cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სომხეთის არმია
სომხეთის არმია (Հայկական բանակ) — სომხეთის შეიარაღებული ძალების უდიდესი ნაწილი, რომელიც შედგება სახმელეთო ძალებისაგან და პასუხისმგებელია ქვეყნის სახმელეთო ოპერაციებზე. შეიქმნა 1992 წლის 28 იანვარს სომხეთის შეიარაღებული ძალების სხვა კომპონენტებთან ერთად ქვეყნის მიერ საბჭოთა კავშირისაგან დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ. არმიის პირველი მეთაური იყო საბჭოთა კავშირის სახმელეთო ძალების ძირითადი შტაბის გენერალ-პოლკოვნიკის ყოფილი მოადგილე ნორატ ტერ-გრიგორიანცი.
ისტორია
სომხეთის არმიის აღწერისას აღსანიშნავია, რომ მან განვითარების სამი საფეხური გაიარა. მათგან პირველი დაიწყო 1988 წლის თებერვალში, მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის დაწყებისას, როდესაც ჩამოყალიბდა სომხური სამხედრო ფორმირებები აზერბაიჯანულ ერთეულებთან საბრძოლველად ყარაბაღში. არმიის განვითრების მეორე საფეხური დაიწყო 1992 წელს, საბჭოთა კავშირისაგან სომხეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ. ტერ-გრიგორიანცი და სამოქალაქო ოფიციალური პირები სომხეთის თავდაცვის სამინისტროში ვაზგენ მანუკიანისა და ვაზგენ სარქისიანის ჩათვლით ცდილობდნენ ჩამოეყალიბებინათ „მცირე, კარგად დაბალანსებული, საბრძოლველად მზადმყოფი თავდაცვითი ძალა“. მესამე ეტაპი დაიწყო ომის დამთავრების შემდეგ და დღემდე გრძელდება.
სომხური არმიის შტაბის ოფიცრების უმეტესობა ყოფილი საბჭოთა სამხედრო ძალების წევრი იყო. დაახლოებით 5 000 სომეხი საბჭოთა კავშირის დაშლის პერიოდში სამხედრო ძალებში მაღალი რანგის ოფიცრად მსახურობდა. თითქმის მაშინვე, რაც სომხეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ქვეყანა მეზობელ აზერბაიჯანთან მთიანი ყარაბაღის ომში აღმოჩნდა ჩართული. არმიის ფორმირებისას დაგეგმილი 30 000 კაციანი შემადგენლობა 1994 წლის დასაწყისისათვის 50 000-მდე გაიზარდა. ომის მსვლელობისას სომხური არმია აზერბაიჯანის ექსკლავის, ნახიჩევანის საწინააღმდეგოდ სრულ სამხედრო მზადყოფნაში იმყოფებოდა სიუნიქის პროვინციაში. 1992 წელს რეგიონიდან განხორციელებულმა საარტილერიო დაბომბვამ ორ მხარეს შორის შეტაკებები გამოიწვია სომხური არმიის ნახიჩევანის რამდენიმე სოფელში შეჭრის ჩათვლით. 1994 წლიდან არმია მთიანი ყარაბაღის თავდაცვით არმიასთან ერთად მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დაცვაში აქტიურ როლს ასრულებს.
საერთაშორისო თანამშრომლობა
სომხურ არმიას დასავლეთთან რამდენიმე საერთაშორისო მისიაში უთანამშრომლია. 2004 წლის 12 თებერვალს სომხეთმა ოცეულის ზომის დანაყოფი გაგზავნა კოსოვოში, როგორც ბერძნული სამშვიდობო ბატალიონის ნაწილი. დანაყოფი, ცნობილი, როგორც სომხეთის სამშვიდობო ძალები, იმართება „REGAS FEREOS“-ს ბანაკიდან როგორც აღმოსავლეთის მრავალეროვანი სამუშაო ძალების ნაწილი და ევალება სამანქანო გამშვები პუნქტების შენარჩუნება, ბაზაზე უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, თუმცა, ასევე, იმსახუროს, როგორც სწრაფი რეაგირების ძალებმა და აკონტროლონ ბრბო და ამბოხი. 2008 წელს კოსოვოს ძალების დანაყოფი გაფართოვდა. მას დაემატა მეორე ოცეული და კომპანიის თანამშრომლები, რის შედეგადაც სომხეთის კონტიგენტს 85 კაციანი პერსონალი შემატა.
2004 წლის შემოდგომაზე სომხეთის მთავრობამ მოიწონა არმიიდან ინჟინრებისა და ექიმებისაგან შემდეგარი 46 კაციანი კონტიგენტის, როგორც ერაყში განთავსებული მულტინაციონალური ძალების ნაწილის ერაყში გაგზავნა პოლონური ხელმძღვანელობის ქვეშ. 2006 წლის 10 ნოემბერს უფროსი ლეიტენანტი გიორგი ნალბანდიანი ერაყში ნაღმის აფეთქების შედეგად დაშავდა, თუმცა გადარჩა მას შემდეგ, რაც ქირურგიული ჩარევისათვის გერმანიაში, ლანდშტულის ჰოსპიტალში (რამშტაინის საავიაციო ბაზის მახლობლად) გადაიყვანეს. 2008 წლის 6 ოქტომბერს უსაფრთხოების ხარისხის გაზრდის გამო კონტიგენტის სამუშაო მისია დასრულდა.
2009 წლის ივლისში სომხეთის თავდაცვის მინისტრმა სერიან ოჰანიანმა განაცხადა, რომ სომხეთი საერთაშორისო უშიშროების დახმარების ძალების დასახმარებლად წლის დასასრულისთვის ავღანეთში სამხედროებს გაგზავნიდა. მას არ აღუნიშნავს თუ რა ზომის ძალას გულისხმობდა, თუმცა განმარტა, რომ კონტიგენტი, სავარაუდოდ, შეიარაღების ექსპერტებისა და კომუნიკაციის ოფიცრებისაგან იქნებოდა დაკომპლექტებული. თავდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლებმა, ასევე, აღნიშნეს, რომ აღნიშნულ ჯგუფში მედიცინის სპეციალისტები და თარჯიმნებიც იქნებოდნენ. ოჰანიანმა ისიც დასძინა, რომ სომეხმა ოფიცრებმა, რომლებიც ავღანეთის ომში საბჭოთა სამხედრო ძალებში მსახურობდნენ, გამოთქვეს სურვილი დაბრუნებულიყვნენ ავღანეთში, როგორც ახალი ძალების წევრები. 2009 წლის ნოემბერში ნატომ ოფიციალურად დაადასტურა, რომ 30 კაციანი სომხური კონტიგენტი ISAF-ის ძალებს 2010 წლის დასაწყისისათვის შეუერთდებოდა. ეს რიცხვი დეკემბრის დასაწყისში 40-მდე გაიზარდა, მას შემდეგ, რაც სომხეთის პარლამენტმა ხმათა უმრავლესობით მხარი დაუჭირა კონტიგენტის განლაგებას. სომეხი სამხედრო მოსამსახურეები ავღანეთში 2010 წლის თებერვალში ჩავიდნენ, სადაც, გერმანული ხელმძღვანელობის ქვეშ, მათ ყუნდუზის რეგიონული აეროპორტის დაცვა დაევალათ. ამჟამად ავღანეთში 126 სომეხი ჯარისკაცი იმყოფება.<
სტრატეგიულ პარტნიორებთან თანამშრომლობის ფარგლებში სომხეთს 1 500-ზე მეტი ოფიცერი ჰყავს გაგზავნილი საწვრთნელად საბერძნეთსა და რუსეთში. 2004 წელს სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ, ასევე, დააფუძნა ერთობლივი პარტნიორობა კანზასის ეროვნულ გვარდიასთან ცოდნის გაცვლისა და ეროვნული უსაფრთხოებისა და სამოქალაქო საქმეებში თანამშრომლობისათვის.
სპეციალური ძალები
ორივე რესპუბლიკის სპეციალურ ძალებს ეძლევათ სწრაფი თავდასხმის მანქანები გარკვეული ოპერაციებისა და სავარჯიშოების ჩასატარებლად.
