cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ენჟენეირუ-პაულუ-დი-ფრონტინი
ენჟენეირუ-პაულუ-დი-ფრონტინი (Engenheiro Paulo de Frontin) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 395 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 237 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 99.57 კმ²-ზე. ფართობი 132 940 კმ²-ია.
ანდრეული ვარდისფერი
ანდრეული ვარდისფერი, ანდრიანი, ანდრიული წითელი — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, ძლიერ დანაკვთული, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად ძლიერაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განივკონუსური ფორმის. ძლიერ კუმსია ან სასუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, ვარდისფრად ან წითლად შეფერილი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი ოდნავ შეფერილი.
ანდრეული ვარდისფერი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 174 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 10.0-12.0 ტონა ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15.0-16.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის ვარდისფერი მშრალი ღვინო, იგი ნაკლებსხეულიანი, დუნე და დაბალალკოჰოლიანია. ანდრეული ვარდისფრის გამოყენება შეიძლება საბრენდე სპირტის მისაღებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ორგაზმის სხვაობა
ორგაზმის სხვაობა, იგივე სიამოვნების სხვაობა (Orgasm gap) — სოციალური ფენომენი, რომელიც გულისხმობს ზოგად შეუსაბამობას ჰეტეროსექსუალ წყვილებში ქალსა და კაცს შორის სქესობრივი აქტის დროს სექსუალური სიამოვნების მიღების — კერძოდ, ორგაზმის მიღწევის სიხშირის — კუთხით. დღესდღეობით გამოკვლეულ ყველა დემოგრაფიულ კატეგორიაში ქალები ორგაზმის მიღწევის ყველაზე დაბალ სიხშირეს კაცებთან სექსუალური აქტივობებისას აფიქსირებენ. მკვლევრების აზრით, ორგაზმის სხვაობას შეიძლება რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებდეს.
სხვაობის განმაპირობებელ შესაძლო ფაქტორებს შორისაა კაცის სხეულზე ფოკუსირება, პრელუდიის ნაკლებობა, მხოლოდ პენეტრაციული სექსით დაკავება და სხვა ფსიქოლოგიური და ფიზიკური მიზეზები. ორგაზმის სხვაობის მკვლევარი ლორი მიტცი ამტკიცებს, რომ გენდერული უთანასწორობის ამ ფორმის გამომწვევი მთავარი მიზეზია „კლიტორის კულტურული უცოდინრობა“ და ის ფაქტი, რომ ხშირია „ქალის გენიტალიების არასწორად გაიგივება მხოლოდ იმ ერთ ნაწილთან (ვაგინასთან), რომელიც ორგაზმს კაცს აღწევინებს და არა — ქალს“.
სქოლიო
კატეგორია:ორგაზმი კატეგორია:სტერეოტიპები კატეგორია:სექსი
იენა
იენა (Jena) — საუნივერსიტეტო ქალაქი ცენტრალურ გერმანიაში. მდინარე ზაალეს ნაპირზე 111, 343 მცხოვრებით (2019). ის არის სიდიდით მეორე ქალაქი ფედერალურ მხარე თიურინგიაში ერფურტის შემდეგ. იენის მსხვილი საწარმოა „კარლ ცაისი“. ამავე სახელწოდებას ატარებს ქალაქის საფეხბურთო გუნდი, რომელიც 1981 წელს თბილისის „დინამომ“ დაამარცხა თასების მფლობელთა თასის ფინალში.
სქოლიო
კატეგორია:თიურინგიის ქალაქები
წაღკაძორი
წაღკაძორი (Ծաղկաձոր; სიტყვასიტყვით „ყვავილების ხეობა“) — ქალაქი სომხეთში, პოპულარული და ცნობილი სამთო კურორტია. მდებარეობს სომხეთის ცენტრალურ ნაწილში, ერევნიდან 50 კილომეტრში და რაზდანიდან აღმოსავლეთიდან 5 კმ-ში. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში მხოლოდ 1 256 ადამიანი ცხოვრობს.
ისტორია
ქალაქის ისტორიული სახელწოდებაა კეჩარისი. ადრეული შუა საუკუნეებიდან ქალაქი მიეკუთვნება ვარაჟნუნების ფეოდალურ საგვარეულოს. VI საუკუნიდან ქალაქი კამსაკარანის საგვარეულოს ხელშია. X საუკუნეში ამ საგვარეულოს ენაცვლებიან ფაჰლავუნები, რომლებიც სომეხი არშაკუნიანების ნათესავები იყვნენ. ფაჰლავუნების წარმომადგენელმა გრიგორ მაგისტროსმა აქ 1033 წელს დააარსა კეჩარისის მონასტერი.
XVII საუკუნიდან რეგიონი დაიპყრეს ოსმალებმა. XVIII საუკუნეში რეგიონი ოსმალეთ-სპარსეთის ომების პლაცდარმია. 1828 წლის თურქმენჩაის ზავის მიხედვით ქალაქი შევიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში და შეუერთდა ერევნის გუბერნიას.
ოსმალების მმართველობის პერიოდში ქალაქს ეწოდებოდა დარაჩიჩაგი („ყვავილების ხეობა“). 1947 წელს სომხეთის სსრ-ის მინისტრთა საბჭომ ქალაქის სახელი გადათარგმნა და წაღკაძორი უწოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
Comitas suluensis
Comitas suluensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტავლინკა (ბაშკირეთი)
ტავლინკა (Таулы; Тавлинка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
რედკლიფი
რედკლიფი (Redcliffe) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, კუინზლენდის შტატში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 51 174 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1343,15 ადამიანს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 38,1 კმ²-ს. რედკლიფი 23 კილომეტრითაა დაცილებული შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ ბრიზბენს და მოქცეულია ამავე ქალაქის აგლომერაციაში. დაარსდა 1824 წელს. გაშენებულია ტასმანიის ზღვის ნაპირებზე. რედკლიფის ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია ივლისი და აგვისტო. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 1064.1 მმ-ს.
ელბა (კუნძული)
მინი|ტოსკანის არქიპელაგი ელბა (Elba, Ilva) — კუნძული იტალიის ტოსკანას რეგიონში. ელბა ტოსკანის არქიპელაგის უდიდესი კუნძულია.
კლიმატი
კუნძულზე ძირითადად ხმელთაშუა ზღვის შიდა კლიმატია, მთა კაპანეს გარდა სადაც ზამთარში შედარებით ცივი კლიმატია. წვიმების სეზონი იწყება გვიან შემოდგომით და არის ზომიერი.
გრაფა ასახავს კუნძულის საშუალო ტემპერატურას თვეების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის კუნძულები
პოპ-მუსიკა
პოპ-მუსიკა, რომელსაც ხშირად უბრალოდ პოპს უწოდებენ, არის თანამედროვე მუსიკა და პოპულარული მუსიკის (კლასიკური ან სერიოზული მუსიკისა და ხალხური მუსიკისგან განსხვავებით) ერთგვარი ტიპია. ეს ტერმინი კონკრეტულად ერთ ჟანრს ან ჟღერადობას არ გულისხმობს და მას სხვადასხვაგვარი მნიშვნელობა აქვს, დროისა და ადგილის მიხედვით. პოპულარული მუსიკის ფარგლებში, ტერმინს „პოპ-მუსიკა“ ხშირად განასხვავებენ სხვა ქვეჟანრებისგან ისეთი სტილისტური თავისებურებების მიხედვით, როგორიცაა საცეკვაო რიტმი ან ბითი, უბრალო მელოდიები და განმეორებადი სტრუქტურა. პოპ სიმღერის ტექსტი ხშირად ემოციურია და როგორც წესი, უკავშირდება სიყვარულის, გრძნობების ან ცეკვის თემებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოპ-მუსიკა
Living Things
Living Things — ჯგუფ ლინკინ პარკის მეხუთე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2012 წლის 20 ივნისს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Warner Bros. Records და Machine Shop Recordings. Living Things მოხვდა Billboard 200-ის ჩარტში და გამოცემიდან პირველივე კვირაში აშშ-ში 223,000 ასლის ოდენობით გაიყიდა.
სერტიფიცირებები
!scope="row"|ინდოეთი
სქოლიო
კატეგორია:ლინკინ პარკის ალბომები კატეგორია:2012 წლის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით
შენახვის კანონი
ფიზიკაში შენახვის კანონი ეწოდება მტკიცებას, რომ იზოლირებული სისტემის რაიმე ფიზიკური სიდიდე არ იცვლება სისტემის ევოლუციის დროს.
შენახვის კანონებთან დაკავშირებული ფუნდამენტური შედეგი, რომელიც ნიოტერის თეორემის სახელწოდებით არის ცნობილი ამტკიცებს, რომ ყველა შენახვის კანონი დაკავშირებულია რაიმე (უწყვეტი) ფიზიკური სიმეტრიის არსებობასთან. მაგალითად, ენერგიის შენახვის კანონი დაკავშირებულია (ან გამომდინარეობს) ფიზიკური სისტემების დროითი წანაცვლების მიმართ ინვარიანტობასთან, ანუ ნიოტერის თეორემა ამტკიცებს, რომ თუ ენერგია ინახება, მაშინ ეთიდაიგივე პირობებში მყოფი ნებისმიერი ფიზიკური სისტემა ერთნაირად ევოლუცირებს მოუხედავად დროის ათვლის საწყისი მომენტისა.
იმ შენახვის კანონების ჩამონათვალი, რომლებიც არიან ზუსტი კანონები, ანუ არ არსებობს მათი დარღვევის რაიმე დადასტურება, ასეთია
ასევე არსებობს მიახლოებითი შენახვის კანონები. ასეთი კანონები სამართლიანია მხოლოდ გარკვეულ პირობებში (მაგალითად დაბალ სიჩქარეებზე, დროის მცირე მონაკვეთში, გარკვეული სახის ურთიერთქმედებისთვის და ა. შ.). ასეთებია მაგალითად
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფიზიკის კანონები
Comitas suratensis
Comitas suratensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ოსკარი საუკეთესო მონტაჟისთვის
ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო საუკეთესო მონტაჟისთვის — ერთ-ერთი ჯილდო ოსკარის დაჯილდოებაზე, რომელიც იმართება ყოველწლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსკარი
იოანე პოლივოტელი
იოანე პოლივოტელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 4  დეკემბერი, ახალი სტილით - 17 დეკემბერი.
ბიოგრაფია
ღირსი იოანე პოლივოტელი სიყრმიდანვე მკაცრი, თავშეკავებული ცხოვრებითა და გულმოწყალებით გამოირჩეოდა. ამისთვის იგი პოლივოტის (ფრიგია) ეპისკოპოსად იქნა დადგენილი. წმინდანი უშიშრად ამხელდა ხატმბძროლ იმპერატორ ლეონ ისავრიელს (717-741). ღვთივსათნო ცხოვრებისათვის მას უფლისაგან სნეულთა კურნებისა და ეშმაკთა განსხმის ნიჭი მიემადლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ჰოტუ მატუა
ჰოტუ მატუა — აღდგომის კუნძულის ლეგენდარული პირველმოსახლე და მმართველი (არიკი მანუ). ჰოტუ მატუა და ორი კანოეთი მასთან ერთად მოსული კოლონიზატორები პოლინეზიელები იყვნენ, ამჟამად უცნობი ჰივას მიწიდან (სავარაუდოდ მარკიზის კუძნულები). ისინი ანაკენას პლაჟზე გადმოსხდნენ და მთელს კუნძულს მოედვნენ. შემდეგში, კუნძული მისი ვაჟების შთამომავალმა კლანებმა დაიყვეს და ათას წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდნენ პოლინეზიური სამკუთხედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ წერტილში, მსოფლიოს ყველაზე იზოლირებულ აღდგომის კუნძულზე.
პოლინეზიელები რაპანუიზე (შემდეგში დაერქვა აღდგომის კუნძული) პირველად 300-800 წლებს შორის მოვიდნენ. ასე მეტყველებს კუნძულის ზეპირი გადმოცემები, რომლებიც ასახულია ლეგენდებში. ამავე პერიოდზე მიუთითებს კუნძულის დასახლებას ლინგვისტური, ყვავილის მტვრის და სხვა ანალიზები. ამ პერიოდში პოლინეზიელები მასიურად აწარმოებდნენ წყნარი ოკეანის კუნძულების კოლონიზაციას. ჰოტუ მატუა თავის ხალხს ჰივადან გაუძღვა; როდესაც ლინგვისტური ანალიზით რაპანუის ენას სხვა პოლინეზიურ ენებთან ადარებენ, მიდიან მოსაზრებამდე, რომ ეს მიწა სავარაუდოდ მარკიზის კუნძულები უნდა ყოფილიყო.
ლეგენდა
მინი|350პქ|[[ანაკენა|ანაკენას პლაჟი, რომელსაც ჰოტუ მატუა თავის ხალხთან ერთად მოადგა]] როგორც ამბობენ, ჰაუ-მაკამ ნახა სიზმარი, სადაც მისმა სულმა შორეულ ქვეყნებში იმოგზაურა, რათა მეფე ჰოტუ მატუასთვის ახალი მიწა მოეძებნა. სულმა მოინახულა მატა კი ტე რანგი (ცისკენ მომზირალი თვალები). კუნძულს ასევე ეძახდნენ „ტე პიტო ო ტე ჰენუას“, რაც „დედამიწის ცენტრს“ ნიშნავს. დღეს ორივე მათგანზე მიიჩნევენ, რომ ისინი აღდგომის კუნძული იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდგომის კუნძული
სირტლანოვო (მელეუზის რაიონი)
სირტლანოვო (Һыртлан; Сыртланово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 335 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 45 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (96%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
არშაკიდები (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით არშაკიდები შეიძლება აღნიშნული იყოს:
არტაქსერქსე III
მინი|არტაქსერქსე III არტაქსერქსე III (ფარსი اردشیر یکم ,ბერძნ. Ἀρταξέρξης "მართალთა სამეფოს მეუფე") (ძვ. წ. 425 - ძვ. წ. 338) — სპარსეთის მეფე აქემენიდების დინასტიიდან ძვ. წ. 359 - ძვ. წ. 338 წლებში. ართახშასა II-ს ვაჟი.
არტაქსერქსე იყო არტაქსერქსე II-ს და სტატირას მესამე ვაჟი და გამეფებამდე ერქვა ვახაუხა. მამას იგი არ უყვარდა და მას მოუწია ძალაუფლების მისაღებად ბევრი ბრძოლა. უფროსი ძმის, დარიახუშის შეთქმულების შემდეგ, რომელიც ამ უკანასკნელიც სიკვდილით დასრულდა, მემკვიდრედ მეორე ძმა - არიასპი ითვლებოდა, მაგრამ ვახაუხამ შანტაჟით მოახერხა მისი თვითმკვლელობამდე მიყვანა. მაშინ მეფემ მემკვიდრედ უკანონო შვილი გამოაცხადა, მაგრამ ისიც მალე ვახაუხამ მოაკვლევინა. ამრიგად მან მოიშორა ყველა მეტოქე და 359 წელს გამეფდა როგორც არტაქსერქსე III.
ახალმა მეფემ, მომავალში შეთქმულებების თავიდან ასაცილებლად ამოწყვიტა თავისი უახლოესი ნათესავები. მხოლოდ ერთ დღეს მოკლულ იქნენ მისი 80 ძმა (არტაქსერქსე II-ს 366 ქალისგან 150 ვაჟი ჰყავდა). მეფობის პირველივე წლებში არტაქსერქსე შეუდგა აქემენიდების იმპერიის პირვანდელ საზღვრებში აღდგენას. სპარსეთის მეტოქეები მალე მიხვდნენ რომ პოლიტიკური კურსი შეიცვალა. დაიწყო სატრაპიებში აჯანყებების სასტიკი ჩახშობა. მან დაიმორჩილა კადუსიების ტომები, რომლებიც წინა მეფობისას მიდიისთვის ნამდვილ უბედურებად იქცნენ.
ძვ. წ. 356 მეფემ მცირე აზიის სატრაპებს, რომლებიც დამოუკიდებელი მეფეებივით იქცეოდნენ, უბრძანა დაქირავებული ჯარების დათხოვნა. ფრიგიის სატრაპი არტაბაზი არ დაემორჩილა და აჯანყდა. მას მისიის მმართველი ორონტი შეუერთდა. არტაქსერქსემ გაილაშქრა მათ წინააღმდეგ. ომი ძვ. წ. 352 წელს დასრულდა მეფის გამარჯვებით. ძვ. წ. 349 წელს აჯანყდნენ ეგვიპტის მიერ წაქეზებული ფინიკიური ქალაქები. ორმა სპარსულმა არმიამ გაილაშქრა ამბოხის ჩასახშობად, მაგრამ დამარცხდნენ. აჯარყება მოედო კილიკიას, იუდეას და კვიპროსს. ძვ. წ. 345 წელს ართახშასა თავად გაუძღვა ფინიკიელების წინააღმდეგ უდიდეს არმიას (დიოდორეს თანახმად 300 000 ჯარისკაცი და 300 გემი). სიდონი მეფე ტენესის ღალატის გამო უბრძოლველად აიღეს სპარსებმა და მისი 40 000 მაცხოვრებელი სიკვდილით დასაჯეს. ამ სისასტიკემ ისე შეაშფოთა ფინიკიელები, რომ ძვ. წ. 344 წელს მათ შეწყვიტეს წინააღმდეგობა.
ძვ. წ. 343 წლის ზამთარში არტაქსერქსე ეგვიპტის საზღვრებს მიადგა. არმიის ნაწილმა ალყა შემოარტყა პელუსიას, ხოლო მეორე ნაწილი გადმოსხდა ნილოსის დელტასთან, ეგვიპტელების ზურგში. ფარაონ ნეკტანებ II-ს ბერძენი დაქირავებული ჯარები სპარსეთის მხარეზე გადავიდნენ. ძვ. წ. 342 წელს არტაქსერქსემ აიღო მემფისი, შემდეგ კი მთელი ეგვიპტე დაიკავა. ნეკტანები თავისი განძით ნუბიაში გაიქცა. აჯანყებისთვის ეგვიპტელები სასტიკად დაისაჯენ – ქალაქები და ტაძრები გაიძარცვა, ციხეები დაინგრა და ქვეყანა დაჩაჩანაკდა. დამოუკიდებლობის 60 წლის შემდეგ ეგვიპტე ისევ სპარსეთის სატრაპიად იქცა.
ძვ. წ. 338 წელს საჭურის ბაგოას წაქეზებით მეფე მისმა პირადმა ექიმმა მოწამლა.
ფრაიბურგი
ფრაიბურგი (Freiburg სრული სახელი: Freiburg im Breisgau) — ქალაქი ბრაისგაუში, ბადენ-ვიურტემბერგი, გერმანია, შვარცვალდიდან დასავლეთით.
მოსახლეობა
2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 218 043 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,421 კაცი/კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგი
მენდისი (რიო-დე-ჟანეირო)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 935 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 184.83 კმ²-ზე. ფართობი 97 035 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
კონსტანტინე ილურიძე
კონსტანტინე ილურიძე (დ.  10 მაისი, 1910, სოფ. მეჯვრისხევი, გორის რაიონი — გ.  1989)  — წარმოების ნოვატორი.
დაიბადა გლეხის ოჯახში. მუშაობდა მჭედლად თბილისის ელექტროვაგონმშემკეთებელ ქარხანაში. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს ოთხი მოწვევის დეპუტატი. თბილისის საპატიო მოქალაქე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1979) კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კ
ანდრეული შავი
ადრეული შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ამპელოგრაფიული ნიშნებით ძალიან ჰგავს ანდრეულ ვარდისფერს.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, შავი ფერის. მკვრივკანიანია, რბილობი ხორციანი და წვნიანი აქვს. წვენი უფერულია, გემო — სასიამოვნო, ხილის არომატით.
ანდრეული შავი საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 176 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 17.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.9 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის მშრალი წითელი ღვინო. გამოიყენება საკუპაჟე მასალად და საბრენდე სპირტის მისაღებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბურნაშეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)
ბურნაშეთი — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში.
მდებარეობს წალკის ქვაბულის დასავლეთით, მდინარე ქციის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1660 მ., წალკიდან 32 კმ. XX საუკუნის დასაწყისში შდიოდა ბორჩალოს მაზრის თრიალეთის სასოფლო საზოგადოებაში, ცხოვრობდნენ სომხები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეოთხეული გეოლოგია
მინი|მარჯვნივ|250პქ|მყინვარების გაფართოება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში უკანასკნელი გამყინვარების დროს ([[მეოთხეული სისტემა|მეოთხეული ეპოქა).]] მეოთხეული გეოლოგია — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მეოთხეულ სისტემას (პერიოდს). მეოთხეული გეოლოგიის გამოყოფა ცალკე დარგად განპირობებულია ამ სისტემის ნალექების ხასიათით, რაც განსაზღვრავს კვლევის მეთოდების თავისებურებებს. მეოთხეულ სისტემაში გაბატონებულია კონტინენტური წარმოშობის ნალექები: მყინვარული (მორენები და სხვ.), მყინვარულ-მდინარეული, მდინარეული, ტბიური, ეოლური და სხვ.; ზღვის სანაპიროებზე გვხვდება ზღვიური ნალექებიც. ლოკალურად (მაგ., კავკასიაში) დიდი მნიშვნელობა აქვს ვულკანურ წარმონაქმნებს.
მეოთხეული წარმონაქმნები მჭიდრო კავშირშია თანამედროვე რელიეფის განვითარებასთან და ხშირად ქმნის მის გარკვეულ ელემენტებს ან ლანდშაფტებს: მაგ., მორენული ლანდშაფტი, ალუვიური ვაკეები, ბარხანები და სხვ. ამის გამო მეოთხეული გეოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული გეოგრაფიულ დისციპლინებთან, განსაკუთრებით გეომორფოლოგიასთან.
მეოთხეული პერიოდის ცოცხალი ბუნების თავისებურებები მეოთხეულ გეოლოგიას აკავშირებს ბოტანიკასთან, ზოოლოგიასთან, ანთროპოლოგიასა და არქეოლოგიასთან. მეოთხეულ ნალექებში პალეონტოლოგიური ნიშნების სიღარიბე ზღუდავს მეოთხეულ გეოლოგიაში პალეონტოლოგიური მეთოდის გამოყენებას, გამონაკლისია პალინოლოგიური მეთოდი, რომელიც კარგ მასალას გვაწვდის მეოთხეულ პერიოდში მცენარეული საფრისა და ჰავის ცვალებადობის შესახებ, აგრეთვე შედარებით დიდ სივრცეებზე ნალექების კორელაციისათვის.
მეოთხეული გეოლოგიის კვლევაში დიდი მნიშვნელობა ქვს არქეოლოგიურ მეთოდსაც, რადგან ნალექებში გვხვდება ადამიანის მატერიალური კულტურის ნაშთები, რომელიც სწრაფ ევოლუციას განიცდიდა. წყებების შეფარდებითი ასაკის დათარიღების, ნალექების კორელაციისა და ტექტონიკური მოძრაობების დასადგენად განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გეომორფოლოგიურ მეთოდს. იყენებენ აგრეთვე ტრადიციული სტრატიგრაფიულ ლითო-ფაციესურ, რადიოლოგიურსა და შედარებით ახალ, პალეომაგნიტურ მეთოდებს. მეოთხეული გეოლოგიის უმთავრეს სამეცნიერო პრობლემას გამყინვარებათა მიზეზების კვლევა წარმოადგენს.
ნინოწმინდა
ნინოწმინდა — ქალაქი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი, 1991 წლამდე ბოგდანოვკა ერქვა. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ახალქალაქის პლატოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ხანჩალის ტბის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1940 მ სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1983 წელს. ნინოწმინდა ახალციხიდან დაშორებულია 91 კმ-ით, თბილისიდან წალკის გავლით 161 კმ-ით, ხოლო ახალციხის გავლით 320 კმ-ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 5144 ადამიანი.
რელიგია
ნინოწმინდაში მოქმედებს სუბ-სარქისის სახელობის ეკლესია, რომელიც აგებულია 1884 წელს. ეკლესია ექვემდებარება სომხური სამოციქულო ეკლესიის საქართველოს ეპარქიას.
ნინოწმინდაში არის ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის რეზიდენცია. 2001 წლიდან ფუნქციონირებს ღვთისმშობლის ხარების სახელობის დედათა მონასტერი.
განათლება და ჯანდაცვა
ქალაქში მოქმედებს ერთი კერძო საბავშვო ბაღი. ასევე საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ნინოს სახელობის ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონატი. ქალაქში 4 საჯარო სკოლაა. ქალაქში მოქმედებს ერთი პოლიკლინიკა.
კულტურა და სპორტი
ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები: ნინოწმინდის მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლე, ნინოწმინდის სახალხო თეატრი, კინოკლუბი, საბრძოლო დიდების მუზეუმი და ხალხური ცეკვის ანსამბლი „ფარვანა“.
ნინოწმინდაში ფუნქციონირებს სპორტული სკოლა. 2009 წელს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სპორტული სკოლის საფეხბურთო ნაკრებმა, რეგიონის მასშტაბით გამართულ საფეხბურთო ტურნირში პირველი ადგილი დაიკავა. 2010 წელს ქ. თბილისში თავისუფალ ჭიდაობაში ცანავას სახელობის საერთაშორისო შეჯიბრში ნინოწმინდელმა მოჭიდავეებმა ერთი ოქროს და სამი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
2009 წელს ნინოწმინდასა და პოლონეთის ქალაქ გოსტინს შორის გაფორმდა დეკლარაცია თანამშრომლობის შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის ქალაქები
Comitas symbiotes
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემია
საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემია (Акаде́мия нау́к СССР (АН СССР)) — 1925-1991 წლებში სსრკ უმაღლესი სამეცნიერო დაწესებულება, რომელიც აერთიანებდა სსრკ სამეცნიერო დაწესებულებებსა და მეცნიერებს. ის იმყოფებოდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს (1946 წლამდე სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს) დაქვემდებარების ქვეშ. 1934 წლამდე მდებარეობდა ლენინგრადში, შემდეგ კი — მოსკოვში. იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის (1917-1925 წწ.) სამართალმემკვიდრე.
ისტორია
ადრე შედარებით დამოუკიდებელ მეცნიერებათა აკადემიაზე სახელმწიფო და პარტიული კონტროლის დამყარების მცდელობები 1920-იანი წლების შუა ხანებიდან დაიწყო.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის შექმნა
1925 წელს საზეიმოდ აღინიშნა აკადემიის 200 წლის იუბილე. ახალი წესდების მიღებამდე მეცნიერებათა აკადემია მოქმედებდა 1836 წლის წესდების საფუძველზე. ახალი წესდება შეიმუშავა კომისიამ, რომელსაც თავმჯდომარეობდა ვ. პ. მილუტინი. კომისიაში იყო ასევე ნ. ი. გორბუნოვი.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემია ჩამოყალიბდა სსრკ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტისა და სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს 1925 წლის 27 ივლისის დადგენილებით რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბაზაზე (თებერვლის რევოლუციამდე — პეტერბურგის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემია). ახალი წესდება დაამტკიცა სსრკ სახალხო კომისართა საბჭომ 1927 წლის 18 ივნისს.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პირველი პრეზიდენტი გახდა ცნობილი გეოლოგი ალექსანდრე პეტრეს ძე კარპინსკი, რომელიც ადრე რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი იყო.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გაფართოება
1928 წლის 13 მარტს სსრკ სახალხო კომისართა საბჭომ დაამტკიცა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში შემავალი დაწესებულებების სია: 8 ინსტიტუტი, 7 მუზეუმი, პუშკინის სახლი, 12 კომისია, 3 ლაბორატორია, ბიბლიოთეკა, არქივი, გამომცემლობა.
1928 წელს, ხელისუფლების ზეწოლის შედეგად, მეცნიერებათა აკადემიის შემადგენლობა გაფართოვდა და არჩეულ იქნა რამდენიმე ახალი კომუნისტი წევრი (აკადემიკოსთა საბჭოთა ნაკრები).
1929 წლის იანვარში აკადემიკოსებმა დემონსტრაციულად ჩააგდეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრობაზე წარდგენილი სამი კომუნისტის კანდიდატურა (წითელ პროფესორთა ინსტიტუტის ლიტერატურული განყოფილების ხელმძღვანელი ფრიცშე, ჟურნალ „ისტორიკოს-მარქსისტი" სარედაქციო კოლეგიის წევრი ლუკინი და კომუნისტური აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის დირექტორი დებორინი), მაგრამ უკვე თებერვალში, ძლიერი ზეწოლის პირობებში, იძულებულნი გახდნენ გადაეხედათ თავიანთი გადაწყვეტილება. 1929 წელს აკადემიაში „წმენდის“ ჩასატარებლად ლენინგრადში გაიგზავნა სამთავრობო კომისია. იმავე წლის ივნის-დეკემბერში აკადემიიდან გაუშვეს 128 საშტატო თანამშრომელი (960-დან) და 520 უშტატო თანამშრომელი (830-დან). ამის შემდეგ პარტიულმა სამთავრობო ორგანოებმა სრული კონტროლი დააწესეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაზე. არჩეულ იქნა აკადემიის ახალი პრეზიდიუმი. პოლიტბიუროს განსაკუთრებული ბრძანებულების საფუძველზე პრეზიდენტი კარპინსკი დატოვეს თავის პოსტზე, ვიცე-პრეზიდენტებად დაამტკიცეს გ. მ. კრჟიჟანოვსკი, ნ. ი. მარი და ბ. ლ. კომაროვი, მუდმივ მდივნად კი — ვ. პ. ვოლგინი.
1929 წლის დეკემბრიდან 1930 წლის დეკემბრამდე პერიოდში „აკადემიურ საქმეზე“ 100-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს (ძირითადად ჰუმანიტარული მეცნიერებების სპეციალისტები, პირველ რიგში ისტორიკოსები).
1930 წლის თებერვალ-აპრილში შემუშავდა და დამტკიცდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ახალი წესდება. პროექტის შემუშავება დაევალა სსრკ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის მეცნიერთა და საგანმანათლებლო დაწესებულებების მართვის კომიტეტის პლენუმის მიერ დამტკიცებულ აკადემიურ კომისიას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვ. პ. ვოლგინი. 1930 წლის 28 თებერვალს გაიმართა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წესდების შემუშავებისა და რეორგანიზაციის კომისიის პირველი სხდომა. ახალი წესდების პროექტი განიხილა და დაამტკიცა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის 1930 წლის 31 მარტი - 5 აპრილის სესიამ. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიამ დაამტკიცა 1931-1932 წლების პირველი სამუშაო გეგმა. 1930 წლის 4 აპრილს საერთო კრებაზე მიიღეს წესდება.
1930 წელს, სსრკ მთავრობის რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით, სსრკ მეცნიერებათა აკადემია გადავიდა სსრკ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის იურისდიქციაში.
სსრკ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის 1933 წლის 14 დეკემბრის ბრძანებულებით „სსრკ მეცნიერებათა აკადემია სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს იურისდიქციაში გადაცემის შესახებ" (მანამდე იგი ექვემდებარებოდა სსრკ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის მეცნიერთა და საგანმანათლებლო დაწესებულებების მართვის კომიტეტს).
მოსკოვში გადასვლა და შემდგომი განვითარება
1934 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმი და 14 სამეცნიერო ინსტიტუტი ლენინგრადიდან მოსკოვში გადაიყვანეს. 1937 წლის 1 იანვარს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში იყო: 88 — სრულუფლებიანი წევრი (აკადემიკოსები), 4108 — სამეცნიერო და სამეცნიერო-ტექნიკური თანამშრომელი (1937 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით).
მინი| სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი, 1939 წ 1939 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრად აირჩიეს ი. ბ. სტალინი.
1945 წლიდან 1970 წლამდე მეცნიერ მუშაკთა საერთო რაოდენობა (მათ შორის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების პედაგოგიური და სამეცნიერო პერსონალი) შვიდჯერ გაიზარდა: 130 ათასიდან 950 ათას ადამიანამდე. 1980 და 1985 წლებში მეცნიერთა საერთო რაოდენობამ დატოვა 1,4 და 1,5 მილიონი ადამიანი, შესაბამისად. 1945 წლიდან 1985 წლამდე ყველა სახის სამეცნიერო, სამეცნიერო, პედაგოგიური, დიზაინისა და დიზაინის ორგანიზაციების საერთო რაოდენობა ასევე მუდმივად იზრდებოდა და შეადგენდა 1700, 5300 და 5100 სსრკ-ში მთლიანობაში 1945, 1970 და 1985 წლებში.
1985 წლისთვის სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში იყო:
მიღწეული წარმატებებისთვის სსრკ მეცნიერებათა აკადემია ორჯერ დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით: 1969 და 1974 წლებში.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალები და ბაზები
1932 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიამ მოაწყო თავისი პირველი ფილიალები — ურალის და შორეული აღმოსავლეთის, ასევე სამეცნიერო-კვლევითი ბაზები — ყაზახური და ტაჯიკური.
1933 წელს შეიქმნა ამიერკავკასიის ფილიალი, 1934 წელს — კოლის კვლევითი ბაზა. 1935 წელს აზერბაიჯანის და 1936 წელს ამიერკავკასიის ფილიალის სომხური ფილიალი გადაკეთდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის დამოუკიდებელ ფილიალებად. 1936 წელს გაჩნდა ჩრდილოეთის ბაზა, 1939 წელს — უზბეკური და 1941 წელს, დიდი სამამულო ომის წინა დღეს — თურქმენული ფილიალები.
1941 წლის ბოლოსთვის სსრკ მეცნიერებათა აკადემიას ჰქონდა 7 ფილიალი (აზერბაიჯანული, სომხური, ყაზახური, ტაჯიკური, თურქმენული, უზბეკური და ურალი), ორი კვლევითი ბაზა (კოლის და სევერნაია) და ერთი მთის ტაიგის სადგური. ამ დროისთვის სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალებისა და ბაზების სამეცნიერო დაწესებულებებს ჰყავდათ 1500-მდე სამეცნიერო და სამეცნიერო-ტექნიკური თანამშრომელი, მათ შორის 12 აკადემიკოსი, 11 შესაბამისი წევრი, 126 დოქტორი, 284 მეცნიერებათა კანდიდატი და 610 სამეცნიერო თანამშრომელი აკადემიური ხარისხის გარეშე.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემია დიდი სამამულო ომის დროს
დიდი სამამულო ომის დაწყებისთანავე სწრაფად გაიზარდა აკადემიის როლი ეროვნული ეკონომიკის განვითარების საკითხების მოგვარებაში. უკვე 1941 წლის 10 ივლისს შეიქმნა სსრკ სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტთან არსებული სამეცნიერო და ტექნიკური კომიტეტი, რომელიც დაჯილდოვდა დიდი უფლებამოსილებით, კომიტეტში შედიოდა მრავალი უდიდესი მეცნიერი. 1941 წლის აგვისტოში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო მუშაობის გეგმები მოიცავდა თემებს ფრონტის პრიორიტეტული მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების შესახებ, ისევე როგორც არაკლასიფიცირებული თემები სამხედრო წარმოების ინტერესებში ავიაციის, არტილერიის, ინჟინერიის, კომუნიკაციების სფეროში, ფლოტი და ა.შ. მოგვიანებით, ასეთი თემების რაოდენობა მხოლოდ გაიზარდა. აკადემიას ასევე დაევალა მრეწველობისთვის ნედლეულის უწყვეტი მიწოდების უზრუნველყოფა, ამ მიზნით შეიქმნა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კომისია ურალის, დასავლეთ ციმბირისა და ყაზახეთის რესურსების თავდაცვითი საჭიროებისთვის მობილიზებისთვის, რომელმაც მოაწყო. ნედლეულის შესწავლა ქვეყნის აღმოსავლეთ რეგიონებში. შეიქმნა ან მნიშვნელოვნად გაფართოვდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ახალი რეგიონალური ცენტრები და ფილიალები (დასავლეთ ციმბირული, უზბეკური, შუა ვოლგა, ჩრდილოეთ კავკასია და სხვ.)
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმი 1942 წლამდე მუშაობდა სვერდლოვსკის ევაკუაციაში და ყველა ევაკუირებული სამეცნიერო დაწესებულება კომპაქტურად იყო განთავსებული ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში 12 ქალაქში. 1943 წლის ბოლოსთვის ყველა სამეცნიერო დაწესებულება დაბრუნდა მოსკოვში.
რეორგანიზაცია სსრკ-ს დაშლის შემდეგ
სსრკ-ს დაშლასთან დაკავშირებით, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო დაწესებულებები, რომლებიც მდებარეობს ყოფილ საკავშირო რესპუბლიკებში და რომლებიც შედიოდნენ საკავშირო რესპუბლიკების მეცნიერებათა აკადემიების შემადგენლობაში, გახდა ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ნაწილი. მხოლოდ რუსეთის ფედერაციას სსრკ-ს დროს არ გააჩნდა საკუთარი მეცნიერებათა აკადემია, მიუხედავად იმისა, რომ სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო დაწესებულებების 98% მდებარეობდა რუსეთში, ხოლო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრების 95% მუშაობდა და ცხოვრობდა რუსეთში. ფაქტობრივად, სსრკ მეცნიერებათა აკადემია იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია. რუსი აკადემიკოსების ინიციატივით, 1991 წლის 21 ნოემბერს, რუსეთის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შექმნის შესახებ, რომლის თანახმად, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ყველა წევრი, მათ შორის დსთ-ს ქვეყნებში მცხოვრებნი, ავტომატურად გახდნენ რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები. რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარე სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების სარგებლობაში და განკარგვაში ყველა შენობა, დიდი სამეცნიერო ინსტრუმენტი, გემი, სამეცნიერო აღჭურვილობა და სხვა სახელმწიფო ქონება გადაეცა საკუთრებაში რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიას.
1991 წლის დეკემბერში ჩატარდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის არჩევნები და ამ არჩევნებში გასულმა მეცნიერებმა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრებთან ერთად ჩამოაყალიბეს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია.
1992 წელს დაარსდა მეცნიერებათა აკადემიების საერთაშორისო ასოციაცია (საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც შეიქმნა სნგ-ს ქვეყნებისა და ვიეტნამის მეცნიერებათა აკადემიების ძალისხმევის გასაერთიანებლად მნიშვნელოვანი სამეცნიერო პრობლემების გადასაწყვეტად).
მიზნები და ამოცანები
აკადემიის კვლევითი საქმიანობა ხორციელდებოდა ინსტიტუტების, ლაბორატორიების, ობსერვატორიების ქსელში. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ქსელში არსებობდა 295 სამეცნიერო დაწესებულება.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიას ჰქონდა საკუთარი გამომცემლობა, სამეცნიერო-კვლევითი ფლოტი და ბიბლიოთეკების ქსელი. ორგანიზაცია თავის დაწესებულ ჯილდოებს გადასცემდა იმ მეცნიერებს, რომელთაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მეცნიერების განვითარებაში.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მიერ დაწესებული ჯილდოები
მინი
შემადგენლობა
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სრულუფლებიანი წევრების საერთო რაოდენობა 1936 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით იყო 98 ადამიანი.
1989 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემია შედგებოდა 323 სრულუფლებიანი წევრისაგან, 586 წევრ-კორესპონდენტისა და 138 უცხოელი წევრისაგან.
მმართველი ორგანოები
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ორგანოები ჩამოყალიბდა ექსკლუზიურად არჩევით საფუძველზე. უმაღლესი ორგანოა აკადემიკოსთა და წევრ-კორესპონდენტთა საერთო კრება, რომელიც ყოველ 4 წელიწადში ერთხელ, სესიებს შორის პერიოდებში, აკადემიის სამართავად ირჩევს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმს.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტები:
სტრუქტურა
სსრკ მეცნიერებათა აკადემია მოიცავდა 14 (1956 წლიდან) რესპუბლიკურ აკადემიას ( რსფსრ-ს არ გააჩნდა საკუთარი აკადემია) და სამ რეგიონალურ ფილიალს რსფსრ-ში: ციმბირის (1957), შორეული აღმოსავლეთის (1987) და ურალის (1987).
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კომისიები
და სხვ.
კრიტიკა
კრიტიკოსებმა აღნიშნეს, რომ, მიუხედავად სსრკ-ში მეცნიერების მდგომარეობისა და განვითარებისათვის სრულუფლებიანი და ფორმალური პასუხისმგებლობისა, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიას თავისი არსებობის მანძილზე არ შეუმუშავებია ერთი სერიოზული პროექტიც კი, რომელიც საბჭოთა მეცნიერების რეფორმირებას მოახდენდა.
ამავე დროს, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ცალკეული წევრების დიდი ძალისხმევით მიმდინარეობდა ბრძოლა მეცნიერების განვითარებისთვის. მაგალითად, აკადემიკოსმა ა. დ. სახაროვმა და რიგმა სხვა ფიზიკოსებმა და ბიოლოგებმა, დიდი წვლილი შეიტანეს სოფლის მეურნეობისა და მთლიანად ბიოლოგიის „ლისენკოვშჩინისგან“ განთავისუფლებაში. მათემატიკოსებმა ნ. ნ. მოისეევმა, გ. ს. პოსპელოვმა და სხვებმა დიდი წვლილი შეიტანეს საბჭოთა პერიოდის გამოუთქმელი აკრძალვების ეტაპობრივ შესუსტებასა და გაუქმებაში კიბერნეტიკული კვლევის, ეკონომიკის მათემატიკური მოდელირების, ეკოლოგიის, გარემოს მენეჯმენტის და შემდეგ საზოგადოების სხვა ასპექტების შესახებ, სადაც მეცნიერულ კვლევებს შეეძლო გამოევლინა და საჯარო გაეხადა რიგი პარტიული გადაწყვეტილებების აშკარა შეცდომები და აბსურდულობა. ამ ძალისხმევის მნიშვნელობის მაგალითებს შორის იყო ჩრდილოეთ მდინარეების შემობრუნების ცნობილი პროექტის გაანგარიშება და მისი ეკოლოგიური და ეკონომიკური უსაფუძვლობის დადასტურება, ბირთვული დარტყმის გაცვლის შედეგების გაანგარიშება („ბირთვული ზამთარი"), რამაც ხელი შეუწყო 1970-იან წლებში ატომური იარაღის შეკავებას და ა.შ. მეორე მხრივ, აკადემიკოს ნ. ნ. მოისეევის წინადადება (გამოქვეყნდა გაზეთ „იზვესტიაში“ 1985 წელს) სსრკ პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში შესვლის შესახებ, „ლისენკოიზმის აღმოფხვრის მიზნით, რომელიც მტკიცედ იყო ფესვგადგმული საბჭოთა მასწავლებლებს შორის“, ) საკმაოდ უმნიშვნელო აღმოჩნდებოდა მთელი აკადემიის ავტორიტეტის მხარდაჭერის გარეშე.
სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული აკადემიები კატეგორია:მეცნიერებათა აკადემიები კატეგორია:სსრკ-ის ორგანიზაციები კატეგორია:1925 წელს დაარსებულები კატეგორია:1991 წელს გაუქმებული ორგანიზაციები
ხასანოვო (მელეუზის რაიონი)
ხასანოვო (Хәсән; Хасаново) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 221 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 26 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ბლანკა ნავარელი (1137-1156)
ბლანკა გრასეს ნავარელი (Blanca Garcés de Navarra; დ. 1137, ალავა, ნავარის სამეფო — გ. 12 აგვისტო, 1156, კასტილიის სამეფო) — ხიმენესების დინასტიის წარმომადგენელი. ნავარის მეფე გარსია რამირესის ასული. კასტილიის დედოფალი 1151-1156 წლებში როგორც სანჩო III-ის ცოლი. მეფე ალფონსო VIII-ის დედა.
ბიოგრაფია
ბლანკა დაიბადა 1137 წელს ალავაში. იგი იყო ნავარის მეფე გარსია რამირესისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ მარგარიტა დე ლ’ეგილეს ქალიშვილი. მისი უმცროსი და, მარგარიტა შემდეგში სიცილიის დედოფალი გახდა, უფროსი ძმა, სანჩო VI კი ნავარის მეფე იყო.
1150 წელს მამამისი გარდაიცვალა და ძმამ პოზიციების გასამყარებლად ბლანკას გათხოვება მოისურვა. 1151 წლის 30 იანვარს ქალაქ პალენსიაში იგი მიათხოვეს კასტილიის მეფე სანჩო III-ს, მეფე ალფონსო VII-ისა და დედოფალ ბერენგარია ბარსელონელის ვაჟს, რითაც იგი კასტილიის დედოფალი ხდება.
მათი ქორწინება მიზნად ისახავდა ორი მეზობელი ესპანური სამეფოს, ნავარისა და კასტილიის დაახლოვებას. ქორწინებისას ბლანკა მხოლოდ 14 წლის იყო, რის გამოც მათი ქორწინების კონსუმაცია, ისტორიული წყაროების თანახმად, 1155 წლამდე არ მომხდარა, რის შედეგადაც დედოფალი დაორსულდა და იმავე წლის ნოემბერში პირველი ვაჟი, მომავალი მეფე ალფონსო VIII გააჩინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1137 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1156 კატეგორია:კასტილიის დედოფლები კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
HTTP tunnel
HTTP Tunneling-ი წარმოადგენს ტექნოლოგიას რომლის საშუალებითაც სხვადასხვა TCP/IP ოჯახის ქსელური პროტოკოლი მუშაობს HTTP პროტოკოლის „გავლით“. HTTP პროტოკოლი ამ შემთხვევაში მილია, რომელშიც ინფორმაცია გაედინება „დაფარული არხით“.
HTTP ნაკადში დაფარულ არხს უწოდებენ HTTP Tunnel-ს.
თავის მხრივ HTTP Tunnel-ი წარმოადგენს კლიენტ-სერვერულ პროგრამული უზრუნველყოფას, რომელიც ინტეგრირდება არსებულ პროგრამულ უზრუნველყოფასთან და აძლევს მას კომუნიკაციის საშუალებას შეზღუდულ ქსელურ გარემოცვაში, როგორიცაა, მაგალითად, ქსელური ფარით (Firewall-ით) აღჭურვილი ქსელები ან პროქსი სერვერის და NAT-ის მიღმა არსებულ ქსელები.
მექანიზმი
პროგრამა რომელიც საბოლოოდ უკავშირდება დაშორებულ კვანძს ამყარებს HTTP კავშირს შუამავალ სერვერთან და "ესაუბრება" მას HTTP request-ების საშუალებით, რომლებშიც შეფუთულია საბოლოო კვანძისთვის განკუთვნილი პაკეტები. შუამავალი სერვერი უნდა აუცილებლად მდებარეობდეს დამაკმაყოფილებლად შეუზღუდავ ქსელურ გარემოცვაში..
შუამავალი სერვერი ხსნის შეფუთულ ინფორმაციას და გახსნილი სახით უგზავნის საბოლოო კვანძს, პასუხის მიღებისას კი ისევ ხდება მისი HTTP პროტოკოლში შეფუთვა და HTTP response-ს სახით უკან დაბრუნება.
HTTP-ზე დამყარებული კიდევ ერთი tunneling მეთოდი იყენებს HTTP CONNECT მეთოდს/ბრძანებას. ეს ბრძანება ამყარებს TCP კავშირს HTTP პროქსი სერვერსა და მითითებულ სერვერ:პორტთან, ამიტომ, უსაფრთხოების მიზნით, HTTP პროქსი სერვერები ხშირად ზღუდავენ CONNECT ბრძანებას მხოლოდ TLS/SSL-ზე ბაზირებული HTTPS სერვისებით. რაც ძირითადად ხორციელდება CONNECT ბრძანების აკრძალვით ყველა პორტზე გარდა 443 პორტისა.
HTTP Tunnel კლიენტები
უფასო ან ღია კოდიანი HTTP Tunneling კლიენტები როგორც წესი შედგებიან ორი პროგრამისგან, ერთ-ერთი მადგანი არის შუამავალი სერვერი და მეორე Tunneling კლიენტი. მათ გასაშვებად აუცილებელია რომ მომხმარებელს ჰქონდეს საკუთარი სერვერი რომელზეც შესაძლებელი იქნება შუამავალი სერვერის გაშვება.
კომერციულ HTTP Tunneling კლიენტებს გვთავაზობენ კომპანიები რომლებიც თვითონ უზრუნველყოფენ შუამავალი სერვერის მუშაობას, სერვისის ფასი განისაზღვრება კლიენტ — სერვერ პროგრამებს შორის ინფორმაციის გაცვლის სიჩქარით.
უფასო/სხვა
კატეგორია:კომპიუტერული პროგრამები კატეგორია:ინტერნეტი
აჟკვაკვა
აჟკვაკვა, აჟშკვაკვა (Ажьшкәакәа) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მრგვალი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა. კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, ზოგჯერ მხრიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზის მხარეს ყავისფერი ლაქებით დაფარული. სქელი კანი ადვილად შორდება რბილობს. ცვილისებრი ფიფქით ზომიერადაა დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, სასიამოვნო გემოთი.
აჟკვაკვა ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-220 დღე გრძელდება, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 130 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 15.0-20.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11.4 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Comitas thisbe
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კედირი (ქალაქი)
კედირი (Kediri) — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე, აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში, მდინარე ბრანტასის სიახლოვეს.
2007 წელს აღმოჩენილი არტეფაქტები მიუთითებს, რომ ქალაქის ირგვლივ არსებული რეგიონი შესაძლოა XI საუკუნის ინდუისტური კედირის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ახალსოფლის მაცხოვრის ეკლესია
ახალსოფლის მაცხოვრის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის სამხრეთით 1 კმ-ზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თეთრი ბუ
თეთრი ბუ (Bubo scandiacus, სინონიმები Bubo scandiaca, Nyctea scandiaca) — ფრინველი ნამდვილ ბუსებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ტუნდრის ზონაში და ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ზოგიერთ კუნძულზე. მომთაბარეა, ზამთარში ველების ზონამდე ინაცვლებს. თეთრ ბუმბულზე მეტ-ნაკლებად შესამჩნევი მურა ლაქები აქვს. მისი სხეულის სიგრძეა 55-65 სმ, ფრთების შლილი — 150-160 სმ, წონა — 1,5-2,5 კგ. კვერცხებს (3-11) დებს მაისის შუა ან ბოლო რიცხვებში ხავსით ამოფენილ ორმოში. კრუხობს ერთ თვემდე. იკვებება ლემინგებით და მათ რაოდენობაზეა დამოკიდებული თეთრი ბუს გამრავლების ინტენსივობაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბუსნაირნი
უზია (მელეუზის რაიონი)
უზია (Ужа; Узя) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 242 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 9 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (68%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ნაბილარი (შუშა)
ნაბილარი — აზერბაიჯანში შუშის რაიონში, ზარისლის ადმინისტრაციულ თემში.
ისტორია
1991 წლის 7 თებერვალს ფაქტობრივად არსებული სოფელი ნაბილარი დაშალთის სოფლის საკრებულოს შემადგენლობაში შედიოდა, შემდეგ კი სოფელი ზარისლის საკრებულოს შემადგენლობაში შევიდა. .
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
გიდეონ სანდბექი
thumb|გიდეონ სანდბექი გიდეონ სანდბექი — შვედო-ამერიკელი ინჟინერი და გამომგონებელი. ის დაიბადა 1880 წლის 24 აპრილს და გარდაიცვალა 1954 წლის 21 ივნისს. მისი ყველაზე აღიარებული გამოგონებაა ელვა შესაკრავი, რომელიც გამოიყენება ტანსაცმლის შესაკრავად, თუმცა თავიდან ის გამოიყენებოდა მხოლოდ ტომარების ან ფეხსაცმლის შესაკრავად, მოდიფიკაციების შემდეგ კი ელვას უფრო ფართო გამოყენება მიეცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინჟინერები კატეგორია:გამომგონებლები
870
თარიღი უცნობია
*
კონსტანტინე I (საქართველოს მეფე)
კონსტანტინე I (გ. 1411) — საქართველოს მეფე 1407-1411,  ბაგრატ V-ის ძე. 1400 თავისი ძმის, საქართველოს მეფის გიორგი VII-ის (1393-1407) დესპანი იყო თემურლენგთან და მიაღწია შეთანხმებას. 1401-1402 თემურლენგთან ზავის დადების მომხრე იყო. ამ ნიადაგზე ძმებს შორის უთანხმოება ჩამოვარდა, კონსტანტინე სამცხის ათაბაგ ივანე ჯაყელთან ერთად გიორგი VII-ს განუდგა და საჩუქრებით ეახლა თემურლენგს. ამის მიუხედავად, კონსტანტინე მტრის იარაღად არ ქცეულა და საქართველოს ინტერესებისათვის იღვწოდა. გამეფების შემდეგ ენერგიულად შეუდგა მტრის შემოსევებით გაპარტახებული ქვეყნის აღდგენას, მაგრამ აღარ დასცალდა. XV საუკუნის დასაწყისში ირანის აზერბაიჯანს შავბატკნიანთა (ყარა-ყოიუნლუ) თურქმანული ტომის მეთაური ყარა იუსუფი დაეუფლა, რომელიც ცდილობდა თავისი სამფლობელოების გაფართოებას. 1411 ის შირვანში შეიჭრა. შირვანელებმა დახმარება სთხოვეს კონსტანტინე I-ს, რომელიც 2000 მხედრით მოეშველა მათ. ჩალაღანთან სასტიკ ბრძოლაში კონსტანტინე I ტყვედ ჩავარდა. ტყვეობაში მამაცურად ეჭირა თავი, რის გამოც ყარა-იუსუფმა მას საკუთარი ხელით მოჰკვეთა თავი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1411 კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კირიაკოს მიცოტაკისი
კირიაკოს მიცოტაკისი (დ. 4 მარტი, 1968) — ბერძენი პოლიტიკოსი. 2004 წლიდან საბერძნეთის პარლამენტის წევრი. 2013-2015 წლებში საბერძნეთის ადმინისტრაციული რეფორმებისა და არჩევნების მართვის მინისტრი. 2016-2019 წლებში იყო საბერძნეთის ოპოზიციის ლიდერი. 2016 წლის 10 იანვრიდან არის პარტია ახალი დემოკრატიის თავმჯდომარე. 2019 წლის 8 ივლისიდან – საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრები
არტაქსერქსე II
არტაქსერქსე II (ფარსი اردشیر یکم ,ბერძნ. Ἀρταξέρξης „მართალთა სამეფოს მეუფე“; დ. ძვ. წ. 445 — გ. ძვ. წ. 359) — სპარსეთის მეფე აქემენიდების დინასტიიდან ძვ. წ. 404 - ძვ. წ. 359 წლებში. დარიოს II-ს ვაჟი. იქორწინა სტატირაზე.
არტაქსერქსე II არის, დარიოს II-ის და დედოფალი პარისატიდის უმცროსი ვაჟი. ტახტზე ასვლამდე ატარებდა სახელს - არკასს, რომელიც განსაკუთრებული მეხსიერების გამო ბერძნებმა შარქვეს.
არტაქსერქსეს მმართელობის დასაწყისში მოხდა აქემენიდების იმპერიაში ერთ-ერთი უსასტიკესი არეულობა. არტაქსერქსე ტახტზე ავიდა თუ არა, მის წინააღმდეგ შეთქმულება დაიწყო მისმა უმცროსმა ძმა, კურუშმა, რომელიც მცირე აზიაში იყო მმართველი. ქსენოფონტესა და პლუტარქეს ცნობებით კურუში ღირსეული ადამიანი იყო და ძმაზე უკეთ შეეფერებოდა მეფობას. მას დაქირავებული ჯარები, კარგი დამხმარეები და ერთგული მეგობრები ჰყავდა, მაგრამ არ გაუმართლა. კუნაქსთან ბრძოლაში ძვ. წ. 401 წლის სექტემბერში, მისმა ჯარებმა დაამარცხეს არტაქსერქსეს არმია, მაგრამ კურუში ბრძოლაში დაიღუპა. ასე შეინარჩუნა არტაქსერქსემ ძალაუფლება.
არტაქსერქსეს მმართველობის დროს მოხდა ცენტრალური ხელისუფლების დასუსტება, ხშირი იყო არეულობა, შეთქმულებები და აჯანყებები. ძვ. წ. IV საუკუნის პირველ წლებში სპარსებს მოუწიათ მცირე აზიაში სპარტასთან ომი. სპარტელებმა რამდენიმეჯერ სასტიკად დაამარცხეს სპარსები და გაძარცვეს ქვეყანა. მცირე აზიის განთავისუფლება მხოლოდ ძვ. წ. 395 წელს მოხერხდა, მეფემ მოქრთამვით ომი გააჩაღა ელადაში და სპარტანულმა ჯარმა დატოვა აზია. ძვ. წ. 386 წელს დაიდო ანტალკიდის ზავი, რომლითაც სპარსეთმა დაიბრუნა დაკარგული იონიის ქალაქები.
ძვ. წ. 390 წელს დაიწყო ომი აჯანყებულ კვიპროსში, სადაც მეფე სალამინა ევაგორი მეფობდა. მისი მოკავშირე კი ჯერ კიდევ წინა მეფობისას დაკარგული ეგვიპტე იყო. ძვ. წ. 381 სპარსებმა კიტიასთან ბრძოლაში დაამარცხეს კვიპროსის ფლოტი. შემდეგ წელს კი ევაგორმა აღიარა სპარსეთის ბატონობა.
ძვ. წ. 373 წელს სპარსეთის ჯარი, ფარნაბაზის მეთაურობით შეიჭრა ეგვიპტეში, მაგრამ ლაშქრობა წარუმატებლად დასრულდა. იმავე წელს კაპადოკიის სატრაპი დატამი აუჯანყდა მეფეს. ძვ. წ. 367 წელს მას მხარი დაუჭირა ფრიგიის სატრაპმა არიობარზანმა. მათ შეკრიბეს არმია, სადაც ბევრი ბერძენი დაქირავებული მეომარი იყო. მათ მხარეს გადავიდნენ მიდიის სატრაპი აფტოფრადატი და იონიის სატრაპი ორონტი. მათი მოკავშირე გახდა ეგვიპტის ფარაონი ტახოსი. აჯანყება დიდხანს გაგრძელდა. ძვ. წ. 363 წელს ორონტი ისევ მეფის მხარეზე გადავიდა, ძვ. წ. 360 წელს კი არიობარზანი სიკვდილით დასაჯეს. არტაქსერქსეს მეფობის ბოლო წლებში, რთულად მისასვლელ ადგილზე მცხოვრები ტომები უკვე აღარ ემორჩილებოდნენ ცენტრალურ ხელისუფლებას და არ იხდიდნენ გადასახადებს. ხორეზმი, სოგდიანა და საკები სპარსეთის ქვეშერდომებიდან მოკავშირეებად იქცნენ.
ისტორიკოსები წერენ რომ, არტაქსერქსე მექალთანე იყო, მას 360 ხარჭა ჰყავდა, ასევე წერდნენ, რომ მას სექსუალური ურთიერთობები ჰქონდა საკუთარ შვილებთან ატოსასთან და ამესტრიდასთან, რომლებიც შემდეგ ცოლად შეირთო.