cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნუმა პომპილიუსი
წარმოშობა
ნუმა უკვე ორმოცი წლის იყო, როდესაც რომიდან მასთან ელჩები მოვიდნენ და მეფობა შესთავაზეს. ნუმა ჯერ არ თანხმდებოდა მეფობაზე, მიაჩნდა რომ იგი არ შეეფერებოდა მეომარ ერს. მაგრამ ელჩებმა მოახერხეს მისი დარწმუნება და ნუმა დათანხმდა.
მეფედ არჩევის წინაპირობები
რომულუსის უცნაური სიკვდილის შემდეგ რომში მეფობის კანდიდატი არ იყო, საბინელი და რომაელი სენატორები ვერ თანხმდებოდნენ თუ ვინ უნდა ყოფილიყო რომის მეფე. ერთმანეთის კანდიდატებს კი არ სცნობდნენ. ეს იმით დასრულდა, რომ ასი სენატორი ათ-ათ კაციან დაჯგუფებად გაიყო, თითო დაჯგუფებამ აირჩია მეფე და 5 დღის ვადით მეფობდა ერთი მეფე, შემდეგ კი მეფე მეორე ჯგუფის წარმომადგენელი ხდებოდა. ასე გაგრძელდა დაახლოებით ერთი წელი.
უბრალო ხალხს ეს არ მოეწონა, ერთი ბატონის მაგივრად მათ ასი ბატონი მიიღეს. ხალხმა განაცხადა რომ აწი მეფის გარდა არავის აღარ დაემორჩილებოდნენ, ამიტომ სენატორებმა გადაწყვიტეს შეკრება რათა აერჩიათ მეფე. საბინელებმა ნუმა პომპილიუსის კანდიდატურა წამოაყენეს. ნუმა ცნობილი იყო არა მარტო მაღალი მორალური თვისებებით, არამედ საღვთო და საერო კანონებში განსწავლულობით. რომაელებმა ნუმას კანდინატურას ვერავინ ვერ დაუპირისპირეს და დათანხმდნენ.
მმართველობა
როდესაც ნუმა რომში ჩავიდა, ფორუმზე მოაწყეს კენჭისყრა და ნუმა ერთხმად იქნა არჩეული. მაგრამ ახალი მეფე ამით არ დაკმაყოფილდა, იგი ავიდა კაპიტოლიუმზე და ავგურს სთხოვა ემკითხავა ფრინველების გაფრენით. მკითხაობით დადასტურდა ხალხის არჩევანის მართებულობა და ნუმა მეფე გახდა.
thumb|ნუმას გამოსახულება მონეტაზე გამეფების შემდეგ ნუმამ პირველი რაც ჰქნა, დაითხოვა 300 მცველის რაზმი. მას მიაჩნდა რომ სრულიად შეუძლია ენდოს ხალხს, რომელმაც იგი აირჩია.
ამის შემდეგ მან განიზრახა მოელბო რომაელთა რკინის ხასიათი და მიეჩვია ისინი სამართლიანობისთვის, ღვთისმსახურებასა და მოწყალებისთვის. ნუმამ იცოდა, რომ ეს არ იყო ადვილი ამოცანა, რადგან ახალი ერი ომებში აღმოცენდა და მშვიდობა მათთვის უცხო იყო. ამისთვის მან დააწესა მრავალი რელიგიური დღესასწაული და თვითონ ხელმძღვანელობდა მსხვერპლთშეწირვებს და სხვა რიტუალებს.
ნუმამ ააგო ღმერთი იანუსის ტაძარი, რომლის კარიბჭე იღებოდა მხოლოდ ომის დროს და ომის დასრულებისთანახე იხურებოდა. ნუმამ მეზობლბთან მშვიდობა დაამყარა და საზეიმოდ ჩაკეტა ტაძრის კარიბჭე. მისი მმართველობის დროს კარიბჭე არც ერთხელ არ გახსნილა, ხოლო მისი სიკვდილის შემდეგ ძალიან იშვიათად იხურებოდა. რესპუბლიკის პერიოდში იგი მხოლოდ ორჯერ დაიხურა, პირველი პუნიკური ომის შემდეგ ცოტა ხნით და როდესაც ოქტავიანემ დაამარცხა ანტონიუსი.
ნუმამ შექმნა მთვარის კალენდარი, წელიწადი დაყო თორმეტ თვედ, ვინაიდან მთვარის თვეში 30 დღე არაა და წლის შესრულებამდე აკლდებოდა 11 დღე, მან ჩაამატა დამატებითი თვე. წელიწადი 1 მარტს იწყებოდა.
ამის შემდეგ ნუმამ უმაღლესი ქურუმების თანამდებობა შექმნა, მათ პონტიფიკუსები ეწოდებოდათ. მეფეც პონტიფიკუსი იყო. პონტიფიკუსები ემსახურებოდნენ იუპიტერის, მარსის და რომულუსის კულტებს. მან ასევე დააწესა წმინდა ცეცხლის შენახვის კულტი, წმინდა ცეცხლზე ზრუნვა ვესტას ქალწულ ქურუმებს ევალებოდათ.
ვესტას ქალწულები ბევრი პრივილეგით სარგებლობდნენ, თუ გზად მათ შემთხვევით სიკვდილმისჯილი შეხვდებოდათ, მაშინ განაჩენს აღარ ასრულებდნენ. თუ ქალწული რამეს დააშავებდა მას პონტიფიკუსი სჯიდა, ხოლო თუ იგი ქალწულობას დაკარგავდა, მას ცოცხლად მარხავდნენ.
პონტიფიკუსების მოვალეობაში ასევე შედიოდა დაკრძალვის რიტუალების შესრულება, ამის გარდა ისინი ხალხს უნდა დახმარებოდნენ და ესწავლებინათ სხვადასხვა რიტუალების ჩატარება.
thumb|left|ნუმა პომპილიუსი ხალხში
ნუმას მიერ მიღებულმა ზომებმა გაამართლა, ხალხი უკვე არა ომებზე, არამედ ღვთისმსახურებაზე ფიქრობდა, მეზობლების აზრიც შეიცვალა რომზე - ადრე თუ რომს მათ დასაღუპად აღმართულ სამხედრო ბანაკად აღიქვამდნენ და არა ქალაქად, ახლა უკვე შეიცვალეს აზრი და სამარცხვინოდ მიაჩნდათ ევნოთ ასეთი ღვთისმოსავი ერისთვის.
მეფემ ვესტას ტაძართან აიგო სასახლე. ნუმას მეორე მიზანი იყო ბოლომდე შეერწყა საბინელები და რომაელები, ამ დროს ქალაქი თითქოს და ორად იყო გაყოფილი. ამ სხვაობის გასაქრობად ნუმამ დაყო ერი მათი საქმიანობის მიხედვით. მან შექმნა ფლეიტისტთა, ოქრომჭედელთა, დურგალთა, მღებავთა, მეწაღეთა და სხვათა ცეხები, ყოველი ცეხისთვის დანიშნა შეკრების დღეები და ყველას დაუწესა პროფესიული დღესასწაულები.
ნუმას ქორწინებასა და შვილებზე ისტორიკოსების აზრები განსხვავდება. ზოგი მიიჩნევს რომ იგი მხოლოდ ერთხელ იყო დაქორწინებული და ერთადერთი ქალიშვილი პომპილია ჰყავდა, სხვებს მიაჩნიათ რომ მას კიდევ ოთხი ვაჟი ჰყავდა, მესამენი კი უარყოფენ მეორეთა აზრს და ამტკიცებენ რომ პომპილია ნუმას მეორე ქორწინებისგან დაიბადა, როდესაც ეს უკანასკნელი უკვე რომის მეფე იყო. ყოველ შემთხვევაში პომპილია გათხოვილი იყო მარციუსზე და მისი ვაჟი ანკუს მარციუსი რომის მეოთხე მეფე გახდა.
სიკვდილი
ნუმა პომპილიუსმა 43 წელი იმეფა და ღრმად მოხუცებული გარდაიცვალა. მის დასაფლავებაზე შეიკრიბნენ არა მარტო რომაელები, არამედ მეზობელი ქალაქების მოსახლეობაც. ისეთი გლოვა და მოთქმა იყო, თითქოს არა მოხუც მეფეს კრძალავდნენ, არამედ ახალგაზრდა ახლობელს. იგი არ დაწვეს, როგორც ეს რომში იყო მიღებული, არამედ დაკრძალეს ქვის კუბოში, მეორე კუბოში კი მის მიერ დაწერილი წმინდა წიგნები დაკრძალეს, ასეთი იყო ნუმას სურვილი.
