cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტეილორ სვიფტი
2008–2010: მეორე სტუდიური ალბომი Fearless
ტეილორმა 2010 წლის გრემის დაჯილდოებაზე 8 ნომინაციიდან 4 მოიგო, მათ შორის იყო მთავარ კატეგორიაში: წლის ალბომი. ამ მოგებები ტეილორი გახდა ყველაზე ახალგზარდა არტისტი რომელმაც ამ ნომინაციაში გაიმარჯვა.
2010–2012: მესამე სტუდიური ალბომი Speak Now
მარცხნივ|მინი|220x220პქ|ტეილორის პერფორმანსი Speak Now-ს ტურის დროს ტეილორმა 2010 წლის 25 ოქტომბერს კიდევ ერთი სტუდიური ალბომი გამოუშვა სახელწოდებით „Speak Now“, პირველ კვირაში გაიყიდა 1 047 000 ასლი და ბილბორდში დაიკავა პირველი ადგილი.
ალბომის გამოსვლამდე 2010 წლის აგვისტოში სვიფტმა გამოუშვა "Mine", მესამე სტუდიური ალბომის წამყვანი. მისი დებიუტი შედგა აშშ-ს Billboard Hot 100 მესამე ადგილზე. სვიფტმა ალბომი მარტომ დაწერა და ყველა ტრეკის თანაპროდიუსერი იყო. Speak Now გამოსვლისთანავე გახდა ყველაზე სწრაფად გაყიდვადი ციფრული ალბომი ქალი მომღერლის მიერ, კვირაში 278 000 ჩამოტვირთვით, რითაც სვიფტმა დაამყარა გინესის მსოფლიო რეკორდი.
2011 წელს ამერიკულმა ჟურნალმა როლინგ სტოუნმა გამოაქვეყნა „პოპის დედოფალთა სია“, სია 16 მომღერლისგან შედგება და მათ თანმიმდევრობას 2009-2011 წლების რეიტინგი განსაზღვრავს. ტეილორმა ამ სიაში მე-2 ადგილი დაიკვა. მარცხნივ|მინი|253x253პქ|ტეილორი [[2011 წელს]] 2012 წელს გრემის 54-ე ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე სვიფტმა მოიგო საუკეთესო ქანთრი სიმღერისა და საუკეთესო ქანთრის სოლო შესრულების ნომინაციებში ჯილდო სიგნლისთვის "Mean", რომელიც მან შეასრულა ცერემონიალის დროს. სვიფტმა მოიგო სხვა ჯილდოებიც, მათ შორისაა ნეშვილში მომღერალთა ასოციაციის წლის სიმღერების ავტორი / წლის შემსრულებელი (2010 და 2011), Billboard- ის წლის ქალის ჯიდლო(2011), ქანთრის მუსიკალური აკადემიის ჯილდო (2011 და 2012) და ქანთრი მუსიკის ასოციაციის ჯიდლო 2011 წელს.
Speak Now-ს მსოფლიო ტური მიმდინარეობდა 2011 წლის თებერვლიდან 2012 წლის მარტამდე, ტურის შემოსავალი კი შეადგენდა 123 მილიონ დოლარს.
მას ეკუთვნის ორი სიმღერა შიმშილის თამაშების საუნდტრეკის ალბომში: "Safe & Sound" და "Eyes Open". "Safe & Sound" - მა მოიგო გრემის ჯილდო ვიზუალური მედიისთვის დაწერილი საუკეთესო სიმღერისთვის და იყო ნომინირებული ოქროს გლობუსის ჯილდოზე საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისთვის.
2012–2014: მეოთხე სტუდიური ალბომი Red
2012 წლის აგვისტოში სვიფტმა გამოუშვა "We Are Never Ever Getting Back Together With Back", მთავარი სინგლი მისი მეოთხე სტუდიური ალბომიდან, Red. იგი გახდა მისი ნომერ პირველი სინგლი აშშ-სა და ახალ ზელანდიაში. ალბომიდან გამოცემული სხვა სინგლებია "Again Again", "I Know You We Trouble", "22", "Everything Has Changed", "The Last Time" და "Red". სინგლმა "I Knew You Were Trouble" მიაღწია საუკეთესო ხუთეულს ავსტრალიაში, კანადაში, დანიაში, ირლანდიაში, ახალ ზელანდიაში, გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ში. მარცხნივ|მინი|ტეილორი [[2014 წელს ტურის დროს]] "Red" გამოვიდა 2012 წლის 22 ოქტომბერს. ალბომში სვიფტმა შემოგვთავაზა ახალი ჟანრები, როგორიცაა: როკი, დაბსტეპი, პოპი, დენს-პოპი. ალბომის დებიუტი შედგა Billboard 200-ის პირველ ნომერზე, პირველი კვირის გაყიდვებით 1,21 მილიონი ასლი. ამან ტეილორი გახდა პირველი ქალი, რომელსაც ჰქონდა ორი ალბომი მინიმუმ მილიონიანი დებიუტით. ალბომის ტური მიმდინარეობდა 2013 წლის მარტიდან 2014 წლის ივნისამდე. ტურის შემოსავალი იყო $ 150 მილიონი დოლარი, რითაც ის გახდა ქანთრის ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ტური.
2014 წელს ალბომის რვა მილიონი ასლი გაიყიდა. ალბომმა მრავალი ნომინაცია მიიღო, მათ შორის ოთხი ნომინაცია 2014 წლის 56-ე ყოველწლიური გრემის დაჯილდოებაზე. მისმა სინგლმა "I Know You We Trouble" მოიგო ქალის საუკეთესო ვიდეოს ჯილდო 2013 წლის MTV Video Music Awards- ზე. სვიფტმა მიიღო ამერიკული მუსიკალური დაჯილდოების პრიზი 2012 წელს ქანთრის საუკეთესო შემსრულებლისთვის, ხოლო 2013 წლის წლის შემსრულებლისთვის.
სვიფტმა გამოხატა ოდრი ანიმაციურ ფილმში The Lorax (2012), ასევე მას ჰქონდა სტუმრის როლი სიტკომში New Girl (2013).
2014–2017: მეხუთე სტუდიური ალბომი 1989
ალტ=Swift performing on The 1989 World Tour. She is wearing a bob cut, a two-piece white outfit and garters while singing on a microphone|მინი|სვიფტი [[1989 (ტეილორ სვიფტის ალბომი)|1989-ს ტურის დროს|273x273პქ]] მინი|241x241პქ|სვიფტი [[1989 (ტეილორ სვიფტის ალბომი)|1989-ს ტურის დროს, 2015 წლის 30 მაისს]] 2014 წლის მარტში სვიფტი ნიუ-იორკში იმყოფებოდა. ამ პერიოდში იგი მუშაობდა მეხუთე სტუდიურ ალბომზე 1989, პროდიუსერებთან ჯეკ ანტონოფთან, მაქს მარტინთან, შელბექთან, იმოგენ ჰეპთან, რაიან ტედერთან და ალი პაიამითან ერთად.
ალბომი გამოვიდა 2014 წლის 27 ოქტომბერს. ამჯერად მომღერალმა პოპ სიმღერები შემოგვთანავა და არ შეუტანია ქანთრი ჟანრის სიმღერებში მასში. 1989 გაყიდა 1.28 მილიონი ეგზემპლარი აშშ – ში გამოსვლის პირველ კვირას და მისი დებიუტი შედგა Billboard 200-ში პირველ ადგილზე. 2017 წლის ივნისისთვის 1989-ს მსოფლიოში 10 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი იქნა გაყიდული. მისმა სამმა სინგლმა - "Shake It Off", "Blank Space" და "Bad Blood" მიაღწია პირველ ადგილს ავსტრალიაში, კანადასა და აშშ-ში. სინგლებმა "Style" და "Wildest Dreams" მიაღწიეს ტოპ 10 – ს აშშ – ში. ალბომის სხვა სინგლები იყო "Out of the Woods" და "New Romantics". 1989-ს მსოფლიო ტური მიმდინარეობდა 2015 წლის მაისიდან დეკემბრამდე და იყო წლის ყველაზე შემოსავლიანი ტური 250 მილიონი დოლარით.
1989-ს გამოსვლამდე სვიფტმა ხაზი გაუსვა ალბომების მნიშვნელობას მომღერლებისთვის, ამიტომ 2014 წლის ნოემბერში მან Spotify– დან ამოიღო მისი მთლიანი კატალოგი, იმის გასაპროტესტებლად რომ ახალ მომღერლებს სთრიმინგ კომპანიები არ უხდიდნენ სათანადო ჰონორარს. 2015 წლის ივნისის ღია წერილში სვიფტმა გააკრიტიკა Apple Music იმის გამო, რომ სტრიმინგის უფასო სამთვიანი საცდელი პერიოდის განმავლობაში მომღერლებს ჰონორარს არ უხდიდდა და ალბომი მოხსნა აპლიკაციიდან. მომდევნო დღეს, Apple- მა გამოაცხადა, რომ იგი გადაუხდიდა შემსრულებლებს უფასო საცდელი პერიოდის განმავლობაში და სვიფტმა თავისი ალბომი დააბრუნა სერვისზე. მას შემდეგ რაც სთრიმინგ კომპანიებმა შეცვალეს პოლიტიკა, მან 2017 წლის ივნისში დაამატა მთელი თავისი კატალოგი Spotify, Amazon Music და Google Play-სა სხვა ციფრულ პლატფორმებზე.
