cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შოტლანდიური ვიკიპედია
შოტლანდიური ვიკიპედია (Scots Wikipaedia) — ვიკიპედიის განყოფილება შოტლანდიურ ენაზე, რომელიც შეიქმნა 2005 წლის 23 ივნისს. 2006 წლის თებერვალს შოტლანდიურ ვიკიპედიაში სტატიების რაოდენობა ათასს (1000) გაუტოლდა, 2010 წელს — 5000-ს, 2019 წლის იანვრის მონაცემებით კი მასში 53 000 სტატია. შოტლანდიურ ვიკიპედიას ჰყავს 5 ადმინისტრატორი. ამჟამად 100-ზე მეტი მომხმარებელია აქტიური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ვლადიმიროვკა (კაჰულის რაიონი)
ვლადიმიროვკა (Vladimirovca) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 132 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 342 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
ჰერჰერი
ჰერჰერი (Հերհեր) — სოფელი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 680 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 004 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 22 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 44.63 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვაიოცძორის პროვინციის სოფლები
ფრი-სტეიტი
ფრი-სტეიტი (Free State, Vrystaat, Foreistata) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ტერიტორიის საზღვრები მთლიანად ემთხვევა ძველი პროვინციის — ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს საზღვრებს, ხოლო ახალი დასახელება — ძველის გავრცელებული შემოკლებული დასახელებაა. პროვინცია აწარმოებს 70 %-მდე სამხრეთაფრიკულ ხორბალს, ამას გარდა, აქ მდებარეობენ ოქროს და ალმასების მდიდარი საბადოები.
პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ბლუმფონტეინი, რომელიც ასევე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის სასამართლო დედაქალაქია.
გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი შეადგენს 129 825 კმ²-ს. ესაზღვრება ლესოთოს (სამხრეთ-აღმოსავლეთით), ასევე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციებს: კვაზულუ-ნატალს (აღმოსავლეთით), აღმოსავლეთ კაპლანდს (სამხრეთით), ჩრდილოეთ კაპლანდს (დასავლეთით), ჩრდილო-დასავლეთ პროვინციას (ჩრდილოეთით), გაუტენგს და მპუმალანგას (ჩრდილო-აღმოსავლეთით). არ აქვს ზღვაზე გასასვლელი. კლიმატი ხასიათდება, როგორც კონტინენტალური თბილი ან ცხელი ზაფხულით და გრილი ან ცივი ზამთრით. თითქმის ყველა ნალექი მოდის ზაფხულის თვეებში, მათი რაოდენობა იზრდება აღმოსავლეთისკენ.
პროვინციის ყველაზე უფრო დიდი ქალაქებია: ბლუმფონტეინი, ბეთლემი, სასოლბურგი, კრუნსტადი, ველქომი.
მოსახლეობა
thumb|300px|მოსახლეობის სიმჭიდროვე: {{legend|#ffffcc|<1 /კმ²}} {{legend|#ffeda0|1–3 /კმ²}} {{legend|#fed976|3–10 /კმ²}} {{legend|#feb24c|10–30 /კმ²}} {{legend|#fd8d3c|30–100 /კმ²}} {{legend|#fc4e2a|100–300 /კმ²}} {{legend|#e31a1c|300–1000 /კმ²}} {{legend|#bc0026|1000–3000 /კმ²}} {{legend|#800026|>3000 /კმ²}} thumb|300px|ენები პროვინციაში: {{legend|#8dd3c7|[[აფრიკაანსი}} {{legend|#ffffb3|ინგლისური}} {{legend|#fb8072|კოსა}} {{legend|#80b1d3|ზულუ}} {{legend|#b3de69|სესოთო}} {{legend|#fccde5|ტსვანა}} {{legend|#d0d0d0|არ არსებობს უპირატესი ენა}}]] 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2 745 590 ადამიანს. 2011 წელს თეთრკანიანები შეადგენდნენ პროვინციის მთლიანი მოსახლეობის მხოლოდ 8,7 %, ადრე მათი წილი გაცილებით მეტი იყო. 1880 წლისთვის თეთრკანიანები აქ შეადგენდნენ 45,7 %-ს, ხოლო 1904 წლისთვის — 36,8 %-ს. შავკანიანების წილია — 87,6 %; ფერადკანიანები შეადგენენ 3,1 %-ს; აზიელები — 0,4 %-ს.
პროვინციის დიდ ნაწილში მოსახლეობის უპირატესი მშობლიური ენაა — სესოტო (64,2 %). პროვინციის უკიდურესი აღმოსავლეთის რაიონებში გავრცელებულია ზულუს ენა (5,1 %), ხოლო უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთით — ტსვანა (6,8 %). აფრიკაანსი გავრცელებულია ფრი-სტეიტის პროვინციის მთელ ტერიტორიაზე თეთრკანიან და ფერადკანიან მოსახლეობას შორის (12,7 %). ინგლისური ენა ბიზნესის ენაა, გამოიყენება მთავრობაში და განათლებაში. მიუხედავად ამისა, ინგლისური ენის გავრცელება, როგორც მოსახლეობის პირველი ენისა, შედარებით დაბალია.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
პროვინცია იყოფა 1 საქალაქო და 4 სასოფლო ოლქად:
ეკონომიკა
ფრი-სტეიტის პროვინცია ქვეყნის ბეღელია, რის გამოც სოფლის მეურნეობას უკავია ცენტრალური ადგილი პროვინციის ეკონომიკაში. დამუშავებული მიწის ფართობს უკავია დაახლოებით 32 000 კმ², ხოლო საძოვრებს კიდევ დაახლოებით 87 000 კმ². სოფლის მეურნეობის საფუძველს შეადგენს მარცვლეული კულტურები, ასევე განვითარებულია მეცხოველეობა. ქვეყნის ალუბლების დაახლოებით 90 % მოჰყავთ ფიკსბურგის რაიონში. სოია, სორგო, მზესუმზირა და ხორბალი აქტიურად მოჰყავთ პროვინციის აღმოსავლეთში. პროვინციაში მოჰყავთ ქვეყნის კარტოფილის დაახლოებით 40 %, რომელიც აქ კულტივირებულია ამაღლებულ ზეგნებზე. ბოსტნეული კულტურების ძირითადი კულტურაა სატაცური. ასევე განვითარებულია მეყვავილეობა.
პროვინციის წიაღისეული მდიდარია ოქროთი და ალმასებით. პროვინციის სამთომომპოვებელი მრეწველობა რეგიონში ყველაზე დიდი დამსაქმებელია. პროვინციაში მდებარეობს 12 ოქროს საბადო, რომლებშიც მოიპოვება 30 %-მდე მთელი სამხრეთაფრიკული ოქრო. საბადოებში ოქროს მოპოვებასთან ერთად გავრცელებულია ვერცხლის მოპოვებაც. არსებობს ქვანახშირის საბადოებიც.
ცნობილი პიროვნებები
ბლუმფონტეინში დაიბადა ცნობილი ინგლისელი მწერალი ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინი, ასევე გრანჟ-ჯგუფ Seether-ის ლიდერი — შონ მორგანი.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციები
სან-ჟუან-და-კანაბრავა
სან-ჟუან-და-კანაბრავა (São João da Canabrava) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიკუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 445 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.26 კმ²-ზე. ფართობი 480 280 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
გია ხაჩიძე
გია ხაჩიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1995, მოსკოვი, რუსეთი, 60 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1996, დელატა-დელ-პო, იტალია, 60 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ტუნისის გერბი
ტუნისის გერბი (شعار تونس) — ტუნისის ეროვნული სიმბოლო დროშასთან და ჰიმნთან ერთად.
აღწერა
გერბი წარმოადგენს ოქროსფერ ფარს, რომელზეც ზემო ნაწილში გამოსახულია გემი, ქვემო ნაწილი გაყოფილია ორად, ერთ ნაწილში გამოსახულია ლომი ხმლით, ხოლო მეორე ნაწილში სასწორი. ფარის ცენტრში, გემის ქვემოთ არაბული წარწერაა „თავისუფლება, წესრიგი, სამართლიანობა“.
გერბზე გამოსახულ ყველა სიმბოლოს თავისი მნიშვნელობა აქვს. ლომი აღნიშნავს წესრიგს, გემი - თავისუფლებას, ხოლო სასწორი - სამართლიანობას. გემი ასევე აღნიშნავს კავშირს ისტორიასთან, ვინაიდან ტუნისი ძველი კართაგენის ტერიტორიაზე მდებარეობს ხოლო კართაგენელები ცნობილი იყვნენ თავიანთი მეზღვაურობით.
გერბის ფარის ზემოთ გამოსახულია ისლამის სიმბოლო ნახევარმთვარე და ვარსკვლავი.
ისტორია
პირველი გერბი მიიღეს დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან მალევე 1956 წლის 21 ივნისს. გერბის პირველი ვერსია უმნიშვნელოდ განსხვავდებოდა თანამედროვე ვერსიისაგან. პირვანდელ გერბზე დამატებული იყო დროშა და ისრები, ხოლო ლომის და სასწორის მდებარეობა თანამედროვე ვერსიის პირუკუ ვარიანტი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტუნისის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
უანკასის რაიონი
უანკასის რაიონი (Distrito de Huancas) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ჩაჩაპოიასის პროვინციაში. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 809 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16.58 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 48.79 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ჩაჩაპოიასის პროვინციის რაიონები
პიროყურძნის მჟავა
პიროყურძნის მჟავა — ალფა-კეტოპროპიონის მჟავა, CH3COCOOH, მკვეთრსუნიანი უფერო სითხე. ადვილად იხსნება წყალში, სპირტსა და ეთერში. გვხვდება ყველა ორგანიზმის უჯრედებში. შუალედი რგოლია ნახშირწყლების, ცილებისა და ცხიმების გარდაქმნის პროცესში. ნივთიერებათა ცვლის მთელ რიგ დარღვევათა შემთხვევაში (მაგ., ავიტამინოზის დროს) პიროყურძნის მჟავა ორგანიზმში გროვდება (იხილეთ ბერი-ბერი).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმიური ნივთიერებები
კირსტენ სინემა
კირსტენ ლია სინემა (დ. 12 ივლისი, 1976; Kyrsten Lea Sinema) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, უფროსი სენატორი არიზონას შტატიდან 2019 წლიდან. აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2013-19 წლებში წარმოადგენდა არიზონას შტატიის მე-9 საარჩევნო ოლქს კონგრესის წარმომადგენელთა პალატაში. სინემა აგრეთვე მოღვაწეობდა თავად არიზონას შტატის საკანონმდებლო ორგანოს ორივე პალატაში – 2004 წელს აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატაში, 2010 წელს კი სენატსი.
პოლიტიკური კარიერის დაწყებისას სინემა მწვანეების პარტიის აქტივისტი იყო, თუმცა 2004 წელს დემოკრატიულ პარტიას შეუერთდა. 2012 წლის არჩევენებში აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრად და ამგვარად ის გახდა პირველი ღიად ბისექსუალი პოლიტიკოსი და მეორე ღიად ლგბტქ+ თემის წარმომადგენელი, რომელიც კონგრესში აირჩიეს. კონგრესში არჩევის შემდეგ, სინემამ ცენტრიზმისკენ დაიწყო მოძრაობა, გაწევრიანდა კონსერვატორი დემოკრატების „ლურჯი ძაღლის კოალიციაში“ და პრობლემების მომგვარებელთა ორპარტიულ ჯგუფში, ჰქონდა „ზომიერი დემოკრატის“ ხმისმიცემის ისტორია.
2018 წლის სენატის არჩევნებში გაიმარჯვა – გახდა რესპუბლიკელი სენატორის, ჯეფ ფლეიკის სენატორი, დაამარცხ რესპუბლიკელი მარტა მაკსალი. გახდა პირველი ქალი, რომელიც არიზონადან აშშ-ის სენატში აირჩიეს.
ადრეული წლები
კირსტენ ლია სინემა დაიბადა არიზონას შტატ ქალაქ ტუკსონში, 1976 წლის 12 ივლისს, მერლინ და დენ სინემას ოჯახებში. მამამისი პროფესიით იურისტი იყო. 16 წლის ასაკში სინემამ დაამთავრა უოლტონის სკოლა და 1995 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ბრიგემ იანგის უნივერსიტეტში, 18 წლის ასაკში. 1995-2002 წლებში მუშაობდა სოციალურ მუშაკად არიზონას ქალაქ ფინიქსში, 1999 წელს კი გახდა არიზონას შტატის უნივერსიტეტის მაგისტრი სოციალურ მუშაობაში. 2004 წელს არიზონას შტატის უნივერსიტეტის კოლეჯში მიიღო სამართლის დოქტორი და დაიწყო საადვოკატო საქმიანობა. 2012 წელს აგრეთვე არიზონას შტატის უნივერსიტეტში მიიღო სამართლის სწავლების დოქტორის ხარისხი.
პოლიტიკური მოღვაწეობა
სინემამ პოლიტიკური კარიერა მწვანეების პარტიის აქტივისტის რანგში დაიწყო, სანამ 2004 წელს არიზონას შტატის დემოკრატიულ პარტიას არ შეუერთდა.
2000 წელს მუშაობდა მწვანეების პარტიის კანდიდატის, რალფ ნადერის საარჩევნო კამპანიაში. 2001 და 2002 წლებში კენჭს იყრიდა სხვადასხვა ადგილობრივ თანამდებობზე დამოუკიდებელი პოლიტიკოსის სტატუსით, თუმცა ორივეჯერ დამარცხდა. 2002 წელს, „The Arizona Republic“-მა გამოაქვეყნა წერილი, სადაც კაპიტალიზმს აკრიტიკებს.
2004 წელს გაწევრიანდა აშშ-ის დემოკრატიულ პარტიაში. იმავე წელს აირჩიეს არიზონას მე-15 ოლქის წარმომადგენლად შტატის წარმომადგენელთა პალატაში. 2009 და 2010 წლებში სინემა იყო დემოკრატთა ფრაქციის – უმცირესობის ლიდერის დამხმარე.
2010 წელს, აირჩიეს არიზონას შტატის სენატში. მან იმ წელს რესპუბლიკელი ბობ ტომასი დაამარცხა, ხმების 63 პროცენტით.
2012 წელს აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრად, გადაირჩიეს ამავე პოსტზე 2014 და 2016 წლებში.
2018 წელს დაამარცხა რესპუბლიკელი მარტა მაკსალი და გახდა პირველი ქალი, რომელიც არიზონადან სენატში აირჩიეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
Profusion
Profusion — იტალიური პროგრესული როკ-ჯგუფი სიენიდან, დაარსებული 2002 წელს. ჯგუფის მუსიკა ლეიბლ Progressive Promotion Records-ის მეშვეობით ვრცელდება.
ჯგუფის დაფუძნება და დემო-ალბომი (2001-2002)
2001 წელს წარმოშობით ქართველმა ვლადიმერ (ლადო) სიჭინავამ (დასარტყმელი საკრავები), ჯონათან კარადონამ (კლავიშები) და მარკო პიერიმ (ბასი) შექმნეს Mardi Gras Experience. ტრიო 90-იანების ამერიკული პროგრესიული როკის ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებოდა. 1 წლის შემდეგ ჯგუფმა სახელი შეიცვალა და გახდა Profusion. მალევე, ჯგუფს სხვა წევრებიც შემოემატა: გიტარისტი ალბერტო რიჯი და ვოკალისტი ალესანდრო ბუცო. 2002 წლის შემოდგომაზე Profusion-მა დემო ალბომზე Una Sera A Samperbuio დაიწყო მუშაობა, რომლის ჩაწერაც იმავე წლის დეკემბერში დასრულდა.
საკონცერტო მოღვაწეობის დასაწყისი და One Piece Puzzle (2003—2006)
დემო-ჩანაწერის დასრულებისთანავე, ჯგუფმა ახალი მასალის შექმნა დაიწყო, რომელიც წინა ალბომისგან განსხვავებით, გაცილებით რთული მუსიკალური კომპოზიციებისგან შედგებოდა. ამ დროისთვის Profusion კონცერტებს მართავდა და აღიარება ჰპოვა Val D’Elsa-ში, სადაც დღემდე განაგრძობს მოღვაწეობას. 2003 წელს ჯგუფის შემადგენლობას ფაბიანო ბიაჯინი (ფლეიტა) დაემატა და გჯუფის ჟღერადობა 70-იანი წლების პროგრესიული როკის მიმართულებით განვითარდა. 2004 წელს ჯგუფმა პირველი სრულფასოვანი ალბომის ჩაწერა დაიწყო. ალბომის ჩაწერა რთული და ხანგრძლივი გამოდგა, რადგან უამრავი პრობლემა ახლდა, ამიტომაც, One Piece Puzzle-ის მხოლოდ 2006 წელს მოხერხდა.
ჯგუფის შემადგენლობის შეცვლა და საკონცერტო მოღვაწეობის გაგრძელება (2007-2010)
ხანგრძლივი ჩანაწერით გამოწვეული სტრესის გამო, მარკო პიერისა და ფაბიანო ბიაჯინის ჯგუფის დატოვებამ მოუწია. მათი წასვლის შემდეგ Profusion დაშლის პირას აღმოჩნდა. საბედნიეროდ, ლუკა კიამბისა (ბასი) და სარა პიანიჯანის (ფლეიტა, ვოკალი) ძირითად შემადგენლობაში მუდმივი წევრების ამპლუაში გამოჩენამ (One Piece Puzzle-ის ჩაწერისას თანამშრომლობდნენ ჯგუფთან), სტიმული მისცა Profusion-ს მუსიკალური განვითარების მომდევნო ეტაპისთვის და ჯგუფმა ახალი ალბომისთვის დაიწყო მზადება. იმავე დროს, Profusion-მა საკონცერტო მოღვაწეობა განაახლა. მნიშვნელოვან მოვლენად იქცა 2008 წელს Trimis International Festival-ში მონაწილეობა, სადაც ჯგუფმა 23-ე ადგილი დაიკავა 384 ევროპულ ჯგუფებს შორის; MostRock Festival სიენაში, სადაც 2009 წლის 21 ივლისს Profusion ერთ სცენაზე გამოდიოდა პროგრესულ-მეტალ გჯუფებთან DGM  და Vision Divine; და La Citta Aromatica -ს მე-9 ფესტივალზე გამოჩენა, რომელიც იტალიური პროგრესული როკის ლეგენდა დემეტრიო სტრატოსისადმი იყო მიძღვნილი. Profusion მარიო პაგანისთან (Premiata Forneria Marconi-ს ორიგინალური შემადგენლობის მევიოლინე, თანამშრომლობდა ასევე ფაბრიციო დე ანდრესთან და სხვ) ერთად გამოვიდა. 2010 წლის დასაწყისში ჯგუფმი ადგილობრივი კონკურსი Megarock-ის გამარჯვებული გახდა. ფაბიანო ბიაჯინი ჯგუფის ზოგიერთ კონცერტში როგორც სესიური მუსიკოსი იღებდა მონაწილეობას. 2009 წელს სარა პიაჯიანიმ დატოვა ჯგუფი და დიდ ბრიტანეთში გადავიდა საცხოვრებლად. მისი ადგილი კი ირენე კონფორტიმ (ვოკალი) დაიკავა. მალევე ალბერტო რიჯის მოუწია მექსიკაში გამგზავრებამ, იგი თომას ლაგუციმ შეცვალა.
RewoToweR-ის ჩაწერა და გამოცემა (2010-2012)
2010 წლის ივლისში ჯგუფი ახალი ალბომის RewoTower ჩაწერას შეუდგა, ბუცო და კონფორტი ლუკა ლატინიმ შეცვალა, ვოკალისტი რომელიც მანამდე პოპ/სოულ სტილში მუშაობდა. ალბომის ჩაწერაში უცხოელმა მუსიკოსებმა მიიღეს მონაწილეობა, ისეთებმა, როგორებიცაა საიმონ ჰოსფორდი (Tommy Emmanuel Band, Virgil Donati’s On the Virg), იტალიელი ჯაზის მომღერალი ტიტა ნესტი და ქართველი ჯაზის მომღერალი მაია ბარათაშვილი. 2011 წლის შემოდგომაზე Profusion-მა ამერიკულ ხმისჩამწერ ლეიბლ ProgRock Records-თან გააფორმა კონტრაქტი. ალბომი RewoTower 2012 წლის დასაწყისში გამოვიდა.
Phersu-ს ჩაწერა და გამოცემა (2012-2015)
22 სექტემბერს ჯგუფის მესამე ალბომმა, სახელწოდებით Phersu ლეიბლ Progressive Promotion Records-ის მეშვეობით იხილილა დღის სინათლე. მის ჩაწერაში მიწვეული მუსიკოსები იღებდნენ მონაწილეობას: ცნობილი საოპერო მომღერალი, მეცო-სოპრანო ანიტა რაჭველიშვილი, ქართულ-გერმანული ჯაზ-ტრიო The Shin-ის წევრი მამუკა ღაღანიძე. 2015 წელს Profusion გერმანიაში ფესტივალ Progressive Promotion-ში მიიღო მონაწილეობა, აგრეთვე საფრანგეთში ფესტივალ Crescendo Festival-ში, უკვე სხვა შემადგენლობით - ლუკა კამბისა და თომას ლაგუცის ნაცვლად ახალი წევრები - დავიდე პეპი და იური მაჩანტი შემოემატნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიური როკ-ჯგუფები კატეგორია:პროგრესული როკ-ჯგუფები კატეგორია:2001 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ასტახოვე
ასტახოვე (Астахове) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქის დოვჟანსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 847 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დოვჟანსკის რაიონის სოფლები
ანტონინა (პარანა)
ანტონინა (Antonina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანაგუის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 891 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.41 კმ²-ზე. ფართობი 882 317 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლევან ხიტურიძე
ლევან ხიტურიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 60 კგ), შშმ ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, ანთალია, თურქეთი, 55 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ფილიპინების რევოლუცია
მინი|[[ფილიპინები|ფილიპინების რევოლუციური დროშა]] ფილიპინების რევოლუცია (1896-1898-) — ასევე უწოდებენ ტაგალოგის ომს.(ესპ. Revolución Filipina) შეიარაღებული კონფლიქტი ფილიპინებზე ესპანეთის კოლონიურ ხელისუფლებას და აჯანყებულებს (კერძოდ, კატიპუნანის ორგანიზაციას) შორის, რის შედეგადაც ფილიპინები გახდა დამოუკიდებელი რესპუბლიკა.
წინაპირობები
ალტ=კატიპუნანის ლიდერი ანდრეს ბონიფაციო|მარცხნივ|მინი|კატიპუნანის ლიდერი ანდრეს ბონიფაციო მე -19 საუკუნის მეორე ნახევარში ფილიპინებზე გამოჩნდა პატრიოტული რევოლუციური ორგანიზაციები, რომელთა მიზანი იყო ფილიპინების განთავისუფლება ესპანეთისგან. 1892 წელს ხოსე რისალმა დააარსა ფილიპინების ლიგა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც რისალი ესპანეთის ხელისუფლებამ დააპატიმრა 6 ივლისს, ლიგამ ფაქტობრივად შეწყვიტა ფუნქციონირება და გაიყო ორ მიმართულებად - ზომიერ და რადიკალურ (ანდრეს ბონიფაციო, ლადისლაო დივა, თეოდორო პლატა). 1892 წლის 7 ივლისს ბონიფაციოს მომხრეებმა დააარსეს კატიპუნანი (ხალხის შვილების უმაღლესი საპატიო კავშირი)..
რევოლუცია
მინი|[[ემილიო აგინალდო, ფილიპინების პირველი პრეზიდენტი]] ფილიპინების რევოლუცია დაიწყო 1896 წლის აგვისტოში, როდესაც ესპანეთის ხელისუფლებამ აღმოაჩინა ანტიკოლონიური საიდუმლო ორგანიზაცია კატიპუნანი.
რევოლუციას სათავში ჩაუდგა კატიპუნანი(ფარული რევოლუციური კავშირი). აჯანყება დაოწყო 1896 წელს აგვისტოში. მას შეუერთდნენ მემამულეები ე. აგინალდოს ხელმძღვანელობით. 1897 წლის 22 მარტს ქ. ტეხროსში აჯანყებულთა ლიდერების კონვენტმა გამოაცხადა ფილიპინების დამოუკიდებლი რესპუბლიკის შექმნა, რომლის პრეზიდენტად და მთავრობის მეთაურად აირჩიეს აგინალდო. აგინალდოს დაჯგუფება ცდილობდა მთელი ძალაუფლების მონოპოლიურად ხელში ჩაგდებას. მან დაშალა კატიპუნანი. 10 მაისს აგინალდოს ბრძანებით დახვრიტეს კატიპუნანის დამაარსებელი ა.ბონიფასიო. 1897 წლის I ნოემბერს ქალაქ ბიაკნა-ბატოში აჯანყებულთა რაზმების ხელმძღვანელთა კონფერენციაზე მიიღეს დამოუკიდებელი ფილიპინების დროებითი კონსტიტუცია. 18 ნოემბერს აგინალდომ ესპანეთის გენერალ-გუბერნატორ პრიმო დე რივერასთან  დადო შეთანხმება აჯანყების შეწყვეტის შესახებ. 1898 წლის თებერვალში აჯანყებულთა ნაწილმა, რომელმაც შეთანხმება უარყო, გააგრძელა ბრძოლა ესპანელთა წინააღმდეგ. 1898 წლის აპრილში ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დაიწყო ომი ესპანეთის კოლონიების მიტაცების მიზნით. აშშ მთავრობამ ფილიპინელ პატრიოტებს აღუთქვა ქვეყნის დამოუკიდებლობის გარანტია. ესპანელთაგან ფილიპინების განთავისუფლების შემდეგ 1898 წლის 12 ივნისს ფილიპინელმა პატრიოტებმა კავიტეში მეორედ გამოაცხადეს სამშობლოს დამოუკიდებლობა.აგინალდომ ფილიპინების დამოუკიდებლობის დეკლარაცია გამოაქვეყნა. ის კვლავ ჩაუდგა სათავეში აჯანყებულებს და 23 ივნისს  შექმნილი რევოლუციური მთავრობის მეთაური გახდა. აჯანყებულებმა თითქმის მთელი არქიპელაგი გაათავისუფლეს ესპანელთა ჯარებისაგან და ამერიკულ ჯარებთან ერთად ალყა შემოარტყეს მანილას. 13 აგვისტოს აშშ-ის ჯარები უბრძოლველად შევიდნენ მანილაში. 1898 წლის 15 სექტემბერს ქალაქ მანილაში რევოლუციური კონგრესი შეიკრიბა, რომელმაც მიიღო ახალი კონსტიტუცია და გამოაცხადა ფილიპინების რესპუბლიკა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ნიშნავდა რევოლუციის დასრულების თარიღს, არც ესპანეთმა და არც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა არ ცნეს ფილიპინების დამოუკიდებლობა .1898 წლის 10 დეკემბერს პარიზში ხელმოწრილი საზავო ხელშეკრულების თანახმად, ესპანეთმა ფილიპინები დაუთმო აშშ- ს (20 მილიონ დოლარად). 1899 წლის 4 თებერვალს აშშ-მ დაიწყო  საომარი ოპერაციები ფილიპინების რესპუბლიკის წინააღმდეგ. ომი დამთავრდა ფილიპინელთა დამარცხებით და აშშ კოლონიური რეჟიმის დამყარებით ფილიპინებზე.
სქოლიო
კატეგორია:რევოლუციები ფილიპინებში
გამზრდელი (პოემა)
გამზრდელი — ქართველი პოეტის, აკაკი წერეთლის ერთ-ერთი პოემა, რომელიც 1898 წელს დაწერა. პოემა გამზრდელი მოგვითხრობს სიყვარულზე, მეგობრობაზე, ვაჟკაცობასა და ტოლერანტობის შესახებ. პოემა გამოირჩევა აკაკისთვის დამახასიათებელი ტკბილი ჟღერადობით. „გამზრდელი“ აკაკის მსოფლმხედველობის ერთ-ერთ საუკეთესო მაგალითად მიიჩნევა. პოემა ფინალით განსხვავდება სხვა მხრივ მსგავსი ნაწარმოებებისგან „მატეო ფალკონე“ (პროსპერ მერიმე, 1829), „ტარას ბულბა“ (ნიკოლოზ გოგოლი, 1842), და „ხევისბერი გოჩა“ (ალექსანდრე ყაზბეგი, 1884).
შინაარსი
პოემის პროტაგონისტი საფარ-ბეგი შეყვარებულია მზეთუნახავ ზია-ხანუმზე და მის მოსახიბლად გადაწყვეტილი აქვს მოიპაროს ალმასხიტ ინალიფას ცხენი. ის ამ ამოცანის შესრულებაში დახმარებას სთხოვს ძუძუმტეს, ბათუს. საფარ-ბეგი დაემორჩილება გულისთქმას და გააუპატიურებს ბათუს ცოლს, ნაზიბროლას. საფარ-ბეგი გააცნობიერებს საკუთარ დანაშაულს და ძიძიშვილ ბათუს სთხოვს, მოკლას. ბათუ მას, როგორც ძიძიშვილს, ვერ მოკლავს და გაუშვებს გამზრდელთან. საფარ-ბეგი გამზრდელს, ჰაჯი-უსუბს მიმართავს და აღიარებს დანაშაულს. ჰაჯი-უსუბი თავს მოიკლავს და ამით თავად გამოისყიდის გაზრდილის დანაშაულს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული პოემები კატეგორია:აკაკი წერეთლის ნაწარმოებები კატეგორია:1898 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
ველენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
სვებების სამეფო
სვებების სამეფო (Regnum Suevorum), გალისიის სამეფო (Galliciense Regnum) — სახელმწიფო პირენეს ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში 410–584 წლებში.
ნახევარკუნძულზე სვებების შეღწევის შემდეგ, მათმა მეფე ჰერმერიკმა (409–438) 410/411 წელს სცნო რომის იმპერატორ ჰონორიუსის ბატონობა და მასთან შეთანხმება გააფორმა, რომლის საფუძველზეც შეიქმნა სვებების სამეფო დედაქალაქით ბრაკარა-აუგუსტა (დღ. ბრაგა). 438 წელს ზავი დადო გალაიკებთან და ტახტიდან გადადგა საკუთარი ვაჟის სასარგებლოდ. თავისი უდიდესი გაფართოების მომენტში (438–456) სვებების სამეფო იკავებდა რომის პროვინცია გალეციის ტერიტორიას და ლუზიტანიის უდიდეს ნაწილს. მეფე რეკვილამ (438–448) 438 წელს ბეტიკის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს გაანადგურა ადგილობრივ დიდებულთა არმია, 441 წელს დაიკავა ჰისპალისი (დღ. სევილია), 446 წელს დაამარცხა ფედერატი ვესტგუთები. მისმა მემკვიდრემ რექიარმა (448–456) გააძლიერა სამეფო, 449 წელს მიიღო კათოლიკობა, მოჭრა საკუთარი ოქროსა და ვერცხლის მონეტები.
V–VI საუკუნეში სვებების მიერ მართულ ტერიტორიას გალისია ეწოდებოდა, ამ დროს ნახევარკუნძულის დანარჩენ, ვესტგუთურ ტერიტორიას ესპანეთად მოიხსენიებდნენ. მდინარე ორბიგოზე გამართულ ბრძოლაში (6 ოქტომბერი, 456) სვებების სამეფოს ჯარებმა დამარცხება განიცადეს ვესტგუთებისაგან. მათ აიღეს და გაძარცვეს ბრაკარა-აუგუსტა, რექიარი სიკვდილით დასაჯეს. მეფე რექიმუნდის (464–469) დროს 466 წელს ვესტგუთების გავლენით გადავიდნენ არიანელობაზე. 468 წელს მეფემ მშვიდობიანად დაიკავა ელისიპო (დღ. ლისაბონი), რომელიც ქალაქის დიდებულებმა გადასცეს, ამავე წლის გაზაფხულზე გაძარცვა კონიმბრიგა (დღ. კოიმბრა). 469–550 წლები სვებების სამეფოს ისტორიაში უცნობი პერიოდია, რაც განპირობებულია წყაროების თითქმის არარსებობით.
საერთო ჯამში სვებებმა შეცვალეს (ერთობ მნიშვნელოვნად) იმ საზოგადოების სტრუქტურა და კულტურა, რომელიც მათ დაიქვემდებარეს. სამეფოს მცირერიცხოვანი გერმანული მოსახლეობა განუხრელად შეერია ავტოქთონურს და ძალიან სწრაფად აითვისა ადგილობრივი იბერიულ-რომაული ენები (გალისიურ და პორტუგალიურ ენებში გერმანული ენობრივი მოწმობები შედარებით მცირედაა შემორჩენილი). სვებებისა და გალისიელ-რომაელთა შერწყმის საბოლოო ნაბიჯი აღმოჩნდა დაახლოებით 550 წელს მეფე ქარარიკისა (550–558/559) და მისი სამეფო კარის მიერ კათოლიციზმის მიღება. მეფის მიერ მხარდაჭერილი ქრისტიანიზაცია მიმართული იყო სასოფლო რაიონებისაკენ, სადაც ძლიერი იყო წარმართობისა და პრისცილიანეს ერესის გავლენა (ქალაქების მოსახლეობა უკვე V საუკუნის შუა ხანებისთვის უპირატესად კათოლიციზმის მიმდევარი იყო). 569 წელს ლუგოში გამართულ კრებაზე გვიანდელი რომისაგან მემკვიდრეობით მიღებული საეკლესიო ორგანიზება გარდაიქმნა, 134 მრევლი გაერთიანდა 13 დიოცეზში, მათ შორის იყო 4 ახალი დიოცეზი მდინარე დორიის (დორუს) სამხრეთით.
ჰაჯი ალიევი
ჰაჯი ალიევი (Hacı Azər oğlu Əliyev; დ. 21 აპრილი, 1991, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. მან 2014 წლის ევროპის ჭიდაობის ჩემპიონატში, 61 კილოგრამ კატეგორიაში იასპარეზა და ტურნირი ოქროს მედლით დაასრულა (ფინალში დაამარცხა რუსი მოჭიდავე ბეკხან გიორგეევი).
2014 წლის ტაშკენტში მიმდინარე ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატში, ალიევმა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონატის ოქროს მედალი მოიგო (თავისუფალი სტილით 61 კგ კატეგორიაში).
აგრეთვე, ალიევმა მეორე და მესამე ოქროს მედალი მიიღო ლას-ვეგასში 2015, ხოლო პარიზში 2017 წელს.
2015 წელს ასპარეზობდა ევროპის თამაშებში; იგი ამ ჩემპიონატში 61 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა. თამაშები მან ბრინჯაოს მედლით დაასრულა.
ალიევი აგრეთვე მონაწილეობდა 2016 წლის ზაფულის თამაშებზე 57 კილოგრამ კატეგორიაში და ბულგარელივლადიმირ დაბოვის დამარცხების შემდეგ ტურნისი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. დახურვის ცერემონიის დროს იგი იყო აზერბაიჯანის დროშის მატარებელი. მისი პირადი მწვრთნელია ელმან აზიმსადე.
ამ წარმატებების შემდეგ, ჰაჯი ალიევმა მოიგო დაგვილში (ლატვია) უმცროს მოჭიდავეებს შორის ჩატარებული ევროპის ჩემპიონატი. 17 წლის ჰაჯი ალიევი, რომელიც 54 კგ-ში იასპარეზებდა, ფინალამდე ყველა მისი მოწინააღმდეგე დამაჯერებლად დაამარცხა და გადამწყვეტ მატჩში ქართველ ვლადიმერ ხინჩიაშვილთან დამარცხდა. ამ შედეგით მან ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 25 ივლისს, აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი ფაზილ მამედოვი შეხვდა იმ მოჭიდავეებს, რომლებმაც ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს. ამ მოჭიდავეებს შორის იყო ჰაჯი ალიევიც.
2009 წლის თებერვალში პირველი ადგილი დაიკავა აზერბაიჯანის ახალგაზრულ ჩემპიონატში. იგი ამ ჩემპიონატში 60 კილოგრამ კატეგორიაში ასპარეზობდა (ჩემპიონატი მან ვერცხლის მედლით დაასრულა). ამავე წლის მარტში იგი მონაწილეობდა რიგის (ლატვია) საერთაშორისო ტურნირში. ნახსენები ტურნირი ალიევმა მეხუთე ადგილით დაასრულა.
ჰაჯი ალიევმა მორიგ წარმატებებს 2009 წელს შიდა კონკურსებში მიაღწია. მან მოიგო ოქტომბერში ჩატარებული ახალგაზრდული ტურნირი. ეს ტურნირი აზერბაიჯანის ეროვნულ გმირს, ალიერ ალიევს ეძღვნებოდა. დეკემბერში ალიევმა ახლა უკვე მოზარდებს შორის დაიკავა პირველი ადგილი. მან აზერბაიჯანის თასზე ყველა მოწინააღმდეგე დაამარცხა და შედეგად ტურნირის გამარჯვებული გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
სვებების სამეფო
576 წელს ვესტგუთების მეფე ლეოვიგილდი სვებების სამეფოში შეიჭრა. 580 წელს ვესტგუთების სამეფოში აჯანყება დაიწყო. აჯანყებულთა ხელში მყოფი ლუზიტანიისა და ბეტიკის დასაბრუნებლად ბრძოლის დროს ლეოვიგილდმა აიღო ლუზიტანიის დედაქალაქი ემერიტა-აუგუსტა (დღ. მერიდა), 583 წელს ალყა შემოარტყა ჰისპალისს. სვებების მეფე მირო (570–583) ჩაება ბრძოლაში და ჰისპალისზე ლაშქრობა მოაწყო. მისი მემკვიდრე ებორიკი (583–584) ამავე წელს დამარცხდა ვესტგუთებთან. აჯანყების, აგრეთვე სვებების მეფეთა პოლიტიკური დამოუკიდებლობის ბოლოს მოღებისათვის ლეოვიგილდი შეიჭრა სვებების სამეფოში, დაამხო და მონასტერში განაწესა ებორიკი; ვიზეუში, ტუიში, ლუგოსა და ოპორტოში არიანელი ეპისკოპოსები დასვეს. სვებების სამეფო ტერიტორია ვესტგუთების სახელმწიფოს პროვინცია გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის ყოფილი მონარქიები
სირიხი
სირიხი (Sırıq) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 616 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ფრაი-ბენტოსი
ფრაი-ბენტოსი (Fray Bentos) — ქალაქი ურუგვაიში. რიო-ნეგროს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით, არგენტინის საზღვართან, მონტევიდეოდან 309 კმ-ის მანძილზე.
ქალაქი დაარსდა 1859 წლის 16 აპრილს და ეწოდებოდა ვილია-ინდეპენდენსია. 1900 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:ურუგვაის ქალაქები
სან-ჟუან-და-ვარჟოტა
სან-ჟუან-და-ვარჟოტა (São João da Varjota) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიკუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 651 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.77 კმ²-ზე. ფართობი 395 306 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
იუსუფ ბინ ისჰაკი
იუსუფ ბინ ისჰაკი (Yusof bin Ishak; დ. 12 აგვისტო, 1910, ტერონგი, მალაიზია — გ. 23 ნოემბერი, 1970, სინგაპური) — სინგაპურელი ჟურნალისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. სინგაპურის პირველი პრეზიდენტი (1965-1970 წწ.).
დაიბადა წარმოშობით სუმატრელი გავლენიანი სახელმწიფო მოღვაწის ოჯახში. 1933 წელს ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა სინგაპურში.
1929 წლიდან ჟურნალისტურ კარიერას ეწევა, დააარსა ჟურნალი „სპორტსმენი“. 1932 წლიდან მუშაობდა მალაიურ გაზეთ „ვარტა მელაიუ“-ში, სადაც მალე მიიღო მთავარი რედაქტორის მოადგილის თანამდებობა. 1938 წელს კოლეგებთან ერთდ დააარსა საგამომცემლო „უტუსან მელაიუ“. იგივე სახელი ეწოდა გაზეთსაც, რომლის პირველი რედაქტორიც თავად გახდა. იაპონიის მიერ ოკუპაციის დროს (1942-1945 წწ.) იგი იმყოფებოდა მალაიზიაში. ოკუპაციის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა სინგაპურში და კვლავ გააგრძელა საგამომცემლო საქმე.
1959 წლიდან სინგაპურის გუბერნატორად დანიშნეს. 1965 წლიდან სინგაპურის პრეზიდენტი და სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის საპატიო რექტორია.
გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1970 წლის 23 ნოემბერს. დაკრძალულია კრანჯის სახელმწიფო სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სინგაპურის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
ლა-ხალკის რაიონი
ლა-ხალკის რაიონი (Distrito de La Jalca) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ჩაჩაპოიასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2800 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 344 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14.05 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 380.39 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ჩაჩაპოიასის პროვინციის რაიონები
ასტეი
ასტეი (Астей, Asztély) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ზაკარპატიის ოლქის ბერეჰოვეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 677 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერეჰოვეს რაიონის სოფლები
ერხაი
ერხაი (洱海) — ალპური ტბა სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, იუნანის პროვინციაში. მდებარეობს იუნანის მთიანეთზე, ზღვის დონიდან 1972 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 250 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 20,9 მ. გაწოლილია ცანშანის მთებისა და უძველეს ქალაქ დალიდან აღმოსავლეთისაკენ. ტბიდან გამოედინება მდინარე მეკონგის შენაკადი იანბი. მდიდარია თევზით.
ღირსშესანიშნაობანი
ტბის გარშემო დაშვებულია ფეხით ტურიზმი. ამის წყალობით შესაძლებელია ტბის კვლევა. მის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს გასართობი ცენტრები „Erhai Park“ და „Butterfly Springs“. მოგზაურთათვის ნებადართულია ტბაზე მდებარე რამდენიმე ულამაზეს კუნძულზე გასეირნება.
ადგილობრივ მცხოვრებთათვის ტბა წარმოადგენს კვების მნიშვნელოვან წყაროს. ისინი განთქმულნი არიან თევზჭერის საკუთარი მეთოდებით. მათ მიერ გაწვრთნილი ფრინველები იჭერენ თევზს და აძლევენ თევზით მოვაჭრეს, რადგან ყელზე ჩამოცმული რგოლის გამო ვერ ახერხებენ თევზის გადაყლაპვას.
ბიომრავალფეროვნება
ერხაი მდიდარია ბიომრავალფეროვნებით. ის არის იუნანის სამ მსხვილ ტბას შორის გამორჩეული დიდი რაოდენობით ენდემური თევზის სახეობებით. ერხაიში ცნობილი თევზის 23 სახეობიდან და ქვესახეობიდან 8 ენდემურია. მათ შორის:
ამათ შორის, მხოლოდ ორი სახეობა იყო რეგისტრირებული 2000 წელს, დანარჩენი სახეობები არ იყვნენ რეგისტრირებული. შესაძლოა, უკანასკნელი წლების მანძილზე გადაშენდნენ. რამდენიმე არაენდემური, მაგრამ აბორიგენი სახეობა ასევე, გამქრალია ტბიდან. პირიქით, ამჟამად, ათზე მეტი შემოტანილი თევზის სახეობა ბინადრობს.
ტბიდან გამქრალია ასევე, რამდენიმე ადგილობრივი ჰიდროფიტის სახეობა.
შიხჰუსეინლი
შიხჰუსეინლი  (Şıxhüseynli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 445 კაცი.
ერხაი
ბიომრავალფეროვნება
უწინ ტბა წარმოადგენდა ნანჯაოს მეფეების დასასვენებელ ადგილს, აგარაკს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
შიხჰუსეინლი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ნაჰუას ხალხი
დემოგრაფია
მინი|300პქ|ნაჰუატლზე მოსაუბრეთა რიცხვი თითოეულ რეგიონში. 300px|მინი|ნაჰუას ხალხის კომპაქტურად დასახლებული ტერიტორიები აშკარად რთული იქნება, მაცხოვრებლების ზუსტად გამოთვლა ცენტრალურ ამერიკაში. ამ პრობლემას ქმნის გარკვეულწილად ის, რომ ბევრ ადამიანს არ აქვს სურვილი გამოთქვას აღმწერებთან ის, რომ ამ ენაზე საუბრობს, დაბალი სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსის მიღების შიშით. ასევე მრავალი შერეული სისხლის მქონე ადამიანი საუბრობს ადგილობრივ ენაზე და ცხოვრობს ადგილობრივ თემში, თუმცა ისინი იდენტიფიცირებულები არიან, როგორც ესპანელები და ბოლოს, აღმწერები ადგილობრივ ენაზე მოსაუბრედ თვლიან ხუთი წლიდან ზემოთ პირებს, რაც შესამჩნევად ამცირებს მათ რაოდენობას. 2000 მექსიკელი აღმწერი აცხადებს, რომ ადილობრივ ენაზე ხუთი წლიდან ზემოთ საუბრობს 6 011 202 ადამიანი აქედან 1 376 026 ადამიანი საუბრობს ნაჰუატლის დიალექტზე. უფრო ზუსტი იქნება თუ ვითყვით, რომ 2 176 922 ადამიანი ცხოვრობს ისეთ ოჯახებში სადაც ნაჰუატლის დიალექტზე საუბრობენ, თუმცა ხანდახან ოჯახის ყველა წევრი არ საუბრობს ამ ენაზე, ამიტომ ნაჰუატლის ენაზე მოლაპარაკეთა რიცხვი იქნება დაახლოებით 1,3 და 2 მილიონს შორის. ნაჰუას პოპულაცია დანარჩენ ცენტრალურ ამერიკაში არის შედარებით პატარა. ჩატარებული აღწერა, ასევე მოიცავს  ნიკარაგუასთვის დამახასიათებელ ენებს, 2005 წლის მონაცემებით აქ 11 113 ადამიანი საუბრობდა ნაჰუა-ნიაკარაოს (Nahua-Niacarao) ენაზე და 46 002 ადამიანი ჩორტეგა-ნაჰუა-მანგეზე (Chortega-nahua-mange). საბოლოოდ ცენტრალურ ამერიკაში ყველაზე მეტი ადამიანი საუბრობს ნაჰუატლის დიალექტებზე ვიდრე სხვა ადგილობრივ ენებზე.
საარსებო ეკონომიკა
მინი|300პქ|ნაჰუელი ფერმერი ლობიოს თესვისას. ნაჰუას უმეტესობა ეწევა სოფლის მეურნეობის შერეულ ფორმას. ძირითადი აქცენტი სიმინდზეა გამახვილებული, რომელსაც სხვა კულტურებთან ერთადაც ზრდიან, იმისდა მიხედვით თუ როგორი გარემო პირობებია კონკრეტულ რეგიონში. ინდივიდუალური ფერმერები ეყრდნობიან უძველეს ტექნოლოგიას, ისინი თავიანთი ძალებით კაფავენ ნაკვეთს ხოლო შემდეგ წვავენ, რითაც მიწას დასათესად ამზადებენ. სხვები ცხენზე ან ჯორზე შებმულ გუთანს იყენებენ ნიადაგის უფრო კარგად დამუშავებითვის, ზოგ შემთხვევაში კი ტრაქტორს თესვასა და მოსავლის აღებაში. გარდა სიმინდისა, ნაჰუას ხალხს მოჰყავს ლობიო, წიწაკა, ხახვი, პომიდორი, ციტრუსი, პაპაია, ბანანი, ავოკადო, მანგო, თამბაქო, ნოპალის კაქტუსი და სანელებლები, როგორებიცაა ქინძი და პიტნა. ასევე ისინი ეწევიან ნადირობას, თევზაობას, საკვებისა და საშენი მასალის შემგროვებლობას. ნაჰუას წარმომადგენლები სარგებლობენ მთავრობის პროგრამებით ან ბაზრის ხელსაყრელი შესაძლებლობებით, ისინი რგავენ ყავას, ფორთოხალს ან შაქრის ლერწამს ფულადი მოგებისთვის. გარდა ამისა, უფრო შეძლებული მაცხოვრებლები ფლობენ რამდენიმე მსხვილფეხა პირუტყვს. შრომითი ძალის საჭიროების შემთხვევაში არსებობს mano vuelta (შრომის ბირჟა), რითაც ხდება „შრომის გაცვლა“, ასევე შესაძლებელია ფულადი ანაზღაურებაც. მზარდი ტემპებით, ახალგაზრდები მიემგზავრებიან მექსიკისა და აშშ-ის ურბანულ ცენტრებში ფულის გამოსამუშავებლად და უკან ოჯახებში გასაგზავნად.
კომერციული აქტივობა
მარცვლეულობის მოყვანით შემოსული შემოსავლის ძირითად ნაწილს წარმოადგენს სიმინდი, შაქრის ლერწამი და ყავა. შინაური ცხოველებიდან კი ჰყავთ ინდაურები, ქათმები, ღორები, ფუტკრები და სხვა საქონელი, რომლების პატრონობაც სახლის პირობებში არის შესაძლებელი. ფაქტობრივად ნაჰუას ხალხი მიწათმოქმდებასთან ერთად მეცხოველეობითაც არის დაკავებულნი.
ინდუსტრიული ხელოვნება
ტროპიკულ სოფლურ სივრცეში ერთ-ერთი ინდუსტრიული აქტივობა არის შაქრის ნატეხების წარმოება. ოჯახები ინდივიდუალურად იყენებენ ხის და ლითონის ინსტრუმენტებს ღეროების დასაპრესად და მისგან წვენის გამოსადენად. ამ წვენს ადუღებენ, მანამ სანამ სიროფი არ დარჩება. ამის შემდეგ მას ყინავენ და აშრობენ. საბოლოო სახის მიცემის შემდეგ პროდუქტს მარკეტებში ყიდიან. ისინი მის ნაწილს ასევე მათაც აძლევენ, ვისაც მისი დამზადების სახსრები არ აქვს. ნაჰუას ქალაქებში კერძო პირებს შეუძლიათ ჰქონდეთ შემკეთებელი მაღაზიები, საცხობები ან სხვა ინდუსტრიული საწარმოები. ზოგიერთმა ნაჰუამ, გუეროს ქვეყანაში რამდენიმე ათეული წლის წინ დაიწყო ჭურჭლისა და ნახატების გაყიდვა კურნავაკას ტურისტულ მარკეტებში. მოთხოვნა ამ ნახატებზე განსაკუთრებით გაიზარდა, როდესაც მხატვრებმა ფერადი ნახატების გაკეთება ამატეს ტყავის ფურცლებზე დაიწყეს, რომლებიც ოტომის მოვაჭრეებისგან ჰქონდათ შეძენილი. მოთხოვნა კიდევ უფრო გაიზარდა ორიგინალებზე ადგილობრივების ცხოვრებისეული სცენების გამოსახვით. მთელი ნაჰუას მოსახლეობა აწარმოებდა ამატეს ნახატებს, რომელთა საყიდლად მთელი მსოფლიოდან ჩადიან. ნაჰუას ნახტომი პატარა სასოფლო მიწათმოქმედებიდან დიდ ინტერნაციონალურ ტურისტულ ბაზრამდე ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაციაა მსოფლიოში.
ვაჭრობა
ვაჭრობა ყოველკვირეულად მიმდინარეობს მეხიკოს მარკეტებში. ბევრ ნაჰუას უკავია სავაჭრო ჯიხური, ხანდახან შესამჩნევად დაშორებულ დისტანციაზე თავისი საზოგადოებისგან. უფრო დიდი ნაჰუას თემები ქალაქში თავად მართავენ ყოველკვირეულ ბაზრობებს და ხშირ შემთხვევაში აქვთ სპეციალიზირებული მარკეტები ხორცისთვის.
მიწათმფლობელობა
მიწათმფლობელობა მექსიკაში წარმატებული საქმიანობაა. სიტუაცია კოლონიური პერიოდისა და დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ შეიცვალა 1920 წელს. გეგმა ადგილობრივი უფლებაჩამორთმეული ხალხითვის მიწების დაბრუნებაში მდგომარეობდა. მიწა გადაეცათ იმ თემების წინამძღვრებს, რომლებიც თანახმა იყვნენ ფერმერობაზე. ინდივიდუალური ნაკვეთები ერთმანთისგან განცალკევებული იყო. დაბრუნებული მიწების გაყიდვა ან გაერთიანება აკრძალული იყო საზოგადოებისთვის. გადაწყვეტილებებს საყოფაცხოვრებო მეთაურების ასამბლეა ან მათი წარმომადგენლები იღებდნენ. 1992 წლამდე ბევრ ნაჰუას ჰქონდა წვდომა ასეთ მიწებზე, როგორც კერძო პირს ან შეეძლოთ სესხით ჰქონოდათ. დამოუკიდებლობის დეკლარაციის მიღების შემდეგ მექსიკის მთავრობამ კონსტიტუცია შეცვალა მიწების პრივატიზაციით. ნაკვეთები ინდივიდუალურ ოჯახებს გადაეცათ, მაგრამ პოლიტიკური ოფისები და სტრუქტურები მაინც დარჩა. მიწის ნაკვეთები ნაჰუას იდენტობის ერთ-ერთი ძირითადი რგოლია, რადგან მისთვის პაექრობაში ბევრი სისხლი დაიღვარა წლების განმავლობაში.
ქორწინება და ოჯახი
ქორწინებათა მრავალფეროვნება დამოკიდებულია სოციალიზაციის ხარისხზე. ცენტრიდან უფრო მოშორებულ საზოგადოებებში წყვილს შეუძლია შეუღლდეს პატარძლის მშობლების დაუკითხავად. ზოგჯერ პატარძლის მამა ბრაზს გამოხატავს გაქცევის შეტყობისას, მაგრამ შემდეგ დაპატიჟებული სტუმრების მიმართ ბოდიშს იხდის. ზოგიერთ საზოგადოებებში ქორწინებას უფრო ფორმალური სახე აქვს, რომლებშიც, საქმროს უფროსი ნათესავი მოქმედებს როგორც შუამავალი და თხოვნით მიმართავს პოტენციური ცოლის ოჯახს ახალგაზრდა მამაკაცის მისაღებად. დასტურის შემდეგ საჩუქრები ერთმანეთში იცვლება. სიხარულის კათოლიკური წესით აღნიშვნა დიდად გავრცელებულია ნაჰუას საზოგადოებაში.
ოჯახური ცხოვრება
ქორწინების შემდეგ წყვილს შეუძლია საქმროს ოჯახთან ერთად იცხოვროს, სანამ თავიანთი სახლი არ ექნებათ. ეს პრაქტიკა დროებითად გაფართოებულ ოჯახს აყალიბებს. ნაჰუას საშინაო მიმდინარეობს საცხოვრებელ სახლსა და მის გარშემო. ოჯახის წევრები დილას ადრე დგებიან, მაგრამ ცოლი მათ შორის უპირველესია, რათა ცეცხლი დაანთოს, გაასუფთავოს და მოამზადოს სიმინდი და ტორტილა (მექსიკური პური). ბავშვები დედას მთელი დღის გაჯნმავლობაში ეხმარებიან, ხოლო უფროსი შვილები სკოლაში დადიან. კაცი ყანაში მიდის სამუშაოდ. შესვენებაზე ცოლს მისთვის საკვები მიაქვს. საღამოს კი ოჯახი ისვნებს და სტუმრებს იღებს.
მემკვიდრეობა
თეორიულად საკუთრება გადაეცემა თანაბრად მამრობით და მდედრობით შთამომავლებს. მიუხედავად ამისა მიწები, როგორც ყოველთვის ბიჭს რჩება ხოლმე, რადგან მიწის დამუშავება მისი საქმეა და არა ქალის. თუკი ოჯახს ბიჭი არ ჰყავს, მაშინ მიწები შესაბამისად გოგოს საკუთრება ხდება. თავად სახლი ოჯახის ყველაზე ახალგაზრდა წევრს გადაეცემა, რადგან სწორედ მან უნდა მოუაროს მოხუცებულ მშობლებს.
სოციალური მოწყობა
ნაჰუას ხალხის სოციალური მოწყობა ძალიან წააგავს სხვა ადგილობრივი ამერიკელებისას მთელი ცენტრალური ამერიკის მასშტაბით. იგი შეიძლება შევადაროთ უჯრედულ სტრუქტურას ან ატომის გარშემო თავმოყრილ რგოლებს. ისინი წარმოდგენილნი არიან ფართო ოჯახების სახით, ერთი საფეხურით მაღლა თუ ავინაცვლებთ მივიღებთ უფრო მეტად გაფართოებულ ოჯახს. შემდეგი დიდი ქვედანაყოფი არის ტოპონომიური ჯგუფი, რომელიც შედგება დასახლებული ქვეზონების მაცხოვრებლებისგან. ქვეზონების დაყოფა დამოკიდებულია მაცხოვრებლებზე, რომლებიც შეიძლება იზიარებდნენ საერთო რიტუალურ ვალდებულებებს და ხშირად ისინი მოიცავენ არამონათესავე ჯგუფებსაც. ტოპონომიური ჯგუფი ზოგჯერ იღებს ისეთ თვისებებს, როგორიცაა მაგალითად, ოჯახის ტიპის სოციუმი, რაც გამოკვეთა კალუდ ლევაი-სტრაუსმა. შედარებით მცირე ნაჰუას თემები დაყოფილია ზედა და ქვედა ნაწილებად, რაც იწვევს სოციალური წრის გაფართოებას დასახელებული ქვეზონების გადაღმა. ეს დაყოფა წარმოადგენს უძველესი დანაწევრებული სისტემის მოდელის გადმონაშთს. უფრო დიდი თემები შეიძლება იქნეს დაყოფილი ორ ან მეტ რაიონად და ესენი ასევე შეიძლება იყვნენ ახლო ნათესაობრივი დაჯგუფებებიც. მთლიანი სოფელი ან ქალაქი უკვე ადგენს შემდეგ შემომსაზღვრელ წრეს. შვილობილი თემები ხშირად არსდება ოჯახების მიერ, რომლებიც ეძებენ მიწას ან სამუშაოს, და აფართოებენ სოციალურ ურთიერთობებს ადგილობრივი თემის იქით. ეს დასახლებები შეიძლება ატარებდეს ფუნქციას, რომ ითამაშოს ბუფერის როლი ინდივიდუალურ თემებს და მუნიციპალიტეტებს შორის.
პოლიტიკური მოწყობა
დიდ ქალაქებს უცვლელად უძღვება შერეული რასის ელიტა, როცა ნაჰუას წამომადგენლები იკავებენ შედარებით დაბალ პოზიციებს. სამოქალაქო-რელიგიური იერარქია ან კარგოს სისტემა ხშირად ახასიათებთ შედარებით დიდ თემებს. ამ სისტემაში, ინდივიდები იერარქიულ საფეხურზე ადიან უხელფასო პოლიტიკური შრომის და წმინდანების დღესასწაულების დაფინანსების მეშვეობით. ეკონომიკური განვითარება და გაზრდილი საჭიროება პროტესტანტიზმზე ცენტრალურ ამერიკაში აშკარად იღებს მიზანში ტრადიციულ კარგოს სისტემას, ასე რომ, ის სულ მალე შეიძლება გაქრეს ან სახე იცვალოს თანამედროვე ნაჰუას თემებში. უფრო ტრადიციულ სოფლებში არაფორმალურ უხუცესების საბჭოს უჭირავს მართვის სადავეები, თუმცა ეს ხდება ძირითადად კრიზისის დროს. სხვადასხვა ადმინისტრაციულ ერთეულებზე მმართველობას კი განაგრძობს არჩეული პოლიტიკური ფიგურა, რომელსაც აქვს შტატისგან მინიჭებული მანდატი.
ნაჰუას უმეტეს ჯგუფებში საჭიროება მოითხოვს, რომ თითეულმა ოჯახის წარმომადგენელმა კვირაში ერთი დღე მაინც უნდა იმუშაოს თემის სასარგებლოდ. ადამიანები, რომლებიც არ ასრულებენ მოვალეობას, ვალდებულები არიან ამ დღის შრომის ექვივალენტური საფასური გადაიხადონ ძვირფასეულობით. ქალებმაც კი ვინც მემკვიდრეობით ან დაქვრივების შედეგად მიიღებს მიწას ვალდებულია გაწიოს შესაბამისი შრომა. ამ ინსტიტუციას ხშირად ეძახიან ფაენას ან ფაგინას. ამ სამუშაოებს ხშირად განსაზღვრავს არჩეული მოხელე და შეიძლება მოიცავდეს დასუფთავების საქმეებს, სკოლების შეკეთებას და სამოქალაქო მიზნის მქონე სამუშაოებს. ფაენაში მონაწილეობა მეტყველებს იმაზე, რომ პიროვნება არის თემის სრულუფლებიანი წევრი.
სოციალური კონტროლი
საზოგადოების კონტროლი ეფექტურად იმართება საზოგადოების შიგნით ჭორების გავრცელებითა და კუდიანობაში დადანაშაულებით, ხოლო ყველაზე სერიოზული შეურაცყოფაა პიროვნების საზოგადოებიდან გაძევება განსაზღვრული ვადით. სერიოზული შემთხვევებში, ადგილობრივ ავტორიტეტს შეუძლია დამნაშავე მიიყვანოს ადგილობრივ ხელისუფლებასთან დასჯის მიზნით.
კონფლიქტები
შემოსავლის წყაროებზე დავები, განსაკუთრებით კი მიწისთვის, არის გავრცელებული და სრულიად ჩვეული სიტუაცია ნაჰუას საზოგადოებაში. საზოგადოების წევრები მართალია მოულოდნელი საფრთხეების დროს შეკავშირებულები არიან ერთმანეთთან, მაგრამ შიდა არეულობები და კონფლიქტები ამ საზოგადოების აშკარა მახასიათებელია. თემებში როგორც წესი ჩამოყალიბებულია ნათესაური ხაზები და თუ ძალადობის ტალღა ამოფეთქავს, შეიძლება მთელ ოჯახს საზოგადოების იძულებით დატოვება მოუწიოს.
რელიგიური შეხედულებები
ნაჰუას რელიგიური შეხედულებები ადგილობრივი ამერიკული ტრადიციებისა და ესპანური კათოლიციზმის ნარევს წარმოადგენს. მზარდი ტემპებით, ამ შერეულ რელიგიას ჩრდილოამერიკული პროტესტანტული სექტების მრწამსი ანაცვლებს, თუმცა იმ რეგიონებშიც კი სადაც ქრისტიანული იდეოლოგია გაბატონებულია, პრე-ესპანური რწმენა და წეს-ჩვეულებები მაინც მყარადაა შენარჩუნებული. ზოგიერთ შემთხვევაში ეს შემონახულია ხალხური რიტუალების სახით. ხშირად მზეს აიგივებენ იესო ქრისტესთან და იგი ითვლება ყოველდღიური ცხოვრებისაგან განცალკევებულ ღვთაებად. მთვარესთან გაიგივებულ ღვთისმშობელ მარიამს ძველ მიწისა და ნაყოფიერების ქალღმერთს ტონანცინს (Tonantzin) უკავშირებენ, რომელსაც დიდი სიფაქიზითა და მოკრძალებით ეპყრობიან. ნაკლებად სოციალიზირებულ ნაჰუას წევრებს სწამთ სულების კომპლექსური წყობის, რომლებიც მოიცავენ ერთიან წმინდა სამყაროს: მიწის სულები ასოცირდება სიკვდილსა და ნაყოფიერებასთან, წყლის სულებს მოაქვთ წვიმა და თევზი, ხოლო ციური სულები თვალს ადევნებენ ადამიანებსა და ამინდს. ბევრი ნაჰუა თვლის, რომ ყოველ ადამიანს მეგზურად ჰყავს ცხოველის სული, რომლის ბედიც ადამიანის ბედისწერის პარალელურია. მითები, რომლებიც დღეს გავრცელებულია ნაჰუას ხალხში ხშირად უკავშირდება XVI საუკუნეში ესპანელების მიერ ჩაწერილ მოთხრობებს. მთავარი აზრი მდგომარეობს იმაში, რომ მეტისმეტი ემოციები ან ქმედებები საფრთხის შემცველია და ზომიერება ქცევაში არის იდეალი. ხშირად პრე-ესპანური სულები გაერთიანებულია ქრისტიანულ ფიგურებთან, მაგალითად, ტლალოკი (Tlaloc), ძველი წვიმის ღვთაება ზოგჯერ გაიგივებულია წმინდა იოანესთან. კომპლექსური საკრალური გეოგრაფია უკავშირდება მთებს, ნაკადულებს, მდინარეებს, ტბებს, გამოქვაბულებს, მექსიკის ყურესა და წყნარ ოკეანეს. უფრო სოციალიზირებულ თემებში შეიძლება ჰქონდეთ წმინდანებისაგან შემდგარი კულტი. მნიშვნელოვანი რელიგიური განვითარება XX საუკუნის სამოცდაათიან და ოთხმოციან წლებში იყო შედეგი ჩრდილოამერიკელი ფუნდამენტალისტი პროტესტანტი მისიონერების მოღვაწეობისა.
რელიგიური პრაქტიკოსები
მინი|300პქ|ნაჰუელი შამანი ტრადიციულ ნაჰუას თემებში მთავარი რიტუალების აღმსრულებელი არის მღვდელი, შამანის ტიპის ადამიანი, რომელიც წმინდა ძალას ხილვებით ან დაავადებისაგან სასწაულებრივი განკურნებით იძენს. ხშირად ცოდნის ადამიანად ანუ ტლამატიკვეტლად (Tlamatiquetl) წოდებული ეს ადამიანი შესაძლებელია იყოს როგორც მამრობითი, ასევე მდედრობით სქესის. ის ძლევამოსილია პირდაპირი კავშირი დაამყაროს სულებთან და ხშირად კისრულობს სახალხო ღონისძიებების ორგანიზებას. მათი ძირითადი საქმიანობა წარმოადგენს მკურნალობას და სანამ თავად შეუდგებიან პრაქტიკას, მათ სწავლა უნდა გაიარონ წინამორბედ ოსტატთან. სხვა მნიშვნელოვანი პირები არიან წინასწარმეტყველები, ძვლების დამლაგებლები და ბებიაქალები, რომლებიც ცალკეულ რელიგიურ რიტუალებს ასრულებენ. სოციალიზირებულ ნაჰუას თემებში, სადაც კათოლიკური გავლენა უფრო დიდია, შეიძლება ჰყავდეთ კატეხიზმოს მასწავლებლები და მლოცველები. ზოგიერთ მცირე ნაჰუას დასახლებას ჰყავს სრულ განაკვეთზე მომუშავე მღვდელი. პროტესტანტთა გავლენის მატებასთან ერთად ზოგიერთი ნაჰუა საერო პასტორიც კი გახდა.
ცერემონიები
ნაჰუას ხალხს გააჩნია ცერემონიებით მდიდარი ცხოვრება, რაც ნაწილობრივ სინქრონიზირებულია კათოლიკურ ლიტურგიულ კალენდართან. ძირითადი დღესასწაულები მოიცავს ზამთრის ბუნიაობის რიტუალს ღვთისმშობელი მარიამის პატივსაცემად, თესვისასა და მკის ცერემონიალებს, ადრეული გაზაფხულის კარნავალსა და შემოდგომაზე მიწისქვეშა სულებისთვის შესრულებულ რიტუალებს. არაკალენდარული ცერემონიალები მოიცავს პილიგრიმობას წმინდა ადგილებში, განკურნებისა და დავადებების პრევენციულ, წვიმის გასაკონტროლებელ, ახალშობილების განბანის, სისიხლით ნათესაობის დასამყარებელ, სახლების დასალოც და დაკრძალვის რიტუალებს.
ხელოვნება
მინი|ნაჰუელების მიერ შესრულებული მსგავსი ნახატები პოპულარობით გამოირჩევა ტურისტებში. ნაჰუას წარმომადგენელთა უმეტესობა ხელოვნების გამოხატვას არ მიიჩნევს განცალკევებულ აქტივობის სფეროდ. ქალები ამაყობენ მათი ოჯახისთვის მათი ოჯახისთვის ნაქსოვი ლამაზი ფერადი კოფთებითა და კარგად შეკერილი ტანსაცმლით. თუმცა, შეძენილი სამოსის ტარება ბოლო დროს უფრო მეტად პოპულარული გახდა ნაჰუას ხალხში. ქალები ასევე ამზადებენ თიხის ჭურჭელს საოჯახო გამოყენებისთვის. კაცები წნავენ კალათებს, აწყობენ ავეჯს, აშენებენ სათევზაო ხაფანგებს, აკეთებენ თაფლის სანთლებს ან იღებენ მონაწილეობას ხე-ტყის სამუშაოებში. ნაკლებად სოციალიზირებულ მოსახლეობაში კაცები რთავენ საკუთარ თავსაბურავებს ბამბუკის ხის ნაწილებით, ლენტებით და დაკეცილი ქაღალდებით ცეკვებში გამოსაყენებლად. კაცები ასევე უკრავენ მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე, როგორიცაა გიტარა და ვიოლინო, მათი სიმღერები ძირითადად ამბის მოყოლის სტილშია წარმოდგენილი. ჰუასტეკას ნაჰუას ხალხში შამანი მღვდლები ჭრიან სულების ქაღალდის ფიგურებს და დეკორატიულ ფურცლებს რათა შეამკონ საკურთხევლები. გუეროში, ნაჰუას ხალხი ასევე ხატავს უბრალო ნახატებს ტურისტული ინდუსტრიისთვის, რომლის ხარისხიც ექსპერტების აზრით ზოგჯერ საკმაოდ მაღალია.
სიკვდილი და სიკვდილის შემდგომი სიცოცხლე
სიკვდილის შემდგომ სიცოცხლის რწმენა ნაჰუას ხალხს ესპანელების დომინაციისა და პროტესტანტული გავლენის შედეგად აქვს. ნაკლებად სოციალიზირებულ საზოგადოებებში სულის ბედი უფრო სასიკვდილოდაა განწირული, იმის მაგივრად, რომ განვლილი ცხოვრებისა და ქმედებებისთვის სამაგიერო მიეზღოს.
ამ საზოგადოების რწმენით თუ კი ვინმე კვდება წყლის ძალით, ის მიდის სამოთხეში, სადაც ის ცხოვრებას წყლის სულთან ერთად აგრძელებს. იმ ხალხში, რომლებიც მეტად სოციალიზირებულები არიან, ქრისტიანულ იდეებს განადიდებენ სიკვიდილისა და სიკვიდილის შემდგომი ცხოვრების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:მესოამერიკის არქეოლოგიური კულტურები კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ინდიელები
არიენ რობენი
არიენ რობენი (Arjen Robben დ. 23 იანვარი, 1984) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ამპლუით თავდამსხმელია, თუმცა ასევე თამაშობს გარემარბად და წინ წაწეული ნახევარმცველის პოზიციაზე. ცნობილია დრიბლინგით, სისწრაფითა და მარჯვენა ფლანგიდან მარცხენა ფეხით განხორციელებული ზუსტი, გრძელი დარტყმებით. იყო ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი და მის რიგებში მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2004, 2008, 2012 წლების ჩემპიონატებსა და მსოფლიოს 2006, 2010 და 2014 წლების ჩემპიონატებში. არის 2013 წლის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული და ამავე გათამაშების ფინალური მატჩის საუკეთესო ფეხბურთელი.
რობენი პირველად ცნობილი გახდა საფეხბურთო კლუბ „გრონინგენში“, სადაც ის თამაშობდა 2000 წლიდან 2001 წლამდე. ორი წლის შემდეგ არიენი სათამაშოდ „PSV“-ში გადავიდა, რომლის რიგებშიც ნიდერლანდების წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი გახდა და კლუბთან ერთად ერედივიზიაც მოიგო. მომდევნო საფეხბურთო სეზონში რობენთან კონტრაქტის გაფორმება ბევრ ინგლისურ კლუბს სურდა და ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ ფეხბურთელი „ჩელსის“ შეუერთდა.