დაამთავრა. მისმა სადიპლომო ნამუშევარმა De Saliges (1987) მიუნხენის კინოსკოლის ფესტივალზე პირველი ადგილი მოიპოვა.
კარიერა
სხვადასხვა მუსიკალური კლიპების, რეკლამებისა და სრულმეტრაჟიანი ფილმების გადაღების შემდეგ ბირისთვის სამშობლოში კარიერულ გარღვევად 1999 წლის ფილმი „ერადერთი და განუმეორებელი“ იქცა. ესაა რომანტიკული კომედია, რომელიც ცხოვრების წარმავლობასა და არამდგრადობაზე მოგვითხრობს. ფილმში მთავარ როლში პაპრიკა სტინი გვევლინება, რომელთანაც ბირმა შემდგომში არაერთხელ ითანამშრომლა. ფილმმა არაერთი დანიური კინოჯილდო მოიპოვა და დღემდე ქვეყანაში წარმოებულ ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ფილმად რჩება.
2000 წელს ბირმა გადაიღო კომედია „ერთხელ ცხოვრებაში“, რომლის პერსონაჟებადაც რიგითი დანიელი ადამიანები გვევლინებიან. ბირის შემოქმედებას საერთაშორისო ყურადღება და აღიარება მოუტანა 2002 წლის ფილმმა „Open Hearts“ (2002), რომელიც მან ანდერს ტომას ჯენსენთან თანასცენარისტობით შექმნა. ფილმი ურთიერთდაკავშირებული ტრაგედიებით ადამიანების განადგურებული ცხოვრების მტკივნეულ კვლევას გვთავაზობს. იგი დოგმა 95-ის მანიფესტის ტექნიკური რეგულაციებითაა გადაღებული და მასში რეჟისორის სტილის მინიმალიზმისკენ გადახრა იგრძნობდა. ფილმმა პირს 2002 წლის ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე კრიტიკოსთა ჯილდო მოუტანა. დაჯილდოებისას აღნიშნეს „ის ფაქტი, რომ დოგმა იქცა ძლიერ კინემატოგრაფიულ ენად, რომელიც მისი პერსონაჟების ცხოვრებაში უკიდურესად მტკივნეული ტრამვის მიერ მიყენებული რეალური ემოციებისგან გათავისუფლებას ოსტატურად ასახავს.“
მომდევნო პერიოდში ბირის რეპუტაციის აღმასვლა გრძელდება ფილმებით Brødre (ძმები, 2004) და Efter Brylluppet (ქორწილის შემდეგ, 2006). ეს უკანასკნელი 2007 წელს წარდგენილი იყო ოსკარზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში. თავისი პირველი ამერკული ფილმის Things We Lost in the Fire (2008) გადაღების შემდეგ, რომელშიც მთავარ როლებს ბენისიო დელ ტორო და ჰოლი ბერი ასრულებენ, ბირმა მოიპოვა ოსკარი და ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში ფილმისთვის „უკეთეს სამყაროში“ (2010).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:დანიელი კინორეჟისორები კატეგორია:ებრაელი ქალი მწერლები
ენდრიუ ჰაქსლი
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ბიოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1917
ხუმენი-ნათოფური
ხუმენი-ნათოფური — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (რეფო-შეშელეთის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ერისწყლის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 5 მ, გალიდან 12 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რეფო-შეშელეთის თემის სოფლები
ევგენი იმნაძე
ევგენი სიმონის ძე იმნაძე (დ. 4 დეკემბერი, 1875, — გ. 1 აპრილი, 1945, ნიუ-იორკი, აშშ; დაკრძალულია მაუნთ-ოლივეტის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1916).
დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი (1893), კონსტანტინეს საარტილერიო სასწავლებელი (1895) და ნიკოლოზის გენერალური შტაბის აკადემია (I თანრიგით, 1903). 1893 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. 1904-1907 წლებში მსახურობდა ვილნოს სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსის ადიუტანტის თანაშემწედ. 1911 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. I მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა კავკასიის მე-12 მსროლელ პოლკს (1915-1916), შემდეგ იყო ციმბირის მე-14 მსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი (1916 წლიდან). რუსეთის სამოქალაქო ომში თეთრი მოძრაობის მხარეს იყო, 1919 წლიდან ირიცხებოდა სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის შტაბის რეზერვში. 1919-1920 წლებში დანიშნული იყო ოდესის სამხედრო სასწავლებლის უფროსად. 1920 წელს ემიგრაციაში წავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ცხოვრობდა დეტროიტსა და ნიუ-იორკში. ხელმძღვანელობდა დეტროიტის რუსეთის შეარაღებული ძალების ვეტერანთა საზოგადოებას, ნიუ-იორკში მუშაობდა ჟურნალ „ჯარი და ფლოტის“ («Армия и Флот») წარმომადგენელად. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის III (1906), II (1913) და I (1917) ხარისხის, წმ. ანას III (1909) და II (1916), წმ. ვლადიმირის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1915) და III (მახვილებით, 1915) ხარისხის ორდენებით, ასევე „გიორგის იარაღით“ (1915).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
ფალკონის მუნიციპალიტეტი
ფალკონის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, კოხედესის შტატში. წარმოადგენს კოხედესის შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 714 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ფალკონის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 90 773 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ტინაკილიო. კოხედესის შტატის მთელი მოსახლეობის 30.2% მოდის ფალკონის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 127.1 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კოხედესის შტატის მუნიციპალიტეტები
მათე 1:6
მათე 1:6 — მათეს სახარების პირველი თავის მეექვსე მუხლი. ამ მუხლში გრძელდება საუბარი იესო ქრისტეს გენეალოგიაზე. სოლომონის დედად მოხსენიებული ურია ხეთელის ცოლი ბათშებაა. მისი მხოლოდ პირველი ქმრის სახელით ხსენება ხაზს უსვამს დავითთან მისი კავშირის მრუშობას. ის არის ერთ-ერთი იმ ოთხი ქალიდან, რომლებიც მ გეოხსენიებულნი არიან გენეალოგიაში (დანარჩენი სამია: თამარი, რაჰაბი და რუთი; თუ არ ჩავთვლით მარიამ ღვთისმშობელს, იესოს დედას).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათე 1
მალაბანგი
მალაბანგი (ოფიციალურად მალაბანგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Malabang; Bayan ng Malabang) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 49 088 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 37 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
Gnamptogenys fernandezi
Gnamptogenys fernandezi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მედიცინა აზერბაიჯანში
მედიცინა აზერბაიჯანში—ემსახურება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქეების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის დაცვას. მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების გაწევის რეფორმები და ჯანმრთელობის სისტემის მიმართულება წარმოადგენს ეკონომიკური და სოციალური ინფრასტრუქტურის განვითარების გლობალური სტრატეგიული პროგრამის ნაწილს. ეს პროგრამა ემყარება პრინციპებს საერო დემოკრატიული საზოგადოების მშენებლობისა  საბაზრო ეკონომიკასთან. სტატიაში დეტალურადაა აღწერილი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მედიცინის განვითარების ისტორია უძველესი დროიდან დღემდე.
ადრეული ისტორია
მინი|[[ასკილი|ასკილის ნაყოფი-რომლის ჩაის აზერბაიჯანში გაციების დროს მიირთმევდნენ]] აზერბაიჯანში მედიცინის ისტორიას ღრმა ფესვები აქვს. მრავალი დაავადების წინააღმდეგ საბრძოლველად ძველ მცხოვრებლებს ჯადოქრობის სჯეროდათ. ამას მოწმობს  აზიხის გამოქვაბულში მოხატული ნიშნები, რომლებიც ქვის ხანას განეკუთვნება.
ადრეული მოსახლეობა იყენებდა სამკურნალო მცენარეებსა და ბალახებს დაავადებების განკურნების მიზნით. მათ მიერ მიღებული გამოცდილება თაობიდან თაობას გადაეცემოდა, რამაც სათავე დაუდო ხალხურ მედიცინის განვითარებას. დამწერლობის გამოჩენასთან ერთად დაიწყო ხალხური მედიცინის  ზეპირი და წერილობითი განშტოებების გაყოფა.
აზერბაიჯანის მდიდარმა ფლორამ უძველესი დროიდან მიიპყრო ექიმებისა და მეცნიერების ყურადღება. მრავალ სამკურნალო მცენარეს იყენებდნენ პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის. გამოიყენბოდა  თესლი, ფესვები, ყვავილები, ფოთლები. ქალები  აკვირდებოდნენ ხილის, ბოსტნეულისა და სამკურნალო ჩაის გავლენას ორგანიზმზე  ხველაზე, სისხლდენებზე, ტკივილზე, დიარეასა და სხვა დაავადებებზე.
