cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თავისუფალი ვაჭრობა
ტარიფები
სავაჭრო შეზღუდვების დაწესებით ზოგჯერ მომხმარებელს ადგება ზიანი და მწარომებელი იგებს, ზოგჯერ - პირიქით. თუმცა მნიშვნელოვანია ისაა, რომ საერთო დანაკარგი ყოველთვის დგება, ვინაიდან სავაჭრო შეზღუდვებით გამოწვეული დანაკარგები მეტია მათ მიერ მოტანილი სარგებელზე. თავისუფალ ვაჭრობასაც ახლავს მოგებულები და წაგებულები, მაგრამ თეორია და ემპირიული ფაქტები აჩვენებს, რომ ამ შემთხვევაში მოგების ზომა უფრო დიდია ვიდრე წაგების.
სავაჭრო ნაკადები გადართვა
გავრცელებული ეკონომიკური თეორიის თანახმად, თავისუფალი ვაჭრობის შერჩევითმა გამოყენებამ (შეთანხმება ზოგიერთ ქვეყანასთან და ტარიფის დაწესება სხვებთან) შესაძლოა ეკონომიკური არაეფექტიანობა გამოიწვიოს. კონკრეტული საქონლის წარმოება ეფექტიანი მაშინაა, როცა ამ საქონელს აწარმოებს ქვეყანა, რომელსაც ყველაზე ცოტა უჯდება მისი წარმოება, მაგრამ ეს ასე არ ხდება, როცა ქვეყანა, რომელსაც ამ საქონლის წარმოება მეტი უჯდება თავისუფალი ვაჭრობით სარგებლობს, ხოლო მცირედანახარჯიანს მაღალი ტარიფი აქვს დაწესებული. ტარიფის ასე დაწესებამ შესაძლოა გამოიწვიოს სავაჭრო ნაკადების გადართვა (trade diversion) და სუფთა ეკონომიკური დანაკარგი. სწორედ ამ მიზეზის გამო მრავალი ეკონომისტი მიიჩნევს, რომ მნიშვნელოვანია არსებობდეს მოლაპარაკებები მსოფლიოში ტარიფის შემცირებასთან დაკავშირებით, მაგალითად, როგორიც იყო დოჰას მოლაპარაკებები.
ეკონომისტების აზრი
თავისუფალ ვაჭრობასა და მის ანალიზზე ფართო ლიტერატურაში მოიპოვება, ბევრმა ეკონომისტმა განიხილა თავისუფალი ვაჭრობის თეორიული და ემპირიული ეფექტები. მიუხედავად იმისა, რომ თავისუფალი ვაჭრობა მოგებულებსა და წაგებულებს ქმნის, ეკონომისტები თანხმდებიან რომ თავისუფალ ვაჭრობას მოაქვს სუფთა საერთო სარგებელი. 2006 წელს 86 გამოკითხული ამერიკელი ეკონომისტიდან „87.5% ფიქრობს, რომ აშშ-მ უნდა გააუქმოს დარჩენილი ტარიფები და სხვა სავაჭრო ბარიერები“ და „90.1% ეწინააღმდეგება მოსაზრებას, რომ აშშ-მ დამსაქმებლებს სხვა ქვეყნებისად აუთსორსინგი უნდა აუკრძალოს“.
ჰარვარდის ეკონომიკის პროფესორის გრეგორი მენკიუს თქმით „მხოლოდ რამდენიმე დებულებაზე თუ არსებობს ისეთი კონსენსუსი პროფესიონალ ეკონომისტებს შორის როგორც იმაზე, რომ ღია მსოფლიო ვაჭრობა ეკონომიკურ ზრდას აძლიერებს და ცხოვრების დონეს მაღლა სწევს“. გამოკითხვაში, რომელშიც წამყვანი ეკონომისტები იღებდნენ მონაწილეობას არცერთი მათგანი არ შეეწინააღმდეგა აზრს, რომ „თავისუფალი ვაჭრობა წარმოების ეფექტურობას ზრდის და მომხმარებელს უკეთეს არჩევანს სთავაზობს, გრძელვადიან პერიოდში კი ეს სარგებელი ბევრად მეტია ვიდრე გავლენა დასაქმებაზე“.
საზოგადოებრივი აზრი
ადამიანების დიდი ნაწილი – განვითარებად და განვითარებულ ქვეყნებში – სხვა ქვეყნებთან ვაჭრობას მხარს უჭერს. აზრი უფრო მეტად იყოფა იმ საკითხებზე, როგორიცაა ვაჭრობის გავლენა სამუშაო ადგილების შექმნაზე, ხელფასების გაზრდასა და ფასების შემცირებაზე. განვითარებულ ეკონომიკებში 31% ფიქრობს, რომ ვაჭრობის გაძლიერება ზრდის ხელფასებს, ხოლო 27% მიიჩნევს, რომ ამცირებს. ხოლო ახალგაზრდა ეკონომიკებში 47% ფიქრობს, რომ ვაჭრობა ხელფასებს ამცირებს, 20% კი – პირიქით. არსებობს დადებით დამოკიდებულება (0.66) კონკრეტულ ქვეყანაში მშპ-ს ზრდის საშუალო დონესა (2014-2017 წლებში) და ადამიანთა იმ პროცენტს შორის, რომელიც ფიქრობს, რომ ვაჭრობა ხელფასებს ზრდის. ადამიანთა დიდი ნაწილი განვითარებულ (35%) და განვითარებად (56%) ეკონომიკებშიც მიიჩნევს, რომ ვაჭრობა ფასებს ზრდის. 29% განვითარებულ და 18% განვითარებად ეკონომიკებში ფიქრობს, რომ ვაჭრობა ფასებს ამცირებს. უფრო მეტად შესაძლებელია ის, რომ ადამიანები მაღალი განათლების დონით მიიჩნევდნენ, რომ ვაჭრობა ფასებს ამცირებს, ვიდრე ის, რომ შედარებით დაბალი დონის განათლების მქონდე ადამიანებიი ფიქრობდენენ ასე.
ადრეული პერიოდი
თავისუფალი ვაჭრობის სისტემის ცნება, რომელიც მრავალ სუვერენულ სახელმწიფოს აერთიანებს ჩანასახოვანი ფორმით XVI საუკუნის იმპერიულ ესპანეთში ჩამოყალიბდა. ამერიკელმა იურისტმა არტურ ნუსბაუმმა აღნიშნა, რომ ესპანელი თეოლოგი ფრანცისკო დე ვიტორია იყო „პირველი, ვინც შემოიტანა კომერციის და ზღვების თავისუფლების ცნება“. ვიტორიამ ის jus gentium-ის პრინციპს დაუქვემდებარა. თავისუფალი ვაჭრობის იდეის თანამედროვე ფორმა კი ორმა ბრიტანელმა ეკონომისტმა, ადამ სმითმა და დეივიდ რიკარდომ, ჩამოაყალიბა.
თავისუფალი ვაჭრობის მხარდამჭერ ეკონომისტებს სჯეროდათ, რომ კონკრეტული ცივილიზაციების ეკონომიკური აღმასვლის მიზეზი სწორედ ვაჭრობა იყო. მაგალითად, სმითი აღნიშნავდა, რომ ვაჭრობის გაძლიერება არა მარტო ხმელთაშუა ზღვის კულტურების, ეგვიპტის, საბერძნეთისა და რომის, არამედ ბენგალისა (აღმოსავლეთ ინდოეთი) და ჩინეთის აყვავების მიზეზიც იყო. ნიდერლანდების აღორძინებამ იმპერიული ესპანეთის მმართველობისაგან გათავისუფლებისა და თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკის გატარების შემდეგ თავისუფალი ვაჭრობა/მერკანტილიზმის საკითხი ეკონომიკაში საუკუნეების განმავლობაში ყველაზე მნიშვნელოვანი გახადა. თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკა საუკუნეებია დაპირისპირებულია მერკანტილისტურ, პროტექციონისტულ, იზოლაციონისტურ, სოციალისტურ, პოპულისტურ და სხვა სახის პოლიტიკასთან.
ოსმალეთის XVIII საუკუნეში იმპრიას ლიბერალური სავაჭრო პოლიტიკა ჰქონდა, რომლის საწყისიც ოსმალეთის იმპერიის ე.წ. კაპიტულაციები (capitulations of the Ottoman Empire) იყო, რომლის ფარგლებშიც გაფორმდა პირველი სავაჭრო ხელშეკრულება საფრანგეთთან 1536 წელს და გაღრმავდა 1673 და 1740 წელს იმპორტზე და ექსპორტზე გადასახადების 3%-მდე შემცირებით. ოსმალების თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკას იწონებდა ბრიტანელი ეკონომისტი ჯ.რ. მაკკალოჰი თავის წიგნში კომერციის ლექსიკონი (1834), თუმცა აკრიტიკებდა ბრიტანელის პრემიერ მინისტრი ბენჯამინ დიზრაელი, რომელმაც 1846 წელს „მარცვლეულის კანონზე“ დებატებისას იმპერია მოიხსენია, როგორც „მაგალითი ზიანისა, რომელიც შეუზღუდავი კონკურენციის დროს დგება“.
თავისუფალი ვაჭრობა აშშ-ში ამერიკის რევოლუციული ომის შედეგი იყო. მას შემდეგ რაც ბრიტანეთის პარლამენტმა მიიღო აღმკვეთი აქტი და კოლონიის პორტების ბლოკადა დაიწყო, კონტინენტურმა კონგრესმა ამას ეკონომიკური დამოუკიდებლობის გამოცხადებით უპასუხა და გახსნა პორტები უცხოური საქონლისათვის 1776 წლის 6 აპრილს. ისტორიკოსი ჯონ ტაილერი ამბობს, რომ „ამერიკელების მოწონებისა თუ არმოწონების მიუხედავად თავისუფალი ვაჭრობა მათი რეალობა გახდა“.
1801 წლის მარტში პაპმა პიუს VII ბრძანებით motu proprio Le più colte მოხდა ვაჭრობის გარკვეულწილად ლიბერალიზაცია პაპის სახელმწიფოებში ეკონომიკური კრიზისის დასაძლევად. ამის მიუხედავად, აკრძალული იყო მარცვლეულის ექსპორტი, რათა არსებულიყო პაპის სახელმწიფოებში საკვების მიწოდების გარანტია.
თავისუფალი ვაჭრობა ბრიტანეთში მარცვლეულის კანონის გაუქმების მთავარი საფუძველი გახდა1846 წელს. ფართომასშტაბიან აგიტაციას ანტი მარცვლეულის კანონის ლიგა აფინანსებდა. ნანკინის ხელშკრულების ფარგლებში 1843 წელს ჩინეთმა მსოფლიო ვაჭრობისთვის ხუთი პორტი გახსნა. თავისუფალი ვაჭრობის პირველი ხელშეკრულება, კობდენ-შევალიეს შეთანხმება, 1860 წელს გაფორმდა ბრიტანეთსა და საფრანგეთს შორის, ამას მოჰყვა შემდგომი შეთანხმებები ევროპის სხვა სახელმწიფოებს შორის.
"მსოფლიო მშვიდობის პროგრამა არის, შესაბამისად, ჩვენი პროგრამა; და ეს, ერთადერთი შესაძლებელი პროგრამა, რომელსაც ვხედავთ, არის შემდგომი: [...]
3. რამდენადაც შესაძლებელია, ყველა ეკონომიკური ბარიერის გაუქმება და თანასწორი სავაჭრო პირობების დამყარება ყველა იმ ქვეყანას შორის, რომელიც მშვიდობის დამყარებასა და შენარჩუნებას ცდილობს."
"პოლიტიკური დინამიკა ხალხს უბიძგებდა დაენახათ არარსებული კავშირი ტარიფებსა და ეკონომიკურ ციკლს შორის. ეკონომიკური ბუმი გამოიწვევდა შემოსავლების ზრდას, რაც ტარიფებს შეამცირებდა, ხოლო სტაგნაცია გაზრდიდა წნეხს და ტარიფებს ისევ გაზრდისკენ უბიძგებდა. ამ დროისთვის ეკონომიკური ციკლი უკვე აღმავალ ფაზაში იქნებოდა, რაც ქმნიდა იმის შთაბეჭდილებას, რომ ტარიფების შემცირებამ სტაგნაცია გამოიწვია, ხოლო გაზრდამ - აღმავლობა. მისტერ ირვინი ასევე ამსხვრევს მითს, რომ აშშ პროტექციონიზმმა გახადა მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული ძალა, ზოგიერთი ამ იდეას მაგალითად სთავაზობს დღევანდელ განვითარებად ქვეყნებს. აშშ-ს წილი მსოფლიო მეწარმეობაში 1870-1913 წლებში 23%-დან 36%-მდე გაიზარდა, ამ პერიოდის მაღალი ტარიფები მშპ-ს 0.5%-ს შეადგენდა. ზოგიერთ ინდუსტრიულ ქვეყანაში შესაძლოა ტარიფებს განვითარება რამდენიმე წლით აეჩქარებინათ, თუმცა ამერიკის ზრდა პროტექციონისტულ პერიოდში უფრო მეტად რესურსების სიჭარბით და ადამიანებისა და იდეების მიმართ ღიაობით იყო გამოწვეული."
პოლ ბეიროხი მიიჩნევს, რომ XVIII საუკუნიდან მოყოლებული აშშ „თანამედროვე პროტექციონიზმის სამშობლო და ციხესიმაგრეა“. თუმცა აშშ-ს ფაქტობრივად 1945 წლამდე არ დაუწყია თავისუფალი ვაჭრობა. ღია ვაჭრობას უმეტესწილად ჯეფერსონის მიმდევარი ეწინააღმდეგებოდნენ. XIX საუკუნეში სენატორმა ჰენრი კლეიმ ამერიკური სისტემის (ეკონომიკური გეგმა) მეშვეობით გააგრძელა ალექსანდრე ჰამილტონის იდეები ვიგების პარტიაში. დემოკრატიულმა პარტიამ რადენიმე არჩევნებში მიიღ მონაწილეობა 1830-იან, 1840-იან და 1850-იან წლებში და ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო ტარიფები და ინდუქტრიის დაცვა. ვიგები მაღალ პროტექციულ ტარიფებს უჭერდნენ მხარს, რომელიც დაიცავდა პრივილეგირებულ მრეწველობებს, დემოკრატიული პარტია შედარებით ზომიერ ტარიფებს უჭერდა მხარს, რომელიც მხოლოდ სახელმწიფოს შემოსავლებისთვის იქნებოდა გამოყენებული. ეკონომისტი ჰენრი ჩარლზ ქერი ეკონომიკის ამერიკული სისტემის მთავარი მხარდამჭერი იყო. მერკანტილისტურ ამერიკულ სისტემას ეწინააღმდეგებოდნენ დემოკრატები ენდრიუ ჯექსონი, მარტინ ვან ბურენი, ჯონ ტაილერი, ჯეიმზ ნოქს პოლკი, ფრანკლინ პირსი და ჯეიმზ ბიუკენენი.
ახალბედა რესპუბლიკური პარტია, აბრაამ ლინკოლნის ლიდერობით, თავისუფალ ვაჭრობას მკაცრად ეწინააღმდეგებოდა და სამოქალაქო ომის დროს დააწესა 44%-იანი ტარიფი, რაც ნაწილობრივ სარკინიგზო სუბსიდიებისა და ომის ხარჯების გადახდას, ნაწილობრივ კი პრივილიგირებული მრეწველობების დაცვას ემსახურებოდა. უილიამ მაკ-კინლიმ რესპუბლიკური პარტიის პოზიცია ასე გამოხატა:
"თავისუფალი ვაჭრობის პირობებში ვაჭარი არის ბატონი, მწარმოებელი კი - მონა. პროტექციონიზმი არის ბუნების, თვითგადარჩენის, თვითგანვითარების კანონი, ადამიანთა რასისთვის საუკეთესო ხვედრის უზრუნველყოფა. [ნათქვამია] რომ პროტექსიონიზმი ამორალურია [...]. რატომ, თუ ის აძლიერებს და აწინაურებს 63,000,000 [აშშ-ს მოსახლეობა] ადამიანს, ამ 63,000,000 [აშშ-ს მოსახლეობა] ადამიანის გავლენით კი დანარჩენი მსოფლიოც ძლიერდება. ჩვენ ვერ გადავდგამთ ნაბიჯს პროგრესისკენ თუ არ დავეხმარეთ მთელ კაცობრიობას . ამბობენ, „იყიდე იქ, სადაც ყველაზე იაფია“…. რა თქმა უნდა ეს სამუშაო ძალაზეც ვრცელდება. ნება მომეცით შემოგთავაზოთ მაქსიმა, რომელიც ამაზე ათასჯერ უკეთესია, ეს არის პროტექციონიზმის პრინციპი: „იყიდე იქ, სადაც ყველაზე მარტივად შეგიძლია გადახდა“. ასეთი ადგილი კი არის იქ, სადაც სამუშაო ძალა ყველაზე მაღალ მოგებას იღებს."
ომთაშორის პერიოდში აშშ-ში ეკონომიკური პროტექციონიზმი იყო გაბატონებული, სმუტ-ჰოულის ტარიფის სახით. 1934 წლიდან დაიწყო ვაჭრობის ლიბერალიზაცია ორმხრივი სავაჭრო შეთანხმებების აქტის მეშვეობით.
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდი
მეორე მსოფლიო ომის დასასრულიდან მოყოლებული აშშ ხშირად უჭერს მხარს შემცირებულ ტარიფებს და ბარიერებს და თავისუფალ ვაჭრობას. აშშ-ს დახმარებით ჩამოყალიბდა ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმება და მოგვიანებით მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია, რომლის ადრეული ვერსიაც, საერთაშორისო სავაჭრო ორგანიზაცია, აშშ-მ უარყო. 1970-იანი წლებიდან აშშ-მ გააფორმა სხვადასხვა სავაჭრო შეთანხმებები, მაგალითად ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება 1990-იან წლებში, თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება დომინიკელთა რესპუბლიკასა და ცენტრალურ ამერიკასთან 2006 წელს.
თანამედროვე ეპოქა
ქვეყნების უმეტესობა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრია ორგანიზაცია გარკვეულწილად ზღუდავს ტარიფებსა და სხვა სავაჭრო ბარიერებს, თუმცა ვერ აუქმებს. მრავალი სახელმწიფო ასევე გაერთიანებულია რეგიონალურ სავაჭრო ზონებში, რომლებიც ამცირებენ სავაჭრო ბარიერებს წევრი ქვეყნებისათვის. ევროკავშირი და აშშ აწარმოებენ მოლაპარაკებებს ტრანსატლანტიკური სავაჭრო და საინვესტიციო პარტნიორობის შესახებ. საწყის ეტაპზე აშშ-ს წამოწყებით, წყნარი ოკეანის თორმეტი ქვეყანა ამჟამად აწარმოებს მოლაპარაკებებს ტრანს-პაციფიკური სავაჭრო პარტნიორობის შესახებ, რომელიც მომლაპარაკებელი ქვეყნების მიერ რეკლამირდება, როგორც თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკა. 2017 წლის იანვარში პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა აშშ ტრანს-პაციფიკური პარტნიორობის მოლაპარაკებებიდან გამოიყვანა.
თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკის ხარისხი
თავისუფალი ვაჭრობის პრინციპი გამოიყენება როგორც საქონლის, ისე მომსახურებით ვაჭრობაში. არა ეკონომიკურმა ფაქტორებმა შესაძლოა შეაფერხოს თავისუფალი ვაჭრობა როცა, მაგალითად ქვეყანა თავისუფალი ვაჭრობის პრინციპს იზიარებს, თუმცა კრძალავს კონკრეტულ პროდუქციას (მაგალითად ალკოჰოლს) ან ქმედებას (მაგალითად პროსტიტუციას).
წიგნში კიბის გადაგდება განვითარების ეკონომისტი ჰა ჯუნ ჩანგი განიხილავს თავისუფალი სავაჭრო პილიტიკებისა და ეკონომიკური ზრდის ისტორიას და აღნიშნავს, რომ ახლა უკვე ინდუსტრიალიზებულ ქვეყნებს მათი ისტორიის მანძილზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო ბარიერები ჰქონდათ. აშშ და ბრიტანეთი, რომელთაც ზოგჯერ თავისუფალი სავაჭრო პოლიტიკის სამშობლოდ განიხილავენ, ყოველთვის მიმართავდნენ სხვადასხვა ზომის პროტექციონიზმს. ბრიტანეთმა მარცვლეულის კანონი, რომელიც იმპორტს ზღუდავდა, 1845 წელს გააუქმა შიდა წნეხის საპასუხოდ და წარმოებაზე პროტექციონიზმი მხოლოდ XIX საუკუნის შუაში შეამცირა, როცა ბრიტანეთის ტექნოლოგიური უპირატესობა ყველაზე დიდი იყო, თუმცა 1950 წელს ტარიფები წარმოებულ პროდუქციაზე ისევ 23%-ს დაუბრუნდა. ამერიკის შეერთებული შტატები 1950-იან წლებამდე წარმოებულ საქონელზე საშუალო ტარიფს დაახლოებით 40-50%-ზე ინარჩუნებდა თავისუფალი ვაჭრობის ყველაზე თანმიმდევრული მიმდევარი იყო შვეიცარია, ნიდერლანდები და, შედარებით დაკლებად, ბელგია. ჩანგი ოთხი აზიური ვეფხვის ექსპორტზე ორიენტირებულ ინდუსტრიალიზაციის პოლიტიკებს აღწერს, როგორც „უფრო მეტად დახვეწილი და აწყობილი, ვიდრე მათი ისტორიული ეკვივალენტები.“
თავისუფალი ვაჭრობა საქონლით
• # ნიდერლანდები 5.7
• # ჰონგ-კონგი 5.7
• # 🇱🇺 5.6
• # 🇸🇪 5.6
• # 🇫🇮 5.6
• # 🇩🇪 5.5
• # 🇧🇪 5.5
• # 5.4
• # 🇫🇷 5.4
• # 🇪🇪 5.3
• # 🇪🇸 5.3
• # 5.3
• # 🇳🇴 5.3
• # ახალი ზელანდია 5.3
• # ისლანდია 5.3
• # ირლანდია 5.3
• # 🇺🇸 5.2
• # 5.2
• # 🇨🇦 5.2
• # 🇨🇿 5.1
• # 🇰🇷 5.0
• # 5.0
• # 🇮🇱 5.0
პოლიტიკა
აკადემიკოსები, პოლიტიკოსები და სხვადასხვა ინტერეს ჯგუფები განიხილავენ თავისუფალი ვაჭრობის ხარჯებს, სარგებელს და ბენეფიციარებს.
თუმცა ღარიბმა ქვეყნებმა, რომელთაც თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკა გაატარეს, მაღალი ეკონომიკური ზრდა მიიღეს, განსაკუთრების ჩინეთმა და ინდოეთმა. თავისუფალი ვაჭრობის დროს კომპანიებს მდიდარი ქვეყნებიდან ეძლევათ ღარიბ ქვეყნებში ინვერტიციის შესაძლებლობა, რაც უზრუნველყოფს ცოდნის, კაპიტალის გაზიარებას და ბაზრებზე ხელმისაწვდომობას.
თავისუფალი ვაჭრობის წინააღმდეგ გამოთქმული არგუმენტები აკრიტიკებს ეკონომიკური თეორიების დაშვებებსა და დასკვნებს. სოციოპოლიტიკური არგუმენტები აერთიანებს იმ პოლიტიკურ და სოციალურ ეფექტებს, რასაც ეკონომიკური არგუმენტები არ მოიცავს, მაგალითად პოლიტიკური სტაბილურობა, ეროვნული უსაფრთხოება, ადამიანის უფლებები და გარემოს დაცვა. ზოგიერთი პროდუქცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეროვნული უსაფრთხოებისათვის და შესაძლოა მთავრობამ ამ პროდუქტის შიდა მწარმოებლებისთვის ბიზნესიდან გასვლის უფლების მიცემა სახიფათოდ მიიჩნიოს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ შიდა მწარმოებლების გასვლის შედეგად მთავრობას მოუწევს დაეყრდნოს მწარმოებელს ისეთ ქვეყანიდან, რომელიც შესაძლოა ერთ დღეს მტერი გახდეს. ქვეყნებს დაბალი ხელფასებით აქვთ შედარებითი უპირატესობა მიიზიდონ ბიზნესები, რამაც შესაძლოა ყველა ქვეყანაში ხელფასების ზოგადი კლება გამოიწვიოს. ზოგოერთმა ქვეყანამ შესაძლოა უზრუნველყოს საქონლის დაბალი ხარჯებით წარმოება გარემოს დაბინძურების გზით: პროდუქციის ფასი არ ითვალისწინებს გარემოსთვის მიყენებული ზარალის ხარჯებს და სხვა ფარულ დანახარჯებს, რომელთაც იხდიან მათი ადგილობრივი და საერთაშორისო მეზობლები.
ამენემჰეტ I
thumb| ამენემჰეტ I — ეგვიპტის ფარაონი, მეფობდა დაახლოებით ძვ.წ. 2000-1970 წლებში. 12-ე დინასტიის დამაარსებელია. მის დროს დაიწყო ეგვიპტის სახელწმიფოს აღორძინება. გამეფებისთანავე თებეში (ძველი დედაქალაქი) კი არ დამკვიდრდა, არამედ ზემო და ქვემო ეგვიპტის საზღვარზე მდებარე ციხესიმაგრე ითაუიში (მემფისის ახლოს). ამენემჰეტ I ცდილობდა შეეზღუდა ნომარქოსთა ძალაუფლება, დაადგინა ახალი საზღვრები ნომებს შორის. ილაშქრა პალესტინაში, ოქროს საბადოებით განთქმულ ნუბიასა და ლიბიაში. ფიქრობენ, რომ შეთქმულების მსხვერპლი გახდა.
Haedropleura
Haedropleura — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ამენემჰეტ I
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის მეთორმეტე დინასტიის ფარაონები
მოსკიტოს რიფები
მოსკიტოს რიფები — ნიკარაგუის კარიბის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მდებარე რიფები. მათი ფართობი არის 27 კმ². მიეკუთვნება ჩრდილოეთ ატლანტიკის ავტონომიურ რეგიონს. მოსკიტოს რიფები შედგება 76 რიფისგან, რომლებიც უმეტესად წარმოქმნილი არიან ესტუარებისგან, მარჯნის რიფებისგან, ზღვის ბალახისგან და კლდოვანი რიფებისგან. 12 მათგანი დაფარულია მცენარეული საფარით. შესაბამისად არიან კუნძულები თეთრი ქვიშის სანაპიროებით.
ბერბერთა აჯანყება
ბერბერთა დიდი აჯანყება (739/740-743) — აჯანყებას ადგილი ჰქონდა ომაიანთა სახალიფოში, ჰიშამის მმართველობის დროს. ეს იყო არაბთა მმართველობის გადაგდების პირველი წარმატებული მცდელობა. ხარიჯიტი მქადაგებლებით გაღვივებული ბერბერთა აჯანყება, მათი არაბი მმართველების წინააღმდეგ დაიწყო ტანჟერში 740 წელს, საწყის ეტაპზე მათი წინამძღვარი იყო მაისარა ალ-მათარი. აჯანყება მალევე მოედო მაღრიბის დანარჩენ ტერიტორიას და ალ-ანდალუსიას.
მოსკიტოს რიფები
მოსკიტოს რიფი, ასევე ცნობილია, როგორც Cayo Mayor, არის მოსკიტოს რიფებს შორის ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი, რომელიც მდებარეობს არქიპელაგის შუაგულში. სხვა მთავარი რიფები არის Maras Cay, Nasa Cay, and Morrison Denis Cay.
ბერბერთა აჯანყება
ომაიანებმა შეძლეს ტუნისის და ალ-ანდალუსიის ტერიტორიის დაცვა აჯანყებულებისგან, თუმცა დანარჩენი მაღრიბი დაკარგეს. კაირუანის აღების წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, ბერბერთა ჯარი დაიქსაქსა და დასავლეთი მაღრიბი დაიყო რამდენიმე მცირე ბერბერულ სახელმწიფოდ რომლებსაც ტომთა ბელადები და იმამები მართავდნენ.
მოსკიტოს რიფები
მოსკიტოს ბიოლოგიური საცავი არის ერთ-ერთი ნიკარაგუის 78 დაცულ ტერიტორიას შორის. მოსკიტოს რიფები დაცულ ტერიტორიად გამოცხადდა 1991 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ნიკარაგუის კუნძულები კატეგორია:ნიკარაგუის დაცული ტერიტორიები
ბერბერთა აჯანყება
ბერბერთა აჯანყება იყო არაბთა სახალიფოს უდიდესი სამხედრო მარცხი, რის შემდეგაც წარმოიშვა პირველი ხალიფატისგან დამოუკიდებელი პირველი მუსლიმანური სახელმწიფოები და რის შემდეგაც იწყება დამოუკიდებელი მაროკოს ისტორია.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოს ისტორია კატეგორია:740 კატეგორია:741 კატეგორია:742 კატეგორია:743
თავისუფალი ვაჭრობა
პოლიტიკა
სოციალისტები თავისუფალ ვაჭრობას ხშირად იმ მიზეზით ეწინააღმდეგებიან, რომ ამ პირობებში ხდება მომუშავეთა მაქსიმალური ექსპლუატაცია. მაგალითად, კარლ მარქსმა კომუნისტური პარტიის მანიფესტში (1848) დაწერა: „ბურჟუაზიამ [...] დაამყარა ერთადერთი უსინდისო თავისუფლება ვაჭრობისა. ერთი სიტყვით, რელიგიური და პოლიტიკური ილუზიებით მიჩქმალული ექსპლოატაციის ადგილას მან დაამყარა აშკარა, უსირცხვილო, პირდაპირი, ტლანქი ექსპლუატაცია.“ მარქსი თავისუფალ ვაჭრობას მხარს უჭერდა, თუმცა მხოლოდ იმიტომ, რომ ფიქრობდა ის სოციალურ რევოლუციას დააჩქარებდა.
მრავალი ანტი-გლობალიზაციის მომხრე ჯგუფი თავისუფალ ვაჭრობას უპირისპირდება, ვინაიდან ფიქრობს, რომ თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებები ღარიბი და მუშათა კლასის ეკონომიკურ თავისუფლებას არ ზრდის და პირიქით, ზოგჯერ მათ უფრო აღარიბებს.
კვლევა აჩვენებს, რომ სავაჭრო შეზღუდვების მხარდაჭერა ყველაზე დიდი იმ რესპოდენტებს შორისაა, რომელთაც განათლების ყველაზე დაბალი დონე აქვთ. ჰეინმიულერმა და ჰისკოქსმა დაადგინეს, "„რომ განათლების გავლენა იმაზე თუ რას ფიქრობს ამომრჩეველი ვაჭრობასა და გლობალიზაციაზე უფრო მეტად ეხება იმას თუ რა სმენიათ ეკონომიკურ იდეებსა და ამ ეკონომიკური ფენომენის საერთო ეფექტზე, ვიდრე ინდივიდუალურ გამოთვლებს იმაზე, თუ როგორი ეფექტი აქვს ვაჭრობას პირად შემოსავალსა და სამუშაო გარანტიებზე. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ გამოთვლები უმნიშვნელოა ვაჭრობაზე აზრის ჩამოყალიბების პროცესში, ეს უბრალოდ იმაზე მიანიშნებს, რომ მათი მნიშვნელობა აშკარა არ არის განათლებასა და ვაჭრობის მიმართ ღიაობას შორის დამყარებულ კავშირში.“" 2017 წლის კვლევამ აჩვენა რომ ინდივიდები, რომელთა სამუშაო რუტინული საქმისაგან შედგება და ისინი, რომელთა სამსახურიც მარტივად გადაიტანადია სხვა ქვეყანაში, უფრო მეტად მხარს პროტექციონიზმს უჭერენ.
კოლონიალიზმი
ეკონომიკური ნაციონალიზმის და მერკანტილიზმის მხარდამჭერები თავისუფალ ვაჭრობას დიდი ხანია კოლონიალიზმის ან იმპერიალიზმის ფორმად წარმოადგენენ. XIX საუკუნეში ასეთმა ჯგუფებმა ბრიტანეთის მისწრაფებების თავისუფალი ვაჭრობისადმი ბრიტანული იმპერიის ნიღბად შერაცხეს, მაგალითად ამერიკელმა ჰენრი კლეიმ, ამერიკური სისტემის შემოქმედმა, და გერმანელ-ამერიკელმა ეკონომისტმა ფრიდრიხ ლისტმა (1789-1846).
დებატების თავისუფალ ვაჭრობაზე და ირლანდიის კოლონიალურ ადმინისტრაციასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები ბრიტანეთის კონსერვატიული პარტიაში პერიოდულად (მაგალითად 1846 და 1906 წლებში) მღელვარებას იწვევდა.
ეკვადორი პრეზიდენტმა რაფაელ კორეამ (პრეზიდენტი 2007-2017 წლებში) დაგმო „თავისუფალი ვაჭრობის სოფიზმი“ 2006 წელს გამოსული წიგნისთვის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებების ფარული სახე, კორეას წყაროდ ჰა ჯუნ ჩანგის 2002 წლის კიბის გადაგდება მოჰყავს და თავისუფალი ვაჭრობის „ამერიკული სისტებისა“ და „ბრიტანული სისტების“ განსხვავებაზე საუბრობს. ის ამბობს, რომ ამერიკელების ბრიტანულ სისტემას „ბრიტანეთის იმპერიალისტური სისტემის ნაწილად“ მიიჩნევდნენ. კორეას თქმით, ჩანგმა აჩვენა რომ ალექსანდერ ჰამილტონმა, და არა ლისტმა, პირველმა წარმოადგინა სისტემური არგუმენტები ინდუსტრიული პროტექსიონიზმის დასაცავად.
ლიტერატურაში
თავისუფალი ვაჭრობის ღირებულება და მნიშვნელობა პირველად 1776 წელს ადამ სმითმა აღწერა თავის წიგნში გამოკვლევა ხალხთა სიმდიდრის ბუნებისა და მიზეზების შესახებ:
"It is the maxim of every prudent master of a family, never to attempt to make at home what it will cost him more to make than to buy. [...] If a foreign country can supply us with a commodity cheaper than we ourselves can make it, better buy it of them with some part of the produce of our own industry, employed in a way in which we have some advantage."
მოცემული მონაკვეთი სმითი აბსოლუტური უპირატესობის ცნებას იყენებს მერკანტილიზმის წინააღმდეგ, რომელიც იმ დროს დომინანტური ხედვა იყო ვაჭრობის შესახებ, ქვეყანას უნდა ეცადა გაეზარდა ექსპორტი იმპორტთან შედარებით, რათა სიმდიდრე დაეგროვებინა. ამის საწინააღმდეგოდ, სმითი ამტკიცებს, რომ ქვეყნები მოგებას ნახავენ თუ თითოეული აწარმოებს იმას, რისი წარმოებაც კარგად შეუძლია და ივაჭრებს სხვასთან სამომხმარებლო მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. ამიტომ ექსპორტის იმპორტთან შედარებითი სიდიდე კი არ არის მნიშვნელოვანი, არამედ იმ საქონლის ღირებულება, რომელიც ქვეყანამ აწარმოა. თუმცა აბსოლუტური უპირატესობის ცნება არ განიხილავს ისეთ სიტუაციას, როცა ქვეყანას არცერთი საქონლის წარმოებაში უპირატესობა არ აქვს.
ჰენრი ჯორჯის წიგნი პროტექციონიზმი თუ თავისუფალი ვაჭრობა ხუთმა დემოკრატმა კონკრესმენმა კონგრესის სხდომაზე ხმამაღლა წაიკითხა. ამერიკელი ეკონომისტი ტაილერ კოუენი წერს, რომ წიგნი „დღემდე რჩება საუკეთესო ნაშრომად თავისუფალ ვაჭრობაზე“.  მიუხედავად იმისა, რომ ჯორჯი ძალიან კრიტიკულია პროტექციონიზმის მიმართ,ის თემას შრომის ინტერესებთან კავშირში განიხილავს:
"ჩვენ ყველა ინტერესითა და სიამოვნებით ვუსმენთ ამბებს საზღვაო და სახმელეთო ტრანსპორტირების გაუმჯობესებაზე. ყველა ჩვენგანი მიდრეკილია, რომ არხების გახსნა, რკინიგზების მშენებლობა, ნავსადგურების გაღრმავება და გემების დახვეწა სასარგებლოდ ჩათვალოს. მაგრამ თუ ეს ყველაფერის სასარგებლოა, მაშინ როგორ შეიძლება ტარიფები სასარგებლო იყოს? ამ ყველაფრის ეფექტი საქონლის ტრანსპორტაციის ხარჯების შემცირებაა; ტარიფების ეფექტი კი - გაზრდა. თუ პროტექციული თეორიას ვირწმუნებთ, ყოველი ცვლილება, რომელიც საქონლის გადატანას ქვეყნებს შორის აიაფებს, კაცობრიობისთვის მიყენებული ზარალი თუ ამის თანაზომიერად ტარიფები არ იზრდება."
ჯორჯი თავისუფალი ვაჭრობის ზოგად არგუმენტს არაადეკვატურად მიიჩნევს და ამტკიცებს, რომ დამცავი ტარიფების გაუქმება ვერ იქნება საკმარისი მუშათა კლასის სიტუაციის გასაუმჯობესებლად, თუ თან არ ახლავს ცვლილება land value tax-სკენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკონომიკური იდეოლოგიები
პიტარკე
პიტარკე (Pitarque, Pitarc) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის მაესტრასგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,345144 კმ². მოსახლეობა — 68 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
უზნარიანი
უზნარიანი — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. 1707-1709 წლებში შედგენილი სიგელის მიხედვით, მტრისგან აოხრებული უზნარიანი მეფე ვახტანგ VI-მ განაახლა და კარწახის ნათლისმცემლის ეკლესიას შესწირა. 1719 წელს გლეხები ამხედრდნენ მონასტრის წინააღმდეგ და მეფე ბაქარი იძულებული გახდა ისინი ძალით დაემორჩილებინა.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლაპლანდია (ფინეთი)
ლაპლანდია (Lappi; Lappland) — ფინეთის ერთ-ერთი რეგიონი. მოიცავს 6 ქვერეგიონსა და 21 მუნიციპალიტეტს. მისი ფართობი 98 984 კმ²-ია, მოსახლეობა 184 000 (2009 წ). სამხრეთიდან ჩრდილოეთი ოსტრობოტნიას რეგიონი ესაზღვრება, სამხრეთ-დასავლეთიდან ― ბოტნიის ყურე, დასავლეთიდან ― ნორბოტენის ლენი, ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ― ტრომს-ოგ-ფინმარკი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ― მურმანსკის ოლქი და კარელიის რესპუბლიკა. სამხრეთი ნაწილი ძირითადად ტორფნარებსა და ტყეებს მოიცავს, ხოლო ჩრდილოეთი — მთიანია. რეგიონს არქტიკული წრე კვეთს, რის გამოც შუაღამის მზისა და პოლარული ღამის ხილვაა შესაძლებელი. რეგიონის დედაქალაქია როვანიემი.
ლაპლანდია დაკავშირებულია ლეგენდარულ „ჩრდილოეთ პოლუსთან“, სანტა კლაუსის საცხოვრებელთან, მას შემდეგ, რაც 1927 წელს ფინური რადიოს წამყვანმა, მარკუს რაუტიომ, განაცხადა, რომ სანტა კლაუსი კორვატუნტურში, ლაპლანდიაში ცხოვრობს. მოგვიანებით როვანიემმა განაცხადა, რომ სანტას „ოფიციალური მშობლიური ქალაქია“ და ტურიზმის ხელშესაწყობად სანტა კლაუსის სოფელი მოაწყო.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის რეგიონები
მილორად მაჟიჩი
მილორად მაჟიჩი (სერბულ-კირილური: Милорад Мажић); დ. 23 მარტი, 1973) — სერბი საფეხბურთო მსაჯი. ნამსაჯები აქვს 2018 წლის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალი. მაჟიჩმა იმსაჯა ორ მსოფლიო ჩემპიონატზე (2014, 2018), 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატსა და 2017 წლის კონფედერაციათა თასზე. 2016 წელს იმსაჯა უეფა-ს ევროპა ლიგის ფინალური შეხვედრა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:საფებურთო მსაჯები
თბილისის მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრი
თბილისის მოზარდ მაყირებელთა რუსული თეატრი — ერთ-ერთი პირველი საბავშვო თეატრი ამიერკავკასიაში. დაარსდა 1927 წელს. მისი ორგანიზატორები იყვნენ ნ. მარშაკი, კ. შაჰაზიზოვი, მ. ვახნიანსკი, კ. ვაისერმანი, მ. ბარუჩევი. სხვადასხვა წლებში თეატრში მუშაობდნენ რეჟისორები: გ. ტოვსონოგოვი, ა. გინზბურგი, მ. ოლშანიცკაია, რ. შაფთოშვილი, კ. სურმავა და სხვა. მსახიობები: ნ. ნერიასოვი, მ. რუსლანოვი, მ. ბუბუთეიშვილი, ჩ. კიროვა, ო. ბელენკო, მ. რომანოვი, ვ. ურუსოვი, ნ. ჭონიშვილი, ი. სუხანოვი და სხვა. დაარსების დღიდან 1960-მდე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ნ. მარშაკი, რომლის სახელთანაც არის დაკავშირებულითეატრის მნიშვნელოვანი შემოქმედებითი მიღწევები.
ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი (Museo de Arte Precolombino de Santiago de Chile) — ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოში. დაარსდა 1981 წლის დეკემბერში. მუზეუმში დაცულია კოლუმბამდელი ისტორიული, არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული ნიმუშები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
ბული
ბული (Buhl) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ტვინ-ფოლსის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 4122 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
დავითაშვილი
საკუთარი სახელი  დავითაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბენედიქტე VIII
მინი|მარჯვნივ|ბენედიქტე VIII ბენედიქტე VIII (Benedictus PP. VIII; ერისკაცობაში თეოფილაქტე, ტუსკულანის გრაფი დ. ? — გ. 7 აპრილი, 1024) — რომის პაპი 1012–1024 წლებში.
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1024
ედი ვან ჰალენი
ედვარდ (ედი) ლოდევეიკ ვან ჰალენი (Edward Lodewijk van Halen; დ. 26 იანვარი, 1955 — გ. 6 ოქტომბერი, 2020) — ნიდერლანდური წარმოშობის ამერიკელი გიტარისტი, სიმღერების ავტორი და მუსიკალური პროდიუსერი, ელექტრო გიტარებისა და გამაძლიერებელი აპარატურის კონსტრუქტორი. ამერიკული როკ-ჯგუფის, Van Halen-ის თანადამაარსებელი და წამყვანი გიტარისტი.
ვან ჰალენი დაიაბადა 1955 წლის 26 იანვარს ამსტერდამში, იან და ეჟენია ვან ჰალენების ოჯახში. გარკვეული ხნის შემდეგ ოჯახი საცხოვრებლად ჯერ ნეიმეგენში, ხოლო 1962 წელს აშშ-ში გადავიდა. ექვსი წლის იყო ედი, როდესაც მის უფროს ძმასთან, ალექს ვან ჰალენთან ერთად ფორტეპიანოზე დაკვრა დაიწყო.
1972 წელს ძმასთან ერთად დააარსა როკ-ჯგუფი „Van Halen“, რომელშიც ასევე შედიოდა ბას-გიტარისტი და ბექ-ვოკალი მარკ სტოუნი. მოგვაინებით მათ შეუერთდა ვოკალისტი, დევიდ ლი როთი. 1977 წელს ჯგუფმა კონტრაქტი გააფრომა Warner Records-თან.
ჯგუფის გარეთ ვან ჰალენი სოლო კარიერითა და სხვადასვა პროექტებში მონაწილეობით იყო დაკავებული. თანამშრომლობდა ისეთ ცნობილ შემსრულებლებთან როგორებიც არიან მაიკლ ჯექსონი, ბრაიან მეი, სემი ჰაგარი, Black Sabbath, როჯერ უოტერსი, Toto და LL Cool J. აგრეთვე მან და მისმა ძმამ მონაწილეობა მიიღეს რამდენიმე ფილმის საუნდტრეკის შექმნაში.
ვან ჰალენს ახასიათებდა გიატარაზე დაკვრის საკუთარი სტილი. იგი მიჩნეულია ტეპინგის ერთ-ერთ პირველ პოპულარიზატორად. 2003 წელს, ჟურნალმა „Rolling Stone“-მა ედი ვან-ჰალენი 100 უდიდეს გიარისტთა შორის 71-ე ადგილზე დაასახელა, ხოლო 2012 წელს, ჟურნალმა „Guitar World“-მა სიაში „ყველა დროის 100 უდიდესი გიტარისტი“ მას პირველი ადგილი მიუჩინა.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი კინოკომპოზიტორები კატეგორია:ამერიკელი მძიმე მეტალ გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი როკ-გიტარისტები კატეგორია:წამყვანი გიტარისტები კატეგორია:მამაკაცი კინოკომპოზიტორები კატეგორია:Van Halen-ის წევრები
ტრონჩონი
ტრონჩონი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის მაესტრასგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 57,109839 კმ². მოსახლეობა — 68 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
ბრილიანტის რიფები
ბრილიანტის რიფები (Cayos de Perlas) — 18 რიფის ერთობლიობა, რომელიც მდებარეობს ბრილიანტის ლაგუნიდან 35 კმ-ის მოშორებით, კარიბის ზღვაში, ნიკარაგუის ტერიტორიულ წყლებში. იგი არის ჩრდილოეთ ატლანტიკის ავტონომიური რეგიონის შემადგენლობაში. ბრილიანტის რიფები დაფარულია მცენარეული საფარითა და თეთრი ქვიშებით. ისინი არის ზღვის კუების საბუდარი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიკარაგუის კუნძულები
ამენემჰეტ IV
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ამენემჰეტ IV ამენემჰეტ IV – ძველი ეგვიპტის შუა სამეფოს ფარაონი XII დინასტიიდან. ამენემჰეტ III-ის ძე. მეფობდა დაახლოებით ძვ. წ. 1801-1792 წლებში. მემკვიდრეობა თავის ქალიშვილს ნეფრუსებეკს გადასცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის მეთორმეტე დინასტიის ფარაონები
538
თარიღი უცნობია
*
ლუფა
ლუფა (Luffa) — მცენარეთა გვარი გოგრისებრთა ოჯახისა. მცოცავღეროიანი ერთწლოვანი ბალახებია. აქვთ ერთსქესიანი, დიდი ყვითელი ან თეთრი ყვავილები და მრავალთესლიანი, მშრალი, ბოჭკოვანი ნაყოფი.
6-8 სახეობა (სხვა მონაცემებით 20-მდე) ტროპიკებში იზრდება. უფრო ცნობილია ცილინდრული ლუფა (Luffa cylindrica) და წახნაგოვანი ლუფა (Luffa acutangula). ორივე სახეობა ძირითადად კულტივირებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში (იაპონია, ინდოეთი, ინდოჩინეთი, ეგვიპტე, ტროპიკული ამერიკა, აშშ, მცირე აზია). მოჰყავთ აგრეთვე კავკასიასა და ყირიმის შავი ზღვის სანაპიროზე, ჩრდილოეთ კავკასიასა და შუა აზიაში. მკვახე ნაყოფი იჭმება. მწიფე ნაყოფს დამუშავების შემდეგ იყენებენ საბანაო ღრუბლად, ქუდების და სხვა ნივთების დასამზადებლად.
Haedropleura flexicosta
Haedropleura flexicosta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
დარეჯანი
საკუთარი სახელი  დარეჯან  ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს შეიძლება აღნიშნავდეს:
ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმი
ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმი — 1970 წელს ქუთაისში დაარსებული, ისტორიული ტიპის, სპორტის მუზეუმი.
მუზეუმის ისტორია
იგი პირველი სპორტის მუზეუმი იყო საკავშირო მასშტაბით. შემდეგში იგივე ტიპის მუზეუმები შეიქმნა ტალინსა და კიევში. მისი დამაარსებელია ზურაბ ჯავახაძე — ქუთაისის საპატიო მოქალაქე, კავკასიის ხალხთა მეცნიერების აკადემიის აკადემიკოსი, ღირსების ორდენისა და საქართველოს ოლიმპიური მედლის კავალერი, რომელიც 2003 წელს ოქსფორდის ბიბლიოგრაფიული ცენტრის მიერ მეოცე საუკუნის 2000 გამოჩენილი ადამიანის სიაში იქნა შეყვანილი და მსოფლიო მნიშვნელობის მუზეუმის შექმნისთვის ოქროს მედლით არის დაჯილდოებული.
მუზეუმში დაცულია 1600-ზე მეტი უნიკალური ექსპონატი: ოლიმპიური თამაშების, მსოფლიოს, ევროპის, ყოფილი სსრკ, საქართველოს საერთაშორისო ტურნირებში მიღებული სხვადასხვა ჯილდოები – ოქროს, ვერცხლის, ბრინჯაოს მედლები, თასები, ვიმპელები, სუვენირები, სპორტული ინვენტარი, ცნობილ სპორტსმენთა ფოტოები და დოკუმენტური მასალა, სპორტულ თემაზე გამოცემული წიგნები, ჟურნალები. თავდაპირველად ექსპონატების უმრავლესობა ზურაბ ჯავახაძის პირადი საკუთრება იყო. მას მოვლილი ჰქონდა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკები, საიდანაც ჩამოჰქონდა სპორტთან დაკავშირებული ნივთები. მისი კოლექცია თანდათან იზრდებოდა და გადაწყვიტა, რომ ეს უნიკალური ნივთები ხალხის საკუთრება გამხდარიყო. საქალაქო კომიტეტის ხელშეწყობით მოხერხდა მუზეუმისთვის შენობის გამოძებნა, მისი რეკონსტრუირების შემდეგ, 1983 წელს კი დღეს არსებულ შენობაში მოხდა კოლექციის გადატანა. შენობის საერთო ფართობიდან (275,2 კვ.მ) 233,4 კვ.მ. უჭირავს მუდმივ ექსპოზიციას.
მუზეუმს აქვს უნიკალური ფოტოარქივი. მათ შორის არის XIX საუკუნის ფოტოებიც, რომლებიც ასახავს ქართული სპორტის ისტორიას. აქ ასევე შეიძლება 1919-20 წწ. გამოცემულ ჟურნალ „შევარდენის“ და სხვა მრავალი იშვიათი გამოცემის ნახვა. სპეციალური სტენდი აქვს დათმობილი მაია ჩიბურდანიძეს, სადაც მის პრიზებთან ერთად დაფნის გვირგვინებიც არის მოთავსებული. მუზეუმში ინახება ოთარ ქორქიას და შალიკო ჩიხლაძის მოპოვებული ჯილდოები; პირველი ქართველი ველომბრბოლელის ომარ ფხაკაძის ველოსიპედი; მიხეილ ხერგიანის ნაქონი თოკის ნახევარი (მეორე ნახევარი მესტიაში, მ.ხერგიანის სახლ-მუზეუმში ინახება), ქეთევან ლოსაბერიძის მედლები; ლაშა შავდათუაშვილის მაისური, რომელიც ლონდონის ოლიმპიურ თამაშზე ეცვა ოლიმპიურ ჩემპიონს; XX საუკუნის 60-იანი წლების საუკეთესო ბრიტანელი ფეხბურთელის, ჯორჯ ბესტის მაისური, რომელიც საქართველოში რევაზ ძოძუაშვილმა ჩამოიტანა.
1970–2007 წლებში მუზეუმს დამაარსებელი თავად ხელმძღვანელობდა. საკუთარი ძალებით და თავდაუზოგავი შრომით შექმნა ის სივრცე, სადაც ახლა სპორტის ისტორიის ამსახველი უამრავი ექსპონატია განთავსებული. მისთვის ეს საქმე არა მარტო პროფესია, არამედ ცხოვრების წესი იყო, რომელსაც ცხოვრების ბოლომდე მისდევდა.
2021 წლის ივნისში მუზეუმის დამაარსებლის დაბადებიდან 85 წლისადმი მიძღვნილი ღონისძიება მისივე დაარსებულ სპორტის მუზეუმში გაიმართა. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო ზურაბ ჯავახაძის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა და მის მიერ სიცოცხლის მანძილზე გამოცემული 75-მდე მონოგრაფიული ნაშრომი, სადაც დეტალურად არის ასახული ქართული სპორტის ისტორია.
ქუთაისის სპორტის მუზეუმი ზურაბ ჯავახაძის სახელს ატარებს და მის მიერ დაწყებული საქმე აქ კვლავ გრძელდება. ის საქართველოს მასშტაბით ყველაზე დიდი საგამოფენო სივრცეა სპორტში. შენობაში განთავსებულია სამი საექსპოზიციო დარბაზი და ორი არქივი. მის ფონდებში დაცულია 8000-ზე მეტი ფოტო, 1000-ზე მეტი დიპლომი და სიგელი, 800-მდე სპორტული პროგრამა და 1000-ზე მეტი წიგნი. ხშირად იმართება ღონისძიებები. 2007 წლიდან დღემდე მუზეუმის ხელმძღვანელია თინათინ ანთაძე.
სალიმ-ფაშა
სალიმ-ფაშა (ჯაყელი) — ახალციხის ფაშა 1688-1701 წლებში, ასლან I-ის ძე. ტახტი დაიკავა უფროსი ძმის, იუსუფ II-ის გარდაცვალების შემდეგ. მის დროს ახალციხის საფაშოში უკიდურესად გაძლიერდა იანიჩართა თარეში და ქრისტიანული მოსახლეობის აკლება. სალიმ-ფაშა ცდილობდა იანიჩარებისათვის დაეპირისპირებინა „ყულის“ ჯარი, მაგრამ ცენტრალური ხელისუფლება მხარს არ უჭერდა. მის დროს გახშირდა ქრისტიანული მოსახლეობის გამაჰმადიანების შემთხვევები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალციხის ფაშები კატეგორია:ჯაყელები
ამენემჰეტ I-ის დარიგებანი
ამენემჰეტ I-ის დარიგებანი — ძველი ეგვიპტის ლიტერატურის ერთ-ერთი საინტერესო ძეგლი. შეადგინა მწერალმა ახტოიმ ფარაონ ამენემჰეტ I-ის სახელით. ამენემჰეტ I-ის დარიგებანი ეგვიპტის შუა სამეფოს (ძვ.წ. 2000-1700) დროინდელი პოლიტიკური ტრაქტატია. ხოტბას ასხამს ფარაონს — ქვეყნის ერთიანობის აღმდგენელს. მისი კეთილდღეობის ბურჯს. ნაწარმოები მიეძღვნა ამენემჰეტ I-ის მემკვიდრეს — სენუსერტ I-ს, რომელსაც ფარაონი არიგებს, მოერიდოს ქვეშევრდომთ, რათა მსხვერპლი, როგორც ჩანს, თვით ამენემჰეტ I გამხდარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ეგვიპტე
რობერტ ზირაქიშვილი
რობერტ 'ზაზა' ზირაქიშვილი (დ. 13 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი.
კარიერა
კარიერის ძირითადი ნაწილი გატარებული აქვს ქართულ კლუბებში, როგორებიცაა: „მრეტები“ თბილისი, „დინამო“ თბილისი, „მერანი–ბაჩო“ თბილისი, მეტალურგი „რუსთავი“, „დინამო“ ბათუმი, „ვიტ ჯორჯია“, „ტორპედო“ ქუთაისი, „ზესტაფონი“, „ლოკომოტივი“ თბილისი და სკ „თბილისი“, საქართველოს გარეთ თამაშობდა პორტუგალიურ „ფარენსეში“, სადაც 3 მატჩში 1 გოლის გატანა შეძლო. თბილისის „დინამოს“ რიგებში გახდა უმაღლესი ლიგის 2000–01 წლების სეზონის საუკეთესო ბომბარდირი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის მრეტების ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის მერანის ფეხბურთელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:სკ თბილისის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
სან-ლუის-პოტოსის შტატი
სან-ლუის-პოტოსი – შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. მისი ფართობია 62 849 კმ²-ია. მოსაზღვრე შტატებია: ჩრდილოეთით – კოაუილა, ჩრდილო-აღმოსავლეთით – ნუევო-ლეონი, ჩრდილო დასავლეთით – საკატეკასი, აღმოსავლეთით – ტამაულიპასი და ვერაკრუსი, სამხრეთით – იდალგო, კერეტარო და გუანახუატო.
შტატს სახელი ეწოდა საფრანგეთის მეფის, ლუი IX-ის პატივსაცემად, ხოლო პოტოსი დაემატა შემდეგ, პოტაშის მაღაროების სიმრავლის შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ ბოლივიაში, ამავე მიზეზის გამო ქალაქს ასევე პოტოსი ჰქვია.
შტატის დედაქალაქია ამავე სახელწოდების ქალაქი – სან-ლუის-პოტოსი. სხვა მსხვილი ქალაქებია: სიუდად-ვალესი, მეტეუალა, რიოვერდე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის შტატები
სერგიუს IV (პაპი)
მინი|მარჯვნივ|სერგიუს IV სერგიუს IV (Sergius PP. IV; ერისკაცობაში პიეტრო ბოკადეპორკო დ. ? — გ. 12 მაისი, 1012) — რომის პაპი 1009–1012 წლებში.
წარმოშობით რომაელი, იყო ეპისკოპოსი, შემდეგ კრესცენცების გვარის მხარდაჭერით გახდა პაპი. შესაძლოა მოკლეს კრესცენცების მოწინააღმდეგეებმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1012
ვილიარლუენგო
ვილიარლუენგო (Villarluengo, Villar Luengo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის მაესტრასგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 157,889646 კმ². მოსახლეობა — 171 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
ლუფარი
ლუფარი (Pomatomus saltatrix) — თევზის ერთადერთი სახეობა ლუფარისებრთა ოჯახისა. აქვს წაგრძელებული სხეული, რომლის სიგრძე 115 სმ, მასა 15 კგ აღწევს. გვხვდება ტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში. ყოფილ სსრკ-ში — შავ და აზოვის ზღვებში. მტაცებელია. იკვებება სხვადასხვა თევზით. ძვირფასი თევზია, გემრიელი ხორცი აქვს. რეწვის ობიექტია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი (Museo Nacional de Bellas Artes ან MNBA) – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება, მუზეუმი. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოში. დაარსდა 1880 წლის 18 სექტემბერს. არის ხელოვნების ერთ-ერთი უმთავრესი ცენტრი, როგორც ჩილეში ასევე სამხრეთ ამერიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
აზერბაიჯანის პრეზიდენტი
აზერბაიჯანის პრეზიდენტი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაური. წარმოადგენს აზერბაიჯანის სახელმწიფოს ქვეყნის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ, აერთიანებს აზერბაიჯანის ხალხის ერთიანობას, არის აზერბაიჯანის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის გარანტი. აირჩევა 7 წლის ვადით პირდაპირი და საყოველთაო არჩევნების გზით. იგი ამავე დროს არის ქვეყნის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი.
პრეზიდენტის არჩევა
პრეზიდენტად შეიძლება იყოს არჩეული კანდიდატი, რომელიც:
საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები ოფიციალურად ქვეყნდება 14 დღის განმავლობაში აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ.
პრეზიდენტის ინაუგურაცია
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინაუგურაცია არის აზერბაიჯანის ახლად არჩეული პრეზიდენტის თანამდებობაზე დანიშვნის ცერემონია. არჩეული პრეზიდენტის აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლოს დადასტურებიდან 3 დღის განმავლობაში ინაუგურაციის ცერემონია ტარდება და პრეზიდენტი ფიცს დებს.
1993 წელს პირველად გაიმართა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინაუგურაციის ცერემონია.
საპრეზიდენტო შტანდარტი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის შტანდარტი — კვადრატული ორმხრიანი ცალმხრივი ქსოვილი, რომელიც შედგება სამი თანაბრად ფართო ჰორიზონტალური ზოლისაგან. ზოლის ფერები აზერბაიჯანის დროშის ფერებშია. საპრეზიდენტო შტანდარტის ორიგინალი ინახება პრეზიდენტის სასახლეში. საპრეზიდენტო შტანდარტი დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2008 წლის 15 სექტემბრის ბრძანებულებით, როგორც პრეზიდენტის ოფიციალური სიმბოლო.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები 1991 წლის 8 სექტემბერს შედგა, 18 ოქტომბრის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის შესახებ აქტის მიღებამდე ცოტა ხნით ადრე.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები * კატეგორია:აზერბაიჯანის მთავრობა
სოფიო ლარცულიანი
სოფიო ლარცულიანი (დ. 27 სექტემბერი, 1965, სოფელი ორბელი, ცაგერის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.
1999 წელს დაამთავრა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქიმია-ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბოლნისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები სოფიო
დემეტრე
დემეტრე — მამაკაცის საკუთარი სახელი, ბერძნული დემეტრიუსის ქართული ფორმა. სახელის წარმოშობა დაკავშირებულია მიწათმოქმედების ქალღმერთთან დემეტრასთან. საქართველოში ასევე გავრცელებულია სახელის რუსული ვარიანტი დიმიტრი.
დემეტრე შეიძლება აღნიშნავდეს:
რიგბი
რიგბი (Rigby) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ჯეფერსონის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3945 კაცს.
ვიეტ კონგი
სამხრეთ ვიეტნამის განთავისუფლების ეროვნული ფრონტი („მატ ტრან გიაი ფონგ მიენ ნამ ვიეტ ნამ“; Front National de Libération, FNL; National Liberation Front, NLF) — ინდოჩინეთის მეორე ომის დროს ამერიკელი მებრძოლების მიერ გადაკეთებულ იქნა, როგორც „ვიეტ კონგ“, რაც თავის მხრივ მომდინარეობს ვიეტნამური წინადადებიდან „ვიეტ ნამ კონგ სან“ („ვიეტნამელი კომუნისტი“).
რიგბი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ვიეტ კონგი
„ვიეტ კონგს“ ამერიკელები თავდაპირველად ეძახდნენ სამხრეთ ვიეტნამის პრეზიდენტის ნგო დინჰ დიემის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს, რომელთა შორის უმრავლესობა კომუნისტი იყო. მოგვიანებით ვიეტნამის ომის დროს ამერიკელებმა ეს სახელი გადაიტანეს ეროვნულ-განამანთავისუფლებელი ფრონტის და ვიეტნამის სახალხო-განმანთავისუფლებელ არმიის (გერილია-არმია) მებრძოლებზე. თვითონ ვიეტნამელი კომუნისტები თავიანთ თავს ამ სახელს არასდროს არ უწოდებდნენ. აქედან გამომდინარე სახელი „ვიეტ კონგი“ გავრცელდა მხოლოდ აშშ-ში და დასავლეთ ევროპაში.
იმ პერიოდში „ვიეტ კონგის“ მისამართით საყოველთაოდ გავრცელებული სალანძღავი სიტყვა იყო „გუკი“ („Gook“). დღეს ამ სიტყვას აშშ-ში ხმარობენ ზოგადად ვიეტნამელის აღსანიშნავად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიეტნამის ისტორია
ლუხვანო
ლუხვანო — ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ლუხვანოსა და ქვედა ლუხვანოს ძველი სახელწოდება.
Haedropleura forbesi
Haedropleura forbesi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ლუხვანო
ლუხვანოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ძვ. წ. X-VIII საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი (ცულები, შუბისპირები და სხვა); დაცულია ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი).
Haedropleura forbesi
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ლუხვანო
ლიტერატურა
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
რუვუმა
რუვუ’მა (როვუ’მა) — მდინარე აღმოსავლეთ აფრიკაში, უმეტესად მიედინება ტანზანიისა და მოზამბიკის საზღვრის გასწვრივ.
მდინარის ორი განშტოება ერთმანეთს -11.41667°N, 38.51667°W კოორდინატზე უერთდება, უფრო გრძელი — ლუჯენდა, მოედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან, მეორე, როვუმა კი — აღმოსავლეთიდან. მისი სათავე ჰოლმის პლატოზე, ნიასას ტბიდან აღმოსავლეთით (-10.75°N, 35.66667°W) კოორდინატზე მდებარეობს. გარდა ლუჯენდისა, რუვუმას უერთდება მსინჯე და ლუჩულინგო. ქვემო წელში მდინარე მნიშვნელოვნად ფართოვდება, ქმნის ტყის დაფარულ კუნძულებს, რომელთაგან უმრავლესობა დასახლებულია. მშრალ სეზონზე მდინარე ბევრ ადგილზე თხელდება და ფონს ქმნის. ინდოეთის ოკეანესთან შესართავის სიგანე 1600 მეტრზე მეტია. რუვუმას საერთო სიგრძე დაახლოებით 1600 კილომეტრია.
ხიდი მდინარეზე
მოზამბიკის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1975 წელს იყო წინადადება მოზამბიკისა და ტანზანიის ერთმანეთთან დასაკავშირებლად მდინარეზე აეშენებინათ ხიდი. 1980-იან წლებში მომზადდა პროექტი და ჩატარდა რიგი სამუშაოებისაა, თუმცა ხიდის მშენებლობა, ფინანსების ნაკლებობის გამო არ დასრულებულა. 2002 წელს, ორი ქვეყნის მთავრობებმა ახალი, 600 მეტრიანი ხიდის აშენებაზე შეთანხმებას მოაწერეს ხელი. ხიდის მშენებლობა 2005 წლის 10 ოქტომბერს დაიწყო და დასრულდა 2010 წლის დასაწყისში და $ 29 მილიონი ამერიკული დოლარი დაჯდა.
2007 წელს რუვუმას ზემო წელში, ნიასას პროვინციაში მცირე ხიდი გაიდო.
დვალი
საკუთარი სახელი  დვალი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
ინდოჩინეთის მეორე ომი
ინდოჩინეთის მეორე ომი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ვიეტნამის ომი — 1964-1975 წლებში ინდოჩინეთში მიმდინარე ომი: ერთი მხრივ სახმელეთო ომი სამხრეთ ვიეტნამსა და სასაზღვრო რეგიონებში, კამბოჯასა და ლაოსში და მეორე მხრივ ჩრდილოეთ ვიეტნამის დაბომბვა (ოპერაცია როლინგ სანდერი).
კონფლიქტს ვიეტნამში ამერიკის ომი ეწოდება. სინამდვილეში ამერიკის ვიეტნამში ინტერვენცია იყო 30 წლის განმავლობაში მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტის მწვერვალი, რომელიც 1945-1946 წლებში საფრანგეთის კოლონიალური ჯარების ქვეყანაში დარჩენამ გამოიწვია.
ერთ მხარეზე იბრძოდა აშშ-ის, სამხრეთი ვიეტნამის, ავსტრალიისა და სამხრეთი კორეის სამხედრო კავშირი; მეორეზე კი — ჩრდილოეთი ვიეტნამი (ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკა) და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი (დასავლეთის ქვეყნებში ცნობილი, როგორც ვიეტკონგი), რომელიც სამხრეთ ვიეტნამის კომუნისტურ პარტიზანულ ორგანიზაციას წარმოადგენდა. სსრკ და ჩინეთი ჩრდილოეთ ვიეტნამს სამხედრო დახმარებას აწვდიდნენ, თუმცა კონფლიქტში ღიად არ ერეოდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:ცივი ომი კატეგორია:ვიეტნამის ისტორია კატეგორია:ავსტრალიის ისტორია კატეგორია:აშშ-ის ომები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია კატეგორია:ჩინეთის ისტორია კატეგორია:სამოქალაქო ომები
რანკაგუის რეგიონალური მუზეუმი
მინი|მარჯვნივ|250პქ|მუზეუმის ეზო რანკაგუის რეგიონალური მუზეუმი (Museo Regional de Rancagua) – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება, ო'ჰიგინსის რეგიონის მთავარი მუზეუმი. მდებარეობს ქალაქ რანკაგუაში. დაარსების ზუსტი თარიღი ცნობილი არაა. მის შესახებ ცნობები ჩნდება 1797 წლიდან. 1980 წლიდან მუზეუმმა მიიღო ეროვნული ძეგლის სტატუსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
მეჰმეთ ალი ბირანდი
მეჰმეთ ალი ბირანდი (Mehmet Ali Birand; დ. 9 დეკემბერი, 1941 — გ. 17 იანვარი, 2013) — თურქი ჟურნალისტი, პოლიტიკური კომენტატორი და მწერალი.