cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერიტრეა
1990-იანი წლები
1993 წლიდან დღევანდელ დღემდე ქვეყანას მართავს დამოუკიდებლობისთვის ომის ვეტერანთა ჯგუფი ისაიას აფევერკის მეთაურობით, რომლებსაც თავის ხელში აქვთ თავმოყრილი ხელისუფლების ყველა შტო. ქვეყნის ლიდერები სისტემატიურად უარყოფენ წინადადებებს პოლიტიკური ცხოვრების დემოკრატიზაციაზე და არჩევნების ჩატარებაზე ქვეყნის სუსტი ეკონომიკური ბაზის მიზეზით. საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაციები რეგულარულად აკრიტიკებენ ქვეყანაში არსებულ სიტუაციას და უარყოფით შეფასებას აძლევენ ადამიანის უფლების, პრესის თავისუფლების და სხვა სფეროებში არსებულ სიტუაციას.
1995 წელს ერიტრეა პრეტენზიას აცხადებდა იემენის კუთვნილ ჰანიშის კუნძულებზე. შედეგად ქვეყნებს შორის გაჩაღდა ჰანიშის კუნძულების კონფლიქტი, რომელიც დამთავრდა იემენის გამარჯვებით.
XXI საუკუნე
სომალის მთავრობის და IGAD-ის რეგიონალური ბლოკის მტკიცებით, 2006 წლიდან ერიტრეა აქტიურად ეხმარება სომალის ისლამური სასამართლოების კავშირს და მის მოკავშირეებს. მათი მტკიცებით, ერიტრეის ხელისუფლება ამბოხებულებს ამარაგებს იარაღით და ფულით, ისლამისტ ფუნდამენტალისტებს და აჯანყებულებს აძლევს თავშესაფარს და პოლიტიკური მოღვაწეობის არეალს, ერიტრეელი «მოხალისეები» მონაწილეობენ სამოქალაქო ომში სომალის ტერიტორიაზე. სომალის ხელისუფლების აზრით, ასეთი სტრატეგიის ძირითადი მოტივია ერიტრეის მხარდაჭერა აბდულაჰი იუსუფ აჰმედის მთავრობისათვის. მაგრამ პრეზიდენტი ისაიას აფევერკი ყველაფერს უარყოფს და ამტკიცებს, რომ მსგავსი ბრალდებები — ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მონაჭორებია, რომელიც ისწრაფვის ჩირქი მოსცხოს მისი ქვეყნის ნათელ მომავალს.
2008 წლის 10-დან 13 ივნისის ჩათვლით ერიტრეა იმყოფებოდა ომის მდგომარეობაში ჯიბუტისთან.
2009 წლის 23 დეკემბერს გაეროს უშიშროების საბჭომ დააწესა ემბარგო ერიტრეისთვის იარაღის მიწოდებაზე, ამ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირა უშიშროების საბჭოს ყველა მუდმივმა წევრმა ჩინეთის გარდა, რომელმაც თავი შეიკავა. ამას გარდა, ერიტრეის სახელმწიფოს ლიდერებს აეკრძალათ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრ სახელმწიფოებში შესვლა, ხოლო მათი ანგარიშები უცხოურ ბანკებში გაიყინა. ემბარგოს მიზეზად დასახელდა ერიტრეის მხარდაჭერა ისლამისტი მეამბოხეების მიმართ სომალიში და სასაზღვრო კონფლიქტი ჯიბუტისთან.
პოლიტიკური სტრუქტურა
სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურია — პრეზიდენტი. კონსტიტუციის თანახმად იგი უნდა აირჩიოს პარლამენტმა 5-წლიანი ვადით. 1993 წლის ივნისიდან ქვეყნის პრეზიდენტია — ისაიას აფევერკი. პრეზიდენტის არჩევნები დღემდე არ ჩატარებულა, უახლოესი არჩევნების თარიღიც დღემდე უცნობია.
საკანონმდებლო ორგანო — ერთპალატიანი ეროვნული ასამბლეა — 1997 წლის მაისში დანიშნული 150 დეპუტატი. არჩევნები დაგეგმილი იყო 2001 წლის დეკემბერში, მაგრამ შემდეგ გადაიდო გაურკვეველი ვადით.
შეიარაღებული ძალები
ერიტრეის შეიარაღებული ძალები აფრიკაში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდია ეგვიპტის, ალჟირის და მაროკოს შეიარაღებულ ძალებთან ერთად. ერიტრეის მოსახლეობის რაოდენობა დიდი არაა, განსაკუთრებით მეზობლებთან შედარებით. მშვიდობიან პერიოდში ერიტრეის სამხედრო მოსამსახურეების რაოდენობა დაახლოებით 45 000 ჯარისკაცს შეადგენს, ხოლო რეზერვთან ერთად დაახლოებით 250 000 ჯარისკაცს.
თითოეული ფიზიკურად ჯანმრთელი მამაკაცი და ქალი ვალდებულია იმსახუროს შეიარაღებულ ძალებში 18 თვის განმავლობაში. ამ დროს ისინი 6 თვის განმავლობაში გადიან სამხედრო მომზადებას, ხოლო დანარჩენ დროს დაკავებულები არიან რეკონსტრუქციის ეროვნული პროექტების შესრულებაზე. ეს ასახულია ერიტრეის კონსტიტუციაში, რომელიც დამტკიცებულია პარლამენტის მიერ 1995 წლის 23 ოქტომბერს. მაგრამ, სამხედრო სამსახურში ყოფნის პერიოდი შეიძლება გაგრძელდეს ეროვნული კრიზისების დროს და მისი ვადა აღმოჩნდეს დაწესებულზე უფრო მეტი, ვიდრე მინიმალური. ეს პროგრამა მიმართულია იქითკენ, რომ მოხდეს ერიტრეის მცირე კაპიტალის კომპენსირება და შემცირდეს დამოკიდებულება უცხოურ დახმარებაზე, მოხდეს ეთნიკურად მრავალფენოვანი საზოგადოების, რომლებიც წარმოადგენენ 9 ძირითად ეთნოსს და მოსახლეობის რელიგიურად ნახევარი ქრისტიანების და ნახევარი მუსლიმების ერთად შეკვრა.
ერიტრეის თავდაცვის ძალები შედგება სამი განყოფილებისაგან: სამხედრო-საჰაერო ძალები, ჯარი და ფლოტი. ჯარი დღეისათვის საკმაოდ ძლიერია, სამხედრო-საჰაერო ძალებთან და სამხედრო-საზღვაო ფლოტთან ერთად. ქვეყნის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი ერიტრეის პრეზიდენტია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ამ გადაწყვეტილების კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ერიტრეის ხელისუფლებამ დაანგრია ქვეყნის ისტორია, ხოლო ასეთი ადმინისტრაციული დაყოფის მომხრეები იმედოვნებენ, რომ ახალი საზღვრები შეამსუბუქებენ მიწაზე ისტორიული კამათის სიტუაციას. ამას გარდა, ასეთი გადაწყვეტილების მომხრეები ამტკიცებენ, რომ პროვინციებს შორის საზღვრების მოწყობა ისეთი მთავარი ბუნებრივი რესურსების საფუძველზე, როგორიცაა წყალი, შეამსუბუქებს წყლით სარგებლობის დაგეგმვას.
მმართველობის ორგანოები
თითოეულ პროვინციაში ირჩევა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო — პროვინციის კრება. პროვინციის ადმინისტრატორს ნიშნავს ერიტრეის პრეზიდენტი. ერიტრეის მინისტრთა კაბინეტის სხდომების დროს პრეზიდენტი ასევე ხვდება პროვინციის ადმინისტრატორებს, რომლებიც ანგარიშს აბარებენ თავიანთ პროვინციებში არსებულ სიტუაციაზე.
პროვინციების კრებები პასუხს აგებენ ადგილობრივი პროგრამების ბიუჯეტის დაგეგმვაზე და ყურადღებას აქცევენ იმ საკითხებს, რომლებიც აწუხებს ადგილობრივ მოსახლეობას. ადგილობრივი პროგრამები მოიცავენ კულტურული პროგრამების ღონისძიებებს, ინფრასტრუქტურის (გზები) განვითარებას, გამწვანებას.
thumb|right|275px|ერიტრეის პროვინციები
დემოგრაფია
The World Factbook-ის მონაცემებით ერიტრეის დემოგრაფიის სტატისტიკური მონაცემები ასეთია:
ერიტრეის მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლისთვის შეადგენს 5,7 მილიონ ადამიანს. მოსახლეობის ოფიციალური აღწერა დიდი ხანია არ ჩატარებულა, ყველაზე უფრო საიმედო შეფასებები გამოქვეყნებულია გაეროს ეკონომიკური და სოციალური საკითხების დეპარტამენტის დემოგრაფიული განყოფილების მიერ.
ქვეყანაში ცხოვრობს 9 აღიარებული ეთნიკური ჯგუფი. Ethnologue-ის მონაცემებით, ტიგრაი შეადგენს მოსახლეობის დაახლოებით 50 %-ს; ტიგრინია, რომლებიც ასევე ლაპარაკობენ სამხრეთ სემიტურ ენაზე, შეადგენს მოსახლეობის დაახლოებით 30 %-ს. დანარჩენი მოსახლეობის უმრავლესობა ეკუთვნის აფრაზიული ენების, ქუშიტური ენების ოჯახს. ამას გარდა, ასევე არსებობენ არაბულ, ნილო-საჰარულ და იტალიურ ენებზე მოლაპარაკე ხალხთა უმცირესობები.
ერიტრეის მოსახლეობის უმრავლესობა აბრაამისეული რელიგიების მიმდევარია. ქრისტიანების რაოდენობის შეფასება მერყეობს 36 %-დან 48 %-მდე; ისინი ძირითადად ეკუთვნიან ერიტრეის მართლმადიდებლურ ეკლესიას. მოსახლეობის 52 %-დან 64 %-მდე მუსლიმია, რომლებიც ძირითადად სუნიტურ კონფესიას ეკუთვნიან.
ეთნო-ლინგვისტური ჯგუფები
thumb|right|300px|ერიტრეის ეთნო-დემოგრაფიული რუკა ერიტრეის მოსახლეობა შედგება 9 აღიარებული ეთნიკური ჯგუფისაგან, რომელთაგან უმრავლესობა ლაპარაკობს აფრაზიული ენების ოჯახის სემიტურ ენებზე. ერიტრეაში სამხრეთ სემიტურ ენებზე ლაპარაკობენ ტიგრაის, ტიგრინიას და სულ ახლახან — 1996 წელს აღმოჩენილი დაჰლიკის ხალხი. აფრაზიული ენების ოჯახის ქუშიტური ენები ასევე ფართედაა გავრცელებული ქვეყანაში, რომელსაც მიეკუთვნება აფარული ენა, ბეჯა, ბლინი და საჰო.
ამას გარდა, ნილო-საჰარული ენების ოჯახის ენებზე, როგორც მშობლიურზე, ლაპარაკობენ ნილოტების ეთნიკური უმცირესობის კუნამას და ნარას ენებზე მოლაპარაკე ხალხი, რომლებიც ცხოვრობენ ქვეყნის ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.
რაშაიდას ხალხი ლაპარაკობს არაბულ ენაზე, ქვეყანაში ასევე ცხოვრობენ იტალიელები, რომლებიც ლაპარაკობენ მათ მშობლიურ იტალიურ ენაზე.
დამწერლობა
დამწერლობის თვალსაზრისით, ერიტრეაში ძირითადად გამოიყენება ეთიოპიური, ლათინური და არაბული დამწერლობა. ეთიოპიური დამწერლობა გამოიყენება აბუგიდას სახით ქვეყნის ორი ყველაზე უფრო გავრცელებული ენისთვის: ტიგრაი და ტიგრინია. ის პირველად გამოჩნდა გამოყენებაში ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VI და V საუკუნეებში კონსონანტური დამწერლობის სახით, სემიტური გეეზის ტრანსკრიფციის გზით. ეთიოპიური დამწერლობა დღეისთვის გამოიყენება ლიტურგიული ენის სახით ერიტრეის მართლმადიდებელ ეკლესიაში და ეთიოპიის მართლმადიდებელ ეკლესიაში. ლათინური დამწერლობა გამოიყენება სხვა ბევრ ენებში, არაბულის გარდა. არაბული დამწერლობა ასევე გამოიყენება აფარის, ბეჯას, საჰოს და ძველ ტიგრინიულ ენებში. დღეისათვის ტიგრინიულ ენაში ძირითადად გამოიყენება ეთიოპიური დამწერლობა. ლათინური დამწერლობა გამოიყენება სხვა ენებში, მაგალითად გაფარის ენაში, ხოლო მოდიფიცირებული ლათინური დამწერლობა იხმარება აფარის ენაში.
რელიგია
ერიტრეაში ძირითადად გავრცელებულია აბრაამისეული რელიგიები. Pew Research Center-ის 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის 62,9 % ქრისტიანია, ძირითადად აღმოსავლური მართლმადიდებლობის მიმდევარი, ხოლო მცირე ნაწილი კათოლიკეა. სიდიდით მეორე დომინაციაა ისლამი. მთლიანად, ადგილობრივი მოსახლეობის უმეტესობა, რომლებიც ქრისტიანობის მიმდევრები არიან, ცხოვრობენ მაეკელის და დებუბის პროვინციებში, ხოლო ისლამის მიმდევრები უპირატესად ცხოვრობენ ანსებას, გაშ-ბარკას, სემიენავი-კეი-ბაჰრის და დებუბავი-კეი-ბაჰრის პროვინციებში. ტრადიციული ადგილობრივი აღმსარებლობის წარმომადგენელი ასევე ცხოვრობს ერიტრეის პროვინციებში, განსაკუთრებით ქვეყნის დაბლობ რაიონებში.
რელიგიური აღმსარებლების რაოდენობა ერიტრეაში დღემდე დისკუსიის საგანია. 2010 წელს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მონაცემებით მოსახლეობის 50 % მუსლიმია და დაახლოებით 48 % ქრისტიანი. Pew Research Center-ის 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობის დაახლოებით 62,9 % ქრისტიანია და 36,2 % მუსლიმი. მოსახლეობის დანარჩენი 0,9 % სხვა რელიგიების მიმდევარია, ტრადიციული სარწმუნოებისა და ანიმიზმის ჩათვლით.
2002 წლის მაისიდან ერიტრეის ხელისუფლებამ ოფიციალურად აღიარა ერიტრეის მართლმადიდებელი ეკლესია, ერიტრეის კათოლიკური ეკლესია, ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია და ისლამი. ყველა დანარჩენ კონფესიამ და დენომინაციამ უნდა გაიაროს რეგისტრაციის პროცესი; მაგრამ ხელისუფლება მათ რეგისტრაციას არ ჩქარობს. ამას გარდა, რეგისტრაციის სახელმწიფო სისტემა რელიგიური თემებისაგან ითხოვს მათი წევრების პირადი მონაცემების წარდგენას.
აქსუმის სამეფო, რომელიც მოიცავს თანამედროვე ერიტრეის და ჩრდილოეთ ეთიოპიის დიდ ნაწილს, აღმოცენდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მეოთხე საუკუნეში და მნიშვნელოვან მოთამაშედ იქცა პირველ საუკუნეში. აქსუმელებმა ააგეს მთელი რიგი დიდი სტელები, რომლებიც საფუძვლად დაედო ქრისტიანობამდელი დროის რელიგიურ მიზნებს. სამეფოს დაარსებიდან 200 წლის შემდეგ მან მიიღო ქრისტიანობა მეფე ეზანას დროს. ერიტრეაში ასევე იყო ერთ-ერთი პირველი მუსლიმურ დასახლებები აფრიკაში, რომლებიც მაშინ დევნას განიცდიდნენ მექაში და გადმოსახლდნენ აბისინიაში (დღეს ეთიოპია).
ეკონომიკა
ერიტრეა ერთ-ერთი უღარიბესი ქვეყანაა მსოფლიოში. ეკონომიკური სისტემა — მმართველობითი ტიპისაა, რომელიც კონტროლირდება მმართველი პარტიის მიერ. კერძო საწარმოები უმნიშვნელო რაოდენობითაა. მთლიანი შიდა პროდუქტი — 1,7 მილიარდი დოლარი. (2009 წლის შეფასება). მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით — 700 დოლარი. (2009 წლის შეფასება, 187-ე ადგილი მსოფლიოში). ეკონომიკის საფუძველია — აგრარული სექტორი.
ბოლო წლებში ერიტრეაში ეკონომიკაში შეიმჩნევა მნიშვნელოვანი ზრდა, რაზედაც მეტყველებს 2012 წლის ოქტომბერში მთლიანი შიდა პროდუქტის მატება 7,5 %-ით 2011 წელთან შედარებით. მაგრამ, უცხოეთში მომუშავეთა ფულადი გზავნილები შეადგენენ მთლიანი შიდა პროდუქტის 32 %-ს. ერიტრეას გააჩნია ბუნებრივი რესურსების საკმაოდ დიდი რაოდენობა, როგორებიცაა: ოქრო, კალიუმის მარილი, თუთია, სპილენძი, გრანიტი, მარმარილო. ერიტრეის ეკონომიკამ განიცადა მნიშვნელოვანი ცვლილებები დამოუკიდებლობისთვის ომის გამო.
2011 წელს, ერიტრეის მთლიანი შიდა პროდუქტი გაიზარდა 8,7 %-ით, რის შედეგადაც იგი ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მზარდი ეკონომიკური მაჩვენებელია მსოფლიოში. ეკონომიკური კვლევების ინსტიტუტის (eiu) გაანგარიშებით ზრდის მაღალი ტემპი 2013 წელს იქნება 8,5 %.
ერიტრეის მთლიანი შიდა პროდუქტი 2011 წლისათვის შეფასებულია 4,037 მილიარდი დოლარით, რაც 8,7 %-ით მეტია 2010 წლის მთლიან შიდა პროდუქტზე. ზრდა მოხდა სასოფლო-სამეურნეო წარმოების და სამთომომპოვებელი წარმოების გაფართოების ხარჯზე, მსოფლიოში ოქროზე ფასების ზრდასთან ერთად. ერიტრეის ეკონომიკის მონაცემები დარგების მიხედვით არ არსებობს; მაგრამ, ზოგიერთი მონაცემებით, 2011 წელს მომსახურების სფეროზე მოდის მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 55 %, მრეწველობის — 34 %, ხოლო სოფლის მეურნეობის — დანარჩენი 11 %. .
