cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რეკელ უელჩი
ბიოგრაფია
ჯო რაკელ ტეჯადა დაიბადა ჩიკაგოში. დედა - ინგლისელი ხოლო მამა ბოლივიელი იყო. გოგონა პატარაობიდან გამოირჩეოდა არტისტიზმით და ცხრამეტი წლის ასაკიდან  სამოყვარულო თეატრში გამოდიოდა. შვიდიდან ჩვიდმეტ წლამდე დადიოდა ბალეტზე, მაგრამ იძულებული გახდა, მიეტოვებინა, რადგან ინსტრუქტორმა უთხრა, რომ მას არ ჰქონდა ბალეტისათვის შესაფერისი ფიგურა. 14 წლის ასაკში გაიმარჯვა სილამაზის კონკურსებში და მოიპოვა ტიტულები:  Miss Photogenic და Miss Contour. მარცხნივ|მინი|[[ფრენკ სინატრა|ფრენკ სინატრასთან ერთად]] 1959 წელს მან იქორწინა ჯეიმზ უელჩზე. შემდგომში უკვე მეუღლის გვარით გახდა ცნობილი ფართო აუდიტორიისათვის. მეუღლესთან ერთად იგი დასახლდა სან-დიეგოში, სადაც ადგილობრივ ტელევიზიაში ამინდის წამყვანად დაიწყო მუშაობა. სწავლობდა კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სან დიეგოში, მაგრამ ორი ბავშვის აღზრდით და სამსახურით დატვირთული იძულებული გახდა დაეტოვებინა უნივერსიტეტი. განქორწინების შემდეგ მან შვილები წაიყვანა და დალასში გადავიდა, სადაც გამოდიოდა «Neiman Marcus»( ნეიმან მარკუსის) ფირმის მოდების  ჩვენებებში. მარცხნივ|მინი|1987 წლის სექტემბერი გარკვეული წარმატების მიღწევის შემდეგ, ჰოლივუდში გაემგზავრა, სადაც 1964 წლიდან მონაწილეობდა ფილმებში. პოპულარობა მოუტანა ფილმებმა „ფანტასტიკური მოგზაურობა“ და „მილიონი წელი ჩვენს ერამდე“(1966). სემდგომმა როლებმა დიდ ეკრანზე მას ვერ მოუტანა წარმატება. სექსუალური იმიჯის მქონე მსახიობს რეჟისორები არ იწვევდნენ სრიოზულ როლებზე. გამონაკლისი იყო კონსტანცია ბონასიე როლი ფილმში „სამი მუშკეტერი:დედოფლის გულსაკიდი“ (1974), რისთვისაც მიიღო პრემია „ოქროს გლობუსი“.
მომხიბლავმა გარეგნობისა და პოპულარობის შედეგად 70-იან წლებში  მსახიობი Playboy- ს გარეკანზე აღმოჩნდა, რომელმაც თავის მხრივ რეკელ უელჩს უწოდა "1970-იანი წლების ყველაზე სასურველი ქალი". გარდა ამისა, უელჩი რამდენჯერმე გამოჩნდა ტელევიზიაში, გარკვეული დროის განმავლობაში იყო საკუთარი სატელევიზიო შოუს წამყვანი და ასევე მონაწილეობდა ლას – ვეგასის მუსიკალურ შოუებში.
პირადი ცხოვრება
მინი|[[ნენსი რეიგანი, რეკელ უელჩი და ანდრე ვეინფელდი]] 1959 წლის მაისში მსახიობმა იქორწინა თავის სკოლის მეგობარ ჯეიმზ უელჩზე, მაგრამ ქორწინება 1962 წელს დასრულდა (ოფიციალური განქორწინება 1964 წელს მოხდა). 1967 წელს დაქორწინდა პროდიუსერ პატრიკ კურტისზე; წყვილი ხუთი წლის შემდეგ დაშორდა. შემდეგი ქორწინება (1980-1990) იყო ფრანკო-ამერიკელ პროდიუსერთან ანდრე ვეინფილდთან. ბოლო ქორწინება - პიცერიის ქსელის Mulberry Street Pizzeria  მფლობელ რიჩარდ პალმერთან 1999 წელს შედგა, მაგრამ 2003 წელს წყვილი დაშორდა.მოგვიანებით რეკელ უელჩმა განაცხადა, რომ იგი აღარ აპირებს ქორწინებას.
პირველი ქორწინებიდან მსახიობს ორი შვილი ჰყავს - ვაჟი დეიმონ უელჩი (დაიბადა 1959 წლის 6 ნოემბერს) და ქალიშვილი, მსახიობი ტანია უელჩი (დაიბადა 1961 წლის დეკემბერს). დედის კვალდაკვალ, 1995 წელს ტანია გამოჩნდა Playboy- ის გარეკანზე.
ცეილონი 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ცეილონმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1956 წელს, ავსტრალიის ქალაქ მელბურნში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ცეილონი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Clavatula smithi
Clavatula smithi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ევროპის სუპერ-თასი ხელბურთში
1979 წელს ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაციის გადაწყვეტილებით შემოღებული იქნა ევროპის სუპერ-თასი ხელბურთში. ამ თასისთვის ბრძოლის უფლება ჰქონდათ ევროპის ჩემპიონთა და ევროპის თასის მფლობელთა თასების მფლობელებს.
1996 წლიდან ფედერაციის თასის და ჩელენჯ-ქაფის შემოღების შემდეგ ტურნირში, რომელიც ოლიმპიური სისტემით ტარდება, მონაწილეობს ოთხივე ევროპული თასის მფლობელი გუნდი.
გამარჯვებულები და ფინალისტები, ვაჟები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|თასის მფლობელი ! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
გამარჯვებულები და ფინალისტები,  ქალები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|თასის მფლობელი ! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
შენიშვნა: გუნდებს რომლებსაც  უწერიათ  ორი  ქვეყანა (მაგ., ხორვატია), პირველი  ნიშნავს  იმ  ქვეყანას  რომელსაც  წარმოადგენდა  გუნდი  მოცემულ  წელს, ხოლო  მეორე - ქვეყანას  რომელასაც  გუნდი  წარმოადგენს დღევანდელ  დღეს
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ხელბურთში კატეგორია:ევროპის საკლუბო ტურნირები ხელბურთში
ბერილიუმი
აღმოჩენის ისტორია
135px|thumb|left||[[ლუი ნიკოლა ვოკლენი]] ბერილიუმი აღმოაჩინა ფრანგმა ფიზიკოსმა ლუი ნიკოლა ვოკლენმა 1798 წელს. ბერილიუმის შენაერთების შემადგენლობისა და მისი მინერალების კვლევაში დიდი წვლილი მიუძღვის რუს ქიმიკოს ივანე ავდეევსაც. სწორედ მან დაამტკიცა, რომ ბერილიუმის ოქსიდი შემადგენლობა არის BeO, და არა Be2O3, როგორც ადრე ითვლებოდა.
სახელწოდების წარმომავლობა
ბერილიუმის დასახელება მოდის მინერალ ბერილიდან (βήρυλλος beryllos) (ბერილიუმის ან ალუმინის სილიკატი, Be3Al2Si6O18), რომელიც თავის მხრივ სამხრეთ ინდოეთში, მადრასთან ახლოს მდებარე ქალაქ ბელურს (Belur, ಬೇಲೂರು) უკავშირდება; ძველი დროიდან ინდოეთში ცნობილი იყო ზურმუხტის (ბერილის ნაირსახეობის) საბადოები. იმის გამო რომ ბერილის ნაერთების ხსნარებს წყალთან მოტკბო გემო ჰქონდა ელემენტს თავიდან უწოდეს «გლუცინიუმი» (γλυκύς glykys — ტკბილი).
ბერილიუმი ბუნებაში
ბერილიუმის იზოტოპი 8Be ბუნებაში არ არსებობს, თავისი არამდგრადობის გამო, მისი ნახევრადდაშლის პერიოდია 10−18 с. სტაბილურია 9Be. 9Be-ს გარდა ბუნებაში გვხვდება რადიოაქტიური შემდეგი იზოტოპები: 7Be და 10Be.
ბერილიუმის შემცველობა ზღვის წყალში ძალიან მცირეა — 6 მგ/ლ.
ცნობილია თვითონ ბერილიუმის 30-მდე მინერალი, მათგან მხოლოდ 6 ითვლება შედარებით უფრო გავრცელებულად: ბერილი, ქრიზობერილი, ბერტრანდიტი, ფენაკიტი, ჰელვინი, დანალიტი. სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს ძირითადად ბერილს.
ბერილიუმის (ბერილის) ნაირსახეობები ითვლებიან ძვირფას ქვებად: აკვამარინი — ცისფერი, მომწვანო-ცისფერი, მოცისფრო-მწვანე; ზურმუხტი — მუქი-მწვანე, ნათელი-მწვანე; ჰელიოდორი — ყვითელი; არსებობს ბერილიუმის (ბერილის) სხვა ნაირსახეობები, რომლებიც ფერებით განსხვავდებიან (მუქი-ლურჯი, ვარდისფერი, წითელი, ღია-ცისფერი, უფერული და სხვა). ბერილს ფერს აძლევს სხვა და სხვა ელემენტების მინარევები.
