cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იბაანი
იბაანი (ოფიციალურად იბაანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Ibaan) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 58 507 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 26 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum orpheopse
Lasioglossum orpheopse — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1931 წელს.
სქოლიო
orpheopse
ანტის პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციის მდებარეობა კუსკოს რეგიონში ანტა — პროვინცია პერუში, კუსკოს რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია ანტა. პროვინციის ფართობია 1 876,12 კმ², მოსახლეობა შეადგენს 57 905 ადამიანს.
პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 9 რაიონად.
თემურლენგის მეშვიდე ლაშქრობა საქართველოში
თემურლენგის მეშვიდე ლაშქრობა  შუააზიელი მხედართმთავრის თემურლენგის საქართველოში ლაშქრობების ერთ–ერთი ეტაპი. ლაშქრობა მოეწყო 1401 წელს.
მიმდინარეობა
მინიატიურა|თორთუმის ციხის ნანგრევები. თეოფილე დეიროლის ნახატი, 1870-იანი წლები. საქართველოდან თემურლენგის წასვლის შემდეგ გიორგი მეფე აღმოსავლეთ საქართველოში გადმოვიდა და შინაური საქმეების მოწესრიგებას შეუდგა. გიორგი მეფემ და ვირშელ ქსნის ერისთავმა დალაშქრეს და დასაჯეს დვალები, რომლებმაც ისარგებლეს თემურლენგის შემოსევით და ქსნის ხეობა დაარბიეს და გაძარცვეს.
1401 წელს თემურლენგის ჯარებმა, როგორც იქნა ათი წლის ალყის შემდეგ აიღეს ნახჭევანში ალინჯას ციხე. იმავე წელს თემურლენგი საქართველოს საზღვრებს მოადგა აღმოსავლეთიდან და შამქორში დაბანაკდა.
შამქორში თემურლენგს გიორგი მეფის ელჩი კონსტანტინე ბატონიშვილი ეახლა დიდი საჩუქრებით და მეფის სახელით ზავ შესთავაზა. თემურლენგი ოსმალეთის წინააღმდეგ ომისათვის ემზადებოდა და ამიტომ ზავი მისთვის სასურველი იყო. ზავის პირობის მიხედვით საქართველო კისრულობდა ხარკს, ჯარის გარკვეული რაოდენობის გამოყვანას, ქართველებს არ უნდა შეევიწროვებინათ მუსლიმანები და სხვა. სამაგიეროდ, თემურლენგი უსაფრთხოებას აღუთქვამდა საქართველოს. ზავი დაიდო 1401 წლის სექტემბერში. თემურლენგი გამოსაზამთრებლად ყარაბაღში დადგა. გაზაფხულზე თემურლენგის დიდი ლაშქარი ოსმალეთისაკენ გაემგზავრა. გზად თორთუმის ციხეს მიადგა, რომელშიც 200-მდე ქართველი მეციხოვნე იყო გამაგრებული, ხუთი დღის ბრძოლის შემდეგ აიღო და დაანგრია, მეციხოვნეები კი გაწყვიტა.
ლიტერატურა
7
დვრინი
დვრინი, 1. საპენტის ლარი; მის მიერ გამოცემული გაბმული, დაბალი ბგერა. 2. დაბალი (მეორე) ბანი. საფიქრებელია, რომ საპენტის ბგერის მიმსგავსებით უწოდა ხალხმა მამაკაცის დაბალ ხმას დვრინი. ეს ტერმინი გვხვდება საისტორიო ლიტერატურაში, პოეზიასა და ხალხურ შემოქმედებაში. იოანე ბატონიშვილსა და დავით მაჩაბლის მიხედვით დვრინი ექვსხმიანი საგალობლის მეექვსე ხმაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტერმინები
1320
თარიღი უცნობია
*
ბუნი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
ელენ გლედიჩი
ელენ გლედიჩი (დ. 29 დეკემბერი, 1879, მანდალი -— გ. 5 ივნისი, 1968, ოსლო) — ნორვეგიელი რადიოქიმიკოსი. დაიწყო მუშაობა რადიოქიმიის დარგში მარი კიურის ხელმძღვანელობით, იგი გახდა ნორვეგიაში პირველი ქიმიის მასწავლებელი და რიგი უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი.
ბიოგრაფია
ელენ გლედიჩი დაიბადა მანდალაში, (ნორვეგია) 1879 წელს. ის იყო კარლ კრისტიან გლედიჩისა და პეტრა ბირგიტა ჰანსენის ათი შვილიდან უფროსი. გლედიჩის ოჯახის წინაპრები ნორვეგიაში იუგოსლავიიდან ელენის დაბადებამდე ერთი საუკუნით ადრე ჩავიდნენ.
1906-1907 წლებში იგი ასევე მუშაობდა ქიმიკოს ეივინდ ბოდტკერის ასისტენტად და გაუმხილა მას თავისი ოცნება პარიზში  მარი კიურისთან სწავლის შესახებ. ბოდტკერმა მოახერხა დაარწმუნა კიური ელენ გლედიჩი თანაშემწედ აეყვანა და 1907 წლის სექტემბერში იგი შეუერთდა მარი კიურის კვლევით ჯგუფს სორბონაში. კიურის და გლედიჩის თანამშრომლობა ხუთ წელს გაგრძელდა, რის შემდეგაც ისინი მთელი ცხოვრება ახლო მეგობრებად დარჩნენ. 1912 წელს გლედიჩმა მიიღო სორბონის დიპლომი. 1913-1914 წლებში, სტიპენდიის წყალობით, მუშაობდა შეერთებულ შტატებში რადიოქიმიკოს ბერტრამ ბოლტვუდთან იელის უნივერსიტეტში. 1914 წელს სმიტის კოლეჯში გლედიჩს საპატიო დოქტორის წოდება მიენიჭა. მარცხნივ|მინი|ელენ გლედიჩი 1916 წელს ელენ გლედიჩმა მიიღო ასისტენტ-პროფესორის თანამდებობა კრისტიანიას უნივერსიტეტში, 1929 წელს გახდა ნორვეგიაში მეორე ქალი, ვინც უნივერსიტეტში მუშაობდა ლექტორად (კრისტინა ბონევის შემდეგ) და ქიმიის პირველი ქალი მასწავლებელი.. ხელმძღვანელობდა არაორგანული ქიმიის კათედრას, იგი ამ თანამდებობაზე 1946 წლამდე -— პენსიაზე გასვლამდე დარჩა 1920 წელს მას  მიენიჭა ნანსენის პრემია მიღწევებისთვის. მომდევნო წლების განმავლობაში გლედიჩი ასევე ასწავლიდა სტრასბურგის, ბუდაპეშტის, სოფიას, ბუქარესტის, გლაზგოს და აშშ-ის რიგ უნივერსიტეტებში. 1946 წელს ელენ გლედიჩმა მიიღო ნორვეგიის წმინდა ოლაფის პირველი ხარისხის ორდენი. 1946 წელს მან მიიღო საპატიო დოქტორის წოდება სტრასბურგის უნივერსიტეტში, ხოლო 1962 წელს სორბონის უნივერსიტეტში. მისი ინიციატივით მოხდა ნორვეგიის მიერ რადიუმის პირველი შესყიდვა, რასაც შემდგომ მოჰყვა რადიუმის ინსტიტუტის შექმნა (Kristiania Radiumsinstitutt, ახლა Norske Radiumhospital).
1926-1929 წლებში ელენ გლედიჩი იყო უნივერსიტეტის ქალთა საერთაშორისო ფედერაციის პრეზიდენტი, ხოლო 1937-1939 წლებში  -—  ნორვეგიის ქალთა უფლებების ასოციაციის (Norsk kvinnesaksforening) ვიცე-პრეზიდენტი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მან წვლილი შეიტანა ნორვეგიის წინააღმდეგობის მოძრაობაში, ხოლო ომის შემდეგ გახლდათ იუნესკოს კომიტეტის წევრი ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის საერთაშორისო კონტროლის შესახებ. ელენ გლედიჩი არის 150-მდე გამოქვეყნებული ნაშრომის ავტორი, მათ შორის წიგნების ქიმიის, ქიმიის ისტორიისა და რადიოაქტიურობის შესახებ.
ელენ გლედიჩი გარდაიცვალა ოსლოში 1968 წლის 5 ივნისს, 88 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს ოსლოს დასავლეთ სასაფლაოზე.
სერედნე (კახოვკის რაიონი)
სერედნე (Середнє) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 140 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
აკომაიოს პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციის მდებარეობა კუსკოს რეგიონში აკომაიო — პროვინცია პერუში, კუსკოს რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია აკომაიო. პროვინციის ფართობია 948,22 კმ², მოსახლეობა შეადგენს 27 704 ადამიანს.
პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 7 რაიონად.
დი...
დი... (ბერძნ. di...) — თავსართი, რომელიც აღნიშნავს ორმაგს, გაორკეცებულს (მაგ., დიოდოდი, დიპლოპია).
უნა-უნსო
ისტორია
დაარსდა 1990 წლის 30 ივნისს, დისიდენტის იური შუხევიჩის მიერ „უკრაინის პარტიათაშორის ასამბლეის“ (Украинская межпартийная ассамблея [УМА]) სახელით და წარმოადგენდა რამოდენმე ნაციონალისტური პარტიისა და საზოგადო ორგანიზაციების გაერთიანებას.
ასამბლეის მეთაური იყო ცნობილი უკრაინელი პოლიტიკოსი და მწერალი დმიტრო კორჩინსკი. მინი|უნა-უნსო-ს მებრძოლები საქართველოში 1991 წლის ზაფხულის ბოლოსთვის „უკრაინის პარტიათაშორის ასამბლეის“ ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება მისი სრულფასოვან პარტიად გარდაქმნის თაობაზე. 1991 წლის 8 სექტემბერს „უკრაინის პარტიათაშორის ასამბლეას“ შეუცვალეს სახელწოდება და უწოდეს „უკრაინის ნაციონალური ასამბლეა“, რის შემდეგადაც თავი პარტიად გამოაცხადა.სსრკ-ს დროს უნა-ს ოფიციალურად რეგისტრაცია ვერ მოხდა.
მოსკოვის პუტჩის შემდეგ უნამ დაიწყო უკრაინული სამხედრო დაჯგუფებების ფორმირება. აღნიშნულმა ნახევრადსამხედრო ფორმირებებმა მიიღეს სახელწოდება „უკრაინული სახალხო თავდაცვა“ (Украинская народная самооборона [УНСО]).
უკრაინის ნაციონალურმა თავდაცვამ (უნსო - უნა-ს სამხედრო განშტოება) მონაწილეობა მიიღო დნესტრისპირეთის ომში, მოლდოვის წინააღმდეგ, ხოლო აფხაზეთის ომში, ქართველების დასახმარებლად მათ დაახლოებით 100 მოხალისე გამოგზავნეს. მათი დანაყოფის სახელი იყო — არგო.
სქოლიო
კატეგორია:ნაციონალისტური ორგანიზაციები კატეგორია:უკრაინის პოლიტიკური პარტიები კატეგორია:უკრაინის პოლიტიკა
Dressed for Success
— შვედური პოპ-როკ დუეტ როქსეტის სიმღერა და სინგლი. შეტანილია ალბომში Look Sharp!. გამოსცა ლეიბლმა EMI.
სან-პაულუს მეტროპოლიტენი
სან-პაულუს მეტროპოლიტენი (პორტ. Metropolitano de São Paulo или просто Metrô) — მეტროპოლიტენის სისტემა ქ. სან-პაულუში. წარმოადგენს პირველ და უმსხვილეს მეტროპოლიტენს ბრაზილიაში, აგრეთვე ყველაზე დიდი დატვირთვის მეტროპოლიტენს სამხ. ამერიკაში. გაიხსნა 1974 წ.-ს. ხაზთა სიგრძეა 61,3 კმ.. მეტროპოლიტენი შედგება 4 ხაზისა და 55 სადგურისაგან. დღიური მგზავრთა რაოდენობა 3 200 000 ადამიანია (2008 წ.-ის მონაცემებით). ხაზთა განსხვავება ხდება ნომრებისა და ფერების მიხედვით: ხაზი 1 - ცისფერი, ხაზი 2 - მწვანე, ხაზი 3 - წითელი და ხაზი 5 - ლილისფერი. ხაზი 5 ქალაქის სამხ.-დას. ნაწილშია და არ უკავშირდება, დანარჩენ 3 ხაზს. ხაზი 4 - ყვითელი, ამჟამად მშენებლობის პროცესშია და მისი გახსნა იგეგმება 2010 წლისთვის.
მეტროს სამუშაო გრაფიკი - დილის 4:40-დან შუაღამემდე.
thumb|300px|right|მეტროპოლიტენის 1 ხაზი სან-პაულუში
ისტორია
დიდი ხნის განმავლობაში, სან-პაულუში, ისევე როგორც, სრულიად ბრაზილიაში, მეტროპოლიტენს დიდი მნიშვნელობა არ ენიჭებოდა. ძირითადი ძალისხმევა იხარჯებოდა ავტოტრანსპორტის განვითარებისათვის. მეტროს მშენებლობა სან-პაულუში დაიწყო 1968 წლის დეკემბერში, ხაზით Norte-Sul (ჩრ.-სამხ.), მოგვიანებით ხაზი 1 - ცისფერი. პირველი მატარებელი, მარშრუტით ჟაბაკუარა - საუდი, გავიდა 1972 წ.-ს. კომერციული ექსპლუატაცია კი დაიწყო 1975 წ.-ს.
Lasioglossum orpheum
Lasioglossum orpheum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1904 წელს.
ყაზახეთის დამოუკიდებლობის დღე
ყაზახეთის დამოუკიდებლობის დღე — ყაზახეთის რესპუბლიკის უმთავრესი ეროვნული დღესასწაული. აღინიშნება ყაზახეთში ყოველწლიურად 16 დეკემბერს.
ისტორია
1991 წლის 16 დეკემბერს ყაზახეთის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო კანონი რესპუბლიკის დამოუკიდებლობისა და ეროვნული სუვერენიტეტის შესახებ. სსრკ-ის დაშლის შემდეგ ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა იყო ყველაზე უკანასკნელი, რომელმაც დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
16 და 17 დეკემბერი ყაზახეთის რესპუბლიკაში არის უქმე დღეები.
საინტერესო ფაქტები
1986 წლის 16 დეკემბერს ალმა-ათაში (ჟელტოქსანი) და 2011 წლის ამავე დღეს მანგისთაუს ოლქში (ჟანაოზენის მღელვარება) გაიმართა მასობრივი გამოსვლები, რომლებიც დასრულდა მსხვერპლით.
ვორტის სახლი
ვორტის სახლი (ინგლ. House of Worth) — ფრანგული მოდის სახლი, სპეციალიზებული მაღალ მოდაზე, პრეტაპორტეზე და პარფიუმერიაზე. ისტორიული სახლი დაარსდა 1858 წელს დიზაინერ ჩარლზ ფრედერიკ ვორტის მიერ. სახლი აგრძელებდა მუშაობას მისი შთამომავლების დროსაც 1952 წლამდე და საბოლოოდ დაიხურა 1956 წელს. 1999 წელს „House of Worth“ ბრენდი აღორძინდა. მინი|250პქ|House of Worth
ისტორია
1858 წელს ჩარლზ ფრედერიკ ვორტმა, ოტო ბობერგთან ერთად, გახსნა მოდის დიზაინის საკუთარი სახლი პარიზში, რიუ დე ლა პე-ზე (Rue de la Paix). მანამდე ის მუშაობდა შპს „Swan & Edgar“-სა და „Lewis & Allenby“-ში ლონდონში და „Maison Gagelin“-ში პარიზში. სწორედ ამ უკანასკნელში შეიქმნა მან მკერავის კარიერა. 1850-იან წლებში, გაგელინისთვის შექმნილი მისი დიზაინი დიდი მოწონებით სარგებლობდა მსოფლიო გამოფენებზე ლონდონსა და პარიზში.
როდესაც ვორტი გაგელინში მუშაობდა, სახლი იმპერატრიცა ეუხენიასთვის საქორწინო მზითვის მიმწოდებელი იყო. საკუთარი სახლის გახსნის შემდეგ, ვორტი წარუდგინეს იმპერატრიცას და დაინიშნა სასახლის დიზაინერად. იმპერატრიცა ეუხენიას მფარველობამ გააძლიერა მისი რეპუტაცია და ხელი შეუწყო ბიზნესის წარმატებას. ვორტი აცმევდა ასევე იმ დროის წამყვან მსახიობებს: სარა ბერნარს, ლილი ლენგტრის, ჯენი ლინდს და ნელი მელბას. გარდა ამისა, ვორტმა შექმნა თავისი განსაკუთრებული კლიენტებისთვის სპეციალური საკარნავალო კოსტიუმები და საქორწილო კაბები.
ვორტი ცნობილი იყო იმით, რომ ყოველი სეზონისთვის ქმნიდა რამდენიმე ახალ დიზაინს, რომლების დემონსტრირებას შემდეგ ცოცხალი მოდელები ახდენდნენ. კლიენტები აკეთებდნენ არჩევანს და მათ ზომებს უღებდნენ ვორტის სამუშაო ოთახებში. XIX საუკუნეში შეძლებულ ქალებს შეეძლოთ დღეში ოთხჯერ გამოეცვალათ და ბევრი კლიენტი მთელ გარდერობს ყიდულობდა ვორტთან.
1871 წელს, ვორტი დაშორდა ბობერგს. ამ დროისთვის, მისი მოდის სახლი საკმაოდ წარმატებული საერთაშორისო ბიზნესი გახდა. ვორტის გარდაცვალების შემდეგ 1895 წელს, მისმა ვაჟებმა გასტონ-ლუსიენმა (1853-1924 წწ.) და ჟან-ფილიპმა (1856-1926 წწ.) ჩაიბარეს ბიზნესი.
1924 წელს, როდესაც კომპანიას უკვე მართავდა დამფუძნებლის შვილიშვილი ჟაკი, სახლი პარფიუმერულ ბაზარზე გავიდა. პირველი სუნამო შექმნა პარფიუმერმა მორის ბლანშემ, სახელად „Dans La Nuit“. მინის ოსტატმა რენე ლალიკმა შექმნა მისთვის ფლაკონი. მალე დაარსდა ცალკე კომპანია „Les Perfumes Worth“, რომელმაც 1924-1947 წლებში 20-ზე მეტი არომატი გამოუშვა.
ვორტის შთამომავლების დროსაც სახლი წარმატებული იყო, მაგრამ გაიზარდა კონკურენცია. 1950 წელს იგი შეიერთა ჟანა პაკენის სახლმა. 1952 წელს, დამფუძნებლის შვილიშვილის, ჟან-შარლის (1881-1962) პენსიაზე გასვლით, ვორტის ოჯახის გავლენა დასრულდა. 1956 წელს სახლმა შეწყვიტა მუშაობა.
„Les Perfumes Worth“ შეიძინა კომპანია „Société Maurice Blanchet“-მა. 1992 წელს იგი შეისყიდა დევიდ რეიმერმა და გახდა საერთაშორისო International Classic Brands-ის ნაწილი. ის 1999 წელს შეიძინა Lenthéric-მა, რომელიც ახლა შპს „Shaneel Enterprises“-ის ნაწილია.
ბრენდის რენესანსი
1999 წელს House of Worth ბრენდი აღორძინდა მეწარმეების დილეშისა და ჰიტეშემ მეჰტამის მიერ.სახლის ინტელექტუალური საკუთრება გამოისყიდეს სხვადასხვა ოჯახებისა და კორპორატიული შთამომავლებისგან და გაერთიანდა ერთ იურიდიულ პირად. მთავარი დიზაინერი იყო ჯოვანი ბედინი, რომელიც ადრე მუშაობდა კარლ ლაგერფელდთან და ტერი მუგლერთან.
მაღალი მოდის პირველი კოლექცია წარმოდგენილი იყო 2010 წლის გაზაფხული-ზაფხულის სეზონისთვის. მასში განახლდა და მოდერნიზებულ იქნა კორსეტები, უხვად მორთული მაქმანები და ბუმბულები. ფართე ხაბარდები შეცვალა ტიულის მოკლე ქვედაბოლოებმა (65 სმ) და ისინი მაღალი მოდის შემდგომ კოლექციებშიც ფიგურირებდა. 2011 წელს სახლმა წარმოადგინა თავისი პირველი პრეტ-ა-პორტე კოლექცია.
აღორძინებულმა სახლმა ხელახლა გამოუშვა სუნამოები Dans la Nuit (2000) და Je Reviens (2005) რეფორმირებულ ვერსიებში. მან ასევე წარმოადგინა ახალი სუნამოები Je Reviens Couture (2004), W Superbe, Joyeux Retour და Courtesan
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული მოდის სახლები კატეგორია:კომპანიები ანბანის მიხედვით კატეგორია:1858 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ტანსაცმლის და ფეხსაცმლის მწარმოებელი კომპანიები
Whisky a Go Go
Whisky a Go Go — ღამის კლუბი ვესტ-ჰოლივუდში, კალიფორნია, სანსეტ ბულვარზე. კლუბი გაიხსნა 1964 წლის 11 იანვარს და მას ამერიკაში პირველ ნამდვილ დისკოთეკას უწოდებენ. ამავე სახელწოდების (Whisky a Go Go) კლუბი პირველად პარიზში გაიხსნა 1947 წელს. არსებობს კიდევ ერთი, შედარებით ახალი Whisky a Go Go თელ-ავივის ძველ პორტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კალოფორნიის ღამის კლუბები კატეგორია:ლოს-ანჯელესის ღირსშესანიშნაობები
სენტ-ემილიონი
სენტ-ემილიონი (Saint-Émilion) — კომუნა სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, ჟირონდის დეპარტამენტში. მდებარეობს ქალაქ ბორდოდან 35 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით
სენტ-ემილიონის ისტორია პრეისტორიული ხანიდან იწყება. მოგვიანებით, რომაელებმა აქ ვენახები გააშენეს, რომლებიც ახ. წ. II საუკუნის დასაწყისში სენტ-ემილიონად იქცა. IV საუკუნეში, რომაელმა პოეტმა ავსონმა ხოტბა შეასხა ქალაქის ბარაქიან ვაზს.
ქალაქს სახელი ეწოდა ბერი ემილიანის პატივსაცემად, რომელიც მოგზაური მოძღვარი იყო და რომელიც აქ VIII საუკუნეში, კლდეში მდებარე გამოქვაბულში განდეგილად დასახლდა. მას მოჰყვნენ სხვა ბერები, რომლებმაც ამ არეალში ღვინის კომერციული წარმოება გააჩაღეს.
დღეისათვის სენტ-ემილიონი ბორდოს რეგიონის წითელი ღვინის ერთ-ერთი ძირითადი არეალია.
1999 წელს, სენტ-ემილიონის ვიწრო ქუჩების გასწვრივ მდებარე რომანული სტილის მომაჯადოებელი ეკლესიები და სხვადასხვა შენობათა ნარჩერნები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ძეგლთა შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
კარლოს რაულ ვილიანუევა
კარლოს რაულ ვილიანუევა (Carlos Raúl Villanueva; დ. 30 მაისი 1900, ლონდონი — გ. 16 აგვისტო, 1975, კარაკასი) — ვენესუელელი არქიტექტორი. მისი ნამუშევარი „კარაკასის საუნივერსიტეტო ქალაქი“ შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში (2000).
ბიოგრაფია
კარლოს რაულ ვილიანუევა დაიბადა 1900 წლის 30 მაისს. იგი იყო კარლოს ანტონიო ვილიანუევის და პაულინა ასტულის შვილი. სწავლობდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა ეროვნულ სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1928 წელს. 1929 წლიდან მუშაობდა ვენესუელაში. ლათინური ამერიკის თანამედროვე არქიტექტურის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელია. კარაკასში ააგო „საუნივერსიტეტო ქალაქი“ (1944-1970), „სტადიონი“ (1950), „დიდი აუდიტორია“ (1952) და სხვ. დააპროექტა საცხოვრებელი კომპლექსები კარაკასში, რომელთა შორისაა: „ელ-პარაისო“, „23 იანვარი“ და სხვ.
მისი ნამუშევრები გამოირჩევა გაბედული კონსტრუქციული სისტემითა და მხატვრული გამომსახველობით, კომპოზიციათა დინამიური ექსპრესიულობით, ხოლო საცხოვრებელი კომპლექსები — ტერიტორიისა და ბინების რაციონალური დაგეგმარებით, უხვად იყენებდა ქანდაკებას, ფერწერასა და მოზაიკას.
დიდი როლი ითამაშა ქალაქების: კარაკასის, მარაკაისა და ვენესუელის სხვა ქალაქების მოდერნიზაციის განვითარებისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვენესუელელი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
ენჩეცი
ენჩეცი (Енчец) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 291 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ენჩეცის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ენჩეცი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს მუსტაფა მიუმიუნ შაბანი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
სიმონ დე სანტ-კვენტინი
სიმონ დე სანტ-კვენტინი (XIII ს.) — დომინიკანელი ბერი. შედიოდა დელეგაციაში, რომელიც რომის პაპმა ინოკენტი IV-მ ბერ ასცელინის მეთაურობით მონღოლთა ყაენთან გააგზავნა. 1247 წელს მათ მონღოლთა მხედართმთავრის ბაიჯუს ბანაკს მიაღწიეს. ამის შემდეგ ისინი უნდა შეხვედროდნენ ყაენს ყარაყორუმში, მაგრამ ასცელინის მხედართმთავრებთან დაპირისპირების გამო ეს შეუძლებელი გახდა. სიმონ დე სანტ-კვენტინი 1247 წელს იმყოფებოდა საქართველოში და საინტერესო ცნობები დატოვა ქვეყნის შესახებ. მისი ინფორმატორი თბილისში შვიდი წლის განმავლობაში მცხოვრები დომინიკანელი ბერი გიშარ დე კრემონა იყო.
სიმონ დე სანტ-კვენტინის ცნობები საქართველოს შესახებ
სიმონ დე სანტ-კვენტინის ნაწარმოები „თათრების ისტორიის“ სრული ტექსტი დაკარგულად ითვლება. მისი ნაშრომის ნაწილები შესულია ვინსენტ დე ბოვეს წიგნში „Speculum Historiale“. კვენტინის ცნობებს დიდი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან ის დღემდე ცნობილ ევროპელ ავტორებს შორის ერთადერთია, „რომელიც XIII საუკუნეში თვითონ იმყოფებოდა საქართველოში და თვითმხილველია იმ ფაქტებისა, რომელსა იგი გადმოგვცემს“.
კვენტინის ნაშრომში მოთხრობილია საქართველოში მონღოლთა ბატონობის შესახებ. ის მონღოლებს მიიჩნევს კავკასიის მთებს იქით ჩაკეტილი ხალხის – გოგისა და მაგოგის შთამომავლებად. ის ამბობს, რომ მონღოლთა ყაენის გუიუქ I-ის სახელი გოგისგან წარმოდგება.
დომინიკანელ ბერს საინტერესო ცნობები მოეპოვება საქართველოს ეკლესიის შესახებაც. მისი თქმით, ქართველებს კათალიკოსის გარდა, ჰყავთ 18 მთავარეპისკოპოსი და ეპისკოპოსი, საქართველოს ეკლესიაში ადგილი აქვს სიმონიას და მევახშეობას. მისი აზრით, ქართველები და სომხები ცუდად ეწყობიან ერთმანეთში.
სქოლიო
კატეგორია:დომინიკანელთა ორდენის წევრები
ედმუნდ ჰილარი
სერ ედმუნდ ჰილარი (დ. 20 ივლისი, 1919, ოკლენდი, ახალი ზელანდია — გ. 11 იანვარი, 2008, ოკლენდი, ახალი ზელანდია) — ახალზელანდიელი საზოგადო მოღვაწე, მთამსვლელი. ნეპალის საპატიო მოქალაქე.
1953 წლის 29 მაისს ნორგეი თენცინგთან ერთად პირველი ავიდა ევერესტზე, რისთვისაც მიიღო აზნაურის წოდება. 1953-1965 წლებში დაიპყრო კიდევ ათი მწვერვალი ჰიმალაიში. 1955-1958 წლებში ხელმძღვანელობდა ბრიტანეთის თანამეგობრობის ტრანსანტარქტიდული ექსპედიციის ახალზელანდიურ ნაწილს, ექსპედიციამ მიაღწია სამხრეთ პოლუსს. 1960-1961 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას ჰიმალაიში, რომელიც იკვლევდა დიდ სიმაღლეზე ადამიანის მრავალთვიური ყოფნის შედეგად მიმდინარე აკლიმატიზაციის პროცესებს. XX საუკუნის 80-იან წლებში იყო ახალი ზელანდიის ელჩი ინდოეთში.
დაჯილდოებულია დიდი ბრიტანეთის, ახალი ზელანდიისა და ნეპალის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოებით. მისი პორტრეტი გამოსახულია ახალზელანდიურ 5-დოლარიან ბანკნოტაზე. 2003 წელს კუკის მთასთან აღიმართა ედმუნდ ჰილარის ძეგლი, რომლის სიმაღლეა 2,3 მ. ედმუნდ ჰილარისა და ნორგეი თენცინგის სახელობისაა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღლა მდებარე აეროპორტი ნეპალში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალზელანდიელი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:ახალზელანდიელი მთამსვლელები კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
აკიმ ესპეხო
აკიმ (ეკიმ) ესპეხო (Аким Михайлович Эспехо; დ. 1792, გრანადა, ესპანეთი — გ. 1847) — გენერალ–მაიორი რუსეთის იმპერიის დროს, ქუთაისის სამხედრო და სამოქალაქო გუბერნატორი, იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის დროებითი მმართველი 1837–1840 წლებში.
დაიბადა 1792 წელს ესპანეთში, გრანადაში. თავდაპირველად მსახურობდა ესპანეთის ჯარებში, ხოლო მოგვიანებით, 1818 წლის 23 იანვარს მიიღო შტაბს–კაპიტანის წოდება და ჩაირიცხა რუსეთის ჯარების შემადგენლობაში.
ერთი წლის შემდეგ, 1819 წლის 7 აპრილს მიიღო კაპიტნის, ხოლო 4 დეკემბერს – მაიორის წოდება.
დაჯილდოებულია წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენით (1827 წ.), ასევე წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით (1847 წ.)
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1792 კატეგორია:გარდაცვლილი 1847 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
დასავლეთი ნახევარსფერო
thumb|right|270px|დასავლეთი ნახევარსფერო გამოყოფილია მოყვითალო ფერით. thumb|right|270px|დასავლეთი ნახევარსფერო. thumb|right|270px|ტუვალუ thumb|right|270px|ნიუე thumb|right|270px|ტოკელაუ thumb|right|270px|კუნძული მენი thumb|right|270px|გიბრალტარი დასავლეთი ნახევარსფერო (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: დასავლეთი ჰემისფერო) — დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანის დასავლეთით. დასავლეთ ნახევარსფეროში არსებული მერიდიანები აღინიშნება დასავლეთი გრძედით. მოიცავს: სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკის, კონტინენტების აფრიკისა და ევროპის დასავლეთ ნაწილებს, რუსეთის უკიდურეს აღმოსავლეთ მონაკვეთს, ოკეანეთის დიდ ტერიტორიას, ანტარქტიდის ნაწილს, აგრეთვე ალეუტის კუნძულებს, ატლანტისა და წყნარი ოკეანებითურთ.
ტერმინი დასავლეთი ნახევარსფერო პოლიტიკური თვალსაზრისით აღნიშნავს მხოლოდ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის კონტინენტებს და მომიჯნავე კუნძულებს. იმისათვის, რომ დასავლეთი ნახევარსფერო განისაზღვროს როგორც სამყაროს ნაწილი, რომელიც არ მიესადაგება ძველი სამყაროს ნაწილს, ამისათვის რიგი მკვლევარნი მის აღსანიშნავად იყენებს დასავლეთ მე-20 მერიდიანს და დიამეტრულად მის საპირისპიროდ აღმოსავლეთ 160-ე მერიდიანს.
გეოგრაფიული თვალსაზრისით, დასავლეთ ნახევარსფეროში მოსახლეობის რაოდენობა უტოლდება დაახლოებით 1 მილიარდ ადამიანს.
ქვეყნები ორივე ნახევარსფეროში
მოცემულია ქვეყნების სია, რომლებიც ემთხვევიან დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნახევარსფეროებს. კადასტრი წარმოდგენილა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ:
ქვემოთ მოცემულია ქვეყნების სია, რომლებიც ემთხვევიან დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნახევარსფეროებს:
დასავლეთ ნახევარსფეროში მცხოვრები ერი
ზოგიერთი ქვეყანა მოქცეული ნაწილობრივ ან მთლიანად დასავლეთ ნახევარსფეროში.
სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთი ნახევარსფერო კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
Listen to Your Heart
— შვედური პოპ-როკ დუეტ როქსეტის სიმღერა და სინგლი. შეტანილია ალბომში Look Sharp!. გამოსცა ლეიბლმა EMI.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როქსეტის სიმღერები კატეგორია:1988 წლის სიმღერები
ველიკა-ლეპეტიხა
ველიკა-ლეპეტიხა (Велика Лепетиха) — დაბა უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს დაბის მოსახლეობა 8136 კაცს შეადგენდა.
პამ დაუბერი
ადრეული ცხოვრება
პამელა დაუბერი დაიბადა დეტროიტში, თელმა მ.-სა და ევგენი ე. დაუბერის ( კომერციული მხატვარი ) ოჯახში. იგი გიდრიჩის დაწყებით სკოლაში სწავლობდა და დაესწრო ჩრდილოეთ ფერმინგტონის საშუალო სკოლასა და ოკლენდის საზოგადოებრივ კოლეჯს (OCC), იმ განზრახვით რომ გადასულიყო ოთხწლიან კოლეჯში. მან გადადო სწავლა OCC– ში, რომ შეესრულებინა გარკვეული სამოდელო სამუშაოები და საბოლოოდ მიატოვა სწავლა, როდესაც გადაწყვიტა დაეწყო სრულ განაკვეთზე მოდელირება.
კარიერა
პამელა დაუბერი საცხოვრებლად ნიუ – იორკში გადავიდა და თავდაპირველად, სანამ მსახიობობას შეუდგებოდა, მანამდე იყო Wilhelmina Models– ის მოდელი. იგი 1970 – იან წლებში გამოჩნდა რამდენიმე სატელევიზიო რეკლამაში (Fotomat, Noxzema, Neet, Underalls და ა.შ.).
პამელა დაუბერი გამოიცადა როლისთვის Tabitha-ში, 1977-1978 წლებში შექმნილი კომედია Bewitched- ისგან, რომელიც მის ნაცვლად ლიზა ჰარტმანს ერგო. ამასთან, ABC-TV– ზე საკმაოდ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა პამელამ. იმდენად, რომ ჩართო ის მის „ნიჭის განვითარების“ პროგრამაში, რომელიც უხდიდა მონაწილეებს ჰონორარს მანამ, სანამ არ იპოვნიდნენ ისინი შესაბამის როლებს.
პამელა დაუბერმა იმღერა 1980-იანი წლების ლოს-ანჯელესის სამოქალაქო სინათლის ოპერის სპექტაკლში Gilbert & Sullivan's The Pirates of Penzance, ჯოზეფ პაპის / ნიუ იორკის შექსპირის ფესტივალის პროდუქციის მიხედვით. მისი როლი, როგორც მეიბელი, მოგვიანებით ითამაშა ლინდა როსტტადტმა ნიუ – იორკში.
1989 წლის ივლისში, შოუს გაუქმებიდან ერთი წლის შემდეგ, სხეფერს ესროლა და მოკლა რობერტ ჯონ ბარდომ, ადამიანი, რომელიც მას სამი წლის განმავლობაში თვალს ადევნებდა, ლოს ანჯელესში, მისი ბინის წინ. გავრცელებული ინფორმაციით, დაუბერი "განადგურდა" მისი ყოფილი როლის შემსრულებლის სიკვდილით. დაუბერმა და მისმა გადარჩენილმა სხვა ჩემმა სემმა როლებმა, ჯოელ ბრუქსმა, დევიდ ნოთონმა და ჯენი ო'ჰარამ, მონაწილეობა მიიღეს გადაღებულ საზოგადოებრივ სამსახურში განცხადებაში, რომელიც ეხებოდა ძალადობის პრევენციას და თავად დაუბერი გახდა იარაღის კონტროლის ადვოკატი. მეორე შვილის გაჩენისთანავე, იგი ძირითადად გადადგა გასართობი ინდუსტრიიდან ოჯახის მიზეზების გამო, 1990 – იან წლებში ის სპორადულად მოქმედებდა.
მიუხედავად იმისა, რომ პამელა დაუბერი ძირითადად ცნობილი იყო სატელევიზიო მოღვაწეობით, მან ითამაშა რამდენიმე ფილმში, მათ შორის იყო კომედიური ფილმი Stay Tuned (1992) ჯონ რიტერთან ერთად და პერიოდული ფილმი I'll Remember April  (1999), მეუღლის მარკ ჰარმონის გვერდით.
2014 წელს იგი კვლავ შეუერთდა რობინ უილიამსს მის კომედიურ სერიალში "შეშლილები", როგორც უილიამსის პერსონაჟის სიყვარული. მაგრამ ამ შეხვედრამ ვერ შეძლო შოუს რეიტინგის გაზრდა და ამის შემდეგ მალევე გაუქმდა. უილიამსი, რომელიც ამ დროისთვის უკვე დაავადებული იყო სხეულის Lewy დაავადებით, იმავე წელს თვითმკვლელობით გარდაიცვალა.
პამელა დაუბერი არის Big Brothers Big Sisters of America -ის სპიკერი. გარი მარშალი, კინო-და სატელევიზიო კომედიის მწერალი-პროდიუსერი-რეჟისორი, რომელმაც, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, შესაძლებელი გახადა დაუბერის პროფესიონალური მიღწევა, გარდაიცვალა 2016 წელს. ამ წელს, დაუბერი გამოვიდა "უცნაური წყვილი"-ის ეპიზოდში მარშალისთვის, მარშალის სხვა კურსდამთავრებულებთან ერთად, როგორიცაა რონ ჰოვარდი, გარის საკუთარი და პენი მარშალი, სინდი უილიამსი, ანსონ უილიამსი, დონ მოსტი და მარიონ როსი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები
კუსკოს პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციის მდებარეობა კუსკოს რეგიონში კუსკო — პროვინცია პერუში, კუსკოს რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია კუსკო. პროვინციის ფართობია 617 კმ², მოსახლეობა შეადგენს 348 493 ადამიანს.
პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 8 რაიონად.
რინის უდაბნო
მინი|250პქ|რინის უდაბნო რინის უდაბნო (რუს. Рын-пески; ყაზ. Нарын-Құм) — უდაბნო დასავლეთ ყაზახეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ რუსეთის ყალმუხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიებზე, კასპიის ზღვის ჩრდილოეთით, ვოლგის მაღლობზე, მდინარე ვოლგის დასავლეთით. უდაბნოს საზღვრები ბოლომდე დაუდგენელია. ტემპერატურა ზაფხულში ექსტრემალურად ცხელია 45 °C - 48 °C და ზამთარში, -28 °C to -36 °C.
უდაბნოში მდებარეობს რამდენიმე პატარა ქალაქი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე ყოველ კვადრატულ კილომეტრზე 1 - 15 ადამიანს შეადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახეთის უდაბნოები კატეგორია:ყალმუხეთი
ლაურელი (ბატანგასი)
ლაურელი (ოფიციალურად ლაურელის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Laurel) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 43 210 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები
ბუტონი
ბუტონი (Bouton) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატის დალასის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 129 კაცს.
1321
თარიღი უცნობია
*
Lasioglossum orphnaeum
Lasioglossum orphnaeum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1986 წელს.
აბკლაჩი
thumb|160px| აბკლაჩი : [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის 50 კაპიკიანი მარკა (1889) ]] აბკლაჩი (Abklatsch) — ფილატელიაში ამ ტერმინით მოიხსენიებენ ისეთ საფოსტო მარკას, რომლის ზურგზე ანუ უკანა მხარეს გამოსახულია სიუჟეტის სარკული ანარეკლი.
ჩვეულებრივ აბლკაჩი მიიღება ნორმალური ბეჭდვითი პროცესის შეფერხების შედეგად. ამისი მიზეზი შეიძლება იყოს:
აბკლაჩის დაბეჭდვის დროს, შესაძლოა გამოსახულება წარმოიქმნას ერთ, რამდენიმე ან ყველა ფერის საღებავის გადასვილის შედეგად. გამოსახულება შეიძლება იყოს პირდაპირი ან შებრუნებული. მარკა აბკლაჩად არ ჩათვლება, თუ ნახატი ზუსტად არის დაბეჭდილი წებოვან ზედაპირზე. ეს ხდება მაშინ, როდესაც გუმირებული ქაღალდი წებოვანი ზედაპირით მხრიდან ხვდება საბეჭდ დაზგაში.
აბკლაჩი წარმოადგენს მარკის ფილატელისტურ სახესხვაობას და ტრადიციული ფილატელიის ერთ-ერთი ექსპონატია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფილატელისტური ტერმინები კატეგორია:ფილატელისტური სახესხვაობა
Abart
მახატლისძენი
მახატლისძენი — საქართველოს დიდგვარიან ფეოდალთა საგვარეულო XI-XIII საუკუნეებში. კამბეჩანის (დაახლოებით გვიანდელი ქიზიყი) ცენტრის — ხორნაბუჯის პატრონები. სხვადასხვა პერიოდში სხვადასხვაგვარად არიან მოხსენიებული: კოლონკელისძენი (XII ს.) — მახატლისძენი (XII საუკუნის ბოლო) — ხორნაბუჯელი (XIII ს.). XI-XII საუკუნეებში ამ საგვარეულოს ხელში იყო ჰერეთის ერისთავობა. მატიანეში მახატლისძენი მოხსენიებული არიან თამარის კარზე დაწინაურებულ კახეთ-ჰერეთის საგვარეულოთა შორის. XIII საუკუნეში ხორნაბუჯი საერისთავო ქვეყნიდან მახატლისძენთა მამულად იქცა, რის გამოც საგვარეულომაც ხორნაბუჯელთა სახელი მიიღო.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები კატეგორია:ჰერეთი
კასტილიისა და ლეონის სამეფო
კასტილიისა და ლეონის სამეფო იგივე კასტილიის კორონა (Corona de Castilla) — კასტილიისა და ლეონის მესამე და ბოლო გაერთიანება. გაერთიანდნენ 1230 წელს.
ორი სამეფო
ლეონის სამეფო წარმოიქმნა ასტურიის სამეფოსგან. კასტილიის სამეფო თავდაპირველად წარმოადგენდა ლეონის სამეფოს რეგიონს. X საუკუნის II ნახევრიდან XI საუკუნის I ნახევრამდე ხელიდან ხელში გადადიოდა ლეონისა და ნავარის სამეფოს შორის. XI საუკუნეში საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო.
ფერნანდო III-მ კასტილიის სამეფო მიიღო დედის ბერენგარიასაგან 1217 წელს, ხოლო ლეონის სამეფო მამის ალფონსო IX-საგან 1230 წელს. ამის შემდეგ მათ ეწოდებათ კასტილიისა და ლეონის სამეფო ან უბრალოდ კასტილიის კორონა.
ქვაპურა
ქვაპურა (Bupleurum) — მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია, იშვიათად ნახევრად ბუჩქები ან ბუჩქები (ზოგჯერ მარადმწვანეც). ფოთლები მთლიანია. ყვავილები უმეტესად ყვითელი, იშვიათად მომწვანო ან მოწითალო-ყვითელი, შეკრებილი არიან რთულ ქოლგებად. ცნობილია 150-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც ძირითადად ევრაზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში არიან გავრცელებული, გვხვდებიან ჩრდილოეთ ამერიკაშიც. საქართველოში 20-მდე სახეობაა, მათ შორის: მრგვალფოთოლა ქვაპურა (B. rotundifolium), ვიტმანის ქვაპურა (B. wittmannii), ოქროსფერი ქვაპურა (B. aureum), რომელიც სამკურნალოა, რიშავის ქვაპურა (B. rischavii), რომელიც საქართველოს წითელ ნუსხაში იყო შეტანილი და სხვ. იზრდებიან ველებზე, ბუჩქნარებს შორის, ტყის პირებზე, მშრალ, ქვიან ფერდობებზე, სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე, კირქვიან კლდეებზე, ზოგჯერ რუდალურ, დამლაშებულ ადგილებზე, ნათესებში, აგრეთვე ბიცობიან ნიადაგებზე.
სქოლიო
*
პფენიგი
thumb|right|300px|50 პფენიგი 1950 წელი. ქალის გამოსახულება, რომელიც თესავს მუხის თესლს, რომელიც გერმანიის აღდგენის სიმბოლოა დამანგრეველი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ პფენიგი (Pfennig) — გერმანული ფულის ერთეული. წერილობით წყაროებში სიტყვა „პფენიგი“ გვხვდება IX-X ასწლეულებში. თვითონ ტერმინი განიხილება, როგორც თავდაპირველი გერმანულენოვანი აღნიშვნა დრაჰკანია. კაროლინგების იმპერიის დაცემის შემდეგ მათი ტერიტორიის რამდენიმე სამეფოზე აგრძელებდნენ დრაჰკანის მოჭრას. თანხის თანაფარდობა კარლოს დიდის დროს, 1 ფუნტი = 20 შილინგი = 240 დრაჰკანი კიდევ ბევრი ასწლეული ინახებოდა მისი სიკვდილის შემდეგ. შილინგი და ფუნტი დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა წონიან ერთეულად, რადგან ამ მონეტების რეალურ მონიმალს არ უშვებდნენ. ბრუნვაში იყვნენ მხოლოდ პფენიგები და მათი წარმოებულები. ეს პერიოდი გერმანულენოვან ნუმიზმატიკის ლიტერატურაში აღინიშნება როგორც „პფენიგის დრო“, რადგან გროშის გამოჩენამდე XIII საუკუნის ასწლეულში ის რცებოდა ერთადერთი მონეტა ბრუნვაში.
ფართო ბრუნვაში ახალი ფულის ერთეულების გამოჩენით პფენიგი გახდა 1/12 გროშის ტოლი. XV საუკუნის ასწლეულისათვის პფენიგი საბოლოოდ ხდება მცირე მონეტა. დიდი ვერცხლის მონეტების გამოჩენის შემდეგ გერმანულ სახელმწიფოებში განვითარდა ფულის სისტემა, რომელშიც შედიოდა სამი ტიპის მონეტა — ტალერი, გროში და პფენიგი. პფენიგი, ყველაზე მცირე ფულის ერთეულის წარმომადგენელი გახდა.
გერმანული სახელმწიფოების ერთიან იმპერიაში გაერთიანების შემდეგ 1871 წელს ცენტრალური ხელისფულების წინ დადგა პრობლემა ფულის სისტემის უნიფიკაციის შესახებ. 1871 წლის და 1873 წლის კანონების მიხედვით შემოიღეს ახალი ვალუტა, რომელმაც შემდგომ მიიღო სახელწოდება „ოქროს მარკა“. პფენიგი ხდებოდა გაცვლითი ერთეული, რომელის 1/100 მარკის ტოლი იყო. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე გერმანული იმპერია მთელ რიგ პრობლემებს შეხვდა. ერთ-ერთი მათგანი იყო ომის საწარმოო უზარმაზარი ფინანსური დაბრკოლებები. ეს ხელს უწყობდა ნაღდი ფულის მწარე უკმარისობას ბრუნვაში, ანუ მოხდა ეკონომიკის დემონეტიზაცია. ვერცხლი და ოქრო მალევე გაქრა ბრუნვიდან. მოსახლეობამ დაიწყო სპილენძის, როგორც ფხვიერი ისე მონეტის სახით შეგროვება. ამ პირობებში რამდენიმე ქალაქს უფლება ჰქონდა გამოეშვათ საკუთარი საგანგებო ფული (Notgeld). ცენტრალური ხელისუფლების მიერ ცუდი კონტროლის შედეგად, ნოტგელდების გამოშვების პროცესი მივიდა იქამდე, რომ ბანკნოტებისა და მონეტების ტიპები ათასეულებს მიაღწია. ნოტგელდების სახით უშვებდნენ როგორც მარკებს ასევე პფენიგებსაც.
ფულის მიმოქცევის ნორმალიზაცია მოხდა მას შემდეგ, რაც ბრუნვაში 1923-1924 წლეიბში შეიტანეს რეტნული მარკა და რაიხსმარკა. მესამე რეიხის დროს გამოჩნდა ე.წ საბანაკო პფენიგები — მოენეტები და ბანკნოტები, რომლებიც გავრცელდა1933-1945 წლებში მესამე რეიხის გეტოში, შრომითსა და საკონცენტრაციო ბანაკებში. მეორე მსოფლიო ომში დამარცხების შედეგად გერმანია დაყოფილი იყო ორ ნაწილად — გდრ და გფრ. ორივე ქვეყანაში პფენიგს ჭრიდნენ როგორც 1/100 მარკას. გაერთიანების შემდეგ გდრ-ს პფენიგის დემონეტიზირება მოახდინეს. პფენიგი რჩებოდა კანონიერ საგადამხდელო საშუალებად იქამდე სანამ 2002 წელს ევრო არ შემოვიდოდა ქვეყანაში. მას შემდეგ რაც გამოჩნდა ახალი ევროპული ვალუტა, ბუნდეს ბანკმა არ გავლო არანაირი დროებითი და რაოდენობრივი ზღვარი მარკებისა და პფენიგების გაცვლისას ევროზე.
ეტიმოლოგია
ძველ ზემოგერმანულ ენაში სიტყვა „panding“, „pending“ და მისი სხვადასხვა ფორმები ჩნდება VIII საუკუნის ასწლეულში, რითაც იწყება „დრაჰკანის“ სიტყვის მნიშვნელობის წარმოჩენა. ძველსასკსონურ ენაში სიტყვა „პფენიგი“ გვხვდება X საუკუნის ასწლეულში. ევროპის შუასაუკუნებისას სხვა მიწებზე დრაჰკანის ტრანსფორმირებიდ გაჩნდა პენინგი და პენი. XX საუკუნის ასწლეულში ახალ შექმნილ პოლონურ რესპუბლიკასა და ბოსნია და ჰერცეგოვინაში ეროვნული ფულის ერთეულის სახით მიღებული იქნა მარკები, ასევე მონეტების სახით ორივე ქვეყანაში შესაბამისად ფენიგი და ფენინგი.
გამოჩენის ისტორია. პფენიგის დრო
250px|right|thumb|კარლ დიდის დრაჰკანი, მოჭრილი [[ტულუზაში]] წერილობით წყაროებში სიტყვა „პფენიგი“ ჩნდება IX-X საუკუნეების ასწლეულებში. თვითონ ტერმინი განიხილება როგორც გერმანულენოვანი აღნიშვნა დრაჰკანი. ფრანგულ სამეფოში კარლ დიდის მონეტური რეფორმისას შექმნილი იყო ფულის სისტემა, რომლის მიხედვითაც 1 ფუნტი იყოფოდა 20 სოლიდად (შილინგი), საიდანაც თითოეული თავის მხრივ - 12 დრაჰკანად. ამრიგად, 1 ფუნტი ვერცხლიდან შესაძლებელი იყო 240 დრაჰკანის მოჭრა. კაროლინგების იმპერიის რამდენიმე სახემწიფოდ დაშლის შემდეგ მათ ტერიტორიებზე აგრძელებდნენ დრაჰკანების ჭრა. შილინგი და ფუნტი დიდი ხნის მანძილზე რჩებოდა დიდი წონის ერთეულად, რადგან ამ ნომინალის რეალური მონეტა არ გამოდიოდა. ბრუნვაში მხოლოდ პფენიგები და მათი წარმოებულები იყვნენ. ეს პერიოდი გერმანულენოვან ნუმიზმატიკის ლიტერატურაში აღინიშნება როგორც „პფენიგის დრო“, რადგან გროშის გამოჩენამდე XIII საუკუნის ასწლეულში ის რცებოდა ერთადერთი მონეტა ბრუნვაში. განხილული პერიოდის დროს პფენიგებზე ხშირ შემთხვევაში ათავსებდნენ ჯვარს, ადამიანის გამოსახულებას ან შენობას. პფენიგმა მიიღო სახელი როგორც სავაჭრო მონეტა ბალტიის ზღვის აუზში.
მაღალი შუა საუკუნეების დროს (XI—XIV საუკუნეების ასწლეულებში) მონეტების წარმოება დახასიათებული იყო მუდმივი გადაკეთებით. მონეტის თავიდან გამოშვებისას ის წინა მონეტისაგან წონითა და მცირე ფასით განსხვავდებოდა. ფულის შესაქმენლი ტექნოლოგიები თანდათან მარტივდებოდა. შუასაკუნეების პფენიგის წონა მუდმივად მცირდებოდა, იმ დროს როდესაც დიამეტრი უცვლელი რჩებოდა. მონეტის წრე იმდენად თხელი გახდა, რომ ავერსისა და რავერსის გამოსახულებები ხვდებოდა საწინააღმდეგო მხარეებზე, და ამით ერთმანეთის აზიანებდა.
ამ მომენტისთვის ჩნდება ისეთი გაგება, როგორიცაა მონეტების რენოვაცია და „სამუდამო პფენიგი“. აღსანიშნავია, რომ მონეტების თავდაპირველი რენოვაცია განიხილებოდა როგორც ძველი და მოჭრილი მონეტების ფულადი ბრუნვის ერთჯერადი შეცვლა ახალსა და სრულყოფილზე. შემდგომში ეს პროცედურა გამოიყენებოდა როგორც დამატებითი რესურსების ასაღებად მონეტური რელიგიის ექსპლუატაციის ფარგლებში, რა გზითაც ისინი უშვებდნენ ახალ და არასრულყოფილ მონეტებს, მათში ძვირფასი ლითონების შემადგენლობა ნაკლები იყო ვიდრე ძველში. შუასაუკუნებიის გერმანიაში მონეტების რენოვაცია განიხილებოდა როგორც გადასახადის ნაირსახეობა. შეცვლა ხდებოდა წელიწადში რამდენიმეჯერ, ყოველწლიურად ან რამდენიმე წელში ერთხელ. გაცვლითი მონეტების თანაფარდობა როგორც წესი იყო - 12 ძველი პფენიგი 9 ახალისთვის. აღსანიშნავია, რომ ადრე გამოშვებული მონეტების ყიდვის საშუალება შემდეგი რენოვაციის მოახლოებისას სტაბილურად ვარდებოდა (მათ შორის ოფიციალური დევალვაციის შედეგად)), რამაც ფულადი სისტემის დესტაბილიზაცია მოახდინა. ეკონომიკურად განვითარებული ქალაქების ბიურგერები ფულადი რესურსების უკმარისობით სარგებლობდნენ და მონეტური რეგალიის მფლობელებთან ყიდულობდნენ მონეტის მოჭრის უფლებას იმ მონეტებისთვის რომლებიც არ ექვემდებარებოდნენ რენოვაციას. ამ ფულადმა ერთეულებმა მიიღეს სახელწოდება „პფენიგების სამუდამოდ“. სამუდამო პფენიგების გამოჩენამ არ დაასტაბილიზა შუასაუკუნეების ქვეყნების ფულადი სისტემა, რადგან ამან ვერ შეძლო თავიდან აეცილებინა ფულის გაუარესება, ნაკლებად მძიმე მონეტების ჭრა და ბრუნვიდან საუკეთესო ფულის ამოგდება უარესით (გრეშემის კანონი).
სიხარბე და გაუმაძღრობა უმრავლესი მონეტთა სენიორების მიზეზი გახდა დემონეტიზაციისთვის, ანუ მონეტის არაოფიციალურად წონის შემცირება. ამ ყველაფერს გააჩნდა უარყოფითი გავლენა ვაჭრობისთვის. ფულადი ნიშნები იცვლებოდა საქონელზე არა ნომინალური ღირებულების მიხედვით არამედ წონის მიხედვით. ამან სიტუაცია მიიყვანა იქამდე, რომ გაცვლისთვის დაიწყეს არა მონეტების გამოყენება, არამედ ვერცხლის ფირფიტების. thumb|გელერ XIII ს.-ების ასწლეული დაახლოებით 1200 წელს ქალაქ ხალში (თანამედროვე შვებიშ-ხალი) გამოჭრეს პფენიგები, რაც ახალი ფულის ერთეულის გელერის წინამორბედს წარმოადგენდა. ერთ მხარეზე ეტეოდა ხელისგულის სურათი, მეორეზე - ჯვრის. ყველაზე ადრინდელი გელერები იწონიდა 0,55 გრ-ს და შეიცავდა 0,3771 გრ-მ სუფთა ვერცხლსა და წარწერას „HALLA — F.R.I.S.A.“ („Fridericus rex imperator semper Augustus“, სამუდამოდ წმინდა მეფე და იმპერატორი ფრიდრიხი). XIII საუკუნის ასწლეულის დასასრულს გელერები პფენიგის მრავალი სახეობიდან ერთ-ერთი, გახდნენ დამოუკიდებელი ფულის ერთეულები. ეს მოყვა იმას, რომ სხვა პფენიგებისგან განსხვავებით, მათ შეძლეს თავიდან აეცილებინათ XIII საუკუნის დემონეტიზაცია. თავიანთი იაფი ღირებულების გამო გელერები არ ყვებოდნენ მოსახლეობისთვის დამანგრევებელ რენოვაციებს. მისი შეუცვლელი გარეგანი სახე და ვერცხლის ნიმუშებიც ასევე ზრდიდნენ მის მიმზიდველობას. მალევე გალერების ამოგდება ბრუნვიდან დაიწყეს მეტად მიმზიდველმა პფენიგებმა. მაგალითად ლუდვიგ II მკაცრმა 1290 წელს დააწესა გადასახადები თავის სამფლობელოში ლაუინგენსა და დონაუვიორტესში მხოლოდ გელერებში.
იმის გათვალისწინებით რომ მონეტები პრაქტიკულად არ გამოიყენებოდა ფულად მიმართებაში VIII საუკუნის შუასაუკუნოვან ევრობაში — XIII საუკუნის ასლეულის დასაწყისში, პფენიგების არც ისე დიდი ტირაჟები, რომლებიც დამზადებული იყო ოქროსაგან განეკუთვნებოდა თავადებისა და სასულიერო პირების საჩუქრებს. კარლ დიდის, ლუი I ღვთისმოსავის, ჰაინხრი II (სრი)ს (1,8 გრ)) და ჰაინრიხ V (სრი)ს მეფობის პერიოდები ოქროს პფენიგების ცნობილი გამოშვებების ეპოქებია. ასევე საღვთო რომის იმპერიის ოქროს სასაჩუქრე პფენიგებს უშვებდნენ არქიეპისკიპოსის ეპარქიაში ეპისკოპოს ბერნოლდის Bernulf von Utrecht (1026/7—1054) და კონრადეს Konrad von Utrecht (1076—1099) დროს, მეუფე ტრირას Bruno von Bretten (1102—1124) წონით 0,78 გრ და კიოლინის მთავარ ეპისკოპოსი გერმან III (1055—1099) წონით 1,6 გრ.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანული მონეტები კატეგორია:ნუმიზმატიკა კატეგორია:შვეიცარიული მონეტები
Chances (როქსეტის სიმღერა)
Chances — შვედური პოპ-როკ დუეტ როქსეტის სიმღერა და სინგლი. შეტანილია ალბომში Look Sharp!. გამოსცა ლეიბლმა EMI.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როქსეტის სიმღერები კატეგორია:1988 წლის სიმღერები
სიბნელეში მოცეკვავე
„სიბნელეში მოცეკვავე“ (Dancer in the Dark) — 2000 წლის დანიური მუსიკალური დრამა, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის მიერ, ტრილოგია „ოქროს გულის“ ბოლო ფილმი. მთავარი როლის შემსრულებელი და ფილმის საუნდტრეკის ავტორია ისლანდიელი მომღერალი ბიორკი. ფილმი კანის კინოფესტივალზე დაჯილდოვდა ოქროს პალმის რტოთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2000 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:მუსიკალური ფილმები კატეგორია:ლარს ფონ ტრიერის ფილმები კატეგორია:ფილმები უსინათლოების შესახებ კატეგორია:ფილმები სიკვდილით დასჯის შესახებ
მეჰმედ IV გირეი
მეჰმედ IV გირეი (IV Mehmet Geray, ٣محمد كراى‎; დ. 1610, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო — გ. 1674, ტარკი) — ყირიმის ხანი 2-ჯერ: 1641–1644 და 1654–1666 წლებში, სელამეთ I გირეის უმცროსი ვაჟი.
ბიოგრაფია
მეჰმედმა ნახევარი ცხოვრება გაატარა მძევლად სტამბოლში, ოსმალთა სულთნების კარზე. ჯანიბექ გირეის მეფობის დროს დანიშნული იყო ნურედინად და კალგად. 1635 წელს გადასახლდა ოსმალთა მცირე აზიის სამფლობელოებში. 1641 წელს თავისი ძმა, ბაჰადირ I ლაშქრობაში გარდაიცვალა და ყირიმის ხანის ტიტული ოსმალთაგან სწორედ მას ერგო. თავისი პირველი მმართველობისას წარუმატებულ საგარეო პოლიტიკა გაატარა, რის გამოც ოსმალებმა ხანის ტიტული ჩამოართვეს და კუნძულ როდოსზე გადაასახლეს. ყირიმის ახალ ხანად კი მეჰმედის ძმა ისლამ III გირეი დაამტკიცეს. მეჰმედ გირეის 10 წელი მოუწია გადასახლებაში ყოფნა.
1654 წელს ისლამ III გარდაიცვალა და ოსმალებმა მეჰმედი დააბრუნეს ყირიმის ტახტზე. მეორე მმართველობის პერიოდში ბრძოლები გადაიხადა დონისა და რუსი კაზაკების, ასევე პოლონეთის წინააღმდეგ. მეჰმედ IV თავისი წინამორბედისგან განსხვავებით არ იყო მორჩილი ვასალი ოსმალეთისათვის. დაუმორჩილებლობისა და სამხედრო კამპანიებზე ხშირად გამოუცხადებლობის გამო, 1666 წელს ოსმალებმა მეჰმედს ხანის ტიტული ჩამოართვეს და ტარკში გადაასახლეს, სადაც 8 წლიანი ცხოვრების შემდეგ, 1674 წელს გარდაიცვალა. მის შთამომავალთაგან ვერცერთმა მოახერხა სახანოს ხელისუფლების სათავეში მოსვლა.
სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები კატეგორია:ყირიმის სახანო კატეგორია:გირეის დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1610 კატეგორია:გარდაცვლილი 1674 კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
პროვენი
პროვენი (Provins) — კომუნა ჩრდილო-ცენტრალურ საფრანგეთში, ილ-დე-ფრანსის რეგიონის სენა და მარნის დეპარტამენტში.
2001 წელს, პროვენი - შუა საუკუნეების ბაზრების ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ადმინისტრაცია
პროვენი დეპარტამენტის ქვედანაყოფი (arrondissement) უდიდესი ქალაქი არაა, მაგრამ მისი სათავო ქალაქს წარმოადგენს. უდიდესი ქალაქია მონტრო-ფო-იონა.
დეპარტამენტის ქვედანაყოფი შედგება 7 კანტონის, 125 კომუნისა და 112 020 (2006 წ.) მაცხოვრებლისგან. პროვენის კანტონი 15 კომუნისა და 21 000 მოსახლისგან შედგება.
ღირსშესანიშნაობები
ქალაქი IX საუკუნეში დაარსდა და ცნობილია თავის შუა საუკუნეების თავდაცვითი ნაგებობებით, რომელთა შორისაცაა კეისრის კოშკი (ტურ-კეისარი) და კარგად შემონახული ქალაქის კედლებით. ქალაქში ასევე მდებარეობს წმინდა კირიაკის ეკლესია, რომლის მშენებლობაც XII საუკუნეში, ფილიპ IV ლამაზის დროს დაიწყო და ფინანსური პრობლემების გამო აღარასდროს დასრულებულა.
ეკონომიკა
პროვენი ვარდის მოშენების მნიშვნელოვანი ცენტრია, რომლისგანაც აწარმოებს მრავალ საკვებ პრიდუქტს, რომელთა შორის მთავარია ვარდის ფურცლების ჯემი, თაფლი და შაქარყინული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის კომუნები კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
დიმიტრი ახლესტიშჩევი
დიმიტრი დიმიტრის ძე ახლესტიშჩევი (Дмитрий Дмитриевич Ахлёстышев; დ. 6 აგვისტო [ძვ. სტ. 26 ივლისი], 1796 — გ. 20 თებერვალი [ძვ. სტ. 8 თებერვალი] 1875) — რუსი გენერალი და იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის დროებითი მმართველი 1834–1837 წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის გენერლები კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1796 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1875
ფრანც იოზეფ I
ფრანც იოზეფ I (Franz Joseph I., I. Ferenc József, František Josef I.; დ. 18 აგვისტო, 1830, ვენა — გ. 21 ნოემბერი, 1916, იქვე) — ავსტრიის მესამე იმპერატორი და უნგრეთის მეფე 1848–1916 წლებში, ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელთა დინასტიიდან. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე დიდხნიანი მმართველი მთელი მსოფლიო ისტორიის მანძილზე. ჩაახშო 1848–1849 წლების რევოლუციები ავსტრიასა და უნგრეთში. აღადგინა აბსოლუტიზმი. ავსტრიის იმპერია ავსტრია-უნგრეთის მონარქიად გარდაქმნა (1867). მისმა მთავრობამ შეაჩერა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა. 1879 წელს ფრანც იოზეფ I-მა ხელი მოაწერა გერმანიასთან სამოკავშირეო ხელშეკრულებას, რომელიც სამთა კავშირის (1882 წელი) საფუძველი გახდა. მისმა ექსპანსიონისტურმა პოლიტიკამ ბალკანეთში ხელი შეუწყო პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წწ.) დაწყებას. გარდაიცვალა 1916 წლის 21 ნოემბერს, ვენაში, 86 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავსტრიის იმპერატორები კატეგორია:ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1830 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1916 კატეგორია:ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები
გროზნო
გროზნო (Соьлж-ГIала, Sölƶ-Ġala; Гро́зный) — ჩეჩნეთის დედაქალაქი რუსეთში. ქალაქი დაარსდა 1918 წელს და მდებარეობს მდინარე სუნჯაზე. 2002 წლის სრულიად რუსეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 210 720 ადამიანს (ათი წლის წინანდელი მოსახლეობის ნახევარზე ოდნავ მეტს), ხოლო 2008 წლის მონაცემებით მოსახლეობამ 230 100 შეადგინა.
ისტორია
1818 წელს დაარსდა რუსული ციხესიმაგრე გროზნაია რუსულ საბრძოლო ხაზზე, რომელიც კავკასიის ომის დროს გადიოდა მდინარე სუნჯაზე. 1869 წელს მას ეწოდა გროზნო და მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.
ამ დროისთვის ქალაქის მაცხოვრებელთა დიდ ნაწილს წარმოადგენდნენ თერგის კაზაკები. მოსახლეობის სწრაფი ზრდა მას შემდეგ დაიწყო რაც XX საუკუნის დასაწყისში საფუძველი ჩაეყარა ქალაქის მახლობლად ნავთობის მოპოვება-გადამუშავებას. რუსეთის ოქტომბრის რევოლუციის პერიოდში ქალაქი დენიკინის ძალებსა და წითელ არმიას შორის ბრძოლის არეალს წარმოადგენდა 1919 წელს ქალაქი დენიკინის არმიის ხელში იყო 1920 წელს ბრძოლის შედეგად ქალაქი წითელმა არმიამ დაიკავა. 1921 წლიდან გროზნო ჩეჩნური ნაციონალური ოლქის ცენტრი გახდა, რომელიც თერგის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში არსებობდა. 1922 წელს თერგის სსრ გაუქმდა და გროზნო ჩაჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური ოლქის ცენტრი გახდა. 1934 წელს ავტონომიური ოლქი გაუქმდა და გროზნო ჩაჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ დედაქალაქი გახდა. 1991 წელს გამოცხადდა ჩეჩნეთის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა იჩქერია და დედაქალაქად გროზნო განისაზღვრა. 1994 წელს დაიწყო რუსეთ-ჩეჩნეთის პირველი ომი და ქალაქი მასშტაბური ბრძოლების არეალად იქცა. პრეზიდენტ ჯოხარ დუდაევის ლიკვიდაციის შემდეგ ქალაქს მის პატივსაცემად ჯოხარ-ღალა ეწოდა. ბრძოლების შედეგად გროზნო იჩქერიის ძალების კონტროლის ქვეშ დარჩა. 1999 წელს დაწყებულ ჩეჩნეთის მეორე ომამდე, ბრძოლების შედეგად ქალაქი თითქმის პირწმინდად განადგურდა. 2000 წლიდან რუსულმა ძალებმა ჩეჩნეთის უმეტეს ტერიტორიაზე და ქალაქ გროზნოზე კონტროლი აღადგინეს. ჩეჩნეთმა ფედერალური რესპუბლიკის სტატუსი მიიღო, გროზნო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა. 2007 წლიდან ქალაქის მასშტაბური აღდგენა-რეაბილიტაცია დაიწყო.
ტრანსპორტი
გროზნოზე გადის ჩრდილოეთ კავკასიის ცენტრალური მაგისტრალი, ქალაქი რკინიგზით უკავშირდება ჩეჩნეთისა და რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებს. ქალაქის მახლობლად ორი აეროპორტია: ხანკალას აეროდრომი და გროზნოს საერთაშორისო აეროპორტი. 90-იან წლებში წარმოებულ ბრძოლებამდე ქალაქში არსებობდა ტრამვაის და ტროლეიბუსის მუნიციპალური ტრანსპორტი თუმცა ბრძოლების შედეგად ხაზები ისე განადგურდა რომ შეუძლებელი გახდა მათი რეაბილიტაცია და ხაზები საბოლოოდ გაუქმდა.
სქოლიო
კატეგორია:გროზნო კატეგორია:ჩრდილოეთ კავკასიის ქალაქები კატეგორია:ჩეჩნეთის ქალაქები
ბოქსჰოლმი
ბოქსჰოლმი (Boxholm) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატის ბუნის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 195 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები