cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გერმანიის გაერთიანება (1871)
ომი საფრანგეთთან
1870 წლისთვის, სამი მნიშვნელოვანი გაკვეთილი ავსტრო-პრუსიული ომისა, ნათელი იყო. პირველი იყო, რომ სამხედრო ძალით, ძლიერ ქვეყანას შეუძლია დაუპირისპირდეს ძველ მოკავშირეს და 1815 წელს ჩამოყალიბებულ გავლენის სფეროებს. მეორე, დიპლომატიური მანევრების დახმარებით, ჭკვიან ლიდერს შეეძლო ისეთი გარემოს შექმნა, რომელშიც მოწინააღმდეგე სახელმწიფო მას პირველი დაესხმებოდა თავს, ხოლო თვითონ, კი მსხვერპლის როლს მოირგებდა. და ბოლოს, ვინაიდან, პრუსიის სამხედრო ძალა ბევრად აღემატებოდა ავსტრიისას, პრუსიას ნამდვილად ჰქონდა რესურსი კონფედერაციის სხვა შტატების დაცვისა. 1866 წელს, საშუალო ზომის გერმანული შტატები დაუპირისპირდენენ პრუსიას, მაგრამ 1870-იანი წლისთვის, ეს შტატები უკვე მყარად იდგნენ პრუსიის გვერდით, ნებისმიერ სამხედრო კონფლიქტში. ჭკვიანური დიპლომატიით, ბისმარკმა შექმნა სიტუაცია, რომელშიც საფრანგეთ მოუწია აგრესორის როლის თამაში, ხოლო პრუსია, კი გერმანიის უფლებებისა და თავისუფლებების დამცველად გვევლინებოდა.
ესპანეთში გავლენის სფეროების დაშლა
1815 წლის ვენის კონგრესზემ მეტერნიხმა და მისმა კონსერვატორმა მოკავშირეებმა აღადგინეს ესპანეთის მონარქია მეფე ფერდინანდ VII-ს მეთაურობის ქვეშ. შემდეგი 40 წლის განმავლობაში, ძლიერი ქვეყნები უჭერდნენ მხარს ესპანეთის მონარქიას, მაგრამ 1868 წლის მოვლენებმა ძველ სისტემას გამოცდა მოუწყო. ესპანეთის რევოლუციის შედეგად, გადააგდეს დედოფალი იზაბელა II და ტახტი ცარიელი დარჩa. ესპანეთი, რომელიც ეძებდა შესაფერის კათოლიკე კანდიდატს, შეთავაზება სამ ევროპელ პრინცს გაუკეთა, რომელთაგანაც ყველა ნაპოლეონ III-მ დაიწუნა, რომელიც რეგიონალური ძალის „გადამნაწილებლად“ გვევლინებოდა. საბოლოოდ, 1870 წელს, ტახტი შესთავაზეს ლეოპოლდს, ჰოჰენცოლერნის პრინცს.
შემდეგ მომხარ ფურორს, ისტორიკოსებმა უწოდეს „ჰოენცოლერნის კანდიდატურა“. მომდევნო რამდენიმე კვირის განმავლობაში, ეს მოვლენები მთელი ევროპის სალაპარაკო თემა იყო. ლეოპოლდის გამეფება ნიშნავდა საფრანგეთის ორივე მხარეს გერმანელი მეფის არსებობას, რაც მიუღებელი იყო ფრანგული მხარისთვის. საფრანგეთის მხარემ მკაცრად გააფრთხილა ჰოენცოლერნის მხარე. თუ პრინცი შემოთავაზებას დათანხმდებოდა, საფრანგეთი შესაბამის ზომებს მიიღებდა. პრინცმა თავისი კანდიდატურა, სიტუაციის განმუხტვის მიზნით გადააყენა. ფრანგულმა მხარემ ეს არ იკმარა და პირდაპირ მეფე ვილჰელმთან მივიდა და მოსთხოვა პრისიულ მხარეს განცხადების განცხადება. განცხადებაში ნათქვამი უნდა ყოფილიყო, რომ პრუსია არასდროს დაუჭერდა ჰოენცოლერნის კანდიდატს მხარს. მეფემ ამაზე უარი განაცხადა და ეს სიტუაცია ბისმარკს აცნობა. ბისმარკმა ფრანგთა მოთხოვნები საჯაროდ გამოაქვეყნა და მასში მცირედი ცვლილებები შეიტანა. ამ ყველაფერმა საფრანგეთში დიდი აღშფოთება გამოიწვია. ფრანგული საზოგადოება, რომელიც ისედაც აღშფოთებული იყო სადოვასთან მარცხის გამო, კიდევ უფრო გაბრაზდა და ომის გამოცხადება მოითხოვა.
საბრძოლო ოპერაციები
ნაპოლეონ III-მ სცადა ტერიტორიულ დათმობებზე მოლაპარაკებებს, ავსტრო-პრუსიულ ომამდე და მის შემდეგ, მაგრამ მისი მედიატორის როლისდა მიუხედავად, მას არაფერი შერჩა. ის შემდეგ იმედოვნებდა, რომ ავსტრია შეუერთდებოდა შურისძიების ომს, თავის ყოფილ მოკავშირეებთან ერთად. ეს იმედი არსებობდა 1866 წლამდე, სანამ გერმანიის შტატებს შორის სამხედრო გაერთიანების შეთანხმება დაიდებოდა. იმის მაგივრად, რომ საფრანგეთი შურისძიების ომში ჩაბმულიყო მოკავშირე გერმანელ შტატებთან ერთად, გამოვიდა ისე, რომ ყველა გერმანული შტატის წინააღმდეგ უწევდა ბრძოლა, მაშინ, როდესაც თვითონ არცერთი მოკავშირე არ გააჩნდა. პრუსიული ჯარები ბევრად უფრო მობილიზებული და მომზედებულნი შეხვდენენ შეტაკებებს. რამდენიმე ბრძოლის შემდეგ, პრუსიელები დაიძრნენ მეცისა და პარიზისკენ. მათ ტყვედ ჩაიგდეს ნაპლეონი და მთელი დარჩენილი ფრანგული არმია პატიმრებად წაიყვანეს, სედანში, 1870 წლის 1 სექტემბერს.
გერმანიის იმპერიად გამოცხადება
საფრანგეთის იმპერატორის სამარცხვინო დატყვევება, და საფრანგეთის არმიის დაკარგვამ, საფრანგეთის მთავრობაში არეულობა გამოიწვია. ნაპოლეონის მოწინააღმდეგეებმა გადააგდეს მისი მთავრობა და თავი მესამე რესპუბლიკად გამოაცხადეს. გერმანული მხარის მოლოდინი მშვიდობა იყო, მაგრამ ფრანგები უარს ამბობდნენ დანებებაზე. პრუსიულმა არმიამ დაიკავა პარიზი და საფრანგეთის დედაქალაქი იანვრის შუა რიცხვებამდე ამ მდგომარეობაში იყო. 1871 წლის 18 იანვას, გერმანელმა პრინცებმა და სამხედრო მეთაურმა ვილჰელმი გერმანიის იმპერატორად გამოაცხადა,ვერსალის სასახლეში. ფრანკფურტის შემდგომი ხელშეკრულების თანახმად, საფრანგეთმა დათმო თავისი ტერიტორეიბის ნაწილი (ელზასი და ლორენის გერმანულენოვანი ნაწილი) და დაეკისრა ანაზღაურების გადახდა.
გაერთიანების პროცესის მნიშვნელობა
ფრანკო-პრუსიულ ომში გამარჯვებამ გაამყარა ნაციონალისტური ქვაკუთხედი. 1860-იანი წლების პირველ ნახევარში, ავსტრია და პრუსია, ორივე ამტკიცებდა, რომ საუბრობდა გერმანულენოვანი სახელმწიფოების სახელით. ორივე ამტკიცებდა, რომ შეეძლო გერმანული შტატების ინტერესების დაცვა. 1866 წელს, ავსტრიაში გამარჯვების შემდგომ, პრუსიამ განამტკიცა თავისი პოზიციები გერმანულ შტატებში, ამასობაში, კი ავსტრიამ ყურადღება ბალკანური მხარისკენ გადაიტანა. 1871 წელს, საფრანგეთში მოპოვებულმა გამარჯვებამ, პრუსიის ჰეგემონია გაზარდა საერთაშორისო დონეზე. ვილჰელმის კაიზერად წოდების შემდგომ, პრუსია ახალი იმპერიის ლიდერად ითვლებოდა. სამხრეთის შტატები ოფიციალურად გერმანიის ნაწილად გამოცხადნენ, ფრანკფურტის 1871 წლის ზავით, რომელმაც ფორმალურად დაასრულა ომი. მართალია, ბისმარკმა ხელმძღვანელობდა გერმანიის კონფედერაციიდან, ფედერალურ ნაციონალურ სახელმწიფოდ გადაკეთებაში, მას ეს მარტოს არ გაუკეთებია. გაერთიანება მოხერხდა საღვთო რომის იმპერიის პირობებში სამართლებირივი კოლაბორაციისა და „ზოველერნის“ ეკონომიკური კოლაბორაციის დახმარებით. „ვორმორცთან“ დაკავშირებულ სირთულეებს, 1848 წელს, ლიბერალების გავლენა, ვონ როონის სამხედრო რეორგანიზაციამ და ვონ მოლტკეს სტრატეგიულმა ოსტატობამ დიდი როლი ითამაშა პოლიტიკურ გაერთიანებაში.
პოლიტიკური და ადმინისტრაციული გაერთიანება
ახალ გერმანულ იმპერიაში 26 პოლიტიკური ერთეული შედიოდა: 25 კონსტიტუციური სახელმწიფო და ერთი იმპერიული ტერიტორია. რამდენიმე ქვეყნის გაერთიანებას სჭირდებოდა რამდენიმე სამხედრო გამარჯვებაზე ბევრად მეტი. უნდა ამაღლებულიყო და შეცვლილიყო მოსახლეობის მორალი. ასევე გადახედილი უნდა ყოფილიყო პოლიტიკური, სოციალური და კულტურული ქცევა. უნდა შექმნილიყო ახალი მეტაფორები „ჩვენსა“ და „მათ“ შესახებ. ჩნდება კითხვები, ვინ იყვნენ ახალი წევრი ქვეყნები? რას წარმოადგენდნენ? როგორ იყვნენ ორგანიზებულნი?
იმპერიის წევრი სახელმწიფოები
მართალია, გერმანიის იმპერიამ, რომელიც ხშირად ხასიათდებოდა, როგორც მონარქების ფედერაცია, მოახდინა 26 სხვადასხვა მმართველობის მქონე კონსტიტუციური სახელმწიფოს ფედერაციად გადაქცევა.
იმპერიის პოლიტიკური სტრუქტურა
1866 წლის ჩრდილოეთ გერმანიის კონსტიტუცია გახდა 1871 წლის გერმანიის იმპერიის კონსტიტუცია, მცირე შესწორებებით. ამ კონსტიტუციით, ახალმა გერმანიამ რამდენიმე დემოკრატიული თვისება შეიძინა. აღსანიშნავია, რომ იმპერიის პარლამენტი, პრუსიის პარლამენტისგან განსხვავებით, მოქალაქეებს თანაბარ საარჩევნო უფლებებს ანიჭებდა (მამაკეცებს, რომელთა ასაკიც შეადგენდა 25 წელს). აღსანიშნავია პრუსიის დიდი გავლენა როგორც აღმასრულებელ ორგანეობში (ეს გავლენა კაიზერის ხელში იყო, რომელმა ფედერალური კანცლერი დანიშნა) ისე საკანონმდებლო ორგანოებში. კანცლერი ანგარიშვალდებული იყო მხოლოდ იმპერატორის წინაშე და ემსახურებოდა მთლიანად იმპერატორს. ოფიციალურად კანცლერი ფუნქციონირებდა როგორც ერთკაციანი კაბინეტი და პასუხისმგებელი იყო ყველა სახელმწიფო საქმის წარმართვაზე; პრაქტიკაში სახელმწიფო მდივნები (ბიუროკრატიული მაღალჩინოსნები, რომლებიც ხელმძღვანელობდნენ ისეთ სფეროებს, როგორიცაა ფინანსები, ომი, საგარეო საქმეთა და ა.შ.), არაოფიციალური პორტფელის მინისტრების როლს ასრულებდნენ. 1872–1873 და 1892–1894 წლების გარდა, საიმპერატორო კანცლერი ყოველთვის იმპერიული დინასტიის ჰეგემონური სახლის სამეფოს, პრუსიის პრემიერ მინისტრი იყო. საიმპერატორო პარლამენტს ჰქონდა კანონპროექტების მიღების, შეცვლის ან უარყოფის ძალა, მაგრამ მას არ შეეძლო კანონმდებლობის ინიცირება. (ინიცირება ევალებოდა კანცლერს.) ზოგმა სახელმწიფომ შეინარჩუნა საკუთარი მთავრობა, მაგრამ მათი სამხედრო ძალა პრუსიის განკარგულების ქვეშ იმყოფებოდა. უფრო დიდი სახელმწიფოების (მაგალითად, ბავარიისა და საქსონიის სამეფოების) სამხედროებმა გარკვეული ავტონომია შეინარჩუნეს, მაგრამ მათ დიდი რეფორმები გაიარეს პრუსიის სამხედრო პრინციპებთან კოორდინაციისთვის და ომის დროს ფედერალური მთავრობის კონტროლის ქვეშ მოექცნენ.
ისტორიული არგუმენტები და იმპერიის სოციალური ანატომია
სონდერვეგის ჰიპოთეზა აღნიშნავს გერმანიის რთულ XX საუკუნეს, ახალი იმპერიის სუსტ პოლიტიკურ, იურიდიულ და ეკონომიკურ საფუძველს. პრუსიის ელიტამ, იუნკერებმა შეინარჩუნეს პოლიტიკური ძალაუფლების მნიშვნელოვანი ნაწილი გაერთიანებულ სახელმწიფოში. სონდერვეგის ჰიპოთეზა უკავშირებს მათ ძალას რევოლუციური მიღწევის არარსებობას საშუალო ფენაში, ან გლეხებში, 1848 წელს და 1871 წელს.
მსხვილი ბურჟუაზიის როლის შესახებ კვლევამ, რომელიც მოიცავდა ინფორმაციას ბანკირებს, ვაჭრებს, მრეწველებს და მეწარმეებს შესახებ, ახალი სახელმწიფოს მშენებლობაში მნიშვნელოვნად უარყო იუნკერების, როგორც სოციალური ჯგუფის, პოლიტიკური და ეკონომიკური დომინირება. სხვადასხვა ჯგუეფების დამატებითმა კვლევებმა ხელი შეუწყო იმ პერიოდის ახალ ხედვას. მართალია, იუნკერები განაგრძობდნენ კონკრეტული სფეროების კონტროლს, მაგრამ ისინი ვერ დომინირებდნენ სოციალურ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ საკითხებში. აღმოსავლეთის იუნკერების ძალაუფლებას ჰქონდა შექმნილი საწინააღმდეგო გარემო დასავლეთის პროვინციებში, დიდი ბურჟუაზიის სახით და მზარდ პროფესიონალურ კლასის ბიუროკრატების სახით (მაგ: მასწავლებლების, პროფესორების, ექიმების, იურისტების, მეცნიერთა და ა.შ).
პოლიტიკურ მექანიზმს მიღმა: ერის ჩამოყალიბება
თუ ვარტნურგისა და ჰამბარხის მიტინგებს აკლდა კონსტიტუცია და ადმინისტრაციული აპარატი, ეს პრობლემა 1867 და 1871 წლებში მოგვარდა. მაგრამ. გერმანელებმა აღმოაჩინებეს რომ დროშები, სახალხო გამოსვლები, ენთუზიაზმით აღსავსე ხალხი, კონსტიტუცია, პოლიტიკური რეოგრანიზაცია და ა.შ არ იყო საკმარისი ერის შესაქმნელად.
ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტი ერის შესაქმნელად იყო ეროვნული კულტურის შექმნა, ხშირად (მაგრამ არა აუცილებლად), ეროვნული პოლიტიკის დახმარებით. ახალ გერმანულ ერში, რომელსაც მოჰყვა პოლიტიკური, ეკონომიკური და ადმინისტრაციული გაერთიანებამ გერმანიის საზოგადოებაში არსებული წინააღმდეგობების მოგვარება. კერძოდ, ეს გულისხმობდა ბრძოლას ენასთან, განათლებასთან, რელიგიასთან. გერმანიზაციის პოლიტიკა მოიცავდა არაგერმანელი ერების იმპერიის ნაწილად აღქმნის პროცესს, დანიელი და პლონელი მოსახლეობის ჩათვლით. იმპერია შეეცადა სკოლებში დაენერგა სისტემა, რომელიც ხაზს გაუსვამდა საერთო წარსულს ამ ერებისა. და ბოლოს, საკითხი ახალი იმპეიის რელიგიამდეც მივიდა.
Kulturkampf
ზოგიერთი გერმანელისთვის, სიტყვა ერი, არ მოიცავდა პლურალიზმს და ძირითადად კათოლიკეები, ყურადღების ქვეშ მოექცნენ. ზოგი გერმანელი, განსაკუთრებით, კი ბისამრკი, შიშობდა, რომ კათოლიკეების კავშირს პაპთან, შეიძლება ერისთვის ცუდი შედეგები მოეტანა. როგორც კანცლერი, ბისმარკი შეეცადა რომის კათოლიკური ეკლესიის გავლენის შემცირებას, რაც არ გამოუვიდა. კათოლიკური ეკლესიის გავლენის შემცირება შესაძლებელი იყო მისი პოლიტ ერთეული, კათოლიკურ ცენტრალური პარტიის შეზღუდვით. მაგრამ, ეს პარტია კარგად იყო დამკვიდრებული გერმანიის ქალაქებსა და რეგიონებში. 1873 წლის მაისში, სახელმწიფოს მხრიდან რეგულირებადი გახდა მღვდლებისა დანიშვნისა და განათლების პროცესი. 1875 წელს, კანონში ცვლილებების შედეგად, კათოლიკური ეკლესიის სუბსიდირება შეწყდა და რელიგიას, პრუსიის კონსტიტუციის მიხედვით, შეუწყდა დაცვა.
ებრაული საზოგადოების ინტეგრაცია
გერმანიზებული ებრაელები დარჩნენ კიდევ ერთ დაუცველ მოსახლეობად ახალ გერმანულ სახელმწიფოში. 1780 წლიდან, საღვთო რომის იმპერატორის, იოზეფ II-ს ემანსიპაციის შემდეგ, ებრაელებს, ყოფილი ჰაბსბურგის ტერიტორიებზე ჰქონდათ მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და იურიდიული პრივილეგიები, რაც მათ კოლეგებს სხვა გერმანულენოვან ტერიტორიებზე არ ჰქონდათ. მაგალითად, მათ შეეძლოთ მიწის საკუთრება. მათ ასევე შეეძლოთ განათლების მიღება პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებსა, თუ უნივერსიტეტებში. ნაპოლეონის ეპოქის პერიოდში, ქრისტიანებსა და ებრაელებს შორის არსებული ბარიერები ჩამოინგრა. ნაპოლეონმა ბრძანა ებრაელების განთავისუფლება საფრანგეთის მიერ მართულ ყველა ტერიტორიაზე. მათი ფრანგი კოლეგების მსგავსად, მდიდარი გერმანელი ებრაელები ასპონსორობდნენ სალონებს; კერძოდ, რამდენიმე ებრაელმა სალონმა მნიშვნელოვანი თავყრილობები ჩაატარა ფრანკფურტში და ბერლინში, რომლის დროსაც გერმანელმა ინტელექტუალებმა განავითარეს რესპუბლიკური ინტელექტუალიზმის საკუთარი ფორმა. სალონებს მიღმა, ებრაელებმა განაგრძეს გერმანიზაციის პროცესი. მათ მიიღეს ჩაცმულობისა და მეტყველების გერმანული მოდელები, რომლითაც ცდილობდნენ თავი დაეკავებინათ XIX საუკუნის განვითარებადი გერმანიის საზოგადოებრივ სფეროში.
გაერთიანების წლების განმავლობაში, გერმანელმა ებრაელებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს გერმანიის პროფესიული, ინტელექტუალური და სოციალური ცხოვრების ინტელექტუალურ საფუძვლების შექმნაში. 1880-იან და 1890-იან წლებში, რუსეთიდან ებრაელების განდევნამ გაართულა ინტეგრაციის პროცესი გერმანიის საზოგადოებრივ სფეროში. რუსი ებრაელები ათასობით გერმანულ ქალაქებში ჩავიდნენ; ნაკლებად განათლებულნი და ნაკლებად შეძლებულნი, მათმა სავალალო სიღარიბე ბევრი გერმანიზებული ებრაელი შეაშფოთა. სიღარიბესთან დაკავშირებული მრავალი პრობლემა (როგორიცაა ავადმყოფობა, გადატვირთული საცხოვრებელი ფართი, უმუშევრობა, გერმანული ენის სწავლაზე უარი და ა.შ.) ხაზს უსვამს მათ გამორჩეულობას არა მხოლოდ ქრისტიანი გერმანელების, არამედ ადგილობრივი ებრაელი მოსახლეობიდანაც.
ერის ისტორიის დაწერის პროცესი
ერის მშენებლობის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ელემენტი, გმირული წარსულის ისტორია, ისეთ ნაციონალისტ გერმანელ ისტორიკოსებს ეკუთვნოდათ, როგორიცაა ლიბერალი კონსტიტუციონალისტი ფრიდრიხ დალმანი (1785–1860), მისი კონსერვატორი სტუდენტი ჰაინრიხ ფონ ტრეიჩკე (1834–1896) და სხვები ნაკლებად კონსერვატორები სტუდენტები, მაგალითად, თეოდორ მომმსენი (1817–1903) და ჰაინრიხ ფონ სიბელი (1817–1895). თვით დალმანი გარდაიცვალა გაერთიანებამდე, მაგრამ მან საფუძველი ჩაუყარა ნაციონალისტურ ისტორიებს ინგლისისა და საფრანგეთის რევოლუციების ისტორიებში არსებობას.
მომსენის კონტრიბუციამ Monumenta Germaniae Historica-ში საფუძველი ჩაუყარა დამატებით გზებს გამოჩენას გერმანიის ერის შესწავლაში. გაფართოვდა ცნება „გერმანია“ პრუსიის მიღმა, სხვა ტერიტორიებზეც. ლიბერალური პროფესორი, ისტორიკოსი, თეოლოგი და ზოგადად ტიტანი XIX საუკუნის მკვლევარებს შორის, მომსენი მსახურობდა პრუსიის წარმომადგენელთა პალატაში 1863-1866 და 1873-1879 წლებში. იგი ასევე მსახურობდა რაიხსტაგის დელეგატად 1881-1884 წლებში, ლიბერალური გერმანიის პროგრესის პარტიაში (Deutsche Fortschrittspartei) და მოგვიანებით ნაციონალურ ლიბერალურ პარტიაში. იგი ეწინააღმდეგებოდა ბისმარკის კულტურკამპფის ანტისემიტურ პროგრამებსა და ტექსტს, რომელსაც ხშირად იყენებდა ტრეიტშკე მისი Studien über die Judenfrage-ის (ებრაული საკითხის შესწავლა) გამოცემაში, რაც ხელს უწყობდა ებრაელთა ასიმილაციას და გერმანიზაციას.
დამატებითი ლინკები
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია კატეგორია:ნაპოლეონის ომები
ტაუპოს ტბა
ტაუპო (Taupo) — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთის კუნძულზე. ახალი ზელანდიის უდიდესი ტბა. მდებარეობს ვულკანურ პლატოზე, ზღვის დონიდან 356 მ სიმაღლეზე. ფართობი 616 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი 3487 კმ², წყლის მოცულობა 59 კმ³. უდიდესი სიღრმე 186 მ. დრენირებულია ახალი ზელანდიის უდიდესი მდინარით — უაიკატოთი. ტბას ერთვის მდინარეები: უაიტაჰანუი, ტონგარირო, ტაურანგა-ტაუპო.
კალდერაში მოქცეული ვულკანური წარმოშობის ტბაა. ქვაბულის გენეზისი უკავშირდება სუპერვულკანის ამოფრქვევას. მოიცავს რამდენიმე ვულკანური წარმოშობის კრატერის ნაშთს, მათ შორის ვულკან ტაუპოს კრატერის რელიქტსაც. ტაუპოსა და მეზობლად მდებარე ვულკანების კატასტროფული ამოფრქვევების შედეგად დაახლ. 1800 წლის წინ შეიქმნა მოზრდილი კალდერა, რომელიც თანადროულ დროში ტბამ დაიკავა. ტაუპოს ტბა პირველად მოინახულეს ევროპელებმა 1830-იან წწ. ტბის სახელწოდება მომდინარეობს მაორიდან („ტაუპო ნუი ტია“) და ნიშნავს „დიდ მოსასხამს“.
ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე განვითარებულია ზომიერი კლიმატი. ჰაერის მაქსიმალური ტემპერატურა მერყეობს 23.3 °C-იდან 11.2 °C-მდე. წვიმის სახით ნალექები მთელი წლის განმავლობაშია. ტბის ირგვლივ იმართება მასობრივი ველოსიპედური შეჯიბრებები.
განვითარებულია ტურიზმი. დასვენების პოპულარული ადგილია. ტაუპოს ტბას წლიურად სტუმრობს 1,2 მლნ. ადამიანი. არის მრავალრიცხოვანი გეოთერმული წყაროები. ტბის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი ტაუპო. თევზჭერა. მოიპოვება კალმახი.
ტბის სანაპიროსთან აღმართულ კლდებზე შემორჩენილია მაორული ნახატები, რომელთა ხილვაც მხოლოდ ნავით მისვლით არის შესაძლებელი. ტაუპოს ტბიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს ტონგარიროს ეროვნული პარკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები კატეგორია:კრატერული ტბები
მეჯიდ ბეჰბუდოვი
მეჯიდ ბეჰბუდალი-ოღლუ ბეჰბუდოვი (Məcid Behbudalı oğlu Behbudov; დ. 1873, შუშა — გ. 1945, ყაზახი) — აზერბაჯანელი სახალხო მომღერალი-ჰანენდე, ყარაბაღის მუღამის სკოლის წარმომადგენელი. სსრკ სახალხო არტისტის რაშიდ ბეჰბუდოვის მამა.
ბიოგრაფია
მეჯიდ ბეჰბუდოვი დაიბადა 1873 წელს ქალაქ შუშაში. რაღაცა დროის განმავლობაში მეჩეთებში გალობდა, განსაკუთრებულ მეჯლისებზე და ქორწილებზე გამოდიოდა როგორც ჰანენდე. პირველი პერიოდი გამოდიოდა ყარაბაღში და განჯაში, შემგომ ცხოვრობდა და მუშაობდა ტიფლისში. 1910 წელს კომპანია „გრამაფონმა“ ბეჰბუდოვი მიიწვია ჩასაწერად რიგაში, სადაც მისი შესრულებითა და მეშადი ჯამილ ამიროვის თანხლებით გაკეთდა რამდენიმე მუღამის, თესნიფებისა და ხალხური სიმღერების ჩანაწერი.
მეჯიდ ბეჰბუდოვი იყო გამოჩენილი შემსრულებელი ისეთი მუღამებისა როგორიცაა „მირზა ჯუსეინ სეგიახი“, „შუშტერი“, „ჩარგიახი“. მუღამებთან ერთად ის აგრეთვე კავკასიელ ხალხთა სხვადასხვა ენებზე ასრულებდა სიმღერებს, აქტიურ მონაწილეობას იღებდა აზერბაიჯანის ოპერის თეატრის განვითარებაში, გამოდიოდა 1910-იან წლებში შექმნილი მთელი რიგი მუღამური ოპერებისა და ოპერეტების პარტიების შემსრულებლად. ამასთან დაკავშირებით არსებობს ცნობები იმ დროინდელ აფიშებსა და ბეჭვდით ფურცლებზე. ამგვარად, ბეჰბუდოვი მემატიანეში დარჩა როგორც უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერებისა და ოპერეტების, ასევე, მეშადი ჯამილი ამიროვის ოპერა „სეიფალ-მოლქის“ როლების შემსრულებელი. გასტროლებზე იმყოფებოდა ირანში.
ცხოვრების უდიდეს ნაწილის განმავლობაში მეჯიდ ბეჰბუდოვი ცხოვრობდა საქართველოში. სიცოცხლის ბოლო წლები ყაზახის რაიონში გაატარა, სადაც კულტურის სახლში მუშაობით იყო დაკავებული, აღზარდა ბევრი ჰანენდე. გარდაიცვალა 1945 წლის 6 სექტემბერში ყაზახში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის მომღერლები
პავლე დიბენკო
პავლე დიბენკო (Па́вел Ефи́мович Дыбе́нко; დ. 16 თებერვალი, 1898, — გ. 29 ივლისი, 1938) — რუსი სამხედრო პირი, ოქტომბრის რევოლუციის და რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე. იყო რსფსრ–ის საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარი. მონაწილეობდა ყირიმის და ცარიცინის აღებაში, კავკასიაში დენიკინის არმიის განადგურებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები კატეგორია:ბოლშევიკები
რეგულარული გამოსახულება
რეგულარული გამოსახულება (Regular expression; შემოკლებით regex, regexp) — კომპიუტერულ მეცნიერებაში მოხერხებული საშუალება ერთი ჩანაწერით იპოვოს სასურველი ბლოკი ტექსტში. თუმცა გამოსახულება შეიძლება გარკვეულ სიტუაციებში ძლიერ გართულდეს კიდეც. მრავალი პროგრამირების ენა იყენებს ან უზრუნველყოფს მაინც რეგულარულ გამოსახულებას. მაგალითად, that man plays with a gr[ae]y ball ეს გამოსახულება დაემთხვევა ისევე როგორც that man plays with a gray ball ასევე that man plays with a grey ball.
გრიმზელის უღელტეხილი
გრიმზელის უღელტეხილი (Grimselpass) — უღელტეხილი ბერნის ალპებში. მდებარეობს შვეიცარიის ბერნისა და ვალეს კანტონების საზღვარზე. სიმაღლე 2165 მ. აკავშირებს რონის ხეობას მდინარე აარეს ზემო დინების ხეობასთან. სიახლოვეს რონის მყინვარია. აქვე მიედინება მდინარე რონა. კალთებზე, ზღვის დონიდან 1908 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ხელოვნური ტბა გრიმზელ-ზეე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
პოტაპიხა (მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლება)
პოტაპიხა (Потапиха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
რიბამონტან-ალ-მონტე
რიბამონტან-ალ-მონტე (Ribamontán al Monte) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის ტრასმიერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 42,17 კმ². მოსახლეობა — 2436 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
NGC 7362
NGC 7362 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1886 წლის 2 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
Camponotus scipio scipio
Camponotus scipio scipio — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჯო სატრიანი
ჯო „სატჩი“ სატრიანი (დ. 15 ივლისი,1956, ვესტბერი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი გიტარისტი, კომპოზიტორი, პროდიუსერი, სიმღერების ავტორი და გიტარის მასწავლებელი. აქვს გამოცემული სოლო-ალბომები და ცნობილია სხვადასხვა მუსიკოსთან თანამშრომლობით. მათ შორის არიან მისი ყოფილი მოსწავლეები — სტივ ვაი, კირკ ჰემეტი, კევინ კედოგენი და სხვები.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:G3 კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
ბერთა-როჯერსი
ბერთა-როჯერსი (Bertha Rogers) — დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ჭაბურღილი. მდებარეობს ოკლაჰომას შტატში (აშშ). ბურღვა დაიწყო 1972 წლის 12 ნოემბერს და გაგრძელდა 1974 წლის 18 აპრილამდე.
1974-1979 წლებში წარმოადგენდა მსოფლიოს ყველაზე ღრმა ჭაბურღილს. შემდეგ ახალი სარეკორდო ნიშნული კოლის ზეღრმა ჭაბურღილმა დაამყარა. 2 წლის განმავლობაში ჭაბურღილმა დედამიწის ქერქში გათხარა 9583 მ სიღრმე. ტექნიკური გაუმართაობის გამო 1974 წელს ბურღვა შეწყდა.
სქოლიო
კატეგორია:დედამიწის აგებულება
რიყე (თბილისი)
რიყე — ძველი თბილისის ერთ-ერთი უბანი მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ავლაბარსა და ჩუღურეთს შორის (ახლანდელი ისნის რაიონი). გვიანდელ შუა საუკუნეებში რიყედ იწოდებოდა მტკვრის მარცხენა სანაპირო ზოლი (ადრინდელი ავლაბრის ჭალა), რომლის ნაწილი მოგვიანებით სოფელმა ჩუღურეთმა დაიკავა. XVII საუკუნეში რიყე საასპარეზო ადგილი იყო. აქ გადიოდა რუსეთში მიმავალი ავჭალის დიდი გზა (შემდგომში რიყის, ხეთაგუროვის, საბჭოს ქუჩები) მდინარე მტკვრის ადიდებისას რიყე იტბორებოდა. XIX საუკუნეში აქ იყო ბაზარი, ქარვასლა, სახელოსნოები (მკალავები, ხარაზები, ჭონები, მღებავები). XX საუკუნის 70-იან წლებში ქალაქის კეთილმოწყობის მიზნით რიყის ძველი ნაგებობები აიღეს. 2011 წლის 23 ნოემბერს საქართველოში, თბილისში, რიყისპარკში რონალდ რეიგანის ძეგლი გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია
მინი|მარჯვნივ|200px|აღმოსავლეთის ასურული ეკლესიასირიულ-სპარსული (ასურული) ეკლესია, აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია (ܥܕܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܘܫܠܝܚܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝ ܕܡܕܢܚܐ ܕܐܬܘܪ̈ܝܐ) (აღმოსავლეთის წმინდა სამოციქულო (კაფალიკური) ასურული ეკლესია) — ქრისტიანული ეკლესია, რომელიც I საუკუნეში დაარსდა. ლიტერატურაში აგრეთვე გვხვდება სახელები: ნესტორიანული ეკლესია, სპარსული ეკლესია — ქრისტიანული ეკლესია, დაარსდა არამეული ხალხთა შორის პირველ საუკუნეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქრისტიანული კონფესიები აზიაში
კა-ჩატაცება
კა-ჩატაცება (K-ჩატაცება) — ატომთა ბირთვების რადიოაქტიური დაშლის ერთ-ერთი სახე, როლის დროსაც ბირთვი K-გარსიდან ელექტრონს ჩაიჭერს და ამავე დროს ნეიტრინოს გამოასხივებს. კა-ჩატაცების დროს ბირთვის ერთ-ერთი p პროტონი შთანთქავს e^- ელექტრონს და გარდაიქმნება n ნეიტრონად. ამ დროს წარმოიქმნება \nu ნეიტრინო, რომელიც გამოსხივდება ატომიდან:. კა-ჩატაცება, ისევე, როგორც სხვა ელექტრონული ჩატაცება (ელექტრონის ჩატაცება L, M და ა. შ. გარსებიდან), მიეკუთვნება ბეტა-დაშლას.
ლიტერატურა
კატეგორია:რადიოაქტიურობა
სინანთროპული ორგანიზმები
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[სახლის თაგვი, ობლიგატური სინანთროპი.]] სინანთროპული ორგანიზმები (< σύν და ) — მცენარეები და ცხოველები, რომელთა ცხოვრების ნირი დაკავშირებულია ადამიანთან, მის საცხოვრისთან, მის მიერ შექმნილ ან შეცვლილ ლანდშაფტთან. სინანთროპული ორგანიზმები მჭიდროდ არიან დაკავშირებული ადამიანთან და მისი სამოსახლოს მიღმა, ჩვეულებრივ, არ გვხვდებიან (სახლის თაგვი, ვირთაგვა, ტარაკანები, საწოლის ბაღლინჯო და სხვ.). სინანთროპული ორგანიზმები ნაკლებად არიან მიჯაჭვულნი ადამიანს და როგორც წესი ნათესებსა და ნარგავებში ცხოვრობენ (მ.შ. ჩვეულებრივი მემინდვრია, ზოგიერთი მცირე ზომის მტაცებელი, ბეღურასნაირი და ქათმისნაირი ფრინველები). სინანთროპულ ორგანიზმებს მიეკუთვნება მრავალი სარეველა და ადამიანის მიერ კულტივირებული მცენარეები. ჩვეულებრივ, ტერმინი „სინანთროპული ორგანიზმები“ გამოიყენება ზოოლოგიურ ლიტერატურაში.
ტენდის უღელტეხილი
ტენდის უღელტეხილი (Col de Tende; Colle di Tenda; ტენდა) — უღელტეხილი ზღვისპირა ალპებში. მდებარეობს საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე. სიმაღლე 1870 მ. ზღვისპირა ალპებს ჰყოფს ლიგურიის ალპებისაგან. უღელტეხილის გავლით გაყვანილია სარკინიგზო (1898 წ.) და საავტომობილო (1882 წ.) გვირაბები, რომელთაგან უკანასკნელი წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს, 3,2 კმ-იანი სიგრძის გვირაბს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:საფრანგეთის უღელტეხილები კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
ირინა მიროშნიჩენკო
ირინა მიროშნიჩენკო (Ири́на Петро́вна Мирошниче́нко; დ. 24 ივლისი, 1942, ბარნაული, (რსფსრ, სსრკ) — გ. 3 აგვისტო, 2023, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი მსახიობი, მომღერალი, პედაგოგი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1988).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1942 წლის 24 ივლისს ბარნაულში, სადაც მამამისი იყო მივლინებული მოსკოვიდან ციმბირის საბრძოლო ოლქის 22-ე სათადარიგო მსროლელთა პოლკის შემადგენლობაში. 1944 წელს დედასთან ერთად დაბრუნდა მოსკოვში (მამამისი შტაბში გადაიყვანეს და მხოლოდ 1945 წლის აგვისტოში, დემობილიზაციის შემდეგ შეუერთდა ოჯახს).
6 წლიდან სწავლობდა ვიოლინოზე დაკვრას გნესინების სახელობის სასწავლებელთან არსებულ სკოლაში.
1961 წელს სწავლა დაიწყო МХАТ-თან არსებულ სკოლა-სტუდიაში (ვასილი მარკოვის კურსი). მესამე კურსზე შედგა მისი დებიუტი გიორგი დანელიას ფილმში „დავდივარ მოსკოვის ქუჩებში“. სკოლა-სტუდიის დამთავრების შემდეგ მსახიობად მიიღეს მოსკოვის მხატვრულ თეატრში (МХАТ), რომლის სცენაზეც ითამაშა მაშა („თოლია“), მისის ჩივლი („იდეალური ქმარი“), ჟენია („ვალენტინი და ვალენტინა“), რანევსკაია („ალუბლის ბაღი“) და სხვა მრავალი.
კინოში მისი პირველი დიდი ნამუშევარი იყო მზვერავ გალინა ორტინსკის როლი ფილმიდან „მათ იცნობდნენ მხოლოდ სახით“. შემდეგ იყო „ბიძია ვანია“, „კრემლის კურანტები“, „არც დაგსიზმრებიათ“ და მრავალი სხვა.
ირინა მიროშნიჩენკო გარდაიცვალა 2023 წლის 3 აგვისტოს მოსკოვის საავადმყოფოში. დაკრძალულია ტროეკუროვის სასაფლაოზე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2023 კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობი ქალები კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
Technomyrmex wheeleri
Technomyrmex wheeleri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
რიშტა
thumb რიშტა (Dracunculus medinensis)  (ტაჯ. - სიტყვასიტყვით - ძაფი) — პარაზიტული მრგვალი ჭია   Dracunculidae-ს ოჯახისა. დედალი რიშტას სხეულის სიგრძე 120 სმ, მამალისა 4 სმ აღწევს. ადამიანი ავადდება წყალთან ერთად დაინვაზირებული ციკლოპის გადაყლაპვის შედეგად. რიშტა პარაზიტობს კანქვეშა ქსოვილში (უფრო ხშირად ფეხზე). რიშტა გავრცელებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ამჟამად სრულიად ლიკვიდირებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მრგვალი ჭიები
Dracunculus Gusano de Guinea
მეფე
მინი|300პქ|ცხრა ევროპელი მონარქი, რომლებიც ბრიტანეთის მეფის [[ედუარდ VII (დიდი ბრიტანეთი)|ედუარდ VII-ს დაკრძალვას ესწრებოდა, 1910 წლის 20 მაისი]]
მეფე — მონარქიული სახელმწიფოს მეთაურის ქართული წოდებულება. მეფის ხელისუფლება წარმოიშვა ტომის ბელადის ძალაუფლებიდან გვაროვნული წესწყობილების დაშლის, კლასობრივი საზოგადოებისა და სახელმწიფოს წარმოქმნის პერიოდში. ასეთი პროცესი საქართველოში ძვ. წ. II–I ათასწლეულის მიჯნაზე განვითარდა. მეფის თავდაპირველი წოდებულება უნდა ყოფილიყო „მეუფეჲ მამასახლისი“, საიდანაც მარტივად „მეუფეჲ“, ბოლოს კი „მეფე“ წარმოდგა. ახ. წ. VI საუკუნეში სპარსელებმა და ბიზანტიელებმა საქართველოში მეფის ხელისუფლება გააუქმეს. მეფობის აღდგენის შემდეგ, IX საუკუნის დასასრულს „ქართუელთა მეფის“ ტიტული პირველად ადარნასე II ბაგრატიონმა მიიღო. ფეოდალურ საქართველოს თანდათანობითი გაერთიენების კვალობაზე ჩამოყალიბდა ქართველ მეფეთა წოდებულება — „მეფეთა-მეფე, მეფე აფხაზთა, ქართუელთა, რანთა და კახთა“. მეფის ხელისუფლება საქართველოში XIX საუკუნის დასაწყისამდე — ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების რუსეთთან შეერთებამდე არსებობდა. ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე იყო გიორგი XII, იმერეთისა — სოლომონ II.
თანამედროვე სახელმწიფოებიდან სამეფოს სტატუსით არსებობს, მაგ., დიდი ბრიტანეთი, ბელგია, შვედეთი, იორდანია, ესპანეთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონარქია კატეგორია:წოდებები
ოძისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ოძისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ცოცხნარა
ცოცხნარა (ყოფილი ცოცნარა) — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ოძისი, ქემფერი, ცედანი, ცივწყარო, წაბლოვანა). მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 800 მეტრ სიმაღლეზე, ხაშურიდან 13 კმ. სურამიდან 8 კმ. სოფელში დგას კვირაცხოვლისა და წმინდა მარინეს ეკლესიები.
გავრცელებული გვარებია: გოგალაძე, ლომიძე, ნოზაძე, ხაჩიძე, გრიგალაშვილი, შუბითიძე, გელაშვილი, ჩადუნელი, ტაბატაძე და სხვა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 294 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შრი-ლანკის ეკონომიკა
შრი-ლანკის ეკონომიკა თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკაა. 2019 წელს ქვეყნის ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 84 მილიარდ ამერიკულ დოლარს გაუტოლდა, ხოლო მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის შესაბამისი მშპ 296.959 მილიარდ ამერიკულ დოლარს. 2003-2012 წლებში ქვეყნის საშუალო წლიური ზრდის მაჩვენებელი 6.4%-ს უტოლდებოდა. ეკონომიკური ზრდა მეტწილად არასავაჭრო სექტორების განვითარებით იყო განპირობებული, რომლებიც მსოფლიო ბანკის განცხადებით, არასტაბილურია. 2012 წლის შემდეგ ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი შენელდა. 2019 წელს ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი შიდა პროდუქტი (მუპ) 13 620 ამერიკულ დოლარს გაუტოლდა, ხოლო ნომინალური მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 3 852 ამერიკული დოლარის ტოლი იყო. შრი-ლანკა მსოფლიო ბანკმა ხელახალი კლასიფიკაციით ქვედა საშუალო შემოსავლების მქონე სახელმწიფოთა კატეგორიას მიაკუთვნა (ადრე ზედა საშუალო შემოსავლების სტატუსი ჰქონდა).
თითქმის 30 წლიანი შრი-ლანკის სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ შრი-ლანკამ გრძელვადიან სტრატეგიულ და სტრუქტურულ განვითარებაზე გააკეთა აქცენტი. ქვეყანა ზედა საშუალო შემოსავლების სახელმწიფომდე ტრანზიციის პროცესშია. შრი-ლანკისთვის დიდ გამოწვევას წარმოადგენს სოციალური მიკუთვნებულობის, მმართველობისა და მდგრადი განვითარების საკითხები.
2019 წელს შრი-ლანკის ეკონომიკის 58.2% მომსახურების სექტორზე მოდიოდა, რაც 2010 წლის მაჩვენებელს (54.6%) აღემატება. 2010 წლიდან 2019 წლამდე მრეწველობის წილი 26.4%-დან 27.4%-მდე გაიზარდა. 2019 წლისთვის სოფლის მეურნეობის წილი 7.4% იყო. მიუხედავად იმისა, რომ შრი-ლანკაში კონკურენტუნარიანი სოფლის მეურნეობის სექტორია, ტექნოლოგიური სიახლეები შიდა სექტორში რთულად ინერგება. შრი-ლანკა მყარი და სამრეწველო საბურავების უმსხვილესი მწარმოებელი ცენტრია მსოფლიოში და ტანსაცმლის სექტორიც მნიშვნელოვნად ვითარდება.
მომსახურების სექტორში ქვეყნის სტატუსის გამყარებას საზღვაო ნავსადგურები და აეროპორტები უწყობს ხელს. კოლომბოს პორტი სამხრეთ აზიაში უდიდესი ტრანსგადამზიდი პორტია. ქვეყანაში პროგრამული უზრუნველყოფისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების მზარდი სექტორია, რომელიც კონკურენტუნარიანია და გლობალური კონკურენციისთვისაც ღიაა. სწრაფად მზარდი სექტორია ტურიზმიც. Lonely Planet-მა 2019 წელს შრი-ლანკა მოსანახულებლად საუკეთესო დანიშნულების ადგილად დაასახელა, ხოლო Travel+Leisure-მ საუკეთესო კუნძულად. შრი-ლანკის მთავარ საექსპორტო დანიშნულების ადგილებს შორისაა: აშშ, გაერთიანებული სამეფო და ინდოეთი. მთავარი პარტნიორები საქონლისა და მომსახურების იმპორტისთვის ჩინეთი, ინდოეთი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები არიან.
სოფლის მეურნეობა
შრი-ლანკის სოფლის მეურნეობის წამყვანი ფორმა ბრინჯის წარმოებაა, რომელიც მაჰისა და იალის სეზონების დროს მოჰყავთ. ქვეყნის ცენტრალურ მაღალმთიანეთში ჩაის მოჰყავთ, რომელიც უცხოური გაცვლის მთავარი წყაროა. 1995 წელს იგი მსოფლიოში ჩაის უმსხვილესი ექსპორტიორი იყო (თუმცა არა ― მწარმოებელი) და მსოფლიო ჯამური ექსპორტის 23% სოწრედ მასზე მოდიოდა, თუმცა შემდეგ ცეილონს კენიამ გადაუსწრო. შრი-ლანკაში ასევე მოჰყავთ ბოსტნეული, ხილი და სხვა მარცვლეული. შრი-ლანკის მთელი მოსახლეობიდან 27.1% სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაშია ჩართული. 2020 წელს სოფლის მეურნეობა ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 7.4%-ს შეადგენდა.
ტურიზმი
შრი-ლანკის ერთ-ერთი მთავარი დარგი ტურიზმია. მთავარ ტურისტულ დანიშნულების ადგილებს შორისაა კუნძულის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებში მდებარე სანაპიროები და ანტიკური კულუტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვეყნის შიდა ნაწილში, ასევე მთიან რეგიონებში მდებარე კურორტებიც. ძვირფასი ქვების გამო, როგორებიცაა ლალი და საფირონი, რომლებსაც ხშირად პოულობენ რატნაპურისა და მის ირგვლივ ტერიტორიებზე, ქვეყნის ეს ნაწილიც მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.
შრი-ლანკის სამოქალაქო ომი 25 წელს გაგრძელდა და 2009 წელს, ხელისუფლების მიერ ტამილის ვეფხვების დამარცხებით დასრულდა. 2009 წელს შრი-ლანკას 448 000 საერთაშორისო ტურისტი ეწვია, ხოლო 2015 წელს საერთაშორისო ტურისტთა რაოდენობა, 1 798 380-ს გაუტოლდა, რაც ექვს წელიწადში 300%-იან ზრდას უტოლდება.
სტატისტიკა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური კონკურენტუნარიანობის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, შრი-ლანკას მსოფლიოს 140 სახელმწიფოს შორის 85-ე ადგილი ეკავა. 2019 წლის ანგარიშის მიხედვითაც მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 84 ადგილი უკავია. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 4 067.9 ამერიკულ დოლარს შეადგენს. ქვეყნის მშპ მსოფლიოს მშპ-ის 0.22%-ია. ათწლიანი საშუალო წლიური მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის მაჩვენებელი 4.8%-ის ტოლია. უმუშევრობის დონე 4.4%-ია, გლობალური გენდერული სხვაობის ინდექსი ― 0.7, ჯინის კოეფიციენტი ― 39.8, ხოლო განახლებადი ენერგიის მოხმარების წილი 52.9%-ია.
ინსტიტუტების მაჩვენებლებით შრი-ლანკა 79-ე ადგილზეა: უსაფრთხოების დონით ქვეყანას 76-ე ადგილი უკავია, სოციალური კაპიტალის დონით ― 38-ე, ჩეკებისა და ბალანსების დონით ―71-ე, საჯარო სექტორის საქმიანობით ― 86-ე, გამჭვირვალობით ― 77-ე, საკუთრების უფლებებით ― 123-ე, კორპორატიული მმართველობით ― 56-ე, მთავრობის სამომავლო ორიენტაციით ― 92-ე.
ინფრასტრუქტურის მაჩვენებლებით შრი-ლანკას მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 61-ე ადგილი უკავია: სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მიხედვით ― 50-ე, ხოლო კომუნალური ინსფრასტრუქტურით ― 82-ე. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ათვისების მიხედვით შრი-ლანკა 107-ე ადგილზეა. ქვეყანა მაკროეკონომიკურად არასტაბილურია, 118-ე ადგილზეა: ინფლაციის დონე 5.4%-ია, ხოლო ვალების დინამიკის ინდექსი 40-ს უტოლდება.
სასაქონლო ბაზრის მიხედვით შრი-ლანკა 131-ე ადგილზეა: შიდა კონკურენციით 95-ე ადგილს იკავებს, ხოლო ვაჭრობის ღიაობით ― 140-ს; შრომის ბაზრის მიხედვით ― 118-ე ადგილზეა: მოქნილობის ინდექსით 132-ე ადგილს იკავებს, ხოლო მერიტოკრატიისა და ინიციატივების მხარდაჭერით ― მე-100-ს.
შრი-ლანკაში არც თუ ისე კარგადაა განვითარებული საფინანსო სისტემა (87-ე ადგილი): სიღრმით 81-ე, ხოლო სტაბილურობით 97-ე ადგილზეა. ბაზრის ზომით ქვეყანა 58-ე ადგილს იკავებს. შრი-ლანკაში ნორმალურადაა განვითარებული ბიზნესის დინამიკის მაჩვენებლები (70-ე ადგილი): ადმინისტრაციული მოთხოვნილებებით 72-ე ადგილს იკავებს, ხოლო სამეწარმეო კულტურით ― 64-ს.
სქოლიო
კატეგორია:შრი-ლანკის ეკონომიკა კატეგორია:აზიის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
Camponotus scipio insignis
Camponotus scipio insignis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ქვემო აჟარა
ქვემო აჟარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, აჟარის თემის ცენტრი (სოფლები:ბუძგური, გვანდრა, ზემო აჟარა, ზიმა, მარცხენა გენწვიში, მარცხენა პტიში, მარჯვენა გენწვიში, მარჯვენა პტიში, მრამბა, ნახარი, ომარიშარა, საკენი, ქვაბჩარა, შაბათკვარა, ჩხალთა, ხეცკვარა, ხუტია). მდებარეობს მდინარე კოდორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 595 მ, გულრიფშიდან 79 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 48 კაცი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:აჟარის თემის სოფლები
რიოტუერტო
რიოტუერტო (Riotuerto) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის ტრასმიერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 30,48 კმ². მოსახლეობა — 1611 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
Who Could Win a Rabbit
Who Could Win a Rabbit — პირველი სინგლი ჯგუფ Animal Collective-ის მეხუთე ალბომიდან Sung Tongs. მის B-მხარეზე ჩაწერილია სიმღერა Baby Day. Pitchfork Media-მ Who Could Win a Rabbit დაასახელა 54-ე ადგილზე 2000-2004 წლების საუკეთესო სინგლებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2004 წლის სინგლები კატეგორია:Animal Collective-ის სიმღერები
Camponotus scipio
Camponotus scipio — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
NGC 7363
NGC 7363 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1865 წლის 27 აგვისტო. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
Camponotus scipio
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
NGC 7363
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ლარი სენგერი
ლარი სენგერი (Larry Sanger; დ. 16 ივლისი, 1968) — ამერიკელი ინტერნეტპროექტის დეველოპერი და ვიკიპედიის თანადამფუძნებელი. სენგერი ვიკიპედიის გარდა, ასევე მუშაობდა სხვა საგანმანათლებლო ვებსაიტებზე, როგორიცაა: ნუპედია, ციტიზენდიუმი, და ევერიპედია. კოლეჯში სწავლის დროს დაინტერესდა ინტერნეტსივრცეში არსებული საგანმანათლებლო პროექტებით, 2001 წელს გაწევრიანდა ონლაინ ენციკლოპედიაში „ნუპედია“, სადაც იყო მთავარი რედაქტორი. ნუპედიის ნელი პროგრესით იმედგაცრუებული სენგერის იდეა იყო ვიკის გამოყენება. ვიკიპედიის ლიდერი 2002 წლამდე იყო.
ინტერნეტის გარდა, სენგერის ინტერესებს მოიცავს ფილოსოფია, კერძოდ: ეპისტემოლოგია, ადრეული თანამედროვე ფილოსოფია და ეთიკა. ოჰაიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა ფილოსოფიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:ამერიკელი ბლოგერები
არეთა ფრანკლინი
არეთა ლუის ფრანკლინი (Aretha Louise Franklin; დ. 25 მარტი, 1942, მემფისი, ტენესი — გ. 16 აგვისტო, 2018, დეტროიტი, მიჩიგანი) — თვრამეტი გრემის მფლობელი ამერიკელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, რომლის რეპერტუარი ძირითადად მოიცავდა რიტმ-ენ-ბლუზს, სოულსა და გოსპელს. წარმატებას მიაღწია 1960-იანი წლების შუა და 1970-იანი წლების დასაწყისში. განსაკუთრებული მოქნილი ვოკალის წყალობით მას ხშირად მოიხსენიებენ „სოულის დედოფლად“. 1987 წლის 3 იანვარს ის გახდა პირველი მომღერალი ქალი, რომლის სახელიც შეყვანილი იქნა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში. 2012 წელს შეყვანილი იქნა გოსპელის დიდების დარბაზში. მას ჟურნალმა „Rolling Stone“-მა თავის სიაში „ყველა დროის 100 უდიდესი მომღერალი“ პირველი ადგილი მიუჩინა, მეორე სიაში „ყველა დროის 100 უდიდესი შემსრულებელი“ — მეცხრე ადგილი.
ბიოგრაფია
არეთა ფრანკლინი დაიბადა 1942 წლის 25 მარტს, მემფისში, ტენესის შტატში. მამა კლარენსი ბაპტისტი მღვდელი და ადამიანთა უფლებათა დამცველი იყო. დედა ბარბარა გოსპელის მომღერალი და პიანისტი იყო. 1944 წელს ოჯახი გადასახლდა ბუფალოში, ნიუ-იორკის შტატში, ხოლო 1946 წელს ოჯახი დასახლდა დეტროიტი, მიჩიგანში. 1948 წელს არეთას მშობლები გაშორდნენ ერთმანეთს, ხოლო ბარბარა თავის შვილთან, ვონთან ერთად, რომელიც პირველი ქორწინებიდან შეეძინა, დაბრუნდა ბუფალოში. გავრცელებული ხმებით, ბარბარამ თავისი შვილები მიატოვა, თუმცა ამის საპირისპიროდ, არეთა იხსენებდა, რომ დედამისი ხშირად ჩამოდიოდა დეტროიტში მათ სანახავად. 1952 წლის 7 მარტს ბარბარა გულის შეტევით გარდაიცვალა.
ბავშვობაში ფრანკლინი თავის და-ძმებთან ერთად დეტროიტის ეკლესიის გუნდში მღეროდა, პირველი ჩანაწერი კი 14 წლის ასაკში გააკეთა.
არეთა ლეგენდარულმა ჯონ ჰამონდმა აღმოაჩინა და მალევე, კონტრაქტი გაფორმდა Columbia Records-თან. 1960-იანი წლების დასაწყისში მისი რამდენიმე სიმღერა უკვე საკმაოდ პოპულარული იყო, მაგრამ დიდი წარმატებები ჯერ წინ იყო.
1966 წლიდან იგი უკვე Atlantic Records-თან მუშაობდა. პროდიუსერ ჯერი უოქსლერთან ერთად არეთამ 60-იანი წლების ბევრი პოპულარული სიმღერა ჩაწერა რიტმ-ენდ-ბლუზის სტილში.
1960-იანი წლების ბოლოს არეთამ მოიპოვა სოულის დედოფლის წოდება, გახდა საქვეყნოდ ცნობილი და შავკანიანთა სიამაყის სიმბოლოც. მოგვიანებით ფრანკლინი ამბობდა: როდესაც Atlantic-თან დავიწყე მუშაობა, მათ უბრალოდ დამსვეს ფორტეპიანოსთან და ჰიტებმა თავისით დაიწყო მოსვლა.
70-იანი წლების დასაწყისში მრავალი ათეულის ლიდერი სიმღერა ჩაწერა გოსპელის, რიტმ-ენდ-ბლუზის, როკ-ენ-როლის სტილშიც. ასევე ჩაწერა და მშვენივრად შეასრულა ცნობილი სიმღერების ქავერ-ვერსიები, როგორიცაა: „Eleanor Rigby“ (The Beatles), „Bridge Over Troubled Water“ (Simon & Garfunkel) და ა.შ.
მას შემდეგ, რაც გრემის ჯილდოებს შორის დაემატა კატეგორია საუკეთესო რიტმ-ენდ-ბლუზ შემსრულებელი ქალი, მან ეს ჯილდო პირველი რვა წლის განმავლობაში დაიმსახურა (1968-1975) და შემდეგ, 1980-იან წლებში, ამ ჯილდოებს კიდევ 3 გრემი შემატა.
არეთა განაგრძობდა აქტიურად თანამშრომლობას პროდიუსერებთან. 1973 წელს მან კუინზი ჯოუნსთან ერთად გამოუშვა ალბომი Hey Now Hey, რომელმაც მას საკმაოდ გაუცრუა იმედი, თუმცა ალბომში შედიოდა ერთი გამორჩეული სიმღერა „Angel“, რომელიც არეთას მისმა დამ, კეროლაინმა დაუწერა.
ამის შემდეგ ფრანკლინი ისევ ჯერი ვექსლერთან დაბრუნდა. მათი ბოლო ნამუშევარი You 1975 წელს გამოვიდა. ამ ალბომის შემდეგ არეთამ გამოუშვა რამდენიმე LP, მათ შორის „Sparkle“ 1976 წელს, რიტმ-ენ-ბლუზის ნომერ პირველი სინგლი („Giving Him“) „Something He Can Feel“, ასევე „Sweet Passion“, „Almighty Fire“ და „La Diva“, რომელიც ბოლო ნამუშევარი იყო ატლანტიკ რეკორდსთან ერთად.
1976 წელს ვექსლერმა ატლანტიკი დატოვა და ფრანკლინთან მისი მუშაობაც დასრულდა. 1980 წელს ატლანტიკი არეთამაც დატოვა და კონტრაქტი გააფორმა Arista Records-სთან. ამავე წელს კონცერტი გამართა ალბერტ-ჰოლში. კონცერტს ესწრებოდა ბრიტანეთის დედოფალი, ელიზაბეთ II. მიუხედავად რამდენიმე ჰიტისა, არეთას პოპულარულობა 1980-იანი წლების დასაწყისში ცოტათი დაეცა.
1988 წლის გრემის დაჯილდოების ცერემონიაზე, როდესაც ლუჩიანო პავაროტი შეუძლოდ გახდა, არეთა ფრანკლინმა ბოლო წუთში გადაწყვიტა და შეასრულა არია „Nessun dorma“ ჯაკომო პუჩინის „ტურანდოტიდან“.
2004 წელს ფრანკლინმა მე-18 გრემი მიიღო სიმღერისთვის „Wonderful“.
45-წლიანი კარიერის განმავლობაში ფრანკლინს მიღებული აქვს 18 გრემი და გაყიდული აქვს 75 მილიონი ალბომი. 1987 წელს ის გახდა პირველი მომღერალი ქალი, რომლის სახელიც შეყვანილი იქნა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში. 2005 წელს კი დიდი ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზში. 1999 წელს იგი პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა ხელოვნების ეროვნული მედლით დააჯილდოვა, 2005 წელს კი პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით.
გარდაცვალება
2018 წლის 16 აგვისტოს, არეთა ფრანკლინი დეტროიტში, საკუთარ სახლში გარდაიცვალა 76 წლის ასაკში. გავრცელებული ინფორმაციით, სიკვდილის მიზეზი პანკრეასის კიბო გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:არეთა ფრანკლინი კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პიანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ფემინისტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი პიანისტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი როკ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი როკ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი პოპ-როკ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი პიანისტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი სიმღერების ავტორები კატეგორია:ამერიკელი სიმღერების ავტორები კატეგორია:გოსპელის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:აფრო-ამერიკელების სამოქალაქო უფლებების დამცველი აქტივისტები კატეგორია:პრეზიდენტის თავისუფლების მედლის მფლობელები კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი დენს-მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოპ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი მეცო-სოპრანოები კატეგორია:ამერიკელი რიტმ-ენდ-ბლუზ მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები კატეგორია:ფემინისტი მუსიკოსები კატეგორია:Arista Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Atlantic Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Checker Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Grammy Lifetime Achievement Award-ის მფლობელები
Technomyrmex wolfi
Technomyrmex wolfi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
მორნოსი
მორნოსი (Μόρνος) — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება ფოკიდისა და ეტოლია და აკარნანიის ტერიტორიებზე. სათავე აქვს პინდოსზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. 1972-1979 წლებში მდინარეზე შენდებოდა წყალსაცავი. ექსპლოატაციაშია 1981 წლიდან. მორნოსი ერთვის იონიის ზღვის კორინთის ყურეს.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
სანტონია
სანტონია (Santoña) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის ტრასმიერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,53 კმ². მოსახლეობა — 11 019 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
კინცუგი
კინცუგი (金継ぎ, „ოქროს სადურგლო“), ასევე ცნობილი, როგორც კინცუკუროი (金繕い, "ოქროს შეკეთება") - დამსხვრეული ჭურჭლის შეკეთების იაპონური ხელოვნება, რომელშიც ნატეხების გამთელება ხდება ოქრო, ვერცხლი ან პლატინაშერეული ლაქით. ეს მეთოდი მსგავსია მაკი-ე ტექნიკის.
ისტორია
მინი|205x205პქ|აშიკაგა იოშიმასა კინცუგის ისტორია XV საუკუნიდან, მურომაჩის პერიოდიდან იწყება. ერთ-ერთი ვერსიით ის ჩამოყალიბდა მაშინ, როდესაც იაპონელ სიოგუნის/სამხედრო ლიდერს, აშიკაგა იოშიმასას საყვარელი ჩაის ჯამი გაუტყდა და ის შესაკეთებლად იაპონიიდან ჩინეთში გაგზავნა. მაშინ შეკეთების ტექნიკა ჯერ კიდევ დასახვეწი იყო და იაპონელ სამხედროს ჯამი უხეში მეტალით გაუმთელეს. როგორც აღმოჩნდა, ჭურჭლის გამთელება შეუძლებელი იყო, მაგრამ აშიკაგამ იმედი არ დაკარგა და ჯამი შესაკეთებლად იაპონელ ხელოსნებსაც მიაბარა. ხელოსნები გაოცდნენ როცა აშიკაგას სიმტკიცე დაინახეს და გადაწყვიტეს ჭურჭელი სამკაულად ექციათ - ნაპრალები ლაქით და დაფხვნილი ოქროთი ამოევსოთ. სწორედ ასე შეიქმნა კინცუგი, ამ ლეგენდის თანახმად. ისტორია დამაჯერებლად ჟღერს, რადგან ეს პერიოდი იაპონიის ისტორიაში ხელოვნებისთვის ძალიან ნაყოფიერი იყო. იოშიმასას მმართველობის დროს განვითარდა კულტურული მიმდინარეობა ჰიგაშიამა ბუნკა, ასევე ამ დროს დაიწყო ჩაის ცერემონიების ჩატარება, იკებანას, ანუ ყვავილების მოწყობის ტრადიციების აღსრულება და სხვა.
მე-17 საუკუნეში კინცუგი იაპონიაში უკვე გავრცელებული პრაქტიკა იყო, მას საყოველთაოდ იყენებდნენ კერამიკის შესაკეთებლად და დეკორაციების შესაქმნელად.
მინი
კინცუგის ფილოსოფიური საფუძვლები
აღსანიშნავია ის, რომ კინცუგი არა უბრალოდ ხელოვნება, არამედ ფილოსოფიური საფუძვლების მქონე ტექნიკაა. ის გახლავთ ძენ ბუდიზმის და ვაბი-საბის ფილოსოფიების ერთგვარი გამოვლინება. ეს ფილოსოფიები გულისხმობენ სილამაზის პოვნას არასრულყოფილებაში, სიმარტივეში და სიძველეში, ისინი პატივს სცემენ იარებს, ნაკლოვანებებს და მათ სილამაზის ნაწილად აქცევენ. ეს ხდება კინცუგის შემთხვევაშიც, ის გახლავთ მეტაფორა იმისა, რომ ცხოვრებაში ყოველი დაცემის შემდეგ, შეგვიძლია ფეხზე წამოვდგეთ და გავხდეთ უფრო ახლებურები და უკეთესები ვიდრე მანამდე ვიყავით. მას შეუძლია გვასწავლოს ცხოვრების არასრულყოფილებების მიმღებლობა და მათი ჩვენს სასიკეთოდ გამოყენება.
კინცუგის მიმართულებები
კინცუგი მოიცავს სამ მიმართულებას, ყველას შემთხვევაში სიცარიელის ამოსავსებად გამოიყენება ოქრო, ვერცხლი ან პლატინაშერეული ლაქი. მინი 1.     სითხით ავსებენ მხოლოდ ბზარებს. ეს მისი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. ამ დროს სითხეს მინიმალურად იყენებენ.
2.     სითხე ავსებს გატეხილი ნივთის დაკარგულ ნაწილს.
3.     ამ დროს გატეხილი ჭურჭლის გარკვეულ ნაწილს ავსებენ სხვა ჭურჭლის ნატეხით.
კინცუგი დღევანდელობაში
კინცუგი მრავალფეროვნების და ორიგინალურობის დიდ საშუალებას იძლევა. დღეს გარდა ჭურჭლისა, მის გამოყენებას სხვა ნივთებშიც შევხვდებით. მაგ: იაპონელმა მხატვარმა ტომომი კამოშიტამ კინცუგი საყურეების შექმნაში გამოიყენა, ელისა შიჰანმა ამ ხელოვნების სახით კვერცხის ნაჭუჭები წარმოგვიდგინა, რომელიც ოქროს ფოთლის ეფექტებითაც არის დაფარული , ბრუკრინელმა მხატვარმა რეიჩელ სუსმანმა კინცუგი ქუჩაში გადმოიტანა, ის ამ ტექნიკას იმ ბზარების ამოსავსებად იყენებს, რომელიც ურბანულ გარემოში ჩნდება , ბრაზილიელმა მხატვარმა ტატიანე ფრეიტასმა კი ძველი და ახალი სტილის სკამები კინცუგის ეფექტით შეაერთა.