მრეწველობა
დამოუკიდებლობისათვის მიმდინარე ომის დასრულებისას, მრეწველობის ყველა საწარმო გაჩერდა ან განადგურდა. მცირე რაოდენობით შენარჩუნებული ქარხნები იყვნენ არაეფექტურები და მათი უმრავლესობა პროდუქტიულობის ასამაღლებლად საჭიროებდა მნიშვნელოვან ინვესტიციებს. მას შემდეგ აღინიშნება მრეწველობის ზრდა. 2002 წლიდან მიმდინარეობს ფეხსაცმელების, ტექსტილის, გამაგრილებელი სასმელების, საკვების, თამბაქო, ტყავი, ტექსტილი, ლითონის ნაკეთობების, ქიმიური ნივთიერებების, პოლიგრაფიის, სასარგებლო წიაღისეულის, ნავთობგადამამუშავებელი პროდუქტების, სამშენებლო მასალების, სუფრის მარილის, ქაღალდის და ასანთის წარმოება. მუშაობენ თევზის გადამამუშავებელი, ხორცისა და რძის, შუშის, გამაგრილებელი სასმელების და სხვა მწარმოებელი საწარმოები. კარგადაა განვითარებული კუსტარული მრეწველობა. ხელისუფლება ცდილობს ამ დარგების პრივატიზაციას და ამისთვის ის ყველა სახის სტიმულირებას ახორციელებს, როგორიცაა საშემოსავლო გადასახადებისგან გათავისუფლება, იმპორტისთვის უცხოური ვალუტის განაწილების შეღავათები და უცხოური ვალუტის საზღვარგარეთ გადაგზავნის შესაძლებლობა. 2002 წელს არსებობდა ქვეყანაში მომუშავე დაახლოებით 2000 სამრეწველო კომპანია.
ნავთობის მრეწველობას, როგორც მსხვილი ნავთობის საბადო, აქვს დიდი პოტენციალი და როგორც აღნიშნავენ ის მდებარეობს წითელი ზღვის ფსკერზე. 2001 წელს აშშ-ის კომპანია CMS Energy-მ ხელშეკრულება დადო ერიტრეის ხელისუფლებასთან მის ძიებაზე ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. არარენტაბელობის გამო, ქვეყანაში ერთადერთმა ნავთობგადამამუშავებელმა ქარხანამ ქალაქ ასებში, მუშაობა შეწყვიტა 1997 წელს. მას ჰქონდა ნავთობის გადამუშავების სიმძლავრე 18 000 ბარელი დღეში (2900 მ³/დღეში). სამშენებლო დარგი იზრდება, ხორციელდება ელექტროსადგურების, ავტოგზების, აეროპორტების და კაშხლების მშენებლობის და გაფართოების პროექტები; საზღვაო პორტების მოდერნიზაცია; სკოლების და საავადმყოფოების მშენებლობა.
2005 წელს მრეწველობის წილი იყო მთლიანი შიდა პროდუქტის 26,3 %, ხოლო 2011 წელს იგი გაიზარდა 34 %-მდე.
სამთომოპოვებელი მრეწველობა
ერიტრეაში მდებარეობს სასარგებლო წიაღისეულის მნიშვნელოვანი მარაგი, რომლის დიდი ნაწილიც შეუსწავლელია. ერიტრეაში კუსტარული მეთოდით 1998 წელს მოპოვებულია 573,4 კილოგრამი ოქრო, მაგრამ მისი მარაგის რაოდენობა უცნობია. საერთაშორისო დამკვირვებლები ასევე აღნიშნავენ, რომ ერიტრეას აქვს საუკეთესო პოტენციალი ძვირფასი მარმარილოს და გრანიტის მოსაპოვებლად. 2001 წლის მდგომარეობით, დაახლოებით 10 სამთომოპოვებელმა კომპანიამ ერიტრეაში მიიღო ლიცენზია სხვადასხვა სასარგებლო წიაღისეულის ძიებაზე. როგორც იტყობინებიან, ერიტრეის ხელისუფლება იმყოფება გეოლოგიური კვლევების ჩატარების პროცესში სამთომოპოვებელ სექტორში პოტენციური ინვესტორების გამოყენებისთვის. ასობით ათასი მიწისქვეშა ნაღმის არსებობა ერიტრეაში, განსაკუთრებით ეთიოპიის საზღვრის გასწვრივ, წარმოადგენს სერიოზულ წინააღმდეგობას სამთომოპოვებელი სექტორის შემდგომი განვითარების გზაზე.
Nevsun Resources-ის კომპანიამ დაასრულა საკუთარი ბიშეს სამთო პროექტი 2011 წლის დასაწყისში. ექსპერტების შეფასებით, ოქროს მარაგის ამოწურვამდე წარმოების მოცულობა იქნება 350 000 უნცია ოქრო წელიწადში და ამ მომენტში საბადოზე ასევე მოპოვებული იქნება სპილენძი და თუთია.
ენერგეტიკა
მოსახლეობა მოიხმარს საერთო გამომუშავებული ენერგიის 80 %-ზე მეტს. 2001 წელს ელექტროენერგიის გამომუშავება შეადგენდა 220,5 მილიონ კილოვატ-საათს. ამავე წელს მისი ხარჯი შეადგენდა 205,1 კილოვატ-საათს. დანახარჯი 88 მეგავატი ელექტროენერგია ფინანსდება საუდის არაბეთის, ქუვეითის და აბუ-დაბის საამიროს მიერ. ნავთობის ყოველწლიური დანახარჯი 2001 წელს შეადგენდა 370 000 ტონას. ერიტრეას არ აქვს საკუთარი ნავთობის მოპოვება; ერიტრეის ნავთობისა და აირის კორპორაცია ყიდულობს მას საერთაშორისო ბაზარზე. აშშ-ის ვაჭრობის სამინისტროს მონაცემებით, არსებობს ნავთობის და ბუნებრივი აირის შემოტანის შესაძლებლობები, მაგრამ ამ პერსპექტივებმა ჯერჯერობით წარმატებებს ვერ მიაღწიეს. ქარენერგეტიკის და მზის ენერგიის გამოყენება ცოტათი გაიზარდა, ქვეყანაში მზის ენერგიის მწარმოებელი კომპანიების ზრდის გამო. ერიტრეის ხელისუფლებამ გამოხატა დაინტერესება ალტერნატიული ენერგიის წყაროების განვითარებაში, მათ შორის გეოთერმალური, მზის და ქარის ენერგიის.
სატყეო მეურნეობა
მიუხედავად იმისა, რომ სატყეო მეურნეობა არ არის ერიტრეის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სფერო, მისი ნაკრძალების ტყე ნარგავების ფართობი მოიცავს 1 585 000 ჰა-ს, ანუ მიწის საერთო ფართობის 13,5 %-ს. მრგვალი ხის მასალის წარმოების საერთო მოცულობა 2004 წელს იყო 1 266 000 კუბური მეტრი, რომელიც თითქმის მთლიანად გამოიყენება საწვავის სახით. 1993 წლიდან დაწყებული, ერიტრეის სახალხო-გამანთავისუფლებელი არმიის ფრონტი მონაწილეობას იღებდა ხეების და სხვა ნარგავების დარგვაში. 1990-2000 წლების პერიოდში ტყეების გამეჩხერების წლის საშუალო ტემპი იყო 0,3 %.
თევზჭერა
ერიტრეის თევზსაჭერი მეურნეობის მასშტაბების და ეკონომიკაში მისი მნიშვნელობის შესახებ მონაცემების მიღება საკმაოდ ძნელია. თუმცა, ერიტრეის გრძელი სანაპირო ზოლი იძლევა თევზჭერის სფეროს მნიშვნელოვანი გაფართოების შესაძლებლობას. ერიტრეის თევზის და ჰოლოთურიების ექსპორტი წითელი ზღვიდან გადის ევროპის და აზიის ბაზრებზე და არსებობს იმედი, რომ მასაუაში ახალი აეროპორტის მშენებლობის დამთავრებისა და საზღვაო პორტის რეაბილიტაციის შემდეგ, გაიზრდება მაღალი ხარისხის ზღვის პროდუქტების ექსპორტი. 2002 წელს ექსპორტის მაჩვენებელმა შეადგინა დაახლოებით 14 000 ტონა, მაგრამ მაქსიმალური სტაბილური შემოსავალია თითქმის 80 000 ტონა. თევზგადამამუშავებელი ქარხანა აშენდა 1998 წელს, რისი მეშვეობითაც დღეისათვის ყოველთვე ექსპორტზე გადის 150 ტონა გაყინული თევზი დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის და ნიდერლანდების ბაზრებზე. იემენთან წითელ ზღვაში თევზჭერის უფლებების თაობაზე ურთიერთობა პირველად დაიძაბა 1995 წელს და განმეორდა 2002 წელს. ერიტრეის რთულმა ურთიერთობებმა სხვა ქვეყნებთან შეიძლება წარმოშვას წინააღმდეგობები ამ დარგის განვითარებაში.
ტრანსპორტი
thumb|right|275px|მასაუა-ასმერას რკინიგზის მთიან უბანზე არსებული გვირაბი, ასმერას პლატოზე. thumb|right|275px|მასაუა-ასმერა-ბიშიას რკინიგზა იტალიის ერიტრეაში, 1887-1941 წლებში მოქმედებს საერთაშორისო მართვის მოწმობა. ზოგიერთ რაიონებში ღამით მოძრაობა აკრძალულია. საქალაქო სამგზავრო ტრანსპორტი (ავტობუსები) მუშაობს განრიგის გარეშე სალონის მგზავრებით ბოლომდე შევსებამდე. არსებობს ავტომობილის იჯარით აღების შესაძლებლობა.
ერიტრეას წითელ ზღვაში გააჩნია ორი მსხვილი საზღვაო პორტი — ასები და მასაუა.
1999 წელს ერიტრეაში სულ არსებობდა 317 კმ 950 მმ სიგანის (ვიწროლიანდაგიანი) რკინიგზა. რკინიგზის ხაზი აერთებდა ქალაქ აკორდატს და ასმერას საზღვაო პორტ მასაუასთან. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1887-1932 წლებში, როდესაც ეს ტერიტორია იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. ქვეყანაში მიმდინარე ომების შედეგად რკინიგზის ხაზი და სავაგონე მეურნეობის დიდი ნაწილი განადგურდა, მაგრამ 1994 წლიდან ხელისუფლების მხარდაჭერით დაიწყო მისი აღდგენითი პროცესი. 2003 წელს რკინიგზის ხაზმა მუშაობა დაიწყო მასაუადან ასმერამდე.
ერიტრეას არა აქვს სარკინიგზო კავშირი არც ერთ მეზობელ ქვეყანასთან.
ერიტრეის აეროპორტები ემსახურებიან 5 რეგიონალური და საერთაშორისო ავიახაზების თვითმფრინავებს. მოქმედებს ეროვნული ავიაკომპანია. ერიტრეის ავიაკომპანია არ ასრულებს რეგულარულ სამგზავრო რეისებს. თვითმფრინავების პარკი ძველია. ერიტრეაში მუდმივად მატულობს ავიახაზების რაოდენობა, რომლებიც კლიენტებს სთავაზობენ თავიანთ მომსახურებას: Eritrean Airlines, Lufthansa, United Airlines, Saudia, Egypt Air, Yemenia, British Airways.
საზღვრის კონტროლი სახელმწიფო საზღვრის გადაკვეთისას
საზღვრის გადაკვეთამ შეიძლება გასტანოს რამდენიმე საათი. მზის ჩასვლის შემდეგ სასაზღვრო პუნქტები იკეტება.
საზღვრის ავტომობილით გადაკვეთის დროს სუდანის (კასალე) მხრიდან აუცილებელია მოქმედი მოწმობა იმ ავტომობილზე საკუთრების უფლების შესახებ, რომელსაც თქვენ ატარებთ (იჯარის გარეშე). ყველა პასპორტი (მგზავრების ჩათვლით) და ვიზა, ასევე საბაჟო დეკლარაცია (აუცილებლობის შემთხვევაში) უნდა იყოს წესრიგში.
ასფალტირებული გზები დედაქალაქ ასმერას აკავშირებს მასაუასთან და რამდენიმე სხვა პროვინციალურ ქალაქებთან. ამას გარდა, არსებობს ასობით კილომეტრი გრუნტიანი გზები, რომლებიც ერთმანეთთან აერთებენ ერიტრეის სხვა დასახლებულ პუნქტებს.
ქვეყანაში მოხვედრა შესაძლებელია ავტოტრანსპორტით ნებისმიერი მეზობელი ქვეყნიდან: ჯიბუტიდან (გადასვლის პუნქტი რაჰაიტა), სუდანიდან (ტალატააშერი, გირმაიკა და ადიბარა) და თეორიულად ეთიოპიიდან, რომელსაც აქვს სასაზღვრო პოსტები მერებაში, ომჰაიერაში, ლემასიენაში და ზალანბეზაში.
ავტოგზა ასმერა — ასები — ჯიბუტი — გრუნტიანია. მოძრაობის ინტენსივობა დაბალია.
პორტები და ნავსაყუდლები ასებაში და მასაუაში უპირველეს ყოვლისა ემსახურება მუსლიმ მლოცველებს.
სოფლის მეურნეობა
ერიტრეაში 2004 წელს სოფლის მეურნეობაში დაკავებული იყო მოსახლეობის თითქმის 80 %, მაგრამ ის იძლეოდა ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) მხოლოდ 12,4 %-ს. აგრარული სექტორი გაუმჯობესდა თანამედროვე სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის და მეთოდების და ასევე კაშხლების გამოყენებით. მიუხედავად ამისა, ამ პროცესებს ხელს უშლის ფინანსური დახმარების და ინვესტიციების არ არსებობა. ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებია: სათესი ქერი, პარკოსნები, რძის პროდუქტები, ოსპი, ხორცი, ფეტვი, ტყავი, სორგო, ტეფი და ხორბალი. ეთიოპიასთან ომის შედეგად 1 მილიონი ერიტრეელის მუდმივი საცხოვრებელი ადგილებიდან განდევნამ და მიწისზედა ნაღმების ყველგან არსებობამ მთავარი როლი ითამაშა სასოფლო-სამეურნეო სექტორის პროდუქტიულობის კლებაზე. დღეისათვის, ქვეყნის ყველაზე უფრო პროდუქტიული მიწის თითქმის მეოთხედი რჩება დაუმუშავებელი 1998-2000 წლებში ეთიოპიასთან ომის შედეგების გამო.
მეცხოველეობა
ცხვრები, თხები, ძროხები (განსაკუთრებით ზებუ) და აქლემები შეადგენენ ერიტრეის შინაური ცხოველების უმრავლესობას. 2001 წელს ერიტრეაში იყო 2 100 000 ცხვარი, 1 700 000 თხა, 1 950 000 სული მსხვილი რქოსანი საქონელი, 75 000 აქლემი და 1,4 მილიონი ქათამი. 2001 წელს ხორცის წარმოების საერთო მოცულობა იყო 30 900 ტონა; ძროხის რძე — 39 200 ტონა და კვერცხი — 2000 ტონა. ხელისუფლება განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს სოფლის მეურნეობისა და მეცხოველეობის განვითარებას ომის გამო გამოწვეულ საერთაშორისო დახმარებებზე დამოკიდებულების შესამცირებლად.
მომსახურების სფერო
2011 წელს მომსახურების სფეროს წილზე მოდიოდა მთლიანი შიდა პროდუქტის 55 %. მომსახურების სექტორის დიდი ნაწილის ფინანსურ მომსახურებას უმეტესად უწევენ: ერიტრეის ეროვნული ბანკი (ქვეყნის ცენტრალური ბანკი), ერიტრეის კომერციული ბანკი, ერიტრეის საცხოვრებელ-კომერციული ბანკი, ერიტრეის სასოფლო-სამეურნეო და საწარმოო ბანკი, ერიტრეის ინვესტიციის და განვითარების ბანკი და ერიტრეის ეროვნული სადაზღვევო კორპორაცია.
ტურიზმი
1997 წლამდე ტურიზმი ერიტრეაში შეადგენდა ეკონომიკის 2 %-ს. 1998 წლის შემდეგ, ტურიზმიდან შემოსავლები 1997 წლის მონაცემებთან შედარებით დაეცა 25 %-ით. 2006 წელს მან შეადგინა ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 1 %-ზე ნაკლები. მსოფლიოს ტურისტული ორგანიზაციის გამოთვლით, 2002 წლის ქვეყნის შემოსავალმა საერთაშორისო ტურიზმიდან სულ შეადგინა $ 73 მილიონი. ხელისუფლებამ წამოიწყო 20 წლიანი გეგმის განხორციელება ქვეყანაში ტურისტული ინდუსტრიის განვითარების თაობაზე. მაგრამ ტურიზმის განვითარებას ხელს უშლის გვალვები, ომების შედეგად გამოწვეული პოლიტიკური არასტაბილურობა.
ერიტრეას გააჩნია ტურიზმის განვითარების გრძელვადიანი პოტენციალი. მაგრამ პოლიტიკური არასტაბილურობის გამო, ტურისტული ინდუსტრია მთელი ძალებით ცდილობს მოიპოვოს სტაბილურობა. 2003 წელს, ერიტრეა მოინახულა 80 029 სტუმარმა, რაც 2002 წელთან შედარებით 20 %-ით ნაკლებია. ქვეყნის სასტუმროებში 4139 ნომერია 8794 საწოლით, მაგრამ მათი შევსების მაჩვენებელი 52 %-ია. პასპორტები და ვიზები აუცილებელია. 2005 წელს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა შეაფასა ქვეყნის დედაქალაქ ასმერაში ყოფნის ღირებულება $150 დღე-ღამეში. სხვა რაიონებში, ღირებულება შეფასებული იყო $81 დღე-ღამეში.
ტურისტების დასასვენებლად მუშაობენ პლაჟები, საექსკურსიო მარშრუტები, საფარი-ტურები. ჩაძირული გემები, გამოქვაბულები, მარჯნები, რიფები და წითელი ზღვის ნაირფეროვანი მობინადრენი დაივინგისათვის საუკეთესო შესაძლებლობებს იძლევა. ერიტრეაში მუშაობენ დაივინგ-ცენტრები.
ისტორიული ძეგლების დიდი უმრავლესობა (ქალაქ ასმერას გარდა) დაინგრა ხანგრძლივი ომის განმავლობაში.
ასმერა ტურისტებში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო უსაფრთხო დედაქალაქის რეპუტაციით სარგებლობს აფრიკის კონტინენტზე.
დაძაბულმა სიტუაციამ ეთიოპიასა და ერიტრეას შორის განაპირობა დიდი რაოდენობით საკონტროლო-გამშვები პუნქტების არსებობა და მოგზაურობის შეზღუდვა (უსაფრთხოების დროებითი ზონა). ქვეყნის დიდი ნაწილი დაკეტილია მოგზაურობისთვის. ოფიციალურად დედაქალაქის ფარგლებს გარეთ უცხოელების გადაადგილება დაუშვებელია უფასო პერმიტის (სპეციალური უფლება) გარეშე და მათი შემოწმება ნებისმიერ ადგილას არის შესაძლებელი. პერმიტის მიღების ხანგრძლივობა — რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღე-ღამემდეა.
ერიტრეის მართლმადიდებლური ეკლესიების მონახულება (მაგალითად, Debre Bizen და Debre Sina) ხდება ნებართვების მეშვეობით, რომელსაც იძლევა ერიტრეის მართლმადიდებლური ეკლესიების პატრიარქატი. ერიტრეის არქეოლოგიური ძეგლების მონახულება ხდება ნებართვების მეშვეობით, რომელსაც იძლევა ქვეყნის ეროვნული მუზეუმი. დაჰლაკის არქიპელაგის მონახულება ხდება ტურიზმის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს ნებართვის საშუალებით ქალაქ მასაუაში.
საბანკო საქმიანობა და ფინანსები
საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მონაცემებით, ერიტრეაში ყველა კომერციული ბანკი ეკუთვნის სახელმწიფოს და იმართება განსაზღვრული წესების შესაბამისად. თუმცა კომერციული საბანკე სექტორი მომგებიანია, ძირითადად სავალუტე ოპერაციების შედეგად მიღებული შემოსავლების გამო. საბანკე სექტორს მძიმე ტვირთად აწევს პრობლემური კრედიტები. საკრედიტო მოღვაწეობის ბირთვია საკმაო შემოსავლების არაგენერირება ოპერატიული ხარჯების დასაფარად უმრავლეს კომერციულ ბანკებში.
ვალუტა, ვალუტის კურსი და ინფლაცია
ქვეყნის ოფიციალური ვალუტაა ერიტრეას ნაკფა (ERN), რომელიც შემოღებულია 1997 წლის ნოემბერში. 2005 წლის დასაწყისში, სავარაუდოდ უცხოური კაპიტალური რეზერვების ამაღლების მიზნით, ერიტრეის ხელისუფლებამ დაადგინა, რომ ყველა ფინანსური ოპერაცია ერიტრეაში უნდა ჩატარებულიყო ერიტრეას ნაკფათი. მალე ფიზიკური პირებისათვის უკანონო გახდა უცხოური ვალუტის ქონა და მისი გადაცვლა. 2005 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ხელისუფლებამ დაადგინა ვალუტის კურსი $1=ERN15.
სახელმწიფო ბიუჯეტი
ერიტრეა არ აქვეყნებს საკუთარ ბიუჯეტს და ამიტომ მისი ფინანსური მდგომარეობის შეფასება ძნელია. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მონაცემებით, 2003 წლის ბიუჯეტის საერთო დეფიციტმა შეადგინა მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 17 %. სახელმწიფო ხარჯები 2003 წელს შეფასებულია $375 მილიონი დოლარით, ხოლო შემოსავლები მხოლოდ $235,7 მილიონი დოლარით. 2002 წელს ბიუჯეტის დეფიციტმა შეადგინა მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 32 %. მიმდინარე ხარჯები ისევ აჭარბებს საბიუჯეტო ხარჯებს, განსაკუთრებით თავდაცვის და სხვა დისკრეციულ ხარჯებში. ფულად-საკრედიტო პოლიტიკა კვლავ დამოკიდებულია მოთხოვნილებების სახელმწიფო ფინანსირებაზე, ხოლო ვალები დაუშვებლად მაღალ დონეზეა. ასეთი სიტუაცია ალბათ არასდროს შეიცვლება მაღალი სამხედრო ხარჯების გამო. CIA World Factbook-ის მონაცემებით, ერიტრეის მთავრობის შემოსავალია $715,2 მილიონი დოლარი, ხოლო ხარჯი $1,021 მილიარდი დოლარი.
საგარეო ეკონომიკური კავშირები
ჩინეთი, სამხრეთი კორეა, იტალია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა და გერმანია გამოხატავენ ერიტრეის საბაზრო შესაძლებლობებისადმი დიდ დაინტერესებას. ასევე არსებობს აშშ-ის მზარდი ინტერესი ერიტრეის საქონელზე და მომსახურებაზე, თუმცა ამერიკული ინვესტიციები ერიტრეაში ჯერ კიდევ მცირე რაოდენობისაა.
2011 წელს ერიტრეის იმპორტული საქონლის ღირებულება იყო $899,9 მილიონი დოლარი, მანქანა-მოწყობილობების, ნავთობპროდუქტების, საკვები პროდუქტების და სამრეწველო საქონლის ჩათვლით. ერიტრეის ძირითადი მომწოდებლები არიან ბრაზილია, ჩინეთი, ეგვიპტე, ინდოეთი, იტალია, გერმანია, საუდის არაბეთი და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა. 2011 წელს ერიტრეიდან ექსპორტი შეადგენდა US $415,4 მილიონ დოლარს, რომლის ძირითად ნაწილს წარმოადგენდა საკვები პროდუქტები, მეცხოველეობა, კუსტარული ნაკეთობები, სორგო, ტექსტილი. ერიტრეის პროდუქციის ძირითადი ბაზრები იყო ჩინეთი, ეგვიპტე, იტალია, საუდის არაბეთი, სუდანი და დიდი ბრიტანეთი. სულ ახლახან, თევზები, ყვავილები და მარილი ასევე შევიდა ერიტრეის საექსპორტო სიაში.
უცხოურ ინვესტიციებს აფერხებს სამთავრობო დადგენილებები, რომლებიც მიმართულია სამამულო დარგების უცხოური კონკურენციისაგან დასაცავად და ქმნის არახელსაყრელ საინვესტიციო კლიმატს. ერიტრეაში მსხვილი უცხოური ინვესტორები არიან: ჩინეთი, სამხრეთი კორეა, იტალია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა და გერმანია, ასევე მსოფლიო ბანკი.
ჯანდაცვა
ერიტრეამ ჯანდაცვის სფეროში მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია და ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ქვეყნებს შორისაა, რომელთაც სურთ ათასწლეულის განვითარების მიზნების შესრულება ჯანდაცვის სფეროში, კერძოდ ბავშვთა ჯანდაცვა. სიცოცხლის სავარაუდო ხანგრძლივობა გაიზარდა 39,1 წლიდან 1960 წელს 59,5 წლამდე 2008 წელს, დედათა და ბავშვთა სიკვდილიანობა მკვეთრად შემცირდა. ჯანდაცვის მომსახურება და ინფრასტრუქტურა საკმაოდ გაფართოვდა. ერიტრეის შედარებითი იზოლაციის გამო, ინფორმაცია და რესურსები საკმაოდ შეზღუდულია და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აზრით 2008 წელს სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა იქნება 63 წელზე ცოტათი ნაკლები. ბავშვთა იმუნიზაციის და კვების საკითხები წყდებოდა სკოლებთან მჭიდრო თანამშრომლობის დახმარებით; 1995-2002 წლებში წითელის წინააღმდეგ ვაქცინირებული ბავშვთა რაოდენობა 7 წელიწადში გაიზარდა ორჯერ 40,7 %-დან 78,5 %-მდე, ხოლო ოპტიმალურ წონას მიუღწეველი ბავშვების რაოდენობა შემცირდა 12 %-ით. ჯანდაცვის სამინისტროს მალარიისგან დაცვის ეროვნულმა ცენტრმა მიაღწია საკმაო წარმატებებს მალარიისგან სიკვდილიანობის შემცირებაში მთელი 85 %-ით, ხოლო დაავადმყოფობის შემთხვევების რიცხვი შემცირდა 92 %-ით 1998 წლიდან 2006 წლამდე პერიოდში. ერიტრეის მთავრობამ აკრძალა ქალთა წინადაცვეთა, განაცხადა, რომ ასეთი პრაქტიკა იყო მტკივნეული და ქალებს უქმნის სიცოცხლის განვითარების დიდ რისკს, რომელიც ჯანმრთელობის პრობლემებთანაა დაკავშირებული.
მაგრამ, ერიტრეაში ჯერ კიდევ არსებობენ ბევრი სიძნელეები. მიუხედავად იმისა, რომ ექიმების რაოდენობა გაიზარდა 0,2-დან 0,5-მდე 1993-2004 წლებში 1000 მოსახლეზე გადაანგარიშებით, ეს მაინც ძალიან დაბალი მაჩვენებელია. ერიტრეაში გავრცელებულია მალარია და ტუბერკულოზი. შიდსის გავრცელების მაჩვენებელი 15-49 ასაკის ადამიანებში აჭარბებს 2 %-ს. შობადობის კოეფიციენტი შეადგენს დაახლოებით 5 დაბადებულს ერთ ქალზე. დედათა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 1995-2002 წლებში შემცირდა ორჯერ, თუმცა ეს რიცხვი მაინც მაღალია. ანალოგიურად, 1995-2002 წლებში, მშობიარობის რაოდენობა, რომელიც ჩაატარეს კვალიფიციურმა სამედიცინო პერსონალმა გაორმაგდა, მაგრამ ჯერ კიდევ შეადგენს მხოლოდ 28,3 %-ს. ახალშობილთა სიკვდილიანობის ძირითადი მიზეზია მძიმე ინფექცია. ერთ სულზე გადაანგარიშებით ერიტრეაში ჯანდაცვაზე გაწეული ხარჯები დაბალია.
განათლება
ერიტრეაში არსებობს განათლების 5 დონე: სკოლამდელი, დაწყებითი, საშუალო, საშუალო სპეციალური და უმაღლესი. დაწყებითი, საშუალო და საშუალო სპეციალური სწავლების საფეხურზე სწავლობს თითქმის 238 000 მოსწავლე. ერიტრეაში მოქმედებს დაახლოებით 824 სკოლა და 2 უნივერსიტეტი (ასმერის უნივერსიტეტი და ერიტრეის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი), ასევე რამდენიმე პატარა კოლეჯი და ტექნიკუმი.
განათლება ერიტრეაში ოფიციალურად სავალდებულოა 7-დან 13 წლამდე. მაგრამ, სკოლების ინფრასტრუქტურა არასაკმარისია მიმდინარე მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. სტატისტიკური მონაცემებით განსხვავდება ელემენტარულ დონეზე, სავარაუდოდ, სასკოლო ასაკის ბავშვთა 65 %-დან 70 %-მდე დადის დაწყებით სკოლაში; დაახლოებით 61 % დადის საშუალო სკოლაში. მოსწავლეთა რაოდენობის შეფარდება მასწავლებლების რაოდენობასთან მაღალია: 45 1-ზე დაწყებით სკოლებში და 54 1-ზე საშუალო სკოლებში. დაწყებით სკოლებში კლასში საშუალოდ 63 მოსწავლეა, ხოლო საშუალო სკოლებში 97 მოსწავლე. სკოლაში სწავლის ხანგრძლივობა დღეში შეადგენს 6 საათზე ნაკლებს. კვალიფიციური კადრების არასაკმარისი რაოდენობა შეიმჩნევა განათლების სისტემის ყველა დონეზე. ფინანსირება და განათლების შესაძლებლობა მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული სქესზე და ადგილმდებარეობაზე. ერიტრეაში გაუნათლებლობის დონე შეფასებულია დაახლოებით 40 %-დან 70 %-მდე დიაპაზონში.
ერიტრეაში განათლებაზე ბარიერებს ქმნის ტრადიციული ტაბუ, სასკოლო საბუთები (რეგისტრაცია და მასალების მიღება), ასევე ოჯახის მცირე შემოსავალი.
მასმედია
ერიტრეაში დღეისათვის დამოუკიდებელი მასმედია არ არსებობს. ქვეყანაში მთელი მასმედია ინფორმაციის სამინისტროს საკუთრებაა. პრესის თავისუფლების არარსებობა მკაცრ კრიტიკას განიცდის. ამას გარდა, ერიტრეაში ყველაზე უფრო მეტი დაპატიმრებული ჟურნალისტია აფრიკაში.
1996 წელს ხელისუფლებამ მიიღო კანონი კერძო სამაუწყებლო მასმედიის აკრძალვის და ჟურნალებზე და გაზეთებზე ლიცენზიის მოთხოვნის შესახებ. კანონმა აკრძალა აკრძალული გამოცემების ხელახლა გამოცემა, აკრძალულია მასმედიაზე უცხოური საკუთრება, ასევე ყველა პუბლიკაციების გამოქვეყნებამდე საჭიროა მათი წარდგენა ხელისუფლებაში, ნებართვის მისაღებად. 2001 წელს, მზარდი განსხვავებული აზრის დასათრგუნავად მმართველი პარტიის — სახალხო ფრონტი დემოკრატიისათვის და სამართლიანობისთვის მომავლის მიმართ ხელისუფლებამ დახურა 8 დამოუკიდებელი გაზეთი და დააპატიმრა გაურკვეველი რაოდენობის ჟურნალისტი. ითვლება, რომ ამ გაზეთების დახურვის საფუძველი მდგომარეობს იმაში, რომ ისინი იღებდნენ უცხოურ ფინანსირებას, რის შედეგადაც რამდენიმე ჯგუფი კრიტიკით გამოვიდა ქვეყანაში პრესის თავისუფლების მკაცრ შეზღუდვაზე. საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციამ — "რეპორტიორები საზღვრებს გარეთ" ერიტრეის მასმედიის თავისუფლება შეაფასა, როგორც მსოფლიოში ყველაზე დაბალი და ამ თვალსაზრისით ჩრდილოეთ კორეისა და თურქმენეთის შემდეგ გახდა მესამე ქვეყანა. "რეპორტიორები საზღვრებს გარეთ" ამ სამ ქვეყანას ეძახიან "ინფორმაციის შავ ხვრელებს", სადაც სამთავრობო პროპაგანდა ახალი ამბების ერთადერთი წყაროა.
ბეჭვდითი ორგანოები
გამოდის 2 ყოველდღიური გაზეთი:
ასევე გამოდის კიდევ 2 ყოველკვირეული გაზეთი:
რადიო
ერიტრეაში არსებობს 3 რადიოსადგური. Radio Bana აწარმოებს რადიოგადაცემებს 5 ენაზე. Radio Zara-ს გადაცემები მიმდინარეობს მხოლოდ ტიგრინიულ ენაზე, ხოლო Dimtsi Hafash-ის გადაცემები ქვეყნის 9 ძირითად ენაზე.
Dimtsi Hafash-ის და Radio Zara-ს გადაცემები მიიღება თანამგზავრული თეფშების საშუალებით.
ტელევიზია
ქვეყანაში არსებობს 2 სატელევიზიო სადგური. Eri-TV1, უფრო ცნობილი, როგორც "Eri-TV, მიიღება თანამგზავრული საშუალებებით, თუმცა Eri-TV2 მიღება შესაძლებელია მხოლოდ ერიტრეაში; ორივე იმყოფება ინფორმაციის სამინისტროს დაქვემდებარებაში და მაუწყებლობს ასმერადან. Eri-TV-ის მაუწყებლობას გააჩნია საერთოფუნქციონალური პროგრამირება ქვეყნის თითქმის ყველა ძირითად ენაზე:
Eri-TV მიიღება ერიტრეაში და უცხოეთში თანამგზავრული თეფშების საშუალებით დღე-ღამეში 24 საათის განმავლობაში. ერიტრეაში ტელევიზორების ბევრი მფლობელი იყენებს თანამგზავრულ ანტენებს.
კულტურა
ერიტრეის კულტურას მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს ქვეყნის მდებარეობა წითელი ზღვის სანაპიროსთან. ერიტრეის კულტურის ერთ-ერთი ყველაზე გამოსარჩევი ნაწილია — ყავის მოდუღების ცერემონია. ყავას (ეთიოპიური დამწერლობით — ቡን būn) მიართმევენ სტუმრებს, სადღესასწაულო დღეებში, ან სვამენ თვითონ ყოველდღიურ ცხოვრებაში. თუ სტუმარმა თავაზიანად ყავაზე უარი განაცხადა, მაშინ, როგორც წესი, მას მიართმევენ ჩაის ("შაი" ሻሂ shahee).
ერიტრეელების ტრადიციული ჩაცმულობა საკმაოდ მრავალფეროვანია ქვეყნის სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებს შორის. მსხვილ ქალაქებში, ადამიანების უმრავლესობას აცვია თანამედროვე ყოველდღიური ტანსაცმელი, როგორებიცაა ჯინსები, პერანგები. ოფისებში, როგორც მამაკაცები, ასევე ქალები ხშირად იცმევენ კოსტუმებს. ქრისტიანი ტიგრინიელი ქალების ტრადიციული სამოსი შედგება თეთრი ხალათებისგან — ზურიასისგან, ხოლო მამაკაცებს აცვიათ გრძელი თეთრი პერანგები, თეთრ შარვლებთან ერთად. ერიტრეის დაბლობების მუსლიმ თემებში, ქალები ტრადიციულად იცმევენ მკვეთრი ფერის ტანსაცმელს. მხოლოდ რაშაიდას ხალხის ქალები არ ღალატობენ ტრადიციას და სახის თითქმის ნახევარს იფარავენ, თუმცა თმებს მაინც ღიად ტოვებენ.
მშვენიერი კულინარული გემოვნების გარდა, ერიტრეელები აფასებენ კარგ მუსიკას და ცეკვას, იუველირულ ნაკეთობებს, ქსოვილებს და სხვას.
სამზარეულო
ერიტრეის ტიპური ტრადიციული სამზარეულო შედგება ინჯერასაგან (ამჰარული ენა: ənǧära; ორომოს ენა: bidenaa; სომალური ენა: canjeero), რომელსაც თან ახლავს გემრიელი რაგუ, დამზადებული თევზისაგან, საქონლის ხორცისაგან, ციკნისაგან ან ბატკნისაგან. საერთოდ, ერიტრეის სამზარეულო საკმაოდ გვაგონებს მეზობელი ეთიოპიისას, საჭმლის ერიტრეული მომზადებისას, როგორც წესი, გამოიყენება უფრო ბევრი ზღვის პროდუქტები, ვიდრე ეთიოპიური მომზადებისას, მისი ზღვასთან ახლო მდებარეობის გამო. ერიტრეის სამზარეულოს ხშირად უფრო მეტი სხვადასხვა სახის პროდუქტი სჭირდება, ვიდრე ეთიოპიისას. ერიტრეის სამზარეულო, როგორც წესი, იყენებს არომატულ კარაქს, სანელებლებს და ჩვეულებრივი პომიდორი.
ამას გარდა, თავისი კოლონიალური ისტორიის შედეგად, ერიტრეის სამზარეულომ განიცადა განსაკუთრებით დიდი იტალიური გავლენა, ვიდრე ეთიოპიურმა, მათ შორის მაკარონის, კარის (ტამილური ენა: kari) და ძირის ფართე გამოყენება. ერიტრეის იტალიური სამზარეულომ ჩასახვა დაიწყო იტალიის სამეფოს კოლონიალური დროიდან, როდესაც იტალიელთა დიდი რაოდენობა გადასახლდა ერიტრეაში. მათ იტალიის ერიტრეაში თან შეიტანეს "პასტის" გამოყენება და ეს ერთ-ერთი მთავარი საკვებია ასმერაში. იტალიის ერიტრეის სამზარეულოში გამოჩნდნენ კერძები — "პასტა ტომატის სოუზში" და "ბერბერი", მაგრამ მათ გარდა არსებობენ "ლაზანია" და "მილანის კოტლეტი". sowa-სთან ერთად ერიტრეელები დიდი სიამოვნებით მიირთმევენ ყავას. Mies — კიდევ ერთი პოპულარული ადგილობრივი ალკოჰოლური სასმელია, რომელიც თაფლისგანაა დამზადებული.
მუსიკა
ერიტრეის სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებს აქვთ მუსიკის და ცეკვის თავისი საკუთარი განსხვავებული სტილი. ტიგრინიას ხალხში, ყველაზე ცნობილი ტრადიციული მუსიკალური ჟანრია — guaila. ერიტრეის ხალხის მუსიკის ტრადიციული ინსტრუმენტები მოიცავენ სიმებიან სასკრავ krar-ს, begena-ს და wata-ს (ვიოლინოს მსგავსი), ერთსიმიან masenqo-ს და ბარაბან kebero-ს. ერიტრეაში ყველაზე უფრო მეტი პოპულარობით სარგებლობს ტიგრინიელი მომღერალი ქალი ჰელენ მელესი, რაც გამოიხატება მის მძლავრ ხმაში და სიმღერის ფართე დიაპაზონში.
სპორტი
ერიტრეაში სპორტის ყველაზე უფრო პოპულარული სახეობებია ფეხბურთი და ველოსპორტი. უკანასკნელ წლებში, ერიტრეელი სპორტსმენები უფრო მეტ წარმატებებს აღწევენ საერთაშორისო სპორტულ არენებზე. ერიტრეელი მძლეოსანი ზერსენაი ტადესე, რომელიც დღეისათვის ფლობს მსოფლიო რეკორდს ნახევარ მარათონულ დისტანციაზე. ველოტურნირი ერიტრეის ტური, მრავალდღიანი საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებაა, რომელიც ყოველწლიურად ტარდება მთელ ქვეყანაში. ერიტრეის ველოსპორტის ეროვნულმა გუნდმა მოიპოვა დიდი წარმატებები, რომელმაც გაიმარჯვა ველოსპორტის კონტინენტალურ ჩემპიონატში რამდენიმე წელი ზედიზედ. ერიტრეის 6 ველოსიპედისტი ირიცხება უცხოურ ველოგუნდებში, მათ შორის ნატნაელ ბერჰანე და დანიელ ტეკლეჰაიმანოტი. ბერჰანე იყო პირველი ერიტრეელი ველომრბოლელი, ვინც მონაწილეობა მიიღო ტურ დე ფრანსის ველორბოლაში და მისი წარმატებების გამო ის 2013 წელს გახდა აფრიკის საუკეთესო სპორტსმენი, ხოლო ტეკლეჰაიმანოტი იყო პირველი ერიტრეელი ველომრბოლელი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო "ესპანეთის ვუელტა"-ს მრავალდღიან ველოტურნირში 2012 წელს. 2015 წელს ტეკლეჰაიმანოტმა მოიგო მთის მეფის ტიტული "კრიტერიუმ დუ დოფინი"-ს (Critérium du Dauphiné) კლასიფიკაციაში. 2015 წლის 9 ივლისს, ტურ დე ფრანსის ველორბოლაში, ის გახდა პირველი აფრიკელი ველომრბოლელი, რომელსაც ეცვა წითელი ფერის მაისური, სამთო ეტაპებზე ლიდერობის გამო.
ანესთეზია
მინი|ანესთეზიის პიონერი კრავფორდი ანესთეზია ბერძნული წარმოშობისაა და სიტყვასიტყვით "უგრძნობლობას" ნიშნავს. ანესთეზია იგივე გაუტკივარება ტკივილის შეგრძნების ხელოვნური გზით დათრგუნვაა, რაც აუცილებელია ქირურგიული მანიპულაციებისა და სხვადასხვა დიაგნოსტიკური პროცედურის დროს. მედიცინაში ის ორ მოვლენას გულისხმობს:
ისტორია
ქირურგიული მანიპულაციისას ტკივილის გამაყუჩებელ საშუალებებს ჩვენი წინაპრები ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III-IV საუკუნეებში იყენებდნენ. ამას მოწმობს ებერსის ჩვენს წელთაღრიცხვამდე V საუკუნით დათარიღებული პაპირუსი, რომელშიც ოპერაციამდე ტკივილის გაყუჩების პროცესია აღწერილი, ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებებად კი ლენცოფა, ოპიუმი და ალკოჰოლია გამოყენებული. ეს პირველი საანესთეზიო საშუალებებია, რომლებსაც არა მხოლოდ ეგვიპტელები, არამედ ძველი ბერძნები, რომაელები, ჩინელები და ინდოელებიც მიმართავდნენ. მართალია, ოპიუმს უხსოვარი დროიდან იცნობდნენ, მაგრამ ძლიერ ტკივილგამაყუჩებლად ის მხოლოდ XIX საუკუნეში აღიარეს, მას შემდეგ, რაც მან ჩინეთიდან ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში შეაღწია. ევროპაში ოპიატების სწრაფ გავრცელებას დიდად შეუწყო ხელი XIX საუკუნის დასაწყისში ოპიუმისგან აქტიური კომპონენტის - მორფინის მიღებამ. ეს უებარი ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება გამოდგა, რომელმაც მოგვიანებით მილიონობით ადამიანი გადაარჩინა სიკვდილს. 1846 წლის ოქტომბერში ბოსტონის უნივერსიტეტის სტუდენტმა, გვარად მორტონმა, წარმატებული საჯარო ექსპერიმენტით ახალი საანესთეზიო საშუალება - აზოტის ქვეჟანგი, ეგრეთ წოდებული მალხენი აირი, დაარეგისტრირა, რომელიც საანესთეზიო ნივთიერებათა შორის უმალ ლიდერად იქცა, თუმცა მალხენი აირი მორტონს არ აღმოუჩენია - ეს ცნობილი ინგლისელი ქიმიკოსის ჰემფრი დევიდსის დამსახურება იყო. რაც შეეხება ადგილობრივ გაუტკივარებას, როგორც ანესთეზიის ერთ-ერთ სახეს, მის აღმოჩენას გერმანელ ქირურგს კარლ ლუდვიგ შლაიხს უნდა ვუმადლოდეთ. 1892 წლის აპრილში მან ადგილობრივი ანესთეზიის აღმოჩენით გაუტკივარებისთვის ბრძოლა, რომელსაც საუკუნეების მანძილზე ეწეოდნენ მეცნიერები, გამარჯვებით დაასრულა. 1898 წლის 24 აგვისტოს კი მედიცინას გერმანელი მეცნიერის, გენიალური ქირურგის ავგუსტ ბირის დამსახურებით სპინალური ანესთეზია მოევლინა.
საანესთეზიო საშუალებანი
ანესთეტიკები ასე ეწოდება იმ ქიმიურ საშუალებებს, რომელთა დახმარებითაც სამედიცინო მანიპულაციებისას ტკივილი ითრგუნება. საანესთეზიო ნივთიერებები ორი ძირითად ჯგუფად იყოფა:
ინტრავენური საანესთეზიო საშუალებები შემდგომ ჯგუფებად იყოფა:
ნერვკუნთოვანი გადაცემის მაბლოკირებელი პრეპარატები ანუ რელაქსანტები რომლებიც გამოიყენება ჩონჩხის კუნთების უკეთესი მოდუნებისა და საოპერაციოდ უკეთესი პირობების შეასაქმნელად.
ვარბლის მუნიციპალიტეტი
ვარბლის მუნიციპალიტეტი (Varbla vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში.
ანესთეზია
საანესთეზიო საშუალებანი
საინჰალაციო საანეთეზიო პრეპარატები აიროვანი ან აქროლადი ნივთიერებებია. აირებია აზოტის ქვეჟანგი და ქსენონი ხოლო აქროლადი ნივთიერებები - ჰალოთანი, იზოფლურანი,სევოფლურანი და დესფლურანი რომლებიც ზოგადი ანესთეზიისას დამოუკიდებლად ან შიდავენურ ანესთეტიკებთან ერთად გამოიყენება. მათი გამოყენება შესაძლებელია როგორც ანესთეზიის დაწყებისას ასევე მის შესანარჩუნებლად. მაღალი საიმედოობის, უსაფრთხოების, გამოყენების სიიოლის და შედარებით სიიაფის გამო ინჰალაციური საანესთეზიო საშუალებები ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიოში.
ვოკლუზი
thumb|300px|ვოკლუზი ვოკლუზი (Vaucluse) — კარსტული წყარო, ე. წ. სიფონ-წყარო, რომელსაც გააჩნია დიდი დებიტი და უწყვეტი ჩამონადენი წყალმცირობის პერიოდში.
პირველად აიღწერა საფრანგეთის დეპარტამენტ ვოკლუზში, სადაც მდებარეობს მსოფლიოში ყველაზე ღრმა წყარო, რომლის სიღრმე 255 მ აღწევს.
ვოკლუზები საქართველოშიც არის გავრცელებული. ვულკანურ მხარეებში, სადაც დიდი გავრცელება აქვთ მკვრივი ან დაბზარული ლავებისა და ფხვიერი ქანების მორიგეობით შედგენილ წყებებს, ჰიდროგეოლოგიური პირობები რამდენადმე მოგვაგონებენ კარსტულ მხარეებს, აქ ფართოდ არის განვითარებული მძლავრი დებიტის მქონე წყაროები — ლავური ვოკლუზები.
ზოგ შემთხვევაში ამგვარი წყაროების დებიტი აღემატება 1 კუბურ მეტრს წამში. განსაკუთრებით მდიდარია ლავური ვოკლუზებით სამხრეთ საქართველოს მთიანეთი, კერძოდ, ჯავახეთის, წალკის, გომარეთის, დმანისისა და სხვ. პლატოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:წყაროები
სპინალური ანესთეზია
სპინალური ანესთეზია- ამ დროს ანესთეტიკი შედის ზურგის ტვინის მახლობელ სივრცეში. შედეგად ტკივილის აღმქმელი იმპულსები მანამდე ითრგუნება, ვიდრე თავის ტვინს მიაღწევს. ზურგის ტვინი, ერთ-ერთი უმთავრესი ინსტანციაა, რომლის საშუალებითაც სხეულის სხვადასხვა ნაწილზე განლაგებული ნერვული დაბოლოებებიდან ტკივილის იმპულსები თავის ტვინს გადაეცემა, სადაც ფორმირდება კიდეც ტკივილის შეგრძნება. სწორედ ამიტომ სპინალური ანესთეზიისას ზურგის ტვინის გარემომცველ სივრცეში, კერძოდ, იმ ზონაში, საიდანაც ოპერაციის ზომის შესაბამისი ნერვული წნული გამოდის, თხევადი ანესთეტიკი შეჰყავთ. პრეპარატი აღწევს ნერვულ ბოჭკოებში და ბლოკავს ნერვული იმპულსის გადაცემას.
სქოლიო
კატეგორია:მედიცინა
ბაგრა
ბაგრა (Багра) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 83 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ სკალნა-გლავის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ბაგრა, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ალი ისმაილ ალი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
Lasioglossum musicum
Lasioglossum musicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1913 წელს.
სქოლიო
musicum
ყუბანი (საფეხბურთო კლუბი, 2018)
ყუბანი (Кубань) — რუსული პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი კრასნოდარში. ის დაარსდა 2018 წლის 4 ივნისს.
ისტორია
შპს საფეხბურთო კლუბი უროჟაი ოფიციალურად დარეგისტრირდა 2018 წლის 4 ივნისს. თავდაპირველად კლუბს ეწოდებოდა „ეკატერინოდარი“, მაგრამ საბოლოოდ, „ბოლო მომენტში, გარკვეული გარემოებების გამო“ დაერქვა „უროჟაი“, ხოლო იმავე წლის 5 ივნისიდან 14 ივნისამდე ადგილობრივ პორტალ Yuga.ru-ზე ჩატარდა გამოკითხვა გუნდის სახელთან დაკავშირებით, რომლის შედეგების მიხედვით, „უროჟაის" ვარიანტმა ბოლო ადგილი დაიკავა.
2018 წლის 22 ივნისს FC Urozhay-მა მიიღო ლიცენზია 2018/19 წლების სეზონის PFL ჩემპიონატში მონაწილეობის უფლებისთვის. 26 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ გუნდს ვლადიმერ გაზზაევი უხელმძღვანელებდა, ხოლო ალექსეი ზინინი, რომელიც ადრე კრასნოდარის კლუბში სპორტული დირექტორის თანამდებობას იკავებდა, გენერალური დირექტორი გახდა. 27 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ნიკოლაი ლატიში და ვლადიმერ შევჩუკი შეუერთდებოდნენ გაზზაევის სამწვრთნელო შტაბს. 29 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უროჟაის სპორტული დირექტორის თანამდებობაზე დაინიშნა ნიკოლაი ხლისტუნოვი, რომელიც ოდესღაც მუშაობდა ყუბანის კლუბში, ხოლო 2017 წლის დეკემბრიდან მუშაობდა კრასნოდარში სელექციონერად.
2018 წლის 2 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გუნდი შეიცვლიდა სახელს და დაირქმევდა - FC Yug-ს, ხოლო 7 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ ახლად შექმნილ კლუბს შესაძლებელია Нефтяники Кубани დარქმეოდა. კლუბის შესაძლო სახელის შეცვლამ გამოიწვია საზოგადოების ორაზროვანი რეაქცია. სიტუაციის ასეთი განვითარება გააკრიტიკა, დიმიტრი ბეზრუჩენკომ, რომელიც ადგილობრივ სოციალურ ქსელებში პოპულარული აქტივისტი და „რეჟიმის“ მოწინააღმდეგეა. ამავდროულად, გავრცელდა ინფორმაციაა, რომ ბელგიელი ბიზნესმენი მიშელ ლიტვაკი გახდა კლუბის მფლობელი. 2018 წლის 14 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ჰარვესტს, რომელსაც იმ დროს კონტრაქტზე არც ერთი მოთამაშე და მწვრთნელი არ ჰყავდა და ვერ დაადასტურა PFL ტურნირში მონაწილეობის გარანტიები, შესაძლოა დაეკარგა ლიტვაკის დაფინანსება და კლუბის საქმიანობაზე კონტროლი. როგორც 17 ივლისს გახდა ცნობილი, რომ გუნდის მთავარი მწვრთნელი ევგენი კალეშინი გახდა, რომელიც ადრე მუშაობდა ყუბანში. პარალელურად, 16 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ახლადშექმნილმა გუნდმა შესაძლოა საერთოდ არ მიიღოს მონაწილეობა PFL-ის ჩემპიონატში სამხარეო ადმინისტრაციის წარმომადგენლებსა და მიშელ ლიტვაკს შორის გაუგებრობის გამო.
18-19 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ გენერალურმა დირექტორმა ალექსეი ზინინმა, ასევე მთავარმა მწვრთნელმა ვლადიმერ გაზზაევმა, მისმა ასისტენტებმა და მის მიერ მოწვეულმა მოთამაშეთა ჯგუფმა დატოვეს კლუბი. 19 ივლისის საღამოს, ინფორმაცია ჩემპიონატიდან კლუბის ამოღების შესახებ უარყო PFL-ის პრეზიდენტმა ანდრეი სოკოლოვმა.
2020 წლის ივლისში კლუბს ოფიციალურად დაერქვა PFC Kuban. 2020 წლის 24 ივლისს რუსეთის საფეხბურთო კავშირმა დაამტკიცა სახელის შეცვლა, იმ პირობით, რომ კლუბი არ არის ყოფილი FC Kuban-ის კანონიერი მემკვიდრე და არ შეუძლია მოითხოვოს მათი სპორტული ისტორია.
2021 წლის 15 ივნისს კლუბმა მოიპოვა პირველი ადგილი PFL ზონაში და დაწინაურება რუსეთის ფეხბურთის ეროვნულ ლიგაში.
სქოლიო
კატეგორია:საფეხბურთო კლუბები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:საფეხბურთო გუნდები რუსეთში კატეგორია:საფეხბურთო გუნდები კატეგორია:საფეხბურთო კლუბები დაარსების წლის მიხედვით
ქვემო მაჭიხეთის ეკლესია
ქვემო მაჭიხეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიაში. მუსხი-ჭობარეთი-ზველის გზის მე-2-ე კილომეტრზე, გზიდან რამდენიმე მეტრით დაბლა, მარჯვენა მხარეს.
დარბაზული ეკლესია და სამხრეთის ეგვტერი ერთდროულადაა ნაგები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, ეგვტრის გავლით დარბაზულ ეკლესიაშია შესასვლელი. ღიობი ეგვტრის მხარეს გადახურულია არქიტრავით, შიდა მხრიდან ნალისებური მოხაზულობის თაღით სრულდება. დარბაზი სადაა, აღმოსავლეთიდან აფსიდით,იგი გადახურული იყო ცილინდრული კამარით. ტაძარი სამი სარკმლით ნათდებოდა: აღმოსავლეთიდან საკურთხევლის სარკმლით, დასავლეთიდან ერთი სარკმლით და ჩრდილოეთიდან გაჭრილი მრგვალი სარკმლით. აფსიდის მხრები ამოყვანილია კარგად გათლილი ბაზალტის ქვით. კაპიტელები სადაა — ადრეული ხანისთვის დამახასიათებელი კონფიგურაციის, შედარებით დიდი ქვედა ნაწილი ოდნავ განიერდება და მას ასრულებს დაბალი, მოხდენილი ერთსაფეხურიანი თარო. კონქი ამოყვანილია კარგად გათლილი ქვით. სატრიუმფო თაღი ჩამოშლილია.
ეგვტერი საკმაოდ ვიწროა. აღმოსავლეთით დასრულებულია აფსიდით, ისიც თლილი ქვით ამოყვანილი ცილინდრული კამარით იყო გადახურული, რომლის ქუსლი კედელს თითქმის მთელ სიგრძეზე მიჰყვება. ტაძრის ფასადებზე მსჯელობა ძნელია. ჩრდილოეთის ფასადი გზის გაყვანის შემდეგ მთლიანად მიწის ქვეშ მოექცა. აღმოსავლეთის ფასადის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. სამხრეთის ფასადი ეგვტრის კარის გადახურვის სიმაღლეზეა გადარჩენილი, აქ ქვის წყობის მხოლოდ ოთხი რიგია. შედარებით უკეთ დასავლეთის ფასადია, თაღოვანი სარკმლის სწორკუთხა ქვაში გამოკვეთილი თავსართით. დაბალი კვეთით თაღზე შემოვლებულია არშია, ცენტრში აღმართულია ჯვარი, ხოლო მის გვერდებზე, ფილის კიდეებში, მცენარეული დეკორია. დღეს ტაძარი ნაწილობრივ გაწმენდილია დასავლეთის ფასადი ერთსაფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული და წითელი ქვა წყობის მეოთხე რიგში ადამიანის თვალის სიმაღლეზეა ამოკვეთილი.