cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გვინეა-ბისაუ
პოლიტიკა
საკანონმდებლო საქმიანობას Assembleia Nacional Popular (ეროვნული სახალხო ასამბლეა) ასრულებს, რომელიც 100 წევრისაგან შედგება. ისინი მოსახლეობის მიერ აირჩევიან მრავალწევრიანი საარჩევნო ოლქიდან ოთხი წლის ვადით. სასამართლო სისტემას ხელმძღვანელობს ტრიბუნალი Tribunal Supremo da Justiça (უზენაესი სასამართლო), რომელიც შედგება ცხრა მოსამართლისაგან, რომლებსაც სახელმწიფოს მეთაური, პრეზიდენტი ნიშნავს.  მინი|280x280პქ|პრეზიდენტის სასახლე ქალაქ ბისაუში ორი, ყველაზემნიშვნელოვანი პარტია ქვეყანაში არის PAIGC (აფრიკული პარტია გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობისათვის) და  PRS (პარტია სოციალური განახლებისთვის). ქვეყანაში ფუნქციონირებს ოცზე მეტი მცირე ზომის პარტია.
საგარეო ურთიერთობები
გვინეა-ბისაუ ცდილობს მეგობრული და თანამშრომლობითი ურთიერთობები შეინარჩუნოს და ჩამოაყალიბოს სხვადასხვა სახელმწიფოებსა და ორგანიზაციებთან.
გვინეა -ბისაუ არის პორტუგალიურენოვანი ქვეყნების თანამეგობრობის ერთ- ერთი დამფუძნებელი წევრი. ასევე ცნობილია როგორც ლუსოფონის თანამეგობრობა და ლუსოფონის ერების საერთაშორისო ორგანიზაცია. ეს არის პოლიტიკური გაერთიანება ოთხი კონტინენტის მასშტაბით, სადაც გავრცელებულია პორტუგალიური ენა.
სამხედრო შეიარაღება
2008 წლის შეფასებით, გვინეა-ბისაუს შეიარაღებული ძალების ზომა დაახლოებით 4000 ადამიანს შეადგენს.
2018 წელს გვინეა-ბისავამ ხელი მოაწერა გაეროს ხელშეკრულებას ბირთვული იარაღის აკრძალვის შესახებ.
ადმინისტრაციული დაყოფა
გვინეა- ბისაუ რვა რეგიონად (regiões) და ერთ ავტონომიურ სექტორად (sector autónomo) იყოფა. ისინი თავის მხრივ კიდევ 37 სექტორად იყოფიან:
ეკონომიკა
გვინეა- ბისაუს მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ- ერთი ყველაზე დაბალია მსოფლიოში. ერთ- ერთი ყველაზე დაბალია ადამიანის განვითარების ინდექსი. მოსახლეობის ორ მესამედზე მეტი სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობს. ეკონომიკა მეტწილად სოფლის- მეურნეობაზეა დამოკიდებული. სოფლის მეურნეობის მთავარი პროდუქტებია: თევზი, აკაჟუ და მიწის თხილი. ეს პროდუქტები მთავარ საექსპორტო პროდუქტებსაც წარმოადგენენ. მარცხნივ|მინი|277x277პქ|ქვეყნის ცენტრალური ბანკი პოლიტიკური არასტაბილურობის ხანგრძლივმა პერიოდმა გამოიწვია დეპრესიული ეკონომიკური საქმიანობა, გაუარესდა სოციალური მდგომარეობა და გაიზარდა მაკროეკონომიკური დისბალანსი. გვინეა- ბისაუში საშუალოდ ბევრად მეტი დრო სჭირდება (233 დღე ან დაახლოებით 33 კვირა) ბიზნესის რეგისტრაციას, ვიდრე სხვა ნებისმიერ ქვეყანაში (სურინამის გარდა).
გვინეა-ბისაუსმა დაიწყო ეკონომიკური წინსვლის აღნიშვნა მას შემდეგ, რაც სტაბილურობის პაქტი გაფორმდა ქვეყნის მთავარ პოლიტიკურ პარტიებს შორის, რასაც მოჰყვა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მხარდაჭერილი სტრუქტურული რეფორმების პროგრამა. ქვეყნისთვის მთავარი გამოწვევებია სახელმწიფო მმართველობის აღდგენა, კერძო ინვესტიციისთვის ეკონომიკური კლიმატის გაუმჯობესება და ეკონომიკური დივერსიფიკაციის განვითარება. მას შემდეგ, რაც ქვეყანა პორტუგალიისგან დამოუკიდებელი გახდა 1974 წელს პორტუგალიის კოლონიური ომისა და კარნაციის რევოლუციის შედეგად, პორტუგალიის სამოქალაქო, სამხედრო და პოლიტიკური ხელისუფლების სწრაფმა გასვლამ ქვეყნიდან მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა ქვეყნის ეკონომიკურ ინფრასტრუქტურას, სოციალურ წესრიგს და ცხოვრების სტანდარტებს.
რამდენიმე წლის ეკონომიკური ვარდნის და პოლიტიკური არასტაბილურობის შემდეგ, 1997 წელს გვინეა-ბისაუ ქვეყნის ოფიციალური ვალუტა შეცვალა და აფრიკული ფრანკი მიიღო, რამაც შიდა ფულადი სტაბილურობა გამოიწვია. 1998 და 1999 წლებში დაწყებული სამოქალაქო ომი და 2003 წლის სექტემბერში განხორციელებულმა სამხედრო გადატრიალებამ კვლავ შეაფერხა ეკონომიკური საქმიანობა, დატოვა ეკონომიკური და სოციალური ინფრასტრუქტურის მნიშვნელოვანი ნაწილი ნანგრევებში და გაამძაფრა უკვე გავრცელებული სიღარიბე. 2004 წლის მარტის საპარლამენტო არჩევნებისა და 2005 წლის ივლისის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, ქვეყანა ცდილობს გამოჯანმრთელდეს ხანგრძლივი არასტაბილურობის პერიოდისაგან, რომელსაც ჯერ კიდევ მყიფე პოლიტიკური ვითარება აფერხებს.
დაახლოებით 2005 წლიდან, ლათინურ ამერიკაში მყოფმა ნარკოტიკებით მოვაჭრეებმა გვინეა-ბისაუ და რამდენიმე სხვა დასავლეთ აფრიკული ქვეყანა ევროპაში კოკაინის შესატან წერტილებად აქციეს. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ სახელმწიფოს მოიწოდა, რომ თავი დაეცვათ ,,ნარკო- სახელმწიფოს" შექმნისაგან. მთავრობამ და სამხედროებმა ბევრი რამ გააკეთეს ნარკომანიის ტრეფიკის შესაჩერებლად, რაც 2012 წელს პუჩტში გადაიზარდა. გაზეთ ბიქის მონაცემებით, გვინეა- ბისაუს მთავრობა კვლავ არალეგალური ნარკოტიკებით ვაჭრობას მისდევს. გვინეა-ბისაუ არის აფრიკაში ბიზნეს სამართლის ჰარმონიზაციის ორგანიზაციის წევრი (OHADA).
დემოგრაფია
მინი|გვინეა- ბისაუს სქესობრივ- ასაკობრივი პირამიდა მსოფლიო მოსახლეობის პერსპექტივების 2019 წლის მონაცემების თანახმად გვინეა-ბისაუის მოსახლეობა 2018 წელს 1,874,303-ს შეადგენდა, 1950 წელს კი ქვეყნის მოსახლეობა 518000 იყო. 2010 წლის მონაცემებით 15 წელზე ნაკლები ასაკის მოსახლეობის პროპორცია იყო 41.3%, 15-დან 56- წლამდე ასაკის მოსახლეობის პროცენტული მაჩვენებელი 55.4%, ხოლო 65 წელზე მეტის მოსახლეობის 3.3% იყო.
ეთნიკური ჯგუფები
გვინეა-ბისაუის მოსახლეობა ეთნიკურად მრავალფეროვანია და აქვს მრავალი განსხვავებული ენა, წეს-ჩვეულება და სოციალური სტრუქტურა.
ბისაუ- გვინეელები შეიძლება დაიყოს შემდეგ ეთნიკურ ჯგუფებად:
მათი უმეტესობა შერეული პორტუგალიის და აფრიკის წარმოშობის მეტისია.
პორტუგალიელი ადგილობრივები ბისაუ-გვინეელთა ძალიან მცირე პროცენტს შეადგენენ. მას შემდეგ, რაც გვინეა-ბისაუმ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, პორტუგალიის მოქალაქეების უმეტესობამ ქვეყანა დატოვა. ქვეყანას ცხოვრობს მცირე რაოდენობით ჩინელიც. მათში შედის მოვაჭრეები და მექანიკოსები, რომლებიც პორტუგალიის კოლონია მაკაოდან გადმოჰყავდათ.
ენები
მინი|ეთნიკური ჯგუფების გადანაწილება გვინეა- ბისაუში მიუხედავად ქვეყნის მცირე ზომისა, გვინეა-ბისაუს აქვს მრავალი ეთნიკური ჯგუფი, რომლებიც ერთმანეთისაგან ძალიან განსხვავდებიან, თავიანთი კულტურითა და ენებით. ეს არის იმის გამო, რომ გვინეა-ბისაუ არის ლტოლვილებისა და მიგრანტების მთავარი ცენტრი აფრიკაში. ქვეყანაში პორტუგალიური და პორტუგალიური კრეოლი კოლონიზატორების დახმარები გავრცელდა.
