cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სკურდიდი
სკურდიდი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელის თემში. მდებარეობს მდინარე სკურდიდის (მაჭახელისწყლის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 450 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აროიო-დე-ლა-ლუსი
აროიო-დე-ლა-ლუსი (Arroyo de la Luz) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 128,06 კმ². მოსახლეობა — 5766 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ურმირის მუნიციპალიტეტი
ურმირის მუნიციპალიტეტი (Urmiri) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის ტომას-ფრიასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 2 741 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 323 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
შურუფაქი
thumb|თიხის ფილა ლურსმული წარწერით შურუპაკიდან შურუფაკი - შუმერული ქალაქი-სახელმწიფო სახრეთ მესოპოტამიაში. დღეს ამ ადგილს ჰქვია ტელ ფარა (ერაყი). შურუფაქი ასევე ნახსენებია „შუმერის მეფეთა სია‎ში“. იხსენიება იმ ხუთ ქალაქს შორის, რომელიც წარღვნამდე არსებობდა.
არქეოლოგია
შურუფაქი აღმოაჩინა გერმანულმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ 1902 წელს ვალტერ ანდრეს ხელმძღვანელობით. ქალაქში აღმოაჩინეს ლურსმული დამწერლობით დიდი ბიბლიოთეკა. შურუფაქის ბიბლიოთეკა 3 ნაწილად იყოფა, ესაა სხვადასხვა სამეურნეო ტექსტები, სასწავლო ტექსტები, ანუ ფირფიტები რომელზეც ახალგაზრდა შუმერები წერას სწავლობდნენ და „არქაული ლურსმული სიმბოლოების სია“, საიდანაც გაირკვა ქალაქის დასახელება. დაახლოებით ძვ. წ. XXX საუკუნეში შურუფაქი აღმოჩნდა წყლით დაფარული წყალდიდობის შედეგად, ასე რომ შესაძლოა მითს წარღუნას შესახებ აქვს ისტორიული საფუძველი. ამ წყალდიდობამ შდურუპაკის გარდა დააზარალა ური და კიში.
გათხრებით დადასტურდა, რომ შურუფაქი ადრინდელი ტიპის (ძვ.წ. XXIX ს.) საქალაქო დასახლებას წარმოადგენდა. აქ აღმოჩენილი სამეურნეო და რელიგიური შინაარსის ლურსმნული დოკუმენტები მიუთითებენ შურუფაქის აღზევებაზე ძვ.წ. XXVII-XXVI საუკუნეებში. შუმერული მითების მიხედვით ამ ქალაქში იჯდა წარღვნის დროს კაცთა მოდგმის თესლის გადამრჩენელი გმირი მეფე ზიუსუდრა (აქად. უტ-ნაპიშტიმი, ბიბლიური ნოე). არსებობა შეწყვიტა ძველი წელთაღრიცხვით III ათასწლეულის ბოლოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:შუმერული ქალაქები
ბიჭვინთის ოთხთავი
მინიატიურა|250პქ|მინიატიურა ბიჭვინთის ოთხთავიდან ბიჭვინთის ოთხთავი ანუ სახარება — XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. გადაწერილია დასავლეთ საქართველოში; მოგვიანებით ხელნაწერი მიეკუთვნა ბიჭვინთის ღვთისმშობლის ეკლესიას, აქედან მომდინარეობს მისი სახელწოდებაც.
საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი, ძირითადი ტექსტი გადაწერილია ნუსხურით, ყავისფერი მელნით, ხოლო სათაურები — ასომთავრულით, ოქრომელნითა და სინგურით. ხელნაწერის მორთულობას წარმოადგენს მახარებელთა გამოსახულებანი, თავსამკაულები და მხატვრული ინიციალები. ხელნაწერში შემორჩენილია ორი მინიატიურა, მარკოზ და ლუკა მახარებლების პორტრეტები. მარკოზ მახარებლის გამოსახულება მთელ გვერდს იკავებს. იგი ჩართულია დეკორატიულ ჩარჩოში. ჩარჩოს ზემოთ შუაში არწივია გამოსახული. იგი მარკოზ მახარებლის სიმბოლური გამოსახულებაა, რომელიც ჩვეულებრივ ბერძნულსა და ქართულ ხელნაწერებში მახარებლის მინიატურაზე ჩარჩოს შიგნითაა მოთავსებული.
თავსამკაულით იწყება ლუკას სახარების ტექსტი. იგი ჩართულია ტექსტის მარცხენა სვეტში. მხატვრული ინიციალი ებმის თავსამკაულის ნახატს. ორნამენტი მცენარეულ მოტივს წარმოადგენს. მთლიან კოლორიტში ლურჯი ფერი ჭარბობს. წიგნის მხატრვობა ქართული მინიატიურული მხატვრობის თვითმყოფადობაზე მეტყველებს.
დღეს ბიჭვინთის ოთხთავი ინახება ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H 2120).
სახარება ერთი პერიოდი გატანილი იყო სანქტ-პეტერბურგში, სადაც 1888 წელს გადაიღო ცნობილმა რუსმა ფოტოგრაფმა ივანე ბარშჩევსკიმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი კატეგორია:ქართული ოთხთავები კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები კატეგორია:ბიჭვინთის ტაძარი
გვალვა
გვალვის ერთ–ერთი ყველაზე არსებითი მაჩვენებელია გაზაფხულზე ტენის შემცველობის ოდენობა ნიადაგის მცენარეთა ფესვთა სისტემის განვითარების ზონაში. ტერიტორიის ტენით უზრუნველყოფის კრიტიკულ ნორმად მიღებულია ნალექების ჯამი ვეგეტაციის პერიოდში 150–200 მმ საზღვრებში. შესაბამისად, 150 მმ–ზე ნაკლები ნალექები ამავე პერიოდის განმავლობაში ფასდება, როგორც მკაცრი გვალვა.
სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროლოგია კატეგორია:ბუნებრივი მოვლენები
ბაბატნგონი
ბაბატნგონი (ოფიციალურად ბაბატნგონის მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Babatngon; Bayan ng Babatngon) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 823 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ანთროპომეტრია
ანთროპომეტრია (ბერძნული antropos - ადამიანი და metreo – ვზომავ), ანთროპოლოგიური კვლევის მეთოდურ ხერხთა ერთობლიობა - ადამიანის მთელი სხეულის და მისი ცალკეული ნაწილების გაზომვა და აღწერა (ანთროსკოპია) და მათი ცვალებადობის რაოდენობრივი დახასიათება. მასობრივი ანთროპოლოგიური გამოკვლევები საშუალებას იძლევა შეფასდეს და ერთიმეორეს შეედაროს განსხვავებული რასობრივი, ასაკობრივი, პროფ., სქესობრივი ჯგუფების ნიშან-თვისებათა ცვალებადობა. ანთროპომეტრია, როგორც მეცნიერული მეთოდიკა XIX ს-ში ჩამოყალიბდა და დაკავშირებულია ფრანგ ანთროპოლოგ პ. ბროკას სახელთან. განასხვავებენ განზომილებითსა და აღწერილობითს ნიშან-თვისებებს. განზომილებითი ნიშან-თვისებები განისაზღვრება სპეციალური ანთროპოლოგიური ხელსაწყოებით (ანთროპომეტრი, განივმზომი, მცოცავი ფარგლები და სხვ.), ხოლო აღწერილობითი ნიშან-თვისებები (სხეულის ნაწილთა ან სახის ნაკვეთების ფორმა, კანის, თმისა და თვალის ფერი და სხვ.) - ზუსტი განმასხვავებელი კრიტერიუმების საფუძველზე შედგენილი სკალირების, მულაჟების, სქემების მეოხებით. ანთროპომეტრიაში შეიმჩნევა ტენდენცია შეიცვალოს აღწერილობითი ნიშან-თვისებები უფრო ზუსტი განზომილებითი ნიშან-თვისებებით და დაინერგოს ანალიზის თანამედროვე მეთოდები (რენტგენი, ულტრაბგერა, ნიშანდებული ნაერთები). ანთროპომეტრიული მეთოდიკის შერჩევა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა კონკრეტულ ამოცანებს ისახავს კვლევა. განზომილებათა საფუძველზე იგება სკალები, რომელთა საშუალებით განისაზღვრება ცალკეული ინდივიდების თუ მოსახლეობის სხვადასხვა ჯგუფის ფიზიკური განვითარების დონე. დაგროვილი მონაცემები მუშავდება ვარიაციულ-სტატისტიკური (იხ. ბიომეტრია) მეთოდით და ცხრილებად, გრაფიკებად და სქემებად ფორმდება. ანთროპომეტრიულ მონაცემებს იყენებენ მასობრივი წარმოების საგნების (ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი) სტანდარტიზაციისთვის, სამუშაო ადგილების რაციონალურად მოსაწყობად, აგრეთვე კრიმინალისტიკაში (მაგ., ბრალდებულის ან დაზარალებულის ასაკის განსაზღვრისას, გვამის ამოსაცნობად).
