cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ანა უშენინა
ბიოგრაფია
ეროვნებით ებრაელი ანა ხარკივში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში დედამ 7 წლის ასაკში ასწავლა, რადგანაც მასში ინტელექტურლური და შემოქმედებითი ნიჭი შეამჩნია და გადაწყვიტა მუსიკასთან და ხატვასთან ერთად ესეც აეთვისებინა. 1997 წელს კიევში უკრაინის 12 წლამდელ გოგონათა პირველობაზე იმარჯვა. 1988-99 წლებში კი ჩემპიონობა ორჯერ 14 წლამდელებშიც შეძლო. 15 წლისა უკრაინის 20 წლამდელ გოგონათა ჩემპიონიც გახდა. ანა ბევრ დროს უთმობდა ჭადრაკს, დამოუკიდებლად მუშაობდა და თვითონ სწავლობდა. თავისუფალ დროს უშენინა დეტექტიურ რომანებს კითხულობდა, ანაც კლასიკურ და პოპ მუსიკებს უსმენდა. 2000-2002 წლებში ხარკივში ოლიმპიური რეზერვების სპორტულ სკოლაში ემზადებოდა, მწვრთნელად კი საერთაშორისო დიდოსტატი არტემ ცეპოტანი ჰყავდა. კარგმა მუშაობამ შედეგიც გამოიღო და 20-წლამდელებში ქვეყნის პირველობა ორჯერ, 2000 და 2001 წლებში მოიგო. ამ წარმატებების ფონზე 18 წლამდელ ნაკრებშიც მიიწვიეს და მის შემადგენლობაში 2002-ში ევროპის ჩემპიონიც გახდა. ინდივიდუალურ ჩათვლაში კი პირველ დაფაზე 6-დან 4,5 ქულით მეორე იყო და მცირე ვერცხლის მედლით დააჯილდოვეს. მომდევნო წელს ქალთა შორის საერთაშორისო დიდოსტატის წოდება მიანიჭეს, ხოლო უკრაინის ქალთა ჩემპიონატი მეოთხე ადგილზე დაასრულა. მეექვსე იყო ერთი წლის შემდეგ, ხოლო 2005-ში ოქრო მოიგო. 2006-ში ოდესაში ეროვნულ ჩემპიონატში ვერცხლი მოიგო და უკან ორი გამოცდილი მოჭადრაკე ნატალია ჟუკოვა და ინა გაპონენკო ჩამოიტოვა. უშენინამ ნაკრების მაისურით 2005 და 2007 წლებში ევროპირველობაზე ითამაშა. 2007-ში რომელსაც ირაკლიონმა უმასპინძლა ანამ წარმატებით იასპარეზა, 7-დან 5 ქულა აიღო და პირადი ოქრო დაისაკუთრა. 2006-დან ნაკრების შემადგენლობაში ქალთა ოლიმპიადებზე გამოდის, სულ 6 გუნდური მედალი მოიპოვა. აქედან ერთი ოქრო (2006), ორი ვერცხლი და სამი ბრინჯაო. 2006-ში უშენინამ პარდუბიცეში და აბუ დაბიში იყოჩაღა, ამას მისი ოლიმპიური მონაგარიც დაემატა, რისი წყალობითაც ფიდეს რეტინგში მნიშვნელოვანი ქულები შეიძინა და მამაკაცთა შორის საერთაშორისო ოსტატის წოდებაც მიიღო. 2008-ში მონაგარს პლოვდივში გამართულ ევროპირველობის ბრინჯაო შემატა. thumb|ანა უშენინა. 2008 წელი, დრეზდენი უშენინა გამოდიოდა ფრანგულ რუსულ, სერბულ, მონტენეგროს და სლოვენიის ლიგებში. ასევე წარმატებით გამოდის ტურნირებზეც, 2007 წელს აეროფლოტ ოფენის ტურნირზე, “A2” სექციაში 7 ტურში 5 ქულა აიღო, დაამარცხა სამი დიდოსტატი მამაკაცი საშუალოდ 2672 რეიტინგით. 2008-ში პლოვდივში ევროჩემპიონატზე ვერცხლთან ახლოს იყო, თუმც ტაი-ბრეიკებში ვიქტორია ჩმილიტესთან 1:2 წააგო. იმ წელს წარუმატებლად გამოვიდა ვეიკ-ან-ზეეს სუპერტურნირის c ჯგუფში, სადაც 13-დან 4,5 ქულით ბოლო ადგილი დაიკავა. მოსკოვის აეროფლოტ ოფენზე, ქალთა განყოფილებაში მეორე ადგილზე გავიდა, მას ანა მუჟიჩუკმა გაუსწრო, ხოლო თვითონ ნატალია ჟუკოვა და კატერინა ლაჰნო ჩამოიტოვა. 2010-ში ხარკივში „Rector Cup” მოიგო, რეიტინგით 2649. უშენინას ყველაზე მაღალი რეიტინგი 2007 წლის ივლისში 2502 პუნტქი ჰქონდა. ინდივიდუალურ ევროპირველობაზე პირველი მედალი 2008 წელს პლოვდივში მოიგო, მაშინ იგი ბრინჯაოს დასჯერდა. 2016 -ში მონაგარს მამაიაში ოქროს მედლები შემატა, ხოლო ორ წელიწადში ვისოკე-ტატრში ბრინჯაო. წარმატებით ისაპრეზა 2017 წელს მაკაბიადაში, სადაც ვერცხლის მედალი მოიგო.
2008
2008-ში ჩემპიონატზე, ნალჩიკში, 64 მონაწილეს შორის რეიტინგით მე-17 იყო და ლე თჰან ტუს 1,5:0,5 ძლევით დაიწყო, მეორეში იგივე ანგარიშით გერმანელი ელიზაბეტ პეტცი დაამარცხა, მესამეში მასპინძელი სვეტლანა მატვეევა 2:0 და მეოთხედფინალში მომავალ გამარჯვებულ რუს ალეკსანდრა კოსტენიუკთან 0,5:1,5 დამარცხდა.
2010
ორი წლის შემდეგ თურქულ ანთაქიაში რეიტინგით 28-ე იყო და ჩინელ ციან ჰუანთან დაძაბულ ბრძოლაში 1,5:2,5 წააგო.
2012
2012-ის შეჯიბრი ნოემბერ-დეკემბერში 64 მონაწილეს შორის ხანტი-მანსიისკში გაიმართა. ტურნირის საპრიზო ფონდი 450 ათასი დოლარი იყო, ხოლო გამარჯვებული 60 ათასით დაჯილდოვდა. უშენინა რეიტინგით 30-ე გახლდა. პირველ ტურში პერუელი დეიზი კორი დაამარცხა 1,5:0,5, შემდეგ მოჰყვნენ სლოვენიელი ანა მუჟიჩუკი, რუსები ნატალია პოგონინა და ნაძეჟდა კოსინცევა ერთნაირი ანგარიშებით 1,5:0,5. ნახევარფინალში ჩინელ ჟუ ვენჟუნთან დაძაბული ბრძოლა 2,5:1.5 მოიგო და ფინალში ექს-ჩემპიონ ბულგარელ ანტოანეტა სტეფანოვას დაუპირისპირდა. ფინალის პირველი ორი პარტია ყაიმით დასრულა, მესამეში კი უკრაინელმა თეთრებით იმარჯვა და დაწინაურდა. 2004 წლის მსოფლიოს ჩემპიონმა ბოლოში შეძლო ანგარიშის გათანაბრება და ბრძოლა ტაი-ბრეიკებში სწრაფი პარტიებით გაგრძელდა. პირველ დამატებითში უკრაინელმა შავებით ყაიმს მიაღწია, მეორეში კი თეთრებით იმარჯვა და ბულგარელს მეორედ გაჩემპიონების შანსი არ მისცა. ტაი-ბრეიკებში უმეტესობა ბულგარელის ჩემპიონობას ვარაუდობდა, რადგანაც სწრაფ ჭადრაკში მსოფლიოს მოქმედი ჩემპიონი გახლდათ. ამ გამარჯვებით ანა გახდა პირველი უკრაინელი მსოფლიოს ჩემპიონი ქალი, ხოლო რეიტინგში საკმაო ქულები აიღო და დიდოსტატის წოდებაც მიიღო. საერთოდ კი მანდილოსნებში იმ დროისთვის 28-ს ჰქონდა მსგავსი წოდება.
2 აპრილს კიევში უკრაინაში პირველად Advanced Chess ითამაშა, საერთაშორისო ოსტატ ელენა ბოიცუნს დაუპირისპირდა და ყაიმით დაშორდა. აგვისტოში ფიდეს მსოფლიოს თასზე გამოვიდა. 128 მონაწილეს შორის რეიტინგით 116 იყო და პირველივე ტურში რუს პიოტრ სვიდლერთან 1:3 დამარცხდა.
