cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბატაგაიკის კრატერი
მსგავსი ტიპის წარმონაქმნები ცნობილია კანადასა და გრენლანდიაში, თუმცა ციმბირის კრატერი მათზე 2-3-ჯერ უფრო ღრმაა, რის გამოც გეოკრიოლოგებისა და პალეონტოლოგების განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს. ღრმულის ფერდობებზე ადვილად შეინიშნება სხვადასხვა გეოლოგიური ეპოქის ფენები. 2009 წელს აქ აღმოაჩინეს კარგად შენახული კვიცის ჩონჩხი (ასაკი 4400 წ.) და ბიზონის ნაშიერის ნარჩენები. მოპოვებულია აგრეთვე მამონტებისა და ირმების ძვლები.
2011 წლიდან აქ კვლევას აწარმოებენ ჩრდილოეთის გამოყენებითი ეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომლები. 2016 წლის მაისში მეცნიერთა ადგილობრივ ჯგუფს შეუერთდა სასექსის უნივერსიტეტის პროფესორი, გეოკრიოლოგი ჯულიან მერტონი. მსგავსი წარმონაქმნების მიზეზად, იამალზე დასახელებულია გლობალური დათბობა. პროფესორი მერტონი არ გამორიცხავს, რომ მომავალში ბატაგაიკის მიდამოებში შესაძლოა ახალი ღრმულებიც წარმოიქმნას. ადგილობრივ მოსახლეობაში ღრმული ცნობილია როგორც „ჯოჯოხეთის კარიბჭე“.
სამადლოს ხიდი
სამადლოს ხიდი — არქიტექტურულ-ისტორიული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვის დასავლეთით 3 კილომეტრზე, გადებულია მდინარე მტკვრის მარჯვენა შენაკად სამადლოსხევზე, შესართავიდან 200 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ერთმალიანი ოდნავ შეისრულთაღიანი ხიდი ნაგებია მსხვილი რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. მისი სიგრძე 7,5 მეტრია, სავალი ნაწილის სიგანე — 1,4 მეტრი, თაღის ღიობის სიმაღლე — ამჟამად 0,5 მეტრია. ხიდი სანახევროდ მოსილულია. უძველესი დროიდან აქ გადიოდა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა, რომელიც მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირს მიჰყვებოდა და მთელ შიდა ქართლს სიგრძივ კვეთდა. ხიდის დასავლეთით, 300 მეტრზე, მტკვრისპირა ბორცვზე შემორჩენილია ქვითკირის შენობის ნანგრევები (ფუნდუკი ან ქარვასლა).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
პასპორტი (ფილმი)
პასპორტი (Паспорт) — გიორგი დანელიას 1990 წლის რუსული ფილმი.
სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება პერესტროიკის დროს ხდება. საბჭოთა კავშირიდან წასული მერაბი ავსტრიისა და ისრაელის გავლით სამშობლოში დაბრუნებას ცდილობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1990 წლის ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:გიორგი დანელიას ფილმები კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები კატეგორია:რუსული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
ალბერტ ბორმანი
ალბერტ ბორმანი (Albert Bormann; დ. 2 სექტემბერი, 1902, გერმანიის იმპერია — გ. 8 აპრილი, 1989, მიუნხენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, მესამე რაიხის რაიხსკანცელარიის ერთ-ერთი მაღალი თანამდებობის თანამშრომელი, ნსდაპ-ს წევრი. მარტინ ბორმანის ძმა და ადოლფ ჰიტლერის ადიუტანტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:გერმანელი ნაცისტები კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
გოქსაძე
საკუთარი სახელი გოქსაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
დენვერი, უკანასკნელი დინოზავრი
სერიალი ორი სეზონისგან შედგება. მის შექმნას მოჰყვა დინოზავრების თემის განსაკუთრებული პოპულარულობა, რომელიც წარმოიშვა ანიმაციური ფილმის „დედამიწა ჩვენ დრომდე“ გამოჩენისას. დენვერი დაიხურა, ვინაიდან მაყურებელთა რაოდენობამ იკლო. თუმცა, განათლების ეროვნულმა ასოციაციამ მას მაღალი შეფასება მისცა და სანახავად რეკომენდაციას უწევდა.
სქოლიო
კატეგორია:1988 წლის ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები კატეგორია:1980-იანების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
არაზბარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
არაზბარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
წაღვლის მეორე ნამოსახლარი
წაღვლის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 2,5 კილომეტრზე, მდინარე წაღვლურას მარცხენა ნაპირზე, ლაშეს ღელის დასავლეთით, 300 მეტრზე, ადგილ ძეძვებში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინისა და ანტიკური ხანით. ნამოსახლარზე გამოვლინდა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ქაბაღთაფა
ქაბაღთაფა (Kabagtepe) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
კოღბავანი
კოღბავანი (Կողբավան) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 115 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 30.52 კმ²-ია.
მფრინავი შოტლანდიელი
thumb|250px|right|„მფრინავი შოტლანდიელის“ ექსპრეს მატარებელი [[1928 წელს. გამწევი ლოკომოტივია A1 კლასის ნ. 2547 Doncaster]]
„მფრინავი შოტლანდიელი“ (Flying Scotsman) — სამგზავრო ექსპრეს მატარებლის სერვისი, რომელიც ინგლისისა და შოტლანდიის დედალაქებს შორის 1862 წლიდან დადის. მას ამჟამად მატარებლების საოპერატორო კომპანია East Coast ხელმძღვანელობს.
ისტორია
East Coast Main Line-ი რომელზეც მფრინავი შოტლანდიელი მოძრაობდა, XIX საუკუნეში პატარა სარკინიგზო კომპანიების მიერ აშენდა, მაგრამ შერწყმებმა და შესყიდვებმა მხოლოდ სამი კომპანიის კონტროლ ქვეშ დატოვა ეს ხაზი, ეს კომპანიები იყვნენ: North British Railway, North Eastern Railway და Great Northern Railway. 1860 წელს ამ სამმა კომპანიამ დააარსა East Coast Joint Stock (აღმოსავლეთ სანაპიროს ერთობლივი ფონდი), მომსახურებისას კი კომპანიები საერთო გადამყვან საშუალებებს იყენებდნენ. სწორედ ამ შეთანხმებით დაედო საფუძველი მფრინავი შოტლანდიელის გაჩენას.
სქოლიო
კატეგორია:1862 წელი ტრანსპორტში კატეგორია:სახელიანი სამგზავრო მატარებლები
ბაკალავრიატი
ბაკალავრიატი — აკადემიური უმაღლესი განათლების პირველი საფეხური, სასწავლო პროგრამების ერთობლიობა, რომელიც, ძირითადად, ითვალისწინებს შესაბამისი სპეციალობების თეორიული საფუძვლების სწავლებას, რაც აუცილებელია პირის მაგისტრატურაში შემდგომი სწავლისათვის, ან მიღებული კვალიფიკაციით მუშაობისათვის.
საქართველოში უმაღლესი განათლება სამი საფეხურისგან შედგება: ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა და დოქტორანტურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:განათლება კატეგორია:განათლება კულტურაში კატეგორია:აკადემიური განათლება კატეგორია:უმაღლესი განათლება კატეგორია:განათლება ადგილმდებარეობის მიხედვით კატეგორია:ტერმინოლოგია განათლების სფეროში კატეგორია:სწავლა
ჟიჟიცკოე
ჟიჟიცკოე (Жижицкое) — ტბა რუსეთში, კუნიის რაიონში, ფსკოვის ოლქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.
რუგატი
რუგატი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის ვალიე-დე-ალბაიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,1 კმ². მოსახლეობა — 179 კაცი (2020 წ.).
ჟიჟიცკოე
ზედაპირის ფართობი 57,3 კმ², საშუალო სიღრმე 3,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 7,8 მ. ჩუდ-ფსკოვის ტბის კომპლექსის შემდეგ მეორე წყალსატევია ამ ოლქში. გამდინარეა. ტბის ნაპირები დამრეცია და დაბალი, ნაწილობრივ — დაჭაობებული. ტბაში 28 კუნძულია, რომელთა საერთო ფართობია 1,34 კმ². ფსკერი უსწორმასწოროა, ცენტრში — ლამია, დალამული ქვიშა, ცალკეული ქვები, ლიტორალში — ქვიშა, ქვიშა კენჭთან ერთად, ქვები, დალამული ქვიშა.
რუგატი
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ჟიჟიცკოე
ჟაქტოს გამდინარე ტბითა და მდინარე ჟიჟიცით უერთდება მდინარე დასავლეთის დვინას. იქთიოლოგიური ტიპის თვალსაზრისით კაპარჭინა-ფარგა-ცქიმურასებრია. მდიდარია თევზით. გვხვდება: ფარგა, კაპარჭინა, წერი, ნაფოტა, ქორჭილა, ჩვეულებრივი ბლიკა, ტბის ცქიმურა, თეთრულა, ჩვეულებრივი ჩიქვი, ფარფლწითელა, ლოქო, ლოქორია, ღლაბუტა, ლურჯი კაპარჭინა, კარჩხანა, ჭერეხი, ჩვეულებრივი ციმორი, ჩვეულებრივი ხლაკუნა, გველანა, ჩვეულებრივი ქაშაპი, Leucaspius delineatus, იდი, ჩვეულებრივი გველთევზა, სალამურა, Alburnoides bipunctatus, ქაშაპი, ჩვეულებრივი ქვაქვეშია.
ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ნახევარკუნძულზე მდებარეობს ძველი ქალაქის — ჟიჟეცის დიდი ქალაქი. ტბის მიხედვით სახელი ეწოდა ძველი წელთაღრიცხვის III ათასწლეულის შუა ხანების ჟიჟიცკოეს არქეოლოგიურ კულტურას (გვიანდელი ნეოლითი). 1245 წელს ჟიჟიცკოეს ტბის სიახლოვეს ალექსანდრე ნეველმა გაანადგურა ლიტვის ჯარის ნაწილი.
სქოლიო
კატეგორია:ფსკოვის ოლქის ტბები
მოსკოვის კოზმას და დამიანეს ეკლესია
მოსკოვის კოზმას და დამიანეს ეკლესია (Церковь Космы и Дамиана) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVIII საუკუნის ბოლოს. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ბასმანის რაიონში.
ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მაცხოვრის სახელზე, ხოლო ეგვტერები კოზმა და დამიანესა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
ხის ეკლესია თანამედროვე ეკლესიის ადგილზე დაიწვა 1547 და 1629 წელს. ძველი ქვის ეკლესია კი რომელიც თანამედროვეს ადგილზე იყო მოიხსენიება 1639 წლის დოკუმენტებში.
ამჟამინდელი ეკლესია ააგეს მატვეი კაზაკოვის პროექტის მიხედვით 1791-1793 წლებში (საბოლოოდ დასრულდა 1803 წელს). ეკლესია ააგეს მოძველებული ტაძრის ადგილზე. მშენებლობა მიმდინარეობდა ვაჭარ მ. ხლებნიკოვის ფინანსებით, რომლის სახლიც მდებარეობდა იმავე ქუჩაზე გზის მეორე მხარეს. 1893 წელს ეკლესია განაახლეს.
საბჭოთა ხელისუფლებამ კოზმასა და დამიანეს ეკლესია დახურა 1920-იან წლებში. 1929 წლის ნოემბერში მოანგრიეს ღობე გზის გაფართოების მიზნით. 1930 წლის დასაწყისში დაგეგმეს ეკლესიის სრულიად დანგრევა, თუმცა ეკლესია გადაურჩა დანგრევას.
1958 წელს ეკლესიის ფასადებზე მიმდინარეობდა სასწავლო რესტავრაცია, აღადგინეს მოოქროვილი გუმბათი და ჯვარი.
1972 წელს ეკლესიის გარშემო ააგეს ახალი ხობე, ძველის მიხედვით, თუმცა ბოლომდე არ იმეორებდა მას.
1992 წელს ეკლესია დროებით გადაეცა ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების აკადემიას ბიბლიოთეკის განსათავსებლად.
რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას შენობა დაუბრუნდა 1993 წელს. თანდათანობით მოხსნეს საბჭოთა გადახურვა და აღადგინეს ტაძრის ინტერიერის თავდაპირველი სახე. დააყენეს ახალი ცენტრალური კანკელი და აღადგინეს ეგვტერების კანკელები.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
An Awesome Wave
An Awesome Wave — ინგლისური ინდი-როკ ჯგუფის, alt-J-ს (∆), სადებიუტო სტუდიური ალბომი, გამოშვებელი 2012 წლის 25 მაისს Infectious Records-ის მიერ. ალბომში შევიდნენ სინგლები: „Matilda/Fitzpleasure”, „Breezeblocks” და „Tessellate”. მან მიაღწია მეცამეტე პოზიციას ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი-ში და ასევე მოხვდა ბელგიის, საფრანგეთის, ნიდერლანდის და შვეიცარიის ჩარტებში. An Awesome Wave-მა 2012 წელს მოიგო ბრიტანული ჯილდო Mercury Prize, ხოლო 2013–ში Ivor Novello Awards–ზე ის წლის ალბომად გამოცხადდა.
ალბომის გარეკანი
ალბომის გარეკანი წარმოადგენს მდინარე განგის (ბანგლადეში) დელტის მრავალფენიან რადარულ სურათს. ფოტოსურათები თითოეული ფენისთვის ევროპული კოსმოსური სააგენტოს თანამგზავრმა ცალ-ცალკე გადაიღო, 2009 წლის 20 იანვარს, 24 თებერვალს და 31 მარტს. კომბინირებულ სურათზე, სახელად „განგის თვალისმომჭრელი დელტა”, ასახულია უმრავი ფერი, რაც გამომდინარობს რადიაციის გავლენის ვარიაციებისგან სამ სხვადასხვა დროს გადაღებულ ფოტოზე.
კრიტიკული შეფასება
ალბომმა მუსიკალური კრიტიკოსების უმრავლესობისგან დადებითი შეფასებები მიიღო. საიტზე Metacritic, რომელიც ანიჭებს ნაწარმოებებს გათანაბრებულ ქულას (100-დან) გავლენიანი კრიტიკოსების მიმოხილვებზე დაყრდნობით, ალბომმა მიიღო საშუალო ქულა 71, რაც მიუთითებს „ძირითადად დადებით მიმოხილვებზე”. ენდი ბეიბერმა, musicOMH-ის რედაქტორმა, შეაქო ჯგუფის უნარი გააერთიანონ განსხვავებული მუსიკალური ჟანრები და ინსტრუმენტები, ისე, რომ ეს არ ჩანს იძულებითად ან ზედმეტად გართულებულად. ანალოგიურად ჯენ ლონგმა, BBC Music-დან, აღნიშნა, რომ An Awesome Wave „მოიცავს ყველა რეალურ იდეას, ჟანრს და გავლენას, რომელიც შეიძლება იყოს მოქცეული გიტარული მუსიკის ქოლგის ქვეშ” და უწოდა მას „მშვენიერი პოპ-სიმღერების სრულიად გასაგები და მისაწვდომი კრებული”.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ალბომები კატეგორია:Alt-J-ს ალბომები კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები კატეგორია:Mercury Prize-ის მფლობელი ალბომები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ალბომები
ქუთაისის საეპისკოპოსო
ქუთაისის საეპისკოპოსო — საეკლესიო ადმინისტრაციული დანაყოფი დასავლეთ საქართველოში.
ქუთაისის საეპისკოპოსოს საზღვრები
ბაგრატის ტაძარი საეპისკოპოსო კათედრალი იყო. იგი წარმოადგენდა დიდი უფლებების მქონე ქუთათელი ეპისკოპოსის რეზიდენციას.
ვახუშტის ცნობით ბაგრატ მესამემ ახლადაგებულ ეკლესიაში: „დასუა ეპისკოპოზი, მწყემსი იმერეთისა და გურიისა, თვინიერ რაჭა-ლეჩხუმისა“, თუმცა „მატიანე ქართლისაჲ“ საუბრობს ბაგრატ მეფის მიერ ბედიის საეპისკოპოსოდ გარდაქმნის შესახებ და არაფერს ამბობს ქუთათისის საყდრის საეპისკოპოსოდ გარდაქმნაზე, რაც მკვლევარებს აფიქრებინებს, რომ ქუთაისში საეპისკოპოსო კათედრა უკვე არსებობდა წინა მეფეთაგან დაარსებული და ბაგრატმა უბრალოდ გააფართოვა მისი საზღვრები. ნიკო ბერძენიშვილმა კი ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ XVII საუკუნეში რუსმა ელჩებმა ბაგრატის ტაძარში ნახეს პალიასტომის ხატი, რომლის გადმოტანაც, ფოთიდან ქუთაისში მიუთითებს ფოთში ბერძნული მიტროპოლიის გაუქმებასა და ქუთაისში ლაზიკის საეკლესიო ცენტრის გადმოტანაზე. მართალია აღნიშნულ ფაქტს ზოგი მკვლევარი არ ეთანხმება, თუმცა იმერეთის მეფის ალექსანდრე III-ის მიერ 1651 წელს ხელმოწერილ ერთ-ერთ დოკუმენტს ხელს აწერს „ქუთათისისა და პალიასტომის ყოვლად წმიდისა მიტროპოლიტი სვიმონ ქუთათელი“, რითაც უდავოდ ნათელია, რომ ფაზისის მიტროპოლია სწორედ ქუთათელს ექვემდებარებოდა.
