cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვიეიროპოლისი
ვიეიროპოლისი (Vieirópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 414 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სოზის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ავთანდილ საყვარელიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
ავთანდილ საყვარელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვარდის ტატუ (ფილმი)
სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ლუიზიანაში, იტალიურ-ამერიკულ დასახლებაში. სატვრითო მანქანის მძღოლ როზარიო დელე როზეს პოლიცია კლავს კონტრაბანდის გადატანის დროს. მისი ცოლი სერაფინა საკუთარ თავში იკეტება და ქალიშვილ როუზსაც სახლში ჩაკეტვას აიძულებს. როუზი მაინც ახერხებს დედის კონტროლისგან თავის დაღწევას, სერაფინა კი გაიგებს მისი ქმრის სასიყვარულო ურთიერთობის შესახებ, თავად კი გაიცნობს მომხიბვლელ იტალიელ მძღოლს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1955 წლის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები კატეგორია:ტენესი უილიამსის პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
ფაზიანიდები
ფაზიანიდები — კოლხეთის სამეფო დინასტია, ბერძენთა გადმოცემით. საშთამომავლო შტოს დასაბამი მისცა ოკეანოსის და ტეთისის ძემ, მდინარის ღმერთმა ფაზისმა. დინასტიამ სახელწოდება მიიღო დამაარსებლის სახელის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:კოლხეთის სამეფო
ვალდემადერა
ვალდემადერა (Valdemadera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის სერვერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 14 კმ². მოსახლეობა — 8 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები
ლიბერიის პირველი სამოქალაქო ომი
ლიბიის პირველი სამოქალაქო ომი – ლიბერიის შიდა კონფლიქტი 1989-1997 წლებში, რომელმაც 250,000-ზე მეტი ადამიანის სიკვდილი გამოიწვია. კონფლიქტში ასევე ჩარეული იყვნენ დასავლეთი აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური თანამეგობრობა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია. კონფლიქტის დასრულების შემდეგ მშვიდობა დიდხანს არ გაგრძელებულა და 2 წელიწადში 1999 წელს ლიბერიის მეორე სამოქალაქო ომი დაიწყო.
სამუელ დოუმ 1980 წელს პუტჩი მოაწყო და ჩამოაგდო არჩეული ხელისუფლება. 1985 წელს ჩაატარა ახალი არჩევნები, რომელზეც დიდი დარღვევები დაფიქსირდა. 1989 წელს ყოფილი სამხედრო ლიდერის მიერ პუტჩის წარუმატებული პცდელობა იყო. 1989 წლის დეკემბერში ყოფილმა სამელმწიფო მინისტრმა ჩარლზ ტეილორი გადავიდა მეზობელ კოტ-დ’ივუარში და დაიწყო სამუელ დოუს მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყება. 1990 წლეს ტეილორმა დედაქალაქ მონროვიას ალყა შემოარტყა და დოუ სიკვდილით დასაჯა.
ოქროს გლობუსის 67-ე დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის 67-ე დაჯილდოება გაიმართა 2010 წლის 17 იანვარს.
ლიბერიის პირველი სამოქალაქო ომი
სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის ისტორია
ოქროს გლობუსის 67-ე დაჯილდოება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
აუტოლი
აუტოლი (Autol) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის კალაორის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 85,28 კმ². მოსახლეობა — 4623 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები
კომედი შოუ
კომედი შოუ, აგრეთვე ცნობილია ძველი სახელით შაბათის შოუ — ქართული სიტუაციური კომედიური გადაცემა. 2005-2021 წლებში გადიოდა „რუსთავი 2“-ზე. 2021 წლის მარტიდან გავა „ფორმულაზე“. შოუ შედგება 4 ან 5 სკეტჩისაგან. სკეტჩებში იუმორისტულადაა გადმოცემული რეალობა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსთავი 2 კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები კატეგორია:ფორმულა
ჩუნგის რაიონი
ჩუნგის რაიონი (Distrito de Chungui) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ლა-მარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 499 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 209 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 060 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლა-მარის პროვინციის რაიონები
გიორგი ნიაზაშვილი
გიორგი ნიაზაშვილი (დ. 19 მაისი, 1998, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2015, ბელსკო-ბიალა, პოლონეთი, 50 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1998 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
ოსმალეთის იმპერიის განვითარება
ოსმალეთის იმპერიის განვითარება (Osmanlı İmparatorluğu Yükselme Dönemi; 29 მაისი, 1453 — 11/12 სექტემბერი, 1683) — პერიოდი ოსმალეთის იმპერიის ისტორიაში წარმოშობის შემდეგ, მეჰმედ II-ის მიერ კონსტანტინოპოლის აღებიდან 1683 წლამდე, სტაგნაციის პერიოდამდე. ამ პერიოდში ოსმალეთის იმპერიამ მიაღწია განვითარების უმაღლეს მწვერვალს.
ოსმალეთის იმპერიამ განვითარების უმაღლეს მწვერვალს სულეიმან I-ის (1520-1566 წწ.) პერიოდში მიაღწია, როცა მან ოთხივე მხარეს მნიშვნელოვნად გააფართოვა ოსმალეთის საზღვრები, დაამარცხა ირანი და რამდენიმეჯერ დაამარცხა ევროპის გაერთიანებული ძალები, რომლებიც ოსმალების განდევნას ცდილობდნენ. ასევე, სულეიმანმა გაატარა რამდენიმე მნიშვნელოვანი რეფორმა, რომლებმაც ოსმალეთის განვითარება უფრო დააჩქარა.
სულეიმანის შემდეგ რამდენიმე სულთნის დროს იმპერიაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები არ მომხდარა, თუმცა შემდეგში დაიწყო შინააშლილობები და მრავალი აჯანყება, მოიშალა შიდა მმართველობა და ა.შ. მიუხედავად ამისა, ეს ნაკლებად ეხებოდა ოსმალეთის ტერიტორიებს რუკაზე. მხოლოდ აბას I-მა დაიკავა რამდენიმეჯერ ოსმალეთის ტერიტორიები, მაგრამ, ძირითადად, ოსმალები მალევე ახერხებდნენ მის დაბრუნებას.
თუმცა, ევროპასა და ირანთან ერთად ოსმალეთის საუბედუროდ მოძლიერდა რუსეთი. ოსმალეთის იმპერიასა და რუსეთის სამეფოს ინტერესები ერთმანეთს ემთხვეოდა და ორივეს სურდა კავკასიაზე გაბატონება, ამიტომ მათი გზები ხშირად იკვეთებოდა და უწევდათ ერთმანეთთან ბრძოლა, რომელში გამარჯვებული ძირითადად რუსეთი რჩებოდა ან ოსმალეთი იძულებული ხდებოდა დაედო მისთვის საზიანო ზავი. სწორედ რუსეთმა ითამაშა ერთ-ერთი უმნიშვნლოვნესი როლი ოსმალეთის სტაგნაციის დაწყებასა და საბოლოოდ მის დაშლაშიც.
მეჰმედ II
მინი|მარცხნივ|[[ოსმალეთის იმპერია მეჰმედის გარდაცვალების წელს]] მეჰმედ II-ის მმართველობის უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო კონსტანტინოპოლის აღება, მაგრამ მისი მმართველობის პერიოდი მხოლოდ კონსტანტინიპოლის დაცემით არ შემოფარგლულა. მისი მმართველობის პერიოდში ოსმალეთის საზღვრები მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. ის იყო ბრწყინვალე მხედართმთავარი და მისი მეთაურობით ოსმალეთის არმიამ 1460 წელს დაიპყრო მორეა, 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერია. ამას გარდა, ბოსნია, კ. ევბეა, ყირიმის სახანო და ალბანეთი. მისი მმართველობის პერიოდში შედგა ოსმალეთის იმპერიის კანონების პირველი კრებული. მეჰმედის დროს ცენტრალურ ანატოლიაში ოსმალეთის ხელისუფლება კიდევ უფრო გაძლიერდა და გამყარდა. სულთან მეჰმედ II-ის მმართველობის პერიოდში იყო ჩრდილოეთ აფრიკის ტერიტორიის დაპყრობის პირველი მცდელობა, თუმცა იგი უშედეგოდ დასრულდა. მეჰმედი გარდაიცვალა 1481 წელს, 49 წლის ასაკში. მის შემდეგ ტახტზე ავიდა ბაიაზიდ II, რომელმაც დაამარცხა ძმა ჯემ სულთანი.
