cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Snow Patrol
Snow Patrol — გრემის ჯილდოზე ნომინირებული ალტერნატიული როკ ჯგუფია ჩამოყალიბებული დანდიში (შოტლანდია), რომლის უმეტესი წევრები ბანგორიდან და ბელფასტიდან არიან (ჩრდილოეთ ირლანდია). ჯგუფი გლაზგოშია დაფუძნებული და კონტრაქტი Polydor Records-თან აქვს გაფორმებული. თავდაპირველად ჩამოყალიბებული როგორც ინდი როკ ჯგუფი, Snow Patrol-მა უფრო ალტერნატიული მსუიკალური და პაუერპოპ ჟღერადობა შეიძინა ბოლო წლებში მეინსტრიმული წარმატების კვალდაკვალ, რომელიც მას სიმღერებმა „Run“, „Chasing Cars“, და „Signal Fire“-მა მოუტანა, რომელიც ადამიანი ობობა 3-ის საუნდტრეკია. ბენდის უკანასკნელი ალბომი, Eyes Open, ნომინირებულ იყო საუკეთესო ბრიტანული ალბომის კატეგორიაში 2007 წლის BRIT ჯილდოზე და საუკეთესო ირლანდიური ალბომის წოდება მოიპოვა 2007 წლის ირლანდიის ნაციონალურ მუსიკალურ დაჯილდოებაზე, Meteors.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Snow Patrol კატეგორია:ირლანდიური როკ-ჯგუფები კატეგორია:შოტლანდიური ჯგუფები კატეგორია:ინდი როკ-ჯგუფები კატეგორია:1994 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ჯეი ოლკატ სენდერსი
ჯეი ოლკატ სენდერსი (Jay Olcutt Sanders; დ. 16 აპრილი, 1953)  — ამერიკელი კინოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი. მოღვაწეობს ნიუ-იორკის საჯარო თეატრში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი
დიდი კოლუმბია
მინი|250პქ|დიდი კოლუმბია (1824) დიდი კოლუმბია (Gran Colombia), სახელი, რომლითაც ამჟამად მოიხსენებენ ქვეყანას, რომელსაც სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილი და ცენტრალური ამერიკის სამხრეთი ნაწილი ეჭირა 1819-31 წლებში. ამ მცირეხნიან რესპუბლიკას ეჭირა დღევანდელი კოლუმბიის, ვენესუელის, ეკვადორისა და პანამის ტერიტორიები. პირველი სამი დიდი კოლუმბიის მემკვიდრე ქვეყანა იყო მისი დაშლისას. ვინაიდან მისი ტერიტორია მოიცავდა მეტ-ნაკლებად ახალი გრანადის ყოფილი სამეფისნაცვლოს საწყის იურისდიქციას, ის პრეტენზიას აცხადებდა ასევე კოსტა-რიკის კარიბების სანაპიროზე, მოსკიტოს სანაპიროზე, გაიანას „გაიანა ესეკიბასა“ და დღევანდელი პერუსა და ბრაზილის მცირე ნაწილზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის ისტორია კატეგორია:ეკვადორის ისტორია კატეგორია:პანამის ისტორია კატეგორია:ვენესუელის ისტორია
მანდიბულები
მინი|[[კაშალოტის მანდიბულები]] მანდიბულები (Mandíbula - ყბა) — ფეხსახსრიანთა უმრავსელობის ყბების პირველი წყვილი. მანდიბულები კიდურების ერთ-ერთი წყვილის სახეცვლილებაა. საკვების თავისებურებათა შესაბამისად, მანდიბულების აგებულებაც უაღრესად მრავალგვარია და ზოგჯერ საკმაოდ რთული
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
პორსიუნკულა
პორსიუნკულა (Porciúncula) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 190 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაპერუანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 760 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 58.8 კმ²-ზე. ფართობი 302 025 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum entebbianum
Lasioglossum entebbianum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1945 წელს.
სქოლიო
entebbianum
ავატარი (2009 წლის ფილმი)
„ავატარი“ (Avatar) — 2009 წლის სამეცნიერო-ფანტასტიკის ჟანრის ეპიკური ფილმი სემ უორთინგტონის, ზოი სალდანას და სიგურნი უივერის მონაწილეობით. ფილმის რეჟისორი, ისევე, როგორც იდეისა და სცენარის ავტორი ჯეიმზ კამერონია. სიუჟეტი ვითარდება 2154 წელს, როდესაც ადამიანები უძვირფასეს მინერალზე, ანობტანიუმზე ნადირობენ ალფა კენტავრის ვარსკვლავური სისტემის დედამიწის მსგავს ბუნებრივ თანამგზავრზე, პანდორაზე. კოლონისტთა ექსპანსია საფრთხეს უქმნის როგორც პანდორას მკვიდრ ნა'ვი-ს ჰუმანოიდთა რასას, ისევე მის მთელ ეკოსისტემას. პანდორას მოსახლეობასთან დასაკავშირებლად ადამიანები გენური ინჟინერიის მეშვეობით შექმნილ სხეულებს იყენებენ.
„ავატარზე“ მუშაობა 1994 წლიდან დაიწყო, როდესაც კამერონმა ფილმის 80 გვერდიანი კინოსცენარი დაწერა. გადაღებები 1997 წლის „ტიტანიკზე“ მუშაობის დასრულების შემდგომ უნდა დაწყებულიყო, ფილმის გამოსვლა კი 1999 წელს იგეგმებოდა, თუმცა რეჟისორის განმარტებით, იმდროინდელი ტექნოლოგიები ფილმის საკუთარი ვერსიის შექმნას ვერ უზრუნველყოფდა. ნა'ვი-ს უცხოპლანეტელთა რასის სასაუბრო ენაზე მუშაობა 2005 წლის ზაფხულში დაიწყო, 2006 წლის დასაწყისიდან კი კამერონი შეუდგა სცენარისა და „ავატარის“ გამოგონილი სამყაროს დახვეწა-განვითარებას.
ფილმის ოფიციალური ბიუჯეტი $237 მილიონს შეადგენს. სხვა წყაროები იტყობინება, რომ „ავატარის“ გადაღება მიახლ. $280–310 მილიონი დაჯდა, პლიუს $150 მილიონი მარკეტინგისთვის. ფილმი გამოვიდა როგორც ტრადიციული ორ-განზომილებიანი, ისევე 3D (სამ-განზომილებიანი) ფორმატით. „ავატარი“ დიდ გარღვევად შეფასდა კინოწარმოების ტექნოლოგიებში. კამერები, რომლებითაც მას იღებდნენ, სპეციალურად ფილმის შესაქმნელად დამზადდა. კრიტიკულ და კომერციულ წარმატებას ადასტურებს მისი გამოსვლის პირველივე დღეს შემოსული 27 მილიონი დოლარი.
„ავატარის“ პრემიერა 2009 წლის 10 დეკემბერს შედგა ლონდონში, მსოფლიო-მასშტაბით კი 16 დეკემბრიდან გავიდა. საოცრად მოკლე დროში „ავატარმა“ წარმოუდგენელი მოგება ნახა და მსოფლიოს ყველა დროის მაღალ-შემოსავლიან ფილმთა სიაში პირველი ადგილი დაიკავა, უკან ჩამოიტოვა რა „ტიტანიკი“, რომელიც 12 წლის მანძილზე ფლობდა ამ საპატიო ტიტულს. კამერონის დაპირებისამებრ, 2020, 2021, 2024 და 2025 წლებში გამოვა „ავატარის“ შემდეგი ნაწილებიც.
სიუჟეტი
2154 წელი. ჯეიკ სალი ყოფილი სამხედროა, რომელიც საზღვაო ძალებში მსახურობდა. ის დაჭრეს ვენესუელაში, რის გამოც ინვალიდის ეტლზე სამუდამოდ მიჯაჭვული დარჩა. მისი ტყუპისცალი ძმა, რომელიც მეცნიერია, აპირებს 4.3 სინათლის წელიწადის მანძილზე არსებულ პლანეტა პანდორაზე, სადაც კორპორაციები მოიპოვებენ მინერალ ანობტანიუმს, რომელიც დედამიწაზე დიდ ფასეულობას წარმოადგენს.
ავატარები წარმოადგენენ გენური ინჟინერიის დახმარებით შექმნილ ჰიბრიდებს, რომლებიც შედგენილები არიან ადამიანის და პლანეტა პანდორას ძირძველი მოსახლეების, ნა'ვის დნმ-ის კომბინირებით. შესაძლოა ავატარის დისტანციურად მართვა - ოღონდ მხოლოდ ისეთი ოპერატორის მიერ, რომლისთვისაც ის იქნა შექმნილი (ან მისი გენეტეკური ტყუპისცალის მიერ).
