cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯეიმზ მაკ-გილი ბიუკენენი
საზოგადოებრივი არჩევანის თეორია
ამ მოსაზრების თანახმად, პოლიტიკური გადაწყვეტილებები, კენჭისყრის ორივე მხრიდან, იშვიათად მიიღება იმისთვის, რომ სხვა ვინმეს დაეხმაროს, გადაწყვეტილების მიმღები ცდილობს, დაეხმაროს საკუთარ თავს. ბიუკენენი ამტკიცებს, რომ ამომრჩეველთა და პოლიტიკოსთა ქცევის ანალიზით, მათი ქმედებების მარტივად პროგნოზირებაც შეიძლება.
ბიუკენენის მიხედვით, პოლიტიკა თანამშრომლობითი თამაშია. თანამეგობრობა ინდივიდთა ნებაყოფლობითი გაერთიანებაა მათი საერთო მოთხოვნილების დაკმაყოფილების მიზნით. ასეთ შემთხვევაში, ყოველ ინდივიდს ეძლევა საკუთარი ინტერესების დაცვის  შესაძლებლობა, რომელიც იმავდროულად შესაძლებელია თანამეგობრობის სხვა წევრების ინტერესებს დაუპირისპირდეს. ამ უფლების გამოყენება ყველას შეუძლია იმ გზით, რომ მას უფლება აქვს ვეტო დაადოს ნებისმიერ, მისთვის არახელსაყრელ გადაწყვეტილებაზე, ან საერთოდ დატოვოს თანამეგობრობა. ვინაიდან კოლექტიური მოქმედების მიზანია საერთო მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება,  ბუნებრივად ჩაითვლება ის სიტუაცია, რომლის დროსაც განსახილველი ვარიანტების შემოთავაზება ხდება თანამეგობრობის წევრთა მიერ. ამგვარად, ერთსულოვნების წესი პოლიტიკურ პროცესებს განიხილავს განუწყვეტელი დისკუსიების, კომპრომისებისა და შესწორებების სახით, რომელიც მანამდე გრძელდება, სანამ არ იქნება შეთავაზებული ყველასათვის მისაღები ვარიანტი.
სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში კატეგორია:ამერიკის ეროვნული ჰუმანიტარული მედლის მფლობელები კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები
გიორგი ჩაკვეტაძე
გიორგი ჩაკვეტაძე (დ. 29 აგვისტო, 1999) — საქართველოს ეროვნული და ასაკობრივი ნაკრებების ფეხბურთელი. ამჟამად ბელგიური საფეხბურთო კლუბ გენტიდან განათხოვრებულია სლოვაკურ საფეხბურთო კლუბ სლოვან ბრატისლავაში.
ბიოგრაფია
გიორგი ჩაკვეტაძე 1999 წლის 29 აგვისტოს დაიბადა თბილისში, მერაბ ჩაკვეტაძისა და მთვარისა რუხაძის ოჯახში. გიორგის მამა აფხაზეთიდან, კერძოდ ოჩამჩირის რაიონის სოფელ არადუდან იძულებით დევნილია.
გიორგიმ ვარჯიში ნორჩ დინამოში დაიწყო, სადაც მისი პირველი მწვრთნელი იყო თამაზ კოსტავა. ნორჩ დინამოელს მოჰყვა თბილისის დინამოს აკადემია და შემდეგ ძირითადი გუნდი. ჩაკვეტაძე, ქართული ფეხბურთის ფლაგმანში 2015 წელს ჩაირიცხა და 3 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი, დებიუტი კი 2016 წელს თანაქალაქურ ლოკომოტივთან ჰქონდა, როდესაც ოთარ კიტეიშვილი შეცვალა.
2017 წელს თბილისში გამართულ ევროპის 19 წლამდე ჩემპიონატზე დატოვებული კარგი შთაბეჭდილების შემდეგ, ჩაკვეტაძის შეძენით წამყვანი ევროპული გუნდები დაინტერესდნენ, პრესაში ვრცელდებოდა ინფორმაცია სხვადასხვა გუნდების შესახებ, რომელთა შორისაც იყვნენ ლევერკუზენი, ჰოფენჰაიმი, ლივერპული, ტოტენჰემი და ბაიერნი, განსაკუთრებით დიდი იყო ინტერესი ამ უკანასკნელისგან, რომლის პრეზიდენტი ული ჰიონესი პირადად იყო ტრანსფერის განხორციელებით დაინტერესებული. საბოლოოდ, გიორგის აგენტების გოგა გახოკიძისა და ლაშა ჯაკობიას ჩართულობით, გიორგიმ ბელგიურ გუნდ გენტზე შეაჩერა არჩევანი, რომელთანაც კონტრაქტს 2017 წლის აგვისტოში მოაწერა ხელი. კლუბში ჩაკვეტაძეს საყვარელი 7 ნომრიანი მაისურა გადასცეს, რა ნომრითაც გიორგის კუმირი კრიშტიანუ რონალდუ ასპარეზობს.
გიორგი ჩაკვეტაძეს ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი 2018 წლის 24 მარტს, ლიტვასთან ამხანაგურ მატჩში ჰქონდა, სადაც თავი გატანილი გოლით გამოიჩინა და ნაკრების შეტევების ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი იყო, რის შემდეგაც გიორგი ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის შეუცვლელ წევრად და მაყურებლების ერთ-ერთ უსაყვარლეს ფეხბურთელად იქცა. უეფას ერთა ლიგაზე, ყაზახეთთან მატჩში გიორგი გახდა ტურნირის ისტორიაში პირველი გოლის ავტორი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ვლადიმერ გძელიძე
ვლადიმერ დავითის ძე გძელიძე (გრძელიძე; დ. 10 მაისი, 1894, სოფ. ბარი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ივნისი, 1960, თბილისი) — ქართველი მეწარმე, ხილეულის წყლებისა და უალკოჰოლო სასმელების დამზადების სპეციალისტი.
1917 წლიდან მუშაობდა თბილისის „კომპანია ზემელის“ ლიმონათის ქარხანაში. 1920-იანი წლებიდან დამოუკიდებლად ქმნიდა ხილეულის წყლების სიროფის რეცეპტებს. მუშაობდა ბაქოს ხილეულის წყლების წარმოებაში, ამიერკავკასიის რკინიგზის კვების ობიექტებში, ხოლო 1932 წელს თბილისში დააფუძნა ლიმონათის ქარხანა (ნ. გოგოლის ქუჩა №52, ახლანდ. №16). საწარმო წლების განმავლობაში ლიმონათით ამარაგებდა ამიერკავკასიის რკინიგზის, ასევე უკრაინის ქალაქების — დნეპროპეტროვსკისა და კიევის კვების ქსელს. თბილისში იყო „გძელიძის წყლების“ საფირმო მაღაზიები. 1959 წელს თბილისის რკინიგზის ვაგზლის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით ლიმონათის ქარხნის ამორტიზებული შენობა აიღეს. 1947–1951 გძელიძის ხილეულის წყლების სექცია მოქმედებდა მოსკოვში. 1950 წელს მიიწვიეს სომხეთში ხილეულის წყლების უალკოჰოლო სასმელების დამზადების გამოცდილების გასაზიარებლად. 1989-1997 წლებში თბილისში, მერაბ კოსტავას ქუჩის №12-ში ფუნქციონირებდა გძელიძის შვილიშვილის, ვ. გრძელიძის მიერ დაფუძნებული ხილეულის წყლების მაღაზია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1894 კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1960 კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
აღაიანის სამაროვანი და ნაქალაქარი
სამაროვანი
თიხის სარკოფაგი აღმოჩნდა მიწის ზედაპირიდან 0,6 მეტრ სიღრმეზე. გამოვლენილი ინვენტარის მიხედვით, იგი თარიღდება ძვ. წ. I საუკუნის II ნახევრით. წაგრძელებული სწორკუთხა ფორმის (1,4x0,46 მეტრი) სარკოფაგი ზემოთკენ თანდათან ფართოვდება. კედლების სისქე 0,25 მეტრია. კუთხეები დანითაა ჩათლილი. სახურავი ბრტყელია, ოდნავ ამოზნექილი. დამზადებულია მსხვილმარცვლოვანი მოვარდისფროდ გამომწვარი თიხისაგან. მიცვალებული ესვენა მარჯვენა გვერდზე, ძლიერ ხელფეხმოხრილი. პირში ედო ოქროს მონეტა — ლიზიმაქეს სტატერის ტიპის მონეტის მინაბაძი. ხელში ეჭირა პართიის მეფის ოროდ II-ის ვერცხლის დრაქმა (ძვ. წ. 58-57; 38-37). გულზე ედო ვერცხლის თასი, მარჯვენა ხელის მაჯაზე ეკეთა ვერცხლის ბოლოებგადახვეული სამაჯური, რომლის მოძრავად დამაგრებულ თვალბუდეს მინის ინტალიო ამკობდა. ფეხებთან ედგა წითლად ანგობირებული თიხის ხელადა. სამარხში აღმოჩნდა კიდევ ოთხი ვერცხლის მონეტა: სინათრუკის დრაქმა (ძვ. წ. 77-70 წლები) და რომის რესპუბლიკის დენარები (ძვ. წ. 87, 60 და 29 წლები). ორმოსამარხები სამაროვანზე უმრავლესობას შეადგენს. აქ მოპოვებული დიდძალი მასალის მიხედვით, თარიღდება ძვ. წ. l საუკუნის შუა ხანითა და ახ. წ. l საუკუნის დასასრულით. ორმოსამარხებს წაგრძელებული ფორმა აქვთ, ყველა მიწაყრილიანია და დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ. მიცვალებულები დაკრძალულია მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, ძლიერ ხელფეხმოხრილი. აქ აღმოჩნდა მაღალმხატვრული ადგილობრივი კერამიკა: წითლად და შავად გამომწვარი, წითლად ანგობირებული, წითლად მოხატული ხელადები, ჯამები და კოჭობები, ოქროსა და ვერცხლის სამკაულები (სამაჯურები, ბეჭდები, საყურე რგოლები და საკიდები), ვერცხლის ჭურჭელი (თასები და კოვზები), ვერცხლისავე მოთვალული ღილები და სხვა; ბრინჯაოს ნაწარმი — ჭურჭელი (იტალიური სურა და ჩამჩა) და სამკაულები (ბეჭდები, საკიდები, ზარაკები აბზინდები და სხვა); მრავალფეროვანი რკინის ნაწარმი (სამფეხა შანდალი, რომაული ცალუღელა სასწორი, სხვადასხვა ფორმის დანები, წალდი და სხვა). შედარებით იშვიათი იყო მინის ჭურჭელი (ხუთიდან ოთხი სირიის სახელოსნოების პროდუქცია). გლიპტიკა წარმოდგენილი იყო მინისა და სარდიონის გემებით (ყველა ინტალიო). ჭარბობდა ღვთაებათა (ჰერმესი, ათენა, ისიდა და სერაპისი) გამოსახულებები. შედარებით იშვიათი იყო ადამიანის, ცხოველთა და ფრინველთა გამოსახულებები. სამაროვანზე გამოვლინდა დიდძალი ნუმიზმატიკური მასალა, ოქროსა და ვერცხლის 120-მდე მონეტა: რომის, პართიის, პონტოს, კაპადოკიისა და სომხეთის ვერცხლის მონეტები, კოლხეთისა და იბერიის ოქროს მონეტები (ლიზიმაქესა და ალექსანდრე მაკედონელის სტატერის ტიპის მონეტების მინაბაძები) მრავალფეროვნებით გამოირჩევა სხვადასხვა მასალიდან დამზადებული ადგილობრივი თუ იმპორტული მძივები და საკიდები. ქვევრსამარხი აღმოჩნდა მიწიდან 1,3 მეტრ სიღრმეზე. თარიღდება ახ. წ. l საუკუნით. სადაზედაპირიანი, მოვარდისფროდგამომწვარი ქვევრი დამზადებულია მცირემინარევებიანი თიხისაგან. მას განიერი ცილინდრული ყელი, კვერცხისებრი ტანი და ვიწრო, ბრტყელი ძირი აქვს. ქვევრი ჩადგმული იყო თითქმის ჰორიზონტალურად. მიცვალებული ესვენა მარჯვენა გვერდზე, ძლიერ ხელფეხმოხრილი. სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოს ყურძნის მტევნის გამოსახულება-საკიდი და ბრინჯაოს თხელი ფირფიტისგან დამზადებული ცილინდრული მძივი.
ნაქალაქარი
ნაქალაქარი მდებარეობს სამაროვნის აღმოსავლეთით, სამასიოდე მეტრზე. ჯერჯერობით გათხრილი ნაწილი თარიღდება გვიანდელი ელინისტური და გვიანდელი ანტიკური ხანით (ძვ. წ. I და ახ. წ. IV საუკუნეები). რიყიანების ველის ზედა ფენა (სისქე 0,6-0,7 მეტრი) მრავალჯერაა გადახნული და ამიტომ არეულია. მის ქვეშ არსებულ კულტურულ ფენაში იპოვება კრამიტის, ბათქაშის, თიხის ჭურჭლისა და წყალგაყვანილობის თიხის მილის ფრაგმენტები. 1,3 მეტრ სიღრმეზე აღმოჩნდა ერთი პირი რიყის ქვით მოგებული საძირკვლის ნაწილი, რომელზეც 0,1-0,15 მეტრზე შემორჩენილი იყო ალიზის აგურის ნაშთები. ინტენსიური მშენებლობის კვალი შეიმჩნეოდა საკმაოდ მოზრდილ ნაკვეთზე, ამიტომ გასათხრელმა ტერიტორიამ 7000 კვადრატულ მეტრს მიაღწია. სხვადასხვა სიღრმეზე გამოვლინდა კრამიტყრილები, რომლის აკრეფის შემდეგ დაფიქსირდა ანტიკური ხანის ხუთი სამშენებლო დონე. ანტიკური ხანის ნაგებობათა საძირკვლები ერთი პირი რიყის ქვისაა. მათზე ალიზის აგურით ამოყვანილია კედლები, რომლებიც კარგად ყოფილა შელესილი და შეღებილი, ზოგჯერ — მოხატულიც. გათხრებისას აღმოჩნდა მუქი წითელი საღებავით შესრულებული მოხატულობის რამდენიმე ათეული ფრაგმენტი. ყველა ნაგებობა გადახურული იყო წითლად შეღებილი კრამიტით (უმრავლესობას ეტყობა კუთხეების ჩათლა-ჩასწორების კვალი, ხშირია ხელოსანთა ნიშნებიც). დიდი რაოდენობით იყო აგურები (0,29x0,29x0,04 მეტრი) და ნახევარაგურები (0,29x0,14x0,04 მეტრი), თიხის მილების, კალორიფერების და აბანოს მოსაპირკეთებელი ფილების ნატეხები. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გამოვლენილი კერამიკა, გამონაკლისის გარეშე, დამზადებულია კარგად განლექილი თიხისაგან და გამომწვარია თანაბრად. აქ დიდი რაოდენობით იპოვება სარკმლის მინისა და მინის ჭურჭლის ნატეხები, რკინის ლურსმნები. მეორე სამშენებლო ფენის სვეტებიანი სათავსოს იატაკზე აღმოჩნდა ვერცხლის რკალშეზნექილი სამაჯურის ფრაგმენტები და ავგუსტუსის დენარი (ძვ. წ. 2-ახ. წ. 4 წლები). ნაქალაქარზე გამოვლენილი მასალის მრავალფეროვნება, ნაგებობათა არქიტექტურა, დიდძალი იმპორტული თუ ადგილობრივი მაღალმხატვრული ნაწარმი, დიდი რაოდენობის მონეტები მიგვანიშნებს, რომ ქალაქის ეს უბანი ძირითადად ვაჭარ-ხელოსანთა ფენით უნდა ყოფილიყო დასახლებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დიმიტრი ხაჩიძე
დიმიტრი ხაჩიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, სკოპიე, ჩრდილოეთი მაკედონია, 48 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის ვერცხლის პრიზიორი (2016, თბილისი, საქართველო, 42 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
აბასბეილი (საათლი)
აბასბეილი  (Abbasbeyli) — სოფელი აზერბაიჯანში,  საათლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საათლის რაიონის სოფლები
რუსუდან ორბელი
რუსუდან ორბელი (Русуда́на Рубе́новна Орбе́ли; დ.  6 ივლისი, 1910 — გ.  16 აპრილი, 1985) — საბჭოთა აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი და არმენოლოგი, მწერალი.
ცხოვრების გზა
რუსუდან ორბელი დაიბადა ქალაქ პეტერბურგში, არქეოლოგ რუბენ ორბელის (Рубе́н Абга́рович Орбе́ли, Ռուբեն Աբգարի Օրբելի) ოჯახში.
1927—1929 წლებში სწავლობდა ხელოვნების ისტორიის სახელმწიფო ინსტიტუტთან არსებულ ხელოვნებათმცოდნეობის უმაღლეს სახელმწიფო კურსებზე (ლენინგრადი).
1926—1933 წლებში — სრულიად რუსეთის საბჭოთა მწერალთა კავშირის საბავშვო ლიტერატურის სექციის წევრი. რუსუდან ორბელის უმცროსი ასაკის ბავშვებისთვის დაწერილი რამდენიმე წიგნი გამოცემული იქცა გამომცემლობა „რადუგა“-ში (ცისარტყელა) Издательство «Радуга».
1929—1934 წლებში რუსუდან ორბელი სწავლობდა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიულ-ლინგვისტურ ფაკულტეტზე, აღმოსავლურ განყოფილებაზე (კავკასიური ციკლი).
1934-დან 1941 წლამდე — მეცნიერ-თანამშრომელი საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ინსტიტუტში.
1941-დან 1946 წლამდე ომის დროს მუშაობდა სხვადასხვა ჰოსპიტალსა და წითელი არმიის (მოსკოვი) სამხედრო-სანიტარულ სამმართველოში მედდად.
რუსუდან ორბელი იყო სომხური და ქართული ფილოლოგიების სპეციალისტი, რომლის მთავარ ინტერესს წარმოადგენდა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ინსტიტუტის სომხურ და ქართულ ფონდებში დაცული ხელნაწერების ისტორიულ-ფილოლოგიური და პალეოგრაფიული შესწავლა.
რუსუდან ორბელი დიდ დროს უთმობდა რუსეთის აღმოსავლეთმცოდნეობის შესწავლას.
რუსუდან ორბელის საკანდიდატო დისერტაციის (დაცული იქნა 20.06.1963) კვლევის საგანს წარმოადგენდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ინსტიტუტის შესაბამის ფონდში დაცულ ქართულ ხელნაწერებს. ქართულ ხელნაწერთა ეს კრებული ივსებოდა რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში რუსი და ქართველი მეცნიერების ძალისხმევით.
ქართულ ხელნაწერთა კრებული შედგება რამდენიმე კერძო კოლექციისა და ცალკეული ეგზემპლარებისაგან, რომელიც მანამდე კულტურის მოღვაწეებისა და ბიბლიოთეკების საკუთრებაში იყო. რუსუდან ორბელის შრომამ, რომელიც მეცნიერმა ქალმა მიუძღვნა ხელნაწერთა არსებული კრებული ისტორიის შესწავლას, აღწერას და თითოეული ტექსტის ისტორიულ-ლიტერატურული მნიშვნელობის გამოვლენას, მნიშვნელოვნად წასწია წინ რუსული კავკასიოლოგია.
1946-დან 1951 წლებში რუსუდან ორბელი ხელმძღვანელობდა აღმოსავლეთმცოდნეთა არქივს, ხოლო 1961 წელს, იოსებ ორბელის (Ио́сиф Абга́рович Орбе́ли, Հովսեփ Աբգարի Օրբելի) გარდაცვალების შემდეგ იყო კავკასიური კაბინეტის ხელმძღვანელი.
პუბლიკაციები
მნიშვნელოვანი იყო რუსუდან ორბელის თანამონაწილეობა შემდეგი ქართული და სომხური ისტორიული ძეგლების თარგმანთა მომზადებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები კატეგორია:რუსი ქართველოლოგები კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:რუსი არმენოლოგები
ბაბინცი (ვინიციის რაიონი)
ბაბინცი (Бабинці) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ვინიციის ოლქის ვინიციის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 595 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვინიციის რაიონის სოფლები
პურისიმა
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14.665 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 122 კმ²-ია.
ჰაიდენჰაიმის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის რაიონები
ლუკრეს რაიონი (კისპიკანჩი)
ლუკრეს რაიონი (Distrito de Lucre) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კისპიკანჩის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 086 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 040 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 34 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 118.78 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუსკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:კისპიკანჩის პროვინციის რაიონები
გაზის ხიდი
მდებარეობა
მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში.
დინების ზემოთ მდებარეობს მოჟაისკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ზეთის ხიდი.
უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“.
სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე გაზის ქარხნის მიხედვით.
ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1835 წლის შემდეგ გაზის ქარხნიდან მილის გაყვანის გამო. XX საუკუნის დასაწყისში იგი იყო სამმალიანი მეტალის ხიდი. 1933 წელს ხიდზე გაიყვანეს თბოტრასა პირველი ჰიდროელექტროსადგურიდან, 1946 წელს ხიდი გაიხსნა ფეხით მოსიარულეებისათვის.
თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და ზეთის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში.
ახალი ხიდის აშენების შემდეგ ძველი ხიდი დაშალეს.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და ზეთის ხიდს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
Protection (სიმღერა)
Protection — Massive Attack-ის და ტრეისი თორნის, ჯგუფ Everything but the Girl-ის ვოკალისტის, თანამშრომლობია, რომელიც გამოვიდა სტუდიურ ალბომ Protection-ზე 1994 წელს. სინგლს ეკავა მე-14 პოზიცია UK Singles Chart-ში ოთხი კვირის განმავლობაში. ასევე სიმღერა შევიდა Everything but the Girl-ის კომპილაციებში The Best of და Like the Deserts Miss the Rain.
მუსიკალური ვიდეო ტრეკისთვის გადაიღო მიშელ გონდრიმ.
სქოლიო
კატეგორია:1994 წლის სინგლები კატეგორია:Massive Attack-ის სიმღერები
ახმაზქენდი
ახმაზქენდი  (Akhmazkend) — სოფელი აზერბაიჯანში,  საბირაბადის რაიონში.
საგუნი (კორდობა)
საგუნი (Sahagún) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 86.189 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 992 კმ²-ია.
იუჩიუნჯი-აღალი
იუჩიუნჯი-აღალი (Üçüncü Ağalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
სონბმიუ
სონბმიუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. სონბმიუს მმართველობა დაახლოებით ძვ.წ. 1660 წლის შემდეგ დაიწყო, მან მხოლოდ ერთი წელი იმეფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის ფარაონები
პიმენტა (მინას-ჟერაისი)
პიმენტა (Pimenta) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 776 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფორმიგის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 236 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.85 კმ²-ზე. ფართობი 414 969 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვახტანგ ჯავახაძე (სპორტსმენი)
ვახტანგ ჯავახაძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1999, როშფორი, ბელგია, +110 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1998, კლაიპედა, ლიტვა, +110 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ოკუმალის რაიონი
ოკუმალის რაიონი (Distrito de Ocumal) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ლუიის პროვინციაში. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 781 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16.03 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 235.86 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლუიის პროვინციის რაიონები
მზის პირამიდა
250px|მინიატიურა|მზის პირამიდა 250px|მინიატიურა|მზის პირამიდის მარცხენა მხარე მზის პირამიდა (Pirámide del Sol) — ტეოტიუაკანის უდიდესი პირამიდა, ერთ-ერთი უდიდესი მთელ მესოამერიკაში. მდებარეობს მიცვალებულთა გამზირის გასწვრივ, მთვარის პირამიდასა და სიუდადელას შორის, სერო-გორდოს მასიური მთის მასივის ქვეშ. წარმოადგენს ძველი ნაქალაქარის შუაგულში მდებარე ვრცელი კომპლექსის ნაწილს.
ისტორია
ტეოტიუაკანოებმა თავიანთი პირამიდა კირით მოაბათქაშეს, რომელიც მიმდებარე რაიონებიდან მოჰქონდათ. კედლები მათ კაშკაშა ნახატებით შეამკეს. მიუხედავად იმისა, რომ პირამიდამ საუკუნეებს გაუძლო, მხატვრობამ და ბათქაშმა დღემდე ვერ მოაღწია. შემორჩენილია მხოლოდ იაგუარის თავის და თათების, ვარსკვლავებისა და გველის ნახატები.
არსებობს მოსაზრება, რომ მზის პირამიდა რომელიმე კონკრეტულ ღვთაებას ეკუთვნოდა, თუმცა ამ ჰიპოთეზის გასამყარებლად არც თუ ისე ბევრი მტკიცებულება არსებობს. იმის გამო, რომ მის წვერზე ერთ დროს არსებული სამსხვერპლო განადგურებულია, მისი შესწავლა ამ დროისათვის შეუძლებელია, რასაც ეს ჰიპოთეზა შეიძლება დაემტკიცებინა.
სტრუქტურის ზომები და მდებარეობა
სტრუქტურის ორიენტაციოა შესაძლოა ანთროპოლოგიურად მნიშვნელოვანი იყოს. წელიწადის ორ დღეს, 12 აგვისტოსა და 29 აპრილს, რაც ტეოტიუაკანოებისათვის ღვთაებრივ კალენდარულ წელს შეადგენდა, პირამიდა მზის ჰორიზონტალური წერტილიდან ოდნავ ჩრდილო-დასავლეთითაა გადახრილი. 12 აგვისტო განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, რადგან მაიას გრძელ კალენდარში ის საწყისი დღე იყო. გარდა ამისა, პირამიდის მდებარეობის ადგილიდან შესაძლებელია მრავალი ასტროლოგიური მოვლენის ხილვა, რაც მნიშვნელოვანი იყო ძველი ხალხებისთვის როგორც სასოფლო-სამეურნეო, ისე რწმენის თვალსაზრისით.
პირამიდა აშენდა ადამიანის ხელით გათხრილი ტუნელის მეშვეობით, რომელიც მიემართებოდა სტრუქტურის ცენტრში, 6 მეტრის სიღრმეზე მდებარე „გამოქვაბულისკენ“. თავდაპირველად მიიჩნეოდა, რომ ეს იყო ბუნებრივად წარმოქმნილი ლავის მილის მღვიმე და იგივდებოდა ჩიკომოსტოკთან — ნაჰუას ლეგენდების მიხედვით ადამიანის წარმოშობის ადგილთან. ბოლოდროინდელმა გათხრებმა კი აჩვენა, რომ ეს ადგილი ხელოვნურადაა შექმნილი და შესაძლოა სამეფო სამარხად გამოიყენებოდა. ბოლო ხანებში, მეცნიერებმა მიუნის დეტექტორების გამოყენებით, ასევე სცადეს სხვა ოთახების პოვნა პირამიდის ინტერიერში, თუმცა აღმოჩნდა, რომ სასტიკი მარადიორობის შედეგად, შეუძლებელია იმის დადგენა, რეალურად რა ფუნქცია ჰქონდა ტეოტიუაკანის საზოგადოებაში ამ ოთახებს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეოტიუაკანი კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ბაბიჩევე
ბაბიჩევე (Бабичеве) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქის ტროიცკეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 721 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტროიცკეს რაიონის სოფლები
დაბის ღვთისმშობლის ეკლესია
გალავანი დიდი დაუმუშავებელი ლოდებითაა ნაგები. კირი გამოქარულია და კედელი ყორის შთაბეჭდილებას ტოვებს. შესასვლელი, რომელიც ორ მძლავრ კედელს შორის მოქცეულ ფართო კამაროვან გასასვლელს წარმოადგენს, დასავლეთიდანაა. გალავანი სამხრეთ-დასავლეთ კუთხესთან ციცაბო კლდეზეა მიბჯენილი. აქ კლდის ქიმზე ასასვლელად საფეხურებია გამოკვეთილი. ძნელბედობის ჟამს ამ გალავანს მოსახლეობა თავს აფარებდა. ეკლესიის ნანგრევი გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილშია. მას ჩრდილოეთიდან სამნაწილიანი მინაშენი აქვს, რომელიც შედარებით უკეთ გადარჩენილა. ეკლესიიდან შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთი კედელი (სიმაღლე 1,5 მ), რომელიც გარედან კარგად გათლილი მორუხო ფერის კვადრების შესანიშნავი წყობითაა ნაგები. ეკლესია XI–XIII საუკუნეებს უნდა იყოს. გალავანი კარიბჭითურთ შესაძლებელია XIV საუკუნეს ეკუთვნოდეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
ჰაილბრონის რაიონი
ჰაილბრონის რაიონი (Landkreis Heilbronn) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი ჰაილბრონი. რაიონი შედის ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება შტუტგარტის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 1.099,95 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 330 021 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 300 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 08 1 25.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის რაიონები
ტრანსპლანტაცია
thumb|[[გული|გულის გადანერგვის პირველი ოპერაცია სამხრეთ აფრიკა, 1967 წელი]] ტრანსპლანტაცია(ლათ. transplatatio, transplanto - გადავნერგავ) — ქსოვილთა და ორგანოთა გადანერგვა. ადამიანისა და ცხოველების ორგანოთა ტრანსპლანტაციას სხვადასხვა დანიშნულება აქვს: გადანერგვა სხეულის დეფექტის აღსადგენად, რეგენერაციის დასაჩქარებლად. კოსმეტიკური მიზნით, ქსოვილური თერაპიისთვის, ექსპერიმენტული კვლევისთვის. ორგანიზმს, რომლიდანაც იღებენ გადასანერგ მასალას, დონორი ეწოდება, ხოლო რომელშიც გადააქვთ - რეციპიენტი. გადანერგვისას აუცილებლად გასათვალისწინებელია ეგრეთ წოდებული ტრანსპლანტანტის გადანერგვის რეაქცია. ეს პროცესი იმუნოლოგიური ხასიათისაა, რაც კარგად მტკიცდება იმავე დონორიდან ტრანსპლანტატის ხელმეორედ გადანერგვით. ეს იწვევს ტრანსპლანტანტის ორჯერ უფრო სწრაფად დაშლას და განდევნას. ტრანსპლანტაცია იმუნოლოგიური კონფლიქტის გარეშე მიმდინარეობს, თუ დონორი და რეციპიენტი ერთი კვერცხისეული ტყუპია,თუ ორივე ცხოველი მიეკუთვნება წმინდა ხაზს (ორივე შემთხვევაში გადანერგვას ეწოდება სინგენური), თუ რეციპიენტს ემბრიონულ პერიოდში ან დაბადებისთანავე შევუყვანთ დონორის ლიმფურ უჯრედებს. ასეთი რეციპიენტი შემდეგ მიიღებს დონორის ყველა ტრანსპლანტატს. ტრანსპლანტატის სიცოცხილს გახანგრძლივება შეიძლება, თუ რეციპიენტს დავასხივებთ. გარდა ამისა, გადანერგვა ხარისხიანია იმ შემთხვევაში, თუ ქსოვილი არ შეიცავს ან ნაკლები რაოდენობით შეიცავს ლიმფურ ქსოვილს (რქოვანას გადანერგვა). ძვლოვანი და სისხლძარღვების ტრანსპლანტატნტები, მართალია განიდევნებიან, მაგრამ მანამდე ერთგვარი ხარაჩოს მაგივრობას სწევენ, რაც აადვილებს რეციპიენტის შესაბამისი ქსოვილების რეგენერაციას. ტრანსპლანტაციის მეთოდს ხშირად მიმართავენ ექსპერიმენტულ ემბრიონოლოგიაში. ასე გამოიკვლიეს ცენტრალური ნერვული სისტემის, გრძნობის ორგანოების განვითარების თავისებურებები, ერთი ჩანასახის ზეგავლენა მეორეზე და ასე შემდეგ. ტრანსპლანტაციის მეთოდს მიმართავენ პოსტემბრიონულ პერიოდში, სხვადასხა პროცესის ჩამოყალიბების ან ამა თუ იმ ორგამოს ფუნქციების კვლევის დროს.
ავტოტრანსპლანტაცია
ერთი ორგანიზმის ფარგლებში გადანერგვა. პლასტიკურ ქირურგიაში ხშირად მიმართავენ ავტოტრანსპლანტაციას.
ალოგენური ტრანსპლანტაცია
ერთი სახეობის ინდივიდიდან იმავე სახეობის მეორე ინდივიდში ტრანსპლანტაცია. ტრანსპლანტაციების უმეტესობა სწორედ ამ მეთოდით ხდება. ტრანსპლანტაციის უარყოფის რისკი შეიძლება შეფასდეს პანელის რეაქტიული ანტისხეულების დონის გაზომვით.
დომინოს პრინციპით ტრანსპლანტაცია
კისტოზური ფიბროზით დაავადებულ ადამიანებში, რომელთაც ესაჭიროებათ ორივე ფილტვის ტრანსპლანტაცია, ტექნიკურად უფრო მარტივია და ამავდროულად წარმატების უფრო მაღალ შესაძლებლობას იძლევა, თუ ორგანოებს ჩავანაცვლებთ როგორც ფილტვების, ასევე გულის ტრანსპლანტანტით. თუ რეციპიენტის თავდაპირველი გული ჩვეულებრივ ჯანმრთელია, მაშინ ის შეიძლება ჩაენაცვლოს მეორე რეციპიენტის ორგანოს, რომელსაც სჭირდება გულის ტრანსპლანტაცია. ამგვარად კისტოზური ფიბროზით დაავადებული ადამიანი ხდება გულის დონორი. 2016 წელს, სტენფორდის სამედიცინო ცენტრში, ქალს, რომელსაც ჰქონდა კისტოზური ფიბროზი სჭირდებოდა გულ-ფილტვის ტრანსპლანტაცია. მეორე პაციენტი, რომელმაც თავისმხრივ მიიღო გული, იყო ქალი მარჯვენა პარკუჭის დისპლაზიით, რაც იწვევდა სახიფათო რიტმს. ოპერაციას დასჭირდა სამი სამედიცინო გუნდი. მათგან ერთი გარდაცვლილი დონორიდან ფილტვების და გულის ამოსაღებად.
ტრანსპლანტაცია მცენარეებში
მცენარის ერთი ნაწილის (კალამი) გადანერგვა იმავე მცენარის სხვა ადგილზე ან სხვა მცენარეზე. გადანერგვის ადგილზე ჰორმონთა გავლენით ინტენსიურად მიმდინარეობს უჯრედთა დაყოფა, ხდება ქსოვილთა შეზრდა, ხშირად ამ ადგილზე წარმოიქმნება კალუსი. მცენარეებში ტრანსპლანტაციას მიმართავენ გამძლე ჯიშების მისაღებად, კალმების დასაფესვიანებლად, ყვავილობისა და მსხმოიარობის ვადების დასაჩქარებლად. აგრეთვე ნაყოფის ხარისხის გასაუმჯობესებლად და მოსავლიანობის გასაზრდელად. ტრანსპლანტაციის მეთოდს წარმატებით იყენებენ მცენარეთა ზრდა განვითარების ჰორმონული რეგულაციის გამოკვლევისას. დადგენილია, რომ კვირტებში გროვდება აუქსინი, რომელიც ხელს უწყობს კალუსში გამტარი ქსოვილის ჩამოყალიბებას. ამავე მეთოდითაა გამოკვლეული ყვავილობის გამომწვევი ფაქტორები. იმის გამოსაკვლევად, თუ რა როლს თამაშობს ბირთვი და ციტოპლაზმა განსხვავებული ნიშან-თვისებების გამოვლენაში, ხშირად მიმართავენ უმდაბლესი მცენარეების, განსაკუთრებით ერთუჯრედიანების, უჯრედის ორგანელების ტრანსპლანტაციას.
1200 გვარდიელის ძეგლი
1200 გვარდიელის ძეგლი (Памятник 1200 гвардейцам) — კენიგსბერგის ოპერაციის დროს დაღუპული 11-ე არმიის მებრძოლთა მემორიალი, ძმათა სასაფლაო და ძეგლი კალინინგრადში. 1200 გვარდიელის ძეგლი გაიხსნა 1945 წლის 30 სექტემბერს და გახდა ერთ-ერთი პირველი ძეგლი, რომელიც ააგეს დიდი სამამულო ომის შემდეგ საბჭოთა კავშირში.
ძეგლის არქიტექტორები არიან ინოკენტი მელჩაკოვი და ს. ნანუშიანი, მოქანდაკეები - პ. ვაივავა, ბ. პეტრაუსკასი, ბრონიუს პუნძიუსი, რაფალ იაკიმავიჩიუსი, კ. იაროშჩუნასი, კონსტანტინას ბოგდანასი, რომლებიც მუშაობდნენ იუოზას მიკენასის ხელმძღვანელობით.
მემორიალი მდებარეობს გვარდიელთა პროსპექტის იმ მონაკვეთში სადაც აკრძალულია ტრანსპორტის მოძრაობა. აღნიშული მონაკვეთი სამხედრო აღლუმების ტრადიციული გამართვის ადგილია.
ისტორია
250px|thumb|კომპოზიცია „გამარჯვება“, მოქანდაკე — იუოზას მიკენასი. საბჭოთა მონაცემების მიხედვით, მესამე ბელორუსული ფრონტის საერთო დანაკარგები 1945 წლის 1-დან 10 აპრილამდე, როდესაც მიმდინარეობდა აქტიური საბრძოლო მოქმედებები კენიგსბერგის შტურმის დროს, იყო 3 700 კაცი.
ჯერ კიდევ ბოლომდე არ იყო ქალაქი გათავისუფლებული ომისაგან, როდესაც დაიწყო ძეგლის მშენებლობა. ძეგლის მშენებლობის გადაწყვეტილება მიიღო 11-ე არმიის სამხედრო საბჭომ გენერალ-პოლკოვნიკ კ. გალიცკის ინიციატივით. სამხედრო ნაწილებში, ქვეითებში, ტანკისტებში, არტილერისტებში, მესანგრეებში შეარჩიეს არქიტექტორები, მოქანდაკეები, მხატვრები და პოეტები ძეგლის მშენებლობისათვის.
მათ მისცეს საპსუხისმგებლო დავალება: მოეფიქრებინათ როგორი უნდა ყოფილიყო ძეგლი, რომელიც ასახავდა ფაშიზმზე გმირულ გამარჯვებას. მათ დახატეს ესკიზები, ააგეს მაკეტები, დაწერეს ეპიტაფიები.
პროექტის დასამუშავებლად მიიწვიეს მოსკოველი არქიტექტორები. მელჩაკოვი და ფ. ნარუშიანი, ლიტველი მოქანდაკეების ჯგუფი ი. მიკენასის ხელმძღვანელობით.
საბოლოო ვარიანტში ძეგლი შედგებოდა სამი ნაწილისაგან: ობელისკი, ორი სკულპტურული ჯგუფი და მემორიალური კედელი. მათ დაამატეს ბარელიეფები, ეპიტაფიები, საფლავები, ბიუსტები.
1200 გვარდიელის ძეგლი გახდა პირველი საბჭოთა ძეგლი კენიგსბერგში (რომელსაც ჯერ კიდევ არ ერქვა კალინინგრადი) და ზოგადად, პირველი ძეგლი, რომელიც ეძღვნებოდა დიდი სამამულო ომის მონაწილე საბჭოთა ჯარისკაცის ხსოვნას. მისი შექმნის გადაწყვეტილება მიიღო 11-ე არმიის სამხედრო საბჭომ 1945 წლის მაისის დასაწყისში. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1945 წლის 30 სექტემბერს. 1946 წელს დააყნეს სკუპტურული ჯგუფი „გამარჯვება“ და „შტურმი“. 1960 წლის 9 მაისს ძეგლის წინ აანთეს მუდმივი ცეცხლი. 1961 წელს XX ყრილობის შემდეგ მოხსნეს სტალინის ფოტო და მისი ციტატა.
1995 წელს, გამარჯვების 50 წლისთავთან დაკავშირებით აუსფალსკის კარიბჭესთან ააგეს წმინდა გიორგის სამლოცველო, რომელიც მიეძღვნა ომში დაღუპულ ჯარისკაცებს.
2005 წელს მიმდინარეობდა მონუმენტის სარესტავრაციო სამუშაოები.
კომპოზიცია
ძეგლი წარმოადგენს ოვალური ფორმის მოედანს, რომელიც ესაზღვრება გვარდიელთა პროსპექტს. მოედნის ცენტრში აღმართულია კომპლექსის დომინანტი ობელისკი, რომელზეც შვიდი ქვის დანაყოფია ეპიტაფიებით. ობელისკის წინ ანთია მუდმივი ცეცხლი. ობელისკის სიმაღლეა 26 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში კატეგორია:კალინინგრადის ძეგლები
სან-ანდრეს-დე-სოტავენტო
სან-ანდრეს-დე-სოტავენტო (San Andrés de Sotavento) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 63.147 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 336 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მარშმელოუ
მარშმელოუ (Marshmallow ბრიტანულად:, ამერიკულად: ) — საკონდიტრო ნაწარმის სახეობა, რომელიც, როგორც წესი, მზადდება შაქრისგან, წყლისა და ჟელატინისაგან, რომელიც ათქვეფილია მყარ, მაგრამ რბილ კონსისტენციამდე. გამოიყენება ნამცხვრებში, როგორც შიგთავსი ან როგორც სიმინდის სახამებლით დაფარული მზა პროდუქტი. შაქრისგან დამზადებული ეს ტკბილეული შთაგონებულია ისტორიული სამკურნალო საკონდიტრო ნაწარმით, რომელიც მზადდება ჭაობის (Marsh) მცენარე სამკურნალო ტუხტიგან (Althaea officinalis).
სქოლიო
კატეგორია:ტკბილეული
დაბაძველი (მრავალმნიშვნელოვანი)
დაბაძველი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ევა ეკებლადი
ევა ეკებლადი (დ. 10 ივლისი, 1724 – გ. 15 მაისი, 1786) — შვედი აგრონომი და მეცნიერი. იგი ცნობილი იყო იმით, რომ 1746 წელს შეიმუშავა მეთოდი, რითაც კარტოფილისგან ალკოჰოლსა და ფქვილს ამზადებდნენ, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებდა შვედეთში შიმშილობას. ევა იყო პირველი ქალი, რომელიც შვედეთის სამეფოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი გახდა (1748 წელს).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1724 კატეგორია:გარდაცვლილი 1786 კატეგორია:ქალი მეცნიერები კატეგორია:ბოტანიკოსები კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
სანდრო ჯანგებაშვილი
სანდრო ჯანგებაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ჭაბუკებს (U15) შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი, 70 კგ), ჭაბუკებს (U15) შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი, 70 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ალკოსერ-დე-პლანესი
ალკოსერ-დე-პლანესი (Alcocer de Planes, Alcosser de Planes) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის კომტატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 4,39 კმ². მოსახლეობა — 226 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
მარკაპატის რაიონი
მარკაპატის რაიონი (Distrito de Marcapata) — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კისპიკანჩის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 150 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 141 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 687 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუსკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:კისპიკანჩის პროვინციის რაიონები
ბისტრიცა (ჩაშკის თემი)
ბისტრიცა (Бистрица) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ჩაშკის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 637 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 125 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩაშკის თემის სოფლები
ბაბიჩი (ჩერკასის რაიონი)
ბაბიჩი (Бабичі) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერკასის ოლქის ჩერკასის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 155 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩერკასის რაიონის სოფლები
ზეთის ხიდი
ზეთის ხიდი (Масляный мост) — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.
მდებარეობა
მდებარეობს ზეთის შესახვევთან, შემოვლითი არხის სანაპიროს № 121 და № 80 სახლებს შორის.
დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი.
უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზესკაია“.
სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე ზეთის შესახვევის მიხედით და ცნობილია 1984 წლიდან. თავის მხრივ შესახვევმა სახელი მიიღო 1939 წელს აქვე გახსნილი ზეთის ქარხანა „Красная Звезда“-ს მიხედვით.
ისტორია
თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და გაზის ხიდს.
ჰოენლოეს რაიონი
ჰოენლოეს რაიონი (Hohenlohekreis) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი კიუნცელზაუ. რაიონი შედის ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება შტუტგარტის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 776,75 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 110 010 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 142 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 08 1 26.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის რაიონები
მოვლენათა ჰორიზონტი
მოვლენათა ჰორიზონტი — შავი ხვრელის საზღვარი. ის სივრცე-დროის იმ არის საზღვარია, რომლიდანაც შეუძლებელია გამოსვლა. მოვლენათა ჰორიზონტი არის სინათლის სხივის ტრაექტორია, რომლის გასწვრივ ის ცდილობს თავის დაღწევას შავი ხვრელიდან. სინათლის სხივებს, რომლებიც ქმნიან შავი ხვრელის საზღვარს, მოვლენათა ჰორიზონტს, არასდროს შეუძლიათ ერთმანეთთან მიახლოება, ამიტომ მოვლენათა ჰორიზონტის არე შეიძლება დარჩეს უცვლელი ან გაიზარდოს დროის მიხედვით, მაგრამ არასდროს შემცირდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასტროფიზიკა კატეგორია:შავი ხვრელები
ტარიელ ჩუბინიშვილი
ტარიელ ჩუბინიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1920, თბილისი — გ. 1983) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. კითხულობდა ლექციებს სამხატვრო აკადემიაში, სულხან-საბა ორბელიანის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში.
ბიოგრაფია
ტარიელ ჩუბინიშვილი დაიბადა 1920 წლის 14 ნოემბერს იურისტ ნიკოლოზ ჩუბინიშვილის ოჯახში. მან მშობლები ადრე დაკარგა და ზრდიდა ბიძა, ალექსანდრე თაყაიშვილი, რომელიც იყო მსახიობი, რეჟისორი და ქართული მოზარდ-მაყურებელთა თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ტარიელ ჩუბინიშვილი გატაცებული იყო ჰუმანიტარული მეცნიერებით. 1939 წელს იგი შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში — არქეოლოგიის სპეციალობით. ამ პერიოდში იგი მუშაობდა სამთავროს სამაროვანის უძველესი ხანის ორმოსამრხებზე. 1953 წელს მან დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რომელიც 1957 წელს ცალკე მონოგრაფიად გამოიცა.
იკვლევდა ზემო ქართლისა და მესხეთ-ჯავახეთის სიძველეებს. ერთ-ერთი დაზვერვის დროს მან დააფიქსირა ამირანის გორა ახალციხეში და ამირანის გორა ახალქალაქში. ამ უკანასკნელზე მან ჩაატარა სადაზვერვო სამუშაოები, ხოლო ახალციხის ამირანის გორაზე დაიწყო სტაციონალური გათხრები, რითაც ფაქტობრივად საფუძველი ჩაუყარა ამ რეგიონის არქეოლოგიის მეცნიერულ შესწავლას. ძეგლის კვლევას მიეძღვნა 1963 წელს გამოსული მონოგრაფია „ამირანის გორა. მასალები მესხეთ-ჯავახეთის უძველესი ისტორიისათვის“.
1960-1970 წლებში მან დაიწყო ქვემო ქართლში არუხლოს ჯგუფის ძეგლების გათხრა და შესწავლა; ერთ-ერთმა პირველმა მოაწყო კომპლექსური ექსპედიცია და არქეოლოგიური ძეგლის მრავალმხრივი შესწავლის მიზნით ექსპედიციაში მოიწვია სხვადასხვა დარგის სპეციალისტები: პალეობიოლოგები, პალეობოტანიკოსები, ნიადაგმცოდნეები და გეოლოგები. 1971 წელს გამოვიდა მისი კიდევ ერთი მონოგრაფია „სამხრეთ კავკასიის უძველესი ისტორიისათვის (V-III ათასწლეულები)“, სადაც განხილულია კარდინალური საკითხები მტკვარ-არაქსის კულტურის წარმომავლობისა და გავრცელების შესახებ.
1972 წლიდან, სიცოცხლის ბოლომდე ტარიელ ჩუბინიშვილს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ენეოლით-ადრე ბრინაჯოს ხანის განყოფილების გამგის თანამდებობა ეკავა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ტ
სან-ანტერო
სან-ანტერო (San Antero) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26.462 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 205 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
დაბაძველი (ნასოფლარი)
დაბაძველი — ნასოფლარი საქართველოში, ისტორიულ თორში (ახლანდ. ბორჯომის მუნიციპალიტეტი).
მდებარეობს მტკვრის მარჯვენა შენაკადის ჭობისხევის სათავეებში, კახისისა და წეროს ტბების ახლოს გაშლილ ველზე, თრიალეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე (დაბაძველის პლატო), ზღვის დონიდან 1752 მ სიმაღლეზე. ნასოფლარი ორია — პატარა და დიდი დაბაძველი. დიდ დაბაძველში შემორჩენილია მოზრდილია დარბაზული ეკლესიის ნანგრევია. შენობა ნაგები ყოფილა დიდი ლოდების ჰორიზონტალური წყობით. საკურთხეველი უფრო მცირე, თანაბარი ზომის კვადრებით უშენებიათ. წყობა აქაც რეგულარულია. შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. შიგნით შემორჩენილია ერთსაფეხურიანი პილასტრი პროფილირებული კაპიტელით. ეკლესია განვითარებული შუა საუკუნეების ხანისა უნდა იყოს. ირგვლივ გალავნის ნაშთია, მის გადაღმა — მოზრდილი ნასახლარები. გვიანდელი შუა საუკუნეების მატერიალური ნაშთები ნასოფლარში არ ჩანს. ეს ნასოფლარი არ იხსენიება არც XVI საუკუნის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“, არც სხვა წყაროებსა და საბუთებში. უცნობია იგი ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფლების სიებისა და რუკების მიხედვითაც. საფიქრებელია, რომ მონღოლთა ბატონობის დროიდან სოფელი გადაშენებულა. კახისის ტბის სახელწოდება შესაძლოა კახა თორელს უკავშირდებოდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
PC Engine
PC Engine (ჩრდილოეთ ამერიკაში ცნობილი როგორც TurboGrafx-16) — მეოთხე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შემუშავებული კომპანიების, Hudson Soft-ის და NEC Home Electronics-ის მიერ 1987 წლის 30 ოქტომბერს იაპონიაში, ხოლო აშშ-ში 1989 წლის 29 აგვისტოს. ის შეზღუდული რაოდენობით გამოვიდა დიდ ბრიტანეთსა და ესპანეთში 1990 წელს, რომელიც დაფუძნებული იყო ამერიკულ მოდელზე, მაშინ როდესაც იაპონური ვერსია გავრცელდა საფრანგეთში. TurboGrafx წარმოადგენდა პირველ კონსოლს, რომელიც გამოვიდა 16 ბიტიანი კოსნოლების ეპოქაში, თუმცა გამოიყენებდა 8 ბიტიან პროცესორს. თავდაპირველად შეიქმნა, რათა კონკურენცია გაეწია Nintendo Entertainment System-ისთვის (NES), თუმცა ის Sega Genesis-სა და მოგვიანებით Super Nintendo Entertainment System-ს (SNES) უფრო უწევდა კონკურენციას, ვიდრე NES-ს.
სისტემას გააჩნდა 8 ბიტიანი პროცესორი, 16 ბიტიანი ვიდეო ფერების კოდერი და 16 ბიტიანი ვიდეოკონტროლერი. გრაფიკულ პროცესორს შეეძლო ერთდროულად 482 ფერის გამოსახვა ეკრანზე. იაპონური ვერსია PC Engine ითვლება ყველაზე პატარა სახლის სისტემად მსოფლიოში. თამაშები ვრცელდებოდა მისთვის სპეციალურად შექმნილი კარტრიჯის, HuCard-ის მეშვეობით. შემდეგში გამოვიდა დამატებითი მოწყობილობა TurboGrafx-CD, რომელსაც გააჩნდა CD-ROM-ის მხარდაჭერა.
TurboGrafx ჩრდილოეთ ამერიკის ბაზარზე კომერციულად ჩავარდა, რაც გამოწვეული იყო არასწორი მარკეტინგით და მესამე მხარის დეველოპერების ნაკლებობით. მაშინ როდესაც იაპონიაში PC Engine საკმაოდ პოპულარული გახდა, სადაც მრავლად შეიძინა მესამე მხარის დეველოპერების მხარდაჭერა და 1987 წელს გადაუსწრო Famicom-ს გაყიდვებით, მაგრამ საბოლოოდ იქცა Super Famicom-ის მთავარ კონკურენტად. მოგვიანებით შეიქმნა კონსოლის განახლებული მოდელები, საერთო ჯამში 17 ერთეული, მათ შორის CD-ROM-ზე დაფუძნებული პორტაბელური ვერსია. PC Engine-ის გაუმჯობესებული მოდელი PC Engine SuperGrafx განკუთვნილი იყო სტანდარტული სისტემის ჩასანაცვლებლად, თუმცა წარმატებას ვერ მიაღწია და მისი წარმოება შეწყდა.
კონსოლი დადებითად მიიღეს ვიდეო თამაშების კრიტიკოსებმა. 2009 წელს საიტმა IGN TurboGrafx-16 სიაში „ყველა დროის 25 საუკეთესო კონსოლი“ 13-ე ადგილი მიუჩინა. მოგვიანებით, 1994 წელს გამოვიდა კონსოლის მემკვიდრე და NEC-ის ახალი პროდუქტი PC-FX.
სქოლიო
კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები კატეგორია:CD-ROM-ზე დაფუძნებული კონსოლები კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:მეოთხე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:NEC-ის კონსოლები კატეგორია:1987 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
ალექსანდრე რამიშვილი
ალექსანდრე რამიშვილი (დ. 9 ოქტომბერი, 1921, ქუთაისი — გ. 2 იანვარი, 1996) — ქართველი სამხედრო პირი. ქართველი სამედიცინო სამსახურის გენერალ-მაიორი.
ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.
გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ. მონაწილეობდა წლების სსრკ დიდ სამამულო ომში. მსახურობდა პირველი უკრაინული ფრონტის მესამე გვარდიული არმიის 127-ე მსროლელი დივიზიის 555-ე მსროლელი პოლკის უფროს ექიმად. მონაწილეობდა ჩეხოსლოვაკიის გათავისუფლებაში. ომის შემდეგ, 1945 წლის ბოლომდე იმყოფებოდა ჩეხოსლოვაკიაში, შემდეგ უნგრეთსა და გერმანიაში. მსახურობდა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქში, ჯერ აზერბაიჯანში, შემდეგ საქართველოში 1949 წლიდან. დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. აკადემიის დამთავრების შემდეგ მსახურობდა ციმბირის სამხედრო ოლქში, ჯერ ბრიგადის ექიმად, ხოლო შემდეგ დივიზიის ექიმად. 1955 წლიდან მსახურობდა სამხედრო სანატორიუმ "ლებიაჟიეს" უფროსად. 1959 წლიდან მსახურობდა დასასვენებელ სახლ "ელცოვნას" უფროსად, სამხედრო სანატორიუმ "ბოროვოეს" უფროსად კი 1962 წლიდან. 1962 წელს გადაიყვანეს ყირიმში, სადაც მსახურობდა 1973 წლამდე ალუშტის სამხედრო სანატორიუმის უფროსად. პოლკოვნიკი რამიშვილი დაინიშნა მის მიერვე აშენებულ თანამედროვე სამხედრო სანატორიუმ "ყირიმის უფროსად 1962 წლიდან. 1985 წელს კი თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამხედრო კათედრის უფროსად, შემდეგ კი წყალტუბოს სამხედრო სანატორიუმის უფროსად. 1992 წელს დაინიშნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მთავარი სამხედრო-სამედიცინო სამმართველოს უფროსად და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ამ დარგის რთული სისტემის შექმნაში. გენერალ რამიშვილის უშუალო ხელმძღვანელობით საქართველოში შეიქმნა 4 ჰოსპიტალი: ბათუმში, ქუთაისში, ახალციხესა და თბილისში. ყველა მათგანში სამედიცინო კადრების შერჩევა და განაწილება მისი ხელმძღვანელობით მოხერხდა. დაიღუპა ავტოავარიაში, თბილისში.
აბადქენდი
აბადქენდი (Abadkənd) — სოფელი აზერბაიჯანში,  სალიანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სალიანის რაიონის სოფლები
ლევან არჯევნიშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ნეჯემიბრა
ნეჯემიბრა — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ნეჯემიბრამ მხოლოდ შვიდი თვე იმეფა დაახლოებით ძვ.წ. 1780 ან ძვ.წ. 1736 წლისთვის. კიმ რაიჰოლტისა და დერელ ბეიკერის მიხედვით ნეჯემიბრა მეცამეტე დინასტიის მეთორმეტე ფარაონი იყო, ხოლო ფონ ბეკერათისა და დეტლეფ ფრანკეს მიხედვით ნეჯემიბრა არა მეთორმეტე არამედ მეთერთმეტე ფარაონი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის ფარაონები
ალკოლეჩა
ალკოლეჩა (Alcolecha, Alcoleja ou Alcoleja d'Aitana) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის კომტატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 14,56 კმ². მოსახლეობა — 177 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
ვიქტორია ბადენელი
ვიქტორია ბადენელი (Viktoria von Baden, Victoria av Baden; დ. 7 აგვისტო, 1862, კარლსრუე, ბადენის დიდი საჰერცოგო, გერმანია — გ. 4 აპრილი, 1930, რომი, იტალია) — ცერინგენების დინასტიის წარმომადგენელი. ბადენის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ I-ის ასული. შვედეთის დედოფალი 1907-1930 წლებში როგორც მეფე გუსტავ V-ის მეუღლე. შვედეთის მეფე გუსტავ VI ადოლფის დედა.
ბიოგრაფია
ვიქტორია დაიბადა 1862 წლის 7 აგვისტოს კარლსრუეში. იგი იყო ბადენის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ I-ისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ლუიზა პრუსიელის ქალიშვილი. დედის მხრიდან იგი იყო პრუსიის მეფე და გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ I-ისა და დედოფალ ავგუსტა საქსენ-ვაიმარ-აიზენახელის შვილიშვილი. მარცხნივ|მინი|350x350პქ|ვიქტორია და ავგუსტი 1881 წელს 1881 წლის 20 სექტემბერს იგი ცოლად შერთეს შვედეთისა და ნორვეგიის კრონპრინც გუსტავ ბერნადოტს, მეფე ოსკარ II-ისა და დედოფალ სოფია ნასაუელის უფროს ვაჟს.
წყვილის ქორწინება ბედნიერი და ერთობ ნაყოფიერი აღმოჩნდა. სულ რამდენიმე წელიწადში ვიქტორიამ ზედიზედ სამი ჯანმრთელი ვაჟი გააჩინა, თუმცა მესამე მშობიარობის შემდეგ წარმოქმნილი გართულებების შემდეგ ექიმებმა მას დაორსულება აუკრძალეს. ამ სტრესისაგან თავის დასაღწევად და განსატვირთად წყვილი მალევე გაემგზავრა ეგვიპტეში. აქ იგი დაინტერესდა არქეოლოგიით და დაიწყო ეგვიპტური სიძველეების შეგროვება, რომლებიც მოგვიანებით მან უფსალას უნივერსიტეტის ეგვიპტოლოგიის კათედრას შესწირა. აღსანიშნავია, რომ ამ არტეფაქტების გამოფენის ნება კრონპრინცესამ უნივერსიტეტს მხოლოდ გარკვეული პირობების სანაცვლოდ დართო, რის გამოც ამ კათედრას „ვიქტორიას ეგვიპტურ სიძველეთა მუზეუმი“ ეწოდა. ეს მუზეუმი დღემდე ფუნქციონირებს უფსალას უნივერსიტეტში.
ეგვიპტის მცხუნვარე კლიმატი ვიქტორიამ დიდ ხანს ვერ აიტანა, რაც მის ჯანმრთელობაზეც აისახა, ამიტომაც ის და გუსტავი ერთ წელიწადში დაბრუნდნენ შვედეთში. სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო მათ ქორწინებაში ბზარების გაჩენა. ვინაიდან ვიქტორიას ბავშვების გაჩენა აეკრძალა, გუსტავმა თამამად გამოააშკარავა თავისი ჰომოსექსუალური მიდრეკილებები. ამის პარალელურად, 1890 წლიდან ვიქტორია ძალიან დაუახლოვდა თავის ექიმ აქსელ მუნტეს, რომელზეც დადიოდა ჭორები, რომ კრონპრინცესასთან იწვა, თუმცა ეს ფაქტი ისტორიულად დადასტურებული არაა.
პირველ მსოფლიო ომამდე ვიქტორია დიდ დროს ატარებდა შვედურ კუნძულებზე, სადაც საზაფხულო ვილებში თავის საყვარელ ექიმთან ერთად დადიოდა ხოლმე.
1907 წელს, მამამთილის გარდაცვალების შემდეგ მეფე მისი ქმარი, გუსტავ V გახდა, ვიქტორია კი შვედეთის დედოფლად გვევლინება. მსოფლიო ომმა ვიქტორია და მუნტე ერთმანეთს შვიდი წლით დააშორა, თუმცა ისინი ერთმანეთს შვიდი წლით დააშორა, თუმცა ამ დროის განმავლობაში ისინი ერთმანეთს მაინც ეკონტაქტებოდნენ წერილების მეშვეობით.
1920 წლიდან დედოფალმა ვიქტორიამ დატოვა შვედეთი და რომში გადასახლდა, სადაც დარჩენილი ცხოვრება მუნტესთან ერთად გაატარა. 1928 წელს იგი თავის ძმას, ბადენის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ II-ს შეხვდა, რომლის ბაღების მაგალითითაც ბრძანა შვედეთის სამეფო ბაღების მოწყობა. დედოფალი ვიქტორია 1930 წლის 4 აპრილს, 67 წლის ასაკში გარდაიცვალა რომში, მუნტეს გვერდით. იგი 1932 წელს მისმა ვაჟებმა გადაასვენეს და შვედეთში, მის მიერ მოწყობილ ბაღებში დაკრძალეს.
აღსანიშნავია, რომ მის პატივსაცემად ჰქვია სახელი შვედეთის დღევანდელ კრონპრინცესა ვიქტორიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1862 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1930 კატეგორია:ცერინგენები კატეგორია:შვედეთის დედოფლები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
იულია სპირიდონოვა
იულია სპირიდონოვა (Юлия Спиридонова), აგრეთვე ცნობილია, როგორც იულკა (Юлка) — ბულგარელი მწერალი და სცენარისტი.
ბიოგრაფია
იულია სპირიდონოვა დაიბადა 1972 წლის 30 ოქტომბერს, ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიაში, მხატვართა ოჯახში.