cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კირასირი
ოცდაათწლიანი ომის დასაწყისში კირასირები მტერს ხმლებით არ ებრძოდნენ, ისინი მხოლოდ უახლოვდებოდნენ მათ და დამბაჩებიდან ესროდნენ, მაგრამ ომის ბოლო პერიოდში მიხვდნენ, რომ კირასირების ხელჩართული ბრძოლაში გამოყენება უკეთესი იქნებოდა. მძიმე კავალერია ქვეითი ჯარის ნამდვილი რისხვა გახდა. კირასირები გამოიყენებოდნენ მტრისთვის გამანადგურებელი დარტყმის მიყენებისთვის ბრძოლის რომელიმე უბანზე. XVIII საუკუნეში ევროპულმა სამეფოებმა შეიარაღებიდან მოხსნეს შუბოსანი და ხმლითა და ფარით შეიარაღებული რონდაშერები. ჯარის მთავარი ძალა ხაზებად დაწყობილი მსროლელთა რაზმები გახდა. ასევე შეიმუშავეს საბრძოლო წყობა „კარე“, კვადრატული წყობა, რომლითაც შედარებით ადვილი იყო ცხენოსნების მოგერიება. იარაღის სროლის სისწრაფის განვითარების შემდეგ კირასირების აბჯარი შედარებით შემცირდა, რათა შეტევისას მეტი სისწრაფე განევითარებინათ. კირასირები აღარ იყენებდნენ დამბაჩების ზალპს და მტერს პირდაპირ ხმლებით უტევდნენ. განსაკუთრებული წარმატებით კირასირებს ნაპოლეონი იყენებდა. მაგალითად პრეისიშ-ეილაუს ბრძოლის დროს 1807 წელს მან მიურატის მეთაურობით კირასირთა მთელი კორპუსით შეუტია მოწინააღმდეგეს და გაარღვია მისი სამივე საბრძოლო ხაზი. ცეცხლსასროლი იარაღის განვითარებასთან ერთად კირასირები ნელ-ნელა სცილდებოდნენ ბრძოლის ველს. საბოლოოდ კირასირთა ნაწილები XIX საუკუნის მეორე ნახევრისთვის ქვეყნების უმეტესობაში დაშალეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კავალერია
მინდელი
კატეგორია:ქართული გვარები
შარიპოვო (აბზელილოვოს რაიონი)
შარიპოვო  (Шәрип; Шарипово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 241 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 63 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 110 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
უნივერსალური ექსპოზიცია (1900)
მინი|350პქ|ალექსანდრე III-ის ხიდი 1900 წლის მსოფლიოს უნივერსალური ექსპოზიცია (Exposition Universelle) — საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში ჩატარებული მსოფლიო გამოფენა XIX საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მიღწევების აღსანიშნავად და მომავალი საუკუნის განვითარების დასაჩქარებლად. ექსპოზიცია 50 მილიონზე მეტმა ადამიანმა მოინახულა (იმ დროის მსოფლიო რეკორდი), თუმცა ორგანიზატორებისთვის მომგებიანი არ ყოფილა და საფრანგეთის მთავრობას 2 მილიონი ფრანკი დაუჯდა. ექსპოზიციაზე 76 000 საგამოფენო სტენდი იყო და 1,12 კვ. კმ ფართობი ეჭირა.
ამ ექსპოზიციაზე მოხდა პირველად ხმოვანი კინოსა და ესკალატორის პრეზენტაცია. აქვე გამოფენილი იყო პანორამების და პანორამული ტექნოლოგიების დიდი რაოდენობა, როგორიცაა სინეორამა, მარეორამა და ტრანს-ციმბირული რკინიგზის პანორამა.
ექსპოზიცია გრძელდებოდა 14 აპრილიდან 10 ნოემბრამდე. სპეციალურმა კომიტეტმა გუსტავ ეიფელის ხელმძღვანელობით ოქროს მედალი მიანიჭა ლავრ პროსკურიაკოვის პროექტს ენისეის ხიდისთვის კრასნოიარსკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარიზის ისტორია კატეგორია:მსოფლიო გამოფენები
Angels of Love
Angels of Love — შვედი სოლო-შემსრულებელ ინგვი მალმსტინის მეთხუტმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2009 წელს ლეიბლებზე Rising Force Records და Koch Records. ალბომი მთლიანად აკუსტიკურ-ინსტრუმენტულია; შეიცავს ცხრა ადრე გამოშვებული კომპოზიციების აკუსტიკურ-ინსტრუმენტულ ვერსიებს და ერთ ახალ ტრეკს.
მალმსტინმა გადააწყო კომპოზიციები თავად და იგი წარმოადგენს ერთადერთ შემსრულებელს ამ ალბომში, უკრავს რა ყველა აკუსტიკურ, ელექტრო, ფოლადის სიმებიან და კლასიკურ გიტარზე, ჩელოზე, კლავიშებიან საკრავებსა და გიტარის სინთეზატორზე.
ალბომის გარეკანზე გამოსახულია მალმსტინის მეუღლე, ეიპრილი, რომლის სიყვარულითაც შექმნა მან ეს ალბომი. კომპოზიცია Like an Angel კი ამ ალბომის ჰიტია და მასში ჩაქსოვილია მალმსტინის დიდ გრძნობა თავისი ცხოვრების თანამგზავრისადმი.
სქოლიო
კატეგორია:ინგვი მალმსტინის ალბომები კატეგორია:2009 წლის ალბომები
Lasioglossum pilosum
Lasioglossum pilosum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1853 წელს.
სქოლიო
pilosum
ვუდი ალენი
ვუდი ალენი (Woody Allen, დაბადებით ალენ სტიუარტ კონიგსბერგი; Allan Stewart Konigsberg; დ. 1 დეკემბერი, 1935, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი, კომედიანტი, მწერალი და მუსიკოსი, რომლის უამრავმა ნაშრომმა და ორიგინალურმა სტილმა მას თანამედროვე კინემატოგრაფიაში განსაკუთრებული ადგილი დაუმკვიდრა. რეჟისორს 48 წლის განმავლობაში 74 ფილმი აქვს გადაღებული
ბიოგრაფია
ვუდი ალენს მრავალ საკუთარ ფილმში თავად აქვს შესრულებული მნიშვნელოვანი როლები. მისი მნიშვნელოვანი დასაყრდენი საკუთარ შემოქმედებაში არის ლიტერატურა, ფილოსოფია, ფსიქოლოგია, ევროპული კინემატოგრაფია და, განსაკუთრებით ბოლო დროს, ქალაქი ნიუ-იორკი, სადაც ის დაიბადა, მთელი ცხოვრება გაატარა, და რომელიც, როგორც თავად აღნიშნავს, მთელი მისი აღმაფრენის წყარო იყო.
ვუდი ალენი არ აღიარებს კინოჯილდოებს და არ ესწრება კინოდაჯილდოებების ცერემონიებს 1973 წლიდან, მას შემდეგ რაც როდესაც მისმა ფილმმა „მძინარე“ ოსკარის ნომინაცია ვერ მიიღო.
ეს წესი მან ერთადერთხელ, 2002 წლის ოსკარებით დაჯილდოების ცერემონიაზე დაარღვია.
1980-1992 წლებში ალენს ურთიერთობა ჰქონდა მსახიობ მია ფეროუსთან. რომელმაც მის ბევრ ფილმში მიიღო მონაწილეობა. 1993 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვუდი ალენმა თავისი შვილობილი, 7 წლის დილან ფეროუ გააუპატიურა. ეს სკანდალი გახდა ვუდი ალენისა და მია ფეროუს დაშორების მიზეზი.
2005 წელს ვუდი ალენმა გადაიღო ფილმი „მატჩ პოინტი“. ფილმი თემატურად ეხმიანება ალენისვე ადრეულ, 1989 წლის ფილმს „დანაშაულებები და ცუდი საქციელები“ და ფიოდორ დოსტოევსკის რომანს „დანაშაული და სასჯელი“. ფილმში განხილულია სამყაროში სამართლიანობის და სასჯელის არსებობის თემა. 2011 წელს ალენმა გამოუშვა ფილმი „შუაღამე პარიზში“, რომელიც კრიტიკოსებმა დადებითად შეფასეს. მას ხშირად უწოდებენ ალენის საუკეთესო ფილმს 1994 წლის „ტყვიები ბროდვეის თავზეს“ შემდეგ. რეჟისორმა კი დაიმსახურა ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები საუკეთესო სცენარისთვის. 2014 წელს ალენმა მიიღო ოქროს გლობუსის სესილ დემილის სახელობის ჯილდო ცხოვრებისეული მიღწევებისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი დრამატურგები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის კლარნეტისტები კატეგორია:ამერიკელი იუმორისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი სატირისტები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები) კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ებრაელი დრამატურგები კატეგორია:ამერიკელი ჯაზის შემსრულებლები კატეგორია:ო. ჰენრის ჯილდოს მფლობელები
მუსერიძე
საკუთარი სახელი მუსერიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ბერბუკის კოშკი
200px|მინიატიურა| ბერბუკის კოშკი ჯაბა ლაბაძის ფოტო ბერბუკის კოშკი – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერბუკის განაპირას, სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 7,7 მ), სამსართულიანია, ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. დაზიანებულია: დანგრეულია პირველი სართულის სამხრეთ კედელი, მეორე სართულის კედლების ზედა და მესამე სართულის კედლების უმეტესი ნაწილი. კოშკში შესასვლელი მეორე სართულზეა, ჩრდილოეთით. პირველი სართულის აღმოსავლეთ კედელში კვადრატული აგურის თაღოვანი ბუხარია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ორი ორმაგი თახჩიანი სათოფური. სამხრეთ კედელში დატანებულია მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე. სართული შელესილია. მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში, კარის ორივე მხარეს, თითო ორმაგი თახჩიანი სათოფურია. ასეთივე სათოფურები სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებშიცაა. სართული შელესილი ყოფილა. შენობას შემოვლებული აქვს თევზიფხურად ნაწყობი ბრტყელი ქვის სარტყელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მანჰეტენის ხიდი
მანჰეტენის ხიდი - დაკიდებული ხიდია ისტ-რივერზე ნიუ-იორკში და აერთებს ქვემო მანჰეტენს ბრუკლინთან. ხიდი 1909 წლის 31 დეკემბერს გაიხსნა. დაპროექტებული და აგებულია პოლონელი ხიდების ინჟინრის რალფ მოდჯესკის მიერ. საკიდი კაბელების დიზიანი ლეონ მოისეევს ეკუთვნის. ხიდს ოთხი სამანქანო ზოლი აქვს ზედა ნაწილში (ორ გზად გაყოფილი), ხოლო ქვედა ნაწილში კი სამი სამანაქანო ზოლი, 4 მეტროს ხაზი, თითო საცალფეხო და საველოსიპედო ზოლები. ზედა ნაწილი ორ-მიმართულებიანია, ქვემო ნაწილი კი ერთ-მიმართულებიანია პიკის საათებში, ხოლო სხვა დროს კი ორ-მიმართულებიანი, დატვირთვის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა კატეგორია:აშშ-ის ხიდები
ირინა ბეგიზოვა
ირინა ბეგიზოვა (დ. 26 ივლისი, 1947 — გ. 14 იანვარი, 2004) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე, კინომცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1994).
1980-2004 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. წერდა წერილებს ქართული ანიმაციური კინოს პრობლემების, ტენდენციების და პერსპექტივების შესახებ.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მსოფლიო ანიმაციური კინოს ტენდენციები“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ხელოვნებათა ურთიერთგავლენა ანიმაციური ფილმების სახეობრივ სტრუქტურაში“, დაიცვა 1994 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ლიულიაკოვო
ლიულიაკოვო (Люляково) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 337 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ლიულიაკოვოს საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ლიულიაკოვო, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს მიუმიუნ დურმუშ ალი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
მტრედისფეხა
მტრედისფეხა, ტოროკუჩხი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე-სასუფრე ვაზის ჯიში გურიიდან.
მტრედისფეხა სამეგრელოში ტოროკუჩხის სახელითაა ცნობილი. „ტორონჯი“ მეგრულად მტრედს ნიშნავს, „ვუჩხი“ — ფეხს. ადგილობრივი მცხოვრებლები მისგან საკმაოდ მაღალი ღირსების ღვინოს ამზადებდნენ. მტრედისფეხასგან გურია-აჭარის მიდამოებშიც საკმაოდ მაღალი ღირსების ღვინოს ამზადებდნენ და სასუფრე ყურძნადაც იყენებდნენ. ამ მიზნით ყურძენს ხშირად ვაზზე ტოვებდნენ და საჭიროების მიხედვით დეკემბერ-იანვარში კრეფდნენ.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მტრედისფეხას მტევანში გვხვდება განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მუქი წითელი. სქელი და საკმაოდ მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.
მტრედისფეხა საშუალო ან ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 196 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 150-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.
სასუფრე ყურძენია. აქვს ლამაზი მტევანი და მარცვლი, სასიამოვნო გემო. გაზაფხულამდე კარგად ინახება და იტანს ტრანსპორტირებას. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მხარგრძელები
მხარგრძელები — დიდებულ ფეოდალთა საგვარეულო XII—XIV საუკუნეების საქართველოში. მათი აღზევება დაიწყო გიორგი III-ის კარზე დემნა უფლისწულის ამბოხების (1177) შემდეგ. განსაკუთრებით გაძლიერდნენ მხარგრძელები თამარის და მისი მემკვიდრეების ლაშა გიორგისა და რუსუდანის დროს. სამეფო კარზე არსებული 6 უხუცეს-ვეზირის „ჴელიდან“ — ამირსპასალარისა, მანდატურთუხუცესისა, ათაბაგისა და მსახურთუხუცესისა — მხარგრძელებსა და მათ საგვარეულო განშტოებათა წარმომადგენლებს ეპყრათ.
წყაროები
მხარგრძელები XII საუკუნის საქართველოს სამეფოს „დარბაზის რიგის“ მოხელეები იყვნენ. მათ დიდი როლი შეასრულეს XII საუკუნის მიწურულისა და XIII საუკუნის პირველი ნახევრის საქართველოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკურ ცხოვრებაში. მათ შესახებ ცნობებით საკმაოდ მდიდარია ფეოდალური ხანის ქართული და სომხური ისტორიოგრაფია.
მხარგრძელთა შესახებ ქართულ ნარატიულ წყაროებში მოაიაზრება:
ქართული ნარატიული წყაროები, თამარის ისტორიკოსების, ლაშა გიორგის მემატიანისა და ჟამთააღმწერელის თხზულებანი უხვ მასალებს გვაწვდიან მხარგრძელთა ვინაობისა და მათი საგვარეულოს ისტორიის შესახებ. მათი მონაცემების მიხედვით თითქმის ზედმიწევნით შეიძლება წარმოვიდგინოთ საქართველოს სამეფო კარზე მხარგრძელთა დაწინაურები დრო და პირობები, ამ საგვარეულოს როლი საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში, მხარგრძელთა ისტორია ჩამოყალიბებიდან გაქრობამდე. მაგრამ ქართული ნარატიული წყაროები მაინც არ არის უნაკლო და ერთადერთი. რა თქმაუნდა არსებობს ასევე XII-XIII საუკუნეების ქართული დოკუმენტური და ეპიგრაფიკული მასალები, მაგრამ ისინი ძალზე მცირეა და დიდი ინფორმაციას არ იძლევიან.
ქართული წყაროების შესავსებად რაღა თქმა უნდა გამოიყენება ჩევნი მეზობელი ქვეყნის — სომხეთის ისტორიოგრაფიაში არსებული მასალები.
მხარგრძელთა შესახებ სომხურ ნარატიულ წყაროებში მოაიაზრება:
მხარგრძელებზე ასევე დიდ იფორმაციას იძლევა მდიდარი სომხური ეპიგრაფიკული მასალა. აღსანიშნავია, რომ სომხური წარწერები, მათი მონაცემების თავმოყრა და გამოყენება, ასევე იყო სომეხ ისტორიკოსთა ზრუნვის საგანი. X საუკუნიდან მოკიდებული, სომეხი ისტორიკოსები მოვსეს კალანკატვაცი, სტეფანოს ორბელიანი, კირაკოს განძაკეცი, ზაქარია კანაკერცი, სიმეონ ერევანცი და სხვები თავიანთ შრომებში იყენებდნენ ლაპიდარულ წარწერებს, იმოწმებდნენ და თავს უყრიდნენ მათ. სომხური ეპიგრაფიკის მიხედვით შესაძლებელია ზუსტად აღვადგინოთ არამარტო მხარგრძელთა გენეალოგია არამედ მათი დანიწანურების ეტაპებიც.
ზემოთმოყვანილი წყაროების გარდა, გამოიყენება არანაკლებ მნიშვნელოვანი დოკუმენტური მასალები, როგორიცაა: მხარგრძელების წერილები, მინაწერები თუ ხელრთვები და სხვა. ამ სახის მასალათა შორის აღსანიშნავია მხარგრძელების ხელრთვები ქართულ დოკუმენტებზე, რუსუდან მეფისა და ივანე მხარგრძელის წერილები რომის პაპისადმი, რომის პაპის ჰოროგიუს III პასუხი „სახელოვან ივანეს, საქართველოს მხედართმთავარს“ და ზოგი სხვაც. მაგრამ უნდა აღინიშნოს რომ ქართული დოკუმენტური მასალა კერძოდ მხარგრძელებზე ერთობ მცირეა.
მხარგრძელთა შესახებ ზოგი საინტერესო მასალა მოეპოვება უცხო ავტორებსაც. მათგან აქ შეიძლება მოვიხსენიოთ გუილიომ რუბრუკვისის „მოგზაურობაში“ დაცული ცნობა მისი შეხვედრის შესახებ „ძლიერ ქართველ“ ფეოდალთან შანშე მხარგრძელთან და მის შვილ ზაქარიასთან. რუბრუკვისს საინტერესო ცნობა მოეპოვება მხარგრძელთა სომხეთში დამკვიდრებისა და მათი მდგომარეობის შესახებ მონღოლთა ბატონობის დროს.
უცხო ავტორთა შორის ყურადღებას იქცევს აგრეთვე ან-ნასევის ცნობები „ჯალალედინის ცხოვრების აღწერასთან“ დაკავშირებით, „ბაჰრამ ქართველის“, „ავაგ ივანეს ძე ქართველის“ და სხვათა შესახებ.
ისტორიოგრაფია
მხარგრძელები მსხვილი მემამულეები იყვნენ. მათ მამულს შეადგენდა ქვემო ქართლისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთი საქართველოს ნაწილი (ლორე-ტაშირი, გაგი, თმოგვი, კაენი, შამქორი), აგრეთვე შემოერთებული სომხეთის თემების მნიშვნელოვანი ნაწილი (ანისი, დვინი, ბიჯნისი, გელაქუნი, ტავუში, ტერუნაკანი, ერგევანქი, მაწნაბერდი, ნორბერდი, ანბერდი, გეტაბაკქი, ჩარექი, ქარჰერძი და სხვა). აქედან მხარგრძელების უფროს შტოს (ზაქარიას სახლს) ეკუთვნოდა: ქართლში — ლორე-ტაშირი, სომხეთში შირაკი, აირარატი, სივნიეთი, არცახი, უტიქი, გელაქუნი; უმცროს შტოს (ივანეს სახლს) — ქვემო ქართლის ნაწილი, სომხეთში ვასპურაკანის ნაწილი (დვინის მხარე); გაგელ-მხარგრძელები ფლობდნენ: ქვემო ქართლში გაგის მხარეს, შამქორს (განძამდე) და მათ მიმდებარე სომხეთის მიწებს; თმოგველ-მხარგრძელები — ჯავახეთში თმოგვის მხარეს. ივანეს სახლის მამულის ნაწილს XIII საუკუნის შუა წლებში, ავაგის გარდაცვალების (1250) შემდეგ, დაეუფლა შანშეს სახლი, რადგანაც ავაგს ვაჟი არ დარჩა.
გარდა სამემკვიდრეო მამულებისა, მხარგრძელებს ჰქონდათ აგრეთვე მეფის მიერ საკარგავად (ე. ი. სამსახურის პირობით, პირად მფლობელობაში) მიცემული მიწები, მაგ. ზაქარიას თამარ მეფემ საკარგავად უბოძა სახელმწიფო ქალაქი რუსთავი.
მხარგრძელებთა საგვარეულო მონასტრები იყო ახპატი (პღნძჰანქი), სანაინი, ქობერი, ჰნევანქი, კოში და სხვა.
ქართველები
XII საუკუნის ბოლოდან მხარგრძელები გვარით (მხარგრძელი), ენით, კულტურით, დამწერლობით, სარწმუნოებით ქართველები არიან. მათი წინაპრები კი ქართველები და ამიერკავკასიის მკვიდრნი არ ყოფილან.
XIII საუკუნეში (ე. ი. მხარგრძელთა თანამედროვე) სომეხი ისტორიკოსების კირაკოს განძაკეცისა და ვარდანის ცნობით, მხარგრძელთა წინაპრები ეროვნებით ქურთები იყვნენ. XIII საუკუნის ქართული წყაროები კი (თამარის ისტორიკოსები) მათ მიიჩნევდნენ ძველი ირანის მეფის არტაქსერქსე I მხარგრძელის (აქემენიდი) შთამომავლებად. ეს უკანასკნელი თვალსაზრისი გამოხატავს შუა საუკუნეებში ავტორების ჩვეულებრივ ტენდეციას. — უცხოურ დინასტიებს დაუკავშირონ მეფეებისა და დიდ ფეოდალურ საგვარეულოთა წარმომავლობა. XVII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსის ზაქარია ქანაქერცის (სარკავაგი) აზრით, მხარგრძელები იყვნენ ბაბილონის ქვეყნიდან. ეს მოსაზრება, როგორც ჩანს ემყარება კირაკოს განძაკეცის ცნობას, რომლის მიხედვით მხარგრძელებთა წინაპრები ქურთები „ბაბირაკან ხელიდან“ (ე. ი. ბაბილონის ქვეყნიდან).
ქართველ, სომეხ და უცხოელ მკვლევართა დიდი ნაწილი იზიარებს კირაკოსისა და და ვარდანის ცნობას მხარგრძელებთა ქურთული წარმომავლობის შესახებ (მ. ბროსე, ი. ჯავახიშვილი, ს. ჯანაშია, ა. ერიცოვი, ე. ლალაიანი, რ. აჭარიანი, ჰ. მანანდიანი, ი. ორბელი, ვ. ალენი, ვ. მინორსკი და სხვები). არ ჩანს მართებული ზოგიერთი მკვლევრის თვალსაზრისი, მხარგრძელებთა წინაპრების ქართული წარმომავლობისა და „ქურთ-ის“ ქართველად გააზრების შესახებ (ს. კაკაბაძე, ი. ცინცაძე, ა. ბაქრაძე); არც თორელთა საგვარეულოსთან (ს. კაკაბაძე), ორბელიანებთან (მ. ორმანიანი), ან ბაგრატიონებთან (კარაპეტ ეპისკოპოსი — ტერ-მკრტიჩიანი) მათი დაკავშირების ცდა. ასე არ არის დასაბუთებული მოსაზრება მხარგრძელებთა არშაკიდებ-ფალავუნეებისაგან წარმომავლობის შესახებ (კ. თუმანოვი).
თავიანთი პირველსაცხოვრისიდან (ბაბილონის ქვეყნიდან) მხარგრძელებთა წინაპრები XI საუკუნის 50-60-იან წლებში გადასახლებულან ძორაგეტის სომხეთის სამეფოში (ქვემო ქართლში). გადასახლების მიზეზი, ზაქარია სარკავაგისა და იოანე ბაგრატიონის ცნობით, ყოფილა მათი გაქრისტიანება და ამ ნიადაგზე სარწმუნეობრივი დევნა. საქართველოში მხარგრძელები აღმოჩნდნენ ტაშირ-ძორაგეტის სომხეთის სამეფოს საბოლოო გაუქმების შემდეგ (დავით აღმაშენებლის დროს, XII საუკუნეში).
მხარგრძელებთა ძირითადი შტოც ორად გაიყო: სარგის ამირსპასალარის ვაჟების ზაქარიასა (თამარის ამირსპასალარი) და ივანე ათაბაგის სახლებად.
ქურთები
სომეხი ისტორიკოსები კირაკოს განძაკეცი და ვარდან არეველცი, რომელებიც თავისთავად საკუთარი მასწავლებლის იოანე თავუშეცის უცნობ ნაშრომებს ეყრდნობიან, მხარგრძელებს ქურთული წარმოშობის ფეოდალებს უწოდებენ. ამ ვერსიას მხარს უჭერს ვ. მინორსკიც. რ. ტომსონიც აღნიშნავს ძმების ქურთულ წარმომავლობას. ნ. გორსოიანი მათ „გაქრისტიანებულ ქურთებს“ უწოდებს, თუმცა, ამავდროულად, ნ. გორსოიანის თანახმად, მხარგრძელების მიერ შემორჩენილი მრავალი წარწერები ეჭვს არ ბადებს, რომ ისინი საკუთარ თავს სომხებად აღიქვამდნენ.
1912 წელს სარგის კაკაბაძე თავის ნაშრომში მხარგრძელებს ტომით ქურთებად და სარწმუნოებით სომხებად მოიაზრებს: და კიდევ
აღნიშნული მოსაზრება გაკრიტიკებული იქნა ივანე ჯავახიშვილის მიერ.
სომხები
თავად მხარგრძელების თანახმად ისინი რეგიონის სომეხი მმართველებისგან წარმოიშვნენ. ერთ-ერთი წარწერის თანახმად, ისინი საკუთარ თავს ბაგრატიდების შთამომავლებს უწოდებენ, სხვა წარწერაზე კი ისინი არწრუნებს უთითებენ, რომლებიც ვასპურაკანის მმართველები იყვნენ.
კონფესიას
კონფესიურად მხარგრძელები თავდაპირველად მონოფიზიტობის აღმსარებლები იყვნენ (როგორც ჩანს, მათი ტაშირ-ძორაგეტში დამკვიდრების შედეგად), ხოლო შემდეგ მიიღეს დიოფიზიტობა (გაგელ-მხარგრძელები და თმოგველ-მხარგრძელები თავიდანვე დიოფიზიტები იყვნენ). ივანე მხარგრძელმა XII საუკუნის ბოლოს მიიღო დიოფიზიტობა, ხოლო ზაქარიას სახლში ზაქარია იყო მონოფიზიტობის უკანასკნელი აღმსარებელი; მისი შთამომავლობა დიოფიზიტობას აღიარებდა.
გავლენა
მხარგრძელებთა სახლი სამამულე და სამოხელეო ნიადაგზე მეტოქეობას უწევდა სამხრეთ საქართველოს სხვა ფეოდალურ სახლებს: ორბელიანებს, თორელებს, ჯაყელებს, მანკაბერდელებს. გიორგი III-ის დროს, დემნა უფლისწულის აჯანყების შემდეგ, ორბელიანები დაისაჯნენ და მხარგრძელები დაეუფლნენ როგორც მათ მამულს, ისე სახელებს (ამირსპასალარობა,მანდატურთუხუცესობა). XIII საუკუნეში ამნისტირების შემდეგ, ორბელებმა ნაწილობრივ და დროებით აღიდგინეს თავიანთი მდგომარეობა და შეავიწროვეს მხარგრძელები საბოლოოდ ამ მეტოქეობაში გაიმარჯვა ჯაყელთა სახლმა, რომელმაც განდევნა სამხრეთ საქართველოდან მხარგრძელები (მათი განშტოება — თმოგველებიც), თორელები (მათი განშტოება ახალციხელებიც), ორბელები, მანკაბერდელები და შექმნა აქ თავისი დიდი სამთავრო — სამცხე-საათაბაგო. XIV საუკუნის შემდეგ მხარგრძელები წყაროებში აღარ იხსენიებიან.
გენეალოგიური ხე
მხარგრძელთა გენეალოგია
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები *
პრჟევალსკის ცხენი
პრჟევალსკის ცხენი (Equus ferus przewalskii) — კენტჩლიქოსანთა ცხოველი ცხენის გვარისა. 1879 წელს ცენტრალურ აზიაში აღმოაჩინა ნიკოლოზ პრჟევალსკიმ. აქვს მოკლე ფაფარი, მოზრდილი თავი, მსხვილი კისერი, მოკლე ფეხები და პატარა ყურები. ულაყის სხეულის სიგრძეა 2,3 მ, ჭაკი რამდენადმე უფრო პატარაა. ბინადრობდა ჯუნღარის უდაბნოში. ქმნიდა 5-20 სულისაგან შემდგარ რემას. ამჟამად ბუნებაში მისი არსებობა საეჭვოა. უკანასკნელი ჯოგი ბუნებაში 1967 წელს შეამჩნიეს, ხოლო უკანასკნელი წარმომადგენელი 1969 წელს. შემონახულია ევროპისა და ამერიკის ზოოპარკებში, უკრაინაში — ასკანია-ნოვაში. ეჯვარება შინაურ ცხენს და ქმნის ნაყოფიერ შთამომავლობას.
საქართველოს დიდი სოფლები
საქართველოს უდიდესი სოფლები მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (2014 წლის მონაცემები).
პრჟევალსკის ცხენი
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენი
საქართველოს დიდი სოფლები
სქოლიო
*
კონანოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
კონანოვო (Конаново) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 2 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
I'm With You
ისტორია
2007 წელს, საკონცერტო ტურნეს Stadium Arcadium დასრულების შემდეგ, ჯგუფმა გადაწყვიტა ერთწლიანი დასვენებით სცენიდან დროებით წასვლა. თუმცა, პაუზამ 2 წელი გასტანა. ამ პერიოდში ფლი სწავლობდა მუსიკის თეორიას სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ჩედ სმითი მუშაობდა სუპერჯგუფ Chickenfoot-ში, ჯონ ფრუშანტე კი - მეათე სოლო ალბომზე, The Empyrean. ენტონი კიდისის თქმით, 1999 წლიდან კოლექტივი არ შეჩერებულა. საბოლოოდ, ფრუშანტემ განაცხადა ჯგუფის დატოვების შესახებ. მისი თქმით, ადგილი არ ჰქონია რამე სახის ჩხუბს.
ჯონის წასვლას მოჰყვა დისკუსიები ახალი გიტარისტის აყვანის შესახებ. მრავალი დისკუსიის შემდეგ კოლექტივმა არჩევანი ჯოშ კლინჰოფერზე, სასცენო ტექნიკურ ასისტენტზე შეაჩერა, რომელსაც დიდი ხნის განმავლობაში იცნობდა.
2009 წელს კლინჰოფერი შეუერთდა ჯგუფს და მათ რეპეტიციები დაიწყეს. საგულისხმოა, რომ რეპეტიციების პირველ დღეს, 12 ოქტომბერს, გარდაიცვალა ჯგუფის ბიოგრაფი, ბრენდან მალენი, რაც ფლის თქმით, სიმბოლური და ემოციური იყო.
ჩაწერა
ალბომის პროდიუსერის სახით სტუდიაში დაბრუნდა რიკ რუბინი. მასალა იწერებოდა სტუდიაში Cello, ლოს-ანჯელესში, 2010 წლის სექტემბრიდან 2011 წლის მარტამდე. რუბინის თქმით, მასალის რაოდენობა იძლეოდა საშუალებას, კვლავ გამოეცათ ორმაგი ალბომი, მაგრამ გადაწყდა, რომ ასე არ მოხდებოდა. ფლიმ დაადასტურა, რომ დაიწერა 70 სიმღერამდე.
ჩაწერის დროს კოლექტივი კმაყოფილი იყო კლინჰოფერის წვლილით, რაშიც მათ რუბინიც ეთანხმებოდა. კიდისის თქმით, ახალი ალბომის ჩაწერა ერთგვარი ევოლუციის მსგავსი იყო და ჯოშმა ჯგუფის ჟღერადობას ახალი დინამიკა დაამატა. ფლის თანახმად, კლინჰოფერი სიმღერებს ასევე ფორტეპიანოზე წერდა.
ცნობილია, რომ პირველი სიმღერა, დაწერილი ალბომისთვის იყო Brendan's Death Song, რასაც მოჰყვა Annie Wants a Baby-ს ნაწილის ჩაწერაც. პირველი სიმღერა, Monarchy of Roses, იყო უფრო ბნელი სიმღერა, ფანკისა და პოპ-მუსიკის აღრევით, დაწერილი სამუშაო სათაურით Disco Sabbath. სხვა სიმღერები, მაგალითად Did I Let You Know, სოციალური თემატიკის მატარებელია, ხოლო Police Station-ში მიმოიხილება ლოს-ანჯელესის პოლიციის ისტორია, რომელსაც ასევე ახლავს ძალაუფლების გადამეტების ფაქტების აღნიშვნაც. ენტონის თანახმად, უკანასკნელი სიმღერა, რომელიც სტუდიაში ალბომისთვის შექმნეს, იყო Even You Brutus - ჩაწერილი მას შემდეგ, რაც ყველა სიმღერა უკვე დაიწერა და მიმდინარეობდა მათი სტუდიაში ჩაწერა.
ფლის თქმით, ალბომის ძირითადი თემებია სიცოცხლე და სიკვდილი. დისკის მუსიკალურ მხარეზე, მისივე მტკიცებით, გავლენა იქონიეს როლინგ სტოუნზის ალბომებმა Exile on Main Street და Tattoo You, ასევე აფრიკული მუსიკის ჰანგებმა.
ალბომის სათაურის შერჩევისას, ჯგუფს გრძელი სია ჰქონდა. I'm With You, კიდისის თქმით, არის ერთგვარი პასუხი კითხვაზე, რომელსაც ჯგუფს უსვამენ, როდესაც იგი მუსიკალური ჰორიზონტიდან ქრება. საგულისხმოა, რომ Mother's Milk-ის შემდეგ ეს არის პირველი ალბომი, რომელშიც არ არის შეტანილი სასათაურო კომპოზიცია.
ყდა
ჩედის 2011 წლის ივნისის ინტერვიუში ნათქვამი იყო, რომ ალბომის ყდას მოამზადებდა ბრიტანელი მხატვარი დემიენ ჰერსტი. 5 ივლისს ყდა გამოქვეყნდა ინტერნეტ-რესურსებზე.
სიმღერების სია
ორმაგი დისკი I'm with You - Australian Tour Edition გამოვიდა ავსტრალიაში, 2013 წლის 11 იანვარს. მასში შეტანილია სრული სტუდიური ალბომი და ზოგიერთი სიმღერა, რომელიც მოგვიანებით მოხვდა სინგლების სერიაში I'm with You Sessions.
I'm with You Sessions
2012 წლის აგვისტოში ჯგუფმა დაიწყო ალბომში არმოხვედრილი სიმღერების ცალკე სინგლებზე გამოცემა.
სქოლიო
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:2011 წლის ალბომები კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით
მონტე მელქონიანი
მონტე მელქონიანი (დ. 25 იანვარი, 1957 — გ. 12 ივნისი, 1993) — სომეხი-ამერიკელი რევოლუციონერი და სამხედრო მოღვაწე.
სანამ მთიანი ყარაბაღის ომში დაახლოებით 4000 კაცის მეთაური გახდებოდა, მას არანაირი გამოცდილება არ ჰქონდა ამ სფეროში. მან დიდწილად სამხედრო გამოცდილება 1970-იანი წლების ბოლოს და 1980-იანი წლების დასაწყისში მიიღო, როდესაც ის ლიბანში იბრძოდა ASALA–სთან ერთად. მელქონიანი იბრძოდა ლიბანის სამოქალაქო ომში და ცაჰალის წინააღმდეგ ლიბანის 1982 წლის ომში.
მელქონიანს თავისი კარიერის განმავლობაში რამდენიმე მეტსახელი ჰქონდა და ყარაბაღში მისი მეთაურობის ქვეშ მყოფი ჯარებისათვის ცნობილი იყო როგორც ავო. მისი ცხოვრების ბოლო წლები გაატარა მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმიასთან ბრძოლაში. მონტე მოკლეს აზერბაიჯანელმა ჯარისკაცებმა სოფელ მერზილში დაკვირვებისას, ხუთ ამხანაგთან ერთად. ის დაკრძალეს ერევნის იერაბლურის სასაფლაოზე და 1996 წელს გამოცხადდა სომხეთის ეროვნულ გმირად.
ახალგაზრდობა
იმ წლის გაზაფხულზე ოჯახმა ასევე იმოგზაურა თურქეთში ქალაქ მერზიფონის მოსანახულებლად, საიდანაც იყვნენ მელქონიანის დედის ბაბუები. მერზიფონის მოსახლეობა იმ დროს შეადგენდა 23,475 ადამიანს, 1915 წლის სომეხთა გენოციდის დროს, მოსახლეობას 17,000 სომეხი მოსახლეობა მოაკლდა.
განათლება
კალიფორნიაში დაბრუნებისთანავე მონტე დაუბრუნდა განათლების მიღებას. საშუალო სკოლაში, მან გადალახა ყველა სტანდარტი და უჭირდა ახალი აკადემიური გამოწვევების პოვნა. იმის ნაცვლად, რომ საშუალო სკოლა ადრე დაემთავრებინა, როგორც ეს მისმა დირექტორმა შესთავაზა, მონტემ მამის წყალობით იპოვა ალტერნატივა და საზღვარგარეთ, აღმოსავლეთ აზიაში სასწავლო პროგრამით წასვლა გადაწყვიტა. 15 წლის ასაკში მონტე გაემგზავრა იაპონიაში თავისი ცხოვრების ახალი ეტაპის დასაწყებად, კერძოდ საბრძოლო ხელოვნებისა და იაპონური ენის შესასწავლად. იქ ყოფნისას მან დაიწყო ინგლისური ენის სწავლება, რის შემდეგადაც მას სამხრეთ-აღმოსავლეთის აზიის ქვეყნებში მოგზაურობა დაფუნინანსეს. ამის შედეგად, მან გაიცნო სხვადასხვა ქვეყნის კულტურა, ტრადიციები, ენა, ახალი უნარები და სხვა. შეერთებულ შტატებში დაბრუნებისთანავე მან დაამთავრა საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში, სტიპენდიით, ძველი აზიის ისტორიისა და არქეოლოგიის სპეციალობაზე. მონტემ ბაკალავრიატი სამ წელში დაასრულა. სკოლის დამთავრებისთანავე იგი მიიღეს ოქსფორდის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის სამაგისტრო პროგრამაზე. თუმცა, მონტემ უარი თქვა ამ შანსზე.
სწავლება ირანში
ბერკლის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ 1978 წლის გაზაფხულზე, მონტემ იმოგზაურა ირანში, სადაც ასწავლიდა ინგლისურს და მონაწილეობდა ირანის ისლამურ რევოლუციურ მოძრაობაში.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
მინი| მელკონიანის ბიუსტი [[გამარჯვების პარკი (ერევანი)|გამარჯვების პარკში, ერევანი.]] მონტე დაიღუპა მიტოვებულ სოფელ მერზილში 1993 წლის 12 ივნის, ნაშუადღევს, აღდის ბრძოლის დროს.
მონტე დაკრძალეს 1993 წლის 19 ივნისს, იერაბლურის სამხედრო სასაფლაოზე, ერევნის გარეუბანში, სადაც მისი კუბო ქალაქის ცენტრში, სურბ ზორავარის ეკლესიიდან გადმოიტანეს. დაახლოებით 50,000-დან 100,000-მდე ადამიანი (ზოგიერთი ცნობით ეს მაჩვენებელი 250,000-მდეა), მათ შორის სომხეთის პრეზიდენტი ლევონ ტერ-პეტროსიანი, თავდაცვის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი ვაზგენ მანუკიანი, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე ჯერარდ ლიბარიდიანი, მთავრობის ოფიციალური პირები და პარლამენტარები დაესწრნენ მის დაკრძალვას.
1993 წელს ერევანში შეიქმნა მონტე მელქონიანის სამხედრო აკადემია.
სქოლიო
კატეგორია:კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) კურსდამთავრებულები კატეგორია:სომეხი რევოლუციონერები კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:დაბადებული 1957
ბერშუეთის სამების ეკლესია
ბერშუეთის სამების ეკლესია — შუა საუკუნეების ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერშუეთის ჩრდილოეთით 2 კილომეტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (8,3 X 5,7 მ), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. ეკლესიის არქიტრავით გადახურული კარი სამხრეთ კედელშია. აფსიდის თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე კაპიტელებიანი წყვილი პილასტრია. შენობის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე მიშენებულია კარიბჭე. მის სამხრეთ კედელში კარია, დასავლეთისაში - თახჩა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე შემორჩენილია შირიმის ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება
ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონებისას მხედველობაში იღებენ ბუნებრივი პირობების მთელი კომპლექსის გენეზისს, გეოგრაფიული გარსის თანამედროვე სტრუქტურას და ფიზიკურ-გეოგრაფიულ პროცესებს, რომლებიც დამოკიდებულია გეოლოგიურ აზონალურ ფაქტორებზე და მათთან დაკავშირებულ ტერიტორიის გეომორფოლოგიურ თავისებურებებზე, ტერიტორიის ათვისების ხარისხსა და ხასიათზე. ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონებისას იყენებენ შედარებით-გეოგრაფიულ, კარტოგრაფიულ, გეოფიზიკურ, ლანდშაფტურ-გეოქიმიურ, პალეოგეოგრაფიულ და მათემატიკურ მეთოდებს. ფიზიკურ-გეოგრაფიულ დარაიონებას იყენებენ სოფლის მეუნრეობის, საინჟინრო-სამშენებლო, სატრანსპორტო, სამედიცინო, რეკრეაციული და სხვა მიზნებისა და რეგიონული დაგეგმვისათვის.
მეცნიერული ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება წარმოებს XIX საუკუნიდან, როდესაც ინტენსიურად ჩამოყალიბდა კერძო გეოგრაფიული დისციპლინები, გააქტიურდა ბუნებრივი დარაიონების დარგობრივი სქემების შემუშავება, მანამდე რაიონები გამოიყოფოდა ცალკეული გარეგნული ნიშნებით. კომპლექსური ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების შემუშავების თეორიული წინაპირობა შეიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს ვასილი დოკუჩაევის ნაშრომებში. XX საუკუნის დასაწყისში ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების პრობლემები ფართოდ გაიშალა საზღვარგარეთულ გეოგრაფიაშიც.
სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება
Lasioglossum pineolense
Lasioglossum pineolense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1960 წელს.
სქოლიო
pineolense
მურადოული
მურადოული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა. თირკმლისებური, ზოგჯერ მომრგვალო, თითქმის მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ფართოდ კონუსური, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის, თხელი და მეტად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა. მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერიიი. კანი უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რბილობი მდნარია.
მურადოული საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 162-164 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 150 გრამია. თელავში საჰექტარო მოსავლიანობა 6.0 ტონაა, ხოლო იმერეთში — 13.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-11 გ/ლ-ს.
ღვინოს ცალკე იშვიათად ამზადებენ, ძირითადად ადგილობრივ ჯიშებთან, კუნძასთან და იმერულ მწვანესთან ერთად გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
1398
თარიღი უცნობია
*
იზოთერმები
thumb|220px|იზოთერმები იზოთერმები (ბერძნ. isos – ტოლი, ერთნაირი და thermē – სითბო) — ჰაერის, წყლის, ნიადაგისა და სხვ. ტემპერატურის იზოხაზები. მეტწილად ადგენენ ჰაერის საშუალო მრავალწლიურ თვიური ტემპერატურის, ნებისმიერი პერიოდის საშუალო ტემპერატურის ან გარკვეული მომენტის ტემპერატურის იზოთერმების რუკას.
იზოთერმების გატარებისას სიმაღლის გავლენის გამოსარიცხად ტემპერატურის მნიშვნელობები დაჰყავთ ზღვის დონეზე (ვარაუდობენ, რომ სიმაღლის ზრდისას ყოველ 100 მ-ზე ჰაერის ტემპერატურა საშუალოდ 0,6°C-ით ეცემა).
ლიტერატურა
კატეგორია:მეტეოროლოგია
ელისო ერისთავი
ელისო ერისთავი (დ. 17 ივნისი, 1948) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე, მუსიკათმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (2004), პროფესორი.
1968 წელს დაამთავრა მუსიკალური სასწავლებლის საფორტეპიანო განყოფილება. 1974 წელს კი თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელმწიფო კონსერვატორია, მუსიკის ისტორია და თეორია.
1974-1981 წლებში იყო თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მუსიკის კათედრაზე კონცერტმეისტერი, ატარებდა მუსიკალური ფორმის და ჰარმონიის ლექციებს. 1981-1993 წლებში მუშაობდა თბილისის №16 მუსიკალური სკოლაში ფორტეპიანოს პედაგოგად. 1992-2001 წლებში იყო თბილისის ჯაზის აკადემიის („აუდიოვიზუალური სინთეზი“), ტელე-რადიო კომპანია „საქართველოს“ და საავტორო პროგრამა „რა არის პლასტიკის“ გადაცემების წამყვანი და რეჟისორი. 1996 წლიდან მუშაობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებულ პროფესორად, ატარებდა აუდიოვიზუალური ხელოვნების საუნდ დიზაინის მიმართულების ლექციებს.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუსიკის როლი მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების კომპოზიციურ სტრუქტურაში“, დაიცვა 1992 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფილმის ხმოვან-ხედვითი სტრუქტურა“, დაიცვა 2004 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
შნეეშტოკი
შნეეშტოკი (Schneestock) — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალესა და ურის კანტონების საზღვარზე. აღმართულია დამაშტოკის მთის ჩრდილოეთით, რონისა და დამის მყინვარებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ყაზახეთის ეკონომიკა
ყაზახეთი ინდუსტრიული ქვეყანაა. 2000-იან წლების შემდეგ ყაზახეთი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფ მზარდი ეკონომიკის მქონე ქვეყანა. ყაზახეთის ეკონომიკის ზრდის მთავარი წყაროა სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება. 2010 წლიდან რესპუბლიკა ითვლება ევრაზიული ეკონომიკური საზოგადოების აქტიურ წევრად. ქვეყნის ვალუტაა ტენგე, მთლიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს 180.147-ს (2011).
რესურსები ინტერნეტში
*
პტერანოდონი
thumb|პტერანოდონი
პტერანოდონი (Pteranodon) — ამომწყდარი გიგანტური მფრინავი ქვეწარმავლები პტეროდაქტილისნაირთა რიგისა. მათი ფრთბის შლილი 7,5 მ აღწევდა. ჰქონდათ დიდი (1 მ) თავი, დაახლოებით ტანისა და უკან გაჭიმული ფეხების საერთო სიგრძის ტოლი. ქალას ზედა მხარეზე განვითარებული იყო გრძელი ქედი, ყბები ქმნიდნენ წვეტიან უკბილო ნისკარტს. ზომიერად გრძელი კისერი ჰქონდათ. წინა კიდურები ღონიერ და გრძელ ფრთებად იყო ქცეული. ცნობილი არიან აშშ-ის (კანზასი, ორეგონი) ზედაცარცული ნალექებიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული ქვეწარმავლები კატეგორია:პტეროზავრები
იზობათები
იზობათები (isos — ტოლი, ერთნაირი და bathos — სიღრმე) — წყალსატევების სიღრმეთა იზოხაზები. ზღვებზე, რომლებმაც მოქცევა არ იცის, სიღრმის ათვლა იწება ზღვის საშუალო დონიდან, რომლებმაც იცის მოქცევა — უდიდესი (სიზიგიური) მიქცევის უდაბლესი დონიდან, ტბებსა და მდინარეებზე  — ფუტშტოკის ან რეპერის პირობითი ნულიდან. იზობათები წარმოადგენს გეოგრაფიულ რუკაზე ან გეგმაზე არსებულ იზოხაზებს, რომელიც აერთებს წყალსატევის ერთნაირი სიღრმეების წერტილებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტოპოგრაფია
Ray-Ban
Ray-Ban — მზის დამცავი სათვალეების ამერიკული ბრენდი. დაარსდა და პირველი მოდელი გამოუშვა 1937 წელს. მას ერქვა Aviator და განკუთვნილი იყო აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების პილოტებისთვის.
1930 და 1940 წლების მანძილზე Ray-Ban თანამშრომლობდა აშშ-ის თავდაცვის კომპლექსთან და თავის პროდუქციას აწვდიდა როგორც აღჭურვილობას სამხედროებისთვის. ომის შემდგომ ათწლეულში Ray-Ban უშვებს ახალ მოდელს — Wayfarer-ს.
თავდაპირველად ბრენდი Ray-Ban-ი კომპანია Bausch & Lomb-ის საკუთრება იყო. ხოლო 1999 წელს სავაჭრო მარკა შეიძინა Luxottica Group-მა 1,2 მილიარდ დოლარად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის კომპანიები კატეგორია:იტალიური ბრენდები
ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია
ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია — პრემია გეოგრაფიის დარგში, რომელიც დაარსდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს მიერ 1973 წლის ოქტომბერში, ვახუშტი ბაგრატიონის სახელის უკვდავსაყოფად. პრემია ენიჭებოდა საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების სამეცნიერო საბჭოს მიერ გეოგრაფიული მეცნიერების სხვადასხვა დარგში უმნიშვნელოვანეს პრობლემებზე შესრულებული საუკეთესო შრომისათვის; იგი ხელს უწყობდა მეცნიერების შემდგომ განვითარებას და წარმოადგენდა ქართული გეოგრაფიის დიდ შენაძენს. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის პირველი ლაურეატი იყო პროფესორი ლევან მარუაშვილი, რომელსაც პრემია 1977 წელს გადაეცა. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ორგზის ლაურეატი იყო პროფესორი დავით უკლება, რომელსაც აღნიშნული პრემია პირველად 1987 წელს მიენიჭა, ხოლო მეორედ 1993 წელს. სხვადასხვა დროს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ლაურეატები იყვნენ აგრეთვე: ვახტანგ ჯაოშვილი (1993), ვაჟა ნეიძე (1993), გივი სვანიძე (1982), გრიგოლ ხმალაძე (1982), რევაზ გაჩეჩილაძე (2010).
იულდაშევო (აბზელილოვოს რაიონი)
იულდაშევო  (Юлдаш; Юлдашево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 340 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 55 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
Lasioglossum pinnatum
Lasioglossum pinnatum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1910 წელს.
კონ-გორა
კონ-გორა (Конь-Гора) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი
მინი|კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი ჩოხაში კონსტანტინე (კონი) სიდამონ-ერისთავი (Constantine (Connie) Sidamon-Eristoff; დ. 28 ივნისი, 1930, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი — გ. 26 დეკემბერი, 2011, იქვე ) — ქართული წარმოშობის ამერიკელი იურისტი, პოლიტიოკოსი და ნიუ-იორკის საავტომობილო გზის კომისარი და ქალაქის ვიცე-მერი (1967-1973 წწ.) ჯონ ლინდსის ადმინისტრაციის დროს.
კონ-გორა
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი
ადრეული ცხოვრება
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაიბადა ნიუ-იორკში, არაგვის ერისთავების შთამომავლების არისტოკრატიულ ოჯახში. მამა — სიმონ სიდამონ-ერისთავი საქართველოდან ემიგრაციაში წავიდა 1921 წელს, ბოლშევიკების შეჭრის შემდეგ. დედა — ანა (ენი) ტრეისი XIX საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ამერიკელი დიპლომატისა და ისტორიკოსის ჯონ ბიგელოუს შთამომავალი იყო. დაამთავრა მილბრუკის სკოლა, პრინსტონის უნივერსიტეტი ინჟინერ-გეოდისტის სპეციალობით და 1957 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა. ამავე წელიწადს კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაქორწინდა ენ ფიპსზე, ენდრიუ კარნეგის პარტნიორის, ჰენრი ფიპსის შვილიშვილზე. იგი ფლობდა მამის რესოტრან „ალავერდს“ მდინარე ჰუდსონზე, რომელიც იყო ქართული სათვისტომოს შესახვედრი და დასასვენებელი ადგილი ამერიკაში.
პოლიტიკური კარიერა
სიდამონ-ერისთავი ჯონ ლინდსის ადმინისტრაციის დროს მუშაობდა ნიუ-იორკის საავტომობილო გზის კომისრად და 1967-1973 წლებში ამავე ქალაქის ვიცე-მერად. 1974 წელს მალკოლმ უილსონმა დანიშნა და 1989 წლამდე მუშაობდა სატრანსპორტო კომპანია Metropolitan Transportation Authority-ში.
კონსტანტინე ერისთავი 1989-დან 1993 წლამდე, ჯორჯ ბუშის პრეზიდენტობის დროს ნიუ-იორკის მე-2 რეგიონის (ნიუ-იორკი, ნიუ-ჯერსი, პუერტო-რიკოს და ვირჯინიის კუნძულები) გარემოს დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელობდა.
კონი ერისთავის ინიციატივითა და დიდი ძალისხმევით, 1994 წელს დაარსდა ამერიკული ჰუმანიტარული ორგანიზაცია „საქართველოს ამერიკელი მეგობრები“, რომლის დირექტორთა საბჭოს იგი სიცოცხლის ბოლომდე თავმჯდომარეობდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ თავმჯდომარის თანამდებობა დაიკავა მისმა ვაჟმა სიმონ სიდამონ-ერისთავმა.
გარდაცვალება
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი 2011 წლის 26 დეკემბერს ამერიკაში 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი ვაჟი ენდრიუ ჩართული იყო ნიუ-იორკისა და შტატის პოლიტიკაში, ასევე იყო ნიუ-ჯერსის შტატის ხაზინადარი 2010 წლის იანვრიდან 2015 წლის ივლისამდე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:სიდამონ-ერისთავები კატეგორია:ქართველი ამერიკელები
პტერიდოსპერმები
პტერიდოსპერმები, თესლოვანი გვიმრები (Pteridospermae, Lyginopteridopsida, Cycadofilices) — უძველესი ამომწყდარი შიშველთესლოვანი მცენარეების ჯგუფი. გამოჩნდნენ დევონური პერიოდის ბოლოს და მიაღწიეს ადრინდელ ცარცულ ეპოქას.
გარეგნულად მცირე ნაწილი წააგავდა ხისებრ გვიმრებს (ამიტომაც ადრე გვიმრებად მიიჩნევდნენ). პტერიდოსპერმები განსხვავებულსპორიანი მცენარეები იყო. მიკროსპორანგიუმები თავმოყრილი ჰქონდათ სორუსებად ანდა ქმნიდნენ სინანგიუმებს. თესლკვირტები განლაგებული იყო ვეგეტატიურ ფოთლებზე, ზოგიერთისა — მოქცეული იყო დახურულ ან ნახევრად დახურულ სათავსში — კუპულაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიშველთესლოვნები
ბერშუეთის მთავარანგელოზის ეკლესია
ბერშუეთის მთავარანგელოზის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერშუეთის ცენტრში. თარიღდება XIX საუკუნით.
ეკლესია დარბაზულია (17,6 X 13,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი ორივე მხრიდან გადახურულია არქიტრავით. ნახევარწრიული აფსიდის თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სამხრეთ და დასავლეთ კედელში თითო თაღოვანი სარკმელია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო პილასტრია, რომლებსაც ემყარება კამარის საბჯენი თაღი. გარდა ამისა, კამარა ემყარება დასავლეთ კედლის მიმდებარე და აფსიდის მარტივპროფილიან იმპოსტებზე დაბჯენილ სატრიუმფო თაღებსაც. ფასადები და ინტერიერი შელესილია. ფასადებს შემოვლებული აქვს კვადრატული აგურით ნაწყობი თაროსებრი, დაკბილული ლავგარდანი. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ღარიანი კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლ’ეპე
ლ’ეპე (L'Epée) — მთა პენინის ალპებში, ბურ-სენ-პიერის მუნიციპალიტეტში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ლე-მეზონ-ბლანშის ქედზე, გრან-კომბენის მასივში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ტივედენის ეროვნული პარკი
მინი|მარცხნივ|250პქ|ტივედენის მდებარეობა (მწვანედ) ტივედენი — ეროვნული პარკი შვედეთში, ვესტერგოტლანდის ლენში. მოიცავს 13,5 კმ² ველურ ტყეებსა და უსწორმასწორო ზედაპირის არეალს. მდებარეობს ვეტრენისა და ვენერნის ტბებს შორის. შეიქმნა 1983 წელს.
შუა საუკუნეების დასაწყისში, ტივედენის ტყე დამნაშავეთა თავშესაფარს წარმოადგენდა.
პარკში გავრცელებულია ირმები და ცხენირმები, ასევე მელია, ციყვი, კურდღელი, მგელი და ფოცხვერი.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ეროვნული პარკები
Tiveden Tiveden
ეშტონი
საკუთარი სახელი ეშტონი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დავით სოსლანი
დავით სოსლანი (გ. დაახლოებით 1203, 1204 ან 1205) — სახელმწიფო მოღვაწე, თამარ მეფის მეორე მეუღლე.
თბილისის ჯვარის მამის ეკლესია
თბილისის ჯვარის მამის ეკლესია — ეკლესია მდებარეობს თბილისში, ძველი თბილისის რაიონში, ისტორიულ უბან ქვემო კალაში.
ჩვენამდე მოღწეული ძეგლი XVI საუკუნეშია აგებული. დ. ჩუბინაშვილის ლექსიკონის მიხედვით, „ჯვარის მამა“ იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის წინამძღვარს ნიშნავს. 1921 წლამდე ძეგლი იერუსალიმის საპატრიარქოს ეკუთვნოდა და საზღვარგარეთულ ქართულ მონასტრებს მეტოქეობდა საუკუნეების მანძილზე. დიდი ხნის განმავლობაში თავისი სახსრებით ინახავდა იერუსალიმის ქართველთა მონასტერს. ძეგლი ინტერესს იწვევს, როგორც ამ დროს ამოტივტივებული ტიპის — გუმბათოვანი ეკლესიის ერთ-ერთი ვარიანტის — კუპელჰალეს ნიმუში.
არქიტექტურული აღწერა
ჯვარის მამა მცირე ზომის, აგურით ნაგები გუმბათოვანი ეკლესიაა. მისი გეგმა წარმოადგენს აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძზე წაგრძელებულ სწორკუთხედს (9,25X13,15 მ). იგი ე. წ. „კუპელჰალეს“ გუმბათიანი, დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. გუმბათი ეყრდნობა საკურთხევლის კუთხეებსა და გრძივი კედლებიდან გამოსულ შვერილებს. შვერილები სივრცეს ორ არათანაბარ ნაწილად ანაწევრებს — გუმბათქვეშა, დიდი მონაკვეთი და დასავლეთისა, რომელიც მასზე ორჯერ ვიწროა. აფსიდის ორსავ მხარეს ვიწრო დამატებითი სათავსებია. კარი ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს. გარედან შენობა სადაა. ოთხსავე ფასადზე აგურის წყობაში სამ-სამი ჯვარია გამოყვანილი. გუმბათის თორმეტწახნაგა ყელს, რომელშიც ამდენივე ვიწრო და მაღალი სარკმელია, მსუბუქ ნახევარსვეტებზე დაყრდნობილი თაღნარი შემოწერს. ეკლესიის საკურთხევლის კონქში შემორჩენილია XIX საუკუნის მხატვრობა. ბოლო პერიოდში ეკლესიას და მის შემოგარენს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, იგი ახალი კედლის მხატვრობითაც შეამკეს. კანკელის ხატები შესრულებულია ხატმწერ დავით ხიდაშელის მიერ.
ისტორია
პლატონ იოსელიანი ასახელებს ხუთ ეკლესიას, რომელსაც საფუძველი ჩაეყარა ვახტანგ გორგასლის დროს: სიონი, ანჩისხატი, წმინდა ჯვარის, ბეთლემის და წმიდა მიქაელ მთავარანგელოზის. ასე რომ, გადმოცემის თანახმად, V საუკუნის II ნახევარში ჯვარის მამა ვახტანგ გორგასლის დროს აშენდა და მას „გოლგოთა“ ეწოდებოდა. ეგნატე იოსელიანის მიერ შედგენილ კატალოგში „მონასტრები, ეკლესიები ტფილისსა და მის მიდამოებში“ ვკითხულობთ:
1921 წლამდე ეკლესია ფორმალურად ეკუთვნოდა იერუსალიმის საპატრიარქოს. მიუხედავად საქართველოს ეკლესიის ანტიოქიისადმი იერარქიული დამოუკიდებლობისა, საქართველოს მეფეებს გაუმართავთ იერუსალიმის ეკლესიის, ვითარცა ყოველთა ქრისტიანთა დედის, საყდარი. ეს ეკლესია ყოველთვის ეკუთვნოდა იერუსალიმის სამი ეკლესიის—წმინდა ელიას, წმინდა ჯვრის და წმინდა იაკობის—მონაზვნებს. ვახტანგ ბერიძე წერს: „ეკლესიისათვის ამ სახელის შერქმევა იმით აიხსნება, რომ იგი იერუსალიმის საპატრიარქოს ეკუთვნოდა და იქაური ქართული მონასტრების ბერების მეტოქი იყო. ყველაზე ადრე წერილობით წყაროებში „ჯვრის მამის“ სახელწოდება გვხვდება გიორგი მეფის ერთ წყალობის წიგნში, რომელიც 1678 წელს მიეკუთვნება და ჯვარის მამის მონასტრისადმია ბოძებული:
პლატონ იოსელიანის თბილისის სიძველეთა აღწერაში თბილისის ჯვარის მამის ეკლესიის შესახებ ვკითხულობთ: