cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სოფია ალექსის ასული
ბიოგრაფია
სოფიას დამარცხებით გაიზარდა მისი ნახევარ-ძმის, პეტრეს რეპუტაცია, რომელიც მალევე დანიშნეს ივანე V-ის თანამმართველად. პეტრემ ავდამყოფი ცარი ივანე მარტივად დაარწმუნა, რომ სოფია მის წინააღმდეგ შეთქმულებას გეგმავდა, რის გამოც სოფიასაც და მის მოკავშირეებსაც აეკრძალათ მოსკოვის სიახლოვეს მისვლაც კი. ამით გამწარებულმა სოფიამ მართლა დაიწყო შეთქმულების მზადება, ოღონდ არა ივანეს, არამედ პეტრეს წინააღმდეგ, თუმცა 1698 წელს მოსკოვში მისი ორგანიზებული სახელმწიფო გადატრიალება ჩაიშალა. ამაზე განრისხებულმა პეტრე I-მა დააკავა სოფია და ნოვოდევიჩის მონასტერში მონაზვნად აღკვეცა. სწორედ აქ გაატარა სოფიამ დარჩენილი ცხოვრება და გარდაიცვალა 1704 წლის 14 ივლისს, 46 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1657 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1704 კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:ქალი რეგენტები
ნოვა-პალმეირა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 361 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.05 კმ²-ზე. ფართობი 310 352 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნინო გოგუაძე (იურისტი)
ნინო გოგუაძე (დ. 24 ივნისი, 1980, თბილისი)  — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.
2002 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2006 წელს გაიარა ბერნის უნივერსიტეტის საკონსტიტუციო სამართლის კურსი; 2014-2015 წლებში სწავლობდა ემორის უნივერისტეტის სამართლის სკოლაში (აშშ) და მიენიჭა სამართლის მაგისტრის აკადემიური ხარისხი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ცენტრალური პროვინცია (სოლომონის კუნძულები)
ცენტრალური პროვინცია (Central Province) — სოლომონის კუნძულების ერთ-ერთი პროვინცია. მოიცავს რასელის და ნგელას (ფლორიდის) კუნძულებს. პროვინციის ფართობია — 615 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერით შეადგენს 26 051 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ტულაგი, რომელიც ადრე იყო მთელი სოლომონის კუნძულების დედაქალაქი.
Tony Bennett and Lady Gaga: Cheek to Cheek Live!
Tony Bennett and Lady Gaga: Cheek to Cheek Live! — ამერიკელ ჯაზ მომღერალ ტონი ბენეტის და ასევე ამერიკელ პოპ მომღერალ ლედი გაგას ერთობლივი სპეციალური სატელევიზიო კონცერტი მათი ერთობლივი ჯაზის სტანდარტების ალბომის Cheek to Cheek (2014) მხარდასაჭერად. კონცერტი ჩაიწერა 2014 წლის 28 ივლისს ნიუ-იორკში ლინკოლნის ცენტრის როუზის თეატრში, ხოლო მისი ტელე პრემიერა PBS-ის ეთერში შედგა იმავე წლის 24 ოქტომბერს, ალბომის გამოცემიდან ერთი თვის შემდგომ. კონცერტის ჩაწერას ესწრებოდნენ მოწვეული სტუმბრები და ნიუ-ირკის მუსიკალური სკოლების სტუდენტები. გაგას და ტონის სცენაზე შეუერთდა 39 კაციანი ორკესტრი და მეგობრები. კონცერტისათვის კოსტუმები შექმნა რობერტო კავალიმ, ვალენტინომ, მაიკლ კოსტელომ და სხვა. პრემია ემის რიგით 67-ე დაჯილდოებაზე კონცერტმა მიიღო ნომინაცია საუკეთესო გასართობი სპეციალური შოუსთვის.
ცენტრალური პროვინცია (სოლომონის კუნძულები)
სქოლიო
კატეგორია:სოლომონის კუნძულების პროვინციები
Tony Bennett and Lady Gaga: Cheek to Cheek Live!
გაგამ და ტონიმ კონცერტზე შეარულეს 19 სიმღერა, მათ შორის ალბომის პირველი ორი სინგლი — Anything Goes და I Can't Give You Anything but Love. ელექტრონული ტექნიკის კომაპნია LG Electronics-ის სპონსორობით შოუ ჩაიწერა უმაღლესი 4k რეზოლუციით, მოგვიანებით აშშ-ის მასშტაბით კონცერტის ჩვენება მოხდა LG-ს ყველა მაღაზიათა ქსელში. 2015 წლის 20 იანვარს გამოიცა კონცერტის DVD და Blu-ray ვერსიები, სადაც ბონუსის სახით დამატებული იყო რამდენიმე სიმღერა, რომლებიც ამოღებული იქნა ფილმის სატელევიზიო ვერსიიდან. DVD ვერსიამ აშშ-ის ბილბორდის მუსიკალური ვიდოების ჩარტში დაიკავა პირველი პოზიცია. შოუმ კრიტიკოსების მხრიდან დაიმსახურა დადებითი შეფასებები, განსაკუთრებით კი აღნიშნეს გაგას და ტონის ვოკალი. სიმღერა Bang Bang (My Baby Shot Me Down) საკონცერტო ჩანაწერი შესულია ალბომ Cheek to Cheek-ის iTunes-ის გამოცემაში.
სქოლიო
კატეგორია:2014 წლის სპეციალური სატელევიზიო გადაცემები კატეგორია:2014 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:ლედი გაგას ვიდეო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ფილმები კატეგორია:ვიდეო ალბომები შემსრულებლის მიხედვით კატეგორია:ლედი გაგას საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2014 წლის საკონცერტო ალბომები
ბაიროითის ევანგელიკური საეკლესიო მუსიკის უმაღლესი სკოლა
ბაიროითის ევანგელიკური საეკლესიო მუსიკის უმაღლესი სკოლა (Hochschule für evangelische Kirchenmusik der Evangelisch-Lutherischen Kirche) — სახელმწიფო სტატუსის მქონე საეკლესიო უმაღლესი სკოლა ბავარიაში. უმაღლესი სასწავლებლის რექტორი 2019 წლის 1 ოქტომბრიდან არის ვოლფგანგ დებერლაინი, ხოლო სკოლის პრორექტორები არიან თომას ალბუსი და მარკო ზდრალეკი.
სასწავლო განყოფილებები
2013 წლის გაზაფხულის სემესტრიდან მოყოლებული სკოლაში სწავლება გადაყვანილი იქნა ბაკალავრისა და მასტერის ახალ სისტემაზე. სკოლა შემდეგ განყოფილებებზე სთავაზობს სწავლის მსურველთ საბუთების შეტანას:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარიის უმაღლესი სასწავლებლები
ანტუან ვალუა-ფორტიე
ანტუან ვალუა-ფორტიე (Antoine Valois-Fortier; დ. 13 მარტი, 1990) — კანადელი ძიუდოისტი, რომელმაც 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 81 კგ წონით კატეგორიაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:კანადელი ძიუდოისტები‎
ალფარპი
ალფარპი (Alfarp, Alfarb) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რიბერა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,6 კმ². მოსახლეობა — 1571 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
სეიის მხარე
სეიის მხარე (Sējas novads) — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარეს არ გააჩნია სათემო დაყოფა. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ლოია.
მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას რიგის რაიონის ტერიტორიის ნაწილზე.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 2 496 კაცს. მხარის ფართობია 227,9 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის მხარეები
გიორგი ათონელის ქუჩა
გიორგი ათონელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ორბელიანთუბანი). ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩიდან სიმონ (სოლიკო) ვირსალაძის ქუჩამდე. ადრე იგი ორბელიანის ქუჩის ნაწილს წარმოადგენდა. ქუჩის მიდამოები XVIII საუკუნის შუა წლებამდე სამეფო საკუთრება იყო. 1751 წელს ქართლის მეფე თეიმურაზ II-მ ეს მიდამოები „სახასო სასახლის ადგილიდურთ“ სარდალ რევაზ ორბელიანს უბოძა. XIX საუკუნის 60-იან წლებში ქუჩა გაიყო: ერთ ნაწილს ორბელიანის სახელი დარჩა, მეორეს მადათოვის ქუჩა ეწოდა (20-იან წლებში ორბელიანებმა კუთვნილი ადგილის ნაწილი, მათ შორის ყოფილი კუნძილი მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ახლანდელ მშრალ  ხიდთან, გენერალ ვალერიან (როსტომ) მადათოვს მიჰყიდეს, ხოლო მესამეს — დიდი ვანქისა.
1922 წელს მადათოვის ქუჩას ვ. ვოლოდარსკის სახელი ეწოდა, დიდი ვანქისას —პრესისა. 1958 წელს პრესის ქუჩას, 1965 წელს კი ორივე ქუჩას გიორგი ათონელის ქუჩა ეწოდა. ქუჩას ესაზღვრება გიორგი ლეონიძის ბაღი (ყოფილი ალექსანდრეს ბაღის ქვედა ნაწილი). ადრე № 31 სახლში სასტუმრო „ლონდონი“ იყო განთავსებული, ხოლო №29-ში — სასტუმრო „გრანდ-ოტელი“. შემონახულია: გალავნისა და ძველი ეკლესიი ნაშთი (სამრეკლოზე მიშენებულია №2 სახლი). ვანქის სამრეკლო (XIX საუკუნე); XIX საუკუნის 50-70-იანი წლებისა და საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები; ეკლექტიკური ხასიათის შენობა №25, რომელშიც ამჟამად განთავსებულია საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია, აგებულია XIX  საუკუნის დასასრულს (ადრე ამ ადგილზე იდგა გრიგოლ ორბელიანის სახლი). ქუჩას აქვს I ჩიხი.
მარტინ ედეგორი
მარტინ ედეგორი (Martin Ødegaard; დ. 17 დეკემბერი, 1998) — ნორვეგიელი ფეხბურთელი. თამაშობს მადრიდის „რეალსა“ და ნორვეგიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. 2014 წლის 13 ოქტომბერს გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი, რომელსაც მონაწილეობა მიუღია უეფა-ს ეგიდით გამართლ ოფიციალურ შეხვედრაში.
პედრა-ლავრადა
პედრა-ლავრადა (Pedra Lavrada) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 516 მეტრზე. მიეკუთვნება ბორბორემის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალ-პარაიბანუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 475 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.26 კმ²-ზე. ფართობი 351 680 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლაფანყურის სამარხი
სამარხში აღმოჩნდა ოდნავ ჩაზნექილპირიანი და მომრგვალებულძირიანი ქვის ჯამი, ხელით ნაძერწი, ხუთი ჭურჭელი, რომლებიც დამზადებულია ქვიშის, თეთრი, ზოგჯერ ბრწყინავი მინარევისა და წვრილი კენჭების შემცველი თიხით; ამოკაწრული, კონცენტრული ხაზითა და კოპებით შემკული, შავპრიალა ქილა; ასიმეტრიული ფორმის ორი ქოთანი. მათგან ერთი მორუხო-მოყავისფროა, მეორე მოწითალო-მორუხოდ გამომწვარი, ცალყურა, შვერილისებრი ორი კოპით; მორუხო-მოყავისფრო ბადია და კათხა, რომლებსაც სწორი, ბრტყელბაკოიანი პირი და ბრტყელი, ღარიანი ყური აქვს. ბადიას პირს, ზემოდან, გარშემოუყვება ამოღარული ხაზი. კათხას მსგავსი ხაზი პირს ქვემოთ აქვს შემოვლებული. ძეგლი მიეკუთვნება თრიალეთურ კულტურას. არქეოლოგიური მასალა ინახება თელავის მხარეთმცოდნების მუზეუმში. სოფლის მიდამოებში, ძირითადად მდინარე ლოპოტის ხეობაში, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ, აღმოჩენილია სხვადასხვა არქეოლოგიური მასალა, რომელიც დაცულია სოფლის სკოლის მუზეუმში.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (კვირიკე დიდის 55)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს კვირიკე დიდის ქუჩაზე (№ 55). თარიღდება XIX საუკუნის დასაწყისით.
სახლი ორსართულიანია. დგას ეზოს სიღრმეში. ეზოს მხარეს, დიდი ზომის, აგურის, შელესილ ბურჯებზე დაყრდნობილი, გადახურული, ხის აივანი აქვს. ზედა სართულის კარ-სარკმლები ნალისებრთაღოვანია. სწორკუთხა ალათებით. აივნის მოაჯირი და აფრები აღჭურვილია ჭვირული სახეებითაა გაფორმებული. აივანზე მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე გარედანაა მიდგმული. კიბეს რიკულებიანი მოაჯირები აქვს. ეზო შემოსაზღვრულია რიყის ქვით ნაშენი, დაბალი გალავნით. სახლი კრამიტითაა გადახურული, აივანი კი თუნუქით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
თელავის ჭიშკარი (თეიმურაზ ბაგრატიონის ქუჩა)
თელავის ჭიშკარი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს თელავის ცენტრალურ ნაწილში, თეიმურაზ ბაგრატიონის ქუჩაზე (№ 10), სავარაუდოდ თარიღდება XVIII საუკუნით.
ჭიშკარი მოგრძო, მაღალი ნაგებობაა, რომლის ცენტრში ფართო, შეისრულთაღოვანი გასასვლელია მოწყობილი, გვერდით ნაწილებში კი, მიწიდან ოთხმოციოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზე, თითო ვიწრო, მაღალი, შეისრულთაღოვანი ნიშაა. თაღში ჩადგმულია ხის დაბალი, ორფრთიანი კარი (გვიანდელია). ცენტრალურ ნაწილი, გვერდით ნაწილებთან შედარებით, ბევრად უფრო (დაახლოებით ოთხჯერ) განიერია და ქუჩის მხრიდან, გვერდებზე, თითო სადა პილასტრი აუყვება. თითო ანალოგიური პილასტრი ჭიშკრის ორივე კიდეშიცაა. ეზოს მხრიდან კედლის ზედაპირი ერთიანია, დაუნაწევრებელი. გარედან ნიშნების ქვემოთ და ზემოთ, ასევე, გასასვლელის თაღის გვერდებზე არსებული კედლის სიბრტყეები აგურის ფიგურული წყობითაა გამოყვანილი. ნაგებობა გადახურულია ღარისებრი კრამიტის ორფერდა სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჩემი ოჯახი და სხვა ცხოველები
ჩემი ოჯახი და სხვა ცხოველები (My Family and Other Animals) — ჯერალდ დარელის ავტობიოგრაფიული წიგნი. მასში მოთხრობილია დარელის ბავშვობის წლების შესახებ, რომელიც მან საბერძნეთის კუნძულ კერკირაზე გაატარა, 1935-1939 წლებში. დარელების კუნძულზე ცხოვრება სახალისოდ არის გადმოცემული და აღწერს კუნძულის ფაუნასაც. იგი არის კერკირას ტრილოგიაში პირველი წიგნი, რომელსაც მოჰყვება ფრინველები, ცხოველები და ნათესავები და ღმერთების ბაღები.
გაბრიელ რამანანცუა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მადაგასკარის პრეზიდენტები კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
ლატვიის საპარლამენტო არჩევნები (1998)
ლატვიის საპარლამენტო არჩევნები (1998) (7. Saeimas vēlēšanas) — საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ მესამე საპარლამენტო არჩევნები ლატვიაში. არჩევნები გაიმართა 1998 წლის 3 ოქტომბერს. არჩევნებში გამარჯვებული გახდა სახალხო პარტია.
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები კატეგორია:1998 წლის არჩევნები
მონტენეგროს ეკონომიკა
მინი|[[მონტენეგროს ცენტრალური ბანკი]] მონტენეგროს ეკონომიკა — ძირითადად მომსახურებაზე დაფუძნებული გარდამავალი პერიოდის ეკონომიკა. ბალკანეთის ნახევარკუნძულის პატარა ქვეყნის ეკონომიკა ცდილობს თავი დააღწიოს იუგოსლავიის ომებით გამოწვეულ უარყოფით შედეგებს. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ მონტენეგროს ეკონომიკამ დაღმასვლა განიცადა.
ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია
ქუთაისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია — 1880 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მცდელობით ქუთაისში გაიხსნა პირველი ქართული სკოლა. 1905 წელს იგი გიმნაზიად გადაკეთდა.
ელეონორ ტოლედოელი
ელეონორ ტოლედოელი (Eleonor di Toledo; დ. 1522 — გ. 17 დეკემბერი, 1562) დაბ. დონა ელეონორ ალვარეს დე ტოლედო ი ოსორიო — ესპანელი დიდგვაროვანი. ფლორენციის ჰერცოგინია 1539 წლიდან გარდაცვალებამდე, როგორც კოზიმო I- ის მეუღლე. იგი იყო ფლორენციის რეგენტი მეუღლის არყოფნისას.
ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია
1901 წლიდან მას სათავეში ჩაუდგა გამოჩენილი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე იოსებ ოცხელი. მის სახლთანაა დაკავშირებული გიმნაზიისთვის შენობის აგების იდეა. ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურთა მარშლის, დ. ნიჟარაძისა, და ცნობილი საზოგადო მოღვაწის, კ. ლორთქიფანიძის, დახმარებით შესყიდულ იქნა მიწის მოზრდილი ნაკვეთი, სადაც აშენდა შესანიშნავი შენობა გიმნაზიისათვის.1913 წლის 21 თებერვალს შენობა საზეიმოდ გაიხსნა და მასში ფუნქციონირება განაგრძო ქართულმა გიმნაზიამ.
ელეონორ ტოლედოელი
ადრეული ცხოვრება
ელეონორი დაიბადა ესპანეთის ქალაქ ტოლედოში, იგი იყო ნეაპოლის გუბერნატორ დონ პედრო ალვარეს დე ტოლედოსა და მისი მეუღლის, მარია ოსორიოს მეორე ქალიშვილი. გარდა ნეაპოლისა მამამისი მართავდა ქალაქ ტოლედოსაც, ხოლო მისი უფროსი ძმა ალბას ჰერცოგი იყო.
ელეონორი XVI საუკუნის სილამაზის ყველა სტანდარტს აკმაყოფილებდა, გრძელი შავი თმა, თაფლისფერი თვალები, იყო ძალიან თეთრკანიანი, ჰქონდა ოვალური ფორმის სახე, რომელიც ნათლად ჩანს მის პორტრეტებში. ამრიგად, იგი სასურველი პატარძალი იყო ნებისმიერი არისტოკრატიული ოჯახისათვის.
ამ პერიოდისათვის ფლორენციის ჰერცოგი, კოზიმო I მედიჩი საცოლეს ეძებდა. თავდაპირველად მან თავისი ბიძაშვილის, ალესანდრო I- ის ქვრივის, მარგარეტ ავსტრიელის ხელი ითხოვა, რომელმაც დიდი თავშაკავებულობა გამოიჩინა და კოზიმოს უარი უთხრა. თუმცა, მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ ეს უარი არა მარგარეტის, არამედ მამამისის, იმპერატორ კარლ V-ის იდეა იყო, ვინაიდან მას ქალიშვილისათვის სულ სხვა გეგმები ჰქონდა. ამის შემდგომ კოზიმომ თავისი არჩევანი ნეაპოლის მდიდარი გუბერნატორის ასულ ელეონორ ტოლედოელზე შეაჩერა. ელეონორის მამა სიხარულით დათანხმდა კოზიმოს წინადადებას, ვინაიდან მას ყოველთვის სურდა მონარქებთან დანათესავება. ეს ქორწინება სასარგებლო იყო ორივე მხარისათვის, ვინაიდან ელეონორის მზითვები და სილამაზე მედიჩებს ძალიან წაადგებოდათ, ელეონორის ოჯახი კი სტატუსს აიმაღლებდა. გარდა ამისა ელეონორს ნათესაური კავშირი ჰქონდა კასტილიის მეფეებთან და იმ პერიოდისათვის გაბატონებულ ჰაბსბჰურგებთან, რაც მედიჩებს უსაფრთხოების გარანტიას აძლევდა, ვინაიდან ჰაბსბურგები და ესპანელები ფლორენციის დაპყრობაზე ოცნებობდნენ. თუმცა კოზიმო ქორწინებას მხოლოდ მაშინ დათანხმდა, როცა მისი მოთხოვნით ელეონორის მამამ ტოსკანიდან ესპანური ჯარები გაიყვანა.
1538 წლის 11 ივნისს კოზიმო პიზაში ჩავიდა თავის ძმასთან და შვიდ გალერასთან ერთად. ელეონორი კი ამავე წლის 22 ივნისის დილას ჩავიდა პიზაში, კოზიმოსთან შესახვედრად. შეთანხმების თანახმად ელეონორი და კოზიმო პიზის ცენტრში შეხვდნენ ერთმანეთს. პიზაში ხანმოკლე ყოფნის შემდეგ წყვილი ფლორენციაში გაემგზავრა. 29 ივლისს წყვილი საზეიმოდ შევიდა ქალაქში, სადაც კოზიმო და ელეონორი სან-ლორენცოს ტაძარში დაქორწინდნენ. საქორწინო ცერემონიალი გრანდიოზული იყო.
ელეონორსა და კოზიმოს ხანგრძლივი და მშვიდი ქორწინება ჰქონდათ. ბევრის გასაკვირად, კოზიმო ყოველთვის მეუღლის ერთგული იყო, რაც დიდი იშვიათობა იყო იმ ხანის მონარქებში. ორივე ღრმადმორწმუნე კათოლიკე იყო და შესაბამისად რელიგიურად ცხოვრობდნენ.
ჰერცოგინია
ალესანდრო უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც ყველაზე ახლო მემკვიდრე, მისი გარე ბიძაშვილი კოზიმო იყო, სწორედ ასე გახდა იგი ჰერცოგი. ამიტომაც ელეონორის მსგავსი, მომხიბვლელი, ქველმოქმედი და ნაყოფიერი ჰერცოგინიით ხალხი მეტად კმაყოფილი იყო. მალე მან ქალიშვილი გააჩინა, 1541 წელს კი ვაჟიც გააჩინა. როდესაც ვაჟი წამოიზარდა კოზიმომ შვილისა და ცოლის პორტრეტის დახატვა მოითხოვა, რომელიც შემდგომ საძინებელში ჩამოკიდეს.
თავისი მმართველობის პერიოდში ელეონორი ხელს უწყობდა ფლორენციაში ხელოვნების აღორძინებას. იგი იმდენად ეხმარებოდა ხელოვან ადამიანებს, რომ მალე იტალიელი ხელოვანების უმრავლესობა ფლორენციაში დასახლდა. ელეონორი ასევე არის უამრავი კათოლიკური ტაძრის დამაარსებელი. იგი ასევე დაინტერესდა სოფლის მეურნეობითაც, ცდილობდა გლეხებისათვის ხელის შეწყობას და მოყვანილი მოსავლის ნაწილი ესპანეთში გაჰქონდა გასაყიდად, რაც დადებითად აისახა ფლორენციის ეკონომიკაზე.
იგი ასევე მხარს უჭერდა თავისი ქმრის პოლიტიკას და ხშირად აძლევდა რჩევებსაც. კოზიმო მას იმდენად ენდობოდა, რომ მისი არ ყოფნისას რეგენტად ელეონორს ნიშნავდა. ამას გარდა მას იმიტომაც, უყვარდა ასე ძალიან მეუღლე, რომ მას შვიდი შვილი აჩუქა.
ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია
რუსეთის საიმპერიო რეჟიმის დროს გიმნაზია ეროვნული მიმართულებით წარმართავდა იმდროინდელ ახალგაზრდობას. იოსებ ოცხელი, სილოვან ხუნდაძე და სხვა პედაგოგები აქტიურად იბრძოდნენ მოსწავლეებში ეროვნული იდეალების დამკვიდრებისთვის. ამიტომ იყო, რომ გიმნაზიის აღმზრდელები და აღსაზრდელები იცავდნენ ქართველი ერის ღირსებას. გიმნაზიის მოსწავლის, კონსტანტინე გამსახურდიას, თაოსნობით მე-20 საუკუნის 10-იან წლებში გიმნაზიაში შეიქმნა ახალგაზრდული ორგანიზაცია „ცხრა მუხა“, რომელშიც ეროვნული თავისუფლებისათვის მებრძოლი ახალგაზრდები იყვნენ გაერთიანებული.
ელეონორ ტოლედოელი
მემკვიდრეობა
მინი|415x415პქ|ელეონორ ტოლედოელი 1560 წელს ელეონორ ტოლედოელი გარდაიცვალა 1562 წელს, მალარიით. ფლორენციელი ისტორიკოსების გადმოცემით მედიჩთა ოჯახის წევრებიდან, ერთ-ერთი ყველაზე პომპეზური და ფუფუნების მოყვარული ადამიანი იყო. რაზეც მეტყველებს ის ფაქტი, რომ ჰქონდა უამრავი საკუთარი პორტრეტი და ყოველთვის ექსტრავაგანტური კაბები ეცვა. მისი უძვირფასესი ტანისამოსი დღესაც ინახება პიტის სასახლეში. 1549 წელს მან სპეციალურად შეაკერინათ ძვირადღირებული კაბა, რომელიც მისივე დანაბარების მიხედვით კუბოში ჩააცვეს. ასევე მისი ბრძანებით გაარემონტეს მედიჩთა რამდენიმე სასახლე.
ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია
გიმნაზიის პედაგოგებმა დიდი როლი შეასრულეს ეროვნული სკოლისათვის სახელმძღვანელოების გამოცემის საქმეში. იოსებ ოცხელის ინიციატივით შექმნილ გამომცემლობა „განათლებაში“ დაიბეჭდა სილოვან ხუნდაძის „ქართული ქრესტომათია“, „ქართული ენის გრამატიკა“, დიმიტრი უზნაძის „ძველი საბერძნეთი“, „ძველი რომი“, იოსებ ოცხელის „არითმეტიკა“ და სხვა. მე-20 საუკუნის დასაწყისში სკოლას სტუმრობდნენ ვაჟა-ფშაველა, იაკობ გოგებაშვილი, მოგვიანებით — კონსტანტინე გამსახურდია. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ გიმნაზიის სტატუსი რამდენიმეჯერ შეიცვალა. 1954 წლიდან მას ეწოდა აკაკი წერეთლის სახელობის მე-2 საშუალო სკოლა, 1995 წლიდან — ეროვნული გიმნაზია, 2007 წლიდან კი ეწოდა იოსებ ოცხელის სახელობის ქუთაისის მე-2 საჯარო სკოლა.
ელეონორ ტოლედოელი
მემკვიდრეობა
დაკრძალვამდე კოზიმომ ბრძანა, რომ ელეონორის ბიუსტი შეექმნათ. ელეონორმა სიცოცხლეშივე უამრავი უალამაზესი მონასტერი დააარსა, რომლებშიც ძირითადად მიტოვებულ და ობოლ ბავშვებს ზრდიდნენ. ასევე მისი ბრძანებით ყოველ კვირას მცირე თანხებით ეხმარებოდნენ ომში დაღუპული ფლორენციელი ჯარისკაცების ოჯახებს.
ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია
ლიტერატურა
კატეგორია:ქუთაისის განათლების ცენტრები კატეგორია:ქუთაისის ისტორია
ელეონორ ტოლედოელი
მემკვიდრეობა
მისი გარდაცვალების შემდეგ საუკუნეების მანძილზე, დადიოდა მითი, რომ მისი 15 წლის ვაჟი გარსია მისიმა 19 წლის ვაჟმა ჯოვანიმ მოკლა 1562 წელს. თუმცა როგორც შემდეგ გაირკვა გარსია დედაზე მიჯაჭვული ბავშვი იყო და მისი გარდაცვალების შემდეგ თავი მოიკლა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1522 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1562 კატეგორია:ფლორენციის ჰერცოგინიები
მონტენეგროს ეკონომიკა
დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მონტენეგრომ მიზნად დაისახა გამხდარიყო ელიტარული ტურიზმის ადგილად და გაწევრიანებული ევროპის კავშირში. ტურიზმის განვითარების მიზნით განხორციელდა მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული პროექტები, მთავრობა მუშაობს უცხოური ინვესტიციების მოზიდვაზე.
მონტენეგროში 2006–2007 წლებში უძრავი ქონების ბაზრის ბუმი იყო, რადგან მდიდარი რუსები და ბრიტანელები მის სანაპირო ზოლში სახლებს აქტიურად ყიდულობდნენ. მონტენეგრომ 2008 წელს შეძლო ევროპის მასშტაბით ყველაზე დიდი რაოდენობით ინვესტიციების მოზიდვა.
სქოლიო
კატეგორია:ეკონომიკა ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ტერესა-დე-კოფრენტესი
ტერესა-დე-კოფრენტესი (Teresa de Cofrentes, Teresa de Cofrents) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის ვალიე-დე-კოფრენტესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 110,8 კმ². მოსახლეობა — 619 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ჩრდილო-დასავლეთის ოლქი (ბოტსვანა)
გეოგრაფია
ოლქის ცენტრალურ ნაწილში მიედინება მდინარე ოკავანგო და მისი მრავალი შენაკადი, ასევე ამავე მდინარის დელტა. სამხრეთში მდებარეობენ მლაშობ ნიადაგიანი ქვაბულები: მადონგო, ნგვაკო, მასალანიანე; ჩრდილო-დასავლეთში — ცოდილოს მთები, მდინარეები: ნგამასერი და ცკაუდუმი. ბუნების დაცვის ტერიტორიები: ბუნების ნაკრძალი მორემი (ცენტრში), ეროვნული პარკი ჩობე (ჩრდილოეთში), ნხაი პანი (აღმოსავლეთში), გცვიჰაბას გამოქვაბულები.
დასახლებული პუნქტები
4000 მაცხოვრებელზე მეტი:
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ოლქი დაყოფილია 4 სუბოლქად:
ეკონომიკა
ოლქის უკიდურეს აღმოსავლეთში მიმდინარეობს მანგანუმის საბადოს და ასბესტის მოპოვება. მაუნში და კასანეში (უკიდურეს ჩრდილოეთში) მდებარეობს აეროპორტი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოტსვანის ოლქები
ავლაბრის მოედანი
ავლაბრის მოედანი — მოედანი თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი) ღვინის აღმართს, მეტეხის ქუჩას, ქეთევან დედოფლის გამზირს, ნიკიფორე ირბახისა და ლადო მესხიშვილის ქუჩებს შორის.
მოედანი წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1828 წლიდან იხსენიება როგორც კახეთის მოედანი, თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია ავლაბრის მოედნის სახელით (აქ იყო ე. წ. „ავლაბრის ბაზარი“, გაუქმდა 1911 წელს). თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც კახეთის მოედანი, 30-იან წლებში სტეფანე შაუმიანის სახელი ეწოდა, 1990 წელს — ქეთევან წამებულის სახელი. 2005 წელს დაუბრუნეს ძველი სახელწოდება.
ავლაბრის მოედანზე მდებარეობს ეჩმიაძინის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომლის ეზოშიც 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიის გამო სომხეთიდან ქართველი ხალხის თანაგრძნობის ნიშნად ჩამოტანილი ქვაჯვარი (მოქანდაკე ა. მარტიროსიანი) დგას. მოედანზე მდებარეობს მეტროს სადგური ავლაბარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის მოედნები
ჰაიდელბერგის საეკლესიო მუსიკის უმაღლესი სკოლა
ჰაიდელბერგის საეკლესიო მუსიკის უმაღლესი სკოლა (Hochschule für Kirchenmusik Heidelberg), (აბრევიაციით: კა-ი) — უმაღლესი სასწავლებელი 1931 წელს ჰერმან მაინჰარდ პოპენმა (Hermann Meinhard Poppen) დააარსა საეკლესიო მუსიკოსთა მომზადების გაუმჯობესების მიზნით ბადენის სამხარეო ეკლესიაში. თავდაპირველად სასწავლებელს ჰქონდა სახელწოდება ჰაიდელბერგის საეკლესიო მუსიკალური ინსტიტუტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის უმაღლესი სასწავლებლები
პრასკოვია იოანეს ასული
პრასკოვია იოანეს ასული (Прасковья Иоанновна; დ. 24 სექტემბერი, 1694, მოსკოვი, რუსეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1731, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი) — რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის ცარ ივანე V-ისა და პრასკოვია სალტიკოვას ნაბოლარა ქალიშვილი. იმპერატრიცა ანას უმცროსი და და იმპერატორ პეტრე I-ის ძმისწული.
ბიოგრაფია
პრასკოვია დაიბადა 1694 წლის 24 სექტემბერს მოსკოვში. იგი იყო რუსეთის ცარ ივანე V-ისა და ცარიცა პრასკოვია სალტიკოვას მესამე და ნაბოლარა ქალიშვილი. მას ორი უფროსი და ჰყავდა: ეკატერინა (შემდგომში მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგინია და იმპერატორ ივანე VI-ის ბებია) და ანა (შემდგომში რუსეთის იმპერატრიცა 1730-1740 წლებში).
რუსეთის სამეფო კარზე პრასკოვიას გერმანელი მასწავლებლები ლიტერატურასა და მეცნიერებებს ასწავლიდნენ. როგორც ცნობილია, ესპანეთის მეფე კარლოს II-ის ელჩმა მოსკოვში ჩასულ პრასკოვიაზე განაცხადა: „თავის დებთან შედარებით უფრო ინტელიგენტია, მაგრამ ავადმყოფურად გამოიყურება.“ თავად რუსებიც ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ მიუხედავად ცუდი ჯანმრთელობისა, პრასკოვია საკმაოდ მომხიბლავი და ინტელიგენტი გოგონა იყო.
განსხვავებით მისი დებისაგან, ბიძამისმა, იმპერატორმა პეტრე I-მა იგი დინასტიური ქორწინებებისათვის არ გამოიყენა. მოგვიანებით პრასკოვია დედამისის თანხმობით დაქორწინდა რუს დიდგვაროვან ივან ილიჩ დიმიტრიევ-მამონოვზე. 1724 წელს პრასკოვიამ მისგან ვაჟი გააჩინა, რომელიც 1730 წელს გარდაიცვალა.
პოლოვცევის მიხედვით, პრასკოვია იმდენად იყო დედაზე დამოკიდებული და მიჯაჭვული, რომ როდესაც 1723 წელს პრასკოვია სალტიკოვა გარდაიცვალა, მას ძალიან გაუჭირდა დამოუკიდებლად ცხოვრება. დედის გარდაცვალების შემდეგ პრასკოვიამ დაივიწყა თავისი ჩვეული სიმორცხვე და დედის მთელი ქონების მისაღებად მოსამართლეებს ქრთამიც კი გადაუხადათ.
იმპერატორ პეტრე II-ის მმართველობის პერიოდში პრასკოვიამ დატოვა რუსეთის სამეფო კარი და თავის მამულში ე.წ. „მეორე სამეფო კარი“ მოაწყო, რომელიც ნამდვილზე გაცილებით უფრო პომპეზური და ექსტრავაგანტური იყო. ეს იმითაც იყო განპირობებული, რომ პრასკოვია მთელ სამეფო ოჯახში თითქმის ყველაზე დიდ პენსიას იღებდა, რომელიც 1728 წლისთვის 12,000 რუბლს შეადგენდა თვეში. ამავე წელს მან მოსკოვში მეორე სასახლე შეიძინა.
1730 წელს რუსეთის საიმპერატორო ტახტზე პრასკოვიას და, იმპერატრიცა ანა ადის, რამაც დებს შორის უთანხმოება ჩამოაგდო. პრასკოვიამ უარი განაცხადა ანას პრეტენზიების შესრულებასა და სამეფო კარზე დაბრუნებაზე, რის საპასუხოდაც ანამ მას პენსია შეუმცირა. ამ ამბიდან მალევე, 1731 წლის 8 ოქტომბერს, 37 წლის პრასკოვია იოანეს ასული სანქტ-პეტერბურგში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1694 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1731 კატეგორია:რომანოვების დინასტია
ვასიფ მეჰმედ-ფაშა (გუჯაბიძე)
ვასიფ მეჰმედ-ფაშა (დ. 1795, ჩოჩხათი, გურიის სამთავრო — გ. 1865) — წარმოშობით ქართველი სამხედრო პირი, მოღვაწეობდა ოსმალეთის იმპერიაში.
ბიოგრაფია
200px|right დაბადების გვარი იყო გუჯაბიძე. 1819-1820 წლების აჯანყების დროს ახალგაზრდა ჭაბუკი თავადმა დავით მაჭუტაძემ ოსმალებს მიჰყიდა და აღებული ფულით იარაღი იყიდა, რომ რუსებს შებრძოლებოდა. ტყვედ შეიძინა წარმომავლობით ქართველმა დიდვეზირმა ხოსრო მეჰმედ-ფაშა ჩხეიძე-ერისთავმა, აღზარდა და ხელი შეუწყო, რომ მაღალი თანამდებობები დაეკავებინა.
ვასიფმა სამხედრო სასწავლებელი დაამთავრა და მოქმედ არმიაში დაიწყო სამსახური. ჯერ მაიორი იყო, შემდეგ პოლკოვნიკი და ლივა გახდა. 1830 წელს დივიზიის გენერლის (ფაშა) წოდება დაიმსახურა. 1836 წელს ბოსფორის ციხისთავად დაინიშნა. ბოსფორის ბრძოლებმა მას გვარდიის გენერლობა მოუტანა, ხოლო 1839 წელს ვეზირის წოდება მიიღო და ნიშის გამგებლადაც (ვალი) განამწესეს. შემდეგ მუშაობდა სილისტრის (1840 წ.), ქოსთენდილის (1842 წ.), სალონიკის (1844 წ.), ვადინასა და ტრაპიზონის (1850 წ.) გამგებლის პოსტებზე.
1853 წელს არაბეთის მარშლად დაინიშნა. 1854 წლის ნოემბერში ანატოლიის ჯარების სარდლად გადაიყვანეს. მონაწილეობდა ყარსის ბრძოლებში. 1855 წელს ყარსის დაცვისას რუსებმა ტყვედ ჩაიგდეს, მაგრამ მეომარ ქვეყნებს შორის სამშვიდობო კონვენციის დადების შემდეგ გაანთავისუფლეს. 1856 წელს სულთნის გვარდიის, ხოლო 1857 წელს არსენალის მარშალი გახდა. იმავე წლის ოქტომბერში კვლავ დააბრუნეს გვარდიის მარშლის თანამდებობაზე, 1860 წელს ისევ არაბეთის მარშალი გახდა. მოგვიანებით თანხმობის სამხედრო საბჭოში შეიყვანეს. ვასიფ მეჰმედ ფაშა გარდაიცვალა 1865 წელს. დაკრძალულია უსკუდარში, ჰუდაი-ეფენდის თექეში (სავანეში).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1865 კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ოსმალეთში მოღვაწე ქართველები ვასიფ
ოქროს ვარსკვლავი (აზერბაიჯანი)
მედალი „ოქროს ვარსკვლავი“ — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის მედალი, განსაკუთრებულად განსხვავებული ნიშანია. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი ხარისხის წარჩინებაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
მითი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მითი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სერიდო (პარაიბა)
სერიდო (Seridó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 631 მეტრზე. მიეკუთვნება ბორბორემის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალ-პარაიბანუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 230 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37 კმ²-ზე. ფართობი 276 471 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
აზიზე ჯაფარზადე
აზიზე ჯაპარზადე (Əzizə Cəfərzadə; დ. 19 დეკემბერი, 1921, ბაქო — გ. 4 სექტემბერი, 2003, იქვე) — აზერბაიჯანელი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, ფილოლოგიის დოქტორი, პროფესორი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი 1946 წლიდან.
ცხოვრება
დაიბადა 1921 წლის 29 დეკემბერს ბაქოში. დაწყებითი განათლება მან მიიღო 25-ე სკოლაში, შემდეგ სწავლობდა თეატრალურ ტექნიკურ სკოლაში და ორწლიან მასწავლებელთა ინსტიტუტში, ხოლო 1942-1944 წლებში მასწავლებლად მუშაობდა აგსუს რაიონის სოფელ ჩაფარლისში. 1946-1947 წლებში დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1944-1946 წლებში იყო აზერბაიჯანული ფილმის სკრინინგის განყოფილების ხელმძღვანელი ჯაფარ ჯაბბარლის სახელობის თეატრის ტექნიკური სკოლის ხელმძღვანელი, 1947-1949 წლებში პედაგოგიური ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი, 1950-1955 წლებში პედაგოგიური ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი, 1956 წელს კამჩატკის პედაგოგიური ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი; 1957 - 1974 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში, როგორც უფროსი მკვლევარი, განყოფილების ხელმძღვანელი, ხოლო 1974 წლიდან - ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. აზიზა ჯაფარზადე იყო ცნობილი როგორც მე -19 საუკუნის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მცოდნე და დაიცვა თავისი დისერტაცია 1950 წელს "მე -19 საუკუნის აზერბაიჯანული ლიტერატურის განმანათლებლობის-ილუსტრირებული ასლები" და სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: "ხალხური პოეზიის სტილი მე -19 საუკუნის აზერბაიჯანული პოეზიაში".
შემოქმედება
მან ლიტერატურული მოღვაწეობა 16 წლის ასაკში დაიწყო და 1937 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი მოთხრობა "აზრაილი" გაზეთ "ლიტერატურაში". პირველი წიგნი გამოიცა 1948 წელს, მაგრამ იგი აკრძალული და დაწვეს მოსკოვის გადაწყვეტილებით გაყიდვამდე. აზიზა ხანუმის პროზაული ნაწარმოებები ძირითადად ისტორიული რომანის ჟანრშია დაწერილი. მან ხელახლა გააცნო ეს ჟანრი თანამედროვე აზერბაიჯანის ისტორიაში. მისი ნამუშევრები ასეთია:
არაერთი რომანის თემები, როგორიცაა "მიუსაფარი სახლი" 1966, "მომეცი შენი ხელები" 1970, "შენ ხარ ჩემი იმედი" 1984, "ჩემი ოცნება" 2002 აღებულია თანამედროვე ცხოვრებიდან.
"მოთხრობები ჩემი შვილის შესახებ" 1964, "დედაჩემის ზღაპრები" 1982, "ჩემი ყვავილები" 1988, "კატის ენა" 2001 და სხვა მოთხრობები და ზღაპრები ბავშვებისთვის.
ამავე დროს, აზიზა ჯაფარზადემ, როგორც კვლევის მეცნიერმა, შესანიშნავი მომსახურება გაუწია აზერბაიჯანელ მეცნიერებს. მისი ნამუშევრები, რომლებიც მისი ინტენსიური სამეცნიერო ძიების შედეგია კლასიკური აზერბაიჯანული ლიტერატურის, განსაკუთრებით ზეპირი ლიტერატურული მემკვიდრეობის შესწავლის საქმეში, ყოველთვის საინტერესო იყო სამეცნიერო საზოგადოების მიერ. აზიზა ხანუმის კვლევებმა ასევე ღრმა გავლენა მოახდინა მის ლიტერატურულ შემოქმედებაზე და მის ნამუშევრებს ნათელი მაგალითია აზერბაიჯანული ენის სიწმინდისა და სიწმინდისთვის ბრძოლისათვის. ქალბატონმა აზიზამ შეძლო ლიტერატურულ და სამეცნიერო შემოქმედებას წარმატებით დაუკავშირა პედაგოგიურ საქმიანობას. მან შეაგროვა და გამოაქვეყნა აშუღისა და პოეტების მრავალი ნაშრომი, მაგალითად, "შირვანის სამი პოეტი" 1971, "სიხარულის გრძნობები" 1972, "აზიგა და პოეტი ქალები აზერბაიჯანი" 1974, 1991. ქალები "(მე -2 გამოცემა 2003)," შირვანის სამი პოეტი "(1971)," შთამბეჭდავი კარიმი ვარდანი. Sunbulstan "1978," აბდულა პადარლი. არჩეული ნაშრომები "1979," ფოთოლი თითოეული ფილიალიდან "1983. მისი კოლექციების ძირითადი ნაწილი დედათა და ქალთა თემაა, რომელთაც აზიზას რომანებზე ცოტა რამ მისცეს. ამ წიგნების საშუალებით მან დაამტკიცა, რომ ძველ დროში აზერბაიჯანში პოეტური მწერლობის და ვერბალური ქალი შემოქმედების მაღალი დონე არსებობს და ლიდერია მსოფლიო ლიტერატორში. ამ ნაშრომების გარდა, პრესაში გამოიცა ასობით სტატია, ესე, სამეცნიერო კვლევა და პუბლიცისტური სტატია.მან დაწერა ფილმის სცენარი სახელწოდებით "ნადავანი", რომელიც მრავალრიცხოვან რადიოსა და სატელევიზიო პიესებს მოგვაგონებს და უთვალავი ბუები. აზიზა ხანუმი იყო ჩვენი ფოლკლორის აქცენტი, ხალხის საყვარელი ნაწარმოებები, მისი მწერლობა ეთნოგრაფიაზე, ეთნოგრაფიაზე, "ჩემი აზრები", "ხიზი ნაბი", "ნოვრუსი" და სხვ. მან მონაწილეობა მიიღო მრავალ საერთაშორისო ღონისძიებაში არაერთ უცხოურ ქვეყანაში, მათ შორის იუგოსლავიაში, სირიაში, კვიპროსში, ინდოეთში, სინგაპურში, მალაიზიაში, ისრაელში, ერაყსა და თურქეთში. მან შეაგროვა ისტორიული ინფორმაცია ამ ქვეყნების ბიბლიოთეკებიდან და დაწერა სამგზავრო დღიურები. ერთ-ერთი ეს არის 1965-1966 წლებში კანაში მისი მოგზაურობის დღიურები, მისი მეუღლის საქმესთან დაკავშირებით, მოგონება "მოგზაურობა ოქროს სანაპიროზე" 1968.
აზიზა ხანის არაერთი უცხოელი ავტორის ნამუშევარი, მათ შორის ს. სმირნოვის "ბრესტის ციხე", შ.რაშიდოვის "ტალღა", ა. ლიხანოვის "ჩემი გენერალი", ა. კაბაკლის "დრაკონის ქვა", ა. კაბაკლის "დრაკონის ქვა", ს. ჩოკუმის "ჩვენი ქვეყანა" და სხვები. მან თარგმნა აზერბაიჯანული ენა და მრავალი წიგნის რედაქტორია. მისი ნამუშევრები ასევე თარგმნილია რამდენიმე უცხო ენაზე, მათ შორის რუსულ, სპარსულ, ტაჯიკ, არაბულ, ყაზახურ და სხვა. მან განუწყვეტლივ გააკეთა მრავალფეროვანი თემები ტელევიზიასა და რადიოში, ასევე იყო მრავალი გადაცემის ავტორი და წამყვანის ავტორი, "ჩვენი კლასიკური მემკვიდრეობისგან", "აშიგი პერიდან" და მრავალი სხვა. ამ პროგრამების საშუალებით მან ხელი შეუწყო აზერბაიჯანის კლასიკურ და თანამედროვე ლიტერატურულ მემკვიდრეობას. იგი ასევე მრავალი წლის განმავლობაში რეგულარულად იღებდა მონაწილეობას რადიო მაუწყებლებში სამხრეთ აზერბაიჯანისთვის და რადიო ჟურნალის ანასთვის.
1981 წლიდან 1989 წლამდე მსახურობდა რესპუბლიკური ქალთა საბჭოს თავმჯდომარედ. აზერბაიჯანი აქტიურად მუშაობდა ქალთა და ბავშვთა უფლებების დაცვაში, მრავალჯერ ეწვია ქვეყნის ყველაზე შორეულ რაიონებს და გაეცნო ერის ისტორიასა და ბედთან დაკავშირებულ პრობლემებს. იგი მთელი ცხოვრების განმავლობაში მონაწილეობდა საქველმოქმედო საქმიანობაში და 1979 წელს ააშენა საკუთარი სკოლა და კლუბი დღევანდელ ჰაჯიგაბულის რაიონის სოფელ თაში. ის ყოველთვის იყო წამყვანი და აქტიური მოქალაქე აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობისა და სომხური აგრესიის წინააღმდეგ მოძრაობაში.
აზიზა ჯაფარზადეს აზერბაიჯანული მეცნიერებისა და ლიტერატურისთვის გაწეული მომსახურებები ძალიან დააფასეს. მას მიენიჭა სხვადასხვა საპატიო განკარგულებები, ერების მეგობრობის ორდენი და დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის უმაღლესი ჯილდო - დიდების ორდენი. ის იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური პენსიონერი. აზერტელეფილმი- მა წარმოადგინა 2 ტელევიზია მისი ცხოვრებისა და შემოქმედების შესახებ. მისთვის ყველაზე დიდი ჯილდო იყო ხალხის სიყვარული მის მიმართ. ამ სიყვარულის ლოგიკური შედეგია, 2001 წელს მას მიენიჭა უმაღლესი ტიტულები, როგორც "აზერბაიჯანის დედა" და "საზოგადო მწერალი". აზიზე ჯაფარზადე მშობლებთან ერთად გაერთიანდა 2003 წლის 4 სექტემბერს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, სიცოცხლის 82-ე წელს და იგი დაკრძალეს სახლში მშობლებთან, მეუღლესთან და ძმებთან ერთად ჰაიჯაბულის რაიონის სოფელ ტაგში.
ისდორიული რომანები
გამოიცა 1973 წელს. რომანში, სამშობლოსა და სიყვარულის ხაზი ლიდერობს. მწერალმა ამ სიუჟეტურ სტრიქონებს პარალელურად და ზოგჯერ გამჭრიახად გადასცა მთელი რომანი. ხელოვნებაში ასევე ნაჩვენებია არა მხოლოდ ნიშატ შირვანის ნამუშევრები, არამედ არაერთი გმირის პერსონაჟი, რომლებმაც თავიანთი ბედი სამშობლოს დაუკავშირეს. სამშობლოში დაბრუნებამ შეძლო მკითხველს აცნობა იმ ისტორიული პერიოდის შესახებ, რომელშიც მოხდა მოვლენები. ამასთან დაკავშირებით განსაკუთრებით თეორიულია რომანის დასაწყისის ამბავი, "ჩვენ ხუთი გოგო ვიყავით ...". აღწერილი ამბავი მკითხველს წარსულში აძლევს, რომ გაეცნოს ხალხის ტრაგიკულ ცხოვრებას. ”
ხალხის გაუთავებელი რისხვა არის ნისაბაიმის მშვენიერი ქალიშვილის, ნურააბაიმის დაწვა შვილთან ერთად, რომელიც ჭეშმარიტი პატივის განსახიერებაა.
რომანში აღწერილი მოვლენები ძირითადად ძველ შამახშია. შამახი, რომელიც უკვე დიდი სავაჭრო ცენტრია მე -18 საუკუნეში, ასევე დიდი ნაბიჯები დგება მეცნიერებას, კულტურასა და არქიტექტურაში. მოგვიანებით, ნადირ შაჰის შეტევით შირვანზე განადგურდა შამახი. შირვანმა, რომელმაც ვერ შეძლო დამოუკიდებლობის მოპოვება გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, თურქეთის მემარცხენე ხელში იყო, ამით კი ირანთან და თურქეთთან ურთიერთობების გამწვავებამ ამიერკავკასიაში გამოიწვია რუსეთისადმი მიდრეკილება. ნისატ შირვანი, ზულალი, აგაი ქრისტე შირვანი, რაჩი შირვანლი, რაშიდი და სხვა პოეტები, რომლებიც ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ შირვანში ასეთ კონფლიქტში, თავი დაუთმეს ამ ბრძოლებს, ყველა მათგანს განდევნეს.
მიუხედავად იმისა, რომ ნაწარმოების სიუჟეტი ვითარდება ჩვენს მიერ მოხსენიებული ისტორიული მოვლენების შესაბამისად, ხოლო ზოგი ისტორიული ფიგურის სახელები შენარჩუნებულია, მოვლენებისადმი ავტორისეული დამოკიდებულება აშკარაა.
სინამდვილეში, ამ რომანში, ეს ორი ასპექტია მოსალოდნელი და ერთი სრულყოფილი. კერძოდ, გაძლიერდა ნიშიათ შირვანის აჩრდილების გავლენა, მაროს ამბავი და მათი სიყვარულის რწმენა. ნაწარმოებში აღწერილი ჯარისკაცი და შაბნამი მწერლისთვის ძალიან დამახასიათებელია. ამ და-ძმების მახასიათებლები, რომლებიც ფეოდალიზმის წარმომადგენლები იყვნენ, მათ ფსიქოლოგიურ მდგომარეობას აკმაყოფილებდა. ამ შემთხვევაში, მკითხველი იგრძნობს სიმპათიას შაბნუმის მიმართ.
ავტორი ასევე დიდი უნარით წერდა ასგარ ბეგის პერსონაჟს. საქმეში, ასკერ ბეი, შამახის, თურქეთის სოლტანის მმართველის უახლოესი ადამიანი, ეჰსანის ყურეში, დამოუკიდებლობას ეძებს. ის უერთდება იმ აჯანყებას, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა ნიშატის ძმები კალამშა და ალამშა, და საბოლოოდ უღალატებს აჯანყებას. მისი ხასიათის ეს წინააღმდეგობები მწერალმა ოსტატურად შეიმუშავა.
რომანი "მსოფლიოში მაქვს ხმა" დაიწერა 1972 წელს. ეს რომანი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს არა მხოლოდ მწერლის შემოქმედებაში, არამედ ზოგადად აზერბაიჯანის ისტორიაში. ამ ნაწარმოების სათაური, ავტორის პირველი რომანი და დიდი მგრძნობელობით შეხვდა ლიტერატურულ გარემოში, აღებულია სეიდ ასიმ შირვანის ლექსიდან:
ჩემი სხეულით ითვლება ჩემი კვდება,
სეიიდა, არ მოვკვდები, მსოფლიოში ხმა მაქვს.
რომანისტის პირველი რომანი, "სიყვარული ცოდვაა?" მიუხედავად იმისა, რომ ფიქრობდა ამის დასახელებაზე, იგი ნაწარმოების გამოქვეყნების დროს შეცვალა. ეს უდავოდ არის დაკავშირებული რომანის სოციალურ შინაარსთან.იმისა, რომ იგი მიზნად ისახავს სეიდ ასიმ შირვანის იმიჯის შექმნას, რომელსაც დიდი სიყვარული აქვს აზიზა აზიზე ჯაფარზადის შემოქმედებისა და პიროვნებისადმი რომანში "მე მაქვს ხმა სამყაროში", მწერალი არ არის კმაყოფილი XIX საუკუნის მთელი შირვანის ისტორიით, ეთნოგრაფიული მეხსიერების გათვალისწინებით. რომანმა შექმნა სეიდ აზიმის შესანიშნავი სურათი. შამახის ბილიკებით დამთავრებული მწერალი იწყებს ცხოვრების სტილს, გარემოსა და მოწამეობის რომანტიკას. შამახიის ბაზარი ასევე ფართოდ არის წარმოდგენილი, მაგრამ ამავე დროს ამ რომანის მონაწილეებსაც გავეცნობით. ჩვენ ვიღებთ დიდ იდეას მათ შესახებ და მე -19 საუკუნის შამახის გარემოს შესახებ. ნაშრომში შეიქმნა სეიდი აზიმ შირვანის ყოვლისმომცველი სურათი. რომანის პირველ გვერდებზე სეიდ ასიმი არის ახალგაზრდა პოეტი, რომელიც ახლავე იწყებს აღიარებას.ახალდი მონაწილეობს აგას პოეზიის პირველ შეხვედრაში და კითხულობს სონას მიერ დაწერილ ლექსს, მშვენიერი მოცეკვავე, რომელიც აქ გვხვდება. ამ კრებაში სეიდი აზიმი ასევე ეყვარება სონიას. სეიდი აზიმის საუკეთესო მეგობარი იყო ამ პარლამენტში ტარლანში, მას შეუყვარდა სონა. მაგრამ სონას სიყვარული არ ანგრევს მათ მეგობრობას. სეიდი აზიმი მხოლოდ მაშინ გამოხატავს თავის გრძნობებს, როდესაც გაიგებს მეგობრის სიყვარულს სონიას მიმართ. ის სიცოცხლის ბოლომდე გარბის მათ შერიგების მიზნით. ამის საფუძველზე ვერ ვიტყვით, რომ საქმე მოსიყვარულეა. ეს არის უბრალოდ დროის უგულებელყოფის, უცოდინარი და დამანგრეველი ასპექტების აღმოჩენა. ეს სონა ცეკვის მოცეკვავე და ოსტატია, მის მსგავსად ვერავინ იცეკვე. მაგრამ ამ ვიწრო ხელისუფლების ხალხმა, ვერ შეძლო ხელოვნებისა და მხატვრის მიღებას, უწოდეს მას ჯერი, თუნდაც მისი სახელი გამოიყენოს როგორც წყევლა და წყევლა. ქალიც კი, ვინც ამას ხედავს, არ ცხოვრობს. ამ დამოკიდებულების გამო, არავის არ შეუძლია შეყვარდეს სონოს ან დაქორწინდეს იგი, მათ უპატიოსნობასა და უპატივცემულობას ექცევიან. პოეზია და მუსიკა არ მიიღება, როგორც ცეკვა, თითოეული მათგანი დაწერილია, როგორც მოქმედება, რომელიც ღმერთს უსიამოვნებს. მაგრამ ეს არ აჩერებს მხატვრების მიღებას. აქ ასევე ვხედავთ მხატვრის და მხატვრის სიტყვებს სიტყვების გარეშე. აქ ჩვენ ვხედავთ, რომ სეიდი აზიმი მხატვარს ესაუბრება თავისი ემოციებით და დამოკიდებულებებით, მიუხედავად იმისა, რომ მათ არ იციან ერთმანეთის ენა, მაგრამ ესმით ერთმანეთის სულები.
ნაშრომში ასევე აღწერილია სეიდი აზიმის ქორწინების სიკეთე და თანაგრძნობა და მისი მეუღლე ჯეიარანი. სეიდ აზიმ- ის პროტესტი, რომელიც მან მისმა შვილებმა გამოიწვია, მსოფლიოში დაიბადა. მათ არ სურთ აისასა და ომარის სახელი მიიღონ თავიანთი შვილებისთვის. ისინი აცხადებენ, რომ ამ სახელების სახელწოდება არ შეიძლება. ეს ყველაფერი არის პატარა დეტალები, რომელსაც მწერალი იყენებს გარემოსა და მახასიათებლების გადასაცემად.სეიდ აზიმ შირვანის ბრძოლასა და სწავლაში სწავლის პროცესშია მისი მოღვაწეობის საფუძველი. პოეტი ვერ გაუძლებს ხალხის შვილების უგულებელყოფასა და უმეცრებას. ბავშვები მრავალი წლის განმავლობაში სწავლობდნენ მოლუსკებსა და მედრასას- ში, სწავლობდნენ ყურანის წაკითხვას და არც სხვა არაფერი იცოდნენ. ეს შემაშფოთებელია სეიდი აზიმი, რადგან ის უბრალოდ ბავშვების უცოდინარია. როდესაც ისინი ყურანის წაკითხვას სწავლობენ, არ ესმით მისი მნიშვნელობა. ამ გარემოში მყოფი ადამიანები თვლიან, რომ მულელები მხოლოდ იმას ამბობენ. მათ არ ესმით ეს არსი, თუნდაც რელიგიურად იყვნენ მუსულმანები, ისინი არც კი იციან თავიანთი რელიგიის შესახებ და მოტყუებულნი არიან მელას მიერ. ეს ყველაფერი არზიას გულს არღვევს და მას არ სურს თავისი ხალხის ასე ნახვა. მას სურს ნახოს ადამიანები, რომლებიც კულტურულად განათლებულები არიან და აითვისეს საერო მეცნიერებები და ესმოდათ რელიგიის არსი. არის ქრთამი, რომ მათ სურთ, რომ ხალხი ყოველთვის იყოს. მაგრამ ის, ვინც ცდილობს ხალხის გაღვიძებას, არ იღებს მას. სეიიდ აზიმის მიერ შექმნილი სკოლა ასევე ემსახურება შეთქმულების მულლას და მორწმუნეებს, რომლებიც არ იციან რელიგია. ხუფები, მაშადი ყიდვა და ბანდა ყველაფერს აკეთებენ იმისათვის, რომ გაანადგურონ იგი. მასას არ სურს მიიღოს რაიმე სახის განათლება, სკოლა, კულტურა ან რაიმე წინგადადგმული ნაბიჯი. ვიწრო ჩარჩოს საფარს სურს გააგრძელოს უმეცარი მასების მომხსენიებელი. საზოგადოების დამოკიდებულება სეიდ აზიმის მიმართ არაობიექტურია. ერთი მხრივ, იგი ცნობილია როგორც სეიდი, წინასწარმეტყველის შვილი და ისინი, ვინც მის შესახებ ისმენენ და ისმენენ, კონფლიქტში არიან. ამის მიუხედავად, სეიდ აზიმი მუშაობს. მან იცის, რომ დღესაც არა, ერთ დღესაც, მისი ხალხი ნამდვილად პროგრესირებს. შამახი, ნიჭიერი პოეზია და ნიჭიერების ქვეყანა, ერთ დღესაც ხელებს გაუხსნის მხატვრებს. ბავშვები განათლებას მიიღებენ მსოფლიოში. ამის მჯერა, რომ სეიდ აზიმი ერთ წამში არ დარჩება ასეთ ბრძოლაში. ის არც კი ფიქრობს საკუთარ თავზე, როდესაც მისი შვილები მშიერი არიან და არც ტოვებს მათ, ვინც კართან მიდის. ის ყოფს იმას რაც აქვს.
წიგნის ბოლოს ჩვენ ვხედავთ, რომ სეიდ ასიმი იზრდება. გაიზარდა სეიდი აზიმი. კაპიტნები, მაშადი მყიდველები, რომლებიც ისარგებლებენ ქალაქში ახლად ჩამოსულ სამწყსოსთან, ცდილობენ დაადასტურონ მისი ურწმუნოება სეიდი აზიმის ლექსებით. მათ ლექსები ზეპირად იციან. ამ ყველაფერს ცუდი გავლენა აქვს ძველ პოეტზე. პოეტი იღუპება გარკვეული დროის განმავლობაში ავადმყოფობის შემდეგ, მაგრამ გადამფრენი პოეტი სხეულია, მისი სული ყოველთვის თავის ხალხთანაა. სეიდი აზიმის ხმა მსოფლიოში დღესაც ცოცხალია.
წიგნი "დამახსოვრება", მე -20 საუკუნის დასაწყისის ისტორიას მოგვითხრობს. რომანში, იქმნება აბას საჰატის, მირზა ალექსპერ საბირისა და აღალი ნასეინის სურათები. ჯანმრთელობის თვალსაზრისით, ზნეობრივი და ზნეობრივი თვისებები, როგორიცაა მოქალაქეობა და სიკეთე, საბინელის თავგანწირვა და მამაცობა და ნასეინის მოკრძალება და გულწრფელობა, ასახულია დამაჯერებელ დეტალებსა და ბეჭედებში. ამასთან, მწერალმა ყურადღება გაამახვილა აბას ჯანმრთელობაზე.
80-იან წლებში აზერბაიჯანულმა ლიტერატურულმა პროზამ თავისი რომანების ხანა განიცადა. ეროვნული რომანი ამ ათწლეულში ახალი ხარისხის ფაზაში შევიდა. ათეული რომანი გადაიქცა ლიტერატურულ მოვლენად ჩვენს მხატვრულ ისტორიაში. იუსუფ სამედოღლუს "მკვლელობის დღე", ელჩის "სიკვდილით დასჯა", ისა ჰუსეინოვის (მუღანა) "ჰუსერი" და სხვები. ამ წლების განმავლობაში, ეროვნულმა შემოქმედებითობამ სათავე დაიმკვიდრა რომანის თემასა და პრობლემატიკაში. ისტორიულმა რომანმა დიდი სიმდიდრე მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ 80-იანი წლების რომანები ჩვენი ისტორიის სხვადასხვა პერიოდის ლიტერატურული ანალიზების საგანია, შაჰ ისმაილის თემა უფრო და უფრო აქცენტირებულია. ეს პერიოდი ასახულია ფერმან კერიმზადის "ქალღმერთის ხიდზე", "შიშის ბრძოლაში", ელჩინის "მაჰმუდისა და მარიამის" რომანებში, აზიზა ჯაფარზაძის "ბაქო -1501" და "ალი ნიჯატის" რომან ნახევარმჟავებში. ზედმეტია იმის თქმა, რომ სავანების საქმიანობა, კერძოდ, შაჰ ისმაილის, როგორც ისტორიული ფიგურის ინტერესი, და ეროვნული დამოუკიდებლობისა და ეროვნული სახელმწიფოებრიობისთვის ბრძოლის თანამედროვეობა, დღესაც აქტუალურია.
აზიზა აზიზე ჯაფარზადის რომანი "ბაქო -1501" არის პირველი ისტორიული რომანი, რომელიც შაჰ ისმაილმა დაწერა. ამის შემდეგ, ფარმან კერიმზაძის "ხიდი ქალღმერთისათვის" (1987 წ.), ალისა ნიჯატის რომანები "წითელი ნახევარმთვარის" 1982 და სალაიდების ისტორია. ხატაის სიძულვილი წინა პლანზე დგას. აზიზა აზიზე ჯაფარზადის რომანი "ბაქო -1501" არ არის შაჰ ისმაილის მთელი ცხოვრება, არამედ ძირითადად ისტორიული მოვლენებია, რომლებიც დათარიღებულია 1501 წლიდან. სინამდვილეში, აზიზა ჯაფარზადემ საფუძველი ჩაუყარა შაჰ ისმაილ ხატაის ამ ნაწარმოებად გადაქცევას. ამ ნაშრომში მწერალი ყურადღებას ამახვილებს შაჰ ისმაილის ბრძოლაზე შირვანშაჰ ფარუხ იასარსა და ბაქოს დაპყრობაზე. ეს ისტორიული რომანი მხოლოდ სამ თავშია წარმოდგენილი, რომლებიც მრავალმხრივი არ არის (ბაქო –1501, სისხლიანი წლები, პოეტის გული). რომანის პროტაგონისტი, შაჰ ისმაილ ხატაი მწერალს აძლევს თვალს იმის შესახებ, თუ რა მოხდა იმ დროს. რომანში შაჰ ისმაილი არის აღწერილი, როგორც პოეტი, პოეტი და მოგზაური. მწერალი შაჰ აღწერს ისმაილის გამოსახულებას, ისევე როგორც მისი სამშობლოს ამჟამინდელი მდგომარეობა და მას აღწერს როგორც თავადი და ოსტატი, რომელიც ფიქრობს თავისი ხალხის და სამშობლოს მომავალზე. აქ მოცემულია შაჰ ისმაილის ბავშვობის, ტახტისა და პოეზიის აღწერა. ამ რომანში, აზიზა ჯაფარზადე არ გამოხატავს მიკერძოებას, ხოლო პერსონაჟს ასახავს თავის საუკეთესო თვისებებზე. ეს ასევე აჩვენა შაჰ ისმაილის ეროვნულ ცნობიერებას და პატრიოტიზმს. რომანში შაჰ ისმაილი არის აღწერილი, როგორც აზერბაიჯანის მმართველი, აზერბაიჯანული სახელმწიფოს შემოქმედი. როდესაც ჩვენ რომანს ვუყურებთ, ვხედავთ, რომ შაჰ ისმაილის ბავშვობა აქ არის და მისი ბავშვობის დროსაც კი, შაჰ ისმაილი თავშეკავებული, ფართო აზროვნების, გონების მოზრდილი ბავშვია. ბავშვობიდან იგი გაიზარდა როგორც მმართველი და განიხილებოდა როგორც შეიხი. მის მფარველს ოდნავი გავლენა არ აქვს მის დამოკიდებულებაზე. რომანში კარგად არის აღწერილი შაჰ ისმაილის მოგზაურობის პოეზია და კურას გამბედავი გავლა, მისი ჯარების დევნა და მისი ჯარების ინსპირაცია.
რომანში, შაჰ ისმაილის გამოსახულებასთან ერთად, იგი შეიქმნა მოსამართლე მირზალი, ბაჰრამი გაზი, ბიბიჰანიმ-სულთანიანი, აიტაკინი, რაჰიმ ბეი, იბრაჰიმი და სხვები. ამ ნაშრომში მწერალი მკითხველს მიმართავს: ”ძვირფასო მკითხველნო, ამ დიდ ბრძოლის ველში შეხვდებით ბიბიხანიმ სულთანს, აიტაკინს, იბრაჰიმს და შაჰ ისმაილ ხატას, რომელიც იმ დროისთვის ცნობილი იყო როგორც შეიხის ვაჟი. ამ შეხვედრაზე ბიბიხანიმ-სულთანიანი, აიტაკინი და იბრაჰამი, თითოეული მათგანი გაიგებს პოეტს, "დანჰამის" ავტორს, შიიტური სექტის ლიდერს, რომელმაც თოთხმეტი წლის განმავლობაში დაიპყრო თოთხმეტი პროვინცია.
რომანის ეპილოგში ნაჩვენებია ენა, ქვეყნის შრომისმოყვარეობა და სიყვარული, როგორც შაჰ ისმაილის პიროვნებისა და ბრძოლის სიმბოლო. რომანი ამ ფრაზით მთავრდება. ბაბუები, რომლებიც სამ ნდობას აყენებენ თქვენთვის: ჩვენი ენა, ჩვენი მოშურნეობა, ჩვენი სამშობლო და მათი სული. გაითვალისწინეთ, რომ შაჰ ისმაილის ენიდან ეს სიტყვები ასევე წერია აზიზა აზიზე ჯაფარზადის საფლავის ქვაზე "ჩემი რჩევაა, რომ დაიცვათ ჩვენი ენა, ჩვენი გულმოდგინება და ჩვენი სამშობლო".
როდესაც ფერმან კერიმზადი წერს თავის რომანს The Goddess of Goddess, ის პირველად ფიქრობდა ასეთ თემაზე. აქ იგი შაჰ ისმაილის ბავშვობასა და მის გარემოებას ათვალიერებს თანამდებობის დაკავების პერიოდამდე. იგი ცდილობს არსებული სოციალურ-პოლიტიკური გარემოს გაცოცხლებას. მწერალი ამას მიაღწევს.ეს აქ გამოიყენება შაჰ ისმაილის გამოსახულება ისტორიული რეალობის შესაბამისად. გარდა იმისა, რომ სამხედრო ოფიცერია, ის არის მეთაური. ის ასევე ხალხი და ხალხია, იგი წარმოადგენს არა მხოლოდ საკუთარ თავს, არამედ აზერბაიჯანელ ხალხს თავისი აზრებით, სურვილებით და სურვილებით. შაჰ ისმაილის ბრძოლა არ არის პირადი ბრძოლა, არამედ ხალხის ბრძოლა.