cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფუკოს ქანქარა (რომანი)
ფუკოს ქანქარა (Il pendolo di Foucault) — იტალიელი მწერლის და ფილოსოფოსის, უმბერტო ეკოს რომანი, რომელიც პირველად 1988 წელს დაიბეჭდა. რომანი მრავალ მითითებას იძლევა ეზოთერული, კაბალისტიკური, ალქიმიური და შეთქმულების თეორიებთან დაკავშირებული ინფორმაციის შესახებ. ამასთან დაკავშირებით, კრიტიკოსმა ენტონი ბერჯესმა განაცხადა, რომ რომანს ანბანური საძიებელიც კი სჭირდება. წიგნის სათაური აღებულია ფრანგი ფიზიკოსის ლეონ ფუკოს მიერ გამოგონილი ფუკოს ქანქარიდან. ფუკოს ქანქარა დედამიწის როტაციას მაგალითს წარმოადგენს, რასაც ეკოს ნოველაში დიდი სიმბოლური მნიშვნელობა ენიჭება. ზოგიერთის აზრით, წიგნის სათაური ფილოსოფოს მიშელ ფუკოზე მიანიშნებს, თუმცა თავად ეკო „განსაკუთრებით უარყოფს მიშელ ფუკოზე განზრახ მინიშნებას“.
სქოლიო
კატეგორია:უმბერტო ეკოს ნაწარმოებები კატეგორია:1988 წლის რომანები
ივანივკა (ბერისლავის რაიონი)
ივანივკა (Іванівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 831 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
18 ნოემბერი
18 ნოემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 322-ე დღე (ნაკიან წლებში – 323-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 43 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1118
საქართველო VII საუკუნეში
საქართველო VII საუკუნეში წინა საუკუნეების მსგავსად კვლავ სასანიანთა იმპერიასა და ბიზანტიის იმპერიას შორის ბრძოლების ასპარეზი იყო. VII საუკუნის 30-იან წლებში კი სამხრეთიდან ახალი და წინა ორზე უფრო ძლიერი დამპყრობელი გამოჩნდა არაბთა სახალიფოს სახით.
საეკლესიო განხეთქილება
ქალკედონის მსოფლიო საეკლესიო კრების შემდეგ დაირღვა კავკასიის სახელმწიფოების რელიგიური ერთობა. სომხეთში მონოფიზიტობა დამკვიდრდა, ქართლსა და ბიზანტიაში კი დიოფიზიტობა. VII საუკუნე საუკუნის დასაწყისში. ცურტაველი ეპისკოპოსი მოსე, წარმოშობით სომეხი, რომელიც მონოფიზიტობას უჭერდა მხარს, გაიქცა სომხეთში და დახმარება ითხოვა. სომხეთის კათალიკოსსა და ქართლის კათოლიკოს კირონ I-ს შორის გაიმართა წერილობითი პოლემიკა. საბოლოოდ ყველააფერი 608 წლის საეკლესიო განხეთქილებით დასრულდა.
ჰერაკლეს შემოსევები
VII საუკუნის დასაწყისში ირანის შაჰმა ხოსრო II-მ წელს ბიზანტიის იმპერიას ომი გამოუცხადა და თავდაპირველად წარმატებებს მიაღწია. VII საუკუნის 10-იან წლებში ირანისგან შევიწროებული ერისმტავარი ადარნასე და კათალიკოსი კირიონი და ერისმთავარი ადარნასე იძულებულები შეიქმნენ ქართლი დაეტოვებინათ. ადარნასე კახეთში გაიხიზნა, ხოლო კირონის შესახებ არსებობს მოსაზრება, რომ ჯერ ფაზისში მოღვაწეობდა, შემდეგ კი ალექსანდრიის პატრიარქი გახდა.
ირანთან ომში მდგომარეობა შეცვალა ბიზანტიის ახალმა იმპერატორმა ჰერაკლემ. 627 წელს ჰერაკლე ეგრისში შეიჭრა. ჰერაკმელ დაიმორჩლა აფხაზეთი და დასვა იქ მის მიერ დანიშნული ერისთავი. დაუკავშირდა ჩრდილო კავკასიელ ხაზარებს, თურქთა ხაკან ჯაბღუს და მათთან ერთად 627 წლის ზაფხულში გაილაშქრა თბილისზე. ქართლის ერისმთავარი სტეფანოზ II ინარჩუნებდა ირანის ერთგულებას. მან ქალაქი არ დათმო. ხანგრძლივი ალყის მიუხედავად ჰერაკლემ და ხაზარებმა ქალაქის აღება ვერ შესძლეს. 628 წელს ხაზარები კვლავ მიადგნენ თბილისს, აიღეს და საშინლად ააოხრეს ქალაქი და მოკლეს სტეფანოზ II. იმავე წელს დაიდო ზავი ბიზანტიასა და ირანს შორის. ჰერაკლემ დაიბრუნა: სომხეთი, სირია, მესოპოტამია და ეგვიპტე. მასვე ერგო იბერიაც. დასავლეთ თურქთა სახაკანოს გავლენის ქვეშ დარჩა კავკასიის ალბანეთი.
არაბობა
VII საუკუნის 30-იანი წლებიდან დაიწყო არაბთა დაპყრობითი ომები, რომლის შედეგადაც მათ უზარმაზარი იმპერია შექმნეს. კავკასიაში არაბები VII საუკუნის 30-იან წლებში გამოჩნდნენ. მათ იღეს დვინი, ხოლო ქართლში ლაშქრობაში არაბებს დიდთოვლიანმა ზამTარმა შეუშალა ხელი. 642-643 წლებში არაბები ქართლში შეიჭრნენ, მაგრამ ამ ლაშქრობას არავითარი პოლიტიკური შედეგი არ მოჰყოლია. 654 წელს არაბებმა სომხეთში დაამარცხეს ბიზანტიელები და ქართლს მიადგნენ. ქართლის ერისმთავარმა სტეფანოზ II-მ არაბთა სარდალ ჰაბიბ იბნ მასლამას დაზავება შესთავაზა. ქართლსა და არაბთა სახალიფოს შორის დაიდო დაცვის სიგელი. ქართლის მოსახლეობას დაეკისრა გადასახადი (ჯიზია) ერთი დინარი ერთ კომლზე. შენარჩუნებული იყო სარწმუნოების თავისუფლება, თუ ქართველი მიიღებდა ისლამს ის თავისუფლდებოდა გადასახადებისაგან. ქართლის სამეფოსგან ამ დროს გამოთიშეული იყო კამბეჩოვანი, რომელიც სალმან იბნ რაბიან 640-იან წლებში დაიპყრო რანთან,, შაქთან და სხვა პროვინციებთან ერთად.
VII საუკუნის 50-იანი წლების ბოლოს არაბთა სახალიფოში ატყდა შინაომები, რომელიც რამდენიმე წელიწადს გაგრძელდა. ამით ისარგებლა ქართლის ერისმთავარმა ნერსე I-მა და არაბები არამარტო ქართლიდან არამედ სომხეთიდანაც განდევნა. ქართველთა და სომეხთა საერთო აჯანყება დაახლოებით 680-685 წლებში მოხდა. 689 წელს ქართლსა და სომხეთს ხაზარები შეესიენ. შემოსევის დროს ხაზარებმა ამ ქვეყნების ერისთავები და მთავრები ამოხოცეს. ბიზანტიის იმპერიისა და არაბთა სახალიფოს ზავის შემდეგ ქართლი ორივე ქვეყანას უხდიდა ხარკს.
დასავლეთ საქართველო
არაბთა დროებითმა დასუსტებამ ბიზანტიას საშუალება მისცა დაკარგული ტერიტორიები დაებრუნებინა. 660-იან წლებში ბიზანტიამ ეგრისის სამეფო გააუქმა და მის მმართველს პატრიკიოსის ტიტული მისცა. ეგრისისგან გამოყოფილი იყო აფხაზეთი, რომელიც ასევე ბიზანტიის უშუალო ვასალი იყო. 697 წელს პატრიკიოსი სერგი ბარნუკის ძე ბიზანტიის წინააღმდეგ აჯანყდა და არაბები დასავლეთ საქართველოში გადაიყვანა.
ლიტერატურა
VII
პარაგვაი
პარაგვაი, ოფიციალურად პარაგვაის რესპუბლიკა (República del Paraguay, გუარანი: Tetã Paraguái) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში. სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება არგენტინა, აღმოსავლეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ბრაზილია, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით ბოლივია. მდებარეობს მდინარე პარაგვაის ორივე ნაპირზე, რომელიც ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მიედინება ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით. სამხრეთ ამერიკაში მისი ცენტრალური მდებარეობის გამო მას ხანდახან „ამერიკის გულსაც“ (Corazón de América) უწოდებენ.
XVI საუკუნეში ევროპელთა მოსვლამდე, სანამ პარაგვაი ესპანეთის კოლონიური იმპერიის შემადგენელი ნაწილი გახდებოდა, მის ტერიტორიაზე გუარანის ხალხი სახლობდა. 1811 წელს ქვეყანამ ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ამის შემდეგ პარაგვაის მართავდა დიქტატორთა მთელი რიგი, რასაც მოჰყვა იზოლაციონიზმისა და პროტექციონიზმის პოლიტიკა. განვითარებას ბოლო მოუღო პარაგვაულმა ომმა (1864–1870), რომელშიც ქვეყანამ მოსახლეობის 60 %-70 % და ტერიტორიის საკმაოდ დიდი ნაწილი დაკარგა. მეოცე საუკუნის საკმაოდ დიდი პერიოდის მანძილზე პარაგვაის მართავდა ალფრედო სტრესნერი, რომელმაც დაამყარა ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი სამხედრო დიქტატურა სამხრეთ ამერიკაში. 1989 წელს სტრესნერი დაამხეს და 1993 წელს გაიმართა თავისუფალი არჩევნები. 1994 წელს, პარაგვაიმ არგენტინასთან, ბრაზილიასთან და ურუგვაისთან ერთად დააარსა მერკოსური.
კოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)
კოლა შეიძლება აღნიშნავდეს:
პარაგვაი
2009 წლისთვის პარაგვაის მოსახლეობა დაახლოებით 6,3 მლნ ადამიანს შეადგენდა. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ასუნსიონი. ოფიციალური ენებია ესპანური და გუარანი. მოსახლეობის 92 % საუბრობს ესპანურად, 98% კი გუარანზე.
მიუხედავად იმისა, რომ რეგიონის ერთ-ერთ ყველაზე უღარიბეს და ნაკლებ განვითარებულ ქვეყნად რჩება, 2010 წელს პარაგვაის ეკონომიკას 14,5%-იანი ზრდა ჰქონდა, რაც უდიდესი მაჩვენებელი იყო მთელს ლათინურ ამერიკაში და მესამე უსწრაფესი მსოფლიოში, კატარისა და სინგაპურის შემდეგ. 2011 წლისთვის, ეკონომიკის ზრდამ იკლო, მაგრამ 6,4% შეადგინა.
ეტიმოლოგია
მდინარე პარაგვაის სახელი სავარაუდოდ მომდინარეობს გუარანის სიტყვებიდან: para რაც ნიშნავს „მრავალფეროვანს“ და gua — „მდინარისეულს“. თუმცა, არ არსებობს სახელ პარაგვაის წარმოშობის რაიმე საბოლოო ახსნა.
პრე-კოლუმბიური ხანა
ძირძველი გუარანის ხალხი ესპანელების მოსვლამდე მინიმუმ ათასწლეულის განმავლობაში ცხოვრობდა აღმოსავლეთ პარაგვაიში. დასავლეთ პარაგვაი, გრან-ჩაკო, დასახლებული იყო მომთაბარეებით, რომელთაგან ყველაზე ცნობილი იყო გუაიკურუს ხალხები. პარაგვაის მდინარე გამყოფი ხაზი იყო სოფლის მეურნეობის მიმდევარ გუარანელთა აღმოსავლეთით და მომთაბარე და ნახევრად მომთაბარე ხალხს შორის, დასავლეთით გრან-ჩაკოში. გუაიკურუს მომთაბარეები ცნობილი იყვნენ თავიანთი მებრძოლი ტრადიციებით და XIX საუკუნის ბოლომდე არ იყვნენ სრულად მშვიდობისმოყვარენი. ეს ძირძველი ტომები განეკუთვნებოდნენ ხუთ განსხვავებულ ენობრივ ოჯახს, რაც მათი ძირითადი დაყოფის საფუძველი იყო. განსხვავებული მეტყველების ჯგუფები, ძირითადად, კონკურენტუნარიანი იყო რესურსებისა და ტერიტორიების მიმართ. ისინი შემდეგ ტომებად დაიყვნენ ამ ოჯახებში სალაპარაკო ენების მიხედვით. დღეს შენარჩუნებულია 17 ცალკეული ეთნოლინგვისტური ჯგუფი.
კოლონიზაცია
ამ რეგიონში პირველი ევროპელები იყვნენ ესპანელი მკვლევარები, 1516 წელს. ესპანელმა მკვლევარმა ხუან დე სალასარ დე ესპინოსამ დააარსა დასახლება ასუნსიონი 1537 წლის 15 აგვისტოს. საბოლოოდ ქალაქი გახდა პარაგვაის ესპანური კოლონიური პროვინციის ცენტრი.
ავტონომიური ქრისტიანული ინდური ერის შექმნის მცდელობა განხორციელდა მეთვრამეტე საუკუნეში სამხრეთ ამერიკის ამ ნაწილში იეზუიტური მისიებით და დასახლებების ჩამოყალიბებით, რომლებიც მოიცავდა ურუგვაის, არგენტინისა და ბრაზილიის ნაწილებს. პარაგვაის კათოლიციზმზე გავლენა მოახდინეს ძირძველმა ხალხებმა; რელიგიურმა სინკრეტიზმმა შთანთქა მშობლიური ელემენტები. იეზუიტების განდევნა მოხდა 1767 წელს ესპანეთის გვირგვინის მიერ. XVIII საუკუნის, ორი იეზუიტური მისიის ნანგრევები იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად არის დასახელებული.
დასავლეთ პარაგვაიში ესპანურ დასახლებას და ქრისტიანობას მკაცრად შეეწინააღმდეგნენ მომთაბარე გუაიკურუს ხალხი და სხვა მომთაბარეები XVI საუკუნიდან მოყოლებული. ამ ხალხთა უმეტესობა XVIII და XIX საუკუნეებში მეტისურ მოსახლეობაში შეერია.
დამოუკიდებლობა და ფრანსიას მმართველობა
მარცხნივ|მინი|[[ ხოსე გაასპარ როდრიგესი de ფრენსია|ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსია, პარაგვაის პირველი დიქტატორი. ]] პარაგვაიმ დაამხო ესპანეთის ადგილობრივი ადმინისტრაცია 1811 წლის 14 მაისს. პარაგვაის პირველი დიქტატორი იყო ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსია, რომელიც მართავდა პარაგვაის 1814 წლიდან გარდაცვალებამდე 1840 წლამდე, ძალზე მცირე საგარეო კონტაქტით თუ გავლენით. იგი აპირებდა უტოპიური საზოგადოების შექმნას ფრანგი თეორეტიკოსის ჟან-ჟაკ რუსოს სოციალური კონტრაქტის საფუძველზე. როდრიგეს დე ფრანსიამ დააწესა ახალი კანონები, რომლებიც მნიშვნელოვნად ამცირებდა კათოლიკური ეკლესიის უფლებამოსილებას (კათოლიციზმი მაშინ დამკვიდრებული სახელმწიფო რელიგია იყო) და კაბინეტი, რომელიც კრძალავდა კოლონიური მოქალაქეების ერთმანეთზე დაქორწინებას და საშუალებას აძლევდა მათ დაქორწინებულიყვნენ მხოლოდ შავკანიანებზე, მულატებსა თუ მკვიდრ მოსახლეობაზე, კოლონიური ეპოქის ელიტის ძალაუფლების დასანგრევად და შერეული რასის ან მესტისების საზოგადოების შესაქმნელად. მან შეწყვიტა ურთიერთობები პარაგვაის და დანარჩენ სამხრეთ ამერიკას შორის. ფრანსიას მიერ თავისუფლების შეზღუდვის გამო, ფულხენსიო იეგროსი და დამოუკიდებლობის პერიოდის კიდევ რამდენიმე ლიდერი 1820 წელს გეგმავდნენ გადატრიალებას ფრანსიას წინააღმდეგ, რომელმაც აღმოაჩინა ეს შეთქმულება და მათი ლიდერები, რომელთაგან ზოგიერთი სიკვდილით დასაჯეს, ზოგი კი დააპატიმრეს.
ლოპესის ოჯახის მმართველობა
1840 წელს ფრანსიას გარდაცვალების შემდეგ, პარაგვაის მმართველობდნენ სხვადასხვა სამხედრო ოფიცრები ახალი ხუნტის პირობებში, სანამ კარლოს ანტონიო ლოპესი (სავარაუდოდ, როდრიგეს დე ფრანსიას ძმისშვილი) 1841 წელს მოვიდა სათავეში. ლოპესმა პარაგვაის მოდერნიზაცია მოახდინა და გახსნა იგი საგარეო კომერციისთვის. მან ხელი მოაწერა არააგრესიულ პაქტს არგენტინასთან და 1842 წელს ოფიციალურად გამოაცხადა პარაგვაის დამოუკიდებლობა. ლოპესის სიკვდილის შემდეგ, 1862 წელს, ძალაუფლება გადაეცა მის უფროს ვაჟს, ფრანსისკო სოლანო ლოპესს.
ლოპესის ოჯახის რეჟიმი ხასიათდებოდა გავრცელებული და ხისტი ცენტრალიზმით წარმოებასა და განაწილებაში. საზოგადოებასა და კერძო სფეროს შორის არავითარი განსხვავება არ ყოფილა და ლოპესის ოჯახი განაგებდა ქვეყანას, როგორც დიდ ქონებას.
მთავრობა ახორციელებდა კონტროლს ყველა ექსპორტზე. იერბა მატეს და ძვირფასი ხის პროდუქციის ექსპორტმა შეინარჩუნა სავაჭრო ბალანსი პარაგვაის და გარე სამყაროს შორის. პარაგვაის მთავრობა პროტექციონისტული იყო, არასოდეს იღებდა უცხოურ სესხებს და შემოიღო მაღალი ტარიფები იმპორტირებულ უცხოურ პროდუქციაზე. ამ პროტექციონიზმმა საზოგადოება თვითკმარი გახადა და ასევე თავიდან აიცილა არგენტინისა და ბრაზილიის მსგავსად  დავალიანებისგან დაზარალება. მონობა არსებობდა პარაგვაიში, თუმცა არც თუ ისე დიდი რაოდენობით, 1844 წლამდე, როდესაც იგი ახალ კონსტიტუციაში კანონიერად  გაუქმდა. მინი|რეგიონის პოლიტიკური რუკა, 1864 ფრანსისკო სოლანო ლოპესმა, კარლოს ანტონიო ლოპესის ვაჟი, 1862 წელს ჩაანაცვლა მამა, როგორც პრეზიდენტ-დიქტატორი, და ზოგადად განაგრძო მამის პოლიტიკა. ორივეს სურდა პარაგვაის საერთაშორისო იმიჯის წარმოჩენა, როგორც „დემოკრატიული და რესპუბლიკური“, მაგრამ სინამდვილეში, მმართველ ოჯახს თითქმის სრული კონტროლი ჰქონდა მთელ საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე, მათ შორის ეკლესიასა და კოლეჯებზე.
სამხედრო თვალსაზრისით, კარლოს ანტონიო ლოპესმა მოდერნიზაცია ჩაუტარა და გააფართოვა მრეწველობა და პარაგვაის არმია, გააძლიერა პარაგვაის სტრატეგიული თავდაცვა ჰუმაიტას ციხის განვითარებით. მთავრობამ დაიქირავა 200-ზე მეტი უცხოელი ტექნიკოსი, რომლებმაც დაამონტაჟეს სატელეგრაფო ხაზები და სარკინიგზო მაგისტრალები, რომლებიც ხელს შეუწყობენ ფოლადის, ტექსტილის, ქაღალდისა და მელნის წარმოების გაფართოებას, საზღვაო მშენებლობის, იარაღისა და დენთის მრეწველობას. უბუკუის სამსხმელო საამქრომ, რომელიც დასრულდა 1850 წელს, აწარმოა ყველა კალიბრის ქვემეხი, ნაღმტყორცნები და ტყვია. ასუნსიონის გემსაშენში აიგო მდინარის ხომალდები. ციხესიმაგრეები აშენდა, განსაკუთრებით მდინარე აპას გასწვრივ და გრან-ჩაკოში. მოღვაწეობა განაგრძო ფრანცისკო სოლანომ სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების თვალსაზრისით და ქვეყანას „სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე მოწინავე რესპუბლიკა“ უწოდეს, აღსანიშნავია ბრიტანელი მოსამართლე და პოლიტიკოსი სერ რობერტ ფილიმორი.
პარაგვაის ომი (1864–1870)
მინი|[[ფრანსისკო სოლანო ლოპესი]] 1864 წლის 12 ოქტომბერს, პარაგვაის ულტიმატუმების მიუხედავად, ბრაზილია (მხარს უჭერდა გენერალ ბარტოლომე მიტრის დაქვემდებარებაში მყოფ არგენტინის მთავრობას  და ურუგვაელთა  კოლორადოს აჯანყებას  გენერალ ვენანსიო ფლორესის მეთაურობით) შემოიჭრა ურუგვაის რესპუბლიკაში, რათა დაემხო იმდროინდელი მთავრობა (რომელიც ბლანკოს პარტიის დაქვემდებარებაში იყო, ლოპესის მოკავშირე), ამგვარად დაიწყო პარაგვაული ომი.
პარაგვაელები, რესპუბლიკის მარშალის, ფრანსისკო სოლანო ლოპესის მეთაურობით, საპასუხო იერიში მიიტანეს მატო გროსოზე 1864 წლის 15 დეკემბერს და მოგვიანებით, გამოაცხადეს ომი არგენტინის წინააღმდეგ 1865 წლის 23 მარტს. „ბლანკოს მთავრობა“ ჩამოაგდეს და შეცვალეს „კოლორადოს მთავრობით“ გენერალ ვენანსიო ფლორესის მეთაურობით, 1865 წლის 22 თებერვალს და ამის შემდეგ, არგენტინის რესპუბლიკამ, ბრაზილიის იმპერიამ და ურუგვაის რესპუბლიკამ ხელი მოაწერეს სამმაგი ალიანსის საიდუმლო ხელშეკრულებას პარაგვაის მთავრობის წინააღმდეგ, 1865 წლის 1 მაისს.
პარაგვაელებმა სასტიკი წინააღმდეგობა გაუწიეს, მაგრამ საბოლოოდ დამარცხდნენ 1870 წელს, კერო კორას ბრძოლაში, სადაც მარშალი სოლანო ლოპესი მოკლეს შეტაკებისას, უარი თქვეს დანებებაზე. რეალური მიზეზები ამ ომის, რომელიც რჩება ყველაზე სისხლიან საერთაშორისო კონფლიქტად ამერიკის ისტორიაში, ჯერ კიდევ განხილვის საგანია.
პარაგვაიმ თავისი ტერიტორიის 25–33% დაკარგა არგენტინასა და ბრაზილიასთან, იძულებული გახდა გადაეხადა ომის უზარმაზარი ვალი და გაეყიდა დიდი რაოდენობით ეროვნული ქონება, მისი შიდა ბიუჯეტის აღდგენის მიზნით. მაგრამ ომის ყველაზე უარესი შედეგი იყო მოსახლეობის კატასტროფული შემცირება. პარაგვაელთა მინიმუმ 50% დაიღუპა კონფლიქტის დროს და დიდი დრო დასჭირდა ქვეყნას აღსადგენად. ომში პარაგვაელთა უბედურების შესახებ, უილიამ რუბინშტეინი წერდა: მინი|[[ Tuyutí- ს ბრძოლა|ტუიუტის ბრძოლა, 1866 წლის მაისი ]] „ნორმალური შეფასებით პარაგვაის მოსახლეობა მერყეობდა 450,000-დან 900,000-მდე, ომის შედეგად მხოლოდ 220,000 გადარჩა, რომელთაგან მხოლოდ 28,000 იყო ზრდასრული მამაკაცი“.
1869 წელს ასუნსიონის გაძარცვის დროს ბრაზილიის იმპერიის არმიამ შეფუთა და პარაგვაის ეროვნული არქივი გადაიტანა რიო-დე-ჟანეიროში. ომის შესახებ ბრაზილიის ჩანაწერები კლასიფიცირებულია. ამან პარაგვაის ისტორიის შესწავლა, კოლონიური და ადრეული ეროვნული პერიოდების შესახებ, გაართულა.
მე-20 საუკუნე
1904 წელს დაიწყო ლიბერალური რევოლუცია კოლორადოს მმართველობის წინააღმდეგ. ლიბერალური მმართველობისას დაიწყო დიდი პოლიტიკური არასტაბილურობის პერიოდი. 1904 და 1954 წლებში პარაგვაის ოცდათერთმეტი პრეზიდენტი ჰყავდა, რომელთა უმეტესი ნაწილი იძულებით გადააყენეს თანამდებობიდან. მმართველი ლიბერალური პარტიის ფრაქციებს შორის კონფლიქტმა განაპირობა პარაგვაის 1922 წლის სამოქალაქო ომი. ჩაკოს რეგიონში ბოლივიასთან გადაუჭრელი სასაზღვრო კონფლიქტი საბოლოოდ გადაიზარდა, 1930-იანი წლების დასაწყისში, ჩაკოს ომში. დიდი დანაკარგების შემდეგ პარაგვაიმ დაამარცხა ბოლივია და დაამყარა თავისი სუვერენიტეტი სადავო, ჩაკოს რეგიონის, უმეტეს ნაწილზე. 1936 წლის 17 თებერვალს თებერვლის რევოლუციამ მოიყვანა პოლკოვნიკი რაფაელ ფრანკო. 1940–1948 წლებში ქვეყანას მართავდა გენერალი იხინიო მორინიგო. მისი მმართველობიდან უკმაყოფილება გამოიწვია პარაგვაის 1947 წლის სამოქალაქო ომმა. ამის შემდეგ ალფრედო სტრესნერმა დაიწყო მონაწილეობა აჯანყებებში, რის შედეგადაც მოხდა მისი გადატრიალება 1954 წლის 4 მაისს.
სტრესნერის ერა, 1954–1989
არასტაბილური მთავრობების სერია დასრულდა 1954 წელს დიქტატორის ალფრედო სტრესნერის რეჟიმის დამყარებით, რომელიც 1989 წლამდე სამ ათწლეულზე მეტხანს გაგრძელლდა. პარაგვაი გარკვეულწილად მოდერნიზდა სტრესნერის რეჟიმის პირობებში, თუმცა მისი მმართველობა აღინიშნა ადამიანის უფლებების მასიური დარღვევით.
სტრესნერმა და კოლორადოს პარტიამ მართა ქვეყანა 1954 წლიდან 1989 წლამდე. დიქტატორი კურირებდა ეკონომიკური გაფართოების ეპოქას, მაგრამ ასევე ხასიათდებოდა უფლებების დაცვვის სისუსტით. პარაგვაი აქტიურად მონაწილეობდა ოპერაცია კონდორში. პოლიტიკური ოპონენტების წამება და სიკვდილი რუტინული იყო. მისი დამხობის შემდეგ კოლორადომ გააგრძელა ეროვნულ პოლიტიკაში დომინირება 2008 წლამდე.
ფერნანდო ლუგოს არჩევა
2008 წლის საყოველთაო არჩევნებისთვის, კოლორადოს პარტია გამოკითხვებში ლიდერობდა. მათი კანდიდატი იყო განათლების მინისტრი ბლანკა ოველარი, პირველი ქალი, რომელიც წარდგენილია პარაგვაის ისტორიაში მთავარი პარტიის კანდიდატად. კოლორადოს ექვსწლიანი მმართველობის შემდეგ, ამომრჩევლებმა აირჩიეს ფერნანდო ლუგო, ყოფილი კათოლიკე ეპისკოპოსი და არა სამოქალაქო მმართველობაში მყოფი პროფესიონალი პოლიტიკოსი და ავთენტური რადიკალური ლიბერალური პარტიის წევრი, პარაგვაის უმსხვილესი ოპოზიციური პარტია. ლუგო იყო განმათავისუფლებელი თეოლოგიის მიმდევარი. ლუგომ ისტორიულ გამარჯვებას მიაღწია პარაგვაის საპრეზიდენტო არჩევნებში, დაამარცხა მმართველი პარტიის კანდიდატი და დამთავრდა 61 წლიანი კონსერვატიული მმართველობა. ლუგომ გაიმარჯვა ხმების თითქმის 41% -ით, 31% მიიღო კოლორადოს პარტიის კანდიდატმა ბლანკა ოველარმა.
ლუგომ ფიცი დადო 2008 წელს 15 აგვისტოს. ლუგოს ადმინისტრაციამ თავის ორ მთავარ პრიორიტეტად დაისახა კორუფციის შემცირება და ეკონომიკური უთანასწორობა.
თანამედროვე პერიოდი
2013 წლის აგვისტოდან 2018 წლის 15 აგვისტომდე პარაგვაის პრეზიდენტი იყო ორასიო კარტესი. 2018 წლის 15 აგვისტოდან პარაგვაის ამჟამინდელი პრეზიდენტი მარიო აბდო ბენიტესია. მინი|[[გრან-ჩაკო იყო ჩაკოს ომის ადგილი (1932–35), რომელშიც ბოლივიამ სადავო ტერიტორიის დიდი ნაწილი დაკარგა პარაგვაისთან. ]]
გეოგრაფია
thumb მდებარეობს სამხრეთი ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, არ გააჩნია ზღვაზე გასასვლელი. პარაგვაის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან არგენტინა, ჩრდილო-დასავლეთიდან კი ბოლივია.
ქვეყნის საერთო ფართობია 406 752 კმ².
მდინარე პარაგვაი ქვეყანას ყოფს ორ არათანაბარ ნაწილად. მდინარის დასავლეთით მდებარეობს უდაბნოს ლანდშაფტებიანი ჩაკოს ოლქი, რომელიც მოიცავს ქვეყნის ფართობის დაახლოებით 60 %–ს. აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც თავმოყრილია მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი, მდებარეობს ნოყიერი დაბლობი და სუბტროპიკული ტყე.
კლიმატი
საერთო კლიმატი არის ტროპიკული, სუბტროპიკული. რეგიონის უმეტესი მიწების მსგავსად, პარაგვაის მხოლოდ სველი და მშრალი პერიოდები აქვს. ქარები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ პარაგვაის ამინდის გავლენის საკითხში: ოქტომბრიდან მარტამდე, ჩრდილოეთით ამაზონის აუზიდან თბილი ქარები იფეთქებენ, ხოლო მაისიდან აგვისტომდე პერიოდს ანდებიდან ცივი ქარი მოაქვს.
მთის არეალის არარსებობა, ბუნებრივი ბარიერის უზრუნველსაყოფად, საშუალებას აძლევს ქარს განავითაროს სიჩქარე 161 კილომეტრი საათში. ეს ასევე იწვევს ტემპერატურის მნიშვნელოვან ცვლილებას დროის მოკლე მონაკვეთში. იანვარი არის ყველაზე ცხელი თვე, საშუალო დღიური ტემპერატურა 28.9 °C.
ნალექი მკვეთრად განსხვავდება ქვეყნის მასშტაბით. შორეული აღმოსავლეთის ტყის სარტყელი ყოველწლიურად საშუალოდ 170 სმ ნალექს იღებს, ხოლო დასავლეთის ჩაკოს რეგიონი, საშუალოდ არაუმეტეს 50 სმ-ის წელიწადში. დასავლეთში წვიმები არარეგულარულია და სწრაფად ორთქლდება, რაც ხელს უწყობს ტერიტორიის სიმშრალეს. მინი|პარაგვაის რუკა [[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით ]]
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები კატეგორია:პარაგვაი კატეგორია:ესპანურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
ურბინო
ურბინო — კედელშემორტყმული ქალაქი იტალიაში, მარკეს რეგიონში. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 15 566 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი გამოირჩევა რენესანსული კულტურის ისტორიული მემკვიდრეობით, რომელმაც პიკს 1444 - 1482 წლებში, ურბინოს ჰერცოგ ფედერიკო და მონტეფელტროს დროს მიაღწია. მისი მემკვიდრეობა შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
ქალაქი მაღალი მწვერვალის კალთაზეა შეფენილი და თითქმის მთლიანად შუა საუკუნეების ელფერი დაჰკრავს, რასაც ხელს მხოლოდ ავტომანქანების დიდი რაოდენობა უშლის. ქალაქში მდებარეობს 1506 წელს დაარსებული ურბინოს უნივერსიტეტი და ურბინოს არქისაეპისკოპოსოს ცენტრი. ყველაზე ცნობილ არქიტექტურულ ძეგლს წარმოადგენს პალაცო-დუკალე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
სსრ კავშირის საბჭოების VII ყრილობა
სსრკ საბჭოების VII ყრილობა (VII Всесоюзный съезд Советов) — სსრ კავშრის საბჭოების რიგით მეშვიდე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1935 წლის 28 იანვარი - 6 თებერვალს მოსკოვში. ესწრებოდა 2022 დელეგატი გადამწყვეტი ხმით (მათ შორის: 940 მუშა, 473 გლეხი, 609 მოსამსახურე) და 540 სათათბირო ხმით. პარტიული შემადგენლობა: 1498 კომუნისტი, 99 კომკავშირელი, 425 უპარტიო.
ისტორია
დღის წესრიგი: სსრკ მთავრობის ანგარიში (ვ. მოლოტოვი); მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის ანგარიში (გ. ორჯონიკიძე); მეცხოველეობის განმტკიცებისა და განვითარების ღონისძიებათა შესახებ (მ. ჩერნოვი და მ. კალმანოვიჩი); მოხსენება საკონსტიტუციო საკითხებზე (ა. ენუქიძე); სსრკ კონსტიტუციაში ზოგიერთი ცვლილებების შეტანის შესახებ (ვ. მოლოტოვი); სსრკ ცაკის არჩევნები.
საანგარიშო მოხსენებაში შეჯამებული იყო სოციალისტური მშენებლობის შედეგები, განისაზღვრა მისი შემდგომი პერსპექტივები. ერთხმად აღიარეს, რომ სსრკ სახალხო მეურნეობაში სოციალისტური წყობა გაბატონდა. ყრილობამ მოიწონა საბჭოთა მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა. მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის მოხსენებაში აღნიშნული იყო, რომ I ხუთწლედის გეგმების წარმატებით შესრულებამ განსაზღვრა სსრკ ინდუსტრიული სიმძლავრის შემდგომი ზრდა. შეიქმნა მრეწველობის ახალი დარგები. ყრილობამ მიიღო ვრცელი დადგენილება მეცხოველეობის განმტკიცებისა და განვითარების შესახებ. მოხსენებაში საკონსტიტუციო საკითხებზე მითითებული იყო 1924 წლის კონსტიტუციაში ზოგიერთი ცვლილების შეტანის აუცილებლობა. 1935 წლის 1 თებერვალს გამართულმა საკავშირო კპ(ბ) ცკ-ის პლენუმმა გამოთქვა მოსაზრება საარჩევნო სისტემის შემდგომი დემოკრატიზაციის, სსრკ-ში კლასობრივი ძალების მდგომარეობასთან კონსტისტუციის შესაბამისობაში მოყვანის შესახებ. დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა ყრილობის გადაწყვეტილებას საარჩევნო სისტემის შემდგომი დემოკრატიზაციის შესახებ. ყრილობამ დაავალა სსრკ ცაკს აერჩიათ საკონსტიტუციო კომისია.
ყრილობამ აირჩია სსრკ-ის ცაკი. კავშირების საბჭოში შევიდა 607 წევრი, ეროვნებათა საბჭოში — 150 წევრი.
ლიტერატურა
*
ალი ისაევ-ავარსკი
ალი ისაევ-ავარსკი  (დ. 29 დეკემბერი, 1936, აული ობოხი, გუნიბის რაიონი, დაღესტანი)  —   კინომსახიობი, პოეტი, რეჟისორი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1985), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2008).
შესრულებული აქვს ეპიზოდური როლები ფილმებში: „ლევან ხიდაშელი“ (1973), „საჰაერო ხიდი“, (1974), „გაქცევა გათენებისას“ (1975), „წიგნი ფიცისა“ (1983) და სხვა. მან გადაიღო დოკუმენტური ტრილოგია „სა­ქარ­თვე­ლო და დაღესტანი. მიზიდულობის ფორმულა“, „რასულ გამზათოვი და საქარ­თვე­ლო“ (1998), „სა­ქარ­თვე­ლო დაღესტნელთა თვალით“ (2002), „ქართველების თვალით დანახული დაღესტანი“ (2010). ავტორია პროზაული და პოეტური ნაწარმოებებისა: „დაღესტნური რტო ქართულ მუხაზე“ (1978), „მთიელი ჭაბუკის ფიცი“ (1986), „ქვეყანა, სადაც სიყვარული მეფობს“ (სამტომეული ქართულ 2006–2008, რუსულ 2011–2012 ენებზე) და სხვა. მიღებული აქვს დაღესტნის რესპუბლიკის მედალი „შამილი“ (1998).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2008) კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
მიშელ ფუკო
მიშელ ფუკო (Michel Foucault; [miˈʃɛl fuˈko]; დ. 15 ოქტომბერი, 1926, პუატიე — გ. 25 ივნისი 1984, პარიზი) — ფრანგი ფილოსოფოსი, კოლეჟ დე ფრანსის შემეცნებათა სისტემების ისტორიის კათედრის გამგე. ფუკოს ნამუშევრებმა მნიშვნელოვანი ბიძგი მისცა მეცნიერების განვითარებას: მისი გავლენა შეეხო ჰუმანიტარულ და საზოგადოებრივ მეცნიერებებს, ასევე მთელ რიგ გამოყენებითი და პროფესიული ცოდნის სფეროებს.
მიშელ ფუკო ყველაზე უკეთ ცნობილია სხვადასხვა სოციალური ინსტიტუტების/დაწესებულებების კრიტიკული ანალიზისთვის (მათ შორის ფსიქიატრიის, მედიცინისა და ციხეების სისტემის) და მისი შრომისთვის სექსუალობის ისტორიაში. ფუკოს ნაშრომი ძალაუფლებაზე და ურთიერთობაზე ძალაუფლებას, ცოდნასა და „დისკურსს“ შორის ფართო დისკუსიისა და გამოყენების საგანი გახდა. ხშირად მოიხსენიებენ როგორც პოსტმოდერნისტს ან პოსტსტრუქტურალისტს, თუმცა 1960-იან წლებში ის უფრო ხშირად სტრუქტურალისტურ მოძრაობასთან ასოცირდებოდა. ფუკო მოგვიანებით განუდგა სტრუქტურალიზმს, ამ უკანასკნელთა მიერ ფორმალიზმისკენ გადახრის გამო, და ყოველთვის უარყოფდა პოსტსტრუქტურალისტურ და პოსტმოდერნისტულ იარლიყს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები კატეგორია:პოსტმოდერნიზმი
Tomella hupferi
Tomella hupferi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მარი ლაფორე
მარი ლაფორე (ფრ. Marie Laforêt,  ნამდვილი სახელი მაიტენა მარი ბრიჯიტ დუმენაკი (დუმენაში), ფრ. Maïtèna Marie Brigitte Doumenach; 5 ოქტომბერი 1939, სულაკ-სიურ-მერი, ჟირონდა, საფრანგეთი— 2 ნოემბერი 2019, ჟენოლიე, ნიონი, ვო, შვეიცარია) — ფრანკო-შვეიცარიელი მომღერალი და მსახიობი.
ოჯახი
მაიტენა დუმენაკი დაიბადა 1939 წლის 5 ოქტომბერს, ჟორონდის ფრანგული დეპარტამენტის ქალაქ სულაკ-სიურ-მერში, ინჟინერ-მათემატიკოსის, სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის თანამშრომლის, ჟან ეჟენ დენის დუმენაკის (ფრ. Jean Eugène Denis Douménach; 1909—1983) და დიასახლის მარია- ლუიზა სენ-ჟილის (ფრ. Marie Louise Saint Guily; 1912—1993) ოჯახში. სახელი  მაიტენა ბასკური წარმოშობისაა და ნიშნავს "საყვარელს"; იგი საკმაოდ გავრცელებულია აკვიტანიაში. მეორე სახელი, მარი, დედის,  ასევე მაიტენას დეიდის - მარი-ტერეზის (ფრ.Marie-Thérèse) პატივსაცემად დაარქვეს. გვარი დუმენაკი კატალონიურია: მარი ლაფორეტის მამის ოჯახი ცხოვრობდა აღმოსავლეთ პირენეის სოფელ ოლეტში.
მომღერლის კარიერა
მარცხნივ|მინი|1939 წელი მომავალი მომღერლის კარიერა შემთხვევით დაიწყო. 19 წლის ასაკში მაიტენამ, მომზადების გარეშე, მონაწილეობა მიიღო ევროპის N 1 რადიოსადგურში გამართულ  კონკურსში "ვარსკვლავის დაბადება". კონკურსში მონაწილეობა მის დას უნდა მიეღო, მაგრამ ავად გახდა და მაიტენამ შეცვალა. შემთხვევითობა წარმატებული აღმოჩნდა და ახალგაზრდა მომღერალმა გაიმარჯვა კონკურსში. მალე, 1963 წელს, მარი ლაფორემ ჩაწერა სიმღერა, რომელიც გახდა მისი პირველი ნამდვილი ჰიტი - დენიელ ჯერარდის Les vendanges de l'amour „(სიყვარულის მოსავალი“). შემდეგი პოპულარული ჰიტი იყო Manchester et Liverpool(1967, საკმაოდ ცნობილი მელოდია ყოფილი საბჭოთა მსმნელებისათვის, რადგან პროგრამა "ვრემიას" ამინდის პროგნოზი, სწორედ ამ მუსიკით მთავრდებოდა.ასევე 60-70იან წლებში ჩაწერა ისეთი ჰიტები, როგორებიცაა Ivan, Boris et moi, Viens Viens და სხვები. მინი|1994 წელი მისი მოულოდნელი პოპულარობა დიდწილად განპირობებული იყო  განსაკუთრებული მანერითა და სტილით, რომელიც  აბსოლუტურად განსხვავდებოდა 1960-იანი წლების მუსიკალური მოდისგან. მარი ლაფორეს სიმღერებს საერთო არაფერი ჰქონდათ მხიარულ საცეკვაო სტილ "ye-ye" - სთან, რომელმაც იმ დროს საფრანგეთის სცენა დაიპყრო.
კინო
1960 წელს დები დუმენაკები თეატრში წავიდნენ მოსმენაზე, სადაც მარი შენიშნა რეჟისორმა რენე კლემენტმა. იგი  ეძებდა მთავარი როლის შემსრულებელს თავისი ახალი დეტექტიური ფილმისთვის "თაკარა მზეში". ამ სურათში მარიმ ალენ დელონთან ერთად ითამაშა. ფილმის გამოსვლის შემდეგ მსახიობმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა. 1961 წელს იგი დაქორწინდა ჟან-გაბრიელ ალბბიკოკოზე, რომელმაც იგი გადაიღო მის ზოგიერთ ნამუშევარში, მათ შორის იყო ფილმი"ოქროსთვალა გოგონა". გადაღებული ონორე დე  ბალზაკის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მსახიობი მონაწილეობდა 32 ფილმში. უფრო გვიანდელ პერიოდში მარი ლაფორემ ითამაშა ფილმებში: "ავანტურისტები"(1984), "მხიარული აღდგომა"(1984) ჟან პოლ ბელმონდოსთან ერთად და "რვაფეხა-3"(1987).
გვიანდელი პერიოდი
მინი|[[პერ-ლაშეზის სასაფლაო|პერ-ლაშეზი- პარიზი]] 1978 წელს მომღერალი საცხოვრებლად ჟენევაში გადავიდა, შვეიცარიის მოქალაქეობა მიიღო. მან იქვე გახსნა სამხატვრო გალერეა და მთლიანად ჩამოსცილდა მუსიკას.
მომდევნო 30 წლის განმავლობაში მარი ლაფორე თითქმის აღარ ასრულებდა სიმღერებს და არ მართავდა  სოლო  კონცერტებს. მან თავი კინოს და თეატრს მიუძღვნა. 1999 წელს ლაფორე ტრიუმფალურად გამოვიდა თეატრის სცენაზე მარია კალასის როლში. 1990-იანი წლების დასაწყისში მან ჩაწერა დისკი, რომელიც შედგებოდა საკუთარი კომპოზიციისა და სიმღერებისაგან, დაკავებული იყო ჟურნალისტიკით. 2005 წელს, 30 წლიანი პაუზის შემდეგ, იგი  დაუბრუნდა სიმღერას და რამდენიმე კონცერტი გამართა. 2007 წელს  გამოსამშვიდობებელი ტურნე დააანონსა, რომელიც მოგვიანებით ჯანმრთელობის გაუარესების გამო გააუქმა.
გარდაცვალება
ფრანგი მსახიობი და მომღერალი მარი ლაფორე გარდაიცვალა შვეიცარიის ქალაქ ჟენოლიერის კლინიკურ საავადმყოფოში 81 წლის ასაკში 2019 წლის 2 ნოემბერს. ფართო საზოგადოებისთვის გარდაცვალების მიზეზი არ გამოცხადებულა. 7 ნოემბერს პარიზის სენტ-ევსტაშის ტაძარში ჩატარებული პანაშვიდის შემდეგ, ლაფორე დაკრძალეს პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე, მშობლების გვერდით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 2019 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ნოემბერი კატეგორია:XX საუკუნის მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:ფრანგი მომღერლები კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:ფრანგი მსახიობი ქალები
Resident Evil: The Darkside Chronicles
Resident Evil: The Darkside Chronicles, იაპონურად ცნობილი, როგორც Biohazard: The Darkside Chronicles (バイオハザード／ダークサイド・クロニクルズ) — რელსური შუტერის ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი Capcom-ისა და Cavia-ს მიერ. თამაში Wii პლატფორმისთვის გამოვიდა 2009 წლის 17 ნოემბერს, ხოლო PlayStation 3-ისთვის გამოიცა HD ვერსია 2012 წლის 26 ივნისს. ეს არის „Resident Evil“-ის სერიის ნაწილი და სიუჟეტი მიმდინარეობს „Resident Evil 4“-ის მოვლენებიდან 2 წლით ადრე და ითვლება მის პრიკველად. 2009 წლის 27 ნოემბერს თამაში Wii Zapper-თან ერთად კომპლექტში გამოვიდა ევროპაში.
თამაშის სიუჟეტი მიმდინარეობს პერსონაჟების პირადი ისტორიებისა და ტრაგედიების გარშემო. ის ხელახლა მოგვითხრობს „Resident Evil 2“-ის და „Resident Evil Code: Veronica“-ს ისტორიას და მასში, ასევე წარმოდგენილია ახალი თავი. თამაშში ფიგურირებს ხუთი მოთამაშე პერსონაჟი: ლეონ სკოტ კენედი, კლერ რედფილდი, კრის რედფილდი, შერი ბირკინი და სტივ ბერნსაიდი.
„The Darkside Chronicles“ არის რელსური შუტერის ჟანრის. სინათლის პისტოლეტის შუტერის მსგავსად იყენებს Wii Remote მოწყობილობას დასამიზნებლად და მტრების გასანეიტრალებლად. თამაში შესაძლებელია როგორც ერთმოთამაშიან რეჟიმში, ასევე მრავალმოთამაშიანში. ყოველი თავის დასასრულს მოთამაშე ფასდება, თუ რამდენი მტერი/ობიექტი გაანადგურა, რამდენი დაზიანება მიიღო და რამდენი დრო დასჭირდა ტურის გასვლას.
მისი როგორც რელსური შუტერის სახით შექმნა გადაწყვიტა მასატიკა კავატამ და მისი აზრით ეს იყო წინა ნაწილების სცენარის ხელახლად გადმოცემის საუკეთესო გზა. საუნდტრეკის შექმნაზე მუშაობდნენ სერიის ვეტერანი კომპოზიტორები, სუსაკუ უტიამა და ტაკესი მიურა.
სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:Cavia-ს თამაშები კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები კატეგორია:PlayStation Move-ის თამაშები კატეგორია:PlayStation Network-ის თამაშები კატეგორია:რელსური შუტერები კატეგორია:ვიდეო თამაშის რიმეიკები კატეგორია:ვიდეო თამაშების სპინოფები კატეგორია:Wii-ის თამაშები კატეგორია:Wii Zapper-ის თამაშები კატეგორია:ერთმოთამაშიანი და მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
პლატონი (როჟდესტვენსკი)
thumb|მიტროპოლიტი პლატონი მიტროპოლიტი პლატონი (ერისკაცობაში — პორფირი ფედორის ძე როჟდესტვენსკი; დ. 23 თებერვალი, 1866, კურსკის გუბერნია — გ. 20 აპრილი, 1934, აშშ) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი (1915–1917), კავკასიის ეგზარქოსი (1917-1920), მიტროპოლიტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1934 კატეგორია:საქართველოს ეგზარქოსები კატეგორია:კავკასიის ეგზარქოსები
დავით ბაქრაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
დავით ბაქრაძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
დ
1678
თარიღი უცნობია
*
Lasioglossum forbesii
Lasioglossum forbesii — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1890 წელს.
სქოლიო
forbesii
კამიანკა (ბერისლავის რაიონი)
კამიანკა (Кам'янка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 91 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
ელექტროტექნიკა
ელექტროტექნიკა — მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ელექტროენერგიის გამომუშავებისა და პრაქტიკული გამოყენების საკითხებს. ელექტროტექნიკის ფართოდ გავრცელება იმით აიხსნება, რომ ელექტროენერგიას აქვს რამდენიმე უპირატესობა ენერგიის სხვა სახეობებთან შედარებით. კერძოდ, იგი იძლევა დიდი სიმძლავრის ელექტროენერგიის კონცენტრირებული გამომუშავების შესაძლებლობას; ადვილად გადაიცემა მოხმარების ადგილზე; მარტივი გასანაწილებელია ელექტრულ ქსელებში; იოლად გარდაიქმნება სხვა სახის ენერგიად და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ელექტრონიკა
Gold (სკორპიონსის ალბომი)
Gold — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის სიმღერების კომპილაციური ალბომი. გამოიცა 2006 წელს, ლეიბლზე Hip-O Records.
სქოლიო
კატეგორია:სკორპიონსის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2006 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Hip-O Records-ის კომპილაციური ალბომები
კურცობი
კურცობი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ორბელის თემში. მდებარეობს მდინარე ლაჯანურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 640 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 21 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Tomella leschkei
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მუსიკალური ჩანაწერის გაყიდვების სერტიფიკაცია
მუსიკალური ჩანაწერის გაყიდვების სერიფიკაცია — სერტიფიკაციის სისტემა, რომელიც მუსიკალური ჩანაწერის გარკვეული რაოდენობის ასლის გაყიდვისას გამოიყენება.
თითქმის ყველა ქვეყანა RIAA სერთიფიკაციის სხვადასხვა კატეგორიას მიჰყვება, რომლებსაც ძვირფასი მასალების სახელები ქვიათ: ოქროს, პლატინის და ბრილიანტის (ზოგიერთ ქვეყანაში გამოიყენება ვერცხლის კატეგორიაც). გაყიდების რაოდენობა, რომლებიც კონკრეტული წოდებისთვისაა საჭირო, ცვალებადია სხვადასხვა ქვეყნის მიხედვით და ამ ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობაზეა დამოკიდებული.
კანონიკა
კანონიკა, კანონიკური ლიტერატურა, სასულიერო მწერლობის დარგი; მოიცავს საეკლესიო იურიდიულ ლიტერატურას, რომელიც უმაღლესი საეკლესიო ორგანოების მიერ ნებადართული იყო იურიდიულ საკითხებში პრაქტიკული ხელმძღვანელობისათვის. კანონიკის პირველი ძეგლების აღმოცენება ბიზანტიური საეკლესიო მწელობის საწყისებს უკავშირდება; კრებულებში მათი გაერთიანება ბიზანტიაში ქრისტიანობის ადრეული პერიოდიდან დაიწყო და 883 წელს ჩამოყალიბებული სახე მიიღო „ნომოკანონის“ სახით.
ქართული კანონიკური მწერლობა ექვთიმე მთაწმიდლის (X ს.) მიერ ბერძნულიდან თარგმნილი "მცირე სჯულისკანონით" იწყება. კრებულში გაერთიანებულ სხვადასხვა დროის თხზულებათაგან ცრნტრალური ადგილი უჭირავს VI მსოფლიო კრების კანონებს, რომელნიც საფუძვლიანად განსხვავდებიან დედნისაგან. როგორც ჩანს, ექვთიმე მთაწმიდელს შეუდგენია ნახევრად ორიგინალური კოდექსი, რომელშიც გაუერთიანებია იმდროინდელი მოქმედი საეკლესიო კანონები. XI საუკუნის მიწურულს ან XII საუკუნის დამდეგს არსენ იყალთოელმა ბერძნულიდან თარგმნა "ნომაკანონი" (883) "დიდი სჯულისკანონის" სახელწოდებით. XII საუკუნეში უნდა იყოს ნათარგმნი ბერძნულიდან "კითხვანი მონაზონისა ვიცნიმე, რ~თა აჴსნა გამოსცა პეტრე პატრიარქმან ხარტოფილაქსმან". კანონიკურ ძეგლად უნდა ჩაითვალის XV ს. ანტიოქია-იერუსალიმის პატრიარქის მიხაილის მიერ იოაკიმე ბედიელის აფხაზეთის კათალიკოსად დადგინებასთან დაკავშირებით გამოგზავნილი ეპისტოლე, ე. წ. "მცნებაჲ სასჯულოჲ". ანტონ I-მა სომხურიდან თარგმნა III მსოფლიო კრების (ეფესოს) აქტები (1776). ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში სხვა მასალასთან ერთად შეტანილია "სამართალი ბერძული", რომელიც ერთ-ერთი ბიზანტიური "ნომოკანონის" (XIII-XIV სს.) თარგმანია.
ქართული ორიგინალური კანონიკის სათავედ უნდა მივიჩნიოთ ექვთიმე მთაწმინდლის პასუხები გიორგი ჭყონდიდლის შეკითხვებზე, რომლებშიც საეკლესიო სამართლის საკიტხებიც არის განმარტებული. ქართული კანონიკის უმნიშვნელოვანესი ძეგლია რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების დადგენილებანი, ე. წ. „ძეგლისწერა“. სხვა ძეგლთაგან აღსანიშნავია "კათალიკოსთა სამართალი", 1543-1549 წლებში იმერეთში მოწვეული საეკლესიო კრების კანონთა კრებული, 1762 წელს ერეკლე II-ისა და იოსებ კათოლიკოსის ინიციატივით მოწვეული საეკლესიო კრების კანონთა კრებული, ანტონ I-ის მიერ 1767 წელს შედგენილი კანონიკური ეპისტოლე და სხვა საეკლესიო სამართლის საკითხებს ხშირად ეხება დოკუმენტები, რომლებიც სიგელებისა და გუჯრების სახელწოდებითაა ცნობილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
ფრუიძე
კატეგორია:ქართული გვარები
ბისმუტის მოლიბდატი
ბისმუტის მოლიბდატი — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით Bi2(MoO4)3. მისი დნობის ტემპერატურაა 643°C. უხსნადია წყალში, მაგრამ კარგად იხსნება მჟავაში. ნაერთი შესანიშნავი ფოტოკატალიზატორია. არის თეთრი ფერის.
მიღება
ილექება ბისმუტის ნიტრატისა და ნატრიუმის მოლიბდატის ხსნარების შერევით.
ვიბორგი
ვიბორგი (Выборг) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვიბორგის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ადმინისტრაციული საზღვრიდან ჩრდილო-დასავლეთით 68 კმ-ში და ისტორიულ ქალაქ სანქტ-პეტერბურგიდან 122 კმ-ში. ქალაქი ფინეთიდან გამოყოფილია 27 კილომეტრიანი სარკინიგზო ხაზით. საავტომობილო გზით ფინეთის სახელმწიფო საზღვრამდე (ბრუსნიჩნოე) 35 კილომეტრია. ქალაქი მდებარეობს ვიბორგის ყურის სანაპიროზე, ფინეთის ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს. ვიბორგი ლენინგრადის ოლქის მსხვილი ეკონომიკური, სამრეწველო და კულტურული ცენტრია, პორტია ბალტიის ზღვაზე და მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი.
ვიბორგი შუა საუკუნეებში შვედებმა დააარსეს. 2010 წლიდან ქალაქი ლენინგრადის ოლქის ერთადერთ ისტორიულ დასახლებას წარმოადგენს. 1940 წლამდე ფინეთის სიდიდით მეორე ქალაქი იყო. ქალაქის ღირშესანიშნაობებია — ვიბორგის ციხესიმაგრე, ვიბორგის ბიბლიოთეკა, მონრეპოს პარკი და სხვა. ქალაქში სულ დაახლოებით 300 არქიტექტურული,ისტორიული, სკულპტურული, არქეოლოგიური და ბუნების ძეგლია. 2010 წლიდან ქალაქს „სამხედრო დიდების ქალაქის“ სტატუსი მიენიჭა.
2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 79 962 ადამიანს შეადგენდა, ფართობი 160 847 კმ², ვიბორგი ლენინგრადის ოლქის, მოსახლეობის და ფართობის მიხედვით, სიდიდით მეორე ქალაქია.
Lasioglossum formosae
Lasioglossum formosae — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1910 წელს.
სქოლიო
formosae
კარბი
კარბსა და მის შემოგარენში შემორჩენილი არქიტექტურული ძეგლები ძირითადად XVI-XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება, მათ შორის არის წმინდა სამების ეკლესიაც. ამ ძეგლებზე მწირი ინფორმაცია არსებობს, მიუხედავად იმისა, რომ თავად კარბი წერილობით წყაროებში XI საუკუნიდან ჩანს.
სოფლის მიდამოებში ასევე გვხვდება რამდენიმე კოშკი: გნოლიძეების ციხე, დავითაშვილების ციხე, ხუბაშვილების ციხე და კიდევ სამი კოშკი.
მალაის არქიპელაგი
მინი|300პქ|მალაის არქიპელაგის მდებარეობა მალაის არქიპელაგი — კუნძულთა ჯგუფი, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის მატერიკსა და ავსტრალიას შორის. სახელი ეწოდა მალაური რასის ანაქრონისტული თეორიის შესაბამისად. კუნძულთა ამ ჯგუფს ხშირად ინდონეზიის არქიპელაგსაც ეძახიან.
არქიპელაგი მდებარეობს ინდოეთისა და წყნარ ოკეანეებს შორის და მოიცავს 25.000 კუნძულს. ფართობის მიხედვით, მალაი მსოფლიოში უდიდესი არქიპელაგია. მოიცავს ინდონეზიის, ფილიპინების, სინგაპურის, ბრუნეის, აღმოსავლეთ ტიმორისა და მალაიზიის აღმოსავლეთ ტერიტორიებს. ხშირად, კუნძულ ახალ გვინეას მალაის არქიპელაგის შემადგენელ ნაწილად არ მოიაზრებენ.
გეოგრაფია
არქიპელაგის საერთო ფართობი (ხმელეთისა და ზღვის ჩათვლით) 2 მილიონ კმ²-ს აღემატება. 25.000 კუნძულიანი არქიპელაგი, მოიცავს სხვა მრავალ პატარა არქიპელაგს. მათ შორის უდიდესებია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არქიპელაგები კატეგორია:აზიის კუნძულები კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კნიაზივკა (ბერისლავის რაიონი)
კნიაზივკა (Князівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 391 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
აარონ ბური
აარონ ბური, უმც. (Aaron Burr, Jr.; დ. 6 თებერვალი, 1756 — გ. 14 სექტემბერი, 1836) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ამერიკის რევოლუციური ომის მონაწილე და მოგზაური. აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი 1801–1805 წლებში თომას ჯეფერსონის ადმინისტრაციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1756 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1836
სსრ კავშირის საბჭოების VIII ყრილობა
სსრკ საბჭოების VIII (საგანგებო) ყრილობა (Чрезвычайный VIII Всесоюзный съезд Советов) — სსრ კავშრის საბჭოების რიგით მეშვიდე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1936 წლის 25 ნოემბერი - 5 დეკემბერს მოსკოვში. ესწრებოდა 2016 დელეგატი გადამწყვეტი ხმით. სოციალური შემადგენლობა: მუშა 42%, გლეხი 40%, მოსამსახურე 18%. პარტიული შემადგენლობა: კომუნისტი 72%, უპარტიო 28%. წარმოდგენილი იყო 63 ეროვნება.
ისტორია
ყრილობა მოიწვიეს სსრკ ახალი კონსტიტუციის პროექტის განსახილველად და დასამტკიცებლად, რომელიც წარმოადგინა 1935 წლის 6 თებერვალს საბჭოების VII ყრილობის მიერ არჩეულმა სსრკ ცაკის საკონსტიტუციო კომისიამ. ჯერ კიდევ 1936 წლის 11 ივნისს ახალი კონსტიტუციის პროექტი მოიწონა სსრკ ცაკმა და გამოქვეყნდა სახალხო განხილვისათვის. ყრილობაზე სსრკ ახალი კონსტიტუციის პროექტის შესახებ მოხსენებით გამოვიდა ი. სტალინი. მოხსენებაში მოცემული იყო იმ ძირეულ ცვლილებათა ანალიზი, რომელიც მოხდა ქვეყნის საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში 1924 წლის შემდეგ (სსრკ I კონსტიტუციის მიღებიდან), ეკონომიკაში განმტკიცდა მეურნეობის სოციალისტური სისტემა. შეიცვალა არა მარტო საზოგადოების კლასობრივი სტრუქტურა, არამედ მუშათა კლასის, გლეხობისა და ინტელიგენციის სოციალისტური ბუნება. ყველა ეს და სხვა მრავალი აისახა სსრკ ახალ კონსტიტუციაში.
ყრილობამ ძირითადად მოიწონა და მიიღო სსრკ კონსტიტუციის პროექტი იმ დამატებითა და შესწორებატა განსახილველად, რომლებიც გამოითქვა როგორც საყოველთაო-სახალხო განხილვის, ისე ყრილობის მუშაობის დროს, და საბოლოო ტექსტის დასადგენად შეიქმნა სარედაქციო კომისია 220 კაცის შემადგენლობით (თავმჯდომარე ი. სტალინი). 1936 წლის 5 დეკემბერს ყრილობამ ერთხმად დაამტკიცა სსრკ ახალი კონსტიტუციის საბოლოო ტექსტი, რომელიც წარმოადგინა სარედაქციო კომისიამ. ეს კონსტიტუცია მოქმედებდა 1977 წლის ოქტომბრამდე, სსრკ ახალი კონსტიტუციის მიღებამდე.
ლიტერატურა
*
ანტისა ხვიჩავა
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1880 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
ლაიუვერსმერი
ლაიუვერსმერის ტბა (Lauwersmeer) — ტბა ჩრდილოეთ ნიდერლანდებში, გრონინგენისა და ფრისლანდიის პროვინციების საზღვარზე. ტბის ქვაბული ჩამოყალიბდა 1280 წელს წყალიდიდობის შედეგად. სახელი ეწოდა მდინარე ლაიუვერსის მიხედვით, რომელიც ტბაზე გაედინება. 1849 წლიდან დაიწყო ლაიუვერსმერის დაშრობის ცდები. 1930-იან წლებში შემუშავებული რამდენიმე გეგმაც ჩაიშალა. 1954-1954 წლებში ტბის რაიონში დაფიქსირდა ძლიერი წყალდიდობა. 1958 წელს მიღებული კანონის შედეგად დაიწყო ჯებირების გამაგრების სამუშაოები ჩრდილოეთ ნიდერლანდებში, რის შედეგადაც ტბის რაიონში გაიყვანეს 13 კმ სიგრძის ჯებირი შლუზებითა და რაბით. ახალ ნავსადგურს ლაიუვერსოგი ეწოდა. ლაიუვერსმერი საბოლოოდ ვადენზეეს 1969 წლის 25 მაისს გამოეყო და მიიღო დამოუკიდებელი ტბის სტატუსი. 2003 წლის 12 ნოემბერს ტბა გამოცხადდა ეროვნულ პარკად.
ბალი (კუნძული)
ბალი — ინდონეზიის ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს მცირე ზონდის კუნძულების ჯგუფში, კუძულ იავასა და ლომბოკს შორის. ბალი ამავე დროს ინდონეზიის ერთ-ერთი პროვინციაა მის 33 პროვინციას შორის. დედაქალაქია — დენპასარი.
ლაიუვერსმერი
სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდების ტბები
ბალი (კუნძული)
კუნძულს რეკორდული რაოდენობის მოსახლეობა ჰყავს, 3 551 000 ადამიანი (2009). მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს შეადგენენ ინდონეზიის ერთ-ერთი ეროვნული უმცირესობა — ინდუსები. მოსახლეობის 93,2 % ბალის ინდუიზმის მიმდევარია, ხოლო დანარჩენი — ისლამის. ბალი მთელ მსოფლიოში სახელგანთქმულია თავის ტურისტული ღირსშესანიშნაობებით, მაღალგანვითარებული ხელოვნებით, სკულპტურებით, მუსიკით და ა.შ.
ისტორია
ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 2000 წელს, ბალი დასახლებული იყო ავსტრონეზიური ხალხებით, რომლებიც აქ გადმოსახლდნენ კუნძულ ტაივანიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სანაპიროს გამოვლით. კულტურულად და ენობრივად, ეს ხალხი ახლოს იყო ინდონეზიის არქიპელაგის სხვა ხალხებთან, ფილიპინებისა და ოკეანეთის ხალხებთან. კუნძულზე აღმოჩენილია ამ პერიოდის ქვის იარაღები.
ჩვ. წ. I საუკუნისთვის, ბალის კულტურა განიცდიდა, ინდურ, ჩინურ და განსაკუთრებით ჰინდუს კულტურის გავლენას. კუნძულის ადგილობრივი სახელი ყოფილა Bali dwipa (კუნძული ბალი), რაც აღმოჩენილია მრავალ წარწერაში.
1293–1520 წლებში, ბალი შედიოდა მაჯაპახიტის იმპერიის შემადგენლობაში. XV საუკუნეში, იმპერიის დასუსტებისას, მასიური სახე მიიღო ინტელექტუალთა გადასახლებამ კუნძულ იავიდან ბალიზე.
კუნძულის პირველი კონტაქტები ევროპელაბთან, შედგა 1585 წელს, როდესაც ბალის პორტუგალიელები მოადგნენ. 1597 წელს, კუნძულს ეწვია ნიდერლანდელი მკვლევარი კორნელის დე უტმანი, რომელმაც 1602 აქ დააარსა ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანია. ამან საფუძველი ჩაუყარა ორ-ნახევარი საუკუნის შემდეგ ნიდერლანდების კოლონიურ კონტროლს მთელს ინდონეზიის არქიპელაგზე. ნიდერლანდური კოლონიზაცია კონკრეტულად ბალიზე იწყება 1840 წელს.
გეოგრაფია
მინი|250პქ|კუნძულის ტოპოგრაფიული რუკა ბალი მდებარეობს კუნძულ იავადან 3,2 კმ-ით აღმოსავლეთით და ეკვატორიდან დაახლოებით 8 გრადუსით სამხრეთით. ბალის და იავას ერთმანეთისგან ყოფს ბალის სრუტე. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ, კუნძულის სიგრძეა 153 კმ, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით 112 კმ. საერთო ფართობი შეადგენს 5632 კმ²-ს.
ბალის ცენტრალური მთიანეთის მწვერვალების საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 2000 მეტრია, მათ შორის უმაღლესი ცნობილია როგორც "დედა მთა" (3142 მ), რომელიც ამავე დროს აქტიური ვულკანია. კუნძულის უგრძესი მდინარეა აიუნგი (75 კმ).
კუნძული შემოსაზღვრულია მარჯნის რიფებით. ბალის სამხრეთ პლაჟებზე თეთრი ქვიშაა, ხოლო ჩრდილოეთით და დასავლეთით - შავი.
ტურიზმი
მინი|250პქ|ბალიზე გადაადგილების ძირითადი საშუალებაა მოპედი მინი|250პქ|ბრინჯის ტერასები, ქალაქი [[უბუდი]] მინი|250პქ|თირთჰა ემპულის ტაძარი და მისი წმინდა წყალი უამრავ ტურისტს იზიდავს მინი|250პქ|ტურისტებს შორის საკმაოდ პოპულარული პურა ტამან აუუნის ტაძარი მინი|250პქ|ბესაკიჰი — ბალის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი [[ინდუიზმი|ინდუისტური ტაძარი]] კუნძულის ტურისტული ინდუსტრია თითქმის მთლიანად ფოკუსირდება მის სამხრეთ ნაწილში. ტურისტების თავშეყრის მთავარი ადგილია ქალაქი კუტა, თავის შესანიშნავი პლაჟებით და სხვა მრავალი ღირსშესანიშნაობებით.
ბალის სტუმრების რიცხვი განსაკუთრებით გაიზარდა 2002 და 2005 წლების ტერორისტული აქტების შემდეგ. სტუმრების მთავარ მიზანს ამ აქტების შედეგად დაზიანებული ბალის ტურისტული ინდუსტრიის აღდგენა წარმოადგენს. ამის ერთ-ერთი მაგალითია 2010 წლის აპრილში კუნძულზე გამართული „მსოფლიოს გეოთერმული კონგრესი“.
ბალის ტურიზმის სექტორის კრიზისი და სიმყარე
XX საუკუნის მეორე ნახევარში, 2095 კმ² ფართობის მქონე ინდონეზიის კუნძული ბალი სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ გასართობ პერიფერიად ჩამოყალიბდა. 2001 წელს, მან 2,5 მლნ ვიზიტორს უმასპინძლა და მიიღო 1,4 მლრდ აშშ დოლარი, მაშინ, როცა ინდონეზიის მთლიანმა ტურისტულმა ინდუსტრიამ 5,4 მლრდ დოლარი მიიღო. ტურიზმის სექტორზე მოდის კუნძულის შემოსავლების 80 % და დასაქმებულთა 40 %. ბალის, როგორც წარმატებული ტურისტული დესტინაციის ჩამოყალიბების მთავარი ფაქტორია მისი ტურისტული პროდუქტის მრავალფეროვნება და მიმზიდველობა, რაც იცვლება შორეული ეროვნული პარკებიდან უნიკალურ კულტურულ ლანდშაფტებამდე. პროტოტიპური ტროპიკული პლაჟებისა და კურორტების კონცენტრაცია მერყეობს ხალხით გადაჭედილიდან ექსკლუზიურამდე. ამ ატრაქციებამდე და პროდუქტებამდე მიღწევადობას ძალიან აადვილებს კუნძულის კომპაქტურობა და კარგი საგზაო სისტემა, რის შედეგადაც, ტროპიკულ ტყეში დილით ადრე დაწყებული მოგზაურობა შუადღის შემდეგ შეიძლება პლაჟის კურორტზე გაგრძელდეს. თავად ბალის მიღწევადობა ადვილია იმდენად, რამდენადაც კუნძულზე ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც იღებს პირდაპირ ფრენებს ყველა ძირითადი რეგიონიდან. ბოლო წლებში დომინანტია იაპონიისა და ავსტრალიის რეგიონული ბაზარი, საიდანაც 2001 წელს ბალიზე 350 000 და 250 000 ვიზიტორი შემოვიდა. სხვა ფაქტორებს შორისაა ცხოვრების დაბალი ფასი ბაზრის სხვა მთავარ ქვეყნებთან შედარებით, ინდონეზიის ვალუტის (რუპია) ხელსაყრელი გაცვლის ინდექსი და ხელისუფლების პრო-ტურისტული პოლიტიკა.