cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მიჟირგი
მიჟირგი, მიჟირგი-თაუ (Мижирги; Мижерген — „შემაერთებელი“) — მწვერვალი რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთში. აღმართულია ცენტრალურ კავკასიონზე, ბეზენგის კედელზე. აქვს ორი მწვერვალი: დასავლეთის (5018.7 მ) და აღმოსავლეთის (4992.1 მ). მიჟირგი კავკასიონის ერთ-ერთი უმაღლესი მწვერვალია. აგებულია კრისტალური ქანებით. დაფარულია მარადი თოვლით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. სიახლოვესაა ბოროვიკოვის პიკი (4909.1 მ).
სქოლიო
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მთები
პამპას-ჩიკოს რაიონი
პამპას-ჩიკოს რაიონი (Distrito de Pampas Chico) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3505 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 618 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 100.51 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რეკუაის პროვინციის რაიონები
არშაკი (პონტო)
არშაკი — პონტოს სამეფოს მეფე. არშაკი სამეფო ტახტზე დარიოსის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 37 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 37 წელს, მის შემდეგ პონტოს სამეფო ტახტზე პოლემონ I ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პონტოს მეფეები
ბელგიის ჩემპიონები ფეხბურთში
ბელგიის ჩემპიონები ფეხბურთში არიან ბელგიის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგის გამარჯვებულები.
ტიტულების რაოდენობა ქალაქების მიხედვით
კატეგორია:ბელგიის ფეხბურთი კატეგორია:საფეხბურთო ჩემპიონები
მიშკოლცის ტრამვაი
მიშკოლცში ტრამვაის პირველი ხაზი 1897 წელს გაიხსნა, ეს იყო მესამე ტრამვაის სისტემა მაშინდელ ავსტრო-უნგრეთში შემავალ უნგრეთში ბუდაპეშტისა და ბრატისლავის შემდეგ. 2006 წლისთვის ქალაქში მოძრაობდა 46 ტრამვაის ვაგონი და ექსპლუატაციაში იყო 2 ხაზი. 2020 წლისთვის მდგომარეობა თითქმის უცვლელია და ქალაქში კვლავ 2 ხაზი მოქმედებს
მოძრავი შემადგენლობა
2020 წლის მდგომარეობით მიშკოლცში ექსპლუატაციაშია 33 ტრამვაის ვაგონი, ესენია:
რესურსები ინტერნეტში
ვებგვერდი მიშკოლცის ტრამვაის შესახებ კატეგორია: ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით
ფსამეტიქ II
ფსამეტიქ II (ასევე ფსამეტიქუს II, ფსამეტიკუს II) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეექვსე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. ფსამეტიქის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 595 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 589 წელს. ფსამეტიქი ნეხო II-ის ვაჟი იყო, ძვ.წ. 595 წელს ნეხოს გარდაცვალების შემდეგ ტახტი ფსამეტიქმა დაიკავა, მან დაახლოებით 6 წელის იმეფა, გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის ტახტზე მისი ვაჟი აპრიესი ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის ფარაონები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 589
ფიში (მდინარე)
left|thumb ფიში, ასევე ფისი (Visrivier, Fish River) — მდინარე ნამიბიაში.
ფიში ნამიბიის ყველაზე უფრო დიდი მდინარეა, ყველაზე დიდი აუზით. მდინარის სიგრძე შეადგენს 650 კმ-ს და სათავეს იღებს ნაუკლუფტის მთებიდან. რადგანაც მდინარე უფრო მეტად მიედინება ქვეყნის ყველაზე უფრო მეტად მშრალ და გაუდაბნოებულ რაიონებში (მაგალითად კალაჰარი), ის წყლით ივსება მხოლოდ პერიოდულად. მასზე ნაოსნობა შეუძლებელია.
ფიში სათავეს იღებს მდინარე ეინასის მდინარე ონიჰაბთან შეერთების ადგილიდან. ქალაქ მარიენტალთან, რეგიონის ადმინისტრაციულ ცენტრთან, მდინარე ფიშზე აშენებულია ქვეყანაში ყველაზე დიდი ჰარდაპის კაშხალი, რომელიც ქმნის მტკნარი წყლის წყალსაცავს. მდინარეს აქვს რამდენიმე შენაკადი.
მდინარე ფიშის ნაპირებზე მდებარეობენ ქალაქები მარიენტალი, გიბეონი და ზეჰეიმი. თავის ქვედა დინებაში მდინარე ქმნის ფიშის კანიონს, სიგრძით 160 კმ-ს. კურორტ აი-აისის სამხრეთ-დასავლეთით ფიში ჩაედინება მდინარე ორანჟში, მისი ატლანტის ოკეანის შესართავამდე 100 კმ-ში.
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის მდინარეები
ჭაკუნი
ჭაკუნობის შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები XIX საუკუნის დასაწყისით თარიღდება. გურიაში გამართულ ბაზრობაზე იმართებოდა ბურთაობა, ჯირითობა, ჭაკუნობა, ბაწარზე ხტომა და სხვა. გურიის ყოველ სოფელს თუ მის უბანს შერჩეული ჰქონდა გარკვეული სათამაშო მოედანი. სათამაშოდ ირჩევდნენ ბალახით დაფარულ ვაკე და მოწმენდილ ადგილს. მაგალითად, ლანჩხუთში ჭაკუნის სათამაშო მოედანი „ჟორდანიების მინდვრით“ იწყებოდა და ღელესთან თავდებოდა. დაახლოებით 400-500 მეტრზე გაჭიმული მოედნის თავსა და ბოლოში ლელო იყო მონიშნული. აცანაში ჭაკუნობას თამაშობდნენ მოვაკებულ ადგილას, რომელსაც ხალხი „ქინქლაისოულს“ უწოდებდა. მისი სიგრძე ნახევარ კილომეტრს აღწევდა და ორივე ლელო ამ მოედნის თავსა და ბოლოში ღელეებზე გადადიოდა.
ჭაკუნი ეწოდებოდა თამაშის ძირითად იარაღს - სპეციალურ ჩოგანს. ჭაკუნის სიგრძე დაახლოებით ერთი მეტრი იყო. ის მოთამაშის სიმაღლეზე იყო მორგებული. ჭაკუნას თხილის, შინდის, ბროწეულის, თუთის ტოტებისგან აკეთებდნენ. მას მსხვილი და მოღუნული ძირი ჰქონდა. თუ მოთამაშე საჭირო მოყვანილობის ტოტს ვერ მიაგნებდა, სწორ ტოტს მოჭრიდა, ბოლოს ცეცხლზე გაუწრთობდა და მოღუნავდა. ამ მდგომარეობაში თოკით დაამაგრებდა, რამდენიმე ხნის შემდეგ თოკს მოხსნიდა და ასე ხელოვნურად მიღებული ბოლომოღუნული ჭაკუნით თამაშს შეუდგებოდა.
თამაშში გამოყენებული ბურთი მუშტისოდენა იყო. სცოდნიათ ბურთის საქონლის ბეწვისგან, ხისგან, მატყლისგან დამზადება, რომელსაც გარედან ტყავი ჰქონდა გადაკრული. ბურთის მასალას ჯერ თბილ წყალში დაასველებდნენ, ხელით კარგად მოთელავდნენ, საჭირო ფორმას მისცემდნენ და მზეზე გაახმობდნენ. საბოლოოდ მიიღებდნენ საკმაოდ მაგარ და ამავე დროს დრეკად ბურთს, რომელიც თავისუფლად უძლებდა ჭაკუნის ძლიერ შემორტყმას. ხანდახან ხმარობდნენ ცაცხვის ან მუხის კუნძისგან, წიფლის სოკოსგან გამოთლილ, გამოხარშულ ბურთსაც. იშვიათ შემთხვევაში ბურთს ჩვრებისაგან ამზადებდნენ, მას გარედან ტყავი ჰქონდა გადაკრული. ბურთის ნაცვლად აქა-იქ სათანადო ზომის ქვასაც ხმარობდნენ.
თამაში იწყებოდა ბურთის აგდებით მოედნის შუა ადგილას. თამაში შეზღუდული არ იყო არც დროით და არც გატანილი ბურთების რაოდენობით - თამაშობდნენ დაღლამდე, დაღამებამდე ან წინასწარ დათქმული რაოდენობის ლელოს გატანამდე. თამაში ითხოვდა მეტისმეტ სიფრთხილეს, სიმარდეს, თვალმჭრელობას. შესაძლო იყო მაგარი ბურთი მოთამაშეს მუხლს ქვემოთ კოჭებში მოხვედროდა და ფეხი დაეზიანებინა. გამარჯვებად ითვლება არა მარტო ლელოს გატანა, არამედ ისიც, თუ რომელ მხრიდან რამდენი „კოჭამოგდებული“ იქნებოდა. გურიაში ქალები ჭაკუნობით ქალებიც ერთობოდნენ. გავრცელებული ყოფილა აგრეთვე ე. წ. შერეული ჭაკუნობა: ერთი გუნდი ჭაკუნით თამაშობდა, მეორე კი ფეხით. როგორც კი რომელიმე მხარე ლელოს გაიტანდა, როლები იცვლებოდა
თამაში გავრცელებული იყო სამეგრელოსა და სვანეთშიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ხალხური თამაშები
პოლემონ I
პოლემონ I (დ. ძვ. წ. 65 — გ. ძვ. წ. 8) — პონტოს სამეფოს მეფე. პოლემონ I სამეფო ტახტზე არშაკის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 37 წელს. ძვ. წ. 14 წელს გახდა ბოსფორის სამეფოს მეფე. იყო რომის ქვეშევრდომი. მის შემდეგ პონტოს სამეფო ტახტზე პითოდორიდა ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პონტოს მეფეები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 65 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 8
რანუ-კუმბოლო
რანუ-კუმბოლო (Ranu Kumbolo) — მთის ტბა ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია აღმოსავლეთ იავის პროვინციის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ტენგერის ვულკანურ მასივზე, ზღვის დონიდან 2389 მ სიმაღლეზე, ვულკან სემერუს მთისძირში, ბრომო-ტენგერ-სემერუს ეროვნული პარკის ფარგლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ტბები
კონოკოჩა
გეოგრაფია
კონოკოჩა ზღვის დონიდან 4 020 მეტრზე მდებარეობს, ფართობი 1,976 კმ²-ს შეადგენს. ტბის სიახლოვეს, სათავეს იღებს მდინარე სანტა, რომელიც შემდეგ ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით მიდის.
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით, რეგიონის კლიმატი ტუნდრის ტიპისაა, 4,7°C საშუალო წლიური ტემპერატურითა და 543 მმ ნალექით.
ტბის დასავლეთ ნაპირზე მდებარეობს სოფელი კონკოჩა, სადაც ერთმანეთს კვეთს რამდენიმე მნიშვნელოვანი გზატკეცილი.
ტბაში გავრცელებულ წყლის მცენარეებს შორისაა ლელქაში, წყლის წიწმატი, Elodea potamogeton-ი და ფრთაფოთოლა. ნაპირებთან კი იზრდება ისლი და ბრძამი.
1996 წელს ტბაში აღმოაჩინეს ბაყაყის სახეობა Telmatobius-ი, რომელიც მდინარე სანტას აუზის ენდემია.
სქოლიო
კატეგორია:პერუს ტბები
ჰოვრაჰი
ჰოვრაჰი არის კალკუტასთან დაძმობილებული, რომელიც მდებარეობს მდინარის მეორე სანაპიროზე, ქალაქები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ორი ხიდით და ბორანით.
ქალაქს უკავია მეორე ადგილი მოსახლეობის რიცხოვნობით დასავლეთი ბენგალის ტერიტორიაზე.
ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდება წარმოსდგება ბენგალური სიტყვისაგან „ჰოვრ“, რომელიც ითარგმნება, როგორც „დაჭაობებული, მოსწაყენი ადგილი“.
ისტორია
ჰოვრაჰის ისტორია სათავეს იღებს XVI საუკუნეში. ვენეციელი მკვლევარი ცეზარ დე ფედერიჩი, რომელიც სტუმრობდა ინდოეთს 1565-1579 წლებში, თავის ჩანაწერებში მოიხსენიებს ადგილ ბატორს. მისი აღწერით ეს იყო ადგილი სადამდეც გემებს შეეძლოთ მისვლა და სადაც განლაგებული იყო დოკები ტვირთვის ჩატვირთვისა და გადატვირთვისთვის. ეს ადგილი იდენტიფიცირებულია ჰოვრაჰის თანამედროვე მდებარეობასთან.
1714 წლის 4 მაისს მოიხსენიება როგორც სოფელი. პლესის ბრძოლის შემდეგ (1757 წლის 23 ივნისი) ხელმოწერილია ხელშეკრულებით ჰოვრაჰის რაიონი გადავიდა ოსტ-ინდოეთის კომპანიის დაქვემდებარებაში. 1787 წელს შეიქმნა ჰუგლის რაიონი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა თანამედროვე ქალაქ ჰოვრაჰის მთელი ტერიტორია.
1854 წელს ჰოვრაჰის რკინიგზის სადგურის შექმნით დაიწყო ქალაქის სამრეწველო დაწინაურება. 1855 წელს დაარსდა პირველი ჯუთის ფაბრიკა.
დემოგრაფია
ინდოეთის 2001 წლის საყოველთაო აღწერების მონაცემებით ჰოვრაჰში ცხოვრობს 1 008 704 ადამიანი. აქედან მამაკაცები შეადგენენ 54 %, ხოლო ქალები 46 %-ს. წიგნიერების დონე ქალაქში 77 %-ია, რაც მაღალია ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელზე, რომელიც შეადგენს 59,5 %-ს. კაცებს შორის წიგნიერების დონე არის 81 %, ხოლო ქალებს შორის 73 %. ქალაქის მოსახლეობის 9 % ექვს წლამდე ასაკის ბავშვია.
ინდოეთის მოსახლეობის 1896 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 84 069 ადამიანი, 1901 წელს კი უკვე 157 594. ასეთი სწრაფი ზრდა გამოწვეული იყო მრეწველობის განვითარებით და ვაკანტური სამუშაო ადგილების ქონით. ამ პერიოდში მამაკაცი მოსახლეების რაოდენობა 100 %-ით გაიზარდა,მაშინ როცა ქალების რაოდენობა გაიზარდა 60 %-ით.
ღირსშესანიშნაობა
შიბპურის რაიონი ჰოვრაჰში უკვე ასოცირდება უზარმაზარ ხეებთან სოფელ დიდ ბანიანში. 1786 წელს ბრიტანელებმა დააარსეს ინდოეთის ბოტანიკური ბაღი, რომელიც მდებარებდა დიდ ბანიანსა და მდინარე ჰუგლის შორის.
შიბპურში მდებარე, ბენგალის ინჟინერიის კოლეჯი ინდოეთის მეორე უძველესი საინჟინრო კოლეჯია.
რამრაჯატალში მდებარეობს რამას ცნობილი ტაძარი, სადაც დიდი ღვთისმსახურება ტარდება შრავანის თვის ბოლო კვირა დღეს.
რკინიგზის სადგურის სიახლოვეს მდებარეობს დიდი ტბა სანტრაგაჩხი, რომელიც იზიდავს მრავალ გადამფრენ ფრინველს ზამთრის პერიოდში. დასავლეთ ბენგალის სახელმწიფო სატყეო დეპარტამენტი აპირებს ტბაზე დაცული ტერიტორიის დაარსებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დასავლეთ ბენგალის ქალაქები
ავგუსტა მარია ჰოლშტაინ-გოტორპელი
ავგუსტა მარია ჰოლშტაინ-გოტორპელი (Augusta Maria von Holstein-Gottorf; დ. 6 თებერვალი, 1649 — გ. 25 აპრილი, 1728) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ ფრედერიკ III-ისა და მისი ცოლის, მარია ელიზაბეთ საქსონიელის ნაბოლარა ქალიშვილი. ბადენ-დურლახის მარკგრაფინია 1677-1709 წლებში როგორც ფრიდრიხ VII-ის მეუღლე.
1670 წლის 15 მაისს, იგი ცოლად გაჰყვა ფრიდრიხ ბადენ-დურლახელს, რომელთანაც შეეძინა თერთმეტი შვილი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1649 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1728 კატეგორია:ჰოლშტაინ-გოტორპები
პარარინის რაიონი
პარარინის რაიონი (Distrito de Pararin) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3383 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 251 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.91 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 254.85 კმ²-ია.
ნეხო II
ნეხო II (ასევე ნეკაუ, ნეკუ, ნეხოჰი, ნიკუუ) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეექვსე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. ნეხო II-ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 610 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 595 წელს. ნეხომ მთელი სამეფოს მასშტაბით უამრავი მშენებლობები პროექტი წამოიწყო. ბერძენი ისტორიკოსის ჰეროდოტეს მიხედვით, ნეხო II-მ ფინიკიელებისგან დაკომპლექტებული ჯგუფი ექსპედიციაში გაუშვა, მათ წითელი ზღვის გავლით გაცურეს, მთელ აფრიკას შემოუარეს, ექსპედიცია ნილოსის პირში დასრულდა. ნეხო II ძვ.წ. 595 წელს გარდაიცვალა, მის შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ფსამეტიქ II ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის ფარაონები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 595
პითოდორიდა
პითოდორიდა — პონტოს სამეფოს დედოფალი. პითოდორიდა სამეფო ტახტზე პოლემონ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 8 წელს და დასრულდა ახ. წ. 38 წელს, მის შემდეგ პონტოს სამეფო ტახტზე პოლემონ II ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პონტოს მეფეები
ანა ევერსი
ანა ევერსი (დ. 14 მარტი, 1993, ფრაიბურგი, გერმანია) — გერმანელი მოდელი. 2015 წელს მოდის ინდუსტრიამ იგი წლის მოდელად აირჩია. მან სამოდელო კარიერა კოლუმბიაში, სამხრეთ კაროლინაში დაიწყო, სადაც გაცვლითი პროგრამით, სასწავლებლად იმყოფებოდა. იგი დიზაინერმა, ალექსანდრე ვანგმა აღმოაჩინ. 2015 წლეს იგი მოხვდა პირელის კალენდარში. არის ჟურნალი „Vogue“-ის სახე. მოდელი თანამშრომლობს ისეთ სააგენტოებთან: „Elite Model Management“, „Women Management“, „Storm Management“, „UNIQUE DENMARK“, „ENZIO.M Management“, „Modellink“ და „Model Management“. მონაწილეობა მიღებული აქვს 100-ზე მეტ ედიტორიალში. იგი მუშაობდა 60 დიზაინერთან, მათ შორისაა: ბალენსიაგა, Balmain, კელვინ კლინი, Chanel, Dior, Donna Karan, Fendi, Lanvin, Louis Vuitton, მარკ ჯეკობსი, Prada, რალფ ლორენი, Versace და სხვ.
ყოზლუ (ლაჩინი)
ყოზლუ (Qozlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
უზბეკეთის კულტურა
thumb|350px|ქალები უზბეკეთში უზბეკეთის კულტურა შედგება ფართო და შერეული ეთნიკური ჯგუფებისგან და კულტურისგან, სადაც უზბეკები წარმოადგენენ უმრავლესობას. 1995 წელს, უზბეკეთის მოსახლეობის დაახლოებით 71% უზბეკები წარმოადგენდნენ. მთავარი უმცირესობათა ჯგუფები არიან: რუსები (8.4%), ტაჯიკები (ოფიციალურად 5%, მაგრამ გაცილებით უფრო მაღალია), ყაზახები (4.1%), თათრები (2,4%), ყარაკალპაკები (2.1%) და სხვა ეროვნულ უმცირესობები, მათ შორის სომხები და ქორიო-სარამები. თუმცა, ცნობილია რომ, უზბეკეთის არაძირძველი ხალხების რიცხვი მცირდება, მაგალითად, როგორც რუსები, რომლებიც ნელ-ნელა ტოვებენ ქვეყანას, ხოლო უზბეკები ბრუნდებიან უზბეკეთში დანარჩენ ყოფილ სსრკ-ს ქვეყნებიდან.
მემკვიდრეობა
უზბეკეთის 5 კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში, ესენია:
რელიგია
thumb|lright|მეჩეთი [[ბუხარაში, უზბეკეთი]]
განათლება
უზბეკეთს აქვს განათლების მაღალი მაჩვენებელი, 15 წლის ზემოთ მოსახლეობის დაახლოებით 98% შეუძლია წაიკითხოს და დაწეროს. თუმცა, 15 წლამდე მოსახლეობის მხოლოდ 76% იღებს განათლებას, ასევე შეიძლება ეს მაჩვენებელი მომავალში შემცირდეს. აგრეთვე, უზბეკეთს შეექმნა მძიმე საბიუჯეტო დეფიციტი განათლების პროგრამაში. 1992 წლის განათლების კანონმა წამოიწყო თეორიული რეფორმის პროცესი, მაგრამ ფიზიკური ბაზა გაუარესდა და სასწავლო პროგრამების გადასინჯვის ტემპი შენელდა.
ტრადიციები
უზბეკები აღნიშნავენ ახალი წლის დღესასწაულს, რომელსაც უზბეკურად ეწოდება Yangi Yil. ისინი ამშვენებენ ნაძვის ხეს, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი არ აღნიშნავენ შობას, და ერთმანეთს ჩუქნიან საჩუქრებს. სადილის დროს, ისინი მღერიან და უსმენენ ტრადიციულ უზბეკურ მუსიკას და სადილის შემდეგ, კაცი ჩაცმული სანტას ფორმაში, აგრძელებს დღესასწაულის გართობას. შუაღამისას, ნაძვის ხესთან მღერიან უზბეკეთის ეროვნულ ჰიმნს და აგრძელებენ ზეიმს.
სამზარეულო
200px|thumb|right|[[ფილავი, უზბეკეთის ეროვნული კერძი.]] 200px|thumb|right|Tandir Kabob - ცხვარი მომზადებული [[თონეში.]]
უზბეკურ სამზარეულოზე გავლენას ახდენს ადგილობრივი სოფლის მეურნეობა, როგორც უმუტეს ერებზეც. უზბეკეთში დიდად გავრცელებულია მემარცვლეობა, ასე რომ, პურსა და ლაფშას უზბეკურ სამზარეულოში დიდი მნიშვნელობა გააჩნია, აგრეთვე უზბეკურ სამზარეულოს ახასიათებენ, როგორც “ლაფშით მდიდარი“. ცხვრის ხორცი პოპულარული ხორცის სახეობაა, იმის გამო, რომ ქვეყანა გამოირჩევა ცხვრის სიჭარბით, ხოლო მისი ხორცი გამოიყენება სხვადასხვა უზბეკურ კერძებში.
უზბეკეთის დამახასიათებელი კერძია ფალოვი (ფლოვი ან ოში), როგორც წესი, მზადდება ბრინჯისგან, ხორცის ნაჭრებისგან, გახეხილი სტაფილოსგან და ხახვისგან. Oshi Nahor ან დილის ფლოვი, მიეწოდება გამთენიისას (6-დან 9 საათამდე) ბევრი სტუმრის შეკრებისას, რომელიც არის, როგორც წესი და ნაწილი მიმდინარე საქორწილო დღესასწაულის. სხვა აღსანიშნავი ეროვნული კერძები მოიცავს: შურპა (შურვა ან შორვა), წვნიანი, რომელიც მზადდება დიდი ნაჭრის ცხიმიანი ხორცისგან (როგორც წესი, ცხვრის ხორცისგან) და ბოსტნეულისგან; ნარინი და ლაღმანი, ლაფშაზე დაფუძნებული კერძები, რომელიც შეიძლება იყოს სუპი ან ძირითადი კერძი; მანთი, ჩუჩვარა და სომსა, ფარშირებული ცომი, რომელიც ასრულებს ჩვეულებრივი საჭმლის ან მთავარი კერძის როლს, დიმლამა (დაბეგვილი ხორცი და ბოსტნეული) და სხვადასხვა ქაბაბი, როგორც წესი, ასრულებს ძირითადი კერძის როლს.
მწვანე ჩაი არის ეროვნული ცხელი სასმელი, რომელიც მთელი დღის განმავლობაში სვამენ; ჩაის სახლს (ჩაიხანა) გააჩნია კულტურული მნიშვნელობა. ჩვეულებრივი შავი ჩაი სასურველი სასმელია ტაშკენტში, როგორც წესი, მწვანე და შავ ჩაის სვამენ რძის და შაქრის გარეშე. საჭმელს ყოველთვის თან ახლავს ჩაი, მაგრამ, ეს ასევე არის სტუმართმოყვარეობის სასმელი, ყველა სტუმარს ავტომატურად სთავაზობენ მწვანე ან შავ ჩაის. აირანი, გაცივებული იოგურტი სასმელია, პოპულარულია ზაფხულში, მაგრამ არ ცვლის ცხელ ჩაის.
ალკოჰოლის გამოყენება ნაკლებად გავრცელებულია, ვიდრე დასავლეთში, მაგრამ ღვინო შედარებით პოპულარულია მუსლიმ ერში, დიდწილად იმიტომ, რომ უზბეკეთი სეკულარული სახელმწიფოა. უზბეკეთში არსებობს 14 ღვინის ქარხანა, უძველესი და ყველაზე ცნობილი ქარხანაა „ხარენკოს მეღვინეობა“, რომელიც მდებარეობს სამარყანდში (1927). სამარყანდის ქარხანა აწარმოებს ღვინოს სადესერტო სპექტრს, ადგილობრივი ყურძნის ჯიშებით: გულიაქანდოზი, შირინი, ალეატიკო და კაბერნე-შკალა (სიტყვასიტყვით კაბერნეს-სადესერტო ღვინო, რუსულ ენაზე). უზბეკურმა ღვინომ მიიღო საერთაშორისო ჯილდოები და გადის ექსპორტზე რუსეთსა და ცენტრალური აზიის სხვა ქვეყნებში.
ბუხრანელი ებრაელების და უზბეკების სადესერტო სამზარეულოს არჩევანი შეზღუდულია. ტიპური სადღესასწაულო სუფრა მთავრდება ხილით ან კომპოტით, რომელიც დამზადებულია ახალი ან ხმელი ხილით, რასაც მოყვება კაკალი და ჰალვა, მწვანე ჩაით. ბუხრანელი ებრაელები სპეციალურად სტუმრებისთვის, Shabbat დღის მეორე ნახევარში სთავაზობენ Chai Kaymoki-ის — მწვანე ჩაი შერეული, სტანდარტული უზბეკურისგან განხსვავებით, რძის (1:1 პროპორციით) გულუხვი ზომით და კოვზი კარაქით. ჩაიში ზოგჯერ ურევენ დაჭრილ ნუშს ან ნიგოზს.
სპორტი
thumb|upright|[[ჯამოლოდინ აბდუჯაფაროვი არის ყველაზე ცნობილი ველომრბოლელი უზბეკეთში, გაიმარჯვა სამჯერ ტურ დე ფრანსის კონკურსში. არის მსოფლიოს ერთ-ერთი უსწრაფესი ველომრბოლელი.]]
უზბეკეთი, ყოფილი ველომრბოლელი ჯამოლოდინ აბდუჯაფაროვის სამშობლოა. აბდუჯაფაროვმა სამჯერ მოიგო რაოდენობა ტურ დე ფრანსის კონკურსი, ყოველჯერზე გამარჯვებულის ნანატრი მწვანე მაისურით. მწვანე ტრიკოტაჟი მხოლოდ ყვითელ მაისურს უთმობს.
რუსლან ჩაგაევი არის პროფესიონალი მოკრივე, რომელიც წარმოადგენს უზბეკეთს მსოფლიოს კრივის ასოციაციაზე. მან მოიგო WBO ჩემპიონობა 2007 წელს, მას შემდეგ, რაც დაამარცხა რუსი ნიკოლაი ვალუევი. ჩაგაევმა ორჯერ დაიცვა თავისი ტიტული სანამ არ წააგებდა ვლადიმერ კლიჩკოსთან, 2009 წელს.
უზბეკეთი საერთაშორისო ყურაშის ასოციაციის სახლია. ყურაში არის ინტერნაციონალიზაცია და მოდერნიზებული სახე, ტრადიციული უზბეკური საბრძოლო ხელოვნების გიულეშის.
ფეხბურთი უზბეკეთში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა. უზბეკეთის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგას ეწოდება „უზბეკეთის უმაღლესი ლიგა“, რომელიც შედგება 16 გუნდისგან.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის კულტურა
ვარციხის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადი
ვარციხის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადი — საქართველოს ერთ-ერთი მძლავრი სეზონური ჰიდროელექტროსადგურების კომპლექსი. მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე რიონზე. სადგურის ჯამური საპროექტო დადგმული სიმძლავრეა 184 მეგავატი, ელექტროენერგიის გამომუშავება – 1 მილიარდი კვტ·სთ; კასკადი შედგება 4 ჰესისაგან. პირველი ჰესი ექსპლუატაციაში შევიდა 1976, მეორე – 1978, მესამე – 1980, მეოთხე – 1988 წელს. გამოყენებულია მდინარე რიონის წყლის ვარდნა მის ქვემო წელზე – რიონჰესის გადამგდები არხიდან მარჯვენა შენაკად მდინარე გუბისწყლის შესართავამდე. ამ მონაკვეთზე მდინარე რიონის ვარდნა 64,5 მეტრს შეადგენს.
ვარციხის ჰესების შემადგენლობაშია: დაბალზღურბლიანი დასაშლელი კაშხალი, რომელიც აშენებულია მდინარე რიონზე, სოფელ გეგუთში (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) 1976 წლის დეკემბერში, წარმოქმნის ვარციხის წყალსაცავს, კაშხალის სიგრძეა 98 მ, სიმაღლე – 21,2 მ; წყალმიმღები გამრეცხი გალერეები; მიწაყრილის ყრუ კაშხალი (სიგრძე – 44,7 მ, სიმაღლე – 11 მ); მარჯვენა სანაპირო დამბა (სიგრძე – 2387 მ); დერივაციის ტრასა, რომელიც მიჰყვება მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროს (საერთო სიგრძე – 27,15 კმ), შედგება 4 მონაკვეთისაგან, თითოეული მონაკვეთის ბოლოს განლაგებულია კასკადში შემავალი ჰესები. ვარციხის ჰესების კასკადის თითოეული ელექტროსადგურის საპროექტო დადგმული სიმძლავრეა 46 მეგვტ, მაქსიმალური დაწნევა – 15 მ, ელექტროენერგიის გამომუშავება – 250 მილიონი კვტ·სთ. ცალკეულ ჰესში დადგმულია ორ-ორი მოსაბრუნებელფრთებიანი ტურბინა, თითოეული 23 მეგვტ სიმძლავრისა. გამომუშავებული ელექტროენერგია 110 კვ-იანი გადამცემი ხაზების საშუალებით მიეწოდება საქართველოს ენერგოსისტემას.
1996 წლის 17 დეკემბერს ვარციხის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადის ბაზაზე შეიქმნა სააქციო საზოგადოება „ვარციხეჰესების კასკადი“. საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით 2005 წლის დამდეგს განხორციელდა ჰესის პრივატიზაცია. 2006 წლის მაისიდან სააქციო საზოგადოება შპს-დ გარდაიქმნა და დაერქვა „ვარციხე-2005“. 2007 წლის 1 იანვრიდან შედის ჰოლდინგურ კომპანია შპს „ჯორჯიან მანგანეზში“.
რესერსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურების კასკადები
Royce da 5'9"
რაიან დენიელ მონტგომერი (დ. 5 ივლისი, 1977), უფრო მეტად ცნობილი ფსევდონიმით Royce da 5′9″ — ამერიკელი რეპერი დეტროიტიდან (მიჩიგანი). იგი თანამშრომლობს პროდიუსერებთან, კარლოს ბროუდისთან და DJ Premier-თან. აგრეთვე ანონიმურად მუშაობს შონ კომბსთან და Dr. Dre-სთან. რეპერი არის დუეტ Bad Meets Evil-ის წევრი, ემინემის თანამონაწილეობით, შედის ჯგუფებში Slaughterhouse და PRhyme (DJ Premier-თან ერთად). About.com-ის რედაქტორების „ჩვენი დროის უდიდესი MC-ების (1987–2007)“ რეიტინგში Royce da 5′9″ იკავებს #30 პოზიციას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:EOne Music-ის შემსრულებლები კატეგორია:ამერიკელი რეპერები კატეგორია:Slaughterhouse-ის წევრები კატეგორია:ჰარდკორ ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლები
ოქტიაბრსკი (ქალაქი)
ოქტიაბრსკი (რუსულად და Октя́брьский) — ქალაქი ბაშკირეთში. მდებარეობს მდინარე იკზე. 2010 წლის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენს 109,474 ადამიანს.
ადმინისტარციული და მმუნიციპალური სტატუსი
ოქტიაბრსკს ფედერალური მნიშვნელობის ქალაქის სტატუსი აქვს. ამ სტატუის ადმინისტრაციული ერთეული უტოლდება რაიონს. როგორც მუნიციპალური ერთეული ქალაქი წარმოადგენს ოქტიაბრსკის ურბანული ოკრუგის ნაწილს.
ტრანსპორტი
ქალაქს ემსახურება ოქტიაბრსკის აეროპორტი.
რელიგია
ქალაქში ძირთად რელიგიურ კონცეფციებს ისლამი და მართლმადიდებლობა წარმოადგენენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაშკირეთის ქალაქები
ემანუელ შარპანტიე
ემანუელ მარი შარპანტიე (Emmanuelle Marie Charpentier; დ. 11 დეკემბერი, 1968, ჟიუვიზი-სიურ-ორჟი, საფრანგეთი) — ფრანგი მეცნიერი მიკრობიოლოგიის, გენეტიკის და ბიოქიმიის დარგში. 2012 წელს ამერიკელ ბიოქიმიკოს ჯენიფერ დუდნასთან ერთად აღმოაჩინა დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის (დნმ) მოლეკულაში სპეციალური მექანიზმი — მოკლე პალინდრომული განმეორებები რეგულარულად განლაგებული ჯგუფებით (CRISPR-Cas9). 2015 წელს გახდა მაქს-პლანკის ინფექციური ბიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი ბერლინში (გერმანია). 2018 წელს დაფუძნა დამოუკიდებელი კვლევითი ინსტიტუტი — მაქს-პლანკის პათოგენების მეცნიერული შესწავლის დანაყოფი.
ბიოგრაფია
ემანუელ მარი შარპანტიე 1968 წელს დაიბადა ქალაქ ჟიუვიზი-სიურ-ორჟში (18 კმ პარიზის სამხრეთ-აღმოსავლეთით). ბიოქიმიას, მიკრობიოლოგიასა და გენეტიკას სწავლობდა პარიზში, პიერ და მარი კიურების სახელობის უნივერსიტეტში (ამჟამად სორბონის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა ფაკულტეტი). ბაკალავრიატის შემდგომი განათლება პასტერის ინსტიტუტში განაგრძო (1992-95), სადაც დოქტორის ხარისხი მიიღო. იქვე მუშაობდა 1996 წლამდე, როცა შარპანტიე ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ნიუ-იორკის როკფელერის უნივერსიტეტში გადავიდა დოქტურანტურის შემდგომი ეტაპის გასავლელად. მუშაობდა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ასისტენტ მეცნიერ-თანამშრომლად (1997-99 და ასოცირებულ მკვლევარად სენტ-ჯუდის ბავშვთა კვლევით ჰოსპიტალსა და ნიუ-იორკში სკირბოლის ბიომოლეკულური მედიცინის ინსტიტუტში (1999-2002). ევროპაში დაბრუნების შემდეგ დაინიშნა ვენის უნივერსიტეტის მიკრობიოლოგიისა და გენეტიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად და მოწვეულ პროფესორად (2002-04), შემდეგ კი — მიკრობიოლოგიისა და იმუნობიოლოგიის დეპარტამენტის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად და ასისტენტ-პროფესორად (2004-06). 2006 წელს გახდა მიკრობიოლოგიის პრივატ-დოცენტი და მიიღო ჰაბილიტაცია მოლეკულური ბიოლოგიის ცენტრში. 2006-2009 წლებში მუშაობდა მაქს პერუცის ლაბორატორიის ასოცირებულ პროფესორად. შემდეგ შვედეთში გადავიდა უმეოს უნივერსიტეტის მოლეკულური ინფექციების ლაბორატორიის ხელმძღვანელად და ასოცირებულ პროფესორად (2009-2014). 2013-15 წლებში იყო გერმანიაში ბრაუნშვაიგის ჰელმჰოლცის ინფექციების კვლევითი ცენტრის და ჰანოვერის სამედიცინო სკოლის პროფესორი. 2014 წელს მიიღო ალექსანდრ ფონ ჰუმბოლდტის სახელობის პროფესორის წოდება. 2015 წელს, გერმანიის მაქს-პლანკის საზოგადოების მიწვევით, გახდა ამ ორგანიზაციის წევრი-მეცნიერი და ბერლინის მაქს-პლანკის ინფექციური ბიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, 2016 წელს — ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი. 2018 წელს გახდა მაქს-პლანკის პათოგენების მეცნიერული შესწავლის დანაყოფის დამფუძნებელი და დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი. მიღებული აქვს არაერთი ჯილდო და საპატიო წოდება.
CRISPR-Cas9 სისტემის აღმოჩენა
მინი|მარცხნივ|CRISPR-Cas9 კომპლექსი შარპანტიე განსაკუთრებით ცნობილია 2012 წელს ამერიკელ ბიოქიმიკოს ჯენიფერ დუდნასთან ერთად გაკეთებული აღმოჩენით, რომელსაც გარდამტეხი ეფექტი ჰქონდა გენური ინჟინერიის განვითარებაზე. ორმა ქალმა მეცნიერმა შეძლო გაერკვია დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის (დნმ) მოლეკულაში სპეციალური მექანიზმი — მოკლე პალინდრომული განმეორებები რეგულარულად განლაგებული ჯგუფებით (CRISPR-Cas9). ამ აღმოჩენამ საფუძველი ჩაუყარა გენომის რედაქტირების შესაძლებლობას, რაც დნმ მოლეკულის სტრუქტურაში სპეციფიკური ცვლილებების განხორციელების უფრო ეფექტიანი და ტექნიკურად მარტივი გზაა, ვიდრე უფრო ადრე ცნობილი მეთოდები. CRISPR-Cas9 სისტემის გამოყენებით მეცნიერებს მიეცათ საშუალება დნმ-ს შემადგენლობაზე ზემოქმედების გზით მოეხდინათ ცხოველებში გენეტიკური დეფექტების კორეგირება და ემბრიონულ ღეროვან უჯრედებში დნმ თანმიმდევრობების მოდიფიცრება. ამან, თავის მხრივ, გააჩინა ადამიანის სასქესო უჯრედების — სპერმატოზოიდის და კვერცხუჯრედის გენური სტრუქტურის შეცვლის შესაძლებლობა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:ფრანგი ბიოქიმიკოსები კატეგორია:ფრანგი იმუნოლოგები კატეგორია:ფრანგი მიკრობიოლოგები
იანი (სახელმწიფო)
250პქ|მინი|მარჯვნივ|იანი დაახლ. [[ძვ. წ. 260 წელს.]] იანი — სახელმწიფო აღმოსავლეთ აზიაში ძვ. წ. I ათასწლეულში. სიმა ციანის თანახმად, იანის პირველი მმართველი იყო ჯოუს დამაარსებლის უ ვანის ძმა, შაო-გუნი (ძი ში), რომელიც თავის მცირეწლოვან ძმისშვილს ჩენ-ვანს ეხმარებოდა ცისქვეშეთის მართვაში და სახელი გაითქვა როგორც სამართლიანმა მსაჯულმა. შესაძლოა, რომ იანის მმართველთა საგვარეულოს შაო-გუნთან დაკავშირება საკმაოდ გვიანი მოვლენაა და მისი შთამომავლები ფაქტიურად მმართველობდნენ ე. წ. სამხრეთ იანში — ხენანში არსებულ მცირე სამფლობელოში. არქეოლოგიური მონაცემები მიუთითებს, რომ ჯერ კიდევ ინის (შანის) ეპოქაში იანში არსებობდა სამფლობელო, რომელსაც მართავდა შანის ელიტის წარმომადგენლები. ეს სამფლობელო აკონტროლებდა ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სტრატეგიულად და რიტუალურად მნიშვნელოვან სპილენძის მადანს. შანის დაცემის შემდეგ ეს სამფლობელო შევიდა ჯოუს შემადგენლობაში (იანის დედაქალაქი ამ პერიოდში — ქალაქი ლიულიხე პეკინის სამხრეთ ნაწილში).
დიდი ხნის მანძილზე იანი თითქმის უცნობი იყო ჯოუში და უპირატესად დაკავებული იყო ჩრდილო-აღმოსავლეთის ტომებთან „მთის ჟუნებთან“ ბრძოლით. პირველი (შაო-გუნის შემდეგ) მმართველი, რომლის სახელსაც იუწყება სიმა ციანი არის ხუეი-ხოუ (ძვ. წ. IX ს.-ის II ნახ.). ძვ. წ. 691 წლიდან იანის მმართველებმა გუნები — ჯოუს იერარქიაში უმაღლესი ტიტული — იწოდეს. დაახლოებით ამავე დროს იანმა შთანთქა სამფლობელო ძი, რომლის დედაქალაქი (ასევე ეწოდებოდა ძი; დღ. პეკინის ცენტრში) იანის ახალი დედაქალაქი გახდა. იანის მთავარ მოწინააღმდეგედ ჩრდილო-აღმოავლეთის ტომები რჩებოდნენ, რომელთა საწინააღმდეგოდ სამეფოს ჩრდილოეთ საზღვრებზე ააგეს „გრძელი კედლები“. ძვ. წ. IV საუკუნეში იანის მხედართმთავარმა ცინ კაიმ დაამარცხა ძველკორეული სახელმწიფო კოჩოსონი და დაიკავა ლიაოდუნი. ასე რომ, სახელდობრ იანმა დაუდო სათავე ძველი ჩინელების მანჯურიაში შეღწევას და იქიდან დღევანდელი ჩინელების წინაპართა გამოდევნას. იანი თანამოქმედებდა ჯოუს სხვა სამფლობელოებთან, უპირველეს ყოვლისა მეზობლებთა — ჯაოსთან და ცისთან ერთად. განაპირა მდებარეობა მძიმე ომებისგან თავის არიდების საშუალებას იძლეოდა, რაც კარგად აისახებოდა სამეფოს ეკონომიკაზე. იანის ახალი დედაქალაქი — სიადუ (დღევანდელ ისიანის მაზრაში, ქ. ბაოდინიდან ჩრდილოეთით, ხებეის პროვინცია) — ჯოუს ეპოქის ჩინეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი ქალაქი იყო 300 ათასი მოსახლით. ძვ. წ. 323 წელს იანის მმართველმა, ისევე როგორც სხვა რიგმა მთავრებმა, ოფიციალურად მიიღო ვანის სამეფო ტიტული, უარი განაცხადა ჯოუს ვანის უწინდელ პატივისცემაზე და რეგიონში ლიდერობაზე პრეტენზია გამოაცხადა. ძვ. წ. 314 წელს, იანში არსებული არეულობის გამოყენებით, ქვეყანაშე შეიჭრნენ ცის მებრძოლები. ძვ. წ. 284 წელს დიდი კოალიციის შემადგენლობაში უკვე იანის მებრძოლები მხედართმთავარ იუ ის ხელმძღვანელობით თავს დაესხნენ ცის და გადამწყვეტი როლი ითამაშეს ამ ძლევამოსილი სამეფოს განადგურებაში, თუმცა დაპყრობილი მიწების შენარჩუნება ვერ შეძლეს. იანმა თანდათან სხვა მსვილი სამეფოებისგან ჩამორჩენა დაიწყო. III საუკუნის შუა ხანებში განიცადა რიგი მტკივნეული მარცხები ჯაოსაგან. ძვ. წ. 228 წელს იანის საზღვრებზე გამოჩნდნენ ცინის მეომრები; ძვ. წ. 227 წელს მემკვიდრე პრინცმა სცადა ცინის იმპერიის გამარჯვებათა სერიის შეჩერება და ინ ჯენს (მომავალ ცინ შიხუანდის) მკვლელი, ძინ კე მიუგზავნა, რომელმაც ვერ შეძლო დავალების შესრულება და დაიღუპა. ძვ. წ. 226 წელს ცინის მებრძოლემბა ვან ძიანის მეთაურობით თავს დაესხნენ იანს. იანის ვანი, სახელად ცი გაიქცა ლიაოდუნში და მოკლა მემკვიდრე პრინცი, რათა მოემადლიერებინა ცინი; ამან მას საშუალება მისცა იანი ძვ. წ. 222 წლამდე ემართა, სანამ იგი საბოლოოდ არ გაანადგურა ცინის იმპერიამ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
ნუთაჰი
ნუთაჰი (Nütəh) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 145 კაცი.
