cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოძისი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ოძისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მჭადიჯვრის თემში. მდებარეობს მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე. სოფელ ოძისიდან იყო დრამატურგი და პოეტი გიორგი ერისთავი. შემორჩენილია მისი სახლ-მუზეუმი.
ისტორია
ოძისი დასახლებული იყო ადრეული ბრინჯაოს ხანიდან. ქართულ საისტორიო წყაროებში მოხსენიებულია XV საუკუნის შუა წლებიდან. გვიანდელ შუა საუკუნეებში სოფელში მცირე ყმა-მამულს ფლობდნენ სურამელი აზნაურები ‒ აბაზაძეები. XV-XVII საუკუნეებში სოფლის ძირითადი ნაწილი საქართველოს სამეფო სახლის საკუთრება იყო, ხოლო ყმა-მამულების ნაწილი სხვადასხვა დროს ეკუთვნოდათ ქსნის ერისთავებს, გამრეკელ-ჯავახიშვილებს, სააკაძეებს, ამილახვრებს. ოძისი წილკნის საეპისკოპოსოში შედიოდა, რომელსაც აქ თავისი კუთვნილი მამულები ჰქონდა. სოფელში განვითარებული იყო მებაღეობა-მევენახეობა. შუა საუკუნეებში აქ გამოყვანილი იყო სარწყავი არხი მდინარე ქსნიდან. სოფელთან ახლოს გადიოდა ე. წ. „ლეკთა გზა“. XVII-XVIII საუკუნეებში ლეკთა რაზმების გამუდმებულმა შემოსევებმა სოფელი დააკნინა. XIX საუკუნეში ოძისი კვლავ აღდგა და მომძლავრდა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 513 ადამიანი.
სოფელ ოძისში მცხოვრებ გვარებს შორის არიან მთის სოფლებიდან ჩამოსახლებულები. აქ მცხოვრები ღუნაშვილები მოსული არიან ქვემო ალევიდან, ყოჩიშვილები — ყოჩიაანთიდან, ჩიტიშვილები — ჩიტიაანთიდან, ხუციშვილები — თოხთიდან, შერმადინები — გავაზიდან.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუარდა (პორტუგალია)
გუარდა (Guarda) — ქალაქი პორტუგალიაში. მდებარეობს გუარდის მუნიციპალიტეტში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 32274 კაცს.
ჩამარტინი
ჩამარტინი (Chamartín) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15 კმ². მოსახლეობა — 68 კაცი (2020 წ.).
გუარდა (პორტუგალია)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ჩამარტინი
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ტარანგნანი
ტარანგნანი (ოფიციალურად ტარანგნანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tarangnan; Bayan ng Tarangnan) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 713 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 41 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამარის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
მისი (ნიკოლსკოეს სასოფლო დასახლება)
მისი (Мыс) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ნიკოლსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 10 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ძვ. წ. 901
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
სირიმავო ბანდარანაიკე
სირიმავო რატვატე დიას ბანდარანაიკე (ტამილურ ენაზე சிறிமாவோ பண்டாரநாயக்கா; დ. 17 აპრილი, 1916, ბალანგოდა, ცეილონი — გ. 10 ოქტომბერი, 2000, კოლომბო, შრი-ლანკა) — შრი-ლანკის (ყოფილი ცეილონის) პოლიტიკური მოღვაწე. შრი-ლანკის სამგზის პრემიერ-მინისტრი 1960-1965, 1970-1977 და 1994-2000 წლებში. მსოფლიოს პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი. შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის ლიდერი, ქვეყნის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის სოლომონ ბანდარანაიკეს მეუღლე, ყოფილი პრეზიდენტის ჩანდრიკა კუმარატუნგას, ყოფილი პარლამენტის სპიკერის ანურა ბანდარანაიკეს და ფილანთროპ სუნეთრა ბანდარანაიკეს დედა.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1916 წლის 17 აპრილს ბალანგოდაში, ქალაქ რატნაპურასთან ახლოს ბარნეს რატვატესა და როსალინდა კუმარიჰამის ოჯახში. იგი 4 ძმასა და ერთ დას შორის ყველაზე უფროსი იყო. განათლება მიიღო კოლომბოს ქალთა კათოლიკურ სკოლაში. 1940 წელს ცოლად გაჰყვა სახელმწიფო საბჭოს წევრს სოლომონ ბანდარანაიკეს.
პოლიტიკური კარიერა
მეუღლის მკვლელობის შემდეგ სირიმავო გახდა შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის ლიდერი. 1960 წელს იგი პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს. 1963 წელს სინჰალური ენა გამოაცხადა სახელმწიფო ენად ინგლისურთან ერთად. 1965 წელს წააგო არჩევნები გაერთიანებულ ეროვნულ პარტიასთან და სირიმავო ბანდარანაიკე გახდა ოპოზიციის ლიდერი. პრემიერის თანამდებობა ეკავა 1970–1977 წლებში. ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ როგორც საგარეო, ასევე საშინაო პოლიტიკაში დაადგა სოციალისტურ ორიენტაციას. მოახდინა ბანკების, პორტების და მთელი რიგი სამრეწველო საწარმოების ნაციონალიზაცია. გააუმჯობესა ურთიერთობა სსრკ-სთან და ჩინეთთან. დიდი საერთაშორისო ავტორიტეტის მიუხედავად (რის გამოხატულებაც იყო ის, რომ 1976 წელს კოლომბოში გაიმართა მიუმხრობელი ქვეყნების კონფერენცია), საშინაო პოლიტიკაში საკმაოდ მოიკოჭლა და 1977 წელს სასტიკად დამარცხდა საპარლამენტო არჩევნებში, რის გამოც დატოვა მთარობის მეთაურის თანამდებობა. 1988 წელს მონაწილეობა მიიღო საპრეზიდენტო არჩევნებში. მეტოქეობას უწევდა რანასინგჰე პრემადასას, რომელმაც მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 50,4 %, ხოლო ქალბატონმა სირიმავომ 45 %. 1994 წელს მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი გახდა მისი ქალიშვილი ჩანდრიკა კუმარატუნგა, პირველივე საპრეზიდენტო აქტით პრემიერ-მინისტრად დანიშნა საკუთარი დედა. სახელმწიფოს სათავეში, აზიისათვის რაოდენ უცნაურიც არ უნდა იყოს აღმოჩნდა ორი ქალი, თანაც დედა და შვილი. 2000 წლის 10 აგვისტოს დატოვა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა და ზუსტად ორ თვეში 10 ოქტომბერს გარდაიცვალა გულის შეტევით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შრი-ლანკის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:შრი-ლანკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2000 კატეგორია:შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
მაგდალენა ნოინერი
მაგდალენა ნოინერი (Magdalena Neuner, დ. 9 თებერვალი, 1987, გარმიშ-პარტენკირხენი, გფრ) — გერმანელი ბიატლონისტი, მსოფლიოს 6-გზის ჩემპიონი. 2010 წლის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი სპრინტში. მსოფლიო თასის ისტორიაში საერთო ჩათვლაში ყველაზე ახალგაზრდა გამარჯვებული (სეზონი 2007-08).
კატეგორია:გერმანელი ბიატლონისტები კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1987
The Wicked Lady (ტონი ბენქსის ალბომი)
The Wicked Lady — ტონი ბენქსის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელშიც შეტანილია მუსიკა ამავე სახელწოდების ფილმიდან. ალბომის მეორე მხარეზე წარმოდგენილი სიმღერები სრულდება ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრის მიერ.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია ტონი ბენქსი
მხარე 1
ასრულებს ტონი ბენქსი
მხარე 2
ასრულებს ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრი)
სქოლიო
კატეგორია:ტონი ბენქსის ალბომები კატეგორია:1983 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:Atlantic Records-ის საუნდტრეკები კატეგორია:ფილმების საუნდტრეკები კატეგორია:ალბომები ტონი ბენქსის პროდიუსერობით
ჯემალ ქირია
ჯემალ სამსონის ძე ქირია (დ. 1 მარტი, 1940, ზუგდიდი — გ. 18 ოქტომბერი, 2020, თბილისი) — ქართველი მწერალი.
ბიოგრაფია
ჯემალ ქირია დაიბადა 1940 წლის 1 მარტს, ზუგდიდში. მშობლები: დედა — ივდენ ღურწკაია, მამა — სამსონ ქირია. მეუღლე — ნათელა წერეთელი. შვილები — ირინე, თეა, სამსონი.
1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1970-1990 წლებში იყო თსუ-ს გამომცემლობის რედაქტორი.
მწერლის ცხოვრება ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა საოცარი თავგადასავლებით. მეოთხე კლასში იყო, როდესაც პირველად სახლიდან გაიქცა. საბჭოთა წყობისთვის დამახასიათებელი მკაცრი წესრიგის დამრღვევს ხან თურქეთის, ხან პოლონეთის, ხანაც ფინეთის საზღვარზე იჭერდნენ. ბოლოს ჩინეთში გადასვლა მოახერხა, სადაც ათი თვე იცხოვრა. მაშინდელი უშიშროების სამსახური ხან ციხეში და ხანაც ფსიქიატრიულში მოათავსებდა ხოლმე. თავისი თავგადასავალი მწერალმა აღწერა ავტობიოგრაფიულ რომანში "მე, როსინანტი" (1997).
ჯემალ ქირიას ყველაზე გახმაურებული რომანი "მარადი მხედარი", რომელიც 1973–1975 წლებში დაიწერა და ოთხმოციანი წლების "ცისკარში" იბეჭდებოდა (№ 3–8, 1980), შეიძლება ჩაითვალოს "ფენტეზის" ჟანრის პირველ ქართულ ნამუშევრად.
2000–2004 წლებში ცხოვრობდა ნიუ–იორკში. ამ ქალაქში ჩასული ქართველი ემიგრანტების ყოფა ასახულია მწერილის პუბლიცისტურ წერილებში და ავტობიოგრაფიულ ნაწარმოებში "წიგნი არაფერზე"
ჯემალ ქირია არის ამერიკაში გამოცემული პირველი ქართული საბავშვო წიგნის ავტორი – მისი ზღაპარი-რომანი "ბაციკუკუ და სამი ჯადოქარი" გამოაქვეყნა გამომცემლობა "ნაკადულმა" ("ბაციკუკუ", 1991), შემდეგ ეს წიგნი ინგლისურად თარგმნა ასმათ ლეკიაშვილმა და გამოცემულია აშშ-ში (Baldie, Publish America, Baltimore, 2005).
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ოხერხევი
ოხერხევი — ნასოფლარი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2180 მ. დუშეთიდან 69 კმ., ბარისახოდან 8 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა, შედიოდა ბარისახოს სასოფლო საბჭოში. XXI საუკუნის აღწერებით სოფელი დაცლილია.
სქოლიო
კატეგორია:ბარისახოს თემის ნასოფლარები
ცხემლისი
ცხემლისი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში, ჭვანის თემში. მდებარეობს მდინარე ნაღვარევის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 650 მ-ზე, შუახევიდან 16 კმ. საბჭოთა პერიოდში გავრცელებული იყო მეთამბაქოეობა და მეცხოველეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 179 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბესლანი
ბესლანი (Беслан) — ქალაქი ჩრდილოეთ ოსეთში, რუსეთის ფედერაციაში. მდებარეობს ვლადიკავკაზიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 15 კმ.-ის მანძილზე. ბესლანი დაარსებულია ბესლან თულატოვის (ოსურად ეს გვარი ჟღერს როგორც თულატტათი) მიერ 19 საუკუნის დასაწყისში. მოსახლეობა 40 ათასამდე ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი ოსეთის ქალაქები
ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის დროშა
მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ნინოწმინდის დროშა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის დროშა — ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.
აღწერილობა
დროშა გადაკვეთილია და იყოფა ორ ნაწილად.
დროშის პროპორციაა 2:3.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი
Broken China
ისტორია
რიჩარდ რაიტის მეუღლემ ბავშვობაში გადაიტანა კლინიკური დეპრესია. სწორედ ამ თემაზეა დაფუძნებული ალბომი, რომელიც პირობითად იყოფა ოთხ ნაწილად. სამ სიმღერაში (შესავალში, „Reaching for the Rail“ და „Breakthrough“-ში) მღერის შინეიდ ო’კონორი. სიმღერების ერთი ნაწილი ინსტრუმენტალულია, ხოლო მეორე ნახევარს მიჰყვება რაიტის ვოკალი. დისკი ჩაწერილ იქნა რაიტის პირად სტუდიაში, საფრანგეთში. რაიტი მუსიკოსების შესახებ:
ალბომის გამოსვლამდე გაკეთებულ ადრინდელ კომენტარებში რაიტმა უბრალოდ განაცხადა, რომ იგი არის „ახლო მეგობარზე, რომელიც დეპრესიიდან გამოდის. მაგრამ მე არ მსურს, რომ იფიქრონ, თითქოს მას ვიყენებდი ალბომის პრომოუშენის მიზნით. ამიტომაც, თავდაპირველად არ მსურდა მისი აღნიშვნა“.
ალბომის სიმღერების ტექსტები ეკუთვნის ენტონი მურს, რომელიც მუშაობდა ალბომის A Momentary Lapse of Reason ტექსტებზე. გარეკანის დიზაინის ავტორები არიან სტორმ თორგერსონი და პიტერ კარზონი.
ახალი ოსმალები
ახალი ოსმალები — ფარული პოლიტიკური ორგანიზაციის „ახალ ოსმალთა საზოგადოების“ წევრები. ორგანიზაცია შექმნეს ოსმალეთის ახალგაზრდა, უმთავრესად სამოხელეო ინტელიგენციის წარმომადგენლებმა 1865 წელს სტამბოლში. იდეური ხელმძღვანელები იყვნენ თურქი განმანათლებლები: იბრაჰიმ შინასი, ნამიქ ქებალი და სხვა. ახალგაზრდა ოსმალების ბურჟუაზიის იმ წრეების ინტერესებს გამოხატავდნენ, რომლებიც შეშფოთებულნი იყვნენ ქვეყნის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში კაპიტალური სახელმწიფოების პოზიციების გაძლიერებით. ოსმალეთის დამოუკიდებლობის განმტკიცებისთვის ახალგაზრდა ოსმალებს აუცილებლად მიაჩნდათ კონსტიტუციით შეეზღუდათ სულთნის ხელისუფლება.
Broken China
ისტორია
DVD-ზე David Gilmour in Concert შეტანილია სიმღერის „Breakthrough“ საკონცერტო შესრულება. ეს არის ერთადერთი სიმღერა ალბომიდან Broken China, რომელიც ცოცხლად შესრულებულა.
ახალი ოსმალები
1866 წელს მათ შეთქმულება მოაწყეს სულთნის წინააღმდეგ, მაგრამ დამარცხდნენ. წევრების ნაწილი დააპატიმრეს, ნაწილი კი საზღვარგარეთ გაიქცა და ოსმალეთის რეაქციული რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლა განაგრძო. რამდენიმე წლის შემდეგ სულთნის მთავრობამ ამნისტია გამოსცა, მაგრამ სამშობლოში დაბრუნებული ახალგაზრდა ოსმალები დააპატიმრა და გადაასახლა. სასტიკი რეპრესიების მიუხედავად, XIX საუკუნის ბოლოს ოსმალეთში კვლავ აღორძინდა ბურჟუაზიულ-რევოლუციური მოძრაობა, რომლის წარმომადგენლებმა შექმნეს ახალგაზრდა თურქების პოლიტიკური ორგანიზაცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია კატეგორია:ორგანიზაციები
Broken China
ისტორია
ალბომის გამოსვლასთან დაკავშირებით ასევე გამოიცა ორი სინგლი, კომპოზიციების რემიქსებით.
გარეკანი
ალბომის გარეკანის ავტორი, სტორმ თორგერსონი იხსენებდა:
ვიდეო
ალბომის პრომო-კამპანიის ფარგლებში გამოვიდა როგორც ორი სინგლი, ასევე ვიდეო-ინტერვიუ რაიტთან. ეს არის ოფიციალური პრომო ვიდეო, რომელშიც რაიტი საუბრობს ალბომის ჩაწერის შესხებ.
ვიდეოში აგრეთვე შეტანილია ინტერვიუ ალბომის თანაავტორ ენტონი მურთან და დიზაინერ სტორმ თორგერსონთან.
სქოლიო
კატეგორია:1996 წლის ალბომები კატეგორია:რიჩარდ რაიტის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები კატეგორია:Guardian Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები სტორმ თორგერსონის გარეკანის დიზაინით
სილიანი (ესპანეთი)
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ძვ. წ. 812
'''ძვ. წ. 812''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ნაჯახავო
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1054 ადამიანი.
ოდეთის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯადოსნური ფლეიტა
მინიატიურა|ღამის დედოფლის გამოჩენა, სცენა ჯადოსნური ფლეიტიდან ჯადოსნური ფლეიტა (Die Zauberflöte) — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ოპერა. პრემიერა გაიმართა ვენაში, თეატერ-აუფ-დერ-ვიდენში, 1791 წელს. ლიბრეტო ეკუთვნის ემანუელ შიკანედერს (1751-1812).
ოპერა დაახლოებით ორსაათნა-ხევარი გრძელდება. მიეკუთვნება მსოფლიოს ყველაზე ცნობილ და ყველაზე ხშირად წარმოდგენილ ოპერებს. ჯადოსნური ფლეიტის არიები, მათ შორის ღამის დედოფლის არია, ფართოდაა ცნობილი იმ საზოგადოებაშიც, რომელსაც თავად ოპერა ნანახი არ აქვს. იმის გამო, რომ ოპერა მარტივად აღსაქმელია, მისი ინსცენირება ხშირად ახალგაზრდა მსმენელთა დაინტერესების მიზნით ხდება. ჯადოსნური ფლეიტა რამდენიმეჯერ მარიონეტების თეატრშიც დაიდგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ოპერები
ვარკაუსი
ვარკაუსი (Varkaus) — ფინეთის სიდიდით 51-ე ქალაქი, ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონში. ვარკაუსი დაფუძნდა ხე-ტყის მასალის გადამამუშავებელი ინდუსტრიის გარშემო. ქალაქში დღესაც მოქმედებს რამდენიმე ქარხანა.
გეოგრაფია
მინი|300პქ|დედამიწის რუკა
გეოგრაფია (γεωγραφία < gē — მიწა და graphō — აღწერა) — საბუნებისმეტყველო და საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ერთიანი კომპლექსი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის გეოგრაფიული გარსის განვითარების კანონზომიერებებს, სტრუქტურას, ბუნებრივ და სოციალურ-ეკონომიკურ სისტემათა ფუნქციონირებასა და ურთიერთკავშირს, რომელიც ამუშავებს რაციონალურ ბუნებათსარგებლობის პრინციპებს, საზოგადოების ოპტიმალურ ტერიტორიულ ორგანიზაციასა და ეკოლოგიურად მდგრადი ცხოველმოქმედი გარემოს ფორმირებას. შეისწავლის დედამიწაზე არსებული ობიექტებისა და სისტემების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცით-დროით ასპექტებს.
გეოგრაფიის შესწავლის ზოგადი ობიექტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი მოვლენა, პროცესი და სისტემა, რომელსაც გააჩნია ან შეიძლება პოტენციურად გააჩნდეს სივრცითი სტრუქტურა. საბუნებისმეტყველო და საზოგადოებრივ გეოგრაფიულ დისციპლინათა გაერთიანება მეცნიერებათა ერთ სისტემაში განპირობებულია მათი საკვლევი ობიექტების მჭიდრო კავშირითა და მეცნიერების ამოცანათა ერთობით. გეოგრაფიის მთავარი მიზანია საზოგადოების გონივრული ტერიტორიული ორგანიზაციისა და ბუნებათსარგებლობის საშუალებების გამოკვლევა, საზოგადოების ეკოლოგიურად უსაფრთხო განვითარების სტრატეგიის ფუნდამენტის შექმნა. გეოგრაფიული კვლევის მნიშვნელოვანი ობიექტია ადამიანის და ბუნების ურთიერთგავლენა, გეოგრაფიული გარემოს კომპონენტების განაწილებისა და ურთიერგავლენის კანონები ლოკალურ, რეგიონულ, ეროვნულ, კონტინენტურ, ოკეანურ და გლობალურ დონეებზე.
ვარკაუსი
ისტორია
ვარკაუსის თანამედროვე ისტორია იწყება 1815 წლიდან, როდესაც გუსტავ ვერდემ დღევანდელი ცენტრის მიდამოებში დააფუძნა თუჯსადნობი ქარხანა. ქარხნის მუშებისთვის აშენდა რამდენიმე სახლი და კომერციული შენობა, თუმცა ამ დროისათვის არ არსებობდა არანაირი ქალაქის გეგმა. ვარკაუსის ქალაქად გარდაქმნის გეგმაზე მუშაობა მხოლოდ XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო. თუჯსადნობი ქარხანა A. Ahlström Osakeyhtiö-მ შეიძინა, და კომპანიის დირექტორმა ვალტერ ალსტრომმა დაიწყო ხე-ტყის გადამამუშავებელი ქარხნების მშენებლობა. წარმოების განვითარებასთან და მოსახლეობის მატებასთან ერთად ალსტრომმა დაიწყო ქალაქის გეგმაზე მუშაობა. A. Ahlström Osakeyhtiö-მ 1913 წელს შეუკვეთა ქალაქის პირველი გეგმა, რომელიც 1916 წელს იქნა დამტკიცებული. ქალაქის გეგმის შემდგომ ვერსიებზე მუშაობდნენ ისეთი ცნობილი არქიტექტორების როგორებიც არიან, ალვარ აალტო, კარლ ლუნდალი, ჩარლზ ლინდბერგი და ოლლი კივინენი.
დემოგრაფია
ადრეულ 2000-იან წლებში ხე-ტყის და ლითონის გადამუშავების ინდუსტრიის შემცირების შედეგად ვარკაუსის მოსახლეობის რაოდენობა წლიდან-წლამდე იკლებს. 2017 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 21 441-ს შეადგენს. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა ფინურენოვანი ფინელია.
გეოგრაფია
გეოგრაფიაში გამოიყოფა ორი ძირითადი მიმართულება: ფიზიკური გეოგრაფია და საზოგადოებრივი გეოგრაფია. ფიზიკური გეოგრაფია შეისწავლის დედამიწის ზედაპირის ბუნებას, არკვევს ბუნებრივი პროცესებისა და მოვლენების მიზეზებსა და მათი განვითარების კანონზომიერებებს; საზოგადოებრივი გეოგრაფია გეოგრაფიულ მეცნიერებათა სისტემის ნაწილია, რომელიც შეისწავლის დედამიწაზე არსებული ანთროპოგენური ობიექტებისა და სისტემების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცით-დროით ასპექტებს. მისი შესწავლის ზოგად ობიექტს შეიძლება წარმოადგენდეს ნებისმიერი საზოგადოებრივი მოვლენა, პროცესი და სისტემა, რომელსაც გააჩნია ან შეიძლება პოტენციურად გააჩნდეს სივრცითი სტრუქტურა.
ვარკაუსი
განათლება
ვარკაუსში განლაგებულია სავონიის გამოყენებითი უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კამპუსი. ვარკაუსის კამპუსი სტუდენტებს სთავაზობს ბაკალავრის და მაგისტრის ხარისხებს, ბიზნესის მართვაში, მექანიკურ ინჟინერიაში და ჯანდაცვაში, ფინურ და ინგლისურ ენებზე.
გეოგრაფია
განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს კარტოგრაფია — მეცნიერება ობიექტური სინამდვილის საგნებისა და მოვლენების კონკრეტული სივრცის და მისი დროის მიხედვით ცვალებადობის შესახებ. წარსულში გეოგრაფია აღწერითი ხისიათისა იყო, ამჟამად მისი ძირითადი ამოცანაა დედამიწის ბუნების, მოსახლეობისა და მეურნეობის შესწავლა.
ვარკაუსი
დაძმობილებული ქალაქები
ვარკაუსის დაძმობილებული ქალაქები:
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
გეოგრაფია
ეტიმოლოგია და საგანი
ტერმინი გეოგრაფია ბერძნული წარმოშობისაა და სიტყვასიტყვით „დედამიწის აღწერას“ ნიშნავს: geo (γη) – „მიწა“, graphein (γραφειν) – „აღწერა“.
ალაშარა (გამომცემლობა)
„ალაშარა“ (Алашара) — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო გამომცემლობა. დაარსდა 1930 წელს სოხუმში. 1964 წლამდე ეწოდებოდა „აფხაზეთის სახელმწიფო გამომცემლობა“. 1972 წელს „ალაშარამ“ აფხაზურ, ქართულ და რუსულ ენებზე გამოსცა 93 სახელწოდების წიგნი 345 ათასამდე საერთო ტირაჟით.
ნიკოლსკოე (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
ნიკოლსკოე (Никольское) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ნიკოლსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 451 ადამიანს შეადგენდა.
გეოგრაფია
ეტიმოლოგია და საგანი
კაცობრიობის უდიდესი და უმნიშვნელოვანესი დარგია, რომელიც უპირველეს ყოვლისა მიზნად ისახავს დედამიწის მთელი გეოგრაფიული (ლანდშაფტური) გარსის კომპლექსურ შესწავლას, მის აგებულებასა და მნიშვნელობას. ამავდროულად, გეოგრაფიული ანუ ლანდშაფტური გარსის განვითარება იცვლება დროსა და სივრცეში. გეოგრაფია ზუსტი საბუნებისმეტყველო მეცნიერებაა. მისი მთავარი ნაწილია ფიზიკური გეოგრაფია, რომელიც აღწერს დედამიწის გეოგრაფიულ გარსსა და მის სტრუქტურულ ნაწილებს. ფიზიკური-გეოგრაფიის მთავარი ამოცანაა მთელი დედამიწის ზედაპირის ბუნების შესწავლა და აღწერა, ბუნებრივი პროცესებისა და მისი მოვლენების გარკვევა.
ალაშარა (გამომცემლობა)
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ
გეოგრაფია
ანტიკური პერიოდი (ძვ. წ. VI ს. - ახ. წ. III ს.)
გეოგრაფია კაცობრიობის ერთ-ერთი უძველესი დარგია. მრავალსაუკუნოვანი ისტორიის მანძილზე მრავალგზის შეიცვალა გეოგრაფიის ამოცანები და შინაარსი. თავდაპირველად გეოგრაფიას აღწერითი ხასიათი ჰქონდა, XIX საუკუნეში კი მეცნიერებად ჩამოყალიბდა.
ნიკოლსკოე (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
გეოგრაფია
ანტიკური პერიოდი (ძვ. წ. VI ს. - ახ. წ. III ს.)
thumb|left|300px| კლავდიოს პტოლომესეული მსოფლიოს რუკა უნდა აღინიშნოს, რომ ელემენტარული გეოგრაფიული წარმოდგენა იმდოინდელ ყველა საზოგადოებას გააჩნდა. აღნიშნული წარმოდგენები გამოიხატება ადგილობრივ გეოგრაფიულ ტერმინებში; მაგალითად ტერმინები „ტბა“ ან „ტყე“ გამოხატავდა როგორც ამა თუ იმ ადგილის მდებარეობას და სხვ. აქედან გამომდინარე შეგვიძლია ვივარაუდოთ რომ იმ დროს საზოგადოებას საკმოდ ფართო ცოდნა ჰქონდა ამა თუ იმ მონაკვეთის ტერიტორიის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე. თუმცა სისტემატიური გეოგრაფიული აზრი ჩამოყალიბდა მხოლოდ ძველ ბერძენ ნატურფილოსოფიურ ცოდნაში.
სისტემატიური ცოდნა ჩაისახა ძველ ბერძენთა მიერ შექმნილ მილეტის, პითაგორისა და სხვა სკოლებში, სადაც განიხილებოდა ბუნების მთლიანობისა და სხვა საკითხები. მაინც ძველად, წარსულში მცირე რაოდენობით მოხერხდა გეოგრაფიული ცოდნის შეგროვება. მაგრამ უნდა ითქვას, რომ იმ დროს ჩაისახა თანამედროვე გეოგრაფიის არაერთი დარგის საფუძველი. თავდაპირველად ჩამოყალიბდა ქვეყანათმცოდნეობა, რადგან საზოგადოებას უფრო აინტერესებდა თავის სივრცითი გარემოს გარკვევა. ქვეყანათმცოდნეობას როგორც საბუნებისმეტყველო მიმდინარეობას მხოლოდ აღწერითი ხასიათი ჰქონდა. ძველ ბერძნულ წყაროებში პირველი ქვეყანათმცოდნეების დანიშნულება იყო სანაპიროებისა და ხმელეთის აღწერა და ასევე დედამიწის მოვლა.
ჰეკატეოს მილეტელმა (დაახლ. ძვ.წ. 549/546-დაახლ.ძვ.წ. 480) პირველმა დაიწყო ლიბიის (აფრიკა) გამოყოფა. ანუ იმ დროს უკვე ხდებოდა იმდროინდელი დედამიწის ზედაპირის ბუნებრივად დანაწევრება. ერთ-ერთი ისტორიკოს გეოგრაფი აღნიშნავდა რომ, ჰეკატეოსის შრომებში შეინიშნებოდა კლიმატის, ფაუნისა და ფლორის მიმართ სამეცნიერო ინტერესი. აქედან გამომდინარე ეს იყო პირველი შრომა საერთო გეოგრაფიის თემატიკაზე. ამასთანავე ჰეკატეოს მილეტელმა პირველმა შეადგინა ხმელეთის დასახლებული ნაწილის კარტოგრაფიული გამოსახულება.
thumb|right|180px|მინი| [[ჰეროდოტე]] thumb|180px|right| [[არისტოტელე]] thumb|180px|right| [[პარმენიდე|პარმენიდე ელეელი]] უძველესი გეოგრაფიული თხზულება, რომელმაც ჩვენამდე თითქმის მთლიანად მოაღწია არის ჰეროდოტეს ცნობილი ნაშრომი. ჰეროდოტე (დაახლ. ძვ.წ. 485-დაახლ.ძვ.წ. 424) დიდი ისტორიკოსი და ქვეყანათმომლახველი იყო, რომელმაც არაერთ იმ დროს ცნობილ ქვეყანასა და ქალაქებში იმოგზაურა და საბოლოოდ აღწერა ნანახი. მიუხედავად არაგეოგრაფიული სახელწოდებისა, მისი თხზულება წარმოადგენს გეოგრაფიული ხასიათის აღწერას, რომელშიც ქვეყანათმცოდნეობასთან ერთად გაშუქებულია ეთნოგრაფიული მასალაც. ამასთან ერთად ჰეროდოტემ გამოიჩინა ინტერესი ისტორიული გეოგრაფიისადმიც.
ანტიკური გეოგრაფიული ცოდნა დაგვირგვინებულია სტრაბონის მიერ დაწერილ შრომაში „გეოგრაფია 17 წიგნად“. სტრაბონის აღნიშნული შრომა წარმოადგენს ქვეყანათმცოდნეობითი შინაარსის ნაწარმოებს. მისი ნაშრომის მოცულობის დაახლ. 83% დაყრდნობილია ქვეყნების რეგიონალურ დახასიათებაზე, კერძოდ ბუნებრივი, ეთნიკური და პოლიტიკური პრინციპებით. სტრაბონმა ტავრის მთიანი სისტემის მიხედვით შემოგვთავაზა აზიის ორ ნაწილად დაყოფა. იგი წერდა რომ, საჭიროა ოიკუმენეს დაყოფა წრეებად, რათა მეცნიერებს შეეძლოთ ფაუნის, ფლორისა და კლიმატის ცვლილებების ჩვენება. იმ დროს სტრაბონს განსაკუთრებით ბიზანტიელები აფასებდნენ, რომლებიც მას გეოგრაფს უწოდებდნენ.
გეოგრაფიის მეორე მიმდინარეობა, რომელიც ანტიკურ პერიოდში ჩაისახა იყო მიწათმცოდნეობა (ზოგადდედამიწისმცოდნეობა), რომლის ჩარჩოებში განიხილებოდა დედამიწის ფორმა, სარტყლები, ხმელეთისა და წყლის ურთიერთკავშირი და ასევე მრავალი ბუნებრივი მოვლენის მიზეზი. ამ მიმართულების პირველშემქმნელი იყო თალეს მილეტელი (ძვ.წ. 624-547). იგი იყო იმდროინდელი მთელი ფილოსოფიისა და ზოგადად მეცნიერების პირველშემქმნელი. თალესმა ბუნების მოვლენების ახსნა სცადა მატერიალისტურ საფუძველზე. მან სამყაროს არსად ანუ მრავალფეროვან მოვლენათა და საგანთა პირველსაწყისად წყალი მიიჩნია. მისი აზრით, ყველაფერი წყლისაგან წარმოიქმნება და წყალად გარდაიქმნება. თალესი ბუნებას გასულიერებულად წარმოიდგენდა. ამასთანავე თალესს დედამიწა წარმოედგინა, როგორც კუნძულები, რომელიც მისი აზრით დიდ მსოფლიო ოკეანეში დატივტივებდა. შედეგად მისმა ნააზრევმა შემდგომში საფუძველი ჩაუყარა დედამიწის სფეროების იდეის საქმეს. იგი ჰილოძოისტი იყო.
აღსანიშნავია, ასევე პარმენიდე ელეელი (დაახლ. ძვ.წ. 540 ან 520- 450), რომელმაც წამოწია იდეა დედამიწის ბირთვისებური ფორმის შესახებ. პარმენიდეს იდეის საფუძველზე ძველმა ბერძენმა მეცნიერმა ევდოქსე კნიდოსელმა (დაახლ. ძვ.წ. 408 - 355) საფუძველი ჩაუყარა კლიმატური სარტყლების იდეას. მანვე შემოიტანა ცნება „ჰორიზონტი“. ევდოქსე კნიდოსელმა პირველად დადგინა დედამიწის სითბური სარტყლები.
ძველ საბერძნეთში უდიდესი გავლენა მეცნიერებაზე მოახდინა არისტოტელემ (ძვ.წ. 384-ძვ.წ.322), რომელმაც შექმნა გეოსფეროების იდეა. არისტოტელე მეცნიერებაში ფაქტებით ლაპარაკობდა. მასვე ეკუთვნის იდეა ერთიანი ოკეანის შესახებ. ცდილობდა აეხსნა მიწისძვრის მოვლენა. თითოეულ მოვლენის გარკვევისას ფაქტებს ეყრდნობოდა. ასევე განავითარა ევდოქსეს იდეები. არისტოტელე თამამად შეიძლება ითქვას რომ იყო ზოგადდედამიწისმცოდნეობის ფუძემდებელი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი „მეტეოროლოგიკა“, რომელშიც გაშუქებულია არაერთი აქტუალური გეოგრაფიული საკითხი, მ.შ. აღწერს მრავალ გეოგრაფიულ ერთეულს.
გეოგრაფიულ ისტორიაში განსაკუთრებულ ადგილს ყოველთვის იკავებდა რუკები.
პირველი გეოგრაფიული რუკა შეადგინა თალესის მოწაფემ, მილეტის სკოლის წარმომადგენელმა ანაქსიმანდრემ (ძვ.წ. 610-546), რომელიც თვლიდა რომ დედამიწა არის სამყაროს უძრავი ცენტრი. იგი ამასთანავე კოსმოსის გეოცენტრული მოდელის შემქნელია.
მათემატიკურ-გეოგრაფიულ მიმდინარეობაში დიდი წვლილი შეიტანა ჰიპარქემ (დაახლ. ძვ.წ. 180/190-ძვ.წ. 125), რომელიც left|200px|მინი| [[სტრაბონი]] ასტრონომიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი იყო. შემოიღო გეოგრაფიული კოორდინატები „განედი“ და „გრძედი“. ჰიპარქემ განავითარა კარტოგრაფიის სტერეოგრაფიული და ორთოგრაფიული პროექციები. იგი უძველესი ასტრონომიული და გეოდეზიური ხელსაწყოს - ასტროლაბის შემქმნელია. მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე პოსეიდონიოსის (135-51 ძვ.წ.) გაზომვები. პოსეიდონიოსი არისტოტელეს საწინააღმდეგოდ აღნიშნავდა, რომ ეკვატორული სარტყელი შესაძლოა დასახლებული ყოფილიყო.
კარტოგრაფიული აზროვნების უდიდეს მწვერვალს წარმოადგენს კლავდიოს პტოლემეს (დაახლ. 90-168 წწ.) შრომები. მისი მთავარი გეოგრაფიული შრომაა „გეოგრაფიის სახელმძღვანელო“ 8 წიგნად. ერთის მხრით, პტოლემე გეოგრაფიას ასტრონომიული თვალსაზრისით მიუდგა. მეორე მხრით, იგი ცდილობდა რომ მისთვის ცნობილი სამყარო დაეტანებინა რუკაზე. დაამუშავა კარტოგრაფიული პროექციის თეორია. მოგვცა 8000 ათასი პუნქტის კოორდინატები. ნაშრომს ახლავს დედამიწის ზედაპირის 27 რუკა. მრავალი საუკუნის მანძილზე პტოლემე რჩებოდა გეოგრაფიის დიდ ავტორიტეტად.
უნდა შევნიშნოთ, რომ ფიზიკურ-გეოგრაფიულმა მიმდინარეობამ ანტიკურ პერიოდში განვითარება ვერ ჰპოვა, თუმცა ბერძენმა ნატურფილოსოფოსებმა და გეოგრაფებმა საფუძველი ჩაუყარეს ფიზიკურ-გეოგრაფიულ დისციპლინებს: ქვეყანათმცოდნეობას, ზოგადდედამიწისმცოდნეობასა და კარტოგრაფიას.
ანტიკური გეოგრაფიული აზრი დაგვირგვინდა მაინც სტრაბონისა და პტოლემეს შრომებით.
შუა საუკუნეები (III ს. - XV ს.)
ევროპაში გეოგრაფიული წარმოდგენები ყალიბდებოდა ბიბლიური დოგმებისა და ანტიკური მეცნიერების ზოგიერთი დასკვნისაგან, რომელიც განწმენდილი იყო ყოველივე „წარმართულისაგან“. შუა საუკუნეებში გეოგრაფიული ცოდნა მხოლოდ ქვეყანათმცოდნეობითი თვალსაზრისით განვითარდა. სხვა დისციპლინები, რომლებიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მათემატიკასთან და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებთან განვითარება ვერ პოვა. მეტიც, ხშირ შემთხვევაში ისინი მივიწყებულ იქნა.
thumb|left|220px|კოზმა ინდიკოპლევსტისეული მსოფლიოს სურათი VI საუკუნის გეოგრაფიული თხზულებიდან აღსანიშნავია კოზმა ინდიკოპლევსტის ცნობილი შრომა, სადაც გაშუქებულია ევროპის, ინდოეთის, შრი-ლანკისა და ეთიოპიის ქვეყანათმცოდნეობითი საკითხები. ამ ნაშრომმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა.
ანტიკური იდეა მხოლოდ არაბულ კულტურაში არის შემონახული. თუმცა ამ იდეებმა შემდგომ განვითარება ვერ მოიპოვა. გეოგრაფიული ცოდნის მატარებლები იყვნენ: ვაჭრები, სამხედროები და მისიონერები.
ქვეყანათმცოდნეობამ ყველაზე დიდი განვითარება მოიპოვა არაბულ ეპოქაში, რომელიც შეპირობებული იყო არაბეთის სახალიფოს სიდიადესთან, რომელიც VIII ს. მოყოლებული ფართოვდებოდა ცენტრალური აზიიდან დაწყებული, დამთავრებული პირენეს ნახევარკუნძულამდე. ქვეყანათმცოდნეობის განვითარების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო არაბეთის ვაჭრობა აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის, მის ტრადიციულ გაგებაში.
არაბული ქვეყანათმცოდნეობითი ნაწარმოები აღწერითი ხასიათისა იყო და იძლეოდნენ დასახლებული პუნქტების, ხალხის, სიმდიდრეების, სავაჭრო მეთოდებისა და გზების აღწერას. ამგვარ ნაწარმოებებს მიეკუთვნება აბუ იბნ ხორდადბეჰის თხზულება - „წიგნი გზებისა და სახელმწიფოების შესახებ“, რომელიც დაწერილია IX საუკუნეში.
აღსანიშნავია, ასევე არაბი ისტორიკოსი და გეოგრაფი - ალ-ჰამავი იაკუთი, რომელმაც მრავალ ქვეყანაში იმოგზაურა და დაწერა არაერთი საყურადღებო ნაშრომი, მ.შ. მნიშვნელოვანია „გეოგრაფიის ლექსიკონი“, რომელშიც ასახულია არაბული გეოგრაფიისა და ისტორიის ლიტერატურის მიღწევები.
მეტად მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე იბნ ბატუტას ხანგრძლივი მოგზაურობანი. იბნ ბატუტამ სამყაროს სივრცითი აღწერის საქმე დაიწყო და მოიარა ეგვიპტე, ირანი, არაბეთი, მესოპოტამია, სირია, მცირე აზია, ყირიმი, რუსეთის სამხრეთ ნაწილი, შუა აზია, ინდოეთი, ავღანეთი, ინდონეზია და ჩინეთი. მისი პირველი მოგზაურობა დაიწყო 1325 წელს, ბოლო მოგზაურობა კი განხორციელდა 1352-1353 წწ. და ამჯერად გადაკვეთა საჰარის დასავლური და ცენტრალური ნაწილი. 25 წელი ქვეყანათმომლახველობაში გაატარა და ზღვით გასცურა დაახლ. 130 ათ. კმ. იბნ ბატუტა მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მოგზაური იყო. ჭეშმარიტი ქვეყანათმომლახველი.
ალ მასუდმა მოახდინა მუსონების აღწერა. იგი იმყოფებოდა მოზამბიკის სრუტეზე და აგრეთვე მუშაობდა ატმოსფერული მოვლენების აღწერაზე.
XI საუკუნის ყველაზე დიდი გეოგრაფი იყო ალ-ბირუნი, რომელმაც დიდი ხანი მოგზაურობაში გაატარა და საფუძვლიანად შეისწავლა ირანის მთიანეთი და ასევე ცენტრალური აზიის დიდი ნაწილი. შესანიშნავად აღწერა ინდოეთი. საუბრობს გეოგრაფიულ პროცესებზე.
არაბული კულტურის უდიდესი მეცნიერი იყო იბნ სინა (980-1037 იგივე ავიცენა), რომელიც ჯერ კიდევ XI საუკუნეში სწერდა დენუდაციური პროცესების შესახებ. აღწერა მთიანი ქვეყნების დამსხვრევის მოვლენები. თუმცა ყველაფრის მიუხედავად, არაბული გეოგრაფია თეორიულ წარმოდგენაში ვერ განვითარდა. არაბული გეოგრაფიის წარმატება მდგომარეობს იმაში, რომ მათ განავითარეს სამყაროს სივრცითი წარმოდგენა.
thumb|left|280px| [[მარკო პოლო ჩინეთში]] რუკებს არაბულ კულტურაშიც გამორჩეული ადგილი ეკავათ. თუმცა რუკების უდიდესი ნაწილი დაბალი დონისა იყო, რამეთუ მოკლებული იყო გრადუსთა ბადეს. გამონაკლისს შეადგენდა ალ-იდრისი (1100-1165) და მისი რუკები. იდრისის შექმნა მსოფლიოს იმ დროისათვის ცნობილი ნაწილის რუკა (ქაღალდზე და ვერცხლის ბრტყელ მრგვალ ფირფიტაზე) და დაწერა შრომა „გეოგრაფიული გასართობი“, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა ცნობებს ხალხის შესახებ. წიგნში შესულია ორი მსოფლიოს რუკა. იდრისიმ ამასთანავე დედამიწა დაყო 7 კლიმატად (ყოველ კლიმატში 10 ნაწილია).
XIII საუკუნის შუა წლებიდან ევროპელთა სივრცობრივი თვალთახედვა გაფართოვდა, მაგრამ ამან ნაკლები ზეგავლენა მოახდინა მათ გეოგრაფიულ თვალსაწიერზე. გეოგრაფიული ცნობების მოპოვება დაიწყეს მისიონერებმა პლანო კარპინიმ და ვილემ რუბრუკვისმა. უმნიშვნელოვანესი იყო აგრეთვე მარკო პოლოს ნაშრომები. ამ პერიოდში ვითარდებოდა რუკების შედგენის ხელოვნებაც.
ძვ. წ. 902
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ხულიო კორტასარი
ხულიო ფლორენსიო კორტასარი (Julio Florencio Cortázar; დ. 26 აგვისტო, 1914, ბრიუსელი, ბელგია — გ. 12 თებერვალი, 1984, პარიზი, საფრანგეთი) — არგენტინელი მწერალი და მოაზროვნე. სიურეალიზმის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი.
ძვ. წ. 902
გარდაიცვალნენ
*
გეოგრაფია
გეოგრაფია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში (XV ს. - XVII ს.)
miniatur|right|160px|მინი| [[ქრისტეფორე კოლუმბი]] miniatur|right|160px|მინი| [[ვასკო და გამა]] დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენები დაახლოებით ორ საუკუნეს გაგრძელდა. ყველაფერი ქრისტეფორე კოლუმბის მოგზაურობით დაიწყო და გაგრძელდა XIX საუკუნის დასასრულამდე. დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენები მსოფლიო მნიშვნელობის მოვლენა იყო. ამ პერიოდში დაზუსტდა დასახლებული კონტინენტების მოხაზულობა, გამოკვლეულ იქნა ხმელეთის ზედაპირის დიდი ნაწილი. მან ახალი მასალა მისცა ცოდნის სხვა დარგებსაც (მაგ.: ეთნოგრაფიას ან ბოტანიკას). ექსპედიციების გაგზავნის ზოგადი მიზეზები იყო: სასაქონლო წარმოების ზრდა ევროპულ ქვეყნებში; ძვირფასი ლითონების ნაკლებობა და ამით გამოწვეული ახალი მიწების ძიება ოქრო-ვერცხლის, სანელებლების, სპილოს ძვლის (ტროპიკებში), ძვირფასი ბეწვეულის, მორჟის ეშვების (ჩრდილოეთ ქვეყნებში) მოსახვეჭად.
ხულიო კორტასარი
ბიოგრაფია
ხულიო კორტასარი დაიბადა 1914 წლის 26 აგვისტოს ბრიუსელში, სადაც მისი მშობლები მამის მივლინების დროს იმყოფებოდნენ. როგორც თავად აღნიშნავდა ეს იყო "ტურიზმისა და დიპლომატიის ნაყოფი". 1914 წელს დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი და შექმნილი ვითარების გამო ოჯახი იძულებული გახდა 1918 წელს არგენტინაში დაბრუნებულიყო. მამამ ოჯახი ევროპიდან დაბრუნების შემდეგ მალევე მიატოვა, ხულიომ ბავშვობა ბუენოს-აირესის მახლობელ ბამფილდში გაატარა. გაიზარდა ქალთა გარემოცვაში (დედასთან, დეიდასთან, ბებიასთან და მასზე ერთი წლით უმცროს დასთან ერთად), ამ გარემოებამ ძლიერი ზეგავლენა იქონია მისი მომავალი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე, მან არაერთხელ გაიბრძოლა გაბატონებული მატრიარქატის წინააღმდეგ.
გეოგრაფია
გეოგრაფია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში (XV ს. - XVII ს.)
ამ პერიოდში გეოგრაფიული აზრი თანდათან თავისუფლდებოდა საეკლესიო დოგმებისაგან. აღორძინდა დედამიწის სფერულობის იდეა და მასთან ერთად პტოლემეს კონცეფცია ევროპის დასავლეთ და აზიის აღმოსავლეთ სანაპიროების სიახლოვის შესახებ.
ხულიო კორტასარი
ბიოგრაფია
წერა 9 წლის ასაკში დაიწყო. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ სწავლა მასწავლებელთა საშუალო სკოლაში გააგრძელა (Escuela Normal de Profesores Mariano Acosta). 1932 წელს მიიღო ლიტერატურის მასწავლებლის სტატუსი. ბიოგრაფ მონტეს-ბრედლის თანახმად, მასწავლებლად მუშაობდა ბუენოს აირესის პროვინციის მინიმუმ ორ სკოლაში. 1935 წელს უმაღლესი განათლების მისაღებად ჩააბარა ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე, სადაც ეკონომიკური პრობლემების გამო მხოლოდ ორი წელი შეძლო სწავლა. თავდაპირველად ხულიო თავის ნაშრომებს "ხულიო დენისი"-ის ფსევდონიმით აქვეყნებდა. 1951 წელს, მისი პოლიტიკური შეხედულებების გამო, იძულებული გახდა გასცლოდა ხუან პერონის მმართველობის ქვეშ მოქცეულ არგენტინას და პარიზში ეპოვა ნავსაყუდელი. საფრანგეთში იუნესკოს დამოუკიდებელ თარჯიმნად მუშაობდა, რაც საშუალებას აძლევდა თავისი ლიტერატურული მოღვაწეობისათვის დაეთმო დრო და ემოგზაურა. 1953 იქორწინა აურორა ბერნარდესზე და მთარგმნელობით საქმიანობას მიჰყო ხელი. მნიშვნელოვანია მის მიერ შეტანილი წვლილი ამ სფეროში. ედგარ ალან პოს კორტასარისეული თარგმანი საუკეთესოდ არის მიჩნეული. მისი ყველაზე აღიარებული ნაშრომია "კლასობანა" ("Rayuela"), წიგნის წაკითხვა შეიძლება ავტორის მიერ შემოთავაზებული თავების ნუსხის ან თქვენი ნება-სურვილის მიხედვით.
გეოგრაფია
გეოგრაფია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში (XV ს. - XVII ს.)
XV საუკუნის გეოგრაფიული თხზულებიდან აღსანიშნავია ენეა სილვიო დე პიკოლომინის (პიუს II) „კომენტარები“ და წერილები. განიხილავს დედამიწის ფორმას, ასავე საუბრობს კლიმატურ სარტყლებსა და მათ თავისებურებაზე, აგრეთვე აღნიშნავს დედამიწის დანაწილებაზე ქვეყნის ნაწილებად და ამასთანავე განიხილავს ევროპასა და აზიას. აღწერა მთის ქედები და მდინარეები.
ხულიო კორტასარი
ბიოგრაფია
სიცოცხლის ბოლომდე გატაცებული იყო კრივითა და მუსიკით, განსაკუთრებით ჯაზით. 1984 წლის 12 თებერვალს გარდაიცვალა პარიზში, დაკრძალულია მონპარნასის სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:არგენტინელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:ხულიო კორტასარი კატეგორია:პარიზელი მწერლები კატეგორია:ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:არგენტინელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:არგენტინელი მთარგმნელები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:მაგიური რეალიზმის მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის არგენტინელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის მთარგმნელები კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:არგენტინელი ესეისტები
გეოგრაფია
გეოგრაფია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში (XV ს. - XVII ს.)
უპირველესად აღსანიშნავია ქრისტეფორე კოლუმბის (1451-1506 წწ) დიდებული მოგზაურობა, რითაც ყოველივე ამერიკის (1492) აღმოჩენით დამთავრდა. ამერიკის გახსნას მოჰყვა მსოფლიო ეკონომიკური, ეთნოგრაფიული, პოლიტიკური და სამეცნიერო რეზონანსი. მთლიანობაში კოლუმბმა ამერიკის მიმართულებით განახორციელა ოთხი მოგზაურობა:
ალაშარა
საკუთარი სახელი ალაშარა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ორტა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
გეოგრაფია
გეოგრაფიული ცოდნის მეცნიერული სისტემატიზაცია (XVII ს. - XIX ს.)
right|150px|მინი|უილიამ დამპირი XVII საუკუნიდან მოყოლებული ევროპის ტერიტორიაზე დაიწყო ძველი ავტორებისა და არაბების წერილებისა და კომენტარების თარგმნები. ამასობაში იმატა ინტერესმა ქვეყნების ბუნებრივი პირობების შესწავლისა და დედამიწის ბუნების ახსნისადმი. XVIII-XIX საუკუნეებში განხორციელდა დიდი სამეცნიერო საბუნებისმეტყველო ექსპედიციები, რომელიც მეცნიერურ ამოცანებსაც ისახავდა მიზნად.
დიდმა მეცნიერმა ფრანსის ბეკონმა (1561-1626) მოახდინა რეფორმა მეცნიერულ მეთოდებსა და მეთოდოლოგიაში. მნიშვნელოვნად უჭერდა მხარს მეცნიერულ გეოგრაფიაში აღმოჩენების საქმეს და საუბრობდა მათ მნიშვნელობაზე. მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე გოტფრიდ ვილჰელმ ლაიბნიცის (1646-1716), ჟორჟ ბიუფონისა (1707-1788) და მიხეილ ლომონოსოვის (1711-1765) წარმოდგენები დედამიწის ბუნების შესახებ.
ამ პერიოდში მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე დანიელ გოტლიბ მესერშმიდტის (1685-1735) მოგზაურობა, რომელსაც მოჰყვა დიდძალი ბოტანიკურ-ზოოლოგიური, მინერალოგიური, ეთნოგრაფიული და არქეოლოგიური კოლექციების შეგროვება. შედგენილი აქვს რუკები, აღმოაჩინა სასარგებლო წიაღისეულები და ა.შ.
XVIII საუკუნეში გრანდიოზული სამეცნიერო და საბოლოოდ გახსნითი ექსპედიციები მოაწყო წარმოშობით დანიელმა ზღვაოსანმა ვიტუს ბერინგმა (1681-1741), რომლის შედეგად ალექსი ჩირიკოვთან ერთად აღმოაჩინა ჩრდილოეთ-დასავლეთ ამერიკა და ალეუტის კუნძულები.
XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დამდეგს ფიზიკურ გეოგრაფიაში არ შექმნილა დიდი განმაზოგადებელი შრომები.
თეორიული აღმოჩენები და გეოგრაფიის დიფერენციაცია (XIX ს.- XX ს.)
thumb|Carl Ritter|right|180px|მინი| [[კარლ რიტერი]] thumb|right|180პქ| [[ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი]] XIX საუკუნე არის გეოგრაფიის შექმნის თარიღი. სწორედ XIX საუკუნეში ჩამოყალიბდა გეოგრაფია როგორც დამოუკიდებელი მეცნიერება. წლების მანძილზე დაგროვილმა ფაქტობრივმა მასალამ და თეორიულმა სინთეზმა განპირობა გეოგრაფიის შიდა კანონზომიერებანი. ასევე გეოგრაფიულმა აღმოჩენებმაც იქონია გავლენა სამყაროს წარმოდგენის შესახებ. XIX საუკუნის მკვლევართაგან აღსანიშნავია: დეივიდ ლივინგსტონი (1813-1873), ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი (1833-1905), ნიკოლოზ პრჟევალსკი (1839-1888) და ფრიტიოფ ნანსენი (1861-1930).
XIX საუკუნის გეოგრაფიაში დიდი წვლილი შეიტანა ასევე კარლ რიტერმა, რომელიც გეოგრაფიის პირველი პროფესიონალი მცოდნე პროფესორი იყო. არაერთი დიდმოცულობითი შრომის ავტორია. კარლ რიტერის ნაშრომში „erdkunde“ მოცემულია გეოგრაფიის როგორც „ამხსნელი“ მეცნიერების განსაზღვრა. შედარებითი მეთოდის გამოყენებით ცდილობდა მრავალი ბუნებრივი მოვლენის კლასიფიკაციასა და ახსნას, ამით იგი დაუახლოვდა ლანდშაფტის მთლიანობის თანამედროვე წარმოდგენას. კარლ რიტერი გეოგრაფიული დეტერმინიზმის მომხრე იყო.
ალექსანდრ ფონ ჰუმბოლდტისა და კარლ რიტერის იდეებმა დიდი გავლენა მოახდინა XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის გეოგრაფიული აზროვნების განვითარებაზე.
ამავე პერიოდში რუსეთში, საფრანგეთში, გერმანიასა და ამერიკაში დაარსდა გეოგრაფიული სკოლები, რომლებსაც მსოფლიო მნიშვნელობა ჰქონდათ. აქვე აღიზარდა მრავალი გამოჩენილი გეოგრაფი, რომლებმაც თავიანთი შრომებით, საფუძველი ჩაუყარეს როგორც მეცნიერულ გეოგრაფიასა და მისი აზრის განვითარებას, ისე მის მომიჯნავე დარგების შესწავლის საქმეს.
XIX საუკუნიდან მოყოლებული დაიწყო გეოგრაფიული მეცნიერების ინტენსიური დიფერენციაცია. ფიზიკურ გეოგრაფიას გამოეყო საკმაოდ ბევრი სპეციალური დარგი (მაგ.,: გეომორფოლოგია), ხოლო ამ უკანასკნელს ქვედარგები. ახალმა გამოყოფილმა დარგებმა გაზარდეს გეოგრაფიული კვლევის არე და მისი პერსპექტივა. დიფერენციაცია წლების მანძილზე მიმდინარეობდა, რის საფუძველზე გეოგრაფიამ მჭიდრო კავშირი დაამყარა ბუნებისმეტყველების სხვა დარგებთან, მ.შ. გეოგრაფია ოკეანოლოგიისა და ჰიდროლოგიის საშუალებით უკავშირდება გეოფიზიკას; კლიმატოლოგიისა და ლანდშაფტოლოგიის მეშვეობით დაკავშირებილია ბიოგეოცენოლოგიასთან; გეოლოგიას იგი უმთავრესად გეომორფოლოგიით უკავშირდება, ჰიდროლოგია გეოგრაფიას აკავშირებს ჰიდროტექნიკასთან, ჰიდრავლიკასთან; ბიოგეოგრაფია კი გეოგრაფიას ბიოლოგიასთან აკავშირებს. გარკვეულწილად გეოგრაფია უკავშირდება მათემატიკას, გეოქიმიასა და გეობოტანიკას.
გეოგრაფია-გეოლოგიის მიჯნაზე იმყოფება ასევე სპელეოლოგია, პალეოგეოგრაფია და გლაციოლოგია. გეოგრაფიასთან უშუალოდ არის დაკავშირებული მეცნიერების სპეციფიკური დარგი - კარტოგრაფია.
თანამედროვე პერიოდი (XXI ს.)
მიუხედავად იმისა, რომ XXI საუკუნე მხოლოდ „ახალგაზრდა“ გეოგრაფიული პერიოდია, მაინც არსებობს წარმატებები და დაწერილია არაერთი სამეცნიერო შრომა. დღეისათვის არსებობს მრავალი გეოგრაფიული დაწესებულება, მ.შ. ინსტიტუტები, საზოგადოებები, კავშირები და სხვა, მნიშვნელოვნად გაუწევს კოორდინაციას გეოგრაფიული აზრის შემდგომ განვითარებას. XX საუკუნეში შექმნილმა სამეცნიერო კვლევითმა ინსტიტუტებმა უდიდეს გეოგრაფიულ წარმატებას მიაღწია და ასეთი ტემპებით წინსვლა გამოიწვევს ასევე XXI საუკუნეში ახალი გეოგრაფიული შეხედულებების, აზრებისა და თეორიების შექმნას და საბოლოოდ მათ დამუშავებას. მით უმეტეს, რომ XXI საუკუნეს გააჩნია უდიდესი პოტენციალი, რამეთუ მეცნიერებას მხარს უჭერს განვითარებული და მუდამ წინსვლითი ტექნიკა.
ფიზიკური გეოგრაფია
ფიზიკური გეოგრაფია არის დედამიწის გეოგრაფიული გარსის კომპლექსურად შემსწავლელ გეოგრაფიულ მეცნიერებათა სისტემა. იგი შედგება გეოგრაფიული გარსის და მისი სტრუქტურული ნაწილების - ბუნებრივი ტერიტორიული კომპლექსების - ზოგადი თავისებურებების შემსწავლელი მეცნიერებისა (დედამიწისმცოდნეობა, ლანდშაფტმცოდნეობა, პალეოგეოგრაფია) და კერძო, გეოგრაფიული გარსის ცალკეული კომპონენტების შემსწავლელ მეცნიერებათაგან (გეომორფოლოგია, კლიმატოლოგია, ხმელეთის ჰიდროლოგია, ოკეანოლოგია, გლაციოლოგია, გეოკრიოლოგია, ნიადაგების გეოგრაფია, ბიოგეოგრაფია).
საზოგადოებრივი გეოგრაფია
საზოგადოებრივი გეოგრაფია არის გეოგრაფიის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ამ მეცნიერების ყველა ასპექტს, გარდა იმ საკითხებისა, რომლებიც უშუალოდ ეხება ფიზიკურ (ბუნებრივ) გარემოს, და ისეთი გეოგრაფიული დისციპლინებისა, რომლებიც შეისწავლიან წმინდა ტექნიკურ საკითხებს.
გეოგრაფიული ობიექტების გახსნა
გეოგრაფიული აღმოჩენები - ეწოდება ახალი გეოგრაფიული ობიექტების ან კანონზომიერებების მიკვლევას. გეოგრაფიის განვითარების ადრეულ ეტაპზე უმთავრესი ყურადღება ექცეოდა ხმელეთის ჯერ კიდევ უცნობი ნაწილების აღმოჩენას (ტერიტორიული აღმოჩენები). შემდგომში, გეოგრაფია, როგორც მეცნიერების, განვითარებასთან ერთად სულ უფრო და უფრო მეტი მნიშვნელობა მოიპოვეს ისეთმა აღმოჩენებმა, რომლებიც ხელს უწყობდენ გეოგრაფიულ კანონზომიერებათა გამოვლინებას. გეოგრაფიული ცოდნის ჩანასახი ჯერ კიდევ პირველყოფილ საზოგადოებაში არსებობდა ლეგენდებისა და პრიმიტიული ნახატი „რუკების“ სახით.
როცა ძველ ხალხებს გეოგრაფიული თვალსაწიერი გაუფართოვდათ, შეექმნათ წარმოდგენა თავიანთ ირგვლივ დასახლებულ სამყაროზე. უფრო გვიან ჩაისახა პირველი მეცნიერული წარმოდგენა დედამიწის სფერულობის შესახებ, თუმცა დასახლებული ქვეყანა კვლავ ვიწროდ იყო შემოზღუდული (მაგ.,: ძველი ბერძნების „ოიკუმენეა“). ხალხთა შორის ურთიერთობის განვითარებასთან ერთად ფართოვდება გეოგრაფიული ჰორიზონტიც. ეს პროცესი, რომელიც მონათმფლობელური და ფეოდალური წყობილების დროს თანდათან ვითარდებოდა, მკვეთრად აჩქარდა წარმოების კაპიტალური წესის ჩასახვასთან ერთად.
ახლა უკვე სახმელეთო და საზღვაო ექსპედიციათა შედეგად იქმნება მეცნიერული წარმოდგენები მთლიანად დედამიწის შესახებ. ტერიტორიული აღმოჩენები აისახება მსოფლიოს გეოგრაფიულ რუკაზე. ტერიტორიული აღმოჩენები მჭიდროდაა დაკავშირებული საზოგადოების განვითარების საერთო პროცესთან. მათი სოციალურ-ისტორიული როლი საზოგადოების განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე სხვადასხვაა.
ძველი სამყაროს ისტორიიდან (ჩვენთვის ცნობილია ძველ ბერძენთა და რომაელთა, ძველ ეგვიპტელთა და დასავლეთ აზიის ხალხთა აღმოჩენები). ცნობილია ზოგიერთი მოგზაურის სახელი. კართაგენელი ჰანონი (ძვ. წ. VI ს), მასალიის მკვიდრი პითეა (ძვ. წ. IV ს) და სხვ.
უდიდეს შედეგებს მიაღწიეს ცნობილმა მოგზაურებმა: მარკო პოლომ, ქრისტეფორე კოლუმბმა, ვასკო და გამამ, ჯეიმზ კუკმა და ა.შ. მნიშვნელოვანია ახალი აღმოჩენები, რომლებიც ანტარქტიდის ყინულზედა და ყინულქვეშა რელიეფის რუკაზე გადატანას უკავშირდება. მსხვილ ორო-ჰიდროგრაფიულ ერთეულთა აღმოჩენები კვლავაც მოსალოდნელია ხმელეთის ზოგიერთ მივარდნილ ნაწილში.
ტერიტორიულ აღმოჩენებს გარკვეული მნიშვნელობით შეიძლება გავუტოლოთ ოკეანოგრაფიულ კვლევასთან დაკავშირებული აღმოჩენებიც. იგივე ითქმის სპელეოლოგიურ გამოკვლევებზეც.
ასე მაგ.: საქართველოში აღმოჩენილია ასობით კარსტული მღვიმე. თუკი გასული საუკუნის 80-იანი წლებისათვის საქართველოში ცნობილი იყო 500 მ-მდე მღვიმე, ახლა მათი რაოდენობა 1500-ს უტოლდება.
საქართველოს გეოგრაფიული შესწავლის მოკლე ისტორია
საქართველოს გეოგრაფიულ შესწავლას დიდი ხნის ისტორია აქვს. შორეულ პერიოდში ქართველ მოღვაწეებს, საერო და სასულიერო პირებს სრული წარმოდგენა ჰქონდათ საქართველოსა და მის მეზობელ ქვეყნებზე. საყურადღებო გეოგრაფიულ ინფორმაციას იძლევიან X-XII სს. ცნობილი ქართველი მოღვაწეები გიორგი მერჩულე, იოანე პეტრიწი და შოთა რუსთაველი. რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანში“ კარგად ჩანს მაშინდელი მსოფლიოს ფართო და ღრმა ცოდნა.
მეცნიერული გეოგრაფიით დაინტერესება საქართველოში მხოლოდ XVIII საუკუნეში დაიწყო. ამ ეპოქაში საქართველოში მოღვაწეობდა დიდი მეცნიერი ვახუშტი ბაგრატიონი, რომელმაც საქართველოს გეოგრაფიულ შესწავლას ჩაუყარა საფუძველი. „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ ვახუშტიმ რუსეთში დაასრულა - 1745 წელს.
XX საუკუნემდე საქართველოსა და კავკასიის შესწავლა ძირითადად უცხოეთიდან ხორციელდებოდა, მ.შ. დაკვირვებასა თუ კვლევებს აწარმოებდნენ : მისიონერები, მოგზაურები, ქვეყანათმომლახველები და სხვ.
საქართველოს გეოგრაფიის სისტემატური კვლევა კოლექტიური ხაზით მხოლოდ XX საუკუნიდან დაიწყო. ამ პერიოდში დაარსდა უმნიშვნელოვანესი სამეცნიერო დაწესებულებები. და სწორედ ამ ეპოქას უნდა მივაკუთვნოთ გეოგრაფიული აზროვნების ყველაზე დიდი ხანა. აქვე აღიზარდა მრავალი გამოჩენილი გეოგრაფი, რომლებმაც თავიანთი შრომებით, მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრეს ქართული გეოგრაფიული აზრის პრინციპები, სახელდობრ : საერთო გეოგრაფიული აზროვნებისათვის დიდი წვლილია: ალექსანდრე ასლანიკაშვილის, გიორგი გეხტმანის, თეოფანე დავითაიას, გრიგოლ დევდარიანის, ბორის დობრინინის, ლევ ვლადიმიროვის, ვსევოლოდ ზენკოვიჩის, მიტროფანე კორძახიას, მელენტი სანებლიძის, ზურაბ ტატაშიძის, დავით უკლებას, ბესარიონ ყავრიშვილის, შალვა ყიფიანის, იასე შაქარიშვილის, სერგი ცხაკაიას, დავით წერეთლის, ვახტანგ ჯაოშვილისა და სხვათა შრომები. მიუხედავად ხანდაზმულობისა, მათ ნაშრომებს დღესაც არ დაუკარგავთ თავიანთი მეცნიერული ღირებულება. დაბოლოს, განსაკუთრებით აღსანიშნავია აგრეთვე დიდი ქართველი მკვლევარები - ალექსანდრე ჯავახიშვილი და ლევან მარუაშვილი.
ალექსანდრე ჯავახიშვილი გვევლინება როგორც ბუნების მკვლევარი, ასევე ღვაწლმოსილი მეცნიერიც. მისი თაოსნობით საქართველოში დაიწყო კვლევითი და სამეცნიერო-პედაგოგიური მუშაობა, რასაც უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა. ხოლო ლევან მარუაშვილი XX საუკუნის ერთ-ერთი სახელოვანი მეცნიერი, ბუნების დიდი მკვლევარი იყო, რომელმაც კავკასიის გეოგრაფიის შესწავლის საქმე ახალ ეტაპზე აიყვანა.
XX საუკუნის საქართველოში ფართოდ მოიკიდა ფეხი გეომორფოლოგიამ, კლიმატოლოგიამ, ჰიდროლოგიამ, სპელეოლოგიამ, გლაციოლოგიამ, ნიადაგების გეოგრაფიამ და ა.შ.
დღეისათვის გეოგრაფიის სწავლება მიმდინარეობს თსუ-ში და სხვა ინსტიტუტებში. სხვადასხვა დაწესებულებებში მოღვაწეობენ გეოგრაფიის დოქტორები, პროფესორები, აკადემიკოსები და სხვ.
ფიზიკური გეოგრაფია
ფიზიკური გეოგრაფიის დანიშნულებაა დედამიწის გეოგრაფიული გარსის კომპლექსურად შესწავლა. ფიზიკური-გეოგრაფიის საფუძველია ზოგადი დედამიწისმცოდნეობა და ლანდშაფტმცოდნეობა. ზოგადი დედამიწისმცოდნეობა შეისწავლის გეოგრაფიული გარსის კანონზომიერებას, ხოლო ლანდშაფტმცოდნეობა - ბენებრივ ტერიტორიულ კომპლექსებს.
ფიზიკური გეოგრაფიის დარგებია:
სოციალურ-ეკონომიკური გეოგრაფია
სოციალურ-ეკონომიკური გეოგრაფია არის გეოგრაფიული მეცნიერების სისტემა, რომელიც შეისწავლის საზოგადოების ტერიტორიულ ორგანიზაციას.
გამოიყოფა: