cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კალვინ კულიჯი
პრეზიდენტობა
თავიდან, ხალხმა ბევრი არაფერი იცოდა კულიჯზე, რომელიც ჰარდინგის ადმინისტრაციაში ცდილობდა საკუთარი პერსონისთვის ზედმეტი ყურადღება არ მიექცია. ბევრი ფიქრობდა, რომ 1924 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კულიჯი პრეზიდენტად კენჭს არ იყრიდა. გარდაცვლილმა ჰარდინგმა კულიჯს მისი ადმინისტრაციის სკანდალები დაუტოვა მისი მეგობარ-ნაცნობების ფედერალურ თანამდებობებზე დანიშვნასთან დაკავშირებით. კულიჯი თვლიდა, რომ ყველა ბრალდებული ჩვეულებრივ ექვემდებარებოდა უდანაშაულობის პრეზუმფციას. იგი ყველა სკანდალს მეთოდურად მიუდგა, მაშინ როცა სხვები მათი აზრით ბრალდებულების სწრაფ და მკაცრ დასჯას ითხოვდნენ. კულიჯი, თავის მხრივ, ფიქრობდა, რომ სენატის გამოძიებაც საკმარისი იქნებოდა. მისი მოსაზრება დადასტურდა იმით, რომ სკანდალში ჩათრეული პირები, საბოლოოდ, დაკავებული თანამდებობებიდან გადადგნენ. გარდა ამისა, კულიჯმა პირადად მოსთხოვა გადადგომა გენერალურ პროკურორს, ჰარი დოგტერის, რომელმაც უარი თქვა საკონგრესო გამოძიებასთან თანამშრომლობაზე. ამის შემდეგ, კულიჯმა გადაწყვიტა დაედასტურებინა, რომ ადმინისტრაციაში უკანონო საქმეები უკვე აღარ იყო დარჩენილი, რისთვისაც შესაბამისი ბრიფინგი დანიშნა. ჰარი სლატერიმ კულიჯთან ერთად ფაქტები მიმოიხილა, ჰარლან სტოუნმა ლეგალური ასპექტები გააანალიზა, ხოლო სენატორმა უილიამ ბორამ შეაფასა და წარმოადგინა პოლიტიკური ფაქტორები.
1923 წლის 6 დეკემბერს, კონგრესის მუშაობის განახლების შემდეგ, კულიჯი იქ სიტყვით გამოვიდა და მხარი დაუჭირა ჰარდინგის გატარებულ პოლიტიკას, მათ შორის ბიუჯეტირების პროცესს, იმიგრაციის აკრძალვის გაძლიერებას და პენსილვანიის შტატში მეშახტების მიმდინარე გაფიცვის არბიტრაჟს. კულიჯი იყო პირველი პრეზიდენტი, რომელიც რადიოთი გამოვიდა სიტყვით. კულიჯის პრეზიდენტობიდან ერთ თვეში ვაშინგტონის სამხედრო-საზღვაო შეთანხმება გაფორმდა, რაც ქვეყანაში ძირითადად დადებითად აღიქვეს. 1924 წელს, კონგრესმა დაძლია კულიჯის ვეტო და მაინც მიიღო მსოფლიო ომის დაწესებული კომპენსაციის აქტი. იმავე წელს, პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა იმიგრაციულ აქტს, რომელიც მიზნად ისახავდა იმიგრაციის შეზღუდვას სამხრეთი და აღმოსავლეთი ევროპის ქვეყნებიდან. 1924 წლის რესპუბლიკური კონვენციის დაწყებამდე, კულიჯმა ხელი მოაწერა 1924 წლის საშემოსავლო აქტს, რითიც შემაცირა პირადი საშემოსავლო გადასახადის დონე და დაკისრებული გადასახადის მაქსიმალური დონე 58%-დან 46%-მდე შეამცირა, თუმცა, გაზარდა გადასახადი უძრავ ქონებაზე და მიახმარა მას ახალი, სასაჩუქრე გადასახადი.
1924 წლის 2 ივნისს კულიჯმა ხელი მოაწერა აქტს, რომელიც ითვალისწინებდა მოქალაქეობის მინიჭებას აშშ-ის ტერიტორიაზე ყველა ადგილობრივი ამერიკელისთვის (იგულისხმებიან ინდიელები). იმ დროს, მოსახლეობის ამ ჯგუფის ორ მესამედს უკვე ჰქონდა მიღებული მოქალაქოება სამხედრო სამსახურის (1919 წელს პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეებს მოქალაქოება მიენიჭათ), ქორწინების, ან კიდევ, ადრე ჩატარებული მიწის გადანაწილების გზით.
1924 წლის არჩევნები
რესპუბლიკური კონვენცია 1924 წლის 10-12 ივნისს ჩატარდა, ქალაქ კლივლენდში, ოჰაიოს შტატში. პრეზიდენტობის კანდიდატად კულიჯი პირველივე ხმის მიცემაზე აირჩიეს. რაც შეეხება ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატურას, მეორე ხმის მიცემის შემდეგ გამარჯვება ერგო ფრენკ ლაუდენს ილინოისის შტატიდან, თუმცა, მან უარი განაცხადა. მესამე ხმის მიცემაზე გამარჯვება მოიპოვა ბრიგადის გენერალმა ჩარლზ დეივისმა, რომელმაც კანდიდატობაზე თანხმობა განაცხადა.
დემოკრატებმა თავიანთი კონვენცია მომდევნო თვეს, ქალაქ ნიუ-იორკში ჩაატარეს, სადაც შეთანხმებას მხოლოდ 103-ჯერ ხმის მიცემის შემდეგ მიაღწიეს. პრეზიდენტობის კანდიდატად დასახელდა კომპრომისული კანდიდატი ჯონ დეივისი, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი ჩარლზ ბრაიანი გახდა. დემოკრატებს იმედი ჰქონდათ, რომ რობერტ ლა ფოლეტე (რესპუბლიკელი სენატორი უისკონსინის შტატიდან), რომელმაც ახალი პროგრესული პარტია დააარსა, მოახერხებდა რესპუბლიკელებისთვის ხმების წართმევას და დემოკრატს პრეზიდენტობის მოპოვებაში დაეხმარებოდა, როგორც ეს 1912 წელს მოხდა.
მინი|[[აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1924)|აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები]] უმცროსი შვილის, კალვინის გარდაცვალების შემდეგ, კულიჯი საკუთარ თავში ჩაიკეტა; მოგვიანებით იგი ამბობდა: „როდესაც ის [კალვინი] გარდაიცვალა, პრეზიდენტობის დიდება და ძალაუფლება მას გაჰყვა“. გლოვის დროსაც, კულიჯი მონაწილეობდა კამპანიაში, თუმცა, ოპონენტების სახელებს არ ახსენებდა და სიტყვით გამოსვლისას საკუთარ სახელმწიფოთეორიაზე ყვებოდა; მისი ზოგიერთი გამოსვლა რადიოს ეთერითაც გადაიცემოდა ხოლმე. 1896 წლის შემდეგ, ეს იყო ყველაზე „დაყრუებული“ საპრეზიდენტო კამპანია. ეს განპირობებული იყო ძირითადად ორი ფაქტორით: კულიჯის შვილის გარდაცვალებით და მისი ნონ-კონფრონტაციული სტილით. სხვა კანდიდატები საკუთარი კამპანიის წარმართვას უფრო თანამედროვე სტილში ცდილობდნენ. მიუხედავად რესპუბლიკელების ორად გაყოფისა, არჩევნების შედეგები 1920 წლისას ჰგავდა: კულიჯმა და დეივისმა გაიმარჯვეს ყველა შტატში სამხრეთის გარდა. მათ ასევე დათმეს უისკონსინი, ლა ფოლეტეს მშობლიური შტატი. საბოლოოდ, კულიჯმა თავის ორივე ოპონენტზე 2,5 მილიონით მეტი ხმა მიიღო.
მრეწველობა და ვაჭრობა
კულიჯის პრეზიდენტობის დროს შეერთებულ შტატებში მიმდინარეობდა სწრაფი ეკონომიკური ზრდა, ცნობილი როგორც `„მძვინვარე ოციანები“. ადმინისტრაციის სამრეწველო პოლიტიკა კულიჯმა გადააბარა ვაჭრობის მინისტრს და პრეზიდენტის პოსტზე მის მემკვიდრეს, ჰერბერტ კლარკ ჰუვერს, რომელიც ენერგიულად იყენებდა სახელმწიფო მფარველობას და სადავეებს ბიზნესის ეფექტიანობის ასამაღლებლად და რადიო და ავიაკომპანიების განვითარებისთვის. კულიჯს ეზიზღებოდა რეგულაცია. მან ამის დემონსტრაცია მოახდინა მაშინ, როცა ვაჭრობის ფედერალურ კომისიაში დანიშნა კომისრები, რომლებიც თითქმის არაფერს აკეთებდნენ თავიანთ იურისდიქციაში ბიზნესის აქტივობის შეზღუდვისთვის. 30-ე პრეზიდენტის ბიოგრაფმა აღწერა, რომ მის დროს რეგულაციური მდგომარეობა იყო „თითქმის უხილავი“.
კულიჯის ეკონომიკური პოლიტიკა ხშირადაა ციტირებული, როგორც „მთლიანობაში, ამერიკელი ხალხის ბიზნესი — ბიზნესია“. ზოგიერთი აკრიტიკებს კულიჯს Laissez-Faire-ის პოლიტიკის მიმდევრობის გამო, რომელმაც, მათი აზრით, დიდი დეპრესია გამოიწვია. მეორე მხრივ, ისტორიკოსი რობერტ სობელი გვთავაზობს განსხვავებულ სიტუაციას, რომელიც ეფუძნება კულიჯის აზრს ფედერალიზმთან დაკავშირებით: „როგორც მასაჩუსეტსის გუბერნატორი, კულიჯი მხარს უჭერდა შემოსავლის და საათის კანონს, ეწინააღმდეგებოდა ბავშვების შრომას, პირველი მსოფლიო ომის დროს თავს ახვევდა კონტროლს ეკონომიკას, მხარს უჭერდა ქარხნებში უსაფრთხოების ზომების დაცვას და მუშათა წარმომადგენლობას კორპორატიულ საბჭოებში. უჭერდა იგი ამ ყველაფერს მხარს პრეზიდენტობისას? არა. იმიტომ, რომ 1920-იანებში ასეთი ზომები შტატების ხელისუფლების საზრუნავად განიხილებოდა“.
გადასახადები და სახელმწიფო ხარჯები
კულიჯის საგადასახადო პოლიტიკა იყო ის, რასაც მისი ფინანსთა მინისტრი, ენდრიუ მელონი, განიხილავდა სრულყოფილების უმაღლეს წერტილად — „სამეცნიერო დაბეგვრას“, რაც ითვალისწინებს მცირე გადასახადებს, რაც სინამდვილეში კი არ ამცირებს სახელმწიფო შემოსავალს, არამედ, ზრდის. კონგრესი დათანხმდა კულიჯს და შეამცირა გადასახადები. გარდა ამისა, კულიჯი სთავაზობდა კანონმდებლებს ფედერალური ხარჯების შემცირებას და ფედერალური ვალის ნაწილის გასტუმრებას. კულიჯის იდეები მოსწონდათ რესპუბლიკელებს კონგრესში და 1924 წელს მათ მიიღეს საშემოსავლო აქტი, რომელმაც შეამცირა საშემოსავლო გადასახადის დონე და გააუქმა ყველანაირი საშემოსავლო გადასახადი დაახლოებით ორი მილიონი ადამიანისთვის. გადასახადები შემცირდა 1926 და 1928 წლების საშემოსავლო აქტების მიხედვით. ამ დროს სულ უფრო და უფრო მცირდებოდა ხარჯები ფედერალური ვალის დაფარვისთვის. 1927 წლისთვის, უმდიდრესი ამერიკელების მხოლოდ 2% იხდიდა ფედერალურ საშემოსავლო გადასახადს. კულიჯის დროს ფედერალური ხარჯები შეუცვლელი რჩებოდა, რის შედეგადაც შტატებმა შეძლეს ვალის ერთი მეოთხედის დაფარვა. შტატების დონეზეც შესამჩნევი იყო ბიუჯეტის ზრდა. 1927 წელს მათ ფედერალურ ბიუჯეტსაც კი გადააჭარბეს.
წინააღმდეგობა ფერმერების სუბსიდირებისადმი
მინი|კულიჯი და ვიცე-პრეზიდენტი დეივისი სავარაუდოდ, კულიჯის პრეზიდენტობის ერთ-ერთი ყველაზე საკამათო ფერმერების საკითხი იყო. კონგრესმენების ჯგუფმა შეადგინა კანონპროექტი სასოფლო-სამეურნეო ფასების დაცემასთან ბრძოლისთვის, რომელიც უფლებას მისცემდა ფედერალურ ხელისუფლებას ეყიდა საქონელი ფერმერებისგან და უფრო ნაკლებ ფასად საზღვარგარეთ გაეყიდა. სოფლის მეურნეობის მინისტრი ჰენრი უოლესი და ადმინისტრაციის სხვა ჩინოვნიკები 1924 წლის მდგომარეობით ემხრობოდნენ კანონპროექტს, თუმცა, ფასების ზრდამ დაარწმუნა კონგრესმენები, რომ კანონპროექტი საჭირო უკვე აღარ იყო. 1926 წელს, როდესაც ფასები კვლავ დაეცა, რესპუბლიკელმა კონგრესმენებმა, სენატორმა ჩარლზ მაკნარიმ და წარმომადგენელმა გილბერტ ჰაგენმა შეიმუშავეს მაკნარი-ჰაგენის ფერმერების დახმარების კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც უნდა შექმნილიყო ფედერალური საბჭო, რომელიც იყიდიდა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტს მაღალმოსავლიან წლებში, შესაძლებლობის შემთხვევაში შეინახავდა და შემდეგ კი ან ქვეყნის შიგნით გაყიდდა, ან ქვეყნის გარეთ. კულიჯი დაუპირისპირდა მაკნარი-ჰაგენის კანონპროექტს და განაცხადა, რომ „სოფლის მეურნეობა უნდა იდგეს დამოუკიდებელ საბიზნესო საფუძველზე“ და დაამატა, რომ „სახელმწიფო კონტროლის პოლიტიკური კონტროლისგან გაყოფა შეუძლებელია“. ფასებით მანიპულაციის მაგივრად, მან მხარი დაუჭირა ჰერბერტ ჰუვერის შეთავაზებას, რომელიც სოფლის მეურნეობის მოდერნიზებით მოგების გაჩენას ისახავდა მიზნად. ფინანსთა მინისტრმა მელონმა დაწერა წერილი, დაგმო მაკნარი-ჰაგენის კანონპროექტი, მას უსაფუძვლო უწოდა და დაამატა, რომ კანონპროექტს ინფლაციის გამოწვევაც კი შეეძლო. საბოლოოდ, მაკნარი-ჰაგენის ფერმერების დახმარების კანონპროექტის მიღება არ მოხდა.
მაკნარი-ჰაგენის დამარცხების შემდეგ, კულიჯმა მხარი დაუჭირა ნაკლებად რადიკალურ ზომას — კარტის-კრისპის აქტს, რომელიც შექმნიდა ფედერალურ საბჭოს ფერმერული კოოპერატივებისთვის ფულის სასესხებლად მაღალმოსავლიანობის დროს; კონგრესმა აქტი არ მიიღო. 1927 წლის თებერვალში, კონგრესში კვლავ განიხილავდნენ მაკნარი-ჰაგენის პროექტს; ამჯერად, იგი მიიღეს, თუმცა, კულიჯმა უარი თქვა კანონის მიღებაზე და ვეტოს უფლება გამოიყენა. იგი თვლიდა, რომ კანონპროექტი ფერმერებს ვერაფრით დაეხმარებოდა და სარგებელს მოუტანდა მხოლოდ ექსპორტიორებს და გაზრდიდა ფედერალურ ბიუროკრატიას. კონგრესმა მისი ვეტო არ დაძლია, თუმცა, 1928 წლის მაისში კანონმდებლებმა კვლავ მიიღეს მაკნარი-ჰაგენის კანონი. კულიჯმა კვლავ ვეტოს უფლება გამოიყენა. ვერმონტელი ფერმერის შვილმა, კულიჯმა განაცხადა: „ფერმერები ბევრ ფულს არასდროს შოულობდნენ. არ მჯერა, რომ ჩვენ ამის გამოსწორება შეგვიძლია“.
წყალდიდობები
კულიჯს ხშირად აკრიტიკებენ მისი ქმედებების გამო 1927 წლის მისისიპის დიდი წყალდიდობის დროს. 2005 წლამდე, კატრინას ქარიშხლამდე, წყალდიდობა რეგიონში უდიდესი ბუნებრივი კატასტროფა იყო. მართალია, საბოლოოდ მან წყალდიდობით დაზარალებულების კომისია შექმნა და მის თავმჯდომარედ ჰერბერტ ჰუვერი დანიშნა, სწავლულების ნაწილი თვლის, რომ პირადად მან წყალდიდობის ფედერალურ კონტროლში ინტერესის სიმცირე გამოაჩინა. კულიჯს არ სჯეროდა, რომ რეგიონში მისი პირადი ვიზიტი რამეს გამოასწორებდა; იგი თვლიდა, რომ ეს უბრალოდ პოლიტიკური დიდსულოვნების ჟესტი იქნებოდა. გარდა ამისა, მას არ სურდა წყალდიდობის კონტროლი თავის თავზე ფედერალურ ბიუჯეტს აეღო. მეორე მხრივ, კონგრესს სურდა მიეღო კანონპროექტი, რომელიც წყალდიდობაზე პასუხისმგებლობას მთლიანად ფედერალურ ხელისუფლებას გადააბარებდა. 1928 წელს კონგრესმა და კულიჯმა კომპრომისული კანონი მიიღეს.
უმცირესობები
კულიჯი „თავისუფალი იყო რასობრივი ცრურწმენებისგან“. მას არ მოსწონდა კუ კლუს კლანი და კლანის არც ერთი წევრი არანაირ თანამდებობაზე არ დაუნიშნავს. 1924 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კულიჯის ოპონენტები და მისი მეწყვილეც კი ხშირად აკრიტიკებდნენ კუ კლუს კლანს, თუმცა, თვითონ კულიჯი ამ, როგორც სხვა ყველა სადავო საკითხს, თავს არიდებდა.
კულიჯი ზოგჯერ აფრო-ამერიკელების სამოქალაქო უფლებების მხარდასაჭერადაც გამოდიოდა და ამბობდა, რომ მათი უფლებები იყო „ისევე წმინდა, როგორც სხვა მოქალაქეების“ აშშ-ის კონსტიტუციის მიხედვით და რომ „ამ უფლებების დაცვა საზოგადოებრივი და პირადი ვალია“.
კულიჯი ხშირად გამოდიოდა ლინჩის წესით გასამართლების ფედერალურ დანაშაულად გადაქცევისთვის, თუმცა, იგი კონგრესის წინააღმდეგობას შეხვდა. 1924 წლის 2 ივნისს, კულიჯმა ხელი მოაწერა ინდიელებისთვის მოქალაქეობის მინიჭების აქტს, რითიც რეზერვაციებში მცხოვრებმა ინდიელებმა აშშ-ის მოქალაქეობა მიიღეს (რეზერვაციების გარეთ მცხოვრებ ინდიელებს მოქალაქეობა უკვე ჰქონდათ). 1924 წლის 6 ივნისს, კულიჯი გამოვიდა ჰოვარდის უნივერსიტეტში, სადაც სეგრეგაციული კანონები არ მოქმედებდა. გამოსვლისას, მან მადლობა გადაუხადა და შეაქო აფრიკელი ამერიკელები სწრაფი განვითარებისთვის განათლებაში, მათი წვლილისთვის აშშ-ის საზოგადოებაში, მათი დიდი მოწადინებისთვის მსოფლიო ომში სამხედრო ვალის მოხდისთვის, მიუხედავად იმისა, რომ სამშობლოში ისინი დისკრიმინაციას და ცრურწმენებს ხვდებოდნენ.
საგარეო პოლიტიკა
მინი|პრეზიდენტ კულიჯის ოფიციალური პორტრეტი კულიჯი იზოლაციონისტი არ იყო, მაგრამ, მას არ სურდა უცხოურ ალიანსებში გაწევრიანება; მიაჩნდა, რომ 1920 წელს რესპუბლიკელების გამარჯვება იყო ამერიკელი ხალხის უარი ერთა ლიგაში გაწევრიანებაზე. ერთა ლიგის კონცეფციას იგი არ ეწინააღმდეგებოდა, თუმცა, მიაჩნდა, რომ ორგანიზაციაში გაწევრიანება ამერიკულ ინტერესებს არ ემსახურებოდა. კულიჯი მხარს უჭერდა აშშ-ის გაწევრიანებას „საერთაშორისო მართლმსაჯულების მუდმივ სასამართლოში“ (მსოფლიო სასამართლო), თუმცა, იმ პირობით, რომ შტატები არ იქნებოდნენ დამოკიდებული კონსულტაციურ გადაწყვეტილებებზე. 1926 წელს, სენატი დათანხმდა ქვეყნის გაწევრიანებას სასამართლოში, თუმცა, პატარა შესწორებებით. ერთა ლიგამ ეს შესწორებები მიიღო, მაგრამ, საკუთარი შესწორებებიც შეიტანა. სენატმა მათი რატიფიცირება არ მოახდინა, ხოლო აშშ ვერასდროს გახდა მსოფლიო სასამართლოს წევრი.
ალექსანდრე VII
მინი|მარჯვნივ|ალექსანდრე VII
ალექსანდრე VII (Alexander VII ერისკაცობაში ფაბიო კიჯი; დ. 13 თებერვალი, 1599 — გ. 22 მაისი, 1667) — რომის პაპი 1655-1667 წლებში.
ალექსანდრე VII დაიბადა სიენაში. გამოჩენილი საბანკო ოჯახის „კიჯი“-ს წევრი და პავლე V-ის (1605–1621) ძმისშვილი. იგი კერძოდ სწავლობდა და საბოლოოდ მიიღო დოქტორის ხარისხი ფილოსოფიის, სამართლის, და თეოლოგიის დარგში, სიენას უნივერსიტეტში. 1651 წელს მიიღო კარდინალის სახელო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1599 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1667
კალვინ კულიჯი
საგარეო პოლიტიკა
კულიჯის პირდაპირი ინიციატივა იყო კელოგ-ბრიანდის 1928 წლის პაქტი, რომელსაც სახელი სახელმწიფო მდივნის ფრენკ კელოგის და საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის არისტიდ ბრიანდის პატივსაცემად დაერქვა. 1929 წელს შეთანხმების რატიფიკაცია მოხდა. ხელმომწერი ქვეყნები (გაერთიანებული სამეფო, საფრანგეთი, გერმანია, იტალია და იაპონია) უარს ამბობდნენ „ომზე, როგორც სხვა ქვეყნებთან ურთიერთობის ეროვნული პოლიტიკის ნაწილზე“. პაქტმა თავის მიზანს, ომის კანონგარეშე გამოცხადებას ვერ მიაღწია, თუმცა, იგი გახდა საერთაშორისო სამართლის დამფუძნებელი კანონი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.
საბჭოთა კავშირის აღიარება, წინა ადმინისტრაციის მსგავსად, კულიჯმა კვლავ გადაწია, მექსიკის არჩეულ ხელისუფლებას მხარი დაუჭირა, მათთვის იარაღის მიყიდვაზე დაწესებული ემბარგო მოხსნა და მექსიკაში აშშ-ის ელჩად დუაიტ მოროუ დანიშნა.
კულიჯის პრეზიდენტობის დროს აშშ-ის მიერ ნიკარაგუას და ჰაიტის ოკუპაცია გაგრძელდა, მაგრამ, ამერიკელმა ჯარისკაცებმა დატოვეს დომინიკის რესპუბლიკა. თავისი ერთადერთი ვიზიტი კულიჯმა ჰავანაში (კუბა) განახორციელა, სადაც იგი სათავეში ედგა ამერიკულ დელეგაციას ამერიკული სახელმწიფოების მეექვსე საერთაშორისო კონფერენციაზე. 88 წლის განმავლობაში, კულიჯი იყო ერთადერთი პრეზიდენტი, რომელიც კუბას ეწვია, სანამ ბარაკ ჰუსეინ ობამა „თავისუფლების კუნძულს“ 2016 წელს არ ესტუმრა.
1928 წლის არჩევნები
1927 წლის ზაფხულში კულიჯი ისვენებდა სამხრეთი დაკოტას „შავ მთებზე“, სადაც ცხენზე ჯირითობდა, როდეოს ესწრებოდა და თევზაობდა. კასტერის სახელმწიფო პარკი კულიჯმა თავის „საზაფხულო თეთრ სახლად“ აქცია. შვებულების დროს, კულიჯმა მოულოდნელად გამოაქვეყნა განცხადება, რომ არ აპირებდა მეორე სრული საპრეზიდენტო ვადით დარჩენას. მან დააზუსტა, რომ 1928 წელს გამარჯვების შემთხვევაში, თეთრ სახლში 10 წელს დაჰყოფდა, რაც ნებისმიერ სხვა პრეზიდენტზე მეტი იყო. პრეზიდენტის თანამდებობის დატოვების შემდეგ, კულიჯმა დატოვა ვაშინგტონი და ცოლთან ერთად ნორთჰემპტონში დაბრუნდა, სადაც მემუარები დაწერა. მისი წასვლის შემდეგ რესპუბლიკელებმა თეთრი სახლი შეინარჩუნეს — პრეზიდენტი ჰერბერტ ჰუვერი გახდა, რომლის პრეზიდენტობაც კულიჯს დიდად არ სურდა. ერთხელ მან აღნიშნა: „ექვსი წლის განმავლობაში ეს ადამიანი არასაჭირო რჩევებს მაძლევდა და ყველა მათგანი ცუდი იყო“. მიუხედავად ამისა, კულიჯმა საზოგადოებრივად არ გამოაცხადა, რომ ჰუვერს არ უჭერდა მხარს, რადგანაც არ სურდა პარტია კიდევ ერთხელ გაყოფილიყო.
კაბინეტი
მინი|კულიჯის კაბინეტი მართალია, ჰარდინგის კაბინეტის რამდენიმე წევრი სკანდალში იყო ჩართული, კულიჯმა ყველა მათგანი დაკავებულ თანამდებობაზე დატოვა, რადგანაც მიაჩნდა, რომ გარდაცვლილი ჰარდინგის მიერ დანიშნული ყველა ადამიანი შემდეგ არჩევნებამდე არ უნდა შეეცვალა. თავის საპრეზიდენტო მდივნებად (პრეზიდენტის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობის ექვივალენტი) მან დანიშნა ედვარდ კლარკი და ბასქომ სლემპი.
სავარაუდოდ, ყველაზე გავლენიანი პირი კულიჯის კაბინეტში იყო ფინანსთა მინისტრი ენდრიუ მელონი, რომელიც აკონტროლებდა ადმინისტრაციის ფინანსურ პოლიტიკას. მელონს ბევრი, მათ შორის, პალატის უმცირესობის ლიდერი ჯონ ნეინს გარნერი თვითონ კულიჯზე გავლენიანად თვლიდა. ვაჭრობის მინისტრს და მომავალ პრეზიდენტ ჰერბერტ ჰუვერსაც მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა კულიჯის კაბინეტში. ნაწილობრივ ეს განპირობებული იყო იმით, რომ კულიჯი ფასეულად თვლიდა ჰუვერის შესაძლებლობას მოეპოვებინა საზოგადოებრივი პოზიტივი პროსაბიზნესო შეთავაზებებით. სახელმწიფო მდივანი ჩარლზ ევანს ჰიუზი აკონტროლებდა საგარეო პოლიტიკას, სანამ იგი 1925 წელს, კულიჯის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ ფრენკ კელოგმა არ შეცვალა. კულიჯმა შეცვალა სოფლის მეურნეობის მინისტრიც, რომლის თანამდებობაც უილიამ ჯარდინს ერგო და გენერალური პროკურორი, რომელიც ჯონ სერჯენტი გახდა. პირველი ვადის დროს, კულიჯს არ ჰყავდა ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო მეორე ვადის დროს ამ პოსტს ჩარლზ დეივისი იკავებდა.
დანიშვნები სასამართლოებში
მინი|[[ჰარლან ფისკ სტოუნი]] კულიჯმა უზენაეს სასამართლოში ერთი მოსამართლე, ჰარლან ფისკ სტოუნი 1925 წელს დანიშნა. სტოუნს, როგორც კულიჯს, ამჰერსტის კოლეჯი ჰქონდა დამთავრებული. სტოუნი უოლ-სტრიტის ადვოკატი და კონსერვატორი რესპუბლიკელი იყო. იგი კოლუმბიის იურიდიული სკოლის დეკანი იყო 1924 წელს, მაშინ, როცა კულიჯმა იგი გენერალურ პროკურორად დანიშნა. სტოუნი ასევე იყო სასამართლო თავდაჭერილობის მომხრე. მას ხშირად აფასებდნენ, როგორც ერთ-ერთს იმ სამი ლიბერალი მოსამართლიდან, რომელიც ხშირად უჭერდა მხარს ფრანკლინ რუზველტის „ახალ კურსს“. მოგვიანებით, პრეზიდენტმა რუზველტმა სტოუნი მთავარ მოსამართლედ დანიშნა.
აშშ-ის სააპელაციო სასამართლოში კულიჯმა 17 მოსამართლე დანიშნა, ხოლო საოლქო სასამართლოებში — 61. კულიჯი იყო პირველი, ვინც ქალბატონი დანიშნა ფედერალური დონის მოსამართლედ. ეს იყო გენევივი ქლაინი, რომელიც 1928 წელს საბაჟო სასამართლოს მოსამართლე იყო. გარდა ამისა, კულიჯმა ხელი მოაწერა 1925 წლის სასამართლო აქტს, რითიც უზენაეს სასამართლოს სამუშაო გრაფიკის განსაზღვრაში მეტი თავისუფლება მიანიჭა.
თანამდებობის დატოვება და გარდაცვალება
1929 წელს კულიჯმა გამოსცა თავისი ავტობიოგრაფია, ხოლო 1930-31 წლებში მას მიჰყავდა სინდიცირებული საგაზეთო კოლუმნა „კალვინ კულიჯი ამბობს“. 1932 წლისთვის, ცხადი იყო, რომ ჰუვერის საპრეზიდენტო არჩევნებში მეორედ გამარჯვებისთვის სასწაული იყო საჭირო, რის გამოც ბევრი რესპუბლიკელი უარს ამბობდა ჰუვერის საპრეზიდენტო კანდიდატურაზე და მის ადგილზე კულიჯს განიხილავდა, თუმცა, თვითონ კულიჯი თეთრ სახლში დაბრუნებით არ იყო დაინტერესებული. ჰუვერი მაინც გახდა პრეზიდენტობის კანდიდატი, ხოლო კულიჯი მის დასახმარებლად რამდენიმეჯერ რადიოთი გამოვიდა. საბოლოოდ, ჰუვერი გამანადგურებლად დამარცხდა ფრანკლინ დელანო რუზველტთან.
1933 წლის 5 იანვარს, The Beeches-ში, დილის თორმეტ საათსა და ორმოცდახუთ წუთზე კალვინ კულიჯი ვენური სისხლძარღვების თრომბოზით გარდაიცვალა. გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, კულიჯმა უთხრა ძველ მეგობარს: „ვგრძნობ, რომ ამ დროს უკვე ვეღარ ვერგები“. კულიჯი დამარხულია პლიმუთ-ნოტჩის სასაფლაოზე, ქალაქ პლიმუთ-ნოტჩში, ვერმონტის შტატში. იქვე მდებარე მისი საოჯახო სახლი არის შემონახული, როგორც კალვინ კულიჯის საკარმიდამო ოლქის ერთ-ერთი ორიგინალური შენობა.
ხსოვნა, რადიო, ფილმები
მიუხედავად იმისა, რომ მას ჩუმი და ჩაკეტილი პოლიტიკოსის რეპუტაცია ჰქონდა, კულიჯი ხშირად იყენებდა რადიოს და თავისი წვლილი შეჰქონდა რადიოს ისტორიაში. იგი საკმაოდ „გახსნილი“ იყო ჟურნალისტებისთვის და მთლიანობაში, მათთან 520 პრესკონფერენცია ჩაატარა, რაც ნებისმიერი სხვა პრეზიდენტის მიერ ჩატარებულ პრესკონფერენციებზე მეტია. კულიჯის მეორე ინაუგურაცია იყო პირველი, რომელიც რადიოთი პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა. 1923 წლის 6 დეკემბერს, იგი გახდა პირველი პრეზიდენტი, რომლის კონგრესში გამოსვლაც რადიოთი გადაიცა. 1927 წელს, მან ხელი მოაწერა რადიოს კანონპროექტს, რომელმაც რეგულირება ახლადშექმნილ რადიოს ფედერალურ კომისიას გადააბარა. 1924 წლის 11 აგვისტოს, თეოდორ ქეისმა გადაიღო კულიჯი თეთრი სახლის ბაღში, რის შედეგადაც კულიჯი გახდა პირველი პრეზიდენტი, რომელიც ხმოვან ფილმში გამოჩნდა. ასევე არსებობს კადრები, სადაც პრეზიდენტი კულიჯი შეხვდა ტრანსატლანტიკური ფრენიდან ვაშინგტონში დაბრუნებულ ჩარლზ ლინდბერგს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:მასაჩუსეტსის გუბერნატორები კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
ზაქარია ფალიაშვილი
ზაქარია ფალიაშვილი (დ. 16 აგვისტო [ ძვ. სტ. 3 აგვისტო], 1871, ქუთაისი — გ. 6 ოქტომბერი, 1933, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1925). ქართული ეროვნული საკომპოზიტორო სკოლის ფუძემდებელი, კლასიკოსი.
ბიოგრაფია
ზაქარია ფალიაშვილის მამა კათოლიკური ეკლესიის გუნდის მომღერალი იყო. მუსიკოსები იყვნენ აგრეთვე ფალიაშვილის 4 ძმა და და. თავდაპირველი მუსიკალური განათლება ივანემ (ზაქარიას ძმა) და ზაქარიამ  მიიღეს პიანისტ-ორღანისტთან ფელიქს მიზანდართან (ალოიზ მიზანდარის ძმასთან)   სწავლობდა ფორტეპიანოსა და  ორგანზე დაკვრას წმინდა მარიამის მიძინების კათოლიკურ ეკლესიაში, მღეროდა იგივე ეკლესიის გუნდში, 1887-იდან კი თბილისში - ლ. აღნიაშვილის გუნდში. 1891-დან თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში სწავლობდა ვალტორნაზე დაკვრას, 1895–1899 - თეორიულ დისციპლინებში მეცადინეობდა ნ. კლენოვსკის ხელმძღვანელობით. 1896-დან დაიწყო ქართული ხალხური სიმღერების ჩაწერა და დამუშავება, შექმნა თავისი პირველი ნაწარმოებები. უმაღლესი მუსიკალური განათლება მიიღო 1900–1903 წლებში მოსკოვის კონსერვატორიაში ს. ტანეევის ხელმძღვანელობით. მოსკოვში ჩამოაყალიბა ქართველ სტუდენტთა გუნდი და მართავდა ქართულ ხალხური მუსიკის საღამოებს.
1903 წელს ფალიაშვილი საქართველოში დაბრუნდა და დაიწყო ინტენსიური შემოქმედებითი, პედაგოგიური და საშემსრულებლო (ორგანისტი და დირიჟორი) მოღვაწეობა. მუშაობდა სამუსიკო სასწავლებელსა და ქართულ გიმნაზიაში, აქტიურად მონაწილეობდა „ქართული ფილარმონიული საზოგადოების“ დაფუძნებაში (1905), დააარსა გუნდი და ორკესტრი, 1908–1917 სათავეში ედგა ამ საზოგადოების სამუსიკო სკოლას. იყო აქტიური წევრი „ქართულ ენაზე ოპერების გამმართველი საზოგადოებისა“, დირიჟორობდა სპექტაკლებს. 1905 მოსკოვში დაიბეჭდა ფალიაშვილის პირველი რომანსები „ახალ აღნაგო სულო“, „ნანა, შვილო“ (მიეძღვნა ი. ჯავახიშვილს). ამ პერიოდს ეკუთვნის აგრეთვე „მრავალჟამიერი“ (სოლისტი, გუნდი და ორკესტრი, 1908), „ქართული ლიტურგია“ (1910), განაგრძობდა ხალხური სიმღერების შეკრებასა (300-მდე) და დამუშავებას. გამოსცა 2 კრებული - „40 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1910) და „8 ქართული ხალხური სიმღერა“ (დამუშავება; 1910). 1910 დაიწყო მუშაობა ოპერა „აბესალომ და ეთერზე“, რომლის ნაწყვეტები 1913 წელს შესრულდა. 1919 წლის 21 თებერვალს ავტორის დირიჟორობით გაიმართა ამ ოპერის პრემიერა. ფალიაშვილი განაგრძნობდა აქტიურ შემოქმედებით, პედაგიგიურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. იყო თბილისის კონსერვატორიის პროფესორი (1918-დან) და დირექტორი (1919, 1923, 1929-1932) წლებში. შექმნა ოპერები — „დაისი“ (1923, პრემიერა 1923 წლის 19 დეკემბერს) და „ლატავრა“ (1927; პრემიერა 1928 წლის 16 მარტს), „საზეიმო კანტატა“ (1927) და სხვა.
შემოქმედება
კომპოზიტორის მემკვიდრეობაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ოპერებს, რომლებიც ცოცხლად წარმოგვისახავს ისტორიული წარსულის ჰეროიკას, ხალხის ცხოვრების სურათებს, ეროვნული ეპოსის დიად სახეებს. ფალიაშვილმა შექმნა ქართული ოპერის 3 განსხვავებული ტიპი: მონუმენტური ოპერა-ტრაგედია „აბესალომ და ეთერი“, ლირიკულ-დრამატული „დაისი“, გმირულ-პატრიოტული - „ლატავრა“. პირველი ორის სახელი დიდი ხანია გასცდა საქართველოს ფარგლებს. ფალიაშვილის ოპერა „აბესალომ და ეთერი“ ქართული ეროვნული კულტურის ერთ-ერთი მწვერვალია (ლიბრეტო ხალხური თქმულების „ეთერიანის“ საფუძველზე შეადგინა  პ.მირიანაშვილმა). სიყვარულსა და სიკვდილზე ამაღლებული პოემა კომპოზიტორმა მუსიკალური ტრაგედიის სადა და ამავე დროს მონუმენტურ ფორმებში გადაწყვიტა. ღრმა სოციალურ-ეთიკურმა იდეამ (სიავარულის ძალა გადალახავს სოციალური უთანასწორობის ზღუდეს და ამარცხებს თვით სიკვდილს) განსაზღვრა ოპერის მუსიკის ამაღლებულობა და მონუმენტურობა, მხატვრული სახეებისა და დრამატურგიის ეპიკური ხასიათი, რაც საგუნდო მასობრივი სცენების სიჭარბითა და მოქმედების დინჯი განვითარებით არის ხაზგასმული. ამავე დროს, ოპერის მუსიკა უდიდესი შინაგანი ექსპრესიითა და დინამიზმითაა გამსჭვალული. „აბესალომ და ეთერი“ სისტემატურად იდგმება თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე, დაიდგა აგრეთვე ყოფილ სსრკ-ის სხვადასხვა ქალაქებში: ხარკოვში (1931), მოსკოვში, სსრკ „ ბოლშოი “ თეატრში (1939 და 1946), ლენინგრადში (1972), კიევში (1972), ქუთაისში (1969), უცხოეთში - ლოძსა (1972) და ზაარბრიუკენში (1974). გამოცემულია ოპერის კლავირი და პარტიტურა, ოპერა ჩაწერილია გრამფიტაზე, გადაღებულია ფილმი.
მაღალმხატვრული თვისებით, მკაფიო ეროვნული ნიშნებით არის აღბეჭდილი ფალიაშვილის მეორე შესანიშნავი ქმნილება ოპერა „ დაისი “ (ლიბრეტო ვ. გუნიასი), რომელმაც დასაბამი მისცა ლირიკულ-დრამატულ  ჟანრს ქართულ საოპერო მუსიკაში. მხატვრულ სახეთა სიმდიდრემ და ფერადოვნებამ, მუსიკის იშვიათმა პოეტურობამ და გამომსახველობამ, ნათელმა მელოდიურობამ განაპირობა ოპერის ისტორიული მნიშვნელობა და პოპულარობა. ოპერაში შეხამებულია ლირიკულ-სატრფიალო და გმირულ-პატრიოტული მოტივები. გმირთა პირადი დრამა ცოცხალ და ფერადოვან ჟანრულ ფონზე იშლება. ოპერა დღემდე დიდი წარმატებით იდგმება თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე. დაიდგა აგრეთვე სსრკ-ის სხვადასხვა ქალაქებში: მოსკოვში (1937), კიევში (1938), ალმა-ათაში (1943), ბაქოში (1956), აგრეთვე სარატოვში, ოდესაში, ნოვოსიბირსკში, ერევანსა და გორკიში. 1974 დაიდგა ზააბრიუკენში, 1975 - პლეზენში. გამოცემულია „დაისის“ კლავირი და პარტიტურა. ოპერა ჩაწერილია გრამფირფიტაზე. thumb|left|200px|ფალიაშვილი ქართულ ორლარიანზე მარჯვნივ|100პქ|საფოსტო მარკა მნიშვნელოვანი მუსიკალური ღირსებით გამოირჩევა „ლატავრა“ (ლიბრეტო ს. შანშიაშვილი) ცალკეული სოლო ნომრები და საგუნდო ეპიზოდები.
ფალიაშვილის ოპერებზე ქართველ მომღერალთა თაობები აღიზარდა. მის სახელს ატარებს თბილისის ოპერისა და ბალეტის აკადემიური თეატრი (1937-იდან), რესპუბლიკის რამდენიმე სამუსიკო-სასწავლო დაწესებულება, ქუჩები - მოსკოვში (1960-1994 წწ.), ვოლგოგრადში, თბილისში, ქუთაისში; 1971 წელს სსრკ-ში გამოუშვეს საფოსტო მარკა მისი გამოსახულებით; თბილისსა და ქუთაისში გახსნილია ფალიაშვილის სახელობის სახლ-მუზეუმები; დაწესებულია ფალიაშვილის სახელობის პრემია (1971-დან); საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ 1995 წ. შემოღებულ ეროვნული ვალუტის 2 ლარიან ბანკნოტზე გამოსახულია ზაქარია ფალიაშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:ოპერის კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:გარდაცვლილი  6 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები ზ
ზარიძეების ეკლესია
ზარიძეების ეკლესია — XVIII საუკუნის დარბაზული ეკლესია სოფელ ზარიძეებში, თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ეკლესია რესტავრირებულია, თუმცა უმოქმედო. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, პილასტრები, კარ-სარკმელთა ღიობები და ფასადთა დეკორატიული მორთულობა მთლიანად აგურისაა. დაზიანებულია: ჩამოშლილია კრამიტის საფარი, ჩამოცვენილია საპირე წყობისა და ლავგარდანის დიდი ნაწილი. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. ორივე კარი შიგნითკენ გაგანიერებულია და გადახურულია ნახევარწრიული თაღით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული მოხაზულობის ღრმა აფსიდია, რომელიც დარბაზისგან გამოყოფილია წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი შეისრული საბჯენი თაღით. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებელი თაღოვანი სარკმელია. თითო მსგავსი სარკმელია გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის ღერძზე.აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, ერთი მოზრდილი და ერთი პატარა შეისრულთაღოვანი ნიშია.
საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკიდან საფეხურითაა შემაღლებული. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა ორი წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღებით იყოფა სამ დაახლოებით თანაბარ ნაწილად. თაღების ქუსლებთან რთული პროფილის იმპოსტებია გამოყოფილი. თაღებიც და კამარაც შეისრული ფორმისაა. დასავლეთით კამარა კედლის მიმდებარე თაღს ეყრდნობა, ეს უკანასკნელი კი კუთხის პილასტრებს. ეკლესია შიგნიდან შელესილი ყოფილა. ეკლესიის ფასადები მარტივადაა მორთული. მორთულობის ელემენტებია აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი ჯვრები და რომბები. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, გამოსახულია საფეხუროვან პოსტამენტზე დადგმული მაღალი ჯვარი, რომლის ორივე მხარეს თითო წრიული ფორმის ღიობია. ისინი, როგორც ჩანს, კონქის ზედა სივრცის გასანიავებლად იყო მოწყობილი. დასავლეთის ფასადზე შესასვლელის თაღს არქივოლტი ამკობს. შესასვლელის გვერდებზე კი, თითო ვერტიკალზე 5-5 რომბია განლაგებული. ასევეა გაფორმებული სამხრეთ შესასვლელიც. დასავლეთ სარკმლის გვერდებზე და ზემოთ თითო მაღალი ჯვარია. კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომლის ნაწილები განივ ფასადებსღა შემორჩა. ეკლესიას დასავლეთ კედელზე დაშენებული ჰქონია პატარა სამრეკლო.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
წიაღა
წიაღა (Polygonum patulum) — 10-100 სმ სიმაღლის, ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო ძირიდანვე დატოტვილია. ფოთლები მოგრძოლანცეტა ფორმისაა, მცირერიცხოვანი, მოკლეყუნწიანი ან თითქმის მჯდომარე. 1-4 ყვავილი ერთად არის შეკრებილი, ყუნწიანია, ყვავილსაფარი მწვანეა ან მოყავისფრო-მწვანე, კიდეებსა და წვერში მოწითალო. იზრდება დანაგვიანებულ ადგილებსა და ნათესებში. გავრცელებულია ქართლში, კახეთში, მთიულეთსა და მესხეთ-ჯავახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, სამხრეთ ევროპას, მცირე და შუა აზიას, ირანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:მატიტელასებრნი
იაკობ სეფიაშვილი
იაკობ სეფიაშვილი (დ. 1867, ლაგლაში — გ. 1919, ოდესა) — ებრაული წარმოშობის ქართველი საზოგადო მოღვაწე, მეცენატი. სეფიაშვილმა 1916-1917 წლებში საკუთარი სახსრებით ააგო ცაგერის გიმნაზიის და საბავშვო ბაღის შენობა, ცაგერში გაიყვანა წყარო „ოქრონიში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1867 კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 1919 კატეგორია:ქართველი ებრაელები კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კუნკული
მინი|მარჯვნივ|350 პქ|რუსულ კამილავკაზე დაფარებული შავი ფერის კუნკული კუნკული, ბარტყულა, ბარტყული, კუნკულ-ბარტყული — მართლმადიდებელ ქრისტიანულ ეკლესიაში მცირე სქემის მიმღები ბერის თავსაბურავი. წარმოადგენს მართკუთხა ფორმის შავ მატერიას, რომელსაც სიგრძეში ორად გადაკეცილს თავი და ბოლო გადაკერილი აქვთ, ხოლო შუაში დატანილი აქვს ორი ლენტი.
მიტროპოლიტები (რუსული ტრადიციით) ატარებენ თეთრი ფერის კუნკულს გამშვენებული ჯვრით, მთავარეპისკოპოსები — შავს ასევე გამშვენებული ჯვრით, ხოლო ეპისკოპოსები — ჯვრის გარეშე. პატრიარქის კუნკული შავი ან თეთრი ფერისაა, ზედა ნაწილში ჯვარით. მასზე გამოსახულია სერაბიმები ან ჯვარი.
საბრძნეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ბერები კუნკულს ბერძნულ, რუსეთის ბერები კი რუსულ კამილავკაზე დამაგრებულს ატარებენ. დღესდღეობით საქართელოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში ბერები რუსულის მსგავსად იფარავენ კუნკულს, თუმცა ძველად მიღებული იყო მისი პირდაპირ თავზე დაფარება. აღნიშნული ტრადიცია პირველად საქართელოში მამა გაბრიელმა (ურგებაძემ) აღადგინა.
დედები საქართველოში თავზე კუნკულის მაგივრად მანდილს ატარებენ, თუმცა მრავალ ქვეყანაში (განსაკუთრებით რუსეთში) მიღებულია მამების მსგავსად თავზე კამილავკისა და კუნკულის ტარება.
კუნკული ეწოდებოდა ნათლიის მიერ მოტანილ ქსოვილის ნაჭერსაც, რომელშიც ნათლობის ქრისტიანული რიტუალის შესრულების დროს ახვევდნენ ემბაზიდან ამოყვანილ ახლადმონათლულ ბავშვს.
სქოლიო
კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
წიგნი სიბრძნე სიცრუისა
thumb|350px|მეფე [[ვახტანგ VI და სულხან-საბა ორბელიანი. მე–18 საუკუნის მინიატურა]] წიგნი სიბრძნე სიცრუისა — სულხან-საბა ორბელიანის პირველი ლიტერატურული ქმნილება. იგი დაწერილია XVII საუკუნის ბოლო მეოთხედში. წიგნი ასევე ცნობილია სათაურით „სიბრძნე სიცრუისა“. უპირატესობა მიენიჭა პირველ სათაურს, როგორც ავტორისეულს. ეს დადასტურებულია XVII-XIX საუკუნეების ყველა ძირითადი ხელნაწერით. „სიბრძნე სიცრუის“ წიგნი სულხან–საბა ორბელიანს დაუწერია ახალგაზრდობაში. როგორც გვაუწყებს თხზულების ხელნაწერი „ჟამსა სიჭაბუკისასა“ (ყოველ შემთხვევაში, ბერად აღკვეცამდე, ანუ 1698 წლამდე) წიგნი შეიცავს იგავ–არაკების კრებულს, რომელიც წარმოდგენილია ფაბულური მოთხრობის ფონზე (მსგავსად ქილილა და დამანასი, სიბრძნე ბალავარისა და სხვ). არსებობს „სიბრძნე სიცრუისას“ რამდენიმე გამოცემა. 1959 წელს, გ. ლეონიძისა და ვ. დონდუას რედაქციით თბილისში დაიბეჭდა საიუბილეო გამოცემა. თხზულება სრულად თარგმნილია რუსულ, ინგლისურ, პოლონურ, უნგრულ, ჩეხურ, სომხურ და უკრაინულ ენებზე, ხოლო ნაწილობრივ ფრანგულ ენაზე. 1991 წელს რეჟისორმა ნანა ხატისკაცმა, სულხან–საბა ორბელიანის იგავების მიხედვით გადაიღო ფილმი „სიბრძნე სიცრუისა“. რეჟისორმა მერაბ სარალიძემ გადაიღო იგავ–არაკ „სოფლის მაშენებელნიზე“ დაფუძნებული ორი მულტფილმი – „ტყის კვარტეტი“ (1984, მხატვარი ბ. ხიდაშელი ) და „ქვეყნის მაშენებლები“ (1997 ).
აღსანიშნავია, რომ იგავ–არაკთა სათაურები ავტორს არ ეკუთვნოდა, არც ძველ ხელნაწერებში მოიპოვებოდა. დასათაურებული იგავები პირველად გაჩნდა ყრმათა საკითხავად განკუთვნილ, 1861 წელს გამზადებულ ხელნაწერში და 1892 წლის ბეჭდურ გამოცემაში. მას შემდეგ, ყველაზე ხშირად სწორედ დასათაურებული ვარიანტი იბეჭდება.
სულხან–საბას კრიტიკული, სატირული მზერა ადამიანების მრავალ მანკიერებას ამხელს, თუმცა მას მაინც სწამს გონების ძალისა და მორალური ფასეულობებისა.
შინაარსი
იყო ერთი სახელოვანი მეფე, სახელად ფინეზი. მას ჰყავდა ორი ვეზირი, ბრძენი და კეთილი სერდაქი და რუკა „საჭურისი მეფისა კაცი გულჩქარი და ფიცხელი“, ბოროტი, თუმცა ჭკვიანი. მეფეს გვიან მიეცა შვილი, სახელად ჯუმბერი უწოდა. უფლისწულის აღსაზრდელად მან მიიწვია უცხოელი ჭაბუკი ლეონი, რომელიც ერთ ღამეს სიზმარში იხილა და ერთ–ერთი ნადირობისას ხის ქვეშ იპოვა. ლეონმა თქვა, რომ უფლისწულის აღზრდაზე იმ შემთხვევაში დათანხმდებოდა, თუ მეფისგან პირობას მიიღებდა, რომ განუსჯელად და განუკითხავად მას არ დასჯიდა: მეფემ ლეონის პირობა დააკმაყოფილა და ლეონიც შეუდგა აღმზრდელის მოვალეობის შესრულებას. ლეონმა სახლი აიშენა, ნადიმი გამართა. სამი დღე ლხინობდა და ნადიმს შეექცეოდა, ჯუმბერი კი მსახურად დაიყენა – არც ჭამის და არც დაჯდომის უფლებას არ აძლევდა: ჯუმბერმა გონება დაკარგა. მხოლოდ ამის შემდეგ უბრძანა ლეონმა ჯუმბერს „დაჯდომა და ჭამა პურისა“. მეორე დღეს ლეონმა უფლისწულს მწევრები ჩააბარა. „მთათა და გორთა არბენინა. ფერხთსაცმელი გასცვივდა და ფეხები დაუსქდა, სისხლმან დენა დაუწყო“. მესამე დღეს „შიკრიკად გაიძღვანა“. დაღლილი ჯუმბერი „მალ–მალ დაეცემოდეს“, მაგრამ ლეონი მაინც „არ მოეშვა, მუნამდის არბენინა“. ერთ დღეს ლეონი „გაწყრა ცუდად“, აიღო ერგასი ჯოხი და ჯუმბერი უმიზეზოდ გაროზგა. რუკამ ყველაფერი მეფეს უამბო. განრისხებულმა მეფემ ლეონი იხმო, მოკვლას უპირებდნენ, მაგრამ ლეონმა თქვა, რომ მეფისგან ფიცი ჰქონდა მიღებული და მოკვლას ვერ შეძლებდა:  გაიმართა დიდი კამათი. ლეონი იცავდა თავის აღმზრდელობითს თვალსაზრისს. რუკამ წამოაყენა საწინააღმდეგო შეხედულებები. სედრაქი გარკვევით თანაუგძნობდა ლეონს. მეფემ იხმო თავისი ვაჟიშვილი ჯუმბერი, გამოსცადა, აღზრდა მოუწონა და ტახტიც გადააბარა. თხზულება იხურება მეფის სიტყვებით
„სიბრძნე სიცრუისა“ იგავ–არაკული ჟანრის ნაწარმოებია, ამიტომაც იგავების მოქმედ პირებად ჩვეულებრივ გამოყვანილია ფრინველები, ცხოველები და მისთანანი. ესენი ალეგორიულად ასახავენ ადამიანთა ურთიერთობისა და ყოფა–ცხოვრების მხარეებს.
იგავები
„სიბრძნე–სიცრუის“ წიგნში იგავ–არაკები წარმოდგენილია ფაბულური მოთხრობის ფონზე. სულხან–საბა ორბელიანი თავის „სიბრძნე სიცრუისაში“ ძველ ქართულ მწერლობაში გავრცელებულ სიმბოლურ–ალეგორიული გამოხატვის ერთ–ერთ ფორმას – იგავურ ალეგორიზმის ხერხს იყენებს. წიგნში მოთავსებულია 300–ზე მეტი იგავი. thumb|[[ჟან დე ლაფონტენი]] არსებობდა მოსაზრება, რომ სულხან–საბაზე გავლენა მოახდინა ფრანგმა მეიგავემ – ჟან დე ლაფონტენმა. მოსაზრება მცდარია, რადგან სულხან–საბამ ევროპაში 1713–1716 წლებში იმოგზაურა, ხოლო ლაფონტენი 1694 წელს გარდაიცვალა. სულხან–საბამ ფრანგული ენა „სიბრძნე სიცრუისას“ დაწერის შემდეგ (1686–1695 წწ.) შეისწავლა, ამიტომ ლაფონტენთან ლიტერატურული ნაცნობობაც გამორიცხულია.
სამაგიეროდ სულხან–საბაზე გავლენა იქონია ხალხურმა ზეპირსიტყვიერებამ. მის წიგნში მრავლად გვხვდება ქართული ხალხური იგავები.
„კალმასობის“ ავტორი, იოანე ბაგრატიონი (1768–1830 წწ.) ასე აფასებს სულხან–საბა ორბელიანის ღვაწლს:.
სათაურის შესახებ
thumb|left|[[ილია ჭავჭავაძე. ალექსანდრე როინაშვილის ფოტო]] ილია ჭავჭავაძემ, თავის პუბლიცისტურ წერილში „ჩვენი ეხლანდელი სიბრძნე–სიცრუე“, გამოთქვა მოსაზრება სულხან–საბას „სიბრძნე–სიცრუის“ შესახებ და ისაუბრა ზოგადად იგავ–არაკებზე. წერილის დასაწყისში ავტორი ამბობს, რომ ხშირად უფიქრია, თუ რატომ დაარქვა სულხან–საბა ორბელიანმა თავისი იგავების წიგნს „სიბრძნე–სიცრუისა“. წერილის ავტორი ამბობს, რომ სიბრძნესა და სიცრუეს არავითარი კავშირი არ უნდა ჰქონდეს, ეკითხება თავის თავს, თუ რატომ უნდა ეკადრა საბა ორბელიანს, დარბაისელ კაცს, სიბრძნეში სიცრუის გარევა, შემდეგ კი ილია თვითონ სცემს პასუხს დასმულ კითხვებს. მისი აზრით, საბა ორბელიანს უნდოდა ეთქვა, რომ სიმართლეს ზღაპრით ამბობს, ზღაპარი კი „მოგონილი ამბავია, არაა მართალი, მაშასადამე, სიცრუეა“. ეს არ არის ის ტყუილი, „რომელიც სწამლავს და ჰშხამავს ადამიანს“. საბა ორბელიანის სიცრუე ზღაპარია, იგავ–არაკია, ამისთანა ტყუილი კი, წერილის ავტორის თქმით, გამართლებულია. მეცნიერთა ნაწილი თვლის, რომ ამ ნაწარმოების სახელწოდება მოფიქრებულია „ვარლაამისა და იოსაფის“ წიგნის სათაურის მიხედვით, რომელსაც ქართულად „სიბრძნე ბალავარისა“ ჰქვია.
აღსანიშნავი ფაქტები
thumb|დევიზი „[[ძალა ერთობაშია“ საქართველოს სახელმწიფო გერბზე]]
სქოლიო
კატეგორია:XVIII საუკუნის ლიტერატურული ძეგლები კატეგორია:იგავ-არაკები კატეგორია:სულხან-საბა ორბელიანის ნაწარმოებები კატეგორია:პიკარესკული რომანები
სამხრეთ-დასავლეთი ჩინეთი
მინი|250 პქ|მარჯვნივ|სამხრეთ-დასავლეთი ჩინეთი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩინეთის რეგიონები
ბოჭორმა
საკუთარი სახელი ბოჭორმა შეიძლება აღნიშნავდეს:
სექსტეტი
სექსტეტი — ექვსი შემსრულებლისგან შემდგარი მუსიკალური ანსამბლი. სექსტეტი ეწოდება აგრეთვე ნაწარმოებს ამ ანსამბლისთვის. ცნობილი სექსტეტებია Linkin Park, Guns N' Roses, Nightwish და სხვები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ჯგუფები მონაწილეთა რაოდენობის მიხედვით
მურასაკი შიკიბუ
მურასაკი შიკიბუ ანუ ქალბატონი მურასაკი (紫式部) (დ. 973 - გ. 1014) — ჰეიანის პერიოდის იაპონელი ნოველისტი, პოეტი, იმპერატორის კარის სეფექალი. მის კალამს ეკუთვნის სამი ნაწარმოები:
1. «გენჯის ამბავი» (1000-1008) - მსოფლიოში უძველესი ნოველა, ნოველის ჟანრის პირველი ნიმუში;
2. «მურასაკი შიკიბუს დღიურები»;
3. «მურასაკი შიკიბუს კრებული» (128 ლექსი).
ქალბატონი მურასაკის ნამდვილი სახელი უცნობია. ზოგიერთი სწავლულის ვარაუდით მას ერქვა ფუჯივარა ტაკაკო. საკუთარი დღიურების - «მურასაკი შიკიბუს დღიურების» - მიხედვით სასახლის კარზე მას უწოდებდნენ მურასაკის ანუ ალისფერი გლიცინიას ყვავილს, მისივე ნოველის «გენჯის ამბავის» პერსონაჟის  მსგავსად. სახელი შიკიბუ მიუთითებს მამამისის თანამდებობას რიტუალების ბიუროში (შიკიბუ-სიო).
ბიოგრაფია
thumb|«მურასაკი შიკიბუს დღიურები», [[კიკუჩი იოსაის ილუსტრაცია (1788-1878)]] thumb|«გენჯის ამბავის» ილუსტრაცია thumb|[[კიოტო ბუდისტური ტაძარი როზან-ჯი, ასოცირდება მურასაკი შიკიბუსთან ]] thumb|მურასაკი შიკიბუსადმი მიძღვნილი 2000 იენიანი ბანკნოტი ქალბატონი მურასაკი შიკიბუ დაიბადა დაახლოებით 973 წელს კიოტოში, იაპონია მცირე აზნაურის ოჯახში და იყო ფუჯივარას კლანის ჩრდილოეთის განშტოების წარმომადგენელი.
ბავშვს დედა  ადრე გარდაეცვალა და მამამ, ფუჯივარა ნო ტამეტოკიმ, სწავლულმა და იმპერატორის კარის ოფიცერმა, იმდროინდელი ტრადიციებისაგან განსხვავებულად აღზარდა. ჰეიანის პერიოდის ტრადიციის მიხედვით ბავშვი მშობლებისაგან ცალკე სახოვრებელში უნდა აღზრდილიყო დედისა და დედის ოჯახის მიერ. მამამ არა მხოლოდ თავად აღზარდა მურასაკი, არამედ მას ისეთი განათლება მისცა, როგორსაც მამაკაცები იღებდნენ. იმ პერიოდში კაცებს მიიჩნევდნენ კანჯებად და მათ მოეთხოვებოდათ კლასიკური ჩინური ლიტერატურის ცოდნა, ხოლო ქალებს ანუ კანაებს - მხოლოდ პოეზიის ცოდნა.
მურასაკი შიკუიბუ გათხოვდა 20 წლის ასაკში, ჰყავდა ერთი შვილი - დაინი ნო სანმი, ასევე პოეტი.
იმპერატორის კარზე სამსახურისათვის იგი დაიქირავა ფუჯივარა ნო მიჩინაგამ და იყო დედოფალი შოშის (აკიკო) სეფექალი.
მურასაკი გარდაიცვალა სავარაუდოდ 1014 წელს, როდესაც მამამისი მოულოდნელად დაბრუნდა კიოტოში სახელმწიფო სამსახურიდან. არსებობს განსხვავებული ვერსიაც, რომლის თანახმად იგი გარდაიცვალა 1025-1031 წლების შუალედში, როდესაც იგი 50 წლისა იქნებოდა, რაც საკმაოდ ხანდაზმული ასაკია ჰეიანის პერიოდის მცხოვრებლისათვის.
მიიჩნევენ, რომ მურასაკი შიკუბუ დაკრძალულია პოეტ ონო ნო ტაკამურას საფლავის დასავლეთის მხარეს, მდინარე ჰორიკავას ნაპირთან, დღევანდელი კიოტოს ჩრდილოეთით. ისიამა ჰონგან-ჯის მონასტერში, ქ. ოსაკაში შენახულია მურასაკი შიკიბუს შესაწირავის სადგამი.
შემოქმედება და მემკვიდრეობა
მურასაკი შიკიბუ იაპონური ლიტერატურის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. მისი ნაწარმოებებიდან ცნობილია დღიური, რომელიც მიეკუთვნება ძუიხიცუს ჟანრს - ნაწარმოებში ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით და ორგანიზებულად არის ასახული მიმდინარე მოვლენებს, რომელიც კი კანიცადა ავტორმა. დღიურში ასევე აღწერილია მურასაკის ბავშვობის მოგონებები, მისი გარშემომყოფები, განხილეულია ადმიანების ხასიათები. მურასაკი შიკიბუს დღიურში ნახსენებია მისი თანამედროვე მწერალი ქალი სეი სიონაგონი.
მურასაკი შიკიბუ იაპონელების საამაყო მწერალია. მისი ნაწარმოებები შესულია იაპონიის სავალდებულო სასწავლო ლიტერატურაში. მწერალი ქალის ქანდაკებები აღმართულია მთელს იაპონიაში. მურასაკი შიკიბუსა და მისი ეპიკური ნაწარმოებს «გენჯის ამბავი»ს ეძღვნება 2000 იენის ბანკნოტი.
შექმნილია მურასაკი შიკიბუს შესახებ მხატვრული ბიოგრაფიული ნაწარმოებები: ლიზა დალბის «მურასაკის ამბავი» და გაბრიელა მაგრინიმ, რომელიც შემდეგ იტალიურიდან ფრანგულ ენაზე ითარგმნა. ლედი მურასაკის მხატვრული სახე შექმნა ტომას ჰარისმა თავის ნოველაში და რომლის მიხედვითაც შემდეგ გადაიღეს საშინელებათა ფილმი. მურასაკი შიკიბუს პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა ერთ-ერთ კრატერს პლანეტა მერკურიზე.
Down Low (ჯგუფი)
Down Low — გერმანული რეპ-დუეტი, დაარსებული 1995 წელს ჯო თომპსონისა და დერენ ტაკერის მიერ. ჯგუფი ყველაზე მეტად ცნობილია სინგლით „Johnny B“. იგი იყო ერთ-ერთი პირველი 1990-იან წლებში პოპულარული ევროპული პოპ-სცენის სტილის ჰიპ-ჰოპის ტალღაში.
მურასაკი შიკიბუ
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები კატეგორია:მწერალი ქალები კატეგორია:გარდაცვლილი 1014 კატეგორია:დაბადებული 973 კატეგორია:მურასაკი შიკიბუ კატეგორია:XI საუკუნის იაპონელი პოეტები კატეგორია:XI საუკუნის იაპონელი ქალები კატეგორია:XI საუკუნის იაპონელი მწერლები კატეგორია:XI საუკუნის რომანისტები კატეგორია:XI საუკუნის ქალი მწერლები კატეგორია:ბუდისტი პოეტები კატეგორია:იაპონური ლიტერატურა კატეგორია:იაპონური რომანისტები კატეგორია:იაპონური პოეზია კატეგორია:იაპონელი ქალი რომანისტები კატეგორია:იაპონელი ქალი პოეტები კატეგორია:ქალი მემუარისტები
Down Low (ჯგუფი)
სქოლიო
კატეგორია:გერმანული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფები კატეგორია:1995 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
სექსტილიონი
სექსტილიონი — რიცხვი, რომელიც გამოისახება ერთიანითა და 21 ნულით. ზოგჯერ სექსტილიონს გარეთვე უწოდებენ რიცხვს, რომელიც გამოისახება ერთიანითა და 36 ნულით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რიცხვები
მონოპოლია (თამაში)
მონოპოლია — მრავალმოთამაშიანი სამაგიდო თამაში ეკონომიკის თემაზე, რომლის საბოლოო მიზანი ოპონენტის გაკოტრებაა. თამაშობს 2-8 მოთამაშე. ისინი აგორებენ ორ კამათელს სათამაშო დაფაზე გადასაადგილებლად, ყიდულობენ და ყიდიან ქონებას და ავითარებენ მას. არსებობს მონოპოლიის ასობით გამოცემა განსხვავებული წესებით. თამაში ოფიციალურად ნათარგმნი და დაბეჭდილია 37-ზე მეტ ენაზე. 2015 წლის მონაცემებით, მონოპოლიის 275 მილიონი ასლი გაიყიდა მსოფლიოში.
სქოლიო
კატეგორია:ვირტუალური ეკონომიკა კატეგორია:სამაგიდო თამაშები კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი თამაშები კატეგორია:Game.com-ის თამაშები კატეგორია:Hasbro-ს პროდუქტები კატეგორია:ამერიკული გამოგონებები
ჩვეულებრივი ჩიტის ბირკა
ჩვეულებრივი ჩიტის ბირკა, გაფარჩხული ჩიტის ბირკა (Lappula squarrosa) — ერთ- ან ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 80 სმ სიმაღლის, ერთეული, სწორად მდგომი, შეფოთლილი, ზედა ნაწილში გაფარჩხულად დატოტვილი, შებუსული ღერო. ფოთლები 7 სმ სიგრძისა და 5-6 მმ სიგანისაა, ფესვთანური ფოთლები ნიჩბისებურია, ღეროსეული – ხაზური ან ლანცეტა. ყვავილედი მოკლე, საგველასებურია ან თითქმის ფარისებური. გვირგვინი ცისფერია, სიგრძით 4,5 მმ-მდე. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-ივნისში.
გავრცელებულია კავკასიაში, ევროპაში, მცირე და შუა აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის შუა, იშვიათად – სუბალპურ სარტყლამდე, ხშირად, როგორც სარეველა.
ლეოპოლდი
ლეოპოლდი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ავსტრიისა და „საღვთო რომის იმპერიის“ ხელმწიფეთა და იმპერატორთა სახელი:
ბელგიის მეფეები საქსენ-კობურგის დინასტიისა:
Liberatemi
Liberatemi (გამათავისუფლეთ) — ბიაჯო ანტონაჩის მესამე სტუდიური ალბომი. ეს ალბომი, რომელიც მისი კარიერის პირველ დიდ წარმატებად ითვლება, გამოვიდა 1992 წელს გრამფირფიტებზე, კასეტებსა და კომპაქტ დისკებზე ლეიბლზე Philips. მასში შესული 10 სიმღერიდან ზოგიერთის თანაავტორი ალბომის პროდიუსერი მაურო მალვაზი იყო. იტალიაში ალბომს ორმაგი პლატინა მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:პოპ-ალბომები კატეგორია:ბიაჯო ანტონაჩის ალბომები კატეგორია:1992 წლის ალბომები
სან-ჟოზე-და-ტაპერა
სან-ჟოზე-და-ტაპერა (São José da Tapera) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კოლხური ყოჩივარდა
კოლხური ყოჩივარდა (Cyclamen colchicum) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ტუბერი სფეროსებურია, ოდნავ შებრტყელებული. ფოთლები თირკმლისებურია, მომრგვალო წვერით. ზედა მხარე მწვანეა, ქვედა მხარე იისფერ-მეწამული ფერისაა. ჯამი მიტკეცილი, გაბნეული ბეწვით არის დაფარული. გვირგვინი ვარდისფერია, გადანაღუნი ნაკვთები ელიფსურია ან მოგრძოკვერცხისებრი. იზრდება მთის ქვედა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე ღორღიან ადგილებში, კლდეებზე. გავრცელებულია აფხაზეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და სამეგრელოში. მცენარე საქართველოს ენდემია.
პენჟინის ქედი
პენჟინის ქედი (Пенжинский хребет) — ქედი ჩრდილო-აღმოსავლეთ რუსეთში, ძირითადად კამჩატკის მხარეში. გადაჭიმულია 420 კმ-ზე, სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოხოტის ზღვის პენჟინის უბესა და მდინარე პენჟინის ხეობას შორის. გამოყოფს პენჟინის დაბლობსა და პარაპოლის ბარს. სიმაღლე 1059 მ-მდე. დასერილია პენჟინის აუზის მდინარეებით. მკაცრი კლიმატის, მრავალწლოვანი გამყინვარებისა და მუდმივი ძლიერი ქარების პირობებში მცენარეული საფარი დაჩაგრულია. ფერდობების ქვედა ნაწილში, 700 მ-მდე სიმაღლეზე დამახასიათებელია ქონდარა ფიჭვის მეჩხერი რაყები, უფრო მაღლა — ბალახოვან-ლიქენიანი ტუნდრის ლანდშაფტები.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ლეონ III (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ლეონ III შეიძლება აღნიშნავდეს:
დირსიჭალა
ეს სახელი თბილისის სანახებში XVIII საუკუნეში გაჩნდა. აღნიშნულია თბილისის 1876 და 1910 წლების გეგმებზე. XVII-XVIII საუკუნეებში დირსიჭალას ბაღები ერთმანეთისგან მიჯნავდა ავლაბარსა და ნავთლუღს. დირსიჭალა თავისი ბაღებით, ისევე, როგორც ორთაჭალა, XIX საუკუნეშიც ინარჩუნებდა თავის მნიშვნელობას, როგორც ქალაქის პირას მდებარე ერთ-ერთი სასოფლო-სამეურნეო ერთეული. XIX საუკუნის 40-იანი წლებში ნავთლუღის სამხედრო დასახლება («Слободка Навтлуг») უშუალოდ ესაზღვრებოდა დირსიჭალას ჩრდილოეთიდან, ხოლო თვით სოფელი ნავთლუღი — აღმოსავლეთიდან. ტოპონიმი შენარჩუნებულია დღევანდელი დირსიჭალის ქუჩის დასახელებაში, ჩოლოყაშვილის (ყოფ. 5 დეკემბრის) ქუჩის მართობულად, XIX საუკუნის ბოლოს აგებული წმ. ბარბარეს (ზემო) ეკლესიის ახლოს. დირსიჭალაში ბაღები არსებობდა XX საუკუნის 50-იანი წლების ბოლომდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია კატეგორია:თბილისის უბნები
უნო (კარტის თამაში)
უნო — ამერიკული ბანქოს (კარტის) თამაში, რომელიც 1971 წელს შეიქმნა. მას თამაშობენ სპეციალური დასტით, რომელიც 112 კარტისაგან შედგება. თამაშობს 2-10 მოთამაშე. მოიგებს ის, ვინც პირველი მოაგროვებს 500 ქულას.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ინტელექტუალური თამაშები კატეგორია:ამერიკული გამოგონებები კატეგორია:Mattel
ინოკენტი I
ინოკენტი I (Innocentius I; დ. უცნობია — გ. 12 მარტი, 417) — რომის პაპი 401 წლის 22 დეკემბრიდან 417 წლის 12 მარტამდე.
იოანე ოქროპირის მეგობარი, თავს აცხადებდა პეტრე მოციქულის ნამდვილ მემკვიდრედ. პოეტების გაზვიადებით, იხსნა რომი ვესტგოთების მეფე ალარიხისგან, რომელმაც 408 წელს სამჯერ ალყა შემოარტყა და აიღო კიდეც „მარადიული ქალაქი“. ორი წლის შემდეგ, როდესაც ფლოტი და ჯარის ნაწილი სიცილიასთან ზღვამ შთანთქა, ალარიხი თვითონვე წავიდა, მაგრამ, ინოკენტი მაინც „გმირად იქცა,რადგან ამ საქმეში ღმერთის ხელი ერია“.
უროლაგნია
უროლაგნია (ούρο — შარდი; — ჟინი; აგრეთვე უროფილია, ან უნდინიზმი) — სექსუალური ფეტიშიზმი, სადაც წყვილი განიცდის სექსუალურ კმაყოფილებას შარდისგან ან მოშარდვისგან. უროლანგია ზოგჯერ ასოცირდება, ან ეშლებათ, ომორაშიში.
უროლანგი ფეტიშისტები ერთმანეთის შარდვით იღებენ სექსუალურ კმაყოფილებას, ხშირად ისინი შარდავენ საზოგადოების თვალწინ, და ზოგმა შეიძლება ასევე შარდი დალიოს. შარდის მოხმარებას უროგრაფია ეწოდება. ზოგს ასევე უყვარს ამ საქმის თვალთვალი. ამ ქმედებებს აღწერენ შემდეგი ევფემიზმებით: „ოქროს წვიმა“ ან „წყლის სპორტი“ (არ აგერიოთ წყლის სპორტის სახეობაში).
საგულისხმოა, რომ შარდის დიდი მოცულობით სმა, რომელიც ალტერნატიული მედიცინის სახეობაა, უროლანგიასთან საერთო არ აქვს.
კატეგორია:პარაფილიები კატეგორია:შარდი