cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფრანკენშტაინი
მიღება და გავლენა
გამომდინარე 1818 წლის ანონიმური გამოცემისა, ზოგიერთმა კრიტიკოსმა კარგი რეკომენდაცია არ გაუწია ამ ნაშრომს. შოტლანდიელი პოეტი, უოლტერ სკოტი წიგნზე საუბრისას წერდა: "'ესაა არაჩვეულებრივი ზღაპარი, რომელშიც ავტორი, როგორც ჩანს, გვაზიარებს პოეტური წარმოსახვის უჩვეულო ძალებს'"რიჩარდ ჰოლმსი რომანში იკვლევდა სულიერი მარტოობის, იზოლაციისა და გარიყულობის საკითხებს. ის აღნიშნავს, რომ სექსუალობის ძალა, რომელიც აერთიანებს ადამიანებს და ინარჩუნებს მათ ადამიანურ საზოგადოებაში, აქ განადგურებულია მეწყვილეს, მეორის შეყვარებულის, ერთის მხრივ, ფრანკენშტეინის და მეორეს მხრივ, ურჩხულის მიერ. ისევე როგორც მათი სექსუალური ბედნიერების ორმხრივი იმედი და რომ შედეგად ორივე კარგავს კავშირს ადამიანურ საზოგადოებასთან, ორივე ხდება აუტსაიდერი, გარიყული, იტანჯებიან თავიანთი დანაშაულის ცოდნით და შურისძიების სურვილით.
2019 წელს BBC News-მა ფრანკენშტაინი 100 ყველაზე გავლენიანი რომანების სიაში შეიყვანა. 2021 წელს იგი შეიყვანეს ბრიტანული კლასიკური სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანების ექვსეულში.
ამერიკელმა სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში მოღვაწე ავტორმა, აიზეკ აზიმოვმა, შემოიღო ტერმინი ფრანკენშტაინის კომპლექსი, რომელიც გულისხმობს ჰუმანოიდი რობოტების მიმართ შიშს.
სქოლიო
კატეგორია:გოთიკური ლიტერატურა კატეგორია:ინგლისური საშინელებათა ლიტერატურა კატეგორია:1818 წლის ნაწარმოებები
ხესუს კოლადო
ხესუს ფერნანდეს კოლადო (Jesús Fernández Collado; დ. 11 ივნისი 1988, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „მადრიდის რეალის“ მეკარე.
კარიერა
ხესუსმა თავისი კარიერა დაიწყო მცირე ბიუჯეტიან კლუბში „ადარვეში“, ამის შემდეგ ის „ვილიარეალის“ და „ხეტაფეს“ ახალგაზრდულ გუნდებში მოხვდა. 2007 წელს ის „ნუმანსიას“ შეუერთდა და მხოლოდ ხუთი შეხვედრა ჩაატარა. 2010 წელს ის „კასტილიაში“ წავიდა, რომლის რიგებშიც სეგუნდა ბ-ს გამარჯვებული გახდა. მისი მთავარ კლუბში დებიუტი 2011 წლის 21 მაისს შედგა, ის მოედანზე იერჟი დუდეკის ნაცვლად შევიდა, „ალმერიასთან“ შეხვედრაში (8:1), სეზონის უკანასკნელ მატჩში.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ხეტაფეს ფეხბურთელები კატეგორია:ნუმანსიის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
მუგუთი (თიღვის მუნიციპალიტეტი)
მუგუთი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 18 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავნევის თემის სოფლები
პრაღა-ზაპადის რაიონი
პრაღა-ზაპადის რაიონი — რაიონი ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი პრაღა. რაიონის ფართობი შეადგენს 580,63 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 107 947 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 186 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
იალოვის პროვინცია
იალოვის პროვინცია (Yalova ili) — პროვინცია (ილი) ჩრდილო–დასავლეთ თურქეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი იალოვა. პროვინციას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მარმარილოს ზღვა. სამხრეთით ბურსას პროვონცია, ხოლო აღმოსავლეთიდან ქოჯაელის პროვინცია.
მოსახლეობა 185 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: იალოვა (70 ათ. ადამიანი, 2000). 1995 წელს იალოვას პროვინცია შეიქმნა სტამბოლის პროვინციის ტერიტორიის ნაწილზე.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
Rhytidoponera chalybaea
Rhytidoponera chalybaea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მეგრელები
მინი|მეგრელი, XX ს. მეგრელები — ქართველთა სუბეთნიკური ჯგუფი''. ''წარსულში ეკავათ ისტორიული კოლხეთის სამეფოს ცენტრალური რაიონები, ამჟამად სახლობენ — სამეგრელო-ზემო სვანეთისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის რიგ მუნიციპალიტეტებში (გალი, ოჩამჩირე, სოხუმი). მეგრელთა უმრავლესობა ორენოვანია და ძირითადად საუბრობენ ქართველურ ენათა ჯგუფში შემავალ ორ ენაზე; მშობლიური მეგრული ენის გარდა ისინი ფლობენ ქართულ ენასაც. მეგრელთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია, ზოგიერთი წყაროს შეფასებით საქართველოში მათი რაოდენობა 800 000 აღწევს. ეთნონიმი „მეგრელი“ პირველად გვხვდება 735 წლით დათარიღებულ ატენის სიონის წარწერებსა და ასევე ისტორიულ წყაროებში, როგორიცაა ქართლის ცხოვრება (IX-XIV სს.).
ენა
მეგრელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი მეგრულ ენაზე მეტყველებს. მეგრული ენა ახლოს დგას ლაზურ ენასთან, ეს ორი ენა ახ. წ. VII ს-ის შუა წლებში გამოეყო ზანურ ენას. მეგრული ისევე, როგორც ლაზური, მჭიდროდ ენათესავება ქართულ ენას (ძვ.წ. I ათასწლეულში, ან უფრო ადრე, ქართული ენა გამოეყო ქართულ-ზანურ ენას) და ნაკლებად სვანურ ენას (რომელიც, სავარაუდოდ ძვ.წ. II ათასწლეულში გამოეყო საერთო-ქართველურ ენას). ზანური ენის არსებობის პერიოდი ემთხვევა კოლხეთის სამეფო/ეგრისის სამეფოს არსებობის პერიოდს. ამ დროისთვის ის ფართოდ იყო გავრცელებული დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე. ქართული ენის გავრცელება დასავლეთ საქართველოში, მათ შორის სამეგრელოში, ჯერ კიდევ VIII და IX საუკუნეებიდან დაიწყო და მან ჩაანაცვლა მაღალ ფენებში გაბატონებული ბერძნული ენა, რომელიც დასავლეთ საქართველოში აღმოსავლეთ რომის იმპერიის გავლენის შედეგად გავრცელდა (იხ. ფასისის აკადემია). ამ დროიდან მეგრელები, სხვა ქართველურ ტომებთან ერთად, აქტიურად მონაწილეობდნენ ერთიანი ქართული სამეფოსა და ქართული კულტურის შექმნის პროცესში. XVI ს-ში საქართველოს სამეფოს დეზინტეგრაციის მიუხედავად მეგრელები თავს ისევ საერთო ქართული კულტურის ნაწილად აღიქვამდნენ. 1801 წლიდან მოყოლებული, რუსეთის იმპერატორების — პავლე I, ნიკოლოზ I და ალექსანდრე II — მმართველობის მანძილზე გაუქმდა ქართული სამეფოები და სამთავროები; აქტიურად დაიწყო ქართული ერის რუსიფიკაციის პოლიტიკა. ასიმილაციის უმნიშვნელოვანეს ნაწილს ქართველთა დაშლა-დაქუცმაცება წარმოადგენდა. რუსებმა სცადეს ქართული ენის როლის შემცირება და XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, ამ მიზეზით დაიწყეს სამეგრელოს სკოლებსა და ეკლესიებში ქართული ენის მეგრულით ჩანაცვლება; აგრეთვე მეგრული ენისთვის განსხვავებული დამწერლობისა და შრიფტის შექმნა, მაგრამ ამ მცდელობას წარმატება არ მოჰყოლია. დღესდღეობით მეგრულ ენას არ გააჩნია ოფიციალური სტატუსი და ენის მატარებელთა რიცხვი თანდათან მცირდება.
სამზარეულო
ტრადიციული მეგრული საკვები ცხარე და უხვი საკაზმით გამოირჩევა. ამის მიზეზი ის არის, რომ ძველად, რბილი, სუბტროპიკული ჰავიდან გამომდინარე, მალარია უდიდეს საფრთხეს წარმოადგენდა სამეგრელოსათვის და ამ რეგიონის მცხოვრებლებმა თავიდანვე აღმოაჩინეს, რომ დიდი რაოდენობით წიწაკის მოხმარება საშინელი დაავადების განვითარებას გარკვეულწილად აფერხებდა. საბოლოოდ, ცხარე სანელებლები მეგრული სამზარეულოს ტრადიციულ ატრიბუტად იქცა.
მეგრული სამზარეულო რამდენიმე ტიპის საკაზმს იყენებს, ძირითადად, საწებლების სახით. ტრადიციულ კერძებს მიეკუთვნება ღომი (მოხარშული სიმინდის ღერღილი), სულგუნი (ცხიმიანი ყველი) და შემწვარი ხორცი ცხარე საწებელთან (მაგალითად, აჯიკასთან) ერთად. ორი განსაკუთრებული კერძი - ელარჯი და საცივი დღესასწაულებისა და საპატიო სტუმრებისთვის კეთდება. ეს კერძები მთელ საქართველოში მეგრული სამზარეულოს მშვენებად ითვლება. მეგრული ხაჭაპური.
ღვინო
საქართველოში 500–ზე მეტი ვაზის ჯიში ხარობს, ხოლო 60 მათგანი სამეგრელოში იზრდება. მათგან ყველაზე ცნობილია ოჯალეშის ჯიშის ყურძენი, რომლისგანაც საუკეთესო ღვინო მზადდება; ეს არის ნახევრად ტკბილი წითელი ღვინო, რომელსაც ველური ვარდის სუსტი სურნელი და ხასხასა წითელი ფერი ახასიათებს.
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ოჯალეში თითქმის მთლიანად გაქრა. იმ დრომდე ყურძენი ვენახში კი არ იზრდებოდა, როგორც ევროპაში, არამედ ხის ტოტებზე, ველური ლიანების სახით; მოგვიანებით, ამ ღვინოზე მოთხოვნის ზრდამ ოჯალეშის გადაშენება გამოიწვია (მეგრულად სიტყვა „ოჯალეში“ „ხეზე გაზრდილს“ ნიშნავს). XIX საუკუნის შუა პერიოდში, ფრანგმა აშილ მიურატმა, სამეგრელოს უკანასკნელი მთავრის დის, სალომე დადიანის ქმარმა, დაიწყო ოჯალეშის კულტურის ევროპული წესით მოშენება, რაც მის მიერ ღვინის წარმოებისა და გასაღების გეგმის ნაწილს წარმოადგენდა. ამგვარად ოჯალეში მივიწყებას გადაურჩა და ეს ღვინო სამეგრელოს ცაგერისა და მარტვილის რაიონებში მზადდება. ამ ღვინის წარმოება საქართველოს სხვა კუთხეებშიც გავრცელდა.
მუსიკა
მეგრული ხალხური მუსიკა მრავალხმიანია, ხოლო მისი სიტყვები მეგრულ ენაზე ჟღერს. სიმღერებს მელანქოლიური ტემპი და სევდა ახასიათებს; მეგრელებს მიაჩნიათ, რომ მათი მუსიკა გამუდმებული ომებით აკლებული და გაღატაკებული სამეგრელოს ტრაგიკულ ისტორიას ასახავს. მეგრული რომანტიკული სიმღერები ხშირად ჩონგურის (ხის ოთხსიმიანი საკრავის) აკომპანიმენტით სრულდება.
ყველაზე ცნობილი მეგრული ხალხური სიმღერაა იავნანა ანუ „მეგრული ნანა“. ზოგიერთი მკვლევარი ფიქრობს, რომ იდუმალი სიტყვები „ნანა ნანინა“, რომლებიც სიმღერის ტექსტს რეფრენად გასდევს, წინაქრისტიანული ხანის ზაფხულის ქალღმერთის სახელს წარმოადგენს. „მეგრული ნანას“ ერთ–ერთი ჰანგი რუსმა კომპოზიტორმა, პეტრე ჩაიკოვსკიმ თავის ცნობილ საშობაო ბალეტში - „მაკნატუნა“ - გამოიყენა. კიდევ ერთი ცნობილი მეგრული სიმღერა -„დადიანის მოძახილი“ დადიანების საგვარეულოს ეძღვნება.
ისტორია
იაკობ გოგებაშვილი მეგრელებს ასე ახასიათებს:
არქანჯელო ლამბერტი წერდა:
ლიტერატურა
=რესურსები ინტერნეტში=
სქოლიო
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით კატეგორია:ეთნოგრაფია
სკაგაფიორდური
სკაგაფიორდური ფართობი შეადგენს 4.920 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 1.937 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ოლქები
ბაისუბნისხევი
ბაისუბნისხევი — მდინარე საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 35 კმ, აუზის ფართობი 85 კმ². სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მსხალგორის უღელტეხილის მახლობლად, ზღვის დონიდან 2270 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე, წყალმცირეა ზამთარში. აქვს ბევრი შენაკადი, რომელთა საერთო სიგრძეა დაახლოებით 56 კმ. საშუალო წლიური ხარჯი 2,6 მ³/წმ. ზემო დინებაში მოქცეულია ლაგოდეხის ნაკრძალის ტერიტორიაზე.
ლეონარდო-ინფანტეს მუნიციპალიტეტი
ლეონარდო-ინფანტე — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. წარმოადგენს გუარიკოს შტატის 15 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია ვალე-დე-ლა-პასკუა, ფართობი 15 613 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლეონარდო-ინფანტეს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 185 000 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 11,91 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ბაისუბნისხევი
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
ლეონარდო-ინფანტეს მუნიციპალიტეტი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გუარიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
გარეჯის ნათლისმცემლის მონასტერი
გარეჯის ნათლისმცემლის მონასტერი —  იოანე ნათლისმცემლის სახელობის მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში, დავითის ლავრის დასავლეთით 12 კმ-ზე. წარმოადგენს კლდეში გამოკვეთილ ერთიან კომპლექსს. დაარსებულია VI-VII საუკუნეებში დავით გარეჯელის მოწაფის ლუკიანეს მიერ:
სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კახელები
კახელები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ კახეთის მხარის ტერიტორიაზე. კახელები საუბრობენ კახურ დიალექტზე, რომელიც ლიტერატურული ქართული ენის ერთ-ერთი საფუძველია. ეთნოგრაფიულ-ლინგვისტური თვალსაზრისით კახელებს შორის ცალკე გამოყოფენ ქიზიყელებსა და ინგილოებს. ამჟამად საქართველოში მცხოვრები დაახლოებით 3.600.000 ქართველიდან, დაახლოებით 500.000 ქართველი, კახური ეთნოგრაფიული ჯგუფის წარმომაგდენელია.
ვახუშტი ბატონიშვილი კახელებს ასე ახასიათებს:
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით კატეგორია:ეთნოგრაფია
ფაჰდა ბინთ საუდ იბნ აბდულაზიზ ას-საუდი
ფაჰდა ბინთ საუდ იბნ აბდულაზიზ ას-საუდი (არაბ. فهدة بنت سعود بن عبد العزيز آل سعود‎; დ .15 იანვარი, 1953) — საუდის არაბეთის ხელოვნების მოღვაწე, საუდების სამეფო დინასტიის წევრი.
ადრეული წლები და განათლება
პრინცესა ფაჰდა დაიბადა 1953 წელს მეფე საუდისა და პრინცესა ჯამილა ბინთ ასად ბინ იბრაჰიმ ალ მირჰას ოჯახში. დედა წარმოშობით ლატაკიიდან (სირია) იყო. პრინცესა ფაჰდამ პირველი განათლება 1964 წელს ერ-რიადში, კარიმატის საშუალო სკოლაში მიიღო. 1969 წელს მან დაამთავრა ბეირუთის გოგონათა ევანგელისტური  სკოლა (BESG)..
1974 წელს  მიიღო პოლიტიკურ მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი ბეირუთის ქალთა კოლეჯში (ამჟამად ლიბანის ამერიკული უნივერსიტეტი). შემდეგ, 1976 წელს — მაგისტრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტიდან. ფაჰდა ერთი წლის განმავლობაში სწავლობდა ლონდონის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და აფრიკანისტიკის სკოლაში. იქ გაიარა სმეცნიერო   კურსი პოლიტიკურ მეცნიერებათა კათედრაზე. მოგვიანებით,  გადავიდა პარიზში ხელოვნების შესასწავლად. მისი ხელმძღვანელი გახლდათ   ერაყელი მხატვარი ისამ ალ-საიდი, რომელიც სპეციალიზირებული იყო ისლამურ გეომეტრიულ ორნამენტებზე.
საქმიანობა
პრინცესა ფაჰდა  მეფე საუდის ბიბლიოთეკის დამფუძნებელი და დირექტორია, რომელიც აგროვებს, აარქივებს და აქვეყნებს მეფე საუდის ისტორიასა და მემკვიდრეობას. ფაჰდა გახლავთ ჯიდაში ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოება ალ-ფეისალიას პრეზიდენტი, რომელსაც ხელმძღვანელობს უკვე 20 წელია. ასევე ხელმძღვანელობს კოოპერატიულ საზოგადოება „სლეისლის“, რომელიც სპეციალიზირებულია საუდის არაბეთის ხელნაკეთობებისა და მოდის მოდერნიზაციაზე ქალაქ ჯიდაში, იყენებს რა ადგილობრივ მასალას, ადგილობრივ ტრადიციულ დიზაინს და სამუშაოდ ქირაობს ადგილობრივ ქალებს. მინი|ფაჰდას მამა, მეფე [[საუდი (საუდის არაბეთი)|საუდი.]] პრინცესა ფაჰდამ მონაწილეობა მიიღო ფემინისტური სახის გამოფენებში, სადაც წარმოდგენილი იყო  მისი აკვარელთ შესრულებული ნამუშევრები. ერთ-ერთი გამოფენა მოეწყო იორდანიის სახვითი ხელოვნების სამეფო საზოგადოების და საბერძნეთის ქალ მხატვართა პან-ხმელთაშუა ზღვის ქსელის მიერ, რათა აღმოიფხვრას  ნეგატიური სტერეოტიპები ისლამური სამყაროს ქალთა მიმართ. პირველი გამოფენა ჩატარდა ავსტრალიაში, მელბურნის რელიგიათაშორისი ცენტრის ეგიდით 2008 წლის 25 იანვრიდან 23 მარტამდე. სხვა საკითხებთან ერთად, წარმოდგენილი იყო პრინცესა ფაჰდას აკვარელის ნამუშევარი სახელწოდებით "სამი ქალი", რომელიც ეფუძნება ტრადიციულ იაპონურ კომპოზიციას "სამი მაიმუნი". მანვე მოაწყო მამის ხსოვნისადმი მიძღვნილი გამოფენები. გარდა ამისა, პრინცესა ფაჰდა მხარს უჭერს საუდის არაბეთში მოღვაწე სხვა მხატვრებს. მათ შორის აღსანიშნავია კვერცხის გაფორმებაზე დახელოვნებული ინდოელი მხატვარი ფარჰი საიდი.
მეფე საუდის ერთგვარი რეაბილიტაციის ფარგლებში პრინცესა ფაჰდამ ილუსტრაციებით გააფორმა მამისადმი მიძღვნილი წიგნი, რომელიც მეფე  საუდის ფონდის მიერ გამოქვეყნდა.
შეხედულებები
პრინცესა ფაჰდამ სოციალურ საკითხებზე და არაბეთის ისტორიაზე დაწერა სტატიები საუდის არაბეთის ისეთი წამყვანი გაზეთებისთვის, როგორებიცაა „Okaz“ და“ Arab News“.
2007 წლის თებერვალში მისი სტატია სათაურით "საუდის ქალთა პრობლემები" გამოქვეყნდა Al-Hayat-ში. მასში პრინცესა ფაჰდამ ნათლად განაცხადა, რომ საუდის არაბეთის საზოგადოებაში ქალთა უფლებების შესახებ მიმდინარე დებატები გხლავთ „საკვანძო გასაღები ერის აღორძიბენისთვის“.პრინცესა საუდის საზოგადოებაში სარგებლობს  ტრადიციონალისტის რეპუტაციით და არა რეაქციონერის. იგი მხარს უჭერდა რეფორმებს ქალებისთვის, მაგრამ დიდწილად  ადგილობრივ ღირებულებებთან, მათ შორის რელიგიურთან თანხვედრაში.
პირადი ცხოვრება
ფაჰდა ბინთ საუდს ჰყავს ერთი ვაჟიშვილი აბდულაზიზი. იგი ცოლად გაჰყვა   დანიის  მოქალაქე ბარონ აბდულა კურტ ბერგსტრომს, რომელმაც ისლამის მიღების შემდეგ  სახელი შეიცვალა და აბდულა დაირქვა. იგი გარდაიცვალა 2000 წელს, ამ დროს წყვილი უკვე განქორწინებული იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:აბდულ აზიზ იბნ საუდის შვილიშვილები კატეგორია:არაბი ქალები კატეგორია:ქალები საუდის არაბეთში
პაშანიკი
პაშანიკი, ფაშანიკი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.
ერთეული ძირებია შემორჩენილი რაჭაში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟოშხაში.
ბოტანიკური აღწერა
ერთეული ძირებია შემორჩენილი რაჭაში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟოშხაში. ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით ხასიათდება. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, ზოგჯერ მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ელფერის. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი — მკვრივი.
სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალო-მოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ეთერზეთოვანი მცენარეები
ეთერზეთოვანი მცენარეები — მცენარეები, რომელთა ფოთოლი, ყვავილი, ფესვი და სხვა ორგანო შეიცავს აქროლად, სურნელოვან ეთეროვან ზეთებს. იყენებენ ეთერზეთების მრეწველობაში, პარფიუმერიაში, მედიცინაში, ვეტერინარიაში, კვების მრეწველობაში, კულინარიაში და სხვა.
ეთერზეთოვანი მცენარეები გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში. ეთეროვანი ზეთების შედგენილობა მეტად ცვალებადია არა მარტო სხვადასხვა სახეობის, არამედ ზოგჯერ ერთი და იმავე სახეობისა და ჯიშის სხვადასხვა ინდივიდშიც, რაც დამოკიდებულია ჰავაზე, ნიადაგზე, აგროტექნიკასა და სხვა პირობებზე.
ცნობილია ეთერზეთოვანი მცენარეების დაახლოებით 2500 სახეობა. საქართველოში 1977 წელს აბაშის, სენაკის, გალის, ოჩამჩირის, გულრიფშის, თელავის, ყვარლის, ლაგოდეხის და მარნეულის რაიონებში ეთერზეთოვანი მცენარეებს 3150 ჰა-ზე მეტი ფართობი ეჭირა. ეთერზეთოვანი მცენარეები მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. მოსავალს იღებენ იმ პერიოდში, როდესაც მცენარეში ეთერზეთი მაქსიმალური რაოდენობითაა, ნედლეული სასწრაფოდ იგზავნება გადასამუშავებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ტანია საჩდევი
ბიოგრაფია
ტანია საჩდევი 1986 წლის 20 აგვისტოს ქალაქ დელში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში 6 წლისას დედა ანჟუმ ასწავლა. ადრეულ ასაკში მწვრთნელი კ.გ. ჯოში დაუნიშნეს და საბავშვო ტურნირებზე გამოსვლაც დაიწყო. პირველი საერთაშორისო ტიტული 8 წლისამ მოიგო. 1995 წლიდან 2006 წლამდე ინდოეთის სახელით რამდენიმე ასაკობრივ მსოფლიოს ჩემპიონატზე გამოვიდა. მოიგო ინდოეთის 12 წლამდელ გოგონათა პირველობა. 1998 წელს ესპანურ ოროპესა-დელ-მარიში მსოფლიოს ასაკობრივ ჩემპიონატზე, 12 წლამდელებში, ბრინჯაოს მედლის მფლობელი გახდა. 2000 წელს აზიის 14 წლამდელებში გახდა ჩემპიონი, ხოლო 2002-ში შრი-ლანკაში, ქალაქ მარავიაში აზიის ახალგაზრდულებში იპირველა. 2005 წელს საჩდევმა ქალთა შორის დიდოსტატის წოდება მიიღო, რითაც გახდა მერვე ინდოელი ვინც ეს შეძლო. 2006 წელს ნიდერლანდების ქალაქ ჰენგელოში საერთაშორისო ტურნირზე «Stork Young Masters» ახალგაზრდა ოსტატთა შორის მესამე ადგილზე გავიდა. 2006 და 2007 წელს ინდოთის ქალთა ჩემპიონატი მოიგო. 2007-ში თეირანში აზიის ქალთა პირველობაზე იმარჯვა, 9 ტურში 6,5 ქულა დააგროვა. 2008-ში ინდოეთის ქალთა ჩემპიონატზე ვერცხლის მედლის მფლობელი გახდა. აგვისტო-სექტემბერში ნალჩიკში ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატზე იასპარეზა და პირველივე ტურში ჩინელ თან ჭუნგთან დამარცხდა 0,5:1,5 და ასპარეზობას გამოეთიშა. 2009-ში მაღალი სპორტული მიღწევებისთვს ეროვნული ჯილდო არჯუნას პრემია გადაცეს. 2015 წელს აზიის ქალთა ჩემპიონატზე, ბლიცში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2016 წელს რეიკიავიკის ტურნირზე ქალთა შორის საუკეთესო იყო. 2016 და 2019 წელს საჩდევი ერთა თანამეგობრობის ჩემპიონატზე ქალთა შორის პირველი იყო. thumb|ტანია საჩდევი.2016 წელი, ბაქო. საჭადრაკო ოლიმპიადა
ნაკრები
ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 6-ჯერ იყო ოლიმპიადაზე (2008—2018 წლებში). აქედან 2008, 2010 და 2014 წელს მეორე დაფაზე იჯდა, დანარჩენზე მესამეზე. საუკეთესო შედეგი 2012 წელს სტამბულში ჰქონდა, სადაც ინდივიდუალური ბრინჯაო მოიგო, ნაკრები კი მეოთხეზე გავიდა. მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე სამჯერ იასპარეზა, 2009, 2011 და 2021 წლებში. 2021-ში სიჯესში გუნდური ვერცხლი მოიგო. უფრო წარმატებული იყო აზიის გუნდურ ჩემპიონატზე, სადაც 6-ჯერ იასპარეზა. (2003, 2008—2016) და აქედან ოთხჯერ (2008, 2009, 2012, 2014) გუნდური ვერცხლის მედალი მოიგო. ინდივიდუალურად სამი ვერცხლი აიღო (2008, 2009, 2014)  და ერთიც ბრინჯაო (2012). 2006-ში აზიურ თამაშებზე, ხოლო 2009 აზიის დახურულ თამაშებზე გამოვიდა. აზიის დახურულ თამაშებზე ორი გუნდური ბრინჯაო მოიგო.
კომენტატორი
2013 წლის ნოემბერში ჩენაიში მსოფლიოს ჩემპიონატის მატჩის მაგნუს კარლსენსა და ვიშვანათან ანანდს შორის კომენტატორი იყო.
ორდენები
Arjuna Award - 2009 წელს მაღალი სპორტული მიღწევებისთვის.
პირადი ცხოვრება
მშობლებმა ტანიას პროფესიული განათლება მისცეს. მან ნიუ-დელის თანამედროვე სკოლა დაამთავრა და Sri Venkateswara College ჩააბარა. მოჭადრაკის სპონსორია ენერგეტიკული სასმელი რედ ბული. 2014 წლის ნოემბერში ცოლად გაჰყვა ვირაი კატარიას, რომელიც ნიუ-დელში არქიტექტორია.
სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:ინდოელი მოჭადრაკეები კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1986
არცახის სამეფო
არცახის სამეფო (Արցախի թագավորություն) ― ამიერკავკასიაში არსებული სომხური სამეფო, რომელიც არსებობდა 1000-1261 წლებში. ჩამოყალიბდა ბაგრატუნების ანისის სამეფოს დაცემის შემდეგ და აერთიანებდა ისტორიულ სომხურ მიწებს. მისი დაცემის შემდეგ ამ ტერიტორიების პატარა ნაწილზე შეიქმნა ხაჩენის სამთავრო.
ისტორია
მარცხნივ|მინი|293x293პქ|კავკასია 1000 წელს, სომხური სამეფოები შემოსაზღვრულია სტაფილოსფრად 885 წლიდან მოყოლებული, მას შემდეგ, რაც ქვეყანა გამოვიდა არაბთა სახალიფოს უღლიდან, ბაგრატუნთა დინასტიის გვირგვინქვეშ არსებობდა ერთიანი სომხური სახელმწიფო, რომელიც ანისის სამეფოს სახელით იყო ცნობილი. კავკასიაში არსებული რთული გეოპოლიტიკური სიტუაციიდან გამომდინარე, სამეფომ არც თუ ისე დიდ ხანს იარსება. გარდა ბიზანტიისა და არაბული სახალიფოს მხრიდან მომავალი ზეწოლისა, არც თავად ქვეყანაში იყო სტაბილურობა, რამეთუ ამბიციურ სომეხ დიდებულებს თავად სურდათ სამეფო ძალაუფლება. ამის გამო, უკვე 908 წელს შეიქმნა ვასპურაკანის სომხური სამეფო, რითაც დაიწყო ერთიანი სახელმწიფოს შლა. ამას მოჰყვა 963 წელს ყარსის, 978 წელს ტაშირ-ძორაგეტის, 987 წელს სიუნიქის, უკვე 1000 წელს კი თავად არცახის სამეფოს შექმნაც.
იმის გამო, რომ შექმნის დროს სამეფო მხოლოდ თანამედროვე ხაჩენისა და არცახის მხარეებს მოიცავდა, თავიდან მას უბრალოდ ხაჩენს უწოდებდა. თუმცა მისი პირველი უფლისწულის, ჰასან ჯალალის მმართველობისას სამეფო გაფართოვდა და დაიმორჩილა მეზობელი ტერიტორიები. ვინაიდან იგი უკვე მთელი არცახის მხარეს მოიცავდა, ამის შემდეგ მას არცახის სამეფო უწოდეს.
უნდა აღინიშნოს, რომ ახლად შექმნილი სომხური სამეფოები ვასალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდნენ ბაგრატუნებთან, მაგრამ მათი ცალკე სამეფოებად ყოფნა ასუსტებდა სომხების ერთიანობას, რითაც სარგებლობდნენ მეზობლები. საბოლოოდ, 1045 წელს ბიზანტიის იმპერიამ ისარგებლა შექმნილი ვითარებით და საბოლოოდ დაიპყრო ანისის სამეფო. ამის შემდეგ არცახი ერთობ გაძლიერდა და სომხურ სამეფოებს შორის პირველობისათვის დაიწყო ბრძოლა. მალევე მის შემადგენლობაში აღმოჩნდა არა მხოლოდ საკუთრივ არცახის მხარე, არამედ მთელი სიუნიქის, უტიქის, გარდმანის, აირარატისა და მაიზაზის პროვინციები.
არცახი თითქმის ერთ საუკუნეს ინარჩუნებდა დამოუკიდებლობას, თუმცა XIII საუკუნიდან იგი ჯერ საქართველოს სამეფოს, შემდეგ კი მონღოლთა იმპერიის ვასალი გახდა. ჰასან-ჯალალის (1214-1261) მკვლელობის შემდეგ, არცახმა დაკარგა სამეფოს წოდება და ილხანთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა. მისი ტერიტორიების პატარა ნაწილზე შეიქმნა ხაჩენის სამთავრო, რომელიც XVII საუკუნემდე არსებობდა, ის კი თავის მხრივ ყარაბაღის ხუთმა სამელიქომ ჩაანაცვლა. არცახში სამელიქოების ჩამოყალიბების პროცესი ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში დაიწყო. საბოლოოდ სულ ხუთი ასეთი სამელიქო შეიქმნა: ხაჩენი (სათავეში ჰასან-ჯალალიანებით), გულისტანი (სათავეში ბეგლარიანებით), ისრაელიანები (სათავეში ჯრაბერდებით), დიძაკი (სათავეში ავანიანებით) და ვარანდი (სათავეში შაჰნაზარიანებით). მოგვიანებით ამ სამელიქოებს გადაერქვა არცახი და დაერქვა ყარაბაღის სამელიქოები, იგივე ხამსა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:სომხური სამეფოები კატეგორია:ყოფილი სამეფოები კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
მოხისი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)
მოხისი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო შაქშაქეთი, კოდავარდისუბანი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარეების დასავლეთის ფრონესა და სურამულას შორის. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ქარელიდან 21 კილომეტრი.
ისტორია
მოხისის ტერიტორია ადრინდელი ფეოდალური ხანიდან დასახლებული ყოფილა. სოფელზე გადიოდა მნიშვნელოვანი გზა (შიდა ქართლიდან-გორი-რუისი, საღოლაშენი-არადეთი-მოხისი-ვაყა-ბორჯომის ხეობა), რამაც გარკვეული კვალი დაამჩნია შუა საუკუნეებში სოფლის ეკონომიკურ, სოციალურსა თუ კულტურულ ცხოვრებას.
ფეოდალური საქართველოს ერთიანობის ხანაში (XI-XIII საუკუნეები) მოხისი საქართველოს სამეფო კარის კუთვნილი (,,სადედოფლო”) ტერიტორია იყო. XIV საუკუნეში სამეფო კარმა სოფელი, ჩანს, სვეტიცხოვლის მონასტერს შესწირა-1392 წლიდან XVI საუკუნის დამდეგამდე მოხისი საკათალიკოსო სოფელია. 1509 წელს იმერეთის მეფემ ალექსანდრე II ისარგებლა ქართლის სამეფოს დასუსტებით, გორის ციხე აიღო და საკუთარი ძალაუფლება ქართლზე მდინარე ლიახვამდე გაავრცელა. იმერეთში შექმნილი მძიმე ვითარების გამო ქართლმა მალე დაიბრუნა დაკარგული ტერიტორიის ნაწილი, მაგრამ ზემო ქართლის ნაწილი, მ. შ. მოხისი, კვლავ იმერეთის სამეფოს დარჩა. 1512 წელს იმერეთის მეფემ ბაგრამ III-მ მოხისთან დაამარცხა ურჩი ძმა ვახტანგი, ხოლო 1520 წელს მამია გურიელმა სძლია ქართლის მეფე დავით IX. იმერეთის სამეფომ თავისი უფლებები მოხისზე XVII საუკუნის შუა ხანებამდე შეინარჩუნა. XVII საუკუნეში, იმერეთის სამეფოს დასუსტებასთან ერთად, ქართლის მეფემ და სვეტიცხოვლის მონასტერმა თანდათან დაიბრუნა დაკარგული ყმა-მამული ზემო ქართლში. 1660 წელს იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-სა და ქართლის კათალიკოს დომენტის შორის წარმოებული მოლაპარაკების საფუძველზე იმერეთის მეფეს კვლავ უნდა შეეწირა მოხისი სვეტიცხოვლისათვის და სამაგიეროდ კათალიკოსისაგან საუკეთესო ცხენი და ორმოცი თუმანი თეთრი მიეღო. XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან და XVIII საუკუნეში მოხისი კვლავ საკათალიკოსო სოფელი იყო. სვეტიცხოველს მოხისში თავის მოურავი ჰყავდა. ამილახორთა სათავადოს ჩამოყალიბებასთან ერთად, მოხისის ყმა-მამულის ნაწილზე წილს იღებენ ამილახორებიც. 1766 წლისთვის მათ სოფლის ყმა-მამულის მერვედი ეკუთვნოდათ. გვიანდელი ფეოდალური ხანის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით მოხისი ზემო ქართლის სადროშოში შედიოდა, რომელსაც ამილახორები სარდლობდნენ. სოფლიდან თოფით, ფარ-ხმლითა და მშვილდ-ისრით შეიარაღებული 50 მოლაშქრე გამოდიოდა. მოხისელი მოლაშქრეთაგან ორი მესამედი მხედარი იყო. ეს სოფლის ეკონომიკურ სიმძლავრეზე მეტყველებს. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში საქართველოში გავრცელებული იყო სპეციალური საწყაო - „მოხისული კოდი“. 1785 წლის 16 აპრილს მოხისთან ქართველთა და რუსთა გაერთიანებულმა ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა სოფელ ფხვენისიდან უკუგდებული თურქ-ლეკთა მოთარეშე რაზმები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1296 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვილკასუამანი
ვილკასუამანი (Vilcashuamán; Willkawaman, წმინდა შევარდენი) — ქალაქი პერუში, ვილკას-უამანის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ანდების აღმოსავლეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 3 490 მეტრზე, უძველესი არქეოლოგიური ძეგლის ტერიტორიაზე.
ვილკასუამანი ინკების ადმინისტრაციული ცენტრი იყო, მას შემდეგ, რაც ინკებმა ჩანკასისა და პოკრასის ხალხი დაიპყრეს. ჟამთააღმწერლების ცნობით, ვილკასუამანში 40 000 ადამიანი ცხოვრობდა. ქალაქი გაშენებული იყო დიდი მოედნის გარშემო, სადაც მსხვერპლშეწირვის ცერემონიები იმართებოდა. მოედნის გარშემო აღმართული იყო ქალაქის ორი უმთავრესი შენობა: მზის ტაძარი და უშნუ, რომელიც დღემდე შემორჩა. მიჩნეულია, რომ ქალაქს შევარდნის ფორმა ჰქონდა, რომლის თავის ადგილას უშნუ მდებარეობდა.
უშნუ წარმოადგენს წაკვეთილ პირამიდას. მის ზედა პლატფორმა მოზრდილი ქვაა უნიკალური ორნამენტებით, სადაც ინკა (იმპერატორი) ჯდებოდა. ვარაუდობენ, რომ ერთ დროს ის ოქროს ფურცლებით ყოფილა დაფარული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ქალაქები კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სოზარ სუბარი
სოზარ სუბარი (დ. 4 ნოემბერი, 1964, ჭუბერი, მესტიის რაიონი) — ქართველი ისტორიკოსი, თეოლოგი, ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს სახალხო დამცველი (2004-2009),  2014 წლის 26 ივლისიდან 2018 წლის 15 ივლისამდე იყო საქართველოს იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრი. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი.
1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, ხოლო 1995 წელს — თბილისის სასულიერო აკადემიის თეოლოგიის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდა საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, საქართველოს ეკლესიაში დიაკვნად, საჯარო სკოლის დირექტორად, სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთის კორესპონდენტად და რედაქტორად, მოღვაწეობდა თავისუფლების ინსტიტუტში (2003-2004).
ადრეული წლები
დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი და თბილისის სასულიერო აკადემიის თეოლოგიის ფაკულტეტი. სუბარი იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის თანამშრომელი. მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ეთნოგრაფიის განყოფილებაში. 1989-1991 წლებში იყო დმანისის რაიონის სოფელ ბოსლების საჯარო სკოლის დირექტორი. 1988-1989 წლებში მსახურობდა დავითგარეჯის მონასტერში, 1990-1991 წლებში დმანისის სიონში, ხოლო 1991-1995 წლებში - თბილისის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარში. 1995-2000 წლებში იყო გაზეთ “„ავკასიონის“ ჯერ კორესპონდენტი, ხოლო შემდეგ - რედაქტორი. ამავე პერიოდში მუშაობდა „რადიო თავისუფლების“, „რადიო თავისუფალი ევროპის“, ასევე ლონდონის „ომისა და მშვიდობის რეპორტაჟების ინსტიტუტის“ კორესპონდენტად და „IREX“-ის კანონის უზენაესობის პროექტის დირექტორად.
სახალხო დამცველი
2004-2009 წლებში იყო საქართველოს სახალხო დამცველი. აქტიურად აკრიტიკებდა საქართველოს ხელისუფლებას და მათ შორის პრეზიდენტ სააკაშვილს ადამიანის უფლებების, სასამართლოს დამოუკიდებლობის და მედიის თავისუფლების შეზღუდვის გამო. სუბარმა სააკაშვილს ავტორიტარული სტილის მმართველი უწოდა. სუბარის მუშაობა სახალხო დამცველის პოსტზე ნაყოფიერად იქნა შეფასებული. 2009 წელს აირჩიეს გაერო-ს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის მრჩეველთა საბჭოს წევრად.
პოლიტიკაში
2009 წლის 22 სექტემბერს ის შეუერთდა პოლიტიკურ გაერთიანებას „ალიანსი საქართველოსთვის“, რომლის წევრებიც იყვნენ საქართველოს რესპუბლიკური პარტია, ახალი მემარჯვენეები და ჩვენი საქართველო - თავისუფალი დემოკრატები. ალიანსის განაცხადებით, სუბარი მათი კანდიდატი იქნებოდა თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარის პოსტზე 2010 წელს დანიშნულ ადგილობრივ არჩევნებში. აპრილში მან განაცხადა, რომ არჩევნებში მონაწილეობას აღარ მიიღებდა, ხოლო არჩევნების შემდეგ ალიანსი დატოვა
2010 წელს, სხვა პოლიტიკოსებთან (ეროსი კიწმარიშვილი, ლევან გაჩეჩილაძე, ირაკლი ოქრუაშვილი) ერთად, დააფუძნა ქართული პარტია. 2012 წლიდან არის ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველოს წევრი. 2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე  იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. იმავე წლის 25 ოქტომბერს დაინიშნა სასჯელაღსრულების მინისტრად.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სამგორის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2022 წლის 28 ივნისს მიხეილ ყაველაშვილთან და დიმიტრი ხუნდაძესთან ერთად დატოვა „ქართული ოცნება“. პარტიის ინფორმაციით, ამის მიზეზი გახდა შიდაპარტიული უთანხმოება საჯარო ინფორმაციის გაცემის საკითხზე.
ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:საქართველოს ომბუდსმენები კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრები კატეგორია:საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისის სასულიერო აკადემიის კურსდამთავრებულები სოზარ კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
მიხეილ ჩუბინიძე
მიხეილ დიმიტრის ძე ჩუბინიძე (დ. 28 თებერვალი, 1910 — გ. მარტი, 2006) — ქართველი საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1958), სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1982).
კოტე მარჯანიშვილის მოწაფე, მიხეილ ჩუბინიძე 1930-1939 წლებში მუშაობდა ჯერ ჭიათურის, შემდეგ გორის და ფოთის თეატრებში. 1939 წლიდან სოხუმის სახელმწიფო ქართულ დრამატულ თეატრში მოღვაწეობდა, სადაც შედგა მისი დებიუტი მნიშვნელოვანი როლით გიორგი სააკაძე (სანდრო შანშიაშვილის დრამა „უგვირგვინო მეფენი“). მის მიერ შექმნილმა სცენურმა სახეებმა, ჯერ სოხუმში, შემდეგ კი, დევნილობის პერიოდში, თბილისში, განსაკუთრებულად დაამახსოვრა თავი მაყურებელს. (მათ შორის: პრეზიდენტი, ფრიდრიხ შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“; ბახა, ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილნი“; გიჟუა, ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს ვეღარ ნახავ“; ხევისბერი გოჩა, ალექსანდრე ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“; მამამზე ერისთავი, კონსტანტინე გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა“ და მრავალი სხვა). აღსანიშნავია, მიხეილ ჩუბინიძის შესრულებული კინოროლებიც (ნუგზარ ერისთავი, „ხევისბერი გოჩა“, პეტრე, „მიხა“ და სხვა).
მიხეილ ჩუბინიძის მეუღლე იყო მსახიობი ფლორა შედანია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები მ
კინტალი
კინტალი — სოფელი შვეიცარიის კანტონ ბერნში, ჰერშინგსა და ანდეკსს შორის.
ისტორია
1915 წლის სექტემბრის დასაწყისში კინტალიდან 50 კმ-ში ციმერვალდში, გაიმართა პირველი საერთაშორისო სოციალისტური კონფერენცია. ვლადიმერ ლენინმა ჩამოაყალიბა ციმერვალდის მემარცხენე დაჯგუფება და მოუწოდა კონფერენციის მონაწილეებს გადაედგათ პირველი ნაბიჯები ომის საწინააღმდეგო საერთაშორისო მოძრაობის განვითარებაში.
შემდეგი კონფერენცია გაიმართა კინტალში 1916 წლის 24-30 აპრილს. ლენინმა და ციმერვალდის მემარცხენეთა დაჯგუფებამ წარმოადგინეს რეზოლუცია, მაგრამ კონფერენცია შეთანხმდა ხელშეკრულების კომპრომისულ ვარიანტზე, რომელიც მიიღეს სხვადასხვა დაპირისპირებული ჯგუფების მოლაპარაკების შედეგად.
კინტალში მიღებული მანიფესტი იყო ციმერვალდის მანიფესტთან შედარებით წინ გადადგმული ნაბიჯი და დაეხმარა ინტერნაციონალურ ელემენტებს, რომელთაც მოგვიანებით ჩამოაყალიბეს მესამე კომუნისტური ინტერნაციონალი ანუ კომინტერნი.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის სოფლები
Kiental
ახალი სამხრეთი უელსი
ახალი სამხრეთ უელსი (New South Wales, NSW) — სამხრეთ-აღმოსავლეთ ავსტრალიის ყველაზე ძველი და მჭიდროდ დასახლებული შტატი. სახელი შეარქვა ჯეიმზ კუკმა, რომელიც ამ მიწაზე გადმოვიდა 1770 წელს და მისი აზრით სანაპირო ზოლი ძალიან წააგავდა სამხრეთ უელსს. შტატია 1901 წლიდან.
გეოგრაფია
შტატის ფართობი შეადგენს 800 642 კმ² (მე-5 ადგილი ქვეყნის შტატებსა და ტერიტორიებს შორის). ჩრდილოეთიდან შტატს ესაზღვრება შტატი კუინზლენდი, სამხრეთიდან შტატი ვიქტორია, დასავლეთიდან — შტატი სამხრეთი ავსტრალია, აღმოსავლეთიდან მას გარს ეკვრის ტასმანიის ზღვის წყლები (წყნარი ოკეანე). შტატის ტერიტორიაში იმყოფება ორი ანკლავი — ავსტრალიის ფედერაციის სუბიექტები — ფედერალური ტერიტორია და ჯერვის-ბეი.
დიდი წყალგამყოფი ქედი შტატს ყოფს მჭიდროდ დასახლებულ აღმოსავლეთ (ზღვისპირა), და სტეპებიან, სასოფლოსამეურნეო, დასავლეთ ნაწილად. თვითონ მთიან რაიონებში, სამეურნეო გამოყენებისათვის მძიმე პირობებისა და ლანდშაფტისა და მცენარეული სამყაროს უნიკალურობის გამო, არის ბევრი ეროვნული პარკი. ტურიზმის ცენტრია იქვე მყოფი ქალაქი კატუმბა.
ეროვნული პარკები
ახალ სამხრეთ უელსში 780-ზე მეტი ეროვნული პარკი და დაცული ტერიტორიაა, რომელიც ჯამში შტატის მთლიანი ტერიტორიის 8 %-ზე მეტს შეადგენს. დაცული ობიექტები წარმოადგენენ სხვადასხვა სახის ნაირსახეობას: წვიმიან ტყეებს, ჩანჩქერებს, სტეპებს ზღვის რიფებამდე და მეჩხერად დასახლებულ უდაბნოებს, მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტების ჩათვლით.
ავსტრალიის პირველი ეროვნული პარკი (და მეორე მსოფლიოში იელოუსტოუნის ეროვნული პარკის (აშშ-ში) შემდეგ) 1879 წლის 26 აპრილს გახდა სამეფო ეროვნული პარკი სიდნეის სამხრეთ ნაწილში. შტატის წველაზე დიდი ეროვნული პარკია კოსციუშკოს ეროვნული პარკი, რომელიც მოიცავს მთიან რეგიონს.
ეროვნული პარკების ასოციაცია შეიქმნა 1957 წელს ახალი სამხრეთ უელსის ტერიტორიაზე ეროვნული პარკების სისტემის შექმნის მიზნით. ამას მოჰყვა 1967 წელს ეროვნული პარკებისა და ველური ბუნების სამსახურის შექმნა.
ისტორია
ითვლება, რომ შტატი დაარსდა 1788 წლის იანვარში ინგლისელი გადასახლებულების გადასვლის მომენტში, რომლებიც ჩაიყვანა ავსტრალიაში პირველმა ფლოტმა, რომლებმაც ავსტრალიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე პორტ-ჯექსონის ყურეში დააარსეს პირველი ევროპული დასახლება სიდნეი (დღეისათვის ქალაქი სიდნეი).
თავიდან შტატი მოიცავდა ავსტრალიის კონტინენტური ტერიტორიის მნიშვნელოვან ნაწილს. XIX საუკუნეში მას ნელ-ნელა გამოეყვნენ სხვა მსხვილი რეგიონები.
აბორიგენები
თავიდან შტატის ტერიტორია დასახლებული იყო აბორიგენთა ტომებისაგან, რომლებიც ავსტრალიის ტერიტორიაზე გამოჩნდნენ დაახლოებით 40—60 ათასი წლის წინ.
1788 წელი. ბრიტანეთის კოლონიზაცია
ახალი სამხრეთ უელსის ტერიტორიის აღმოჩენა ევროპელების მიერ მოხდა კაპიტან ჯეიმზ კუკის (ინგლ. James Cook) ავსტრალიის აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ მოგზაურობისას 1770 წელს.
ჟურნალში, სადაც კუკი აღწერდა ავსტრალიის კონტინენტის აღმოსავლეთ სანაპიროს, პირველად მის დასახელებად მოხსენებული იყო «ახალი უელსი». შემდგომში იგი მან შეცვალა სახელით — «ახალი სამხრეთ უელსი».
მრავალწლოვანი ქაოსის, ანარქიისა და ბრიტანელების მიერ 1809 წელს გუბერნატორ უილიამ ბლაის (ინგლ. William Bligh) ჩამოგდების შემდეგ გამოგზავნილი იქნა ახალი გუბერნატორი — ვიცე-პოლკოვნიკი (შემდგომში გენერალ-მაიორი) ლაკლან მაკუორი (ინგლ. Lachlan Macquarie), რომლის ამოცანაც იყო კოლონიის რეფორმირება. მაკუორიმ დაიწყო გზების, ეკლესიების, ნავთსაყუდლებისა და საზოგადოებრივი სახლების მშენებლობა, მკვლევარებს აგზავნიდა კონტინენტის სიღრმეებში, ასევე დაიქირავა არქიტექტორი სიდნეიში ქუჩების განლაგების დასაპროექტებლად. ლაკლან მაკუორის მუშაობის შედეგები დღესაც კი სჩანს.
XIX საუკუნე
XIX საუკუნის განმავლობაში ახალი სამხრეთ უელსის ტერიტორიას თანმიმდევრობით ჩამოშორდა მნიშვნელოვანი ტერიტორიები, რომლებიც გახდნენ ბრიტანეთის კოლონიები ცალ-ცალკე: ტასმანია (გამოცხადდა ცალკე კოლონიად ვან-დაიმენის მიწის სახელით 1825 წელს), სამხრეთი ავსტრალია (1836 წელს), ახალი ზელანდია (1841 წელს), ვიქტორია (1851 წელს) და კუინზლენდი (1859 წელს). ახალ სამხრეთ უელსს 1855 წელს ნება დართეს ჰყოლოდა თავისი მთავრობა.
1901 წელი — ავსტრალიის ფედერაცია
XIX საუკუნის ბოლოს დაიწყო მოძრაობა ავსტრალიის კოლონიების გასაერთიანებლად ფედერაციაში. იმართებოდა რეგულარული კონფერენციები და ფორუმები, რომლებშიც მონაწილეობდნენ კოლონიების ლიდერები. კამათში ძირითადად მონაწილეობდნენ თავისუფალი ვაჭრობის დამცველები ახალი სამხრეთ უელსიდან და პროტექციონისტური ეკონომიკის მიმდევრები შტატ ვიქტორიადან. იმ დროს საბაჟო პოსტები საზღვრებზე ჩვეულებრივი მოვლენა იყო. 1893 წელს ქალაქ კოროვაში (ინგლ. Corowa) შეხვედრისას შემუშავდა კონსტიტუციის თავდაპირველი პროექტი.
XX საუკუნის პირველი ნახევარი
პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ განახლებულ საერთაშორისო ვაჭრობას ომისდროინდელი მაღალი ფასების კლება მოჰყვა. გაიზარდა ფერმერების უკმაყოფილება მთავრობის მიერ ომის დროს დადგენილ ფიქსირებულ ფასებზე. 1919 წელს ფერმერებმა შექმნეს ავსტრალიის ნაციონალური პარტია (ინგლ. Country Party).
დიდი დეპრესია, რომელიც დაიწყო 1929 წელს, ახალ სამხრეთ უელსში გაჩაღდა პოლიტიკური და კლასობრივი ბრძოლის პერიოდი. მასობრივმა უმუშევრობამ და წიაღისეულზე ფასების ვარდნამ გააღატაკა, როგორც ქალაქის მოსახლეობა, ისევე ფერმერები. ამით ისარგებლა ავსტრალიის ავსტრალიის ლეიბორისტულმა პარტიამ (англ. Labor Party) და მოვიდა ხელისუფლებაში.
მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში 1939 წელს განსხვავება ახალ სამხრეთ უელსსა და სხვა შტატებს შორის, რომელმაც თავი იჩინა XIX საუკუნეში, გათანაბრდდა, მათი გაერთიანებისა და ეკონომიკური განვითარების გამო. მაგრამ ახალი სამხრეთ უელსი მაინც უსწრებდა ვიქტორიის შტატს, როგორც სამრეწველო განვითარებაში, ისევე განსაკუთრებით საფინანსო და სავაჭრო სფეროებში. ლეიბორისტები დაბრუნდნენ ხელისუფლებაში 1941 წელს და ზედიზედ 24 წელი ქვეყანას მართავდნენ. მეორე მსოფლიო ომმა გამოიწვია მორიგი ნახტომი სამრეწველო განვითარებაში და უმუშევრობის ლიკვიდაციაში სამხედრო ეკონომიკის მოთხოვნების აუცილებლობის დაკმაყოფილების გამო.
ომისშემდგომი პერიოდი
ლეიბორისტები ხელისუფლებაში იყვნენ 1965 წლამდე. ამ ვადის დასრულებისას სიდნეიში გამოცხადდა კონკურსი თეატრალურ-საკონცერტო დარბაზის ასაშენებლად ბინელონგ-პოინტის კონცხზე. კონკურსი მოიგო არქიტექტორმა იორნ უტზონმა. დისკუსიას მშენებლობის ხარჯებზე, რომელსაც შემდგომში მოჰყვა სიდნეის ოპერის თეატრის აშენება მიიღო პოლიტიკური შეფერილობა და გახდა ერთ-ერთი ფაქტორი 1965 წლის არჩევნებში ლეიბორისტების დამარცხებისა. ამ არჩევნები გაიმარჯვა კონსერვატიულმა ავსტრალიის ლიბერალურმა პარტიამ.
1960-იანი წლების ბოლოს ახალი ინგლისის სეპარატისტული მოძრაობის მოთხოვნებმა ახალი სამხრეთ უელსის შტატიდან გამოყოფის თაობაზე გამოიწვია რეფერენდუმის ჩატარება ამ საკითხზე. ახალი შტატის ტერიტორია დაიკავებდა ახალი სამხრეთ უელსის ჩრდილოეთის მნიშვნელოვან ნაწილს, ქალაქ ნიუკასლის ჩათვლით. რეფერენდუმზე მცირე უპირატესობით გაიმარჯვა შტატში დარჩენის პოზიციამ.
2000 წელს სიდნეიმ საკმაოდ კარგად ჩაატარა ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2000.
კონსტიტუცია
ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკური მოწყობის ფორმა მოცემულია 1856 წლის კონსტიტუციაში, თუმცა მან განიცადა ბევრი ცვლილება ამდენი ხნის განმავლობაში. 1901 წელს იგი გახდა ავსტრალიის შტატი და მისი ურთიერთობა კავშირთან რეგულირდება ავსტრალიის კონსტიტუციით.
ავსტრალიის კონსტიტუციის შესაბამისად ახალმა სამხრეთმა უელსმა კავშირს გადასცა გარკვეული საკანონმდებლო და სასამართლო უფლებამოსილებები, ამასთან ერთად შეინარჩუნა დამოუკიდებლობა ყველა დანარჩენ სფეროებში. ახალი სამხრეთ უელსის კონსტიტუციაში ჩაწერილია: «კანონმდებელი ყველა შემთხვევაში ფლობს ხელისუფლებას, მხოლოდ ავსტრალიის კავშირის კონსტიტუციით გათვალისწინებული პირობებით, მიიღოს კანონები მშვიდობისა და კეთილდღეობის ინტერესებში და კარგად მართოს ახალი სამხრეთ უელსი».
აღმასრულებელი ხელისუფლება
შტატში აღმასრულებელ ხელისუფლებას ასრულებს გუბერნატორი, რომელიც წარმოადგენს მეფე ჩარლზ III-ს და დანიშნულია მის მიერვე. დღესდღეობით შტატის გუბერნატორია პროფესორი მარი ბრაშირი (ლედი შიხეიდი). გუბერნატორი პრემიერის პოსტზე ნიშნავს იმ პოლიტიკური პარტიის ლიდერს, რომელ პარტიასაც საკანონმდებლო ასამბლეაში აქვს უბრალო უმრავლესობა. პრემიერი რეკომენდაციას იძლევა მინისტრების კანდიდატურებზე პარლამენტის წევრთა რაოდენობიდან. აუცილებელია აღინიშნოს, რომ, როგორც სხვა ვესტმინსტერის სისტემის ქვეყნებში, მთავრობის ფორმირება პარლამენტის წევრთა რაოდენობიდან ახალ სამხრეთ უელსში არ ითვლება კონსტიტუციის მოთხოვნად, მაგრამ იქცა ჩვეულებად. დღესდღეობით პრემიერია ლიბერალურ-ნაციონალური კოალიციის ლიდერი ბარი ო’ფარელი.
ოპერატიული სამსახურები
შტატში სამართალდაცვას უზრუნველყოფს ახალი სამხრეთ უელსის პოლიცია, რომელიც დაარსებულია 1862 წელს. ახალი სამხრეთ უელსის პოლიციას აქვს სრული უფლება დანაშაულების გამოძიებისა და განახორციელოს დევნა სისხლის სამართლის კუთხით შტატის მთელ ტერიტორიაზე.
სასწრაფო დახმარებით მომსახურება ხდება ახალი სამხრეთ უელსის სასწრაფო დახმარების სამსახურის მეშვეობით. დამხმარე-ავარიული ოპერაციები (მაგალითად, სამთო დახმარების, დახმარება საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევებში) ტარდება ყველა ოპერატიული სამსახურების მაშველთა ქვეგანყოფილებებთან ერთობლივად. ნებაყოფლობით მაშველთა ორგანიზაციებში შედის ავსტრალიის ნებაყოფლობითი სანაპირო დაცვა, შტატის განსაკუთრებული სამსახური, სერფინგის მოყვარულთა სიცოცხლის დაცვის სამსახური და მაშველთა ნებაყოფლობითი ასოციაცია.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
დღეისათვის ადგილობრივი მმართველობა შტატის ხელისუფლების მიერ კლასიფიცირდება ორ კატეგორიად: ქალაქი (ინგლ. — cities) და რაიონი (ინგლ. — areas). განსხვავება მათ შორის უმნიშვნელოა. ქალაქად ითვლება რაიონი, რომელმაც მიიღო ქალაქის სტატუსი გუბერნატორისაგან. რაიონის დასახელება ხშირად ტოვებს მის უკან ტიტულს, რომელიც მათ ჰქონდათ კანონმდებლობის რეფორმამდე (1993 წლის ადგილობრივი მმართველობის კანონი, ინგლ. — 1993 Local Government Act), თუმცა ამ ტიტულებს უკვე აღარა აქვთ იურიდიული სტატუსი. ეს ტიტულებია: მუნიციპალიტეტი (ინგლ. — municipalities, უპირატესად შიდა ქალაქის რაიონები და მცირე ქალაქები) და საგრაფოები (ინგლ. — shires, უპირატესად სასოფლო ან ქალაქგარე რაიონები). ბევრმა ადგილობრივმა საბჭოებმა უარი თქვეს მათი დასახელების დროს რაიონის ტიტულის გამოყენებაზე და თავიანთ რაიონებს ახსენებენ უბრალოდ საბჭოებად (ინგლ. — councils).
2005 წლის ნოემბრის მდგომარეობით ახალ სამხრეთ უელსში იყო 152 ადგილობრივი მმართველობის რაიონი. ამის გარდა, არსებობს არაინკორპორირებული გარე-დასავლეთი რეგიონი (ინგლ. — Unincorporated Far West Region), რომელიც განლაგებულია მეჩხერად დასახლებულ გარე დასავლეთში და არ არის რომელიმე ადგილობრივი მმართველობის რაიონის ნაწილი, ასევე კუნძული ლორდ-ჰაუ (ინგლ. — Lord Howe Island), რომელიც ასევე არაინკორპორირებულია, მაგრამ თვითმმართველია კუნძულის საბჭოს მიერ.
ადგილობრივი მმართველობის რაიონები ხელსაყრელი მართვის პირობების შესაქმნელად ჯგუფდება რამდენიმე რეგიონად. რეგიონებად დაყოფა არ არის ოფიციალური. შტატის სხვადასხვა სამთავრობო დეპარტამენტები იყენებენ საკუთარ კლასიფიკაციას, რომელშიც შეიძლება შეიყვანონ 7-დან 14-მდე რეგიონი.
ამას გარდა, შტატის ტერიტორია დაყოფილია პოლიციის ადგილობრივ სამეთაურო, სტატისტიკურ და საარჩევნო ოლქებად.
მოსახლეობა
2009 წლის ბოლოს შტატის მოსახლეობა შეადგენს 7 191 500 ადამიანს, წლიური ზრდა შეადგენს 1,6 %-ს, რაც ცოტათი დაბალია ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელზე 2 %.
რელიგიური შემადგენლობა შემდეგია: მოსახლეობის 28,2 % კათოლიკეა, 21,8 % — ანგლიკანელია, 14,3 % — ათეისტია. უმუშევრობის დონე შეადგენს შრომისუნარიანი მოსახლეობის 5,9 %-ს (საშუალოდ ავსტრალიაში 5,1 %). დასაქმებულთა ყველაზე დიდი რაოდენობა მუშაობს: განათლების — 4,4 %, კვების — 3,6 %, სამედიცინო მომსახურების — 3,3 %, იურიდიული და ბუღალტრული მომსახურეობის — 2,3 %, სავაჭრო სფეროებში— 2,2 %. ერთ სულ მოსახლეზე საშუალო შემოსავალი შეადგენს 461 დოლარს კვირაში (466 საშუალოდ ავსტრალიაში).
ეკონომიკა
1970-იანი წლების დასაწყისიდან ახალი სამხრეთ უელსი განიცდიდა მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და სოციალურ ტრანსფორმაციებს. ტრადიციული დარგები, როგორიცაა მეტალურგია და გემთმშენებლობა, მნიშვნელოვნად შემცირდა. სოფლის მეურნეობას ჯერ კიდევ უკავია მნიშვნელოვანი ადგილი, მაგრამ მისი ხვედრითი წილი მნიშვნელოვნად შემცირდა.
მის მაგივრად გაჩნდნენ ახალი დარგები, როგორებიცაა საინფორმაციო ტექნოლოგიები და ფინანსური მომსახურება, და რომლებიც ძირითადად კონცენტრირებულია სიდნეიში. სიდნეის რაიონ მაკვაიერ-პარკში განლაგებულია ბევრი ავსტრალიური საინფორმაციო ტექნოლოგიის დარგის კომპანიების სათავო ოფისები.
შტატის მთლიანმა შიდა პროდუქტმა (მშპ) 2006 წელს შეადგინა 310 მილიარდი დოლარი, რაც ეკვივალენტურია 45 584 დოლარისა ერთ სულ მოსახლეზე.
ქვანახშირი არის შტატის მთავარი საექსპორტო დარგი. მისი წილი შტატის ეკონომიკაში შეადგენს 5 მილიარდ დოლარს, ხოლო წილი ექსპორტში შეადგენს დაახლოებით 19 %-ს. ტურიზმს შემოაქვს 23 მილიარდ დოლარზე მეტი, რომელშიც დაკავებულია შრომისუნარიანი მოსახლეობის 8 %-ზე მეტი.
საქმიანი თანამეგობრობის ინტერესებს წარმოადგენს ახალი სამხრეთ უელსის საქმიანი პალატა, რომელშიც გაერთიანებულია 30 000 წევრი.
სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობა განვითარებულია ახალი სამხრეთ უელსის აღმოსავლეთის ტერიტორიის 2/3-ზე. მეცხოველეობაში დომინირებს მსხვილი რქოსანი პირუტყვის, ცხვრის და ღორების მოშენება, რომლებიც ევროპელებმა ჯერ კიდევ კონტინენტის ათვისების დროს შეიყვანეს. შტატს ავსტრალიაში უკავია პირველი ადგილი პირუტყვის სულადობაში, წილობრივი მონაცემები შეადგენს: 1/3 ცხვარი, 1/5 მსხვილი რქოსანი პირუტყვი და 1/3 ღორი.
ახალ სამხრეთ უელსზე მოდის ავსტრალიაში წარმოებული ხორბლის, ხილის, სიმინდის, კაკლის, ბამბის, ზეთის, ფრინველის, ბრინჯის, ბოსტნეულის, თევზის და მეტყევეობის მნიშვნელოვანი წილი. ბანანი და შაქარი ძირითადად მოჰყავთ კლეირენსის, რიჩმონდის და მდინარე ტვიდის რაიონებში.
ჩრდილოეთ ტეიბლენდის რეგიონი ცნობილია მაღალხარისხიანი მატყლის, ცხვრის და საქონლის ხორცის წარმოებით. ბამბის წარმოება კონცენტრირებულია ნეიმოის დაბლობში შტატის ჩრდილო-დასავლეთში. ძირითადი ხილია — ვაშლი, ალუბალი და მსხალი.
შტატის აღმოსავლეთ ნაწილში დაახლოებით 40 200 ჰექტარზე გაშენებულია ვაზი. მშვენიერ ღვინოს აწარმოებენ ჰანტერის დაბლობზე, ყველაზე დიდი რაოდენობით — რაივერინის რეგიონში. ქალაქი სკოუნი არის ავსტრალიაში ყველაზე ფასიანი და ფართოდ გავრცელებული ტორუბრედის ჯიშის ცხენი.
ავსტრალიის ხის დამამუშავებელი მრეწველობის პროდუქციის დაახლოებით ნახევარი მოდის ახალ სამხრეთ უელსზე. დღეისათვის შტატის ტერიტორიის მნიშვნელოვან ფართობზე კვლავ ხდება ევკალიპტის ტყის გაშენება.