cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ასუნსიონი (კუნძული)
გეოგრაფია
ვულკანების ზედა ფერდოებზე მდებარეობს მინდვრები და გვიმრების ნარგავები, ხოლო ხეობებში — ტროპიკული ტყეები. კუნძულის ნაწილი დაფარულია ქოქოსის პალმებით (ქოქოსის პლანტაციების კვალი), ნესვის ხეებით, პანდანუსებით.
ისტორია
კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ესპანელი, კათოლიკე მისიონერი დიეგო ლუის დე სანვიტორესი (Diego Luis de Sanvitores), რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1668 წელს. შემდგომში კუნძული შევიდა ესპანეთის მფლობელობაში.
1899 წლის 12 თებერვალს ესპანეთმა მარიანას არქიპელაგი მიჰყიდა გერმანიის იმპერიას. 1907 წლიდან კუნძული იყო გერმანიის ახალი გვინეის ნაწილი, რომელიც ემორჩილებოდა კაროლინის კუნძულების საოლქო ოფიცერს. 1909 წლიდან 1912 წლის ჩათვლით ასუნსიონის კუნძულზე ხდებოდა ადგილობრივი ჩიტების დაჭერა ფრთების მოსაპოვებლად, რომელიც შემდგომში გამოიყენებოდა იაპონელთა და ევროპელთა ქუდების მორთულებისათვის.
1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანის არქიპელაგი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. 1920 წელს კუნძულებზე დაწესდა ერთა ლიგის მანდატი, რომლის მართვასაც აწარმოებდა იაპონია.
1980 წელს კუნძული ასუნსიონი გამოცხადდა ნაკრძალად.
მოსახლეობა
დღეისათვის კუნძული ასუნსიონი დაუსახლებელია. იგი დასახლებული იყო 1695 წლამდე, როდესაც ყველა მოსახლე გადაასახლეს ჯერ კუნძულ საიპანზე, ხოლო შემდეგ, 1698 წელს, კუნძულ გუამზე.
სქესების ბრძოლა
სქესების ბრძოლა — მატჩი ჩოგბურთში, რომელიც 1973 წელს გაიმართა ვეტერან ჩოგბურთელ ბობი რიგსსა და ერთ-ერთ პროფესიონალ ქალ ჩოგბურთელ, ბილი ჯინ კინგს შორის, ტეხასის ქალაქ ჰიუსტონში. ცნობილია როგორც მამრობით და მდედრობითი სქესის წარმომადგენელთა ბრძოლა. მატჩი მიმდინარეობდა დიდი პომპეზურობით და შეაგროვა რეკორდული მაყურებელი. იგი გაიმართა ქალ ჩოგბურთელთა მოთხოვნით მამაკაცთა უფლებებთან გათანაბრების მიზნით. ამას ხელმძღვანელობდა ბილი ჯინ კინგი და მატჩი დამთავრდა მისი გამარჯვებით, მაგრამ მისი ამ მიზნის განხორციელებას ხელს უწყობდა მისი მეტოქე, ბობი რიგსი. მოგვიანებით კინგმა თავისი პოპულარობა გამოიყენა აშშ-ს კანონმდებლობის ცვლილებების შეტანაში, რომელიც გულისხმობდა უნივერსიტეტში სწავლის დროს სპორტული სტიპენდიების მიღების უფლებას. შემდეგში, ვრცელდებოდა ხმები, რომ რიგსმა შეგნებულად დაუთმო გამარჯვება ჩოგბურთელ ქალს, მაგრამ დოკუმენტურად ეს არ დამტკიცებულა.
ათწლეულების განმავლობაში, ჩოგბურთის მესვეურები ხელს უწყობდნენ ჩოგბურთის იმიჯს, როგორც თავისუფალ თამაშს ფინანსებისგან. პრესტიჟული ტურნირების უმეტესობა, 1968 წლამდე დახურული იყო პროფესიონალ ჩოგბურთელებისგან, რომლებიც ფულს, თავისი თამაშის გამო ღებულობდნენ. რაც იყო მკაცრი გაყოფის მიზეზი ჩოგბურთელ პროფესიონალ მამაკაცების და მოყვარულების ჯგუფებად. მიუხედავად უიმბლდონის ტურნირზე თამაშის შესაძლებლობების დაკარგვისა, ამერიკის ჩემპიონატზე და სხვა ცნობილ ტურნირებზე არ მონაწილეობისა, მამაკაცი ჩოგბურთელების ნაწილი მუდმივად გადიოდა პროფესიონალურ სპორტში, რადგან სთავაზობდნენ მონაწილეობისთვის მნიშვნელოვან ჰონორარს. პირველი პროფესიონალური ტურების მონაწილეთა შორის, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, უიმბლდონის ტურნირის აბსოლუტური ჩემპიონი და აშშ-ს ორგზის ჩემპიონი იყო ბობი რიგსი, რომელმაც 1947 წელს წაართვა საუკეთესო ჩოგბურთელის წოდება პროფესიონალთა შორის განთქმულ, დონ ბაჯს. მოგვიანებით, რიგსმა დაიკავა ამ ტურნირის მენეჯერის ადგილი. თავის მხრივ, მან დაუთმო მთავარი ვარსკვლავის როლი ჯეკ კრეიმერს ხოლო რამდენიმე წლის შემდეგ, თვითონ კრეიმერი გადავიდა მენეჯერის თანამდებობაზე, რიგსი კი დარჩა ტურნირის მთავარ ორგანიზატორებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩოგბურთის ტურნირები
აბენსბერგი
აბენსბერგი (Abensberg) — ქალაქი გერმანიაში, ბავარიის მიწაზე.
ექვემდებარება ქვემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ოლქს. შედის კელჰაიმის რაიონის შემადგენლობაში. მოსახლეობა შეადგენს 12732 ადამიანს (2010 წლის 31 დეკემბრის აღწერის მონაცემებით). იკავებს 60,28 კმ² ფართობს. ოფიციალური კოდი — 09 2 73 111.
სქოლიო
კატეგორია:ბავარიის ქალაქები
რომან ცხომელიძე
რომან ცხომელიძე (დ. 5 ნოემბერი, 1943) — ქართველი პოლიტიკოსი.
დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1965-1968 წლებში იყო ხულოს რაიონის აგარის საშუალო სკოლის, ქობულეთის № 40 პროფტექნიკური სასწავლებლის, ქობულეთის №1 საშუალო სკოლის მასწავლებელი, 1968-1973 წლებში იყო კომკავშირის ქობულეთის რაიონული კომიტეტის განყოფილების გამგე, მეორე მდივანი, პირველი მდივანი, 1973-1978 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ქობულეთის რაიკომის საორგანიზაციო განყოფილების გამგე, 1980-1986 წლებში იყო მუხაესტატეს მეციტრუსეობის მეურნეობის დირექტორი, 1986 წლიდან იყო ცეცხლაურის მეურნეობის დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
როშ-კაიმანი
როშ-კაიმანი (Roche Caiman) — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე. ოლქში მდებარეობს საფეხბურთო სტადიონი, სადაც ქვეყნის ეროვნული ნაკრები ატარებს საშინაო მატჩების უმრავლესობას.
ლევ გოლოვნია
ლევ ვასილის ძე გოლოვნია (Лев Василевич Головня; დ. 26 იანვარი, 1893, ქუთაისი — გ. 22 სექტემბერი, 1969, თბილისი) — საქართველოში სპორტული ფარიკაობის პიონერი, ეთნიკური უკრაინელი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1943), საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1961), სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1957), სპორტის საპატიო მსაჯი (1955). ასევე იყო სამონადირეო ძაღლების მსაჯი და ექსპერტი.
როშ-კაიმანი
როგორც მეზობელი ლე-მამელის ოლქი, როშ-კაიმანის ოლქიც შეიქმნა 1998 წელს მიწების დაშრობისა და პლეზანსის ოლქის ნაწილისაგან.
სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ლევ გოლოვნია
ბიოგრაფია
1912 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. 1919–23 წლებში ვოკალის განხრით სწავლობდა თბილისის კონსერვატორიაში. 1919–22 წლებში იყო თბილისის „სკაუტის“ ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, 1922 წელს – პირველი ქართული დივიზიის ფიზაღზრდის ინსტრუქტორი. 1932 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ფიზკულტურის ინსტიტუტი. 1935–36 წლებში იქვე განაგებდა ფარიკაობის კათედრას. 1937–1964 წლებში იყო თბილისის ფიზკულტურის ინსტიტუტის ფარიკაობის კათედრის გამგე. მისი მრავალრიცხოვანი გამოკვლევებიდან აღსანიშნავია საფარიკაო ფაზის ჩაწერის გრაფიკული მეთოდი (რუსულ ენაზე, 1938).
