cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პერსონალური კომპიუტერი
ვიდეობარათი
აღსანიშნავია, რომ მონიტორის ეკრანზე გამოსახულების აღდგენა უნდა განხორციელდეს წამში 25-30 კადრის სიჩქარით. ეს პროცესი უწყვეტად მიმდინარეობს. ეკრანზე გამოსატანი ინფორმაცია ინახება სპეციალურ მეხსიერებაში — GDDR ტიპის ვიდეომეხსიერებაში. ვიდეობარათის ხარისხი, Pixel Fillrate ( Pixel/s ) და Texture Fillrate ( Texel/s ) ამ პარამეტრებით განისაზღვრება. მარტივად შეიძლება მივხვდეთ რას ნიშნავს ეს პარამეტრები იმიტომ, რომ თვითონ განზომილება გეუბნება სიტყვასიტყვით ანუ რამდენი პიქსელის და ტექსტურის ( 2D გამოსახულების ) დახატვა შეუძლია წამში,რაც მეტი შეუძლია, ე.ი. ვიდეო კარტა უფრო მძლავრი და სწრაფია. ( აი რის მიხედვით უნდა შეირჩეს ვიდეობარათი ) ასევე მნიშვნელოვანი პარამეტრებია Bus width ( bit -ბში ) ვიდეოადაპტერის ოპერატიულსა ( VRAM ) და ( GPU ) პროცესორს შორის ინტერფეისის ზომა, Bandwidth ( GB/s -ში )ვიდეობარათის ოპერატიულსა და პროცესორს შორის ინფორმაციის რაოდენობა წამში, Bandwidth ეს პარამეტრი კი დამოკიდებულია, Memory clock -ზე ( ვიდეოს ოპერატიულის სიხშირეზე ) და ბოლოს ყველაზე ნაკლებად მნიშვნელოვანი ( და არა უმნიშვნელო ) არის ვიდეომეხსიერების ზომა. აქვს ვიდეო მესხსიერებას. ამჟამად ვიდეომეხსიერების რამდენიმე სტანდარტია: ( სიხშირის მიხედვით ) DDR, DDR2, GDDR3, GDDR4 ( ყველაზე ნაკლებად გავრცელებული ) და უახლესი GDDR5. რაც უფრო ახალი სისტემის მეხსიერება აქვს ვიდეობარათს, მით უფრო მეტი აქვს სიხშირე ( Memory clock ). ზომის მიხედვით: 128, 256, 384, 512, 768, 896, 1024, 1536, 1768, 2048, 4096 მბ.
დისკის კონტროლერი
დისკის კონტროლერი გათვალისწინებულია მექანიკურად მოძრავი მოწყობილობის მართვის, ჩაწერის და წაკითხვის პროცესების ელექტრული იმპულსების ფორმირებისთვის. იგი შეიცავს:
მინი|LPT პორტი შეტანა-გამოტანის კონტროლერი, ანუ პორტები ადაპტერი მოწყობილობაა, რომელიც ახორციელებს გარე მოწყობილობების მართვას. მათი მიერთება პროცესორის ბლოკთან ხორციელდება სპეციალური სქემური ელემენტების საშუალებით, რომლებსაც პორტებს უწოდებენ. განასხვავებენ პარალელურ და თანმიმდევრულ პორტებს. პარალელური პორტები საშუალებას იძლევა ერთ ტაქტში გადაცემულ იქნას მინიმუმ ერთი ბაიტი (8 ბიტი). ერთი ბაიტის გადასაცემად გამოყოფილია ერთი გამტარი (ერთი კონტაქტი).
თანმიმდევრული პორტები შეიცავს მხოლოდ ერთ წყვილ გამტარს და ამიტომ ბაიტების შემადგენელი ბიტების გადაცემა თანმიმდევრულად ხორციელდება. თანმიმდევრული პორტი გამოიყენება არა მარტო კოდირებული ციფრული ინფორმაციის გადასაცემად, არამედ არაკოდირებული ინფორმაციის გადასაცემადაც. მაგალითად, მანიპულატორთან. მინი|COM პორტი ხშირად შეტანა გამოტანის ადაპტერი ემსახურება სამ პარალელურ (მათი დასახელება LPT1...LPT3) და ოთხ თანმიმდევრულ (მათი დასახელება COM1...COM4) პორტს. LPT პორტებისათვის გამოიყენება 41 წვერიანი გამთიშველი, ხოლო COM პორტებისათვის 9, ან 25 წვერიანი. გამთიშველები გამოტანილ არიან სისტემური ბლოკის უკანა კედელზე. მათ უერთდება გარე მოწყობილობის დამაკავშირებელი კაბელები. ცხადია გამთიშველების საერთო რაოდენობა პორტების საერთო რაოდენობაზე ნაკლებია.
მინი|ქსელური პლატა
ქსელური პლატა
ეს ადაპტერი გათვალისწინებულია პერსონალური კომპიუტერის დასაკავშირებლად მონაცემების გადაცემის ფიზიკურ არხებთან. მაგალითად, კოაქსიალურ კაბელებთან. იგი ახორციელებს მონაცემების გადაგზავნას ორივე მიმართულებით.
ამავე დროს ქსელური პლატა ახორციელებს გადაცემული შეტყობინებების სტრუქტურის გარდაქმნას სტანდარტის მიხედვით.
მონიტორი
მინი|მონიტორი მონიტორი გათვალისწინებულია ტექსტური და გრაფიკული ინფორმაციის გამოსასახავად. მათ შეუძლიათ იმუშაონ ტექსტურ ან გრაფიკულ რეჟიმში.
ტექსტურ რეჟიმში მუშაობისას ეკრანი პირობითად იყოფა უბნებად. ეკრანზე ერთდროულად შეიძლება გამოტანილ იქნას ერთი სიმბოლო 256 წინასწარ ცნობილი სიმბოლოდან. ამ სიმბოლოებს მიეკუთვნება ასოები, ციფრები და სხვ. უნდა აღინიშნოს, რომ გამოსატანი სიმბოლოების რაოდენობა 256-ით შემოფარგლული არ არის. ერთსა და იმავე კოდს რეჟიმის მიხედვით ეკრანზე შეიძლება სხვადასხვა სიმბოლოები შეესაბამებოდეს. გრაფიკულ რეჟიმში მონიტორი რასტრს წარმოადგენს, რომელიც პიქსელებისაგან შედგება. მონიტორის უნარს, ერთდროულად ჰორიზონტალურად და ვერტიკალურად ასახული იქნას პიქსელების გარკვეული რაოდენობა, მონიტორის გარჩევადობას უწოდებენ. გამოთქმა „მონიტორის გარჩევადობაა 800x600“ ნიშნავს, რომ მონიტორს შეუძლია გამოიტანოს 600 ჰორიზონტალური და 800 ვერტიკალური წერტილი (პიქსელი). მონიტორის რეალური გარჩევადობა ასევე დამოკიდებულია ვიდეოადაპტერზე.
არსებობს ორი ტიპის მონიტორი: თხევად კრისტალზე და ელექტრონულ სხივურ მილაკზე. თხევად კრისტალზე აგებულ მონიტორებს მცირე წონა და გეომეტრიული ზომა აქვს, მოიხმარს საშუალოდ ორჯერ ნაკლებ ელექტროენერგიას.
უმრავლეს შემთხვევაში მონიტორი დამოუკიდებელი ბლოკია. მონიტორის ყუთზე ეკრანი სპეციალური სამაგრებითაა დამაგრებული. ისინი საშუალებას აძლევენ მომხმარებელს დააყენონ იგი სასურველი კუთხით. ყუთის შიგნით კვების ბლოკი და ეკრანზე გამოსახულების ფორმირებისათვის საჭირო ელქტრული სქემებია.
თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებში ეკრანის მუშაობის ვადის გასახანგრძლივებლად და ელექტროენერგიის დასაზოგად გამოგონებულია სპეციალური პროგრამულ-აპარატული მეთოდები. თუ გარკვეული დროის განმავლობაში მომხმარებელი არ ასრულებს სამუშაოს, დასაწყისში ოპერაციულ სისტემას გამოაქვს ეკრანზე სპეციალური სურათები, ხოლო მოგვიანებით მონიტორი გადაყავს ელექტროენერგიის ეკონომიური ხარჯვის, ე.წ. „ლოდინის“ (თვლემის, ძილის) რეჟიმში.
კლავიატურა
მინი|კლავიატურა კლავიატურა გათვალისწინებულია კომპიუტერში მმართველი სიგნალების და მონაცემების შესატანად. კლავიატურა კონსტრუქციულად დამოუკიდებელი ბლოკია. ე.წ. Notebook-ში კლავიატურა კორპუსის განუყრელი ნაწილია.
კლავიატურა სტანდარტიზებულია: იგი შედგება 101-103 ღილაკისაგან (ახლა ამ რიცხვს ემატება მულტიმედია კლავიატურაზე განლაგებული ღილაკების რაოდენობა). კლავიატურაზე ღილაკების ერთობლიობა პირობითად დაყოფილია რამდენიმე ჯგუფებად. სიმბოლური ღილაკების ძირითადი დანიშნულებაა-ასოების, ციფრების, სპეციალური სიმბოლოების შეტანა. ისტორულად ჩამოყალიბდა, რომ ერთი და იგივე ღილაკები გამოიყენება დიდი და პატარა ასოების დასაწერად. ფუნქციონალური ღილაკების დანიშნულებაა ბრძანების გადაცემა. ბრძანების შინაარსი განისაზღვრება პროგრამის მიხედვით. ამ ღილაკებს მკაცრი დანიშნულება არ აქვთ.
მანიპულატორები
მინი|თაგუნა კომპიუტერთან მუშაობის დროს ეკრანზე გამოისახება მოციმციმე ვერტიკალური ხარ-კურსორი. კურსორი ეკრანზე გვიჩვენებს სიმბოლოს შეტანის ადგილს. მომხმარებელს შეუძლია გადაადგილოს კურსორი სასურველი მიმართულებით კლავიატურაზე არსებული ისრების აღმნიშვნელი ღილაკების მეშვეობით. კურსორის გამოყენება, განსაკუთრებით გრაფიკულ ინფორმაციასთან მუშაობისას მოუხერხებელია. კურსორის ნაცვლად გამოიყენება მანიპულატორი. ფართო გავრცელება პოვა მანიპულატორებმა სახელწოდებით „თაგვი“ (Mouse) და „ტრეკბოლი“. ტრეკბოლი ნაკლებადაა გავრცელებული. თაგვი წარმოადგენს პლასმასის პატარა კოლოფს. თაგვის მდებარეობა ეკრანზე პატარა ისრითაა აღნიშნული. ისრის გადასაადგილებლად საკმარისია გადავაადგილოთ თაგვი სიბრტყეზე.
თაგვს ორი ღილაკი აქვს (ემატება მულტიმედია თაგვების ღილაკები). ღილაკებზე თითის დაჭერით კომპიუტერს მიეცემა ბრძანებები. თაგვი მანქანას უერთდება კაბელით, COM1 გამთიშველით ან COM2 შეტანა — გამოტანის ადაპტერით (COM თაგვები უკვე მოძველდა, ახლა უკვე იხმარებაა ლაზერული და ოპტიკური თაგვები).
გაფართოების პლატები
გაფართოების პლატას უწოდებენ დამატებით ელექტრონულ მოწყობილობას. იგი სტანდარტული ფორმის ნაბეჭდი პლატაა ელექტრონული კომპონენტებით და მიკროსქემებით. იგი ყენდება ძირითადი პლატის თავისუფალ სლოტში. გაფართოების პლატებს მიეკუთვნება: მოდემი, ხმოვანი პლატა და სხვ.
გარე მოწყობილობები
გარე მოწყობილობებს უწოდებენ სისტემური ბლოკის გარეთ არსებულ მოწყობილობებს. მათ მიეკუთვნება: პრინტერი, გრაფოამგები, მოდემი. სტრიმერი, სკანერი, საპროექტო პანელი და სხვა. უნდა ავღნიშნოთ, რომ სახელი „გარე მოწყობილობა“ პირობითია. გარე მოწყობილობაში შეიძლება მოხვდეს ნებისმიერი მოწყობილობა, თუ ის კონსტრუქციულად დამოუკიდებელი ბლოკის სახითაა წარმოდგენილი.
პრინტერები
მინი|პრინტერი პრინტერს უწოდებენ მოწყობილობას, რომლის საშუალებით ინფორმაცია ძირითადად მიიღება ქაღალდზე (შეიძლება გამჭვირვალე ფირზე ან სხვ.). პრინტერის მრავალი მოდელი არსებობს ისინი განსხვავდებიან წარმოებულობით, ინტერფეისით, ფუნქციური შესაძლებლობებით და მოქმედების პრინციპით.
პრინტერის საფუძველი რთული ელექტრო მექნიკური მოწყობილობაა. იგი უზრუნველყოფს გამოსახულების ფორმირებას, ქაღალდის გადაადგილებას, საღებავის მიწოდებას და სხვ. პრინტერის შემადგენლობაშია ელექტრული ნაწილი მართვის სქემით და ბუფერული დამახსოვრების მოწყობილობით.
გამოსახულების ფორმირებით პრინტერები იყოფა კონტურულ და რასტულ პრინტერებად. კონტურულ პრინტერში სიმბოლოს გამოსახულება უწყვეტი ხაზია და მიიღება ქაღალდზე შემღებავი ლენტის გამოყენებით, ქაღალდზე ნემსის დარტყმის საშუალებით.
რასტულ პრინტერში გამოსახულება მიიღება უმცირესი წერტილების ერთობლიობით (წერტილის დიამეტრი 0,1-0,3მმ). ამჟამად პერსონალურ კომპიუტერებში გამოიყენება მხოლოდ რასტული პრინტერები. წერტილების გადატანის პრინციპით რასტული პრინტერები იყოფა: მატრიცულ, ჭავლურ და ლაზერულ პრინტერებად.
მოდემები
მინი|კომპიუტერის მოდემი მოდემი უზრუნველყოფს კომპიუტერის თავსებადობას სატელეფონო ხაზთან. კომპიუტერი გამოიმუშავებს დისკრეტულ სიგნალებს. სატელეფონო ხაზით ინფორმაცია გადაეცემა ანალოგიური ფორმით. მოდემები ანხორციელებენ ციფროანალოგურ გარდაქმნებს. კომპიუტერიდან ინფორმაციის გადაცემისას მოდემი დისკრეტულ სიგნალებს გარდაქმნის სატელეფონო ხაზის სიხშირის მქონე ანალოგურ სიგნალად, ხოლო მიღების დროს კი პირიქით ანალოგური სიგნალი გარდაიქმნება დისკრეტულ სიგნალად. მოდემებით კომუტირებული სატელეფონო ხაზებით ინფორმაციას გადასცემენ 300-დან 64 000 ბოდის სიჩქარით (1 ბოდი = 1 ბიტი წამში), ხოლო გამოყოფილი სატელეფონო ხაზებით გადაცემისას მიიღწევა 64 კილობოდზე მეტი სიხშირე.
კონსტრუქტორული შესრულებით მოდემები ჩამონტაჟებულნი არიან ან კომპიუტერის სისტემურ ბლოკში, ან წარმოადგენენ დამოუკიდებელ ბლოკს და კომპიუტერს უერთდებიან სპეციალური კაბელით.
სტრიმერები
სტრიმერი არის მოწყობილობა ინფორმაციის ასლის მაგნიტურ ლენტზე გადასაღებად. კონსტრუქციული სქემით სტრიმერები საყოფაცხოვრებო მაგნიტოფონის ანალოგიურია. კასეტაზე შეიძლება ჩაიწეროს რამდენიმე ათეული მეგაბაიტიდან რამდენიმე გიგაბაიტამდე ინფორმაცია.
კომპაქტ დისკების მოწყობილობები
მინი|კომპაქტ დისკი 1996 წლიდან ფართო გავრცელება პოვეს კომპაქტ დისკებმა. დისკის ტევადობა 700 მეგაბაიტია. მასზე ჩაწერილი ინფორმაცია იკითხება დიდი სიჩქარით. ისინი მოხერხებულნი არიან დიდი ინფორმაციის გასავრცელებლად.
ბაზარზე გავრცელებულია შემდეგი ტიპის კომპაქტ დისკები და მისი ჩამწერ-წამკითხველები: CD-R, CD-RW, DVD-R, DVD-RW. ამ დისკებზე ჩაწერა ხდება 650 ნმ წითელი ლაზერით. ბოლო დროს გამოვიდა Blu-ray დისკები და მისი ჩამწერ-წამკითხველები. ჩაწერა ხდება 405 ნმ ლურჯი ლაზერით.
უწყვეტი კვების ბლოკი (UPS)
მინი|უწყვეტი კვების ბლოკი გარე მოწყობილობას მიეკუთვნება უწყვეტი კვების ბლოკი (UPS). მისი დანიშნულებაა უზრუნველყოს პერსონალური კომპიუტერის კვება ელექტროენერგიის შეფერხებისას. უწყვეტი კვების ბლოკში შედის აკუმულატორი. იგი უზრუნველყოფს ქსელში ელექტროენერგიის გამოთიშვისას კომპიუტერის კვებას გარკვეული დროის განმავლობაში.
უწყვეტი კვების ბლოკის ერთ-ერთი ძირითადი ფუნქციაა, მიუხედავად ცვლილებისა შემავალი ძაბვის ისე რეგულირება, რომ გამომავალი ძაბვა იყოს მუდმივად 220 ვ და ასევე გამომავალი სიხშირე იყოს 50 ჰც.
მასში მოთავსებული აკუმულატორის დამუხტვა ავტომატურად ხდება, თუ აკუმულატორის ძაბვა 10,5 ვოლტზე ჩამოვიდა დამუხტვას  იწყებს და როდესაც ძაბვა მიაღწევს 14,5 ვოლტს, დამუხტვის პროცესი წყდება. მართვის ავტომატიზაციის დონით ზოგიერთი უწყვეტი ბლოკი იძლევა სიგნალს კვების შეწყვეტის შესახებ, შეწყვეტის შესახებ, რომლის საფუძველზე კომპიუტერში გაეშვება პროგრამა. პროგრამა ავტომატურად წყვეტს მანქანის მუშაობას და თიშავს მას. ასევე შეუძლია კომპიუტერის გამორთვისას გათშოს ინტერნეტი. ამისთვის მას აქვს 2 ცალი   RJ 45 პორტი (ADSL ინტერნეტის კაბელის) და  ღილაკი   სტაბილიზირებული  60 ჰც -ზე გადართვისთვის. ეს ფუნქციები შედარებით მაღალი კლასის და მძლავრ UPS -ს აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერი
ანარქიზმი
მინი|ანარქიზმის სიმბოლო ანარქიზმი (αναρχία - უხელისუფლეობა) — პოლიტიკური ფილოსოფია და იდეოლოგია, რომელიც ეწინააღმდეგება სახელმწიფო პოლიტიკური ხელისუფლების, სახელმწიფოს პოლიტიკური ორგანიზაციის ყველა ფორმის არსებობას. ანარქიზმი უარყოფს იერარქიული მმართველობის არსებობის საჭიროებას და მიისწრაფვის მათი აღმოფხვრისკენ. ანარქიზმი ქადაგებს პიროვნების აბსოლუტურ თავისუფლებას, ხოლო საზოგადოების ეკონომიკურ საფუძვლად თვლის კერძო სკაუთრებას, გარდა ანარქო-კომუნიზმისა.
ისტორია
მინი|[[უილიამ გოდვინი]] ანარქიზმს საფუძველი ჩაეყარა უილიამ გოდვინის ნაწერებში. ის პრესვიტერიანული ეკლესიის მღვდელი იყო, მიატოვა ეკლესია და მწერალი გახდა, დაწერა „კალებ უილიამსი“, სადაც ანარქისტული იდეოლოგია გადმოსცა, შექმნა ინტელექტუალთა წრე, რომელშიც შედიოდნენ მისი მეუღლე მერი უოლსთოუნქრაფთი, ახალგაზრდა მწერლები - უორდსუორთი, მისი სიძე - შელი. ისინი აკრიტიკებდნენ ავტორიტარიზმს, ამტკიცებდნენ განათლების აუცილებლობას ადამიანისათვის, მიაჩნდათ, რომ თანადგომა ადამიანის ჭეშმარიტი, თანდაყოლილი თვისებაა. ანარქიზმი მოიცავდა უტოპიზმს, ეკონომიკური თავისუფლების იდეას, რაც პიერ-ჟოზეფ პრუდონის შრომებშია ასახული, ინდივიდუალისტურ ანარქიზმს, ლიბერტარიზმს, ეგოიზმს, ანარქო-კაპიტალიზმის თეორიებს, რევოლუციური ძალადობის კრიტიკას.
ანარქიიის წარმოშობა შტირნერის, მიხეილ ბაკუნინის, პრუდონის, ჟ. გრავის, შმიდტის და პეტრე კროპოტკინის სახელებთნ არის დაკავშირებული. ტერმინი ანარქიზმი შემოიღო პრუდონმა. შტირნერი და პრუდონი არანრიქმის თეორეტიკოსები იყვნენ. პრუდონი ქადაგებდა კაპიტალიზმის განვითარების შეჩერებას და მისი საწყისი ფაზის აღდგენას.
ბაკუნინი მიიჩნევა უფრო პრაქტიკულ პოლიტიკურ მოღვაწედ. ის მომავალი ანარქისტული საზოგადოებების სქემებს ქმნიდა. ბაკუნინი დიდხანს ცხოვრობდა მოსკოვში, სადაც იგი ჰეგელის და ფიხტეს ნაშრომებს აქტიურად იკვლევდა, 1840 წელს იგი გერმანიაში იქნა ემიგრირებული სადაც შეუერთდა ახალგაზრდა ჰეგელიანელებს. 1848-49 წელს აქტიური მონაწილეობა მიიღო პარაღსასა და დრეზდენში განხორციელებულ რევოლუციაში. 1851 წელს იგი დააპატიმრეს და ციმბირში ამოაყოფინეს თავი, საიდანაც მალევე გაიქცა დასავლეთ ევროპაში და აქტიური მოღვაწეობა დაიწყო ანარქისტული განხრით. იგი გერცენთნ და ოგაროვთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა, ანარქისტული მოძრაობის ორგანიზებაში. 60-იანი წლების მიწურულს მან საბოოლოოდ ჩამოაყალიბა ანარქისტული თეორია: „სახელმწიფობრიობა და ანარქია“, სადაც მან ეკლესია და საერთოდ რელიგია პოლიტიკურ იარაღად შერაცხა. ბაკუნინმა განაცხადა, რომ რელიგია „კოლექტიური სიგიჟეა“ ეკლესიას კი „ზეციური სამიკიტნო“ უწოდა, სადაც ხალხი ცდილობს გასაჭირი დაივიწყოს. იმისათვის, რომ კაცობრიობამ „თავისუფლების სამეფოს“ მიაღწიოს, უნდა აფეთქდეს და ხალხის ცნობიერებიდან ამოძირკვოს ძალაუფლების პრინციპი. ბაკუნინი უარყოფდა საზოგადოების კლასობრივ დაყოფას და ხელისუფლების ბატონობას. იგი იბრძოდა სრული თვისუფლების იდეისთვის. მისი მოძღვრება გავრცელდა როგორც რუსეთში ასევე ევროპულ და ლათინოამერიკულ ქვეყნებში. ბაკუნინის იდეების ერთ-ერთ ყველაზე დიდ მიმდევრად ითვლება პეტრე კროპოტკინი, რომელმაც საფუძველი ჩუყარა ანარქო–კომუნიზმის თეორიას, თუმცა ის აქტიურად უპირისპირდებოდა ოქტომბრის რევოლუციას და მარქსიზმს მისი იდეა იყო თვისუფალი კომუნების დაარსება.
1868 წელს ბაკუნინმა დააარსა სოციალისტური დემოკრატიის ალიანსი და შეეცადა შეეყვანა იგი მუშათა საერთაშორისო ორგანიზაციაში, მაგრამ ის არ მიიღეს პირველ ინტერნაციონალში. ბაკუნინის მომხრეები დამარცხნდნენ პირველი ინტერნაციონალის ლონდონის კონფერენციაზე 1871 წელს და ჰააგის კონგრესზე 1872 წელს. ინტერნაციონალიდან გარიცხეს ბაკუნინი და დ. გილიომი. პირველი ინტერნაციონალის ოპოზიციონერმა ანარქისტებმა შვეიცარიაში შექმნეს ანარქისტული ინტერნაციონალი, რომელმაც 1878 წლამდე იარსება. XIX საუკუნის 70-იანი წლებიდან ანარქიზმის გავლენა თანდათან შესუსტდა.
მის საფუძველზე განვითარდა ახალი მიმართულება ანარქო-სინდიკალიზმი. XX საუკუნის დასაწყისიდან ანარიქზმმა განიცადა ხელახალი გამოცოცხლება. XX საუკუნეში ერთადერთი ქვეყანა, სადაც ანარქიზმს ჰქონდა შესამჩნევი გავლენა, იყო ესპანეთი. 1926 წელს შეიქმნა ანარქისტული პოლიტიკური პარტია „იბერიის ანარქისტთა ფედერაცია“. 1936-1939 წლებში ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს ესპანელი არანქისტები ორგანიზებულად იბრძოდნენ ესპანელი ნაციონალისტების წინააღმდეგ. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ანარქისტები აქტიურობდნენ ესპანეთში, იტალიასა და ლათინური ამერიკის ზოგ ქვეყანაში.
ანარქიზმი საქართველოში
საქართველოში ანარქიზმი XX საუკუნის დასაწყისში გამოჩნდა. ამ მიმართულების მიმდევრები იყვნენ მიხაკო წერეთელი, ვარლამ ჩერქეზიშვილი, შალვა და კომანდო გოგელიები და სხვები. ვარლამ ჩერქეზიშვილი დიდ როლს ასრულებდა საერთაშორისო დონეზე ანარქისტულ მოძრაობაში. მისი წერილები იბეჭდებოდა სხვადასხვა ენებზე. მისი ნაშრომია „მარქსიზმის დოქტრინები“, რომელჩის ჩერქეზიშვილი აკრიტიკებს მარქსიზმს. ქართველი ანარქისტები გაძლიერდნენ 1905 წლის რევოლუციის წლებში. ამ დროს ისინი უშვებდნენ საკუთარ ჟურნალ-გაზეთებს („ნობათი“, „მუშა“, „ხმა“). რევოლუციის დამარცხების შემდეგ ანარქისტებმა დათმეს პოზიციები. მათი ნაწილი გაერთიანდა სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიაში. 1917 წლიდან ანარქიზმი საქართველოში აღარ წარმოადგენდა რეალურ პოლიტიკურ ძალას.
დაგლას ადამსი
დაგლას ნოელ ადამსი (Douglas Adams; დ. 11 მარტი, 1952 — გ. 11 მაისი, 2001) — ინგლისელი მწერალი, სცენარისტი, ესეისტი, იუმორისტი და დრამატურგი. ცნობილია რომანით„ჰიჩჰაიკერის გზამკვლევი გალაქტიკაში“ (The Hitchhiker's Guide to the Galaxy), რომელიც თავდაპირველად BBC-ის რადიო-კომედია იყო, შემდეგში კი ხუთი წიგნისგან შემდგარ სერიად გადაიზარდა და ავტორის სიცოცხლეში 15 მილიონ ეგზემპლარზე მეტი გაიყიდა, გადაიღეს იმავე სახელწოდების ტელესერიალი, დაიდგა რამდენიმე პიესალ, შეიქმნა ვიდეო თამაში და 2005 წელს იმავე სახელწოდების ფილმიც გადაიღეს. გაერთიანებული სამეფოს რადიოში შეტანილი წვლილისთვის ადამსი რადიო აკადემიის დიდების ხეივანში შეიყვანეს.
ადამსს ეკუთვნის რომანები: დირკ ჯენტლის ჰოლისტური დეტექტიური სააგენტო (1987) და გრძელი მუქი ჩაი-სულის დრო (1988) და თანაავტორია წიგნებისა: The Meaning of Liff (1983), The Deeper Meaning of Liff (1990) და Last Chance to See (1990). ადამსი ტელესერიალ „Doctor Who“-ს რამდენიმე ეპიზოდის სცენარისტად მუშაობდა. მუშაობდა მონტი პაითონის მფრინავი ცირკის სკეტჩზე. ავტორის რჩეული ნამუშევრების კრებული მისი გარდაცვალების შემდეგ, 2002 წელს გამოიცა და მასში ადამსის უკანასნკელი (დაუმთავრებელი) რომანიც პირველად გამოქვეყნდა.
ადამსი ადვოკატირებდა ენვაირონმენტალიზმსა და გარემოს კონსერვაციას, უყვარდა სწრაფი მანქანები, ტექნოლოგიური სიახლეები, Macintosh და საკუთარ თავს „რადიკალ ათეისტად“ მოიხსენიებდა.
ადრეული წლები
დაგლას ადამსი დაიბადა 1952 წლის 11 მარტს, კემბრიჯში, ჯანეტ (ქალიშვილობის გვარი - დონოვანი; 1927—2016) და ქრისტოფერ დაგლას ადამსის (1927—2016) ოჯახში. დაბადებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ ადამსების ოჯახი ლონდონის ისტ-ენდში გადავიდა, სადაც სამი წლის შემდეგ ქალიშვილი, სუსანა ეყოლათ. დაგლასის მშობლები 1957 წელს განქორწინდნენ. დაგლასი, სუსასნა და დედა ბრენტვუდში, ესექსში ცხოველებისადმი სასტიკი მოპყრობის პრევენციის სამეფო საზოგადოების ცხოველთა თავშესაფარში გადავიდნენ, რომელსაც ადამსის დედის მშობლები ხელმძღვანელობდნენ.
განათლება
ადამსი ბრენტვუდში პრიმროუზ-ჰილის დაწყებით სკოლაში სწავლობდა. 9 წლის ასაკში იგი ბრენტვუდის სკოლაში ჩაირიცხა. 1959-1964 წლებში ის მოსამზადებელ სკოლაში, ხოლო 1970 წლამდე მთავარ სკოლაში სწავლობდა. 12 წლის ასაკში ადამსი 1.8 მეტრის სიმაღლის იყო და 195 სმ-ის სიმაღლის გაიზარდა. კლასის ხელმძღვანელი, ფრენკ ჰალფორდი, აღნიშნავდა, რომ სიმაღლის გამო ადამსი გამორჩეული იყო და ყველას ყურადღებას იქცევდა. წერის უნარების გამო სკოლაშივე გახდა ცნობილი. იგი ერთადერთი სტუდენტი იყო, რომელმაც ჰალფორდის კრეატიულ წერაში 10-დან 10 ქულა დაიმსახურა, რასაც ადამსი ცხოვრების ბოლომდე იხსენებდა, განსაკუთრებით შემოქმედებითი კრიზისის დროს.
ადამსის ზოგიერთი ადრეული ნაშრომი ჯერ კიდევ სკოლაში გამოქვეყნდა, როგორიც იყო მოხსენება მის ფოტოგრაფიის კლუბზე, ბრენტვუდელი (1962) და კომიკური მიმოხილვები სკოლის გაზეთში Broadsheet, რომლის რედაქტორიც პოლ ნილ მილნ ჯონსტონი იყო. ადამსს სკოლის გაზეთის ერთ-ერთი ყდის დიზაინიც ეკუთვნის, ხოლო 1965 წელს კომიქსში არწივი მისი წერილი და მოთხრობა დაიბეჭდა. ადამსის პოემა, სახელწოდებით „დისერტაცია სანთლის შესახებ პოემის დაწერის საკითხსა და მასთან დაკავშირებულ სირთულეებთან დაკავშირებით“, რომელიც 1970 წელს, 17 წლის ასაკში დაწერა, 2014 წელს აღმოაჩინეს სკოლის ერთ-ერთ განჯინაში.
მწერლობა
ადამსი ორჯერ მცირე ხნით გამოჩნდა მონტი პაითონის მფრინავი ცირკის მეოთხე სერიაში. 42-ე ეპიზოდის დასაწყისში, ნათელი გასართობი ომი, ადამსი ექიმის ნიღაბშია (ექიმ ემილ კონინგის როლში) და ხელთათმანებს ირგებს, როდესაც მაიკლ პეილინი ერთიმეორი მიყოლებით გვაცნობს პერსონაჟებს. 44-ე ეპიზოდის დასაწყისში, „ბატონი ნეიტრონი“, ადამსი „პეპერპოტსის“ ტანსაცმელშია გამოწყობილი და მანქანაში, რომელსაც ტერი ჯოუნსი მართავს, რაკეტას დებს. ორივე ეპიზოდი 1974 წლის ნოემბერში გავიდა ეთერში. ადამსი და ჩეპმენი თანამშრომლობდნენ სხვა პროექტებშიც, მათ შორის Out of the Trees.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ათეისტები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:დაგლას ადამსი კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:ინგლისელი ათეისტები კატეგორია:ინგლისელი კომედიური ჟანრის რომანისტები კატეგორია:ინგლისელი ესეისტები კატეგორია:ინგლისელი ჰუმანისტები კატეგორია:ინგლისელი იუმორისტები კატეგორია:ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები
Lasioglossum yakuticum
Lasioglossum yakuticum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2004 წელს.
Neivamyrmex adnepos
Neivamyrmex adnepos — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იტაკარე
იტაკარე (Itacaré) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
სანქტ-პეტერბურგი
სანქტ-პეტერბურგი (Санкт-Петербу́рг; 1914 წლამდე — სანქტ-პეტერბურგი, 1914-1924 წწ. — პეტროგრადი, 1924-1991 წწ. — ლენინგრადი) — ფედერალური მნიშვნელობის ქალაქი რუსეთში. ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს რუსეთის საკონსტიტუციო სასამართლო (2008 წლიდან), დსთ-ის საკანონმდებლო ორგანო (1992 წლიდან), ლენინგრადის ოლქის მმართველი ორგანო, დასავლეთ რუსეთის სამხედრო ოკრუგი, რუსეთის მთავარი სამხედრო-საზღვაო ძალების შტაბი. ქალაქი მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის დასავლეთ ნაწილში, ფინეთის ყურის სანაპიროსთან (ბალტიის ზღვა), მდინარე ნევის შესართავთან.
ქალაქი პეტრე დიდმა, 1703 წლის 16/27 მაისს, დააარსა. 1712-1918 წლებში იყო რუსეთის დედაქალაქი. ქალაქში მოხდა სამი რევოლუცია: პირველი იყო 1905-07 წლების რევოლუცია, მეორე 1917 წლის თებერვლის ბურჟუაზიულ-დემოკრატიული რევოლუცია და მესამე 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუცია. დიდი სამამულო ომის დროს 1941-1945 წლებში ქალაქი დაახლოებით 900 დღის განმავლობაში ბლოკადაში იყო, რომლის დროსაც, სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, შიმშილისგან დაიღუპა 650 ათასიდან 1,2 მილიონამდე ადამიანი. სანქტ-პეტერბურგს 1965 წელს გმირი ქალაქის წოდება მიანიჭეს.
მოსახლეობა 5 131 942 ადამიანია (2014). სანქტ-პეტერბურგი მსოფლიოს ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე მილიონიანი ქალაქია. ევროპის ქალაქებს შორის მოსახლეობის რაოდენობით ქალაქი მესამე ადგილზეა, ხოლო ქვეყანაში მეორე ადგილზე, მოსკოვის შემდეგ. ქალაქი, სანქტ-პეტერბურგის აგლომერაციის ცენტრია, ფართობი — 1439 კმ², ამავე მაჩვენებლითაც მოსკოვის შემდეგ მეორე ადგილზეა ქვეყანაში.
სანქტ-პეტერბურგი — რუსეთის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური, სამეცნიერო და კულტურული ცენტრი და მსხვილი სატრანსპორტო კვანძია. ქალაქის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლები იუნესკოს მემკვიდრეობის სიაშია შესული. ქალაქი, ტურისტული თვალსაზრისით, ძალიან პოპულარულია. ქალაქის მთავარი ღირშესანიშნაობებია: ერმიტაჟი, მარიინსკის თეატრი, რუსეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა, რუსული მუზეუმი, პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრე, ისააკის ტაძარი და სხვა.
ეტიმოლოგია
სანქტ-პეტერბურგი — გერმანულად წმინდა პეტრეს ქალაქი და ასევე, თავდაპირველი ნიდერლანდური სახელი Sankt Pieter Burch — სან(ქ)ტპიტერბურხი — ქალაქს პეტრე დიდის ზეციური მფარველის წმინდა პეტრეს პატივსაცემად, დაარსებიდან 1914 წლამდე ერქვა. თავდაპირველად, ეს სახელი კურდღლის კუნძულზე 1703 წელს აშენებულ ციხესიმაგრეს ერქვა, თუმცა, მოგვიანებით უკვე მთელ ქალაქს ეწოდა. არაოფიციალურად ქალაქს პეტერბურგს, ხოლო სასაუბრო მეტყველებაში პიტერსაც უწოდებენ. .
1914 წლის 18 აგვისტოს ქალაქს სახელი შეეცვალა და ეწოდა პეტროგრადი, ეს ცვლილება რუსეთის პირველ მსოფლიო ომში ჩაბმით, სწორედ ამის გამო შეეცვალა ქალაქს ძველი გერმანული სახელწოდება — სანქტ-პეტერბურგი. ტოპონიმი პეტროგრადი, ქალაქის სახელის ოფიციალურად მიღებამდეც საკმაოდ პოპულარული იყო, გვხვდებოდა, როგორც მხატვრულ ლიტერატურაში, ასევე სხვადასხვა დაწესებულებების დასახელებებშიც (მაგ: პეტროგრადის სტაროვერული ეპარქია). ქალაქის სახელწოდების ცვლილება მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილში უკმაყოფილებას იწვევდა, ამიტომ ისინი ქალაქს ისევ ძველი სახელით მოიხსენიებდნენ.
1924 წლის 26 იანვარს საბჭოთა კავშირის საკავშირო საბჭომ მეორე ყრილობაზე დააკმაყოფილა პეტროგრადის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატთა საბჭოს მოთხოვნა და ქალაქს ლენინგრადი დაერქვა. ეს სახელი ქალაქს ოქტომბრის რევოლუციის ერთ-ერთი ორგანიზატორის, რსფსრ-ისა და საბჭოთა კავშირის დამმაარსებლისა და ხელმძღვანელის ვლადიმერ ლენინის პატივსაცემად ეწოდა.
1991 წლის 12 ივნისს ჩატარებული რეფერენდუმის შედეგად, ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით 55 პროცენტს სურდა ქალაქს თავისი პირვანდელი ისტორიული სახელი — სანქტ-პეტერბურგი დაბრუნებოდა. 1991 წლის 6 სექტემბერს რსფსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა № 1643-1 დადგენილებით მოსახლეობის ეს მოთხოვნა დააკმაყოფილა და ქალაქს ისტორიული სახელი, სანქტ-პეტერბურგი დაუბრუნდა. 1990-იანი წლების მიწურულსა და XX საუკუნის დასაწყისში მაღალი თანამდებობის ზოგიერთ პირს სურდა ქალაქის სახელი ისევ ლენინგრადი ყოფილიყო, თუმცა ხალხის ზეწოლით მათი ეს სურვილები მყისიერად გაქრა.
ქალაქს თავისი ოფიციალური სახელის გარდა მრავალი არაოფიციალური სახელიც აქვს, მაგალითად: ჩრდილოეთის დედაქალაქი (ან რუსეთის მეორე დედაქალაქი) — ასე მოიხსენიებდნენ ქალაქს რევოლუციამდელ ხანაში. აბრევიატურა სპბ (СПб) კი ქალაქის ოფიციალური ბიბლიოგრაფიული სახელია; კულტურის დედაქალაქი, ქალაქის ნევაზე, თეთრი ღამეების ქალაქი, ეს ქალაქის არაოფიციალური სახელების არასრული ჩამონათვალია. პიტერი — სანქტ-პეტერბურგის საკრარული სახელია, რომელიც ერთ-ერთი უძველესია თავის არაოფიციალურ სახელებს შორის. ჩრდილოეთის ვენეცია — ხატოვანი შედარება ვენეციასთან, ქალაქში არსებული მრავალი მდინარის, არხისა და არქიტექტურის გამო. ჩრდილოეთის პალმირა — პოეტური შედარება პალმირასთან, ლეგენდარული სილამაზის მქონე ქალაქთან. ლენინის ქალაქი — საბჭოთა კავშირის დროს არსებული ქალაქის ნახევრად ოფიციალური დასახელება (ძირითადად გვხვდებოდა მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ პოსტერებში). სამი რევოლუციის აკვანი (ქალაქი) — ასევე, ქალაქის ნახევრად ოფიციალური დასახელება, რომელიც 1905—07 წლებისა და 1917 წლის რუსეთის რევოლუციებს უკავშირდება. პეტროპოლი — ქალაქის პოეტური ტროპი, დასახელება „პეტერბურგის“ ბერძნული ფორმა (Πετρούπολης), პირველად გამოიყენა მიხეილ ლომონოსოვმა. კრიმინალური დედაქალაქი — ქალაქი, ასე მოიხსენიებოდა 1990-იან წლებში. ნევოგრადი — ძველმორწმუნეებს (სტაროვერები) შორის გავრცელებული ქალაქის დასახელება, რომელიც გამოიყენება XVIII საუკუნიდან, მას შემდეგ რაც ქალაქში ძველმორწმუნეები გადმოსახლდნენ. ამჟამადაც, ზოგიერთ პერიოდულ გამოცემაში, სანქტ-პეტერბურგის ნაცვლად გამოიყენება დასახელება ნევოგრადი. ასევე ადგილობრივი, ზღვისპირული სტაროვერული გაერთიანება ატარებს არაოფიციალურ სახელს ნევის გაერთიანება. „ფანჯარა ევროპაში“ — ეს ეპითეტი მას შემდეგ გახდა პოპულარული, რაც ალექსანდრე პუშკინმა გამოიყენა, თავის პოემაში „ბრინჯაოს მხედარი“ (1833). თვითონ პუშკინმა ქალაქის ასეთი მხატვრული სახე გადმოიღო იტალიელი ფილოსოფოსისა და კრიტიკოსის ფრანჩესკო ალგაროტისგან.
გეოგრაფიული მდებარეობა
thumb|left|ხედი კოსმოსიდან სანქტ-პეტერბურგი მსოფლიოს ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე მილიონიანი ქალაქია, მისი კოორდინატებია:59.95°N, 30.31667°W ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 90 კილომეტრზეა გადაჭიმული, მდებარეობს რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ნევის დაბლობსა და მისსავე დელტაში წარმოქმნილ მრავალ კუნძულზე. ქალაქის ცენტრალური რაიონები ზღვის დონიდან 1-5 მეტრზე მდებარეობს, ხოლო გარეუბნები 5-30 მეტრზე (გარეუბნების სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი ზღვის დონიდან 5-22 მეტრზე მდებარეობს). ქალაქის ყველაზე მაღალ წერტილად დუდერგოვსკის მაღლობი ითვლება, რომლის მაქსიმალური სიმაღლე 176 მეტრია. ქალაქში მდებარეობს სიმაღლის ნულოვანი ათვლის სისტემა (კრონშტატდის ფუტშტოკი), რომელიც ბალტიის ზღვიდან აითვლება.
ქალაქის მიმდებარე ტერიტორია პალეოზოური ერის დროს, 300-400 მილიონის წლის წინათ, ზღვით იყო დაფარული. იმ დროს ბალტიის ფარი (რომელიც შედგება გრანიტის, გნაისისა და დიაბაზისგან ) დაახ. 200 მეტრის სიმაღლეზე დაფარული იყო დანალექი ფენებით — ქვიშაქვით, ქვიშით, თიხით, კირქვით და სხვა. პეტერბურგის ამჟამინდელი რელიეფი გამყინვარების გვიანდელ პერიოდში წარმოიქმნა. ამავე პერიოდში, მყინვარის დნობის შემდეგ წარმოიქმნა ლიტორინის ზღვაც, რომლის წყლის დონეც თანამედროვეზე 7-9 მეტრით მაღალი იყო. 4 ათასი წლის წინათ ზღვის ფართობი თანდათან შემცირდა, საბოლოოდ კი თანამედროვე ბალტიის ზღვის სახით შემოგვრჩა. ბოლო 2500 წლის განმავლობაში ქალაქის რელიეფი თითქმის არ შეცვლილა.
ჰიდროგრაფია
სანქტ-პეტერბურგის მდინარეებისა და წყლის არხების საერთო სიგრძე 282 კმ-ს აღწევს, წყალი ქალაქის ფართობის 7 %-ს შეადგენს. ქალაქის განვითარებასთან ერთად იცვლებოდა მისი ჰიდროგრაფიული ქსელი. პეტერბურგი აშენებულია ჭაობიან ადგილას, ამიტომ მისი ფართობის გაზრდასთან ერთად, საჭირო გახდა ამ ჭაობიანი ადგილების დაშრობა, ახალი არხების გაყვანა, რათა ჭაობის წყლისთვის დინება მიეცათ. XIX საუკუნისთვის ნევის დელტა 48 მდინარისა და არხისგან შედგებოდა, დელტას შექმნილი ჰქონდა 101 კუნძული. ბოლო ორი საუკუნის განმავლობაში განხორციელებული ჰიდროგრაფიული ცვლილებების გამო კი ნევის დელტაში კუნძულების რაოდენობა 42-მდე შემცირდა.
ქალაქის მთავარი მდინარეა ნევა, რომელიც ჩაედინება ფინეთის ყურეში და უკავშირდება ბალტიის ზღვას. ნევის დელტაში წარმოქმნილი მდინარეებია: დიდი ნევა, პატარა ნევა, დიდი, საშუალო და პატარა ნევკა, ფონტანკა, მოიკა, ეკატერინგოფკა, კრესტოვკა, კარპოვკა, ჟდანოვკა, სმოლენკა, პრიაჟკა, კრონვერსკის სრუტე. ნევის დელტაში წარმოქმნილი კუნძულებია: ვასილის კუნძული, პეტროგრადის კუნძული, კრესტოვსკის კუნძული, დეკაბრისტთა კუნძული. ფინეთის ყურეში მდებარე დიდი კუნძულია: კოტლინი. ქალაქის ტერიტორიაზე მდინარეებსა და არხებზე გადებულია დაახ. 800 ხიდი, მათგან 218 ხიდი საფეხმავლოა, ხოლო 22 ასაწევი. ქალაქში არსებული ხიდებიდან ყველაზე გრძელია დიდი ობუხოვსკის ხიდი, რომელიც გადებულია მდინარე ნევაზე და მისი საერთო სიგრძე 2824 მეტრია. ყველაზე ფართო ხიდია ლურჯი ხიდი, რომლის სიგანე 99,5 მეტრია.
ქალაქის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი (ნევის დელტის კუნძულები, ფინეთის ყურის სანაპირო ზოლსა და ბალტიისპირეთის სარკინიგზო მონაკვეთს შორის არსებული ტერიტორია, მდ. ფონტანკის მარცხენა სანაპირო ზოლი) ზღვის დონიდან 1,2-3 მეტრზეა. ქალაქის ეს ნაწილი წყალდიდობის საფრთხის ქვეშაა, თუმცა ამ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად ფინეთის ყურეში აგებულია სპეციალური დამცავი კომპლექსი. ქალაქის ამ ნაწილში სერიოზული წყალდიდობები მოხდა 1824 წლის 7 /19 ნოემბერს, მაშინ წყლის დონის ორდინარმა 4,21 მეტრი შეადგინა. მეორე სერიოზული წყალდიდობა 1924 წლის 23 სექტემბერს მოხდა, ამ წყალდიდობის დროს ქალაქის ტერიტორიის 70 კმ² დაიტბორა. ქალაქში, მისი 300 წლიანი ისტორიის განმავლობაში, სხვადასხვა წყაროების მიხედვით დაახლოებით 300 წყალდიდობაა მომხდარი. ფინეთის ყურეში არსებული დამცავი კომპლექსის მშენებლობა, რომელიც ქალაქს წყალდიდობისგან იცავს 2011 წელს დასრულდა. ამ დამცავი კომპლექსის საშუალებით 2011 წლის 28 დეკემბერს თავიდან აიცილეს წყალდიდობა, სწორედ ამ დროს მოხდა დამცავი კომპლექსის სრულად დატვირთვა.
კლიმატი
სანქტ-პეტერბურგში ზომიერი კლიმატია, რომელიც გადადის ზომიერი-კონტინენტურიდან ზომიერი-ზღვის კლიმატში. ასეთი კლიმატი განპირობებულია გეოგრაფიული მდებარეობითა და ატმოსფერული ცირკულაციებით, ასეთივე კლიმატი დამახასიათებელია მთლიანი ლენინგრადის ოლქისთვის.
მზის ენერგიის საერთო ჯამური მაჩვენებელი ქალაქის ტერიტორიაზე 1,5-ჯერ მეტია ვიდრე უკრაინის სამხრეთით და ორჯერ ნაკლები შუა აზიასთან შედარებით. წლის განმავლობაში სანქტ-პეტერბურგში საშუალოდ 62 მზიანი დღეა. დღეები უმეტესად, მოღრუბლული და ნაწილობრივ მზიანია. დღის ხანგრძლივობა იცვლება 5 საათი და 51 წუთიდან (22 დეკემბერი) 18 საათსა და 50 წუთამდე (22 ივნისი). ქალაქში არის „თეთრი ღამეები“, რომელიც 25-26 მაისს იწყება და 16-17 ივლისამდე გრძელდება. ამ პერიოდში მზის დახრილობა, დაახ. 9°-ია. ეს „თეთრი ღამეები“ გრძელდება 50 დღეზე მეტი.
ქალაქში ხშირია ჰაერის მასების ცვალებადობა, ზაფხულში ქრის დასავლეთის და ჩრდილო-დასავლეთის ქარები, ხოლო ზამთრობით — დასავლეთის და სამხრეთ-დასავლეთის ქარები. სანქტ-პეტერბურგში რადიოსადგურები 1722 წლიდან არის განლაგებული. ყველაზე მაღალი ტემპერატურა ქალაქში დაფიქსირებულია +37, ხოლო ყველაზე დაბალი ტემპერატურა დაფიქსირებულია −35,9.
დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქს ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე ბალტიის ზღვით, სადაც მდებარეობს აზორის ანტიციკლონი და ისლანდიის დაბალი წნევის არეალი, ეს ფაქტორი ქალაქში ზღვის კლიმატის გავრცელებას უწყობს ხელს. ქალაქისთვის დამახასიათებელია თბილი, წვიმიანი ზაფხული და ზომიერად რბილი ზამთარი. ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ქალაქში ცივი, არქტიკული ჰაერის მასები შემოდის, რომელიც ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში ფორმირდება. ქალაქის კლიმატზე გავლენას ახდენს ასევე ცენტრალური აზიის დაბალი წნევის არეალი. ამ რეგიონიდან ქალაქში შემოდის მშრალი კონტინენტური კლიმატი.
მცენარეული საფარი
2002 წლის მონაცემებით მცენარეული საფარი ქალაქის ტერიტორიის 40 %-ს მოიცავდა. 2000 წლისათვის ქალაქის 1 მცხოვრებზე 65 მ² მცენარეული საფარი მოდიოდა. ქალაქში მცენარეული საფარის საერთო ფართობი 31 000 ჰექტარია, რომელიც თავის მხრივ მოიცავს: 68 პარკს, 166 ბაღს, 730 სკვერს, 230 ბულვარსა და 750 გამწვანებულ ქუჩას. ქალაქის გამწვანებული პარკები მდებარეობს სხვადასხვა ლანდშაფტურ ზონაში, ფინეთის ყურის დაბალ და მაღალ ტერასებზე (სტრელნის, პეტერგოფისა და ლომონოსოვის პარკები), მორენას დაბლობზე (ქალაქ პუშკინის პარკები), მთის თხემებზე (შუვალოვის პარკი, ვერხვის ჭალა). ასევე ქალაქის გარკვეულ ნაწილში მდებარეობს ბუნებრივი ტყეები, რომლებსაც შენარჩუნებული აქვთ ჯიშობრივი შემადგენლობა (სოსნოვკა). ქალაქში არსებული მრავალი პარკი მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში გაშენდა, ძირითადად იმ ადგილებში, სადაც მცენარეული საფარი ან საერთოდ არ იყო, ან მხოლოდ მცირედი იყო (მოსკოვის გამარჯვების პარკი, ზღვისპირა გამარჯვების პარკი). ქალაქის გარეუბნებში შემონახულია ტყის მასივები, რომლებიც ტაიგის სამხრეთ ნაწილია (იუნტოლოვის საზაფხულო აგარაკი, რჟევის ტყეპარკი, სატყეო კუნძულები მდინარე ოხტის გასწვრივ, ტალინის გზატკეცილი, მდინარე ნევასა და მოსკოვის სარკინიგზო ხაზს შორის არსებული ტერიტორიები.
სანქტ-პეტერბურგში მდებარეობს 7 ბუნებრივი დაცული ტერიტორია: მათგან 3 სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფი, ხელოვნურადაა შექმნილი (იუნტოლოვსკის აღკვეთილი, გლადიშევსკის აღკვეთილი, ნევის ყურის ჩრდილოეთ სანაპირო), ხოლო 4 ბუნების ძეგლია (დუდერგოფსკის მაღლობი, კომაროვსკის სანაპირო, სტრელნინსკის სანაპირო, სერგიევკას პარკი). სანქტ-პეტერბურგის განვითარების გეგმა მოიცავს კიდევ 5 აღკვეთილსა და 2 ბუნების ძეგლს.
ეკოლოგიური პრობლემები
სანქტ-პეტერბურგში მოქმედებს 21 ავტომატური ჰაერის მონიტორინგის ცენტრი. ქალაქის სათბურის აირების საერთო მასამ 2009 წლის მონაცემებით 625,3 ათასი ტონა შეადგინა, მისი 91,9 % სატრანსპორტო საშუალებებზე მოდის. საზიანო სათბურის აირების საერთო მასა თითოეულ ადამიანზე წლის განმავლობაში 135,9 კგ-ია. 1 კმ²-ზე სათბური აირების საერთო მასა 434,5 ტონაა. 2009 წელს სათბური აირების საერთო მასა წინა წელთან შედარებით 1 %-ით გაიზარდა.
<div style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; float: right; clear: right; margin: 1.4em; font-size: 90%; padding: .5em 1em; width: 200 პქ; height: auto;"> ყველაზე ხმაურიანი ქალაქები
სანქტ-პეტერბურგს მსოფლიოს ყველაზე ხმაურიან ქალაქებს შორის მე-5 ადგილი უკავია, ხმაურის მაჩვენებელი საშუალო დონეზე მაღალია და 60 დეციბელს შეადგენს. ქალაქის უმეტეს ნაწილში ეს მაჩვენებელი აღემატება 10-15 დეციბელს, ეს ადგილებია: მოსკოვის, სტაჩეკის, ლიგოვისა და ნევის გამზირები, რგოლისებრი ავტომაგისტრალი, სარკინიგზო ხაზი, ასევე ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთ რაიონები სადაც პულკოვოს აეროპორტი მდებარეობს.
მდინარე ნევის, ნევის ყურისა და ფინეთის ყურის ეკოლოგიური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია. ქალაქში არსებული ასეულობით საწარმოს გამო მდინარე ნევა დაბინძურებულია, რადგან მასში დიდი რაოდენობით სამრეწველო ნარჩენები ჩაედინება, მდინარის დაბინძურებას, ასევე იწვევს ტრანსპორტირების დროს მდინარეში ჩაღვრილი ნავთობი. მდინარეში ყოველდღიურად დაახლოებით 80 ათასი ტონა სამრეწველო ნარჩენები ჩაედინება.ყოველწლიურად პეტერბურგის ბუნების დამცველთა ორგანიზაცია ნევის აკვატორიაში საშუალოდ 40 სახეობის ჩაღვრილ ნავთობპროდუქტებს პოულობს. 2008 წელს სანქტ-პეტერბურგის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და უსაფრთხოების ორგანიზაციამ ნევის ნაპირებზე მდებარე არც ერთი ნაპირი არ ჩათვალა ბანაობისთვის ხელსაყრელად. ქალაქში არსებული სამრეწველო ობიექტები ათასობით ტონა მყარ ნარჩენებს გამოყოფენ, რომელიც ქალაქის ეკოლოგიას სერიოზულ საფრთხეს უქმნის. ამისათვის ქალაქიდან 30 კმ-ის მოშორებით, ლენინგრადის ოლქში, ტოსნენსკის რაიონში შექმნილია პოლიგონი „წითელი ბორი“, სადაც I-III კლასის ტოქსიკური ნარჩენების (ქიმიური, სამედიცინო და სამრეწველო) გადამუშავება ხდება.
ფინეთის ყურეში სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავმა ნაგებობამ ფინეთის ყურის აღმოსავლეთ ნაწილში, ნევის ყურეში წყლის დონის 10-20 % კლება გამოიწვია, ამის გამო ნევის ყურეში ბიოგენების კონცენტრაცია გაიზარდა. ამ დამცავი ჯებირის ჩრდილოეთ და სამხრეთ-დასავლეთით დაგროვილმა მყარმა ნარჩენებმა ნევის ყურეში არსებული გრუნტების დაბინძურება გამოწვია, დალექილი მყარი ნარჩენები ამ გრუნტებს შეერია. ასევე, წყლის დონის კლებამ და მცენარეულმა ნარჩენებმა, ნევის ყურეში ზოგიერთი ტერიტორიის დაჭაობება გამოიწვია, რამაც საბოლოოდ შეიძლება დამბას შორის არსებული წყლის მასების ეფტროპიკაცია გამოიწვიოს.
სახელისუფლებო ორგანოები
thumb|250px|მარცხნივ|სმოლნი — ქალაქის მმართველი ორგანო 250px|thumb|[[მარიის სასახლე (სანქტ-პეტერბურგი)|მარიის სასახლე — საკანონმდებლო ორგანო]] ქალაქის სახელისუფლებო ორგანოები სანქტ-პეტერბურგის ქარტიის მიხედვით მოქმედებენ, რომელიც საკანონმდებლო ორგანომ 1998 წლის 14 იანვარს მიიღო. ქალაქში უმაღლესი თანამდებობის პირი გუბერნატორია, რომელსაც საკანონმდებლო ორგანო ამტკიცებს რუსეთის პრეზიდენტის წინადადების საფუძველზე 5 წლის ვადით. 2011 წლის აგვისტოდან ქალაქის გუბერნატორის თანამდებობა გიორგი პოლტავჩენკოს უკავია. ქალაქში აღმასრულებელი ორგანოა — სმოლნი, ქალაქის მმართველი ორგანო, რომელსაც მეთაურობს გუბერნატორი. ამ ორგანოში, ასევე ერთიანდებიან სხვადასხვა აღმასრულებელი ორგანოებიც, რომლებიც ქალაქის ადმინისტრაციულ, მმართველ ორგანოს ქმნიან.
ქალაქის საკანონმდებლო ორგანო 50 დეპუტატისგან შედგება, მოსახლეობა მათ პროპორციული სისტემით 5 წლის ვადით ირჩევს. 2011 წელს მე-5 მოწვევის პარლამენტი აირჩიეს, რომელიც 5 ფრაქციისგან შედგებოდა: „ერთიანი რუსეთი“ (20 ადგილი), „სამართლიანი რუსეთი“ (12), „კომუნისტური პარტია“ (7), „იაბლოკო“ (6) და „ლიბერალ-დემოკრატები“ (5). საკანონმდებლო ორგანოს თავჯდომარეა ვიაჩესლავ მაკაროვი, 2011 წლის დეკემბრიდან. სხდომები იმართება მარიის სასახლეში. ორგანიზაციებისთვის და ბიუჯეტის კონტროლისათვის შექმნილია სანქტ-პეტერბურგის კონტროლის პალატა, ეს ორგანო ქალაქის ბიუჯეტის საფინანსო-ეკონომიკურ კონტროლს ახორციელებს. ქალაქის სასამართლო მოქმედებს სანქტ-პეტერბურგის ქარტიისა და მსოფლიო სასამართლოს წესდების მიხედვით.
ქალაქის ბიუჯეტი
სანქტ-პეტერბურგის ბიუჯეტის შემოსავლები ძირითადად მოიცავს: ორგანიზაციებისა და ფიზიკური პირების წლიურ საშემოსავლო გადასახადებს (66 %), სხვადასხვა საქონელზე დაწესებულ აქციზებს (3,5 %), ორგანიზაციების ქონების გადასახადებს (5,6 %), სახელმწიფო და მუნიციპალური ქონების გადასახადებს (6 %) და სხვა. ბიუჯეტიდან ფული შემდეგი მიმართულებებით იხარჯება: საგზაო-სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარება (23 %, მათ შორის შედის სამშენებლო და სარეკონსტრუქციო სამუშაოები გზებზე, სამგზავრო ტრანსპორტისა და სანქტ-პეტერბურგის მეტროს განვითარება), ჯანდაცვა (14 %), განათლება (12 %), ბინების სამშენებლო სამუშაოები (9 %), სოციალური პროექტები (8 %, პენსიონრებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების ადამიანების დახმარება), ოჯახებისა და მცირეწლოვანი ბავშვების დახმარება (8 %), კომუნალური ინფრასტრუქტურის განვითარება (7 %), კულტურა (3 %).
საგარეო ურთიერთობები
thumb|250px|left|[[გერმანია|გერმანიის საკონსულო სანქტ-პეტერბურგში]] ქალაქს გააჩნია საკმაოდ ფართო საგარეო ურთიერთობები, ქალაქში პერიოდულად ტარდება სხვადასხვა ქვეყნებისა და ქალაქების კულტურის დღეები. 2011 წლის მონაცემებით სანქტ-პეტერბურგს 79 დაძმობილებული ქალაქი ჰყავს.
ქალაქის ოფიციალური სიმბოლოები
thumb|სანქტ-პეტერბურგის გერბი სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული გერბი დამტკიცებული იქნა 1730 წელს, დაადასტურეს 1780 წელს, 1857 წელს გერბს გაუკეთეს გარკვეული კორექტირება, ხელახლა მიიღეს 1991 წელს, წარმოადგენს ქალაქის უძველეს და მთავარ ოფიციალურ სიმბოლოს. ქალაქის ახლანდელი გერბი მიიღეს 1992 წელსი 8 ივნისს, რუსეთის სახელმწიფო ჰერალდიკურმა რეესტრმა დაამტკიცა გერბი და მიანიჭა სარეგისტრაციო ნომერი 49. სანქტ-პეტერბურგის დროშასა და გერბზე გამოსახულია: სკიპტრა, როგორც საიმპერატორო ხელისუფლებისა და დედაქალაქის სიმბოლო; საზღვაო ღუზა, საზღვაო პორტის სიმბოლო და სამდინარო ღუზა, როგორც სამდინარო პორტის სიმბოლო. სანქტ-პეტერბურგის დროშა წარმოადგენს, თვითონ ქალაქისა და რუსეთის ოფიციალურ სიმბოლოს, აღნიშნავს მის კონსტიტუციურ და სამართლებრივ სტატუსს, ქალაქის მოსახლეობის ერთიანობასა და კულტურულ საკუთრებას. ახლანდელი დროშა მიიღეს 1992 წლის 8 ივნისს, შესაბამისი კანონის მიღებიდან 10 თვის შემდეგ.
სანქტ-პეტერბურგის ჰიმნი ქალაქის ერთ-ერთ ოფიციალურ სიმბოლოს წარმოადგენს, მუსიკა „დიდებული ქალაქის ჰიმნი“ რეინგოლდ გლიერის ბალეტიდან „ბრინჯაოს მხედარი“, გრიგორი კორჩმარის რედაქციით, ოლეგა ჩუპროვას ტექსტი.
ქალაქის ისტორიულ სიმბოლოს წარმოადგენს საადმირალოს შპილზე დამაგრებული გემი, ბრინჯაოს მხედარი და ანგელოზი პეტრე-პავლეს ტაძრის შპილზე. ასევე ქალაქში არის ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც შუადღით პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრიდან ისვრიან ქვემეხებს.
პრეისტორია, ქალაქის დაარსება და XVIII საუკუნე
thumb|220px|ზაფხულის ბაღი thumb|220px|[[ბრინჯაოს მხედარი]] thumb|დომენიკო ტრეზინის მიერ [[1716-1717 წლებში შედგენილი სანქტ-პეტერბურგის გენერალური გეგმა]] thumb|საადმირალოს გამზირი, 1753 თანამედროვე სანქტ-პეტერბურგის ტერიტორიაზე ადამიანების კვალი ჯერ კიდევ გამყინვარების ბოლო პერიოდიდან იკვეთება, სწორედ ამ პერიოდიდანვე იწყება ხალხის დასახლება. დაახლოებით 12 ათასი წლის წინ ამ ტერიტორიაზე გამოჩნდნენ თანამედროვე ფინურ-უგორული ხალხის წინაპრები. VIII-IX საუკუნეებში მდინარე ნევის სანაპიროებზე დასახლდნენ აღმოსავლეთ სლავური წარმოშობის ხალხი: ილმენის სლავები და კრივიჩები. ისინი დაკავებულნი იყვნენ მესაქონლეობით, ნადირობით, მეთევზეობით და ტყის საფარის გაკაფვა-დაწვით, სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების არ ქონის გამო. IX საუკუნეში ეს მიწები ერთიანი ძველი სლავური სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა, რომელიც დიდი ნოვგოროდის ტერიტორიის ნაწილს შეადგენდა და ეწოდებოდა „ვოდსკაია პიატინა“. ამ ტერიტორიას მარჯვნიდან — კარელიის მიწები, ხოლო მარცხნიდან — იჟორის მიწები ესაზღვრებოდა. VIII—XIII საუკუნეებში მდინარე ნევაზე მოეწყო საზღვაო-სამდინარო მოგზაურობა, რომელიც „აღმოსავლეთის მოგზაურობის“ სახელითაა ცნობილი, ეს მოგზაურობა დაიწყო სკანდინავიიდან და აღმოსავლეთი ევროპის გავლით დასრულდა ბიზანტიაში. სწორედ ამ პერიოდში ნოვგოროდის რესპუბლიკა მუდმივად ებრძოდა შვედეთს. 1240 წლის 15 ივლისს მდინარეების: იჟორისა და ნევის შესართავთან მოხდა ბრძოლა, რომელიც ნევის ბრძოლის სახელითაა ცნობილი, ნოვგოროდის ლაშქარსა (მეთაურობდა ალექსანდრე ნეველი) და შვედედებს შორის. 1300 წელს შვედებმა ოხტასა და ნევის შესართავთან ააგეს ციხესიმაგრე ლანდსკრონა, თუმცა ეს ციხესიმაგრე ერთი წლის შემდეგ ნოვგოროდის და ადგილობრივი ტომების გაერთიანებულმა ჯარმა ჯერ აიღეს, შემდეგ კი გაანადგურეს. შემდეგ წლებში ციხესიმაგრე ლანდსკრონის ადგილას იყო სავაჭრო დასახლება ნიენშანცი. XV საუკუნეში, იჟორის მიწები, რომელიც ნოვგოროდის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა, შეუერთდა მოსკოვის დიდი სამთავროს. 1614-1617 წლებში მომხდარ რუსეთ-შვედეთის ომის შემდეგ ნევიისპირა მიწები შვედეთის სამეფოს დაქვემდებარებაში შევიდა, მათი სამეფოს ადმინისტრაციული და სავაჭრო ცენტრი ქალაქი ნიენი მდებარეობდა ციხესიმაგრე ნიენშანცის მახლობლად, რომელიც 1611 წელს ლანდსკრონის ადგილზე აშენდა.
დიდი ჩრდილოეთის ომის შემდეგ, რომელიც 1700-1721 წლებში მიმდინარეობდა, შვედეთის იმპერიის შემადგენლობაში მყოფი ნევის სანაპირო ტერიტორიები დაიბრუნა რუსეთმა (ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულებით, რომელსაც 1721 წლის 30 აგვისტოს (10 სექტემბერი) მოეწერა ხელი). 1703 წლის 16 (27) მაისს ნევის შესართავთან ნიენის მახლობლად პეტრე I-ის ბრძანებით დაიწყეს სანქტ-პეტერბურგის მშენებლობა. ქალაქის პირველი შენობა იყო პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრე, რომელიც რეფორმატორი მეფის ბრძანებით აიგო კურდღლის კუნძულზე. ახალი ციხესიმაგრის მთავარი დანიშნულება ნევის დელტაში არსებულ ორ მდინარეს: ნევასა და დიდ ნევკას შორის არსებულ ტერიტორიაზე ფარვატერის გადაეკეტვა იყო. 1704 წელს რუსეთის საზღვაო საზღვრის დაცვის მიზნით კუნძულ კოტლინზე ააგეს ციხესიმაგრე კრონშტადტი. ახალი ქალაქი პეტრე I-თვის მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ქალაქი იყო რუსეთის დასავლეთ ევროპასთან დასაკავშირებლად.
ქალაქის დაარსებიდან პირველი ათწლეულის განმავლობაში მისი ცენტრალური ნაწილი კუნძულზე მდებარეობდა, ქალაქი-კუნძული იყო (პეტროგრადის კუნძული), ამ კუნძულზე მდებარეობდა ქარვასლა (Гостиный двор), სამების ტაძარი, მრავალი ოფიციალური დაწესებულება, სახელოსნო გაერთიანებები და სამხედრო ნაწილები. ქალაქის პირველი სავაჭრო დაწესებულება იყო საადმირალო ვერფი (მთავარი საადმირალო), რომელიც 1705 წელს საადმირალოს კუნძულზე გაიხსნა. ამ კუნძულზე შემდეგ წლებში აშენდა საადმირალოს გემთსაშენები, პეტრე I-ის ზამთრისა და ზაფხულის სასახლეები, ასევე ზაფხულის ბაღი. 1712 წელს სანქტ-პეტერბურგი რუსეთის დედაქალაქი გახდა, 1713 წელს სამეფო კარის ყველა წევრი სანქტ-პეტერბურგში გადასახლდა, ქალაქში გადმოიტანეს მმართველი სენატიც. პეტრე I-ის ბრძანებით 1712 წლის 16 იანვრიდან ქალაქში დაარსდა საინჟინრო და საარტილერიო სკოლები. 1712 წელს პეტრე I-მა გამოსცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც სანქტ-პეტერბურგის გენერალური გეგმა უნდა შექმნილიყო. ამ დროიდან მოყოლებული დაიწყო ქალაქის სხვადასხვა ნაწილის განაშენიანება: ვასილის კუნძული (რომელიც მომდევნო წლებში ქალაქის ცენტრი გახდა), ვიბორგის მხარე, დაიწყო გარეუბნებში მიმდებარე სასახლეების გარდაქმნა-განვითარება: პეტერგოფი, ეკატერინგოფი, ორანიენბაუმი (თან. ქალაქი ლომონოსოვი). 1725 წლიდან დაიწყო სმოლნის და სამსხმელოს ეზოების, აგურის, ცვილის, დენთის, იარაღის, შპალერის, ტყავისა და სხვა ქარხნების მშენებლობა. 1724 წელს მოსკოვიდან სანქტ-პეტერბურგში გადავიდა ზარაფხანა. 1725 წელს დაარსდა პეტერბურგის მეცნიერების აკადემია, სადაც 1728 წლიდან გამოდიოდა პირველი რუსული გაზეთი „სანქტ-პეტერბურგის უწყებანი“.
XVIII საუკუნეში სანქტ-პეტერბურგში მომხდარი ხანძრებისა და წყალდიდობების შედეგად, პეტროვის გამზირზე მდებარე მრავალი შენობა განადგურდა ან სერიოზული ზიანი მიადგა. 1736 წლის ზაფხულსა და 1737 წელს მოხდა ორი ხანძარი, რომელთა შედეგადაც სრულიად დაიწვა ხის მასალისგან აგებული საზღვაო გარეუბნის შენობები და ასევე საადმირალოს კუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი. 1737 წელს იმპერატორ ანას ბრძანებით შეიქმნა სანქტ-პეტერბურგის სამშენებლო კომისია პიოტრ ეროპკინის მეთაურობით. ამ კომისიის მიერ წარმოდგენილი სანქტ-პეტერბურგის განვითარების გეგმა დამტკიცდა. ამ გეგმის მიხედვითვე ქალაქის განვითარება დაიწყო მთავარი საადმირალოდან, რომელიც შემდეგ ქალაქის ცენტრი უნდა გამხდარიყო, ქალაქის მთავარი მაგისტრალი კი ნევის გამზირი გახდა. სანქტ-პეტერბურგი რუსეთის ერთ-ერთი მსხვილი საგანმანათლებლო ცენტრი გახდა, შეიქმნა მთელი რიგი სასწავლო დაწესებულებები: რუსეთში პირველი ქალთა სასწავლო დაწესებულება — სმოლნის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი, იმპერატორის სამხატვრო აკადემია, სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო სამთო ინსტიტუტი, მასწავლებლების მომზადების სახალხო სასწავლებელი. ქალაქში განვითარდა კულტურული ცხოვრებაც. 1756 წლის 30 აგვისტოს გამოიცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც უნდა შექმნილიყო რუსეთში პირველი სახელმწიფო თეატრი (თანამ. ალექსანდრეს თეატრი). სანქტ-პეტერბურგისა და მოსკოვის ქვის სამშენებლო კომისია რეგულარულად აკონტროლებდა პატარა მდინარეებისა და არხების, ასევე არქიტექტურული ანსამბლების სამშენებლო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს. ამავე წლებში დაიწყო ნევის, ფონტანკის და სხვა მრავალი მდინარისა და არხის სანაპიროების გრანიტით მოპირკეთება. XVIII საუკუნის ბოლოს ქალაქის მოსახლეობა 220 ათას ადამიანს შეადგენდა, ამ მაჩვენებლით იგი მოსკოვსაც უსწრებდა. ამ პერიოდში ქალაქში მოქმედი 75 ტაძრიდან 60 მართლმადიდებლური იყო. 1780 წლისათვის ქალაქში 1200-ზე მეტი ქუჩა და ჩიხი, ასევე 3300 სახლი იყო, ქალაქის მთლიანი ცენტრალური ნაწილი სრულიად მოპირკეთებული იყო. 1786 წელს შეიქმნა ქალაქის თვითმმართელი ორგანო — სანქტ-პეტერბურგის საქალაქო დუმა.