საბადოების ადგილი
ბერილიუმის საბადოები მდებარეობს ბრაზილიის, არგენტინის, აფრიკის, ინდოეთის, ბურიატიის, ციმბირის ტერიტორიებზე
სტანდარტული ატომური მასა
ცეზიუმის სტანდარტულ ატომურ მასად მიღებულია — 9.0122, რომელიც როგორც წესი იანგარიშება ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილურ იზოტოპტთა საშუალო შეწონილი მასით, მათი დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად. ბუნებაში არსებობს ცეზიუმის მხოლოდ ერთი სტაბილური იზოტოპი (9Be), რომლის ატომური მასაც შეადგენს 9.012182.
ფიზიკური თვისებები
ბერილიუმი — შედარებით მტკიცე, მაგრამ მყიფე მოვერცხლისფრო-თეთრი ლითონია. აქვს მაღალი ელასტიურობის მოდული — 300 გპა (ფოლადს აქვს — 200—210 გპა). ჰაერზე ის აქტიურად იფარება მდგრადი ოქსიდის BeO ფენით.
ქიმიური თვისებები
ლითონური ბერილიუმი ოთახის ტემპერატურაზე შედარებით ნაკლებად შედის რეაქციაში. კომპაქტურად ის არ რეაგირებს წყალთან და მის ორთქლთან და არ იჟანგება ჰაერით 600 °С ტემპერატურამდე. ბერილიუმის ფხვნილი ცეცხლის მოკიდებისას იწვის ნათელი ალით, ამ დროს წარმოიქმნება ოქსიდი და ნიტრიდი. ბერილიუმთან ჰალოგენები რეაგირებენ 600 °С-ზე უფრო მაღალ ტემპერატ. ამიაკი ურთიერთქმედებს 1200 °С-ზე მეტ ტემპერატურაზე ნიტრიდების წარმოქმნით Be3N2, ხოლო ნახშირბადი იძლევა კარბიდს Ве2С 1700 °С-ზე. წყალბადთან ბერილიუმი არ რეაგირებს.
ბერილიუმი ადვილად იხსნება მჟავეების (გოგირდმჟავა, მარილმჟავა, აზოტმჟავა) წყლის ხსნარებში. ბერილიუმი ტუტის ხსნარებთან რეაქციაში შედის წყალბადის გამოყოფით და ჰიდროქსობერილატების წარმოქმნით:
თუ კი ტუტესთან რეაქცია წარიმართება 400—500 °С-ზე მაშინ წარმოიქმნება დიოქსიბერილატები:
Be + 2NaOH(ж) = Na2BeO2 + H2
მიღება
მარტივი ნივთიერების სახით ბერილიუმი მიიღეს XIX ს. - კალიუმის ზემოქმედებით ბერილიუმის ქლორიდზე:
ახლა კი ბერილიუმს იღებენ, ბერილიუმის ფტორიდისა და მაგნიუმის ჟანგვა-აღდგენის რეაქციით:
,
ან ბერილიუმის ქლორიდისა და ნატრიუმის ელექტროლიზით. ბერილიუმის პირველად მარილებს გამოყოფენ ბერილიუმ შემცველი მადნების გადამუშავებით.
შენადნობთა ლეგირირება
ბერილიუმი ძირითადად გამოიყენება შენადნობთა მალეგირირებელი დანამატი. ბერილიუმის დაბატება იწვევს შენადნობების სიმაგრისა და სიმტკიცის მატებას, მისგან დამზადებული დეტალების ზედაპირის კოროზიისადმი მდგრადობას. ტექნიკაში ფართოდ გამოიყენება ბერილიუმიანი BeB (ზამბარიანი კონტაქტები) ტიპის ბრინჯაო. ფოლადში 0,5 % ბერილიუმის დამატება იძლევა საშუალებას მისგან ზამბარები დამზადეს.
რენტგენოტექნიკა
ბერილიუმი სუსტად შთანთქავს რენტგენულ გამოსხივებას, ამიტომაც მისგან ამზადებენ რენტგენული მილაკების ფანჯრებს (საიდანაც გამოსხივება გარეთ გამოდის).
ბირთვული ენერგეტიკა
ატომურ რეაქტორებში ბერილიუმისაგან ამზადებენ ნეიტრონების რეფლექტორებს (ამსხლეტი), მას გამოიყენებენ როგორც ნეიტრინების შემნელებელს. ზოგ α-რადიოაქტიურ ნუკლეიდებთან ნარევში ბერილიუმი გამოიყენება ნეიტრონის წყაროს ამპულებში, რადგან ბერილიუმ-9-ს ბირთვებისა და α-ნაწილაკების ურთიერთქმედებით წარმოიქმნება ნეიტრონები: 9Ве + α → n + 12C.
ბერილიუმის ოქსიდი ყველაზე მეტი თბოგამტარია სხვა ოქსიდებს შორის ასევე ის ლითონურ ბერილიუმთან ერთად გამოიყენება ატომურ ტექნიკაში, როგორც უფრო ეფექტიანი ნეიტრონების შემანელებელი და რეფლექტორი, ვიდრე სუფთა ბერილიუმი, ამასთან ერთად ბერილიუმის ოქსიდი ურანის ოქსიდთან ერთად გამოიყენება, როგორც ეფექტიანი ბირთვული საწვავი. ბერილიუმის ფტორიდი ლითიუმის ფტორიდთან ერთად შენადნობში გამოიყენება, როგორც თბომატარებელი და ურანის, პლუტონიუმის, თორიუმის მარილების გამხსნელი მაღალტემპერატურულ თხევადმარილური ატომურ რეაქტორებში. ბერილიუმის ფტორიდი გამოიყენება ატომურ ტექნიკაში მინის ხარშვისას, რომელიც გამოიყენება ნეიტრონის მცირე ნაკადების დასარგულირებლად. რომლის ყველაზე ტექნოლოგიური და ხარისხობრივი შემადგენლობა შემდეგია - (BeF2−60 %,PuF4−4 %,AlF3−10 %, MgF2−10 %, CaF2−16 %). ეს შემადგენლობა თვალნათლივ გვიჩვენებს პლუტონიუმის ნაერთის გამოყენების მაგალითს, როგორც კონსტრუქციული მასალა (ნაწილობრივ).
ლაზერული მასალები
ლაზერულ ტექნიკაში გამოყენებას ჰპოვებს ბერილიუმის ალუმინატი, მყარსხეულიანი გამომსხივებლების დასამზადებლად (ღეროები, ფირფიტები).
აეროკოსმოსური ტექნიკა
აეროკოსმოსურ ტექნიკის მუხრუჭების, თბოეკრანების და დამიზნების სისტემების წარმოებაში ბერილიუმთან პრაქტიკულად ვერც ერთი კონსტრუქციული მასალა ვერ კონკურირებს. კონსტრუქციული მასალები, სადაც გამოყენებულია ბერილიუმი, ამასთანავე ხასიათდებიან სიმსუბუქით, სიმტკიცით, და მაღალ ტემპერატურებისადმი მდგრადობით. რომელიც ალუმინზე 1,5-ჯერ უფრო მსუბუქია, ასეთი შენადნობები ასევე უფრო მტკიცეა, ვიდრე ბევრი სპეციალური ფოლადი. აწყობილია ბერილიდების წარმოება, რომელიც გამოიყენება როგორც კონსტრუქციული მასალა რაკეტებისა და თვითმფრინავების ძრავებისა და გარე საფარის დამზადებაში.
სარაკეტო საწვავი
ღირს აღინიშნოს ლითონური ბერილიუმის მაღალი ღირებულება და მაღალი ტოქსიკურობა, ამასთან დაკავშირებით დიდი ძალისხმევაა მიმართული რათა გამოვლენილ იქნას ბერილიუმშემცველი საწვავები, რომლებსაც ნაკლები საერთო ტოქსიკურობა და ღირებულება ექნება. ერთ-ერთი ასეთი ნაერთი არის ბერილიუმის ჰიდრიდი.
<div style="clear: both; width: 100%; margin-left: auto; margin-right: auto; padding: 1px; background: #FFFFFF; border:1px solid #A89588;" class="NavFrame"> ბერილიუმის ჰიდრიდით და სხვადასხვა დამჟანგავებით წარმოქმნილი საწვავის თეორიული მახასიათებლები
ცეცხლგამძლე მასალები
ბერილიუმის ოქსიდი გამოიყენება სპეციალურ შემთხვევისას, როგორც ძალიან მნიშვნელოვანი ცეცხლგამძლე მასალა. ის ითვლება როგორც ყველაზე კარგი ცეცხლგამძლე მასალა და ამასთან ის არის ყველაზე კარგი თბოგამტარი ცეცხლგამძლე მასალა.
