cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ელეონორ ავსტრიელი
ადრეული ცხოვრება (1498-1517)
ელეონორი დაიბადა 1498 წლის 15 ნოემბერს, ლავენში, ფლანდრიაში. მისი დედ-მამა იყვნენ ფილიპე I და ხუანა კასტილიელი. ელეონორი მათი პირველი შვილი იყო, ამიტომაც მშობლებს გამორჩეულად უყვარდათ. მის შემდგომ ფილიპესა და ხუანას კიდევ 5 შვილი შეეძინათ : კარლოსი (შემდგომში საღვთო რომისა და ესპანეთის მმართველი კარლოს V), იზაბელა (შემდგომში დანიის, შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალი), ფერდინანდი (შემდგომში საღვთო რომის იმპერატორი ფერდინანდ I), მერი (შემდგომში უნგრეთისა და ხორვატიის დედოფალი) და ეკატერინე (შემდგომში პორტუგალიის დედოფალი).
ელეონორის ბავშვობიდანვე მისი მშობლები ცდილობდნენ, რომ ელეონორი დაენიშნათ ინგლისის მომავალ მეფე ჰენრი ტიუდორზე, თუმცა 1509 წელს ინგლისის მეფე გარდაიცვალა და ტახტზე ადის თავად ჰენრი VIII ტიუდორი,რომელმაც ცოლად ელეონორის დეიდა, ეკატერინე არაგონელი მოიყვანა. ამის შემდგომ ელეონორის ქმრობის უამრავი კანდიდატი გამოჩნდა. მისი მთხოვნელები იყვნენ : საფრანგეთის მეფე ლუი XII, პოლონეთის მეფე სიგიზმუნდ I და ლოთარინგიის ჰერცოგი  ანტუან I.
1517 წელს გამჟღავნდა ელეონორისა და რაინის ელექტორ პალატინი ს, ფრედერიკ II-ის სასიყვარულო ამბები. ელეონორის ძმამ, კარლოსმა შეამჩნია, რომ ფრედერიკს სასიყვარულო წერილები მისდიოდა, მან ამის გამორკვევა ბრძანა და როგორც აღმოჩნდა წერილები ელეონორისგან მისდიოდა. კარლოსმა ფრედერიკი გაასამართლა და საღვთო რომის იმპერიიდან გააძევა. ამავე წელს კარლოსი ესპანეთის მეფე ხდება.
პორტუგალიის დედოფლობა (1518-1521)
მინი|მანუელ I, ელეონორის პირველი მეუღლე|მარცხნივ ამ აბმბების შემდეგ, კარლოსმა გადაწყვიტა ელეონორი რაც შეიძლება სწრაფად გაეთხოვებინა. კარლოსმა ძალიან მალე ელეონორს შესაფერისი საქმრო უპოვა. ეს იყო პორტუგალიისა და ალავგარის მეფე მანუელ I ავისი, რომელიც მეორედ იყო დაქვრივებული და მესამე ცოლს ეძებდა. ამ ქორწინებით კარლოსი თავიდან აიცილებდა პორტუგალიასთან ომებს, რომელიც აპირებდა ესპანეთის ხარჯზე გაფართოებას. თუმცა უნდა აღინიშნოს, ისიც, რომ მანუელის ორივე ცოლი ელეონორის დეიდაშვილი იყო.
1518 წლის 16 ივლისს ელეონორი და მანუელი დაქორწინდნენ, ამ დღესვე ელეონორმა მიიღო პორტუგალიის დედოფლის გვირგვინი და წოდება. 1520 წლის 18 თებერვალს ელეონორმა ინფანტი კარლოსი გააჩინა. 1521 წლის 15 აპრილს, მაშინ როცა ელეონორი მეორე ბავშვზე იყო ფეხმძიმედ, ინფანტი კარლოსი გარდაიცვალა. ამავე წლის 8 ივნისს ელეონორმა გააჩინა ინფანტა მარია. ამავე 1521 წელს მთელს პორტუგალიაში შავი ჭირი გვრცელდა. ჭირმა მალე სამეფო ოჯახამდეც მიაღწია და 1521 წლის 13 დეკემბერს მანუელ I გარდაიცვალა. ევროპული წესის თანახმად თუ დედოფალს ტახტის მემკვიდრე არ ჰყავდა გაჩენილი, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ სამშობლოში უნდა დაბრუნებულიყო და ან მეორედ გათხოვილიყო, ან მონასტერში უნდა წასულიყო და გარდაცვლილი მეუღლე ეგლოვა. 1523 წლის ივლისში ელეონორმა დატოვა თავისი პატარა გოგონა და ესპანეთში დაბრუნდა სადაც მისი ძმა, კარლოსი მეფობდა. კარლოსი არ აპირებდა დის მონასტერში გაშვებას, იგი ელეონორის ახალი ალიანსის შესაქმნელად გამოყენებას აპირებდა. თავდაპირველად კარლოსმა დის, მითხოვება ბურბონის ჰერცოგ შარლ III-ზე გადაწყვიტა. თუმცა 1524 წლიდან ვითარება სრულიად შეიცვალა.
საფრანგეთის დედოფლობა (1530-1547)
მიუხედავად იმისა, რომ საფრანგეთის დედოფლობისას ელეონორს დედოფლის მხოლოდ ტიტული ჰქონდა, იგი ინარჩუნებდა მშვიდობიან ურთიერთობას საფრანგეთს, ესპანეთსა და საღვთო რომის იმპერიას შორის. 1538 წელს ელეონორმა დიდი როლი შეასრულა ფრანსუასა და კარლოსს შორის მოლაპარაკების დროს. 1544 წელს ელეონორმა კარლოსსა და ფრანსუას შორის დადო სამშვიდობო ზავი. 1544 წელს იგი სტუმრად ეწვია თავის ძმა კარლოსს. ეს ოფიციალური შეხვედრა ქალაქ ბრიუსელში შედგა. 1547 წლის 31 მარტს ფრანსუა გარდაიცვალა, ტახტზე ანრი II და ეკატერინე მედიჩი ადიან, ელეონორმა კი 1548 წელს დატოვა საფრანგეთი და მშობლიურ ესპანეთში, თავის ძმას, კარლოსს შეაფარა თავი.
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება (1548-1558)
მინი|ელეონორ ავსტრიელის გერბი 1548 წელს ელეონორი კვლავ ესპანეთში დაბრუნდა. კარლოსმა საყვარელი და მონასტერში გამოსაკეტად კვლავ ვერ გაიმეტა და ტურინის ჰერცოგინიის ტიტული უბოძა, რათა ელეონორს თავისუფლად ეცხოვრა. 1555 წელს ელეონორი ბრიუსელში დაესწრო თავისი ძმის, კარლოსის ტახტიდან გადადგომის ცერემონიალს და მეორე ძმის, ფერდინანდის იმპერატორად კურთხევას. 1556 წელს დაბრუნდა ესპანეთში სადაც დაესწრო თავისი ძმიშვილის, ფილიპე II-ის და მისი მეუღლის მერი ტიუდორის ესპანეთის მეფე-დედოფლად კურთხევას. ამავე პერიოდში ელეონორთან ჩამოდის მისი ერთადერთი ქალიშვილი მარია, რომელიც მასთან ერთად ცხოვრობს ტალავერა ლა რეალში. მათ ასევე ხშირად სტუმრობდათ, ელეონორის ძმა კარლოსი რომელიც მათთან ახლოს ცხოვრობდა. 1558 წლის 25 თებერვალს, 59 წლის ასაკში ელეონორ ავსტრიელი გარდაიცვალა. დაკრძალულია ლიედაში, ელ კორიალის, ესპანეთის მეფეთა სასაფლაოზე.
წინაპრები
ელეონორ ავსტრიელის წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1498 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1558 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:პორტუგალიის დედოფლები კატეგორია:ესპანეთის ინფანტები კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები კატეგორია:ესკორიალის ინფანტების პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:არაგონის ინფანტები
არცევის ეკლესიის ნანგრევები
არცევის ეკლესიის ნანგრევები — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ არცევში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია
ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
დარბაზული ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის უხეშად თლილი, მოყვითალო ქვით.
ნაგებობა გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრალური ნაწილი ჩამონგრეულია. ჩრდილოეთით ჩანს აბსიდის მხარი. სამხრეთის კედელი მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთის კუთხე და ჩრდილოეთის კედელი ფრაგმენტულად. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 30-40 სმ-ს აღწევს.