IX-X საუკუნეებიდან ქუთაისის ბაგრატის ტაძრის სამწყსოში მოექცა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს იურისდიქციაში შემავალი ფაზისის სამიტროპოლიტოს: როდოპოლოსისა (ვარდციხე) და პეტრას (ციხისძირი) კათედრები. ზოგი ავტორი ქუთაისის საეპისკოპოსოს დაარსებას VII საუკუნეში ვარაუდობს. თუმცა ერთი რამ ცხადია XI საუკუნის დასაწყისიდან გვიან შუასაუკუნეების ჩათვლით ბაგრატის ტაძარი საეპისკოპოსო კათედრაა.
დაარსებისთანავე ქუთაისის საეპისკოპოსოს საზღვრები ძირითადად ემთხვეოდა ეგრის-აფხაზეთის პოლიტიკურ საზღვრებს. ქუთათელი ეპისკოპოსის სამწყსოს აჭარაში ტბეთის საეპისკოპოსო ესაზღვრებოდა, საზღვარი ტბეთისა და ქუთაისის საეპისკოპოსოებს შორის დანდალოზე გადიოდა, დანდალოს ქვემოთ აჭარა ქუთათელს ექვემდებარებოდა, ზემოთ კი მტბევარს. ქუთაისის საეპისკოპოსოს დასავლეთით ჭყონდიდის ეპარქია ესაზღვრებოდა (საზღვარი მდინარე ცხენისწყალზე გადიოდა), ხოლო ჩრდილოეთით ცაგერის ეპარქია. XIII საუკუნეში დაარსებულ იქნა აფხაზეთის საკათალიკოსო. ბაგრატის საკათედრო ტაძარი და ქუთათელის სამწყსო აფხაზეთის საკათალიკოსოს ფარგლებში მოექცა. ხშირად აფხაზეთის კათალიკოსის ტახტი ქუთათელ ეპისკოპოსს ბაგრატის ტაძრის მღვდელმთავარს XI-XV საუკუნეებში ქუთათელი ეპისკოპოსის სამწყოში შედიოდა იმერეთი, გურია და ბათუმის მხარეც (ზოგი მონაცემით ჭანეთიც).
XV საუკუნის მეორე ნახევარში გურიაში ადგილობრივი საეკლესიო ორგანიზაცია შეიქმნა და იგი ქუთაისის საკათედრო ტაძარს ჩამოშორდა. გურიაში შეიქმნა შემოქმედის, ჯუმათისა და ხინოს კათედრები. თუმცა ქუთაისის კათედრა გურიაში სოფელ ბახვსა და ზოგ სოფელს მაინც ინარჩუნებდა.
ქუთაისის საეპისკოპოსოს შემცირება საკუთრივ იმერეთში გაგრძელდა, როცა იმერთა მეფემ ბაგრატ III-ემ 1529 წელს გელათისა და ხონის კათედრები დააარსა. ხოლო 1544 წელს კი ნიკორწმინდის კათედრა, მართალია პირდაპირი ცნობები არ არსებობს, რომ რაჭა ქუთაისის კათედრას ეკუთვნოდა, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ ეს ასე იყო და ბაგრატ მესამის მიერ ნიკორწმინდის კათედრის დაარსება იმ პოლიტიკის გაგრძელება იყო, რასაც ის ქუთაისის ბაგრატის ტაძრის ეპისკოპოსის მიმართ ეწეოდა.
XVI საუკუნიდან, მას შემდეგ რაც აჭარა ოსმალებმა დაიპყრეს, ეს მხარეც ჩამოცილდა ქუთაისის ტაძარს (ასევე ბათუმის მხარეც). ვახუშტი შენიშნავდა ქუთათელ ეპისკოპოსზე: „ზის აწცა და არღარა ეგოდენითა სამწყსოთი“.
ამდენად ქუთაისის საეპისკოპოსოს საზღვრები სხვადასხვა საუკუნეში აქტიურად იცვლებოდა.
ქუთაისის საეპისკოპოსოს როლი
ბაგრატის ტაძარს და მის მღვდელმთავარს იმთავითვე საპატიო მისია დაეკისრათ — ქუთაისის საკათედრო ტაძარში ქუთათელი ასრულებდა მეფის კურთხევის წესს. ვახუშტი ბატონიშვილი ამბობს: გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდეგ 1184 წელს თამარის მეორედ კურთხევას „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ ასე აღგვიწერს:  როგორც აქედან ჩანს სამეფო რეგალიერბის — გვირგვინის დადგმა და ხმლის შერტყმა სწორედ ქუთათელისა და ლიხთ-იმერეთის დიდგვაროვნების ისტორიულ ტრადიციებთან იყო დაკავშირებული. მოგვიანებით მეფის კურთხევის წესთან დაკავშირებით როგორც ჩანს დავა წარმოიშვა, რომელიც ქუთათელის სასარგებლოდ გადაწყვეტილა. XIV საუკუნის ქართული სამართლის ძეგლში „ხელმწიფის კარის გარიგება“ ვკითხულობთ: იქვე ჩამოთვლილია ქუთათელის მიერ ნაკურთხი მეფეები: ვახტანგ ნარინის ძე (1289-1293), კონსტანტინე ნარინის ძე (1293-1327), დავით ნარინი რუსუდანის ძე (1245-1293), როგორც ჩანს ხელისუფლებამ ქუთათელს დაუჭირა მხარი და სამეფო გვირგვინისა და სკიპტრის შესანახ ადგილად ქუთაისის საკათედრო ტაძარი დაადგინეს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გიორგი ბრწყინვალეს შორსგამიზნული პოლიტიკის წყალობით, გიორგი I-ის (1014-1027) ქუთაისის საკათედრო ტაძარში დასაფლავების მაგალითის საფუძველზე ქუთათელი დარბაზმა საქართველოს მეფეთა „მოსაფლავედ“ (მეფის საფლავზე მწირველ ეპისკოპოსად) დაადგინა.
ბაგრატის ტაძარში დაკრძალულია ერთიანი საქართველოს მეორე მეფე გიორგი I (104-1027), ვარაუდობენ რომ აქვე უნდა იყოს დაკრძალული ჰერეთის დედოფალი დინარა და ბაგრატ IV-ს პირველი მეუღლე ბიზანტიის იმპერატორის ასული ელენე, საკათალიკოსო ტაძარში განისვენებენ ქუთათელი მღვდელმთავრები. ჯუანშერის ცნობით, VIII საუკუნის დასაწყისში „ქუთათისის საყდარში დაჰფლენ“ ქართლის დევნილი ერისმთავარი სტეფანოზ II, ცნობილი მეფისა და მოწამის არჩილის მამა. სავარაუდებელია, რომ პირველი მეფე, რომელიც ქუთაისის საკათედრო ტაძარში აკურთხეს გიორგი I იყო. ეს მოხდა 1014 წელს. 1027 წელს ის თრიალეთში გარდაიცვალა, წამოიყვანეს და „დამარხეს საყდარსა ქუთაისსა“.
„შემდგომად მიცვალებისა დიდისა გიორგისა, მასვე ჟამსა მეფედ იქმნა“ მისი 9 წლის ვაჟი ბაგრატ IV (1027-1072), სავარაუდოდ მეფე გიორგი დამარხეს ქუთაისის საყდარში და ამავე დროს მეფედ აკურთხეს მისი მცირეწლოვანი ვაჟი-ბაგრატი.
1054 წელს ბიზანტიაში წასვლის წინ ბაგრატ IV-ემ „დაუტევა ქუთათისს მეფედ სამეფოსა ზედა აფხაზეთისასა“, სავარაუდოდ ეს იმას ნიშნავს, რომ ბაგრატმა მეფედ აკურთხა გიორგი II (1072-1089), თუმცა ურჩმა ფეოდალმა კლდეკარის ერისთავთ-ერისთავმა ლიპარიტმა, ბაგრატის ბიზანტიაში ყოფნის დროს, გამოითხოვა ქუთაისში დატოვებული გიორგი, წაიყვანა რუისში და მეფედ აკურთხა, სავარაუდოდ ეს იმას ნიშნავდა, რომ იგი არ ცნობდა ქუთაისში ცენტრალური ხელისუფლების რეზიდენციაში გიორგის მეფედ კურთხევას და ის ხელმეორედ აკურთხა თავისი ზედამხედველობის ქვეშ.
სამწუხაროდ დავით აღმაშენებელის მეფედ კურთხევის ადგილზე არაფერი ვიცით, სავარაუდოდ ეს უნდა მომხდარიყო ქუთაისის საკათედრო ტაძარში.
1230 წელს რუსუდანმა „მოუწოდა ყოველთა სპათა მისთა, აფხაზთა, დადიან-ბედიანთა, რაჭის ერისთავთა, კათალიკოზსა აფხაზეთისასა და დასუეს მეფედ დავით ძე რუსუდანისა, აკურთხეს ქუთათისს და დაადგეს თავსა მისსა გვირგვინი“.
1259 წელს მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყებული დავით ნარინი იძულებული გახდა ქუთაისში გადმოსულიყო: „...ხოლო ვითარ ცნეს აფხაზთა, სუანთა, დადიანმან, ბედიანმან, რაჭის ერისთავმან და სრულიად ლიხთ იმერელთა, შემოკრბეს სიხარულითა დიდითა და მეფედ-ყვეს დავით აფხაზთა, ვიდრე ლიხთამდე“ ანუ ამ წელს მომხდარა დავით ნარინის კურთხევა დასავლეთ საქართველოს მეფედ.
