cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ანტონიო გრამში
იტალიის კომპარტიაში
1926 წელს იოსებ სტალინის მანევრებმა ბოლშევიკური პარტიის შემადგენლობაში აიძულა გრამში დაეწერა წერილი კომინტერნში, რომელშიც იგი მწუხარებას გამოხატავდა ლევ ტროცკისთან დაკავშირებით, მაგრამ ასევე ხაზს უსვამდა ლიდერის ზოგიერთ სავარაუდო შეცდომას. ტოლიატიმ, როგორც პარტიის წარმომადგენელმა მოსკოვში, მიიღო წერილი, გახსნა, წაიკითხა და გადაწყვიტა, რომ არ გადაეცა. ამან გამოიწვია რთული კონფლიქტი გრამშისა და ტოლიატის შორის, რომელიც მათ არასდროს მოუგვარებიათ.
პატიმრობა და სიკვდილი
1926 წლის 9 ნოემბერს ფაშისტურმა მთავრობამ მიიღო საგანგებო კანონების ახალი ტალღა, რომლის საბაბი გახდა რამდენიმე დღით ადრე მუსოლინის სიცოცხლის ხელყოფის სავარაუდო მცდელობა. ფაშისტურმა პოლიციამ გრამში დააპატიმრა, მიუხედავად მისი საპარლამენტო იმუნიტეტისა, და მიიყვანა რომის ციხეში — რეჯინა კოელიში.
სასამართლო პროცესზე პროკურორმა გრამშის შესახებ განაცხადა:  გრამშის დაუყოვნებლად მიუსაჯეს ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა კუნძულ უსტიკაზე, ხოლო შემდეგ წელს, 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა ტურიში, ბარის მახლობლად.
11 წელზე მეტი ხნის პატიმრობაში მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა: კბილები ჩამოუვარდა, საჭმლის მომნელებელი სისტემა დაინგრა ისე, რომ არ შეეძლო მყარი საჭმლის ჭამა... ჰქონდა კრუნჩხვები, და სისხლს აღებინებდა და  ისე ტკიოდა თავი, რომ თავს საკნის კედლებს ურტყამდა. პიერო სრაფამ კემბრიჯის უნივერსიტეტში და გრამშის ცოლის დამ, ტატიანამ დაიწყეს საერთაშორისო კამპანია გრამშის გათავისუფლების მოთხოვნით. 1933 წელს იგი ტურის ციხიდან გადაიყვანეს ფორმიას კლინიკაში, მაგრამ მას კვლავ უარი ეთქვა სათანადო სამედიცინო დახმარებაზე. ორი წლის შემდეგ გადაიყვანეს რომის კვისისანას კლინიკაში. გრამში გაათავისუფლეს 1937 წლის 21 აპრილს. ის აპირებდა სარდინიაში სამკურნალოდ წასვლას, მაგრამ არაერთიდაავადების  გამო გადაადგილება ვერ შეძლო. გრამში გარდაიცვალა 1937 წლის 27 აპრილს, 46 წლის ასაკში. მისი ფერფლი დაკრძალულია რომში, კარაკათოლიკურ სასაფლაოზე.
ჰეგემონია
ტერმინი „ჰეგემონია“ თავდაპირველად  რუსმა მარქსისტებმა გამოიყენეს. ჰეგემონია ცენტრალური პოლიტიკური სლოგანია რუს სოციალ-დემოკრატებში 1890-იანი წლების ბოლოდან 1917 წლამდე. მათი პოზიციით, დემოკრატიული რევოლუციის დროს, მუშათა კლასი და მისი ავანგარდი ჰეგემონები უნდა გამხდარიყვნენ. 1901 წელს აქსელროდი სტრუვესთან წერილში აღნიშნავდა, რომ რუს სოციალ-დემოკრატებს პროლეტარიატის ისტორიული პოზიციების გათვალისწინებით, შეეძლო  მოეპოვებინა ჰეგემონია აბსოლუტიზმის წინააღმდეგ. თუმცა ამ ტერმინმა მნიშვნელობა დაკარგა ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ.
გრამშიმ ეს ცნება მის ორიგინალური გამოყენებას დააშორა და ამასთან, გააფართოვა კიდეც. ფეოდალური წყობის ბურჟუაზიულ-დემოკრატიულ რევოლუციაში მუშათა კლასის პერსპექტივების მიდგომიდან განსხვავებით, გრამში შეეცადა, ეჩვენებინა ბურჟუაზიული წესრიგის და მუშათა კლასზე ბატონობის მექანიზმები სტაბილურ კაპიტალისტურ საზოგადოებაში, სადაც სამოქალაქო საზოგადოებაც ჩამოყალიბებულია. გრამშის ვარაუდით, კაპიტალიზმი ინარჩუნებს კონტროლს არა მხოლოდ ძალადობისა და პოლიტიკური და ეკონომიკური იძულების გზით, არამედ იდეოლოგიის საშუალებით. ბურჟუაზიამ ჩამოაყალიბა ჰეგემონიური კულტურა, რომელიც პროპაგანდას უწევს საკუთარ ღირებულებებსა და ნორმებს ისე, რომ ისინი გახდეს ყველას „საღი აზრი“. მშრომელთა კლასის (და სხვა კლასების) წარმომადგენლებმა საკუთარი სიკეთე გააიგივეს ბურჟუაზიის სიკეთესთან და ხელი შეუწყეს სტატუს კვოს შენარჩუნებას, აჯანყების სანაცვლოდ.
იმ მტკიცებულების უარსაყოფად, რომ ბურჟუაზიული ღირებულებები წარმოადგენს ბუნებრივ ან ნორმალურ ღირებულებებს საზოგადოებისთვის, მუშათა კლასს სჭირდებოდა საკუთარი კულტურის განვითარება. ლენინი მიიჩნევდა, რომ კულტურა დამხმარე იყო პოლიტიკური მიზნებისთვის, მაგრამ გრამშისთვის ძალზე მნიშვნელოვანი იყო, რომ ხელისუფლების მისაღწევად,  პირველ რიგში, კულტურული ჰეგემონია მიღწეულიყო. გრამშის აზრით, კლასს არ შეუძლია დომინირება თანამედროვე პირობებში მხოლოდ საკუთარი ვიწრო ეკონომიკური ინტერესების განვითარებით; მას არ შეუძლია დომინირება მოახდინოს ძალდატანებით და იძულებით. პირიქით, იგი უნდა ახორციელებდეს ინტელექტუალურ და ზნეობრივ ხელმძღვანელობას და უკავშირდებოდეს და კომპრომისებზე წავიდეს სხვადასხვა ძალასთან. გრამში სოციალური ძალების ამ გაერთიანებას „ისტორიულ ბლოკს“ უწოდებს და ტერმინს ჯორჯ სორელისგან სესხულობს. ეს ბლოკი ქმნის გარკვეულ სოციალურ წესრიგზე თანხმობის საფუძველს, რომელიც აწარმოებს და კვლავ აწარმოებს დომინანტი კლასის ჰეგემონიას ინსტიტუტების, სოციალური ურთიერთობებისა და იდეების კავშირის საშუალებით. ამ გზით, გრამშის თეორია ხაზს უსვამდა პოლიტიკური და იდეოლოგიური ზედნაშენის მნიშვნელობას.
გრამშიმ განაცხადა, რომ ბურჟუაზიული კულტურული ღირებულებები ფოლკლორს, პოპულარულ კულტურასა და რელიგიას უკავშირდებოდა. გრამშიმ მარქსიზმი დაინახა, როგორც რელიგიის წმინდა ინტელექტუალური კრიტიკის ქორწინება, რომელიც ნაპოვნია რენესანსის ჰუმანიზმში,  რეფორმაციის იმ ელემენტებთან, რომლებიც მასების მოწონებით სარგებლობდა. გრამშისთვის მარქსიზმს შეეძლო დაეცვა რელიგია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი დააკმაყოფილებდა ხალხის სულიერ მოთხოვნილებებს.
ინტელექტუალები და განათლება
ამ მსჯელობაზე დაყრდნობით, გრამში გვეუბნება, რომ მემარცხენე მოაზროვნეებს შეუძლიათ დაანახონ მუშათა კლასს ის ფაქტი, თუ როგორ ამყარებს ელიტა (მმართველი კლასი) მათზე ჰეგემონიას. გრამშის სწამდა, რომ მუშათა კლასის განათლება და წახალისება, გამოიწვევს „ჰეგემონიის კრიზისს“ –მდგომარეობას, როდესაც მმართველი კლასი ვეღარ ინარჩუნებს ავტორიტეტს საზოგადოებაში. მას ასევე იმედი ჰქონდა, რომ განათლება ჩამოაყალიბებდა მუშათა ალიანსებს, მაგალითად, ინდუსტრიული და აგრარული მუშების გაერთიანებას. მისი აზრით, ასეთი ალიანსები მნიშვნელოვანი იყო კაპიტალისტური წყობის შესაცვლელად. გრამში ბევრს ფიქრობდა საზოგადოებაში ინტელექტუალების როლზე. მან აღნიშნა, რომ ყველა ადამიანი ინტელექტუალია, რომ ყველას აქვს ინტელექტუალური და რაციონალური შესაძლებლობები, მაგრამ ყველა ადამიანს არ აქვს ინტელექტუალის სოციალური ფუნქცია. ის თანამედროვე ინტელექტუალებში ხედავდა არა მხოლოდ მოლაპარაკეებს, არამედ პრაქტიკულად მოაზროვნე რეჟისორებსა და ორგანიზატორებს, რომლებიც ჰეგემონიას ამყარებდნენ ისეთი იდეოლოგიური აპარატების საშუალებით, როგორიცაა განათლება და მედია. გარდა ამისა, მან განასხვავა ტრადიციული ინტელიგენცია, რომელიც საკუთარ თავს (არასწორად) ხედავს, როგორც კლასს საზოგადოებისაგან მოწყვეტილს, ცალკე მდგომს, და მოაზროვნე ჯგუფებს, რომლებსაც ყველა კლასი საკუთარი რიგებიდან „ორგანულად“  აწარმოებს. ასეთი „ორგანული“ ინტელექტუალები უბრალოდ არ აღწერენ სოციალურ ცხოვრებას სამეცნიერო წესების შესაბამისად, არამედ გამოხატავენ კულტურის ენით იმ გრძნობებსა და გამოცდილებას, რაც მასებს არ ძლუძთ. გრამშისთვის, ორგანული ინტელექტუალების მოვალეობა იყო, ესაუბრათ თავიანთი პოლიტიკური სფეროების ხალხური სიბრძნის ან საღი აზრის ბუნდოვან მცნებებზე. ეს ინტელექტუალები წარმოადგენენ საზოგადოების გარიყულ სოციალურ ჯგუფებს, რასაც გრამში უწოდებდა სუბალტერნს.
გრამში, ჰეგემონური ძალაუფლების თეორიების შესაბამისად, ამტკიცებდა, რომ საჭიროა კაპიტალისტური ძალაუფლების გამოწვევა კონტრჰეგემონიის აგებით. ამით ის გულისხმობდა, რომ პოზიციური ომის ფარგლებში, ორგანულ ინტელექტუალებსა და მშრომელთა კლასის სხვა წევრებს, ბურჟუაზიული იდეოლოგიისგან განსხვავებით, ალტერნატიული ღირებულებების და ალტერნატიული იდეოლოგიის შემუშავება სჭირდებათ. ის ამტკიცებდა, რომ რუსეთში ამის საჭიროება არ არსებობდა იმიტომ რომ რუსეთის მმართველ კლასს არ ჰქონდა ნამდვილი ჰეგემონიური ძალა. ასე რომ, ბოლშევიკებს შეეძლოთ მანევრის ომის (1917 წლის რევოლუცია) შედარებით მარტივად დანახვა, რადგან მმართველი კლასის ჰეგემონია სრულად ვერ შედგა. მას სჯეროდა, რომ საბოლოო მანევრის ომი მხოლოდ განვითარებულ და მოწინავე კაპიტალისტურ საზოგადოებებში იყო შესაძლებელი, როცა პოზიციურ ომს მოიგებენ ორგანული ინტელექტუალები და მშრომელთა კლასი შექმნის კონტრჰეგემონიას.
გრამშიმ საგანმანათლებლო დაწესებულება განიხილა, როგორც თანამედროვე დასავლური საზოგადოების კულტურული ჰეგემონიის ერთ-ერთი ფუნდამენტური ელემენტი. ამის შესახებ მან ისაუბრა ნარკვევებში „ინტელექტუალები“ და „განათლება“. მიუხედავად იმისა, რომ მარქსისტული აზროვნების გავლენის ქვეშ მოექცა, გრამშის საქმიანობა მხარს უჭერდა მრავალმხრივ და უფრო გრძელვადიან რევოლუციას, ვიდრე ამას მარქსი ითვალისწინებდა. იგი მხარს უჭერდა ყველა ფენისა და ფენის წარმომადგენლებისგან წამოსულ „ორგანული ინტელიგენციას“. მან გააკრიტიკა „ტრადიციული ინტელექტუალების“ როლი, რომელთა საქმიანობაში აისახა მმართველი კლასის მსოფლმხედველობა და ამით ხელი შეუწყო კულტურულ ჰეგემონიას. მუშათა კლასის კულტურისა და კონტრჰეგემონიის შექმნის აუცილებლობა უკავშირდება გრამშის მოწოდებას განათლების მიღებისაკენ, მშრომელთა ინტელექტუალების გასავითარებლად, რომელთა ამოცანა იყო მასების არსებული ინტელექტუალური საქმიანობის განახლება და სტატუს კვოს კრიტიკა. ამ მხრივ, მისი იდეები განათლების სისტემის შესახებ შეესაბამება კრიტიკული პედაგოგიკისა და პოპულარული განათლების ცნებას, რომელიც გამოიყენა პაულო ფრეიერმა ბრაზილიაში და მას  ბევრი საერთო აქვს ფრანც ფანონის მოსაზრებებთან.
სახელმწიფო და სამოქალაქო საზოგადოება
გრამშის ჰეგემონიის თეორია უკავშირდება მის კონცეფციას კაპიტალისტური სახელმწიფოს შესახებ. გრამშის არ ესმის სახელმწიფო „მთავრობის“ ვიწრო გაგებით. ამის ნაცვლად, იგი ანაწილებს მას პოლიტიკურ საზოგადოებას (პოლიციას, ჯარს, იურიდიულ სისტემას და ა. შ.) — პოლიტიკური ინსტიტუტების ასპარეზსა და კონსტიტუციური კონტროლის ასპარეზს — და სამოქალაქო საზოგადოებას (ოჯახი, განათლების სისტემა, პროფკავშირები და ა.შ.) — შორის. ეს უკანასკნელი ჩვეულებრივ განიხილება, როგორც კერძო ან არასახელმწიფო სფერო, რომელიც შუამავლობს სახელმწიფოსა და ეკონომიკას შორის. ამასთან, იგი ხაზს უსვამს, რომ დაყოფა მხოლოდ კონცეპტუალურია და რომ ისინი ხშირად ერთმანეთს ემთხვევა. გრამში ირწმუნება, რომ კაპიტალისტური სახელმწიფო მართავს იძულებითა და თანხმობით: პოლიტიკური საზოგადოება არის ძალის სფერო და სამოქალაქო საზოგადოება – თანხმობის.
მაკიაველიდან გამომდინარე, ის ამტკიცებს, რომ თანამედროვე პრინცი — რევოლუციური პარტია — არის ძალა, რომელიც მუშათა კლასს საშუალებას მისცემს, განავითაროს ორგანული ინტელექტუალები და ალტერნატიული ჰეგემონია სამოქალაქო საზოგადოებაში. გრამშისთვის თანამედროვე სამოქალაქო საზოგადოების რთული ხასიათი ნიშნავს, რომ მანევრის ომის პარალელურად, რევოლუციონერების მიერ პოლიტიკური აგიტაციის, პროფკავშირების, პროლეტარული კულტურის განვითარებისა და დაპირისპირებული სამოქალაქო საზოგადოების შექმნის სხვა გზების საშუალებით, განმახორციელებული პოზიციების როლი აუცილებელი იყო.
მიუხედავად მისი მტკიცებისა, გრამში უარყოფს სახელმწიფოს თაყვანისცემას, რაც პოლიტიკური საზოგადოების სამოქალაქო საზოგადოებასთან გათანაბრების შედეგია, როგორც ეს იაკობინელებმა და ფაშისტებმა გააკეთეს. იგი მიიჩნევს, რომ პროლეტარიატის ისტორიული ამოცანაა „რეგულირებული საზოგადოების“ შექმნა, სადაც შემცირდება პოლიტიკური საზოგადოება და ფართოვდება სამოქალაქო საზოგადოება. იგი განმარტავს „სახელმწიფოს გაქრობას“, როგორც სამოქალაქო საზოგადოების თვითრეგულირების შესაძლებლობის სრულ განვითარებას.
ისტორიციზმი
ადრეული მარქსის მსგავსად, გრამშიც ისტორიციზმის ხაზგასმული მომხრე იყო. გრამშის აზრით, ყველა მნიშვნელობა გამომდინარეობს ურთიერთობიდან ადამიანის პრაქტიკულ საქმიანობას და იმ ობიექტურ ისტორიულ და სოციალურ პროცესებს შორის, რომელთა ნაწილიც ის არის. იდეების გაგება არ შეიძლება მათი სოციალური და ისტორიული კონტექსტის მიღმა, გარდა მათი ფუნქციისა და წარმოშობისა. ცნებები, რომლითაც ვაგებთ ჩვენს ცოდნას  სამყაროს შესახებ, ძირითადად  გამომდინარეობს არა ჩვენი ობიექტისადმი მიმართებიდან, არამედ ამ კონცეფციის მომხმარებლებს შორის არსებული სოციალური ურთიერთობიდან. შედეგად, არ არსებობს ადამიანის უცვლელი ბუნება, არამედ მხოლოდ ისტორიულად ცვალებადი სოციალური ურთიერთობები. გარდა ამისა, ფილოსოფია და მეცნიერება არ ასახავს ადამიანისგან დამოუკიდებელ რეალობას. უფრო მეტიც, შეიძლება ითქვას, რომ თეორია სიმართლეა, როდესაც მოცემულ ისტორიულ სიტუაციაში იგი გამოხატავს ამ მოცეულობის განვითარების რეალურ ტენდენციას.
მარქსისტების უმრავლესობისთვის ჭეშარიტება იყო ჭეშმარიტება, მიუხედავად იმისა, თუ  როდის და სად გახდა შეიმეცნეს ის, ხოლო სამეცნიერო ცოდნა (მათ შორის, მარქსიზმი) ისტორიულად დაგროვდა, როგორც ჭეშმარიტების განვითარება  მისი ყოველდღიური გაგებით. ამ თვალსაზრისით, მარქსიზმი (ან მარქსისტული ისტორიისა და ეკონომიკის თეორია) არ მიეკუთვნება ზედნაშენის მოჩვენებით სფეროს, რადგან ის მეცნიერებაა. ამისდა საპირისპიროდ, გრამშის სწამდა, რომ მარქსიზმი იყო ჭეშმარიტი სოციალურად პრაგმატული გაგებით: პროლეტარიატის კლასობრივი ცნობიერების ჩამოყლიბებით, მარქსიზმმა გამოხატა თავისი დროის ჭეშმარიტება, ვიდრე სხვა რომელიმე თეორიამ. გრამშის აბსოლუტურმა ისტორიულობამ დაარღვია კროჩეს ტენდენცია, უზრუნველყოს მეტაფიზიკური სინთეზი ისტორიულ ბედისწერაში. მიუხედავად იმისა, რომ გრამში უარყოფს ბრალდებას, მისი ისტორიული დამოკიდებულება ჭეშმარიტების შესახებ გააკრიტიკეს, როგორც რელატივიზმის ფორმა.
ოქტომბრის რევოლუციამ რუსეთში შეცვალა წარმოდგენა, რომ  სოციალისტური რევოლუცია უნდა დალოდებოდა კაპიტალისტური საწარმოო ძალების სრულ განვითარებას. ეს ასახავდა მის მოსაზრებას, რომ მარქსიზმი არ იყო დეტერმინისტული ფილოსოფია. საწარმოო ძალების მიზეზობრივი პრიმატის პრინციპი იყო მარქსიზმის მცდარი წარმოდგენა. ეკონომიკური ცვლილებებიც და კულტურული ცვლილებებიც ძირითადი ისტორიული პროცესის გამოხატულებაა და ძნელი სათქმელია, რომელ სფეროს აქვს უპირატესობა.
მუშათა მოძრაობის ადრეული წლებიდან რწმენა, რომ ის აუცილებლად გაიმარჯვებდა „ისტორიული კანონების“ გამო, იყო დაჩაგრული კლასის ისტორიული ვითარების პროდუქტი, რომელიც ძირითადად თავდაცვითი მოქმედებებით შემოიფარგლებოდა. ამ ფატალისტური დოქტრინის თავიდან აცილება უნდა მოხდეს, როგორც ხელისშემშლელი ფაქტორისა მას შემდეგ, რაც მუშათა კლასს შეეძლება ხელში აიღოს ინიციატივა. იმის გამო, რომ მარქსიზმი პრაქტიკის ფილოსოფიაა, მას არ შეუძლია დაეყრდნოს აბსტრაქტულ ისტორიულ კანონებს, როგორც სოციალური ცვლილებების აგენტებს. ისტორია განისაზღვრება ადამიანის პრაქსისით და, შესაბამისად, მოიცავს ადამიანის ნებას. ამის მიუხედავად, ნებისყოფა ვერ მიაღწევს იმას, რაც მას მოსწონს მოცემულ სიტუაციაში: როდესაც მშრომელთა კლასის ცნობიერება მიაღწევს განვითარების ეტაპს, იგი აღმოჩნდება  ისტორიულ გარემოებებში, რომელთა თვითნებურად შეცვლა შეუძლებელია. ისტორიულად გარდაუვალი არ განსაზღვრავს მოვლენების მიზეზ–შედეგობრიობას. გრამშის მიაჩნია, რომ რამდენადაც მმართველ კლასს შეუძლია გადახედოს საკუთარ უშუალო ეკონომიკურ ინტერესებს საკუთარი ჰეგემონიის ფორმების რეორგანიზაციისთვის, ასევე მუშათა კლასმაც უნდა წარმოადგინოს საკუთარი ინტერესები საზოგადოების უნივერსალური წინსვლასთან თანხვედრაში. მიუხედავად იმისა, რომ გრამში თვლიდა პროფკავშირებს, როგორც კაპიტალისტურ საზოგადოებაში კონტრჰეგემონური ძალის ერთ-ერთ ორგანოს, პროფკავშირების ლიდერებმა ეს ორგანიზაციები განიხილეს, როგორც არსებული სტრუქტურის პირობების გაუმჯობესების საშუალება. გრამში ამ პროფკავშირელთა შეხედულებებს ვულგარულ ეკონომიზმად მოიხსენიებს, რაც მან ფარულ რეფორმიზმს და ლიბერალიზმს გაუტოლა.
პასიური რევოლუცია
გრამში „პასიური რევოლუციაში“ გულისხმობდა ნელ და განვითარებად მეტამორფოზას, რომელიც განსახორციელებლად წლებს ან თაობებს საჭიროებდა. პასიური რევოლუცია არის პოლიტიკური და ინსტიტუციური სტრუქტურების ტრანსფორმაცია მძლავრი სოციალური პროცესების გარეშე, მაგალითად, როგორიც იყო საფრანგეთის რევოლუცია. ტრანსფორმაციები ხორციელდება მმართველი კლასის მხრიდან საკუთარი თავის შენარჩუნების მიზნით. გრამშის ამ ცნებასთან დაკავშირებით  მოჰყავდა ის მოვლენები, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში სამრეწველო სისტემაში ხორცილედებოდა 1920-იან 30-იან წლებში. ასევე პასიური რევოლუცია ხორციელდებოდა  XIX საუკუნის იტალიაში, ბურჟუაზიული საზოგადოების ნელი გაჩენით.
მატერიალიზმის კრიტიკა
გრამშის აზრით, კაცობრიობის ისტორია და კოლექტიური პრაქტიკა განსაზღვრავს რაიმე ფილოსოფიური კითხვა არსებითია თუ არა, გრამში ეწინააღმდეგება მეტაფიზიკურ მატერიალიზმს და იზიარებს ფრიდრიხ ენგელსისა და ლენინის იდეებს აღქმის შესახებ, თუმცა ამას პირდაპირ არ აცხადებს. გრამშისთვის მარქსიზმი არ ეხება კაცობრიობისგან დამოუკიდებელ რეალობას, რომელიც თავისთავად არსებობს. კაცობრიობის ისტორიისა და ადამიანის პრაქტიკის მიღმა ობიექტური სამყაროს ცნება ღმერთის რწმენის ანალოგი ხდებოდა. გრამშიმ ობიექტურობა განსაზღვრა უნივერსალური ინტერსუბიექტურობის პირობებში, რომელიც მომავალ კომუნისტურ საზოგადოებაში უნდა დამკვიდრდეს. ბუნების ისტორიას, ამრიგად, მნიშვნელობა ენიჭება  მხოლოდ  კაცობრიობის ისტორიასთან მიმართებაში. მისი აზრით, ფილოსოფიური მატერიალიზმი გამოწვეულია კრიტიკული აზროვნების ნაკლებობით, და არ შეიძლება ითქვას, რომ ის ეწინააღმდეგებოდა რელიგიურ დოგმას და ცრურწმენას. მარქსიზმი იყო ფილოსოფია პროლეტარიატისთვის, სუბალტერნული კლასისთვის და, შესაბამისად, იგი მხოლოდ ხალხური რწმენისა და საღი აზრის სახით შეიძლება გამოხატულიყო. ამის მიუხედავად, საჭირო იყო განათლებული კლასების იდეოლოგიის ეფექტურად გამოწვევა, რისთვისაც მარქსისტებმა უნდა წარმოადგინონ თავიანთი ფილოსოფია უფრო დახვეწილი ხედვით და შეეცადონ, ჭეშმარიტად გააცნობიერონ თავიანთი ოპონენტების მოსაზრებები.
რომის დაარსება
thumb|250px|მგელი, რომელმაც ჩვილი რომულუსი და რემუსი გამოკვება რომის დაარსება — თქმულება ქალაქი რომის დაარსების შესახებ, რომელიც რომაელთა მიერ ლეგენდებისა და მითების სახით გადაიცემოდა. ამ მითებიდან ყველაზე ნაცნობი და შესაძლოა ასევე ყველაზე ცნობილი რომაული მითი არის ამბავი რომულუსსა და რემუსის შესახებ. სხვა ცნობების მიხედვით რომაელები ტროას ომის გმირის ენეასის შთამომავლები არიან, რომელიც ომის შემდეგ იტალიაში გაიხიზნა და მისი ვაჟი ილუსი — იულიუს კეისრის ოჯახის წინაპრად ითვლება.
ლეგენდები
thumb|250px|ენეოსი გარბის ალმოდებული ტროიდან ყველაზე გავრცელებული ლეგენდის თანახმად, ტროას დაცემის შემდეგ გმირმა ენეოსმა და მისმა ახლობლებმა ბერძნებისგან თავი გაქცევით დააღწიეს. ისინი დასხდნენ გემზე და გასცურეს ბედის საძიებლად ეტრურიისკენ. იგი ჯერ მაკედონიაში გაჩერდა, შემდეგ სიცილიაში და ბოლოს დაბინავდა ლავრენტიუმში. მათ ჯერ კონფლიქტი მოუვიდად ადგილობრივ მეფე ლათინუსთან, შემდეგ კი ზოგი ვერსიით ენეოსმა დაამარცხა ლათინი და ისინი დანათესავდნენ, ხოლო სხვა ვერსიით კი ბრძოლის დაწყების წინ ლათინი წინ გამოვიდა და გამოჰკითხა ჩამოსულებს, თუ ვინ იყვნენ და საიდან, როდესაც შეიტყო მათი ამბავი, გადაწყვიტა დამეგობრება. მეგობრობის ნიშნათ კი მიათხოვა საკუთარი ქალიშვილი ენეოსს. ამის შემდეგ ტროადან წამოსულებმა დააარსეს ქალაქი, რომელსაც ენეოსის ცოლის პატივსაცემად ლავინიუმი დაარქვეს. მალე ენეოსს შეეძინა ვაჟი ასკანიუსი.
ლათინუსი მალე დაიღუპა რუტულების მეფე ტურნუსთან ბრძოლაში, რის შემდეგაც დამარცხებულმა რუტულება დახმარება ეტრუსკული ქალაქი ცერეს მეფეს სთხოვეს. ეტრუსკებს აღელვებდათ ახალი სახელმწიფოს შექმნა და მიიჩნევდნენ მას თავისი უსაფრთხოებისთვის სახიფათოდ, ამიტომ დათანხმდნენ კავშირზე. ენეოსმა კი ასეთი განსაცდელის წინაშე გააერთიანა თავისი ერი აბორიგენებთან და ორივე ერს უწოდა ლათინები. ლათინების და ეტრუსკების ბრძოლაში ლათინებმა გაიმარჯვეს, ხოლო ენეოსი დაიღუპა, იგი დაკრძალეს მდინარე ნუმიკთან და იუპიტერი გვარის დამწყები.
ენეოსის სიკვდილის შემდეგ მისი ვაჟი ასკანიუსი ჯერ პატარა იყო. ლავინიუმს კი მისი დედა (ზოგი ვერსიით კი დედინაცვალი) ლავინია მართავდა. როდესაც გაიზარდა, ლავინიუსმა გადაწყვიტა დაეტოვებინა აყვავებული ლავინიუმი ლავინიასთვის და დააარსა ალბანეთის ქედის ძირში ქალაქი ალბა-ლონგა. ასკანიუსის სიკვდილის შემდეგ კი გამეფდა მისი ვაჟი სილვიუსი.
რომულუსი და რემუსი ძლიერი და ლამაზი ბიჭები იზრდებოდნენ. მათ გარშემო იკრიბებოდნენ ახალგაზრდა მწყემსები და მონადირეები. ლუპერკალიუმის დღესასწაულზე ყაჩაღებმა მოიტაცეს რემუსი და ამულეუსთან მიიყვანეს და დაადანაშაულეს ნუმიტორის მიწებიდან საქონლის მოპარვაში. ამ ბრალდებით ისინი ნუმიტორს გაუგზავნეს დასასჯელად. ამ ვითარებაში ფაუსტულმა გაუმხილა რომულუსს მისი და რემუსის პოვნის ამბავი, იგი უკვე მანამდეც ეჭვობდა რომ ზრდის მეფის ჩამომავლებს.
რომულუსმა მოაწყო მეფე ამულეუსის მკვლელობა და ღიად შეება ნუმიტორს. ალბა–ლონგაში ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ, ძმებმა არ მოისურვეს ქალაქში დარჩენა და დამოუკიდებლად ქალაქის დაარსება განიზრახეს. ამ ნაბიჯისკენ მათ იმ ფაქტმაც უბიძგა, რომ მათ გარშემო შეკრებილ გაქცეულ მონებთან ქალაქის მოქალაქეებს ურთიერთობის სურვილი არ ჰქონდათ. ვერ მოასწრეს ძმებმა ქალაქის მშენებლობის დაწყება, როდესაც ადგილის არჩევის გამო წაიჩხუბეს. რომულუსმა პალატინის ბორცვი აარჩია, ხოლო რემუსს სურდა ქალაქის რემორიასთან დაარსება. ძმებმა გადაწყვიტეს ფრინველებზე მკითხაობით გადაეწყვიტათ ეს საკითხი, რომულუსის მხრიდან ექვსი ძერა გამოფრინდა ხოლო რემუსის მხრიდან ორჯერ მეტი. ზოგი ამბობს, რომ რომულუსმა მოიტყუა და რემუსი რომ მივიდა ფრინველები მხოლოდ მაშინ გამოფრინდნენ.
რემუსი ამის გამო განრისხდა და როდესაც რომულუსმა კედლის გარშემო თხრილის თხრა დაიწყო, რემუსი მას დასცინოდა და საქმეს უფუჭებდა. ერთხელაც გადაახტა თხრილს და მკვდარი დაეცა. ზოგი ამბობს რომ იგი რომულუსმა მოკლა, ხოლო სხვები ამბობენ, რომ რომულუსის მეგობარმა ცელერუსმა.
ზემოთ მოთხრობილი ლეგენდა რომაელ ისტორიკოსს ტიტუს ლივიუსს აქვს გადმოცემული. იგი წერს რომ ვინაიდან ეს მოვლენები ძალიან დიდი ხნით ადრე მოხდა, მას არ შეუძლია მათ სანდოობაზე საუბარი. მან მხოლოდ თავი მოუყარა გავრცელებულ ლეგენდას. პლუტარქე რომულუსის ბიოგრაფიაში წერს კიდევ სხვა ლეგენდებზეც. მათ საერთო ის აქვთ, რომ რომი ტროადან ჩამოსულმა ხალხმა, ან მათმა ჩამომავლებმა დააარსეს.
ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით ტროადან ჩამოსულები შემთხვევით აღმოჩდნენ ლაციუმის ნაპირებთან. ქალები მგზავრობას ცუდად იტანდნენ, ამიტომ კაცების არყოფნაში ვინმე რომას შეგულიანებით გადაწვეს გემები. როდესაც კაცები დაბრუნდნენ, ჯერ განრისხდნენ, შემდეგ კი მოუწიათ ამ ადგილას დასახლება. ახალ ქალაქში ტროელებს საქმეები კარგად წაუვიდათ, და ამიტომ ქალაქს უწოდეს რომი, რომას პატივსაცემად.
სხვა ლეგენდით კი სახელი რომს დაარქვა რომამ, ენეასის ცოლმა. კიდევ ერთი ვერსიით რომი დააარსა რომანუსმა, ოდისევსის ვაჟმა.
რომულუსის წარმოშობაზეც ალტერნატიულ ვერსიას გვთავაზობს პლუტარქე, ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად რომულუსი ენეასის ვაჟი იყო და ის და რემუსი მცირეწლოვანები იყვნენ როდესაც იტალიაში მოხვდნენ. სხვა ლეგენდით კი რომულუსი რომას ვაჟია, ვინც გადაწვა გემები. პლუტარქეს კიდევ სხვა ვერსიებიც აქვს მოყვანილი, მაგრამ ეს ალბათ არაა რომის დაარსების შესახებ არსებული ლეგენდების სრული ჩამონათვალი.
თანამედროვე ისტორიკოსების მოსაზრებები
თანამედროვე ისტორიკოსები ნდობის გარეშე უყურებენ რომის დაარსების შესახებ ლეგენდებს. ისინი ამ ლეგენდებს მხოლოდ ერთ რამეში ეთანხმებიან, ქალაქრ არ წამოშობილა სპონტანურად, ბუნებრივი დასახლების შედეგად. ამის ერთ-ერთი მიზეზი ცუდი ჰავაა. თეოდორ მომზენი მიიჩნევს რომ რომი თავის წარმოშობაში უნდა უმადლოდეს სტრატეგიულ განლაგებას. ტიბროსი იყო ლათინებისა და ეტრუსკებს შორის ბუნებრივი საზღვარი, და რომი, რომელით თავდაპირველად პალატინის ბორცვზე ციხესიმაგრეს წარმოადგენდა, ასრულებდა ავანპოსტის ფუნქციებს. იგი ასევე მდებარეობდა ლათინების სავაჭრო გზების გზაჯვარედინზე, რამაც უზრუნველყო მისი მნიშვნელობა ვაჭრობაში. კიდევ ერთი, იგი მოხერხებული პორტი იყო როგორც საზღვაო გემებისთვის, ასევე მდინარეზე მოცურავე ნავებისთვის. ამრიგად ვისაც არ უნდა დაეარსებინა რომი, იგი დააარსეს როგორც თავდაცვის და სავაჭრო პუნქტი.
მიუხედავად ცუდი ჰავისა რომმა საკმაოდ მოკლე ხანში მიაღწია ლაციუმში დომინირებას. ალბათ ეს იმიტომ მოხდა, რომ ლათინები უმეტესად მიწათმოქმედებით იყვნენ დაკავებული და გაუმაგრებელ დასახლებებში ცხოვრობდნენ, ხოლო ადრეული რომაელები კი გამაგრებული სავაჭრო ქალაქის მოქალაქეები გახდნენ. შესაძლოა ლეგენდა იმაშიც მართალია, რომ ქალაქში ბევრი თავგადასავლების მაძიებლები ჩამოდიოდნენ და სახლდებოდნენ. მომზენი რომაელებისა და დანარჩენი ლათინების ურთიერთდამოკიდებულებას ქალაქელებისა და სოფლელების დამოკიდებულებას ადარებს. ვაჭრობის ხარჯზე რომი სწრაფად მდიდრდებოდა და იზრდებოდა.
რომი თავდაპირველად, როგორც ავღნიშნეთ, პალატინის ბორცვზე აშენდა. მისი გალავანი ჯერ კიდევ ტაციტის დროს ჩანდა. პალატინზე იყო რომაელთა სიწმინდეები და იგი იყო საზოგადოებრივი ცხოვრების ცენტრი. აქ იყო წმინდა ორმო, რომელშიც ახალი მოქალაქეები ინახავდნენ სანოვაგეს და ყრიდნენ თავისთვის ძვირფას მუჭა მიწას (რაც ასევე ეთანხ,ება ლეგენდას რომის დაარსების შესახებ).
პალატინის ბორცვის გარდა დასახლებული იყო კვირინალის ბორცვიც. უცნობია თუ რა კავშირები იყო ამ ორ დასახლებას შორის, მაგრამ ასეა თუ ისე, მოხდა მათი შერწყმა, თუმცა კვირინალზე არსებულ კულტებს საკუთარი ქურუმები ჰყავდათ და მათი რელიგიური კულტები არ შრწყმულა. ეს ალბათ მიუთითებს ამ ორი დასახლების მშვიდობიან შერწყმაზე.
რომის დაარსების თარიღის შესახებ
ჯერ კიდევ რომაელები ცდილობდნენ დაედგინად რომის დაარსების თარიღი. მიიჩნეოდა რომ ეს მოხდა ძვ. წ. 758-ძვ. წ. 728 წლების ინტერვალში. რომაელმა ისტორიკოსმა მარკუს ტერენციუს ვარონმა ივარაუდა რომ ეს იყო ძვ. წ. 753 წელი. ოქტავიანე ავგუსტუსის ბრძანებით კი რომაული წელთაღრიცხვა (AVC) სწორედ ამ წლიდან დაიწყო. ხოლო კაპიტოლიუმის ფასტებში ეწერა ძვ. წ. 752 წელი. მიუხედავად წლებში ასეთ უთანხმოებაზე, ყველა ვერსია თანხმდება რომ ეს მოხდა 21 აპრილს, ქალღმერთ პალესის დღესასწაულზე.
ანტიკური ავტორების თანახმად რომულუსი ჩაისახა ეგვიპტური თვის ქოიაქის 23 დღეს, მზის სრული დაბნელებისას. ეს მზის დაბნელება მოხდა ძვ. წ. 763 წლის 15 ივნისს და რომში იყო სულ 62% და დაიბადა ტროთის თვის 21 დღეს. იმ წელს ეს თვე 2 მარტს დაიწყო, ამრიგად რეა სილვიას ფეხმძიმობა 281 დღე გაგრძელდა და რომულუსი 23 მარტს დაიბადა. რომი კი დაარსდა ფარმუთის თვის 9 დღეს, ანუ 21 აპრილს.
როდესაც რომულუსმა რომის მშენებლობა დაიწყო, საბერძნეთში მზის დაბნელება მოხდა. ხოლო როდესაც იგი გაქრა, ლეგენდის თანახმად იგი 54 წლის იყო. მაშინ კი რომში სრული მზის დაბნელება იყო. ცნობილია რომ 93% მზის დაბნელება მოხდა ძვ. წ. 709 წლის 17 ივლისს (კვინტილიუსის ნონებში). პლუტარქეს თანახმად რომულუსი მეფობდა 37 წელი, ამრიგად ამ მზის დაბნელებით შეიძლება განისაზღვროს რომულუსის მეფობის წლები 745-709. ეს ეთანხმება კვინტუს ფაბიუს პიქტორის მოსაზრებას, რომელიც წერს რომ რომი დაარსდა მერვე ოლიმპიადის მეხუთე წელს, ანუ ძვ. წ. 747 წელს.
არქეოლოგიური მასალები
დებატები რომის დაარსების საკითხზე დღემდე არ წყდება. ზოგი მიიჩნევს ლეგენდარულ ამბებს სიმართლის გადმოცემად, ზოგი კი სკეპტიკურად უყურებს მას. არქეოლოგია საშუალებას გვაძლევს გავერკვიოთ თუ რა და როგორ მოხდა. პალატინის ბორცვის გათხრების შედეგად აღმოჩენილ იქნა უძველესი გალავანი, რომელიც ძვ. წ. VIII საუკუნის შუა პერიოდით თარიღდება. თუმცა არქეოლოგიური მონაცემების თანახმად პალატინზე ჯერ კიდეც ძვ. წ. IX საუკუნეში არსებობდა დასახლება.
სქოლიო
კატეგორია:რომი კატეგორია:ძველი რომი
დასავლეთი ევროპა
right|მინი|300პქ|| ევროპის რეგიონები დასავლეთი ევროპა — ევროპის ერთ-ერთი გეოგრაფიული რეგიონი. მისი შინაარსი ხშირად იცვლებოდა, მაგრამ ყოველთვის გულისხმობდა საფრანგეთს, ბენილუქსის ქვეყნებს - ბელგია, ნიდერლანდები, ლუქსემბურგი, დიდ ბრიტანეთს და ირლანდიას. ამ ჯგუფს, როგორც წესი, ხშირად აკუთვნებდნენ გერმანიასაც, თუმცა გეოგრაფიულად ის უფრო ცენტრალური ევროპის ნაწილია.
სხვადასხვა ისტორიული და პოლიტიკური გარემოებების გამო დასავლეთ ევროპაში შეჰყავდათ აგრეთვე შემდეგი ქვეყნებიც:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპის რეგიონები
Tell Me What You See
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Help!, რომელიც გამოვიდა 1965 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
იუნგანი
იუნგანის მღვიმეები (ჩინ. 云冈石窟) — უძველესი ბუდისტური ტაძარი-მღვიმეები ჩინეთის შანსის პროვინციაში, ქალაქ დატონგის სიახლოვეს. წარმოადგენს კლდეში ნაკვეთი არქიტექტურის შესანიშნავ ნიმუშებს და ჩინეთის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სკულპტურულ ძეგლს.
კომპლექსი შედგება 252 ხელოვნურად გამოკვეთილი გამოქვაბულისგან და მოიცავს ბუდას 51 000 ქანდაკებას, რომელთაგან ზოგიერთის სიმაღლე 17 მეტრს აღწევს. გამოქვაბულები ძირითადად ახ.წ. 460 - 525 წლებში, ჩრდილოეთ ვეის დინასტიის პერიოდში აიგო, როდესაც ჩინურმა ბუდიზმმა აღმასვლა დაიწყო.
2001 წელს, იუნესკომ იუნგანიმსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, როგორც „შედევრი ადრეული ჩინური ბუდიზმის მღვიმის ხელოვნებისა".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
რეგილის ტბასთან ბრძოლა
რეგილის ტბასთან ბრძოლა ტიტუს ლივიუსის ცნობით მოხდა ტიტუს ებუტიუსის და გაიუს ვეტურისის კონსულობის დროს, რომის დაარსებიდან 255 წელს. ომის მიზეზი გახდა რომისა და ლაციუმის 30 ქალაქის გაერთიანებას შორის მეტოქეობა. ლათინური ქალაქების გაერთიანჯებას ოქტავიანე მამილიუსი ედგა სათავეში.
ომისთვის მზადება ჯერ კიდევ ძვ. წ. 499 წელს დაიწყო, ძვ. წ. 496 წელს რომაული ჯარები დიქტატორი ავლუს პოსტუმიუსის და ტიტუს ებუციუსის მეთაურობით რეგილის ტბასთან შეხვდნენ მტრის ჯარს. ლათინური ჯარის ერთ-ერთი მეთაური იყო რომიდან განდევნილი მეფე ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი, ხოლო მეორე მეთაური იყო ოქტავიუს მამილიუსი, სუპერბუსის ნათესავი. ლათინებთან ერთად რომიდან განდევნილი მეფის მომხრეების იბრძოდნენ, ლუციუს ტარკვინიუსის ვაჟის, ტიტუს ტარკვინიუსის მეთაურობით. ძალიან სასტიკი ხელჩართული ბრძოლა გაიმართა, ტარკვინიუსი გაემართა დიქტატორისკენ, პოსტუმიუსმა სძლია მას და დაჭრა ფერდში. მისმა მომხრეებმა ტარკვინიუსი უსაფრთხო ადგილას გადაიყვანეს.
ამის შემდეგ რომაელებმა სძლიეს ლათინებს და დაიკავეს მტრის ბანაკი. დიქტატორი და მხედრების მეთაური ქალაქში ტრიუმფით დაბრუნდნენ.
რესურსები
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები კატეგორია:ძვ. წ. V საუკუნის ბრძოლები
Colobostruma foliacea
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
.tl
.tl — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) აღმოსავლეთი ტიმორისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
tl კატეგორია:კომუნიკაციები აღმოსავლეთ ტიმორში
Toppdomän
Teddy Boy (სიმღერა)
„Teddy Boy“ — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის მიერ დაწერილი სიმღერა. იგი შეტანილია მის სადებიუტო სოლო ალბომში McCartney, რომელიც გამოიცა 1970 წელს, ჯგუფ The Beatles-ის დაშლის შემდეგ. ის ასევე შეტანილია The Beatles-ის ალბომში Anthology 3, რომელიც გამოვიდა 1996 წელს.
ისტორია
მაკ-კარტნიმ სიმღერა დაწერა The Beatles-ის ინდოეთში სტუმრობისას და პირველად ჩაწერა 969 წელს, როდესაც ჯგუფი მუშაობდა ალბომზე, რომელიც შემდგომში Let It Be-ს სახით გამოიცა. არსებობს სიმღერის რამდენიმე ვერსია. ყველა აკუსტიკურია, ხოლო რამდენიმეში ჟღერს მაკ-კარტნისა და ჯონ ლენონის ჰარმონიული ვოკალები ან განსხვავებული სოლო ელექტრონულ გიტარაზე.
ფილმში Wingspan მაკ-კარტნი ამბობს, რომ სიმღერა Let It Be-ზე მუშაობისას დაწერა, მაგრამ ჯგუფში დაძაბულობის გამო მასზე მუშაობის შესაძლებლობა არავის ჰქონდა. 1969 წლის იანვარში ჯგუფმა იგი 6-ჯერ ჩაწერა, ლონდონში, Apple-ის სტუდიაში. ორი ჩანაწერისგან შედგენილი ვერსია 1996 წელს კრებულში Anthology 3 შევიდა.
სქოლიო
კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნის სიმღერები კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1970 წლის სიმღერები
მიონიცის თემი
მიონიცის თემი (Мионица) — თემი სერბეთში, შედის კოლუბარის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 15 623 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 47 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 329 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მიონიცა. მიონიცის თემი შედგება 36 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 9.1 კმ².
Tell Me Why (The Beatles-ის სიმღერა)
Tell Me Why — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში A Hard Day's Night, რომელიც გამოვიდა 1964 წელს.
მიონიცის თემი
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
Tell Me Why (The Beatles-ის სიმღერა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1964 წლის სიმღერები
ცენტრალური ევროპა
350პქ|მინი|მარჯვნივ|მინი|300პქ|| ევროპის რეგიონები {{legend|#551A8B|[[ჩრდილოეთი ევროპა}} {{legend|#CD0000|დასავლეთი ევროპა}} {{legend|#EE7600|აღმოსავლეთი ევროპა}} {{legend|#00FF00|სამხრეთი ევროპა}} {{legend|#00E5EE|ცენტრალური ევროპა}}]] ცენტრალური ევროპა — ევროპის ერთ-ერთი გეოგრაფიული რეგიონი. ცენტრალური ევროპა არ არის ისეთი დამკვიდრებული ტერმინი, როგორც დასავლეთი ან აღმოსავლეთი ევროპა. ცივი ომის დასრულებისა და ევროკავშირის გაფართოების გამო ევროპის ცენტრმაც აღმოსავლეთით გადაინაცვლა. ამჟამად მასში ქვეყნების ორი ჯგუფი მოიაზრება:
შენიშვნა: ცენტრალური ევროპის ქვეყნები რუკაზე მონიშნულია ცისფერით.
ევროპის სხვა რეგიონები
კატეგორია:ევროპის რეგიონები
ბადრი ხატიძე
ბადრი ხატიძე (დ. 3 აგვისტო, 1959, გორი ) — ქართველი ინჟინერი, იურისტი, პოლიტიკოსი.
1982 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. აგრეთვე დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი). 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „ახალი საქართველოსთვის“.
ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა
ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა — კონფედერაციული რესპუბლიკა, რომელმაც 1918 წლის აპრილ–მაისში იარსება; მასში შედიოდნენ საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი.
სამხედრო ძალები
1918 წლის 10 თებერვალს, ოფიციალურად ჯერ კიდევ რუსეთის შემადგენლობაში, ამიერკავკასიის კომისარიატმა მოიწვია ამიერკავკასიის სეიმი, რომელიც რუსეთის დამფუძნებელი კრებისათვის არჩეული ქართველი დეპუტატებისაგან შედგებოდა. სეიმის თავმჯდომარედ არჩეული იქნა ნიკოლოზ (კარლო) ჩხეიძე. ამიერკავკასიის კომისარიატმა სეიმის მოწვევით ხაზი გაუსვა ამ რეგიონის რუსეთიდან გამოყოფას, თუმცა ოფიციალურად დამოუკიდებლობა არ გამოცხადებულა.
3 მარტს რუსეთმა გერმანიასთან და მის მოკავშირეებთან დადო ბრესტის ზავი, რომელიც ითვალისწინებდა ბათუმის,ყარსისა და არტაანის ოლქების თურქეთისათვის გადაცემას. ზავის პირობები ამიერკავკასიის კომისარიატთან შეთანხმებული არ იყო, რადგან მას არც რუსეთი, არც თურქეთი და გერმანია არ ცნობდნენ. თურქეთი ზავით გადაცემულ ოლქებს ითხოვდა, თუმცა ამიერკავკასიამ ეს მოთხოვნა უარყო და შეეცადა დიპლომატიური გზით მოეგვარებინა შექმნილი ვითარება. 1918 წლის მარტში ქალაქ ტრაპიზონში დაიწყო მოლაპარაკება ამიერკავკასიასა და თურქეთს შორის, თუმცა ამ მოლაპარაკებას ამიერკავკასიისათვის დადებითი შედეგი არ მოჰყოლია. თურქეთის არმიამ საომარი მოქმედებები დაიწყო და აპრილისათვის უკვე დაკავებული ჰქონდათ ბათუმი, ოზურგეთი, მესხეთი. თურქული ჯარების შეჩერება მხოლოდ მდინარე ჩოლოქზე მოხერხდა.
22 აპრილს შექმნილი ვითარების გადასაწყვეტად შეიკრიბა ამიერკავკასიის სეიმი. შეკრებაზე გადაწყდა, რომ ამიერკავკასიის დამოუკიდებლობის ოფიციალურად გამოცხადების შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა თურქეთის აგრესიის თავიდან აცილება. ამიტომ, 1918 წლის 22 აპრილს გამოცხადდა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს – ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის შექმნა. მთავრობის თავმჯდომარედ და საგარეო საქმეთა მინისტრად დაინიშნა აკაკი ჩხენკელი. სეიმმა მიიღო გადაწყვეტილება თურქეთთან საზავო მოლაპარაკების გაგრძელების თაობაზე.
26 მაისს საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს დამოუკიდებლობა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაფუძნება.
28 მაისს საქართველომ ხელი მოაწერა გერმანიასთან ფოთის ხელშეკრულებას, რითაც დაიწყო გერმანიის კავკასიური ექსპედიცია როგორც პოსტ-რევოლუციური არასტაბილურობის დამცველი ოსმალეთის სამხედრო ძალების წინააღმდეგ. აზერბაიჯანმა კი თავად აირჩია ოსმალეთი მოკავშირედ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყოფილი ფედერაციები კატეგორია:ამიერკავკასიის ისტორია კატეგორია:რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად შექმნილი სახელმწიფოები
Under Wraps
Under Wraps — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის მეთხუთმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1984 წელს. იგი ჩაიწერა იენ ანდერსონის პირად სტუდიაში. სიმღერების ტექსტები ჯაშუშების ცხოვრების აღწერით არის შთაგონებული.
ეს არის ჯგუფის ერთადერთი დისკი, სადაც სიმღერების უმეტესობის თანაავტორი ყველა მუსიკოსია. როგორც წესი, სხვა სიმღერების ერთპიროვნული ავტორი იენ ანდერსონი იყო. ეს აგრეთვე არის ჯგუფის ერთადერთი დისკი, სადაც არავინ უკრავს დასარტყმელ საკრავებზე - მათი ყველა პარტია დაპროგრამებულია. საკონცერტო ტურნეში ჯგუფს შეუერთდა დონ პერი, რომელიც მას შემდეგ ჯგუფის მუდმივი წევრი გახდა.
ალბომმა Billboard 200-ში #76, ხოლო ბრიტანეთში - #18 პოზიციას მიაღწია. სინგლი „Lap of Luxury“ #30 ჩარტების პოზიციაზე მოხვდა.
CD
CD-ის გვიანდელ გამოცემაში შეტანილია დამატებითი სიმღერები: Astronomy, Tundra, Automotive Engineering და General Crossing. სიმღერის Lap Of Luxury მუსიკალური ვიდეო თანდართულია 2005 წლის გამოცემასთან.
სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის ალბომები კატეგორია:1984 წლის ალბომები კატეგორია:Chrysalis Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები იენ ანდერსონის პროდიუსერობით
ლელოვანი (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)
ლელოვანი (ყოფილი აჩხოტი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ჟებოტის თემში. მდებარეობს თიანეთის ქვაბულში, სიონის წყალსაცავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა თიანეთის სადაბო საბჭოში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 57 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში 2006
IV ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით.
11 მარტი - 25 მარტი 2006 ეკატერინბურგი
2006 წელს მოჭადრაკეები ეკატერინბურგში შეიკრიბნენ. 6 ქართველი მოჭადრაკე ჩაება ტურნირში. კარგად თამაშობდნენ მაია ჩიბურდანიძე და ნინო ხურციძე, თუმცა ჩემპიონობისათვის ბრძოლა მაინც ვერ შესძლეს. ჩემპიონობა კი კიდევ ერთმა ჩინელმა, ამჯერად სიუ იუხუამ მოიპოვა.
ქართველების შედეგები:
პირველი ეტაპი
მეორე ეტაპი
მესამე ეტაპი
ტექნიკური შედეგები (მეოთხედფინალიდან)
მეოთხედფინალი
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ანგარიში
ნახევარფინალი
ფინალი
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
Colobostruma froggatti
Colobostruma froggatti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
Thank You Girl
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია სინგლში From Me to You, რომელიც გამოვიდა 1963 წელს. იგი ასევე გამოიცა, როგორც სინგლის Do You Want to Know a Secret A-გვერდი.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1963 წლის სიმღერები
კოდეინი
250 px|thumb|კოდეინის მოლეკულის გრაფიკული ფორმულა 250 px|thumb|კოდეინის მოლეკულის სტრუქტურა კოდეინი (მეთილმორფინი) — ალკალოიდი, რომელსაც შეიცავს ოპიუმი. ქიმიური შემადგენლობით უახლოვდება მორფინს, თუმცა ტკივილგამაყუჩებელი მოქმედება უფრო სუსტად აქვს გამოხატული. ამცირებს ხველების ცენტრის აგზნებადობას. ხველების დროს ენიშნებათ კოდეინის ან კოდეინის ფოსფატის ტაბლეტები ან ფხვნილები შაქართან, ნატრიუმის ჰიდროკარბონატთან, ტერპინჰიდრატთან, თერმოფსისთან ან ძირტკბილასთან ერთად. საძილე პრეპარატებთან და ბრომთან ერთად კოდეინს იყენებენ დამამშვიდებელ საშუალებად. ჩვილ ბავშვებს კოდეინი არ ენიშნებათ. კოდეინის ხშირმა ხმარებამ შეიძლება გამოიწვიოს კოდეინიზმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
გიორგი მატარაძე
გიორგი (გია) მატარაძე (დ. 27 ივლისი, 1939, თელავი — გ. 22 იანვარი, 1993, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, კინორეჟისორი და სცენარისტი.
1963 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო, 1979 წელს კი სარეჟისორო ფაკულტეტი.
1963–1970 წწ. მუშაობდა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში, ხოლო 1970–1974 წწ. — კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:თელავში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
სამება (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)
სამება — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ამაღლების თემში (სოფლები: ამაღლება, სამება). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, მის მარჯვნივ, გურიის სერის სამხრეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 8 კმ., საჯავახოდან (რკინიგზის უახლოესი სადგური) 26 კმ. სოფლის უმაღლესი წერტილია მთა სამება (522 მ). სოფელში არის საჯარო სკოლა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 475 ადამიანი.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მწერალი და დრამატურგი სულიკო ჟღენტი. წარმოშობით სამებიდანაა საოპერო მომღერალი პაატა ბურჭულაძე.
სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სან სირო
სტადიო ჯუზეპე მეაცა (Stadio Giuseppe Meazza), აგრეთვე ცნობილი როგორც სან-სირო (San Siro) — სტადიონი ლომბარდიის ქალაქ მილანში, რომელიც ლეგენდარული იტალიელი ფეხბურთელის ჯუზეპე მეაცას სახელს ატარებს და ქალაქის ორი გრანდის მილანისა და ინტერის საშინაო არენაა. სან-სირო ერთ-ერთია იმ სარბიელთაგან, რომელსაც უეფამ მაქსიმალური შეფასება - 5 ვარსკვლავი მიანიჭა და უმნიშვნელოვანი მატჩების ჩატარების ნება დართო. სწორედ სან-სიროზე ტარდება მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული დერბი — მადონინა, მილანისა და ინტერის დაპირისპირება.
დაარსება
სტადიონის დაარსების იდეა გასული საუკუნის დასაწყისში მილანის პრეზიდენტს, პიერო პიერის გაუჩნდა. ადგილის შესარჩევად მრავალი ადგილი ნახა, თუმცა საბოლოოდ მილანის გარეუბანი, სან სირო გადაწყვიტა. იმ დროს იქ იპოდრომი იყო გაშენებული.
სტადიონის მშენებლობა 1925 წელს დაიწყო. საბოლოო სახე კი უკვე 13 თვეში მიიღო. არენა ოფიციალურად 1926 წლის 19 სექტემბერს გაიხსნა და მხოლოდ ფეხბურთისთვის იყო განკუთვნილი. სტადიონზე განლაგებული იყო ოთხი ერთმანეთისაგან დაშორებული ტრიბუნა, რომელიც მხოლოდ 35 000 ადამიანზე იყო გათვლილი.
პირველი შეხვედრაში მილანი და ინტერი დაუპირისპირდნენ და ყველასათვის მოულოდნელად ამ უკანასკნელმა 6:3 სძლია როსონერის. პირველი ოფიციალური მატჩი იტალიის ჩემპიონატში უფრო მოგვიანებით ჩატარდა. მილანმა "სამპიერდარენეზესთან” 1:2 წააგო. მაშინ ამბობდნენ, რომ ამ კლუბისთვის სან სირო დათარსული იყო.
ამ სტადიონზე იტალიის ნაკრებმა პირველი მატჩი 1927 წლის 20 თებერვალს ჩეხოსლოვაკიის წინააღმდეგ გამართა და ფრედ 2:2 ითამაშა.
პირველი
პირველი რეკონსტრუქცია სან-სიროს 1939 წელს ჩაუტარდა და 50 ათას მაყურებლამდე გაიზარდა. უკვე 1947 წლიდან სტადიონი მეორე მილანური კლუბის, ინტერის საშინაო არენა გახდა (მანამდე"არენა ნაპოლეონიკზე" თამაშობდა). ნერაძური თავიდან იჯარას იხდიდა, თუმცა შემდეგ სტადიონის თანამფლობელი გახდა.
სულ მალე სტადიონის ტევადობა 150 ათასი გახდა, მაგრამ ეს აშკარად გაბერილი ციფრი იყო. რეკონსტრუქციის შედეგად "სან-სირო" ჯერ 100-ათასიან არენად იქცა, 1955 წელს კი მისი ტევადობა 85 ათასამდე შემცირდა.
1980 წლის 3 მარტს სტადიონის შესასვლელთან "ინტერის" ლეგენდარული ფეხბურთელის, ჯუზეპე მეაცას ქანდაკება დაიდგა და მისი სახელი ეწოდა. მან კარიერა სწორედ მილნსა და ინტერში გაატარა, თუმცა უფრო დიდ ხანს ამ უკანასკნელში თამაშობდა. ფეხბურთიდან კი მას შემდეგ წავიდა, როცა ინტერი სან სიროზე გადავიდა. ამის შემდეგ "ნერაძურის" ტიფოზები არენას სწორედ "ჯუზეპე მეაცად" მოიხსენიებენ, მილანელთათვის კი იგი დღემდე "სან-სიროდ" რჩება.
მეორე
1985 წელს ბრიუსელში, ჩემპიონთა თასის ფინალის წინ მომხადრი ტრაგედიის შემდეგ სან სიროზე ინდივიდუალური სკამების დამონტაჟება გადაწყვიტეს. მაშინ გაირკვა, რომ ამ სტადიონს მსოფლიოს 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის უნდა ემასპინძლა და ქალაქის საბჭომ რეკონსტრუქციისთვის 30 მილიონი დოლარი გამოყო.
მინდვრის გარშემო 11 კოშკი აიგო. თითო თითო ყველა კუთხეში, სადაც განათება დამონტაჟდა, თუმცა მთავარი ის იყო რომ სამ მხარეს (დასავლეთით, ჩრდილოეთით და სამხრეთით) ტრიბუნების რაოდენობა სამამდე გაიზარდა. საბოლოოდ მთლიანი რეკონსტრუქცია გამოყოფილ თანხაზე ბევრად მეტი 55 მილიონი დოლარი დაჯდა.
Eluveitie
ელვეიტის ორი რამ გამოარჩევს: ტრადიციული ინსტრუმენტების შესანიშნავად ფლობა და მათი ტექსტები, რაც ხშირად, უკვე მივიწყებულ, გალურ ენაზეა. ჯგუფის სახელწოდება მოდის მანტუაში აღმოჩენილი წარწერიდან (მიახ. 300 ძვ. წ.). – ეტრუსკული ასოებით დაწერილი სიტყვა „ელვეიტი“ განიმარტება, როგორც კელტური „ჰელვეტელის“ ერთ–ერთი ფორმა, რაც მანტუაში მცხოვრებ ჰელვეტური წარმოშობის ადამიანს უნდა აღნიშნავდეს.
მახასიათებლები
ელვეიტი ახდენს ტრადიციული კელტური ხალხური მელოდიებისა და გეტებორგის სტილის მელოდიური დეზ მეტალის შერევას. ჯგუფი იყენებს ისეთ ტრადიციულ ხალხურ ინსტრუმენტებს, როგორებიცაა ვიოლინო, სალამური, ფლეიტა, გუდასტვირი და ზანფონი. მათ სიმღერებში არსებული ტრადიციული ხალხური მელოდიები აღებულია სხვადასხვა წყაროებიდან, მაგალითად ტრადიციული ირლანდიური რილებიდან. მათი ტექსტების ერთი ნაწილი ინგლისურადაა, ხოლო მეორე ნაწილი არქაულ გალურ ენაზეა. 2009 წელს გამოშვებულ ალბომში „Evocation I - The Arcane Dominion“, პირველის გარდა, ყველა სიმღერა გალურადაა. ელვეიტის ტექსტები ეფუძნება ამ ენაზე დაწერილ ლოცვებსა და ღმერთებისა და სულების გამოხმობებს.
სქოლიო
კატეგორია:ფოლკ მეტალ ჯგუფები კატეგორია:2002 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:შვეიცარიული მძიმე მეტალ ჯგუფები
ვლადიმერ ნორაკიძე
ვლადიმერ გიორგის ძე ნორაკიძე (დ. 30 მარტი, 1905 — გ. 1993) — ქართველი ფსიქოლოგი. ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1951), პროფესორი (1953), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი (1927). 1930-1939 წლებში მუშაობდა თბილისის პედაგოგიკის კვლევითი ინსტიტუტის დეფექტოლოგიის სექტორის გამგედ; 1940-1953 წლებში — ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფსიქოლოგიის კათედრის გამგედ; 1941-1959 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ თანამშრომლად; 1960-1973 წლებში — გენეტიკური ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგედ; 1974 წლიდან გარდაცვალებამდე — პიროვნების ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგედ.
ნორაკიძეს მეცნიერული კვლევის ძირითადი მიმართულებებია: პიროვნების, ხელოვნების, დეფექტოლოგიისა და სპორტის ფსიქოლოგიის პრობლემები. მისი რედაქტორობით გამოიცა კრებული: „ბავშვის ფსიქიოლოგია“ (3 ტომად, 1964-1975). ავტორია წიგნებისა: „ანბანი და პირველი საკითხავი წიგნი ყრუ-მუნჯთა სკოლისათვის“ (1941, პ. ჭანიშვილთან ერთად); „სპორტის ზოგადი ფსიქოლოგია“ (1951, 1957, 1959, 1967); „პიროვნების ტემპერამენტი და ფიქსირებული განწყობა“ (1963); „ხასიათის ფსიქოლოგია და მხატვრული ლიტერატურა“ (1972); „პიროვნების ხასიათის კვლევის მეთოდები“ (1981); „პიროვნების განწყობის სტრუქტურის კვლევის კლინიკურ-ბიოგრაფიული მეთოდი“ (ა. გრიგოლავას თანაავტორობით, 1984) და სხვ.
სან სირო
მეორე
დღეს სან-სირო 85.700 გულშემატკივარს იტევს. პრეს სექტორი 400 ჟურნალისტზეა გათვლილი სხვადასხვა ორგანიზაციებისთვის 20 ვიპ ლოჟაა გამოყოფილი, რაც საერთო ჯამში 200 სტუმარს იტევს.
მსოფილიო ჩემპიონატი სან სიროზე
thumb|290px|left|სან სირო
1934
1934 წელს იტალიამ მსოფლიო ჩემპიონატს უმასპინძლა. სან სიროზეც მნიშვნელოვანი შეხვედრები შედგა. პირველი იყო მატჩი შვეიცარიასა და ჰოლანდიას შორის იყო (3:2), შემდეგ მეოთხედფინალური დაპირისპირება გაიმართა გერმანიასა და შვედეთს შორის, ეს შეხვედრა თავის დრამატიზმითა და სანახაობრივი თვალსაზრისით, ოქროს ასოებოთ ჩაიწერა მსოფლიო ფეხბურთის ისტორიაში. მაშინ გერმანიამ 2:1 მოუგო მოწინააღმდეგეს.
ნახევარფინალში იტალია და ავსტრია სწორედ აქ შეხვდნენ ერთმანეთს, სკუადრა აძურამ ენრიკო გუაიტას გოლის წყალობით შეძლო ავსტრიელების დამარცხება. მოგვიანებით კი ფინალში ჩეხოსლოვაკიასაც სძლიეს. ყოველივე ამის შემდეგ სან-სირო აპენინელებისთვის დიადი გამარჯვების სიმბოლოდ იქცა.
1990
მილანური სტადიონი წარმატებული გერმანელი გულშემტკივრისთვისაც.
ბუნდესნაკრებმა, რომელშიც ერთბაშად ინტერის სამი ფეხბურთელი გამოდიოდა - ანდრეას ბრემე, ლოთარ მათეუსი და იურგენ კლინსმანი - სან-სიროზე ხუთი მატჩი გამართა და ოთხ მათგანში გამარჯვება მოიპოვა, ხოლო ერთი თამაში ფრედ დაამთავრა.
საკლუბო ფინალები
thumb|290px|right|სან სირო მილანის საუკუნოვან იუბილეზე
60-იანი წლებიდან სან სირო საერთაშორისო საკლუბო ჩემპიონატების ფინალებს მასპინძლობს. 1963, 1964, 1965 და 1969 წლებში მილანმა და ინტერმა საშინაო შეხვედრები საკონტინენტთაშორისო თასზე აქ ჩაატარეს. იგივე მოხდა 1991, 1994 1995 და 1997 წლებში.
ჩემპიონთა ლიგის არაერთი ფინალი გაიმართა სან-სიროზე. 1965 წელს ფინალში ინტერმა ლისაბონის ბენფიკას სძლია, 5 წლის შემდეგ ამავე სტადიონზე თასი ფეინოორდმა აღმართა, მას შემდეგ რაც გლაზგოს სელტიკი დაამარცხა. 2001 წელს კი მიუნხენის ბაიერნმა პენალტების სერიაში ვალენსია დაამარცხა.
მნიშვნელოვანი მატჩი
1952 წლის 23 აპრილს იტალიის ნაკრებმა სან-სიროზე ბრაზილიას უმასპინძლა. ვიჯილის დუბლის და დე სორდის ზუსტ დარტყმის წყალობით სკუადრამ აძურამ 3:0 სძლია მეტოქეს. დაუჯერებელია, მაგრამ ფაქტია, 125 ათასი გულშემატკივარი დასწრო, მაშინ როდესაც იმ დროს მხოლოდ დასავლეთი ტრიბუნაზე იყო სკამები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო სტადიონები
Roundabout (Yes-ის სიმღერა)
ბილბორდის ჩარტში სიმღერა #13 ადგილზე მოხვდა. იგი არის Yes-ის ისტორიაში რიგით მეორე ჩარტში ყველაზე წარმატებულ სიმღერებს შორის, 1983 წლის #1 ჰიტის Owner of a Lonely Heart შემდეგ. სინგლის ვერსია ამერიკულ რადიოეთერში გადასაცემად 3:27 წუთის ხანგრძლივობამდე იქნა დაყვანილი, თუმცა სადგურების ნაწილი მის სრულ ვერსიასაც გადასცემდა. ჰოლანდიურ ჩარტში Roundabout #23 ადგილზე მოხვდა.
ანდერსონის თქმით, ტექსტი შეიქმნა მაშინ, როდესაც ჯგუფი შოტლანდიიდან ჩრდილოეთ ინგლისში მიემგზავრებოდა და გზებზე უამრავი მოსახვევი შეხვდა, მთებისა და ტბების ხედებით.
ფილმის „როკის სკოლა“ DVD გამოცემაში (2003) შეტანილ ინტერვიუში მსახიობი ჯეკ ბლეკი აცხადებს, რომ ამ კომპოზიციაში გაჟღერებული სოლო კლავიშებიან საკრავებზე მისი საყვარელია.
პეტრე გრუზინსკი
პეტრე პეტრეს ძე გრუზინსკი (ოფიციალური სახელი — პეტრე ბაგრატიონი; ფსევდონიმი — თამარაშვილი) (დ. 28 მარტი, 1920, თბილისი — გ. 13 აგვისტო, 1984, იქვე) — ქართველი პოეტი და დრამატურგი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979); გიორგი XII-ის ძის, ბაგრატის შთამომავალი. მისი შვილია რეჟისორი ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი.