cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გოჯი ზურებიანი
გოჯი ზურებიანი (დ. 1906, მულახი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1975, იქვე) — ქართველი მთამსვლელი, მეგზური, მთამსვლელობის ინსტრუქტორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1950).
ბიოგრაფია
ალპინიზმით დაკავდა 1937 წელს. საბჭოთა კავშირში პირველმა განახორციელა ჯგუფთან ერთად კედლოვანი ასვლა სამხრეთ უშბაზე (1937). მონაწილეობდა ა. ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ მცირე (ლეხზირი-ულუყარა) და დიდ (წურუნგალა-აილამა-შხარა) ტრავერსებში (1940), კაკო მარის ხელმძღვანელობით უშბაზე და რამდენიმე უსახელო მწვერვალზე ჩატარებულ ექსპედიციებში (1946–1947), ტრავერსში შხელდაზე (1949). იყო საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ტრავერსების კლასში (1950, შხელდა-უშბა). მოპოვებული აქვს ოქროს მედალი შხელდა-უშბის ტრავერსის გავლისათვის (1950).
დაჯილდოებულია (1940, 1943-45) საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის, საბჭოთა კავშირის და საქართველოს სსრ სპორტკომიტეტების საპატიო სიგელებით, მედლებით „მამაცობისათვის“ და „კავკასიის დაცვისთვის“. გოჯი ზურებიანი იყო სვანეთის უფროსი თაობის ერთ-ერთი წამყვანი ალპინისტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:მედლით მამაცობისათვის დაჯილდოებულები კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
აკაკი ძიძიგური
აკაკი ვარლამის ძე ძიძიგური (დ. 13 აგვისტო, 1914, სოფ. მათხოჯი, ხონის რაიონი — გ. 8 აპრილი, 1997) — ქართველი ჟურნალისტი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (1996).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი და თბილისის კონსერვატორია. შრომითი საქმიანობა პედაგოგობით დაიწყო. მისი ინიციატივით და ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა რადიოკომიტეტის ხმის ჩამწერი „ოქროს ფონდი“. 1959 წელს მას დაევალა კონოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორობა. იყო საქართველოს კულტურის მინისტრის მოადგილე. 1962 წელს ჟურნალ „დროშის“ მთავარი რედაქტორია. 1969 წლიდან სახელმწიფო კინოკომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ დაინიშნა, მომდევნო წელს, ისევ კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორია, 1974–1984 წლებში სახკინოს თავმჯდომარის მოადგილე, კინოალმანახ „კინოს“ მთავარი რედაქტორი. 1984–1997 წლებში იყო საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი. მრავალი პუბლიცისტური ნაშრომის, წერილის თუ გადაცემის ავტორია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1996) კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
არაბულ-ბიზანტიური ომები
არაბები ბიზანტიის ტერიტორიაზე პირველად 630-იან წლებში გამოჩნდნენ და მალევე დაიკავეს მისი უმდიდრესი პროვინციები — სირია და ეგვიპტე. მომდევნო ორმოცდაათი წლის განმავლობაში ომაიანები შეიჭრნენ მცირე აზიაში და ორჯერ შემოარტყეს ალყა კონსტანტინოპოლს. ამავდროულად დაიპყრეს ბიზანტიის აფრიკული პროვინციების უმრავლესობა. სიტუაცია დასტაბილურდა კონსტანტინოპოლის მეორე ალყის შემდეგ, როდესაც არაბები მარცხმა გარკვეული ხნით შეაყოვნა. აბასიდების მმართველობის დროს სიტუაცია უფრო გამოსწორდა — დაიდო რამდენიმე ზავი, იყო ბევრი ელჩობა, მაგრამ ამის მიუხედავად ყოველწლიურად ხდებოდა თარეში და კონტრშეტევები ერთმანეთის მიმართულებით.
ომის პირველ საუკუნეებში ბიზანტიელები მუდმივად თავს იცავდნენ. ისინი როგორც წესი, მუდმივად უკან იხევდნენ და ციხე-სიმაგრეებსა და ქალაქებში მაგრდებოდნენ. მხოლოდ 740 წლის შემდეგ დაიწყეს კონტრშეტევებზე გადასვლა, მაგრამ არაბებმა მოახერხეს მათი შეჩერება მცირე აზიაში. 861 წლიდან — ბიზანტიის სათავეში მაკედონელთა დინასტიის მოსვლიდან დაიწყო კონტრშეტევების დიდი ტალღა, თანაც ამ დროს სახალიფო დაშლილი და შემცირებული. 920-976 წლებში ბიზანტიელებმა საბოლოოდ მოახერხეს მათი წინააღმდეგობის გარღვევა და აღადგინეს კონტროლი ჩრდილოეთ სირიასა და სომხეთში. ამ საუკუნეებში გაიმართა ბევრი საზღვაო ბრძოლა არაბებსა და ბიზანტიელებს შორის.
ამ ომის განმავლობაში, ხმელთაშუა ზღვაში არაბებმა დაიპყრეს ბიზანტიელთა კუთვნილი უამრავი კუნძული. მათ შორის აღსანიშნავია სიცილია, კრეტა და როდოსი. ამ ორ უკანასკნელზე ბიზანტიელებმა მოახერხეს კონტროლის აღდგენა.
სქოლიო
კატეგორია:ომები ბიზანტიის მონაწილეობით კატეგორია:ომები არაბების მონაწილეობით კატეგორია:ბიზანტიის იმპერიის ომები
არჩერის ოლქი
არჩერის ოლქი (Archer County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. არჩერსიტი. შეიქმნა 1858 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
გლომა
გლომა (Glomma, Glåma) — მდინარე ნორვეგიის სამხრეთ ნაწილში. წარმოადგენს სკანდინავიის ნახევარკუნძულის უგრძეს მდინარეს. სიგრძე 611 კილომეტრი. აუზის ფართობი 40,5 ათასი კმ². სათავე აქვს ტბებში. სიორ-ტრიონელაგის აღმოსავლეთით. მიედინება ესტერდალის ხეობაში, ერთვის სკაგერაკის სრუტეს. აჩენს რამდენიმე ჩანჩქერს. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. წყლის საშუალო ხარჯი ქვემო დინებაში 400-440 მ³/წმ. მდინარეზე გაშენებულია 5 ჰესი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნორვეგიის მდინარეები
ანა (ტრაპიზონი)
ანა-ანახუტლუ დიდი კომნენოსი (Άννα Μεγάλη Κομνηνή; დ. უცნობია – გ. 1342) — ტრაპიზონის იმპერატორი 1341-1342 წლებში.
ბიოგრაფია
1341 წლის 30 ივლისს კონსტანტინპოლიდან ტრაპიზონში ჩავიდა მიხეილ კომნენოსი. ხალხის მიერ ის აღქმული იქნა თვითმპყრობლად, ის შეიპყრეს და ჯერ ინეონში, შემდეგ კი ლიმნიაში გაგზავნეს. 1342 წელს მიხეილ კომნენოსის შვილი იოანე III კონსტანტინოპოლიდან ტრაპიზონში ჩავიდა, გაათავისუფლა მამა, ტახტიდან ჩამოაგდო ანა და მისი გაგუდვის ბრძანება გასცა. ამავე წელს, ბრძანება შეასრულეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები კატეგორია:გარდაცვლილი 1342 კატეგორია:ქალი მმართველები კატეგორია:მოკლული მონარქები
თედელეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
თედელეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ თედელეთში, ბორის თანდელოვის კარ-მიდამოში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ნაგებობის გეგმა იკითხება ფრაგმენტულად. შემორჩენილია საკურთხევლის ერთი მეტრის სიმაღლეზე. ნაგებია კარგად დამუშავებული შირიმის ქვით. შეინიშნება დუღაბის კვალი. ეკლესიის დანარჩენი ნაწილი დანგრეულია.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭელიათის მეორე კოშკი
ჭელიათის მეორე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭელიათში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
კოშკი ნაგებია საშუალო ზომის ფლეთილი ქვით. დუღაბი გამორეცხილია. მეორე კოშკი თითქმის მთლიანად დანგრეულია, შემორჩა მხოლოდ ჩრდილოეთი კედელი ორი სართულის სიმაღლეზე.
ისმაილიზმი
ისმაილიტები — VIII საუკუნეში არაბთა ხალიფატის ტერიტორიაზე აღმოცენებული მუსლიმანურ-შიიტური სექტის მიმდევრები. სახელწოდება მიიღეს შიიტების მეექვსე იმამის, ჯაფარ სადიკის უფროსი ვაჟის, ისმაილის სახელის მიხედვით.
ისტორია
„ისმაილიტების სექტა“ ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში წარმოიშვა და მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მაზდაქურ-ხურამიტულ მოძრაობებთან. ისმაილიზმი (الإسماعيلية — al-Ismā‘īliyya,  — Esmâ‘īliyân) — როგორც მოძღვრება „ასასინთა სიკვდილის ორდენის“ უმთავრესი იდეოლოგიური იარაღი გახდა.
VIII საუკუნის მეორე ნახევარში შიიტები დაიყვნენ სექტებად: ზეიდიტები, იმამიტები (ზომიერი შიიტები), რომელნიც მეშვიდე იმამად (სულიერი მოძღვარი) სცნობდნენ ხალიფა ალის შთამომავალ მუსა ყაზიმს და ისმაილიტები, რომელნიც იმამად სცნობდნენ მის ძმა-ისმაილს.
IX საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდა ისმაილიტების ძლიერი და საიდუმლო ორგანიზაცია, რომლის გავლენა გავრცელდა მთელს მახლობელ აღმოსავლეთში, ცენტრალურ აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და სხვაგანაც. ისმაილიტობა წარმოიშვა საზოგადოებრივი კლასების დაბალ ფენებში, ხელოსნობა და გლეხობაში. არაბთა სახალიფოს სხვადასხვა რეგიონებში ისმაილიტები გადასხვაფერდნენ და მრავალნაირ რელიგიურ მოძღვრებად ჩამოყალიბდნენ. ერთ-ერთი მათგანი იყო კარამიტების სახალხო-რელიგიური მოძრაობა, რომელიც შემდეგ ცალკე სექტად გადაიქცა.
ისმაილიტების ფილოსოფია
IX საუკუნიდან ისმაილიტებმა თავისებურად შეითვისეს ნეოპლატონისტური ფილოსოფია და ქრისტიანული გნოსტიციზმი, რომელთა გავლენით საბოლოოდ გაფორმდა მათი მოძღვრება. ისინი მკვეთრად გაემიჯნენ მართლმადიდებლურ სუნიზმს და ზომიერ შიიტებს. ისტორიკოს დავით კაციტაძის ნაშრომში — „ირანის ისტორია III-XVIII საუკუნეები“ ისმაილიტების დოქტრინა ამგვარად არის წარმოდგენილი.
„ისმაილიტების მოძღვრების თანახმად, ღმერთმა-აბსოლუტმა თავის თავიდან გამოჰყო შემოქმედებითი სუბსტანცია — „მსოფლიო გონება“, რომელმაც შექმნა იდეების სამყარო და თავის მხრივ გამოჰყო უმდაბლესი სუბსტანცია — „მსოფლიო სული“, რომელმაც შექმნა მატერია, პლანეტები და მიწა. ისმაილიტები ყურანს ალეგორიულად განმარტავდნენ და უარყოფდნენ ისლამის ზნეჩვეულებების უმეტეს ნაწილს. ისმაილიტები ასწავლიდნენ, რომ დროის გარკვეული ციკლის შემდეგ მოციქული აღდგება ხალხში. „მსოფლიო გონების“ გამომხატველად ითვლება ნატიკი (მოლაპარაკე) ანუ წინასწარმეტყველი, ხოლო „მსოფლიო სულის“ გამომხატველად მისი თანაშემწე, კომენტატორი მისი მოძღვრებისა — ასისი (ბაზისი, საფუძველი). ნატიკი ექვსი იყო: ადამი, ნოე, აბრაამი, მოსე, იესო ქრისტე და მუჰამედი. მეშვიდე უნდა გამოჩნდეს განკითხვის დღეს. ყოველ ნატიკს ჰყავდა თანაშემწე: მოსეს — აარონი, იესო ქრისტეს — პეტრე მოციქული, მუჰამედს — ალი. ისმაილიტების სექტა პირველად შვიდი, შემდეგ კი ცხრა საფეხურისაგან შედგებოდა. უმაღლეს საფეხურს მხოლოდ სექტის ზოგიერთი წევრი აღწევდა. მათ უნდა ბრმად დამორჩილებოდნენ, როგორც იარაღი სექტის უფრო დაბალ საფეხურზე მდგარი წევრები. ისმაილიტების სექტა შეკრული იყო რკინისებური დისციპლინით“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რელიგია კატეგორია:საიდუმლო ორგანიზაციები კატეგორია:ეზოთერული სკოლები კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
Premiata Forneria Marconi
Premiata Forneria Marconi (PFM) (ჯილდოს მფლობელი მარკონის საცხობი) — იტალიური პროგრესული როკ-ჯგუფი. იგი იყო პირველი იტალიური ჯგუფი, რომელმაც სხვა ქვეყნებში წარმატება მოიპოვა, მოხვდა რა ბრიტანეთის და აშშ-ის ჩარტებში. 1973-1977 წლებში მან გამოსცა ხუთი ალბომი ინგლისური ტექსტებით. ჰქონდა რამდენიმე წარმატებული ევროპული და ამერიკული ტურნე.
PFM-მა იტალიურ მუსიკალურ სცენაზე წარადგინა სინთეზატორის ახალი ჟღერადობა. იგი აგრეთვე იყო პირველი კოლექტივი, რომელმაც გააერთიანა იტალიური სიმფონიური, კლასიკური და ხალხური მუსიკა პოპულარული მუსიკის ფარგლებში.
თბილისის პანსიონები
თბილისში XIX საუკუნის 20-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო დახურული სასწავლო-აღმზრდელობითი დაწესებულებების — პანსიონების — დაარსება. აქ სწავლობდნენ და ცხოვრობდნენ წარჩინებული წოდების ახალგაზრდები. დაწესებული იყო სწავლისა და კვების მაღალი ქირა. 1820 წელს სოლოლაკში, კერძო ბინაზე, გაიხსნა პ. ახვერდოვას პანსიონი, რომელშიც პირველად 25-30 ქალიშვილი იყო, მათ შორის ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქალიშვილები ნინო და ეკატერინე. პანსიონში ასწავლიდნენ ქართულ, რუსულ და ფრანგულ ენებს, არითმეტიკას, მუსიკას, ხატვას, ხელსაქმესა და ცეკვებს. 1830 წელს გაიხსნა კეთილშბილ ქალთ პანსიონი - სახელმწიფო დაწესებულება, რომლის გამგედ დაინიშნა კომერსანტ კასტელას ქვრივი მატილდა. ორი წლის შემდეგ მატილდა კასტელა შეცვალა ჯერ ე. ფელიქსმა, შემდეგ ნ. მორდვინოვამ, 1838 წელს კი -ა. პერეირამ. ეს სასწავლებელი 1840 წელს ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტად გადაკეთდა. 1843 წელს გაიხსნა რაევსკის ვაჟთა პანსიონი 40-60 მოწაფისათვის და მონასტირსკაიას ქალთა პანსიონი 25-30 ქალიშვილისათვის. 1844-45 წლებში დაარსდა ჰაკეს და იანიცკის ვაჟთა ორი პანსიონი. 1845 წელს თბილისის ოთხთავე პანსიონში სწავლობდა 163 მოწაფე.1848-52 წლებში ჰაკეს პანსიონში სწავლობდა ილია ჭავჭავაძე. 1846 წელს ეს პანსიონი გადავიდა გიმნაზიის სასწავლო გეგმაზე და საშინაო სასწავლებლად იქცა. სხვა პანსიონები მუშაობდნენ დაწყებითი სკოლების სასწავლო გეგმით. 50-იან წლებში სწრაფად იზრდებოდა კერძო სკოლებისა და პანსიონების ქსელი. აღსანიშნავია 1858 წელს დაარსებული ტერ-აკოფოვის ვაჟთა პანსიონი, რომელიც 1865 წელს კერძო გიმნაზიად გადაკეთდა. 1859 წელს გაიხსნა კანონიჩის ვაჟთა პანსიონი, რომელშიც 1863 წელს სწავლობდა ალექსანდრე ყაზბეგი. 1854 წელს დაარსდა ე. ფავრის ქალთა პანსიონი, რომელშიც 47 მოსწავლე იყო, 1875 წელს ის ქალთა კერძო გიმნაზიად გადაკეთდა. მოსწავლეთა სიმრავლით გამოირჩეოდა მონასტირცევის ვაჟთა გიმნაზია-პანსიონი, მელიქ- ბეგლაროვის რეალური სასწავლებელი-პანსიონი, სერპინიეს ქალთა გიმნაზია-პანსიონი, სინიაგინის, პ. მრევლიშვილის, ი. კოსტინიჩის, მ. ნასიძის, ი. როსტომაშვილის, ი. გამყრელიძის სკოლა-პანსიონები. თბილისში ყოველ წელს ბევრი სკოლა-პანსიონი  იხსნებოდა, მაგრამ ბევრიც იხურებოდა. 1801-1917 წლებში სხვადასხვა პერიოდში ქალაქში 50-ზე მეტი სკოლა-პანსიონი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის სკოლები კატეგორია:თბილისის ისტორია
კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი
კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი (Kolinda Grabar-Kitarović; დ. 29 აპრილი, 1968) — ხორვატიელი დიპლომატი. 2011-2014 წწ. იყო ნატოს გენერალური მდივნის თანაშემწე სახალხო დიპლომატიის საკითხებში. 2008-2011 წლებში იყო ხორვატიის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი აშშ-ში. რწმუნებათა სიგელი გადასცა 2008 წლის 19 მარტს. 2005-2008 წლებში იყო ხორვატიის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ხოლო 2003-2005 წლებში ევროპის საქმეთა მინისტრი.
