cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხატმებრძოლეობა
ხატმებრძოლეობის პირველი პერიოდი
მხოლოდ 765 წლიდან დაიწყო ნამდვილი დევნა. ხატები დალეწეს, მონასტრები დახურეს, ყაზარმებად და სასტუმროებად აქციეს, სამონასტრო საკუთრება ჩამოართვეს, ბერ-მონაზვნები შეიპყრეს და დილეგში ჩაყარეს, ხუთი წლის განმავლობაში მთელს იმპერიაში მძვინვარებდა დევნა. „კაცს შეიძლება ეფიქრა, - წერს ერთი თანამედროვე, - რომ მთავრობამ გადაწყვიტა მთლიანად ამოეძირკვა მონაზვნობა“.
ლეონ IV ხაზარის ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში იმპერიაში მოჩვენებითი სიმშვიდე სუფევდა. ის თითქოს ვერც გრძნობდა მიმდინარე მოვლენების დინებას, ვერც კი ახერხებდა, თავი წარმოეჩინა, როგორც წინამორბედ იმპერატორთა საქმის „ღირსეულ“ გამგრძელებელს.
ხატმებრძოლეობის მეორე პერიოდი
787 წელს VII მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე, ნიკეაში,აღადგინეს ხატთაყვანისცემა. ამ საქმეში დიდი წვლილი მიუძღვის ირინე ათენელს, რომელიც მოგვიანებით იმპერატორის სახელით მართავდა ქვეყანას.
ქრისტიანულ ეკლესიას კიდევ დიდი ხანი დასჭირდა, რათა საბოლოოდ აღედგინა ხატთაყვანისცემა. საბოლოოდ იგი აღადგინეს 843 წლის 11 მარტს. ეს დღე ეკლესიაში მართმადიდებლობის ზეიმად ითვლება და აღინიშნება დიდმარხვის პირველ კვირას.
ამ ბრძოლებმა ბიზანტიის იმპერიას და მის ხელისუფლებას უარყოფითი შედეგი მოუტანა. ქვეყნის შიგნით დაპირისპირებას დაემატა არაბთა და ბულგარელთა აგრესიის გააქტიურება. ხატმებრძოლეობამ მეტად დაძაბა ურთიერთობა იმპერატორებსა და რომის პაპებს შორის. IX საუკუნეში რომის პაპ ნიკოლოზ I-სა და კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ფოტის შორის დაპირისპირებამ აშკარა გახადა რომისა და კონსტანტინოპოლის მღვდელმთავართა ინტერესები. ეს იყო ბრძოლა მსოფლიო ეკლესიის მეთაურის ტიტულისათვის. პაპის მიერ ეკლესიისაგან ფოტიოს განკვეთას, კონსტანტინოპოლის საეკლესიო კრებამ პაპის შეჩვენებით უპასუხა.
განხეთქილება კონსტანტინოპოლსა და რომს შორის ბიზანტიის ახალმა იმპერატორებმა, მაკედონელთა დინასტიიდან, შეძლეს გარკვეული ხნით დაეძლიათ.
რესურსები ინტერნეტში
*
გოგა ბარბაქაძე
გოგა ბარბაქაძე (დ. 1 თებერვალი, 1981, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
ბიოგრაფია
გოგა ბარბაქაძემ პოპულარობა მოიპოვა სერიალში „შუა ქალაქში“. 2001 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. დაოჯახებულია მსახიობ მაია დობორჯგინიძეზე. ერთმანეთი უნივერსიტეტში გაიცნეს და მალევე დაოჯახდნენ კიდეც. ჰყავთ ორი შვილი — ბარბარე და გაბრიელი. ამავე წელს მუშაობა დაიწყო თავისუფალ თეატრში, ხოლო 2003 წლიდან რუსთაველის თეატრშია. გადაღებულია რამდენიმე ქართულ ფილმში, მათ შორის „დოგა-დოდა“ (2006), „იდოტოკრატია“ (2008), „თბილისური Love Story“ (2009), „ყველაფერი კარგად იქნება“ (2009), „ოცნების ქალაქი“ (2010).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:ქართველი მსახიობები გ
Danse Manatee
Danse Manatee — ჯგუფ Animal Collective-ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2001 წლის ივლისში ლეიბლზე Catsup Plate,  Avey Tare, Panda Bear და Geologist-ის სახელით. თავდაპირველად მხოლოდ 1000 ასლი გამოიცა, თუმცა 2003-ში ის ხელახლა გამოვიდა ორმაგ დისკზე Spirit They're Gone, Spirit They've Vanished-თან ერთად. ჯგუფის წევრმა Geologist-მა, რომელიც პირველად ამ ალბომზე შეუერთდა Avey Tare-სა და Panda Bear-ს, თქვა, რომ ეს შესაძლოა მისი საყვარელი ალბომია, მიუხედავად იმისა, რომ ის არაპოპულარულია ფანებსა და კრიტიკოსებში.
ჩაწერა
ალბომი ჩაიწერა ბევრ სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის Avey-ს მშობლების სახლში, ჯგუფის საერთო სახლში ბრუკლინში, Geologist-ის ოთხში კოლეჯის საერთო საცხოვრებელში და რადიო სადგურში. ჯგუფმა გამოიყენა გიტარა, სინთეზატორი, სემპლები. დასარტყამ ინსტრუმენტებად მათ გამოიყენეს სხვადასხვა ნივთები. ამასთან, ისინი ცდებს ატარებდნენ ძალიან მაღალი და დაბალი სიხშირის ხმებზე.
სქოლიო
კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:Animal Collective-ის ალბომები კატეგორია:FatCat Records-ის ალბომები
კასთამონუს პროვინცია
კასთამონუს პროვინცია (Kastamonu ili) — პროვინცია (ილი) ჩრდილოეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი კასთამონუ. მოიცავს 20 რაიონს.
გეოგრაფია
ჩრდილოეთით პროვინციას ესაზღვრება შავი ზღვა. პროვინციის ტერიტორია მთიანია, 57 % ტყეა, ესაზღვრება ბართინის, ყარაბუქის,  ჩანქირის, ჩორუმისა და სინოპის  პროვინციები. განვითარებულია ტურიზმი.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 375 ათ. ადამიანი 2000 აღწერით, ხოლო 322 ათ. ადამიანი 2007 წლის მონაცემებით. უდიდესი ქალაქია: კასთამონუ (64 ათ. ადამიანი, 2000).
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
კამინო-რეალ-დე-ტიერა-ადენტრო
2010 წელს მექსიკის მხარეს მდებარე გზის 1400 კილომეტრიანი ნაწილი მეხიკოდან ქალაქ პარალამდე შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. გზის სიახლოვეს დაცულია უამრავი ეკლესია, ხიდები და ისტორიული დასახლებები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
ლოს-პინჩუდოსი
ლოს-პინჩუდოსი (Los Pinchudos) — ჩაჩაპოიას კულტურის კლდეში გამოკვეთილი, ოსტატურად გაკეთებული საფლავების კომპლექსი პერუში, ჩრდილოეთ ანდების ნისლიან ტყეებში. მდებარეობს რიო-აბისეოს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. თიხისა და ქვის საფლავებს ხის თავსახურები აქვს, რომლებიც მოხატულია წითელ, ყვითელ, შავ და თეთრ ფერებში. ანთროპომორფული ნახატებზე გამოსახულია დიდი ფალოსები, რის გამოც ეწოდა ძეგლს აღნიშნული სახელი.
სეისმური აქტივობების შედეგად გუარესებული გარემო პირობების გამო, საფლავები დაუცველია მკაცრი ტროპიკული კლიმატისა და ტურისტებისაგან. შედეგად, მსოფლიო მონუმენტთა ფონდმა ლოს-პინჩუდოსი მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ 2000 მსოფლიო მონუმენტის სიაში შეიტანა. 2000 წელს, კომპანია American Express-მა კონსერვაციისა და სტრუქტურული სტაბილიზაციის პროექტისთვის ფონდს 47 000 აშშ დოლარი გამოუყო. პროექტმა წარმატებით ჩაიარა, თუმცა ძეგლს კვლავ სჭირდება დამატებითი ყურადღება და მუდმივი მენეჯმენტის გეგმა.
სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ლუგანოს ტბა
ლუგანოს ტბა (Lago di Lugano ან Ceresio) — მყინვარული ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთ შვეიცარიაში, იტალია-შვეიცარიის საზღვარზე. სახელი ეწოდა ქალაქ ლუგანოსგან, რომელიც კომოსა და ლაგო-მაჯორეს ტბებს შორის მდებარეობს. ახ. წ. 590 წელს, გრიგოლ ტურელმა მას კერეზიო უწოდა, სახელი, რომელიც როგორც მიაჩნიათ ლათინური სიტყვა cerasus-სგან მომდინარეობს და ალუბალს მიშნავს, რაც მიუთითებს ალუბლის ხეების სიუხვეზე, რომლებიც ერთ დროს უხვად ყოფილა გავრცელებული ტბის სანაპიროებზე. 804 წლის დოკუმენტში ტბა ლაკო-ლუნასკოს (Laco Luanasco) სახელით გამოჩნდა.
ტბის ფართობი 48,7 კმ²-ია, საიდანაც 63% შვეიცარიის ტერიტორიაზე მდებარეობს, 37% კი იტალიის. საშუალო სიგანე დაახლოებით 1 კმ-ია, სიღრმე — 288 მ და ის ჩრდილოეთ ნაწილში ფიქსირდება.
ტბის სანაპიროებზე გადაჭიმულია ტურისტებში პოპულარული მთები — მონტე-ბრე (925 მ), მონტე-სან-სალვატორე (912 მ) და მონტე-ჯენეროზო (1 701 მ). ტბისგან სამხრეთით მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მონტე-სან-ჯორჯიო.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის ტბები კატეგორია:იტალიის ტბები
ხანგჭოუ
ხანგჭოუ (杭州, [xǎŋ.ʈʂóu]) — ჯეძიანის პროვინციის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი, ჩინეთი. ქალაქი მდებარეობს პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ხანგჭოუს ყურის ზემოთ, რომელიც ქალაქს შანხაისა და ნინგპოსაგან გამოჰყოფს. ხანგჭოუ ცნობილი გახდა, როგორც ჩინეთის დიდი არხის სამხრეთ ტერმინალი და ის ბოლო ათასწლეულის განმავლობაში ჩინეთის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და განვითარებული ქალაქად მიიჩნევა. ხანგჭოუს დასავლეთის ტბის კულტურული ლანდშაფტი, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნაწილია, ქალაქის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს და ის დასახლების ერთ-ერთი მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. მსოფლიოს ფინანსური ცენტრის ინდექსის თანახმად, ხანგჭოუ მსოფლიოს საუკეთესო 100 ფინანსურ ცენტრს შორის შედის.
ხანგჭოუ კლასიფიცირებულია, როგორც სუბპროვინციული დონის ქალაქი და ის სხანგჭოუს აგლომერაციის მთავარ ნაწილს წარმოადგენს. ეს აგლომერაცია ჩინეთის მaსშტაბით სიდიდით მეოთხეა გუანჯოუ-შენჭენის მარგალიტის მდინარის აგლომერაციის, შანხაი-სუჭოუ-უსი-ჩანგჭოუს კო-აგლომერაციისა და ბეიჯინგის შემდეგ. 2020 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, ქალაქის მოსახლეობამ 11 936 010 ადამიანი შეადგინა.
ადრეული ისტორია
thumb|მარცხნივ|ლიანგჭუს კულტურის თასი
ცნობილია, რომ ხემტუს ნეოლითის პერიოდის კულტურა არსებოდა იუიაოში, ხანგჭოუდან 100 კილომეტრით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ჯერ კიდევ შვიდი ათასი წლის წინ. ეს ყველაფერი იმ პერიოდში იყო, როდესაც სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში პირველად მოიყვანეს ბრინჯი.არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ჩინური ძატეს ნიმუშები, რომელიც ლიანგჭუს კულტურას მიეკუთვნება. თანამედროვე ხანგჭოუს ტერიტორია პირველად დაახლოებით 5000 წლის წინ იყო დასახლებული. თანამედროვე ხანგჭოუს რაიონებიდან პირველი, რომელიც წერილობით წყაროებში გამოჩნდა იყო იუხანგი, რომელსაც ძველად პაიიუე ეწოდებოდა.
თანამედროვე ისტორია
1856 და 1860 წლებში ხანგჭოუ ტაიპინს სამეფომ დაიპყრო. დაპყრობის, ოკუპაციისა და მოგვიანებით, ცინის დინასტიის გათავისფულების შედეგად ქალაქი ძლიერ დაზიანდა.
ხანგჭოუ იმართებოდა ჩინეთის რესპუბლიკის ქუომითანგის პოლიტიკური პარტიის მიერ 1927 წლიდან 1937 წლამდე. 1937 წლიდან 1945 წლამდე ქალაქი ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ. ქუომითანგი 1945 წელს კვლავ დაბრუნდა და ტერიტორიას 1949 წლამდე მართავდა. 1949 წლის 3 მაისს ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელმა არმიამ ხანგჭოუში კომუნისტური რეჟიმი დაამყარა. დენ სიაოპინის 1978 წლის პოლიტიკური რეფორმების გატარების შემდეგ, ხანგჭოუს იანძის დელტის ნაწილი შეუერთდა.
ჩინეთის კულტურული რევოლუციის დროს, ხანგჭოუსში შეტაკებები მიმდინარეობდა. ეს პროცესი ხანგჭოუს ინციდენტის სახელითაა ცნობილი.
2015 წლის სექტემბერში გადაწყდა, რომ 2022 წლის აზიური თამაშები ხანგჭოუში უნდა ჩატარებულიყო. ეს ჩინეთის მესამე ქალაქია, რომელიც ამ მულტისპორტულ შეჯიბრს უმასპინძლებს ბეიჯინგისა და გუანჯოუს შემდეგ. ქალაქმა ასევე უმასპინძლა დიდი ოცეულის 2016 წლის სამიტს.
გეოგრაფია
ხანგჭოუ მდებარეობს ჯეძიანის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ჩინეთის დიდი არხის სამხრეთ ნაწილში. ეს არხი გაედინება ბეიჯინგამდე და ის მდინარე იანძის დელტის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილამდე ვრცელდება. ხანგჭოუს ადმინისტრაციული არეალი (სუბპროვინციული ქალაქი) ფართოვდება დასავლეთით, ანხოის პროვინციის მთიან ნაწილებამდე. აღმოსავლეთით მის საზღვარს ხანგჭოუს ყურის მიმდებარე სანაპირო ზოლი წარმოადგენს. ქალაქის ცენტრი გაშენებულია ხანჯოუს დასავლეთის ტბის კულტურული ლანდშაფტის გარშემო, რომლის ჩრდილოეთი საზღვარი მდინარე ციენთანგს მიუყვება.
დემოგრაფია
ხანგჭოუს მოსახლეობა, 2010 წლის მონაცემებით, 5 162 039 ადამიანს შეადგენს (სიაოშანისა და იუხანგის ჩათვლით). 2000 წელთან შედარებით ეს მაჩვენებელი 4.8% პროცენტითაა გაზრდილი. უახლესი მონაცემებით ქალაქის ურბანული არეალის მოსახლეობა 6 658 000 და 6 820 000 ადამიანს შორისაა.
ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის 2010 წლის აღწერის მიხედვით, აგლომერაციის ტერიტორიაზე დაახლოებით 21.102 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. აგლომერაციის მთლიანი ტერიტორია 34 585 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს. ხანგჭოუს პრეფექტურის რეგისტრირებული მაცხოვრებლების რიცხვმა 2015 წელს 9 018 000 ადამიანი შეადგინა.
ჯონ ტერი
ჯონ ჯორჯ ტერი (John George Terry; დ. 7 დეკემბერი, 1980, ლონდონი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ჩელსის“, „ასტონ ვილას“ და ინგლისის ეროვნული ნაკრების ყოფილი კაპიტანი. 2018 წლიდან „ასტონ ვილას“ მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი.
ბიოგრაფია
ტერი დაიბადა 1980 წლის 7 დეკემბერს, აღმოსავლეთ ლონდონის ერთ-ერთ უბანში, ბარკინგში. „ჩელსიმდე“ „სერნაბში“ თამაშობდა.
2003–04 წლის სეზონში ჯონ ტერიმ თავი გამოიჩინა, როგორც ძლიერმა და მოტივრებულმა ფეხბურთელმა, ამიტომ მარსელ დესაის არყოფნისას მწვრთნელმა კლაუდიო რანიერიმ მას კაპიტნის სამკლაური გადასცა. ფრანგი ლეგიონერის წასვლის შემდეგ ტერიმ საბოლოოდ დაიკავა მისი ადგილი. 2004–05 წლის სეზონში „ჩელსის“ მთავარ მწვრთნელად ჟოზე მოურინიო დაინიშნა. ამ სეზონში ტერიმ 8 გოლი გაიტანა და სეზონის ბოლოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დაასახელეს.
ინგლისის ეროვნულ ნაკრებში ტერის დებიუტი შედგა 2003 წელს, სერბია-მონტენეგროს ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მატჩში. მონაწილეობა მიიღო 2004 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. პოლონეთის ნაკრებთან თამაშისას ჯონ ტერიმ პირველად მოირგო ინგლისის ნაკრების კაპიტნის სამკლაური. 2005 წელს ტერი დაასახელეს უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო მცველად. მან 4 გოლი გაიტანა, მათ შორის უმნიშვნელოვანესი, გადამწყვეტი გოლი „ბარსელონასთან“.
თავისი კარიერის დასაწყისში ჯონ ტერი გარეული იყო ერთ ინციდენტში, რომელიც მოხდა დასავლეთ ლონდონში მდებარე ერთ-ერთ ღამის კლუბში. მას ბრალი ედებოდა თავდასხმაში და ხულიგნობაში, მაგრამ ეს ბრალდებები მოეხსნა. სწორედ ამიტომ ვერ მიიღო მონაწილეობა 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.
პირადი ცხოვრება
ტერი ამჟამად თავის ცოლთან, ტონი პულთან ერთად ცხოვრობს სარის საგრაფოში. ჯონის უფროსი ძმა პოლ ედვარდ ტერიც პროფესიონალი ფეხბურთელი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ვესტ ჰემ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები კატეგორია:ნოტინგემ ფორესტის ფეხბურთელები კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ბებრისციხე
ბებრისციხე (ნაცხერი, ნაციხვარი, ბელტისციხე) — ადრინდელი შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე საქართველოში. მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ მცხეთის ჩრდილოეთით, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. უძველეს დროში ერქვა ბელტა. აგებულია ანტიკურ ხანაში. ციხე-სიმაგრის საერთო ფართობია დაახლოებით 1500 მ², შიდა ეზოსი — 600 მ².
ბებრისციხეს 2014 წელს, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
ქართულ წერილობით წყაროებში ბებრისციხეს პირველად ახსენებს ლაშა-გიორგის დროინდელი მემატიანე, რომლის თანახმადაც საქართველოს მეფე დემეტრე I (1125-1156 წწ.) გარდაიცვალა ბელტისციხეში, შემდეგ იგი წაასვენეს და გელათში, მისგანვე კურთხეულ ტაძარში დაკრძალეს.
ბებრისციხის მშენებლობას XVIII ს. ისტორიკოსი ვახუშტი ბატონიშვილი არდამ ქართლის ერისთავს მიაწერს, რომლის ზეობა ქართლის სამეფოს ჩამოყალიბების პერიოდს უნდა ემთხვეოდეს. ბებრისციხე-ბელტისციხე მცხეთა ქალაქის ჩრდილოეთიდან ჩამკეტი მცველის როლს ასრულებდა. იმ ადგილას, სადაც იგი დგას, ხეობა მეტად ვიწროა, ამიტომ ციხე მშვენივრად რაზავდა ქალაქს ამ მხრიდან.
2006-2008 წლებში ციხეზე ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილმა მრავალრიცხოვანმა და სხვადასხვა პერიოდის მასალამ ცხადყო, რომ IV ს-დან მოყოლებული ვიდრე XVIII ს ჩათვლით ბებრისციხე მოქმედი ციხე-სიმაგრე იყო.
ბელტის ციხე
ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით:
ქალაქი სევსამორა
ზოგიერთი მკვლევარის აზრით ბებრისციხე სტრაბონის გეოგრაფიკაში ნახსენები ქალაქი სევსამორაა.
ავტორის აზრით ქალაქი სევსამორა, ქართული ტოპონიმი — წიწამურის დამახინჯებული ფორმაა. იქვე მოჰყავს შედარებები "ციცაბოსა" და "წრიაფის" სიტყვებისა და გამოაქვს დასკვნა რომ წიწამური ესაა მცენარეული საფარისაგან ცარიელი ანუ მოტიტვლებული ბორცვი. ავტორი ხაზს უსვამს იმას, რომ დღევანდელი დასახლება წიწამური, რომელიც მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს მდებარეობს სინამდვილეში შემდგომ შერქმეული სახელია და რომ ციხე ქალაქი სემსამორა უნდა ვეძებოთ არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, სავაჭრო გზის პირას. მისი მოსაზრებით დღევანდელი წიწამური ვერ იქნება ქალაქი სევსამორის უწინდელი სახელი, რადგანაც წიწამურიდან არმაზციხემდე დაშორება 25 სტადიონია, ხოლო არმაზციხიდან ბებრისციხემდე კი 16 (3154,56 მეტრი) სტადიონი.
ნაგებობა
ბებრისციხე კომპლექტურადაა აგებული შემაღლებულ კონცხზე. ციხე ორი ნაწილისაგან შედგება: მთავარი ციტადელი, მას სამხრეთით პატარა ეზო აკრავს. გეგმაში იგი სამკუთხედს უახლოვდება. სამივე კუთხეში კოშკები მდგარა, რომელთაგანაც სამხრეთ-აღმოსავლეთისა ყველაზე დიდია. იგი რამდენიმე სართულისაგან შედგება, რაც მის არა მარტო თავდაცვით, არამედ საცხოვრებელ დანიშნულებასაც მიუთითებს.
ჩრდილოეთის კოშკი ზომით უფრო მცირეა, თუმცა აგებულებით იგივე ტიპის. ორივე კოშკში ერთი საინტერესო დეტალია შემორჩენილი: ღრმა ნიშებში განლაგებულია საბრძოლო ხვრელები, საიდანაც შესაძლებელი იქნებოდა მშვილდ-ისრის სროლა. ეს კი ვერ მოხდებოდა ორი-სამი მეტრის სისქის კედლებიდან, თუ მათში განიერი და ღრმა ნიშები არ გაკეთდებოდა.
მესამე, აღმოსავლეთის კოშკი ასევე დანგრეულია და მოგვიანებით ამ ადგილას, გაუქმებული ციხის ტერიტორიაზე, საგუშაგო კოშკი აუგიათ, რომელიც იქვე მდგარი კოშკისაგან განსხვავებით ცილინდრული ფორმისაა.
ლეგენდა
ოდესღაც ეს მიწა ეკუთვნოდა ვინმე თავად სიმონს. მას აქ ხეობის ვიწროში, აუგია სიმაგრე და შიგ გზისმცველი ჩაუყენებია. თავად ორი შვილი ჰყოლია; ლამაზი მაკრინე და გულქვა მამუკა. მამის გარდაცვალების შემდეგ, მამუკას დიდძალი გადასახადი დაუკისრებია ქვეშევრდომებისათვის. მარინეს შებრალებია ისინი და მამუკას მათი გადასახადისაგან გათავისუფლება სთხოვა. გამძვინვარებულმა ძმამ მაკრინე კოშკში გამოამწყვდია. ერთ დღეს, როდესაც ყმებისათვის წყალ-წყალა საჭმელი მზადდებოდა, გამოჩენილან ყვავები და ქვაბში ჩაცვენილან. ყმებს საჭმელი გადაუსხიათ, ამის შემხედვარე მამუკა გაბრაზებულა და გლეხებს დასაჭერად დადევნებია. უეცრად ქვაბიდან გველები ამოცვენილან და მამუკას შემოხვევიან. სასოწარკვეთილი მამუკა ღმერთს შეევედრა: ოღონდ მიხსენი და ეკლესიას აგიგებო. ამ სურათს ხედავდა თურმე კოშკში დამალული მაკრინე, რომელიც მხურვალედ ევედრებოდა ღმერთს. ღმერთს შეუსმენია მათი ვედრება. და-ძმას ეკლესიურად ცხოვრება დაუწყიათ. და მონაზვნად აღკვეცილა, მამუკა კი ბერად შემდგარა.
70 წლის მაკრინე გარდაიცვალა. დასაფლავების დღეს მისულა თეთრწვერა მოხუცი, რომელიც მიცვალებულს ეამბორა შუბლზე და წარმოსთქვა: „დაო ჩემო, ჩვენ შევასრულეთ ჩვენი აღთქმა“. ამ სიტყვების დასრულებისთანავე იქვე ჩაკეცილა და სული განუტევებია, ამიტომ ეწოდება ციხეს „ბებრის ციხე“.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტი კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მატყუარა, მატყუარა
„მატყუარა“ (Liar Liar) — 1997 წლის კომედიური ფილი, რომლის რეჟისორია ტომ შედიაკი.
სიუჟეტი
ადვოკატი ფლეტჩერ რიდი არის ადამიანი, რომელიც ყველას და ყველაფერს ატყუებს. ეს მისი პროფესიული მოვალეობაა. მის გარეშე ის ვერ გაძლებს. ამით შეწუხებული მისი შვილი დაბადების დღეზე ჩაიფიქრებს სურვილს, რომ მამამისმა თუნდაც ერთი დღე არ მოიტყუოს, და სურვილიც აუხდება. ფლეტჩერი ერთი დღის განმავლობაში ვერ შეძლებს რომ ვინმეს მოატყუოს...
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:კომედიური ფილმები კატეგორია:1997 წლის ფილმები
NGC 7101
NGC 7101 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 3 აგვისტო. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ხიფსთა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ხიფსთა შეიძლება აღნიშნავდეს:
1745
თარიღი უცნობია
*
Tapinoma menozzii
Tapinoma menozzii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus sylvaticus paradichrous
Camponotus sylvaticus paradichrous — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
687
თარიღი უცნობია
*
680'erne
ჩირიპას კულტურა
ჩირიპას კულტურა - ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური კულტურა ანდების რეგიონში, ტიტიკაკას ტბის სანაპიროებზე, თანამედროვე ბოლივიის ტერიტორიაზე. უკანასკნელმა არქეოლოგიურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ჩირიპას კულტურამ განვითარების სამი ეტაპი გაიარა:
განვითარების უმთავრეს ეტაპად მიჩნეულია ძვ.წ. 591-116 წლები.
აღმოჩენილი ნანგრევების სიგრძე 60 მეტრია, სიგანე 55 მეტრი. მაღალ დონეზე იყო განვითარებული კერამიკა. ნაწარმზე გაკეთებული უფერული ნახატები და გეომეტრიული ფიგურები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიური კულტურა კატეგორია:ბოლივიის არქეოლოგია კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები
The Pros and Cons of Hitch Hiking (სიმღერა)
„The Pros and Cons of Hitch Hiking“ — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან The Pros and Cons of Hitch Hiking. იგი გამოვიდა 1984 წელს. სიმღერის სიუჟეტით, პერსონაჟი, რეჯი, იხსენებს წარსულს და განიხილავს თავისი სიზმრების დადებით და უარყოფით მხარეებს. სიმღერაში ნახსენებია პიროვნებები - დიკ ტრეისი, შეინი და იოკო ონო.
სიმღერის ოფიციალურ მუსიკალურ ვიდეოში (რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ნიკოლას როუგის მიერ) სიუჟეტი მიჰყვება ალბომის თემებს და გამოყენებულია როგორც სპეციალურად გადაღებული კადრები, ასევე ნაწყვეტები ფილმებიდან, როგორიც არის „შეინი“ (1953). ვიდეოს კადრებში პერსონაჟი ხტება თვითმფრინავის ფრთიდან, როგორც ეს ტექსტშია ნახსენები. შედგა შეთანხმება MTV-სთან, რომელსაც ეს ვიდეო საკუთარ ეთერში უნდა ეჩვენებინა, მაგრამ ტელეარხი ამ მხრივ არ აქტიურობდა, რის გამოც უოტერსის განაწყენება გამოიწვია.
სქოლიო
კატეგორია:როჯერ უოტერსის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სინგლები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
Tapinoma minimum
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კასპის ღვთისმშობლის ეკლესია
კასპის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია კასპში, ყაზბეგის ქუჩაზე, კვირაცხოვლის ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 150 მეტრზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (7,85 X 4,97 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. თაღები ამოყვანილია აგურით. შენობა დაზიანებულია. შიგნიდან და გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი დასავლეთითაა. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, მის გვერდებზე — ნახევარწრიული ნიშები. დარბაზის კამარა ეყრდნობა საბჯენ თაღს. დარბაზის დასავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კასპის მთავარანგელოზის ეკლესია
კასპის მთავარანგელოზის ეკლესია – ეკლესია კასპის სამხრეთ-დასავლეთით სამ კილომეტრზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (10,7 X 5 მ), დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე, ნაგებია სხვადასხვა ზომისა და ფორმის რუხი ფერის ნატეხი ქვით, გამოყენებულია შირიმის ქვაც. სარკმლის საპირები მოცისფრო ქვისაა. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი შიგნიდან არქიტრავულია, გარედან - თაღოვანი. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ჩრდილოეთით ორი ნიშია, სამხრეთით - ერთი. კამარა ეყრდნობა ორსაფეხურიან პილასტრებზე დადგმულ საბჯენ თაღს. პილასტრები დასრულებულია სადა იმპოსტებით. პილასტრების პირველ საფეხურებს კედლის მიმდებარე დეკორატიული თაღები ეყრდნობა. სამხრეთ კედელში გაჭრილია ორი ფართო თაღოვანი სარკმელი. ეკლესია შიგნიდან მთლიანად შელესილია. შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის საპირე მორთულია წრეში ჩაწერილი ჯვრებით. სათაურის ჩუქურთმა დაზიანებულია. სარკმლის თავზე იყო რელიეფი, რომელიც ბათქაშითაა დაფარული. ეკლესიას თაროსებრი ლავგარდანი ჰქონია.
ეკლესიაზე სამხრეთიდან მიშენებულია ოთხსართულიანი კოშკი (9,9 X 3,35 მ), რომელიც უფრო მცირე ზომის ქვებითაა ნაგები, ვიდრე ეკლესია. კოშკის პირველი სართული ეკლესიის სამლოცველოს წარმოადგენს. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მეორე სართულის დონეზე. ნახევარწრიულ აფსიდში ორი თაღოვანი სარკმელია, აღმოსავლეთის სარკმელი ვიწროა, დასავლეთისა - უფრო ფართო. სართული გადახურულია საბჯენ თაღებზე დაყრდნობილი კამარით. კოშკის ზედა სართულები საცხოვრებელი და სათავდაცვო დანიშნულებისაა. მეორე და მესამე სართულის კედლებში სათოფურები, ფართო ოთხკუთხა სარკმლები და ორ-ორი ბუხარია. მეოთხე სართული, რომელიც გაერთიანებული იყო ეკლესიაზე დაშენებულ სათავსთან, წარმოადგენდა გახსნილ საბრძოლო ბანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
NGC 7102
NGC 7102 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1863 წლის 16 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
ენაგეთი
ენაგეთი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ასურეთის თემი), თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე.
ენაგეთი ისტორიულ წყაროებში XV საუკუნიდან იხსენიება. ამჟამად ენაგეთი ასურეთი თემში შედის. ამ თემში შედის სამი სოფელი: ასურეთი, ენაგეთი და შავსაყდარი.
მდებარეობა
ენაგეთი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მდინარე ენაგეთისხევის (ალგეთის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას მდებარეობს, თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 800 მეტრზე. იგი თეთრიწყაროდან 21 კმ-ით, ხოლო მარნეულიდან (უახლესი რკინიგზის სადგური) 18 კმ-ით არის დაშორებული.
ენაგეთს საკმაო სიგრძეზე გასდევს სოფლის მთავარი გზა, რომელიც სოფელში თბილისი-თეთრიწყაროს დამაკავშირებელი საავტომობილო გზის იმ განშტოების გაგრძელებაა, რომელიც აღნიშნულ გზას ენაგეთთან აკავშირებს. სოფლის მთავარი გზის ორივე მხარეს არის დასახლებული უბნები. სოფელში არის მთავარი გზის პარალელური ერთი გზა და მთავარი გზის რამდენიმე განშტოება, რომელთა გარშემოც აგრეთვე უბნებია გაშენებული. ეს უბნები სოფლის მთავარ გზას აღნიშნული განშტოებებით უკავშირდება. მთლიანობაში, ენაგეთის რუკას წაგრძელებული ფორმა აქვს და მის ღერძს სოფლის მთავარი გზა წარმოადგენს. ენაგეთში დაახლოებით 110 სახლი დგას.
ენაგეთს ჩრდილოეთით ფოთლოვანი ტყის მასივები მდებარეობს, სამხრეთით კი ათვისებული სასოფლო-სამეურნეო მიწები. სოფლის თავზე, გორაკზე („სერი“) მდებარეობს ენაგეთის სასაფლაო.
მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 329 ადამიანი. მათ აბსოლუტურ უმრავლესობას ეთნიკური ქართველები შეადგენენ. მოსახლეობა ქართული ენის ქართლურ დიალექტზე საუბრობს. ამჟამად მუდმივი მოსახლეობა ძლიერ შემცირებულია, ვინაიდან უკანასკნელ წლებში მრავალმა ენაგეთელმა მიაშურა საცხოვრებლად თუ სამუშაოდ დიდ ქალაქებს (თბილისი და რუსთავი). სოფელს ძირითადად ზაფხულობით სტუმრობენ დამსვენებლები (ძირითადად ქალაქებში საცხოვრებლად წასული ენაგეთელები და მათი ოჯახის წევრები).
ენაგეთში ცხოვრობენ ძირითადად შემდეგი გვარების წარმომადგენლები: მესტვირიშვილები, ნაცვლიშვილები, გოგიაშვილები, ბეჟანიშვილები.
ენაგეთელების ყოფა-ცხოვრება
ენაგეთი გამოირჩევა კარტოფილის კარგი მოსავლით. აგრეთვე მოჰყავთ სიმინდი, ხორბალი და სხვა კულტურები.
ენაგეთში არის ენაგეთის საჯარო სკოლა და ფეხბურთის საკმაოდ დიდი მოედანი. ამჟამად სოფელში აღარ ფუნქციონირებს არანაირი კულტურული დაწესებულება. ენაგეთში დიდი ხნის პრობლემას წარმოადგენს უწყლობა და ინფორმაციის ნაკლებობა (გართულებულია სატელევიზიო სიხშირეების მიღება).
ისტორიული ძეგლები და ღირსშესანიშნაობები
სოფელში დგას წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. სოფლის გვერდით არის ძველი ენაგეთის ნასოფლარი, სადაც 8 დანგრეული საყდარია შემორჩენილი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
1744
თარიღი უცნობია
*
Camponotus sylvaticus basalis
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ნიგლის ფოთოლი
„ნიგლის ფოთოლი“ (Leaf by Niggle) — ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის მოთხრობა, რომელიც დაიწერა 1938 წელს. და პირველად გამოქვეყნდა გამოცემაში „დუბლინური მიმოხილვა“. იგი შეტანილია მწერლის ნაწარმოებების კრებულში, რომელთა შორის არის როგორც „ხე და ფოთოლი“, ასევე „ბნელი სამეფოს ზღაპრები“, „ტოლკინის მკითხველი“, „ლექსები და მოთხრობები“ და „ტოლკინის კრებული“.
„ნიგლის ფოთოლს“ თვლიან ტოლკინის პირადი შემოქმედებითი გამოცდილების ერთგვარ ალეგორიად.
სქოლიო
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ნაწარმოებები
სტატინები
სტატინები (HMG-CoA რედუქტაზას ინჰიბიტორები) — მიეკუთვნებიან იმ ნივთიერებებს, რომლებიც ამცირებენ ქოლესტეროლის დონეს იმ ინდივიდებში, ვისაც აღენიშნებათ ცხიმების დიდი რაოდენობა სისხლში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უჯრედი
688
თარიღი უცნობია
*
680'erne
ჟოზე მარია ნევეში
ჟოზე მარია პერეირა ნევეში (დ. 28 მარტი, 1960) — კაბო-ვერდელი პოლიტიკოსი. კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 2001–2016 წლებში. კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის წევრი. 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო 51,7 %, დაამარცხა კონკურენტი კარლოს ვეიგა, რომელმაც ხმათა 42,4 % მიიღო.
სქოლიო
კატეგორია:კაბო-ვერდეს პრეზიდენტები
ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა
მინი|ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერა (José Antonio Primo de Rivera y Sáenz de Heredia; დ. 24 აპრილი, 1903, მადრიდი — გ. 20 ნოემბერი, 1936, ალიკანტე) — ესპანელი პოლიტიკოსი და ესპანეთის ფაშისტური ბლოკის ლიდერი. ესპანელი დიქტატორის გენერალ მიგელ პრიმო დე რივერას შვილი. ესპანეთის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, 1936 წლის 6 ივლისს იგი რესპუბლიკელების ტყვედ ჩავარდა, ხოლო იმევე წლის 20 ნოემბერს სიკვდილით დასაჯეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
Tapinoma minor
Tapinoma minor — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
იალნოს ქედი
იალნოს ქედი — კავკასიონის სისტემასთან (ქართლის ქედთან) დაკავშირებული საშუალო სიმაღლის განედური ქედი გარე კახეთში, საგურამოს ქედის აღმოსავლეთი გაგრძელება. იგივე ძვ. „აკრიანის მთები“ (ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით „იალონი“). სიგრძე 18 კმ. უმაღლესი პუნქტი მთა იალნო (1874 მ). აგებულია ნეოგენური ნალექი ქანებით (კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით, თიხებით). საგურამოს ქედთან შეერთების ადგილზე გადაკვეთილია თბილის-თიანეთის საავტომობილო გზატკეცილით. წარმოადგენს წყალგამყოფს, ერთი მხრივ, მდინარეების თეზმისა (არაგვის მარცხენა შენაკადი) და გორანის (ივრის მარჯვენა შენაკადი) და, მეორე მხრივ მდინარეების ნორიოსხევის, მარტყოფისხევის და საცხენისხევისას. კალთები შემოსილია მუხნარით, მუხნარ-რცხილნარითა და წიფლნარით.
თხემზე მეორეული სუბალპური მდელოებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები კატეგორია:კახეთის მხარის ქედები
Camponotus sylvaticus
Camponotus sylvaticus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პალესტინის ქართული წარწერები
პალესტინის ან ბირ ელ ყუტის ქართული წარწერები — იტალიელი არქეოლოგის ვირჯილიო კორბოს მიერ იუდეის უდაბნოში 1952 წელს აღმოჩენილი ქართული მონასტრის წარწერები.
უძველესია დღემდე ცნობილ ქართულ წარწერათა შორის. შესრულებულია მოზაიკით (სეფი) იატაკზე ასომთავრულით. წარწერა სამია. ამათგან 2 მოღწეულია დაუზიანებლად, ხოლო ერთი ამჟამად დაკარგულად ითვლება. ორი წარწერა თარიღდება 430 წლით, მესამე კი 532 წლით. პირველი 2 წარწერა ნახევარი საუკუნით უსწრებს ბოლნისის წარწერას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული წარწერები
NGC 7112
NGC 7112 — ელიფსური გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 3 აგვისტო. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
მარიო გომესი
მარიო გომესი (Mario Gómez; დ. 10 ივლისი, 1985) — გერმანელი ფეხბურთელი, გერმანიის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ვოლფსბურგი“ წევრი. 2007 წელს დაასახელეს გერმანიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. 2011 წელს გახდა ბუნდესლიგის ბომბარდირი. მისი შეძენისთვის „ბაიერნმა" შტუტგარტს დაახ. 35 მილიონი ევრო გადაუხადა, რაც ბუნდესლიგისთვის იმ დროისთვის რეკორდული მაჩვენებელი იყო. მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს 2010 წლისა და ევროპის 2008, 2012 და 2016 წლების ჩემპიონატებზე.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები კატეგორია:ბეშიქთაშის ფეხბურთელები კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ჰაუეა
ჰაუეა (Lake Hawea) — ტბა ახალი ზელანდიის უდიდეს კუნძულ — სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს ოტაგოს რეგიონში, ქალაქ დანიდინიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 293 კილომეტრში. ვრცელდება ზღვის დონიდან 348 მ სიმაღლეზე. ფართობი 141 კმ², უდიდესი სიღრმე 392 მ. ტბის სახელწოდება წარმოსდგება მაორიდან, სავარაუდოდ ადგილობრივი ტომის სახელწოდებიდან, რომლის ზუსტი მნიშვნელობა დადგენილი არ არის.
ჰესის ენერგიის გაუმჯობესებისათვის 1958 წელს ტბის დონე ხელოვნურად აწიეს 20 მეტრით. ტბა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 35 კილომეტრზე, სიგანე 8 კილომეტრი. ხეობაში მოქცეული მყინვარული წარმოშობის ტბაა, რომლის ქვაბული გაჩენილია მყინვარული მოძრაობების შედეგად უკანასკნელი გამყინვარების დროს. ტბიდან გამოედინება ამავე სახელწოდების მდინარე. ტბაში ჩაედინება მდინარე ჰანტერი.
ჰაუეას ტბიდან დასავლეთით 8 კილომეტრში მდებარეობს ტბა უანაკა. მინიმალური მანძილი ამ ორ ტბას შორის 1 კილომეტრია. დღეისათვის ჰაუეას ტბა ტურისტებისთვის პოპულარული ადგილია. ჰაუეას გააჩნია დიდი ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი. ევროპელთაგან ტბის პირველი აღმომჩენია ნათანიელ ჩალმერსი, რომელმაც ტბა 1853 წელს ინახულა.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
Camponotus suffusus suffusus
Camponotus suffusus suffusus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
იაგული
იაგული (Yagul) — კოლუმბამდელი ნაქალაქარი მექსიკაში, ოახაკის შტატში. ქალაქი დააარსეს საპოტეკებმა ძვ. წ. V საუკუნეში, ხოლო მოგვიანებით დაიპყრეს მიშტეკებმა. ახ. წ. 900 წლისათვის აქ აშენდა რამდენიმე პირამიდა, ხოლო 1300–1400 წლებში რამდენიმე სასახლე.
2010 წელს მიტლას პრეისტორიულ ნამოსახლართან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
Tapinoma minutissimum
Tapinoma minutissimum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვიკიმონაცემები
„ვიკიმონაცემები“ (Wikidata) — ერთობლივად რედაქტირებადი მონაცემთა ბაზა, შექმნილია ფონდ ვიკიმედიის მიერ. ის გამოიყენება ცენტრალიზებული შენახვის უზრუნველსაყოფად ისეთი მონაცემებისა, რომლებიც შეიძლება ვიკიპედიის სტატიებში იქნას გამოყენებული — მაგალითად, ინტერვიკი-ბმულები ან სტატისტიკური ინფორმაცია: დაბადების თარიღები, მოსახლეობის რაოდენობა და ა.შ.
პროექტი ოფიციალურად გაეშვა 2012 წლის 30 ოქტომბერს, პროექტის შემუშავება მიმდინარეობს Wikimedia Deutschland-ის ხელმძღვანელობით. „ვიკიმონაცემები“ გახდა ფონდ ვიკიმედიის პირველი ახალი პროექტი 2006 წლის შემდეგ. პროექტის შექმნა განხორციელდა Allen Institute for Artificial Intelligence-ის, Gordon and Betty Moore Foundation-ისა და Google-ის შემოწირულობების ხარჯზე, რომლებმაც შეადგინა 1,3 მილიონი ევრო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიმედიის პროექტები
მცენარეები
მცენარეები (Plantae ანუ Vegetabilia) — ორგანიზმები, რომელთათვისაც დამახასიათებელია მზის ენერგიის ხარჯზე ავტოტროფული კვება და ცელულოზის შემცველი სქელგარსიანი უჯრედები. მცენარეებში იშვიათად გვხვდება ჰეტეროტროფული (საპროფიტი და პარაზიტი) სახეობები, რომლებშიც კვების ამ ტიპის გამომუშავება მეორეული მოვლენაა.
ტრადიციულად მცენარეებს მიაკუთვნებდნენ კიდევ ბაქტერიებს, ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეებს და სოკოებს, მაგრამ XX საუკუნის შუა წლებიდან გამოკვლევებმა გააძლიერა დიდი ხნის წინ გამოთქმული ეჭვი ამ ორგანიზმების მცენარეებთან გაერთიანების შესახებ. ახალი სისტემის მიხედვით, ბაქტერიები და ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები (რომელთა უჯრედიც ტიპობრივ ბირთვს მოკლებულია) ერთიანდება პროკარიოტების ქვესამეფოში, სოკოები კი მცენარეებსა და ცხოველებთან ერთად ეუკარიოტების ქვესამეფოში.
მცენარეთა სამყარო, რომელიც 350 ათასზე მეტ სახეობას ითვლის, მოიცავს 3 დიდ ტაქსონს (ქვესამეფო ან ტიპი): წითელ წყალმცენარეებს (Rhodobionta), ნამდვილ წყალმცენარეებს (Phycobionta) და უმაღლეს მცენარეებს (Embryobionta).
ერთუჯრედიან მცენარეებს აქვთ როგორც საერთოდ უჯრედისათვის დამახასიათებელი ორგანოიდები, ისე სპეციფიკური სტრუქტურებიც (ქრომატოფორი, თავისებურად აგებული გარსი, კარგად გამოხატული ვაკუოლები და სხვა), რაც მათ ეჭვმიუტანლად განასხვავებს ცხოველური ორგანიზმებისაგან.
მცენარეებისთვის დამახასიათებელ საერთო თავისებურებას წარმოადგენს ფოტოსინთეზი. სხვა ნიშან-თვისებები, რაც განსაზღვრავს მათ ზრდას, განვითარებას, ცხოვრების ნირს და სხვა, მცენარეულ სამყაროში არაერთგვაროვანია. მცენარეების მნიშვნელოვანი მორფოლოგიური თავისებურებაა სხეულის ძლიერი დანაწევრება, რაც მათი ზედაპირის დიდ გაზრდას იწვევს. ეს დაკავშირებულია კვების თავისებურებებთან — ატმოსფეროდან აირისა და ნიადაგიდან წყალში გახსნილი მინერალური მარილების შთანთქმასთან. უმაღლეს მცენარეებში (ხავსები, გვიმრანაირები, შიშველთესლოვნები, ფარულთესლოვნები) სხეულის დანაწევრებისა და დიფერენცირების შედეგია სპეციალიზებული სტრუქტურებისა და ორგანოების (ფესვი, ღერო, ფოთოლი და სხვა) გამომუშავება. უმაღლესი მცენარეების განვითარების თავისებურებას შეადგენს უსქესო და სქესიანი თაობების მონაცვლეობა. მინი|[[ვენერას ბუზიჭერია, მწერიჭამია მცენარე]] მცენარეების გარეგან და შინაგან აგებულებას, მათში მიმდინარე სასიცოცხლო პროცესებს, გამრავლებას, გავრცელებას, ისტორიულ განვითარების ძირითად ეტაპებს და სხვა შეისწავლის ბოტანიკის სხვადასხვა დარგი.
მცენარეების მრავალფეროვანი სამყაროდან განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს თესლოვან, ძირითადად კი — ყვავილოვან მცენარეებს. მათ განეკუთვნება თითქმის ყველა კულტურული მცენარე, მათ შორის უპირატესად მარცვლეული (ხორბალი, ბრინჯი, სიმინდი, ჭვავი, ქერი, სორგო, ღომი, შვრია). ბამბა, სელი, კანაფი, ჯუთი, რამი და სხვა ბოჭკოვანი მცენარეები ადამიანს უზრუნველყოფს ტანსაცმლითა და ტექნიკური ქსოვილებით. ტყე იძლევა ძვირფას საშენ მასალას, მცენრეული წარმოშობის ტორფი და ქვანახშირი — საწვავს. დღემდე არ დაუკარგავს ეკონომიკური მნიშვნელობა მცენარეულ ბუნებრივ კაუჩუკს. ფისი, ეთერზეთები, საღებავები და სხვა მცენარეული პროდუქტები მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ადამიანის საქმიანობაში. ფასდაუდებელია მცენარეული ვიტამინები და სამკურნალო პრეპარატები. მცენარეული საფარი არა მარტო გვაწვდის ორგანულ ნაერთებს და ჟანგბადს, არამედ ქმნის ცხოველური ორგანიზმების არსებობისათვის აუცილებელ პირობებს დედამიწაზე.
თავისი მრავალსაუკუნოვანი გამოცდილების შედეგად ადამიანმა ისწავლა დიდ ფართობებზე მცენარეული საფრის შექმნა. მაგრამ ადამიანისავე ინტენსიური და განსაკუთრებით კი არარაციონალურმა საქმიანობამ გაანადგურა კიდეც ბუნებრივი მცენარეული საფარი დიდ ფართობებზე და ბევრი სახეობის გაქრობის საშიშროება შექმნა. ბევრ ქვეყანაში მიღებული კანონით უკვე დაიწყეს მცენარეული სამყაროს დაცვა. ბოტანიკური დაწესებულებების ინტენსიური მუშაობის შედეგად შედგენილია „წითელი წიგნი“, სადაც შეტანილია ის მცენარეები, რომელთაც გადაშენება ემუქრებათ.
სისტემატურად ტარდება ბუნების დაცვისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო კონგრესები. ერთ-ერთი ასეთი ფორუმი „იუნესკოს“ გადაწყვეტილებით 1977 წლის ოქტომბერში საქართველოში (ქ. თბილისი) ჩატარდა.
ლიტერატურა
*
უჯრედის მემბრანა
მინი|[[ეუკარიოტული და პროკარიოტული უჯრედები|ეუკარიოტული და პროკარიოტული უჯრედის პლაზმური მემბრანის მაგალითი]] უჯრედის მემბრანა, პლაზმური მემბრანა, იგივე პლაზმალემა ან ციტოლემა — შერჩევითი განვლადობის უნარის მქონე ბარიერის როლს ასრულებს. იგი უჯრედსა და უჯრედშორის მატრიქსს შორის ნივთიერებათა ცვლას არეგულირებს და უჯრედშიგა გარემოს მუდმივობას განაპირობებს. პლაზმური მემბრანა გარს აკრავს ციტოპლაზმას და ყოფს შიგაუჯრედულ კომპონენტებს გარეგანი გარემოსგან. არ ატარებს შედარებით დიდი ზომის მოლეკულებს. პლაზმური მემბრანა დიდ როლს ასრულებს უჯრედის ფორმის მიღებაში, ასევე სხვა უჯრედებთან შეკავშირებითა და დაჯგუფებით ქსოვილის წარმოქმნაში. მემბრანის გავლით ნივთიერებათა ტრანსპორტი შეიძლება იყოს პასიური-არ საჭიროებდეს ენერგიას, ან აქტიური-მათი ტრანსპორტირებისთვის უჯრედისაგან მოითხოვდეს ენერგიას.
ბილიპიდური სტრუქტურა
ლიპიდები პლაზმური მემბრანის ფორმირების პროცესში უმთავრეს როლს ასრულებენ. პლაზმური მემბრანა ძირითადად შედგება წვრილი, ამფიპატიკური ფოსპოლიპიდების ორი შრისაგან. ფოსფოლიპიდი შედგება ჰიდროფილური(ნივთიერება, რომელიც წყალში კარგად იხსნება) „თავისა“ და ჰიდროფობური(ნივთიერება, რომელიც წყალში არ იხსნება) „კუდისაგან“. ფოსფოლიპიდები სითხეში მოთავსებისას ორ შრეს ქმნიან: ჰიდროფობური „კუდები“ შიგნით ექცევა, ჰიდროფილური „თავები“ კი-გარეთ. საბოლოოდ, მიიღება უწყვეტი, სფერული ლიპიდების შრე, რომლებიც ცუდად ატარებენ იონებს და სხვა პოლარულ მოლეკულებს. ფოსფოლიპიდების ასეთი მოწესრიგებული წყობა ხელს უშლის მაღალმოლეკულურ ნაერთებს უჯრედში შეღწევაში, მაგრამ, ჩვეულებრივ ატარებს ჰიდროფობურ მოლეკულებს. პლაზმური მემბრანის უნარი აკონტროლოს მასში ნივთიერებების მოძრაობა ხორციელდება ტრანსმემბრანული ცილების კომპლექსების მეშვეობით, როგორებიცაა მაგ. ფორები.
Every Strangers' Eyes
„Every Strangers' Eyes“ — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის სიმღერა და მეორე სინგლი ალბომიდან The Pros and Cons of Hitch Hiking. იგი გამოვიდა 1984 წელს. სინგლში ასევე შეტანილია იმავე ალბომის ერთ-ერთი სიმღერა „For The First Time Today“.
უჯრედის მემბრანა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უჯრედი
Every Strangers' Eyes
სიმღერის დასაწყისში ჟღერს ამერიკული კაფე-ბარის ამსახველი ხმები. 1992-2002 წლების კონცერტებზე ჟღერდა მხოლოდ ოფიციანტის საუბარი.
კომპოზიცია სრულდებოდა როჯერის 1984-1985, 1987 და 1999-2002 წლების ტურნეებში. 1999-2002 წლებში ნაწილობრივ გამოიყენებოდა ვოკალური ფონოგრამა. ფილმში In the Flesh - Live და ალბომში In the Flesh გამოყენებულ ჩანაწერს ახლავს 1984 წლის სტუდიური ფონოგრამა.
ეს იყო მესამე და უკანასკნელი პრომო ვიდეო ალბომიდან „The Pros And Cons Of Hitch Hiking“. მასში გადმოტანილია სიმღერაში ნახსენები ელემენტები, როგორიც არის სატვირთო მანქანების გაჩერებები და სწრაფი კვების ობიექტები. რეჟისორი, ისევე, როგორც წინა ორი ვიდეოს, არის ნიკოლას როუგი.
საკონცერტო ვერსიები
სიმღერა სრულდებოდა როჯერ უოტერსის ტურნეების The Pros and Cons of Hitch Hiking, Radio K.A.O.S. და In the flesh მსვლელობისას. 1999-2002 წლების სხვადასხვა ბუტლეგური ჩანაწერისა და ალბომის/DVD-ს In the Flesh – Live შედარებისას ნათელი ხდება, რომ უოტერსი ამ სიმღერის შესრულებისას იყენებდა ვოკალურ ფონოგრამას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როჯერ უოტერსის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სინგლები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
The Pros and Cons of Hitch Hiking
კასპის თეოდორე ტირონის ეკლესია
კასპის თეოდორე ტირონის ეკლესია – ეკლესიის კომპლექსი კასპში, შედგება ეკლესიის, მინაშენის, გალავნისა და ცილინდრული კოშკისაგან. კომპლექსი თრიღდება ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (13,4 X 6,3 მ), ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვით, ფასადებზე გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ყვითელი და მოყავისფრო თლილი ქვა. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. დასავლეთის კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - არქიტრავული. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ერთი თაღოვანი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით. ორსაფეხურიან პილასტრებზე გადადის თაღი, რომელიც დასავლეთ კედელთან ვიწროვდება და ეყრდნობა კრონშტეინებს. დასავლეთით და სამხრეთით თითო დიდი სარკმელია. სამხრეთის სარკმელი თაღოვანია, დასავლეთისა სწორკუთხა. ინტერიერი შელესილია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმელი აგურითაა ამოყვანილი. აგურისაა ეკლესიის გვიანდელი ლავგარდანიც. სამხრეთ ფასადის აღმოსავლეთ კუთხესთან, ქვაზე ამოკვეთილია მცირე ჯვარი. ეკლესიის სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით. ეკლესია მოქმედია, ტაძარი მოიხატა გია მაისაშვილის მიერ, დამშვენდა მისი კედლები მრგლოვანი დამწერლობით.
ეკლესიას ორი მინაშენი აქვს: ჩრდილოეთისა და სამხრეთისა, რომელიც ზედ ეკლესიის კედელზეა მიშენებული. სამხრეთ მინაშენში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო თაღოვანი სარკმელია. მინაშენი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც ჩრდილოეთ კედლის ორ თაღს ეყრდნობა.
ეკლესიას ჩრდილოეთიდან გალავანი აქვს მიშენებული. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით (შემორჩენილია კედლის სიგრძის 17,55 მ, სიმაღლის დაახლოებით 5,3 მ). გალავანი დაზიანებულია: შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი და ჩრდილოეთ კედლის ქვედა ნაწილი, მონგრეულია ქონგურები. მოგვიანებით ჩრდილოეთ კედლის გადარჩენილ ქვედა ნაწილზე სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობები დაუშენებით, გალავნის კედელში გაუჭრიათ კარი (ამჟამად ამოქოლილია) და ფართო სარკმლები. გალავანში ორრიგად დატანებულია რვა წყვილი სათოფური. ქვედა რიგის სათოფურები დიდი ზომისაა.
გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ცილინდრული კოშკი დგას (დიამეტრი 3,8 მ, კედლის სისქე 1 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კოშკი დაზიანებულია: შეიმჩნევა სამი სართულის ნაშთი. ქვედა სართულები მიწითაა ამოვსებული. სამი სათოფურიდან ერთი ჩამოშლილია. კოშკში შესასვლელი არ ჩანს. კედელში დატანებულია სართულების დამაკავშირებელი კიბის საფეხურები. ფასადებზე ჩანს სართულშუა გადახურვის ხის ძელის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯანდაცვა ბრუნეიში
მომსახურების გაწევა
მინი|საავადმყოფო - ბრუნეის საგზაო ნიშანი მინი|ტუტონგის ეროვნული საიზოლაციო ცენტრი ქვეყანაში ოთხი საჯარო საავადმყოფოა, თითო უბნისთვის თითო, ასევე 16 სამედიცინო ცენტრი და 10 კლინიკა. ქვეყნის რეზიდენტის სამედიცინო კონსულტაციის ღირებულება 1 ბრუნეული დოლარია. უფასო სერვისები ხორციელდება 12 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის. ამავდროულად, პრობლემებია სამედიცინო მომსახურებების უკანონო ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებით: ჩინური წარმოშობის ბრუნეელები უფრო ხშირად იყენებენ კერძო კლინიკებს, ვიდრე სახელმწიფოს.
უმსხვილესი საავადმყოფოები
მარცხნივ|მინი|საავადმყოფოს შენობა 1000 ადამიანზე საშუალოდ  2,8 საავადმყოფო საწოლია. აივ / შიდსის ინფექციის მაჩვენებელი 0,1%, ტარდება კამპანიები შემდგომი ინფექციების თავიდან ასაცილებლად. ყველაზე დიდი საავადმყოფოა RIPAS– ის საავადმყოფო დედაქალაქ ბანდარ სერი ბეგავანში, რომელსაც 1992 წელს 550 საწოლი ჰქონდა, სადაც მუშაობს 58 ექთანი. ფუნქციონირებს ორი კერძო ჯანმრთელობის ცენტრი: Gleneagles JPMC Sdn Bhd. და ჯერუდონგის პარკი. 2008 წლის ნოემბერში გაიხსნა ჯანმრთელობის განვითარების ცენტრი, რომელიც მიზნად ისახავს ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას.
ამჟამად ბრუნეიში არ არის ცალკე სამედიცინო სასწავლებელი: ბრუნეელები კვალიფიციური   სამედიცინო განათლებისა და სამეცნიერო ხარისხის მისაღებად საზღვარგარეთ მიემგზავრებიან. ამავე დროს, ბრუნეის დარ ეს-სალამის უნივერსიტეტში არის სამედიცინო ფაკულტეტი (შენობა გაიხსნა 2009 წელს), ხოლო 1951 წლიდან არსებობს საექთნო სკოლა, რომელიც 2008 წლის დეკემბერში გაერთიანდა სამედიცინო ინსტიტუტთან  ექთნების და ბებიაქალების მომზადების ერთიან ინსტიტუტად. იგი  ცნობილია PAPRSB — ჯანმრთელობის მეცნიერებათა ინსტიტუტის აბრევიატურით.
დაავადებები
ბრუნეიში  გავრცელებულ დაავადებათა სამეულში, რომელთაც   ფატალური დასასრული აქვთ, შედის ონკოლოგიური, გულსისხლძარღვთა დაავადებები და დიაბეტი.
მოსახლეობის 7,5% ჭარბწონიანია, რაც ყველაზე მაღალია ASEAN (სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაცია)– ის ქვეყნებს შორის ჯანდაცვის სამინისტროს კვლევის თანახმად, სიმსუქნე ან ჭარბი წონა ასევე გვხვდება სკოლის მოსწავლეების 20% -ში.
ალაზან-იალოილუთეფეს კულტურა
ალაზან-იალოილუთეფეს კულტურა, იალოილუთეფეს კულტურა, ძვ. წ. I ათასწლეულის დასასრულისა და ახ. წ. I საუკუნის არქეოლოგიური კულტურა. გავრცელებული იყო თანამედროვე აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ-დასავლეთ ტერიტორიაზე და საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეების ალაზნისა და ივრის შუა- და ქვემოწელზე. ამ კულტურის პირველი ძეგლი გათხარა დ. შირიფოვმა 1926 იალოილუთეფეზე (აფთარანის ველი, აზერბაიჯანი). 1937 წელს გ. ნიორაძემ ალაზნის ველზე, სოფ. არხილოსკალოს მიდამოებში შეისწავლა ამ კულტურის სამაროვანი და კულტურას ალაზნის ველის კულტურა უწოდა. არქეოლოგიურმა კვლევამ ცხადყო, რომ ეს კულტურები ერთი მთლიანი მოვლენაა და გენეტიკურად უკავშირდება სამხრეთ აზერბაიჯანს და ჩრდილოეთ ირანის უძველეს კულტურებს, საიდანაც გავრცელდა ჩრდილო-დასავლეთით, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე და იორ-ალაზნის აუზში.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქეოლოგიური კულტურები კატეგორია:ამიერკავკასიის ისტორია
ელეია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
NGC 7132
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ბჰუტანის საგარეო ურთიერთობები
ბჰუტანს დიპლომატიური ურთიერთობები გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 193 ქვეყნიდან 54 სახელმწიფოსთან და ევროპის კავშირთან აქვს. ბჰუტანის შეზღუდული საგარეო ურთიერთობები, მათ შორის გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივ წევრებთან ფორმალური ურთიერთოების არქონა, ქვეყნის განსაზღვრული იზოლაციონისტური პოლიტიკის ნაწილია, რომელიც სახელმწიფოზე უცხოური გავლენის შესუსტებას ისახავს მზნად. აღნიშნულ პოზიციას ინდოეთთან ახლო ურთიერთობები ამყარებს, რომლის პროტექტორატიც იყო.
1971 წელს ინდოეთის მხარდაჭერით ბურტანმა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში გაწევრინებით საგარეო ურთიერთობების განვითარება დაიწყო. 1981 წელს ბუტანი საერთაშორისო სავალუტო ფონდსა და მსოფლიო ბანკს შეუერთდა, ხოლო მომდევნო წელს მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციასა და იუნესკოში გაწევრიანდა. იგი სამხრეთ აზიის რეგიონული თანამშრომლობის ასოციაციის აქტიური წევრია. ბჰუტანი ამჟამად 45 საერთაშორისო ორგანიზაციაშია გაწევრიანებული.
ბჰუტანის კონსტიტუტციის მე-20 მუხლის თანახმად, ქვეყნის საგარეო ურთიერთობები ბჰუტანის მეფის, პრემიერ-მინისტრისა და სხვა მინისტრების მიერ განისაზღვრება.
დიპლომატიური ურთიერთობები
ბჰუტანის საელჩოები მდებარეობს ბანგლადეშში, ბელგიაში, ინდოეთში, ავსტრალიასა და ტაილანდში. თავის მხრივ, თიმფუში ბანგლადეშის, ინდოეთისა და ქუვეითის საელჩოები მდებარეობს. ქვეყნის დედაქალაქში წარმომადგენელი ოფისი აქვს დანიასაც. ქვემოთ მოცემულ ცხრილში ის სახელმწიფოებია წარმოდგენილი, რომლებთანაც ბჰუტანს დიპლომატიური ურთიერთობები აქვს დამყარებული.
ბანგლადეში
ბანგლადეში ერთ-ერთია იმ სამ სახელმწიფოს შორის, რომელთაც თიმფუში საელჩოები აქვთ. ბჰუტანი მსოფლიოში პირველი სახელმწიფო იყო, რომელმაც 1971 წელს ბანგლადეშის დამოუკიდებლობა აღიარა. ორი სახელმწიფო ჰიმალაის მთებში ჰიდროენერგიის განვითარებაზე შეთანხმდა, ისევე, როგორც თავისუფალ ვაჭრობასა და ბანგლადეშის პორტების მეშვეობით გადაზიდვებზე. სახელმწიფოები თანამშრომლობენ წყლის რესურსების მენეჯმენტის მხრივაც. ბჰუტანიც და ბანგლადეშიც სამხრეთ აზიის რეგიონული თანამშრომლობის ასოციაციისა და ბენგალური ინიციატივა მრავალწლიანი ტექნიკური და ეკონომიკური თანამშრომლობისთვის წევრია.