cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კლაუს ფონ ამსბერგი
კლაუს ფონ ამსბერგი (Claus von Amsberg; დ. 6 სექტემბერი, 1926 — გ. 6 ოქტომბერი, 2002) — გერმანელი დიდგვაროვანი. ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი 1980-2002 წლებში როგორც დედოფალ ბეატრიქსის მეუღლე. ნიდერლანდების მეფე ვილემ-ალექსანდერის მამა.
ბიოგრაფია
1944 წელს კლაუსი ვერმახტში გაიწვიეს, რა დროსაც იგი ოთხმოცდამეათე დივიზიაში ჩაირიცხა და 1945 წლამდე იბრძოდა იტალიის ტერიტორიაზე. აქ იგი ამერიკელებმა ტყვედ ჩაიგდეს, საიდანაც ომის დასრულების შემდეგ განთავისუფლდა. დაბრუნებულმა კლაუსმა სწავლა დაასრულა და 1960 წლიდან ბონში დასახლდა.
1962 წლის ახალი წლის ღამეს იგი პირველად შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, პრინცესა ბეატრიქსს. 1964 წლის ზაფხულში ისინი ერთმანეთს მეორედ შეხვდნენ ჰესენის ლანდგრაფის ქორწილში. ისინი მალევე დაახლოვდნენ, რასაც 1965 წელს დედოფალ იულიანას მიერ მათი ნიშნობის დალოცვა მოჰყვა.
1966 წლის 10 მარტს, ჰააგაში შედგა კლაუს ფონ ამსბერგისა და პრინცესა ბეატრიქს ნიდერლანდელის ქორწინება. დედოფლის გერმანელ კაცზე ქორწინებას, განსაკუთრებით ისეთზე, რომელიც მეორე მსოფლიო ომში ნაცისტების მხარეს იბრძოდა საშინლად უარყოფითი რეაქცია მოჰყვა ნიდერლანდელთა მხრიდან, რომ ქორწილის დღეს ტაძართან დემონსტრანტები მივიდნენ ისეთი სლოგანებით, როგორებიცაა „კლაუს, წაეთრიე!“ (Claus, raus!) და „დამიბრუნე ჩემი ველოსიპედი“ (Mijn fiets terug). მეორე სლოგანის არსი ის იყო, რომ ნაცისტებმა ოკუპაციის პერიოდში ნიდერლანდელთა ველოსიპედების კონფისკაცია მოახდინეს.
მიუხედავად ხალხში არაპოპულარობისა, კლაუსსა და ბეატრიქსს ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც სამი ვაჟი შეეძინათ. 1980 წლის 30 აპრილს, თავის დაბადების დღეზე დედოფალი იულიანა ტახტიდან გადადგა დედოფალ ბეატრიქსის სასარგებლოდ, რითაც კლაუსი ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი გახდა. მან, როგორც სამეფო კონსორტმა დიდი წვლილი ითამაშა მესამე სამყაროს ქვეყნებისათვის ჰუმანიტარული დახმარების გაწევის საქმეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2002 კატეგორია:ნიდერლანდების კონსორტები
ჯულია სტაილზი
ჯულია ო’ჰარა სტაილზი (Julia O'Hara Stiles; დ. 28 მარტი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილი გახდა შესრულებული როლებით ფილმებში: „ჩემი სიძულვილის 10 მიზეზი“ (1999), „მხოლოდ მე და შენ“ (2000) და „ბოლო ცეკვა ჩემზეა“ (2001). მის კინოკარიერაში მნიშვნელოვანი იყო ფილმები „უცნობების ბიზნესი“ (2001), „მონა ლიზას ღიმილი“ (2003) და „ომენი“ (2006). აღსანიშნავია აგრეთვე ტრილოგია ჯეისონ ბორნზე: „ბორნის იდენტიფიკაცია“ (2002), „ბორნის უპირატესობა“ (2004), „ბორნის ულტიმატუმი“ (2007).
ბიოგრაფია
დაიბადა დედამისის — მეთუნის ჯუდით ნიუკომბ სტაილზისა და მამამისის — ბიზნესმენის ჯონ ო’ჰარას ოჯახში. აქვს ინგლისური, ირლანდიური და გერმანული გენეალოგია. პატარაობიდანვე იყო დაინტერესებული სამსახიობო ხელოვნებით. 11 წლის ასაკში შედგა მისი დებიუტი ნიუ-იორკის ერთ-ერთ თეატრალურ სცენაზე. 1996 წელს ითამაშა ფილმში „მიყვარხარ, აღარ მიყვარხარ“. 1997 წელს პატარა როლი მიიღო ფილმში „ეშმაკის საკუთრება“. ერთი წლის შემდეგ მთავარი როლი მიიღო ფილმში „ავი“. მნიშვნელოვანი იყო ფილმი „ჩემი სიძულვილის 10 მიზეზი“, სადაც თამაში მოუწია ჰით ლეჯერთან. 2000-იან წლებში გამოჩნდა ფილმებში: „წვეულება“ (2003), „პრინცი და მე“ (2004), „ბუს ყვირილი“ (2009), „იმედის სხივების კრებული“ (2012) და სხვა. გადაღებულია აგრეთვე სერიალში „დექსტერი“.
2005 წელს დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი ინგლისური ლიტერატურის სეციალიზაციით. სტაილზი ვეგეტარიანელია, წარსულში ვეგანი იყო. უყვარს ბეისბოლი და არის ნიუ-იორკ მეტსის გულშემატკივარი. თავის თავს ფემინისტს უწოდებს და 2004 წელს ფემინიზმზე დაწერა სტატია The Guardian-ში. სტაილზი რომანტიკულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობთან ჯონათან კრამერთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ნუკატლი
ნუკატლი (Нукатль) — მთა რუსეთში, დაღესტანში. სიმაღლე 3903 მ. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე. წარმოადგენს ნუკატლის ქედის ერთ-ერთ უმაღლეს წერტილს. მთის ჩრდილო-დასავლეთით არის ფირნული ველი.
სქოლიო
კატეგორია:დაღესტნის მთები
შახრა
შახრა (Shakhra) — სოფელი აზერბაიჯანში,   ოღუზის რაიონში. შეიძლება, რომ ამ სოფელს სახელის აქვს შეცვლილი ან აღარ არსებობს, რადგან არც ერთი აზერბაიჯანული ვებგვერდი მას ამ სახელით არ მოიხსენიებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოღუზის რაიონის სოფლები
ბუხარის ოლქი
ბუხარის ოლქი (ვილაეთი) (Buxoro viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბუხარა.
ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილში. ფართობი 39.4 ათასი კმ². ზედაპირი ვაკეა. მდებარეობს ზარაფშანის ქვემო დინებასა და ყიზილყუმის უდაბნოს სამხრეთ ნაწილში. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უდაბნო საძოვრებს უჭირავს. არის სარწყავი მიწათმოქმედება. სათესია მიწის ფონდის დაახლოებით 2%. მეურნეობის მთავარი დარგებია მებამბეობა, ყარაქოლის ცხვრის ჯიშის მოშენება, მეაბრეშუმეობა, ბამბასაწმენდი, აბრეშუმის სახვევი, კარაქ-ცხიმის, ღვინის, ხორცის მრეწველობა, სამშენებლო მსალათა წარმოება და სხვა. განვითარებულია ბუნებრივი აირის მოპოვება (უდიდესი საბადო — ღაზლი), ნავთობის, ქიმიური, ენერგეტიკული და ოქროსმოპოვებითი მრეწველობა.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ოლქები
ოკსენჰაუზენი
ოკსენჰაუზენი (Ochsenhausen) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. ქალაქის ფართობია 59,96 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 8 590 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
ჩრდილოეთ კორეის მშვიდობის მუზეუმი
ჩრდილოეთ კორეის მშვიდობის მუზეუმი (조선민주주의인민공화국 평화박물관; ჰანჯა. 朝鮮民主主義人民共和國平和博物館) — მუზეუმი ჩრდილოეთ კორეაში. აშენდა, რათა აქ 1953 წლის 27 ივლისს შემდგარიყო კორეის ომის დაზავების ხელშეკრულების ხელმოწერა. ის მდებარეობს ჩრდილოეთ კორეის, ჰამგეონ-ბუკდოს პროვინციის ყოფილ სოფელ პანმუნჯომში. საერთო უსაფრთხოების მონაკვეთიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 1.2 კმ-ში. ის ერთადერთია, რაც ყოფილი სოფლიდან შემორჩა, ხოლო სახელი - პანმუნჯომში 1950-იანი წლებიდან საერთო უსაფრთხოების მონაკვეთს ეწოდება. ის ასევე კიჯონ-დონიდან (რომელსაც ხშირად პროპაგანდს სოფელს უწოდებენ) ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,9 კილომეტრში მდებარეობს. აქ ინახება 1976 წელს მომხდარი ნაჯახით მკვლელობის ინციდენტის იარაღები, როდესაც ორი ამერიკელი ჯარისკაცი: კაპიტანი არტურ ბონიფასი და ლეიტენატი მარკ ბარეტი დაიღუპა.
შენობაში, კარების თავზე კიდია პიკასოს მტრედის ასლი. ხელმოწერის ცერემონიალზე ამრიკელებმა ეს კომუნიზმის სიმბოლოდ მიიჩნიეს (რადგან პიკასო კომუნისტი იყო) და მოითხოვეს მისი დაფარვა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის მუზეუმები კატეგორია:მშვიდობის მუზეუმები
Running Scared
„Running Scared“ — სიმღერა, რომლითაც აზერბაიჯანის წარმომადგენლები (ნიგარ ჯამალი და ელდარ გასიმოვი) წარდგნენ ევროვიზია 2011-ზე და გაიმარჯვეს. .
სიმღერის ოფიციალური ვიდეო გადაიღეს ყირიმში.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის სიმღერები კატეგორია:2011 წლის სინგლები კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერები
სემ ელერდაისი
სემუელ „სემ“ ელერდაისი (Sam Allardyce; დ. 19 ოქტომბერი, 1954, დადლი) — ინგლისელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 2011 წლის შემდეგ ის არის ვესტ ჰემ იუნაიტედის თავკაცი.
როგორც ფეხბურთელმა, ელერდაისმა მონაწილეობა მიიღო 400-ზე მეტ შეხვედრაში და ითამაშა ბოლტონ უონდერერსის, სანდერლენდის, მილუოლის, ტამპა ბეი როუდისის, ქოვენთრი სიტის, ჰადერსფილდ თაუნის, პრესტონ ნორს ენდის, ვესტ ბრომვიჩ ალბიონის და ლიმერიკის რიგებში. სამწვრთნელო კარიერაში გადაბარგების შემდეგ ის თავკაცობდა ლიმერიკს, ბლექპულსა და ნოთს ქაუნთის, საიდანაც გადაბარგდა ბოლტონ უონდერერსში და ამ გუნდის მწვრთნელი იყო 1999-დან 2007 წლამდე. მან ბოლტონი გაიყვანა ინგლისის ლიგის თასის ფინალში და ისტორიაში პირველად მოაპოვებინა გუნდს უეფას თასის საგზური.
ნიუკასლ იუნაიტედსა და ბლექბერნ როვერსში მოღვაწეობის შემდეგ 2011 წელს ელერდაისმა ვესტ ჰემ იუნაიტედი ჩაიბარა, რომელიც იმხანად ახალი გავარდნილი იყო პრემიერ ლიგიდან. ამჟამად არსენ ვენგერის შემდეგ სემი პრემიერ ლიგაში მეორე მწვრთნელია, რომელიც ყველაზე დიდ ხანს უდგას სათავეში ერთ კლუბს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ბოლტონ უონდერერსის ფეხბურთელები კატეგორია:სანდერლენდის ფეხბურთელები კატეგორია:ვესტ ბრომვიჩ ალბიონის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი
ნიკოს სამპსონი
ნიკოს სამპსონი (Νίκος Σαμψών; დ. 16 დეკემბერი, 1935, ფამაგუსტა — გ. 9 მაისი, 2001, ნიქოზია) — კვიპროსელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1974 წლის 15-23 ივლისს.
ბიოგრაფია
ნამდვილი გვარი გეორგიადისი, მაშინ შეცვალა სამპსონით, როდესაც გაზეთ The Cyprus Times-ში ფოტოგრაფად დაიწყო მუშაობა. სამპსონი შემდეგ მის პარტიულ ფსევდონიმად იქცა. აქტიურად ჩაება პარტიზანულ ომში დიდი ბრიტანეთისაგან კვიპროსის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. აქტიურად მონაწილეობდა სამხედრო მღელვარებებში, რის შესახებაც შემდეგ გაზეთში წერდა. ამის გამო სამპსონი დააპატიმრეს და სიკვდილით დასჯის განაჩენი გამოუტანეს. შემდეგ ეს განაჩენი სამუდამო პატიმრობით შეუცვალეს. 1959 წელს კვიპროსმა მიიღო ავტონომია სამპსონი გაათავისუფლეს და საბერძნეთში გადავიდა. კვიპროსში დაბრუნდა ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. სამშობლოში მას შეხვდნენ, როგორც ეროვნულ გმირს.
გარდაიცვალა 2001 წლის 9 მაისს ნიქოზიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვიპროსის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კუიაპო
კუიაპო (ოფიციალურად კუიაპოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Cuyapo) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ნუევა-ესიხის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 68 066 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 51 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ნუევა-ესიხის მუნიციპალიტეტები
ალბერტ შვეიცერი
ალბერტ შვეიცერი ( დ.  14 იანვარი, 1875 - გ. 4 სექტემბერი,  1965 ) — ელზასელი ერუდიტი,  ღვთისმეტყველი, ორგანისტი, მწერალი, ჰუმანიტარი, ფილოსოფოსი და ექიმი.
მან მიიღო 1952 წლის ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში მისი ფილოსოფიისთვის „სიცოცხლის პატივისცემა“, გახდა მერვე ფრანგი, რომელმაც მიიღო ეს პრიზი. მისი ფილოსოფია მოიცავდა მრავალ გზას, მაგრამ მათ შორის ყველაზე ცნობილია ლამბარენეში ალბერტ შვეიცერის ჰოსპიტალის დაარსება და შენარჩუნება. ეს ტერიტორია 1958 წლამდე იყო საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის შემადგენლობაში და შემდეგ გაბონის ტერიტორიაზე. მუსიკოსი და ორგანისტი შვეიცერი სწავლობდა გერმანელი კომპოზიტორის იოჰან სებასტიან ბახის მუსიკას.
ეროვნება
შვეიცერი დაიბადა გერმანიის იმპერიაში, ელზას-ლოთარინგიის საიმპერატორო მხარეში. მოგვიანებით იგი საფრანგეთის მოქალაქე გახდა, რადგან პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ელზასი გახდა საფრანგეთის ტერიტორია.
განათლება
მინი| შვეიცერი 1912 წელს. ( თანამედროვე ხელოვნების სტრასბურგის მუზეუმი ) შვეიცერი დაიბადა 1875 წლის 14 იანვარს კეისერსბერგში, ელზასში, რომელიც მის დაბადებამდე ოთხი წლით ადრე გერმანიის იმპერიის ელზას-ლოთარინგიის საიმპერატორო ტერიტორია გახდა. ის იყო ლუი შვეიცერის და ადელ შილინგერის ვაჟი. მან ბავშვობა გაატარა გუნსბახში, ასევე ელზასში, სადაც მამამისი ადგილობრივი ლუთერან – ევანგელური პასტორი და ასწავლიდა მუსიკის დაკვრას. შვეიცერი, პასტორის ვაჟი, გაიზარდა რელიგიურად შემწყნარებელ გარემოში და განუვითარდა რწმენა, რომ ჭეშმარიტი ქრისტიანობა ყოველთვის უნდა მოქმედებდეს რწმენისა და მიზნის ერთიანობისაკენ.
შვეიცერის პირველი ენა იყო გერმანულის ელზასური დიალექტი. მიულუზის გიმნაზიაში მან მიიღო „აბიტურიუმი“ (საშუალო განათლების სერტიფიკატი) 1893 წელს. 1885 წლიდან 1893 წლამდე ის სწავლობდა ორგანის დაკვრას მიულუზის პროტესტანტულ ტაძარში 1893 წელს მან შეასრულა  იოჰან სებასტიან ბახის საორგანო მუსიკა  ფრანგი ორგანისტის ჩარლზ-მარი ვიდორის თანდასწრებით. მისი საორგანო მუსიკა შეიცავდა მარადიული მისტიკის გრძნობას. ვიდორი აღფრთოვანდა და დათანხმდა შვეიცერის სწავლებას საფასურის გარეშე, და ამით დაიწყო დიდი და გავლენიანი მეგობრობა.
1893 წლიდან შვეიცერი სწავლობდა პროტესტანტულ ღვთისმეტყველებას სტრასბურის კაისერ ვილჰელმის უნივერსიტეტში. შვეიცერი მსახურობდა ერთწლიან სავალდებულო სამხედრო სამსახურში 1894 წელს. 1898 წელს იგი დაბრუნდა პარიზში სადოქტორო დისერტაციის დასაწერად კანტის რელიგიური ფილოსოფია შესახებ სორბონის უნივერსიტეტში. 1899 წელს, შვეიცერმა გაატარა ზაფხულის სემესტრი ბერლინის უნივერსიტეტში და საბოლოოდ მიიღო თეოლოგიის ხარისხი სტრასბურგის უნივერსიტეტში. მან გამოაქვეყნა სადოქტორო დისერტაცია ტუბბენის უნივერსიტეტში 1899 წელს.
1905 წელს, შვეიცერმა მედიცინის შესწავლა დაიწყო სტრასბურის უნივერსიტეტში, რაც 1913 წელს სამედიცინო ხარისხის მიღებით დასრულდა.
მედიცინა
30 წლის ასაკში, 1905 წელს, შვეიცერმა სურვილი გამოთქვა, ემუშავა პარიზის ევნაგელისტური მისიის საზოგადოებაში, რომელიც ექიმს ეძებდა. ამ მისიონერული საზოგადოების კომიტეტი მზად არ იყო მიეღო მისი შემოთავაზება შვეიცერის ლუთერანული ღვთისმეტყველების გამო. მას ადვილად შეეძლო მიეღო ადგილი გერმანიის ევანგელურ მისიაში, მაგრამ სურდა გაეგრძელებინა თავდაპირველი მიმართულება დოქტრინალული სირთულეების მიუხედავად. მისი მეგობრების, ოჯახის წევრებისა და კოლეგების პროტესტის მიუხედავად, მან თანამდებობა დატოვა და უნივერსიტეტში ხელახლა ჩააბარა სამწლიან კურსზე მედიცინის დოქტორის ხარისხის მოსაპოვებლად.
მედიცინის შესწავლის დროსაც და ასევე, მისი კლინიკური კურსის განმავლობაში, შვეიცერმა ჩამოაყალიბა ფილოსოფოს-მეცნიერის იდეალი. მაქსიმალური სიბეჯითისა და შრომისმოყვარეობით წყალობით, მან წარმატებით დაასრულა სწავლა 1911 წლის ბოლოს. მისი სამედიცინო სადისერტაციო ხარისხი იყო კიდევ ერთი ნაშრომი იესოს ისტორიაზე, კერძოდ, იესოს ფსიქიატრიული შესწავლა. მან დაიცვა თემა იესოს გონებრივი ჯანმრთელობა. 1912 წლის ივნისში დაქორწინდა ჰელენ ბრესლაუსთან, რომელიც იყო ობოლთა მუნიციპალური ინსპექტორი და ებრაელი პან-გერმანელი ისტორიკოსის ჰარი ბრესლაუს ქალიშვილი.
პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წლის ივლისში, შვეიცერმა და მისმა მეუღლემ, გერმანიის მოქალაქეებმა საფრანგეთის კოლონიაში, რომელი ქვეყნებიც ჩართული იყვნენ ომში, ფრანგი სამხედროების მეთვალყურეობის ქვეშ დააყენეს ლამბარენეში, სადაც შვეიცერმა გააგრძელა მოღვაწეობა. 1917 წელს ოთხიწლიანი მუშაობისა და ტროპიკული ანემიის შედეგად გადაღლილი ექიმი მეუღლესთან ერთად ბორდოში წაიყვანეს. 1918 წლის ივლისში ელზასის სახლში საცხოვრებლად გადასვლის შემდეგ, იგი კვლავ თავისუფალი კაცი იყო. ამ დროს შვეიცერს, რომელიც გერმანიის მოქალაქედ დაიბადა, მშობლებისგან მიღებული (1871 წლამდე) საფრანგეთის მოქალაქეობა აღუდგა და საფრანგეთის მოქალაქე გახდა. შემდეგ, სტრასბურის სამედიცინო ასისტენტად და ასისტენტ-პასტორის მოსამსახურედ მუშაობა დაიწყო, შეიმუშავა თავისი პროექტი ცივილიზაციის ფილოსოფიაზე, რომელმაც 1900 წლიდან დაიპყრო მისი გონება. 1920 წლისთვის, იგი გამოჯანმრთელდა და დაიწყო  სახსრების მოგროვება სესხების დასაფარად და თანხების შეგროვება გაბონში დასაბრუნებლად. 1922 წელს ლექციები ჩაატარა ოქსფორდის უნივერსიტეტში და მომდევნო წელს გამოჩნდა მისი დიდი ნაწარმოებების ტომი I და II , ცივილიზაციის ნგრევა და აღდგენა და ცივილიზაციის ეთიკა. დანარჩენი ორი ტომი „სიცოცხლის პატივისცემის მსოფლიო ხედვა“ და მეოთხე - ცივილიზებულ სახელმწიფოს შესახებ, არასოდეს დასრულებულა.
1924 წელს, შვეიცერი დაბრუნდა გაბონში მეუღლის გარეშე, ოქსფორდის ბაკალავრიატის კუსრდამთავრებულ ნოელ გილესპიესთან ერთად, რომელიც მის ასისტენტად მუშაობდა. მათ იქ მძიმე მდგომარეობა დახვდათ და სამედიცინო პუნქტის მშენებლობა თვეები გაგრძელდა. ის სალვარსანის დახმარებით მკურნალობდა სიფილისურ წყლულებსა და ფრამბეზიას. გაუჩნდა დამატებითი სამედიცინო პერსონალი, მედდა (მის) კოტმანისა და ექიმ ვიქტორ ნესმანის სახით, რომელიც მას შეუერთდა 1924 წელს, ხოლო ექიმი მარკ ლაუტბერგი 1925 წელს. 1925–6 წლებში აშენდა საავადმყოფოების ახალი კორპუსები, ასევე შეიქმნა პალატა თეთრკანიანი პაციენტებისთვის, ასე რომ ეს ადგილი სოფელივით იქცა. შიმშილობის დაწყებამ და დიზენტერიის ეპიდემიამ ახალი პრობლემები შექმნა. სამშენებლო სამუშაოების დიდი ნაწილი ადგილობრივი მოსახლეობის და პაციენტების დახმარებით განხორციელდა. აშენდა ახალი საავადმყოფო და შეიქმნა სამედიცინო ჯგუფი, შვეიცერი დაბრუნდა ევროპაში 1927 წელს, ამჯერად გაბონში დატოვა მოქმედი საავადმყოფო.
ის კვლავ დაბდუნდა იქ 1929 წლიდან 1932 წლამდე. თანდათანობით მისი მოსაზრებები და კონცეფციები აღიარეს არა მხოლოდ ევროპაში, არამედ მთელ მსოფლიოში. მუშაობის კიდევ ერთი პერიოდი იყო 1935 წელს. 1937 წლის იანვარში იგი კვლავ დაბრუნდა ლამბარენეში და იქ განაგრძო მოღვაწეობა მთელი მეორე მსოფლიო ომის დროს.
მოხუცებულობის ასაკი
მარჯვნივ|მინი| შვეიცერის სახლ-მუზეუმი კონიგსფელდში, შავ ტყეში ქალიშვილის ( რენა შვეიცერი მილერის ) დაბადების შემდეგ, ალბერტის მეუღლემ, ჰელენ შვეიცერმა ჯანმრთელობის გამო ვეღარ შეძლო ლამბარენეში ცხოვრება. 1923 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა კონიგსფელდში, სადაც მან ააშენა სახლი ოჯახისთვის. ეს სახლი ახლა შვეიცერის მუზეუმად არის დაცული.
1939–1948 წლებში იგი დარჩა ლამბარენეში, რადგან ომის გამო ვერ შეძლო დაბრუნებულიყო ევროპაში. მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან სამი წლის შემდეგ, 1948 წელს, იგი პირველად დაბრუნდა ევროპაში და განაგრძო მოგზაურობა (იმოგზაურა აშშ-შიც).
შვეიცერს მიენიჭა 1952 წლის ნობელის პრემია, პრიზის მიღებისას წარადგინა სიტყვა „მშვიდობის პრობლემა“. 1952 წლიდან გარდაცვალებამდე იგი მუშაობდა ბირთვული ტესტირების და ბირთვული იარაღის წინააღმდეგ ალბერტ აინშტაინთან, ოტო ჰანთან და ბერტრან რასელთან ერთად.
1955 წელს იგი დედოფალ ელისაბედ II-სგან მიიღო საპატიო ორდენის (OM) საპატიო წევრის სტატუსი.
შვეიცერი გარდაიცვალა 1965 წლის 4 სექტემბერს საყვარელ საავადმყოფოში, ლამბარენეში, ამჟამად დამოუკიდებელ გაბონში. მისი საფლავი, მდინარე ოგოუეს ნაპირზე აღინიშნება ჯვრით, რომელიც მან თავად შექმნა.
მისი ბიძაშვილი ანა-მარი შვეიცერი სარტრი იყო ჟან-პოლ სარტრის დედა.
შვეიცერი ვეგეტარიანელი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი მწერლები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი ხალხი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:ლუთერანები
სინჯანი (ოღუზი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოღუზის რაიონის სოფლები
ჯაფნის ოლქი
ჯაფნის ოლქი (යාපනය දිස්ත්‍රික්කය, யாழ்ப்பாணம் மாவட்டம்) — შრი-ლანკის 25 ოლქიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში და შედის ჩრდილოეთი პროვინციის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯაფნა. ოლქის ფართობია 1 025 კმ². ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 15 დივიზიონად.
მოსახლეობა
2012 წლის მონაცემებით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 583 378 ადამიანს. მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას შეადგენენ შრი-ლანკის ტამილები.
ოლქის მოსახლეობა, შრი-ლანკის ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით მცხოვრები მოსახლეობის მსგავსად, დააზარალა სამოქალაქო ომმა, რომელმაც დაახლოებით 100 000 ადამიანი იმსხვერპლა. ომის დროს რამდენიმე ასეული ათასი (შესაძლოა ერთი მილიონიც) ტამილი ემიგრაციაში წავიდა ევროპასა და ამერიკაში, ბევრი მათგანი კი გადასახლდა დედაქალაქ კოლომბოში.
სქოლიო
კატეგორია:შრი-ლანკის ოლქები
ევროპელ ინიციატორთა ასოციაცია
ევროპელ ინიციატორთა ასოციაცია — არასამთავრობო ორგანიზაცია საქართველოში, რომელიც 2017 წლის სექტემბერში დაარსდა ქალაქ გორში ადგილობრივი ახალგაზრდა ინიციატორების მიერ. მისი მიზანია შიდა ქართლის რეგიონში სამოქალაქო აქტივიზმის ხელშეწყობა, არაფორმალური განათლების პოპულარიზება, ადგილობრივ ახალგაზრდებში ეროვნული და დასავლური ღირებულებების განმტკიცება.
ისტორია
ორგანიზაციის შექმნამდე მის დამფუძნებლებს ჯერ კიდევ 2016 წელს ჩამოყალიბებული ჰქონდათ საინიციატივო ჯგუფი, რომელიც „ევროპულ-ქართული ინსტიტუტის“ ქსელის წევრი იყო და აქტიურად მონაწილეობდა მის მიერ განხორციელებულ ისეთ ღონისძიებებში, როგორიცაა საქართველოს მეოთხე პრეზიდენტის, გიორგი მარგველაშვილის, სარეზერვო ფონდის მხარდაჭერით ჩატარებული პროექტები - „შენი ხმა ჩვენი მომავალია“. „ინიციატივა“ და „კონსტიტუცია ყველასია“. ამ უკანასკნელის ფარგლებში 2017 წლის ზაფხულში „ევროპელ ინიციატორთა ასოციაციის“ სულის ჩამდგმელმა საინიციატივო ჯგუფმა შიდა ქართლის რეგიონში კონსტიტუციის თემატიკაზე 10-მდე სხვადასხვა ტიპის აქტივობა ჩაატარა: შეიქმნა რამდენიმე StreetArt-ი, აკადემიური სიმულაციები და ა.შ. სწორედ ამ ყველაფრის შემდეგ „ევროპულ-ქართული ინსტიტუტის“ აქტიური მხარდაჭერით ზემოაღნიშნულმა საინიციატივო ჯგუფმა გადაწყვიტა ჩამოეყალიბებინა არასამთავრობო ორგანიზაცია და საკუთარი აქტიურობისთვის კიდევ უფრო ორგანიზებული და ოფიციალური სახე მიეცა, რაც გამოიხატა კიდეც 2017 წლის სექტემბერში ორგანიზაციის შექმნაში. ორგანიზაცია, ისევე როგორც მისი შემქმნელი საინიციატივო ჯგუფი არის „ევროპულ-ქართული ინსტიტუტის“ ქსელის წევრი.
აქტივობები
საინიციატივო ჯგუფის მიერ შეიქმნა პირველი facebook ჩათ-ბოტი - Lawრენტი - რომელიც ფლობს კონსტიტუციონალიზმის ისტორიას, საქართველოს კონსტიტუციას, ორგანულ კანონს, სისხლის სამართლის კოდექსსა და მრავალ ელექტრონულ წიგნს სამართლის შესახებ.
დაარსებიდან მალევე „ევროპელ ინიციატორთა ასოციაციამ“ „ევროპულ-ქართულ ინსტიტუტთან“ და შვედეთის ინსტიტუტთან თანამშრომლობით 2017 წლის 1-2 დეკემბერს ქ. გორში უმასპინძლა პირველი საერთაშორისო კონფერენციას - „კარგი მმართველობა“. კონფერენციის მომხსენებლებმა, საქართველოში მოღვაწე წამყვანი საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებმა, განიხილეს კარგი მმართველობის პრინციპები და ამ პრინციპების იმპლემენტაციისთვის აუცილებელი გზები.
„ევროპელ ინიციატორთა ასოციაციის“ ინიციატივითა და საქართველოს მეოთხე პრეზიდენტის, გიორგი მარგველაშვილის, მხარდაჭერით განხორციელდა პროექტი - „სამოქალაქო თვითშეგნება რესპუბლიკის მეასე წელს“, რომლის ფარგლებშიც 2018 წელს ორგანიზაციამ, ქალაქ გორში, სკოლის მოსწავლეებისთვის მოაწყო ორთვიანი სალექციო კურსი - „პოლიტიკური ეთიკის სკოლა“ და დაიწყო პროექტი „მოძრავი მუზეუმი 1918“, რომლის მიზანსაც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის (1918-1921) შესახებ მოსწავლეებში ცნობიერების ამაღლება და მათ მიერ საქართველოს ისტორიის აღნიშნული პერიოდის უკეთ გაანალიზება წარმოადგენდა. ასოციაციამ გამოსცა სპეციალური კრებული, რომელშიც შიდა ქართლის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსწავლეებისა და სტუდენტების ესეებია თავმოყრილი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ. პროექტში აქტიურად იყვნენ ჩართულნი ოკუპაციის ხაზთან არსებული სოფლების ახალგაზრდობა.
2018 წლის მეორე ნახევარში “ევროპელ ინიციატორთა ასოციაციამ“ „საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტთან“ (GIP) თანამშრომლობით გორის თემში განახორციელა პროექტი „DCFTA - გზა ევროპისკენ“, რომელიც მიზნად ისახავდა ადგილობრივ წვრილ და საშუალო მეწარმეებთან შეხვედრების შედეგად მათი ცნობიერების ამაღლებას ევროკავშირთან „ასოცირების ხელშეკრულებისა“ და „ღრმა და ყოვლისმომცველი სავაჭრო სივრცის შესახებ ხელშეკრულებას“-თან დაკავშირებით, რათა მათ არსებული ცოდნის საფუძველზე მარტივად მოახერხონ ევროკავშირთან საქართველოს ეკონომიკური ურთიერთობების ლიბერალიზაციის შედეგად გაჩენილი შესაძლებლობების გამოყენება.
2018 წლის შემოდგომაზე ორგანიზაციამ გორის მუნიციპალიტეტის მერიასთან თანაშრომლობით მონაწილეობა მიიღო „ადგილობრივი თვითმართველობების გაძლიერების პროგრამაშიც“.
ასოციაციამ ამასთანავე მონაწილეობა მიიღო „გორის მუნიციპალიტეტის ახალგაზრდული სტრატეგიის 2018-2028 წლების სამოქმედო გეგმის“ შემუშავებაში.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
მემინგენი
მემინგენი (Memmingen) — ქალაქი გერმანიაში, მდებარეობს ბავარიის მიწაზე.
ექვემდებარება შვაბიის ადმინისტრაციულ ოლქს. მოსახლეობა შეადგენს 41 025 ადამიანს (2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით). ფართობი — 70,17 კმ². ოფიციალური კოდი — 09 7 64 000.
ქალაქის ცენტრიდან აღმოსავლეთით 4 კმ-ში მდებარეობს მემინგენის აეროპორტი.
შირვანლი (ოღუზი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოღუზის რაიონის სოფლები
ძორაგლუხი
ძორაგლუხი (Ձորագլուխ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 025 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 317 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.25 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
მასტერკლასი (ტელეგადაცემა)
მასტერკლასი — ტელეკომპანია რუსთავი 2-ს მიერ ორგანიზებული მუსიკალური პროექტი, რომელიც ეთერში პირველად 2019 წლის 13 აპრილს გავიდა. ჟიურის არჩეული 16 მონაწილის მიზანია ფინალამდე მიღწევა და გამარჯვება. კონკურსში არ მიიღება ადამიანთა ზარები, კონკურსანტების მხოლოოდ ჟიურის წევრები აფასებენ.
მამუსთა
მამუსთა (Mamusta) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 4,402 კაცი.
ბრენდან გლისონი
ბრენდან გლისონი (Brendan Gleeson; დ. 29 მარტი, 1955, ლონდონი) — ირლანდიელი მსახიობი. მიღებული აქვს ემის ჯილდო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
მამუსთა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
მასტერკლასი (ტელეგადაცემა)
პირველი სეზონის წამყვანები — „მხოლოდ ქართულის“ 2018 წლის სეზონის ფინალისტები: გუგა მარგველაშვილი და ნუცა თოფურია; ჟიურის წევრები: ნიკოლოზ რაჭველი, ეკა მამალაძე, ნუკრი კაპანაძე, დავით გომართელი და გიორგი სუხიტაშვილი. მუსიკალური პროდიუსერი — მარინა ბერიძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
ვასილ ბაკურაძე
ვასილ ზურაბის ძე ბაკურაძე (დ. 1886, ჭიათურა — გ. უცნობია) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბიოგრაფია
ვასილ ზურაბის ძე ბაკურაძე დაიბადა 1886 წელს, ქუთაისის გუბერნიის, ქუთაისის მაზრის დაბა ჭიათურაში. დაამთავრა ორკლასიანი სამრევლო სკოლა. 1900-იანი წლების მიჯნაზე სწავლობდა ტფილისის სასულიერო სემინარიაში. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოშორდა. შემდგომი ბედი უცნობია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები კატეგორია:დაბადებული 1886
თაიფლი
თაიფლი (Tayıflı) — სოფელი აზერბაიჯანში,   ოღუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 687 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოღუზის რაიონის სოფლები
ივონა შოკე-ბრიუა
ივონა შოკე-ბრიუა (Yvonne Choquet-Bruhat; დ. 29 დეკემბერი, 1923, ლილი) — ფრანგი ფიზიკოსი და მათემატიკოსი.
ფინტინა-ალბე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ედინეცის რაიონის სოფლები
ივონა შოკე-ბრიუა
ბიოგრაფია
20 წლის ასაკში შოკე-ბრიუამ პირველი სამეცნიერო ხარისხი (ბაკალავრის ხარისხი) დაიცვა. 1946 წელს მან დაამთავრა უმაღლესი პედაგოგიური სასწავლებელი. სწავლის პერიოდში მან კონკურსში ორჯერ გაიმარჯვა და ოქროს მედლები მოიპოვა. 1946 წელს ივონამ სპეციალური გამოცდები ჩააბარა და მიიღო უფლება ესწავლებინა საფრანგეთის უმაღლეს სასწავლებლებში ფიზიკა და მათემატიკა. ამ პერიოდში იგი ა. ლიშნეროვიჩმა ფარდობითობის თეორიის შინაარსი ღრმად გაარკვია. იგი ამ დღიდან ფიზიკის ნახსენებ ფუნდამენტურ დარგს მიყვებოდა ცხოვრების დიდი პერიოდი. 1949-1951 წლებში შოკე-ბრიუა საფრანგეთის ეროვნული სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის კონსულტანტი იყო. 1951 წელს, 28 წლის ასაკში გახდა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი. ივონა 1951-1952 წლებში იყო პრინსტონის პერსპექტიულ გამოკვლევათა ინსტიტუტის პროფესორი; 1953-1958 წლებში მარსელის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1958-1959 წლებში რეიმსის უნივერსიტეტის პროფესორი; ხოლო 1960 წლიდან პარიზის სორბონის უნივერსიტეტის პროფესორი.
სხვადასხვა პერიოდში შოკე-ბრიუა საფრანგეთისა და მსოფლიოს მრავალი სამეცნიერო-კვლევითი კომისიის წევრი და თავმჯდომარე იყო. მათ შორის აღსანიშნავია ფარდობითობის თეორიის საერთაშორისო კომიტეტი, რადგან იგი ამ კომიტეის ჯერ წევრი (1965 წლიდან), ხოლო შემდგომ კომიტეტის პრეზიდენტი იყო (1980-1983).
აგრეთვე ცხოვრების სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ვადოთ ივანა შოკე-ბრიუა ლექციებსს წასაკითხად მიწვეულ იყო შემდეგ ქვეყნებში: აფრიკაში, აშშ-ში, იტალიაში, ავსტრიაში, ჩინეთში, შოტლანდიაში.
მოღვაწეობა
ივანა შოკე-ბრიუას პირველი სამეცნიერო გამოკვლევები ფრანგი მათემატიკოსის ე. კარტანის ფუნდამენტური თეორემების გამოკვლევებს შეეხო. შემდგომ პერიოდში ივონამ ხელი მოკიდა ალბერტ აინშტაინის განტოლებების ამოხსნის არსებობის პრობლემას. იგი გადაუჭრელი იყო ანალიზური შემთხვევისას. სწორედ ეს საკითხები გადაჭრა შოკე-ბრიუამ და საფუძვლად დაუდო საკუთარ სადოქტორო დისერტაციას. ამ შრომით ავტორმა აღმოაჩინა სინათლის ტალღების მსგავსი გრავიტაციული ტალღების გავრცელება, რაც ფარდობითობის თეორიის თვალსაზრისით არის განსაზღვრული. ივანა შოკე-ბრიუა ამ შრომაზე წერდა:
შოკე-ბრიუა პარალელურად მათემატიკური საკითხების შესწავლითაც ინტერესდებოდა, თუმცა ყველგან და ყოველთბის მისი შრომები ფარდობითობის თეორიასთან მიდიოდა. მისი მათემტიკური ნაშრომებიც რელატივისტური თეორიის უკეთ გაგებას და მისი შედეგების დიზიკურ ახსნას ეძღვნებოდა. ამას მისივე სიტყვები ამტკიცებს
ჯილდოები
ივონა შოკე-ბრიუას ჯილდოები შემდეგნაირია: საფრანგეთის სამეცნიერო-კვლევითი ეროვნული ცენტრის ცერცხლისა და ბრინჯაოს მედლები (1954; 1958), ანდრე პარვილის პრემია (1963), საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის თავდადებულ მეცნიერთა სახელობის პრემისა (1965), „საპატიო ლეგიონის ორდენი“ (1975). მისი ამ მიღწევებისა და თეორიულ ფიზიკაში განსაკუთრებული მოღვწეობის გამო ივონა შოკე-ბრიუა 1979 წელს არჩეულ იყო საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად, ხოლო 1985 წელს, აშშ-ის ხელოვნების მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კირილენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სინჯერეის რაიონის სოფლები
მარია I (უნგრეთი)
მარია I ანჟუელი (Anjou Mária I, Marija I Anžuvinska; დ. 1371 — გ. 17 მაისი, 1395) — ანჟუს დინასტიის წარმომადგენელი. უნგრეთის, ხორვატიისა და პოლონეთის მეფე ლაიოშ I-ისა და დედოფალ ელიზაბეტა ბოსნიელის ქალიშვილი. უნგრეთისა და ხორვატიის დედოფალი 1382-1385 წლებში, მამის გარდაცვალების შემდეგ. იგი მალევე ჩამოაგდო ტახტიდან მისმა ნათესავმა, ნეაპოლის მეფე კარლო III-მ. ამის გამო იგი გეგმავდა საფრანგეთის მეფე შარლ VI-ის ძმაზე, ლუი ორლეანელზე ქორწინებას, მაგრამ საბოლოოდ საღვთო რომის იმპერატორ სიგიზმუნდ I-ზე იქორწინა, რომლის დახმარებითად 1386 წელს დაიბრუნა ტახტი. იგი 1395 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა ცხენიდან გადმოვარდნის შედეგად, უშვილოდ.
ბავშვობა
მარცხნივ|მინი|316x316პქ|ლაიოშ I და ელიზაბეტა ბოსნიელი მარიასთან ერთად მარია დაიბადა 1371 წლის მეორე ნახევარში, უნგრეთში. იგი იყო უნგრეთის, ხორვატიისა და პოლონეთის მეფე ლაიოშ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ელიზაბეტა ბოსნიელის მეორე ქალიშვილი. მარიას ერთადერთი უფროსი და, პრინცესა კატარინა მის დაბადებამდე რამდენიმე თვით ადრე, 1370 წელს დაიბადა, 1374 წელს კი დაიბადა მისი უმცროსი და — იადვიგა.
ვინაიდან მეფე ლაიოშს ვაჟი არ ჰყოლია, იგი იძულებული გახდა თავისი უზარმაზარი სამფლობელოები ქალიშვილებისთვის გადაენაწილებინა. გარდა საკუთრივ უნგრეთის, ხორვატიისა და პოლონეთისა, მის ვასალურ მდგომარეობაში იყო ნეაპოლი, პროვანსა, ვალახეთი და სერბეთი. ამ ტერიტორიების შესანარჩუნებლად, მის ქალიშვილებს გვერდით ძლიერი მეუღლე სჭირდებოდათ, რომლებიც მოახერხებდნენ მათი მტრისაგან დაცვას. სწორედ ამ მიზნით, ჯერ კიდევ მარიას პირველ დაბადების დღემდე, ლაიოში საღვთო რომის იმპერატორ კარლ IV-ს მოელაპარაკა, რომ მარია აუცილებლად დაქორწინდებოდა მის ვაჟზე, პრინც სიგიზმუნდ ლუქსემბურგელზე. ლაიოშმა ეს შეთანხმება ოფიციალურად 1373 წლის ივნისში გააფორმა გერმანელებთან. უნდა აღინიშნოს, რომ მარია და სიგიზმუნდი ახლო ნათესავები იყვნენ, ვინაიდან მარიას ბებია, დედოფალი ელიზაბეტა პოლონელი, იყო სიგიზმუნდის დიდი პაპის, პოლონეთის მეფე კაზიმირ III-ის ღვიძლი და. ყოველივე ამის გამო, მათი ქორწინებისათვის საჭირო იყო რომის პაპისაგან თანხმობის მიღება. პაპმა გრეგორი XI-მ ამ ქორწინებაზე თანხმობა მხოლოდ 1374 წლის 6 დეკემბერს გასცა. უნგრელ-პოლონელმა დიდებულებმა, ლაიოშთან ერთად გერმანელებთან პირობა დადეს, რომ 1375 წლის 14 აპრილს, მარია სიგიზმუნდზე იქორწინებდა. მარცხნივ|მინი|ელიზაბეტა ბოსნიელი თავის ქალიშვილებს წარუდგენს წმინდა სიმეონის მხარს იმავდროულად, მარიას უფროსი და, პრინცესა კატარინა დანიშნული იყო საფრანგეთის მეფე შარლ VI შლეგის უმცროს ძმაზე, ორლეანის ჰერცოგ ლუი I-ზე. ქორწინება შედგებოდა კიდეც, თუმცა 1378 წელს კატარინა მოულოდნელად გარდაიცვალა. იმავდროულად, ლაიოშ I-მა დაარღვია გერმანელებთან დადებული საქორწინო კონტრაქტი და მოითხოვა, რომ მარია სიგიზმუნდის უფროს ძმაზე, ბოჰემიისა და გერმანიის მეფე ვენეცელ IV-ზე დაქორწინებულიყო. ამან საქმე უფრო გააჭიანურა, რადგან ახალ ქორწინებაზე თანხმობა იყო მისაღები, რომლის გაცემასაც პაპი ურბან VI არ ჩქარობდა. ამ პერიოდში, სიგიზმუნდმა ბრანდენბურგის კურფიურსტობა მიიღო, რის გამოც ლაიოში დათანხმდა მარიას მასზე მითხოვებას, რასაც 1379 წელს ნაგიშომბატში მათი ნიშნობა მოჰყვა.
1379 წლის სექტემბერში, ლაიოშმა კოშიცეში მოიწვია პოლონელი დიდებულების კონგრესი და მოითხოვა, რომ მათ მარიას უფლებები ეღიარებინათ პოლონეთის ტახტზე. ამ პერიოდში ლაიოში აპირებდა, რომ მარიასთვის პოლონეთის ტახტი დაეტოვებინა, იადვიგასთვის კი უნგრეთის. თუმცა, პოლონელებმა უარი თქვეს მარიას თავიანთ მონარქად აღიარებაზე და იან ჩარნკოვის მეთაურობით მეფეს დედაქალაქის კარიბჭე ჩაუკეტეს. 1380 წლის შეხვედრაზე, რომელიც ლაიოშსა და ავსტრიის ჰერცოგ ლეოპოლდ III-ს შორის შედგა, მან განაცხადა, რომ უნგრეთის ტახტს იადვიგას უტოვებდა, რასაც იადვიგასა და ლეოპოლდის ვაჟის, ვილჰელმის ნიშნობა მოჰყვა. მოგვიანებით, ლაიოშის კატეგორიული მოთხოვნით, 1382 წლის 25 ივლისს, პოლონელმა დიდებულებმა პატივი მიაგეს მარიასა და სიგიზმუნდს, თუმცა მათ გამეფებაზე კვლავ უარს ამბობდნენ.
პირველი წლები
მინი|302x302px|ელიზაბეტა და მარია ლაიოშის საფლავთან 1382 წლის 10 სექტემბერს ლაიოშ I გარდაიცვალა. ვინაიდან პოლონელებს მარიას, ხოლო უნგრელებს იადვიგას ტახტზე დასმა არ სურდათ, ელიზაბეტა ბოსნიელმა ქმრის ანდერძი შეცვალა და იადვიგა პოლონეთის ტახტზე ავიდა, ხოლო მარია უნგრეთის, რითაც ეს პრობლემა მოგვარდა. ლაიოშის დაკრძალვიდან მეორე დღეს, 17 სექტემბერს, ესტერგომის ეპისკოპოსმა მარია I უნგრეთისა და ხორვატიის დედოფლად აკურთხა. ელიზაბეტა ბოსნიელსა და მის მომხრეებს სურდათ, რომ ხაზი გაესვათ მარიას სუვერენიტეტისათვის ტახტზე, რაც იმაშიც გამოიხატა, რომ ისინი მისი საქმროს, სიგიზმუნდის კორონაციას ძალიან აჭიანურებდნენ.
ტახტზე ასვლისას მარია ჯერ კიდევ არასრულწლოვანი იყო, რის გამოც მისი რეგენტი ელიზაბეტა გახდა. მისი მთავარი მრჩევლები ესტერგომის ეპისკოპოსი და პალატინი ნიკოლას გარაი გახდნენ. უნგრელთა კეთილგანწყობის მოსაპოვებლად, დედა-დედოფალმა მასობრივი ამნისტია გამოაცხადა, რა დროსაც განთავისუფლდნენ რუტენიის ვოივოდე პეტრე ჩუდარი და მისი ძმა, კუპბეარერის მაგისტრი გეორგ ჩუდარი. XV საუკუნის მატიანეს მიხედვით, ძმებმა ჩუდარებმა თავიანთი ციხესიმაგრეები ლიტველებს მიჰყიდეს. ამის გამო, დედოფალმა ელიზაბეტამ პეტრე ჩუდარი 1 ნოემბერს დააპატიმრა. მისი დაკავების მიზეზებში ნათქვამია, რომ იგი „არაკეთილსინდისიერად“ მოიქცა, ყოველგვარი დაზუსტების გარეშე.
მარიას გამეფებისთანავე გამოიცა სამეფო ქარტია, სადაც ხაზგასმით იყო აღნიშნული, რომ მან მამისაგან კანონიერი მემკვიდრეობით მიიღო გვირგვინი. ეს იმიტომ გაკეთდა, რომ უნგრელი დიდებულების უმეტესობა მკაცრად ეწინააღმდეგებოდა ქალი მონარქის იდეას, რომელიც უნგრეთის ისტორიაში აქამდე არასდროს ყოფილა. უნგრელი დიდებულების ეს ნაწილი, თავიანთ მეფედ ლაიოშის ბიძაშვილს, ნეაპოლის მეფე კარლო III-ს თვლიდა, რომელიც ასევე ანჟუს დინასტიის წარმომადგენელი იყო და ზურგს საფრანგეთის მეფეც უმაგრებდა. მარცხნივ|მინი|339x339პქ|მარია I-ის უნგრეთის დედოფლად კურთხევა პოლონელმა დიდებულებმა განაცხადეს, რომ ისინი თავიანთ დედოფლად პატივით მიიღებდნენ მარიას, ან იადვიგას, ოღონდ იმ პირობით, რომ მათ დედოფალს თავის ქმართან ერთად პოლონეთში უნდა ეცხოვრა. მარია უნგრეთს ვერაფრით დატოვებდა, რის გამოც 1383 წლის მარტში, დედოფალმა ელიზაბეტამ პოლონეთში იადვიგა გააგზავნა, რომელიც მალევე ეკურთხა დედოფლად და იქორწინა ლიტვის დიდ მთავარ ვლადისლავ II-ზე. 1383 წლის გაზაფხულზე, ვრანას მთავარი სათავეში ჩაუდგა უნგრელი დიდებულების აჯანყებას ელიზაბეტასა და მარიას მმართველობის წინააღმდეგ. დედოფლებმა სასწრაფოდ დაიწყეს ჯარების შეგროვება, რომელსაც სათავეში ხორვატი დიდებული, იშტვან ლაცკფი ჩაუყენეს. სამეფო არმია მალევე შეიჭრა ხორვატიაში და ალყა შემოარტყეს ვრანას ციხესიმაგრეს, რომელიც აჯანყების ცენტრს წარმოადგენდა. ვრანა მხოლოდ 4 ნოემბერს დაეცა, რასაც დაესწრო დედოფალი მარიაც და ელიზაბეტაც. დედა-დედოფალმა ელიზაბეტამ, თავისი ქალიშვილის პოზიციის გასაძლიერებლად საფრანგეთის მეფესთან გააგზავნა ელჩი, რითაც წამოიწყო მარიასა და საფრანგეთის მეფე შარლ VI-ის ძმის, ორლეანის ჰერცოგ ლუი I-ის საქორწინო მოლაპარაკებები. უნგრელთა მასობრივი აჯანყება მხოლოდ 1384 წლის მაისში დასრულდა ზადარის აღებით. მინი|265x265px|უნგრული მონეტა დედოფალ მარია I-ის გამოსახულებით|ალტ=1384 წლის 22 ივნისს, დიდგვაროვანთა გულის მოსაგებად მარიამ ახალი კანონი შემოიღო, რითაც მათ გარკვეული შეღავათები მიენიჭათ. იმავდროულად, მარიას საქორწინო მოლაპარაკებებმა ფრანგებმა, უნგრელთა განრისხება გამოიწვია, რადგან ისინი მეფე ლაიოშის სურვილებს დიდ პატივს სცემდნენ და სურდათ, რომ იგი სიგიზმუნდზე დაქორწინებულიყო. ფრანგებთან ქორწინებას წინააღმდეგობას კიდევ იმიტომაც უწევდნენ, რომ საფრანგეთის მეფე მხარს უჭერდა კლემენტ VII-ს, რომელსაც უნგრელები ანტიპაპად და კათოლიკური ეკლესიის სირცხვილად თვლიდნენ. იმავდროულად, 1384 წლის ოქტომბერში დედოფალმა იადვიგამ მარიას ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მხარდამჭერი, ესტერგომის ეპისკოპოსი თავისთან გაიწვია პოლონეთში.
ნეაპოლიტანური ხელშეკრულება
მარცხნივ|მინი|401x401პქ|დედოფალი მარია I 1384 წლის 10 სექტემბერს გარდაიცვალა ანჟუს ჰერცოგი ლუი I, რომელსაც ნეაპოლის ტახტზე ჰქონდა პრეტენზია. ამან კარლო III-ს საშუალება მისცა თავისი პოზიციები განემტკიცებინა სამხრეთ იტალიაში. მას შემდეგ, რაც კარლო III-მ ნეაპოლში საქმეები დაალაგა, შექმნა დიდებულთა საბჭო, რომელიც მხარს უჭერდა მის პრეტენზიას უნგრეთის ტახტზე. ამ მოძრაობის წამყვანი ფიგურები იყვნენ ზაგრების არქიეპისკოპოსი პავლე და მასკოს ბანი იოანე ხორვატი. სიგიზმუნდ ლუქსემბურგელი ცდილობდა, რომ დედა-დედოფალი ელიზაბეტა დაეთანხმებინა მისი მარიასთან ქორწინებაზე, თუმცა იგი კატეგორიულ უარს აცხადებდა. ამის გამო, 1385 წლის დამდეგს სიგიზმუნდმა თავისი გერმანული ჯარებითურთ დატოვა უნგრეთი. დედოფლებმა და მათმა მომხრეებმა მოლაპარაკებები დაიწყეს ოპოზიციის წევრებთან, მაგრამ უშედეგოდ. 1385 წლის გაზაფხულზე, პოჟეგაში შედგა მათი ბოლო შეხვედრა, რომელიც კრახით დასრულდა. ამ ამბიდან მალევე, უნგრეთში საფრანგეთის მეფე შარლ VI-ის დელეგაცია ჩავიდა. ამას 1385 წლის მაისში მარიას დანიშნვნა მოჰყვა ორლეანის ჰერცოგ ლუი I-ზე. ამის შემდეგ, ლუი წერილებზე ხელს აწერდა როგორც „ლუი ფრანგი, უნგრეთის მეფე“. იმავე თვეში, დედა-დედოფალს რეგენტის სტატუსი შეუჩერდა. საპასუხოდ ელიზაბეტამ ზაგრებსა და ქვეყნის სხვა დიდ ქალაქებში წერილები დააგზავნა, რითაც ადგილობრივ დიდებულებს აუკრძალა ნეაპოლელების მხარდაჭერა. ამის საპასუხოდ, იოანე ხორვატმა და ზაგრების არქიეპისკოპოსმა უნგრეთში კარლო III ნეაპოლელი მიიწვიეს. აგვისტოში კარლო უკვე უნგრეთში იყო. იმავე თვეში, მარია I-მა დაადასტურა ტვირტკო I ბოსნიელის დალმაციის მმართველად დანიშვნა. ამგვარ ვითარებაში, სიგიზმუნდ ლუქსემბურგელი თავისი ჯარებით შეიჭრა ჩრდილოეთ უნგრეთში, სადაც მორავიის მარკგრაფთან ერთად დაიკავა პოზნანი და პროკოფი. დედა-დედოფალმა ნიკოლას გარაი თანამდებობიდან მოხსნა და ჯარების მთავარსარდლად ტრანსილვანიის ვოივოდე იშტვან ლაცკფი დანიშნა.
1385 წლის სექტემბერში კარლო ნეაპოლელმა დაიკავა მთელი დალმაცია და ზაგრებამდე მივიდა. ამის გამო სიგიზმუნდ ლუქსემბურგელი ბუდაში ჩავიდა და დედა-დედოფალი დაარწმუნა, რომ მარიაზე დაქორწინების უფლება მიეცა. მათი ქორწინება 1385 წლის ოქტომბერში, ბუდაშივე შედგა, თუმცა სიგიზმუნდი უნგრეთის გვირგვინოსანი მეფე არ გამხდარა და არც ქვეყნის მართვაში ჩარევის უფლება ჰქონდა. იმავდროულად, მარიამ და ელიზაბეტამ დიდებულთა კონგრესი მოიწვიეს, სადათ მათ არისტოკრატებს დიდი თავისუფლება მიანიჭეს, მაგრამ უნგრელებში დედოფლების მმართველობა კვლავ არაპოპულარული იყო. სიგიზმუნდმა მალევე დატოვა ბუდა და თავის მორავიელ ბიძაშვილებს შეუერთდა. იმავდროულად, კარლო ნეაპოლელმა დატოვა ზაგრები, სადაც აღნიშნა, რომ მას უნგრეთში მშვიდობისა და საზოგადოებრივი წესრიგის შენარჩუნება სურდა.
კაროლის მეფობა
მინი|346x346პქ|ელიზაბეტა და მარია ესწრებიან კაროლის კორონაციას კარლო ნეაპოლელს უამრავი უნგრელი დიდგვაროვანი შეუერთდა, რომლებიც მასთან ერთად ბუდასკენ დაიძრნენ. მარია და ელიზაბეტა მას ბუდამდევე შეხვდნენ დიდი ზეიმით, რის გამოც კარლო ბუდაში ორ დედოფალთან ერთად შევიდა. ისინი დედაქალაქში 1385 წლის დეკემბერში შევიდნენ. სულ მალე, 1385 წლის 31 დეკემბერს, მარია I-მა ტახტზე უარი თქვა იმის შიშით, რომ მას კარლო მოკლავდა. ამის გამო, უნგრეთის მეფე კარლო გახდა კაროლ II-ის სახელით. დიდებულებმა ეს ამბავი დიდი ზეიმით მიიღეს და 31 დეკემბერსვე, სეკეშფეჰერვარში იგი მეფედ აკურთხეს, რასაც მარია და ელიზაბეტაც დაესწრნენ. როგორც მაშინდელი მატიანე გვამცნობს, კაროლის კორონაციაზე ელიზაბეტა და მარია ლაიოშის საფლავთან (სეკეშფეჰერვარის კათედრალი იყო ის ადგილი, სადაც ხდებოდა უნგრეთის მეფე-დედოფლების კორონაცია და დაკრძალვა) ისხდნენ და ტიროდნენ.
კაროლმა ელიზაბეტასა და მარიას თავისუფლება არ შეუზღუდა, რომლებიც კვლავ ბუდას სამეფო კარზე ცხოვრობდნენ. სულ მალე, დედა-დედოფალმა თავის მთავარ მხარდამჭერ ნიკოლას გარაისთან ერთად გადაწყვიტა კაროლის თავიდან მოცილება. მათ მეჭურჭლეთუხუცესი დაარწმუნეს, რომ ჩრდილო სლოვაკეთში დიდ ადგილ-მამულებს გადასცემდნენ, თუკი იგი კაროლს მოკლავდა. დედა-დედოფალ ელიზაბეტას თხოვნით, კაროლმა ის და მარია მოინახულა 1386 წლის 7 თებერვალს. ამ შეხვედრისას, მეჭურჭლეთუხუცესმა ბლეზ ფორგაჩი თავს დაესხა მეფეს და თავის არეში სერიოზულად დაჭრა. დაჭრილი მეფე ვიშეგარდში სასწრაფოდ გადაიყვანეს, სადაც გარდაიცვალა 24 თებერვალს.
რესტავრაცია და ტყვეობა
მარცხნივ|მინი|326x326პქ|ნიკოლას გარაი იცავს მარიასა და ელიზაბეტას ხორვატებისგან კაროლის გარდაცვალებისთანავე, მარია ხელმეორედ ავიდა ტახტზე. დედა-დედოფალმა ჯერ კიდევ 14 თებერვალს გამოუცხადა კოშეგის მოქალაქეებს, რომ „დედოფალმა მარიამ დაიბრუნა მისი წმინდა გვირგვინი“. საპასუხოდ, ხორვატიის ბანმა და მისმა ძმამ ხორვატიაში მასობრივი აჯანყება წამოიწყეს, რომელიც მიზნად ისახავდა ტახტზე კაროლის ვაჟის, ვლადისლავის აყვანას. 1386 წლის აპრილში, სიგიზმუნდი და მისი ძმა, ვენეცელი ჩრდილო უნგრეთში შევიდნენ დამხმარე ჯარებით. ერთკვირიანი მოლაპარაკების შემდეგ, დედოფლებმა აღიარეს სიგიზმუნდის პოზიცია და დიორში ხელშეკრულებას მოაწერეს ხელი, რითაც მისი უფლება სცნეს ტახტზე. ამის შემდეგ დედოფლები ბუდაში დაბრუნდნენ, ხოლო სიგიზმუნდი ბოჰემიაში დაბრუნდა.
მათი თანამედროვე მატიანეს ცნობით, „უგუნებოდ მყოფმა დედოფალმა ელიზაბეტამ“ გადაწყვიტა ხორვატიაში ჩასულიყო, რომელსაც კაროლის ვაჟის, ვლადისლავის მომხრეები აკონტროლებდნენ. დედა-დედოფალი და მარია I 15 ივლისს უკვე ხორვატიის ქალაქ დაკოვოში იყვნენ, სადაც მათ არსებული საშიშროების გამო თან ნიკოლას გარაიც ახლდათ. ხორვატიაში ჩასულ დედოფლებს, 25 ივლისს გორჯანთან აჯანყებულები ჩაუსაფრდნენ. დედოფლებს თან მხოლოდ მცირე ამალა ახლდათ, რომლებიც ამბოხებულებმა ან დახოცეს, ან დაატყვევეს. მათ დამცველ ნიკოლას გარაისა და ბლეზ ფორგაჩს ადგილზევე მოჰკვეთეს თავები, ხოლო ორივე დედოფალი ტყვედ აიყვანეს. მატიანეს ცნობით, ყველა დანაშაული ელიზაბეტამ აიღო საკუთარ თავზე და თავისი სიცოცხლის სანაცვლოდ მარიას განთავისუფლება ითხოვა. მინი|327x327პქ|მარია და ელიზაბეტა ხორვატების ტყვეობაში აჯანყებულებმა მარია და დედამისი მალევე დაატყვევეს და გომნეკის ციხესიმაგრეში გამოკეტეს, რომელიც ზაგრების არქიეპისკოპოსის საკუთრებას წარმოადგენდა. დედოფლების არ ყოფნისას ქვეყანას უნგრელი დიდებულები თავიანთ ჭკუაზე მართავდნენ. მათ დედოფალ მარიას სახელისა და ბეჭდის გამოყენებით შეწყალება აღუთქვეს აჯანყებულ ხორვატებს თუკი ისინი დედოფლებს გაანთავისუფლებდნენ, მაგრამ ხორვატებმა უარი თქვეს. ორივე დედოფალი სასწრაფოდ გადაიყვანეს კრუპას ციხესიმაგრეში, იქიდან კი ნოვიგრადის სასახლეში, რომელიც ადრეატიკის ზღვის სანაპიროზე მდებარეობს. უმონარქოდ დარჩენილმა უნგრელებმა თავიანთ რეგენტად სიგიზმუნდ ლუქსემბურგელი დასვეს. დედოფალი ელიზაბეტა ბოსნიელი, 1387 წლის იანვარში მარიას თვალწინ დასაჯეს სიკვდილით. საპასუხოდ სიგიზმუნდის ჯარები შევიდა ხორვატიაში, მაგრამ მათ ვერ მოახერხეს მეამბოხეთა დამარცხება.
მარიას დამ, იადვიგამ მალევე ისარგებლა უნგრეთში არსებული ანარქიით და პოლონური ჯარებით შეიჭრა უნგრეთში, სადაც დაიპყრო და მიიერთა ლოდომერია და ჰალიჩი. სულ მალე, იადვიგამ და მისმა ქმარმა, ვლადისლავ II-მ პრეტენზია გამოთქვეს უნგრეთის ტახტზე, მაგრამ უშედეგოდ. 1387 წლის 31 მარტს, უნგრელმა დიდებულებმა სიგიზმუნდ I თავიანთ მეფედ აკურთხეს, რადგან მათ გადაწყვიტეს, რომ ქვეყანა აღარ იქნებოდა ეფექტიანი მმართველის გარეშე. სულ მალე, სიგიზმუნდის მოკავშირე ივან კრკიმ ალყა შემოარტყა ნოვიგრადის სასახლეს, სადაც ვენეციური ფლოტის დახმარებით დაამარცხა აჯანყებულები და 1387 წლის 4 მაისს გაანთავისუფლეს მარია. იგი განსაკუთრებულად მადლიერი იყო ერთ-ერთი მებრძოლის, კერძოდ იტალიელი ჯოვანი ბარბარიგოსი, რომელსაც მადლიერების ნიშნად 600 ფლორინი აჩუქა.
თანამმართველობა და უკანასკნელი წლები
მარია თავის ქმარს 4 ივლისს შეხვდა ზაგრებში. იგი ოფიციალურად დარჩა სიგიზმუნდის თანამმართველად სიცოცხლის ბოლომდე, მაგრამ მისი მთავრობაზე გავლენა ნომინალური იყო. სიგიზმუნდი თავის სურვილისამებრ იყენებდა მარიას სამეფო ბეჭედს და მათი მმართველობის წლებს ითვლიდნენ არა მარიას, არამედ სიგიზმუნდის კორონაციიდან. 1394 წლის ივლისში სამეფო გვარდიამ მოახერხა იოჰან ხორვატის დაპატიმრება, რომელიც მარიას ბრძანებით აწამეს და სიკვდილით დასაჯეს. სიგიზმუნდს მისი შეწყალება სურდა, თუმცა საბოლოოდ ცოლის ნებას დაჰყვა.
1394 წლის ბოლოს, საზეიმოდ გამოცხადდა დედოფალ მარიას ორსულობის შესახებ, თუმცა ბედნიერება არც ისე დიდ ხანს გაგრძელდა. 1395 წლის 17 მაისს, ბუდას ტყეში ნადირობისას დედოფლის ცხენი დაფრთხა და იგი უნაგირიდან გადმოაგდო. დაცემით გამოწვეულ ტრავმას ნაადრევი მშობიარობა მოჰყვა, რა დროსაც მან მკვდარი ვაჟი გააჩინა. უცნობია მარია მშობიარობამ იმსხვერპლა თუ ცხენიდან გადმოვარდნამ, მაგრამ იგი იმავე დღეს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს ვარადის კათედრალში, ტრანსილვანიაში, რომელიც დღეისათვის უკვე რუმინეთის ტერიტორიაზეა. ამის შემდეგ მარიას დამ, იადვიგამ პრეტენზია გამოთქვა ტახტზე, მაგრამ სიგიზმუნდმა ტახტი შეინარჩუნა და მეორედაც იქორწინა ბარბარა ცელიელზე, რომელთანაც ერთი გოგონა შეეძინა. საბოლოოდ ტახტი მაინც იადვიგას შვილიშვილმა ვლადისლავ II-მ დაიკავა.
გაბალდონი (ნუევა-ესიხა)
გაბალდონი (ოფიციალურად გაბალდონის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Gabaldon) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ნუევა-ესიხის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 38 958 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ნუევა-ესიხის მუნიციპალიტეტები
გლახაკები
გლახაკები — საზოგადოების ფენა ფეოდალურ საქართველოში.
ფეოდალური ურთიერთობის ჩამოყალიბებასთან ერთად თავისუფალ მწარმოებელთა ფენა გლეხთა ან აზნაურთა რიგში გადადიოდა. თავისუფალი პირი, რომელმაც დაკარგა მიწა და იძულებული გახდა სხვისი მიწა დაემუშავებინა, პირად თავისუფლების დაკარგვის შიშით გამოეთიშა ფეოდალურ ურთიერთობას და მათხოვრობა დაიწყო. ბატონყმური ურთიერთობის განმტკიცებას თან სდევდა გლახაკების რაოდენობის ზრდაც. ბაგრატ I კურაპალატმა IX საუკუნის ბოლოს დააწესა ე. წ. გლახაკთა ნაწილი – საგანგებო თანხა გლახაკთა დასახმარებლად. XII-XIII საუკუნეებში იგი სახელმწიფო შემოსავლის ერთ მეათედს შეადგენდა. გარდა ამისა, გლახაკთა რჩენას ხმარდებოდა კერძო პირთა, მათ შორის მეფეთა, ქველმოქმედებით გაცემული თანხა. ცნობილია, რომ დავით IV აღმაშენებელმა საკუთარი სახსრებიდან მათთვის ოცდაოთხი ათასი დრაჰკანი გამოყო. გვიანდელ შუა საუკუნეებში დასუსტებული ცენტრალური ხელისუფლება გლახაკებზე ვეღარ ზრუნავდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
მარუშლი
მარუშლი (Maruşli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.
თარქეში
თარქეში (Tərkeş) — სოფელი აზერბაიჯანში,   ოღუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 378 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოღუზის რაიონის სოფლები
შანდორ ბირო
შანდორ ბირო (Sándor Bíró; დ. 9 აგვისტო 1911, ფუზეშაბონი, უნგრეთი — გ. 7 ოქტომბერი 1988, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) — უნგრელი ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა ბუდაპეშტის საფეხბურთო კლუბების — „III. კერულეტის“, „ჰუნგარიას“, „ბსზკრტ“-ს, „უიპეშტის“, „მტკ“-ს და უნგრეთის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1938 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი უნგრეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1940 წელს დაასახელეს უნგრეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ მუშაობდა საფეხბურთო მწვრთნელად. .
სანაკრებო კარიერა
1932–1946 წლებში უნგრეთის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 54 შეხვედრას ატარებს.
მსოფლიო ჩემპიონატზე
შანდორ ბირომ 1938 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 4 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი კატეგორია:უნგრელი ფეხბურთელები
აგნო
აგნო, აგენო (Haguenau, ელზას. Hàwenau), ჰაგენაუ (Hagenau) — ქალაქი ელზასში, სტრასბურგიდან ჩრდილოეთით 28 კმ-ში.
მოსახლეობა — 35 457 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვემო რეინის დეპარტამენტის ქალაქები
გარნაჰოვიტი
გარნაჰოვიტი (Գառնահովիտ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 136 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 454 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 31 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.6 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
კონსტანტინე ანდრონიკოვი
ბიოგრაფია
დაიბადა 1916 წლის 16 ივლის პეტროგრადში. 1920 წელს ოჯახთან ერთად პარიზში გადასახლდა. საშუალო განათლება მიიღო ინგლისსა (სიფორდის კოლეჯი) და საფრანგეთში (ჟერსონის სკოლა, ჟანსონ დე სელის ლიცეუმი). უმაღლესი განათლება – სორბონის უნივერსიტეტსა და სენტ-სერჟის ორთოდოქსული თეოლოგიის ინსტიტუტში. 1946 წლიდან მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში (ოფიციალური თარჯიმანი ინგლისურ და რუსულ ენებში), შემდეგ რესპუბლიკის პრეზიდენტის აპარატში სრულუფლებიანი მინისტრის რანგში.