cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შინდი
გვხვდება ზღვის დონიდან 1300 მეტრამდე, მთის ქვედა და შუა სარტყლის ფოთლოვან ტყეებში, უმეტესად ქვეტყის სახით. შინდის მწიფე ნაყოფი მეტწილად მუქი წითელია, მაგრამ არის ყვითელნაყოფა ფორმებიც (ოქროშინდა). სასიამოვნო მომჟავო-მოტკბო გემო ქვს; ხმარობენ სურავანდის საწინააღმდეგოდ, ნაყოფსა და ფოთოლს ჩაის სუროგატადაც. შინდის მაგარ და მძიმე მერქანს სხვადასხვა ნაკეთობისათვის იყენებენ.
ქერქი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. დეკორატიული მცენარეა, აშენებენ ცოცხალ ღობედ.
ოქროშინდას უკავშირდება ლეგენდა თინათინ გურიელის ასულის ხილვისა და შედეგად ახალი შუამთის მონასტრის დაარსებაზე. როდესაც თინათინ გურიელი კახეთის მეფე ლევანის გაჰყვა ცოლად და გურიიდან კახეთში მიდიოდა, გზად ერთ-ერთი შესვენებისას ესიზმრა, რომ იქ ააშენებდა მონასტერს, სადაც ყვითელი შინდის ტყეს ნახავდა... სწორედ ასეთი ადგილი ნახა შუამთაში და დააარსა მონასტერიც XVI ს-ის 50-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შინდისებრნი კატეგორია:ხილი
არანისი
არანისი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა მხარეზე, ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე, საქართველოს სამხედრო გზის მახლობლად. დუშეთიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 70 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რიხარდ ზორგე
რიხარდ ზორგე (Richard Sorge; დ. 22 სექტემბერი, 1895, ბაქო — გ. 7 ნოემბერი, 1944, ტოკიო) — გერმანელი საბჭოთა მზვერავი, ჟურნალისტი, საბჭოთა კავშირსი გმირი (1964).
ბიოგრაფია
იყო ფრიდრიხ ზორგეს შვილიშვილი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1919 წლიდან იყო გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1924 წლიდან მუშაობდა სსრკ–ში. 1930-იან და 1940-იან წლებში მუშაობდა საბჭოთა აგენტად სხვადასხვა ქვეყანაში. 1941 წელს დააპატიმრა იაპონიის პოლიციამ და მიუსაჯა სიკვდილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1895 კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ნოემბერი კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
საზვერელი
საზვერელი, ქართლის დიდ აზნაურთა გვარი. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, „აზნაურნი საზუერელნი“ მონაწილეობდნენ 920-იან წწ. გიორგი აფხაზთა მეფესა და მის ვაჟს კოსტანტის შორის ქართლში ატეხილ ბრძოლაში. გიორგიმ გადაიბირა საზვერელები და მათი დახმარებით შეიპყრო მეამბოხე შვილი. შემდგომში „საზვერელი“ საკუთარ სახელადაც გვხვდება, მ.შ. თავად ჩიჯავაძეთა გვარში. ისტორიკოს სიმონ ჯანაშიას აზრით საზვერელი აზნაურები შემდგომდროინდელი ჩიჯავაძეების წინაპრები იყვნენ, „საზვერელი“ კი ქართულ ისტორიოგრაფიაში გეოგრაფიული სახელიდან ნაწარმოებ სადაურობის აღმნიშვნელ სიტყვად არის მიჩნეული.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
თურქეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2023)
საპრეზიდენტო არჩევნები თურქეთში გაიმართა 2023 წლის 14 მაისს, საპარლამენტო არჩევნების პარალელურად. ქვეყნის პრეზიდენტს ირჩევენ 5 წლის ვადით. შეფასებებით, არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება სულ 64 მილიონ ამომრჩეველს აქვს, საიდან თურქეთში 60,9 მილიონს და საზღვარგარეთ 3,2 მილიონს. 14 მაისის თარიღი სიმბოლურად აირჩიეს, რადგან 1950 წლის საპარლამენტო არჩევნები ზუსტად 14 მაისს გაიმართა, რომელიც თურქეთის პირველი დემოკრატიული არჩევნებია.
სქოლიო
კატეგორია:2023 წლის არჩევნები კატეგორია:თურქეთის საპრეზიდენტო არჩევნები
პროლემაფი
პროლემაფ — ქართული მხატვრულ-ლიტერატურული ყოველკვირეული ჟურნალი, საქართველოს „პროლეტარული მწერლობის ახალი ფრონტის“ ორგანო. გამოდიოდა თბილისში  1925 წლის მარტიდან 5 აპრილამდე; სახელგამის ბაზაზე. გამოიცა 4 ნომერი. „პროლემაფმა“ ბრძოლა გამოუცხადა ფორმალიზმს ლიტერატურაში. ჟურნალის მიზანი იყო რევოლუციური იდეოლოგიურ მონაპოვართა დაცვა. „პროლემაფში“ ბეჭდავდნენ ნაწარმოებებს კ. კალაძე, კ. ლორთქიფანიძე, ბ. ბუაჩიძე, ვ. ბესოშვილი, ჟ. მდივანი, თ. ჩქარეული, დ. რონდელი, შ. რადიანი, პ. ქიქოძე; ე.ზედგინიძე (პოლუმორდვინოვი).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
პროლეტარი (ჟურნალი)
„პროლეტარი“ — ქართული ყოველკვირეული სოციალ-დემოკრატთა მუშათა ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1919 წელს როგორც ჟურნალ „პირველი ნაბიჯის“ გაგრძელება. გამოვიდა 3 ნომერი. გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
ფორთის ტაძარი
ფორთის ტაძარი — X საუკუნის ჯვაროვან-გუმბათოვანი ტაძარი. მდებარეობს ისტორიულ სამცხეში (ახლა თურქეთის ფარგლებშია). პავლე ინგოროყვას მოსაზრების თანახმად დღევანდელი ფორთის ტაძარი სინამდვილეში ხანძთის ტაძარია. ეკლესიის წარწერაში მოხსენიებულია ხუროთმოძღვარი ამონა.
გეგმით სწორკუთხა შენობის აღმოსავლეთი აფსიდი კედლის სიბრტყეშია მოქცეული. შიგნით მკაფიოდ არის გამოყოფილი მაღალი ჯვაროვანი შუა სივრცე და უფრო დაბალი ნაწილები კუთხეებში, ჯვრის მკლავებს შორის. აქვეა ორი თავისუფლად მდგარი გუმბათქვეშა ბურჯი და ბოძების კიდევ ერთი წყვილი დასავლეთ მკლავში. გარეგანი მასებით, პროპორციით ფორთის ტაძარი შუალედ საფეხურზე დგას ადრინდელი ფეოდალური ხანისა და XI-XIII საუკუნეების ქართულ ხუროთმოძღვრებას შორის. გუმბათს ამკობს დეკორაციული თაღები და ხერხისებრი კარნიზი, რომლის გამოც გუმბათის საბურავს ნახევრად დაკეცილი ქოლგის სახე აქვს. ფორთის ტაძრის მორთულობაში ჯერ კიდევ არ ჩანს შემდგომი პერიოდის არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი სარკმლის სათაურები, ჩუქურთმები და გრეხილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები საზღვარგარეთ
იარლიკაპოვო
იარლიკაპოვო (Ярлыҡап; Ярлыкапово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
კონსტანტინე ლასკარისი
კონსტანტინე ლასკარისი (ბერძ. Κωνσταντίνος Λάσκαρης; დ. 1434 — გ. 1501) — ბიზანტიელი მეცნიერი და გრამატიკოსი, იტალიაში ბერძნული ენის სწავლების ერთ–ერთი ინიციატორი.
იარლიკაპოვო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 58 კმ-ით.
კონსტანტინე ლასკარისი
ბიოგრაფია
დაიბადა კონსტანტინოპოლში. მიეკუთვნებოდა ბითინიელი ლასკარისების წარჩინებულ საგვარეულოს, რომლიდანაც რამდენიმე იმპერატორი გამოვიდა. 1453 წელს, კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ მან ჯერ როდოსს შეაფარა თავი, ხოლო შემდეგ იტალიას, სადაც ის მილანის ჰერცოგის, ფრანჩესკი ფორცას ქალიშვილის მასწავლებლად დაინიშნა. იქვე 1476 წელს გამოიცა მისი სახელგანთქმული „ბერძნული გრამატიკა“ (Grammatica Graeca, sive compendium octo orationis partium), რომელიც იყო პირველი ბერძნული ნაბეჭდი წიგნი.
1465 წელს ლასკარისი აგრძელებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას ნეაპოლში, სადაც ის ნეაპოლის მეფის, ფერდინანდ I-ის მიწვევით გადავიდა და კითხულობს საბერძნეთის შესახებ ლექციების კურსს. 1466 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა კუნძულ სიცილიაზე, ქალაქ მესინაში, ადგილობრივ მაცხოვრებელთა მოწვევით. კარდინალ ბესარიონ ნიკეელის რეკომენდაციით იგი დაინიშნა ბასილიანელ ბერთა ბერძნული ენის მასწავლებლად, სადაც ასწავლიდა სიცოცხლის ბოლომდე. მისი მრავალრიცხოვანი მოწაფეებიდან ცნობილი არიან პიეტრო ბემბო – კარდინალი და ჰუმანისტი, ფრანჩესკო ჯიანელი, ნიკოლო ვალა და სხვები. ლასკარისმა თავისი ძვირფასი ხელნაწერების ბიბლიოთეკა უანდერძა მესინას სენატს. შემდგომში ეს კოლექცია გადაიტანეს ესპანეთში და დღეს იგი მადრიდის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ინახება.
იარლიკაპოვო
სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
კონსტანტინე ლასკარისი
ბიოგრაფია
ლასკარისის უმნიშვნელოვანეს შრომად ითვლება „ბერძნული გრამატიკა“, რომელიც შემდგომში არაერთხელ გამოიცა. მისი სახელი მკითხველისთვის ცნობილი გახდა აბელ-ფრანსუა ვილმენის რომანიდან „ლასკარისი, ანუ XV ასწლეულის ბერძნები“ (1825).
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელები
Too Hot
„Too Hot“ — საცეკვაო პოპის ჟანრის სიმღერა, რომელიც ალანის მორისეტის და ლესლი ჰაუს თანავტორობით შეიქმნა და ჰოუის პროდიუსერობით მორისეტის სადებიუტო ალბომში — Alanis შევიდა (1991). 1991 წლის მაისში სიმღერა ალბომის პირველი სინგლის სახით გამოვიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1991 წლის სინგლები კატეგორია:ალანის მორისეტის სიმღერები კატეგორია:საცეკვაო პოპ-სიმღერები
ტლაჰუიზკალპანტეკუჰტლი
ტლაჰუიზკალპანტეკუჰტლი (IPA: [tɬaː.wis.kal.panˈteːkʷ.tɬi], ნაჰუატლის ენაზე „დაისის მეუფე“ ) — აცტეკების მითოლოგია პლანეტა ვენერას დილის ვარსკვლავის ღმერთი. ითვლებოდა საშიშ, ბოროტ ღმერთად და კეცალკოატლთან ასოცირდებოდა. იგი ცამეტი დღის მეუფედან ერთ-ერთი იყო, კერძოდ, მეთორმეტე.
სქოლიო
კატეგორია:აცტეკების ღმერთები კატეგორია:აცტეკების მითოლოგია
სნიარდვი
სნიარდვი (Śniardwy) — ტბა პოლონეთში, მაზოვიეცის ტბის ოლქში, ვარმინო-მაზურის სავოევოდოში. ეს პოლონეთში ყველაზე დიდი ტბაა, ფართობი 113,8 კმ²; მაქსიმალური სიგრძე 22.1 კმ, სიგანე 13.4 კმ; საშუალო სიღრმე 	6.5 მ, მაქსიმალური სიღრმე 23 მ; წყლის მოცულობა 0.65 კმ³; ტბაში არის 8 კუნძული.
ფრიდრიხ ზორგე
ფრიდრიხ ზორგე (Friedrich Sorge; დ. 9 ნოემბერი, 1828, ბეტაუ, პრუსია — გ. 26 ოქტომბერი, 1906, ჰოუბოუკენი, აშშ) — გერმანელი მარქსისტი, ფრიდრიხ ენგელსისა და კარლ მარქსის მოწაფე და თანამებრძოლი. 1849 წელს მონაწილეობდა ბადენ-პფალცის აჯანყებაში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ იყო ემიგრაციაში შშვეიცარიასა და აშშ-ში. ეწეოდა აშშ-ში მარქსიზმის პროპაგანდას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1828 კატეგორია:გარდაცვლილი 1906 კატეგორია:გერმანელი სოციალისტები კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი კატეგორია:მარქსისტები
Lasioglossum mesostenoideum
Lasioglossum mesostenoideum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
სქოლიო
mesostenoideum
ქვეყანა
მინი|ევროპის ქვეყნების რუკა ქვეყანა — პოლიტიკურ გეოგრაფიაში და საერთაშორისო პოლიტიკაში გეოგრაფიული ტერიტორიაა. ტერმინს იყენებენ, როგორც ერის (ერთგვაროვანი კულტურული გაერთიანება), ისე სახელმწიფოს (პოლიტიკური ერთეული) მნიშვნელობით.
არსებობს ათობით არა-სუვერენული ტერიტორია, რომლებიც გეოგრაფიულად ქვეყანად შეიძლება იწოდებოდეს, თუმცა მათ სახელმწიფოს სტატუსი არა აქვთ. ზოგიერთ ქვეყანას ზღვისიქითა დამოკიდებული ტერიტორიები გააჩნია, რომელთაც საკუთარი მოქალაქეობა და ნახევრად-სუვერენული პოლიტიკური სტრუქტურები გააჩნია. ასეთი ქვეყნები ხშირად ცალკე სახელმწიფოებად მოიხსენიება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია *
გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამა
გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამა (United Nations Environment Programm, UNEP) შეიქმნა 1972 წელს, როგორც გაეროს გენერალური ასამბლეის ორგანო. მისი ხელმძღვანელი ორგანოა მმართველთა საბჭო, რომელიც შედგება 58 სახელმწიფოს წარმომადგენელთაგან. ყოველწლიურად გენერალური ასამბლეის სხდომაზე ხდება წევრთა 1/3-ის გადარჩევა. პროგრამის სამდივნოს ადგილსამყოფელია ქალაქი ნაირობი (კენია). რეგიონალური ბიუროებისა — ჟენევა, ნიუ-იორკი, ბანგკოკი, ბაჰრეინი, მეხიკო. გარემოს დაცვის აღნიშნული პროგრამის დასაფინანსებლად შექმნილია სპეციალური ნებაყოფლობითი ფონდი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერო
კეხვის არხი
კეხვის არხი — სარწყავი სისტემა აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. იწყება ჯავის მუნიციპალიტეტში, მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა ნაპირიდან. მიემართება მდინარის პარალელურად სამხრეთისკენ, შემდეგ — სამხრეთ-დასავლეთისკენ, გადადის მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ხეობაში და მთავრდება სოფელ ხეთაგუროვთან. სიგრძე 27 კმ. ექსპლუატაციაშია 1948 წლიდან. რწყავს ჯავის (51 ჰა), ქურთის (1583 ჰა), თიღვისა (2194 ჰა) და გორის (666 ჰა) მუნიციპალიტეტების ბაღ-ვენახებსა და ყანებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს არხები
არწივანი
არწივანი (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „ჯინისი“ ) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში ). მდებარეობს წალკის ქვაბულში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრზე, წალკიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 304 კაცი. შედიოდა კუშჩის თემში. არწივანის მიდამოებში მდებარეობდა ისტორიული სოფელი კარუშეთი.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეონიდ ზორინი
ლეონიდ ზორინი (Леонид Генрихович Зорин; დ. 3 ნოემბერი, 1924, ბაქო — გ. 2020) — რუსი დრამატურგი. ავტორია სხვადასხვა პიესებისა და ფილმების სცენარებისა. სცენარის ავტორია ფილმებისა „მშვიდობა ახალმოსულს“ (1961), „მეგობრები და წლები“ (1965) და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:რუსი დრამატურგები
ლუის მენა
ლუის მენა (ესპ. Luis Mena) ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 29-ე პრეზიდენტი. 1910 წელს ხოსე სანტოს სელაიას მთავრობის დამხობის შემდეგ გაპრეზიდენტდა. თუმცა მოგვიანებით მას კიდევ მიეცემა შესაძლებლობა გაძღოლოდა ნიკარაგუის მთავრობას 1912 წელს. იგი იყო ლიბერალური პარტიის წევრი. ლიბერალ ხოსე ხუან ესტრადასა და კონსერვატორ ემილიანო ჩამოროსა და ადოლფო დიასთან ერთად შექმნა კოალიციური მთავრობა.
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
პანაი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|კუნძული პანაი.
Gösser
thumb|Gösser
პანაი
კუნძულის ფართობი შეადგენს 12,011 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის ფართობის მიხედვით 65-ე ადგილი უკავია. 2007 წლის აღწერის შედეგეგად, მოსახლეობა შეადგენს 3,973,877 ადამიანს. კუნძულზე მოსახლეობით უდიდესი ქალაქია ილოილო (მოსახლ. 418,710).
Gösser
გესერი (Gösser) — ავსტრიული ლუდის მარკა, გამოდის გესის ლუდსახარშში ავსტრიის ქალაქ ლეობენში, შტირიის ფედერალური მიწა. პროდუქტი ამ დასახელებით 1860 წლიდან გამოდის. 2003 წლიდან მარკა Heineken-ს ეკუთვნის.
პანაი
კუნძული მოქცეულია სუბეკვატორულ სარტყელში. ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 3000 მმ-ს. კუნძულზე მიედინება მდინარეები: აკეანი, ბანისა, ილოილო და პანაი.
კატეგორია:ფილიპინების კუნძულები კატეგორია:პანაი კატეგორია:აკლანის კუნძულები კატეგორია:ანტიკეს პროვინციის კუნძულები კატეგორია:კაპისის კუნძულები კატეგორია:ილოილოს კუნძულები
Gösser
ისტორია
1860 წელს 28 წლის ლუდის მხარშავმა მაქს კობერმა მონასტრის ქონება შეიძინა და მალე აქ შეიქმნა ზემო შტირიაში ყველაზე მსხვილი ლუდსახარში. 1892 წლისათვის აქ წელიწადში 70 000 ლიტრამდე ლუდი იწარმოებოდა. 1893 წელს კერძო საწარმო სააქციო საზოგადოებად იქცა, რომელმაც ქალაქში ბევრი სხვა ლუდსახარშიც იყიდა. 1921 წლისათვის კომპანია Brauerei Falkenstein-მა შეიერთა ლენცში. 30-იანი წლების დასაწყისისათვის აქ უკვე 400 000 ლიტრზე მეტი ლუდი იწარმოებოდა. 1973 წელს Reininghaus AG-თან გაერთიანების შემდეგ კომპანია Steirerbrau დაარსდა. 1992 წელს ფირმა Union Österreich AG-მა შეიძინა, 2003 წელს კი, Heineken-ის ლუდსახარში კონცერნის შემადგენლობაში შევიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიული ლუდი
ძვ. წ. 200
გარდაიცვალნენ
*
The Understanding
The Understanding — ნორვეგიული ელექტრონული დუეტ Röyksopp-ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2005 წელს. ალბომის სპეციალურ გამოცემას თან ახლდა მეორე დისკიც, დამატებითი ხუთი კომპოზიციით.
სქოლიო
კატეგორია:Röyksopp-ის ალბომები კატეგორია:2005 წლის ალბომები კატეგორია:Astralwerks-ის ალბომები კატეგორია:Wall of Sound-ის ალბომები
ბონა დეა
thumb|right|279პქ| ბონა დეას ტაძარი ძველ რომში ბონა დეა ან ფავნა (Bona Dea რაც თარგმანში ნიშნავს კეთილ ქალღმერთს) — რომაულ მითოლოგიაში ქალთა მფარველი ქალღმერთი. ასევე ითვლებოდა რომის და რომაელთა მფარველადაც. რომაული ლიტერატურული წყაროების მიხედვით ის რომში დიდი საბერძნეთის კულტურიდან შევიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
Brahma
Brahma — ბრაზილიური ლუდის ბრენდი. თავიდან ეკუთვნოდა კომპანია Manufatura de Cerveja Brahma Villiger & Companhia. დაარსდა 1888 წელს რიო-დე-ჟანეიროში. ამჟამად კომპანია InBev-ის მფლობელობაშია. ლუდი Brahma შედის იმ სამეულში, რომელიც ყველაზე გაყიდვადი ბრენდია InBev-ის კონცერნში со Stella Artois და Beck's=თან ერთად. შედის მსოფლიოში 10 ყველაზე გაყიდვად ლუდის ბრენდში.
ისტორია
1888 წელს იოზეფ ვილიგერმა, ემგრანტმა შვეიცარიიდან, რიო-დე-ჟანეიროში დააარსა ლუდსახარში კომპანია Brahma Villiger & Cо, რომელიც უშვებდა ლუდს სახელად Brahma. თავიდან კომპანიაში მუშაობდა 32 ადამიანი, საწარმოო სიძლიერეს კი 12 000 ლიტრი ლუდი შეადგენდა დღეში. 1934 წელს, ბრენდი Brahma გახდა ყველა პოპულარული ლუდი ბრაზილიაში, რომლის ყოველწლიური ლუდის წარმოება 30 მილიონი ლიტრი იყო. ამ წელსვე Brahma-ს გამოშვება შუშის ბოთლში დაიწყეს (მანამდე მხოლოდ კასრებით იყიდებოდა). დღეს (1999 წლიდან) ბრენდი ეკუთვნის ბელგიურ კონცერნ InBev-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლუდი
პალავანი
პალავანი — უდიდესი კუნძული პალავანის პროვინციაში, ფილიპინები. პალავანი მნიშვნელოვნადაა დაშორებული ფილიპინების სხვა კუნძულებს. ეს ტერიტორია ნაკლებ განვითარებულია, მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ ძველი ტრადიციებს მისდევს.
პალავანზე მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 430 000 ადამიანს. კუნძულის უმაღლესი წერტილია მთა მანტალინგაჯანი (2,085 მ). ფართობი შეადგენს 12,189 კმ²-ს და მსოფლიოს კუნძულებს შორის 64-ე ადგილი უკავია ფართობის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილიპინების კუნძულები კატეგორია:პალავანის კუნძულები
თეთრკბილა ბრუცა
თეთრკბილა ბრუცა (Spalax leucodon) — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი ბრუცასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 15-24 სმ აღწევს. ზურგი მოყავისფროა, მუცელი – მუქი ნაცრისფერი. ბოლქვიანი ნარგავების მოყვარულია. ამიტომ თეთრკბილა ბრუცა სოროს თხრის მთის სტეპებში, სადაც მცენარეული ფესვებით იკვებება. აქტიურია როგორც დღისით, ისე ღამით. გვხვდება მთათა ციცაბო ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 1400-2400 მ სიმაღლეზე. მისი გავრცელების არეალია: ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ბულგარეთი, საბერძნეთი, უნგრეთი, ჩრდილოეთი მაკედონია, რუმინეთი, სერბეთი, მონტენეგრო, თურქეთი და უკრაინა. თეთრკბილა ბრუცა გვხვდება საქართველოშიც, კერძოდ წალკაში და ახალქალაქის პლატოზე.
სქოლიო
კატეგორია:ბრუცა
ლაიფციგის ბრძოლა
ლაიფციგის ბრძოლა, ხალხთა ბრძოლა, ერების ბრძოლა (Völkerschlacht bei Leipzig) – ნაპოლეონის ომებისა და მსოფლიო ისტორიაში პირველ მსოფლიო ომამდე ყველაზე მსხვილი ბრძოლა. ბრძოლაში ნაპოლეონმა განიცადა მარცხი მეექვსე კოალიციასთან, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ რუსეთის, ავსტრიის, პრუსიისა და შვედეთის მოკავშირე არმიები. ეს ბრძოლა ასევე ცნობილია ხალხთა ბრძოლის სახელით.
ბრძოლა მიმდინარეობდა საქსონიაში, ორივე მხრიდან საომარ მოქმედებებში მონაწილეობდნენ გერმანელი ჯარისკაცები. თავდაპირველად ნაპოლეონის არმიამ წარმატებით მოიგერია შეტევა, თუმცა 19 ოქტომბერს დიდი დანაკარგებით დაიწყო უკან დახევა. ხალხთა ბრძოლაში ნაპოლეონი დამარცხდა. ლაიფციგის ბრძოლით დასრულდა ნაპოლეონის ომების 1813 წლის კამპანია, რომლის შედეგადაც ნაპოლეონის მმართველობის ქვეშ მხოლოდ საფრანგეთი დარჩა. მოკავშირეთა ჯარები 1814 წლის მარტში პარიზში შევიდნენ. ნაპოლეონი აიძულეს გადამდგარიყო და გადაასახლეს კუნძულ ელბაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები კატეგორია:1813 კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები კატეგორია:იტალიის ბრძოლები კატეგორია:პოლონეთის ბრძოლები კატეგორია:პრუსიის ბრძოლები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
ძვ. წ. 168
გარდაიცვალნენ
*
თამარ სანიკიძე
თამარ სანიკიძე (დ. 30 აგვისტო, 1978) — საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი 2013 წლის ივლისიდან 2016 წლის ივნისამდე.
დაიბადა თბილისში. 1999 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ინგლისური ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. 2000 წელს საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი სახელმწიფო მმართველობაში.
2005—2009 წლებში მუშაობდა საქართველოში ურბანული ინსტიტუტის წარმომადგენლობაში, ხოლო 2009 წლიდან 2012 წლის ოქტომბრამდე საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტში. 2012 წლის ოქტომბერში დაინიშნა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის, გიორგი მარგველაშვილის მოადგილედ.
2013 წლის ივლისში, როდესაც გიორგი მარგველაშვილმა საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად დატოვა მინისტრის პოსტი, დაინიშნა განათლებისა და მეცნიერების მინისტრად. ეს პოსტი მას 2016 წლის 3 ივნისამდე ეკავა, როდესაც პრემიერ-მინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა ის ალექსანდრე ჯეჯელავათი შეცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
Lasioglossum mesoviride
Lasioglossum mesoviride — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1974 წელს.
სქოლიო
mesoviride
მტევანი
მტევანი — მცენარის ყვავილედი, რომლის დაუტოტავ მთავარ ღერძზე თანაბარყუნწიანი ყვავილები სხედან. ასეთ ყვავილედში ყვავილები აკროპეტალურად — ქვემოდან ზემოთ თანდათანობით იშლება. აქვს შოთხვს, შროშანას, ხანჭკოლას და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
ძვ. წ. 149
გარდაიცვალნენ
*
ფერდინანდ ავსტრიელი (ასტურიის პრინცი)
ფერდინანდ ავსტრიელი (Fernando de Austria, Ferdinand von Österreich; დ. 4 დეკემბერი, 1571, მადრიდი, ესპანეთი ― გ. 18 ოქტომბერი, 1578, მადრიდი, ესპანეთი) ― ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ისა და დედოფალ ანა ავსტრიელის უფროსი ვაჟი. ასტურიის პრინცი დაბადებიდან გარდაცვალებამდე.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|317x317პქ|ფილიპეს მიერ ფერდინანდის მემკვიდრედ გამოცხადება, შესრულებულია [[ტიციანი|ტიციანის მიერ, 1572-1575 წლებში]] ფერდინანდი დაიბადა 1571 წლის 4 დეკემბერს მადრიდში, ალკასარის სამეფო სასახლეში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ისა და მისი მეოთხე ცოლის, დედოფალ ანა ავსტრიელის უფროსი ვაჟი. აღსანიშნავია, რომ მისი მშობლები ერთმანეთისათვის ბიძა-დისშვილი იყვნენ, თუმცა, მიუხედავად მათი ასეთი სისხლისმიერი კავშირისა, ფერდინანდს გენეტიკური დაავადებები არ ჰქონია. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია ესპანეთის მეფე კარლოს I და დედოფალი ისაბელ პორტუგალიელი, ხოლო დედის მხრიდან საღვთო რომის იმპერატორი მაქსიმილიან II და იმპერატრიცა მარია ესპანელი იყვნენ.
როგორც მეფის ერთადერთი და უფროსი ძე, იგი დაბადებიდანვე ფლობდა ასტურიის პრინცის წოდებას. ფერდინანდი უმეტეს დროს დედასთან ატარებდა, რომელიც ძირითადად თავისი გერების, ანუ ფერდინანდის უფროსი ნახევარ-დების, ისაბელ კლარა ეუხენიასა და კატალინა მიკაელას აღზრდით იყო დაკავებული. ისინი მამამისს თავისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელიზაბეტ დე ვალუასაგან ჰყავდა, რომელიც მშობიარობისას გარდაიცვალა ფერდინანდის დაბადებამდე სამი წლით ადრე.
1573 წლის 31 მაისს სან-ხერონიმო-ელ-რეალში ფილიპე II-მ ფერდინანდი ოფიციალურად გამოაცხადა ასტურიის პრინცად.
პრინცი ფერდინანდი 1578 წლის 18 ოქტომბერს გარდაიცვალა მადრიდში, დიზინტერიისაგან. ამ დროს იგი 6 წლის იყო. იგი დაკრძალეს ესკორიალში, ასტურიის პრინცის თანამდებობაზე კი იგი მისმა ძმამ, დიეგომ შეცვალა, რომელიც ასევე მალევე დაიღუპა, საბოლოოდ კი ესპანეთის ტახტი მათმა მესამე ძმამ, ფილიპე III-მ დაიკავა.
წინაპრები
ფერდინანდ ავსტრიელის წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1571 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1578 კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:ასტურიის პრინცები კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა
სკანდალი (1944 წლის ფილმი)
სკანდალი (Hets) — შვედური ფილმი, გადაღებული 1944 წელს ალფ შებერგის მიერ, ინგმარ ბერგმანის სცენარით. ფილმი სექსის, ვნებისა და მკვლელობის შესახებაა და ბერგმანის ფაქტობრივ სარეჟისორო დებიუტად ითვლება, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მთავარი რეჟისორი ალფ შებერგი იყო. კინოფილმმა კანის ფესტივალის გრან პრი „ოქროს პალმის რტო“ მიიღო 1946 წელს საუკეთესო რეჟისურისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედური ფილმები კატეგორია:1944 წლის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
ძვ. წ. 146
გარდაიცვალნენ
*
ორინოკო
ორინოკო — სამხრეთ ამერიკის ერთ-ერთი უგრძესი მდინარე (სიგრძე 2140 კმ). მისი აუზის ფართობი 880 000 კმ²-ს შეადგენს, საიდანაც 76,3% ვენესუელის ტერიტორიაზე მდებარეობს, დანარჩენი კი კოლუმბიის. ორინოკო და მისი შენაკადები, ვენესუელის აღმოსავლეთ და შიდა რეგიონების მთავარ სატრანსპორტო სისტემას წარმოადგენს. მდინარე სათავეს იღებს ვენესუელა-ბრაზილიის საზღვარზე, კერო-დელგადო-ჩალბაუდის მთიდან, ზღვის დონიდან 1 047 მეტრზე. ეს სათავე მხოლოდ 1951 წელს იქნა აღმოჩენილი ვენესუელურ-ფრანგული ჯგუფის მიერ.
ორინოკოს შესართავი ატლანტის ოკეანესთან, მესამე მოგზაურობისას 1498 წელს, აღწერა ქრისტეფორე კოლუმბმა. 1800 წელს, მდინარის აუზს იკვლევდა ალექსანდერ ჰუმბოლდტი, რომელმაც შემდგომ აქაური ფლორისა და ფაუნის შესახებ სტატიები გამოაქვეყნა, სადაც იუწყებოდა ამ ტერიტორიაზე მდინარის ვარდისფერი დელფინების არსებობას. მინი|left|250პქ|ორინოკოს აუზი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის მდინარეები კატეგორია:კოლუმბიის მდინარეები კატეგორია:ორინოკოს აუზი
ტიგრაი
ტიგრაი — ხალხი ჩრდილოეთ ეთიოპიაში. დიდი ნაწილი კომპაქტურად ცხოვრობს ტიგრაის რეგიონსა და ერიტრეაში, რაოდენობა — დაახლოებით 10,139,400. ენა — ტიგრაი, განეკუთვნება სემიტური ენების სამხრეთ-პერიფერიულ ჯგუფს. რელიგია — ქრისტიანობა (ერიტრეას მართლმადიდებელი ეკლესია). განსახლების ძირითადი რაიონია ძველი ეთიოპიის აქსუმის სამეფოს ტერიტორია. ძირითადად მისდევენ მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას, აგრეთვე ხელოსნობასა და ვაჭრობას.
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:ერიტრეას ეთნიკური ჯგუფები
იური ჟდანოვი
იური ჟდანოვი ( დ. 20 აგვისტო, 1919, ტვერი —  გ. 19 დეკემბერი, 2006, დონის როსტოვი ) — საბჭოთა და რუსი მეცნიერი, როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი 1957-1988 წლებში.
ქიმიურ მეცნიერებათა დოქტორი, ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1948), პროფესორი (1961), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1970 წლის 24 ნოემბრიდან ზოგადი და ტექნიკური ქიმიის (ქიმია) მიმართულებით). მეცნიერების დარგში სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1983) ნაშრომისთვის "აზოვის ზღვის ეკოსისტემის მათემატიკური სიმულაციური მოდელის შექმნა".
საბჭოთა პარტიის ლიდერის ანდრეი ჟდანოვის ვაჟი, იოსებ სტალინის სიძე. სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრი (1952-1956 წწ.).
აქტიურად მონაწილეობდა „ პავლოვის სესიაში “, შედეგად, საბჭოთა ფიზიოლოგია იზოლირებულ იქნა საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოებისგან, რამაც გამოიწვია გენეტიკის, ფიზიოლოგიის ფსიქოლოგიის, ფსიქიატრიის განვითარების შეფერხება.
ბიოგრაფია
იური ჟდანოვმა საშუალო სკოლა 1937 წელს დაამთავრა და მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის  ორგანული ქიმიის ფაკულტეტზე  ჩაირიცხა. მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1941 წელს დაამთავრა ორგანული ქიმიის სპეციალობით. სწავლის დასრულება დაემთხვა დიდი სამამულო ომის დაწყებას.
1941-1945 წლებში მსახურობდა წითელი არმიის მთავარ პოლიტიკურ სამმართველოში ინსტრუქტორად, შემდეგ — პროპაგანდისტ-მწერლად.
1945 წლიდან მუშაობდა ასისტენტად მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (აკადემიკოს ა. ნესმეიანოვის ხელმძღვანელობით), პარალელურად სწავლობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში ბ. კედროვის ხელმძღვანელობით.
1947 წლიდან მუშაობდა საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის აპარატში  გაერთიანებული კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების სამეცნიერო განყოფილების გამგედ, 1947 წლის ივლისიდან  იყო  საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების მეცნიერების სექტორის უფროსი.
1948 წელს დაასრულა ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ჰომოლოგიის ცნება ორგანულ ქიმიაში“ და გახდა ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მფლობელი.
დაპირისპირება გენეტიკის საკითხებზე
1948 წლის 10 აპრილს ჟდანოვი რეგიონალური პარტიული კომიტეტების ლექტორების სემინარზე პოლიტექნიკურ მუზეუმში გამოვიდა მოხსენებით თემაზე "თანამედროვე დარვინიზმის საკამათო საკითხები", სადაც მან გააკრიტიკა ტროფიმ ლისენკო.
როდესაც ამის შესახებ ინფორმაცია ლისენკოს მიუვიდა, საჩივრები მისწერა სტალინსა და იურის მამას, ანდრეი ჟდანოვს. შედეგად, 31 მაისს, პოლიტბიუროს სხდომაზე სტალინმა ლისენკოს დაუჭირა მხარი და ჟდანოვები გააკრიტიკა.
ამას მოჰყვა ლენინის სახელობის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საკავშირო აკადემიის აგვისტოს სესია (1948), სადაც კლასიკური გენეტიკა დისკრედიტებულად გამოცხადდა. ამის შემდეგ გენეტიკურ კვლევებში ჩართული მრავალი მეცნიერი სამსახურიდან გაათავისუფლეს. იური ჟდანოვის მონანიების წერილი გამოქვეყნდა 1948 წლის 7 აგვისტოს  გაზეთ "პრავდაში", ლენინის სახელობის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საკავშირო აკადემიის  სასესიო  სხდომის დასრულების დღეს. მალე, 1948 წლის 31 აგვისტოს, იურის მამა გარდაიცვალა გულის შეტევით საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სანატორიუმში.
ორი წლის შემდეგ, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიისა და სსრკ სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიის ე.წ. პავლოვის სესიაზე (1950 წლის ივნისი), ჟდანოვი უპირობოდ გაჰყვა სტალინის პოლიტიკას და აკრიტიკებდა გენეტიკოსებს.
1950 წლის დეკემბრიდან ჟდანოვი გახდა გაერთიანებული კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის - მეცნიერებისა და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების განყოფილების გამგე, 1952 წლის ივლისიდან 1953 წლის 25 მარტამდე იკავებდა უმაღლესი. სკკპ ცენტრალური კომიტეტის საგანმანათლებლო დაწესებულებების საბუნებისმეტყველო და ტექნიკური მეცნიერებების განყოფილების გამგის თანამდებობას. სკკპ მე-19 ყრილობაზე (1952 წლის ოქტომბერი) ) აირჩიეს სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად.
იური ჟდანოვი მონაწილეობდა სახელმწიფო ანტისემიტიზმის პოლიტიკაში სტალინის მმართველობის გვიანდელ წლებში. 1950 წლის ოქტომბერში, სუსლოვისადმი მიწერილ მემორანდუმში, ჟდანოვმა ყურადღება გაამახვილა საბჭოთა მეცნიერებზე, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს საბჭოთა მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების კერძოდ, სსრკ-ში ბირთვული სარაკეტო იარაღის განვითარებაში.
1953 წლიდან მუშაობდა ასისტენტად, შემდეგ როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტად და პროფესორად, ხოლო 1953 წლიდან 1957 წლამდე — საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის როსტოვის რეგიონალური კომიტეტის მეცნიერებისა და კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელად.
1957 წელს დაიცვა მეორე სადოქტორო დისერტაცია, მიენიჭა ქიმიურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი და ასოცირებული პროფესორის წოდება.
1957-1988 წლებში მუშაობდა როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორად. მისმა ყოფილმა მოადგილე. ვ. სედლეცკიმ აღნიშნა, რომ ჟდანოვის მიერ რუსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობიდან გადადგომა განპირობებული იყო იმით, რომ პერესტროიკის დაწყებისთანავე დაიწყო მისი დევნა „მხოლოდ მისი გვარისა“ და მამის გამო.
1960 წელს დაიცვა დისერტაცია ქიმიურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხზე და 1961 წელს მიიღო პროფესორის წოდება.
1962 წლიდან 1995 წლამდე იყო როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბუნებრივი და მაკრომოლეკულური ნაერთების ქიმიის კათედრის გამგე.
1969 წლიდან იკავებდა ჩრდილოეთ კავკასიის უმაღლესი განათლების სამეცნიერო ცენტრის გამგეობის თავმჯდომარის თანამდებობას.
1972 წლიდან ის ასევე იყო ჟურნალ “ ჩრდილოეთ კავკასიის რეგიონის უმაღლესი სასწავლებლების მაცნეს "მთავარი რედაქტორი (რუს. Известия вузов. Северо-Кавказский регион »)1995 წლიდან —  ჟურნალ "კავკასიის მეცნიერული აზროვნების"  (რუს. «Научная мысль Кавказа») მთავარი რედაქტორი.  ასევე  იყო საერთაშორისო თეორიული და სოციალურ-პოლიტიკური ჟურნალის „მარქსიზმი და თანამედროვეობა“ სარედაქციო და საგამომცემლო კოლეგიის წევრი.
გარდაიცვალა 2006 წლის 19 დეკემბერს. დაკრძალეს ჩრდილოეთის სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:სკკპ-ის XXVII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXVI ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXV ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXIV ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXIII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXI ყრილობის დელეგატები კატეგორია:რუსი მემუარისტები კატეგორია:რსფსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფოსები კატეგორია:რუსი ქიმიკოსები კატეგორია:საბჭოთა ქიმიკოსები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ყამირი მიწების ათვისებისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა ვეტერანის ორდენით დაჯილდოებულები კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:მოსკოვის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორები
ოპერაცია კიევი
ოპერაცია კიევი — სამხედრო-ტაქტიკური ოპერაცია ჩატარებული პოლონეთის მიერ იუზეფ პილსუდსკის ხელმძღვანელობით ცენტრალური და აღმოსავლეთ უკრაინის ბოლშევიკებისთვის ჩამოსართმევად, რომელიც იმჟამად პოლიტიკურად გახლეჩილი იყო, როგორც საბჭოთა, ისე ადგილობრივი და უცხოური წარმომავლობის მოწინააღმდეგე ფრაქციებს შორის.
ოპერაციის გაცხადებული მიზანი ფორმალურად დამოუკიდებელი უკრაინის შექმნა იყო, რომელიც პოლონეთის გავლენის ქვეშ იქნებოდა, თუმცა უკრაინის მოსახლეობის ნაწილი ამ იდეას ენთუზიაზმით არ ეკიდებოდა, ვინაიდან ესეც ახალ ოკუპაციად აღიქმებოდა. შესაბამისად უკრაინის მოსახლეობის ერთი ნაწილი პოლონელების მხარეს იბრძოდა, მეორე კი ბოლშევიკების.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:კიევი
ძვ. წ. 133
გარდაიცვალნენ
*
მტევანფარფლიანები
მტევანფარფლიანები (Crossopterygii) — ძვლიანი თევზების ჯგუფი. მათი მკერდისა და მუცლის ფარფლები გრუნტზე ცოცვასაა შეგუებული. აქვს 2 მოკლე ზურგის ფარფლი. მრავალ მათგანს კუდის ფარფლზე მესამე, მცირე ლაპოტი გააჩნია. მტკნარი წყლისა და ზღვის ცხოველებია. ცნობილია ქვედა დევონიდან. მათი უმრავლესობა მეზოზოურის დასასრულს ამოწყდა. თანამედრობე მტევანფარფლიანებიდან ცნობილია 1 სახეობა — ლატიმერია. ადრე მტევანფარფლიანებს შეცდომით აკუთვნებდნენ მრავალფარფლიანებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძვლიანი თევზები
Lasioglossum messoropse
Lasioglossum messoropse — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2002 წელს.
სქოლიო
messoropse
უაზა
უაზა — დეპარტამენტი საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, პიკარდიაში.
ძვ. წ. 44
გარდაიცვალნენ
*
უაზა
ისტორია
უაზა არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
უაზის ფართობია 	5,860 კმ². 2005 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 785,967 ადამიანს შეადგენს და მას 25-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 134 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. უაზის მმართველია ივ რომი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
სტაროკოსტეევო
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (96 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ბელონა
ბელონა (Bellona სიტყვა Bellum - ომიდან) — ძველრომაული ომის ქალღმერთი, შედიოდა მარსის გარემოცვაში. თავდაპირველად იგი საბინური ქალღმერთი იყო. ითვლებოდა მარსის დედად, ზოგი თქმულებით კი დად ან გამზრდელად და ქვესკნელის ქალღმერთად. ძვ. წ. 458 წელს მის პატივსაცემად აიგო ტაძარი, რომელთანაც ტარდებოდა ომის გამოცხადების ცერემონია. ფეციალი ქურუმები შუბს სტყორცნოდნენ ადგილს, ომლიც მტრის მიწების სიმბოლო იყო.
ძვ. წ. I საუკუნიდან ბელონას აიგივებდნენ კაპადოკიელ ქალღმერთ მასთან და მისმა კულტმა ორგიული სახე მიიღო, რომელშიც რომის მოქალაქეებს არ შეეძლოთ მონაწილეობის მიღება. ბელონას უცხოეკლები ემსახურებოდნენ. ბელონას კულტი, სხვა აღმოსავლურ კულტებთან ერთად რომში III საუკუნიდან გავრცელდა, მისი ქურუმები შავ სამოსს და მაღალ ქუდებს ატარებდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული ქალღმერთები
ვასილი IV
366px|thumb|right|რუსეთის მეფე ვასილი IV იჩოქებს პოლონეთის მეფის სიგიზმუდ III-ის წინ. [[ვარშავა 1610 წელი]] ვასილი IV  (Василий IV Иванович Шуйский; დ. 22 სექტემბერი, 1552 — გ. 12 სექტემბერი, 1612) — რუსეთის ცარი 1606-1610 წლებში. 1610 წელს ცრუდიმიტრი II-მ ტახტიდან ჩამოაგდო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1552 კატეგორია:გარდაცვლილი   12 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1612
ოპტიკური ილუზია
300px|thumb|ოპტიკური ილუზია: სურათზე კვადრატი A ზუსტად იგივე ნაცრისფერია, რაც კვადრატი B. ოპტიკურ ილუზიას ადამიანის მხედველობის სისტემა შეცდომაში შეჰყავს, იმის წარმოსახვით რაც არ არსებობს, ან არსებულის არასწორი წარმოსახვით. არსებობს ფიზიოლოგიკური ილუზიები და შემეცნებითი ილუზიები. მირაჟი ბუნებრივი ილუზიის მაგალითია, რაც ოპტიკურ ფენომენს წარმოადგენს, სხვა მაგალითია მთვარის ხილული სიდიდის ვარიაცია (მცირეა ზენიტზე, დიდია ჰორიზონტთან), თუმცა ეს არ არის ოპტიკური ფენომენი, არამედ უფრო შემეცნებითი ან კოგნიტიური ილუზიაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოპტიკური ფენომენი ილუზია
მედვიე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის ტბები
Blood Sugar Sex Magik
Blood Sugar Sex Magik — ჯგუფ Red Hot Chili Peppers-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1991 წლის 24 სექტემბერს. ალბომს დიდი პოპულარობა ხვდა წილად, სინგლების Give It Away, Under the Bridge და Breaking the Girl დახმარებით.
სქოლიო
კატეგორია:1991 წლის ალბომები კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით
ბექა I
ბექა I ჯაყელი (დ. დაახლ. 1240 ― გ. 1306) ― სამცხის მმართველი 1285-1306 წლებში.
ბექა I-ის სამფლობელო-საგამგეო (სამცხე, აჭარა, შავშეთი, ჭანეთი, კლარჯეთი, ტაოს უდიდესი ნაწილი, კოლა, არტაანი და ჯავახეთის მრავალი სოფელი) გადაჭიმული იყო ტაშისკარიდან (ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი) კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზერუმი) და შავ ზღვამდე. 1266-1334 წწ. ეს მხარე გამოყოფილი იყო ერთიანი საქართველოს სამეფოსაგან და ცალკე პოლიტიკური ერთეულს წარმოადგენდა. ბექა I ილხანთა სახელმწიფოს ვასალი იყო. ყაენებს ხარკს უხდიდა და თავისი ჯარით მათს ლაშქრობებში მონაწილეობდა. მიუხედავად ამისა, სამხრეთ საქართველოს პოლიტიკური კავშირი დანარჩენ საქართველოსთან მაინც არსებობდა. ბექა I საქართველოს მეფეთა მანდატურთუხუცესის სამოხელეო ტიტულს ატარებდა. მის დროს საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრებთან მომძლავრებულმა თურქებმა განაახლეს აგრესია საქართველოს მიმართ, მაგრამ ბექა I-მა დაამარცხა და განდევნა ისინი (აზატ მოსეს ლაშქრობა საქართველოში). ბექა I იყო ქართული პოლიტიკური გავლენის აქტიური დამცველი ტრაპიზონის სამეფოში, რომელსაც იმხანად საქართველოს მეფის ხელისუფლების დასუსტების გამო შეიძლებოდა ბიზანტია დაუფლებოდა. თვით ტრაპიზონშიც ერთმანეთს ებრძოდა ორი პოლიტიკური დაჯგუფება - ქართული და ბიზანტიური. გაიმარჯვა ქართულმა პოლიტიკურმა დასმა. ამისი ერთგვარი გამოხატულება იყო კეისარ ალექსი II-ის (1297-1330) დაქორწინება ბექა I-ის ასულზე. ბექა I-ის მეორე ასული ნათელა იყო დემეტრე II თავდადებულის მეუღლე. მათი ვაჟი გიორგი (შემდგომში გიორგი V ბრწყინვალე) ბექა I-ის ოჯახში აღიზარდა.
ოჯახი
ბექა მანდატურთუხუცესის პირველი ცოლი ვახახი მოხსენიებულია მატიანესა და სინას მთის აღაპებში, ხოლო მეორე ცოლი — მარინე, ანჩისხატის კარედის წარწერებსა და სინოდალურ კანტორის აღაპთა ნუსხაში №507.
ანჩისხატის წარწერებში ასევე მოხსენიებულნი არიან შვილები: საგრის, ყვარყვარე და შალვასთან ერთად.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები კატეგორია:დაბადებული 1240 კატეგორია:გარდაცვლილი 1306 კატეგორია:ჯაყელები
ირლანდიის სასარგებლო წიაღისეული
ირლანდია ფლობს თუთიის, ტყვიისა და ვერცხლის მნიშვნელოვან ბაზას. ქვეყანა აგრეთვე მდიდარია ტორფით, ბარიტითა და ოქროთი. მცირე რაოდნეობით მოიპოვება ქვანახშირი, ბუნებრივი აირი, სპილენძი, რკინის მადანი და სხვა.
ტაბულა 1. — ირლანდიის ძირითადი სასარგებლო წიაღისეული 1998-1999 წლების მიხედვით
სასარგებლო წიაღისეულის ცალკეული სახეობები
თუთია — თუთიის ბაზის საფუძველს ირლანდიაში წარმოადგენს საბადოები ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში: ნავანი (Navan), ლიშინი (Lisheen), სილვერმაინსი (Silvermines) და გალმოი (Galmoy), რომელთა საერთო მარაგი წარმოადგენს ამ მეტალის, დაახლოებით, 9%-ს ევროპაში და 1.6%-ს მსოფლიოში.
ქვანახშირი — მცირე საბადო.
სპილენძი — ავოკის რაიონში მდებარეობს სპილენძ-პირიტის საბადო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირლანდია კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეული კატეგორია:ირლანდიის გეოლოგია
მუტალა
მუტალა (Motala) — ქალაქი შვედეთში, ესტერგეტლანდის ლენში. მდებარეობს ვეტერნის ტბის აღმოსავლეთ ნაპირზე და მიიჩნევა გეტას არხისა და მიმდებარე ტბების რეგიონის მთავარ ცენტრად. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 29 823 ადამიანს შეადგენს.
ისტორია
მუტალას ეკლესია XIII საუკუნით თარიღდება. საუკუნეთა განმავლობაში ის პატარა სოფლად რჩებოდა და წარმოადგენდა გაჩერებას შუა საუკუნეების შვედეთის ერთ-ერთი კულტურული ცენტრის — ქალაქ ვადსტენისკენ მიმავალ გზაზე. გარდა ამისა, მუტალაში საკუთარი საცხოვრებელი აიშენა მეფე გუსტავ ვაზამ, მოგვიანებით კი დედოფალმა კრისტინამ მისგან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარე მედევიზე საზაფხულო რეზიდენცია ააგო.
როდესაც XIX საუკუნის დასაწყისში გეტას არხი აშენდა, მუტალა არხზე ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. მან მიიღო სავაჭრო დასახლების სტატუსი, 1823 წელს პატარა პრივილეგია, 1881 წლის 1 აპრილს კი ქალაქის სტატუსი. 1971 წლის მუნიციპალური რეფორმის შემდეგ გახდა მუტალის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
სომა
სომა — დეპარტამენტი საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, პიკარდიაში.
გეოგრაფია
სომის ფართობია 6170 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 555,551 ადამიანს შეადგენს და მას მე-40 ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 90 ადამიანს.
ისტორია
სომა არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. სომის მმართველია დენიელ დიუბუა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ფოტიოს I
მინი|200პქ|ფოტიოს I ფოტიოს I (Φώτιος) — ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწე, მეცნიერი და მწერალი. ორგზის იყო კონსტანტინოპოლის პატრიარქი (858-867 და 877-886 წწ.). დაუპირისპირდა რომის პაპს და 878 წელს ბიზანტია რომის საეკლესიო მორჩილებისაგან დაიხსნა. ხელს უწყობდა ბიზანტიის ეკლესიის გავლენის გავრცელებას სლავებზე (ბულგარეთი, მორავია და რუსეთი).
ფოტიოს ეკუთვნის ეგზეგეტიკური და დოგმატიკური ხასიათის 324 ტრაქტატისაგან შემდგარი თეოლოგიური ნაშრომი „ამფილოქია“. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფოტიოსის 2 თხზულება: „ბიბლიოთეკა“ ანუ „მირიობიბლიონი“ და „ლექსიკონი“. „ბიბლიოთეკა“ 280 თავისაგან შედგება და შეიცავს ანტიკური ეპოქის თხზულებათა შესახებ ცნობებსა და ექსცერპტებს ამ თხზულებათაგან. „ლექსიკონი“ განმარტებითი ხასიათისაა. მისი სრული ტექსტი აღმოჩნდა 1959 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები კატეგორია:IX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ოლივერ მტუკუძი
მინი|250პქ|ოლივერ მტუკუძი და Black Spirits 2008 წელს ოლივერ „ტუკუ“ მტუკუძი (Oliver „Tuku“ Mtukudzi; დ. 22 სექტემბერი, 1952, ჰაიფილდი, ჰარარე) — ზიმბაბველი მუსიკოსი (მომღერალი და გიტარისტი), ჯგუფის „Wagon Wheels“ წევრი 1977 წლიდან.
ბიოგრაფია
ღრმა და ომახიანი ხმითა და ადამიანთა ყოველდღიურ ცხოვრებასა და გაჭირვებაზე სიმღერების წერის ტალანტით დაჯილდოებული მტუკუძი სიმღერების შესრულებას იწყებს 1977 წელს ბენდში „Wagon Wheels“ ტომას მაპფუმოსთან ერთად. მათი სინგლი „ძანდიმომოტერა“ ოქროს ფირფიტა გახდა, რასაც ტუკუს პირველი ალბომი მოჰყვა.
ზიმბაბვეს კორეკორეს ტომის წევრი, ტუკუ ძირითადად შონას ენაზე (ქვეყნის დომინანტური ენა), ასევე ნდებელესა და ინგლისურზე მღერის. საკუთარ ნაწარმოებებში ის რამდენიმე განსხვავებულ მუსიკალურ ტრადიციას აზავებს, რაც მის მუსიკას განსაკუთრებულ სტილს ანიჭებს, რომელსაც მისი ფანები „ტუკუს მუსიკას“ უწოდებენ.
მაპფუმოსგან განსხვავებით მტუკუძი თავს იკავებს პრეზიდენტ რობერტ მუგაბეს რეპრესიული მთავრობის პირდაპირი კრიტიკისგან, ვინაიდან, სავარაუდოდ, ის კვლავაც ამ ქვეყანაში ცხოვრობს. თუმცა მის რამდენიმე ყველაზე ემოციურ ჰიტში იგი შეფარვით აქილიკებს მხცოვან ავტორიტარულ მმართველს, მაგ. სიმღერაში „ნდაკუვარა“, სადაც მუგაბეს პარტიის მიერ გატარებული პოლიტიკური რეპრესიები ზიზღითაა მოხსენიებეული, და „ვასაკარა (შენ ბერდები)“, რომელიშიც მუგაბეს (ირიბად) გადადგომისკენ მოუწოდებს.
ოჯახი
ტუკუს ხუთი შვილი და ორი შვილიშვილი ჰყავს, რომელთაგან ორი ასევე მუსიკოსია. მისი ვაჟი, სემ მტუკუძი, ასევე წარმატებული მუსიკოსი, ავტოავარიის მსხვერპლი გახდა 2010 წლის მარტში. მტუკუძის ასევე ჰყავს ოთხი და და ერთი ძმა, აწ გარდაცვლილი.
თეოდორე ღაზა
თეოდორე ღაზა, ან თეოდორე ღაზისი (ბერძ. Θεώδορος Γαζής, Theodoros Gazis; იტალ. Teodoro Gaza; ლათ. Theodorus Gazes, Theodori Gazae; ასევე იწოდებოდა ეპითეტით Thessalonicensis (ლათ.) და Θεσαλλονικεύς, Thessalonikeus (ბერძ.) (დ. დაახ. 1400 – გ. 1475) — ბერძენი ჰუმანისტი და არისტოტელეს მთარგმნელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა თესალონიკეში, 1387 თურქების მიერ ქალაქის აღების შემდეგ. მისი დაბადების წელთან დაკავშირებით სხვადასხვა წყაროები სხვადასხვა ცნობებს იძლევიან – 1370, 1400, 1410 და 1415.
1429 წელს გადასახლდა იტალიაში, შეისწავლა ლათინური ენა და გააგრძელა მანუელ ქრისოლორის დაწყებული ტრადიცია, ბერძნული ენის გავრცელების კუთხით. სიენისა და ტოსკანის შემდეგ მიიწვიეს ფერარაში ბერძნული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1455 წელს რომის პაპის, ნიკოლოზ V-ს მიწვევით ჩადგა ნეაპოლის მეფის სამსახურში, ხოლო ორ წელიწადში, მეფის გარდაცვალების შემდეგ, დაბრუნდა რომში.
შემორჩენილია თეოდორე ღაზას ორი პორტრეტი, რომელთაგან ერთი (ქვემოთ) ბოტიჩელის ეკუთვნის.
სტაროკურუჩევო
სტაროკურუჩევო (Иҫке Ҡорос; Старокуручево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1478 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 170 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (69 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
გაეროს განვითარების პროგრამა
გაეროს განვითარების პროგრამა (United Nations Development Programme, UNDP) — დაარსებულია 1965 წელს გაეროს გენერალური ასამბლეის გადაწყვეტილებით გაეროს სპეცფონდისა და გაფართოებული ტექნიკური დახმარების პროგრამის შერწყმის გზით. ორგანიზაციის საქმიანობა ხორციელდება შემდეგი მიმართულებებით: დახმარების მიმღები ქვეყნებისათვის ექსპერტების და კონსულტანტების გაგზავნა, ტექნიკის და მოწყობილობების მიწოდება, კადრების მომზადება, სემინარების ორგანიზება და სხვა.
გაეროს განვითარების პროგრამას აქვს ოფისი 177 ქვეყანაში და ფაქტობრივად წარმოადგენს გაეროს სისტემის ორგანიზაციების მიერ განხორციელებელი საქმიანობისა და მრავალმხრივი დახმარების კოორდინატორს. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ორგანოა მმართველთა საბჭო 48 წევრის შემადგენლობით, რომელიც აირჩევა ეკონომიკური და სოციალური საბჭოს მიერ 3 წლის ვადით. ადმინისტრაციის ადგილსამყოფელია ნიუ-იორკი. ამჟამად მისი ადმინისტრატორია ახიმ შტაინერი. იგი ასევე წარმოადგენს ერთ-ერთ დამხმარე უწყებას გარემოს დაცვის გლობალური ფონდისათვის (GEF).
გაეროს განვითარების პროგრამის დაფინანსების წყაროა სახელმწიფოთა მთავრობების და საერთაშორისო ორგანიზაციების ნებაყოფლობითი შენატანები.
ისტორია
1965 წლის 22 ნოემბერს, გაერთიანებული ერების სახელმწიფოთა ლიდერები შეიკრიბნენ იმისათვის, რომ მსოფლიოში სიღარიბის წინააღმდეგ საბრძოლველად გაეროს განვითარების პროგრამა დაეარსებინათ. 1965 წლამდე არსებობდა გაერთიანებული პროგრამა ტექნიკურ დახმარებასთან დაკავშირებით ე. წ. ეპტა, (EPTA) რომელიც ექვსი სააგენტოს გაერთიანებით შეიქმნა. 1949 წელს დაარსდა გაეროს სპეციალური ფონდი, რომელიც ეპტა-სთან ერთად ტექნიკურ განვითარებაზე ზრუნავდა, მაგალითად იკვლევდა წყლისა და მიწის რესურსებს ბრაზილიაში.
1997 წლიდან დაფუძნდა UNDG, იმ მიზნით რომ განვითარების პროექტების უკეთესი კოორდინირება მომხდარიყო. ამ უკანასკნელის ხელმძღვანელი ამავდროულად გაეროს განვითარების პროგრამის ხელმძღვანელიცაა.
პროექტები
გაეროს განვითარების პროგრამა აქტიურად თანამშრომლობს გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციასთან და კიდევ 42 სახელმწიფოსთან უდაბნოს კალიის წინაღმდეგ საბრძოლველად. აღნიშნული პროექტი რამდენიმე წელიწადში წარმატებით დასრულდა.
1970 წლიდან განხორციელდა პირველი გლობალური პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავდა მექსიკაში დიდი ოდენობით პროტეინის შემცველი სიმინდის კულტივირებას. ამ პროგრამის ფარგლებში ასევე ხდებოდა ასობით ადამიანის ტრენინგი სხვადასხვა სახელმწიფოებიდან, რათა მომხდარიყო სიმინდს წარმოების გაუმჯობესება.
1977 წლიდან ამოქმედდა პროგრამა, სამშობლოში დაბრუნებული მეცნიერების მიერ ინფორმაციის გადაცემა, პროგრამა ითვალისწინებს ემიგრირებული ექსპერტების უკან სამშობლოში დაბრუნებას, რათა მათ საკუთარ მშობლიურ ენაზე შეძლონ დაგროვებული ცოდნის გაზიარება. პროექტი დაიწყო თურქი ინჟინერის თურქეთში დაბრუნებით და დღეს 25-ზე მეტ ქვეყანაში მოქმედებს.
1978 წლიდან მოქმედებს პროგრამა პალესტინელი ხალხისთვის, რომელიც ითვალისწინებს სკოლების, საავადმყოფოებისა და ფერმების აშენებას.
1980 წლიდან გაეროს განვითარების პროგრამა აქტიურად მუშაობს ე. წ. „მდინარის სიბრმავის“, პარაზიტული დაავადების წინააღმდეგ, ასევე ე. წ. guinea worm-ის წინააღმდეგ ნიგერიაში, რომელიც ასევე პარაზიტთა ოჯახის წარმომადგენელია და ძირითადად აფრიკაში ყოველ წლიურად 10 მილიონ ადამიანს აავადებს.
გაეროს განვითარების პროგრამა ექსპერტებისა და ანტი-კორუფციული მეთოდების გატარებით სხვადასხვა ქვეყნებში მხარს უჭერს დემოკრატიული ინსტიტუციების გაძლიერებას, (მაგ. არგენტინა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). გაეროს განვითარების პროგრამა აქტიურად უჭერს მხარს საარჩევნო დაკვირვებების პროცესებსაც.
გაეროს განვითარების პროგრამამ 1986 წლიდან დაიწყო პროექტი სახელწოდებით „Women in Development Division“ რომელიც გულისხმობს პროდუქტიულ პარტნიორობას UNIFEM-თან, რაც მსოფლიოში ქალთა საკითხებზე სხვადასხვა პროექტების დაფინანსებას გულისხმობს.