ბიოლოგიური როლი და ფიზიოლოგიური მოქმედება
ცოცხალ არსებებში ბერილიუმი არ ატარებს და არ წარმოადგენს რაღაც მნიშვნელოვან ბიოლოგიურ ფუნქციას. მაგრამ ბერილიუმს ძალუძს ზოგ ფერმენტებში მაგნიუმის ჩანაცვლება, რაც იწვევს მუშაობის დარღვევას. ზრდასრული ადამიანის ორგანიზმში (ტანის წონა 60 კგ) ბერილიუმის შემცველობაა 0,031 მგ, ყოველდღიურად მიიღებს საკვებთან ერთად — მიახლოებით 0,01 მგ.
ბერილიუმი — საწამლავია: ბერილიუმის აქროლადი (და ხსნადი) ნართები, მათ შორის მტვერი, რომელიც შეიცავს ბერილიუმის ნაერთებს, მაღალტოქსიკურია. ჰაერისათვის ბერილიუმი შეადგენს 0,001 მგ/მ³. ბერილიუმს ახასიათებს ნათლად გამოხატული ალერგიული და კანცეროგენული მოქმედება. ბერილიუმშემცველი ჰაერის შესუნთქვა იწვევს სასუნთქი გზების მძიმე დაავადებას — ბერილიოზს.
მელიტონ ქანთარია
მინი|მელიტონ ქანთარია მელიტონ ვარლამის ძე ქანთარია (დ. 5 ოქტომბერი, 1920, ჯვარი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 26 დეკემბერი, 1993, მოსკოვი, რუსეთის ფედერაცია) — საბჭოთა კავშირის გმირი (8 მაისი, 1946), საბჭოთა არმიის ქართველი სერჟანტი, რომელმაც ოფიციალური ცნობებით გამარჯვების დროშა აღმართა რაიხსტაგზე 1945 წლის 30 აპრილს, 21.50 საათზე.
მინი|მარჯვნივ|მელიტონ ქანთარიას მამა — ვარლამ ქანთარია (1890-1963)
ცხოვრება
მელიტონ ქანთარია დაიბადა 1920 წელს გლეხის ოჯახში იმჟამად სოფელ ჯვარში, სამეგრელო. 1933 წელს მუშაობა დაიწყო ჯვრის კოლმეურნეობა „განთიადში“. 1937 წლიდან იყო აფხაზეთის ასსრ-ის ოჩამჩირის რაიონის სოფელ აგუბედიის ორჯონიკიძის რაიონის კოლმეურნეობის წევრი.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მსახურობდა 756-ე მსროლელთა ბატალიონში, მე-3 არმიის 150-ე მსროლელთა დივიზია, პირველ ბელორუსულ ფრონტზე. მან სერჟანტ მიხეილ ეგოროვთან ერთად აღმართა საბჭოთა წითელი დროშა დაცემული რაიხსტაგის თავზე ბერლინისთვის ბრძოლისას, 1945 წლის 30 აპრილს.
1946 წელს დემობილიზაციის შემდეგ ქანთარია სოხუმში ცხოვრობდა. 1947 წელს კენჭი იყარა საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად ოჩამჩირის რაიონის №203 ოლქში, რომელშიც ხმათა უმრავლესობით იქნა არჩეული საქართველოს სსრ-ის II, III, IV, V, VI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
აფხაზეთის კონფლიქტის პერიოდში იძულებული იყო სახლი დაეტოვებინა (1993 წლის სექტემბერს). ქანთარია ოჯახითურთ მოსკოვში გადავიდა, სადაც ორ თვეში გარდაიცვალა.
საბრძოლო გზა
1940 წელს მელიტონ ქანთარია გაიწვიეს არმიის რიგებში, მას მალე მოუსწრო ომმა. პირველად კავკასიაში შეერკინა მტერს. მონაწილეობას იღებდა სმოლენსკის ოლქის განთავისუფლებისათვის წარმოებულ ბრძოლაში. აქ მელიტონ ქანთარია მძიმედ იქნა დაჭრილი. გამოჯანმრთელების შემდეგ იგი ისევ ფრონტზეა. მან სახელოვანი გზა გავნლო პოლონეთის ტერიტორიაზე, მონაწილეობდა მდინარეების ვისლასა და ოდერის, ნეისესა და შპრეეს გადალახვაში, დუბლინის, ლატვიის და ბელორუსიის განთავისუფლებისათვის მიმდინარე ბრძოლებში. ომის დროს იდრიცკის კუტუზოვის ორდენოსანი 150-ე მსროლელი დივიზიის 776-ე მსროლელი პოლკის მამაცი მზვერავი მელიტონ ქანთარია სამჯერ იქნა მძიმედ დაჭრილი.
ომის შემდგომი წლები
ომის შემდეგ მელიტონ ქანთარია მუშაობდა სოფელ აგუბედიის კოლმეურნეობაში, შემდეგ მეშახტედ ტყვარჩელში. იყო საქართველოს სსრ მე-2 - მე-6 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს და აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის 2 ორდენით, წითელი დროშის, მარქსის (გდრ) ორდენითა და მედლებით.
საფლავი
მელიტონ ქანთარია 1993 წლის 26 დეკემბერს გარდაიცვალა ქ. მოსკოვში. გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღეში მაშინდელი პრემიერ-მინისტრის მოადგილის ირაკლი მენაღარიშვილის თავმჯდომარეობით შეიქმნა მისი დამკრძალავი კომისია. მელიტონ ქანთარია დაკრძალული იქნა ჯვარის მესამე საჯარო სკოლის ეზოში, გამარჯვებული ჯარისკაცის ძეგლის გვერდით, 1994 წლის 5 იანვარს,.
მინი|მარჯვნივ|მელიტონ ქანთარიას სახლი ოჩამჩირეში (1993 წელი)
„ყველა ოკუპაცია დასრულდება და დამარცხდება“, — განაცხადა საქართველოს პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა. 2011 წლის 9 მაისს იგი ჯვარის საჯარო სკოლისთვის ქანთარიას სახელის მინიჭების ღონისძიებას დაესწრო და გმირის მემორიალი ყვავილებით შეამკო. პრეზიდენტმა აღნიშნა: „მელიტონ ქანთარია იყო ჩვენი ქვეყნის ტრაგიკული ბედის ლეგენდარული მებრძოლი, რომელმაც გამარჯვების დროშა რაიხსტაგზე აღმართა“. სააკაშვილმა ქანთარიას ლტოლვილი უწოდა, რადგან იგი აფხაზეთიდან იყო, „ისინი კი, ვისთან ერთადაც გამარჯვებისთვის იბრძოდა, ოკუპანტებად იქცნენ“.
ოჯახი
მელიტონ ქანთარიას მეუღლე ბარბარე ჯალაღონია დასაფლავებულია ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ბედიაში. გმირს დარჩა სამი შვილი: მირიანი, რეზო და ციალა, რომლებიც მრავალრიცხოვან შვილებთან და შვილიშვილებთან ერთად დღეს, დევნილობის გამო, ცხოვრობენ საზღვარგარეთ.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი მელიტონ კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
Moondawn
Moondawn — მუსიკოს კლაუს შულცეს სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1976 წელს. მისი ახალი გამოცემა გამოვიდა 2005 წელს, დამატებითი კომპოზიციებით.
Moondawn არის შულცეს პირველი ალბომი, შესრულებული ე.წ. ბერლინის სკოლის სტილში.
სქოლიო
კატეგორია:კლაუს შულცეს ალბომები კატეგორია:1976 წლის ალბომები
აბრაზია
thumb|აბრაზიული კლდე (ლა-პორტადა) აბრაზია (abrasio) — ზღვების, ტბების, დიდ წყალსაცავთა ნაპირების ნგრევა ტალღების მოქმედებით. აბრაზიის შედეგად ნაპირზე წარმოიქმნება ფლატე (კლიფი) და აბრაზიული ტერასა (ბენჩი). აბრაზია მით უფრო ინტენსიურია, რაც უფრო ნაკლებად მდგრადია ქანები ტალღის ზემოქმედების მიმართ, რაც უფრო დაბალია ზღვის ნაპირი და რაც უფრო იოლად აღწევს ტალღა კლიფის ძირამდე.
ნაპირის აბრაზიული განვითარების მნიშვნელოვანი პირობაა საწყისი ზედაპირის შედარებით ციცაბო დახრილობა. თუ დახრის კუთხე მცირეა (საშუალოდ 0,01), ნაპირის გასწვრივ იქმნება აკუმულაციური ტერასა და აბრაზია თითქმის წყდება. აბრაზია შესაძლოა ისევ დაიწყოს, თუ სანაპირო ზოლი დაიძრა, ე.ი., თუ ტექტონიკურ მოძრაობათა შედეგად გაიზარდა ზედაპირის დახრის კუთხე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სედიმენტოლოგია კატეგორია:გეოლოგიური პროცესები
პატრიკ იუჰანსონი
პატრიკ იუჰანსონი (დ. 29 ნოემბერი, 1976, ფალუნი, შვედეთი) — შვედი დრამერი, რომელიც ამჟამად უკრავს ინგვი მალმსტინის ჯგუფში. წარსულში იგი უკრავდა მრავალ ჯგუფთან, მათ შორის: Without Grief, Stormwind, W.A.S.P. და G3. იუჰანსონი ამჟამად ცხოვრობს უესტ პალმ ბიჩში, ფლორიდა, აშშ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
805
თარიღი უცნობია
*
აზიზქენდი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1536 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვახტანგ ხელაშვილი
ვახტანგ ხელაშვილი (დ. 13 ნოემბერი, 1964) ― ქართველი ექიმი, ბავშვთა და ინტერვენციული კარდიოლოგი, ჯო ენის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალის გულის თანდაყოლილი პათოლოგიების სამსახურის ხელმძღვანელი.
