cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კრიოაგენტი
ამა თუ იმ ნივთიერების გამოყენების ზღვარი კრიოგენულ ტექნიკაში განისაზღვრება მისი სამმაგი წერტილის მიხედვით. გამონაკლისს წარმოადგენს ჰელიუმი, რომელსაც არ გააჩნია სამმაგი წერტილი. ის არსებობს რამდენიმე ფაზაში და მდგომარეობაში.
სქოლიო
კატეგორია:კრიოგენიკა
კივუს კონფლიქტი
მინი|კონფლიქტის არეალი. კივუს კონფლიქტი (Kivu conflict) — შეიარაღებული კონფლიქტი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიასა და აჯანყებულ დაჯგუფებებს შორის, რომელთაც ლორან ნკუნდა ხელმძღვანელობდა.
ლორან ნკუნდა კონგოს მეორე ომის განდგომილი კონგოს დემოკრატიული მოძრაობის წევრი იყო (1998-2002 წლები). 2003 წელს ომის ოფიციალური დასასრულის შემდეგ ნკუნდა ახალ ინტეგრირებულ ეროვნულ არმიას შეუერთდა, ხოლო 2004 წელს გენერლის პოსტზე დააწინაურეს. თუმცა ის მალევე განუდგა მთავრობას და ჯარის ნაწილთან ერთად მასისის ტყეს შეაფარა თავი ჩრდილოეთი კივუს პროვინციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია კატეგორია:აფრიკის სამოქალაქო ომები კატეგორია:აფრიკის კონფლიქტები კატეგორია:XXI საუკუნის ომები კატეგორია:აფრიკის ისტორია
კაგულის ბრძოლა
მინი|კაგულის ბრძოლა, ავტ. [[დანიელ ხოდოვეცკი]] კაგულის ბრძოლა – ბრძოლა მდინარე კაგულთან (დუნაის მარცხენა შენაკადი) რუსეთის პირველ არმიასა (38 ათასი კაცი, 118 ქვემეხი, სარდალი პეტრე რუმიანცევი) და ოსმალეთის არმიის (150 ათასამდე კაცი, 130-180 ქვემეხი, სარდალი ივაზადე ჰალილ-ფაშა) მთავარ ძალებს შორის 1770 წლის 21 ივლისს, რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1768-1774 წწ.) დროს. ბრძოლა რუსეთის ჯარის გამარჯვებით დამთავრდა. ოსმალებმა დაკარგეს 20 ათასი კაცი და დაახლოებით 130 ქვემეხი, რუსებმა – 1,5 ათ. კაცი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
ბაიაზიდ I
ბაიაზიდ I აწარმოებდა დამპყრობლურ ომებს ბალკანეთსა და ანატოლიაში. მისი ხელმძღვანელობით ოსმალეთის ლაშქარმა დაიპყრო სერბეთი (1389), ბულგარეთი (1393-96), მაკედონია, თესალია; მძარცველური თავდასხმები მოაწყო მორეასა (1394) და უნგრეთზე (1395); 1396 წელს ნიკოპოლთან, დუნაის პირას დაამარცხა ჯვაროსანთა ლაშქარი, დაიმორჩილა ბოსნია და ხარკი დაადო ვლახეთს. ოსმალეთის ბატონობაში მოექცა ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ბაიაზიდ I-მა დაიმორჩილა აგრეთვე სამთავროები ანატოლიაში. 1394–1401 წლებში რამდენიმეჯერ ალყა შემოარტყა კონსტანტინოპოლს, მაგრამ ვერ აიღო. 1402 წელს ანატოლიელი ბეგების ღალატის გამო დამარცხდა ანგორის ბრძოლაში და ტყვედ ჩაუვარდა თემურლენგს. ბაიაზიდ I გარდაიცვალა ტყვეობაში. სულთან ბაიაზიდის გარდაცვალებას მოჰყვა ოსმალეთის იმპერიის უმეფობის ხანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები კატეგორია:ბრძოლის ველზე მყოფი ოსმალეთის სულთნები კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:დაბადებული  1394 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1403
ამანულაჰ მირზა ყაჯარი
რუსეთის არმიაში
ამანულაჰ მირზა ყაჯარი დაიბადა 1857 წლის 8 იანვარს ქალაქ შუშაში, რუსეთის იმპერიაში (დღეს აზერბაიჯანი). იყო სპარსეთის პრინცის ბაჰმან მირზა ყაჯარის მე-17 ვაჟი, მისი უკანასკნელი უმცროსი ცოლისგან. აქედან გამომდინარეობს მისი რუსული გვარი „პერსიდსკი“ (ანუ „სპარსელი“). 1879 წლის 19 ივლისს, ამანულაჰი შევიდა სამხედრო სამსახურში, ზაქათალის 164-ე ქვეითი ბრიგადის შემადგენლობაში. 1883 წელს, დაწინაურდა მეორე ლეიტენანტის წოდებამდე. 1886 წლის 20 ნოემბერს, იგი ყუბანის კაზაკების მე-2 ბატალიონის პლაზტუნში გადავიდა. 1902 წლის 9 მაისს, ამანულაჰ მირზმა თავისი წარმატებული ქმედებებისა და სამსახურისთვის დაწინაურდა. 1909 წლის 16 აპრილს, ყუბანის პლაზტუნის მე-9 ბატალიონის არმიის ესეაული გახდა.
პირველი მსოფლიო ომი
პირველი მსოფლიო ომის დროს, მირზა ყაჯარი ავსტრიის ფრონტზე იბრძოდა. სამსახურში ყოფნისას მას მიენიჭა „წმინდა ანას II ხარისხის ორდენით“ და ხმლებით, „წმინდა ვლადიმირის III ხარისხის ორდენით“ და მახვილით, და „წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენით“. 1915 წლის 25 აპრილს მას პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა. ფეხის მძიმე ჭრილობის გამო, მირზა ყაჯარი დროებით გაიგზავნა მკურნალობისთვის, ხოლო 1916 წელს იგი დაბრუნდა ფრონტზე. თავისი ბატალიონის გამაგრებით დაიცვა სოფელი მარხონოვკა, ასევე ამანულაჰმა ბრძოლისას გაანადგურა მტრის ცოცხალი ძალა. 1916 წლის 5 ნოემბერს, ოპერაციების დროს, მას მიენიჭა „წმინდა გიორგის ხმალი“. სამაგალითო სამსახურისთვის, 1917 წელს ამანულაჰ მირზა ყაჯარს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, იგი ცხოვრობდა ტიფლისში და ცოტა ხანი შუშაში.
ადრ-ის არმიაში და ემიგრაციაში
მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ (ადრ) შექმნა თავისი პირველი არმია, როგორც ახლადშექმნილი სახელმწიფო, ამანულაჰ მირზამ 1918 წლის 1 დეკემბერს შეიტანა განცხადება ახლად დაარსებულ თავდაცვის სამინისტროში, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში დაშვების მოთხოვნით. 1919 წლის მარტში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო დიპლომატიური მისიის შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო სპარსეთის მთავრობასთან თეირანში. მას ასევე ეკავა ცენტრალური სამხედრო სამსახურის თავმჯდომარეს თანამდებობა. 1920 წლის 27 იანვარს, გენერალ-მაიორი ამანულაჰ მირზა ყაჯარი დაინიშნა ადრ-ის პირველი ქვეითი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ და ხანქენდისა და შუშას გარნიზონის ხელმძღვანელად. ამანულაჰ მირზამ, ასევე მონაწილეობა მიიღო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ 1920 წლის 23 მარტსა და 22 მარტს, ადრ-ის სამხედრო ნაწილებზე თავდასხმების მოგერიებაში.
ადრ-ის დაცემისა და ბოლშევიკების რეპრესიასთან დაკავშირებით, ამანულაჰ მირზა ყაჯარმა იძულებული გახდა ირანში გაემგზავრა. თეირანში ცხოვრობის დროს, მირზა ყაჯარი სამხედრო სკოლაში ასწავლიდა და მონაწილეობდა ირანის რეგულარული არმიის ფორმირებაში. ასევე იყო ირანის მეჯლისის (პარლამენტის) დეპუტატი და ირან-საბჭოთა მეგობრობის საზოგადოების თავმჯდომარე. ამანულაჰ მირზა ყაჯარი, 1937 წელს თეირანში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1857 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:ყაჯართა დინასტიის უფლისწულები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები კატეგორია:აზერბაიჯანელი გენერლები კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები
დენიელ ბარნჰემი
thumb|right|დენიელ ბარნჰემი thumb|დენიელ ბარნჰემი დენიელ ჰადსონ ბარნჰემი (Daniel Hudson Burnham; 4 სექტემბერი, 1846 - 1 ივნისი, 1912) — ამერიკელი არქიტექტორი და ქალაქმგეგმავი. მას ეკუთვნის მსოფლიოს კოლუმბიური ექსპოზიციის გეგმა (ე. წ. "თეთრი ქალაქი") და ასევე რამდენიმე განთქმული შენობა, მათ შორის ფლატირონ ბილდინგი ნიუ-იორკში და იუნიონ სტეიშენი ვაშინგტონში.
კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 1846 კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
Formica insultans
Formica insultans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნუევიტასი
ნუევიტასი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, კამაგუეის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილში.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 44 882 ადამიანს შეადგენდა. 415 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 108.1 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
ალფრედ ლენონი
ალფრედ ლენონი (Alfred Lennon; დ. 14 დეკემბერი, 1912, ლივერპული, ინგლისი — გ. 1 აპრილი, 1976, ბრაიტონი, ინგლისი) — ინგლისელი მუსიკოსის ჯონ ლენონის მამა.
მას შემდეგ, რაც მამა გარდაეცვალა, ის და მისი და ედიტი დიდხანს იმყოფებოდნენ ბავშვთა სახლში. ალფი მეტად მახვილგონიერი და მუსიკალური ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანი იყო. ის მღეროდა და უკრავდა ბანჯოზე, მაგრამ პოპულარობა მაინც ვერ მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ ოჯახში ალფს ეძახდნენ, შემდგომში მან გამოსცა ჩანაწერი ფრედი ლენონის სახელით, რომლითაც ის გაზეთებშიც მოიხსენიებოდა.
ალფი და ჯულია სტენლი დაქორწინდნენ 1938 წელს. ჯონ ლენონი იყო მათი ერთადერთი ვაჟი, მაგრამ ალფი მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა შორს, ზღვაში და ოჯახისადმი სრულფასოვან ყურადღებას ვერ იჩენდა. ის ფულს უგზავნიდა ცოლ-შვილს, მაგრამ ბოლოს ესეც შეწყდა და ჯულიას პატარა ჯონის აღზრდა მხარზე დააწვა. უიმედობაში მყოფმა ჯულიამ სხვა მამაკაცზე იქორწინა. 1946 წელს შინ დაბრუნებულ ალფს ეს სიახლე დახვდა. ამ დროისთვის ჯონ ლენონი დეიდა მიმის სახლში, მენდიპსში ცხოვრობდა. ალფმა ჯონი ბლექპულში წაიყვანა და გადაწყვეტილი ჰქონდა მასთან ერთად ახალ ზელანდიაში წასვლა, სადაც მას ახალი სამუშაო გამოუჩნდა. ამ დროს მათ თავს დაადგა ჯულია და მშობლებმა ორჯერ ჰკითხეს 5 წლის ჯონს, ვისთან ყოფნა ერჩივნა. ჯონმა ორჯერვე მამა აირჩია, მაგრამ ჯულია რომ გაბრუნდა, ჯონი მას ტირილით გამოედევნა. ეს იყო მამა-შვილის ერთად ყოფნის უკანასკნელი წუთი. ამის შემდეგ ალფს თავისი შვილი ”The Beatles-ის” აღზევების ხანამდე არ უნახავს.
ალფი გარდაიცვალა ბრაიტონში, სადაც ის საცხოვრებლად გაემგზავრა მას შემდეგ, რაც იქორწინა 19 წლის პაულინა ჯონსზე.
სქოლიო
კატეგორია:ჯონ ლენონი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1976 კატეგორია:ბრიტანელი მომღერლები
კატმონი
კატმონი (ოფიციალურად კატმონის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Catmon; Bayan ng Catmon) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 745 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სებუს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
სანატორია-გლუხოვსკოგო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 657 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია გლუხოვსკაია, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (61%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
ჭანჭყატისებრნი
ჭანჭყატისებრნი (Celastraceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ფოთოლმცვივანი ან მარადმწვანე ხეები, ბუჩქები და ლიანებია. ყვავილები ორსქესიანი ან ერთსქესიანია; შეკრებილია მტევნისებრ ყვავილედებად. ნაყოფი კოლოფი, კენკრა ან კურკიანაა.
აერთიანებს 75-მდე გვარსა და 1150-მდე სახეობას. საქართველოში გავრცელებულია მხოლოდ ერთი გვარი — ჭანჭყატი.
ლიტერატურა
*
Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden
Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden — სპეციალური კონცერტი და დოკუმენტური ფილმი, რომელიც გადაღებულია 2011 წლის 21 და 22 თებერვალს ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას მიერ თავისი მეორე მსოფლიო ტურნეს The Monster Ball Tourის დროს. კონცერტი გადაღებულია გაგას მშობლიურ ქალაქ ნიუ-იორკში მედისონ სკვერ გარდენში. ორსაათიანი სპეციალური შოუ გადაიღო ტელეკომპანია HBO-მ. მისი ტელე პრემიერა მოხდა 2011 წლის 7 მაისს. ტელე პრემიერის მეორე დღეს გაგამ ამ ტურნეს ბოლო კონცერტი მექსიკაში ჩაატარა. ეს სპეციალური შოუ 2011 წლის 24 ნოემბერს გამოვიდა DVD-ზე და Blu-Ray-ზე.
ჩანაწერი შეიცავს ვიდეოებს და ფოტო სურათებს კონცერტის დაწყებამდე და მის კულისებში მზადების პროცესს. კონცერტმა კრიტიკოსების მხრიდან დადებითი შეფასება მიიღო და მათ ხაზი გაუსვეს გაგას შესრულებას, მაგრამ ეჭვი შეეპარათ მის გულწრფელობაში ინტერვიუს დროს კულისებში. მათ ასევე აღნიშნეს, რომ რაღაც მსგავსება იყო პოპ-მომღერალ მადონას 1991 წელს გამოშვებულ ფილმთან „საწოლში მადონასთან“. კონცერტმა მიიღო ხუთი ნომინაცია ემის რიგით 63-ე დაჯილდოებაზე და გაიმარჯვა ერთ ნომინაციაში.
მიმოხილვა
დოკუმენტური ფილმი იწყება შავი და თეთრი კადრებით. გაგა სეირნობს თავის მშობლიურ ქალაქ ნიუ-იორკში, შემდეგ შედის კაფეში, სადაც უკვეთავს ყავას. ამის შემდეგ გაგა მიემართება დაცვასთან ერთად შავი ჯიპისკენ, რომელშიც ჩაჯდომის შემდეგ ის გაემართა მედისონ სკვერ გარდენისკენ. გზაში გაგა იხსენებს, თუ როგორ ესწრებოდა თავისი საყვარელი მომღერლების კონცერტებს მედისონ სკვერ გარდენში და როგორ ოცნებობდა ერთხელ მაინც ჩაეტარებინა აქ კონცერტი და დარბაზი მთლიანად გაევსო. როდესაც მიუახლოვდნენ არენას, გაგამ მანქანის ფანჯარა ჩამოსწია და დაინახა ბანერი, სადაც ეწერა რომ დღეს კონცერტს ატარებს ლედი გაგა და ყველა ბილეთი გაყიდულია. ამაზე მას ცრემლები წამოუვიდა. შემდგომ მოქმედება ხდება გაგას გასახდელში, სადაც მომღერალი საუბრობს იმაზე, რომ მისი არავის არ ესმის მოყვარულთა გარდა და იგი თავს გრძნობს "დამცირებულად". შემდგომ გაგა მიემართება სცენისკენ, სადაც გასვლამდე წაიმღერებს სიმღერა "Marry the Night"-ის დასაწყისს. მაშინ სიმღერა არ იყო გამოსული (კონცერტი გადაღებულია 2012 წლის 21 და 22 თებერვალს). შემდგომ იწყება კონცერტი და შიგა და შიგ შავ თეთ ფერებში ჩანს კულისები და კოსტუმის გამოცვლის სცენები. ფილმი მთავრდება სიმღერა "Born This Way"-ს აკაპელა ვერსიით, რომელსაც გაგა ასრულებს თავის ბექ-ვოკალისტებთან ერთად, კულისებში.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის სპეციალური სატელევიზიო გადაცემები კატეგორია:2011 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:მედისონ სკვერ გარდენში ჩაწერილი ალბომები კატეგორია:ტელეკომპანია HBO-ს სცეპიალური გადაცემები კატეგორია:Interscope Records-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:ლედი გაგას ვიდეო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები კატეგორია:ვიდეო ალბომები შემსრულებლის მიხედვით კატეგორია:ლედი გაგას საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2011 წლის საკონცერტო ალბომები
ლუდვიგ ახიმ ფონ არნიმი
ლუდვიგ ახიმ ფონ არნიმი (Carl Joachim Friedrich Ludwig Achim von Arnim) (დ. 26 იანვარი, 1781, ბერლინი — გ. 21 იანვარი, 1831, ვიპერსდორფი) — გერმანელი მწერალი, რომანტიკოსთა ჰაიდელბერგის წრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.
კ. ბრენტანოსთან ერთად არნიმმა შეკრიბა, დაამუშავა და გამოსცა გერმანულ ხალხურ სიმღერათა სამტომეული "ყმაწვილის ჯადოსნური საყვირი"(1806-1808). მასვე ეკუთვნის რომანი "გრაფის ქალ დოლორესის სიღარიბე, სიმდიდრე, დანაშაული და მონანიება" (ტ. 1-2, 1810), დაუმთავრებელი ისტორიული რომანი "გვირგვინის მცველნი"(ტ. 1-2, 1817-54), ნოველები "იზაბელა ეგვიპტელი"(1812), "შმაგი ინვალიდი რატონოს ფორტზე" (1818). არნიმის თხზულებებში განდიდებულია ფეოდალური წარსული; ზოგ მათგანში რეალისტური ასახვის ტენდენციაც შეიმჩნევა. არნიმი პიესებსაც წერდა.
ჩურჩულს გადაჩვეული კაცი
ჩურჩულს გადაჩვეული კაცი — რევაზ მიშველაძის რომანი. ავტორის თქმით, ეს არის ნაწარმოები „ადამიანზე, რომელიც იმდენი აჯანჯღარა ამ მუხთალმა წუთისოფელმა, იმდენი განსაცდელი შეხვდა, რომ ჩურჩულს გადაეჩვია... ამ ნაწარმოების გმირს XX საუკუნის ბოლო და XXI საუკუნის პირველი ნახევარი აქვს დანახული. გადატანილი აქვს ამ პერიოდში მომხდარი ომები, მაგრამ ამასთან ერთად დანახული აქვს სიყვარული, ადამიანობა, მეგობრობა...“
ლამაზი ტბა
ლამაზი ტბა — ტბა საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამსრის ქედზე, ზღვის დონიდან 2808 მ სიმაღლეზე. მყინვარული წარმოშობისაა. წყლის სარკის ფართობი 0,11 კმ², აუზის ფართობი 1,48 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 16,5 მ, მოცულობა 1,25 მლნ. მ³. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. მაღალი დონე აქვს ზაფხულში, დაბალი — ზამთარში. ქვაბული ციცაბო ფერდობებით ხასიათდება. ტბის ნაპირები სუსტადაა დანაწევრებული. წყალი სუსტად მინერალიზებულია, სუფთა და გამჭვირვალეა. ახასიათებს დონეების მცირე სეზონური რყევა.
სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის ტბები
დეკემბერი 2009
დეკემბერი 2009 წლის მეთორმეტე თვეა. დაიწო სამშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ  ხუთშაბათს.
ალექსანდრე ადამია
ალექსანდრე ადამია (დ. 9 აპრილი, 1995, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი. თბილისის „სასკოსა“ და საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების მეკარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:გაგრას ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:სასკოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი ა
Formica integra
Formica integra — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სარაზმი
სარაზმი — ძვ. წ. IV-II ათასწლეულების დასახლებული პუნქტი ტაჯიკეთში. მდებარეობს მდინარე ზარავშანის მარცხენა ნაპირზე. 2010 წელს გახდა ტაჯიკეთის პირველი ძეგლი, რომელიც იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტაჯიკეთში
ძველი მაკედონია
მაკედონიის სამეფო (Μακεδονία) — უძველესი სახელმწიფო ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ძვ. წ. V-ძვ. წ. II საუკუნეებში. მას დასავლეთიდან ესაზღვრებოდა ეპირუსი, ჩრდილოეთიდან პეონია, აღმოსავლეთიდან თრაკია და სამხრეთიდან თესალია. მისი მოსახლეობის წარმომავლობის შესახებ მეცნიერებაში აზრთა სხვადასხვაობაა. საბერძნეთის მთავარი ცენტრებიდან დაშორებული და ზღვის სანაპიროს მოწყვეტილი მაკედონია საბერძნეთის სხვა ოლქებთან შედარებით ჩამორჩენილი იყო. მაკედონიაში ადრინდელ ხანაში ქალაქები თითქმის არ არსებობდა, მონობაც ნაკლებად იყო განვითარებული.
ძვ. წ. V საუკუნეში, არგეადების დინასტიის ხანაში, დაიწყო მაკედონიის გაერთიანება. მეფე ალექსანდრე I-ის მეფობის დროს (ძვ. წ. 495-450 წწ.) მთელი სამხრეთი მაკედონია გაერთიანდა, ხოლო მეფე არქელაეს (დაახლ. ძვ. წ. 413-399 წწ.) რეფორმებმა ხელი შეუწყვეს მაკედონიის განვითარებას. მის დროს სამეფოს დედაქალაქი ეგიადან პელაში გადაიტანეს. მინი|მარცხნივ|300პქ|მაკედონიის იმპერია [[ალექსანდრე მაკედონელის დაპყრობების პერიოდში.]] მაკედონიის გაძლიერება, როდესაც ის პატარა სამეფოდან გახდა ბერძნული სამყაროს ერთ-ერთი დომინანტი სახელმწიფო, უკავშირდება ფილიპე II-ის (ძვ. წ. 359-336 წწ.) სახელს. მან შეძლო ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოების დამორჩილება და იქ გაბატონება. ძვ. წ. 338 წელს გამართული ქერონეიის ბრძოლის შემდეგ, რომელშიც ფილიპემ ათენელები და სპარტელები დაამარცხა, მან ჩამოაყალიბა კორინთოს ლიგა. ფილიპე II-ის მიერ მოწვეულ კორინთოს კონგრესზე (ძვ. წ. 338-337 წწ.) ბერძნულმა ქალაქებმა სცნეს მაკედონიის ჰეგემონობა. მაკედონიამ ბერძნულ პოლისებში თავისი გარნიზონები ჩააყენა და მმართველობის ოლიგარქიული ფორმები დაამყარა.
ფილიპეს გარდაცვალების შემდეგ სახელმწიფო არნახულად გაძლიერდა მისი მემკვიდრის ალექსანდრე დიდის მეფობის პერიოდში. მან ძვ. წ. 336-334 წლებში ჯერ საბერძნეთი დაიმორჩილა (სპარტის გამოკლებით), შემდეგ კი ძვ. წ. 334-323 წლებში სპარსეთის იმპერია დაიპყრო და ინდოეთშიც კი შეიჭრა. სამეფოს ეს მდგომარეობა დიდხანს არ შეუნარჩუნებია, რადგან ალექსანდრეს გარდაცვალებისთანავე ის რამდენიმე ნაწილად დაიშალა. მაკედონიაში ძალაუფლებისათვის ბრძოლა ანტიგონიდების გამარჯვებით დასრულდა (ძვ. წ. 306 წ.). ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალებით დაიწყო ელინიზმის ეპოქა, რომელიც მაკედონიაში კრიზისით აღინიშნა. ქვეყნის დასუსტებას ხელს უწყობდა დიადოქოსების ბრძოლა ძალაუფლებისათვის და ძვ. წ. III საუკუნის 70-იან წლებში გალატების შემოსევა. ბერძნულ პოლისებს დამოუკიდებლობის აღდგენა უნდოდათ. ეს ბრძოლა განსაკუთრებით გაძლიერდა ეტოლიის კავშირის შექმნისა (ძვ. წ. 320 წ.) და აქაველთა კავშირის აღდგენის (ძვ. წ. 280 წ.) შემდეგ, მაგრამ ძვ. წ. 221 წელს ქ. სელასიასთან მაკედონიამ სპარტა დაამარცხა და ლაკონიკე იძულებული გახდა მაკედონიის ბატონობა ეცნო. მაკედონიის მეფე ფილიპე V-მ (ძვ. წ. 221-ძვ. წ. 179 წწ.) ეტოლიის კავშირის წინააღმდეგ ძვ. წ. 220 წელს მოკავშირეთა ომი წამოიწყო, მაგრამ ძვ. წ. 217 წელს, რადგან რომთან საბრძოლველად ემზადებოდა იძულებული გახდა ნავპაქტოსში ზავი დაედო სტატუს-კვოს შენარჩუნების პირობებით. მაკედონია რომთან ბრძოლებში დამარცხდა მაკედონური ომების დროს, რომაელებმა მეფე პერსევსის (ძვ. წ. 179-ძვ. წ. 168 წწ.) ჯარი პიდნასთან გაანადგურეს. მაკედონია გაძარცვეს და 4 ოლქად დაყვეს. ძვ. წ. 148 წელს მაკედონიაში იფეთქა ანტირომაულმა აჯანყებამ ანდრისკეს მეთაურობით. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მაკედონია სამხრეთ ილირიასა და ეპირთან ერთად რომის პროვინციად გამოცხადდა.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი საბერძნეთი კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
ირავანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ირავანლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სიუშკა
სიუშკა (Сиушка; Сиушка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 140 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.
ჭაობი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჭაობი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძეძეურთა
ძეძეურთა — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს მდინარე გუდანისჭალის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 2040 მ. დუშეთიდან 75 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ბარისახოს თემის ნასოფლარები
ჰელიერი
ჰელიერი (Hellyer River) — მდინარე ავსტრალიაში. მდებარეობს ტასმანიის შტატში ამავე სახელწოდების კუნძულზე. მისი სიგრძე შეადგენს 60.6 კილომეტრს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტასმანიის მდინარეები
Deadwing
Deadwing — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს მერვე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2005 წლის 28 მარტს. იგი იქცა ჯგუფის ყველაზე გაყიდვად ალბომად, თუმცა Fear of a Blank Planet, ჯგუფის შემდეგი დისკი, კიდევ უფრო გაყიდვადი იყო. ალბომის სიუჟეტი ეფუძნება სტივენ უილსონისა და მაიკ ბენიონის მიერ დაწერილ სცენარს, რომელიც, თავის მხრივ, სულის მოგზაურობის ისტორიას აღწერს. უილსონი ასევე აპირებდა ალბომის ფილმად გადაქცევას.
ალბომიდან გამოვიდა ორი სინგლი, "Shallow" და "Lazarus". "Shallow" აგრეთვე ჟღერს ფილმში „ოთხი ძმა“, ბარის სცენის უკანა ფონზე. "Lazarus"-ს ახლდა სამი მუსიკალური ვიდეოც - "Lazarus", "The Start of Something Beautiful" და "Glass Arm Shattering".
ალბომის სიმღერებში "Deadwing" და "Halo" უკრავს ედრიან ბელიუ (კინგ კრიმსონი), ხოლო მიკაელ ოკერფელდტი ასრულებს ვოკალურ ჰარმონიებს სიმღერებში "Deadwing", "Lazarus" და "Arriving Somewhere But Not Here". იგი აგრეთვე ასრულებს სოლოს ამ უკანასკნელში.
ევროპული გამოცემა
10. Shesmovedon (2004) – 4:59
სქოლიო
კატეგორია:Porcupine Tree-ს ალბომები კატეგორია:2005 წლის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
აფსარი
thumb|აფსარი აფსარი (аҧсар) — სამახსოვრო მონეტების სახელი აფხაზეთში.
დე-ფაქტო აფსარები ფულად მიმოქცევაში არ მონაწილეობს. "აფხაზეთის ბანკის" მიერ დაწესებული კურსის მიხედვით 1 აფსარი 10 რუსულ რუბლს უტოლდება, თუმცა სამახსოვრო მონეტების რეალური ღირებულება განისაზღვრება მონეტებზე მოთხოვნით საინვესტიციო და ნუმიზმატური მიზნებით. ამჟამად ოქროს მონეტის ღირებულებაა 23 000 რუბლი, მოოქროვილი ვერცხლის მონეტისა კი — 4 500 რუბლი.
აფხაზური ფული 1993 წლის ომის შემდეგ
კატეგორია:მონეტები
კახეთი. ზამთარი
'''„კახეთი. ზამთარი“''' — ქართველი მხატვრის, ელენე ახვლედიანის ფერწერული ტილო (ზეთი, 57x69,5სმ).
ელენე ახვლედიანი პეიზაჟური ჟანრის ოსტატია. მხატვრის ძირითადი გატაცება პეიზაჟების, ქალაქის ხედებისა და ურბანული ნიუანსების აღბეჭდვა იყო. მის შემოქმედებაში წელიწადის დროებიდან ყველაზე ხშირად ზამთარი გვხვდება. თოვლიანი პეიზაჟებიდან გამორჩეული სურათი „კახეთი. ზამთარი“ მხატვარმა 1924 წელს, პარიზში ყოფნისას, პიტერ ბრეიგელის სურათების ხილვის შემდეგ შთაბჭდილებების ქვეშ მყოფმა დახატა. სურათზე კარგად იგრძნობა ბრეიგელის ხედვის გავლენა, მისი მანერა და სტილი. 1924-1927 წლებში, ელენე ახვლედიანს პარიზში, კოლაროსის თავისუფალი სამხატვრო აკადემიის საგამოფენო სივრცეში გაუმართავს რამდენიმე გამოფენა და პერსონალურ გამოფენაზე ცნობილი ტილო „კახეთი. ზამთარი“ ჰქონია წარმოდგენილი. ეს ნახატი მნახველის ყურადღების ცენტრში მოექცა. ცნობილია, რომ ელენე ახვლედიანის პერსონალური გამოფენა ბევრ სხვა დამთვალიერებელთან ერთად პაბლო პიკასომაც ნახა. მას განსაკუთრებით მოეწონა „კახეთი. ზამთარი“ და მისი შეძენა მოუსურვებია. ელენე ახვლედიანმა გაყიდვაზე უარი თქვა.
კახეთის ეთნოგრაფიისთვის დამახასიათებელი ყოფა: თიხის კოკებით მიმავალი ქალი, რომელიც გრძელ კაბასა და წელზე მოკრულ შალშია გახვეული, თონე, რომელშიც პურს აკრავენ და ურემი — სოფლური ყოფის განუშორებელი ატრიბუტი, გარემოს ყოველდღიური ელემენტებით ავსებს. ნახატის მარჯვენა კუთხეში ნახევრად ჩანს გლეხის სახლი, რომლის ფანჯრიდან მომავალი სითბო და სინათლე მთელ ნახატს უცვლის განწყობას. პატარა ცეცხლისფერი დეტალი — ფარდა ფანჯარაზე — ერთდროულად დედობრივი სიყვარულისა და ოჯახური მყუდროების გამომხატველია. მაღალი, ძლიერი, დატოტვილი ხეები, როგორც სალოცავად მომზადებული, ხელაპყრობილი ადამიანები, ისე დგანან თოვლში.
Grantchester Meadows (სიმღერა)
„Grantchester Meadows“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა ალბომის Ummagumma (1969) მეორე დისკიდან. მისი ავტორია როჯერ უოტერსი, რომელიც წამყვან ვოკალსაც ასრულებს. ეს აკუსტიკური კომპოზიცია თავისი ტექსტით ეხება გაზაფხულის პერიოდს. მასში ფონად ფრინველების და ზოგადად, ბუნების ხმოვანი ეფექტები ჟღერს. დაგეგმილი იყო სიმღერს კომპილაციაში Echoes: The Best of Pink Floyd შეტანა, მაგრამ ჩანაფიქრზე საბოლოოდ უარი თქვეს.
საკონცერტო ვერსიები
საკონცერტო შესრულებების დროს ამ ნომერს ეწოდებოდა „Daybreak“. ის რიჩარდ რაიტის წამყვან სოლოს ეფუძნებოდა. 1970 წელს ჯგუფმა არხისთვის KQED ჩაწერა სპეციალური ერთსაათიანი პროგრამა, რომელშიც ამ ნომერს ასრულებენ უოტერსი და გილმორი, მღერიან რა სხვადასხვა სტრიქონებს. 1970 წლიდან სიმღერა არ შესრულებულა კონცერტებზე, თუმცა 1999 წლის რეპეტიციებზე უოტერსმა იგი რამდენიმეჯერ დაუკრა.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები კატეგორია:ბალადები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ტექნოლოგია
ტექნოლოგია (ბერძნულად: τεχνολογια < τεχνη „ოსტატობა“ + λογος „სიტყვა, სწავლება“ + სუფიქსი ια) — მეცნიერება იმ იარაღების, პროცესებისა და მეთოდების შესახებ, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა საგნების და ობიექტების დამზადებისათვის, რაიმეს წარმოების მიზნით. სხვაგვარად, ტექნოლოგია ეს არის ნივთიერების, ენერგიისა და ინფორმაციის გადამუშავების ხერხი.
ადამიანის პრაქტიკული საქმიანობა საჭმლის მომზადებიდან დაწყებული და სახლის მშენებლობით დამთავრებული დამოკიდებულია რთულ ტექნოლოგიურ სისტემებზე, რომლებიც 5 მილიონი წლის განმავლობაში ჩამოყალიბდა. პირველყოფილი შრომის იარაღების დამზადება, ცეცხლის მოხმარება, რკინის დნობა, ბორბლის გამოყენება, ტანსაცმლის კერვა და სხვა, პირველი ტექნოლოგიური პროცესებია, რომლის გამოყენებაც ადამიანმა დაიწყო,
ტექნოლოგიების განვითარების პროცესში გარდატეხა შეიტანა ისეთმა მოვლენებმა, როგორებიც იყო: ორთქლის ძრავის გამოგონება 1712 წელს, ელექტრობისა და შიგა წვის ძრავის გამოყენება 1800–იან წლებში, კავშირგაბმულობის საშუალებებისა და ელექტრონიკის განვითარება ბოლო ათწლეულებში, ასევე ატომური და კოსმოსური ტექნიკა და ტექნოლოგიები.
პროგრესული ტექნოლოგია (ავტომატიზაციისა და სპეციალიზაციის მაღალი დონით), რომელზეც მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული თანამედროვე საზოგადოება, შესამჩნევ კონტრასტს ქმნის იმ ტექნოლოგიებთან (მძიმე შრომის გამოყენება, სპეციალიზაციის დაბალი დონე), რომელიც ჯერჯერობით გამოიყენება ბევრ ქვეყანაში.
ტექნოლოგია არის სფერო, რომელშიც ხდება სხვა მეცნიერებების კვლევების შედეგების პრაქტიკული გამოყენება საზოგადოების მოთხოვნილების შესაბამისად.
ფავნისის წმინდა გიორგის ეკლესია
მინი|300პქ|ფავნისის წმინდა გიორგის ეკლესია ფავნისის წმინდა გიორგის ეკლესია — წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში, ძველ სასაფლაოზე. თარიღდება IX-X საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია (12,4 x 10,8 მ), ნაგებია ქვიშაქვითა და ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ტუფიც. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია, გვერდებზე ორი სწორკუთხა ნიში. საკურთხეველში შემორჩენილია კანკელის ფრაგმენტი. სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია პილასტრებით, რომლებზეც ეყრდნობა საბჯენი თაღები. პილასტრებს მარტივი პროფილის თაროსებრი კაპიტელები აქვთ.
ტაძარში კედლები შელესილია, გამოირჩევა მოხატულობის ორი ფენა. ქვედა ფენა ეკლესიის თანადროულია, ამ ფენიდან შემორჩენილია ფერადი ლაქები ჩრდილოეთი კედლის პირველ რეგისტრში და შარავანდედიანი ხელგაშლილი მამაკაცის ფიგურა სამხრეთ კედლის აღმ. მონაკვეთზე. მოხატულობის მეორე ფენა XII საუკუნის II ნახევარს მიეკუთვნება. საკურთხევლის კონქში გამოსახულია ვედრება. შუა რეგისტრში თორმეტი მოციქულის წელზედა გამოსახულებაა. ქვემოთ კი ათი ეკლესიის მამისა და ორი დიაკვნის ფიგურებია. საკურთხევლის სარკმლის თავზე მედალიონში ჩასმული ჯვარია, ქვემოთ კი ხატი მანდილისაი. მოხატულობაში მრავლადაა საუფლო დღესასწაულები, წმ. გიორგის ცხოვრების ეპიზოდები და ქტიტორთა პორტრეტები. მხატვრობა წარმოდგენილია ოქროსფერი, ვარდისფერი, მკვეთრი ცისფერი, იისფერი, წითელი და მოწითალო-მოყავისფრო ფერებით.
აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის ორივე მხარეს წრეში ჩასმულია ორნამენტიანი ჯვრები. სარკმლის ზემოთ, ქვიშაქვის სწორკუთხა ფილაზე გამოსახულია წრე და გველი. ტაძარი გადახურულია კრამიტით. სამხრეთ ფასადზე, მთელ სიგრძეზე მიშენებულია დაბალი ეგვტერი, რომელიც ძლიერაა დაზიანებული. აქ შემორჩენილი მოხატულობის ნაშთები კი XIII საუკუნის II ნახევარს მიეკუთვნება.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჭაობი
მინი|ჭაობი [[ფლორიდაში]] ჭაობი — დედამიწის ზედაპირის განსაკუთრებული ტიპი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია უტორფო ან ტორფიანი, მუდმივად ტენიანი გრუნტი და სპეციფიკური მცენარეულობა, რომელშიც გაბატონებულია ჰელოფიტები. ჭაობი, მარში, ჭანჭრობი, ტბისა და მდინარის დატბორილი ნაპირები, ესტუარი – ყველა დაჭაობებული ტერიტორიაა. ისინი მრავალ ჰაბიტატს ქმნიან მცენარეებისა და ცხოველებისთვის, რომლებიც ღრმა წყლებში და მშრალ ხმელეთზე ვერ ცხოვრობენ. ფრინველებისთვის იდეალური ადგილია: ბინადრობს უამრავი თევზი, მცენარეები და მწერი, რაც მათ საკვებ ბაზას შეადგენს; ყველგან ხარობს ლელქაში და ჭილი ბუდის გასაკეთებლად. მდინარეები გამუდმებით ლექავს მოტანულ ნაშალ მასალას, ტალახში მცენარეულობა იზრდება, ამიტომ დაჭაობებული ადგილები დროთა განმავლობაში ნელ-ნელა იერ-სახეს იცვლის. ბევრ მათგანს საფრთხე ემუქრება, რადგან ჯერ ამოაშრობენ, შემდეგ კი ფერმერული და სატყეო მეურნეობისათვის ან სამშენებლო უბნებად იყენებენ. ზოგი ჭაობი პარაზიტი მწერების, მაგალითად ქინქლების, შესამცირებლად დააშრეს.
ქიურაქჩაი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ქიურაქჩაი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კომპოსტელა (სებუ)
კომპოსტელა (ოფიციალურად კომპოსტელის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Compostela; Bayan ng Compostela) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 55 874 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 17 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სებუს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
Formica integroides
Formica integroides — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლამანტინისებრნი
ლამანტინისებრნი (Manatidae ან Trichechidae) — წყლის ძუძუმწოვრების ოჯახი სირენების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 4 მეტრს, მასა კი 360 კილოგრამს აღწევს. აქვთ უხეში და ნაოჭიანი უბალნო კანით დაფარული თითისტარისებური სხეული, კუდის მომრგვალო ფარფლი. ყურის ნიჟარები და უკანა კიდურები არ გააჩნიათ. წინა კიდურები გადაქცეული აქვთ მკერდის ფარფლებად. მსხვილი დინგის ბოლოს წყვილი ნესტო მხოლოდ ჩასუნთქვა-ამოსუნთქვის დროს იხსნება. ლამანტინისებრნი იკვებებიან წყლის მცენარეულობით. შეიცავენ ერთი გვარის — ლამანტინის (Trichechus) სამ სახეობას: აქტიური არიან დილით, საღამოსა და ღამით. მაკეობა 5-6 თვე გრძელდება, შობენ ერთ ნაშიერს. გემრიელი ხორცი აქვთ. ტყვეობას კარგად იტანენ, მაგრამ ცუდად მრავლდებიან.
ხარკივი
ხარკივი, ხარკოვი (Ха́рків) — სიდიდით მეორე ქალაქი უკრაინაში, ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. 2010 წლისთვის ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1 449 000 ადამიანს. ქალაქმა უმასპინძლა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატს. მეტალისტის სტადიონზე სულ 3 შეხვედრა გაიმართა.
ხარკივი 1654 წელს დაარსდა და რუსეთის იმპერიაში უკრაინული კულტურის მთავარ კერას წარმოადგენდა. ხარკივი პირველი უკრაინული ქალაქი იყო, რომელმაც 1917 წლის დეკემბერში საბჭოთა ხელისუფლება აღიარა და შემდეგ იგი უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა. დედაქალაქის სტატუსი მან 1934 წლამდე შეინარჩუნა, სანამ ის კიევში გადაინაცვლებდა. ამჟამად, ქალაქი ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია და რეგიონში სპეციალური სტატუსი გააჩნია.
ხარკივი უკრაინის ერთ-ერთი უმთავრესი კულტურული, სამეცნიერო, საგანმანათლებლო, სატრანსპორტო და სამრეწველო ცენტრია. ფუნქციონირებს 60 სამეცნიერო ინსტიტუტი, 30 უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, 6 მუზეუმი, 7 თეატრი და 80 ბიბლიოთეკა. მისი ინდუსტრია ძირითადად მანქანათმშენებლობაზე სპეციალიზდება. მოქმედებს ასობით სამრეწველო კომპანია.
სქოლიო
კატეგორია:ხარკივის ოლქის ქალაქები კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
სანტა-კრუს-დელ-სური
სანტა-კრუს-დელ-სური — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, კამაგუეის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, კარიბის ზღვის სანაპიროზე.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51 335 ადამიანს შეადგენდა. 1 122 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 45.8 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
Mercedes-Benz W211
Mercedes-Benz W211 — E-Class-ის სახელით წარმოებული ავტომობილი, რომელიც მასიურ წარმოებაში იყო 2002 წლიდან 2009 წლამდე. ამ მოდელმა W210 მოდელის ავტომობილები ჩაანაცვლა, ხოლი ეს მოდელი კი 2009 წელს W212-ის ახალმა მოდელებმა ჩაანაცვლეს. Mercedes-Benz-ი W211-ს ორი სახის კორპუსით აწარმოებდა: სედანის და ფურგონის სახით.
ტრანსმისია
ვერსიები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მერსედესი კატეგორია:მერსდესის ავტომობილები კატეგორია:სედანის კლასის ავტომობილები
გრიგოლ თაბაგარი
გრიგოლ თაბაგარი (დ. 10 თებერვალი, 1942, ზესტაფონი) — ქართველი ინჟინერი.
ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდრომშენებლის კვალიფიკაციით.
1965 წელს მუშაობა დაიწყო სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ სისტემაში. მუშაობდა ინჟინრად „ენგურჰესის“ ძალოვანი კვანძის სამშენებლო სამმართველოში. იმავე წელს გაწვეულ იქნა სავალდებულო სამხედრო სამსახურში 1967-1981 წლებში. მუშაობდა „ენგურჰესის“ ძალოვანი კვანძის სამშენებლო სამმართველოში სხვადასხვა უბნებზე ოსტატისა და უბნის უფროსის თანამდებობაზე 1981-1987წლებში. „ჟინვალჰესის“ სამშენებლო სამმართველოს მთავარი ინჟინრის მოადგილე 1987-1999 წლებში. სამშენებლო ტრესტ „კავკასგვირაბმშენში“ ჯერ საგვირაბო რაზმის და შემდეგ სამონტაჟო სამმართველოს უფროსი იყო.
რესურესბი ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
კიროვის ოლქი
კიროვის ოლქი (Кировская область) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი. შედის რუსეთის ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი - კიროვი.
გეოგრაფია
კიროვის ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება პერმის მხარე და უდმურტეთი, ჩრდილოეთიდან კომის რესპუბლიკა და არხანგელსკის ოლქი, დასავლეთიდან ვოლოგდის, კოსტრომისა და ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქები, ხოლო სამხრეთიდან მარი-ელისა და თათრეთის რესპუბლიკები.
მოსახლეობა
ოლქის ეთნიკური შემადგენლობა ასეთია:ძირითადი მოსახლეობა - რუსები — 91,8 %, შემდეგ მარიელები  — 2,6 %, თათრები  — 2,2 %, უდმურტები — 1,4 % და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
სკობელევკა (ბაშკირეთი)
სკობელევკა (Скобелевка; Скобелевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 114 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (43 %) რუსები შეადგენენ (38 %).
არიელ შარონი
(אריאל שרון, ასევე მეტსახელი არიკი, אַריק) (დაბადებისას არიელ შაინერმანი (אריאל שיינרמן) დ. 26 თებერვალი, 1928 — გ. 11 იანვარი, 2014) — ისრაელის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და სამხედრო ლიდერი. შარონი ისრაელის პრემიერი იყო 2001 წლის მარტიდან 2006 წლის აპრილამდე. ამავე წლის 4 იანვარს, მწვავე ინსულტის შედეგად იგი კომაში ჩავარდა. 2014 წლის 11 იანვარს, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი არიელ შარონი 8 წლიანი კომის შემდეგ, 85 წლის ასაკში გარდაიცვალა. შარონი თელ-ავივთან ახლოს, შების საავადმყოფოში იმყოფებოდა.
ნემანია ვიდიჩი
ნემანია ვიდიჩი (Немања Видић (დ. 21 ოქტომბერი, 1981) — ყოფილი სერბი ფეხბურთელი, კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა ინგლისურ მანჩესტერ იუნაიტედში, სადაც კლუბის ისტორიის ერთ-ერთ გამორჩეულ მცველად ითვლება.
არიელ შარონი
არიელ შარონი, ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 2001 წელს გახდა. იგი რამდენიმე ორგანოს, მათ შორის ფილტვების ფუნქციონირების დარღვევას უჩიოდა.
ჰენტი
ჰენტი (Henty River) — მდინარე ავსტრალიაში. მდებარეობს ტასმანიის შტატში ამავე სახელწოდების კუნძულზე. მისი სიგრძე შეადგენს 45.5 კილომეტრს.
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1892)
1892 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 8 ნოემბერს გაიმართა, სადაც ყოფილმა პრეზიდენტმა გროვერ კლივლენდმა მოქმედი პრეზიდენტი ბენჯამინ ჰარისონი დაამარცხა. ამ გამარჯვებით იგი აშშ-ის ისტორიაში პირველი და დღემდე ერთადერთი პრეზიდენტი გახდა, რომელიც ორჯერ აირჩიეს, მაგრამ არა ზედიზედ.
არიელ შარონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისრაელის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ისრაელის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
ჰენტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტასმანიის მდინარეები
ნემანია ვიდიჩი
ბიოგრაფია
ნემანია დაიბადა სერბეთის ქალაქ ტიტოვო უჟიცეში. მამამისი დრაგულიუბი ქარხანაში მუშაობდა, დედა ზორა ბანკში. ნემანიამ ფეხბურთის თამაში 7 წლიდან დაიწყო. იგი მის უფროს ძმასთან ერთად დადიოდა ადგილობრივ კლუბ იედინსტვოში. ვიდიჩი ძალიან სწრაფად პროგრესირებდა, 12 წლის იგი სხვა ადგილობრივ კლუბში, სლობოდაში გადავიდა.
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1892)
კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები
ნემანია ვიდიჩი
ცრვენა ზვეზდა
ორწლინახევრის შემდეგ, სანამ ნემანიას 15 წელი შეუსრულდებოდა გადავიდა ბელგრადის ცრვენა ზვეზდას ახალგაზრდულ კლუბში. როდესაც ვიდიჩს 18 წელი შეუსრულდა, იგი განათხოვრებული იქნა გუნდიდან სუბოტიცის სპარტაკში. 2000 წელს. სეზონის შემდეგ იგი დაუბრუნდა წითელ ვარსკვლავს, სადაც იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის თასი მოიგო. ვიდიჩი დაბრუნებისთანავე სასტარტო შემადგენლობაში მოხვდა და მალევე მოიპოვა კაპიტნის სამკლავური. იგი სამი წელი იყო კაპიტანი, მან ჩაატარა 64 მატჩი სადაც 12 გოლის გატანა შეძლო. ნემანია მშობლიურ კლუბს მაჟორულ ნოტაზე დაემშვიდობა, მოიგო რა, 2004 წელს, სერბეთის და ჩერნოგორიის თასი და ჩემპიონატი.
მანჩესტერ იუნაიტედი
მანჩესტერ იუნაიტედი ნახევარი წლის განმავლობაში ცდილობდა ვიდიჩის ყიდვას. იუნაიტედმა საწადელი აიხდინა 2006 წლის 5 იანვარს. მანჩესტერმა ვიდიჩში 7 მილიონი ფუნტი სტერლინგი გადაიხადა. ნემანიას 15 ნომრიანი მაისური მისცეს. მისი დებიუტი მანჩესტერში შედგა 2006 წლის 25 იანვარს. ვიდიჩმა რუდ ვან ნისტელროი გამოცვალა, ბლექბერთან შეხვედრისას, ინგლისის თასის ნახევარფინალში.
2006–2007 წლებში იგი მოხვდა მანჩესტერის მთავარ შემადგენლობაში, ცენტრალური დაცვის პოზიციაზე. მას პარტნიორობას უწევდა უდიდესი ვარსკვლავი რიო ფერდინანდი. 2007 წელს რიო და ნემანია არაოფიციალურად დასახელდნენ ევროპის საუკეთესო ცენტრალურ მცველებად. პირველ წელს მან ჩაატარა 25 შეხვედრა. 2006 წელსვე მოიგო ინგლისის პრემიერ ლიგა.
2007 წლის 8 ნოემბერს ვიდიჩმა ხელი მოაწერა 2 წლიან კონტრაქტის გახანგრძლივებას. კონტრაქტის თნახმად ვიდიჩი მანჩესტერში დარჩა 2012 წლამდე. 2007-2008 წლები ვიდიჩისთვის და მანჩესტერ იუნაიტედისთვის საუკეთესო აღმოჩნდა. ვიდიჩმა მოიგო პრემიერ ლიგა და ჩემპიონთა ლიგა. ნემანიამ სეზონში 32 მატჩი ითამაშა და 1 გოლის გატანა შეძლო.
2008–2009 წლის სეზონში, მანჩესტერმა რეკორდი დაამყარა. იუნაიტედს 14 თამაში გოლი არ გაუშვია. ამაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ნემანია ვიდიჩმა. 2008 წლის პრემიერ ლიგის საუკეთესო ფეხბურთელად ვიდიჩი იყო წარდგენილი. მაგრამ მისივე თანაგუნდელი რაიან გიგზი გახდა ტიტულის მფლობელი. ვიდიჩის აგრესიულმა დაცვამ გამოიწვია ინგლისის და ევროპის ერთ-ერთი საუკეთესო მცველის სტატუსი. მისი სავიზიტო ბარათი თავით კარგი თამაში, მეტოქის საჯარიმოში კუთხურებისას ჩართვა და საუკეთესო ფიზიკური მომზადება იყო. მანჩესტერში ნემანია ცნობილი იყო მეტსახელით ვიდა, რომელიც მას თანაგუნდელებმა შეარქვეს. მისი დაცვა შედარებულია სტივ ბრიუსთან, მანჩესტერის ლეგენდარულ მცველთან.
ინტერნაციონალე
2014 წლის ზაფხულიდან ვიდიჩმა კარიერა მილანის ინტერნაციონალეში გააგრძელა, მან გუნდში 23 თამაში ჩაატარა და 1 გოლი გაიტანა, თუმცა შემდეგ უნიჭიერეს მცველს გამუდმებულმა ტრამვებმა საშუალება არ მისცა თავი სათანადოდ წარმოეჩინა და 2016 წლის იანვარში კარიერის დასრულების გადაწყვეტილება მიიღო.
სანაკრებო კარიერა
ვიდიჩის დებიუტი იუგოსლავიის ნაკრებში შედგა 2002 წლის 12 ოქტომბერს, იტალიის წინააღმდეგ. ვიდიჩი შედის სერბეთის დაცვის "ცნობილ ოთხეულში". საუკეთესო ოთხეულში შედის ასევე: მალდენ კრატაიჩი, ივიცა დრაგუნოვიჩი, გორან გვარაჩიჩი. ვიდიჩი იმ ფეხბურთელთა რიცხვშია ვინც იუგოსლავიის ნაკრებშიც უთამაშია და სერბეთის. მას ხანდახან სერბ კედელსაც კი უწოდებენ, მისი შესანიშნავი თამაშის გამო, სერბეთის ნაკრებში.
პირადი ცხოვრება
2006 წლის 17 ივნისს ნემანია ვიდიჩი დაქორწინდა ანა ივანოვიჩზე (არა ცნობილ სერბ ჩოგბურთელზე). მათ ჰყავთ შვილი სახელად ლუკა. ანა არის სტუდენტი ეკონომიკის ფაკულტეტზე, ბელგრადის უნივერსიტეტში.
ინდივიდუალური
ვიდიჩმა პირველი ტიტული მოიგო 2005 წელს. იგი დასახელდა სერბეთის საუკეთესო ფეხბურთელად, რომელიც სერბეთში არ თამაშობს. ვიდიჩი სერბეთის საუკეთესო ფეხბურთელი გახდა 2005 და 2008 წლებში. 2006/7, 2007/8 და 2008/2009 წლების სეზონში იგი შევიდა პრემიერ ლიგის საუკეთესო გუნდში. 2006/7 და 2007/8 წლებში იგი ნომინირებული იყო ევროპის საუკეთესო მცველის ტიტულზე. 2008 წელს იგი წარდგენილი იყო წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ტიტულზე.
სქოლიო
კატეგორია:სერბი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
ფოლადაურის ბერდიკის ეკლესია
ნასოფლარ ბერდიკის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში, აგებულია შუა საუკუნეებში.
ეკლესია დგას ნასოფლარ ბერდიკის ტერიტორიაზე, ბერდიკის ციხის სამხრეთით, დავაკებულ კალთაზე. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნაწილობრივ დამუშავებული კლდის ქვით, დუღაბზე. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ეკლესიას დასავლეთის და აღმოსავლეთის ვიწრო სარკმელი აქვს, რომლებიც მწვანე ტუფის ქვაში ამოკვეთილი თაღით სრულდება. შიგნიდან როგორც ჩანს სარკმლები სწორკუთხაა. ეკლესიის კონქი და კამარა სრულადაა მოღწეული. გარშემო სამარხების ქვები იკითხება, ხოლო უფრო ფართო ტერიტორიაზე ნასახლარი ბუდეები და ნაგებობათა საძირკველის ნაშთებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლამარია
ლიტერატურა
კატეგორია:სვანეთი კატეგორია:წარმართობა საქართველოში
ვასილ ჯავრიშვილი
ვასილ ტარიელის ძე ჯავრიშვილი (დ. 10 ოქტომბერი, 1889 — გ. 1940?) — ქართველი ოფიცერი, I მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე, პოდპოლკოვნიკი (1918).
გენერალ ტარიელ ჯავრიშვილის შვილი. დაამთავრა სიმბირსკის კადეტთა კორპუსი (1907) და პავლეს სამხედრო სასწავლებელი (1908). მსახურობდა აღმოსავლეთ ციმბირის მე-2 ნაღმმტყორცნელთა დივიზიონში. I მსოფლიო ომში პორუჩიკის წოდებით მეთაურობდა საარტილერიო ბატარეას, შემდეგ მიენიჭა შტაბს-კაპიტნის (1915) და კაპიტნის (1916) წოდებები. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV (1914), III (1915) და II (1917), წმ. ვლადიმერის IV (1915), წმ. სტანისლავის II (1916) ხარისხის ორდენებით. 1917 წელს მეთაურობდა დივიზიონს. ომის დროს სამჯერ დაიჭრა მძიმედ. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში. სხვადასხვა დროს იყო II საარტილერიო დივიზიონის, საარტილერიო ბრიგადის I დივიზიონის, იმავე ბრიგადის ნაღმმტყორცნელთა დივიზიონის, საარტილერიო დივიზიონის I ბატარეის მეთაური. საბჭოთა რუსეთთან ომის დროს, 1921 წლის თებერვალში მეთაურობდა არმიის საარტილერიო დივიზიონს. გასაბჭოების შემდეგ მსახურობდა ქართულ წითელ არმიაში, იყო საარტილერიო დივიზიონის მეთაური (1921-1922), სამობილიზაციო განყოფილების უფროსის მოადგილე (1922-1923) და უფროსი (1923), ქართული მსროლელი დივიზიის საარტილერიო პოლკის მეთაური (1923-1925). მასობრივი რეპრესიების დროს, 1937 წელს დააპატიმრეს. ამის შემდეგ მისი კვალი ქრება; სავარაუდოდ, დახვრიტეს. მისი შვილი იყო ალპინისტი და გეოლოგი კონსტანტინე ჯავრიშვილი. ჯავრიშვილის ბიძაშვილი, ვასილ სოლომონის ძე ჯავრიშვილი იყო I მსოფლიო ომის მონაწილე ოფიცერი და წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 1940 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ფილიპ VI (საფრანგეთი)
ფილიპ VI დე ვალუა (Philipe VI de Valois), მეტსახელად იღბლიანი (le Fortuné; დ. 1293, ფონტენბლო, საფრანგეთი — გ. 22 აგვისტო, 1350, ნოჟენ-ლე-რუა, საფრანგეთი) — საფრანგეთის პირველი მეფე ვალუას დინასტიიდან 1328-50 წლებში. საფრანგეთის მეფე ფილიპ III-ის შვილიშვილი.
როდესაც ფილიპ IV-ის სამივე ვაჟი უძეოდ დაიღუპა, ტახტზე მისი ძმის შვილი ფილიპ VI ავიდა. მიუხედავად საფრანგეთში მოქმედი სალიკური კანონისა, რომლის მიხედვითაც ქალს მემკვიდრეობის უფლება არ ჰქონდა, ფილიპ IV-ის ასულის, იზაბელა ფრანგის ვაჟმა, ედუარდ III-მ საფრანგეთის ტახტზე პრეტენზია მაინც განაცხადა, რასაც მოჰვა ასწლიანი ომის დაწყება, რაც საბოლოოდ ისევ ფრანგების გამარჯვებით დასრულდა.
1346 წელს ფილიპი სასტიკად დამარცხდა კრესის ბრძოლაში, რასაც 1347 წელს კალეს ორასი წლით დაკარგვა მოჰყვა. ამასთან ერთად გავრცელდა შავი ჭირიც, რომელმაც შეიწირა ფილიპეს ცოლიც და საფრანგეთის მოსახლეობის ნახევარიც.
1349 წელს მოიერთა დოფინე და დააარსა დოფინის თანამდებობა, პირველი დოფინი კი მისი შვილიშვილი შარლი გახდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ჟან II კეთილი ავიდა.
ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ფილიპი დაიბადა 1293 წელს საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ფილიპ III-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ ისაბელ არაგონელის შუათანა ვაჟის, ვალუას გრაფისა და ვალუას დინასტიის დამაარსებელ შარლ დე ვალუასა და მისი პირველი ცოლის, მარგარიტა ანჟუელის მეორე შვილი და პირველი ვაჟი. მამამისი საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV-ის უმცროსი ძმა იყო და ქვეყანაში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, თუმცა ვინაიდან მეფეს სამი ვაჟი ჰყავდა, მისი გამეფების შანსები ნაკლები იყო. გრაფმა შარლმა მთელი თავისი ცხოვრება ნეაპოლის ტახტისათვის ბრძოლას შეალია, რომელიც მას ანდერძით დაუტოვა ნეაპოლის დედოფალმა ჯოვანა I-მა, თუმცა ტახტი არაგონელებმა მიიტაცეს. შარლი 1325 წელს გარდაიცვალა და ფილიპი ხდება ანჟუს, მაინისა და ვალუას გრაფი.
აღსანიშნავია, რომ ფილიპს უამრავი და-ძმა ჰყავდა, რომელთაგანაც აღსანიშნავია ჰოლანდიის გრაფინია ჟანა დე ვალუა, ლათინთა იმპერატრიცა კატრინ დე ვალუა, ალანსონის გრაფი შარლ II, ბურბონის ჰერცოგინია იზაბელ დე ვალუა და ბოჰემიისა და გერმანიის დედოფალი ბლანშ დე ვალუა.
გამეფება
მარცხნივ|მინი|255x255პქ|ფილიპისა და მისი ცოლის კორონაცია საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV-ის სამი ვაჟი: ლუი X, შარლ IV და ფილიპ V ერთმანეთის მიყოლებით, უძეოდ გარდაიცვალნენ. ამის გამო, 1328 წელს შეწყდა კაპეტინგების დინასტიის ძირითადი ხაზი და ფილიპ VI, როგორც ფილიპ III-ის შვილიშვილი და მისი პირდაპირი შთამომავალი საფრანგეთის პირველი მეფე ხდება ვალუას დინასტიიდან. იგი ფრანგებმა მალევე სცნეს თავიანთ მეფედ, თუმცა განსვენებული სამი მეფის უმცროსი და, ინგლისის დედოფალი იზაბელა ფრანგი ამბიციური ქალი იყო და საფრანგეთისთვის ბრძოლას აპირებდა. მიუხედავად ამისა, თავად იზაბელას ვაჟს, მეფე ედუარდ III-ს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა ფილიპ VI-თან. ასევე, საფრანგეთში მოქმედი სალიკური სამართლის მიხედვით, ქალს ტახტზე ასვლა არ შეეძლო, ამიტომაც ტახტის ერთადერთ მემკვიდრედ ისევ ფილიპი რჩებოდა. საქმეს ისიც ართულებდა, რომ განსვენებული შარლ IV-ის ქვრივი, დედოფალი ჟანა დ'ევრე ორსულად იყო და ყველა მოუთმენლად ელოდა მემკვიდრის დაბადებას, თუმცა მან გოგონა გააჩინა, რამაც ფილიპი უკონკურენტოდ დატოვა. ამასთან ერთად, მას ტახტში ეცილებოდა მეფე ლუი X-ის ასულიც, ნავარის დედოფალი ჟანა ფრანგი. ყოველივე ამის მიუხედავად, 1328 წლის 29 მაისს, რეიმსის კათედრალში შედგა ფილიპის საფრანგეთის მეფედ კურთხევა.
ადრეული მმართველობა
მინი|ფილიპ VI ვალუა მისი გამეფებისთანავე დაიწყო ქვეყანაში შინა ომები, რასაც შავი ჭირის ეპიდემიაც დაერთო. ამას ისიც ემატებოდა, რომ ფლანდრიის გრაფი ლუი I 1323 წლიდან მოყოლებული იბრძოდა დამოუკიდებლობისთვის. იგი 1328 წლის აგვისტოში, კასელის ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხა ფილიპმა, რითაც დასრულდა მისი მცდელობა: მოეწყო რევოლუცია.
1332 წლიდან ფილიპმა პალესტინის მუსულმანთა ხელიდან გამოხსნისთვის ახალი ჯვაროსნული ლაშქრობის დაგეგმვა დაიწყო. მან მონაწილეობა შესთავაზა ინგლისის მეფე ედუარდ III-ს და ასევე აქტიურ მიმოწერებს აწარმოებდა საქართველოს მეფე გიორგი V ბრწყინვალესთან. საქართველოსა და საფრანგეთის მეფეებს შორის ძალიან თბილი ურთიერთობა ჩამოყალიბდა, რასაც საფრანგეთ-საქართველოს სავაჭრო კავშირის გაჩენა მოჰყვა. ფილიპ VI-მ გიორგი V-ს რიშარ მერსიე და ალექსანდრ ინგლისელი გაუგზავნა ელჩებად და ჯვაროსნული ლაშქრობისთვის მზადება დაიწყო. გიორგის 30, 000 კაციანი ჯარიც კი ჰყავდა მზად, თუმცა საბოლოოდ ფილიპმა ლაშქრობის მოწყობა გადაიფიქრა და ეს იდეაც ჩავარდა. მან მიზნად დაისახა აკვიტანიის დაბრუნება, რომელიც ინგლისელებს ეპყრათ. ამის გამო, 1334 წელს მან ალიანსი შექმნა შოტლანდიის მეფე დავიდ II-თან, რომელიც ედუარდის მოსისხლე მტერი იყო. 1336 წლისთვის სამხედრო მოქმედებები დაიწყო, თუმცა ღია ომში არ გადაზრდილა.
ასწლიანი ომი
ედუარდ III-მ მალე ალიანსი დაამყარა ნიდერლანდებსა და ფლანდრიასთან, რომელიც საფრანგეთის წინააღმდეგ იყო მიმართული, ალიანსის განსამტკიცებლად კი მან ცოლად ნიდერლანდელი პრინცესა - ფილიპა ენოელზე იქორწინა. ამის საწინააღმდეგოდ, ფილიპმა თავისი უმცროსი და, ჟანა დე ვალუა ცოლად ჰოლანდიისა და ზელანდიის გრაფს გააყოლა, თავისი ასული, მარგარიტა დე ვალუა კი ბრაბანტის ჰერცოგზე დააქორწინა. 1340 წელს ინგლისელებმა ტურს შემოარტყეს ალყა. ალყა დიდხანს გაიწელა, ედუარდს კი ფული ეწურებოდა, რის გამოც ფილიპმა ინგლისელებთან მოსალაპარაკებლად თავისი და, ჰოლანდიის გრაფინია ჟანა დე ვალუა გააგზავნა, რომელმაც 1340 წელს ინგლისთან ცხრაწლიანი ზავი დადო.
ცხრაწლიანი ზავი სულ ერთ წელს გაგრძელდა და 1341 წელს ომი განახლდა, თუმცა ამჯერად საბრძოლო პოლიგონი ბრეტანში გადავიდა. ბრეტანის მოღალატე ჰერცოგმა თავის სამფლობელოებში თავისუფლად შეუშვა ინგლისური ჯარები, თუმცა იგი მალე უშვილოდ დაიღუპა, რასაც მოჰყვა ომი ბრეტანის მემკვიდრეობისთვის. მალე ამ საქმეში რომის პაპი ჩაერთო და ფილიპს ედუარდთან დაზავება და ბრეტანის დათმობა სთხოვა, რაზეც უარი მიიღო.