ხორვატიის 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იყო კანდიდატი ხორვატიის დემოკრატიული გაერთიანების მხარდაჭერით. პირველ ტურში მცირე უპირატესობით დამარცხდა მოქმედ პრეზიდენტთან, ხოლო მეორე ტური 50,74% მოიგო და გახდა ხორვატიის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტი.
კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი გათხოვილია იაკობ კიტაროვიჩზე, ჰყავთ ორი შვილი. იგი ხორვატულის გარდა ფლობს ინგლისურს, ესპანურსა და პორტუგალიურ ენებს.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატი დიპლომატები კატეგორია:ხორვატიის საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:ხორვატი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ხორვატიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
ტყის ზონები
ტყის ზონები — გეოგრაფიული ზონები, რომელთა ბუნებრივი ლანდშაფტებისათვის დამახასიათებელია ტყე. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ეკვატორულ, სუბეკვატორულ, ტროპიკულ, სუბტროპიკულსა და ზომიერ სარტყლებში.
ლოლანის მუნიციპალიტეტი
ლოლანის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) დანიაში, ზელანდიის რეგიონში. მუნიციპალიტეტის ფართობია 885,40 კმ², ხოლო მოსახლეობა 43 024 (2015). შეიქმნა 2007 წლის 1 იანვარს.
ტყის ზონები
ლიტერატურა
კატეგორია:ბუნებრივი ზონები და ბუნებრივი ტერიტორიული დაყოფა
ლოლანის მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
ტრეტუქი
ტრეტუქი (Տրետուք) — სოფელი სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 229 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ლაჩინის რაიონი
ლაჩინის რაიონი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთით, რომელიც შედის მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კაშატაგის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ლაჩინი.
აღწერა
ტერიტორია მდებარეობს მთიანეთში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება კელბაჯარი, აღმოსავლეთით - ხოჯალიასთან, შუშასთან და ხოჯავენდთან აქვს საზღვარი, სამხრეთით - აზერბაიჯანის კუბატინსკის რაიონი, დასავლეთით კი რაიონს სომხეთის რესპუბლიკა ესაზღვრება.
ლაჩინის რაიონის ფართობია 1883 კვადრატული მეტრი. მის ტერიტორიაზე 121 სოფელია განთავსებული. რაიონის ყველაზე მაღალი წერტილი არის ქიზილბოგას მთა (3594 მეტრი).
ვახტანგ ახობაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები ვ
ლაჩინის რაიონი
აღწერა
რეგიონი გამოირჩევა უმეტესად თბილი და ცივი კლიმატით - მშრალი ზამთრით და თბილი ზაფხულით.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სტატისტიკის თანახმად, 1992 წლის შუა პერიოდისათვის რაიონში 8950 შენობა იყო. მათ შორის შვიდი სამრეწველო და სამშენებლო დაწესებულება, 471 მომსახურების ობიექტი, 154 სკოლა და ასობით კულტურული და ისტორიული ძეგლი.
ისტორია
აღნიშნული რაიონი, ჩამოყალიბდა 1930 წელს ადმინისტრაციულ ცენტრთან ერთად ქალაქ ლაჩინში.
1992 წლის მაისის შუა რიცხვებში, ლაჩინის ოლქის კონტროლი დაექვემდებარა არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას. აზერბაიჯანის ხელისუფლების განცხადებით, სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა გაძარცვეს რეგიონის ასობით კულტურული და ყოველდღიური ობიექტი, გაანადგურეს ათობით სოფელი და ისტორიული ძეგლი; 63 ათასზე მეტი ადამიანი იძულებული გახდა დაეტოვებინა საკუთარი სახლი.
1992 წელს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კაშატაგის რეგიონში, რომლის ცენტრში იყო ქალაქი ბერძორში (ლაჩინის ახალი სახელი) ჩამოყალიბდა ჯებრაილის, ზანგელანის, კუბატინსკის და აზერბაიჯანის ლაჩინის რეგიონების გარკვეული ნაწილი. ლაჩინის ოლქის ნაწილი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შუშინის ოლქის ნაწილი გახდა.
ეკონომიკა
2015 წელს დაიწყო ახალი წყალსაცავის მშენებლობა, მდინარეების აღავნოსა და აკერის შესართავთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: აზერბაიჯანის რაიონები
ჩუხანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჩუხანლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
თბილისის წმინდა გიორგის კარის ეკლესია
270px|მინი|მარჯვნივ წმინდა გიორგის კარის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებული ეკლესია, დგას ერეკლე II მოედნის ჩრდილო დასავლეთით.
ეკლესია ააშენა მეფე ვახტანგ VI-ის ძმამ სიმონმა 1710 წელს. ქართლის მეფე როსტომმა 1640 წელს მთავარანგელოზის ეკლესიის ნანგრევებიდან ააგო სამი ეკლესია: იოანე ნათლისმცემლისა, როსტომის სასახლსი წინ, მეორე-სასახლის მოედნის  ცენტრში და მესამე წმინდა გიორგის ეკლესია, რომლის მშენებლობის დასრულებას როსტომი ვერ მოესწრო და სიმონ ბატონისშვილს დაუმთავრებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
Philips CD-i
Philips CD-i — (Compact Disc Interactive-ის აბრევიატურა) — მეოთხე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შემუშავებული და გამოცემული კომპანია Philips-ის მიერ 1991 წელს. დეველოპერების მიზანი იყო შეექმნათ ისეთი სისტემა, რომელიც უფრო ფუნქციონალური იქნებოდა ვიდრე CD დამკვრელი და სათამაშო კონსოლი და ფასით პერსონალურ კომპიუტერზე ნაკლები იქნებოდა. ხარჯების ეკონომიის გამო, მას არ გააჩნდა ფლოპი დისკის მიმღები მოწყობილობა, კლავიატურა, მაუსი და მონიტორი (უერთდებოდა სტანდარტულ ტელევიზორს), გამოიყენებდა ნაკლებ ოპერატიულ მეხსიერებასა და სუსტ აპარატულ უზრუნველყოფას. მასში განთავსებული იყო Philips SCC680700-ის ცენტრალური პროცესორი 15.5 მჰც ტაქტური სიხშირით, 1 მბ ოპერატიული მეხსიერება და Philips SCC66470-ის გრაფიკული ჩიპი.
გარდა თამაშებისა, გამოდიოდა საგანმანათლებლო და მულტიმედიური კონტენტები, როგორებიც არის ინტერაქტიული ენციკლოპედიები და მუზეუმების ტურები, რომლებიც პოპულარული იყო ინტერნეტის ფართოდ გავრცელებამდე. CD-i, აგრეთვე ითვლება ერთ-ერთ ადრეულ სისტემად, რომელმაც კონსოლში დანერგა ინტერნეტ მახასიათებლები, მათ შორის ვებ გვერდების დათვალიერება, გადმოტვირთვა, ელექტრონული ფოსტა და ონლაინ თამაშები, რომელთა განხორციელება შესაძლებელი იყო 1996 წელს გამოსული Philips-ის დამატებითი მოდემის საშუალებით, რომლის ფასი 150 აშშ დოლარს შეადგენდა. მოგვიანებით Philips-მა გამოუშვა კონსოლის რამდენიმე განახლებული ვერსია: CD-i 200 სერია, CD-i 300 სერია, CD-i 400 სერია, CD-i 400 სერია.
