cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ონორე დე ბალზაკი
რეალიზმი
ბალზაკი თავის შემოქმედებაში პერსონაჟების ასაღწერად და დასახასიათებლად აქტიურად იყენებდა დეტალურ აღწერილობას, განსაკუთრებით კი ნივთებისა და საგნების ზედმიწევნით დახასიათებას, რამაც განაპირობა მისი, როგორც პირველი რეალისტი მწერლის დამკვიდრება ევროპულ ლიტერატურაში. ის ერთი მხრივ, შთაგონებული იყო უოლტერ სკოტის რომანტიკული სტილით, თუმცა, მეორე მხრივ, ცდილობდა ადამიანის არსებობის გამოხატვას დეტალების საშუალებით. „პირადი ცხოვრების ეპიზოდის“ პირველი გამოცემის პროლოგში ბალზაკი წერს: „მხოლოდ დეტალების საშუალებით შეუძლია მწერალს ღირებულება მიანიჭოს თავის ნაშრომებს“. დეკორაციების, ტანსაცმლის და სხვა უამრავი ნივთების დაწვრილებითი დახასიათება ეხმარება მკითხველს პერსონაჟების ცხოვრებაში შეაღწიოს და ნათლად შეიცნოს მათი სამყარო. მაგალითად, ბალზაკის ერთ-ერთმა მეგობარმა იცოდა შპალერის გაკვრა. მწერალმა ეს გამოიყენა თავის წიგნში „მამა გორიო“ ერთ-ერთი პერსონაჟის დასახასიათებლად, სადაც შპალერის დახასიათება და აღწერილობა გამოხატავს იმ სახლში მცხოვრებ ადამიანთა თვისებებსა და აღწერილობას. როგორც ავტორი აღნიშნავს: „ჩემს ქმნილებებში ადგილს ვერ იპოვიან მოგონილი ფაქტები, მე აღვწერ მხოლოდ იმას, რაც ყველგან ხდება“.
ზოგიერთი მწერალი მიიჩნევს, რომ ბალზაკის წერის სტილი ნატურალიზმის ნიმუშს განეკუთვნება, რომელიც უფრო პესიმისტური და ანალიტიკურია, ვიდრე რეალიზმი და ცდილობს ადამიანთა ქცევების ახსნას გარემოსთან მჭიდრო კავშირის გათვალისწინებით. ფრანგი მწერლის, ემილ ზოლას აზრით, ბალზაკი ნატურალიზმის მამაა. ზოლა აღნიშნავდა, რომ თუკი რომანტიკოსები სამყაროს ფერადი ლინზებით ხედავდნენ, ნატურალისტები სუფთა სათვალით აკვირდებოდნენ მას, ზუსტად ისე, როგორც ბალზაკი ცდილობდა, რომ აღეწერა სამყარო მისი ნაშრომებით.
პერსონაჟები
მინიატიურა|ბალზაკის შესწორებები ბალზაკი ცდილობდა, რომ თავისი პერსონაჟები წარმოეჩინა რეალურ ადამიანებად, არც სრულყოფილ იდეალამდე და არც სრულყოფილ ბოროტებამდე დაყავდა ისინი, არამედ ქმნიდა მათ სრულქმნილ ადამიანურ არსებებად. „ველის შროშანის“ პროლოგში ბალზაკი წერს: „იმისთვის რომ სიმართლე წარმოაჩინონ, მწერლები იყენებენ იმ შესაძლო ლიტერატურულ ხერხებს, რომლებიც მათ დაეხმარებათ მაქსიმალურად რეალისტურად ასახონ მათი პერსონაჟების ცხოვრება“. ბალზაკის პერსონაჟები კი იმდენად რეალურები იყვნენ, რომ სამყაროდან ლიტერატურაში ცოცხლად გადმოყვანილ ადამიანებს ჰგავდნენ. ეს რეალისტურობა შეამჩნია ოსკარ უაილდმა, რომელმაც თქვა: „ჩემი ცხოვრების ყველაზე დიდი ტრაგედია არის ლუსიენ დე რუბამპრეს („გამქრალი ოცნებების“ გმირი) სიკვდილი, ის მიპყრობს მე ჩემი ცხოვრების ბედნიერ წუთებში, მე მახსენდება ის როდესაც ვიცინი“.
ამავე დროს, ბალზაკის პერსონაჟები მიეკუთვნებიან სხვადასხვა სოციალური სტატუსის ადამიანებს: სამხედრო პირებსა და მოხელეებს, არამზადებს, პატიოსან მუშებს, უშიშარ ჯაშუშებს, მიმზიდველ მიჯნურებს. ყოველი ტიპის ადამიანის ასახვა კი ერთმინიშვნელოვნად მწერლის უბადლო ნიჭს უნდა მიეწეროს. როგორც ერთმა კრიტიკოსმა ახსნა: „ბალზაკის სამყაროში არსებობს ცენტრი და მის გარშემო შემოვლებული წრეწირი“.
ბალზაკის მიერ მუდმივად გამეორებადი პერსონაჟები „ადამიანურ კომედიაში“ კიდევ უფრო მეტ რეალისტურ ელფერს სძენს მის ნაშრომებს. როჯერსი აღნიშნავს: „როდესაც პერსონაჟები ისევ ჩნდებიან, ისინი არსად არ ქრებიან, არამედ მცირე ხნით საკუთარი პირადი ცხოვრებით ცხოვრობენ, სადაც დროებით ჩვენ არ ვართ დაშვებულები“. ბალზაკი ასევე იყენებდა რეალისტურ ტექნიკას, რომელსაც მარსელ პრუსტმა „რეტროსპექტიული განათება“ უწოდა, როდესაც პერსონაჟის წასრული მჟღავნდება მისი პირველად გამოჩენის შემდგომ დიდი ხნის შემდეგ.
ბალზაკის პერსონაჟების მასტიმულირებელი მექანიზმი არის ენერგიის დაუშრეტელი წყარო, რომელსაც ისინი ფლობენ. ადამიანური ბუნებისა და საზოგადოების წინააღმდეგ ბრძოლაში ისინი უფრო მეტად აგებენ, ვიდრე იგებენ, თუმცა არასოდეს ნებდებიან. ხასიათის ეს თვისება თავად მწერლის მახასიათებელიცაა, რომელსაც ის საზოგადოგების წინააღმდეგ ბრძოლაში იყენებდა. ავტორზე დიდი გავლენა მოახდინა ავსტრიელმა მისტიკმა და ფიზიკოსმა ფრანც მესმერმა, რომელიც ცხოველთა მაგნიტიზმს შეისწავლიდა. ბალზაკი ხშირად საუბრობდა „გამაღიზიანებელ უხილავ ძალაზე“, რომელიც ინდივიდებში არსებობს და ძალზედ საშიში ხდება ხალხთა მასებში. რაფაელ ვალენტინის პერსონაჟის ტრაგედია „შაგრენის ტყავში“, ავტორის აზრით, განპირობებული იყო სწორედ ამ ძალით, რომელმაც სხვა ადამიანების ზეგავლენით რაფაელის განადგურება გამოიწვია.
ადგილი
ქალაქების, სოფლებისა და შენობების ინტერიერი მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ბალზაკის რეალისტურ შემოქმედებაში, რომელიც ემსახურება ნატურალისტური ფონის შექმნას, სადაც პერსონაჟები თავიანთი ცხოვრებით ცხოვრობენ. მსგავსი მწერლობის სტილმა დაუმკვიდრა ბალზაკს ნატურალისტის სახელი. ადგილმდებარეობის ჩახლართული დეტალური აღწერილობა ხშირად თხუთმეტ-ოც გვერდს მოიცავს. მწერალი, ისევე, როგორც ადამიანებს, ასევე ადგილებსაც გულისყურით იკვლევდა და მის სიღრმეებს სწავლობდა, ის მოგზაურობდა გარეუბნებში და აკვირდებოდა გარემოს. მინიატიურა|მარცხნივ|[[შატო-დიუ-საშე, პარკი]] „ადამიანურ კომედიაში“ განხილულია პარიზის შემოგარენი. ბუნება მეტროპოლიტებში სრულიად განსხვავდება სოფლის ველური ბუნებისაგან. „პარიზში ჩვენ ვცხოვრობთ ადამიანის მიერ შექმნილ რეგიონში, სადაც წელიწადის დროებიც კი გვავიწყდება, პროვინციალური ქალაქები არასოდეს კარგავენ ბუნებრიობას“, წერს როჯერი. ბალზაკი კი აღნიშნავს: „პარიზის ქუჩები გვიპყრობენ ჩვენ და არ ძალგვიძს გავთავისუფლდეთ მის მიერ მიღებული შთაბეჭდილებებისგან, რომლებიც ჩვენს გონებას ეუფლება“. მის მიერ შექმნილმა ლაბირინთული ქალაქის მოდელმა გავლენა მოახდინა ჩარლზ დიკენსისა და თედორე დოსტოევსკის ნაშრომებზე. „ადამიანურ კომედიაში“ პარიზის, როგორც ცენტრალური ადგილმდებარეობის წარმოჩინება, წარმოადგენს ბალზაკის გასაღებს მის რეალისტურ მემკვიდრეობაში. კრიტიკოსი პიტერ ბრუკსი აღნიშნავს, რომ „რეალიზმი სხვა არაფერია, თუ არა ურბანიზმი“. ტიპური სცენარი ახლაგზრდა ყმაწვილზე, რომელიც ქალაქში ჩამოდის ბედის საძიებრად, მუდმივად მეორდება ბალზაკის ნოველებში, მაგალითად „გამქრალ ოცნებებში“.
პერსპექტივა
ბალზაკის ლიტერატურული განწყობა გულისტკივილიდან და ღრმა სევდიდან დროთა განმავლობაში განვითარდა სოლიდარიზმამდე და შემართებამდე, მაგრამ ოპტიმიზმამდე არ მისულა. „შაგრენის ტყავში“, რომელიც მწერლის ადრეული პერიოდის ნამუშევარს მიეკუთვნება, მოთხრობილია პესიმისტური, დამაბნეველი და გამანადრურებელი ამბავი. თუმცა, ის ცინიზმი, რაც მისი ნაშრომების ადრეული პერიოდისთვის იყო დამახასიათებელი, საგრძნობლად შესუსტებულია მის გვიანდელ წიგნებში და „გამქრალი ოცნებების“ პერსონაჟები სიმპატიით არიან განწყობილნი იმ ადამიანთა მიმართ, რომლებიც საზოგადოების მიერ არიან გარიყულნი. მოგვიანებით ბალზაკის ლიტერატურული ევოლუციის დასკვნით ეტაპზე, რომელმაც „დემოკრატიული ლიტერატურული ფორმის“ სახე მიიღო, მწერალმა დაწერა: „წიგნები ყველასთვის იწერება“.
ბალზაკის შემოქმედების უდიდეს და უმნიშვნელოვანეს სატკივარს წარმოადგენდა ადამიანის ბუნების ბნელი მხარე და საშუალო და მაღალი კლასის საზოგადოების გამრყვნელი ზემოქმედება. მწერალი მუშაობდა, რომ წარმოეჩინა ადამიანთა ყველაზე დამახასიათებელი მდგომარეობა, ის ხშირად ინკოგნიტოდ დადიოდა პარიზულ საზოგადოებაში, რომ გამოეკვლია ადამიანები. ის იმ შემთხვევებსა და ინციდენტებს აღწერდა თავის წიგნებში „ეჟენი გრანდე“ და „ლუი ლამბერი“, რომელიც თავად მას ან მის ირგვლივ მყოფ ხალხთ გადახდენიათ.
პენიარუბია (კანტაბრია)
პენიარუბია (Peñarrubia) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის სახა-ნანსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,28 კმ². მოსახლეობა — 319 კაცი (2020 წ.).
ონორე დე ბალზაკი
პოლიტიკა
ბალზაკი იყო კონსერვატიული როიალისტი. ის წარმოადგენდა ვიქტორ ჰიუგოს დემოკრატიული რესპუბლიკანიზმის ანტიპოდს. მიუხედავად ამისა, მისმა კეთილგანწყობილმა დამოკიდებულებამ მუშათა კლასის მიმართ, მას პატივისცემა და ღირსება მოუხვეჭა უამრავ სოციალისტთა და მარქსისტთა შორის. ფრიდრიხ ენგელსმა თქვა, რომ ბალზაკი მისი საყვარელი მწერალი იყო. განსაკუთრებით კი „უცხო შედევრი“  მოსწონდა. ასევე, მარქსის ნაშრომებს აქვს ძალზედ მჭიდრო კავშირი ბალზაკის წიგნებთან.
პენიარუბია (კანტაბრია)
სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
ონორე დე ბალზაკი
თემატიკა
ბალზაკს სურდა, შეექმნა მისი დროის საფრანგეთის „მხატვრული ისტორია და ფილოსოფია“, რომელიც ცხოვრების ყველა სფეროს, მოსახლეობის ყველა ფენას მოიცავდა. მწერლის „ადამიანური კომედია“, მასში მოცული ასამდე ნაშრომით, თემატიკის მიხედვით სამი ძირითადი ნაწილისგან შედგება: „ზნე-ჩვეულებათა ეტიუდები“, „ფილოსოფიური ეტიუდები“ და „ანალიტიკური ეტიუდები“.
რელიგია და მისტიკა
მინიატიურა|მარჯვნივ|„ლუი ლამბერში“ აღწერილია [[ეგნატე ღმერთშემოსილის მიერ ტანჯვის ძლევა  რწმენის საშუალებით, რომელიც ლომებმა შეჭამეს.]] ბალზაკის ფილოსოფიურ ნაწარმოებებში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია რელიგიურ-მისტიკურ ნოველებს, რომლებიც თავის მხრივ ასახავენ ბალზაკის ფილოსოფიურ შეხედულებებს. ამ კუთხით, მწერალზე დიდი გავლენა მოახდინა შვედი ფილოსოფოსისა და მისტიკოსის, ემანუელ სვედენბორგის ნაშრომებმა. ბალზაკმა სტუდენტობისას დაწერა „ტრაქტატი ნებაზე“, სადაც განხილულია სვედენბორგის ფილოსოფია. შემდგომში, მან დაწერა „ლუი ალბერი“, სადაც თავისი ნაწერები წიგნის მთავარ გმირს მიაწერა და მისი პერსონაჟით გადმოსცა თავისი შეხედულებები მეტაფიზიკაზე, ფილოსოფურ იდეებზე და რელიგიურ თემაზე. მწერალმა იგივე თემა გადაიტანა თავის ნაშრომში „სერაფიტა“, რომელიც ჰემაფროდიტ ანგელოზურ ქმინილებას ასახავს. ამ პერიოდში ბალზაკი განიცდიდა სულიერ კრიზისს, ამიტომ მან გადაწყვიტა გასცნობოდა ადრექრისტიანულ მოაზროვნეებს და ჩაძიებოდა ბოროტების საკითხს. როგორც ფრანგი კრიტიკოსი, ფილიპ ბერლო აღინიშნავს ბალზაკის ფილოსოფიური ნაშრომები ადრეულ ქრისტიანობასთან იყო დაკავშირებული. თავის წერილებში ლამბერი წერს, რომ მან გამოიკვლია ქრისტიანული, იუდაისტური, ბუდისტური, ისლამური, კონფუციური და სხვა რელიგიები, მათმა მსგავსებამ კი დაარწმუნა სვიდენბორგის ფილოსოფიის სისწორეში, რომელიც „აჯამებს ყველა რელიგიას, უფრო ზუსტად კი მიდის ერთ რელიგიამდე - ჰუმანურობამდე“. თავად მწერალი საკუთარ რწმენას ათავსებს ოკულტურ მისტიციზმსა და სეკულარულ რეალიზმს შორის. ბალზაკის სულიერების ფილოსოფიის მიხედვით, ადამიანს გააჩნია ლიმიტირებული რაოდენობის სულიერი ენერგია, რომელიც იხარჯება შემოქმედებითი ან ინტელექტუალური სამუშაოს შესრულების დროს, ასევე ფიზიკური აქტივობისას (სექსუალური ურთიერთობების ჩათვლით). მწერალმა ამის სიმბოლური გამოხატულება შექმნა თავის რომანში „შაგრენის ტყავი“, სადაც ტყავი მის მფლობელს ანიჭებს უსაზღვრო ძალაუფლებას, თუმცა, ამასთან მისი ყოველი გამოყენების პარალელურად ტყავის ზომაც იკლებს.