ბაიაზიდ II
ბაიაზიდი მამის გარდაცვალებამდე ამასიას მართავდა, ხოლო მისი ძმა — ჯემი, ქარამანს, რომელიც ამასიასთან შედარებით ბევრად ახლოს იყო დედაქალაქთან, მაგრამ მაცნე, რომელიც ჯემთან მამის გარდაცვალები ამბის შესატყობინებლად მიდიოდა, ბაიაზიდის მომხრეებმა შეაფერხეს. შედეგად, დედაქალაქში პირველი ბაიაზიდი ჩავიდა და სულთნის ტახტი დაიკავა. მოგვიანებით ჯემი ეგვიპტეში გაემგზავრა და იქიდან ედავებოდა ძმას ტახტს, თუმცა 1495 წელს იგი ბაიაზიდის ბრძანებით მოწამლეს.
სელიმ I
მინი|170პქ|მარჯვნივ|[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი 1520 წელს]] სელიმმა ტახტზე ასვლისთანავე მოაწყო შიიტების ჟლეტა ირანში. მისი მმართვლობის პერიოდში ომებისაგან დაქანცული ოსმალეთის იმპერია საგრძნობლად მოძლიერდა და გაფართოვდა, რის გამოც მიჩნეულია ოსმანების ერთ-ერთ საუკეთესო წარმომადგენლად. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა მმართველობამ მხოლოდ 8 წელს გასტანა, მან მრავალი რამის სასიკეთოდ გაკეთება მოასწრო ამ პერიოდში. სელიმმა დაიპყრო ქურთისტანი, სომხეთი, სირია, ერაყი, პალესტინა და ეგვიპტე, დაასრულა ანატოლიის დაპყრობა. 1517 წელს მიითვისა ხალიფას ტიტული, რამაც ძლიერ აამაღლა ოსმალეთის სულთნების ავტორიტეტი მუსლიმანურ სამყაროში. ხასითის გამო შეარქვეს იავუზი (Yavuz — მრისხანე). გარდაიცვალა 1520 წელს. მისი მემკვიდრე გახდა სულეიმან I, რომლის დროსაც ოსმალეთმა სიძლიერის მწვერვალს მიაღწია.
სელიმს ტახტს ორი ძმა ედავებოდა - ქორქუთი და აჰმედი. თუმცა სელიმმა ორივე მათგანის დამარცხება მოახერხა და სიკვდილით დაასჯევინა 1513 წელს.
სულეიმან I
მინი|მარცხნივ|სულეიმან I სულეიმან I ტახტზე ავიდა 1520 წელს. მის მთავარ მიზანს ბელგრადისა და დამასკოს დაპყრობა წარმოადგენდა. 1521 წელს მან ბელგრადისა და დამასკოს დაპყრობა მოახერხა. 1526 წელს მოჰაჩის ბრძოლაში, რომელშიც მისი არმია ოთხჯერ აღემატებოდა მოწინააღმდეგის არმიას (სულეიმანის არმია შეადგენდა 100 000 მებრძოლს, ლაიოშისა კი — 25 000-ს) დაამარცხა უნგრეთის მეფე ლაიოშ II და ოსმალეთის იმპერიამ, ამ გამარჯვები შედეგად, მიიღო უნგრეთის დიდი ნაწილი. 1532 წელს განაახლა დროებით შეწყვეტილი ომი ირანთან და თამაზ I-ს წაართვა თავრიზი და ბაღდადი. დაიბრუნა ბითლისი. ასევე, დაიპყრო ტრიპოლიტანია, ალჟირი, როდოსი და ეგეოსის არქიპელაგის სხვა მნიშვნელოვანი კუნძულები. 1537 წელს უშედეგოდ სცადა რომის აღებია. მისი მმართველობის პერიოდში, 1541 წელს შეიქმნა ოსმალეთის უნგრეთი. გაატარა რამდენიმე მნიშვნელოვანი რეფორმა და შექმნა ახალი კანონები (კანუნნამე), რამაც დააჩქარა ოსმალეთის იმპერიის განვითარება. როგორც ცნობილია, განსაკუთრებით ეზიზღებოდა თამაზ I და მას ლაჩრად მოიხსენიებდა, თუმცა 1555 წელს იძულებული გახდა 23 წლის წინ დაწყებული ომი დაესრულებინა ამასიის ზავით, რომლითაც ირან-ოსმალეთმა საქართველო შუაზე გაიყვეს.
მინი|მარჯვნივ|[[ოსმალეთის იმპერია სულეიმანის გარდაცვალების შემდეგ]] სულეიმანმა სიკვდილით დასაჯა საკუთარი ორი შვილი: შეჰზადე მუსტაფა 1553 წელს და შეჰზადე ბაიაზიდი 1561 წელს. ორივე მათგანს ბრალი ედებოდა ღალატში. სინამდვილეში, არც ერთი მათგანი მოღალატე არ ყოფილა. მუსტაფა დაისაჯა ჰიურემ სულთანის შეთქმულების გამო, ხოლო ბაიაზიდის სიკვდილით დასჯაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ასევე მისმა შვილმა სელიმმა.
სულეიმანი გარდაიცვალა 1566 წლის 7 სექტემბერს, უნგრეთის მეორე ლაშქრობის დროს. მას დარჩა ერთადერთი მემკვიდრე — სელიმი და სწორედ ის ავიდა ტახტზე მისი გარდაცვალების შემდეგ. სულეიმანს გარდაცვალების შემდეგ უწოდეს „კანუნი“ (კანონმდებელი) და „დიდებული“.
მისი გარდაცვალების შემდეგ ოსმალეთის იმპერია ასე ძლიერ აღარავის განუვითარებია და გაუძლიერებია. არც მანამდე ყოფილა მისნაირი ძლიერი სულთანი ოსმალეთის სათავეში. ამიტომ, თავისუფლად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სულეიმანი არის ოსმალეთის იმპერიის საუკეთესო სულთანი, რომელიც კი მას ჰყოლია. მისი 46-წლიანი მმათველობა იმპერიისთვის ოქროს ხანადაა მიჩნეული.
სელიმ II და მურად III
სელიმ II-ის მმართველობის პერიოდში ოსმალეთს მნიშვნელოვანი ცვლილებები არ განუცდია. მან დაასრულა არაბეთის ნახევარკუნძულისა და კვიპროსის დაპყრობა. 1573 წელს, მისი მმართველობის პერიოდში მოხდა ლეპანტოს ბრძოლა. 1574 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, ოსმალეთის ტახტზე მისი უფროსი შვილი, მურად III ავიდა.
მურადმა 1578 წელს განაახლა ომი ირანთან. ოსმალეთის მიზანს კავკასიის ქვეყნები წარმოადგენდნენ. ამავე წელს მოეწყო მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა საქართველოში. მურადი სახელმწიფო საქმეებს ყურადღებას თითქმის არ აქცევდა და ძირითადად დროს ჰარამხანაში ატარებდა. 1590 წელს დასრულდა ირან-ოსმალეთის ომი ოსმალეთისათვის სასარგებლო ზავით. გარდაიცვალა 1595 წელს. მის შემდეგ ტახტზე ავიდა მეჰმედ III.
მეჰმედ III
ტახტზე ასვლისთანავე მეჰმედმა სიკვდილით დასაჯა საკუთარი 19 ძმა და შემოიღო ტრადიცია, რომლის მიხედვით შეჰზადეებს ეკრძალებოდათ მონაწილეობა მიეღოთ სახელმწიფოს მართვის საქმეებში და ისინი გამოკეტილნი იყვნენ სპეციალურ გისოსებში. 1596 წელს მეჰმედი უნგრეთისაკენ დაიძრა და გაიმარჯვა ბრძოლაში, თუმცა შემდეგ მაინც დედაქალაქში დაუბრუნდა განებივრებულ ცხოვრებას. 1603 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, ტახტზე ავიდა აჰმედ I.
აჰმედ I
აჰმედის მმართველობის დასაწყისში ანატოლიაში მიმდინარეობდა აჯანყება, რომელიც მამამისის დროს დაიწყო. გარდა ამისა, ოსმალეთის იმპერია ერთდროულად ეომებოდა ავსტრიასა და ირანს. შექმნილი მდგომარეობით ისარგებლა ირანის შაჰმა აბას I-მა და ოსმალები განდევნა საქართველოსა და აზერბაიჯანიდან. მრავალი მცდელობის მიუხედავად, ოსმალებმა ვერ მოახერხეს ამ ტერიტორიების დაბრუნება და 1612 წელს, იძულებულნი გახდნენ, სამშვიდობო ზავით, ეღიარებინათ აბას I-ის დაპყრობილი ტერიტორიები.
სულთან აჰმედის ბრძანებით, კონსტანტინოპოლში აშენდა სულთან აჰმედის მეჩეთი, რომელიც ასევე ცნობილია ცისფერი მეჩეთის სახელით. სულთან აჰმედის მეჩეთი ითვლება მუსლიმანური არქიტექტურის განუმეორებელ შედევრად და იგი შენდებოდა 1609-1616 წლებში. აჰმედ I გარდაიცვალა 1617 წელს, 27 წლის ასაკში, ტიფით. მის შემდეგ ტახტი დაიკავა მისმა ძმა მუსტაფა I-მა, რომელიც სულიერად დაავადებული იყო.
მუსტაფა I და ოსმან II
რადგან მუსტაფა სულიერად იყო დაავადებული, მას სახელმწიფოს მართვა არ შეეძლო. 1618 წლის დასაწყისში იგი ტახტიდან ოსმან II-მ ჩამოაგდო. 1622 წელს, იანიჩარების აჯანყების შედეგად ტახტიდან ოსმანიც ჩამოაგდეს და დააბრუნეს მუსტაფა. მუსტაფას მმართველობამ არც ახლა გასტანა დიდხანს. 1623 წელს იგი მეორე ძმისშვილმა, მურად IV-მ ჩამოაგდო ტახტიდან და გარდაცვალებამდე შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა.
მურად IV
მინი|მარცხნივ|[[ოსმალეთის იმპერია 1639 წელს]] მურადის მმართველობის პირველ წლებში მთელი ძალაუფლება ხელთ მის დედასა და სასახლის საჭურისებს ეპყრათ. შედეგად, შაჰ-აბასმა, 1624 ბაღდადი და ერაყის არაბული ნაწილი დაიპყრო. მურადი ნელ-ნელა გათავისუფლდა დედისგან და იმპერიაზე კონტროლი აღადგინა. მისი ბრძანებით, 25 000-ზე მეტი ადამიანი სიკვდილით დაისაჯა. 1634 წელს ირანთან ომი განაახლა და 1638 წელს სპარსელები ბაღდადიდან განდევნა. 1639 წლის შეთანხმებით დაიბრუნა დაკარგული ტერიტორიები. 1640 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ, ტახტი ერგო იბრაჰიმ I-ს.
იბრაჰიმ I
სულთანი იბრაჰიმი სისასტიკითა და მფლანგველობით გამოირჩეოდა, რის შედეგად თავიდანვე დაიმსახურა იანიჩრების სიძულვილი. 1645 წელს იბრაჰიმმა ომი გამოუცხდა ვენეციას კუნძულ კრეტის დასაპყრობად, თუმცა ამ ბრძოლაში დამარცხდა და დაბრუნდა დედაქალაქში. იგი თითქმის არ უხდიდა ხელფასს იანიჩარებს, რის გამოც მათ 1648 წელს იგი ტახტიდან ჩამოაგდეს და ცოტა ხანში გაგუდეს. მის შემდეგ ტახტზე 6 წლის მეჰმედ IV აღმოჩნდა, რომელიც ოსმალეთის სიძლიერის პერიოდის ბოლო სულთანია.
მეჰმედ IV
მინი|190პქ|მარჯვნივ|იმპერია [[ვენაში შეჭრის წელს]] მისი მმართველობის პირველ წლებში მისი დედისა და ბებია ხლართავდნენ ინტრიგების ქსელებს, რის შედეგადაც ვენეციელებმა დაამარცხეს ოსმალეთის საზღვაო ფლოტი. 1669 წელს ოსმალეთმა ვენეციას წაართვა კუნძული კრეტა. 1672 წელს, თავად მეჰმედის სარდლობით, დაიწყო ომი პოლონეთთან, რომელშიც პოლონელებმა დათმეს უკრაინის ნაწილი და პოდილიე. 1683 წელს, ასევე მეჰმედის მეთაურობით, ოსმალეთის არმია შეიჭრა ავსტრიაში, ვენაში ჰაბსბურგების სამფლობელოში და დაიწყო ომი, რომელიც 1699 წლამდე გაგრძელდა. ხოლო 1683 წლის ბრძოლაში, ოსმალეთის არმია სასტიკად დამარცხდა.
ამ მოვლენით დასრულდა ოსმალეთის იმპერიის ძლევამოსილების ხანა, რასაც მოჰყვა ოსმალეთის იმპერიის სტაგნაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია
ვისტა-სერანა
ვისტა-სერანა (Vista Serrana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 240 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სოზის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 51 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57.24 კმ²-ზე. ფართობი 61 361 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ზურაბ სანიკიძე
ზურაბ სანიკიძე (დ. 15 ნოემბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.
დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1979-1980 წლებში იყო თბილისის აბრეშუმის საწარმოო გაერთიანების მუშა. 1984-1987 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო არქივის არქივარიუსი, 1987 წლიდან — საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის მუშა. საქართველოს სახალხო ფრონტი-რადიკალური კავშირის მთავარი კომიტეტის წევრი. 1990-1992 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,  ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ზურაბ
ოლექსანდრ ტურჩინოვი
ოლექსანდრ ტურჩინოვი (Олександр Турчинов, დ. 31 მარტი 1964) — უკრაინელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, პარტია ბატკივშჩინას თავმჯდომარის მოადგილე, უკრაინის უმაღლესი რადას თავმჯდომარე, უკრაინის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი რადას მიერ იანუკოვიჩის გადაყენების შემდეგ, 2014 წლის 23 თებერვლიდან 7 ივნისამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:უკრაინის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი კატეგორია:უკრაინის მე-3 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-4 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-5 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-6 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-7 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-8 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1036
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1036 მიიღეს ერთხმად 1996 წლის 12 იანვარს. საქართველოს შესახებ გაეროს წინა ყველა რეზოლუციის დადასტურებით, კერძოდ კი 993 (1995) რეზოლუციის, საბჭომ განიხილა საქართველოსა და აფხაზეთს შორის კონფლიქტის პოლიტიკური მოგვარების მცდელობები და გადაავადა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი მომდევნო ექვსი თვის განმავლობაში, 1996 წლის 12 ივლისამდე.
1995 წლის ნოემბერში საქართველოში საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდა და საბჭო იმედოვნებდა, რომ ისინი ხელს შეუწყობენ აფხაზეთში კონფლიქტის შესახებ შეთანხმებას. საბჭომ ასევე დაადასტურა ლტოლვილთა ყველა უფლება, თავიანთ მშობლიურ სახლებში დაბრუნების შესახებ, რომელსაც აფხაზეთის ხელისუფლება აფერხებს. რეგიონში ჰუმანიტარული სიტუაცია გაუარესდა, განსაკუთრებით გალის რაიონში. რეგიონში ძალადობისა და მკვლელობების ზრდასთან დაკავშირებით შეშფოთება იყო. საბჭომ, გაეროს დამკვირვებელთა მისიასა და დსთ-ს სამშვიდობო ძალებს შორის თანამშრომლობას მიესალმა და აღნიშნა ცეცხლის შეწყვეტისა და ძალების დაშორიშორების შესახებ შეთანხმების აღსრულება.
უშიშროების საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა, რომ მოლაპარაკებები საერთო შეთანხმებაზე გადაიდო. საბჭომ მიესალმა ევროპის საბჭოს უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ეუთო) ძალისხმევას, ასევე მოითხოვა აფხაზური მხარისგან მოლაპარაკებებში პროგრესის მიაღწევას და იძულებით გადაადგილებულ პირთა უსაფრთხო დაბრუნების მხვრივ ძალისხმევას. გარდა ამისა, საბჭომ დაგმო აფხაზეთში ეთნიკური მკვლელობები და ადამიანის უფლებების დარღვევები.
ორივე მხარეს დაევალა გაეროს დამკვირვებელთა მისიასა და დსთ-ს სამშვიდობო ძალებთან თანამშრომლობის გაუმჯობესება, განსაკუთრებით მძიმე იარაღის ინსპექტირების საქმეში. გაეროს გენერალურ მდივანს, ბუტროს ბუტროს-გალის დაევალა რეგიონში არსებული მდგომარეობის შესახებ სამი თვის შემდეგ მოხსენების წარდგენა.
სქოლიო
1036 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები საქართველოს შესახებ კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი კატეგორია:1996 წელი საქართველოში
გაზელი დორკასი
გაზელი დორკასი (Gazella dorcas) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.
აღწერა
არც ისე დიდი ზომის ანტილოპაა. მისი სხეულის სიგრძეა 90–110 სმ, სიმაღლე მინდაოში 55–65 სმ, მასა 15–23 კგ, რქების სიგრძე მამლებს 25–38 სმ და დედლებს 15–25 სმ, კუდის სიგრძე 15–20 სმ. როგორც უდაბნოს ბინადარს, თავისი ქვიშისფერი შეფერილობა საკმაოდ კარგად ნიღბავს. სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია, გვერდები — ოდნავ მოწითალო.
ცხოვრების ნირი
შეუძლია საერთოდ არ დალიოს წყალი, რადგან მისთვის სითხის მთავარი წყაროა ნამი მცენარეებზე, რითაც იკვებება, და მცენარეები, რომლებიც ღეროში ინახავენ წყალს.
დაცვის სტატუსი
არაბულ ქვეყნებში სპორტული ნადირობის ობიექტია (ნადირობენ ვერტმფრენითა და მანქანით), რის გამოც IUCN-ის წითელ ნუსხაში შესულია, როგორც მოწყვლადი სახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:გაზელი
სუტომო
250პქ|მარჯვნივ სუტომო (Raden Soetomo; დ. 24 ივლისი, 1888 — გ. 30 მაისი, 1938) — ინდონეზიის ეროვნული მოძრაობის მოღვაწე, დოქტორი და ეროვნული გმირი.
დაიბადა არისტოკრატულ ოჯახში. 1911 დაამთავრა სამედიცინო სასწავლებელი ჯაკარტაში. შემდგომ იყო ექიმი სუმატრასა და იავაზე. ინდონეზიის პირველი ეროვნული ორგანიზაციის — „ბუდი უტომოს“ (1908) ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1924 სურაბაიაში დააარსა ინდონეზიის ეროვნული ორგანიზაცია — ინდონეზის კვლევითი კლუბი, 1931 — ერის კავშირი. 1935 პბი-ს, „ბუდი უტომოს“ და ზოგიერთი სხვა პარტიისა და ორგანიზაციის შერწყმის შედეგად სუტომოს მეთაურობით შეიქმნა დიდი ინდონეზიის პარტია რომელიც ინდონეზიის თვითმართველობის მოპოვებისთვის გამოდიოდა.
ჰენრი ჰეთეუეი
ჰენრი ლეოპოლდ დე ფაინზ ჰეთეუეი (დ. 13 მარტი, 1898, საკრამენტო, კალიფორნია, აშშ, — გ. 11 თებერვალი, 1985, ჰოლივუდი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი რეჟისორი და პროდიუსერი. ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც ვესტერნული ფილმების რეჟისორი. შვიდ ფილმში ჰყავს გადაღებული გერი კუპერი.
სუტომო
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:ინდონეზიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული გმირები
ჰენრი ჰეთეუეი
ბიოგრაფია
ჰენრი ლეოპოლდ დე ფაინზ ჰეთეუეი დაიბადა საკრამენტოში, კალიფორნიაში, ამერიკელი მსახიობის და თეატრის მმართველის — როდი ჰეთეუეისა (1868-1944) და უნგრეთში დაბადებული, ბელგიელი არისტოკრატის — მარკიზა ლილი დე ფაინზის (1876-1938) ოჯახში, რომელიც სცენაზე გამოდიოდა ფსევდონიმით ჯინ ჰეთეუეი.
1925 წელს ჰენრი ჰეთეუეიმ მუშაობა დაიწყო ცნობილი რეჟისორების — ვიქტორ ფლემინგის, ჯოზეფ სონერბერგის, ფრედე ნიბლოს ასისტენტად მუნჯ ფილმებში. მისი სარეჟისორო დებიუტი შედგა 1932 წელს ვესტერნით „უდაბნოს მემკვიდრეობა“, სადაც თავისი პირველი და მთავარი როლი შეასრულა რენდოლფ სკოტმა.
1940-1950 წლებში იღებდა დოკუმენტური ხასიათის ფილმებს. ამ დროს ყველაზე ცნობილი ფილმები იყო: „სახლი 92-ე ქუჩაზე“ (1945), „სიკვდილის კოცნა“ (1947), „ზარი ჩრდილოეთით 777“ (1948) და „ნიაგარა“ (1953) ამომავალი ვარსკვლავის მერინილ მონროს მოწალეობით.
1960-იან წლებში ჰეთეუეი დაუბრუნდა თავის საყვარელ ჟანრს და განაგრძო ვესტერნული ფილმების გადაღება.
ჰეთეუეი 1985 წელს ჰოლივუდში გულის შეტევით გარდაიცვალა და კალიფორნიის ქალაქ კალვერ-სიტიში წმინდა ჯვრის სასაფლაოზე გადაასვენეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
მირანდა ოტო
ავსტრალიურ ფილმებში ათწლეულის განმავლობაში კრიტიკულად აღიარებული როლების შემდეგ, ოტომ ჰოლივუდის ყურადღება მიიპყრო 90-იანი წლების შემდეგ ფილმებში "წვრილი წითელი ხაზი" და "რა მდებარეობს ქვეშ"-ში მთავარი როლებისთვუს. ის მონაწილეობს ასევე ბეჭდების მბრძანებელში.
ადრეული მცხოვრება
მირანდა ოტო დაიბადა ბრისბენში და გაიზარდა ნიუკასლში. იგი ცოტა ხნით ცხოვრობდა ჰონგ კონგში, მშობლების განქორწინების შემდეგ. ის შაბათ-კვირას და არდადეგებს ატარებდა მამასთან სიდნეიში და სწორედ მისი საშუალებით დაინტერესდა მსახიობობით.
ბავშვობის პერიოდში ოტო და მისი მეგობრები თავისუფალ დროს წერდნენ სცენარებს, აფორმებდნენ კოსტიუმებსა და ფლაერებს. იგი გამოჩნდა ნიმროდის თეატრის რამდენიმე სპექტაკლში, რამაც მიიპყრო ქასთინგის რეჟისორის, ფაით მარტინის ყურადღება. შემდგომში, ოტომ მიიღო მონაწილეობა 1986 წლის მეორე მსოფლიო ომის დრამაში " ემას ომი".
მას სურდა ბალერინა ყოფილიყო, მაგრამ სქოლიოზის გამო იძულებული გახდა უარი ეთქვა ამ პროფესიაზე. ოტომ დაამთავრა დრამატული ხელოვნების ეროვნული ინსტიტუტი სიდნეიში 1990 წელს. დამთავრებამდე ის მცირე კინოროლებში მონაწილეობდა, მათ შორის ინიცირება (1987) და მე -13 სართული (1988).
კარიერა
ოტოს პირველი სამაგისტრო კინოს როლი 1991 წელს იყო, როგორც ნელ ტისკოვიცი ფილმში "გოგონა, რომელიც გვიან მოვიდა", ეს იყო მისი წარმატების მომტანი როლი, რამაც ავსტრალიის კინოინდუსტრიისა და ფართო საზოგადოების ყურადღება მიიპყრო. ფილმში, რომლის რეჟისორია ქეითი მიულერი, მან ითამაშა როგორც ახალგაზრდა ქალი, რომელსაც შეეძლო ცხენებთან კომუნიკაცია. მისმა გარეგნობამ ოტოს მოუტანა შემდეგი პირველი ნომინაცია ავსტრალიის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტში საუკეთესო მსახიობის პრემიაზე.
ოტოს შემდეგი როლი იყო ფილმში "ჩეზ ნუსის ბოლო დღეები", ფილმმა ოტოს ავსტრალიის კინოს ინსტიტუტის მეორე ნომინაცია მოუტანა, ამჯერად საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობის პრემიაზე.
1993 წელს ოთომ ითამაშა ნოა ტეილორთან ერთად კომედიურ ფილმში "ნოსტრადამუსი ბავშვი", რომელიც დაფუძნებული იყო ავტორ ბობ ელისის მოგონებებზე 1960-იანი წლებში.
1995 წელს მან ეჭვი შეიტანა კარიერულ არჩევანში. მან თითქმის ერთი წელი გაატარა თავის სახლში ნიუკასლში, რომლის დროსაც მოხატა დედის სახლი. 1996 წელს რეჟისორმა შირლი ბარეტმა ოტო შეარჩია მორცხვ მიმტანად ფილმში Love Serenade.
ოტოს შემდეგი პროექტი იყო რომანტიკული კომედია Dead Letter Office (1998). იმავე წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფილმშიზამთრის ბნელი. ოტომ შეასრულა რონი, ორსული ქალი, რომელიც შეყვარებულმა ცოტა ხნის წინ მიატოვა. ფილმმა კრიტიკულ წარმატებას მიაღწია ავსტრალიაში და ოტო ნომინირებული იყო მეოთხე ავსტრალიის კინო ინსტიტუტის პრემიაზე.
ოტოს პირველი როლი ჰოლივუდში იყო თრილერი, რა დევს ქვეშ 2000 წელს. მან ითამაშა მერი ფეურის, იდუმალი მეზობლის მეზობელი.
2002 წელს ის გადაიღეს ფილმში "ბეჭდების მბრძანებელი: ორი კოშკი" შემდეგ კი "ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება" მას შემდეგ რაც უმა თურმანმა უარი თქვა როლზე, ფილმი ოსკარზე იყო ნომინირებული
რეჟისორ სტივენ სპილბერგზე, შთაბეჭდილება მოახდინა ოტოს შესრულებამ "ბეჭდების მბრძანებელი" -ში , დაურეკა მას ფილმში მონაწილეობისთვის "სამყაროების ომი" (2005). იმ დროს ორსული ოტო თვლიდა, რომ როლზე უარის თქმა მოუწევდა მაგრამ სცენარი მასზე მოარგეს.
ოტო ასრულებს ასევე ზელდა სპელმენის როლს Netflix- ის სერიალში საბრინას შემაძრწუნებელი თავგადასავლი
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიელი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ავსტრალიელი თეატრის მსახიობი ქალები კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი ტელემსახიობები კატეგორია:Logie Awards-ის მფლობელები კატეგორია:დრამატული ხელოვნების ეროვნული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
შენაქოს წმინდა გიორგის ეკლესია
შენაქოს წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ შენაქოში, დგას სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით. განეკუთვნება XIX საუკუნეს.
ძეგლის აღწერა
ეკლესია თავისუფალი ჯვრის ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობაა (შიდა ზომები: 7,4 X 5,1 მ), ნაშენია ფიქლითა და კირის დუღაბით. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ჯვრის აღმოსავლეთ მკლავი ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული და დანარჩენ მკლავებზე გაცილებით ღრმაა. დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავები სწორკუთხაა - თანაბარი სიღრმის. გარედან აფსიდა ხუთწახნაგაა. დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელში ნახევარწრიული თაღით გადახურული განიერი შესასვლელია. აფსიდი წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული საბჯენი თაღითაა გამოყოფილი, რომლის ქუსლებთან ფიქლის თაროსებრი იმპოსტებია. აფსიდში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ჩრდილოეთ კიდეში გეგმით ოვალური თაღოვანი ნიშია. საფეხურით შემაღლებულ საკურთხევლის ბაქანს ნახევარწრიული ამბიონი ეკვრის. საკურთხეველში დგას ფიქლით ნაშენი კუბური ფორმის ტრაპეზი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავების ღერძებზე ბრტყელი თაღით გადახურული თითო განიერი სარკმელია. ორივე სარკმელს თითქმის პარალელური წირთხლები და ჰორიზონტალური რაფა აქვთ. ჯვრის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავები ცილინდრული კამარითაა გადახურული, რომელთა ქუსლებთან გამოყოფილია ფიქლის თაროსებრი იმპოსტები. მკლავების გადაკვეთაზე, აღმართულია ფიცრის ბრტყელი ჭერით გადახურული, შიგნით წრიული და გარედან რვაწახნაგოვანი ყელი. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ მოხაზულობაზე გადასვლა განხორციელებულია გუმბათქვეშა კვადრატის კუთხეებში გამოყვანილი აფრებით. გუმბათის ყელში რვა ვიწრო და თაღოვანი სარკმელია. გარედან გუმბათის ყელი რვაწახნაგაა, გადახურულია თუნუქის, პირამიდული სახურავით. ეკლესიის დასავლეთ მკლავის წინ გეგმით სწორკუთხა და სამ მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი კარიბჭეა. თაღები ეკლესიის დასავლეთ კედლის ორ პილასტრსა და ორ კვადრატულ ბურჯს ეყრდნობიან. შიგნით კარიბჭე გადახურულია ნახევარსფერული გუმბათოვანი კამარით, გარედან - თუნუქის ორფერდა სახურავით. კარიბჭის დასავლეთ კედელზე დაშენებული ყოფილა გეგმით კვადრატული სამრეკლო, რომლისგანაც მხოლოდ საფუძველი შემორჩა. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავებს, თითქმის მთელ სიგრძეზე, გეგმით სწორკუთხა და სამ მხარეს სწორკუთხა მალებით გახსნილი მინაშენები ეკვრის, რომელთა თუნუქის ცალფერდა სახურავი ორ კვადრატულ ბურჯს და ეკლესიის კედლის პილასტრებზე გადებულ ხის ძელებს ეყრდნობა. ეკლესიას, კარიბჭეს და მინაშენებს ფიქლის თაროსებრი ლავგარდანი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლაურა ბასი
ლაურა ბასი (Laura Bassi; დ. 31 ოქტომბერი, 1711, ბოლონია — გ. 20 თებერვალი, 1778, იქვე) — იტალიელი ფიზიკოსი და აკადემიკოსი. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ფილოსოფიაში ბოლონიის უნივერსიტეტში, 1732 წლის მაისში.
ბიოგრაფია
ლაურა ბასი დაიბადა 1711 წლის 31 ოქტომბერს ბოლონიაში, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის, ბოლონიის უნივერსიტეტის პროფესორის, ჯუზეპე ბასის ოჯახში. დაწყებითი განათლება მას მიღებული აქვს ოჯახში. მან ადრეულ ასაკშივე გამოამჟღავნა საკუთარი გონებრივი შესაძლებლობები: მოახერხა და შეისწავლა ევრუპული ენები, ასევე ფიზიკა და მათემატიკა. საშუალო განათლების მიღების შემდგომ ჩააბარა მისაღები გამოცდები, რის შემდეგაც ჩაირიცხა ბოლონიის უნივერსიტეტში. 1732 წელს 17 აპრილს ოცდაერთი წლის ასაკში დაენიშნა მისი სადოქტორო დისერტაციის საჯარო დაცვა. მატიანე მოგვითხრობს, რომ ლაურა ბასის დისერტაციის დაცვაზე დასასწრებად ქალაქ ბოლონიის მოსახლეობა მოზღვავდა და დარბაზში ტევა არ იყო. სამეცნიერო საბჭოს თემაზე ბასიმ დაამტკიცა შვიდი ფილოსოფიური თეზისი და აგრეთვე მოყვა ნიუტონის სინათლის კორპულსკულური თეორიის შესახებ, რაც იმდროინდელ მეცნიერებაში სიახლედ ითვლებოდა. შემდგომ მას უამრავი შეკითხვა დაუსვეს რაზეც ბასი ამომწურავად და უყოყმანოდ პასუხობდა. საბოლოოდ მას „დოქტორის ბერეტი“ დაახურეს და ტრადიციის მიხედვით მეცნიერებაში გზა დაულოცეს.
21 წლის ფიზიკოსი ქალი რომელიც მეცნიერებათა დოქტორის სტატუსს ატარებდა რამდენიმე საუკუნის მანძილზე არ მოვლენია იმდროინდელ სამყაროს. აღსანიშნავია რომ მის პატივსაცემად გამოიცა ლექსების ორი კრებული; გამოუშვეს ბასის სამახსოვრო მედალი, რომლის ერთ მხარეს გამოსახული იყო ბასის პროფილი ხოლო მეორე მხარეს რომაელი ქალღმერთი მინევრა (მასწავლებელთა, მეცნიერთა, მხატვართა და სხვათა მფარველი), რომელსაც პატარა გოგონას თავზე ხელში ჩირაღდანი ეჭირა. ნახსენებ მედალს ლათინური ასოებით ეწერა „მხოლოდ ღირსეული დაინახავს მინევრას“.
1733 წელს ლაურა ბასი გათხოვდა ჯიოვანე-ჯუზეპე ვერატიზე. მათ 12 შვილი ჰყავდათ.
ლაურა ბასის სამეცნიერო ინტერესები მკვეთრად გაფართოვდა დისერტაციის დაცვის შემდგომ. ბასმა ამავე პერიოდში დაიწყო მათემატიკისა და ასტრონომიის შესწავლა. ასევე მკვეთრად გაიზარდა მისი მეცნიერული ავტორიტეტი. იგი ფიზიკის ლექციების კურსის წასაკითხად მიწვეული იყო ლონდონისა და პარიზის უნივერსიტეტეში, მაგრამ ოჯახური პირობების გამო მან ამ ქალაქებში გამგზავრება ვერ მოახერხა.
ლაურა ბასის ლექციების მოსასმენად სტუდენტები მთელი ევროპიდან ჩამოდიოდნენ. მისი ლექციები იყო უაღრესად გასაგები, საინტერესო და მიმზიდველი. აღსანიშნავია, რომ ბასი აგრეთვე გატაცებული იყო მსოფლიო ლიტერატურით. აგრეთვე ცნობილია, რომ იგი წერდა ლექსებს. ფიზიკაში გამოცემულია მისი ოთხი ნაშრომი, რომლებიც ეხებოდნენ მექანიკას, პნევმატიკას და ჰიდრავლიკას. ფიზიკაში მას ამგვანებენ გალილეო გალილეისა და ევანჯელისტა ტორიჩელის. ცნობილია, რომ ლაურა ბასი სილამაზითაც განსაკუთრებული მანდილოსანი იყო, აგრეთვე პატიოსანი და შრომისმოყვარე.
ლაურა ბასი გარდაიცვალა 1778 წლის 20 თებერვალს. იგი დაკრძალულია ბოლონიაში ლუიჯი გალვანის გვერდით.
კალაორა
კალაორა (Calahorra) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის კალაორის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 93,57 კმ². მოსახლეობა — 24 531 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-რიოხის ქალაქები
იოსებ როტბლატი
სერ იოსებ როტბლატი (დ. 4 ნოემბერი, 1908 — გ. 31 აგვისტო, 2005) — პოლონელი ფიზიკოსი, რომელიც საკუთარ თავს აღწერდა, როგორც „პოლონელს ბრიტანეთის პასპორტით“. როტბლატი მუშაობდა მანჰეტენის პროექტზე მეორე მსოფლიო ომის დროს, მაგრამ დატოვა ლოს ალამოსის ლაბორატორია გერმანიასთან ომის დასრულების შემდეგ. მისმა საქმიანობამ რადიოაქტიურ ნალექებში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა 1963 წლის ბირთვული ტესტირების აკრძალვის შესახებ ხელშეკრულების რატიფიკაციაში. 1955 წელს ხელი მოაწერა რასელ – აინშტაინის მანიფესტს. ის იყო პაგუოშის კონფერენციების გენერალური მდივანი მეცნიერებასა და მსოფლიო საკითხებზე მისი დაარსებიდან 1973 წლამდე. როტბლატმა პაგუოშის კონფერენციებში გაწეული შრომის შედეგად 1995 წელს მიიღო ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში ბირთვულ განიარაღებაში მიმართული ძალისხმევის გამო.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
იოსებ როტბლატი დაიბადა 1908 წლის 4 ნოემბერს ვარშავაში, პოლონურ-ებრაულ ოჯახში. ის შვიდი შვილიდან ერთ-ერთი იყო, ორი მათგანი ბავშვობაში გარდაიცვალა. მისმა მამამ, ზიგმუნტ როტბლატმა, შექმნა და აწარმოებდა ქვეყნის მასშტაბით საცხენოსნო ვაჭრობას, ფლობდა მიწას და გამოჰყავდა ცხენები. იოსებმა ბავშვობის წლები გაატარა ამ აყვავებულ ოჯახში, მაგრამ პირველი პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე გარემოებები შეიცვალა. საზღვრები დაიკეტა და ოჯახის ცხენები გამოითხოვეს, რამაც გამოიწვია ბიზნესის წარუმატებლობა და მათი ოჯახის გაღარიბება. ათი წლის ასაკში, მან ეჭვი შეიტანა ღმერთის არსებობაში და მოგვიანებით გახდა აგნოსტიკოსი.
როტბლატმა მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი თავისუფალ უნივერსიტეტში 1932 წელს. ამის შემდეგ იგი ვარშავის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა და ფიზიკის დოქტორი გახდა 1938 წელს. იგი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობას იკავებდა ვარშავის სამეცნიერო საზოგადოების რადიოლოგიურ ლაბორატორიაში, რომლის დირექტორიც ვერტენშტეინი იყო და როტბლატი გახდა 1938 წელს პოლონეთის თავისუფალი უნივერსიტეტის ატომური ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორის ასისტენტი. ამ პერიოდის განმავლობაში როტბლატი დაქორწინდა ლიტერატურის სტუდენტზე, ტოლა გრინზე, რომელსაც იგი სტუდენტურ საზაფხულო ბანაკში შეხვდა 1930 წელს.
მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე მან ჩაატარა ექსპერიმენტები, რომლებმაც აჩვენეს, რომ უჯრედის გაყოფის პროცესში, ნეიტრონები გამოიყოფოდა. 1939 წლის დასაწყისში იგი ვარაუდობდა, რომ შეიძლებოდა დიდი ოდენობით უჯრედების გაყოფა და თუ ეს მოხდებოდა საკმარისად მოკლე დროში, მაშინ გამოიფრქვეოდა დიდი რაოდენობით ენერგია. გაანგარიშებაზე დაყრდნობით მან დაასკვნა, რომ თუ ეს პროცესი მიკროწამზე ნაკლებ დროში მოხდებოდა, ეს გამოიწვევდა აფეთქებას.
დიდი ხნით ადრე ჩედვიკმა როტბლასტს სტიპენდია მისცა (ოლივერ ლოჯის სტიპენდია). სტიპენდიამ გააორმაგა მისი შემოსავალი და 1939 წლის ზაფხულში ახალგაზრდა პოლონელი სახლში დაბრუნდა. იგი აპირებდა ტოლასთან ერთად პოლონეთის დატოვებას. აგვისტოს ვარშავაში წასვლის დრო რომ მოვიდა, ტოლა დაავადდა აპენდიციტის ოპერაციის შემდეგ და ვერ მოახერხა ვარშავაში წასვლა. ამასთან, იძაბებოდა პოლიტიკური ვითარება. ტოლა ხაფანგში აღმოჩნდა და მომდევნო თვეებში სასოწარკვეთილი ცდილობდა დანიის გავლით ქვეყნის დატოვებას ( ნილს ბორის დახმარებით ). ბელგიისა და იტალის გავლითაც ვერაფერი მოახერხა, რადგანაც ყველა ქვეყანა  ჩაიკეტა ომის შედეგად. იოსებს მეუღლე არასოდეს უნახავს. იგი მოკლეს ჰოლოკოსტის ბელზეკის საკონცენტრაციო ბანაკში. ამან ღრმა გავლენა მოახდინა როტბლატზე მთელი ცხოვრების განმავლობაში და იგი არასდროს დაქორწინებულა მეორედ.
სამშვიდობო საქმე
როტბლატი თვლიდა, რომ მეცნიერები ყოველთვის უნდა ღელავდნენ მათი საქმიანობის ეთიკური შედეგებზე. იგი გახდა ბირთვული შეიარაღების ერთ-ერთი ყველაზე კრიტიკოსი. 1955 წელს რასელ – აინშტაინის მანიფესტის ყველაზე ახალგაზრდა ხელმომწერი იყო და ხელმძღვანელობდა ამ მანიფესტისადმი მიძღვნილ პრესკონფერენციას. მანიფესტის პოზიტიურად გაშუქების შემდეგ, საირუს იტონმა შესთავაზა, რომ დააფინანსებდა პაგუოშის გავლენიან კონფერენციებს მეცნიერებისა და მსოფლიო საკითხების შესახებ, ეს იქნებოდა საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც შეიკრბდა მეცნიერებსა და საზოგადო მოღვაწეებს, ისინი იმსჯელებდნენ შეიარაღებული კონფლიქტის საფრთხის შემცირებისკენ და გლობალური უსაფრთხოების პრობლემების გადაწყვეტაზე, ცენტრალურ თემას წარმოადგენდა ბირთვული ომი. როტბლატი დაინიშნა პაგუოშის კონფერენციების გენერალური მდივნად. მისი დაარსებიდან 1973 წლამდე ბერტრანდ რასელთან და სხვებთან ერთად როტბლატმა ორგანიზება გაუწია პირველ კონფენეციას 1957 წელს და განაგრძო მუშაობა გარდაცვალებამდე. რკინის ფარდისა და ცივი ომის მიუხედავად, იგი მხარს უჭერდა დასავლეთის და აღმოსავლეთის მეცნიერების დაკავშირებას. ამ მიზეზის გამო პაგუოშის კონფერენციებს ეჭვის თვალით უყურებდნენ. თავდაპირველად ბრიტანეთის მთავრობა ამ ყველაფერს „კომუნისტური ფრონტის შეკრებებად“ თვლიდა.
ჯილდოები და პრიზები
როტბლატმა პაგუოშის კონფერენციებში გაწეული შრომის შედეგად 1995 წელს მიიღო ნობელის პრემია ბირთვულ განიარაღებაში მიმართული ძალისხმევის გამო. მის შესახებ ციტატში ნათქვამია: „საერთაშორისო საქმეებში ბირთვული იარაღის მიერ განხორციელებული საფრთხის შემცირების მცდელობებისთვის და გრძელვადიან პერსპექტივაში, ამგვარი იარაღის აღმოსაფხვრელად“. სიცოცხლის ბოლოს, იგი ასევე აირჩიეს ფიზიკის სტუდენტთა საერთაშორისო ასოციაციის საპატიო წევრად, და ინდოეთის ჯამნალალ ბაჯაჯის ფონდმა მას ჯამნალალ ბაჯაჯის ჯილდო 1999 წელს მიანიჭა. იგი იყო ჟურნალის „გარემო მშვიდობისათვის“ სარედაქციო საბჭოს საპატიო წევრი, რომელსაც აქვეყნებდა ტორონტოს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა.
მარიტ ბიორგენი
მსოფლიო თასი
მარიტ ბიორგენი თავდაპირველად გამოირჩეოდა სპრინტერულ დისტანციებზე და შვიდი გამარჯვება მსოფლიო თასზე საკმარისი აღმოჩნდა იმისათვის, რომ  მას მეორე ადგილი დაეკავებინა 2003-2004 წლის მსოფლიო თასის გათამაშებაში. 2004-2005 წლის სეზონიდან კი ბიორგენი დიდ დისტანციებზეც წარმატებით გამოდიოდა.
2006 წლის 19 მარტს საპოროში, იაპონია, ბიორგენმა თავისი მეორე მსოფლიო თასი მოიპოვა. ბიორგენმა ეს ტურნირი 16 ქულით მოიგო. მას 1036 ქულა ჰქონდა, ხოლო კანადელ ბეკი სკოტის 1020 დაუგროვდა. ბიორგენმა ასევე მოიგო მსოფლიო თასი სპრინტში, მან 6 წულით აჯობა ნორვეგიელ ელა გიომლეს. ეს გამარჯვება გამოდგა ზედიზედ მეოთხე ბიორგენისთვის მსოფლიო თასზე სპრინტში. მარცხნივ|მინი|მარიტ ბიორგენი 2005-2006 წლის სეზონში 2005-2006 წლის სეზონზე მარიტ ბიორგენი რვაჯერ იდგა პოდიუმზე, ექვსჯერ პირველ ადგილზე, ერთხელ მეორე და მესამე ადგილზე.ბიორგენი მთლიანობაში 70 ჯერ იყო პოტიუმზე, 46-ჯერ პირველ ადგილზე, 13-ჯერ მეორე ადგილზე, 11-ჯერ მესამე ადგილზე.
2011-2012 წლების სეზონში მან მესამედ მოიპოვა მესამე მსოფლიო თასი, გაასწრო რა პოლონელ იუსტინა კოვალშიკს.
2015 წელს ცხრა მცდელობის შემდეგ, ბიორგენმა მოიგო თავისი პირველი ტურ დე სკი, გაასწრო რა თავის თანამემამულე ტერეზა იოჰაუგს.
მსოფლიო ჩემპიონატი
ბიორგენს მოგებული აქვს მსოფლიო ჩემპიონატი თვრამეტჯერ. ხუთჯერ მეორე და სამჯერ მესამე ადგილი დაიკავა. მარიტისთვის ყველაზე წარმატებული ჩემპიონატები ოსლოში, ვალ დე ფიემეში და ლახტიში გამოდგა, როცა ოთხ-ოთხ ოქროს მედალს იგებდა (შესაბამისად 2011, 2013, 2017 წლებში).
ოლიმპიური თამაშები
მარცხნივ|მინი|მარიტ ბიორგენი აღნიშნავს გამარჯვებას 2010 წლის ოლიმპიადაზე მარიტ ბიორგენს წარუმატებელი გამოსვლა ჰქონდა ტურინის ზამთრის ოლიმპიადაზე. ოლიმპიადის დაწყებამდე ერთი კვირით ადრე იგი ბრონქიტს ებრძოდა. მისთვის პირველ რბენაში, მას მოუწია შეჯიბრის შეწყვეტა მუცლის ტკივილის გამო. მეორე რბენაში, რომელიც გუნდური სპრინტი იყო, ბიორგენი თანამემამულე ჰილდე პეტერსენთან ერთად გამოდიოდა. მათ მხოლოდ მეოთხე ადგილის დაკავება შეძლეს. მიუხედავად იმისა რომ 10 კმ-იან რბენაში ბიორგენმა ვერცხლის მედალი აიღო, ჩანდა რომ ტურინის ოლიმპიადა მისთვის საუკეთესოდ არ მიდიოდა. ბოლო შეჯიბრშიც, რომელიც გუნდურ ესტაფეტას წარმოადგენდა 4 x 5 კმ დისტანციაზე, ნორვეგიის ნაკრებმა მეხუთე ადგილი დაიკავა, 1988 წლის შემდეგ ეს პირველი შემთხვევა იყო როცა ნორვეგიის ქალთა გუნდი პოდიუმს მიღმა აღმოჩნდა. სპრინტში ბიორგენი ფინალში ვერ გავიდა, ხოლო 30 კმ რბენაში მან და პედერსენმა მონაწილეობა აღარ მიიღეს და ნორვეგიაში დაბრუნდნენ.
2010 წლის ვანკუვერის ოლიმპიადაზე, ბიორგენი მესამე იყო 10 კმ-ზე თავისუფალი სტილით რბენაში. ბიორგენმა პირველი ოქროს მედალი ოლიმპიადებზე ინდივიდუალურ სპრინტში მოიგო. მეორე ოქრო მან 2 x 7,5 კი-ზე რბენაში. ის ასევე იყო ნორვეგიის ქალთა გუნდის წევრი, რომელმაც 4 x 5 კმ-იანი რბენა მოიგო. მან დაასრულა ვანკუვერში გამოსვლა 30 კმ-იან რბენაში, რომელზეც მეორე იყო და დათმო პირველობა პოლონელ იუსტინა კოვაჩიკთან მხოლოდ 0.3 მეათედი წამით.
2014 წლის სოჩის ოლიმპიადაზე მან მოიგო ოქროს მედლები 15 კმ სკიატლონში, გუნდურ სპირნტში და 30 კმ-ზე თავისუფალი სტილით რბენაში. ამ სამი მედალით მისი მედლების რაოდენობა ათამდე გაიზარდა, რითაც გაუთანაბრდა ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე ყველაზე მეტი მედლის მფლობელ ქალებს სტეფანია ბელმონდოს და რაისა სმეტანინას, ამასთან მარიტს მათ შორის ყველაზე მეტი ოქრო ჰქონდა მოპოვებული.
ბიორგენმა ხუთჯერ მიიღო ოლიმპიადებზე მონაწილეობა. მისთვის პირველი 2002 წლის სოლტ ლეიკ სიტის ოლიმპიადა იყო, სადაც ვერცხლის მედალი მოიგო. 2018 წლის პიონგ ჩანგის ოლიმპიადაზე მან ორი ოქროს, ერთი ვერცხლისა და ორი ბრინჯაოს მედალი მოიგო, რითაც თავისი მედლების რიცხვი 15-მდე გაზარდა. ამ შედეგით იგი ყველაზე მეტი მედლის მფლობელია ზამთრის ოლიმპიადებზე ქალებსა და კაცებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ნორვეგიელი მოთხილამურეები
პატრიკ როტფუსი
პატრიკ ჯეიმზ როტფუსი (Patrick Rothfuss; დ. 6 ივნისი, 1973) — ამერიკელი მწერალი ფენტეზის ჟანრში. ცნობილია წიგნების სერიით „მეფის მკვლელის ქრონიკა“, რომელმაც ავტორს რამდენიმე ჯილდო მოუტანა, მათ შორის 2007 წლის ქუილის ჯილდო საუკეთესო დებიუტისთვის (ქარის სახელი). „მეფის მკვლელის ქრონიკის“ მეორე წიგნი „ბრძენკაცის შიში“ ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერთა სიის სათავეში იმყოფებოდა.
პატრიკ როფტუსი მედისონში, ვისკონსინის შტატში დაიბადა და საბაკალავრო დიპლიმი ვისკონსინის უნივერსიტეტში, 1999 წელს მიიღო. მაგისტრის დიპლომი ვაშინგტონის უნივერსიტეტში მიენიჭა. 2002 წელს „მომავლის მწერლების“ შეჯიბრში გაიმარჯვა. აღსანიშნავია რომ ნაშრომი, რომლითაც მან გამარჯვება მოიპოვა ჯერ კიდევ გამოუცემელი „ბრძენკაცის შიშის“ ნაწყვეტი იყო. 2006 წელს პატრიკ როტფუსმა თავისი რომანი „ქარის სახელი“ DAW Books გამომცემლობას მიყიდა, რომელმაც რომანი 2007 წელს გამოსცა. როტფუს ორი ვაჟი ჰყავს და თავის შეყვარებულთან, სარასთან ერთაც ცხოვრობს.
ლუის-კარანსას რაიონი
ლუის-კარანსას რაიონი (Distrito de Luis Carranza) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ლა-მარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 952 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 455 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 207.64 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლა-მარის პროვინციის რაიონები
ბრინ ტერფელი
სერ ბრინ ტერფელ ჯოუნსი (დ. 9 ნოემბერი, 1965) — უელსელი ბას-ბარიტონი და საკონცერტო მომღერალი. თავდაპირველად ცნობილი იყო როგორც მოცარტის ოპერების დადგმებში არიების შემსრულებელი. მოგვიანებით დაინტერესდა უფრო რთული როლებით, მაგალითად რიხარდ ვაგნერის არიების შესრულებით.
სქოლიო
კატეგორია:უელსელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:უელსელი საოპერო მომღერლები კატეგორია:Deutsche Grammophon-ის შემსრულებლები
მეცნიერება ბაშკირეთში
ისტორია
მრავალი დაავადების სამკურნალოდ ბაშკირები იყენებდნენ ბაშკირულ თაფლს, კუმისს და ცხენზე ჯირითს.
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიამ ტერიტორიის, ბუნებრივი სიმდიდრეების, მოსახლეობისა და რუსეთის იმპერიის შემადგნელობაში მყოფი სამხრეთ ურალის ისტორიული ძეგლების შესწავლის მიზნით 1768-1774 წლებში ბაშკირეთში გაგზავნა ექსპედიცია აკადემიკოსების — პეტრე სიმონ პალასის, იოჰან გოტლიბ გეორგის, ივან ლეპიოხინისა და იოჰან პიტერ ფალკის შემადგენლობით. ექსპედიციას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მხარის ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების, ტოპოგრაფიული აგეგმვების, ბოტანიკური და გეოგრაფიული გამოკვლევების კუთხით. მეცნიერებმა შეისწავლეს მხარის მეტალურგიული და სამთამადნო ქარხნები. პირველად აღიწერა ურალის მთების ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხის მეურნეობა და ყოფიერება.
მირსალიხ ბეკჩურინმა (ბიკჩურინი, ბიკსურინი) შეადგინა ბაშკირული ენის ლექსიკონი; კუვატოვმა და ბატირშინმა გამოაქვეყნეს ბაშკირული ფოლკლორის ნიმუშები, ხოლო ეთნოგრაფებმა — ბაიშევმა და იულიევმა შეისწავლეს ერის ისტორია. მანსურ სულტანოვმა გამოსცა ბაშკირული და თათრული მელოდიების კრებული, ექიმმა და ფილოლოგმა მსტისლავ კულაევმა კი რუსული გრაფიკის ბაზაზე დაამუშავა ბაშკირული დამწერლობა და შექმნა ბაშკირული ენის ევროპული ტიპის გრამატიკა.
XX საუკუნის 20-იან წლებში ბაშკირეთში იყო საბუნებისმეტყველო და ჰუმანიტარული მეცნიერებების განვითარების პოტენციალი.
1922 წელს ბაშკირეთის ასსრ-ს სახალხო კომისარიატის სამეცნიერო განყოფილებამ დაადგინა წესდება სამეცნიერო საზოგადოებაზე - „საზოგადოება ბაშკირეთის ყოფიერების, კულტურისა და ისტორიის შესწავლის საკითხებში“. საზოგადოებაში სამი სექცია იყო: ლინგვისტური, ეთნოგრაფიული და ისტორიული. გამოსცეს მხარეთმცოდნეობის სამი კრებული: „ბაშკორტ აიმაგი“, „ბაშკირეთის მხარეთმცოდნეობის კრებული“ და „ბაშკირეთის მეურნეობა“. კრებულებში გაშუქებული იყო ბაშკირეთის ისტორიის, ყოფიერების, კულტურისა და ენის სხვადასხვა საკითხი. 1920-იან წლებში თავიანთი კვლევითი მუშაობით ცნობილი იყვნენ არქეოლოგი კასიანოვი, ეთნოგრაფი გაბდელახატ ვილდანოვი, ენათმცოდნე კასიმ აჰმეროვი და ლინგვისტი ზაქირ შაკიროვი.
„ბაშკირეთის შემსწავლელი საზოგადოების“ გარდა რესპუბლიკაში სამეცნიერო საქმიანობით დაკავებული იყო აგრეთვე რევოლუციის ცენტრალური მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი და ცენტრალური არქივი. მათ შეაგროვეს ისტორიული მასალები. მთელ სამეცნიერო საქმიანობას ხელმძღვანელობდა ბაშკირეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის განათლების სახალხო კომისარიატის განყოფილება, რომელსაც შემდეგ აკადემიური ცენტრი დაერქვა. აკადემიური ცენტრის თავმჯდომარე იყო შარიფ სუნჩელეი.
1930-იან წლებში შეიქმნა ბაშკირეთის კომპლექსური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, ჩამოყალიბდა ბაშკირეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სოფლის მეურნეობის სოციალისტური რეკონსტრუქციისა და ბოტანიკური ინსტიტუტი, ბაშკირეთის ეროვნული კულტურის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, მარქსისტულ-ლენინური პედაგოგიკისა და მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები.
მეორე მსოფლიო ომის დროს ბაშკირეთში გადაიტანეს საბჭოთა კავშირისა და, უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიების ფილიალები და მოსკოვის უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებები. 1943 წელს ბაშკირეთის ასსრ-ს სახალხო კომისარიატის საბჭომ წერილით მიმართა კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანს, გიორგი მალენკოვს და თხოვა, ქალაქ უფაში შეექმნა სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის ბაშკირეთის ფილიალი.
1951 წელს შეიქმნა სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის ბაშკირეთის ფილიალი, რომელიც აერთიანებდა სამთო-გეოლოგიის და ბიოლოგიის ინსტიტუტებს, ენისა და ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტს, ორგანული ქიმიისა და ეკონომიკური მეცნიერებების განყოფილებებს. შეიქმნა ქიმიის ინსტიტუტი, ბიოქიმიისა და ციტოქიმიის, ფიზიკისა და მათემატიკის განყოფილებები და ბოტანიკური ბაღი. ბაშკირეთის ასსრ-ს მინისტრთა საბჭომ სთხოვა სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმს, რომ ქალაქ უფაში სამეცნიერო საქმეების ხელმძღვანელის პოსტზე მეცნიერებათა სხვადასხვა დარგის მაღალკვალიფიციური სწავლულები გამოეგზავნა.
60-70-იან წლებში რესპუბლიკაში განვითარდა მათემატიკა (ფუნქციათა თეორია, დიფერენციალური განტოლებები, გამოთვლითი მათემატიკა). ფიზიკისა და მათემატიკის განვითარების დონის ასამაღლებლად უფაში მოსკოვიდან მოიწვიეს ცნობილი მათემატიკოსი, სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი - ალექსი ლეონტიევი, რომელიც 1971 წელს თავის მოსწავლეებთან - ნაპალკოვთან, გრომოვიმთან და ფროლოვიმთან ერთად ჩავიდა უფაში. თექვსმეტწლიანი მოღვაწეობის განმავლობაში (1971 - 1997 წწ.) ლეონტიევმა უდიდესი ღვაწლი გასწია, როგორც მათემატიკის სფეროში, ისე განათლების ორგანიზირებაში: მან ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე შექმნა ასპირანტურა, სამეცნიერო სემინარი, მოამზადა მეცნიერებათა კანდიდატთა და დოქტორთა დიდი ჯგუფი, ჩაატარა სიმპოზიუმები ფუნქციათა თეორიაში და ჩამოაყალიბა საბჭო დისერტაციის დაცვის საკითხში.
განვითარდა ფიზიკის პერსპექტიული მიმართულებები (მოლეკულური ფიზიკა, თეორეტიკული ფიზიკა), ნავთობქიმია, პოლიმერთა ქიმია, მოლეკულური ბიოლოგია და გენეტიკა, რეგიონალური ეკონომიკა, ბაშკირთა ეთნოგრაფიისა და ბაშკირული ენის შესწავლა.
thumb|220px|right| ეთნოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი 1980იან წლებში ბაშკირეთის ასსრ-ში ფუნქციონირებდა მატერიალური წარმოების 184-დან 125 სფერო. საწვავ-ენერგეტიკულ რესურსზე მოთხოვნის ზრდამ რესპუბლიკაში ქიმიისა და ნავთობქიმიის მეცნიერების მნიშვნელოვანი განვითარება გამოიწვია. 1960-1970-იან წლებში ინსტიტუტები 20-25 %-ით იყო დაკომპლექტებული სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიიდან მოწვეული წამყვანი სწავლულებით (მეცნიერებათა კანდიდატებითა და დოქტორებით).
ბაშკირეთის სამეცნიერო დაწესებულებები ძირითადად მიმართული იყო ქიმიური გამოკვლევების განვითარებაზე, რომლებიც დაკავშირებულია ორგანული წარმოშობის პროდუქტებთან. ამასთან უზრუნველყოფილი იყო გეოლოგიისა და ბიოლოგიის განვითარების მაღალი დონე, შეიქმნა დიდი შესაძლებლობები მათემატიკის განვითარებისთვის.