cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კობალტი
სახელწოდების წარმოშობა
200პქ|მინი|კობალტის მინა ქიმიური ელემენტის სახელწოდება - კობალტი მოდის Kobold — ჯუჯა გნომიდან. კობალტის მინერალების გახურებისას ან გამოწვისას, რომლებიც შეიცავდნენ დარიშხანს გამოიყოფა მფრინავი შხამიანი დარიშხანის ოქსიდი. მადანს რომელიც შეიცავს ამ მინერალებს მაღაროელები უწოდებენ მთის სულს კობალდს. ძველი ნორვეგიელები თვლიდნენ, რომ ვერცხლის მომპოვებლების მოწამლვა ამ ავი სულის ნამოქმედარია.
1735 წელს შვედმა მინერალოგმა გეორგ ბრანდტმა შეძლო გამოეყო ამ მინერალისაგან ადრე უცნობი ლითონი, რომელსაც უწოდა კობალტი. მან ასევე გაარკვია, რომ სწორედ ამ ელემენტის ნაერთები ღებავენ ლურჯად მინას - ამ თვისებით სარგებლობდნენ ჯერ კიდევ უძველეს ასირიაში და ბაბილონში.
ბუნებაში
დედამიწის ქერქში კობალტის მასური წილი არის 4%. კობალტი შედის შემდეგი მინერალების შემადგენლობაში: კაროლიტი CuCo2S4, ლინეიტი Co3S4, კობალტინი CoAsS, სფეროკობალტიტი CoCO3, სმალტინი CoAs2, სკუტერუდიტი (Co, Ni)As3 და სხვა. სულ ცნობილია მიახლოებით 30-მდე კობალტშემცველი მინერალი. კობალტს თან სდევს რკინა, ნიკელი, მანგანუმი და სპილენძი. კობალტის შემცველობა ზღვის წყალში არის მიახლოებით (1,7) %.
საბადოები
კობალტის ყველაზე მსხვილი მწარმოებელი არის — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. ასევე არის კობალტის მდიდარი საბადიები კანადაში, აშშ-ში, საფრანგეთში, ზამბიაში, ყაზახეთში, რუსეთში.
მიღება
კობალტს ძირითადად მიიღებენ ნიკელის მადნებიდან, მათი დამუშავებით გოგირდმჟავათი ან ამიაკით. ასევე გამოიყენება პირომეტალურგიის მეთოდი. თვისებებით ახლოს მდგომი ნიკელისაგან მისი გამოყოფა ხდება ქლორის მეშვეობით, კობალტის ქლორატი (Co(ClO3)2) ილექება ძირს, ხოლო ნიკელის ნაერთები რჩებიან ხსნარებში.
იზოტოპები
კობალტს გააჩნია მხოლოდ ერთი სტაბილური იზოტოპი — 59Co (იზოტოპური გავრცობადობა 100). ცნობილია ასევე კობალტის კიდევ 22 რადიოაქტიური იზოტოპი.
ფიზიკური თვისებები
კობალტი — მაგარი ლითონია, არსებობს ორი მოდიფიკაციის სახით. ოთახის ტემპერატურიდან 427 °C-მდე მდგრადი α-მოდიფიკაციაა. 427 °C-დან დნობის ტემპერატურამდე (1494 °C) მდგრადია კობალტის β-მოდიფიკაცია (კუბურ წახნაგცენტრირებული მესერით). კობალტი - ფერომაგნეტიკია, კიურის წერტილია - 1121 °C. მას მოყვითალო ელფერს აძლევს ოქსიდების თხელი ფენა.
ქიმიური თვისებები
მინი|200პქ|კობალტი
ბიოლოგიური როლი
კობალტი არის ორგანიზმისათვის სასიცოცხლოდ საჭირო ერთ-ერთი მიკროელემენტი. ის შედის ვიტამინ В12-ში (კობალამინი). კობალტი მონაწილეობს სისხლის შექმნის პროცესში, ნერვიული სისტემის ფუნქციებში, ფერმენტულ რეაქციებში. ადამიანის ყოველდღიურ მოთხოვნას კობალტზე შეადგენს 0,007-0,015 მგრ-ს. ადამიანის ორგანიზმი შეიცავს 0,2 მგრ კობალტს მასის ყოველ ერთ კილოგრამზე. კობალტის უკმარისობა იწვევს აკობალტოზს.
ტოქსიკოლოგია
კობალტის ჭარბი რაოდენობა ადამიანისათვის მავნეა.
1960 წლებში კობალტის მარილები გამოიყენებოდა ლუდსახარში კომპანიების მიერ ქაფის სტაბილიზაციისათვის. ისინი ვინც რეგულარულად დღეში სვამდნენ ოთხ ლიტრზე მეტ ლუდს ღებულობდნენ სერიოზულ გართულებებს გულზე და ზოგ შემთხვევაში იყო სიკვდილის შემთხვევებიც. ცნობილია ასევე ეგრეთ წოდებული კობალტური კარდიომიოპატიის შემთხვევები ლუდის სმასთან დაკავშირებით 1964-1966 წლებში ომახში (ნებრასკას შტატი), კვებეკში (კანადა), ლევენში (ბელგია), და მინეაპოლისში (მინესოტას შტატი). ამ შემთხვევების შემდეგ მისი გამოყენება ლუდის წარმოებაში შეწყვიტეს, და ახლა აკრძალულია კანონით.
კობალტის მტვრის ზღვრული დასაშვები კონცენტრაცია (ზდკ) ჰაერში არის 0,5 მგრ/მ³, სასმელ წყალში მისი დასაშვები შემცველობაა 0,01 მგრ/ლ.
ტოქსიკური დოზაა (LD50 ვირთხებისათვის) — 50 მგრ.
განსაკუთრებით ტოქსიკურია კობალტის ოქტაკარბონილის ორთქლი Со2(СО)8.
ლუი ფერდინან სელინი
ლუი ფერდინან სელინი (Louis-Ferdinand Céline, ნამდვილი გვარი — დეტუში, Destouches; დ. 27 მაისი, 1894, კურბევუა — გ. 1 ივლისი, 1961, მიოდონი) — ფრანგი მწერალი, განათლებით ექიმი.
ბიოგრაფია
ლუი ფერდინან სელინი ცნობადი გახდა რომანებით „მოგზაურობა ღამის დასალიერში“ (Voyage au bout de la nuit, 1932) და „სიკვდილი კრედიტით“ (Mort à crédit, 1936). ეს რომანები გამოსვლისთანავე ითარგმნა მსოფლიოს რამდენიმე ენაზე. ამის მიუხედავად, რამდენიმე წელიწადში მწერალს არც თუ სახარბიელოდ წაუვიდა საქმე. ოცდაათიანი წლების ბოლოს გამოსულმა რომანებმა „ხომრობები დარბევისთვის“ (Bagatelles pour un massacre, 1937), „გვამების სკოლა“ (L'Ecole des cadavres, 1938) და „ხიფათში ჩავარდნილები“ მწერალს ანტისემიტისა და რასისტის რეპუტაცია დაუმკვიდრა. მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს სელინს საოკუპაციო რეჟიმთან კავშირში დასდეს ბრალი. ასე რომ, მწერალი იძულებული შეიქნა, გერმანიის სამხრეთში, ზიგმარინგენში გაქცეულიყო, იქიდან კი დანიაში, სადაც დააკავეს და დააპატიმრეს. ოდნავ მოგვიანებით გადაასახლეს.
დაბრუნება
1951 წელს ყველასაგან მივიწყებული ფერდინან სელინი სამშობლოში დაბრუნდა და პარიზის გარეუბან მიოდონში დასახლდა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ღარიბთათვის პრაქტიკოს ექიმად მუშაობდა. კიდევ ერთი, თუმცა კი დაგვიანებული წარმატება სიკვდილის წინ ეწვია სელინს, როდესაც ავტობიოგრაფიული ტრილოგია „ერთი ციხესიმაგრიდან მეორეში“ (D’un château l’autre, 1957) და „ჩრდილოეთი“ (Nord, 1960) გამოვიდა, ხოლო ტრილოგიის დამასრულებელი ნაწილი „რიგოდონი“ (Rigodon) მწერლის გარდაცვალებიდან რვა წლის შემდეგ, 1969 წელს გამოიცა.
ამბავი ერთი ქალიშვილისა
ამბავი ერთი ქალიშვილისა — 1960 წლის ქართული მხატვრული ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორია მიხეილ ჭიაურელი.
სიუჟეტი
ფილმი სოფლად წასულ გამოუცდელ ქალიშვილზე მოგვითხრობს, რომელსაც პირქუშ, სიტყვაძვირ მცხოვრებთა შორის ადგილი ვერ უპოვია, სამუშაოს თავს ვერ აბამს და როგორც კი წინააღმდეგობა შეხვდება ქალაქში დაბრუნებას გადაწყვეტს. ამგვარი საქციელი კი მისი ოჯახის ტრადიციებისათვის შეუფერებელი იქნებოდა. სოფლელები რწმუნდებიან, რომ ქალიშვილი იოლ გზას არ ეძებს ცხოვრებაში, პატივისცემით განიმსჭვალებიან და მისი მეგობრები ხდებიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1960 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1960 წლის ფილმები
ფარიზი
ფარიზი (ყოფ. მუღანლო) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, თამარისის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 774 ადამიანი.
І
კირილიცაში ის გამოიყურება როგორც 30px, ხოლო გლაგოლიცაში როგორც — 13px და 13px.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
ანტიგუა და ბარბუდა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანტიგუა და ბარბუდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ხამარ-დაბანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ნოვობაიშევო
ნოვობაიშევო (Яңы Байыш; Новобаишево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 76 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 139 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
Hong Kong (ალბომი)
Hong Kong — ფრანგი ელექტრონული მუსიკოს ჟან-მიშელ ჟარის 1994 წლის საკონცერტო ალბომი. მიუხედავად სახელწოდებისა, სიმღერების უმრავლესობა აღებულია ჟან-მიშელ ჟარის ევროპული კონცერტებიდან, გარდა Souvenir of China-ს ვერსიისა, რომელიც შეტანილია Paris La Defense-ში. Fishing Junks at Sunset კი ჩაწერილია ჰონგ კონგის რეპეტიციაზე.
1994 წელს ჩაწერილ პირველ ვერსიაში შეტანილია ორი კომპაქტ ფისკი, მაგრამ 1997 წლის რემასტერი გამოცემულია ერთ დისკზე.
სქოლიო
კატეგორია:ჟან-მიშელ ჟარის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1994 წლის საკონცერტო ალბომები
ლიმონათი
ლიმონათი - ყვითელი ფერის უალკოჰოლო გამაგრილებელი სასმელი. ტრადიციულად, შეიცავს ლიმნის წვენს ან ლიმონმჟავას, წყალს და შაქარს, სიროფს ან თაფლს სიტკბოსთვის, ინდოეთში და პაკისტანში - მარილს ან შაფრანს. ჩვეულებრივად ცივად იხმარება. ლიმონათი განსხვავდება ქვეყნის მიხედვით, უმეტესად გაზიანობით და სხვა ინგრედიენტების დამატებით. სხვა ხილისგან, მაგ. ცაცხვისგან, ალუბლისგან ან ფორთოხლისგან დამზადებულ მსგავს სასმელევბს ხშირად ასევე ლიმონათს უწოდებენ. ლიმონათი თირკმელისთვის სასარგებლოდ ითვლება.
დასავლურ ქვეყნებში ყველაზე პოპულარულია ტრადიციული, ახალი ლიმნის წვენისგან უმეტესად სახლში დამზადებული ლიმონათი. გამთბარს მას ყელის ტკივილის წამლადაც ხმარობენ. ამერიკის შეერთებულ შტატებში და კანადაში არსებობს ზაფხულის თვეებში ბავშვების და მოზარდების მიერ ფულის ასაგროვებლად ქუჩაში ლიმონათის სტენდების გახსნის ტრადიცია. ქარხნულად დამზადებულ ლიმონათს სზვადასხვა ხილის წვენით, არომატიზატორით და დანამატით ხშირად ვარდისფერ ლიმონათს უწოდებენ. არსებობს ასევე ყავისფერი ლიმონათი, რომელსაც ყავისფერ შაქარს უმატებენ.
ისტორია
პირველად ლიმონათი გაჩნდა ინდოეთში - ლიმონის და შაქრის სამშობლოში. პირველი ლიმონათი ნიმბუ პანის სახელით იყო ცნობილი. ეგვიპტეში ნაპოვნია ლიმონათის ადრეული წერილობითი ხსენება, რომელიც თარიღდება დაახლოებით 1000 წლით. ითვლება, რომ ლიმნის ნაყოფი აზიიდან შემოიტანეს დაახლოებით 700 წელს. გლეხები წყალზე ამზადებდნენ ლიმნის, ფინიკისა და თაფლის სასმელს. 1676 წელს პარიზში დაარსდა კომპანია Compagnie de Limonadiers, რომელმაც ლიმონათის გაყიდვაზე მონოპოლია დაამყარა. ლიმონათი იყიდებოდა ქუჩებში ჭიქებით, გამყიდველები მას ტომარაში ზურგით ატარებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ გაზიანი წყალი 1767 წელს გამოიგონეს, გაზიანი ლიმონათის პირველი ხსენება გვხვდება 1833 წელს. წყაროდან ცნობილია, რომ სასმელი პოპულარობით სარგებლობდა ბრიტანეთში. ვარდისფერი ლიმონათი გამოიგოეს XIX საუკუნეში ჭიქაში შემთხვევით დარიჩინის ჩაგდებით.
სპანტაღუდ ტბელი
სპანტაღუდ ტბელი — XI საუკუნის ქართველი დიდგვაროვანი. იმყოფებოდა ბიზანტიის სამსახურში. ატარებდა პატრიკისა და სტრატეგის წოდებებს. სავარაუდოდ მიეკუთვნებოდა ტბელების ფეოდალურ საგვარეულოს.
იხსენიება სირიაში, ბიზანტიური ციხესიმაგრე ბალატუნუსის ნანგრევებში 2008 წელს აღმოჩენილ ორენოვან ბერძნულ-ქართულ წარწერაში, როგორც პატრიკი და სტრატეგი და ამ ციხის ერთ-ერთი ბურჯის აღმშენებელი. წარწერა 1031 წლით თარიღდება და ამჟამად ინახება სირიის ქ. ლატაკიის მუზეუმში. იგი უნდა იყოს 1040 წელს შავი მთის კალიპოს მონასტერში იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის წინამძღვრის პროხორესათვის გადაწერილი ხელნაწერის კოლოფონში მოხსენიებული სპანდაღუტ პატრიკი და შიდა ქართლის ბორცვისჯვრის წარწერების „სპდღ~დ“, შვილი პატრიკიოს ტბელი ქავთარის ძისა, ასევე თრიალეთის კლდეისას ტაძრის წარწერის „სპ(ა)ნდ(ა)ღუდ“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
Plagiolepis alluaudi
Plagiolepis alluaudi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Plagiolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ავრილ ლავინი
ავრილ რამონა ლავინი (დ. 27 სექტემბერი, 1984) — კანადელი მომღერალი, მუსიკოსი და სიმღერების ავტორი. მისი კარიერა დაიწყო 12 წლის ასაკში. ავრილმა საკუთარი ძალებით შეისწავლა გიტარაზე დაკვრა. 16 წლის ასაკში, მომავალ წარმატებაზე ოცნებისას, გადასახლდა ნიუ-იორკში. ლეიბლი Arista მისი მონაცემებით მხოლოდ მაშინ დაინტერესდა, როდესაც ლავინი იმედგაცრუებული კანადაში დაბრუნებას აპირებდა. მასთან გაფორმდა სამწლიანი კონტრაქტი.
1 წლის შემდეგ გამოვიდა ავრილის სადებიუტო ალბომი Let Go (2002). მისი გაყიდვების ტირაჟმა 8 000 000-ს მიაღწია. 17 წლის ასაკში ავრილი ჩარტების სათავეში მოექცა. 8 კვირის განმავლობაში მისი სიმღერა Complicated ჩარტების პირველ ათეულებში იმყოფებოდა. 2 კვირის განმავლობაში ავრილმა შექმნა 12 სიმღერა, რითაც ყველა გააოცა. ეს კომპოზიციები მოხვდა მის შემდეგ სტუდიურ ალბომში Under My Skin. მისი გამოცემა დაემთხვა ავრილის ცხოვრებაში რთულ ეტაპს, როდესაც იგი იმედგაცრუებული იყო უიღბლო სიყვარულის გამო.
21 წლის ასაკში მან იქორწინა ჯგუფის Sum 41 სოლისტ დერეკ უიბლისთან, რომელსაც 2009 წელს გაშორდა. უიბლი იყო ავრილის მესამე სტუდიური ალბომის The Best Damn Thing თანაპროდიუსერი. ლავინის მეოთხე ალბომი, Goodbye Lullaby, 2011 წლის მარტში გამოვიდა. 2010 წელს ფილმის ალისა საოცრებათა ქვეყანაში საუნდტრეკში მოხვდა ავრილის სიმღერა Alice.
ამჟამად ლავინი არა მხოლოდ მუსიკოსია. იგი არის ტანსაცმლის ხაზის Abbey Dawn ავტორი, გამოშვებული აქვს სუნამოები Black Star და Forbidden Rose. 2009 წელს ავრილის ინიციატივით ნიუ-იორკში მოეწყო მოდის კვირეული.
2010 წლის თებერვალში ავრილმა გაიცნო ბროდი ჯენერი, რომელსაც ამჟამად ხვდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ავრილ ლავინი
ნორმანდიის საჰერცოგო
ნორმანდიის საჰერცოგო — საჰერცოგო თანამედროვე საფრანგეთის ტერიტორიაზე 911-1469 წლებში. მდებარეობდა ლა-მანშის სრუტის ნაპირას და ესაზღვრებოდა ბრეტანი, მენის საგრაფო, ორლეანი, ილ-დე-ფრანსი და პიკარდია. ამჟამად ყოფილი საჰერცოგოს ტერიტორია შედის ზემო (ზღვისპირა სენა და ერის დეპარტამენტი) და ქვემო ნორმანდიის (ორნი, მანში და კალვადოსის დეპარტამენტი) შემადგენლობაში.
ისტორია
900 წლისთვის ფრანკთა სამეფო სამ ნაწილად იყო დაშლილი. მათ შორის ყველაზე დიდი საფრთხე დასავლეთ სამეფოს დაემუქრა. 900 წელს ვიკინგები ლა-მანშის სანაპიროზე გადასხდნენ, დაიპყრეს ტერიტორია და იწყეს დასახლებების შექმნა. 900-911 წლებში ამ ტერიტორიაზე უამრავი ვიკინგი დასახლდა. სწორედ აქედან მოდის სახელწოდება ნორმანდია (ცნობილია, რომ ვიკინგებს დასავლეთ ევროპაში ჩრდილოეთის ნორმანებს უწოდებდნენ). ამ ტერიტორიაზე დასახლებულმა ვიკინგებმა ქრისტიანობა მიიღეს და ჩამოაყალიბეს საჰერცოგო. ისინი ებრძოდნენ მეზობელ საჰერცოგოებს: ბრეტანსა და ბურგუნდიას. XI საუკუნიდან ნორმანდიის საჰერცოგომ გაძლიერება იწყო. განსაკუთრებით გაძლიერდა ჰერცოგების რობერტისა (1027-1035 წწ.) და უილიამ II-ის მმართველობის დროს. 1035 წელს ჰერცოგი რობერტი წმინდა მიწიდან დაბრუნებისას გარდაიცვალა. ტახტი მისმა ვაჟმა უილიამ II-მ დაიკავა. უილიამი თავიდან ბრეტანს ებრძოდა, ხოლო 1065 წლიდან ინგლისის დაპყრობა გადაწყვიტა. 1066 წლის 14 ოქტომბერს ჰასტინგზის ბრძოლაში მან დაამარცხა და მოკლა ინგლისის უკანასკნელი საქსონი მეფე ჰაროლდ II. ამის შემდეგ იგი ინგლისის მეფე გახდა და ქვეყანას 1087 წლამდე მართავდა, ასევე იყო ნორმანდიის ჰერცოგიც. ინგლისის დაპყრობამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საჰერცოგოს გაძლიერებაში. მაგრამ ნორმანი დამპყრობლების იმპერიამ უდიდეს მასშტაბებს უილიამის ძმის ჰენრი I-ის (1106-1135 წწ.) დროს მიაღწია. 1127 წელს ნორმანებმა აღადგინეს კონტროლი მალტაზე, ხოლო 1130 წელს ნორმანი გრაფი როჯერ II სიცილიის სამეფოს პირველი ნორმანი მეფე გახდა. ნორმანი გვარის მეფეები ინგლისს 1154 წლამდე მართავდნენ. ხოლო სიცილიის სამეფოს 1204 წლამდე. 1130 წლისთვის ნორმანთა ხელში იყო: საჰერცოგოს მიწა, ინგლისის სამეფო, მალტა, კ. სიცილია და სამხრეთ იტალია. ასეთი იყო ნორმანდიის საჰერცოგო ძლიერების ზენიტში. 1200 წლიდან საჰერცოგო დასუსტდა. ხოლო ასწლიანი ომის პერიოდში ხელიდან ხელში გადადიოდა. ბოლოს საფრანგეთის განუყოფელ ნაწილად იქცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:ყოფილი საჰერცოგოები
ალიბეკი
ალიბეკი — მწვერვალი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, საქართველოსა და რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის საზღვარზე. ალიბეკი აღმართულია მდინარეების კოდორის მარჯვენა შენაკადის — ჩხალთისა და თებერდის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2868 მ. აგებულია კამბრიულისწინა და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით. დაფარულია მუდმივი თოვლით. ალიბეკზე პირველად 1936 წელს ავიდნენ ჩხალთის ხეობიდან.
ალიგოტე
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ალიგოტე ალიგოტე — ფრანგული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში. ნაყოფს იძლევა ყლორტების 90%. მტევნის საშუალო წონა 125-130 გ, მწიფდება სექტემბრის I ნახევარში. საშუალო მოსავლიანობა 90-100 ც/ჰა-ზე. გავრცელებულია მევენახეობის თითქმის ყველა რაიონში. ტრანსპორტაბელურია.
საქართველოში მოჰყავთ იმერეთსა და ქართლში. ალიგოტესაგან მზადდება მაღალხარისხოვანი სუფრის ღვინო „მუხრანული“, რომელიც შეიცავს 10-11% ალკოჰოლს, მჟავიანობა ზომიერი (6-7%) აქვს. განთქმულია კარგი სხეულითა და ჰარმონიულობით. ალიგოტეს იყენებენ შამპანური ღვინის მასალის დასამზადებლადაც. საფრანგეთში მისგან აყენებენ მასობრივი მოხმარების მსუბუქ თეთრ ღვინოს.
ალიგოტეს ასევე უწოდებენ ევროპულად დაყენებული თეთრი ღვინის და მინერალური წყლის ნარევს (სასურველია ნაბეღლავი ან ლიკანი).
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგული ვაზის ჯიშები
თამაზ თოლორაია
თამაზ თოლორაია (დ. 2 მარტი, 1950, თბილისი — გ. 9 ნოემბერი, 2004, იქვე) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1972 წელს.
1979 წლიდან მოღვაწეობდა „კინომსახიობთა თეატრში“. 1967 წლიდან მონაწილეობდა კინოგადაღებებში, პირველი კინოროლია კოსტა („ცისკრის ზარები“, რეჟ. ყ. მგელაძე, 1967). პოპულარობა მოუტანა ლევანის როლმა ფილმში „ღიმილის ბიჭები“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1969). გადაღებულია 40-მდე ფილმში, როგორც ქართულ, ასევე საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა რესპუბლიკებისა და „გდრ-ფილმის“ კინოსურათებში: „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ (ბიძინა, რეჟ. ყ. მგელაძე, 1969), „ანარეკლი“ (რეჟ. ო. აბესაძე, 1974), „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ“ (რეჟ. ყ. მგელაძე, 1975), „თვალი პატიოსანი“ (რეჟ. შ. მანაგაძე, 1976), „პოლკოვნიკ ზორინის ვერსია“ (რეჟ. ა. ლადინინი, 1978) „არაჩვეულებრივი რეისი“ (რეჟ. ბ. ჩხეიძე, 1982), „კუკარაჩა“ (რეჟ. ს. დოლიძე, ქ. დოლიძე, 1982), „ჯადოსნური ღამე“ (რეჟ. თ. ფალავანდიშვილი, 1983), „სიცოცხლისთვის სახიფათოა“ (რეჟ. ლ.გაიდაი, 1985) „ახალი არკადია“ (რეჟ. თ. ფალავანდიშვილი, 1986), „მარტოხელა მონადირე“ (რეჟ. ქ. დოლიძე, 1989), „ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1989), „ო, რა ტკბილია, განშორების ეს ნაზი სევდა“ (რეჟ. ქ. დოლიძე, 1991).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:გარდაცვლილი 2004 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტი
საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტი („დამკომი“, „პარიტეტული კომიტეტი“) — საქართველოს ანტისაბჭოთა პარტიების ინტერპარტიული პარიტეტული კომიტეტი, რომელიც 1922-1924 წლებში აქტიურ იატაკქვეშა ბრძოლას წარმართავდა საბჭოთა ოკუპაციისა და საქართველოს სსრ–ს ხელისუფლების წინააღმდეგ. დამოუკიდებლობის კომიტეტი იყო 1924 წლის აჯანყების ორგანიზატორი.
ჩამოყალიბება
გაერთიანებას საფუძველი ჩაეყარა 1922 წლის აგვისტოში. ამას წინ უსწრებდა მოლაპარაკებები პარტიებს შორის. მოლაპარაკეკებში მონაწილეობდნენ და დამკომის წევრები გახდნენ შემდეგი პარტიები: სოციალ-დემოკრატიულ პარტია, ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიას, სოციალისტ-ფედერალისტები, საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია და „სხივი“. პარტიები შეთანხმდნენ მოქმედების საერთო გეგმაზე და ხელი მოაწერეს შეთანხებას, რომელიც ხუთი მუხლისგან შედგებოდა:
შემადგენლობა
შეთანხებას ხელი მოაწერეს და დამკომის პირველი წევრები გახდნენ გოგიტა ფაღავა (სსდპ), იასონ ჯავახიშვილი (ედპ), გრიგოლ რცხილაძე (სოციალისტ-ფედერალისტები), - მუხრან ხოჭოლავა (სხივი), იოსებ გობეჩია (ესერები). დამკომის თავმჯდომარე იყო ფაღავა, ხოლო მდივანი ჯავახიშვილი. 1922 წლის აგვისტოში გოგიტა ფაღავა წევრად და თავმჯდომარედ შეცვალა ნიკოლოზ ქარცივაძემ, რომელიც დამკომს 1922 წლის აგვისტოდან 1923 წლის მარტამდე (დაპატიმრებამდე) ხელმძღვანელობდა.
1922 წლის ოქტომბერში საქართველოში დაბრუნდა ნოე ხომერიკი, რომელმაც მოაწესრიგა და გაააქტიურა დამკომის მუშაობა. მასთან ერთად დაბრუნდნენ ბენია ჩხიკვიშვილი, ვალიკო ჯუღელი და სხვები. ემიგრირებული მთავრობა განსაკუთრებულ იმედს ამყარებდა ვალიკო ჯუღელზე, როგორც მოსამზადებელი აჯანყების სამხედრო ხელმძღვანელზე.
1923 წლის მარტიდან დამოკომის თავმჯდომარე გახდა სოციალ-დემოკრატი კონსტანტინე (კოტე) ანდრონიკაშვილი, რომელიც კომიტეტს ხელმძღვანელობდა ლიკვიდაციამდე. ანდრონიკაშვილის თავმჯდომარეობის დროს დამკომმა საზღვარგარეთიდან მიიღო 10 ათასი ლირა. ამ თანხას გოგიტა ფაღავა ღებულობდა და მისი ნაწილი საორგანიზაციო საქმეს ხმარდებოდა, ნაწილს კი დაკომი ქაქუცა ჩოლოყაშვილს უგზავნიდა. 1923 წლის ნოემბერში ჩეკამ დააპატიმრა ნოე ხომერიკი. ხომერიკის დაპატიმრებამ შეაჩერა დამკომის გააქტიურებული საქმიანობა.
1924 წლის თებერვალში დამკომი დატოვა გრიგოლ რცხილაძემ, რომელიც აჯანყების წინააღმდეგი იყო. მის ნაცვლად დამკომის წევრი გახდა სამსონ დადიანი, რომელიც ასევე წინააღმდეგი იყო შეიარაღებული აჯანყებისა. დადიანმა დამკომი 1924 წლის აგვისტოში დატოვა.
იოსებ გობეჩია, რომელიც საზღვარგარეთ იქნა მივლინებული, დამკომში ესერების პარტიიდან შეცვალა მიხეილ ბოჭორიშვილმა.
სამხედრო ცენტრი
დამკომთან შეიქმნა „სამხედრო ცენტრი“, რომელსაც უშუალო ხელმძღვანელობა უნდა გაეწია შეიარაღებული გამოსვლებისათვის. მის პირველ თავმჯდომარედ აირჩიეს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე, გენერალი კონსტანტინე აფხაზი.
სამხედრო ცენტრის ახალ ხელმძღვანელად დაინიშნა გენერალი სპირიდონ ჭავჭავაძე, ხოლო მის თანაშემწედ ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სამხედრო კომისიის ხელმძღვანელი, პოლკოვნიკი სოლომონ ზალდასტანიშვილი. 1923 წელს დამოუკიდებლობის კომიტეტი აჯანყებისათვის სამზადისს განაგრძობდა. მის განკარგულებაში გადავიდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის რაზმი.
კავშირი სხვა ქვეყნებთან
კავშირს კომიტეტსა და ემიგრირებულ მთავრობას შორის უზრუნველყოფდა ე. წ. კონსტანტინეპოლის ბიურო“, რომელიც წარმართავდა ასევე საიდუმლო მოლაპარაკებებს თურქეთის, საფრანგეთის, გერმანიის და გაერთიანებული სამეფოს მთავრობებთან დახმარების თაობაზე. 1923 წლის 26 მაისს დამკომმა წერილით მიმართა ერთა ლიგას.
დამკომის ერთ-ერთი საზრუნავი იყო ჩრდილო კავკასიასთან და აზერბაიჯანთან დაკავშირება და საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ ერთიანი ფრონტის შექმნა. სომხებთან კავშირზე დამკომმა უარი თქვა. 1923 წლის მაისში ბაქოში მიავლინეს ევტიხი სალუქვაძე მუსავატელებთან დაკვშირის დასამყარებლად. სალუქვაძე შეხვდა აღა-ალი იუსიფ-ზადეს. იუსიფ ზადე თბილისში ჩავიდა 1923 წლის ნოემბერში. შედგა მოლაპარაკებები მასა და ნოე ხომერიკს შორის, მაგრამ იმავე თვეში ჩეკამ ხომერიკი დააპატიმრა, ხოლო 1924 წლის თებერვალში სალუქვაძე და იუსიფ–ზადე. ამის შემდეგ აზერბაიჯანთან კავშირი შეწყდა. ჩრდილოეთ კავკასიასთან ურთიერთობა ჰქონდა ქაქუცა ჩალოყაშვილს, რომელმაც კავშირები დაამყარა დაღესტანთან და ჩენეთთან. ჩეჩნეთში ქისტებმა შექნეს შეიარაღებული რაზმები, რომლებიც მზად იყვნენ კახეთში გადასასვლელად, მაგრამ თუშებმა ისინი არ გაატარეს მათი საქონლის გაძარცვის შიშით.
ლორინ უილიამსი
მინი| ლორინ უილიამსი სიტყვით გამოსვლისას, [[2014 წლის დეკემბერი]] ლორინ უილიამსი (დ. 11 სექტემბერი, 1983) — ამერიკელი სპრინტერი და ბობსლეიერი. იგი იყო ოქროს მედალოსანი 100 მეტრზე სპრინტში 2005 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მძლეოსნობაში და ვერცხლის მედლები მოიპოვა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და 2006 წლის მძლეოსნობის ფედერაციების საერთაშორისო ასოციაციiს მსოფლიო ჩემპიონატზე შიდა სივრცეში. 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა წყვილების ბობსლეიში.
საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტი
აჯანყების მომზადება
1924 წლის აგვისტოს აჯანყება, ცენტრთან შეუთანხმებელი მოქმედების გამო, ჭიათურაში დაიწყო დმკომის მიერ დადგენილ ვადაზე 24 საათით ადრე,- ხსენებული წლის 28 აგვისტოს, დილის 6 საათზე. ამან მეტად უარყოფითი გავლენა იქონია ამბოხების მთელ შემდგომ მსვლელობაზე. აჯანყების უკანასკნელ დღეებში, 1924 წლის 4 სექტემბერს, ჩეკამ მიაგნო დამკომის მთავარ შტაბს შიო მღვიმეს მონასტერში და დააპატიმრა მისი ლიდერები, მათ შორის თავმჯდომარე კოტე ანდრონიკაშვილი. ისინი პირადად ლ. ბერიამ, ამიერკავკასიის და საქართველოს „ჩეკა“-ს უფროსის მოადგილემ, დაკითხა თბილისში და ხელი მოაწერინა მოწოდებაზე, რომელიც აღიარებდა აჯანყებას დამარცხებას და მოუწოდებდა პარტიზანულ რაზმებს დაეყარათ იარაღი. თავად სასიკვდილოდ განწირული შეთქმულები დათანხმდნენ მხოლოდ იმ პირობით, თუ დაუყოვნებლად გაიცემოდა მასობრივი რეპრესიების შეწყვეტის ბრძანება. მიუხედავად ამისა, წითელი ტერორი საქართველოში კიდევ დიდხანს გაგრძელდა. კომიტეტის წევრების უმრავლესობა სიკვდილით დასაჯეს. მხოლოდ მებრძოლთა მცირე ნაწილმა (მაგ.: ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, სპირიდონ ჭავჭავაძე, მიხეილ ლაშქარაშვილი, სერგო მათითაიშვილი, ავთანდილ ურუშაძე) მოახერხა საზღვარგარეთ გახიზვნა.
ლორინ უილიამსი
2002 წელს იგი გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ახალგაზრდებში. მოიგო 100 მ სპრინტი 2003 წლის პანამერიკულ თამაშებზე და მოიპოვა კოლეჯის ეროვნული სპორტული ასოციაციის ტიტული მაიამის უნივერსიტეტისთვის მომდევნო წელს. იგი ასევე იყო ამერიკის 4×100 მეტრზე ესტაფეტის გუნდის შემადგენლობაში, სადაც მოიგო ოქროს მედლები 2005 და 2007 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე და 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.
საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა საქართველოს ისტორია კატეგორია:ქართული ნაციონალიზმი კატეგორია:კომიტეტები კატეგორია:1922 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
ლორინ უილიამსი
უილიამსი არის ექვსი სპორტსმენიდან ერთ-ერთი, რომელმაც მოიგო მედალი როგორც ზაფხულის, ისე ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში. ასევე პირველი ამერიკელი ქალია, რომელმაც ეს მოახერხა.
კარიერა
უილიამსი დაიბადა და გაიზარდა პიტსბურგისა და დეტროიტის გარეუბნებში და ამჟამად ცხოვრობს პიტსბურგში. მას აქვს სასკოლო რეკორდები 100, 200 მეტრზე სპრინტში, სიგრძეზე ხტომასა და 4x100 მეტრზე ესტაფეტაში. იგი დარბოდა The Wings of Moon Track Club-ში, რომელიც დააარსა მწვრთნელმა რუბინ კარტერმა. კლუბი დაფუძნებულია Moon Township-ში, პენსილვანიაში, პიტსბურგის მახლობლად მდებარე გარეუბანში. ის იყო ვარსკვლავი ახალ კლუბთან ერთად და კვალიფიკაცია მიიღო ეროვნულ ახალგაზრდულ ოლიმპიადაზე.
კოლეჯი
იგი სწავლობდა მაიამის უნივერსიტეტში, სადაც ასპარეზობდა სპრინტის გუნდში. უნივერსიტეტი დაამთავრა 2004 წელს. იგი შეყვანილი იყო რკინის ისრის ღირსეულ საზოგადოება-ში, უნივერსიტეტის უმაღლესი ჯილდო.
მძლეოსნობის კარიერა
მოგვიანებით, იმავე სეზონში, მან მონაწილეობა მიიღო 2003 წლის პანამერიკულ თამაშებში 100 მეტრზე სპრინტში. მან ოქრო მოიპოვა 11.12 წმ დროით. მან დაამარცხა ანჯელა უილიამსი და ლილიანა ალენი.
უილიამსი არის ვერცხლის მედალოსანი 100 მეტრზე 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და 4-გზის პრიზიორი მძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მან ანჯელა დეიგლთან, მუნა ლისთან და მე'ლიზა ბარბერთან ერთად ოქროს მედალი მოიპოვა 4x100 მ ესტაფეტაში 2005 და 2007 წლებში, ასევე ოქრო და ვერცხლი 100 მეტრზე 2005 და 2007 წლებში.
2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე უილიამსი ფინალში ქალთა 4x100 მ ესტაფეტის გუნდში მესამე მორბენალი იყო. მერიონ ჯონსმა, რომელიც მეორე გარბოდა, და უილიამსმა ვერ შეძლეს ბატონის გაცვლა 20 მეტრიანი გადასასვლელის ზონაში, რის შედეგადაც აშშ-ის ნაკრები დისკვალიფიცირდა.
2008 წლის პეკინის ოლიმპიადაზე უილიამსმა პირველმა ირბინა ესტაფეტაში, მაგრამ ნახევარფინალში თანაგუნდელ ტორი ედვარდსთან გაუგებრობის გამო ედვარდს ბატონი გაუვარდა. უილიამსმა ბატონი აიღო ბოლო ადგილზე დასასრულებლად, მაგრამ აშშ დისკვალიფიცირდა, რადგან ხელკეტის დასაბრუნებლად მას მოუწია თავისი ზოლის გარეთ გასვლა. ინდივიდუალურ 100 მეტრზე სპრინტზე მან მე-2 ადგილი დაიკავა პირველ რაუნდში კრისტინ არონის შემდეგ (11.38 წმ) და მეორე რაუნდში გადავიდა. იქ მან გააუმჯობესა დრო 11.07 წამამდე და კვლავ დაიკავა მე-2 ადგილი, ამჯერად კერონ სტიუარტის შემდეგ. მესამედ, ნახევარფინალში, შელი-ენ ფრეიზერსა და მუნა ლის შემდეგ, ფინალში 11.10 წამით კვალიფიცირდა. ფინალში მან 11.03 წმ დააფიქსირა და მეოთხე ადგილზე გავიდა, იამაიკის სამი მორბენლის შემდეგ.
უილიამსმა 100 მეტრზე მესამე ადგილი დაიკავა 2009 წლის აშშ-ის ჩემპიონატზე და შედეგად მან მოიპოვა კვალიფიკაცია 2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მძლეოსნობაში, (მისთვის ზედიზედ მესამე ჩემპიონატზე). მსოფლიო ჩემპიონატის დაწყებამდე ერთი კვირით ადრე, ის იყო შეერთებული შტატების 4 x 100 მ ესტაფეტის გუნდის წევრი, რომელმაც ბოლო თორმეტი წლის განმავლობაში საუკეთესო დრო დააფიქსირა. უილიამსმა, ალისონ ფელიქსმა, მუნა ლიმ და კარმელიტა ჯეტერმა დააფიქსირეს 41.58 წამი, ყველა დროის მერვე საუკეთესო შედეგია.
მან მთელი 2010 წელი გაატარა კონკურენტული მძლეოსნობის გარეთ და, სხვა საქმეებთან ერთად, მუშაობდა მაიამის უნივერსიტეტის სპორტულ განყოფილებაში. იგი დაბრუნდა სპორტში 2011 წელს.
2012 წლის ლონდონის ოლიმპიადაზე ლორინ უილიამსმა საკვალიფიკაციო რაუნდში აშშ-სთვის 4 x 100 მეტრის ესტაფეტაზე პირველმა ირბინა. გუნდმა მოიგო ოქრო და დაამყარა ახალი მსოფლიო რეკორდი (40.82 წმ)
2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები
2014 წლის 19 იანვარს უილიამსმა მოიპოვა თავისი პირველი ოქროს მედალი ბობსლეის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ავსტრიაში, იგლსში. მოგვიანებით იგი აირჩიეს აშშ-ს 2014 წლის ოლიმპიური ბობსლეის ქალთა ნაკრების წევრად.
2014 წლის 19 თებერვალს უილიამსმა ელანა მეიერსთან ერთად მოიპოვა ვერცხლის მედალი 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე. მათი პირველი გარბენი იყო რეკორდული 57.26 წმ, მეორე 57.63 წმ, მესამე 57.69 წმ, ხოლო მეოთხე 58.13 წმ, ჯამში 3:50.71. პირველ ადგილამდე მათ წამის მეათედი დააკლდათ.
უილიამსი არის ექვსი ოლიმპიელიდან და სამი ამერიკელიდან ერთ-ერთი, რომელმაც მოიპოვა მედლები ზამთრისა და ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ედი იგანმა მოიგო ოქრო, როგორც მოკრივემ 1920 წელს, ხოლო ბობსლეიში 1932 წელს. ედი ალვარესმა 2014 წელს მოიგო ვერცხლის მედალი, როგორც მოციგურავემ და კიდევ ერთი ვერცხლის მედალი ტოკიოში ბეისბოლში.
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი კატეგორია:ამერიკელი ქალები კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები
უაიჰეკე
უაიჰეკე (Waiheke Island) — კუნძული ახალ ზელანდიაში, ჰაურაკის ყურეში, მდებარეობს ქალაქ ოკლენდიდან 17,7 კმ-ში. ადმინისტრაციულად შედის ოკლენდის რეგიონი შემადგენლობაში.
გეოგრაფია
thumb|left|კუნძულის თანამგზავრული ფოტო, 2002 წ. კუნძული სიდიდით მეორეა ჰაურაკის ყურეში გრეიტ-ბარიერის კუნძულის შემდეგ. უაიჰეკე ჩრდილოეთ კუნძულის სანაპიროს სიახლოვეს მდებარეობს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ 19,3 კმ-ზეა გადაჭიმული, სიგრძე 26 კმ-ია, ხოლო ფართობი კი 92 კმ². სანაპირო ხაზის სიგრძე 133,5 კილომეტრია, საიდანაც 40 კმ პლაჟებს უჭირავს.
უაიჰეკეს ზედაპირი მთაგორიანია. უმაღლესი წერტილი, მთა მაუნგანუი, აღწევს 231 მეტრს და მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. სანაპირო უპირატესად ციცაბოა, მაღალი კლდეებით. უაიჰეკეს ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს რამდენიმე გრძელი ქვიშიანი პლაჟი და ციცაბო კლდეები. სამხრეთი სანაპირო ძლიერად დაკლაკნილია ყურეებით, ფართე ვატებით და ჭაობებით.
გეოლოგიური თვალსაზრისით, ძირითადი მთის ჯიშები, რომლებიც დევს კუნძულის საფუძველში, არის გამყარებული გრაუვაკა-ქვიშაქვა და პერმულ-ტრიასული სისტემის არგილითი. თვითონ უაიჰეკე, სავარაუდოდ, წარმოიშვა მიოცენის დასაწყისში.
კუნძულის ფლორა და ფაუნა მრავალფეროვანია. უაიჰეკეს სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს თავისი სანაპირო ტყეებით ცნობილი ფაკანეფას რეგიონალური პარკი, რომელშიც იზრდება ტარაირე, კოჰეკოჰე და კანუკა. ფართე წყალ-ჭაობიან სავარგულებში გვხვდება მრავალრიცხოვანი ფრინველები, მათ შორის ახალზელანდიური ყანჩა, ზოლიანი ლაინა , მაორიული მეჭვავია.
უაიჰეკეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს საზღვაო ნაკრძალი ტე-მატუკუ, რომელშიც შედის ტე-მატუკუს უბე, ასევე ჰაურაკის ყურის ნაწილი. ნაკრძალის ფასეულობა მოიცავს გარემოს დიდ მრავალფეროვნებას: ზღვის წყალ-ჭაობიანი სავარგულები, სანაპირო რაიონები, პატარა ვაკიანი კუნძულები, შელფები და ჰაურაკის ყურის ღრმა წყლიანი ადგილები.
ისტორია
კუნძულის ძირძველი მოსახლეობაა ახალზელანდიელი მაორის ხალხის წარმომადგენლები, კერძოდ ტომი ტე-ური-კარაკა, რომლებიც თავიდან მისდევდნენ ნახევრად მოხეტიალე ცხოვრების წესს, ეწეოდნენ თევზჭერას, მაგრამ თანდათან გადავიდნენ ცხოვრების წესზე к оседлому და სოფლის მეურნეობის განვითარებაზე. მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური აღმოჩენები, მათ შორის საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ანუ პა, ადასტურებენ იმას, რომ კუნძულის დასახლება ტე-ური-კარაკას ტომის მიერ მოხდა დაახლოებით 1000 წლის წინ. ამ ამბის შემდეგ სულ ცოტა ხანში უაიჰეკესთან მიცურდა პოლინეზიელი მოგზაური ტოის კანოე, რომლის თანაშემწეები მოკლეს ტე-ური-კარაკას ტომის წარმომადგენლებმა მათ პატივსაცემად გამართული დღესასწაულის დროს. ამისათვის ტოიმ სამაგიერო გადაუხადა ადგილობრივ მოსახლეობას და დაამყარა კონტროლი კუნძულზე. დაახლოებით ამავე დროს კუნძულს პირველად დაერქვა ტე მოტუ-არაი-როა (Te Motu-arai-roa; მაორი ენიდან თარგმანში — «გრძელი კუნძული-სამალავი»).
დაახლოებით XIV საუკუნეში უაიჰეკე დაიპყრო ტომმა ნგატი-ჰუარერემ კორომანდელის ნახევარკუნძულიდან. XVIII საუკუნეში კუნძულზე დასახლდნენ ნგატი-პაოას ტომის წარმომადგენლები. უკვე XIX საუკუნეში უაიჰეკეს მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა დაახლოებით 1000 ადამიანს. მიუხედავად ამისა 1821 წელს, ნგაპუჰის ტომის ბელადის მხრიდან მუქარასთან დაკავშირებით, კუნძულის მოსახლეობის დიდი ნაწილი გაიქცა და დაბრუნდა მხოლოდ კონფლიქტის გადაწყვეტის შემდეგ. 1830 წლისთვის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა დაახლოებით 500 ადამიანი.
კუნძულზე პირველი ევროპელები მივიდნენ 1801 წელს, როდესაც გემის «The Royal Admiral» ეკიპაჟმა შეადგინა ჩრდილოეთ სანაპიროს რუკა. დაახლოებით ამავე დროს კუნძული გახდა ცნობილი უაიჰეკე-ს სახელით, რომელიც მაორის ენიდან ითარგმნება, როგორც «კასკადური წყლები». XIX საუკუნის დასაწყისში კუნძულზე გამოჩნდნენ პირველი ევროპელი კოლონიზატორები, რომლებმაც უპირველეს ყოვლისა დაიწყეს ძვირფასი ჯიშის ხეების მოჭრა (ძირითადად აგათისი). მიუხედავად ამისა უკვე საუკუნის შუაში ტყის საფარის პრაქტიკულად მთლიანი განადგურების გამო მისი მოჭრა შეწყდა. 1838 წელს ტომას მაქსველმა გამოისყიდა უაიჰეკეს აღმოსავლეთი ნაწილი, და უკვე 1845 წლისთვის ევროპელი მოსახლეობის რაოდენობამ მიაღწია 45 ადამიანს. შემდგომ წლებში მოსახლეობის დიდი ნაწილი დასახლდა აღმოსავლეთ სანაპიროზე, რომელიც გახდა პოპულარული დასასვენებელი ადგილი ტემსის და ოკლენდის მოსახლეობისთვის. დასავლეთ ნაწილში სახლდებოდნენ უპირატესად მაორები, ასევე ევროპელი ფერმერები. XIX საუკუნის ბოლოს კუნძულზე ასევე წარმოებდა მანგანუმის საბადოს ძიება.
მეორე მსოფლიო ომის წლებში უაიჰეკე შედიოდა ქალაქ ოკლენდის სანაპირო დაცვის სისტემაში. აშენდა საარტილერიო ბეტონის ამბრაზურები, ასევე კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში ლაბირინთების სისტემა, რომელმაც სახელად მიიღო «Stony Batter».
ომის ბოლოს უაიჰეკეს მოსახლეობის რაოდენობამ სულ შეადგინა 835 ადამიანი. ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთადერთ ორგანოდ იმ დროს რჩებოდა ავტოგზების სამმართველო, რომელიც დაარსდა ჯერ კიდევ 1921 წელს. 1947 წელს ოკლენდის ქალაქის საბჭო კუნძულის ქალაქის შემადგენლობაში შეყვანის ინიციატივით გამოვიდა, მაგრამ მაშინ ადგილობრივი მაცხოვრებლები გამოვიდნენ წინააღმდეგ. მიუხედავად ამისა კუნძულზე ინფრასტრუქტურის განვითარება, მიუხედავად მისი იზოლირებისა, გრძელდებოდა: 1947 წელს დაარსდა პირველი ბანკი და ადგილობრივი გაზეთი, 1948 წელს — საბორნე კავშირი ოკლენდთან, 1949 წელს — სატელეფონო კავშირი. უკვე 1955 წლისთვის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ მიაღწია 2144 ადამიანს, ხოლო 1970 წელს გაჩნდა უაიჰეკეს საოლქო საბჭო, რომელმაც უზრუნველყო მოსახლეობის ადგილობრივი თვითმმართველობა. მაგრამ 1989 წელს საბჭო გაერთიანდა ოკლენდის ქალაქის საბჭოსთან, რამაც ზოგიერთ შემთხვევაში კუნძულის პოპულარობა აამაღლა ახალი ზელანდიის უდიდესი ქალაქის მოსახლეობას შორის და გამოიწვია მოსახლეობის რაოდენობის მნიშვნელოვანი ზრდა. იმავდროულად ძლიერი ბიძგი მიეცა ადგილობრივი ტურიზმის და ასევე მეღვინეობის (პირველი ვაზი უაიჰეკეზე გაჩნდა 1977 წელს) განვითარებას.
დღეისათვის კუნძული უდიდესი კურორტია და ოკლენდის მაცხოვრებელთა საყვარელი დასასვენებელი ადგილია.
მოსახლეობა
2006 წლის აღწერის თანახმად უაიჰეკეზე ცხოვრობდა 7689 ადამიანი. ის ყველაზე დასახლებული კუნძულია ჰაურაკის ყურეში და მესამეა მოსახლეობის რაოდენობით ახალ ზელანდიაში ჩრდილოეთ და სამხრეთ კუნძულების შემდეგ. მოსახლეობის ძირითად ნაწილს, ანუ 82 %-ს, შეადგენენ ევროპელები; მაორების წილია — 12,3 %. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია — ონეროა.
2011 წელს მუდმივი მოსახლეობა დაახლოებით 8730 ადამიანს შეადგენს, დაახლოებით 3400 ადამიანს კი კუნძულზე დასასვენებელი სახლი აქვს. კმ²-ზე 94,89 მოსახლით, იგი ახალი ზელანდიის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კუნძულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ კუნძულების შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
ალი იბნ ჯაფარის მონეტების განძი
ალი იბნ ჯაფარის მონეტების განძი — 1953 წელს თბილისში, მეჩეთის ნანგრევებში აღმოჩენილი ვერცხლის 411 მონეტა, მოჭრილი ჰიჯრის 418 (1028) თბილისის ამირა ალი იბნ ჯაფარის სახელით. განძს დიდი მნიშვნელობა აქვს თბილისის საამიროს პოლიტიკური და ეკონომიკური ისტორიის ზოგიერთი საკითხის გასაშუქებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის საამირო
ალისია (ზამბოანგა-სიბუგაი)
ალისია (ოფიციალურად ალისიას მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Alicia; Bayan ng Alicia) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ზამბოანგა-სიბუგაის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 39 456 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 27 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ზამბოანგა-სიბუგაის მუნიციპალიტეტები
ფოცხვერიანი
ფოცხვერიანი (ყოფ. მუსოფრიანი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 391 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Plagiolepis ancyrensis
Plagiolepis ancyrensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Plagiolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბესლეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ბესლეთი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კვიპროსში
2010 წლის მონაცემებით კვიპროსში 3 იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 911 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,3 % კვიპროსის ძეგლებია.
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კვიპროსი
ანტიგუა და ბარბუდა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანტიგუა და ბარბუდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
კრივი-რიჰი
კრივი-რიჰი, კრივოი-როგი (Кривий Ріг) — სამრეწველო ქალაქი ცენტრალურ უკრაინაში, დნიპროპეტროვსკის ოლქში. კრივი-რიჰის საქალაქო საბჭოსა და რაიონის ცენტრი, რომლის შემადგენლობაშიც თავად არ შედის. გაშენებულია მდინარე ინჰულეცისა და საკსაჰანის შესართავზე. ეკუთვნის დნიპროპეტროვსკის ოლქს. ქალაქ დნიპროდან დაშორებულია 150 კმ-ით. თავისი 630 ათასი მცხოვრებით არის უკრაინის სიდიდით მე-8 ქალაქი და ამავდროულად ყველაზე დიდი ქალაქი უკრაინაში, რომელიც არ წარმოადგენს ოლქის (რეგიონის) ცენტრს. არის კრივი-რიჰის რაიონის ცენტრი. თავად ქალაქი იყოფა 7 რაიონად.
დასახელება და ლეგენდები
ქალაქი მე-17 საუკუნეში დააარსეს ზაპოროჟიელმა კაზაკებმა. პირველად წერილობით წყაროებში იხსენიება 1775 წელს, როგორც საფოსტო სადგური კრემენჩუკსა და ხერსონს შორის. სახელთან მრავალი თქმულებაა დაკავშირებული: ერთი ვერსიის თანახმად მისი ერთ-ერთი დამაარსებელი კაზაკის მეტსახელი იხო რიჰ (როგ, რქა), ხოლო მეორე ვერსიის მიხედვით დასახლებას ეს სახელი ეწოდა მისი ლანდშაფტის გამო, რადგან მდინარეების შეერთების ადგილზე დაბლობს მომრგვალო რკალის ფორმა აქვს, მრუდე რქის მსგავსად. დასახლების (თავდაპირველად სოფლის) სტატუსი მიენიჭა 1857 წელს და მალევე, 1860 წელს მიიღო დაბის სტატუსი, ხერსონის გუბერნიის შემადგენლობაში. დასახლებისთვის გარდამტეხი იყო 1881 წელი, როცა აქ დაიწყო რკინის მადნის მოპოვება. მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან ქალაქი სწრაფად იზრდებოდა. ქალაქად გამოცხადდა 1919 წელს. იყო მახნოს კომუნისტურ-ანარქისტული გადატრიალების მცდელობის ერთ-ერთი ცენტრი. 1941-1944 წლებში ოკუპირებული იყო ნაცისტური გერმანიის მიერ და მასთან წითელი არმიის ბრძოლებისას ძლიერ დაზიანდა.
სქოლიო
კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის ოლქის ქალაქები
ჩაჩავას კლინიკა
ჩაჩავას კლინიკა (ყოფ. პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი) — ერთ-ერთი უძველესი სამედიცინო დაწესებულება საქართველოში, ქალაქ თბილისში. 1875 წელს თბილისში სამშობიარო სახლის ბაზაზე დაარსდა ამიერკავკასიის ოლღას სახელობის მეანობის ინსტიტუტი, რომელსაც 1912 წლიდან დედათა და ბავშვთა დაცვის საცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი ერქვა; 1959 წელს მისგან პედიატრიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის გამოყოფის შემდეგ, მას მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი ეწოდა. სამეცნიერო პროფილის შესაბამისად, 1976 წელს ინსტიტუტს მიენიჭა მისი პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სახელწოდება. 1981 წელს ინსტიტუტს მიენიჭა აკადემიკოს კონსტანტინე ჩაჩავას სახელი და ეწოდა: „აკადემიკოს კონსტანტინე ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი“, გრძელი დასახელების გამო ხალხი ინსტიტუტს სიყვარულით „ჩაჩავას კლინიკას“ ეძახდა, რის გამოც 2010 წელს ინსტიტუტის ოფიციალური დასახელება შეიცვალა და „ჩაჩავას კლინიკა“ ეწოდა. ინსტიტუტში სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ გამოჩენილი მკვლევარ-მოღვაწენი ადოლფ რემერტი, ედმუნდ სობესტიანსკი, იოსებ თუმანიშვილი, ივანე თიკანაძე, გაბრიელ ღამბარაშვილი, გრამიტონ ასათიანი, მიხეილ პაპიტაშვილი, კონსტანტინე ჩაჩავა და სხვები.
ინსტიტუტში, პირველად მსოფლიოში, მიიღეს ნაყოფის გულის ბიოდენების „პირდაპირი კარდიოგრაფია“ და ნაყოფისათვის ტვინის სისხლის ძარღვების რეოენცეფალოგრაფია, პირველად ყოფილ სსრკ-ში ჩაწერეს ნაყოფის ტვინის ბიოდენები. შექმნილია და მეცნიერულად დასაბუთებულია ორიგინალური კონსტრუქციის ვაკუუმ-ექსტრაქტორი (კ. ჩაჩავა, პ. ვაშაკიძე, ლენინური პრემია, 1957), დამუშავებულია ნაყოფის სქესის დადგენის მეთოდი ორსულობის ადრეულ ვადაში და სხვა. ინსტიტუტი პერიოდულად აქვეყნებს შრომათა კრებულებს, ატარებს რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებს, სიმპოზიუმებს, სესიებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები
ფლანდრა
ფლანდრა — მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კურდღლის ჯიში. გამოყვანილ იქნა ბელგიაში 1954 წელს ბელგიელი ზოოლოგის იოჰან კონინგსბერგის მიერ. ფლანდრა შედის მსოფლიოში არსებულ კურდღლების იმ 5 ჯიშში რომლებიც ზრდასრულ ასაკში 8 და მეტ კილოს აღწევენ. მისთვის დამახასიათებელია მუქი ნაცრისფერი და ღია ყავისფერი შეფერილობა. ყურების ფორმა მიუგავს ინგლისურ V-ს. დედალი ფლანდრა მშობიარობისას აჩენს 7-8 ბაჭიას. ერთი თვის ფლანდრას წონა 1-1,2 კგ-ია.
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება — ნებაყოფლობითი, ჰუმანიტარული, არასამთავრობო, ჰუმანიტარული საქმიანობის სფეროში ხელისუფლების დამხმარე დამოუკიდებელი ორგანიზაცია. საზოგადოებას რეგიონული და ადგილობრივი განყოფილებები აქვს ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე და ასევე წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის წევრია. დაარსდა 1918 წელს და დამოუკიდებლად იარსება 1923 წლამდე, რის შემდეგაც საბჭოთა კავშირის წითელი ჯვრის ნაწილი გახდა. 1991 წლიდან ისევ დამოუკიდებელი ორგანიზაციაა. საზოგადოებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულია განსაკუთრებული უფლება-მოვალეობები.
ფლანდრა
კატეგორია:კურდღლის ჯიშები
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების მისიაა გაჭირვებულთა დახმარება საგანგებო სიტუაციებისა და სოციალურ-ეკონომიკური კრიზისის დაძლევაში როგორც მატერიალური, ისე ადამიანური რესურსების გამოყენებით.
ისტორია
საზოგადოებამ დამოუკიდებლად იარსება 1918-23 წლებში. გასაბჭოების შემდეგ საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება გახდა საბჭოთა კავშირის წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის მოძრაობის ნაწილი და ფუნქციონირებდა მის შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის დაშლამდე.
1991 წლიდან ეროვნული საზოგადოება კვლავ დამოუკიდებელ ორგანიზაციად ჩამოყალიბდა და აღიარებულ იქნა სახელმწიფოს მიერ 1997 წლის 16 ოქტომბერს შესაბამისი კანონით "საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების შესახებ", ხოლო წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის მიერ 1997 წლის 6 ნოემბერს და წარმოადგენს წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ნაწილს.
1997 წლის 20 ნოემბერს ეროვნული საზოგადოება გახდა წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის ეროვნულ საზოგადოებათა საერთაშორისო ფედერაციის წევრი.
მისია
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების ორწლიან სტრატეგიულ გეგმაში განსაზღვრულია ეროვნული საზოგადოების უპირატესი მიმართულებები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წითელი ჯვრის საზოგადოებები კატეგორია:საერთაშორისო წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის მოძრაობა
სილანტევო
სილანტევო (Силантьев; Силантьево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (60 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
ბესიკური
ბესიკური, ქართული ლექსის საზომი, დამკვიდრებული ბესიკის მიერ XVIII საუკუნეში, თოთხმეტმარცვლედი ორი ცეზურითმ ლოგაედებს შორის მოთავსებულია მეორე პეონი:
მეორე პეონს ზოგჯერ ორი ქორე ენაცვლება, შეიძლება შეიცვალოს ქორესა და დაქტილის თანამიმდევრობაც ლოგაედებში:
თავდაპირველად ბესიკურს ახასიათებდა შინაგანი რითმები (ბესიკის, დავით რექტორის, დ. თუმანიშვილის, ზ. ბარათაშვილის, პ. ლარძისა და სხვების ლექსები); XIX საუკუნეში ალექსანდრე ჭავჭავაძემ, გრიგოლ ორბელიანმა, ნიკოლოზ ბარათაშვილმა, ივანე მაჩაბელმა (შექსპირის თარგმნისას) ბესიკური შინაგანი რითმების გარეშე გამოიყენეს. თანამედროვე ქართულ პოეზიაში ბესიკურითაა დაწერილი ორიგინალური თუ თარგმნილი სონეტები.
ლიტურატურა
კატეგორია:ქართული პოეზია
გუინესი
გუინესი (Güines) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, მაიაბეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ჰავანიდან 30 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე მაიაბეკეს ნაპირთან.
მუნიციპალიტეტის საკმაოდ დიდი ნაწილი შაქრის ლერწმის პლანტაციებს უჭირავს. ასევე მოჰყავთ მარცვლეული და მისდევენ მეცხოველეობას.
ისტორია
სიტყვა გუინესი პიეველად მოიხენიებულია 1598 წელს. 1837 წელს რკინიგზით დაუკავშირდა ჰავანას.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 68 951 ადამიანს შეადგენდა. 445 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 154,9 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
ვაშაკიძე-ოორტის მეთოდი
ვაშაკიძე-ოორტის მეთოდი — მეთოდი, რომლითაც ასტრონომიაში შეისწავლება ჩვენი გალაქტიკის ვარსკვლავთა სივრცული განაწილება. ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად შეიმუშავეს ქართველმა ასტროფიზიკოსმა მიხეილ ვაშაკიძემ და ნიდერლანდელმა ასტრონომმა იან ოორტმა. ამ მეთოდის მიხედვით გალაქტიკის პოლუსის მიმართულებით დათვლილი ვარსკვალების რიცხვის საშუალებით გამოიანგარიშება ვარსკვლავთა რიცხვი სხვა მიმართულებებითაც. გამოანგარიშებული და უშუალოდ დათვლილი ვარსკვლავთა რიცხვების ერთიმეორესთან შედარება გვაძლევს გარკვეული ბრწყინვალების ვარსკვლავთა განაწილების სიმკვრივების შეფარდებას. ამის შედეგად გალაქტიკის სივრცისათვის აიგება თანატოლი სიმკვრივის ზედაპირები. ამ მეთოდში მოხერხებულად არის გათვალისწინებული სინათლის გალაქტიკური შთანთქმაც. ვაშაკიძე-ოორტის მეთოდს ფართოდ იყენებენ ვარსკვლავთა ასტრონომიაში, ცვალებად ვარსკვლავთა შემსწავლელ და სხვა დარგებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასტრონომია
კონსტანტინე V (ბიზანტია)
მინი|კონსტანტინე V (მარჯვნივ) და მამაისი [[ლეონ III (ბიზანტია)|ლეონ III]] კონსტანტინე V, კონსტანტინე სკორე (მისი ლათინური ზედმეტსახელი Kopronymos ან Copronymus შესატყვისია ქართული „სკორე“-სი, რაც ცხოველის განავალს ნიშნავს; დ. 718 — გ. 14 სექტემბერი, 775) — ბიზანტიის იმპერატორი 741-775 წლებში. ისავრიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. იცავდა პროვინციული არისტოკრატიის ინტერესებს. მის დროს ბიზანტია ძლიერი სამხედრო სახელმწიფო იყო. კონსტანტინე V-მ ბრყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა არაბებზე (746 და 752 წწ.), ბულგარელებზე (მარჩელაის ბრძოლა - 759 წ., ანქიალოსის ბრძოლა 762 წ.). გააუმჯობესა იმპერიის ეკონომიკური მდგომარეობა, გაზარდა გადასახადები. 754 წლის საეკლესიო კრებაზე მიაღწია ხატთაყვანისმცემელთა დაგმობას. ებრძოდა ოპოზიციურად განწყობილ ბერ-მონაზვნებს, დახურა მონასტრები და მიითვისა მათი ქონება. შემწყნარებლობას იჩენდა მწვალებლური მოძრაობებისადმი.
სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 718 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 775 კატეგორია:ისავრიელთა დინასტია კატეგორია:VIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:ხატმებრძოლები
დუ ფუ
დუ ფუ, ტუ ფუ (, უეიდ-ჯაილზი Tu Fu, დ. 712, გუნის მაზრა, ხუნანის პროვინცია — გ. 770) — ტანის ეპოქის   ჩინელი პოეტი.
ლი ბოსთან ერთად მას მიიჩნევენ უდიდეს ჩინელ პოეტად. მისი თავდაპირველი სურვილი სახელმწიფო კარიერა იყო, თუმცა მან ვერ მიიღო სასურველი დანიშნულება. მისი ცხოვრებისას მოხდა 755 წლის ან ლის აჯანყება, რის გამოც მან ცხოვრების ბოლო 15 წელი დაუდეგრად გაატარა.
თავიდან ნაკლებად ცნობილი შემოქმედთათვის, მისი ავლენა იგრძნობა როგორც ჩინურ, ასევე იაპონურ კულტურებში. მისი ნაშრომებიდან დღესდღეობით 1500-ია შემორჩენილი. მას ეძახდნენ პოეტ ისტორიკოსს და საგისმწერ პოეტს. დასავლეთის კულტურაში მას მოიხსენიებდნენ როგორც „ჩინელ ოვიდიუსს“ და „ჩინელ შექსპირსაც“ კი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 712 კატეგორია:გარდაცვლილი 770
ვასალიტეტი
ვასალიტეტი (ფრანგ. vassalite < vassal, გვიანდელი ლათ. vassalus < vassus — მსახური) — პირადი დამოკიდებულების სისტემა წვრილი ფეოდალებისა (ვასალებისა) დიდ ფეოდალებზე (სენიორებზე) შუა საუკუნეებში.
საფარიდები
საფარიდები — ირანული დინასტია. სახელმწიფოს განაგებდა 861–900 წწ. მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა არაბთა ბატონობისაგან ირანის განთავისუფლებაში. დინასტიის დამაარსებელნი იყვნენ იაკუბ იბნ ლაისი და მისი ძმა ამრი, სისტანელი გლეხები. იაკუბი მესპილენძის ქარგალი იყო (სპარს. საფარ – მესპილენძე, აქედან – დინასტიის სახელწოდება). იაკობი დაწინაურდა ხალიფას ჯარში, ჩამოიშორა თავისი მხედართმთავარი (სისტანის გამგებელი) და 861 წელს სისტანის ამირა გახდა. 873 წლისათვის მას უკვე ეპყრა მთელი სამხრეთ და აღმოსავლეთი ირანი და ახლანდელი ავღანეთის ტერიტორიის ნაწილი, 873 წელს მიიტაცა ტაჰირიდების სამფლობელოები ხორასანში. 875 წელს უშედეგოდ გაილაშქრა ბაღდადზე. საფარიდმა ამრიმ (879-900 წწ.) თავი ხალიფის ნაცვლად აღიარა და მისგან აღმოსავლეთ ირანის მართვის სიგელი მიიღო. 900 და 908 წლებს შორის საფარიდების სამფლობელოები სამანიდების სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა.