cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუსაკის შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ
შეთანხმების პირობები
მხარეები შეთანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტაზე ხელმოწერიდან 24 საათის განმავლობაში. აიკრძალა ნებისმიერი შემდგომი სამხედრო გადაადგილება ან იარაღის გადატანა ბრძოლის ველზე, ყველა სახელმწიფოს მოუწოდება, პატივი სცენ ადამიანის უფლებებს და მოქალაქეების დაცვას. უნდა გათავისუფლებულიყო ყველა სახელმწიფო ტყვე. წითელი ჯვრის საერთაშორისო ორგანიზაციას უფლება მისცეს ემკურნალა დაჭრილებისთვის.
ხელშეკრულების მიხედვით გადაეცა თხოვნა აფრიკის ერთობის ორგანიზაციას, გაეროს სამშვიდობო ძალების ჩამოსვლამდე უზრუნველყო მშვიდობის დაცვა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.
ხელშეკრულების რეალიზაცია
1999 წლის 15 ივლისს გაეროს გენერალურმა მდივანმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომლის მიხედვითაც რეკომენდებულად ჩაითვალა სადამკვირვებლო მისიის გაგზავნა კონგოს დრ-ში. 23 ივლისს აშშ-ის სახელმწიფო საბჭომ გამოაცხადა სამშვიდობო მისიის მხარდაჭერა. კონგოს განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ ხელშეკრულებას ხელი 1 აგვისტოს მოაწერა. ხუთი დღის შემდეგ გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია 1258 ოფიცრების გაგზავნის შესახებ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების საფუძველზე. მოძრაობამ კონგოლეზიური დემოკრატიისათვის ხელშეკრულებას ხელი 31 აგვისტოს მოაწერა. გაეროს 1273-ე რეზოლუციის მიხედვით ჩამოყალიბდა გაეროს მისია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.
პროტონული გამოსხივება
პროტონული გამოსხივება — რადიოაქტიური დაშლის ერთ-ერთი ტიპი, რომელიც იშვიათად გვხვდება. ძირითადად ხდება ბეტა გამოსხივების შემდგომ, როდესაც პროტონი აგზნებულ მდგომარეობაშია. ამ დროს პროტონი ტოვებს ბირთვს, ხოლო მისი აჩქარება შესაძლებელია ხაზოვანი ამაჩქარებლით. ბეტა გამოსხივებას ძალზე იშვიათად მოჰყვება პროტონის ემისია.
ლუსაკის შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლის ისტორია კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია კატეგორია:ნამიბიის ისტორია კატეგორია:რუანდის ისტორია კატეგორია:უგანდის ისტორია კატეგორია:ზამბიის ისტორია კატეგორია:ზიმბაბვეს ისტორია
პროტონული გამოსხივება
1960 წელს მეცნიერმა ვიტალ გოლდანსკიმ პირველმა განიხილა ორმაგი პროტონული გამოსხივება, ხოლო შემდგომში ალექს ბროუნიც აწარმოებდა კვლევებს. რკინა 45-ის იზოტოპი იშლება ქრომ 43-ად და ორ პროტონად. ორმაგი პროტონული გამოსხივება, პროტონულ გამოსხივებაზე, კიდევ უფრო იშვიათად ხდება. მსგავსი მოვლენა რკინა 45-ის შემთხვევაში 2002 წელსაც დაფიქსირდა. დღეისთვის სულდაფიქსირებულია 13 ორმაგი პროტონული ემისია.
სქოლიო
კატეგორია:პროტონი კატეგორია:ბირთვული ფიზიკა კატეგორია:რადიოაქტიურობა
ანდრუშულ-დე-სუსი
ანდრუშულ-დე-სუსი (Andruşul de Sus) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 149 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 769 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
UTC+08:00
450px|right|thumb|UTC+08:00 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე ღია-ყვითელი — UTC+08:00-ის ზონა მთელი წლის განმავლობაში; ცისფერი — UTC+08:00-ის ზონა ოკეანეებში
UTC+08:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც გამოიყენება შემდეგ სახელმწიფოებსა და ტერიტორიებზე:
რესურსები ინტერნეტში
UTC+08:00
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ჯგუფი C
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ჯგუფი C — ევრო 2008-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები გაიმართა 9-დან 17 ივნისის ჩათვლით ციურიხსა და ბერნში.
ნიდერლანდმა გაიმარჯვა სამივე მატჩში. პირველ თამაშში მათ იტალია დაამარცხეს კონტრშეტევებზე აგებული თამაშით — 3-0. შემდეგ მატჩი კი 4-1 გაანადგურეს საფრანგეთი. საფრანგეთი და იტალია მესამე ტურში ერთმანეთს ისე დაუპირისპირდნენ, რომ მოგება არ ჰქონდათ, ორთავემ წააგო ნიდერლანდებთან და ვერ მოუგო რუმინეთს. იტალია გავიდა მეორე ადგილზე. მათ ფრედ ითამაშეს რუმინეთთან და გადამწყვეტ მატჩში მოუგეს საფრანგეთს 2-0. ერიკ აბიდალი გააგდეს ლუკა ტონის წინააღმდეგ უხეშობისთვის და ანდრეა პირლომ გაიტანა პენალტი. დანიელე დე როსიმ საჯარიმოდან გატანილი გოლით საბოლოო ანგარიში დააფიქსირა. იტალიის მოგების გამო რუმინეთს უნდა მოეგო ნიდერლანდებთან, რათა გასულიყო მეორე ადგილზე. ნიდერლანდებს უკვე განაღდებული ჰქონდათ პირველი ადგილი, მიუხედავად ამისა, მათ ჰუნტელაარის და ვან პერსის გოლებით მოიგეს 2-0.
საფრანგეთი vs იტალია
C
ფელიქს დრაივერი
ფელიქს დრაივერი (დ. 23 აგვისტო, 1961) — ბრიტანელი გეოგრაფ-ისტორიკოსი, ლონდონის უნივერსიტეტის ჰოლოუეის სამეფო კოლეჯის პროფესორი. 2000 წელს მიენიჭა სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების მერჩისონის ჯილდო. 2007 წელს გახდა საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ხოლო 2011 წელს ბრიტანეთის აკადემიის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანელი ისტორიკოსები კატეგორია:ბრიტანელი გეოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
ლა-ჩორერა
ლა-ჩორერა (La Chorrera) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ამასონასის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 109 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 027 ადამიანს შეადგენდა.
ინგლისის თასის ფინალების სია
ალტ=A group of men, most of whom are wearing shorts and football shirts, holding two trophies, one of which is the FA Cup|მარჯვნივ|მინი|250x250პქ|[[ბლექბერნ როვერსი|ბლექბერნ როვერსის ფეხბურთელები 1884 წლის ფა თასის ფინალის შემდეგ. კაპიტან ჯეიმზ ბრაუნს (ქვემოთ ცენტრში) უჭირავს მოგებული თასი.]] ინგლისის ასოციაციის თასი, ასევე ცნობილი როგორც ფა თასი — საფეხბურთო ტურნირი ინგლისურ ფეხბურთში, ორგანიზატორი და ტურნირის წარმომადგენელი არის ინგლისის ფეხბურთის ასოციაცია. აღნიშნული შეჯიბრი მსოფლიოში უძველეს საფეხბურთო ტურნირად მიიჩნევა, იმართება 1871-1872 წლების სეზონიდან. ტურნირი ღიაა ინგლისში მოასპარეზე ნებისმიერი კლუბისთვი, თუმცა ვიდრე ჩაერთვებიან შეჯიბრში საშინაო სტადიონმა გარკვეული მოთხოვნები უნდა დააკმაყოფილოს. ფინალი ემთხვევა საფეხბურთო სეზონის კულმინაციას (როგორც წესი მაისი), ჰქვია ფა თასის ფინალი, ოფიციალური სრული სახელი არის ფეხბურთის ასოციაციის გამოწვევების თასის ფინალი, ტრადიციულად ინგლისში ამ ტურნირზე გამარჯვება პრესტიჟულად ითვლება.
ფა თასის ფინალი ტარდება ლონდონში უემბლის სტადიონზე, 1923 წლიდან 2000 წლამდე ყველა შეხვედრა უემბლიზე გაიმართა. 1923 წლამდე გამოყენებული სტადიონები იყო:კენინგტონ ოვალი, კრისტალ პალასი, სტემფორდ ბრიჯი და ლილი ბრიჯი (ყველა ლონდონში), გუდისონ პარკი (ლივერპული), ფალოუფილდის სტადიონი და ოლდ ტრაფორდი (მანჩესტერი). 2001 დან 2006 წლამდე, როცა ახალი უემბლის სტადიონი შენდებოდა ტურნირის ფინალებს კარდიფის მილენიუმის სტადიონმა უმასპინძლა. 1999 წლამდე წესების მიხედვით თუ შეხვედრა ფრედ დასრულდებოდა სხვა სტადიონზე იმართებოდა მეორე თამაში. 2007 წლის შემდეგ უემბლის ახალი სტადიონი ფინალების მუდმივი მასპინძელია.
2019 წლის მონაცემებით ყველაზე მეტი მოგება არსენალს აქვს (13). თასი მოიგო ერთმა და იმავე გუნდმა ორჯერ ან მეტჯერ ათი წლის განმავლობაში, ეს ოთხმა კლუბმა შეძლო ზედიზედ რამდენიმეჯერ:უონდერერსი, ბლექბერნ როვერსი, ტოტენჰემ ჰოტსპური და არსენალი. არაინგლისური კლუბებიდან თასი მხოლოდ ერთხელ გადაეცა კარდიფს 1927 წელს. 2019 წელს ჩემპიონი გახდა მანჩესტერ სიტი, მათ უოტფორდი დაამარცხეს.
ისტორია
უჩვენებს ფანებს გამარჯვებულ თასს ტოტენჰემ ჰაითის ქუჩაზე 1921 წელს. ამ გამარჯვებით თასი 20 წლის შემდეგ ლონდონში დაბრუნდა. ]] ტურნირის პირველი გამარჯვებული გახდა უონდერერსი, ლონდონის საჯარო სკოლის მოსწავლეებისგან დაკომპლექტებული სამოყვარულო კლუბი, მათ მომდევნო შვიდი წლის განმავლობაში ხუთჯერ მოიგეს აღნიშნული ტურნირი. საწყის წლებში სამხრეთ ინგლისის მოყვარულთა გაერთიანებები იმარჯვებდნენ. 1883 წლის ფინალში გაიმარჯვა ბლექბერნ ოლიმპიკი, მათ დაამარაცხეს ოლდ იტონიანსი, ოლიმპიკის კაპიტანმა ალბერტ უარბურტონმა შემდეგი სიტყვები თქვა:"თასს მიესალმება ლანკაშირი, მას ძალიან კარგი სახლი ექნება და ის არასოდეს დაბრუნდება ლონდონში".
პროფესიონალიზმის მოსვლასთან ერთად თანდათანობით სულ უფრო სწრაფად იზრდებოდა შეჯიბრის ხარისხიც. 1888 წელს შეიქმნა პროფესიონალური საფეხბურთო გაერთიანება საფეხბურთო ლიგა. ამის შემდგომ ლიგის არაწევრებიდან ტოტენჰემ ჰოტსპურმა მოახერხა 1901 წლის ფინალზე შეფილდ იუნაიტედის დამარცხება. ერთი წლის შემდეგ შეფილდი კვლავ დაბრუნდა ფინალში და გაიმარჯვა, შემდეგ წლებში თასი ჩრდილოეთ ინგლისის და მიდლენდსის კლუბებში მიდიოდა, 1921 წელს ტოტენჰემა ფა თასი ლოდონში დააბრუნა. 1927 წელს გამარჯვებული გახდა კარდიფ სიტი, მიუხედავად იმისა რომ კარდიფი უელსში მდებარეობს ის ინგლისური ფეხბურთის სისტემაში ირიცხება, არსებობის ისტორიაში ეს არაინგლისური კლუბის ერთადერთი გამარჯვებაა. შოტლანდიურმა ქუინზ პარკმა ტურნირის საწყის წლებსი ფინალამდე ორჯერ მიაღწია.
შეჯიბრი არ ჩატარებულა პირველი და მეორე მსოფლიო ომის წლებში,1914-15 წლების სეზონი ჩამთავრებული იქნა, ხოლო 1939-40 წლების გაუქმებული.
1950-იან წლებში ნიუკასლ იუნაიტედს დომინირების მოკლე პერიოდი ჰქონდა, ხუთ წელიწადში სამი გამარჯვება, 1960-იანი წლები წარმატებული აღმოჩნდა ტოტენჰემისთვის სამი მოგება შვიდ წელიწადში. ეს იყო ლონდონური კლუბებისთვის წარმატების პერიოდი 11 მოგება 22 სეზონში. 1973 და1980 წლებში ინგლისურმა კლუბებმა, რომლებიც მეორე დივიზიონში გამოდიოდნენ მნიშვნელოვნ წარმატებას მიაღწიეს. სანდერლენდის გამარჯვება 1973 წელს, საუთჰემპტონი 1976 წელს და ვესტ ჰემის გამარჯვება 1980-ში, იყო იმ გუნდების გამარჯვება, რომლებიც უმაღლესი დივიზიონის მიღმა ასპარეზობდნენ.
1999 წლამდე ფინალის ფრით დასრულების შემთხვევაში განმეორებითი თამაში ინიშნებოდა სხვა დროს; ამჟამად ფინალში თანაბარი ანგარიშის შემთხვევაში გამარჯვებული გამოვლინდება პენალტებით. 2019 წლის მონაცემებით ფინალი პენატების სერიამდე მივიდა მხოლოდ ორჯერ 2005 და 2006 წლებში.
ნიშნები
ყველა გუნდი არის ინგლისური, გარდა იმ შემთხვევისა სადაც აღნიშნულია 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (შოტლანდია) ან 🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿 🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿 (უელსი).
შედეგები კლუბების მიხედვით
იტალიკით დაწერილი კლუბები აღარ არსებობს. ქუინზ პარკმა შოტლანდიის ფეხბურთის ასოციაციის გადაწყვეტილებით 1887 წელს შეწყვიტა ინგლისის თასზე ასპარეზობა.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის ფეხბურთი
ორტენზია მანჩინი
ორტენზია მანჩინი (Ortensia Mancini, Hortense Mancini; დ. 6 ივნისი, 1646 — გ. 2 ივლისი, 1699) — იტალიელი არისტოკრატი, კარდინალი მაზარინის დისწული და ინგლისის მეფე ჩარლზ II-ის საყვარელი. იგი მანჩინის საგვარეულოს ხუთი გამოჩენილი დიდან მეოთხეა, რომელიც თავისი მარტინოცი ბიძაშვილებისა და კარდინალის დახმარებით მოხვდა მეფე ლუი XIV-ის კარზე.
ბიოგრაფია
ორტენზია დაიბადა 1646 წლის 6 ივნისს რომში, პაპის სამფლობელოში. იგი იყო ადგილობრივი დიდებულის, ლორენცო მანჩინისა და მისი მეუღლის, ჯიროლამა მაზარინის შუათანა ქალიშვილი. ორტენზიას ოთხი და ჰყავდა: ლაურა, ოლიმპია, მარია და მარია ანა. ის და მისი დები თავიდანვე იქცნენ ბიძის, კარდინალი მაზარინის სამიზნეებად, რათა მათი სარფიანი ქორწინებით მაზარინებსა და მანჩინებს სტატუსი აემაღლებინათ.
მას შემდეგ, რაც რომაელი დიდებული — ანა მარია მარტინოცი ცოლად გაჰყვა კონტის პრინც არმან დე ბურბონს, მეფე ლუი XIV-ის ბიძაშვილს, დები მანჩინები კარდინალის ხელშეწყობით მისი სეფექალები გახდნენ და საფრანგეთში გაჰყვნენ.
საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის მამიდაშვილი, ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე ჩარლზ II-მ ორტენზია 1659 წელს გაიცნო და დიდად მოიხიბლა მისით. მაზარინი ვარაუდობდა, რომ ჩარლზი მას ცოლად შეირთავდა, რის გამოც მან ორტენზიას მზითევად 5 მილიონი ლივრი დაასახელა, რათა მეფე უფრო დაეინტერესებინა, თუმცა ამაოდ. ამის შემდეგ იგი ვარაუდობდა მის მითხოვებას სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე II-ზე, ასევე ლუი XIV-ის მამიდაშვილზე, თუმცა ესეც არ გამოვიდა. საბოლოოდ მაზარინის იმედს ლოთარინგიის ჰერცოგი შარლ V წარმოადგენდა, თუმცა ევროპელი მონარქები ასევე მონარქებთან დამოყვრებას ამჯობინებდნენ.
1661 წლის 1 მარტს, 15 წლის ორტენზია მიათხოვეს ევროპის უმდიდრეს მამაკაცს, არმან შარლ დე ლა პორტ დე ლა მიელერაიეს, რომელსაც ქორწინებამდე მაზარინის ჰერცოგის წოდება მისცეს. კარდინალი მაზარინის გარდაცვალების შემდეგ მის ხელში გადავიდა მაზარინების მთელი სიმდიდრეც, რომელიც გარდა მამულებისა და შატოებისა, მოიცავდა საუცხოო და იშვიათ ხელოვნების ნიმუშებსაც.
ქორწინება უიღბლო იყო, რადგან ფსიქიკურად არასტაბილური არმან შარლი ლამაზ და პოპულარულ ორტენზიაზე გამუდმებით ეჭვიანობდა. თავიდან მან ორტენზიას მამაკაცებთან ურთიერთობა აუკრძალა, შემდეგ ყოველ შუა ღამეს მის ოთახს ჩხრეკდა და საყვარლებს ეძებდა, საბოლოოდ კი ორტენზიას აიძულა, რომ ჯერ პარიზი, შემდეგ კი საფრანგეთი დაეტოვებინა.
ორტენზიამ დატოვა მცირეწლოვანი შვილები და იტალიაში დაბრუნდა, სადაც თავის ძმას, ნევერის ჰერცოგ ფილიპე მანჩინის რომში ჩააყვანინა თავი და 1668 წელს პაპის კურთხევით დააღწია თავი ქორწინებას. ამის შემდეგ მან რომი თავის დასთან, მარიასთან ერთად დატოვა და კელნში გაემგზავრა. მარცხნივ|მინი|321x321პქ|ორტენზია მანჩინი 1675 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-მ თავი მის მფარველად გამოაცხადა და ორტენზიას ყოველთვიურ პენსიად 24 ათასი ლივრი გამოუყო. ასევე მის დამცველად გამოაცხადა თავი მისმა ყოფლიმა საქმრომ, სავოიის ჰერცოგმა კარლო ემანუელე II-მ. ფინანსურად უზრუნველყოფილი ორტენზია სავოიაში დასახლდა და ხელოვნებისა და ფილოსოფიის პატრონაჟს მიჰყო ხელი. მას შემდეგ, რაც ჰერცოგი გარდაიცვალა ორტენზიას სავოიის დატოვებამ მოუწია, რადგან მისი ქვრივი, მარია ჯოვანა ბატისტამ იგი გააძევა თავის ქმართან რომანტიკული ურთიერთობის გამო.