1360 წელს გამეფებული ბაგრატ V, დავითის ძის, (რომელიც 1393 წლამდე მეფობდა), კურთხევა ივანე ჯავახიშვილის აზრით ასევე ქუთაისში მომხდარა.
1414 წელს ქუთაისის საკათედრო ტაძარში მეფედ აკურთხეს ალექსანდრე პირველი კონსტანტინეს ძე. ვახუშტის თქმით: „შემოკრებული იმერ-ამერთა დიდებულთა და კათალიკოზთა და ეპიზკოპოსთაგან ეკურთხა მეფედ მუნ“.
XV-XVIII საუკუნეებში ბაგრატის ტაძარში ასევე ხდებოდა იმერეთის მეფეების კურთხევა.
ოსმალების მიერ 1691 წელს ბაგრატის ტაძრის დანგრევის შემდეგ საეპისკოპოსო კათედრა დროებით მოშლილა, თუმცა როგორც ჩანს მხოლოდ XVII საუკუნის 20-იან წლებამდე. სოლომონ I-ის აქტიური მოღვაწეობით და 1759 წლის საეკლესიო კრების გადაწყვეტილებით კათედრა განაახლეს და წინამძღვრად აკურთხეს ცნობილი საეკლესიო მოღვაწე მაქსიმე აბაშიძე. ქუთათელი ეპისკოპოსის კათედრამ 1820-იან წლებამდე იარსება (ბაგრატის ტაძრის სამხრეთ კარიბჭეში იყო მოწყობილი), სანამ რუსეთის იმპერიის მიერ არ იქნა გაუქმებული საქართველოს ავტოკეფალია და იმერეთის სამეფოში მოწყობილი აჯანყება, სისხლში არ იქნა ჩახშობილი.
ქუთათელ მთავარეპისკოპოსთა ქრონოლოგიური რიგი
ქუთათელ მთავარეპისკოპოსებს, როგორც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეპარქიის მესვეურებს, სრულიად კანონზომიერი პატივი მიეგებოდათ ერთიანი ქართული სამეფოს თუ მოგვიანებით იმერეთის სამეფო კარზე. ერთიანი საქართველოს სამეფოში, როგორც ეს საგანგებოდ არის აღნიშნული „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანში“, მეფის კურთხევისას ქუთათელი მთავარეპისკოპოსის მოვალეობას მომავალი მონარქისთვის სამეფო გვირგვინის დადგმა შეადგენდა. მეფეთათვის გვირგვინის დადგმის უფლება ქუთათელ მღვდელმთავრებს ფაზისელი მიტროპოლიტებისაგან უნდა მიეღოთ. საისტორიო წყაროებიდან ცნობილია, რომ ქუთაისის ღვთისმშობლის ეკლესიაში საქართველოს მეფეებად აკურთხეს გიორგი II (1072-1089 წწ.), დავით VI ნარინი (1230-1289 წწ.), ვახტანგ II (1289-1292 წწ.), კონსტანტინე I (1293-1327 წწ.), ალექსანდრე I (1412-1442 წწ.).
„ხელმწიფის კარის გარიგების“ მიხედვით ქუთათელ მთავარეპისკოპოსი მეფის „მოსაფლავეა“ ანუ მეფის საფლავზე მწირველი ეპისკოპოსი. ღვთისმშობლის ტაძარში დაკრძალულია საქართველოს მეფე გიორგი I (1014-1027 წწ.). კათედრალურ ეკლესიაში სამეფო სკრიპტა ინახებოდა. ეს უფლება ქუთათელმა დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსთან დიდი დავის შემდეგ მოიპოვა. ქუთათელ მთავარეპისკოპოსი პატივით იშხანის მთავარეპისკოპოსს უთანაბრდებოდა და საეკლესიო იერარქიაში მეოთხე საფეხური ეკავა.
პირველი ქუთათელი მთავარეპისკოპოსების შესახებ საისტორიო წყაროებში მასალები ჯერჯერობით არ ჩანს. მათ შესახებ მხოლოდ XI საუკუნიდან მოგვეპოვება ცნობები.
ამის შემდეგ ქუთათელი მთავარეპისკოპოსები მხოლოდ XII საუკუნეში გვხდებიან. 1160-1161 წლების ახლო ხანაში გადაწერილ ტბეთის სახარების მინაწერში გვხდებიან ნიკოლოზ და არსენ ქუთათელი მთავარეპისკოპოსები. რადგან მინაწერში ნიკოლოზი უფრო ადრეა დასახელებული ის ქუთაისის საეპისკოპოსოს სავარაუდოდ XII საუკუნის I ნახევარში განაგებდა, ხოლო არსენი II ნახევარში იყო ქუთათელი მთავარეპისკოპოსი. მომდევნო მთავარეპისკოპოსის შესახებ ცნობას ათონის ივერთა მონასტრის სააღაპე წიგნი გვაწვდის, სადაც აღაპი განუწესებიათ აბულასან ქუთათელისათვის, რომელსაც ათონის ივერთა სავანისათვის 40 პერპერა (ოქროს მონეტა) შეუწირავს. მისი მოღვაწეობა XII საუკუნის 70-იანი წლებით თარიღდება. ამავე სააღაპე წიგნში შეტანილია პავლე ქუთათელი მთავარეპისკოპოსის მოსახსენებელი, რომელიც ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრაზე ამ საუკუნის 80-იან წლებში მოღვაწეობდა. ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრაზე მოკლე ხანში ერთი ეპისკოპოსის მეორეთი მონაცვლება იმ დაპირისპირების გამოძახილი უნდა იყოს, რომელიც ქართულ ეკლესიაში 1178 წელს მოხდა. ამ წელს კათალიკოს-პატრიარქობიდან იძულებით გადადგა ნიკოლოზ გულაბერისძე და საპატრიარქო ტახტზე მიქაელ მირიანისძე ავიდა. როგორც ჩანს აბულასანი ნიკოლოზის მომხრე იყო, ხოლო პავლე მიქაელ მირიანისძის.
1184 წლიდან ქუთაისის მთავარეპისკოპოსად ანტონ საღირისძე ჩანს, რომელიც მემატიანის სიტყვით იყო: 1185 წელს გამართულ საეკლესიო კრებაზე ანტონი ნიკოლოზ გულაბერისძესთან ერთად ცდილობდა კათალიკოს-პატრიარქობიდან მიქაელ მირიანისძის გადაყენებას, რადგან:  მაგრამ ამ კრებაზე მათ ეს ვერ მოახერხეს. ანტონ საღირისძე ქუთათელ მთავარეპისკოპოსად 1191 წლამდე (ან XII საუკუნის მიწურულამდე) მოღვაწეობდა.
XIII საუკუნის ქუთათელი მთავარეპისკოპოსების შესახებ ცნობები თითქმის არ მოგვეპოვება. მხოლოდ ერთადერთ მღვდელმთავარზეა ძალზე მწირი ცნობა შემორჩენილი იერუსალიმში კატამონის წმინდა სვიმეონ მიმრქმელის მონასასტრიდან, სადაც ქვაზე შესრულებულ დაზიანებულ წარწერაში ქუთათელი ეპისკოპოსის სახელის აღმნიშვნელი პირველი ასო „ქ“ არის შემორჩენილი. საფიქრებელია მას ქრისტეფორე ერქვა. წარწერა XIII საუკუნის I ნახევრით თარიღდება და ამ მღვდელმთავარის მოღვაწეობა ამ დროით არის სავარაუდებელი. საისტორიო დოკუმენტის „ხელმწიფის კარის გარიგებაში“ მოხსენიებულია იოვანე ქუთათელი, რომელიც სამეფო რეგალიების შენახვის თაობაზე ედავებოდა დასავლეთ საქართველოს ანუ აფხაზეთის კათალიკოსშ. დავა ქუთათელი მთავარეპისკოპოსის გამარჯვებით დასრულდა. თვითონ დოკუმენტის და მასში მოხსენიებული მეფეების: ვახტანგ II-ის და კონსტანტინე I-ის ზეობის წლების მიხედვით იოვანე ქუთათელის მოღვაწეობა XIII-XIV საუკუნის მიჯნით უნდა დათარიღდეს. იერუსალიმის ქართველთა ჯვრის მონასტერიეს სვინაქსარის აღაპებში მოხსენიებულია სამი ქუთათელი მღვდელმთავარი. მათგან მიქაელ ქუთათელის მოღვაწეობა XIV საუკუნის I ნახევრით თარიღდება, ხოლო ბიძა-ძმისწულის: ოქროპირისა და მახარობელის ქუთათელ მთავარეპისკოპოსობა ამ საუკუნის შუა ხანას და II ნახევარს განეკუთვნება.