საზოგადოება
ფილოსოფიური ნაშრომებისგან განსხვავებით, სადაც აქცენტი გაკეთებულია ინდივიდის პიროვნულ განცდებსა და შინაგან სამყაროზე, „ზნე-ჩვეულებათა ეტიუდებში“ მწერალი გვიხატავს ინდივიდთა ერთობლიობას, როგორც ერთ მთლიან ორგანიზმს და ახასიათებს საზოგადოებას. ავტორის საზოგადოება მოიცავს ყველა ფენას, გენდერს, ასაკსა თუ პროსფესიას. 1836 წელს, თავად ბალზაკმა ექვს ნაწილად დაყო „ზნე-ჩვეულებათა ეტიუდები“: „პირადი ცხოვრების სცენები“, „პროვინციული ცხოვრების სცენები“, „პარიზული ცხოვრების სცენები“, „პოლიტიკური ცხოვრების სცენები“, „სამხედრო ცხოვრების სცენები“ და „კამპანიის ცხოვრების სცენები“. მწერალი ამბობდა, რომ საზოგადოების აღწერით, ის წერდა ისტორიას, რომელიც დავიწყებულია ისტორიკოსთა მიერ და ისევე იკვლევდა და აანალიზებდა მათ, როგორც ზოოლოგი ცხოველთა სახეობებს. ის ასევე ცდილობდა, რომ მოვლენებზე შორს წასულიყო და სოციალური ფენომენის მიზეზებს ჩასწვდომოდა. თუმცა, საზოგადოების აღწერისას ბალზაკი ყოველთვის ხაზს უსვამდა და მეტ მნიშვნელობას სძენდა ქალებს. ბალზაკის მიერ დახასიათებული საზოგადოება მიჯაჭვულია მატერიალურ საზრუნავს, მათთვის ფული და სახელი ერთადერთი კრიტერიუმია ადამიანის განსასაზღვრად, აქ მორალი, რწმენა და ზნეობრივი პრინციპები ფუჭი სიტყვებია. ამ საზოგადოებაში ერთადერთი კანონით მოქმედებენ - „თუ ჯალათი აღარ იქნები, მსხვერპლად გადაიქცევი“. იმისთვის, რომ წარმატებას მიაღწიო, წერს ბალზაკი „მამა გორიოში“: „მოგიხდება ბრძოლის ველზე ხალხის ხოცვა, რომ არ მოგკლან, მოტყუება, რომ არ მოგატყუონ. უნდა დასტოვო შენი პატიოსნება, შენი გული და გაიკეთო ნიღაბი, შეუცოდებლად ათამაშო ადამიანები... ესაა ჩვენი ეპოქის მთელი მორალი. ასე იმიტომ ვლაპარაკობ, რომ ამის უფლება მაქვს, რადგან მე ის შევიცანი“.
ფსიქოლოგია
ბალზაკმა თავისი სამწერლო კარიერის განმავლობაში 2000-მდე პერსონაჟი შექმნა. პერსონაჟების მრავალფეროვნებისა და მათი დახასიათების გარდა, ის ცდილობდა თავისი გმირების ქცევის მოტივაცია გამოეკვლია, შეესწავლა მათი საქციელის პირდაპირი თუ არაპირდაპირი მიზეზები და შედეგები. „გამოცდილი ექიმები მხოლოდ ავადმყოფობას უყურებენ, მე კი ჯერ კიდევ ავადმყოფსაც ვხედავ“, წერს ბალზაკი „მამა გორიოში“. მწერალი განსაკუთრებით ღრმად გადმოსცემს ქალთა შინაგან განცდებსა და გრძნობებს. საინტერესოა ავტორის მიერ დახასიათებული ქალი პერსონაჟები ერთი მხრივ, მათი ინდივიდუალური ხასიათების აღნუსხვით და ტიპაჟთა მრავალფეროვნებით. მეორე მხრივ კი, მათი ემოციური და გრძნობითი განცდების ზედმიწევნითი გადმოცემით. ბალზაკის შემოქმედების ცენტრალური ადგილი უკავია საზოგადოებრივი ფსიქოლოგიური ფენომენის ანალიზს, რომელიც ინდივიდების ცხოვრების წამმართველი ძალაა და ძლიერი ზეგავლენა აქვს ადამიანების ჩამოყალიბებასა და იმ ცხოვრებისეული პრიორიტეტებისა და მიზნების არჩევაში, რომელსაც ისინი ისახავენ. სწორედ საზოგადოებიდან გამომდინარე მსჯელობს მწერალი დამნაშავეთა და კრიმინალთა ფსიქოლოგიაზე, იმ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირზე, რაც მათ შორის არსებობს და განაპირობებს ინდივიდთა ქცევის მოტივაციას.
გავლენა
ბალზაკმა გავლენა მოახდინა მისი დროისა და მის შემდგომ პერიოდის მწერლებზე. მას ადარებდნენ ჩარლზ დიკენსს და მოიხსენიებდნენ მისი შემოქმედების ყველაზე გავლენიან ფიგურად. კრიტიკოსი ვ.ჰ. ჰელმი ერთს „ფრანგ დიკენსს“, ხოლო მეორეს „ინგლისელ ბალზაკს“ უწოდებდა. კრიტიკოსი რიჩარდ ლეჰანი აღნიშნავდა, რომ „ბალზაკი იყო ხიდი დიკენსის კომიკურ რეალიზმსა და ზოლას ნატურალიზმს შორის“. მინიატიურა|მარცხნივ|ბალზაკის ბიუსტი, [[ოგიუსტ როდენის მიერ შექმნილი]] გუსტავ ფლობერის შემოქმედებაც ასევე, ძირითადად ბალზაკის გავლენას განიცდის. საზოგადოების სახის გამოხატვა და პროზაული სტილი, ეს ის ელემენტებია, რომელიც ფლობერმა საკუთარ ნაშრომებში გადმოიღო. ასევე, ის დიდ ყურადღებას აქცევდა ბალზაკისეულ დეტალურ ჩაღრმავებებსა და ბურჟუაზიის სახის შეულამაზებლად გამოსახვას. ეს გავლენა ყველაზე ნათლად აისახება ფლობერის წიგნში „სენტიმენტალური განათლება“, რომელიც ერთგვარად ბალზაკის წიგნის, „გამქრალი ოცნებების“ განსხეულებას წარმოადგენს. „რაც ბალზაკმა დაიწყო, ფლობერმა დაასრულა“, აღნიშნავს ლეჰანი.
მარსელ პრუსტმა რეალისტური სტილის ასახვა თავის ნაშრომებში ბალზაკისგან ისწავლა. ის ბალზაკის შემოქმედების დიდი გულშემატკივარი იყო და ყურადღებით კითხულობდა მის წიგნებს, თუმცა, ამასთან პრუსტი ბალზაკს აკრიტიკებდა, მის ერთგვარ „ვულგარულობას“. ბალზაკის მოთხრობა „ჩემი ცხოვრების ერთი საათი“ (1822), სადაც აღწერილია წუთის დეტალური დახასიათება და მოსდევს ღრმა პიროვნული აღწერილობა, გახდა წინაპირობა პრუსისთვის გადმოეტანა ამ მოთხრობის სტილი თავის უმთავრეს ნაშრომში „დაკარგული დროის ძიებაში“. თუმცა, თავისი ცხოვრების ბოლო წლებში ის მიიჩნევდა, რომ ბალზაკის უფრო მაღალ საფეხურზე დაყენება, ვიდრე ტოლსტოის, როგორც ეს იმ პერიოდში იყო მიჩნეული, სრული „სიგიჟე“ იყო.
ალბათ, მწერლებიდან ბალზაკის გავლენის ქვეშ ყველაზე მეტად ამერიკელი მწერალი, ჰენრი ჯეიმზი იყო მოქცეული. 1878 წელს, ის მწუხარებით წერდა, რომ თანამედროვეობა ბალზაკის ნაშრომებს სათანადო ყურადღებას არ აქცევდა და ხოტბას ასხამდა მას თავის ოთხ ესეში, რომელიც შექმნდა 1875, 1877, 1902 და 1913 წლებში. თავის ნაშრომებში, ჯეიმზი უფრო მეტად იკვლევდა პერსონაჟების ფსიქოლოგიურ  პროტოტიპებს და შედარებით ნაკლებ აქცენტს აკეთებდა ისტორიულ თვალსაწიერზე, რომელიც ბალზაკის წერის სტილის მახასიათებელი იყო. „ადამიანური კომედიის“ მსახიობი არის ისტორიკოსის მიერ ნახევრად დამხრჩვალი“, წერდა ჯეიმზი. თუმცა, ორივე მწერალი რეალისტურ ნოველებს წერდა, რათა გამოეკვლიათ საზოგადოების მაქინაციები და აეხსნათ ადამიანთა ქცევის ყველანაირი მოტივები.
ბალზაკი კარგად იყო ცნობილი რუს ლიტერატორებსა და მწერლებში. როგორც გორკი აღნიშნავს: „შექსპირი, ბალზაკი, ტოლსტოი-აი, ჩემი აზრით, სამი მონუმენტი, რაც კაცობრიობამ აუგო თავის თავს“.
ბალზაკმა ასევე გავლენა მოახდინა კულტურაზე. მისი უამრავი ნამუშევარზე გადაღებულია ფილმები და სატელევიზიო სერიალები. მათ შორისაა: „მამა გორიო“, „შაგრენის ტყავი“, Les Chouans, „კუზინ ბეტი“. ფრანგმა რეჟისორმა ფრანსუა ტრიუფომ თავის ფილმში  „ოთხასი დარტყმა“ ბალზაკის ცხოვრების ეპიზოდები მიმოიხილა. მას სჯეროდა, რომ ბალზაკი და პრუსტი ყველაზე დიდი ფრანგი მწერლები იყვნენ. ორსონ სკოტის ისტორიულ სერიალში „ელვინ მეიკერის ამბები“ აღწერილია ბალზაკის პერსონა. ის უხეშ, თუმცა, ღრმად განათლებულ და ბრძენ პიროვნებადაა წარმოდგენილი. ჩინელი მწერლის დაი სიჯიეს აქვს დაწერილი წიგნი ბალზაკზე სახელწოდებით „ბალზაკი და პატარა ჩინელი მკერავი ქალი“, სადაც მოვლენები კულტურული რევოლუციის დროს მიმდინარეობს. შემდგომში, 2002 ეს წიგნი ფილმად გამოვიდა. იაპონურ როკ-ბენდს სახელი „ბალზაკი“, მწერლის პატივსაცემად დაერქვა.
მემკვიდრეობა
მინიატიურა|[[ჟან პოლ სარტრი და სიმონა დე ბოვუარი, ბალზაკის მემორიალთან]]
ბალზაკმა მოასწრო 85 რომანისა და მოთხრობის დაწერა და დატოვა 50-მდე თხზულების მეტ-ნაკლებად სრული მონახაზი; შექმნა 2000-პერსონაჟიანი ეპოპეა – მთელი საზოგადოება, რომელსაც საკუთარი გენეალოგია, გეოეგრაფია და ცხოვრების ფილოსოფია აქვს. ეს ფილოსოფია გამომდინარეობს მწერლის მატერიალისტური მსოფლმხედველობიდან, რომელიც ზოგი რამით შუა საუკუნეების მისტიკურ მატერიალიზმს წააგავს. იგი შთაგონებული იყო ბიუფონის, კიუვიეს, სენტ-ილერის საბუნებისმეტყველო მოძღვრებებითა და მეთოდებით, რომლებიც მხატვრულ პროზაში გადაჰქონდა. თავისი თხზულებებისათვის ბალზაკმა უამრავი ფაქტი შეაგროვა ბურჟუაზიული საზოგადოების ყოფიდან, ღრმად შეისწავლა დედაქალაქის, პროვინციისა და სოფლის, ბირჟის, ბანკის, ნოტარიუსის კანტორების, რედაქციების, სასამართლოს, ბუდუარისა თუ სალონის ცხოვრება მათი უწვრილმანესი დეტალებით.
ავტორისავე კლასიფიკაციით, „ადამიანური კომედია“ შედგება ზნე-ჩვეულებათა, ფილოსოფიური და ანალიტიკური ეტიუდებისაგან. თავის მხრით, ზნე-ჩვეულებათა ეტიუდებში შემავალი ნაწარმოებები ქმნიან კერძო, პროვინციული, პარიზის, სამხედრო, პოლიტიკური და სოფლის ცხოვრების სცენებს. „ადამიანური კომედია“ ბალზაკმა დანტეს „ღვთაებრივი კომედიის“ საპირისპიროდ შეარქვა თავის ქმნილებას. მან აქ მხატვრული ასახვის ობიექტად მოგვცა ამქვეყნიურობა, ე. ი. თანამედროვე ბურჟუაზიული საზოგადოება, მისი მხატვრული სინთეზი. „მე ვადგენ ბიწიერებისა და სათნოების ინვენტარს, აღვნიშნავ ვნებათა ღელვის უმთავრეს გამოხატულებად, ვხატავ ხასიათებს, აღვნუსხავ საზოგადოების ცხოვრების უმთავრეს მოვლენებს. მე, შესაძლოა, დავწერე ისტორია, რომელიც დავიწყებულია ისტორიკოსების მიერ, სახელდობრ, ზნე-ჩვეულებათა ისტორია“, — წერდა ბალზაკი; მან შექმნა ფინანსისტებისა და ბირჟის სპეკულანტების, ნოტარიუსებისა და ადვოკატების, სამხედრო პირებისა და მოხელეების, რესპუბლიკელებისა და მონარქისტების, მეცნიერთა და ხელოვანთა, კარიერისტი ახალგაზრდებისა და გადაგვარებული არისტოკრატების, გამყიდველი ჟურნალისტებისა და საეჭვო ზნეობის დედაკაცთა ტიპების გალერეა. ამ საზოგადოებაში მატერიალური ინტერესი ჩრდილავს ყველაფერს; მამოძრავებელი ღერძი აქ ფულის სიყვარულია. მაგრამ, თუ ბალზაკი რეალისტია ფაქტების დაგროვებაში, სოციალური გარემოსა და ადამიანის ცხოველური ინსტინქტების ასახვაში, თუ მისი რომანები საფრანგეთის სამი თაობის – პირველი იმპერიის, რესტავრაციისა და ივლისის მონარქიის მხატვრულ სურათს წარმოადგენს, მეორე მხრივ, მას ახასიათებს რომანტიკული ინტერესი იდუმალი თუ არაჩვეულებრივი მოვლენებისადმი, რთული ინტრიგები, ცოტა არ იყოს მელოდრამის სიყვარულიც. მისთვის დამახასიათებელია აგრეთვე ფილოსოფიური ტირადები, მსჯელობანი სოციალურ თუ მორალურ თემებზე, რის გამოც მოთხრობის მსვლელობა ხშირად ფერხდება.
ბალზაკის სტილი თანაბარი არ არის. მკვეთრი, გონებამახვილი აფორიზმების საოცრად ორიგინალური და ელვარე სახეების გვერდით გვხვდება გაზვიადებული მეტაფორებიც, მაღალფარდოვანი და ფუყე გამოთქმებიც. მაგრამ მას ბადალი არ ჰყავს სიძუნწის, სიხარბის, უძღებობის, ავხორცობის, პატივმოყვარეობის, სიძულვილის, სიყვარულის, მამაშვილური გრძნობების, სულიერი სიმტკიცის, სიკეთის, ერთი სიტყვით, ყველა იმ ძლიერ ვნებათა ღელვის გადმოცემაში, რომლებიც მის გმირებს ხასიათის სიდიადეს ანიჭებს მათი მორალური ან ფიზიკური სიმახინჯის მიუხედავადაც. სოციალურ პლანში ბალზაკის შემოქმედება მიუკერძოებლად ადასტურებს არისტოკრტიის დაცემას, ბურჟუაზიის გაბატონებას და მომავლისათვის ფრიად რადიკალური დასკვნების გამოტანის წინამძღვრებს იძლევა. თავისი შემოქმედებით ბალზაკმა მსოფლიო ლიტერატურაში სათავე დაუდო ახლებურ, მონუმენტურ, კრიტიკულ რეალიზმს. ერთგვარი ავტონომიური ადგილი უკავია ბალზაკის შემოქმედებაში პიკანტური ნოველების კრებულს „ცელქ მოთხრობებს“, ეს არის უბადლო მოვლენა გასული ეპოქების — აღორძინებისა და შუა საუკუნეების – კულტურის შეგრძნების თვალსაზრისით. ბალზაკის შემოქმედებას იცნობენ მთელ მსოფლიოში, იგი მრავალ ენაზეა თარგმნილი. ქართულ ენაზე მის თხზულებათა თარგმნას XX საუკუნის 30-იან წლებში საფუძველი ჩაუყარა გერონტი ქიქოძემ.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1799 კატეგორია:გარდაცვლილი 1850 კატეგორია:ონორე დე ბალზაკი კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ფრანგი ფენტეზი მწერლები კატეგორია:ფრანგი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:ფრანგი ისტორიული რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კარირე
კარირე (Cariré) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 348 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 756.893 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.24 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
Ց
Ց, ց (ցո) — სომხური ანბანის ოცდამეცამეტე ასო. ტრანსკრიფციაა — [č]; გამოითქმის, როგორც ქართული „ც“; რიცხვითი მნიშვნელობაა — 6000 (ექვსიათასი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხური ასოები
Camponotus quadriceps quadriceps
Camponotus quadriceps quadriceps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სან-ლორენსო (პუერტო-რიკო)
სან-ლორენსო (San Lorenzo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის აღმოსავლეთ ცენტრალურ რეგიონში, პატილიასიდან და იაბუკოდან ჩრდილოეთით, გურაბოდან სამხრეთით, კაგუასიდან და კაიეიდან აღმოსავლეთით და ხუნკოსიდან და ლას-პიედრასიდან დასავლეთით. მოიცავს 12 ბარიოსა და სან-ლორენსო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ტირძნისის კვირაცხოვლის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (7,3 X 5,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეები, სარკმლის საპირეები და ლავგარდანი აგურისაა. ეკლესიის კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილია. შენობას დაზიანებული აქვს ორსაფეხურიანი ლავგარდანი და სახურავი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კუთხეშია. მის თავზე ოთხკუთხა სარკმელია. თითო სარკმელია არაღრმა რკალური აფსიდის ღერძზე, დასავლეთის და სამხრეთის კედლებში. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია. დარბაზის ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი გრძივი კედლების კრონშტეინებს ეყრდნობა. შენობის იატაკი მიწის ზედაპირზე დაბალია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუჯუხი
მუჯუხი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ცხრაძმის თემი), ალევის ქედის კალთაზე, მდინარე მუჯუხის (ქსნის აუზი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1510 მ, ახალგორიდან 31 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 კაცი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:ცხრაძმის თემის სოფლები
სინტ-ესტატიუსი
სინტ-ესტატიუსი (Sint Eustatius) ადგილობრივები ასევე მოიხსენიებენ, როგორც სტატია — 2010 წლის ოქტომბრიდან ნიდერლანდების სპეციალური მუნიციპალიტეტი (ოფიციალურად საჯარო ორგანო), კუნძული კარიბის ზღვაში.
2010 წლის 10 ოქტომბერს ნიდერლანდების ანტილის კუნძულების დაშლამდე სინტ-ესტატიუსი მის შემადგენლობაში შედიოდა. მას შემდეგ ის წარმოადგენს ნიდერლანდების სპეციალურ მუნიციპალიტეტს.
სქოლიო
კატეგორია:სინტ-ესტატიუსი კატეგორია:კარიბის ნიდერლანდები კატეგორია:ნიდერლანდების კუნძულები სინტ-ესტატიუსი კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის კუნძულები სინტ-ესტატიუსი კატეგორია:მცირე ანტილის კუნძულები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:კარიბის ქვეყნები
აჯარლი
აჯარლი (Acarlı) - სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, აღდამის რაიონში.
აჯარლი მდებარეობს აღდამის რაიონის ნოვრუზლუს ადმინისტრაციულ თემში. ტოპონიმიკაში „აცა“/„აჯა“/ ნიშნავს „სალ კლდეს, სიმაღლეს, მთისწინეთს“.
სქოლიო
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
NGC 7535
NGC 7535 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1886 წლის 29 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
კაცი მაღალ კოშკში
ნაწარმოებში განვითარებული ალტერნატიული ისტორიის მიხედვით, მეორე მსოფლიო ომში მოკავშირეები დამარცხდნენ. მოქმედება 1962 წელს, 1947 წელს მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან 15 წლის შემდეგ ხდება, როცა მსოფლიოს ნაცისტური გერმანია და იმპერიალისტური იაპონია მართავენ. ავტორი ამ სახელმწიფოს შორის არსებულ პოლიტიკურ ინტრიგებს და ასევე მსოფლიოს დიდი გადანაწილებისა და ისტორიული ძვრების ფონზე ჩვეულებრივი ადამიანების ცხოვრებას ასახავს.
1963 წელს დიკმა წიგნისთვის მიიღო ჰიუგოს პრემია საუკეთესო რომანისთვის. 2015 წელს რომანის სატელევიზიო ადაპტაცია შედგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1962 წლის რომანები კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული რომანები
ჩაჟაში
ჩაჟაში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, უშგულის თემის ცენტრი (სოფლები: ლამჯურიში, მურყმელი, ჟიბიანი, ჩაჟაში, ჩვიბიანი).
ეტიმოლოგია
ჩაჟაში სვანურად ნიშნავს ცხენების სადგომს (ჩაჟ „ცხენი“). ლეგენდის თანახმად, უშგულში ასული თამარ მეფე ცხენებს ამ სოფელში აჩერებდა.
მდებარეობა
ჩაჟაში მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ენგურისა და შავწყალა-ქვიშარას შესართავთან, ზღვის დონიდან 2160 მეტრზე, მესტიიდან 45 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.
ღირსშესანიშნაობები
ამჟამად ჩაჟაში მუზეუმადაა გამოცხადებული. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაში დაცული კომპლექსი აერთიანებს 13 კოშკს, 4 ციხე-სახლს, 21 მაჩუბს, 11 ხალხურ საცხოვრებელსა და 1 ათეულზე მეტ დამხმარე ნაგებობას. უშგულის თემის სოფლებიდან ყველაზე მეტი სვანური კოშკი ჩაჟაშშია შემორჩენილი. სოფელში არის უშგულის არქეოლოგიური მუზეუმი.
სოფლის სამხრეთით, მთაზე დგას XII-XIII საუკუნეების ციხე-სიმაგრე, რომელიც შედგება გალავნისა და სამი კოშკისაგან. მათგან ორი სანახევროდ დანგრეულია, ხოლო ერთი თითქმის პირვანდელი სახითაა შემონახული. ციხე უშგულის ოთხივე სოფელს გადაჰყურებს. გადმოცემის თანახმად, ეს თამარ მეფის საზამთრო რეზიდენცია იყო.
სოფლის ახლოს დგას ასევე შუა საუკუნეების კოშკი, რომელსაც თამარ მეფის საზაფხულო კოშკს უწოდებენ. რეზიდენცია მოიცავდა მეორე კოშკსაც, რომლის მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი და ეკლესიას. ეკლესია X საუკუნისაა და წმინდა გიორგის სახელზეა აგებული. გეგმით მართკუთხა ქვის მცირე ზომის ნაგებობაა, ინტერიერში ქვისავე კანკელია.
სოფელში დგას მაცხოვრის XI-XII საუკუნეების ეკლესია, რომელსაც შემორტყმული აქვს გალავანი. ნაშენია ქვით და აქვს ქვისავე კანკელი. დასავლეთის მხრიდან მიშენებული აქვს სტოა. სტოაში შესასვლელი სამხრეთის მხრიდანაა. ეკლესია მოხატულია, საკურთხევლის კონქში გამოსახული არის ვედრების სცენა და მთავარანგელოზები, ჩრდილოეთ კედელზე — ჯვარცმა, ხარება, ღვთისმშობლის მიძინება, სამხრეთ კედელზე — ამაღლება, ფერისცვალება და სხვ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მესტიის მუნიციპალიტეტში
ტაო-კლარჯეთი
ტაო-კლარჯეთი — ისტორიული ზემო ქართლის, მესხეთის ნაწილი.
რეგიონის აღწერა
მინი|რეგიონის ხუროთმოძღვრული ძეგლების რუკა. ტერმინს საფუძვლად უდევს ამ მხარის ორი უმნიშვნელოვანესი პროვინციის — ტაოსა და კლარჯეთის სახელწოდებები. ტაო-კლარჯეთი ტერიტორიულად სრულად მოიცავს მდინარე ჭოროხის აუზს და აღნიშნული ტოპონიმის საზღვრები არ სცილდება მის საზღვრებს. გამონაკლისს წარმოადგენს ჭანეთ-ლაზეთი, რომელიც ასევე „ზღვისპირა კლარჯეთის“ სახელითაა ცნობილი.
კლარჯეთი როგორც ისტორიული საქართველოს სხვა რეგიონები (ჯავახეთი) მასაც გააჩნია ვიწრო და ფართო გაგება. ვიწრო გაგებით კლარჯეთი წარმოადგენს მდინარე იმერხევის ქვედა ხეობას, რომლის მარჯვენა ნაპირზე კლარჯეთის ცნობილი მონასტრებია, ხოლო მარცხენა ნაპირზე არტანუჯის ხეობაა, სადაც მდებარეობს დასახლებული პუნქტი — კლარჯეთი. იქვე დგას იმავე სახელწოდების საფორტიფიკაციო ნაგებობა — კლარჯეთის ციხე.
ფართო გაგებით კლარჯეთი წარმოადგენს ტერიტორიას, მოცულს ჭოროხის აუზის ქვედა ნაწილს კლარჯეთის ციხიდან მოყოლებული ვიდრე შავ ზღვამდე, პლუს ზღვისპირა კლარჯეთი - ლაზეთ-ჭანეთი.
ტაო, შესაბამისად წარმოადგენს ჭოროხის აუზის ზედა ტერიტორიას, რომელიც იწყება მდინარე იმერხევისა და ჭოროხის შესართავიდან ვიდრე ბაიბურთის ჩათვლით. ტაო თავის მხრივ იყოფა სპერისა და ტაონის ტერიტორიებად.
ტაო-კლარჯეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს შუა საუკუნეების ქართული კულტურის მნიშვნელოვანი ძეგლები, რომელთა დიდი ნაწილი ნანგრევების სახითაა შემორჩენილი.
ქართულ სახელმწიფოში შედიოდა ასევე ბასიანის მხარე, რომელიც წარმოადგენს ისტორიული სომხეთის ნაწილს, ხოლო კოლა, არტაანი და ერუშეთი კი ეს ჯავახეთის ფართო გაგებით ნაწილია, რომელიც ასევე შედის ზემო ქართლის ანუ მესხეთის მხარეში.
ისტორია
ძველი ლეგენდის მიხედვით V–VI საუკუნეში, პალესტინის ღვთაებრივმა ხელმწიფემ, სოლომონმა თავისი შვიდივე ძე შიდაომებს განარიდა უფრო საიმედო ქვეყანაში – საქართველოში. სამი ძმა დასახლდა სპერში და ოთხი ძმა – არტანუჯში. ამ ოთხ ძმათაგან ყველაზე უმცროსი იყო გუარამი (შემდგომში ქართლის პირველი ერისმთავარი, კურაპალატი, ბაგრატიონთა გვარის პირველი ამღორძინებელი).
ამრიგად, ფარნავაზიანთა დინასტიის გმირს, ვახტანგ გორგასალს ტაო-კლარჯეთში ჰქონდა ბაგრატიონთა ორი განშტოება:
– მესხეთ-კლარჯეთში (ჭოროხის ქვემო წელზე) და
– სპერში (ჭოროხის ზემო წელზე).
სპერი ქართული სახელმწიფო იყო, მაგრამ ხელიდან ხელში გადადიოდა სომხებსა და ქართველებს შორის. როცა სპერი სომხეთის გავლენის ქვეშ იყო, სწორედ იმ დროს სპერის ბაგრატიონებმა სომხეთში საფუძველი დაუდეს „სომეხ ბაგრატუნიანთა“ დინასტიას, ხოლო არტანუჯის ბაგრატიონებმა საფუძველი ჩაუყარეს „ქართველ ბაგრატიონთა“ დინასტიას.
სპარსეთის შაჰმა კავადმა, როცა 523 წელს ქართლში მეფობა გააუქმა და ქვეყნის მმართველად სპარსელი მარზპანი დასვა, ქართლს მაინც ჰყავდა თავისი მეფე ძამანარძის სახით. მან 523 წლიდან 535 წლამდე იმეფა. ბოლოს მაინც მოუწია საქართველოდან გაქცევა და გადაიხვეწა ბიზანტიაში.
უპატრონოდ დარჩენილმა ქართულმა არისტოკრატიამ შემოიღო პოლიტიკური მმართველობა – ერისმთავრობა.
ქართლის ერისმთავრებად ინიშნებოდნენ ბაგრატიონთა წარმომადგენლები: აშოტ I, დიდი, კურაპალატი ტფილისში იჯდა მთავრად 786 წლიდან 813 წლამდე. მან ტფილისიდან 810 წელს განდევნა არაბები და საუკუნენახევარ ტყვეობაში მყოფი თბილისი გაათავისუფლა.
813 წელს კვლავ შემოესია ქართლს არაბები. აშოტ I-მა დიდი ბრძოლები გაუმართა არაბებს, მაგრამ ერთი ათასთან რას გახდებოდა და აშოტმაც იწყო უკან დახევა. ბოლოს ბრძოლას თავი დაანება და ტაო-კლარჯეთში გადავიდა. ზღუდეები შეკრა და საომრად მოემზადა. არაბები ტაო-კლარჯეთში არ ჩავიდნენ.
აშოტმა იმავე 813 წელს შექმნა ძლიერი დამოუკიდებელი სამთავრო – „ტაო-კლარჯეთი“, რომლის დედაქალაქად გამოაცხადა არტანუჯი.
მაშ, სახეზეა პირველი ბაგრატიონი მეფე. სწორედ აშოტ I აღმოჩნდა საისტორიო დინასტიის – ბაგრატიონთა დინასტიის დამაარსებელი.
ლეონ V – ბიზანტიის კეისარი 813 წელს ავიდა თუ არა კეისრის ტახტზე, მაშინვე მიულოცა ტაო-კლარჯეთის სახელმწიფოს შექმნა და ამ სახელმწიფოში გამეფება აშოტ I-ს. ტიტულიც უბოძა – კურაპალატი.
818 წელს მეფე აშოტ I-მა შემოკრიბა ჯარი და დაიძრა ტფილისისაკენ, შემოერტყა ტფილისს. არაბი ამირა თბილისის ციხეში ჩაკუტდა და ჩაიკუმშა. აშოტმა თბილისს თავი დაანება და ქართლიდან არაბები განდევნა. მათ ბარდავამდე სდია. ბარდავიც გაათავისუფლა და ქართლს შემოუმტკიცა. გამარჯვებული აშოტ მეფე არტანუჯს დაბრუნდა.
826 წელს არაბები კვლავ მომრავლდნენ. აშოტ მეფეს გამოუჩნდა შინაურ მტერთა ურიცხვი რაოდენობა, ისინი აშოტის ამალაშიც აღმოჩნდნენ.
აშოტმა იგრძნო მტერთა მომძლავრება და არტანუჯის ტაძარს მიაშურა. მტერი შეჰყვა ტაძარში აშოტს და ზედ საკურთხეველზე აჩეხეს, მკვდარს თავი წარჰკვეთეს და ჭოროხისაკენ გაეშურნენ. ხალხი მკვლელებს წამოეწია და ყველა ისინი ნაკუწ-ნაკუწ აქნეს. ეს მოხდა 29 იანვარს.
პირველი ქართვლეი ბაგრატიონი მეფე დაკრძალეს არტანუჯს.
აშოტ I კურაპალატს დარჩა სამი ვაჟი:
– ადარნასე, ბაგრატი და გვარამი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთი
არჩილ გომიაშვილი
არჩილ მიხეილის ძე გომიაშვილი (დ. 23 მარტი, 1926, ჭიათურა — გ. 31 მაისი, 2005, მოსკოვი) — ქართველი მსახიობი, ბიზნესმენი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1966).
ბიოგრაფია
არჩილ გომიაშვილი დაიბადა 1926 წელს ქალაქ ჭიათურაში, 1940–1942 წლებში სწავლობდა თბილისის ხელოვნების კოლეჯში, სახვითი ხელოვნების განხრით. თეატრისადმი ინტერესი არჩილ გომიაშვილმა გამოავლინა მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სკოლაში სწავლის დროს,სადაც მან ისწავლა რამდენიმე წლის განმავლობაში. იგი თბილისში, მუშაობდა მარჯანიშვილის თეატრის აკადემიურ დასში. 1958 წელს, მსახიობმა მუშაობა დაიწყო გორის გიორგი ერისთავის სახელობის სახელმწიფო პროფესიული დრამატული თეატრში, შემდეგ კი — გრიბოედოვის სახელობის თბილისის რუსულ დრამატულ თეატრში.
არჩილ გომიაშვილმა სახალხო აღიარება მოიპოვა 1971 წელს, როდესაც მან ითამაშა ოსტაპ ბენდერის როლი ფილმში „12 სკამი“. რუსეთში გადასვლის შემდეგ იგი მუშაობას იწყებს თავდაპირველად მოსკოვის ლენინის სახელობის თეატრში, შემდებ კი პუშკინის სახელობის დრამატულ თეატრში.
არჩილ გომიაშვილი 1990 წელს კომპანია „სითი ბიზნესის“ პრეზიდენტი გახდა, ხოლო 1992 წელს მან მოსკოვში გახსნა  კლუბი „ოქროს ოსტაპი“, რომელმაც მცირე დროში დიდი პოპულარობა მოიპოვა.
ფილმოგრაფია
არჩილ გომიაშვილს სულ შესრულებული აქვს 30 კინოროლზე მეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ტროეკუროვის სასაფლაოზე დაკრძალულები ა კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
როკა (მრავალმნიშვნელოვანი)
როკა შეიძლება აღნიშნავდეს:
რიო-ვერდეს კანტონი
რიო-ვერდე (Río Verde) — კანტონი ეკვადორში, ესმერალდასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიოვერდე. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 22 164 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ესმერალდასის პროვინციის კანტონები
Camponotus quadriceps nanulus
Camponotus quadriceps nanulus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კამარინიასი
კამარინიასი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ტიერა-დე-სონეირის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 51,6 კმ². მოსახლეობა — 5209 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
როკა
როკა — ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო როკისა და ქვემო როკის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
ჟუკურუტუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 692 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.95 კმ²-ზე. ფართობი 933 729 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
Ւ
Ւ, ւ (ւիւն) — სომხური ანბანის ოცდამეთოთხმეტე ასო. ტრანსკრიფციაა — [w]; გამოითქმის, როგორც ქართული „ჳ“. ո-სთან ერთად ქმნის ხმოვან — „უ“-ს (ու). მისი რიცხვითი მნიშვნელობაა — 7000 (შვიდიათასი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხური ასოები
ზაინაბ ბანგურა
ზაინაბ ბანგურა (Zainab Bangura; დ. 18 დეკემბერი, 1959, იონიბანა, სიერა-ლეონე) — სიერა-ლეონელი პოლიტიკური და საზოგადოებრივი მოღვაწე. 2020 წლის იანვრიდან გაეროს ნაირობის განყოფილების გენერალური დირექტორია, რომლის კანდიდატურაც წარადგინა გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიუ გუტერეშმა 2018 წლის დეკემბერში. მანამდე 2012-2017 წლებში გაეროს გენერალური მდივნის მოადგილის რანგში, მარგოტ ვალსტრიომთან ერთდ იყო გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი კონფლიქტისა და სექსუალური ძალადობის საკითხებში. 2017 წელს ამ თანამდებობაზე შეცვალა პამილა პრატენმა.
2007 წელს გახდა სიერა-ლეონეს საგარეო საქმეთა მინისტრი პრეზიდენტ ერნესტ ბაი კორომას მთავრობაში. იგი ამ თანამდებობაზე მეორე ქალია შირლი გბუჯამას შემდეგ, რომელსაც აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 1996-1997 წლებში. ზაინაბ ბანგურას ჯანდაცვის მინისტრის თანამდებობა ეკავა 2010-2012 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:სიერა-ლეონეს საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:სიერა-ლეონელი პოლიტიკოსი ქალები
იოზეფ I (სრი)
250px|მინიატიურა|იოზეფ I იოზეფ I (დ. 26 ივლისი, 1678 — გ. 17 აპრილი, 1711) — საღვთო რომის იმპერატორი 1705–1711 წლებში. ის იყო იმპერატორ ლეოპოლდ I-ის უფროსი შვილი პირველი ცოლის, ელეონორ მაგდალენასაგან. იოსეფს ჯერ კიდევ 9 წლის ასაკში, 1687 წელს მიანიჭეს უნგრეთის მეფის ტიტული, ხოლო რუმინეთის მეფის — 11 წლის ასაკში 1690 წელს. მან მიიღო საიმპერატორო ტახტი მას შემდეგ რაც მისი მამა გარდაიცვალა. იოზეფმა განაგრძო მამის მიერ დაწყებული ესპანეთის მემკვიდრეობისთვის ომი, საფრანგეთის მეფის, ლუი XIV-ის წინააღმდეგ და უშედეგოდ ცდილობდა ესპანეთის ტახტზე დაესვა თავისი უმცროსი ძმა კარლი (შემდგომში საღვთო რომის იმპერატორი კარლ VI). ამ პერიოდში, მან თავისი გამარჯვებების წყალობით ავსტრიის გავლენის ქვეშ მოაქცია იტალიის ტერიტორია. იოზეფს ასევე გაუჭიანურდა უნგრელთა ამბოხის ჩახშობა, რომელიც წაქეზებული იყო საფრანგეთის მეფის ლუი XIV-ის მიერ. ეს პრობლემა ვერც მისი უდროო სიკვდილის შემდეგ ვერ მოაგვარეს მისმა მემკვიდრეებმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1678 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1711 კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები კატეგორია:უნგრეთის მეფეები
ლადონი
ლადონი (Λάδωνας) — მდინარე საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე. მდინარე ალფეოსის მთავარი შენაკადი. სათავე აქვს აროანიის ქედზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. მდინარე ცნობილია თავისი ჰიდროელექტროსადგურით, რომელიც 1950 წლისათვის აშენდა. აქ არსებულმა კაშხალმა შექმნა ხელოვნური ტბა, რომლის სიგრძემ 15 კმ, ხოლო ფართობმა 2430 ჰა შეადგინა. მდინარეზე გადებულია ქვის ხიდები. პავსანია ამტკიცებდა, რომ ლადონი საბერძნეთის მდინარეებს შორის ყველაზე ლამაზია. მას მნიშვნელოვანი რეპუტაცია ჰქონდა ბერძნულ მითოლოგიაში და მრავალი ისტორია, სადაც კი ლადონს მოიხსენიებდნენ იგი გამორჩეულად ხასიათდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ბუნდოვნად, სკანერში
ბუნდოვნად, სკანერში (A Scanner Darkly) — ამერიკელი მწერლის, ფილიპ კ. დიკის სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის რომანი, გამოქვეყნდა 1977 წელს. ნაწარმოები ნახევრად-ავტობიოგრაფიულია. მასში მოქმედება (გამოსვლის დროისთვის) მომავლის კალიფორნიაში, დისტოპიურ ქალაქ ორინჯში 1994 წლის ივნისში ვითარდება. რომანი ნარკოკულტურის და როგორც რეკრეაციული, აგრეთვე ძალადობრივი ნარკომოხმარების ვრცელ პორტრეტს გვიხატავს.
„ბუნდოვნად, სკანერში“ დიკის ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული ნაშრომია. მისი მიხედვით რეჟისორმა რიჩარდ ლინკლეიტერმა 2006 წელს ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული რომანები კატეგორია:1977 წლის რომანები
ფორკილია (სეარა)
ფორკილია (Forquilha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 786 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 516.988 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.14 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტყვიავის ღვთისმშობლის ეკლესია
მინი|ღვთისმშობლის ეკლესია (ხედი სამხრეთ-დასავლეთიდან) ტყვიავის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავის ქარელაანთ უბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანის დასაწყისით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
მელიდი
მელიდი (Mellid; Melide‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ტიერა-დე-მელიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 101 კმ². მოსახლეობა — 7419 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
დისნომია
დისნომია შეიძლება აღნიშნავდეს:
Camponotus quadriceps curvatus
Camponotus quadriceps curvatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
NGC 7536
NGC 7536 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1886 წლის 29 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
სან-ლორენსოს კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ესმერალდასის პროვინციის კანტონები
სამხედრო-საჰაერო ძალები
სამხედრო-საჰაერო ძალები (უმრავლეს ქვეყნებში ეწოდება საჰაერო ძალები) — შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია მოწინააღმდეგის მიწისზედა, საჰაერო და საზღვაო სამიზნეების (ობიექტების) გასანადგურებლად როგორც დამოუკიდებლად, აგრეთვე შეიარაღებული ძალების სხვა სახეობებთან ურთიერთქმედებით. იგი ასევე გამოიყენება სახმელეთო ჯარების შეტევის მხარდასაჭერად, საჰაერო დესანტის გადასასროლად (გადასასხმელად), საჰაერო გადაზიდვების საწარმოებლად და საჰაერო დაზვერვის საწარმოებლად. რიგ ქვეყნებში სამხედრო-საჰაერო ძალებში შედიან საჰაერო თავდაცვის ნაწილები და შენაერთები. საჰაერო ძალებში შედიან ავიაციის შემდეგი გვაროვნებები: ბომბდამშენი ავიაცია, გამანადგურებელ-ბომბდამშენი ავიაცია, გამანადგურებელი ავიაცია, მოიერიშე ავიაცია, სადაზვერვო ავიაცია, სამხედრო-სატრანსპორტო ავიაცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შეიარაღებული ძალები კატეგორია:ავიაცია
პენდენსიასი
პენდენსიასი (Pendências) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ოესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-ასუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 432 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.05 კმ²-ზე. ფართობი 419 137 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ფესვის ამოღება
ფესვის ამოღება — ახარისხები შებრუნებული ალგებრული მოქმედება. a რიცხვიდან ამოვიღოთ n-ური ხარისხის ფესვი ნიშნავს ვიპოვოთ ისეთი x რიცხვი, რომლის n-ური ხარისხი უდრის a-ს, ე.ი. xn=a. x რიცხვს(აღინიშნება ასე:) ეწოდება რადიკალი, n-ს ფესვის მაჩვენებელი, a-ს ფესვქვეშა გამოსახულება.
ეწოდება არითმეტიკული თუ a≥0 და აიღება დადებითი ფესვი.
სქოლიო
კატეგორია:ელემენტარული მათემატიკა კატეგორია:ელემენტარული ალგებრა
ვენსან კასელი
ვენსან კასელი (Vincent Cassel; დ. 23 ნოემბერი, 1966, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი კინომსახიობი, პროდიუსერი და სცენარისტი. 2009 წელს კასელს მიენიჭა სეზარის პრემია მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის ფილმში „მერინი“.
ბიოგრაფია
ვენსან კასელი დაიბადა 1966 წლის 23 ნოემბერს საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში, ფრანგი მსახიობის — ჟან-პიერ კასელისა და ჟურნალისტის — საბინ ლიტიკიეს ოჯახში. როგორც მსახიობმა კარიერა ნიუ-იორკში დაიწყო, შემდეგ დაბრუნდა საფრანგეთში, სადაც რამდენიმე წელი მუშაობდა ცნობილი ფრანგი მსახიობის ჟან-ლუი ბაროს თეატრში.
მისი დებიუტი კინოში 1989 წელს შედგა. პირველ წარმატებებს 1990-იან წლებში მიაღწია, როდესაც რამდენიმე ცნობილ ფილმში მიიღო მონაწილეობა. მნიშვნელოვანი იყო ფილმები „დობერმანი“ და „ჟანა დ'არკი“. ფილმში „მეწამული მდინარეები“ ფრანგ ვარსკვლავთან ჟან რენოსთან და მამამისთან ჟან-პიერ კასელთან მოუწია თამაში. 2001 წელს გადაიღეს ფილმში „მგლის საძმო“, რომელიც საკმაოდ მაღალშემოსავლიან კინოდ იქცა. 2005 წელს ითამაშა ფილმში „ღალატის ფასი“, რომელიც შვედმა რეჟისორმა – მიკაელ ჰეფსტრემმა გადაიღო. ამ ფილმში კასელი ყაჩაღის როლს ასრულებს, რომელიც თავის მეუღლესთან ერთად მოტყუების გზით დიდ თანხებს სძალავს მახეში გაბმულ მსხვერპლს.
2006 წელს მონიკა ბელუჩისთან ერთად ითამაშა ფილმში „შაიტანი“. 2010 წელს მთავარი როლი შეასრულა რომან გავრასის დრამაში „ჩვენი დღე დადგება“, ამავდროულად იყო ფილმის პროდიუსერი. ერთ-ერთი ბოლო როლი მიიღო ფილმში „შავი გედი“, სადაც მისი პარტნიორი იყო ნატალი პორტმანი.
ვენსან კასელს ჰყავს და სესილ კასელი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია. ვენსან კასელი 1999-2013 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა იტალიელ მსახიობზე მონიკა ბელუჩიზე, რომლისგანაც ორი ქალიშვილი შეეძინა: დევა (დ. 12 სექტემბერი, 2004) და ლეონი (დ. 21 მაისი, 2010) 2018 წელს დაქორწინდა ტინა კუნაკიზე. კასელი ფლობს აფრო-ბრაზილიურ საბრძოლო ხელოვნებას კაპოეირას.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:სეზარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
სამხედრო დოქტრინა
სამხედრო დოქტრინა — სახელმწიფოს მიერ დროის გარკვეული მონაკვეთისათვის (ძირითადად ათი წლით) მიღებული ოფიციალური შეხედულებათა სისტემა, რომელიც ითვალისწინებს სამხედრო ძალადობის საშუალებების გამოყენებას პოლიტიკური მიზნებისათვის. დოქტრინაში კონცენტრირებულია ქვეყნის სამხედრო პოლიტიკა, მის წინაშე მდგარი სამხედრო ამოცანები, საფრთხეები და მათი გადაწყვეტის ხერხები. დოქტრინის ფორმირებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქვეყნის შიდა და საგარეო ვითარება, ძალთა ბალანსი მსოფლიოში და გეოპოლიტიკური მდგომარეობის თავისებურებები.
კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
Փ
Փ, փ (փյուր) — სომხური ანბანის ოცდამეთხუთმეტე ასო. ტრანსკრიფციაა — [p῾]; გამოითქმის, როგორც ქართული ფ-ს; რიცხვითი მნიშვნელობაა — 8000 (რვაათასი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხური ასოები
ტყვიავის წმინდა გიორგის ეკლესია
ტყვიავის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავის განაპირას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია (5,83 X 4,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეები სარკმლის საპირეები და ორსაფეხურიანი ლავგარდანი აგურისაა. ლავგარდანი და სახურავი ძლიერაა დაზიანებული. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კუთხეშია. მცირე სიღრმის რკალური აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. ცილინდრული კამარა გრძივ კედლებს ეყრდნობა. სახურავი ორფერდაა, ღარიანი კრამიტის.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ძველი ინგლისური ენა
[[ბეოვულფი, პოემა, რომელიც დაწერილია ძველ ინგლისურ ენაზე|მინიატიურა]] ძველი ინგლისური ენა ანუ ანგლო-საქსური პერიოდი აღნიშნავს ინგლისური ენის განვითარების ისტორიულად განვლილ ერთ-ერთ პერიოდს, მოიცავს დროის მონაკვეთს დაახლ. 449 წლიდან 1066 წლამდე, ნაწილობრივ 1100 წლამდეც კი. ანგლო-საქსური პერიოდი ინგლისური ენის განვითარების საწყის საფეხურს წარმოადგენს.
დღევანდელი ინგლისის ტერიტორიაზე V საუკუნეში გადმოსახლებული ანგლების, საქსებისა და იუტების ენების ან დიალექტების შერწყმის საფუძველზე ჩამოყალიბდა ენა, რომელიც თანამედროვე ინგლისურის ფუძე-ენას წარმოადგენს.
ძველინგლისური პერიოდიდან შემონახული ტექსტების ენის აღსანიშნავად ზოგჯერ ამჯობინებენ თქვან ანგლო-საქსური (ტექსტების) ენა. ამგვარი ცნებობრივ-ტერმინოლოგური დიფერენცირება აუცილებელი ხდება იმ შემთხვევებში, როდესაც სიტყვათშეხამება ძველი ინგლისური ენა ან ძველი ინგლისური პერიოდი მრავალმნიშვნელოვნად გაიგება. გარდა ამისა, ტერმინით ანგლო-საქსური აღნიშნავენ დღევანდელი ინგლისის ტერიტორიაზე მცხოვრებ ანგლოსაქსების კულტურასაც.
ინგლისურ ენას წერილობითი ძეგლები VII საუკუნიდან მოეპოვება.
დახასიათება
ძველ ინგლისური ენას გააჩნდა ძლიერად განვითარებული ფლექსია და თითქმის ძირითადად გერმანიკული სიტყვათა მარაგი. ეს უკანასკნელი კი განპირობებული იყო უცხო შინაარსის ნათარგმნი ტესტების სიმრავლით.
დროთა განმავლობაში ძველი ინგლისური ენა, რომელიც შემოსეულმა გერმანელმა ტომებმა „თან მოიტანეს“, უკვე არსებულ, ან გავრცელებულ ფორმებს დასცილდა და სახეიცვალა ცალკეული რეგიონების მიხედვით, გაჩნდა ახალი დიალექტები. IX საუკუნეში დიალექტთაგან ერთ-ერთმა ფეხი მოიკიდა პროზაში. ეს პროცესი კიდევ უფრო დაჩქარდა მეფე ალფრედის მეფობის დროს.
ძველ ინგლისურ ენას ახასიათებდა მეტად კომპლექსური ფლექსია.
მდიდარი ფლექსია განაპირობებდა წინადადებაში სიტყვათა თანმიმდევრობის საკმაო თავისუფლებას. ძველ ინგლისურ ზმნას ორადორი დრო ჰქონდა — ახლანდელი და ნამყო წარსული. ახლანდელი დრო ითავსებდა მომავალი დროის ფუნქციასაც.
ძველ ინგლისურ ენას გააჩნდა სიტყვათწარმოების საკმაოდ დიდი შესძლებლობები, მაგრამ ამავდროულად ენის სიტყვათა მარაგი (ვოკაბულარი) არც ისე მდიდარი იყო. სუბსტრატის სახით შემორჩენილია საკუთარი სახელები, რომელიც კელტების ენიდან უნდა მომდინარეობდეს. მაგალითად, ქალაქ აბერდენის სახელწოდება სავარაუდოდ წარმომდგარია კელტური ენიდან და სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „მდინარე დეეს შესართავი“.
ენათმეცნიერების აზრით, კელტური წარმოშობის მხოლოდ ათი არსებითი სახელი არის ძველ ინგლისურ ენაში შემორჩენილი (მათ შორის, bannock, cart, down და mattock). არ გამოირიცხება სხვა კელტური წარმოშობის სიტყვების არსებობაც ძველ ინგლისურში, თუმცა ეს სიტყვები არაა ტექსტებში დაფიქსირებული ან შემორჩენილი. ძველ ინგლისურ ხანაში კელტური წარმოშობის სიტყვებს საკმაოდ მალე ჩაენაცვლნენ უელსური, შოტლანდიური და ირლანდიური ნასესხობები.
ძველ ინგლისურ ხანაში შემოსული და დამკვიდრებული ლათინური სიტყვების რიცხვი დაახლოებით 140 ერთეულია. აღსანიშნავია ისიც, რომ ეს ლათინიზმები ხშირად უფრო გრეციზმებს წარმოადგენს, ვიდრე საკუთრივ (სუფთა) ლათინური წარმოშობის სიტყვებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ინგლისური ენა