cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ყველაფერი ევას შესახებ
ჯილდოები
ფილმი ძალიან წარმატებული აღმოჩნდა და ოსკარის 14 ნომინაცია დაიმსახურა. მათგან ფილმმა ექვსი ჯილდო მიიღო. „ყველაფერი ევას შესახებ“ ერთადერთი ფილმია, რომელმაც ოთხი ოსკარის ნომინაცია მიიღო ქალთა მიერ შესრულებული როლებისთვის.
კანის კინოფესტივალის ჯილდოები
სხვა ჯილდოები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1950 წლის ფილმები კატეგორია:ჯოზეფ ლეო მანკევიჩის ფილმები
აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა
აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა არის საფეხბურთო ჩემპიონატი, რომელიც იმართება აზიის 14 ქვეყნის ეროვნული ჩეპიონატების გამარჯვებულებსა და თასის მფლობელებს შორის. ტურნირი იმართება აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ეგიდით.
ისტორია
ტურნირის ისტორია იწყება 1967 წლიდან. თავდაპირველად მასში მხოლოდ რვა გუნდი იღებდა მონაწილეობას. 1972 წელს მონაწილეების სიმცირის გამო ტურნირმა არსებობა შეწყვიტა. იგი კვლავ დაბრუნდა 1986 წელს, როგორ აზიის ჩემპიონთა თასი. ტურნირში მხოლოდ აზიის ქვეყნების ჩემპიონატების გამარჯვებულები იღებდნენ მონაწილეობას, თასის მფლობელებისთვის კი ცალკე ტურნირი ტარდებოდა. 2002-03 წლებში ეს ორი ტურნირი გაერთიანდა და დაერქვა აზიის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა.
ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:საფეხბურთო ტურნირები
პონტიფიკები
პონტიფიკები (pontifex-fices) — ქურუმთა კოლეგია ძველ რომში, რომელიც განაგებდა სახელმწიფოს რელიგიურ ცხოვრებას და თვალ–ყურს ადევნებდა ღმრთისმსახურებას. ამ კოლეგიის შექმნა მიეწერება რომის მეფეს – ნუმა პომპილიუსს. თავიდან კოლეგია სულ 4 წევრისაგან შედგებოდა და მათ უმაღლესი პონტექსი ხელმძღვანელობდა. ძვ. წ. 300 წელს კოლეგიას კიდევ 4 წევრი მიამატეს, ხოლო დიქტატორმა სულამ მათი რამოდენობა 15–მდე გაზარდა. იმპერიის პერიოდში მთავარ პონტექსად იმპერატორი ითვლებოდა და თავისი სურვილის მიხედვით ცვლიდა წევრთა რაოდენობას. ამ დროისათვის უკვე არსებობდნენ მცირა პონტიფიკებიც, რომლებიც დამხმარეების ან გადამწერის მოვალეობას ასრულებდნენ.
პონტიფიკების მოვალეობას რელიგიის მეთვალყურეობის გარდა კალენდრების შედგენა და მეთვალყურეობა შეადგენდა. მათზე უფლებამოსილად მხოლოდ სენატი და სახალხო კრება ითვლებოდა. რომის კოლონიებში არსებობდნენ განსაკუთრებული პონტიფიკები, მაგრამ ისინი რომის ფონტიფიკებს ნაწილობრივ მაინც ემორჩილებოდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
კვასხვაძე
საკუთარი სახელი კვასხვაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
იტანიენი
იტანიენი (Itanhém) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 199 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 445.063 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.98 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ნიკიფორე ვრიენიოსი
ნიკიფორე ვრიენიოსი, ან ნიკიფორე ბრიენი (Νικηφόρος Βρυέννιος; დ. ორესტიადა, ადრიანოპოლი, მაკედონიის თემი 1062 — გ. დაახლ. 1136) — ბიზანტიელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. მოღვაწეობდა კომნენოსების ეპოქაში.
ალექსი I კომნენოსისგან მიიღო კეისრის წოდება. იყო ანა კომნენოსის ქმარი.
ავტორია ისტორიული ჩანაწერებისა, რომლებიც მოიცავენ 976–1087 წლებს, რომლებიც ამ პერიოდის ბიზანტიის ისტორიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყაროებია. ქმრის სიკვდილის შემდეგ ანა კომნენოსსმა გააგრძელა მისი ჩანაწერები, რომელიც „ალექსიადას“ სახელით არის ცნობილი, მაგრამ ეს თხზულება ნიკიფორეს ჩანაწერების მხოლოდ ფორმალური გაგრძელებაა, იგი არსებითად განსხვავდება მათგან, როგორც მასალის გადმოცემის ფორმით, ასევე სტრუქტურით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიზანტიელები კატეგორია:დაბადებული 1062 კატეგორია:უზურპატორები კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
პირველი საინფორმაციო კავკასიური
პირველი საინფორმაციო კავკასიური (Первый Информационный Кавказский) — რუსულენოვანი ტელეარხი საქართველოში, რომელიც ფუნქციონირებდა 2010-2012 წლებში. ტელეარხის მაუწყებლობის 70% შეადგენდა საინფორმაციო გადაცემებს საქართველოდან და რუსეთიდან. ტელეარხზე გადიოდა რამდენიმე ტელეგადაცემა, მათ შორის კავკასიური პორტრეტი, რომლის წამყვანი ალა დუდაევა იყო. ტელეარხზე ასევე მუშაობდა ოლეგ პანფილოვი, მას საავტორო გადაცემა „საქართველო ოლეგ პანფილოვთან ერთად“ მიჰყავდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები კატეგორია:სატელევიზიო არხები
სიგლუფიორდური
სიგლუფიორდური (Siglufjörður) — ქალაქი ისლანდიაში.
სიგლუფიორდური მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, გრენლანდიის ზღვის ნაპირზე, ნახევარკუნძულ ტრიოლლასკაგის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად შედის ფიალაბიგდის თემში და ნორდურლანდ-ისტრას რეგიონში. ქალაქის ფართობი შეადგენს 155 კმ².
thumb|left სიგლუფიორდური — მეთევზეების ქალაქია. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1438 ადამიანს, სიმჭიდროვე 9,28 კაცი./კმ². ქალაქში არის მეთევზეობის მუზეუმი, ყოველწლიურად აღინიშნება მეთევზეების დღესასწაული.
სიგლუფიორდური ქვეყნის დედაქალაქ რეიკიავიკიდან 401 კილომეტრითაა დაშორებული.
იხილეთ აგრეთვე
ისლანდიის ქალაქების სია
Gnamptogenys gracilis
Gnamptogenys gracilis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მარანტაო
მარანტაო (ოფიციალურად მარანტაოს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Marantao; Bayan ng Marantao) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 763 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 34 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
პაო-დე-სან-ხუან-პაუტისტას მუნიციპალიტეტი
პაო-დე-სან-ხუან-პაუტისტას მუნიციპალიტეტი (Municipio Pao de San Juan Bautista) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, კოხედესის შტატში. წარმოადგენს კოხედესის შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 5 089 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პაო-დე-სან-ხუან-პაუტისტას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 15 730 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-პაო. კოხედესის შტატის მთელი მოსახლეობის 5.2% მოდის პაო-დე-სან-ხუან-პაუტისტას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 3.1 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კოხედესის შტატის მუნიციპალიტეტები
კიღურაძე
საკუთარი სახელი კიღურაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
სიონიზმი
მინი|250პქ|თანამედროვე ისრაელის დროშა, რომელიც 1890-იან წლებში სიონისტური მოძრაობის სიმბოლოდ იქნა მიღებული მინი|250პქ|თეოდორ ჰერცლი სიონიზმი — იდეოლოგია, რომლის საფუძველზე განვითარდა ებრაული ნაციონალისტური მოძრაობა — ებრაელი ერის განთავისუფლებისა და ებრაული სახელმწიფოს დაარსებისთვის ერეც ისრაელში.
სახელის წარმოშობა
სიტყვა „სიონიზმი“ მომდინარეობს იერუსალიმის ერთ-ერთი ბორცვის სახელიდან — „სიონი“. ფილოსოფოსმა ნათან ბირნბაუმმა (1864-1937) პირველად გამოიყენა ეს სიტყვა ერთ-ერთ პუბლიკაციაში 1893 წელს, ჰოვევეი სიონის მოძრაობის აღწერისას. ეს სიტყვა მოძრაობის სახელი საყოველთაო გახდა პირველი მსოფლიო სიონისტური კონგრესის (ვენა 1897) შემდეგ, სადაც ჰერცლმა თავის გამოსვლაში ნაციონალური მოძრაობა ამ სიტყვით მოიხსენია.