კონსოლზე მუშაობა დაიწყო 1984 წელს და დაანონსდა 1986 წელს. Philips CD-i გამოვიდა 1991 წელს. მისი თავდაპირველი ფასი იყო 700 აშშ დოლარი და შეეძლო Audio CD, CD+G (CD+Graphics), Karaoke CD, Photo CD და Video CD (VCD) ფორმატების წაკითხვა. კონსოლი უარყოფითად მიიღეს კრიტიკოსებმა, ჟურნალმა „PC World“ სიაში „10 ყველაზე ცუდი სათამაშო სისტემა“ მას მეხუთე ადგილი მიუჩინა. ის აგრეთვე შეყვანილი იქნა სხვადასხვა სიებში სხვადასხვა გამომცემლების მიერ. CD-i მიჩნეულია კომერციულ ჩავარდნად, მსოფლიოს მასშტაბით გაიყიდა კონსოლის 1 მილიონი ასლი და დიდი ზარალი მიაყენა Philips-ს. სისტემის წარმოება შეწყდა 1998 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები კატეგორია:CD-i-ს თამაშები კატეგორია:CD-ROM-ზე დაფუძნებული კონსოლები კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:მეოთხე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:Philips-ის პროდუქტები კატეგორია:1991 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
მურთაზ სანებლიძე
მურთაზ სანებლიძე (დ. 5 სექტემბერი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. ქუთაისის „ტორპედოს“ ნახევარმცველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 2002 კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
შუა ერმანის მეშვიდე კოშკი
შუა ერმანის მეშვიდე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, მდებარეობს ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
საშუალო ზომის, ფლეთილი ქვით ნაგები ოთხი სართულის სიმაღლის კოშკიდან შემორჩენილია ჩრდილოეთი კედელი და ფრაგმენტულად დასავლეთი; დანარჩენი კედლები მიწის პირამდეა გასწორებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
დიგაჰი (მრავალმნიშვნელოვანი)
დიგაჰი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გლაუხაუ
გლაუხაუ (Glauchau) — ქალაქი გერმანიაში, საქსონიაში. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 23,355 კაცს შეადგინა. ქალაქის ფართობია 51,49 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
სტენ სტენსენ ბლიხერი
სტენ სტენსენ ბლიხერი (Steen Steensen Blicher; დ. 11 ოქტომბერი, 1782, ვიუმი — გ.  26 მარტი, 1848, ტორნინგი) — დანიელი მწერალი. ავტორია ნოველებისა, რომელთა სიუჟეტს იუტლანდიის ისტორიიდან ან თანამედროვეობიდან იღებდა („ყაჩაღების სახლი“, 1827; „პასტორი ვეილბიუში“, 1829 და სხვ.). ნაწილი მისი ნაწარმოებებისა დაწერილია იუტლანდიურ დიალექტზე („სართავი სახელოსნო“, 1842). სტენ ბლიხერი პირველმა დაამკვიდრა ნოველის ჟანრი დანიურ ლიტერატურაში; გავლენა მოახდინა ი. ოკიერზე, ი. სკიოლბორგზე, მ. ანდერსენ-ნექსეზე.
სქოლიო
კატეგორია:დანიელი მწერლები
რაზი-ბონდარენკოს სახლი
რაზი-ბონდარენკოს სახლი (Дом Рази-Бондаренко) — ძველი ორსართულიან სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლის ყველაზე ცნობილი მფლობელები სხვადასხვა დროს იყვნენ ნადეჟდა რაზი და სიმონ ბონდარენკო.
მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 84.
ისტორია
XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში ვაჭარი რაზი ფლობდა ადგილს, რომელიც შემდეგ მოექცა დიდი ბირჟის შესახვევში. იქვე ახლოს მდებარეობდდა ერთშართულიანი შენობა, რომელიც იყო მისი ცოლის, ნადეჟდა რაზის, საკუთრება. შენობა მას ეკუთვნოდა 1873 წლიდან. ამ ადგილზე დროთა განმავლობაში გაჩნდა ორი შენობა. კუთხის შენობაში მდებარეობდა დიმიტრი კრემენიცკის რესტორანი, ახლოსვე მუშაობდა ჰეპფერტის სასტუმრო , რომლის კუთვნილებაში იყო ასევე საუკეთესო საკონდიტრო კოოპერატივი. შემდეგ სახლში განთავსდა მასწავლებელ ს. ბელოკოვსკის წიგნების მაღაზია, რომელმაც მცირე ხანს იმუშავა და გადავიდა ა. ვაშინენკოს კუთვნილებაში. 1880-იან წლებში აქ განთავსდა სტამბა. სახლი ნადეჟდა რაზის ეკუთვნოდა 1906 წლამდე.
1913 წელს (სხვა ვერსიით - 1915 წელს) მიწის ნკვეთისა და აქ მდებარე ნაგებობების მფლობელი  გახდა სიმონ ბონდარენკო. მანამდე იგი ფლობდა სხვა სახლებს ალექსანდრესა და მიხეილის ქუჩებზე. სიმონის მამა იყო ვაჭარი, თავად სიმონიც ვაჭრობდა თევზის პროდუქტებით ..
სიმონ ბონდარენკო ქალაქში ცნობილი იყო თავისი სინემატოგრაფით, რომელიც მან მეჩნიკოვის შესახვევში გახსნა 1914 წელს. ფასადზე იყო წარწერა „სიმონ ბონდარენკოს კინოთეატრი“. 1918 წლის მარტში მოახინეს კინოთეატრის ნაციონალიზაცია და უწოდეს „პალასი“ 1919 წელს მასში გაიხსნა მინიატურების თეატრი „მოზაიკა“. 1930 წლიდან მიიღო თანამედროვე სახელწოდება „როტ ფრონტი“. ეს იყო პირველი ხმოვანი კონოთეატრი, ხოლო 1957 წლის ივლისიდან გახდა ფართო ეკრანიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
თლიის კოშკი
თლიის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ თლიაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
კოშკი გეგმით კვადრატს უახლოვდება. შემორჩენილია ოთხი სართულის დონე. პირველი სართული ამოვსებულია ქვებით. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. ნაგებია დიდი ზომის ყორექვით დუღაბზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
დავით ჭელიძე (სპორტსმენი)
დავით ჭელიძე (დ. 1972) — ქართველი სპორტსმენი, საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი 1991 წელს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1994 წელს, 1992 წლამდე ასპარეზობდა ძიუდოში. არის რამდენიმე საერთაშორისო ჩემპიონატის გამარჯვებული და პრიზიორი. 1992 წლიდან გამოდის მკლავჭიდში. ის არის მკლავჭიდში მსოფლიოს და ევროპის პირველობების 6 გზის გამარჯვებული 1994-1999 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
არმსტრონგის ოლქი (ტეხასი)
არმსტრონგის ოლქი (Armstrong County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კლოდი. შეიქმნა 1876 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
წაღკაშენი (გეღარქუნიქი)
წაღკაშენი (Ծաղկաշեն) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 160 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 666 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 51 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.6 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ზაზა ბალაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სუმოისტები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
პეტრე I (სერბეთი)
პეტრე I (Petar/Петар; დ. 1844 წლის 11 ივლისი — გ. 1921 წლის 19 აგვისტო) — სერბეთის მეფე 1903-1918 წლებში, იუგოსლავიის მეფე 1918-1921 წლებში. სერბეთში ცნობილი როგორც პეტრე განმათავისუფლებელი და მოხუცი მეფე.
კარაგეორგის შვილიშვილი და პერსიდა ნენადოვიჩის და ალექსანდრე კარაგეორგიევიჩის შვილი. პეტრე ოჯახთან ერთად გადასახლებაში ცხოვრობდა. ფრანგულ საგარეო ლეგიონს შეუერთდა ფრანკო-პრუსიულ ომში. მოხალისედ იბრძოდა ჰერცოგოვინულ აჯანყებაში ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ.
დაქორწინდა ნიკოლა I-ის ქალიშვილ პრინცესა ზორკაზე 1883 წელს და ეყოლათ 5 შვილი პრინცი ალექსანდრეს ჩათვლით. 1885 წელს ალექსანდრე კარაგეორგიევიჩის გარდაცვალების შემდეგ გახდა კარაგეორგიევიჩების დინასტიის მეთაური. სერბეთში სამხედრო გადატრიალების და ალექსანდრე I ობრენოვიჩის მკვლელობის შემდეგ გახდა მეფე 1903 წელს. მეფედ გახდომის შემდეგ მხარს უჭერდა კონსტიტუციის ჩამოყალიბებას, ცნობილია მისი ლიბერტალიანული პოლიტიკით.
პეტრე I ბალკანურ ომებში სერბეთის არმიის უზენაესი მთავარსარდალი იყო. ასაკის გამო პეტრე I-მა საკუთარი შვილი და ტახტის მემკვიდრე ალექსანდრე I კარაგეორგიევიჩი რეგენტად დანიშნა.
პირველ მსოფლიო ომში სერბეთის არმიასთან ერთად ალბანეთის სამთავროს გავლით გაიქცა.
ადრეული ცხოვრება
პეტრე დაიბადა 1844 წლის 11 ივლისს, ალექსანდრე კარაგეორგიევიჩის მეხუთე ხოლო პერსიდა ნენადოვიჩის მეათე შვილი. კარაგეორგის, სერბეთის პირველი 1804-1813 წლების აღანყების მეთაურის და კარაგეორგიევიჩების დინასტიის დამფუძნებლის, შვილიშვილი. პეტრე არ დაბბადებულა სამეფო სასახლეში, რადგან სასახლეს სარემონტო სამუშაოები უტარდებოდა, არამედ ვაჭარი მიშა ანასტასიევიშის სახლში. მის დაბადებას არ მოჰყოლია დიდი ზეიმები, პეტრე მეფის მესამე ვაჟი იყო და მახტის მემკვიდრე მისი უფროსი ძმა სვეტოზარი იყო. ალექსანდრე კარაგეორგიევიჩის მეხუთე ხოლო პერსიდა ნენადოვიჩის პირველი ვაჟი ალექსა 1841 წელს გარდაიცვალა, ხოლო სვეტოზარი 1847 წელს რის შემდეგადაც პეტრე ტახტის მემკვიდრე გახდა. პეტრემ ბავშვობის დიდი ნაწილი პატარა ქალაქ ტოპოლაში გაადარა სადაც კარაგეორგიევიჩების დინასტიას ჩაეყრარა საფუძველი. პეტრემ დაწყებითი სკოლის განათლება ბელგრადში მიიღო.
საშუალო განათლება და ფრანკო-პრუსიული ომი
14 წლის პეტრე სასწავლებლად ჟენევაში წასვლას აპირებდა, როდესაც ალექსანდრე კარაგეორგიევიჩი ტახტიდან ჩამოაგდეს, ტახტი კარაგეორგიევიჩების კონკურენტება, ობრეონოვიჩებმა დაიკავეს. ორი დინასტია ერთამნეთს ძალაუფლებისთვის 1817 წლიდან იბრძოდა, ყველაფერი მაშინ დაიწყო როდესაც კარაგეორგი მილოს ობრეონოვიჩის, ობრეონოვიჩების დინასტიის დამფუძნებლის, ბრძანებით მოკლეს.
პეტრე 1861 წელს პარიზში გადავიდა კოლეჯ სანტა-ბარბარაში სასწავლებლად, 1962 წელს პეტრე ჩაეწერა სენტ-კირის სპეციალურ სამხედრო აკადემიაში. აკადემია დაამთავრა 1864 წელს მაგრამ ცხოვრება პარიზში განაგრძო, სწორედ ამ დროს ფოტოგრაფიაში, ხატვაში და კითხვაში, შეისწავლა პოლიტიკური პილოსოფიები დემოკრატიის, ლიბერალიზმის და პარლამენტარიზმის შესახებ. 1866 წელს შევიდა უმაღლეს სამხედრო აკადემიაში მეცზში სადას 1 წელი ისწავლა. 1868-1869 წლებში გამოიცა მის მიერ სერბულ ენაზე ნათარგმნი ჯონ სტუარტ მილის „თავისუფლებაზე“.
1870-1871 წლების ფრანკო-პრუსიის ომში პეტრე შეუერთდა ფრანგულ საგარეო ლეგიონს, მსახურობისას პეტრემ მიაღწია ლეიტენანტის ან მეორე ლეიტენანტის რანკს, წყაროები სხვადასხვა ინფორმაციას გვაძლევენ. მონაწილეობა მიირო ორლეანის მეორე და ველერსექსელის ბრძოლებში. ომის შემდეგ ასევე მიიღო მონაწილეობა პარიზის კომუნში თუმცა აქ მისი მონაწილეობის ბუნება უცნობია.
პარტიზანული აქტივობები
დიდი აღმოსავლეთ კრიზისის დაწყებისას, რომელიც 1875 წელს ბოსნიელი სერბების აჯანყებით დაიწყო ოსმალების წინააღმდეგ, პეტრე დაბრუნდა ბალკანეთში და თან წაიყვანა 200 მებრძოლი. პეტრე ბოსნიის დუბისაში 1875 წლის აგვისტოში ჩავიდა, სადაც გაიგო რომ სერბეთის პრინცი მილან I მის მკვლელობას გეგმავდა, ამ ამბის გაგების და ბრძოლის ველზე უამრავი მარცხის შემდეგ პეტრე ავსტრია-უნგრეთი წავიდა სადაც დააკავეს, გამოიქცა და ბოსნიაში ახალი აჯანყებულების დაჯუფების ორგანიზირება დაიწყო. 1876 წელს აჯანყებულები 3 ნაწილად დაიყვნენ, ნაწილი პეტრეს მიემხრო, ნაწილი მილანს და ნაწილიც ავსტრია-უნგრეთს. პეტრეს არ უნდოდა სერბული წინააღმდეგობის დასუსტება და სწორედ ამიტომ ბოსნია საბოლოოდ დატოვა.
მაისის გადატრიალება
1900 წლის ივლისში მილან I-ის ვაჟი, ალექსადრე დაქორწინდა დრაგა მასინზე, სამეფო კარზე მყოფი პირადი ასესტენტი რომელიც ამავდროულად ქვრივი იყო. ამ ქორწინებამ უკმაყოფილება გამოიწვია სერბეთის უმაღლესი ოფიცრების კორპუსში რომლებმაც შეთქმულების დაგეგმვა დაიწყეს. შეთქმულებმა მიიღეს მეფის და დედოფლის მოკვლის გადაწყვეტილება რადგან მათი გადასახლება კარაგიორგიევიჩების და ობრეონოვიჩების დინასტიებს შორის მეტოქეობას კიდევ უფრო გააღვივებდა.
შეთქმულებისთვის მზადება 1901-1903 წლებში მიმდინარეობდა, შეთქმულებმა ტახტზე პეტრეს დასმა 1901 წლის ნოემბერში გადაწყვიტეს, მაგრამ პეტრეს ნდობის მოპოვება გაუჭირდათ, პეტრე შემოთავაზებას დათანხმდა იმ პირობით რომ თავად გადატრიალებაში მონაწილეობას არ მიიღებდა და ყველაფერს შეთქმული ოფიცრები გააკეთებდნენ. ოფიცრები სასახლეში 1903 წლის 10 ივნისს შეიჭრნენ, მეფე და დედოფალი მოკლეს ხოლო მათი ცხედრები მესამე სართულიდან გადმოყარეს. მკვლელობების შემდეგ ობრეონოვიჩების დინასტია აღარ არსებობდა და ტახტის მემკვიდრედ მხოლოდ პეტრე დარჩა.
პეტრეს ტახტზე ასვლას დიდი ენთუსიაზმით შეხვდნენ იუგოსლავი ნაციონალისტები, რომლებსაც სჯეროდათ რომ პეტრე გააერთიანებდა ოსმალეთის იმპერიაში, მონტენეგროს სამეფოსა და ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში მცხოვრებ მცხოვრებ სლავებს.
ხორვატიელმა და სერბმა სტუდენტებმა პეტრე I-ს „პირველი იუგოსლავი მეფე“ შეარქვეს.
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის მეფეები კატეგორია:იუგოსლავიის მეფეები კატეგორია:სერბეთის ისტორია კატეგორია:იუგოსლავიის ისტორია კატეგორია:ფრანკო-პრუსიის ომის მონაწილეები კატეგორია:დაბადებული 1844 კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:კარაგეორგიევიჩები
Per un amico
Per un amico (მეგობრისთვის) — იტალიური პროგრესული როკ-ჯგუფ Premiata Forneria Marconi-ს მეორე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1972 წელს და ითვლება ალბომად, რომელმაც მუსიკალურ სცენაზე ჯგუფის გარღვევა მოახდინა. არის იტალიაში პროგრესული როკის მსმენელთა ერთ-ერთი საყვარელი ჩანაწერი. ჯგუფი დღემდე ცოცხლად ასრულებს ალბომში შეტანილ კომპოზიციებს.
სქოლიო
კატეგორია:Premiata Forneria Marconi-ს ალბომები კატეგორია:1972 წლის ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის ალბომები
ნესტვედის მუნიციპალიტეტი
ნესტვედის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, სამხრეთ დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე. მუნიციპალიტეტის ფართობია 885,40 კმ², ხოლო მოსახლეობა 43 024 (2015). შეიქმნა 2007 წლის 1 იანვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
წრუს მეოთხე კოშკი
სოფელ წრუში მდგარი დიდი ზომის კოშკიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთი კედელი ორი სართულის სიმაღლეზე. სამხრეთი და ჩრდილოეთი კედლებიდან იკითხება მხოლოდ აღმოსავლეთის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთი კედლის მეორე სართულზე დატანებულია გარედან თაღოვანი, შიგნით არქიტრავული კარი. კოშკი ნაგებია ფლეთილი ქვითა და დუღაბით.
კოშკის პირველი სართული ამოვსებულია მიწითა და ქვით. იგივე მდგომარეობაა კოშკის გარშემოც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ნიამლაგირა
ნიამლაგირა ანუ ნიამურაგირა (Nyamulagira, Nyamuragira) — აქტიური ფარისებური ვულკანი ვირუნგის მთებში (ვირუნგის ეროვნული პარკის ტერიტორია, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა).
ვულკანი მდებარეობს 25-30 კმ-ში ჩრდილოეთით კივუს ტბიდან, ფუძით ერწყმის ნიირაგონგოს ვულკანს. ნიამლაგირა ითვლება ყველაზე უფრო აქტიურ ვულკანად აფრიკაში. დაკვირვებების დაწყების მომენტიდან ის ამოიფრქვა 32-ჯერ. ნიამლაგირა ატმოსფეროს ამარაგებს მსოფლიოს ვულკანებიდან ამოტყორცნილი გოგირდის მნიშვნელოვანი რაოდენობით.
ვულკანი მდებარეობს დიდი რიფტული ხეობის ფარგლებში. ვულკანის მიერ ამოფრქვეული პროდუქტი პირველ რიგში წარმოადგენს მაღალ-კალიუმიან ბაზალტებს.
ვულკანს აქვს საკმაოდ ნელ-ნელა ქვემოთ დახრილი გუმბათის ფორმა, რომლის მწვერვალზე მდებარეობს კალდერა (დაახლოებით 2 x 2,3 კმ) ციცაბო, ნაწილობრივ ჩამოშლილი კედლებით და ბრტყელი ფსკერით. ფერდოები — მრავალრიცხოვანი პარაზიტული წიდის კონუსები. ნიამლაგირას ვულკანის შეფასებითი მოსულობა შეადგენს 500 კმ³-ს, ხოლო ლავური ნაკადებით დაფარული ვულკანის ფართობი 1500 კმ²-ს.
ისტორიული ამოფრქვევები
thumb|left|175px|ნიამლაგირას (ცენტრში) და ნიირაგონგოს ვულკანების თანამგზავრული ფოტო, 2007 წლის იანვარი. კარგად სჩანს ლავური ნაკადი 1882 წლიდან აღრიცხულია 35-ზე მეტი ამოფრქვევა (1865, 1882, 1894, 1896, 1899, 1901, 1902, 1904, 1905, 1906(?), 1907, 1907, 1908, 1909, 1912-13, 1920, 1921-38, 1938-40, 1948, 1951, 1951-52, 1954, 1956, 1957, 1958, 1967, 1971, 1976-77, 1980, 1981-82, 1984, 1986, 1987-88, 1989, 1991-93, 1994, 1996, 1998, 2000, 2001, 2002, 2004 წლები). ვულკანის კრატერში 1921-1938 წლებში არსებობდა ლავური ტბა. 1938 წლის ამოფრქვევის დროს, ლავის მასა ჩამოედინებოდა სამხრეთ-დასავლეთის ფერდოზე და აღწევდა კივუს ტბას. 1998 წლის შეფასებით ნიამლაგირადან ამოფრქვეული ლავური ნაკადის სიგრძე შეადგენდა 11 კმ-ს.
ქვემო ჯომაღის მეორე კოშკი
ქვემო ჯომაღის მეორე კოშკი — არქიტექტურის ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჯომაღაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მანტა (ეკვადორი)
მანტა (Manta) — ქალაქი ეკვადორში, მანაბის პროვინციაში. წარმოადგენს პროვინციის მეორე და ეკვადორის მეხუთე უდიდეს ქალაქს. მანტა ჯერ კიდევ კოლუმბამდელ ეპოქაში არსებობდა. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 217 553 ადამიანს შეადგენს. მთავარ ეკონომიკურ აქტივობას თევზ თინუსის რეწვა წარმოადგენს. სხვა ეკონომიკურ საქმიანობებს შორისაა ტურიზმი და იქმიური მრეწველობა.
მანტა ეკვადორის უდიდესი ნავსადგურია. 1735 წელს, როდესაც ეკვადორს ფრანგული მისია მიადგა მკვლევარ შარლ მარი დე ლა კონდამინის ხელმძღვანელობით, რომელთა მიზანიც ეკვატორის სიგრძის გაზომვა იყო, მათ სწორედ მანტის პორტი გამოიყენეს. მანტიდან კონდამინმა ქვეყნის სიღრმეში დაიწყო მოგზაურობა კიტოს გავლით.
გივი მაჭარაშვილი
გივი მაჭარაშვილი (დ. 17 ივნისი, 1997, მცხეთა) — ქართველი მოჭიდავე (თავისუფალი ჭიდაობა). საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2019, 87 კგ). მსოფლიოს ჩემპიონი ჭაბუკებს შორის  (2014, 100 კგ). ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (2017, 96 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 100 კგ). ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2014, 100 კგ). მსოფლიოს (2017, 96 კგ) და ევროპის ჩემპიონატების (2016, 96 კგ) ვერცხლის პრიზიორი, 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2017, 97 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 97 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ჯეიმზ ვონგ ჰოუი
ჯეიმზ ვონგ ჰოუი (James Wong Howe; დ. 28 აგვისტო, 1899 — გ. 12 ივლისი, 1976) — ჩინური წარმოშობის ამერიკელი ოპერატორი. გადაღებული აქვს 130-ზე მეტი ფილმი. კინო, ასევე სატელევიზიო ნამუშევრები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
ხანაგაჰი (ჯულფა)
ხანეგაჰი (Xanəgah) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ჯულფის რაიონში. მოსახლეობა შეადგენს — 1 181 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ჯულფის რაიონის სოფლები
სიმფონიური ორკესტრი
სრული ზომის დასავლურ ორკესტრს ხშირად სიმფონიურ ორკესტრს ან ფილარმონიულ ორკესტრს უწოდებენ ხოლმე. ზოგჯერ, ეს ტერმინები ერთი და იგივე წარმომავლობის ორი ორკესტრის განსხვავებისთვის გამოიყენება, მაგალითად, ლონდონის სიმფონიური ორკესტრი და ლონდონის ფილარმონიული ორკესტრი.
კონკრეტულ საორკესტრო პერფორმანსში მონაწილე მუსიკოსების რაოდენობა შეიძლება მერყეობდეს სამოცდაათიდან ასზე მეტ შემსრულებლამდე, რაც დამოკიდებულია შესასრულებელ ნაწარმოებსა და საკონცერტო სივრცის ზომაზე. ორმოცდაათი ან ნაკლები მუსიკოსისგან შემდგარ ორკესტრს კამერულ ან საკონცერტო ორკესტრს უწოდებენ. ორკესტრები, რომლებიც გათვლილია ბაროკოს პერიოდის (ბახის, ჰენდელის) ან კლასიკური პერიოდის (მოცარტის, ჰაიდნის) მუსიკის შესრულებაზე, როგორც წესი, უფრო მცირე ზომისაა, ვიდრე რომანტიკული ეპოქის რეპერტუარზე, მაგალითად, ბრამსის სიმფონიებზე გათვლილი ორკესტრები. ტიპური სიმფონიური ორკესტრის ზომა გაიზარდა XVIII და XIX საუკუნეში, პიკს კი რიხარდ ვაგნერის ოპერების და გუსტავ მალერის სიმფონიების შესასრულებლად განსაზღვრული დიდი ორკესტრების სახით მიაღწია, რომლებიც ზოგჯერ 120-ზე მეტ შემსრულებელს მოითხოვენ.
ორკესტრს, ჩვეულებრივ, ხელმძღვანელობს დირიჟორი, რომელიც მუსიკალურ პერფორმანსს ხელების და მკლავების მოძრაობით უძღვება, მუსიკოსებისთვის დანახვის გასაიოლებლად კი ხშირად დირიჟორის ჯოხს იყენებს. დირიჟორი აერთიანებს ორკესტრს, ადგენს ტემპს და ახდენს ანსამბლის ხმოვანების ფორმირებას. იგი, ასევე, ამზადებს ორკესტრს რეპეტიციების დროს საჯარო კონცერტების წინ, რა დროსაც შემსრულებლებს მუსიკალური ნაწარმოების ინტერპრეტაციის შესახებ აძლევს მითითებებს.
მუსიკოსების ხელმძღვანელობაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პირველი ვიოლინოების სექციის ლიდერი, რომელსაც კონცერტმაისტერს უწოდებენ ხოლმე. ბაროკოს ერაში (1600–1750) ორკესტრებს ხშირად კონცერტმაისტერი, ან აკორდულ ინსტრუმენტზე basso continuo-ს შემსრულებელი მუსიკოსი უძღვებოდა, რომელიც კლავესინზე ან ორღანზე უკრავდა. ამ ტრადიციას ძველი მუსიკის ზოგიერთი ანსამბლი XX და XXI საუკუნეშიც აგრძელებს.
ორკესტრები ფართო რეპერტუარის მუსიკას უკრავენ, რომლებშიც შედის სიმფონიები, ოპერის და ბალეტის უვერტიურები, კონცერტები სოლო ინსტრუმენტებისათვის; ორკესტრები უწევენ თანხლებას ოპერებს, ბალეტებს და ზოგიერთი ტიპის მუსიკალურ-თეატრალურ წარმოდგენებსაც.
სამოყვარულო ორკესტრებში მოიაზრება რომელიმე სასწავლო დაწესებულების სტუდენტთა ორკესტრები, ახალგაზრდული ორკესტრები და საზოგადოებრივი ორკესტრები, რომლებიც კონკრეტულ ქალაქში ან რეგიონში მცხოვრები მოყვარული მუსიკოსებისგან შედგება.
ტერმინი ორკესტრი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან ὀρχήστρα (orchestra), რაც ანტიკური თეატრში სცენის წინ, გუნდისთვის განკუთვნილ ადგილს ეწოდებოდა.
საკრავების ტექნოლოგიები
ჰაინრიხ შტელცელის და ფრიდრიხ ბლუმელის მიერ ვენტილების გამოგონება (1815) ერთ-ერთი პირველი ტექნოლოგიური ინოვაცია იყო, რომელმაც სიმფონიური ორკესტრის განვითარებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა. ასევე, აღსანიშნავია თეობალდ ბოემის მიერ ფლეიტის თანამედროვე ღილაკების შექმნა და ადოლფ ზაქსის ინოვაციები, მათ შორის, საქსოფონის გამოგონება. ამ მიღწევებს მოჰყვა ჰექტორ ბერლიოზის მიერ გაორკესტრების შესახებ საეტაპო ტრაქტატის გამოქვეყნება, რომელიც პირველი სისტემატური სახელმძღვანელო იყო, რომელიც ინსტრუმენტული ტემბრის, როგორც მუსიკის გამომსახველობითი ელემენტის გამოყენებას ეხებოდა.
ვაგნერის გავლენა
სიმფონიური ორკესტრის შემდგომი გაფართოება ბაიროითის ფესტივალის ორკესტრს უკვშირდება, რომელიც რიხარდ ვაგნერმა თავისი მუსიკალური დრამების თანხლებისთვის შექმნა. ვაგნერის ნაწარმოებებს უპრეცედენტო მასშტაბის და სირთულის მუსიკალური გაფორმება ახლდა (მაგალითად, რაინის ოქროს პარტიტურა ექვს არფას ითხოვს), აქედან გამომდინარე, ვაგნერისთვის დირიჟორის ფუნქცია სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდებოდა, რაც გადმოცემული აქვს თავის გავლენიან ტრაქტატში დირიჟორობის შესახებ (Ueber das Dirigiren). ამან საორკესტრო კომპოზიციაში რევოლუციური ცვლილებები გამოიწვია და საორკესტრო დაკვრის სტილი მომდევნო 80 წლის განმავლობაში განსაზღვრა. ვაგნერის თეორიებმა ახალი კუთხით წარმოაჩინა ტემპის, დინამიკის, ხემის გამოყენების და სექციების ლიდერთა ფუნქციები საორკესტრო შესრულებაში.
მეოცე საუკუნეში
XX საუკუნის დასაწყისისთვის სიმფონიური ორკესტრები უფრო დიდი, უკეთ დაფინანსებული და უკეთ მომზადებული იყო, ვიდრე ოდესმე; შესაბამისად, კომპოზიტორებს უფრო დიდი მასშტაბის და ამბიციური ნაწარმოებების შექმნა შეეძლოთ. განსაკუთრებით მნიშნელოვანი იყო გუსტავ მალერის გავლენა, რომელმაც თავის გვიანდელ სიმფონიებში, როგორიცაა გიგანტური მე-8 სიმფონია („სიმფონია ათასისთვის“), საორკესტრო მასშტაბები კიდევ უფრო გააფართოვა. გვიანრომანტიკულ ერაში ორკესტრებს უზარმაზარი მასშტაბების სიმფონიური მუსიკის დაკვრა შეეძლოთ, გააჩნდათ რა როგორც დიდი სიმებიანი და ჩასაბერი სექციები, ისე მრავალფეროვანი დასარტყამი ინსტრუმენტების გაზრდილი რაოდენობა. ხმის ჩაწერის ეპოქაში შესრულების სტანდარტები ახალ დონეზე ავიდა. შესაძლებელი გახდა ჩაწერილი სიმფონიების ყურადღებით მოსმენა, რა დროსაც კრიტიკოსები ამჩევდნენ უმცირეს ინტონაციურ თუ სხვა სახის შეცდომებსაც კი, რომლებიც ცოცხალი შესრულებისას შეიძლება შეუმჩნევლად დარჩენილიყო. XX და XXI საუკუნეებში, ხმის ჩამწერი ტექნოლოგიების გაუმჯობესებასთან ერთად შესაძლებელი გახდა ჩაწერისას დაშვებული მცირე უზუსტობების რედაქტირება პოსტ-პროდუქციის დროს. თუ მანამდე მუსიკალური ნაწარმოების უბრალოდ, „ბოლომდე მიყვანა“ დამაკამაყოფილებელ სტანდარტად ითვლებოდა, დიდი ზომის აუდიტორიასთან წვდომამ, რის საშუალებასაც ჩანაწერები იძლეოდა, გამოწვია განსაკუთრებული ყურადღების გამახვილება დირიჟორებზე, რომლებსაც ზოგჯერ ვარსკვლავური სტატუსი ჰქონდათ და საორკესტრო შესრულების სტანდარტიც გაცილებით მაღლა ასწია.
ინსტრუმენტული შემადგენლობა
ტიპური სიმფონიური ორკესტრი მონათესავე ინსტრუმენტებისგან შემდგარი ოთხი სექციისგან შედგება: ხის ჩასაბერები, ლითონის ჩასაბერები, სიმებიანი/ხემიანი და დასარტყამი ინსტრუმენტები. სხვა ინსტრუმენტები, მაგალითად, ფორტეპიანო, ჩელესტა, საკონცერტო არფა და სხვადასხვა ელექტრონული ინსტრუმენტები, შეიძლება გაერთიანებული იყოს დამატებით სექციებად, ან გამოყოფილი იყოს ცალკე, სოლო ინსტრუმენტის სახით. ორკესტრები, როგორც წესი, თითოეულ სექციაში სტანდარტულად გათვალისწინებულ ყველა ინსტრუმენტს ფლობენ.
ორკესტრის ისტორიის განმავლობაში მისი ინსტრუმენტული შემადგენლობა იცვლებოდა და ფართოვდებოდა. გავრცელებული შეხედულების მიხედვით, მისი სტანდარტიზება კლასიკური პერიოდის ბოლოს, განსაკუთრებით, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის გავლენით მოხდა. XX და XXI საუკუნის რეპერტუარი საორკესტრო შემადგენლობის კიდევ უფრო გაფართოებას ითხოვს, რაც საჭიროს ხდის კლასიკური ინსტრუმენტების მოქნილ გამოყენებას სხვადასხვა ელექტრონულ და არასაორკესტრო ინსტრუმენტებთან კომბინაციაში.
კამერული ორკესტრი შედარებით მცირე ზომის ანსამბლს ეწოდება. დიდი კამერული ორკესტრი 50-მდე მუსიკოსს მოიცავს, თუმცა, ბევრი მათგანი გაცილებით პატარა ზომისაა. იგივე მნიშვნელობით, ზოგჯერ, გამოიყენება ტერმინი საკონცერტო ორკესტრი (concert orchestra) (მაგალითად, BBC Concert Orchestra და RTÉ Concert Orchestra).
ბეთჰოვენის გავლენა
დაწყვილებული ჩასაბერი ინსტრუმენტები, რაც დღეს სტანდარტად არის მიღებული, პირველად ბეთჰოვენმა შემოიღო. მისი საორკესტრო პარტიტურები თითქმის ყოველთვის ითხოვს წყვილ ფლეიტებს, ჰობოებს, კლარნეტებს, ფაგოტებს, ვალტორნებს და საყვირებს. გამონაკლისებია სიმფონია №4, სავიოლინე კონცერტი და საფორტეპიანო კონცერტი №4, რომლებშიც მხოლოდ თითო ფლეიტაა მითითებული. ბეთჰოვენი ყურადღებით „ანგარიშობდა“, თუ რა ცვლილებებს გამოიწვევდა მსგავსი შემადგენლობა ორკესტრის ტემბრულ პალიტრაში და მათ თავის სიმფონიებში ინოვაციურად იყენებდა. მე-3 („გმირულ“) სიმფონიაში დამატებული მესამე ვალტორნა არა მარტო ჰარმონიული თვალსაზრისით მეტ მოქნილობას უზრუნველყოფს, არამედ, ტრიოს ნაწილში „ქორალური“ ჩასაბერების ეფექტსაც ქმნის. მე-5 სიმფონიის ფინალის ტრიუმფალურ განწყობას პიკოლო, კონტრფაგოტი და ტრომბონები აძლიერებენ. პიკოლო და წყვილი ტრომბონი მე-6 („პასტორალურ“) სიმფონიაში ქარიშხლისა და მზის სინათლის ეფექტების შექმნისთვისაა გამოყენებული. მე-9 სიმფონია დამატებით 2 ვალტორნას მოითხოვს, იგივე მიზეზით, რაც მე-3 სიმფონიაში იყო; ამის შემდეგ 4 ვალტორნა სტანდარტად იქცა. ბეთჰოვენის მიერ პიკოლოს, კონტრფაგოტის, ტრომბონების და მოუმართავი დასარტყამი ინსტრუმენტების გამოყენება (გუნდთან და სოლო ვოკალისტებთან ერთად) პირველი მინიშნებები იყო იმისა, რომ სიმფონიის ტემბრული საზღვრები უნდა გაფართოვებულიყო. მისი გარდაცვალებიდან რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში სიმფონიური მუსიკის გაორკესტრება, მცირერიცხოვანი გამონაკლისების გარდა, მის მიერ დადგენილ მოდელს მიჰყვებოდა.
შემადგენლობის გაფართოება
ორკესტრის ძირითადი კომპონენტების გარდა, დროდადრო საჭირო ხდებოდა დამატებითი ინსტრუმენტების გამოყენება, მათ შორის არის ფლუგელჰორნი და კორნეტი. XIX საუკუნიდან მოყოლებული ზოგიერთ პარტიტურაში გვხვდება საქსოფონები და კლასიკური გიტარები. საქსოფონები ზოგიერთ ნაწარმოებში დამატებითი სოლო ინსტრუმენტის სახით გვხვდება (რაველის მიერ გაორკესტრებული მუსორგსკის სურათები გამოფენაზე, რახმანინოვის სიმფონიური ცეკვები), ხოლო სხვაგან საორკესტრო ანსამბლის ჩვეულებრივი წევრია (რაველის ბოლერო, პროკოფიევის რომეო და ჯულიეტა, სიუიტები №1 და №2, ვონ უილიამსის სიმფონიები №6 და №9, უილიამ უოლტონის ბალთაზარის ნადიმი და სხვა). რამდენიმე გვიანრომანტიკულ და XX საუკუნის ნაწარმოებში გვხვდება ეუფონიუმი, რომელიც ტენორის ტუბასთვის განსაზღვრულ პარტიებს ასრულებს ხოლმე (ჰოლსტის პლანეტები, შტრაუსის გმირის ცხოვრება). ვაგნერის ტუბა, რომელიც ვალტორნის ოჯახის ინსტრუმენტია, გამოყენებულია ვაგნერის ნიბელუნგის ბეჭედში, ასევე, შტრაუსის, ბარტოკის და სხვათა ზოგიერთ ნაწარმოებში; მნიშვნელოვანი როლი აქვს ანტონ ბრუკნერის მე-7 სიმფონიაში. კორნეტები მოცემულია პეტრე ჩაიკოვსკის ბალეტში გედების ტბა, დებიუსის სიმფონიურ პოემაში ზღვა და ჰექტორ ბერლიოზის რამდენიმე ნაწარმოებში. თუ ამ ინსტრუმენტებზე დუბლირებულად არ უკრავს სხვა ინსტრუმენტის შემსრულებელი (მაგალითად, გარკვეულ პასაჟებში, ტრომბონისტი ცვლის ინსტრუმენტს და იწყებს დაკვრას ეუფონიუმზე, ფაგოტისტი – კონტრფაგოტზე და ა.შ.), მაშინ მათზე დასაკრავად ორკესტრი დროებით თავისუფალ მუსიკოსებს ქირაობს ხოლმე.
XX საუკუნიდან მოყოლებული ორკესტრის შემადგენლობა ბევრად უფრო ცვალებადია, ვიდრე მანამდე. ბეთჰოვენისა და მენდელსონის დროს ორკესტრი საკმაოდ მკაცრად იყო სტანდარტიზებული და კომპოზიტორებს მათში ცვლილებები იშვიათად შეჰქონდათ. დროის მსვლელობასთან ერთად რადიკალური მოდიფიკაციები, როგორიც ბერლიოზმა და მალერმა განახორციელეს, სულ უფრო მიღებული გახდა. XX საუკუნის შუა პერიოდიდან კონკრეტული ნაწარმოების ინსტრუმენტული შემადგენლობა კომპოზიტორის მიერ აირჩეოდა და ხშირი იყო ისეთი ინსტრუმენტების დამატება, როგორიცაა ელექტრონული გიტარა, სინთეზატორები, არა-დასავლური ინსტრუმენტები და სხვა.
თანამედროვე კომპოზიტორები არასაორკესტრო ინსტრუმენტებს ხშირად იყენებენ, თუმცა, ბევრი მათგანი სასურველი ფერისა და სიღრმის მისაღებად ტრადიციულად დამკვიდრებულ საორკესტრო კონფიგურაციას უფრო მოსახერხებლად მიიჩნევს. კომპოზიტორი ჯონ ადამსი ხშირად იყენებს რომანტიკულ ორკესტრს, მაგალითად, ოპერაში ნიქსონი ჩინეთში. ბოლო პერიოდში სტანდარტულ ორკესტრს დაუბრუნდა ფილიპ გლასიც, მაგალითად, კონცერტში ჩელოსა და ორკესტრისათვის №1 და სავიოლინო კონცერტში №2.
ზემოთქმულის გათვალისწინებით, ორკესტრის ისტორია 5 ეპოქად შეიძლება დაიყოს: ბაროკოს ერა, კლასიკური ერა, ადრე/შუარომანტიკული ერა, გვიანრომანტიკული ერა და კომბინირებული მოდერნისტული/პოსტმოდერნისტული ერა. პირველია ბაროკოს ეპოქის (ე.ი. ბახის, ჰენდელის, ვივალდის) ორკესტრები, რომლებიც მცირე რაოდენობის შემსრულებლებისგან შედგებოდნენ და რომლებშიც მნიშვნელოვან ფუნქციას ასრულებდა ერთი ან მეტი აკორდული ინსტრუმენტი (მაგალითად, კლავესინი ან ორღანი), ასევე, ბანის ხაზის დასაკრავად შერჩეული ინსტრუმენტები; მეორე, კლასიკური პერიოდის ორკესტრი (ადრეული ბეთჰოვენი, მოცარტი, ჰაიდნი) რომანტიკულთან შედარებით მცირე რაოდენობის და სტანდარტიზებულ შემადგენლობას იყენებდა; მესამე ტიპურია ადრე/შუარომანტიკული პერიოდისთვის (გვიანი ბეთჰოვენი, შუბერტი, ბერლიოზი, შუმანი, ბრამსი); მეოთხეა გვიანრომანტიკული/ადრე XX საუკუნის მუსიკაში გამოყენებული ორკესტრი (ვაგნერი, მალერი, სტრავინსკი); ხოლო ბოლო, მოდერნისტულ/პოსტმოდერნისტულ ორკესტრში იგულისხმება გვიანი XX საუკუნიდან დღემდე გამოყენებული ორკესტრები (ჯონ ადამსის, სამუელ ბარბერის, აარონ კოპლანდის, ფილიპ გლასის, კშიშტოფ პენდერეცკის ნაწარმოებებში).
ორგანიზება
ინსტრუმენტულ ჯგუფებს შორის და მათ შიგნით არსებობს საყოველთაოდ მიღებული იერარქია. თითოეულ ინსტრუმენტულ ჯგუფს (სექციას) ჰყავს წამყვანი, ანუ „პირველი“ წევრი, რომელიც, ჩვეულებრივ, პასუხისმგებელია ჯგუფის ხელმძღვანელობაზე და სოლოების შესრულებაზე. ვიოლინოები დაყოფილია ორ ჯგუფად – პირველ და მეორე ვიოლინოებად. მეორე ვიოლინოები, პირველებთან შედარებით, დაბალ რეგისტრში უკრავენ და როგორც წესი, პირველი ვიოლინოების აკომპანიმეტს ასრულებენ. პირველი ვიოლინოების წამყვანს (იგივე, ორკესტრის პირველ ვიოლინოს) კონცერტმაისტერი ეწოდება და არა მარტო სიმებიანების სექციის ლიდერად, არამედ ორკესტრის ხელმძღვანელ რგოლში დირიჟორის შემდეგ პირველ პირად ითვლება. კონცერტმაისტერი ხელმძღვანელობს ინსტრუმენტების მომართვას კონცერტის წინ და მონაწილეობს ორკესტრის მართვის მუსიკალურ ასპექტებში. იგი ზის დირიჟორის მარცხნივ, აუდიტორიასთან ყველაზე ახლოს. აგრეთვე არსებობს წამყვანი მეორე ვიოლინო, პირველი ალტი, პირველი ჩელო და პირველი კონტრაბასი.