cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ქართული კინო
პირველი ნაბიჯები
1900 წელს ფოტოგრაფმა დავით დიღმელოვმა ვაჟთან ალექსანდრესთან ერთად მოსკოვიდან თბილისში ჩაიტანა „ლატერნა მაგიკა“ და იმით აწყობდა ჩვენებებს, მალე დიღმელოვებმა შეიძინეს, სინემატოგრაფი ლუმიერების სისტემის საპროექციო აპარატურა შეიძინა და ჯონ მორისის ფსევდონიმით საქართველოს სხვადასხვა მხარეები მოიარეს საკუთარი პროგრამით. ორი წლის შემდეგ დიღმელოვებმა ამავე პროგრამით იმოგზაურეს რუსეთში, აზერბაიჯანში, შუა აზიასა და თურქეთში. 1904 წლისთვის მათი პროგრამა ამოიწურა. ამავე წელს თბილისში, გოლოვინის პროსპექტზე რესტორან „დათვის“ შენობაში გაიხსნა პირველი სტაციონარული კინოთეატრი „ილუზიონი“. 1905 წელს სოფია ივანიცკაიამ, ოდესელმა ბიზნესმენმა, მუშტაიდის ბაღში საზაფხულო კინოთეატრი გახსნა. მანამდე ის ფილმებს სათავადაზნაურო თეატრში (დღევანდელი გრიბოედოვის თეატრი) და ძმები ნიკიტინების ცირკში (ზარია ვოსტოკას რედაქცია) უჩვენებდა. მანვე ფინანსური მხარდაჭერა აღმოუჩინა ალექსანდრე დიღმელოვს კინო ქრონიკების გადასაღებად.
1907 წლისთვის თბილისში აშენდა ახალი კინოთეატრები: „მუზა“, „აპოლო“, „კოლიზეი“, „ლირა“, „მინიონი“, „სინემა-დისკი“ და აშ. მათ ხშირ შემთხვევაში პროჟექტორებს ან ელექტრო-თეატრებს უწოდებდნენ. პირველი ელექტრო-თეატრი „აპოლო“ იყო. შემდგომ წლებში კინოთეატრების რიცხვი გაიზარდა. მათი უმრავლესობა განლაგებული იყო მიხაილოვის გამზირზე. გოლოვინზე ერთადერთი კინოთეატრი „არფასტო“ მდებარეობდა დღევანდელი კინოსა და თეატრის ინსტიტუტის შენობაში და მიქაელ არამიანცს ეკუთვნოდა. თბილისში გაიხსნა უცხოური კინოკომპანიების — „პატეს„, „გომონის“, „ამბროზიოს“ „ჩინეზის“ ფილიალებიც. თბილისის ქუჩებში 15 სარეკლამო ბოძი იდგა და მათზე აფიშები იყო გაკრული. 1911-12 წლებში კი ფოთში ვინმე გაბელიას აუშენებია 500 ადგილიანი კინოთეატრი, რომლის წინ დიდი სცენა ჰქონდა მოწყობილი წარმოდგენებისთვის. 1914 წელს გერმანე გოგიტიძემ კინოთეატრი ააშენა ოზურგეთში.
ქართული კინოს დაბადების წლად ითვლება 1908 წელი, როდესაც ვასილ ამაშუკელი პირველ ქართულ დოკუმენტურ ფილმებს იღებდა ბაქოში. ეს ფილმები შემორჩენილი არ არის. ბაქოს შემდეგ ამაშუკელმა მოღვაწეობა ქუთაისში გააგრძელა. მან 1912 წელს გადაიღო პირველი ქართული სრულმეტრაჟიანი ფილმი „აკაკი წერეთლის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში“. 1910-იან წლებში ფილმებს იღებდა ოპერატორი ივანე ნაცვლიშვილი. მან, ისევე როგორც ამაშუკელმა, 1915 წელს გადაიღო აკაკი წერეთლის დაკრძალვის კადრები. ეს ფირი 1940 წელს, აკაკის გარდაცვალების 25 წლისთავზე აჩვენეს ფართო საზოგადოებას, მაგრამ შემდეგ დაიკარგა.
1910-იან წლებში ქართული ეროვნული კინემატოგრაფის პოპულარიზებისთვის იღწვოდნენ შალვა დადიანი, გერმანე გოგიტიძე და იოსებ იმედაშვილი. 1911 წელს ერთ-ერთმა ფრანგულმა კინოფირმამ შალვა დადიანს შესთავაზა „ვეფხისტყაოსნის“ ეკრანიზაციისთვის სცენარის დაწერა დადიანმა დაწერა სცენარი, რომელიც კომპანიამ მოიწონა. დადიანს რეჟისორის ასისტენტობა და კონსულტანტობაც უნდა გაეწია, მაგრამ ეს წამოწყება პირველი მსოფლიო ომის გამო ჩაიშალა.
1913 წელს რომანოვების დინასტიის სამასი წლისთავთან დაკავშირებით დრანკოვისა და ტალდკინის კინოკომპანიამ გადაწყვიტა გადაეღო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „კავკასიის დაპყრობა“, რომლის რეჟისორებად ლუდვიგ ჩერნი და სიმონ ესაძე დაინიშნენ. ესაძეს დაევალა სცენარის დაწერაც. „კავკასიის დაპყრობა“ იყო მხატვრულ-დოკუმენტური ფილმი, რომელიც მოიცავდა პერიოდს XVIII საუკუნიდან XIX საუკუნის 60-იან წლებამდე. გადაღებები სხვადასხვა ადგილას მიმდინარეობდა, მათ შორის ქსნის ხეობაში, ერისთავების სასახლეში. მასში, სხვა მსახიობებთან ერთად, მონაწილეობდნენ ქართველი დრამატული მსახიობები ვალერიან გუნია, რომელმაც რამდენიმე როლი შეასრულა, ზაქრო ბერიშვილი, ვლადიმერ გვიშიანი, ასევე ქართველი თავადაზნაურები. ეს იმ დროისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური ფილმი იყო, მასში ოცი ათასამდე სპეციალურად გამოწყობილი და გრიმიანი ჯარისკაცი მონაწილეობდა. ფილმს იღებდა ქართველი ოპერატორი ვლადიმერ კერესელიძე. „კავკასიის დაპყრობა“ ეკრანებზე გამოვიდა 1915 წლის ოქტომბერში და მეფის ოჯახის და აუდიტორიის მოწონება დაიმსახურა. დღეს ფილმი დაკარგულად ითვლება.
1915 წელს სიმონ ესაძეს მიეცა კინოფოტოგადაღებების უფლება კავკასიის ფრონტზე. მან გადაიღო ფილმები „არზრუმის დაცემა“, „ტრაპეზუნდის აღება“, „დაპყრობილი თურქული ქალაქები“. ესაძე თან ახლდა მოიერიშე ჯარის ნაწილებს, რომლებიც არზრუმს უტევდნენ და ამავე დროს აწარმოებდა კინოგადაღებას.
1916-1918 წლებში პროდიუსერი გერმანე გოგიტიძე ჩაუდგა სათავეში პირველი ქართული მხატვრული ფილმის, „ქრისტინეს“ გადაღებას ეგნატე ნინოშვილის მოთხრობის მიხედვით. ფილმის გადაღების იდეა მას გაუჩნდა ოზურგეთში, საკუთარ კინოთეატრში ერთ-ერთი იტალიური ფილმის ნახვის შემდეგ. ფილმის რეჟისორად გოგიტიძემ ალექსანდრე წუწუნავა აიყვანა. ფილმი გურიასა და თბილისში იქნა გადაღებული და პრემიერა 1919 წელს გაიმართა.
ქართული საბჭოთა კინო
საქართველოს რუსეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ, საბჭოთა ხელისუფლებამ კინოს განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია, როგორც რეკლამისა და პროპაგანდის კარგ საშუალებას. 1921 წლის 11 აპრილს კინოს სექცია გაიხსნა განათლების სახალხო კომისარიატში. ის განთავსდა საჯარო ბიბლიოთეკის შენობის პირველ სართულზე. სექციას გადაეცა „ფილმას“ ქონება და კინოთეატრ „აპოლოს“ უკან მოწყობილი დიღმელოვის ლაბორატორია. 11 ივლისს მოხდა კინოთეატრების ნაციონალიზაციაც. კინოსექციის დირექტორები იყვნენ გერმანე გოგიტიძე და ამო ბეკ-ნაზაროვი. ქართულ კინოწარმოებაში აქტიურად ჩაებნენ რუსეთიდან ჩამოსული რეჟისორები: ივანე პერესტიანი, ამო ბეკ-ნაზაროვი, ვლადიმერ ბარსკი. სასცენარო საქმეებს განაგებდა გრიგოლ რობაქიძე, მან შეადგინა ქართული კლასიკური მწერლობის ეკრანიზაციის გეგმა. სექციის პირველი კინონამუშევარი იყო „ბავშვების გამგზავრენა კოჯორში დასასვენებლად“. პირველი მხატვრული კინოსურათის გადაღება გადაწყდა რევოლუციურ-ისტორიულ თემატიკაზე, კერძოდ არსენა ჯორჯიაშვილზე. ფილმი „არსენა ჯორჯიაშვილი“, რომელიც ივანე პერესტიანმა გადაიღო შალვა დადიანის სცენარით, კომერციულად მომგებიანი აღმოჩნდა. მოგებამ საშუალება მისცა კინოსექციას გაეუმჯობესებინა კინოატელიე, ლაბორატორია და გაეზარდა თანამშრომელთა რიცხვი. მთავარი როლის შემსრულებელ მიხეილ ჭიაურელს კი მაშინდელი ამერიკის და მსოფლიოს კერპს დაგლას ფეირბენქსს ადარებდნენ. პერესტიანმა ქართულ კინოში რევოლუციური თემატიკა შეიტანა. „არსენა ჯორჯიაშვილმა“ ვ. გარდინის ფილმ „ნამგალ და უროსთან“ ერთად საბჭოთა კინემატოგრაფიაში საფუძველი ჩაუყარა ისტორიულ-რევოლუციურ ჟანრს. გერმანე გოგიტიძის დირექტორობის დროს ასევე გადაღებული იქნა ფილმები„სურამის ციხე“ „მოძღვარი“ და „კაცი კაცისთვის მგელია“
1922 წელს თბილისში გაიხსნა პირველი კინოსასწავლებელი, რომელშიც უნდა აღეზარდათ მომავალი კინომსახიობები. 1923 წელს კინოსექცია „სახკინმრეწვად“ ჩამოყალიბდა. ამ გარდაქმნამ ხელი შეუწყო ქართული კინოს ტექნიკური და ფინანსური შესაძლებლობების გაძლიერებას. მის დირექტორად კვლავ გოგიტიძე დარჩა. ივანე პერესტიანის ფილმი „წითელი ეშმაკუნები“ უკანასკნელი ძალიან წარმატებული და პოპულარული აღმოჩნდა და კრიტიკოსების და მაყურებლის დიდი მოწონება დაიმსახურა მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით. ეს იყო პირველი საბჭოთა ფილმი, რომელზეც რეცენზია New York Times-ში დაიბეჭდა. 1925 წელს გამოსულ, ივანე პერესტიანის ფილმში „ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე“ პირველად იყო გამოყენებული ე.წ. ფლეშბეკები. მხატვრულ ფილმებთან ერთად სახკინმრეწვი უშვებდა დოკუმენტურ პროდუქციასაც. 1924 წლის მარტში ქართული კინომრეწველობა საბჭოთა კავშირის მასშტაბით მოწინავედ დაასახელეს. 1928 წლისთვის „სახკინმრეწვი“ საბჭოთა კავშირში სიდიდით მესამე კინოფაბრიკა იყო. ქართული კინოს განსაკუთრებული მხარდამჭერი იყო იმ პერიოდის საბჭოთა ხელოვნების იდეოლოგი ანატოლი ლუნაჩარსკი.
1924 წელს სახკინმრეწვში ალექსანდრე წუწუნავა მიიწვიეს. მაყურებელთა მოწონებას იმსახურებდა მისი ფილმები „ვინ არის დამნაშავე?“ (1925 წ.) „ხანუმა“ (1926 წ.) „ჯანყი გურიაში“ (1928 წ.). „ვინ არის დამნაშავე?“ იყო პიესაზე დაფუძნებული პირველი ქართული ფილმი, ხოლო „ხანუმა“ პირველი ქართული კინოკომედია. წუწუნავას ფილმებში მონაწილეობდა პირველი ქართველი კინოვარსკვლავი ნატო ვაჩნაძე. მან პირველი როლი შეასრულა ფილმში „არსენა ყაჩაღი“ (1923). ვაჩნაძე ხიბლავდა აუდიტორიას მიმზიდველობითა და სილამაზით. მისი მონაწილეობა ფილმში იყო გარანტი სტაბილური საკასო შემოსავლებისა.
1920-იანი წლების შუა ხანებში ხელმეორედ გაჩნდა „ვეფხისტყაოსნის“ ეკრანიზაციის აზრი. ამჯერად ეკრანიზაციის იდეა საქართველოს სსრ სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე შალვა ელიავას ეკუთვნოდა. გერმანე გოგიტიძე მივლენილი იქნა გერმანიაში, „ნიბელუნგების“ რეჟისორ ფრიც ლანგთან შესახვედრად. თავად გოგიტიძე ეჭვით უცქერდა ნაწარმოების ეკრანიზაციის იდეას. გოგიტიძე ლანგს მოუყვა პოემის მოკლე შინაარს. რეჟისორი დასთანხმდა და ასისტენტისა და ოპერატორების თანხლება მოითხოვა. როცა ხარჯთაღრიცხვა დაიანგარიშეს, უზარმაზარი თანხა გამოვიდა. გოგიტიძე ამბობდა, ფრიც ლანგმა იმდენი თანხა მოითხოვა, იმ ფულით რამდენიმე ზაჰესსა და რიონჰესს ავაშენებდითო. გოგიტიძემ, რომელსაც არ სჯეროდა, რომ ამ პროექტს მომავალი ექნებოდა, როგორც შემდგომში თავის მოგნენებში აღწერა, განზრახ გააზვიადა ლანგის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები. 1928 წელს გოგიტიძე სახკინმრეწვის დირექტორობიდან გაათავისუფლეს.
წუწუნავამ და მარჯანიშვილმა გაუკვალეს გზა ახალი თაობის ქართველ კინემატოგრაფებს, მიხეილ კალატოზიშვილს, მიხეილ ჭიაურელს, კოტე მიქაბერიძეს, ნიკოლოზ შენგელაიას. კინორეჟისორების ამ ახალმა თაობამ შექმნა ისეთი ფილმები, როგორიცაა: „ელისო“ (ნ. შენგელაია, 1928), „ჩემი ბებია“ (1929), „ჯიმ შვანთე“ (მ. კალატოზიშვილი, 1930) და „ხაბარდა“ (მ. გელოვანი, 1931). ამ პერიოდის ზოგიერთი ფილმი, ავანგარდისტული „ჩემი ბებია“ და „ლურსმანი ჩექმაში“ საბჭოთა ცენზურამ აკრძალა. 1928 წელს თბილისის კინოსტუდიაში სიკო დოლიძემ ჩამოაყალიბა და ხელმძღვანელობდა კინოქრონიკის სექტორი. ამავე პერიოდში ჩაეყარა საფუძველი ქართულ მულტიპლიკაციას, რომლის მამამთავარი იყო ვლადიმერ მუჯირი. მან შექმნა ფილმები „შორს აკვანი“ (1930) და „არგონავტები“ (1936).
30-40-იანი წლების ქართულ კინოს საბჭოთა სახელმწიფოებრივი იდეოლოგია სოციალისტური რეალიზმი განსაზღვრავდა. ამ პერიოდის ფილმებს ხშირად პროპაგანდისტული, სააგიტაციო ხასიათი ჰქონდათ. ასეთ ფილმებს შორის აღსანიშნავია მიხეილ ჭიაურელის ეპიკურ-ისტორიული ფილმები „არსენა“ (1937), „გიორგი სააკაძე“ (1942-43), „დიადი განთიადი“ (1938 წ.), „ჯურღაის ფარი“ (ს. დოლიძე, დ. რონდელი, 1944 წ.), „ფიცი“ (1946 წ.), „ბერლინის დაცემა“ (1950 წ.), „დაუვიწყარი 1919 წელი“ (1952 წ.). ამავდროულად, 30-40-იან წლებში იქმნებოდა კომედიური ფილმები „ჟუჟუნას მზითევი“ (1934 წ.) „დაკარგული სამოთხე“ (დ. რონდელი, 1937 წ.), „ჭირვეული მეზობლები“ (შ. მანაგაძე, 1945 წ.), „ქეთო და კოტე“ (ვ. ტაბლიაშვილი, შ. გედევანიშვილი, 1948 წ.), „ჭრიჭინა“ (ს. დოლიძე, 1954 წ.).
40-იან წლებში, დიდი სამამულო ომის დროს შემცირდა ფილმების წარმოება. ქართული კინოს აღორძინება დაიწყო 50-იან წლებში. 1953 წელს სახკინმრეწვის ბაზაზე შეიქმნა სახელმწიფო კინოსტუდია „ქართული ფილმი“, სადაც ხდებოდა ყველა ქართული ფილმის გადაღება. 1958 წელს კინოქრონიკის სექტორის ბაზაზე ჩამოყალიბდა საქართველოს სსრ-ის დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სტუდია. საეტაპო ფილმი იყო რეზო ჩხეიძის და თენგიზ აბულაძის „მაგდანას ლურჯა“, რომელიც ეკატერინე გაბაშვილის მოთხრობის ეკრანიზაცია იყო. მას, ისევე როგორც აბულაძის სხვა ფილმს „სხვისი შვილები“ იტალიური ნეორეალიზმის გავლენა იგრძნობოდა. „მაგდანას ლურჯამ“ კანის და ედინბურგის საერთაშორისო კინოფესტივალების პრემიები დაიმსახურა. პოპულარობით სარგებლობდა რეზო ჩხეიძის ჰეროიკული დრამა „ჯარისკაცის მამა“ და მთავარი როლის შემსრულებელი სერგო ზაქარიაძე.
რეჟისორების ახალი ტალღა საქართველოში 60-იანი წლებიდან გამოჩნდა. 1968 წელს შეიქმნა ქართული ტელეფილმების სტუდია. 60-70-იანი წლები ქართული კინოს აღორძინების პერიოდია. ამ დროს მოღვაწეობდნენ ელდარ შენგელაია, გიორგი შენგელაია, ოთარ იოსელიანი, მერაბ კოკოჩაშვილი და სხვები. ამ პერიოდის საუკეთესო ქართული ფილმები გამოირჩეოდა საბჭოთა კინოპროდუქციის საერთო ნაკადიდან. მკაცრი ცენზურის პირობებში ქართველი კინემატოგრაფისტები ახერხებდნენ თავი აერიდებინათ ოფიციალური პროპაგანდისთვის და შეხბოდნენ აქტუალური სოციალური და ზნეობრივ პრობლემებს. ამიტომაც ქართულ კინოში იგავური ფორმა დამკვიდრდა. ფილმები „თეთრი ქარავანი“ (ე. შენგელაია, თ. მელიავა, 1963 წ.) „ალავერდობა“ (გ. შენგელაია, 1963 წ.), „გიორგობისთვე“ (ო. იოსელიანი, 1966 წ.), „დიდი მწვანე ველი“ (მ. კოკოჩაშვილი, 1967 წ.) „არაჩვეულებრივი გამოფენა“ (ე. შენგელაია, 1968 წ.) არსებული სოციალური სისტემის შეფარული კრიტიკა იყო.
60-იანი წლებშივე რეჟისორმა მიხეილ კობახიძემ სათავე დაუდო ქართული მოკლემეტრაჟიანი კინოს სერიას. მან ორიგინალურად გაიაზრა მუნჯი კინოს. 70-იან წლებში ბევრი მოკლემეტრაჟიანი კომედიური ფილმი შეიქმნა: ბაადურ წულაძის „ფეოლა“ (1970 წ.), ირაკლი კვირიკაძის „ქვევრი“ (1970 წ.) გურამ პატარაიას „რეკორდი“ (1973 წ.). დიდი პოპულარობით სარგებლობდა 1975-1978 წლებში გამოსული მრავალსერიიანი ფილმი „დათა თუთაშხია“, რომელიც გიგა ლორთქიფანიძემ და გიზო გაბესკირიამ ჭაბუა ამირეჯიბის ამავე სახლწოდების რომანის მიხედვით გადაიღეს. აბრაგის როლს ოთარ მეღვინეთუხუცესი ასრულებდა. კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ შექმნა თავისი უკანასკნელი ნამუშევრები: „ამბავი სურამის ციხისა“ (1984 წ.) და „აშუღ-ყარიბი“ (1988 წ.) სერგო ფარაჯანოვმა, რომლის ხელოვნება აღმოსავლური კულტურის ტრადიციებიდან და თბილისური ფოლკლორიდან იღებს სათავეს. ქალ რეჟისორებს შორის გამოირჩა ლანა ღოღობერიძე. მისმა ფილმმა „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“ (1980) სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია მიიღო.
1972 წელს საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში შეიქმნა კინოხელოვნების ფაკულტეტი, ხოლო თავად ინსტიტუტი თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტად გარდაიქმნა. ინსტიტუტმა ქართველი კინემატოგრაფისტების ახალი თაობა დაბადა: თემურ ბაბლუანი, ნანა ჯორჯაძე, დიტო ცინცაძე, ალეკო ცაბაძე, გოდერძი ჩოხელი, ნანა ჯანელიძე, ლევან თუთბერიძე და სხვები. მათი მოღვაწეობა საბჭოთა კავშირი ნგრევას და გაუარესებულ სოციალურ-ეკონომიკურ გარემოს დაემთხვა. ამის გამო მათ მხოლოდ რამდენიმე ფილმის გადაღება მოახერხეს.
დამოუკიდებლობის შემდეგ
1990-იანი წლები ქართული კინოში სტაგნაციის პერიოდი იყო. უსახსრობის გამო ცალკეულ ფილმებზე მუშაობა წლების განმავლობაში ჭიანურდებოდა. მრავალი კინემატოგრაფისტი საერთოდ ჩამოშორდა შემოქმედებით პროცესს. ამ პერიოდში ფილმების მინიმალური რაოდენობა გადაიღეს. გამონაკლისი იყო 1996 წელს გადაღებული „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“, რომელიც ერთობლივი ქართულ-ფრანგული პროდუქცია იყო და დიდ საერთაშორისო წარმატებას მიაღწია, მოხვდა რა ოსკარის ნომინანტთა სიაში საუკეთესო უცხოური ფილმის კატეგორიაში. 2013 წელს რეჟისორ ზაზა ურუშაძის მიერ გადაღებული ქართულ-ესტონური პროდუქცია „მანდარინები“ დასახელებული იყო ოქროს გლობუსისა და ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიებში, მოიგო საერთაშორისო პრესის აკადემიის პრესტიჟული ჯილდო, გაიმარჯვა მრავალ საერთაშორისო ფესტივალებზე.
ქართული კინოს დღე
საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს ინიციატივით და საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 12 ივლისის №588 ბრძანებულებით, დაწესდა ქართული კინოს დღე, რომელიც აღინიშნება 15 მაისს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული კინო
ჰაჯალიქენდი
ჰაჯალიქენდი (Hacalıkənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —     1 063 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
Netscape Navigator
მინი|
Netscape Navigator — ინტერნეტ-ბრაუზერი, რომლის შემუშავება შეწყდა 2008 წელს. Netscape Communications-ის ეს მთავარი ნაწარმი 90-იან წლებში დომინირებდა მომხმარებელთა რაოდენობით, თუმცა 2002 წლისთვის მათი რაოდენობა თითქმის ნულამდე დავარდა.
კოლკატა
კოლკატა (কলকাতা, Kolkata; 2001 წლამდე კალკუტა, Calcuta) — ქალაქი მდებარეობს განგის დელტაში, აღმოსავლეთ ინდოეთში, დასავლეთ ბენგალის შტატის დედაქალაქი; ფართობის მიხედვით სიდიდით მეორე ქალაქი ინდოეთში მუმბაის შემდეგ. მოსახლეობა 4,6 მლნ (საკუთრივ ქალაქში 2001 წ.), მეგაპოლისის მოსახლეობა კი 13.2 მილიონს აღწევს და ამ მხირვ ის ინდოეთში 3 ადგილზე იმყოფება.
ბრიტანეთის ოკუპაციის ქვეშ ქალაქი მთელი ინდოეთის დედაქალაქი იყო 1911 წლამდე, რისი წყალობითაც ის დღეს განათლების, კულტურისა და პოლიტიკის ერთ-ერთი ცენტრია ქვეყანაში. მეორე მხრივ ქალაქს აწუხებს ისეთი პრბლემები როგორებიცაა: საცობები, ჰაერის დაბინძურება და სიღარიბე.
გეოგრაფია
კოლკატა მდებარეობს აღმოსავეთ ინდოეთში, განგიის დელტაში, ზღვის დონიდან 1.9 9 მეტრზე. ქალაქის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს მდინარე ხუგლის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქი გაშენებული ჭაობიან ტერიტორიაზე, ამიტომ გახდა საჭირო წლები იმისათვის რათა ტერიტორია ცხოვრებისათვსი გამოსადეგი გამხდარიყო.
დასახელება
ადრე ქალაქის დასახელება ჟღერდა როგორც კალკუტა, რაც გამოწვეული იყო ინგლისური წარმოთქმის გამო. 2001 წლის 1 იანვრიდან ქალაქს დაერქვა კოლკატა, რაც შეესატყვისება ქალაქის ბენგალურ ენაზე წარმოთქმას.
30 ივლისიდან ქალაქის სახელი დაკანონდა. ქალაქის სახელი წარმოიშვა ქალაქის მთავარი ტაძრიდან, რომელიც ეძღვნება ქალღმერთ კალის.
ისტორია
კალკუტის მიდაომოები ჯერ კიდევ 2 ათასი წლის წინადაც იყო დასახლებული, თუმცა თანამედროვე დასახლებები აქ მხოლოდ 1960 წელს გაჩნდა, მას შემდგომ რაც ქალაქი ბრიტანელების ხელში გადავიდა. ტრადიციულად, ქალაქის დამაარსებლად ითვლება ჯობ ჩარნოკი. თუმცა, არსებობენ სხვა მოსაზრებებიც.
ქალაქი დაარსდა XVIII საუკუნეში სავაჭრო და სამხედრო მიზნებისათვის, ბრიტანული კამპანიის დროს. თავდაპირველად ინდოეთის ბრიტანული ადმინისტრაცია განლაგებული იყო ციხესიმაგრე უილიამში, განგის აუზში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დასავლეთ ბენგალის ქალაქები
ინუინაქტუნი
ინუინაქტუნი — ჩრდილოეთ კანადის ადგილობრივი ენა. არ არსებობს ერთიანი მოსაზრება მისი სტატუსის შესახებ. მეცნიერთა ერთი ნაწილი მას ინუკტიტუტის დიალექტად განიხილავს, რადგან ამ ენასთან მჭიდრო ნათესაური კავშირი და მსგავსება აკავშირებს. ნუნავუტისა და ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიების პროვინციების მთავრობებმა ინუინაქტუნი ინუკტიტუტთან ერთად რეგიონის ოფიციალურ ენად აღიარეს.
ინუინაქტუნზე საუბრობს კიტიკმეოტის რეგიონის მოსახლეობა, განსაკუთრებით კი დასახლებების, კეიმბრიჯ-ბეისა და კუგლუკტუკის მაცხოვრებლები, ასევე იოა-ჰეივენის მოსახლეობა. ინუკტიტუტისაგან განსხვავებით ინუინაქტუნი იწერება არა კანადის ჩრდილოეთში გავრცელებული ადგილობრივი მარცვლოვანი დამწერლობით, არამედ ლათინური ანბანით.
ივ ტანგი
რეიმონდ ჯორჯეს ივ ტანგი (Yves Tanguy; დ. 5 იანვარი, 1900 — გ. 15 იანვარი, 1955) — სიურეალისტი მხატვარი.
ბიოგრაფია
დაიბადა პარიზში, საფრანგეთში. მისი ორივე მშობელი ბრეტონული წარმომავლობის იყვნენ.
1918 წელს ივ ტანგი შეუერთდა სავაჭრო ფლოტს მანამ, სანამ მას გაიწვევდნენ ჯარში, სადაც იგი მხარდაჭერას უცხადებდა ჟაკ პრევერს. მისი საჯარო მოღვაწეობის ბოლოს, 1922 წელს ივი დაბრუნდა პარიზში, სადაც იგი მუშაობდა შემთხვევით შემხვედრ სამუშაოებზე. სრულიად შემთხვევით ის გადაეყარა ჯორჯო დე კირიკოს ნამუშევარს და ისე იყო შთაბეჭდილებული, რომ მან გადაწყვიტა გამხდარიყო მხატვარი, მიუხედავად მისი არასათანადო განათლებისა.
ტანგის ჰქონდა ჩვეულება, სრულიად ყოფილიყო ჩაფლული მხატვრობის ტალღაში, რომელზედაც ის მოქმედებდა.
მისი მეგობრის, ჟაკ პრევერის მეშვეობით, დაახლოებით 1924 წელს იგი მოხვდა ანდრე ბრეტონის გარშემო მყოფი სიურეალისტი მხატვრების ჯგუფში. ტანგიმ მალევე შეძლო განევითარებინა საკუთარი უნიკალური მხატვრობის სტილი, რამაც მას 1927 წელს მისცა საშუალება პირველი გამოფენა ჩაეტარებინა პარიზში. ბრეტონმა კონტრაქტი დაუდო ტანგის, რათა მას 12 ნაწილი გაეკეთებინა წელიწადში, მაგრამ მისი შემოსავლების მიხედვით ტანგი უფრო ნაკლებს აკეთებდა და მან მხოლოდ 8ხელოვნების ნიმუში შექმნა ბრეტონისთვის.
1930-იანი წლების განმავლობაში, ტანგი ეწეოდა ბოჰემურ ცხოვრებას, რამაც მისი პირველი ქორწინება შეიწირა. 1928 წლიდან ტანგი მეთვალყურეობს მხატვარ კეი სეიჯს, რის შედეგადაც ტანგი მეორედ ქორწინდება.
მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ სეიჯი მიმეგზავრება მშობლიურ ქალაქ ნიუ-იორკში და ტანგი, რომელიც ბრძოლისთვის გამოუდეგარი აღმოჩნდა, მასთან ერთად მიდის. მათ გადააკეთეს სოფლის ერთ-ერთი სახლი მხატვრების სახლად ვუდბერში, კონეკტიკუტის შტატში. 1948 წელს ტანგი გახდა აშშ-ის მოქალაქე.
1955 წელს ტაგიმ გადაიტანა ფატალური დარტყმა ვუდბერში. მის სხეულს გაუკეთეს კრემაცია და შენახული იყო სეიჯის სიკვდილამდე, 1963 წლამდე. მისი ფერფლი გაფანტა მისმა მეგობარმა პიერ მატისმა დოუარნენნეზის სანაპიროზე, მის საყვარელ ბრეტონეთში, ტანგის ორივე მეუღლის ფერფლთან ერთად.
ტანგის სურათები ფლობენ უნიკალურ, ადვილად ამოსაცნობ სტილს, არწარდგენილი სიურეალიზმისა. დიდად შეზღუდული ფერების პალიტრაში მხოლოდ ხანდახან ფეთქდება კონტრასტული ფერადი მხარეები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები კატეგორია:მოდერნისტი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
...ლოგია
...ლოგია (λόγος „ლოგოს“ — სიტყვა, მოძღვრება) — რთული სიტყვის ნაწილი. ნიშნავს მოძღვრებას, მეცნიერებას, ცოდნას.
მაგალითები: ბიოლოგია, გეოლოგია, ეკოლოგია და ა. შ.
ლიტერატურა
ლოგია
გოგოლაურთა
გოგოლაურთა — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (უკანაფშავის თემი). მდებარეობს მდინარეების მათურხევისა და ნაროულის (ფშავის არაგვის მარჯვენა შენაკადები) შესართავთან, ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1450 მეტრზე, დუშეთიდან დაშორებულია 65 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩრდილოეთი ლუნდა
ჩრდილოეთი ლუნდა (Lunda-Norte) — ანგოლის პროვინცია. ფართობი — 102 783 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 862 566 ადამიანი (2014 წელი). ანგოლის პირველმა პრეზიდენტმა აგოსტინიო ნეტომ დამოუკიდებლობის შემდეგ პროვინციის დედაქალაქად ქალაქი ლუკაპა გამოაცხადა, მაგრამ დედაქალაქი მოგვიანებით ქალაქ დუნდოში გადაიტანეს.
გეოგრაფია
ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინცია მდებარეობს ანგოლის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, 500 კმ-ის მანძილზე აღმოსავლეთით ლუანდიდან. პროვინციიდან სამხრეთით მდებარეობს სამხრეთი ლუნდის პროვინცია, დასავლეთით — მალანჟეს პროვინცია. პროვინციის ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი ანგოლასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის.
ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინციის ფართობია 102 783 კმ². პროვინციის ჩრდილოეთში და აღმოსავლეთში მდებარე პატარა ტერიტორიები დაფარულია ნოტიო სავანებით, დანარჩენ რაიონებს უკავია მშრალი სავანები. მდინარე კასაის ხეობაში შენარჩუნებულია ტროპიკული ტყეები — ჯუნგლები. პროვინციაში ყველაზე უფრო დიდი მდინარეებია კვანგო, კუილო და კასაი.
მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 862 566 ადამიანს. ჩრდილოეთ ლუნდაში ცხოვრობენ ჩოკვები, ლუნდები და სხვა ეროვნებები.
ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია იყოფა 9 მუნიციპალიტეტად:
ეკონომიკა
პროვინციის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო კულტურაა — ბამბა. ასევე მოჰყავთ ბრინჯი, სიმინდი, მანიჰოტი. ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინციაში ასევე მოიპოვებენ ალმასებს, იგი ბრილიანტებით უმდიდრესი პროვინციაა, თუმცა ეკონომიკურად მეტისმეტად განუვითარებელი და ღატაკია. პროვინციის ტერიტორიაზე გადის სტრატეგიული ტრასა ლუანდა — ლუბუმბაში.
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლის პროვინციები
სამეფო პრინცესა
სამეფო პრინცესა (Princess Royal) — ბრიტანული არისტოკრატიული წოდება, რომელიც ენიჭება მონარქის უფროს ქალიშვილს. ტრადიციისამებრ, ამ წოდებას პრინცესა სიცოცხლის ბოლომდე ინარჩუნებს და მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გადაეცემა იგი სხვა მონარქის უფროს ასულს. წოდება 1631 წელს გამოიგონა მეფე ჩარლზ I-მა თავისი პირველი ქალიშვილის, პრინცესა მერისათვის და იგი დღემდე არსებობს. დღეისათვის სამეფო პრინცესა დედოფალ ელისაბედ II-ის ერთადერთი ქალიშვილი, პრინცესა ანაა, მის შემდეგ კი მას პრინცი ულიამის ასული, პრინცესა შარლოტა მიიღებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:არისტოკრატიული წოდებები კატეგორია:ინგლისის ისტორია კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
Leptogenys grandidieri
Leptogenys grandidieri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კურნულის ოლქი
კურნული (కర్నూలు జిల్లా, Kurnool) — ინდოეთის ოლქი, მდებარე ანდჰრა-პრადეშის შტატში.
კვანზა (მდინარე)
კვანზა, კუანზა (Rio Kwanza) — მდინარე ანგოლაში. სიგრძე — 965 კმ, აუზის ფართობი — 152 570 კმ². სათავე აქვს ბეის ზეგანზე. მიედინება ღრმა ხეობაში, ქმნის ჭორომებსა და ჩანჩქერებს. ერთვის ატლანტის ოკეანეს. ქვემო დინებაში სანაოსნოა. მდინარეზე მუშაობს ჰესი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანგოლის მდინარეები
გილერმო სოლერი
გილერმო სოლერი — შუა საუკუნეების მალიორკელი კარტოგრაფი. სოლერის პორტოლანი დათარიღებულია 1385 წლით და მოიცავს ვრცელს რეგიონს, ასახავს ჩრდილოეთ ევროპას და ჩრდილოეთ აფრიკას. რუკა ვითარდება ხმელთაშუა ზღვის ცენტრის ირგვლივ. მსგავსი ასახვა დამახასიათებელია მაშინდელი პორტოლანებისთვის. სოლერის რუკაზე იმდროინდელი ქალაქების და სავაჭრო მარშრუტების გარდა მნიშვნელოვანი ცნობებია დატანილი ქვეყნების და პროვინციების შესახებ. პორტოლანი საინტერესო ცნობებს გვაწვდის საქართველოს შესახებ. სოხუმის თავზე არის წითელ ფონზე გამოსახული ხელისგული, რომელიც დღეს დატანილია დე-ფაქტო აფხაზეთის დროშაზე და აგრეთვე მიჩნეულია აბაზების ეთნიკური ჯგუფის სიმბოლოდ. სინამდვილეში ეს არის უძველესი ქართული სიმბოლო და შემორჩენილია სტელებსა და სხვა ეპიგრაფიკულ ძეგლებზე. პორტოლანზე აღნიშნულია შემდეგი ტოპონიმები:Hipotamo (ცხენისწყალი), Negapotamo (ენგური); Corebendia (აგუბედია); Tamasa (ტამიში); Goto (კოდორი); Cica (დრანდა); Sauastopoli (სოხუმი); Flum. nicola (ანაკოფიისწყალი); Cavo de Bux (ბზების ნავსადგური/ბზიფი); Pezonda (ბიჭვინთა); Giro (ბიჭვინთის კონცხი); Santa Sofia (თანამედროვე ახალაძე); Cacari (გაგრა); Sichia (ჯიხა/ციხე,ადლერთან); Costo (ხოსტა); Abazachia (აბასკის ნავსადგური); Porto de Susacho (ანუ წუნწუხი, ლამიანი სანაპიროს ნავსადგური – თანამედროვე ტუაფსე).
ლიტერატურა
კატეგორია:კარტოგრაფები
იუსტონ სკვერი (მეტროსადგური)
იუსტონ სკვერი (Euston Square) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც იუსტონ როუდის და გოუერ სტრიტის კუთხეში მდებარეობს. ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის ჩრდილოეთით (არ უნდა აგვერიოს იქვე ახლოს მდებარე იუსტონის მეტროსადგურში).
კატეგორია:წრიული ხაზის სადგურები კატეგორია:მეტროპოლიტენის ხაზის სადგურები კატეგორია:ჰამერსმით-ენდ-სიტის ხაზის სადგურები
დუგლას კოსტა
დუგლას კოსტა დე სოუზა (დ. 14 სექტემბერი, 1990) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. გერმანიის ბუნდესლიგის მიუნხენის „ბაიერნისა“ და ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელი. თამაშობს გარემარბის პოზიციაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:გრემიოს ფეხბურთელები კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
თაყირი
2). უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს პირობებში წარმოქმნილი ნიადაგის ტიპი. ნიადაგის პროფილში გამოიყოფა ორი ჰორიზონტი: ზედა (8-10 სმ) — მკვრივი, დახეთქილ-ქერქიანი თიხოვანი ჰორიზონტი და მის ქვეშ ნაკლებად შეცვლილი დამლაშებული დედაქანი. თაყირზე თითქმის არ ხარობს მცენარეულობა. მათზე წარმოდგენილია მხოლოდ წყალმცენარეები და მღიერები. ძირეული გაუმჯობესების გარეშე გამოუსადეგარია მიწათმოქმედებისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უდაბნოები
აზიხის მღვიმე
აზიხის მღვიმე (Azıx mağarası) — მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ აზიხის მახლობლად (აზერბაიჯანი, ჰადრუთის რაიონი), ზღვის დონიდან 1400 მ; აღმოაჩინა მ. ჰუსეინოვმა 1960 წელს. მღვიმე კარსტული წარმოშობისაა, 200 მ სიგრძის, 50 მ-მდე სიგანის, 15-20 მ სიმაღლისა; აზიხის მღვიმეში ლითოლოგიურად ერთმანეთისაგან განსხვავებული 8 ფენაა, რომელთა საერთო სისქეა 13 მ. არქეოლოგიური მასალა აღმოჩენილია III, V და VI ფენებში: III ფენაში — სხვადასხვანაირი წვეტანები, საფხეკ-სახოკები, დანისებური იარაღები და სხვა მასალა, რომელიც მუსტიეს ეპოქით თარიღდება. V ფენაში — შუა აზიის აშელის ეპოქისათვის დამახასიათებელი ხელცულები და სხვა, აგრეთვე აგვიანდელი არქანტროპებსა და ადრინდელი პალეოანტროპებს შორის გარდამავალ საფეხურზე მდგომი ადამიანის ქვედა ყბის ფრაგმენტი; VI ფენაში — რიყის ქვისაგან ნაკეთები უხეში ხელცულები და ანატკეც-ანამტვრევები, რომლებიც ადრინდელი აშელის ეპოქით თარიღდება. აზიხის მღვიმის კულტურულ ფენებში მოპოვებულია პლეისტოცენური ხანის ფაუნის ნაშთები (გარეული ცხენის, კეთილშობილი ირმის, გიგანტური ირმის, ხარის, გარეული ღორის, თხის, ცხვრის, მღვიმური დათვისა და სხვა ცხოველთა ძვლები).
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:აზერბაიჯანის მღვიმეები
Leptogenys guianensis
Leptogenys guianensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლუდი
right|200px|thumb|[[ბავარია|ბავარიული ლუდი]] ლუდი — მცირეალკოჰოლიანი არომატული სასმელი, რომელსაც სვიის მომწარო გემო დაჰკრავს; იღებენ ქერის ალაოს,სვიისა და წყლისაგან მიღებული ტკბილის ალკოჰოლური დუღილით. ზოგიერთი ხარისხის ლუდის მისაღებად ქერის ალაოს ნაწილობრივ ცვლიან ბრინჯის, სიმინდის ან ქერის ფხვნილით, აგრეთვე შაქრით. ლუდის მიღების ტექნოლოგიური პროცესის ძირითადი სტადიებია: ქერის, ალაოსა და ლუდის ტკბილის დუღილი ლუდის საფუვრით; დადუღება (დამწიფება); გაფილტვრა და ჩამოსხმა. ალაოს მისაღებად ქერს წმენდენ, ახარისხებენ, ალბობენ, აღივებენ. შემდეგ მწვანე ალაოს აშრობენ, აცლიან ღივებს და აყოვნებენ. ლუდის ტკბილის მისაღებად ალაოს აპრიალებენ, აქუცმაცებენ და წყალში ურევენ, მიღებულ მასალაში განსაზღვრულ ტემპერატურაზე მიმდინარეობს ფერმენტაციული პროცესები, რომელთაგან ძირითადია სახამებლის დაშაქრება, რომლის დამთავრების შემდეგ მასალას ფილტრავენ და გამჭვირვალე ტკბილის სვიასთან ადუღებენ საჭირო სიმკვრივის ნარევის მიღებამდე. შემდეგ ტკბილს აცლიან სვიას, წმენდენ და აცივებენ. ტკბილს ადუღებენ ლუდის სპეციალური საფუვრით. სადუღარ აპარატებში (ტემპერატურა 5-9 °C, დროის ხანგრძლივობა -7-8 დღე-ღღამე), რის შედეგად მიიღება მჭვანე ლუდი, რომელსაც დასადუღებლად და დასამწიფებლად გადიტანენ დახურულ ცილინდრულ ჭურჭელში, ე.წ. ტანკში (დროის ხანგრძლივობა 21-90 დღე-ღამე, ტემპერატურა 0-2 °C). აქ ლუდი გაჯერდება ნახშირორჟანგით, იწმინდება და იღებს საჭირო გემოს. საბოლოოდ ლუდს ფილტრავენ, შემდეგ კი ჩამოასხამენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
აზიმ აზიმზადე
thumb|right|აზიმ აზიმზადე აზიმ ასლან-ოღლუ აზიმზადე (დ. 7 მაისი [ ძვ. სტ. 25 აპრილი], 1880, სოფ. ნოვხანი, ბაქოს მახლობლად — გ. 15 ივნისი, 1943, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი გრაფიკოსი. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მხატვარი (1927). აზერბაიჯანული სატირული გრაფიკის ფუძემდებელი.
ბიოგრაფია
სპეციალური განათლება არ მიუღია. მისი კარიკატურები და სატირული ნახატები სოციალურ და პოლიტიკურ თემებზე 1906 ქლიდან ქვეყნდებოდა სხვადასხვა ჟურნალში 1929–1936 წლებში იყო აზერბაიჯანის სამხატვრო ტექნიკუმის დირექტორი. აზიმზადეს მთავარი ნამუშევრებია: „ძველი ბაქოს ტიპები“ (1937), „ღარიბების რამაზანი“, „მდიდრების რამაზანი“ (1938, ყველა — აზერბაიჯანის ხელოვნების მუზეუმი, ბაქო) და სხვა ნამუშევრები. ომის წლებში აზიმზადემ შექმნა მრავალი ანტიფაშისტური კარიკატურა. მუშაობდა თეატრის მხატვრად.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1880 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
რუსისტიკა
რუსისტიკა (ანუ რუსული ფილოლოგია) დაკავებულია რუსული ენისა და რუსული ლიტერატურის კვლევა–შესწავლით. ისევე როგორც თანამედროვე კულტუროლოგიური ძიებანი, რომლის მთავარი საკვლევი თემა არის რუსი ხალხის, მისი ისტორია და ქვეყანათმცოდნეობითი დისციპლინები.
Leptogenys guineensis
Leptogenys guineensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კვანძი (ნავიგაცია)
ისტორია
XIX საუკუნის შუახანებამდე ხომალდის სიჩქარეს ზღვაზე ლაგით ზომავდნენ. კვანძის წარმოშობა კი სექტორული ლაგის პრინციპს უკავშირდება. ხომალდის სიჩქარე იზომება დროის გარკვეულ მონაკვეთში (ჩვეულებრივ 15 წმ ან 1 წთ.) მზომელის ხელზე გავლილი კვანძების რაოდენობით. ამასთან მანძილი მომიჯნავე კვანძებს შორის და გაზომვის დრო იმ გათვლით იქნა შერჩეული, რომ ეს ოდენობა რიცხვობრივ ეფარდებოდა ხომალდის სიჩქარეს ერთ საათში გამოხატულ საზღვაო მილებში. კვანძი და საერთაშორისო საზღვაო მილი ფართოდ გამოიყენება საზღვაო და საჰაერო ტრანსპორტში. კვანძი ყველაზე გავრცელებული საზომი ერთეული იყო ინგლისში 1965 წლამდე, მოგვიანებით კი მილი დაერქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნავიგაცია კატეგორია:სიჩქარის ერთეულები კატეგორია:წყლის ტრანსპორტი
კონსეფსიონი (ჩილე)
კონსეფსიონი (Concepción) — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. კონსეფსიონის პროვინციისა და ბიო-ბიოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 212 003 კაცი (2002). სიმჭიდროვე — 1016,06 ად/კმ².
ქალაქი მდებარეობს 434 კმ-ის დაშორებით ჩილეს დედაქალაქიდან სამხრეთ-დასავლეთით.
დააარსა 1550 წელს ჩილეს პირველმა გუბერნატორმა პედრო დე ვალდივიამ მდინარე ბიო-ბიოს შესართავთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები
კარბოთერმია
კარბოთერმია — მეტალურგიული პროცესი, რომლის დროსაც ხდება ლითონების აღდგენა მათი ნაერთებიდან ნახშირბადითა და ნახშირბადის შემცველი მასალებით მაღალი ტემპერატურის პირობებში. ყველაზე უფრო გავრცელებული ნახშირბადშემცველი მასალაა მეტალ. კოქსი. განასხვავებენ პირდაპირ და არაპირდაპირ აღდგენას. პირველ შემთხვევაში აღდგენა ხდება მყარი ნახშირბადით, მეორე შემთხვევაში კი —  ნახშირჟანგით. კარბოთერმული აღდგენა საფუძვლად უდევს რკინის მეტალურგიას (იხ. ბრძმედული წარმოება). ფერად მეტალურგიაში კარბოთერმიის მეშვეობით იღებენ ტყვიას, კალას, თუთიას და ზოგიერთ სხვა ლითონს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმიური რეაქციები
მთაწმინდის მამადავითის სახელობის ეკლესია
მთაწმინდის მამადავითის სახელობის ეკლესია — თბილისში, მთაწმინდის შუაწელზე აღმართული გუმბათოვანი ტაძარი. თარიღდება 1859-1871 წლებით. თბილისის წმინდა მამა დავით გარეჯელის ეკლესია მდებარეობს მთაწმინდის ქუჩაზე.
ტაძრის აღწერილობა
საერთო ასახულობით ტაძარს ქართული ხუროთმოძღვრების ელფერი დაჰკრავს. ასეთია გუმბათის ყელი, მრავალწახნაგა სახურავი, შვერილი ნახევარწრიული აფსიდა, ფრონტონები და მათი გაფორმება, თუმცა ნაგებობა ეკლექტიკური ბუნებისაა და არ გამოირჩევა მაღალი არქიტექტურული ღირებულებებით.
ეკლესია აგურითაა ნაშენი. გარედან ჯვარგუმბათოვანი ფორმა აქვს, თუმცა, ეს სტრუქტურა ეფემერულია და არ აისახება ნაგებობის შიდა სივრცეში, როგორც ეს დამახასიათებელია შუა საუკუნეების ქართული არქიტექტურის ტრადიციულ ჯვარგუმბათოვან ნაგებობათათვის. გარედან შენობა სადაა, დეკორატიული თაღები ამკობს მხოლოდ ფასადების გრძივი კედლების ზედა ნაწილებს. საკურთხევლის ნახევრადწრიულად შვერილ აბსიდზე შუა მრგვალი სარკმლის ქვეშ აგურის წყობაში ჩართულია მოწითალო ქვის მაღალი ჯვარი. ინტერიერის წაგრძელებულ დასავლეთ მკლავში მოწყობილია ხის პატრონიკე.
ტაძრის სიმაღლე 25,7 მეტრია, სიგრძე — 17,2, სიგანე — 10,7 მეტრი. შენობაში, მგალობელთა გუნდის ჩათვლით თავისუფლად ეტევა 400 კაცი. აგურით ნაშენი ტაძარი გარედან ტრადიციული ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობის ფორმას იმეორებს, მაგრამ ინტერიერში მას გრძივი მკლავები არ აქვს, სივრცე ერთიანი და დაუნაწევრებელია. დასავლეთის მკლავში ხის პატრონიკეა განთავსებული. შესასვლელი ორი მხრიდან აქვს: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. შენობა არ გამოირჩევა უნიკალური არქიტექტურით. მასში ქართული ორნამენტი ერთობ მიჩქმალულია, მაგრამ გუმბათს, ყელს, პირამიდულ სახურავს და გვერდითი ფასადის ფრონტონს ქართული ხუროთმოძღვრების ელფერი დაჰკრავს. ფასადები სადაა, მხოლოდ სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მკლავების ზედა ნაწილებს შემოუყვება დეკორატიული თაღედი და აბსიდის მრგვალი სარკმლის ქვეშ წითელი ფერის ქვით ჯვარია გამოყვანილი. ნახევარწრიულად შვერილი აბსიდი მთელი მკლავის სიგანეს იკავებს და შორიდანვე იქცევს ყურადღებას.
ეკლესიის სამხრეთით მდგომი სამიარუსიანი სამლოცველო ასევე აგურითაა ნაშენი, მესამე იარუსი-სამრეკლო კი ქვისაა და თაღებითაა გახსნილი.
ტაძრის მახლობლად მდებარეობს მამა დავით გარეჯელის სენაკი, აგრეთვე, საკურნებელი თვისების მქონე წყარო, რომლის შესახებაც იაკობ ბალახაშვილი წერს: „ქალაქის მიტოვების წინ დავითმა, გადმოცემის მიხედვით, ღმერთს შესთხოვა მთაზე ისეთი წყარო, რომელიც უშვილო ქალებს მისი დალევით შვილოსნობას მიანიჭებდა, გადმოცემა დასძენს, უფალმა თხოვნა აუსრულაო“.
XX საუკუნის დასაწყისში ძველი ეკლესიის ადგილზე სამრეკლო ააგეს, რომელშიც ფერისცვალების ეკლესიაა მოქცეული, ბოლო წლებში კი სამლოცველო წმინდა დავითის წყაროსთანაც აშენდა. XIX საუკუნის ბოლოდან ტაძრის ირგვლივ ჩამოყალიბდა ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონი.
მოხატულობა
მინი|მარცხნივ|კანკელი მამადავითის ეკლესიაში ინტერიერი 1889 წელს დეკანოზმა იოსებ გრიგორაშვილმა (გრიგორიევი) ტაძრის კედლები მოახატვინა. მხატვრობა, რომელიც XIX საუკუნის ბოლოს არის შესრულებული, მომეტებული ადგილი საქართველოს ეკლესიის წმინდანების გამოსახულებებს ეთმობა. იგი თვალსაჩინო ნიმუშია ეროვნული წმინდა ნებისადმი იმ საგანგებო ყურადღებისა, რაც XIX საუკუნის ქართული საეკლესიო კედლის მხატვრობისათვის არის დამახასიათებელი. საკურთხევლის ორივე მხარეზე მოთავსებულია ღირსი დავით გარეჯელისა და წმიდა ნიკოლოზის ხატები.
ტაძრის ისტორია
VI საუკუნეში ანტიოქიის ეკლესიიდან საქართველოში ქრისტიანული სარწმუნოების განსამტკიცებლად მოვიდა საეკლესიო მოღვაწეთა ჯგუფი. ისტორიულ წყაროებში — „ათსამმეტი ასურელი მამანი“. ერთ-ერთი მათგანი იყო მამა დავითი, რომელიც VI საუკუნის I ნახევარში შემოვიდა საქართველოში. მან გარეჯის მრავალმთის სანახებში დააარსა მონასტერი, რომლის პირველი წინამძღვარი თვითონვე ყოფილა.
მანამდე მას თბილისშიც უმოღვაწია, მთაწმინდის აღმოსავლეთ კალთის უსახელო კლდეზე სენაკი გამოუქვაბავს. მამა დავითის მიერ ქვაბულის მიტოვების შემდეგ, ქართველმა ხალხმა ქრისტიანული სარწმუნოების დიდი მოღვაწის პატივსაცემად მთას ”მამადავითი” შეარქვა. X-XI საუკუნეებში მამადავითის მთას დაარქვეს მეორე სახელი მთაწმინდა ქრისტიანული რელიგიის მნიშვნელოვანი სავანის ათონის წმინდა მთის მიხედვით.
პლატონ იოსელიანი მამადავითის მთაზე პირველი ეკლესიის აშენების თარიღად VI საუკუნის დასასრულს მიიჩნევს, რომლის ასაშენებლად თბილისელმა ქრისტიანებმა წმინდა მამა დავით გარეჯელის წინაშე ჩადენილი ცოდვის გამოსასყიდად თითო ასაშენებელი ქვა აიტანეს მთაზე იმის იმედით, რომ ჩადენილი ცოდვა მიეტევებოდათ. პლატონ იოსელიანი წერს: “ჯერ კიდევ წმინდა დავითის ცხოვრებაში აქა აგეს ეკლესია დავითის მსახურებისათვის. IX საუკუნეში სხვა გაჩნდა, ქვისა, ივერიის ღმრთისმშობლისადმი მიძღვნილი და მონასტრად სახელდებული, ათონელი ბერების გამგებლობაში მყოფი.”
X საუკუნეში აშენებული ეკლესია დროთა განმავლობაში დაინგრა, 1542 წელს შედგენილი საეკლესიო გუჯარი მიგვანიშნებს, რომ საქართველოს კათოლიკოსს ბერად შემდგარ დავით და ნიკოლოზ გაბაშვილებისათვის მთაწმინდაზე ღვთისმშობლის ეკლესიის აშენების ნება დაურთავს.
ეგნატე იოსელიანის მიერ შედგენილ კატალოგში „მონასტრები, ეკლესიები ტფილისსა და მის მიდამოებში“ მამადავითის ეკლესიის შესახებ ვკითხულობთ:
მინი|მამადავითის ეკლესიის ადგილას მდგარი ფერისცვალების ძველი ეკლესია 1809 წელს კათოლიკოს ანტონ II–ის ლოცვა-კურთხევით გაბაშვილების მიერ აშენებული ეკლესია დაანგრიეს და ძველი ეკლესიის ნაშთზე ახალი ააგეს. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა ქაშვეთის ტაძრის მეორე მღვდელი თომა გრიგორაშვილი. ახალი ეკლესია ანტონ II-ის ლოცვა-კურთხევით ფერისცვალების სახელობაზე აკურთხა არქიმანდრიტმა ტრიფილემ.
მღვდელი ნესტორ მაჭარაშვილის მიერ 1895 წელს გამოცემულ წიგნში ”აღწერა მთაწმინდის ეკლესიისა და წმინდა მამის დავითის ცხოვრებისა” მთაწმინდის ეკლესიის მონაზვნების შესახებ საინტერესო ცნობებს ვხვდებით: ”1830-1870 წლებში (ტფილისის) მამადავითის ეკლესიის გალავანში ცხოვრობდა ორი შესანიშნავი მშრომელი მონაზონი, სალომე ფორაქიშვილის ასული და ანასტასია კობიაშვილის ასული. ის საეკლესიო სახლები, რომლებიც ამ ეკლესიის გალავანშია, იმათი საკუთარი ხარჯით არის აშენებული. მათ სათითაოდ ჰქონდათ სკოლა. შეგირდები ბლომად ჰყოლიათ. სალომე გარდაიცვალა 1861 წ., ანასტასია კი 1871 წ. არის დღეს ცოცხალი კიდევ ერთი მონაზონი, 95 წლის ნინო (ახვლედიანისა), რომელიც ამ ეკლესიასთან თავის გაკეთებულ ქოხში ცხოვრობს…”. მონაზონთაგან შეგირდები, წერა-კითხვა-გალობის გარდა, სწავლობდნენ ჭრას, კერვას, ქსოვას და ქარგვას.
კავკასიის მთავარმართებლის ა. ერმოლოვის დროს, 1817-1818 წლებში სამხედრო მესანგრეებმა გააფართოვეს ეკლესიაში მისასვლელი ძველი გზა. 1850 წლიდან, როდესაც საქართველოში ეკლესიათა რეკონსტრუქცია დაიწყო, დღის წესრიგში დადგა მთაწმინდის ნახევრად ქვისა და ნახევრად ხის ეკლესიის განახლების საკითხი.
პლატონ იოსელიანი მოგვითხრობს ერთ საინტერესო ფაქტს: ”არ შეიძლება დავიდუმოთ მლოცველთა ერთი უცნაური ჩვეულების შესახებაც. ეკლესიის ჩრდილოეთი მხარე მთლიანად ადგილობრივი სიპი ქვის კენჭებითაა მოფენილი. ისინი მათ კედელზე ამაგრებდნენ და უკეთ მიკრული კენჭები მათ სურვილის აღსრულების ნუგეშს აძლევს. მაგრამ ამას ბავ შვები გასართობად სჩადიან, ქალები კი აგდებულადაც, იქნებ ანგარიშმიუცემელი ჩვევის და არა ცრუმორწმუნოების გამო.”
ტაძრის ისტორია უკავშირდება VI საუკუნეში საქართველოში ანტიოქიიდან ჩამოსული ათცამეტი ასურელი მამათაგან ერთ-ერთს დავით გარეჯელს. გადმოცემის თანახმად VI საუკუნეში ამ მიდამოებში-მღვიმეში ცხოვრობდა წმ. მამა დავით გარეჯელი. მას შემდეგ რაც მამა დავითმა თბილისი დატოვა და გარეჯში დაემკვიდრა, ამ ადგილას დარჩა სალოცავი. მამადავითის პირველი ეკლესიის შესახებ მატიანეს ზუსტი ცნობები არ შემოუნახავს. ცნობილია, რომ IX საუკუნეში აქ ივერიის ღვთისმშობლის ეკლესია იდგა, რომელიც ათონის ივერტა მონასტერს ექვემდებარებოდა. ამიტომაც, ათონის მთის მსგავსად, მამადავითის მეორე სახელი - მთაწმინდა დაერქვა. სავარაუდოდ, X საუკუნეში ამავე ადგილას დაარსდა მონასტერი, რომელიც XIII-XIV საუკუნეებში უკვე აღარ არსებობდა. მოგვიანებით, 1542 წელს ძმებ ნიკოლოზ და დავით გაბაშვილების თაოსნობით ღმრთისმშობლის სახელობის სავანე აღდგა. XVIII საუკუნეში მონასტერი უმოქმედო იყო, დაზიანებული ნაგებობები თანდათან ინგრეოდა. 1810 წელს, თბილისელთა შემოწირულობებით აიგო ტაძარი „სახელსა ზედა ღირსისა მამისა დავით გარეჯელისასა“. ეკლესია აგურით იყო ნაშენი და უგუმბათო ხის სახურავი ჰქონდა. კათოლიკოს ანტონ II-ის ლოცვა-კურთხევით, ეკლესია ფერისცვალების სახელზე აკურთხა არქიმანდრიტმა ტრიფოლიმ. სახელი შემთხვევით არ შეურჩევიათ - გარეჯის უდაბნოში ღირსი მამა დავითი სწორედ ფერისცვალების მონასტერშია დაკრძალული. ტაძრისკენ მიმავალი ფართო და ხვეული გზა გენერალ ერმოლოვის ხელმძღვანელობით გაიჭრა 1817 წელს. ასეთი სახით ეკლესიამ 1857 წლამდე იარსება. რომლის შემდეგად გადაწყდა ძველი ტაძრის მაგივრად უფრო დიდი ზომის ტაძარი აეშენებინათ და თომა გრიგორიევის ვაჟმა იოსებმა მრევლში მშენებლობისთვის ფულის შეგროვება დაიწყო. ძველი ეკლესია დაშალეს და 1859 წელს ჩაყარეს ახალი ტაძრის ბალავარი. ტაძრის მშენებლობა უსახსრობის გამო ძალლზედ გაჭიანურდა, რომლის გამო ახალი ტაძრისათვის ანჩისხატის კანკელის დადგმა გადაწყდა. წმ. დავით გარეჯელის სახელობის ანუ მამადავითის ეკლესიას საძირკველი 1859 წლის 22 სექტემბერს ხოლო იკურთხა 1871 წლის 22 სექტემბერს ეგზარხოს ევსევის მიერ. 150px|მინიატიურა|მარცხნივ|მამადავითის ეკლესია ზამთარში ტაძარს გუმბათი ექვსი წლის შემდეგ 1877 წელს დეკანოზმა იოსებ გრიგორიევმა დაადგმევინა. მოგვიანებით, XX საუკუნის დასაწყისში, ძველი სამრეკლოს ადგილას ფერისცვალების პატარა ეკლესიაც აიგო. ტაძრის მახლბლად მდებარეობს მამა დავით გარეჯელის სენაკი, აგრეთვე საკურნებელი თვისებების მქონე წყარო. 1889 წელს ტაძარი მოიხატა იოსების ვაჟის ზაქარია გრიგორაშვილის წინამძღვრობის პერიოდში. 1891 წელს ეკლესიასთან დაარსდა სამრევლო საქალებო სკოლა.
ყოველ წელიწადს, წმინდა დავით გარეჯელის გარდაცვალების დღეს, ამაღლების მომდევნო ხუთშაბათს, თბილისში მამადავითობა აღინიშნებოდა. იგი თბილისელთა ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული დღესასწაული იყო. დილაადრიან იწყებოდა მთაწმინდისაკენ ხალხის საზეიმო სვლა. მლოცველები მამადავითის ეკლესიას ფეხშიშველნი სამჯერ უვლიდნენ გარს. ზეიმის დროს ქალაქის ახლომახლო სოფლებიდანაც ჩამოდიოდნენ ღამისმთევლები. დღესასწაული გვიან ღამემდე გრძელდებოდა. მამადავითობის ტრადიცია დღემდეა შემორჩენილი და დღესასწაული ყოველ წელიწადს იმართება.
ჰაჯიაღაბეილი
ჰაჯიაღაბეილი (Hacıağabəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში,  გოქჩაის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
ჯონი მიჩელი
ჯონი მიჩელი (დაბადების სახელი — რობერტა ჯოან ანდერსონი; დ. 7 ნოემბერი, 1943) — კანადელი კომპოზიტორი, მომღერალი და მხატვარი. ითვლება გვიანდელი 1960-იანებისა და 1970-იანების ერთ-ერთ ყველაზე გამოჩენილ ფოლკ-შემსრულებლად.
ჯონი მიჩელმა 1968 წელს ჩაწერა სადებიუტო ალბომი „Song to a Seagull“, დევიდ კროსბის პროდიუსერობით. 1969 წელს მომღერალმა მოიგო გრემის პირველი ჯილდო მეორე ალბომისთვის „Clouds“.
სქოლიო
კატეგორია:კანადელი კომპოზიტორები კატეგორია:კანადელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
ლომისა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ლომისა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ქართველი საბავშვო მწერლების სია
ქვემოთ შეგიძლიათ იხილოთ ქართველი საბავშვო მწერლების სია.
სქოლიო
*
მოზამბიკის რაიონები
thumb|right|300px|მოზამბიკის რაიონები
ბუბნოვი ვალეტი
მინი|250პქ|ალექსანდ ლენტულოვი, „ქალი გიტარით“, 1913. „ბუბნოვი ვალეტი“ (Бубновый валет) — მოსკოველ ფერმწერთა გაერთიანება. სახელი ეწოდა 1910 წელს გამართული ამავე სახელწოდების გამოფენის მიხედვით.
„ბუბნოვი ვალეტის“ მხატვრები პეტრე კონჩალოვსკი, ა. კუპრინი, ა. ლენტულოვი, ილიამაშკოვი, ვასილი როჟდესტვენსკი, რობერტ ფალკი და სხვები უარყოფდნენ აკადემიზმსა და XIX საუკუნის რეალიზმს, უპირისპირდებოდნენ აგრეთვე XX საუკუნის I ათწლეულის რუსული ხელოვნების მისტიკურ სიმბოლიზმს. ისინი მუშაობდნენ სეზანის შემოქმედების, ფოვიზმისა და კუბიზმის ფერწერულ-პლასტიკური მანერით. ამას გარდა მიმართავდნენ რუსულ ლუბოკსა და ხალხურ სათამაშოს გამომსახველობითს ხერხებს.
პრაქტიკულად „ბუბნოვი ვალეტი“ რევოლუციის წინა ათწლეულის კრიზისის გამოძახილი იყო. მისი წევრები ამტკიცებდნენ ფერწერის „თვითმიზნურობას“ — ფორმებს ისინი ფერების საშუალებით აგებდნენ, მოცულობებს კი სიბრტყობრივად გადმოსცემდნენ, მათი ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია მოცულობის ხაზგასმული დეფორმაცია და ფაქტურის თითქმის ლუბოკური ფერადოვნება.
1912 წელს „ბუბნოვი ვალეტს“ გამოეყო ერთი ჯგუფი მხატვრებისა, რომლებიც პრიმიტივიზმის, კუბოფუტურიზმისა და აბსტრაქციონიზმისაკენ იხრებოდნენ (ვ. და დ. ბურლიუკები, ნ. გონაჩაროვა, მიხეილ ლარიონოვი, კაზიმირ მალევიჩი და სხვა). მათ მოაწყვეს გამოფენა „ვირის კუდის“ სახელწოდებით.
1916 წელს „ბუბნოვი ვალეტის“ გაერთიანება ფაქტობრივად დაიშალა (1917 წელს მოწყობილ გამოფენაში მის წამყვან მხატვრებს მონაწილეობა არ მიუღიათ). 1925 წელს „ბუბნოვი ვალეტის“ ყოფილ წევრთა ინიციატივით შეიქმნა გაერთიანება „მოსკოველი ფერმწერები“, რომელიც შემდეგ „მოსკოველ მხატვართა საზოგადოებად“ გარდაიქმნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ხელოვნება კატეგორია:რუსი მხატვრები კატეგორია:რუსული ავანგარდი
ემილიუ გარასტაზუ მედისი
ემილიუ გარასტაზუ მედისი (Emílio Garrastazu Médici; დ. 4 დეკემბერი, 1905, ბაჟე, რიუ-გრანდი-დუ-სული — გ. 9 ოქტომბერი, 1985, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ბრაზილიის პრეზიდენტი 1969–1974 წწ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:ბრაზილიის პრეზიდენტები
მაჭარა (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)
მაჭარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, შავი ზღვის ნაპირას, მდინარე მაჭარის შესართავთან. თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო გულრიფში, თხუბუნი, კელასური, ქვემო მერხეული). ზღვის დონიდან 80 მ, გულრიფშიდან 0.5 კმ, კელასურიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:მაჭარის თემის სოფლები
ლომისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ლომისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბედონი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლიუცენის ბრძოლა (1632)
250px|მინიატიურა|ლიუცენის ბრძოლა, მეფე გუსტავ II ადოლფის სიკვდილი ლიუცენის ბრძოლა — ბრძოლა შვედეთის მეფის გუსტავ II ადოლფის არმიასა და ალბრეხტ ვალენშტაინის დაქირავებულ საიმპერიო ჯარებს შორის ლიუცენის მახლობლად. გაიმართა 1632 წლის 16 ნოემბერს, ოცდაათწლიანი ომის (1618-1648 წწ.) დროს. გაიმარჯვეს შვედეთის ჯარებმა ხარისხობრივი უპირატესობისა და გააზრეული მანევრების გამო. გუსტავ ადოლფი ბრძოლაში მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომის ბრძოლები კატეგორია:შვედეთის ბრძოლები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის ბრძოლები კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
იბერია
იბერია (, Regnum Hiberiae) — აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ტერიტორიაზე დაახლოებით ძვ. წ. III — ახ. წ. VI საუკუნეებში არსებული ქართული ადრეფეოდალური მონარქიული სახელმწიფო, დედაქალაქით მცხეთა (ორმეფობის პერიოდში, ასევე არმაზი). გავრცელებული ცნობით, სამეფოს დამაარსებელია მცხეთელი დიდებული ფარნავაზ I, ფარნავაზიანთა დინასტიის დამაარსებელი.
დასავლეთის წყაროებში მოიხსენიება, როგორც „აღმოსავლეთის იბერია“ ან „კავკასიის იბერია“, ამავე სახელწოდების იბერიის ნახევარკუნძულისგან განსასხვავებლად.
ეტიმოლოგია
ტერმინი „იბერია“ გაჩნდა უცხოენოვან (ბერძნულ–რომაულ) გარემოში, ელინისტურ ხანაში. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ რომაული ნომენკლატურა, იმავე სახელს იყენებს პირენეის ნახევარკუნძულის აღსანიშნავად. არსებობს მოსაზრება, რომ ეს სახელი რომაელებისთვის მარგინალური ქვეყნების აღმნიშვნელია. ზოგი მას ქართულ „იმერს“ (იქითა მხარე) უკავშირებს და მიიჩნევს დასავლეთ საქართველოში ლიხსიქითა ან მესხეთის მთებსიქითა ქვეყნის აღსანიშნავად შექმნილ ტერმინად, ზოგი კი უკავშირებს ძვ. წ. V საუკუნის ბერძენ ავტორებთან დამოწმებულ სასპერების სახელს (მათი სახელი შემორჩა ისტორიულ სპერის ოლქს).
თეიმურაზ ბატონიშვილის მიხედვით, სახელწოდება „ივერია“ ადერკი მეფემდე არსებობდა და შესაბამისად ვახუშტისეულ ჰოპოთეზას აქარწყლებს. მისი მოსაზრებით:
ბიზანტიური ხანის (ახ. წ. IV-XV საუკუნეები) ბერძნულში თანხმოვანი ბ (β-ბეტა) თანდათან იკარგება და გამოთქმაში იგი დაემსგავსა ვ-ს (ქართულ ვ|ვინს). შედეგად გვიანდელ ქართულ საისტორიო წყაროებში მკვიდრდება ბიზანტიური ბერძნულის გავლენით — „ივერია“.
დიმიტრი ბაქრაძის აზრით:
თეიმურაზ ბატონიშვილს მოჰყავს ანტიოქიის პატრიარქი მელენტის სიტყვები:
ჩამოყალიბება
იბერიის ტერიტორია დასახლებული იყო უძველესი დროიდან რამდენიმე მონათესავე თემის მიერ, რომელთაც ძველი ავტორები კოლექტიურად იბერებს (აღმოსავლეთ იბერებს) უწოდებენ. ადგილობრივები საკუთარი ქვეყანას ქართლს უწოდებდნენ, მითური წინაპარი „ქართლოსის“ მიხედვით.