2013
2013 წლის მაისიდან ფიდეს ქალთა გრან-პრის გათამაშებაში ჩაება. პირველ ეტაპზე ჟენევაში მე-6 ადგილი დაიკავა (პირველზე ბელა ხოტენაშვილი გავიდა). მეხუთე იყო დილიჯანში, მე-9 ხანტი-მანსიისკში, ხოლო მეხუთე შარჯაში. საბოლოო შეფასებით კი 20 მონაწილეს შორის მე-9 ადგილზე გავიდა და მსოფლიოს ჩემპიონთან შეხვედრის უფლებაც ვერ მოიპოვა.
2017
2017-ის თებერვალ-მარტში თეირანშიც მოსინჯა ძალები. უკრაინელი რეიტინგით 24-ე ნომერი იყო და პირველ ტურში ბელორუსი ანასტასია ზეზიულკინა 1,5:0,5 გამოთიშა ასპარეზობას, თუმც მეორე ეტაპზე ჩინელ თან ჭუნგთან დაძაბულ ბრძოლაში დამარცხდა 4:5.
უკრაინის ნაკრები
2006-ში ტურინში გამართულ ოლიმპადაზე სათადარიგო დაფაზე გამოვიდა და გუნდური ოქროც მოიპოვა. ორი წლის შემდეგ დრეზდენში უკვე მესამე დაფაზე იჯდა და მეორე ადგილს დასჯერდა. ბოლო ტურამდე ოქროს შანს ინარჩუნებნენ, თუმც ქართველთა უძლიერეს გუნდს ვერ აჯობეს და ოქრო ტაი-ბრეიკში წააგეს. მეოთხე დაფას და გუნდურ მესამეს დასჯერდა 2012-ში სტამბოლის ოლიმპიადაზე. ანამ წაუგებლად იასპარეზე, 10-დან 7 ქულა აიღო და ნაკრების წარმატებაში მნიშვნელოვანი წვრილი შეიტანა. მესამე დაფაზე იყო და კვლავ გუნდურ ბრინჯაოს დასჯერდა ორი წლის შემდეგ ნორვეგიულ ტრომსოში. 2016-ში ბაქოში მეოთხე დაფაზე გუნდური ბრინჯაოც მოიგო. ერთი ნაბიჯით წაიწია 2018-ში, ბათუმში გამართულ 43-ე ოლიმპიადაზე. უშენინა მეორე დაფაზე აღზევდა და ნაკრებთან ერთად ვერცხლი მოიგო.
მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე უკრაინის ნაკრების შეემადგენლობაში 2007-დან გამოდის. ეკატერინბურგში მეორე დაფაზე თამაშობდა და გუნდურ ბრინჯაოსთან ერთად, პირადულსაც დაეუფლა. მან 9 შესაძლებლობიდან 6,5 ქულა დააგროვა. 2009-ში ნინბოში პირველ დაფაზე კვლავ ბრინჯაოს დაეუფლა. 2013-ში ასტანაში, რიგირთ მე-4 ჩემპიონატზე, მეორე დაფაზე ჩამოქვეითდა და გუნდური ოქრო მოიგო. 8 პარტიიდან 6 ქულა ააგროვა და პირადულ ვერცხლსაც დაუეფლა. იმავე წელს ვარშავაში ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზეც იასპარეზა, კვლავ მეორე დაფაზე და ისევ ოქრო. ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე უკრაინის ნაკრების შეემადგენლობაში 2005 წლიდან გამოდის. 2009-ში ნოვი-სადში მესამე დაფაზე იჯდა და ბრინჯაოს დაეუფლა. 2015-ში რეიკიავიკში სათადარიგო იყო და გუნდური და პირადული ვერცხლი მოიპოვა. 2017-ში კრიტში მესამე დაფაზე აინაცვლა და გუნდური ბრინჯაოც მოიგო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინელი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში ქალთა შორის
მოსუო
მოსუო — მცირე ეთნიკური ჯგუფი, რომელიც ცხოვრობს ჩინეთში იუნანისა და სიჩუანის პროვინციებში, ტიბეტთან საზღვართან ახლოს. ეს ეთნიკური ჯგუფი დაახლოებით 40,000 მოსახლეობისგან შედგება. მათი უმეტესობა ცხოვრობს იონგინის რეგიონში, ლუგუის ტბის გარშემო, რომელიც მდებარეობს ჰიმალაის რაიონში. ბოლო დასახლებული პუნქტიდან 10 საათის სავალ გზაზე მდებარეობს. ეს მოსუოს ხალხის სამშობლო და ჩინეთის უკანასკნელი მატრიარქალური საზოგადოებაა.
ისტორია
საუკუნეების განმავლობაში, მოსუოს ტომი ლუგუს ტბის გარშემო, ჰიმალაის მთების ჩრდილში ცხოვრობდა. გადმოცემის თანახმად, ჩინგის ხანის ასეულს ამ ტბასთან გაუვლია. ამ ადგილისა და ტბის სილამაზით მოხიბლულებმა, დარჩენა გადაწყვიტეს და სწორედ მათი შთამომავლები არიან მოსუოს ტომში, რომლის რიცხვი დღეს 40 000 ადამიანს შეადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ მოსუო ეთნიკურ უმცირესობას განეკუთვნება, ის ქვეყანაში არსებულ 56 ეთნიკურ ჯგუფში არ შედის როგორც ცალკეული უმცირესობა, ჩინეთი მოსუოს ხალხს ნასის უმცირესობას მიაკუთვნებს.
მოსუს ქალები ასრულებენ ყველა საოჯახო საქმეს, მათ შორის დასუფთავებას, ცეცხლის გაღვივებას, სამზარეულოს მომზადებას, შეშის შეგროვებას.
აღსანიშნავია, რომ მოსუოს ხალხის უნიკალურობა უძველეს ტრადიციებსა და ცხოვრების წესშია. ტურისტებს მათში „მოსიარულე ქორწინება“ იზიდავთ. მოსუოს ხალხში არ არსებობს ქორწინების ჩვეულება და არც ცოლისა და ქმრის თანაცხოვრებაა პოპულარული. აქ არავინ ამბობს: „თანახმა ვარ“. გამომდინარე იქიდან, რომ ოჯახს ქალი უძღვება, შესაბამისად ქალიც წყვეტს როდის და ვის უნდა დაუკავშიროს თავისი „ბედი“. მოსუოს ბავშვებს მამობას ბიძები უწევენ. ბავშვებმა უმეტეს შემთხვევაში, მამების ვინაობა არც იციან.
მოსუოს მამაკაცების როლი ძირითადად, ხელოსნობით, ნადირობა-თევზაობითა და ვაჭრობით განისაზღვრება. იმის გამო, რომ მათ საკუთარი შვილების ვინაობა არ იციან, ამიტომ ფინანსურად თავიანთ დის შვილებს ეხმარებიან. ხალხს თითზე ჩამოსათვლელი მაგალითები ახსენდებათ, როდესაც მამამ შვილის ვინაობა იცოდა და მათ შორის ურთიერთობაც გაგრძელდა. ახალი თაობა ამ ტრადიციას ინარჩუნებს და ხანელ ჩინელებს თავიანთ ბედს ნაკლებად უკავშირებენ. თუმცა მოსუოს ქალებს ბევრი ხანელი თაყვანისმცემელი მამაკაცი ჰყავთ.
ტბის გარშემო ხშირად ადგილობრივი მოსახლეობა რელიგიურ რიტუალებსა და სხვადასხვა აქტივობებს აწყობენ. მათ შენარჩუნებული აქვთ ძველი რწმენა-წარმოდგენები.
ეს უძველესი ტომი თანამდროვე სტანდარტების შესაბამისად ცხოვრობს. ქალებს მამაკაცებთან თანაბარი (მეტი თუ არა) უფლებები აქვთ, ორივე მათგანს იმდენი პარტნიორის ყოლა შეუძლიათ.
ტანსაცმელი
მოახლოებული ასაკის ცერემონია, რომელიც გვხვდება ცამეტი წლის ასაკში მოსუოს ხალხში, ერთ–ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენაა, განსაკუთრებით კი მოსუს ბავშვის ცხოვრებაში. ამ ცერემონიამდე მოსუს ბავშვები ყველა ერთნაირად ჩაცმულები არიან და შეიზღუდულნი არიან მოსუს ცხოვრების გარკვეული ასპექტებით, განსაკუთრებით არ მონაწილეობენ რელიგიურ რიტუალებში. ასევე, ბავშვი, რომელიც ამ ცერემონიამდე დაიღუპება, არ იღებს ტრადიციულ დაკრძალვას. ასაკის მიღწევის შემდეგ, გოგონებს თავიანთი კალთები ეძლევათ, ხოლო ბიჭებს თავიანთი შარვალი ეძლევათ (ამრიგად, მას გოგონების "კალთის ცერემონიალს" უწოდებენ, ხოლო ბიჭების "შარვლის ცერემონიალს").
რელიგია
ხალხში ძირითადად გავრცელებულია ორი თანაარსი რელიგია: საკუთარი სინკრეტიული რწმენა, რომელსაც ეწოდება დაბა და ტიბეტური ბუდიზმი. რელიგია მოსუს ცხოვრების ძირითადი ნაწილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ეთნიკური ჯგუფები ჩინეთში
კონსტანტინე ბალმონტი
250px|მინი კონსტანტინე ბალმონტი (დ. 1867 — გ. 23 დეკემბერი, 1942) — რუსი პოეტი, მთარგმნელი. ერთ-ერთი პირველი რუსი სიმბოლისტი.
ბიოგრაფია
კონსტანტინე ბალმონტი 1913 წელს მარჯორი უორდროპიესული თარგმანით გაეცნო ვეფხისტყაოსანს და აღტაცებულმა მას „სიყვარულის ცისარტყელა, ცისა და მიწის შემაერთებელი ცეცხლოვანი ხიდი“ უწოდა. ბალმონტმა ქართული ენის შესწავლა დაიწყო და პოემის სამყაროს უკეთ აღსაქმელად სამჯერ ჩამოვიდა თბილისში. პირველი ჩამოსვლისას 1914 წელს 13-14 აპრილს ბალმონტმა არტისტული საზოგადოების დარბაზში გამოვიდა მოხსენებით „პოეზია როგორც ჯადოქრობა“ და „ოკეანია“, აქვე წაიკითხა ავსტრალიაში მოგზაურობის შთაბეჭდილებებით შთაგონებული საკუთარი ლექსები. მეორედ 1915 წლის ოქტომბერში ეწვია თბილისს და იმავე დარბაზში შესასვლელეი სიტყვის შემდეგ წაიკითხა ვეფხისტყაოსნის პროლოგისა და ცალკეული თავების თარგმანი. მესამედ ჩამოსვლისას, 1917 წლის 16 ივნისში, იგი გამოვიდა ლექციით შოთა რუსთაველის შესახებ. მაღალი შეფასება მისცა ქართველი პოეტის შემოქმედებით გენიას და ღრმა ფილოსოფიურ აზრს, შოთა რუსთაველი მისი დროის პოეტებზე მაღლა დააყენა. ბალმონტს ეკუთვნის სტატიები: „შოთა რუსთაველი და მსოფლიოს სხვა გენიოსები როგორც მიჯნურობის მომღერალნი“, „წინდა ნინოს ჯეჯილი“, „სალამი კავკასიას“. 1915-1917 წლებში ბალტონმა გაასრულა ვეფხისტყაოსნის თარგმნა. ეს იყო რუსულ ენაზე პოემის პირველი სრული პოეტური თარგმანი, რომლის მცირე ნაწილი გამოქვეყნდა მოსკოვში, ხოლო მთლიანად პარიზში. ბალმონტის სათანადო მასალითა და კონსულტაციით ეხმარებოდნენ ნ. მარი, ტ. ტაბატაძე, ა. ყანჩელი, გ. ქართველიშვილი. ბალომონტმა გამოიცნო და შეიყვარა ქართველი ხალხი მისადმი სიყვარული გამოხატა ლექსებში, პირად წერილებში, სტატიებსა და იმ ლექციებში, რომლებითაც მოიარა ქალაქები პეტერგბურგიდან ხარბინამდე. იგი მეგობრობდა „ცისფერყანწელებთან“ ბალმონტის ნაწარმოებების თარგმნიდნენ  პ. იაშვილი, ტ. ტაბიძე, ვ. გაფრინდაშივილი, გ. ჯაბუშანური, ბ. ახოსპირელი, დუტუ მეგრელი, ლ. ნუცუბიძე, რ. ბეროძე. 1968 წელს თბილისსა და ქუთაისში საზეიმოდ აღინიშნა მისის დაბადების 100 წლისთავი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1867 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1942 კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:რუსი მთარგმნელები კატეგორია:რუსი სიმბოლისტები
კათარინა საქსონიელი
კათარინა საქსონიელი (Katharina von Sachsen; დ. 24 ივლისი, 1468 — გ. 10 თებერვალი, 1524) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის ჰერცოგ ალბრეხტ III-ის ასული. ავსტრიის ერცჰერცოგინია 1484-90 წლებში როგორც სიგიზმუნდ I-ის, ხოლო ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგინია 1497-1524 წლებში როგორც ერიკ I-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
კათარინა დაიბადა 1468 წლის 24 ივლისს საქსონიის ქალაქ გრიმაში. იგი იყო საქსონიის ჰერცოგ ალბრეხტ III-ისა და მისი ცოლის, სიდონია ბოჰემიელის უფროსი ასული. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა საქსონიის ჰერცოგი ფრიდრიხ III და მისი ცოლი მარგარეტ ავსტრიელი იყვნენ, ხოლო დედის მხრიდან ბოჰემიის მეფე გეორგ პოდებრადი და მისი ცოლი კუნიგუნდა შტერნბერგელი. კათარინას სულ სამი გადარჩენილი ძმა ჰყავდა: გეორგი, ჰაინრიხი და ფრიდრიხი.
16 წლის ასაკში, 1484 წელს ინსბრუკის სამეფო კარზე, კათარინა ცოლად შერთეს ავსტრიის 56 წლის ორჯერ დაქვრივებულ ერცჰერცოგ სიგიზმუნდ I-ს. მისი პირველი ცოლი, საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ის ასული რადეგონდ დე ვალუა ქორწილიდან მალევე დაიღუპა, მისი მეორე ცოლი, შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ის ასული ელეანორა სტიუარტი უშვილოდ აღესრულა, ამიტომაც მან მემკვიდრის გაჩენის მიზნით მესამედ იქორწინა. ბედის ირონიით, სიგიზმუნდს მესამე ცოლიც უნაყოფო აღმოაჩნდა. მიუხედავად ამისა, კათარინამ მოახერხა მცირე პოლიტიკური როლის შესრულება, როდესაც 1487 წელს ტიროლის საგრაფოს რეგენტად დაინიშნა. ტიროლელები მას მალევე აუჯანყდნენ და კათარინას ბიძაშვილ ფრიდრიხ III ავსტრიელს მიემხრნენ, რითაც ტიროლი ავსტრიის მმართველობაში გადავიდა. უნაყოფობასთან ერთად ასეთმა ცუდმა პოლიტიკურმა შედეგებმა სიგიზმუნდს გული აუცრუა მასზე და 1490 წელს კათარინასთან განქორწინდა, 1496 წელს კი უშვილოდ დაიღუპა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1468 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1524 კატეგორია:ვეტინები კატეგორია:ავსტრიის დედოფლები კატეგორია:ქალი რეგენტები
ზია-ბეგ აბაშიძე
ზია-ბეგ აბაშიძე, ზია ჰუსეინის ძე სანჯაკბეგიშვილი, (დ. 17 მარტი, 1875 — გ. 1932) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, ქართველ მუსლიმთა წარმომადგენელი.
ბათუმის სანჯაყ-ბეგების შთამომავალი. სწავლობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სკოლაში ბათუმში. 1900-1908 წლებში იყო ქალაქ ბათუმის თვითმმართველობის ხმოსანი. 1904-1905 წლებში გ. ვოლსკისთან და ს. მდივანთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა სოციალისტ-ფედერალისტების ბათუმის ორგანიზაციას. იყო სახელმწიფო სათათბიროს საგუბერნიო ამომრჩეველი, სათათბიროს წევრი. თავის სოფელ ურექში ხშირად იწვევდა ახალგაზრდა ქართველ მუსლიმთა კრებებს. 1905 წელს, ჩაქვში მისი თავმჯდომარეობით შედგა ქართველ მუსლიმთა დიდი კრება, რომელსაც სხვადასხვა პარტიის წარმომადგენლები ესწრებოდნენ. 1908 წელს ზია აბაშიძეს თავის ძმებთან ერთად ხუთი წლით არხანგელსკის გუბერნიაში გადასახლება მიუსაჯეს, მაგრამ მან მოახერხა გაქცევა ოსმალეთში, სადაც პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ ცხოვრობდა. დევნის გამო ერთხანს გერმანიასა და საფრანგეთში ცხოვრობდა. 1914 წელს სტამბოლში მონაწილეობა მიიღო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის მუშაობაში. აქტიურად მონაწილეობდა ოსმალეთში გადახვეწილი აჭარლებისაგან ქართული ლეგიონის (1400 კაცი) შედგენაში. 1917 წლის რევოლუციამდე აბაშიძე საზღვარგარეთ იმყოფებოდა და იქიდან აქვეყნებდა წერილებს გაზეთ „ნიშადურში“. 1918 წელს თბილისში ჩამოვიდა და აქტიური მონაწილეობა მიიღო სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის შედგენაში, რომლის მიზანი იყო ბათუმის ოლქის საქართველოსთან შეერთება. ამავე მიზნით ყადირ შარვაშიძესთან ერთად ბერლინში, ვენასა და ბულგარეთში იმყოფებოდა. 1918-1921 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო ბათუმის ქალაქის თავის მოადგილე, კომიტეტის მთავარი რწმუნებული და ბათუმის ლტოლვილთა კომიტეტის თავმჯდომარე. 1921 წელს გასაბჭოების შემდეგ დააპატიმრეს და ხუთი წლით როსტოვში გადაასახლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:გარდაცვლილი 1932 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:ქართველი ნაციონალისტები
მაკარაოს ეროვნული პარკი
მაკარაოს ეროვნული პარკი (Parque nacional Macarao) ― ვენესუელის დაცული ტერიტორია. მდებარეობს ვენესუელის ჩრდილოეთ ნაწილში, მირანდას შტატსა და ვენესუელის ფედერალურ ოლქში. ეროვნული პარკი 15 000 ჰექტარზეა გადაჭიმული. დაარსდა 1973 წლის 5 დეკემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II კატეგორია:ვენესუელის ეროვნული პარკები კატეგორია:1973 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1973 წელს დაარსებულები ვენესუელაში კატეგორია:მირანდას შტატის გეოგრაფია კატეგორია:ვენესუელის ფედერალური ოლქის გეოგრაფია
უნგრეთის მონარქების სია
უნგრეთის მონარქების სიაში წარმოდგენილია იმ ადამიანების სია, რომლებიც 895-1000 წლებში ატარებდნენ უნგრეთის დიდი მთავრის, ხოლო 1000-1918 წლებში ატარებდნენ უნგრეთის მეფის ტიტულს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მმართველთა სიები კატეგორია:უნგრეთის ისტორია კატეგორია:უნგრეთის მეფეები კატეგორია:უნგრეთის მმართველები
ყარამამედლი (გადაბეი)
ყარამამედლი  (Qaraməmmədli) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —   1 491 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
სიანგცი
სიანგცი — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სამაგიდო თამაში ჩინეთში, და იგი იგივე ოჯახში შედის, როგორც დასავლური (ან საერთაშორისო) ჭადრაკი, ჩათურანგა, შოგი, ინდური ჭადრაკი და ჯანგიგი.