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოფარიკავეები
ჩალოშევო
სქოლიო
კატეგორია:ველესის თემის სოფლები
ამიერკავკასიური ზაზუნა
ამიერკავკასიური ზაზუნა (Mesocricetus brandti) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. გავრცელებულია ბულგარეთში, რუმინეთში, მცირე აზიაში, ჩრდილო-დასავლეთ ირანში, ამიერკავკასიაში, დაღესტანში. საქართველოში გვხვდება ლიხის (სურამის) ქედის აღმოსავლეთით; სამცხე-ჯავახეთში, ქართლში, კახეთში. ვერტიკალურად ვრცელდება ზღვის დონიდან 2800 მეტრამდე. ბინადრობს ველებზე, ნათეს მინდვრებში, ზეგნებზე, ზოგჯერ 2 მეტრამდე სიღრმის სოროს თხრის.
აქვს 40–50 გრამის ტევადობის ლოყისქვეშა პარკები, რომლებიც იხსნება პირის ღრუში. ამ პარკებით ამიერკავკასიურ ზაზუნას საკვები გადააქვს და იკეთებს ზამთრის მარაგს. მრავლდება წელიწადში ორჯერ. თითოეულ ჯერზე შობს 12–15 ნაშიერს. ზიანს აყენებს მარცვლეულის ნათესებს. საქართველოში მცირერიცხოვანია. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:საშუალო ზაზუნა კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
დოლფ ლუნდგრენი
დოლფ ლუნდგრენი (ნამდვილი სახელი ჰანს ლუნდგრენი; დ. 3 ნოემბერი 1957) — შვედი მსახიობი, რეჟისორი და აღმოსავლური ორთაბრძოლების ოსტატი. მისი სახელი ასოცირდება მოქმედებითი ჟანრის ფილმების მსახიობების თაობასთან, რომელშიც შედიან სილვესტერ სტალონე, ჩაკ ნორისი, არნოლდ შვარცენეგერი, ბრიუს უილისი, სტივენ სიგალი და ჟან-კლოდ ვან დამი.
ცნობილია კინოფილმებში შესრულებული სხვადასხვა როლით, რომელთა შორის აღსანიშნავია ჰი-მენი (სამყაროს მბრძანებლები, მოკრივე ივან დრაგო (როკი IV) და ფრენკ კესტლი (დამსჯელი).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:შვედი მსახიობები კატეგორია:შვედი რეჟისორები კატეგორია:შვედი ძიუდოისტები კატეგორია:შვედი კარატისტები კატეგორია:შვედი მოკრივეები კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
ალბანეთის იტალიური ოკუპაცია
1939-1943 წლებში ალბანეთის სამეფო (Mbretnija Shqiptare, Regno albanese) ან დიდი ალბანეთი წარმოადგენდა იტალიის სამეფოს პროტექტორატს. 1939 წელს ალბანეთში იტალიის შეჭრის შემდეგ მას იტალიის მეფე ვიტორიო ემანუელე III და მისი მთავრობა განაგებდა. ამ პერიოდში ალბანეთი არ წარმოადგენდა დამოუკიდებელ სუბიექტს, ის იყო იტალიის იმპერიის ავტონომიური ნაწილი. იტალია ცდილობდა ალბანეთის დიდი იტალიის შემადგენლობაში ასიმილაციას, აპენინის ნახევარკუნძულიდან აქტიურად ხდებოდა მოსახლეობის ალბანეთის ტერიტორიაზე გადასახლება.
პელინეი
პელინეი (Pelinei) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 128 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 217 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
ალბანეთის იტალიური ოკუპაცია
ლონდონის 1915 წლის შეთანხმებით პირველ მსოფლიო ომში ანტანტას მხარდაჭერისთვის იტალიას ცენტრალურ და სამხრეთ ალბანეთზე უფლება მიენიჭა. 1917 წელს იტალიამ ალბანეთში შეიყვანა ჯარი და ის თავის პროტექტორატად გამოაცხადა, თუმცა 1920 წელს საერთაშორისო ზეწოლის გამო მოუწიათ ალბანეთის დატოვება, შედეგად იტალიამ ვერ მიიღო ლონდონის ხელშეკრულებით დაპირებული სარგებელი. იტალიელი ფაშისტები ალბანელებს იტალიელების უახლოეს ეთნოსად მიიჩნევდნენ. ისინი ამ თეორიას ილირიასა და ძველ რომს შორის პრეისტორიული კავშირებით ასაბუთებდნენ. შეჭრის გასამართლებლად მათ გამოიყენეს ის, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ალბანეთი რომის და ვენეციის იმპერიების გამგებლობაში შედიოდა. ერთ-ერთ მიზეზს ასევე წარმოადგენდა ის, რომ სამხრეთი ალბანეთის რამდენიმე ასეული ათასი მოსახლე საკუთარ წინაპრებად იტალიელებს მიიჩნევდა და იტალია ცდილობდა ყველა იტალიური წარსულის მქონე ერების ერთ სახელმწიფოში გაერთიანებას. იტალია ასევე მხარს უჭერდა ალბანურ ირედინტრიზმს, განსაკუთრებით იუგოსლავიის სამეფოს შემადგენლობაში შემავალ კოსოვოში და საბერძნეთის სამეფოს ეპირის რეგიონში მცხოვრები ეთნიკური ალბანელების მიმართ.
სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
ბაბაყულის ძვალი
ბაბაყულის ძვალი — უჩინმაჩინის ჯადოსნური ძვალი სვანურ მითოლოგიაში. დევის ყბა, რასაც ნასიბი კისერზე იკიდებდა, ბრძოლით მოპოვებულს, უჩინარი ხდებოდა, მოზღვავებული მტრის ბანაკში შევიდოდა, სარდლებს თუ დევებს მოუსმენდა, მათ ზრახვებს გაიგებდა და ამირანს უამბობდა. ასე გაიმარჯვა ბულუმუღუნ დევზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სვანური მითოლოგია კატეგორია:მითოლოგია
ნეფერკასოკარი
ნეფერკასოკარი — ეგვიპტის სავარაუდო ფარაონი II დინასტიიდან.
ნეფერკასორი ატარებდა მემფისის მიცვალებულთა ღმერთ-მფარველის ზედმეტსახელს,. „მშვენიერი სოკარის ორეული.“ ეს სახელი ადასტურებს თქმულებას, რომ ფარაონები პირველი ორი დინასტიის, იყვნენ უკვე ტინის მკვიდრები და ერქვათ ტინიტანები, მაგრამ უკვე ცხოვრობდნენ მემფისში. ტურინის პაპირუსის თანახმად, იგი მართავდა 8 წელი 3 თვე და 4 დღე. შესაძლოა იგი იყოს ასევე მანეთონის მიერ მოხსენიებული სესოხრისი, რომელიც ქვეყანას მართავდა 48 წელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მეორე დინასტიის ფარაონები
ანდების რეგიონი (კოლუმბია)
მინი|ანდების რეგიონი კოლუმბიის ანდები — ყველაზე დასახლებული რეგიონი კოლუმბიაში. აქვეა განთავსებული ყველა დიდი ქალაქი. ასევე ის იყო კოლუმბიამდელი პერიოდის ცივილიზაციების მნიშვნელოვანი კერა. კოლუმბიის ანდები იყოფა სამ ძირითად ნაწილად, რომლებსაც ერთად უწოდებენ კორდილიერებს (ესპანურად აღნიშნავს მთათა მასივს). დასავლეთი კორდილიერები ესაზღვრება წყნარი ოკეანის სანაპიროს, აქ მდებარეობს ქალაქი კალი, ცენტრალური კორდილიერები მდებარეობს კაუკას და მაგდალენას მდინარეებს შორის აქ არის ქალაქები: მედელინი, მანისალესი და პერეირა, ხოლო მესამე ნაწილი არის აღმოსავლეთი კორდილიერები რომელიც გაწოლილია ჩრდილო-აღმოსავლეთით გუახირის ნახევარკუნძულის მიმართულებით, აქ მდებარეობს დედაქალაქი ბოგოტა, ბუკარამანგა და კუკუტა.
რეგიონის კლიმატი და მცენარეული საფარი იცვლება ზღვის დონიდან სიმაღლის მიხედვით, თუმცა შეიძლება გამოიყოს რამდენიმე ძირითადი არეალი: 1000 მეტრამდე ცხელი ჰავის ზონა, 1000-2000 მეტრის დონეზე თბილი ჰავის ზონა სადაც ცხოვრობს მოსახლეობის უმეტესობა და 2000-3200 ცივი ჰავის ზონა, ალპური ზონა 3200-4600 და 4600-ს ზემოთ ყინულის ზონა.
რეგიონში მდებარეობს მუნჩიკუს ეროვნული პარკი და ფარალონეს-დე-კალის პარკი.
სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიის გეოგრაფია
დარდანიდი
დარდანიდი (Dardanides) — დარდანოსის შთამომავალი, ე.ი. პრიამოსი, ილოსი, ენეასი და სხვანი. „დარდანიდები“ — დარდანოსის შთამომავლები, ტროელები.
ლიტერატურა
კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ჯინა მაკ-კარტი
რეჯინა „ჯინა“ მაკ-კარტი (Regina "Gina" McCarthy; დ. 3 მაისი, 1954, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — გარემოს დაცვის სააგენტოს ადმინისტრატორი პრეზიდენტ ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში (2013-2017 წწ.).