ისტორია
სიონიზმი გაჩნდა იმპერიალიზმის ხანაში. სიონიზმი ითვალისწინებდა დიდი სახელმწიფოების დახმარებით დამოუკიდებელი ებრაული სახელმწიფოს შექმნას. სიონიზმი აისახა ავსტრიელი ჟურნალისტის, თეოდორ ჰერცელის წიგნში „ებრაული სახელმწიფო“ (1896). 1897 წელს ჩატარდა I მსოფლიო სიონისტური კონგრესი. სიონისზმის საფუძველია იუდაიზმი, საიდანაც სიონიზმმა აიღო დებულებები ებრაელი ერის რჩეულობის, განსაკუთრებული ისტორიული ბედის და აღთქმულ ქვეყანაში თავმოყრის შესახებ. სიონისტები ამტკიცებენ, რომ მიუხედავად განსხვავებებისა, ებრაელები წარმოადგენენ ექსტრეიტორიულ ერთიან მსოფლიო ერს. 1948 წლიდან სიონიზმი გახდა ისრაელის სახელმწიფოს იდეოლოგია. იგი ცდილობს უზრუნველყოს ებრაელეის თავმოყრა პალესტინაში, გააფართობოს მისი საზღვრები.
რესურსები ინტერნეტში
*
მილიტარიზმი
მინი|[[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილო კორეული პროპაგანდისტული პლაკატი.]] მილიტარიზმი — იდეოლოგია, რომელიც სახელმწიფო პოლიტიკის მთავარ ამოცანად მიიჩნევს სახელმწიფოს სამხედრო ძლიერებას, სამხედრო მოქმედების წამოწყების შესაძლო მიზნით.
მილიტარისტული პოლიტიკისთვის დამახასიათებელია: გამალებულ შეიარაღება, სამხედრო ბიუჯეტის ზრდა, ქვეყნის ეკონომიკის გასამხედროება, ომის პროპაგანდა, სხვა ქვეყნებთან სამხედრო ბლოკების შექმნა, კონფლიქტების სამხედრო გზით გადაწყვეტის მცდელობა, ომების წამოწყება და სხვა სახელმწიფოების წინააღმდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური თეორიები
ნიკოლოზ III (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)
ნიკოლოზ III გრამატიკოსი (ბერძ. Νικόλαος Γ΄ Κυρδινιάτης) (გ. 1111, კონსტანტინოპოლი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1084–1111 წლებში.
განათლება მიიღო კონსტანტინოპოლში, ახალგაზრდობის წლები, ძირითადად, გაატარა პისიდიის ანტიოქიაში, სადაც, როგორც ფიქრობენ, ბერად აღიკვეცა.
ნიკოლოზი გარდაიცვალა 1111 წლის აპრილში, ან მაისში, კონსტანტინოპოლში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
ბორჯომი (წყალი)
„ბორჯომი“ — ვულკანური წარმოშობის მინერალური წყალი საქართველოს ამავე სახელწოდების ქალაქ-კურორტიდან. იგი ბუნებრივი მონაცემებით 1500 წელზე მეტს ითვლის. მრავალი წლის განმავლობაში სარგებლობდა უდიდესი პოპულარობით რუსეთის იმპერიაში, ყოფილ სსრკ-ში და მის გარეთაც.
კონტრიძე
საკუთარი სახელი კონტრიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბორჯომი (წყალი)
ბორჯომის წყალი დედამიწის ზედაპირზე ამოდის 8–10 კილომეტრის სიღრმიდან, ბუნებრივი გაზის, ნახშირბადის დიოქსიდის წნევის მეშვეობით. ბევრი სხვა მინერალური წყლისგან განსხვავებით, ვერ ასწრებს მიწის ქვეშ გაციებას და ზედაპირზე ამოდის თბილი სახით (38-41 °С), რომელიც „გზადაგზა“ მდიდრდება კავკასიონის მთებში არსებული სხვადასხვა მინერალის კომპოზიციით.
კონტრიძე
კატეგორია:ქართული გვარები
ბორჯომი (წყალი)
ბორჯომის წყლის კვლევის შედეგები აჩვენებენ, რომ მის ფორმირებაში მონაწილეობენ სიღრმისეული მინერალიზებული, თანამედროვე მტკნარი და დაბალი მინერალიზაციის წყლები.
1990-იანი წლების დასაწყისში ჩატარებულმა გამოკვლევებმა ცხადყვეს, რომ „ბორჯომი“, წყალბადის იზოტოპების შეფარდებით, კარდინალურად განსხვავდება სხვა მინერალური წყლებისგან.
უძველესი პერიოდი
thumb|250|left|ბორჯომის ხეობა ბორჯომის მინერალური წყაროები აღმოჩენილი ყოფილა ჯერ კიდევ ახალი წელთაღრიცხვის პირველი ათასწლეულის დასაწყისში. ამაზე მეტყველებს XX საუკუნეში აღმოჩენილი 7 ქვის აბაზანა. როგორც ჩანს, იმ დროს ბორჯომის წყალს იყენებდნენ სწორედ აბაზანებისთვის და არა მხოლოდ დასალევად. ბორჯომში მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ამტკიცებს, რომ მინერალური წყალი გამოიყენებოდა XVI საუკუნის ბოლომდე. ნაპოვნია შუა საუკუნეების თიხის მილები, რომლებიც ბორჯომის ზოგიერთ წყარომდე იყო მიყვანილი. XVI-XVIII საუკუნის ომების შედეგად წყაროების არსებობა დიდი ხნის განმავლობაში დავიწყებას მიეცა, ხოლო ის ადგილები, სადაც ეს წყაროებია, მიტოვებულ იქნა.
გოლოვინის პერიოდი
ბორჯომის წყლის „მეორე ცხოვრება“ დაიწყო XIX საუკუნის 20–იანი წლების ბოლოს. 1829 წელს ბორჯომში განლაგდა ხერსონის გრენადიორთა პოლკი. ერთხელ ჯარისკაცებმა ტყეში, მდინარე ბორჯომულას მარჯვენა ნაპირზე იპოვეს მინერალური წყარო. პოლკოვნიკი პ. პოპოვი დაინტერესდა ამ ამბით და ბრძანა წყაროს გაწმენდა და მისი ჭურჭლით ზიდვა პოლკში. მას კუჭის წყლული აწუხებდა და წყალი იმდენად მარგებელი აღმოჩნდა მისთვის, რომ გადაწყვიტა წყარო ქვით შემოეზღუდა. იქვე ააშენებინა მან აბანო და პატარა სახლი თავისთვის.
1837 წელს ხერსონის პოლკი ჩაანაცვლა ქართველ გრენადიორთა პოლკმა. პოლკის ექიმმა ამიროვმა დაიწყო წყლის შემადგენლობის გამოკვლევა და მისი ზემოქმედების შესწავლა. მანვე გააგზავნა წყლის პირველი სინჯები სანქტ-პეტერბურგში და მოსკოვში.
1841 წელს ბორჯომის მინერალური წყალი უკვე იმდენად სახელგანთქმული იყო, რომ კავკასიის მთავარმართებელმა ევგენი გოლოვინმა თავისი სნეული ქალიშვილი ბორჯომში ჩაიყვანა სამკურნალოდ. უცნობია, თუ კონკრეტულად რა დაავადება ჰქონდა მას, თუმცა ცნობილია, რომ წყალმა მას დიდად არგო, რის გამოც ბორჯომის მინერალური წყლის პირველ წყაროს გოლოვინმა ქალიშვილის სახელი (Екатерининский) უწოდა ხოლო მეორეს — საკუთარი (Евгеньевский). thumb|250px|შუშის ქარხანა ბორჯომში 1842 წელს ექიმმა ამიროვმა თხოვნით მიმართა გენერალ გოლოვინს, რათა კეთილმოეწყოს კურორტი ბორჯომი. ამ დროს იწყება ქალაქ ბორჯომის ინფრასტრუქტურის განვითარება.
ვორონცოვის პერიოდი
1846 წელს კავკასიაში ახლადდანიშნულმა მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა ბორჯომი თავის საზაფხულო რეზიდენციად გაიხადა. დაიწყო ქალაქის კეთილმოწყობა: აშენდა სახლები, აბანოები, ეკლესიები, სასტუმროები. 1850 წელს გაშენდა მინერალური წყლების პარკი, ხოლო 1854 წელს დაიწყო პირველი ჩამომსხმელი ქარხნის მშენებლობა. სამხედრო ლაზარეთის აფთიაქარმა, ზახაროვმა ჩამოასხა მინერალური წყალი 1300 ოვალურ, ნახევარლიტრიან ბოთლებში და თბილისში გასაყიდად წაიღო.
რომანოვის პერიოდი
thumb|250px|right|შეფუთვის განყოფილება ბორჯომის ქარხანაში thumb|250px|right|დისტრიბუცია ბორჯომის ქარხანაში thumb|250px|left|რომანოვების ოჯახი ბორჯომის წყაროსთან thumb|250px|left|რომანოვის სასახლე ბორჯომში (ლიკანი) 1862 წელს კავკასიაში მეფისნაცვლად დაინიშნა დიდი თავადი მიხეილ რომანოვი. მანაც თავისი საზაფხულო რეზიდენცია ბორჯომში მოაწყო. იმ დროისთვის ბორჯომის სამკურნალო თვისებების შესახებ ამბავი მთელ რუსეთის იმპერიას მოედო. ბორჯომში შენდებოდა ახალი სასახლეები, პარკები, სკვერები, სასტუმროები. 1894 წელს გაყვანილ იქნა ხაშურიდან ბორჯომამდე რკინიგზა, რამაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა მიმოსვლა. მანამდე ბორჯომში ცხენიანი ფაეტონებით ჩადიოდნენ და გზას თბილისიდან ბორჯომამდე 8–9 საათი უნდებოდა.
1894 წელს მიხეილ რომანოვმა დაიწყო მინერალური წყლების პარკში ჩამომსხმელი ქარხნის მშენებლობა, რომელმაც XX საუკუნის 50–იან წლებამდე იარსება.
1896 წელს ბორჯომში გაიხსნა შუშის პირველი ქარხანა, სადაც 1950 წლამდე ბოთლები ხელით მზადდებოდა.
1900 წელს ბორჯომში მივლინებით ჩავიდა ქიმიკოსი ფ. მოლდსენგაუერი, რომელმაც ბოთლში ჩამოსხმული წყლის ფიზიკურ–ქიმიური თვისებების შესანარჩუნებელი მეთოდი შეიმუშავა. სწორედ მისი იდეა იყო მინერალური წყლის ნახშირბადის დიოქსიდით დაგაზვა, რამაც საშუალება მისცა მწარმოებლებს, რომ წყალი საზღვარგარეთ ექსპორტზე გაეტანათ.
1904 წელს ხდება „ბორჯომის“ წარმოების ნაწილობრივი მექანიზაცია, კერძოდ შუშა თუ ხელით მზადდებოდა, ბოთლებში ჩამოსხმა უკვე მექანიზებული წესით ხდებოდა. ამავე წლით თარიღდება საგაზეთო განცხადება, სადაც ლაპარაკია მინერალური წყლის — „ბორჯომის“ ვაგონებით გაყიდვაზე. წარმოების მექანიზაციამ მოიტანა დიდი წარმატება: თუ 1854 წელს მხოლოდ 1350 ბოთლი ბორჯომი გავიდა ქარხნიდან, უკვე 1905 წელს მისი რიცხვი 320 ათას ბოთლამდე გაიზარდა, ხოლო 1913 წლისთვის უკვე 9 მილიონს გადააჭარბა.
საბჭოთა პერიოდი
საბჭოთა პერიოდში ბორჯომი უკვე სტალინის საყვარელ დასასვენებელ ადგილად იქცა, ხოლო კრემლში არც ერთი ღონისძიება არ ტარდებოდა „ბორჯომის“ გარეშე.
1961 წელს 423 ათასი ბოთლი იქნა ექსპორტირებული მსოფლიოს 15 ქვეყანაში, მათ შორის, აშშ-ში, საფრანგეთში, ავსტრიაში და სხვა. 1980-იან წლებში „ბორჯომის“ გაყიდვამ 400 მილიონ ბოთლს მიაღწია და იგი სსრკ-ში ყველაზე პოპულარულ წყალი გახდა. 1990 წლისთვის ბორჯომის რეალიზაციამ 450 მილიონ ბოთლს გადააჭარბა.
დამოუკიდებლობის პირველი 20 წელი
1990-1995 წლებში საქართველოში შიდა ეკონომიკური სიძნელეების გამო მკვეთრად შემცირდა „ბორჯომის“ წარმოება, მაგრამ 1995 წლიდან პრივატიზაციის შედეგად ბორჯომის წარმოებას შეუდგა კომპანია საქართველოს მინისა და მინერალური წყლების კომპანია (Georgian Glass & Mineral Water Co. N. V.), რომელიც „თიბისი“ ბანკის მფლობელს, მამუკა ხაზარაძეს ეკუთვნოდა. მოწვეულ იქნენ ინვესტორები, რის შემდეგაც წარმოება 40–ჯერ გაიზარდა.
1997 წელს მოხდა „ბორჯომის“ №1 და №2 ქარხნების მოდერნიზაცია, კომპანიის საკუთრებაში გადავიდა ხაშურის შუშის ქარხანა, რომელიც ბორჯომიდან 30 კმ–ში მდებარეობს. ასევე მოხდა მისი მოდერნიზაციაც. 1998 წელს №2 ქარხანაში დაიწყო „ბორჯომის“ ჩამოსხმა პლასტიკურ ბოთლებში. 1999 იმავე ქარხანაში დაიწყო უგაზო მინერალური წყლის — „ბორჯომის წყაროები“ ჩამოსხმა.
XXI საუკუნე
right|250px|thumb|განახლებული ბორჯომის პარკი ამჟამად ბორჯომის მწარმოებელია კომპანია IDS Borjomi Georgia, რომელიც ნაწილია საერთაშორისო კომპანიისა — IDS Borjomi International (კარიბის ზღვაში მდებარე კუნძულ კიურასაოში დარეგისტრირებული კომპანია).
2005 წელს „ბორჯომის“ წარმოებამ 200 მილიონ ბოთლს მიაღწია. ბრენდების „ბორჯომისა“ და „ლიკანისთვის“ 2006 წლიდან რუსეთის ბაზარი ჩაიკეტა. 2007 წელს საერთაშორისო სასერტიფიკაციო კომპანიამ Bureau Veritas „ბორჯომს“ მიანიჭა წარმოების უსაფრთხოებისა და ხარისხის საერთაშორისო სერტიფიკატი ISO 22000. 2007 წელს კომპანიამ დაიწყო უგაზო წყლის — „ბაკურიანი“ ჩამოსხმა.
2013 წლამდე კომპანიის აქციების 87% ბადრი პატარკაციშვილის ოჯახს ფონდ „სელფორდის“ გავლით ეკუთვნოდა. ფონდი „სელფორდ კაპიტალი“ ბადრი პატარკაციშვილმა, ბორის აბრამოვიჩმა და ბორის ბერეზოვსკიმ ერთობლივად შექმნეს. ბორჯომის მინოტარული აქციების 13 პროცენტი ნაწილდებოდა აქციონერებზე საქართველოში და უკარინაში. 2008 წელს, ბერეზოვსკისა და პატარკაციშვილის მემკვიდრეებს შორის „სელფორდის“ აქტივებზე, სასამართლო დავა დაიწყო, რომელიც 2012 წლის სექტემბერში მორიგებით დასრულდა. ბერეზოვსკიმ სადაო აქტივები, მათ შორის, IDS Borjomi ოფიციალურად, პატარკაციშვილის ოჯახს დაუთმო. IDS Borjomi-ის შესაძლო გაყიდვაზე ინფორმაცია 2012 აგვისტოში გავრცელდა. დასახელებული იქნა ფასიც — 500 მილიონი აშშ დოლარი. უკვე სექტემბერში, რუსეთისა და უკრაინის ტერიტორიაზე კომპანიის ოფისებსა და და ქარხნებში მილიცია და საგადასახადო სამსახური შევიდა. რუსეთში IDS Borjomi დაადანაშაულეს, რომ დევნილმა ოლიგარქმა ბორის ბერეზოვსკიმ კომპანიაში რუსეთის ბიუჯეტიდან მითვისებული 320 მილიონი დოლარი დააბანდა; უკრაინაში კი IDS Borjomi-ს გადასახადების დამალვაში დასდეს ბრალი. 2012 წლის დეკემბრის ბოლოს კომპანია რუსული „ალფა-ჯგუფის“ საკუთრება გახდა.
გავრცელებული ინფორმაციით, „ალფა-ჯგუფმა“ პატარკაციშვილების ოჯახისაგან აქციების 55,8 პროცენტი იყიდა, 37,2 პროცენტი კი ისევ ოჯახის საკითრებაში დარჩა. რაც შეეხება მინოტარულ აქციებს, მათი მფლობელი არ შეცვლილა. 2022 წლისთვის „ალფა-ჯგუფი“, რომლის თანადამფუძნებელი რუსი ოლიგარქი მიხეილ ფრიდმანია, IDS Borjomi International-ის 57,72%-ს ფლობდა შვილობილი კომპანიის მეშვეობით. „ალფა-ჯგუფის“ სხვა შვილობილი კომპანია, „ალფა-ბანკი“, რუსეთის უმსხვილესი კერძო ბანკია, რომელიც უკრაინაში რუსეთის მიერ დაწყებული ომის გამო აშშ-ისა და გაერთიანებული სამეფოს სანქციების სამიზნე გახდა. 2022 წლის 29 აპრილს „ბორჯომმა“ წარმოების შეჩერების შესახებ განაცხადა და აღნიშნა, რომ პროდუქციის რეალიზაციის ძირითად ბაზრებზე – რუსეთსა და უკრაინაში – შექმნილ რთულ ვითარებას დაემატა საბანკო ანგარიშებზე შეზღუდული წვდომა, რამაც „კომპანიას ჩაუკეტა სავალუტო შემოსავლების მიღებისა და კრედიტორებთან ანგარიშსწორების შესაძლებლობა“.
წარმოების შეჩერებით გამო შემცირებული ანაზღაურება მიუღებელი აღმოჩნდა თანამშრომელთა ნაწილისთვის. რეორგანიზაციის შედეგად კომპანიამ 5 მაისს 49 თანამშრომელი გაათავისუფლა. 21-დღიანი მოლაპარაკება კომპანიის თანამშრომლებსა და ხელმძღვანელობას შორის უშედეგოდ დასრულდა. მაისის შუა რიცხვებში, კომპანიამ კრიზისის მოგვარების მიზნით საქართველოს მთავრობას წილების ნაწილის უსასყიდლოდ გადაცემა შესთავაზა. ივნისის დასაწყისში კომპანიის 400-მდე თანამშრომელი გაიფიცა და მოთხოვნები წარადგინა.
13 ივნისს ცნობილი გახდა სახელმწიფოსა და კომპანიის მოლაპარაკებების დასრულების შესახებ. საქართველოს ეკონომიკის მინისტრის, ლევან დავითაშვილის განმარტებით, სახელმწიფო უსასყიდლოდ მიიღებდა რუსული „ალფა-ჯგუფის“ კომპანია „ერასმონი ლიმიტედის“ მფლობელობაში არსებული „რისა ინვესტმენტ ლიმიტედის“ 7,73%-იან წილს (1 104 აქცია). დირექტორთა საბჭოში სახელმწიფომ 1 ხმის უფლების მქონე და 1 დამკვირვებელი დირექტორი შეიყვანა; ხმის უფლების მქონე დირექტორი დირექტორთა საბჭოს ხელმძღვანელიც გახდა.
შედეგად, „IDS Borjomi International-ში“ წილები ასე გადანაწილდებოდა:
დღეს „ბორჯომის“ ექსპორტი მსოფლიოს 40 ქვეყანაში ხდება. კომპანია ბორჯომ-ბაკურიანის ხეობაში 3 დასახელების პროდუქტს აწარმოებს:
წყაროები
thumb|250px|right|წყარო ბორჯომის პარკში ბორჯომის მინერალური წყლების საბადო კავკასიონის მესხეთის ქედის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს, ზღვის დონიდან 760–920 მეტრის აბსოლუტურ სიმაღლეზე. „ბორჯომი“ მოიპოვება 9 ჭაბურღილიდან, რომელთა სიღრმეა 1200–1500 მეტრი.
„ბორჯომის“ საბადოების დაზვერვა მიმდინარეობდა 1927 წლიდან. სულ, 1982 წლამდე, გაჭრილ იქნა 18,4–დან 1502 მეტრამდე სიღრმის 57 ჭაბურღილი. დაზვერვითი სამუშაოების დაწყებამდე საბადოს ცენტრალურ ნაწილში მოქმედებდა მხოლოდ ორი წყარო: კავკასიის მთავარმართებელ ევგენი გოლოვინის (Евгеньевский) და მისი ქალიშვილის, ეკატერინეს სახელობისა (Екатерининский), რომელიც წყალმა განკურნა.
1957–1978 წლებში ჩატარებული საბურღი სამუშაოების შედეგად ბორჯომის საბადოების საზღვრები მნიშვნელოვნად გაფართოვდა, გამოვლინდა ახალი საექსპლუატაციო უბნები და მნიშვნელოვნად გაიზარდა ბორჯომის წყლის მარაგები. ამის წყალობით საბჭოთა კავშირის პერიოდში წარმოება 400 მილიონ ბოთლამდე გაიზარდა.
დღეს ბორჯომის ხეობაში სამი საექსპლუატაციო უბანია: ცენტრალური (ქალაქ ბორჯომის ფარგლებში), ლიკანის (დაბა ლიკანის ტერიტორიაზე) და ვაშლოვანი–ყვიბისის (სოფლების – ვაშლოვანისა და ყვიბისის ტერიტორიებზე). ამ უბნებზე განლაგებულია 9 საექსპლუატაციო ჭაბურღილი. კიდევ 13 ჭაბურღილი გამოიყენება თვითონ საბადოს რეგულარული მონიტორინგისთვის (წყლის დონე, წნევა, ტემპერატურა და სხვა).
მოპოვება და ჩამოსხმა
საქართველოს სასარგებლო წიაღისეულის მარაგების კომიტეტმა დაამტკიცა 2006–2031 წლებში ბორჯომის მინერალური წყლის მოპოვების მოცულობა 561 000 ლიტრი დღეში, რაც ნიშნავს იმას, რომ ყოველდღიურად იწარმოება 1 000 000 ბოთლზე მეტი.
დღესდღეობით ყველა 9 საექსპლუატაციო ჭაბურღილი ფუნქციონირებს თვითდინებით, ანუ მოიპოვება იმ რაოდენობის წყალი, რომელიც აღდგება ბუნებრივი გზით.
ჩამოსხმა
დღეს ქალაქ ბორჯომში მოქმედებს ორი ჩამომსხმელი ქარხანა: პირველი მინერალურ წყალს ასხამს შუშის ბოთლებში, მეორე კი — პლასტიკატის ბოთლებში. ბოლო ათი წლის განმავლობაში ჩატარდა ამ ქარხნების სრული მოდერნიზაცია.
ასორტიმენტი
მინერალური წყალი „ბორჯომი“ დღეს ბაზარზე წარმოდგენილის ოთხნაირი შეფუთვით:
სამკურნალო თვისებები
=== ორგანიზმის გაწმენდა === ვულკანური წარმოშობის მინერალთა უნიკალური კომპლექსის წყალობით „ბორჯომი“ მოქმედებს, როგორც „შიდა შხაპი“ და შესანიშნავად წმენდს ორგანიზმს. ის მატებს იმუნიტეტს და ეფექტურია საჭმლისმომნელებელი სისტემისა და ნივთიერებათა ცვლით გამოწვეული დაავადებების პროფილაქტიკისა და მკურნალობის დროს.
კვების ჰიგიენის სპეციალისტთა თანახმად, თანამედროვე მავნე ეკოლოგიური პირობებისა და არაბალანსირებული კვების გამო დარღვეულია ადამიანის ორგანიზმის ტუტე-მჟავას წონასწორობა (pH) და მატება აღინიშნება მჟავიანობის მხრივ. „ბორჯომის“ რეგულარული მიღება აბალანსებს pH-ის დონეს და ასევე, ქმნის ოპტიმალურ პირობებს ორგანიზმში ნივთიერებათა ცვლისათვის. ასევე „ბორჯომი“ აუმჯობესებს ნაწლავთა მუშაობას და ორგანიზმიდან გამოჰყავს შლაკები.
რამდენადაც, „ბორჯომი“ გამოირჩევა მინერალთა დაბალანსებული შემცველობით, ტრადიციულად, ბევრი ადამიანი მას სვამს, როგორც სუფრის წყალს. მაგალითად, კალციუმი „ბორჯომში“ 100 მგ-ზე ნაკლებია, რაც დასაშვებია ყოველდღიური მოხმარებისთვის — მარილთა დაგროვების რისკი არის მხოლოდ მაშინ, როდესაც კალციუმის შემცველობა 200 მგ/ლ-ს აჭარბებს.
გახდომა
აღსანიშნავია, რომ ჭარბი წონის მქონე ადამიანებს ექიმები ურჩევენ მოერიდონ ძლიერგაზირებულ წყალს, რადგან ის სტიმულირებს კუჭის წვენის გამოყოფას, ანუ იწვევს შიმშილის გრძნობას. ამიტომ, მათ, ვისაც გახდომა სურს, „ბორჯომის“ მიღებამდე რეკომენდაცია ეძლევათ გამოუშვან მისგან ნახშირბადის დიოქსიდის გაზი.
კბილები
სამედიცინო კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ „ბორჯომი“ სასარგებლოა კბილებისთვის. ეს მინერალური წყალი შეიცავს ფთორიდის და იოდიდის იონებს, რაც ამცირებს კარიესის გაჩენის შესაძლებლობას.
=== რას მკურნალობს „ბორჯომი“ ===
ქიმიური შემადგენლობა
კავკასიაში ბევრი მინერალური წყალია, მაგრამ არც ერთს არ აქვს ისეთი ქიმიური შემადგენლობა, როგორც „ბორჯომს“. XIX საუკუნიდან მოყოლებული დღემდე „ბორჯომის“ და მისი უნიკალური თვისებების შესახებ 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი და სამედიცინო გამოკვლევაა დაწერილი. 1890 წლიდან დაწყებული ბორჯომის მინერალურ წყლებს იკვლევენ გეოლოგები და ქიმიკოსები, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ მისი ტემპერატურა, ფიზიკურ–ქიმიური თვისებები და მინერალთა შემადგენლობა უცვლელია.
100 გრამი „ბორჯომის“ შემცველობა შემდეგნაირია:
„ბორჯომი“ რუსეთში
2006 წლის 4 მაისს რუსეთის მთავარი სანიტრის ბრძანებით რუსეთში „ბორჯომის“ შეტანა აიკრძალა, იმ საბაბით, თითქოსდა ის არ აკმაყოფილებდა სანიტარულ ნორმებს, თუმცა, ქართული მხარე ამ გადაწყვატილებას პოლიტიკურად მოტივირებულად მიიჩნევს. ამის ფონზე რუსეთში გაყიდვაში გაჩნდა სტავროპოლში ჩამოსხმული მინერალური წყალი, სახელწოდებით – «Русский Боржомъ» (რუსული ბორჯომი), მაგრამ 2007 წელს ქართველი მწარმოებლის საჩივრის საფუძველზე სასამართლომ აკრძალა მსგავსი დასახელების წყლის გაყიდვა.