ჯეიკის ძმა უცნაურ ვითარებაში იღუპება პანდორაზე გაფრენის წინ. ვინაიდან ახალი ავატარის შექმნა ძვირი ჯდება, ჯეიკს (რომელიც ძმის ტყუპისცალია) შესთავაზებენ პლანეტაზე ავატარის მართვას, მიუხედავად იმისა, რომ მას მეცნიერული გამოცდილება არ გააჩნია. თავდაპირველად ის თანხმდება ამაზე, ვინაიდან იმედი აქვს, რომ შესძლებს ოპერაციისათვის ფულის დაგროვებას და კვლავ სიარულს (ჯეიკი ინვალიდის ეტლზეა მიჯაჭვული).
პანდორაზე ჯეიკის ავატარის ამოცანას წარმოადგენს ნა'ვის ტომის მხრიდან სიმპატიებისა და ნდობის გამოწვევა, სინამდვილეში კი მან უნდა დაარწმუნოს აბორიგენები, გადასახლდნენ სხვაგან, ვინაიდან ადამიანების ამოცანებში შედის მათი მთავარი საცხოვრებლის, გიგანტური ხის ქვეშ მდებარე ანობტანიუმის დიდი მარაგის დედამიწაზე გადაზიდვა. ამასთან ერთად, ჯეიკს ავალებენ სხვა სასარგებლო ინფორმაციის მოპოვებასაც, იმ შემთხვევისათვის, თუკი აბორიგენები გაჯიუტდებიან და საჭირო გახდება მათ მიმართ ძალის გამოყენება. ნეიტირი, ულამაზესი აბორიგენი ქალი, ერთ-ერთი ტომის წინამძღოლის შვილი, გადაარჩენს ჯეიკს და სწორედ აქედან მოყოლებული ის შედის ტომთან კონტაქტში. ჯეიკი სწავლობს მათთან ცხოვრებას, მათ ადათ-წესებს და ბრძოლას.
რაც უფრო მეტად უახლოვდებიან ერთმანეთს ჯეიკი და ნეიტირი, მით უფრო პატივს სცემს ის ნა'ვის ჰარმონიულ სამყაროს. მალე კოლონიის მმართველობა გადაწყვიტავს, გააგდოს აბორიგენები. ამავე დროს ჯეიკი ყველაზე მეტად დაახლოებულია ნეიტირისთან. მან იცის, რომ ადამიანების შემოტევა კატასტროფის ტოლფასია. მისი თხოვნა ძალისმიერი საშუალებებით პლანეტის აღებაზე შედეგს არ გამოიღებს. მაშინ ჯეიკი აჯანყებას იწყებს.
თანამოაზრეებთან ერთად იგი იპარავს ავატარების მართვის მოწყობილობებს და გადადის ნა'ვის მხარეს. ის აერთიანებს ნა'ვის ყველა ტომს და ადამიანების წინააღმდეგ აჯანყებს. მწარე ბრძოლის დროს განადგურებულია ჯარების დიდი რაოდენობა და მოკლულია მთავარი მოწინააღმდეგე - პოლკოვნიკი კუორიჩი, რომელიც ნა'ვის განადგურებას აპირებდა. ცოცხლად დარჩენილები გაგდებულები არიან პლანეტიდან დანაგვიანებულ და ბუნებრივი რესურსების გარეშე დარჩენილ დედამიწაზე - იმ პირობით, რომ ანობტანიუმის მოპოვება შეწყდება.
ჯეიკი რჩება აბორიგენებს შორის და საბოლოოდ წყვეტს კავშირს ადამიანურ სხეულთან, გადასახლდება რა ავატარში სიცოცხლის ხის ეივას ბიოლოგიური ენერგიის დახმარებით.
სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ჯეიმზ კამერონის ფილმები
უდიაურე
უდიაურე (Uddjaure) — ტბა ჩრდილოეთ შვედეთში, ნორბოტენის ლენში, ზღვის დონიდან 420 მეტრზე. მისი ფართობი 249 კმ²-ია და ამ მხრივ ის შვედეთის სიდიდით მეათე ტბაა. მის ჩრდილოეთით მდებარეობს ჰურნავანის ტბა. ორივე მათგანს კვეთს მდინარე შელეფტეელვენი. მათ შორის მდებარეობს რეგიონის დედაქალაქი არიეპლოგი.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ტბები
ქუთაისის ამაღლების ეკლესია
ქუთაისის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქუთაისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XIX საუკუნის მეორე ნახევრით.
საფიჩხიის ამაღლების ეკლესია წარმოადგენს თავისუფალი ჯვრის ტიპის ნაგებობას და აგებულია ეკლარის ქვის რეგულარული წყობით. ეკლესიას აღმოსავლეთიდან აქვს ხუთწახნაგა შვერილი აბსიდი. ინტერიერში, ოდნავ შებრტყელებული კონქის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა პილასტრების მარტივ პროფილიან კაპიტელებს. საკურთხევლის წინ კი ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეაა. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია, ხოლო იატაკი მოზაიკისაა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან აფრების საშუალებით გუმბათის ყელზე გადასვლა ხდება. დასავლეთით მოწყობილია პატრონიკე, რომელზედაც რკინის კიბით წარმოებს მოხვედრა ხვეული. გუმბათი წახნაგოვანია შიგნიდანაც და გარედანაც. აქვს სულ რვა წახნაგი და ყველა წახნაგში დატანებულია ვიწრო თაღოვანი სარკმელი. აქვს ჩარდახისებრი გადახურვა. ეკლესიის ფასადები მორთულია  ძუნწად. ძირითადი ღიობების გლუვლილვოვან სათაურებზეა აქცენტი გადატანილი. კარის თავზე ჩასმულია ფილა სტილიზებული ჯვრის გამოსახულებით. ეკლესია მაღალ ცოკოლზე დგას. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად თუნუქია გამოყენებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქუთაისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პალმარია
პალმარია — იტალიის კუნძული ლიგურიის ზღვაში, ლა-სპენზიის ყურის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი 1.6 კმ²-ია და წარმოადგენს ქალაქ პორტოვენერეს სამხრეთით მდებარე სამი კუნძულისგან შემდგარი არქიპელაგის უდიდეს კუნძულს. დანარჩენი ორი კუნძულია ტინო და ტინეტო, რომლებიც პალმარიის სამხრეთით მდებარეობს.
1997 წელს, არქიპელაგი, ჩინკვე-ტერესა და პორტოვენერესთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის კუნძულები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
დურღენა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 700 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Rectiplanes delicatus
Rectiplanes delicatus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ბრილიანტი ფლორენციელი
მინი|100პქ|ფლორენტიელი ქუდის სამკაულის ფორმით. ეს ფოტო გაკეთებულია 1870 და 1900 წლებს შორის ფლორენციელი (იგივე „ტოსკანას დიდი ჰერცოგი“ და „ავსტრიის ყვითელი ბრილიანტი“ ) — ევროპული ისტორიის უდიდესი ბრილიანტი, ამჟამად დაკარგული. იგი იყო ყვითელი ალმასი მწვანის ელფერით. ზომა — 137,45 კარატი.
სქოლიო
კატეგორია:ალმასები
16 ოქტომბერი
16 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 289-ე დღე (ნაკიან წლებში – 290-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 76 დღე.
ამ დღეს დაბადებულნი
right|120px
ამ დღეს გარდაცვლილნი
thumb|160px|მარია ანტუანეტას სიკვდილით დასჯა
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1016
581
თარიღი უცნობია
*
დრეზდენის მწვანე ბრილიანტი
დრეზდენის მწვანე ბრილიანტი — ქლიავისებრი ალმასი ბუნებრივი მწვანე ფერით. ერთადერთი მსგავსი მრავალკარატიანი (41 კარატიანი.) ბრილიანტი. თავისი უნიკალური ფერი მას მისცა ბუნებრივმა რადიოაქტიურობამ. XVIII საუკუნიდან ინახებოდა დრეზდენის განძეულის სანახავში.
კატეგორია:ალმასები
Random Access Memories
Random Access Memories — ჯგუფ Daft Punk-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2013 წლის 17 მაისს. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Daft Life, ხოლო ლიცენზიით - Columbia Records-მა. ალბომში 1970-იანი და 1980-იანი წლების აშშ-ის მუსიკალური ტენდენციების ელემენტები გამოიყენება, განსაკუთრებით - ლოს-ანჯელესის მუსიკიდან. ეს ელემენტი აგრეთვე გამოიყენებოდა ალბომის პრომო-მასალაში, როგორიც იყო ბილბორდები, სატელევიზიო რეკლამა და ინტერნეტ-სერიალი.
განსხვავებით წინა სტუდიური ალბომებისგან, ჯგუფმა ამ ალბომზე სამუშაოდ სტუდიაში შემოიერთა სესიური მუსიკოსები. დუეტი მუსიკას მხოლოდ ელექტრონული ინსტრუმენტების შეზღუდულ რაოდენობაზე ასრულებდა, როგორიც იყო სპეციალურად შემუშავებული მოდულარული სინთეზატორი და ძველი ვოკოდერები. ალბომზე მუშაობდნენ: Panda Bear, ჯულიან კასაბლანკასი, ტოდ ედვარდსი, DJ Falcon, ჩილი გონსალესი, ჯორჯო მოროდერი, ნაილ როჯერსი, პოლ უილიამსი და ფარელ უილიამსი.
Random Access Memories არის დუეტის კრიტიკულად ყველაზე წარმატებული ალბომი, რომელმაც Metacritic-ზე მიიღო 100-დან 87 ქულა. გრემის 56-ე დაჯილდოების ცერემონიაზე მან მიიღო გრემი წლის ალბომისთვის, წლის საცეკვაო/ელექტრონული ალბომისთვის და წლის საუკეთესო აუდიო ინჟინერის ნამუშევარში (არაკლასიკური ალბომის კატეგორიაში). სიმღერამ „Get Lucky“ მიიღო გრემი წლის ჩანაწერის და წლის პოპ-დუეტის/ჯგუფის შესრულების კატეგორიებში. ალბომი კომერციულად წარმატებული იყო და 20-ზე მეტი ქვეყნის ჩარტის პირველ ადგილზე მოხვდა.
სერტიფიცირებები და გაყიდვები
}
სქოლიო
კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები კატეგორია:Daft Punk-ის ალბომები კატეგორია:2013 წლის ალბომები კატეგორია:დისკო-ალბომები
Lasioglossum eomontanum
Lasioglossum eomontanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2006 წელს.
სქოლიო
eomontanum
თორტიზა
თორტიზა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთი განშტოება გვირგვინას ქედზე, მდინარეების ძამისა და გუჯარეთისწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე 1996 მ. აგებულია პალეოცენ-ეოცენური კირქვებით, თიხებითა და ქვიშაქვებით. ხევებით დასერილი ციცაბო კალთა ქვევით შემოსილია წიფლის, ხოლო ზევით — წიფლნარ-მუქწიწვიანი ტყეებით. მწვერვალზე მეორეული მდელოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები
შავწყაროსწყალი
შავწყაროსწყალი, ზურტაკეტი, ყარაბულახი — მდინარე ჯავახეთის ზეგანზე, დმანისის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2840 მეტრზე, მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ხრამს. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში, არამდგრადი წყალმცირობა — ზაფხულ-შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 3,77 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები კატეგორია:ხრამის შენაკადები
მანდრაგორი
მანდრაგორი (Mandragora) — მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი უღერო ან მოკლეღეროიანი ბალახია.
აქვს დიდი (80 სმ სიგრძის და 60 სმ სიგანის) ფოთლები, მომწვანო-თეთრი, ცისფერი ან იისფერი ყვავილები და დიდი ნარინჯისფერი ან ყვითელი კენრა ნაყოფი. მისი მსხვილი სწორი ფესვები ზოგჯერ ადამიანის სხეულს ემსგავსება (ძველად ალბათ ამიტომ მიაწერდნენ ხოლმე მანდრაგორს მაგიურ ძალას და მასთან ბევრი ლეგენდაც იყო დაკავშირებული).
გვარში 5-6 სახეობაა, რომელიც გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, წინა და შუა აზიაში, ჰიმალაის მთებში. ზოგი მანდრაგორის ფესვი, ნაყოფი და თესლი შეიცავს ალკალოიდ ჰიოსციამინს, სკოპოლამინს და სხვას. ზოგჯერ ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებად იყენებენ.
სან-ანდრესი (რომბლონი)
სან-ანდრესი (ოფიციალურად სან-ანდრესის მუნიციპალიტეტი) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი რომბლონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 940 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.
გეოგრაფია
სან-ანდრესი სანაპირო ქალაქია კუნძულ ტაბლასის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან კალატრავის, ხოლო სამხრეთით ოდიონგანის მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება. დასავლეთით ტაბლასის სრუტე მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:რომბლონის მუნიციპალიტეტები
ფიჯის პრეზიდენტი
ფიჯის პრეზიდენტი - ფიჯის სახელმწიფოს მეთაური, 5 წლის ვადით ირჩევს მთავართა დიდი საბჭო. მისი როლი მმართველობაში საკმაოდ ნომინალურია. იგი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალია. ფორმალურად ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს.
თეიმურაზ ლეჟავა
თეიმურაზ ლეჟავა (დ. 14 მაისი, 1939) — ქართველი მეცნიერი, ბიოლოგი, პედაგოგი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა ოქროს მედლით, 1963 წელს კი — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1963-1968 წლებში იყო საკავშირო აკადემიის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტის და შემდეგ საკავშირო სამედიცინო აკადემიის მორფოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი.
1968-1969 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ჟორდანიას სახელობის ქალის ფიზიოლიგიისა და პათოლოგიის ინსტიტუტის გენეტიკის განყოფილების უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, 1969-1970 წწ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ციტოლოგიის განყოფილების უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, შემდეგ კი გენეტიკის განყოფილების გამგედ, 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გენეტიკის კათედრის გამგედ. 2011 წლიდან გენეტიკის ინსტიტუტის ხელმძღვანელია. ავტორია 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, სახელმძღვანელოებისა და მონოგრაფიების. მისი ხელმძღვანელობით მომზადდა 19 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია, დაარსდა საერთაშორისო სიმპოზიუმი — „დაბერების გენეტიკა“ (ჩატარდა თბილისში 1972, 1984, 1989, 2008 წწ., ჰიროსიმაში 1987 წ.). მონაწილეობდა სიმპოზიუმსა და 10-ზე მეტ საერთაშორისო კონგრესზე. ის მუშაობს ადამიანის გენომის ნორმისა და პათოლოგიის შემთხვევებზე. მისი გამოკვლევის შედეგებმა დაბერების გენეტიკაში საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. აშშ-ში გამოიცა მონოგრაფია, რომელშიც შევიდა თეიმურაზ ლეჟავას სამი აღმოჩენა: დაბერების პროცესში ქრომატინის მოდიფიკაცია, რომელიც პირველადია მუტაციებისა და რეპარაციის მიმართ, დაბერების დროს კონდენსირებული ქრომატინის გახსნით ჩაკეტილი გენების გათავისუფლება და ქრომოსომის ბოლო უბნის — დამოკლებული ტელომერის ნორმალიზება. ამ აღმოჩენებს დიდი მნიშვნელობა აქვს სიცოცხლის გახანგრძლივებასა და დაბერების პათოლოგიათა თავიდან აცილებაში, ასევე გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, ავთვისებიანი სიმსივნეებისა და სხვა სნეულებათაგან განკურნებაში.
1970 წელს თბილისის სამედიცინი ინსტიტუტში თეიმურაზ ლეჟავას ხელმძღვანელობით გაიხსნა პირველი გენეტიკის ლაბორატორია. 90-იან წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჩამოყალიბდა „ბიოსამედიცინო ეკოლოგიური გენეტიკის“ სპეციალობა, ხოლო 2011 წელს დააარსა გენეტიკის ინსტიტუტი. საქართველოში გამოყენებული ციტოგენეტიკური და მოლეკულერ-ციტოგენეტიკური მეთოდები მის მიერ არის აპრობირებული და პირველად საქართველოში დანერგილი: ადამიანის ლიმფოციტარულ კულტურებიდან ქრომოსომული პრეპარატების მიღების მეთოდი; დნმ-ის არაგეგმიანი სინთეზის მეთოდი (რეპარაცია); ქრომოსომთა რეპლიკაციის პერიოდის განსაზღვრის მეთოდი (თიმიდინის ჩართვის გამოყენებით); შვილეულ ქრომატიდთა გაცვლის მეთოდი (ბრომდეზოქსიურიდინის თიმიდინის ჩართვის გამოყენებით); ქრომოსომთა ჰეტეროქრომატული უბნების ბენდირების მეთოდები.
1968 წელს დაცული აქვს საკანდიდატო, 1984 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია. პროფესორ თეიმურაზ ლეჟავას დაწერილ გენეტიკის ქართულ სახელმძღვანელოებზე აღიზარდა გენეტიკის სპეციალობის კურსდამთავრებულები, რომელთა უმეტესობა წარმატებით მოღვაწეობს იაპონიის, სინგაპურის, გერმანიის, აშშ-ის, ისრაელის, ინგლისის, ესპანეთის და სხვა ქვეყნების უნივერსიტეტებსა და სამეცნიერო ცენტრებში. არის სამეცნიერო ჟურნალების „მაცნე“ და „Georgian Medical News“-ის რედკოლეგიის წევრი და რამდენიმე საზღვარგარეთის სამეცნიერო ჟურნალის შრომათა რეცენზენტი. 2019 წელს შვედეთში გამართულ გერონტოლოგიისა და გერიატრიის საერთაშორისო ასოციაციის (IAGG-ER) კონგრესზე დააჯილდოვეს სამი საუკეთესო მეცნიერი, რომლებიც ადამიანის ბიოლოგიური დაბერების პროცესს სწავლობენ. მათ შორის არის თეიმურაზ ლეჟავაც.
იოანე პრესბიტერი
იოანე პრესბიტერი — შუა საუკუნეებში გავრცელებული ლეგენდების თანახმად, ძლევამოსილი ქრისტიანი მეფე-მღვდელმთავარი აღმოსავლეთში. ოტო ფრაიზინგელის (XII ს.) ცნობით (1145), იოანე პრესბიტერი ცხოვრობდა სპარსეთს იქით. მან დაამარცხა სპარსეთისა და მიდიის მეფეები. იოანე პრესბიტერის სამფლობელო მდებარეობდა აზიაში, ეთიოპიაში ან ინდოეთში, მისი რეალური პროტოტიპი კი რომელიმე აქაური მმართველი იყო. არის მოსაზრება, რომ იოანე პრესბიტერის ლეგენდარული ტიპი უნდა ჩამოყალიბებულიყო იმ ინფორმაციის საფუძველზე, რომელმაც XII საუკუნის I ნახევარში დასავლეთ ევროპაში შეაღწია დავით აღმაშენებლისა და დემეტრე I-ის შე­სა­ხებ.
სქოლიო
კატეგორია:მითური მეფეები
გაი რიჩი
მინი|გაი რიჩი და მადონა, 2005 წელი გაი სტიუარტ რიჩი (Guy Stuart Ritchie; დ. 10 სექტემბერი, 1968) — ინგლისელი სცენარისტი, რეჟისორი და პროდიუსერი. გადაღებული აქვს ფილმები „დიდი ფსონი“, „რევოლვერი“, „შერლოკ ჰოლმზი“ და სხვა.
ბიოგრაფია
გაი სტიუარტ რიჩი 1968 წლის 10 სექტემბერს, ჰარტფორდშირის საგრაფოს ქალაქ ჰატფილდში, დაიბადა. ბავშვობაში დისლექსიით იყო დაავადებული. 15 წლის ასაკში სკოლიდან ნარკოტიკების მოხმარების გამო გარიცხეს. შემდგომ, გაი რიჩიმ ყურადღება კინოზე გადაიტანა და 1995 წელს თავისი პირველი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, — „The Hard Case“, — გადაიღო.
1998 წელს დადებითი შეფასება ხვდა წილად გაი რიჩის პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმს „კარტი, ფული და ორი ლულა“. 2000 წელს გადაიღო კიდევ ერთი წარმატებული ფილმი, — „დიდი ფსონი“, — რომელშიც ცნობილი ჰოლივუდელი მსახიობები, ბრედ პიტი, ბენისიო დელ ტორო და დენის ფარინა, მონაწილეობენ.
2000 წელს გაი რიჩი ამერიკელ მომღერალზე, მადონაზე, დაქორწინდა. მათ ვაჟი როკო ჯონ რიჩი (დ. 2000) შეეძინათ და დევიდ ბანდა რიჩი იშვილეს (დ. 2005). გაი რიჩი და მადონა 2008 წელს გაიყარნენ. 2011 წელს რეჟისორს მოდელ ჯეკი ეინსლისაგან კიდევ ერთი ვაჟი შეეძინა — რაფაელ რიჩი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი კინორეჟისორები კატეგორია:ინგლისელი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
Rhodopetoma
Rhodopetoma — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ოთარ იოსელიანი
ოთარ იოსელიანი (დ. 2 თებერვალი, 1934, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1984), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979).
ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია კომპოზიციის, დირიჟორისა და ფორტეპიანოს განხრებით. 1953 წელს მოსკოვში მიემგზავრება, სადაც ორი წელი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე სწავლობდა. 1961 წელს დაამთავრა რუსეთის სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი (რუს. ВГИК), სადაც უშუალოდ ალექსანდრე დოვჟენკოსა და მიხეილ ჭიაურელის მოსწავლე იყო.
1962 წელს დგამს მცირემეტრაჟიან ფილმს „აპრილი“, ხოლო 1964 წელს გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „თუჯი“, რომელშიც აღწერა მეტალურგიული კომბინატის მუშაობის ერთი დღე. უკვე ამ ფილმებში გამოჩნდა რეჟისორის ორიგინალური სტილი, რომელიც აშკარა იყო მის პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმში „გიორგობისთვე“ (1966). ამ ფილმისთვის მან კანის კინოფესტივალის სპეციალური კინოპრესის ჯილდო და ჟორჟ სადულის პრიზი დაიმსახურა საუკეთესო სადებიუტო ნამუშევრისთვის. 1971 წელს ეკრანებზე გამოვიდა ფილმი „იყო შაშვი მგალობელი“, ხოლო 1976 წელს კი რეჟისორმა დადგა „პასტორალი“, რომელმაც ბერლინის ფესტივალის კინო-პრესის ჯილდო დაიმსახურა.
1980-იანი წლების დასაწყისიდან ოთარ იოსელიანი საფრანგეთში მუშაობს, სადაც რამდენიმე დოკუმენტურ და მცირემეტრაჟიან ფილმს იღებს: 1984 წელს „მთვარის ფავორიტებმა“ ვენეციის კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი დაიმსახურა. იგივე პრემია მიენიჭა იოსელიანის ორ სხვა ფილმსაც — „და იყო სინათლე“ (1989) და „ყაჩაღები. თავი VII“ (1996). 1999 წელს ეკრანებზე გამოვიდა ოთარ იოსელიანის ახალი ფილმი „In vino veritas!“, რომელშიც ის თავად ასრულებს ერთ-ერთ მთავარ როლს. 2010 წლის კანის კინოფესტივალზე არასაკონკურსო ჩვენებაში წარმოდგენილი იქნა რეჟისორის ახალი ფილმი „შანტრაპა“.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
New Radicals
New Radicals (სტილიზებულია Иew Radicals-ად) — 1990-იანი წლების ბოლოს აქტიური ამერიკული პოპ როკ ჯგუფი. გამოცემული აქვს მხოლოდ ერთი ალბომი Maybe You've Been Brainwashed Too და ცნობილი სადებიუტო სინგლი „You Get What You Give“, რომელიც ბრიტანეთის საუკეთესო 5-ეულში მოხვდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1997 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:1999 წელს დაშლილი ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული პოპ-როკ ჯგუფები
Lasioglossum eophilium
Lasioglossum eophilium — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1914 წელს.
სქოლიო
eophilium
მანი
მანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მოდერნისტული არქიტექტურა
მოდერნისტულ არქიტექტურაში მოიაზრება შენობათა რამდენიმე სტილის ერთობლიობა, რომლებიც რამდენიმე მახასიათებლით ემსგავსება ერთმანეთს, მათ შორის, ძირითადად, ფორმის სიმარტივითა და ორნამენტის არარსებობით. ამ სახის შენობათა პირველი ვარიანტები XX საუკუნის პირველ წლებში გაჩნდა. შემდგომში მოდერნისტული არქიტექტურა მრავალმა გავლენიანმა არქიტექტორმა და არქიტექტურის მასწავლებელმა გაითავისა, თუმცა საუკუნის პირველ ნახევარში ძალიან მცირე რაოდენობით "მოდერნისტული ნაგებობა" აშენდა. მიმდინარეობამ პოპულარობა მოიპოვა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და დომინანტური არქიტექტურული სტილი გახდა ინსტიტუციონალური და კორპორაციული შენობებისთვის თითქმის სამი ათწლეულის განმავლობაში. ამ მიმდინარეობის ზუსტი მახასიათებლები და წარმოშობა დღემდე დებატების საგანია.
მოდერნისტულ არქიტექტურა დაფუძნებულია მშენებლობის თანამედროვე ტექნოლოგიებზე. აქტიურად გამოიყენება: შუშა, ფოლადი, და რკინაბეტონი. დიზაინში გამოიყენება მინიმალისტური სტილი და უარყოფილია ორნამენტი. მიიჩნევა, რომ ის 1950-იანებში ჩაანაცვლა პოსტმოდერნისტული არქიტექტურამ.
სქოლიო
* კატეგორია:მოდერნიზმი კატეგორია:არქიტექტურის ისტორია
ალექსანდრე კვასნევსკი
ალექსანდრე კვასნევსკი (Aleksander Kwaśniewski; დ. 15 ნოემბერი, 1954, ბიალოგრადი, პოლონეთი) – პოლონელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. პოლონეთის პრეზიდენტი 1995–2005 წწ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
მანდრილი
მანდრილი (Mandrillus) — უმდაბლესი ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი ანთრისებრთა ოჯახისა. მამლის სხეულის სიგრძე 70-80 სმ, მასა 20 კგ აღწევს. დედალი მამალზე პატარაა. მანდრილის წინა კიდურები უკანაზე გრძელია. აქვს დიდი თავი, წინ წამოწეული ფართო სახე. გვარში 2 სახეობაა: ჩვეულებრივი მანდრილი (Mandrillus sphinx) და დრილი. ჩვეულებრივ მანდრილს კაშკაშა შეფერილობა აქვს. მამალს ღია წითელი ცხვირი აქვს, ლოყის გასწვრივ ნაოჭიანი პრიალა ლურჯი ლილვაკები გასდევს. მანდრილი გავრცელებულია დასავლეთ აფრიკაში, ტენიან და კლდოვან ტყეში. უმეტეს დროს მიწაზე ატარებს, მაგრამ ხეზე სძინავს და იკვებება. ნაირჭამიაა. მძვინვარე, აგრესიული ცხოველია. მაკეობა 8 თვემდე გრძელდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანთრისებრნი
582
თარიღი უცნობია
*
ვარი-საი
ვარი-საი (Varre-Sai) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 680 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაპერუანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 475 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.85 კმ²-ზე. ფართობი 190 061 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ხეორისწყალი
ხეორისწყალი — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ლუხუნის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2765 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 13,4 კმ, აუზის ფართობი 56,7 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულის პირველ ნახევარში, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,5 მ³/წმ.
ბოლმენი
ბოლმენი (Bolmen) — ტბა შვედეთში, სმოლანდის ლენში. მისი ფართობი 184 კმ²-ია, მაქსიმალური სიღრმე 37 მეტრი. 1970-იან წლებში ტბიდან გაიყვანეს 82 კმ-იანი გვირაბი, რომლითაც სასმელი წყლით მარაგდება სკონეს პროვინცია.
ტბაში მდებარე 365 კუნძულიდან უდიდესია ბოლმსე, რომელზეც ისტორიულად ადგილობრივი ასამბლეა იკრიბებოდა.
Rhodopetoma erosa
Rhodopetoma erosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში
ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში — ოსმალეთის სარდლის ფერჰად-ფაშას ლაშქრობა საქართველოში 1578-1590 წლების ირან-ოსმალეთის ომის დროს. ამ ომში საქართველოს მეფე-გამგებლები ირანის მოკავშირეები იყვნენ. მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობის შედეგად ოსმალეთმა დაიპყრო ამიერკავკასიისა და საქართველოს მრავალი ტერიტორია, მაგრამ ქართველი ხალხი სიმონ I-ის მეთაურობით მტერს მედგარ წინააღმდეგობას უწევდა. 1583 წლის14 ივლისს ოსმალეთის სარდალი ფერჰად-ფაშა საქართველოსკენ გამოემართა. ლაშქრის ერთი ნაწილი მან სამცხე-საათაბაგოში გაგზავნა, ხოლო თვითონ მთავარი ძალებით ლორე და დმანისი დაიპყრო. ფერჰად-ფაშას სიმონ I-ის ძმა დავით XI (დაუთ-ხანი) დახმარებას შეპირდა. სიმონ I თავს დაესხა ოსმალთა ლაშქარს და სცადა დაუთ-ხანის ხელში ჩაგდება, მაგრამ უშედეგოდ. ფერჰად-ფაშა სამცხისაკენ გაემართა. მანუჩარ II პარტიზანულ ბრძოლაზე გადავიდა. ფერჰად-ფაშამ ახალციხეში ციხის გამაგრება სცადა, მაგრამ ვერ შეძლო. ქართველთა გამუდმებული თავდასხმებისაგან ოსმალთა ლაშქარი მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა და ფერჰად-ფაშა სასწრაფოდ უკან გაბრუნდა. 1587 წლის ზაფხულში იგი კვლავ საქართველოსკენ გამოემართა. ლაშქრის ერთი ნაწილი ისევ ახალციხისკენ გაგზავნა, ხოლო თვითონ დმანისის გზით თბილისისაკენ გაეშურა. მანუჩარ II-მ დახმარებისათვის სიმონ I-ს მიმართა. ფერჰად-ფაშამ სიმონ I-ის ლაშქრის ბორჯომის ხეობაში მომწყვდევა განიზრახა. ამის გამო სიმონ I სამცხიდან ქართლში დაბრუნდა. ოსმალებმა ახალციხე დაიპყრეს. სიმონ I დამპყრობელთა წინააღმდეგ ბრძოლას განაგრძობდა. 1588 წელს ფერჰად-ფაშასა და სიმონ მეფეს შორის ზავი დაიდო. სიმონ I ვალდებული იყო ოსმალეთისათვის ყოველწლიურად ხარკი ეხადა. ოსმალეთმა სცნო სიმონ I ქართლის მეფედ (ქრისტიანობით). აღიარა მისი მემკვიდრეობითი უფლება და ვალდებულება აიღო არ ჩარეულიყო ქვეყნის საშინაო საქმეებში. ოსმალეთი ქართლში ინარჩუნებდა მთავარ ციხე-ქალაქებს (თბილისი, გორი, ახალციხე და სხვა), ხოლო სიმონ I-ის ხელისუფლება ვრცელდებოდა დანარჩენ ტერიტორიაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირან-ოსმალეთის ომები კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
იოანეს ერზინკაცი
იოანეს (ჰოვანეს) ერზინკაცი, ერზინკელი (Հովհաննես Երզնկացի) — XIII საუკუნის სომეხი პოეტი და ასტროლოგი. მისი ნა­შრომი „ზეციური მოძრაობისათვის“ და­წე­რი­ლია თბილისში 1284 წელს. მონღოლთა გამანადგურებელი შემოსევების შემდეგ და მათი მკაცრი მმართველობის პირობებ­შიც კი თბილისი სომეხი პოეტის აღტაცებას იწვევს. ქართველთა სამეფოს იგი „ღვთივ დაცულს“, ხოლო მის მთავარ ქალაქს „სახელგანთქმულსა და მემატიანეთგან ფაიტაკარანად (სომხურად – „ხისგან ნაგები ქალაქ“) წოდებულ დიდ დედაქალაქ თბილისს“ უწოდებს. იოანეს ერზინკაცს თბილისელ სომეხთა საკრებულო ტაძარში სიტყვა წარმო­უთქვამს ასტროლოგიის სა­კითხებზე.
ბარიონები
ბარიონები (βαρύς) — ჯგუფი მძიმე ელემენტარული ნაწილაკებისა, რომლებსაც კენტი რიცხვის ნახევრის ტოლი სპინი და პროტონზე არანაკლები მასა აქვს. ბარიონებს განეკუთვნება პროტონი და ნეიტრონი (ატომის ბირთვის შემადგენელი ნაწილაკები), ჰიპერონები და აგრეთვე ბარიონული რეზონანსები. სახელწოდება „ბარიონი“ მიიღო იმის გამო, რომ მათგან ყველაზე მსუბუქი — პროტონი 1836-ჯერ მძიმეა ელექტრონზე.
ერთადერთი მდგრადი ბარიონია პროტონი. ყველა დანარჩენი — არამდგრადია და თანმიმდევრული დაშლის შედეგად გარდაიქმნება პროტონად და მსუბუქ ნაწილაკებად (ნეიტრონი თავისუფალ მდგომარეობაში არამდგრადია, ატომის ბირთვში ბმულ მდგომარეობაში კი — მდგრადი). ბარიონები მონაწილეობენ თითქმის ყველა ცნობილ ელემენტარულ ურთიერთქმედებაში: ძლიერში, ელექტრომაგნიტურში, სუსტსა და გრავიტაციულში. ვინაიდან ბარიონებს ახასიათებს ძლიერი ურთიერთქმედება, ამიტომ ისინი აქტიურად ურთიერთქმედებენ ატომის ბირთვებთან.
ნებისმიერ ბირთვულ რეაქციებში ბარიონების ურთიერთქმედებისას მათი საერთო რიცხვი არ იცვლება. მაგალითად ბეტა-დაშლის პროცესში ნეიტრონებსა და პროტონებს ბირთვში შეუძლიათ ურთიერთგარდაქმნა (ელექტრონებისა და ნეიტრინოს ან მათი ანტინაწილაკების გამოსხივებით), მაგრამ მათი ჯამური რიცხვი ყოველთვის ერთი და იგივეა. ბარიონის დაშლის შედეგად აუცილებლად ისევ ბარიონი წარმოიქმნება. არასოდეს არ ყოფილა შემჩნეული ისეთი პროცესი, რომელშიც ბარიონი უფრო მეტად მსუბუქ ნაწილაკებად გარდაქმნილიყო ბარიონის გამოუსხივებლად. ასეთი პროცესების არსებობა მიგვიყვანდა ნივთიერების არამდგრადობამდე. შემჩნეული კანონზომიერებანი ფორმულირებული იყო ბარიონული მუხტის მუდმივობის კანონის სახით.
გამოთქმულია ჰიპოთეზა ელექტრული და ბარიონული მუხტების ღრმა მსგავსების შესახებ. როგორც ელექტრული მუხტი წარმოადგენს ელექტრომაგნიტური ველის წყაროს, ისე ბარიონული მუხტი შეიძლება განვიხილოთ ძლიერი ურთიერთქმედების ველის წყარო. დამუხტული ნაწილაკების ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედება ხდება მათ შორის დაუმუხტავი ნაწილაკების — ფოტონების გაცვლით. ანალოგიურად, ბარიონების (მაგალიტად პროტონებისა და ნეიტრონების) ძლიერი ურთიერთქმედება განპირობებულია მათ შორის ბარიონულ მუხტს მოკლებული ნაწილაკების — მეზონების გაცვლით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბარიონები
Lasioglossum eos
Lasioglossum eos — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1978 წელს.
სქოლიო
eos
კლეო ლეინი
დემე კლეო ლაინი (Ashley Nicolette Frangipane; დაბადების სახელი - კლემენტინა დინა ბალოკი; დ. 28 ოქტომბერი, 1927 წელი, უქსბრიჯი, მიდლსექსი, ინგლისი) - ინგლისელი ჯაზ-პოპის მომღერალი და მსახიობი, რომელიც ცნობილია თავისი სიმღერებით და ვოკალური დიაპაზონით. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ბუნებრივი დიაპაზონი არის კონტრალტო, მას შეუძლია შექმნას G მაღალი C– ზე, რაც მას აძლევს მთლიან კომპასს, რომელიც გადააჭარბებს სამ ოქტავას. ლეინი ერთადერთი ქალი შემსრულებელია, რომელმაც მიიღო გრემის ნომინაციები ჯაზის, პოპულარული და კლასიკური მუსიკის კატეგორიებში. იგი ჯაზ კომპოზიტორისა და მუსიკოსის სერ ჯონ დანკვორტის ქვრივია.
ადრეული ცხოვრება
მინი|კლეო 1962 წელს ლეინი დაიბადა როგორც კლემენტინა დინა ბალოკი, უქსბრიჯში, მიდლსექსში დაუქორწინებელი მშობლებისგან : ალექსანდრე სილვან კემპბელი, შავი იამაიკელი, რომელიც იყო დიასახლისი. ოჯახი მუდმივად გადაადგილდებოდა, მაგრამ ლეინმა ბავშვობის უმეტესობა საუთჰალში გაატარა. იგი იქ დადიოდა გამგეობის სკოლაში Featherstone Road- ზე (მოგვიანებით ცნობილი გახდა როგორც Featherstone დაწყებითი სკოლა) და დედამ გაგზავნა სიმღერისა და ცეკვის გაკვეთილებზე ადრეულ ასაკში. მან განაგრძო სწავლა ჰელესის მელონ ლეინის უფროს სკოლაში, სანამ წავიდოდა სამუშაოდ შეგირდ პარიკმახერად, ბიბლიოთეკარად და ლომბარდების მაღაზიაში გამყიდველად. 1946 წელს, კლემენტინა დინა კემპბელის სახელით, ლეინმა იქორწინა ჯორჯ ლანგრიჯზე, სახურავის შემკეთებელზე, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი, სტიუარტი. წყვილი დაშორდა 1957 წელს. მხოლოდ 1953 წელს, როდესაც იგი 26 წლის იყო და გერმანიაში დაგეგმილი ტურნესთვის პასპორტის მისაღებად ლეინმა შეიტყო მისი ნამდვილი დაბადების სახელი, იმის გამო, რომ ამ დროს მისი მშობლები არ იყვნენ დაქორწინებულები და დედამ მას საკუთარი სახელით დაარეგისტრირა.
კარიერა
ლაინი ოცდაათი წლამდე არ ასრულებდა პროფესიულად სიმღერას. მასზე, როგორც მომღერალზე, ადრეული გავლენა მოახდინეს ელა ფიცჯერალდმა, სარა ვოგანმა, ჯუდი გარლანდმა და ლენა ჰორნმა. მან წარმატებით გაიარა აუდიტი 24 წლის ასაკში, ჯონ დანკვორტის მცირე ჯგუფში, დანკვორტის შვიდი, შემდეგ კი მის ორკესტრში. მან შეასრულა 1958 წლამდე. დანკვორტმა და ლეინმა იმ წელს დაქორწინდნენ ფარულად ჰემპსტედის სარეგისტრაციო სამსახურში. ერთადერთი მოწმე იყო წყვილის მეგობარი, პიანისტი კენ მოული და დანკვორტის არანჟირების ხელოსანი დევიდ ლინდუპი. წყვილს ორი შვილი ჰყავდა, რომლებიც თავისთავად წარმატებული მუსიკოსები არიან: ალეკი, რომელიც აშშ – ში ცხოვრობს და ჟაკი, ბრიტანელი მომღერალი, რომელმაც არაერთი ალბომი გამოუშვა. მან ითამაშა მთავარ როლში ახალ სპექტაკლში ლონდონის სამეფო კორტის თეატრში, 1950-იანი წლების დრამატურგების ახალი ტალღის სახლში, როგორიცაა ჯონ ოსბორნი და ჰაროლდ პინტერი. ამან გამოიწვია სხვა სცენაზე გამოსვლები, მაგალითად, მიუზიკლი ვალმუთი 1959 წელს, სპექტაკლი სიცილის დრო (რობერტ მორლისთან და რუთ გორდონთან ერთად) 1962 წელს, ჩექმები მარწყვის ჯემით (ჯონ ნევილი) 1968 წელს და საბოლოოდ მისი როლი ჯული ლა ვერნი ვენდი ტოის ნაწარმოებში შოუ ნავი წარმოებაში, ლონდონის ადელფის თეატრში, 1971 წელს. Show Boat– მა ლონდონის სეზონში ყველაზე გრძელი პერსპექტივა განიცადა 910 სპექტაკლით. ამ პერიოდში მას ჰქონდა ორი მნიშვნელოვანი წარმატება. "შენ მიპასუხებ" ბრიტანეთის ტოპ 10-ში მიაღწია, როდესაც ლაინი იყო "პრიმა დონა" 1961 წელს ედინბურგის ფესტივალის სპექტაკლში Kurt Weill- ის ოპერა / ბალეტი "შვიდი მომაკვდინებელი ცოდვა", რეჟისორი და ქორეოგრაფია კენეტ მაკმილანი. დანკვორტმა და ლეინმა დაარსეს სტელების თეატრი 1970 წელს, ძველი ტომრების ბლოკში, მათი სახლის მიდამოებში. ეს იყო უმალ წარმატება, პირველ წელს ჩატარდა 47 კონცერტი. ლეინის საერთაშორისო საქმიანობა დაიწყო 1972 წელს, ავსტრალიაში პირველი წარმატებული გასტროლით, სადაც მან 1970 – იან წლებში გამოუშვა ექვსი საუკეთესო 100 ალბომი. ცოტა ხნის შემდეგ, მისი კარიერა შეერთებულ შტატებში დაიწყო კონცერტით ნიუ იორკის ლინკოლნის ცენტრში, რასაც მოჰყვა 1973 წელს კარნეგი ჰოლის მრავალი გამოსვლა. მალე მოჰყვა სანაპირო ტურები აშშ-სა და კანადაში და მათთან ერთად გაიმართა ჩანაწერების ალბომებისა და სატელევიზიო გამოსვლების სერია, მათ შორის The Muppet Show 1977 წელს. რამდენიმე ნომინაციის შემდეგ, ამან გამოიწვია მისი პირველი გრემის პრემია, 1983 წელს კარნეგის კონცერტის ცოცხალი ჩანაწერის აღიარებით. მან განაგრძო პერიოდული გასტროლები, მათ შორის 2005 წელს ავსტრალიაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
დომენიკე მუღაშაშვილი
წარმოშობით სამცხის ქართველ კათოლიკეთა ოჯახიდან. დაამთავრა კონსტანტინოპოლის ქართველ კათოლიკეთა მონასტერთან პეტრე ხარისჭირაშვილის მიერ დაარსებული სასულიერო სემინარია 1890 წელს. შემდეგ ძირითადად თბილისსა და გორში მოღვაწეობდა. 1906 წელს თბილისში მისი რედაქტორობით გამოდიოდა ქართველ კათოლიკეთა ჟურნალი „ჯვარი ვაზისა“. ავტორია ნაშრომისა „შემოკლებული საღმთო ისტორია კათოლიკეთათვის დომინიკე მუღაშაშვილის მიერ“ (თბ., 1904). 1907 წელს მუღაშაშვილმა სამცხის სოფელ ხიზაბავრიდან 25 ოჯახი გორის მაზრის სოფელ სკრასთან საკუთარი სახსრებით დაასახლა; ახალშენს უწოდეს ბეთლემი. 1911 წელს ყაჩაღებმა მოკლეს სკრაში. დაკრძალულია გორის ქართველ კათოლიკეთა ყოფილი ეკლესიის ეზოში (ამჟამად გორის საკათედრო ტაძარი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1911 კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის რელიგიური მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
წაღვლი
წაღვლი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ლოპანისწყლის (დასავლეთის ფრონის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო ბროლოსანი, კლდისწყარო, ტიტვინისწყარო, ქვემო ბროლოსანი, ჩორჩანა, წეღვერი). ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ხაშურიდან 30 კილომეტრი. სოფელში უამრავი ნამოსახლარია, გარდა ამისა, დგას წაღვლის ციხე-დარბაზი და წმინდა გიორგის ეკლესია.
ვაკისა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი.
წაღვლი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 538 ადამიანი.
ვაკისა
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წაღვლი
ისტორია
ციხე აგებული იყო ფლეთილი ქვისაგან კირის დუღაბით, ჰქონდა დატანებული ოთხი გოდოლი, ამ ციხის ნაშთები აღარ არსებობს თუ არ ჩავთვლით შეცემენტებულ, აზელილ კირის გროვებს, როგორც ჩანს მისი განახლება უცდიათ XVII-XVIII საუკუნეებში, მაგრამ გართულებული საშინაო და საგარეო მდგომარეობის გამო განახლება ვეღარ შეძლეს და კირის ხსნარი დარჩა გამოუყენებელი. ციხესიმაგრე დაანგრიეს 30-იან წლებში და დაალაგეს გზებზე, ნაწილი კი მოსახლეობამ გამოიყენა სახლების ასაგებად.
წერილობითი ისტორიული წყაროები წაღვლის შესახებ ღარიბია, იგი პირველად მოხსენიებულია „ქართლის ცხოვრებაში“, დავით აღმაშენებელის ისტორიკოსის მიერ. მძიმე სამეფო სკიპტრა ხვდა წილად დავით აღმაშენებელს, რომლის ზიდვაც ვერ გაბედა დავითის მამამ, მამაცმა მეომარმა, მაგრამ სუსტმა პოლიტიკოსმა გიორგი მეორემ და მან თავისი ხელით დაადგა სამეფო გვირგვინი წაღვლიდან ქუთაისში გადასულ ახალგაზრდა ძეს — დავითს. დავით აღმაშენებელს სოფელ წაღვლში ჰქონდა საზაფხულო რეზიდენცია — წაღვლისთავის ციხესიმაგრე. წაღვლისთავი და წაღვლისთავის ციხესიმაგრე მდებარეობდა დღევანდელი სოფლის დასავლეთით, რომელსაც მოსახლეობა დღესაც „გალავნებს“ უწოდებს. ტოპონიმმა შემოგვინახა რაღაც ნაწილი ისტორიისა, ასეთი ტოპონიმები კი წაღვლში ბევრია გავრცელებული.
1976 წლიდან სოფელ წაღვლში დაიწყო არქეოლოგიური გათხრები, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მეცნიერებათა კანდიდატი ალექსანდრე რამიშვილი, რის შედეგადაც აღმოჩენილია ქვის ხანის და ბრინჯაოს ხანის უამრავი ნივთი, რომელთა დიდი ნაწილიც დაცულია ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
გარდა არქეოლოგიური ძეგლებისა შემორჩენილია ეკლესიათა ნანგრევები და ფეოდალური ხანის ნამოსახლარები. სოფლის ტერიტორიაზე 30-მდე არქეოლოგიური ნამოსახლარია. ესენია: რეზოს მიწა, ყვირალა კარი, გოროკო, კვინიკაძეების მიწა, ჩოჩქოლი კარი, გალავნები, ტბები, მიქელაანთ ვერხვები, გიგოს მიწა, ზაქას ტყე, პატარა ლაშე და სხვა მრავალი. ფეოდალური ხანის ნამოსახლარებია: კვინიკაძეების ყორე, ოსანაძის ახო, ხარაულიაანთ სათივე, ცაცხვები, გალავნები, ჩოჩქოლი კარი, ნიკოლოზი, მილიწყარო და სხვა მრავალი. სოფელში შემორჩენილი იყო ბარბაცი კარის, ჩოჩქოლის კარის, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიათა ნანგრევები, რომელთა უმრავლესობა „ულტრარევოლუციონერებმა“ დაანგრიეს 30-იან წლებში. ძმებმა გიორგი და სვიმონ მიქელაშვილებმა ააშენეს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, სიმონ კაპანაძემ კი ჩოჩქოლის კარზე სვიმონ მესვეტის სახელობის ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნილტონ სანტოსი
ნილტონ დოს სანტოსი (Nílton dos Santos; დ. 16 მაისი, 1925, რიო-დე-ჟანეირო — გ. 27 ნოემბერი, 2013, იქვე) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მარცხენა მცველი. თამაშობდა „ბოტაფოგოში“. ბრაზილიის ეროვნულ ნაკრებში ითამაშა 75-ჯერ და 3 გოლი გაიტანა.
ნილტონ სანტოსი მსოფლიოს 2-გზის ჩემპიონი (1958, 1962) და ვერცხლის პრიზიორია (1950). ასევე არის სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონი და 3-გზის ვერცხლის პრიზიორი. „ბოტაფოგოსთან“ ერთად არის რიო-დე-ჟანეიროს 4-გზის ჩემპიონი, რიო-სან-პაულოს ტურნირის 2-გზის გამარჯვებული; მოგებული აქვს სხვა ტიტულებიც. „ბოტაფოგოს“ რეკორდსმენი ჩატარებული თამაშების რაოდენობის მიხედვით. პირველი ფეხბურთელი, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატის ოთხ გათამაშებაში მიიღო მონაწილეობა. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 22-ე ადგილზე დასახელდა. ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ბოტაფოგოს ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
აფხაზური დამწერლობა
მინი|270პქ|აფხაზური მართლწერის თანამედროვე ნიმუში — ნაწყვეტი აფხაზური ეპოსი [[აბრსკილიდან]] აფხაზური დამწერლობა — კირილურ დამწერლობაზე დაფუძნებული, 64 ასოიანი გრაფიკული სისტემა აფხაზური ენისათვის (აქედან 56 თანხმოვანია, 6 ხმოვანი, ხოლო 2 ასო კი არ გამოითქმის). აფხაზური ანბანი წარმოადგენს მეტად კომპლექსური ხასიათის სისტემას და განპირობებულია ენაში არსებულ ბგერათა უჩვეულო მრავალფეროვნებით და მრავალგვარობით. თავისი არსებობის მანძილზე არაერთხელ შეიცვალა და განიცადა მრავალი რეფორმა. დღესდღეობით აფხაზური ანბანი იყენებს კირილურ დამწერლობას.
ისტორია
აფხაზებს XIX საუკუნის II ნახევრამდე საკუთარი დამწერლობა არ ჰქონდათ, ისტორიულად აფხაზეთი, ქართული წერილობითი კულტურისა და წიგნიერების არეალის შემადგენელი ნაწილი იყო. ამის დასტურია „ფიცის წიგნები“ და აფხაზეთის მთავრის კანცელარიიდან მოღწეული ოფიციალური ხასიათის დოკუმენტები, საეკლესიო ჩანაწერები, რომლებიც შედგენილია ქართულ ენაზე. ეს მასალები ერთმნიშვნელოვნად მოწმობს, რომ აფხაზეთში, ისევე როგორც საქართველოს ყოველ კუთხეში საუკუნეთა მანძილზე, მხოლოდ ქართული ენაზე მიმდინარეობდა სახელმწიფო საქმის წარმოება.
აფხაზური სიტყვების ჩაწერა
აფხაზური სიტყვიერებისა და ფრაზების პირველი ჩანაწერები 1641 წელს შეასრულა თურქმა მოგზაურმა ევლია ჩელებიმ, რომელმაც ამ მიზნით გამოიყენა არაბული დამწერლობის გრაფიკა და ჩაწერა 40 აფხაზური ფრაზა და სიტყვა. მოგვიანებით XVIII-XIX საუკუნეებში, ცალკეული აფხაზური სიტყვები ფიქსირდება იოან გიულდენშტადტის, გრიგოლ როზენის, პეტრე პალასის და იულიუს კლაპორტის შრომებში.
მინი|ვ. რომანოვის ლექსიკონის გარეყდა (Абазинской словарь) 1826 წელს ვლადიმერ რომანოვი დეკაბრისტებთან შეთქმულების გამო გადასახლებული იყო კავკასიაში. 30 წლის საზღვაო-სამხედრო ფლოტის ლეიტენანტი ვლადიმერ რომანოვი გაამწესეს შავი ზღვის ფლოტში. 1827 წლის გაზაფხულზე რომანოვი იმყოფებოდა შლიუპ „დიანას“ ბორტზე. მისი სოხუმში ყოფნის დროს მან შეადგინა თავისი 1952 სიტყვიანი რუსულ-აფხაზური ლექსიკონი. შექმნილი ხელნაწერი წარუდგინა ხელმღვანელობას, რომელთაც ნაშრომი თავის მხრივ სანქტ-პეტერბურგში გაგზავნეს.
ხელნაწერის მეორე პირი ინახება საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის ქართველოლოგიის განყოფილებაში. მასზე ავტორი არაა დატანილი, რომელიც პირველ პირთან შედარებით ნაკლულია
კირილური დამწერლობის აფხაზური ანბანი (1862-1926)
აფხაზური ანბანის წარმოშობა უკავშირდება კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღდგენის საზოგადოების სასულიერო საქმიანობას, კერძოდ კი მის მიერ 1860 წელს წამოყენებულ პირობას, გადათარგმნილიყო წმინდა წერილი ყველა კავკასიურ ენაზე, მათ შორის, აფხაზურ, სვანურ და ჩეჩნურ ენებზე. იქედან გამომდინარე რომ, აღნიშნულის ხორცშესხმა წარმოუდგენელი იყო ანბანის არარსებობის გამო, გადაწყდა აფხაზებისთვის შექმნილიყო აფხაზური ანბანი. შეიქმნა ჯგუფი, ქართველი, აფხაზი და რუსი მოღვაწეებით, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გენერალი ივანე ბართოლომეი.
1862 წელს პირველი მკვლევარი, რომელმაც შექმნა აფხაზური დამწერლობა, იყო ქუთაისის გუბერნიის შტაბის მეთაური გენერალ-მაიორი პეტრე უსლარი. მის მიერ შედგენილი აფხაზური ანბანი 55 გრაფემისაგან შედგებოდა. თავდაპირველ ორიგინალში მხოლოდ 37 კირილური ასო-ნიშანი იყო, სპეციფიური აფხაზური ბგერების გამოსახატავად კი გამოიყენებოდა ქართული, ლათინური და ბერძნული ასოები. 1888 წლიდან აფხაზური ენის ჩაწერა 55 კირილური ასო-ნიშნით ხდებოდა.
ლათინური დამწერლობის აფხაზური ანბანი (1926-1938)
1919 წელს თურქეთში გამოიცა ლათინურ დამწერლობაზე დაფუძნებული ახალი აფხაზური ანბანი. წიგნი მომზადებული იყო პროფესორ მუსტაფა ბუტბას მიერ და განკუთვნილი იყო თურქეთში მცხოვრები აფხაზებისათვის. 1926 წელს დიმიტრი გულიამ გამოაცხადა აფხაზური დამწერლობის ლათინურზე გადასვლა.
მინი|ნ. მარისეული აფხაზური ანალიტიკური ანბანი (1926-1928) 1926 წელს ნიკო მარის მიერ წარმოდგენილი იყო ე. წ. ანალიტიკური აფხაზური ანბანი. ეს ანბანი მხოლოდ 1928 წლამდე გამოიყენებოდა და მასში 75 ასო-ბგერა იყო.
1928 წელს კი შემოღებულ იქნა ნ. იაკოვლევისა და ე. პოლივანოვის მიერ ლათინურ შრიფტზე დაყრდნობით შექმნილი ე. წ. ლათინიზირებული აფხაზურ ანბანი, რომელიც სადამწერლოდ 10 წლის განმავლობაში გამოიყენებოდა. აღნიშნულ ანბანში 51 ასო იყო, აქედან 21 ლათინური და 30 — დამატებითი ასო-ნიშნები.
ლათინურ დამწერლობაზე დაფუძნებულ აფხაზურ ანბანს დიდი ხანი არ უარსებია, ის ისევე როგორც სხვა მრავალი ლათინურ დამწერლობაზე არსებული ანბანები, რომლებიც არსებობდა საბჭოთა კავშირში გადაყვანილ იქნა კირილურ დამწერლობაზე. რაც შეეხება აფხაზურ ანბანს ის გადაყვანილ იქნა ქართულ დამწერლობაზე. ახალი აფხაზური ანბანი შეიქმნა ასევე დიმიტრი გულიას ხელმძღვანელობით, რომელსაც ეხმარებოდა აკადემიკოსები აკაკი შანიძე და სიმონ ჯანაშია.
მინი|მუშნი ჰაშბას მიერ წარმოდგენილი აფხაზური ანბანი ქართულის საფუძველზე (1937) ქართულ გრაფემებზე მორგებული აფხაზური დამწერლობა გამოიყენებოდა 1937-1954 წლებში.
ქართული დამწერლობის აფხაზური ანბანი (1938-1954)
1938 წლამდე მიღებული იქნა საკავშირო დადგენილება, რომლის მიხედვითაც საბჭოთა კავშირის ავტონომიებში მოსახლე ეთნოსთა ენები უნდა გადაყვანილიყო იმ დამწერლობაზე, რომელიც გამოიყენებოდა შესაბამისი მოკავშირე ენისათვის. გამონაკლისი მხოლოდ საქართველო იყო. ვინაიდან საქართველოში სახელმწიფო ენა ქართული იყო, ორში სხვა ეთნიკური მოსახლეობა იყო წარმოდგენილი ოსებისა და აფხაზების სახით. ამ დადგენილების მიხედვით რუსულ გრაფიკაზე მათი გადაყვანა ვერ მოხდებოდა. ამიტომ თავის და უნებურად მოხდა ისე, რომ ბუნებრივად მოკავშირე რესპუბლიკის ენის დამწერლობაზე უნდა გადაეყვანათ ოსური და აფხაზური.
1937 წლის 4 დეკემბერს სხდომაზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ პროექტების უმრავლესობაზე უარი ეთქვათ და სამი პროექტიდან შეჯერებულიყო ერთიანი პროექტი. ესენია იყო დიმიტრი გულიას, სიმონ ჯანაშიას და აკაკი შანიძის პროექტები. ახლადშექმნილ ანბანში ქართული 33 ასოა გამოყენებული და დამატებით სპეციფიკური ბგერების გადმოსაცემად კიდევ 6 დამატებითი ნიშანი იქნა შემუშავებული.
მინი|აფხაზური ანბანი ქართულის საფუძველზე (1938-1953 წწ.) 1938 წელს შექმნილი ქართულ გრაფემებზე დაფუძნებული აფხაზური ანბანი.