ძეგლის ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თენგიზ გაზდელიანი (სპორტსმენი)
თენგიზ გაზდელიანი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 90 კგ), შშ. პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 90 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ყორნისის ნაეკლესიარი
ყორნისის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყორნისში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ნაეკლესიარი შემორჩენილია ქვის გროვის სახით. საძირკველი დაფარულია მიწით და მცენარეებით. გათხრა-გაწმენდის გარეშე ძეგლის დათარიღება შეუძლებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტონინო დელი კოლი
ბიოგრაფია
კარიერა დაიწყო 1938 წელს ჩინეჩიტაში. მუშაობდა სხვადასხვა რეჟისორებთან, სერჯო ლეონესთან, რომან პოლანსკისთან, ჟან-ჟაკ ანოსთან. კოლიმ აგრეთვე გადაიღო ფედერიკო ფელინის ბოლო სამი ფილმი. განსაკუთრებით ნაყოფიერი იყო კოლის თანამშრომლობა პიერ პაოლო პაზოლინისთან. მათ ერთად გადაიღეს 12 ფილმი. კოლის უკანასკნელი ნამუშევარი იყო რობერტო ბენინის „ცხოვრება მშვენიერია“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
ანსოატეგი (ტოლიმა)
ანსოატეგი (Anzoátegui) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16.422 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 541 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოლიმის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ლუიზა დე ლორენ-ვედემონი
ლუიზა დე ლორენ-ვედემონი (Louise de Lorraine-Vaudemont; აგრეთვე ცნობილი როგორც ლუიზა ლოთარინგიელი დ. 30 აპრილი, 1553 — გ. 29 იანვარი, 1601) — საფრანგეთის დედოფალი 1575–1589 წლებში. 1575 წელს ჰქონდა პოლონეთის დედოფლის და ლიტვის დიდი ჰერცოგინიის ტიტულები. 1575 წელს ცოლად გაჰყვა მეფე ანრი III დე ვალუას.
ადრეული ცხოვრება
მინი|ლუიზა ახალგაზრდობაში|მარცხნივ ლუიზა დე ლორენ-ვედემონი და დაიბადა 1553 წლის 30 აპრილს, ლოთარინგიის ქალაქ ნომენში. ლუიზას მამა იყო გრაფი ნიკოლას დე ლორენ-ვედემონი, ხოლო დედა გრაფინია მარგარეტ ეგმონტელი. ლუიზას დედა ძალიან ადრე გარდაიცვალა, ამიტომ ლუიზას მამამ მეორე ცოლი მოიყვანა - კეტრინ დე ლორენ-ომალი. კეტრინს არ უყვარდა ლუიზა, ამიტომაც გამუდმებით ცდილობდა ლუიზასათვის რაიმე ევნო. აქედან გამომდინანე ლუიზას ძალიან უბედური ბავშვობა ჰქონდა. მიუხედავად ამისა ლუიზა მამამ უზრუნველყო საუკეთესო განათლებით. როგორც ისტორიკოსები ახასიათებენ ლუიზა იყო: ლამაზი, მშვიდი, კეთილი და ძალიან ღვთისმოშიში კათოლიკე ქალი.
ლუიზამ მისი მომავალი მეუღლის, ანრი დე ვალუას გული ჯერ კიდევ 1574 წელს დაიპყრო. ანრის ლუიზა ძალიან მოსწონდა როგორც მისი გარეგნული, ისე შინაგანი თვისებების გამო. ლუიზას არაჩვეულებრივი ურთიერთობა ჰქონდა ანრის უფროს დასთან, კლაუდიასთან რომელიც ლოთარინგიის ჰერცოგინია იყო და ყველა ლოთარინგიელ დიდგვაროვანს იცნობდა. სწორედ კლაუდიამ გააცნო ერთმანეთი ლუიზასა და ანრის. ამ პერიოდში ანრის საყვარელი ჰყავდა, ის იყო პრინცი კონდეს მეუღლე, მარია კლეველი. 1573 წელს ანრი დე ვალუა აირჩიეს პოლონეთის მეფედ და ლიტვის დიდ ჰერცოგად. ანრის ამ პერიოდისათვის ლუიზა უკვე უყვარდა, ამიტომაც პოლონეთიდან მას სასიყვარულო წერილებს სწერდა. მალე ანრიმ ლუიზას ცოლად მოყვანა გადაწყვიტა. მაგრამ ლუიზას კონკურენტი გამოუჩნდა მარია კლეველის სახით, რომელიც მეუღლესთან განქორწინებას და ანრიზე დაქორწინებას გეგმავდა. თუმცა უნდა ითქვას, რომ ლუიზას გაუმართლა, 1574 წლის დასაწყისში მარია გარდაიცვალა. მაგრამ ლუიზას ხელს უშლიდა ისიც, რომ მას არ ჰქონდა საკმარისად მაღალი დონის ტიტული რათა დედოფალი გამხდარიყო. 1574 წელს გარდაიცვალა საფრანგეთის მეფე შარლ IX, ანრის ძმა, იქიდან გამომდინარე, რომ შარლს შვილი არ ჰყავდა საფრანგეთის მეფე ანრი გახდა. იქიდან გამომდინარე, რომ ანრი პოლონეთში მეფობდა საფრანგეთის მართვის სადავეები ხელში ანრის დედამ, ეკატერინე მედიჩიმ აიღო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1553 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1601 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები კატეგორია:ლიტვის დიდი ჰერცოგინიები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ცხემლარას ხიდი
ცხემლარის ხიდი — შუასაუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი, მდებარეობს მდინარე მაჭახელაზე, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ცხემლარაში, სოფელ აჭარისწყლიდან 7-8 კმ-ის დაშორებით.
ხიდით მოსახლეობა სარგებლობდა XX საუკუნის 60-იან წლებამდე, სანამ მის გვერდით ახალ სამანქანო ხიდს არ ააშენებდნენ.
ხიდის აღწერა
ხიდი აგებულია ვიწრო ადგილზე დამრეცი თაღით. ბურჯებს შორის სიგრძე 19,6 მეტრია, სავალი ზედაპირის კი — 22 მ. ხიდის სიმაღლე მდინარის ზედაპირიდან თავბანდის თავამდე 5,55 მ, ბურჯის სიმაღლე — 2 მეტრია, ხოლო სისქე ქუსლში — 1,40 მ.
ხიდის სიგანე შუაწელში 1,65 მ-ია, მისასვლელებთან 2,2. მარჯვენა მისასვლელის სიგანე 8 მეტრია, სიგრძე 9 მ, მარცხენა ასასვლელის ზომები შედარებით მცირეა.
თაღს ამჩნევია მეორადი ქვის ფენა, რაც მის პირველად სახეს უკარგავს.
ხიდი ნაგებია, როგორც რიყის, ისე ფლეთილი ქვით. ბურჯებად გამოყენებულია დიდი ზომის ყორე ქვები.
ხიდზე ფოსოების არსებობა არ შეიმჩნევა. ხიდის მცირე სიმაღლის გამო შესაძლებელი იყო მდინარეში ჩაესოთ ხიმინჯები და ზედ მოეწყოთ ხარაჩოები.
ხიდს 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
2008 წელს ცხემლარას ხიდს სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა.
სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები კატეგორია:ნიგალის ქვისთაღოვანი ხიდები კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
მიკოლაივის ბრძოლა
მიკოლაივის ბრძოლა — მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წლის 26 თებერვლის ღამეს დაიწყო და წარმოადგენს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის სამხრეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილს.
მიკოლაივი (ნიკოლაევი) სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი გემთმშენებელი ქალაქია შავ ზღვაზე. 4 მარტის შეფასებით, „იგი შეფასებული იყო როგორც რუსული ძალების საკვანძო ტრამპლინი ოდესისკენ მიმავალ გზაზე“. მიკოლაივში მდებარეობს ერთადერთი მუდმივი ხიდი მდინარე სამხრეთის ბუგზე.
თებერვალი
მარცხნივ|მინი| უკრაინელი მეხანძრეები აქრობენ მიკოლაივში რუსული თავდასხმის შედეგად გაჩენილ ხანძარს. მარცხნივ|მინი| დანგრეული საცხოვრებელი კორპუსები მიკოლაივში. 2022 წლის 26 თებერვლის შუადღის საათებში 12 რუსულმა ტანკმა კახოვკასთან დნეპრზე გადასვლა მოახერხა და მიკოლაივისკენ დაიწყო სვლა. მიკოლაივის ოლქის გუბერნატორმა ვიტალი კიმმა განაცხადა, რომ ქალაქს მოსამზადებლად 5 საათი ჰქონდა, მოქალაქეებს მოუწოდა მოემზადებინათ ბარიკადები და მოხალისეობრივად ჩართულიყვნენ ქალაქის დაცვის საქმეში. მზადყოფნაში იყო იყო არტილერია და სხვა იარაღი.
დაახლოებით 18:52 საათისთვის ტანკები უკვე ქალაქის გარეუბანში იყო, მერმა მოქალაქეებს უბრძანა სახლში დარჩენილიყვნენ და რაც შეიძლება შორს ყოფილიყვნენ ფანჯრებისგან. ცოტა ხნის შემდეგ, ჯარები ქალაქში შევიდნენ და სამხრეთის ბუგზე დაახლოებით ათი წუთის შემდეგ ბრძოლა დაიწყო. ზოგიერთი ცნობით, ტანკებმა „ქალაქში გაიარეს“. რუსულმა ძალებმა დაიკავეს მიკოლაივის ზოოპარკი. დაახლოებით სამსაათიანი ბრძოლის შემდეგ, რუსული ნაწილები უკრაინულმა ძალებმა განდევნეს, ზოგიერთი რუსული ტანკი ქალაქის გვერდი ავლას ცდილობდა და მათთან ბრძოლა გაგრძელდა. ფართო ბრძოლები დაფიქსირდა კორაბელის რაიონშ, თავისუფლების მე-6 ქუჩასა და ცენტრალურ გამზირზე.
27 თებერვალს, დილით ადრე, უკრაინელმა ოფიციალურმა პირებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ რუსული ძალები მთლიანად განდევნეს ქალაქიდან, კიმმა ტელეგრამზე გამოაქვეყნა შეტყობინება: „მიკოლაივი ჩვენია! დიდება უკრაინას !“ (Миколаїв наш! Слава Україні[!]). რამდენიმე რუსი ჯარისკაცი ტყვედ ჩავარდა. ქალაქი მნიშვნელოვნად დაზიანდა.
28 თებერვალს რუსული ჯარები ხერსონიდან მიკოლაივისკენ დაიძრნენ, მიაღწიეს ქალაქის გარეუბანს და ადგილობრივი დროით 11:00 საათზე დაიწყეს შტურმი.
მარტი
1 მარტს, უკრაინის ოფიციალური პირების ინფორმაციით, უკრაინულმა ძალებმა ქალაქ ბაშტანკის მახლობლად, მიკოლაივის ჩრდილოეთით, დაამარცხეს რუსული კოლონა.
2 მარტს ქალაქ ვოზნესენსკთან, მიკოლაივიდან დაახლოებით 80 კმ-ით ჩრდილოეთით, უკრაინის რეგულარული არმიის ჯარებმა, ტერიტორიული თავდაცვის მებრძოლებმა და ადგილობრივმა მოხალისეებმა გაანადგურეს რუსული სამხედრო კოლონა (იხ. ვოზნესენსკის ბრძოლა).
4 მარტს უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა დაადასტურა, რომ „ჰეტმან საჰაიდაჩნი“ ჩაძირეს, რათა თავიდან აეცილებინათ რუსული ძალების მიერ მისი ხელში ჩაგდება. მოგვიანებით კიმმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსული ჯარები ქალაქიდან გააძევეს, თუმცა ბრძოლები შემოგარენში გრძელდებოდა. უკრაინელმა სამხედროებმა დაიბრუნეს კულბაკინოს ავიაბაზა დაიბრუნეს. მიკოლაივის მერის ოლექსანდრ სენკევიჩის ცნობით, რომ რუსული ჯარები ქალაქს ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან უტევდნენ. უკრაინულმა ჯარებმა შეძლეს სამხრეთის ბუგზე გადასასვლელი გასახსნელი ხიდის შენარჩუნება, რომელიც რუსული ძალებისთვის ოდესის პორტამდე მისასვლელად ყველაზე მარტივი გზა იყო. მოგვიანებით რუსული ძალები იძულებული გახდნენ ქალაქის საზღვრებს მიღმა დაეხიათ უკან.
7 მარტს 05:15 საათზე სამხედრო ბაზაზე რუსული ავიაიერიშის შედეგად ათი უკრაინელი ჯარისკაცი დაიღუპა და ათობით დაიჭრა. კიმმა მოგვიანებით გაავრცელა ინფორმაცია, რომ უკრაინულმა ძალებმა მიკოლაივის საერთაშორისო აეროპორტი დაიბრუნეს და მშვიდობიანი მოქალაქეები ახლა ქალაქის დატოვებას შეძლებდნენ. 05:00 საათზე რუსეთის ჯარებმა საარტილერიო ცეცხლი გახსნეს ქალაქის მიმართულებით, ფრთოსანი რაკეტა „კალიბრი“ დაეცა სამხედრო ყაზარმას, რის შედეგადაც რვა ჯარისკაცი დაიღუპა და 19 დაიჭრა, კიდევ რვა დაკარგულად ითვლებოდა. ქალაქის აღმოსავლეთით მძიმე შეტაკებები გაიმართა, აეროპორტში სატანკო ბრძოლა დაიწყო. საღამოსკენ საარტილერიო ცეცხლი შეწყდა, უკრაინული ძალების განცხადებით, მათ რუსების თავდასხმა მოიგერიეს.
ვიტალი კიმის 11 მარტის განცხადებით, უკრაინულმა ძალებმა რუსები აღმოსავლეთით 15–20 კილომეტრით უკუაგდეს და ალყაში მოაქციეს რამდენიმე ქვედანაყოფი, რომლებთანაც მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ ჩაბარების თაობაზე. მისივე ცნობით, რუსული ძალები, რომლებიც ქალაქს თავს დაესხნენ, შედარებით სუსტები იყვნენ, მაგრამ უფრო ძლიერებს ქალაქის აღება ადვილად შეეძლოთ. ადგილობრივი საავადმყოფოს მთავარი ექიმის ალექსანდრ დიმიანოვის ინფორმაციით, ბრძოლის დროს 250 უკრაინელი ჯარისკაცი და მშვიდობიანი მოქალაქე დაიჭრა, მათგან 12 დაიღუპა. მიკოლაივის სასამართლო კვლევების ინსტიტუტის დირექტორმა ოლგა დიერუგინამ „Agence France-Presse“-ს განუცხადა, რომ მათმა მორგმა ბრძოლის დროს 120 ცხედარი მიიღო, მათ შორის 80 ჯარისკაცი და 30 მშვიდობიანი მოქალაქე იყო. გარდაცვლილთა შორის იყვნენ რუსი ჯარისკაცები.
12 მარტს დაბომბეს კიბოს საავადმყოფო და თვალის კლინიკა. 13 მარტს კიმმა განაცხადა, რომ დაიბომბა აირტურბინების ქარხანა. მოგვიანებით მანვე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ თავდასხმას ცხრა ადამიანი ემსხვერპლა. რუსული ძალები კვლავ აკონტროლებდნენ 20 კილომეტრის მოშორებით მდებარე სოფლებს და მხოლოდ სამხრეთის ბუგი იცავდა ქალაქს ალყაში მოქცევისგან. სენკევიჩმა „The Guardian“-თან მიცემულ ინტერვიუში განაცხადა, რომ მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაცია ოდესაში მიმავალი გზის გავლით ხდებოდა და ამ დროისთვის უკვე დაახლოებით 250 000-მდე მოქალაქე იყო ევაკუირებული.
15 მარტს ვიტალი კიმმა გამოაცხადა, რომ ქალაქის ცენტრიდან რუსული ნაწილები მთლიანად განდევნეს და სიტუაცია უსაფრთხო იყო.
„The New York Times“-ის 16 მარტის ცნობით, ქალაქის მორგში 132 ცხედარი იყო მოთავსებული.
18 მარტს ორი რუსული რაკეტა „კალიბრი“ დაეცა მიკოლაივის ჩრდილოეთ გარეუბანში მდებარე უკრაინულ ყაზარმებს, რომლებიც მიკოლაივში ბაზირებული 36-ე ცალკეული საზღვაო ქვეითი ბრიგადის საკუთრება იყო და ადგილობრივი ჯარისკაცების სწავლების დროს გამოიყენებოდა. თავდასხმა ღამით მოხდა, როდესაც იქ მყოფებს ეძინათ. განგაშის ჩასართავად საკმარისი დრო არ იყო, რადგან რაკეტების გაშვება ახლო მანძილიდან, ხერსონის გარეუბნებიდან მოხდა.
თავდაპირველად გარცელდა ინფორმაცია 45 ჯარისკავის დაღუპვის შესახებ და რაოდენობა შესაძლოა გაზრდილიყო. ბელგიური გაზეთი „HLN“ იტყობინებოდა, რომ ქალაქის მორგის თანახმად, არანაკლებ 80 ჯარისკაცი იყო დაღუპული. ბაზაზე 200-მდე სამხედრო იმყოფებოდა და ვარაუდობდნენ, რომ მათი დიდი ნაწილი დაიღუპა. მეორე დღეს მხოლოდ ერთი გადარჩენილი ადამიანი გამოიყვანეს.
მინი|მიკოლაივის სამხარეო ადმინისტრაციის შენობა სარაკეტო დარტყმის შემდე, 29 მარტი. ასევე 18 მარტს, უკრაინულმა ძალებმა მიკოლაივთან გაარღვიეს რუსების პოზიციები და მოწინააღმდეგე ხერსონის ოლქისკენ განდევნეს.
აპრილი
8 აპრილის განცხადების თანახმად, მიკოლაივის ოლქში „პრაქტიკულად არ დარჩა“ რუსული სამხედრო ნაწილები. ამის მიუხედავად, ქალაქის დაბომბვები მაინც გრძელდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
ალიუტორები
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ხალხები კატეგორია:ჩუკოტკურ-კამჩატკური ხალხები
ზემო ქერეს ნიში
ზემო ქერეს ნიში — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ქერეში. აგებულია XX საუკუნეში.
ღვთისმშობლის სახელობის ნიში აუგიათ ძველი ეკლესიის ქვებით. თვითონ ეკლესია აღარ არსებობს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იან პალახი
thumb|იან პალახი thumb|150px|right|იან პალახის მემორიალური დაფა იან პალახი (Jan Palach; დ. 11 აგვისტო, 1948, ვშეტატი — გ. 19 იანვარი, 1969, პრაღა) — კარლის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტის სტუდენტი. 1969 წლის 16 იანვარს პრაღაში ვაცლავის მოედანზე, საბჭოთა ჯარების და ვარშავის პაქტის სხვა ქვეყნების მიერ ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად თავი დაიწვა.
თავის დაწვისას სხეულის 85 %-ზე მიიღო მესამე ხარისხის დამწვრობა. გადაიყვანეს კარლის უნივერსიტეტის კლინიკაში სადაც გარდაიცვალა სამი დღის შემდეგ. 25 იანვარს დაკრძალეს ოლშანის სასაფლაოზე. 1991 წელს პალახი სიკვდილის შემდეგ დააჯილდოვეს ტომაშ გარიგ მასარიკის ორდენით.
პალახის გარდაცვალების შემდეგ 1969 წლის აპრილამდე კიდევ 26 ადამიანმა სცადა თავის დაწვა იმავე მიზეზით, მათგან შვიდი გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:ანტიკომუნისტები კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
ფირი მეჰმედ-ფაშა
ფირი მეჰმედ-ფაშა (Pîrî Mehmed Paşa; გ. 1533, სილივრი) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1518-1523 წლებში.
დაიბადა მედრესეს ხელმძღვანელის ოჯახში. მისი დაბადების ადგილი ცნობილი არააა, ისტორიკოსები ვარაუდობენ რომ იგი დაიბადა ამასიაში ან აქსარაიში. განათლება მიიღო ამასიის მედერესეში. 1508 წელ დანიშნეს ანატოლიის ხაზინადარად.
მონაწილეობდა ჩალდირანის ბრძოლაში. ამ ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ დიდი ვეზირი დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა დაადანაშაულეს გამცემლობაში და სიკვდილით დასაჯეს. გარდა ამისა, თანამდებობიდან გადააყენეს მესამე ვეზირი მუსტაფა-ფაშა, მისი ადგილი დაიკავა ფირი მეჰმედ-ფაშამ. 1516 წელს მეხუთედ და საბოლოოდ გადააყენეს თანამებობიდან ჰერსეკზადე აჰმედ-ფაშა, მისი ადგილი დაიკავა ჰადიმ სინან-ფაშამ, ხოლო ფირი მეფმედ-ფაშა მეორე ვეზირი გახდა. დიდი ვეზირის თანამდებობაზე დანიშნეს 1518 წელს. სულთან სელიმ I-ის გარდაცვალების შემდეგაც დარჩა აღნიშნულ თანამდებობაზე. 1523 წელს სულთანმა სულეიმან I-მა პენსიაზე გაუშვა.
ფირი მეჰმედ-ფაშა დასახლდა სილივრიში, სადაც გარდაიცვალა 1533 წელს, დაკრძალულია თავისი ხარჯებით აგებულ მეჩეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1533
ატაკო
ატაკო (Ataco) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 665 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 122 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოლიმის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჩხერის ხიდი
ჩხერის ხიდი — შუასაუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი, მდებარეობს მდინარე ჩხერისწყალზე, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში სოფელ ზედა ჩხუტუნეთში.
ხიდის აღწერა
ხიდის მალია 5,70 მ. მალთან შედარებით ხიდის სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან თავბანდის თავამდე შედარებით დიდია (6,30 მ). ეს გამოწვეულია კლდოვანი ნაპირების სიმაღლით: კლდეთა სიმაღლე (რომლებიც ბურჯთა მაგივრობას სწევენ) წყლის დონიდან 3,60 მ, ხიდის სიგანე 1,90 მ. მარჯვენა მისასვლელის სიგრძეა — 5 მ, სიგანე — 4,20 მ, მარცხენას სიგრძე — 1,50 მ. სიგანე — 3,60 მ. თავბანდის სისქე 50 სმ.
დამუშავების ტექნიკის მიხედვით იგი ჩამოუვარდება მიწისა და მახოს ხიდებს, მაგრამ უფრო მაღლა დგას მახუნცეთისა და ფურტიოს ხიდებთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები კატეგორია:ნიგალის ქვისთაღოვანი ხიდები კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
დიმიტრი სკობელცინი
ბიოგრაფია
სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი დიმიტრი ვლადიმერის ძე სკობელცინი დაიბადა 1892 წლის 24 ნოემბერს პეტერბურგში, ფიზიკის პროფესორის ოჯახში. 1910 წელს დაამთავრა ტექნიკური სასწავლებელი, ხოლო 1915 წელს - პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი, რის შემდეგ იგი დატოვებულ იქნა ფიზიკის კათედრასთან საპროფესორო მოღვაწეობისათვის მოსამზადებლად.
1938 წლამდე სკობელცინი ლენინგრადში მოღვაწეობდა, ასწავლიდა ფიზიკას ლენინის ქალაქის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლევლებელში. იგი კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით სხვადასხვა ვადით მივლინებული იყო საფრანგეთსა და ინგლისში. 1934 წელს სკობელცინმა დაიცვა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი და მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1938 წლიდან იგი გადმოიყვანეს მოსკოვში და დანიშნეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პ. ლებედევის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის, ავტომბირთვის ლაბორატორიის ლაბორატორიის გამგედ. 1943 წელს სკობელცინი აირჩიეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდეტად, 1946 წელს - ნამდვილ წევრად. 1940 წელს სკობელცინმა მოსკოვის უნივერსიტეტიდან ჩამოაყალიბა ატომბირთვის კათედრა, 1946 - ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 15 წლის განმავლობაში. 1951 წლიდან დ. სკობელცინი განაგებს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლებედევის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტს მოსკოვში.
დიმიტრი სკობელცინის შრომები
მეცნიერული მუშაობა სკობელცინმა ჩვენი საუკუნის ოციანი წლებიდან დაიწყო. მან დაამუშავა ახალი ექსპერიმენტული მეთოდი, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია გახდა ცალკეულ ელემენტარულ ნაწილაკთა იმპულსების გაზომვა; ამ შრომებმა დაადასტურა ჰიპოთზა კომპტონის ეფექტის კვანტური ბუნების შესახებ. ამ მეთოდით იქნა აღმოჩენილი კოსმოსური სხივების კვალიც. სკობელიცმა აღმოაჩინა და შეისწავლა კოსმოსური სხივების შესანიშნავი თავისებურება - გენეტიკურად დაკავშირებული ნაწილაკების ჯგუფების - ღვარების შექმნა. სკობელცინის შემდგომი გამოკვლევები შეეხო კოსმოსური სხივების შედგენილობაში მაღალი და ზემაღალი ენერგიების მქონე ნაწილაკებს. ექსპერიმენტული გამოკვლევით მან აღმოაჩინა ელექტრონულ-ბირთვული ღვარები და ბირთვულ-კასკადური პროცესი.