ისტორია
თამაში წარმოადგენს ორ არმიას შორის ბრძოლას, მოწინააღმდეგის გენერლის (მეფის) დატყვევებისთვის. ჩინური ჭადრაკი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სამაგიდო თამაშია ჩინეთში. აღსანიშნავია, რომ ჩინეთის ნებისმიერ ქალაქში შეხვდებით სკვერებში შეკრებილ ხალხს სიანგცის სათამაშოდ. გარდა ჩინეთისა, ჩინური ჭადრაკი ასევე პოპულარობით სარგებლობს სხვა აზიურ ქვეყნებში, მათ შორის ვიეტნამშიც.
ამ თამაშის შესახებ ყველაზე ადრეული ჩანაწერები ჩინურ წყაროებში ჯერ კიდევ მეომარ სამეფოთა ეპოქაში (ძვ.წ. 475-221) ჩნდება, მაგრამ მსგავსი წყაროების სიმცირის გამო არ ვიცით მაშინდელი სიანგცი ენათესავებოდა თუ არა თანამედროვე სტანდარტული ჭადრაკის ვერსიას. მხოლოდ თანგის დინასტიიდან (618-907) შემორჩა სიანგცის სახელმძღვანელოები და წესების კრებულები, რაც საშუალებას გვაძლევს დაზუსტებით ვთქვათ, რომ ჩინურ ჭადრაკს თანგის დინასტიის დროს უკვე თამაშობდნენ, მაგრამ სიანგცის ნამდვილი აღმავლობა ცინგის დინასტიის (1644-1911) დროს დაიწყო, როცა ხელისუფლებამ მნიშვნელოვანი სახსრები და რესურსი გამოყო მისი განვითარებისათვის. სწორედ ამ დინასტიის დროს ეკონომიკური და კულტურული განვითარებით, სიანგცი გადავიდა ახალ ეტაპზე. შეიქმნა არაერთი ცნობილი სკოლა, სადაც ასწავლიდნენ სპეციალურად სიანგცის. ამ დინასტიის დროს გამოიცა არაერთი წიგნი და სახელმძღვანელო აღნიშნული თამაშის ტექნიკის შესახებ. მათ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს თამაშის პოპულარიზაციაში და თანამედროვე დროში თამაშის ტექნიკის გაუმჯობესებაში. 2004 წელს დაიწერა დასავლური სტილის ენციკლოპედია ჩინური ჭადრაკის შესახებ.
წესები
სიანგცის თამაშობს ორი მოწინააღმდეგე თეთრი და შავი (იშვიათად წითელი და შავი) ქვებით, დაფაზე 9 ვერტიკალური და 10 ჰორიზონტალური ხაზით. დაფის შუაში არის ე.წ. „ჩუს მდინარე“, მას ასევე უწოდებენ „ხანის საზღვარს“, რომელიც არის საზღვარი მოწინააღმდეგეების ტერიტორიებს შორის. დაფის ცენტრში 1-3 და 8-10-ე ჰორიზონტალურ ხაზებზე განლაგებულია ციხესიმაგრე, რომელშიც სარდალი თავის ორ მრჩეველთან ერთად დგას. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული თამაშის ქვები იდება ვერტიკალებისა და ჰორიზონტალების გადაკვეთაზე და არა უჯრაში.
აღნიშნულ თამაშს, თითოეული მოთამაშე 16 ქვით იწყებს. აღსანიშნავია ის, რომ საწყისი პოზიცია თამაშის წესებით მკაცრადაა განსაზღვრული.
თამაში სრულდება მაშინ, როცა მეტოქის სარდალს ჩიხში მოაქცევ, ანუ როცა მას უსაფრთხო სვლა აღარ დარჩება. სარდალს მხოლოდ ერთ შემთხვევაში აქვს უფლება სიმაგრე დატოვოს, თუკი მასა და მოწინააღმდეგის სარდალს შორის სხვა ქვა არ დევს. ამ შემთხვევაში მას შეუძლია მთელ დაფაზე გადახტომა და მოწინააღმდეგის სარდალის მოკვლაც კი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ჩინური ჭადრაკი კატეგორია: სამაგიდო თამაშები
Radio K.A.O.S. (ტურნე)
Radio K.A.O.S. — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის 1987 წლის საკონცერტო ტურნე, რიგით მეორე სოლო ტურნე მუსიკოსის კარიერაში. იგი ჩატარდა ალბომის Radio K.A.O.S. მხარდასაჭერად. ტურნეს მსვლელობისას სრულდებოდა როგორც სიმღერები ალბომიდან, ასევე ამავე პერიოდში ჩაწერილი კომპოზიციები და სიმღერები პინკ ფლოიდის ალბომებიდან. ტურნე დაიწყო ჩრდილოეთ ამერიკაში, 1987 წლის 14 აგვისტოს და დასრულდა იმავე წლის 22 ნოემბერს, ლონდონში.
შოუს სიუჟეტი მიჰყვებოდა ალბომის სიუჟეტს, რომელშიც ბილი, მიჯაჭვული სავარძელზე, საკუთარ თავში ავითარებს დიდ მანძილზე ელექტრონული საგნების მართვის თვისებებს.
სეტლისტი
შენიშვნა - "In the Flesh", "Have a Cigar", "Pigs" და "Wish You Were Here" სრულდებოდა შერეული სახით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როჯერ უოტერსის ტურნეები კატეგორია:1987 წლის საკონცერტო ტურნეები
Old Wave
Old Wave — ინგლისელი როკ-მუსიკოს რინგო სტარის მეცხრე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1983 წელს. იგი გამოვიდა ლეიბლზე Bellaphon Records.
სქოლიო
კატეგორია:რინგო სტარის ალბომები კატეგორია:1983 წლის ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის ალბომები
რაჰიმლი (გადაბეი)
რაჰიმლი  (Rəhimli) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
დავითის ისტორიკოსი
დავითის ისტორიკოსი — დავით აღმაშენებლის მეფობის ამსახველი ნაწარმოების „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითის“ ავტორი, ისტორიოგრაფიაში შესულია დავითის ისტორიკოსის სახელით (მისი ვინაობა უცნობია). ნაწარმოები დაწერილია დავითის გარდაცვალების (1125 წელი) მომდევნო წლებში. ავტორის მიზანია დავითის პიროვნების სიდიადის ცხადყოფა და მეფის მოწინააღმდეგეთა („მაბრალობელთა“) არგუმენტების უარყოფა. თბილისის შესახებ იძლევა მოკლე, მაგრამ მრავლისმეტყველ ცნობებს. აღნიშნავს, რომ დავითმა თბილისი პირველივე ბრძოლით აიღო (1122 წელი) და „დაუმკვდრა შვილთა თვსთა საჭურჭლედ და სახლად თვსად საუკუნოდ“ დავითის ისტორიკოსის თქმით, თბილისი იმთავითვე არ ყოფილა მტკიცედ შემოერთებული — „ჯერეთ არა სრულად შემოყენებულ იყო უღელსა ქუეშე მორჩილებისა“.
იმ დროს თბილისში მძინვარებდა ქრისტიანთა ხოცვა-ჟლეტა: ...„სავსე იყო სისხლითა ქრისტიანეთათა: რამეთუ ოდესმე ყვიან ღავღავი და თვინიერ მიზეზისაცა მოსრნიან რაოდენნი პოვნიან ქრისტიანენი“. ამ უაღრესად საყურადღებო ცნობით ირკვევა, რომ თბილისელთა შორის ხშირი ყოფილა „ღავღავი“ (შფოთი, ამბოხი, მღელვარება), რასაც შედეგად მაჰმადიანთა მხრიდან ქრისტიანთა მოსვრა მოჰყოლია. ეს ცნობა პარალელს პოულობს ისტორიკოს ალ-ფარიკთან, რის საფუძველზეც მკვლევარებს გამოაქვთ დასკვნა, რომ თბილისში 1121 წლამდეც მიმდინარეობდა სოციალური კონფესიური ბრძოლა. ზოგის აზრით, ეს რელიგიური შუღლი არსებობდა ქალაქის მოსახლეობის მხოლოდ მუსლიმანურ ზედაფენასა და ქართველ ფეოდალთა შორის. რელიგიური დაპირისპირება თბილისის „დაბალი ხალხის“ მაჰმადიანურ და ქრისტიანულ ელემენტებში გამორიცხული ჩანს. ამ ცნობებზე დაყრდნობით ზოგი თბილისში საქალაქო კომუნის არსებობას ვარაუდობს (შ. მესხია).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
სინსიკაპის რაიონი
სინსიკაპის რაიონი (Distrito de Sinsicap) — რაიონი პერუში, ლა-ლიბერტადის რეგიონის ოტუსკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 284 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 308 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 18 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 452.95 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-ლიბერტადის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ოტუსკოს პროვინციის რაიონები
რუჰაბადის მავზოლეუმი
რუჰაბადის მავზოლეუმი (Ruhobod maqbarasi) — XIV საუკუნის მემორიალური საკულტო ნაგებობა სამარყანდში, უზბეკეთი. მდებარეობს ადგილზე სადაც დაკრძალულია ისლამის სამართალმცოდნე და ღვთისმეტყველი მეცნიერ-მისტიკოსი შეიხი ბურჰანედდინ კლიჩ საგარჯი.
ისტორია
რუჰაბადის მავზოლეუმი აშენეს თემურლენგის დაკვეთით 1380 წელსისლამური რელიგიური მოღვაწის შეიხ ბურჰანედდინ კლიჩ საგარჯის საფლავზე, რომელიც ცნობილი გახდა აღმოსავლეთ თურქესტანის ტომებს შორის ისლამის გავრცელების გამო. თავად შეიხის დაკრძალვის დრო უცნობია. ისლამის ღვთისმეტყველი აბუ ჰაფსა ნაჯმეტდინ უმარი თავის წიგნში აღნიშნავს, რომ შეიხ ბურჰანედდინის დაკრძალვის პერიოდი უნდა იყოს X საუკუნე. სხვა მონაცემებით შეიხის სამარხი სამარყანდში 1287 წლიდან არსებობს. მიუხედავად ამისა, ისტორიკოსების დიდი ნაწილი შეიხის დაკრძალვის თარიღად მიიჩნევენ XIV საუკუნის მეორე ნახევარს და ეყრდნობიან არაბი ისტორიკოსისა და მოგზაურის იბნ ბატუტას ინფორმაციას, რომლის მიხედვითაც იბნ ბატუტას ინდოეთში და ჩინეთში მოგზაურობის დროს, რომელიც შედგა XIV საუკუნის 40-იან წლებში, პეკინის მუსულმანური მისიის ხელმძღვანელად ასახელებს საგარჯის. ბურჰანედდინ საგარჯის ჰქონდა დიდი გავლენა ჩინეთის მონღოლური მმართველი დინასტიის იუანის სამეფო კარზე, უფრო მეტიც, დაქორწინებული იყო „ჩინელ პრინცესაზე“. იგი გარდაიცვალა ჩინეთში, საკუთარ შვილს, აბუ საიდს დაუტოვა ანდერძი, რომ დაესაფლავებინა სამარყანდში.
რუჰაბადის მავზოლეუმი აშენებისთანავე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე პატივსაცემი საკულტო ნაგებობა სამარყანდში. თავად თემურლენგიც კი მავზოლეუმთან მიახლოებისას ცხენიდან ჩამოდიოდა. მოგვიანებით რუჰაბადის სამხრეთით მან საკუთარი შვილიშვილის მუჰამად-სულთნის სახელზე ააშენა სასულიერო ცენტრი (მოგვიანებით გურ-ემირის მავზოლეუმი). რუჰაბადის მავზოლეუმში გარდა ბურჰანედდინ საგარჯისა მოგვიანებით დაკრძალეს მისი ცოლი, შვილები და ნათესავები.
მომდევნო წლებში ტერიტორია რუჰაბადის მავზოლეუმის გარშემო არაერთხელ გადააკეთეს. 1880 - 1882 წლებშიმავზოლეუმის ახლოს ააშენეს ჩინურ სტილში გაფორმებული კვადრატული მეჩეთი. XIX საუკუნის შუა წლებში მოძველებული ნაგებობების ადგილზე ააგეს ერთსართულიანი მედრესე, მინარეთი და ასევე აუზი. მეჩეთმა და მინარეთმა მოაღწია ჩვენს პერიოდამდე. მედრესედან დღემდე მოაღწია მხოლოდ პორტალურმა შესასვლელმა.
მავზოლეუმის სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობდა 1950-იან წლებში და 2016 წლის იანვარში.
არქიტექტურა
რუჰაბადის მავზოლეუმი არის არატიპიური ნაგებობა თემურლენგის მმართველობის პერიოდისათვის და მკვეთრად განსხვავვება სხვა ამ პერიოდის მავზოლეუმებისაგან. მავზოლეუმი წარმოადგენს ერთგუმბათიან ნაგებობას, რომლის ზომებიც არის 14 х 12 მეტრი, ხოლო სიმაღლე 24 მეტრი.
მავზოლეუმს გააჩნია სამი შესასვლელი - ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. მავზოლეუმის მოწყობილობა საკმაოდ ასკეტურია. მისი კევლების გაფორმებაში ძირითადად სჭარბობს აგური. თაღოვანი შესასვლელების გასაფორმებლად გამოიყენება ტერაკოტის ქანდაკებები.
სქოლიო
კატეგორია:სამარყანდის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:სამარყანდის მავზოლეუმები
BMW M4
BMW M4 — ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია გერმანული საავტომობილო კომპანია BMW-ს მიერ. BMW-მ ოფიციალურად აღნიშნული მოდელი 2013 წლის აგვისტოში წარადგინა, ხოლო სექტემბერში კი იგი ოფიციალურად გამოვიდა. BMW M4 აღჭურვილი არის 3.0 ლიტრის მოცულობის 6 ცილინდრიანი ძრავით, რომელიც ჯამში 425 ცხენის ძალასა და 550 ნმ მაბრუნებელ მომენტს გამოიმუშავებს, რაც მას საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ სიჩქარე განავითაროს 4.1 წმ-ში. აღნიშნული მოდელის მაქსიმალური სიჩქარე ელექტრონულად ლიმიტირებულია 250 კმ/სთ-მდე.
BMW M4 GTS წარდგენილი იქნა 2015 წლის აგვისტოში. BMW M4-ისგან განსხვავებით ამ მოდელს გაუმჯობესებული მახასიათებლები გააჩნია რაც გამოიხატება 493 ცხენის ძალამდე გაზრდილ სიმძლავეში რაც ამ მოდელს საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ-მდე აჩქარდეს 3.8 წმ-ში. აგრეთვე ეს მოდელი წინამორბედთან შედარებით უფრო მსუბუქია და მისი მასა 1510 კგ-ს შეადგენს. მაქსიმალური სიჩქარე კი 305 კმ/სთ-ია. სწორედ ამ მოდელს ეკუთვნის ნიურბურგინგზე უსწრაფესი წრე, რომელიც 7 წუთსა და 28 წამში დაფარა, რაც Ferrari 458-ს შედეგზე ნაკლებია.
BMW M4 GTS-ს მხოლოდ 500 ეგზემპლარი შეიქმნა და ყველა მათგანი მალევე გაიყიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:BMW-ს ავტომობილები
ჟაკლინ ბისეტი
ჟაკლინ ბისეტი (Jacqueline Bisset; დ. 13 სექტემბერი, 1944) — ინგლისელი მსახიობი. მიღებული აქვს ოქროს გლობუსის, ემისა და სეზარის ნომინაციები. მოღვაწეობს როგორც ინგლისურენოვან, ასევე ფრანგულ კინემატოგრაფში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი
გოჩა ნათენაძე
გოჩა ნათენაძე (დ. 17 ივლისი, 1960, ვალე) — ქართველი გეოლოგი, პოლიტიკოსი.
1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალციხის მაჟორიტარი).