ამასთან, ადრეული ხელნაწერიდან ირკვევა, რომ სამკურნალოდ არა მხოლოდ მცენარეები გამოიყენებოდა. იმ დროის მკურნალები ასევე იცნობდნენ ქირურგიას, ჰქონდათ გარკვეული გამოცდილება ადამიანის სხეულის სხვადასხვა ადგილას სიმსივნის, მოტეხილობების მკურნალობის პრიმიტიული მეთოდების შესახებ. მაგალითად, აგდამის რაიონის სოფელ აფეტლის მახლობლად მდებარე ქალაქ ჩალაგანთეპში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ი. ნარიმანოვმა იპოვა ადამიანის თავის ქალა,  (მიეკუთვნება ძვ. წელთაღრიცხვით  IV ათასწლეულს (ენეოლითი)) რომელსაც, ტრეპანაციის კვალი ჰქონდა. 1971 წელს დაშქესანის რაიონის სოფელ ხაჩბულაგში არქეოლოგმა ჰ. კესემენელმა აღმოაჩინა თავის ქალა (მიეკუთვნება ბრინჯაოს ხანის ბოლოს და რკინის ხანის დასაწყისს), რომელზეც ასევე ჩატარდა ტრეპანაციის ოპერაცია. რ. გასიმოვმა, რომელმაც შეისწავლა თავის ქალა, აღნიშნა, რომ ”ხელოვნური ტრეპანაცია ჩატარდა პარიეტალური ძვლის შეერთებაზე შუბლის ძვალთან”.
1958 წელს მუღანის ველზე, სოფელ კარატეპში, არქეოლოგიური გათხრების დროს, აღმოაჩინეს ძვ. წ.აღ-ით     V-I სს. დოქები  დამწვარი ტაგანისებრთა მცენარეებით რომლებსაც, როგორც სპეციალისტები ამბობენ, მაშინდელი მაცხოვრებლები იყენებდნენ მედიკამენტად რევმატიზმის, სიცხის სამკურნალოდ და გარკვეული დაავადებების პროფილაქტიკისთვის.
ასევე ცნობილი იყო არომათერაპიის მეთოდები. ითვლებოდა, რომ კომშის სუნი აძლიერებს სხეულის ენერგიას. ლიმონს იყენებდნენ ნერვული სისტემის დასარეგულირებლად, ვაშლს კი ტვინის სტიმულირებისთვის.
ძველად აქტიური კულტურული გაცვლა ხდებოდა აზერბაიჯანისა და მესოპოტამიის მცხოვრებლებს შორის. მაგალითად, შუმერიდან შემოჰქონდათ სეზამის ზეთი და ზაფრანა. მიდიური  სახელმწიფოს ფორმირების პერიოდის მედიცინა, რომელიც მოიცავს აზერბაიჯანის ტერიტორიას, შეიძლება შეფასდეს ისეთი ისტორიული ძეგლით, როგორიცაა ავესტა, სადაც ნათქვამია რომ "ექიმს აქვს სამი იარაღი: სიტყვა, ბალახები და დანა". ექიმი, რომელიც კურნავდა  სიტყვით და შთაგონებით, იმ დროისთვის საუკეთესოდ ითვლებოდა.
მედიცინის განვითარება შუა საუკუნეებში
მინი|მუჰამედ ბერგუშადი-"ტიბი ნაბივის" სათაურის გვერდი - პირველი ცნობილი წიგნი მედიცინის შესახებ, რომელიც წარმოდგენილია აზერბაიჯანულ ენაზე. ამ პერიოდში მოხდა მედიცინის სწრაფი განვითარება, რასაც არქეოლოგიური აღმოჩენებიც ადასტურებს. შემახაში გათხრების დროს აღმოაჩინეს სხვადასხვა მინის ჭურჭელი, რომელიც განკუთვნილი იყო მედიკამენტების წარმოებისა და შენახვისათვის, რასაც ალქიმიკოსები იყენებდნენ როგორც ხალხურ მედიცინაში, ასევე ფარმაკოლოგიაში. ეს დასკვნები ადასტურებს, რომ შუა საუკუნეებში აზერბაიჯანის მოსახლეობა დაკავებული იყო ფარმაცევტული საქმიანობით.
VIII საუკუნეში არაბებმა დაიპყრეს შირვანი, რომლის მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ალბანელები და ირანელები შეადგენდნენ. კულტურათა ერთიანი სახალიფოს გავლენის წყალობით, განვითარდა მეცნიერებაც და კულტურაც. გაჩნდა უნივერსიტეტები, ობსერვატორიები, ბიბლიოთეკები, მეჩეთები და საავადმყოფოები. ისლამური პერიოდის განმავლობაში დაიწყო სამედიცინო მეცნიერების აღმასვლა. ამ დროს აზერბაიჯანის მეჩეთებში მოქმედებდნენ მედრესეები, სადაც ასწავლიდნენ არაბულ და სპარსულ ენებს, რელიგიას, მათემატიკას, კალიგრაფიას, ისტორიასა და ლიტერატურას. ასევე ისწავლებოდა მედიცინა და ალქიმია. წერილობითი ცნობებიდან ცნობილია, რომ მე -12 საუკუნეში თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ისტორიულ შირვანში, ქალაქ შემახაში, ცნობილმა ექიმმა და ფარმაცევტმა კაფიდინ ომარ იბნ ოსმანმა (ცნობილი სპარსელი პოეტის ხაკანი შირვანის ბიძა) მოაწყო სამედიცინო სკოლა, სადაც ისწავლებოდა მკურნალობის მეთოდები. სწავლებასთან ერთად ტარდებოდა კვლევები სამკურნალო მცენარეების სამკურნალო თვისებებზე.
ნაწარმოები "ტიბი ნაბივი" დაწერილია მუჰამედ ბერგუშადის მიერ, რომელიც გვიანდელ შუა საუკუნეებში ცხოვრობდა. თავისი ნამუშევრების პირველი ნახევარი ბერგუშადმა დაწერა არაბულ ენაზე, ხოლო მეორე მშობლიურ ა ზერბაიჯანულ ენაზე.
სამედიცინო ლიტერატურაში მითითებულია დიდი ექიმისა და პოეტის საჰაბ სეიდ მოჰამედ ორდუბადის  სახელი. მირზა მოჰამედ ჰასან შირვანმა მოაწყო სკოლა-საავადმყოფო, რომლის კედლებიდან გამოვიდა სეიდ ალი თავრიზი. მირზა მოჰამედი იყო აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ბოლო სამედიცინო სკოლის ორგანიზატორი, რომელმაც იარსება თურქმანჩაის შეთანხმებამდე. იგი სასულიერო პირების თხოვნით განადგურდა.მე -16 საუკუნის აზერბაიჯანელმა ექიმმა, იუსიფ ყარაბაგიმ, რომელიც წარმოშობით ყარაბახიდან იყო, დაწერა  სამედიცინო ტრაქტატები, აგრეთვე "იბნ სინას" სამედიცინო მეცნიერების კანონის განმარტება "და განმარტებები". იგი დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა შუა აზიაში:   სამარყანდსა და ბუხარაში.
1712 წელს აზერბაიჯანულ ენაზე დაიწერა მუჰამედ იუსიფ შირვანის "ტიბნამი" (აზერბ. Tibbnamə - "სამედიცინო წიგნი"). სასახლის ექიმის, შირვანი რჩევით,  ბუნებრივი მინერალების გამოეყენებას დადებით შედეგი აქვს სხვადასხვა დაავადების სამკურნალოდ. ასევე ნათქვამია, რომ ავადმყოფების დასასვენებელი ადგილები სასურველია მორთული იყოს ღია ცისფერი, მწვანე ან თეთრი ყვავილებით. ეს ნიშნავს, რომ შუა საუკუნეების მკურნალთა საქმიანობაში  ფერებს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა.
მედიცინის განვითარება XIX -საუკუნესა და  XX საუკუნის დასაწყისში
1828 წლამდე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე არ არსებობდა ევროპული ტიპის აფთიაქები. მე -19 საუკუნის აზერბაიჯანელი ექიმი მირზა მამედგულუ გაიბოვი მუშაობდა ექიმად ყარაბაღის ხანის სასახლეში, იყო ცნობილი აზერბაიჯანელი პოეტის ხურშიდბანუ ნათავანის  ექიმი. გაიბოვმა საფუძველი ჩაუყარა ქირურგიულ მეცნიერებას აზერბაიჯანში. მინი|[[აბდულხალიქ ახუნდოვი|აბდულჰალიქ ახუნდოვი]] აზერბაიჯანში მედიცინის ისტორიის მეცნიერულ კვლევას 1892 წელს საფუძველი ჩაუყარა აზერბაიჯანელმა მეცნიერმა აბდულჰალიგ ახუნდოვმა. აბდულ ხალიგმა ტარტუს უნივერსიტეტის პროფესორის  გ. დრაგენფორდის ხელმძღვანელობით  სადისერტაციო ნაშრომში ფარმაციის მაგისტრის ხარისხისთვის, გამოიკვლია და აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა მე -10 საუკუნის სპარსელი ავტორის -აბუ მანსურ ხიროვის  ცნობილი სამედიცინო ენციკლოპედია. მან  სამკურნალო ნედლეულის დასახელებების ბოტანიკური განსაზღვრება მოახდინა და შეადგინა კომენტარები წიგნში. მცენარეთა უძველესი სახელების ამ დეკოდირებით შესაძლებელი გახდა მათი შემდგომი სამეცნიერო შესწავლა. მარცხნივ|მინი|[[ჰასაბ ბეკ ზარდაბი]] მირზა ფათალი ახუნდოვი ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც სახალხო მკურნალობის მეთოდების წინააღმდეგ გამოვიდა. იგი არის მრავალი ნაშრომის ავტორი ჰიგიენისა და სანიტარიის საკითხებზე . ჰასანბეკ ზარდაბიმ ასევე მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მედიცინის განვითარებაში. ის იყო პირველი აზერბაიჯანელი ნატურალისტი და დარვინისტი. ზარდაბი რუსეთის იმპერიაში პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის „ეკინჩის“ ავტორი გახლდათ. იგი ახუნდოვთან ერთად მუშაობდა  ნაშრომზე მალარიის შესახებ, რომელიც იმ დროს ქვეყანაში მძვინვარებდა. მისი წიგნი "ჰიგიენა" არის აზერბაიჯანის პირველი სამეცნიერო-კვლევითი ნასრომი მედიცინაში ჰიგიენის სფეროში. იგი აზერბაიჯანულ ენაზე გამოიცა 1914 წელს.
ამასთან ერთად ფუნქციონირებდა აფთიაქები, სადაც ირანიდან და ინდოეთიდან შემოტანილი სამკურნალო მცენარეები იყიდებოდა. ასეთი აფთიაქები არსებობდა აზერბაიჯანის ყველა ქალაქში - ბაქოში, შემახაში, შუშაში, აგდამში, ნახიჩევანში, ლაჰიჯში, ორდუბადში, სალიანში, ლანქორანში და ა.შ. ცნობილი აზერბაიჯანელი მწერლის იუსიფ ვეზირ ჩემენზემინლის მამა, მირ-ბაბა მირ-აბდულა ოღლუ   ქალაქ აგდამში აფთიაქის მფლობელი იყო. მის აფთიაქში იყიდებოდა 142 სახის მედიკამენტი, რომელთაგან 100-ზე მეტი მცენარეული წარმოშობის იყო. თავად ჩემენზემინლიმ, როგორც ფარმაცევტის ვაჟმა, თავის მოთხრობაში "ექიმი" აღწერა XIX საუკუნის აზერბაიჯანელი ექიმების ცხოვრება და პრაქტიკული საქმიანობა.
მედიცინა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში
მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანმა სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა მოიპოვა, დაიწყო მედიცინის განვითარების ახალი ეტაპი. მიღებულია 10-ზე მეტი კანონი ჯანდაცვის სისტემის მოსაწესრიგებლად. რის შემდეგაც, 1998 წლის მარტში, პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას ”ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში რეფორმების სახელმწიფო კომისიის შექმნის შესახებ”. ქვეყანაში ჩამოყალიბდა ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკა და გაუმჯობესდა მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურების ხარისხი. დღეს სამედიცინო ცენტრები და თანამედროვე ფარმაცევტული ინდუსტრია მსოფლიო სტანდარტების დონეზე იქმნება. ქვეყანაში შემუშავებულია ეროვნული გეგმა ისეთი დაავადებების წინააღმდეგ, როგორიცაა შიდსი და ტუბერკულოზი. 2001 წელს ხელი მოეწერა ბრძანებას, რომლის მიხედვითაც 17 ივნისი მედიცინის მუშაკთა დღედ გამოცხადდა.
2004 წელს დაარსდა აზერბაიჯანის მედიცინის ისტორიკოსთა ასოციაცია, რომელიც  2005 წელს მედიცინის ისტორიის საერთაშორისო საზოგადოებაში(შტაბ- ბინა მდებარეობს პარიზში) მიიღეს. იმავე წელს, 1 – დან 2 თებერვლამდე, ბაქოში ჩატარდა ასოციაციის პირველი ეროვნული კონფერენცია.
ჯანდაცვის მინისტრის ოქთაი შირალიევის ბრძანებით, 2008 წლის 1 თებერვლიდან, სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული სამედიცინო დაწესებულებები მოსახლეობას  სამედიცინო დახმარებას უწევენ უფასოდ. 2009 წლის ნოემბერში ადგილობრივმა ექიმებმა ჩაატარეს  პირველი ოპერაცია აზერბაიჯანში  გულის არითმიაზე.
COVID-19
2020 წლის 27 თებერვალს შეიქმნა ოპერატიული შტაბი აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტთან, ვირუსის გავრცელების საფრთხის თავიდან ასაცილებლად. იმავე დღეს განლაგდა სპეციალური ლაბორატორიები, ხოლო მობილური საავადმყოფოები განლაგდა ირანის საზღვართან. აზერბაიჯანში ინფექციის პირველი შემთხვევა 28 თებერვალს დაფიქსირდა.
19 მარტიდან ფუნქციონირებს ოფიციალური ვებ – გვერდი COVID-19, რომელიც იძლევა ინფორმაციას აზერბაიჯანში ვირუსის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ. 28 მარტს ბაქოში იენის კლინიკის სამედიცინო დაწესებულება გაიხსნა, სადაც 29 მარტიდან დროებით მკურნალობენ პაციენტებს, რომლებსაც კორონავირუსი აქვთ მძიმე სიმპტომებით. ეს სამედიცინო დაწესებულება, სადაც 1500-ზე მეტი ექიმი და სამედიცინო პერსონალი იქნება დასაქმებული, 575 საწოლზეა გათვლილი.
7 მაისს ბაქოში გაიხსნა პირველი მოდულის ტიპის ჰოსპიტალური კომპლექსი 100 პალატისა და 200 საწოლის ტევადობით. მოდულის საავადმყოფოს მშენებლობასა და მონტაჟს სამი კვირა დასჭირდა.
ნაფთალანი
მინი|[[ნაფთალანი|ნაფთალანის საავადმყოფი]] მარცხნივ|მინი|კურორტი [[ნაფთალანი- სამკურნალო აბაზანები]] ნაფთალანი —სამკურნალო ნაფტალანის ნავთობის წარმოშობის ადგილია, რომლის სამკურნალო ძალა ცნობილია უხსოვარი დროიდან. კურორტი მდებარეობს აზერბაიჯანის სიდიდით მეორე ქალაქ განჯიდან 50 კმ-ში. ის ფუნქციონირებს 1926 წლიდან. კურორტი ნაფთალანი უზრუნველყოფს 70-ზე მეტი დაავადების მკურნალობას თერაპიული ნაფთალანის აბაზანების დახმარებით გაუმჯობესებული მეთოდების შესაბამისად.
სქოლიო
კატეგორია:მედიცინა აზერბაიჯანში
Genealogy
Genealogy — სომხური ჯგუფი, რომელიც შეიქმნა სომხეთის წარსადგენად 2015 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ექვსიდან ხუთი წევრი იყო სხვადასხვა კონტინენტის სომხური დიასპორიდან. მათი ოჯახები მსოფლიოს გარშემო გაიფანტა 1915 წელს მომხდარი სომხების გენოციდის დროს. ხუთი მონაწილე იყო სომხური დიასპორის მრავალფეროვნების ნიშნად, აგრეთვე სომხეთის გენოციდის მეასე წლისთავის ოფიციალური ლოგოს სიმბოლიზების ნიშნად, სადაც 5 მონაწილე ხუთ ყავილს ასახავს, ყვავილის ცენტრს წარმოადგენს მეექვსე მონაწილე, რომელიც სომხეთიდანაა.
ჯგუფმა კონკურსში სიმღერა „Face The Shadow“ შეასრულა. სიმღერას თავდაპირველად ერქვა „Don't Deny“, მაგრამ ორგანიზატორებმა ის მოგვიანებით შეცვალეს დღევანდელი სათაურით, რადგან იგი ზედმეტად პოლიტიკურად მიიჩნიეს (სომხების გენოციდის უარყოფაზე მიანიშნებდა). ჯგუფმა წარმოადგინა სომხეთი 2015 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. 2015 წლის 23 მაისს გამართულ ფინალში, საერთო ჯამში მე-16 ადგილი დაიკავა, სულ 34 ქულით რომელიც 8 ქვეყნისგან მიიღო, მათ შორის უმაღლესი შეფასება, 12 ქულა მიიღო საქართველოსგან.
წევრები
ჯგუფის პირველი წევრი არის ფრანგი სომეხი, ესაი ალტუნიანი, ის რომ მომღერალი ჯგუფს შეუერთდებოდა 2015 წლის 16 თებერვალს გახდა ცნობილი. მეორე წევრი იყო ამერიკელი სომეხი თამარ კაპელიანი, რომელიც ჯგუფს 4 დღის შემდეგ, 2015 წლის 20 თებერვალს შეუერთდა. მესამე წევრი ვაჰე ტილბიანი, ეთიოპიელი-სომეხია, რომელიც ჯგუფს ალტუნიანის შეერთებიდან ერთი კვირის შემდეგ, 2015 წლის 23 თებერვალს შეუერთდა. ჯგუფის მეოთხე წევრი იყო სტეფანი ტოპალიანი, ამერიკაში დაბადებული ამერიკელი-სომეხი-იაპონელი მომღერალი რომელიც იაპონიაში ცხოვრობს. ის ჯგუფს 2015 წლის 27 თებერვალს შეუერთდა. მეხუთე წევრი იყო მერი-ჯეინ ო'დორეთი ბასმაჯიანი, სომხური წარმოშობის ავსტრალიელი ოპერის მომღერალი. ბასმაჯიანი ჯგუფს 2015 წლის 3 მარტს შეუერთდა. ჯგუფის მეექვსე წევრი იყო ინგა არშაკიანი, რომელმაც სომხეთი 2009 წლის მოსკოვში გამართულ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე თავის დასთან, ანუშთან ერთად წარადგინა.
2015 წლის 28 აპრილს, ფრანგმა-სომეხმა ესაი ალტუნიანმა, ამერიკელმა-სომეხმა თამარ კაპელიანმა, ამერიკელმა-სომეხმა-იაპონელმა სტეფანი ტოპალიანმა, ავსტრალიელმა-სომეხმა მერი-ჯეინ ო'დორეთი ბასმაჯიანმა და ეთიოპიელმა-სომეხმა ვაჰე ტილბიანმა პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანთან შეხვედრის შემდეგ მიიღეს სომხეთის მოქალაქეობა და სომხური პასპორტები. ჯგუფის მეექვსე წევრი ინგა არშაკიანი მანამდეც ფლობდა სომხეთის მოქალაქეობას.
სქოლიო
კატეგორია:სომხური მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
Gnamptogenys fieldi
Gnamptogenys fieldi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლოპეს ეროვნული პარკი
ლოპეს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ცენტრალურ გაბონში. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ტერიტორიის უდიდესი აწილი ნოტიო ტროპიკული ტყეებითაა დაფარული, პარკი მოიცავს ბალახის უკანასკნელი სავანების ნაშთებს, რომელებიც ცენტრალურ აფრიკაში ბოლო გამყინვარების დროს, 15 000 წლის წინ წარმოიქმნა. 1946 წელს ის გახდა პირველი დაცული ტერიტორია გაბონში, 2007 წელს კი შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
პარკში მოქმედებს პატარა კვლევითი სადგური, რომელიც ლონდონის ზოოლოგიურ საზოგადოებას ეკუთვნის. ასევე განვითარებულია ტურისტული ინფრასტრუქტურა.
სქოლიო
მინი|მარცხნივ|1000პქ|პარკის პანორამა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაბონში
ხირარდოტის მუნიციპალიტეტი (კოხედესი)
ხირარდოტის მუნიციპალიტეტი (Municipio Girardot) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, კოხედესის შტატში. წარმოადგენს კოხედესის შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 3 468 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხირარდოტის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 11 579 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-ბაული. კოხედესის შტატის მთელი მოსახლეობის 3.8% მოდის ხირარდოტის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 3.3 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კოხედესის შტატის მუნიციპალიტეტები
მათე 1:7
მინი|[[მიქელანჯელო სიქსტეს კაპელას ფრაგმენტი „რობომი - აბია“]] მათე 1:7 — მათეს სახარების პირველი თავის მეშვიდე მუხლი. ამ მუხლში გრძელდება საუბარი იესო ქრისტეს გენეალოგიაზე და ნახსენები არიან ებრაული ბიბლიის ფიგურები (სოლომონი, რობოამი, აბია, ასა). თავდაპირველად ნახსენებია სოლომონი, რომელიც ისრაელს ძვ. წ. 962-922 წლებში მართავდა, გენეალოგია შემდგომ იუდეის მეფეებზე გადადის, თავდაპირველად მოხსენიებულია რობოამი, რომლის გარდაცვალების შემდგომაც მისი ადგილი აბიამ დაიკავა და ქვეყანას ორი წელი მართავდა. აბიას დაღუპვის შემდგომ მმართველობა მის შვილზე, ასაზე გადავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათე 1
ჟან ბატისტ პიგალი
ჟან ბატისტ პიგალი (Jean-Baptiste Pigalle; დ. 26 იანვარი, 1714, პარიზი — გ. 21 აგვისტო, 1785, იქვე) — ფრანგი მოქანდაკე. სწავლობდა (1722 წლიდან) რ. ლე ლორენთან და ჟ. ბ. ლემუანთან. იმოგზაურა იტალიაში (1736–1739). როკოკოდან კლასიციზმზე გარდამავალი სტილით შექმნა სტატუები, კომპოზიციები, რელიგიურ და მითოლოგიურ თემებზე („მერკური სკანდალს იკრავს“ (1744), მარმარილო (1744); „ბიჭი გალიით“, მარმარილო (1749) — ორივე ლუვრი, პარიზი). განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია მოქალაქეობრივი პათოსით გამსჭვალულ, ზოგჯერ ნატურალისტური სიზუსტით შესრულებულ საფლავის ძეგლებში (მარშალ მორიც საქსონელის საფლავი, მარმარილო, 1753-76, სენ-ტომის ეკლესია, სტრასბური).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მოქანდაკეები კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1714 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1785
კეჭაყმაძე
საკუთარი სახელი კეჭაყმაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ლის ალგებრა
მათემატიკაში ლის ალგებრა არის ალგებრული სტრუქტურა, რომელიც თამაშობს უმნიშვნელოვანეს როლს, როგორც ლის ჯგუფების თეორიაში ისე, გეომეტრიის, ალგებრის, ალგებრული ტოპოლოგიის და ფიზიკის სხვადასხვა დარგებში. ლის ალგებრები მათემატიკაში გაჩნდა დიდი ნორვეგიელი მათემატიკოსის სოფუს ლის შრომებში, ინფინიტეზიმურ გარდაქმნათა ჯგუფების სახელით. ტერმინი თანამედროვე სახით დამკვიდრდა ჰერმან ვეილის შრომების შემდეგ (1930 წელი).
განმარტება
ლის რგოლი არის აბელის ჯგუფი აღჭურვილი ბინარული ოპერაციით [·, ·]
რომელსაც ლის ფრჩხილი ჰქვია და რომელიც აკმაყოფილებს შემდეგ იგივეობებს:
აქ და შემდეგში x, y, zარიან   ალგებრის ელემენტები. ბოლო ტოლობას ჰქვია ჟორდანის იგივეობა. პირველი ორი ტოლობიდან გამომდინარეობს, რომ  ადგილი აქვს  ანტიკომუტატურობის თვისებასაც
ლის რგოლს ჰქვია ლის ალგებრა F ველზე თუ   არის  ვექტორული სივრცე F-ზე და დამატებით, ლის ფრჩხილი არის ორადწრფივი ასახვა F ველის მიმართ:
აქ a არის F ველის ელემენტი. ლის ალგებრა არის ლაიბნიცის ალგებრის კერძო შემთხვევა.
ვთქვათ და  არიან ლის ალგებრები. ვიტყვით, რომ წრფივი ასახვა არის  ლის  ალგებრების ჰომომორფიზმი, თუ   ტოლობა სრულდება ლის ალგებრის ყოველი  x და y ელემენტებისთვის.
ვთქვათ  არის ლის ალგებრა, ხოლო   არის მისი ქვესივრცე. ვიტყვით, რომ არის ლის ქვეალგებრა თუ    ჩაკეტილია ლის ფრჩხილის ოპერაციის მიმართ, ე.ი., თუ  კი  სრულდება უფრო ძლიერი  პირობა მაშინ იძახიან, რომ   არის   ლის ალგებრის იდეალი. ლის ალგებრას, რომელსაც არ აქვს არანულოვანი საკუთრივი იდეალი ჰქვია მარტივი.
მაგალითები
ყოველი ვექტორული სივრცე შეიძლება განხილულ იქნას როგორც ლის ალგებრა, თუკი ლის ფრჩხილს იგივურად ნულს ავიღებთ. ასეთ ლის ალგებრებს ჰქვიათ აბელური ლის ალგებრები.
სამგანზომილებიანი ვექტორები ქმნიან ლის ალგებრას, სადაც ლის ფრჩხილი მოიცემა ვექტორთა ვექტორული გამრავლებით.
ყოველი ასოციური ალგებრა A შეიძლება განხილულ იყოს როგორც ლის ალგებრა თუკი ლის ფრჩხილს განვმარტავთ ტოლობით
პირიქით, პუანკარე–ბირკჰოფ–ვიტის თეორემაზე დაყრდნობით მტკიცდება რომ ყოველი ლის ალგებრა არის ასოციური ალგებრის ლის ქვეალგებრა.
კერძოდ, თუ A–ს როლში ავიღებთ ყველა n × n მატრიცებს, მივიღებთ  ლის ალგებრას , რომელიც ცნობილია  ზოგადი წრფივი ლის ალგებრის სახელით. მატრიცები რომელთა კვალი ნულია ქმნიან ქვეალგებრას, რომელიც ცნობილია როგორც სპეციალური წრფივი ლის ალგებრა. ადო-ივასავას თეორემა ამბობს რომ ყოველი სასრულგანზომილებიანი ლის ალგებრა არის ზოგადი წრფივი ლის ალგებრის  ქვეალგებრა, რომელიმე n-თვის.
გეომეტრიაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს გლუვი მრავალსახეობის გლუვ ვექტორულ ველთა ლის ალგებრა. ეს არის საზოგადოდ უსასრულო გამზომილებიანი ლის ალგებრა, სადაც ლის ფრჩხილი განიმარტება ტოლობით აქ \ X, Y არიან გლუვი ვექტორული ველები, ხოლო  \ f არის გლუვი ფუნქცია მოცემულ მრავალსახეობაზე.
თუ \ G არის ლის ჯგუფი, მაშინ მარცხნიდან ინვარიანტული გლუვი ვექტორული ველები \ G ჯგუფზე ქმნიან გლუვ ვექტორულ ველთა ლის ალგებრის ლის ქვეალგებრას, რომელსაც ჰქვია \ G ლის ჯგუფის ლის ალგებრა და არის უმნიშვნელოვანესი ობიქტი ლის თეორიაში.
ლიტერატურა
*
ყველაფერი ევას შესახებ
„ყველაფერი ევას შესახებ“ (All About Eve) — 1950 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. მას საფუძვლად უდევს 1946 წელს გამოცემული მერი ორის მოთხრობა „ევას სიბრძნე“. ფილმში ჯერ კიდევ უცნობი და ახალგაზრდა მერილინ მონრო მონაწილეობდა.