ბიოგრფაია
ჯინა მაკ-კარტი დაიბადა 1954 წლის 3 მაისს მასაჩუსეტსის ქალაქ ბოსტონში. უმაღლესი განათლება მიიღო მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტში, ბოსტონში, რომელიც 1976 წელს დაამთავრა ხელოვნებისა და სოციალური ანთროპოლოგიის ბაკალავრის სტატუსით. 1981 წელს ტაფტსის უნივერსიტეტში მაგისტრის ხარისხი მიიღო გარემოს დაცვის პოლიტიკისა და დაგეგმარების სფეროში.
1999 წლიდან 2003 წლამდე მუშაობდა მასაჩუსეტსის შტატის გარემოს დაცვის სამმართველოს ხელმძღვანელის დამხმარედ. 2003-2004 წლებში მასაჩუსეტსის მთავრობის თანამეგობრობის განვითარების სამმართველოს ხელმძღვანელის მოადგილეა. 2004-2009 წლებში შედიოდა კონექტიკუტის შტატის გარემოს დაცვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელობაში.
2009 წელს გახდა აშშ-ის გარემოს დაცვისა სააგენტოს ადმინისტრატორის მოადგილე. 2013 წლის 18 ივლისს აშშ-ის სენატმა ხმათა უმრავლესობით (59 ხმა 40-ის წინააღმდეგ) დაამტკიცა გარემოს დაცვის სააგენტოს ადმინისტრატორის თანამდებობაზე. ამ პერიოდისათვის მისი წინამორბედის ლიზა ჯექსონის გადადგომიდან გასული იყო 147 დღე, ყველაზე ხანგრძლივი პერიოდი ახალი ხელმძღვანელის დანიშვნამდე. სენატორებმა მას დაუსვეს 1 100 შეკითხვა, საიდანაც თითქმის ყველა (25 კითხვის გარდა) ეკუთვნოდა რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენლებს. მას ასევე ერთმა დემოკრატმა სენატორმა მისცა საწინააღმდეგიო ხმა. ეს იყო მეშახტეთა შტატის, დასავლეთ ვირჯინიის წარმომადგენელი ჯონ მენჩინი.
2016 წლის მარტში ჯინა მაკ-კარტი მკვეთრი კრიტიკის ქარცეცხლში გაეხვა აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრების მიერ, რაც გამოწვეული იყო მიჩიგანის შტატის ქალაქ ფლინტში სასმელ წყალში ტყვიის მაღალი შემცველობის გამოვლენის გამო.
2017 წელს, მაკ-კარტი შეუერთდა Pegasus Capital Advisors-ს, კერძო კაპიტალის ფირმას, სადაც ის მუშაობს ოპერაციული მრჩეველის თანამდებობაზე. 2019 წლის ნოემბერში ჯინა მაკ-კარტი დანიშნეს ბუნებრივი რესურსების დაცვის საბჭოს პრეზიდენტად.
პირადი ცხოვრება
მაკ-კარტი დაიბადა ირლანდიური წარმოშობის კათოლიკეთა ოჯახში. 2015 წლის იანვარში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა ვატიკანში, მისივე თქმით, რომის პაპს ფრანცისკეს გადასცა შეტყობინება იმის შესახებ, რომ პრეზიდენტი ბარაკ ობამა იზიარებს პაპის შეხედულებას კლიმატის ცვლილებებთან ბრძოლის შესახებ. ვიზიტის დროს პაპთან პირადი აუდიენცია არ შემდგარა, მაგრამ მაკ-კარტი მიიღო წმინდა ტახტის ოთხმა ოფიციალურმა წარმომადგენელმა.
ჯინა მაკ-კარტი გათხოვილია კენეთ მაკ-კერიზე, რომელიც მუშაობს ბოსტონში და დაკავებულია ყვავილების ბიზნესით. მეუღლეები შაბათ-კვირას ხვდებიან ან ბოსტონში, ან ვაშინგტონში. მათ ყავთ სამი შვილი: დანიელი, მეგი და ჯული.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრები კატეგორია:აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტოს ადმინისტრატორები
რლევცი
რლევცი (Рлевци) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ველესის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 501 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ველესის თემის სოფლები
ოინომაოსი
მინი|ოინომაოსი, ჰიპოდამია და ოლიმპიელი ღმერთები. ოინომაოსი (Οἱνόμαος) — არესის შვილი, ელიდის პიზის მეფე, ჰიპოდამიას მამა, ეტლით სრბოლის სწორუპოვარი ოსტატი. მისანმა უწინასწარმეტყველა, რომ სიძის საქციელს შეეწირებოდა, ამიტომ დიდი ყოყმანის შემდეგ განაცხადა, რომ ჰიპოდამიას მხოლოდ მას მიათხოვებდა, ვინც ეტლით რბოლაში დაამარცხებდა. უნდა ექროლათ პისიდან პოსეიდონის საკურთხევლამდე, ისთმოსამდე. ვისაც იონომაოსი დაეწეოდა, ზურგში შუბს ჩასცემდა და კლავდა. ტყუილად როდი ამყარებდა იმედს პოსეიდონის ნაჩუქარ ბედაურებზე, ქარის სისწრაფე ჰქონდათ. მან თორმეტი ვაჟკაცის დახოცვა მოახერხა. ბოლოს გამოჩნდა მეცამეტე სასიძო, ზევსის შვილიშვილი პელოპი, ტანტალეს ვაჟი, პოსეიდონის საყვარელი ჭაბუკი. მან მოისყიდა მეფის მეეტლე მირტილე, რომელმაც ბორბლის ღერძი არასათანადოდ დაამაგრა. შედეგად, ოინომაოსს ეტლი მაშინ ამოუტრიალდა, როცა პელოპისთვის შუბის სროლას აპირებდა. მისანის წინასწარმეტყველება ახდა და ოინომაოსი შეჯიბრში დაიღუპა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ლე-მამელი
ლე-მამელი (Les Mamelles) — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე, დიდი ვიქტორიის სამხრეთ ნაწილში.
როგორც მეზობელი როშ-კაიმანის ოლქი, ლე-მამელის ოლქიც შეიქმნა 1998 წელს მიწების დაშრობისა და პლეზანსის ოლქის ნაწილისაგან.
სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ნოდარ ციხელაშვილი
ნოდარ ციხელაშვილი (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2019, კონსტანცა, რუმინეთი). შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი (2018, ანთალია, თურქეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
აგუაჩიკა
აგუაჩიკა (Aguachica) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 103 944 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 976.26 კმ²-ია.
აბსბერგი
აბსბერგი (Absberg) — კომუნა გერმანიაში, ბავარიის მიწაზე.
აგუაჩიკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
აბსბერგი
ექვემდებარება შუა ფრანკონიის ადმინისტრაციულ ოლქს. შედის ვაისენბურგ-გუნცენჰაუზენის რაიონის შემადგენლობაში. მოსახლეობა შეადგენს 1311 ადამიანს (2010 წლის 31 დეკემბრის აღწერის მონაცემებით). იკავებს 18,99 კმ² ფართობს. ოფიციალური კოდი — 09 5 77 111.
სქოლიო
კატეგორია:ბავარიის ქალაქები
ჰი-მენი
ჰი-მენი (He-Man) — სამყაროს მბრძანებლების კომიქსების და რამდენიმე ანიმაციური სატელევიზიო სერიალის, აგრეთვე ფილმების პერსონაჟი, რომელიც გამოირჩევა ზებუნებრივი ძალით. იგი ხშირად არის უფლისწულ ადამის ალტერ ეგო. ჰი-მენი და მისი მეგობრები ეტერნიას სამეფოსა და რუხი თავის ქალის სასახლეს იცავენ სკელეტორისგან.
ანოგრამა
ანოგრამა (Anogramma leptophylla) — გვიმრა ტაბელასებრთა (ადრე ადიანტუმისებრთა) ოჯახისა. მცირე ზომის (6–25 სმ) მცენარეა, ქმნის პატარა კორდებს. აქვს ორგვარი ფოთოლი — სტერილური და სპორებიანი. გვხვდება ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ავსტრალიაში, ტასმანიაში, ახალ ზელანდიაში, დასავლეთ და სამხრეთ ევროპაში, აფრიკაში, ამიერკავკასიასა და შუა აზიის (ქოპეთდაღი) მთებში. იშვიათი გვიმრაა. საქართველოში მარტო კოლხეთში — გურიასა (ფოთსა და სუფსას შორის) და აჭარაში (ბათუმი, ხულო) — იზრდება ზღვისპირა ტენიან დაჩრდილულ კლდეებზე, მუხნარსა და მურყნარში. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანოგრამა
როშუ
როშუ (Roşu) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 885 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
დეიპილოსი
დეიპილოსი, დეიფილოსი — თრაკიის მეფის, პოლიმესტორის და პრიამოსის ასულ ოლიონეს ძე. ილიონემ მამის მიბარებული უმცროსი ძმა პოლიდორე შვილივით მიიღო და ინტრიგის მოშველიებით თავის ქმარს ძმის მაგივრად შვილი მოაკვლევინა. „ილიადაში“ პოლიმესტორს და მის ორ შვილს კლავს ჰეკაბე, პრიამოსის ცოლი.
ლიტერატურა
კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
კარეტის ხიდი
მდებარეობა
მდებარეობს დნეპროპეტროვსკის ქუჩის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ავტოსადგური.
დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ამერიკული ხიდი, ხოლო ქვემოთ — პრედტეჩენის ხიდი.
უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“.
ისტორია
ხიდი შენდებოდა 2009-2011 წლებში ამერიკული ხიდის რეკონსტრუქციისა და შემოვლითი არხის სამხრეთი სანაპიროს სატრანსპორტო მაგისტრალის მშენებლობის პროექტის ფარგლებში. ხიდის მშენებლობის დამკვეთი იყო სანქტ-პეტერბურგის კეთილმოწყობისა და ხიდების მეურნეობის კომიტეტის ადმინისტრაცია. ხიდის პროექტი შეიმუშავეს „ინჟტექნოლოგიის“ ინსტიტუტში (პროექტის მთავარი ინჟინერი — ე. ა. სამუსევა). სამუშაო დოკუმენტაცია მოამზადა „მშენებელპროექტის“ ინსტიტუტმა (ინჟინერი ტ. ი. გურევიჩი). ხიდის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2011 წლის 21 ნოემბერს.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია, მისი სიგრძეა 45,1 მ, ხოლო სიგანე – 32,1 მეტრი (აქედან სავალი ნაწილის სიგანეა 23 მეტრი და ორი ტროტუარისა 1,5-1,5 მეტრი).
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ციანიდი
ციანიდი — ქიმიური ნაერთი, რომელიც შეიცავს ნახშირბად-აზოტის (CN) ერთვალენტიან კომბინირებულ ჯგუფს. ციანო-ჯგუფის სახელით ცნობილი ეს ჯგუფი შედგება აზოტის ატომთან სამმაგი ბმით დაკავშირებული ნახშირბადის ატომისაგან.
არაორგანულ ციანიდებში, მაგალითად ნატრიუმის ციანიდში და კალიუმის ციანიდში ეს ჯგუფი წარმოდგენილია უარყოფითად დამუხტული პოლიატომური ციანიდის იონის სახით (CN−); ეს ნაერთი, რომელიც წყალბადმჟავის მარილებად მიიჩნევა, ძლიერ მომწამვლელია. ციანიდის იონი იზოელექტრონულია ნახშირჟანგთან და მოლეკულურ აზოტთან.
სქოლიო
კატეგორია:ციანიდები
ბიზერტის კრიზისი
ბიზერტის კრიზისი (Crise de Bizerte) — სამხედრო კონფლიქტი საფრანგეთსა და ტუნისს შორის. მიმდინარეობდა 1961 წლის 19 ივლისიდან 23 ივლისამდე. კონფლიქტის საგანი იყო ბიზერტის ნავსადგური, რომელიც ტუნისის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგაც (1956 წ.) რჩებოდა საფრანგეთის გავლენის სფეროში.
კონფლიქტი
4 მაისს ფრანგმა ადმირალმა მორის ამანმა განუცხადა ტუნისის მთავრობას, რომ დაიწყო ასაფრენი ბილიკის გაფართოება, რომელიც 1,5 მეტრით გადადიოდა ტუნისის კუთვნილ ტერიტორიაზე. პრაქტიკულად გაფართოება უკვე დაწყებული იყო 15 აპრილს, გაფრთხილების გარეშე. ბურგიბამ საპასუხო ნაბიჯები გადადგა: ეროვნულმა გვარიდიამ ტუნისელი მუშები აიძულა შეეჩერებინათ მუშაობა. 15 ივნისს პრაქტიკულად შეწყდა ასაფრენ ბილიკზე მუშაობა, ხოლო საბოლოოდ 24 ივნისს ადმირალმა ამანმა გასცა ბრძანება მშენებლობის შეწყვეტის შესახებ.
13 ივლისს ტუნისის არმია საომარ მზადყოფნაში მოიყვანეს. 19 ივლისს ტუნისის სამმა ბატალიონმა არტილერიის მხარდაჭერით დაიკავეს პოზიციები. საფრანგეთის პრეზიდენტმა მიიღო ბიზერტაში შეჭრის გადაწყვეტილება. 21-22 ივლისის ღამეს გაიმართა გაეროს უშიშროების საბჭოს რიგგარეშე სხდომა, სადაც განიხილეს ტუნისში შექმნილი სიტუაცია. 22 ივლისს ხელი მოაწერეს ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულებას. ფრანგულმა მხარემ შეწყვიტა საომარი მოქმედებები. 23 ივლისის დილის რვა საათზე ძალაში შევიდა ცეცხლის სრული შეწყვეტის ხელშეკრულება.
საბოლოოდ ფრანგულმა ფლოტმა ბიზერტა დატოვა 1963 წლის 15 ოქტომბერს. აღნიშნული დღე ტუნისის ეროვნული დღესასწაულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტუნისის ისტორია კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
იან ჰენდრიკ ოორტი
იან ჰენდრიკ ოორტი (Jan Hendrik Oort; დ. 28 აპრილი, 1900, ფრანეკერი — გ. 5 ნოემბერი, 1992, ლეიდენი) — ნიდერლანდელი ასტრონომი. ლეიდენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1935). 1924 წლიდან მუშაობდა ლეიდენის ასტრონომიულ ობსერვატორიაში. 1927 წელს ვარსკვლავებზე დაკვირვებით შეიმუშავა გალაქტიკის დიფერენციაციული ბრუნვის აღმოჩენის ბრუნვის მეთოდი, მანვე ამ გზით დაამტკიცა გალაქტიკის ბრუნვა. 1938 წელს შექმნა ვარსკვლავთა განაწილების სივრცული სიმკვრივის განსაზღვრის მეთოდი. იკვლევდა აგებულებასა და ვარსკვლავთშორის გარემოს. 1935-1948 წლებში იყო საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის გენერალური მდივანი, 1958-1961 წლებში კი პრეზიდენტი.
აბტსვინდი
აბტსვინდი (Abtswind) — კომუნა გერმანიაში, ბავარიის მიწაზე.
ექვემდებარება ქვემო ფრანკონიის ადმინისტრაციულ ოლქს. შედის კიცინგენის რაიონის შემადგენლობაში. მოსახლეობა შეადგენს 807 ადამიანს (2010 წლის 31 დეკემბრის აღწერის მონაცემებით). იკავებს 12,81 კმ² ფართობს. ოფიციალური კოდი — 09 6 75 111.
ასტრეა (სესარი)
ასტრეა (Astrea) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18.394 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 563.14 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ბეგნიშტე
ბეგნიშტე (Бегниште) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, კავადარცის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 518 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 369 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კავადარცის თემის სოფლები
მსხალგორის სამონასტრო კომპლექსი
მსხალგორის სამონასტრო კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სოფელ მსხალგორის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ზე, მსხალგორის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ბაისუბნისხევის მარჯვენა ნაპირზე. კომპლექსის ტერიტორია ხელოვნურადაა გამხოლოებული და გამაგრებული სამი მხრიდან ჩამომავალი არხით. კომპლექსი შედგება: ორნავიანი ბაზილიკის, წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის, ორნავიანი საწნახლის და სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობების ნაშთებისგან. თარიღდება VII-XIV სს.
ისტორიული წყაროები არ მოგვეპოვება კომპლექსის შესახებ. მისი შემადგენელი ნაგებობების სტილისტური მონაცემებით პირველი ტაძარი — ორნავიანი ბაზილიკა სამხრეთის გალერეით VII საუკუნეშია აგებული, X საუკუნეში ტაძარი განუახლებიათ, რაზეც ტაძრის სამხრეთ კედელში ჩადგმული დამიანეს მოსახსენიებელი ხუცურით შესრულებული ნაკაწრი წარწერაც მეტყველებს, ამ დროს მიუშენებიათ დასავლეთის გარშემოსავლელი და ორნავიანი საწნახელი. მალევე ტაძარზე მეორე, ამჯერად მცირე სარემონტო სამუშაოები განხორციელდა. XI საუკუნეში ბაზილიკა საბოლოოდ დაინგრა. ბაზილიკაზე განხორციელებული ხელმეორე სამუშაოების დროს უნდა იყოს აშენებული დიდი დარბაზული ეკლესია, რომელიც მისგან ჩრდილო-დასავლეთით რამდენიმე მეტრში დგას და ორნავიანი საწნახელი, ბაზილიკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ამდენად, იქმნება მძლავრი სამონასტრო კომპლექსი სხვადასხვა დამხმარე ნაგებობებით. დარბაზული ეკლესია მომდევნო ეტაპზე გაუმაგრებიათ, ჩრდილოეთით ეკვდერი მიუდგამთ ხოლო სამხრეთით მინაშენი გაუკეთებიათ. კომპლექსი განადგურებულია არაუგვიანეს XIV საუკუნისა. როგორც ჩანს, ის თემურლენგის შემოსევებს შეეწირა.
მსხალგორის სამონასტრო კომპლექსი სრულიად გამორჩეულია ლაგოდეხის ძეგლებს შორის, და ერთ-ერთი გამორჩეული საქართველოს ძეგლებში, იმით, რომ კომპლექსის ორნავიანი ბაზილიკა ერთადერთი სატაძრო ნაგებობაა ქართულ ძეგლებში, რომლის აფსიდაზე საწნახელია მიშენებული. ის ტაძარში დაკრძალულის სააღაპე ღვინოების დასაწურად უნდა ყოფილიყო აშენებული.
ორნავიანი ბაზილიკა
ორნავიანი ბაზილიკა სამხრეთის ეკვდერით VII საუკუნით თარიღდება. ეს ტაძარი აღმოჩენილი იქნა 2016-2018 წლებში. ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვის ჰორიზონტალური წყობით დუღაბზე. ჩრდილოეთის კედლით ნაწილობრივ მიწაში ყოფილა შესმული. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილსა და დასავლეთი კედლის შუაში აქვს გაჭრილი. სამხრეთის კარის ზღურბლი იატაკის დონიდან ერთი საფეხურითაა ამაღლებული, დასავლეთის კარის კი — ორი საფეხურით. ცენტრალური ნავის დასავლეთი კედლის ძირში, მთელს სიგრძეზე საფეხურია გაკეთებული. ცენტრალური ნავი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც დარბაზისგან მხრებითაა გამოყოფილი. X საუკუნეში ტაძრის პირველი და მასშტაბური განახლებისას საკურთხეველი გადაკეთებულია: ბემა დაგრძელებულია და მხრების გასწვრივ მიშენებაა გაკეთებული; საკურთხეველი ქვის ტიხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან; ტიხარი შუაში გახსნილია და საფეხურებია გაკეთებული; საკურთხევლის იატაკი ტიხარის სიმაღლეზეა აწეული და კირხსნარით გადალესილი; საკურთხევლის სიღრმეში კედლიდან მოშორებით ქვით ნაგები ტრაპეზი დგას; საკურთხევლის ტიხრის წინ მთელ სიგრძეზე ხარისხია გაკეთებული; ამ ხარისხზე, ჩრდილოეთ კიდეში მრგვალი აგურებით ამოყვანილი ბოძი დგას. საკურთხევლის ტიხრის ჩრდილოეთ ნაწილზე შემორჩენილია აგურის კანკელის ფრაგმენტი, რომელიც ბრტყელი და მრგვალი აგურებით იყო ნაგები; დასავლეთიდან აფსიდის ჩრდილოეთ კედელზე მიშენებულია სამსხვერპლო მაგიდაა მიშენებული, რომელიც მთლიანადაა გალესილი. დარბაზის შუაში, აღსავლის კარის გასწვრივ კირით გალესილი ჯვრის აღსამართი მრგვალი ბოძია ამოყვანილი. ჩრდილოეთის ნავი ცენტრალურისგან ორმალიანი თაღით ყოფილა გამოყოფილი, რომელიც აფსიდის ჩრდილოეთ კედელს, დასავლეთის კედელზე ამოყვანილ ნავების გამყოფ პილასტრსა და მათ შორის ქვით ნაგებ ოთხკუთხა ბურჯზე იყო გადაყვანილი. ბურჯი ტაძრის განახლებისას გაუმსხვილებიათ. ჩრდილოეთის ნავში მოხვედრა მხოლოდ ცენტრალური ნავიდანაა შესაძლებელი. ის უაფსიდოა, სამკვეთლო დანარჩენი ნავისგან ვიწრო კედლითაა გამოყოფილი. კედელს დასავლეთიდან საფეხური აქვს გაკეთებული.
დარბაზული ეკლესია
დარბაზული ეკლესია მომდევნო ეტაპის სამხრეთის მინაშენით და ჩრდილოეთის ეკვდერით კომპლექსის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში დგას. აგე­ბულია X-XI საუკუნეების მიჯნისთვის. დაზიანებულია: თითქმის სრულადაა დანგრეული სამხრეთი მინაშენი. ეკლესიის აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის კედლები ერთმსაფეხურიან ცოკოლზეა ამოყვანილი. ჩრდ-ით ნაწილობრივ ნიადაგშია შესმული. შესასვლელი სამია: დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. აღმოსავლეთით ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც მხრებითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. მხრებზე გადასულ სატრიუმფო თაღზე დაბჯენილი იყო აფსიდის კონქი. აფსიდის ღერძზე სარკმელი იყო გაჭრილი (ფორმა უცნობია). აფსიდის კედელს ორსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომი შემოუყვება. არდაბაგიც ორსაფეხურიანია. საკურთხევლის სიღრმეში, სარკმლის წინ, ნატეხი ქვით ნაგები სწორკუთხა ტრაპეზი დგას, რომელსაც უკანა მხარეს პატარა სანაწილე აქვს. აფსიდის მხრების წინ ქვის საკმაოდ მასიური ტიხარი იყო ამოყვანილი, რომლებიც კანკელის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. დარბაზს სამივე კედლის გასწვრივ დაბალი საფეხური შემოსდევს. კამარა დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთ იდეში გაკეთებულ თხელ პილასტრებზე გადასულ თაღებს უნდა დაბჯენოდა. კონსტრუქციული სიმყარისთვის მოგვიანებით გრძივ კედლებზე ქვითა და აგურით ორი წყვილი კონტრფორსი მიუშენებიათ. ეკლესიის იატაკი კირხსნარითაა მოლესილი. ეკლესია განახლებულია: ამ დროსაა ამოშენებული დასავლეთის შესასვლელი, ხოლო ტაძრის გრძივ კედლებზე გაკეთებულია ქვა-აგურის კონტრფორსები. განახლების დროინდელია სამხრეთის მინაშენი, რომელიც ეკლესიას მთელ სიგრძეზე გასდევს. ამჟამად მხოლოდ ზეძირკვლის დონეზეა შემორჩენილი. მინაშენს ჩაწერილი აქვს ნახევარწრიული აფსიდი, რომელიც დარბაზისგან მხრებითაა გამოყოფილი. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან (ესეც მოგვიანებით ამოშენებულია). ასევე გვიანდელია ჩრდ-ის მინაშენი — ეკვდერი, რომელიც ტაძრის ნახევარი სიგრძისაა. ერთადერთი შესასვლელი ტაძრის ჩრდილოეთის კარიდანაა. ეკვდერი უაფსიდოა. აღმოსავლეთის კედლის ცენტრში ერთი სწორკუთხა შიგნით გაშლილწირთხლებიანი სარკმელია გაჭრილი. ერთი სარკმელია ჩრდილოეთის კედელშიც. ეკვდერის კამაროვანი გადახურვა სამხრეთის კედელზე მიდგმულ სამ პილასტრსზე გადაყვანილ თაღნარს ეყრდნობოდა. მინაშენს ცალფერდა სახურავი ქონდა. ეკვდერში, საკურთხევლის წინ გამართულია ქვასამარხი, რომელშიც დაკრძალული იყო ზრდასრული მამაკაცი. ეკლესია, მინაშენებით გადახურული ყოფილა ღარისებრი და ბრტყელი კრამიტით.
ორნავიანი საწნახელი
ორნავიანი საწნახელი დგას კომპლექსის აღმოსავლეთ ნაწილში. დამხრობილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ. ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით დუღაბზე. წყობაში ალაგ-ალაგ აგურის და კრამიტის ფრაგმენტებია ჩართული. საწნახელს სამხრეთის მხარეს ერთსაფეხურიანი დაბალი ცოკოლი აქვს. ამავე კედელშია დატანებული სადინარი ხვრელები. კედლები გარედან შვეულია, შიგნით კი ნავების ძირისკენ ვიწროვდება. ნავები გატიხრულია კედლით. საწნახელი აღდგა 2017 წელს.
გალავანი
გალავანი დარბაზული ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხიდან ჩრდილო-დასავლეთ კუთხემდე ზღუდავს გარკვეულ ტერიტორიას. ის ქვის მშრალი წყობითაა ნაგები. ამ რკალური კედლის შიგნით დარბაზული ტაძრის ჩრდილოეთით გაიწმინდა ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაგები კედლების ნაშთები და რამდენიმე სხვადასხვა ზომის ქვევრი. როგორც ჩანს აქ ღია მარანი უნდა ყოფილიყო გამართული. გალავნის უფრო ჩრდილოეთით სხვადასხვა ნაგებობის კედლის ნაშთებია შემორჩენილი, რომელთა დანიშნულების გარკვევა ახლა შეუძლებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტვინის 10 პროცენტის მითი
thumbnail|180px|ადამიანის ტვინი და თავის ქალა ტვინის 10 პროცენტის მითი — ფართოდ გავრცელებული ურბანული ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც ადამიანთა უმრავლესობა თავისი ტვინის მხოლოდ 10 (ან სხვა მცირე) პროცენტს იყენებს. ეს მოსაზრება სხვა ბევრ პიროვნებასთან ერთად, ალბერტ აინშტაინსაც მიეწერება. მითი ექსტრაპოლაციის მეთოდზე დაყრდნობით გვთავაზობს იმ იდეასაც, რომ ადამიანს შეუძლია გამოიყენოს ტვინის დარჩენილი პოტენციალი და განივითაროს ინტელექტი.
ახალი გამოცდილებების და კვლევების მეშვეობით გამოვლინდა ცვლილებები რუხ და თეთრ ნივთიერებაში, მაგრამ ჯერჯერობით არ არის დადასტურებული, რას გულისხმობს ეს ცვლილებები. ცნობილი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ტვინის დიდი ნაწილი გამოუყენებელია და შეიძლება შემდეგში „გააქტიურდეს“ პოპულარულ ფოლკლორში რჩება და არ გვხვდება მეცნიერებაში. მიუხედავად იმისა, რომ საიდუმლოებები ტვინის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით ისევ არსებობს, მაგალითად, მეხსიერება და ცნობიერება — ტვინის ფიზიოლოგიური რუკა გვეუბნება, რომ მის თითოეულ უბანს აქვს გარკვეული ფუნქცია.
წარმომავლობა
ერთ-ერთი შესაძლო წარმომავლობა ჰარვარდის ფსიქოლოგების, უილიამ ჯეიმზის და ბორის სიდისის, მიერ 1890იან წლებში ჩამოყალიბებული ენერგიის მარაგის თეორიიდან გამომდინარეობს. მათ შეამოწმეს თეორია ვუნდერკინდი ბავშვის, უილიამ სიდისის დაჩქარებულ ზრდაზე დაყრდნობით. ამის შემდეგ, ჯეიმზმა ამცნო საზოგადოებას, რომ ადამიანები ცხოვრების განმავლობაში თავიანთი გონებრივი პოტენციალის მხოლოდ გარკვეულ ნაწილს იყენებენ, რაც 10 პროცენტის მითის წარმოშობის საკმაოდ დამაჯერებელი მიზეზია. 1936 წელს ამერიკელმა მწერალმა, ლოუელ ტომასმა შეაჯამა ეს იდეა (დეილ კარნეგის წიგნის, „როგორ შევიძინოთ მეგობრები და მოვახდინოთ გავლენა ადამიანებზე“, წინასიტყვაობაში) არაზუსტი პროცენტული შეფარდებით და თქვა: „ჰარვარდის პროფესორი, უილიამ ჯეიმზი, ამბობდა, რომ საშუალოდ, ადამიანი თავისი ფარული ნიჭისა და გონებრივი შესაძლებლობების მხოლოდ 10%-ს ავითარებს.“ თუმცა ეს წიგნი არ იყო პირველი, სადაც 10% ახსენეს, მანამდე ეს რიცხვი უკვე ფიგურირებდა თვითდახმარების მოძრაობაში. მაგალითად, წიგნი „გონების მითები": პოპულარული მოსაზრებების აღმოჩენა ტვინისა და გონების შესახებ“ შეიცავს თავს 10 პროცენტის მითის შესახებ, რომელიც გვაჩვენებს 1929 წლის „World Almanac-ის” რეკლამას თვითდახმარების შესახებ, სადაც წერია: „ადამიანის ტვინის შესაძლებლობებს საზღვარი არ აქვს. მეცნიერები და ფსიქოლოგები გვუებნებიან, რომ ჩვენი ტვინის შესაძლებლობების მხოლოდ 10 პროცენტს ვიყენებთ.“ 1970-იანებში, ფსიქოლოგმა და განმანათლებელმა გეორგი ლოზანოვმა შექმნა სწავლების მეთოდი „საჯესტოპედია“ — დაჯერება იმისა,რომ ჩვენ შეიძლება ჩვენი გონებრივი შესაძლებლობების მხოლოდ 5-10 პროცენტს ვიყენებდეთ. მითის წარმოშობა ასევე უკავშირდება უილდერ პენფილდს, ამერიკაში დაბადებულ ნეიროქირურგს, რომელიც მონრეალის ნევროლოგიური ინსტიტუტის პირველი დირექტორი იყო მაკგილის უნივერსიტეტში.
წარმომავლობის ერთ-ერთი ისტორიის თანახმად, ათი პროცენტის მითი დიდი ალბათობით მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისში ჩატარებული კვლევის არასწორი ინტერპრეტაციის ნაყოფია. მაგალითად, ტვინის ბევრი უბნის (განსაკუთრებით დიდი ნახევარსფეროების ქერქის) ფუნქციონირება იმდენად კომპლექსურია, რომ დაზიანების ეფექტი შეუმჩნეველია, რამაც ადრეული ნევროლოგები დააფიქრა იმაზე თუ რა ფუნქციები ჰქონდათ ამ უბნებს. ასევე აღმოჩნდა, რომ ტვინი ძირითადად გლიური უჯრედებისგან შედგება, რომლებსაც მანამდე მხოლოდ მეორად ფუნქციებს მიაწერდნენ. ჯეიმზ უ. კალატი, ბიოლოგიური ფსიქოლოგიის სახელმძღვანელოს ავტორი, აღნიშნავს, რომ 1930იან წლებში ნეირომეცნიერებმა იცოდნენ ტვინში „ადგილობრივი“ ნეირონების დიდი რაოდენობის არსებობის შესახებ. ადგილობრივი ნეირონების ფუნქციის არასწორმა გააზრებამ, დიდი ალბათობით საფუძველი ჩაუყარა 10 პროცენტის მითს. მითის პროპაგანდა შესაძლოა იმ იდეიდან რაღაც ნაწილის ამოღებით მოხდა, რომლის მიხედვითაც ზოგიერთი ადამიანი დროის მოცემულ მონაკვეთში თავისი ტვინის მცირე ნაწილს იყენებს. Scientific American-ში გამოქვეყნებულ იგივე სტატიაში, ჯონ ჰენლი, მინესოტას შტატის მაიოს კლინიკის ნევროლოგი, აცხადებს შემდეგს: „მტკიცებულებებს შეუძლია გვიჩვენოს, რომ დღის განმავლობაში თქვენ ტვინს 100%-ს იყენებთ.“
მიუხედავად იმისა, რომ ტვინის ნაწილების ფუნქციები თითქმის სრულიადაა შესწავლილი, ბევრი საიდუმლოება რჩება იმის შესახებ, თუ როგორ მუშაობენ ტვინის უჯრედები (ნეირონები და გლია) ისე, რომ კომპლექსური ქცევების და დარღვევების გამოწვევა შეუძლიათ. აგრეთვე, ყველაზე ფართო და საიდუმლოებით მოცული კითხვა ისაა, თუ როგორ ურთიერთობენ ტვინის ერთმანეთისგან განსხვავებული უბნები ისე, რომ ცნობიერი გამოცდილებების შექმნას ახერხებენ. დღესდღეობით, არ არსებობს მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ ცნობიერებაზე ტვინში მხოლოდ ერთი კონკრეტული უბანია პასუხისმგებელი, რაც ექსპერტებს აფიქრებინებს, რომ ეს რეალურად კოლექტიური ნეირონული ძალაა. შესაბამისად, ჯეიმის იდეა, რომ ადამიანებს გააჩნიათ აუთვისებელი კოგნიტური პოტენციალი, არის სრულყოფილად პასუხგაუცემელი კითხვების დიდი რაოდენობის მიზეზი.
ანალიზი
thumb|„ტვინის 10%-ის“ მითი ნევროლოგი ბარი გორდონი მითის არამართებულობას შემდეგი სიტყვებით აღწერს: „ჩვენ, ფაქტობრივად, ტვინის ყველა უბანს ვიყენებთ და მისი დიდი ნაწილი მუდმივად აქტიურია.“ Neuroscientist Barry Beyerstein sets out seven kinds of evidence refuting the ten percent myth: ნეირომეცნიერი ბარი ბეიერშტეინი 6 სახის მტკიცებულებას აყალიბებს 10 პროცენტის მითის უარსაყოფად:
პოპულარულ კულტურაში
10 პროცენტის მითის გავლენით რამდენიმე წიგნი, მოთხრობა და ფილმის სცენარი დაიწერა. მათ შორისაა ფილმი „ნავიგატორის გაფრენა“, რომანი „ბნელი მინდვრები“ და მისი ეკრანიზაცია, ჯიმ ბაჩერის წიგნების სერიის („დრეზდენის ფაილები“) მე-9 წიგნი — „თეთრი ღამე“. ასევე, ფილმი „უსაზღვრო“ (თუმცა ამ ფილმში ნახსენებია 20 პროცენტი 10-ის ნაცვლად), შუნენ მანგა „საირენი“ და 2014 წლის ფილმი „ლუსი“. თითოეული მათგანი აგებულია იმ იდეაზე, რომ გარდა 10%-ისა ტვინის დადრჩენილი ნაწილის გამოყენება ნარკოტიკების საშუალებით შეიძლება. მაგალითად, ლუსი წარმოადგენს პერსონაჟს, რომელმაც შეიძინა განვითარებადი ზებუნებრივი უნარები ტვინის გამოუყენებელი ნაწილის ათვისების გზით. ფილმი გვთავაზობს 10%-ის მითს, როგორც ტვინის მოცულობას და არა დროებით გამოყენებას.
მითი „ამხილეს“ 2010 წლის 27 ოქტომბრის „MythBusters-ის“ ეპიზოდში. წამყვანებმა გამოიყენეს მაგნეტოენცეფალოგრაფია და ფუნქციური მაგნიტური რეზონანსით ვიზუალიზაცია და ტვინს დააკვირდნენ იმ პროცესში, როცა ცდისპირი გონებრივ ტესტს ასრულებდა შედეგად აღმოაჩინეს, რომ 10-ის ნაცვლად ცდისპირი ტესტის შესრულებისას ტვინის 35%-ს იყენებდა.
10%-ის მითს ხშირად ვაწყდებით რეკლამებშიც, ასევე, მედია-საშუალებები ხშირად წარმოაჩენენ მას, როგორც ფაქტს.
მითის ზოგიერთი მომხრე ახალი თაობიდან ამყარებს თავის პოზიციას იმ რწმენით, რომ თითქოს, ადამიანის ტვინის „გამოუყენებელ“ 90%-ს აქვს უნარი წარმოაჩინოს ფსიქიკური ძალები და შესაძლებელია „გაიწვრთნას“ იმისთვის, რათა მოახერხოს ფსიქოკინეზი და ექსტრა-სენსორული პერცეფცია. არ არსებობს მეცნიერულად დადასტურებული მტკიცებულება, რომელიც ასეთი ძალების არსებობის იდეას ამყარებს.
1980 წელს როჯერ ლეუინმა გამოაქვეყნა სტატია ჟურნალ „Science-ში” სახელწოდებით „არის თუ არა ტვინი ნამდვილად საჭირო?“ სტატია ჯონ ლორბერის მიერ დიდი ნახევარსფეროების ქერქში არსებული დანაკარგების კვლევაზე დაიწერა. ლეუინი განიხილავს შეფილდის უნივერსიტეტის სტუდენტის ისტორიას, რომლის IQ 126-ის ტოლი იყო და რომელმაც მათემატიკოსის ხარისხი აიღო მაგრამ მის ტვინში ნაკლებად შეიმჩნეოდა რაიმე ნივთიერება მას შემდეგ, რაც მისმა ქერქმა დაიწყო დაპატარავება ჰიდროცეფალიის გამო. სტატია ერთ-ერთი მთავარი თემა იყო იორკშირის ტელევიზიის იგივე სათაურის მქონე დოკუმენტურ გადაცემაში. თუმცა გადაცემა ეძღვნებოდა სხვა პაციენტს, რომელსაც ნომალური ზომის, მაგრამ ძალიან დიდ თავის ქალაში არაბუნებრივად გადანაწილებული თავის ტვინი ჰქონდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტვინი კატეგორია:ქალაქური ლეგენდები კატეგორია:ფსევდო-მეცნიერებები
რუმეანცევი (კაჰულის რაიონი)
რუმენაცევი (Rumeanţev) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 192 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 457 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
მოაბელები
მოაბელები, იგივე მოაბი — ბიბლიის მიხედვით, მკვდარი ზღვის აღმოსავლეთით მცხოვრები ისრაელთა მონათესავე ხალხი ერთ-ერთი ქანაანელი ტომი. ბიბლიის მიხედვით მოაბელები აბრაამის ძმისშვილის, ლოტის შთამომავლები იყვნენ. მათ აგრეთვე ვხვდებით იოსებ ფლავიუსის ასირიულ მატიანეებში, აგრეთვე მოაბურ ძეგლებზე, როგორიცაა მეფე მეშას წარწერა.
სქოლიო
კატეგორია:მოაბი კატეგორია:ებრაული ბიბლიური ერები
წიწერნაკაბერდის სტუმრების სია
მინი|336პქ|წიწერნაკაბერდის მემორიალი [[ფაილი:Tsitsernakaberd visits.png|მინი|336პქ|რუკაზე მოცემულია მაღალი დონის ოფიციალური პირების ვიზიტი მემორიალთან
]]
წიწერნაკაბერდი — სომხების გენოციდის ოფიციალური მემორიალი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. გაიხსნა 1967 წელს, რასაც წინ უძღვოდა 1965 წლის 24 აპრილის ერევნის მასობრივი გამოსვლები, რომელიც ოსმალეთის იმპერიიდან სომხების დეპორტაციისა და გენოციდის დაწყების 50-ე წლისთავს მიეძღვნა. 1991 წელს სომხეთის მიერ საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, მემორიალი ოფიციალური ცერემონიების გამართვის ადგილად იქცა. მას შემდეგ სომხეთში ჩასული ყველა უცხოური დელეგაციის წარმომადგენელი სტუმრობს მემორიალს და პატივს მიაგებს გენოციდის მსხვერპლი სომხების ხსოვნას. წიწერნაკაბერდის მონახულებაში ასევე შესულია მუზეუმის ტურიც. ზოგიერთმა ცნობილმა სტუმარმა მემორიალთან ახლოს ხეები დარგეს.
მემორიალი მოინახულეს მაღალი რანგის პოლიტიკოსებმა, მსახიობებმა, მუსიკოსებმა, სპორტსმენებმა და რელიგიურმა პირებმა. მათ შორის ყველაზე ცნობილები იყვნენ რუსეთის (ბორის ელცინი, ვლადიმერ პუტინი, დიმიტრი მედვედევი), საფრანგეთის (ჟაკ შირაკი, ნიკოლა სარკოზი, ფრანსუა ოლანდი), უკრაინის, ჩეხეთის, პოლონეთის, საბერძნეთის, საქართველოს, ირანის, ბელარუსის, რუმინეთის, ლიბანის, ხორვატიის და სერბეთის პრეზიდენტები, ასევებულგარეთის, ჩეხეთის და სხვა ქვეყნების პრემიერ-მინისტრები. მრავალი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი (მათ შორის აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი და რამდენიმე მაღალი რანგის წარმომადგენელი ევროკავშირიდან — მათ შორის ჟოზე მანუელ ბაროზუ და ჰერმან ვან რომპეი) — პატივი მიაგეს დაღუპულთა ხსოვნას. სტუმართა შორის ასევე იყვნენ პაპი იოანე პავლე II 2001 წელს, პაპი ფრანცისკე 2016 წელს, ისრაელის მთავარი რაბი იონა მეცგერი, სრულიად ინგლისის პრიმასი როუენ უილიამსი, რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქი კირილე I, მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში ვლადიმერ კრამნიკი, მსოფლიო ჩემპიონი ფეხბურთში იური ჯორკაეფი, ინგლისელი როკ-ვარსკვლავი იან გილანი, სერბი რეჟისორი ემირ კუსტურიცა, ფრანგი მსახიობები ჟერარ დეპარდიე და ალენ დელონი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში ჟორეს ალფეროვი.
წიწერნაკაბერდის მემორიალი არასდროს მოუნახულებიათ თურქეთის ოფიციალურ პირებს.
მნიშვნელობა და წინააღმდეგობები
სომხების გენოციდის აღიარება სომხეთის საგარეო პოლიტიკის ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანა და სოხმური დიასპორის მთავარი მიზანია. მრავალი სომეხი ამ ვიზიტებს განიხილავს როგორც გენოციდის აღიარებაზე ხელმოწერას.
პაპი იოანე პავლე II-ის ვიზიტი 2001 წელს
პაპი იოანე პავლე II ერევანში 2001 წლის 25 სექტემბერს, სომხეთში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების 1700-ე წლისთანთან დაკავშირებულ ღონისძიებებში მონაწილეობის მისაღებად ჩავიდა. პრეზიდენტ რობერტ ქოჩარიანთან შეხვედრის მეორე დღეს პაპმა მემორიალი მოინახულა. მან გვირგვინით შეამკო გენოციდის მსხვერპლთა მემორიალი, წარმოთქვა მოკლე სიტყვა და ლოცვა წაიკითხა. პაპმა თავის ლოცვაში გამოიყენა ტერმინი „მეც იეღერნ“ (გენოციდის აღმნიშვნელი სომხური სიტყვა, რომელიც ითარგმნება როგორც, „დიდი დანაშაული“), რამაც გაურკვევლობა გამოიწვია იმის შესახებ, შეაფასა თუ არა მან 1915 წლის მოვლენები როგორც გენოციდი თუ არა.
რომის კათოლიკური ეკლესიის მეთაურის ამ გამოსვლამ დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია თურქეთში. 2001 წლის 1 ოქტომბერს PanARMENIAN.Net-მა განაცხადა, რომ „თურქეთის მედია მწუხარებას გამოთქვამს პაპის მიერ მისი ვიზიტის ბოლო დღეს გამოყენებულ სიტყვა „გენოციდზე“.“
ჰილარი კლინტონის ვიზიტი 2010 წელს
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი ერევანში აშშ-ის დამოუკიდებლობის დღეს, 4 ივლისს ჩავიდა. ის აშშ-ის ყველაზე მაღალი რანგის სტუმარი გახდა ვინც სომხეთში ოდესმე იმყოფებოდა. მისი ვიზიტი ითვლებოდა „სიმბოლურად, მაგრამ ამავე დროს მნიშვნელოვნად“ და წიწერნაკაბერდში მისი შესაძლო სტუმრობა სომხური მედიის განხილვის მთავარი თემა გახდა. ამერიკის შეერთებული შტატები სომხების გენოციდის ფაქტს ოფიციალურად არ აღიარებს, მაგრამ გენოციდის მემორიალთან მისი მისვლით, ბევრის აზრით აშშ-მა თურქეთს ნათელი პოლიტიკური გზავნილი გაუკეთა. მან მემორიალი 2010 წლის 5 ივლისს, თბილისში გამგზავრებამდე მოინახულა. გვირგვინზე რომელიც კლინტონმა მემორიალთან მიიტანა გაკეთებულია წარწერა „სახელმწიფო მდივან ჰილარი როდჰემ კლინტონისგან“ თუმცა, თავდაპირველად ნათქვამი იყო, რომ მისი ვიზიტი არაოფიციალური იქნებოდა.
უარი
თურქეთის პრეზიდენტი აბდულა გიული სომხეთს 2008 წლის სექტემბერში, ერევანში, სომხეთისა და თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებების მატჩის დროს ეწვია. ვინაიდან თურქეთის ხელისუფლება გენოციდის ფაქტს არ აღიარებს, მან მემორიალი არ მოინახულა. სხვა პრეზიდენტები რომელთაც უარი განაცხადეს წიწერნაკაბერდის მონახულებაზე არიან სირიის პრეზიდენტი ბაშარ ალ-ასადი და ირანის პრეზიდენტი მაჰმუდ აჰმადინეჟადი. მათ უარი განაცხადეს მემორიალის მონახულებაზე, რათა კომპრომისზე არ წასულიყვნენ თურქეთთან ორმხრივ ურთიერთობებში. 2010 წელს, ევროსაბჭოს საპარალამენტო ასამბლეის თურქეთის წარმომადგენელმა მევლუთ ჩავუშოღლუმ უარი განაცხადა მემორიალის მონახულებაზე, „ეს ჩემი პირადი გადაწყვეტილებაა. მე პატივს ვცემ თქვენ აზრს და თქვენც უნდა სცეთ ჩემსას.“
რელიგიური პირები
მინი|250პქ|[[სრულიად სომხეთის კათოლიკოსი|კათოლიკოსი გარეგინ II და არქიეპისკოპოსი, როუენ უილიამსი სომხების გენოციდის მემორიალთან ერევანში 2007 წელს]]
სქოლიო
კატეგორია:სომხების გენოციდი კატეგორია:ერევნის მუზეუმები
მუსავათი
მუსავათი — აზერბაიჯანის პოლიტიკური პარტია. მისი ისტორია შეიძლება დაიყოს სამ პერიოდად: ადრეული (ძველი) მუსავატი, მუსავატი გადასახლებაში და ახალი მუსავატი.
საზღვარგარეთის გერმანისტიკა
საზღვარგარეთის გერმანისტიკა (გერმანულად Auslandsgermanistik - საზღვარგარეთის, უცხოეთის გერმანისტიკა) — ჰუმანიტარული, აკადემიური და სამეცნიერო დარგი, რომელიც დაკავებულია არაგერმანულენოვან ქვეყნებში გერმანული ენისა და გერმანულენოვანი ქვეყნების კულტურების სწავლებით და ამ სწავლებისთვის მეთოდოლოგიის შემუშავებით შედარებით ლინგვისტიკურ და შედარებით კულტურულოგიურ შემეცნებათა გათვალისწინების საფუძველზე.
მუსავათი
ისტორია
მუსავატი დაარსდა 1911 წელს ბაქოში, მამედ ემინ რასულზადეს, მამმედ ალი რასულზადე (მისი ბიძაშვილი), აბასგულუ კაზიმზადეს და ტაჯი ნაგიოღლუს მიერ. მისი საწყისი სახელი იყო მუსლიმურ-დემოკრატიული მუსავატის პარტია. პირველი წევრები იყვნენ ველი მიქაილოღლუ, სეიდი ჰუსეინ სადიგი, აბდურჰრაჰმა ბეი, იუსიფ ზია ბეი და სეიდ მუსავი ბეი. ადრეულ მუსავატში შედიოდა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ლიდერი ნარიმან ნარიმანოვი.
საზღვარგარეთის გერმანისტიკა
როგორც ცნობილია, გერმანისტიკა ახალ-ახალ შემეცნებათა დოკუმენტირებას ახდენს ენათმეცნიერების, ლიტერატურათმცოდნეობის დარგებში, ხოლო საზღვარგარეთის გერმანისტიკა, როგორც გერმანისტიკის უცხოური ნაწილი კი რომელიმე გერმანულენოვანი ქვეყნისა და შესწავლის ადგილის მიხედვით კონკრეტული არაგერმანულენოვანი ქვეყნის ენის, ლიტერატურის და კულტურის სფეროებში და გადასცემს ამ სფეროებში დაგროვილ ცოდნას.
მუსავათი
ისტორია
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე, მუსავატი შედარებით მცირე, საიდუმლო და მიწისქვეშა ორგანიზაცია იყო. მისი პროგრამა მიზნად ისახავდა ოსმალეთის იმპერიის მფარველობაში ერთიანი მულიმური სახელმწიფოს შექმნას აზერბაიჯანის ჩათვლით. პირველი მსოფლიო ომის დროს მუსავატმა უარი თქვა პანისლამურ და პანთურქულ იდეებზე და მხარს უჭერდა ცარისტულ რეჟიმს. 1917 წლის ივნისში გაერთიანდა ფედერალისტების თურქულ პარტიასთან და ჩამოყალიბდა ფედერალისტ-მუსავატელების თურქულ-დემოკრატიულ პარტიას. პარტიის ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 26 ოქტომბერს და მიიღო პროგრამა, რომელიც ითხოვდა რუსეთის ფედერალური დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნას ეროვნულ-ტერიტორიული ავტონომიებით.
საზღვარგარეთის გერმანისტიკა
საზღვარგარეთის გერმანისტიკის დამკვიდრება 1980-იანი წლების დამდეგს უკავშირდება.
მუსავათი
ისტორია
1917 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მუსავატმა, 1918 წლის მაისში, მოაწყო შეარაღებული ამბოხება, მაგრამ დამარცხდა. 1918 წლის 27 მაისს მუსავატმა თბილისში გამოაცხადა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა. ივნისში მათი მთავრობა განჯაში გადავიდა, ხოლო 15 სექტემბერს ინგლისისა და ოსმალეთის დახმარებით დაიბრუნა ბაქო. 1920 წელს აზერბაიჯანის საბჭოთა ოკუპაციის შემდე პარტიის არსებობა შეწყდა.
საზღვარგარეთის გერმანისტიკა
გერმანული - უცხო ენა
სამეცნიერო დისკუსიის დაწყება გერმანულ- და არაგერმანულენოვან ქვეყნებში არსებული გერმანისტიკების სხვადასხვაგვარი ორიენტირების შესახებ უკავშირდება ალოის ვირლახერის (Alois Wierlacher) სახელს. ა. ვირლახერი მიიჩნევდა, რომ გერმანისტიკა არაგერმანულენოვან ქვეყნებში შედარებით უცხოთკულტუროლოგიურ დისციპლინად („vergleichende Fremdkulturwissenschaft“) უნდა ჩამოყალიბებულიყო.
1980-იან წლებში დაწყებულ ამ დისკუსიაში საბოლოოდ ბევრი თეზა დარჩა მიუღებელი, ან დღემდე საკამათო, მაგრამ საბოლოო ჯამში მან ხელი შეუყწო მეცნიერთა შორის ახალი, განსაკუთრებული დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას გერმანისტიკული საუნივერსიტეტო დისციპლინისადმი სახელწოდებით გერმანული, როგორც უცხო ენა.
მუსავათი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის პოლიტიკური პარტიები
საზღვარგარეთის გერმანისტიკა
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანული ენა კატეგორია:ფილოლოგია
მანანა ძოძუაშვილი
მანანა ძოძუაშვილი (დ. 18 დეკემბერი, 1945) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკური მოღვაწე.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1971 წლიდან იყო ქ. სოხუმის სამშობიარო სახლის ექიმი-გინეკოლოგი, ქ. სოხუმის მთავარი მეან-გინეკოლოგი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).