ბიოგრაფია
ვახტანგ ხელაშვილი დაიბადა 1964 წლის 13 ნოემბერს. 1981-1987 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. 1987-1989 წლებში ექიმ-კარდიოლოგად მუშაობდა თერაპიის ინსტიტუტში. 1989-1996 წლებში გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის ექიმი-რეანიმატოლოგი იყო. 1996 წელს აშშ-ში, ვირჯინიის თანამეგობრობის უნივერსიტეტში (რიჩმონდი, ვირჯინია) ინტერვენციული კარდიოლოგიის კურსი გაიარა.
სხვადასხვა დროს პედიატრიული ინტერვენციული კარდიოლოგიის სასწავლო კურსები გაიარა ოკლენდის საბავშვო ჰოსპიტალში (ოკლენდი, კალიფორნია), კალიფორნიის სან-ფრანცისკოს უნივერსიტეტსა (სან-ფრანცისკო, კალიფორნია) და ფილადელფიის საბავშვო ჰოსპიტალში (ფილადელფია, აშშ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
აძვისთავი
აძვისთავი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, არცევის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე აძურის (მდინარე მეჯუდის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 880 მეტრი. ცხინვალიდან 20 კილომეტრი, გორიდან — 30 კილომეტრი.
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2007 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Адзысæр).
ღირსშესანიშნაობები
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: აძვისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია, აძვისთავის ზურგიანი კოშკი.
სქოლიო
კატეგორია:არცევის თემის სოფლები
სტაროიხსანოვო
სტაროიხსანოვო (Иҫке Ихсан; Староихсаново) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 216 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 81 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (54%) და ბაშკირები (39%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
ტობის მღვიმეები
ტობის მღვიმეები — კარსტული მღვიმეები მდინარე ტობის (აბაშის მდგენელი) აუზში. გამომუშავებულია ტურონ-სენონურ კირქვებში. 12 მღვიმეა, მათ შორის უდიდესი — არსენ ოქროჯანაშვილის სახელობის — მდებარეობს ზღვის დონიდან 790 მ-ზე. აქვს დერეფნის ფორმა. საშუალო სიმაღლე — 9 მ, საშუალო სიგანე — 5 მ, ჯამური სიგრძე — 1300 მ. მდიდარია ჰემოგენური ნალექებით. მღვიმიდან გაედინება ნაკადი, რომელიც ჩანჩქერს წარმოშობს. ამ მღვიმის ჩრდილოეთით, 1 კმ-ზე, იხსნება — ტობა I მღვიმე, რომლის სიგრძეა 700 მ. მისგან გამოდის მიწისქვეშა მდინარე და ზედაპირზე ქმნის ტობის ჩანჩქერს (სიმაღლე 21 მ).
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მხარის მღვიმეები
სააჩის გალერეა
სააჩის გალერეა (Saatchi Galler) — თანამედროვე ხელოვნების გალერეა ლონდონში, რომელიც გაიხსნა ჩარლზ სააჩის მიერ 1985 წელს. მას თავისი კოლექციის საზოგადოებისთვის ჩვენება სურდა. მუზეუმს თავიდან დაკავებული ჰქონდა სხვადასხვა შენობა, ჯერ ჩრდილოეთ ლონდონში, შემდეგ სამხრეთ სანაპიროზე მდინარე ტემზასთან და ბოლოს ჩელსიში, სადაც ახლა მუზეუმი დგას. მუზეუმში გამოფენილი იყო ხელოვნების ნიმუშები მთელი მსოფლიოდან, დაწყებული ამერიკელი მხატვრებითა და მინიმალიზმით, დამთავრებული ჩინური ხელოვნებით. 2019 წელს, გალერეა გადაკეთდა საქველმოქმედო ორგანიზაციად და კერძო შემოწირულობებზეა დამოკიდებული.
გახსნა და გამოფენები
სააჩის გალერეა გაიხსნა 1985 წელს ლონდონში, 30,000 კვადრატული ფუტის (2,800 მ 2) გამოუყენებელ საღებავის ქარხანაში. პირველი გამოფენა გაიმართა 1985 წლის მარტში, რომელიც გაგრძელდა ოქტომბრამდე. იქ წარმოდგენილი იყო ამერიკელი მინიმალისტის დონალდ ჯადის, ამერიკელი აბსტრაქციონისტების ბრიუს მარდენისა და ცი ტუმბლის და ამერიკელი პოპ მხატვრის ენდი უორჰოლის მრავალი ნამუშევარი. ეს იყო პირველი გამოფენა ბრიტანეთში Twombly and Marden–ისთვის.
ამას მოჰყვა 1985 წლის გამოფენა, რომელიც გაგრძელდა იმ წლის დეკემბერიდან 1986 წლის ივლისამდე, სადაც წარმოდგენილი იყო ამერიკელი მოქანდაკის ჯონ ჩემბერლენის, ამერიკელი მინიმალისტების დენ ფლავინის, სოლ ლევიტის, რობერტ რაიმანის, ფრენკ სტელას და კარლ ანდრეის ნამუშევრები. 1986 წლის სექტემბრიდან 1987 წლის ივლისამდე გალერეაში გამოფენილი იყო გერმანელი მხატვრის ანსელმ კიფერის და ამერიკელი მინიმალისტი მოქანდაკის რიჩარდ სერას ნამუშევრები. გამოფენილი სერას ქანდაკებები იმდენად დიდი იყო, რომ გალერეის მიმდებარედ მომვლელის ბინა დაანგრიეს, რათა ადგილი ჰქონოდათ მათთვის.
1987 წლის სექტემბრიდან 1988 წლის იანვარამდე სააჩის გალერეაში მოეწყო ორი გამოფენა სახელწოდებით New York Art Now, რომელშიც წარმოდგენილი იყო შემდეგი მხატვრების ნამუშვრები: ჯეფ კუნსი, რობერტ გობერის, პიტერ ჰალი, ჰაიმ შტაინბახი, ფილიპ ტააფე და კაროლ დუნჰემი. ამ გამოფენამ ეს მხატვრები პირველად გააცნო დიდ ბრიტანეთს. მინიმალიზმისა და პოპ-ხელოვნების ნაზავმა გავლენა მოახდინა ბევრ ახალგაზრდა ხელოვანზე.
1988 წლის აპრილსა და ოქტომბერში გამოფენილი იყო ამერიკელი ფიგურალური მხატვრის ლეონ გოლუბის, გერმანელი მხატვრისა და ფოტოგრაფის ზიგმარ პოლკის და ამერიკელი აბსტრაქტული ექსპრესიონისტი მხატვრის ფილიპ გასტონის ნამუშევრები. 1988 წლის ნოემბერსა 1989 წლის აპრილში გამართულ ჯგუფურ შოუში მონაწილეობდნენ თანამედროვე ამერიკელი მხატვრები, რომელთა შორის იყო ერიკ ფიშლი. აპრილიდან ოქტომბრამდე გალერეაში მოეწყო ამერიკელი მინიმალისტის რობერტ მანგოლდისა და ამერიკელი კონცეპტუალური მხატვრის ბრიუს ნაუმანის გამოფენები. 1989 წლის ნოემბრიდან 1990 წლის თებერვლამდე მიმდინარეობდა გამოფენათა სერია, რომელიც წარმოადგენდა ლონდონის სკოლის მხატვრებს, მათ შორის ლუსიან ფროიდს, ფრენკ აუერბახს, ლეონ კოსოფს და ჰოვარდ ჰოჯკინს.
1991 წლის იანვარ-ივლისში გალერეაში გამოიფინა ამერიკელი პოპ მხატვრის რიჩარდ არჩვაგერის, ამერიკელი ფოტოგრაფის სინდი შერმანისა და ბრიტანელი ინსტალაციის მხატვრის რიჩარდ უილსონის ნამუშევრები. 1991 წლის სექტემბრიდან 1992 წლის თებერვლამდე მოეწყო ჯგუფური ჩვენება, მათ შორის იყო ამერიკელი ფოტოგრაფი ანდრეს სერანო.
სასამართლო საქმე
მინი|სააჩის გალერეა County Hall-ში [[2003– 2005 წლებში]] გალერეის მიერ County Hall-ის დაქირავება სირთულეებთან იყო დაკავშირებული მაკოტო ოკამოტოსთან, რომელსაც სააჩი უჩიოდა ნამუშევრების ,,გამოყრისა" და დალუქული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ტუალეტების გამო.
2005 წლის 28 სექტემბერს, გალერეა გადავიდა იორკის ჰერცოგის შტაბში, ჩელსიში, ახალ და უფრო დიდ შენობაში, თუმცა სააჩის თქმით, წასვლა იყო ,,ტრაგიკული". 2005 წლის 6 ოქტომბერს დაიწყო სასამართლო საქმე, აღძრული County Hall-ის მფლობელებისა და მესაკუთრის, შირაიამა შოკუსანის კომპანიისა და Cadogan Leisure Investments– ის მიერ Danovo-ს წინააღმდეგ, რომელიც მოღვაწეობდა როგორც სააჩის გალერეა. საქმეში შედიოდა სავარაუდო პირობების დარღვევა, მათ შორის ბილეთის ორჯერ შეთავაზება ჟურნალ Time Out- ში და სამუშაოს გამოფენა არასანქცირებულ ადგილებში. გადაწყვეტილება გალერეის წინააღმდეგ მიიღეს. Danovo გაიყიდა 1.8 მილიონი ფუნტი სტერლინგით, რადგან მან ვერ გადაიხადა სასამართლოს მიერ დანიშნული ჯარიმა.
დაპირისპირებები
1997 წელს ლონდონში ჩატარდა ჩარლზ სააჩის გამოფენა Sensation, სადაც გამოფენილი იყო მარკუს ჰარვის გიგანტური ნახატი, რომელზეც მირა ჰინდლი (ბრიტანეთში ყველაზე ბოროტ ქალად წოდებული) იყო გამოსახული. ნახატი შექმნილი იყო ბავშვების ხელის ანაბეჭდებით. ნახატს ამის გამო თავს დაესხა ორი მამაკაცი მელნით და კვერცხებით, რომლებიც იყვნენ დედების მკვლელობისა და აგრესიის წინააღმდეგ საპროტესტო ჯგუფის წევრები. მათი მეთაურია ვინი ჯონსონი, რომელიც ჰინდლის ერთ-ერთი მსხვერპლის ნათესავია. ნამუშევარი აღდგა და გამოიფინა ისევ.
ნიუ-იორკში Sensation-ს ჩვენებამ გაანაწყენა მერი რუდოლფ ჯულიანი, კრის ოფილის ნახატის გამო, „ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელი", რომელიც ნაწილობრივ დახატული იყო სპილოს ფეკალური მასებით. ჯულიანმა, რომელმაც ნახა ნამუშევარი კატალოგში, მაგრამ არა შოუში, უწოდა მას ,,ავადმყოფური ნივთი" და დაემუქრა მუზეუმს ყოველწლიური 7 მილიონი დოლარის გრანტის გაუქმებით. ასევე ნახატს მანდელ განქროუსმა ,,ღრმად შეურაცხმყოფელი" უწოდა. რელიგიური და სამოქალაქო უფლებების კათოლიკური ლიგის პრეზიდენტმა უილიამ დონოჰუმ თქვა, რომ ნაშრომი იწვევდა უკმაყოფილებას . ჯულიანმა დაიწყო სასამართლო პროცესი მუზეუმის გამოსახლების მიზნით და არნოლდ ლემანმა, მუზეუმის დირექტორმა, შეიტანა ფედერალური სარჩელი ჯულიანის წინააღმდეგ პირველი შესწორების დარღვევის გამო.
ჰილარი კლინტონმა და ნიუ-იორკის სამოქალაქო თავისუფლებათა გაერთიანებამ ისაუბრეს მუზეუმზე. The New York Times– ის სარედაქციო საბჭომ თქვა, რომ ჯულიანი „ჰპირდება ახალი ყინულის ხანის დაწყებას ნიუ-იორკის კულტურულ საქმეებში“. ართურ მილერის, კურტ ვონეგუტისა და სიუზან ზონტაგის თქმით მერი ,,აშკარად უგულებელყოფს ხელოვნების თავისუფლების კონსტიტუციურ დაცვას". მუზეუმმა გამოუშვა ყვითელი ბეჭედი, რომელშიც ნათქვამია, რომ ნამუშევრებმა ,,შეიძლება გამოიწვიოს შოკი, დაბნეულობა, პანიკა, ეიფორია და შფოთვა". ჯეფრი ჰოგრეფი, New York Observer ხელოვნებათმცოდნე, ამბობს: ,,მათ სურდათ მოეპოვებინათ საჯაროობა და მიიღეს. მე ვფიქრობ, რომ ეს გათვლილი იყო." New York Art & Auction magazine- ის მთავარმა რედაქტორმა, ბრიუსი ვოლმერმა თქვა: ,,როდესაც ჩხუბი საბოლოოდ დასრულდება, ერთადერთი ღიმილი იქნება ჩარლზ სააჩის სახეზე." ჯულიანმა წააგო სასამართლო პროცესი და იძულებული გახდა აღედგინა დაფინანსება.
სქოლიო
კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები დიდ ბრიტანეტში კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები ლონდონში კატეგორია:მუზეუმები დიდ ბრიტანეთში კატეგორია:მუზეუმის ტიპები
გარდაბანი
გარდაბანი (ყოფ. ყარაია) — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 310 მ, თბილისიდან 39 კმ. ქალაქად გამოცხადდა 1969 წელს. ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია. გარდაბანში არის რკინიგზის სადგური, გარდაბნის თბოელექტროსადგური, celik energy, პლანტას სასათბურე მეურნეობა, სხვა მცირე საწარმოები.
ისტორია
კავკასიის მხარის ხუთვერსიან რუკაზე სოფელ მიხაილოვკის (დღეს უკვე ქალაქ გარდაბნის სამხრეთი ნაწილი) ჩრდილოეთით დატანილია სოფელი ყარა-ტაპა (Кара-тапа — „შავი გორაკი“). საბჭოთა პერიოდში ის ატარებდა სოფელ ყარაიას სახელს, რომელიც წარმოადგენდა ყარაიის რაიონის (შემდგომში გარდაბნის რაიონი) ადმინისტრაციულ ცენტრს. 1947 წლის 18 მარტს სოფელს დაარქვეს სახელი გარდაბანი. სოფელმა გარდაბანმა სტატუსი ჯერ დაბად შეიცვალა, ხოლო 1969 წლის ივლისში გამოცხადდა ქალაქად.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 10 753 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქალაქები
ილარიონ თუალელი
ილარიონ თუალელი, ღირსი ილარიონ თუალელი/თვალოელი (დ. დაახ. 970, სამხრეთი საქართველო — გ. 1041) — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღეა 6 აგვისტო (ძველი სტილით 24 ივლისი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
დაიბადა სამხრეთ საქართველოში 970 წლის ახლო ხანებში. ილარიონის შესახებ ცნობები ძალიან მწირადაა შემონახული. გიორგი მცირე წმიდა „გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრებაში“ აღნიშნავს რომ, 1020 წელს, როდესაც ათი წლის გიორგი ხახულის მონასტერში მიიყვანეს, იგი აღსაზრდელად ჩააბარეს იმ დროისათვის ხახულში მოღვაწე წმიდა ილარიონ თუალელს.
ღირსმა ილარიონმა აღზარდა ხახულის მონასტერში მიყვანილი ყრმა გიორგი მთაწმინდელი.
ილარიონისაგან ისწავლოა გიორგი მთაწმინდელმა
წმიდა ილარიონმა აღკვეცა მონაზვნად გიორგი მთაწმინდელი. „ქართლის ცხოვრება“ ღირს ილარიონ თუალელს მოიხსენიებს როგორც სახელგანთქმულ მთარგმნელსა და მწიგნობარს. მიხეილ საბინინის ცნობით, ღირსი ილარიონი აღესრულა 1041 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
შუხოვის კოშკი
მინი|შუხოვის კოშკი (კრასნოდარი) შუხოვის კოშკი — ფოლადისგან შეკერილი ჰიპერბოლოიდული კონსტრუქცია, ბადისებრი წყლის კოშკი მდებარეობს კრასნოდარში. აღნიშნული კოშკი აგებულია 1935 წელს ვლადიმერ შუხოვის პროექტის მიხედვით. კოშკი კრასნოდარის სახელმწიფო ცირკის შენობასთან ორი ქუჩის გადაკვეთასთან მდებარეობს.
ისტორია
1917 წლის ომისა და რევოლუციის შემდეგ, როდესაც სახსრები და სამშენებლო მასალები პრაქტიკულად არ არსებობდა, ეს ეკონომიკური სტრუქტურები ძალიან სასარგებლო იყო. ახალი მთავრობის დროს, რადიო კოშკი გამოჩნდა შაბოლოვკაზე, კოშკები ასევე აშენდა პეტუშკისა და ოკაში.
1929 წელს შუხოვის სისტემისთვის რკინის წყლის კოშკის მშენებლობის შესახებ გაფორმდა ოფიციალურად ხელშეკრულება.
1990-იან წლებში წყლის ავზი მოიხსნა და კოშკზე დამონტაჟდა ბილბორდები.
2012 წლის 28 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ შუხოვის კოშკი კრასნოდარის გალერეის სავაჭრო ცენტრის ნაწილი გახდება. მის ქვეშ კი განთავსდება კვების ობიექტი.
კონსტრუქცია
მინი|შუხოვის კოშკი 2003 წელი (კრასნოდარი)
აღნიშნული მეთოდი, რომლითაც ეს კოშკია აშენებული შუხოვმა გამოიგონა. მას ბადისებრი ჰიპერბოლოიდური კოშკების მშენებლობის მეთოდს უწოდებენ. შუხოვმა გამოიყენა ჰიპერბოლოიდული კოშკების პრინციპი ასობით სტრუქტურაში, მათ შორის: წყლის კოშკებში, ელექტროგადამცემ კოშკებში და ასევე სამხედრო გემების ანძებშიც კი.
აღნიშნული კოშკი სიმაღლით 25 მეტრი სიგრძისაა. კოშკის ცენტრში განთავსებულია კიბე ზედა პლატფორმაზე ასასვლელად, ის არის სპირალური ფოლადი. მოწყობილია სპირალური ფურცელით ფოლადის ბოქსების გასწვრივ. საფეხურები დამზადებულია გოფრირებული ფურცლისგან, გაძლიერებული მოქლონული კუთხეებით.
2014 წელს სერიოზული საფრთხე დაემუქრა შუხოვის კოშკს: კავშირგაბმულობის სამინისტრომ, რომლის ბალანსზეც არის ობიექტი განთავსებული, სურდა მისი დემონტაჟი და გადატანა ახალ ადგილას. აღსანშნავია, რომ არქიტექტორები და რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტროც კი წინააღმდეგი იყო კოშკის დემონტაჟისა, სპეციალისტების აზრით კოშკის სტრუქტურა ვერ გაუძლებდა დემონტაჟს და ხელახლა აწყობას. თუმცა საბედნიეროდ საზოგადოების ძლიერი პროტესტის წყალობით კოშკი თავის ადგილზე რჩება.
სქოლიო
კატეგორია: კრასნოდარის მხარე კატეგორია: კავკასია კატეგორია: კრასნოდარის ღირსშესანიშნაობები
Clavatula solangeae
Clavatula solangeae — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ტექტონიკური ტბა
მინი|270პქ|ტანგანიიკის ტბა ტექტონიკური ტბა — ბუნებრივი წარმოშობის ტბა, რომელიც მოქცეულია ტექტონიკურ ღრმულში. წარმოიქმნება დედამიწის ქერქის მოძრაობის შედეგად, ღრმულებსა და ტექტონიკურ ჩადაბლებებში. საქართველოში ტექტონიკური ტიპის ტბები ჩვეულებრივად დაკავშირებულია სინკლინურ ღრმულებთან. ტექტონიკური ტიპის ტბები უმეტესწილად სამხრეთ და აღმოსავლეთ საქართველოშია გამოხატული. აღსანიშნავია: კარწახის ტბა, ბარეთის ტბა, ყაჯირის ტბა, ჯანდარის ტბა და სხვა. მაგალითად, ფარავნის ტბა შერეული გენეზისისაა და წარმოქმნილია ლავური ღვარების მიერ უფრო ადრე გაჩენილი ტექტონიკური ღრმულების გადაღობვით.
დედამიწის უღრმესი ტბა ბაიკალი აგრეთვე ტექტონიკური წარმოშობისაა. დიდი ტექტონიკური ტიპის ტბებიდან მნიშვნელოვანია ტანგანიიკა, ტიტიკაკა, ნიასა, ისიქ-ქოლი, კიოგა, კივუს ტბა და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:ტბების ტიპოლოგია
ინგლისური სოფლის ცხოვრების მუზეუმი
ინგლისური სოფლის ცხოვრების მუზეუმი — მუზეუმი, ბიბლიოთეკა და არქივი, რომელიც ეძღვნება ინგლისში ფერმერებისა და სოფლის ცვალებად სახეებს. მუზეუმს მართავს “კითხვის უნივერსიტეტი“ და მდებარეობს რედლენდსის გზაზე, ლონდონის გზის კამპუსის უკანა ნაწილში, სამხრეთ ინგლისის რიდინგის ცენტრთან ახლოს. ადგილმდებარეობა ადრე ცნობილი იყო როგორც აღმოსავლეთ ტორპის სახლი და შემდეგ წმინდა ენდრიუს ჰოლი. ეს არის აკრედიტებული მუზეუმი და აკრედიტებული არქივი, რომელიც აღიარებულია ინგლისის სამხატვრო საბჭოს და ეროვნული არქივის მიერ.
ისტორია
მუზეუმის ადგილი თავდაპირველად დაიკავა სახლმა, რომელიც ცნობილია როგორც აღმოსავლეთ ტორპი, რომელიც შეიქმნა 1880 წელს ალფრედ უოტერჰაუსის მიერ, ალფრედ პალმერისთვის. პალმერი იყო „წაკითხვის უნივერსიტეტის“ მნიშვნელოვანი ადრეული ბენეფიციარი, 1911 წელს აღმოსავლეთ ტორპი გაფართოვდა და გახდა წმინდა ენდრიუს ჰოლი, ეს იყო საცხოვრებელი დარბაზი ქალებისთვის, რომლებიც უნივერსიტეტში სწავლობდნენ.
თავად მუზეუმი დაარსდა 1951 წელს, რომელიც წარმოიშვა უნივერსიტეტის ხანგრძლივი აკადემიური კავშირებიდან სოფლის მეურნეობასთან. მუზეუმის დამფუძნებელი ობიექტები მოვიდა “H.J Massingham“ და “Lavinia Smith“–ის კოლექციიდან. იგი თავდაპირველად იკავებდა შენობის “წაკითხვის უნივერსიტეტის“ მთავარ “Whiteknights“ კამპუსს, რომელიც გაიხსნა საზოგადოებისთვის 1955 წელს. წმინდა ენდრიუს ჰოლი დაიხურა, როგორც საცხოვრებელი სახლი 2001 წელს. ადგილი შემდეგ ხელახლა შეიქმნა მუზეუმის გამოსაყენებლად, რომლის ღირებულებაც 11 მილიონი ფუნტია, რომელსაც იზიარებდა უნივერსიტეტი, მემკვიდრეობის ლატარიის ფონდი და საზოგადოებრივი შემოწირულობები. ხელახლა განვითარებული მუზეუმი გაიხსნა 2005 წელს და ინარჩუნებს აღმოსავლეთ ტორპის თავდაპირველ შენობას, ახლომდებარე ახალი შენობის დამატებით. ორი კონტრასტული შენობა გადაჰყურებს რესტავრირებულ ბაღებს, რაც უზრუნველყოფს სოფლის კოლექციის შექმნას ურბანულ გარემოში.
მუზეუმმა განიცადა შემდგომი განვითარების პერიოდი 2013–2016 წლებში, დაფინანსებული “Heritage Lottery Fund“-ის, “Wellcome Trust“-ისა და “Reading University“-ის მიერ. მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 2016 წლის 22 ოქტომბერს, ათი ახალი გალერეით, მათ შორის გალერეა, რომელიც ეძღვნება “Ladybird Books“-ის ნამუშევრებს, რომელიც ჩატარებულია “Reading University“-ის სპეციალური კოლექციების მიერ.
2019 წლის თებერვალში მუზეუმის შენობაში ღამურა აღმოაჩინეს. მუზეუმმა ღამურა “MERLin“ დაასახელა და მას ბიბლიოთეკის ბარათი გადასცა.
კოლექციები
მუზეუმში განთავსებულია ეროვნული მნიშვნელობის კოლექციები, რომლებიც მოიცავს ობიექტების, არქივების, ფოტოების, ფილმების და წიგნების მთელ სპექტრს. ის ასევე არის “კითხვის უნივერსიტეტი“-ს სპეციალური კოლექციების არქივი, სადაც განთავსებულია იშვიათი წიგნების ასობით კოლექცია, ხელნაწერები და სხვა მნიშვნელოვანი ობიექტები. კოლექციებში ინახება 25,000-ზე მეტი ობიექტი, თითქმის ყველა გამოფენილია და რომელიც იძლევა მატერიალურ ჩანაწერს ინგლისის სოფლის შესახებ, რომელიც მოიცავს 1750 წლიდან, დღემდე. იგი ზრუნავს პირუტყვის პორტრეტების კოლექციაზე, სოფლის ცხოვრების წარმოდგენებზე, სასოფლო-სამეურნეო ხელსაწყოებზე, გუთნებზე, ფერმერულ ტექნიკაზე, სამკერვალო მანქანებზე და სხვა აღჭურვილობაზე. მუზეუმს აქვს სპეციალური ბიბლიოთეკა და ინახავს სხვა კოლექციებს, მათ შორის “Tools & Trades History Society“ ბიბლიოთეკა.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მუზეუმები კატეგორია:ინგლისის მუზეუმები კატეგორია:რედინგის მუზეუმები კატეგორია:ლონდონის მუზეუმები კატეგორია:1880 წელს დაარსებული მუზეუმები
იაკობიძე
კატეგორია:ქართული გვარები
გოითალა
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაყებული ძალების მიერ.
ისტორია
ძველი სახელი იყო განაჩთალა, რომელიც 1991 წლის 7 თებერვალს გოიტალა-თი შეიცვალა.
ოკუპაციის პერიოდი
სოფელი 2000 წლის 14 დეკემბერს სომხეთის ბირთვული პროგრამის მე-4 მუხლში შეიყვანეს, რომელის თანახმად სომხეთის ბირთვულ ზონაში შევიდა.
ტოპონიმიკა
გოითალა მდებარეობს მდინარე იაღლიდარას (მდინარე ჰეკარის შენაკადი) ნაპირზე, ყარაბაღის ქედის კალთაზე. XIX საუკუნეში აქ სომეხი ემიგრანტები დასახლდნენ და სოფელს დაარქვეს განაჩთალა (განაჩი სომხ. „ლურჯს, მწვანეს“ ნიშნავს). 1991 წელს სოფელს აღუდგინეს ძველი სახელი. სოფელი სახელს იმ ტერიტორიის მიხედვით ატარებს, სადაც ის აშენდა. გოიტალა ნიშნავს „მწვანე მდელოს“.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
იავური დამწერლობა
იავური ანბანი, (მისი ლოკალური დასახელებაა კარაკანი) — კოლონიანურ ერამდე გამოიყენებოდა იავური ენის დამწერლობისთვის.
იავურის დამწერლობისთვის დღეისთვის ძირითადად გამოიყენება ლათინური. 2009 წლიდან იავურისთვის შეიქმნა უნიკოდი. მიუხედავად ამისა ის მაინც არ გამოიყენება აქტიურად, მისი სირთულის გამო.
ისტორია
იავური და ბალიური დამწერლობები არიან კავის თანამედროვე ვარიანტები, რომელიც თავის მხრივ იავაზე ინდური დამწერლობისგან წარმოიქმნა. კავი ოფიციალურ დამწერლობაში პირველად 804 წელს ჩნდება. ის მეათე საუკუნეში ფართოდ გამოიყენებოდა. ნიდერლანდურზე დაფუძნებული ლათინური შეიქმნა 1926 წელს, მისი გადახედვა მოხდა 1972–1973 წლებში და ოფიციალურად ჩაანაცვლა კარაკანი.
700პქ|მინი|მარცხნივ|იავური ალფავიტი და სპეციალური სიმბოლოები
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრონეზიული ენები
806
თარიღი უცნობია
*
ტოკანტინსი (მდინარე)
ტოკანტინსი (tocantins) — მდინარე ბრაზილიის აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე — 2850 კილომეტრი, აუზის ფართობი 770 ათ. კმ². წარმოიქმნება მდინარეების მარანიანისა და ალმასის შეერთებით, რომელთაც სათავე აქვს ბრაზილიის ზეგნის ცენტრალურ ნაწილში. მდინარეზე ბევრი ჩანჩქერი და ჭორომია. უერთდება მდ. პარას (მდ. ამაზონის დელტის მარჯვენა ტოტი). დიდი შენაკადია არაგუაია. წყალდიდობა იცის ოქტომბრიდან მაის-აპრილამდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 16300 მ³/წმ. სანაოსნოა შესართავიდან 350 კმ.
იამანიძე
საკუთარი სახელი იამანიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
პროტესტი ტიანანმენის მოედანზე (1989)
250px|right|thumb|მემორიალი პოლონეთში პროტესტი ტიანანმენის მოედანზე 1989 - დემონსტრაციათა სერია ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, რომელიც მიმდინარეობდა 1989 წლის 15 აპრილიდან 4 ივნისამდე. დემონსტრანტთა უმეტესობა სტუდენტები იყვნენ. ითვლება, რომ ისინი კომუნისტური ხელისუფლებისგან დემოკრატიასა და სიტყვის თავისუფლებას ითხოვდნენ. თუმცა არსებობს განსხვავებული მოსაზრებაც, თითქოს ეს მთავარი მოთხოვნა არ იყო და უპირველეს ყოვლისა მათ სურდათ აღეკვეთათ ბიუროკრატებსა და მეწარმეებს შორის არსებული უკანონო გარიგებები. საბოლოო ჯამში ხელისუფლებამ, ივნისის დასაწყისში, არმიის დახმარებით დაარბია დემონსტრაცია, რასაც უარავი მომიტინგე შეეწირა (რაოდენობა უცნობია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
ზოლიანი ბუჩქნარულა
ზოლიანი ბუჩქნარულა (Garrulax lineatus) — ფრინველი ტიმალიასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ავღანეთში, ბჰუტანში, ჩინეთში, ინდოეთში, ნეპალში, პაკისტანში, რუსეთში, უზბეკეთსა და ტაჯიკეთში. მოკლე ფრთები აქვს. მეტწილად იკვებება თესლით, კენკრით, წვრილი ნაყოფით; გაზაფხულსა და ზაფხულში აგრეთვე მწერებით. ბუდეს იკეთებს ბუჩქებში. დებს 3-4 კვერცხს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტიმალიასებრნი
ანტს ლაიკმა
ანტს ლაიკმა ( Ants Laikmaa, 1935 წლამდე ხელს აწერდა როგორც Hans Leipman Hans Laipman; დ.1866 წლის 5 მაისი, ვიგალა (ამჟამად მერჯამაას მრევლი), ესტონეთი —  გ. 19 ნოემბერი, 1942, ტაებლა, (ჰააფსალუს რაიონი) ესტონეთი )   —  ესტონელი მხატვარი, საზოგადო მოღვაწე. ესტონეთის ეროვნული სამხატვრო სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი.
ბიოგრაფია
ანტს ლაიკმა დაიბადა 1866 წლის 5 მაისს, პაიბას (Paiba) ფერმაში, არასტეს (Araste) დასახლებაში, ლაენემას რაიონის ვიგალას სამრევლოში, გლეხის ოჯახში. ადრეული ასაკიდან გამოავლინა ხატვის ნიჭი და სურვილი. ჯერ კიდევ ახალგაზრდა გადავიდა სანკტ-პეტერბურგში, სადაც  სამხატვრო აკადემიის მუზეუმში დაიწყო მუშაობა.
1907 წელს მან საფუძველი ჩაუყარა ესტონეთის პირველ  ხელოვნების საზოგადოებას.
შემოქმედება
მინი|მხატვრის სახლი კადარპიკუში. თავისივე დაპროექტებული.  ამჟამად მუზეუმია. ანტს ლაიკმამ თავიდან მუშაობა დაიწყო, როგორც პორტრეტების მხატვარმა („მოხუცი აიტსამი",1904).  ქმნიდა ესტონეთის ინტელექტუალური და მხატვრული ელიტის პორტრეტებს.  მათ შორის აღსანიშნავია: პოეტი ქალი მარი ანდერის (1904), კომპოზიტორ მიინა ჰარმას (1904), მსახიობ პოლ პინის (1906) პორტრეტები. 1903 წელს  შექმნა ლირიკული ნაწარმოები "გოგონა ლაენემიდან". იმავე წელს დახატა F.R. Kreutzwald-ის პორტრეტი. 1913 წელს  საზოგადოებამ იხილა მხატვრის ერთ-ერთი საუკეთესო პორტრეტი — "სალმე", რომელშიც გამოსახულია მხატვრის დისშვილი.
1905 წლის მოვლენების შემდეგ მხატვარი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო ფინეთში. ამ პერიოდში იგი გაიტაცა პეიზაჟების მხატვრობამ. ხშირად ხატავდა პეიზაჟებს, ძირითადად მკვეთრ ფერებში. მან შეიტანა იმპრესიონიზმი ესტონეთში. მისი ერთ-ერთი ცნობილი ნამუშევარია 1909 წელს შექმნილი Vallinkoski.
ოსტატმა შექმნა არაერთი პეიზაჟი და პორტრეტი კუნძულ კაპრიზე  (1909-1910 წწ.) („ანაკაპრის პანორამა“, „იტალიელი ბიჭის პორტრეტი“, „მია პადრონა“ (1910 წ.)  და ტუნისში (1910 წ. 1913) ყოფნისას.
მხატვარი ასევე პოლიტიკური აქტიურობით გამოირჩეოდა. უპირველეს ყოვლისა, მან თავისი წვლილი შეიტანა ესტონური ხელოვნების განათლებასა და პოპულარიზაციაში და იყო ესტონეთის ეროვნული მუზეუმის (Eesti Rahva Muuseum) ერთ-ერთი დამაარსებელი ტარტუში.
ანტს ლაიკმა 1932 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა ესტონეთში, სოფელ ტაებლაში, ჰააფსალუსთან ახლოს. ამ პერიოდს ეკუთვნის მისი ნამუშევარი „ზამთრის პეიზაჟი“ (1938). იგი გარდაიცვალა 1942 წლის 19 ნოემბერს 77 წლის ასაკში.
მხატვარი შეყვანილია მე-20 საუკუნის ესტონეთის 100 დიდი მოღვაწის სიაში (1999), რომელიც შეადგინეს  წერილობითი და ონლაინ კენჭისყრის შედეგების მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1942 კატეგორია:ესტონელი მხატვრები კატეგორია:XIX საუკუნის მხატვრები კატეგორია:XX საუკუნის მხატვრები
ლეო ზილარდი
ლეო ზილარდი (დ. 11 თებერვალი, 1898 — გ. 30 მაისი, 1964) — ებრაული წარმოშობის უნგრელი ფიზიკოსი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ბირთვული ჯაჭვური რეაქციის თეორიის შექმნაში და 1939 წელს მისწერა წერილი ამერიკის პრეზიდენტს, რამაც საფუძველი დაუდო მანჰეტენის პროექტს და ატომური ბომბის მშენებლობას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 1964 კატეგორია:ამერიკელი აგნოსტიკოსები კატეგორია:უნგრელი ფიზიკოსები
ტობოგანი
thumb|ტობოგანი ტობოგანი — კანადის ინდიელებს შორის გავრცელებული მარხილის სახეობა. შედგება 3-4 მ. სიგრძისა და 30-40 სმ. სიგანის ფიცრებისაგან, რომლებიც შეერთებულია ირმის ტყავის ღვედებით. გვერდები ტყავისაა. ტობოგანს ხელით გადაადგილებენ, ან შიგ ძაღლებს აბამენ. იყენებენ კანადის ზოლის სამონადირეო მეურნეობაში, მოდიფიცირებული სახით — სპორტში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტრანსპორტი
CDMA
CDMA პრინციპი ერთ-ერთია რამდენიმე მრავალჯერადი დაშვების სისტემიდან, გამოიყენება ასევე არხების სიხშირული FDMA (Frequency Division Multiple Access) და არხების დროითი TDMA (Time Division Multiple Access) დაყოფის პრინციპები. CDMA პრინციპზეა დაფუძნებული ფიჭური კავშირის სტანდარტები: IS-95 (იგივე cdmaOne), IS-2000 (იგივე CDMA2000, cdmaOne-ის 3G ევოლუცია) და ნაწილობრივ UMTS (GSM-ის 3G ევოლუცია). ეს უკანასკნელი CDMA პრინციპზე დამყარებულ W-CDMA პრინციპს იყენებს და ამის გამო ამ სტანდარტს ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც W-CDMA; cdmaOne და CDMA2000 კი ხშირად მოიხსენიება, როგორც უბრალოდ CDMA.
CDMA-ს არჩევის მიზეზი ამ ტექნოლოგიის საკმაოდ ბევრი დადებითი თვისება იყო, ერთ-ერთი მთავარი კი — კონფიდენციალურობის მაღალი ხარისხი.დღეისათვის CDMA ტექნოლოგია მთელ მსოფლიოში საკმაოდ ფართოდ არის გავრცელებული. მოძრავი თუ ფიქსირებული უმავთულო კავშირით, CDMA ტექნოლოგიის გამოყენებით, დედამიწაზე 300 მილიონზე მეტი ადამიანი სარგებლობს. აღნიშნულ სტანდარტს სპეციალისტები საკმაოდ დიდ პერსპექტივას უწინასწარმეტყველებენ.
ტექნიკური დეტალები
CDMA ტექნოლოგიის მუშაობა არხების კოდური დაყოფის პრინციპზეა აგებული. გავრცელებული მობილური კავშირის სისტემებში მიღებულია დაფარვის ზონის ფიჭებად დაყოფა. მობილურ ოპერატორს გააჩნია სიხშირული ზოლი, რომელსაც ის ეფექტურად ანაწილებს მთელ მომსახურების ზონაზე.
იმისათვის, რომ მომხმარებელმა აწარმოოს სატელეფონო კავშირი ან გადასცეს მონაცემები, მოწყობილობამ ანუ ტელეფონმა ეს ციფრული ინფორმაცია სიხშირით უნდა გადასცეს საბაზო სადგურს, რომელიც თავის მხრივ, აღნიშნულ სიგნალს უკვე ცენტრალურ სადგურს უგზავნის ან მავთულიანი ან რადიო სარელეო კავშირის გამოყენებით. შემდგომ კი სადგურის მეშვეობით სასურველი აბონენტის მოძებნა და მასთან შეერთება ხდება.
სისტემის პარამეტრები
CDMA ტექნოლოგიაზე დაფუძნებული მობილური ტექნოლოგიები ევოლუციურ განვითარებას განიცდის. მისი პირველი სტადია იყო cdmaOne, 2G (IS-95A) — მონაცემთა გადაცემის სიჩქარე — 14,4კბ/წმ და 2,5G (IS-95B) — მონაცემთა გადაცემის სიჩქარე — 64კბ/წმ. ამჟამად უკვე მეტად გავრცელებულია 3G, CDMA2000 სტანდარტი, რელიზებით CDMA2000 1x და CDMA2000 1xEV-DO.
CDMA2000 1x უზრუნველყოფს ხმოვანი სიგნალის გადაცემას, ასევე იგივე არხით ელექტრონული ფოსტის, ინტერნეტის გამოყენებას, მონაცემთა გადაცემის სიჩქარე 153 კბ/წმ. CDMA2000 1xEV-DO მონაცემთა გადაცემაზე ორიენტირებული ტექნოლოგიაა, სადაც ელექტრონული ფოსტისა და ინტერნეტის გამოყენება უკვე დამოუკიდებელი არხით და განსხვავებული სიჩქარით არის შესაძლებელი, მონაცემთა გადაცემის სიჩქარე: Rel.0 — 2,4 მგბ/წმ, Rev. A — 3,1 მგბ/წმ აბონენტის მიმართულებით და 1.8 მგბ/წ უკუმიმართულებით, Rev. B — 4,9 მგბ/წმ აბონენტის მიმართულებით და 2,4 მგბ/წმ უკუმიმართულებით.
უპირატესობები
GSM ტექნოლოგიისგან განსხვავებით CDMA2000 კავშირის შემთხვევაში მუშაობის პრინციპი განსხვავებულია. CDMA2000-ში ყველა საბაზო სადგური ერთსა და იმავე სიხშირეს იყენებს, ასევე GSM-ისგან განსხვავებულია ინფორმაციის გადაცემის პრინციპი. მაგალითად ავიღოთ ოთახი, რომელშიც საკმაოდ ბევრი ადამიანია და ისინი სხვადასხვა ენაზე ლაპარაკობენ და მხოლოდ ორმა ადამიანმა იცის ერთნაირი ენა და ესმით ერთმანეთის ლაპარაკი. CDMA2000 ტექნოლოგიის შემთხვევაში, ინფორმაცია, რომელიც გადაიცემა, დანიშნულია გარკვეული კოდით, რომელიც კონკრეტული აბონენტისთვის არის განკუთვნილი და მხოლოდ ეს ერთი აბონენტი ამოიცნობს ამ კოდს და მისთვის განკუთვნილ ინფორმაციას.
რაც შეეხება GSM ტექნოლოგიას, ამ შემთხვევაში საბაზისო სადგურს აქვს საერთო სიხშირის საკუთარი ზოლი, რომელიც მოქმედებს გარკვეულ ტერიტორიაზე, მეზობელი საბაზო სადგურები იყენებენ განსხვავებულ სიხშირეს, შემდგომ კი რამდენიმე ასეთი სადგურის გამოტოვებით, უკვე გამოყენებული სიხშირე მეორდება, აქედან გამომდინარეობს სახელწოდება ფიჭური კავშირგაბმულობა. მობილური კავშირის მომსახურების ზონა ფიჭებად არის დაყოფილი. ასე მიიღწევა სიხშირის მრავალჯერადი და შესაბამისად, ერთი სიხშირული ზოლის ეფექტურად გამოყენება მთელ ქსელში.
აქ არის მეორე პრინციპიც, გამომდინარე იქიდან, რომ სადგურების მიერ გამოიყენება მთლიანი ფართო სიხშირული ზოლი, 1,5 მგჰც ინფორმაციის გადაცემისათვის სიგნალის უფრო მცირე სიმძლავრე არის საჭირო. აქაც მარტივად რომ ავხსნათ, ავიღოთ წყლის მსხვილი და წვრილი მილი. იმისათვის, რომ მეტი რაოდენობა წყალი გადავცეთ დიდ მილში, შეიძლება გაცილებით ნაკლები წნევით მოვახდინოთ ეს პროცესი, ვიდრე უფრო წვრილ მილში.
შესაბამისად, CDMA2000 ქსელში, ფაქტობრივად, გამორიცხულია ის პრობლემა, რომ აბონენტმა ქსელის გადატვირთვის გამო ზარი ვერ განახორციელოს. აქედან გამომდინარე, CDMA ტელეფონებს გაცილებით ნაკლები გამოსხივება აქვს, ვიდრე GSM ტელეფონებს (ეს ფაქტი დამტკიცებული ჯერ კიდევ არ არის), ასევე გაცილებით უფრო დიდხანს მუშაობს ტელეფონი იგივე ტევადობის აკუმულატორისაგან, თვით საბაზო სადგურის ტევადობაც მეტია, უფრო კონკრეტულად: GSM-900-ის მიერ მიწოდებული სიმძლავრე აბონენტისთვის არის 1 ვატი, GSM-1800-ის 2 ვატი, ხოლო CDMA2000-ის კი მხოლოდ 0.25 ვატი.