შემდგომი კვლევების შედეგად სკობელცინმა დაასკვნა, რომ ვილსონის კამერაში სწორხაზოვანი კვლები კოსმოსურ სხივებს ეკუთვნის. დიმიტრი სკობელცინმა ღრმად შეიაწავლა ის პირობები, რომელშიც წარმოიშობა კოსმოსური სხივების ერთ-ერთი შემადგენელი ელექტრონულ-ფოტონური ნაწილი და წონასწორობა ამ სხივების რბილსა და გაღწევად კომპონენტებს შორის. მან გამოარკვია, რომ მეზონების დაშლის დროს წარმოშობილი ელექტრონების საშუალებით შეუძლებელია აიხსნას ის რბილი კომპონენტი, რომელიც რამდენიმე კილომეტრის ზევით ატმოსფეროში არსებობს და რომ ამ არაწონასწორული რბილი კომპონენტის წარმოშობა რაიმე სხვა წყაროს უნდა მიეწეროს. სკობელცინის მიერ ჩატარებული ცდების შედეგად დადგინდა, რომ მეზონების დაშლის დროს წარმოშობილი კომპონენტის ინტენსივობა მოსალოდნელზე მცირეა. სკობელცინმა შეისწავლა კოსმოსური სხივები დიდ სიმაღლეებზე.
1944 წელს სკობელცინმა ფართო ატმოსფერული ღვარების შესწავლის მიზნით პამირზე მოაწყო პირველი ექსპედიცია. მას შემდეგ ეს ექსპედიცია ყოველწლიურად ეწყობა. 1947 წლიდან სკობელცინის ხელმძღვანელობით დაიწყო კოსმოსური სხივების შესწავლა ატმოსფეროს იქით. ამ ცდებს იგი რაკეტების საშუალებით აწარმოებდა. 1951-1952 წლებში შესრულებული შრომებისათვის სკობელცინი 1952 წელს ს. ვავილოვის ოქროს მედლით დააჯილდოვეს. დიმიტრი კობელცინი მართებულად ითვლება კოსმოსური სხივების შემსწავლელი საბჭოთა სკოლის მეთაურად. მისმა სახელმძღვანელომ — „კოსმოსური სხივები“ — დიდი როლი შეასრულა საბჭოთა ფიზიკოსების გამოზრდისა და ფორმირების საქმეში. ხელისუფლებამ მაღალი შეფასება მისცა სკობელცინის სამეცნიერო და საზოგადოებრივ მუშაობას, იგი ორგზის ლენინისა და ორგზის წითელი დროშის ორდენოსანია.
დიმიტრი სკობელცინი გარდაიცვალა 1990 წლის 16 ნოემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ევროპის უნივერსიტეტი (ტირანა)
ტირანის ევროპის უნივერსიტეტი (ალ: Universiteti Europian i Tiranës) ― აკრედიტებული კერძო უნივერსიტეტი ტირანაში, ალბანეთში. დაარსდა 2006 წლის 20 სექტემბერს. ტირანის ევროპის უნივერსიტეტი ლიცენზირებულია ალბანეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ.
სწავლება
ტირანის ევროპის უნივერსიტეტში ბაკალავრის ხარისხის მისაღებად სამწლიანი კურსის დასრულებაა აუცილებელი. უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამებიც, რომლებიც 1-1.5 წელს გრძელდება. 2011 წელს უნივერსიტეტმა სოციალური, ეკონომიკური და იურიდიული მეცნიერებების სადოქტორო ხარისხის მინიჭების უფლება მიიღო.
Webometrics-ის უნივერსიტეტების მსოფლიო რეიტინგში ტირანის ევროპულ უნივერსიტეტს ქვეყნის მასშტაბით მერვე ადგილი უკავია (2022).
სქოლიო
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები კატეგორია:ალბანეთის უმაღლესი სასწავლებლები
ბალთის ეკლესიის ნანგრევი
ბალთის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალთაში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ეკლესიიდან შემორჩენილია აბსიდის მცირე ნაწილი. დანარჩენი კედლები არ შეინიშნება. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. ირგვლივ ყრია ჩამონაშალი ქვა, მათ შორის, მცირე რაოდენობით არის თლილი ქვაც. ნაგებობის გეგმა არ იკითხება.
სტეფანე მღებრიშვილი
სტეფანე მღებრიშვილი (დ. 3 აგვისტო, 1979) — ქართველი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და ჯგუფ Stephane & 3G-ის წევრი.
კულგუნინო
კულგუნინო (Кулгунино; Ҡолғона) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. კულგუნინის სოფსაბჭოს ადმინისტრაციული ცენტრი. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 87 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 83 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 774 ადამიანი.
სტეფანე მღებრიშვილი
დაიბადა თბილისში 1979 წლის 3 აგვისტოს. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.
კულგუნინო
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
სტეფანე მღებრიშვილი
გამოცემული აქვს ალბომები: "სტეფანე" (1999), "უსახელო" (2002), "საუკეთესო სიმღერების კრებული" (2004). 2002 წელს გამართა სოლო-კონცერტი სპორტის სასახლეში. არის ავტორი ვარდების რევოლუციის ჰიმნისა "ახალი დღე"; ლაურეატი კონკურსებისა: "მეგა", "ოვაცია", "სულიკო" და სხვა. 2010 წელს იყო პირველი ქართველი შემსრულებელი, რომელმაც დაიპყრო MTV Europe. 2011 წელს მონაწილეობა მიიღო შოუში MTV Live Georgia. 2012-2013 წლებში იყო მეგა "შოუ ვოისის" მწვრთნელი. 2017-2018 წლებში რეიტინგული მეგა შოუს "X ფაქტორი" – ჟიურის წევრი, ასევე პროექტ "ნიჭიერის" ჟიურის წევრი. საკუთარი სიმღერის რიმეიქზე "დამიბრუნდი" გადაიღო ვიდეორგოლი, რომელმაც რამდენიმე მილიონი ნახვა მოუტანა და "რადიო ჰოლდინგ ფორტუნას" მიერ გამართულ წლის სიმღერის დაჯილდოების ცერემონიალზე "რადიო ფორტუნას რჩეულად" დასახელდა, ასევე მოიპოვა მთავარი ჯილდო წლის "სიმღერის სტატუსი". პროდიუსერი, "არტფორუმის" დამაარსებელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:ქართველი მომღერლები
მალდის ნაეკლესიარი
მალდის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ მალდაში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ნაეკლესიარი სოფლიდან ჩრდილოეთით, 1 კმ-ზე ტყეში მდებარეობს. ნაგებობიდან შემორჩენილია დასავლეთი კედლის საძირკვლის ფრაგმენტები. დანარჩენი კედლები არ იკითხება. აქა-იქ ყრია უხეშად თლილი ქვები. გათხრა-გაწმენდის გარეშე დათარიღება შეუძლებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰენრი ახალგაზრდა
ჰენრი ახალგაზრდა მეფე (Henry the Young King) — მეორე ჰენრი II-ისა და ალიენორა აკვიტანიელის ხუთი შვილიდან. ნორმანდიის ჰერცოგი, ანჟუს გრაფი. ინგლისის ნომინალური მეფე 1170-იანი წლების დასაწყისში.
ბიოგრაფია
ჰენრის კორონაცია მოხდა 1170 წლის 14 ივლისს, 15 წლის ასაკში, როცა მამამისი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, თუმცა ის არასოდეს მართავდა სახელმწიფოს დამოუკიდებლად და ჩვეულებრივ, არ შედის ინგლისის მონარქების სიაში.
thumb|left|200px|ჰენრი ახალგაზრდის სამარხი 1172 წელს ჰენრი დაქორწინდა მარგარიტა ფრანგზე, მეფე ლუდოვიკო VII-ის ქალიშვილზე, ამ ქორწინებიდან დაიბადა ჯონი(1177), რომელიც ჩვილობაში გარდაიცვალა. მისი უმცროსი ძმები, რიჩარდ ლომგული და ჯონ უმიწაწყლო კი შემდგომში მეფეები გახდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:ნორმანდიის ჰერცოგები კატეგორია:პლანტაგენეტები კატეგორია:დაბადებული 1155 კატეგორია:გარდაცვლილი 1183
კახამარკა (ტოლიმა)
კახამარკა (Cajamarca) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 501 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 520 კმ²-ია.
ბაბაკარი
ბაბაკარი (Babaqar silsiləsi; Պապաքարի լեռնաշղթա) — ქედი საქართველოს, სომხეთისა და აზერბაიჯანის საზღვრების შეხვედრის კუთხეში. აგებულია მერგელებითა და კირქვით. ზედაპირი უტყეოა.
მწვერვალები
მწვერვალების სია 1976 წელს საბჭოთა არმიის მიერ შედგენილი რუკის მიხედვით:
საქართველოში
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ:
სომხეთში
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ:
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ქედები კატეგორია:სომხეთის ქედები კატეგორია:აზერბაიჯანის ქედები
Francisella tularensis
Francisella tularensis — გრამ-უარყოფითი, კოკობაცილური, აერობული ბაქტერია, რომელიც Francisella-ს გვარს მიეკუთვნება. იგი სპორებს არ წარმოქმნის და უძრავია. F. tularensis ტულარემიის გამომწვევი აგენტია, რომლის პნევმონურ ფორმას შეიძლება ლეტალური გამოსავალი ჰქონდეს არასრული მკურნალობის ფონზე. იგი ფაკულატუტრი უჯრედშიდა ბაქტერიაა, რომელიც გამრავლებისთვის ცისტეინს საჭიროებს. ინფექციისთვის გასავიტარებლად ბაქტერიის მცირე რაოდენობაა საჭირო, რის გამოც ა.შ.შ მას პირველი რიგის სელექტიური აგენტების რიგს მიაკუთვნებს (რომელშიც აგრეთვე შედის Yersinia pestis, Bacillus anthracis, Ebolavirus და სხვა). ბუნებრივ პირობებში, F. tularensis დაბალ ტემპერატურაზე სიცოცხლისუნარიანობას ინარჩუნებს რამდენიმე კვირის განმავლობაში (ნიადაგში, წყალში, გვამებში). ლაბორატორიულ პირობებში F. tularensis მოკლე ჩხირების ფორმას იღებს (0.2x0.2 მკმ), მისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა 35-37°C.
ქვესახეობები
ეს სახეობა აღმოჩენილი იყო 1911 წელს ტულარის ოლქში (კალიფორნია), ციყვებში. შემდგომში, Bacterium tularense იზოლირებული იყო ჯორჯ მაქკოის (1876-1952) მიერ სან ფრანცისკოში, შავი ჭირის ლაბორატორიაში, რის შესახებაც ინფორმაცია გამოქვეყნდა 1912-ში. 1922 წელს, ედუარდ ფრანცისი (1872-1957), ექიმი და სამედიცინო მკვლევარი ოჰაიოდიან, აღმოაჩნა, რომ Bacterium tularense ტულარემიის გამომწვევი აგენტია. ამ სახეობას "Francisella tularensis" დაარქვეს მის პატივსაცემად.
F. tularensis-ის ოთხი ქვესახეობა (ბიოვარი) არსებობს:
1938 წელს, ბაქტერიოლოგმა ვლადიმირ დოროფეევმა (1911-1988) და მისმა გუნდმა შეძლო ამ პათოგენის ინფექციური ციკლის მოდელირება და მოახერხეს მის წინააღმდეგ ზომების შემუშავება. 1947 წელს, დოროფეევმა შეძლო ფრანცისის მიერ 1922 წელს აღმოჩენილი პათოგენის დამოუკიდებელი იზოლირება, რის გამოც პოსტ-საბჭოთა ქვეყნებში მას ზოგჯერ Francisella dorofeev-ს უწოდებენ.
პათოგენეზი
F. tularensis გვხვდება ჩიტებში, რეპტილიებში, თევზებში, უხერხემლოებში და ძუძუმწოვრებში, მათ შორის ადამიანებშიც. მიუხედავად ამისა, ტულარემიის ისეთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა, რომელიც ადამიანიდან ადამიანზე ტრანსმისიით იყო განპირობებული. იგი ვრცელდება ინფიცირებულ ცხოველთან ან ვექტორთან (ტკიპი, კოღო და ა.შ.) პირდაპირი კონტაქტით. სხვა ცხოველური რეზერვუარებიც არსებობს: კურდღლები, ვირთხები, ირმები, ქათმისნაირები.
F. tularensis-ით ინფიცირება შეიძლება რამდენიმე გზით მოხდეს. ინფექციის ძირითადი კარიბჭეებია სისხლი და სასუნთქი სისტემა. ყველაზე ხშირად ხდება კანის დაზიანებით, რის შედეგადაც ვითარდება დაავადების წყლულჯირკვლოვანი ფორმა. მისი ინჰალაცია (ჩასუნთქვა), განსაკუთრებით F. t. tularensis-ის ბიოვარის, იწვევეს ტულარემიის პნევმონიურ ფორმას, რომელსაც პოტენციურად ლეტალური შედეგი აქვს. მიკრობით დაბინძურებული საკვების მიღების შედეგად შეიძლება განვითარდეს ოროფარინგეალური ინფექცია ან მისი თვალჯირკვლოვანი ფორმა თვალის ინფექციის შედეგად.
F. tularensis-ს მასპინძლის გარეთ შეუძლია სიცოცხლისუნარიანობის შენარჩუნება რამდენიმე კვირის განმავლობაში და ნაპოვნია წყალში, მინდვრებსა და ზვინებში. ბაკტერიის შემცველი აეროზოლების გამოთავისუფლება შესაძლებელია ცხოველურ კარკასთან კონტაქტისას ბალახის საკრეჭის გამოყენების შედეგად, რის გამოც მას "ბალახის საკრეჭის დაავადება" უწოდეს. ეპიდემიოლოგიური კვლევების მიხედვით, არსებობს დადებითი კორელაცია F. tularensis-ით განპირობებულ ინფექციებსა და ისეთ პროფესიებს შორის, სადაც ჩართულია ზემოთ ხსენებული საქმიანობა.
სასიცოცხლო ციკლი
F. tularensis ფაკულტატური უჯრედშიდა ბაქტერიაა და შეუძლია უჯრედების მრავალი ტიპის ინფიცირება, მაგრამ მასპინძელ ორგანიზმში უმეტესად მაკროფაგებს აინფიცირებს. მაკროფაგში მოხვედრა ხდება ფაგოციტოზის გზით და მისი სეკვესტრაცია ხდება ფაგოსომის მიერ. იგი თავისუფლდება ფაგოსომისგან და ციტოზოლში იწყებს პროლიფერაციას. დროთა განმავლობაში, ინფიცირებული უჯრედი განიცდის აპოპტოზს და ახლად გამრავლებული ბაქტერიები თავისუფლდებიან, ახალი უჯრედების ინფიცირების მიზნით.
ვირულენტობის ფაქტორები
მინი|ტულარემიით განპირობებული კანის დაზიანება
F. tularensis-ის ვირულენტობის მექანიზმები ჯერჯერობით არაა სრულიად შესწავლილი. სხვა უჯრედშიდა ბაქტერიების მსგავსად, რომლებიც ფაგოსომული კომპარტამენტებიდან თავისუფლდებიან ციტოზოლში გასამრავლებლად, F. tularensis წარმოებს სხვადასხვა ჰემოლიზურ აგენტებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ფაგოსომის დეგრადირებას. F. t. novicida-ს ბიოვარში იდენტიფიცირებული იყო ჰემოლიზინი NlyA, რომელსაც იმუნოლოგიური რეაქტიულობა ჰქონდა E. coli-ს ანტი-HlyA ანტისხეულის მიმართ. მჟავა ფოსფატაზა AcpA ნაპოვნი იყო სხვა ჰემოლიზური თვისებების მქონე ბაქტერიებში, მაგრამ მისი როლი Francisella-ს გვარის წარმომადგენლების პათოგენეზში სადავოა.
F. tularensis შეიცავს VI ტიპის სეკრეციულ სისტემას (T6SS), რომელიც სხვა პათოგენურ ბაქტერიებშიც გვხვდება. იგი აგრეთვე შიეცავს ატფ-ის დამაკავშირებელ ცილებს (ATP-binding cassette proteins), რომლებიც, შესაძლოა, დაკავშირებულნი არიან ვირულენტობის ფაქტორების სეკრეციასთან. F. tularensis იყენებს IV ტიპის ფიბრიებს მასპინძელი უჯრედის ზედაპირთან დასაკავშირებლად. მუტანტურ შტამებს, რომლებსაც ფიბრიები არ გააჩნიათ, გაცილებით უფრო ატენუირებული (დასუსტებული) პათოგენური უნარი აქვთ.
ფაგოსომებიდან გამოთავისუფლებისა და უჯრედშიდა რეპლიკაციის მიზნით აუცილებელი წინაპირობაა 23-kD (23 კილოდალტონი) ცილის - IglC-ს ექსპრესია. მის გარეშე, მუტანტური შტამები იღუპებიან და იშლებიან მაკროფაგის მიერ.
F. tularensis, in vitro პირობებში, უარყოფითად მოქმედებს ინფიცირებული უჯრედების იმუნურ რეაქციებზე, რაც მრავალი პათოგენური მიკროორგანიზმის მიერ შემუშავებული ტაქტიკაა მასპინძელი ორგანიზმის იმუნური პასუხის შესანელებლად. ამისთვის საჭიროა IglC ცილა, თუმცა მისი და სხვა გენების ზუსტი როლი არაა ცნობილი.
გენეტიკა
სხვა ბაქტერიების მსგავსად, F. tularensis უსქესო რეპროდუქციას განიცდის. ერთი უჯრედი ორ შვილეულ უჯრედს იძლევა და თითოეულს იდენტური გენეტიკური ინფორმაცია გააჩნია. გენეტიკური ვარიაცია შესაძლებელია მუტაციით ან გენების ჰორიზონტალური გადაცემით.
F. t. tularensis-ის შტამის (SCHU4) გეომი სეკვენსირებულია. სეკვენსირების საფუძველზე განხორციელებული კვლევები მიუთითებენ იმაზე, რომ მისი გენების მაკოდირებელი ზოგიერთი მონაკვეთი დარღვეულია მუტაციების შედეგად, რის გამოც გადარჩენისთვის საჭირო მეტაბოლური და სინთეზური გზები დაბლოკილია. ეს იმას ნიშნავს, რომ F. tularensis შესაძლოა ევოლუციის განმავლობაში დამოკიდებული გახდა მასპინძელ ორგანიზმებზე ზოგიერთი ნივთიერების მოსაპოვებლად.
F. tularensis-ის გენომი შეიცავს უჩვეულო ტრანსპოზონისმაგვარ ელემენტებს, რომლებსაც მსგავსება აქვთ ეუკარიოტულ ორგანიზმებში არსებულ ფორმებთან.
ფილოგენეტიკა
F. t. holarctica-ს ყველაზე მაღალი გენეტიკური ვარიაცია ნაპოვნია შვედეთში. ეს მიუთითებს სახეობის წარმოშობის შესაძლო გეოგრაფიულ წერტილზე.
გამოყენება ბიოლოგიური იარაღის სახით
როდესაც ა.შ.შ-ს ბიოლოგიური იარაღების პროგრამა დასრულდა 1969 წელს, F. tularensis მის არსენალში შედიოდა.
დიაგნოზი
F. tularensis-ით განპირობებული ინფექციის დიაგნოსტირება კლინიკური სიმპტომების, პაციენტის ისტორიის და ლაბორატორიული ანალიზის საფუძველზე.
მკურნალობა
ტულარემია იმკურნება ანტიბიოტიკებით, როგორიცაა ამინოგლიკოზიდები, ტეტრაციკლინები და ფლუოროკვინოლები.
პრევენცია
პრევენციულ ღონისძიებებს მიეკუთვნება: ტკიპებისა და კოღოების ნაკბენის პრევენცია, ნანადირევის სრულყოფილი მომზადება, დაუმუშავებელი წყლის დალევისგან თავის არიდება, ლაბორატორიაში მუშაობის შემთხვევაში - ნიღბის, შეუღწევადი ხელთათმანების გამოყენება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიოლოგიური იარაღები კატეგორია:ბაქტერია კატეგორია:მიკრობიოლოგია კატეგორია:დაავადება
კონტინენტის წყალქვეშა კიდე
კონტინენტის წყალქვეშა კიდე წარმოადგენს კონტინენტის ნაწილს, რომელიც განლაგებულია ოკეანის დონეზე დაბლა. ხასიათდება დედამიწის ქერქის კონტინენტური ტიპით. იკავებს დედამიწის ზედაპირის ფართობის დაახლოებით 14 %-ს. ხმელეთის პლატფორმულ მონაკვეთებთან შედარებით, გრანიტული ფენა კონტინენტის წყალქვეშა კიდის ფარგლებში ნაკლები სიმძლავრისაა, ხოლო კონტინენტის ძირის საზღვართან ოკეანის საგებთან ერთად სრულებით ხდება მისი ამოსოლვა, რომელიც ამ მხრივ, ადგილს ოკეანის დედამიწის ქერქს უთმობს. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე იკავებს წყნარი ოკეანის ტერიტორიის 10 %-ს.
კონტინენტის წყალქვეშა კიდეზე აქტიურად მიმდინარეობს წყალქვეშა პროცესები (ტალღების მოქმედება, მიქცევა და მოქცევა, სიმღვრივის ნაკადები, დინება და სხვა). ტექტონიკური თვალსაზრისით, კონტინენტის წყალქვეშა კიდე ჩვეულებრივ მიეკუთვნება კონტინენტურ ბაქნებს, თუმცა ადგილ-ადგილ შეინიშნება სეისმურობისა და ახალგაზრდა ვულკანიზმის გამოვლინებები. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე ოკეანის წყლებითაა დაფარული.
კონტინენტის წყალქვეშა კიდე გამოირჩევა ფსკერული ნალექების დიდი სიჭრელით, განსაკუთრებით შელფის ფარგლებში, რაც აიხსნება არა მხოლოდ ფაციალური ვითარების მრავალფეროვნებით, არამედ შელფზე სუბაერალური გენეზისის რელიქტური დანალექების ფართო გავრცელებითაც. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე მსოფლიო ოკეანის ფსკერის ათვისებისათვის მეტად ხელმისაწვდომი რაიონია, სადაც მოიპოვებენ ნავთობსა და ბუნებრივ აირს (შელფზე).
სქოლიო
კატეგორია:ნაპირთმცოდნეობა კატეგორია:სანაპიროსა და ოკეანური რელიეფის ფორმები
ზვარიას ხიდი
ხიდის აღწერა
ხიდი მოქცეულია სამანქანო ხიდის ქვეშ. ბოლო დრომდე ის სრულად იყო მოღწეული, მაგრამ მდინარის დინამიკური და ხიდის სტატიკური დატვირთვებიდან გამომდინარე მნიშვნელოვნად დაზიანდა.
ხიდი მცირე ზომისაა. მალის ზომაა 1,80 მ, ისარი — 0,90 მ. ხიდის სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან თავბანდის თავამდე — 2,10 მ, ბურჯის სიმაღლე — 1,20 მ, სიგანე — 1,45 მ. რადიალურად დაწყობილი თაღის ქვების სიგანე 30 სმ-ია. თაღზე გაყოლებული ჰორიზონტალური ქვების წყობისა 0,8-0,10 მ-ია. ლავგარდნის გამოწევა 4-5 სმ, ხიდის სიგანე — 1,35 მ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები კატეგორია:ნიგალის ქვისთაღოვანი ხიდები კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
ჯაბა გეთიაშვილი
ჯაბა გეთიაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), მსოფლიო არაოფიციალური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, მანჩესტერი, ინგლისი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, გოდი, უნგრეთი, 70 კგ).
რესურსები ინეტრნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
მეფე მათიუშ პირველი
გამოცემები
წიგნი გამოიცა 1922 წელს. ნაწარმოების ინგლისურ ენაზე პირველად გამოიცა 1986 წელს. წიგნში ვხვდებით რეალურ ისტორიულ მოვლენებსაც, მაგალითად მეორე მსოფლიო ომი, წიგნში აგრეთვე ვხვდებით არჩევით მონარქიას, თავისუფალ არჩევნებს, პოლონეთის რესპუბლიკის სეიმს და ა.შ.
შინაარსი
პატარა უფლისწულს მამის გარდაცვალების გამო ადრეულ ასაკში მოუწევს ტახტზე ასვლა, ის მოახერხებს კარგად მეფედ გახდომას და უმნიშვნელოვანეს რეფორმებს გაატარებს თავისი გამოუცდელობის გამო, მაგრამ საბოლოოდ ვერ შეეგუება სასახლის წესებსა და ეტიკეტებს, გლეხურად გადაიცვამს და ომში გაიპარება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1922 წლის ნოველები კატეგორია:საბავშვო რომანები კატეგორია:პოლიტიკური ნოველები
ტიგრან მანსურიანი
ტიგრან მანსურიანი (Տիգրան Մանսուրյան, დ. 27 იანვარი, 1939) — ერთ-ერთი წამყვანი სომეხი კომპოზიტორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ბეირუთში და განათლება მიიღო ერევანში, სადაც მისი ოჯახი 1947 წელს დასახლდა. მისი და - არაქს მანსურიანი სომხეთის საოპერო მომრერალი იყო. თავდაპირველად, ტიგრან მანსურიანი რომანოს მელიქიანის სამუსიკო სკოლაში სწავლობდა, სომეხ კომპოზიტორ ედუარდ ბაღდასარიანთან, ხოლო მოგვიანებით - კომიტასის სახელმწიფო კონსერვატორიში. მისი ალბომი „მონოდია“ ნომინირებული იყო გრემის ჯილდოს მოსაპოვებლად, როგორც „საუკეთესო ინსტრუმენტალური სოლისტის შესრულება ორკესტრთან ერთად“ და „საუკეთესო თანამედროვე კლასიკური კომპოზიცია“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
ევროპის უნივერსიტეტი (ლეფკა)
ლეფკის ევროპის უნივერსიტეტი ― უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ქალაქ ლეფკაში, მორფუს ყურის მახლობლად. დაარსდა 1989 წელს კვიპროსის სამეცნიერო ფონდის მიერ. გაიხსნა 1990 წელს, როგორც ბალკანური უნივერსიტეტების ქსელის ნაწილი. მოქმედებს 77 საბაკალავრო და 38 სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამა, რომლებიც თურქეთის უმაღლესი განათლების საბჭოს მიერაა დამტკიცებული. უნივერსიტეტის კამპუსი ნიქოზიიდან 45 წუთის სავალზე მდებარეობს, 60 წუთის სავალზეა ერჯანის საერთაშორისო აეროპორტიდან და ქალაქ კირენიიდან და 80 წუთის ― ფარმაგუსტიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კვიპროსის უნივერსიტეტები
QuakeCon
მინი|მარჯვნივ|250პქ|QuakeCon-ის ოფიციალური ლოგო QuakeCon — ZeniMax-ის მიერ ორგანიზებული ყოველწლიური ყრილობა, რომელიც ხელს უწყობს id Software-სა და მის მფლობელობაში მყოფი კომპანიების მიერ შემუშავებული ვიდეო თამაშების განვითარებასა და რეკლამირებას, ასევე ტარდება სხვადასხვა მოვლენები ვიდეო თამაშების ინდუსტრიასთან დაკავშირებით: შეჯიბრები და ტურნირები. სახელი დარქმეული იქნა id Software-ის მიერ შექმნილი თამაშის Quake-ის პატივსაცემად. ამ მოვლენას მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ესწრება უამრავი გეიმერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:LAN parties კატეგორია:შეჯიბრები კიბერსპორტში
აჰმეთ დავუთოღლუ
აჰმეთ დავუთოღლუ (Ahmet Davutoğlu, დ. 26 აგვისტო 1959, კონია, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი, ექსპერტი საერთაშორისო ურთიეთობებში, აკადემიკოსი და დიპლომატი. თურქეთის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი. თურქეთის სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის თავმჯდომარე და თურქეთის პრემიერ-მინისტრი 2014 წლის 28 აგვისტოდან 2016 წლის 24 მაისამდე. .
ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წელს კონიის სოფელ ტაშქენთში. სტამბოლის ვაჟთა ლიცეუმის დამთავრების შემდეგ, 1983-1984 სასწავლო წელს დაამთავრა სტამბოლის ბოსფორის უნივერსიტეტი, პოლიტიკურ მეცნიერებათა და საერთაშორისო ურთიერთობების და ეკონომიკის განხრით დოქტორის წოდებით.
1999-2004 წლებში იყო პროფესორი ბაიქენთის უნივერსიტეტში.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:თურქი აკადემიკოსები კატეგორია:თურქი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
ხასტაგძუარის ეკლესია
ხასტაგძუარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალთაში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ეკლესიიდან შემორჩენილია აბსიდის მცირე ნაწილი. დანარჩენი კედლები არ შეინიშნება. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. ირგვლივ ყრია ჩამონაშალი ქვა, მათ შორის, მცირე რაოდენობით არის თლილი ქვაც. ნაგებობის გეგმა არ იკითხება.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სულეიმანი (შეჰზადე)
შეჰზადე სულეიმანი (Şehzade Süleyman; დ. 1377 — გ. 1411) — აგრეთვე ცნობილი როგორც სულეიმან ჩელები (Süleyman Çelebi) — ოსმალეთის იმპერიის რიგით მე-4 სულთნის, ბაიაზიდ I-ის ვაჟი. სულეიმან ჩელების დედის ვინაობა დღემდე უცნობია.
ბიოგრაფია
სულეიმანი დაიბადა 1377 წელს ედირნეში, ოსმალეთის ტახტის მემკვიდრის, ბაიაზიდის ოჯახში. მისი დაბადების დროს ოსმალეთის სულთანი იყო მურად I, რომელმაც 1383 წელს სულთნის ტიტული მიიღო. 1389 წელს ტახტზე მისი მამა ავიდა. 1396 წელს, სულეიმანმა მამამისთან ერთად მიიღო მონაწილეობა ჯვაროსნების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1402 წელს თავის ძმებ ისასა და მუსასთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ანკარის ბრძოლაში თემურლენგისა და მონღოლთა არმიის წინააღმდეგ, რომელშიც ოსმალეთის იმპერიის არმიამ იგემა დამამცირებელი მარცხი.
დაბრუნების შემდეგ შეჰზადე მეჰმედმა (მომავალში მეჰმედ I) თავი გამოაცხადა ანატოლიის სულთნად, ისამ — ბურსის სულთნად, ხოლო თავად სულეიმანი თავს ედირნეს სულთნად თვლიდა.
1405 წელს მეჰმედმა ისას ომი გამოუცხადა. ერთი წლის განმავლობაში მათ შორის მწვავე ბრძოლა მიმდინარეობდა, რომელშიც საბოლოოდ გამარჯვება დარჩა მეჰმედს და დაიპყრო ბურსა. ისაც მასთან ბრძოლაში გარდაიცვალა.
კარმენ-აპიკალა
კარმენ-აპიკალა (Carmen Apicala) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში.
სულეიმანი (შეჰზადე)
ბიოგრაფია
მათი მეოთხე ძმა, მუსა მეჰმედს ემხრობოდა. 1407 წელს მეჰმედმა ის რუმელიაში გაგზავნა სულეიმანის დასამარცხებლად. მუსამ სულეიმანი დაამარცხა, მაგრამ თავი გამოაცხადა ოსმალეთის ევროპული ნაწილის სულთნად. 1411 წლის 17 თებერვალს, სულეიმანი გარდაიცვალა.
კარმენ-აპიკალა
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 330 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 183 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოლიმის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სულეიმანი (შეჰზადე)
სქოლიო
კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1377 კატეგორია:გარდაცვლილი 1411 კატეგორია:შეჰზადეები
კეხვის ცილინდრული კოშკი
კეხვის ცილინდრული კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კეხვში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ცილინდრული კოშკი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია პირველი და მეო-რე სართულის კედლების ქვედა ნაწილები. შესასვლელი მეორე სართულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილშია. მისგან გადარჩენილია ქვედა ნაწილი. მოგვიანებით პირველ სართულში მოუნგრევიათ შესასვლელი. თავდაპირველად ეს სართული ყრუ სათავსს წარმოადგენდა. ჩრდილოეთით გააჩნია თაღოვანი კარები, რომლის გვერდით, მეორე სართულზე ამავალი, ჩვიდმეტსაფეხურიანი კიბეა. შიდა სივრცე გადახურულია შეისრული გუმბათით. 1,5 მ-ის სიმაღლეზე კედელში ჩატანებულია 28 გამჭოლი, ირიბი ხვრელი. დარბაზი განათებულია სამი სარკმლით, რომლებიც საკმაოდ ზევითაა კედლებში დატანებული და მათი ღიობები ირიბად ეშვებიან და-რბაზისაკენ. მეორე სართულის კედლები რამდენიმე ადგილას დანგრეულია, სამხრეთ-დასავ-ლეთ ნაწილში კარებია, იქვე პირველ სართულზე ჩამავალი კიბეა. კედლის აღმო-სავლეთ ნაწილში თაღოვანი „თაღჩაა“, ცენტრში სათოფურით. კოშკი ნაშენია მთლიანად რიყის ქვისაგან. ამჟამად ავარიულია, ჩამოდის წყალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბოსნია და ჰერცეგოვინის პრეზიდიუმი
ბოსნია და ჰერცეგოვინის პრეზიდიუმი (Predsjedništvo Bosne i Hercegovine, Predsjedništvo Bosne i Hercegovine, Предсједништво Босне и Херцеговине) — კოლექტიური უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანო ბოსნია და ჰერცეგოვინაში.
შემადგენლობა
ბოსნია და ჰერცეგოვინის კონსტიტუციის V მუხლის თანახმად პრეზიდიუმი შედგება ოთხი წლით არჩეული სამი წევრისაგან.