სვიფტი დასახელდა Billboard– ის წლის ქალ მომღერლად 2014 წელს და გახდა პირველი მომღერალი, ვინც ორჯერ მოიგო ეს პრიზი. 2014 წლის ამერიკული მუსიკალური დაჯილდოების დროს, სვიფტმა მიიღო დიკ კლარკის პირველი ბრწყინვალების პრემია. 2015 წელს სვიფტმა მოიგო ბრიტ ჯილდო საერთაშორისო ქალი სოლო შემსრულებლისთვის. 2015 წლის MTV ვიდეო მუსიკალური დაჯილდოეზე მომღერალმა ვიდეოსთვის "Bad Blood" მოიგო წლის ვიდეოსა და საუკეთესო კოლაბორაციის ჯილდო. 2016 წელს გრემის 58-ე დაჯილდოებაზე ალბომმა 1989 მოიგო წლის ალბომისა და საუკეთესო პოპ ვოკალური ალბომის ჯილდო, ხოლო "Bad Blood"-მა მიიღო საუკეთესო მუსიკალური ვიდეოს პრიზი. სვიფტი იყო პირველი ქალი არტისტი, რომელმაც მოიგო წლის ალბომი ორჯერ.
მომღერალმა დაწერა "This Is What You Came For", რომელშიც წარმოდგენილია ბარბადოელი მომღერალი რიანას ვოკალი; სვიფტმა ასევე დაწერა სიმღერა "უკეთესი ადამიანი" Little Big Town- ის მეშვიდე ალბომისთვის The Breaker, რომელიც გამოვიდა ნოემბერში. სვიფტმა და ინგლისელმა მომღერალმა ზეინ მალიკმა ერთად გამოუშვეს სინგლი "I Don't Wanna Live Forever" ფილმისთვის Fifty Shades Darker (2017) საუნდტრეკისთვის. სიმღერამ აშშ – ში მეორე ადგილი დაიკავა და მოიგო საუკეთესო კოლაბორაციო ის ჯილდო MTV ვიდეო მუსიკალური დაჯილდოეზე.
2017–2018: Reputation
ალტ=Taylor Swift Reputation Tour31.jpg|მინი|ტეილორი [[Reputation (ალბომი)|Reputation-ს ტურის დროს]] 2017 წლის აგვისტოში სვიფტმა წარმატებით უჩივლა დევიდ მიულერს, მას შემდეგ რაც მან ტეილორს სექსუალური შეურაცჰყოფა მიაყენა. ტეილორმა მიულერის სამსახურიდან გათავისუფლება ითხოვა, მიულერმა კი მომღერალს უჩივლა ტყუილისა და სამსახურიდან გათავისუფლების გამო და ფული მოითხოვა. ამის საპასუხოდ სვიფტმა სიმბოლური ერთი დოლარი მოითხოვა. ნაფიცმა მსაჯულებმა უარი თქვეს მიულერის პრეტენზიებზე და გადაწყვეტილება მიიღეს სვიფის სასარგებლოდ. ამის შემდეგ სვიფტმა გაასუფთავა მისი სოციალური ქსელის ანგარიშები და გამოუშვა "Look What You Made Me Do", როგორც მეექვსე ალბომის, რეპუტაციის წამყვანი სინგლი. სინგლი ლიდერობდა ჩარტებში ავსტრალიაში, ირლანდიაში, ახალ ზელანდიასა და აშშ-ში.
რეპუტაცია გამოვიდა 2017 წლის 10 ნოემბერს. მისი დებიუტი შედგა Billboard 200-ში პირველ ადგილზე პირველი კვირის გაყიდვებით 1.21 მილიონი ასლით. პირველი კვირის მსოფლიო გაყიდვებმა კი შეადგინა ორი მილიონი ასლი. 2018 წლისთვის ალბომის 4,5 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. ალბომს ასევე ჰქონდა სამი საერთაშორისო სინგლი, მათ შორის აშშ-ის ხუთეულში შესული "... Ready for it?" და ორი აშშ ტოპ 20 სინგლი - "End Game" (რომელშიც მონაწილეობენ ედ შირანი და რეპერი Future) და "Delicate".
რეპუტაციის სტადიონის ტური მიმდინარეობდა 2018 წლის მაისიდან ნოემბრამდე. აშშ – ში ტურნეს შემოსავალმა შეადგინა 266.1 მლნ აშშ დოლარი და სალაროებში გაყიდა ორ მილიონზე მეტი ბილეთი. ამით მომღერალმა მოხსნა რეკორდი ყველაზე შემოსავლიანი ჩრდილოეთ ამერიკის საკონცერტო ტურნისა ისტორიაში. მსოფლიოს მასშტაბით, ტურნეს შემოსავალმა 345,7 მილიონი დოლარი შეადგინა.
2018 წლის 31 დეკემბერს, სვიფტმა გამოუშვა რეპუტაციის სტადიონის ტურის თანმხლები საკონცერტო ფილმი Netflix– ზე.
რეპუტაცია ნომინირებული იყო საუკეთესო პოპ ვოკალური ალბომისთვის 2019 წელს, გრემის 61-ე დაჯილდოებაზე. 2018 წლის ამერიკული მუსიკალური დაჯილდოების დროს, სვიფტმა მოიგო ოთხი ჯილდო, მათ შორის წლის შემსრულებელი და ფავორიტი პოპ / როკის ქალი შემსრულებელი. 2018 წლის AMA– ს შემდეგ, სვიფტმა ჯამში 23 ჯილდო მოიპოვა და გახდა ყველაზე მეტის ჯილდოს მფლობელი ქალი მუსიკოსი AMA– ს ისტორიაში, რეკორდი, რომელსაც მანამდე უიტნი ჰიუსტონი ფლობდა.
2018–2020: Lover
მინი|სვიფტი [[2019 წელს]] რეპუტაცია იყო სვიფტის ბოლო ალბომი, რომელიც მომღერალმა ლეიბლ Big Machine Records-ის ქვეშ გამოუშვა. 2018 წლის ნოემბერში მან ხელი მოაწერა ახალ გარიგებას Uiversal Music Group– თან;
სვიფტმა გამოუშვა მეშვიდე სტუდიური ალბომი Lover, 2019 წლის 23 აგვისტოს. პირველ კვირაშ ალბომის რვაასი ათასზე მეტი ასლი გაიყიდა და მისი დებიუტი შედგა პირველ ადგილზე Billboard 200-ში. ალბომიდან 18 სიმღერის დებიუტი შედგა Billboard Hot 100-შიიმავე კვირაში, რაც ქალიი არტისტის მიერ ყველაზე მეტი სიმღერის დებიუტია ერთდროულად. წამყვანი სინგლის "Me!"-ს დებიუტი შედგა 100-ე ადგილზე Billboard Hot 100-ში და ერთი კვირის შემდეგ მეორე ადგილზე გავიდა, რაც ჩარტის ისტორიაში ყველაზე დიდი ერთკვირიანი ნახტომია. Lover- ის სხვა სინგლები იყო აშშ-ის ტოპ -10 სინგლი "You Need to Calm Down" და "Lover", ასევე აშშ-ის ტოპ -40 სინგლი "The Man".
Lover იყო მსოფლიოში 2019 წელს ყველაზე გაყიდვადი სტუდიური ალბომი, რომლის გაყიდვაც 3.2 მილიონი იყო. ალბომმა მოიპოვა მრავალი ნომინაცია, მათ შორის სამი გრემის 62-ე დაჯილდოებაზე 2020 წელს. 2019 წლის MTV ვიდეო მუსიკის დაჯილდოებაზე, "Me!"-მ მოიგო საუკეთესო ვიზუალური ეფექტების ჯილდო, ხოლო "You Need to Calm Down" -მ მოიგო წლის ვიდეო. სვიფტი იყო პირველი ქალი და საერთო ჯამში მეორე არტისტი, რომელმაც მოიგო წლის ვიდეო ვიდეოსთვის, რომლის რეჟისორიც თვითონ იყო. სვიფტმა ექვსი ჯილდო მოიპოვა 2019 წლის ამერიკული მუსიკალური დაჯილდოებაზე. ამ ცერემონიაზე ტეილორს გადაეცა ათწლეულის არტისტის ჯილდო.
სვიფტმა ითამაშა ბომბალურინა ენდრიუ ლოიდ ვებერის ფილმის ადაპტაციაში Cats (2019). მან ჩაწერა სიმღერა სახელწოდებით "Beautiful Ghosts" ფილმისთვის რომელიც გრემიზე იყო ნომინირებული.
მომღერლის დოკუმენტური ფილმის Miss Americana, პრემიერა შედგა 2020 წლის სანდენსის კინოფესტივალზე და გამოვიდა Netflix- ზე, 2020 წლის 31 იანვარს. 2020 წლის თებერვალში სვიფტმა გააფორმა ექსკლუზიური გლობალური საგამომცემლო შეთანხმება Universal Music Publishing Group- თან, მას შემდეგ, რაც ვადა გაუვიდა 16 წლის კონტრაქტს Sony / ATV Music Publishing- თან.
2019 წელს სვიფტმა საჯარო დავა დაიწყო მენეჯერ სკუტერ ბრაუნთან და მის ყოფილ ლეიბლთან Big Machine-სთან. სვიფტმა განაცხადა, რომ მას თავისი ნაშრომების ყიდვას წლების განმავლობაში ცდილობდა, მაგრამ ლეიბლმა ამის უფლება არ მისცა. 2020 წლის ოქტომბერში ბრაუნმა გაყიდა სვიფტის კატალოგი, ვიდეო და ნამუშევრები Shamrock Holdings– თან $ 300 მილიონად. სვიფტმა თავისი ძველი კატალოგის თავიდან ჩაწერა მასზე სალიცენზიო უფლებების მოპოვების მიზნით დაიწყო 2020 წლის ნოემბერში.
2020–დღემდე: Folklore, Evermore და ძველი კატალოგის ხელახალი ჩანაწერი
2020 წელს სვიფტმა გამოუშვა ორი ალბომი, ამჯერად მომღერალმა ფანებს ინდი-ფოლკ ალბომები შესთავაზა. პირველი, მისი მერვე სტუდიური ალბომი ,,ფოლკლორი" გამოვიდა 24 ივლისს. მეორე კი მისი მეცხრე სტუდიური ალბომი Evermore, გამოვიდა 11 დეკემბერს. ორივე ალბომს დიდი წარმატება ხვდა წილად. ალბომები ტეილორმა აარონ დესნერთან და ჯეკ ანტონოფთან ერთად დაწერა.
აშშ – ში, ფოლკლორსა და Evermore-ს სამ-სამი სინგლი ჰქონდა, თუმცა ოფიციალური აქედან მხოლოდ ერთია რადგან დანარჩენი ორი მხოლოდ რადიოში იქნა გაგზავნილი. ფოლკლორის სინგლებია "Cardigan", "Betty" და "Exile" (ბონ აივერის მონაწილეობით); Evermore-ის სინგლებია "Willow", "No Body, No Crime" (ჰაიმის მონაწილეობით) და "Coney Island" (ნაციონალის მონაწილეობით); წამყვანი სინგლები თითოეული ალბომიდან იყო "Cardigan" და "Willow", რომელთა დებიუტი შედგა Billboard Hot 100 –ში პირველ ადგილზე. ალბომების დებიუტი კი Billboard 200 –ში პირველ ადგილზე შედგა, რითაც სვიფტი გახდა პირველი შემსრულებელი, რომელმაც დებიუტი ჰქონდა აშშ – ს სინგლებისა და ალბომების ჩარტებში ერთდროულად პირველ ადგილზე. ფოლკლორს პირველ დღეს ჰქონდა 80 მილიონზე მეტი სთრიმი Spotify-ზე, რითაც ტეილორმა მოხსნა რეკორდი ალბომის პირველი დღის ყველაზე მეტი სთრიმისა. ეს იყო 2020 წელს ყველაზე გაყიდვადი ალბომი აშშ-ში. ფოლკლორმა რვა კვირა გაატარა Billboard 200-ის პირველ ადგილზე. 2021 წლის იანვრისთვის ალბომის 1,2 მილიონი ასლი გაყიდა.
25 ნოემბერს სვიფტმა გამოაქვეყნა საკუთარი რეჟისორული ფილმი ,,ფოლკლორი: გრძელი ტბის სტუდიის სესიები". 2020 წლის ამერიკულ მუსიკალურ დაჯილდოებაზე, სვიფტმა მოიგო სამი ჯილდო. მან მიიღო ექვსი ნომინაცია გრემის 63-ე დაჯილდოებაზე და მოიგო წლის ალბომის ჯილდო რითაც გახდა პირველი ქალი რომელმაც ეს ჯილდო მესამედ მოიგო.
ტეილორის კატალოგის პირველი ხელახალი ჩანაწერი Fearless (Taylor's Version) გამოვიდა 2021 წლის 9 აპრილს. მისი დებიუტი შედგა ნომერ პირველ ადგილზე აშშ-ში რითაც გაუსწრო მაიკლ ჯექსონს ჩარტში პირველ ადგილზე ყველაზე მეტი კვირის გატარებისთვის. მას წინ უძღოდა "Love Story (Taylor's Version)", მისი 2008 წლის სინგლის ხელახალი ჩანაწერი და ორი ახალი ტრეკი "You All Over Me" მარენ მორისთან ერთად და "Mr. Perfectly Fine".
2021 წლის მაისში, სვიფტს მიენიჭა Global Icon-ის ჯილდო Brit Awards– ის მიერ, რითაც გახდა პირველი ქალი რომელმაც ეს ჯილდო მიიღო, ხოლო მოგვიანებით მან მიიღო მუსიკალური გამომცემელთა ეროვნული ასოციაციის მიერ შექმნილი Songwriter Icon award მუსიკაში მისი გავლენისთვის.
სვიფტი არის დევიდ ო. რასელის მომავალი ფილმის - Canterbury Glass ქასთში, რომლის გადაღებებიც მიმდინარეობდა 2021 წლის იანვრიდან მარტამდე. 18 ივნისს, სვიფტმა დაანონსა მისი 2012 წლის ალბომის Red-ის თავიდან ჩაწერილი ვერსია - Red (Taylor's Version). იმავე თვის ბოლოს ცნობილი გახდა, რომ სვიფტი მონაწილეობდა Big Red Machine- ის ალბომის How Long Do You Think It's Gonna Last? ორ ტრეკში, "Renegade" და "Birch". სვიფტმა გამოუშვა ,,Wildest Dreams (Taylors Version)" 2021 წლის 17 სექტემბერს, რაც TikTok ჰიტი გახდა. სვიფტის ძველი კატალოგის მეორე ხელახალი ჩანაწერი, Red (Taylor's Version) გამოვიდა 2021 წლის 12 ნოემბერს. 13 ნოემბერს კი გამოვიდა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი All Too Well, რომელშიც მონაწილეობენ სეიდი სინქი და დილან ო'ბრაიენი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქანთრის მუსიკოსები კატეგორია:ქანთრის მუსიკოსები
არია
არია (aria „ჰაერი“) — ოპერის, ორატორიის, კანტატის დასრულებული ვოკალური ეპიზოდი (ნომერი), რომელსაც მომღერალი ორკესტრის თანხლებით ასრულებს. არიას ოპერის დრამატურგიის განვითარებაში ისეთივე ადგილი უჭირავს, როგორც მონოლოგს დრამაში. არიასთვის დამახასიათებელია ფართო მღერადობა. მას ხშირად რეჩიტატივი უძღვის წინ.
ლიტერატურა
კატეგორია:არიები კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები კატეგორია:ოპერა
ტომასო ალბინონი
right|მინი|ტომასო ალბინონი ტომასო ჯოვანი ალბინონი (დ. 8 ივნისი, 1671, ვენეცია — გ. 17 იანვარი, 1751,იქვე) — ბაროკოს ეპოქის ვენეციელი კომპოზიტორი და ვირტუოზი მევიოლინე. დღეისთვის განთქმულია მისი ოპერებით და „ადაჟიო სოლ მინორით“.
ბიოგრაფია
ალბინონიზე ცოტა რამ არის ცნობილი. დაიბადა ვენეციაში, მამამისი ანტონიო შეძლებული გამყიდველი იყო. ტომასო ბავშვობიდანვე სწავლობდა ვიოლინოზე დაკვრას და სიმღერას. 1691 მისი პირველი ოპუსი პიეტრო ოტობონის მიუძღვნა. ცნობილია რომ ოტობონი მუსიკის დიდი მოყვარული იყო და უვლიდა ისეთ კომპოზიტორებს, როგორიც არქანჯელო კორელი.
სავარაუდოდ, ალბინონიმ მევიოლინედ მუშაობა 1700 წელს ჩარლზ IVსთან დაიწყო, რომელსაც მეორე ოპუსი მიუძღვნა. 1701 წელს მან დაწერა განთქმული სუიტები - მესამე ოპუსი, რომლებიც კოსიმო III დე მედიჩის მიუძღვნა.
1705 წელს ის დაქორწინდა. ამ დროს მან სახელი ოპერებით გაითქვა როგორც ვენეციაში, ისე გენოაში, ბოლონიაში და ნეაპოლში. ამ დროს მან ასევე დაწერა სოლო სონატები და კონცერტები ჰობოისათვის.
სხვა კომპოზიტორის განსხვავებით, ალბინონი არასოდეს არ მოღვაწეობდა ეკლესიაში და არ წერდა საეკლესიო მესებს, რაც იმაზე მიგვანიშნებს, რომ მუსიკას დამოუკიდებლად წერდა.
დაახლოებით 1740 წელს პირველად დაიბეჭდა ალბინონის სავიოლინო სონატები.
მუსიკა და გავლენა
მან დაწერა 50 ოპერა, რომლიდანაც 28 დაიწერა ვენეციაში 1723 - 1740 წლებში. ალბინონის მუსიკამ ბახის ყურადღება მიიქცია და მის ნაწარმოებებზე 2 ფუგა დაწერა. ალბინონის ნაწარმოებების დიდი ნაწილი მეორე მსოფლიო ომის დროს დაიკარგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1671 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1751
მარცელუს II
მინი|მარჯვნივ|მარცელუს II მარცელუს II (Marcellus PP. II; ერისკაცობაში მარჩელო ჩერვინი; დ. 6 მაისი, 1501 — გ. 30 აპრილი, 1555) — რომის პაპი 1555 წლის 9-დან 30 აპრილამდე.
მარჩელო ჩერვინი დაიბადა 1501 წლის 6 მაისს, მონტეპულჩანოში. სწავლობდა სიენის უნივერსიტეტში. იყო მრავალმხრივ განათლებული ადამიანი. გარდაიცვალა პაპად არჩევიდან სამ კვირაში.
გორდონ პარკსი
გორდონ როჯერ ალექსანდერ ბუშანან პარკსი (Gordon Roger Alexander Buchannan Parks; დ. 30 ნოემბერი, 1912 — გ. 7 მარტი, 2006) —  ამერიკელი ფოტოგრაფი, მუსიკოსი, პოეტი, მწერალი, აქტივისტი და კინორეჟისორი. ყველაზე უკეთ ცნობილია მისი ფოტო-ესეებით ჟურნალისთვის „ლაიფ“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ფოტოგრაფები კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ბუდაგ ბუდაგოვი
ბუდაგ ბუდაგოვი (Budaq Budaqov; დ. 23 თებერვალი 1928 — გ. 1 ნოემბერი, 2012) — აზერბაიჯანელი გეოგრაფი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1976). აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1989). აზერბაიჯანის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორი.
ბიოგრაფია
ბუდაგ ბუდაგოვი დაიბადა 1928 წლის 23 თებერვალს, სომხეთის სოფელ ჩობანკერეში. 1947 წელს ჩააბარა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის გეოგრაფიის ფაკულტეტზე. 1951-1955 წლებში სწავლობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1955 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ხოლო 1967 წელს სადოქტორო დისერტაცია. 1976 წლიდან პროფესორია.
იკვლევდა გეომორფოლოგიურ საკითხებსა და უახლოეს ტექტონიკურ მოძრაობას, კავკასიონის აზერბაიჯანული ნაწილის ძველ გამყინვარებას, რის ხარჯზე შედგენილია რუკები 1:200000 მასშტაბით. 1956 წელს ბუდაგოვმა აღმოაჩინა ზედასარმატული ზღვიური ფაუნა 3600 მ სიმაღლეზე, საფუძვლიანად გამოიკვლია აზერბაიჯანის ბუნებრივი და ანთროპოგენური ლანდშაფტები და სხვა.
1981 წელს მუსეიბ მუსეიბოვთან და დავით უკლებასთან ერთად შეადგინა ამიერკავკასიის ლანდშაფტური რუკა. ბუდაგ ბუდაგოვი ავტორია 700-მდე გამოქვეყნებული ნაშრომისა, მათ შორის 48 მონოგრაფიისა. თავისი სამეცნიერო მოღვაწეობის ფარგლებში სულ მოამზადა 50 მეცნიერებათა კანდიდატი და 4 მეცნიერებათა დოქტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანელი გეოგრაფები კატეგორია:აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
ქუთაისის ოლქი
ქუთაისის ოლქი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოს სსრ-ში, 1951-1953 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქუთაისი.
ქუთაისის ოლქი შეიქმნა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1951 წლის 5 ნოემბერის ბრძანებების საფუძველზე. ეს იყო ცდა ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მოწყობისა, თუმცა ოლქი მალევე გაუქმდა, რადგანაც ძველ, რუსეთის იმპერიის დროინდელ ადმინისტრაციულ მოდელს წააგავდა. ქუთაისის ოლქის შემადგენლობაში შედიოდა სრულიად დასავლეთი საქართველო, აფხაზეთისა და აჭარის ასსრ-ების გამოკლებით. მოიცავდა ქლუხორის რაიონსაც. ქუთაისის ოლქი გაუქმდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1953 წლის 23 აპრილის ბრძანებების საფუძველზე.
მეთეურები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:საქართველოს სსრ
ფუმაროლები
ფუმაროლები (იტალ. fumarola, ვულკანის მბოლავი ნაპრალი) — ვულკანის კრატერში, მის კალთებზე ან ძირთან არსებული მცირე ზომის ხვრელები და ნაპრალები, რომლებიდანაც გამოიყოფა ცხელი აირები (H2O, HCI, HF, SO2, CO2, CO, H2S, H2 და სხვ.).
დიდი რაოდენობით ფუმაროლები გვხვდება იელოუსტოუნის ეროვნულ პარკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვულკანოლოგია
Anochetus vexator
Anochetus vexator — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ვადი-ეშ-შატი
ვადი-ეშ-შატი (وادي الشاطئ‎) — ლიბიის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. ტერიტორია ძირითადად უდაბნოა. დედაქალაქია ბრაქი.
რაიონს დასავლეთით ესაზღვრება ალჟირი. სახელი ეწოდა იგივე სახელის გეოლოგიური დეპრესიისგან (ვადი-ეშ-შატი), რომელიც დაახლოებით 140 კმ-ზეა გადაჭიმული.
1943 წელს, ქალაქ ბრაქის სიახლოვეს აღმოაჩინეს ძალიან ვრცელი, მაგრამ ღარიბი რკინის მადნის დეპოზიტების საბადო.
მსოფლიოს ჩემპიონატი ფრენბურთში ქალთა შორის
1948 წლის  კონგრესზე  ფრენბურთის  საერთაშორისო  ფედერაციამ  მიიღო  გადაწყვეტილება  1952 წელს    ჩაეტარებინა   მსოფლიოს   პირველი    ჩემპიონატი     ქალთა  გუნდებს  შორის. ჩემპიონატის    ჩატარების    სისტემა   ხშირად   იცვლებოდა. 1960 წლამდე ჩემპიონატში     უშვებდნენ    ყველა  მსურველ  გუნდს, შემდეგ  16  და  24-ს. ფრენბურთის   განვითარებამ  მოითხოვა  შესარჩევი  ტურნირების  ჩატარებაც. გარდა გუნდების   რაოდენობისა   იცვლებოდა  ჩემპიონატის  ჩატარების  სისტემაც. გამოყენებული იყო  როგორც  წრიული,  ასევე  შერეული  სისტემებიც.
ჩემპიონები და პრიზიორები, ქალები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მონაწილეთა რაოდენობა ! s! style="background: #ddffdd;"|პირველი ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მეორე ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|მესამე ადგილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრენბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები    ფრენბურთში
Volleyball World Championship
თბილისის ოლქი
თბილისის ოლქი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოს სსრ-ში, 1929–1930 და 1951-1953 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — თბილისი.
პირველი თბილისის ოლქი
პირველი თბილისის ოლქი შეიქმნა 1929 წლის 11 ივლისს. მის შემადგენლობაში შედიოდა აღბულაღის (ახლანდ. თეთრიწყაროს), ბაშქიჩეთის (ახლანდ. დმანისის), ბორჩალოს (ახლანდ. მარნეულის), გარეკახეთის (ახლანდ. საგარეჯოს), ერწო-თიანეთის (ახლანდ. თიანეთის), ლუქსემბურგის (ახლანდ. ბოლნისის), მანგლისის, მცხეთის, თბილისის, წალკისა და ხევის (ახლანდ. ყაზბეგის) რაიონები. რესპუბლიკის ოლქებად დაყოფამ ვერ გაამართლა, ამიტომ 1930 წლის ოქტომბრის დასაწყისში თბილისის ოლქი გაუქმდა.
მეორე თბილისის ოლქი
თბილისის ოლქი შეიქმნა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1951 წლის 5 ნოემბერის ბრძანებების საფუძველზე. მის დაქვემდებარებაში შედიოდა ქალაქები: გორი, რუსთავი, ასევე ადიგენის, ახალქალაქის, ახალციხის, ახმეტის, ასპინძის, ბოგდანოვკის (ახლანდ. ნინოწმინდის), ბოლნისის, ბორჯომის, გარდაბნის, გორის, გურჯაანის, დმანისის, დუშეთის, თეთრი წყაროს, თელავის, თიანეთის, კასპის, ლაგოდეხის, მარნეულის, მცხეთის, საგარეჯოს, სიღნაღის, ქარელის, ყაზბეგის, ყვარლის, წალკისა და წითელწყაროს (ახლანდ. დედოფლისწყაროს) რაიონები.
ეს იყო ცდა ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობისა, თუმცა ვერ გაამართლა, რადგან ძველ, რუსეთის იმპერიის დროინდელ ადმინისტრაციულ მოდელს წააგავდა. აღმოსავლეთ საქართველოს გარდა (სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის გამოკლებით), თბილისის ოლქის შემადგენლობაში ასევე შედიოდა ახალხევის რაიონი. თბილისის ოლქი გაუქმდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1953 წლის 23 აპრილის ბრძანებების საფუძველზე.
მეთეურები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:საქართველოს სსრ
ნაპოლეონ ბონაპარტი
ნაპოლეონ ბონაპარტი (Napoleon Bonaparte; დ. 15 აგვისტო, 1769, აიაჩო, კორსიკა — გ. 5 მაისი, 1821, წმინდა ელენეს კუნძული) — საფრანგეთის სამხედრო და პოლიტიკური ლიდერი, რომელსაც მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ევროპის ისტორიაში. იყო საფრანგეთის რევოლუციის გენერალი და საფრანგეთის მმართველი, როგორც საფრანგეთის კონსულატის პრემიერ-კონსული 1799-1804 წლებში და შემდგომ როგორც „ფრანგთა იმპერატორი“ 1804-1815 წლებში, იტალიის მეფე ნაპოლეონ I-ის სახელით 1805-1814 წლებში და რაინის კავშირის პროტექტორი 1806-1814 წლებში.
დაიბადა კორსიკაში, სწავლობდა საფრანგეთში, როგორც არტილერიის ოფიცერი. პოპულარობა მოიხვეჭა საფრანგეთის რევოლუციის დროს, როდესაც წარმატებით უხელმძღვანელა სადამსჯელო ოპერაციებს აჯანყებულთა წინააღმდეგ. 1799 წელს ნაპოლეონმა მიაღწია საფრანგეთის პირველ კონსულობას, ხოლო ხუთი წლის შემდეგ გახდა საფრანგეთის პირველი იმპერატორი.
1812 წელს, ნაპოლეონის რუსეთის კამპანია კრახით დასრულდა. 1813 წლის ოქტომბერში, ლაიფციგთან ანტიფრანგულმა კოალიციამ ნაპოლეონის ჯარები დაამარცხა, რასაც მოყვა ნაპოლეონის პირველი გადადგომა 1814 წლის აპრილში. იგი გადასახლებულ იქნა ხმელთაშუა ზღვის პატარა კუნძულ ელბაზე. 1815 წლის მარტში ის დაბრუნდა საფრანგეთში და აღადგინა კონტროლი ხელისუფლებაზე, თუმცა მან ამჯერად ხელისუფლება მხოლოდ ას დღეს შეინარჩუნა. 1815 წლის 18 ივნისს ვატერლოოსთან იგი საბოლოოდ დამარცხდა (იხილეთ ვატერლოოს ბრძოლა) და გადასახლებულ იქნა ატლანტის ოკეანის სამხრეთის შორეულ წმინდა ელენეს კუნძულზე, სადაც იგი ექვსი წლის შემდეგ, 1821 წლის 5 მაისს, გარდაიცვალა.
აღზრდა და განათლება
მინი|მარცხნივ|ნაპოლეონის მამა [[კარლო ბუონაპარტე]] ნაპოლეონ ბონაპარტი დაიბადა  1769  წლის 15 აგვისტოს ხმელთაშუა ზღვის  კუნძულ კორსიკის ქალაქ აიაჩოში. მის დაბადებიდან 1 წლის შემდეგ საფრანგეთმა აიძულა გენუის რესპუბლიკა კორსიკა გარკვეულ საფასურად გადაეცა მისთვის 4 წლის ვადით. ნაპოლეონის მამა კარლო ბუონაპარტე და სხვა კორსიკელები პასკუალე პაოლის მეთაურობით შეეწინააღმდეგნენ მათ, მაგრამ დამარცხდნენ. გამარჯვების შემდეგ ფრანგებმა ამნისტია გამოაცხადეს და ერთ–ერთი პირველი მათ მხარეს კარლო ბუონაპარტე გადავიდა. 1764 წელს 2/7 ივნისს მან იქორწინა ლეტიცია რამოლინოზე. მათ ჰყავდათ 13 შვილი, რომელთაგანაც მხოლოდ 8–მ მიაღწია სრულწლოვნებას.
ადრეული წლები
იაკობინელთა დამხობის შემდეგ თერმიდორელებმა რობესპიერთან სიახლოვის გამო ნაპოლეონი ხანმოკლე ვადით დააპატიმრეს.
13 ვანდემიერი
ბონაპარტი პარიზში მსახურობდა, როდესაც 1795 წლის 3 ოქტომბერს, ქალაქში როიალისტებისა და კონტრრევოლუციონერების შეიარაღებულმა აჯანყებამ იფეთქა. დამსჯელი რაზმის სარდლობა ნაპოლეონმა იკისრა. მან დაიკავა არტილერიის ნაწილები ახალგაზრდა კავალერიის ოფიცერ, იოახიმ მიურატის (რამდენიმე ხანში იგი ნაპოლეონის სიძე გახდა) დახმარებით და დაამარცხა აჯანყებულები. მათგან 300 დაიღუპა, დანარჩენებმა კი შეწყვიტეს წინააღმდეგობა. მონარქისტული ამბოხების ჩახშობით ნაპოლეონმა დირექტორიის სიმპათიები მოიხვეჭა, რამაც მისი სწრაფი დაწინაურება გამოიწვია და მალე მას იტალიის საზღვარზე განლაგებული არმია ჩააბარეს. ამ მოვლენიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ ნაპოლეონს შეუყვარდა დირექტორიის მთავარი ლიდერის, ბარასის ყოფილი მეუღლე ჟოზეფინა, ვისზეც მან 1796 წლის 9 მარტს იქორწინა.
იტალიის პირველი კამპანია
ქორწინებიდან ორი დღის შემდეგ, ნაპოლეონმა პარიზი დატოვა, რათა თავის თავზე ეკისრა საფრანგეთის სამხრეთის არმიის წინამძღოლობა, რომელიც 1796 წლის აპრილში გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტის სარდლობით ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს გავლით იტალიაში შეიჭრა. thumb|left|ნაპოლეონი [[იტალიაში]] 1796 წლის 12 აპრილს მონტენოტესთან და იმავე წლის 10 მაისს ლოდისთან მან დაამრცხა ავსტრიის ძალები, განდევნა ისინი ლომბარდიიდან და დაიმორჩიალა პაპის მცირე ტერიტორიებიც.
1797 წლის მარტში მან პაპი საერთოდ ჩამოაგდო და დაატყვევა. ტყვეობაში პაპი პიუს VI ავადმყოფობისგან გარდაიცვალა. 1797 წლის პირველ თვეებში ნაპოლეონმა თავისი ჯარები გადაიყვანა ავსტრიაში და დადო მასთან სამშვიდობო ზავი რომლის ძალითაც ავსტრიის იმპერია იძულებული გახდა გადაეცა საფრანგეთისათვის იტალიის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შემდეგ ნაპოლეონი ილაშქრებს ვენეციის რესპუბლიკის წინააღმდეგ, ამარცხებს მათ ჯარებს და ბოლოს უღებს მის თითქმის ათასწლოვან დამოუკიდებლობას. 300px|thumb|right|გენერალი ნაპოლეონი იძლევა განკარგულებას ([[ლოდის ბრძოლა)]] ნაპოლეონის სამხედრო ტრიუმფების სერია რა თქმა უნდა იყო მისი სამხედრო საქმისადმი დიდი განსწავლულობისა და ცოდნის შედეგი. იტალიის კამპანიის პერიოდში ძალზედ გაიზარდა ნაპოლეონ ბონაპარტის - მხედართმთავრისა და სახელმწიფო მოღვაწის - ავტორიტეტი და პოპულარობა. 1797 წლის მაისში, პარიზში მან გამოსცა თავისი რიგით უკვე მესამე გაზეთი (Le Journal de Bonaparte et des hommes vertueux).
დირექტორიას არ სიამოვნებდა რა ნაპოლეონის პოპულარობა ხალხის თვალში, დაიწყო მისი გაპროტესტება. ისინი ადანაშაულებდნენ ნაპოლეონს იტალიის ძარცვა-გლეჯაში და უფლებამოსილების გადაჭარბებაში, როდესაც მარტომ დადო ხელშეკრულება ავსტრიასთან.
ეგვიპტის ექსპედიცია
thumb|right|ბონაპარტი [[სფინქსის წინ, (1868 წლის ნახატი), ჟან-ლეონ ჟერომი, ხერსტ-კასლი]] ორთვიანი ფიქრის შემდეგ ნაპოლეონმა გადაწყვიტა, რომ სამხედრო-საზღვაო ძალები ჯერ კიდევ არ იყო მზად ინგლისის სამეფო ფლოტთან დაპირისპირებისთვის. მან საფრანგეთის მმართველ წრეებში წამოაყენა წინადადება ეგვიპტეში სამხედრო ექსპედიციის შესახებ და ამის საშუალებით ძირი გამოეთხარა ინგლისის სავაჭრო ინტერესებს ინდოეთში. ბონაპარტს სურდა დაეარსებინა საფრანგეთის ინტერესების სფერო შუა აღმოსავლეთში და შეეკრა კავშირი ინგლისის მოწინააღმდეგე ტიპუ სულთანთან ინდოეთში. ნაპოლეონი არწმუნებდა დირექტორიას, რომ „როგორც კი ის დაიპყრობდა ეგვიპტეს, მაშინვე დაამყარებდა კავშირს ინდოელ მმართველთან და მასთან ერთად დაამხობდა ინგლისურ მმართველობას.“ 1798 წელს ტალეირანმა განაცხადა: „ეგვიპტის დაპყრობით, ჩვენ გავაგზავნით 15,000 სამხედროს სუეციდან ინდოეთში, ისინი შეუერთდებიან ნაპოლეონისა და ინდოელთა ძალებს და ერთობლივი ძალებით გადააგდებენ ინგლისურ უღელს.“
1798 წლის მაისში ნაპოლეონი მეცნიერების ფრანგული აკადემიის წევრად აირჩიეს. ეგვიპტურ ექსპედიციაში მას თან ახლდა 167 მეცნიერისაგან შემდგარი ჯგუფი: მათემატიკოსები, ბუნებისმეტყველები, ქიმიკოსები. მათ თავიანთი აღმოჩენები როზეტის ქვის ჩათვლით, აღწერეს ნაშრომში Description de l'Égypte 1809 წელს.
1798 წლის 9 ივნისს ნაპოლეონმა მალტას მიაღწია, რომელსაც ფრანგი რაინდები მართავდნენ, თუმცა ფრანგული წარმოშობის რაინდებმა არ ინებეს ნაპოლეონის კუნძულზე შეშვება, მაშინ გენერალმა ჭკვიანური გეგმით, ძალით მოახერხა კუნძულის აღება და თითქმის უდანაკარგოდ (დაიღუპა 3 ჯარისკაცი) ჩაიგდო ხელში უმნიშვნელოვანესი საზღვაო ბაზა.
ბონაპარტი თავისი ექსპედიციით აცდა სამეფო ფლოტს და 1 ივლისს ალექსანდრიაში გადაჯდა. ჩობრაკიტის ბრძოლაში ნაპოლეონმა დაამარცხა მამლუქები, შუა აღმოსავლეთის უმნიშვნელოვანესი ძალა. ეს იყო ფრანგული გეგმის პირველი ეტაპი, მალევე ფრანგებმა კიდევ ერთი გამარჯვება მოიპოვეს პირამიდების ბრძოლაში, რომელიც პირამიდებიდან 6 კილომეტრის დაშორებით გაიმართა. ფრანგებმა 6 000-მდე მამლუქი მოკლეს, თავიანთი დანაკარგი კი მხოლოდ 200 კაცს შეადგენდა.
1 აგვისტოს ბრიტანეთის ფლოტმა ჰორაციო ნელსონის მეთაურობით გაანადგურა თითქმის ყველა ფრანგული გემი, ნაპოლეონის მიზანი, გაემყარებინა ფრანგული პოზიციები ხმელთაშუა ზღვაში, ჩავარდა. ადრეულ 1799 წელს ბონაპარტმა თავისი ჯარები დამასკოს ოტომანთა პროვინციისაკენ გაიძღოლა და 13 000 ჯარისკაცით აიღო სანაპირო ქალაქები: ელ-არიში, ღაზა, იაფა. განსაკუთრებით სისასტიკით გამოირჩეოდა იაფას ალყა, მამაკაცები, ქალები, ბავშვები სამი დღის განმავლობაში სასტიკად იხოცებოდნენ.
სხვადასხვა ავადმყოფობით, ძირითადად ბუბონის ჭირით დასუსტებული არმიით ნაპოლეონისათვის შეუძლებელი აღმოჩნდა აკოს აღება და მაისში ეგვიპტისაკენ გაბრუნდა. უკან დახევისას, 25 ივლისს, ნაპოლეონმა კიდევ ერთხელ დაამარცხა ოტომანთა ჯარები აბუკირთან.
საფრანგეთის მმართველობა
ძალაუფლების კრიზისი პარიზში თავის აპოგეას 1799 წელს აღწევს, როდესაც ბონაპარტი თავის მეომრებთან ერთად ეგვიპტეში იმყოფებოდა. კორუმპირებულ დირექტორიას აღარ შეეძლო რევოლუციის დაპყრობების მომარაგება. იტალიაში რუსულ–ავსტრიულმა ძალებმა, რომელთაც ალექსანდრე სუვოროვი ხელმძღვანელობდა გაანადგურეს ნაპოლეონის მიერ დატოვებული მთლიანი ჯარი, შეიქმნა ასევე იმის საშიშროება რომ ისინი საფრანგეთშიც შეიჭრებოდნენ.
საფრანგეთის კონსული
საფრანგეთის საზოგადოებრივი აზრი სულ უფრო და უფრო იხრებოდა ძლიერი სამხედრო დიქტატურის დამყარებისაკენ.
იმპერატორად კურთხევა
დირექტორიის პერიოდში საფრანგეთი გამუდმებით ეომებოდა ანტიფრანგულ კოალიაციას,რომელშიც ამჯერად ავსტრია გამოირჩეოდა.განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ნაპოლეონ ბონაპარტმა, რომელმაც სასტიკი მარცხი აგემა რამდენიმე ავსტრიულ არმიას იტალიაში და აიძულა ის, საფრანგეთთან ზავი გაეფორმებინა. დირექტორია გენერალ ბონაპარტის საფრანგეთში პოპულარობის ზრდით შეშინდა. ეს შიში უსაფუძვლო არ აღმოჩნდა.სწორედ ნაპოლეონ ბონაპარტმა მოუღო ბოლო დირექტორიას 1799 წლის ნოემბერში და კონსულატი დააწესა. ეს უკვე რევოლუციის დასასრული იყო. საფრანგეთში ერთპიროვნული მმართველობა დამყარდა. ნაპოლეონი თავად გახდა ჯერ პირველი კონსული, შემდეგ–მუდმივი კონსული, 1804 წელს კი თავი იმპერატორად გამოაცხადა.
მესამე კოალიციის ომი (1805 წელი)
thumb|300px|right|ნაპოლეონი [[აუსტერლიცის ბრძოლაში]] ნაპოლეონმა, რომელიც ემზადებოდა ინგლისში დესანტის გადასასხმელად, მიიღო ცნობა, რომ 27 აგვისტოს ავსტრიის ჯარები ბავარიაში შეიჭრნენ. მან დაიწყო ძალების გადასროლა ბულონის ბანაკიდან რაინზე ფელდმარშალ კარლ მაკის ავსტრიის დუნაის არმიის (80 000 კაცი) გასანადგურებლად კუტუზოვის არმიის (50 000 კაცი) მოსვლამდე. თავისი ჯარების (220 000 კაცი) მოხერხებული მანევრით ნაპოლეონმა ალყა შემოარტყა მაკის არმიას ულმთან და 8 ოქტომბერს აიძულა იგი დანებებოდა. რუსეთის ჯარები, რომლებიც ბრაუნაუში 29 სექტემბერს მივიდნენ, შექმნილი მძიმე მდგომარეობის გამო იძულებულნი გახდნენ საარიერგარდო ბრძოლით დაეხიათ უკან დუნაის მარჯვნივ, ნაპირის გაყოლებით. ნაპოლეონი შეეცადა მოემწყვდია რუსეთის ჯარები, მაგრამ ისინი დუნაიზე ფრანგების მოსვლამდე გადავიდნენ, ხოლო 30 ოქტომბერს დაამარცხეს ედუარდ მორტიეს კორპუსი. 1 ნოემბერს მარშალ იოახიმ მიურატის ავანგარდი შეეცადა რუსეთის არმიისათვის უკან დასახევი გზები მოეჭრა. 1805 წლის 4 ნოემბერს პეტრე ბაგრატიონის საფარმა რაზმმა (6 000 კაცი) შენგრაბენის ბრძოლაში ფრანგთა 30 000-იანი ავანგარდის იერიში მოიგერია, რითაც მთავარ ძალებს საშუალება მისცა დაეხიათ ოლმიუცისაკენ, სადაც ისინი ავსტრიის ჯარებს და რუსეთიდან მოსულ გენერალ ბუქსგევდენის 50 000-იან არმიას შეუერთდნენ. 1805 წლის 2 დეკემბერს აუსტერლიცის ბრძოლაში მოკავშირეთა ჯარები დამარცხდნენ. ავსტრია ომიდან გამოვიდა და ხელი მოაწერა საფრანგეთთან სეპარატულ პრესბურგის ზავს (1805). რუსეთის ჯარები გაიყვანეს რუსეთში.
ზღვაზე საფრანგეთ-ესპანეთის ფლოტი განადგურებულ იქნა ტრაფალგარის ბრძოლაში (1805). მოკავშირეთა ჯარების გადასხმა ნეაპოლსა და ჩრდილოეთ გერმანიაში უშედეგოდ დამთავრდა. ომში ნათლად გამომჟღავნდა ნაპოლეონის უდიდესი სამხედრო ნიჭი.
რუსეთის ლაშქრობა
როდესაც 1812 წლის 24 ივნისს ნაპოლეონი რუსეთში შეიჭრა, მან დიდი შეცდომა დაუშვა, თუმცა თავიდან ფრანგებს ყველაფერი კარგად მისდიოდათ სანამ ზამთარი არ დადგებობა. კუტუზოვმა გადაწყვიტა დაეთმო ფრანგებისთვის მოსკოვი, რადგან ფრანგებს ძალიან გაუჭირდებოდათ ზამთარში საკვების გარეშე ყოფნა. კუტუზოვის აზრით მოსკოვის დათმობით არ დაიკარგება ქვეყანა, ჯარის დაკარგვა კი დამარცხებას ნიშნავდა. მოსკოვში შესვლის შემდეგ, ნაპოლეონმა ნახა დაცარიელებული ქალაქი და გადაწყვიტა დაბრუნებულიყო სამშობლოში, თუმცა ზამთარში ეს ძალიან რთული იყო. უკან დახევისას მან დაკარგა არმიის ნახევარი.
ნაპოლეონის პირველი გადადგომა
რუსეთში განცდილი მარცხი ნაპოლეონის იმპერიის დაშლის დასაწყისი გახდა. მის წინააღმდეგ დაირაზმნენ ევროპის ქვეყნები. 1813 წლის ოქტომბერში ლაიფციგთან ნაპოლეონის არმიის ნარჩენებს ბრძოლა მოუხდათ მოკავშირეებთან რუსეთის, პრუსიის, ავსტრიის, შვედეთის არმიებთან (ე.წ. ხალხთა ბრძოლა), სადაც ფრანგები დამარცხდნენ. მოკავშირეები 1814 წელს პარიზში შევიდნენ. ნაპოლეონი გადადგა. იგი ხმელთაშუა ზღვის კუნძულ ელბაზე გადაასახლეს. პარიზში ბურბონები და რევოლუციის დროს გაქცეული არისტოკრატები დაბრუნდნენ.
ასი დღე
საფრანგეთის მოსახლეობა ვერ ეგუებოდა ძველი რეჟიმის აღდგენას. ნაპოლეონმა ისარგებლა მოსახლეობის უკმაყოფილებით და ყველასთვის მოულოდნელად საფრანგეთში დაბრუნდა. გმირებს მონატრებული ფრანგი ხალხი მას შეხვდა როგორც მხსნელს. ნაპოლეონის მმართველობის ბოლო თვეებს „ასი დღე“ შეერქვა. მოკავშირეებმა ომი განაახლეს. 1815 წელს, ბელგიის ახლოს, სოფელ ვატერლოოსთან ნაპოლეონი თავის უკანასკნელ ბრძოლაში დამარცხდა.
მეორე გადასახლება და გარდაცვალება
დატყვევებული იმპერატორი ინგლისელებმა წმინდა ელენას კუნძულზე (ატლანტის ოკეანე) გადაასახლეს და მიუვლინეს ზედამხედველი. შვიდი წელი მისი სამფლობელო იყო ერთი საკანი და პატარა ბაღი. 1821 წლის 5 მაისს, 52 წლის ასაკში, ნაპოლეონი გარდაიცვალა. ერთი ვერსიით, იმპერატორი, მამამისის მსგავსად, კუჭის კიბომ შეიწირა, ხოლო მეორე ვერსიით ბრიტანელებმა მოწამლეს ვერცხლისწყლით. ამ ვერსიის მიხედვით ნაპოლეონის საჭმელს ურევდნენ ვერცხლისწყალს, შედეგად ის მალევე გარდაიცვალა. სანამ გარდაიცვლებოდა კრუჩხვებში ჩავარდა, სწორედ მაშინ მიხვდა ნაპოლეონი, რომ მისი სიკვდილის დღე ახლოვდებოდა. მან თავისთან დაიბარა მღვდელი და ექიმი, რომელსაც დაუბარა თავის ოჯახისთვის გადაეცა თუ რა იყო მიზეზი მისი სიკვდილისა.
ნაპოლენის საფლავი
ნაპოლეონი 1840 წლამდე დასაფლავებული იყო კუნძულ ელენაზე. მის საფლავზე დაბადებისა და გარდაცვალების თარიღის ნაცვლად ეწერა მხოლოდ „ნაპოლენ ბონაპარტი“. 1828 წლის მერე ფრანგებმა მიიღეს ნებართვა ინგლისისგან, რომ მათი იმპერატორის ცხედარი გადაესვენებინათ საფრანგეთში. ლუი-ფილიპმა გაგზავნა თავისი შვილი- პრინცი ჟუანვილი წმ. ელენეს კუნძულზე, რომ სხეული ამოესვენებინა და გადმოეტანა საფრანგეთში. ეს იყო დაბრუნება იმ ადამიანისა, რომელიც უყვარდა ფრანგ ხალხს და რომელიც შიშის ზარს სცემდა მტრებს. 1840 წლის სექტემბერში ფრანგულმა გემმა ნაპოლეონის ძვლები ჰავრში ჩამოასვენა და შემდეგ ნელ-ნელა მდინარე სენით დაიძრა პარიზისკენ. 15 დეკემბერს, მიუხედავად ქარბუქისა, თითქმის მთელი ქალაქი იმყოფებოდა იმპერატორის დაკრძალვაზე. სამგლოვიარო კორტეჟმა დაიწყო თავისი მსვლელობა ბულვარების გასწვრივ, გაიარა ტრიუმფალური თაღის ქვეშ, ჩამოვიდა ელისეის მინდვრებზე და ბოლოს ინვალიდების სახლში დასრულდა ნაპოლეონის განდევნის წლები, რომელიც დიდი ხანი გრძელდებოდა. იმპერატორის ძვლები, როგორც ეგვიპტის ფარაონის ძვლები, დამარხული იყო ექვს კუბოში. პირველი-თუნუქისგან, მეორე-წითელი ხისგან, მესამე და მეოთხე-ტყვიისგან, მეხუთე-ებენის ხისგან, მეექვსე კი მუხისგან იყო დამზადებული. კუბო დასვენებული იყო დიდ აკლდამაზე, რომელიც გაკეთებული იყო წითელი გრანიტისგან, სპეციალურად შექმნილი ცნობილ არქიტექტორ ვისკონტის მიერ. იქ არის თორმეტფრთიანი ვიქტორია, პრადიეს ნამუშევარი, რომელიც იმპერატორის სამუდამო სამარხს დარაჯობს და განასახიერებს ფრანგ ხალხს. ნაპოლეონის გვერდით ასვენია მისი შვილის ნაპოლეონ II-ის ფერფლი.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის იმპერატორები კატეგორია:ბონაპარტები კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1769 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1821 კატეგორია:უზურპატორები კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ელისაბედ II
მისი უდიდებულესობა დედოფალი ელისაბედ II, ელისაბედ ალექსანდრა მერი უინძორი (Her Majesty Queen Elizabeth II, Elizabeth Alexandra Mary Windsor) დ. 21 აპრილი, 1926, ლონდონი — გ. 8 სექტემბერი, 2022, ბალმორალის მამული — დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მმართველი დედოფალი და სახელმწიფოს მეთაური 2022 წლამდე, მის გარდაცვალებამდე. ტახტზე ავიდა 1952 წლის 6 თებერვალს, გვირგვინი დაიდგა 1953 წლის 2 ივნისს. ელისაბედ II ასევე იყო თანამეგობრობის 14 სახელმწიფოს მეთაური (ავსტრალია, ანტიგუა და ბარბუდა, ბაჰამის კუნძულები, ბელიზი, გრენადა, კანადა, ახალი ზელანდია, პაპუა-ახალი გვინეა, სენტ-ვინსენტი და გრენადინები, სენტ-კიტსი და ნევისი, სენტ-ლუსია, სოლომონის კუნძულები, ტუვალუ, იამაიკა), ანგლიკანური ეკლესიის მეთაური, შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი და კუნძული მენის ლორდი.
ელისაბედი დაიბადა 1926 წლის 6 თებერვალი, იორკის ჰერცოგ ჯორჯისა და მისი მეუღლის, ელისაბედის ოჯახში. განთლება მიიღო სასახლეში. მამამისი ტახტზე ავიდა 1937 წელს, ხოლო მისი მემკვიდრე სწორედ ელისაბედი იყო. 1947 წელს ელისაბედი დაქორწინდა პრინც ფილიპზე და ჰყავდა ოთხი შვილი: ჩარლზი, ენი, ენდრიუ და ედუარდი.
ადრეული წლები
ელისაბედი 1926 წელს დაიბადა. იგი მოინათლა ბაკინგემის სასახლეში და იორკის არქიეპისკოპოსმა უწოდა მას დედის სახელი. თავდაპირველად, ელისაბედს უჭირდა საკუთარი სახელის წარმოთქმა და საკუთარ თავს ლილიბეთს ეძახდა, სწორედ ამიტომ შეარქვა მას მამამისმა ეს ზედმეტსახელი. ელისაბედმა განათლება სასახლეში თავის უმცროს და მარგარეტთან ერთად მიიღო.
ელისაბედი თავდაპირველად არ მოიაზრებოდა ტახტის მემკვიდრედ. მისი ბიძა, უელსის პრინცი ედუარდი ახალგაზრდა იყო და სწორედ მას ეკუთვნოდა ტახტი, მაგრამ ჯორჯ V-ის გარდაცვალების შემდეგ ედუარდმა უარი თქვა ტახტზე და იგი ელისაბედის მამა ჯორჯ VI-მ დაიკავა, ხოლო ელისაბედი ტახტის პირველი მემკვიდრე გახდა.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ელისაბედი შოტლანდიაში იმყოფებოდა, მაგრამ ლონდონში დაბრუნდა. როცა შეტევა ლონდონზე მიიტანეს, მეფემ და მისმა ოჯახმა უარი განაცხადა, რომ კანადაში გამგზავრებულიყო.
100px|მინი|left|ელისაბედ II-ის პირადი დროშა
ელისაბედი მართლაც ყველაფერს აკეთებდა. იგი ცდილობდა ხალხის გამხნევებას, ის უარს არ ამბობდა ემუშავა მუშად და მექანიკოსადაც კი. ის, რომ პრინცესაც ჩართული იყო საქმის მოგვარებაში, ხალხს მეტი სტიმული ეძლეოდა. 1945 წელს, ომის დამთავრების შემდეგ, ელისაბედი ლონდონელებთან ერთად აღნიშნავდა ფაშიზმზე გამარჯვებას.
ელისაბედი დიდი ხნის განმავლობაში იცნობდა თავის მომავალ მეუღლეს. მათი სიყვარული მაშინ დაიწყო, როცა ისინი მეორედ შეხვდნენ ერთმანეთს. მაშინ ელისაბედი სულ რაღაც 13 წლის იყო. ფილიპმა და ელისაბედმა ერთმანეთთან მიწერ-მოწერა დაიწყეს. 1947 წლის 20 ნოემბერს ფილიპი და ელისაბედი დაქორწინდნენ.
1952 წლის 6 თებერვალს, როცა ფილიპი და ელისაბედი ვიზიტით კენიაში იმყოფებოდნენ ჯორჯ VI გარდაიცვალა. ელისაბედი დაბრუნდა ლონდონში, მაგრამ უკვე დედოფლის და არა პრინცესას სტატუსით.
სქოლიო
კატეგორია:უინძორები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მონარქები კატეგორია:მმართველი ფილატელისტები კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:ავსტრალიის მონარქები კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი კატეგორია:ინგლისის პრინცესები კატეგორია:გარდაცვლილი 8 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
მხედრული
მინიატიურა|250პქ|მხედრული დამწერლობის ერთ–ერთი ადრეული ნიმუში, [[ბაგრატ IV (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ IV–ის სიგელი, XI საუკუნე]] მინიატიურა|250პქ|ანასეული ქართლის ცხოვრების ხელნაწერი, მხედრული დამწერლობის ნიმუში მხედრული დამწერლობა — ქართული დამწერლობის განვითარების ბოლო საფეხური. იგი ნუსხური ასოების გამარტივების გზითაა მიღებული. ადრეული ნიმუშები უკვე X საუკუნიდან გვხვდება, მხედრულის პირველ ნიმუშად ატენის სიონის ერთ–ერთი წარწერა ითვლება, რომელსაც ზაზა ალექსიძე და გ. აბრამიშვილი 982–986 წლებით ათარიღებენ. უძველესია აგრეთვე ბაგრატ IV-ის ორი სიგელი (შიომღვიმისა და ოპიზის) XI საუკუნიდან. მხედრული დამწერლობით შესრულებული ადრეული ძეგლები ძირითადად ისტორიული საბუთების, ხელნაწერთა მინაწერებისა და წარწერების სახითაა წარმოდგენილი.
ტერმინი „მხედრული“ გვიანდელია და იგი პირველად XIV საუკუნეში დასტურდება. სიტყვა „მხედრული“ ამ პერიოდის ძეგლებში გამოიყენება „ხუცურის“ საპირისპირო მნიშვნელობით, როგორც საერო დანიშნულების დამწერლობა. მომდევნო საუკუნეებში მხედრული იმდენად იკიდებს ფეხს, რომ თანდათან ანაცვლებს ნუსხურს; აღსანიშნავია, რომ ზოგჯერ სასულიერო წიგნებიც იწერებოდა მხედრული ანბანით იმ მიზეზით, რომ საერო პირები ვერ კითხულობდნენ ნუსხურს.
მხედრულის გრაფიკა
450პქ
გარდამავალი მხედრულის მაგალითი, ფრაგმენტი ბაგრატ IV-ის სიგელიდან, XI საუკუნე.
„გურგენ : მეფეთა : მეფისაი : პაპისა : ჩემისა : ბ~გტ კურაპალა ...“
მომდევნო პერიოდში მხედრულის გრაფიკამ განვითარების რთული გზა გამოიარა, რის შედეგადაც მან შეიძინა ძირითადი განმასხვავებელი თავისებურებები, ასოთა მოხაზულობები მკვეთრად დაშორდა ნუსხურს. შეიცვალა რამდენიმე ასოს განლაგება ოთხხაზოვან სისტემაში; მაგალითად, ბანმა ზემოთ აიწია და პირველ–მესამე ხაზებს შორის მოთავსდა, დონმა პირიქით — ქვემოთ ჩამოიწია და მესამე–მეოთხე ხაზებში მოექცა, ვინის სამი კბილი გაერთიანდა, კანს ზედა კიდური თანდათანობით დაუმოკლდა, ლასს პირველი კბილი ქვემოთ ჩამოუგრძელდა, ონი კი 180°–ით ამოტრიალდა და სხვა.
მხედრულის ჩამოყალიბების ერთ–ერთი მთავარი მიზეზი სწრაფი და გადაბმული წერისკენ მიდრეკილებაა. მხედრულით ნაწერ ძეგლებში ხშირად გვხვდება ასოთა კანონზომიერი გადაბმები (მაგალითად 18px — „ეს“, 20px — „ელ“, 45px — „ყო“, 20px — „და“, 20px — „ვე“, 18px — „გა“). ამგვარი გადაბმების ნაწილი შენარჩუნებულია პირველ ქართულ საბეჭდ შრიფტებში, თუმცა უმრავლესობა ბეჭდური წიგნის განვითარებასთან ერთად დაიკარგა და დღეს ხელწერაშიც იშვიათად გამოიყენება.
აღსანიშნავია, რომ ხუცურისაგან განსხვავებით, მხედრულში არ არსებობს მთავრული (დიდი) ასოები. XVIII საუკუნის ოციან წლებში ნიკოლოზ ორბელიანს, სულხან-საბა ორბელიანის ძმას ჰქონდა მცდელობა, რომ მხედრულში შემოეღო დიდი ასოები, თუმცა ისინი საყოველთაო ხმარებაში ვერ დამკვიდრდა.
მინიატიურა|დედაბრული ხელის ნიმუში ქართული მხედრული დამწერლობის ერთ-ერთ სახეობას წარმოადგენს — დედაბრული ხელი, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, გურიასა და აჭარაში ჩამოყალიბდა.
დედაბრული ხელის სახელწოდება უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ იგი ძირითადად ქალებს შორის იყო გავრცელებული. დედაბრული ხელით შესრულებულია როგორც პირადი წერილები (მაგალითად ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ხელნაწერი H-1258), აგრეთვე ისტორიული საბუთები (Qd-3351, Qd-3366, Qd-3578, Qd-3580) და ხელნაწერი — კარაბადინი (H-1258). არსებობს აგრეთვე დედაბრული ხელით შესრულებული წერილი თურქულ ენაზე.
ლიტერატურა
*
ამერიკული გოთიკა
thumb|200px|"ამერიკული გოთიკა" ამერიკული გოთიკა (ინგლ. American Gothic) — გრანტ ვუდის 1930 წელს შესრულებული ფერწერული ტილო, რომელზეც გამოსახულია ფერმერი სამკაპათი და ახალგაზრდა ქალი (სავარაუდოდ ფერმერის ცოლი ან ქალიშვილი) ხელოსნის გოტიკის სტილის სახლის წინ. ეს ნახატი მე-20 საუკუნის ამერიკული ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი გამოსახულება გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანამედროვე ფერწერა კატეგორია:ამერიკული მხატვრობა კატეგორია:1930 წლის ნახატები
ზემო ხანდაკის სამების ეკლესია
ზემო ხანდაკის სამების ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხანდაკიდან 2-3 კილომეტრზე, მოშიშვლებულ ბორცვზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (8,15 X 5,75 მ), ნაგებია ნატეხი რიყის ქვითა და ქვაფიქალით. გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთითაა. არაღრმა აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. მის ორივე მხარეს მცირე ნიშებია. სარკმლის ქვეშ მთლიანი ქვის სატრაპეზო დგას. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. დარბაზის ცილინდრული კამარის ქუსლები გრძივ კედლებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთის ფასადი საკმაოდ განიერია და მეტისმეტად მაღალი ფრონტონი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუჰამედ ალის სამეფო დინასტია
აქ წარმოდეგნილია მუჰამედ ალის დინასტიის სამეფო ოჯახის გენეალოგია. მუჰამედ ალის დინასტია ეგვიპტის სათავეში მოექცა 1805 წელს. მათი ძალაუფლება დამხობილი იქნა 1952 წლის რევოლუციით.
მარტივი ვერსია
კატეგორია:სამეფო ოჯახები კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია
ასტარა
ასტარა (Astara) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ასტარის რაიონის ადმისტრაციული ცენტრი.
მდებარეობს აზერბაიჯანის სამხრეთით კასპიის ზღვის პირას, ირანის ისლამური რესპუბლიკის საზღვარზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენქორანის რეგიონის ქალაქები
მანასკერტის ბრძოლა
მანასკერტის ბრძოლა, ან მანციკერტის ბრძოლა – ბრძოლა თურქ-სელჩუკებსა და ბიზანტიელებს შორის. გაიმართა 1071 წლის 19 აგვისტოს მანასკერტთან, თანამედროვე თურქეთის ქალაქ მალაზგირთთან. თურქებმა ალფ-არსლანის ხელმძღვანელობით დაამარცხეს ბიზანტიელები და ტყვედ ჩაიგდეს იმპერატორი რომანოზ IV. თურქების გამარჯვებამ დააჩქარა სელჩუკთა სახელმწიფოს ჩამოყალიბება მცირე აზიაში. ტყვედ ჩავარდნილმა იმპერატორმა რომანოზ IV-მ საკუთარი სიცოცხლე ბიზანტიის მიწების საფასურად იყიდა.