პოლიტიკური სისტემა ოკუპირებულ აფხაზეთში
პოლიტიკური სისტემა ოკუპირებულ აფხაზეთში — 1992-1993 წლების სამხედრო დაპირისპირების შემდეგ, რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიებზე ჩამოყალიბებული პოლიტიკურ-სამართლებრივი სისტემაა. საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით აფხაზეთი ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის მქონე ტერიტორიული ერთეულია, რომელიც საქართველოს შემადგენლობაში შედის, იგივე დათქმას იზიარებს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაც. ნებისმიერი პოლიტიკურ-სამართლებრივი სისტემა, რომელიც ამჟამინდელი ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზეა ფორმირებული არის არალეგიტიმური და არაღიარებული საქართველოს ხელისუფლებისა და სუვერენული სახელმწიფოების სრული უმრავლესობის მიერ. დღეის მდგომარეობით საპირისპირო აზრი მსოფლიოს მხოლოდ ხუთ სახელმწიფოს გააჩნია.
ნიკოლოზ გაგუა
ნიკოლოზ გაგუა (დ. 21 ივნისი, 1975, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. საქართველოს ფინანსთა მინისტრი 2018 წლის 21 ივნისიდან 12 ივლისამდე. 2018 წლის ივლისიდან არის საქართველოს ფინანსთა მინისტრის, ივანე მაჭავარიანის მოადგილე.
პოლიტიკური სისტემა ოკუპირებულ აფხაზეთში
მთავარი კანონი
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პოლიტიკურ-სამართლებრივ სისტემას მთავარი კანონი ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციაა. ე. წ. აფხაზეთის კონსტიტუცია 1994 წლის 26 ნოემბერს აფხაზეთის უმაღლესი საბჭოს მიერ იქნა მიღებული და 1999 წელის 3 ოქტომბერს რეფერენდუმით დამტკიცდა. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკა, უფლებამოსილებების მოცულობიდან და მნიშვნელობებიდან გამომდინარე, საპრეზიდენტო მმართველობის ფორმის მქონე რესპუბლიკაა.
ნიკოლოზ გაგუა
ბიოგრაფია
ნიკოლოზ გაგუა დაიბადა 1975 წლის 21 ივნისს, ქალაქ ქუთაისში. 1992–1997 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, გახდა ეკონომიკის მაგისტრი. 1998 წელს სწავლობდა ვენაში, 2012–2013 წლებში კი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ვილიამსის კოლეჯში. 2006–2010 წლებში იყო კომპანია „სთრაიდ ჯორჯიას“ ფინანსური დირექტორი. 2010 წელს იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მრჩეველი. 2016 წელს იყო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილე. 2016 წლის ნეომბრიდან 2018 წლის ივნისამდე იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილე, 2018 წლის ივლისიდან იგი კვლავ ამ თანამდებობას იკავებს.
პოლიტიკური სისტემა ოკუპირებულ აფხაზეთში
მთავარი კანონი
კონსტიტუციის პრეამბულა შემდენაირადაა ფორმულირებული: კონსტიტუცია განამტკიცებს მოქალაქეთა საყოველთაო ჩართულობას პოლიტიკურ პროცესებში. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის სუვერენიტეტის წყაროდ მიჩნეულია ხალხი და აღნიშნულია, რომ მოქალაქეები საკუთარ ხელისუფლებას ახორციელებენ უშუალო წარმომადგენლების მეშვეობით.
ნიკოლოზ გაგუა
ბიოგრაფია
დაქორწინებულია. ჰყავს ორი შვილი.
პოლიტიკური სისტემა ოკუპირებულ აფხაზეთში
მთავარი კანონი
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკაში ხელისუფლება გადანაწილებული სამ დამოუკიდებელ შტოს შორის:
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციით ასევე აღიარებულია ადგილობრივ თვითმმართველობის ერთეულები და სახელმწიფოს მხრიდან მათი მხარდაჭერის ვალდებულება.
ნიკოლოზ გაგუა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
პოლიტიკური სისტემა ოკუპირებულ აფხაზეთში
მთავარი კანონი
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის თითოეულ მოქალაქეს აქვს უფლება გაერთიანებების, მშიდობიანი მანიფესტაციის გამართვის, შეკრებისა და დემონსტრაციის. იკრძალება ისეთი პოლიტიკური პარტიების, მოძრაობებისა და საზოგადოებრივი გაერთიანებების შექმნა, რომლების მიზანიცაა ძალადობრივი გზით კონსტიტუციური წყობილების შეცვლა, სახელმწიფოს უშიშროების ხელყოფა, შეიარაღებული დაჯგუფების ფორმირება, ასევე სოციალური, ეროვნული, ეთნიკური და რელიგიური შუღლის გაღვივება.
პოლიტიკური ინსტიტუტების სტრუქტურა
კონსტიტუციის ზოგად ნაწილში აღწერილია პოლიტიკური ინსტიტუტები და ის მექანიზმები ანუ კონსტიტუციური უფლებები, რომლთა საშუალებებითაც ხორციელდება ხელისუფლება მოქალაქეების მიერ. სახელისუფლებო ინსტიტუტების დასახელებები და ხელმღვვანელი პირები შემდეგნაირადაა ორგანიზებული:
საკანანომდებლო ხელისუფლება
საკანონმდებლო ხელისუფლებასთან დაკავშირებული კონსტიტუციური ნორმები აფხაზეთი რესპუბლიკის კონსტიტუციის მესამე თავშია თავმოყრილი. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანო 35 დეპუტატისგან შემდგარი აფხაზეთის პარლამენტი - სახალხო კრებაა. სახალხო კრება ერთპალატიანია და კომპლექტდება საყოველთაო, თანასწორი, პირდაპირი და ფარული კენჭისყრის საფუძველზე ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ. პასიური საარჩევნო უფლება წარმოეშვება აფხაზეთის რესპუბილიკის მოქალაქეს 25 წლის ასაკიდან. ყოველი მომდევნო არჩევნების შედეგების შეჯამების შემდეგ, ახლადშეკრებილი პარლამენტი ირჩევს პარლამენტის თავმჯდომარეს და აყალიბებს კომისიებსა და კომიტეტებს.
საკანონმდებლო ინიციატივის უფლება აფხაზეთის კონტიტუციის მიხედვით გააჩნიათ დეპუტატებს, ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტს, აფხაზეთის უზენაეს სასამართლოსა და ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის გენერალურ პროკურორს.
საკანონმდებლო ინიციატივას ძალაში შესასვლელად სჭირდება ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ხელმოწერა. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტს შეუძლია პარლამენტს დაუბრუნოს საკანონმდებლო ინიციატივა მოტივირებული შენიშნებით და მიუთითოს იმ ხარვეზებზე, რომელიც მისი აზრით საკანონმდებლო ინიციატივას გააჩნია. თუმცა, იმ შემთხვევაში თუ მეორე ჯერზე კანონპროექტს პარლამენტი დადგენილი წესით მიიღებს, პრეზიდენტს აღარ აქვს უფლება ის დაუბრუნოს პარლამენტს ან ხელი არ მოაწეროს კანონპროექტს. პრეზიდენტის მხრიდან უარის შემთხვევაშიც კი კანონპროექტი ჩაითვლება მიღებულად.
აფხაზეთის პარლამენტს ვრცელი უფლებამოსილებები გააჩნია, მის უფლებამოსილებებში შედის:
არჩევნების ისტორია
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკაში სახალხო კრების არჩევნები 1996, 2002, 2007, 2012 და 2017 წლებში გაიმართა.
პოლიტიკური პარტიები
პოლიტიკური პარტიების რეგისტრაციასა და საქმიანობის წესს განსაზღვრავს აფხაზეთის კანონი „პოლიტიკური პარტიების შესახებ“, რომელიც 2009 წლის 24 თებერვალს იქნა მიღბული. უკანასკნელი მონაცემებით აფხაზეთის იუსტიციის სამინისტროს რეესტრში რეგისტრირებულია რამდენიმე პარტია და სახოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობა.
აფხაზეთის კანონი „პოლიტიკური პარტიების შესახებ“ მეორე თავში, სადაც გაწერილია პარტიის დაფუძნების, რეორგანიზაციისა და ლიკვიდაციის პროცედურები, პოლიტიკური პარტიის დაფუძნების წინაპირობად მიჩნეულია დამფუძნებელი ყრილობა. ყრილობაზე პარტიის დელეგატებმა უნდა ჩამოაყალიბონ აფხაზეთის ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეულებიდან მინიმუმ ხუთში საკუთარი წარმომადგენლობა, ასევე დაამტკიცონ წესდება და სამოქმედო პროგრამები. ასევე, სავალდებულოა მმართველობითი და მაკონტროლებელი-სარევიზიო ორგნაოების ჩამოყალიბება. ყრილობაზე პარტიის დაფუძნებისთვის საჭირო დელეგატთა მინიმალური რაოდენობა კანონმდებლობით დაკონკრეტებული არ არის. ნიშანდობლივია, რომ კანონი სავალდებულო წესებში მოიაზრებს პოლიტიკური პარტიის დაფუძნების შესახებ ცნობის გავრცელებას პერიოდული ბეჭდური მედიის საშუალებით (მაგ. გაზეთები „აფსნი“ და „აფხაზეთის რესპუბლიკა“).
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკაში პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების წყაროები შემდეგნაირია:
თავის მხრივ პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება აკრძალილული აქვს პირთა საკმაოდ ფართო წრეს, მათ შორის, უცხოეთის მოქალაქეობის მქონე ფიზიკურ პირებს, 18 წლამდე აფხაზეთი მოქალაქეებსა და ა.შ.
აფხაზეთის კანონი „პოლიტიკური პარტიების შესახებ“ მეოთხე თავის, 28-ე მუხლი, ითვალისწინებს სახელმწიფოს ბიუჯეტიდან პოლიტიკური პარტიების დაფინანსებას, თუმცა კანონის სულისკვეთებიდან გამომდინარე ის მიჩნეულია, როგორც სახელმწიფოს ფინანსური მხარდაჭერა. დაფინანსება ხორციელდება პოლიტიკური პარტიების მიერ არჩევნებში მონაწილეობის შედეგად ფინანსური დანახარჯების კომპენსაციის მიზნით. კანონისმიერი ჩანაწერით დაფინანსების მოცულობა წლიურ ბიუჯეტში არ შეიძლება იყოს იმაზე ნაკლები ვიდრე 20 რუბლის ნამრავლია ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობაზე.
სახელმწიფო დაფინანსების უფლების წარმოშობა ხდება იმ შემთხვევაში თუ ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პარლამენტში - სახალხო კრებაში პარტიის მიერ წარდგენილი არანაკლებ ხუთი დეპუტატი აირჩა და იმ შემთხვევაში თუ აფხაზეთის პრეზიდენტობის კანდიდატი, რომელიც პარტიამ დაასახელა მოაგროვებს არანაკლებ 20 % მხარდაჭერას მისული ამომრჩევლების რაოდენობიდან.
პრეზიდენტი
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკაში აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტია, რომელიც პირდაპირი წესით აირჩევა არჩევნების საფუძველზე. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტობის კანდიდატი უნდა იყოს აქტიური საარჩევნო უფლების მქონე აფხაზეთის მოქალაქე 35 წლის ასაკის ან მეტის, საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ 65 წელზე უფროსი ასაკის მოქალაქეებს ერთმევათ პასიური საარჩევნო უფლება. პირი შეიძლება არჩეული იყოს ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტად ზედიზედ მხოლოდ ორჯერ. ახლადარჩეული პრეზიდენტი ფიცს დებს ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პარლამენტის წინაშე, რომელსაც ესწრებიან აფხაზეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრები. ფიცის ტექსტი დამტკიცებულია პარლამენტის მიერ. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილებებში შედის:
ვიცე პრეზიდენტი
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის კანდიდატურასთან ერთად ასევე აირჩევა ვიცე პრეზიდენტიც, რომელიც ასევე უნდა იყოს აქტიური საარჩევნო უფლების მქონე აფხაზეთის მოქალაქე 35 წლის ასაკის ან მეტის და არაუმეტეს 65 წლისა. ვიცე პრეზიდენტის კანდიდატურას წარადგენს ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტობის კანდიდატი. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის ვიცე პრეზიდენტი ახორციელებს პრეზიდენტის ბრძანებების და საჭიროების შემთხვევაში ანაცვლებს პრეზიდენტს მისი არყოფინის შემთხვევაში ან უფლებების განხორციელების შეუძლებლობის შემთხვევაში.
პრეზიდენტის გადადგომის, მისი გარდაცვალების ან უფლებამოსილების განხორციელების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი უფლებამოსილებების განხორციელება ეკისრება ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის ვიცე პრეზიდენტს. ხოლო თუ ზემოაღნიშნული გარემოებების პირობებში ვიცე პრეზიდენტიც ვერ ახორციელებს პრეზიდენტის უფლებამოსილებებს, მაშინ უფლებამოსილებას განახორციელებს პრემიერ მინისტრი. იმ შემთხვევაში თუ პრემიერ მინისტრი და სხვა ყველა ზემოთჩამოთვლილი პირი ვერ განახორციელებს პრეზიდენტის უფლებამოსილებებს, მაშინ მისი განხორციელების უფლებამოსილება ენიჭება აფხაზეთის პარლამენტის თავმჯდომარეს.
მინისტრთა კაბინეტი
აფხაზეთის პრეზიდენტი ხელმძღვანელობს ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტს. მინისტრთა კაბინეტი ყალიბდება და ანგარიშვალდებულია ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის წინაშე. კაბინეტის შემადგენლობაში შედიან პრემიერ-მინისტრი, ვიცეპრემიერები, მინისტრები და კანონით განსაზღვრული სხვა თანამდებობის პირები.
მინისტრთა კაბინეტის შემადგენლობა:
სასამართლო ხელისუფლება
ე. წ. აფხაზეთის კონსტიტუციის მეხუთე თავში თავმოყრილია ძირითადი მუხლები, რომლების სასამართლო ხელისუფლებას ეხება.
რესპუბლიკის მასშტაბით მართლმსაჯულების განხორციელების უფლება აქვს მხოლოდ სასამართლოს. სასამართლოს უფლებამოსილებებში შედის განიხილოს საქმეები სამოქალაქო, სისხლის, ადმინისტრაციული და საკონსტიტუციო სამართლის მიმართულებებით. მათი მუშაობის წესი დგინდება შესაბამისი კანონმდებლობების საფუძველზე. სხვა სახის სასამართლოების შექმნა აკრძალულია.
მოსამართლეობის კანდიდატი შეიძლება იყოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან, რომელსაც გააჩნია უმაღლესი იურიდიული განათლება და იურისტად მუშაობის არანაკლებ 5 წლიანი გამოცდილება. უზენაესი და საარბიტრაჟო სასამართლოების მოსამართლეობის კანდიდატი შეიძლება იყოს 35 წლის ასაკის პირი, რომელსაც გააჩნია იურიდიული განათლება და სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ 10 წლიანი გამოცდილება. ხოლო, აფხაზეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის კანდიდატი უნდა იყოს არანაკლებ 40 წლის აფხაზეთის მოქალაქე, რომელსაც უნდა ჰქონდეს იურისტის უმაღლესი განათლება და იურისტად მუშაობის გამოცდილება არანაკლებს 15 წლის ოდენობით.
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო სასამართლო
საერთო სასამართლოებისგან, სისხლისა განსხვავებული სამართლებრივი მდგომაროება გააჩნია აფხაზეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს. მის უფლებამოსილებებში შედის:
პროკურატურა
აფხაზეთის რეპუბლიკის პროკურატურა არის ერთიანი ცენტრალიზებული ორგანოთა სისტემა, რომელიც შედგება ქვემდგომი, ზემდგომი და გენერალური პროკურატურებისგან. ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით გარანტირებულია პროკურატურის დამოუკებელი საქმიანობა.
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის გენერალური პროკურორის კანდიდატურას ამტკიცებს ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პარლამენტი, ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის წარდგინებით. სხვა პროკურორებს ნიშნავს თავად გენერალური პროკურორი. მათი საქმიანობის წესი განსაზღვრულია კანონით.
ადგილობრივი თვითმმართველობები
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკა კონსტიტუციის მიხედვით დაყოფილია 6 ადმინისტრაციულ ერთეულად (მიწები):
7 რაიონად:
8 ქალაქად:
ე. წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის კანონში ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების შესახებ, ტერიტორიული ერთეულების იერარქია შემდეგნაირადაა გაწერილი:
ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება წარმომადგენლობითი ორგანოს - რაიონის, ქალაქის, რაიონული ქალაქის, დასახლებისა და სოფლის კრების, ასევე ადგილობრივი რეფერენდუმის მეშვობით. ადგილობრივ თვითმმართველობების კრებებს გააჩნიათ საკუთარი ადმინისტრაცია, რომელიც აღმასრულებელი ხელისუფლების ნიშნებს შეიცავს.
ადგილობრივი რეფერენდუმი, თვითმმართველობებში მაცხოვრებელი მოქალაქეების მხრიდან ხელისუფლების განხორციელების განსაკუთრებული ფორმაა, რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობების ტერიტორიებზე საკითხის რედერენდუმის გზით გადაწყვეტის შესაძლებლობას წარმოადგენს.
ადგილობრივი თვითმმართველობები ხორციელდება რაიონებში, ქალაქებსა და სხვა დასახლებულ პუნქტებში. ადგილობრივი თვითმმართველობების შესახებ აფხაზეთის კონტიტუციის მეექვსე თავი საუბრობს და მისი განხორციელების მექანიზმად თვითთმართველობათა ორგანოების არჩევნებს ასახელებს. ე. წ. აფხაზეთის კონსტიტუციის მიხედვით ადგილობრივი თვითთმართველობების უფლებამოსულებებში შედის ადგილობრივი ბიუჯეტის დამტკივება, ადგილობრივი გადასახადებების დაწესება და აკრებვა, თვითმმართველობების ფარგლებში მოქცეული ქონების განკარგვა, მოხმარება და ფლობა, ადგილობრივი უსაფრთოების დაცვა, ადგილობრივი სტრუქტურის ჩამოყალიბება და ასევე სხვა ეკონომიკური საქმიანობების წარმართვა, სოციალური და სხვა საკითხების გადაწყვეტა.
ადგილობრივი თვითმმართველობებს აფხაზეთის კონტიტუციის მიხედვით ფართო დამოუკიდებლობა გააჩნია, ასევე ისინი აღჭურვილნი არიან უფლებით სასამართლოში წარსდგნენ, როგორც დამოუკიდებელი მხარეები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფხაზეთის რესპუბლიკა
იენიქენდი (გადაბეი)
იენიქენდი  (Yenikənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ფერჰად აბასი
მინი|ფერჰად აბასი ფერჰად აბასი (فرحات عباس; დ. 24 აგვისტო, 1899, ტახერი — გ. 23 დეკემბერი, 1985, ალჟირი) — ალჟირის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, პროფესიით ფარმაცევტი.
მოითხოვდა ალჟირის ავტონომიას საფრანგეთის კავშირის ფარგლებში. 1938 წელს დააარსა „ალჟირის სახალხო კავშირი“, 1944-1956 წლებში მეთაურობდა ზომიერ ნაციონალისტურ ორგანიზაციებს: „მანიფესტისა და თავისუფლების მეგობართა ასოციაციას“ და „ალჟირის მანიფესტის დემოკრატიულ კავშირს“. 1956 წლიდან მიემხრო „ეროვნული განთავისუფლების ფრონტს“. 1958-1961 წლებში იყო ალჟირის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობის პირველი თავმჯდომარე, 1962-1963 წლებში ალჟირის ეროვნული კრების თავმჯდომარე. 1963 წელს გადადგა (არ იზიარებდა მთავრობის საშინაო პოლიტიკას, მოითხოვდა წარმომადგენლობითი პარლამენტარიზმის შემოღებას, წინააღმდეგი იყო ერთპარტიული სისტემის). იმავე წელს გარიცხეს „ეროვნული განმათავისუფლებელი ფრონტიდან“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ალჟირელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ალჟირის რევოლუციონერები კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
ქალები ერაყში
ქალები ერაყში — XXI საუკუნის დასაწყისში ერაყში ქალის სტატუსზე გავლენას ახდენს მრავალი ფაქტორი: ომები (ბოლოს ერაყის ომი ), სექტანტური რელიგიური კონფლიქტი, დებატები ისლამურ სამართალთან და ერაყის კონსტიტუციასთან, კულტურული ტრადიციები და თანამედროვე სეკულარიზმი. ასიათასობით ერაყელი ქალი დაქვრივდა მრავალი ომისა და შინაგანი კონფლიქტის შედეგად. ქალთა უფლებების დამცველი ორგანიზაციები იბრძვიან შევიწროებისა და დაშინების წინააღმდეგ, ისინი მუშაობენ ქალთა სტატუსის გაუმჯობესების მიზნით, კანონის, განათლების, სამუშაო ადგილისა და ერაყის ცხოვრების მრავალ სხვა სფეროში და ცდილობენ შეაჩერონ შეურაცხმყოფელი ტრადიციული პრაქტიკა, როგორიცაა საპატიო მკვლელობები და იძულებითი ქორწინებები.
განათლება
ერაყმა განათლების სისტემა ჩამოაყალიბა 1921 წელს და 1970-იანი წლებისთვის განათლება გახდა საჯარო და უფასო ყველა დონეზე. ეს შეიცვალა 1990-იან წლებში, როდესაც ყურის პირველი ომი დაიწყო და ეკონომიკურმა სანქციებმა გამოიწვია სასწავლო დაწესებულებების ხარისხის სწრაფი გაუარესება.
გენდერული უფსკრული ერაყის წიგნიერების დონესთან დაკავშირებით მცირდება. საერთო ჯამში, ერაყელი ქალების 26%-მა წერა-კითხვა არ იცის, ხოლო ერაყელი კაცების 11%-მა. 15-24 წლის ასაკის ახალგაზრდებისთვის წიგნიერების დონე 80%-ია ახალგაზრდა ქალებისთვის, ხოლო 85% ახალგაზრდა კაცებისთვის. გოგონები ბიჭებზე ნაკლებად აგრძელებენ სწავლას დაწყებითი საფეხურის მიღმა სწავლას და ამის შემდეგ მათი ჩარიცხვის რიცხვი მკვეთრად იკლებს.
ქალების უფლებები
სავარაუდოდ, 22,675,617 ადამიანი ცხოვრობს ერაყში, რომელიც ამაკაცებით დომინირებული საზოგადოებაა. მიუხედავად იმისა, რომ კულტურაში მრავალი კლასი და კასტია, ერაყის ოფიციალური ენებია არაბული და ქურთული.
ქალთა საერთაშორისო დღეს, 2011 წლის 8 მარტს, 17 ერაყელმა ქალთა უფლებების დამცველმა ჯგუფმა დააარსა ერაყში ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული ქსელი.
OWFI წარმოიშვა ორგანიზაციის დამოუკიდებელი ქალი, რომელიც აქტიურია ქურთისტანში 1992 წლიდან 2003 წლამდე, მიუხედავად მთავრობისა და რელიგიური ზეწოლისა, და კოალიცია დეფენციის დეფორმაციისთვის, რომელიც დაარსდა 1998 წელს ერაყელ ემიგრანტ ქალთა მიერ. OWFI კონცენტრირებულია მისი საქმიანობა შარიათის კანონის წინააღმდეგ, ქალთა გატაცებისა და მკვლელობის წინააღმდეგ და საპატიო მკვლელობის წინააღმდეგ. ათასობით წევრი ძლიერი, მას აქვს განკარგულებაში დახმარების ქსელი ერაყის გარედან, განსაკუთრებით შეერთებული შტატებიდან. მას ასევე ჰყავს წევრები დიდ ბრიტანეთში, კანადაში, შვედეთში, შვეიცარიაში, ნიდერლანდებში, ნორვეგიაში, ფინეთსა და დანიაში. მისი აქტივისტები და მისი დირექტორები არაერთხელ გამხდარა ისლამური ორგანიზაციების სიკვდილის საფრთხის ობიექტი.
ქალთა სასქესო ორგანოების დასახიჩრება ქურთული და ერაყული არაბული კულტურის მიღებული ნაწილი იყო ერაყში, მათ შორის ერბილსა და სულეიმანიაში.
ქორწინება
კანონის თანახმად, ქალი უნდა იყოს თვრამეტი წლის ან უფროსი, რომ დაქორწინდეს. ქორწინება და ოჯახი არის აუცილებლობა ეკონომიკური საჭიროებების, სოციალური კონტროლისა და ოჯახში ურთიერთდახმარებისათვის.
განქორწინება ერაყში ძალიან გავრცელებული პრაქტიკაა.
ქალის გენიტალიების დასახიჩრება
ალტ=map|მინი| ქალთა სასქესო ორგანოების დასახიჩრების გავრცელება ერაყში 15–49 წლის ასაკის ქალებისთვის: მწვანე = 3% -ზე ნაკლები, ლურჯი = 15-25%, წითელი = 50% -ზე მეტი. ყველაზე მაღალი მაჩვენებლებია კერკუკში (20%), სულეიმანიაში (54%) და ერბილში (58%).
ღირსები დანაშაულები
ერაყში საპატიო მკვლელობის დაახლოებით 500 ფაქტია დაფიქსირებული, თუმცა რეალური რიცხვი ბევრად უფრო მაღალია. სავარაუდოა, რომ მარტო ერბილში დღეში ხდება ერთი ღირსების მკვლელობა. ამტკიცებენ, რომ მრავალი სიკვდილი აღწერილია, როგორც „ქალის თვითმკვლელობები“
იძულებითი პროსტიტუცია, ქალთა გატაცება და მკვლელობა
2003 წლის აგვისტოდან ერაყში ქალთა თავისუფლების ორგანიზაციამ მოაწყო პროტესტი, რომ ყურადღება მიეპყრო გაუპატიურებებისა და გატაცებების სწრაფი ზრდისათვის.
ერაყის ქურთისტანის რეგიონში ერაყელი ქალები გაყიდეს „დროებით ქორწინებაში“, ნაწილს კი პროსტიტუციას აიძულებდნენ.
2020 წლის 2 ოქტომბერს გაეროს სპეციალურმა მომხსენებელმა ერაყის ხელისუფლებას მოუწოდა გამოიძიონ ქალი უფლებადამცველის მკვლელობა და სხვისი მკვლელობის მცდელობა, რომელიც მიზნად ისახავს მათ მკვლელობას „უბრალოდ იმიტომ, რომ ისინი ქალები არიან“.