cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მლაშობურა
150-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში (ამერიკასა და ავსტრალიაში შეტანილია). კავკასიაში გვხვდება 26 (მათ შორის 5 ენდემური), საქართველოში — 6. იზრდება ძირითადად დაბლობებში, მთის ქვემო ნაწილობრივ შუა სარტყელში, ჩვეულებრივ თიხიან, ქვიშიან, დამლაშებულ და აგრეთვე ქვიან ნიადაგებზე, კონტინენტურ მშრალი და ცხელი ჰავის პირობებში, თითო-ოროლა სახეობა - ზღვის სანაპიროს ქვიშაზე.
შაჰრუდინ მაგომედალიევი
საკლუბო
2014 წლის 8 თებერვალს მისი დებიუტი შედგა „სუმგაითში“ აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის შეხვედრაში „შუვალანის“ წინააღმდეგ, რომელიც ფრედ, ანგარიშით 2-2 დასრულდა.
მლეთა
thumb|250px|მლეთა მლეთა — დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო მლეთისა და ქვემო მლეთის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მლაშობურა
მლაშობურას სახეობები უმეტესად სუკულენტური ჰალოფიტები ან ქსეროფიტებია. ორიოდე უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოს მცენარეულ საფარში ავშანთან ერთად ქმნის დაჯგუფებებს. მაგ., აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლის ვაკეებზე, ივრის ზეგანზე და სხვა ადგილებზე) ბევრგან დომინანტია ყარღანი, რომელიც ქმნის ყარღანიანსა და ავშნიან-ყარღანიანს.
შაჰრუდინ მაგომედალიევი
საკლუბო
2016 წლის 16 იანვარს შაჰრუდინი ოფიციალურად შუერთდა აღდამის „ყარაბაღს“. მისი დებიუტი კლუბში 2016 წლის 6 თებერვალს შედგა აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის მატჩში „ხაზარ ლენქორანის“ წინააღმდეგ. მატჩი „ყარაბაღის“ გამარჯვებით, ანგარიშით 3-0 დასრულდა.
2019 წლის 20 მაისს აღდამის „ყარაბაღთან“ ახალ, სამ-წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი.
მლაშობურა
ზოგჯერ სახელწოდება „მლაშობურა“ იხმარება კრებითი მნიშვნელობით — ამავე ოჯახის სხვა გვარის (მაგ. ჩოღანოს, დურღენის, ხვარხვარას და სხვა გვარები) სუკულენტური ჰალოფიტების აღსანიშნავად.
მნა (მრავალმნიშვნელოვანი)
მნა შეიძლება აღნიშნავდეს:
მლაშობურა
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯიჯლაყასებრნი
შაჰრუდინ მაგომედალიევი
საკლუბო
მისი ევროპული დებიუტი 2019 წელს შედგა ლუქსემბურგ „F91 დუდელანჟის“ წინააღმდეგ უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე შედგა, მატჩი დასრულდა ფრედ ანგარიშით 1-1. არის აზერბაიჯანის საფეხბურთო პრემიერ ლიგის 5-გზის ჩემპიონი და აზერბაიჯანის საფეხბურთო თასის ორგზის გამარჯვებული. არის აზერბაიჯანის საფეხბურთო თასის ერთგზის ვერცხლის მედალოსანი, 2020/2021 წლების სეზონში.
საერთაშორისო
იყო მასპინძელი აზერბაიჯანის 23 წლამდელთა ნაკრების წევრი 2017 წელს ბაქოში გამართულ ისლამური სოლიდარობის თამაშებზე, რომელშიც აზერბაიჯანმა ოქროს მედალი მოიპოვა. ამ ტურნირზე მაგომედალიევი იყო ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის წევრი და ამ გუნდის რიგებში ჩაატარა 5 შეხვედრა. 2014-2016 წლებში იყო აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი, სადაც მონაწილეობა მიიღო 11 შეხვედრაში. მისი დებიუტი ამ ნაკრებში შედგა 2014 წლის 3 სექტემბერს, ისრაელის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებთან შეხვედრაში, რომელიც აზერბაიჯანის დამაჯერებელი გამარჯვებით, ანგარიშით 3:0 დასრულდა. 2020 წლიდან თამაშობს აზერბაიჯანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. მისი დებიუტი შედგა 2020 წლის 13 ოქტომბერს, კვიპროსის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან გამართულ შეხვედრაში, რომელიც უგულო ფრით, 0:0 დასრულდა. არის ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის წევრი 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის მატჩებში. შესარჩევ ეტაპზე შაჰრუდინმა ნაკრების ღირსება 7 შეხვედრაში დაიცვა, სადაც 15 გოლი გაუშვა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
ყუმის ტაძარი
ყუმის წმინდა ღვთისმშობლის ეკლესია (Qum məbədi) —  VI საუკუნის ბაზილიკური ტაძარი ჰერეთში. მდებარეობს დღევანდელი აზერბაიჯანის კახის რაიონში.
ძეგლის აღწერა
ყუმის ტაძარი სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს (36,5х19,3 მ), რომელიც გეგმის კომპოზიციითა და სივრცობრივ-ხუროთმოძღვრულ ბაზილიკურ ფორმით ენათესავება ბოლნისისა და ვაზისუბნის ტაძრებს. შეიძლება ითქვას, რომ ყუმის ტაძრის გეგმა ზემოთხსენებული ტაძრების გეგმის კომპოზიციების განმეორებას წარმოადგენს.
ძეგლის შესახებ პირველი ცნობები სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოქვეყნებულია ა. ხახანაშვილის მიერ 1895 წელს. აღნიშნული ძეგლის მეცნიერულ შესწავლას ხელი მოჰკიდა არქიტექტორმა პ. ბარანოვსკიმ, რომელმაც პირველად აწარმოა ყუმის ტაძრის არასრული, დაუმთავრებელი არქეოლოგიური გათხრები 1940 წელს.
ყუმის ტაძარზე ყოფილა ასომთავრული ქართული წარწერები, მაგრამ ამჟამად წარწერებიანი ქვები ყველა დაკარგულია და სადღეისოდ ამ ძეგლის შესახებ ადგილზე არავითარი ეპიგრაფიკული სახის ნიშნები ჯერჯერობით არ მოგვეპოვება.
1946 წ. არქიტექტორ პ. ბარანოვსკის მოწვევით, ქართველმა მეცნიერმა აკადემიკოსმა გ. ჩუბინაშვილმა ადგილზე დაათვალიერა, ეს ძეგლი. მისი აზრით ყუმის ბაზილიკის ფორმა, გეგმის კომპოზიცია, ტრომპების გამოყენება და მრგვალი მოხაზულობის აგურის ბურჯების ამოყვანა, თავისთავად არ ეწინააღმდეგება, რომ ყუმის ტაძარი მივაკუთვნოთ VI-VII საუკუნეებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
სოფიო სებისკვერაძე
სოფიო სებისკვერაძე — ქართველი მსახიობი. 2004 წელს დაამთავრა თეატრალური ინსტიტუტი. მიღებული აქვს მონაწილეობა მრავალ სერიალსა თუ ფილმში, ითამაშა რამდენიმე როლი „კომედი შოუში“. ჰყავს 1 შვილი. მუშაობს ახმეტელის თეატრში.
პალაცოლო-აკრეიდე
პალაცოლო-აკრეიდე (Palazzolo Acreide; Palazzolu Acrèid) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, კუნძულ სიცილიაზე, სირაკუზის პროვინციაში. მდებარეობს სირაკუზიდან 43 კმ-ის მოშორებით, იბლეის მთებში.
ისტორია
ქალაქის მიმდებარე ტერიტორია ადამიანებით უხსოვარი დროიდანაა დასახლებული. ძვ. წ. XI-X საუკუნეებში აქ სიკულები სახლობდნენ პატარა სოფელში. ძვ. წ. 664 წელს ძველი აკარის ადგილას სირაკუზელებმა პატარა ქალაქი დააარსეს. იგი იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რამდენადაც ის აკონტროლებდა კუნძულის სამხრეთ სანაპიროსკენ მიმავალ ბილიკებს. თუკიდიდეს თანახმად, ძვ. წ. 413 წელს სირაკუზელებმა აქ ათენელები დაამარცხეს.
რომაელების მიერ დაპყრობის შემდეგ, ქალაქი civitas stipendiaria გახდა და ყვაოდა ქრისტიანობის გავრცელების ადრეულ წლებამდე.
IX საუკუნის პირველ ნახევარში ძველი ქალაქი სავარაუდოდ არაბებმა დაანგრიეს. ახალი ქალაქი ნორმანული ციხესიმაგრის გარშემო გაშენდა, მაგრამ დიდი ხნის არსებობა არც მას ეწერა — ის 1693 წლის მიწისძვრამ მთლიანად გაანადგურა. მიუხედავად ამისა, აღდგენითი სამუშაოები მომდევნო საუკუნეების განმავლობაში გაგრძელდა.