პოლემონ II
პოლემონ II — პონტოს სამეფოს მეფე. პოლემონ II სამეფო ტახტზე პითოდორიდას შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 38 წელს და დასრულდა 64 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პონტოს მეფეები
Six Pack (The Police-ის ბოქს-სეტი)
Six Pack — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის ბოქს-სეტი, გამოცემული 1993 წელს. მასში შეტანილია ჯგუფის ექვსი სინგლი. კომპილაცია გამოსცა A&M-მა, შეზღუდული რაოდენობით.
სქოლიო
კატეგორია:The Police-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:1980 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:A&M Records-ის კომპილაციური ალბომები
I Robot (ალბომი)
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - ალან პარსონსი და ერიკ ვულფსონი, გარდა სიმღერის Total Eclipse (ავტორი - ენდრიუ პაუელი.
მხარე 2
I Robot-ის რემასტერი 2007 წელს გამოვიდა სიმღერებით:
სქოლიო
კატეგორია:The Alan Parsons Project-ის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:1977 წლის ალბომები კატეგორია:ალბომები Hipgnosis-ის გარეკანის დიზაინით კატეგორია:ალბომები ალან პარსონსის პროდიუსერობით კატეგორია:Arista Records-ის ალბომები კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
𐤎
𐤎 (სემკ) — ფინიკიური დამწერლობის მეთხუთმეტე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს თევზს ან ჯედს. ქართული შესატყვისია ს, ებრაული ס, ბერძნული Ξ და Χ, ლათინური X, კირილური Ѯ და Х და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინიკიური ასოები
ტალვორიკი
ტალვორიკი (Տալվորիկ) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 196 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 18.18 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
ოქსირინჰუსის პაპირუსები
180px|მინიატიურა|ბერნარდ გრენფელი 180px|მინიატიურა|არტურ ჰანტი ოქსირინჰუსის პაპირუსები — ხელნაწერთა საკმაოდ მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, აღმოჩენილია არქეოლოგთა მიერ ეგვიპტეში ოქსირინჰუსის მახლობლად. უძველესი პაპირუსი თარიღდება ძვ.წ. 50 წლით, უახლესი VI ს. შუახანებით. ისინი მოიცავს ათასობით ბერძნულ და ლათინურ დოკუმენტს, წერილს თუ ლიტარეტურულ ნაწარმოებს. გარდა ამისა, ვხვდებით ხელნაწერებს თხელ პერგამენტზე, უფრო გვიანდელ არაბულს და აგრეთვე, ხელნაწერებს ქაღალდზე (მაგალითად, შუა საუკუნეების პ. ოქსი.VI 1006).
ოქსირნიხის პაპირუსთა შორის აღმოჩნდა – ფრაგმენტები საფოს დაკარგული შრომებიდან, სოფოკლეს, ევრიპიდეს და სხვათა პიესები, უცნობ ავტორთა მიერ შედგენილი თუკიდიდეს გაგრძელებები, ტიტუს ლივიუსის მივიწყებული წიგნის მონათხრობი, აგრეთვე, მრავალრიცხოვანი ადრექრისტიანული ხანის ტექსტები („ოქსირნიხის სახარება“, თომას აპოკალიფსური სახარება).
ბიზანტიის ეგვიპტის მსხვილი მიწათმფლობელობის კვლევისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს აპიონების საოჯახო არქივს.
საღვთისმეტყველო ხელნაწერები
100px|მინიატიურა|მარცხნივ|პ. ოქსი. VI 846: [[ამოსი 2 (LXX)]] 100px|მინიატიურა|მარცხნივ|პაპირუსი P1: მათე 1 ახალი აღთქმა ოქსირნიხის პაპირუსებში განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანი აღმოჩნდა ახალი აღთქმის ტექსტთა ქვეჯგუფი. ეს ტექსტები დაწერილია ბერძნული უნციალური შრიფტით.
ბიბლიის ორიგინალი (თანახი) ივრითიდან გადაითარგმნა ბერძნულ ენაზე ძვ.წ. III ს. თარგმანს ეწოდება ე. წ. სეპტუაგინტა (ბერძნულენოვანი ბიბლია) - (ან LXX, როგორც ლათინური 70), რამდენადაც არსებობს ტრადიცია, რომ იგი თარგმნა 72 ებრაელმა მწიგნობარმა. მწიგნობრები პტოლომეოს ფილადელფოსის თხოვნით იერუსალიმის პირველმღვდელთმთავარმა ალექსანდრიაში გაგზავნა სპეციალურად ძველი აღთქმის ბერძნულ ენაზე გადმოსათარგმნელად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პაპირუსები კატეგორია:ახალი აღთქმის პაპირუსები კატეგორია:ეგვიპტური პაპირუსები
ნორ-აჩინსკის ხიდი
მშენებლობა
ხიდის გადასასვლელი აშენდა მესტოტრესტმა პროექტის საპროექტო ინსტიტუტის მიხედვით, რომელიც შეიმუშავა საპროექტო ინსტიტუტებმა. ლითონის გარსი გაკეთდა ვორონეჟის ხიდის ქარხანაში. ჩარჩოს სიგრძე დამონტაჟებული იყო ერთდროულად ფარულად, ორივე მხრიდან, დროებითი საყრდენებისა და წამყვანების გასწვრივ. დახრილი თაროები დამონტაჟებულია იგივე ამწეებით, როგორც ჯვარედინი - ჩამოკიდებული მეთოდით წესრიგში ზემოდან ქვემოთ. დამონტაჟებულია ნახევარი ჩარჩოები, რომლებიც დახურულია შუა ნაწილში. სწორედ ხიდის პროცესში, პირველად შეიმუშავეს ასამბლეის კონდახის შედუღების ტექნოლოგია, რომლის შემდეგ ფართოდ დაიწყო ამ ტექნიკის გამოყენება მსგავსი ხიდების მშენებლობაში.
ხიდის გადასასვლელი შედგება მარჯვენა სანაპიროდან (158 მეტრი) და მარცხენა სანაპიროდან (206 მეტრი) რკინა-ბეტონის საავტომობილო გზის თაროებით და კანიონის გადალახვით ლითონის გასწვრივ, რომლის სიგრძეა 272.5 მ, ეს არის ლითონის ჩარჩო, დახრილი თაროებით. ჩარჩო სისტემის გატარებით ლითონის დიზაინი შეირჩა რთული მშენებლობის პირობებში და ტერიტორიის ცხრა პუნქტიანი სეისმო პირობების გამო.
ხიდის არასასურველი წონის შესამცირებლად, სარკინიგზო მაგისტრალმა გაიარა უჟანგავი რკინაბეტონის ფილა, ხოლო მანქანები ლითონის ორთოტროპული ფილის გასწვრივ მოძრაობს. ბილიკის ღერძის გასწვრივ მოქმედი სეისმური დატვირთვის შედეგად ხიდის სტაბილურობა უზრუნველყოფილია ქვედა ნაწილში დახრილი თაროების გაფართოებით 24 მ-მდე. ანალიზატორული მოწყობილობები დამონტაჟებულია საყრდენებზე. საძირეებზე ანტისეისმური მოწყობილობების მასა შეადგენს ხიდის ლითონის სიგრძის მთლიანი მასის დაახლოებით 0,1%. ლითონის სიგრძის დახრილ საყრდენ ფეხებს შორის მანძილია 160 მ.
საავტომობილო გზის სარკინიგზო ღერძს შორის მანძილი არის 15.3 მ, რაც თითქმის სამჯერ არის შემცირებული ძირითადი მეურნეობების ღერძებს შორის მაძილისგან განსხვავებით. სავალი ნაწილის სიგანე 11.5 მ-ია, ზედა სართულზე მოწყობილია ორი ტროტუარი 1.5 მ სიგანეზე. წყალსაცავის სიმაღლე მდინარეზე 121 მ-ია. რკინაბეტონის საყრდენებს აქვთ განსაკუთრებული ფორმის ჩარჩოები, მართკუთხა ჯვარედინი მონაკვეთებით, მასიური რკინაბეტონის ფუძეებზე, ასაწყობი-მონოლითური სტრუქტურის საყრდენების ჯვარი. გადაფრენის სტრუქტურების ნაგებობები დამზადებულია ტიპური რკინაბეტონის ღრუ ფილებით, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 12 მეტრი და სიგრძეზე უწყვეტ სტრუქტურაშია გაერთიანებული. მარცხენა სანაპიროზე გადის 16 ფილა, მარჯვენა სანაპიროზე გადაკვეთილია 13 ფილა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: სომხეთის ხიდები კატეგორია: კავკასია კატეგორია: სომხეთი
გინასი
გინასი (Lake Guinas) — ნამიბიაში არსებული ორი მუდმივი ბუნებრივი ტბიდან იგი ყველაზე დიდია. იგი კარსტული ტბაა, რომელიც შეიქმნა ჩამოშლილი კარსტული გამოქვაბულების ადგილზე. მისი ფართობი შეადგენს 0,66 ჰა-ს, ხოლო წყლის მოცულობა 693 000 მ³-ია. ის მდებარეობს ქალაქ ცუმებიდან 32 კმ-ით ჩრდილოეთით, D3043 ავტოგზის სიახლოვეს.
გინასის ტბაზე ბინადრობს რინოდერმის ოჯახის თევზი ოტჯიკოტოს ტილაპია, რომელიც ენდემურია ამ ტბაში. მოგვიანებით იგი გაამრავლეს გინასის ტბის მსგავს ოტჯიკოტოს ტბაში, ასევე ზოგიერთ მის სიახლოვეს მდებარე გუბეებში. მტკიცებები, რომ გინასის ტბა ნამდვილად დაკავშირებულია ოტჯიკოტოს ტბასთან მიწისქვეშა მღვიმეებით საკმაოდ ხშირია, მაგრამ ეს ფაქტი ჯერ დადასტურებული არ არის.
ტბა მდებარეობს კერძო ფერმის ტერიტორიაზე, მაგრამ მფლობელის თანხმობის შემდეგ მისი მონახულება შესაძლებელია.
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის ტბები
ორდუჯი
ორდუჯი (Ördüc) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს  208 კაცი.
ნიკოლა ზურაბიშვილი
ნიკოლა ზურაბიშვილი (დ. 27 ოქტომბერი, 1936, პარიზი) — ქართველი კომპოზიტორი.
ორდუჯი
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ნიკოლა ზურაბიშვილი
ბიოგრაფია
წარმოშობით ქართველი, ფრანგი კომპოზიტორი ნიკოლა ზურაბიშვილი დაიბადა პარიზში, 1936 წლის 27 ოქტომბერს, გიორგი ზურაბიშვილისა და ნატალი ფონ პელკენის ოჯახში. იგი პუბლიცისტის, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის, ივანე ზურაბიშვილისა და ნიკო ნიკოლაძის ქალიშვილის ნინო ნიკოლაძე — მაკაროვას შვილიშვილია. მათი ოჯახი 1921 წლიდან ემიგრაციაშია. ივანე საფრანგეთშიც აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. მისი სამივე ვაჟიც — არჩილი, გიორგი და ლევანი — ქართული ემიგრაციის ცნობილი წარმომადგენლები გახდნენ. ლევანის ქალიშვილია პოლიტიკური მოღვაწე სალომე ზურაბიშვილი, ნიკოლა ზურაბიშვილის უფროსი და კი, ცნობილი სოვეტოლოგი ელენ კარერ–დანკოსი, 1990 წელს საფრანგეთის აკადემიის წევრად აირჩიეს, ხოლო 1999 წელს — მუდმივ მდივნად, რის შედეგადაც საფრანგეთის აკადემიას, მისი ხანგრძლივი არსებობის მანძილზე პირველად, სათავეში ქალი მოექცა.
მომავალი კომპოზიტორი 1946-1948 წლებში სწავლობდა ქალაქი ბორდოს კონსერვატორიაში (ფორტეპიანო, თეორია, ჰარმონია). შემდეგ გადავიდა პარიზში, სადაც საშუალო განათლება დაასრულა იეზუიტთა კოლეჯში. ნიკოლამ ბაკალავრის წოდებით დაამთავრა ჟანსონ-დე-საილის ლიცეუმი (Lycee Janson-de Sailly). 1956-1963 წლებში კი რუსისტიკის განყოფილებაზე სწავლობდა სორბონის უნივერსიტეტში, სადაც მიენიჭა მაგისტრის ხარისხი. პარალელურად 1959-1962 წლებში ეუფლებოდა კომპოზიციას ნადია ბულანჟესთან (ჰარმონია, კონტრაპუნქტი), ხოლო 1962-1964 წლებში — მაქს დეუჩთან (დოდეკაფონური სისტემა). 1970-1997 წლებში ნიკოლა ზურაბიშვილი ასწავლიდა რუსულ ენას დისტანციური სწავლების ეროვნულ ცენტრში (C. N. E. D.). 1986-1988 წლებში იყო პარიზის რახმანინოვის სახელობის რუსული კონსერვატორიის დირექტორი. მას კომპოზიტორ ფრენსის ბაიერთან ერთად ნათარგმნი აქვს მუსორგსკის მთელი კორესპონდენცია (2001, პარიზი). 1988 წელს კომპოზიტორი იმყოფებოდა თბილისში, შეხვდა ქართველ მუსიკოსებს, გაიმართა მისი კონცერტი კონსერვატორიის დიდ დარბაზში, შესრულდა სიმფონიური პოემა „მცხეთა“ (დირიჟორი ვახტანგ მაჭავარიანი).
ნიკოლა ზურაბიშვილს ეკუთვნის სხვადასხვა ჟანრის მუსიკალური ნაწარმოებები: სიმფონიური — „შვიდი დღე“ (1973. პირვ. შესრ. რუაიანას ფესტივ. საფრანგეთი), „მცხეთა" (1976. პირვ. შესრ. მეტცის გრანდ–თეატრ. საფრ. 1977). კამერული — «Aus ödem Traumland», და „სუზდალი“.  ინსტრუმენტული კონცერტები — 2 საფორტეპიანო (1957). კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები — 3 სიმებიანი კვარტეტი (1982, 1989, 1994), კვინტეტი ჰობოის, კლარნეტისა და სიმებიანი ტრიოსათვის, ვაჟიშვილისადმი მიძღვნილი „ალექსანდრეს კვინტეტი“ ფლეიტის, ჰობოის, კლარნეტის, ვალტორნისა და ფაგოტისათვის (1980). მესა (1976). ჯაზმენის, კომპოზიტორ ტელონიუს მონკისადმი მიძღვნილი საფორტეპიანო სონატა (1983). სოლო ვიოლინოსთვის «La Fuite» (1987). პიესა ორგანისათვის „არგოსი“ (1987). ასევე კამერულ–ვოკალური ნაწარმოებები.
ნიკოლა ზურაბიშვილი წერს კინომუსიკასაც. მის მიერაა შექმნილი მუსიკა რეჟისორ ოთარ იოსელიანის მხატვრული ფილმებისათვის — „მთვარის ფავორიტები“ (1984), „პატარა მონასტერი ტოსკანაში“ (1988), „ნადირობა პეპლებზე“ (1992), „ყაჩაღები, თავი VII“ (1996), „მშვიდობით მშობლიურო მიწავ“ (1999), „ორშაბათი დილა“ (2002), „შემოდგომის ბაღები“ (2006). „ზამთრის სიმღერა“ (2015). იგი კომპოზიტორია, აგრეთვე,  მისი დისშვილის, მწერალ ემანუელ კარერის რეჟისორობით გადაღებული ფილმისა —  „დაბრუნება კოტელნიჩში“ (2004). პერიოდულად ქმნის მუსიკას დოკუმენტური ფილმებისთვისაც.
1984 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე ოთარ იოსელიანის ფილმმა „მთვარის ფავორიტები“ ჟიურის სპეციალური პრიზი მოიპოვა. ამავე წლის სექტემბერში ჩაწერილ ინტერვიუში რეჟისორი ასე ახასიათებს ფილმისთვის დაწერილ მუსიკას: „მე მინდოდა გამომეყენებინა ძველი ფრანგული სიმღერები, რომანტიკული სიმღერები 1920–ანიდან და როსინის კვარტეტები. კომპოზიტორი ნიკოლა ზურაბიშვილი ძალიან ნიჭიერია და მან დაწერა სამი თუ ოთხი ნაწილი ჩემთვის, მათ შორის ვალსიც. ის მიხვდა რასაც ვეძებდი, ჩვენ გავუგეთ ერთმანეთს. რეჟისორსა და კომპოზიტორს შორის ურთიერთობა ძალიან მნიშვნელოვანია. არ მიყვარს როდესაც ხედავთ მუსიკალური ნოტების დამუშავებას. მუსიკა რომლის გამოყენებაც მინდა უკვე დაწერილია. მე ვიყენებ მუსიკას რომელიც მეხმარება გამოვხატო ჩემი თავი კულტურულად. მუსიკა არ უნდა იყოს რთული. ფოლკლორულმა მუსიკამ საუკუნეებს გაუძლო, ანუ ის საიმედოა და მას ვიყენებ. ზურაბიშვილი მიხვდა ამას და არ დასჭირვებია მუსიკალური სცენარი ორიგინალურობისთვის, მასაც ურჩევნია პოპულარული მუსიკა“. ნიკოლა ზურაბიშვილს ორჯერ, 1970 და 1975 წლებში მიენიჭა ლილი ბულანჟეს, ხოლო, 1986 წელს — არტურ ონეგერის პრემია. 1977 წელს კი ქალბატონი ნანტის ჯილდო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
მარი ბერელი
მარი ბერელი (Marie de Berry; დ. 1375 — გ. 1434) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. ბერის ჰერცოგ ჟანისა და მისი პირველი ცოლის, ჟანა არმანიაკის ქალიშვილი. ოვერნის ჰერცოგინია და მონტესპიერის გრაფინია 1416-34 წლებში. გათხოვილი იყო სამჯერ, პირველად შატილონის გრაფ ლუი III-ზე, მეორედ ოს გრაფ ფილიპ არტუელზე და მესამედ ბურბონის ჰერცოგ ჟან I-ზე. შვილები მხოლოდ მეორე და მესამე ქმრისაგან ჰყავდა.
ადრეული წლები
მარი დაიბადა 1375 წელს საფრანგეთში. იგი იყო ბერის ჰერცოგ ჟან დე ვალუასა და მისი პირველი მეუღლის, ჟანა არმანიაკის ნაბოლარა ქალიშვილი. მამის მხრიდან იგი იყო საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის შვილიშვილი. მას სამი ძმა ჰყავდა:შარლი, ლუი და ჟანი, ასევე ჰყავდა ერთი და, სავოიისა და არმანიაკის გრაფინია ბონა. მისი სამივე ძმა მცირეწლოვანი დაიღუპა, რის გამოც ჰერცოგი ჟანის მემკვიდრეებად ჯერ ბონა, შემდეგ კი მარი მოიაზრებოდნენ.
შატილონის გრაფინია
1386 წლის 29 მაისს, წმინდა ეტიენის სახელობის კათედრალში, ქალაქ ბურჟში, 11 წლის მარი ცოლად შერთეს შატილონის გრაფ ლუი III-ს. ცნობილია, რომ მარის მამამ მას მზითვში 70, 000 ფრანკი და დანუას საგრაფო გაატანა. ცნობილია ისიც, რომ მარისა და ლუის კარგი ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ. ლუი მზრუნველი მეუღლე აღმოჩნდა და მარის არაფერს აკლებდა. თუმცა, მიუხედავად ბედნიერებისა, ქორწინება უნაყოფო იყო, საბოლოოდ კი 1391 წელს ლუი გარდაიცვალა, რის გამოც მარი კვლავ მამის კარზე დაბრუნდა.
ოს გრაფინია
მინი|მარცხნივ|მარისა და ფილიპ არტუელის ქორწინება 1393 წლის 27 იანვარს მარი მეორედ დააქორწინეს ოს გრაფ ფილიპ არტუელზე. საქორწინო ზეიმი და ღონისძიებები მეფე შარლ VI-ის ბრძანებით მის სამეფო კარზე, ლუვრის სასახლეში შედგა, ჟან დე ვალუამ კი მარის მზითვში კვლავ 70, 000 ფრანკი და დანუას საგრაფო გაატანა. ამ დროს მარი 18 წლის, ხოლო ფილიპი 35-ის იყო. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში ფილიპი საფრანგეთის კონეტაბლი გახდა. წყვილს ქორწინებაში ორი ვაჟი და ორი ქალიშვილი შეეძინა. ცნობილია, რომ 1396 წლის 25 სექტემბერს, ოსმალთა წინააღმდეგ გამართულ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში, ფრანგების არმიას ფილიპი ხელმძღვანელობდა. ასევე ის გაუძღვა ნიკოპოლის ბრძოლაში. ფილიპი თავისი ჯარებით ცენტრალურ თურქეთამდე მივიდა. სწორედ აქ, მაჰალიქის ბრძოლაში თურქებმა ფილიპი მოკლეს.
ოს ახალი გრაფი ფილიპისა და მარის ვაჟი, შარლი გახდა. მისი მმართველობის გასამყარებლად, მარიმ თავისი ერთი ქალიშვილი, პრინცესა კატრინი კარენსის ლორდს გააყოლა, ხოლო მეორე, პრინცესა ბონა ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ III-ს შერთო ცოლად.
ბურბონის ჰერცოგინია
დაქვრივებიდან რამდენიმე წელიწადში, მარიმ მესამედ გათხოვება მოინდომა, რის გამოც დაიწყო საქორწინო მოლაპარაკებები მასსა და ბურბონის ჰერცოგ ჟან I-ს შორის. 1400 წლის 27 მაისს დაიდო საქორწინო კონტრაქტი, 1401 წლის 21 ივნისს კი პარიზში შედგა მათი ქორწილი. მარისა და ჟანს სამი ვაჟი ეყოლათ. 1410 წლის 19 აგვისტოს მარის მამამთილის, ლუი II-ის დაღუპვის შემდეგ ჟანი ტახტზე ადის და ბურბონის ჰერცოგი ხდება.
1415 წლის 24 ოქტომბერს, აზენკურის ბრძოლის დროს ინგლისელებმა ჟანი ტყვედ ჩაიგდეს და ლონდონის ციხეში გამოკეტეს. მარი ყველანაირად ცდილობდა მის გამოსყიდვას, თუმცა გამოსასყიდი იმდენად დიდი იყო, რომ როგორც ჩანს, საფრანგეთის სამეფო ოჯახიც კი ვერ სწვდებოდა მის გადახდას. საბოლოოდ ისე გამოვიდა, რომ ჟანმა დარჩენილი ცხოვრება ტყვეობაში დაატარა და 1434 წელს ლონდონში გარდაიცვალა.
ოვერნის ჰერცოგინია და მონტესპიერის გრაფინია
1416 წელს მარის მამა, ჰერცოგი ჟანი დაიღუპა, მან თავისი სამფლობელოები თანაბრად გაუყო თავის ქალიშვილებს: ბონას ტური და ბერი უანდერძა, მარის კი ოვერნი და მონტესპიერი. აქედან მოყოლებული, მარი ოვერნისა და მონტესპიერის ერთპიროვნული მმართველი გახდა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ამ ტერიტორიებს ბურბონები დაეპატრონნენ. მარი გარდაიცვალა 1434 წელს.
შვილები
მარისა და ფილიპ არტუელის შვილები:
მარისა და ჟან დე ბურბონის შვილები:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1375 კატეგორია:გარდაცვლილი 1434 კატეგორია:ვალუები კატეგორია:ქალი მმართველები
რეკუაის რაიონი
რეკუაის რაიონი (Distrito de Recuay) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3394 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 015 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 35.08 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 142.96 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რეკუაის პროვინციის რაიონები
ტანძუტი (არმავირი)
ტანძუტი (Տանձուտ) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 022 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 255 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 7.92 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
𐤏
𐤏 (აინ) — ფინიკიური დამწერლობის მეთექვსმეტე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს თვალს. ქართული შესატყვისია ო, ებრაული ע, არაბული غ და ع, ბერძნული Ο და Ω, ლათინური O, კირილური О და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინიკიური ასოები
კალიფსო (თანამგზავრი)
კალიფსო (Καλυψώ) — სატურნის ერთ-ერთი მთვარე. აღმოაჩინეს 1980 წელს და აღნიშნეს სახელით S/1980 S 25 (სატურნის 25-ე მთვარე, აღმოჩენილი 1980 წელს). 1983 წელს მას ოფიციალურად უწოდეს კალიფსო — ძველბერძნული მითოლოგიური ფერიის პატივსაცემად. ასევე ეწოდება სატურნი XIV და თეტისი C.
კალიფსო თანაორბიტალურია სხვა მთვარესთან, თეტისთან და მდებარეობს მისი მოძრაობის ლაგრანჟის წერტილთან, თეტისიდან 60 გრადუსით უკან. მათი ასეთი ურთიერთობა პირველად 1981 წელს შენიშნეს. თეტისის ლაგრაჟის სხვა წერტილში, მისგან 60 გრადუსით სხვა მიმართულებით მდებარეობს კიდევ ერთი მთვარე — ტელესტო. კალიფსოს და ტელესტოს „თეტისის ტროელებს“ უწოდებენ, ტროელი ასტეორიდების მსგავსად და მიეკუთვნებიან იუპიტერის ე. წ. „ტროელ მთვარეებს“.
სატურნის სხვა მრავალი პატარა მთვარისა და ასტეორიდის მსგავსად, კალიფსოს უსწორმასწორო ფორმა აქვს, გამოირჩევა დიდი კრატერებით და როგორც ჩანს, ზედაპირზე აქვს ისეთი ნივთიერებები, რომლებიც კრატერების გარეგან სახეს ათანაბრებენ. მისი ზედაპირი ერთ-ერთი ყველაზე ამრეკლავია მზის სისტემაში, 1,34 ვიზუალური გეომეტრიული ალბედოთი. ასეთი ძალიან მაღალი ალბედო განპირობებულია სატურნის E რგოლიდან მომდინარე მტვრის ნაწილაკთან ნაკადით. პლანეტის ეს თხელი რგოლი შედგება წყლის ყინულის ნაწილაკებისგან, რომლებიც სატურნის კიდევ ერთი მთვარის — ენცელადის სამხრეთ პოლუსზე არსებული გეიზერებისგანაა წარმოქმნილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატურნის თანამგზავრები
გენადი ზიუგანოვი
გენადი ზიუგანოვი (Геннадий Андреевич Зюганов; დ. 26 ივნისი, 1944, მიმრინო, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი პოლიტიკური მოღვაწე, რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარე 1995 წლიდან, რფკპ-ს ცენტრალური აღმასრულებელი კოიტეტის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 1993 — 1995 წლებში. სახელმწიფო დუმის ექვსივე მოწვევის დეპუტატი და ევროპის საბჭოს ასამბლეის პარლამენტის წევრი. რუსეთის საპრეზიდენტო არჩევნების ოთხგზის მონაწილე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
გიორგი ორახელაშვილი
გიორგი ორახელაშვილი (დ. 24 ივნისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო-პროფილაქტიკური ფაკულტეტი.