cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1996: პლეი-ოფი
ფინალი
პლეი-ოფი
ჩაისებრნი
ჩაისებრნი (Theaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე, იშვიათად ფოთოლმცვივანი, მცირე ან საშუალო ზომის ხეები და ბუჩქებია. მთლიანი, ჩვეულებრივ ტყავისებრი, მორიგეობით განლაგებული ფოთლები აქვთ. მათი ორსქესიანი ყვავილები (თეთრი, ვარდისფერი, წითელი, ყვითელი) უმეტესად მარტოული და დიდია.
სხვადასხვა მონაცემებით ოჯახში განსხვავებული რაოდენობის გვარი და სახეობა შედის (30-მდე გვარის 550-ზე მეტი სახეობა, 15 გვარის 370 სახეობა , 9 გვარი და სხვ.). გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ზომიერ სარტყელში (ჩრდილოეთი ამერიკა, აღმოსავლეთი აზია).
გეოლოგიურ წარსულში ჩაისებრთა არეალი კოლხეთსაც მოიცავდა. იმერეთის მიოცენურ, ასევე აფხაზეთისა და გურიის პლიოცენურ ნალექებში ნაპოვნია ჩაისებრთა ფოთლის ანაბეჭდები (Camellia, Franklinia, Schima, Ternstroemia). დასავლეთ საქართველოში გაშენებულია ჩაი, ბათუმისა და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში ხარობს კამელია, Sturtia, Eurya, Ternstroemia.
სქოლიო
* კატეგორია:მანანასნაირნი
ბეოვულფი და კრიტიკოსები
„ბეოვულფი და კრიტიკოსები“ (Beowulf and the Critics) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლექციების კრებული. შედგენილია 1930-იან წლებში. ტოლკინის კრებული „ბეოვულფი: ურჩხულები და კრიტიკოსები“ არის ამ ლექციების რედაქტირებული ვერსია. მოცემულ გამოცემაში მოხვდა ტექსტის ორივე ვარიანტი.
გამოცემაში აგრეთვე წარმოდგენილია ლექსის „Iumonna Gold Galdre Bewunden“ ორი ვერსია.
სქოლიო
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ესეები კატეგორია:2002 წლის წიგნები
აგრახანის ნახევარკუნძული
აგრახანის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული კასპიის ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე. ფართობი 212 კმ², სიგრძე დაახლოებით 50 კმ, სიგანე 8 კმ-მდე, შეფარდებითი სიმაღლე 20 მ-მდე. ნახევარუდაბნოა. აგრახანის ნახევარკუნძულს ეკვრის ამავე სახელწოდების ყურე, რომელსაც მდინარე თერგი ერთვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ნახევარკუნძულები
ოტოს სამეცნიერო ენციკლოპედია
ენციკლოპედია 28 სქელტანიანი ტომისგან შედგება (27 ძირითადი და 1 დამატებითი ტომი; ზოგიერთი ტომის სისქე — ათას გვერდზე მეტია). სტატიათა საერთო რაოდენობა — დაახლოებით 186 ათასია, გვერდების საერთო რაოდენობა — 28912, მოიცავს 4888 ილუსტრაციასა და 479 გვერდს დამატებითი მასალებით. რედკოლეგია 55 მთავარი რედაქტორისა და 1100 ავტორისგან შედგებოდა, რომელთა შორისაც იმ დროის ჩეხეთის წამყვანი მეცნიერები ირიცხებიან. ენციკლოპედიის დამახასიათებელი ნიშანია მასალის სიღრმისეული დამუშავება: ზოგიერთი სტატია 10 გვერდამდეც კი აღწევს, ხოლო ავტორების აზრით, ყველაზე მნიშვნელოვანი თემების აღმწერი სტატიების გვერდების რაოდენობა 100 სცილდება.
1996 — 2003 წლებში ენციკლოპედია ხელახლა გამოიცა და მოკლე ხანში CD-ROM-ზეც გადაიტანეს ინფორმაცია. „ოტოს ენციკლოპედია“ სავაჭრო ნიშნად 1995 წლის 22 მაისს დაარეგისტრეს. ენციკლოპედიის სტატიები საზოგადო საკუთრებაშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ენციკლოპედიები კატეგორია:1900-იანების წიგნები
დმიტრი კრუგლოვი
დმიტრი კრუგლოვი (Dmitri Kruglov; დ. 24 მაისი, 1984, ტაპა) — ესტონელი ფეხბურთელი, ესტონეთის ეროვნული ნაკრების წევრი. ბოლოს თამაშობდა „ლევადია ტალინში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1984
მელიტოპოლის ბრძოლა
მელიტოპოლის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება უკრაინისა და რუსეთის შეიარაღებულ ძალებს შორის სამხრეთ უკრაინის ქალაქ მელიტოპოლის კონტროლისათვის. წარმოადგენს 2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის სამხრეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილს.
ჟესეაბა
ჟესეაბა (Jeceaba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაგუარის შემადგენლობაში.
მელიტოპოლის ბრძოლა
ბრძოლა
ქალაქის ხელმძღვანელობამ მოგვიანებით, 25 თებერვალს, მელიტოპოლი რუსულ ძალებს ჩააბარა, მათ ქალაქი სრულად დაიკავეს. უკრაინულმა ძალებმა ქალაქზე შეტევა დაიწყეს, ადგილობრივები იტყობინებოდნენ საარტილერიო ზალპური ცეცხლისა და ქუჩებში რუსეთის ეროვნულდროშებიანი ტანკების შესახებ. რუსულმა მხარემ 26 თებერვალს განაცხადა, რომ ქალაქი აიღო, თუმცა ბრიტანეთის შეიარაღებული ძალების მაღალჩინოსნის მიხედვით, ის კვლავ უკრაინის კონტროლის ქვეშ იყო.
ჟესეაბა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 395 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.84 კმ²-ზე. ფართობი 236 250 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
მელიტოპოლის ბრძოლა
ბრძოლა
26 თებერვალს, რუსეთის ჯარებმა ქალაქის ადმინისტრაციულ შენობებზე რუსული დროშები აღმართეს. სტარუხის ცნობით, ქალაქში შეტაკებები კვლავ გრძელდებოდა, დაფიქსირდა ადგილობრივი თავდაცვის ძალებთან საცეცხლე შეტაკებები. მან ასევე განაცხადა, რომ ბრძოლები რუს და უკრაინულ ჯარებს შორის ღამითაც გაგრძელდა და 14 უკრაინელი ჯარისკაცი დაიჭრა. მერის, ივან ფედოროვის თქმით, შეფერხდა კომუნალური მომსახურება და დაზიანდა ადგილობრივი ონკოლოგიური კლინიკა.
27 თებერვალს რუსეთის ჯარებმა ქალაქის შიდა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიებს გაუხსნეს ცეცხლი. მოქალაქეების განცხადებით, დილის 5:00 საათზე ქალაქის ზოგიერთ რაიონში სროლის ხმა გაიგონეს; გავრცელებული ინფორმაციით, შეიქმნა 150 კაციანი რაზმები, რომლებიც ღამით ქუჩებში პატრულირებდნენ მასობრივ ძარცვებთან „საბრძოლველად“. მეორე დღეს, 28 თებერვალს, უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურის ინფორმაციით, რუსეთის საჰაერო და საარტილერიო ცეცხლმა დააზიანა სამაშველო განყოფილების შენობები, განადგურდა სამაშველო აღჭურვილობა. ადგილობრივმა თავდაცვის ძალებმა დღის განმავლობაში შეძლეს მერიის შენობის დაბრუნება, მერმა ივან ფედოროვმა განაცხადა, რომ რუსმა ჯარებმა თავდაპირველი დაკავების დროს შენობის დიდი ნაწილი გაანადგურეს. ვრცელდებოდა ცნობები საცალო მაღაზიების მასობრივი ძარცვების შესახებ.
1 მარტს, ხანმოკლე შესვენების შემდეგ, რუსულმა ძალებმა მზადება დაიწყეს მელიტოპოლსა და სხვა ქალაქებზე თავდასხმის განახლებისთვის. მერმა გაავრცელა მიმართვა, რომ მელიტოპოლი „არ დანებდებოდა“, მაგრამ რუსეთის ძალებმა წარმატებით დაიკავეს ქალაქი. ფედოროვმა ასევე ხაზი გაუსვა ქალაქში არსებულ ჰუმანიტარულ ვითარებას და თქვა, რომ ხალხს ბანკებიდან ფულის გამოტანის პრობლემები ჰქონდა და მოქალაქეებს მოუწოდა, რაციონალურად მოეხმარათ მარაგები, რადგან ბენზინის, დიზელის საწვავის, გაზის, ასევე საკვებისა და მედიკამენტების მარაგების შევსების საკითხები ჯერ კიდევ გადაუჭრელი რჩებოდა. შეერთებული შტატების თავდაცვის დეპარტამენტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა ასევე დაადასტურა, რომ მელიტოპოლი რუსულმა ძალებმა დაიბრუნეს.
შედეგები
2022 წლის 1 მარტს, ქალაქის აღებიდან მალევე, მელიტოპოლის მოქალაქეებმა ქალაქის სამხედრო ოკუპაციის წინააღმდეგ ქუჩაში საპროტესტო აქცია გამართეს. მომიტინგეებმა მსვლელობით ჩაიარეს და შიშველი ხელებით რუსული სამხედრო მანქანების კოლონის შეჩერება სცადეს.
10 მარტს რუსულმა ძალებმა მელიტოპოლის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორი ლეილა იბრაგიმოვა საკუთარ სახლში დააკავეს და გაურკვეველ ადგილას გადაიყვანეს. ერთი დღის შემდეგ, მელიტოპოლის მერი, ივან ფედოროვიც გაიტაცეს მათთან თანამშრომლობაზე უარის თქმისა და თავის კაბინეტში უკრაინის დროშის არჩამოხსნის გამო. რუსეთის ხელისუფლებამ ფედოროვის გაუჩინარებაზე კომენტარი არ გააკეთა, მაგრამ რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი თვითგამოცხადებული სახელმწიფოს — ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკის პროკურატურამ ის „ტერორისტულ საქმიანობაში“ დაადანაშაულა.
12 მარტს ზაპორიჟიის საოლქო ადმინისტრაციამ გაავრცელა ცნობა, რომ მერის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა ყოფილი მრჩეველი და ოპოზიციური ბლოკის წევრი გალინა დანილჩენკო. ოლგა გაისუმოვა, არასამთავრობო ორგანიზაცია „მელიტოპოლის კეთილსინდისიერი საზოგადოების“ ხელმძღვანელი და რუსული ძალების წინააღმდეგ საპროტესტო აქციის ორგანიზატორი, დღის განმავლობაში დააკავეს. 12 მარტს ასობით ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა მელიტოპოლის მერიასთან ფედოროვის გათავისუფლების მოთხოვნით გამართულ საპროტესტო აქციაში.
2022 წლის 13 მარტს უკრაინულმა ვებსაიტმა „უკრაინსკა პრავდამ“ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მელიტოპოლის საქალაქო საბჭოს ინფორმაციით, რუსეთის ფედერაციის საოკუპაციო ჯარები ცდილობდნენ ქალაქ მელიტოპოლიში უკანონოდ შეექმნათ საოკუპაციო ადმინისტრაცია. საკრებულომ უკრაინის გენერალურ პროკურორ ირინა ვენედიქტოვას უკრაინის სისხლის სამართლის კოდექსის 111-ე (ღალატის) მუხლით დანილჩენკოსა და მის პარტიულ ოპოზიციურ ბლოკზე წინასწარი გამოძიების დაწყების თხოვნით მიმართა. 13 მარტს რუსეთის სამხედრო მანქანებიდან მეგაფონებით გამოაცხადეს, რომ „მელიტოპოლის სამოქალაქო ადმინისტრაცია დანაშაულის თავიდან აცილებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის შენარჩუნების მიზნით დროებით კრძალავდა მიტინგებსა და დემონსტრაციებს. 18:00 საათიდან დილის 6:00 საათამდე ამოქმედდა კომენდანტის საათი“.
„უკრაინსკა პრავდას“ თანახმად, ახალი პროტესტების თავიდან ასაცილებლად, ოკუპანტებმა დაბლოკეს მელიტოპოლის ცენტრალური მოედანი. ასევე, ორი აქტივისტი დააკავეს და გაურკვეველი მიმართულებით წაიყვანეს.
16 მარტს პრეზიდენტ ზელენსკის ოფისმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მელიტოპოლის მერი ივან ფედოროვი სპეცოპერაციის შედეგად გაათავისუფლეს. გათავისუფლების შემდეგ ტელეფონით ესაუბრა პრეზიდენტს. 17 მარტს უკრაინის პრეზიდენტის პრესსამსახურის ხელმძღვანელმა დაშა ზარივნამ უკრაინული ტელეარხის პირდაპირ ეთერში აღნიშნა, რომ უკრაინამ ფედოროვის სანაცვლოდ რუსეთის არმიას გადასცა ცხრა დატყვევებული წვევამდელი (2002-2003 წლებში დაბადებულები).
22 აპრილს ფედოროვმა გაავრცელა ცნობა, რომ ოკუპაციის დროს ქალაქში პარტიზანებმა 100-ზე მეტი რუსი ჯარისკაცი მოკლეს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022) კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები
კოკაჩარკის რაიონი
კოკაჩარკის რაიონი (Distrito de Cocachacra) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის ისლაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 73 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 301 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 536 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ისლაის პროვინციის რაიონები
ტანეზრუფტი
ტანეზრუფტი (ბერბერ.: Taneẓṛuft (შიშის და წყურვილის მიწა); تنزروفت) — ქვიშოვან-ქვოვანი უდაბნო საჰარაში სამხრეთ ალჟირის და ჩრდილოეთ მალის ტერიტორიაზე, ერთ-ერთი ყველაზე უფრო უსიცოცხლო ადგილი დედამიწაზე. ზღვის დონიდან მისი მაქსიმალური სიმაღლეა 362 მეტრი.
ტანეზრუფტის პლატო აჰაგარის მთების დასავლეთი გაგრძელებაა, ქმნის კუესტური ჯაჭვის (ტასილი) რგოლის დასავლეთ ნაწილს, რომელიც შემდგარია მონოკლინულად დაფენილი დანალექი ქანებით, რომელიც წამოწეულია აჰაგარის და ტიბესტის ფერდოებზე. რეგიონი წარმოადგენს ქვოვან უდაბნოს (ჰამადა), რომლის სიღრმეში გაფენილია კრისტალური წყალგაუმტარი ქანები.
რეგიონის უწყლობა აიხსნება ღორღის თხელ ფენაში ნალექების სწრაფი აორთქლებით.
დასახლებული პუნქტები — ტაოდენი და ტაგაზა, არიან ქვამარილის მოპოვების ცენტრები და მდებარეობენ ტუარეგების საქარავნო გზებზე.
უდაბნოს ტერიტორიაზე გადის ტრანსსაჰარული მაგისტრალის განშტოება (მონაკვეთი ბეშარი (ალჟირი) — გაო (მალი)).
მოსახლეობის რაოდენობა მცირეა და ძირითადად წარმოდგენილია ტუარეგებით.
ტანეზრუფტის უდაბნოს ცენტრში არსებულ ინ-ეზანის გროტში ნაპოვნი იქნა კლდეზე შესრულებული ნახატები.
სქოლიო
კატეგორია:საჰარა კატეგორია:ალჟირის უდაბნოები კატეგორია:მალის უდაბნოები
საქართველოს სოკოები (წიგნი)
საქართველოს სოკოები — საქართველოში გავრცელებული სოკოების სარკვევი, რომლის ავტორია ქართველი მიკოლოგი ივანე ნახუცრიშვილი. გამოიცა 2007 წელს არჩილ ღიბრაძის რედაქტორობითა და თანაავტორობით.
სარკვევი მოიცავს სოკოების ზოგად დახასიათებას — სოკოთა აგებულება, გამრავლება, გავრცელება, კვებითი ღირებულება, საჭმელი და შხამიანი სოკოების ერთმანეთისაგან გარჩევის წესი, ცნობები სოკოთი მოწამვლის ხასიათისა და პირველადი დახმარებისა შესახებ. აგრეთვე განხილულია სოკოს ხელოვნურად მოშენებისა და გადამუშავების საკითხები და მისგან კერძების მომზადების წესი.
სახელმძღვანელოში აღწერილია საქათველოში გავრცელებულ სოკოთა 201-მდე სახეობა, რომელთაგან 122 საჭმელია, 22 პირობითად საჭმელი, 24 შხამიანი და 33 საჭმელად უვარგისი. თითოეულ სოკოს თან ახლავს ქართული, ლათინური და რუსული დასახელებები და ფერადი ილუსტრაციები. იმ სოკოთა სახელები, რომლებიც არ იყო ცნობილი, თარგმნილია ლათინურიდან და რუსულიდან.
სქოლიო
კატეგორია:წიგნები ბიოლოგიის შესახებ კატეგორია:2007 წლის წიგნები
უარტე-არაკილი
უარტე-არაკილი (Huarte-Araquil; Uharte-Arakil) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ლა-ბარანკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 38 კმ². მოსახლეობა — 789 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ჯ. რ. რ. ტოლკინი: მხატვარი და ილუსტრატორი
„'''ჯ.რ.რ. ტოლკინი: მხატვარი და ილუსტრატორი'''“ — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ნახატების და ილუსტრაციების კრებული, გამოცემული 1995 წელს. გამოვიდა უეინ გ. ჰემონდის და კრისტინა სკალის რედაქციით.
გამოცემაში შეტანილია 200 რეპროდუქცია - მათ შორის, „მისტერ ბლისის“, „შობის ბაბუის წერილების“ და სხვათა ილუსტრაციები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინი კატეგორია:1995 წლის წიგნები
აგნატები (რომი)
აგნატები (agnatus) — რომის სამართალში ოჯახის ყველა თავისუფალი წევრი, მამის მხრივ ერთი წინაპრის ჩამომავალნი და ისინიც, ვინც ქორწინების ან შვილად აყვანის შედეგად შეემატნენ ოჯახს (ცოლი, ვაჟიშვილები და შვილიშვილები ცოლებითურთ, გაუთხოვარი ქალიშვილები და შვილიშვილები). აგნატები ემორჩილებოდნენ ოჯახის უფროსს (familia). თორმეტი ტაბულის კანონების მიხედვით, გარდაცვლილთა ქონება აგნატებს რჩებოდათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაული სამართალი
ბრაუნასი
ბრაუნასი (Braúnas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 425 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუანიაინსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 030 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.3 კმ²-ზე. ფართობი 378 318 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Index Fungorum
Index Fungorum — საიტი, რომელიც უზრუნველყოფს წვდომას მიკოლოგიური ტაქსონების სამეცნიერო სახელწოდებების მონაცემთა ბაზასთან და აგრეთვე მიკოლოგ-სისტემატიკოსებთან, რომლებიც ამ სახელწოდებების ავტორები არიან. საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტია. Index Fungorum მეტწილად პროექტ International Plant Names Index-ის ანალოგიაა.
სქოლიო
კატეგორია:საიტები კატეგორია:მიკოლოგია
აგნატები (გერმანია)
აგნატები (agnatus) — გერმანელ ხალხთა სამართალში — მამის მხრივ სისხლით ნათესავი მამაკაცები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის სამართალი
ურდიაინი
ურდიაინი (Urdiáin; Urdiain) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ლა-ბარანკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15,37 კმ². მოსახლეობა — 661 კაცი (2020 წ.).
კილდინ-საამური ენა
დამწერლობა
კილდინ-საამური დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 44 ასო–ნიშანს (გრაფემას).
კატეგორია:საამური ენები
მუედა
მუედა (Moeda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 812 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაგუარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 689 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.23 კმ²-ზე. ფართობი 155 112 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
მომთაბარე შაშვი
მომთაბარე შაშვი (Turdus migratorius) — ფრინველი შაშვისებრთა ოჯახისა. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკაში. ხშირად გვხვდება დასახლებული პუნქტების, მათ შორის ქალაქების ბაღებსა და პარკებში.
აღწერა
მცირე ზომის მგალობელი ფრინველია. მისი სხეულის სიგრძეა 20–28 სმ, მასა 77 გრამამდე. სხეულის აგებულება უფრო მკვრივია, ფორმით რამდენადმე ბოლოშავას (Turdus pilaris) წააგავს. თავის, ფრთების, სხეულის ზედა ნაწილის და კუდის შეფერილობა მუქი რუხი, თითქმის შავია. მკერდი და მუცელი ნარინჯისფერ-წითელია, კონტრასტულად გამოიყოფა მუქი ზურგისაგან. ყელი თეთრია, აყრია მრავალი შავი ლაქა. კუდის ქვედა ნაწილი და დამფარავი ბუმბული ჭუჭყიანი თეთრი ფერისაა. თვალის გარშემო თეთრი ბუმბულის წყვეტილი წრე გააჩნია. მხოლოდ გახუნებულ მამლებს აქვთ ბუმბულის წვერები თეთრი. ნისკარტი წვრილია, ფერად ყვითელი, ზამთარში შედარებით მუქია. კუდი შედარებით გრძელია, ზემოდან გვერდების მხრიდან დაფარულია თეთრი ლაქებით. დედალს უფრო მეტად მკრთალი შეფერილობა აქვს, უმთავრესად თავის მხარეებში, თუმცა, საერთოდ, მამალს ჰგავს. ახალგაზრდა ფრინველები დედალს წააგავენ, მათი ნისკარტი პირველ წელს უფრო მუქია. მომთაბარე შაშვი შაშვისებრთა უმსხვილესი წარმომადგენელია ამერიკის კონტინენტზე.
გამრავლება
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბარტყი სქესობრივ სიმწიფეს დაბადებიდან მეორე წელს აღწევენ. გამრავლების სეზონი აპრილიდან აგვისტომდე გრძელდება; როგორც წესი მომთაბარე შაშვები 2 (იშვიათად 3) თაობას იძლევიან. მიგრაციისას მამლები რამდენიმე დღით ადრე ჩადიან ბუდობის ადგილებში, ვიდრე დედლები. წყვილებს სწრაფად ქმნიან. დედალი თვითონ იწყებს ჯამისებური ბუდის აგებას. მშენებლობას ჩვეულებრივ 5–7 დღე სჭირდება, სამშენებლო მასალად იყენებენ გამხმარ ტოტებს, რომლებსაც ბალახითა და თიხით ამაგრებს. ამის გარდა შეიძლება გამოიყენონ მცირე ზომის ნაგავი, მაგალითად ქაღალდი. ბუდეს აშენებენ ხის ორკაპა ტოტებზე, ბუჩქების რბილ ფოთლებზე ან შენობათა ნიშებზე, მიწიდან 2–7 მეტრ სიმაღლეზე. დედალი დებს 3–6 (უფრო ხშირად 4) ცისფერ კვერცხს წინწკლების გარეშე, რომლის ზომებია 28,4–30,3 х 20,5–21,4 მმ და იწონის 6,3 გრამს. პირველ ჯერზე დედალი კვერცხმდებლობას გაზაფხულზე, წლის პირველ ნახევარში, ბუდის აშენებიდან 3–4 დღეში იწყებს, ერთი კვერცხის სიხშირით დღეში. მაგალითად, ნიუ-იორკის შტატის ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილში დაკვირვებების შედაგად აღმოჩნდა, რომ პირველი ბუდობა მიმდინარეობს 6 აპრილიდან 24 ივლისამდე. ინკუბაცია 12–14 დღე-ღამე გრძელდება; კრუხობს მხოლოდ დედალი, ამ დროს იგი 40 წუთის განმავლობაში ზის, შემდეგ ნისკარტის კვერცხებს გადააბრუნებს და მიფრინავს გამოსაკვებად. მამალმაც შეიძლება მოუტანოს კრუხად მყოფს საკვები, თუმცა ასეთი ქცევა ძირითადად არ ახასიათებთ. ბარტყები სრულიად შიშვლები და უმწეონი იჩეკებიან. მათზე ორივე მშობელი ზრუნავს და კვებავს მათ. ერთო კვირის განმავლობაში დედალი მუდმივად ბუდეშია და ბარტყებს ათბობს; ხოლო ამპერიოდის შემდეგ ღამით ტოვებს მას. 13 დღის ასაკში ბარტყები ფრენას იწყებენ, თუმცა 3 კვირამდე ბუდის ახლოს იმყოფებიან და მშობელთა მიერ იკვებებიან. მალევე მას შემდეგ, რაც ბარტყები დაფრთიანდებიან, დედალი მეორე ბუდის შენებას იწყებს, რომელიც ხშირად წინა ბუდესთან შედარებით მაღლა მდებარეობს.
კვება
250პქ|მინი|მარჯვნივ|მამალი იკვებება მწერებითა და მცენარეთა ნაყოფებით. რაციონში უპირატესობის მინიჭება დამოკიდებულია განსაზღვრულ პერიოდში სხვადასხვა საკვების ხელმისაწვდომობაზე: მაგალითად, გაზაფხულზე რაციონის 90%-ს ცხოველური საკვები შეადგენს, ხოლო მცენარეული მხოლოდ 10%-ს, ხოლო შემდგომით ეს მნიშვნელობები იცვლება ადგილ-ადგილ. მწერებს შორის ჭამს ბზუალა ხოჭოებს, ქერცლფრთიანებს, ცხვირგრძელებს, ფირფიტულვაშა ხოჭოებს, ჭიანჭველებს, ტკაცუნა ხოჭოებს და სხვ. მცენარეულ საკვებში შედის ალუბლის, შინდის, თუთუბოს, მოცვის, ჟოლოსა და მაყვლის კენკრა. საკვების ძიებისას დარბის ველებზე და პერიოდულად ჩერდება, უსმენს გარშემო არსებულ ხმებს; ან აგროვებს ძირს დაყრილ ნაყოფებს.
სიცოცხლის ხანგრძლივობა
კვლევებმა აჩვენა, რომ მომთაბარე შაშვების მხოლოდ 25% რჩება ცოცხალი ადრეულ ასაკში, საშუალოდ ცოცხლობენ 2 წლამდე, ხოლო მაქსიმალური ასაკი 14 წელს შეადგენს.
ქვესახეობები
ცნობილია მომთაბარეს შაშვის 6 ქვესახეობა:
სქოლიო
კატეგორია:შაშვი
კარმეზია
კარმეზია (Carmésia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 663 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუანიაინსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 446 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.44 კმ²-ზე. ფართობი 259 103 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯ. რ. რ. ტოლკინი: ბიოგრაფია
„'''ჯ.რ.რ. ტოლკინი: ბიოგრაფია'''“ (J.R.R. Tolkien: A Biography) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ცნობილი ბიოგრაფის, ჰამფრი კარპენტერის წიგნი. პირველად გამოიცა 1977 წელს და წარმოადგენს ტოლკინის მიმოწერის, ლექსები და სხვა იშვიათი - მაგალითად, „ბეჭდების მბრძანებლის“ ხელნაწერერების - კრებულს. თავდაპირველად დაიბეჭდა George Allen & Unwin-ის, შემდეგ კი – Houghton Mifflin Company-ს მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინი კატეგორია:1977 წლის წიგნები
ფრედი (ფეხბურთელი, 1983)
ფრედი (Fred; დ. 3 ოქტომბერი, 1983, ტეოფილუ-ოტონი) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობს ბრაზილიურ კლუბ ატლეტიკო მინეიროში. კარიერა დაიწყო მშობლიურ ბრაზილიაში. 2005-2009 წლებში გამოდიოდა ფრანგულ „ლიონში“, რომელთან ერთადაც ზედიზედ სამჯერ მოიგო საფრანგეთის ჩემპიონატი. ის შერჩეული იქნა ბრაზილიის ნაკრების შემადგენლობაში 2006 წლის მსოფლიო თასზე სათამაშოდ. ფრედმა ჯგუფურ ეტაპზე ერთი გოლი გაიტანა. იგივეს გამეორება მან მოახერხა მხოლოდ რვა წლის შემდეგ, ბრაზილიაში გამართულ ჩემპიონატზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ფლუმინენსეს ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მინეიროს ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიონის ოლიმპიკის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2007 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
შირბახტისებრნი
შირბახტისებრნი (Pedaliaceae) — ყვავილოვან, ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ძირითადად, ერთწლიანი ან მრავალწლიანი ბალახები, უფრო იშვიათად — ბუჩქები და მცირე ზომის ხეები; ხასიათდებიან მცენარის ყველა ნაწილზე წებოვანი ჯირკვლოვანი ბეწვების არსებობით. ამ ოჯახის მცენარეები მწერებით დამტვერვას არის შეგუებული, რაზეც მიუთითებს ყვავილის კაშკაშა ფერებში შეფერილი გვირგვინი და მათი ფურცლების ქვედა ნაწილებზე ზოლებისა და ხალების არსებობა. ნაყოფები მრავალგვარია, მაგრამ ყველაზე ხშირად ესაა ხოლმე ცილინდრული კოლოფი, რომელიც წვეროზე იხსნება.
ამ ოჯახის სისტეტიზაციაში იყო პრობლემები, ახლო წარსულში მათ ათავსებდნენ რიგში Scrophulariales კრონქვისტის სისტემით და ფარულთესლოვნების ფილოგენეზური ჯგუფების სისტემით კი — რიგში Lamiales.
კრონქვისტი ოჯახს Martyniaceae აგრეთვე ათავსებდა ოჯახში Pedaliaceae, მაგრამ ფილოგენეზურმა კვლევებმა აჩვენეს, რომ ეს ოჯახები არაა ახლო მონათესავე და ფარულთესლოვნების ფილოგენეზური ჯგუფების სისტემით ისინი ცალ-ცალკე განიხილება.
ორივე ამ ოჯახს ახასიათებს ლორწოვანი ბუსუსების არსებობა, რაც მათ ღეროებსა და ფოთლებს შეხებაზე წებოვანს ხდის, ასევე ორივე ამ ოჯახს ხშირად გააჩნიათ კაუჭებიანი ან რქებიანი ნაყოფები.
სეზამი (Sesamum indicum) ერთ-ერთი წარმომადგენელია შირბახტისებრთა ოჯახისა, რომელსაც დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა გააჩნია.
ლიტერატურა
კატეგორია:შირბახტისებრნი
კატენინოვსკი (სტერლითამაქის რაიონი)
კატენინოვსკი  (Катениновка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუგანაკი, რომელიც დაშორებულია 4 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (67%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
არტემ არონიშიძე
არტემ არონიშიძე (ფსევდონიმი — იან პილეცკი; დ. 20 ოქტომბერი, 1891, სოფ. კონჭკათი — გ. 22 აპრილი, 1950) — ქართველი სამხედრო პირი.
ბიოგრაფია
არტემ არონიშიძე დაიბადა 1891 წლის 20 ოქტომბერს სოფელ კონჭკათში (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი). საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ თბილისის იუნკერთა სკოლაში სწავლობდა. 1913 წელს იყო უმცროსი ოფიცერი და თბილისის ფეხოსანთა პოლკში მსახურობდა, რომელიც მეფის არმიაში შემავალ პოლკს წარმოედგენდა, მაგრამ ძირითადად ქართველებით იყო დაკომპლექტებული. პირველ მსოფლიო ომში არტემ არონიშიძე კავკასიის ფრონტზე იბრძოდა თურქეთის წინააღმდეგ ახულგოს 261-ე ქვეითი პოლკის შემადგენლობაში. ამ დროს მიანიჭეს კაპიტნის ჩინი და წმ. ანას IV ხარისხის ორდენი (1917). საქართველოს დამოუკიდებლობის წლებში (1918–1921 წწ.) არტემ არონიშიძე ქართველ ახალგაზრდებს წვრთნიდა სამხედრო საქმეში და სამხედრო ჯგუფებს აყალიბებდა.
საქართველოზე ბოლშევიკების თავდასხმისას აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნიდ დასაცავად გამართულ ბრძოლებში. იგი ერთ-ერთ იმ უკანასკნელ ბატალიონს ხელმძღვანელობდა, რომელმაც უზრუნველყო მენშევიკური მთავრობის ბათუმიდან საზღვარგარეთ უსაფრთხოდ გამგზავრება, შემდეგ კი თავადაც დატოვა სამშობლო. არტემ არონიშიძე სხვა ქრთველ ემიგრანტებთან ერთად თავდაპირველად კონსტანტინოპოლში მოხვდა, სადაც ქართველი ოფიცრები უმძიმეს პირობებში აღმოჩდნენ, არ ჰქონდათ ცხოვრების ელემენტარული სახსრები, მაგრამ ეს დიდხანს არ გაგრძელებულა. პოლონეთის მთავრობის მიწვევით 1922 წელს ქართველ ემიგრანტ ოფიცერთა საკმაოდ დიდი ჯგუფი, მათ შორის არტემ არონიშიძეც, პოლონეთში ჩავიდა. რემბერტუვში (პოლონეთი) არტემ არინიშიძემ გაიარა 3-თვიანი კურსები. აღმოაჩნდა ლინგვისტური ნიჭი და სწრაფად აითვისა პოლონური ენა. ამის შემდეგ იგი წლების მანძილზე მსახურობდა ტორუნში, 63-ე პოლკში, რომელიც მე-4 სახმელეთო დივიზიას ეკუთვნოდა.
1927 წელს არტემ არონიშიძემ ცოლად შეირთო პოლონელი ქალი, ლიდია, რომელიც ფეხოსანთა მე-4 დივიზიის შტაბის უფროსის, ლუციან სტალის ქვრივი იყო, პირველი ქორწინებიდან მას ორი გოგონა — რომანა და ქრისტინა ჰყავდა. მალე არტემს და ლიდიას საერთო შვილი, იურეკი (იეჟი) შეეძინათ. 1934 წელს არტემ არონიშიძემ კვლავ გაიარა რემბერტუვის საოფიცრო კურსები და მაიორის წოდება მიიღო. პოლონეთზე გერმანელების თავდასხმამდე იგი აღმოსავლეთ პრუსიასთან პოლონეთის საზღვარზე დაბანაკებულ პოლკს ხელმძღვანელობდა. 1939 წლის აგვისტოს ბოლოს ვარშავაში ჩავიდა უმაღლეს სამხედრო აკადემიაში სწავლის გასაგრძელებლად, მაგრამ ომის დაწყებამ შეუშალა ხელი. არტემ არონიშიძე ვარშავის დამცველთა რიგებში ჩადგა. მისი ბატალიონი იცვდა ვარშავას ქალაქის კაპიტულციამდე. გამოჩენილი მამაცობისათვის დივიზიის გენერლის, არმია „ვარშავის“ სარდლის — იულიუს რომელის ბრძანებით არტემ არონიშიძე უმაღლესი სამხედრო ორდენით „ვირტუტი მილიტარით“ დააჯილდოვეს. კაპიტულაციის შემდეგ იგი თავის ხელქვეითებთან ერთად გერმანელებს ჩაბარდა ტყვედ. ტყვეობა დრეზდენთან ახლოს გაატარა.
1942 წელს, როდესაც გერმანელებმა ქართველები გაათავისუფლეს, ვარშავაში დაბრუნდა. ჯერ მუშად მუშაობდა, შემდეგ არმია კრაიოვაში შევიდა და იან პილეცკის ფესვდონიმით იბრძოდა. აქტიურად და კონსპირაციულად მონაწილეობდა ვარშავის აჯანყებაში. 1945 წლის მარტში არტემ არონიშიძეს კვალს ნკვდ–მ მიაგნო, დააპატიმრეს და პიეტრკოვოს ციხეში ჩასვეს, სადაც მოხდა მისი იდენტიფიკაცია, რომ იგი არტემ არონიშიძე იყო და არა იან პილეცკი. ნკვდ–მ იგი ლოძის უშიშროების სამსახურს ჩააბარა და თავის მხრივ პოლონეთის უშიშროებამაც დაკითხა. მათი მიზანი იყო, რომ დაედგინათ არტემ არონიშიძე იბრძოდა როგორც წითელი არმიის, ასევე პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის წინააღმდეგაც. 1945 წლის ივლისში ლუბელის მთავრობამ ამინისტია გამოაცხადა და არტემ არონიშიძის მეუღლის ლიდიას ენერგიული ჩარევის (რაც ქრთამის მიცემაში გამოიხატა) შედეგად 1945 წლის სექტემბერში გაათავისუფლეს. გათავისუფლების შემდეგ პოლონეთის სახალხო მილიციაში სამსახური შესთავაზეს, რაც ავტომატურად მისთვის პოლკოვნიკის წოდების მინიჭებასაც ნიშნავდა, მაგრამ ეს შეთავაზება არტემ არონიშიძემ მთავრობისგან, რომელსაც სამართლიანად არ თვლიდა, არ მიიღო. ცოტა ხნის შემდეგ იგი შკლარსკიე პორემბოში (ქვემო სილეზია) პანსიონატის დირექტორად დანიშნეს. 1949 წელს არტემ არონიშიძეს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს. გარდაიცვალა 1950 წლის 22 აპრილს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1950 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მორიც შლიკი
ფრიდრიხ ალბერტ მორიც შლიკი (Friedrich Albert Moritz Schlick; დ. 14 აპრილი, 1882, ბერლინი — გ. 22 ივნისი, 1936, ვენა) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი და ფიზიკოსი, ლოგიკურის პოზიტივიზმის წარმომადგენელი, ვენის წრის ფუძემდებელი. ფილოსოფიისა და ფიზიკის პროფესორი როსტოკის (1917-20), კილის (1921-22), ვენისა (1922-36) და კალიფორნიის (1931-32) უნივერსიტეტებში. შლიკის ფილოსოფიურ ევოლუციაში გამოიყოფა ორი ძირითადი პერიოდი: კრიტიკული რეალიზმის პერიოდი, როდესაც ტრადიციული ლოგიკის საფუძველზე ამუშავებდა შემეცნების ზოგად თეორიას, და ლოგიკური ემპირიზმის (შლიკის ტერმინოლოგიით — „თანამიმდევრული ემპირიზმის“) პერიოდი, როდესაც იგი ლოგიკური პარალელიზმის პოზიციებიდან ამუშავებდა მეცნიერული ლოგიკის ცალკეულ პრობლემებს, სახელდობრ: არსებობის, ემპირიული ვერიფიკაციის, მიზეზობრიობის, ალბათობის, ანალიზურ და სინთეზურ მსჯელობათა ბუნების საკითხებს. შლიკმა ემპირიზმის თვლასაზრისით განიხილა აგრეთვე სიცოცხლისა და ეთიკურ ღირებულებათა პრობლემები.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ავსტრიელი ფიზიკოსები
ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონი
ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონი (Albert Abraham Michelson; დ. 19 დეკემბერი, 1852, სტრელნო — გ. 9 მაისი, 1931, პასადენა) — ამერიკელი ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
ცნობილი ამერიკელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის პირველი ლაურეატი ამერიკაში, ფიზიკური ოპტიკის თვალსაჩინო სპეციალისტი, ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონი დაიბადა 1852 წლის 19 დეკემბერს გერმანია-პოლონეთის სასაზღვრო ქალაქ სტრელნოში (პოლონეთი), წვრილი ვაჭრის ოჯახში. ორი წლის შემდეგ მისი ოჯახი გადასახლდა ჩრდილოეთ ამერიკაში, სან-ფრანცისკოსთან ახლოს მდებარე პატარა ქალაქ მერფის-კემპში. მშობლებმა პატარა ალბერტი სასწავლებლად სან-ფრანცისკოში გაგზავნეს. იგი ცხოვრობდა საშუალო სასწავლებლის დირექტორთან, რომელიც ერთდროულად საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მასწავლებელიც იყო. მაიკელსონი ბავშვობიდანვე ჩაება შრომაში. გაკვეთილების შემდეგ მას ევალებოდა სასკოლო ლაბორატორიის მეთვალყურეობა. ამ გარემოებამ მაიკელსონს ლაბორატორიული ხელსაწყოები შეაყვარა.
შეუპოვარი დაჟინებით მაიკელსონმა 1870 წელს ჩრდილო ამერიკის XVIII პრეზიდენტი უ. გრანტი აიძულა მისთვის ერთი დამატებითი ადგილი დაეშვათ საზღვაო აკადემიაში. აკადემიის დამთავრების შემდეგ, 1873 წელს მაიკელსონი დანიშნეს ფიზიკისა და ქიმიის მასწავლებლად ანაპოლისში. ამ პერიოდს ეკუთვნის მისი პირველი, მაგრამ შესანიშნავი ექსპერიმენტული გამოკვლევა სინათლის სიჩქარის გაზომვაზე.
1874 წელს მაიკელსონმა მეურლესთან ერთად კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით იმოგზაურა ევროპაში და გაეცნო ჰაიდელბერგის, მერლინისა და პარიზის უნივერსიტეტებს; იგი იმ დროს გამოჩენილ ფიზიკოსებთან იწვრთნებოდა ექსპერიმენტულ ფიზიკაში. პარიზში მან შეადგინა ნახაზები ხელსაწყოსი, რომლის საშუალებითაც შემდეგ განსაკკუთრებით ღირშესანიშნავი შედეგები მიიღო. ამ შედეგებზე დაყრდნობით ა. აინშტაინმა ფარდობითობის თეორია შექმნა.
ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონის შრომები
1892 წელს მაიკელსონი მიიწვიეს ჩიკაგოში, ახლადგახსნილ უნივერსიტეტში - ასპირანტების ხელმძღვანელად, მაგრამ მალე გამოირკვა, რომ კოლექტივში მუშაობა, ახალგაზრდა დისერტანტების ხელმძღვანელობა, მათი მეცნიერული აღზრდა მოითხოვდა იდეების გაზიარებას. დროის დახარჯვას და მათგან დროდადრო „უსიამოვნო“ საუბრის მოსმენას. ამიტომ, როგორც ეს იმ დროს ბურჟუაზიულ მეცნიერებს ჩვევოდათ, მაიკელსონმა კარჩაკეტილი და ინდივიდუალური მუშაობა ირჩია. ალბათ ეს ასეც გაგრძელდებოდა, რომ მას ასისტენტის თანამდებობაზე სამუშაოდ რობერტ მილიკენი არ მიეწვია. მაკლეინმა ასპირანტთა მოვლა-პატრონობა მილიკენს გადააბარა, თვითონ კი მხოლოდ სამეცნიერო - კვლევით საქმიანობას მიჰყო ხელი და თან ლექციებსაც კითხულობდა, სამუშაოს დამთავრების შემდეგ მისდევდა სპორტს, გგანსაკუთრებით ჩოგბურთს, იგი შესანიშნავად ხატავდა და უკრავდა ვიოლინოზე.
1881 წელს თავის მიერ გამოგონებული ინტერფერომეტრით იგი სხივებს ორი სხვადასხვა მიმართულებით უშვებდა. არეკვლის შემდეგ სხივები ხელსაწყოში ბრუნდებოდა. მაიკელსონის მოსაზრებები სავსებით დაადასტურა 1905 წელს ა. აინშტაინის მიერ გამოქვეყნებულმა ფარდობითობის თეორიამ.
ალბერტ მაიკელსონი გარდაიცვალა 1931 წლის 9 მაისს, 79 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
დეან-ვალდივიას რაიონი
დეან-ვალდივიას რაიონი (Distrito de Deán Valdivia) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის ისლაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 13 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 420 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 48 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 134.08 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ისლაის პროვინციის რაიონები
ანდროგენები
ანდროგენი — ნებისმიერი ბუნებრივი ან სინთეზური სტეროიდული ჰორმონი, რომელიც არეგულირებს ხერხემლიანებში მამრობითი მახასიათებლების განვითარებას და შენარჩუნებას ანდროგენის რეცეპტორებთან შეკავშირების გზით. ეს მოიცავს მამაკაცის პირველადი სასქესო ორგანოების ემბრიოლოგიურ განვითარებას და მამაკაცის მეორადი სქესის მახასიათებლების განვითარებას პუბერტატში. ანდროგენები სინთეზირდება სათესლე ჯირკვლებში, საკვერცხეებსა და თირკმელზედა ჯირკვლებში.
ანდროგენები იზრდება როგორც მამაკაცებში, ასევე ქალებში პუბერტატის პერიოდში. მამაკაცებში მთავარი ანდროგენი არის ტესტოსტერონი. დიჰიდროტესტოსტერონი (DHT) და ანდროსტენედიონი თანაბარი მნიშვნელობისაა მამრობითი სქესის განვითარებაში. DHT საშვილოსნოში იწვევს პენისის, სკროტუმის და პროსტატის დიფერენციაციას. ზრდასრულ ასაკში, DHT ხელს უწყობს გამელოტებას, პროსტატას და ცხიმოვანი ჯირკვლის აქტივობას.
ადამიანი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა
ადამიანი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა (Moneyball) — რეჟისორ ბენეტ მილერის 2011 წლის ბიოგრაფიული სპორტული დრამა. ფილმი ჰყვება ისტორიას ბეისბოლის მწვრთნელი ბილი ბინისა, რომელმაც გადაწყვიტა მათემატიკურ-სტატისტიკური მეთოდით შეერჩია მოთამაშეები და ასე მოეგო ჩემპიონატი. ფილმმა მიიღო ოსკარის ექვსი მათ შორის საუკეთესო ფილმისთვის და ოქროს გლობუსის ოთხი ნომინაცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2011 წლის ფილმები კატეგორია:ფილმები სპორტის შესახებ კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები კატეგორია:წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ბენეტ მილერის ფილმები
ოლეგ იესაიანი
ოლეგ იესაიანი (Օլեգ Եսայան; დ. 12 ნოემბერი, 1946) — სომეხი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. ამჟამად უკავია რუსეთის ფედერაციაში სომხეთის რესპუბლიკის ელჩის თანამდებობა. მან რწმუნებათა სიგელი რუსეთის პრეზიდენტ დიმიტრი მედვედევს 2010 წლის 5 თებერვალს გადასცა.
იესაიანი მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და მთიანი ყარაბაღის ეროვნული კრების ყოფილი სპიკერია. აგრეთვე სომხეთის ფასიანი ქაღალდების კომისიის თავმჯდომარე და სომხეთის ელჩი ბელარუსში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:სომეხი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
სიორდია
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ლაფანყურელი მოლექსეები
ლაფანყურელი მოლექსეები — 1991 წელს 1000 ეგზემპლიარად გამოცემული წიგნი. რომელშიც მოცემულია თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურის პოეტთა და ხალხურ მთქმელთა ბიოგრაფიები და მათი შემოქმედება. წიგნში ასევე ვაწყდებით მნიშვნელოვან ისტორიულ ცნობებს ლოპოტის ხეობის შესახებ. წიგნის შემდგენლები არიან იოსებ მთიბელაშვილი და ზინა მჭედლური.
ლიტერატურა
კატეგორია:1991 წლის წიგნები
კოლუნა (მინას-ჟერაისი)
კოლუნა (Coluna) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 691 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუანიაინსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 024 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.89 კმ²-ზე. ფართობი 348 492 კმ²-ია.
აგნოზია
აგნოზია (ἀ და ) — საგანთა პირთა და მოვლენათა ცნობის უნარის ნაწილობრივი ან სრული დაკარგვა, რომლის დროსაც ცნობიერება შენარჩუნებულია, ხოლო ელემენტარული მგრძნობელობა შეიძლება უმნიშვნელოდ იყოს დაქვეითებული. იწვევს თავის ტვინის ქერქის მარცხენა (ცაციებისათვის მარჯვენა) ჰემისფეროს ორგანოს დაზიანება. განარჩევენ აგნოზიის სახეობათა ორ ჯგუფს: აგნოზია გარე გამღიზიანებლისა და აგნოზია საკუთარი სხეულის მიმართ.
პირველ ჯგუფში შედის:
მეორე ჯგუფში შედის:
ლიტერატურა
* კატეგორია:ნეიროფიზიოლოგია კატეგორია:სიმპტომები
ადუნაიკი
ადუნაიკი (Adûnaic) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ნუმენორელთა ენა.
Ê Avradî Ârî 'nAmân! Yakalubim minal-inzîl, Anâkhi aglar anGimil. Adûnad êphalak tûdân Ugrô arahhata batân. 'nAnâi thânîya dâurdalad Îdôn Azrazê, Azranad.
ისლაის რაიონი
ისლაის რაიონი (Distrito de Islay) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის ისლაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 926 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 384.08 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ისლაის პროვინციის რაიონები
პიედადი-დუს-ჟერაისი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 640 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.87 კმ²-ზე. ფართობი 259 638 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ანსოაინი
ანსოაინი (Ansoáin; Antsoain) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 2 კმ². მოსახლეობა — 10 836 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
დიხაშ კოჩი
დიხაშ კოჩი („მიწის კაცი“) — ავსული ჯუჯა მეგრულ მითოლოგიაში. ტანით ჭინკის ოდენაა, და ჭინკის მსგავსად ადამიანის სახისაა. ეს სახელი იმიტომ ჰქვია, რომ ვერტიკალურად ვერ დადის, და ოთხზე დგას და ისე მოძრაობს. ჩნდება ხოლმე სოფლებში, სადაც სახლები მრავლადაა, და ხშირად სახლის ეზოებშიც იმალება ხოლმე. ზოგჯერ კაცს სოფლის გზებზეც ხვდება. რადგან ის ნელ-ნელა მოძრაობს, თავის მსხვერპლს იშვიათად იჭერს და ადამიანიც ადვილად გადაურჩება ხოლმე. ქვეითად მიმავალთ ფეხებშუა უძვრება და ცდილობს წააქციოს; თუ მხედარს შეხვდა, აღვირს წაავლებს ხელს და ცხენს ფეხის გადადგმის საშუალებას არ აძლევს. არის შემთხვევებიც, როდესაც დიხაშ კოჩს ადამიანი ჭკუიდან შეუშლია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეგრული მითების პერსონაჟები კატეგორია:ჯუჯები
აფხაზეთის რესპუბლიკა
აფხაზეთის რესპუბლიკა (Аԥсны́ Аҳәынҭқа́рра, Республика Абхазия) — ნაწილობრივ აღიარებული სეპარატისტული რესპუბლიკა ფორმირებული საქართველოს ტერიტორიაზე, (იმეორებს ყოფილი აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის საზღვრებს). აღიარებულია გაეროს 5 ქვეყნისა რუსეთის ფედერაცია (26 აგვისტო, 2008), ნიკარაგუა (5 სექტემბერი, 2008), ვენესუელა (10 სექტემბერი, 2008), ნაურუ (15 დეკემბერი, 2008), სირია (29 მაისი, 2018) და სხვა ასევე ნაწილობრივ აღიარებული თუ არაღიარებული ქვეყნების მიერ.
ისტორია
===მოვლენები რუსეთის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ (23 თებერვალი, 1917 — 6 მარტი, 1921)=== 1916 წლისთვის მეფის ხელისუფლების დროს აფხაზებს ქართველების მიმართ გააჩნდათ ყველაზე თბილი დამოკიდებულება. ყველაფერი მას შემდეგ შეიცვალა, რაც მოხდა თებერვლის რევოლუცია, რუსეთში დამყარდა დროებითი მთავრობა და საქართველოში ქართველმა სამღვდელოებამ მოითხოვა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენა.
ილორის ადგილობრივ ეკლესიაში გაიმართა კრება, სადაც კრებულის დაუსწრებლად საზოგადოებამ მღვდელ დიაკვნების გაძევება დაადგინა, ხოლო ქართული წირვა-ლოცვის მაგივრად კვლავ რუსული გაისმოდა.
ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომიტეტის კომისარმა ა. ჩხენკელმა მიიღო სამურზაყანოელი სამღვდელოებისაგან წერილი, სადაც ისინი სთხოვდნენ ქართულ მხარეს გამოეგზავნათ დელეგატები, რათა დასწრებულიყვნენ 4 ივნისის სამურზაყანოელთა და აფხაზთა ყრილობას, რომელზეც უნდა გადაწყვეტილიყო აფხაზეთის ეკლესიის ავტოკეფალიის საკითხი.
4 ივნისს გალში შედგა სამურზაყანოს კრება, რომელსაც 2000 კაცზე მეტი ესწრებოდა. სამურზაყანოელმა სამღვდელოებამ აფხაზი სამღვდელოებისაგან შეუთანხმებლად კრებაზე გადაწყვიტეს საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიის წიაღში დარჩენა.
სოხუმის აღმასრულებელმა კომიტეტმა ამიერკავკასიის კომისარიატს თხოვნით მიმართა არ განეხორციელებინათ ახალ ათონში ლაზარეთის 500 კაცზე მეტი მოწყობის პროექტი, რადგანაც ადგილზე მრავალი ძვირფასი მცენარე იყო გაშენებული და განადგურება დაემურებოდა.
1988 წლის ნოემბერში გამოქვეყნდა „ქართული ენის სახელმწიფო პროგრამის პროექტი“ (დამტკიცდა 1989 წლის აგვისტოში), რომელიც ითვალისწინებდა ქართული ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვას საქართველოს სსრ-ს მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის აფხაზეთის ასსრ-სა და სამხრეთ ოსეთის აო-ს ტერიტორიაზე. საქართველოს სსრ-ში აღნიშნული პროექტის აქტიური განხილვა გახდა იმის მიზეზი, რომ 1988 წლის ნოემბერ-დეკემბერში შეიქმნა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაციები სამხრეთ ოსეთის აო-ში „ადამონ ნიხასი“, ხოლო აფხაზეთში — „აიდგილარა“.
1989 წლის 18 მარტი - „აიდგილარას" ინიციატივით მიღებულ იქნა ე.წ. „ლიხნის მიმართვა", რომელიც აფხაზეთის საქართველოსაგან გამოყოფას მოითხოვდა. ხელმომწერები იყვნენ: ბ. ადლეიბა, ვ. კობახია, კ. ოზგანი, ვ. ცუგბა და კიდევ რამდენიმე ათასი აფხაზი და სხვა ეროვნების პირი.
„ლიხნის მიმართვას“ მოყვა ტრაგედიები თბილისსა და სოხუმში:
15-16 ივლისს „ლიხნის მიმართვას" მოჰყვა ტრაგედია სოხუმშიც, როდესაც სეპარატისტები თავს დაესხნენ ახლადშექმნილი ივ. ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის სტუდენტებს და პროფესორ-მასწავლებლებს, რამაც ადამიანთა მსხვერპლი გამოიწვია. ტრაგედიამ შეიწირა 14 ადამიანის – 9 ქართველისა და 5 აფხაზის სიცოცხლე, დაიჭრა 200-მდე ადამიანი. სოხუმის ტრაგედიას მოყვა რეგიონში დაძაბვა და სხვადასხვა უწყებების პარალიზება.
მინი|„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ დროშა. 25-26 აგვისტოს, სოხუმში ჩატარებულ „კავკასიის მთიელ ხალხთა I ყრილობაზე“ დაარსდა „კავკასიის მთიელ ხალხთა ასამბლეა“. დაიწყო აფხაზეთში ქართველთა მომავალი ეთნიკური წმენდის მოსამზადებელი პერიოდი. საბჭოთა კავშირის უშიშროების საკავშირო სამსახურის მიერ შექმნილი „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაცია“ აფხაზეთს აცხადებს მის ნაწილად, ხოლო ქ. სოხუმს — კონფედერაციის დედაქალაქად.
1990 წლის 3 აპრილის — სსრკ კანონი სსრ კავშირიდან მოკავშირე რესპუბლიკების გასვლასთან დაკავშირებით. ანუ მოკავშირე რესპუბლიკაში შემავალ ავტონომიას შეეძლო გასულიყო ამ რესპუბლიკიდან ან ამ რესპუბლიკის სსრკ-დან გასვლის შემთხვევაში დარჩენილიყო საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში. აღნიშნული კანონის საფუძველზე, რესპუბლიკიდან გამსვლელ ავტონომიურ ერთეულს მის ტერიტორიაზე უნდა ჩაეტარებინა რეფერენდუმი, რომელიც მოთხოვნილი უნდა ყოფილიყო მოსახლეობის 1/10 ნაწილის ხელმოწერით.
28 აპრილს მოწვეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს X სესია, მაგრამ დეპუტატების უმრავლესობამ მონაწილეობა არ მიიღო აღნიშნულ განხილვაში და ქვორუმი არ შედგა.
28 ივლისს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს 58 დეპუტატის (ქართული მხარის მოთხოვნა, წარმოდგენილიყო ყველა აღნიშნული დეპუტატი სახელით და გვარებით უშედეგოდ დარჩა) სახელით გააკეთა სპეციალური „მიმართვა აფხაზეთის ასსრ-ის ყველა მოქალაქისადმი“.
18 აგვისტოს აფხაზეთის ასსრ-ის 13 კაციანმა დეპუტაციამ (ვ. ყოლბაია, რ. სალუქვაძე, ვ. ბერულავა, ა. არზუმანიანი, გ. ქავთარაძე, კონსტანტინე სიჭინავა, პავლე ქვაჩახია, ოთარ ყვავაძე, ვრეჟ ზებელიანი, გიორგი ცობეხია, გალაქტიონ ნაჭყებია, გალინა პრაცკო და იამზე ნაყოფია) გააკეთა სპეციალური გაცხადება, რომელშიც გაკრიტიკებული იყო მანამდე 58 დეპუტატის მიერ გაკეთებული „მიმართვა აფხაზეთის ასსრ-ის ყველა მოქალაქისადმი“. განცხადებაში გამოხატული იყო ღრმა წუხილი, რომ „მიმართვა“ წარმოადგენდა ცლმხრივად შედგენილ დოკუმენტს, რომელშიც იგნორირებული იყო არააფხაზური მოსახლეობის ნებასურვილი. აქედან გამომდინარე რეკომენდირებული არ იყო 25 აგვისტოს დაგეგმილი აფხაზეთის ასსრ-ის X სესიის რიგგარეშე სხდომის ჩატარება, რადგანაც ის გამოიწვევდა მოსახლეობაში მდგომარეობის ხელოვნურად დაძაბვას და ხელს შეუწყობდა რესპუბლიკაში უკონტროლო ნეგატიური პროცესების დაწყებას.
23 აგვისტოს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავჯდომარის ვ. კობახიასა და პრეზიდიუმის მდივნის ოფიციალური განცხადებით დაიდო პირობა რომ სესიაზე არ განიხილებოდა საკითხი საქართველოდან აფხაზეთის ასსრ-ის გამოსვლის შესახებ. ამ ცრუ განცხადებების პარალელურად დეპუტატებზე წინასწარ ახდენდნენ ზეწოლას, ცალკეულ შემთხვევებში კი საქმე დანაშაულებამდეც მივიდა. ასე მაგალითად, 24 აგვისტოს დილის 6 საათზე, მოტყუების გზით, პრეზიდიუმში მანდატის ჩაბარების საბაბით, უცნობმა პირებმა საცხოვრებელი ადგილიდან წაიყვანეს დეპუტატი კ. ფიტოზოვი და თავისუფლება აღუკვეთეს. ფსიქოლოგიური ზემოქმედების შემდეგ კი ის 25 აგვისტოს მიიყვანეს სხდომათა დარბაზში, გაატარეს რეგისტრაციაში და დასვეს დარბაზში. ასევე ზეწოლით მიიყვანეს დეპუტატები ნ. კუზნეცოვა და ა. აგრბა. გამოძიებისას დადგინდა დეპუტატებისადმი იძულების ფაქტები, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის იგნორირება. სესიის ჩატარების პროცედურების კანონების სხვა სერიოზული დარღვევები მოწმობდნენ სესიაზე დეპუტატთა ქვორუმის არსებობის ფიქტიურობას.
25 აგვისტოს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს XI მოწვევის X სესიაზე, სსრკ-ის მოქმედი კონსტიტუციისა და 1990 წლის 3 აპრილის კანონის უხეში დარღვევით, ყველანაირი რეფერენდუმის გარეშე გამოცხადდა „აფხაზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა“, როგორც სუვერენული სახელმწიფო. ხელმომწერები იყვნენ აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე ვ. კობახია და აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი ი. კვიცინია.
28 ოქტომბერს საქართველოს სსრ-ის არჩევნებში კომუნისტური პარტია დამარცხდა და ხელისუფლება გადავიდა ზვიად გამსახურდიას ხელმძღვანელობით მოქმედი პოლიტიკური ორგანიზაციის „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო“ ხელში. ახლადარჩეულმა ქვეყნის უზენაესმა საბჭომ პირველსავე სხდომაზე შეიტანა 1978 წლის კონსტიტუციაში რიგი ცვლილებები, მათ შორის ქვეყნის სახელწოდება საქართველოს სსრ, შეიცვალა — საქართველოს რესპუბლიკით.
17 ნოემბერს თავის გამოსვლაში სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს სესიაზე დეპუტატმა ვლადისლავ არძინბამ, დაეყრდნო რა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს მიერ 1990 წლის 25 აგვისტოს მიღებულ დეკლარაციას, განაცხადა, რომ აფხაზეთს, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების საწინააღმდეგოდ, განზრახული აქვს საკავშირო გამოვიდეს საბჭოთა ფედერაციის სუბიექტის სახით სსრ კავშირის სხვა სუბიექტებთან თანასწორად, მონაწილეობა მიიღოს სამოკავშირეო ხელშეკრულების შემუშავებასა და დასკვნაში.
21-27 ნოემბერს ცხუმ-აფხაზეთის ეპარქიაში იმყოფებოდა ილია II, რომლის დროსაც მან არაერთი ქადაგება წარმოთქვა. ვიზიტის ბოლოს მას დაგეგმილი ჰქონდა ლიხნის ეკლესიის მონახულება. 2000-მდე აფხაზმა პროტესტით გადაუღობა გზა პატრიარქის კორტეჟს და დაუწყეს სიტყვიერი ლანძღვა.
1991 წლის 17 მარტს ჩატარდა საკავშირო რეფერენდუმი („Всесоюзный референдум о сохранении СССР“), რომელშიც მონაწილეობა მიიღო აფხაზეთის ასსრ-მაც. აღნიშნული რეფერენდუმის მიზანი იყო შექმნილიყო იურიდიული ბაზა ახალი საკავშირო ხელშეკრულებისათვის (სსკ). რეფერენდუმს, ზოგმა მეკავშირე ყვეყანამ და მათ შორის საქართველოს რესპუბლიკამ ბოიკოტი გამოუცხადა, თუმცა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საარჩევნო უბნები მაინც გაიხსნა. რეფერენდუმზე მონაწილეობა მიიღო რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა 52.32 %-მა, ხოლო დადებითად ხმა მისცა ელექტორატის 98.6 %-მა. იქედან გამომდინარე, რომ ახალი საკავშირო ხელშეკრულების პროექტი იყო მიხეილ გორბაჩოვის შემოთავაზებული, მან აზრი დაკარგა 12 დეკემბერს საბჭოთა კავშირის დაშლითანავე, ხოლო მის საპირწონედ განხილვის საგანი გახდა ელცინისეული პროექტი — დსთ.
31 მარტს ასევე ჩატარდა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის რეფერენდუმი, მიძღვნილი დამოუკიდებლობას საბჭოთა კავშირისაგან. რეფერენდუმზე აფხაზეთის ასსრ-ში მონაწილეობა მიიღო რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა 61.27 %-მა, ხოლო დადებითად ხმა მისცა ელექტორატის 97.73 %-მა. აშშ-ის სენატმა საგანგებო რეზოლუციით ლეგიტიმურად ცნო 31 მარტის რეფერენდუმის შედეგები, რაც წარმოადგენდა საქართველოს დამოუკიდებლობის დე-ფაქტო ცნობას.
===პოსტსაბჭოთა პერიოდი (9 აპრილი, 1991 — 23 ივლისი, 1992)=== 1991 წლის 9 აპრილს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ზვიად გამსახურდიამ, რეფერენდუმის შედეგებზე დაყრდნობით გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, ხოლო საბჭოთა 70 წლიანი პერიოდი გამოაცხადა საბჭოთა ძალების მიერ საქართველოს ოკუპაციად. აღნიშნული პერიოდიდან მოყოლებული მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს რესპუბლიკა დე ფაქტო და დე იურე თავს აცხადებდა დამოუკდიებლად, მას საბჭოთა კავშირი (ისევე როგორც აფხაზეთის ასსრ-ს, როგორც მის შემადგენელ ნაწილს) კვლავინდებურად თვლიდა მის მოკავშირე რესპუბლიკად.
26 მაისს საქართველოში და მათ შორის აფხაზეთის ტერიოტორიაზეც ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელზედაც ხმების უმრავლესობით გაიმარჯვა ზვიად გამსახურდიამ.