ეკონომიკა
პალაცოლო-აკრეიდეს ეკონიმიკა ძირითადად მიწათმოქმედებას, მსხვილფეხა რქოსანი საქონლისა და ცხვრის მოშენებას ეფუძნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები კატეგორია:სიცილია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
დმიტრო კულება
კულება არის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა საგარეო საქმეთა მინისტრი უკრაინის ისტორიაში. მინისტრად დანიშვნამდე კულება მსახურობდა უკრაინის პრემიერ-მინისტრის მოადგილედ ევროკავშირისა და NATO-ს საკითხებში და ევროპის საბჭოში უკრაინის წარმომადგენლად 2016-2019 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:უკრაინელი დიპლომატები კატეგორია:უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრები
Cataglyphis bicolor congolensis
Cataglyphis bicolor congolensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
მუხრან-საგურამოს ვაკე
მუხრან-საგურამოს ვაკე — ვაკე აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლში, კავკასიონის მთისწინეთისა და სხალტბისა და საგურამოს ქედებს შორის, მდინარეების არაგვისა და ქსნის აუზებში. სიგრძე 35 კმ. მაქსიმალური სიგანე 9 კმ. სიმაღლე 480-650 მ.
მუხრან-საგურამოს ვაკე საქართველოს ტექტონიკურ ბელტში შემავალი მეოთხეული მდინარეული ნაფენებით ამოვსებული ახალგაზრდა სინკლინური დეპრესიაა. რელიეფი ბრტყელია, ეროზიული ფორმები მცირე სიღრმეზეა ჩაჭრილი ვაკეში. დასერილია მდინარეების ქსნისა და არაგვის განივი და ნარეკვავის გასწვრივი ხეობებით. ჰავა ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია; იცის ცხელი ზაფხული და ზომიერად ცივი ზამთარი. საშუალო წლიური ტემპერატურა 10,8°C, იანვარი —1,1°C, ივლისი 22,1°C. აბსოლუტური მაქსიმალური 39°C, აბსოლუტური მინიმალური — 29°C. ნალექები 590 მმ წელიწადში. თითქმის მთელი ვაკე უჭირავს კულტურულ ლანდშაფტს – ბაღ-ვენახებსა და სიმინდის ყანებს. აქა-იქ შემორჩენილია მუხისა და თელის მცირე კორომები, მდინარისპირ ტუგაის ტყეები და ჯაგეკლიანი სტეპი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ვაკეები
მუხრანული
მუხრანული, ქართული ლექსის სახეობა. შინაგან-გარეგანი რითმით შეწყობილი ოცმარცვლიანი ლექსი, რომელიც 4 ტაეპისაგან შედგება. მუხრანულის ნიმუში შემოგვინახა მამუკა ბარათაშვილმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლექსთწყობა კატეგორია:ქართული პოეზია
Dolichoderus rugosus
Dolichoderus rugosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კეიბლი და დედპული
„კეიბლი და დედპული“ (Cable & Deadpool) — კომიქსების სერია, რომლის გამოქვეყნება Marvel Comics-მა დაიწყო 2004 წლიდან. ამ კომიქსით ორი გმირი კეიბლი და დედპული ერთ წიგნში გაერთიანდა. თაყვანისმცემელთა სურვილის გამო ეს კომიქსი დაიხურა და ორივე გმირს მიეცა „საკუთარი სოლო კომიქსი“. კომიქსმა უამრავი თაყვანისმცემელი გაიჩინა თავისი დამაინტრიგებელი, მოქმედებითი სტილით და იუმორით. ეს გამოცემა შეწყდა #50-ე ნომრით და საფუძველი ჩაუყარა დედპულის ახალ სერიას, რომელიც დაიწყო 2008 წლის 10 სექტემბერს და „კეიბლის“ სერიას 2008 წლის მარტიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Marvel Comics კატეგორია:იქს-ადამიანები
ჟაგუარეტამა
ჟაგუარეტამა (Jaguaretama) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ჟაგუარიბის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 867 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 759.722 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.15 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალიბეგაშვილი
კატეგორია:ქართული გვარები
სილვრეტაჰორნი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:ავსტრიის მთები
Xerocomellus zelleri
Xerocomellus zelleri — სოკოს სახეობა ქსეროკომელუსის გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას.
საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი. იზრდება წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სოკო პირველად აღწერა ამერიკელმა მიკოლოგმა უილიამ ალფონსო მერილმა 1912 წელს როგორც Ceriomyces zelleri. სახელი ეწოდა ამერიკელი მიკოლოგის სენფორდ მაირონ ზელერის საპატივცემულოდ. ქსეროკომელუსის გვარში გადატანილი იქნა 2011 წელს.
სამეცნიერო სინონიმები
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 4-12 სმ, ხორცოვანი, თავიდან ამოზნექილი, ასაკთან ერთად ბრტყელდება, არათანაბარი ხავერდოვანი ზედაპირით. ქუდის ფერი — მუქ-ყავისფერი, თითქმის შავამდე. კიდეები მკრთალ-კრემისფერი. ნორჩობაში დაფარულია მონაცრისფრო ნაფიფქით.
მილებიანი შრე — შეზრდილი, ფორები 1,5 სმ სიგრძის, კუთხოვანი, ყვითელი, შემდეგ ჭუჭყისფერ-ყვითელი და ბოლოს — მომწვანო-ყვითელი. დაზიანებისას ფერს არ იცვლის.
რბილობი — ყვითელი ან ჭუჭყისფერ-ყვითელი. დაზიანებისას რბილობი არათანაბრად ლურჯდება.
ფეხის სიგრძე — 12-სმ-მდე, სიგანე — 1-3 სმ, ზედაპირი წითელი ან მოყვითალო, წითელი გრძივი ზოლებით, ძირში ხშირად თეთრი ან ყვითელია, ასაკთან ერთად მოყვითალო-წითელი ან მუქი-წითელია.
სპორების ფხვნილი — ზეთისხილისფერ-ყავისფერი. სპორები — ელიფსისებური, გლუვი, 12-16х4-6 მკმ. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, 26–35x 9.5–12 მკმ.
გავრცელება
იზრდება ნიადაგზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად წიწვოვან ტყეებში. მიკორიზას წარმოქმნის მურყანთან, ვერხვთან და სხვა სახეობის წიწვოვან სახეობებთან
იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილში, აგრეთვე მექსიკის სამხრთ ნაწილში. დაფიქსირებულია ინდოეთში.
კვებითი ღირებულება
საშუალო ხარისხის საჭმელ სოკოდ ითვლება. იხმარება ახალი და ნორჩი ეგზემპლარები, აგრეთვე გამხმარი და დამარინადებული სახით. დაჭიანებული ეგზემპლარების შეგროვება რეკომენდირებული არაა. ახასიათებს სასიამოვნო ოდნავ მომჟავო გემო. სოკო იყიდება ბრიტანეთის კოლუმბიის (კანადა) ადგილობრივ ბაზრებზე.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი
იუპ ჰაინკესი
იოზეფ „იუპ“ ჰაინკესი (Josef "Jupp" Heynckes ; დ. 9 მაისი, 1945) — ყოფილი გერმანელი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი. როგორც ფეხბურთელმა კარიერის უდიდესი ნაწილი მენხენგლადბახის ბორუსიას რიგებში გაატარა 1960 და 1970-იან წლებში, როდესაც კლუბის ისტორიაში ოქროს ხანა იდგა. ჰაინკესმა გლადბახთან ერთად უამრავი ეროვნული ჩემპიონატი და თასი მოიგო, ასევე მოიპოვა უეფა-ს თასი და ჩემპიონთა თასის ფინალში ითამაშა, სადაც ლივერპულთან დამარცხდა. ის ბუნდესლიგის ისტორიაში მესამე მეგოლეა, 220 გატანილი ბურთით. დასავლეთ გერმანიის ნაკრების რიგებში ჰაინკესი მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონი გახდა. როგორც მწვრთნელმა, მან მოიგო სამი ბუნდესლიგა ბაიერნთან ერთად და ორი ჩემპიონთა ლიგა — რეალ მადრიდთან ერთად, 1998 წელს და ბაიერნთან ერთად, 2013 წელს.
ფეხბურთელობისას
დასავლეთ გერმანიის ეროვნული ნაკრები:(2)
მწვრთნელობისას
ბაიერნი მიუნხენი:(9)
რეალ მადრიდი:(2)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:მენხენგლადბახის ბორუსიას ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ტენერიფეს მწვრთნელები კატეგორია:მადრიდის რეალის მწვრთნელები კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის მწვრთნელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
მუხური (მრავალმნიშვნელოვანი)
მუხური შეიძლება აღნიშნავდეს:
♣
ფაშიზმი
მინი|იტალიელი [[იტალიური ფაშიზმი|ფაშისტების დროშა]] მინი|[[ფაშისტთა ბრიტანული კავშირის დროშა]] ფაშიზმი (fascismo) — პოლიტიკური მიმდინარეობა, რომელიც წარმოიშვა იტალიაში. ფაშიზმის ფუძემდებელი იყო ბენიტო მუსოლინი, რომლის ნაციონალურმა ფაშისტურმა პარტიამ 1922 წელს იტალიაში სახელმწიფო ძალაუფლება მოიპოვა.
ფაშიზმისთვის დამახასიათებელია მკაცრი იერარქიული წყობა, პალინგენეტიკური ნაციონალიზმი, მილიტარიზმი, კორპორატივიზმი, ავტარქია, ორგანიციზმი, ვოლუნტარიზმი, ვიტალიზმი და რეაქციული მოდერნიზმი. ფაშისტური იდეოლოგია განსაკუთრებით პოპულარული გახდა მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როგორც დაღმასვლის ფაზაში მყოფი ევროპული ცივილიზაციის აღორძინებაზე მიმართული მოძრაობა და საერთაშორისო კომუნიზმის საპირწონე პოლიტიკური ძალა.
ისტორიულად ფაშიზმი პოზიციონირებდა როგორც „მესამე გზა“, რომელიც წარმოადგენდა მარქსისტული სოციალიზმის და ლიბერალ-დემოკრატიული კაპიტალიზმის ალტერნატივას. თანამედროვე პოლიტიკურ დისკურსში მას ხშირად ახასიათებენ როგორც ულტრამემარჯვენე იდეოლოგიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიები
ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი
მინი|ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი ჯონ მალხაზ დეივიდ შალიკაშვილი (დ. 27 ივნისი, 1936, ვარშავა, პოლონეთი — გ. 23 ივლისი, 2011, ტაკომა, ვაშინგტონის შტატი, აშშ), ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის გენერალი, აშშ-ის შეიარაღებული ძალების მეთაურთა გაერთიანებული კომიტეტის ხელმძღვანელი 1993–1997 წლებში.
ბიოგრაფია
ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი დაიბადა დიმიტრი შალიკაშვილის ოჯახში, რომელიც 1918-1921 წლებში დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში ვიცე-პოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დიმიტრიმ თავი პოლონეთს შეაფარა. 1932 წელს ვარშავაში გრაფინია მარია ბელიაევაზე. დაქორწინდა ვარშავაში ცხოვრობდნენ სხვა კონტრაქტის ოფიცრებიც, რომლებმაც საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ პოლონეთის ჯარში დაიწყეს კონტრაქტით მუშაობა, მათი მეთაური გენერალი ალექსანდრე ზაქარიაძე იყო. დიმიტრის ოჯახს ვარშავაში ცხოვრებისას სამი შვილი — ოთარი, მალხაზი და გეილი გაუჩნდათ. მალხაზ შალიკაშვილი ამ დროს ასევე ვარშავაში მოღვაწე გრიგოლ ფერაძემ მონათლა.
მეორე მსოფლიო ომში დიმიტრი გერმანელებთან ერთად ქართულ ბრიგადაში იბრძოდა საქართველოს ბოლშევიკური რუსეთისაგან გათავისუფლების მიზნით. შემდეგ, მისი სამხედრო ერთეული ბრიტანელებმა იგდეს ხელთ და ომის ბოლომდე მან სამხედრო ტყვეთა ბანაკში გაატარა. 1943 წელს დიმიტრის მეუღლე სამ შვილთან ერთად იძულებული გახდა დაეტოვებინა ცეცხლმოდებული ვარშავა და მათ პაპენჰაიმში (გერმანია) გაქცევით უშველეს თავს. ტყვეობიდან გათავისუფლებული დიმიტრი ოჯახს დაუბრუნდა. მარჯვნივ|მინი|გენერალი შალიკაშვილი ხვდება [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონს]]1952 წელს შალიკაშვილები აშშ-ში გადასახლდნენ და ბინა პეორიაში (ილინოისის შტატი) დაიდეს. პეორიაში მალხაზმა დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1958 წლის ივნისში მან მანქანათმშენებლობის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ბრედლის უნივერსიტეტში. 1958 წლის მაისში შალიკაშვილების ოჯახმა აშშ–ის მოქალაქეობა მიიღეს. შემდგომ მალხაზი საკუთარი ნებით შევიდა ამერიკის არმიაში, სადაც დაიწყო მისი სამხედრო კარიერა.
შალიკაშვილი იყო სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი, სადაც იგი მოღვაწეობდა საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ცენტრში. 2004 წელს ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი მრჩევლი იყო ჯონ კერის საპრეზიდენტო კამპანიაში. გენერალ შალიკაშვილს ჰყავდა მეუღლე და ერთი შვილი.
გარდაიცვალა 2011 წლის 23 ივლისს ვაშინგტონის შტატის ქალაქ ტაკომაში, 75 წლის ასაკში.
ქ. გურჯაანში 1999 წლიდან ფუნქციონირებს „ჯონ მალხაზ შალიკაშვილის სახელობის ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმი“.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის არმიის გენერლები კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ქართველი ამერიკელები
PNG
მინი|300პქ|PNG გამოსახულება გამჭვირვალე ფონით მინი|300პქ|იგივე სურათი გაუმჭვირვალე ფონით PNG (Portable Network Graphics) — ციფრული სურათების ღია ფორმატი, რომელიც შეიქმნა დაპატენტებული GIF ფორმატის შესაცვლელად. PNG არის ფორმატი, რომელიც სპეციალიზირებულია მარტივი, ერთგვაროვანი ფერების მქონე სურათების შექმნაზე.
სინთეზური სურათებისთვის
PNG წარმატებით გამოიყენება ისეთი სინთეზური სურათების შესაქმნელად როგორიცაა: WEB-ის გრაფიკული გაფორმება, იკონები, ტექსტური სურათები. PNG ფორმატში შექმნილი ფაილი, როგორც წესი, GIF ფორმატში შექმნილ ფაილზე მეტ ადგილს იკავებს მეხსიერებაში, სამაგიეროდ ხარისხით ბევრად აღემატება ამ უკანასკნელს. ეს იმით აიხსნება რომ PNG ფორმატის ფერთა რაოდენობა 256-ით არ შემოიფარგლება.
დეტალები ფორმატის შესახებ
PNG საშუალებას იძლევა, მატრიცული სურათები სხვადასხვა ფორმატით შევინახოთ:
სპეციალური ფილტრისა და RFC 1951 ალგორითმის გამოყენებით შეკუმშვის მაღალი ხარისხი მიიღწევა. პიქსელების მდგენელთა ერთი ფორმატია: წითელი, მწვანე, ლურჯი. და მეორე: წითელი, მწვანე, ლურჯი და გამჭვირვალობის არხი "ალფა". ამ შემთხვევაში 8 ან 16 დამატებითი ბიტი გამოიყენება და ვღებულობთ 16 ბიტს ნაცრისფერი სურათისთვის, 32 ბიტს ნამდვილი ფერების მქონე სურათებისთვის და 64 ბიტი 4 არხიანი(თითოსთვის 16 ბიტი) სურათისთვის.
ნახევარგამჭვირვალობა
„ალფა“ არხის არსებობა განსაზღვრავს გამჭვირვალობის სხვადასხვა ხარისხს. ეს თვისება Web -ის გასაფორმებლად ძვირფასი მონაპოვარია. თანამედროვე(2007) ნავიგატორების უმრავლესობა, გარდა Internet Explorer 6 -ისა და მისი წინა ვერსიებისა, ფართოდ იყენებს ამ მიღწევას. თუმცა კი ვებმასტერები სხვადასხვა საშუალებებს მიმართავენ ამ ნაკლის შესავსებად. მაგალითად იყენებენ სკრიპტს PNG biheviour IE7 ასევე bobosola. Internet Explorer7 კორექტულად განაგებს ალფა არხს.
გამჭვირვალობა
GIF ფორმატის Web სურათები შეიძლება გადატანილ იქნას PNG ფორმატში ისე რომ თანამედროვე ნავიგატორთა უმრავლესობა მათ შეითავსებენ. PNG -ს (მას მეორენაირად ასეც უწოდებენ: PNG's Not GIF- PNG არ არის GIF) შეუძლია გააკეთოს ყველაფერი, რასაც აკეთებს GIF-ი. მეტიც, იგი გამჭვირვალობის ეფექტსაც ქმნის. მართალია იგი ანიმაციების კეთების საშუალებას არ იძლევა, სამაგიეროდ PNG -ს გან მიღებული MNG ფორმატი ამ ნაკლის აღმოფხვრას ემსახურება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინფორმატიკა
Dolichoderus satanus
Dolichoderus satanus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სიგმა (ასო)
ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „სიგმა“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
NGC 469
NGC 469 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 3 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
Cataglyphis bicolor bicolor
Cataglyphis bicolor bicolor — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
NGC 469
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
კობიხა
კობიხა — ქალაქი ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ლა-პასიდან 600 კმ-ით ჩრდილოეთით, ამაზონის აუზში, პერუსა და ბრაზილიის საზღვარზე, ზღვის დონიდან 280 მეტრზე. გაშენებულია მდინარე აკრეზე, ბრაზილიის ქალაქ ბრაზილეიის მოპირდაპირედ. კლიმატი ტროპიკული, წვიმიანია.
2001 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 25,000 ადამიანს შეადგენდა. აქ მდებარეობს უნივერსიტეტი და ორი აეროპორტი.
კობიხა დაარსდა 1906 წელს და თავდაპირველად მას ბაია ერქვა, ამჟამინდელი სახელი 1908 წელს ეწოდა ბოლივიის ყოფილი საზღვაო პორტის - კობიხას სამახსოვროდ, რომელიც სალპეტერის ომის შემდეგ ჩილეს შემადგენლობაშია.
ამჟამად, რეგიონის ეკონომიკური საქმიანობის მთავარ დარგს ბრაზილიური კაკლის მრეწველობა წარმოადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის ქალაქები კატეგორია:ბოლივიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
ბუდელი
მინი|250პქ ბუდელი (Budelli) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, მადალენას კუნძულებში, სარდინიის ჩრდილოეთით, ბონიფაჩოს სრუტის სიახლოვეს. წარმოადგენს მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკის ნაწილს.
ბუდელი რაცოლისა და სანტა-მარიას კუნძულებისგან რამდენიმე ასეული მეტრით სამხრეთით მდებარეობს. მისი ფართობი 1,6 კმ²-ია, სანაპირო ხაზის სიგრძე კი 12,3 კმ. უმაღლესი მწვერვალი, მონტე-ბუდელი ზღვის დონიდან 87 მეტრზე მდებარეობს.
ბუდელი ხმელთაშუა ზღვის ერთ-ერთ ულამაზეს კუნძულად მიიჩნევა. იგი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი Spiaggia Rosa-ით (ვარდისფერი პლაჟი) მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც ფერს მიკროსკოპული მარჯნებისგან და მცენარეებისგან იღებს. კუნძული დაუსახლებელია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კორტესუბი
კორტესუბი (Cortézubi, Kortezubi) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის ბუსტურიალდეა-ურდაიბაის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12 კმ². მოსახლეობა — 442 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
პროტონი
პროტონი (πρῶτος; აღმნიშვნელი სიმბოლო — p) — სამიდან ერთი (ნეიტრონთან და ელექტრონთან ერთად) სტაბილური ელემენტარული ნაწილაკი, რომლისაგანაც შედგება ნებისიერი ნივთიერება და წარმოადგენს წყალბადის ატომის ბირთვს. პროტონი შედგება სამი ფუნდამენტური ნაწილაკისგან, კვარკისგან.
ფიზიკაში პროტონი აღინიშნება სომბოლოთი — p, ქიმიაში —, ასტროფიზიკაში — HII. პროტონის ანტინაწილაკი — ანტიპროტონი (\bar {p}).
ელემენტარულ ნაწილაკთა კლასიფიკაციით პროტონი წარმოადგენს ჰადრონს. მას აქვს უნარი იმოქმედოს ოთხივე ფუნდამენტალურ ურთიერთქმედებასთან — ძლერ, ელექტრომაგნიტურ, სუსტ და გრავიტაციულთან. მისი ელექტრონული მუხტის სიდიდე უტოლდება ელექტრონის მუხტის სიდიდის მოდულს: კ.
ელექტრონისაგან განსხვავებით პროტონი არ წარმოადგენს წერტილოვან ნაწილაკს, არამედ აქვს შინაგანი სტრუქტურა და ზღვრული ზომები. ფუნდამენტალური ნაწილაკები, რომლებისგანაც შედგება პროტონი არის კვარკები და გლუონები. პროტონის ზომა პირობითია და ის დაახლოებით უდრის 1 ფმ; ელექტრული რადიუსი — 0.841 ფმ.
პროტონი სტაბილური ელემენტარული ნაწილაკია. მრავალჯერადი ექსპერიმენტებით არც ერთხელ არ გამოვლენილა მისი დაშლის პრეცენდენტი, რასაც ხსნიან პროტონის მიერ ბარიონული რიცხვის შენარჩუნებით (B=+1).
აღმოჩენის ისტორია
პროტონზე დიდი ენერგიის ელექტრონების არადრეკადი გაბნევის თავისებურებანი მიუთითებენ, რომ პროტონს უნდა ჰქონდეს შინაგანი სტრუქტურა და შედგებოდეს წერტილის მსგავსი გამბნევი ცენტრებისაგან (ე. წ. პარტონებისაგან).
პროტონების სტაბილურობა, ელექტრული მუხტი და მიღების ხერხის სიმარტივე (წყალბადის დაიონება) განაპირობებს მათ ფართო გამოყენებას მეცნიერებისა და ტექნიკის სხვადასხვა დარგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარიონები კატეგორია:პროტონი კატეგორია:მატერია
ვივერისებრნი
ვივერისებრნი (Viverridae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებელი რიგისა. აქვთ მოკლე ფეხები და გრძელი კუდი. გავრცელებული არიან ევროპაში, სამხრეთ აზიაში, აფრიკასა და მადაგასკარზე. უმრავლესობა მიწაზე ბინადრობს, ზოგი მეხეურ ცხოვრებასაა შეგუებული. იკვებებიან მღრღნელებით, ფრინველებით, ქვეწარმავლებით, მწერებით, ზოგი ჭამს მცენარეთა ნაყოფს. ზოგი სახეობა განსაკუთრებული ჯირკვლებიდან გამოყოფს სუნიან სეკრეტს — ციბეტინს. სარჩოს საძებრად ღამოთ გამოდიან. ხშირად ბინადრობენ ადამიანის სამოსახლოს მიდამოებში, ზოგი მათგანი სახლებში ჰყავთ თაგვების დასაჭერად. მრავლდებიან წლის სხვადასხვა დროს. შობენ 2-5 ნაშიერს. ვივერისებრნი აერთიანებენ 15 გვარის 35 (ან 36) სახეობას, მ. შ. ყველაზე ცნობილია ბინტურონგი, გენეტა, ვივერა, ციბეტა და სხვა.
სქოლიო
* კატეგორია:მტაცებლები
Cataglyphis bicolor bellicosus
Cataglyphis bicolor bellicosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
ჟაგუარიბარა
ჟაგუარიბარა (Jaguaribara) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ჟაგუარიბის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 405 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 668.291 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.57 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
არდებილის ოსტანი
არდებილის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, ზენჯანი, გილანი და აგრეთვე აზერბაიჯანი. არდებილის ოსტანს 70 კმ-იანი გასასვლელი აქვს კასპიის ზღვაზე. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არდებილი.
არდებილის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია აზერბაიჯანული და სპარსული.
ადმინისტრაციული დაყოფა
არდებილის ოსტანი იყოფა 9 შაჰრესტანად:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ანტონ გლახოვი
დონ ანტონ გლახოვი (ნამდვილი გვარი — გლახაშვილი) (დ. წ. უცნობია — გ. 1880) — ქართველი კათოლიკე მღვდელი.
განათლება რომში მიიღო. ფლობდა რამდენიმე აღმოსავლურ და ევროპულ ენას, კარგად იცნობდა ქართულ მწიგნობრობას. რომიდან კათოლიკეთა მოძღვრად გამწესებისთანავე, 1845 წელს ქუთაისში, შემოწირული ფულით განაახლა ღვთისმშობლის ხარების ტაძრის მშენებლობა, დააარსა ქართველ კათოლიკეთა სამრევლო სკოლა და „სავარდისის ძმობა“. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა იმერეთის ეპისკოპოს გაბრიელ ქიქოძესთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 1880 კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:კათოლიკური ეკლესია საქართველოში
დადაიზმი
მინი|[[მარსელ დიუშანი, ფანტანი 1917. ფოტო ალფრედ სტიგლიცის]]
დადაიზმი — XX საუკუნის დასაწყისის, ევროპული ავანგარდის სახელოვნებო მიმართულება. დადაიზმი წარმოიშვა ციურიხში 1916 წელს და სწრაფადვე გავრცელდა ბერლინში, მაგრამ ნიუ-იორკში დადაიზმის მწვერვალად მიჩნეულია 1915 წელი. ტერმინი ანტი-არტი, დადაიზმის წინამორბედი, მარსელ დიუშანის მიერ იქნა გამოგონილი 1914 წელს, როდესაც მან შექმნა თავისი პირველი readymade-ები. დადაიზმს, გარდა იმისა რომ იყო ომის საწინააღმდეგო, ჰქონდა პოლიტიკური ნათესაობა მემარცხენეებთან და ასევე იყო ანტი-ბურჟუაზიული.
დადა ფესვებს იდგამს ომამდელ ავან-გარდში. კუბიზმმა და კოლაჟის განვითარებამ, გაერთიანებული ვასილი კანდინსკის თეორიულ მწერლობასა და აბსტრაქციასთან, გამოყო მოძრაობა რეალობისა და ჩვეულების ზემოქმედებისგან. ფრანგი პოეტებისა და გერმანელი ექსპრესიონისტების მწერლობის ზემოქმედებამ გაათავისუფლა დადაიზმი სიტყვასა და აზრის შორის მყოფი კორელაციისგან. ავანგარდი ამ დროს წრეს ურტყამდა საფრანგეთის კიდეებს. მათ ნანახი ჰქონდათ კუბიზმის გამოფენები GaleriaDalmau-ში, ბარსელონა (1912), Der Sturm-ში, ბერლინი (1912), Armony show-ზე, ნიუ-იორკი (1913), SVU Manes-ში, პრაღა (1914), რამდენიმე Jack of Diamonds-ის გამოფენებზე მოსკოვში და De ModerneKunstkring-ში, ამსტერდამი (1911-სა 1915 წლებს შორის). ფუტურიზმი, მრავალნაირი ხელოვანების ნამუშევრების საპასუხოდ განვითარდა. დადაიზმმა შემდგომში გააერთიანა ეს მიღწევები.
დადაიზმის აქტივობებში შედიოდა სამოქალაქო შეკრებები, დემონსტრაციები და არტის/ლიტერატურული გაზეთების გამოქვეყნება. ხელოვნების, პოლიტიკის და კულტურის ხელის მოვლება ხშირად იყო მთავარი თემა, რომელსაც განიხილავდა მედია. დადაიზმის მიმართულების მნიშვნელოვანი პირები იყვნენ: ჰიუგო ბოლი, ემი ჰენინგსი, ჰანს არპი, რაულ ჰაუსმანი, ჰანა ჰიოჰი, იოჰანეს ბედერი, ტრისტან ცარა, ფრანსის პიკაბია, რიჩარდ ჰიულზენბეკი, ჯორჯ გროზი, ჯონ ჰართფილდი, მარსელ დიუშანი, ბეატრის ვუდი, კურტ შვიტერი, ჰანს რიჰტერი და მაქს ერნსტი. მიმართულებამ ზეგავლენა იქონია სხვა მოძრაობებზეც, როგორებიცაა ავანგარდი და downtown music. მან ასევე ზეგავლენა იქონია სიურეალიზმზე, ნუვო რეალიზმზე, პოპ არტზე და ფლუქსუსზე.
მიმოხილვა
დადაიზმი იყო არაოფიციალური საერთაშორისო მიმართულება, რომელსაც ჰყავდა მონაწილეები ევროპაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. დადაიზმის დასაწყისი ემთხვევა პირველი მსოფლიო ომის გაღვივებას. ბევრი მონაწილისთვის ეს მოძრაობა იყო ბურჟუაზიული ნაციონალისტებისა და კოლონიალისტების საწინააღმდეგო. ბევრი დადაისტი თვლიდა რომ ომი მათ ინტერესებში შედიოდა და რომ მათი ბრალი იყო იმდროინდელი უბედურებები. ისინი ასევე ეწინააღმდეგებოდნენ კულტურულ და ინტელექტუალურ კონფორმიზმს - ხელოვნებაში და საზოგადოებაში.
ბევრი დადაისტი თვლიდა რომ ბურჟუაზიული კაპიტალისტების ლოგიკამ და აზროვნებამ მიიყვანა ხალხი ომამდე. მათ, მხატვრული ექსპრესიით, გამოხატეს ამ იდეოლოგიის უარყოფა. მაგალითად, ჯორჯ გროზმა მოგვიანებით თქვა, რომ მისი დადაისტური ხელოვნება იყო პროტესტი „ერთიანად გამანადგურებელი სამყაროს“ საპირისპიროდ.
ჰანს რიჰტერის გადმოცემით დადაიზმი არ იყო არტი: ის იყო ანტი-არტი. დადაიზმი იყო საპირისპირო ყველაფრის რაც სამხატვრო სასწავლებლები ასწავლიდნენ. სადაც არტი ტრადიციულ ესთეტიკაზე იყო აგებული, დადაიზმი ყურადღებას არ აქცევდა ესთეტიკას. ხელოვნება მიმართავდა მგრძნობელობას, ხოლო დადას განზრახული ჰქონდა შეურაცხყოფა.
ჰიუგო ბოლმა ასე გამოხატა, „ჩვენთვის ხელოვნება არ არის დასასრული საკუთარ თავში.. ეს არის შესაძლებლობა აღქმის და გაკრიტიკების იმ დროისა რომელ დროშიც ახლა ვცხოვრობთ.“
American Art News-ის მიმომხილველმა აუწყა რომ „დადაისტური ფილოსოფია არის სნეული, დამაპარალიზებელი და ყველაზე გამანადგურებელი რამ რაც ადამიანის ტვინმა წარმოშვა.“ ხელოვნების ისტორიკოსებმა დადა დაახასიათეს, როგორც „კოლექტიური მკვლელების შეშლილი სპექტაკლი.“
დადაიზმი წარმოიშვა პირველი მსოფლიო ომის საშინელებების მიმართ გამოხატული უარყოფითი რეაქციებით. ეს საერთაშორისო მოძრაობა წარმოქმნეს არტისტებისა და პოეტების გაერთიანებამ ციურიხში. დადაიზმი უარყოფდა ლოგიკას, მაღალფასიან უაზრობებს, უგუნურობას და ინტუიციას.
სახელი „დადაიზმის“ წყარო გაურკვეველია. ზოგი ფიქრობს რომ ამ სიტყვას არ აქვს მნიშვნელობა. სხვები თვლიან, რომ სახელი „დადა“ რუმინელი არტისტების, ტრისტან ცარასა და მარსელ ჯანკოს, ხშირად გამოყენებულ „და, და-გან“ წარმოიშვა. რაც მათ ენაზე ნიშნავს „კი, კი-ს“. სხვა მოსაზრებაა, რომ „დადა“ არის ფრანგული სიტყვა, რაც ცხენი-სარწეველას ნიშნავს და რომ დადაიზმი სწორედ ამ სიტყვისგან წარმოიშვა.
მოძრაობა შეიცავდა ვიზუალურ არტს, ლიტერატურას, პოეზიას, მხატვრულ მანიფესტებს, მხატვრულ თეორიას, თეატრს და გრაფიკულ დიზაინს და მიზანმიმართული იყო ომისსაწინააღმდეგოდ ანტი-არტის კულტურული ნამუშევრებით.
ციურიხი
1916 წელს ჰიუგო ბოლი, ემი ჰენინგსი, ტრისტან ცარა, ჟან არპი, მარსელ ჯანკო, რიჩარდ ჰიულზენბეკი, სოფი ტოიბერი და ჰანს რიჰტერი, სხვებან ერთად განიხილავდნენ ხელოვნებას და მოაწყვეს პერფორმანსები კაბარე ვოლტერში, რომლითაც მათ გამოხატეს თავიანთი ზიზღი ომის მიმართ.
ზოგიერთი წყარო ამბობს, რომ დადა ზუსტად კაბარე ვოლტერში გაერთიანდა 6 ოქტომბერს. სხვა წყაროები ამბობენ, რომ დადა მთლად ციურიხის ლიტერატურულ სალონში არ ჩამოყალიბებულა, არამედ აღმოსავლეთ ევროპაში კერძოდ კი რუმინეთში, საიდანაც ის მოედო შვეიცარიას, როდესად ებრაულ მოდერნისტთა ჯგუფი (ცარა, მარსელი, არტურ სეგალი და სხვები) დასახლდა ციურიხში. პირველი მსოფლიო ომის წლებში, მსგავსი ხელოვნება უკვე იყო აღმოცენებული ბუქარესტში და სხვა აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში. შესაძლოა დადას კატალიზატორი იყო ცარასა და ჯანკოს ჩასვლა ციურიხში.
არტისტებმა დატოვეს გერმანია და რუმინეთი პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში და ჩავიდნენ შვეიცარიაში, ქვეყანა რომელიც ცნობილი იყო თავისი ნეიტრალობით. ამ პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის შიგნით მათ გადაწყვიტეს გამოეყენებინათ აბსტრაქცია, როგორც იარაღი იმ დროის სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული იდეების საწინააღმდეგოდ. დადაისტები თვლიდნენ რომ მათი იდეები იყო გვერდითი პროდუქტი ბურჟუაზიული საზოგადოების, საზოგადოების რომელიც იყო იმდენად აპათიური, რომ მას ერჩივნა ომი გაეჩაღებინა ვიდრე წინ დახვედროდა სტატუს ქვოს.
მარსელ ჯანკომ შეგვახსენა, „ჩვენ ჩვენი კულტურის ნდობა დავკარგეთ. ყველაფერი უნდა დანგრეულიყო. კაბარე ვოლტერში ჩვენ დავიწყეთ ზოგადი პრინციპების, საზოგადოებრივი აზრის, განათლების, ინსტიტუციების, მუზეუმების, გემოვნების და მოკლედ რომ ვთქვათ მიღებული წესრიგის შეცბუნება.“ კაბარე დაიხურა ივლისში და შემდეგ პირველ საზოგადო სუარეზე ვაგჰოლში ჰიუგო ბოლი მოყვა თავის პირველ მანიფესტოს 1916 წლის 14 ივლისს. 1917 წელს ცარამ მეორე მანიფესტო დაწერა, რომელის ითვლება ყველაზე მნიშვნელოვან დადა მანიფესტოდ, რომელიც 1918-ში დაიბეჭდა.
კაბარეს დახურვის შემდეგ, აქტიობები ახალ გალერეაში გადავიდა და ჰიოგო ბოლი ბერნში წავიდა. ცარამ წამოიწყო დაუღალავი კამპანია რომ დადას იდეები გავრცელებულიყო. მან ააფეთქა ფრანგი და იტალიელი არტისტები წერილებით და მალევე გახდა დადას ლიდერი. კაბარე ვოლტერი კვლავ გაიხსნა და კვლავ არსებობს იმავე ადგილას შპიგელგასეში, ნიდერდორფში.
1917 წლის ივლისში გამოიცა სახელოვნებო და ლიტერატურული მიმოხილვა Dada, ხუთი გამოცემა ციურიხიდან და ბოლო ორი პარიზიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები კატეგორია:დადაიზმი კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
თრდატ არშაკუნიანი
თრდატ არშაკუნიანი (Տրդատ Արշակունի) — სომხეთის უფლისწული არშაკუნიანთა სამეფო დინასტიიდან. მეფე ტიგრან VII-ის ძე და არშაკ II-ის ძმა. დედოფალ ფარანძემის პირველი ქმრის, გნელ არშაკუნიანის მამა.
ბიოგრაფია
თრდატის დაბადების თარიღი უცნობია. იგი იყო სომხეთის მეფე ტიგრან VII-ისა და მისი უცნობი სახელის მქონე მეუღლის რიგით მესამე ძე. მამამისი სომხეთში 339-დან 350 წლამდე მეფობდა. თრდატის რიგით მეორე უფროსი ძმა, არშაკ II გახდა მამის მემკვიდრე, რომელიც სომხეთში 350-დან 368 წლამდე მეფობდა, როგორც რომაელთა ვასალი. თავად თრდატს სახელი დაარქვეს მისი დიდი პაპის, სომხეთის გამაქრისტიანებელი მეფის, თრდატ III-ის ხსოვნის პატივსაცემად. როგორც წესი ეს სახელი სომხეთის პართიული წარმომავლობის მეფეებს ერქვათ ხოლმე. მარცხნივ|მინი|284x284პქ|შაპურ II ერთობ აგრესიული პოლიტიკის გამტარებელმა სასანიანთა ირანის შაჰმა შაპურ II-მ რომის იმპერიასა და მის მოკავშირეებს ომი გამოუცხადა, რის გამოც, პირველ რიგში მთელ სპარსეთსა და მესოპოტამიაში დაიწყო ქრისტიანების საშინელი დევნა და შევიწროვება, რადგან მათ ავტომატურად რომაელთა ჯაშუშებად აღიქვამდათ. შაპურ II-ის ამგვარმა ქმედებებმა მძიმე დარტყმა მიაყენა რომის პრესტიჟსა და ავტორიტეტს ახლო აღმოსავლეთში. ჯერ კიდევ თრდატის მმამის მეფობის დროს, შაპური თავისი ჯარებით შეიჭრა სომხეთში, რომელიც რომის ვასალი, ქრისტიანი მოკავშირე და მისი ერთ-ერთი მთავარი დასაყრდენი იყო კავკასიაში. ამ შემოჭრისას შაპურმა მოახერხა და უფლისწული თრდატ არშაკუნიანი მისი ცოლ-შვილითურთ ტყვეებად აიყვანა. მიუხედავად მრჩეველთა მოწოდებისა, რომ გაეთავისუფლებინა ისინი, შაპურმა სომხეთის სამეფო ოჯახის წევრები ირანში პოლიტპატიმრებად წაიყვანა. ტყვეობის დროს შაპურმა თრდატის მამას, მეფე ტიგრანს თვალები დასთხარა და დილეგში ჩააგდო, რომთან მოკავშირეობისა და შეთქმულების მოწყობისათვის.
შაპურ II-ის სისასტიკემ და სამეფო ოჯახის წევრებთან მოპყრობამ განარისხა სომეხი დიდებულები, რის გამოც მათ მასობრივი აჯანყება წამოიწყეს და რომაელებს მიმართეს დასახმარებლად, რათა არშაკუნიანები გამოეხსნათ. მათ მოახერხეს, და წარმატებით განდევნეს შაპურის ჯარები სომხეთიდან. დამარცხების შემდეგ შაპურმა ხელი მოაწერა სომხეთის სამეფო ოჯახის წევრების გათავისუფლებასთან დაკავშირებულ დოკუმენტებს. ისინი მართლაც გაათავისუფლა და სომხეთში დააბრუნა. დაბრმავებულმა და ამის გამო ღრმად დეპრესიაში ჩავარდნილმა მეფე ტიგრანმა უარი თქვა ქვეყნის მართვაზე და 350 წელს ტახტიდან გადადგა თავისი ძის, არშაკ II-ის სასარგებლოდ.
თრდატისა და არშაკის ურთიერთობის შესახებ ბევრი არაფერია ცნობილი. ცნობილია, რომ უფლისწული თრდატი ძმამ რომის იმპერატორ ვალენტინიანე I-ს გაუგზავნა პოლიტიკურ მძევლად, რომელსაც იგი საპატიო ტყვეობაში ჰყავდა კონსტანტინოპოლში. მას შემდეგ, რაც არშაკი სასანიანთა მხარეს გადასვლაში ამხილეს, იმპერატორის ბრძანებით თრდატი მოკლეს.
ცნობილია, რომ თრდატი დაქორწინებული იყო, თუმცა მისი ცოლის ვინაობა უცნობია. მას ერთადერთი ძე ჰყავდა, უფლისწული გნელი, რომელიც ასევე არშაკის სამეფო კარის ინტრიგებს ემსხვერპლა. იგი არშაკმა მოაკვლევინა და შემდეგ მის ქვრივ ფარანძემზე იქორწინა.
სქოლიო
კატეგორია:არშაკუნიანების დინასტია კატეგორია:გარდაცვლილი 360-იანები კატეგორია:გარდაცვლილი 370-იანები
ნეიტრონი
მინი|ნეიტრონის აგებულება ნეიტრონი — ელემენტარული ნაწილაკი, რომელსაც არ გააჩნია ელექტრული მუხტი და რომლის მასა ცოტათი აღემატება პროტონის მასას. ის შედგება ერთი ზედა და ორი ქვედა კვარკისგან. ნეიტრონები (პროტონებთან ერთად) შედიან ნებისმიერი ატომის ბირთვის შემადგენლობაში გამონაკლისია წყალბადის იზოტოპი პროთიუმი, რომლის ბირთვიც მხოლოდ ერთი პროტონისგან შედგება. ატომის ბირთვში პროტონების რაოდენობას ატომური რიცხვი ეწოდება და განსაზღვრავს იმას, თუ რომელ ქიმიურ ელემენტს წარმოადგენს ატომი. ბირთვში ნეიტრონების რაოდენობას ნეიტრონული რიცხვი ეწოდება და იგი ელემენტის იზოტოპს განსაზღვრავს. მაგალითად, ფართოდ გავრცელებული ნახშირბად-12 იზოტოპის ბირთი შედგება 6 პროტონისა და 6 ელექტრონისგან, ხოლო ძალიან იშვიათი, რადიაქტიული ნახშირბად-14 იზოტოპის ბირთვში 6 პროტონი და 8 ნეიტრონია.ნეიტრონების რაოდენობა ბირთვში განსაზღვრავს ელემენტის რადიაქტიურობას. თუ ელემენტის ბირთვში ნეიტრონების და პროტონების ფარდობა 1,5-ზე მეტია ელემენტი რადიაქტიურად ითვლება.
ნეიტრონის თვისებები
ნეიტრონის დაშლა პროტონად, ელექტრონად და ელექტრონის ანტინეიტრინოდ.
ნეიტრონის დაშლა პროტონად, ელექტრონად, ელექტრონის ანტინეიტრინოდ და გამა გამოსხივებად (ფოტონად).
ნეიტრონის მიღება შესაძლებელია პროტონისაგან.
ნეიტრონის მიღება პროტონის და ელექტრონისგან. მიიღება ნეიტრონი და ელექტრონის ნეიტრინო.
სქოლიო
კატეგორია:ბარიონები კატეგორია:ნეიტრონი კატეგორია:მატერია
Dolichoderus scabridus
Dolichoderus scabridus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გოგილაშვილი
კატეგორია:ქართული გვარები
მნათობი
მნათობი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დაუნის სინდრომი
მინი|ბიჭი დაუნის სინდრომით აწყობს წიგნების კარადას დაუნის სინდრომი — ყველაზე გავრცელებული ქრომოსომული გენეტიკური ცვლილება, რომლის დროსაც ნაცვლად 46 ქრომოსომისა, გვხვდება დამატებით ერთი ქრომოსომა 21-ე წყვილში, რასაც 21-ე წყვილის ტრისომია ეწოდება. ასევე არსებობს დაუნის სინდრომის სხვადასხვა შემთხვევები: ტრისომია, ტრანსლოკაცია და მოზაიციზმი.
ტრისომია - ყველაზე ხშირი დარღვევა, როდესაც დედის ან მამის სასქესო უჯრედის დაყოფისას (მეიოზი) არ ხდება 21-ე წყვილი ქრომოსომის განცალკევება და განაყოფიერების შემდეგ ტრისომიული ზიგოტა იქმნება. ამ შემთხვევაში ორგანიზმის ყველა უჯრედი ატარებს ანომალიას. ვლინდება დაუნის სინდრომის 95%-ში.
მოზაიციზმი - ამ დროს განაყოფიერების შემდეგ ემბრიონის უჯრედის გაყოფის დროს არ ხდება 21-ე ქრომოსომის დაშორება. ამ დროს ჩნდება უჯრედების ორი ტიპი: ზოგი ბირთვი შეიცავს 46 ქრომოსომას, ზოგი კი 47 ქრომოსომას. პირველისგან განსხვავებით ეს ფორმა უფრო მსუბუქია, რადგან ანომალია არ აღინიშნება ორგანიზმის ყველა უჯრედში, თუმცა მისი დადგენა რთულდება პრენატალური დიაგნოსტიკის დროს. გვხვდება დაუნის სინდრომის მქონე პირთა 1 – 2%-ში.
ტრანსლოკაცია - ამ დროს უჯრედის დაყოფისას 21-ე ქრომოსომა მოწყდება და მიემაგრება სხვა ქრომოსომას, ყველაზე ხშირად მე-14 ქრომოსომას. უჯრედებში ქრომოსომათა რაოდენობა ისევ 46, მაგრამ 21-ე ქრომოსომის დამატებითი ნაწილი იწვევს დაუნის სინდრომს. მიიღება არაბალანსირებული კარიოტიპი.ვლინდება დაუნის სინდრომის მქონე პირთა 3 -4%-ში.
დაუნის სინდრომს აქვს ყველაზე თვალშისაცემი ფიზიკური გამოვლინება. სინდრომი იწვევს დამახასიათებელ გარეგან ფიზიკურ მახასიათებლებს. დაავადება პირველად აღწერა ჯონ დაუნმა 1866 წელს,ხოლო 1959 ფრანგმა გენეტიკოსმა ჯერემი ლეჟერმა პირველად აღწერა, როგორც ქრომოსომული ანომალია. ჯონ დაუნის შემოღებულია ტერმინი მონღოლიზმი ,რომლითაც ის აღწერდა ამ სინდრომის მქონე ადამიანებს. ასეთი რასისტული მიდგომა გაგრძელდა 1965 წლამდე, როცა მონღოლმა დეპუტატებმა თხოვნით მიმართეს მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციას ტერმინი ამოეღოთ ხმარებიდან. 1972 წელს ამერიკის მონღოლიზმის საზოგადოებამ გადაირქვა სახელი და მას შემდეგ ჰქვია ამერიკის დაუნის სინდრომის ასოციაცია. 2006 წლის 21 მარტს პირველად აღინიშნა დაუნის სინდრომის მქონე პირთა საერთაშორისო დღე. დღე და თვე შემთხვევით არ აურჩევიათ, 21-ე ქრომოსომას აღნიშნავს თარიღი, ხოლო მარტი როგორც წელიწადის მესამე თვე ტრისომიულ მოვლენას.
ყველაზე ხშირად დაუნის სინდრომს უკავშირებენ დედის ასაკს. რაც უფრო ასაკოვანია დედა მით უფრო იზრდება დაავადების რისკი. ბავშვები დაუნის სინდრომით იბადებიან 700 ბავშვიდან ერთი. 2002 წლისთვის ევროპაში 92% შემთხვევებში დიაგნოზის დასმის შემდეგ ხდებოდა ორსულობის ხელოვნური შეწყვეტა.ბოლო მონაცემებით, თუ მამის ასაკი 42-ს ზემოთაა მაშინაც იზრდება რისკი. პრენატალურ პერიოდში ორსულის სისხლის ანალიზში მომატებული პროტეინი-ა და ქორიონული ჰონადოტოპრინი არის დაუნის სინდრომის დამატებითი მახასიათებელი.
დაუნის სინდრომისათვის დამახასიათებელი ფიზიკური ნიშნებია: დაუნის სინდრომის დროს თანდართულ დაავადებებს მიეკუთვნება:
დაუნის სინდრომისთვის დამახასიათებელია სხვადასხვა ხარისხის გონებრივი ჩამორჩენილობა რაც დაკავშირებულია, როგორც ბიოლოგიურ ფაქტორებთან ასევე ბავშვის რეაბილიტაციასთან. ისინი უფრო გვიან სწავლობენ ჯდომას, სიარულს, ლაპარაკს,თამაშს და ა.შ. ყველა ზემოთხენებული უნარის განვითარება ინდივიდზეა დამოკიდებული. ერთნი სიარულს 2 წლის ასაკში იწყებენ, სხვანი კი 4 წლიდან. იმისთვის რომ დავაჩქაროთ ეს პროცესი იყენებენ სხვადასხვა ფიზიოთერაპიოლ საშუალებებს. დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვები მგრძნობიარენი არიან ფიზიკური და სოციალური გარემოს მიმართ, უყვართ ადამიანებთან ურთიერთობა და არიან ცნობისმოყვარენი.
დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვების 50% გვხვდება გულის თანდაყოლილი მანკი,ამიტომ მნიშვნელოვანია ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა. 2011 წლის 4 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში სხვადასხვა უნივერსიტეტის გამოკველევებით (მათ შორის სტენფორდის უნივერსიტეტი ) დადგინდა რომ გულის პრობლემებზე დაუნის სინდრომში პასუხისმგებელია ორი გენი DSCAM-სა და COL6A-ზე. ეს აღმოჩენა შემდგომში მეცნიერებს საშუალებას მისცემს ამ გენებზე ზემოქმედებით ავირიდოთ დამატებითი დაავადება. ლეიკემიის რისკი 15- 20 % დიდია ვიდრე ნორმალურ პოპულაციაში, ვლინდება 3 წლამდე ასაკში და მისი განკურნების ალბათობა ძალზედ დიდია. დაუნის სინდრომით ადამიანები ცხოვრობენ დაახლოებით 55 წელი. სიცოცხლის ბოლო წლებში ყველაზე მეტად ავადდებიან ალცჰაიმერის დაავადებით. არსებობს APP ცილა, რომელიც მონაწილეობს 21-ე ქრომოსომის სრტუქრურაში, რაც განსაზღვრავს ნეირონების დეგენერაციას რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მახსოვრობასა და კოგნიტურ ფუნქციებში. სწორედ ამ ნეირონები დეგენერაცია განსაზღვრავს ალცჰაიმერის დაავადებას. ამჟამად ზუსტი დამოკიდებულებების დასადგენად ცდები მიმდინარეობს სან დიეგოში,აშშ. დადგენილია რომ ნეირონები მოქმედებენ როგორც ამღზნებ ელემენტებად, ასევე შემკავებლებად. თაგვებზე კვლევამ აჩვენა რომ ამ ორი მაჩვენებლის ბალანსი ჰიპოკაპში _ ტვინის ნაწილი, რომელიც პასუხისმგებელია სწავლასა და მახსოვრობის პროცესებზე - დარღვეულია. დადასტურებულია რომ შემაკავებელი ნეირონები უფრო აქტიურად მოქმედებენ. ამჟამად სტემფორდის უნივერსიტეტში მიმდინარეობს GABA-A რეცეპტორების ქვეტიპების გამოკვლევა. GABA-A არის ნეიროტრანსმიტერი რომელიც პასუხისმგებელია შემაკავებელ ფუნქციებზე და სწორედ ამ რეცეპტორების ბლოკირებით შესაძლებელია სწავლის უნარის ამაღლება და მეხსიერების გაუმჯობესება.
ასევე დადგინდა რომ LC ნეირონები, რომლებიც არიან ძირითადი სინთეზატორები და შემყვანები ჰიპოკამში ნეირომედიატორი ნორეპინეფრინისა, არის დაზიანებული(ცდა თაგვებზე). ეს ნეირომედიატორი არის პასუხისმგებელი სენსორულ პროცესებსა და ორიენტაციულ შესაძლებლობებს. დაზიანებული ნორეპინეფრინის აღდგენის შემდეგ საგრძნობლად გაუმჯობესდა სხვადასხვა ფუნქციები. ამჟამად იკვლევენ მისი აღდგენის სხვადასხვა გზებსა და შესაძლებლობებს. გამოკვლევების სტადიაზეა სხვადასხვა წამლები,მათ შორის პენტილენეტეტრაზოლი ე.წ. პტზ-რომელიც ამცირებს ნეირონების შემაფერხებელ ფუნქციას და აღადგენს კოგნიტურ ფუნქციებს.
ამ პრეპარატების დანერგვისთვის საჭიროა საბოლოოდ დამტკიცდეს მისი უსაფრთხოება და ეფექტურობა.ეს კი მრავალხნიანი პროცესია, რადგან ჯერჯერობით ყველა გენი არა არის იდენტიფფიცირებული, არ არის დადგენილი მათი ურთიერთქმედების შედეგები.როგორც კი ეს იქნება ცნობილი მეცნიერებისთვის ,უფრო ადვილი გახდება დაუნის სინდრომის ნაწილობრივი მკურნალობა მაინც. სრულ განკურნებაზე ჯერჯერობით ნაკლები მოლოდინებია, რადგან ახალშობილი ფორმირდება ჩასახვიდან პირველ ტრიმესტრში და ყველა უჯრედი ვითარდება ანომალიით. ამიტომ დღეის გადასახედიდან საკმაოდ რთულია მისი მთლიანი მკურნალობა.
ჯერჯერობით არ არსებობს დაუნის სინდრომისგან განკურნების წამალი, თუმცა ადამიანები იძულებულები არიან გაიარონ მედიკამენტოზური მკურნალობა თანდართული დაავადებებბის სამკურნალოდ. ალტერნატიულ მეთოდებს მიეკუთვნება დელფინოთერაპია. ბოლო დროს ხშირად გამოიყენებატერაპიის ეს სახე. სპეციალურად გაწვრთნილ დელფინებთან თამაში ბავშვს უნვითარებს კუნთებს, მის მოტორულ და სამეტყველო ფუნქციებს. დელფინის ხმები კარგად მოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე, აძლიერებს იმუნიტეტს, აუმჯობესებს შინაგანი ორგანოების ფუნქციებს და ენდოკრინული ჯირკვლების ფუნქციებს. ეს თერაპია ეხმარება ბავშვს ჩამოყალიბდეს დამოუკიდებელ პიროვნებად, ბავშვი იღებს ქცევის დადებით მოდელს და უფრო უადვილდება სოციუმში ადაპტაცია.
ამჟამად 21-ე ქრომოსომაში გაშიფრულია დაახლოებით 360-მდე გენი. ამ გენების უმრავლესობა წარმოქმნის ცილებს, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ორგანიზმის სხვადასხვა ქიმიურ რეაქციებში. მიმდინარე გამოკვლევებში ადგენენ თუ როგორ მოქმედებს ეს გენები ადამიანეის ფენოტიპზე.
სინდრომს იწვევს 21-ე ქრომოსომაში არსებული ზედმეტი ქრომოსომა და ითვლებოდა რომ ამ ზედმეტი ქრომოსომის ასევე დამატებითი გენები და ცილები იწვევდა იმ ქაოსს, რომელიც იყო მიზეზი სხვადასხვა თანდართულ დაავადებებს. თუმცა ბოლო გამოკვლევებით მეცნიერები მიდიან იმ აზრამდე, რომ პირიქით, დამატებითი ქრომოსომა წარმოქმნის ცილების დეფიციტს ტვინში, რომელიც იწვევს კოგნიტურ დარღვევებს, გულის მანკს და სხვა თანდართულ დაავადებებს. მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ დაუნის სინდრომის მქონე ადამიანებსა და თაგვებს აქვთ უფრო ნაკლები რაოდენობის ცილები თავის თვინში.
ბევრმა გამოკვლევამ დაადასტურა რომ დაუნის სინდრომის მქონე ადამიანებს აქვს შენელებული რეაქციები ,გაზრდილია მოძრაობის დრო და გვხვდება მოუქნელი ან ქაოსური მოძრაობები. მკვლევართა აზრით, ამის განმპირობებელი შესაძლოა იყოს ბოლო პერიოდში აღმოჩენილი ე.წ. სარკისებრი ნეირონები, რომელიც დიდ გავლენას ახდენს ჩვენი სოციალური უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გენეტიკური დაავადებები კატეგორია:სინდრომები
იოსებ ჯავახიშვილი
იოსებ ჯავახიშვილი (დ. 16 აგვისტო, 1897, სოფელი ხოვლე, კასპის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 სექტემბერი, 1982) — თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი 1953, პროფესორი 1954. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
იოსებ ჯავახიშვილი დაიბადა 16 აგვისტოს, 1897 წელს, სოფელ ხოვლეში, კასპის მუნიციპალიტეტში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1922 წელს. 1954-1957 წწ. განაგებდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიის, სანიტარულ-ჰიგიენისა და სტომატოლოგიის ფაკულტეტების ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრას. 1957-1967 წწ. იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მ. წინამძღვრიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული და კლინიკური კარდიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 1967-1982 წწ. თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის პროფესორი. იკვლევდა ფილტვისა და გულსისხლძარღვთა დაავადებებს. მისი მონაწილეობით დაარსდა რესპუბლიკური კარდიორევმატოლოგიური დისპანსერი და გაიხსნა კარდიორევმატოლოგიური კაბინეტები რესპუბლიკის სხვადასხვა რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი თერაპევტები კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
ნეიტრონული რიცხვი
ნეიტრონული რიცხვი, რომელიც N აღინიშნება, არის ატომის ბირთვში ნეიტრონების რაოდენობა.
ატომური ნომერს (Z) დამატებული ნეიტრონული რიცხვი მასური ნომერის (A) ტოლია: Z+N=A. ატომებს, რომლებსაც ერთი და იგივე ნეიტრონული რიცხვი აქვთ იზოტონები ეწოდებათ.
კატეგორია:ატომური ფიზიკა
ანდრეი კიბრიკი
ანდრეი კიბრიკი (Андре́й Алекса́ндрович Ки́брик დ. 18 ივნისი 1963, მოსკოვი) — რუსი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორი (2017 წლის 20 ივნისიდან), მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის პროფესორი.
ბმულები
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები კატეგორია:რუსი ფილოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
მნის მყინვარი
მნის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის გვერდითი ქედის — ხოხის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — მნაისიდონის აუზში. მდინარე მნის აუზში ყველაზე დიდი მყინვარია. მისი ფართობი 2,60 კმ², ხოლო სიგრძე 3,37 კილომეტრია. მყინვარი ზღვის დონიდან 3360 მეტრზე მთავრდება. საველე კვლევებისა და უახლეს კოსმოსურ სურათებზე დაკვირვების საფუძველზე დადგინდა, რომ ამ ზომის მყინვარებში მნის მყინვარი საქართველოში პირველია თავისი უკანდახევის მაჩვენებლებით (არ იგულისხმება ისეთი დიდი ზომის მყინვარები როგორიც იყო მაგალითად ტვიბერი და ქვიში, სადაც უკანდახევის მაჩვენებელი იგივე პერიოდში კიდევ უფრო მაღალი იყო).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მყინვარები