cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მანავატუ-უანგანუის რეგიონი
რეგიონში დომინირებს ორი მნიშვნელოვანი მდინარის — უანგანუისა და მანავატუს აუზები. ეს უკანასკნელი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო მაორის ხალხისთვის. მის მიდამოებში განლაგაბული იყო მათი დასახლებები, კლიფები კარგი თავდაცვის საშუალებას იძლეოდა, ადვილი იყო საკვების მოპოვება.
ეკონომიკა
2003 წელს, მანავატუ-უანგანუის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$5,594 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 4 %-ს.
მეზობელი ტარანაკის რეგიონისგან განსხვავებით, მანავატუ-უანგანუის არ გააჩნია ენერგიის მნიშვნელოვანი საწარმოები და მინერალები.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ჯემალ მებუკე
ჯემალ მებუკე (დ. 27 იანვარი, 1951, სოფელი გორდი, ხონის რაიონი) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1999-2001 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. უფლებამოსილება შეუწყდა ვადამდე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
რეჯინალდ ოლდუორთ დეილი
რეჯინალდ ოლდუორთ დეილი (Reginald Aldworth Daly; დ. 18 მარტი, 1871 — გ. 19 სექტემბერი, 1957) — კანადელ-ამერიკელი გეოლოგი და პეტროგრაფი. 1893 წელს დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი. მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტისა (1907-1912) და ჰარვარდის უნივერსიტეტის (1912-1942) პროფესორი. ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1932 წლიდან). შეისწავლა მაგმური ქანები, გამოითვალა მათი მთავარი ტიპების საშუალო ქიმიური შედგენილობა. შეიმუშავა ჰიპოთეზა კირქვების როლის შესახებ ტუტე ქანების წარმოქმნის პროცესში. ასაბუთებდა მოსაზრებას ბათოლითის წარმოქმნის შესახებ დედამიწის ქერქში მაგმის შეჭრისა და ქერქის ჩაქცევა-გადალღობის შედეგად; წამოაყენა ჰიპოთეზა დედამიწის ქერქის მობილური უბნების დაძირვის შესახებ ნაკლებად მკვრივ ასთენოსფეროში და ამ პროცესს ქერქის ზედა ნაწილებში ნაოჭა სტრუქტრების წარმოქმნა დაუკავშირა. დეილის ეკუთვნის მოსაზრება ბიოქიმიური პროცესების შედეგად ზღვის წყლის შედგენილობის ცვალებადობის შესახებ დედამიწის განვითარების ისტორიაში. დეილიმ შეიმუშავა ოკეანის დონის ევსტატიკური რყევების თეორია. 1929 წელს აირჩიეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდეტად.
პენროუზის (1935), უოლასტონისა (1942) და უილიამ ბოუის (1946) მედლების მფლობელი. მისი სახელობისაა კრატერი მარსსა და მთვარეზე. რეჯინალდ ოლდუორთ დეილის ისტორიული სახლი ამჟამად აშშ-ის ეროვნული ისტორიული ძეგლია.
სქოლიო
კატეგორია:კანადელი გეოლოგები კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
ცენტრალური სტადიონი (სოხუმი)
სოხუმის ცენტრალური სტადიონი — სპორტული სტადიონი საქართველოში, ქალაქ სოხუმში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის დინამო სოხუმის საშინაო არენა.იმის გამო რომ სტადიონი რუსეთის მიერ ოკუპირებულ აფხაზეთში მდებარეობს, ამჟამად მისი ზუსტი მდგომარეობა უცნობია და ვერც სოხუმის დინამო ვერ მართავს თავის საშინაო მატჩებს ამ სტადიონზე, თუმცა ცნობილია რომ რამდენიმე წლის წინ სეპარატისტებმა სტადიონს მცირე რეკონსტრუქცია ჩაუტარეს და ინდივიდუალური სკამებიც დაამონტაჟეს, რომლებითაც დასავლეთ ტრიბუნაზე მათი დროშაა გამოსახული.სტადიონი ამჟამად 4,600 ადამიანს იტევს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო სტადიონები
გიორგი II (აფხაზთა მეფე)
მეფობის პირველ წლებში სამეფო ტახტს ნახევარძმა ბაგრატი ეცილებოდა. გიორგი II-ის ხელისუფლება მხოლოდ ბაგრატის გარდაცვალების შემდეგ განმტკიცდა. მის სამეფოში შედიოდა ქართლი, რომლის ერისთავადაც თავისი უფროსი შვილი კონსტანტინე დაინიშნა. ქართლის აზნაურების მხარდაჭერით კონსტანტინე, რომელსაც გამეფება სურდა, მამას აუჯანყდა. გიორგი II-მ აჯანყება ჩააქრო, კონსტანტინე სიკვდილით დასაჯა და ქართლის ერისთავად თავისი მეორე ძე ლეონი (შემდეგში მეფე ლეონ III) დასვა. გიორგი II-ის დროს აფხაზთა სამეფომ პოლიტიკურ ძლიერების მწვერვალს მიაღწია. X საუკუნის 20-იან წლებში გიორგი II კახეთში შეიჭრა და შეიპყრო ქორეპისკოპოსი კვირიკე II, რომელმაც ცნო აფხაზთა მეფის უფლებანი კახეთზე. გიორგი II-მ კვირიკე II გაათავისუფლა. შემდეგში გიორგი II-ის გაძლიერების მოწინააღმდეგე ქართლისა და კახეთის აზნაურთს დახმარებით კვირიკე II-მ დაიბრუნა კახეთი. 957 გიორგი II-მ კახეთის დასაპყრობად ლაშქარი გაგზავნა თავისი შვილის ლეონის წინამძღოლობით, მაგრამ გიორგი II გარდაიცვალა და ლეონი და კვირიკე დაზავდნენ. კვირიკემ ცნო აფხაზთა მეფის სიუზერენობა. გიორგი II-ის გავლენა ვრცელდებოდა ტაოკლარჯეთში და საქართველოს ფარგლებს გარეთაც. გიორგი II-ის ასული გურანდუხტი გურგენ მეფეთა მეფის მეუღლე იყო; გიორგი II-ის აქტიური ხელშეწყობით X საუკუნის II ნახევარში ალანთა ქვეყანაში ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა. ნაყოფიერად მოღვაწეობდა იგი კულტურის სფეროშიც. ქართული წყარო მას ეკლესიათა ამშენებელს უწოდებს. გიორგი II-მ დააარსა ჭყონდიდის (მარტვილის) საეპისკოპოსო კათედრა.
საისტორიო წყაროები
აბხაზთ მეფეთა ქრონიკაში ვკითხულობთ:
მოშორებით ზევით:
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის მმართველები კატეგორია:აფხაზთა სამეფოს მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 957
ართურ ნაპოლეონ რეიმონდ რობინსონი
ართურ ნაპოლეონ რეიმონდ რობინსონი (Arthur Napoleon Raymond Robinson; დ. 16 დეკემბერი, 1926 — გ. 9 აპრილი, 2014, პორტ-ოვ-სპეინი, ტრინიდადი და ტობაგო) — ტრინიდადი და ტობაგოს მესამე პრეზიდენტი 1997 წლის 19 მარტიდან 2003 წლის 17 მარტამდე.
დაიბადა კალდერ-ჰოლში, ტობაგო, მისი მშობლები იყვნენ იზაბელა და ჯეიმზ რობინსონები. დაამთავრა ლონდონისა (1949) და ოქსფორდის უნივერსიტეტები (1955). 1961 წლიდან იყო ტრინიდადი და ტობაგოს პარლამენტის დეპუტატი. იყო ქვეყნის პირველი ფინანსთა მინისტრი, შემდეგ საგარეო საქმეთა მინისტრი, 1986 წლის 18 დეკემბრიდან 1991 წლის 17 დეკემბრამდე იყო პრემიერ-მინისტრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:ტრინიდადი და ტობაგოს პრეზიდენტები კატეგორია:ტრინიდადი და ტობაგოს პრემიერ-მინისტრები
ჩინური კალიგრაფია
ჩინური კალიგრაფია — ჩინური სიმბოლოები, როგორც ხელოვნების ფორმა, რომელიც აერთიანებს წმინდა ვიზუალურ ხელოვნებას და ლიტერატურული მნიშვნელობის ინტერპრეტაციას.ამ ტიპის გამოხატვა ფართოდ იქნა გამოყენებული ჩინეთში და ზოგადად დიდი პატივისცემით სარგებლობდა აღმოსავლეთ აზიაში. კალიგრაფია ითვლება ძველი ჩინელი ლიტერატორების ოთხ ყველაზე მოთხოვნად უნარსა და ჰობიდან ერთ-ერთი იყო, სიმებიანი მუსიკალური ინსტრუმენტების დაკვრასთან, სამაგიდო თამაშთან და ფერწერასთან ერთად. ამ ტრადიციაში არსებობს კალიგრაფიის სხვადასხვა სტილის ზოგადი სტანდარტიზაცია. ჩინური კალიგრაფია და მელნისა და სარეცხი მხატვრობა მჭიდრო კავშირშია: ისინი შესრულებულია მსგავსი ხელსაწყოებისა და ტექნიკის გამოყენებით და აქვთ მხატვრობის ხანგრძლივი ისტორია. ჩინური მხატვრობისა და კალიგრაფიის განმასხვავებელი ნიშნებია დინამიური ცხოვრების მოძრაობებზე აქცენტი. სტენლი-ბეიკერის თქმით, „კალიგრაფია არის აბრეშუმის ან ქაღალდის კვალი ენერგიის მეშვეობით, კალიგრაფია არის აბრეშუმის ან ქაღალდის კვალი, დროთა და რიტმით ცვალებად სივრცეში. ისინი მისი ძირითადი ინგრედიენტებია“. კალიგრაფიამ ასევე განაპირობა ხელოვნების მრავალი ფორმის განვითარება ჩინეთში, მათ შორის ბეჭდების კვეთა, ორნამენტული პრეს-პაპიე და მელნის ქვები.
ტექნიკა
thumb|ჩინური კალიგრაფია
ფუნჯში თმის ფორმა, ზომა, დაჭიმულობა და ტიპი, მელნის ფერი და სიმკვრივე, ასევე ქაღალდის შთანთქმის სიჩქარე და ზედაპირის ტექსტურა არის ძირითადი ფიზიკური პარამეტრები, რომლებიც გავლენას ახდენენ საბოლოო შედეგზე. კალიგრაფი ასევე გავლენას ახდენს შედეგზე მელნის/წყლის რაოდენობით, რომელიც უშვებს ფუნჯს, შემდეგ წნეხით, დახრილობითა და მიმართულებით, რომელსაც ის აძლევს ფუნჯს, წარმოქმნის უფრო თხელ ან უფრო თამამ შტრიხებს და გლუვ ან დაკბილულ საზღვრებს. საბოლოოდ, მწერლის სვლისა და მოხვევის სიჩქარე, აჩქარება და შენელება და დარტყმის თანმიმდევრობა „სულს“ აძლევს პერსონაჟებს, დიდ გავლენას ახდენს მათ საბოლოო ფორმაზე. ჩინურ კალიგრაფიაში "სულს" მოიხსენიებენ. იი ჩინურად ნიშნავს "განზრახვას ან იდეას". რაც უფრო მეტი პრაქტიკა ექნება კალიგრაფს, მისი ტექნიკა გადავა youyi-დან (ნამუშევრის განზრახ დამზადება) wuyi-ზე (ხელოვნების შექმნა უნებლიე მოძრაობებით). ხელოვნების შექმნა უნებლიე მოძრაობებით განიხილება კალიგრაფების უფრო მაღალ სტადიად, რაც მოითხოვს კალიგრაფის სრულყოფილ კონტროლს ფუნჯზე და მაჯაზე და ის უნდა მიჰყვეს მის გულს.
თანამედროვე კალიგრაფიის წესები
ჩინურ კალიგრაფიაში არსებობს დადგენილი ტრადიციული წესები და ვინც მათ არღვევს, არ ითვლება ლეგიტიმურ კალიგრაფებად. ცნობილმა თანამედროვე ჩინელმა კალიგრაფმა ტიან იუნჟანგმა, ჩინეთის კალიგრაფთა ასოციაციის წევრმა, შეაჯამა თანამედროვე კალიგრაფიის წესები. ამ წესებს შორისაა:
სიმბოლოები სწორად უნდა იყოს დაწერილი. სწორად დაწერილი სიმბოლო შედგენილია ისე, როგორც დაკანონებულია კალიგრაფების მიერ. კალიგრაფიულ ნამუშევრებში ხშირად არის ჩინური ასოები. სწორი სიმბოლოები იწერება ტრადიციული შტრიხების თანმიმდევრობით და არა თანამედროვე სტანდარტით.
სიმბოლოები უნდა იყოს ლაკონიური.ეს არის განსხვავებული დასავლური კალიგრაფიისგან. კარგი ჩინური კალიგრაფია უნდა იყოს ულამაზესი მოხაზულობის. ის ასევე უნდა იყოს შავი მელნით შესრულებული.
პერსონაჟები უნდა შეესაბამებოდეს მათ კონტექსტს. ჩინეთში ყველა ცნობილი კალიგრაფი იყო ძალიან განათლებული. კალიგრაფიის გარდა, ისინი დახელოვნებულნი იყვნენ სხვა სფეროებშიც, სავარაუდოდ, ფერწერაში, პოეზიაში, მუსიკაში, ოპერაში, საბრძოლო ხელოვნებაში და გოს თამაშში. ამიტომ მათმა მრავალმხრივმა განათლებამ ხელი შეუწყო მათი კალიგრაფიის განვითარებას. კალიგრაფმა უნდა იცოდეს ტექსტის შინაარსი, როდის შეიქმნა და რა ვითარებაში. როდესაც ისინი წერენ, მათი პერსონაჟების ფორმა და წონა ეთანხმება ფრაზების რიტმს.
პერსონაჟები უნდა იყოს ესთეტიურად სასიამოვნო. ზოგადად, სიმბოლოები, რომლებიც დაწერილია სწორად, მარტივად იკითხება, მოკლედ და სწორ კონტექსტშია შესრულებული ესთეტიურადაც სასიამოვნო წასაკითხია. გამოცდილი კალიგრაფი განიხილავს სტრიქონის ხარისხს, თითოეული პერსონაჟის სტრუქტურას, რომელშიც განთავსებულია ხაზები, პერსონაჟების ჯგუფების კომპოზიციური ორგანიზაცია. მთელი ნამუშევრის განმავლობაში, ფუნჯის ხაზი ღია ან მუქი, მშრალი ან სველი უნდა იყოს, რათა ნათლად აღწეროს მხატვრის ნაწარმოების შექმნის პროცესი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინური კალიგრაფია კატეგორია:აზიური კალიგრაფია
კანდელაკი
საკუთარი სახელი კანდელაკი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ყუბასარი
ყუბასარი — XII საუკუნის II ნახევრის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, სამეფო კარზე „გაზრდილი“, გაქრისტიანებული „ნაყივჩაღარი“. დემნა (დემეტრე) უფლისწულის აჯანყების დროს ყუბასარი ყივჩაღთა რაზმით გიორგი III-ის მხარეზე დადგა და მნიშვნელოვნად განაპირობა მეფის გამარჯვება, რისთვისაც ამირსპასალარისა და მანდატურთუხუცესის სახელოები მიიღო. მასვე ებოძა აჯანყებულთათვის ჩამორთმეული მამულების ნაწილი, მათ შორის სახელო მამულად — ივანე ორბელის ნაქონი ლორე. თამარის გამეფებისთანავე გიორგი III-ის მიერ დამცრობილ ფეოდალთა მოთხოვნით მეფე იძულებული გახდა დაავადებული ყუბასარისთვის სახელოები და ლორე ჩამოერთმია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები კატეგორია:ყივჩაყები
შელკანოვო (ბირსკის რაიონი)
შელკანოვო  (Шалҡан; Шелканово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 576 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 55 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას მარიელები შეადგენენ (90 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
პიკო-და-ნებლინა
პიკო-და-ნებლინა (Pico da Neblina — „ნისლიანი პიკი“) — უმაღლესი მთა ბრაზილიაში, ზღვის დონიდან 2,994 მ. მდებარეობს გვიანის მთიანეთში, იმერის ქედზე (Serra do Imeri), ბრაზილია - ვენესუელის საზღვარზე. როგორც განისაზღვრა 1962 წელს, საზღვრების დადგენისას, მთის ფერდები ძლივს ხვდება ბრაზილიის საზღვრებში. სულ რაღაც 687 მეტრით არის დაშორებული ვენესუელის საზღვარს, რომელიც გადის ზუსტად მწვერვალ პიკო-31-დე-მარკოზე (ბრაზილიის სიმაღლით მეორე მწვერვალი).
სიტყვა neblina პორტუგალიურად ნიშნავს ნისლს, შესაბამისად პიკის სახელია ნისლიანი პიკი. მართლაც მთა უმეტეს შემთხვევაში ნისლით არის დაფარული. ის 1965 წელს ბრაზილიელმა ჯარისკაცებმა აღმოაჩინეს.
მდებარეობა
ოფიციალურად პიკო-და-ნებლინა მდებარეობს სანტა-იზაბელ-დუ-რიუ-ნეგრუს მუნიციპალიტეტში, ამაზონასის შტატში. თუმცა ამას პრაქტიკული მნიშვნელობა არ აქვს. მუნიციპალიტეტის ურბანული არეებიდან მთა მიუდგომელია, დაშორებულია დაახლოებით 180 კილომეტრით. ეროვნული პარკის ხელმძღვანელობა, იანომამის რეზერვაცია და საზღვრის დაცვა ცვლის მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელებს ყველა პრაქტიკულ საკითხში. უახლოესი ქალაქი საიდანაც ყველა ექსპედიცია გადის არის საუ-გაბრიელ-და-კახოირა, რომელიც მთიდან 140 კილომეტრითაა დაშორებული (ოღონდ არა გზით, არამედ პირდაპირი ხაზით).
მთა შედის პიკო-და-ნებლინას ეროვნულ პარკში; მისი ჩრდილოეთი ფერდი ასევე დაცულია ვენესუელის მხრიდან Serranía de la Neblina National Park პარკში. ეს ორი ტყუპისცალი პარკი, მეზობელ Parima Tapirapecó National Park პარკთან ერთად რომელიც მდებარეობს ვენესუელაში მოიცავენ  80,000 კმ²-ს. ეს არის მსოფლიოში უდიდესი ტროპიკული ტყეების, ეროვნული პარკების სისტემა. პიკო-და-ნებლინა ასევე მდებარეობს იანომამის ხალხის რეზერვაციის ტერიტორიაზე.
მცდარი შეხედულებები
პიკო-და-ნებლინას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც საზღვარს ბრაზილიასა და ვენესუელას შორის. ეს სწორია მხოლოდ მთლიანი მასივისთვის, თუმცა თვითონ მაღალი მთლიანად მდებარეობს ბრაზილიაში.
მეზობელი მწვერვალი პიკო-31-დე-მარკო რომელიც მდებარეობს ზუსტად საზღვარზე არის ანდებს გარეთ მდებარე ვენესუელის უმაღლესი მწვერვალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის მთები
Polyrhachis denticulata
Polyrhachis denticulata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ჰოკონი (კრონპრინცი)
thumb|2009 წელი, მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი მისი სამეფო უმაღლესობა კრონპრინცი ჰოკონი (ნათლობის სახელი ჰოკონ მაგნუსი, ნორვ. Haakon Magnus, დ. 20 ივლისი, 1973, ოსლო) — ნორვეგიის ტახტის მემკვიდრე, ნორვეგიის მეფის ჰარალდ V და დედოფალ სონიას ვაჟი. შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლუქსბურგების დინასტიის წარმომადგენელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორვეგიის უფლისწულები კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კანკავა
საკუთარი სახელი კანკავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ასწლიანი ომი
ასწლიანი ომი (1337—1453) — ომი ინგლისსა და საფრანგეთს შორის, ფაქტობრივად გაგრძელდა 116 წელიწადს. ასწლიანი ომი თანამედროვე ისტორიკოსებმა შეარქვეს. ისტორიკოსები ამ კონფლიქტებს საერთო სახელწოდებით მოხერხებულობის გამო აერთიანებენ.
ომის პირველი პერიოდი
მინი|250პქ|ასწლიანი ომის მსვლელობა. ფრანგული ტერიტორია - ყვითელი. ინგლისი - ნაცრისფერი. ბურგუნდია - მუქი ნაცრისფერი. ომის პირველი პერიოდი (1337 - 1360) წარიმართა ინგლისის წარმატებით, რაც განპირობებული იყო მისი ეკონომიური განვითარებისა და სამხედრო მომზადების უპირატესობით. სლეისის ბრძოლაში 1340 წლის 24 ივნისს ინგლისმა გაანადგურა საფრანგეთის სამხედრო ფლოტი. კრესის ბრძოლაში (1346 წლის 26 აგვისტო), როცა ინგლისელებმა პირველად გამოიყენეს არტილერია, მათ მძიმე დამარცხება აგემეს ფრანგებს და აიღეს ქ. კალე (1347). პუატიეს ბრძოლაში (1356 წლის 19 სექტემბერს) ინგლისელებმა შავი პრინცის სარდლობით სასტიკად დაამარცხეს ფრანგები, ტყვედ იგდეს ჟან II კეთილი და მრავალი ფრანგი დიდებული. ამას მოჰყვა საფრანგეთის საქმეების აწეწვა, პარიზის აჯანყება 1357-1358, ჟაკერია. ბრეტანიის ზავით (1360 წლის 8 მაისი) ინგლისმა მიიღო დიდძალი მიწები სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში. სამაგიეროდ ზავით მიღებული შესვენება შარლ V-მ გამოიყენა საფრანგეთის მნიშვნელოვანი გარდაქმნებისათვის (ფინანსური და სამხედრო რეფორმები, დაქირავებული ჯარისა და არტილერიის შექმნა, სამხედრო ფლოტის აღდგენა).
ომის მეორე პერიოდი
ასწლიანი ომის მეორე პერიოდი (1369—1380) წარიმართა ფრანგების წარმატებით. ინგლისს შერჩა მცირედი, განცალკევებულად მდებარე მიწები (კალე, შერბური, ბრესტი, ბორდო). საერთო შინაგანმა კრიზისმა ორივე სახელმწიფო ხანგრძლივად დააზავა ერთმანეთს (1380—1415). XV საუკუნის დამდეგს საფრანგეთში შექმნილი მძიმე მდგომარეობა (ფეოდალური არეულობა, შარლ VI-ის გაგიჟება, კაბოშინების აკებსა და ბურგინიონებს შორის) გამოიყენა ინგლისის მეფემ ჰენრი V-მ და განაახლა ომი.
ომის მესამე პერიოდი
მინი|250პქ|ევროპის რუკა 1430 წლისთვის, ომის დასასრულს. ასწლიანი ომის მესამე პერიოდი (1415 - 1453) თავდაპირველად წარიმართა ინგლისის სასარგებლოდ. ჰენრი V-მ სასტიკად დაამარცხა არმანიაკები აზენკურის ბრძოლაში (1415 წლის 25 ოქტომბერი). ბურგუნდიელები, რომლებიც „ნეიტრალიტეტს“ იცავდნენ, მოგვიანებით (1419) ინგლისის აშკარა მოკავშირენი გახდნენ. ჰენრი V-მ დაიპყრო ჩრდილოეთ საფრანგეთი პარიზითურთ და შარლ VI-თან დადებული ტრუას ხელშეკრულებით (1420 წლის 21 მაისი) იგი ცნობილი იქნა საფრანგეთის რეგენტად და ტახტის მემკვიდრედ. ორივე მეფის სიკვდილის შემდეგ (1422), „ინგლისისა და საფრანგეთის მეფედ“ აღიარეს მცირეწლოვანი ჰენრი VI (ჰენრი V-ის ძე). რეგენტის ჯ. ბედფორდის სარდლობით ინგლისელებმა და ბურგუნდიელებმა დაასრულეს ლუარის ჩრდილოეთით მდებარე მიწების დაპყრობა და ალყა შემოარტყეს ქ. ორლეანს — „ლუარის გაღმა მიწების გასაღებს“ (1428 წლის 12 ოქტომბერი). საფრანგეთში დაიწყო სახალხო-პატრიოტული მოძრაობა ჟან დ’არკის მეთაურობით, რომელმაც ინგლისელებსა და მათ მოკავშირეებზე ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა (ორლეანის ალყის მოხსნა 1429 წლის 8 მაისი, პატეს ბრძოლა 1429 წლის 18 ივნისი და სხვა), გაათავისუფლა რამდენიმე ქალაქი და უზრუნველყო შარლ VII-ის მეფედ კურთხევა რეიმსში (1429 წლის 17 ივლისი). მიუხედავად კომპიენთან ჟანა დ’არკის დატყვევებისა (1430 წლის 23 მაისი) და კოცონზე დაწვისა (1431 წლის 30 მაისი), გამარჯვება საფრანგეთის მხარეზე იყო, რაც დააჩქარა ბურგუნდიის ჰერცოგთან დაზავებამ (არასის ზავი, 1435 წლის 20 ოქტომბერი). განთავისუფლებულ იქნა პარიზი (1436), შამპანი (1441), მენი და ნორმანდია (1450).
გიენის განთავისუფლებით (1453) ომი ფაქტობრივად შეწყდა, მაგრამ საომარი მდგომარეობა გრძელდებოდა. მას ბოლო მოუღო ედუარდ IV-სა და ლუი XI-ს შორის დადებულმა პიკინის ზავმა (1475 წლის 29 აგვისტო). ინგლისს საფრანგეთში მხოლოდ კალე შერჩა (ფლობდა 1558-მდე), ხოლო ინგლისის მეფეს — „საფრანგეთის მეფის“ ტიტული, რომელზეც იგი იძულებული იყო უარი ეთქვა ამიენის ზავის თანახმად 1802 წლის 27 მარტს.
რესურსები ინტერნეტში
*
შავ-ზაქარია
შავ-ზაქარია, XI საუკუნის ქართველი კალიგრაფი. მოღვაწეობდა პალესტინაში, შავი მთის ქართულ მონასტერში. გადაწერა სახარება ნიკოლაოს ხუცესის დედნიდან, რომელიც შესრულებულია გიორგი მთაწმიდლის ორიგინალიდან. წიგნი ნაწერია ლამაზი ნუსხურით, ორ სვეტად, ყავისფერი მელნით, დიდი სიყვარულით არის მორთული: არშიებზე ასევე ლამაზი, შედარებით წვრილხაზოვანი, სასიამოვნო პროპორციის მთავრული საზედაო ასოებია. ზოგი სინგურით შესრულებული, ზოგი - მელნით. სინგურით ნაწერ საზედაო ასოებს ზემოდან და ქვემოდან უზის წვრილი მრგლოვანი ასოები - სტრიქონების სათვალავი: ყოველი ასეთი "ანსამბლი" მოფიქრებულია როგორც დეკორატიული ელემენტი. წიგნს თავში დართული აქვს კამარები - 14 გვერდი. სახარებაში ჩართულია ანანიას მიერ შესრულებული ორი მინიატიურა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
უელინგტონის რეგიონი
უელინგტონი (Wellington Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში.
ოფიციალურად, უელინგტონის რეგიონი, რომელსაც უელინგტონის რეგიონული საბჭო მართავს, მოიცავს კონურბაციას დედაქალაქ უელინგტონის ირგვლივ, ასევე ქალაქ ლოუერ-ჰატს, პორირუას და აპერ-ჰატს.
რეგიონი იკავებს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ წვერს. დასავლეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთით წყალი ესაზღვრება — დასავლეთით ტასმანის ზღვა, სამხრეთით და აღმოსავლეთით კი წყნარი ოკეანე. ფართობი 7860 კმ²-ს შეადგენს.
ეკონომიკა
2003 წელს, უელინგტონის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$19,3 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 15 %-ს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
Te Whanga-nui-a-Tara
ლირიკა
მინი|ლირიკული პოეზია (1896), [[ჰენრი ოლივერ ვოლკერი, კონგრესის ბიბლიოთეკა, ვაშინგტონი]] ლირიკა (lyrikos < lyra — მუსიკალური საკრავი, რომლის თანხლებითაც სრულდებოდა ლექსითი ნაწარმოებები) — მხატვრული ლიტერატურის გვარი ეპოსთან და დრამასთან ერთად, უსიუჟეტო ან მკრთალსიუჟეტიან ლექსით ნაწარმოებში. თუ ეპოსში სინამდვილე, გმირის ცხოვრება, გადმოცემულია თხრობით, დრამაში ადამიანის ქცევა-ხასიათი ნაჩვენებია მოქმედებაში, ლირიკაში სინამდვილე განსახიერებულია პოეტის მიერ მიღებული შთაბეჭდილებების პრიზმით, გადმოცემულია ადამიანის ცალკეული განცდა, გრძნობა, აზრი, განწყობილება, მაგრამ ისე, რომ იგი არა მხოლოდ პირადული განცდა-სატკივარია, არამედ გამოსახულია საზოგადოებრივად მნიშვნელოვანი გრძნობები. იგი შორდება განზოგადებულობით ავტორის პიროვნებას და წარმოადგენს ყველას სათქმელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურა კატეგორია:ლირიკა კატეგორია:პოეზიის ჟანრები
Лирика
Polyrhachis derecyna
Polyrhachis derecyna — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სენტ-ფრენსისი (უისკონსინი)
სენტ-ფრენსისი (St. Francis) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 9 365 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,418.0 კაცი/კმ². ფართობი 6,60 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 6,60 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი 6,60 კმ², უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:მილუოკის ოლქის ქალაქები
კაპანაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი კაპანაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:კაპანაძეები კატეგორია:ქართული გვარები
ცხენისძუა შავი
ასწლიანი ძირებია შემორჩენილი მესხეთში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გულისმაგვარი ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, განტოტვილი, მეჩხერი. მარცვალი წვრილია, ოვალური, შავი ფერის, იასამნისფერში გარდამავალი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, სუსტად და-ფარული ცვილისებური ფიფქით. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი სუსტადაა შეფერილი. გემო — მომჟავო-მოტკბო.
ცხენისძუა შავი ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმ-წიფემდე 165-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 70-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 13-15%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.
ძირითადად გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ნაკლებსხეულიანია და საკმაოდ ხალისიანი.
შედარებით გამძლეა გვალვისა და ყინვის მიმართ და მისი გამოყენება საინტერესოა სელექციური თვალსაზრისით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
იგბარასი
იგბარასი (ოფიციალურად იგბარასის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Igbaras; Bayan ng Igbaras) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 32 197 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 47 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
მეტაფორა
მინი|გამოყენებულია პოლიტიკური მეტაფორა: ქალი რომელიც ნიშნავს ერთ-ერთ პარტიას იწვევს ტორნადისებულ პოლიტიკურ ცვლილებებს მეტაფორა (ბერძნ.: metaphora - გადატანა) — მხატვრული გამოსახვის სტილისტიკური ხერხი. პოეტურად შესაძლებელს, დასაშვებს, ასოციაციებითა თუ კონტრასტით, ანალოგიებით წარმოსადგენს ემყარება ან აგებულია სიტყვათა გადატანით მნიშვნელობაზე.
„შენ ფრთამოღუღუნეს ჟამთა სიმაღლეზე, ჩვენი საუკუნე გიცავს, უახლესი“ (გალაკტიონი) მეტაფორაში საგნებსა და მოვლენებს მიწერილი აქვთ ისეთი თვისება, რომელიც მათ არ ახასიათებთ, მაგრამ პოეტურად დასაშვებია. ხანდახან მისი გამოცნობა ძნელია. არისტოტელე ამბობდა: „თუ სათქმელი შედგება მეტაფორისგან, იგი გამოცანაა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლექსიკოლოგია კატეგორია:მეტაფორები კატეგორია:სემანტიკა
სტაროპეტროვო
სტაროპეტროვო (Иҫке Петров; Старопетрово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 216 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 115 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (71 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
ოთხ-ხუთი ლექსი
ოთხ-ხუთი ლექსი, ქართული ლექსის სახეობა. შედგება ოთხტაეპიანი ხუთი სტროფისაგან (აქედან წარმოდგება მისი სახელწოდებაც). თითოეული სტროფის პირველი სამი ტაეპი ათმარცვლიანია და საერთო რითმაზეა აგებული, მეოთხე — ცამეტმარცვლიანი რეფრენი — უცვლელად მეორდება ხუთსავე სტროფში. ამასთან, თითოეული სტროფის პირველ ტაეპს აქვს იმავე სტროფის გარეგან რითმასთან საერთო შინაგანი რითმა. ოთხ-ხუთი ლექსი, რომელსაც „უცხოსაც“ (საუცხოოს, კარგის მნიშვნელობით) უწოდებენ, შემოიღო სულხან-საბა ორბელიანმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლექსთწყობა
კარბელაშვილი
საკუთარი სახელი კარბელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბეჰისთუნის წარწერა
ბეჰისთუნის წარწერა ( – ბეჰისთუნი ღმერთების ადგილი) — მრავალენოვანი წარწერა, რომელიც მდებარეობს ირანის ქირმანშაჰის პროვინციაში, ბეჰისთუნის მთაზე, ქალაქ ქირმანშაჰის სიახლოვეს.
წარწერა სპარსეთის იმპერიის მმართველის, დარიოს I-ის ზეობის პერიოდით თარიღდება (ძვ. წ. 522-486 წწ.) და ეხება მის ბიოგრაფიას, მოდგმასა და წარმომავლობას. წარწერის ავტორად თავად დარიოსი მიიჩნევა. ერთ-ერთ წარწერაში დარიოსი თანამიმდევრულად აღწერს კიროს II დიდისა და კამბისე II-ის სიკვდილს და შემდგომ განვითარებულ მოვლენებს, რომლებთანაც დარიოსმა ერთ წელში ცხრა ბრძოლა გამართა მათი ხელმძღვანელობით იმპერიაში მიმდინარე აჯანყებების ჩასახშობად.
წარწერა ერთი და იმავე ტექსტის სამ ვერსიას მოიცავს, რომლებიც დაწერილია ძველ სპარსულად, ელამურ ენასა და ბაბილონურად.
2006 წელს წარწერა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
მინიატიურა|ცენტრში|400პქ|ბეჰისთუნის წარწერის პირველი ნაწილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში
სკოლა და ცხოვრება
„სკოლა და ცხოვრება“ — საქართველოს სსრ განათლების სამინისტროს ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1924 წლიდან სახელწოდებებით:„ახალ სკოლისაკენ“, 1930 წლიდან — „კულტურული აღმშენებლობა“, 1932-იდან —„კომუნისტური აღზრდისათვის“; დიდი სამამულო ომის წლებში (1941–1945) ჟურნალის გამოცემა შეწყდა, განახლდა 1953 წლის ივნისიდან, ხოლო 1960 წელს ეწოდა „სკოლა და ცხოვრება“. ჟურნალი აშუქებდა კომუნისტური აღზრდის, სწავლებისა და განათლების თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებს. ჟურნალის პირველი რედაქტორი იყო მ. ორახელაშვილი (1924–1930), 1930 წლიდან — საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები, 1953 წლიდან სხვადასხვა დროს — გ. ნიორაძე, ვ. მგალობლიშვილი, პ.შამათავა, გ. საჯაია, ა. გოგელია, 1984 წლიდან — ა. ძერია. ჟურნალს ჰქონდა 8 ყოველკვარტალური დამატება (სამეცნიერო-მეთოდური ჟურნალები):„ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში“ (რედაქტორი თ. კვაჭანტირაძე), „რუსული ენა და ლიტერატურა ქართულ სკოლაში“ (რედ. ა. ლორთქიფანიძე), „ფიზიკა-მათემატიკა სკოლაში“ (რედ. ო. ხაზარაძე), „ქიმია, ბიოლოგია სკოლაში“ (რედ. მ. ღარიბაშვილი), „ისტორია, საზოგადოებათმცოდნეობა, გეოგრაფია სკოლაში“ (რედ. ს. გამსახურდია), „დაწყებითი სკოლა, სკოლამდელი აღზრდა“ (რედაქტორი შ. ამონაშვილი), „უცხო ენები სკოლაში“ (რედ. შ. შათირიშვილი), „მართვე“ (მოსწავლეთა ფიზიკური აღზრდა) (რედ. ნ. გუგუშვილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
Я
Я, я (IPA გამოთქმა — „ჲა“; ; ; ; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის ხმოვანია და გამოითქმის როგორც „ჲა“.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
შალვა ქსნის ერისთავი
მინი|წმინდა ბიძინა, ელიზბარ და შალვა ერისთავები, [[მიხეილ საბინინი|მ. საბინინი]] შალვა ქსნის ერისთავი (გ. 18 სექტემბერი, 1662) — ქსნის საერისთავოს ერისთავი, კახეთის აჯანყების (1659) ერთ-ერთი მეთაური. აჯანყების ჩაქრობის შემდეგ, ქვეყნისთვის მტრის ახალი შემოსევა რომ აეცილებინა, შალვა ქსნის ერისთავი ბიძინა ჩოლოყაშვილთან და ელიზბარ ერისთვისშვილთან ერთად   სპარსეთის შაჰს ეახლა. შაჰმა ისინი განჯის ხანს გადასცა, ხოლო განჯის ხანმა კი იმ თურქმენულ ტომებს, რომლებიც კახეთის აჯანყების დროს ამოწყვიტეს. ქართველი გმირები წამებით დახოცეს. ქართულმა ეკლესიამ ისინი წმინდანებად შერაცხა. შალვა ქსნის ერისთავი დაკრძალულია ქსნის ერისთავთა საგვარეულო სამარხში — იკორთის მონასტერში.
არალის ნაეკლესარი
არალის ნაეკლესარი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალში. აგებულია XIX-XXI საუკუნეებში.
შალვა ქსნის ერისთავი
სქოლიო
კატეგორია:ქსნის ერისთავები კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1662 კატეგორია:XVII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:ქართველი წმინდანები
არალის ნაეკლესარი
ეკლესია მდებარეობს სოფელ არალის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ახალციხე-ადიგენის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. ეკლესიის ადგილას ნაეკლესარი ყოფილა, ხოლო ახლა მცირე ზომის ეკლესიაა აგებული. შემორჩენილია ძველი ეკლესიის საძირკვლის ნაშთები და ორნამენტირებული ქვები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დიდი პამაჯი
დიდი პამაჯი — სოფელი საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში, პამაჯის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1120 მ, ახალციხიდან 11 კმ, ვალედან 5,5 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეკარტოფილეობის მეურნეობა.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წყალთბილის ეკლესია
მინი|300პქ წყალთბილის ეკლესია — ქართული არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ წყალთბილაში. ძეგლი ცუდადაა შემონახული, მას საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის №03/44 ბრძანების საფუძველზე 2013 წლის 12 მარტს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.
ამჟამად ტაძრის ნანგრევებში ჩაშენებულია სომხური ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მითი
მინი|[[თესევსი კლავს მინოტავრს]] მითი (mythos – თქმულება, გადმოცემა) — უძველესი კოლექტიური, ფანტასტიკური, ხალხური თქმულება ქვეყნის გაჩენის, სიცოცხლის წარმოშობის, ბუნების ძალთა, ღმერთების და გმირების მოქმედების შესახებ. რაც ხასიათდება კონკრეტული პერსონიფიკაციითა და გასულიერებით. მითში მხატვრულადაა წარმოდგენილი ადამიანის პრიმიტიული წარმოდგენები სამყაროზე, ბუნების საიდუმლოების აუხსნელობით გამოწვეული შიშისა და უძლურების გრძნობა (მითი არგონავტებზე, ამირანის შესახებ და ა.შ.).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები კატეგორია:მითოლოგია
კლარკი (მრავალმნიშვნელოვანი).
ტერმინს კლარკი აქვს რამდენიმე მნიშვნელობა:
Greatest Hits (ტუპაკ შაკურის ალბომი)
Greatest Hits — ტუპაკ შაკურის საუკეთესო სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც ლეიბლებმა Amaru/Death Row/Jive/Interscope Records 1998 წელს გამოსცეს. აქ ქრონოლოგიის გარეშე წარმოდგენილია რეპერის 21 პოპულარული სიმღერა და ოთხი ახალი სიმღერა (რომელიც მანამდე არსად გამოსულა). აქედან „Changes“ იქცა რეპერის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ სინგლად. დისკს კი მიენიჭა 10 გზის პლატინის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:1998 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები Dr. Dre-ს პროდიუსერობით კატეგორია:ტუპაკ შაკურის კომპილაციური ალბომები
ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის
ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის არის ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია.
1986 წლამდე ჯილდოს ეწოდებოდა ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოური ფილმისთვის. რაც ნიშნავდა იმას, რომ გამარჯვებული უნდა ყოფილიყო არაამერიკული ფილმი. 1987 წელს ნომინაციამ მიიღო დღევანდელი დასახელება. ამგვარად შესაძლებელი გახდა ამერიკული, მაგრამ არაინგლისურენოვანი ფილმების დაჯილდოება აღნიშნული პრიზით. ასეთი ფილმებია აპოკალიფსი და ქარს დადევნებული.
ყველაზე მეტი ჯილდო ამ ნომინაციაში მიღებული აქვს დიდ ბრიტანეთს. მის შემდეგ მოდიან ესპანეთი და საფრანგეთი.
2010-იანები
კატეგორია:ოქროს გლობუსის ჯილდოები
ცხენისძუძუ აჭარული
ცხენისძუძუ აჭარული, ათმემე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.
წარსულში ცხენისძუძუ ფართოდ იყო გავრცელებული მაღლარების სახით აჭარისწყლის ხეობაში, მაგრამ ფილოქსერას გამოჩენის შემდეგ საგრძნობლად განადგურდა. ამჟამად მცირეოდენი ნარგავებია შემორჩენილი აჭარასა და გურიაში, უმეტესად ქედის, შუახევისა და ოზურგეთის სოფლებში. თურქეთში აჭარულ ცხენისძუძუს „ათმემეს“ (At — ცხენი, Meme — ძუძუ) ეძახიან. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, ეს სახელწოდება ართვინის ოლქის გამაჰმადიანების შემდეგ წარმოშობილა, რადგანაც ართვინის „ათმემე“ აჭარული ცხენისძუძუს იდენტურია.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური ან მოგრძო. კანი სქელი აქვს, სიმწიფეში უხვად იფარება ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი მკვრივხორციანია, სასიამოვნო, მოტკბო-მომჟავო გემოთი.
ცხენისძუძუ აჭარული ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 199 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 125-130 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.7 გ/ლ-ს.
ცხენისძუძუ აჭარული სასუფრე ვაზის ჯიშია. გამოირჩევა კარგი გემოთი, კარგად ინახება და იტანს ტრანსპორტირებას.
ბიგასებრნი
ბიგასებრნი (Soricidae) — ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. განეკუთვნება ყველაზე პატარა ძუძუმწოვრები. სხეული შემოსილი აქვთ ნაზი ბალნით. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. უმეტესად მწერებითა და მათი მატლებით იკვებებიან. ოჯახში 25 გვარია. საქართველოში 9 სახეობაა გავრცელებული, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ჩვეულებრივი ბიგა (Sorex araneus), წყლის ბიგა, კბილთეთრა, ფუღუ და სხვა.
ბიგასებრნი ანადგურებენ მავნე მწერებს, რითაც სარგებლობა მოაქვთ სოფლის მეურნეობისათვის. ბიგასს ისეთი ინტენსიური ნივთერებათა ცვლა აქვს, რომ თუ 4 ზაათზე მეტ ხანს უჭმელად დარჩა, შეიძლება მოკვდეს კიდეც.
ბიგას ფერდებზე საგანგებო ჯირკვლები აქვს, რომლებიც მყრალ სუნს გამოსცემს, ამიტომ მტაცებელი ძუძუმწოვრები, მაგალითად, კატა და კვერნა, გვერდს უვლიან. სამაგიეროდ ფრინველებს სუსტი ყნოსვა აქვთ, ამიტომ ბიგა ხშირად ხდება ბუებისა და მონადირე ფრინველების მსხვერპლი.
Supersonic (Oasis-ის სიმღერა)
„Supersonic“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ Oasis-ის სიმღერა. გამოიცა მისი სადებიუტო სინგლის სახით 1994 წლის 11 აპრილს. შეტანილია ალბომში Definitely Maybe.
სქოლიო
კატეგორია:Oasis-ის სიმღერები კატეგორია:1994 წლის სიმღერები კატეგორია:1994 წლის სინგლები კატეგორია:Creation Records-ის სინგლები
Polyrhachis diana
Polyrhachis diana — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ინდოეთის ტბების სია
აქ მოცემულია ინდოეთის უდიდესი ტბების სია. thumb|575px| [[ჯაგ-მანდირის ტბა]] thumb| [[დალის ტბა (ინდოეთი)|დალის ტბა]] thumb| [[ჰუსეინ-საგარი (ტბა)|ჰუსეინ-საგარის ტბა, ანდჰრა-პრადეში]] thumb|[[დურგამ-ჩერავა,ანდჰრა-პრადეში]] thumb|[[ტჰოლის ტბა, გუჯარათი]] thumb|[[რენუკას ტბა]] thumb|[[სურაჯ-ტალი]] thumb|[[მანასბალის ტბა, კაშმირი]] thumb|[[ჰებალის ტბა, კარნატაკა]] thumb|[[ვემბანადის ტბა, კერალა]] thumb|[[უპერის ტბა]]
thumb|[[ლოკტაკის ტბა, მანიპური]] thumb|[[ჩილიკას ტბა]] thumb|[[როპარ-უიტლენდი (ტბა)|როპარ-უიტლენდი]] thumb|[[კოდაიკანალის ტბა]] thumb|[[ნაინიტალის ტბა, დილით]] thumb|275px| ვულკანის კრატერში წარმოშობილი [[ლონარის ტბა]]
Doctor Who
დოქტორ ვინ (Doctor Who) — ბრიტანული სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ტელესერიალი. იგი შექმნილია BBC-ის მიერ და ითვლის 36 სეზონს და 1 მხატვრულ ფილმს.
მიმოხილვა
სერიალში ნაჩვენებია თავად დოქტორის თავგადასავალი. იგი არის დროის მბრძანებელი პლანეტა გალიფრეიდან. როგორც ყველა დროის მბრძანებელს, მას შეუძლია რეგენირება, ამიტომაც იცვლის სხეულს, როგორც კი სიკვდილის მოახლოებას იგრძნობს. დოქტორი დროსა დი სივრცეში მოგზაურობს ტარდისით, რომელიც მგრძნობიარე კოსმოსური ხომალდია. ხშირად მას თან ახლავს კომპანიონები, თუმცა სხვადასხვა ცივილიზაციებისა და რიგითი ინდივიდების გადარჩენისას უამრავი მტერიც გაიჩინა.
დოქტორი
დოქტორი არის ამბოხებული დროის მბრძანებელი გალიფრეიდან. მისი ნამდვილი სახელი არ არის ცნობილი, მან აირჩია სახელი დოქტორი როგორც პირობა რომელსაც არასოდეს დაარღვევდა, მისი ერთადერთი ინკარნაცია რომელმაც პირობა დაარღვია არის ჯონ ჰიორტის ომის დოქტორი.
კომპანიონები
დოქტორს მის თავგადასავლებზე ხშირად კომპანიონები დაყვება. კომპანიონები სერიალის დასაწყისიდანვე, 1963 წელში იყო. დოქტორის პირველი კომპანიონები იყო თავისი შვილიშვილი სიუზან ფოურმანი (კაროლ ენ ფორდი) და მისი მაწავლებლები ბარბარა რაითი (ჯაქუილინ ჰილი) და იან ჩესტერტონ (ვილიამ რასელი). კლასიკურ დოქტორ ვინ-ში კომპანიონებიდან აღსანიშნავია სარა ჯეინ სმითი (ელისაბედ სლეიდენი), ჯო გრანტი (კეტი მანინგი) და რომანა (მერი ტამი და ლალა ვარდი).
მეცხრე დოქტორის პირველი და ერთადერთი მთავარი კომპანიონი იყო როუზ ტაილერი (ბილი პაიპერი), რომელმაც გააგრძელა მოგზაურობა მეათე დოქტორთან ერთად. მეათე დოქტორის დანარჩენი მთავარი კომპანიონები იყო მართა ჯოუნსი (ფრიმა აგიემანი), დონა ნოუბლი (კატერინ ტეიტი). მეთერტმეტე დოქტორის მთავარი კომპანიონებია: ემი პონდი (კერენ გილანი), რორი უილიამსი (არტურ დარვილი) და კლარა ოსვალდი (ჯენა კოულმენი), რომელმაც გააგრძელა მოგზაურობა მეთორმეტე დოქტორთან.
ზოგი კლასიკური კომპანიონი მოგვიანებითაც გამოჩნდა, მაგალითად სარა ჯეინი, რომელიც ისეთი პოპულარი გახდა, რომ მას მიეძღვნა ტელესერიალი „სარა ჯეინის თავგადასავლები“ (2007-2011).
მონსტრები
დოქტორმა თავის თავგადასავლებში ბევრი მტერი გაიჩინა. აქედან აღსანიშნავია: დალეკები, კიბერმენები, მასტერი, დავროსი, ზიგონები, სონტარანელები, ავტონები, მაკრა, ყინოლის მეომრენი, მაღალი ინტელიგენცია, მტირალა ანგელოზები, სიჩუმე, უდები, ჯუდონები და სლითინის ოჯახი (რაქსაკორიკოფალაპატორიანები).
დალეკები
დალეკები უძველესი ბოროტმოქმედებია დოქტორ ვინ-იდან. ისინი პირველად გამოჩნდნენ 1963 წელს დოქტორ ვინ-ის მეორე სერიაში - დალეკები. დალეკი ჰგავს რვაფეხას მისი საბრძოლო ჯავშანის გარეშე. ისინი არიან კალედებისგან შექმნილი მუტანტები, რომელმიც დავროსმა შექმნა. მათი ცნობილი ფრაზა არის "განადგურება".
მასტერი
მასტერი დოქტორის მთავარი მტერია. ის ამბოხებული დროის ლორდია რომელსაც მთელი მსოფლიოს დაპყრობა სურს. მასტერს სხვადასხვა მსახიობები თამაშობდა, იმიტომ რომ ისიც დროის ლორდია და რეგენერაცია შეუძლია. მას თამაშობდა როჯერ დელგადო, პიტერ პრატი, ჯეოფრეი ბივერსი და ანტონი ეინლი. 1996 წელს მასტერი დაბრუნდა დოქტორ ვინ-ის ტელევიზიურ ფილმში და მას თამაშობდა ერიკ რობერტსი.
მასტერი თანამედრობე სერიებშიც გამოჩნდა, მას თამაშობდა დერეკ ჯაკობი, ჯონ სიმი და მიშელ გომესი.
სქოლიო
კატეგორია:Doctor Who კატეგორია:ბრიტანული ტელესერიალები
ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელი ვაჟი
ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელი ვაჟი (The Best FIFA Men's Player) — ყოველწლიური საფეხბურთო ჯილდო, რომელიც ფიფა-ს მიერ გადაეცემა წლის საუკეთესო ფეხბურთელს ვაჟთა შორის. საუკეთესო ფეხბურთელის შერჩევა ხდება ფიფას წევრ ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთა მწვრთნელების და კაპიტნების გამოკითხვის საფუძველზე. თითოეულ პიროვნებას საშუალება აქვს დაასახელოს სამი პიროვნება და მიენიჭოს მათ 5, 3 ან 1 ქულა, გამარჯვებულის გამოვლენა ხდება ქულების საერთო რაოდენობის საფუძველზე. ფიფა-ს საუკეთესოთა დაჯილდოების ფარგლებში ასევე აჯილდოებენ საუკეთესო ფეხბურთელ ქალს, საუკეთესო მწვრთნელს, როგორც ვაჟთა, ასევე ქალთა ფეხბურთში, ასახელებენ წლის სიმბოლურ გუნდს, საუკეთესო გოლის ავტორს და სხვა.
ფიფა 1991 წლიდან ატარებდა საფეხბურთო დაჯილდოებას სახელწოდებით ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი (FIFA World Player of the Year), რომელიც თავდაპირველად მხოლოდ ვაჟ ფეხბურთელებს გადაეცემოდა, ხოლო 2001 წლიდან ასევე აჯილდოებდნენ ფეხბურთელ ქალებსაც. 2010 წლიდან ფიფას წლის ფეხბურთელის დაჯილდოება და ფრანგული საფეხბურთო ჟურნალის France Football-ის თითქმის ანალოგიური ტიპის დაჯილდოება — ოქროს ბურთი (Ballon D'or) გაერთიანდა ერთ საერთო დაჯილდოებად — ფიფა-ს ოქროს ბურთი, რომელმაც 2015 წლამდე იარსება. 2016 წლიდან კი ფიფა-მ კვლავ დამოუკიდებელი დაჯილდოება დააარსა, ამჯერად ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელის სახელწოდებით.
გამარჯვებულები ქვეყნების მიხედვით
* როდესაც ერთ პოზიციაზე რამდენიმე ფეხბურთელი მოხვდა თანაბარი ქულებით
ასიუტის მუჰაფაზა
ასიუტი (‏محافظة أسيوط‎) — ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ცენტრალურ ნაწილში. ასიუტის ტერიტორია მოიცავს მდინარე ნილოსის აღმოსავლეთ და დასავლეთ სანაპიროებს. პროვინციას ესაზღვრება 4 ეგვიპტიური საგუბერნატორო : ელ-მინია, სუჰაგი, ახალი ველი და წითელი ზღვა.
ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელი ვაჟი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფიფა კატეგორია:საფეხბურთო ჯილდოები
ასიუტის მუჰაფაზა
საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ასიუტი. საგუბერნატოროს საკმად მცირე ტერიტორია უკავია, მისი ფართობი 1 553 კმ²-ია. 2006 წლის მონაცემებით ასიუტის მოსახლეობა 3 441 597 ადამიანიას შეადგენს. პროვინციაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული. საგუბერნატოროს მმართველია ნაბილ ალ-აზიბი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
საგუბერნატორო იყოფა 11 ადმინისტრაციულ ერთეულად (რაიონად). სუჰაგის საგუბერნატოროში 235 სოფელია და 971 დასახლებული პუნქტი, 2 თვითმართველი ქალაქი და 11 ქალაქია ესენია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მუჰაფაზები
კაჭარავა
კატეგორია:ქართული გვარები
ხენერალ-სანჩეს-სეროს პროვინცია
thumb|right|250px|ხენერალ-სანჩეს-სეროს პროვინცია. ხენერალ-სანჩეს-სერო — პროვინცია პერუში, მოკეგის რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება არეკიპას რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან პუნოს რეგიონი. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ომატე. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 25 809 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 4,5 ადამიანს. ფართობი 5 681,71 კმ²-შეადგენს. პროვინცია იყოფა 11 რაიონად. პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1936 წლის 3 აპრილს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მოკეგის რეგიონის პროვინციები
უავატოსა (უისკონსინი)
უავატოსა (Wauwatosa) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 46 396 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,352.0 კაცი/კმ². ფართობი 34,22 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 34,22 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ფართობი 34,22 კმ², უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:მილუოკის ოლქის ქალაქები
Shakermaker
„Shakermaker“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ Oasis-ის სიმღერა. გამოიცა სინგლის სახით 1994 წელს. შეტანილია ალბომში Definitely Maybe.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Oasis-ის სიმღერები კატეგორია:1994 წლის სიმღერები
შამსუტდინი (ბირსკის რაიონი)
შამსუტდინი  (Шәмсетдин; Шамсутдин) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 113 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
ცხენისძუძუ თეთრი მესხური
ცხენისძუძუ თეთრი მესხური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.
მაღლარების სახითაა მესხეთის სოფლებში: აწყური, მარდა, სარო, ტოლოში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გულისმაგვარი ფორმის, ხუთნაკვთიანი, გვხვდება სამნაკვთიანიც. ფოთლის ქვედა მხარე ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუ-სურია, ახასიათებს დატოტვა. თხელია. მარცვალი მოგრძო-კვერცხისმაგვარია, ქარვისფერი. კანი თხელი აქვს, სუსტად განვითარებული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, საკმაოდ წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი.
ცხენისძუძუ თეთრი ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამამდეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო, იგი ღია ჩალისფერია, მოყვითალო იერით და არომატული. დაძველებულს ახასიათებს მსხლის კომპოტის სურნელი. შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საშუალო ღირსების სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (თსუ) — საქართველოს უძველესი და უდიდესი უმაღლესი სასწავლებელი. დაარსდა 1918 წლის 8 თებერვალს [ძვ. სტ. 26 იანვარს], დავით აღმაშენებლის ხსენების დღეს, თბილისში, ძველი გიმნაზიის შენობაში. ამავე წლის 3 სექტემბერს ეწოდა — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ეს პირველი და ერთადერთი უნივერსიტეტი იყო იმ დროს მთელ კავკასიაში. ამჟამად ყოველწლიურად აქტიური სტატუსის მქონე სტუდენტთა რიცხვი 25 000-ს, ხოლო პროფესორ-მასწავლებელთა რაოდენობა 2 500 -ს აღწევს.
უნივერსიტეტს აქვს 7 ფაკულტეტი, 60-მდე სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია და ცენტრი, უმდიდრესი სამეცნიერო ბიბლიოთეკა (4 მილიონამდე წიგნითა და პერიოდული გამოცემით), 7 მუზეუმი, აგრეთვე, საკუთარი გამომცემლობა და სტამბა. უნივერსიტეტი გამოსცემს საკუთარ გაზეთს „თბილისის უნივერსიტეტი“.
1917 შეიქმნა თბილისში ქართული უნივერსიტეტის დამფუძნებელი საზოგადოება, რომელმაც ითავა უნივერსიტეტის დაფუძნებაზე ზრუნვა.
უნივერსიტეტის მთავარი დამფუძნებელი იყო ცნობილი ქართველი ისტორიკოსი, აკადემიკოსი ივანე ჯავახიშვილი. თანადამფუძნებლები იყვნენ: კონსტანტინე აფხაზი, გრიგოლ გველესიანი, ექვთიმე თაყაიშვილი, გიორგი ახვლედიანი, შალვა ნუცუბიძე, დიმიტრი უზნაძე, გრიგოლ წერეთელი, აკაკი შანიძე, ანდრია რაზმაძე, იოსებ ყიფშიძე, კორნელი კეკელიძე და პეტრე მელიქიშვილი. პროფესორი პეტრე მელიქიშვილი, მსოფლიო სახელის მქონე ქართველი ქიმიკოსი, რუსეთის საიმპერატორო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, ივანე ჯავახიშვილის წარდგენით, არჩეულ იქნა უნივერსიტეტის პირველ რექტორად. უნივერსიტეტის გახსნის დღეს მის ეზოში საზეიმო წირვა აღავლინა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა კირიონმა.
1922 წლის 15 იანვარს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში შეიქმნა პოლიტექნიკური ფაკულტეტი, რომლის ბაზაზე 1928 წელს ჩამოყალიბდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.
1919–1926 წლებში თსუ-ის რექტორი იყო ივანე ჯავახიშვილი. 1926 წელს, საბჭოთა რეჟიმის გადაწყვეტილებით, იგი გაათავისუფლეს რექტორის მოვალეობისგან. ამასთან, მას კარგა ხნით აეკრძალა მის მიერვე დაარსებულ უნივერსიტეტში ლექციების წაკითხვა.
1991 წლის 14 ოქტომბერს თსუ–ის რექტორად დაინიშნა როინ მეტრეველი. 1992 წელს მისი ძალისხმევით თსუ–მ ავტონომიური უმაღლესი სასწავლებლის სტატუსი აღიდგინა (მართავს დიდი საბჭო), რაც 1926 წლის შემდეგ დაკარგული ჰქონდა. 1992 წლის 18 აპრილს უნივერსიტეტის დიდმა საბჭომ როინ მეტრეველი თსუ-ის რექტორად აირჩია. პეტრე მელიქიშვილისა და ივანე ჯავახიშვილის შემდეგ როინ მეტრეველი პირველი არჩეული რექტორი იყო.
1946-1958 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი იოსებ სტალინის სახელობისა იყო. 1989 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს ივანე ჯავახიშვილის სახელი მიენიჭა.
ქართული უმაღლესი განათლების ისტორია
მინი|გამოფენა ტფილისის გიმნაზიაში. 1913 საქართველოს, რომლის საუკეთესო ტრადიციები განათლების სფეროში საყოველთაოდ იყო ცნობილი (ფაზისის ფილოსოფიისა და რიტორიკის სკოლა კოლხეთში (IV საუკუნე), გელათისა და იყალთოს აკადემიები (XII საუკუნე), სამონასტრო-საგანმანათლებლო ცენტრები პალესტინაში (V საუკუნე), სირიაში (VI საუკუნე), საბერძნეთში (X-XI საუკუნეები), ბულგარეთში (XI საუკუნე)), პოლიტიკურ-ეკონომიკური დაუძლურებისა და ბოლოს რუსეთის კოლონიად გადაქცევის შედეგად რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში აღარ გააჩნდა ეროვნული უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება.
თსუ-ის დაარსებისა და განვითარების ისტორია
thumbnail|300px|უნივერსიტეტის პირველი პედაგოგები ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი, რომელიც ქართველმა ხალხმა გადადგა მეოცე საუკუნის დასაწყისში, საქართველოს მიერ ეროვნული დამოუკიდებლობის მოპოვებისა და ეროვნული დემოკრატიული სახელმწიფოს გამოცხადებამდე, სწორედ თბილისში ეროვნული უნივერსიტეტის შექმნა იყო. შემდგომ ბოლშევიკურ და კომუნისტურ პერიოდში, მიუხედავად თავსმოხვეული იდეოლოგიისა და მკაცრი ცენზურისა, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა შეძლო ეროვნული სულისკვეთების შენარჩუნება, ზოგადსაკაცობრიო იდეალებისადმი მსახურება, აღზარდა ეროვნული ინტელიგენციის საუკეთესო წარმომადგენლები, ჩამოაყალიბა საყოველთაოდ ცნობილი სამეცნიერო სკოლები მათემატიკაში, ფსიქოლოგიაში, ფილოსოფიაში, ენათმეცნიერებაში, ისტორიაში, აღმოსავლეთმცოდნეობაში. თსუ-მ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში მრავალი უმაღლესი სასწავლებლის და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შექმნას.