cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
We'll Be Together
თავდაპირველად სიმღერა დაიწერა კომპანიის Kirin ლუდის რეკლამისათვის. ორიგინალურ ჩანაწერზე გამოიყენებოდა ერიკ კლეპტონის გიტარის სოლო. ეს ვერსია მოხვდა სტინგის 1994 წლის კრებულში Fields of Gold: The Best of Sting 1984-1994.
როგორც სტინგის ბევრ სიმღერაში, აქაც ჟღერს ციტირება მისი სხვა პოპულარული კომპოზიციიდან - ამ შემთხვევაში, ეს არის If You Love Somebody Set Them Free.
სქოლიო
კატეგორია:სტინგის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სინგლები
პრეზიდენტი-ტანკრედუ-ნევისი
პრეზიდენტი-ტანკრედუ-ნევისი (Presidente Tancredo Neves) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 857 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 414.912 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57.5 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
საბჭოთა რესპუბლიკების დროშები
საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების დროშები — საბჭოთა კავშირის მთავარი დროშის საფუძველზე შექმნილი დროშები 15 მოკავშირე რესპუბლიკისთვის. თითოეულ მათგანზე წითელ ფონზე გამოსახულია ოქროსფერი (ყვითელი) ნამგალი, ურო და ვარსკვლავი (ერთადერთი გამონაკლისი იყო საქართველოს სსრ დროშა, რომელზეც საბჭოთა სიმბოლოები წითელი ფერით ლურჯ ფონზეა გამოსახული). საბოლოოდ 1991 წლისთვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების 15 დროშა ამგვარად გამოიყურებოდა:
ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების (ასსრ) დროშები იშვიათად გამოიყენებოდა. ხშირად ავტონომიების დროშები უბრალოდ იმ რესპუბლიკის წარწერებიან რუკას წარმოადგენდა, რომელსაც ეს ავტონომია ეკუთვნოდა. მაგალითად, აფხაზეთის ასსრ–ის დროშასა და საქართველოს სსრ–ის დროშას შორის განსხვავება მხოლოდ აფხაზურ ენაზე გაკეთებულ წარწერაში – „Аҧсны АССР“ იყო.
ყოფილ საბჭოთა ტერიტორიაზე არსებული ზოგიერთი ქვეყნის, ან რეგიონის დროშა არსებითად არ შეცვლილა, და დაფუძნებულია საბჭოთა დროშაზე. მაგალითად, ამგვარია დნესტრისპირეთისა და ბელარუსის (ყოფილი ბელორუსიის) თანამედროვე სახელმწიფო დროშები.
საბჭოთა გაუქმებული რესპუბლიკების დროშები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირი კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
საკნურა
საკნურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.
წარმოშობილი უნდა იყოს უძველეს ქართულ სოფელ საკანში, ისტორიული ჰერეთის ტერიტორიაზე, რომელიც ამჟამად ნასახლარია.
ეს ვაზი 1945 წელს სოფელ საკნიდან მოსე ბაბაჯანაშვილის ნასახლარიდან გადმოიტანა რომან ტარტარაშვილმა და სოფელ მთისძირში, საკუთარ კარ-მიდამოში გაახარა.
მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალებული, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. რბილობი ხორციანი და ნაკლებად წვნიანი აქვს, სასიამოვნო გემოთი და კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით.
გამოიყენება როგორც სასუფრე ყურძნად, ასევე საკუპაჟე ღვინომასალად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაცია
ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაცია (Association of American Geographers; AAG) — არაკომერციული და საგანმანათლებლო საზოგადოება, რომელიც დაარსდა 1904 წლის 29 დეკემბერს აშშ-ის ქალაქ ფილადელფიაში. შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ვაშინგტონში. 1903 წლის ივნისში ამერიკელი გეოგრაფი უილიამ მორის დეივისი ქალაქ სენტ-ლუისში გამოვიდა მოხსენებით აშშ-ის მეცნიერული გეოგრაფიის მდგომარეობის შესახებ, აგრეთვე გამოვიდა წინადადებით ამერიკელ გეოგრაფთა გაერთიანების შექმნის შესახებ.
1948 წელს ასოციაცია შეუერთდა ამერიკის პროფესიონალ გეოგრაფთა საზოგადოებას. ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაცია აერთიანებს გეოგრაფებს აშშ-იდან და სხვა ქვეყნებიდან. ამჟამად ასოციაცია მსოფლიოს 60 ქვეყნიდან აერთიანებს 10 ათასზე მეტ ადამიანს. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ამერიკის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ გეოგრაფიულ ასოციაციას.
ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაციას აქვს 60-ზე მეტი სპეციალური ჯგუფი, რომლებიც წარმოადგენენ ასოციაციის წევრთა ნებაყოფლობით გაერთიანებას და რომლებიც იყოფენ ინტერესებს რეგიონებისა და თემატიკის მიხედვით, ესენია: კარტოგრაფია, კულტურული და პოლიტიკური ეკოლოგია, კულტურის გეოგრაფია, ეკონომიკური ეოგრაფია, პოლიტიკური გეოგრაფია და სხვა. ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაცია გამოსცემს ჟურნალებს, მათ შორის: The Annals of the Association of American Geographers-სა (1911 წლიდან) და The Professional Geographer-ს (1949 წლიდან).
სქოლიო
კატეგორია:გეოგრაფიული საზოგადოებები
ალექსი ჭინჭარაული
ალექსი ლეკოს ძე ჭინჭარაული (დ. 25 დეკემბერი, 1925, შატილი  — გ. 12 თებერვალი, 2012 ) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1925 წლის 25 დეკემბერს დუშეთის რაიონის სოფელ შატილში. 1950 წელს შევიდა და 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიური ენების განყოფილება. 1958 წელს დაამთავრა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტურა და მუშაობა დაიწყო ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში.
1961 წელს მას მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაცული დისერტაციის („ხევსურულის დარგობლივი ლექსიკა“) საფუძველზე. ალ. ჭინჭარაული მონაწილეობდა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ და შემდეგ ამ ლექსიკონის ერთტომეულის შედგენის სამუშაოებში (სიტყვების განმარტება, განმარტებულის პირველადი რედაქცია, რედაქტირებული მასალის რეცენზირება და სხვ.).
მას აქვს ენათმეცნიერული შრომები „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტისა და ენის, ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა ტექსტისა და ენის, ქართული ენის დიალექტებისა და სხვათა შესახებ. გამოქვეყნებული აქვს გამოკვლევები „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორის სადაურობის საკითხისათვის.
ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში მუშაობისას ალ. ჭინჭარაულმა შეადგინა „ხევსურული ლექსიკონი“ (დაახლოებით 25 000 სიტყვა-სტატია) და „ფშაური ლექსიკონი“ (დაახლოებით 15 000 სიტყვა-სტატია).
1993 წელს მას მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი ენათმეცნიერების ინსტიტუტში დაცული დისერტაციის (მხატვრული ტექსტის ენობრივი ანალიზის საკითხები „ვეფხისტყაოსნის“ და ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა მიხედვით) საფუძველზე.
„ხევსურული ლექსიკონი“ გამოიცა 2005 წელს, ხოლო ფშაურ ლექსიკონზე კვლავ მიმდინარეობს მუშაობა.
იგი არის მწერალთა კავშირის წევრი; გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი – 1995; მიღებული აქვს ღირსების ორდენი – 1999; პრემია საგურამო, ნომინაციაში ჰუმანიტარული მეცნიერება – 2007; აკადემიკოს ვ. თოფურიას პრემია – 2009; ფოლკლორის სახელმწიფო პრემია – 2009; საქართველოს ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო – წმინდა გიორგის ორდენი – 2010. იგი არის ავტორი 7 მონოგრაფიისა. მას აქვს 250-მდე გამოკვლევა ან წაკითხული მოხსენების თეზისები.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ა
არაბეთის ფილა
არაბეთის ფილა — მეორე თანრიგის ტექტონიკური ფილა ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში. მის ფარგლებშია ქუვეითი, ბაჰრეინი, კატარი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ომანი, იემენი, საუდის არაბეთი, სირია, იორდანია და ერაყი. არაბეთის, აფრიკისა და ინდოეთის ფილები გეოლოგიურ ისტორიაში ჩრდილოეთური მიმართულებით მოძრაობენ და ევრაზიის ფილას ეჯახებიან, რაც გამოვლინებულია ფილის ნატეხების კოლაჟისა და ქედების სახით.
დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება აფრიკის ფილა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ინდოეთის ფილა, აღმოსავლეთით ევრაზიის ფილა, ჩრდილოეთით ანატოლიის ფილა.
არაბეთის ფილა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ განფენილია 2600 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 3000 კმ-ზე. სიმჭიდროვე 40 კმ, ფართობი 5,000,000 კმ². ზედა ქერქს გააჩნია ნეოპროტეროზოული ასაკის (1000–540Ma) კრისტალური კამბრიულისწინა საფუძველი, რომელიც ცნობილია არაბეთის ფარის სახელწოდებით. მისი ლითოლოგია წარმოდგენილია კრისტალური ფიქლებით, ამფიბოლიტებით, გნაისებით, მეტაბაზალტებით, გრაუვაკებითა და ანდეზიტებით. ფარის ზემდებარედ განლაგებულია ფანეროზოული დანალექები და კაინოზოური ტრაპები. ეს ვულკანურ-დანალექი კომპლექსი ატარებს არაბეთის ბაქნის სახელწოდებას. დანალექი ქანები ძირითადად გვხვდება კარბონატული და სილიციკლასტური დანალექების სახით.
BP-ის 2013 წლის მსოფლიო ენერგეტიკის სტატისტიკური მიმოხილვის თანახმად, არაბეთის ფილა შეიცავს ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მსოფლიო მარაგის შესაბამისად, 48% და 43%-ს, რაც ტექტონიკასთანაა შეპირობებული. დამახასიათებელია მაღალი სეისმური აქტივობა და ვულკანიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:ტექტონიკური ფილები
პროგრამა შატლი – მირი
პროგრამა შატლი – მირი  – აშშ-სა და რუსეთის ფედერაციის ერთობლივი პროგრამა, რომლის ამოცანას ორბიტაზე რუსი კოსმონავტების კოსმოსური შატლის მეშვეობით გაყვანა, ხოლო ამერიკელი ასტრონავტებისთვის მირის კოსმოსურ სადგურზე ექსპედიციების განხორციელება წარმოადგენდა. მინი|შატლი - მირის პროგრამის ემბლემა
პროგრამის დანიშნულებას ამერიკული მხარისათვის რუსული, ხანგრძლივი კოსმოსური ფრენების შედეგად დაგროვილი გამოცდილების გაზიარება და ორ სახელმწიფოს შორის თანამშრომლობის განმტკიცება წარმოადგენდა. შატლი - მირის ერთობლივმა პროგრამამ სათავე საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის მშენებლობას დაუდო.
ერთობლივი პროგრამის დაწყების შესახებ მხარეებმა 1993 წელს განაცხადეს. პირველი ფრენა 1994 წლის თებერვალში შედგა, ხოლო მთლიანმა პროგრამამ 1998 წლამდე გასტანა. პროგრამის ფარგლებში განხორციელდა 11 გაშვება, ხოლო ამერიკელმა ასტრონავტებმა კოსმოსში ჯამში 1000 დღე გაატარეს. პროგრამის ფარგლებში, აშშ-ს დაფინანსების წყალობით, მირის სადგურზე დამატებით 2 მოდულის მიერთებაც მოხერხდა. მართალია, ორივე მოდული რუსულ სახელწოდებას ატარებდა, მაგრამ დე-ფაქტო ამერიკულ მოდულებს წარმოადგენდა.
შატლი - მირის პროგრამა პირველი იყო ბევრ ასპექტში. ოთხწლიანი პროგრამის ფარგლებში ამერიკელმა ასტრონავტმა პირველად იმგზავრა რუსული აპარატითა და პირველად გავიდა ღია კოსმოსში რუსული სკაფანდრით.
მიუხედავად ბევრი ეჭვისა და კრიტიკისა, პროგრამა წარმატებულად შეფასდა, ხოლო მისმა შედეგმა საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის მშენებლობას გაუხსნა გზა.
ისტორია
მინი|მირზე დაერთებული "ატლანტისი" 1992 წელს აშშ-ს პრეზიდენტ, ჯორჯ ბუშსა და რუსეთის პრეზიდენტ, ბორის ელცინს შორის კოსმოსის შესწავლასთან დაკავშირებული ურთიერთანამშრომლობის შეთანხმება გაფორმდა. შეთანხმების მიხედვით, ერთი ამერიკელი ასტრონავტი მირის კოსმოსურ სადგურში იმუშავებდა, ხოლო ორი რუსი კოსმონავტი კოსმოსში შატლის მეშვეობით გაფრინდებოდა.
1993 წლის სექტემბერში, აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტმა, ალბერტ გორმა და რუსეთის პრემიერ-მინისტრმა, ვიქტორ ჩერნომირდინმა ახალი კოსმოსური სადგურის იდეა გააჟღერეს. გარდა ამისა, ისინი ერთობლივ თანამშრომლობასაც უცხადებდნენ თანხმობას. შატლი - მირის პროგრამის კოდური სახელწოდებაა "პირველი ფაზა", ხოლო მოგვიანებით საერთაშორისო კოსმოსურმა სადგურმა "მეორე ფაზის" კოდური სახელწოდება მიიღო.
აღნიშნული პროექტი პოლიტიკურ დატვირთვასაც ატარებდა. ერთობლივ პროგრამაზე შეთანხმების მიღწევით ნასას სავალალო მდგომარეობაში მყოფი რუსული კოსმოსური პროგრამის დახმარების საშუალება მიეცა. შედეგად, რუსეთის ხელისუფლებამ მირის შენარჩუნება, ხოლო ამერიკულმა მხარემ ორბიტული სადგურის მუშაობის თავისებურებების შესწავლა შეძლო. სწორედ ამიტომ, ორი სახელმწიფოს კოსმოსური სააგენტოები დღემდე მეგობრულად არიან ერთმანეთისადმი განწყობილნი. მინი|დამატებით პროცედურებში მონაწილე 7 ამერიკელი ასტრონავტი
დამატებები
გარდა იმისა, რომ ამერიკელ ასტრონავტებს მირის კოსმოსურ სადგურში მუშაობის საშუალება ეძლეოდათ, შვიდმა მათგანმა კიდევ დამატებით პროცესებშიც მიიღო მონაწილეობა. შვიდივე ასტრონავტი მომზადების კურსს რუსეთში გადიოდა, სადაც რუსული აპარატურის მახასიათებლებს, რუსული კოსმოსური სკაფანდრის გამოყენების წესებსა და თავად რუსულ ენას ეცნობოდნენ. მირზე მუშაობისას ამერიკელმა ასტრონავტებმა რამდენიმე ექსპერიმენტშიც მიიღეს მონაწილეობა, მათ შორის, კოსმოსში ხორბლის მოყვანა და მოვლა, დედამიწისათვის ასეულობით ფოტოს გადაღება, სადგურის მოძველებული კომპონენტების შეკეთება, სხვადასხვა ტექნიკური გაუმართაობის აღმოფხვრა, ასტრონავტების ფსიქოლოგიური მდგომარეობის შესწავლა და ანალიზი, მოდულების აწყობა და ა.შ.
მირი
მირის კოსმოსური სადგურის მშენებლობა 1986 წელს დაიწყო, ხოლო უკანასკნელი მოდული 1996 წელს დაემატა. მირი პირველი კოსმოსური სადგური იყო, რომელიც სხვადასხვა მოდულისგან შედგებოდა და ადამიანის ხანგრძლივი ვადით მიღება შეეძლო. მისი მთავარი ამოცანა ისეთი გარემოს შექმნა იყო, რომელიც სხვადასხვა სამეცნიერო და შემეცნებითი ექსპერიმენტის განხორციელების საშუალებას იძლეოდა. არსებობის ისტორიაში მირის კოსმოსურმა სადგურმა რამდენიმე ქვეყნის წარმომადგენელს უმასპინძლა. მირი ოპერირებას 2001 წლის 23 მარტამდე აგრძელებდა, ხოლო შემდეგ მისი დეორბიტიზაცია მოხდა.
მართალია, თავიდან მირის კოსმოსური სადგური ბურანის მისაღებად იყო გათვლილი, თუმცა რუსული კოსმოსური შატლის პროექტის გაუქმებისა და ამერიკული მხარის ერთობლივ პროექტში ჩაბმის შედეგად სადგურს ამერიკული შატლის მიღება მოუწია. შატლის მიერთების მომენტში მირი ყველაზე დიდ კოსმოსურ სადგურს წარმოადგენდა, მისი მასა 250 ტონაზე მეტი იყო, ოპერირების საშუალო სიმაღლე 296-420 კილომეტრის ფარგლებში მერყეობდა, ხოლო სადგურის სიჩქარე 27.700 კმ/სთ იყო. მირი დედამიწის გარშემო ორბიტულ ბრუნს დღეში საშუალოდ 15-ჯერ ასრულებდა.
არსებობის განმავლობაში, მირის კოსმოსურ სადგურზე 20000-ზე მეტი ექსპერიმენტი ჩატარდა და კოსმოსში გატარებული დროის ხანგრძლივობის რეკორდი დამყარდა. სადგურს 12 ქვეყნის 100-ზე მეტი წარმომადგენელი ეწვია, ხოლო მისგან ღია კოსმოსში 29 კოსმონავტი და 6 ასტრონავტი გავიდა.
კოსმოსური შატლი
კოსმოსური შატლი მრავალჯერად, დედამიწის დაბალ ორბიტაზე ოპერირებისთვის განკუთვნილ კოსმოსურ ხომალდს წარმოადგენდა. შატლის პროგრამაზე მუშაობა გასული საუკუნის 60-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო, ხოლო პირველი სატესტო ფრენა ხომალდმა 1981 წელს შეასრულა. 1982 წლიდან კი ხომალდის გეგმიური საოპერაციო ფრენები დაიწყო. საერთო ჯამში აიგო 5 ხომალდი, რომლებმაც 1981 წლიდან 2011 წლამდე 135 მისიაში მიიღო მონაწილეობა. კოსმოსური შატლებს კოსმოსში 1320 დღეზე მეტი აქვთ გატარებული. მინი|კოსმოსური შატლი "ატლანტისი" და მზე
კოსმოსურ შატლებს სხვადასხვა დანიშნულების ათეულობით ტონა სასარგებლო თვირთის გადატანა შეეძლოთ. მათი გამოყენებით მარაგდებოდა როგორც მირის ორბიტული სადგური, ისე, მოგვიანებით საერთაშორისო კოსმოსური სადგური. თითოეული შატლი 100 გაშვებაზე ან 10 წლის ხანგრძლივობის ოპერირებაზე იყო გათვლილი. მირის ორბიტულ სადგურს კოსმოსური შატლი 9-ჯერ მიუერთდა.
ქალები საქართველოში
ქალები საქართველოში ცხოვრობენ ისეთ საზოგადოებაში, რომელიც სწრაფად ვითარდება. საბჭოთა რეჟიმის ათწლეულების შემდეგ, 1990-იან წლებში კულტურამ რადიკალური ცვლილებები განიცადა, შეიძინა დასავლური ღირებულებები, მაგრამ ასევე ეკონომიკური არასტაბილურობაც შეეხო.
პროგრამა შატლი – მირი
ახალი თანამშრომლობის დასაწყისი
შატლი – მირის პროგრამის პირველი ფაზა 1994 წლის 3 თებერვალს კოსმოსური შატლი დისკავერის გაშვებით დაიწყო. მისიის ოფიციალური სახელწოდება იყო STS-60. 8-დღიანი მისია იმ წელს კოსმოსური შატლის პირველი ფრენა იყო. გარდა ამისა, პირველად ისტორიაში, რუსი კოსმონავტი ორბიტაზე ამერიკული ხომალდის მეშვეობით გაფრინდებოდა. აღნიშნული მისიის რუსი მონაწილე სერგეი კრიკალიოვი იყო, რომელმაც სახელი "უკანასკნელი საბჭოთა კოსმონავტის" სტატუსით გაითქვა. მოცემულმა მისიამ აშშ-სა და რუსეთის კოსმოსური სააგენტოების მჭიდრო და მტკიცე თანამშრომლობას დაუდო სათავე. მისიამ მონაწილეებს სხვადასხვა სახის სამეცნიერო ექსპერიმენტებში მონაწილეობის საშუალება მისცა, ასევე, კოსმოსურ შატლსა და მირის ორბიტულ სადგურს შორის პირველად მოხერხდა ვიდეო-ზარის გამოყენებით პირდაპირ რეჟიმში დაკავშირება.
ქალები საქართველოში
ისტორიული კონტექსტი
თითქმის მთელი XX საუკუნე საქართველო იყო სსრ კავშირის წევრი. 1991 წელს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველო დამოუკიდებელი ქვეყანა გახდა. როგორც ყველა სხვა ყოფილი კომუნისტური ქვეყნების მსგავსად საქართველოს ეკონომიკას გაუჭირდა გადასულიყო დაგეგმილი ეკონომიკიდან საბაზრო ეკონომიკაზე. უმუშევრობამ, ეკონომიკურმა დესტაბილიზაციამ და კონფლიქტებმა ზიანი მიაყენა მოსახელობას, განსაკუთრებით 1990-იან წლებში. მოსახლეობის თვალსაზრისით, 10 მცხოვრებიდან 8 ეთნიკურად ქართველია, მაგრამ არსებობენ ასევე ეთნიკური უმცირესობები, აზერბაიჯანელები, სომხები, რუსები და სხვ. მოსახლეობის უმრავლესობა მართლმადიდებელი ქრისტიანია, მაგრამ ათიდან ერთი მუსულმანია.
პროგრამა შატლი – მირი
ამერიკა უერთდება მირს
დისკავერის პროგრამაში მონაწილეობა 1995 წელსაც გაგრძელდა. ერთობლივი პროგრამის მეორე ფრენა 3 თებერვალს STS-63 მისიის ფარგლებში შედგა, რომლის დროსაც შატლს პირველად მართავდა ქალი პილოტი. 8-დღიანი მისიი განმავლობაში შატლი დისკავერი ორბიტულ სადგურს მაქსიმალურად, 11 მეტრამდე მიუახლოვდა და მირს რამდენიმე წრეც დაარტყა. მოცემულმა მისიამ ეკიპაჟს იმ საშუალებებისა და ტექნოლოგიების გამოცდის საშუალება მისცა, რომლებიც მოგვიანებით მირთან სრულფასოვნად დაერთებას გახდიდიდა შესაძლებელს.
ქალები საქართველოში
ქალების საზოგადოებრივი როლი
იმის გამო, რომ ქართული კულტურა პატრიარქალურია, ქალებს ენიჭებათ პატივისცემის რაინდული ფორმა. ქალს შეუძლია ერთად ჰქონდეს „მარჩენლისა და დიასახლისის“ როლი. სახლის საქმეების უმეტესობას აკეთებენ ქალები. სქესის მიხედვით არ არსებობს „შრომის აშკარა გაყოფა“, გარდა ე.წ. „ფიზიკური შრომის სფეროებში“ (მაგალითად სამთო მრეწველობს სფეროში). სააქართევლოს დედის ქანდაკება („ქართვლის დედა“), რომელიც დგას თბილისის ფერდობზე, მთელ ქალაქს ზემოდან გადაჰყურებს და ალბათ ყველაზე კარგად გამოხატავს ეროვნულ ხასიათს: მარცხენა ხელში უჭირავს ღვინით სავსე ფიალა, რომლითაც მასპინძლობს მეგობრებს, ხოლო მარჯვენა ხელში უჭირავს მახვილი, რომლითაც ხვდება მტრებს. ქართველმა ქალებმა შეძლეს სხვადასხვა პოზიციების მიღება სამხედრო სფეროში, მათ შორის არიან რამდენიმე პროფესიონალი მებრძოლი და ვერტმფრენის პილოტი ქვეყნის პატარა საჰაერო-სადესანტოში, ასევე მცირე რაოდენობით არიან არმიის სპეცრაზმში. ბევრი ქალი დასაქმებულია სასამართლო სფეროში, ასევე უკავიათ მთავრობაში თავიანთი პოზიციებიი. მიუხედავად ამისა, არცერთ ქალს არ შეუძლია გახდეს მართლმადიდებლური ეკლესიის მღვდელი, ან თუნდაც მუსულმანების მულაჰი (მუსულმანების სულიერი წინამძღვარი). მიუხედავად ყველაფრისა, ე.წ. „ტრადიციული სტერეოტიპები სქესის მიხედვით სოციალურ როლებში“ თანდათან იცვლება, რადგან ახალი თაობის ქალები იღებენ სათანადო განათლებას. ტანსაცმელზე ნორმები დაწესებულია მხოლოდ ეკლესიებში, ქალებს უნდა ეკეთოთ თავსაბურავი და ეცვათ კაბა ან ქვედაბოლო.
საქმიანობა
საქართველოს შრომის კოდექსი განსაკუთრებულად იცავს ქალებს. მუხლი 2, შრომითი ურთიერთობების მესამე პუნქტის თანახმად „შრომით და წინასახელშეკრულებო ურთიერთობებში აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, ენის, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილების, ეროვნების, წარმოშობის, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის, ასაკის, სქესის, სექსუალური ორიენტაციის, შეზღუდული შესაძლებლობის, რელიგიური, საზოგადოებრივი, პოლიტიკური ან სხვა გაერთიანებისადმი, მათ შორის, პროფესიული კავშირისადმი, კუთვნილების, ოჯახური მდგომარეობის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების გამო.“ გენდერული თანასწორობის შესახებ საქართველოს კანონი ქალთა დამატებით დაცვას უზრუნველყოფს.
პროგრამა შატლი – მირი
ამერიკა უერთდება მირს
1995 წლის 27 ივნისს მირისკენ STS-71 მისიის ფარგლებში თავად ატლანტისი გაემართა. მისიის ამოცანა პირდაპირი იყო - მომხდარიყო კოსმოსური შატლის ორბიტულ სადგურზე დაერთება. გაფრენიდან 2 დღის შემდეგ ატლანტისმა დასახული მიზანი წარმატებით შეასრულა და მირსაც დაუერთდა. აღნიშნული მოვლენა რუსული და ამერიკული ხომალდების, აპოლო-სოიუზის სატესტო პროექტის შემდგომ, პირველი წარმატებული შეერთება იყო. ასევე, ატლანტისის მეშვეობით შეივსო სადგურის ლოჯისტიკური მარაგები და წინა მისიის მონაწილე ასტრონავტები დედამიწაზე დაბრუნდნენ.
ქალები საქართველოში
ქალთა მიმართ ძალადობა
2006 წელს საქართველომ დაადგინა კანონი ოჯახური ძალადობის აღმოფხვრის, ოჯახურის ძალადობის მსხვერპლის დაცვისა და მხარდაჭერის მიზნით. 2007 წელს საქართველომ დაადასტურა ევროპის საბჭოს კონვენცია ადამიანებით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ.
პროგრამა შატლი – მირი
ამერიკა უერთდება მირს
იმავე წლის ნოემბერში ატლანტისი მირს ისევ დაუერთდა და სადგურს კიდევ ერთი რუსული მოდული შემატა. გარდა ამისა, განახლდა ორბიტული სადგურის ტექნიკური აღჭურვილობის ოპერაციული სისტემა და მირს რამდენიმე ახალი მზის პანელიც შეემატა. STS-74 მისიის ფარგლებში დედამიწაზე სისხლის, საჭმლისა და ბიოლოგიური ნარჩენების ექსპერიმენტული ნიმუშებიც გაიგზავნა.
ქალები საქართველოში
სქოლიო
კატეგორია:ქალთა უფლებები საქართველოში
პროგრამა შატლი – მირი
უბედური შემთხვევები
უკვალოდ არც სატვირთო მოდულებთან შეჯახებას ჩაუვლია. შეჯახების შემდეგ ორბიტულ სადგურში მკვეთრად დაეცა წნევა. მიუხედავად დიდი რისკისა, ასტრონავტებმა დაზიანებული მოდულის იზოლირება და სადგურზე წნევის ნორმალურ ნიშნულზე აყვანა მოახერხეს. საბედნიეროდ, სადგურის სხვა მნიშვნელოვანი კომპონენტები და მარაგები არ დაზიანებულა.
პირველი ფაზის დასასრული
მინი|შატლი "დისკავერი" უკანასკნელი ფაზის დასკვნითი მისია STS-89 მისიით დაიწყო და STS-91 და EO-25 მისიიებით დასრულდა. საერთო ჯამში, ამერიკელმა ასტრონავტებმა მირზე 907, ხოლო გადაბმულად 805 დღე დაჰყვეს და სხვადასხვა მნიშვნელოვან ექსპერიმენტში მიიღეს მონაწილეობა. პროგრამის დასრულებისას დაახლოებით 2 ტონა სასარგებლო ტვირთი და საჭირო აღჭურვილობა მირიდან დისკავერიზე გადაიტანეს.
8 ივნისს, აღმოსავლეთის დროითი სარტყელის დილის 9 საათსა და 7 წუთზე, მირზე ყველა კარი, სარქველი და მოდულებს შორის დამაკავშირებელი კორიდორი ჩაიკეტა. 12 საათზე დისკავერი მირს ჩამოშორდა.
მირი დედამიწის ორბიტაზე 2001 წლის 23 მარტამდე რჩებოდა, რის შემდეგაც მისი დეორბიტიზაცია განხორციელდა. მირის ნარჩენები წყნარ ოკეანეში, ფიჯის კუნძულების მახლობლად ჩაიძირა.
შედეგები
პროგრამის განმავლობაში მირის ორბიტული სადგურის მიმართ ეჭვები და ნეგატიური დამოკიდებულება არ წყდებოდა. ნასაში შიშობდნენ, რომ საბჭოთა კავშირის დაშლის შედეგად რუსეთის კოსმოსური პროგრამის სავალალო მდგომარეობა მნიშვნელოვნად შეაფერხებდა თანამშრომლობას. ასევე, ექსპერტები შიშობდნენ, რომ დედამიწის ორბიტაზე თითქმის 10 წლის განმავლობაში მყოფი სადგური არ იყო მდგრადი და სერიოზულ რისკებსაც შეიცავდა. მირზე მომხდარი ხანძრისა და სხვა ინციდენტების შემდეგ კი ამერიკელი ასტრონავტები ღიად გამოხატავდნენ ნეგატიურ დამოკიდებულებას და მიაჩნდათ, რომ მირის შენარჩუნება უფრო მნიშვნელოვანი იყო რუსეთისთვის, ვიდრე ასტრონავტების სიცოცხლეზე ზრუნვა. მინი|საერთაშორისო კოსმოსური სადგური პრობლემური იყო დაფინანსების საკითხიც. რუსეთის იმჟამინდელ ეკონომიკას არ შეეძლო ძვირადღირებული კოსმოსური პროგრამის შენახვა და შესაბამისი თანხების გამოყოფა. რუსეთის კოსმოსური პროგრამა ფულად სახსრებს უმეტესად კერძო დაკვეთების შესრულების შედეგად აგროვებდა, რუს კოსმონავტებს, ფინანსების დაზოგვის მიზნით, მისიებში გახანგრძლივებული დროით დარჩენა უწევდათ. აღნიშნული ფაქტორი კი ცუდად აისახებოდა მათს შრომისუნარიანობასა და ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე. მიუხედავად ამისა, ნასაში ხვდებოდნენ, რომ პროგრამის შენარჩუნება ორივე სახელმწიფოსა და კოსმოსის შემდგომ ათვისებისთვის უმნიშვნელოვანესი იყო.
მიუხედავად ბევრი სირთულისა და დაბრკოლებისა, პროგრამამ დიდი როლი ითამაშა როგორც აშშ-რუსეთის ურთიერთობების ნორმალიზებაში, ისე კოსმოსის შემდგომ ათვისებაში. მირზე სხვადასხვა ექსპერიმენტის ჩატარებამ ის მნიშვნელოვანი ფაქტორები გამოკვეთა, რომლებიც ადამიანების კოსმოსში გრძელვადიანი დარჩენისა და შორეული ციური სხეულების შესწავლისათვისაა საჭირო. პირველი ფაზის დასრულების შემდეგ სახელმწიფოებმა კიდევ უფრო გრანდიოზულ პროექტზე – საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის მშენებლობაზე დაიწყეს მუშაობა. მომავალი სადგურის მოდულები ჯერ კიდევ 1998 წელს გაეშვა, ხოლო პირველი ექსპედიცია საერთაშორისო კოსმოსურმა სადგურმა 2000 წლის ნოემბერში მიიღო. სადგურმა დასრულებული სახე 2012 წელს მიიღო. მისი სიგრძე 100 მეტრს აღემატება, ხოლო წონა - 400 ტონას. საერთაშორისო კოსმოსური სადგური განაგრძობს მირის დაწყებულ საქმეს – იგი სხვადასხვა სახელმწიფოს კოსმოსურ სააგენტოებს კაცობრიობის საერთო ინტერესების დაცვასა და კოსმოსის სიღრმისეულ შესწავლაში ეხმარება. სადგურის დანახვა როგორც დღისით, ისე ღამით შეუიარაღებელი თვალითაცაა შესაძლებელი.
სქოლიო
კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
აპიუს კლავდიუსი ბრმა
აპიუს კლავდიუსი ბრმა (დაახ. ძვ. წ. 340 - ძვ. წ. 273) — რომის რესპუბლიკის სახელმწიფო მოღვაწე, ცენზორი და მწერალი.
აპიუს კლავდიუსი იყო კლავდიუსების პატიციული ოჯახიდან. ძვ. წ. 312 წელს იგი გაიუს პლავტიუსთან ერთად ცენზორად აირჩიეს. მისი ცენზორობის დროს აშენდა ცნობილი აპიუსის გზა და პირველი აკვედუკი. ეს ქმედებები მან მარტო ჩაიდინა, ვინაიდან მან სენატში ბევრი უღირსი სენატორი ჩარიცხა და დაკანონებული 1.5 წლის ნაცვად მან ცენზორობა ძველებურად, 5 წლით გაიხანგძლივა, მიუხედავად იმისა რომ მისი კოლეგა გადადგა. ტიტუს ლივიუსი ყველა, რომ აპიუსმა უბიძგა პორტიციუსების პატრიციულ გვარს, რომლებშიც ჰერკულესის ქურუმობა მემკვიდრეობით გადადიოდა, ესწავლებინათ მონებისთვის ქურუმების მოვალეობების შესრულება. ამის შემდეგ, ერთი წლის განმავლობაში პორტიციუსების გვარი გაწყდა, მალე კი აპიუსი დაბრმავდა. ხალხმა ეს ღმერთების სასჯელად მიიჩნია.
ძვ. წ. 310 წელს აპიუსსა და პლებს შორის დაპირისპირება წარმოიშვა. ეს იმის ნიადაგზე მოხდა, რომ აპიუსის ცენზორობის ვადა, რომელიც დიქტატორმა მამერკუს ემილიუსმა დააწესა, 18 თვე გავიდა, მისი კოლეგა გადადგა, იგი კი არ აპირებდა გადადგომას. სახალხო კრებაზე კლავდიუსს დაუპირისპირდა სახალხო ტრიბუნი პუბლიუს სემპრონიუსი. ტრიბუნმა ბრალი დადო კლავდიუსს, რომ იგი მეფის ძალაუფლებისკენ მიისწრაფოდა. მან სცადა კიდევაც ცენზორის დაპატიმრება, მაგრამ საკმარისი მხარდაჭერა ვერ მიიღო კოლეგებისგან და აპიუს კლავდიუსის ცენზორობა გაგრძელდა.
ძვ. წ. 307 წელს აპიუსი კონსულად აირჩიეს. ამ პერიოდში მეორე სამნიტური ომი მიმდინარეობდა. მხედართმთავრად სენატმა კვინტუს ფაბიუსი, წინა წლის კონსული დატოვა. ზოგი ვერსიით, აპიუსს კონსულობა ჯერ კიდევ ცენზორობის დროს სურდა.
ძვ. წ. 296 წელს კონსულთა არჩევნებზე ერთი ადგილი დაიკავა კვინტუს ფაბიუსმა. აპიუსმა გამოიყენა მთელი თავისი გავლენა, რათა იგი გამხდარიყო მეორე კონსული და ორივე კონსული პატრიციი იქნებოდა. ფაბიუსმა მაშინვე უარი თქვა კონსულობაზე და მეორე კონსული გახდა პლებეი ლუციუს ვოლუმნიუსი. ამ დროს მესამე სამნიტური ომი მიმდინარეობდა. ომის ჩატარებნა ძველ კონსულებს დაევალათ, კვინტუს ფაბიუსს და პუბლიუს დეციუს მუსს. აიუსს მოუწია ეტრურიაში წასვლა, სადაც ომი მიმდინარეობდა. სამნიტები და ეტრუსკები გაერთიანებული ძალებით დაუპირისპირდნენ რომს. მისი კოლეგა ამ დროს სამნიუმში იბრძოდა. პირველი ბრძოლები ეტრუსკების წინააღმდეგ არ იყო წარმატებული. შემდეგ კი მოხდა გაუგებრობა წერილთან დაკავშირებით. ვოლუმნიუსს წარმატებით მიჰყავდა სამნიუმსი ომი, ამ დროს იგი აპიუსმა წერილით გამოიძახა ეტრურიაში, შემდეგ კი, როდესაც ვოლუმნიუსი ჩავიდა, ამტკიცებდა რომ არავითარი წერილი არ გაუგზავნია. ვოლუმნიუსი უკვე აპირებდა სამნიუმსი დაბრუნებას, როდესაც აპიუსის ლეგატებმა მოითხოვეს მისი დარჩენა და დახმარება. აპიუსი იძულებული გახდა დათანხმებოდა ამაზე. ორივე კონსული ერთად შეებრძოლა ეტრუსკებს და დაამარცხეს ისინი.
ამის შემდეგ ვოლუმნიუსი დაბრუნდა სამნიუმში. ეტრუსკებმა ისევ იარაღი აიღეს ხელში და დაუპირისპირდნენ დარჩენილ აპიუსს. ამასობასი არჩევნების დროც დადგა და შემდეგი კონსულები გახდნენ კვინტუს ფაბიუსი და პუბლიუს დეციუს მუსი. აპიუსი კი პრეტორი გახდა და ამ თანამდებობით განაგრძობდა სამნიტების წინააღმდეგ ომში მონაწილეობას.
აპიუს კლავდიუსი ორჯერ გახდა დიქტატორი, ძვ. წ. 292 და ძვ. წ. 285 წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის ცენზორები კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები კატეგორია:რომაელი ორატორები კატეგორია:კლავდიუსები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 273 კატეგორია:ძვ. წ. IV საუკუნის რომაელები კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
ზაფხულის დრო
[[ფაილი:DaylightSaving-World-Subdivisions.png|thumb|ზაფხულის დროის გამოყენება მსოფლიოში:
]]
ზაფხულის დრო — დრო, რომელიც მოცემულ სასაათო სარტყელში მიღებულ დროსთან შედარებით ერთი საათით წინაა გადაწეული. ეს პრაქტიკა ბევრ ქვეყანაშია მიღებული და მისი მიზანია განათებაზე დახარჯული ელექტროენერგიის შემცირება. ზამთრის პერიოდში დროის უკან „გადაწევა“ ხდება და ესა თუ ის ქვეყანა უბრნუნდება „ზამთრის დროს“ (ეს ტერმინი არ არის ოფიციალური).
ქვეყნების უმეტესობაში ე. წ. „ზამთრის დრო“ დროითი სარტყლის სტანდარტულ ასტრონომიულ დროს ემთხვევა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დრო კატეგორია:სასაათო სარტყლები კატეგორია:ზაფხული
რადიმიჩები
რადიმიჩები — ძველი რუსული ტომობრივი გაერთიანება ახ. წ. პირველი ათასწლეულის ბოლოს. სახლობდნენ დნეპრის ზემო აუზის აღმოსავლეთ ნაწილში. არქეოლოგიური მონაცემებით რადიმიჩები თავისი ყოფითა და განვითარებით არ გამოირჩეოდნენ მეზობელი ტომებისაგან. XI-XII საუკუნეებში მათ მიწაზე გაჩნდა ფეოდალური ქალაქები (გომელი და სხვ.). IX საუკუნეში რადიმიჩები ხარკს უხდიდნენ ხაზარებს. 885 წელს მთავარმა ოლეგმა შეუერთა კიევის რუსეთს. უკანასკნელად მატიანეში იხსენიებიან 1169 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სლავები კატეგორია:ბელარუსის ისტორია
ტორე გლორიესი
ტორე გლორიესი (Torre Glòries) ადრე ცნობილი როგორც ტორე აგბარი (კატალ. ან ესპ., Aguas de Barcelona, წყლის კომპანია), ან აგბარის კოშკი, XXI საუკუნის ცათამბჯენი ბარსელონაში, კატალონია (კოორდ. 41.40333°N, 2.18944°W). პროექტი ეკუთვნის ფრანგ არქიტექტორ ჟან ნუველს. გაიხსნა 2005 წლის ივნისში, ხოლო ოფიციალური ინაუგურაცია მოხდა 2005 წლის 16 სექტემბერს.
ჟან ნუველის თქმით, ტორე აბგარის ფორმა მონსერას მთებისა და გეიზერის წყლის ჭავლის შთაგონებით შეიქმნა. თუმცა ბევრი მას უფრო უზარმაზარ ფალოსს ამსგავსებს. შენობას 30 000 მ² მიწის ზემო საოფისე ფართი აქვს, 3210 მ² ტექნიკური მომსახურების სართულებზე და 8351 მ² სერვისებისთვის, აუდიტორიის ჩათვლით. სიმაღლით 144.4 მეტრია და 38 სართული აქვს, მათ შორის 4 მიწისქვეშა დონე.
შენობის დიზაინი რამდენიმე განსხვავებული არქიტექტურული კონცეფციის შერწყმით შეიქმნა, რის შედეგადაც მიღებულ იქნა არმირებული ბეტონისა და მინის ფასადის თვალისმომჭრელი კონსტრუქცია 4500 ფანჯრით.
რესურსები
კატეგორია:2005 წლის არქიტექტურა კატეგორია:ბარსელონა კატეგორია:ესპანეთის არქიტექტურა
ახალხიბულა
ახალხიბულა, ახალი ხიბულა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: გაშფერდი, ზუბი). მდებარეობს მდინარეების ჭანისწყალსა და ხობსწყალს შორის, ზღვის დონიდან 105 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.
მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 395 ადამიანი.
ეკონომიკა
2017 წელს სახელმწიფოს ფინანსური მხარდაჭერით ლოკოკინების ფერმა „ნადი გრუპი“ აშენდა, რომელიც პროდუქციის რეალიზაციას, ძირითადად, იტალიაში ახორციელებს. წელიწადში აწარმოებს დაახლოებით 50 ტონა პროდუქიას.
სამხრეთი ავსტრალია
სამხრეთი ავსტრალია (South Australia) — შტატი ავსტრალიის სამხრეთ ნაწილში. 1644 წელს ეს ტერიტორია გამოიკვლია აბელ ტასმანმა, 1834 წელს გაჩნდა პირველი ევროპული დასახლება, 1836–დან ავსტრალიის პროვინციაა, 1901–დან — შტატი.
გეოგრაფია
შტატის ტერიტორია მდებარეობს კონტინენტის ყველაზე მშრალ ტერიტორიაზე, ხოლო მისი საერთო ფართობია 983 482 კმ², რაც სიდიდით მეოთხეა ავსტრალიის შტატებში. დასავლეთით ესაზღვრება დასავლეთ ავსტრალიას, ჩრდილოეთით — ჩრდილოეთ ტერიტორიას და კუინზლენდს, აღმოსავლეთით — ახალ სამხრეთ უელსს და ვიქტორიას. სამხრეთიდან გარს ეკვრის ავსტრალიის დიდი ყურე და სამხრეთის ოკეანე. შტატის ნიადაგს ძირითადად წარმოადგენს არიდული და ნახევრადარიდული ზონები, რომლებიც დაყოფილები არიან რამდენიმე არცთუ ისე მაღალ მთიან ქედებად, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია მაუნტ-ლოფტი-ფლინდერსის ქედი, რომელიც გადაჭიმულია 800 კმ-ზე ჯერვისის კონცხის ჩრდილოეთიდან ტორენსის ტბის ჩრდილოეთამდე და მარილიან ტბებამდე. შტატის წველაზე მაღალი წერტილია ვუდროფის მთა (სიმაღლე 1435 მ), რომელიც ეკუთვნის მასგრეივის ქედს შტატის მოშორებულ ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. პრაქტიკულად დაუსახლებელი შტატის დასავლეთი ნაწილი მდებარეობს ნულარბორის ვაკეზე.
სამხრეთი ავსტრალია ესაზღვრება ქვეყნის ყველა შტატს და ტერიტორიას, ფედერალური ტერიტორიის და ტასმანიის გარდა. ტერიტორია, რომელიც დღეს ცნობილია, როგორც ჩრდილოეთი ტერიტორია, ჯერ 1863 წელს შეუერთდა სამხრეთ ავსტრალიას და 1911 წელს გადაეცა მას ფედერალურ დაქვემდებარებაში, ხოლო შემდგომში გახდა ავსტრალიის ცალკე ტერიტორია.
შტატის სამხრეთი სანაპიროს გარს ეკვრის სამხრეთის ოკეანე, რომელშიც შეჭრილია ნახევარკუნძულები ეირი, იორკი და ფლორო.
საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 29 °C იანვარში და 15 °C ივლისში. დღის ტემპერატურამ შტატის ზოგიერთ ნაწილში შეიძლება მიაღწიოს 48 °C იანვარში და თებერვალში.
მინიმალური დარეგისტრირებული ტემპერატურა: −8,2 °C (17,2 °F), იონგალა, 1976 წლის 20 ივლისი
ისტორია
არსებული მონაცემებით, პირველი ევროპელები, რომლებმაც გამოიკვლიეს ავსტრალიის სამხრეთი სანაპიროები, იყვნენ ჰოლანდიელი მეზღვაურები, რომლებმაც აქ მოცურეს 1627 წელს გემით Gulden Zeepaert, რომელსაც მეთაურობდა კაპიტანი ფრანსუა ტეისენი. სანაპიროს პირველი რუკა შეადგინეს მეტიუ ფლინდერსმა და ნიკოლა ბოდენმა 1802 წელს. ბოდენმა მას დაარქვა ნაპოლეონის მიწა.
1861 წელს სამხრეთ ავსტრალიაში შევიდა აქტიური საარჩევნო უფლება, სადაც ქალებს მიეცათ უფლება არჩეულიყვნენ პარლამენტში 1894 წლიდან.
ადმინისტრაციული დაყოფა
სამხრეთ ავსტრალიის შტატი იყოფა 74 ადგილობრივი თვითმმართველობის რაიონებად. ასეთი რაიონების რამდენიმე ტიპი არსებობს:
შტატის ტერიტორიის თითქმის 60 % მცირედდასახლებული ტერიტორიების განვითარების თანამეგობრობის — ტრასტის მმართველობაშია (Outback Areas Community Development Trust).
ეკონომიკა
შტატის ეკონომიკა დაფუძნებულია სოფლის მეურნეობაზე, სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებაზე და წარმოებაზე. შტატში ბოლო დროს აქტიურად ვითარდება ფინანსური სექტორი.
სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგებია მარცვლეულის მოყვანა, მეღვინეობა და მეცხვარეობა. ყველა ავსტრალიური ღვინოების ნახევარზე მეტი აქ იწარმოება.
საწარმოო სექტორი მთავარ როლს თამაშობს შტატის ეკონომიკაში, აკმაყოფილებს რა სამხრეთ ავსტრალიის მთლიანი შიდა პროდუქტის 15 %-ს და ექსპორტის მნიშვნელოვან ნაწილს. შტატში ხდება ავტომანქანების და მისი კომპონენტების წარმოება (2006 წელს ქვეყანაში წარმოებული ყველა ავტომანქანის 44 %), ფარმაცევტული და თავდაცვის საწარმოების (2,1 % მშპ, 2002—2003 წლები). სამხრეთ ავსტრალიის ეკონომიკა ორიენტირებულია უფრო მეტად ექსპორტზე, ვიდრე ნებისმიერი სხვა ავსტრალიური შტატის ეკონომიკა. შემოსავლები საექსპორტო ოპერაციებიდან შეადგენენ დაახლოებით 10 მილიარდ ავსტრალიურ დოლარს წელიწადში, რომელიც 2002—2003 წლებში 8,8 %-ით გაიზარდა.
შტატის კვების წარმოების მოცულობა და სოფლის მეურნეობა შეადგენს დაახლოებით 10 მილიარდ ავსტრალიურ დოლარს.
სამხრეთ ავსტრალიის ეკონომიკა გადანაწილებულია შემდეგ სექტორებად (2006 წლის ოქტომბრის მონაცემები მილიარდ ავსტრალიურ დოლარში):
სხვა დარგებს შეადგენენ განათლება და თავდაცვითი მრეწველობა. ისინი იძენენ უფრო დიდ მნიშვნელობას.
სამხრეთ ავსტრალია იღებს ყველაზე ნაკლებ სახელმწიფო დოტაციის მოცულობას ავტოსაგზაო ქსელის შენახვაზე, ვიდრე ნებისმიერი სხვა შტატი.
დღეისათვის შტატი ცნობილია თავისი ფესტივალებით, ასევე ადგილობრივი წარმოების ღვინით.
განათლება
16 წლამდე ასაკის ყველა ბავშვისათვის განათლება სავალდებულოა, მაგრამ მოსწავლეთა უმრავლესობა სამხრეთ ავსტრალიის განათლების სერტიფიკატის (SACE) მისაღებად სწავლას შემდეგაც აგრძელებს. სასკოლო სწავლა იმყოფება სამხრეთ ავსტრალიის მთავრობის განკარგულებაში, მაგრამ როგორც სახელმწიფო ასევე კერძო სკოლები ფინანსირდება ავსტრალიის მთავრობასთან ერთად. შტატის მთავრობა უზრუნველყოფს განათლების დაწესებულებების მთელი დაფინანსების 89 %-ს, რომელიც ნაწილდება სტუდენტთა რაოდენობის მიხედვით, დანარჩენი 11 % ფინანსირდება ფედერალური ბიუჯეტიდან. 1970 წლიდან დაწყებული დიდი კამათი გამოიწვია იმ ფაქტმა, რომ სახელმწიფო დაფინანსების 68 % (2008 წელს ეს ციფრი გაიზარდა 75 %-მდე) ხმარდებოდა კერძო სკოლებს, რომლებშიც სწავლობენ მხოლოდ შტატის მოსწავლეთა 32 %.
2009 წლის 1 იანვრიდან სკოლის დამთავრების ასაკი გაიზარდა 17 წლამდე.
სამხრეთ ავსტრალიაში სამი უნივერსიტეტია და სამივე ადელაიდაში: ადელაიდის უნივერსიტეტი, ფლინდერსის უნივერსიტეტი და სამხრეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტი. თუმცა სამხრეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტს ასევე აქვს კორპუსები ქალაქებში უაიალა და მაუნტ-გამბირი. კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტის ფილიალი და «გართობის ტექნოლოგიის ცენტრი» ასევე ადელაიდაში მდებარეობს.
პროფესიული სწავლება მთელ შტატში უზრუნველყოფილია კოლეჯთა სისტემით (TAFE).
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის შტატები და ტერიტორიები
სომხური დრამი
დრამი (სომხ.: Դրամ; ნიშანი: դր.; კოდი: AMD) — სომხეთის ეროვნული ვალუტა. ერთ დრამში არის 100 ლუმა (სომხ.: լումա). სიტყვა დრამი ქართულად ნიშნავს "ფულს" და წარმოშობით ბერძნულ დრაჰმას ენათესავება. სომხეთის კანონმდებლობით სომხეთის ცენტრალურ ბანკს ეროვნული ვალუტის გამოშვების ექსკლუზიური უფლება აქვს.
ბანკნოტები
ბანკნოტების პირველი სერია გამოვიდა 1993 წლის ნოემბერში, რომლებიც 2005 წელს ამოიღეს ბრუნვიდან. მეორე სერია გამოუშვეს 1998 წელს, რომლებიც დღემდეა მიმოქცევაში.
პირველი სერია (1993-1995)
1993 წლის 22 ნოემბერს, 10, 25, 50, 100, 200 და 500 დრამის ბანკნოტები გამოუშვეს. 1000 და 5000 დრამიანი ბანკნოტები მოგვიანებით გამოუშვეს.
მეორე სერია (1998-დღემდე)
500 დრამიანი ბანკნოტები ბრუნვაში იშვიათად ხვდება. მათ ნაცვლად 500 დრამიანი ხურდაა გამოშვებული.
სომხეთის გაქრისტიანების 1700 წლის აღსანიშნავადდ 50 000 დრამიანი გამოუშვეს 2001 წლის 4 ივნისს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკონომიკა კატეგორია:სომხური დრამი
საკუმა
საკუმა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ლინგვისტური ანალიზის საფუძველზე ითვლება, რომ იგი ოდესღაც აფხაზეთიდან უნდა იყოს შემოტანილი და სამეგრელოში გავრცელებული.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია, მტევანი საშუალო ზომის, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ახასიათებს ფრთა. მეტად მკვრივია ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია მწვანე, ხოლო მზის მხარეს მოქარვისფრო ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო და ხალისიანი გემოთი.
საკუმა საშუალო ზრდით და საშუალოზე მაღალი მოსავლიანობით გამოირჩევა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 213 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 245 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.7-7.8 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.0-19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9.5 გ/ლ-ს.
მიიღება საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო და ხარისხიანი საკუპაჟე ღვინომასალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Englishman in New York
„Englishman in New York“ — ინგლისელი მომღერალ და მუსიკოს სტინგის სიმღერა ალბომიდან Nothing Like the Sun, რომელიც გამოიცა სინგლის სახით, 1988 წელს. სიმღერა დაიწერა მუსიკოსის ნიუ-იორკში ცხოვრების პერიოდში. ეს არის სტინგის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კომპოზიცია, თუმცა სინგლზე რეაქცია თავდაპირველად არაერთგვაროვანი იყო. ასევე გადაღებული იქნა სიმღერის მუსიკალური ვიდეოც.
1990 წლის გამოცემა
„Englishman In New York“ აგრეთვე გამოიცა 1990 წელს, სპეციალური მიქსის სახით. ეს არის დამოუკიდებელი სინგლი, რომელიც არ არის შეტანილი რომელიმე სტუდიურ ალბომში. კომპოზიციის ორიგინალური ვერსია შეტანილია ალბომში Nothing Like the Sun.
სქოლიო
კატეგორია:სტინგის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სიმღერები კატეგორია:1988 წლის სინგლები კატეგორია:1990 წლის სინგლები
ნიახურის ბრძოლა
მინი|ფ. რუბო. ბრძოლა მდ. იორზე მინი|1800 წ. ნოემბრის კამპანიის რუკა ნიახურის ბრძოლა, ივრის ბრძოლა, — რუსებისა და ქართველების გაერთიანებული ლაშქრის ბრძოლა ავარიის მფლობელის ომარ-ხანის ლაშქრის წინააღმდეგ 1800 წლის 7 ნოემბერს. საისტორიო ლიტერატურაში ზოგჯერ კაკაბეთის ბრძოლის ან ივრის ბრძოლის სახელითაც იხსენიება.
დაღესტნელ ფეოდალთა ეს ლაშქრობა დაკავშირებული იყო ირანის გამგებლის ბაბა-ხანის სამხედრო აქციასთან. ბაბა-ხანი ალექსანდრე ბატონიშვილთან (ერეკლე II-ის ძე) ერთად ცდილობდა ქართლ-კახეთის სამეფოს ჩამოშორებას რუსეთისაგან. გეგმის მიხედვით, დაღესტნელებსა და ყიზილბაშებს თბილისისათვის ორი მხრიდან უნდა შეეტიათ, მაგრამ შინაარეულობამ ირანში და შაჰის ახალმა პოლიტიკურმა მოსაზრებამ ხელი შეუშალა ამ გეგმის განხორციელებას: საქართველოს საზღვართან დაბანაკებული სპარსელთა ლაშქარი, რომელსაც ტახტის ახალგაზრდა მემკვიდრე აბას-მირზა მეთაურობდა, აიყარა და ირანს დაბრუნდა. დასახული მიზნის შესრულება ძირითადად მხოლოდ ომარ-ხანის 20 ათასიან ლაშქარს დაეკისრა. კახეთში, სადაც მოსალოდნელი იყო დაღესტნელთა შემოსევა, ჩამოყალიბდა ქიზიყელ მოხალისეთა რაზმი, რომელსაც იოანე და ბაგრატ ბატონიშვილები მეთაურობდნენ, ხოლო თბილისიდან მათ დასახმარებლად გაემართა რუსთა ორი ბატალიონი გენერლების ივანე ლაზარევისა და ვასილი გულიაკოვის წინამძღოლობით. ნიახურის ბრძოლა გაიმართა მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ კაკაბეთის მახლობლად, ნიახურის მინდორზე. ბრძოლა დაღესტნელთა ლაშქრის სრული განადგურებით დამთავრდა. დაჭრილმა ომარ-ხანმა ორასიოდე მხედრითურთ ძლივს დააღწია თავი ტყვეობას. ქვეყანა აოხრებას გადაურჩა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
Rhytidoponera levior
Rhytidoponera levior — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ავტოქთონი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ავტოქთონი შეიძლება აღნიშნავდეს:
არაქი
არაქი — ქალაქი ირანში, მარკაზის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 526,182 კაცი. სამხრეთით, დასავლეთითა და აღმოსავლეთით შემოსაზღვრულია მთებით. ქალაქი საშუალოდ ზღვის დონიდან 1750 მ-ზე მდებარეობს. დედაქალაქ თეირანიდან დაშორებულია 260 კმ-ში, სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქები ყუმი და ისპაანი. დამახასიათებელია კონტინენტური კლიმატი. ქალაქის ჩრდილოეთით არის არაქის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც 1938 წელს გაიხსნა და არის ირანის ერთ-ერთ უძველესი აეროპორტი.
სქოლიო
კატეგორია:ირანის ქალაქები
ლოგოტიპი
მინიატიურა|[[წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობა|წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის ემბლემები.]] ლოგოტიპი (λόγος — სიტყვა +  — დაღი) ან უბრალოდ ლოგო — ორგანიზაციის ან საქონლის მთლიანი ან შემოკლებული სახელწოდების ორიგინალური მოხაზულობა. ლოგოტიპი სავაჭრო ნიშნის სიტყვიერ მხარეს წარმოადგენს.
ლოგოტიპის ფუნქციები
იდეალურმა ლოგოტიპმა უნდა გადაჭრას 6 საფუძვლისეული ფუნქცია:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ბრენდინგი კატეგორია:კომპანიები კატეგორია:ტიპოგრაფიკა
Emblemo
ტაპეროა (ბაია)
ტაპეროა (Taperoá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 938 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 639.959 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.34 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
მუხლი
მუხლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვალდესის ნახევარკუნძული
1999 წელს ნახევარკუნძული შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, თავისი განუმეორებელი და მდიდარი ფაუნის გამო.
კუნძულის სანაპიროზე მდებარეობს ზღვის ძუძუმწოვრების კოლონიები, როგორიცაა სამხრეთის ზღვის სპილო (Mirounga leonina) და ყურებიანი სელაპი (Otariidae). ნუევოს ყურეში გვხვდება სამხრეთის ვეშაპი (Eubalaena australis).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები არგენტინაში კატეგორია:არგენტინის ნახევარკუნძულები
ჰიუგოს პრემია
მინი|200პქ|ჰიუგოს პრემია ჰიუგოს პრემია (Nebula Award) — ყოველწლიური ლიტერატურული დაჯილდოება სამეცნიერო ფანტასტიკისა და ფენტეზის ჟანრში, რომელსაც გასცემს მსოფლიო სამეცნიერო ფანტასტიკის საზოგადოება. პრემია სამეცნიერო ფანტასტიკის პიონერის, პირველი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟურნალ „Amazing Stories“-ის დამაარსებლის ჰიუგო გერნსბეკის სახელს ატარებს. დაჯილდოების პირველი ცერემონია გაიმართა 1953 წელს. პრიზები გაიცემა ჩვიდმეტ ნომინაციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოები კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკა
რადომის კონსტიტუცია
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია კატეგორია:პოლონეთის კონსტიტუციები
ავტოლიკოსი
ავტოლიკოსი — ჰერმესისა და ქიონეს ვაჟი, ოდისევსის პაპა, ანტიკლეას მამა. ავტოლიკოსმა ჰერმესისგან ისწავლა გაიძვერობა და ამის გამო დახელოვნებულ ქურდად ითვლებოდა. შეეძლო სასურველი სახის მიღება, საგნების უხილავად ქცევა, ან ისე შეცვლა, რომ პატრონს ვეღარ ეცნო. შემდეგ ავტოლიკოსმა ჰერაკლეს ასწავლა ბრძოლის ხელოვნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგონავტები კატეგორია:გამოგონილი ქურდები კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
Rhytidoponera litoralis
Rhytidoponera litoralis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
მაჰმუდ შევქეთ ფაშა
მაჰმუდ შევქეთ ფაშა (Mahmud Şevket Paşa; დ. 1856 – გ. 11 ივნისი, 1913) — ოსმალეთის გენერალი და ჩეჩნური წარმოშობის სახელმწიფო მოღვაწე  რომელიც იყო მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურა მეორე კონსტიტუციური ეპოქის დროს. 31 მარტის ინციდენტის დროს, ფაშამ ჩაშალა აბდულჰამის II- ის მცდელობა, აღედგინა აბსოლუტური ძალაუფლება ანტი-კონსტიტუციონალისტური აჯანყებით კონსტანტინოპოლში (თანამედროვე სტამბულში). კრიზისის შემდეგ შევქეთ ფაშა რამდენიმე წლის განმავლობაში ომის მინისტრი იყო და წამყვანი როლი ითამაშა ოსმალეთის სამხედრო ავიაციის პროგრამის ჩამოყალიბებაში. ბალკანეთის პირველი ომის დროს იგი გახდა დიდი ვეზირი, ამ თანამდებობაზე იყო, 1913 წლის 23 იანვრიდან მის მოკვლამდე.
ადრეული ცხოვრება და კარიერა
მაჰმუდ შევკეტი დაიბადა ბაღდადში 1856 წელს აღმოსავლეთ ჩეჩნეთიდან დევნილთა ჩეჩენთა საგვარეულოში, რომლებიც ეკუთვნოდნენ დიშნის ან ალაროის ტეპს; მისი ბაბუა, ჰაჯი თალიბ აღა თბილისიდან ბაღდადში გადავიდა საცხოვრებლად. მისი მამა იყო ბასრას გუბერნატორი ქეთჰუდაზადე სულეიმან ფაიკ ბეი. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალად გაიზარდა, წყაროების უმეტესობა ამტკიცებს, რომ მას ჩეჩნური წარმომავლობა ჰქონდა. ზოგიერთი წყარო ასევე ამტკიცებს, რომ მას ჰყავდა ერაყელი არაბი, ქართველი, ალბანელი ან ჩერქეზული წარმომავლობა. ოსმალურისა და არაბულის გარდა, ის საუბრობდა ფრანგულ და გერმანულ ენებზე.
დაწყებითი განათლება მიიღო ბაღდადში, შემდეგ კი კონსტანტინოპოლში (ახლანდელი სტამბოლი ) სამხედრო აკადემიაში დაიწყო სწავლა. მაჰმუდ შევკეტი ჯარს 1882 წელს შეუერთდა, როგორც ლეიტენანტი, დროთა განმავლობაში აიმაღლა სამხედრო წოდებები. 1901 წლისთვის გახდა გენერალ-ლეიტენანტი. მან გარკვეული დრო გაატარა საფრანგეთში, რათა სამხედრო ტექნოლოგიები შეესწავლ. ის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა კოლმარ ფრეიჰერ ფონ დერ გოლცთან ერთად და გაემგზავრა გერმანიაში. 1905 წელს, მაკედონიის კონფლიქტის პერიოდში, მაჰმუდ შევკეტი დაინიშნა კოსოვოს ვილაეტის გუბერნატორად.
31 მარტის ინციდენტი
კავშირისა და პროგრესის კომიტეტმა (CUP) გაიმარჯვა 1908 წლის ახალგაზრდა თურქების რევოლუციაში, რამაც აიძულა სულთანი აბდულჰამიდ II აღედგინა 1876 წლის ოსმალეთის კონსტიტუცია და გამოეცხადა არჩევნები. მაჰმუდ შევქეთ ფაშა რევოლუციის შემდეგ დაინიშნა სელანიკის (სალონიკი ) დაფუძნებული მესამე არმიის მეთაურად. ერთი წლის შემდეგ მოხდა 31 მარტის ინციდენტი, როდესაც კონტრრევოლუციური რეაქციონერები აჯანყდნენ აბდულჰამიდის აბსოლუტისტური მმართველობის მხარდასაჭერად და კონსტიტუცია კიდევ ერთხელ გაუქმდა. კონსტანტინოპოლში არმია შევიდა 24 აპრილს და მთელი რიგი მოლაპარაკებების შემდეგ აბდულჰამიდ II გადააყენეს, მეჰმედ V რეშადი ავიდა ტახტზე, კონსტიტუცია აღადგინეს მესამედ და უკანასკნელად.
ომის მინისტრი
ამ ინციდენტის შემდეგ ის გახდა მნიშვნელოვანი ძალაუფლების მფლობელი ოსმალეთის პოლიტიკაში: შევქეთ ფაშა დანიშნეს კონსტანტინოპოლის სამხედრო-საომარ სარდლად, პირველი, მეორე და მესამე არმიების ინსპექტორად, სენატორად და ომის მინისტრად. ომის მინისტრად მისი მოღვაწეობა 1910 წლის ალბანეთის აჯანყების ჩახშობას მოჰყვა. მან ასევე გამოიყენა ჯარები ტრიპოლიტანიდან იემენში იაჰია მუჰამედ ჰამიდ ედ-დინის აჯანყების ჩასახშობად.
მიუხედავად იმისა, რომ მან გადაარჩინა კავშირის და პროგრესის კომიტეტი 31 მარტის ინციდენტში, შევქეთ ფაშამ ასევე გადამწყვეტი როლი ითამაშ 1912 წლის გადატრიალებაში, რამაც გამოიწვია კავშირის და პროგრესის კომიტეტის მთავრობის დაცემა.
მკვლელობა
მინი| მაჰმუდ შევქეთ ფაშა ხშირად ითვლება ოსმალეთის საჰაერო ძალების დამფუძნებელ მამად.
1913 წლის 11 ივნისს მაჰმუდ შევქეთ ფაშა მოკლეს თავის მანქანაში ბეიაზიტის მოედანზე, მოკვდა ნაზიმ ფაშას ნათესავის შურისძიების შედეგად, რომელიც 1913 წლის გადატრიალების დროს დაიღუპა. ის დაკრძალეს თავისუფლების ძეგლში, რომელიც ეძღვნება სამოქმედო არმიის იმ ჯარისკაცებს, რომლებიც დაიღუპნენ 31 მარტის ინციდენტში. მანქანა, რომელშიც ის იმყოფებოდა, ფორმა, რომელიც ეცვა და მკვლელობის დროს გამოყენებული იარაღი გამოფენილია სტამბოლის სამხედრო მუზეუმში.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნები კატეგორია:გარდაცვლილი 1913 კატეგორია:დაბადებული 1856
მუხისძირა
მუხისძირა (Suillellus luridus, ადრე Boletus luridus) — ბოლეტუსისებრთა ოჯახის სოკო სუილელუსის გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და აზიას.
კარგი ხარისხის პირობითად საჭმელი სოკოა. საკვებად გამოიყენება წინასწარი გათუთქვის შემდეგ. ალკოჰოლთან ერთად მომწამვლელია რაც გამოწვეულია კოპრინის ნაერთით. თუმცა ლაბორატორიული კვლევებით მუხისძირაში კოპრინის შემცველობა არ დასტურდება.
იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეეებში კირიან ნიადაგზე, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი 5-20 სმ-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრი ან ამოზნექილია, იშვიათად გაშლილი, ზეთისხილისფერ-ყავისფერი. ნორჩობაში ზედაპირი ხავერდოვანია, ნალექიან ამინდში ლორწოვანი. შეხებისას ქუდი იფარება მუქი ლაქებით.
რბილობი — მოყვითალო, მკვრივი, ფეხის ძირში წითელი ან მოწითალო, გაჭრისას ლურჯდება, შემგდომ მურა ფერს იღებს, განსაკუთრებული სუნის გარეშე.
ჰიმენოფორი — თავისუფალი, ყვითელი, მოგვიანებით მომწვანო ან ზეთისხილისფერი; ფორები მომრგვალო, ვიწრო, მოწითალო, ხელის დაჭერით ლურჯდება. ქუდის რბილობს და ჰიმენოფორს შორის გააჩნია წითელი პიგმენტური შრე, რომელიც გაჭრისას შეიმჩნევა.
ფეხის სიგრძე — 6-15 სმ, სისქე — 3-6 სმ, გურზისებრი, ბოლქვისებური გასქელებით, ყვითელ-ნარინჯისფერი, ძირისკენ წითელ-მურა, ახასიათებს მოწითალო, მოგრძო ყულფებიანი ბადე.
სპორების ფხვნილი — მურა, ზეთისხილისფერ-მურა ან ხეთისხილისფერი. სპორები — 11-16×5,5-6,5 მკმ, გლუვი, თითისტარისებრი.