ამგვარად რომი განადიდა მისმა ორივე პირველმა მეფემ, რომულუსმა დაპყრობებით, ნუმამ კი მშვიდობით და ღვთისმოსაობით. ნუმას დიდებას მის შემდეგ მეფეების უბედურებამაც შეუწყო ხელი. ნუმას სიკვდილის შემდეგ რომის ტახტზე ხუთი მეფე ავიდა, უკანასკნელი კი განდევნეს და მეფობის მმართველობა რომში ამით დასრულდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის მეფეები კატეგორია:რომაული მითოლოგია კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 753 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 674 კატეგორია:ძვ. წ. VIII საუკუნის რომაელები კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნის რომაელები კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
ქვემო კორსევი
ქვემო კორსევი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების საკრებულო), მდებარეობს მდინარე ფაწის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, ჯავიდან 6 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მსხლების თემის სოფლები
ძვ. წ. 606
გარდაიცვალნენ
*
Cerapachys singularis
Cerapachys singularis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Lasioglossum swenki
სქოლიო
swenki
პაისანდუს დეპარტამენტი
პაისანდუს დეპარტამენტი (Departamento de Paysandú) — დეპარტამენტი ურუგვაიში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია პაისანდუ. ფართობი 13 922 კმ², მოსახლეობა 113 124 ადამიანი (2011 წ). ჩრდილოეთით ესაზღვრება სალტოს დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით — ტაკუარემბოს, სამხრეთით კი რიო-ნეგროს დეპარტამენტი. დასავლეთით, არგენტინისგან გამოჰყოფს მდინარე ურუგვაი.
სახელწოდების წარმომავლობა საკამათოა, თუმცა ჩარუას ენას წააგავს.
ეკონომიკის ძირითადი ბაზისია სოფლის მეურნეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ურუგვაის დეპარტამენტები
იტაპიკურუ (ბაია)
იტაპიკურუ (Itapicuru) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 261 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 550.832 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.8 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ქვემო როკა
ქვემო როკა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე დიდი ლიახვის ნაპირას, ჯავა–ედისის საავტომობილო გზაზე. როკის თემის ცენტრი (სოფლები:ზემო როკა, ზემო ჯომაღა, ზღუბირი, მაღი, საულოხთიყაუ, ქვემო სბა, ქვემო ჯომაღა, შუა როკა, შუა სბა). ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, ჯავიდან 34 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:როკის თემის სოფლები
მეორე დასი
მეორე დასი — განმათავისუფლებელი მოძრაობის რადიკალურ-დემოკრატიული მიმდინარეობა XIX საუკუნის II ნახევრის საქართველოში, ქართველ განმათავისუფლებელთა იდეურ-ლიტერატურული ჯგუფი. მეორედასელები გიორგი წერეთლის, ნიკო ნიკოლაძის, სერგეი მესხის (1883-მდე) მეთაურობით რევოლუციურ-დემოკრატიულ და უტოპიურ-სოციალისტური იდეების პროპაგანდას ეწეოდნენ გაზეთებში: „დროება“, „დროშა“, „სასოფლო გაზეთი“, „ტიფლისსკი ვესტნიკი“, „ობზორი“, „ნოვოე ობოზრენიე“, „კვალი“, ჟურნალებში: „კრებული“, „ჯეჯილი“, „მოამბე“ და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლიტიკური მოძრაობები საქართველოში
ლუნა-2
ლუნა-2 (Луна-2) — პირველი საბჭოთა ავტომატური პლანეტშორისი სადგური; პირველი სადგური მსოფლიოში, რომელმაც მთვარეს მიაღწია. საბჭოთა კოსმოსური პროგრამა „ლუნას“ მეორე აპარატი.
1959 წლის 13 სექტემბერს განხორციელდა ავტომატური სადგურის გაშვება მთვარისკენ, რომელმაც დედამიწის ბუნებრივ თანამგზავრს არისტილის, არქიმედესა და ავტოლიკის კრატერებს შორის მიაღწია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროგრამა ლუნა კატეგორია:ავტომატური კოსმოსური ხომალდები
ვაჯრა
ვაჯრა (დევანაგარი: वज्र, ჩინ: 金剛 jīngāng; ტიბ: རྡོ་རྗེ რდორჯე/დორჯე; იაპ: 金剛 ქონგოო) არის სანსკრიტული სიტყვა, რომელიც ნიშნავს ელვასა და ალმასს. ვაჯრა არის რიტუალური საგანი, მოკლე მეტალის იარაღი - იაპონურ იავარას მსგავსი რამ, რომელსაც აქვს ალმასისა (შეუძლია გაჭრას ნებისმიერი საგანი, მაგრამ არა თავისი თავი) და ელვის სიმბოლური ბუნება (მოუგერიებელი ძალა).
ჯერათ, რომ ვაჯრა წარმოადგენს სულისა და სულიერი ძალის სიმაგრეს. ესაა რიტუალური ან სულიერი იარაღი, რომელიც სიმბოლურად გამოიყენება ბუდიზმში, ჯაინიზმსა და ინდუიზმში. მისი სიმბოლური მნიშვნელობის გამო, ვაჯრა ინდური რელიგიისა და კულტურის გვერდით, გავრცელებულია აზიის სხვა მხარეებში. იარაღად და სიმბოლოდ გამოიყენებოდა ნეპალში, ინდოეთში, ტიბეტში, ბჰუტანში, სიამში, კამბოჯაში, მიანმაში, ჩინეთში, კორეასა და იაპონიაში.
ტიბეტურში სიტყვის ექვივალენტია დორჯე, რომელიც ტიბეტსა და ბჰუტანში მამაკაცის გავრცელებული სახელიცაა. დორჯე აგრეთვე აღნიშნავს პატარა კვერთხს, რომელიც ლამებს უკავიათ მარჯვენა ხელში, რელიგიური ცერემონიებისას.
ბირმულ ენაში პალიდან სამი სიტყვა წამოვიდა - ვაჯირა, (ဝဇိရ) „ალმასი“ (စိန် სეინ ან ဝဇီရ ვაზირა) და „ელვა“ (ဝရဇိန် ვაზარეინ).
ტანტრული ბუდიზმი
ტანტრულ ბუდიზმში ვაჯრა და გჰანტა (ზარი) ლამას მიერ ბევრ წესდებაში გამოიყენება. ვაჯრა გამოხატავს კაცის საწყისს, ხოლო ზარი - ქალისას. ზოგიერთი ღვთაება გამოსახულია ორივე ხელში ვაჯრისა და ზარის ჭერით, რაც სიბრძნისა და თანაგრძნობის ძალების ერთიანობას გამოხატავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდიზმი კატეგორია:ბუდისტური სიმბოლოები
ძვ. წ. 607
გარდაიცვალნენ
*
ქვემო სბა
ქვემო სბა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი), მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე სბის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, ჯავიდან 43 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:როკის თემის სოფლები
ათენის აკადემია (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინი ათენის აკადემია შეიძლება აღნიშნავდეს:
Cerapachys sjostedti
Cerapachys sjostedti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძვ. წ. 608
'''ძვ. წ. 608''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
მოყავისფრო-მონაცისფრო გიბონი
მოყავისფრო-მონაცისფრო გიბონი (Hylobates muelleri) — პრიმატი გიბონისებრთა ოჯახისა.
აღწერა
სხვა გიბონებისაგან განსხვავებით, დედალ-მამლის ბეწვის შეფერილობა ერთმანეთისაგან არ განსხვავდება. ორივე სქესის ცხოველის ბეწვი რუხი ან ყავისფერია, დრუნჩზე უფრო ღიაა. თავზე ხშირად აქვთ მუქი ლაქა. მასა 4-დან 8 კგ-მდე მერყეობს, რაც მას ყველაზე პატარა გიბონად აქცევს.
ქცევა
მეხეური ცხოველია. ბინადრობს წვიმიან ტყეებში. თითქმის მთელ დროს ხეზე ატარებს, მის ვარჯზე გრძელი ხელების დახმარებით გადაადგილდება. ცხოვრობენ წყვილებად და თავის ტერიტორიას სხვა წყვილებისაგან იცავენ. კვების რაციონი უპირატესად ხილისაგან შედგება. სქესობრივ ქცევაზე ცოტა რამაა ცნობილი, თუმცა მიიჩნევა, რომ სხვა გიბონებისაგან ამ მხრივ დიდად არ უნდა განსხვავდებოდეს.
გავრცელება
კუნძულ კალიმანტანის ენდემია, სახლობს მის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში. გვხვდება რიგ დაცულ ტერიტორიებზე, როგორიცაა ბეტუნგ-კერიჰუნის, კუტაისა და ტანჯუნგ-პუტინგის ეროვნული პარკები და სხვ.
ქვესახეობები
ცნობილია 3 ქვესახეობა:
სქოლიო
კატეგორია:გიბონი
ტაშირი (ქალაქი)
ტაშირი — ქალაქი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციის ჩრდილოეთით, ერევნიდან 172 კილომეტრში.
მდებარეობა
ქალაქი მდებარეობს სტეფანავანი-თბილისის საავტომობილო გზაზე, ხეობაში, ზღვის დონიდან 1 500 მ-ზე.
მოსახლეობა
1886 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 2284 კაცს, 1897 წელს — 3076, 1926 წელს — 4042, 1939 წელს — 4245, 1959 წელს — 4766, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენდნენ. 1988-1989 წლებამდე აქ ცხოვრობდნენ ასევე აზერბაიჯანელები, რომლებმაც საცხოვრებელი ადგილები მიატოვეს ყარაბაღის კონფლიქტის პერიოდში.
ქალაქის მოსახლეობის დინამიკა ცხრილში.
ეროვნული სტატისტიკის სამსახურის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 2005 წლისათვის შეადგენდა 9 100 კაცს, რომელთაგან 43 % კაცი იყო, ხოლო 57 % ქალი.
კულტურა და განათლება
ქალაქში არის სამი ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა, ბიბლიოთეკა, კულტურის სახლი, საბავშვო ბაღი, სპორტული მოედანი, სპორტსკოლა და მუსიკალური სკოლა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
.yt
რესურსები ინტერნეტში
yt კატეგორია:მაიოტე
Toppdomän
მეოცნებე ნიამორები
„მეოცნებე ნიამორები“ — ქართული ყოველთვიური ჟურნალი, „ცისფერყანწელთა“ ლიტერატურული ჯგუფის ერთ-ერთი ბეჭდვითი ორგანო. გამოდიოდა 1919—1924 წლებში თბილისში (გამოიცა 1919 — №№ 1, 2, 3; 1920 — № 4; 1921 № 5, № 6; 1922 — № 7, № 8; 1923 № 9, № 10; 1924 — № 11; ბოლო ნომერი გამოვიდა „ნიამორების“ სახელწოდებით).
ჟურნალში თანამშრომლობდნენ ვალერიან გაფრინდაშვილი, ტიციან ტაბიძე, პაოლო იაშვილი, გიორგი ლეონიძე, შალვა აფხაიძე, სერგო კლდიაშვილი, სანდრო ცირეკიძე, კოლაუ ნადირაძე, რაჟდენ გვეტაძე და სხვები. რედაქტორი — ვ. გაფრინდაშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:ლიტერატურული ჟურნალები
ქეშელთა
საკუთარი სახელი ქეშელთა შეიძლება აღნიშნავდეს:
რიო-ნეგროს დეპარტამენტი
რიო-ნეგროს დეპარტამენტი (Departamento de Río Negro) — დეპარტამენტი ურუგვაიში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ფრაი-ბენტოსი. ფართობი 9 282 კმ², მოსახლეობა 54 765 ადამიანი (2011 წ). ჩრდილოეთით ესაზღვრება პაისანდუს დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით — ტაკუარემბოს დეპარტამენტი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — დურასნოს, სამხრეთით კი სორიანოს დეპარტამენტი. დასავლეთიდან, მდინარე ურუგვაი არგენტინისგან გამოჰყოფს.
შეიქმნა 1868 წელს, როდესაც გამოეყო პაისანდუს დეპარტამენტს.
ეკონომიკა
დეპარტამენტის დასავლეთ ნაწილში, ინდუსტრიის ძირითადი წყაროა სოფლის მეურნეობა, ძირითადად მიწათმოქმედება. აღმოსავლეთ ნაწილში, ვრცელ საძოვრებზე მოშენებული ჰყავთ ცხვარი და მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი, რასაც დიდი წვლილი შეაქვს დეპარტამენტის ეკონომიკაში.
ბოლო დროს პოპულარული ხდება ტურიზმი, განსაკუთრებით ცხელი წყაროების გამო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ურუგვაის დეპარტამენტები
ძვ. წ. 610
გარდაიცვალნენ
*
ნოვა-სორი
ნოვა-სორი (Nova Soure) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს.
Strangelove (სიმღერა)
„Strangelove“ — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის დისკოგრაფიაში რიგით მე-18 სინგლი. იგი გამოიცა ბრიტანეთში, 1987 წლის 13 აპრილს, როგორც პირველი სინგლი სტუდიური ალბომიდან Music for the Masses. მისი ორიგინალური ვერსია განსხვავდება უფრო ცნობილი, რემიქსის ვერსიისგან, რომელიც გამოვიდა სახელწოდებით „Strangelove '88“ და მოხვდა ბილბორდის ცხელი ასეულის 50-ე პოზიციაზე.
ნოვა-სორი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 132 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 021.277 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.63 კმ²-ზე.
Strangelove (სიმღერა)
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია ანტონ კორბეინი. ვიდეო გადაღებულია პარიზის ქუჩებში. საგულისხმოა, რომ კორბეინმა აგრეთვე გადაიღო სინგლის b-გვერდის მუსიკალური ვიდეო „Pimpf“.
ნოვა-სორი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ქვემო ჯომაღა
ქვემო ჯომაღა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი), მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ჯომაღის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 37 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:როკის თემის სოფლები
Strangelove (სიმღერა)
სქოლიო
კატეგორია:1986 წლის სინგლები კატეგორია:1989 წლის სინგლები კატეგორია:Depeche Mode-ის სიმღერები
Lasioglossum swezeyi
სქოლიო
swezeyi
აკადემია
thumb|რაფაელის პლატონის პორტრეტი გამოსახული ათენის სკოლის ფრესკაზე აკადემია უმაღლესი სასწავლებლის აღმნიშვნელი ტერმინია, რომელიც მომდინარეობს პლატონის მიერ დაფუძნებული ფილოსოფიის სკოლიდან, ათენში, დაახლოებით ძვ. წ. 385 წელს.
სანამ აკადემია სკოლა გახდებოდა ის ძველი ათენის კედლებს გარეთ არსებული ზეთისხილის ბაღი იყო - წმინდა ადგილი ათენელთათვის. ამ ადგილის არქაული სახელი იყო ჰეკადემია, რომელიც კლასიკურ ხანაში აკადემია-დ გარდაიქმნა დაახ. ძვ. წ. VI საუკუნეში, დაუკავშირდა რა ეპიკურ ათენელ გმირს, ლეგენდარულ აკადემოსს.
აკადემიის ბაღი ქალღმერთ ათინასა და სხვა უკვდავთათვის მიძღვნილი წმინდა ადგილი იყო; ეს ასევე იყო ადგილი ბრინჯაოს ხანიდან მოყოლებული რელიგიური კულტისა, რომელსაც გმირ-ღმერთებს დიოსკურელებს უკავშირებენ. დიოსკურთან ასოციაციის გამო სპარტანელები „აკადემიის ბაღს“ ხელუხლებელს ტოვებდნენ ატიკაზე შემოსევების დროს, განსხვავებით რომაელი სულასგან, რომელმაც ძვ. წ. 86 წელს ერთიანად გაჩეხა წმინდა ხეთისხილის ხეები ნაღმსატყორცნების ასაგებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:აკადემიური განათლება კატეგორია:იდეათა ისტორია კატეგორია:პლატონი
ისრითი
ისრითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (დიხაშხოს თემი), მდებარეობს მდინარე სულორის ხეობაში. ზღვის დონიდან 170 მეტრი, ვანიდან 5 კილომეტრი. სოფელში არის კირქვის კარიერი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 654 ადამიანი.
ისტორია
პირველად ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. სოფელში არის შუა საუკუნეების ციხე და ეკლესია. ისრითი იყო თავად ჩიჯავაძეების მამული და საცხოვრებელი ადგილი.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე გრიგოლ ლორთქიფანიძე.
სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Between the Buttons
Between the Buttons — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მეხუთე ბრიტანული და მეშვიდე ამერიკული სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1966 წელს. ალბომი ბრიტანეთში 1967 წლის 20 იანვარს, ხოლო აშშ-ში 11 თებერვალს Decca-მა გამოსცა. ალბომის გამოცემებს შორის სიმღერების სიაში მნიშვნელოვანი განსხვავებაა.
სქოლიო
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის ალბომები კატეგორია:1967 წლის ალბომები კატეგორია:ალბომები ენდრიუ ლუგ ოლდემის პროდიუსერობით
ძვ. წ. 611
გარდაიცვალნენ
*
ვერცხლისფერი გიბონი
ვერცხლისფერი გიბონი (Hylobates moloch) — ძუძუმწოვარი ცხოველი გიბონისებრნთა ოჯახისა. ბინადრობს ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე. 2008 წლიდან ეს სახეობა შესულია IUCN-ის წითელ წიგნში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გიბონისებრნი
სემიჰა ბერქსოი
სემიჰა ბერქსოი (თურ. Semiha Berksoy, 24 მაისი, 1910 - გ. 15 აგვისტო, 2004) — თურქი ოპერის მომღერალი. თეატრისა და კინოს მსახიობი. იგი ითვლება პირველ საოპერო მომღერლად თურქეთში.
ბიოგრაფია
სემიჰა ბერქსოი დაიბადა ჩენგელიკის კვარტალში ქალაქ სტამბულში. დედა მხატვარი იყო.
1929 წელს გოგონა სწავლობდა მხატვრობას სტამბულის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში ნამიკ ისმაილის სახელოსნოში; 1939 წელს დაამთავრა ბერლინის მუსიკალური აკადემია. აგრეთვე დაეუფლა საშემსრულებლო ხელოვნებასა და მუსიკას დარიულბედაიას სახელობის დრამატულ სკოლასა (დააარსა მუჰსინ ერთუგრულმა) და სტამბულის მუსიკის კონსერვატორიაში.
სემიჰა ბერქსოის ნამუშევრები წარმოდგენილია რამდენიმე ინდივიდუალურ გამოფენაზე, მისი ნამუშევარი გერმანიის ბონის კუნტმუზეუმის კოლექციის ნაწილია; გამოფენილია სტამბოლის თანამედროვე და ფერწერისა და ქანდაკების მუზეუმში.
სემიჰას კინოკარიერა დაიწყო 1931 წელს რეჟისორ მუხსინ ერთუგრულის პირველ ხმოვან ფილმში «İstanbul Sokaklarında», სადაც სემიჰას როლი შეასულა. შემდეგ თამაშობდა სტამბულის ოპერეტებში. 1934 წელს ითამაშა პირველ თურქულ ოპერაში «Özsoy». იმავე წელს მისი დებიუტი შედგა საერთაშორისო სცენებზე გერმანიასა და პორტუგალიაში.1939 წელს სემიჰა ბერსქოიმ შეასრულა არიადნას პარტია ოპერიდან „არიადნა ნიქსოსზე“.
1972 წელს დაასრულა ოპერის მომღერლის კარიერა, თუმცა კვლავ თამაშობდა თეატრის სცენაზე.
ხსოვნა
სემიჰა ბერქსოი, ""პრიმადონა" და "სახელმწიფო არტისტი" იყო წამყვანი ფიგურა თურქეთის კულტურული ცხოვრების ისტორიაში.
Cerapachys splendens
Cerapachys splendens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
შვაიხი
thumb|200px|შვაიხი შვაიხი (გერმ. Schweich; კელტ. Soiacum) — ქალაქი მდინარე მოზელის ცენტრალურ მონაკვეთზე რაინლანდ-პფალცის ფედერალურ მხარეში.
შვაიხი შედის მოზელის ფრანკულ დიალექტებზე მოსაუბრე კუთხეთა არეალში. ექვემდებარება შვაიხის სამმართველოს. მოსახლეობა — 6699 ადამიანი (2010 წლის 13 დეკემბრის მონაცემებით). ფართობი — 31,09 კმ². ოფიციალური კოდი —  07 2 35 125.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები კატეგორია:ტრირი
პლუტარქე
thumb|პლუტარქე მესტრიუს პლუტარქუსი (ბერძნ. Πλούταρχος, ლათ. Mestrius Plutarchus; დ. დაახ. 46, ქერონეა, ბეოტია ― გ. 127, დელფო) — ბერძენი ისტორიკოსი, ბიოგრაფი და ესეისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა მცირე ქალაქ ქერონეაში, ბერძნულ რეგიონში - ბეოტია, შესაძლოა რომაელი იმპერატორი კლაუდიუსის მმართველობის პერიოდში. პლუტარქი ბევრს მოგზაურობს ხმელთაშუაზღვისპირა სამყაროში, მათ შორის ორჯერ რომში. მშობლების სიმდიდრის წყალობით 67 წლიდან პლუტარქს ფილოსოფიის, რიტორიკისა და მათემატიკის სწავლის შესაძლებლობა მიეცა ათენის აკადემიაში.
მას დაწერილი აქვს ტრაქტატების მთელი სერია, ბერძნული ქალაქების ყოფაცხოვრებაზე, ოჯახურ ურთიერთობებზე, მეგობრობაზე და რელიგიურ საკითხებზე. ამ ნაშრომებიდან ჩვენამდე საკმაოდ ცოტამ მოაღწია. ამის გარდა მას ეკუთვნის გამოჩენილი პიროვნებების ბიოგრაფიები. ნაწარმოებების ქრონოლოგიურად დალაგება ძალიან რთულია. ამის გარდა მას მთელი რიგი პედაგოგიკური ნაშრომებიც ეკუთვნის, მაგალითად „როგორ უნდა უსმენდეს ახალგაზრდა პოეტებს“, „როგორ უნდა ისარგებლოთ ლექციით“ და სხვა. პლუტარქეს ინტერესთა სფეროში შედიოდა ფსიქოლოგიაც და რელიგიაც, ამ თემებზეც მას აქვს არაერთი ნაწარმოები. მის ნაშრომებში აღსანიშნავია „ბერძნული საკითხები“ და „რომაული საკითხები“ სადაც იგი განიხილავს სხვადასხვა წესჩვეულებების ჩამოყალიბების ისტორიას.
მიუხედავად ასეთი მრავალფეროვანი ნაშრომებისა, პლუტარქე პოპულარული გახდა არა ეთიკური ნაწარმოებებით არამედ ბიოგრაფიებით. ამ ბიოგრაფიების წერისას იგი ხელმძღვანელობდა ხელმისაწვდომი ისტორიული წყაროებით, მაგრამ მისთვის მთავარი ისტორია კი არ იყო არამედ ადამიანთა პორტეტები, მათი ფსიქოლოგია, თუმცა ჩვენთვის ამ ბიოგრაფიებს ძალიან დიდი ისტორიული ფასეულობა აქვს, ვინაიდან იმ წყაროებიდან, რითაც პლუტარქე სარგებლობდა, ჩვენამდე ძალიან მცირე ნაწილმა მოაღწია. ბიოგრაფიების წერით იგი ახალგაზრდობიდანვე იყო გატაცებული, მაგრამ მხოლოდ ხანდაზმულ ასაკში დაწერა თავისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები „ პარალელური ბიოგრაფიები “. ეს არის სახელგანთქმული ბერძნების და რომაელების წყვილწყვილად შედარებული ბიოგრაფიები. ზოგიერთი გმირები ძალიან ზუსტადაა დაწყვილებული, მაგალითად თეზევსი და რომულუსი რომისა და ათენის დამაარსებლები, პირველი კანონმდებლები ლიკურგოსი და ნუმა პომპილიუსი, უდიდესი მხედართმთავრებიო და ლიდერები ალექსანდრე მაკედონელი და იულიუს კეისარი. ბიოგრაფიების შემდეგ პლუტარქე წერს შედარებით დახასიათებას, მაგრამ ზოგ წყვილს ასეთი დახასიათება არ მოყვება. თავდაპირველად არსებობდა 23 წყვილი, მაგრამ ეპამინოიდი და სციპიონ აფრიკელი დაიკარგა.
პლუტარქემ მთელი ცხოვრება მიუძღვნა საზოგადო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას, იგი ცდილობდა გაერღმავებინა ბერძნული კულტურის მნიშვნელობა. მისი ნაშრომები ანტიკური ხანისას და ბიზანტიის იმპერიაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. XV საუკუნეში მისი ნაშრომები ლათინურად ითარგმნა და ძალიან დიდი პოპულარობა მოიპოვა ევროპაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 46 კატეგორია:გარდაცვლილი 127
SZA (მუსიკოსი)
სოლანა იმანი როუ, ცნობილი როგორც SZA (Solána Imani Rowe; დ. 8 ნოემბერი, 1989, სენტ-ლუისი, მისური, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი. სოლანა დაიბადა სენტ-ლუისში, მისურის შტატში. მან დაიწყო მუსიკის წერა 2010-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც გამოუშვა ორი EP.
ახალგაზრდობა
SZA დაიბადა 1989 წელს 8 ნოემბერს სენტ-ლუისში, მისურის შტატში და გაიზარდა მეიპლვუდში, ნიუ ჯერსიში. მისი მამა CNN-ის აღმასრულებელი პროდიუსერი იყო, ხოლო დედა AT&T-ის აღმასრულებელი დირექტორი. მუსიკოსს ჰყავს უფროსი ნახევარდა, ტიფანი დენიელსი და უფროსი ძმა - დანიელი, ცნობილი როგორც მანჰეტენი, რეპერი. მისი დედა ქრისტიანია, მამა კი მუსლიმი. მუსიკოსი ისლამის მიმდევარია.
სახელმწიფო სკოლაში სწავლის გარდა, ის დადიოდა მუსლიმთა მოსამზადებელ სკოლაში ყოველ დღე. თუმცა, 11 სექტემბრის ტერაქტის შემდეგ, სკოლაში მას აბულინგებდნენ, რის გამოც მუსიკოსმა შეწყვიტა ჰიჯაბის ტარება.
SZA დადიოდა კოლუმბიის საშუალო სკოლაში, სადაც ის აქტიურად იყო სპორტით დაკავებული, მათ შორის ტანვარჯიშით და ასევე იყო ჩირლიდერი. 2008 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან დაიწყო სწავლა დელავერის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ის სწავლობდა ბიოლოგიას. მან მიატოვა სწავლა ბოლო სემესტრში და დაიწყო მუშაობა.
ოთარ ალექსიშვილი
ოთარ იასონის ძე ალექსიშვილი (დ. 30 მარტი, 1914, თბილისი ― გ. 6 სექტემბერი, 1974, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1970).
SZA (მუსიკოსი)
ახალგაზრდობა
მუსიკოსმა თავისი სასცენო სახელი შექმნა რეპერ RZA-ს ფსევდონიმის მიხედვით. მისი სახელის ბოლო ორი ასო ნიშნავს ზიგ-ზაგს და ალაჰს, ხოლო პირველი ასო S შეიძლება ნიშნავს მხსნელს ან სუვერენს.
ოთარ ალექსიშვილი
ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1934–1940 წლებში მუშაობდა მოსკოვის მეიერხოლდის სახელობის და გორკის სახელობის სამხატვრო თეატრებში რეჟისორ-სტაჟიორად, 1940–1972 წლებში ― დამდგმელ რეჟისორად საქართველოს სხვადასხვა თეატრებში, ხოლო 1972 წლიდან იყო თბილისის ტელესტუდიის რეჟისორი. ალექსიშვილის მნიშვნელოვანი დადგმებია: გ. ხუხაშვილის „ცხოვრება კაცისა“, ს. შალიკაშვილის „უნიადაგონი“, ბ. ვიშნევსკის „ოპტიმისტური ტრაგედია“, ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“, ნ. ვირტას „თვალუწვდენელი სივრცეები“ და სხვა.
SZA (მუსიკოსი)
კარიერა
კარიერის დასაწყისში მან მოაწერა ხელი ჰიპ ჰოპ ლეიბლ Top Dawg Entertainment- თან, რომლის მეშვეობითაც მან გამოუშვა Z (2014), მისი მესამე EP და პირველი სტუდიური ალბომი. იმავე წელს მან დაწერა „Feeling Myself" ნიკი მინაჟთან და ბიონსესთან ერთად. 2016 წელს მან გამოუშვა კოლაბორაციული კომპოზიცია რიანასთან ერთად „Consideration".
ოთარ ალექსიშვილი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
SZA (მუსიკოსი)
კარიერა
SZA-ს სადებიუტო სტუდიური ალბომი, Ctrl, გამოვიდა 2017 წელს და მოიპოვა კრიტიკოსთა აღიარება. ალბომმა მიიღო სამმაგი პლატინის სერტიფიკატი ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციის (RIAA) მიერ. 60-ე ყოველწლიურ გრემის დაჯილდოებაზე ალბომმა მოიპოვა ოთხი ნომინაცია. ასევე მუსიკოსმა მიიღო საუკეთესო ახალი შემსრულებლის ნომინაცია. 2020 წელს ის Rolling Stone-ის ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომების სიაში მოხვდა. 2017 წლის აგვისტოში მან გამოუშვა Maroon 5-თან ერთად კომპოზიცია „What Lovers Do". მომდევნო წელს, მან ითანამშრომლა კენდრიკ ლამართან. მათ ერთად დაწერეს „All the Stars" შავი პანტერას საუნდტრეკისთვის. კოლაბორაცია ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსის ჯილდოსა და ოსკარზე საუკეთესო ორიგინალური სიმღერის ნომინაციაში.
SZA-ს მეორე ალბომი, SOS, 2022 წლის დეკემბერში გამოვიდა. ალბომი პირველ ადგილზე გავიდა Billboard 200 ჩარტში და ზედიზედ რვა კვირის განმავლობაში ინარჩუნებდა ამ ადგილს. ალბომის სინგლები „Nobody Gets Me" და „Kill Bill" ორივე ტოპ-ათეულში მოხვდა.
2023 წელს SZA მოხვდა Rolling Stone-ის ყველა დროის 200 საუკეთესო მომღერლის სიაში.
ჯილდოები და ნომინაციები
თავისი კარიერის განმავლობაში SZA-მ მოიპოვა ერთი გრემის ჯილდო თოთხმეტი ნომინაციიდან, ოქროს გლობუსისა და ოსკარის თითო ნომინაცია. ასევე, მის რეგალიებში შედის ერთი ამერიკული მუსიკალური ჯილდო, ერთი Billboard Music Award, ორი MTV Video Music Awards, ორი BET ჯილდო. ასევე მუსიკოსმა მიიღო „Rulebreaker Award" ბილბორდის ქალთა მუსიკალურ დაჯილდოებაზე 2018 წელს. SZA-მ ასევე მიიღო Soul Train მუსიკალური ჯილდო საუკეთესო ახალი შემსრულებლის ნომინაციაში 2017 წელს.
2022 წლის სექტემბერში SZA მოხვდა ჟურნალ ტაიმის TIME100 Next List-ში. 2022 წლის გრემის დაჯილდოებაზე SZA-ს კოლაბორაციამ „Kiss Me More“ მოიგო ჯილდო საუკეთესო პოპ დუეტის/ჯგუფური შესრულებისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი სიმღერების ავტორები კატეგორია:ამერიკელები
შალვა ალექსი-მესხიშვილი
შალვა ვლადიმერის ძე ალექსი-მესხიშვილი (დ. 26 აპრილი, 1884, თელავი  ― გ. 18 ივნისი, 1960, თბილისი) —  ქართველი ადვოკატი, პოლიტიკოსი, საქართველოს იუსტიციის მინისტრი 1918-1919 წლებში, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი, ლადო მესხიშვილის ვაჟი.
ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო თბილისში. 1902-1904 წლებში სწავლობდა ოდესის უნივერსიტეტში, ჯერ საბუნებისმეტყველო, შემდეგ კი იურიდიულ ფაკულტეტზე, მაგრამ სწავლის დასრულება ვერ მოახერხა. უნივერსიტეტიდან გარიცხეს სტუდენტთა რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის. 1909 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. ალექსი-მესხიშვილი საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი იყო. 1909 წელს იყო დაპატიმრებული. ადვოკატობა დაიწყო თბილისში 1910 წელს, მუშაობდა ნაფიცი ვექილის თანაშემწედ. 1910-1914 წლებში იცავდა მეფის მთავრობის კრიტიკის გამო პასუხისგებაში მიცემული ქართული ჟურნალ-გაზეთების რედაქტორებს და გამომცემლებს. 1917 წლის ნოემბრიდან იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი და ხელი მოაწერა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს. 1918-1919 წლებში ეკავა იუსტიციის მინისტრის პოსტი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის კოალიციურ მთავრობაში. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი სოციალისტ-ფედერალისტების სიით. იყო იურიდიული კომისიის წევრი. 1921 წელს საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოშორდა და საადვოკატო მოღვაწეობას ეწეოდა. 1920-იანი წლების პირველ ნახევარში ორგზის იქნა დაპატიმრებული საბჭოთა რეჟიმის მიერ. 1925 წლის ივლის-აგვისტოში „პარიტეტული კომიტეტის“ პროცესზე იცავდა ბრალდებულთა ჯგუფს. იყო საქართველოს სსრ-ის ადვოკატთა კოლეგიის წევრი და მუდმივად ირჩევდნენ მისი პრეზიდიუმის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 1960 კატეგორია:ქართველი ადვოკატები კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის მინისტრები კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები კატეგორია:თელავში დაბადებულები შალვა კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრები
კანადა
კანადა (Canada) — ქვეყანა ჩრდილოეთი ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი 10 პროვინცია და 3 ტერიტორია დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანემდე, ხოლო ჩრდილოეთით არქტიკის ოკეანემდეა გადაჭიმული. ფართობის მიხედვით კანადას მსოფლიოში მეორე ადგილი უკავია და მსოფლიოში ყველაზე გრძელი სანაპირო ხაზი აქვს. გამოირჩევა მრავალფეროვანი მეტეოროლოგიური და გეოლოგიური რეგიონებით. ქვეყანა არ არის მჭიდროდ დასახლებული. მოსახლეობის უმრავლესობა 55-ე პარალელის სამხრეთით, ურბანულ ტერიტორიებზე ცხოვრობს. კანადის დედალაქია ოტავა. უდიდესი მეტროპოლიური ტერიტორიებია: ტორონტო, მონრეალი და ვანკუვერი. სახმელეთო მეზობლებიდან მხოლოდ ერთი ქვეყანა ესაზღვრება – აშშ, დასავლეთიდან ესაზღვრება აშშ-ს შტატი ალასკა.
კანადის ტერიტორიაზე უძველესი დროიდან სახლობდნენ მკვიდრი აბორიგენები. XV საუკუნიდან ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა დაიწყეს კანადის ტერიტორიების დაკავება, თავდაპირველად ისინი მხოლოდ სანაპირო ზოლში სახლობდნენ. მოგვიანებით მათ ქვეყნის ძირითადი ტერიტორიები დაიკავეს და დაიწყეს ბრძოლა ჰეგემონობისათვის. ამ მიზნით 1756 წელს ევროპაში დაწყებულმა შვიდწლიანმა ომმა მეტროპოლიების კოლონიებში გადაინაცვლა. დიდმა ბრიტანეთმა კანადის ტერიტორიაზე მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია, ბრიტანეთმა დაიკავა კვებეკი. ქვეყანაში შეიქმნა კანადის კონფედერცია. მოგვიანებით კანადის შემადგენლობაში შევიდა ჩრდილოური არქტიკული ტერიტორიები. 1931 წელს კანადამ დიდი ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ამის შემდეგ ქვეყნის შემადგენლობაში გარკვეული ტერიტორიები კვლავ შევიდა.
კანადა ფედერაციული სახემწიფოა, ქვეყანა შედგება ათი პროვინციისა და სამი ტერიტორიისაგან, კანადის მმართველია პრემიერ-მინისტრი, სიმბოლურად ემორჩილება გაერთიანებული სამეფოს მეფე ჩარლზ III-ს და შესულია ერთა თანამეგობრობაში. ქვეყნის ოფიციალური ენებია ინგლისური და ფრანგული. კანადა გაერთიანებულია მრავალ საერთაშორისო ორგანიზაციაში, მათგან აღსანიშნავია: ნატო, დიდი რვიანი, დიდი ოციანი, OECD, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია, OAS, აზია-წყნარი ოკეანური ორგანიზაცია, და გაერო. ადამიანის განვითარების ინდექსის მაჩვენებლით კანადა მე-8 პოზიციაზეა მსოფლიოში.
ისტორია
კანადის ტერიტორიაზე ადამიანები უძველესი დროიდან სახლობდნენ, კანადაში მცხოვრებ ინდიელებში უძველესი დროიდან არსებობდა მითები სამყაროს შექმნის შესახებ. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად კანადაში აღმოჩენილი უძველესი ადამიანის ფრაგმენტები, თარიღდება 26,500 წლით ჩვენს ერამდე. ადამიანის უძველესი ნასახლარები იყო იუკონის შტატში, ჩრდილოეთ კანადასა და ონტარიოს შტატში. სავარაუდოდ ამ ტერიტორიებზე დასახლება უნდა დაწყებულიყო 200,000 წლის წინ, მაშინ როდესაც აზიის და ამერიკის კონტინენტები ერთმანეთს დაუკავშირდნენ სახმელეთო ხიდით. ამ გზით ადამიანები აზიიდან ამერიკაში გადიოდნენ სწორედ ამიტომაც უძველესი დროიდან კანადაში ცხოვრობდნენ ევრაზიელი ხალხი. მას შემდეგ რაც ეს ორი კონტინენტი ერთმანეთს დასცილდა, შეწყდა კონტაქტები აზიასთან.
ევროპული კოლონიზაცია
thumb|right|210px|[[ბენჯამინ ვესტი გენერალ ვოლფის სიკვდილი (1771) წლის კვებეკის ბრძოლა. შვიდწლიანი ონის ერთ-ერთი გადამწყვეტი ბრძოლა კანადაში]]
ფრანგების კოლონიიდან შეიქმნა სახელმწიფო ახალი საფრანგეთი, ეს ტერიტორიები საფრანგეთის კოლონიური იმპერიის დასაყრდენი პუნქტი იყო მთელს ამერიკაში. კანადის ტერიტორიაზე ანალოგიურად ახორციელებდნენ დასახლებებს ინგლისელებიც 1603 წელს მათ, კუნძულ ნიუფაუნდლენდზე შექმნეს ქალაქი პორტ-როიალი, ამ ქალაქს უდიდესი ფუნქციები ჰქონდა მოგვიანებით დაწყებულ ომებში. 1608 წელს შეიქმნა ინგლისური მორიგი ქალაქი კვებეკი. ფრანგებსა და ინგლისელებს შორის, კოლონირი ტერიტორიების მიტაცებისთვის და ამერიკაში ჰეგემონობისათვის დაიწყო ბრძოლები და დაპირისპირებები.
ინგლისელებმა კუნძულ ნიუფაუნდლენდზე დააარსეს, პირველი საზღვაო ავანპოსტები. 1610 წლისათვის კი მათ ემორჩილებოდათ აშშ-ის ცამეტი კოლონია. ამ პერიოდში საფრანგეთი მთელ რიგ ბრძოლებს მართავადა კანადის ადგილობრივ ინდიელებთან, მიწების მიტაცების მიზნით, 1689 და 1763 წლებში. ინგლისელებიც ანალოგიურად მოქმედებდნენ, მათ უკვე დაიკავაეს ფრანგული კოლონია ახალი შოტლანდია, ეს ტერიტორიები მათ უტრეხტის ხელშეკრულებით დაისაკუთრეს (1763). ევროპაში დაწყებულმა შვიდწლიანმა ომმა ამერიკის კონტინენტზე გადმოინაცვლა, აქ ერთმანეთს ახალი საფრანგეთი და ბრიტანეთის იმპერია ეომებოდნენ.
შვიდწლიან ომში, ინგლისელების მხარეს აშშ-ის ცამეტი კოლონია იბრძოდა. აშშ-ის ბრძოლამ მნიშვნელოვნად განაპირობა დიდი ბრიტანეთის გამარჯვება. იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა საფრანგეთის მნიშვნელოვანი კოლონია კვებეკის პროვინცია და კეიპ-ბრეტონის კუნძულები. დიდი ბრიტანეთი ამის შემდეგ კვლავ აგრძელებს საფრანგეთზე ტერიტორიების წართმევას 1769 წელს მან შეიერთა პრინც-ედუარდის კუნძული. 1774 წლისათვის დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფოს საზღვარმა, ამერიკაში დიდ ტბებამდე და მდინარე ოჰაიომდე გადმოიწია. ამის შემდეგ მკვეთრად იძაბება ვითარება დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ს ცამეტ კოლონიას შორის, რაც ამერიკის რევოლუციით დასრულდა.
left|210px|thumb|[[რობერტ ჰარისის ნახატი . კანადის კონფერენცია]]
კოლონიასა და აშშ-ს შორის დაწყებულ დამოუკიდებლობის ომში, ჩაერთო საფრანგეთი, ამერიკის მხარეს. ის მნიშვნელოვან დახმარებას უწევდა აშშ-ს და უმნიშვნელოვანესი წვლილი შეიტანა დიდი ბრიტანეთის დამარცხევაში. 1783 წელს დაიდო პარიზის ზავი, ამ ზავით დიდმა ბრიტანეთმა სცნო, ახალი სახელმწიფოს შექმნა ჩრდილოეთ ამერიკაში. ამის შემდეგ მნიშვნელოვნად შესუსტდა კოლონიზატორთა პოზიციები ამერიკის კონტინენტზე, მიუხედავად ამის დიდი ბრიტანეთის მმართველობა კანადაში კვლავ გრძელდებოდა. კვებეკმა ინგლისელებისგან მოიპოვა ფორმალური დამოუკიდებლობა, ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა ქვემო კანადის და აღმოსავლეთი კანადის სახელმწიფოები.
კანადის (ქვემო და აღმოსავლეთი) შეერთების სურვილი გაუჩნდა, ახლად შექმნილ და გაძლიერებულ სახელმწიფოს აშშ-ს. ამის გამო 1812-1814 წლებში დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ს შორი მიმდინარეობდა ომი, ამ ომში გამარჯვება ვერცერთმა მხარემ ვერ მოიპოვა. კანადა კვლავ დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში რჩებოდა, მიუხედავად ამის აშშ-სა და დიდ ბრიატნეთს შორის ომები, მნიშვნელოვნად ასუსტებდა კოლონიის პოზიციებს ამ ქვეყანაში.
კანადა უკვე სულ ნაკლებად ერორჩილებოდა იმპერიას, მისი დამოუკიდებლობა უკვე მხოლოდ დროებით საკითხს წარმოადგენდ, ამის გამო დიდმა ბრიტანეთმა კომპრომისული ვარიანტი შეიმუშავა 1867 წელს კანადამ დომინიონის სტატუსი მიიღო.
1867 წელს ბრიტანეთის დომინიონის სტატუსი მიიღო. 1931 წლიდან დამოუკიდებელი სახელმწიფოა. 1949 წელს მიუერთდა ნიუფაუნდლენდი. 1982 წლის კანადის აქტით ქვეყნის უფლებამოსილებები გაფართოვდა. თავისუფალის ვაჭრობის შესახებ, რომელიც მან გააფორმა აშშ-სა და მექსიკასთან, განაპირობა საგარეო ვაჭრობის მკვეთრი ზრდა. კანადის საშინაო პოლიტიკის მთავარი პრობლემა რჩება ფრანგულენოვანი კვებეკის სეპარატისტული განწყობილებანი. 1995 წელს ამ პროვინციაში ჩატარებულ რეფერენდუმზე დამოკიდებლობის მომხრეებმა ნახევარზე ოდნავ ნაკლები ხმა მიიღეს.
გეოგრაფია
ადამიანთა საცხოვრებლად ხელსაყრელი პირობები, ქვეყნის სამხრეთ ნაწილშია. სამხრეთის მიმართულებით ჰავა თანდათანობით, თბილი და ტენიანია. სამხრეთში ტაიგა ათასობით კილომეტრზე გადაჭიმულია, რომელიც გარეგნულად აზიის ტაიგას ჰგავს. აქ ხარობს ამერიკული ჯიშის ნაძვი, ლარიქსი, ფიჭვის სახეობები. წიწვიანი ტყეების მდიდარია, ძვირფასბეწვიანი ცხოველებით. პრერიების შავმიწა და წაბლა ნიადაგებზე ხორბლის, ქერის და შვრიის ნათესებია გადაჭიმული. მსოფლიოში ცნობილია კანადური ხორბალი, ხორბალი ძირითადად მოჰყავთ დიდი ტბების ჩრდილოეთ მხარეში.
ქვეყნის დასავლეთი ნაწილი კორდილიერების მთათა სისტემას უკავია, მთები აქ 5 000 მეტრამე აღწევს, ეს მთები მუდმივი თოვლითაა დაფარული. მყინვარებიდან მრავალრივხოვანი სწრაფი მდინარეები მოედინება, მთების კალთები წიწვიანი ტყეებითაა დაფარული. კანადის ყველაზე მაღალი მთა ლოგანია 5.951 მეტრი სიმაღლით. კანადის წიაღი საკმაოდ მდიდარია, განსაკუთრებით ბევრია ნიკელის, სპილენძის, თუთიის, რკინის და კეთილშობილი ლითონების საბადოები, მათგან აღსანიშნავია ოქრო და პლატინა. მოიპოვება ასევე რადიოაქტიული ლითონებიც, აღმოჩენილია ნავთობის და ბუნებრივი გაზის მნიშვნელოვანი საბადოები. ზოგიერთი სასარგებლო წიაღისეულის დამუშავებით კანადას მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია.
thumb|left|230px|ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე დიდი ჩანჩქერი [[ნიაგარა (ჩანჩქერი)|ნიაგარა.]]
კანადა მდიდარია ჰიდროენერგორესურსებით. მდინარეებზე აგებულია დიდი ჰიდროელექტროსადგურები. ქვეყანა არის ძალიან ბევრი მდინარეები და ტბები. ქვეყანაში მიედინება კონტინენტის დიდი მდინარეები: მაკენზი (4.241 კმ), წმ. ლავრენტი (3.058 კმ), ნელსონი (2.575 კმ), ჩერჩილი (1.609 კმ). ტბებიდან აღსანიშნავია ჰურონი 36.000 (სულ 59.600), დიდი დათვის 31.328, სუპერიორი 28.700 (სულ 82.100), დიდი მონების 28.568, უინიპეგი 24.387, ერი 12.800 (სულ 25.700), ონტარიო 10.000 (სულ 18.960). ქვეყანას ესაზღვრება მსოფლიოს სამი ოკეანე. ჩრდილოეთიდან - ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანე, დასავლეთიდან - წყნარი ოკეანე, ხოლო აღმოსავლეთიდან - ატლანტის ოკეანე. მნიშვნელოვნად დაბინძურებულია ატლანტის ოკეანის სანაპიროები. ურბანიზებულ რაიონებში, ანუ ქვეყნის სამხრეთით, მნიშვნელოვნდაა შექმნილი ეკოლოგიური პრობლემები.
კანადაში მდებარეობს ჩრდილოეთ ამეერიკის ყველაზე დიდი ჩანჩქერი ნიაგარა, ნიაგარა ორი ქვეყნის აშშ-ს და კანდის ტერიტორიაზე მდებარეობს, ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ნიაგარაზე და ჩანჩქერიდან ვარდნილი წყანი ჩაედინება ეირის ტბაში.
კანადის ბუნება ადამიანის ზემოქმედებით, ჯერჯერობით მცირედ არის შეცვლილი, მაგრამ სამხრეთით სადაც მოსახლეობის სიმჭიდროვე მაღალია, ქალაქების დიდი რაოდენობაა, ბუნებაც ძლიერადაა შეცვლილი. მთებსა და ვაკეებში ბუნებრივი კომფლექსების დასაცავად შექმნილია ეროვნული პარკები და ნაკრძალები. მათ შორის ყველაზე დიდი ნაკრძალი არა მარტო კანადაში არამედ მთელს ამერიკაში, არის ვუდ-ბაფალო, მისი ფართობია 4,5 მლნ. ჰა. პარკი შეიქმნა 1927 წელს. აქ დაცულია, როგორც ტყის, ისე სტეპური ლანდშაფტი.
ფაუნა
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[კანადური ღერღეტი, ოუენ-საუნდი, ონტარიო]] კანადის ბუნებრივი მრავალფეროვნება ცხოველთა სამყაროს სიმდიდრეს განაპირობებს. ტუნდრისათვის დამახასიათებელია ხარვერძი, ჩრდილოეთის ირემი, პოლარული მგელი, დედოფალა, ყარსაღი. ტაიგის ცხოველთა შორისაა: ტყის ბიზონი, რომელიც ტერიტორიის დიდ ნაწილზე განადგურდა და მხოლოდ ვუდ-ბაფალოს ეროვნულ პარკშია შემორჩენილი, ლოსი, ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა; სარეწაო მნიშვნელობა აქვს მყრალას, ამერიკულ კვერნას, ონდატრას და სხვ. სტეპებში ყველაზე მრავალრიცხოვანია მღრღნელები: თრია, ჩრდილოეთ ამერიკისათვის ენდემური მდელოს ძაღლი, გოფერისებრნი და სხვ. სტეპის ჩლიქოსანი სახეობების — რქაფიწალა ანტილოპისა და შავკუდა ირმის არეალი შემცირებულია ჩრდილოეთის სტეპების სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისათვის აქტიურად ათვისების გამო. კანადის მთიანი დასავლეთი ცხოველთა სამყაროს მხრივ ახლოს დგას აღმოსავლეთ ნაწილის ვაკე ტერიტორიებთან. საკუთრივ მთის ცხოველთა შორისაა ალპების მაღალმთიანეთისათვის დამახასიათებელი თოვლა ცხვარი და თოვლა თხა, და მთის ტყეების ყველაზე რთულადმისაწვდომ მონაკვეთებში გავრცელებული მსხვილი მტაცებლები — პუმა და გადაშენების ზღვარზე მყოფი კანადური გრიზლი. საერთო ჯამში, კანადის ფაუნა აერთიანებს 200-ზე მეტი სახეობის ძუძუმწოვარს, 470-ზე მეტი სახეობის ფრინველს, დაახლ. 40 სახეობის ქვეწარმავალს. კოლონიზაციის დროს კანადის ტერიტორიიდან გაქრა ნიუფაუნდლენდური მგელი, ზღვის წაულა, კალანი, ამერიკული ქრცვინი, ლაბრადორული სუსხური, გარეული ინდაური, მოგზაური მტრედი და სხვ. შემცირდა ზღვის ფრინველთა რიცხვი, კანადური თახვის, სამურავის, თეთრკუდა ირმის, რიგი მსხვილი მტაცებლების პოპულაცია. დღეისათვის გადაშენების საფრთხის ქვეშ იმყოფება ძუძუმწოვრების 14, ფრინველების 13 და ქვეწარმავლების 2 სახეობა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ქვეყნის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 10 პროვინცია (province) და 3 ტერიტორია (territory; territoire).
დემოგრაფია
thumbnail|right|200px|კანადის პარლამენტის შენობა თუ კანადა ტერიტორიის მხრივ მეორე ქვეყანაა მსოფლიოში, მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ იგი არ შედის მსოფლიოს პირველ ოცდახუთეულ სახელმწიფოთა შორის. მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს შეადგენენ ანგლო და ფრანკოკანადელები. მკვიდრი მოსახლეობიდან აღსანიშნავია, ინდიელები და ესკიმოსები. მოსახლეობის 80% ცხოვრობს აშშ-ის საზღვრიდან 320 კილომეტრიან ზონის ფარგლებში. საშუალო სიმჭიდროვე მაღალია ქვეყნის სამხრეთ აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე რომელიც მთელი სახელმწიფოს 70% შეადგენს, ცხოვრობს მოსახლეობის 1,5%. ასეთი მდგომარეობა გამოწვეულია არა მარტო ჩრდილოეთ რაიონების მკაცრი ბუნებით, არამედ ისტორიული წარსულითაც. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ცხოვრობს ქალაქებში, გამოირჩევა სამი ურბანიზებული ზონა: დიდი ტბების სანაპირო ზოლი (ჰამილტონი, ტორონტო, ოტავა). კვებეკის პროვინცია (მონრეალი, ტრუა, რივერი, კვებეკი). წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლი (ვანკუვერი, ვიქტორია).
კანადელთა უმნიშვნელოვანეს ნაწილს შეადგენს ევროპული წარმოშობის მოსახლეობა, 2006 წლის აღწერის შედეგად კანადაში ცხოვრობს: ინგლისელები (21%), ფრანგები (15.8%), შოტლანდიელები (15.2%), ირლანდიელები (13.9%), გერმანელები (10.2%), იტალიელები (5%), ჩინელები (3.9%), უკრაინელები (3.6%) და ინდიელები (3.5%). დაახლოებით ერთი მესამდი რესპოდენტებისა თავის თავს უწოდებს "კანადელს".
კანადის ტერიტორიაზე მრავალი რელიგიის წარმომადგენელი სახლობს. აქ გავრცელებულია სხვადასხვა კონფესიები. 2000 წლის აღწერის შედეგად კანადის მოსახლეობის 77.1% აღიარებს ქრისტიანობას; აქედან მოსახლეობის უმრავლესობა კათოლიკობის მიმდევარია (43.6% კანადელი). მიუხედავად ამისა, მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი პროტესტანტიზმის მიმდევარია (9.5%), ნაწილი აღიარებს ანგლიკანობას (6.8%), ბაპტისტობას (2.4%), ლუთერანობას (2%), და სხვა ქრისტიანულ მიმდევრობებს (4.4%). გარდა ქრისტიანობისა მოსახლეობის 2.0 % ისლამის მიმდევარია, კანადის მოსახლეობის 1.1%-სათვის მშობლიური რელიგია იუდაიზმია.
ეკონომიკა
მშპ საერთო მოცულობით ქვეყანა პირველი ათეულის წევრია, ხოლო ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს გაანგარიშებით იგი მსოფლიოს პირველ 25 სახელმწიფოთა შორისაა, რაც შეეხება ადამიანის განვითარების ინდექსს, ამ მხრივ კანადას კონკურენტი არ ჰყავს. კანადა პოსტინდუსტრიული ქვეყანაა. მშპ-ს უდიდეს ნაწილს ქმნის მომსახურების სფეროს დარგები. ეკონომიკის განვითარების მნიშვნელოვაბ ფაქტორთა შორის აღსანიშნავია: მდიდარი ბუნებრივი რესურსები, დემოგრაფიული ფაქტორი და უცხოური კაპიტალის როლი, სადაც განსაკუთრებულია აშშ-ს პოზიციები. ეკონომიკა ხასიათდება კაპიტალის კონკურენციის მაღალი დონით. მრეწველობის პროფილს განსაზღვრავს ახალი და უახლესი დარგები, ხოლო აგრობიზნესი ერთ-ერთი უმსხვილესია მსოფლიოში. thumb|left|210px|კანადის, მექსიკის და აშშ-ს წარმომადგენელი მთავრობები. ხელისმოწერა [[ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი სავაჭრო შეთანხმება. 1992 წელი.]] მომსახურების ფეროს დარგებიდან განსაკუთრებით წარმატებით ვითარდება სატელეკომუნიკაციო სფერო, ვაჭრობა, საზოგადოებრივი კვება, ტურიზმი და ა.შ. ქვეყნის სატრანსპორტო მეურნეობა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალგანვითარებულია მსოფლიოში. ტრანსპორტის ყველაზე სახეობა აღჭურვილია თანამდეროვე მიღწევებით. საავტომბილიო და სარკინიგზო გზების სიგრძით კანადა ერთ-ერთი პირველია მსოფლიოში. საზღვაო ფლოტი სიდიდით არ ხასიათდება. უდიდესი ნავსადგურებია: ვანკუვერი, კვებეკი, ჰალიფიქსი. უდიდესი საჰაერო ადგილია მონრეალი.
კანადაში განვითარებულია მოპოვებით მრეწველობა. აქ მოიპოვებენ პრაქტიკულად ყველა სახის წიაღისეულს. განსაკუთერბით მდიდარია წიაღისეულით ქვეყნის „ახალი რაიონები“ ქვეყნის ჩრდილოეთით. მოიპოვებენ რკინის მადანს, სპილენძს, ნიკელს და ა.შ. ცნობილია სპილეძ-ნიკელის საბადო - სადბერი და ურანის საბადო ელიეთ-ლეიკი, ეს საბადოები მდებარეობს ონტარიოს პროვინციაში. ასევე მდიდარია ენერგეტიკული რესურსებით. ელექტოენერგიის უდიდეს ნაწილს გამოიმუშავებს ჰესები. აღსანიშნავია ჩერჩილ-ფორსი მდინარე ჩერჩილზე და ბოარნუა მდინარე წმ. ლავრენტიზე.
გადამამუშავებელ მრეწველობის დარგებში აღსანიშნავია: ელექტრონიკა, ქიმიური კომპლექსი, სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა. გადამამუშავებლ ინდუსტრიის ცენტრებია: მონრეალი, უინძორი, ედმონტონი, ტორონტო და ა.შ.
აგრობიზნესის უმსხვილეს დარგებს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა. უპირატესობა ენიჭება მემცენარეობა. გამოირჩევა ხორბლისა და სიმინდის წარმოება. მეცხოველეობაში წამყვენია სარძევე მინართულების მესაქონლეობა. სასოფლო პროდუქციის უდიდესი მწარმოებელია სასკაჩევანი, მონიტობა და ონტარიო.
მემკვიდრეობა
კვებეკის ისტორიული რაიონი, ლუნენბურგის ძველი ქალაქი, ალგონქინის, ნაჰანის, დინოზავრის, როკი მაუნთენის ეროვნული პარკები.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები კატეგორია:დიდი რვიანის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები  კატეგორია:ნატოს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ნორმან ლევი ბოუენი
ნორმან ლევი ბოუენი (Norman Levi Bowen; დ. 21 ივნისი 1887 — გ. 11 სექტემბერი 1956) — კანადელი გეოლოგი. ძირითადად მოღვაწეობდა პეტროგრაფიის დარგში. აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1935). ამერიკის მინერალოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1937). ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1946).
ბიოგრაფია
ნორმან ლევი ბოუენი დაიბადა ქალაქ კინგსტონში. განათლება მიიღო კანადაში. 1912–1937 წლებში და შემდეგ 1947 წლიდან მუშაობდა კარნეგის ინსტიტუტში. 1937–1947 წლებში იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორი. ცნობილია მისი ექსპერიმენტული გამოკვლევები სილიკატების ფიზიკურ-ქიმიურ წონასწორობათა სფეროში.
ბოუენმა დაადგინა ე.წ. „რეაქციული პრინციპი“, რომლის თანახმად სილიკატური მდნარის კრისტალიზაციის პროდუქტი მისი შემდგომი გაცივებისას ხშირად ნარჩენ ხსნართან რეაგირებს და ამ გზით, იმავე კრისტალური ფაზის ფარგლებში ან ახალი შენაერთებისა და ფაზების წარმოქმნით, ახალი ქიმიზმით იძენს. ნორმან ბოუენის მიხედვით ჩვენი პლანეტის მთელი მაგმატიზმის განვითარება მიმდინარეობს პერიდოტიტებიდან, გაბრო-ბაზალტების გავლით, გრანიტებამდე.
დაჯილდოებულია პენროუზისა (1941) და უოლასტონის (1950) მედლებით. ლეოპოლდინას (1946) და დეი ლინჩეის (1951) უცხოელი წევრი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი (1949).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1956 კატეგორია:კანადელი გეოლოგები კატეგორია:კანადის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრები კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
ძვ. წ. 612
გარდაიცვალნენ
*
In Utero
ალბომის სამუშაო სახელწოდება იყო I Hate Myself And Want To Die (საკუთარი თავი მეზიზღება და სიკვდილი მსურს). ეს იყო ლიდერ კურტ კობეინის სტანდარტული ხუმრობა, რომელიც ყოველთვის ჟღერდა პასუხად კითხვაზე „როგორ ხარ?“. კრისტ ნოვოსელიჩი ამ გამოთქმის წინააღმდეგი იყო - „ბავშვები თავს მოიკლავენ და სასამართლოში გვიკრავენ თავს“. სახელწოდების მეორე ვარიანტი იყო Verse Chorus Verse (სტროფი-მისამღერი-სტროფი), თუმცა საბოლოოდ არჩეული იქნა In Utero (საშვილოსნოში)
ბილბორდის ჩარტებში ალბომი გამოსვლისთანავე #1 ადგილზე მოხვდა. გამოცემიდან პირველივე კვირის მანძილზე გაიყიდა მისი 180.000 ასლი. 2003 წელს ალბომმა Rolling Stone-ის „ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომის“ სიაში #435 პოზიცია დაიკავა.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - კურტ კობეინი, გარდა მითითებულისა
სქოლიო
კატეგორია:1993 წლის ალბომები კატეგორია:ნირვანას ალბომები