მძიმე ტექნიკა
სომხური არმიის სამხედრო შეიარაღება 2008-2014 წლების მდგომარეობით
სხვა
ჯავშანი
ჰაერსაწინააღმდეგო არტილერია
რადარები
სქოლიო
კატეგორია:არმიები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:სომხეთის შეიარაღებული ძალები
სოკოლენი
სოკოლენი (Socoleni) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 74 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 514 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
გურამ გუგენიშვილი
გურამ გუგენიშვილი (23 ივლისი, 1986, თბილისი — 9 ნოემბერი, 2014) — ქართველი მებრძოლი შერეულ ორთაბრძოლებში, პროფესიონალურ დონეზე გამოდიოდა 2007—2014 წლებში. M-1 Challenge-ის პირველი ჩემპიონი მძიმე წონაში (2010), ცნობილია რუსი მაქსიმ გრიშინისა და ამერიკელი კენი გარნერის დამარცხებით. დაიღუპა ავტოკატასტროფაში.
ბიოგრაფია
გურამ გუგენიშვილი 1986 წლის 23 ივლისს თბილისში დაიბადა. 13 წლის ასაკში დაიწყო ვარჯიში თავისუფალ ჭიდაობაში. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში მოახერხა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის მოგება და ასევე გახდა სპორტის ოსტატი, თუმცა, სერიოზული დაზიანების გამო იძულებული გახდა დაესრულებინა მოჭიდავის კარიერა.
იძულებითი შესვენების დროს ბედი სხვადასხვა საბრძოლო სახეობაში სცადა. გახდა მსოფლო ჩემპიონი უნივერსალურ ბრძოლაში, შევიდა საბრძოლო სამბოს მსოფლო ჩემპიონატის პრიზიორთა შორის. 2007 წლიდან დაიწყო ასპარეზობა შერეულ ორთაბრძოლებში.
მისი წარმატებები 2009 წელს დაიწყო, როდესაც კარიერის დასაწყისში გულშემატკივარს ზედიზედ მოგებული 11 ორთაბრძოლით დაამახსოვრა თავი. გუგენიშვილმა თავდაპირველად მოიგო M-1 Ukraine-ის, შემდეგ M-1 Selection Western Europe, რამაც სააშუალება მისცა M-1 Challenge-ის ტურნირში მიეღ მონაწილეობა. M-1 Challenge-ს ტიტულის მოპოვებაში ქართველს ამერიკელი კენი გარნერი ეცილებოდა,, რომელმაც აშშ-ის შესარჩევ ტურნირში გაიმარჯვა. გუგენიშვილმი გარნერს რთული ილეთი „გილიოტინა“ ჩაუტარა და ამერიკელმა გონება დაკარგა. ამდენად, M-1 Challenge-ის ისტორიაში პირველი ჩემპიონი მძიმე წონაში.
2011 წლის მარტში გუგენიშვილმა წარმატებით დაიცვა თავისი საჩემპიონო ქამარი რუსი მაქსიმ გრიშინისგან. ქამრის მეორეჯერ დაცვა გურამმა ტრავმის გამო ვერ შეძლო და ჩემპიონი გარნეტი გახდა. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 2012 წლის ივნისში გარნეტს გუგენიშვილი კვალვა შეხვდა რინგზე და დამარცხდა. 2012 წლის ბოლოს გუგენიშვილმა კვლავ სცადა ჩემპიონის ტიტულის დაბრუნება, მაგრამ წარუმატებლად: მესამე ბრძოლა გარნეტმა მოიგო. .
წლინახევრიანი უქმობის შემდეგ, რაც ტრავმით იყო გამოწვეული, საბრძოლო მიმართულება M-1 Challenge-ის ყოფილი ჩემპიონი გურამ გუგენიშვილი რინგს დაუბრუნდა და პირველი გამარჯვებაც იზეიმა. 27 წლის ქართველი მებრძოლი იაპონიაში გამართულ ტურნირზე Inoki Genome Fight 1 ავსტრალიელ ვეტერან ტონი ბონელოს (16 მოგება, 2 მარცხი) დაუპირისპირდა და აშკარა უპირატესობით იმარჯვა. შერკინების დაწყებიდან 03:34 წუთი იყო გასული, როდესაც ქართველის სასარგებლოდ ტექნიკური ნოკაუტი დაიქსირდა. მომდევნო წლის იანვარში მას იაპონიაში კიდევ ერთი ორთაბრძოლა ელოდა, რის შემდეგაც M-1 Challenge-ის ბრძოლებს უნდა დაბრუნებოდა, მაგრამ 9 ნოემბერს გუგენიშვილი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.
2015 წლის თებერვალში თბილისის სპორტის სასახლეში შერეულ ორთაბრძოლებში M-1-ის 55-ე ეტაპი ჩატარდა, რომელიც ტრაგიკულად დაღუპული ქართველი სპორტსმენის გურამ გუგენიშვილის ხსოვნას მიეძღვნა.
კიმ სტენლი
კიმ სტენლი (Kim Stanley, დ. 11 თებერვალი, 1925 — გ. 20 აგვისტო, 2001) — ამერიკელი მსახიობი. უპირატესად თამაშობდა ტელევიზიასა და თეატრში, ნაკლებად კინოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ლონგიდა
ლონგიდა (Lónguida; Longida) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის აოისის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 99,8 კმ². მოსახლეობა — 297 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ზონდის სრუტის ცუნამი (2018)
ზონდის სრუტის ცუნამი — სტიქიური უბედურება, ცუნამი, რომელიც თავს დაატყდა ზონდის სრუტის სანაპიროზე მდებარე ბანტენისა და ლიმპუნგის პროვინციებს (ინდონეზია) 2018 წლის 22 დეკემბერს. გამომწვევი მიზეზი გახდა ვულკან კრაკატაუს ამოფრქვევა, რამაც გამოიწვია მიწისქვეშა მეწყერი და საბოლოოდ მასიური ტალღის წარმოქმნა. სულ მცირე 429 ადამიანი დაიღუპა, 1459 დაშავდა, ხოლო 150 დაკარგულად ითვლება. 23 დეკემბერს აღმოჩნდა, რომ იმ კუნძულის დიდი ნაწილი, სადაც ვულკანი მდებარეობს, ზღვაში ჩაიშალა.
სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ცუნამები კატეგორია:ცუნამი ინდონეზიაში
იაკობ ვან მარლანტი
იაკობ ვან მარლანტი (Jacob van Maerlant; დ. დაახლოებით 1235, დამე, ბრიუგეს მახლობლად, — გ. დაახლოებით 1300, იქვე) — ფლამანდიელი პოეტი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო სარაინდო რომანების დამუშავებით. ნიდერლანდურ ლიტერატურაში დაამკვიდრა დიდაქტიკური ჟანრი. მისი თხზულებები „ბუნების ყვავილები“ (დაახლოებით 1262-1266), „ისტორიული სარკე“ (დაახლოებით 1283-1288) ხელს უწყობდა ხალხურ ენაზე ცოდნის გავრცელებას. მარლანტის შემოქმედებამ დიდი როლი ითამაშა საერთო სახალხო ნიდერლანდური ენის ნორმების დადგენაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფლამანდიელი პოეტები კატეგორია:გარდაცვლილი 1300
ენცეფალიტი
არსებობს შემოფარგლული (ღეროვანი, ქერქქვეშა) და დიფუზური ენცეფალიტი. შესაძლოა დაზიანდეს თავის ტვინის რუხი ნივთიერება (პოლიოენცეფალიტი), თეთრი ნივთიერება (ლეიკოენცეფალიტი) ან ორივე ერთად (პანენცეფალიტი). მიმდინარეობის კვალობაზე განარჩევენ მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკულ ენცეფალიტს.
ეპიდემიური ენცეფალიტი
დაავადების გამომწვევია ვირუსი, რომელიც ჰაერწვეთოვანი ან კონტაქტური გზით ვრცელდება. ვირუსი ორგანიზმში ცხვირ-ხახიდან აღწევს. მისი ინკუბაციის პერიოდი 1-14 დღეა. ეპიდემიურ ენცეფალიტს ახასიათებს ვირუსის ჰემატოგენური დისსემინაცია (სისხლით გავრცელება) და პათოლოგიურ პროცესში შინაგანი ორგანოების, განსაკუთრებით - ღვიძლის, ჩართვა. ვირუსი ლიმფური გზით ან პრენევრალურად ვრცელდება. აზიანებს ტვინის რუხ ნივთიერებას. შესაძლოა ნებისმიერი ასაკის ადამიანი დაავადდეს. მწვავე სტადიისთვის, რომელიც რამდნეიმე დღიდან რამდენიმე თვემდე გრძელდება, დამახასიათებელია ტემპერატურის სწრაფი მატება 39-40 გრადუსამდე, კატარული მოვლენები, თავის ტკივილი, მოთენთილობა, სახსრებში ტკივილი, გონების დაბინდვა.
ნევროლოგიური სტატუსის მხრივ გამოყოფენ შემდეგ სიმპტომოკომპლექსებს:
ზურგის ტვინის სითხე ამ დროს გამჭვირვალეა, უფერო, ზოგჯერ ზომიერი ლიმფოციტური პლეოციტოზი, ცილებისა და გლუკოზის ზომიერი ზრდა შეინიშნება.
ტკიპისმიერი ენცეფალიტი სეზონური (გაზაფხულ-ზაფხული) პირველადი ვირუსული ენცეფალიზია. ძირითადად გადამტანს წარმოადგენს ტაიგასა და ტყეებში გავრცელებული ტკიპა. ადამიანის ორგანიზმში ვირუსი დაინფიცირებული ტკიპის ნაკბენით, ზოგჯერ კი ალიმენტური გზით (დაავადებული თხის ან ძროხის რძის მოხმარების შედეგად) აღწევს. ვირუსი ჰემატოგენურად ან პერინევრულად ვრცელდება. ზურგის ან მოგრძო ტვინის უჯრედებში, იშვიათად - თავის ტვინის ქერქში, ქერქქვეშა თეთრ ნივთიერებაში, მხედველობის ბორცვზე, ქერქქვეშა კვანძებში ლოკალიზდება. ინკუბაციური პერიოდი 8-20 დღეს შეადგენს. დაავადება მწვავედ იწყება. აღმოცენდება თავის ძლიერი ტკივილი, ღებინება, საერთო ჰიპერესთეზია (გაძლიერებული მგრძნობელობა), სინათლის შიში, სხეულის ტემპერატურა 39-40 გრადუსს აღწევს. ზოგჯერ შეიმჩნევა დაავადების ორტალღოვანი მიმდინარეობა. განმეორებით ჰიპერთერმიას ახლავს თან. აღინიშნება სასის, სკლერების, კანის საფარველის სიწითლე და დისპეფსიური მოვლენები. სისხლში აღმოჩნდება ლეიკოციტები, ედს-ი იმატებს, აღინიშნება ლიმფოპენია.
გამოყოფენ ტკიპისმიერი ენცეფალიტის რამდენიმე კლინიკურ ფორმას:
იაპონურ ენცეფალიტს იწვევს ვირუსი, რომლის რეზერვუარსა და გადამტანს კოღო წარმოადგენს. ახასიათებს ვირუსმატარებლობა (ადამიანი, ფრინველი). ინკუბაციის პერიოდი 3-27 დღეს გასტანს. დაავადება მწვავედ იწყება, სხეულის ტემპერატურა 40 გრადუსამდე მატულობს და 10 დღე ნარჩუნდება. აღინიშნება ციება, საერთო სისუსტე, თავის ძლიერი ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, კუნთების ტკივილი. სახის კანი ჰიპერემიულია, ენა - მშრალი, მუცელი - ჩაბრუნებული. ირღვევა გულის ფუნქცია. მკვეთრადაა გამოხატული მენინგეალური ნიშნები, გონებისმხრივი დარღვევები. გამოხატულია მინი და მაკროჰემიპარეზი, მომატებულია ზემო კიდურების მომხრელი და ქვედა კიდურების გამშლელი კუნთების ტონუსი. შესაძლოა, ცალკეული კუნთების კლონური კრუნჩხვები განვითარდეს. მძიმე შემთხვევაში აღმოცენდება ბულბური (სასის, ენის, ხახის, ხორხის, საყლაპავის კუნთების დამბლა). დაავადება 100-დან 50 შემთხვევაში სიკვდილით სრულდება. მინი|მარცხნივ|ცოფის ვირუსი გრიპოზული ენცეფალიტი (ტოქსიკურ-ჰემორაგიული) გრიპის ფონზე აღმოცენებული თავის ტვინისა და მისი გარსის მწვავე დაავადებაა.
მენინგოენცეფალიტი შესაძლოა პარეზებით, დამბლით, კომითა და ეპილეფსიური გულყრებით გამოვლინდეს. თავ-ზურგტვინის სითხეში შეინიშნება სისხლი, ცილების შემცველობა მატულობს. ვლინდება ლიმფოციტური პლეოციტოზი.
წითელასმიერი ენცეფალიტი (ენცეფალომენინგიტი) წითელასთვის დამახასიათებელი გამონაყრის გაჩენიდან 3-5 დღეში ან რეკონვალესცენციის პერიოდში ვითარდება. უპირატესად ზიანდება თავისა და ზურგის ტვინის თეთრი ნივთიერება. ახასიათებს ტემპერატურის ხელმეორედ მატება და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება. ავადმყოფთა ნაწილს სისუსტე და ძილიანობა სოპოროზულ მდგომარეობას მდგომარეობასა და კომაში გადასდის, ნაწილს კი ბოდვა, აგზნებადობა, ცნობიერების მოშლა აღენიშნება. არცთუ იშვიათია ეპილეფსიური შეტევებიც. ნევროლოგიური სიმპტომების მხრივ შეიმჩნევა დამბლა, ჰემიპარეზი (სხეულის სახევარში მოტორული ფუნქციის მოშლა), ნისტაგმი (თვალის კაკლის უნებლიე მოძრაობა), ატაქსია (მოძრაობითი კოორდინაციის დარღვევა), ხშირად ზიანდება მხედველობისა და სახის ნერვები.
ენცეფალიტი ჩუტყვავილასა და წითელას დროს - დაავადების სიმპტომები ძირითადად მე-2-8 დღეს აღმოცენდება. ზიანდება ნერვული სისტემა. დაავადება უმეტესად მწვავედ იწყება: ავადმყოფი გრძნობს სისუსტეს, ძილიანობას, აქვს ეპილეფსიური შეტევები, კიდურების პარეზი ან დამბლა, ჰიპერკინეზია, მოძრაობის კოორდინაციის დარღვევა, ზოგჯერ ზიანდება მხედველობის ნერვი, ვითარდება ენცეფალომიელიტური სინდრომი.
პრიდრიმული პერიოდი, რომელიც სხეულის ტემპერატურის ზრდითა და სახესა და სხეულზე ჰერპესული გამონაყრით მიმდინარეობს, რამდენიმე დღე გრძელდება. დაავადების მწვავე ფორმისას აღინიშნება მაღალი ტემპერატურა, ძლიერი თავის ტკივილი, ღებინება, ეპილეფსიური შეტევები, მენინგეალური, პარეზისა და დამბლის კეროვანი ნიშნები, ცნობიერების დარღვევა. ნეკროზულ ენცეფალტს ახასიათებს კატარული მოვლენები. მე-7 დღეს ტემპერატურა მკვეთრად მატულობს და ჩნდება ნერვული სისტემის დაზიანების ნიშნები: ცნობიერების დარღვევა, დროსა და სივრცეში დეზორიენტაცია, დაბნეულობა, აფაზია (მეტყველების უნარის მოშლა), აკალკულაცია, აპრაქსია (მიზანდასახული მოქმედებების შესრულების უნარის მოშლა). ზოგ ავადმყოფს აღენიშნება ეპილეფსიური გულყრები. თავ-ზურგყვინის სითხეში აღმოჩნდება ლიმფოციტური ან ნეიტროფილური პლეოციტოზი, ცილების რაოდენობა იმატებს, გლუკოზისა კი იკლებს.
ბავშვები ჰერპესული ენცეფალიტი ძალზე მძიმედ მიმდინარეობს. მწვავე ფორმას ახასიათებს სხეულის ტემპერატურის სწრაფი მატება, თავის ძლიერი ტკივილი, ღებინები, ეპილეფსიური გულყრები, ცნობიერების დარღვევა და კეროვანი ნევროლოგიული სიმპტომები.
პოლისეზონური ენცეფალიტი. იგი წარმოადგენს გაურკვეველი ეტიოლოგიის ენცეფალიტის შერეულ ჯგუფს. დაავადებას არ ახასიათებს სეზონურობა და სხვადასხვაგვარი სიმპტომით (თვალის მომოძრავებელი ან სახის ნერვის ფუნქციის დარღვევით) ვლინდება. არ არის გამორიცხული ვესტიბულური და ბულბური დარღვევები. ავადმყოფთა ნაწილს უვლინდება სიარულისა და კოორდინაციის უნარის მოშლა, ჰიპოტონია, ატაქსია. დაავადება ზოგჯერ ეპილეფსიური შეტევებით, პარეზისა და დამბლის სწრაფი განვითარებით, ჰიპერკინეზიებით ვლინდება. აღინიშნება ცნობიერების დარღვევა, გულის წასვლა და კომაც კი.
ტოქსოპლაზმური ენცეფალიტი. დაავადების გამომწვევია toxoplasma gondii. მწვავე ტოქსოპლაზმური ენცეფალიტი იშვიათად გვხვდება. ის მეტწილად თანდათანობით ვითარდება. მწვავე ფორმის დროს აღინიშნება ტემპერატურის მატება, გენერალიზებული ლიმფოდენოპათია, ჰეპატოსპლენომეგალია (ღვიძლისა და ელენთის გადიდება), პნევმონია, მიოკარდიტი, კონიუნქტივიტი, ფარინგიტი, კანის ეგზანთემები, მონიციტოზი. ტოქსოპლაზმური ენცეფალიტი არცთუ იშვიათად ეშლებათ ინფექციურ მონონუკლეოზში. თავ-ზურგტვინის სითხეში ცილების რაოდენობა არ კლებულობს, აღინიშნება ლიმფოციტური პლეოციტოზი. დაავადების მწვავე სტადიაში სისხლში, შარდში, თავ-ზურგტვინის სითხესა და ლიმფურ კვანძებში ზოგჯერ ტოქსოპლაზმები გამოიყოფა.
გადაუდებელი დახმარება
მინი|ზურგის ტვინის ფუნქცია ახალშობილზე ენცეფალიტის დიაგნოზის დადგენისთანავე ავადმყოფი გადაყვანილ უნდა იქნეს ინფექციურ საავადმყოფოში ან ნევროლოგიურ განყოფილებაში. ინიშნება მკაცრი წოლითი რეჟიმი. ავადმყოფი საჭიროებს მუდმივ მეთვალყურეობას.
ჰოსპიტალიზაციამდელ პერიოდში მას დეჰიდრატაციული საშუალებები (ლაზიქსი, დიაკარბი) უნდა მიეცეს.
თუ მენინგეალური და ენცეფალური სიმპტომები (თავის ძლიერი ტკივილი კუნთების ტკივილი, ტოქსიკოზი, ღებინება და სხვა) აღინიშნება, ავადმყოფს ნატრიუმის ქლორიდის იზოტონურ ხსნარს, რინგერს უსხამენ, იმავდროულად კანქვეშ ან ვენაში უკეთებენ B ჯგუფის ვიტამინებს, ასკორბინის მჟავას.
ეპიდერმული ენცეფალიტის მწვავე პერიოდში ავადმყოფს ენიშნება ინტერფერონი და ინტერფერონის გამოყოფის მასტიმულირებელი პრეპარატები (პროდიგიზანი), ასევე - რიბონუკლეაზა და დეზოქსირიბონუკლეაზა, მათთან ერთად - მადესენსიბილიზებული საშუალებები (დიმედროლი, სუპრასტინი).
ტკიპისმიერი ენცეფალიტის დროს რეკომენდებულია პრედნიზოლინი, ტკიპისმიერი ენცეფალიტის საწინააღმდეგო ვაქცინით ინაქტივირებული ადამიანის გამა-გლობულინი.
პოლისეზონური ენცეფალიტისას ავადმყოფი დაუყოვნებლივ საავადმყოფოში უნდა გადავიყვანოთ. ამ ინფექციის დროს ინიშნება რიბონუკლეაზა, ტვინის შეშუპების შემთხვევაში კი ოსმო- და სალურეტიკები.
ენცეფალიტის მძიმე შემთხვევაში ტარდება ინტენსიური თერაპია. ეპილეფსიური შეტევებისას ვენაში ან კუნთებში კეთდება სედუქსენი (რელანიუმი). მიკროცირკულაციის გაუმჯობესებისას და დეჰიდრატაციის მიზნით ინიშნება დექსტრანი (პოლიგლუკინი, რეოპოლიგლუკინი).
გრიპის, პარაგრიპისა და ადენოვირუსული ინფექციის ფონზე განვითარებული ენცეფალიტის შემთხვევაში ნაჩვენებია გლუკოკორტიკოსტეროიდები (პრედნიზოლონი).
თუ ავადმყოფი მეტისმეტად დასუსტდა, გლუკოზის 5%-იან ხსნარს უსხამენ. სისხლდენაზე ეჭვის შემთხვევაში კი ინიშნება დიცინონი, ამინოკაპრონის მჟავა და სხვა.
ჰერპესული ენცეფალიტის ადრეულ სტადიაში კურანტილის ინფექციას ნიშნავენ. რეკომენდებულია ასევე ვიროლექსი, ლევაზოლი და გამა-გლობულინი. პარალელურად ტარდება დეჰიდრატაციული თერაპია. მძიმე შემთხვევაში ნაჩვენებია დეზინტოქციური მკურნალობა (რეოპოლიგლუკინი).
ტვინის პარაინფექციური დაზიანებისა და ენცეფალიტის ნიშნების გაჩენისას ინიშნება ანტიჰისტამინური პრაპარატები და გლუკოკორტიკოიდები. წითელასმიერი ენცეფალიტის დროს კი კარგ ეფექტს იძლევა ლევოდოფა. მწვავე სტადიაში ნაჩვენებია დეჰიდრატაციული და შარდმდენი პრეპარატები (ლაზიქსი), კრუნჩხვების შემთხვევაში კი სიბაზონი კუნთებში ან ვენაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები კატეგორია:ნევროლოგიური დარღვევები კატეგორია:ნევროლოგია კატეგორია:ანთება
ელენბერგი
ელენბერგი (Ellenberg) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 30,17 კმ², მოსახლეობა, 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 634 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ლასამი
ლასამი (ოფიციალურად ლასამის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Lasam) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 225 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 30 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კაგაიანის მუნიციპალიტეტები
შავთავა მოლაღური
შავთავა მოლაღური (Oriolus chinensis) — ფრინველი მოლაღურისებრთა ოჯახისა. უმთავრესად გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში.
აღწერა
მისი სხეულის სიგრძე 23-დან 26 სმ-მდეა. ადვილად შესამჩნევი და გამოსაცნობია თავისი კაშკაშა და ლამაზი შეფერილობის გამო. დედლების შეფერილობა მეტად მოყვითალო-მომწვანო და რუხ-თეთრია, ხოლო მამლებისა — ოქროსფერი და შავი. აქვთ წითელი, კონუსისებრი ნისკარტი. არ არიან ძალიან გულღია ფრინველები, საკმაოდ იჩენენ სიფრთხილეს და იშვიათად გამოდიან თავისი თავშესაფრიდან ხის ვარჯზე. სიცოცხლის ხანგრძლივობა თითქმის 15 წელს შეადგენს.
გავრცელება
შავთავა მოლაღური ბინადრობს აზიაში, უმთავრესად ჩინეთში, კორეაში, კუნძულ იავასა და ფილიპინებზე. გადამფრენი ფრინველია, უპირატესად სამხრეთ ჩინეთში, სამხრეთ ინდოჩინეთში, მიანმარსა და მალაკის ნახევარკუნძულზე იზამთრებს. ევროპის ტერიტორიაზე ეს ფრინველი ზაფხულში შეინიშნება. უპირატესობას ანიჭებს ისეთ მხარეებს, სადაც ტემპერატურა 22-დან 30°C-მდეა. ხშირად იმყოფება პარკების ტეროტირიაზე გაზრდილ ხეებზე ან ტყის დასახლებების სიახლოვეს. თავისი კაშკაშა შეფერილობის მიუხედავად, შავთავა მოლაღური კარგად იმალება მაღალი ხეების ფოთლებში. მის საცხოვრებელ სივრცეს საფრთხეს უქმნის მუდმივი ტყის ჩეხა. ფრინველის პოპულაციისათვის კიდევ ერთი საშიშროებაა ბრაკონიერთა მიერ მათი მოპოვება.
კვება
250პქ|მინი|მარჯვნივ|შავთავა მოლაღური შავთავა მოლაღური ერთის მხრივ უპირატესობას ანიჭებს მწერებს, როგორიცაა მაისის ხოჭო, ჩრჩილი, კალია, მუხლუხი, პეპელა, ხოჭო, ჭრიჭინობელა, და აგრეთვე ნაყოფებს, როგორიცაა ალუბლისა და მოცხარის კენკრა. ნაყოფისაგან კურკის გამოსაცალკევებლად იყენებს თავის კონუსისებურ ნისკარტს, რითაც ადვილად შეუძლია კურკისაგან რბილობის გამოცლა. ახალგაზრდა ფრინველები ამ ტექნიკას მშობლების მოქმედებათა მიბაძვით სწავლობენ.
გამრავლება
ყოველ წელს შავი მოლაღურის მამალი საქორწინო პერიოდის დაწყებას ფლეიტისმაგვარი შეძახილით „ბიუიულო“ იტყობინება, რითაც დედალს იზიდავს. დაწყვილების შემდეგ დედალ-მამალი ერთობლივად აშენებს მოხდენილ ფინჯნისებური ბუდის აგებას ჩინეთის, კორეისა და მანჯურიის დაცულ შერეულ ტყეებში. მასალად იყენებენ ფესვების ნაწილებსა და ქერქებს. ბუდეს ორკაპა ტოტებზე აგებენ. დედალი მაის-ივლისში 2-დან 5-მდე წითელი ფერის წითელ-ყავისფერ წინწკლებიან კვერცხს დებს. ზაფხულში ეს ფრინველები ევროპაშიც ბუდობენ. იმ დროს, როდესაც დედალი კვერცხებზე ზის, მამალი ტკრციალისა და ჩხავილის შეძახილებით აფრთხობს ბუდის გამანადგურებლებს. 14–15 დღის შემდეგ იჩეკებიან ბარტყები, რომლებსაც ორივე მშობელი კვებავს. ისინი უკვე ცხოვრების პირველივე წელს ტოვებენ ბუდეს.
ტაქსონომია
მალაღურისებრთა ჯგუფის ევოლუციური ისტორია მეტად კომპლექსურია და შესაძლოა მეტი კრიპტული სახეობა იყოს თვითონ ამ ჯგუფში. ქვესახეობები საკმაოდ ახლოს მონათესავენი არიან და ჯგუფი ქმნის კლადას, რომელშიც მოლაღური და Oriolus kundoo შედის შავთავა მოლაღურის პარალელურად.
ქვესახეობები
შავთავა მოლაღური 20 ქვესახეობაა ცნობილი:
სქოლიო
კატეგორია:მოლაღური
ლუსეგენა პოპოვას სახლი
ლუსეგენა პოპოვას სახლი (Особняк Лусегена Попова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს კარლ მარქსის მოედანზე. აგებულია 1890-1891 წლებში დონის ნახიჩევანის ცენტრალურ მოედანზე. სახლი ეკუთვნოდა მიწისმფლობელსა და საქონლითმოვაჭრე ლუსეგენა პოპოვას. 1928 წლიდან შენობაში განთავსებულია სამშობიარო სახლი. 2012 წელს სამშობიარო დახურეს რემონტის გამო. ლუსეგენა პოპოვას სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
ორსართულიანი სახლი ააგეს 1890-1891 წლებში დონის ნახიჩევანის (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი) ცენტრალურ მოედანზე. სახლი ეკუთვნოდა ქალაქში ცნობილ მიწისმფლობელსა და საქონლითმოვაჭრე ლუსეგენა პოპოვას. პროექტის ავტორი, სავარაუდოდ, უნდა იყოს არქიტექტორი ნიკოლაი დურბახი. სახლის პირველი სართული გაქირავებული იყო სხვადასხვა კანტორებზე და სავაჭრო დახლებზე. მფლობელის აპარტამენტები განთავსებული იყო მეორე სართულზე.
1907 და 1916 წლის მონაცემებით სახლი ეკუთვნოდა მანუკ პოპოვს, პირველი მფლობელის მემკვიდრეს. მანუკ პოპოვი აქტიურად იყო დაკავებული სავაჭრო საქმიანობით და იყო ცნობილი ქველმოქმედი.
1920 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და მასში განთავსდა სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი. 1928 წელს სახლში გაიხსნა სამშობიარო სახლი. მეორე მსოფლიო ომის დროს სამშობიაროში მუშაობდა სამი ექიმი. მათ სარდაფში გახსნეს სამშობიარო დარბაზი სადაც ღებულობდნენ ფეხმძიმეებს. ომის შემდეგ სამშობიარო სახლი გაარემონტეს და ხელახლა გახსნეს. 2012 წელს დაიხურა სარესტავრაციო სამუშაოების გამო.
არქიტექტურა
ლუსეგენა პოპოვას სახლი აგებულია ეკლექტიკის სტილში და გაფორმებულია ბაროკოსა და კლასიციზმის სტილში. სახლს გააჩნია დაგეგარების კორიდორული სტილი.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
ვახტანგ რეხვიაშვილი
ვახტანგ რეხვიაშვილი (დ. 10 სექტემბერი, 1944, აფენი, ლაგოდეხი, საქართველოს სსრ — გ. 23 თებერვალი, 1986, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა თბილისის „დინამოსა“ და ქუთაისის „ტორპედოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1964) და ორგზის (1967, 1969) ბრინჯაოს პრიზიორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1964).
ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაში 35-ე სკოლაში, მწვრთნელ თენგიზ კუბლაშვილის ხელმძღვანელობით დაიწყო. მალე საქართველოს ჭაბუკთა ნაკრებში მიიწვიეს, ცოტა ხნის შემდეგ კი — თბილისის „დინამოში“.
თბილისის „დინამოს“ ძირითად შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფარგლებში პირველად 1964 წლის 23 აგვისტოს, საკავშირო პირველობის 21-ე ტურის კალენდარულ მატჩში, გორკის „ვოლგას“ წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა გორკის „ლოკომოტივის“ სტადიონზე გაიმართა და მას 13 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. დინამოელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: სერგო კოტრიკაძე, ბორის სიჭინავა, გურამ პეტრიაშვილი, ვახტანგ რეხვიაშვილი, გურამ ცხოვრებოვი, გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე, სლავა მეტრეველი, ვლადიმერ ბარქაია, ალექსანდრე აფშევი (ზაურ კალოევი 62') და მიხეილ მესხი. დაპირისპირება ფრედ, ანგარიშით — 0–0 დამთავრდა.
თბილისის „დინამოს“ მაისურით საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფარგლებში ბოლოჯერ 1971 წლის 22 ოქტომბერს, საკავშირო ჩემპიონატის 31-ე ტურის კალენდარულ მატჩში, კიევის „დინამოს“ წინააღმდეგ ითამაშა. თბილისელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: თამაზ სტეფანია, რევაზ ძოძუაშვილი, ვახტანგ ჭელიძე, მურთაზ ხურცილავა, შოთა ხინჩაგაშვილი, გურამ პეტრიაშვილი, გოჩა გავაშელი, მანუჩარ მაჩაიძე, დავით ყიფიანი, ვლადიმერ გუცაევი და ვახტანგ რეხვიაშვილი. შეხვედრა დავით ყიფიანის გოლის წყალობით თბილისელთა გამარჯვებით, ანგარიშით — 1–0 დამთავრდა.
საინტერესო ფაქტები
1964 წლის 18 ნოემბრის „ოქროს მატჩის“ მონაწილე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
კინზეკეევო
კინზეკეევო (Кинзекеево; Кинйәкәй) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება სკვორჩიხინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 22 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 40 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 261 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
მონრეალი (ნავარა)
მონრეალი (Monreal; Elo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის აოისის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 22,5 კმ². მოსახლეობა — 472 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ჭანდრის ღვთისმშობლის ეკლესია
ჭანდარის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდარის სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია. შეიცავს სხვადასხვა პერიოდის სამშენებლო ფენას, რომლებიც ერთმანეთისგან როგორც საშენი მასალით, ისე წყობის ხასიათითაც განსხვავდება. კედლების თავდაპირველი ნაწილები რიყის წვრილი ქვითაა ამოყვანილი. წყობა ირეგულარულია. ძირითადად გარეთა კუთხეებში, ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვებია ჩართული. მოგვიანებით განახლებული ნაწილები ძირითადად კვადრატული აგურისაა. განახლების დროს კედლები გარედან შეუთეთრებიათ, ხოლო შიგნით შეულესავთ. კამარა და კონქი კი, ლურჯად შეუღებავთ. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს. კარი კედლის ღერძიდან ოდნავ სამხრეთითაა გადაადგილებული. ღიობი აგურით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. წირთხლები კი რიყის ქვისა და შირიმისაა, რომლებიც ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით დაცილებული. აგურის ორრიგად ნაწყობ შრეებს შორისაა მოქცეული. ეკლესიის იატაკის დონე, მიწის დონესთან შედარებით რამდენადმე დაბლაა, რის გამოც შესასვლელის წინ ორსაფეხურიანი კიბეა მოწყობილი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, ბრტყლად გადახურული სარკმლით შუაში და თითო ნიშით ორივე გვერდში. ნიშები გეგმით ნახევარწრიულია, გადახურულია თარაზულად და ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. კონქში ოქროსფერი საღებავით სულიწმინდაა გამოსახული. თავდაპირველად საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ დაახლოებით 20 სმ-ით ყოფილა შემაღლებული, იგი აფსიდის მხრების ხაზიდან რამდენადმე დარბაზიკენ ყოფილა წამოწეული და შუაში  შირიმის ქვაში გამოკვეთილი. ნახევარწრიული ამბიონი ჰქონდა მოწყობილი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებს აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილი, თითო ბრტყლად გადახურული სარკმელი აშუქებს. ორივე სარკმლის აღმოსავლეთ გვერდის ოდნავ ქვემოთ, თითო პატარა ოთკუთხა ნიშაა. ერთი სწორკუთხა, ოღონდ გაცილებით მოზრდილი ნიშა სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის იატაკი მოგებულია კვადრატული აგურით. დარბაზი გადახურულია აგურით ნაწყობი, დადაბლებული პროპოციების კამარით. იგი დაყრდნობილია აგურისავე ორ საბრჯენ თაღზე. მათგან ერთი დარბაზის გრძივი კედლების შუაში გამოყვანილ შეკიდულ პილასტრებზეა გადაყვანილი, ხოლო მეორე დასავლეთ კუთხეებში მოწყობილ კრონშტაინებზე. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის სათაური შირიმის ქვისაა, მის ზემოთ, შირიმის კვადრატულ ფილაზე ჯვრებია ამოკაწრული. მსგავსადაა დამუშავებული დასავლეთ ფრონტონის არეში ჩასმული შირიმის ოთკუთხა ქვაც. სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში შემორჩენილია აგურის სამრეკელოს წრიული ძირი, რომელიც აგურისავე კვადრატულ საფუძველზეა დადგმული. 2010 წელს საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ ,,ქართუს’’ დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების ზედა ნაწილები, მოეწყო აგურის საფეხუროვანი ლავგარდანი, ეკლესია გადაიხურა კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დიეთილის ეთერი
დიეთილის ეთერი — ეთერის კლასის ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით. მისი ფორმულა ასევე გამოისახება შემდეგი სახით —. არის უფერო, ძლიერ აქროლადი და ცეცხლსაშიში სითხე. დღეისათვის ლაბორატორიაში ძირითადად გამოიყენება როგორც ორგანული გამხსნელი, უწინ კი გამოიყენებოდა ანესთეზიისათვის.
ბენგალური ვეფხვი
ბენგალური ვეფხვი — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახისა. ვეფხვის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ქვესახეობაა. 2011 წლის მონაცემებით მათი რაოდენობა შეადგენდა 2500-ს. 2010 წლიდან შეყვანილია წითელი წიგნის საფრთხეში მყოფი სახეობების სიაში.
დიეთილის ეთერი
წარმოება
ნუკლეოფილი ჟანგბადის ატომი ეთანოლს წაართმევს პროტონს და მიიღება წყალი, წყალბადის კატიონი და დიეთილის ეთერი.
ბენგალური ვეფხვი
ბენგალური ვეფხვის რაოდენობა ინდოეთში 2010 წლიდან 2014 წლამდე გაიზარდა 1,706–1,909-დან 2,226-მდე. ბანგლადეშში 440, ხოლო ნეპალში 163–253. 2015 წელს მათი რაოდენობა ბჰუტანში შეადგენდა 103-ს.
დიეთილის ეთერი
წარმოება
აუცილებელია რეაქცია მიმდინარეობდეს 150 °C-ზე დაბალ ტემპერატურაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდება ეთანოლის მოლეკულაში შიგამოლეკულური დეჰიდრატაცია და მიიღება ეთილენი.
ბენგალური ვეფხვი
ბენგალური ვეფხვი წარმოადგენს ინდოეთის და ბანგლადეშის ეროვნულ ცხოველს.
სქოლიო
კატეგორია:ვეფხვები კატეგორია:ინდოეთის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:ბანგლადეშის ეროვნული სიმბოლოები
სპეია (ანენი-ნოის რაიონი)
სპეია (Speia) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 57 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 837 ადამიანს შეადგენდა.
კიმპულუნგ-მოლდოვენესკი
კიმპულუნგ-მოლდოვენესკი (Câmpulung Moldovenesc) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ რუმინეთში, სუჩავის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 16,105 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე მოლდოვის ნაპირას, ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზე. მოსახლეობის ნაწილი მისდევს სოფლის მეურნეობას.
მაიკ ჰალეტი
მაიკ ჰალეტი (Mike Hallett; დ. 2 ივლისი 1959) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ინგლისში 1959 წლის 2 ივლისს. სნუკერის თამაში 10 წლისამ დაიწყო. ამჟამად არის „პრემიერლიგის“ კომენტატორი ტელეარხზე „Sky Sports“, აგრეთვე სნუკერის მთავარი მიმომხილველი „ევროსპორტზე“.
მიღწევები
მოიგო ერთი რეიტინგული ტურნირი — ჰონგ-კონგში ჩატარებული ერთადერთი ტურნირი — Hong Kong Open, სადაც მან დაამარცხა ახალზელანდიელი დინ ო'კეინი ანგარიშით 9:8. ორჯერ გავიდა მასტერსის ფინალში — 1988 და 1991 წლებში. აგრეთვე ორჯერ გავიდა მსოფლიო ჩემპიონატის 1/4 ფინალში: 1987 და 1989 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი სნუკერისტები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
ელვანგენი
ელვანგენი (Ellwangen) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. ქალაქის ფართობია 127,45 კმ², მოსახლეობა, 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 23 622 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
გროტი (არქიტექტურა)
გროტი (grotta) — სახეობა საპარკო ნაგებობებისა ან არქიტექტურული კაპრიზისა: პავილიონი, ბუნებრივი გროტის მაიმიტირებელი, გამოქვაბული, ხანდახან ნიმფეუმის შემადგენლობაშიც.
პირველი გროტები აღორძინების ეპოქის იტალიურ საბაღო-საპარკო ხელოვნებაში გაჩნდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები კატეგორია:სამშენებლო ელემენტები და კონსტრუქციები
ანზორ გომართელი
ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, პროფესორი ნიკოლოზ კანდელაკის სახელოსნო. 1963 წლიდან იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1986 წლოვანი ნამუშევრები: ექვთიმე თაყაიშვილის (1982, ბრინჯაო, სოფ. ლიხაური, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი), ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკოს (1983, ბრინჯაო, სოფ. შემოქმედი, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი), სერგეი მესხის (1985, ბრინჯაო, ქუთაისი), დავით სარაჯიშვილის (1991, ბრინჯაო, საქართველოს მწერალთა კავშირი, თბილისი) ძეგლები; შინმოუსვლელთა მემორიალი ბოლნისსა და ხობში (1976, ქვა), მიხეილ ჯავახიშვილისა (1988, ქვა, სოფ. წერაქვი, მარნეულის მუნიციპალიტეტი) და კონსტანტინე ლესელიძის (1975, ბრინჯაო, ოზურგეთი) ბიუსტები; კომპოზიცია „დაუმთავრებელი ფანტაზია“ (დაჯილდოვდა ვროცლავის მხატვართა კავშირის დიპლომით, პოლონეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები ა
თამარ გომართელი
თამარ კაპიტონის ასული გომართელი (დ. 31 დეკემბერი, 1915, სოფ. სუფსა — გ. 28 თებერვალი, 1999, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, თეატრმცოდნე.
ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1958 წლიდან მუშაობდა ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნებაში“ ლიტ. მუშაკად, 1960–1980 კი — სახელმწიფო თეატრების განყოფილების გამგედ. გამოიკვლია ქართული სახელმწიფო თეატრების ისტორია, XIX–XX საუკუნეების მიჯნის აშუღთა და მუშა-პოეტების ცხოვრებისა და შემოქმედების საკითხები, პროფესორ-მასწავლებელ ქალთა წვლილი თსუ-ის სამეცნიერო ცხოვრებაში და სხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთების ფურცლებზე სისტემატურად ბეჭდავდა სტატიაპორტრეტებს გამოჩენილ ქართველ მოღვაწეებზე. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები. არის კოტე მარჯანიშვილისა (1977) და საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის (1997) პრემიების ლაურეატი, დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა (1996) და ივანე ჯავახიშვილის მედლით. მიღებული აქვს ჟურნალისტური კონკურსების დიპლომები და პრიზები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები თ
პროტონაცია
პროტონაცია — პროტონის (H+) მიერთება ატომის, მოლეკულის ან იონის მიერ და კონიუგატის მჟავის ფორმირება.
სქოლიო
კატეგორია:ქიმიური რეაქციები
გეორგიოს სამარასი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:ბერძენი ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
საქართველოს ბომონდი
საქართველოს ბომონდი — ალექსანდრე ყაზბეგის ავტობიოგრაფიული რომანი, რომელიც 1869–1870 წლებში რუსეთში სწავლის პერიოდში დაწერა. რომანში მას აღწერილი აქვს პირველი რეალური სიყვარული, რომელიც რუსი ქალი აღმოჩნდა, თუმცა ეროვნული თავმოყვარეობა მას სიყვარულს დაათმობინებს.
სქოლიო
კატეგორია:ალექსანდრე ყაზბეგის ნაწარმოებები კატეგორია:1870 წლის რომანები კატეგორია:ქართული რომანები
ფარიდ მონდრაგონი
ფარიდ მონდრაგონი (Faryd Mondragón; დ. 21 ივნისი, 1971, კალი) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი, ამპლუით მეკარე. მონაწილეობა აქვს მიღებული სამ მსოფლიო ჩემპიონატზე: 1994, 1998 და 2014 წლებში. 2014 წლის მსოფლიო თასზე, 43 წლის და სამი დღის მონდრაგონი, 24 ივნისს იაპონიის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში შეცვლაზე შევიდა ძირითადი მეკარე დავიდ ოსპინას ნაცვლად და გახდა ყველაზე ხნიერი ფეხბურთელი მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში.
უნსიტი
უნსიტი (Unciti; Untziti) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის აოისის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 37,34 კმ². მოსახლეობა — 209 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
დურლანგენი
დურლანგენი (Durlangen) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 10,43 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 882 ადამიანს.
ერცკანცლერი
ერცკანცლერი (Erzkanzler) — ერთ-ერთი უმაღლესი სახელმწიფო თანამდებობა საღვთო რომის იმპერიაში, იმპერიის კანცელარიის ხელმძღვანელი და იმპერატორის შემდეგ მეორე პირი სახელმწიფოში. თავსართი „ერც-“ („არქი-“, უმაღლესი) აღნიშნავდა თანამდებობის უფრო მაღალ სტატუსს, ვიდრე სხვა სახელმწიფოებისა და მმართველების კანცლერები. იმპერიის ერცკანცლერის პოსტი გვიანი შუა საუკუნეებიდან 1806 წლამდე ეკუთვნოდა მაინცის კურფიურსტ-არქეიპისკოპოსს.
დურლანგენი
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ერცკანცლერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია კატეგორია:წოდებები
დავით პატარაია
დავით პატარაია (დ. 1 ოქტომბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2014 წლის 19 ივნისიდან 2015 წლის 4 დეკემბრამდე.
ბიოგრაფია
დავით პატარაია დაიბადა 1971 წლის 1 ოქტომბერს, თბილისში. სხვადასხვა წლებში იგი მუშაობდა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში, ქვეყნის უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოში, კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიაში. წლების განმავლობაში ეწეოდა საადვოკატო საქმიანობას და კითხულობდა ლექციებს თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების, ხოლო შემდგომ - იურიდიულ ფაკულტეტზე. არის სამართლის დოქტორი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2013 წლის დეკემბრიდან 2014 წლამდე დავით პატარაია იყო პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი.
2014 წლის იანვრიდან დღემდე იგი საქართველოს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივნის მოადგილედ მუშაობდა. 2014 წლის 19 ივნისიდან 2015 წლის 4 დეკემბრამდე იყო საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი.
სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1971
კიიაუკოვო
კიიაუკოვო (Кияуково; Ҡыяуыҡ) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იანურუსოვის სოფსაბჭოს. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 146 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
პამპლონა (კაგაიანი)
პამპლონა (ოფიციალურად პამპლონის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Pamplona) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 781 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კაგაიანის მუნიციპალიტეტები
ტელიცა (ანენი-ნოის რაიონი)
ტელიცა (Teliţa) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 66 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 187 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
ხევისბერი გოჩა
ხევისბერი გოჩა — ალექსანდრე ყაზბეგის ისტორიული მოთხრობა. პირველად დაიბეჭდა "დროებაში" 1884 წელს (ნომერი 171–238), მეორედ – ავტორის თხზულებათა კრებულის მეოთხე ტომში 1892 წელს. არსებობს "ხევისბერი გოჩას" ხალხური ვარიანტები. ალექსანდრე ყაზბეგის ცნობით, ფოლკლორული წყარო მას ღინჯა ხულელისგან ჰქონია მოსმენილი.
ნაწარმოების შესახებ
თავად ყაზბეგი ნოველის ბოლოში წერს, რომ ხევისბერი გოჩას ამბავი მისთვის სიტყვასიტყვით უამბნია მოხუც მოხევეს ღინჯა ხულელს. ამის შესახებ თვითონ ალექსანდრე ყაზბეგი წერდა. აქ შესაძლებელია გადამეტებულია მინიშნება “სიტყვასიტყვით”. ამ ისტორიის ხალხური ვერსიებიც არსებობდა და ღინჯა ხულელიც რეალური პიროვნება იყო. მის პორტრეტს ავტორი “ელგუჯაში” ხატავს: “... ეს იყო მთაში განთქმული მეფანდურე და ჭკუამახვილი, გრძნობით სავსე მოლექსე, მაშასადამე, ყველასგან პატივცემული და საყვარელი სტუმარი. ტკბილი მოსაუბრე, ამაღლებული გრძნობით აღსავსე, მოაზრებული ღინჯა ყოველი სიმის ჩაკვრაზედ ფანდურს ისეთ ხმას აღებინებდა, რომელიც კაცს გულს უწურავდა, ჟრუანტელს აღუძრავდა და ოფლს დაასხამდა”.
გურამ ასათიანის და სხვა კრიტიკოსების ცნობით, არსებობს "ხევისბერი გოჩას" სამი ვარიანტი. ორი, ხევში ჩაწერილი, ფოლკლორული, რომლებიც ზოგიერთი ფრაგმენტით განსხვავდებიან ლიტერატურული ნაწარმოებისაგან. მესამე ვარიანტის (მთქმელი აბრამ ოდიშვილი) ხალხურობა ნაკლებად დამაჯერებელია, რადგან ის თითქმის მთლიანად იმეორებს ლიტერატურულ ვერსიას (მხოლოდ პერსონაჟთა სახელებია ხალხური ვარიანტიდან აღებული). გარდა ამისა, აბრამ ოდიშვილი თავს ყაზბეგის მწყემსობის ამხანაგად აცხადებდა. რაც გვაფიქრებინებს, რომ მისი მონათხრობის თავდაპირველი საფუძველი სწორედ ლიტერატურული ტექსტი იყო. დანარჩენი ორი ჩანაწერის მიხედვით, ონისეს (ვანისეს) გუგუა (გაგაი), ძიძიას (მათიკოს) ქმარი ჰკლავს.
მამისგან შვილის მოკვლის თემას აკაკი ბაქრაძემ საგანგებო სტატია მიუძღვნა 1981 წელს და მოათავსა თავის წიგნში "სულის ზრდა". სტატიის სათაურია "არსებობს მარადისობის რღვევა ანუ შვილის მკვლელი მამა". სტატიაში განხილულია ოთხი მხატვრული ნაწარმოები.: აკაკი წერეთლის – "გამზრდელი", სადაც პატიოსნებას სძლია გულისთქმამ და საფარ ბეგმა ძიძიშვილის ცოლი გააუპატიურა; სიყვარულის თავდავიწყებამ წაიღო და ონისემ გუშაგის მოვალეობა დაივიწყა. მტერი შემოეპარა (ხევისბერი გოჩა), რაც სამშობლოს ღალატის ტოლფასია; უცხო ტომის ქალი შეუყვარდა და ანდრი დუშმანის მხარეს გადავიდა. მეტიც, თავისიანებს მედგარი ბრძოლა გაუმართა – ნიკოლოზ გოგოლის "ტარას ბულბა"; ბავშვურ სულწასულობას ვერ მოერია და ფორტუნადომ ბანდიტი ჯანეტო სანპიერო გასცა (პროსპერ მერიმეს "მატეო ფალკონე").
აკაკი ბაქრაძე განიხილავს ოთხივე ნაწარმოებს. ხევისბერ გოჩასთან დაკავშირებით ის წერს: "შვილის მოკვლა მამის მიერ, რა პირობებშიც არ უნდა მოხდეს ეს, ანტიბუნებრივი მოვლენაა. თუმცა ყაზბეგი უფრო დამაჯერებლად ხატავს მამის მიერ შვილის მკვლელობის სურათს. ხევისბერი აფექტის დროს კლავს ონისეს. ე.ი გოჩას საქციელი არაცნობიერია. ტარას ბულბასა და მატეო ფალკონეს ქმედება კი ცნობიერია, წინასწარ მოფიქრებული, რაც უფრო დიდი უზნეობაა, ვიდრე მამის მიერ შვილის მოკვლა, მაგრამ ხევისბერმა გოჩამ სხვებიგან განსხვავებით ზღო ეს დანაშაული, გამოწვეული ელდის დაცემით. მან გონება დაკარგა, თავადვე შეიქნა თავისივე საქციელის მსხვერპლი"
აკაკი ბაქრაძე წერს, რომ შვილის მოკვლით მამა არსებითად თვითმკვლელობას სჩადის, ანადგურებს საკუთარ მომავალს და ასკვნის: "მამამ, რომელმაც შვილი მოკლა, არსებითად ჩაიდინა თვითმკვლელობა (ე.ი. გაიმეორა ჰაჯი უსუბის საქციელი (პოემა "გამზრდელი")), მოისპო მომავალი, დაარღვია ბუნების კანონი (მამა უნდა მოკვდეს, შვილი დარჩეს) და გაწყვიტა დროთა კავშირი. ლიტერატრურაში ამ პრობლემას ეწოდება ანტიდაბადება ან არსებობის მარადისობის დარღვევა"
სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ხევის ერთ–ერთ სოფელში. გუგუა ფიჩიტაურს ცოლად მოჰყავს თექვსმეტი წლის ძიძია. თუმცა ადათის და ტრადიციის მიხედვით მომავალ ცოლ–ქმარს ჯვრისწერამდე ერთმანეთის ნახვის უფლება არ აქვთ. ამიტომ გუგუა მაყრიონს გაგზავნის ძიძიას ოჯახში. ხელისმომკიდედ კი თანასოფლელ ონისეს აირჩევს. სწორედ ონისეს ევალება პატარძლის მომოვალ ქმართან მშვიდობიანად და უვნებლად მიყვანა. თუმცა პირველივე შეხვედრისთანავე ონისეს და ძიძიას ერთმანეთი შეუყვარდებათ. ძიძიას დედა ხაზუა კი სიტყვას ჩამოართმევს ონისეს, რომ მისი ერთადერთი ქალიშვილი მშვიდობით ჩააბაროს საქმროს. ონისე პირობას დადებს.
გზაში მაყრიონთან ერთად, მარხილში ძიძია და ონისე სხედან. ონისე პატარძალს შეატყობს, რომ ცივა და გასათბობად მიეკრობა. საბოლოოდ ქალს სოფელში უვნებლად ჩაიყვანენ. ქორწილიც გაიმართება, თუმცა ონისე ვერ მოისვენებს და ამ დღის შემდეგ ფშავში გადავა მეცხვარეებთან სამუშაოდ. იქამდე კი მამამისი ხევისბერი გოჩა მას გააფრთხილებს, რომ რაიმე თემის საწინააღმდეგო საქმე არ ჩაიდინოს. მისი თავის არიდება ძიძიას არ უშველის, რადგან ის ვერ დაივიწყებს ონისეს. გუგუა კი ყველაფერს ხვდება და ცდილობს ცოლს თავი შეაყვაროს. თუმცა უშედეგოდ. ონისე დიდ ხანს გაატარებს ფშავში მეცხვარედ.
ერთ დღესაც ონისესთან მთიულების შუაკაცი თოლიკე მოვა, რომელიც ცუდ ამბავს მოიტანს. მისი თქმით ნუგზარ ერისთავს გადაუწყვეტია ოსების ჯართან ერთად ააოხროს ხევი და ამაში დახმარებას მთიულებსაც თხოვს. თუმცა მთიულები უარზე არიან, რადგან მათ არაფერი აქვთ გასაყოფი მოხევეებთან. ონისე მალევე დაბრუნდება ხევში და მებრძოლებს შეუერთდება. მას მეთვალყურეობას დაავალებენ, რათა უცხო რაზმი არ გამოეპაროს. თუმცა ომის დროს ის ძიძიასთან ერთად ლაპარაკში და ალერსში გაერთობა და მის თანამებრძოლებს ჩუმად ამოწყვეტენ. გუგუას კი, რომელიც ონისეს მოკვლას გადაწყვეტს, მტრის ჯართან ერთად დაინახავენ და მოღალატედ გამოიყვანენ.
კიდევ ერთი ბრძოლის შემდეგ, დიდი დანაკლისის მიუხედავად მოხევეები მტერს მოიგერიებენ. ხევისბერი გოჩა კი მოღალატეების დასჯას გადაწყვეტს. იქამდე კი თავის გასამართლებლად სიტყვას მისცემს. პირველად ორი დევნილი ოსი ჩაიქოლება, რომლებიც მოხევეებმა შეიფარეს, მაგრამ ომის დროს მათგან ღალატი მიიღეს. შემდეგ კი გუგუას გამოიყვანენ. გუგუა აღიარებს, რომ ონისეს მოსაკლავად მოდიოდა, როცა მტრის ჯარს შეერია და მოღალატე არაა. ხევისბერი გოჩა შვილის ასეთ საქციელზე შეიშლება და მის ჩაქოლვას მოითხოვს. ხალხისგან უარს მიიღებს და თვითონ მოკლავს შვილს ხანჯლით. თავს მოიკლავს გუგუა, რომელიც თავს დაიდანაშაულებს მომხდარში. საბოლოოდ კი ხევისბერი გოჩა ჭკუიდან შეიშლება იმის გამო, რომ შვილი საკუთარი ხელით მოკლა.
ეკრანიზაცია
ნიკოლოზ სანიშვილმა 1964 წელს გადაიღო ნოველის მიხედვით ამავე სახელწოდების ფილმი – "ხევისბერი გოჩა". სცენარისტები იყვნენ – ნ. სანიშვილი და არჩილ სულაკაური, დამდგმელი რეჟისორი და ოპერატორი ფელიქს ვისოცკი. ამ ფილმისთვის შეიკრიბა ცნობილ მსახიობთა გუნდი: სპარტაკ ბაღაშვილი (ხევისბერი), ლეილა აბაშიძე (ძიძია), თენგიზ არჩვაძე (გუგუა), ნუგზარ შარია (ონისე), ვ. ჩუბინიძე (ნუგზარ ერისთავი), იაკობ ტრიპოლსკი (თორღვაი).
სქოლიო
კატეგორია:ალექსანდრე ყაზბეგის ნაწარმოებები კატეგორია:1884 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული მოთხრობები
᠑
— მონღოლური ვერტიკალური დამწერლობის ასო. აღნიშნავდა ციფრ 1 (ერთს).
ჩუმლაყის მთავარანგელოზთა ეკლესია
ჩუმლაყის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის სამხრეთით. ნაგები ყოფილა რიყის ქვით და კირის ხსნარით. მთლიანად დანგრეულია. გეგმა არ იკითხება.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გშვენდი
გშვენდი (Gschwend) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 54,5 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 894 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ბიოპოლიმერები
მინი|[[დნმ-ის ამ მიკროსტრუქტურაში ორი წყვილი ბიოპოლიმერია]] ბიოპოლიმერები — მაღალმოლეკულური ბუნებრივი ნაერთები, რომლებიც ყველა ცოცხალი ორგანიზმის სტრუქტურულ საფუძველს წარმოადგენენ და ცხოველმოქმედების პროცესში განმსაზღვრელ როლს ასრულებენ. ესენი არიან ცილები, ნუკლეინის მჟავები და პოლისაქარიდები; ცნობილია აგრეთვე შერეული ბიოპოლიმერები — გლიკოპროტეიდები, ლიპოპროტეიდები, გლიკოლიპიდები და სხვა.