მიუხედავად მხოლოდ ერთი ოფიციალური ენისა, ქვეყანაში მრავალი ენა გამოიყენება. პორტუგალიურ ენაზე საუბარია ძირითადად, როგორც მეორე ენაზე, მისი გამოყენება ხშირად მხოლოდ ინტელექტუალურ და პოლიტიკურ ელიტებთან არის დაკავშირებული. ეს არის მთავრობისა და ეროვნული კომუნიკაციის ენა, როგორც კოლონიური მმართველობის მემკვიდრე. დაწყებითი და მესამე საფეხურის სწავლება მიმდინარეობს პორტუგალიურ ენაზე, თუმცა ბავშვების მხოლოდ 67% -ს აქვს წვდომა რაიმე ოფიციალურ განათლებაზე. მონაცემების მიხედვით პორტუგალიურად მოსაუბრეთა რაოდენობა 11-დან 15% -მდე მერყეობს. უახლეს აღწერაში (2009 წ.) მოსახლეობის 27.1% აცხადებდა, რომ ლაპარაკობს არატრადიციულ პორტუგალიურად (ქალაქის მკვიდრთა 46.3% და სოფლის მოსახლეობის 14.7%, შესაბამისად). პორტუგალიის კრეოლზე ლაპარაკობს მოსახლეობის 44%. კრეოლის გამოყენება კიდევ იზრდება და მისი გაგება უკვე მოსახლეობის დიდ ნაწილს შეუძლია.
სოფლის დანარჩენი მოსახლეობა საუბრობს სხვადასხვა აფრიკულ ენებზე, როგორებიცაა: ფულა (16%), ბალანტა (14%), მანდინკა (7%), მანჯაკი (5%), პაპელი (3%), ფელუპე (1%), ბეაფადა (0.7%), ბიჯაგო (0.3%) და ნალუ (0.1%), რომლებიც ადგილობრივ აფრიკულ ენებს წარმოადგენენ.
აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ სკოლებში ფრანგული ენა ისწავლება, როგორც უცხო ენა, რადგან გვინეა-ბისაუ არის გარშემორტყმული ფრანგულენოვანი ხალხებით. გვინეა-ბისაუ არის ფრანკოფონიის სრულუფლებიანი წევრი. მარცხნივ|მინი|ისლამური სალოცავი ბაფატაში, გვინეა- ბისაუში
რელიგია
აქ მოცემულია რელიგიური დემოგრაფიის ურთიერთსაწინააღმდეგო ცნობები. 2008 წლის მონაცემებით ქვეყნის მოსახლეობის 45,1% ისლამის მიმდევარია, 22,1% ქრისტიანია, 14.9% ანიმიზმის მიმდევარი, 2% არარელიგიური და 15.9% სხვა, ადგილობრივი რელიგიის მიმდევრები.
ისლამის მიმდევრობა დაზუსტებული არაა, ისევე როგორც აფრიკის ზოგიერთ სახელმწიფოში (ასეთია: უგანდა, ტანზანია, ლიბერია, ნიგერია და კამერუნი), შესაბამისად ისლამის მიმდინარეობებიდან ქვეყანაში არც სუნიზმი და არც შიიზმი არაა გავრცელებული. მუსლიმები დომინირებენ ქვეყნის ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით, ხოლო ქრისტიანები დომინირებენ სამხრეთ და სანაპირო რეგიონებში. ქრისტიანთა უმეტესობა კათოლიციზმის მიმდევრები არიან.
განათლება
უმაღლესი განათლება შეზღუდულია და უმეტესობა განათლებას საზღვარგარეთ იღებს. სტუდენტების უმეტესობა სასწავლებლად პორტუგალიაში მიემგზავრება.
ბავშვების მუშაობა ქვეყანაში ძალიან გავრცელებულია. განათლების მიღება ბიჭებისთვის მეტად გავრცელებულია, ვიდრე გოგონებისათვის. არაფორმალური განათლება მეტწილად ემყარება სათემო სკოლებს.2011 წელს წიგნიერების მაჩვენებელი შეადგენდა 55.3% -ს (68.9% მამაკაცებში, ხოლო 42.1% ქალებში)
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:პორტუგალიურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
მალმოს ზავი
მალმოს ზავი (Malmö recess) — ხელი მოეწერა 1524 წლის 1 სექტემბერს და ამით დასრულდა შვედეთის განმათავისუფლებელი ომი. დანიამ და ნორვეგიამ აღიარეს შვედეთის დამოუკიდებლობა, რომელმაც, თავის მხრივ, უარი განაცხადა სკონესა და ბლეკინგეზე.
გოტლანდის კუნძულზე კონტროლის დამყარების საკითხის მოგვარება გადაიდო, რომელიც შემდგომში უნდა განეხილა ჰანზის ქალაქების წარმომადგენლებისაგან შემდგარ კომიტეტს. საკითხის გადაწყვეტამდე კი შვედეთის ჯარი გააგრძელებდა რანრიკეს სამხედრო ოკუპაციას. 1532 წლისთვის შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს და რანრიკე დაუბრუნეს დანია-ნორვეგიას 1200 გულდენის სანაცვლოდ.
სქოლიო
კატეგორია:ჰანზა კატეგორია:შვედეთის ისტორია
ფრიდრიხ ფონ ბერგ-ალტენა
გრაფი ფრიდრიხ ფონ ბერგ-ალტენა (გერმ.: Graf Friedrich von Berg-Altena) (დ. 1173 — გ. 1198) - ბერგ-ალტენას გრაფი და მარკის მბრძანებელი 1180-1198 წლებში. იგი იყო გრაფ ებერჰარდ I ფონ ბერგ-ალტენას ვაჟი და მარკის პირველი გრაფის ადოლფ I-ის მამა, რომელიც შემდგომში ცნობილი მარკის გრაფების დინასტიის დამაარსებელი იყო.
კატეგორია:გრაფები (გერმანია) კატეგორია:დაბადებული 1173 კატეგორია:გარდაცვლილი 1198
Formica surinamensis
Formica surinamensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პემზა
პემზა (pumex) — ფოროვანი, ღრუბლოვან-დაჩვრეტილი მინისებრი ვულკანური ქანი. წარმოიქმნება ვულკანის ამოფრქვევისას, მჟავა ლავების აფუებისა და სწრაფი გამაგრების შედეგად. პემზის ფორიანობა აღწევს 80%-ს. მოცულობითი მასა 400-900 კგ/მ³. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით დაახლოებით 6. თეთრი, რუხი და მოყვითალო ფერისაა. ლღვება 1300-1450 °С ტემპერატურაზე. დამახასიათებელია მცირე თბოგამტარობა. იყენებენ სხვადასხვა ნაკეთობის გასაპრიალებლად, ლაქების ამოსაყვანად და სხვა. პემზური ქვიშა და ფერფლი გამოიყენება ცემენტში ჰიდრავლიკური დანამატის სახით. პემზის საბადოები გვხვდება ვულკანიზმის ოლქებში. იგი ხშირად განლაგებულია სხვადასხვაგვარ ვულკანურ ფერფლთან და ტუფებთან ერთად. მაღალი ხარისხის პემზა მოიპოვება ლიპარის კუნძულებზე. პემზის საბადო ცნობილია აგრეთვე ჩრდილოეთ კავკასიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაგმური ქანები
კორიკანჩა
კორიკანჩა (Quri Kancha; ოქროს ეზო ნამდვილი სახელი Inti Kancha - მზის ტაძარი) — ინკების იმპერიის ერთ-ერთი უმთავრესი ტაძარი, მზის ღმერთ ინტის სახელზე აგებული. ეს იყო ქალაქ კუსკოს ყველაზე უფრო მეტად წმინდა ტაძარი.
მოგვიანებით, XVII საუკუნეში, ესპანელებმა კორიკანჩის ტაძარი გადააკეთეს, მის საძირკვლებზე ააშენეს სანტო-დომინგოს ტაძარი. შემდგომში, მიწისძვრებმა არაერთხელ დააზიანეს სანტო-დომინგოს ტაძარი, მაგრამ ინკების მრავალჭირნახული კედლები ყოველთვის დაუზიანებელი რჩებოდა, კვლავაც ამაყად დგანან, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს ინკების შეუდარებელ ტექნოლოგიებზე ქვით მშენებლობის საკითხში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
შავშვები
შავშვები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი), მდებარეობს კვერნაქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ნატახტარი-გორის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 740 ადამიანი.
აპასოვო
აპასოვო (Апас; Апасово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია „მელეუზი“, რომელიც დაშორებულია 17 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ალექსანდრე სააკოვი
ალექსანდრე სააკოვი (დ. 1941 — გ. 2007) — ქართველი ფოტოგრაფი, ეთნიკურად სომეხი.
დაიბადა 1941 წელს თბილისში. ფოტოგრაფიას ხელი მოკიდა 1965 წელს. მუშაობდა გაზეთებში „ახალგაზრდა კომუნისტი“, „მოლოდიოჟ გრუზიი“, „კომუნისტი“, აპნ-ის და ტასს-ის საქართველოს განყოფილებებში. თანამშრომლობდა გაზეთებში „პრავდა“, „კომსომოლსკაია პრავდა“, „სოვიეტსკი სპორტი“, „სოვეტსკაია კულტურა“, „არგუმენტი ი ფაქტი“, ჟურნალებში „სოვეტსკი სოიუზ“, „ოგონიოკი“, „ჟურნალისტი“, „სოვეტსკოე ფოტო“. იბეჭდებოდა თითქმის ყველა პროფესიულ ფოტოგრაფიულ ჟურნალებში „სოვიეტ ლაიფ“-ი, „კვიკ“-ი, „პარი-მატჩ“-ი. 120 რესპუბლიკური, სრულიად საკავშირო და საერთაშორისო ფოტოგამოფენებისა და ფოტოკონკურსების პრიზიორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.
ცხოვრების ბოლო წლები მძიმე დეპრესიაში გაატარა. ცხოვრება თვითმკვლელობით დაასრულა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფოტოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
ივანე II (სამცხის ათაბაგი)
ივანე II ჯაყელი — სამცხის გამგებელი, ათაბაგი 1391-1444 (ვახუშტის მიხედვით), ბექა II-ის ძე. თავდაპირველად საქართველოს მეფე გიორგი VII-თან ერთად იბრძოდა თემურლენგის წინააღმდეგ. დაახლოებით 1400-1401 განუდგა გიორგი VII-ს და დამპყობელს დამორჩილდა. ცდილობდა სამცხისათვის მოეპოვებინა საეკლესიო დამოუკიდებლობა, მაგრამ წინ აღუდგა მცხეთის საპატრიარქო და მესხეთის საეპისკოპოსოთა დიდი ნაწილი. ივანე II-ის მისწრაფებას დამოუკიდებლობისაკენ ბოლო მოეღო ალექსანდრე I დიდის მტკიცე პოლიტიკამ. 1414 მეფესთან ბრძოლაში (ასპინძასთან, კოხტასთავს) დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. ალექსანდრე I-მა ერთგულების ფიცი დაადებინა და ათაბაგობა დაუბრუნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები კატეგორია:ჯაყელები
კვიპროსის მთავარეპისკოპოსები
კვიპროსის მთავარეპისკოპოსები — აქ წარმოდგენილია კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის არქიეპისკოპოსები სია:
During the Lusignan and later Venetian rule from 1260-1571 the Church of Cyprus ceased to be autocephalous and came under the direct rule of the Papacy, its fourteen Dioceses was reduced to four until 1571 when the Ottomans, for expedient administrative reasons, restored to the Orthodox Church of Cyprus all its previous privileges and rights.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვიპროსის მთავარეპისკოპოსები კატეგორია:კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია
ბაითალო
ბაითალო — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, კასუმლოს თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 350 მეტრზე, მარნეულიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 329 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოსვალდო დორტიკოს ტორადო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
სიოკონი
სიოკონი (ოფიციალურად სიოკონის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Siocon; Bayan ng Siocon) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 48 524 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 26 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
ილაი მენინგი
ილაიშა ნელსონ „ილაი“ მენინგი (Elisha Nelson „Eli“ Manning; დ. 3 იანვარი, 1981) — ნიუ-იორკ ჯაიანთსის ამერიკელი ყოფილი ქორტერბექი, რომელიც ნაციონალური ფეხბურთის ლიგაში ასპარეზობდა. ილაი არის ყოფილი ნფლ ქორტერბექ არჩი მენინგის შვილი ინდიანაპოლის კოლტის ქორტერბექ პეიტონ მენინგის ძმა. მენინგი კოლეჯის ფეხბურთს თამაშობდა მისისიპის უნივერსიტეტში (Ole Miss), მას შემდეგ რაც დაამთავრა Isidore Newman School, რომელიც ნიუ-ორლეანში მდებარეობს. ილაი იქნა არჩეული 2004 წლის ნფლ დრაფტზე სან დიეგო ჩარჯერების მიერ, რომელიც ულამვე იქნა გაცვლილი ნიუ იორკ ჯაიანთსის არჩეულ ფილიპ რივერსში.
მენინგმა მოიგო სუპერ ბოულის ყველაზე ღირებული მოთამაშის (MVP) ტიტული სუპერ ბოულ XLII-ის დროს, მას შემდეგ რაც დაეხმარა ლიდერობა აეღო თავის თავზე და ჯაიანთსს დაემარცხებინა მანამდე დაუმარცხებელი ნიუ-ინგლენდ პეტრიოტსი. 2012 წლის 5 თებერვალს მან კვლავ თავის თავზე აიღო ლიდეორბა როდესაც სუპერ ბოულ XLVI ხელახლა დაამარცხა ნიუ-ინგლენდ პეტრიოტსი, მან მეორეჯერ ზუსტად ამ დროს შეძლო მოგება იგივი ტიტულის. მენინგი არის იმ 5 ქორტერბექს შორს, რომლებმაც შეძლეს ორჯერ მოეგოთ სუპერ ბოულ MVP ტიტულის მოგება.
მენინგი არის ასევე President's Council on Physical Fitness and Sports  ყოფილი წევრი.
კარიერა კოლეჯში
იმის ლოდინში თუ რომელ კოლეჯში წავიდოდა მენინგი, მან მოწვევა David Cutcliffe-ისგან მიიღო, რომელიც ყოფილი თავდასხმის კოორდინატორი იყო ტენესის უნივერსიტეტში.
მისი ოლე მის-ში ყოფნის დროს, მენინგმა 45 ჯერ შეძლო ან დაემყარებინა და ანაც გათანაბრებოდა ერთ-სეზონის რეკორდებს. მისი კარიერის ნომრები რომელშიც შედის: 10 119 იარდის პასი (მე-5 SEC კარიერის სიაში), 81 თაჩდაუნ პასი (მე-3 SEC კარიერის სიაში), და ასევე პასის რეიტინგი 137.7 (გაუთანაბრდა მე-6 ადგილოსანს SEC კარიერ სიაში). მენინგი ასევე ლიდერობდა რებელს 10-3 ჩანაწერით გუნდს, სადაც საბოლოოდ 31-28 გაიმარჯვეს ოკლაჰომა სტეიტ ქოუბოიზთან SBC Cotton Bowl Classic-ში 2003 წელს. ის ასევე მიწვეული იყო დიდი ასაკის ბოულში 2004 წელს, მაგრამ მან უარი განაცხადა თამაშზე.
მენინგი მისისიპის უნივერსიტეტის დიპლომი აიღო, რომელშიც მას პროფესიად მარკეტინგი უწერია, ხოლო მისი საერთო GPA კი 3.44 ქულას შეადგენს.
2004 წლის ნფლ დრაფტი
San Diego Chargers ჰქონდა 2004 წელს მოპოვებული პირველ ნომრად არჩევა დრაფტზე, მას შემდეგ რაც 2003 წლის სეზონი 4-12 დაამთავრეს. მენინგი ყველაზე სასურველი მოთამაშე იყო დრაფტზე, რომელიც ასევე ჩარჯერებს უნდოდათ. თუმცა თვითონ მენინგმა (მამის დარიგებით) განაცხადა, რომ ის უარს იტყოდა თამაშზე თუ ჩარჯერები მას აირჩევდნენ. ჩარჯერებმა მაინც აირჩიეს პირველ არჩევნად მენინგი, მაგრამ ეს იმით იყო გამოწვეული რომ ჯაიანთსთან შეთანხმდნენ მის გაცვლაზე, ამ გაცვლაში კი ჯაიანთსის არჩეული ფილიპ რივერსი შედიოდა.
2004 წლის ქორტერბექის კლასი
მენინგი იყო იმ 4 ქორტერბექიდან ერთ-ერთი, რომელიც 2004 წლის ნფლ დრაფტზე აირჩიეს ბენ როტლისბერგერ, ფილიპ რივერს და ჯეი ფი ლოსმენთან ერთად. ჯეი ფის გარდა, დანარჩენი სამეულმა მიიღეს ხმა პრო ბოულისთვის მანამ, სანამ ვარკსვლავები გახდებოდნენ, არცერთმა მათგანმა არ წააგო სეზონი 8-8 დასრულეს, ხოლო როტლისბერგერი და მენინგმა კი საბოლოოდ 2 სუპერ ბოულში გაიმარჯვეს.
2004 წლის სეზონი
მენინგმა პირველი რეგულარული სეზონის სტარტერად ატლანტა ფალკონთან დაიწყო ჯაიანთ სტედიუმზე რომელიც 2004 წლის 21 ნოემბერს შედგა. მისი მეოთხე სტარტერად დაწყება, რომელიც ბალტიმორ რავენსის წინააღმდე M&T Bank Stadium-შედგა 2004 წლის 12 დეკემბერს, მან პასის რეიტინგი 0.0 დაასრულა, რითაც საბოლოოდ მეორე ტიამში შეცვლილი იქნა კურტ ვორნერის მიერ. თუმცა სეზონის ბოლოსკენ ილაი კვლავ ჯაიანთსის სტარტერი გახდა.
2005 წლის NFC აღმოსალვეთ ჩემპიონი
2004 წლის შემდეგ სეზონში, ვორნერმა დატოვა ჯაიანთსი. აქედან გამომდინარე გუნდის მთავარი სტარტერად ილაი იქნა დასახელებული. პირველი 2 მატჩში მან ორივეში მოახერხა გამარჯვება კარდინალსთან და საინტსთან, მას შემდეგ გუნდი დასავლეთ ნაპირისკენ გაემართა, რომ გუნდს სან დიეგოსთან ეთამაშა. ჩარჯერების გულშემატკივრებს ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ დავიწყებული ილაის გაცხადება მათ გუნდში თამაშის უკადრისობაზე. 2005 წლის 25 სექტემბერს გუნდმა პირველად იმოგზაურა სან დიეგოში მას შემდეგ რაც დრაფტზე ილაი იქნა გადმობირებული ჯაიანთსის მიერ საბოლოოდ. მოედანზე შეკრებილი ხალხი კი ილაის ყოველ ბურთის შეხებაზე ბუობდა (გამოძახილი: ბუუუუუუ). სან დიეგომ მოახერხა ამ მატჩში 45-23 გამარჯვება, მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს რომ ილაის ყველაზე გასაოცარი მატჩი ამ წნეხის მიუხედავად, რადგან მან შეძლო 24/41 ზუსტი პასის განხორციელება, 352 იარდის დაფარვა და საბოლოოდ 2 თაჩდაუნის დადება.
ამ მატჩის შემდეგ, გუნდი კვლავ შინ დაბრუნდა, სადაც ილაიმ თითქმის 300 იარდიანი და კარიერაში მისი ყველაზე მეტი 4 თაჩდაუნ პასი განახორციელა სტ. ლუის რემსის წინააღმდეგ, სადაც გიგანტებმა 44-24 გაიმარჯვეს რემსის წინააღმდეგ ჯაიანთ სტედიუმზე. ბოლო დრაივის კულმინაცია იყო 2 იარდიანი თაჩდაუნი რომელიც ამანი ტუმერმა თამაშის დასრულებამდე 5 წამით ადრე დადო. 2 კვირის შემდეგ, მენინგმა დასძლია გასვლითი მატჩის სისუსტე და სან ფრანცისკო გასვლაზე 24-6 დაამარცხა, რაც ოფიციალურად პირველი გასვილითი მატჩის მოგება იყო სეზონში ჯაიანთსისთვის. მინესოტა ვიკინგთან ცუდი თამაშის მიუხედავად, სადაც ილაის 4-ჯერ ჩაუჭრეს ბურთი, მან კვლავ ულიდერა გუნდს და გაათანაბრებინა მატჩი ბულუ წუთისთვის, მანამ სანამ საბოლოოდ ვიკინგები გამარჯვების საჯარიმო დარტყმას შეასრულებდნენ.
მენინგმა სეზონი დაასრულა 5 საუკეთესო ქორტერბექს შორის, სადაც ის როგორც პასით განვლილი იარდებით, ასევე თაჩდაუნებით იყო შესული. საბოლოოდ გუნდმა მე-3 ადგილზე დაამYავრა გატანილი ქულების ტოტალური მაჩვენებლით - 422, რაც 1963 წლიდან მოყოლებული, პირველი შედეგი იყიო. ჯაიანთსმა შეძლო 11-5 ჩანაწერით NFC აღმოსავლეთის გამარჯვება.
2006 წლის სეზონი
მენინგის მეორე სრული სეზონი იყო 2005 წელს. მან დაახლოებით 65 % ზუსტი პასი განახორციელა მისი პირველი 4 მატჩის დროს. მაგრასამწუხაროდ სეზონის მეორე ნახევარში ილაის თამაში უკუსვლისკენ წავიდა, როდესაც მის ძმა - პეიტონ მენინგის გუნდ კოლტთან წააგო გახსნის დღეს. გუნდის სრულიად სახეცვლილება კი დივიზიონის მეტოქე იგლსთან მოხდა, როდესაც გუნდი 24-7 აგებდა მეო-4 პერიოდში მაგრამ შეძლო და 30-24 მოიგო დამატებულ დროში. მენინგმა კარიერის ყველაზე მაღალი 371 იარდი დაფარა რასაც 3 თაჩდაუნი მოჰყვა, რომელშიც ასევე გამარჯვების ოლაქსიკო ბურესის თაჩდაუნი არის განულისხმევი დამატებითში. ამის შემდეგ კი გუნდმა შემდეგ კვირას სიეტლთან კვლავ უსახურად ჩაატარა მატჩი. ამას კი საბოლოოდ მენინგის და ჯაიანთსის 5 ზედიზედ გმაარჯვება მოჰყვა: რედსკინსის, ქოუბოიზ, ფალკონების წინააღმდეგ რომლებიც საბოლოოდ 6-2 დააწინაურა.
გამარჯვებების სერიას მოჰყვა მნიშვნელოვანი მოთამაშეების ტრავმები.საბოლოოდ სეზონი გუნდმა 8-8 დაასრულა. ფლეი-ოფში გასულებს კი იგლსი შეხვდათ კვლავ, სადაც ბოლო წამებზე საჯარიმო დარტყმულით შეძლეს მოგება და შემდეგ ეტაპზე გასვლა. ჯაიანთსმა კი სეზონი დაასრულა.
მთლიანი სეზონის მანძილზე, მენინგმა 3 244 იარდი, 24 თაჩდაუნი და 18 მეტოქიეს მიერ ჩაჭრილი პასი ჩაიწერა. მან პროცენტულად 57.7 ზუსტად შესრულებული პასი, რაც წინა წლიდან გამომდინარე 5 ქულით გაუმჯობესებული იყო, მაგრამ მენინგი სეზონის მეორე ნახევარში არეულად თამაშობდა. მენინგმა საბოლოოდ სეზონი ქორტერბექების რეიტინგით 77 დაასრულა (მე-18 ლიგაში) სადაც საშუალოდ 6.2 იარდს გადიოდა თითო ცდაზე.
2007 წლის სეზონისთვის მომზადება
მენინგი მიდოულენდში ვარჯიშობდა თავდასხმის კოორდინატორ კევინ გილბრაიდთან და ახალ ქორტერბექის მწვრთნელ კრის პალმერთან ერთად. პირველად მის კარიერაში პლაქსიკო ბურესთან და ჯერემი შოუკისთან გადიოდა პრაქტიკას სეზონის დაწყებამდე. ეს კი უკეთესი იყო ვიდრე მენინგის პრაქტიკების გავლა მარტო მაიამიში, როგორც წინა წელს იყო.
რეგულარული სეზონი
მენინგმა შემდეგი 2007 წლის სეზონი შესანიშნავად დაიწყო, დალას ქაუბოიზთან ილაი 28/41 ზუსტად შესრულებუი პასი განახორციელა, რითაც 312 იარდი დაფარა და გუნდს 4 თაჩდაუნის დადებაში დაეხმარა, აქვე უნდა ითქვას რომ მხოლოდ ერთხელ იქნა მეტოქის მიერ მისი პასი ჩაჭრილი, მაგრამ მან მხარი დაიზიანა და მეორე ნახევრის ბოლოსკენ შეცვლილი იქნა. მან მეორე კვირის მატჩი გრინ ბეი პეკერსთან ჩაატარა, როდესაც 1 თაჩდაუნის დადება მოახერხა, თუმცა ჯაიანთსის დაცვა ძალიან უსახოდ თამაშობდა და შესამაბისად ეს მატჩი 35-13 დამარცხდნენ. მე-4 კვირის მატჩში კი მენინგი დაერხმარა გუნდს ვაშინგტონ რედსკინთან 24-17 გაემარჯვა, სადაც უკვე დაცვას თამაშის ხარისხის გაუმჯობესება ეტყობოდა. მომდევნო მატჩში კი ჯაიანთსის დაცვამ ნფლ რეკორდი დაამყარა და ფილადელფია იგლსის წინააღმდეგ 12 საკი მიითვალა, მატჩი კი 16-3 გამარჯვებით დაასრულა გიგანტებმა. მომდევნო კვირაში კი ქალაქის მეტოქე ნიუ-იორკ ჯეტსთან მენინგმა გუნდს 35-24 მოაგებინა.
შემდეგი ორი საშინაო მატჩის მოგების შემდეგ, მენინგმა და ჯაიანთსმა შეძლეს ატლანტა ფალკონის დამარცხენა 31-10. ამ მატჩში კი ილაიმ 27/39 ზუსტი პასი განახორციელა 303 იარდის დაფარვით. ჯაიანთსმა შედეგი 5-2 გაზარდა როდესაც 33-15 გაიმარჯვა სან ფრანცისკო 49ერსის წინააღმდეგ, სადაც მენინგმა კვლავ 2 თაჩდაუნ პასი გადააწოდა. 2007 წლის 28 ოქტომბერს კი ჯაიანთსმა გასვილი შეხვედრა ჩაატარა მაიამი დოლფინთან უემბლის სტადიონზე. მენინგმა მხოლოდ 59 იარდიანი პასი შეასრულა, მაგრამ 10 იარდიანი თაჩდაუნ გარბენი თავად შეასრულა. ეს თაჩდაუნი იყო პირველი ნფლ ისტორიაში, რომელიც ჩრდილო ამერიკის გარეთ დაიდო. საბოლოოდ გიგანტებმა 13-10 გაიმარჯვეს დოლფინსის წინააღმდეგ, რამაც საშუალება მისცა 6-2 გასულიყვნენ სეზონში.
მას შემდეგ კი რაც გიგანტებმა მე-9 კვირაში პირად მეტოქე დალას ქაუბოიზთან წააგეს, ნიუ-იორკ ჯაიანთსის მფლობელმა ჯონ მარამ სახალხოდ დასვა შეკითხვა მენინგის ნიუ-იორკის ლიდერობის შესაძლებლობის შესახებ 2007 წელს და ასევე სამომავლოდ:
მხოლოდ და მხოლოდ რასაც ვფიქრობთ "შეგვიძლია მოვიგოთ ამ ბიჭთან ერთად?" ერთადერთი საფიქრალი რაც არის. როდესაც ვსაუბრობთ ნებისმიერ მოთამაშეზე სეზონის დასასრულს, ნომერ 1 კითხვა არის"შეუძლია მას დაგვეხმაროს გამარჯვებაში?" ასევე "შეგვიძლია მოვიგოთ ჩემპიონობა ამ ბიჭთან ერთად?" '
მას შემდეგ რაც მარამ ილაი გააკრიტიკა, მან შეძლო დაბრუნება და კონფერენციის ვაილდქარდზე დეტროიტ ლაიონი დაამარცხებინა გიგანტებს. ილაიმ 283 იარდი დაფარა და ასევე 1 თაჩდაუნი დადებინა გუნდს, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, მას არც ერთი მეტოქის მიერ ჩაჭრილი პასი არ გაუკეთებია გასვლით მატჩში.
2007 წლის პლეი-ოფი
"ილიამ საუკეთესო მატჩი ჩაატარა დღეს," განაცხადა გუნდის რისივერმა ამანი ტუმერმა. " მან შესანიშნავად გაართვა თავი თავდასხმას. ის ნამდვილად შეუჩერებელი იყო და გამოსავალს ყველგან პოულობდა: ეს არის მეტი ვიდრე ულიდერო გუნდს.... რაც მან საბოლოოდ გამოაჩინა დღეს.
2008 წლის 13 იანვარს, მენინგი გუნდს სათავეში ედგა, როდესაც გუნდმა ფავორიტი დალას ქაუბოიზ დაამარცხა და NFC პირვლეობას დაეუფლა. ეს კი ზედიზედ მესამე მატჩი იყო, სადაც მენინგი მშვენივრად ართმევდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, საბოლოოდ მან 12/18 პასი განახორციელა ზუსტად და 163 იარდი დაფარა რასაც 2 თაჩდაუნი მოჰყვა, ასევე აღსანიშნავია რომ არც ერთხელ არ ჩაუჭრიათ მენინგის ნასროლი ბურთი. ჯაიანთსი გახდა პირველი გუნდი რომელმაც NFC-ში ნომერ პირველი გასული გუნდი დაარცხა, ეს კი 1990 წლიდან პირველი შემთხვევა იყო. ამ გამარჯვებამ გუნდი NFC ჩემპიონობისთვის ბრძოლაში გაიყვანა სადაც მოწინააღმდეგე გრინ ბეი პეკერსი იყო, მატჩი კი 2008 წლის 20 იანვარს შედგა. თამაში საბოლოოდ დამატებით დროში გადავიდა, სადაც გიგანტებმა იმარვეს 23-20. დრამატულმა გამარჯვებამ კი გუნდი სუპერ ბოულ XLVI-ში გაუშვა. ეს კი გუნდის პირველი სუპერ ბოულ მონაწილეობა იყო 2001 წლის მერე (სუპერ ბოული XXXV). ხოლო პირველი სუპერ ბოულის გამარჯვება 1990 წლის მერე (სუპერ ბოული XXV).
სუპერ-ბოული XLVII
მას შემდეგ რაც თამაშის დასრულებამდე 2:42 იყო დარჩენილი პატრიოტსი 14-10 ლიდერობდა. მენინგი კი ლიდერობას კვლავ თავის ტავზე იღებს და 83 იარდიან, გამარჯვების თაჩდაუნ დრაივს ახორციელებს. 3 & 5 ჯაიანთსი 44 იარდიან ნიშნულთან იყო, როდესაც მენინგი გასაოცრად იძვრენს თავს ორი მეტოქიდან და პასს აკეთებს ტაირის მიმართულებით, ეს უკანასკნელი კი შესანიშნავ დაჭერას ახორციელებს. ოთხი გთამაშების შემდეგ, პლაქსიკო ბურესი იჭერს 13 იარდიან პასს რასაც თაჩდაუნი მოჰყვება და ნიუ-იორკს 17-14 აწინაურებს, თამაშის დამთავრებამდე 35 წამით ადრე. მენინგი გახდა მეორე ქორტერბექი ნფლ ისტორიაში, რომელმაც 2 წინსვლის თაჩდაუნი დადო  სუპერ ბოულის მეო-4 პერიოდში ( პირვლეი ჯოე მონტანა გახდა). მენინგი ასევე გახდა პირველი ქორტერბექი, რომელმაც ბოლო წუთზე, ჩემპიონობის მომტანი თაჩდაუნ პასი განახორციელა (ასევე პრე-სუპერ ბოულის ერაც ითვლება), ეს კი მაშინ როდესაც საჯარიმო დარტყმული გასათანაბრებლად გუნდს არ ყოფნიდა. მომენტალური ჯაიანთსის გამარჯვების შემდეგ, მენინგმა და სამწვრთნელო პერსონალმა მოკლე საუბარი გამართა პრეზიდენტ ჯორჯ ბუსთან.
მენინგი დასახელებული იქნა სუპერ ბოულ XLII-ის ყველაზე ღირებული მოთამაშე. ილაი და მისი ძმა - პეიტონი არიან ერთადერთი ძმები, რომლებმაც ითამაშეს სუპერ ბოულში და შეძლეს არა მხოლოდ სუპერ ბოულში გამარჯვება, არამედ სუპერ ბოულის MVP ტიტული მოიპოვეს, თავის წარტმატებული წლების დროს.
სუპერ ბოულის MVP გამაჯრვების შემდეგ, ილაის გადაეცა შესაძლებლობა 2008 წლის ნებისმიერი კადილაკის მოდელი აერჩია, სადაც მან საბოლოოდ Escalade Hybrid-ზე შეაჩერა არჩევანი. სუპერ ბოულიდან სამი დღის შემდეგ, ის იყო მიწვეული Late Show-ში David Letterman-თან.
2008 წლის სეზონი: NFC აღმოსავლეთ ჩემპიონი
მენინგნმა და ჯაიანთსმა 2008 წლის სეზონი მის დივიზიონის მეტოქე ვაშინგტონ რედსკინთან 16-7 გამარჯვებით დაიწყეს. "ეს იყო ბრწყინვალე სეზონის გახსნა" - განაცხადა მენინგმა, რომელმაც 19 ზუსტად შესრულებული პასი განახორციელა 35-იდან, 216 იარდი დაფარა, ასევე ერთი რაშინგ თაჩდაუნი დადო და მხოლოდ და მხოლოდ ერთხელ იქნა მისი პასი მეტოქის მიერ ჩაჭრილი. ჯაიანთსმა სეზონში მეორეჯერ სენტ ლუის რემსი 41-13 დაამარცხა სადაც მენინგმა 20 ზუსტი პასი, 260 იარდი და 3 თაჩდაუნი დაადებინა 3 სხვადასხვა რისივერს. ეს კი გუნდის ზედიზედ მეოთხე გამარჯვება იყო რემსის წინააღმდეგ. მენინგმა შემდეგ კვირას ჯაიანთს მე-4 პერიოდის კიდევ ერთი კლასი აჩვენა, როდესაც შეძლო 2 თაჩდაუნის დადება და ანგარიში ფრედ 23-23 გახადა, ხოლო დამატებულ დროში კი ჯაიანთსმა 3 ქულიანი საჯარიმო დარტყმული გამოიყენეს და მოიგეს კიდეც. სეზონის მე-4 კვირაში გუნდმა სიეტლ სიიჰოუქსი გაანადგურა 44-6, სადაც მენინგმა 2 თაჩდაუნ პასი და 19/25 ზუსტი პასი განახორციელა, რასაც 267 იარდის დაფარვა მოჰყვა, რამაც ჯაიანთსის ტოტალური იარდი 523 შეადგინა, ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 2002 წლიდან მოყოლებული.
შემდეგ კვირას გუნდმა უსახურად ითამაშა და კლივლენდში 35-14 დამარცხდა, რასაც შემდეგ კვირაში 29-17 გამარჯვება მოჰყვა სან ფრანცისკოს წინააღმდეგ, ხოლო პიტსბურგ სტილერსთან 21-14 გამარჯვება მოახერხეს. მენინგის ლიდერობით გუნდს პირველი შვიდი მატჩის ჩანაწერი 6-1 იყო. მე-8 კვირაში ჯაიანთსმა შეძლო შინ გამარჯვება დალას ქოუბოიზის წინააღმდეგ 35-14, რამაც სეზონის ნახევარზე 7-1 გაიყვანა წინ, მენინგმა კი 3 თაჩდაუნ პასი განახორციელა ამ მატჩში. ნიუ-იორკელებმა გაიუმჯობესეს შედეგი და 8-1 გახადეს მას შემდეგ, რაც 36-31 დაამარცხეს ფილადელფია. მენინგმა 2 თაჩდაუნ პასი მისცა, ხოლო შემდეგი მატჩი კი ლიგის დაცვითი თამაშით ცნობილი ბალტიმორ რევენსი დაამარცხეს 30-10.
2 კვირის შემდეგ, ჯაიანთსი კვლავ შეხვდა სეზონში მეორედ ვაშინგტონ რედსკინს. მენინგმა პირველად მაოხერხა 300 იარდის დაფარვა როდესაც 21/34 პასი შეასრულა, სადაც ასევე 40 იარდიანი ტაჩდაუნ პასი გადასცა ტუმერს. 34 პასიდან კი მას მხოლოდ ერთხელ მოუხერხა მეტოქემ ჩაჭრა. საბოლოოდ სეზონში მეორედ დაამარცხა ჯაიანთსმა 23-7 ვაშინგტონი.
ნოემბერში, მენინგი დასახელებული იქნა თვის NFC თავდასხმის მოთამაშედ, სადაც მან თვის განმავლობაში 1 035 იარდი დაფარა, 10 თაჩდაუნ პასი განახორციელა და 94.9 პასის რეიტინგი ჰქონდა, სადაც გუნდმა 5/5 მოიგო.
მე-15 კვირას, ილაი და ჯაიანთსი სტუმრობდა ტექსას სტედიუმს, სადაც საბოლოოდ დალას ქოუბოიზმა 20-8 გაიმარჯვა.
მე-16 კვირას კაროლინა პანტერსის წინააღმდეგ ჰქონდა თამაში, სადაც პანტერების 21-10 ლიდეორბის მიუხედავად, გუნდმა შეძლო და 28-28 გაათანაბრა, ხოლო დამატებითში კი თაჩდაუნი დადო და საბოლოოდ გამარჯვება მოიპოვეს. თამაშის პირობები კი ძალიან რთული გამოდგა, რადგან ზამთრის სუსხი სიცივე იყო.
მას შემდეგ რაც ნომერ 1 გუნდი გახდა NFC-ში, თუმცა პირველივე პლეი-ოფის მატჩში გუნდმა ჯაიანთს სტედიუმზე მარცხი განიცადა ფილადელფია იგლსთან 11-23. მენინგმა 15 ზუსტი პასი განახორციელა 29 მცდელობიდან, 169 იარდი დაფარა მაგრამ სამწუხაროდ თაჩდაუნ პასი არ გაუკეთებია, ასევე 2-ჯერ ჩაჭრა მეტოქემ მისი პასი.
2009 წლის სეზონი
2009 წლის სეზონი გუნდმა კვლავ დივიზიონის მეტოქე ვაშინგტონ რედსკინთან დაიწყო, სადაც გიგანტებმა 23-16 გაიმარჯვეს. მენინგმა 20/29 ზუსტი პასი შეასრულა, 1 თაჩდაუნ და 1 ჩაჭრით. შემდეგი ტური კი დალასში იმოგზაურეს რომ ქოუბოიზის ახალ სტადიონ ქოუბოიზ სტედიუმზე ჩაეტარებინათ მატჩი. მენინგმა 25/38 ზუსტი პასი განახორციელა, რითაც 330 იარდი დაფარა, 2 თაჩდაუნი მოუტანა გუნდს და მეტოქეს არც ერთხელ არ ჩაუჭრია მისი პასი, რამაც საბოლოოდ გიგანტები 33-31 გამარჯვებამდე მიიყვანა. მე-3 კვირაში გუნდი ტამპა ბეიში გაემგზავრა სადაც ბუკანერსთან გამართულ მატჩში ილაიმ 14/24 პასი, 161 იარდი და 2 თაჩდაუნი დაადებინა გუნდს, სადაც ასევე არც ერთხელ არ ჩაუჭრია მეტოქეს, საბოლოოდ კი გუნდმა 24-0 გაიმარჯვა.
მე-4 კვირაში, ჯაიანთსი შეხვედრას კანზას სიტი ჩიფსთან მართავდა. შეხვედრას მენინგი კარგად ატარებდა მანამ, სანამ მეოთხე პერიოდში პასის დროს სტივ სმიტი არ დაეჯახებოდა, რამაც მისი ტრავმა გამოიწვია. საბოლოოდ ის მაინც დარჩა მოედანზე და 4 სათამაშო მომენტი კვლავ ჩაატარა და გუნდს 54 იარდიანი თაჩდაუნი დაადებინა ჰაკიმ ნიქსს. მე-5 კვირას გამართულ მატჩში მენინგმა ოკლენდ რაიდერსთან გამართულ შეხვედრაში, 8/10 პასი 173 იარდი და 2 თაჩდაუნი მოუტანა გუნდს სადაც საბოლოოდ 44-7 დასრულდა კიდეც. ეს იყო მის კარიერაში ყველაზე მაღალი შედეგი, როდესაც მან უმაღლესი პასის რეიტინგი მოიპოვა.
5 მატჩიან გამარჯვებების სერიას, ჯაიანთსისთვის ცუდი პერიოდი მოჰყვა, რამაც 4 მატჩიანი წაგებების სერიაც გამოიწვია ნიუ ორლეან სეინსთან, არიზონა კარდინალსთან, ფილადელფია იგლსთან და სან დიეგო ჩარჯერთა. მე-11 კვირაში კი გუნდმა ატლანტა ფალკონსი დამატებით დროში 34-31 დაამარცხა. ფალკონთან გამართულ შეხვედრაში, მენინგმა კარიერის ყველაზე მაღალი 384 იარდი დაფარა პასით, რასაც 3 თაჩდაუნი და 1 მეტოქის მიერ ჩაჭრა მოჰყვა.
მადლიერების დღეს გამართულ შეხვედრაში, ჯაიანთსი დენვერში ჩავიდა სადაც ბრონკოსთან 26-6 დამარცხდა. მენინგმა ანგარიშზე 24/40 პასი, 230 იარდი ჩაიწერა მაგრამ არც ერთი თაჩდაუნ პასი არ გაუხორციელებია და ერთხელ ჩაუჭრეს პასი. მე-14 კვირას კი დივიზიონის მეტოქე ფილადელფია იგლსთან ითამაშეს, სადაც ჯაიანთსი 45-38 დამარცხდა, რომელიც დაწყებიდანვე ძალიან ახლო თამაში იყო. მენინგმა კარიერის ყველაზე მაღალი 391 იარდი დაფარა, რასაც 3 თაჩდაუნი და არც ერთი ჩაჭრა მოჰყვა, თუმცა სამწუხაროდ გუნდმა მაინც ვერ შეძლო გამარჯვება. შემდეგ კვირაში კი ჯაიანთსი დომინირებდა რედსკინსის წინააღმდეგ სადაც გიგანტებმა 45-12 გაიმარჯვეს. მენინგმა ასევე მოუგო მის ძმა პეიტონ მენინგს პრო ბოულში, რაც მისთვის პირველი გამოცდილება იყო.
შემდეგ კვირას ჯაიანთს სტედიუმზე ბოლო მატჩი გამართა გუნდმა, სადაც გუნდმა სამარცხვინო 41-9 წაგება მიიღეს კაროლინა პანტერების წინააღმდეგ, რასაც ერთი კვირის შემდეგ იგივე განმეორდა და მინესოტა ვიკინგთან რეგულარული სეზონის საფინალო მატჩში 44-7 დამარცხდა. მენინგმა მატჩის შემდეგ ბოდიში მოიხადა გულშემატკივრის წინაშე მათი უსახო თამაშის გამო.
მენინგმა 2009 წლის სეზონი კერიერის უმაღლესად დაასრულა, რაშიც შედიოდა: 4 021 პასით დაფარული იარდი, 27 თაჩდაუნი და 62.3 შესრულებული პასი, რამაც საპასო რეიტინგში 93.1 მოუტანა.
2010 წლის სეზონი
16 აგვისტოს წინა სასეზონო მატჩში ნიუ-იორკ ჯეტსის წინააღმდეგ, მენინგი შეეჯახა ბრენდონ ჯეიკობს მას მერე რაც, კელვინ პეისმა მოახერხა მისი ჩაფხუტის დაზიანება. მას შემდეგ ილაი ჯიმ ლეონარდის სახის ნიღბით გამოვდა. საბოლოოდ კი მენინგი იქნა დაზიანებული რამაც მას 12 ნაკერის დადება მოუწია, მატჩი კი დროზე ადრე დატოვა.
2010 წლის NFL სეზონი გუნდმა 10-6 დაამთავრა ინდიანაპოლის კოლტთან, ტენესი ტიტანთან, დალას ქაუბოიზთან, ფილადელფია იგლსთან და გრინ ბეი პეკერსთან დამარცხებით. ბოლო მატჩში ილაი ლიდერობდა გუნდს 17-14 ვაშინგტონ რედსკინსის წინააღმდეგ, თუმცა მას შემდეგ რაც გაირკვა რომ გრინ ბეი პეკერსმა 10-3 მოიგო ჩიკაგო ბეარსთან, გიგანტებმა პლეი-ოფი გამოტოვეს. პეკერსი კი საბოლოოდ სუპერ ბოულ XLV გამარჯვებულები გახდნენ. მენინგმა სეზონი 4 002 იარდის, კარიერაში ყველაზე მაღალი 31 თაჩდაუნით და ასევე კარიერაში ყველაზე მაღალი 25 მეტოქის ჩაჭრით დაამთავრა ხოლო პროცენტულად 62.5 შესრულებული პასი.
პრე-სეზონი
2011 წლის აგვისტოში პატარა პოლემიკა წარმოიშვა მას შემდეგ რაც მენინგს Michael Kay Show-ში წამყვანმა მაიკლ კეიმ კითხა: შედიოდა თუ არა ილაი "ტოპ 10 ან ტოპ 5-ეულში" ქორტერბექის იგივე კლასში, სადაც ტომ ბრეიდი იყო, რაზეც ილაიმ შემდეგი განცხადება გააკეთა:
რეგულარული სეზონი
2011 წლის სეზონი ჯაიანთსმა ნელი სტარტით დაიწყო,სადაც პირდაპირ მეტოქე ვაშინგტონ რედსკინთან 28-14 დამარცხდა, რომელიც ორივე გუნდის ქომაგებისთვის ემოციური იყო რადგან 11 სექტემბრის 10 წლისთავზე იმართებოდა მატჩი. მენინგმა 18 პასი შეასრულა 32იდან და 268 იარდი დაფარა, მაგრამ მე-3 პერიოდში რაიან კერიგენის მიერ იქნა მისი პასი ჩაჭრილი და შესაბამისად გუნდს თაჩდაუნი დაუდო. ამ მატჩის შემდეგ, ჯაიანთსი ზედიზედ 3 შეხვედრას იგებს, ერთ-ერთი მათგანი კი მეტოქე ფილადელფია იგლსთან. ამ ზედიზედ 3 მოგების დროს, მენინგმა სტატისტიკა გაიუმჯობესა სადაც 8 თაჩდაუნი და მხოლოდ 1 ჩაჭრა ჩაიწერა.
მას შემდეგ რაც გუნდმა სტარტის შემდეგ 6-2 დააგროვა, რომელშიც ასევე შედის ბოლო წუთზე 24-20 გამარჯვება ნიუ-ინგლენდ პეტრიოტსის დამარცხება. ჯაიანთი ჩაება მძიმე განრიგში, სადაც სან ფრანცისკო 49ერსთან, ნიუ-ორლეან სეინტსთან, გრინ ბეი პეკერსთან სამი ზედიზედ მარცხი იწვნია, ასევე ამ მატჩებს შორის ჯაიანთსმა საშინაო მატჩი ფილადელფია იგლსთან წააგო. მიუხეადვად ამისა, წინა სეზონებისგან განსხვავებით ჯაიანთსმა უფრო ძლიერად დაამთავრა სეზონი, საიდანა გუნდმა ბოლო 4 მატჩიდან 3-ში შეძლო გამარჯვება, მათგან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამარჯვება თანაქალაქელ მეტოქე ნიუ-იორკ ჯეტსთან იყო, ასევე ორჯერ დივიზიონის მეტოქე დალას ქაუბოიზთან. საფინალო მატჩში კი რომელიც დალას ქაუბოიზთან იმართებოდა, მენინგმა 346 იარდი დაფარა და 3 თაჩდაუნი დაადებინა გუნდს, რითაც გუნდმა NFC აღმოსავლეთი მოაგებინა და მისცა საშუალება გასულიყო ფლეი-ოფშI ბოლო 3 წლის მანძილზე პირველად.
2011 წლის პლეი-ოფი
ჯაიანთსი 2011 წლის ფლეი-ოფშI შევიდა როგორც უიღბლოები, რადგან ყველაზე ნაკლები გამარჯვება NFC გუნდებს შორის ზუსტადაც რომ გიგანტებს ჰქონდათ. მიუხედავად ამისა, მენინგი და მისი გუნდი კიდევ ერთხელ დემონტრირებას ახდენენ თავისი კლასისა სეზონის მეორე ნახევარში. პირველი შეხვედრა გუნდმა ვაილდქარდზე ატლანტა ფალკონის წინააღმდეგ გამართა, რომელიც გიგანტებისთვის ადვილი გასეირნება გამოდგა და 24-2 გაიმარჯვა, ამის შემდეგ კი მოქმედ ჩემპიონ გრინ ბეი პეკერს შეხვდა, საიდანაც გამარჯვებული NFC ჩემპიონის მატჩში გადიოდა. ჯაიანთსა შეძლო ამ მატჩში გამარჯვება, სადაც ილაიმ 21 შესრულებული პასი ჩაიაწერა 33 პასიდან, 3 თაჩდაუნი და 1 მეტოქის მიერ ჩაჭრა. შემდეგ კვირას კი გუნდი NFC ჩემპიონის ტიტულისთვის სან ფრანცისკო 49ერსს ხვდება, სადაც შანსი ეძლევა გიგანტებს რომ რეგულარული სეზონის შური იძიოს. თამაში საბოლოოდ დამატებით დროში გადავიდა სადაც გიგანტებმა 20-17 გაიმარჯვეს. 4 წლის მანძილზე კი მეორედ მიეცა საშუალება გასულიყო სუპერ ბოულში, სადაც ფაქტობრივად იგივე მეტოქე შეხვდა რომელიც 4 წლის წინ დაამარცხა. ჯაიანთსი ასევე შევიდა ისტორიაში, რომელმაც უფრო მეტი ქულა დაადებინა მეტოქეს, ვიდრე თვითონ შეძლო რეგულარულ სეზონში (394 ქულა გაიტანეს, 400 ქულის მოპოვების საშუალება კი მეტოქეს მისცეს), ამის შემდეგ კი მაინც შეძლეს სუპერ ბოულში გაღწევა.
სუპერ ბოული XLVI
ეს სუპერ ბოული შევიდა ყველაზე ყურებადი სატელივიზიო გადაცემად ამერიკის ისტორიაში, სადაც მენინგმა კვლავ აიღო ლიდერობა თავის თავზე და კიდევ ერთხელ შეძლო ფავორიტი ნიუ-ინგლენდ პეტრიოტსის დამარცხება 21-17. მენინგის ანგარიშზე კი ეს მეორე სუპერ ბოული გახდა, ხოლო გუნდის არსებობის ისტორიაში კი მე-4.
"მე ვუყვიროდი (ბრედშოუს) 'არ გაიტანო, არ გაიტანო' " განაცხადა მენინგმა.. "ის ცდილობდა გაჩერებულიყო, მაგრამ საბოლოოდ დაეცა ზონის დასასრულში."
მას შემდეგ რაც თამაშის დასრულებამდე რამდენიმე წუთით ადრე პეტრიოტსი 17-15 იგებდა, მენინგმა კიდევ ერთხელ აიღო გუნდის ლიდერობა თავის თავზე და დაეხმარა გუნდს 88 იარდის გავლაში რაც საბოლოოდ გამაჯრვბეის თაჩდაუნით დამთავრდა, რასაც ბევრი "შემთხვევითობას" უწოდებს. 21-17 დაწინაურების შემდეგ კი პეტრიოტს რამდენიმე წამი ჰქონდა დარჩენილი თაჩდაუნის დადებისთვის, თუმცა ტომ ბრეიდის ლიდეორბა და პასი მისმა თანაგუნდელებმა ვერ გამოიყენეს რის შედეგადაც საბოლოოდ ტაბლოზე 21-17 დაფიქსირდა ჯაიანთსის გამარჯვებით.
როგორც 4 წლის წინ, ამჯერადაც ილაი დასახელებული იქნა სუპერ ბოულ XLVI ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ, რომელიც ზედიზედ მესამე ქორტერბექი გახდა ვინც ეს ჯილდო მოიპოვა. ჯაიანთსი ასევე პირველი გუნდი გახდა რომელსაც 10 მოგება ჰქონდა 16 მატჩიან რეგულარულ სეზონში, მაგრამ შეძლო სუპერ ბოულის მოგება.
სუპერ ბოულში გამარჯვების შედეგად, მენინგმა და ჯაიანთსმა უფლება მოიპოვეს გაემართათ პარადი მანჰეტენის ტერიტორიაზე ქალაქის მერ მაიკლ ბლუმბერგთან ერთად.
რეგულარული სეზონი
''G = ჩატარებული მატჩი; GS = სასტარტოში დაწყება; Att = მცდელობა; Comp = შესრულებული; Pct = პროცენტულად; Yds = დაფარული იარდი; Y/A = იარდი ერთ მცდელობაში; TD = თაჩდაუნი;	Int = მეტოქის მიერ ხელში ჩაგდება; Rtg = რეიტინგი; Att = მცდელობა;  Yds = იარდი; Avg = საშუალო; TD = თაჩდაუნი; Sack = ტოტალური საკი; YdsL = იარდის დაკარგვა საკის დროს;	Fum = ფამბლი;  FumL = ფამბლის დაკარგვა;
პირადი ცხოვრება
მენინგი დაიბადა შტატ ლუიზიანას ქალაქ ნიუ ორლეანში. მისი მშობლები ოლივია უილიამსი და ნფლ ქორტერბექი ელიშა არჩიბალდ "არჩი" მენინგი III არიან. ის არის წევრი "სიგმა ნუ" საძმოსი, სადაც 2001 და 2003 წლებში მათი საძმოს წლის საუკეთესო ათლეტად დაასახელეს.
2007 წელს, მენინგი დაქორწინდა ები მაკგრიუზე. მაკგრიუ სწავლობდა სამოდელოზე ნიუ-იორკში. ისინი ერთმანეთს ხვდებოდნენ მას შემდეგ რაც მენინგი ოლე მის-ში თამაშობდა. მენინგს და მაკგრიუს ქორწილი არ ჰქონიათ პომპეზური, მათ San José del Cabo-ში გადაიხადეს, რომელიც მექსიკაში მდებარეობს 2008 წლის 19 აპრილს. მათ ყავთ ქალიშვილი ავა ფრანცესი.
2009 წელს, ილაი, პეიტონი და არჩი გახდნენ ავტორები საბავშვო წიგნისა Family Huddle, სადაც აღწერილია მარტივი ტექსტებით და ასევე სურათებით, თუ როგორ თამაშობდნენ 3 მენინგი ძმა ფეხბურთს ბავშვობაში (Scholastic Press; illustrations by Jim Madsen).
2010 წელს ნავთის კონტეინერიდან ჩაღვრის შემდეგ, მენინგმა მონაწილეობა მიიღო ამ თემასთან დაკავშირებით სარეკლამო რგოლში, სადაც მის გარდა პეიტონ მენინგი, სანდრა ბალოკი, ჯეკ დელ ტიო, დრიუ ბრისი, ტერი ბრედშო, ემერილ ლაგასი და სხვა ბევრი ცნობილი პერსონა იყო.
2011 წლის თებერვლის დასაწყისში, ილაიმ მონაწილეობა მიიღო Oreo-ს სარეკლამო რგოლში ასევე სხვა პოპულარულ ათლეტებთან ერთად.
ასევე ილაი მენინგი 5 წლის მანძილზე იყო გიდი გოლფ კლასიკისთვის, სადაც მხედველობა უუნარო ხალხი იღებს მონაწილეობას, რომელიც ყველაზე ძველი და ყველაზე დიდი ქველმოქმედებაა ვესტჩესტერის (ნიუ-იორკი) არეაში. ილაის სტუმრობა კი იმით დაიწყო, რომ მისი ოჯახებით ახლო მეგობარი პეტრიკ ბრაუნ უმცროსი, მოზარდის ასაკში დაკარგა მხედველობა. საბოლოოდ კი ყოველწლიურად ეს საქველმოქმედო აქცია 500 000 $ მეტს აგროვებს ხოლმე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:ამერიკული ფეხბურთის ქორტერბექი კატეგორია:ნიუ-იორკ ჯაიანთსის მოთამაშეები კატეგორია:სუპერ ბოულის MVP
Formica tenuissima
Formica tenuissima — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სოფიო გოგოხია
სოფიო გოგოხია — ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი. მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი.
ბიოგრაფია
სოფიო გოგოხია მუშაობს სსიპ აფხაზეთის  N10  საჯარო სკოლაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელად. ის არის საინიციატივო ჯგუფის ლიდერი, რომელიც სტრატეგიული კვლევებისა და განვითარების ცენტრის მიერ დაფინანსებულ პროექტებს ახორციელებს. პროექტებიდან აღსანიშნავია „ლიტერატურული ოდა“, რომელიც მეშვიდე წელია გრძელდება. მის სკოლაში ფუნქციონირებს კინოკლუბი „დუბლი“. „დუბლი“, რომლის ფარგლებშიც მართავს კინოჩვენებებს. ჩართულია ეროვნული კინოცენტრისა და განათლების სამინისტროს ერთობლივ პროექტში „კინო სკოლაში“. სოფიო გოგოხიას თაოსნოვბით, ასევე, სკოლაში ფუნქციონირებს ლიტერატურული კლუბი ,,ჩხრეკანი".
2020 წლის 5 ოქტომბერს გადაეცა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო და გახდა აღნიშნული ჯილდოს მეოთხე მფლობელი.
სქოლიო
კატეგორია:მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ფრეზეთი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 725 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შაჰმამედლი
შაჰმამედლი (Şahməmmədli) — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორანბოის რაიონის სოფლები
ანდური კონდორი
ანდური კონდორი (Vultur gryphus) — ფრინველი ამერიკულ სვავისებრთა ოჯახისა. მტაცებელ ფრინველთა შორის ტანად ყველაზე დიდია. სხეულის სიგრძე 115 სმ აღწევს, ხოლო ფრთების შლილი 275 სმ-ია. საერთოდ შავი შეფერილობა აქვს. კონდორი გავრცელებულია ანდებში (კოლუმბიიდან ცეცხლოვან მიწამდე), ზოგრჯერ 5000 მ-ის ზევითაც. ბუდობს მიუვალ კლდეებზე. დებს 1-2 კვერცხს. ინკუბაცია 55 დღემდე გრძელდება. ძირითადად ლეშით იკვებება, იშვიათად თავს ესხმის ავადმყოფ და დაუძლურებულ ცხოველებსაც. კონდორი გამოსახულია ჩილეს ეროვნული არმიის ჯარისკაცთა სამოსზე.
ქცევა
როცა კონდორი ჰაერში ლივლივებს, ფრთები ჰორიზონტალურ მდგომარეობაში აქვს და პირველი რიგის ბუმბული ზევითკენაა აწეულია. კონდორი ფრთებს იქნევს მაშინ როცა მიწიდან ზევით ადის, მაგრამ საშუალო სიმაღლის მიღწევის შემდეგ ფრთებს იშვიათად აქნევს, რადგან ამ სიმაღლეზე იგი ძირითადად ჰაერის ნაკადს ეყრდნობა. ცნობილია შემთხვევა, როდესაც ჩარლზ დარვინი საათნახევრის განმავლობაში აკვირდებოდა კონდორს, რომელმაც ამ დროის განმავლობაში არც ერთხელ არ მოიქნია ფრთები.
კვება
ანდური კონდორი ლეშით მკვებავია. ის დიდ ტერიტორიას აკონტროლებს და ხშირად ლეშის ძებნაში დღეში 200 კმ-ზე მეტს დაფრინავს. ხმელეთის სიღრმეში ის ჩლიქოსანი ცხოველების ლეშით, სანაპიროების სიახლოვეს კი ძირითადად ზღვის ძუძუმწოვრების ლეშით იკვებება. რადგან სანაპიროს არეალში საკვები მეტია, ამ ადგილებში კონდორი ხშირად მხოლოდ რამდენიმე კილომეტრზე გადაადგილდება. ლეშს ისინი ან სიმაღლიდან ამჩნევენ, ან სხვა ლეშითმვკებავებს მიჰყვებიან. კონდორი სხვა ფრინველების კვერცხებსაც ჭამს. კონდორს შეუძლია რამდენიმე დღე არ იკვებოს, ერთ ჭამაზე კი კილოზე მეტი შეჭამოს (ბევრი საკვების მიღების შემდეგ, რაღაც დროის მანძილზე ზოგჯერ აფრენაც აღარ შეუძლია). სხვა ლეშით მკვებავების მსგავსად, მისი როლი ეკოსისტემაში ძალიან მნიშვნელოვანია, ის სპობს ლეშს, რომელიც სხვა შემთხვევაში დაავადებების გავრცელების წყარო გახდებოდა.
გამრავლება
ანდური კონდორი სქესობრივ სიმწიფეს 5-6 წლისთვის აღწევს და მთელი ცხოვრების განმავლობაში ერთი მეწყვილე ჰყავს. საიტერესოა, რომ არშიყობის პერიოდში მამრის კისერზე კანი მკრთალი წითლიდან მკვეთრ ყვითელ ფერად იცვლება. ანდური კონდორი ზღვის დონიდან 3000-5000 მეტრის სიმაღლეზე მრავლდება. მისი ბუდე, რომელიც კვერცხის ირგვლივ განლაგებული რამდენიმე ტოტისგან შედგება, მიუდგომელ კლდეზეა აშენებული. მდედრი დებს ერთ ან ორ მოცისფრო-მოთეთრო კვერცხს, რომელთა წონაც დაახლოებით 280 გრამია და სიგრძე 75-100 მმ. ანდური კონდორი კვერცხს ყოველ მეორე წელს, თებერვლიდან მარტამდე დებს. კვერცხიდან ბარტყი იჩეკება ინკუბაციის 54-58 დღეს. ინკუბაციაში ორივე მშობელი მონაწილეობს. თუ ბარტყი ან კვერცხი იღუპება, მდედრი მეორე კვერცხს დებს. მკვლევრები ამ ქცევას რეპროდუქციული სიხშირის გასაორგმაგებლად იყენებენ. ისინი იღებენ ბუდიდან ერთ კვერცხს, ზრდიან მას ინკუბატორში, მდედრი კი დებს მეორე კვერცხს. ამით შთამომავლობის რაოდენობა ორმაგდება.
სტატუსი
ანდური კონდორი გადაშენების ზღვარზეა მისული. გადაშენების საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობების ჩამონათვალში ის 1970 წელს პირველი შეიტანეს. კავშირი ადამიანის კულტურასთან: ანდური კონდორი არგენტინის, ბოლოვიის, ჩილეს, ეკვადორის და პერუს ეროვნული სიმბოლოა. ის სამხრეთ ამერიკულ ფოლკლორსა და მითოლოგიაშიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს. მრავალი ანდური კულტურა მას ძალაუფლების და ჯანმრთელობის სიმბოლოდ თვლის. ითვლებოდა, რომ მისი ძვლები და შინაგანი ორგანოები სასარგებლოა ჯანმრთელობისთვის, რის გამოც ამ ფრინველებს ხშირად კლავდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანდური კონდორები
ძირიჯუმათი
ძირიჯუმათი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ჯუმათის თემში (სოფლები: ბოგილი, იანეთი, ძირიჯუმათი, ჯუმათი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 100 მ. ჯუმათიდან 3 კმ, ოზურგეთიდან 17 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.
ისტორია
1846-1848 წლებში ჯუმათის მონასტერთან მოქმედებდა გურიის სასულიერო სასწავლებელი. 1868 წელს მონასტერთან გაიხსნა ერთკლასიანი სკოლა, სკოლაში 80-ზე მეტი მოსწავლე სწავლობდა და სამაგალითოდ ითვლებოდა. სოფელში ასევე გაიხსნა სიმინდის მაღაზია, მაგრამ 1880-იან წლებში სკოლაც და მაღაზიაც დაიხურა. დანაშაულმა კი იმატა.
მონასტერი
thumb|left|ჯუმათის ეკლესია სოფლის განაპირას დგას განვითარებული შუა საუკუნეების სამონასტრო კომლექსი, ყოფილი ჯუმათის საეპისკოპოსოს ცენტრი, რომელიც მოიცავს მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზთა სახელობის საკათედრო ტაძარს, გალავანს და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობებს. ეკლესია შუა საუკუნეებისაა, ფრესკები XVI-XVIII საუკუნეებით თარიღდება. ეკვდერი და კარიბჭე 1847 წელს მიაშენეს, ხოლო გალავანში ჩაშენებული სამრეკლო 1904 წლისაა.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუსტამ კასიმჯანოვი
რუსტამ კასიმჯანოვი - ((Rustam Qosimjonov) დ. 5 დეკემბერი, 1979, ტაშკენტი, უზბეკეთის სსრ, სსრკ) - უზბეკი მოჭადრაკე, დიდოსტატი, ფიდეს ვერსიით მსოფლიოს ჩემპიონი 2004-2005 წლებში.