კარლო ემანუელეს დაღუპვის შემდეგ მას სავოიის ხელისუფლებამ პენსია შეუწყვიტა, მის ფრანგულ პენსიას კი მთლიანად მისი ქმარი იღებდა. ასეთ მდგომარეობაში ჩავარდნილ ორტენზიას ელჩი რალფ მონტეგი დაეხმარა, რომელმაც უშუამდგომლა მეფე ჩარლზ II-სთან და მისი ინგლისში ჩასვლა უზრუნველყო. იგი ვარაუდობდა, რომ ჩაანაცვლებდა მეფის საყვარელ ლუიზა დე პორსმუთს, მისი ლონდონში ჩასვლა კი იმით აიხსნა, რომ ჩარლზის ძმის, იორკის ჰერცოგ ჯეიმზის ახალ იტალიელ მეუღლეს, მარია მოდენელს ჩაჰყვა, როგორც სეფექალი. როგორც ინგლისელი მემატიანეები წერენ, ორტენზია ხშირად იცვამდა კაცივით და ქალბატონებთან ურთიერთობდა, რის გამოც ბევრი მას ბისექსუალად თვლის.
1676 წლიდან იგი მართლაც გახდა მეფე ჩარლზის სამეფო საყვარელი და პენსიის სახით 4,000 ფუნტი სტერლინგი დაენიშნა. ამ პერიოდში მას უხდებოდა კონკურენციის მეფის ისეთ საყვარლებთან, როგორებიც არიან: ბარბარა პალმერი და ანა ლენარდი. ჩარლზის პარალელურად მას რომანი ჰქონდა მონაკოს პრინც ლუი I დე გრიმალდისთან.
ჩარლზ II-ის გარდაცვალების გამო ტახტი მისმა ძმამ, ჯეიმზ II-მ დაიკავა, რომელმაც ორტენზიას პენსია შეუნარჩუნა, რაც მისი და დედოფალ მარია მოდენელის ნათესაური კავშირით იყო გამოწვეული. მაშინაც კი, როდესაც 1688 წელს სახელოვანი რევოლუციით დაამხეს ჯეიმზი და ტახტზე მისი ასული მერი II ადის თავის ქმარ უილიამ III-თან ერთად, ორტენზიამ მდგომარეობა შეინარჩუნა და სამეფო კარზე განაგრძო ცხოვრება. 1692 წელს, დედოფალ მერის დაღუპვის შემდეგ მეფე უილიამმა ორტენზიას პენსია გაუნახევრა, მაგრამ კარზე დარჩენის ნება დართო.
დედოფალ მარგარიტა დე ვალუას შემდეგ, ორტენზია და მისი დები საფრანგეთის ისტორიაში პირველი ქალები გახდნენ, რომელთაც თავიანთი მემუარები დაბეჭდეს. მან 1699 წლის 2 ივლისს ლონდონში, 53 წლის ასაკში სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. იგი ქმრის ხარჯებით გადაასვენეს და დაკრძალეს საფრანგეთში, კარდინალი მაზარინის გვერდით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1646 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1699 კატეგორია:იტალიელი დიდგვაროვნები
ანარის სასოფლო ოკრუგი
ანარის სასოფლო ოკრუგი (Анар ауылдық округі) — ადმინიტრაციულ ტერიტორიული ერთეული ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სოფ. ანარი.
მოსახლეობა — 1537 (2009). 1989 წელს ოკრუგის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა 2346 კაცი, 1999 წელს კი — 2073.
სქოლიო
კატეგორია:არშალის რაიონის სასოფლო ოკრუგები
დებალცევე
დებალცევე, დებალცევო (Деба́льцеве) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. წარმოადგენს ქვეყნის უმნიშვნელოვანეს სარკინიგზო კვანძს. 2014 წელს ქალაქის მოსახლეობა 25 525 კაცს შეადგენდა.
ომი დონბასში
2014 წლის აპრილის შუა რიცხვებიდან პრორუსმა სეპარატისტებმა დონეცკის ოლქის რამდენიმე ქალაქი დაიკავეს, მათ შორის დებალცევოც. 2014 წლის 26 ივლისს ქალაქმა მძიმე ბრძოლები გადაიტანა, 28 ივლისს კი უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა დებალცევოზე კონტროლი დაიბრუნა. 2015 წლის იანვარში უკრაინის კონტროლქვეშ მყოფი ქალაქი სეპარატისტების მხრიდან მრავალჯერ დაიბომბა, რაც განპირობებული იყო დონეცკის აეროპორტისა და საპორტო ქალაქ მარიუპოლის დაკავების მცდელობით. დებალცევედან მოსახლეობის სრული ევაკუაცია განხორციელდა. იანვარ-თებერვალში მომხდარი მძიმე ბრძოლების შედეგად, 18 თებერვალს უკრაინელებმა ქალაქი დატოვეს.
სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
მარდაკიანის დენდრარიუმი
მარდაკიანის დენდრარიუმი განლაგებულია აფშერონის ნახევარკუნძულზე მარდაკიანის დასახლებაში, ბაქოდან 40 კმ. მოშორებით. ტერიტორია რომელზეც განლაგებულია დენდროლოგიის ინსტიტუტი 1895-1920 წლებში იყო ნავთობის მილიონერის და ფილანტროპის მურთუზ მუხტაროვის საკუთრება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარკები კატეგორია:აზერბაიჯანის გეოგრაფია
ოდურაქერანი
ოდურაქერანი  (Odurakeran) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 754 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ჰანგაკუ გოძენი
250px|მინი|ჰანგაკუ გოძენი, იოშიტოშის ნამუშევარი, [[1885]] ჰანგაკუ გოძენი (坂額御前) — ქალი მებრძოლი სამურაი, ერთ-ერთი შედარებით მცირე იაპონელ ქალ მებრძოლებს შორის, რომელიც ჩვეულებრივ ცნობილია ისტორიაში ან კლასიკურ ლიტერატურაში.
ადრეული ცხოვრება
ის ცხოვრობდა ჰეიანის პერიოდის დასასრულსა და კამაკურას პერიოდის დასაწყისში. მისი სხვა სახელია იტაგაკი (板額、飯角). ის იყო მეომარ ჯო სუკეკუნის ქალიშვილი, მისი და-ძმები იყვნენ სუკენაგა და სუკემოტო (ან ნაგამოჩი).
საქმიანობა და დატყვევება
ჯო იყვნენ მებრძოლები, ტაირა კლანის მოკავშირები ეჩიგოს პროვინციაში (დღევანდელი ნიიგატა პრეფექტურა). ისინი დამარცხდნენ გენპეის ბრძოლებში და დაკარგეს თავიანი ძალა. 1201 წელს თავის ბიძაშვილ ჯო სუკემორისთან ერთად ჰანგაკუ გოძენმა გააძლიერა არმია სუკემოტოს თავდასხმის საპასუხოდ, მიზნად კი დაისახა კამაკურა სიოგუნატის დამხობა. ჰანგაკუმ და სუკენაგამ დაიკავეს თავდაცვითი პოზიცია ფორტ ტორისაკაიმაზე სასაკი მორიტსუნას თავდასხმების მოსაგერიებლად. ჰანგაკუ სათავეში ედგა 3000 მეომარს, რომელიც 10000-იანი არმიისგან იცავდა თავს, ისინი ემსახურებოდნენ ჰოჯოს კლანს.
საბოლოოდ ჰანგკუ ისრით დაჭრეს და ჩაიგდეს ტყვედ, ხოლო წინმძღოლის გარეშე თავდაცვამ მოშლა დაიწყო. ჰანგაკუ გადაიყვანეს კამაკურაში. როდესაც ის წარუდგინეს სიოგუნატ მინამოტო ნო იორიიეს, ჰანგაკუ შეხვდა ასარი იოშიტოს, რომელიც იყო კაი გენჯის მეომარი, რომელმაც მიიღო სიოგუნატის ნებართვა, რომ ცოლად შეერთო ჰანგაკუ. ისინი ცხოვრობდნენ კაიში, სადაც ცნობილი, რომ ჰყავდათ ერთი ქალიშვილი.
კულტურული წყაროები
ჰანგაკუ ჩნდება აძუმა კაგამიში.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მეომრები კატეგორია:იაპონელები კატეგორია:იაპონიის ისტორია
ბოლოქანქარასებრნი
ბოლოქანქარასებრნი (Motacillidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 13–22 სმ. კისერი მოკლეა, კუდი შედარებით გრძელი. ფრთები ხშირად წამახვილებული აქვთ. გაერთიანებულია 5 (ან 6) გვარის 70-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან დედამიწის ყველა ზონაში, საქართველოში ყველგან გვხვდება. ბევრი ბოლოქანქარასებრი გადამფრენი ფრინველია. უპირატესად სახმელეთო სახეობებია, ბინადრობენ გაშლილ სივრცეებში. იკვებებიან მწერებითა და სხვა წვრილი უხერხემლოებით.
სქოლიო
* კატეგორია:ბეღურასნაირნი
Shady XV
Shady XV — ჰიპ-ჰოპ კომპილაციური ალბომი, რომელზეც წარმოდგენილია ლეიბლ Shady Records-ის შემსრულებლების სიმღერები. იგი გამოიცა ორმაგი დისკის სახით, 2014 წლის 24 ნოემბერს, ლეიბლებზე Shady Records და Interscope Records. ალბომის გამოცემა მიეძღვნა ლეიბლის 15 წლიან იუბილეს და მისი, როგორც მე-15 ალბომის სტატუსს (ემინემის ალბომების გარდა).