XV საუკუნეში ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრას მანუელ ქუთათელი განაგებდა. იგი მოხსენიებულია თოფურიძეთა სასისხლო სიგელში. მანუელის მოღვაწეობა ამ საუკუნის II ნახევრიდან 1488 წლამდე თარიღდება. 1488 წლიდან ქუთათელ მთავარეპისკოპოსად ბართლომე ჩანს, რომელიც მანამდე ცაიშელი ეპისკოპოსი იყო. ბართლომე ქუთათელი საეკლესიო იერარქიაში შემდგომ კიდევ უფრო დაწინაურდა. იგი 1488-1519 წლებში დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსი იყო, ხოლო 1488 წლიდან 1501 წლამდე კათალიკოსობის პარალელურად ქუთათელ მთავარეპისკოპოსობსაც ფლობდა.
XVI საუკუნის I მესამედში ქუთაისის საეპისკოპოსოს ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი მოვლენა მოხდა. იმერეთის მეფე ბაგრატ III-ის (1510-1565 წწ.) და დასავლეთ საქართველოს კათალიკოს მალაქია აბაშიძის ინიციატივით ქუთაისის ეპარქიას სამწყსოს მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოერთვა და ახალი საეკლესიო ცენტრები - გელათის და ხონის საეპისკოპოსო კათედრები დაარსდა. ახალი კათედრების დაფუძნება ქუთათელი მთავარეპისკოპოსის გერასიმეს გარდაცვალებას და მის მაგივრად ქუთათელად მისი ძმისწულის სვიმონის კურთხევას დაემთხვა. გერასიმე ქუთათელი საეპისკოპოსოს 1501 წლიდან 1529 წლის 10 იანვრამდე განაგებდა, ხოლო მისი ძმისწული სვიმონი 1529 წლის ივლისიდან XVI საუკუნის 60-იანი წლების ჩათვლით. ბიძა-ძმისწული ქუთათელების ფრესკები გამოსახული იყო ტაბაკინის წმინდა გიორგის ეკლესიაში. ისინი ჩხეტიძეთა სათავადო სახლს განეკუთვნებოდნენ. სვიმონ I ქუთათელის შეკვეთით 1556 წელს გადაუწერიათ საეკლესიო წიგნი, რომელიც გელათის გულანის სახელით არის ცნობილი. სავსებით დასაშვებია, რომ ეს გულანი თავდაპირველად ქუთაისის კათედრალის საკუთრება ყოფილიყო. სვიმონ I ქუთათელი მონაწილეობდა 1548-1549 წლებს შორის გამართულ დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო კრებაში. მისი ქუთათელობის დროს, 1534 წელს (სხვა დათარიღებით 1544 წ.) დასავლეთ საქართველოში კიდევ ერთი - ნიკორწმინდის საეპისკოპოსო დაარსდა.
ახალი საეპისკოპოსო კათედრების დაარსება იმ საეკლესი რეფორმის ძირითადი ნაწილი იყო, რომელსაც ბაგრატ III იმერთა მეფე და აფხაზეთის კათალიკოსი მალაქია ატარებდნენ. თუ ერთიანი საქართველოს დროს ძალზე ვრცელი ქუთაისის საეპისკოპოსო მისაღები იყო, იმერეთის სამეფოსთვის ასეთი ეპარქიის არსებობა მიუღებელი იყო, რადგან ანაქრონიზმს წარმოადგენდა. გარდა ამისა, მეზობელ სამეგრელოსა და გურიის სამთავროებში რამდენიმე ეპარქია არსებობდა. ამიტომ იმერეთის სამეფო კარზე ქუთაისის საეპისკოპოსოს დაყოფის და მის ხარჯზე საეპისკოპოსოების გაზრდის საკითხიც დადგა.
მომდევნო ქუთათელი მთავარეპისკოპოსის არის ბასილი ჩხეტიძე. იგი მოხსენიებულია ათონის ივერთა მონასტრისადმი მის მიერ შეწირულობის სიგელში და პალიასტომის ხატის წარწერაში. ამ წარწერის მიხედვით ბასილი ქუთათელს პალიასტომის ხატის მოჭედილობა ხელახლა განუახლებია. ბასილი ქუთათელის მთავარეპისკოპოსობა XVI-XVII საუკუნის მიჯნიდან XVII საუკუნის 20-იან წლებამდე არის საფიქრებელი. ამ დროიდან ამავე საუკუნის შუა ხანამდე ქუთაისის საეპისკოპოსოს სავარაუდოდ თეოფილე გურიელი განაგებდა. იგი გრიგოლ ნაზიანზინელის თხუზულების „სიტყვანის“ გვიანდელ მინაწერშია მოხსენიებული. ხოლო ამ საუკუნის შუა წლებიდან, კერძოდ 1651 წლის 9 ოქტომბრიდან ქუთაისის მთავარეპისკოპოს-მიტროპოლიტად სვიმონ II ჩხეიძე გვხდება. იგი საკუთარ თავს „ქუთაისისა და პალიასტომის ყოვლად წმიდისა მიტროპოლიტს“ უწოდებდა. 1660 წელს სვიმონ II დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსიც გახდა და გარდაცვალებამდე, 1666 წლის 11 ოქტომბრამდე, ერთდროულად ქუთათელი მიტროპოლიტი და კათალიკოსი იყო. შესაბამისად იგი „კათალიკოს-ქუთათელად“ ან „ქუთათელ-კათალიკოსად“ იწოდებოდა. სვიმონ II ქუთათელი მთავარეპისკოპოსის აშენებულია სოფელ თხილთაწყაროს ეკლესია, რასაც ტაძრის სამშენებლო წარწერა გვაუწყებს.
სვიმონ II კათალიკოს-ქუთათელის გარდაცვალების შემდეგ ქუთაისის საეპისკოპოსოს მისი ძმისწული, სვიმონ III ჩხეიძე ჩაუდგა სათავეში. ვახუშტი ბაგრატიონი სვიმონ III ქუთათელს ძალზე უარყოფითად ახასიათებს, რომელიც საეკლესიო საქმეების ნაცვლად უფრო საერო-პოლიტიკური ცხოვრებით ყოფილა გართული და ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრაზე მოღვაწეობის დროს მრავალ უკანონობას ჩადიოდა. სვიმონ III მართლაც ძალიან აქტიურ მონაწილეობას იღებდა იმერეთის სამეფოში გაჩაღებულ შინა ომებში, მაგრამ იმავდროულად ოსმალების წინააღმდეგაც შემართებით იბრძოდა. იგი ქუთათელ მთავარეპისკოპოსად XVIII საუკუნის დასაწყისამდე იყო. ამ საუკუნის I მესამედში ქუთაისის საეპისკოპოსოს სვიმონ III ჩხეიძის მერე ევდემონ ქუთათელი განაგებდა, რომელიც რამდენიმე „ფიცის წიგნში“ არის მოხსენიებული. ამ სიგელებიდან ჩანს, რომ იგი მაშინდელ საქართველოში გავრცელებულ მანკიერ მოვლენას - ტყვეთა სყიდვას ებრძოდა. ევდემონის ქუთათელ მთავარეპისკოპოსობა XVIII საუკუნის დასაწყისიდან ამავე საუკუნის 30-იან წლებამდე თავსდება.
XVIII საუკუნის 30-იანი წლებიდან ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრას ტიმოთე გაბაშვილი, ცნობილი საეკლესიო მოღვაწე განაგებდა. იგი საისტორიო წყაროში ქუთათელ მთავარეპისკოპოსად 1737 წელს იხსენიება, მაგრამ აღნიშნული ხარისხი მას რამდენიმე წლით ადრე უნდა მიეღო. 1737 წელს იმერეთის მეფე ალექსანდრე V-ის (1720-1752 წწ.) დავალებით რუსეთში ელჩობაში გაემგზავრა, საიდანაც მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ დაბრუნდა. იმერეთში მისი არყოფნისას 1740 წლის 27 სექტემბერს ქუთათელ მიტროპოლიტად ანტონი, შემდგომ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ანტონ I, დაინიშნა. ანტონმა ქუთათელობა 1743 წლის 5 იანვარს დატოვა და დავით გარეჯის უდაბნოს მიაშურა. ეს ტიმოთე გაბაშვილის რუსეთიდან დაბრუნებით უნდა იყოს გამოწვეული. ქუთათელ მთავარეპისკოპოსად ტიმოთე 1747 წლის ბოლომდე დარჩა, შემდეგ კი აღმოსავლეთ საქართველოში გადავიდა. ეს განპირობებული იყო იმერეთში ოსმალთა გამუდმებული შემოსევით და ქუთაისის ეპარქიის ფაქტობრივი მოშლით. ქართლში ყოფნისას ტიმოთე გაბაშვილი 1752 წლამდე ქუთათელის საეპისკოპოსო ხარისხს ატარებდა.
ოსმალების მიერ იმერეთის სამეფოს დედაქალაქის ქუთაისის დაპყრობამ და იქ მათი გარნიზონის ჩაყენებამ ქუთაისის საეპისკოპოსოს განუზომელი ზიანი მიაყენა. ფაქტობრივად ეპარქია არ არსებობდა და არც მთავარეპისკოპოსი ჰყავდა. საეპისკოპოსოს ეკონომიკური საფუძველიც მოიშალა. ყმა-მამული ზოგი ოსმალებმა, ზოგიც ადგილობრივმა ფეოდალებმა მიიტაცეს, მრევლიც მიმოიბნა. ტიმოთეს მერე ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრას ფორმალურად მაქსიმე აბაშიძე განაგებდა, მაგრამ იგი მხოლოდ „ქუთათელად წოდებული“ იყო და არც კურთხევა ჰქონდა მიღებული.
„ქუთათელად წოდებულ“ მაქსიმეს ქუთაისში ოსმლთა თარეშის გამო საეპისკოპოსოს რეზიდენციის სოფელ მაღლაკში გადატანა მოუხდა. მას იქ ჟორჟოლიანების მამულში მცირე ეკლესია აუშენებია და ღვთისმშობლის ხატი დაუბრძანებია. 1759 წლის 4 დეკემბერს იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის (1752-1784 წწ.) მიერ მოწვეულ საეკლესიო კრებაზე მაქსიმე აბაშიძე ქუთათელ მთავარეპისკოპოსად აკურთხეს და მოშლილი ეპარქიაც აღადგინეს. საეპისკოპოსოს კუთვნილი ყმა-მამული დაუბრუნდა. 1768 წელს სოლომონ I-ის ბრძანებით მაქსიმე ქუთათელი რუსეთში ელჩობაში გაემგზავრა, საიდანაც ერთი წლის მერე დაბრუნდა. 1776 წლის 13 მაის მაქსიმე დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსად აკურთხეს, მაგრამ იმავდროულად ქუთათელ მიტროპოლიტობასაც ფლობდა და „კათალიკოს-ქუთათელად“ იწოდებოდა. მხოლოდ 1781 წელს დატოვა მან ქუთაისის საეპისკოპოსო კათედრა. მაქსიმე კათალიკოსი 1795 წლის 30 მაისს რუსეთის იმპერიაში გარდაიცვალა და კიევის მღვიმის (პეჩორის) ლავრაშია დაკრძალული. იგი დასავლეთ საქართველოს ბოლო კურთხეული კათალიკოსია.
1881 წელს ქუთათელ მთავარეპისკოპოსი დოსითეოს წერეთელი გახდა. იგი დიდი მონდომებით შეუდგა მისდამი მინდობილ ეპარქიაზე ზრუნვას. იმავდროულად 1784 წლიდან, მაქსიმე კათალიკოსის რუსეთში ყოფნის გამო, დოსითეოსი საკათალიკოსო საქმეებს განაგებდა და 1795 წლიდან იგი ოფიციალურად გახდა „გამგებელი საკათალიკოსო მამულთა“ („გამგე კათალიკოსი“, „საკათალიკოსოს გამგე“). ამ თანამდებობაზე დოსითეოსი საგანგებო ბრძანებით იმერეთის მეფე სოლომონ II-მ დაამტკიცა.
მეფის მიერ „გამგე კათალიკოსად“ დანიშნულ დოსითეოშს კათალიკოსობა რომ მიეღო, საეკლესიო კრების მიერ დამტკიცება სჭირდებოდა. მოვლენები ისე განვითარდა, რომ იმერეთის სამეფოს გაუქმებამდე დასავლეთ საქართველოს საკათალიკოსოს საეკლესიო კრება არ გამართულა. ამის მიზეზი სავარაუდოდ შიძლება ისიც იყო, რომ სოლომონ II-ს და იმერეთის უმაღლეს საეკლესიო წრეებს იერარქიულად საქართველოს კათალიკოს- პატრიარქისადმი დაქვემდებარება და საქართველოს ეკლესიის გაერთიანება სურდათ.
1810 წელს რუსეთის იმპერიამ იმერეთის სამეფო დაიპყრო. 1814 წელს რუსეთის ეკლესიის სინოდმა დასავლეთ საქართველოს საკათალიკოსო გააუქმა და იგი ეგზარქოს დაუქვემდებარა, რომელიც ოფიციალურად საქართველო-იმერეთის ეგზარქოსად იწოდებოდა. ამის შემდეგ დოსითეოსი საკათალიკოსო საქმეების მართვა-გამგეობას ჩამოაშორეს. მან მხოლოდ ქუთათელ მიტროპოლიტობა შეინარჩუნა.
1819 წელს რუსეთის კოლონიურმა ხელისუფრლებამ დასავლეთ საქართველოში ახალი საეკლესიო პოლიტიკის გატარება დაიწყო, რომელსაც ეგზარქოსი თეოფილაქტე რუსანოვი ახორციელებდა. საეკლესიო რეფორმა მიზნად ისახავდა: მიტროპოლიტთა დაქვემდებარებაში არსებული ეკლესიების, ყმა-მამულის, ქონების და შემოსავლების, სამრევლო ეკლესიების და სასულიერ პირთა, მონასტრების შემოსავლების და იქ მყოფ ბერ-მონაზონთა, იმ საეკლსიო აზნაურტა და გლეხთა, რომლებიც ეპისკოპოსებს არ ეკუთვნოდნენ, დაწვრილებით აღწერას. ასევე ნატურალური გადასახადების ფულადით შეცვლას. ეკლესიის უკეთ მართვის მიზნით ეპარქიათა შემცირებას და გადასახადების გადიდებას.
საეკლესიო რეფორმის გატარება ეგზარქოსმა თეოფილაქტემ ქუთაისის საეპისკოპოსოდან დაიწყო, რადგან იგი ქუთათელ მიტროპოლიტს თავიდანვე დაუპირისპირდა. რეფორმამ იმერეთში მოსახლეეობის ყველა ფენის ინტერესი შელახა და აჯანყებამაც არ დააყოვნა. აჯანყების ერთ-ერთ ძირითად მოთავედ რუსეთის ხელისუფლებამ დოსითეოს ქუთათელი მიიჩნია, რომელსაც მრავალი ბრალდება, მათ შორის თითქოს საეკლესი შემოსავლებით უკანონო სარგებლობა დააბრალეს. ეგზარქოსმა თეოფილაქტემ მთავრობას ისე გააცნო საქმე, რომ დოსითეოს ქუთათელი და ეფთვიმე გენათელი იყვნენ გამოსვლების მთავარი მოთავეები და მხოლოდ მათი გასახლების შემდეგ იქნებოდა იმერეთში მშვიდობის დამყარება შესაძლებელი, შესაბამისად საეკლესიო რეფორმის განხორციელება.
თავის მხრივ დოსითეოს მიტროპოლიტმა ეფთვიმე გენათელთან ერთად კონსტანტინოპოლის პატრიარქს გაუგზავნა წერილი, სადაც მოთხრობილი იყო თუ რა უბედურება განიცდიდა დასავლეთ საქართველოს ეკლესია რუსეთის ხელისუფლებისაგან და ორივე მიტროპოლიტი სთხოვდა პატრიარქს, რომ მათინ სამწყსო თავის დაქვემდებარებაში მიეღო.
1819 წლის ივლისში ქუთათელი  მიტროპოლიტი გიორგი ავალიშვილმა ინახულა. დოსითეოსმა მას ეგზარქოსის უსამართლობაზე შესჩივლა. გ. ავალიშვილის დახასიათებით ქუთათელი მიტროპოლიტი იყო:  დოსითეოსი ქუთაისში ყოფნისას ღვთისმშობლის თითქმის დაქცეულ ტაძართან მიდგმულ მცირე სამწირველოში ცხოვრობდა, ხოლო მეორე სამყოფლი სოფელ მაღლაკში  ჰქონდა.
1820 წლის 4 მარტს რუსეთის ხელისუფლებამ იმერეთის აჯანყების მოთავეები, მათ შორის დოსითეოს ქუთათელი, ქუთაისში მოტყუებით შეიპყრო. დაკავების დროს დოსითეომა რუსებს დიდი წინააღმდეგობა გაუწია, მაგრამ შემდეგ გონება დაკარგა, რაც გამოწვეული იყო იმით, რომ მიტროპოლიტი სალდათებმა სცემეს. 8 მარტს გადასახლებაში გაგზავნილი დოსითეოს ქუთათელი სურამსა და გორს შორის გზაზე გარდაიცვალა. გარდაცვლილი მიტროპოლიტის ცხედარი სათანადო პატივის გარეშე ანანურის ეკლესიაში დაკრძალეს.
1821 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით რუსეთის ეკლესიის სინოდმა ქუთაისი, გელათის და ხონის საეპისკოპოსოები გააუქმა და მათ მაგივრად იმერეთის ეპარქია დააარსა, რომლის კათედრალი ქუთაისის ღვთისმშობლის ეკლესია გახდა. სინოდის ამ განკარგულებით ქუთაისის უძველესმა საეპისკოპოსო კათედრამ არსებობა შეწყვიტა. ახლადშექმნილი იმერეთის საეპისკოპოსოს მიტროპოლიტად ნიკორწმინდელი არქიეპისკოპოსი სოფრონი დაინიშნა, რომელიც 1843 წლამდე განაგებდა აღნიშნულ ეპარქიას. მის შემდეგ მიტროპოლიტი დავით წერეთელი გახდა, რომელიც 1853 წელს გარდაიცვალა. იმერეთის ეპარქიის მომდევნო მიტროპოლიტად გერმანე გოგილაშვილი დაინიშნა, რომელიც 1860 წლის 2 ივლისს ცნობილმა საეკლესიო მოღვაწემ, მთავარეპისკოპოსმა Gგაბრიელ ქიქოძემ შეცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქუთაისის საეპისკოპოსო
კოხის ფიჭვი
კოხის ფიჭვი (Pinus kochiana) — ტანდაბალი (3—5 მ) ხეა. ზემოთ აღმართული ტოტები აქვს. იზრდება სუბალპურ სარტყელში ქვიან და კლდოვან ფერდობებზე, უფრო ხშირად ერთეული ხეების სახით. ჩვენში გავრცელებულია აჭარასა (ხულო, ქედა) და ჯავახეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფიჭვი
წრომის მეორე ნასოფლარი
წრომის მეორე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წრომის სამხრეთით 1 კილომეტრზე, ე. წ. კუდა ტყესთან. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. მიწის ჰუმუსოვანი საფარის ქვეშ შემონახულია რიყის ქვით ნაგები შენობათა საძირკვლის ნაშთები. შენობებთან აღმოჩნდა მარცვლეულის შესანახი რამდენიმე ორმო - ხარო. იპოვება წითლად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი ზომის ქვევრის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სომხეთის დახურული ბაზარი (ერევანი)
სომხეთის დახურული ბაზარი — სავაჭრო კომპლექსი ერევანში, სომხეთის დედაქალაქში. მდებარეობს მესროპ მაშტოცის გამზირზე, ლურჯი მეჩეთის მახლობლად. აშენდა 1952 წელს. ეს არის არქიტექტორის გრიგორ აღაბაბიანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი. 2010 წლის დასაწყისში რეკონსტრუქციის შემდეგ, ის სავაჭრო კომპლექსის ნაწილი გახდა. ის ითვლება ერთ-ერთი გამორჩეული ადგილი, რომელსაც ერევანში ჩამოსული ტურისტები ხშირად სტუმრობენ. შედის სომხეთის ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში.
ისტორია
ბაზარი აშენდა 1952 წელს სტალინის გამზირზე (მოგვიანებით - ლენინის გამზირი, ამჟამად მესროპ მაშტოცის გამზირი), იმ ადგილას, სადაც ადრე სავაჭრო ფართი იყო განთავსებული. ბაზრის გახსნა მოხდა 1952 წლის 29 აპრილს. აღნიშნული ბაზრის პროექტი მოამზადა არქიტექტორმა გრიგორ აღაბაბიანმა, რომლის დიზაინერი იყო ა. არაყელიანი. საცალო სივრცესთან, საწყობთან და სარდაფის სამაცივრე ოთახთან ერთად, სავაჭრო ბაზარზე შედიოდა საერთო საცხოვრებელი, ბიბლიოთეკა, ფოსტა და რადიო ცენტრი.
ერევნელები ბაზარს შეხვედრებისა და კომუნიკაციის ადგილს უწოდებენ. გამყიდველებმა იცოდნენ თავიანთი მომხმარებლები. შემდგომში მან მოიპოვა "ბოჰემანის", "ინტელექტის" რეპუტაცია.
პოსტსაბჭოთა პერიოდში, ბაზრის მფლობელი გახდა სამველ ალექსანიანი. ახალი მფლობელის პირობებში დაიწყო ბაზრის რეკონსტრუქციაზე მუშაობა. შემოთავაზებული იქნა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობა. 2012 წლის 1 იანვარი ბაზარი დაიხურა. რეკონსტრუქციამ გამოიწვია ერევნის მკვიდრთა პროტესტი. სამუშაოს დასრულების შემდეგ, ბაზარი გახდა სავაჭრო კომპლექსის ნაწილი.
შენობა გეგმით სწორკუთხაა, აქვს ერთი თაღოვანი სიგრძე, რომელიც მოიცავს მის მთელ ტერიტორიას. არქიტექტურაში გამოყენებულ იქნა ტრადიციული, შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი სტილი, რომელიც ზუსტად ასახავს აღმოსავლური ბაზრის იდეას. შენობისთვის დამახასიათებელი გარეგანი ელემენტია უზარმაზარი თაღი, რომელსაც ამშვენებს მეტალის ვიტრაჟი, რომელზეც დატანებული არის ცხოველების გამოსახულებები. მშენებლობა მიმდინარეობდა სვეტების გარეშე, რომელიც შედგებოდა 19 რკინაბეტონის თაღისგან, თავის დროზე იშვიათი მოვლენა იყო და ხაზს უსვამდა შენობის მასშტაბებს, რაც შეესაბამება ქალაქის მთავარი ქუჩის მასშტაბებს, რომელზეც იგი მდებარეობს. მშენებლობის დროს გამოყენებული იქნა ნამყენი, რომელიც დარჩა ლენინგრადისა და კიევის ქუჩებს დამაკავშირებელი კიევის (ბოლშოი ჰრაზდანკის) ხიდის მშენებლობის ერთ–ერთი ეტაპის დასრულების შემდგომ.
ინტერიერი, რომელიც დამზადებულია იმავე სტილით, ინტერიერის დიზაინთან ერთად, ამავე დროს აკმაყოფილებს ესთეტიკურ და პრაქტიკულ მიზნებს, რაც დიდ ფართობს უქმნის სავაჭრო არკადებს. სავაჭრო სართული 70 მეტრის სიგრძისა და 32 მეტრი სიგანის იყო. ამის შემდეგ, ბაზრის დიზაინი გახდა მოდელი ერევნის კოლექტიური მეურნეობის ბაზრებისთვის, რომლებიც შემდგომ პერიოდში აშენდა სომხეთის სხვა რაიონებში. ადრე დაფარული ბაზრის კომერციული ფართი იყო 50-60 ჯიხურითა და კაფეებით. ბაზრის შიგნით იყო პატარა შადრევანი აუზი და არსებობდა მონეტების გადაყრის ტრადიცია. 1968 წელს, ცენტრალური ბაზრის შენობა იქცა მნიშვნელოვან არქიტექტურულ ძეგლად. ახლა ის კერძო საკუთრებაშია, მოქმედებს როგორც სავაჭრო ცენტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: კავკასია კატეგორია: სომხეთი
ქაჰა
ქაჰა (Kaha) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
წყალდიდობა ჩრდილოეთ მაკედონიაში (2016)
წყალდიდობა ჩრდილოეთ მაკედონიაში — სტიქიური უბედურება, რომელიც გამოიწვია 2016 წლის 6-7 აგვისტოს კოკისპირულმა წვიმებმა. ყველაზე მეტად დაზარალდა ქვეყნის დედაქალაქი სკოპიე, რომლის ჩრდილოეთი და ცენტრალური ნაწილი პრაქტიკულად წყლით დაიფარა. ხანგრძლივმა წვიმებმა გადარეცხა ქალაქის გარშემო მდებარე წრიული გზა. წყლის ნაკადმა რამდენიმე მანქანა გადაიტანა ასობით მეტრზე. წყალდიდობის შედეგად დაიღუპა 20 ადამიანი, რომელთა უმრავლესობამ ვერ მოასწრო მანქანებიდან გადმოსვლა. ათობით ადამიანმა მიიღო ტრავმა. ჩრდილო-დასავლეთ მაკედონიაში გაითიშა ელექტროენერგია, რამდენიმე სოფელი მოწყდა გარესამყაროს.
წვიმის მაქსიმუმი დაფიქსირდა 6 აგვისტოს 17:30 საათიდან 7 აგვისტოს 9:30 საათამდე. ადგილობრივი ჰიდრომეტრცენტრის ცნობით ერთი ღამის განმავლობაში ქვეყანაში მოვიდა ნალექების ერთი თვის ნორმა. წყლის დონემ სხვადასხვა უბნებზე 1,5 მეტრით აიწია. ქარის სიჩქარე შეადგენდა 70 კმ/სთ-ს.
8 აგვისტო ქვეყანაში გლოვის დღედ გამოცხადდა. ქვეყნის მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა სკოპიეში და ტეტოვოში. სამაშველო სამუშაოებში ჩაერთო ქვეყნის არმია.
სქოლიო
კატეგორია:წყალდიდობა
თურქმენეთის დროშა
თურქმენეთის დროშა  (Türkmenistanyň baýdagy/Түркменистаның байдагы) — თურქმენეთის ეროვნული სიმბოლო. მიღებულია 2001 წლის 24 იანვარს.
აღწერა და ისტორია
თურქმენეთის დროშა მსოფლიოს ქვეყნების დროშებს შორის ყველაზე დეტალურია. იგი წარმოადგენს მწვანე ფონს წითელი ვერტიკალური ზოლით, რომელზეც ხუთი ორნამენტი, ორნამენტების ქვემოთ — ზეთისხილის ორი რტო გაეროს დროშის მსგავსად, დროშის ზედა ნაწილში — თურქული და ისლამური სიმბოლიზმისთვის დამახასიათებელი ნახევარმთვარე და მის ზემოთ ხუთი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია გამოსახული. ნახევარმთვარე განასახიერებს ქვეყნის ნათელი მომავლის იმედს, ხოლო ვარსკვლავები — თურქმენეთის ხუთ პროვინციას (ველაიეთი) — ახალის, ბალკანის, დაშოგუზის, ლებაპის და მარის ველაიათებს. დროშაზე გამოსახული ორნამენტები თურქმენთა ტომების სიმბოლოა. ზეთისხილის რტოები დროშის ერთ-ერთი დამატებითი ნაწილია. იგი 1995 წლის 12 დეკემბერს, თურქმენეთის „მუდმივი ნეიტრალიტეტის სტატუსის“ ნიშნად, ჰერალდიკის წესების დარღვევით, გაეროს გენერალური ასამბლეამ დაამატა.
საბჭოთა კავშირის დაშლამდე, 1991 წლამდე, თურქმენეთის დროშა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკების მსგავსი იყო. 1991 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1992 წლის 19 თებერვალს, თურქმენეთმა ახალი, დღევანდელის მსგავსი დროშა მიიღო.
კალინინგრადის დევაუს აეროპორტი
კალინინგრადის დევაუს აეროპორტი (Аэропорт Девау) (IATA: არა, ICAO: არა) — აეროპორტი რუსეთში და ყოფილი კენიგსბერგის მთავარი აეროპორტი. მდებარეობს ქალაქ კალინინგრადიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ში. აეროპორტს შეუძლია მცირე ზომის თვითმფრინავების მიღება. აეროპორტის ტერიტორიაზე იგეგმება ავიაციის მუზეუმის შექმნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის აეროპორტები კატეგორია:გერმანიის აეროპორტები
დორიან გრეის სინდრომი
დორიან გრეის სინდრომი (Dorian Gray syndrome) — ფსიქოლოგიური დაავადება. ხშირ შემთხვევაში ახასიათებთ კულტურულ და სოციალურ ფენომენებს, ამ სინდრომის მქონე ადამიანები უკიდურესად ცდილობენ იყვნენ განსაკუთრებულად ლამაზები და ცდილობენ შეინარჩუნონ ფიზიკური სილამაზე, და ახალგაზდობა მუდმივად, მოიხმარნენ კოსმეტიკური პროდუქციას „გადაჭარბებულად“, იკეთებენ თმის აღდგენის შეღებვის პროცედურებს, აგრეთვე პლასტიკურ ქირურგიულ ოპერაციებს. ტერმინი „დორიან გრეის სინდრომი“ ეხება ოსკარ უაილდის რომანის „დორიან გრეის პორტრეტის“ პერსონაჟს — დორიან გრეის. განსაკუთრებულად ლამაზი კაცი, რომელმაც ჰედონიზმით და გადაჭარბებული თვითმმართველობის სიყვარულით დაამტკიცა დამღუპველი პირადი, სოციალური და ემოციური ასპექტები და რომელიც ცდილობდა გაქცეოდა ცხოვრებას. საკუთარი გარყვნილი ცხოვრების წესის მქონე ზებუნებრივი პორტრეტი (სულიერი დამოკიდებულებები) უმაგრებდა ზურგს მის ფიზიკურ სილამაზეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფობიები
ცირცელი (გვარი)
ცირცელი (Sorbus) — მერქნიან მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. უმეტესად ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია.
100-მდე სახეობა (სხვა მონაცემებით გაცილებით ნაკლები) გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი კლიმატის ქვეყნებში. საქართველოში 14 სახეობაა, მათ შორის 10 კავკასიის ენდემია, 2 — საქართველოსი; უმეტესობა ტყის ზედა და სუბალპურ სარტყელში იზრდება, ზღვის დონიდან 1800-2500 მ-მდე, ზოგი — მთის შუა სარტყელის ტყეებშიც, ზღვის დონიდან 1700 მ-მდე, ყველა სახეობა დეკორატიულია. ცირცელი-ს, Sorbus domestica-ს და სხვათა ნაყოფს იყენებენ საკონდიტრო მრეწველობაში; მათი მერქანი მძიმეა, მდგრადი, მაგარი და მკვრივი; იყენებენ სახარატო საქმეში და ავეჯის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ვარდისებრნი
ნერსე ნერსიანი
ნერსე ნერსიანი – VIII საუკუნის ქართველი დიდებული.
ვლადიმერ ლორთქიფანიძე
დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ ოდესის უნივერსიტეტი და ისტორიის შესასწავლად გერმანიაში გაემგზავრა, თუმცა ავადმყოფობის გამო იძულებული გახდა სამშობლოში დაბრუნებულიყო. აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ პრესასთან („ცნობის ფურცელი“, „საქართველო“, „დროება“, „შრომა“, „ივერია“), აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს და თარგმანებს. ასწავლიდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1901 წელს იყო სოციალისტ–ფედერალისტთა პარტიის ერთ–ერთი დამაარსებელი და მთავარი კომიტეტის წევრი. მისი ენერგიული მოქმედებით ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტები გაერთიანდნენ არა როგორც რუსეთის თანამოსახელე პარტიასთან არსებული ავტონომიური ჯგუფი, არამედ როგორც დამოუკიდებელი პარტია. პოლიტიკური საქმიანობისთვის ორჯერ იყო დაპატიმრებული; საბოლოოდ, 1905 წლის ოქტომბრის მანიფესტით გაათავისუფლეს. გარდაიცვალა აბასთუმანში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 37 წლის ასაკში. დაკრძალეს თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე.
ნერსე ნერსიანი
ნერსე ნერსიანი იყო იბერიის მეფე ვახტანგ I-ის ერთ-ერთი უდიდესი დიდგვაროვნის, ნერსეს შთამომავალი.
ნერსე მიეკუთნება ნერსიანიდების, ან ნერსიანის საგვარეულოს, მმართველს შიდა ქართლის ნაწილში. მის შესახებ ცნობილია მხოლოდ ძალზედ მცირედი, მისი დროინდელი წყაროები ძალიან იშვიათია. ამის მიუხედავად, მაღალი შუა საუკუნეების ქართველი ისტორიკოსი, ჯუანშერ ჯუანშერიანი მოიხსენიებს ოჯახურ კავშირს იბერიის სამეფო გვარსა და ნერსე ნერსიანს შორის.
ოჯახი და შთამომავლობა
ნერსე ნერსიანი დაქორწინდა კახეთის ერისმთავრის, მირის მესამე ასულზე, რომლისგან მას შეეძინა ძე:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მთავრები
ძველი ქანდის ნამარნალი
ძველი ქანდის ნამარნალი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძველ ქანდაში, ადგილ ნაზვრევში, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირსა და სოფელ ქანდიდან ქსნის რკინიგზის სადგურისაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს. თარიღდება XIX საუკუნით. შემორჩენილია ქვითკირით ნაგები საწნახელი. მის გრძივ კედელში დატანებულია თიხის მილი, რომლის წინ ქვითკირისავე აუზია (ისარნა).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კაუდეტე-დე-ლას-ფუენტესი
კაუდეტე-დე-ლას-ფუენტესი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რეკენა-უტიელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34,6 კმ². მოსახლეობა — 711 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
საბერძნეთის სამეფო
საბერძნეთის სამეფო (Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) — ბერძნული მონარქიული ქვეყანა, რომელიც დიდი სახელმწიფოების (დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, რუსეთი) გადაწყვეტილების საფუძველზე 1832 წელს ლონდონის ხელშეკრულებით დაარსდა. საბერძნეთის მონარქიული მმართველობა საერთაშორისო დონეზე აღიარეს კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით. ამავე ხელშეკრულების ძალით საბერძნეთმა ოსმალეთის იმპერიისაგან სრული უსაფრთხოებისა და დამოუკიდებლობის გარანტია მიიღო.
პირველი მონარქია 1924 წლამდე არსებობდა. 1924 წელს გამოცხადდა საბერძნეთის მეორე რესპუბლიკა. მონარქიული მმართველობა 1935 წელს აღდგა და სახელმწიფოს სათავეში გლიუქსბურგები დაბრუნდნენ. 1973 წელს შავი პოლკოვნიკების ხუნტის შედეგად საბერძნეთის სამეფო გაუქმდა. უკანასკნელი მონარქი კონსტანტინოს II საზღვარგარეთ გაასახლეს და საბერძნეთის მოქალაქეობა შეუწყვიტეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები