cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carinoturris fortis
Carinoturris fortis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რუანდა 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რუანდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად 1984 წელს, აშშ-ს ქალაქ ლოს-ანჯელესში. იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
წმინდა ფრუმენტი
thumb|250px|წმინდა ფრუმენტი წმინდა ფრუმენტი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 30 ნოემბერი, ახალი სტილით - 13 დეკემბერი, ეთიოპიელი მთავარეპისკოპოსი, იგი ღვთის განგებით, ბავშვობიდანვე მეფის კარზე აღიზარდა და მისი სიბრძნისა და გონიერების წყალობით მეფის უახლოესი მრჩეველი და ტახტის მემკვიდრის აღმზრდელი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 380 კატეგორია:სირიელი ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:დამწერლობის შემქმნელები
ბარი
ტერმინით ბარი შეიძლება აღნიშნული იყოს:
პიროვნებები:
ენიქენდი
ენიქენდი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 335 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 448 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
758
თარიღი უცნობია
*
XIV საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XIV საუკუნე
XIII საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
... ...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
...
კატეგორია:XIII საუკუნე
Carinoturris polycaste
Carinoturris polycaste — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მუსიკალური გიმნაზია (რუსე)
ძველი მუსიკალური გიმნაზია (Стара музикална гимназия) — მიტოვებული შენობა რუსეში, ისტორიული და კულტურული ძეგლი, რომელიც ცნობილია როგორც პასტორ ვანგემანის ობოლთა თავშესაფარი.
გიმნაზია მდებარეობს ბორისოვის 33-ში. მისი მფლობელები აპირებენ გადააქციონ ის პირველ კერძო მუზეუმად ბულგარეთში.
ისტორია
შენობა მიატოვეს 1986 წლის სტრაჟიცას მიწისძვრის შედეგად დაზიანებული. 2007 წლის აპრილში შეიძინეს ადგილობრივმა მეწარმეებმა, ძმებმა ბობოკოვებმა, რომლებიც აპირებენ გამოიყენონ იგი მუზეუმად თავიანთი კერძო კოლექციისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის სასწავლებლები კატეგორია:1901 წელს დაარსებულები კატეგორია:XX საუკუნეში დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
XII საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XII საუკუნე
ტაქსისი
ტაქსისი — გამღიზიანებლისაკენ ან მისი საწინააღმდეგო მიმართულებით გადაადგილება. შესაბამისად ტაქსისი შეიძლება იყოს დადებითი და უარყოფითი. ტაქსისი ახასიათებს ერთუჯრედიან წყალმცენარეებს, ბაქტერიებს, ზოგიერთ სოკოს და უმარტივეს ცხოველურ ორგანიზმებს. მაგალითად:ერთუჯრედიანი ევგლენები თავს იყრიან აკვარიუმის განათებულ მხარეს ან ჟანგბადით მდიდარ ადგილას, ნახშირორჟანგის სიჭარბეს კი გაუბრბიან.
კატეგორია:ბიოლოგია
აქადის დინასტია
აქადის მეფეებმა დაიპყრეს შუმერული ქალაქები და პირველად გააერთიანეს მესოპოტამია და შექმნეს მძლავრი სახელმწიფო, რომელმაც 2 საუკუნეზე მეტი იარსება და ისტორიაში აქადის იმპერიის სახელით შევიდა. შარკალიშარის სიკვდილის შემდეგ აქადის იმპერია კუტიებმა დაიპყრეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი შუამდინარეთი
ცხიმი
მინი|[[ჭარბწონიანობა|ჭარბწონიანი თაგვი]] ცხიმები — ორგანული ნივთიერებები, რომლებიც გვხვდება როგორც ცხოველურ, ისე მცენარეულ უჯრედებში. ცხიმებით განსაკუთრებით მდიდარია ზოგიერთი მცენარის — კაკლის, თხილის, მზესუმზირის, არაქისის, ქოქოსის ნაყოფები და თესლები. ცხოველებში ცხიმი თავმოყრილია კანქვეშ და ბადექონში. ვეშაპის კანქვეშა ცხიმოვანი შრის სისქე ერთ მეტრამდეა. ცხიმი ტემპერატურის ცუდი გამტარია. ამიტომაა, რომ ვეშაპს, დელფინს, სელაპს შეუძლიათ ცივ წყალში ცხოვრება. ასევე ცხიმის სქელი ფენა იცავს სითბოს დაკარგვისაგან თეთრ დათვსა და პინგვინებს.
ცხიმები ენერგიით მდიდარი ნივთიერებებია. უჯრედებში ცხიმის საბოლოო დაშლისას სხვა პროდუქტებთან ერთად დიდი რაოდენობით წყალი გამოიყოფა. ამიტომ ძლებენ უდაბნოში მცხოვრები ცხოველები დიდხანს უწყლოდ. ორგანიზმისთვის აუცილებელი წყალი სამარაგო ცხიმის დაშლის დროს ორგანიზმშივე წარმოექმნებათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კვება კატეგორია:მაკრომოლეკულები
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული დასავლეთ საქართველოში, გურიის მხარეში. ადმინისტრაციული ცენტრია დაბა ჩოხატაური.
ისტორია
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია 1930 წლამდე შედიოდა ოზურგეთის მაზრაში, 1930-1963 წლებში - ცალკე რაიონი იყო, 1963-1964 წლებში შედიოდა მახარაძის რაიონში, 1965-დან ცალკე რაიონია. 2006 წლიდან ეწოდება ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი. დამეგობრებულია ლიეტუვის პასვალისის რაიონთან.
გეოგრაფია
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთით ესაზღვრება სამტრედიისა და ვანის, აღმოსავლეთით — ვანის, სამხრეთით — ხულოსა და ადიგენის, დასავლეთით — ოზურგეთისა და ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტები.
მუნიციპალიტეტის ფართობია 825,1 კმ². ტერიტორიის 60 % ზეგნებსა და მთებს უკავია. ტყეებს 34 772 ჰა უკავია (მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის 66,4 %), მწვერვალი მეფისწყარო მდებარეობს ზღვის დონიდან 2850 მეტრზე, კურორტი ბახმარო 1926-2050 მეტრზე.
რელიეფი
მუნიციპალიტეტის დიდი ნაწილი მთაგორიანია. მთავარი ოროგრაფიული ერთეულებია მესხეთის ქედი და მისი შტოქედები: ვანის, ზოტის, ლობოროტის, გურიის, ასევე მდინარე სუფსის და მისი შენაკადების ხეობები. ჭარბობს ღრმად დანაწევრებული მთა-ხეობათა რელიეფი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის შუა ნაწილი აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული შუაეოცენური ანდეზიტური განფენებით და მასიური ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. აქა იქ მესამეული ასაკის გაბროს გაშიშვლებებიცაა. მუნიციპალიტეტის დაბალი, გორაკ-ბორცვიანი ნაწილი აგებულია მეტწილად ზედაეოცენურ-მიოცენური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. მდინარე სუფსის სუბგანედური ხეობის ძირი ტერასულ დაბლობ-ვაკეს უჭირავს, იგი აგებულია მეოთხეული ასაკის ალუვიური წყებებით — კენჭნაღით, ქვიშებითა და თიხებით.
მთავარი წიაღისეული სიმდიდრეა მინერალური საღებავები (რკინის სურინჯი — სურების საბადო), პირიტი (ზოტი), საშენი ქვები (სიენიტ-დიორიტები მდინარეების სუფსისა და გუბაზეულის ხეობებში), სააგურე და საკერამიკე მიწა. აგრეთვე მინერალური წყლები ნაბეღლავში, კოხნარსა და ზოტში. მათგან ყველაზე ცნობილია ნაბეღლავის მინერალური წყალი.
ჰავა
ჰავა ხასიათდება სიმაღლებრივი ზონალურობით. ბარში 500-600 მეტრამდე ზღვის სუბტროპიკული ჰავაა, მთებში ნოტიო, მაგრამ ზომიერად თბილი და გრილი. საშუალო წლიური ტემპერატურა ბარში (ნაბეღლავი) 12,1 °C, მაღალ მთაში (მთა მეფისწყარო, ბახმარო) 0-4 °C. იმავე პუნქტებში იანვრის საშუალო ტემპერატურებია 3,6 °C, -10 °C და -5,2 °C, აგვისტოსი 20,2 °C, 8 °C და 13,4 °C. აბსოლუტური მინიმუმი -19-35 °C შორის მერყეობს, ხოლო აბსოლუტური მაქსიმუმი 39-26 °C. წელიწადში საშუალოდ 1500-1870 მმ ნალექი მოდის. მდგრადი თოვლის საფარი ბარში იშვიათია. მთაში 5-6 თვეს გრძელდება. გაბატონებულია დასავლეთის და აღმოსავლეთის ქარები, ხშირია მთა-ხეობათა ქარი.
შიდა წყლები
thumb|300პქ|მდინარე გუბაზეული სოფელ ზოტში მდნარეთა ქსელი ხშირია. ძირითადი მდინარეა სუფსა. მისი შენაკადებია: გუბაზეული (მისი შენაკადებით საშუალა, კალაშა და კვირისწყალი) და ბარამიძისწყალი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა ბახვისწყლის, აგრეთვე ხევისწყლის ზემო ხეობა. მდინარეები საზრდოობენ წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნა — წლის ყველა სეზონში. მდინარე გუბაზეულზე აგებულია მცირე ჰესები.
ლანდშაფტები
მუნიციპალიტეტში ჩამოყალიბებულია ნოტიო სუბტროპიკული დაბლობი ვაკის, მთა-ტყის და მთა-მდელოს ლანდშაფტის ტიპების შემდეგი სახეები:
ფლორა და ფაუნა
მცენარეული საფარი სიმაღლებრივი ზონების სახითაა გავრცელებული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 2000-ზე მეტი მცენარეა. სუფსისპირა დაბლობი ვაკე წარსულში დაფარული იყო ჭალის ტიპის კოლხური ტყით, სადაც ჭარბობდა მურყანი, ტირიფი, ლაფანი, იფანი. ამჟამად ეს ტყე აღარ არსებობს და ნაკაფი ტერიტორიები გამოყენებულია სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებისთვის. გორაკ-ბორცვები და მთისწინები ეჭირა მარადმწვანე ქვეტყით და ლიანებით მდიდარ კოლხურ ტყეებს. მათი მცირე კორომები შემორჩენილია მიწათმოქმედებისთვის უვარგის ხევ-ხრამებსა და ციცაბოებზე. ტყის შემქმნელი მთავარი ჯიშებია: წიფელი, მუხა, რცხილა, წაბლი. ქვეტყე მდიდარია მარადმწვანე (შქერი, წყავი, ბზა, თაგვისარა) და ფოთოლმცვივანი (მოცვი, თხილი) ბუჩქნარებით. ხშირია ლიანები — ღვედკეცი, სურო, ეკალღიჭი და სხვა. ნატყევარი ადგილები გამოყენებულია სამოსახლოდ და სამხრეთული ხეხილის ბაღებისთვის. 600-700 მეტრზე ზემოთ გაბატონებულია წიფელი, რომელსაც სიმაღლის მატებასთან ერთად ერევა სოჭი და ნაძვი. ეს სარტყელიც მდიდარია ქვეტყით. 1500-1600 მეტრიდან ჭარბობს ნაძვისა და სოჭის ტყეები. ტყის სარტყლის ზემოთ აქა-იქ წიფლის, არყის, ნეკერჩხლის და ცირცელის სუბალპური პარკული ტყეებია. ტყის სარტყლის ზემოთ სუბალპური მდელოები (ბარისპირა, სამყურა, ძიგვა, შვრიელა, ნამიკრეფია, წივანა), სუბალპური ბუჩქნარები (დეკა, მაჯაღვერა) და ალპური მდელოებია (მარმუჭი, ფურისულა, ნაღველა, ბაია, თივაქასრა, ფხიჯა), რომლებსაც სათიბ-საძოვრებად იყენებენ. სოფელ ჩხაკაურასა და კურორტ ბახმაროს შორის რელიქტური პონტური მუხის კორომია.
მთის ტყიან ზოლში ბინადრობს შველი, კვერნა, ტყის კატა, გარეული ღორი, კურდღელი, მგელი, დათვი, მელა; ფრინველებიდან კოდალა, ჩხიკვი, ტყის ქათამი, შაშვი, ქორი. მთის მდელოებში ბინადრობს არჩვი, შურთხი, ტოროლა. ბარის ზონაში ბინადრობენ ტურა, მაჩვი, ზღარბი, მოლაღური, გუგული, ოფოფი და სხვა. მდინარეებში გავრცელებულია კალმახი, ღორჯო, წვერა, ქაშაყი, ლოქო, ქორჭილა, სალამურა და სხვ.
ადმინისტრაციული ერთეულები
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი მოიცავს შემდეგ ადმინისტრაციულ ერთეულებს:
ეკონომიკა
thumb|300 პქ|„ნაბეღლავის“ ქარხანა საბჭოთა პერიოდში ეკონომიკის წამყვანი დარგი მეჩაიეობა იყო. ფუნქციონირებდა ჩაის 4 ფაბრიკა. სხვა დარგებიდან აღსანიშნავი იყო მეხილეობა, მარცვლეულის მეურნეობა (ძირითადი კულტურა — სიმინდი), მევენახეობა (განსაკუთრებით ხევისწყლის ხეობის სოფლებში, სადაც მოქმედებდა ღვინის ქარხანა), მეცხოველეობა, მეფრინველეობა.
ნაბეღლავის მინერალური წყლის ბაზაზე მოქმედებს წყლის და უალკოჰოლო სასმელების ჩამოსასხმელი ქარხანა. ფუნქციონირებს სამთო-კლიმატური კურორტი ბახმარო. მოქმედებს საოჯახო სასტუმროები ხიდისთავსა და ბუკისციხეში. რამდენიმე სოფელში მოქმედებს საოჯახო მარანი.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რკინიგზის ხაზი არ არის, უახლოესი სადგურებია საჯავახო და ოზურგეთი. სატრანსპორტო სისტემაში მთავარ როლს ასრულებს ავტოტრანსპორტი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის სამტრედია-ქობულეთის საავტომობილო გზა.
ღირსშესანიშნაობანი
thumb|ნიკო მარის მუზეუმი მუნიციპალიტეტის მთავარი ღირსშესანიშნაობა მის ტერიტორიაზე არსებული მონასტრებია. გურიის უდაბნოს მონასტერი კლდეში ნაკვეთი ეკლესიისგან და XIX საუკუნის დარბაზული ეკლესიის ნანგრევისგან შედგება. ერეთის დედათა მონასტერში კი IX საუკუნის ფრესკებია შემორჩენილი. XIX საუკუნის დარბაზული ეკლესიაა შემორჩენილი სოფელ შუბანში, ხოლო შუა სურებში დგას წმინდა გიორგის ხის ეკლესია.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 2 ციხე-სიმაგრეა: ღომის ციხე სოფელ ზოტში და ბუკისციხე, რომელსაც „თამარის ციხესაც“ უწოდებენ. საერო არქიტექტურის ნიმუშია გორაბერეჟოულის ტერიტორიაზე მდგარი XVII საუკუნის მიწურულის ციხე-გალავანი და ერისთავების სასახლე, რომელიც XIX საუკუნით თარიღდება.
სქოლიო
*
ილემის ეკლესია
ილემის ეკლესია, შემოქმედი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა ილემში. თარიღდება შუა საუკუნეებით.
არქიტექტურა
ეკლესია "შემოქმედი" აშენებულია XI-XII საუკუნეებში. ეკლესია ბაზილიკის ტიპისაა. თაღი დაბჯენილია ოთხ სვეტზე და ოთხ ნახევარსვეტზე. ნაშენია თლილი მოთეთრო ფერის ქვისა და კირისაგან. მისი დასავლეთი კედელი გადაკეთებულია 1899 წელს, როდესაც ეკლესიისათვის გაფართოების მიზნით დასავლეთით შენობა მიუმატებიათ, ძველი ეკლესია საკურთხევლად გაუხდიათ, მიშენებული ნაწილი შუა ეკლესიად, ამავე დროს ტრაპეზი და სამკვეთლოც ახალი გაუმართავთ. ეკლესია მოხატულია, წარწერები მხატვრობას ასომთავრულად აქვს, ეკლესიაში არის საერო პირთა გამოსახულებებიც. ეკლესიას 1993-98 წლებში ჩაუტარდა რესტავრაცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვილჰელმ ფილხნერი
ვილჰელმ ფილხნერი (Wilhelm Filchner; დ. 13 სექტემბერი, 1877, მიუნხენი — გ. 7 მაისი, 1957, ციურიხი) — გერმანელი  მოგზაური და მწერალი, ცენტრალური აზიის, არქტიკისა და ანტარქტიკის უბნების მკვლევარი.
ბიოგრაფია
1900 წელს ცხენით გადალახა პამირი. 1903–1905 წლებში ალბერტ ტაფელთან ერთად განახორციელა ექსპედიცია დასავლეთ ჩინეთში, გამოიკვლია რაიონი სინინიდან ტიბეტამდე. 1910 წელს მუშაობდა შპიცბერგენზე. 1911–1912 წლებში ხელმძღვანელობდა გერმანიის მე-2 სამხრეთპოლარულ ექსპედიციას, რომელმაც ანტარქტიდისკენ გაცურა ხომალდ „დოიჩლანდზე“. ანტარქტიკის შელფურ წყლებში მან აღმოაჩინა და გამოიკვლია პრინც ლუიტპოლდის მიწა, სადაც მის მიერ აღმოჩენილ 500 000 კმ² ფართობის მქონე ყინულოვან ველს 1912 წელს მის პატივსაცემად უწოდეს ფილხნერის შელფური მყინვარი. 1926–1928 წლებში ფილხნერმა განახორციელა ახალი ექსპედიციები ცენტრალურ აზიაში, რომელთა დროსაც ტარიმის აუზსა და ქაშმირს შორის, ასევე სინინის, ცაიდამის ჭაობებისა და ტიბეტს შორის მდებარე რაიონებში მან ჩაატარა ელექტრომაგნიტური და მეტეოროლოგიური გამოკვლევები. ამავე სამეცნიერო სამუშაოების გასატარებლად ომისწინანდელ წლებში ფილხნერი ნეპალშიც გაემგზავრა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მკვლევარი ინგლისელების მიერ ინტერნირდა ინდოეთში, საიდანაც ევროპაში 1951 წელს დაბრუნდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:გერმანელი მოგზაურები კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:აზიის მკვლევრები კატეგორია:არქტიკის მკვლევრები კატეგორია:ანტარქტიკის მკვლევრები კატეგორია:ნეპალის მკვლევრები
XI საუკუნე
ათწლეულები და წლები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XI საუკუნე
ახალი ათონი
ახალი ათონი (Афон Ҿыц) (ყოფ. ფსირცხა - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს .) — ქალაქი და ზღვისპირა კლიმატური კურორტი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, შავი ზღვის ნაპირას, მდინარე ფსირცხის შესართავში. ზღვის დონიდან 50 მ. გუდაუთიდან დაშორებულია 7 კმ-ით, ხოლო სოხუმიდან — 18 კმ-ით.
სახელი მომდინარეობს ახალი ათონის მონასტრის სახელწოდებიდან. VI საუკუნის ბიზანტიელი ავტორების ცნობით ადრე მის ადგილზე ქალაქი ტრაქეა მდებარეობდა. მისი ეს სახელწოდება ძველი ქართული „უღაღის“ (გაუვალი ადგილის) ბერძნული თარგმანია. შუა საუკუნეებში მას ანაკოფია ეწოდებოდა. ამ სახელით „ქართლის ცხოვრებაში“ იგი VIII საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით მოიხსენიება. 1875 წელს ათონის მთის ძირას, ძველი ანაკოფიის ადგილას დაარსდა ახალი ათონის მონასტერი (აქედან წარმოსდგება ქალაქის სახელი). XIX საუკუნიდან მას ფსირცხა ეწოდება, თუმცა ზოგიერთ რუკაზე კვლავ შემონახულია მისი სახელწოდება ანაკოფია.
1938 წლის 16 ნოემბერს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით კურორტი ფსირცხა გამოეყო ფსრიცხის სასოფლო საბჭოს, გარდაიქმნა დაბად და შეიქმნა ფსირცხის სადაბო საბჭო.
1948 წელს ფსირცხას ახალი ათონი ეწოდა. 1952 წელს შეიქმნა ახალი ათონის რაიონი, რომელიც მომდევნო წელს კვლავ გუდაუთის რაიონს შეუერთდა. ქალაქად გამოცხადდა 1987 წელს. მოსახლეობა 4,3 ათასი (1989 წ.).
ივერიის მთის თავზე შემორჩენილია ანტიკური ტაძრისა და ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები. ამავე მთის ძირას არის ახალი ათონის მღვიმე, რომლებიც მასობრივი ტურიზმის ობიექტია. აქ არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
ამრ მუსა
ამრ მუჰამედ მუსა (عمرو محمد موسى; 3 ოქტომბერი 1936, კაირო ეგვიპტე) — ეგვიპტელი დიპლომატი. ეგვიპტის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1991-2001 წწ. არაბული ქვეყნების ლიგის გენერალური მდივანი 2001-2011 წწ.
1957 წელს კაიროს უნივერსიტეტის დამთავრებისა და იურისტის ხარისხის მოპოვების შემდეგ დაიწყო დიპლომატიური კარიერა. 1958-1978 წწ. მუშაობდა შვეიცარიაში ეგვიპტის საელჩოში და გაეროს ეგვიპტის მისიაში. 1974-1977 წლებში იყო ეგვიპტის საგარეო საქმეთა მინისტრის მრჩეველი. 1977-1981 და 1983-1990 წწ. ეკავა ეგვიპტის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის ხელმძღვანელის თანამდებობა. 1991-2001 წწ. ეგვპტის საგარეო საქმეთა მინისტრია, ხოლო 2001-2011 წწ. სათავეში ედგა არაბული ქვეყნების ლიგას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტელი დიპლომატები კატეგორია:არაბული ლიგის გენერალური მდივნები კატეგორია:დაბადებული 1936
759
თარიღი უცნობია
*
Cenodagreutes
Cenodagreutes — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ბარი (ფრინველი)
ბარი, გავაზი (Falco cherrug) — მტაცებელი ფრინველი შავარდნისნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე 60 სმ-მდეა, ფრთების შლილი 130 სმ-მდე. დედალი მამალზე დიდია. ბუმბული ზურგზე მორუხო-მურაა, მუცელზე თეთრი, მურა ან შავლაქებიანი. ბარი ბუდობს ველისა და ტყე-ველის ზონაში, მთაში. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და აზიაში. იზამთრებს თავისი გავრცელების არეალის სამხრეთ ნაწილში, აგრეთვე ინდოეთსა და აფრიკაში. ბუდეს იკეთებს კლდეზე, ზოგჯერ ხეზე და სხვის ბუდეშიც იბუდებს. დებს 3-6 კვერცხს. ბარი მსხვერპლს იჭერს ფრენისას, შეუძლია აიტაცოს მიწიდანაც. იკვებება პატარა და საშუალო ზომის ფრინველებით, თრიებით, მემინდვრიებითა და სხვა მღრღნელებით, რითაც დიდი სარგებლობა მოაქვს. ბარს წვრთიან ფრინველებზე, კურდღლებსა და ქურციკებზე სანადიროდ. საქართველოში გვხვდება ზამთრობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:შავარდნები კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
ხელოვნური თირკმელი
ხელოვნური თირკმელი ხშირად არის ჰემოდიალიზის სინონიმი, მაგრამ, ჰემოდიალიზი, შეიძლება, ასევე ზოგადად, ეხებოდეს თირკმლის ჩანაცვლებით თერაპიას (თირკმლის ტრანსპლანტაციის გამორიცხვით), რომლებიც გამოიყენება და/ან მუშავდება. ეს სტატია ეხება ბიოინჟინერულ თირკმლებს / ბიოხელოვნურ თირკმელებს, რომლებიც იზრდება თირკმლის უჯრედების ხაზიდან / თირკმლის ქსოვილიდან.
თირკმლის უკმარისობა
თირკმელები წარმოადგენს წყვილ სასიცოცხლო ორგანოებს, რომლებიც მდებარეობს უკან მუცლის ღრუში, დაახლოებით გულმკერდის ღრუს ქვემო ნაწილის დონეზე. ისინი ასრულებენ დაახლოებით ათეულ ფიზიოლოგიურ ფუნქციას და საკმაოდ ადვილად ზიანდებიან. თირკმლის უკმარისობა გამოიხატება აზოტოვანი ნარჩენების, მარილების, წყლის ნელი დაგროვებით და დარღვევით სხეულის ნორმალური pH ბალანსისა. მეორე მსოფლიო ომიამდე, თირკმლის უკმარისობა ჩვეულებრივ ნიშნავდა სიკვდილს პაციენტისთვის. რამდენადმე გაღრმავება ცოდნისა თირკმლის ფუნქციის და მწვავე თირკმლის უკმარისობის მიმართ გაკეთდა ომის დროს, რომელთაგან სხვაზე ნაკლებად არ მიიჩნევა Bywaters-ის და Beall -ს აღწერილობები პიგმენტით გამოწვეული ნეფროპათიისა, დაფუძნებული მათ კლინიკურ გამოცდილებაზე, ლონდონზე ფაშისტური გერმანიის საჰაერო თავდასხმების დროს.
ხელოვნური თირკმელი
ჰემოდიალიზი არის მეთოდი მოცილებისა ნარჩენი პროდუქტებისა, როგორიცაა კრეატინინი და შარდოვანა, ასევე წყლის გამოტანისა სისხლიდან, როდესაც თირკმელებში აღინიშნება თირკმლის უკმარისობა. მექანიკურ მოწყობილობებს, რომლებიც გამოიყენება პაციენტების სისხლის გასაწმენდად ეწოდება დიალიზერი, რაც ასევე ცნობილია როგორც ხელოვნური თირკმელი. თანამედროვე დიალიზერები ჩვეულებრივ შედგება ცილინდრული ხისტი გარსაცმისგან, რომელიც ფარავს ღრუ ბოჭკოებს დაწნეხილს ან სხმულს პოლიმერისაგან ან კოპოლიმერისაგან. კომბინირებული ფართობი ღრუ ბოჭკოებისა ტიპურად არის 1-2 კვადრატულ მეტრს შორის. ინტენსიური კვლევები ჩატარდა მრავალი ჯგუფების მიერ სისხლის და დიალიზატის დინების ოპტიმიზაციისთვის დიალიზერის ფარგლებში, რათა მიღწეული იქნას ეფექტიანი გადატანა ნარჩენებისა სისხლიდან დიალიზატში.
ბიოინჟინერული თირკმელები
ამჟამად, არ არსებობს სახმარად ვარგისი ბიოინჟინერული თირკმელები. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევათა დიდი ნაწილი ამჟამად მიმდინარეობს, მრავალი ბარიერები არსებობს მათი შექმნისთვის.
თუმცა, დამზადება მემბრანის რომელსაც თირკმლის მსგავსად უნარი ექნება  სისხლის გაფილტვრის და შემდგომში ტოქსინების ექსკრეციისა და წყლის და მარილების რეაბსორბციისა, საშუალებას მოგვცემს სატარებელი და / ან იმპლანტირებული ხელოვნური თირკმლის შემუშავებისა. შემუშავება მემბრანისა მიკროელექტრომექანიკური სისტემების ტექნოლოგიის (MEMS) გამოყენებით   მალიმიტირებელ საფეხურს წარმოადგენს იმპლანტირებული ბიოხელოვნური თირკმლის შექმნაში. .
BioMEMS და თირკმლის ნანოტექნოლოგიის ლაბორატორიები კლივლენდის კლინიკის Lerner-ის კვლევით ინსტიტუტში ფოკუსირებული არიან მოწინავე მემბრანულ ტექნოლოგიებზე, რათა შემუშავებული იყოს იმპლატირებული ან სატარებელი მკურნალობის საშუალება,  საბოლოო სტადიის თირკმლის დაავადებისთვის (ESRD). ამჟამინდელი დიალიზის ქართრიჯები ძალიან დიდი ზომისაა და მოითხოვს სუპერფიზიოლოგიურ წნევებს სისხლის ცირკულაციისთვის და ფორებს ამჟამინდელ პოლიმერულ მემბრანებში აქვთ ძალიან ფართო ზომის განაწილება და არარეგულარული თვისებები. წარმოება სილიკონის, არაფოროვანი მემბრანისა ფორების ზომების ვიწრო ფარგლებში განაწილებით, აუმჯობესებს მემბრანის უნარს განსხვავების გაკეთებისა გაფილტრულ და შესანარჩუნებელ მოლეკულებს შორის. ის, ასევე ზრდის ჰიდრავლიკურ შეღწევადობას საშუალების მიცემით ფორების საშუალო ზომისათვის სასურველი მემბრანის ზღვარის მიღწევისა. გამოყენება ჯგუფური ტექნოლოგიის პროცესისა იძლევა საშუალებას მკაცრი კონტროლისა  ფორების  ზომის განაწილებაზე და გეომეტრიაზე.
ბოლო დროინდელ კვლევებში, ადამიანის თირკმლის უჯრედები შეგროვებული იყო ტრანსპლანტაციისთვის უვარგისი დონორი ორგანოებიდან და გაზრდილი ამ მემბრანებზე. კულტივირებული უჯრედები ფარავდნენ მემბრანებს და  ინარჩუნებდნენ  ზრდასრული თირკმლის უჯრედების თვისებებს. თირკმლის ეპითელიალური უჯრედების დიფერენცირებული ზრდა MEMS-ის მასალებზე მიუთითებს, რომ იმპლანტაციისთვის შესაფერისი მინიატურული მოწყობილობა შეიძლება განხორციელებული იყოს.
იხილეთ აგრეთვე
]A UCSF ეგიდით მცდელობა იმპლანტირებადი ხელოვნური თირკმლის შექმნისა პაციენტების დიალიზისთვის, შეირჩა როგორც ერთ-ერთი პირველი პროექტი, რათა გაევლო უფრო დროული და ერთობლივი მიმოხილვა, საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციის მხრივ.
FDA -მ განაცხადა დღეს (9 აპრილი), რომ მან აირჩია სამი თირკმლის მოწყობილობის პროექტი საპილოტე ახალი მარეგულირებელი დასამტკიცებელი პროგრამისთვის, რომელსაც ეწოდება ინოვაციის გზა  2.0,  და გამიზნულია რათა გარღვევა მოახდინოს პაციენტებისათვის გამიზნულ სამედიცინო მოწყობილობების ტექნოლოგიებში უფრო სწრაფად და ეფექტურად.
ხელოვნური თირკმლის პროექტი, რომელიც გამიზნულია კლინიკური გამოცდებისთვის 2017 წელს, არჩეულ იქნა მისი ტრანსფორმაციული პოტენციალისთვის თირკმლის დაავადების  ბოლო სტადიის მკურნალობისთვის   და მისი პოტენციალის გამო  სარგებლობის მიღებისა ადრეული ურთიერთობიდან FDA -სთან დამტკიცების პროცესში.
FDA -ს ძალისხმევა შეიყვანს მჭიდრო კონტაქტში ფედერალურ სააგენტოს  და მოწყობილობის დეველოპერებს დროულად, შემუშავების პროცესში, რათა გამოავლინოს და მიმართოს  პოტენციურ სამეცნიერო და მარეგულირებელ წინააღმდეგობებს და შექმნას საგზაო რუკა პროექტის დამტკიცებისთვის. მიზანია პროექტების წარმატების საერთო შანსის გაზრდა FDA -ს მიერ განხილვის დროის და ღირებულების შემცირებით და  უსაფრთხოების შენარჩუნება. მიღებული გამოცდილება, განაცხადა სააგენტომ, გამოადგებათ სხვა სფეროებში მოწონებულ პროექტებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნეფროლოგია კატეგორია:ხელოვნური ორგანოები კატეგორია:ჰოლანდიის გამოგონებები კატეგორია:მემბრანული ტექნოლოგიების
ჯენი შიფლი
ჯენი შიფლი (Jennifer Mary Shipley, დ. 4 თებერვალი, 1952) — ახალი ზელანდიის პოლიტიკური მოღვაწე, ზედიზედ ხუთი მოწვევის პარლამენტის წევრი, პრემიერ-მინისტრი 1997-1999 წლებში. ქვეყნის ისტორიაში პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი.
ადრეული პერიოდი
ჯენი რობსონმა ბლენჰაიმის გოგონათა სკოლაში მიიღო დაწყებითი განათლება, 1971 წელს კი დაამთავრა კრაისტჩერჩის კოლეჯი. მომდევნო ხუთი წლის განმავლონაში იგი დაწყებით სკოლებში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა.
დაქორწინების შემდეგ მან მეუღლის გვარი მიიღო და ეშბარტონში დაფუძნდა, სადაც საქმიანობდა საგანმანათლებლო და ბავშვთა სფეროში.
1975 წელს შიფლი გაწევრიანდა "ეროვნულ პარტიაში", რითაც პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო. პარლამენტის დეპუტატი ეშბარტონის ოლქიდან იგი გახდა 35 წლის ასაკში, რითაც ხალხის ერთ-ერთ ყველაზე ახალგაზრდა რჩეულს წარმოადგენდა.
პოლიტიკური კარიერა
1997 წლის 8 დეკემბერს შიდაპარტიული ამბოხის შედეგად თანამდებობა დატოვა პრემიერ-მინისტრმა ჯიმ ბოლჯერმა, რომელიც ჯენი შიფლმა ჩაანაცვლა. მყიფე კოალიცია რვა თვის განმავლობაში ფუნქციონირებდა, თუმცა სხვა პარტნიორებთან წარმატებული მოლაპარაკებების წყალობით ვადამდელი არჩევნების დანიშვნა საჭირო აღარ წარმოიშვა. შიფლიმ მხარი დაუჭირა ქვეყნის დროშის შეცვლის იდეას, მაგრამ რესპუბლიკად გამოცხადების წინადადება არ გაიზიარა. მისი მმართველობის დროს ალკოჰოლის მომხმარებლის ქვედა ზღვარი 20-დან 18 წლამდე შემცირდა. ამომრჩევლის დამატებითი მასის მიმხრობის მიზნით, შიფლი პირველი პრემიერი გახდა, ვინც მონაწილეობა მიიღო ლგბტ აღლუმში.
1999 წლის 27 ნოემბრის არჩევნებში წარმატების შემთხვევაში ჯენი შიფლი პირველი ქალი-პოლიტიკოსი გახდებოდა, რომელიც პოლიტიკურ პარტიას მოაგებინებდა, თუმცა მძაფრი კონკურენციის პირობებში ეს პატივი ლიბერალური პარტიის თავმჯდომარეს ელენ კლარკს ერგო. მარცხის შემდეგ შიფლი საკანონმდებლო ორგანოში ოპოზიციის ლიდერი იყო 2001 წლის ოქტომბრამდე, როცა მან პოლიტიკიდან წასვლის გადაწყვეტილება მიიღო.
გადადგომის შემდეგ
2019 წელს სასამართლომ მას დააკისრა ერთ-ერთი უმსხვილესი სამშენებლო კომპანია "მეინზილის" კრედიტორებითვის ექვსი მილიონი დოლარის გადახდა. შიფლი მის დირექტორად 2004 წლიდან მუშაობდა, 2013 წელს კი კომპანია გაკოტრდა, თუმცა ვერ შესძლო 110 მლნ დოლარის მოცულობის ვალის გადახდა, რომლის დიდი ნაწილი სხვადასხვა პროექტებში მონაწილე ქვეკონტრაქტორებს ეკუთვნოდათ. აღმოჩნდა, რომ ფირმა ფინანსური გარანტიების გარეშე რამდენიმე წლის მანძილზე აგრძელებდა საქმიანობას. ჯარიმის შემცირების მიზნით ოთხმა დირექტორმა განაჩენი გაასაჩივრა, მაგრამ უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა ის.
ექს-პრემიერი ახალ ზელანდიაში "ჩინეთის სამშენებლო ბანკის" გამგეობის თავმჯდომარედ და ახალი ზელანდია-ჩინეთის საბჭოს აღმასრულებელი საბჭოს წევრად მუშაობდა, ვერდიქტის გამოტანის შემდეგ კი პოსტიდან გადადგა.
ოჯახური მდგომარეობა
ბარტონ შიფლიზე დაქორწინდა 1973 წელს, ჰყავს შვილები ანა და ბენი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
ადგურ არძინბა
ადგურ არძინბა (Адгәыр Амиран-иҧа Арӡынба; დ. 26 დეკემბერი, 1981, გუდაუთა, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ, რუსეთის სფსრ) — აფხაზი პოლიტიკოსი. აფხაზეთის ე.წ. „ეკონომიკის მინისტრი“ 2015 წლის 8 აპრილიდან. 2020 წელს გამართულ ე.წ. „საპრეზიდენტო არჩევნებში“ მოიპოვა 33 686 ხმა (36,93%) და დაიკავა მეორე ადგილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1981 ადგურ
სირასე ნობუ
სირასე ნობუ (白瀬 矗; დ. 20 ივლისი, 1861 — გ. 4 სექტემბერი,  1946) — იაპონელი სამხედრო მოღვაწე, 1910-1912 წლების იაპონიის ანტარქიკული ექსპედიციის ხელმძღვანელი. დაიბადა 1861 წელს კონოურაში. 1879 წელს ჩააბარა კავალერიულ სასწავლებელში. პირველი ექსპედიცია გაატარა კურილის კუნძულებზე 1893 წელს. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში, სადაც ლეიტენანტის წოდება მიიღო. დემობილიზაციის შემდეგ ცხოვრობდა კარაფუტოში. ომის შემდეგ წამოაყენა ჩრდილოეთ პოლუსზე ექსპედიციის მოწყობის იდეა, მაგრამ ფრედერიკ კუკისა და რობერტ პირის განცხადების შემდეგ, 1909 წელს სირასემ დაიწყო ექსპედიციის მომზადება სამხრეთ პოლუსზე გასამგზავრებლად. ექსპედიციამ სახელმწიფოს მხარდაჭერა ვერ მიიღო, რადგან პრემიერ-მინისტრი კაცურა ტარო და ექსპედიციის მხარდაჭერის ასოციაციის თავმჯდომარე ოკუმა სიგენობუ პოლიტიკური მოწინააღმდეგეები იყვნენ.
სირასე ნობუ გარდაიცვალა 1946 წლის 4 სექტემბერს კორომოს დასახლებაში (თანამედროვე ტოიოტა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:იაპონელი მკვლევრები კატეგორია:იაპონელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:პოლარეთის მკვლევრები
ოთხთავი (H-1741)
მინიატიურა|250პქ|ოთხთავის გვერდი ტამპლიერთა ორდენის წევრთა მოსახსენებელი წარწერებით ოთხთავი (H-1741) — XI საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. გადაწერილია იერუსალიმში, გეთსამანიის მონასტერში (ეკლესიაში) 1048 წელს. ხელნაწერი სამონასტრო დანიშნულებისა იყო. გადამწერია მწირი მიქაელი, მცხეთელი; მომგებელი — პალავრელი ხუცესი სტეფანე.
საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 243 ფურცელს, რომელთა ზომებია 22X16,5 სანტიმეტრი. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით, ყავისფერი მელნით; სათაურები და დასაწყისები შესრულებულია სინგურით. ხელნაწერის ბოლო ნაწილი პალიმფსესტია. წიგნს თან ერთვის XII საუკუნეში მხედრულად შესრულებული ჯვაროსნების, ტამპლიერთა ორდენის წევრების მოსახსენებელი წარწერები.
ოთხთავის ეს ხელნაწერი დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-1741).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი კატეგორია:ქართული ოთხთავები კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
ციტოპლაზმა
thumb|right|300px|[[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული უჯრედის დიაგრამა.
(1) ბირთვაკი
(2) უჯრედის ბირთვი
(3) რიბოსომა
(4) ვეზიკულა
(5) მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადე
(6) გოლჯის კომპლექსი
(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი
(8) გლუვი ენდოპლაზმური ბადე
(9) მიტოქონდრია
(10) ვაკუოლი
(11) ციტოპლაზმა
(12) ლიზოსომა
(13) ცენტრიოლი]] ციტოპლაზმა — ანუ უჯრედის შიგთავსი ნახევრად თხევადი უჯრედშიდა გარემოა, რომელშიც განლაგებულია ორგანოიდები: გლუვი და მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადე, მიტოქონდრიები, გოლჯის კომპლექსი, ლიზოსომები, რიბოსომები, უჯრედის ცენტრი. ციტოპლაზმისაგან ისინი გამოყოფილია პლაზმური მემბრანის მსგავსი მემბრანით.
ციტოპლაზმა მრავალრიცხოვანი ცილოვანი ძაფებით არის დასერილი, რომლებიც "ჩონჩხის" ფუნქციას ასრულებს და უნარჩუნებს უჯრედს შედარებით მუდმივ ფორმას. ციტოპლაზმაში მიმდინარეობს ნივთიერებათა ცვლის პროცესი. იგი აერთიანებს ყველა ორგანოიდს, უზრუნველყოფს მათ ურთიერთქმედებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უჯრედი
ფილარეტ მოწყალე
ფილარეტ მოწყალე (გ. 792) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 1 დეკემბერი, ახალი სტილით - 14 დეკემბერი.
ბიოგრაფია
მართალი ფილარეტ მოწყალე პაფლაგონიის ოლქის (მცირე აზია) სოფელ ამნიაში დაიბადა VIII საუკუნეში. მშობლებმა იგი კეთილმსახურებითა და ღვთისმოშიშებით აღზარდეს. წმიდანის მეუღლე თეოზვა მდიდარი და დიდგვაროვანი ოჯახის ჩამომავალი იყო. მათ ჰყავდათ შვილები: ძე - იოანე და ორი ასული - იპატია და ევანთია. ფილარეტი დიდ ქონებას ფლობდა და უხვად გასცემდა მოწყალებას.
ერთხელ პაფლაგონიას არაბები დაესხნენ თავს, ქვეყანა ააოხრეს და ფილარეტიც გაძარცვეს. წმინდანს მხოლოდ ორი ხარი, ცხენი, რამდენიმე სკა, მცირე მამული და სახლი შერჩა. იგი თვითონ ამუშავებდა მიწას, რომ თავისი ოფლით მოეპოვებინა სარჩო ოჯახისათვის და ყველაფრისთვის ჰმადლობდა უფალს. თანდათან ფილარეტის ოჯახს ცხოვრება ძალიან გაუჭირდა, მაგრამ იგი უკანასკნელ ქონებასაც გლახაკებს უყოფდა, რისთვისაც ხშირად უხდებოდა ცოლ-შვილისაგან საყვედურის მოსმენა.
ამ დროს ბიზანტიის იმპერატორმა ირინემ (797-803) თავისი ძისთვის - მომავალი თანამმართველის, კონსტანტინე პორფიროგენეტისთვის (780-797) საცოლის ძიება დაიწყო და მთელს იმპერიაში დაგზავნა ელჩები. დესპანებმა შორიდანვე შენიშნეს სხვა სახლებისაგან სიდიდით გამორჩეული ფილარეტის სასახლე და გადაწყვიტეს, იქ გაჩერებულიყვნენ. წმიდანმა მეზობლებისაგან ითხოვა საჭმელ-სასმელი და მალე მდიდრული სუფრა გაიშალა. ელჩებმა მასპინძელთან საუბარში შეიტყვეს, რომ მას სამი შვილიშვილი ჰყავდა, მოუხმეს მათ და ერთ-ერთი - მარიამი სხვა რჩეულ ქალწულებთან ერთად მეფეს წარუდგინეს. სიკეთითა და სიმდაბლით აღმატებული მარიამი დედოფალი გახდა, კონსტანტინე პორფიროგენეტმა კი ფილარეტი გულუხვად დაასაჩუქრა. ასე დაუბრუნდა უფლის რჩეულს დიდებაცა და პატივიც.
წმინდანმა მსახურს სამი ყუთი დაამზადებინა - ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის მონეტებისთვის. პირველი ყუთიდან იგი სრულიად უქონლებს აძლევდა მოწყალებას, მეორედან - გაღატაკებულებს, მესამედან კი - მათ, ვინც პირფერობით ცდილობდა ფულის გამოძალვას.
ასე გალია ნეტარმა ფილარეტმა ცხოვრების ოთხმოცდაათი წელი. მას უფლისაგან წინასწარ განეცხადა აღსასრულის მოახლოება, კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა, როდოლფიას მონასტერში მივიდა, თავისი ქონების ნაწილი ამ სავანეს შესწირა, დანარჩენი გლახაკებს დაურიგა და მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს (792 წელი). წმინდანი კონსტანტინოპოლში, როდოლფიას სავანეში დაკრძალეს. მართალი ფილარეტის სიწმიდე და ღვთივრჩეულობა მისი სიკვდილის შემდეგ აღსრულებულმა სასწაულებმაც ცხადყო.
ნეტარი ფილარეტის მიცვალების შემდეგ მისმა მეუღლემ, თეოზვამ, ბევრი იღვაწა პაფლაგონიაში უცხოტომელთა შემოსევების დროს დანგრეული ეკლესია-მონასტრების ასაღორძინებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 792
ფობიების სია
დღესდღეობით გამოიყენება შიშის (<= ფობია), ასევე მოშიშარის (<= ფობი) აღსანიშნავად. სიტყვაფორმით ფობია აღინიშნება აბსტრაქტული ტერმინი შიში, ხოლო ფობი კი უფრო მოშიშარ პირს აღნიშნავს და სემანტიკურ ფუნქციას მხოლოდ რთულ შედგენილ სიტყვაში იძენს (<= ფობი: კლაუსტროფობი, აგირაფობი, ჰომოფობი), რის გამოც ბევრის მიერ ბოლოსართად აღიქმება. რაც შეეხება ტერმინს ფობიას, იგი ანაცვლებს აბსტრაქტულ ცნებას შიში, ზიზღი. (<= ფობია: სოციოფობია, კლაუსტროფობია, ჰომოფობია).
ტერმინ ფობიის ანტონიმია ფილია და ფობიის მსგავსად ფილიაც ( - გაუაზრებელ) შფოთვით აშლილობას აღნიშნავს ფსიქიატრიასა და ფსიქოლოგიაში.
სხვადასხვა ფობიების დასახელებები ხშირად მეტყველებაშიც გამოიყენება პოლიტიკური მეტოქეების მიერ ერთმანეთის წინააღმდეგ იდეოლოგიური ბრძოლის (მაგ. საარჩევნო კამპანია, ჩვეულებრივი საპარლამენტო ბატალიები, სატელევიზიო დაპირისპირებები და მისთანანი) დროს.
იხილეთ აგრეთვე: კატეგორია:ფობიები
ლიტერატურა
კატეგორია:ბოლოსართები კატეგორია:სიები
კოშკების სია
კატეგორია:ტელეანძები
Cenodagreutes aethus
Cenodagreutes aethus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ბულბული (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით ბულბული შეიძლება აღნიშნული იყოს:
ამერიკის ხმა
„ამერიკის ხმა“ (Voice of America, VOA) – აშშ–ს მთავრობის ოფიციალური საგარეო, სამაუწყებლო ქსელი. ინფორმაციას გადასცემს 46 ენაზე, რადიოსა და ტელევიზიის საშუალებით მთელი პლანეტის მასშტაბით (აშშ–ს ტერიტორიის გარდა). მისი სიხშირეების ტრანსლირება ხდება თანამგზავრების საშუალებით, ასევე – FM, AM და მოკლეტალღური რადიო დიაპაზონებით. გააჩნია მრავალენოვანი საიტი. მთავარი მიზანი მსოფლიოს მასშტაბით შეერთებული შტატებისათვის დადებითი იმიჯის შექმნაა.
მეორე მსოფლიო ომი
ამერიკის ხმა პირველად ეთერში გავიდა 1942 წლის თებერვალში. არსებობის განმავლობაში შედიოდა რამდენიმე უწყების შემადგენლობაში. 1942–1945 წლებში ექვემდებარებოდა აშშ–ის სამხედრო ინფორმაციის ოფისს, 1945–1953 წლებში – სახელმწიფო დეპარტამენტს, 1953–1999 წწ. – ინფორმაციის სააგენტოს, ხოლო 1999 წლის შემდეგ მას მაუწყებლობის მმართველთა საბჭო მართავს.
ჯერ კიდევ 1940 წელს ნაცისტურ პროპაგანდასთან საბრძოლველად ამერიკის მთავრობამ დაიწყო ლათინური ამერიკის საკუთარი მოკლეტალღური რადიო სიხშირეებით დაფარვა. იგი პრეს–რელიზებს გადასცემდა თითოეულ რადიოსადგურს და მას ეთერში კითხულობდნენ. 1942 წლის 24 თებერვალს კი მაუწყებლობა დაიწო თვითონ რადიოსადგურმა ამერიკის ხმამ, რომელმაც მოიცვა იაპონია, წყნარი ოკეანის სამხრეთ რეგიონები, ევროპა და ჩრდილოეთ აფრიკა. რადიოს დევიზი იყო „ახალი ამბები შეიძლება იყოს ცუდი ან კარგი, ჩვენ გეტყვით სიმართლეს“.
მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს, ამერიკის ხმას 39 გადამცემი ემსახურებოდა, მაუწყებლობა მიმდინარეობდა 40 ენაზე. გადაიცემოდა მუსიკა, ახალი ამბები და კომენტარები. 1945 წელს რადიო სახელმწიფო დეპარტამენტს გადაეცა, გაუქმდა არაბული განყოფილება და პროგრამების თითქმის ნახევარი.
ცივი ომი
ყველაზე მნიშვნელოვანი ამერიკის ხმის ისტორიაში ცივი ომის პერიოდი იყო. 1947 წლიდან დაიწყო გადაცემები რუსულ ენაზე. ამ პერიოდში რადიო აშშ–ის მთავრობის საგარეო პოლიტიკის ნაწილად იქცა, რომელიც ცდილობდა რკინის ფარდის მიღმა დარჩენილი ერების ინფორმირებას. საბჭოთა კავშირმა 1949 წლიდან დაიწყო რადიოს ჩახშობა, ასევე მოიქცნენ სოციალისტური ბანაკის სხვა ქვეყნებიც, თუმცა ზოგიერთ მათგანში ჩათვალეს, რომ ამის გაკეთება არ ღირდა, ვინაიდან მოსახლეობაზე ეს გადაცემები ზემოქმედებას არ ახდენდა. პოლონეთმა 1956 წელს შეწყვიტა ამერიკის ხმის დაბლოკვა, ბულგარეთმა 1970 წელს. მიუხედავად ამ ქვეყნების ასეთი პოზიციისა, ცივი ომის შემდგომ მიცემულ ინტერვიუებში უამრავი ექს–კომუნისტური ქვეყნის ჟურნალისტი აღნიშნავს, რომ რადიო ძალიან პოპულარული იყო სოციალისტურ საზოგადოებებში.
რადიო ოპერატიულად რეაგირებდა მსოფლიოში მიმდინარე სხვადასხვა მნიშვნელოვან პროცესებზე: 1950 წლის 1 იანვრიდან აღდგენილი არაბული განყოფილება, რომელიც დღეში ნახევარსაათიანი გადაცემით გადიოდა, სუეცის კრიზისის დროს კი, 1956 წელს, დღეში 14.5 საათი მაუწყებლობდა. ასევე გაიზარდა ესპანურენოვანი გადაცემები 1962 წლის კარიბის კრიზისის პერიოდში. საბჭოთა კავშირის ჯარების ავღანეთში შეყვანის შემდეგ ამერიკის ხმამ 1980 წელს ამ ქვეყანაშიც შეაღწია. 1989 წელს კი გაზარდა მაუწყებლობა ჩინური აუდიტორიისათვის, რათა მათთვის ტიანანმენის მოედანზე მიმდინარე პროცესების შესახებ ინფორმაცია მიეწოდებინა.
ცივი ომის შემდეგ
სოციალისტური ბანაკის დაშლის შემდეგ ამერიკის ხმას რამდენიმეენოვანი განყოფილება დაემატა: ტიბეტური, ქურთული, ხორვატული, სერბული, ბოსნიური, მაკედონიური და ა.შ.
1994 წელს, ამერიკის ხმა გახდა პირველი მაუწყებელი რომელმაც მომხმარებლებს თავისი გადაცემები ინტერნეტით შესთავაზა.
კატეგორია:სტატიების ესკიზები
ბუხრინწა
ბუხრინწა (Tyto alba) — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე 33-39 სმ-ია, გავრცელებულია ევროპაში (ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილის გამოკლებით), სამხრეთ აზიაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში, ბალტიისპირეთში, ბელარუსსა და უკრაინაში. ბუდეს იკეთებს ფუღუროში და სხვენზე. დებს 6-8 კვერცხს. კრუხობა გრძელდება 34 დღემდე. იკვებება მღრღნელებით, იშვიათად ფრინველებით.
ულაშლო
ულაშლო — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, კასუმლოს თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 360 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კილომეტრით.
ბუხრინწა
ლიტერატურა
კატეგორია:ბუსნაირნი კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
ულაშლო
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 692 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
760
თარიღი უცნობია
*
ათონის ივერთა მონასტერში ლათინებისაგან მოწყვეტილი ღირსმოწამეები
წმინდა ღირსმოწამენი, ათონის ივერთა მონასტერში ლათინთაგან მოწყვეტილნი — ქართველი წმინდანები, რომლებიც ლათინებმა ამოწყვიტეს XIII საუკუნეში ათონის ივერთა მონასტერში. ხსენების დღე 13 (ახ. სტ. 26) მაისი.
ქართველი ბერები ათონის მთაზე X საუკუნის ორმოცდაათიანი წლებიდან იწყებენ დასახლებას, XIII საუკუნეში კი იგი ჯვაროსანთა სათარეშო ასპარეზად იქცა.
პაპისტმა მხედრებმა 1259-1306 წლებში რამდენჯერმე მოაოხრეს იქაურობა. მართლმადიდებლური მრწამსის ერთგულებისთვის ამოწყვიტეს ზოგრაფის, ვათოპედის, პროტატის და სხვა სავანეთა ბერები. მათ რისხვას ვერც ივერთა მონასტერი გადაურჩა.
მხედრებმა ივერონელ ბერებს კათოლიკური სარწმუნოების მიღება და პაპის უზენაესობის აღიარება მოსთხოვეს, ბერებმა კი ეს მოთხოვნა უარყვეს. როგორც ათონური პატერიკი გვაუწყებს, პაპისტებმა ივერონელი ბერები ძალით გამოყარეს სავანიდან, მონასტრის გემზე დასხეს და ზღვაში ჩაძირეს, უფრო ახალგაზრდა და ჯან-ღონით სავსე ბერები კი, რომელთა უმეტესობაც ქართველი იყო, სამონასტრო ქონებასთან ერთად იტალიაში გაგზავნეს და იუდეველებს მიჰყიდეს მონებად.
ეს ამბავი ივერთა ლავრაში, ერთი ცნობით, 1259 წელს მომხდარა, სხვა წყაროების მოწმობით კი — სავარაუდოდ, 1276-1280 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
ნაურუ 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ნაურუმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექსვედ 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
კალიგრაფიის მუზეუმი
კალიგრაფიის თანამედროვე მუზეუმი (Современный музей каллиграфии), რომელიც ეძღვნება კალიგრაფიის ხელოვნებას, მდებარეობს მოსკოვის სოკოლნიკის პარკში. მუზეუმის კოლექციაში წარმოდგენილია კალიგრაფიის შედევრები 65 ქვეყნიდან. კონცეფცია შემუშავდა სოკოლნიკის საგამოფენო და საკონვენციო ცენტრისა და კალიგრაფთა ეროვნული კავშირის მიერ.
მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 2008 წლის 14 აგვისტოს.
კალიგრაფიის თანამედროვე მუზეუმი არის მუზეუმების საერთაშორისო საბჭოს (ICOM), მუზეუმების ამერიკული ალიანსის (AAM) და ევროპის მუზეუმების ფორუმის (EMF) წევრი. 2009 წელს მუზეუმის პროექტი კალიგრაფიის საერთაშორისო გამოფენა აღიარებული იქნა UFI-ის მიერ (საგამოფენო ინდუსტრიის გლობალური ასოციაცია) გამოფენების ორგანიზების მაღალი პროფესიონალიზმისათვის. 2010 წელს პროექტი მოხვდა მსოფლიო გამოფენის ფინალურ სამ ადგილზე, Exhibition News Awards- ის მიხედვით (ლონდონი). 2010 წელს კალიგრაფიის საერთაშორისო გამოფენა სერტიფიცირებულ იქნა რუსეთის გამოფენებისა და ბაზრობების კავშირის მიერ.
ექსპოზიცია
კალიგრაფიის II საერთაშორისო გამოფენა გაიმართა მოსკოვში, სოკოლნიკის მუზეუმ-საგანმანათლებლო კომპლექსში 2009 წელს. 100-ზე მეტი კალიგრაფი 34 ქვეყნიდან. საგამოფენო დარბაზების საერთო ფართობია დაახლოებით 5 000 კვ.მ.
კალიგრაფიის III საერთაშორისო გამოფენა გაიმართა დიდი ნოვგოროდში 2010 წელს. ამ გამოფენისთვის აშენდა სპეციალური პავილიონი ქალაქის ისტორიულ ცენტრში, კრემლის მახლობლად, იაროსლავის სასამართლოში. 135 კალიგრაფი 43 ქვეყნიდან.
კალიგრაფიის IV საერთაშორისო გამოფენა მოსკოვის კალიგრაფიის თანამედროვე მუზეუმში, რომელსაც დაესწრო 143 კალიგრაფი 44 ქვეყნიდან.
სოკოლნიკიში კალიგრაფიის მეექვსე საერთაშორისო გამოფენისთვის შეიქმნა გამოყოფილი საგამოფენო დარბაზი. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო 150 -ზე მეტი კალიგრაფის 350 -მდე ნამუშევარი 60 -ზე მეტი ქვეყნიდან. დღის წესრიგი არანაკლებ ინტენსიური იყო, მათ შორის კიმ ჩენ ჩილ კალიგრაფიის შესრულება, ლუო ლეის საუბარი და ჩინური დამწერლობის განვითარების ისტორიის დემონსტრირება, მარინა ხანკოვას ბილიბინის სტილის კაპიტალი და სხვა.
ამ სამი დიდი მოვლენის ვიზიტორთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით 84 000 იყო. მუზეუმს აქვს მსოფლიოში უდიდესი რუსული კალიგრაფიის უდიდესი კოლექცია, ევროპული დამწერლობის სისტემები, ებრაული კალიგრაფიის ნიმუშები, არაბული ფერადი კალიგრაფია, ძველი ქართული კალიგრაფია, იაპონური მკაცრი იეროგლიფები და ძველი ჩინური კალიგრაფია. ეს ხელოვნების შემოქმედება ადამიანს აცნობს მსოფლიო დამწერლობის სისტემების ისტორიას და უწყვეტ განვითარებას სთავაზობს. კალიგრაფიის ხელოვნების ნიმუშებს ემატება იშვიათი ხელნაწერი წიგნები, კალმები და საწერი ინსტრუმენტები.
კულტურული ფესტივალები და ღონისძიებები
2009 წლის 14–19 აპრილი - იაპონური კულტურის ფესტივალი „საკურა“ კალიგრაფიის თანამედროვე მუზეუმში.
2010 წლის 26—28 მარტი - იაპონური კულტურის დღეები კალიგრაფიის თანამედროვე მუზეუმში.
მასტერ-კლასები
კალიგრაფიის თანამედროვე მუზეუმი რეგულარულად აწყობს უცხოელი რუსი კალიგრაფების და მწერლობის ცნობილი ოსტატების მასტერ-კლასებს.
ვინაიდან კალიგრაფიასა და სხვა სახის ხელოვნებას შორის კავშირი ძალიან მჭიდროა, მუზეუმი თანამშრომლობს მხატვრებთან, მუსიკოსებთან, პოეტებთან და ხელოვნების სხვა ადამიანებთან მცირე ღონისძიებების ორგანიზებისთვის.
კალიგრაფიის ეროვნული სკოლა
სკოლა გაიხსნა 2010 წლის ნოემბერში. სკოლის მიზანია აჩვენოს ხალხს რა არის კალიგრაფიის ხელოვნება, შეისწავლოს სხვადასხვა შრიფტების ისტორია, ასწავლოს სხვადასხვა კალმების გამოყენება, მისცეს საფუძველი ლამაზი წერისათვის. უფროსი პროფესორია იური კოვერდიაევი, გრაფიკოსი, კალიგრაფი, რუსეთის მხატვართა კავშირის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის მუზეუმები
მონტე-კარლო (2011 წლის ფილმი)
მონტე კარლო (Monte Carlo) — ამერიკული რომანტიკული კომედია. გადაღებები პარიზში, მონაკოსა და ბუდაპეშტში მიმდინარეობდა. დაიწყო 5 მაისს ბუდაპეშტში და 7 ივლისამდე გასტანა.
სიუჟეტი
სამი ახალგაზრდა ამერიკელი გოგონა (ლეიტონ მისტერი, კეტი კესიდი, სელენა გომეზი) აიხდენს ოცნებას და პარიზში სამოგზაუროდ მიფრინავს. მაგრამ მათი მოგზაურობა დიდ თავგადასავლად იქცევა. ისინი ერთ-ერთი სასტუმროს მისაღებში აღმოჩნდებიან, სადაც ერთ-ერთი მათგანი მდიდარი ბრიტანელის მემკვიდრეში აერევათ. სანამ გოგონებს მიეცემათ შანსი, გაამხილონ საკუთარი ვინაობა ისინი მშვენიერ დროს ატარებენ ლიმუზინებით სეირნობითა და პირადი თვითმფრინავებით მოგზაურობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:2011 წლის ფილმები
ზედა საქარის ეკლესია
ზედა საქარის ეკლესია, გულბანდიანის კონწოლია - წმინდა გიორგის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია სოფელ ზედა საქარაში, თავაძეების უბანში (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი).
არქიტექტურა
"გულბანდიანის კონწოლია" აშენებულია IX-X საუკუნეებში. ეკლესია გუმბათიანი ჯვრის ტიპისაა, აშენებულია თლილი ქვითა და კირით. გუმბათი შიგნიდან მრგვალია, გარედან - წახნაგოვანი, აქვს რვა სარკმელი. შიგნით ეკლესია მოხატულია, მხატვრობა შემონახულია ნაწილობრივ, საკურთხევლის კონქში დახატულია მაცხოვარი, ღვთისმშობელი და ნათლისმცემელი. ეკლესია გარედან მოხატულია ქართული ორნამენტებით, სახურავი ქვის ფილებისაა. გუმბათი შიგნით ზეთოვანი საღებავითაა შეღებილი, რომელიც შემდგომ დაუზიანებიათ და გაუძარცვავთ. ეკლესიის ჩრდილოეთის მხარეზე არის ხუცურად შესრულებული წარწერა, ხოლო კარის ზემოთ მდებარე ქვაზე ამოკვეთილია ხელი, რაც შემდგომ პერიოდში უნდა იყოს მოხატული. ეკლესია ბერძნების მიერ ყოფილა აშენებული. ეკლესიას რესტავრაცია 1951 და 2005 წლებში ჩაუტარდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტყეპარკი
ტყეპარკი ― საბჭოთა კავშირში სარეკრეაციო დანიშნულების ზონა, ბუნებრივი ტყის მასივი, რომელიც განლაგებული იყო ქალაქების, დაბების, სამრეწველო ცენტრების მიმდებარედ. ტყეპარკის მოსაწყობად იყენებდნენ ქალაქის საზღვრების გარეთ მდებარე ტყეებს. ტყეპარკში, განსხვავებით ჩვეულებრივი პარკებისგან დასაშვები იყო ხილ-კენკრის, სოკოს და სხვათა შეგროვება, დაუშვებელი იყო ნადირობა, თივის შეგროვება და საქონლის ძოვება. ცნობილი ტყეპარკებია რჟევის ტყეპარკი სანქტ-პეტერბურგში, სინიუშინის ტყეპარკი ირკუტსკში და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქალაქგეგმარება კატეგორია:გარემოს დიზაინი
იოვან ცვიიჩი
იოვან ცვიიჩი (Јован Цвијић; დ. 11 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 23 სექტემბერი], 1865, ლოზნიცა, სერბეთი — გ. 16 იანვარი, 1927, ბელგრადი) — სერბი გეოგრაფი, ეთნოგრაფი და გეოლოგი. სერბეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი და ბელგრადის უნივერსიტეტის რექტორი. 1893 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის პროფესორია. 1894 წელს ქალაქ ბელგრადში დააარსა გეოგრაფიის ინსტიტუტი. იკვლევდა ბალკანეთის ნახევარკუნძულის გეომორფოლოგიურ და გეოლოგიურ საკითხებს, კერძოდ, კარსტსა და მეოთხეულ გამყინვარებას, აგრეთვე ლანდშაფტებსა და მოსახლეობას. მიჩნეულია ბალკანისტიკის როგორც მეცნიერული მიმართულების ფუძემდებლად. შეისწავლა მთის მასივი კუჩაი და ერთ-ერთი მღვიმე; შედეგად ვენის უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია, რომელიც მოგვიანებით მონოგრაფიის სახით გამოიცა. იოვან ცვიიჩი კასტროლოგიის ფუძემდებელი და სერბულ ეთნოგრაფიაში ანთროპოგეოგრაფიული მიმართულების მამამთავარია.
მისი ისტორიულ-ეთნოგრაფიული კვლევები განზოგადებულია შრომებში: „ბალკანეთის ნახევარკუნძული“ (ფრანგულ ენაზე, 1918, სერბულ ენაზე, ტ. 1-2, 1922). გარდა ამისა, ცვიიჩი სერბეთში გეოგრაფიული მეცნიერების ფუძემდებელია.
სქოლიო
კატეგორია:სერბი გეოგრაფები კატეგორია:სერბი ეთნოგრაფები კატეგორია:სერბი გეოლოგები
ხარისებრნი
ხარისებრნი (Bovinae) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების ქვეოჯახი ძროხისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ცხრა დღემდე მოღწეულ გვარს, ძირითადად საშუალო და დიდი ტანის ცხოველებს. მათ შორის დიდი მსგავსების გამო მათი კლასიფიცირება დღემდე დავის საგანია. ხარისებრთა მთავარი მახასიათებელია გაყოფილი ჩლიქი და ორივე სქესის წარმომადგენლებზე წყვილი რქა. უდიდესი მათ შორის არის გაური. მინი|[[ოთხრქიანი ანტილოპები, ოთხრქიანი ანტილოპა]] მინი|[[ნილგაუები, ნილგაუ]] მინი|[[კამეჩები, ტამარაუ.]] მინი|[[ნამდვილი ხარები, ბანტენგი]]
ლიტერატურა
კატეგორია:ძროხისებრნი
თხის კულტი
თხის კულტი — კულტი თხის მიმართ, მისი პატივისცემა და თაყვანისცემა.
თხის კულტი საქართველოში
ქართულ ტრადიციაში თხის სიმბოლო მრავალ რიტუალში მონაწილეობს. შესაბამისად მისი მნიშვნელობები ვლინდება ამა თუ იმ რიტუალის მრავალ ეპიზოდში სხვადასხვაგვარად და, ამიტომ, იგი მრავალი თემის გამომხატველია. იგი ფიგურირებს მიცვალებულის კულტთან დაკავშირებულ რიტუალებში, საწესო გრაფიკულ ხელოვნებაში (მოტივში „ორი თხა ფიჭვსა ჭამს“), ნიღბოსნურ დღესასწაულებში, სამკურნალო რიტუალებში; გვაქვს მიმართებები „თხა და ელია“, „თხა და ვენახი“, მითოლოგიური პერსონაჟები: ოჩოპინტრე, ოჩოკოჩი და სხვა.
ბულბული
ბულბული, იადონი (Luscinia) — ფრინველების გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა. საქართველოშო გვხვდება 2 სახეობა; ჩვეულებრივი ბულბულის სხეული 160-190 მმ სიგრძისაა, იწონის 25 გრამამდე. გავრცელებულია აღმოსავლეთ ევროპაში და დასავლეთ ციმბირში. საქართველოში მხოლოდ მიმოფრენისას (აპრილ-მაისსა და აგვისტოში) გვხვდება. სამხრეთული ბულბული მობუდარი გადამფრენი ფრინველია. გავრცელებულია დასავლეთ და სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში და წინა და შუა აზიაში. საქართველოშია აპრილიდან სექტემბრამდე. ბინადრობს ბუჩქნარში, წყაროების, მდინარეების ნაპირებზე, ტყისპირებში, მთის ფერდობებზე და ბაღებში; უყვარს წყლის სიახლოვე. მაისის ბოლოს დებს 4-5 კვერცხს, კრუხობა 2 კვირამდე გრძელდება. იკვებება მწერებით, იშვიათად კენკრით. ბულბული საუკეთესო მგალობელი ფრინველია.