cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შუა შაბელეს რეგიონი
შუა შაბელე (Shabeellaha Dhexe, شبيلي الوسطى) — რეგიონი (gobolka) სომალის სამხრეთ ნაწილში ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯოუჰარი.
მდებარეობა
შუა შაბელეს რეგიონში ჭარბობს კლან მუდულოდის სხვადასხვა ტომები, რომელთა შორის გამოირჩევა აბგალის ტომი. რეგიონში ასევე ცხოვრობს არასომალური ტომი კაბოლე ბანტუს ხალხის ჯგუფიდან.
რეგიონში ჭარბობს ბუნებრივი და სარწყავი მიწადმოქმედება, ასევე თევზჭერა. წელიწადში მოდის 150 მმ-დან 500 მმ-მდე ნალექი 60 000 კმ² ფართობზე. ინდოეთის ოკეანის გასწვრივ სანაპირო ზოლის სიგრძე შეადგენს 400 კმ-ს.
პოლიტიკური სიტუაცია
სომალის სამოქალაქო ომის დროს შუა შაბელეს რეგიონი, რომელიც იმყოფებოდა ქვეყნის დედაქალაქ მოგადიშოსთან უშუალო სიახლოვეს და მდებარეობდა ინდოეთის ოკეანის გასწვრივ, მუდმივად წარმოადგენდა საბრძოლო მოქმედებების არენას და მრავალჯერ გადადიოდა ხელიდან ხელში. რეგიონის მნიშვნელოვანი ნაწილი იმყოფებოდა რადიკალური ისლამური დაჯგუფების ჰარაკატ აშ-შაბააბის ხელში, რომლის წინააღმდეგაც იბრძვიან სამთავრობო ჯარები და მასთან მოკავშირე ფორმირებები.
2014 წლის აგვისტოში დაიწყო ოპერაცია «ინდოეთის ოკეანე», რომელიც დაიგეგმა სომალის სამთავრობო ჯარების მიერ. 31 აგვისტოს დაიწყო მასირებული შეტევა შუა შაბელეს რეგიონში. გაერთიანებული ჯარები გაემართნენ მაჰადაისკენ და წმენდნენ კორიდორს ჰირანის რეგიონისკენ. დაკავებული იქნა რეგიონის ადმინისტრაციულ ცენტრ ჯოუჰარიდან 60 კმ მანძილზე მდებარე ქალაქი ფიდოვი.
1 სექტემბერს ამერიკულმა უპილოტო საფრენმა აპარატმა დრონმა დაბომბა ისლამისტების ტერიტორია, რის შედეგადაც გარდაიცვალა აშ-შაბააბის ლიდერი აჰმედ აბდი გოდანე. ეს მოვლენა აღქმული იყო, როგორც დიდი გამარჯვება და მტრის ძირითადი ძალების დაქსასვისა და მათ შორის განხეთქილების მოლოდინში, სომალის მთავრობამ გამოაცხადა 45-დღიანი ამნისტია აშ-შაბააბის ზომიერი ბოევიკებისათვის. ამის მოვლენების შემდეგ დაიწყო მასიური შეტევა აშ-შაბააბის ძალებზე შუა შაბელეს რეგიონის თანდათანობით განთავისუფლებასთან ერთად.
30 სექტემბერს სამთავრობო ჯარებმა დაიკავეს საკვანძო პუნქტები მოგადიშოდან 100 კმ-ის მანძილზე, ქალაქ ვარშეიჰის ჩათვლით, ხოლო 1 ოქტომბერს ქალაქი ადალე. მთლიანად ოქტომბრის შუისთვის მთელი რეგიონი პრაქტიკულად განთავისუფლებული იყო, მაგრამ დეკემბრის ბოლომდე მაინც ხდებოდა შეტაკებები და სამთავრობო ძალების წინსვლა
ადმინისტრაციული დაყოფა
შუა შაბელეს რეგიონი შედგება 4 რაიონისაგან:
მეოთხე კოალიციის ომი
მეოთხე კოალიციის ომი — ევროპის დიდი სახელმწიფოების (რუსეთი, პრუსია, ინგლისი) ბრძოლა ნაპოლეონის საფრანგეთისა და მისი მოკავშირეების  წინააღმდეგ 1806-1807 წლებში. თავდაპირველად პრუსიის სამეფო დაესხა თავს საფრანგეთს. იენა-აუერშტედტის ბრძოლაში ნაპოლეონმა დაამარცხა პრუსიელები და 1806 წლის 12 ოქტომბერს ბერლინში შეიჭრა. 1806 წლის დეკემბერში ომში ჩაება რუსეთის იმპერია.
ნაპოლეონის მიერ პოლონეთისა და აღმოსავლეთ პრუსიის კამპანიის წამოწყების მიზანი იყო რუსეთის იმპერიის დამარცხება. იმპერატორმა ექვს თვეში მიაღწია მიზანს. მთელი ამ ხნის განმავლობაში (1806 წლის ზამთარი – 1807 წლის ზაფხული) მძიმე ბრძოლები მიმდინარეობდა. 1806 წლის დეკემბერში გამართულმა ჩარნოვოს, გოლიმინის და პულტუსკის სასტიკმა ბრძოლებმა გამარჯვებული ვერ გამოავლინეს. ზამთრის კამპანიის გენერალური ბრძოლა გაიმართა პროისიშ-აილაუსთან 1807 წლის იანვარში. საფრანგეთისა და რუსეთის ძირითად არმიებს შორის გამართულ სისხლიან ბროლაში გამარჯვებული არ გამოვლენილა (პირველად თავის კარიერაში ნაპოლეონმა გადამწყვეტ წარმატებას ვერ მიაღწია). მას შემდეგ, რაც რუსული არმიის მეთაურმა ლ. ბენინგსენმა ღამით უკან დაიხია, ნაპოლეონმა თავი გამარჯვებულად გამოაცხადა. ორივე მხარე სამი თვის განმავლობაში იბრძოდა უშედეგო ბრძოლაში. საბოლოოდ მაისის თვეში ბრძოლა დასრულდა.
ამ პერიოდში რუსეთის იმპერიამ თავისი ჯარისკაცები გადაიყვანა ოსმალეთის იმპერიასთან წამოწყებული ომის ფრონტზე. ნაპოლეონმა ამით რიცხობრივი უპირატესობა მოიპოვა. საგაზაფხულო კამპანიის დროს მას 190 000 ჯარისკაცი ჰყავდა 100 000 რუსი ჯარისკაცის წინააღმდეგ. ჰეილსბერგის ბრძოლაში ბენინგსენმა შეუტია ფრანგებს, მაგრამ ფრიდლანდის ბრძოლაში რიცხობრივმა უპირატესობამ გადამწყვეტი როლი ითამაშა. ნაპოლეონის 85 000-იანმა არმიამ რუსეთის 60 000-იან ჯარს მძიმე მარცხი აგემა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაპოლეონის ომები
კაუალჩოს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაველის პროვინციის რაიონები
ნეჯდი
მინი|ნეჯდი საუდის არაბეთის თანამედროვე ადმინისტრაციულ საზღვრებში. ნეჯდი ან ნიჯდი (نجد) — ისტორიული რეგიონი ცენტრალურ საუდის არაბეთში. ნეჯდი მიიჩნევა ვაჰაბიზმის წარმოშობის ადგილად. ნეჯდი ცნობილია ისლამის პურიტანული ინტერპრეტაციით. რეგიონის მოსახლეობის უმეტესობა არის ვაჰაბისტი. ქვეყნის მოსახლეობის 28% ცხოვრობს ამ რეგიონში. ნეჯდი დაყოფილია შემდეგ პროვინციებად: ჰაილი, ელ-ქაზიმი და ერ-რიადი.
რეგიონის ეკონომიკის ყველაზე დიდი დარგია მატყლის დაუმუშავებელი ქსოვილის წარმოება.
სქოლიო
კატეგორია:საუდის არაბეთის გეოგრაფია კატეგორია:ისტორიული რეგიონები კატეგორია:ისტორიული რეგიონები
ჯიქა
ჯიქა (Lonicera caprifolium) — ხვიარა ბუჩქი ცხრატყავასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 4 — 5 მ აღწევს. კენწრულ თავაკებად შეკრებილი მოყვითალო-მოთეთრო ან მოწითალო სურნელოვანი ყვავილები აქვს.
იზრდება მდინარეთა ნაპირებსა და ბუჩქნარებში, ასევე ტყეებს და ტყის პირებზე მთის ქვედა და შუა სარტყელში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება.
გავრცელებულია აგრეთვე კავკასიაში, ყირიმში, სამხრეთ ევროპასა და წინა აზიაში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ფოთლებისა და ყვავილებს მედიცინაში იყენებენ. ჯიქა დეკორატიულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცხრატყავა
ბუსან ასიადის მსოფლიო თასის სტადიონი
ბუსან ასიადის მსოფლიო თასის სტადიონი — ბუსანის მთავარი საფეხბურთო სტადიონი. იგი აშენდა 2002 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის დაწყებამდე.
2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
ბუსან ასიადის სტადიონი იყო 2002 მსოფლიო წლის საფეხბურთო ჩემპონატის-ის მასპინძელი, რომლის დროსაც ჩატარდა შემდეგი თამაშები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2002 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის სტადიონები სამხრეთ კორეაში კატეგორია:სამხრეთ კორეის სტადიონები
ქვემო შაბელეს რეგიონი
ქვემო შაბელე (Shabeellaha Hoose, شبيلي السفلى) — რეგიონი (gobolka) სომალის სამხრეთ ნაწილში ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მარკა.
ადგილმდებარეობა
რეგიონი ესაზღვრება სომალის რეგიონებს: ბენადირს, შუა შაბელეს (Shabeellaha Dhexe), ჰირანს, ბეის, ქვემო ჯუბას (Jubbada Dhexe) და აქვს გასასვლელი ინდოეთის ოკეანესთან. რეგიონში მიედინება მდინარე უები-შაბელე.
პოლიტიკური სიტუაცია
სომალის სამოქალაქო ომის დროს ქვემო შაბელეს რეგიონი, რომელიც იმყოფებოდა ქვეყნის დედაქალაქ მოგადიშოსთან უშუალო სიახლოვეს და მდებარეობდა ინდოეთის ოკეანის გასწვრივ, მუდმივად წარმოადგენდა საბრძოლო მოქმედებების არენას და მრავალჯერ გადადიოდა ხელიდან ხელში. რეგიონის მნიშვნელოვანი ნაწილი იმყოფებოდა რადიკალური ისლამური დაჯგუფების ჰარაკატ აშ-შაბააბის ხელში, რომლის წინააღმდეგაც იბრძვიან სამთავრობო ჯარები და მასთან მოკავშირე ფორმირებები.
2014 წლის აგვისტოში დაიწყო ოპერაცია «ინდოეთის ოკეანე», რომელიც დაიგეგმა სომალის სამთავრობო ჯარების მიერ. 1 სექტემბერს ამერიკულმა უპილოტო საფრენმა აპარატმა დრონმა დაბომბა ისლამისტების ტერიტორია, რის შედეგადაც გარდაიცვალა აშ-შაბააბის ლიდერი აჰმედ აბდი გოდანე. ეს მოვლენა აღქმული იყო, როგორც დიდი გამარჯვება და მტრის ძირითადი ძალების დაქსასვისა და მათ შორის განხეთქილების მოლოდინში, სომალის მთავრობამ გამოაცხადა 45-დღიანი ამნისტია აშ-შაბააბის ზომიერი ბოევიკებისათვის. ამის მოვლენების შემდეგ დაიწყო მასიური შეტევა აშ-შაბააბის ძალებზე ქვემო შაბელეს რეგიონის თანდათანობით განთავისუფლებასთან ერთად.
2014 წლის 3 ოქტომბერს აშ-შაბააბის ძალებმა დატოვეს ქალაქი ბარავა, სადაც იმყოფებოდა ყველაზე დიდი გამაგრებული ცენტრი. 2014 წლის ოქტომბრის შუისათვის მთელი რეგიონი პრაქტიკულად სამთავრობო ძალების და მისი მოკავშირეების კონტროლ ქვეშ იყო.
2014 წლის 7 ნოემბერს ოფიციალურად გამოცხადდა სამხრეთ-დასავლეთი სომალის ავტონომიური ფედერალური სახელმწიფო, დედაქალაქით ქალაქი ბარავა. ასევე დამტკიცდა რეგიონის კონსტიტუცია. , რომლის შემადგენლობაშიც შედის ქვემო შაბელეს რეგიონი და კიდევ ორი რეგიონი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ქვემო შაბელეს რეგიონი შედგება 7 რაიონისგან:
სქოლიო
კატეგორია:სომალის რეგიონები
ვილიაფრანკა-დე-ებრო
ვილიაფრანკა-დე-ებრო (Villafranca de Ebro, Villafranca d'Ebro) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სარაგოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 63,635269 კმ². მოსახლეობა — 838 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
იონჯუ
იონჯუ (영주시) — ქალაქი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუქტოს პროვინციაში. მისი ფართობი 668.45 კმ²-ია. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 196000 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კიონსან-პუქტოს პროვინციის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
მარტინის რაიონი
მარტინის რაიონი (Okres Martin) — რაიონი სლოვაკეთში. მდებარეობს ჟილინის მხარეში. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მარტინი. რაიონის ფართობი — 736 კმ², მოსახლეობა — 97 813 ადამიანი (2001 წლის აღწერის მონაცემები). რაიონი მოიცავს 2 ქალაქსა და 41 სოფელს.
სტატისტიკური მონაცემები (2001)
ეროვნული შემადგენლობა:
ბრატისლავსკაია (მოსკოვის მეტრო)
ბრატისლავსკაია (Братиславская) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1996 წელს.
მარტინის რაიონი
სტატისტიკური მონაცემები (2001)
კონფესიური შემადგენლობა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჟილინის მხარის რაიონები
აბუს მთა
აბუს მთა ან გურუ-სიკარი (დავ. माउंट आबू,) — არავალის ქედის უმაღლესი მწვერვალი. მისი სიმაღლეა 1722 მ. XII საუკუნიდან ეს არის ჯაინიზმის რელიგიური მოძრაობის ცენტრი. მთა ცნობილია ტაძართა კომპლექსებით: ვიმალა-ვასაი, ნემინატჰა და ადინატჰა. ტაძრები საინტერესოდ გამოიყურება თავისი თეთრი ქვის ფერში გადაწყვეტილი ინტერიერებით, ჯაინისტური ქანდაკებებით და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთის მთები
ჩალის რაიონი
ჩალის რაიონი (Distrito de Chala) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კარაველის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 18 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3.864 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 378.38 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაველის პროვინციის რაიონები
მარიანა ავსტრიელი
მარიანა ავსტრიელი (Mariana Österreicher; Mariana de Austria; დ. 24 დეკემბერი 1634, ვენა, ავსტრია — გ. 16 მაისი 1696, მადრიდი, ესპანეთი) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანა ესპანელის ქალიშვილი. თავდაპირველად დანიშნული იყო თავის ბიძაშვილზე, ესპანეთის ტახტის მემკვიდრე ბალთაზარზე, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდეგ მიათხოვეს ბალთაზარის მამას, თავად მარიანას ბიძას ფილიპე IV-ს, რომელიც ესპანეთის მეფე იყო. ამრიგად 1649-1665 წლებში მარიანა ესპანეთის დედოფალი გახდა. მას და ფილიპეს 5 შვილი შეეძინათ, რომელთაგან მხოლოდ 2-მა მიაღწია სრულწლოვანებამდე. მისი ქალიშვილი მარგარიტა ტერეზა საღვთო რომის იმპერატრიცა გახდა, ხოლო მისი ვაჟი კარლ II ესპანეთის მეფე და ჰაბსბურგთა უკანასკნელი წარმომადგენელი ესპანეთის ტახტზე. მარიანა 1665-1675 წლებში კარლ II-ის რეგენტი იყო.
დედოფალი მარიანა აფინანსებდა მხატვრებსა და მოგზაურებს. რამაც ესპანეთში მხატვრობის აღორძინება გამოიწვია. ხოლო ესპანელმა მოგზაურებმა მის საპატივსაცემოც ახლად აღმოჩენილ კუნძულებს დედოფალი მარიანას კუნძულები დაარქვეს.
ადრეული ცხოვრება (164-1649)
მარცხნივ|მინი|მარიანა ავსტრიელი და მისი ძმა ფერდინანდი, 1636 წელი მარიანა დაიბადა 1634 წლის 24 დეკემბერს, ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში. იგი საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ II-ის შვილიშვილი იყო. იმ დროისათვის მამამისი ფერდინანდ III მხოლოდ ტახტის მემკვიდრე იყო. ხოლო მარიანას დედა იყო ესპანეთის პრინცესა და ფერდინანდ III-ის მეუღლე მარია ანა ესპანელი, ესპანეთის მეფე ფილიპე III-ის ასული. 1637 წელს მარიანას მამას ებოძა უნგრეთის, ბოჰემიისა და ხორვატიის მეფის ტიტული, აქედან გამომდინარე მარიანა ამ სახელმწიფოთა პრინცესა გახდა. მისი ბაბუა მაშინ გარდაიცვალა როდესაც მარიანა 3 წლის იყო, აქედან მოყოლებული მარიანას მამა იმპერატორი ხდება.
ფერდინანდ III-სა და მარია ანა ესპანელს 6 შვილიდან მარიანა მეორე იყო. მათი 6 შვილიდან სრულწლოვანებამდე მხოლოდ 3-მა ბავშვმა მიაღწია. მისი უფროსი ძმა, უნგრეთის მეფე ფერდინანდ IV ადრეულ ასაკშივე გარდაიცვალა. ამიტომაც ცოცხალი მხოლოდ მარიანა და მისი ძმა, ტახტის მემკვიდრე ლეოპოლდი დარჩა. მოგვიანებით ის იმპერატორი ლეოპოლდ I გახდა და ცოლად მარიანას ქალიშვილი შეირთო.
ესპანეთის დედოფალი (1649-1665)
მარიანასა და ფილიპეს ქორწინებას ბედნიერება არ მოჰყოლია. ამის მიზეზი ის იყო, რომ ფილიპე მარიანაზე ოცდაათი წლით უფროსი იყო, მისი ბიძა იყო და ამასთან ხშირად ღალატობდა. მარიანა მმართველობაში საერთოდ არ ერეოდა. მეფე კი ძალიან გამოუცდელი და სუსტი მმართველი იყო. აქამდე ქვეყანას ფაქტობრივად მისი პირველი ცოლი მართავდა, რომელიც ძალიან ძლიერი ქალი იყო, მარიანას კი პოლიტიკა და ქვეყნის ინტერესები არ ადარდებდა. მას ერჩია რელიგიურ სწავლებებზე ევლო, შეექმნა თავისი პორტრეტები, ღვთისთვის თაყვანი ეცა და ა.შ. მინი|252x252პქ|მარიანა ავსტრიელი, ესპანეთის დედოფალი მარიანასა და ფილიპეს ქორწინებაში მხოლოდ 5 შვილი შეეძინათ. ამ ხუთიდან მხოლოდ ორმა მიაღწია სრულწლოვანებამდე. პირველი ქალიშვილი მარგარეტ ტერეზა დაიბადაბ 1651 წლის 12 ივლისს. დედამისის მსგავსად, მარგარეტ ტერეზაც თავის ბიძაზე დაქორწინდა, რომელიც საღვთო რომის იმპერატორი ლეოპოლდ I იყო (მარიანას ძმა). 1655 წელს მარიანამ კიდევ ერთი გოგონა გააჩინა სახელად მარია ამბროსია. იგი სულ რაღაც ორი კვირის გარდაიცვალა. ამ დროს ვინაიდან სხვა გზა არ ჰქონდა, ფილიპემ თავისი ქალიშვილი მარგარეტ ტერეზა ტახტის მემკვიდრედ დაასახელა. მიუხედავად ამისა ფილიპემ მარიანაზე ზეწოლა დაიწყო, რადგან ვაჟი მემკვიდრე სურდა. საბოლოოდ 1657 წლის 1 ნოემბერს მარიანამ ვაჟი გააჩინა სახელად ფილიპ პროსპერო, რომელიც მაშინვე აკურთხეს ასტურიის პრინცად და ესპანეთის ტახტის მემკვიდრედ. 1658 წელს მარიანამ მეორე ვაჟი გააჩინა, რომელიც 1659 წელს გარდაიცვალა.
1661 წელს ფილიპ პროსპერო გარდაცივალა. თუმცა ამ დროს დედოფალი კვლავ ორსულად იყო, მეფე კი იმედოვნებდა, რომ სწორედ ის იქნებოდა მომავალი მეფე. ამავე წლის 6 ნოემბერს მარიანამ ვაჟი გააჩინა, სახელად კარლი, რომელიც ტახტის მემკვიდრე გახდა.
კარლი დაბადებიდან იყო უამრავი ფიზიკური და გონებრივი ნაკლოვანებებით. რაც გამოწვეული იყო მისი მშობლების ახლო ნათესავობით. მას ჰქონდა სინდაქტილია, უჭირდა ლაპარაკი, იყო ძალიან შეუხედავი და აწუხებდა ფსიქოლოგიური პრობლემები. ამის გამო მას ხალხი მოიხსენიებდა როგორც დაწყევლილსა და მოჯადოებულს. მას ასევე ჰქონდა ენდოკრინული დაავადებები და აწუხებდა თირკმელები. ამას გარდა მას ჰქონდა უიშვიათესი გენეტიკური დაავადებებიც. ესპანეთის ისტორიაში კარლი ყველაზე საშინელ მეფედაა შესული. მას ხშირად ჰქონდა ნერვული აშლილობებიც. იყო უნაყოფო. ამის გამო მიიჩნევდნენ რომ მას მტრებმა ჯადო გაუკეთეს. ასევე არსებობს ვერსია, რომ დედოფალი ორსუობისას მოიწამლა.
დარჩენილი ცხოვრება და გარდაცვალება (1675-1696)
მინი|214x214პქ|მარიანა ავსტრიელი იმავე წელს, მისი ვაჟი კარლ II დაქორწინდა ფრანგ დიდგვაროვან ქალზე, მარია ლუიზა დ'ორლეანზე. მიუხედავად იმისა, რომ მარია ლუიზას ძალიან უყვარდა ის, ქორწინებაში ბავშვი არ გაჩნდა. 10 წლის შემდეგ 1689 წელს მარია ლუიზა იდუმალ ვითარებაში გარდაიცვალა. ივარაუდება, რომ დედოფალი მოწამლეს. რადგან იგი უშვილოდ ითვლებოდა და ამ გზით მოიშორეს. თუმცა ინფორმაცია დაუდასტურებელია. მისი გარდაცვალების მიზეზად მიიჩნევენ ან აპენდიციტს, ან მოწამლულ საჭმელს.
კარლი კიდევ დაქორწინდა, ამჯერად გერმანელ დიდგვაროვან ქალზე, მარია ანა ნოებურგელზე. მეორე ქორწინებაც უშვილო აღმოჩნდა. დედა დედოფალ მარიანას სურდა თავისი ვაჟი მესამედ დაექორწინებინა ბავარიის ჰერცოგის ასულზე, თუმცა უშედეგოდ. იგი ძალიან წუხდა, ვინაიდან იცოდა, რომ თუ კარლი უშვილოდ გარდაიცვლებოდა ესპანეთში ჰაბსბურგთა დინასტია არსებობას შეწყვეტდა. სწორედ ასე მოხდა, თუმცა ამას თავად ვერ მოესწრო. დღეს მარიანას შთამომავლები აღარ ცხოვრობენ, განსხვავებით სხვა იმდროინდელი მეფეთა შთამომავლებისგან, რომლებიც დღესაც კი ცხოვრობენ.
მარიანა გარდაიცვალა მკერდის კიბოსაგან, 1696 წლის 16 მაისს, ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში. 61 წლის ასაკში.
შვილები
მინი|დიეგო ველასკესის ნახატი სახელწოდებით მენინები, წარმოდგენილია მარიანასა და ფილიპე IV-ის ოჯახი. ერთად-ერთი ნახატი სადაც მეფე და დედოფალი ერთად არიან ასახული მარინამ ფილიპე IV-ს 5 შვილი გაუჩინა:
ტიტულები
2. ქორწინებით მიღებული ტიტულები:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1634 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1696 კატეგორია:ესპანეთის დედოფლები კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:ქალი რეგენტები კატეგორია:მილანის ჰერცოგინიები კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგინიები კატეგორია:სარდინიის დედოფლები კატეგორია:სიცილიის დედოფლები კატეგორია:ნეაპოლის დედოფლები კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები კატეგორია:დედა დედოფლები კატეგორია:ესკორიალის მეფეთა პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ესპანეთის რეგენტები
მარინო (მოსკოვის მეტრო)
მარინო (Марьино) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1996 წელს.
იონჩხონი (ქალაქი)
იონჩხონი (영천시) — ქალაქი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუქტოს პროვინციაში. მისი ფართობი 919.76 კმ²-ია. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 113807 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კიონსან-პუქტოს პროვინციის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
ნამესტოვოს რაიონი
ნამესტოვოს რაიონი (Okres Námestovo) — რაიონი სლოვაკეთში. მდებარეობს ჟილინის მხარეში. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნამესტოვო. რაიონის ფართობი — 691 კმ², მოსახლეობა — 56 043 ადამიანი (2001 წლის აღწერის მონაცემები). რაიონი მოიცავს 1 ქალაქსა და 23 სოფელს.
სტატისტიკური მონაცემები (2001)
ეროვნული შემადგენლობა:
მუდუგის რეგიონი
მუდუგი (Mudug, مدق) — რეგიონი სომალის ცენტრალურ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გალკაიო. რეგიონის სხვა მთავარი ქალაქებია გოლდოგობი და საზღვაო პორტი ჰობიო (დღეისათვის გალმუდუგის შემადგენლობაში).
მუდუგის რეგიონის ჩრდილოეთი და დასავლეთი ნაწილები შედიან საერთაშორისო საზოგადოების მიერ არაღიარებულ სახელმწიფო პუნტლენდში. მის სამხრეთ ნაწილს აკონტროლებს ასევე არაღიარებული სახელმწიფო გალმუდუგი. რეგიონს სამხრეთით ესაზღვრება გალგუდუდი, ჩრდილოეთიდან — ნუგალი. რეგიონის დასავლეთით გადის საზღვარი სომალისა და ეთიოპიას შორის, აღმოსავლეთით მის სანაპიროს გარს ეკვრის ინდოეთის ოკეანის წყლები. მისი დაახლოებით 720-ათასიანი მოსახლეობა უპირატესად ეკუთვნის ჰავიიეს და დაროდის სომალულ ტომებს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
გედოს რეგიონი შედგება 5 რაიონისგან:
სქოლიო
კატეგორია:სომალის რეგიონები
ვილიამაიორ-დე-გალიეგო
ვილიამაიორ-დე-გალიეგო (Villamayor de Gállego, Villamayor de Galligo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სარაგოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 89,364544 კმ². მოსახლეობა — 2745 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სარაგოსის ქალაქები
ტაგანროგის სურბ-აკობის ეკლესია
ტაგანროგის სურბ-აკობის ეკლესია (Церковь Сурб Акоб; Սուրբ Հակոբ եկեղեցի) — ყოფილი ეკლესია ქალაქ ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. აგებულია 1900-1901 წლებში.
ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 62.
ისტორია
დონის მიწაზე სომხების დასახლება დაიწყო ორი საუკუნის წინ. XVIII საუკუნეში ეკატერინე II-მ გამოსცა ბრძანებულება ყირიმიდან სომხების გადასახლების შესახებ აზოვისპირეთში. 1779 წელს ათასი სომეხი გადაასახლეს დონის მიწაზე, ძირითადად სოფლებში: ჩალტირი, ყირიმი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი. ასევე დასახლდნენ ტაგანროგში. XIX საუკუნიდან ტაგანროგში ცხოვრობს ათასამდე სომეხი. მათი საეკლესიო ცხოვრების სრულყოფისათვის აუცილებელი იყო ეკლესიის აშენება.
1895 წელს ადგილობრივ სომხურ მოსახლეობას გაუჩნდა ეკლესიის აშენების იდეა. ეკლესიის მშენებლობისათვის ადგილი შესწირა ვაჭარმა, თამბქოს ფაბრიკის მფლობელმა, ეროვნებით სომეხმა იაკობ სერებრიაკოვმა. სომეხი-გრიგორიანელებისათვის ეკლესიის მშენებლობის საკითხების განხილვაში მონაწილეობდა ასევე  მოსკოველი ვაჭარი შორნიკოვი. იაკობ სერებრიაკოვმა ეკლესიის მშენებლობისათვის მრევლს გადასცა საკუთარი სამფლობელო ბერძნების ქუჩა № 50-ში (ამჟამად 62).
1897 წელს მშენებლობის საკითხი გადაწყდა და დაიწყო სახსრების შეგროვება. შემომწირველები იყვნენ მდიდარი მეწარმეები, მათ შორის: ძმები ადაბაშევები, ძმები ბაღდასაროვები, მარდიროსოვი, ტერ-არუთინოვი, ოგანესიანცი, ხალდრიმიანცი და სხვა.
1897 წელს ნახიჩევან-ბესრაბაიის კონსისტორიამ მიმართა ეჩმიაძინის წმინდა სინოდს მიეცა თანხმობა ტაგანროგში სამლოცველო სახლის მშენებლობის შესახებ. 1899 წლის 12 აგვისტოს სასულიერო საქმეთა დეპარტამენტმა გასცა თანხმობა ტაგანროგში ეკლესიის მშენებლობის შესახებ და 1900 წლის 21 მაისს აკურთხეს მშენებლობის ადგილი.
1901 წლის ოქტომბერში ეკლესია ააშენეს. ეკლესია ააგეს სომხურ-გრიგორიანულ სტილში. მისი განსაკუთრებული დეტალი იყო კონუსისებური გუმბათი და ცალკე მდგომი სამრეკლო.
ეკლესია აკურთხეს წმინდა იაკობის სახელზე, რომლის სახელობის დღესასწაულს აღნიშნავენ ოქტომბერში. 1904 წელს ეკლესიაში დააყენეს კანკელი. ეკლესია აკურთხეს 1906 წლის 19 მარტს. ეკლესიის საკურთხებლად დონის ნახიჩევანიდან ჩავიდა არქიმანდრიტი მუშე და მღვდელთმსახურები. ეკლესიის პირველი სტაროსტა გახდა ს. ადაბაშევი, პირველი მღვდელი - ოვანეს ოქსენტიანცი.
1913 წლიდან ეკლესიასთან მოქმედებს საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. 1922 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში, ეკლესიიდან გაიტანეს ჯვარი, ხუთი ვერცხლის ხატი და სხვა საეკლესიო განძი.
1929 წელს, ქალაქის საბჭოს № 1151 დადგენილების მიხედვით ტაგანროგის ყველა ეკლესია გადაკეთდა კლუბად და ხორბლის საწყობად. ეკლესიის დანგრევა დაიიწყო 1930 წელს. საბოლოოდ ეკლესია დაანგრიეს და მის ადგილზე ააშენეს სამსართულიანი საცხოვრებელი სახლი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
არიავარტა
thumb|300px|არიავარტა ვედურ პერიოდში არიავარტა (Āryāvarta, आर्यावर्त, „არიელთა სამყოფელი“) — ჩრდილოეთ ინდოეთის სახელწოდება კლასიკურ სანსკრიტულ ლიტერატურაში. „მანი–სმრიტი“ გვაზლევს დაზუსტებულ ადგილა ამ სახელწოდების ქვეშ — „მიწა ჰიმალაებსა და ვინდჰიას, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ზღვებს შორის“ (2.22). „ვასიშტჰა–დჰარამასუტრას“ თანახმად (I.8-9 и 12-13), არიავარტა მდებარეობს აღმოსავლეთით იმ ადგილიდან, სადაც მდინარე სარასვატი იკარგება უდაბნოში, კალაკავანიდან დასავლეთით, პატიატრას მთიდან და ვინდჰიადან ჩრდილოეთით და ჰიმალაებიდან სამხრეთით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდუიზმის ისტორია კატეგორია:ინდუისტური მითოლოგიის გეოგრაფია
არნე ფრიდრიხი
არნე ფრიდრიხი (Arne Friedrich; დ. 29 მაისი, 1979) — გერმანელი ვეტერანი ფეხბურთელი. 2013 წელს გახდა აშშ-ის მოქალაქე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
სუერა
სუერა  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სარაგოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 332,249586 კმ². მოსახლეობა — 8576 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
სუვოროვის ძეგლი (აქსაი)
ისტორია
გენერალ-პორუჩიკი ალექსანდრე სუვოროვი 1777 წელს დაინიშნა ყუბანის კორპუსის აზოვისპირეთის კომენდანტად. ყუბანის გზაზე აუცილებლად უნდა გაველო წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე, რომელიც ომის დროს იყო რუსეთის ჯარების ბაზა. სუვოროვმა ყუბანში სამთვიანი ყოფნის პერიოდში მოახდინა გამაგრების სისტემის მოწყობა, მოახდინა თავდაცვის ხაზის ორგანიზება. მდინარე ყუბანის მარჯვენა ნაპირზე მოახდინა ოთხი ციხესიმაგრის აგება.
სუვოროვის თხოვნით იმპერატორ ეკატერინე II-სადმი, ყირიმელი სომხები დაასახლეს დონის ტერიტორიაზე, მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები: ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.
აღწერა
მხედართმთავარ ალექსანდრე სუვოროვის ძეგლი დადგეს სუვოროვის სამხედრო და ნახიმოვის სამზედრო-საზღვაო სკოლის დაარსების 70 წლისთავის აღსანიშნავად.
ძეგლი არის ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც დგას კვარცხლბეკზე. კვარცხლბეკზე დაკრულია მემორიალური დაფა, რომელზეც წარწერაა ძეგლი შემოსაზღვრულია.
ძეგლი დაამზადეს ქალაქ კრაპოტკინში. მისი საერთო მასა ორი ტონაა, საიდანა 1 200 კგ. თავად სუვოროვის ბიუსტია. ძეგლი დადგეს „სუვოროვ-ნახიმოვის კადეტთა კავშირის“ ინიციატივით. ძეგლის სიმაღლეა 3,6 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
ჩაპარის რაიონი
ჩაპარის რაიონი (Distrito de Chaparra) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კარაველის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3.354 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.473 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაველის პროვინციის რაიონები
ბორისოვო (მოსკოვის მეტრო)
ბორისოვო (Борисово) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2011 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
რუჟომბეროკის რაიონი
რუჟომბეროკის რაიონი (Okres Ružomberok) — რაიონი სლოვაკეთში. მდებარეობს ჟილინის მხარეში. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რუჟომბეროკი. რაიონის ფართობი — 647 კმ², მოსახლეობა — 59 420 ადამიანი (2001 წლის აღწერის მონაცემები). რაიონი მოიცავს 1 ქალაქსა და 24 სოფელს.
სტატისტიკური მონაცემები (2001)
ეროვნული შემადგენლობა:
კონფესიური შემადგენლობა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჟილინის მხარის რაიონები
იონინი
იონინი (용인시) — ქალაქი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონგიდოს პროვინციაში. მისი ფართობი 592 კმ²-ია. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 816763 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კიონგიდოს პროვინციის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
ბელვიდერი (უისკონსინი)
ბელვიდერი (Belvidere) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბუფალოს ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 442 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5,1 კაცი/კმ². ფართობი 89,5 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუფალოს ოლქის ქალაქები
ვილიანუევა-დე-გალიეგო
ვილიანუევა-დე-გალიეგო (Villanueva de Gállego, Villanueva de Galligo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სარაგოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 75,987694 კმ². მოსახლეობა — 4728 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
მარიუ-კამპუსი
მარიუ-კამპუსი (Mário Campos) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 730 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბელუ-ორიზონტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 192 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 374.82 კმ²-ზე. ფართობი 35.196 კმ²-ია.
უანუანუს რაიონი
უანუანუს რაიონი (Distrito de Huanuhuanu) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კარაველის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 948 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.726 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 708.52 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაველის პროვინციის რაიონები
მარიუ-კამპუსი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტვრდოშინის რაიონი
ტვრდოშინის რაიონი (Okres Tvrdošín) — რაიონი სლოვაკეთში. მდებარეობს ჟილინის მხარეში. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტვრდოშინი. რაიონის ფართობი — 479 კმ², მოსახლეობა — 35 062 ადამიანი (2001 წლის აღწერის მონაცემები). რაიონი მოიცავს 2 ქალაქსა და 13 სოფელს.
სტატისტიკური მონაცემები (2001)
ეროვნული შემადგენლობა:
კონფესიური შემადგენლობა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჟილინის მხარის რაიონები
ბრაზილიური ცვილის პალმა
ბრაზილიური ცვილის პალმა, კარნაუბის პალმა (Copernicia prunifera) — ერთლებნიანი მცენარე პალმების ოჯახისა. ველურად მზარდი და კულტივირებული მცენარეა. მისი სიმაღლე 10–12 მეტრს აღწევს. აქვს 2 მეტრამდე დიამეტრის მარაოსებრი ფოთლები. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიის, ბილივიისა და პარაგვაის სავანებში. ფოთლები დაფარულია 0,5 სმ-მდე სისქის ცვილის ფენით, რომელიც ნორჩ ფოთლებს წყლის ზედმეტი დაკარგვისაგან იცავს. ფოთლებს იყენებენ გადასახურად, წნავენ ჭილოფებს, ქუდებს, კალათებს და სხვა ნაკეთობებს; მერქანი გამოიყენება სამშენებლო მასალად. მაღალი ხარისხის მცენარეული ცვილის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა. 1 კგ ცვილის მისაღებად საჭიროა დაახლოებით 140 ფოთოლი. ცვილს იყენებენ ყოფაცხოვრებასა და ტექნიკაში. პალმის ნაყოფი, რომელიც ზომით ქლიავისოდენაა, საკვებად ვარგისია უმი და მოხარშული სახით.
სქოლიო
კატეგორია:პალმები
იოსუ
იოსუ (여수시) — ქალაქი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს ჩოლა-ნამდოს პროვინციაში. მისი ფართობი 498.1 კმ²-ია. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 295133 კაცს შეადგენდა.
ჯაკის რაიონი
ჯაკის რაიონი (Distrito de Jaqui) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კარაველის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 295 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.636 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 424.73 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაველის პროვინციის რაიონები
სუვოროვის ძეგლი (ნოვოჩერკასკი)
სუვოროვის ძეგლი (Памятник Суворову) — ძეგლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მხედართმთავარს, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვს. გაიხსნა 2004 წელს. ძეგლის ავტორია მოქანდაკე სერგეი ოკუნევი.
ისტორია
როსტოვის ოლქში შემთხვევით არ დგას ალექსანდრე სუვოროვის 10-ზე მეტი ძეგლი. მისი სახელი ეწოდება ქუჩებსა და სასწავლო დაწესებულებებს. სუვოროვი მუშაობდა და ხშირად სტუმრობდა დონის მხარეს. გენერალ-პორუჩიკი ალექსანდრე სუვოროვი 1777 წელს დაინიშნა ყუბანის კორპუსის აზოვისპირეთის კომენდანტად. ყუბანის გზაზე აუცილებლად უნდა გაველო წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე, რომელიც ომის დროს იყო რუსეთის ჯარების ბაზა. სუვოროვმა ყუბანში სამთვიანი ყოფნის პერიოდში მოახდინა გამაგრების სისტემის მოწყობა, მოახდინა თავდაცვის ხაზის ორგანიზება. მდინარე ყუბანის მარჯვენა ნაპირზე მოახდინა ოთხი ციხესიმაგრის აგება.
სუვოროვი დონის მხარეს მეორედ ესტუმრა 1782 წელს ოჯახთან ერთად. ამ პერიოდში წმინდა დიმიტრი დონელის ციხესიმაგრეში განთავსებული იყო სამხედრო კორპუსის შტაბი.
სუვოროვის თხოვნით იმპერატორ ეკატერინე II-სადმი, ყირიმელი სომხები დაასახლეს დონის ტერიტორიაზე, მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები: ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.
ნოვოჩერკასკში 2004 წელს სუვოროვის კიდევ ერთი ძეგლი დადგეს. იგი მდებარეობს რუსეთის შინაგან სამინისტროს სუვოროვის სახელობის სამხედრო სასწავლებლის მახლობლად.
აღწერა
ნოვოჩერკასკში სხვადასხვა დროს მუშაობდა სუვოროვის ორი სამხედრო სასწავლებელი. ერთი ფუნქციონირებდა 1943 წლიდან 1963 წლამდე, ხოლო მეორე ამჟამადაც ფუნქციონირებს. მეორე სასწავლებლის ხელმძღვანელობა, მასწავლებლები და მოსწავლეები იყვნენ ქალაქში გენერალისიმუსის ძეგლის დადგმის ინიციატორები. სუვოროვის სახელს ატარებს შსს-ს სასწავლებელი.
ძეგლის დასადგემლად გამოაცხადეს კონკურსი. კონკურსის განმარჯვებულები გახდნენ მოქანდაკეთა კოლექტივი დონის როსტოვიდან, რომელთაც ხელმძღვანელობდა ტატიანა იაგოდიცნაია. პროექტის განხორციელება დაევალა მოქანდაკე სერგეი ოკუნევს.
ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2004 წლის 17 დეკემბერს შსს-ს სასწავლებლის კედელთან.
ძეგლი ბრინჯაოს ბიუსტია, რომელიც დგას მრგვალ, მარმარილოს კვარცხლბეკზე. კვარცხლბეკზე არის წარწერა „გენერალისიმუსი ალექსანდრე ვასილის ძე სუვოროვი 1730-1800“. ძეგლის ახლოს ორივე მხარეს დგას თითო ქვემეხი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
ზიაბლიკოვო (მოსკოვის მეტრო)
ზიაბლიკოვო (Зябликово) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2011 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ანდების ცვილის პალმა
ანდების ცვილის პალმა (Ceroxylon alpinum) — ერთლებნიანი მცენარე პალმების ოჯახისა. აქვს 30 მეტრზე მაღალი ღერო, რომელიც ცვილით არის დაფარული. იზრდება კოლუმბიის ანდებში, ზღვის დონიდან 2500 მეტრამდე. ფოთლები 6–7 მეტრის სიგრძის და მარაოსებრი ფორმისაა. წელიწადში ერთი პალმიდან 10 კგ-მდე ცვილს იღებენ. მნიშვნელოვანი საფრთხე ემუქრება ჰაბიტატის სოფლის მეურნეობისათვის გამოყენების გამო, თუმცა შემონახულები არიან გაჩეხილი ტყეების ადგილებში და ყავის პლანტაციებში. სახეობის რეგენერაცია ცუდი ხარისხისაა.
სქოლიო
კატეგორია:პალმები
კანინი
კანინი (강릉시) — ქალაქი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კანვონდოს პროვინციაში. მისი ფართობი 1040 კმ²-ია. 2012 წელს ქალაქის მოსახლეობა 218399 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანვონდოს პროვინციის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
ნოვა-ლიმა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
კარლ სეიგანი
კარლ სეიგანი (Carl Sagan; დ. 9 ნოემბერი 1934, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ — გ. 20 დეკემბერი 1996, სიეტლი, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი ასტრონომი, ასტროფიზიკოსი, კოსმოლოგი, მწერალი და მეცნიერების პოპულარიზატორი. მისმა კვლევებმა საფუძველი ჩაუყარა ვენერას ზედაპირზე მაღალი ტემპერატურის არსებობის აღმოჩენას. თუმცა ყველაზე მეტად ცნობილია არამიწიერი სიცოცხლის მეცნიერული კვლევებით, მაგალითად, ძირითად ქიმიკატებზე რადიაციის გავლენით ამინომჟავების წარმოქმნის ექსპერიმენტული დემონსტრაციით.
კარლ სეიგანს ეკუთვნის 600-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი და სტატია, იყო 20-ზე მეტი წიგნის ავტორი, თანაავტორი ან რედაქტორი. ცნობილია მისი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის წიგნები, როგორიცაა „ედემის დრაკონები“, „ბროკას ტვინი“ და „მკრთალი ლურჯი წერტილი“. იყო 1980 წლის სატელევიზიო სერიალის „კოსმოსი: პერსონალური მოგზაურობა“ წამყვანი და თანაავტორი. აშშ-ის სახალხო ტელევიზიის ისტორიაში ყველაზე ყურებად სერიალს თვალს ადევნებდა 500 მილიონი ადამიანი 60 სხვადასხვა ქვეყნიდან. წიგნი „კოსმოსი“ გამოქვეყნდა სერიალის თანმხლებად. სეიგანმა ასევე დაწერა სამეცნიერო ფანტასტიკური ნოველა „კონტაქტი", რომლის მიხედვითაც 1997 წელს ანალოგიური სახელწოდების ფილმი გადაიღეს.
სეიგანი ყოველთვის მხარს უჭერდა მეცნიერულ სკეპტიციზმს და მეცნიერულ მეთოდს, გზა გაუკვალა ეგზობიოლოგიას და ხელს უწყობდა არამიწიერი ინტელექტის ძიებას (SETI). კარიერის უმეტესი ნაწილი ასტრონომიის პროფესორი იყო კორნელის უნივერსიტეტში, სადაც ხელმძღვანელობდა პლანეტარული კვლევის ლაბორატორიას. სეიგანმა და მისმა ნამუშევრებმა უამრავი პრიზი და ჯილდო მოიპოვა, როგორიცაა ნასას მედალი გამორჩეული სახალხო სამსახურისთვის, მეცნიერების ეროვნული აკადემიის სახალხო კეთილდღეობის მედალი, პულიცერის პრიზი მისი წიგნისთვის „ედემის დრაკონები“, ასევე 2 ემის, პიბოდისა და ჰუგოს ჯილდოები სერიალისთვის „კოსმოსი: პერსონალური მოგზაურობა“. დაქორწინებული იყო სამჯერ და ჰყავდა 5 შვილი. მიელოდისპლაზიური სინდრომის გართულების გამო 1996 წლის 20 დეკემბერს, 62 წლის ასაკში, პნევმონიის შედეგად გარდაიცვალა.
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
კარლ სეიგანი დაიბადა ბრუკლინში, ნიუ-იორკში. მამამისი, სემიუელ სეიგანი იყო ემიგრანტი მკერავი კამიანეც-პოდილსკიდან, რუსეთიდან (დღეს ეს ადგილმდებარეობა უკრაინაშია). დედამისი, რეიჩელ მოლი გრუბერი დიასახლისი იყო, წარმოშობით ნიუ-იორკიდან. კარლს სახელი რეიჩელის ბიოლოგიური დედის პატივსაცემად შეარქვეს. ჩაია კლარა, სეიგანის სიტყვებით, იყო „დედა, რომელსაც დედაჩემი არასდროს იცნობდა“. სეიგანმა დაამთავრა რაუეის საშუალო სკოლა რაუეიში, ნიუ-ჯერსის შტატში, 1951 წელს.
მას ჰყავდა და, კეროლი და მთელი ოჯახი ცხოვრობდა არც ისე მდიდრულ ბინაში ატლანტის ოკეანის სანაპიროს ახლოს ბენსონჰერსტში, ბრუკლინის მეზობლად. სეიგანის მიხედვით, ისინი იყვნენ რეფორმატორი ებრაელები, ყველაზე უფრო ლიბერალურნი იუდაიზმის სამ მთავარ ჯგუფს შორის. როგორც სეიგანი, ასევე მისი და თანხმდებოდნენ იმ საკითხში, რომ მათი მამა არ იყო განსაკუთრებით რელიგიური, მაგრამ დედამისს „ნამდვილად სწამდა ღმერთი და აქტიურად მონაწილეობდა ტაძარში გამართულ მსახურებებში და მხოლოდ კოშერის წესების მიხედვით ამზადებდა ხოლმე ხორციან საჭმელებს“. დეპრესიის წლებში მამას მოუწია, რომ დათანხმებულიყო თეატრის კაპელდინერად მუშაობასაც.
ბიოგრაფის, კიი დეივიდსონის მიხედვით, სეიგანის „შინაგანი ამბოხების“ მდგომარეობა აღმოჩნდა ორივე მშობელთან მისი ახლო დამოკიდებულებების შედეგი, რომლებიც მენტალურად ერთმანეთს ეწინააღმდეგებოდნენ. თვით სეიგანი თავის ანალიზურ მოთხოვნილებებს უკავშირებდა დედას, ქალს, რომელსაც „უკიდურესაც ღარიბი ბავშვობა ჰქონდა“ და თითქმის უსახლკაროდ გაიზარდა ნიუ-იორკ-სიტიში პირველი მსოფლიო ომის დროს 1920-იან წლებში. როგორც ახალგაზრდა ქალს, მას გააჩნდა თავისი საკუთარი ინტელექტუალური ამბიციებიც, მაგრამ მას იმედგაცრუება ეწერა სოციალური შეზღუდვების გამო: მისი სიღარიბე, მისი სტატუსი ქალისა და მეუღლისა, ასევე მისი ებრაული წარმომავლობა ხელისშემშლელი ფაქტორები აღმოჩნდა ინტელექტუალური ზრდის გზაზე. დეივიდსონი შენიშნავს, რომ რეიჩელი „აღმერთებდა თავის ერთადერთ ვაჟს, კარლს. თვლიდა, რომ იგი განახორციელებდა თავის განუხორციელებელ ოცნებებს.“
სეიგანის „სასწაულის შეგრძნება“ კი წამოვიდა მამამისისგან, რომელიც „ცარისტული რეჟიმის მშვიდი და გულჩვილი ლტოლვილი გახლდათ“. თავის თავისუფალ დროს იგი ვაშლებს ურიგებდა ღარიბებს ანდა ეხმარებოდა საწარმოო ძალების მართვასთან დაკავშირებული დაძაბულობების შერბილებას ნიუ-იორკის „ქარიშხლოვან“ ინდუსტრიაში. მიუხედავად იმისა, რომ იგი აღტაცებაში მოჰყავდა კარლის „ბრწყინვალე გონებას, მის ბავშვურ საუბრებს ვარსკვლავებისა და დინოზავრების შესახებ“, მაინც მშვიდად უყურებდა კარლის ამ თვისებებს და მისი ზრდის ბუნებრივ ნაწილად მიაჩნდა. უფრო გვიანდელ წლებში, უკვე მწერალი და მეცნიერი, სეიგანი ხშირად იხსენებდა ხოლმე თავისი ბავშვობის მოგონებებს ზოგიერთი მეცნიერული აზრის საილუსტრაციოდ. თავის წიგნში, „დავიწყებულ წინაპართა აჩრდილები, სეიგანი აღწერს თავისი მშობლების გავლენას თავის უფრო გვიანდელ აზროვნებაზე: „ჩემი მშობლები არ ყოფილან მეცნიერები. მათ თითქმის არაფერი იცოდნენ მეცნიერების შესახებ. მაგრამ ჩემთვის ერთდროულად სკეპტიციზმისა და სასწაულების სამყაროს გადაშლით მათ შემათვისებინეს 2 ძნელად კოჰაბიტირებადი აზროვნების ხერხი, რომლებიც ცენტრალურია მეცნიერული მეთოდისათვის“.
1939 წლის მსოფლიო ბაზრობა
სეიგანი იხსენებს, როგორც ერთ-ერთ გადამწყვეტ მომენტს თავის ჩამოყალიბებაში, თუ როგორ წაიყვანეს იგი მშობლებმა 1939 წელს ნიუ-იორკის მსოფლიო ბაზრობაზე, როდესაც იგი ოთხი წლისა იყო. ექსპონატები მის ცხოვრებაში შემობრუნების წერტილი გახდა. იგი უფრო გვიან იხსენებდა „ხვალინდელი ამერიკის“ მოძრავი რუკის ექსპონატს: „იგი აჩვენებდა ულამაზეს ავტოსტრადებს, სამყურას ფოთლებს და გენერალ მოტორსის პატარა მანქანებს, რომლებსაც ხალხი ცათამბრჯენებთან მიჰყავდათ; ეს იყო შენობები ლამაზი კოშკებით, მფრინავი ბაქნებით და ერთობლიობაში ძალიან შთამბეჭდავად გამოიყურებოდა!“
სხვა ექსპონატებისგან, იგი იხსენებს, როგორ ქმნიდა ფოტოელექტრულ უჯრედში სინათლე ტკაცუნა ხმას, ხოლო კამერტონის ხმა როგორ იქცეოდა ტალღად ოსცილოსკოპის ეკრანზე. მან ასევე იხილა მომავლის ტექნოლოგია, რომელსაც რადიოს შეცვლა ეწერა - ტელევიზია. სეიგანი წერდა: „მარტივად რომ ვთქვა, მსოფლიოში არსებობდა იმ ზომის საოცრებები, რომელთა არსებობას ეჭვითაც ვერ ვხვდებოდი. როგორ უნდა გამხდარიყო ტონი სურათი და სინათლე კი - ხმაური?“
მან ასევე იხილა ბაზრობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მოვლენა, დროის კაფსულის დამარხვა ფლაშინ მედოუზე, რომელიც თავის თავში შეიცავდა 1930-იანი წლების ღირსახსოვარ არტეფაქტებს, რომლებიც წესით უნდა მომავალ დედამიწელებს ეპოვათ მომავალ ათასწლეულში. „დროის კაფსულამ საოცარი შთაბეჭდილება მოახდინა კარლზე“, - წერს დეივიდსონი. როგორც უკვე ზრდასრულმა, სეიგანმა და მისმა კოლეგებმა უკვე თვითონ შექმნეს მსგავსი „დროის კაფსულები“ - ერთ-ერთი მათგანი კი გალაქტიკაში გასაგზავნადაც; ეს იყო ცნობილი „პიონერის“ ფირფიტა და „ვოიაჯერის“ „ოქროს ჩანაწერების“ დისკი, ყველა ესენი კი სეიგანის მოგონებების ექოს წარმოადგენდნენ იმ მსოფლიო ბაზრობიდან.
მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის დროს სეიგანის ოჯახი ღელავდა თავიანთი ევროპელი ნათესავების ბედზე. სეიგანი, მიუხედავად ამისა, ზოგადად მაინც ცუდად იცნობდა მიმდინარე ომის დეტალებს. იგი წერს: „ნამდვილად, ჩვენ გვყავდა ნათესავები, რომლებიც ჰოლოკოსტში აღმოჩნდნენ მომწყვდეულები. ჰიტლერი არანაირად არ იყო პოპულარული ჩვენს ოჯახში. მაგრამ, მეორე მხრივ, მე საკმაოდ კარგად ვიყავი იზოლირებული ომის საშინელებათაგან.“ კარლის დამ, კეროლმა, თქვა, რომ დედას „ყველაზე უფრო მეტად სურდა კარლის დაცვა. მას ძნელი დღე დაადგა მეორე მსოფლიო ომის და ჰოლოკოსტის თემებთან დაკავშირებით.“ სეიგანის წიგნში „დემონებით შეპყრობილი მსოფლიო“ (1996) ამ კონფლიქტური პერიოდის თვით ავტორისეული მოგონებებიც არის ჩართული, როდესაც მისი ოჯახის წევრები ცდილობდნენ თვალი გაესწორებინათ ევროპაში ომის რეალობასთან, მაგრამ, ამავე დროს, არ სურდათ, რომ ამას მათი ოპტიმიზმი გაენადგურებინა.
განათლება და მეცნიერული კარიერა
კარლ სეიგანი სწავლობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც რეიერსონის ასტრონომიული საზოგადოების წევრი იყო. აიღო ხელოვნების ბაკალავრი და სპეციალური ჯილდოები 1954 წელს, მეცნიერების ბაკალავრი ფიზიკაში 1955 წელს და მეცნიერების დოქტორის წოდება ფიზიკაში 1956 წელს, 1960 წელს კი ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ასტრონომიასა და ასტროფიზიკაში. ბაკალავრიატის ბოლო კურსზე სეიგანი მუშაობდა ლაბორატორიაში გენეტიკოს ჰერმან ჯოზეფ მიულერთან ერთად და სიცოცხლის წარმოშობის შესახებ თეზისი დაწერა ფიზიკური ქიმიის მეცნიერ ჰაროლდ იურეისთან ერთად. ზაფხულის თვეებში მუშაობდა პლანეტების მკვლევარ ჟერარდ კოიპერთან, ფიზიკოს ჯორჯ გემოუსთან და ქიმიკოს მელვინ კალვინთან. 1960-62 წლებში სეიგანი მონაწილეობას იღებდა მილერის კვლევებში კალიფორნიის უნივერსიტეტში. 1962-68 წლებში მუშაობდა სმითსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში, ასევე გენეტიკოს ჯოშუა ლედერბერგთან.
კარლ სეიგანი აშშ-ის კოსმოსურ პროგრამასთან იყო ასოცირებული დასაწყისიდანვე. 1950-იანი წლებიდან ის ნასას მრჩევლად მუშაობდა, მისი ერთ-ერთი მოვალეობა იყო აპოლოს კოსმონავტების გამხნევება მთვარეზე გაფრენის წინ. სეიგანმა წვლილი შეიტანა მრავალი რობოტული ხომალდის განვითარებაში, რომლებმაც მზის სისტემა გამოიკვლიეს. მას თავში აზრად მოუვიდა, რომ ხომალდზე, რომელიც მზის სისტემას დატოვებდა, შეეტანათ უნივერსალური გზავნილი, რომელსაც აღმოჩენის შემთხვევაში გაიგებდნენ გონიერი უცხოპლანეტელი არსებები. ოქროს ფირფიტაზე ჩაწერილი გზავნილი ხომალდ პიონერ 10-ს მიამაგრეს და 1972 წელს გაუშვეს. მომდევნო წელს გაფრინდა პიონერ 11, რომელმაც იგივე ფირფიტის ასლი წაიღო. ყველაზე დახვეწილი გზავნილი კი ვოიაჯერის ოქროს ჩანაწერი იყო, რომელიც ვოიაჯერის ზონდებით გაუშვეს 1977 წელს.
სეიგანი კორნელის უნივერსიტეტში გარდაცვალებამდე კითხულობდა კრიტიკული აზროვნების ლექციებს.
მეცნიერული მიღწევები
ყოფილი სტუდენტი დევიდ მორისონი სეიგანს აღწერს, როგორც შთამაგონებელ პიროვნებას და ინტუიციური არგუმენტებისა და უხეში გამოთვლების ოსტატს. ჟერარდ კოიპერმა აღნიშნა, რომ „არიან ადამიანები, ვისაც უკეთ გამოსდით ლაბორატორიაში ძირითად პროგრამაზე მუშაობა. სხვებს კი მეცნიერების სხვადასხვა დარგებთან აქვთ შეხება. სეიგანი მეორე ჯგუფს ეკუთვნოდა.“
სეიგანის წვლილი გადამწყვეტი იყო ვენერას ზედაპირზე მაღალი ტემპერატურის არსებობის აღმოჩენაში. ადრეულ 1960-იანებში ზუსტად არავინ იცოდა ამ პლანეტაზე არსებული პირობები, სეიგანმა კი რამდენიმე ვარიანტი აღწერა მოხსენებაში „პლანეტები“, რომელიც მოგვიანებით პოპულარული გახდა. მისი პირადი შეხედულებით ვენერა იყო მშრალი და ძალიან ცხელი პლანეტა, რაც ეწინააღმდეგებოდა სხვების მიერ წარმოსახულ სურნელოვან სამოთხეს. მან გამოიკვლია ვენერადან წამოსული რადიოსიგნალები და დაასკვნა, რომ ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 500 °C იყო. ნასას რეაქტიული ძრავის ლაბორატორიაში მიწვეული მეცნიერის ამპლუაში ხელი შეუწყო ვენერაზე მარინერის პირველი მისიების გაგზავნას, მუშაობდა პროექტის დიზაინსა და მენეჯმენტზე. 1962 წელს მარინერ 2-მა დაადასტურა სეიგანის მოსაზრებები ვენერას ზედაპირის ტემპერატურის შესახებ.
სეიგანი იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც ივარაუდა, რომ სატურნის თანამგზავრ ტიტანის ზედაპირზე შეიძლება თხევადი ნაერთების ოკეანე ყოფილიყო, ხოლო იუპიტერის თანამგზავრ ევროპის ზედაპირის ქვეშ წყლის ოკეანე მდებარეობდა, რაც მას პოტენციურად დასახლებად ადგილად აქცევდა. ევროპის ზედაპირის ქვეშ წყლის ოკეანის არსებობა მოგვიანებით ირიბად დადასტურდა ხომალდ „გალილეოს“ მიერ. ტიტანის მოწითალო ნისლის საიდუმლოც სეიგანის წყალობით ამოიხსნა. როგორც აღმოჩნდა, მისი წარმოქმნის მიზეზი იყო რთული ორგანული მოლეკულები, რომლებიც მუდმივად ეცემოდნენ ტიტანის ზედაპირზე.
სეიგანმა ასევე შეიტანა წვლილი ვენერასა და იუპიტერის ატმოსფეროსა და მარსის სეზონური ცვლილებების გამოკვლევაში. მან გლობალური დათბობა აღიქვა, როგორც მზარდი, ადამიანის მიერ გამოწვეული საფრთხე და დაუკავშირა ვენერას უსიცოცხლო და მხურვალე პლანეტად ქცევას სათბურის ეფექტის გამო. სეიგანმა თავის კოლეგასთან ედვინ ერნსტ სალპიტერთან ერთად ივარაუდა იუპიტერის ღრუბლებში სიცოცხლის არსებობა, რადგან პლანეტის სქელი ატმოსფერო უცვად შეიცავდა ორგანულ მოლეკულებს. მან გამოიკვლია მარსის ზედაპირის ფერების ვარიაცია და დაასკვნა, რომ სეზონური ცვლილებები არ ხდებოდა, როგორც ეს ბევრს ეგონა, არამედ იცვლებოდა მხოლოდ ზედაპირზე მტვრის განლაგება, რასაც ქარიშხლები იწვევდა.
თუმცა სეიგანი ყველაზე მეტად ცნობილია მისი კვლევებით უცხოპლანეტურ სიცოცხლეზე, მათ შორის ძირითადი ქიმიკატებიდან რადიაციის დახმარებით ამინომჟავების წარმოქმნის ექსპერიმენტული დემონსტრაციით.
1994 წელს სეიგანს გადაეცა სახალხო კეთილდღეობის მედალი, რაც მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უმაღლესი ჯილდოა „განსაკუთრებული წვლილისთვის მეცნიერების სახალხო კეთილდღეობისთვის გამოყენებაში“. აკადემიის წევრობაზე მას უარი უთხრეს, სავარაუდოდ მედიაში აქტიურობის გამო, რამაც ბევრი მეცნიერი მის მიმართ ნეგატიურად განაწყო.
მეცნიერული და კრიტიკული აზროვნების დაცვა
სეიგანს იდეების კარგად გადმოცემის უნარი ჰქონდა, რაც ადამიანებს კოსმოსის უკეთ გაგებაში ეხმარებოდა. სეიგანის ლექციები ხაზს უსვამდა როგორც კაცობრიობის ფასსა და ღირებულებას, ასევე დედამიწის უმნიშვნელობას სამყაროს მასშტაბებში. 1977 წელს ლონდონში მდებარე სამეფო ინსტიტუტში საშობაო ლექციები გამართა. მიჰყავდა 13 ნაწილიანი სატელევიზიო სერიალი „კოსმოსი: პერსონალური მოგზაურობა“, რომლის სცენარისტიც და პროდიუსერიც ენ დრიუანთან ერთად თავად იყო.
ცივი ომის პერიოდში სეიგანი ჩაერთო ბირთვული ომის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებაში, რადგან კლიმატის მათემატიკური მოდელი მიანიშნებდა, რომ ბირთვული დაპირისპირება დედამიწაზე სიცოცხლის ბალანსს დაარღვევდა. 4 სხვა ავტორთან ერთად შეადგინა მოხსენება „TTAPS“, რომელიც ბირთვული ზამთრის შედეგებს აღწერს. რიჩარდ ტურკოსთან ერთად გამოსცა წიგნი „გზა, რომელზეც არავის უფიქრია: ბირთვული ზამთარი და არმიების რბოლის აღსასრული“, რომელიც ბირთვული ზამთრის ფენომენის ანალიზს წარმოადგენს.
მეცნიერების პოპულარიზაციისთვის სეიგანი წერდა წიგნებსაც, როგორიცაა „კოსმოსი“, რომელიც ინგლისში გამოქვეყნებული სამეცნიერო წიგნებიდან ყველაზე გაყიდვადი გახდა; „ედემის დრაკონები: მოსაზრებები ადამიანის ინტელექტის ევოლუციაზე“, რომელმაც პულიცერის პრემია მოიგო; და „ბროკას ტვინი: მეცნიერების რომანტიკის ანარეკლები“. სეიგანსვე ეკუთვნის სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ბესტსელერი „კონტაქტი“ (1985), თუმცა ვერ მოესწრო მის ეკრანიზაციას, რომელშიც მთავარ როლს ასრულებს ჯოდი ფოსტერი და 1998 წლის ჰიუგოს პრემიის გამარჯვებულია საუკეთესო დრამატული პრეზენტაციის კატეგორიაში.
„კოსმოსის“ სიქველი იყო „მკრთალი ლურჯი წერტილი: კოსმოსში ადამიანის მომავლის ხედვა“, რომელიც ნიუ-იორკ თაიმსმა 1995 წლის ყველაზე გამორჩეულ წიგნად აღიარა. სეიგანმა ასევე დაწერა სტივენ ჰოკინგის ბესტსელერის „დროის მოკლე ისტორიის“ შესავალი. სეიგანი ცნობილი იყო მეცნიერების პოპულარიზაციით, მეცნიერული ცოდნის საზოგადოებამდე მიტანის მცდელობითა და თავისი პოზიციებით მეცნიერული სკეპტიციზმის სასარგებლოდ და ფსევდომეცნიერების საწინააღმდეგოდ. ამის მაგალითია ცნობილი ამბის, ბეტისა და ბარნის უცხოპლანეტელთა მიერ გატაცების, სიცრუის გამომჟღავნება. სეიგანის სიკვდილის ათი წლისთავის აღსანიშნავად დევიდ მორისონმა, სეიგანის ყოფილმა სტუდენტმა, გაიხსენა მისი „უზარმაზარი ღვაწლი პლანეტარულ კვლევაში, საზოგადოების მეცნიერებაში გაცნობიერების საკითხში და სკეპტიციზმის წახალისებაში ჟურნალში Skeptical Inquirer“.
1991 წლის იანვარში სეიგანმა ივარაუდა, რომ ქუვეითის ნავთობის ხანძრიდან (1991) საკმარისი კვამლის ამოსვლის შემთხვევაში „შეიძლება სამხრეთ აზიის დიდ ნაწილში სოფლის მეურნეობას სერიოზული ზიანი მიადგეს...“ მოგვიანებით წიგნში „დემონებით შეპყრობილი მსოფლიო“ მან აღიარა, რომ ეს წინასწარმეტყველება მართებული არ იყო. „შუადღით ყველაფერი კუპრივით გაშავდა და სპარსეთის ყურეში ტემპერატურა 4°–6 °C-ით დავარდა, თუმცა კვამლის დიდმა ნაწილმა ვერ მიაღწია სტრატოსფეროს და აზია გადარჩა“. 2007 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაში აღნიშნული იყო, რომ თანამედროვე კომპიუტერულმა მოდელებმა გამოიკვლია ქუვეითის ნავთობის ხანძარი და აღმოჩნდა, რომ ცალკეული კვამლის ნაკადი სტრატოსფერომდე ვერ ავა, მაგრამ როცა კვამლი წარმოიქმნება დიდ ფართობზე (მაგალითად, ტყეები ან ქალაქები) გავრცელებული ხანძრისგან, რაც წესით ბირთვულ შეტევას უნდა მოყვეს, ამ შემთხვევაში სტრატოსფეროს ნამდვილად მიაღწევს.