ლიტერატურა
*
ჩანდრიკა კუმარატუნგა
ჩანდრიკა ბანდარანაიკე კუმარატუნგა (დ. 29 ივნისი 1945, კოლომბო, შრი-ლანკა) — შრი-ლანკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი (1994) და პირველი ქალი პრეზიდენტი (1994-2005). ცნობილი შრი-ლანკელი პოლიტიკოსების სოლომონ და სირიმავო ბანდარანაიკეების ქალიშვილი (მამა პრემიერ-მინისტრი იყო 1956-1959 წლებში, ხოლო დედა - 1960-1965, 1970-1977, 1994-2000 წლებში).
განათლება
ჩანდრიკა ბანდარანაიკემ განათლება მიიღო კოლომბოს სანტა-ბრიჯიდას კოლეჯში. შემდეგ გაემგზავრა პარიზში და იქ მიიღო პოლიტიკური განათლება. სწავლის პარალელურად იგი მონაწილეობას იღებდა 1968 წელს სტუდენტების საპროტესტო გამოსვლებში შარლ დე გოლის მთავრობის წინააღმდეგ. პოლიტიკური მეცნიერების დაუფლების შემდეგ მან თავის ცოდნას შემატა ეკონომისტის და ჟურნალისტის დიპლომები. დაბრუნდა თავის სამშობლოში და გადაწყვიტა ჩართულიყო ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
ბრძოლა ტერორისტებთან
წინასაარჩევნო კამპანიის დროს ჩანდრიკა კუმარატუნგა  მოსახლეობას დაპირდა რომ ბოლოს მოუღებდა სამოქალაქო ომს, რომელიც მიმდინარეობდა ხელისუფლებასა და სეპარატისტულ ორგანიზაცია „თამილ-ელამის განთავისუფლების ვეფხვებს“ შორის. სეპარატისტები პრეტანზიას აცხადებდნენ კუნძულის მთელი აღმოსავლეთ ნაწილზე. მათი აზრით სახელმწიფოს, რომელშიც ინდუისტი ტამილები იცხოვრებდნენ უნდა ჰქონოდა სრული სუვერენიტეტი. კუმარატუნგამ „ტამილელ ვეფხვებს“ შესთავაზა ფედერაციული მოწყობის პრინციპი: მათ ექნებოდათ საკუთარი მმართველობა, პროვინციის ხელმძღვანელს თვითონ აირჩევდნენ და ა. შ. ამ წინადადებას ორი პროვინცია (აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთისა) დასთანხმდა, ხოლო ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის პროვინცია ამის წინააღმდეგი წავიდა.
1995 წლის 17 ოქტომბერს სახელმწიფო არმიამ დაიწყო ოპერაცია სახელწოდებით „მბრწყინავი მზე“. ოპერაციის მიზანი იყო განეხორციელებინათ შეტევა ჩრდილოეთის პროვინციაში მდებარე ქალაქ ჯაფნაზე, რომელიც იყო ფაქტობრივი დედაქალაქი ტამილებისა და მათ იურისდიქციას ექვემდებარებოდა 1990 წლის სექტემბრიდან. 2 დეკემბერს ქ. ჯაფნა 47 დღიანი მძვინვარე ბატალიების შედეგად გათავისუფლებულ იქნა, ამ ოპერაციის ანგარიშზეა 2500 ადამიანის სიცოცხლე ორივე დაპირისპირებული მხარიდან. სულ მალე 1996 წლის მაისში ნახევარკუნძულ ჯაფნას უდიდესი ნაწილი დაექვემდებარა სახელმწიფოს იურისდიქციას.1996-1997 წლების მანძილზე მთავრობამ განახორციელა ორი ოპერაცია: „ნამდვილი გამარჯვება“ – ჯაფნას ნახევარკუნძულის სამხრეთის კარიბჭის ქალაქ კილინოჩის გასათავისუფლებლად და „აუცილებელი გამარჯვება“ ქალაქ ჯაფნამდე მიმავალი საავტომობილო გზის გაკონტროლების მიზნით. მიუხედავად ამისა, კონფლიქტის მოგვარების შიდა პოლიტიკური რესურსები ამოიწურა. საჭირო იყო ამ საქმეში საერთაშორისო საზოგადოების ჩაბმა. კუმარატუნგას და ბანდარანაიკეს მთავრობამ ამ მიზნით აქტიურად განავითარეს საგარეო პოლიტიკური ურთიერთობები. საყრდენს დიპლომატიაში ეძიებდნენ. 1995 წლის მარტში პრეზიდენტი ესტუმრა ინდოეთს რათა აღედგინა კეთილმეზობლური ურთიერთობა, რომელიც გამწვავდა 1991 წელს, მას შემდეგ რაც, ტამილელმა ექსტრემისტებმა მოკლეს ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი რაჯივ განდი. 1998 წლის 29-31 ივლისს კოლომბოში ჩატარდა სამხრეთ აზიის რეგიონალური თანამშრომლობის ასოციაციის X შეხვედრა, სადაც მიიღეს გადაწყვეტილება შეექმნათ თავისუფალი ვაჭრობის ზონა 2001 წლისათვის.
არჩევნები
1999 წლის 21 დეკემბრისათვის კუმარატუნგამ დანიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები და წინა საარჩევნო კამპანიის დროს როგორც მოსალოდნელი იყო გააქტიურდნენ „ტამილელი ვეფხვები“. არჩევნებამდე 3 დღით ადრე თავისუფლების პარტიის მიტინგზე კოლომბოში, სადაც სიტყვით გამოდიოდა პრეზიდენტი, ააფეთქეს ბომბი, დაიღუპა 21 ადამიანი, ხოლო თვით პრეზიდენტს დაუზიანდა მარჯვენა თვალი და დაკარგა მხედველობა. აღნიშნულ არჩევნებში მონაწილეობას იღებდა სამი კანდიდატი. ხმები მათ შორის ასე გადანაწილდა: ჩანდრიკა კუმარატუნგა — 51,1 %, რანილ ვიკრემასინგჰე — 42,7 % და ნანდანა გუნათალკე — 4,1 %.
შემდეგი საპარლამენტო არჩევნები 2000 წლის 10 ოქტომბერს გაიმართა. ხუთპარტიულმა „სახალხო ალიანსმა“ (თავისუფლების პარტია, შრომის პარტია, სახალხო პარტია, მემარჯვენე ალიანსი, პროგრესისტები) არჩევნებში აიღო ხმების 45,1 % ანუ 107 ადგილი პარლამენტში. ამ რეზულტატით „სახლხო ალიანსი“ უმცირესობაში აღმოჩნდა. 2001 წლის 10 ოქტომბერს კუმარატუნგამ დაითხოვა პარლამენტი და მოიწვია ახალი პარლამენტი, მაგრამ ეს არჩევნები მისთვის წარუმატებელი აღმოჩნდა რადგან აიღო ხმების 37,3 % და ძველ პარლამენტში მის ხელთ არსებული 107 მანდატის ნაცვლად დაიკავა 77 ადგილი. პრეზიდენტ ჩანდრიკას მძიმე პერიოდში მოუხდა ქვეყნის ხელმძღვანელობა. მისი მმართველობის წლებს წითელ ხაზად გასდევდა ტამილ სეპარატისტთა ტერორისტული გამოსვლები. მმართველობის ბოლო წლებში აღნიშნულ პოლიტიკურ კრიზისს სტიქიური უბედურებით გამოწვეული სოციალური სიდუხჭირეც დაემატა. 2004 წლის 26 დეკემბერს ქვეყანას თავს დაატყდა საზარელი ცუნამი, რომელმაც სამხრეთ აზიისა და აფრიკის 12 ქვეყანაში (შრი-ლანკა, ინდოეთი, ინდონეზია, ტაილანდი, მიანმა, მალაიზია, ბანგლადეში, სომალი, მალდივის კუნძულები, სეიშელის კუნძულები, ტანზანია და კენია) 160 ათასი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა და განუსაზღვრელი რაოდენობის მატერიალური ზარალი მიაყენა აღნიშნულ ქვეყნებს.
ომით გაწამებულმა შრი-ლანკელმა ხალხმა სტიქიური უბედურებით გამოწვეულ სიღარიბეს ვეღარ გაუძლო და 2005 წლის დასაწყისში დაიწყო ოპოზიციური პარტიების წაქეზების შედეგად გამოწვეული ანტისამთავრობო გამოსვლები. სულ მალე ქვეყნის უმაღლესმა სასამართლომ გადაწყვიტა რომ პოლიტიკური კრიზისი პრეზიდენტ კუმარატუნგას არასწორი მართველობითაა გამოწვეული და მას საპრეზიდენტო თანამდებობა უნდა დაეტოვებინა არა 2006 წლის ბოლოსათვის როგორც ეს კონსტიტუციით იყო გათვალისწინებული, არამედ 2005 წლის ბოლოს. ქალბატონი ჩანდრიკა დამორჩილდა აღნიშნულ გადაწყვეტილებას და 19 ნოემბერს დატოვა თანამდებობა. მან მომავალ საპრეზიდენტო არჩევნებში მხარი დაუჭირა მაჰინდა რაჯაპაქსეს, რომელსაც გადააბარა კიდეც ქვეყნის მართვა-გამგებლობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები კატეგორია:შრი-ლანკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:შრი-ლანკის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კელასური (კელასურის თემი)
კელასური (ყოფილი ეკატერინოვკა), სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: აკაფა, ბირჯა, გვარდა, ლეკუხონა, ლინდა). მდებარეობს მდინარე კელასურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 240 მ, სოხუმიდან 11 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:კელასურის თემის სოფლები
უიუნის მუნიციპალიტეტი
უიუნის მუნიციპალიტეტი (Uyuni) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის ანტონიო-კიხაროს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 18 515 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 7 895 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
რუსთაველი (ჟურნალი)
„რუსთაველი“ — ქართული ჟურნალი, საქართველოს ეროვნულ-ხალხოსნური და მუშა-მშრომელთა ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1918 წელს. რედაქტორ-გამომცემელი — ე. დვალი. გამოიცა 3 მონაკვეთი. შეიცავს ე. დვალისა და ზ. ჭიჭინაძის სტატიებს. ზ. ჭიჭინაძის მიერ შედგენილი „ვეფხისტყაოსნის“ ქართული და უცხოური გამოცემათა სიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
Some Kind of Monster (ფილმი)
Some Kind of Monster — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის 2004 წელს გამოსული დოკუმენტური ფილმი, რომელიც ასახავს მეტალიკის 2003 წლის ალბომზე St. Anger მუშაობის პროცესს და დაკავშირებულ ტურნეებს. ამავე სახელწოდებით მეტალიკას ჩაწერილი აქვს სიმღერა Some Kind of Monster, რომელიც შესულია 2003 წლის ალბომში St. Anger.
ფილმი იწყება ჯგუფის წევრებს შორის პირადი ურთიერთობების გაშუქებით და მათი ბრძოლით შემოქმედებით პროცესში. იგი მოიცავს ბევრ ჩანაწერებს რეპეტიციებზე სტუდიაში და ფრაგმენტებს კონცერტებიდან. ნაჩვენებია ასევე ახალი ბასისტის შესარჩევი მოსმენები, რომლის შემდეგაც ჯგუფში აიყვანეს რობერტ ტრუჰილო. მიღებული აქვს ჯილდო Independent Spirit Award for Best Documentary Feature.
DVD გამოცემა უზრუნველყო პარამაუნტ პიქჩერსმა, რომლის 2000 წლის მხატვრულ ფილმს შეუსრულებელი მისია 2 საუდტრეკად გამოყენებული აქვს მეტალიკის I Disappear.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:დოკუმენტური ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2005 წლის ფილმები კატეგორია:მეტალიკის ვიდეო ალბომები
აბრსკილი
მინი|აფხაზური მართლწერის ნიმუში — ნაწყვეტი აფხაზური ეპოსი აბრსკილიდან აბრსკილი (Абрскьыл) — „ამირანიანის“ აფხაზური ვარიანტის გმირი. აბრსკილი უმანკოდ ჩაისახა, ამირანივით თავისუფლებისათვის იბრძოდა, თავი ღვთის სწორად მიაჩნდა. ღმერთმა დასაჯა და ჭილოუს მღვიმეში ბოძს მიაჯაჭვა. აბრსკილის თქმულება პირველად ა. იოაკიმოვმა ჩაიწერა. ნიკო მარის აზრით, აბრსკილი „მზის შვილს“ უნდა ნიშნავდეს (აფხაზურად ამირაბირ — მზე და მეგრულად სკილ, სკირ - შვილი), მიხეილ ჩიქოვანი „ამბრის შვილად“ თარგმნის (ამბრი „ამირანიანის“ პერსონაჟია), შ. სალაყაია კი „ქვის შვილად“ მიიჩნევს (აფხაზურედ აბრა ქვას ნიშნავს).
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზური ლიტერატურა კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
კოლინგი
thumb|მოკირწყლული ქუჩა კოლინგის ცენტრში thumb|კოლდინგის კომუნა 2007 კოლინგი (დან. Kolding) — საზღვაო პორტი სამხრეთ დანიაში, კოლინგის ფიორდის ნაპირზე, სიდენმარკის რეგიონში. კოლინგის რეგიონი კოლინგის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაშია. ქალაქი სატრანსპორტო, კომერციული და საწარმოო ცენტრია, სადაც არაერთი ინდუსტრიული კომანიაა განლაგებული, ძირითადად კი მაინც, თევსაჭერი ბიზნესია განვითარებული. მანქანათმშენებლობა და ტექსტილი მხარისთვის დამახასიათებელი საქმიანობაა. მოსახლეობა: 58,021 (2014).
სქოლიო
კატეგორია:დანიის ქალაქები
იან ჟიჟკა
thumb|right|იან ჟიჟკა იან ჟიჟკა (Jan Žižka; დ. 1360, ტროცნოვი. სამხრეთი ჩეხია — გ. 11 ოქტომბერი, 1424, პრშიბისლავი) — ჰუსიტური მოძრაობის მოღვაწე, ჩეხი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი გმირი. 1410 წელს მონაწილეობდა გრიუნვალდის ბრძოლაში. პირველი ბრძოლა, რომელშიც ჟიჟკას სამხედრო ნიჭი გამოვლინდა იყო სუდომერჟთან ბრძოლა (1420 წლის 25 მარტი). იგი უნარიანად ხელმძღვანელობდა ვიტკოვის მთის დაცვას, სადაც პრაღისათვის ბრძოლის ბედი (1420 წ. 14 ივლისი) გადაწყდა (ვიტკოვის მთაზე 1950 წელს გაიხსნა ჟიჟკას ძეგლი).
1420 წლიდან ჟიჟკა ტაბორიტთა პირველი ჰეტმანი იყო. 1422 წელს გადამწყვეტ ბრძოლაში დაამარცხა ჯვაროსნები ნემეცკიბროდთან. განდევნა ჯვაროსანთა მე-3 ლაშქრობის მონაწილენი. 1422 წელს სათავეში ჩაუდგა ტაბორიტთა მერცხენა ფრთას. 1423 წელს შექმნა ე. წ.მემარცხენე ჰუსიტთა ორებიტების ძმობა. ჟიჟკას გარდაცვალების შემდეგ (გარდაიცვალა 1424 წელს შავი ჭირისაგან პრშიბისლავის ალყის დროს) ამ საზოგადოების წევრები თავს „ობლებს“ ეძახდნენ. ჟიჟკამ შექმნა კარგად ორგანიზებული ჯარი, რომელიც მაღალი საბრძოლო ხელოვნებიით გამოირჩეოდა, შეიმუშავა სამხედრო წესდება და უნარიანად იყენებდა სამხედრო ტექნიკას, რამაც განაპირობა მისი არაერთი გამარჯვება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1360 კატეგორია:გარდაცვლილი 1424 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
სპილენძი
სპილენძი და მისი შენადნობები უძველესი პერიოდიდან გამოიყენება. ადრე მას მოიპოვებდნენ კუნძულ კვიპროსიდან, საიდანაც მოდის მისი სახელწოდება: Cyprium, „ლითონი კვიპროსიდან“, მოგვიანებით შემოკლდა და მივიღეთ მისი ამჟამინდელი სახელწოდება - Cuprum. შესაძლოა იქ უკვე აღარ იყოს სპილენძის საკმარისი რაოდენობა, რომელიც დააკმაყოფილებდა თანამედრო მაღალ მოთხოვნას ამ ლითონზე. ზოგიერთ ქვეყანას, როგორებიცაა ჩილე და აშშ, ჯერ კიდევ აქვთ სპილენძის მნიშვნელოვანი მარაგი, რომელსაც ისინი დიდი ღია კარიერების საშუალებით მოიპოვებენ.
სპილენძის ნაერთები ხშირად გვხვდება როგორც სპილენძის მარილები Cu2+ იონით, რაც უმეტესად ლურჯ ან მწვანე შეფერილობას აძლევს ფირუზის მსგავს მინერალებს, რომელთაც გამოყენების ხანგრძლივი ისტორია აქვთ პიგმენტების სახით. სპილენძის არქიტექტურული სტრუქტურის საბოლოო კოროზიის შედეგად ვიღებთ დამახასიათებელი მწვანე ფერის პატინას. სპილენძს, როგორც ლითონის ასევე პიგმენტური მარილის სახით, მნიშვნელოვანი გამოყენება აქვს დეკორატიულ ხელოვნებაში.
სპილენძის იონები Cu2+ იხსნება წყალში, სადაც დაბალი კონცენტრაციით ფუნქციონირებენ როგორც ფუნგიციდები, ხეების ჭიებისგან დამცველი და ანტიბაქტერიული ნივთიერებები. გარკვეული რაოდენობით სპილენძის მარილები შესაძლოა შხამიანი აღმოჩნდეს მაღალი ორგანიზმებისთვისაც. მიუხედავად საყოველთაო ტოქსიკურობისა მაღალი კონცენტრაციით, დაბალი კონცენტრაციით Cu2+ იონი არსებითი ბიოგენია ყველა მაღალი ნარგავისა თუ ცხოველის ცხოვრებაში. ცხოველებში და ადამიანში დიდი რაოდენობითაა კანის ქსოვილში, ღვიძლში, კუნთებსა და ძვლებში. იგი მოქმედებს როგორც თანაფაქტორი სხვადასხვა ფერმენტებსა და სპილენძზე დაფუძნებულ პიგმენტებში.
თედორე აპრაქსინი
მინიატიურა|თედორე აპრაქსინი თედორე მათეს ძე აპრაქსინი (Апраксин, Фёдор Матвеевич; დ. 27 ნოემბერი, 1661 — გ. 10 ნოემბერი, 1728, მოსკოვი) — რუსეთის ფლოტის გენერალ-ადმირალი (1708), პეტრე I-ის თანამებრძოლი, გრაფი. 1693–1696 წლებში დვინის ვოევოდა და არხანგელსკის გუბერნატორი. მონაწილეობდა აზოვის მეორე ლაშქრობაში (1696). 1700 წლიდან საადმირალო პრიკაზის მთავარი უფროსი და აზოვის გუბერნატორი. ხელმძღვანელობდა აზოვის ფლოტის მშენებლობას. 1709 წელს მოიგერია შვედების თავდასხმა პეტერბურგზე. 1710 წელს აიღო ვიბორგი, თავი გამოიჩინა განგუტის ბრძოლაში. 1715-1719 წლებში ხელმძღვანელობდა საზღვაო და სადესანტო ოპერაციებს ბალტიის ზღვაზე. 1718 წელს დაინიშნა საადმირალო კოლეგიის პრიზიდენტად. სპარსეთის ლაშქრობაში 1722-1723 მეთაურობდა კასპიის ფლოტილიას. 1723-1726 წლებში სათავეში ედგა ბალტიის ფლოტს. 1726 წლიდან იყო უმაღლესი საიდუმლო საბჭოს წევრი. ემხრობოდა ა. მენშიკოვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1661 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1728
ულპანი
ულპანი — ებრაული ენის ინტენსიური შესწავლის ცენტრი.
რეპატრიანტები პოსტსაბჭოთა სივრცედან და ეთიოპიიდან, იწყებენ განათლებას ულპან ალეფიდან, საბაზისო ულპანიდან, სადაც ასწავლიან ანბანს და აძლევენ სიტყვათა მწირ მარაგს.
კატეგორია:განათლება ისრაელში კატეგორია:ებრაული ენა
ბროსასი
ბროსასი (Brozas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 398,84 კმ². მოსახლეობა — 1804 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
დაიდუ ელიზაბეტ ბელი
დაიდუ ელიზაბეტ ბელი (Dido Elizabeth Belle; დ. 1761, კუნძული ტრინიდადი – გ. 1804, ლონდონი) — ბრიტანელი ბანოვანი, ადმირალ სერ ჯონ ლინდსისა და აფრიკელი მონა-ქალის მარია ბელის უკანონო შვილი.
ბიოგრაფია
დაიდუ ელიზაბეტ ბელი 1761 წელს დაიბადა მონობაში ბრიტანეთის ვესტ-ინდოეთში. ითვლება, რომ ჯონ ლინდსმა ზანგი მონა-ქალი, მარია ბელი კარიბის ზღვაში მათ მიერ დაპყრობილ გემზე იპოვა. ადმირალმა პატარა ბელი დედის გარდაცვალების შემდეგ 1765 წელს ლონდონში წაიყვანა და მისი აღზრდა კენვუდში თავის ბიძა უილიამ მიურეის, მენსფილდის 1-ელ გრაფს და მის ცოლს ელიზაბეტ მიურეის, გრაფინია მენსფილდს მიანდო. ბელს ნათლობის შემდეგ მიანიჭეს სახელი დაიდუ ელიზაბეტ ბელი. ცოლ-ქმარი ბელს მეორე მინდობილ ნათესავ გოგონასთან, ლედი ელიზაბეტ მიურეისთან ერთად ზრდიდნენ, რომლის დედაც გარდაცვლილი იყო. ბელმა იქ 30 წელი გაატარა. თავისი ანდერძით ლორდმა მენსფილდმა მას სოლიდური თანხა დაუტოვა და მემკვიდრედ გამოაცხადა.
კენვუდის სახლი
გრაფი და გრაფინია ლონდონის მახლობლად, ჰემსტედში, კენვუდ-ჰაუსში ცხოვრობდნენ. მათ თავიანთი შვილები არ ჰყავდათ და მინდობით ზრდიდნენ ლორდის ძმის შვილიშვილებს. ბელს ოჯახურ გარემოში ჩვეულებრივად ოჯახის წევრივით ექცეოდნენ. როცა წამოიზარდა, წერილების წერაში ეხმარებოდა ლორდ მენსფილდს, რომელიც ტექსტს კარნახობდა. ეს მიუთითებს, იმაზე რომ გოგონამ კარგი განათლება მიიღო.
ხელოვნებასა და კულტურაში
მინი|მარცხნივ|დაიდუ და ლედი ელიზაბეტ მიურეი
XVIII საუკუნის პორტრეტი
ლორდის ოჯახმა შეუკვეთა დაიდუს და მისი გარე ბიძაშვილის, ლედი ელიზაბეტ მიურეის პორტრეტი. ადრე სურათის მხატვრობას მიაწერდნენ (რადგან ხელმოწერილი არ არის) იოჰან ზოფანის, მაგრამ BBC-ის ტელეპროგრამის „Fake or Fortune?“-ს კვლევით, ის შოტლანდიის ეროვნული გალერეის მიერ შემოწმდა და დადგინდა, რომ სურათი, რომელიც შესრულებულია ზოფანის სტილში, შოტლანდიელ პორტრეტისტს, დევიდ მარტინს (1737-1797) ეკუთვნის. მასვე უკუთვნის ლორდ მენსფილდის ცნობილი პორტრეტი. სურათი უნიკალურია იმით, რომ XVIII საუკუნის ბრიტანულ სამხატვრო ხელოვნებაში პირველად გამოჩნდა ფერადკანიანი ქალი თეთრკანიანი ქალის გვერდით, როგორც თითქმის თანასწორი. აქ დაიდუ, რომელსაც მოაქვს ეგზოტიკური ხილი და ახურავს ჩალმა სირაქლემის დიდი ფრთით, არის ლედი ელიზაბეტის გვერდით და ოდნავ უკან. სურათი ამჟამინდელი გრაფი მენსფილდის საკუთრებაა და ინახება შოტლანდიაში. 2007 წელს, ბელის შესახებ სხვა სრულყოფილ ინფორმაციასთან ერთად, წარმოდგენილი იყო კენვუდ-ჰაუსში გამოფენაზე, რომელიც მიეძღვნა 1807 წელს მიღებული მონათვაჭრობის აკრძალვის შესახებ კანონის 200 წლისთავს.
კინემატოგრაფიაში
დაიდუ ელიზაბეტ ბელის შესახებ რეჟისორმა ამა ასანტემ გადაიღო ბიოგრაფიული დრამა ბელი. ფილმში დაიდუს როლი აფრიკული წარმოშობის ინგლისელმა მსახიობმა, გუგუ მბატა-როუმ შეასრულა.
„Fern Meets Dido“ — 2018 წლის მიუზიკლი, რომლის ავტორია ევანდე ბიგრეივი. ისტორია თანამედროვე ფერადკანიან გოგონაზე, რომელიც არ არის დარწმუნებული თავის თავში. კენვუდ-ჰაუსში მოგზაურობის დროს ხდება სასწაული და ის ბრუნდება წარსულში, სადაც დაიდუს ხვდება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1761 კატეგორია:გარდაცვლილი 1804 კატეგორია:XVIII საუკუნის ინგლისელი ქალები კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი ქალები კატეგორია:ლონდონში გარდაცვლილები
შიზოფრენია
მინი|260პქ|[[ოიგენ ბლოილერი ავტორი ტერმინისა „შიზოფრენია“]] შიზოფრენია — ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფსიქიკური დაავადება. იგი ქრონიკული, პროგრედიუნტული ხასიათისაა. მიმდინარეობს ფსიქოზური რეგისტრის სინდრომების დომინანტით და უმეტეს შემთხვევაში იწვევს პიროვნების დეფექტს (Shizis – „გახლეჩა“ Phren – „სული“)
შიზოფრენიის წარმოშობა დღემდე დაუდგენელია. მას ენდოგენური ბუნების დაავადებებს მიაკუთვნებენ. მიჩნეულია,რომ მის განვითარებაში წამყვანი როლი მემკვიდრეობას მიუძღვის. ასევე მნიშვნელობა აქვს ფსიქო-ფიზიკურ კონსტიტუციასაც. შიზოფრენიის ეთიოლოგიის ბუნებრივი კონცეფციებიდან მნიშვნელოვანია ნეიროტრანსმისიური თეორია, რომლის მიხედვითაც დაავადების მიზეზი დოფამინერგული სისტემის დისფუნქციაა. ნეირომედიატორ დოფამინის ჭარბი გამომუშავება და კონცენტრაცია სინაფსებში.
შიზოფრენიის დამოუკიდებელ დაავადებად ჩამოყალიბება დაკავშირებულია გერმანელი ფსიქიატრის — ემილ კრეპელის სახელთან. 1896 წელს მან ერთი დაავადების Dementia praecox-ის სახელით გააერთიანა რამდენიმე ფსიქიკური აშლილობა, რომელთაც ახასიათებდათ ადრეულ ასაკში დაწყება და აპათო-აბულიური ტიპის ჭკუასუსტობის ჩამოყალიბება. 1911 წელს შვეიცარელ ფსიქიატრს ოიგენ ბლოილერს შემოაქვს ტერმინი შიზოფრენია.
შიზოფრენიის კლინიკური გამოვლინებები მეტად მრავალფეროვანია და მოიცავს ფსიქიკის ყველა სფეროს. ბლეილერი დაავადების დამახასიათებელი ნიშნებიდან აღწერდა ე.წ 4 „ა“-ს: ასოცაციური პროცესების აშლა, აფექტური აშლილობანი, ამბივალენტობა, აუტიზმი. შიზოფრენიის ძირითად კლინიკურ გამოვლინებებად განიხილება: პიროვნების საერთო ფსიქიკური აქტივობის დაქვეითება, განურჩევლობა, ინდიფერენტიზმი, აზროვნების დაუკავშირებლობა, პარალოგიური ასოციაციები, ალოგიკურობა, ემოციური რეაქციის გასადავება, გაღარიბება, არაადეკვატურობა, აპათია. ნებითი ინდიფერენტიზმი, აბულია, ჰალუცინაციები და ბოდვები.
მკურნალობა
წამყვანი ფსიქოპათოლოგიური გამოვლინებების ჩასაქრობად იყენებენ ფარმაკოლოგიურ საშუალებებს — ნეიროლეფტიკები, რომლებიც გახანგრძლივებული მოქმედების პრეპარატებია. დეპრესიული ფონის არსებობისას კლინიკურ სურათში იყენებენ ანტიდეპრესანტებსაც. მკურნალობის არარეკომენდირებული მეთოდებიდან ყველაზე გავრცელებულია ელექტრო-კრუნჩხვითი თერაპია.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიზოფრენია კატეგორია:ფსიქიატრია
ვიტიჩის მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
ხორვატიის სამეფო
მინი|ხორვატიის სამეფო ხორვატიის სამეფო — 845-1102 წლებში არსებული დამოუკიდებელი სახელმწიფო. სამეფოს საზღვრები ხშირად იცვლებოდა, თუმცა ყველაზე დიდი აღმავლობის პერიოდში იგი სრულად მოიცავდა დღევანდელ ხორვატიას, ასევე მის შემადგენლობაში შედიოდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის დიდი ნაწილი. სამეფოს ძირითადად მართავდა ხორვატული ტრპიმიროვიჩების დინასტია. სამეფომ დამოუკიდებლობა 1102 წელს დაკარგა, როდესაც იგი უნიით უნგრეთს შეურთდა.
თანამედროვე ხორვატიის ტერიტორიაზე ხორვატების წინაპრები განსახლდნენ VII საუკუნეში. სავარაუდოდ ისინი ხორვატიაში თანამედროვე პოლონეთისა და უკრაინის ტერიტორიიდან გადასახლდნენ. თუმცა არც ერთი იმდროინდელი ისტორიული წყარო არ მოგვეპოვება რომელიც აღწერდა ხორვატების გადასახლებას. პირველი ცნობები მათი ხორვატიის ტერიტორიაზე განსახლების ისტორიის შესახებ რამდენიმე ასეული წლის შემდეგაა დაწერილი.
თანამედროვე ხორვატიის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ორი ადრეფეოდალური სამთავრო ჩრდილოეთში - პანონია ხოლო სამხრეთში - დალმაცია. ამავე VII საუკუნეში რომის პაპ იოანე IV-ის ინიციატივით (რომელიც თავად წარმოშობით დალმაციიდან იყო) დაიწყო ხორვატების გაქრისტიანების პროცესი, რომელიც IX საუკუნეში დასრულდა.
799 წელს კარლოს დიდი, ფრანკთა იმპერატორი შეიჭრა დალმაციაში და დაიპყრო იგი, რამაც ბიზანტიურ-ფრანკული ომი გამოიწვია, რადგან ბიზანტიის ხელისუფლებას შეეშინდა დალმაციაში მათ კონტროლ ქვეშ მქოფი ქალაქების დაკარგვის. 803 წელს ომი დასრულდა,დალმაცია ფრანკების ხელში გადავიდა მაგრამ ბიზანტიელებმა შეძლეს ცალკეული ქალაქების შენარჩუნება. 814 წელს მას შემდეგ რაც კარლოს დიდი მოკვდა, ფრანკების გავლენა დალმაციაზე შესუსტდა რასაც 819-822 წლებში აჯანყებების სერია მოჰყვა. დალმაციის ნაწილი გათავისუფლდა ფრანკთა ბატონობიდან მაგრამ ნაწილი საუკუნის ბოლომდე დარჩა ფრანკთა კონტროლის ქვეშ. მალე ფრანკებს ხორვატიის გამო ახალი კონფლიკტი წარმოეშვათ ბულგარელებთან რომლებიც აღმოსავლეთ სლავონიის და სრემის დაპყრობას ცდილობდნენ, საბოლოოდ 845 წელს ხელმოწერილი საზავო ხელშეკრულებით აღმოსავლეთ სლავონია ფრანკების ხელში დარჩა ხოლო სრემი ბულგარელებმა დაიპყრეს.
ამ პერიოდში ფრანკების დაქვემდებარებაში მყოფი ხორვატები გადავიდნენ კარლოს დიდის ვაჟის ლოთარის განმგებლობის ქვეშ. 839 წელს დალმაციელმა თავადმა მისლავმა შექმნა ძლიერი ფლოტი, დაუკავშირდა ვენეციელებს და მათთან ერთად დაიწყო ბრძოლა პაგანიელი მეკობრეების წინააღმდეგ, ასევე დაიწყო ბრძოლა ბულგარელებთან და მათ რაშკელ მოკავშირეებთან.
845 წელს მისლავის მემკვიდრემ ტრპიმირ I შეძლო ბულგარელების და რაშკელების დამაცხება და ხორვატიის მთავრად გამოაცხადა თავი. იგი აწარმოებდა დაპყრობით პოლიტიკას და თავის სამთავროს ტერიტორიას შეურთა ბოსნიის ნაწილი მდინარე დრინამდე და ასევე პანონიის მნიშვნელოვანი ნაწილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხორვატიის ისტორია კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კოლორადოს პლატო
კოლორადოს პლატო, კოლორადოს პლატოს პროვინცია (Colorado Plateau) — პლატო აშშ-ში. წარმოადგენს მთათაშუა პლატოების რეგიონის ფიზიკურ-გეოგრაფიულ პროვინციას, რომელიც გადაჭიმულია აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთით და მოიცავს იუტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ, კოლორადოს უკიდურეს დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ, ნიუ-მექსიკოს ჩრდილო-დასავლეთ, ნევადის მცირე სამხრეთ-აღმოსავლეთ და არიზონის ჩრდილო ნაწილს. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება კლდოვანი მთები, დასავლეთით დიდი აუზი, სამხრეთით უდაბნო სონორა.
ფართობი 336,700 კმ². სიმაღლე 600 მ-იდან (დიდი კანიონი) 3877 მ-მდე (ლა-სალ-მაუნტინზი). პლატოზე ჭარბობს მაღალი მთები, რომლებიც ჩაჭრილია მდინარეთა კანიონებით ან დანაწევრებულია მშრალი ხრამებით, ნაღვარევითა და წყვეტილი ნაკადების კალაპოტებით. რელიეფის სხვა თავისებურებებია დიდი აუზი, დაძირული უდაბნოები, თვალწარმტაცი მოწმეები, მაგიდა მთები და ხეობის იშვიათი მწვანე მონაკვეთები. ტერიტორიის დაახლოებით 90 % დრენირებულია მდინარე კოლორადოთი და მისი მთავარი შენაკადებით: გრინ-რივერით, სან-ხუანითა და ლიტლ-კოლორადოთი.
პლატოს დანარჩენი დიდი ნაწილი დანაწევრებულია რიო-გრანდეთი და მისი შენაკადებით. კოლორადოს ეროზიული მოქმედების შედეგად ჩამოყალიბდა მრავალი ღრმად ჩაჭრილი მკვეთრად შეფერილი ხეობა, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია დიდი კანიონი. პროვინცია შეიცავს მრავალრიცხოვან დაცულ ტერიტორიასა და მრავალ რეზერვაციას.
კოლორადოს პლატოს პროვინცია შეიძლება დაიყოს ექვს ნაწილად. უმაღლესია იუტის მაღალი პლატოები, დიდი კლდოვანი შვერილებითა და ტერასებით, რომლებიც ცენტრალურ იუტაში 3353 მ-მდეა ამაღლებული. უკიდურესი ჩრდილოეთი ნაწილი იუინტის მთებთან მომიჯნავე იუინტის აუზია, დანაწევრებული პლატო, რომელიც ვრცელდება იუტის ჩრდილო აღმოსავლეთითა და კოლორადოს ჩრდილო-დასავლეთით. მისგან სამხრეთითაა მრავალი ღრმა კანიონით დანაწევრებული კანიონ-ლენდზი. მას აქვს გაურკვეველი საზღვარი არიზონაში, ნიუ-მექსიკოში, იუტასა და კოლორადოში მდებარე ნევახოს მონაკვეთთან, რომელიც შედარებით ნაკლები სიღრმის კანიონებით გამოირჩევა. დიდი კანიონის მონაკვეთი შედგება დიდი კანიონით, რომელიც შედის დიდი კანიონის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. პროვინციის სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა დატილის მონაკვეთი არიზონასა და ნიუ-მექსიკოში. იგი მაგიდა მთებისა და ხეობების ტერიტორიაა, რომელიც ცნობილია ვულკანური თავისებურებებით, მათ შორის ლავური ნაკადებითა და ვულკანური ნეკებით.
კოლორადოს პლატო უდიდესია აშშ-ში ურანისა და ვანადიუმის მარაგით. შეიცავს 2 ათ.-ზე მეტ ურანისა და ვანადიუმის საბადოს. საბადო ცნობილია 1898 წლიდან, ვანადიუმის მოპოვება დაიწყო 1905 წლიდან, ურანის მოპოვება 1948 წლიდან.
ტექტონიკური თვალსაზრისით, პროვინცია მიბჯენილია ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერის ნაოჭა სარტყელის სამხრეთ ნაწილთან. საბადოების ხარჯზე წარმოქმნილია დიდი მადნეული სარტყლები: გრანტსი (მნიშვნელოვანი საბადოებია — ამბროზია-ლეიკი, მაუნტ-ტეილორი), იურავანი (იურავანი, პარადოქს-ვალი და სხვა), ბიგ-ინდიან-უოში ან ლისბონ-ვალი (ნორტ-ალიკა, მი-ვიდა), მონიუმენტ-ვალი, უაიტ-კანიონი და სან-რაფაელ-რივერი. ურანის ძირითადი მარაგი დაკავშირებულია ქვიშაქვების კალაპოტურ ფაციესებთან, ჩინლის ზედატრიასული ფორმაციების გრაველიტებთან და კონგლომერატებთან და მორისონის ზედაიურულ ფორმაციასთან, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა ორგანულ მასალას. საბადოების დიდი ნაწილი მიეკუთვნება ურან-ვანადიუმის ფორმაციის გეოლოგიურ-საწარმოო ტიპს ქვიშაქვებში, მუშავდება აგრეთვე ურანის მრავალრიცხოვანი პატარა ჰიდროთერმული საბადოები. მადნეული სხეულები წარმოდგენილია ფენისებრი ბუდობებითა და მადნეული სვეტებით. ურანის მარაგის დიდი ნაწილი ჩართულია დაუჟანგავ მადნებში.
მთავარი მადნეული მინერალებია: ურანის ფისი, კოფინიტი და აგრეთვე მონტროზეიტი, პირიტი, მარკაზიტი და სპილენძის სულფიდები. დაჟანგული მადანი შეიცავს კარნოტიტს, ტიუიამუნიტსა და ურანის სხვა მეორად მინერალებს. ურანის მინერალები ასოცირებულია ორგანული ნივთიერებების გროვასთან. ისინი ხშირად წარმოქმნიან ფსევდომორფოზებს ან ენაცვლება ცემენტს ქვიშაქვებში. პროვინციის ტერიტორიაზე მუშავდება აგრეთვე სპილენძოვანი ქვიშაქვის საბადოები.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პლატოები
შალვა ნადირაძე
შალვა ნადირაძე (დ. 10 იანვარი, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს ქუთაისი „სამტრედიას“ რიგებში. თამაშობს მცველის პოზიციაზე. გუნდის განაცხადში 2018 წლიდან ხვდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
გია გაჩეჩილაძე
გიორგი (გია) გაჩეჩილაძე (სასცენო სახელით ცნობილია როგორც უცნობი; დ.13 თებერვალი, 1966, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი, მწერალი, მსახიობი, შოუმენი და აქტივისტი.
დაიბადა 1966 წელს თბილისში. 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.
1987-1993 წლებში იყო რუსთაველის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი.
1998 წელს გამოსცა წიგნი „ბედისწერა“. 2005 წლიდან რადიო „უცნობის“ დამფუძნებელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები გია კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ტურკინო
ტურკინოს პიკი (Pico Turquino) — კუბის რესპუბლიკის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სიერა-მაესტრის ქედზე. სიმაღლე 1974 მ. სავარაუდოდ მთის სახელწოდება წარმოსდგება სიტყვა ფირუზისაგან (turqui). განსაზღვრული ადგილიდან მთას დაჰკრავს ლურჯი ელფერი, რაც სავარაუდოდ ხსნის სიტყვის მნიშვნელობას. ტურკინო რუკაზე პირველად დაიტანა ხერარდო კრამერმა XVIII საუკუნის ბოლოს.
მთის პიკზე დაიდგა ხილმა მადერას მიერ შექმნილი ხოსე მარტის ბიუსტი. მთის ირგვლივ განლაგებულია ტურკინოს ეროვნული პარკი, რომელსაც უკავია 229.38 კმ² ტერიტორია. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. ფერდობებზე იზრდება ნახევრადმარადმწვანე და მარადმწვანე ტყეები. ყველაზე მაღალ ადგილებში ფიჭვის ტყეებია.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის მთები
ქალი ქვიშაში
„ქალი ქვიშაში“ — იაპონელი მწერლის კობო აბეს რომანი. ორიგინალი გამოიცა 1962 წელს. წიგნის მიხედვით 1964 წელს ამავე სახელწოდების ფილმი შეიქმნა. ქართულ ენაზე „ქალი ქვიშაში“ გამოაქვეყნა„ ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ“ 2012 წელს. წიგნი 1963 წელს იომიურის პრემიით დაჯილდოვდა.
ნაწარმოები აღქმულია, როგორც ხაზგასმა შემოსაზღვრულ, წარმავალ ყოფიერებაზე, გარდა ამისა, ნაწარმოების საშუალებით, ავტორი რამდენადმე ამხელს იაპონური სოციალური ყოფის არაერთ ასპექტს.
სქოლიო
კატეგორია: კობო აბეს ნაწარმოებები კატეგორია:1962 წლის რომანები
საკაურა
საკაურა — მდინარე ონის მუნიციპალიტეტში, ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, რიონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2940 მ-ზე. სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 169 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წყლის ხარჯი 7,65 მ³/წმ.
სალიბაური
სალიბაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ორთაბათუმის თემში. მდებარეობს შავიზღვისპირა დაბლობზე, ზღვის დონიდან 40 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1214 კაცი. სოფელში არის სალიბაურის საჯარო სკოლა.
ისტორია
სოფელში XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დასახლდნენ აფხაზეთიდან ოსმალეთის იმპერიაში ემიგრირებული აფხაზები, ე. წ. მუჰაჯირები. სალიბაური ქართული მეჩაიეობის ერთ-ერთი პირველი ცენტრი იყო. 1890-იან წლებში რუსმა მეწარმე პოპოვმა სალიბაურში, ჩაქვსა და კაპრეშუმში 14 ჰექტარზე გააშენა ჩინური ჩაის ჯიშები. 1898 წელს სალიბაურში მანვე ინგლისური მანქანებით აღჭურვილი ქარხანა ააშენა. სალიბაურშივე არსებობდა საუფლისწულო მამული „სალაღობო“, რომელიც სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა ჩინელ მეჩაიეს ლაო ჯინ ჯაოს. .
ამინ ჟმაიელი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები კატეგორია:ლიბანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი კატეგორია:ჟმაიელის ოჯახი
ავლაბრის წმინდა მარინეს ეკლესია
ავლაბრის წმინდა მარინეს ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, მდებარეობს თბილისში დუშეთის ქუჩის № 12-ში. ეკლესია ეზოს სიღრმეშია განთავსებული და საცხოვრებელი სახლებითაა გარშემოტყმული. ის თბილისის უძველეს ეკლესიების რიცხვს მიეკუთვნება.
ძეგლის აღწერა
დარბაზული ტიპის ნაგებობა აგურითაა აშენებული. აფსიდა სწორკუხედშია ჩაწერილი და ფასადზე არ გამოიყოფა. შესასვლელი ორი მხრიდან აქვს; ცენტრალური სამხრეთით, ხოლო მეორე, მცირე კარი ჩრდილოეთით. ფასადებზე სარკმლები აგურისავე თაღოვან საპირეებშია ჩასმული, მათგვერდით, ასეთსავე თაღებში მოქცეული ცრუ სარკმლები მონაცვლეობენ. თითოეული მათგანი მუზარადისებრი მოხაზულობის მქონეა. მათი სიმეტრიული განლაგება თანაბარზომიერ რიტმს წარმოშობს. თაღებს შორის წყობის ჩაღრმავებით საფეხუროვანი ჯვრებია გამოყვანილი.
ინტერიერს სამი საბჯენი თაღი ანაწევრებს, რომელიც მარტივი პროფილის მქონე შვერილ პილასტრებს ებჯინება. ყველა თაღი შეისრულია. დასავლეთის მკლავზე ორქანობა სახურავით გადახურული სამრეკლოა და შენებული. ფრონტონის ქვეშ, ორსავ მხარეს ჯვრებია მოცემული. ასეთივე ჯვრები ამკობს აღმოსავლეთით დაშენებულ მცირე, სწორკუთხა ფორმის ცრუ გუმბათსაც.
ისტორია
1837 წლით დათარიღებულ ეგნატე იოსელიანის მიერ შედგენილ კატალოგში — „მონასტრები, ეკლესიები ტფილისსა და მის მიდამოებში” წმინდა მარინეს ეკლესიის შესახებ ვკითხულობთ: „ავლაბარშივე არის ეკკლესია წმინდისა ქალწულმოწამისა მარინას სახელსა ზედა, 17 დღესა ზედა ივლისის თთვისასა, უგუმბათო სიონურად, ქვით-კირით, აღშენებული საბერძნეთით მოსრულთა მღდუელმონაზონთაგან. დაარასა და სჩანს დრო აღშენებისა მისისა და წელსა ჩყკა-სა (1821-სა) მაღალყ˜უსაღუდელოესმან მიტროპოლიტმან ექსარხოსმან საქართველოისამ იონამ მეორედ კურთხევითა მისითა შესცუალა იგი ეკკლესიად მირქმისა 2 დღესა ზედა თებერულის თთვისასა. ამას ეკკლესიასა შინა არის ერთი მღდუელი“. ავლაბარში, წმინდა მარინეს ეკლესიის გარშემო ქართველთა სასაფლაო იყო, რომელსაც ხოჯა-ვანქის ტერიტორიის ნაწილიც ეკავა.
სამხრეთით, კარის ზემოთ ქვაზე მოცემული ორენოვანი (ქართული და რუსული) წარწერა გვამცნობს, რომ “აღშენდა ეკკლესია ესე წმიდის ქალწულმოწამის მარინაის ღრ˜სა სრულიად როსიის იმპერატორისა ალექსანდრე მეორისასა, ექსარხოსობასა საქართველოსა… მიტროპოლიტის ისიდორესსა, გულისმოდგინებით და საფასის შეკრებითა კეთილმსახურთა ერთგან მღუდლისა პლატონ ელიევისათა 1856 წელსა”.
მოსე ჯანაშვილი ეკლესიის შესახებ წერს: „წმინდა მარინეს ტაძარი ავლაბარში, აგებული ძველს დროს და განახლებული 1824 წელს. წმინდა მოწამეს მარინეს დიდად პატივს ცემენ ქართველნი. მის საოხად ბევრგან აგებულია ტაძარი...”.
საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ წმინდა მარინეს ეკლესიამ სხვამრავალი ტაძრის ბედი გაიზიარა, ღვთისმსახურება გაუქმდა და მასში ფოტოლაბორატორია განთავსდა.
კალისტრატე ცინცაძე წერს: “...1849 წელში, ისიდორე ეგზარქოსის დროს მცირე ტაძარი განუვრციათ და უკურთხებიათ ხელახლად წმინდა მარინეს სახელობაზე. ტაძარი მოქმედებდა 1938 წლის თებერვლამდე, როდესაც უკანვე ჩაიბარა 26 კომუნართა სახელობის რაიონულმა საბჭომ, თავისქონებით.”
1991 წელს თბილისის პრეფექტის ბრძანების საფუძველზე წმინდა მარინეს ეკლესია გადაეცა საპატრიარქოს. საბჭოთა დროს გაუქმებული ეკლესია 2003 წლის ივლისში აღდგა არქიმანდრიტ იოაკიმეს (ასათიანი) თაოსნობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
ვანო გამხიტაშვილი
ივანე (ვანო) გამხიტაშვილი (დ. 13 ივლისი, 1973, სამთავისი, კასპი — გ. 12 დეკემბერი, 1999, აღაიანი, კასპი) — ქართველი სამბისტი (90 კგ). ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1992), ევროპის ჩემპიონი (1999), ოთხგზის მეორე (1993–1996) და ორგზის მესამე პრიზიორი (1997, 1998). მსოფლიოს თასის მფლობელი (1999). მსოფლიოს ჩემპიონატების ხუთგზის მეორე (1991, 1995–1998) და ორგზის მესამე პრიზიორი (1993, 1994). მსოფლიოს ჩემპიონი ჭაბუკთა შორის (1989). საქართველოს აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1994). საქართველოს სამბოს ფედერაციამ XX საუკუნის საუკეთესო ქართველ სამბისტად აღიარა. 1995 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. დაიღუპა ავტოკატასტროფაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
აბრსკილის მღვიმე
აბრსკილის მღვიმე (Абрскьыл иҳаԥы) — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მოქვის აუზში, კოდორის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში. წარმნოქმნილია ნეოგენური ასაკის კირქვებში. მღვიმის შესასვლელი დაშორებულია სოფელი ოტაფს 1,5 კმ, ზღვის დონიდან 260 მ.
მღვიმიდან გამოედინება მდინარე აჩყითიზიგო, რომელიც ერთვის მდინარე ოტაფს, მდ. მოქვის მარჯვენა შენაკადს. აბრსკილის მღვიმე 2 კმ სიგრძის მიწისქვეშა ხეობაა. აქ მრავალი მეანდრი და რამდენიმე ვრცელი დარბაზია (სიმაღლე 40 მ-მდე). დარბაზებში სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, სვეტები, ფარდები და კირქვული ნაღვენთების მრავალი სხვა ფორმაა. სილამაზით ცნობილია „ფარდებიანი დარბაზი“, „მეანდრის დარბაზი“, „აბრსკილის დარბაზი“, სადაც გადმოცემით ვეება სტალაქტიტზე ლეგენდარული აბრსკილი იყო მიჯაჭვული. გვირაბის სიღრმეში მრავალი განშტოებაა. გვირაბისა და ამ განშტოებათა საერთო სიგრძე 3 კმ-მდეა. ზოგ დარბაზში დალექილია თიხის შრეები, შესასვლელიდან 360 მ მანძილზე იპოვეს მღვიმის დათვის ძვლები, მ. შ. თავის ქალა.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
საქართველო
საქართველო (Қырҭтәыла) — სახელმწიფო ევრაზიაში, კავკასიაში, შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან რუსეთი, სამხრეთიდან თურქეთი და სომხეთი, და სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აზერბაიჯანი. ტრანსკონტინენტური ქვეყანა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპისა და დასავლეთ აზიის გასაყარზე მდებარეობს, თუმცა სოციოპოლიტიკურად და კულტურულად ევროპის ნაწილია.
თანამედროვე საქართველოს ტერიტორია მუდმივად დასახლებული იყო ადრეული ქვის ხანიდან მოყოლებული. კლასიკურ ანტიკურ ხანაში აყვავდა ადრეული ქართული სახელმწიფოები კოლხეთის სამეფო და იბერია, რამაც დასაბამი მისცა საერთო ქართულ კულტურასა და სახელმწიფოებრიობას. ქრისტიანობა გაბატონდა ადრეული IV საუკუნიდან; ქვეყანა გაერთიანებული მონარქია გახდა 1008 წელს. თუმცა მას შემდეგ საქართველომ აღორძინებისა და დაცემის რამდენიმე პერიოდი განვლო, სანამ XV საუკუნეში რამდენიმე მცირე პოლიტიკურ ერთეულად დაიშლებოდა. იმპერიულმა რუსეთმა ქართული მიწები ნაწილ-ნაწილ დაიპყრო 1801–1878 წლებში. რუსეთის რევოლუციის შემდგომ აღდგენილი დამოუკიდებელი ქვეყანა — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) ბოლშევიკების მსხვერპლი გახდა და 1922 წლიდან საბჭოთა კავშირის ნაწილად იქცა.
საქართველომ დამოუკიდებლობა 1991 წელს კვლავ მოიპოვა. სამოქალაქო ომისა და მკაცრი ეკონომიკური კრიზისით გამოწვეული ქაოსური პერიოდის შემდეგ ქვეყანა შედარებით სტაბილური გახდა 1990-იანი წლების ბოლოს. 2003 წელს მოხდა „ვარდების რევოლუცია“. საქართველოს მთავრობის მისწრაფება ნატოში გაწევრიანებასა და გამოყოფილი ტერიტორიების დაბრუნებისკენ რუსეთთან ურთიერთობას მკვეთრად აუარესებს. პარალელურად მიმდინარე სწრაფმა ეკონომიკურმა განვითარებამ ქვეყანა მნიშვნელოვანი ევრაზიული ენერგეტიკული პროექტების ეპიცენტრი გახადა.
სახელწოდება
ქვეყნის სახელწოდება „საქართველო“ მომდინარეობს „ქართ“ ძირისაგან, რაც უძველეს სატომო სახელს „ქართუ, კარდუ, ხალდუ“-ს უკავშირდება. 1918-1921 წლებში იწოდებოდა „საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკად“, 1990-1995 წლებში — „საქართველოს რესპუბლიკად“. ქვეყნის საერთაშორისო კოდია GE.
დამოუკიდებლობის აღდგენა
1990 წლის 28 ოქტომბერს საქართველოში ჩატარდა პირველი მრავალპარტიული, დემოკრატიული საპარლამენტო არჩევნები, სადაც დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა ეროვნული პოლიტიკური პარტიებისა და ორგანიზაციების მემარჯვენე საარჩევნო ბლოკმა „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო“ (სპიკერი: ზვიად გამსახურდია). იმავე წლის 14 ნოემბერს, საქართველოს ახლადარჩეული უზენაესი საბჭოს პირველ სესიაზე უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ ერთხმად იქნა არჩეული ბ-ნი ზვიად კ. გამსახურდია (1939–1993). იმავე სესიაზე რესპუბლიკას ეწოდა „საქართველოს რესპუბლიკა“, დამტკიცებულ იქნა ახალი სახელმწიფო სიმბოლიკა და სრული სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენამდე გამოცხადდა გარდამავალი პერიოდი.
1991 წლის 31 მარტს საქართველოში ჩატარდა საყოველთაო-სახალხო რეფერენდუმი, რომლის ერთადერთ კითხვას: „გსურთ თუ არა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენა 1918 წლის 26 მაისის აქტის საფუძველზე?“ დადებითი პასუხი გასცა ქვეყნის საარჩევნო ხმის უფლების მქონე მოსახლეობის 98 %-მა, მათ შორის აფხაზებმაც. რეფერენდუმის შედეგების საფუძველზე, 1991 წლის 9 აპრილს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ მიიღო „საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი“. იმავე დღეს აშშ-ის სენატმა საგანგებო რეზოლუციით ლეგიტიმურად ცნო 31 მარტის რეფერენდუმის შედეგები, რაც წარმოადგენდა საქართველოს დამოუკიდებლობის დე-ფაქტო ცნობას.
საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს 1991 წლის 9 აპრილის დამოუკიდებლობის გამოცხადებას მალევე მოჰყვა შედეგი აღიარებების სახით. საქართველოს დამოუკიდებლობა სცნეს: 1991 წლის 27 აგვისტოს — რუმინეთი და მოლდოვა, 30 აგვისტოს — აზერბაიჯანი, 13 სექტემბერს — სომხეთი, 12 დეკემბერს — უკრაინა, 16 დეკემბერს — თურქეთი , 20 დეკემბერს — ლიეტუვა და მონღოლეთი, 25 დეკემბერს — აშშ, კანადა და ირანი, 26 დეკემბერს — ინდოეთი, ბრაზილია, კუბა, ტაილანდი, 27 დეკემბერს — ჩინეთი, ბელორუსია, სლოვენია, ვიეტნამი, ეგვიპტე, ალჟირი, 28 დეკემბერს — ხორვატია, იორდანია, 30 დეკემბერს — ლიბანი, 31 დეკემბერს — პაკისტანი, 1992 წლის 2 იანვარს — ერაყი, ეთიოპია, ლაოსი და ა.შ., ხოლო 1992 წლის 31 ივლისს გაერთიანებული ერების მორიგ სხდომაზე საქართველოს რესპუბლიკა მიღებულ იქნა მის 179-ე წევრად.
სამხედრო გადატრიალება
1991 წლის 26 მაისის პირველ საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ზვიად გამსახურდიამ. რადიკალური ოპოზიციის მოქმედების შედეგად, 1991 წლის 22 დეკემბრიდან თბილისში დაიწყო სამხედრო გადატრიალება, რაც დასრულდა 1992 წლის 6 იანვარს პრეზიდენტ გამსახურდიას სამშობლოდან გაძევებით. ხელისუფლების სათავეში მოექცა, ძალაუფლების უზურპაციის გზით მოსული არალეგიტიმური ე. წ. „სამხედრო საბჭო“, რომელმაც იმავე წლის მარტში ძალაუფლება გადასცა ამ უკანასკნელის წევრებით დაკომპლექტებულ, ასევე არალეგიტიმურ ე. წ. „სახელმწიფო საბჭოს“ (თავმჯდომარე: ე. შევარდნაძე).
ქვეყანაში დამყარდა ედუარდ შევარდნაძის რეჟიმი, რომლის 12-წლიანი მმართველობა აღინიშნა ადამიანის უფლებებისა და ძირითად თავისუფლებათა უხეში და მასობრივი დარღვევებით, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის რღვევით, ქვეყნის ტერიტორიაზე რუსეთის საოკუპაციო სამხედრო ბაზების დაკანონებით და ა. შ. პირველი პრეზიდენტის და მის მხარდამჭერთა წინააღმდეგ აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე, ციხეებში აღმოჩნდა რამდენიმე ათეული პოლიტიკური პატიმარი.
საქართველოში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ახალი მძლავრი ტალღის აგორებამ 1988 წელს, შემდეგ კი საქართველოს მიერ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის გამოცხადებამ მძაფრი რეაქცია გამოიწვია მის ავტონომიურ წარმონაქმნებში, რასაც შედეგად მოჰყვა სამოქალაქო შეიარაღებული დაპირისპირება (1989-1993) და სეპარატისტული რეჟიმების ჩამოყალიბება აფხაზეთსა და ე. წ. სამხრეთ ოსეთში (შიდა ქართლში). 1993 წლის სექტემბერში სამშობლოში დაბრუნებულმა ზვიად გამსახურდიამ (ჩეჩნეთის დედაქალაქიდან იგი სამეგრელოში ჩაფრინდა) სცადა აფხაზეთის გადარჩენა და კანონიერი ხელისუფლების აღდგენა, მაგრამ ე. შევარდნაძემ მოიწვია რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის სამხედრო ხომალდები ადმირალ ბალტინის მეთაურობით და დახმარების შემთხვევაში რუსეთს აღუთქვა საქართველოს დსთ-ში შეყვანა. ამან გადაწყვიტა კანონიერი პრეზიდენტისა და მისი ხელისუფლების ბედი. სამეგრელოს მაღალმთიან, ტყიან მასივში გახიზნული პრეზიდენტი გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა 1993 წლის 31 დეკემბერს.
ვარდების რევოლუცია — შევარდნაძის გადადგომა
2003 წლის 2 ნოემბრის საპარლამენტო არჩევნების შედეგების გაყალბების მიზეზით გამოწვეულ საერთო-სახალხო მღელვარების ფონზე, იმდროინდელმა ოპოზიციამ, მიხეილ სააკაშვილის მეთაურობით მოახდინა „ვარდების რევოლუცია“, რამაც 2003 წლის 23 ნოემბრის შევარდნაძის გადადგომა გამოწვია.
საპროტესტო მოძრაობა
thumb|250px|2007 წლის ნოემბერში გამართული საპროტესტო მიტინგი პარლამენტის წინ. 2007 წლის 25 სექტემბერს, საქართველოს ყოფილმა მინისტრმა ირაკლი ოქრუაშვილმა სკანდალური განცხადებები გააკეთა. მან განაცხადა იმის შესახებ, თუ რა დანაშაულები ჩაიდინა მიხეილ სააკაშვილმა მისი მინისტრობის დროს, რასაც ოქრუაშვილის დაპატიმრება მოჰყვა 2007 წლის 27 სექტემბერს; ოქრუაშვილი მის მიერ შექმნილი პარტიის — „ერთიანი საქართველოსთვის“ ოფისში დააკავეს. ექს-მინისტრს თანამდებობის ბოროტად გამოყენება და ფულის გამოძალვაში დასდეს ბრალი. ამის შემდეგ აგორდა ოპოზიციური წინააღმდეგობის ტალღა, ოპოზიციის გაერთიანება ლოზუნგით — „საქართველო პრეზიდენტის გარეშე“. 2 ნოემბერს, გრანდიოზული მიტინგი გაიმართა პარლამენტის შენობის წინ, მაგრამ, 7 ნოემბერს, ხელისუფლებამ მიტინგი ძალის გამოყენებით დაარბია, შემდეგ შეიჭრა ტელეკომპანია იმედში და დახურა ეს არხი. 8 ნოემბერს, სააკაშვილი გადადგა და დაინიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები. 2008 წლის 5 იანვარს გამართულ არჩევნებში, ხმათა 52 %-ით გაიმარჯვა მიხეილ სააკაშვილმა, ხოლო ამავე წლის საპარლამენტო არჩევნებში 59 %-ით გაიმარჯვა ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ.