cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფიზიკა
ატომური ბირთვისა და ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა
რეზერფორდის მიერ ატომის ბითვის აღმოჩენას წინ უსწრებდა რადიოაქტივობის, მძიმე ატომების რადიოაქტიური გარდაქმნები (ჰ. ბეკერელი (Н. Becquerel), პიერ და მარია კიურები (Р. და М. Curi)], ასევე იზოტოპების [ფ.სოდდი (F. Soddy)] აღმოჩენა. 1932 წელს ჯ.ჩედვიკის (J. Chad-wick) მიერ ნეიტრონის აღმოჩენამ განაპირობა ბითვის თანამედროვე პროტონულ-ნეიტრონული მოდელის შექმნა (ჰეიზენბერგი, დ. ივანენკო). 1934 წელს ფრედერიკ და ირენ ჟოლიო-კიურიმ (F.Joliot-Curi, I. Joliot-Curi) აღმოაჩინეს ხელოვნური რადიაქტივობა. დამუხტული ნაწილაკების ამაჩქარებლების შექმნამ ხელი შეუწყო სხვადასხვა ბირთვული რეაქციის შესწავლას. ამ ეტაპის ფიზიკაში უმნიშვნელოვანეს შედეგს წარმოადგენდა ბირთვის გაყოფის აღმოჩენა და ბირთვული ენერგიის გამონთავისუფლების შესაძლებლობა. ატომ-ბირთვის ფიზიკის განვითარებასთან ერთდროულად სწრაფი განვითარება დაიწყო ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკამაც.
ფიზიკის საბაზისო თეორიები
მიუხედავად იმისა, რომ ფიზიკას საქმე აქვს სხვადასხვა სისტემებთან, ზოგიერთი ფიზიკური თეორია შეიძლება გამოყენებულიქნას ფიზიკის სხვადასხვა სფეროში. ასეთი თეორიები სამართლიანია გარკვეულ საზღვრებში. მაგალითად, კლასიკური მექანიკა სამართლიანია („კარგად მუშაობს“) თუ საკვლევი ობიექტები რამდენადმე აღემატებიან ატომურ ზომებს, სიჩქარეები გაცილებით ნაკლებია სინათლის სიჩქარეზე და გრავიტაციული ძალები მცირეა. ეს თეორიები ჯერ კიდევ აქტიურად გამოიკვლევიან; მაგალითად, კლასიკური მექანიკის ისეთი ასპექტი, როგორიცაა ქაოსის თეორია აღმოჩენილ იქნა მხოლოდ მე-20 საუკუნეში. სწორედ ფიზიკური თეორიები წარმოადგენენ ყველა ფიზიკური კვლევების საფუძველს.
ფიზიკის ძირითადი დარგები
ფიზიკური მატერიის საკვლევ ობიექტებისა და მოძრაობის ფორმების ნაირსახეობათა შესაბამისად ფიზიკა დაყოფილია ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებულ სხვადასხვა დარგებად. ფიზიკის დაყოფა ცალკეულ დარგებად პირობითია და შეიძლება მოხდეს სხვადასხვა კრიტერიუმებზე დაყრდნობით. ფიზიკის ეს დარგები შეისწავლიან მატერიალური სამყაროს ცალკეულ ასპექტებს.
ფიზიკის ერთ-ერთი უდიდეს დარგი, კონდენსირებული გარემოს ფიზიკა შეისწავლის მყარ სხეულებსა და სითხეებს. ატომური, მოლეკულური ფიზიკა და ოპტიკის კვლევის საგანს წარმოადგენს ინდივიდუალური ატომები და მოლეკულები. ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკა, რომელიც ასევე ცნობილია მაღალი ენერგიების ფიზიკის სახელწოდებით, შეისწავლის სუბმიკროსკოპულ, ატომებზე გაცილებით მცირე ზომის ნაწილაკებს, რომლისგანაც შედგება მთელი მატერია. დაბოლოს, ასრტოფიზიკას საქმე აქვს ასტროფიზიკური მოვლენებთან და მათ ახსნათან.
მეცნიერებათაშორისი დისციპლინები
ბიოფიზიკა – გეოფიზიკა – ფიზიკური ქიმია
მონათესავე მეცნიერებები
ბირთვული ელექტრონიკა – ბირთვული ენერგეტიკა – კოსმოსური ტექნოლოგია
გამოჩენილი ფიზიკოსები
ალბერტ აინშტაინი – ანდრე მარი ამპერი – ანტუან ბეკერელი - ნილს ბორი – პოლ დირაკი – პიერ კიური – შარლ ოგიუსტენ კულონი – ჯეიმზ კლარკ მაქსველი – ისააკ ნიუტონი – მაქს პლანკი – ვილჰელმ კონრად რენტგენი – მაიკლ ფარადეი – ჯეიმზ ჯოული – კრისტიან ჰიუიგენსი
ლიტერატურა
МОСКВА 1973
სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერება  კატეგორია:საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები
ოლივეირა-დუ-ბაირუ
ოლივეირა-დუ-ბაირუ (Oliveira do Bairro) — ქალაქი პორტუგალიაში. მდებარეობს ოლივეირა-დუ-ბაირუს მუნიციპალიტეტში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 5005 კაცს.
ბეთლემის გამოქვაბული
thumb|ბეთლემის გამოქვაბული ცანგალას ფოტო ბეთლემის გამოქვაბული — გამოქვაბული საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მყინვარწვერის მასივზე, მწვერვალიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ განშტოებულ ბეთლემის ქედზე (გერგეტისა და აბანოს მყინვარების აუზთა გამყოფი). ზღვის დონიდან დაახლოებით 4100 მ. ბეთლემი გამოკვეთილია ციცაბო მოწითალო ანდეზიტის კლდეში (კლდის ძირიდან 300 მ სიმაღლეზე). ბეთლემი მოხსენიებული აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს თავის ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“.
ოლივეირა-დუ-ბაირუ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ბეთლემის გამოქვაბული
1947 წლის ნოემბერში ცნობილმა ალპინისტმა, ლევან სუჯაშვილმა პირველმა შეამჩნია მყინვარწვერის ციცაბო ფერდობზე ბეთლემის გამოქვაბულიდან ჩამოშვებული ჯაჭვი. თავად ლევან სუჯაშვილის სიტყვებით: (ალექსანდრე ყაზბეგის სახელობის ყაზბეგის მხარეთმცოდნების მუზეუმის ფონდში დაცული ლევან სუჯაშვილის დღიურიდან.)
1948 წელს ბეთლემი გამოიკვლია ქართველ მთამსვლელთა ჯგუფმა ალექსანდრა ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით. გამოქვაბულში ასასვლელად კარიდან გადმოკიდებული იყო 5,5 სიგრძის რკინის ჯაჭვი. ყაზბეგის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში ინახება რკინის ფირფიტებით შეჭედილი ბეთლემის კარი, სპილენძის შანდალი, საეკლესიო ინვენტარი, მონეტები ბეთლემის კედელზე ამოკვეთილი წარწერის ფრაგმენტები პალეოგრაფიულად X–XI საუკუნით თარიღდება. ბეთლემის შესახებ ხალხში შემონახული თქმულება საფუძვლად დაედო ილია ჭავჭავაძის პოემა „განდეგილს“.
2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში
ვილკაბამბა
ტოპონიმი ვილკაბამბა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ამედეო ავოგადრო
ამედეო ავოგადრო (Amedeo Avogadro; დ. 9 აგვისტო, 1776, ტურინი — გ. 9 ივლისი.1856, ტურინი) — იტალიელი მეცნიერი. განათლებით იურისტი. დამოუკიდებლად შეისწავლა ფიზიკა, მათემატიკა და ქიმია. ტურინის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1804), ორდინალური აკადემიკოსი (1819), ტურინის უნივერსიტეტის პროფესორი (1820-22, 1834-50). მუშაობდა ფიზიკისა და ქიმიის სხვადასხვა დარგში. 1811 წამოაყენა ჰიპოთეზა, რომლის თანახმად მარტივი აირების მოლეკულები შედგება ერთი ან რამდენიმე ატომისგან. ამ ჰიპოთეზის საფუძველზე ჩამოაყალიბა იდეალური აირების ერთ-ერთი ძირითადი კანონი (ავოგადროს კანონი) და შექმნა აირების მოლეკულურ და ატომურ მასათა განსაზღვრის მეთოდი. მისი სახელი დაერქვა უნივერსალურ მუდმივას (ავოგადროს რიცხვი). ავტორია ორიგინალური ფიზიკის კურსის ოთხტომეულისა, რომელიც მოლეკულური ფიზიკის პირველი სახელმძღვანელოა.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფიზიკოსები
პოლონური ენა
thumb|პოლონური ანბანი
thumb|300px|ცენტრალური აღმოსავლეთ ევროპის ენები და დიალექტები (პოლონური ენის მეტ-ნაკლები გავრცელების არეალი აღნიშნულია მუქი მწვანე ფერით)
პოლონური ენა (პოლონურად język polski ან polszczyzna) — პოლონელების ენა, მიეკუთვნება დასავლეთსლავური ენების ჩრდილოურ ჯგუფს და წარმოადგენს ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ერთ-ერთ ქვეჯგუფს.
დასავლეთსლავური ენების ამ (ჩრდილოურ) ჯგუფს ლეხური, ან ლახური ენების ჯგუფსაც უწოდებენ. პოლონური ენათესავება კაშუბურ, ჩეხურ, სლოვაკურ და სორბულ ენებს. ეს უკანასკნელი (სორბული ენა) კი წარმოადგენს გერმანიაში მცხოვრებ ეროვნულ უმცირესობათა ენას. 38 მილიონ პოლონურად მოლაპარაკეს ემატება დაახლ. 15–18 მლნ. საზღვარგარეთ მცხოვრები. პოლონურენოვანი მოსახლეობის დიდი რიცხვი მოდის უპირველეს ყოვლისა რუსეთზე, ლიტვაზე, ბელარუსზე, უკრაინაზე და ყოფილი სსრკ-ს ტერიტორიაზე წარმოქმნილ თუ აღმდგარ სხვა სახელმწიფოებზე, ასევე ჩეხეთზე. პოლონელთა საკმაოდ მოზრდილი რაოდენობა ცხოვრობს კანადაში, ირლანდიაში, არგენტინასა და ავსტრალიაში. რიცხობრივად მნიშვნელოვანი პოლონური ეროვნული უმცირესობაა შეერთებულ შტატებში, სადაც დაახლ. 6–10 მლნ. პოლონელი უნდა ცხოვრობდეს. პოლონელები ცხოვრობენ ასევე გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ბრაზილიასა და საფრანგეთში.
პოლონურ ენას აქვს დიალექტები: დიდპოლონური (ველიკოპოლსკი), მცირე პოლონური (მალოპოლსკი), მაზოვური, სილეზიური ან შლეზიური და კაშუბური. ეს უკანასკნელი მხოლოდ პოლონეთშია მიჩნეული დიალექტად, ხოლო პოლონეთის საზღვრებს გარეთ მცხოვრები და მოღვაწე სლავისტები, პოლონისტები კაშუბურს ცალკე ენად განიხილავენ.
პოლონური დამწერლობა ლათინურ ანბანს ემყარება. უძველესი წერილობითი ძეგლია „სვენტოქშის ქადაგებანი“, რომელიც XIV ს-ის შუა წლებით თარიღდება.
ფონეტიკა
პოლონური ენის შესწავლის უცხოელ მსურველთ ეს ენა თავისი სირთულით ჯერ კიდევ ორთოგრაფიისა და ორთოეპიის წესების დაუფლებისას გაუჩენს საზრუნავს. პოლონური ენის ფონეტიკა და ფონოლოგია ხასიათდება მრავალმხრივობით, კომპლექსურობით და გასაოცარი დიფერენცირებულობით, რომელიც ერთ რთულ სისტემად შეიკვრის.
ანბანი
(აქ და მთელს ტექსტში, თანხმოვნის შემდეგ დასმული არქაულ-ქართული ჲ-ს მეშვეობით აღვნიშნავთ თანხმოვნის დარბილებას.)
ხმოვნები
ვიწრო ღიაობის ორალური წინაენისმიერი i/y და უკანაენისმიერი u/(ó) ხმოვნები.
საშუალო ღიაობის ორალური წინაენისმიერი e და უკანაენისმიერი o ხმოვნები.
საშუალო ღიაობის ნაზალური ხმოვნები წინაენისმიერი ę და უკანაენისმიერი ą.
ხმოვნების i-სა და y-ს წარმოთქმა (არტიკულაცია) განსხვავდება ერთმანეთისაგან: i-ს წარმოთქვამთ როგორც ქართულ ი-ს, ხოლო y ხმოვნის წარმოსათქმელად კი ენას მინიმალურად ავწევთ, საარტიკულაციო აპარატს მოვამზადებთ ქართული ბგერა ე-ს წამოსათქმელად, მაგრამ არ წარმოვთქვამთ მას, არამედ ვაფიქსირებთ პირს მოლოდ ამ მდგომარეობაში თითქოს მას წარმოვთქვამდეთ და ვამბობთ ი-ს. სხვა სლავური ენებიდან y ძალიან ჰგავს რუსულ ы-ს. i ყოველთვის რბილი თანხმოვნების შემდეგ გვხვდება პოლონურში, ხოლო y ყოველთვის მაგარ თანხმოვნებს მოსდევს. გარდა ამისა, y-თი არასდროს არ იწყება პოლონური სიტყვა, i-თი კი საკმაოდ ხშირად.
თანხმოვნები
გარდა თანხმოვნებისა პოლონურს აქვს ასევე ორი ნახევარხმოვანი: j და ł (ეს უკანასკნელი ძალიან ჰგავს ქართულ უ-ს, მაგრამ ბევრი ფონეტისტი ამ ბგერას კიდევ უფრო ამსგავსებს ინგლისურ w-ს, თავისი მკვეთრადგამოხატული ბილაბიალურობისა გამო.)
პალატალიზებული თანხმოვნები
პალატალიზებულ თანხმოვნებს რთული არტიკულაცია აქვთ. გარდა ძირითადი არტიკულაციისა, რომელიც შესაბამის არაპალატალიზულ თანხმოვნებს ტიპურად ახასიათებს (როგორიცაა ორივე, ზედა და ქვედა ტუჩის ნაწილების დახურვა, ან ურთიერთმიახლოვება: p, b, m;), ქვედა ტუჩის მიახლოვება წინა კბილებთან: f, w; ენის ზურგის მიახლოვება რბილ სასასთან: k, g, h/ch), კიდევ ერთი დამატებითი არტიკულაცია ხორციელდება: ენის შუა ნაწილის აწევა მაგარი სასის მიმართულებით. პალატალიზებულ ველარებს არაპალატალიზებულთა მიმართ რამდენადმე წინ წაწეული საარტიკულიო ადგილი აქვთ.
პოლონურ ენაში პალატალიზებულ და არაპალატალიზებულ თანხმოვანთა დიფერენცირება აუცილებულია, რადგან მთელ რიგ შემთხვევებში მხოლოდ ამ განსხვავების საფუძველზეა შესაძლებელი ორი სხვადასხვა მნიშვნელობის მქონე სიტყვის (მაგრამ მეტად მსგავსი ჟღერადობის სიტყვაფორმის) ერთმანეთისაგან გარჩევა.
თანხმოვანთა მართლწერის წესები
თუ ეს ასო-ნიშნები სიტყვის ბოლოში, ან თანხმოვნების წინ დგას.
ხმოვნების წინ გარდა ხმოვან i-ისა.
მეტყველების ნაწილები
პოლონური ენა განასხვავებს 10 მეტყველების ნაწილს.
ესენია;
არსებითი სახელის რიცხვი
პოლონურ ენაში განასხვავებენ არსებითი სახელის ორ რიცხვს: მხოლობითსა და მრავლობით რიცხვებს. გრამატიკული რიცხვის ფორმები პოლონურში იწარმოება შემდეგნაირად: მხოლობითი რიცხვის დაბოლოებებს ჩაანაცვლებენ მრავლობითი რიცხვის დაბოლოებებით. მაგ.; poeta (პოეტი) - poeci (სახელობითი ბრუნვა, მრავლობითი რიცხვი), okno - okna, kobieta - kobiety.
ის სიტყვები, რომლებიც წინადადებაში არსებით სახელთან არიან დაკავშირებული, შეუთანხმდებიან ამ არსებით სახელს რიცხვში. მაგ.; ten wysoki dom stoi na wzgórzu. (ეს მაღალი სახლი მაღლობზე დგას.) და... მრავლობითში იქნება te wysokie domy stoją na wzgórzu. (ზედმიწევნითი თარგმანი: ესენი მაღ(ა)ლები სახლები დგანან მაღლობზე.)
პოლონურში, ისევე როგორც ქართულში მოიპოვება არსებითი სახელები, რომლებიც ან მხოლოდ მხოლობით რიცხვში გამოიყენებიან, ანდა მხოლოდ მრავლობითში.
ბრუნვები
1. Mianownik (სახელობითი ბრუნვა, ანუ ნომინატივი) ↓
2. Dopełniacz (ნათესაობითი ბრუნვა, ანუ გენიტივი) ↓
3. Celownik (მიცემითი ბრუნვა, ანუ დატივი) ↓
4. Biernik (ბრალდებითი ბრუნვა, ანუ აკუზატივი) ↓
5. Narzędnik (მოქმედებითი ბრუნვა, ანუ ინსტრუმენტალი) ↓
6. Míejscownik (ადგილობითი ბრუნვა, ანუ ლოკატივი) ↓
7. Wołacz (წოდებითი ბრუნვა, ანუ ვოკატივი) ↓
ზედსართავები, ნაცვალსახელები, რიცხვითი სახელები და მიმღეობები, რომლებიც არსებით სახელებს განსაზღვრებად უდგანან, შეუთახმდებიან მას ბრუნვაში. მაგ.; twój ojciec czyta (მამაშენი კითხულობს), widziałem twojego ojca (მამაშენი (და)ვ(ი)ნახე).
ზოგიერთი პოლონური სიტყვა და გამოთქმა
რიცხვები
გაიუსი (პაპი)
thumb|150px|პაპი გაიუსი გაიუსი (Cajus; დ. უცნობია, დალმაცია (ხორვატია) — გ. 22 აპრილი, 296, რომი, იტალია) — რომის პაპი 283–296 წლებში.
ბიოგრაფია
გაიუსი ყოფილა ვინმე გაიუსის შვილი ან როგორც მისი ძმისშვილი წმინდა სუზანა კონკორდიელი გვაუწყებს იმპერატორ დიოკლეტიანეს ნათესავი. პაპად აირჩიეს 283 წლის 17 დეკემბერს. მისი პონტიფიკატის დროს ქრისტიანები დევნას არ განიცდიდნენ რომში. პაპ კაიუსის საფლავი ბერძნული წარწერით აღმოაჩინეს კალიქსტ I-ის კატაკომბაში. საფლავში იპოვეს პაპის ბეჭედი, რომლითაც ის წერილებს ბეჭდავდა.
პაპი გაიუსი კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 296 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ძვ. წ. 933
— 934 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 934 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 934 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 932 წელი.
გარდაიცვალნენ
*
სოდემუნი
სოდემუნი, იგივე სოდემუნგუ — სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულის ერთ-ერთი რაიონი, ოცდახუთიდან. აქვს თვითმმართველობის სტატუსი.
ისტორია
თანამედროვე სოდემუნგუს ტერიტორია ადამიანებით ჯერ კიდევ ქვის ხანაში იყო დასახლებული. სამი სახელმწიფოს პერიოდის დასაწყისში ტერიტორია ეკუთვნოდა პექჩეს სამეფოს, 475 წელს გადაეცა კოგურიოს, ხოლო 553 წელს იგი გახდა სილას სამმეფოს ნაწილი.
1940 წლის 1 ივლისს, იაპონიის კოლონიური მმართველობის პერიოდში, შეიქმნა კეიძეს დასავლეთის ადმინისტრაციული რეგიონი, სეულში. 1943 წლის 1 აპრილს ტერიტორიას ოფიციალურად ეწოდა „სოდემუნი“.
1949 წლის 13 აგვისტოს კოიანის ოლქის ტერიტორიის ნაწილი, რომელიც შედიოდა კიონგიდოს პროვინციაში, გადაეცა სეულს. 1955 წლის 18 აპრილს, ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ (რაიონის დაყოფა გუ შეიცვალა ტონებად) სოდემუნგუს სტრუქტურაში 53 ტონა იყო.
1962-დან 2008 წლამდე რაიონმა რამდენჯერმე შეიცვალა შიდა სტრუქტურა და ტონების რაოდენობა მერყეობდა 54-დან (1962 წლიდან) 21-მდე (2008 წლის დასაწყისში).
1979 წლის 1 ოქტომბერს სოდაემუნგუდან 16 ტონა გამოიყო, რომელმაც შექმნა ინპჰიონგუს ტერიტორია.
2008 წლის 6 მაისს განხორციელდა ტონების კიდევ ერთი რეორგანიზაცია და მათი რიცხვი შემცირდა 14-მდე (სოდემუნგუს არეალის შეცვლის გარეშე).
საერთი მახასიათებლები
რაიონის ტერიტორიაზე სრულად ან ნაწილობრივ განლაგებულია ხუთი მთა: ანსანი (안산), ინვანსანი (인왕산), კუნდონსანი (궁 동산), პუგჰანსანის მთის ფერდობების ნაწილი (북 한산).
სოდემუნგუ იკავებს სეულის მთლიანი ფართობის 2,9%-ს (17,6 კმ²), ხოლო ტერიტორიის 87,2% (15,35 კმ²) საცხოვრებელ ადგილებს წარმოადგენს, რაც სოდემუნგუს აქცევს სეულის ტიპურ საცხოვრებელ ზონად, მიუხედავად მისი ქალაქთან სიახლოვისა. რაიონის ტერიტორიის 11,1% ანუ 1,96 კმ² არის გამოყოფილი მწვანე ზონისთვის, ხოლო 1,7% ანუ 0,29 [[კმ²] კომერციული და სამრეწველო მიზნებისთვის.
განათლება
რაიონში ფუნქციონირებს 46 საგანმანათლებლო დაწესებულება, საიდანაც 5 უნივერსიტეტია, 3 კოლეჯი, 38 სკოლა, რომლებიდანაც ორი უცხოელებისთვისაა.
სოდემუნში მდებარე უნივერსიტეტებია: - იონსეს უნივერსიტეტი (연세대 학교) - იჰვას ქალთა უნივერსიტეტი (이화 여자 대학교) - კიონგის უნივერსიტეტი (경기 대학교) - მიონჯის უნივერსიტეტი (명지대 학교) - ჩჰუგეს ხელოვნების უნივერსიტეტი (추계 예술 대학교) - მეთოდისტური სასულიერო სემინარია (감리교 신학 대학교)
მინი|ტონიპმუნის კარიბჭე
ტრანსპორტი
რაიონში სამი მეტრო ხაზის რვა სადგურია.
მინი|იონინმუნის კარიბჭე
ღირსშესანიშნაობები
პონვონსას ბუდისტური ტაძარი (კორეული 봉원사) - მდებარეობს ანსანის მთაზე. ის თავდაპირველად 889 წელს აშენდა, მაგრამ 1592 წელს, იმჯინის ომის დროს, იაპონიის ჯარებმა გადაწვეს. 1748 წელს ტაძარი ანსანის მთაზე გადაიტანეს და მდებარეობს ტონიპმუნისა და მუაკჩეს სადგურებთან ახლოს.
იონინმუნის კარიბჭის ორი ქვის სტელა (영은문 주초) - იონინმუნის კარიბჭე აშენდა 1407 წელს პეკინიდან სეულისკენ მიმავალ გზაზე, რათა შეხვედროდა ჩინეთის მინის და ცინის დინასტიების დესპანებს. 1895 წელს ჩინეთმა და იაპონიამ ხელი მოაწერეს შიმონოსეკის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც ჩინეთმა აღიარა კორეის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა, ხოლო მომდევნო წელს იონინმუნის კარიბჭე დაიშალა ქვის ქვედა ნაწილამდე. იმავე წელს იქვე აშენდა დამოუკიდებლობის კარიბჭე ტონიპმუნი.
სქოლიო
კატეგორია:სოდემუნი კატეგორია:სეულის რაიონები
Acropyga guianensis
Acropyga guianensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ის ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:Acropyga
A Very Gaga Holiday
პერსონალი
ინფორმაცია პერსონალის შესახებ აღებულია ალბომის ციფრული ბუკლეტიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ლედი გაგას EP-ები კატეგორია:ლედი გაგას საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2011 წლის EP-ები კატეგორია:2011 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო EP-ები კატეგორია:Interscope Records-ის EP-ები კატეგორია:Interscope Records-ის საკონცერტო ალბომები
ჯაბნიძეები
ჯაბნიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში, უჩამბის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 427 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეუტიხიანე (პაპი)
thumb|150px|პაპი ეუტიხიანე ეუტიხიანე (Eutychianus; დ. უცნობია — გ. 7 დეკემბერი, 283, რომი, იტალია) — რომის პაპი 275–283 წლებში.
ბიოგრაფია
პაპ ეუტიხიანეს შესახებ სარწმუნო წყაროები თითქმის არ მოიპოვება. პაპად აირჩიეს 275 წლის 4 იანვარს. მისი საფლავი წარწერით აღმოჩენილ იქნა კალიქსტ I-ის კატაკომბაში.
პაპი ევტიხიანე კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 283 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
გარიბსოლთან მალიქოვა
გარიბსოლთან მალიქოვა (Qəribsoltan Həsən bəy qızı Məlikova; დ. 11 ივნისი, 1896, ზარდაბი, გოქჩაის რაიონი — გ. 9 მარტი, 1967, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი განმანათლებელი და პედაგოგი. ჰასან ბეი ზარდაბის შვილი.
ბიოგრაფია
სკოლის დამთავრების შემდეგ მალიქოვა სწავლობდა თბილისის რუსულ გოგონათა გიმნაზიაში. მამის, ჰასან ბეი ზარდაბის გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ იძულებული გახდა ბაქოში გადასულიყო და 1910 წელს დაიწყო მასწავლებლობა. 1914 წლის 10 მაისს მას მიენიჭა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლის წოდება.
ნათესავებთან დაშორებულ გარიბსოლთანს მარტოს მოუწია მათი ტკივილის ატანა. მამიმისის ჰასან ბეი ზარდაბის დიდი საქმეები დავიწყებას მიეცა და მისი მოღვაწეობა გაუფასურდა. მისი უფროსი ძმა, მითჰად ბეი, რომელმაც უმაღლესი ტექნიკური განათლება მიიღო მოსკოვში, 1937 წელს საბჭოთა მთავრობამ დახვრიტა. ამ უბედურებებმა მასზე დიდი გავლენა იქონიეს.
ვინაიდან გარიბსოლთანის ოჯახის წევრები რეპრესიების მსხვერპლნი გახდნენ ის განჯაში გადადის, სადაც მშვიდი ცხოვრებით ცხოვრობს.
ჰასან ბეი ზარდაბის ძმისშვილი რაჰიმ ბეი მალიქოვი გარიბსოლთან მალიქოვაზე დაინიშნა. თუმცა, მათ ოჯახი ვერ შექმნეს. ქალბატონი გარიბსოლთანი სიცოცხლის ბოლომდე არ გათხოვილა. მან იშვილა რაუფ ჰაჯიევი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკისა და სსრკ-ის მომავალი სახალხო არტისტი, აზერბაიჯანის სსრ კულტურის მინისტრი (1965–1971 წწ.). გარიბსოთანმა ის აღზარდა საკუთარი მფარველობის ქვეშ და განათლება მიაღებინა. ისინი დედა-შვილივით ერთად ცხოვრობდნენ ქალაქ ბაქოში.
რაუფ ჰაჯიევის ბიოლოგიური დედა, ქალბატონი ნანა ხანუმი ზარდაბში დაიბადა. ბავშვობაში ობოლი დარჩა. ჰასან ბეი ზარდაბის მეუღლემ, ჰანიფა მალიქოვამ იშვილა 3 წლის ნანა და მის გარდა კიდევ 9 ობოლი ბავშვი. ისინი საკუთარ ოჯახში აღზარდა, განათლება მიაღებინა. გარიბსოლთანი ნანა ხანუმთან ერთად ზარდაბშიც ასწავლიდა სკოლაში.
გარიბსოლთან მალიქოვა დიდი ხნის განმავლობაში ასწავლიდა ბაქოს მიუსაფარ ბავშვთა სკოლა-ინტერნატში. მან მთელი ცხოვრება მიუძღვნა ახალგაზრდა თაობის სწავლებასა და აღზრდას. მას 1948 წელს მიენიჭა „აზერბაიჯანის დამსახურებული მასწავლებლის“ წოდება. 1956 წლამდე მალიქოვამ განაგრძო პედაგოგიური მოღვაწეობა.
განმანათლებელი ინტელექტუალი გარიბსოლთან მალიქოვა გარდაიცვალა 1967 წლის 9 მარტს ბაქოში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პედაგოგები კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
დავით ბაგრატიონ-მუხრანელი
დავით ბაგრატიონ-მუხრანელი (დ. 24 ივნისი, 1976, მადრიდი, ესპანეთი ) — საქართველოს სამეფო სახლის მეთაური, მუხრანბატონების შტოს წარმომადგენელი.
2009 წლის 8 თებერვალს დავით მუხრანბატონმა და ანა ბაგრატიონ-გრუზინსკიმ სამების საკათედრო ტაძარში ჯვარი დაიწერეს.
ადრეული წლები
დავითი არის გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანელის და მარია დე ლას მერსედესის მეორე ვაჟი. დავითს ჰყავს უფროსი და მარია ანტუანეტა, უფროსი ძმა ირაკლი და ერთი უმცროსი ნახევარ ძმა, გურამი (უგო). დავითი თბილისში დასახლდა 2003 წელს, ხოლო 2004 წელს გააფორმა ორმხრივი მოქალაქეობა საქართველოსთან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
ბეიზა
სქოლიო
კატეგორია:ორიქსები
სან-ისიდრო (ჩრდილოეთი სამარი)
სან-ისიდრო (ოფიციალურად სან-ისიდროს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa San Isidro; Bayan ng San Isidro) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 27 867 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ სამარის მუნიციპალიტეტები
ძვ. წ. 843
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
Abraxas (ალბომი)
Abraxas — ლათინოამერიკული როკ-ჯგუფ სანტანას მეორე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა მას შემდეგ, რაც ჯგუფი დიდი წარმატება გამოვიდა 1969 წლის ვუდსტოკის ფესტივალის ფარგლებში და კოლექტივის ალბომმა Santana მიიქცია ყურადღება. 1970 წლის სექტემბერში გამოსულმა ამ ფირფიტამ წარმოადგინა როკის, ბლუზის, ჯაზის, სალსას და სხვა ჟანრების სინთეზი, რამაც განაპირობა კოლექტივის და მისი ლიდერის, კარლოს სანტანას მთელი კარიერის მანძილზე მუსიკის ჟღერადობა. აგრეთვე, მუსიკალურად ეს იყო მნიშვნელოვანი გარღვევა წინა დისკთან შედარებით.
დიდი წარმატება იქონიეს ალბომის სიმღერებმა „Black Magic Woman“ და  „Oye Como Va“.
სიმღერების სია
მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერების სიაში მეხუთე ნომრად მითითებულია „Se a Cabo“, ესპანურად სწორად იწერება „se acabó“.
სქოლიო
კატეგორია:სანტანას ალბომები კატეგორია:1970 წლის ალბომები
ძვ. წ. 934
გარდაიცვალნენ
*
ლალისყური
ლალისყური — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი). მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე სტორის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 440 მეტრი, თელავიდან 33 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 499 ადამიანი. სოფელში დგას ლალისყურის ციხე.
სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოჯპური
ბოჯპური - ერთ-ერთი ბიჰარული ენა. გავრცელებულია ინდოეთის ბიჰარისა და უტარ-პრადეშის შტატებში. მიეკუთვნება ინდურ ენებს.
სტატუსი
გავრცელების არეალი ამ ენის გავრცელების ძირითად არეალია: ინდოეთი (ბიჰარი ), ნეპალი, მავრიკი. ბოჯპურზე მოსაუბრე რეგიონს დასავლეთიდან ესაზღვრებიან ავადჰიზე მოსაუბრეები, ჩრდილოეთიდან ნეპალურზე, მაგაჰიზე და მაიტილიზე აღმოსავლეთიდან, და ბაგჰელი სამხრეთიდან.
ბოჯპური ნეპალში ყველაზე გავრცელებული ენაა. ბანგლადეშში ასევე არიან ბოჯპურზე მოსაუბრე მუსლიმები.
ბოჯპურიზე ასევე საუბროვბენ იმ ადამიანების შთამომავლები, რომელთა სამუშაო ძალად მიგრაცია მოხდა XIX-XX საუკუნეებში, ძირითადად კარიბებში და სამხრეთ აფრიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოარიული ენები
ოლივეირა-დუ-ოშპიტალი
ოლივეირა-დუ-ოშპიტალი (Oliveira do Hospital) — ქალაქი პორტუგალიაში. მდებარეობს ოლივეირა-დუ-ოშპიტალის მუნიციპალიტეტში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 4400 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
Acropyga indistincta
Acropyga indistincta — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ის ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:Acropyga
თენგიზ გაჩეჩილაძე
ბიოგრაფია
დაიბადა 1939 წლის 28 აპრილს ზესტაფონის რაიონის სოფელ წევაში.
1963 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი, 1968 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
თენგიზ გაჩეჩილაძე 1958 წლიდან ჟურნალისტიკაში მოღვაწეობს. იყო ჟურნალ „მართვეს“ რედაქტორი, 30 წლის მანძილზე (1985-2015) კი ქართული სპორტული გაზეთის „ლელოს“ მთავარი რედაქტორი (ამჟამად საპატიო რედაქტორი). „სპორტი ყველასათვის“ საქართველოს ეროვნული ფედერაციის პრეზიდენტი (2005-2013). არის საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ვიცე-პრეზიდენტი. საერთაშორისო ჯილდოების მფლობელი, არაერთი წიგნისა და გამოცემის ავტორი.
თენგიზ გაჩეჩილაძე ერთადერთი ქართველი ჟურნალისტია, რომელიც აკრედიტირებული იყო ზაფხულისა და ზამთრის 14 ოლიმპიურ თამაშებზე, რაც უნიკალური და სარეკორდო მაჩვენებელია. 1994 წელს საქართველოს პირველი ოლიმპიური მისიის ხელმძღვანელი იყო ლილეჰამერის (ნორვეგია) ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე.
ეწევა პედაგოგიურ და ჟურნალისტურ მოღვაწეობას. 2014 წელს გამოსცა წიგნი „ლელო“-80 — გაზეთ „ლელოს“ დაარსებიდან 80 წლის საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 1939 თენგიზ
ფირნი
მინი|ფირნის ველი ([[ავსტრია).]] მინი|ფირნი ფირნი (Firn < ძვ. ზემო გერმ. firni — შარშანდელი, ძველი) — მარცვლოვანი ყინული, რომელიც წარმოიშობა თოვლის გადაკრისტალებისა და მისი დნობით წარმოქმნილი წყლის თოვლის ფენებში ჩაჟონვით და ჩაყინვით, წყლის ორთქლის გადაკრისტალებისა და სუბლიმაციის შედეგად. თოვლის ზედა ფენების სიმძიმით ფირნი თანდათან გარდაიქმნება ყინულად.
ფირნი წარმოიქმნება მთიან მხარეებში, თოვლის მიჯნის ზემოთ, და პოლარულ ქვეყნებში, სადაც ატმოსფერული ნალექები უმთავრესად თოვლის სახით მოდის და ზაფხულის განმავლობაში გადნობას ვერ ასწრებს. ფირნის სიმკვრივე 450-იდან 800 კგ/მ³-მდე მერყეობს. თოვლი ფირნად გადაიქცევა მზის რადიაციის, ლეღმის, წყლის ორთქლის გადაკრისტალებისა და სუბლიმაციის შედეგად. ფირნსა და ყინულს გააჩნიათ სხვადასხვა კრისტალური სტრუქტურა, მარცვლების ორიენტირი და ზომები.
განასხვავებენ ინფილტრაციულ ფირნს, რომელიც წარმოიქმნება თოვლში წყლის განმეორებითი გაყინვის შედეგად, რომელსაც თან სდევს ჩამოწოლა და გადაკრისტალება, რეჟელაციური ფირნი, რომელიც ყალიბდება დამრგვალების, კრებსითი გადაკრისტალებისა და ჩამოწოლის შედეგად და რეკრისტალიზაციური ფირნი, რომელიც თავის მხრივ, თოვლის მეტამორფიზმის შედეგად ყალიბდება თხევადი წყლის მონაწილეობის გარეშე. ინფილტრაციული ფირნი ჩვეულებრივ გვხვდება მთის მყინვარების ფირნულ აუზებში (20–30 მ-მდე), რეჟელაციური და რეკრისტალიზაციური ფირნი ყინულსაფრების ზედა ჰორიზონტებში.
სიდიდის მიხედვით გამოიყოფა წვრილმარცვლოვანი (მარცვლების დიამეტრი 1 მმ), საშუალომარცვლოვანი (მარცვლების დიამეტრი 1-3 მმ) და მსხვილმარცვლოვანი (მარცვლების დიამეტრი 3 მმ და მეტი) ფირნი.
ფირნი გროვდება ფირნის აუზში — მყინვარულ ცირკში და აწარმოებს მყინვარის კვებას. აღსანიშნავია, რომ ანტარქტიდაში ფირნის სისქე 100 მ-მდეა. ესკიმოსები ფირნისგან აშენებენ საცხოვრებლის უნიკალურ ტიპს — გუმბათისებრ ქოხს — იგლუს.
სქოლიო
კატეგორია:გლაციოლოგია კატეგორია:ყინული კატეგორია:თოვლი
ძვ. წ. 844
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
სვიანა-როსტიანი
სვიანა-როსტიანი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1580 მეტრზე. დუშეთიდან 72 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Acropyga indosinensis
Acropyga indosinensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ის ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:Acropyga
ბოხვაური
ბოხვაური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბოხვაური, ჭალა). მდებარეობს მდინარეების ბჟუჟისა და ნატანების შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 100 მ.-ზე, ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში მიედნიება მდინარეები ნაბჟუარა და დვაბზუსწყალი.
სახელწოდება
ლეგენდის მიხედვით ამ ადგილებში ცხენითა და ურმით დადიოდა ვინმე ბახვა ურია, შემდეგ კი ამ ადგილებს ბოხვაური უწოდა ხალხმა.
განჯა
განჯა, ყოფილი ელიზავეტპოლი (Gəncə) (ძველ ქართულ და სომხურ მატეანეებში — განძა) — ისტორიულად ირანის (სპარსეთის) მნიშვნელოვანი ქალაქი, ამჟამად აზერბაიჯანის სიდიდით მეორე ქალაქია. განჯას ყოფილი სახელწოდები: ელიზავეტპოლი 1804—1920 წლებში, 1920—1935 წლებში განჯა, 1935—1991 წლებში კიროვაბადი.
ბოხვაური
ისტორია
შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. 1828 წლისთვის სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, გარშემო ქვის გალავნით. სამრევლოში 33 კომლი შედიოდა. 1920 წელს გამოეყო დვაბზუს თემს და შევიდა ქალაქ ოზურგეთის თემში. 1930-იან წლებში სოფელი ლაშე-გაკირულის სასოფლო საბჭოში შედიოდა. სოფელში აგებული იყო მცირე ჰიდროელექტროსადგური, რომლის სიმძლავრე იყო 50 კვტ/სთ. 1950-იანი წლების ბოლოს ბოხვაურში აშენდა საყოფაცხოვრებო მომსახურების კომბინატი, ოზურგეთის ჩაის ფაბრიკიდან სოფელ ჭალამე დაიგო ცენტრალური გზა. სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.
განჯა
2010 წელს ქალაქში გაიხსნა თურქეთის რესპუბლიკის გენერალური საკონსულო.
ბოხვაური
მოსახლეობა
გავრცელებული გვარებია ჩავლეიშვილები, სიხარულიძეები, არობელიძეები, გირკელიძეები, ღლონტები, მენაბდეები, მუჯირები.
განჯა
2014 წელს გაიხსნა საქართველოს რესპუბლიკის გენერალური საკონსულო.
ბოხვაური
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
განჯა
ქალაქის სახელი
მარცხნივ|მინი|განჯის ჭიშკარი [[გელათის მონასტერი|გელათის მონასტერში.]] ქალაქის დაარსების თარიღად მიიჩნევენ ჩვ.წ.-ის V საუკუნეს. სახელის „განჯა“ ეტიმოლოგიად მიიჩნევენ სპარსულ სიტყვას განჯ (گنج: „განძი“), ან თურქულ სიტყვას genç („ახალგაზრდა“). პირველი თეორია უფრო სიმართლესთან მიახლოებულად ითვლება, ვინაიდან ის რამდენიმე ძველ წყაროშია ამგვარად მოხსენიებული. ასევე ამ თეორიის მხარდამჭერთა მტკიცებით ქალაქი ამ ადგილას გაცილებით ადრე არსებობდა რეგიონში ისლამის შემოსვლამდე.
1139 წლის მიწისძვრისა და 1231 წლის მონღოლთა შემოსევის შემდეგ განჯის ხალხი ეკონომიკურ და კულტურულ დაქვეითებას განიცდის. ქალაქი ხელახლა აყვავდა სეფიანთა დინასტიის გამეფების პერიოდში. მცირე ხნის განმავლობაში განჯას აბასაბადი ერქვა შაჰ აბას I-ის პატივსაცემად. 1747 წელს განჯა დამოუკიდებელი განჯის სახანოს დედაქალაქი ხდება. 1804 წლის 4 იანვარს პავლე ციციანოვმა ქალაქი შტურმით აიღო. 1813 წლის გულისტანის ხელშეკრულებით ქალაქი რუსების ხელში გადავიდა სპარსეთ-რუსეთის ომში სპარსების დამარცხების გამო. ამ პერიოდში მას ელიზავეტპოლი დაერქვა რუსეთის მეფე ალექსანდრე I-ის მეუღლის პატივსაცემად, საბჭოთა ეპოქაში კი ერქვა კიროვაბადი.
ბეიშეჰირი
ბეიშეჰირი (Beyşehir Gölü) — ტბა თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდებარეობს ტექტონიკურ ღრმულში ტავრის მთების დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1116 მ. ფართობი 657 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 9 მ. ტბაში რამდენიმე კუნძულია. ბეიშეჰირი უერთდება ტბა სუგლას. იყენებენ სარწყავად.
განჯა
ქალაქის სახელი
განჯაში მდებარეობდა შამქორის სვეტი.
ბეიშეჰირი
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ტბები
განჯა
დაარსების  წლები
ქალაქის ტერიტორიაზე (ძველი განჯა), აღმოჩენილია ციხე კედლეები, კოშკები, ხიდების ნაშთები (XII - XIII საუკუნეები). ძველი განჯის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის საკულტო კომპლექსი გოი-იმამი ან სხვანაირად იმამზადე. ქალაქის ტერიტორიაზე დღესაც დგას ჯუმა-მეჩეთი, გუმბათოვანი საცხოვრებელი სახლები. განჯა ქვეყნის ცხოვრებაში, საერთაშორისო ვაჭრობაში, საზოგადოებრივ-ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. წარმოების განვითარებისთვის ყოველთვის არსებობდა კარგი ეკონომიკური პოტენციალი. რკინის, სპილენძის, თიხამიწოვანი და სხვა მაღაროები, რომლებიც განჯასთან ახლოს მდებარეობდა აწვდიდნენ ხელოსნებს ნედლეულს. განჯის, როგორც ქვეყნის დედაქალქის ჩამოყალიბებისთვის, მნიშვნელოვან ყურადღებას აქცევდნენ ქალაქის სამხედრო გაძლიერებას. უკვე ამ პერიოდში ააშენეს ციხე კედლები. IX—X სს არაბული ხალიფატის დასუსტებით არანის ტერიტორიის ნაწილი შედიოდა შირვანშაჰთა, საჯიდთა, სალარიდთ ა, რავადიდთა დინასტიათა ფეოდალურ სახელმწიფოებში.
მე -10 საუკუნის შუა რიცხვებში, განჯა, რომელსაც სალარიდების ირანული დინასტია მართავდა, ქურთული დინასტიის შედადიანების დედაქალაქი გახდა. ფადლუნ I- ის (895-1030) მეფობის დროს განჯა კიდევ უფრო გაძლიერდა. შედადიდებმა ააშენეს ციხე, სასახლეები, ხიდები, ქარავანსარაები და დაიწყეს ფულის მოჭრა. ქალაქის ირგვლივ ახალი, უფრო მყარი ციხე აშენდა. 1063 წელს შეიქმნა განჯის ცნობილი კარიბჭე. განჯა დიდი ცენტრი გახდა, მისი ტერიტორია გაფართოვდა, აშენდა ახალი კომერციული და სამრეწველო უბნები. აბრეშუმმა და პროდუქტებმა მყიდველების სიმპათია მოიპოვეს, არა მარტო ადგილობრივ ბაზრებზე, არამედ უცხოებზეც.
სელჩუკთა ეპოქა
მინი|ჯუმა-მეჩეთი განჯაში XI საუკუნის შუა რიცხვებში არანზე თურქი სელჩუქები ლაშქრობდნენ. თავრიზის დაპყრობის შემდეგ თოღრულ I განჯისკენ მიემართა. განჯის ემირი შავური შედადითთა დინასტიიდან დათანხმდა თოღრულ ბეგის ვასალი გამხდარიყო.
1086 წელს სელჩუქთა მმართველმა მალიქ შაჰმა გაგზავნა მეთაური ბუგაი განჯაში. სელჩუქებმა ქალაქი დაიპყრეს. ომის დროს განჯის მმართველი ფალდუნ III ტყვედ აიყვანეს. ამით დასრულდა ქურთთა დინასტიის შედადიდების მმართველობა. მალიქ შაჰის ვაჟი გიას ად-დინ თაფარი გახდა განჯის მმართველი.
XII საუკუნის პირველ ნახევარში განჯაში ქართველები არაერთხელ შემოიჭრნენ, მონღოლების მიერ მის დაპყრობამდე ქალაქი საქართველოს ვასალი გახდა. 1139 წლის 30 სექტემბერს მომხდარმა მიწისძვრამ ქალაქი გაანადგურა. მიწისძვრის შედეგად, ამ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ტბები. ქართველი მეფე დემეტრე I ქალაქს თავს დაესხა. ქართველებმა ბევრი განძი წაიღეს, ასევე ცნობილი განჯისკარი, რომელიც დღესდღეობით გელათის მონასტერში ინახება.
ილდეღიზიდების სახელმწიფოს შექმნით განჯა გახდა არანის მმართველთა რეზიდენცია.
აღსანიშნავია, რომ განჯის ტერიტორიაზე ნაპოვნია ბიზანტიური მონეტები.
XII—XIII სს განჯის აღორძინების პერიოდია. იგი ილდეღეზიდთა სახელმწიფოს მეორე დედაქალაქი ხდება. ქსოვილი, რომელიც აქ მზადდებოდა მას უწოდებდნენ „განჯის აბრეშუმს“, რომელმაც მაღალი შეფასება მიიღო მეზობელი ქვეყნებისა და შუა აღმოსავლეთის ბაზრებზე. განჯა სახელგანთქმულია თავისი პოეტებით, როგორიცაა ნიზამი განჯევი და მაჰსეთი განჯევი.
1235 წელს ჯალალადინის გარდაცვალების შემდეგ, განჯა თათარ-მონღოლებმა დაიპყრეს.
სეფიანთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში
XVI—XVIII სს განჯა შედიოდა სეფევიდთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში, რომელიც ყარაბაღის ბეგლარბეგობის ცენტრი იყო. პირველი ბეგლარბეგი გახდა შაჰვერდი სულთანი ყაჯართა ტომიდან. ამ დინასტიის წარმომადგენლები განჯის სათავეში იყვნენ სეფევიდთა მმართველობის პერიოდში. შაჰვერდი სულთანის მფლობელობაში იყო არა მხოლოდ განჯა და ყარაბაღი, არამედ შამშადილი და ყაზახი.
XVII საუკუნის ბოლოსთვის თურქი მოგზაური ევლია ჩელები წერდა, რომ ქალაქში 6000 სახლია. ქალაქის მოსახლეობა ეთნიკურად და რელიგიურად ჭრელი იყო.
განჯის სახანო
მინი|229x229პქ|ძველი ციხესიმაგრე 1723 წელს ოსმალეთის არმია მიუახლოვდა განჯას და ოქტომბერში თავს დაესხა მას, თუმცა მარცხი განიცადა.
ნადირ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, ქალაქი ნახევრად დამოუკიდებელი განჯის სახანოს დედაქალაქი გახდა. ზიადოღლუს გვარის წარმომადგენელი, რომელიც განჯას დიდი ხნის განმავლობაში მართავდა, შაჰვერდი ხანი, განჯის ხანი გახდა. სახანოს ცენტრი გახდა ქალაქი განჯა. XVIII საუკუნის 80-იან წლებში ჯავად ხანის მმართველობის დროს, განჯის სახანო გაძლიერდა. მან განახორციელა დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკა. სახანოს  ჰქონდა საკუთარი ზარაფხანა განჯაში.
რუსეთის შემადგენლობაში
1803 წელს რუსეთის ჯარი ამიერკავკასიაში შემოვიდა. გენერალმა ციციანოვმა დაწერა, რომ განჯის ციხე, თავისი ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდგომარეობის გამო, აზერბაიჯანში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა და აქედან გამომდინარე, რუსეთის მთავარი ამოცანა იყო ამ ციხე-სიმაგრის აღება. ციციანოვის არმიამ შეძლო და დაიპყრო ქალაქი. 1804 წელს მას ეწოდა ელიზავეტპოლი. 1813 წლის ოქტომბერში სპარსეთი იძულებული გახდა გიულასტანის საზავო ხელშეკრულების დადება, რითაც აღიარა განჯის სახანოს შეერთება რუსეთთან.
სახანოს აღების შემდეგ საკომენდანტო მმართველობა იქნა შემოღებული. 1806 წელს ელიზავეტპოლში შეიქმნა საოლქო სასამართლო, 1824 წელს პოლიციის განყოფილება. 1840 წელს საკომენდანტო სისტემა ლიკვიდირებულ იქნა. ელიზავეტპოლი გახდა მაზრის ცენტრი და შევიდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიის შემადგენლობაში. 1868 წელს ქალაქი გახდა ელიზავეტპოლის გუბერნიის ცენტრი. 1883 წელს დაუკავშირდა რკინიგზით ბაქოს, ტიფლისსა და ბათუმს.
1918 წლის ივნისში აზერბაიჯანის პირველი მთავრობა ტიფლისიდან განჯაში გადავიდა, რომელმაც 30 ივლისს ქალაქის ისტორიული სახელწოდება აღადგინა. იგი სექტემბრამდე აქ მდებარეობდა. 1920 წლის 1 მაისს ქალაქში მე-11 წითელი არმიის ნაწილები შემოვიდნენ. 25-26 მაისის ღამეს, ქალაქში ანტი-საბჭოთა აჯანყება დაიწყო, რომელიც ერთ კვირაში ჩახშობილ იქნა.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს განჯა-ყაზახის დაბლობში მცირე კავკასიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მტკვრის აუზის განჯაჩაის მდინარეზე.
ეკონომიკა
განჯის ეკონომიკა ნაწილობრივ სასოფლო-სამეურნეო და ნაწილობრივ ტურისტულზეა დაფუძნებული. მადნის წარმოება უზრუნველყოფს განჯის მეტალურგიულ წარმოებას. აქ არის ფაიფური, აბრეშუმი და ფეხსაცმლის მრეწველობა. სხვა საწარმოები აწარმოებენ საკვებს, ყურძენსა და ბამბას. ქალაქის ერთ-ერთი უმსხვილესი ტექსტილის კონგლომერატი აზერბაიჯანშია და ცნობილია განჯის აბრეშუმის სახელით. ხალხი ძირითადად დასაქმებულია საწარმო, განათლების, ტრანსპორტირების, მომსახურებისა და კვების სექტორში.
პატარა ოჩე
პატარა ოჩე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ტალერის თემში (სოფლები: ეწერი, ნობულევი, პატარა ოჩე, ტალერი). მდებარეობს მდინარე ტეხურის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 300 მეტრი, მარტვილიდან 23 კმ.
განჯა
ეკონომიკა
2016 წელს განჯა ევროპის ახალგაზრდულ დედაქალაქად შეირჩა. ღონისძიება 5.7 მილიონი ევროს ბიუჯეტით შეადგინეს ტურიზმის გაზრდის მიზნით.
პატარა ოჩე
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 221 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლები
განჯა
დემოგრაფია
განჯა აზერბაიჯანში მოსახლეობის რიცხოვნობის მხრივ მეორე ქალაქია.
კულტურა
ქალაქი ფართო სპექტრის კულტურულ ღონისძიებებს სთავაზობს მაცხოვრებლებსა და ტურისტებს. ქალაქი ცნობილია შუა საუკუნეების მეტალურგიული ინდუსტრიით. ამ პერიოდის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია განჯისციხე და განჯის უძველესი ციხე. 2012 წლიდან, ქალაქი ბაქოსა და ლენქორანთან ერთად „დედამიწის საათში“ იღებს მონაწილეობას.
განჯის სახელმწიფო ფილარმონია დაარსდა 1990 წლის აგვისტოში აზერბაიჯანის სსრ კულტურის სამინისტროს გადაწყვეტილებით. 2012 წლის 21 იანვარს პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განჯის სახელმწიფო ფილარმონიას საფუძველი ჩაუყარა. დაწესებულებაში შედის 1,200 საკონცერტო დარბაზი, კინოთეატრი ღია ცის ქვეშ, გრაფიკული გალერეა, ურბანული ცენტრი და სადამკვირვებლო კოშკი. 2017 წლიდან ფილარმონიის ახალი შენობას იყენებენ.
ქალაქში მდებარეობს ორი რეგიონალური არხი Kapaz TV და Alternativ TV. ორი გაზეთი გამოიცემა განჯაში („განჯის ხმა“ და „განჯის ამბები“).
მუზეუმები
მინი|ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი განჯის სახელმწიფო ისტორიული და ეთნოგრაფიული მუზეუმი ქალაქის უძველესი მუზეუმია. მასში 30,000-ზე მეტი ნიმუში ინახება. ქალაქში ასევე ნიზამი განჯევის მუზეუმია განლაგებული, რომელიც აშენდა 2014 წელს. მუზეუმში არის კვლევის განყოფილება, ბიბლიოთეკა, საკონფერენციო დარბაზი და სტუმრებისთვისა და მოგზაურთათვის დასასვენებელი ადგილები.
ქალაქში ასევე შემდეგი მუზეუმებია: ჰეიდარ ალიევის სახელობის მუზეუმი, მირ ჯალალ ფაშაევის სახლ-მუზეუმი, ნიზამი განჯევის მემორიალური სახლ-მუზეუმი, ისფილ მამედოვის მემორიალური სახლ-მუზეუმი, მინიატურული წიგნების მუზეუმი, განჯის ძეგლთა მუზეუმი, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი, მაჰათ განიავის სახელობის კულტურული ცენტრი, თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი და მირზა შაფი ვაზეჰის მუზეუმი.
თეატრები
მინი|თოჯინების თეატრის შენობა განჯის სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობა 1880-იან წლებში გერმანიის მეწარმე კრისტოფერ ფორერმა ააშენა. განჯის დრამატული თეატრი დაარსდა 1921 წელს ბაქოში, როგორც „თენგიდი-თაბლიღი“ (სიტყვასიტყვით ნიშნავს „კრიტიკა-პროპაგანდას“). 1935 წელს თეატრი განჯაში გადაინაცვლა თანამშრომლებითა და აქ განაგრძო საქმიანობა.
განჯის სახელმწიფო თოჯინების თეატრი დაარსდა 1986 წლის სექტემბერში აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს №299 ბრძანებით. „სახელმწიფო თეატრის“ წოდების მიღებამდე იგი ფუნქციონირებდა, როგორც საჯარო თეატრი. განჯის თოჯინების თეატრი მუშაობს ლუთერანული ეკლესიის შენობაში, რომელიც აშენდა 1885 წელს გერმანელების მიერ.
არქიტექტურა
განჯა უმეტესად ცნობილია თავისი აზერბაიჯანული და ისლამური არქიტექტურით, მაგრამ მისი შენობები ასახავს სხვადასხვა ხალხებსა და იმპერიებს, რომლებიც ოდესღაც ქალაქს მართავდნენ. განჯას სახანოს პერიოდში შენდებოდა მაღალი მეჩეთები და წითელი აგურის სახლები.
განჯაში ისლამური არქიტექტურის უძველესი შემორჩენილი მაგალითებია ნიზამის მავზოლეუმი და შაჰ აბასის ქარავანსარაი. ტრადიციული არქიტექტურის მაგალითია აბანო ჩოქაქ ჰამამი. კიდევ ერთი საინტერესო შენობაა განჯის ბოთლის სახლი.
ტრანსპორტი
1933 -1976 წწ ფუნქციონირებდა ტრამვაის სისტემა. სამოქალაქო აეროპორტი მუშაობს განჯაში, რომელმაც 2007 წელს საერთაშორისო სტატუსი მიიღო. განჯიდან გადის რეისები კიევში, მოსკოვში, ნახიჩევანში, პეტერბურგში, კრასნოიარსკში და სტამბოლში. ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალი ქალაქის გავლით გადის. რკინიგზა უზრუნველყოფს, როგორც მგზავრების, ასევე საქონლის ტრანსპორტირებას.
განათლება
განჯა მეცნიერებისა და განათლების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრია აზერბაიჯანში. ქალაქში არის 3 სახელმწიფო უმაღლესი სასწავლებელი: აზერბაიჯანის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი, განჯის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი.
სპორტი
ქალაქში ერთი პროფესიონალი საფეხბურთო გუნდია, კაპაზი, რომელიც ამჟამად აზერბაიჯანის პირველი დივიზიონის მეორე საფეხურზე ასპარეზობს. კლუბს მოგებული აქვს სამი აზერბაიჯანული ლიგა და ოთხი თასის ტიტული. ქალაქში ოლიმპიური სპორტული კომპლექსის 2 ნაგებობაა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
ფელიქს I (პაპი)
thumb|150px|პაპი ფელიქს I ფელიქს I (Felix) (დ. უცნობია რომი, იტალია— გ. 30 დეკემბერი 274, რომი, იტალია) — რომის პაპი 269-274 წლებში.
ბიოგრაფია
პაპ ფელიქს I-ის შესახებ სარწმუნო წყაროები თითქმის არ მოიპოვება. იგი რომში დაბადებულა, პაპად აირჩიეს 269 წლის 5 იანვარს. მას მიეწერება ეკლესიების კურთხევის ტრადიციის დამკვიდრება და ქრისტიანთა უფლებებისათვის შეუპოვარი ბრძოლა. აღმოჩენიალია აგრეთვე წერილის ფრაგმენტი, რომელიც ფელიქს I-ს მიუწერია ალექსანდრიის ეპისკოპოს მაქსიმესათვის. იგი დაასაფლავეს კალიქსტ I -ის კატაკომბაში.
პაპი ფელიქს I კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 274 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ბელაია
საკუთარი სახელი ბელაია შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანტრიმის საგრაფო
ანტრიმი (Antrim; Aontroim) — საგრაფო ჩრდილოეთ ირლანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. შედის ოლსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი — ანტრიმი, უდიდესი ქალაქი — ბელფასტი. მოსახლეობა — 616,384 ადამიანი.
გეოგრაფია
ტერიტორიის ფართობი — 2844 კმ2 (მე-9 ადგილი საგრაფოებს შორის).
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:ირლანდიის საგრაფოები
ბეკამი
ბეკამი — ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი ბეკამისა და პატარა ბეკამის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტი
პერუს 20 უდიდესი ქალაქის სია
thumb|right|არეკიპას კათედრალი thumb|right|ტრუხილიოს პლასა დე არმასი ღამით thumb|right|კუსკოს ხედი
აქ წარმოდგენილია პერუს 20 უდიდესი ქალაქის სია მოსახლეობის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
*
Lijst van grote Peruviaanse steden
ანრი IV (სტილი)
thumb|300px|ვოგეზთა მოედანი პარიზში. ანრი IV-ის სტილი — წამყვანი არქიტექტურული სტილი საფრანგეთში ანრი IV-ის მმართველობის პერიოდში (1589–1610).
სქოლიო
კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები კატეგორია:საფრანგეთის არქიტექტურა
პუერტო-დე-მეხილიონესის პროვინცია
პუერტო-დე-მეხილიონესის პროვინცია (Provincia de Mejillones) — პროვინცია ბოლივიაში, ორუროს დეპარტამენტის დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ლა-რივერა.
მეხილიონესი ერთ-ერთია ორუროს დეპარტამენტის თექვსმეტი პროვინციიდან. სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება ჩილე. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 45 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 35 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 759 კმ²-ს შეადგენს.
დაყოფა
პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
-19.08333°N, -68.3°W
კატეგორია:ორუროს დეპარტამენტის პროვინციები
ფრიდრიხ II შტაუფენი
ფრიდრიხ II 1220 წლიდან სიკვდილამდე (1250) იყო საღვთო რომის იმპერატორი. ამასთან, მან ჯერ კიდევ 1212 წელს მიიღო რომაელთა მეფის ტიტული, ხოლო 1215 წლიდან არაპირდაპირ განაგებდა იმპერიას. შესაბამისად, ის იყო გერმანიის, იტალიისა და ბურგუნდიის მეფე. სამი წლის ასაკში, ფრიდრიხი აკურთხეს სიცილიის მეფედ და იყო დედის, კონსტანცია სიცილიელის თანამმართველი, რომელიც თავის მხრივ როჯერ II-ის ქალიშვილი იყო. ფრიდრიხის კიდევ ერთი სამეფო ტიტული იყო იერუსალიმის მეფე, რომელიც ეფუძნებოდა ქორწინებას და მეექვსე ჯვაროსნულ ლაშქრობას.
ექვს ენაზე (ლათინური, სიცილიური, გერმანული, ფრანგული, ბერძნული და არაბული) მოსაუბრე ფრიდრიხი ცდილობდა ღრმად შეესწავლა მეცნიერებისა და ხელოვნების დარგები. მან ითამაშა მთავარი როლი სიცილიის სკოლებში ლიტერატურის განვითარებაში.
1250 წელს, ფრიდრიხის სიკვდილის შემდეგ, შტაუფენთა (ჰოჰენშტაუფენთა) დინასტია დასასრულისკენ წავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1194 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1250 კატეგორია:ჰოენშტაუფენები
იმპულსი
იმპულსი (ან მოძრაობის რაოდენობა) – ნიუტონის არარელატივისტურ მექანიკაში მექანიკური მოძრაობის ზომა, ვექტორული სიდიდე, რომელიც ნივთიერი წერტილის მასის და სიჩქარის ნამრავლს წარმოადგენს იმპულსის მიმართულება ემთხვევა სიჩქარის მიმართულებას. წერტილის იმპულსი მუდმივია, თუ მასზე არ მოქმედებენ გარე ძალები. საზოგადოდ, გარე ძალის მოქმედება იწვევს იმპულსის ცვლილებას მოდულით და მიმართულებით. ამ ცვლილებას განტოლება განსაზღვრავს (\vec {F} – ძალაა). ეს ტოლობა მექანიკის მთავარ კანონს გამოხატავს; მისი საშუალებით იხსნება წერტილის დინამიკაში არსებული ყველა ამოცანა.
მექანიკური სისტემის იმპულსი სისტემაში შემავალი წერტილების იმპულსების გეომეტრიული ჯამია სადაც M – მთელი სისტემის მასაა, ხოლო \vec {v}_c - სისტემის მასათა ცენტრის სიჩქარე. სისტემის იმპულსი იცვლება მაშინ და მხოლოდ მაშინ, თუ მასზე გარე \vec {F}(e) ძალები მოქმედებენ. იზოლირებული სისტემისთვის, რომლის წერტილები ურთიერთქმედებენ მხოლოდ ერთმანეთთან, იმპულსის მუდმივობის კანონია სამართლიანი. ეს კანონი, მაგალითად, რეაქტიულ მოძრაობას ხსნის.
იმპულსი მატერიის ყველა ფორმას გააჩნია, მათ შორის ელექტრომაგნიტურ და გრავიტაციულ ველებს. ელექტრომაგნიტური ველის იმპულსის არსებობას სინათლის წნევა ადასტურებს. აინშტაინმა ფოტოეფექტის განხილვისას ფოტონის იმპულსი შემოიღო. ის შემდეგნაირად გამოითვლება: (\hbar - პლანკის მუდმივა, {\omega} - სიხშირე, c – სინათლის სიჩქარე). კვანტურ მექანიკაში იმპულსს ხშირად ტალღური ფუნქციის დამოუკიდებელ ცვლადად განიხილავენ, ანუ ტალღური ფუნქციის იმპულსურ წარმოდგენას ირჩევენ.
თეორიულ მექანიკაში ლაგრანჟიანის კერძო წარმოებულს განზოგადოებული სიჩქარის მიხედვით, ანუ სიდიდეს, განზოგადოებული იმპულსი ეწოდება. თუ ლაგრანჟიანი რომელიმე განზოგადოებულ კოორდინატზე არაა დამოკიდებული, მაშინ ამ კოორდინატის შესაბამისი განზოგადოებული იმპულსი მოძრაობის ინტეგრალია (ანუ მუდმივი სიდიდეა).
რელატივისტურ მექანიკაში m მასის თავისუფალი ნაწილაკის იმპულსი სიჩქარეს უკავშირდება ფორმულით. ოთხგანზომილებიან მინკოვსკის სივრცე – დროში იმპულსის მდგენელები და  სიდიდე (სადაც  - ნაწილაკის ენერგია, i^2 = -1) ქმნიან p_i ოთხვექტორს. იმპულსის ოთხვექტორი ოთხგანზომილებიან სიჩქარეს ასე უკავშირდება: თუ გავითვალისწინებთ, რომ მივიღებთ კავშირს ნაწილაკის ენერგიასა და იმპულსს შორის: თავისუფალი ნაწილაკის შემთხვევაში თუ მასა ნულისაგან განსხვავებული სიდიდეა, მაშინ, როცა v = c, ენერგიის და იმპულსის გამოსახულებები აზრს კარგავენ. მაშასადამე, არანულოვანი მასის მქონე ნაწილაკის სიჩქარე ყოველთვის ნაკლებია სინათლის სიჩქარეზე. თუ მოძრაობა ხდება არარელატივისტური სიჩქარით, იმპულსის ფორმულა გადადის კლასიკურ გამოსახულებაში. სხვა ათვლის ინერციულ სისტემაში გადასვლისას იმპულსი ლორენცის გარდაქმნების მიხედვით გარდაიქმნება. ფარდობითობის სპეციალური თეორიის თანახმად, ურთიერთქმედება სასრული სიჩქარით ხორციელდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ერთი ნაწილაკის მიერ გამოსხივებული იმპულსი სხვა ნაწილაკებს მეყსეულად არ გადაეცემა. ნაწილაკთა ჯამური იმპულსი შეიცვლება, მაგრამ, თუ გავითვალისწინებთ ველის იმპულსს, მაშინ იმპულსის მუდმივობის კანონი ამ შემთხვევაშიც შესრულდება. ეს ფუნდამენტური კანონი სივრცის ერთგვაროვნების შედეგია.
კატეგორია:მექანიკა კატეგორია:კვანტური მექანიკა
სან-ხოსე (ჩრდილოეთი სამარი)
სან-ხოსე (ოფიციალურად სან-ხოსეს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa San Jose; Bayan ng San Jose) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 641 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ სამარის მუნიციპალიტეტები
Acropyga inezae
Acropyga inezae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ის ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:Acropyga
დიონისიუსი (პაპი)
thumb|right|დიონისიუსი (პაპი) დიონისიუსი (Dionysius) (გ. 26 დეკემბერი, 268, რომი, იტალია) — რომის პაპი 259–268 წლებში.