რუსული
Советская геология.- 1985.- №3
ჰაინრიხი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სახელით ჰაინრიხი, ცნობილი არიან გერმანიის მეფეები და "საღვთო რომის იმპერიის" შემდეგი იმპერატორები:
პროკოპი კესარიელი
პროკოპი კესარიელი (Procopius Caesarensis, Προκόπιος ὁ Καισαρεύς; დ. დაახლ. 507 — გ. 562 წლის შემდეგ) — ბიზანტიელი ჟამთააღმწერელი, იუსტინიანე I-ის კარის ისტორიკოსი, იურისტი და დიპლომატი.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
წარმოშობით ებრაელი, პალესტინის ქალაქ კესარეიდან, წარჩინებული და შეძლებული ოჯახიშვილი, მიიღო ბრწყინვალე განათლება. მალე დაწინაურდა სასახლის კარზე და 527 წლის შემდეგ იუსტინიანე I-ის სარდალ ველისარიუსს ახლდა როგორც მისი პირადი მდივანი ჩრდილოეთ აფრიკის, იტალიისა და სპარსეთის ლაშქრობებში. პროკოპი კესარიელის მთავარი ნაშრომია „იუსტინიანეს ომების ისტორია“ 8 წიგნად, რომელშიც აღწერილია ბიზანტიელთა ომები ვანდალებთან, გუთებთან და სპარსელებთან, აგრეთვე VI საუკუნის I ნახევრის პოლიტიკური მოვლენები. პროკოპი კესარიელი აგრეთვე ავტორია პანეგირიკისა „აღმშენებლობათა შესახებ“, რომელიც მოგვითხრობს იუსტინიანე I-ის საამშენებლო საქმიანობაზე მთელი იმპერიის ფარგლებში.
მოგვიანებით დადგინდა რომ პროკოპი კესარიელს ეკუთვნის „საიდუმლო ისტორია“ ფარულად დაწერილი თხზულება, რომელშიც იუსტინიანესა და დედოფალ თეოდორას მძაფრი კრიტიკაა მოცემული, აგრეთვე აღწერილია მათი დანაშაულებრივი საქმიანობა. პროკოპი კესარიელმა ყველაზე უხვი და უმნიშვნელოვანესი ცნობები დაგვიტოვა საქართველოს შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
1960
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
რუსეთის ტურიზმი
thumb|200px|[[მაცხოვრის ტაძარი (მოსკოვი)|მაცხოვრის ტაძარი მოსკოვში]] thumb|200px|[[ვასილი ნეტარის ტაძარი.]] ვრცელი ტერიტორიები, მრავალფეროვანი ბუნება და ლანდშაფტი გახდა რუსეთში ტურიზმის განვითარების ერთ–ერთი მიზეზი. მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაციის მიერ რუსეთის ტურისტული პოტენციალი შეფასდა და დადგინდა, რომ სრულად განვითარებული ინფრასტრუქტურის შემთხვევაში ქვეყანა შეძლებს 40 მლნ. საერთაშორისო ტურისტის მიღებას წელიწადში. თუმცა დღესდღეობით მათი რაოდენობა ყოველწლიურად 7,4 მლნ–ს შეადგენს. 2007 წლის მონაცემებით ჩასული ტურისტების რაოდენობა 20,6 მლნ–ს შეადგენს. საერთო შემოსავალი 2008 წელს 11,943 მლნ დოლარია, ხოლო ტურისტული გასავალი (დანახარჯები) ამავე წელს 24,9 მლრდ დოლარია.
რუსეთის ტერიტორია იყოფა შემდეგ ტურისტულ რაიონებად: ცენტრალური რაიონი – ქვეყნის ევროპული ნაწილი, მნიშვნელოვანი ქალაქებით (მოსკოვი, სანქტ–პეტერბურგი); დასავლეთ რაიონი – ბალტიის ზღვის სანაპირო ტურისტული ცენტრებით კალინინგრადში, ნოვგოროდსა და ფსკოვში; ზემო ვოლგის – ტვერი, იაროსლავლი; ურალის რაიონი – პერმი, უფა. ჩრდილოეთ რუსეთში გამოიყოფა ქვერაიონი – კარელიის–ნოლსკი, რომლის ტურისტული ცენტრებია პეტროზავოდსკი, მურმანსკი, არხანგელსკი, რესპუბლიკა კომი და სანქტ–პეტერბურგი. მნიშვნელოვანი რეგიონია სამხრეთ რუსეთი, რომელიც შემდეგ ქვერაიონებს მოიცავს: შავი ზღვისპირეთი – სოჭი, ანაპა, გელენჯიკი; ჩრდილოეთ კავკასიონი ანუ კავკასიონის მინერალური წყლების კურორტები – ნალჩიკი, ვლადიკავკაზი, კრასნი კლუჩი, ჟელეზნოგორსკი, კისლოვოდსკი, კავკასიის მინერალური წყლები (მინვოდი); მთიანი კავკასიის რაიონი – ჯამბალაისკი, ტებერდა, დომბაი, არხიზი; აზოვის რაიონი – როსტოვი დონზე, ტაგანროგი; კასპიის ზღვისპირეთი და ვოლგისა ნაპირები – სამხრეთ რუსეთის რაიონი. ციმბირი და შორეული აღმოსავლეთის რეგიონი იყოფა შემდეგ ქვერაიონებად: ობი–ალტაის ტურისტული ცენტრები – კურგანი, ომსკი, ბარნაული, კემეროვო; ენისეისა და ბაიკალისპირეთი – კრასნოიარსკი,აბაკანი; შორეული აღმოსავლეთი – კურილიის კუნძულები და სახალინი; რუსეთის ტერიტორიის აზიური ჩრდილოეთი – პეტრო–პავლოვსკი, კამჩატკა, ბოლანჩა, ტოპაია.
ასეთი მრავალფეროვნების მიუხედავად, მთავარი ობიექტები, სადაც ტურიზმია განვითარებული, წარმოადგენენ ქალაქები: მოსკოვი, სანქტ–პეტერბურგი და სოჩა. ისინი გამოირჩევიან უნიკალური კულტურული და არქიტექტურული ძეგლებით, რომელთაც მრავალსაუკუნოვანი ისტორია გააჩნიათ. ტურიზმის განვითარების პოტენციალით დღეს–დღეობით სხვა რეგიონებიც ხასიათდებიან : კარელია, კამჩატკა და ბაიკალის ტბის მოდამოები. ყველაზე დიდი პოპულარობით სარგებლობს ტურისტული მარშრუტი ე.წ. „ოქროს წრე“ («Золотое Кольцо»), რომელიც ეწყობა რუსეთის ისტორიული ქალაქების დასათვალიერებლად. უმშვენიერესი ისტორიული ძეგლების მონახულება წელიწადის ნებისმიერ დროს შეიძლება. ამ ტურში 8 ძირითადი ქალაქი შედის: სერგიევ პოსადი, პერესლავლ–ზალესსკი, დიდებული როსტოვი, იაროსლავლი, კოსტრომა, ივანოვო, სუზდალი და ვლადიმირი. ეს ქალაქები 6 ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს: მოსკოვის, ვლადიმირის, ივანოვოს, კოსტრომის, ტვერის და იაროსლავლის.
სერგიევ პოსადი – ქალაქი მრავალრიცხოვანი არქიტექტურული ნაგებობებით. სამონასტრო კომპლექსი 50–ზე მეტ შენობას მოიცავს. ყველაზე მსხვილი მათ შორის მიძინების მონასტერია. ამ კომპლექსის მშენებლობა მე–15 საუკუნეში დაიწყო და თითქმის 4 საუკუნე გასტანა.
პერესლავლი–ზალესსკი – ქალაქში 6 მონასტერია, რომელთაგან 4 მოქმედია. მე–18 საუკუნეში იგი პერესლავლის ეპარქიის ცენტრი იყო. აქ შემორჩენილია 5–დან ერთ–ერთი თეთრი ქვის მონასტერი – სპასო–პრეობრაჟენსკი. აქ მოინათლნენ (ალექსანდრე ნეველი) და განისვენებენ რუსეთის დიდი მეფეები.
იაროსავლი – ქალაქი, რომელიც 1010 წელს დაარსდა. მისი ისტორიული ცენტრი 140–მდე არქიტექტურულ ძეგლს ითვლის. აქ მდებარე ეკლესიებს ეტყობათ დასავლეთის კულტურის და არქიტექტურის ზეგავლენა. ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს უძველესი სპასო–პრეობრაჟენსკის მონასტერი, ილია წინასწარმეტყველის ეკლესია, მე–15 საუკუნის ტოლგსკის მონასტერი. ეს უკანასკნელი მოსკოვური ბაროკოს ერთ–ერთი წარმომადგენლია.
კოსტრომა – ქალაქი, რომლის ისტორიული ნაწილის არქიტექტურული დაგეგმარება შემორჩენილია ეკატერინე II-ის დროიდან (1781 წელი). იგი მდ. ვოლგის სანაპიროზეა გაშლილი. მნიშვნელოვან არქიტექტურულ ძეგლს იპატიევის სამონასტრო კომპლექსი წარმოადგენს, რომელიც 1330–იან წლებში იყო დაარსებული.
ივანოვო – ქალაქი, რომელიც განთქმულია კონსტრუქტივიზმის ეპოქის ძეგლებით. ესენია: სახლი–გემი, სახლი–ნავი და სხვა. აქ შემორჩენილი სამრეწველო ობიექტები, მაგალითად, როგორიცაა საფეიქრო ქარხანა, თავისებურ კოლორიტს ანიჭებს ამ ქალაქს.
სუზდალი – უძველი ქალაქი, რომელიც X საუკუნეში იყო დაარსებული. მის უმთავრეს ღირსშესანიშნაობას სუზდალის კრემლი წარმოადგენს (1024 წელი), რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შემორჩენილია და ქალაქის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. მრავლადაა სამონასტრო კომპლექსებიც: ალექსანდროვის მონასტერი(1240 წელი), რიზოპოლოჟენის მონასტერი(1207 წელი). პოკროვის ეკლესია აშენდა 1364 წელს და იმ დროისთვის რუსეთში ერთ–ერთ უდიდეს ტაძარს წარმოადგენდა.
კოტრიკაძე
საკუთარი სახელი კოტრიკაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
რუსეთის ტურიზმი
ვლადიმირი – აქ შემორჩენილია მე–17 საუკუნის ციხის ოქროს კარიბჭე და მე–12 საუკუნის მიძინების მონასტერი, რომელიც იუნესკოს ძეგლთა დაცვის სიაშია შეტანილი. იგი აგრეთვე აშენებულია თეთრი ქვისგან.
კოტრიკაძე
კატეგორია:ქართული გვარები
რუსეთის ტურიზმი
ტურისტების თავშეყრის მნიშვნელოვან ადგილს ქვეყნის დედაქალაქი – მოსკოვი წარმოადგენს. ქალაქი მდებარეობს დასავლეთ რუსეთის ფედერალურ ოლქში. ცნობილია წითელი მოედანი და არქიტექტურული ანსამბლი კრემლი (მე–12 საუკუნის), რომელიც წარმოადგენს ეროვნული მთავრობის ცენტრს. აქვე მდებარეობს: წმინდა ბასილის ტაძარი, შთამბეჭდავი ელეგანტური ფერადი გუმბათებით; სპასის კოშკი, ლენინის მავზოლეუმი, ნიკოლსკის კოშკი, ისტორიული მუზეუმი, გუმი (სავაჭრო ცენტრი).
გარდა ისტორიული ძეგლებისა, აქ დიდი რაოდენობით არის თანამედროვე არქიტექტურის ნაგებობები, თეატრები, მუზეუმები, კინოთეატრები, საკონცერტო დარბაზები. მხოლოდ მოსკოვში ტურისტებს ემსახურება 6 აეროპორტი და 9 რკინიგზის სადგური. ჩრდილო–დასავლეთ რუსეთის კულტურულ დედაქალაქად სანქტ–პეტერბურგი ითვლება. მდინარე ნევის დელტაზე ფინეთის ყურის აღმოსავლეთ სანაპროზე (ბალტიის ზღვა) მდებარე სიდიდით მეორე ქალაქია. მას ტურისტული მიზიდულობის მხრივ მე–8 ადგილი უკავია მსოფლიო რეიტინგში.
სანქტ-პეტერბურგი ცნობილია, როგორც სასახლეების ქალაქი. ერთ-ერთი მათგან ყველაზე ადრეული იყო ზაფხულის სასახლე, მოკრძალებული სახლი, აგებული პეტრე I-ის მიერ ზაფხულის ბაღში (1710—1714). გაცილებით შთამბეჭდავია მის ქვეშევრდომთა ბაროკოს სტილის რეზიდენციები, როგორიცაა მენშიკოვის სასახლე ნევის სანაპიროზე.
ყველაზე ბრწყინვალე იმპერიულ სასახლეთაგან იყო ბაროკოს სტილის ზამთრის სასახლე (1754—1762), უზარმაზარი შენობა უმდიდრესი ინტერიერით, რომელშიც ამჟამად ერმიტაჟის მუზეუმი მდებარეობს. აქ დაცულია მსოფლიოში ერთ–ერთი უმდიდრესი და უმნიშვნელოვანესი ხელოვნების ნიმუშთა კოლექცია.
იმავე არქიტექტორს, ბართოლომეო რასტრელის ეკუთვნის პროექტები სამი რეზიდენციისა ნევის პროსპექტის სიახლოვეს: სტროგანოვის სასახლე (1752—1754, ამჟამად ცვილის ფიგურათა მუზეუმი), ვორონცოვის სასახლე (1749—1757, ამჟამად სამხედრო სკოლა), და ანიჩკოვის სასახლე (1741—1750, მრავალჯერ გადაკეთებული, ამჟამად ბავშვთა სასახლე). სხვა ბაროკოს სასახლეებია შერემეტიევის სახლი ფონტანკაზე (ცნობილი აგრეთვე, როგორც შადრევნის სახლი), და ბელოსელსკი-ბელოზერსკის სასახლე (1846—1848) ნევის პროსპექტზე, დიდი თავადი სერგეი ალექსანდროვიჩის ყოფილი რეზიდენცია.
აღსანიშნავია აგრეთვე სხვა მნიშვნელოვანი ძეგლები:
ალექსანდრე ნეველის ლავრა – მართლმადიდებლური მამაკაცთა მონასტერი, რომელიც აიგო პეტრე პირველის ბრძანებით 1710 წელს, იმ ადგილას სადაც ალექსანდრე ნეველმა ბრძოლა მოუგო შვედებს. ადმირალტეის შენობა – სანქტ–პეტერბურგის არქიტექტურის შედევრი, რუსული კლასიციზმის ძეგლი. მისი მშენებლობა 1704 წელს დაიწყო. ამ შენობის შპილზე მდებარე გემის გამოსახულება ქალაქის ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი სიმბოლოა (პეტერბურგი რუსეთის მნიშვნელოვანი პორტი და სანაოსნო ცენტრია).
მნიშვნელოვანი ტაძრებია: ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის, ისააკიევის, ქრისტეს აღდგომის. თითოეული მათგანი უნიკალურია არქიტექტურით და იზიდავს დამთვალიერებელს სხვადასხვა ქვეყნიდან. დიდი პოპულარობით სარგებლობს პეტერბურგის ხიდები, რომელთაგან ერთ–ერთის გახსნას (იხსნება ღამის 1 საათის შემდეგ გემების გასატარებლად) არ შეიძლება, რომ არ დაესწროს ჩამოსული ტურისტი. პეტერბურგში 200–მდე მუზეუმი და 70–მდე თეატრია, მათგან ყველაზე გრანდიოზულია მარინის თეატრი.
რუსეთში ვითარდება საზღვაო ტურიზმი, თუმცა იქ ჩამსვლელთა უმეტესობას ადგილობრივი ტურისტები წარმოადგენენ. შავი ზღვის კურორტებია: სოჭი, ანაპა, ადლერი, გელენჯიკი. ქალაქები სუბტროპიკული კლიმატის ზონაში მდებარეობენ. აქ მრავალი სანატორიუმია და მინერალური წყლის აბაზანების მიღებაც შეიძლება.
განსაკუთრებულად მიმზიდველ ადგილს ტურისტებისთვის ბაიკალის ტბა წარმოადგენს. ის აღმოსავლეთ ციმბირში მდებარეობს და ტექტონიკური წარმოშობის ყველაზე ღრმა ტბაა მსოფლიოში (მაქსიმალური სიღრმე – 1642მ). ფართობი 31722კვ.კმ. ტბაში 340–მდე მდინარე ჩაედინება და მხოლოდ ერთი გამოედინება – ანგარა. თვალწარმტაცია ტბის სანაპიროს ფლორა და ფაუნა. მსურველებს აქ თავისუფლად შეუძლიათ მოხვედრა. აქ მოწყობილია სპეციალური ტურისტული ბილიკები, რომელიც საშუალებას აძლევს ტურისტებს უკეთ შეიცნონ აქაური ბუნება. ტურისტებს ღამის გათევა ტბის სანაპიროზე მოწყობილ კარვებში ან იქვე შორიახლოს მდებარე სოფლებში შეუძლიათ.
კატეგორია:რუსეთის ტურიზმი
Gnamptogenys grammodes
Gnamptogenys grammodes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
პეტირ ბეილიში
300px|მინი პეტირ ბეილიში (Petyr Baelish) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი მთავარი გმირი. ის წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატახტოთა თამაშში“ და მოგვიანებით ჩნდება წიგნებში „მეფეთა ჯახი“ (1998), ცენტრალური პერსონაჟია რომანებში „ხმლების ქარიშხალი“ (2000) და „ნადიმი ყვავებისთვის“ (2005). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ირლანდიელმა მსახიობმა აიდან გილენმა.
ლორდ პეტირ ბეილიში ასევე ცნობილი როგორც „ნეკა“, პეტირი იყო მონეტების ოსტატი მეფე რობერტ ბარათეონისა და ჯოფრი ბარათეონის მცირე საბჭოში. მეფის საბიჯელში ფლობდა ბორდელებს საიდანაც შემოსულ სიმდიდრეს დაზვერვას ახარჯებდა რათა შეესწავლა თავისი კონკურენტები. ბეილიშის ჯაშუშური ქსელი მხოლოდ თავის მთავარ ვარისისას ჩამორჩებოდა, რომელიც მისი მთავარი კონკურენტი იყო. ძალაუფლებისკენ სწრაფვისას, მან მოაწყო უზარმაზარი კონფლიქტი ვესტეროსში მრავალი შეთქმულებისა და მკვლელობების გზით, რამაც ფაქტობრივად გამოიწვია ხუთი მეფის ომი, შედეგად ვესტეროსის მრავალი საგვარეულო განადგურდა.
პეტირი ჯონ არინის ქვრივზე, ლიზა არინზე, დაქორწინდა მოგვიანებით კი მან ის თავად მოკლა და გახდა ველის ლორდ-პროტეკტორი. მას ძალიან დიდი გავლენა ჰქონდა ველის კანონიერ ლორდზე რობერტ არინზეც. რკინის ტახტზე ასვლის სურვილის განსახორცილებლად, ის მანიპულირებდა სანსა სტარკზე თუმცა მისი დანაშაულების გამოაშკარავების შემდეგ პეტირი სიკვდილით დასაჯეს.
ბიოგრაფია
პეტირ ბეილიში იყო ბეილიშის სახლის უფროსი და უკიდურესად მცირე სასხლის მბრძანებელი, იმდენად მცირე, რომ მას არც სახელი აქვს, მდებარეობს თითების პატარა მხარეში, არინის ველის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე სანაპირო რეგიონში.
პეტირი წავიდა რივერრანში, როდესაც ის რვა წლის იყო და ყველაფერი, რაც მას ჰქონდა, ჩანთაში ელაგა. რივერრანში ის დაუმეგობრდა ჰოსტერის ქალიშვილებს კეტლინსა და ლიზას. მათმა ძმამ ედმურმა დამცინავად დაარქვა პეტირს "პატარა თითი", იმ დროისთვის მისი მცირე სიმაღლისა და მისი მცირე მიწის ნაკვეთების ადგილმდებარეობის მიხედვით. მეტსახელი მას მთელი ცხოვრების განმავლობაში დარჩებოდა. საბოლოოდ, პეტირმაც კი სარკასტულად მიიღო მეტსახელი, რადგან ეს აჩვენებდა იმას თუ რამდენად ძლიერ იყო იგი ამაღლებული, ღარიბი ბიჭიდან ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ჩინოვნიკამდე.
პეტირი შეყვარებული იყო კეტლინ სტარკზე თუმცა საპასუხოდ არაფერი მიუღია. ლიზა კი პეტირით იყო გატაცებული, მაგრამ ბეილიშს მხოლოდ კეტლინი უყვარდა. საბოლოოდ, როდესაც იგი დანიშნეს ბრენდონ სტარკზე, ვინტერფელის მომავალ ლორდზე, პეტირმა ბრენდონი დუელში გამოიწვია და ფიქრობდა რომ გაიმარჯვებდა თუმცა სტარკი მასზე ბევრად ძლიერი აღმოჩნდა და კინაღამ მოკლა თუმცა, კეტლინმა სთხოვა შეეწყალებინათ იგი და ბრენდონი ასეც მოიქცა. ამის შემდეგ პეტირი გააძევეს რივერანიდან და უბრძანეს ველში დაბრუნება. რობერტის აჯანყების დროს, მეფე ეირის II ტარგარიენმა სიკვდილით დასაჯა ბრენდონი ამიტომაც, კეტლინი დაქორწინდა მის უმცროსს ძმაზე ნედ სტარკზე, ხოლო ლიზა არინი ცოლად შეირთო ველის ლორდმა ჯონ არინმა, ორივე ქორწინება პოლიტიკური გარიგების ნაწილი იყო.
ლიზას მანიპულირებით, პეტირი ჯონის სამსახურში ჩაერთო, ჯერ როგორც მებაჟე გულთაუნში, მან იქ ათჯერ გაზარდა პორტის შემოსავალი. „ნეკას“ ფინანსური სიბრძნის წარმოჩენის შემდეგ, ლიზამ ჯონ არინი დაარწმუნა რომ პეტირი რობერტ ბარათეონის მცირე საბჭოზე მიეყვანა. პეტირს თავისი აშკარა ამბიციების გამო მისი კონკურენტი იყო ჯაშუშთა ოსტატი ვარისი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
კუტუბიძე
საკუთარი სახელი კუტუბიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
რიკაურტეს მუნიციპალიტეტი
რიკაურტეს მუნიციპალიტეტი (Municipio Ricaurte) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, კოხედესის შტატში. წარმოადგენს კოხედესის შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 905 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით რიკაურტეს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 12 340 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ლიბერტადი. კოხედესის შტატის მთელი მოსახლეობის 4.1% მოდის რიკაურტეს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 13.6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
Ricaurte
ჟუკურუსუ
ჟუკურუსუ (Jucuruçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 960 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 438.463 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.92 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ემილ პიკარი
ემილ პიკარი (Émile Picard; დ. 24 ივლისი, 1856, პარიზი — გ. 11 დეკემბერი, 1941, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1889), საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1924). დაამთავრა პარიზის უმაღლესი ნორმალური სკოლა (1877). 1881 წლიდან ამავე სკოლის პროფესორი, ხოლო 1886 წლიდან პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი. ძირითადი შრომები აქვს დიფერენციაციულ განტოლებებსა და კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიის საკითხებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
მაროგონგი
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
Gnamptogenys haenschei
Gnamptogenys haenschei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფიალაბიგდი
ფიალაბიგდი (Fjallabyggð) — სათემო ისლანდიაში.
ფიალაბიგდი მდებარეობს ჩრდილოეთ ისლანდიაში. თემის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2,298 ადამიანს. საერთო ფართობი 364 კმ ². ფიალაბიგდი არის ერთ-ერთი საკმაოდ მცირე მუნიციპალიტეტი ქვეყნის ტერიტორიაზე. ფიალაბიგდის სათემო წარმოიქმნა ოულაფსფიორდურის და სიგლუფიორდურის თემების გაერთიანების შედეგად.
უზბეკეთის პრეზიდენტი
უზბეკეთის პრეზიდენტი (Ўзбекистон Республикасининг Президенти) — უზბეკეთის სახელმწიფოს და აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი, შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. ირჩევს მოსახლეობა 5 წლის ვადით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უზბეკეთი კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები * კატეგორია:უზბეკეთის პოლიტიკა
es:Anexo:Presidente de Uzbekistán Liste des présidents d'Ouzbékistan
Gnamptogenys haenschi
Gnamptogenys haenschi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
უსანეთი
უსანეთი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. მდებარეობს ხარულის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, უსანეთის ქედზე (მდინარეების მეჯუდისა და ლეხურის წყალგამყოფი). სიმაღლე 1862 მ. აგებულია ნეოგენის კონგლომერატებით, ქვიშებითა და თიხებით. შემოსილია მეორეული სუბალპური ბალახეულით.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
მეცხოველეობა
thumb|300px|ნახირი და ფარა მეცხოველეობა — სოფლის მეურნეობის დარგი, რომლის ამოცანაა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოშენება და მეცხოველეობის პროდუქტების წარმოება. მეცხოველეობა უზრუნველყოფს მოსახლეობას პროდუქტებით (რძე, ხორცი, კვერცხი და სხვა პროდუქტი), მსუბუქ მრეწველობას — ნედლეულით (მატყლი, ტყავი, ჯაგარი, ბეწვეული და სხვა), იძლევა გამწევ ძალას (ცხენი, ხარი, ვირი და სხვა), ორგანულ სასუქს. მეცხოველეობის პროდუქტებისა და მათი ნარჩენებისაგან ამზადებენ ცხოველურ საკვებს (მოხდილი რძე, ძვლისა და ძვალ-ხორცეულის ფქვილი და სხვა), სხვადასხვა სამკურნალო პრეპარატს (ჰარმონიული პრეპარატები, სამკურნალო შტარი და სხვა). მეცხოველეობის ძირითადი დარგებია მეძროხეობა, მეცხვარეობა, მეღორეობა, მეფრინველეობა, მეთხეობა, მეცხენეობა, მეკამეჩეობა, მებოცვრეობა, მეფუტკრეობა, მეთევზეობა, მეაბრეშუმეობა, მენადირეობა.
საქართველოში მეცხოველეობა სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგი იყო და არის. არქეოლოგიური გათხრები და ქართული მატერიალურ-კულტურული ძეგლები ადასტურებს უძველეს პერიოდში მეცხენეობის, მეცხვარეობისა და მეძროხეობის განვითარების მაღალ დონეს. ხალხური სელექციის გზით შეიქმნა ჯიშები: იმერული და თუშური ცხვარი, ხევსურული და მეგრული ძროხა, თუშური და მეგრული ცხენი, მეგრული თხა, კახური ღორი, თიანეთური ინდაური, ქართული რუხი მთის ფუტკარი და სხვა. ამასთან, ჩამოყალიბდა მეცხოველეობის გაძღოლის ყველა ბუნებრივ-საწარმოო ზონის შესაფერისი სისტემები. მეცხოველეობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ცალკეულმა პირებმა, საზოგადოებებმა. XIX საუკუნეში ჩამოყალიბდა კავკასიის სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოება, რომელიც მეცხოველეობისა და საკვებწარმოების დარგში სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას ეწეოდნენ, თუმცა მაშინ ამას დიდი გაქანება არ ჰქონია.
1927 წელს შეიქმნა საქართველოს ზოოტექნიკური საცდელი სადგური, რომელიც მეცხოველეობის პირველი სამეცნიერო დაწესებულება იყო ამიერკავკასიაში. სადგურში ილია ჯანდიერის ხელმძღვანელობით დაიწყო ადგილობრივი ჯიშების შესწავლა, მათი შეჯვარება კულტურულ ჯიშებთან და მრავალმხრივი მეცნიერული კვლევა მეცხოველეობისა და საკვებმოპოვების დარგში.
ლიტერატურა
*
ექსპლუატაცია
ექსპლუატაცია — ადამიანის, მისი შრომის არაკეთილსინდისიერი გამოყენება სხვა ადამიანების სასარგებლოდ. სხვა მნიშვნელობით ექსპლუატაცია ნიშნავს რაიმეს მიზნობრივ გამოყენებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოციოეკონომიკა კატეგორია:მარქსიზმი
რუსუდან დედოფალი
რუსუდანი (გ. 30 დეკემბერი, 1740) — ჩერქეზი დიდგვაროვნის ქალიშვილი და მეფე ვახტანგ VI-ის ცოლი, რომელიც მართავდა ქართლის სამეფოს, როგორც რეგენტი 1703 წლიდან 1712 წლამდე და შემდგომ როგორც მეფე 1716 წლიდან 1724 წლამდე. მან თავის მეუღლეს მიბაძა, რომელიც რუსეთში იყო განდევნილი და ცხოვრების ბოლომდე რუსეთის იმპერიაში ცხოვრობდა.
წარმომავლობა
რუსუდანის წინაპრებისა და მისი ოჯახის შესახებ ცნობები დოკუმენტებში ნაკლებადაა დაცული. „რუსუდანი“ - ეს სახელი მიიღო მას შემდეგ, რაც შეუღლდა ქრისტიანზე საქართველოში, მისი დაბადების სახელი კი არაა ჩაწერილი, ისევე როგორც მისი გვარი. თანამედროვე ქართული წყაროები, როგორც წესი, დედოფალს მოიხსენიებენ, როგორც ჩერქეზ-ბატონს, რომელიც მიშნავს „ჩერქეზთა ბატონი“. XIX საუკუნის ფრანგი ისტორიკოსი მარი ბროსე დედოფალის მამას მოიხსენიებს, როგორც მომცრო ჩერქეზეთ-ყაბარდოს მმართველ კილჩიკოდ — რუსული წყაროებით კულ'ჩუკ კილიმბეტოვი, რომელიც 1693 წელს ცდილობდა არჩილისთვის, ვახტანგის ბიძისთვის რუსეთში ჩასვლა გადაეფიქრებინა. ამასთანავე, იმ დროის ქართული დოკუმენტი აღნიშნავს ვახტანგ მეფის შეხვედრას მის ყაბარდოელ სიმამართან, და იგი მოხსენიებულია ქართული გვარით „ბაყაშვილი“, 1724 წელს მეფის გამგზავრების დროს რუსეთში ყაბარდო-ჩერქეზეთი გავლით. ბროსეს თანამედროვე რუსი ავტორის, პეტრე ბუტკოვის ცნობებით, რუსუდანი იყო მისოსტოვის კლანიდან, რომელიც ყაბარდო-ჩერქეზეთში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ოჯახი იყო. ბუტკოვი ასევე ახსენებს რუსუდანის სხვა შესაძლო წარმომავლობას, ტაუსულტანოვის მცირე ყაბარდოს კლანიდან.
ადრეული ცხოვრება
რუსუდანი თავდაპირველად ახალგაზრდა პრინც ბაგრატზე დანიშნეს, რომლის მამაც იყო ქართლის მეფე გიორგი XI, იგი იძულებული გახდა ირანის შაჰ სულეიმან I-ს მძევლად ჩაბარებოდა, სადაც ბაგრატი გარდაიცვალა 1692 წელს. რუსუდანი აღარ დაბრუნებულა მამამისთან და საქართველოში ამჯობინა დარჩენა. ამან გააღიზიანა ჩერქეზები და ბროსემ ივარაუდა, რომ კილჩიკომ სამაგიეროს გადახდის მიზნით ტარკის შამხალს შეუთვალა შეეპყრო რუსეთისაკენ მიმავალ გზაზე გიორგი XI-ის ძმა არჩილი და მისი გარემოცვა. არჩილი ტყვედ აიყვანეს, მაგრამ მალევე გაიქცა. განრისხებულმა შამხალმა შაჰს სთხოვა დახმარებოდა, რათა არჩილი ხელში ჩაეგდო და მიწასთან გაესწორებინა კილჩიკოს ჩერქეზეთი.
ვახტანგთან შეუღლება
1696 წელს გიორგი XI-მ თავისი ძმისწული, პრინცი ვახტანგი დანიშნა რუსუდანზე, ქორწილი გადაიხადეს ხარაგაულში, იმერეთში, სადაც ქართლიდან გიორგი XI და მისი ოჯახი ირანის შაჰთან კავშირის გაწყვეტის შემდეგ 1688 წელს გადავიდნენ. იმავე წელს გიორგი XI-მ აღადგინა ურთიერთობები ირანის შაჰთან და აღიდგინა თავისი ტახტი ქართლში. 1703 წელს ვახტანგი გახდა ქართლის ტახტის რეგენტი, ხოლო გიორგი XI-ის მემკვიდრე ქაიხოსრო მამასთან ერთად მსახურობდა ირანის რიგებში, სადაც ორივე დახოცეს. ვახტანგის რეგენტობის წლები ქართლისთვის პოლიტიკურად და კულტურულად აღორძინების დროდ ითვლება.
1712 წლის აპრილში, ვახტანგი შაჰ სულთან ჰუსეინისგან მიიღებული ბრძანებით გაემგზავრა ირანში და იქვე იქნა დაპატიმრებული, მანამ, სანამ 1716 წელს ისლამი არ მიიღო. მისი არყოფნის პერიოდში ვახტანგის ძმამ სვიმონმ ასაკუთარ თავზე აიღო რეგენტობა, ხოლო ქართლის მეფე გახდა ვახტანგის გამუსულმანებული ძმა იესე. მისი მმართველობის პერიოდში ქვეყანა მოიცვა პოლიტიკურმა ინტრიგებმა და შინააარეულობამ ტახტისთვის ბრძოლაში. რუსუდანი შვილებთან ერთად გორში ცხოვრობდა, მტრულად განწყობილი დედაქალაქის თბილისის დასავლეთით, საბოლოოდ ის გაექცა იესეს უმოწყალო მმართველობას რაჭის მთებში. იესე შაჰს დაპირდა, რომ მას გაუგზავნიდა რუსუდანს და მის ვაჟებს, ასევე ქართლიდან ირანში გადაასახლებდა 500 ქართულ ოჯახს. რუსუდანი ცდილობდა გავლენა მოეხდინა უფროს ვაჟზე, ბაქარზე, რომელიც ცდილობდა შურისძიებას მამის მტრებზე. დედოფალმა ასეთი საქციელით შეძლო კათოლიკოს-პატრიარქ დომენტი IV-ის გადარჩენა, რომელიც ეჭვმიტანილი იყო პოლიტიკური ინტრიგების მოწყობაში, კერძოდ გენერალ (სპასპეტი) ლუარსაბ ორბელიანის დაბრმავება და გარდაცვალება.
დედოფლის მმართველობა
1719 წლის აგვისტოში, ვახტაგი, რომლის მუსულმანური სახელი იყო ჰუსეინ-ყული ხანი, დაბრუნდა თბილისში და დაიკავა კუთვნილი ტახტი, ასევე რუსუდანიც დაუბრუნდა დედოფლის ტახტს, როგორც „მნათობი, მზის მსგავსი დედოფალი“, როგორც მას უწოდებს ქართველი ისტორიკოსი სეხნია ჩხეიძე. ვახტანგის მეფობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1723 წლის მაისში საკუთარ დედაქალაქში ალყა შემოარტყა კახეთის მეფე კონსტანტინე II-მ და ტახტიდან ჩამოაგდო. რუსუდანი გახიზნეს გორში, თბილისის დაცემის შემდეგ კი იმერეთში. საბოლოოდ ვახტანგი თავის ოჯახთან და მხლებლებთან ერთად გაგზავნეს რუსეთში. რუსუდანი ქმართან ერთად ცხოვრობდა ასტრახანში. 1737 წლის მარტში, ვახტანგ VI-ის გარდაცვალების შემდეგ იგი დაქვრივდა და გადავიდა მოსკოვში, სადაც მისი შვილი, ბაქარი ცხოვრობდა. 1740 წლის 30 დეკემბერს რუსუდანი იქვე გარდაიცვალა. დაკრძალეს დონის მონასტერში 1741 წლის 13 იანვარს.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1740 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი კატეგორია:საქართველოს დედოფლები კატეგორია:ჩერქეზები