კომპილაცია შედგება ორი დისკისგან. პირველი წარმოადგენს ახალ სიმღერებს, რომლებსაც ასრულებენ Slaughterhouse, Bad Meets Evil, D12 და Yelawolf, ისევე, როგორც ემინემი. მეორე დისკი წარმოადგენს ლეიბლის საუკეთესო ჰიტების კომპილაციას, Shady Records-ის ყოფილი წევრების სიმღერებით. კომპილაციაზე წარმოდგენილია ლეიბლის ყველა შემსრულებელი.
სქოლიო
კატეგორია:ემინემის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2014 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები Dr. Dre-ს პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ემინემის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები DJ Premier-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ემილ ჰეინის პროდიუსერობით კატეგორია:Shady Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები DJ Khalil-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Boi-1da-ს პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Just Blaze-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Statik Selektah-ს პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ჯონ ჰილის პროდიუსერობით
რივერა
300px|მინიატიურა|ობელისკი „ფრონტერა-დე-ლა-პასი“, ურუგვაის ქალაქ რივერასა და ბრაზილიის ქალაქ [[სანტანა-დუ-ლივრამენტუს შორის.]] რივერა (Rivera) — ქალაქი ურუგვაიში, რივერის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ბრაზილიის საზღვართან, ქალაქ სანტანა-დუ-ლივრამენტუს გვერდით, რომლისგანაც მხოლოდ ერთი ქუჩითაა გამოყოფილი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, რივერა ურუგვაის სიდიდით მეექვსე ქალაქია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.
ისტორია
დაარსდა 1860 წლის 21 მაისს, სოფლის სტატუსით. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1912 წლის 10 ივნისს.
მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, რივერის მოსახლეობა 64 465 ადამიანს შეადგენს. წყარო: ურუგვაის სტატისტიკის ეროვნული სამსახური
სქოლიო
კატეგორია:ურუგვაის ქალაქები
მონკადა (ტარლაკი)
სქოლიო
კატეგორია:ტარლაკის მუნიციპალიტეტები
ტაკლობანი
ტაკლობანი (ოფიციალურად ქალაქი ტაკლობანი; ტაგ: Lungsod ng Tacloban; ვარ: Syudad han Tacloban) — პირველი კლასის მაღალურბანიზებული ქალაქი ფილიპინებში, აღმოსავლეთ ვისაიასის (რეგიონი VIII) რეგიონული ცენტრი. ქალაქი ლეიტეს პროვინციისგან დამოუკიდებელია, თუმცა მის პროვინციულ დედაქალაქს წარმოადგენს. 2015 წლის აღწერით ტაკლობანის მოსახლეობის რაოდენობა 242 089 ადამიანია და ამ მაჩვენებლით აღმოსავლეთ ვისაიასის რეგიონში პირველია. ტაკლობანი ფილიპინების დედაქალაქ მანილადან 580 კმ-ით (360 მილი) არის დაშორებული.
მცირე ხნის მანძილზე, 1944 წლის 20 ოქტომბრიდან 1945 წლის 27 თებერვლამდე ტაკლობანი ფილიპინების დედაქალაქი იყო. აზიის მენეჯმენტის ინსტიტუტის პოლიტიკის ცენტრის მიერ ჩატარებული ფართო გამოკლვევის მიხედვით (გამოქვეყნდა 2010 წლის ივლისში) ტაკლობანი კონკურენტუნარიანობის მაჩვენებლით მე-5 ქალაქია ფილიპინებში. 2013 წლის 8 ნოემბერს ქალაქი ტაიფუნმა ჰაიანმა გაანადგურა. ტაიფუნებმა ქალაქის მნიშვნელოვანი ნაწილი გაანადგურა 1897 და 1912 წლებშიც. 2015 წლის 17 იანვარს ფილიპინებში ვიზიტის დროს რომის პაპი ფრანცისკე ტაკლობანსაც ეწვია.
ისტორია
1912 წლის ნოემბერში ქალაქი ტაიფუნმა თითქმის გაანადგურა. ტაკლობანსა და კაპისში 15 000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა (იმ დროისთვის ამ ორი ქალაქის მოსახლეობის ნახევარზე მეტი).
1942 წელს ტაკლობანში იაპონელთა სამხედრო ძალები გადასხდნენ, რის შემდეგაც ლეიტეს ოკუპაცია ორ წელს გაგრძელდა. იაპონელებმა ქალაქი გაამაგრეს და მისი საჰაერო ველიც განავითარეს. სან პედროს ყურეში დიდი ზომის საზღვაო ტრანსპორტის შეყვანა იყო შესაძლებელი, რის გამოც ტაკლობანი იაპონიის იმპერიის სამხედრო-საზღვაო ძალების პორტი გახდა. იაპონელთა წინააღმდეგ პარტიზანთა ჯგუფები ლეიტეშიც ჩამოყალიბდა, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილი რუპერტო კანგლეონის ჯგუფი იყო.
ტაკლობანი მაღალურბანიზებულ ქალაქდ 2008 წლის 4 ოქტომბერს გამოცხადდა პრეზიდენტ გლორია მაკაპაგალ-აროიოს მიერ და ხალხის მიერ რატიფიცირებულ იქნა იმავე წლის 18 დეკემბერს.
2015 წლის 17 იანვარს შემდეგ ფილიპინებში რომის პაპ ფრანცისკევიზიტისას, კათოლიკური ეკლესიის მეთაური ტაკლობანსაც ეწვია.
გეოგრაფია
ტაკლობანი მდებარეობს კუნძულ ლეიტეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი უკიდურესი აღმოსავლეთი ნაწილი კონკაბატოს ყურეს ესაზღვრება. ყურე სან-ხუანიკოს სრუტის აღმოსავლეთ ბოლოშია. ტაკლობანი სრუტის გასწვრივაა გაშენებული. ჩრდილოეთით ბაბატნგონის მუნიციპალიტეტი მდებარეობს. სრუტე კუნძულ ლეიტესა და სამარს ერთმანეთისგან გამოყოფს.
კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით ტაკლობანი ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს, მაგრამ ამ ადგილებში წარმოქმნილი ხშირი ციკლონების გამო კლიმატი ეკვატორული არ არის. ეკვატორული კლიმატური სარტყელი ტროპიკულ კლიმატს მიეკუთვნება, რომელშიც მშრალი სეზონი არ გამოიყოფა და საშუალო თვიური ნალექიანობის მაჩვენებელი 60 მმ-ს არ აღემატება. ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში ზაფხული და ზამთარი მკვეთრად არ არის გამოხატული. ამინდი ცხელი და წვიმიანია მთელი წლის მანძილზე და წვიმები ხშირი და ძლიერია. ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში ტემპერატურული ცვლილებები უფრო მაღალია.
ტაკლობანში საშუალო დღიური ტემპერატურა მთელი წლის მანძილზე 31.1 °C-ია (88.0 °F). ყველაზე თბილი თვე მაისია. ამ დროს საშუალო დრიური ტემპერატურა 32.3 °C-ია (90.1 °F), ხოლო ყველაზე ცივი თვე იანვარი და თებერვალია, რომელთა საშუალო დღიური ტემპერატურა 23.4 °C-ია (74.1 °F).
ტაკობანში დაფიქსირებული უმაღლესი ტემპერატურა 38.0 °C-ია (100.4 °F) (1924 წლის 6 აპრილი), ხოლო ყველაზე დაბალი ტემპერატურა დეკემბერში დაფიქსირდა და 17.5 °C (63.5 °F) იყო.
წლიური საშუალო ნალექიანობის მაჩვენებელი 2 659.3 მმ-ია. ყველაზე მეტი ნალექი დეკემბერში მოდის (386 მმ), ხოლო ყველაზე ცოტა — აპრილში (115.2 მმ).
ბარანგაები
ქალაქი ტაკლობანი 138 ბარანგაიდ იყოფა, რომელთაგანაც თითოეულს საკუთარი საბჭო ჰყავს.
დემოგრაფია
2015 წლის მონაცემებით ტაკლობანის მოსახლეობა 242 089 ადამიანია. მათი დიდი ნაწილი ვარაიულ ენაზე საუბრობს. ამ ენას ოფიციალურად Lineyte-Samarnon-ს (ლეიტე-სამარნონი) უწოდებენ და მასზე ქალაქის მოსახლეობის 90%-ზე მეტი საუბრობს. მოსახლეობის 6.08%-ს სებუანურ, კანასა და ვისაიანურ ენებზე მოსაუბრე ეთნიკური ჯგუფები შეადგენენ. 0.8% ტაგალურ ენაზე საუბრობს, 0.1% — ილოკანურ ენაზე, 0.07% კაპამპანგანის ენაზე, ხოლო 2.95% სხვა ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნება.
ტაკლობანის მოსახლეობის 88.52% რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევარია, 6.12% მუსლიმანია (უმრავლესობა მინდანაოელი მიგრანტია), 0.83% — ადგილობრივი ქრისტიანული კონფესიის, ქრისტეს ეკლესიის მიმდევარია, 0.94% — ევანგელისტია, 0.8% — ბაპტისტი, 0.49% — მეშვიდე დღის ადვენტისტი, ხოლო 3.1% სხვა რელიგიათა მიმდევარია.
სქოლიო
კატეგორია:ტაკლობანი კატეგორია:ფილიპინების დამოუკიდებელი ქალაქები კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული დედაქალაქები
თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება
მინი|245x245პქ|აზერბაიჯანული თარი. [[მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი. მე-20 საუკუნე]] თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება (Azərbaycan tar ifaçılıq sənəti) — აზერბაიჯანული მუსიკის შესრულების ხელოვნება თარზე, სიმიან მუსიკალურ ინსტრუმენტზე, რომელსაც გრძელი ყელი გააჩნია.
თარზე შესრულება, ისევე როგორც მისი წარმოების ხელოვნება განვითარებულია აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. ამ ტრადიციასთან დაკავშირებული უნარ-ჩვევები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ აზერბაიჯანის კულტურული იდენტურობის ჩამოყალიბებაში. თარი გამოიყენება ხალხური მუსიკის შესრულებაში. ეს მუსიკალური ინსტრუმენტი ძირითადად გამოიყენება მუღამის ტრიოს შემადგენლობაში წამყვან ინსტრუმენტად. ის არის აზერბაიჯანული ხალხური ფოლკლორული ორკესტრისა და ანსამბლების მთავარი ინსტრუმენტი. თარი ითვლება აზერბაიჯანის მუსიკალურ სიმბოლოდ. თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება შედის იუნესკოს ზეპირი და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში.
ისტორია
მინი|განახლებული აზერბაიჯანული თარის შემქმნელი. მირზა სადიყი (სადიყჯანი) აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე თარი პოპულარული გახდა XVIII საუკუნეში. ისტორიულად თარს გააჩნდა 5 სიმი, მსხვილი და ღრმა კორპუსი. იგი იყო მძიმე და დაკვრისას მას მუხლებზე იკავებდნენ.
70-იან წლებში თარი რეკონსტრუირებული იყო მუსიკოს და კომპოზიტორ მირზა სადიყის მიერ, რომელიც ხალხში ცნობილი იყო, როგორც სადიყჯანი. თავიდან მან სიმების რაოდენობა გაზარდა 18-მდე, ხოლო შემდეგ შეამცირა 13-მდე. კორპუსის სისქე იქნა შემცირებული, ხოლო გვერდები გასწორებული. კორპუსის ზედა ნაწილი გაფართოებულ იქნა, რამაც გახმოვანების ძალა გაზარდა. ინსტრუმენტის დაჭერა შესაძლებელი გახდა მკდერდთან.
რეკონსტრირებული მუსიკალური ინსტრუმენტი, რომელსაც „აზერბაიჯანული თარი" უწოდეს დიდი გავრცელება ჰპოვა XIX საუკუნეში კავკასიის, თურეთისა და ცენტრალური აზიის ტერიტორიაზე. 1929 წელს, იმისათვის, რომ თარი ყოფილიყო უფრო მდგრადი, სიმების რაოდენობა 11-მდე შეამცირეს.
აზერბაიჯანულ მუსიკაში თარს უმთავრესად იყენებდნენ მუღამის ტრიოს შემადგენლობაში.
30-იანი წლების დასაწყისში ეროვნული მუსიკალური ინსტრუმენტების წინააღმდეგ დაწყებული იყო კომპანია, მათ შორის თარის წინააღმდეგაც. თარის დასაცავად გამოვიდნენ ისეთი კულტურის მოღვაწეები, როგორიცაა მიქაილ მუშვიგი, უზეირ ჰაჯიბეკოვი და სხვა. ზუსტად ამ უკანასკნელმა შეძლო და შეინარჩუნა ინსტრუმენტი 12 ტონიანი წყობა. ამის და მიხედვით უზრუნველყოფილ იქნა თარის შეყვანა სანოტო, საოპერო და სიმფონიური ორკესტრების შემადგენლობაში. პირველ სანოტო ორკესტრში, რომელიც 1931 წელს უზეირ ჰაჯიბეკოვმა და მუსლიმ მაგომაევმა შექმნეს, თარს მოწინავე ადგილი ეკავა. მისი ტექნიკური და მხატვრული შესაძლებლობები გაავრცელა უზეირ ჰაჯიბეკოვის სანოტო სკოლამ. მინი|პირველი აზერბაიჯანული სანოტო ორკესტრი ეროვნული ინსტრუმენტებით. XX საუკუნის დასაწყისში აზერბაიჯანულ მუსიკაში გავრცელება ჰპოვა მუღამური ოპერის ახალმა ჟანრმა. ამ ჟანრის შემქმნელი უზეირ ჰაჯიბეკოვი იყო. სავოკალო პარტიები ამ ოპერებში თარის თანხლებით სრულდებოდა.
სტრუქტურა
თარი შედგება სამი მთავარი ნაწილისაგან: კორპუსი, გრიფი და თავები, განბრჯენი, კონდახი, ყელი, ფარდა, სადგარები, კოჭები და სიმები. ინსტრუმენტის საერთო სიგრძე - 855 მმ-ია, კორპუსის სიმაღლე - 165 მმ, სიგანე - 185 მმ.
თარის გრიფზე 22 კილოა. ინსტრუმენტის კორპუსზე კეთდება ფურჩი და 11 სხვადასხვა დიამეტრის მეტალის სიმი.
თარის კორპუსი რეზონატორის როლს თამაშობს. ის გრძელი და ამობურცულია გვერდებზე.
თარის ყელი გრძელია. წინა მხრიდან ბრტყელი, ქვედა მხრიდან კი მრგვალი. მინი|თარის გამოსახულება აზერბაიჯანულ კუპიურაზე თავს გააჩნია ვიწრო და ღრმა სახის ყუთი, რომელიც ღიაა წინა, ზედა და ქვედა მხრებიდან. გვერდებზე არის მრგვალი და ფიგურული ჭრილები. ზედა მხრიდან თავზე უკეთებენ სამ დიდ და სამ პატარა კოჭებს. მოპირდაპირე მხარეს კი სამი დიდი კოჭია.
სიმების სამ ჯგუფს გამოყოფენ :
მასალა
თარის კორპუსი მზადდება მთლიანი ხის ნაწილისგან. მისი დამზადებისას, როგროც წესი იყენებენ თუთის ხეს. გრიფის თავებს ამზადებენ კაკლის ხისგან. კოჭებისთვის იყენებენ ან კაკლის ხეს ან მსხლის. ყელის დამზადებისთვის იყენებენ კაკლის ხის გულს. კონდახს ამზადებენ თუთის, კაკლისა და გარგარის ხისგან. განბრჯენი კეთდება ფიჭვის ხისგან.
ტექნოლოგია
აზერბაიჯანული თარი მზადდება მთლიანი ხის გარკვეული ზომის ერთ-ერთი ნაჭრის მეთოდით. ამ ნაჭერს შიგნიდან თლიან, ზედაპირს კი საჭირო სისქის მიხედვით ხეხავენ. მთლიანი კოპრუსის გათლისას ითვალისწინებენ თუ რომელ სეზონზე იქნა ხე მოჭრილი. კორპუსის დამზადებისთვის ხე უნდა იყოს მოჭრილი იანვრის ან თებერვლის თვეში, როდესაც ხის გატეხვის დონე დაბალია.
სხვადასხვა წლებში აზერბაიჯანში არსებობდნენ ოსტატები, რომლებიც თარს ამზადებდნენ. დღესაც, აზერბაიჯანში, აგრძელებენ ამ ტრადიციას. აზერბაიჯანული თარები არაერთხელ იყო დემონსტრირებული თურქეთში, ირანში, ინდოეთში, საფრანგეთში, ჰოლანდიაში. მათი ნაწილი ინახება მსოფლიოს წამყვან მუზეუმებში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკალური ინსტრუმენტები კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული სიმბოლოები
ბადაგა
მინი|ბადაგას ტომი ნილგირის ველიდან. წიგნიდან [[Castes and Tribes of Southern India (1909)]] ბადაგა — თემი, რომელიც დასახლებულია სამხრეთ ინდოეთში, შტატ ტამილნადუში, ცისფერი მთების ველზე. მოსახლეობა 170 ათას ადამიანს შეადგენს.
ეთიმოლოგია
სახელი „ბადაგა“ (ჩრდილოელი) დაერქვა თემს, რადგან ისინი თავდაპირველად  ნილგირის გორების ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ. გაუდას კლანი, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე დიდია ამ თემში, ასევე ბადაგას სახელით მოიხსენიება. XIX საუკუნეში ეს სახელი სიტყვიერად სხვადასხვანაირად მოიხსენიებოდა.
ადგილმდებარეობა
ბადაგას თემი დასახლებულია ნილგირის მხარეში, (სამხრეთ ინდოეთი). ისინი ამ ტერიტორიას სხვა თემებთან ერთად ინაწილებენ. ამასთანავე ამ მხარეში დასახლებულია სამხრეთ ინდოეთის ბარის იმიგრანტი ხალხი. მხარე, რომელზეც ბადაგას თემი ცხოვრობს, მოიცავს 2549 კვადრატულ კილომეტრს.
დემოგრაფია
ბადაგას მოსახლეობა შეადგენდა 145,000 ადამიანს (1991 წლის მონაცემებით). პროგრესიულმა შეხეულებებმა ბადაგას მოსახლეობა ჩამოაყალიბა უცნაურად წარმატებული ფერმერები გაერთიანებად. მოსახლეობის შესახებ ოფიციალური ცნობები ამტკიცებს ამ ფაქტს: 1812 წელს ბადაგათა რაოდენობა შეადგენდა 2,207 ადამიანს. 1901 წლიდან 34,178 და ავიდნენ 145,000 ადამიანამდე. გასაყიდი კულტურების სწრაფად მოყვანის ტექნოლოგიის დანერგვასთან ერთად, გაძლიერდა სამუშაო ძალა და ამაღლდა მათი ცხოვრების დონე. დღესდღეობით შობადობის კონტროლით, 20 წლის განმავლობაში წლიური მაჩენებელი მოსახლეობის ზრდის, დაახლოებით 1,5 %-ით დაეცა.
= ისტორია = მინი|252x252პქ|ნილგირი-ცისფერი მთები ზოგადად სამხრეთ ინდოეთის ისტორია სოციოლოგებისთვის  ნამდვილი საგანძური და ისტორიული გამოცანაა. ბადაგას ისტორია და კულტურა მჭიდრო კავშირშია ნილგირის გორაკის სხვა ადგილობრივ მკვიდრებთან. სანამ ბრიტანელები შევიდოდნენ ნილგირიში ადგილობრივი მოსახლეობა აწარმოებდა ერთმანეთში საქონლის გაცვლა გამოცვლას, ბადაგას თემი იყო კულტივატორი ხოლო ტოდას თემი რძის ნაწარმს ამუშავებდა და ასევე ფეიქრები იყვნენ, კოტას თემი იყო ხელოსნებით დასახლებული ხოლო კურუმბას თემი უზრუნველყოფდა დანარჩენებს სატყევე პროდუქტებით, როგორიც არის მაგალითად თაფლი. ბადაგას თემი ოდითგანვე სოფლისმეურნეობით იყო გამორჩეულნი. ისინი ასევე გუშაგების სამუშაოსაც ასრულებდნენ. ნილგირის მცხოვრებთა ურთიერთობები იმაზე იყო დამოკიდებული, თუ რომელი მოთხოვნილების დაკმაყოფილების საშუალებას იძლეოდა ტერიტორია, რომელზეც ისინი იყვნენ დასახლებულნი. შესაბამისად ტომების ადგილმდებარეობა განსაღვრავდა მათ საქმიანობას. ბადაგას თემის ისტორიული სიამაყეა მისი ლეგენდები, ლოცვები და ღირებულებათა სისტემები. 1311-1512 წლებში ბადაგას თემი დაბალი ტემპით იზრდებოდა რის გამოც ყველაზე დიდი მიგრაციები  მოხდა 1512-1565 წლებში, როდესაც ნილგირის მმართველი იყო ვიჯაიანაგარის იმპერია, რომლის მმართველიც იყო  უმმათურ რაიასი. უმმათურ რაისი მოუწოდებდა ბადაგას ოჯახებს მიგრაციისკენ ნილგირისის ტერიტორიებზე. ამან ბადაგას თემი გაამდიდრა და გააძლიერა. ზუსტად ამ პერიოდში ჩამოყალიბდა ბადაგას სოფლების უმრავლესობა. სოფლის მაცხოვრებლები უხდიდნენ თემის წინამძღოლებს გადასახადს სჭმლის სახით, რომლებიც ასევე უმმათურ რაიასის კონტროლის ქვეშ იყვნენ.
ბრიტანელები პირველად ნილგირიში 1799 წელს გამოჩნდნენ. მათმა გამოჩენამ შეცვალა ბადაგას ცხოვრების სტილი. თემებს შორის საქონლის გაცვლა-გამოცვლის სისტემა შეიცვალა ფულადი ეკონომიკით. ნილგირის მოსახლეობას დაემატა ქრისტიანი მისიონერები. ბადაგას ანგარიშსწორების სისტემა შეიცვალა ბრიტანული იურისპრუდენციით. ბრიტანელებმა დააფუძნეს ამ ტერიტორიაზე კორდიტის ქარხნები და ზეთის გამოხდის ცენტრები.
რაო ბაჰადურ ბელი გოუდერი იყო ბადაგას ლიდერი, რომელმაც ხაზი გაუსვა განათლების მნიშვნელობას მომავალი თაობებისთვის. მისმა შვილმა ჩაატარა სოციალური რეფორმები: განათლების, ქალთა უფლებამოსილებისა და ზოგადი ჰიგიენის  სისტემებში.
ნილგირის მაცხოვრებლების 70 პროცენტს შეადგენდა ბადაგას თემი, თუმცა 1871 წელს ამ პროცენტმა იკლო და უკვე 36 პროცენტს შედგენდა, რადგან  კონგუს მოსახლეობა უფრო გაიზარდა. ამ ტერიტორიაზე იმდენად მომრავლდნენ სხვა ტომები, რომ ბადაგას თემის ხალხის პროცენტული მაჩვენებელი სულ უფრო და უფრო იკლებდა და 1981 წელს უკვე 19 პროცენტს შეადგენდა სრული ნილგირის მოსახლეობისა.
წინაპრები
ბადაგას თემის არსებობა დაიწყო პალეოითის პერიოდიდან ( 35000-20000 ჩვენს წელთა აღიცხვამდე). ისინი ცხოვრობდნენ ნილგირიში ჩვენი წელთ აღიცხვით დაახლოებით 10,000 წლიდან. ძვირფასი ქვებით ვაჭრობა ხორციელდებოდა ინდოეთის ცივილიზაციებსა (ჩვენი წელთა აღიცხვით 5000 წელი) და  ნილგირის შორის. მოირივანის პერიოდის (321 ჩვენს წელთა აღიცხვამდე -184 ჩვენი წელთ აღიცხვის შემდეგ) განმავლობაში, ბუდისტი ბერები შემოვიდნენ ნილგირიში რათა აქ მცხოვრებ ბადაგებს შორის გაევრცელებინათ ბუდიზმი, რის შემგეგაც ბადაგებმა დაიწყეს ხის თაყვანისცემა, Mouria manae. 1116 წელს ბუდაგას მეფე კალარაჯა, სათავეში ედგა ნილგირის. ვიშნუვადანა ( კარნატაკას ჰოისალას სამეფოდან) იყო პირველი, ვინც შეიჭრა ნილგირიში, გაგზავნა თავისი ჯარი და შეეცადა დაემორჩილებინა ბადაგები. კალარაჯამ უარყო მისი განკარგულება და შეებრძოლა მას. 1142 წელს მოხდა მეორე შემოჭრდა ნილგირიში, რომლის დროსაც ჰოსალას ჯარმა მოკლა კალარაჯას შვილი (ბიჭი), თუმცა ის მაინც არ დაემორჩილა ვიშნუვარდას. მესამე შემოჭრის დროს (1162 წელი) მეფე კალარაჯა მოკლეს ჰოიასალებმა. სამი წარწერა ეკუთვნის კალას მმართველობის პერიოდს, რომლებშიც ნათლად ჩანს, რომ მისი წინაპრები ამ ადგილას მრავალი საუკუნით ადრე ცხოვრობდნენ. ჯერ კიდევ მანამდე სანამ ბრიტანელები ჩამოვიდნენ ნილგირიში, პორტუგალიელი მღვდელმა „Rev. Jocome Fierier“, მოინახულა ნილგირი (1602  წელს) მაგრამ არ დარჩა იქ. იქიდან დაბრუნებულმა აღნიშნა, რომ იპოვა ხალხთა ტომები, სახელწოდებით ბადაგა და ტოდა.
= ენა =
ბადაგას თემი ბადაგას ენაზე საუბრობს, უფო ზუსტად ამ ენას „ბადუგოს“ უწოდებენ. მათ არ გააჩნიათ თავისი დამწერლობა, მაგრამ მიუხედავად ამისა დღემდე მაქსიმალურადაა შემონახული  მათი  უდიდესი კულტურული მემკვიდრეობა. საკუთარი დამწერლობის არქონის მიზეზი სავარაუდოდ იმაში მდგომარეობს, რომ მიგრაციის დროს ბადაგას თემი კანადას დამწერლობას იყენებდა. დღესდღეობით მას დაემატა ბევრი ინგლისური სიტყვა.
= სოციალური ორგანიზაცია =
სტრუქტურული გაგებით, ბადაგა არის ერთადერთი გაერთიანება დიდ სოციალურ სისტემაში. დანარჩენი გაერთიანებები არიან ისინი, რომლებსაც დიდი ხნის განმავლობაში ერქვათ „ტომები“. ტომი არის სოციალური ორგანიზაციის სისტემა, რომელიც აერთიანებს გარკვეული რაოდენობის ადგილობრივ ჯგუფებს ან დასახლებებს, რომლებსაც უკავიათ საერთო ტერიტორია და ხშირ შემთხვევაში ატარებს საკუთარ რელიგიას, სახელს და ენას. ამ სოციოლოგიურ განმარტებაზე დაყრდნობით ბადაგა არის ტომი. ეს არის დაახლოებით 15000 ფერმერისგან შემდგარი თანამეგობრობა, რომელიც ცხოვრობს 450-ზე მეტ სოფელში, რომლებიც განლაგებულია ნილგირის პლატოებზე, ისინი ლაპარაკობენ საკუთარ ენაზე და მოდიან საკუთარი კულტურით. ისინი არ არიან მთლიანად ენდოგამიურები და არ გააჩნიათ პროფესიული სპეციალიზაციები. საზოგადოება დაყოფილია იეარქიებად, კონსერვატიული ლინგაიათები (lingayat) ვოდეიები (wodeyas), დგანან  იერარქიის თავში, ხოლო ყველაზე ბოლოში ოსტატების მსახურები, ტორეიები (toreyas) დგანან. ამ ორს შორის ერთი ვეგეტარიანელებისა და სამი ხორცისმჭამელთა კლანი დგას. ქრისტიანობა ბადაგაში პირველად შემოვიდა პროტესტანტთა კონსერვაციის დროს 1858 წელს, რის შემდეგადაც ზოგი ხორცისმჭამელი კლანი ტორეიას ქვემოთ იდგა. ყოველი კლანი შედგება თავისი ეგზოგამიური ქვეკლანებისგან. ტორეიას ბედასა და კუმბარას შემთხვევაში თითოს ორი ქვეკლანი აქვს, ხოლო ვოდეიას და სხვა კლანებს-სამი.
= პოლიტიკური ორგანიზაცია =
ტრადიციულად ბადაგა ბელადის მმართველობის ქვეშ არსებობდა და დღესაც მას უზენაესი ლიდერი ჰყავს. ეს არის პოზიცია, რომელიც მემკვიდრეობით გადაეცემა, და მიენიჭება თუნერის (tuneri) სოფლის ბელადს. მის დაქვემდებარებაში არის ოთხი რეგიონალური წინამძღოლი. ყოველი მათგანი პასუხისმგებელია ყველა ბადაგასა და კოტას სოფლებზე, რომლებიც ნილგირის პლატოს ერთ-მეოთხედს შეადგენს. ლოკალურ დონეზე ყველა სოფელს თავისი ბელადი ჰყავს. რამდენიმე მეზობელი სოფელი (მაქსიმუმ 33) შეადგენს ერთ კომუნას. თითოეული კომუნა იღებს საკუთარ სახელს მმართველი სოფლისგან. და მმართველი სოფლის ბელადი ასევე არის კომუნის ბელადი.
ინდოეთი არის კონსტიტუციური და დემოკრატიული რესპუბლიკა და კანონების გამოცემასთან დაკავშირებულ არჩევნებში ბადაგა მონაწილეობას იღებს 1924 წლიდან. ამასთანავე მათი საკუთარი ტრადიციული, სოციოპოლიტიკური ორგანიზაცია ისევ ცოცხლობს.
სოციალური კონტროლი
მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო ხელისუფლებამ, რომელიც ხელმძღვანელობს  თანამედროვე სასამართლოს კანონებით და ინდური სისტემით, საკმაოდ შეარყია ბადაგას საკონსულო სისტემის გავლენა, მაგრამ ის მაინც ახერხებს არსებობას. ყოველ ბელადს აქვს თავისი საკონსულო, რომელიც შედგება კომუნების შემადგენელი სოფლების ბელადებისგან; რეგიონალური საბჭო შედგება კომუნების ბელადებისგან; უმააღლესი ბელადის საბჭო შეიძლება შედგებოდეს ყველა ფენის წარმომადგენელი ბელადებისგან. ლეგალური პროცედურები მოითხოვენ, რომ დანაშაული პირველად განიხილებოდეს სოფლის საბჭოს მიერ (სადაც ბელადის სიტყვა გადამწყვეტია), მაგრამ გადაწყვეტილება შეიძლება იყოს გასაჩივრებული საბჭოთა იერარქიის გავლნით. მას შემდეგ, რაც დაბალი დონის საბჭოები გამოიტანდნენ მაგალითად მკვლელობის გამო გამოტანილ განაჩენს, ეს საქმე გადადიოდა უზენაეს ბელადთან. ძველ დროში ბელადებს შეეძლოთ ეკარნახათ გარკვეული სასჯელი, მათ შორის თემიდან განდევნა ან ჩამოხრჩობა. დღესდღეობით ბელადებიპატარა დებატებში და ცერემონიალური მოვალეობების შესრულებაში იღებენ მონაწილეობას, ხოლო შედარებით სერიოზულ საქმეებს რაიონის მოსამართლეები აგვარებენ.
კონფლიქტი
მიუხედავად იმისა, რომ დღესდღეობით სოფელთაშორისი დაპირისპირებები ისევ ხშირია და ბოლო საუკუნეში კურუმბას გრძნეულების მკვლელობებიც ხდებოდა, ომის წარმოების წესები, როგორც ასეთი, ნილგირის ხალხთა შორის მანამდე სანამ ბრიტანელები გამოჩნდებოდნენ. ბადაგას არ აქვს აგრესიული და იერიშის ხასიათის იარაღი, მათ აქვთ მხოლოდ ბადეები და შუბები, რომლებიც ნადირობისთვის გამოიყენება. დღესდღეობით მხოლოდ მცირე რიცხვს აქვს ცეცხლსასროლი იარაღი, ისიც მხოლოდ ნადირობის მიზნით.
შრომის დანაწილება
მკაცრი სექსუალური შრომის სამმართველო აშკარაა. კაცები ასრულებენ მძიმე სამუშაოებს, ხნავენ, თესავენ და ლეწენ მანამ, სანამ ქალები ასრულებენ მსუბუქს, ემზადებიან ქორწილებისა და მოსავლისათვის. რძის პროდუკტებთან დაკავშირებული სამუშაოები ეხებათ მხოლოდ კაცებსა და ბიჭებს. ქალები ამზადებენ საჭმელებს. ბავშვები უმეტეს დროს ატარებენ სკოლაში, ასევე გოგოები ეხმარებიან სახლის საქმეებში.
მიწათმფლობელობა
ლეგენდის თანახმად, ბადაგებმა შეიძინეს თავიანთი პირველი მიწა საჩუქრად კოტა და ტოდასაგან უკვე მოხნულ ადგილას; გარკვეული დროის შემდეგ მათ უბრალოდ გაასუფთავეს მიწის ნაკვეთები ტყეებისაგან. 1862 წლამდე კულტურა ჯერ კიდევ საერთო იყო, მაგრამ ამის შემდეგ ეს ყველაფერი აკრძალა სახელმწიფო სამართალმა. ეს რეგულაცია არ აღმოჩნდა გასაჭირი, თუმცა, ამის გამო მდიდარი და ღირებული მინდვრები სამუდამოდ დახურეს ყოველი სოფლისათვის. სარწყავი ძალიან იშვიათია, ტერასა კი პირიქით მეტად გავრცელებული. ასე რომ სახლებს ხშირ შემთხვევაში აქვთ შეერთებული ბაღები. ერთი საუკუნის წინ  მრეწველებმა დაარეგისტრირეს მათი მიწები ადგილობრივ სახელმწიფოში და ყოველწლიურად  იხდიდნენ გადასახადებს, პროპორციულს მიწის სიდიდესა და ხარისხთან. სახელმწიფო ასევე არეგისტრირებს არასაფერმო მიწებს, მაგ. სოფლებს, საზოგადო მიწებს, შექმნილ მიწებს ან სასაფლაოებს, ტაძრებს, სავალ გზებს ან სახელმწიფო ტყეებს.
რწმენა
გარდა შესაძლო 2500 ქრისტიანისა (პროტესტანტები და რომაელი კათოლიკები მსგავსი პროპირციებით, გარდაქცეულნი არიან 1858 წლიდან), ყველა ბადაგა წარმოადგენს შივაიტური რწმენის ინდუსს. მნიშვნელოვანი უმცირესობა მაინც ლინგიატის სექტაშია, რომელიც თითქმის კარნატაკას შტატით შემოიფარგლება (წინად მაისორით). ის შუა საუკუნის სექტაა, რომელმაც მიიღო შივა, როგორც ერთადერთი ღვთაება და რომელსაც თაყვანს სცემენ ფალოსის სიმბოლოს მეშვეობით, „ლინგით“. ბადაგას შორის სექტა წარმოდგენილი იყო მთლიან წევრებად რამდენიმე კლანში, რომლის სახელებიცაა ადიკირი, კანაკკა, კონგარუ, და ამ სამმა წარმოქმნა ვოდეაფრატრი. ინდუსი ბადაგები, მათ შორის ლინგიათის კლანები, თაყვანს სცემენ ღმერთებს, რომლებსაც ხანდახან ხსნიან, როგორც შივას „ასპექტებს“. ის მოიცავს მაჰალინგა და მარიამმას (ყვავილების ქალღმერთებს), ასევე ბადაგის საზოგადოების გარდა სხვა ღვთაებებსაც, მათ შორის ჰირიოდეას წინაპრებსა და მის მეუღლეს ჰეტტეს.
რელიგიური პრაკტიკოსები
სოფლების უმრავლესობაში ორი ან სამნაირი მღვდელია. გარდა ამისა, ლინგიათის კლანებს გააჩნიათ გურუები ცხოვრებისეული ციკლის რიტუალების შესასრულებლად, ასევე სხვადასხვა ქრისტიანი მისიონერები, მღვდლები და მონაზვნები, რომლებიც ასევე მუშაობენ სოფლებში. ვუდერუს კლანის კაცები, რომლებიც არიან სამიდან ერთ-ერთი ყველაზე მაღალრანგიანი კლანები ვუდეოფრატრში, ფუნქციონირებენ როგორც მღვდლები არალინგიათის სოფლებში. მათი პოზიცია მემკვიდრეობითია და ზოგადად გრძელდება მთელი ცხოვრების მანძილზე. ვუდეები ვეგეტარიანელები არიან და ქმნიან ენდოგამურ ერთეულებს, შესაბამისად ინარჩუნებენ მღვდლებისგან მოსალოდნელი სიწმინდის მაღალ სტანდარტებს. ჰარუვაკლენები, რომლებიც ითხოვენ ბრაჰმანების წარმოშობას, არიან არალინგიათის ჯგუფის წევრები, რომლებიც ასევე მემკვიდრეობით მღვდლებს აერთიანებენ ერთმანეთთან (მიუხედავად ამისა, მარტივად არის გასაგები, რომ წარმოშობის მოთხოვნა ბრაჰმანებისგან არის დაუსაბუთებელი). გარდა ამისა, ზოგ სოფელში არის აქსესურული მღვდელი კურუმბის ტომიდან, რომელიც ისევე როგორც დანარჩენი ორი სახის მღვდლისნაირად, ეხმარება ხალხს რამდენიმე ყოველწლიური ცერემონიის მართვაში. ჰარუვას მღვდლები, როგორც წესი, რეგულარულად სცემენ თაყვანს ტაძრებსა და სასიცოცხლო ციკლის ცერემონიებს ინდივიდუალური ოჯახებისათვის. ყველა მღვდელს ტრადიციულად უხდიან მარცვლეულისა ან რაიმე სხვა პროდუკტის სახით ის სახლები, რომლებსაც ისინი ემსახურებიან. სამღვდელოებაში არ არსებობს იერარქია, გარდა ლინგიათი გურუსი, სულიერი მრჩევლების, ვინც ასრულებს სასიცოცხლო ციკლის რიტუალებს, მხოლოდ ისინი ეკუთვნიან ერთნაციონალური ლინგიათის იერარქიის ყველაზე დაბალ დონეს. იმის გამო, რომ მენსტრუაცია ითვლება მინარევად, ქალები არასდროს არ მსახურებენ როგორც მღვდლები. ზოგი კი ხდება მფლობელი ცერემონიების მანძილზე და საუბრობს ღმერთთათვის. რამდენიმე კაცი განდევნის მოჩვენებებს, ასევე ეს მომსახურება ხშირად სრულდება არაბადაგის ეგზორცისტების მიერ დაზარალებულთათვისა და ხიბლის მქმნელებისათვის (mantravadis).
ბადაგას ღმერთი
ჰეტაი ამანი - ბადაგას საზოგადოების ღმერთია. ჰეტაიში სულ ცხრა ღმერთია. ერთ-ერთი მათგანის სახელებია კადაჰეტი და კადააია. ჰეტტას ფესტივალი ძალიან მნიშვნელოვანია და მას გრანდიოზულად ზეიმობენ. იმის მიუხედავად, რომ ჰეტტას ფესტივალი ჩვეულებითი და ტრადიციულია, ხალხი სიამოვნებას იღებს და ბევრს ზეიმობს განსაკუთრებულად  ამ ფესტივალის დროს. ბადაგელები ცეკვავენ ჭრელ კოსტუმებში იმისათვის, რომ თაყვანი სცენ და გააბედნიერონ თავიანთი ღმერთი და ასე ტარდება ყოველივე ფესტივალი ბადაგას საზოგადოებაში. ბადაგას ტრადიციის მიხედვით, ჰეტტას ღმერთი არასდროს არ უნდა ჩანდეს სურათებში.
დროთა განმავლობაში ბადაგას საზოგადოებამ გააერთიანა თავისი მსოფლმხედველობა განათლების, კომერციისა და რელიგიის მიმართ. თუმცა, საზოგადოების სიამაყე თავს იმკვიდრებს უნიკალურ ისტორიაში, რაც ფუძეს უდებს ლეგენდებს, ლოცვებს, რწმენას და ღირებულ სისტემებს. 7000 წელი რასების ისტორიის დიაპაზონში არის საკმაოდ მოკლე პერიოდი ისტორიის ვადებში, მაგრამ ბადაგას საზოგადოების შემთხვევაში ეს არის მთლიანი ისტორია მათი მიგრაციის შემდეგ არჩეულ ადგილზე, ნილგირის მთებში. დიდმა ყურადღებამ შენარჩუნებულ და ფრთხილ სააღმზრდელოზე გამოიწვია ორიგინალური ღირებულებების, ფიქრებისა და ბადაგის სოციალური მემკვიდრეობის წაშლა, გარდა არარსებული ხელწერისა. იმის გამო, რომ თითქმის 400 წლის წინ ისინი გამოეყვნენ თავიანთ „კონტინენტს“, მათი რელიგიური რწმენის და ბადაგას რიტუალების ანტიკურობამ შეინარჩუნა თავისი სისუფთავე.ეს რიტუალები აღმოჩნდა ციცაბონი ინდუიზმის მე-13 და მე-14 საუკუნის ისტორიაში - პერიოდში, როცა ისინი გადასახლდნენ ნილგირისში. ბადაგა გაუდას სიკვდილის რიტუალები პირდაპირ არის დაკავშირებული ძველ ვედურ ტექსტთან - გარუდა პურანასთან. ბადაგებმა შეინარჩუნეს ეს ძველი რიტუალები ანტიკურ და ბრწყინვალე ფორმაში.
ჰეტაიჰაბბა
ჰეტაიჰაბბა ყოველთვის პირველ ორშაბათს არის (SOVARA) სავსე მთვარის შემდეგ (paurnami – HUNNAWAY), რომელიც გვხვდება (Tamil) მარგაჟის თვეში, რომელიც არის მერვე დღეს „Kolu”-ს შემდეგ. წელს ჰეტაიჰაბბა არის 8 იანვარს, 2007 წელს.
ის არ არის დადგენილ დღეს ისე, მაგალითად, როგორც შობა, რომელიც ყოველი წლის 25 დეკემბერს არის, და აქედან გამომდინარე ჰენტაიჰაბბას დღე ინგლისურის კალენდის მიხედვით იცვლება ყოველ წელს.
ისევე როგორც ყოველ წელს, სხვადასხხვა ჰეტტის წარმომადგენელი მამაკაცები თავიანთ ტრადიციულ ტანისამოსემბში (თეთრი დოლბანდი - MANDARE, MUNDU & Badagaru SEELE დადის ოჯახთან ერთად) გააგრძელებენ ფეხშიშველი ჰეტაიგუდას (mane) ბერაგანში პარასკევს, 2007 წლის 5 იანვარს. ყოველმა ჰეტტას ოჯახმა უნდა გადაიხადოს ხუთი ჰანა (25 მონეტა) ცერემონიალისთვის, რომლის სახელწოდებაც ჰანა კატტოდუა ჰეტაიგუდის სოფელში (ის ასევე ცნობილია, როგორც SUTHUKALი - ანუ ქვა, რომელსაც ბიკეს ხის ქვეშ თაყვანს სცემდნენ ). ეს ფული (მონეტები) – KANNIKE - მიბმული იყო თეთრ ტანსაცმელზე, რომელსაც გადასცემდნენ ჰეტტას ტაძარს ბერაგანში.
სოფლის მაცხოვრებლები აძლევდნენ თბილსა და მოკრძალებულ გზავნილებს ჰეტტ მანის (ისინი ეტყობა მიჰყვებოდნენ მკაცრ კანონს, რომლის თანახმადაც ისინი არ მიირთმევდნენ არა ვეგეტარიანულ საჭმელს ან არ მოიხმარდნენ ალკოჰოლს). სანამ ისინი (მათ შორის ბევრი ახალგაზრდა ბიჭი) მოღვაწეობდნენ სოფლის გარეთ, ქალები ყიდდნენ თეთრ ზეწრებს (მუნდუსს) გზაზე (კაცები, ქალები და ბავშვები), რომლებიც არ ირეცხებოდა (addabubbadu), და რომელზეც ლოცულობდნენ (harachodu) “hethaikararu”-ს მეშვეობით. უნიკალური “Ye Ha Ho” იქნება ხმამაღლა წარმოთქმული.
ისინი ბევრ ცერემონიასა და ღონისძიებას ესწრებიან ჰეტტ მანეში - ბერაგანი/პედდუვა/გასუგუი.
ისინი შემდეგ ორშაბათს (2007 წლის 8 იანვარს) ბრუნდებიან თავიანთ სოფლებში - ჰეტტა ჰაბბას დღეს - დიდ და ცერემონიალურ მისალმებაზე. ჩვეულებრივად, „Anna Dhana” ესწრება ამ სოფლებს.
ცერემონიები
ყოველი სოფელი წელიწადში ატარებს ათეულობით ფესტივალს. ყველაზე მნიშვნელოვანი არის დოდა ჰაბბა, “დიდი ფესტივალი,“, რომელიც იწყებს სოფლის მეურნეობის წელს ნოემბერში, და დევა ჰაბბა, “ღმერთის ფესტივალი,“ რომელიც აღნიშნავს მოსავალს ივლისში. მარი ჰაბბა უფრთხილდება ყვავილებს მთელი წლის მანძილზე და ეს ღონისძიება აღინიშნება რამდენიმე სოფელში ცეცხლზე სიარულით, სადაც ყველაზე გამბედავი გაივლის მხურვალე ნახშირზე ყველანაირი დაცვის გარეშე. სიცოცხლის გარდამავლობები აღინიშნება ცერემონიებით, რომლებიც მოიცავენ სხვადასხვა მაკავშირებლებს, როგორებიცაა ბავშვების აღზრდა, ქორწილები და დაკრძალვები. იშვიათ შემთხვევებში ყოველივე ბადაგის წევრი მართავს უზარმაზარ მემორიალურ ცერემონიას (manevale) გარდაცვლილი თაობების პატივსაცემად, და ეს ხდება იქამდე, სანამ ბოლო წევრი არ გარდაიცვლება. ეს ცერემონია ბოლოს ჩატარდა 1936 წელს.
ბადიკულ-მოლდოვენესკი
ბადიკულ-მოლდოვენესკი (Badicul Moldovenesc) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 127 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 355 ადამიანს შეადგენდა.
ბადაგა
სიკვდილი და შემდეგი ცხოვრება
დაკრძალვა ცერემონიები ყველაზე მნიშვნელოვანი სასიცოცხლო ციკლია და ერთადერთია ,რომლითაც ხელმძღვანელობს სოფელი და მისი მთავარი უფრო მეტად ვიდრე თვითონ ოჯახი. ეს რიტუალი გრძელდება მთელი 11 დღე და სრულდება მხოლოდ სოფლის გარემოსგან სრულის განთავისუფლების შემდეგ.
ბადიკულ-მოლდოვენესკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები