cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პრაღის სასაფლაო
ისტორიული ფონი
ეკოს თანახმად, რომანის ერთადერთი გამოგონილი პერსონაჟი პროტაგონისტი სიმონე სიმონინია, მის გარდა, ყველა რეალური პიროვნებაა, მათ შორის მისი ბაბუაც. ეს უკანასკნელი აბატი ბარუასთვის გაგზავნილი საიდუმლო წერილის ავტორია, რომელმაც თანამედროვე ანტისემიტიზმს დაუდო სათავე. ეკომ თქვა: "XIX საუკუნე სავსე იყო შემზარავი და მისტიკური მოვლენებით: იპოლიტო ნიევოს მკვლელობა, სიონის უხუცესთა პროტოკოლების გაყალბება, რამაც ჰიტლერის მიერ ებრაელთა გენოციდი წაახალისა, დრეიფუსის საქმე და სხვადასხვა ქვეყნის საიდუმლო პოლიციის მიერ წარმოებული დაუსრეულებელ ინტრიგათა ჯაჭვი, მასონების, იეზუიტების შეთქმულებები და სხვა მრავალი მოვლენა, რომელთა სიზუსტე ვერასოდეს დადასტურდება, თუმცა საფელეტონე მასალის ფუნქციას 150 წლის შემდეგაც ასრულებს."
სქოლიო
კატეგორია:იტალიური რომანები კატეგორია:უმბერტო ეკოს ნაწარმოებები კატეგორია:2010 წლის რომანები
ვიროვსკო
ვიროვსკო (Вировско) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 392 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
In Search of Sunrise (სერია)
In Search of Sunrise (შემოკლებით ISOS) — ტრანს მიქსების კომპილაციების სერია. გამოიცემა 1999 წლიდან. სულ გამოვიდა მისი 13 დისკი. ალბომებს გამოსცემს ლეიბლი Songbird, Black Hole Recordings-ის ფილიალი.
პირველ შვიდ ნაწილზე იმუშავა ტიესტომ. შემდგომი ნაწილების პროდიუსერია რიშარ დიურანტი.
სქოლიო
კატეგორია:ტიესტოს კომპილაციური ალბომები კატეგორია:კომპილაციური ალბომების სერიები
ნატურალიზმი
ნატურალიზმი — XIX საუკუნის ბოლოს მიმდინარეობა ხელოვნებასა და ლიტერატურაში, რომელიც ცდილობს კლოდ ბერნარის მიერ ბიოლოგიაში შემოტანილი ექსპერიმენტალური მეცნიერების მეთოდები მიუსადაგოს ხელოვნებას.
ნატურალიზმი ლიტერატურაში
რეალიზმისგან განსხვავებით, რომელიც გაფანტული მეცნიერება იყო, ნატურალიზმს თავისი დოქტრინა და სკოლა აქვს. ნატურალისტური სკოლის სათავეში არის ფრანგი მწერალი, ემილ ზოლა, რომელიც თავის ექსპერიმენტალურ რომანში აყალიბებს ახალ დოქტრინას და აცხადებს: „მწერლის სამუშაო მდგომარეობს იმაში, რომ აიღოს ბუნებიდან ფაქტები და გარემოებებისა თუ წრეების ცვალებადობის მიხედვით შეისწავლო მათი მექანიზმი“. ნატურალისტთა აზრით რომანი უნდა გახდეს მეცნიერული და უნდა აიგოს რეალობის მკაცრ და მეთოდურ შესწავლაზე. მთავარი არაა შთაგონება, რომანისტმა უნდა გააანალიზოს გრძნობები, ისევე როგორც ექიმი შეისწავლის სხეულს. ნატურალისტებს პოზიტივისტური სურვილი ამოქმედებთ: მოეპყრონ საზოგადოებრივ მოვლენებსა და ფაქტებს ისე, როგორც საცდელ საგნებს. მწერალმა უნდა აჩვენოს ფაქტების მექანიზმი ხასიათებზე, გრძნობებზე, მოვლენებზე ისეთივე ოპერაციების ჩატარებით, როგორც ამას აკეთებს სხეულზე ქიმიკოსი ან ფიზიკოსი. რომანისტი ამგვარი ექსპერიმენტების  ერთგვარ ოქმს ადგენს და თავს იკავებს განსჯისგან. მწერლის მიზანია პერსონაჟი მოათავსოს სხვადასხვა გარემოში, პირობებში, და გაარკვიოს თუ რა შედეგი მოჰყვება ამა თუ იმ პირობებში ამა თუ იმ გრძნობას. ამ გაგებით, რომანისტი ქრება და ადგილს უთმობს მეცნიერს. რომანი კი ხდება სოციოლოგიური, ჰიგიენური თუ სხვა მეცნიერული კვლევების ლაბორატორია.
ნატურალიზმი ყველაზე რადიკალური ფორმით წარმოდგენილია გერმანულ ლიტერატურაში. სადაც ძმები ჰეინრიხების, იულიუს ჰარტისა და გერჰარტ ჰაუპტმანის ირგვლივ შეკრებილი ახალგაზრდა მწერლები გამოდიან ლიბერალური რეალიზმის წინააღმდეგ და ქმნიან საკუთარი წერის მანერას სახელწოდებით „Sekundenstil“,სადაც საგნებსა და თხრობას შორის დისტანცია უკუგდებულია და თხრობის დრო ამბის მიმდინარეობის დროს ემთხვევა.
ნატურალიზმიდან აღმოცენდა ასევე იტალიური ვერიზმი (vérisme), სადაც მთავარ როლს დეტერმინიზმი თამაშობს, რომელიც სიცილიელი გლეხების ხასიათებშია წარმოდგენილი.
ნატურალიზმი ძალიან მალე უკუგდებულ იქნა თავად ამ სკოლის ბევრი წარმომადგენლის მიერ. 1887 წელს მოპასანი თავისი რომანის, პიერი და ჟანი, წინასიტყვაობაში ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ ლიტერატურაში ობიექტურობა შეუძლებელია. იმავე წელს გაზეთ ფიგაროში ქვეყნდება ხუთის მანიფესტი, რომელშიც პროტესტია გამოთქმული ზოლას ექსტრემიზმის წინააღმდეგ.
ნატურალიზმი მხატვრობაში
მხატვრობაში ეს მიმდინარეობა უპირატესობას ანიჭებს პეიზაჟს, რომლის ფონზეც ხშირ შემთხვევაში გამოსახულნი არიან გლეხები. ნატურალისტების მთავარი თემებია ინდუსტრიალიზაციის წინააღმდეგ ამბოხი, გლეხთა ცხოვრებისა და პირობების წარმოჩენა, სოციალური სამართლიანობისთვის ბრძოლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
ჩინური მცველი ლომები
მინი|ალტ=მინგის დინასტიის პერიოდის მფარველი ლომები აკრძალულ ქალაქში|ჩინური მცველი ლომები ჩინური მცველი ლომები, ან იმპერიული მცველი ლომები  — ინდური, ბუდისტური წარმოშობის ტრადიციული ჩინური არქიტექტურის ნიმუში. ძირითადად მზადდება ქვისგან, რის გამოც ასევე მოიხსენიება როგორც: ქვის ლომები ან შიში (石獅). კონცეფცია, რომელმაც პოპულარობა მოიპოვა ჩინურ ბუდიზმში, შეიცავს უაღრესად სტილიზებული ლომების წყვილს და მიიჩნევა, რომ ისინი შენობას საფრთხის მომტანი ავი სულის გავლენისგან და ბოროტი ადამიანებისგან იცავენ. იმპერიული ჩინეთის სასახლეებსა და სამარხებში გამოყენებული ლომები შემდგომში გავრცელდა აზიის სხვა სახელმწიფოებში, მათ შორის იაპონიაში, კორეაში, ფილიპინებში, ტიბეტში, ტაილანდში, მიანმარსა და ვიეტნამიში. ქანდაკებებს ვხვდებით აგრეთვე შრი-ლანკაში, ინდოეთში, ნეპალიშ, კამბოჯაში, ლაოსსა და მალაიზიაში.
აღწერა
ლომები ჩვეულებრივ გვხვდება წყვილებში. ქანდაკებად გამოყენებისას წყვილი შედგება მამრისაგან, რომელიც თათით ეყრდნობა ნაქარგ ბურთულას (იმპერიულ კონტექსტში, წარმოადგენს უზენაესობას მსოფლიოში) და მდედრს, რომლის თათი ზურგზე ამობრუნებულ კუს ან ბელს ეყრდნობა.
ეტიმოლოგია
მარცხნივ|მინი| 3D მოდელი, შეეხეთ გასადიდებლად. მცველ ლომებს ენისა და კონტექსტის მიხედვით სხვადასხვანაირად მოიხსენიებენ. ჩინურად მათ ტრადიციულად უწოდებენ ში-ს (獅; ფინინი: shī) რაც ნიშნავს ლომს - თავად სიტყვა ში, ვარაუდის მიხედვით მომდინარეობს სპარსული სიტყვიდან šer. ლომები პირველად ხანის სასამართლოს წარუდგინეს შუა აზიისა და სპარსეთის ემისრებმა და ქანდაკებებმა პოპულარობა მეექვსე საუკუნეში მოიპოვეს. დღეს მფარველი ლომების სახელწოდებას დამზადების მასალა განსაზღვრავს:
და ნაკლებად ხშირად:
გარეგნობა
ლომები ტრადიციულად მოჩუქურთმებულია დეკორატიული ქვისგან, როგორიცაა მარმარილო ან გრანიტი, ან ჩამოსხმულია ბრინჯაოთი ან რკინით. ამ მასალების მაღალი ღირებულებისა და მათი წარმოებისთვის საჭირო შრომის გამო, ძველ ჩინეთში მფარველი ლომების პირადი გამოყენება შეძლებული ან ელიტური ოჯახებისთვის იყო ხელმისაწვდომი. მართლაც, ოჯახის სიმდიდრის ან სოციალური მდგომარეობის ტრადიციული სიმბოლო მფარველი ლომების განთავსება იყო ოჯახის სახლის წინ. თუმცა, დღეს ლომები მასიურად მზადდება ბეტონისა და ფისისგან, რამაც მათი მასობრივი გამოყენება გამოიწვია. მინი|ცინგის დინასტიის პერიოდის მცველი ლომების წყვილი, განთავსებული აკრძალულ ქალაქში ლომები ყოველთვის წყვილებად არიან წარმოდგენილი, როგორც ინის და იანის გამოვლინება, მდედრი წარმოადგენს ინს და მამრი იანს. მამრი ლომის მარჯვენა წინა თათი ეყრდნობა " ნაქარგიან ბურთს " (繡球), რომელიც ზოგჯერ გეომეტრიული ხაზებით არის მოჩუქურთმებული. მდედრი არსებითად იდენტურია, განსხვავებით მამრისგან, ეს უკანასკნელი მარცხენა წინა თათით ეყრდნობა ზურგზე დაწოლილ ბელს (ზოგჯერ კუს) რაც სიცოცხლის ციკლის სიმბოლიკად მიიჩნევა. სიმბოლურად, ქალი ლომი იცავს შენობის შიგნით მცხოვრებლებს (ცოცხალი სული შიგნით), ხოლო მამაკაცი იცავთავად შენობას (გარე მატერიალურ ელემენტებს). ზოგჯერ მდედრს პირი დახურული აქვს, მამრს კი ღია. იაპონური ვერსიით, მამრი ღია პირით ჰაერს ისუნთქავს, რაც წარმოადგენს სიცოცხლის სიმბოლიკას, ხოლო მდედრის დახურული პირი ამოსუნთქვასთან-ანუ სიკვდილთან ასოცირდება. სხვა დიზაინის ლომებს, ორივეს ნაწილობრივ ღია პირში მარგალიტი უდევთ. მარგალიტი ისეა მოჩუქურთმებული, რომ ლომის პირში შემოტრიალდეს, მაგრამ საკმარისად დიდი ზომისაა, იმისთვის რომ ვერასოდეს მოიხსნას.
ფეს-ელ-ბალი
ფეს-ელ-ბალი (არაბ. فاس البالي‎) — მაროკოს ქალაქ ფესის უძველესი და კედელშემორტყმული ნაწილი. თავდაპირველად იგი დაარსდა როგორც იდრისიდების დინასტიის დედაქალაქი ახ. წ. 789 - 808 წლებში. ფეს-ელ-ბალი სახელგანთქმულია მსოფლიოში უძველესი უნივერსიტეტით. მისი მოსახლეობა 156 000 ადამიანს შეადგენს და ამავე დროს წარმოადგენს ავტომანქანებისგან თავისუფალ მსოფლიოში უდიდეს არეალს.
1981 წელს, ფეს-ელ-ბალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა სახელით ფესის მედინა. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოიცავს ფეს-ელ-ბალის ურბანულ ფაბრიკებსა და კედლებს, ასევე მის გარშემო არსებულ ბუფერულ ზონას.
ფეს-ელ-ბალი, ფეს-ჯდიდთან და ფრანგების მიერ შექმნილ ახალ ქალაქთან ერთად ფესის სამ მთავარ რაიონს წარმოადგენს.
789 წელს, ახლადშექმნილი იმპერიის დედაქალაქის ასაშენებლად იდრისებმა მდინარე ფესის მარჯვენა ნაპირი აირჩიეს. თავდაპირველი მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ესპანეთის ქალაქ კორდობადან ამბოხის შედეგად გამოქცეული მოსახლეობა შეადგენდა, რომლებმაც აქ თავშესაფარი ჰპოვეს. 809 წელს, ასევე ახალი ქალაქი დააარსეს მდინარის მეორე მხარეს, სადაც ძირითადად ქალაქ კარაუანიდან (თანამედროვე ტუნისის ტერიტორია) ამობხის შედეგად გამოქცეული ხალხი დასახლდა.
ამის შემდეგ, ორივე ქალაქი, რომლებსაც ერთამანეთისგან პატარა მდინარე ჰყოფდა, დამოუკიდებლად ვითარდებოდა, სანამ XI საუკუნეში ისინი შეერთდებოდნენ.
ერთ-ერთი მაგალითი იმისა, თუ რა წვლილი შეიტანეს ლტოლვილებმა ფესის აყვავებაში, არის ალ-კარაუინის უნივერსიტეტი, რომელიც 859 წელს ტუნისელმა ლტოლვილებმა დააარსეს და დღემდე მსოფლიოს უძველეს უნივერსიტეტად მიიჩნევა.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მაროკოში
Cataglyphis diehlii
Cataglyphis diehlii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
ვევჩანი
ვევჩანი (Вевчани) — სოფელი მაკედონიაში, ვევჩანის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი (სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონი). სოფლის მოსახლეობა შეადგენს 2 433 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ).
სქოლიო
კატეგორია:ვევჩანის თემის სოფლები
Deep Cuts, Volume 1 (1973–1976)
Deep Cuts, Volume 1 (1973–1976) — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის კრებული. მასში შეტანილია ჯგუფის მიერ 1973-1976 წლებში ჩაწერილი კომპოზიციები, რომლებიც, სხვადასხვა მიზეზით, არ არის ცნობილი Queen-ის ჰიტებად. დისკი გამოიცა 2011 წლის 14 მარტს, ალბომების Queen, Queen II, Sheer Heart Attack, A Night at the Opera და A Day at the Races ახალი რემასტერინგების პარალელურად.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Queen-ის კომპილაციური ალბომები
De Mysteriis Dom Sathanas
De Mysteriis Dom Sathanas — ნორვეგიული ბლეკ-მეტალ ჯგუფ Mayhem-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. ამ ალბომისთვის სიმღერების ჩაწერა 1987 წელს დაიწყო, მაგრამ ჯგუფის ვოკალისტ Dead-ის თვითმკვლელობისა და გიტარისტ Euronymous-ის მკვლელობის გამო ალბომის გამოსვლის თარიღმა გადაიწია და იგი 1994 წლის მაისში გამოვიდა. ალბომი ბლეკ-მეტალის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ჩანაწერად ითვლება.
სქოლიო
კატეგორია:ბლეკ-მეტალ ალბომები კატეგორია:1994 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Mayhem-ის ალბომები კატეგორია:გარდაცვალების შემდეგ გამოცემული ალბომები
Dolichoderus occidentalis
Dolichoderus occidentalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Škoda 06T
thumb|right|Škoda 06T კალიარიში Škoda 06 T — ხუთნაკვეთურიანი, სამურიკიანი (ექვსღერძიანი), ნახევრად დაბალიატაკიანი, ორმხრივი მიმართულების ტრამვაის ვაგონი, რომელიც კომპანია შკოდამ (Škoda) იტალიის ქალაქ კალიარისთვის ააგო (იხ. სტ.: კალიარი; კალიარის მეტრო). ეს ვაგონი ძალიან ჰგავს Škoda 05 T–ს. იგი აღჭურვილია კონდიცირების სისტემით. მისი იატაკის 65% დაბალია (ლიანდაგის ზედაპირიდან 35 სმ სიმაღლეზე).
ჟაგუარუანა
ჟაგუარუანა (Jaguaruana) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ჟაგუარიბის მეზორეგიონს.
Škoda 06T
პროდუქცია
2007 წლის მდგომარეობით აგებულია ამ მოდელის 9 ვაგონი.
ჟაგუარუანა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 239 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 867.251 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37.17 კმ²-ზე.
Škoda 06T
ტექნიკური მონაცემები
right|thumb|Škoda 06T აგების პროცესში, პლზენის შკოდას ქარხანაში
ჟაგუარუანა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
Škoda 06T
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხური ტრამვაის ვაგონები
Škoda Elektra
NGC 444
NGC 444 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1854 წლის 26 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ორშაბათი იწყება შაბათს
ნაწარმოებში მოქმედება ხდება ჩრდილოეთ რუსეთის გამოგონილ ქალაქ სალოვეცში, სადაც „НИИЧАВО“-ს – ჯადოქრობისა და მისნობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საქმიანობა მიმდინარეობს. ამ ადგილას ყველა გულმოდგინედ შრომობს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მათი ყურები უთმიანდებათ, რაც სიმბოლურად სამუშაოს არაკეთილსინდისიერად შესრულებაზე მიუთითებს. იდეალისტი მეცნიერები თმიან ადამიანებს ზიზღით უყურებენ, მორალურად ყველაზე დაბალ დონეზე მყოფნი კი განადიდებენ საკუთარ თავებს და საკუთარი პოზიციის გასამართლებლად უაზრო და სასაცილო ფსევდო კვლევას ატარებენ.
რომანი სატირაა საბჭოთა კვლევითი ინსტიტუტების შესახებ. მასში სტრუგაცკები გვთავაზობენ კვლევითი სამუშაო ეთიკის იდეალისტურ ხედვას, ეს სათაურშიც აისახა, რომლის მიხედვითაც მეცნიერებისთვის არ არსებობს შაბათ-კვირა. ამ იდეალიზმს ავტორებმა კონტრასტულად ინსტიტუტის არაკეთილსინდისიერი ადმინისტრაცია დაუპირისპირეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები კატეგორია:რუსული რომანები კატეგორია:1965 წლის რომანები
Cataglyphis cursor rockingeri
Cataglyphis cursor rockingeri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Boundaries of Imagination
Boundaries of Imagination — არმინ ვან ბიურენის 1999 წლის ალბომი. გამოიცა ლეიბლზე Black Hole Recordings. ეს დისკი არის მიქსების კრებული.
სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის ალბომები კატეგორია:არმინ ვან ბიურენის ალბომები
ბეკუს-ნაურის ფორმალიზმი
ეს სინტაქსი არის გამოგონილი ჯონ ბეკუსის და პეტერ ნაურის მიერ Algol 60 ენის გრამატიკის შექმნის დროს.
რაშად აჰმედოვი
რაშად აჰმედოვი (დ. 5 იანვარი, 1982) — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი (ტაეკვანდო). . ის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანია. მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2004 და 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ამჟამად არის აზერბაიჯანის ტაეკვანოს ვაჟთა ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.
ბეკუს-ნაურის ფორმალიზმი
სინტაქსი
ავიღოთ მაგალითად C პროგრამირების ენის if-ის სტრუქტურა:
რაშად აჰმედოვი
ადრეული ცხოვრება
რაშად აჰმადოვი დაიბადა 1977 წლის 5 მაისს აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ქალაქ ევლახში.
ალფონსო დ’ესტე (მონტეკიოს მარკიზი)
ალფონსო დ’ესტე (იტალ.: Alfonso d’Este) (დ. 10 მარტი, 1527 — გ. 1 ნოემბერი, 1587) — მონტეკიოს მარკიზი 1534–1587 წლებში.
ბეკუს-ნაურის ფორმალიზმი
სინტაქსი
წარმოადგენენ არა საბოლოო ტერმინებს. ::= არის მეტა-სიმბოლო რომელიც ნიშნავს "განსაზღვრულია". if, "(", ")", "{" და "}" არიან საბოლოო ტერმინები. როდესაც საბოლოო ტერმონები მარტო ერთი ნიშნით შედგებიან, არა ალფაციფრულ ნიშანებს შეიცავენ ან მითი არევა შესაძლოა მეტა-სიმბოლოებთან, ვათავსებთ ბრჭყალებში.
რაშად აჰმედოვი
კარიერა
ევროპის ჩემპიონატზე პირველ წარმატებას რაშად აჰმადოვმა მიაღწია 2002 წელს სამსუნში, სადაც ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ერთი წლის შემდეგ, 2003 წელს, რაშად აჰმადოვმა მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ზოგადად, რაშად აჰმედოვმა ორჯერ, 2003 წელს გარმიშში, 2009 წელს კი კოპენჰაგენში მოიგო ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2002 წელს სამსუნში, ხოლო 2006 წელს, ბონში ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2004 წელს ლილეჰამერში, ხოლო 2005 წელს რიგაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
ალფონსო დ’ესტე (მონტეკიოს მარკიზი)
ალფონსო იყო ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგის ალფონსო I-ის და მისი მესამე მეუღლის ლაურა დანტის (გ. 27 ივნისი 1573) უკანონო ვაჟი და კასტელნუოვოს მარკიზის ალფონსინო დ’ესტეს ძმა.
ბეკუს-ნაურის ფორმალიზმი
სინტაქსი
ხშირად ხდება ისე რომ არა საბოლოო ტერმინი სხვადასხვანაირად აღიქვას. ასეთ შემთხვევაში ვხმარობთ | მეტა-სიმბოლოს.
რაშად აჰმედოვი
კარიერა
ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებთან ერთად 2004 და 2008 წლებში რაშად აჰმადოვი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებშიც მონაწილეობდა.
ბეკუს-ნაურის ფორმალიზმი
სინტაქსი
ზოგჯერ ფრჩხილებსაც ვხმარობთ: რაც უდრის :
ალფონსო დ’ესტე (მონტეკიოს მარკიზი)
1549 წლის 1 იანვარს მან იქორწინა ჯულია დელა როვერეზე (გ. 4 აპრილი 1563), ურბინოს ჰერცოგ ფრანჩესკო მარია I-ის ასულზე, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი ჩეზარე დ’ესტე.
ბეკუს-ნაურის ფორმალიზმი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინფორმატიკა კატეგორია:პროგრამირების ენები
რაშად აჰმედოვი
კარიერა
აჰმადოვის ოფიციალური დებიუტი შედგა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ათენში, სადაც იასპარეზა მამაკაცთა საშუალო წონაში (80 კგ). მან პირველ ორ რაუნდში დაამარცხა ტრინიდადი და ტობაგოს წარმომადგენელი ჩინედუმ ოსუჯი და ფრანგი კრისტოფ ნეგრელი, სანამ ნახევარფინალურ მატჩში წააგებდა თურქი ბაჰრი ტანრიკულუსთან უპირატესობის გადაწყვეტილებით. აჰმადოვი საბოლოოდ დაამარცხა ირანელ იუსეფ კარამიმ ბრინჯაოს მედლისთვის დაძაბულ მატჩში, საბოლოო ანგარიშით 8:9. მისი მოულოდნელი დამარცხების შემდეგ, აზერბაიჯანის ნაკრები სამწვრთენლო შტაბი შეიჭრა საბრძოლო ტატამზე და ოლიმპიური ჩინოვნიკების მიმართ აღშფოთების ნიშნად პროტესტი წამოიწყო. მსაჯის გადაწყვეტილება გაპორტესტებული იქნა.
ალფონსო დ’ესტე (მონტეკიოს მარკიზი)
1584 წელს ალფონსო დ’ესტემ მეორედ იქორწინა. ამჯერად ვიოლანტა სინაზე (1546–1609).
იასმუნდის ეროვნული პარკი
იასმუნდის ეროვნული პარკი (Nationalpark Jasmund) — ბუნების ნაკრძალი გერმანიაში, მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მხარეში, კუნძულ რიუგენის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ისამუნდის ნახევარკუნძულზე. ცნობილია უდიდესი ცარცის კლიფებით, რომლებიც ბალტიის ზღვის დონიდან 161 მეტრ სიმაღლეზე აღიმართებიან. პარკს ასევე მიეკუთვნება კლიფებს მიღმა მდებარე წიფლის მშვიდი ტყეები.
ეროვნული პარკის ფართობი 30 კმ²-ია და ყველაზე პატარაა გერმანიაში. შეიქმნა 1990 წელს, გერმანიის გაერთიანებამდე, გდრ-ის უკანასკნელი მთავრობის მიერ.
კლიფები მუდმივ ეროზიას განიცდიან და ყოველი შტორმის შემდეგ მათი ნაწილი იშლება.
სპეციალური გეოლოგიური მახასიათებლების გამო, იასმუნდის ეროვნულ პარკში ფლორისა და ფაუნის მრავალი უიშვიათესი წარმომადგენელი ბინადრობს. კლიფებს მიღმა უხვადაა მომლაშო ტბორები.
ალფონსო დ’ესტე (მონტეკიოს მარკიზი)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:დ’ესტე კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1527 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1587
რაშად აჰმედოვი
კარიერა
მოგვიანებით, რაშად აჰმადოვი იცავდა აზერბაიჯანის ღირსებას 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ჯერ მან დაამარცხა აბდულგადირ სარხანი, შემდეგ კი სებასტიან მიშო. ნახევარფინალში ირანელ ჰადი საეისთან დამარცხდა ანგარიშიტ 1:4 და გადაერთო ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში, მაგრამ ამ ამჯერად ის დამარცხდა ამერიკის შეერთებული შტატების წარმომადგენელ სტივენ ლოპესთან, ანგარიშით 2:3.
Dolichoderus omacanthus
Dolichoderus omacanthus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
ესვატინი
ესვატინი (eSwatini), ოფიციალურად ესვატინის სამეფო (Umbuso weSwatini), 2018 წლამდე ცნობილი, როგორც სვაზილენდი (Swaziland) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო სამხრეთ აფრიკაში. სამხრეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით ესაზღვრება სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას (საზღვრების სიგრძე — 430 კმ), აღმოსავლეთით — მოზამბიკს (105 კმ). საზღვრების საერთო სიგრძე — 535 კმ. ქვეყნის საერთო ფართობი — 17 363 კმ² (ხმელეთის ფართობი — 17 200 კმ²). იგი პატარა ქვეყანაა, მისი სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთით 200 კილომეტრზე ნაკლებია, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 130 კილომეტრზე ნაკლები. ქვეყნის დასავლეთი ნაწილი მთიანია, ხოლო აღმოსავლეთი დაბლობი. ქვეყანა მდებარეობს ველდის პლატოზე, რომელიც საფეხურებად ეშვება დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. ყველაზე მაღალი წერტილია — ემლემბეს მთა (Emlembe; 1862 მეტრი), ყველაზე დაბალი წერტილი კი — მდინარე მაპუტუ (უსუტსუ) (21 მეტრი). ესვატინში არსებობს რამდენიმე თანდათანობით დადაბლებულ დაბლობი. მთავარი მდინარეებია — მაპუტუ, კომატი, უმბელუზი. დასავლეთში კლიმატი ზომიერია, თუმცა დაბლობში ტემპერატურამ შეიძლება მიაღწიოს 40 °C-ს. ზაფხული ძირითადად წვიმიანია, ნალექის დონემ შეიძლება მიაღწიოს 2 მეტრს. ძირითადი ბუნებრივი რესურსები: ნახშირი, მერქანი, ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი, ტყეები, არსებობს ოქროს და ალმასის მცირე საბადოები. ტერიტორიის დაახლოებით 11 % უკავია სახნავ-სათეს სავარგულებს, მინდვრებს და საძოვრებს — 62 %. 2007 წლის აღწერის მონაცემებით ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 018 449 ადამიანს. დედაქალაქი — მბაბანე. დღეისთვის მოსახლეობა წარმოადგენს ცალსახად ეთნიკურ სვაზებს, ხოლო ოფიციალური ენებია — სვატი, ინგლისური.
გეოგრაფია
thumb|right|250px|ესვატინის ტოპოგრაფიული რუკა thumb|right|250px|ესვატინის რუკა thumb|right|250px|ესვატინი ესვატინი წარმოადგენს ბუნებრივი ლანდშაფტის დიდ მრავალფეროვნებას, მოზამბიკთან სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ არსებული მთიანი ტერიტორიებიდან აღმოსავლეთში მდებარე სავანებამდე და ჩრდილო-დასავლეთის ნოტიო ტყეებამდე. ქვეყნის ტერიტორიაზე მიედინება რამდენიმე მდინარე, მათ შორის ესვატინის უდიდესი მდინარე მაპუტუ. ყველაზე მაღალი წერტილია — ემლემბეს მთა (Emlembe; 1862 მეტრი). უკავია 17 363 კმ² ფართობი. სახელმწიფო საზღვრის საერთო სიგრძე შეადგენს 535 კმ-ს, აქედან მოზამბიკთან — 105 კმ, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან — 430 კმ.
ქვეყნის ოფიციალური დედაქალაქია — მბაბანე (67 200 მოსახლე 2004 წელს), ისტორიული დედაქალაქი და დედოფალი-დედის და პარლამენტის ადგილსამყოფელი — ლობამბა. უდიდესი ქალაქი და ეკონომიკური «დედაქალაქი» — მანზინი (73 000 მოსახლე 2004 წელს).
კლიმატი
ქვეყნის სამსაფეხურიან რელიეფს შეესაბამება სამი ძირითადი კლიმატური ზონა. მთის ტიპის ზომიერად თბილი კლიმატი დაბლა იცვლება სუბტროპიკულით და კიდევ უფრო დაბალ სიმაღლეებში — ქვემო ველდეში, ტროპიკული კლიმატით. ნალექები უფრო მეტად მოდის ზაფხულში ზომიერ ზონაში. ივლისის საშუალო ტემპერატურაა — 12 °С, თებერვლის — 23 °С. ნალექების რაოდენობა წელიწადში აღმოსავლეთში შეადგენს 500—700 მმ-ს, ხოლო დასავლეთში 1200–1400 მმ-ს.
ბუნებრივი რესურსები
ესვატინს გააჩნია შემდეგი ბუნებრივი რესურსები: ასბესტი, ნახშირი, თიხა, კასიტერიტი, ჰიდროენერგია, ტყეები, ოქროს და ალმასის მცირე საბადოები, ბუტის ქვა და ტალკი.
ქვეყნის ტერიტორიის 670 კმ² მიწა ირწყვება. ქვემოთ ცხრილში მოყვანილია მიწის გამოყენება ესვატინში.
მცენარეული სამყარო
ესვატინის მცენარეულობა წარმოდგენილია ტიპური სავანით დასავლეთში, ქსეროფიტული ბუჩქნარი გავრცელებულია აღმოსავლეთში. ფლორა სიმდიდრით გამოირჩევა: ცნობილია დაახლოებით 2400 სახეობა — ლიქენებიდან და გვიმრებიდან დაწყებული მაგნოლიებამდე და ფიკუსებამდე დამთავრებული. ქვეყანაში მარტო ალოეს — 25, ორქიდეის — 12 და შროშანის — 10 სახეობა არსებობს.
ცხოველთა სამყარო
დიდი ძუძუმწოვრებიდან გვხვდება „ცისფერი“ აფრიკული კამეჩები, ტყის ანტილოპები, ზებრები, ბეჰემოთები. მდინარეებში დაცურავენ ნიანგები.
ისტორია
thumb|right|250px|ესვატინი XIX საუკუნეში ესვატინის ტერიტორიაზე, დაწყებული პრესიტორიული პერიოდიდან ადამიანი მუდმივად სახლობდა.
სვაზი ხალხის წინაპრები აფრიკის სამხრეთში შუა საუკუნეებში მოვიდნენ კონტინენტის ცენტრალური ნაწილიდან. ისინი ჯერ დამკვიდრდენ ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე, მაგრამ XVIII საუკუნეში სვაზის ტომები სხვა ტომებმა განდევნეს ჩრდილოეთისკენ — დღევანდელი ესვატინის ტერიტორიაზე. XIX საუკუნის დასაწყისში სვაზის ხალხი აწარმოებდა სისხლისმღვრელ ომებს ზულუს და სხვა მეზობელი ტომების წინააღმდეგ, რომლებიც თავდასხმებს ახორციელებდნენ სვაზის ტომის მიწებზე.
1836 წელს სვაზის ბელადმა სობჰუზამ (დღეისათვის მას ჰქვია მეფე) მოიპოვა გადამწყვეტი გამარჯვება ზულუს ტომზე, შემოიღო საკუთარი ხელისუფლების ცენტრალიზებული სისტემა, დაიმორჩილა სხვა ბელადები და ფაქტობრივად შექმნა სვაზის სახელმწიფო.
სვაზის მეორე მეფე მსვატი I-მა, 1830-იანი წლების ბოლოს შემოიერთა ახალი მიწები ქვეყნის ჩრდილოეთში და შექმნა სახელმწიფო, რომლის ტერიტორია ორჯერ უფრო მეტად აღემატებოდა თანამედროვე ესვატინის ტერიტორიის ფართობს.
XIX საუკუნის შუა პერიოდიდან ესვატინში მოვიდნენ ბურები. ისინი კერძო საკუთრებაში ადგილობრივი ბელადებისგან ყიდულობდნენ მსხვილ მიწის ნაკვეთებს. შემდეგ, 1894 წელს, ესვატინის ტერიტორია გამოცხადდა ბურების ტრანსვაალის რესპუბლიკის ნაწილად.
1899—1902 წლების ბურების მეორე ომის შემდეგ დიდმა ბრიტანეთმა სვაზილენდი გამოაცხადა საკუთარ პროტექტორატად და იქ შეინარჩუნა ადგილობრივი მეფის და ბელადების ხელისუფლება.
1964 წელს სვაზილენდში ჩატარდა ადგილობრივი პარლამენტის პირველი არჩევნები. სადეპუტატო ადგილების უმრავლესობა მიიღო მაშინდელი მეფის — სობჰუზა II-ის მიერ შექმნილმა იმბოკოდვოს ეროვნული მოძრაობის პარტიამ.
1968 წლის 6 სექტემბერს დიდმა ბრიტანეთმა სრული დამოუკიდებლობა მიანიჭა სვაზილენდის სამეფოს.
1973 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ხმების დაახლოებით 20 % მიიღო მემარცხენე ნგვანეს ეროვნული განთავისუფლების კონგრესის პარტიამ და შედეგად მეფემ გააუქმა კონსტიტუციის მოქმედება, დაშალა პარლამენტი და კანონგარეშე გამოაცხადა ყველა პოლიტიკური პარტიის, პროფკავშირების და სხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების მოღვაწეობა.
1990-იან წლებში გაიზარდა სტუდენტების და საზოგადოების სხვადასხვა ფენების საპროტესტო გამოსვლები მეფის რეჟიმის წინააღმდეგ, რომლის ძირითადი მოთხოვნები იყო პოლიტიკური რეფორმების ჩატარება. შედეგად, კონსტიტუციური რეფორმების მიმართულებით პროგრესი დაიწყო და 2005 წელს დამთავრდა სვაზილენდის კონსტიტუციაზე მუშაობა. ახალი კონსტიტუცია იმავე წელს იქნა ქვეყანაში შემოღებული მიუხედავად პოლიტიკური აქტივისტების წინააღმდეგობისა, რომლებიც გაცილებით მეტ პოლიტიკურ უფლებებს მოითხოვდნენ. დღევანდელი კონსტიტუცია მკაფიოდ არ განსაზღვრავს პოლიტიკური პარტიების სტატუსს. ახალი კონსტიტუციით პირველი არჩევნები ჩატარდა 2008 წელს. პარლამენტის წევრები აირჩიეს 55 საარჩევნო ოლქში.
2011 წლის აპრილში ქვეყნის ტერიტორიაზე გაიმართა ოპოზიციის მრავალათასიანი მიტინგები მსვატი III-ის გადადგომის მოთხოვნით. ოპოზიცია მონარქს ბრალს დებდა სახელმწიფო ხაზინის გაფლანგვაში თავისი და საკუთარი 15 ცოლის ფუფუნებაში ცხოვრების უზრუნველყოფის მიზნით. 12 აპრილს პოლიციამ, სპეცსაშუალებების გამოყენებით, დაშალა მიტინგი სვაზილენდის დედაქალაქში, დააპატიმრა მიტინგის 13 ორგანიზატორი.
ახალი, კონსტიტუციის მიღების შემდეგ მეორე პარლამენტი, არჩეული იქნა 2013 წლის 20 სექტემბერს.
გერბი
გერბის ცენტრში მდებარეობს ფარი, რომელიც უკავია მეფის სიმბოლო ლომს და დედოფალი-დედის სიმბოლო სპილოს. ფარზე დევს თავსაბურავი, რომელსაც მეფე ატარებს დღესასწაულ ინკვალას დროს. ფარის ქვემოთ გამოსახულია ლენტი ეროვნული დევიზით.
ჰიმნი
ესვატინის ჰიმნი სვატის ენაზე:
Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati;
Siyatibonga tonkhe tinhlanhla,
Sibonga iNgwenyama yetfu,
Busisa tiphatsimandla takaNgwane
Nguwe wedvwa Somandla wetfu;
Sinike kuhlakanipha lokungenabucili
Simise usicinise, Simakadze.
პოლიტიკური წყობა
სახელმწიფოს მეთაური — მეფე, 1986 წლიდან — მსვატი III. მეფის ხელში თავმოყრილია აღმასრულებელი ხელისუფლება. ის ფლობს პრემიერ-მინისტრის და პარლამენტის (Libandla) თითოეულ პალატაში რამდენიმე საკუთარი წარმომადგენლის დანიშვნის უფლებას.
ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოა ორპალატიანი პარლამენტი, რომელიც შედგება ეროვნული კრებისა (65 ადგილი) და სენატისგან (30 ადგილი). პარლამენტის მოქმედების ვადა — 5 წელი.
ეროვნულ კრებაში არჩევნები ორსაფეხურიანია (მეორე ტურში 55 დეპუტატი ირჩევა ამომრჩევლების მიერ და 10 ინიშნება მეფის მიერ). 10 სენატორს ნიშნავს ეროვნული კრება, 20-ს — მეფე.
პარლამენტი არ ფლობს რეალურ საკანონმდებლო ხელისუფლებას და ფაქტობრივად მეფის საკონსულტაციო ორგანოა. პრეტენდენტების კანდიდატურებს წამოაყენებენ ადგილობრივი საბჭოები, არჩევნები მუდამ იმართება ორ ტურად — მეორე ტურში გადის პირველ ტურში ყველაზე უფრო მეტი ხმების მიმღები სამი კანდიდატი. ეროვნული კრების პალატის ადგილების არა ნაკლებ 30 % უნდა ეკავოთ ქალებს.
ადგილობრივი საკანონმდებლო კრების პირველი არჩევნები (ესვატინი მაშინ ჯერ კიდევ იყო დიდი ბრიტანეთის კოლონია) გაიმართა 1964 წელს.
1968 წელს გამოცხადდა ქვეყნის დამოუკიდებლობა.
1977 წელს ლიკვიდირებული იქნა საპარლამენტო სისტემა, აიკრძალა პოლიტიკური პარტიები.
1979 წელს აღსდგა არაპირდაპირი არჩევნები პარლამენტში.
1993 წელს პარლამენტში ნაწილობრივ დაშვებული იქნა პირდაპირი არჩევნები.
2005 წელს მიღებული იქნა ესვატინის ახალი კონსტიტუცია.
სენატის თავმჯდომარე — პრინცესა გელანი ზვანე (2006 წლიდან).
ეროვნული კრების თავმჯდომარე — პრინცი გუდუზა დლამინი (2006 წლიდან).
საგარეო პოლიტიკა
ესვატინი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის, ერთა თანამეგობრობის, აფრიკის კავშირის, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკის საერთო ბაზრის, სამხრეთ აფრიკის განვითარების თანამეგობრობის წევრია.
ესვატინის შეიარაღებული ძალები
ესვატინს ჰყავს ორი სახეობის შეიარაღებული ძალები: ესვატინის თავდაცვის ძალები (ჯარი) და ესვატინის სამეფო პოლიცია (Royal Swaziland Police). ესვატინის ჯარი არასოდეს არ მონაწილეობდა საგარეო კონფლიქტებში და ძირითადად დაკავებულია ქვეყნის შიგნით წესრიგისა და სახელმწიფო საზღვრის დაცვით. არმიის უმაღლესი მთავარსარდალია ესვატინის მეფე. არმიის ფაქტობრივ ყოველდღიურ ხელმძღვანელობას ახორციელებს ესვატინის მთავრობა. თავდაცვის საბჭო მრჩეველი ორგანოა, რომელიც მეფეს კონსულტაციებს უწევს ჯართან დაკავშირებულ საკითხებზე.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
thumb|right|150px|ესვატინის რეგიონები ესვატინი დაყოფილია 4 რეგიონად. რეგიონები თავის მხრივ იყოფა 55 ინხუნდლად (Inkhundla), რომლებიც იყოფიან 360 უმფაკატსად (Umphakatsi).
ეთნიკური ჯგუფები
ესვატინის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ეთნიკური სვაზები, თუმცა მათ გარდა ქვეყანაში ასევე ცხოვრობენ ზულუსების და თეთრკანიანი აფრიკელების, ძირითადად აფრიკანერების და ინგლისელების, მცირერიცხოვანი რაოდენობა. ტრადიციულად სვაზები იყვნენ ფერმერები და მესაქონლეები, მაგრამ დღეისათვის მათი უმრავლესობის ყურადღება მიმართულია ქალაქის ეკონომიკურ საწარმოებში და სახელმწიფო მმართველობის დაწესებულებებში სამუშაოსაკენ. ზოგიერთი სვაზი მუშაობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის შახტებში.
ესვატინში ასევე ცხოვრობს მოზამბიკიდან ჩამოსული პორტუგალიელი მოსახლეობა და შავკანიანი დევნილები.
ენები
ესვატინის მოსახლეობა საუბრობს რამდენიმე ენაზე. ქვეყანაში მოსახლეობის მშობლიური ენებია: სვატი, ზულუ, ტსონგა, აფრიკაანსი, ინგლისური და სხვა. უახლოეს პერიოდში შემოსულ ენებს მოიცავენ ჩევა და სესოთო.
სვატი წარმოადგენს ბანტუს ენების სამხრეთ ბანტუს ენების ჯგუფის ერთ-ერთ ენას, რომელიც ესვატინის ეროვნული ენაა და რომელზეც ლაპარაკობს ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 95 %. სვატი და ინგლისური ქვეყნის ორი ოფიციალური ენაა და ესვატინის პარლამენტის მუშაობა მიმდინარეობს ამ ორივე ენაზე.
ყველა ეროვნულ სკოლაში სწავლა მიმდინარეობს სვატის ენაზე და ამ ენაზე განათლება, რაც ნიშნავს სვატის ენაზე წერა-კითხვის ცოდნას, „საკმაოდ მაღალია“ ესვატინში. სვატის ენა ასევე გამოიყენება მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში.
ინგლისური ენა განათლების მიღების საშუალებაცაა და ისწავლება ყველა სახელმწიფო და კერძო სკოლებში. ინგლისური ენის კომპეტენტური ცოდნა სავალდებულო პირობაა საშუალო სკოლის შემდგომ სასწავლო დაწესებულებების უმრავლესობაში მოსაწყობად.
ესვატინის მოსახლეობის უმცირესობა, 1993 წლის შეფასებით 76 000 ადამიანი, ლაპარაკობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 11 ოფიციალური ენიდან ერთ-ერთზე — ზულუს ენაზე. ამავე წლის მონაცემებით სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ასევე ერთ-ერთ ოფიციალურ — ტსონგას ენაზე ლაპარაკობს 19 000 მოსახლე. აფრიკაანსზე, რომელიც ასევე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ასევე ერთ-ერთი ოფიციალური ენაა და ჰოლანდიური ენიდანაა წარმოშობილი, ლაპარაკობს 13 000 ადამიანი.
მალავის სახელმწიფო ენა ჩიჩევა (ან ნიანჯა), ასევე ლესოთოს და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციის ფრი-სტეიტის სახელმწიფო ენა სესოთო იმიგრანტების ენაა და მათზე შესაბამისად ლაპარაკობს ესვატინის მოსახლეობის 5700 და 4700 ადამიანი. შიკომორი ასევე იმიგრანტების ენაა და მასზე ლაპარაკობს ქვეყნის 600 მაცხოვრებელი.
გრენადა
გრენადა (Grenada; La Grenade) — კუნძულოვანი სახელმწიფო კარიბის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის მცირე ანტილის კუნძულების შემადგენლობაში. დედაქალაქი სენტ-ჯორჯესი.
ესვატინი
ენები
1968 წლის ესვატინის დამოუკიდებლობამდე, კოლონიაში ფრანგულ ენას მხოლოდ თეთრკანიანებს ასწავლიდნენ უმაღლეს სასწავლებლებში.
გრენადა
ევროპელთა გამოჩენამდე გრენადა დასახლებული იყო არავაკებით, მოგვიანებით - კი კარიბებით. ქრისტეფორე კოლუმბმა კუნძული 1498 წელს შენიშნა ამერიკაში მისი მესამე მოგზაურობის დროს. მიუხედავად იმისა, რომ კუნძული ესპანეთის მეფის საკუთრებად ითვლებოდა, კუნძულზე ესპანელების ჩასვლის ან დასახლების არც ერთი წყარო არ არსებობს. ევროპელების მიერ კუნძულის კოლონიზაციის რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, 1650 წელს კუნძულზე ფრანგული დასახლებები გამოჩნდა. ფრანგთა მმართველობა თითქმის ერთი საუკუნე გაგრძელდა. 1763 წლის 10 თებერვალს პარიზის ზავის თანახმად კუნძული დიდი ბრიტანეთის დაქვემდებარებაში გადავიდა. ბრიტანეთის მმართველობა 1974 წლამდე გაგრძელდა (გამინაკლისია საფრანგეთის მმართველობა 1779 - 1783 წლებში). 1958 წლიდან 1962 წლამდე გრენადა იყო დასავლეთის ინდიელთა ფედერაციის ნაწილი, რომელმაც ცოტა ხანი იარსება. 1967 წლის 3 მარტს გრენადას მიენიჭა სრული ავტონომია შინაგან საქმეთა საქმეებთან დაკავშირებით, როგორც ასოცირებულ სახელმწიფოს.
ესვატინი
რელიგია
მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 83 % ქრისტიანობის მიმდევარია, რის გამოც ეს რელიგია ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებულია მთელ ქვეყანაში. ანგლიკანები, პროტესტანტები და ადგილობრივი აფრიკული ეკლესიების წარმომადგენლები, მათ შორის აფრიკული სიონისტები, შეადგენენ ქრისტიანების უმრავლესობას (40 %), შემდეგ მოდიან კათოლიკები — მოსახლეობის 20 %. 2012 წლის 18 ივლისს, ვამუკოია ელინა (Wamukoya Ellinah) არჩეული იქნა ესვატინის ანგლიკანური ეკლესიის ეპისკოპოსად, რითაც ის გახდა პირველი ქალი-ეპისკოპოსი აფრიკაში. მოსახლეობის 15 % აფრიკული ტრადიციული რელიგიების მიმდევარია; ქვეყანაში არსებულ სხვა არაქრისტიანული რელიგიის მიმდევრებს წარმოადგენენ: მუსლიმები (1 %), ბაჰაისტები (0,5 %) და ინდუსები (0,2 %). ასევე ცხოვრობს 14 ებრაელი ოჯახი.
ეკონომიკა
2011 წელს ქვეყანაში მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) ერთ სულ მოსახლეზე შეადგენდა — 3,4 ათას დოლარს. (150-ე ადგილი მსოფლიოში, 8-ე ადგილი სუბსაჰარულ აფრიკაში). სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობდა მოსახლეობის 69 % (2006 წელი). უმუშევრობის დონე შეადგენდა შრომისუნარიანი მოსახლეობის 40 %-ს (2006 წელი).
გრენადა
ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1974 წლის 7 თებერვალს, თანამეგობრობასთან ოფიციალური კავშირების გაწყვეტის გარეშე. გრენადის პიველი პრემიერ-მინისტრი ერიკ გეირი გახდა. ქვეყნის მეთაურად კი დიდი ბრიტანეთის მონარქი, ჩარლზ III ითვლება.
ესვატინი
ეკონომიკა
ქვეყნის მუშა ძალის 75 % დაკავებულია სოფლის მეურნეობაში (მშპ-ის 8 %). მოჰყავთ შაქრის ლერწამი, ბამბა, სიმინდი, თამბაქო, ბრინჯი, ციტრუსოვანი კულტურები, ანანასი, სორგო, არაქისი, ასევე მისდევენ მეცხოველეობას (ძროხა, თხა, ცხვარი).
გრენადა
ეტიმილიგია
ტერმინ ,,გრენადას '' წარმოშობა ბუნდოვანია, მაგრამ სავარაუდოა, რომ ესპანელმა მეზღვაურებმა მას ანდალუსიური ქალაქის, გრანადას გამო უწოდეს. აღმოჩენის წლებში მას კიდევ ორი სხვა სახელი ეწოდებოდა.
ესვატინი
ეკონომიკა
ეკონომიკის სამრეწველო სექტორი (მშპ-ის 45 %) — შაქრის წარმოება ლერწამისგან, ნახშირის მოპოვება, ხის მასალის წარმოება, ხილის წვენის კონცენტრატების დამზადება, ტექსტილის წარმოება.
ბიუჯეტის დეფიციტი შეადგენს მთლიანი შიდა პროდუქტის 16 %-ს. სავაჭრო ბალანსის უარყოფითი სალდო გაიზარდა 153 მილიონი აშშ დოლარიდან (2008 წელი) 194 მილიონი აშშ დოლარამდე. ინფლაციის დონე — 7,8 %. უმუშევრობა — 40,6 %. ქვეყნის სავალუტო რეზერვები შეფასებულია 920 მილიონ აშშ დოლარად (2010 წლის იანვარი). საგარეო ვალის მოცულობა — 367 მილიონი აშშ დოლარი.
გრენადა
ეტიმილიგია
1498 წელს ქრისტეფორე კოლუმბმა თავისი მესამე მოგზაურობის დროს კუნძული შორიდან დაინახა და ღვთისმშობლის პატივსაცემად "ლა კონცეფციონ" უწოდა. ნავარაუდევია ისიც, რომ კოლუმბმა ამ კუნძულს ,,ასსუმპციონი '' უწოდა. მაგრამ ეს გაურკვეველია, რადგან, მისივე ჩანაწერების მიხედვით მან ტობაგო და გრენადა ერთდროულად დაინახა და რომელ კუნძულს რომელი უწოდა გაურკვეველია. მკვლევარები შეთანხმდნენ, რომ ,,ასსუმპციონი ტობაგოა, ხოლო ,,ლა კონცეფციონ გრენადა.
1499 წელს იტალიელმა მოგზაურმა ამერიგო ვესპუჩიმ რეგიონში იმოგზაურა ესპანელ მკვლევარ ალონსო დე ოჰედასა და კარტოგრაფ ხუან დე ლა კოსასტან ერთად. გავრცელებულია მოსაზრება, რომ ვესპუჩიმ კუნძულს ,,მაიო '' უწოდა, მაგრამ ეს სახელი მხოლოდ ხუან დე ლა კოსას რუკაზე გვხვდება და სხვაგან არსად.
ესვატინი
ეკონომიკა
ექსპორტი — 1,8 მილიარდი აშშ დოლარი (2008 წელს) — წვენის კონცენტრატები, შაქარი, მერქანი, ბამბა, ციტრუსოვანი კულტურები, კონსერვირებული ხილი.
გრენადა
ეტიმილიგია
1520-იან წლებში ესპანურ რუკებზე კუნძული დატანილი იყო როგორც გრენადა. გრენადას ჩრდილოეთით მდებარე პატარა კუნძულებს - კი Los Granadillos (მცირე გრანადები) ეწერა.
ესვატინი
ეკონომიკა
იმპორტი — 1,9 მილიარდი აშშ დოლარი (2008 წელს) — სამრეწველო საქონელი, სატრანსპორტო საშუალებები, საკვები პროდუქტები, ნავთობპროდუქტები.
ძირითადი მიმწოდებელი — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა (90 %).
შედის აფრიკის, კარიბის აუზის და წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციაში.
სოფლის მეურნეობა
მეურნეობის ის დარგები, სადაც მოჰყავთ და აწარმოებენ ქვეყნისათვის მნიშვნელოვან ძირითად კულტურებს (შაქრის წარმოება, სატყეო მეურნეობა და ციტრუსები) ხასიათდება ინვესტიციების და ირიგაციის მაღალი დონით, ასევე მაღალი ნაყოფიერებით. მიუხედავად ამისა, ესვატინის მოსახლეობის უმრავლესობა — დაახლოებით 75 % — დაკავებულია ნატურალური მეურნეობით, რომელიც, პირიქით, განიცდის დაბალ შრომის ნაყოფიერებას და ინვესტიციებს. ესვატინის ეკონომიკის ასეთი ორმაგი ბუნება, ერთი მხრივ ტექსტილის წარმოებაში მაღალი შრომის ნაყოფიერებით და განვითარებული სასოფლო-სამეურნეო მრეწველობით, ხოლო მეორე მხრივ დაბალი შრომის ნაყოფიერების მქონე ნატურალური მეურნეობით, ადვილად ხსნის, ქვეყნის განვითარების დაბალ ტემპს, მაღალ ეკონომიკურ უთანასწორობას და უმუშევრობას.
შაქრის წარმოება
ესვატინი შაქრის სიდიდით მეოთხე მწარმოებელია აფრიკაში და 25-ე მსოფლიოში. ეს მიუთითებს ამ დარგისადმი დიდი ყურადღების დათმობაზე ქვეყნის ეკონომიკის განსავითარებლად. 2014 წელს ესვატინის მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით შეადგენდა $8,621 მილიარდ აშშ დოლარს, რომლის 7,2 % მოდიოდა სასოფლო-სამეურნეო სექტორზე, სადაც შაქრის ლერწმის და შაქრის პროდუქციის სექტორს აქვს მნიშვნელოვანი წილი. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მონაცემებით მერქნის ცელულოზა და შაქრის ლერწამი ესვატინის ექსპორტის ძირითად მოცულობას შეადგენდა მერქნის წარმოების დახურვამდე 2010 წლის იანვარში. ამ მოვლენამ შაქრის ლერწმის წარმოება დატოვა ერთადერთ ძირითად საექსპორტო წყაროდ. მსხვილი კომპანია, რომელიც აწარმოებს შაქარს ქვეყანაში არის ესვატინის სამეფო შაქრის კორპორაცია (Royal Swaziland Sugar Corporation (RSSC)) და ის აწარმოებს ქვეყანაში ნაწარმოები შაქრის ორ მესამედზე ცოტათი ნაკლებს და ქმნის 3000 სამუშაო ადგილზე მეტს ესვატინელი მოსახლეობისთვის. RSSC შედგება შაქრის მწარმოებელი ორი ძირითადი საწარმოსგან, Mhlume და Simunye, რომლებიც ერთობლივად აწარმოებენ 430 000 ტონა ლერწამს სეზონში. შაქრის ლერწმის წარმოების სიდიდით მეორე კომპანიაა Ubombo Sugar Limited, რომელმაც 1958 წელს ნაწარმოები 5600 ტონის შემდეგ გაზარდა წარმოება და დღეისათვის უშვებს დაახლოებით 230 000 ტონა შაქარს. სიდიდით მესამე შაქრის ლერწმის დიდი მწარმოებელია ტამბანკულუს (Tambankulu) პლანტაცია (უმსხვილესი დამოუკიდებელი შაქრის პლანტაცია) და აწარმოებს 62 000 ტონა შაქარს 3816 ჰექტარ მიწაზე.
გრენადა
ევროპელების გამოჩენა
ითვლებ, რომ ქრისტეფორე კოლუმბი პირველი ევროპელი იყო, ვინც კუნძული შენიშნა.ეს მისი მესამე მოგზაურობისას მოხდა 1498 წელს. ესპანელებმა კუნძულის დამორჩილება არც კი ცადეს. 1609 წელს ბრიტანელებმა კუნძულის კოლონიზაცია მოახდინეს. ადგილობრივმა კარიბებმა ისინი კუნძულიდან მალევე გაყარეს.
ესვატინი
სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება
დღეისათვის ესვატინში სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების სექტორი რეგულირდება იმ პოლიტიკის თანახმად, რომელიც შეიქმნა ესვატინის დამოუკიდებლობის მიღებამდე. სექტორში სულ ბოლო ხანს მიმდინარე ეკონომიკური ვარდნის პასუხად, სამთომომპოვებელი პოლიტიკა მუშავდება კონსულტანტების მიერ, რომლებიც გრანტებს ღებულობენ ჩინეთიდან, ხოლო კანონმდებლობა მუშავდება ისე, რომ შემსუბუქდეს მცირემასშტაბიანი მოპოვება.
ქვეყნის უცხოური ვალუტის ძირითადი წყაროა ბულემბუს ასბესტის კარიერი, მაგრამ წარმოებას თავს დაატყდა მკვეთრი ვარდნა. ალმასი, რკინის მადანი და ოქრო ჯერ კიდევ ადრე იქნა აღმოჩენილი, მაგრამ ინვესტიციების და განვითარების პოლიტიკის არქონა აფერხებს მათი დამუშავების წინსვლას.
გრენადა
ფრანგული კოლონია (1649–1763)
მინი|280x280პქ|კუნძული გრენადა და პორტი სენტ-ჯორჯესი. 1770 წელი 1649 წელს 203 კაციანი ფრანგული ექსპედიცია ჯაქელ დიელ დუ პარქეტის მეთაურობით მარტინიკადან გრენადის მიმართულებით დაიძრა. სორედ მათ შექმნეს კუნძულზე პირველი მუდმივი დასახლება,  ფრანგებმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას კარიბის ბელად კაიროუანესთან, მაგრამ თვეების შემდეგ მათ შორის კონფლიქტი დაიწყო. ეს კონფლიქტი 1654 წლამდე გაგრძელდა, მანამ სანამ ფრანგებმა კუნძული მთლიანად არ დაიკავეს. ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა კუნძული დატოვეს. ზოგიერთი მათგანი მეზობელ კუნძულებზე გაიქცა, ისე, რომ 1700 წლისთვის კუნძულზე აღარცეთი მათგანი აღარ რჩებოდა.
ესვატინი
სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება
1000-ზე ნაკლები ესვატინელი უშუალოდ იყო დაკავებული სამთომომპოვებელ დარგში, ესვატინის ბევრი მომუშავის მიერ დამუშავებული ხე-ტყის მასალა ქვეყნის ფიჭვის ფართე პოპულაციიდან იგზავნებოდა სამხრეთ აფრიკის შახტებში და დაახლოებით 10 000–15 000 ესვატინელი მუშაობდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის საბადოებში. მათი წილი ესვატინის ეკონომიკაში ხელფასის რეპატრიაციის გზით შემცირდა, რისი მიზეზიც მსოფლიო ბაზარზე ოქროს ფასის ვარდნა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში სამუშაოდან დათხოვნა გახდა.
ინფრასტრუქტურა
thumb|right|250px|ესვატინის სარკინიგზო ხაზის რუკა ესვატინს აქვს კარგად განვითარებული სატრანსპორტო კავშირი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან. ესვატინის ტერიტორიაზე არსებულ სარკინიგზო მაგისტრალს, რომელიც მიემართება აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ და ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, მართავს თვითონ ესვატინის რკინიგზის ხელმძღვანელობა. მისი საერთო სიგრძე შეადგენს 301 კმ-ს და როგორც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის რკინიგზის ხაზი, მისი სტანდარტული სიგანეც 1067 მმ-ია. ძველ აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზს ჰქვია გობა, რაც საშუალებას იძლევა ესვატინიდან მშრალი ტვირთები გაიტანონ უცხოეთში მოზამბიკის პორტის — მაპუტუს მეშვეობით. ბოლო პერიოდამდე იმპორტის დიდი ნაწილი ქვეყანაში შემოდიოდა ამ პორტის დახმარებით. მოზამბიკის 1980-იანი წლების კონფლიქტის შემდეგ ბევრი საექსპორტო ტვირთის გატანა უკვე ხორციელდებოდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პორტებიდან. 1986 წელს დამთავრებული ჩრდილოეთ-სამხრეთის რკინიგზის ხაზის მშენებლობამ უზრუნველყო კავშირი მპუმალანგის პროვინციასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პორტებს — რიჩარდს-ბეისა და დურბანს შორის. 1980-იანი წლების შუა პერიოდიდან უცხოურმა ინვესტიციებმა გადამამუშავებელ წარმოებაში მნიშვნელოვნად გაზარდა ეკონომიკური განვითარების ტემპები. 1985 წლის შუიდან ვალუტის ნარჩენმა ღირებულებამ გააუმჯობესა ესვატინის ექსპორტის კონკურენტუნარიანობა და იმპორტის ზომიერი ზრდა, რომელმაც ჩამოაყალიბა დადებითი სავაჭრო სალდო. 1990-იან წლებში ქვეყანას ხშირად ჰქონდა ვაჭრობის მცირე დეფიციტი.
გრენადა
ფრანგული კოლონია (1649–1763)
ფრანგებმა თავის ახალ კოლონიას ლე გრენადე უწოდეს. შემოსავლის უმთავრეს წყაროს ბამბის პლანტაციები წარმოადგენდა, სადაც აფრიკელ ტყვეებს ამუშავებდნენ. ფრანგებმა დედაქალაქად ფორტ როიალი (მოგვიანებით სენტ-ჯორჯესი) გამოაცხადეს. ქარიშხლების დროს ფრანგული საზღვაო ძალები ხშირად თავს დედაქალაქის ბუნებრივ ნავსადგურს აფარებდნენ. ბრიტანელებს გრენადა შვიდწლიანი ომის დროს გადაეცათ 1762 წელს.
ესვატინი
ტურიზმი
ტურიზმი ესვატინში წარმატებული დარგია. ტურისტების უმრავლესობა ამ ქვეყანაში ჩამოდის სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკიდან. ესვატინის ტურისტულმა ინდუსტრიამ განვითარება დაიწყო სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში აპართეიდის დროიდან და ამან განსაზღვრა ბევრი მისი განმასხვავებელი ღირსშესანიშნაობები. აპართეიდის დასასრულიდან დაწყებული, ესვატინმა ყურადღება გაამახვილა საკუთარ ტრადიციულ კულტურაზე, როგორც ტურისტულ ატრაქციონზე.
გრენადა
ბრიტანული კოლონია
გრენადა ბრიტანეთ ოფიციალურად 1763 წელს პარიზის ხელშეკრულების ფარგლებში გადაეცა. ამერიკის რევოლუციური ომის დროს ფრანგებმა კუნძული ხელმეორედ დაიპყრეს. მას შემდეგ, რაც კომტ დ'ესტაინმა საზღვაო ბრძოლა მოიგო 1779 წლის ივლისში. მოგვიანებით, 1783 წელს, კუნძული ვერსალის ხელშეკრულების გათვალისწინებით კვლავ ბრიტანეთის შემადგენლობაში გადავიდა. ათი წლის შემდეგ ბრიტანეთის მმართველობით უკმაყოფილებამ გამოიწვია 1795–96 წლებში პრო – ფრანგული აჯანყება ჯულიენ ფედონის მეთაურობით, რომელიც ბრიტანელებმა წარმატებით ჩაახშეს.
გრენადის ეკონომიკის გაზრდამ კუნძულზე აფრიკელი მონების რაოდენობის გაზრდა გამოიწვია. ბრიტანეთის სამეფომ მონებით ვაჭრობა 1808 წელს აკრძალა, თუმცა კუნძულზე მონათმფლობელობა 1834 წლამდე გაგრძელდა. შრომითი დეფიციტის გაუმჯობესების მიზნით,1857 წელს ინდოელი მიგრანტები გრენადაში ჩიყვანეს.
ესვატინი
ტურიზმი
ტურისტების რაოდენობა ესვატინში 1972 წელს 89 015-დან 1989 წელს გაიზარდა 257 997-მდე. 1988 წელს ტურიზმმა შეადგინა ესვატინის მთლიანი შიდა პროდუქტის 3 % და ექსპორტის საერთო მოცულობის 4 %-ზე მეტი. მიუხედავად იმისა, რომ ესვატინის ტრადიციული მონარქია ხშირად მოიხსენიება ტურისტების მოზიდვის ძირითად ფაქტორად, ტურისტებს ასევე ხიბლავს მოდერნიზებული ესვატინი. ქვეყანაში ტურისტების რაოდენობის ზრდამ თითქოს გამოიწვია პროსტიტუციის ზრდაც, მაგრამ არავითარი იმის მტკიცებულება არ არსებობს, რომ პროსტიტუცია ქვეყანაში ტურიზმის ინდუსტრიის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია. ტურიზმის განვითარებამ გამოიწვია ქვეყანაში პროსტიტუციის ცენტრების შექმნა, რამაც ის ოტელებშიც გადაანაცვლა.
გრენადა
ბრიტანული კოლონია
1877 წელს გრენადა სამეფო, ,,გვირგვინის '' კოლონია გახდა.1950 წელს ერიკ გირმა დააარსა გაერთიანებული გრენადის ლეიბორისტული პარტია (GULP), რომელიც თავდაპირველად პროფკავშირული გაერთიანება იყო. გაერთიანებამ 1951 წლის გაფიცვა მოაწყო უკეთესი სამუშაო პირობებისთვის.
ესვატინი
ტურიზმი
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში აპართეიდის და მოზამბიკში სამოქალაქო ომის დამთავრების შემდეგ, რამაც ესვატინის მეზობელი სახელმწიფოები უფრო მიმზიდველი გახადა ტურიზმის მიმართულებით, ტურიზმის დარგის განვითარება ესვატინში დაეცა. ესვატინში სტუმარი ბევრი ტურისტი, მოგზაურობს მოზამბიკსა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას შორის. ტურისტების უმრავლესობა ესვატინში რჩება მხოლოდ ერთი ღამით და ბევრი მათგანი სარგებლობს მხოლოდ ერთდღიანი საგზურით.
გრენადა
დამოუკიდებლობა
გრენადამ დამოუკიდებლობა 1974 წლის 7 თებერვალს მოიპოვა ერიკ გირის წყალობით. სწორედ ისვე გახდა გრენადის პირველი პრემიერ-მინისტრი. გრენადამ აირჩია თანამეგობრობის შემადგენლობაში დარჩენა, რითაც კუნძულის მონარქის წოდება მეფე ჩარლზ III-ს აქვს. მეფე კუნძულზე წარმოდგენილია გენერალ-გუბერნატორის სახით. ცენტრი|მინი|799x799პქ|[[სენტ-ჯორჯესი|სენტ-ჯორჯესის ხედი]]
ესვატინი
ეკონომიკური ზრდა
ესვატინის ეკონომიკური ზრდა თავისი მეზობელი სახელმწიფოებისას ჩამორჩება. 2001 წლიდან რეალური მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) ზრდა საშუალოდ შეადგენდა 2,8 %-ს, თითქმის 2 %-ით დაბალს, ვიდრე სხვა სამხრეთ აფრიკის საბაჟო კავშირის (Southern African Customs Union (SACU)) მონაწილე ქვეყნების ეკონომიკის ზრდა. ამის სავარაუდო მიზეზია სოფლის მეურნეობის დაბალი პროდუქტიულობა, ხშირი გვალვები, შიდსის გავლენა და საკმაოდ დიდი არაეფექტური სახელმწიფო სექტორი. ესვატინის სახელმწიფო ფინანსები გაუარესდა 1990-იანი წლების ბოლოს, ათი წლის უკანდელი მნიშვნელოვანი წარმატებების შემდეგ. შემოსავლების კლების და ხარჯების ზრდის შეფარდებამ მოიტანა ბიუჯეტის მნიშვნელოვანი დეფიციტი. ხარჯების მნიშვნელოვანმა შემცირებამ ვერ მოიტანა ეკონომიკის განვითარების უფრო მაღალი ტემპი და ვერც ღარიბი მოსახლეობის ეკონომიკური სიტუაცია გამოასწორა, თუმცა სიღარიბის დონე რამდენადმე შეიცვალა 2000-იანი წლების პირველი ათწლეულის განმავლობაში. ხარჯების ზრდის დიდი ნაწილი წავიდა მიმდინარე ხარჯებზე, რაც დაკავშირებული იყო ხელფასის ანაზღაურებაზე, ტრანსფერებზე და სუბსიდიებზე. დღეისათვის ხელფასის დონე შეადგენს მთლიანი შიდა პროდუქტის 15 %-ზე მეტს და სახელმწიფო ხარჯების საერთო მოცულობის 55 %-ს; ეს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელია აფრიკის კონტინენტზე. ბოლო პერიოდში სამხრეთ აფრიკის საბაჟო კავშირის (SACU) შემოსავლების სწრაფმა ზრდამ შეცვალა საბიუჯეტო სიტუაცია და მნიშვნელოვანი პროფიციტი დაფიქსირდა 2006/07 და 2012/13 წლებში. დღეისათვის სამხრეთ აფრიკის საბაჟო კავშირის (SACU) შემოსავლები შეადგენს სახელმწიფო შემოსავლების საერთო მოცულობის 50 %-ზე მეტს. დადებითი შედეგია საგარეო ვალის მნიშვნელოვანი შემცირება უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში და შიდა ვალის პრაქტიკული შეუმჩნევლობა; 2006 წელს საგარეო ვალმა პროცენტებში მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებაში შეადგინა 20 %-ზე ნაკლები.
სავაჭრო პარტნიორები
ესვატინის ეკონომიკა საკმაოდ მჭიდროდაა დაკავშირებული სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ეკონომიკასთან, რომლისგანაც ის იღებს საკუთარი იმპორტის 90 %-ზე მეტს და რომელსაც ის აძლევს მისი ექსპორტის დაახლოებით 70 %-ს. ესვატინის სხვა მთავარი სავაჭრო პარტნიორები არიან აშშ და ევროპის კავშირი, რომლებისგანაც ქვეყანამ მიიღო სავაჭრო პრეფერენციები სამკერვალო პროდუქციის (აშშ-ში) და შაქრის (ევროპის კავშირში) ექსპორტისთვის. ამ შეთანხმებების თანახმად, სამკერვალო და შაქრის ექსპორტი განიცდის სწრაფ ზრდას და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მნიშვნელოვან მოზიდვას. ტექსტილის ექსპორტი 2000-2005 წლებს შორის პერიოდში გაიზარდა 200 %-ზე მეტით, ხოლო შაქრის ექსპორტი იმავე პერიოდში გაიზარდა 50 %-ზე მეტით. საექსპორტო სექტორის მომავალ განვითარებას ემუქრება სავაჭრო პრეფერენციების მოხსნა ტექსტილის წარმოებაზე, მსგავსი პრეფერენციების შემოღებას აღმოსავლეთი აზიის ქვეყნებისათვის და ევროპის კავშირის ბაზარზე შაქარზე შეღავათიან ფასებზე თანდათანობით უარის თქმას. შედეგად, ესვატინი შეიძლება შეეჯახოს კონკურენტუნარიანობის შენარჩუნების პრობლემას ცვალებად გლობალურ ბუნებრივ გარემოში. ამ ამოცანის გადაწყვეტაში გადამწყვეტი ფაქტორია საინვესტიციო კლიმატი. საინვესტიციო კლიმატის სულ ახლახან დამთავრებული შეფასება იძლევა ზოგიერთ დადებით შედეგებს ამ მიმართულებით, კერძოდ, ესვატინის ფირმები ერთ-ერთი ყველაზე უფრო პროდუქტიულია აფრიკაში საჰარის უდაბნოს სამხრეთით, თუმცა ისინი უფრო ნაკლებად მწარმოებლურია, ვიდრე სხვა რეგიონებში შემოსავლების საშუალო დონის მქონე ყველაზე უფრო პროდუქტიული ქვეყნების ფირმები. უფრო უმჯობესია მათი შედარება დაბალი შემოსავლების საშუალო დონის ქვეყნების ფირმებთან, რომლებსაც ხელს არ უშლის მართვის მექანიზმებისა და ინფრასტრუქტურების გაუმართაობა.