რელიგიის_ანთროპოლოგია
მიუკერძოებელი ჯადოსნური ძალის იდეა, მაგიისა და რელიგიის კოცნეფცია
განუსაზღვრელ ძალებზე,რომლებიც აკონტროლებენ ყველაფერს, წერდა ფრეზერი , თუმცა მას ამ თემისთვის არ დაუთმია საკმრისი ყრუდღება , მან ,მხოლოდ მათი არსებობა აღნიშნა. განუსაძრვრელი ძალების, ფუნდამენტურ მნიშვნელობაზე , როგორც რელიგიის საწყისზე , წერდა ჰიუიტი თავის სტატიებში. რელიგიური წარმოდგენების განვითარების ძალზედ საინტერესო მიმართულება აღწერა ვ.ტ.ბოგორაზმა(ჩუქჩები.რელიგია"(1902)), რუსეთის ჩრდილო ნაწილის მოსახლეობის ტრადიციებზე დაკვირვების შედეგად . მისი აზრით რელიგიური შეხედულებების ხუთი სტატია არსებობდა ,:"დაწყებული ყოველდღიური საყოფაცხოვრებო მოვლენების თაყვანისცემისა და გაღმერთებისა , დამთავრებული საკუთარი სულებითა , რომლებიც თითქოსდა არ იყვნენ არანაირ კავშირში წინაპრებთან " როგორც ჩანს , ერთ-ერთი უპირველესი , ვინც აუცილბალდ ჩათვალა განუსაზღვრელი ძალის განვითარების გამოყოფა , როგორც რელიგიური მიმდევრობა , იყო  ჯ.კინგი . მან 1892 წელს თავის ნამუშევარში : " ზებუნებრივი : მისი წყარო , ევოლუცია  და არსი "  დასვა საკითხი "მანას" სტადიის აუცილებლობის შესახებ . ეს უკანასკნელი განისაზღვრებოდა, როგორც  ნივთებისა და მოვლენების შინაგანი ენერგია , რაც შემდგომა წარმატებაზე მოქმედებდა . ასეთივე აზრს იზიარებდნენ სხვა ავტორებიც . არქაული რწმენების შესახებ სრულიად განსხვავებული ხედვა წარმოგვიდგინა რ.მარეტმა. მან ივარაუდა, რომ მაგიის განვითარების უმნიშვნელოვანესი მიზეზი იყო უპირველესი ადამიანების ემოციურად მრავალფეროვანი ქმედებები. თავის ნაშრომებში მან გამოიმუშავა საკუთარი "ემოციონალური" მიდგომა რელიგიისა და მაგიის მიმართ. მისი ნაშრომებია : " ჯადოდან ლოცვისკენ"(1904);"არის თუ არა ტაბუ ნეგატიური მაგია ?!" (1907),"მაგია თუ რელიგია";"ფსიქოლოგია და ფოლკლორი" ; "უბრალო ხალხის საიდუმლოებანი" და სხვ. როგორც მისი ნაშრომების სათაურებიდანაც კი ჩანს, მარეტი მრავალმხრივ გამოიკვლევდა საკითხებს , რომლებიც რელიგიის ევოლუციის საწყის პერიოდებს მოიცავდა. მნიშვნლოვან ყრუადღებას იგი აქცევდა ამ საკითხების გაგებით-ტერმინოლოგიურ გამოხატვას. კვლევების ამ ასპეკტს დაეთმო სტატია : " " ტაბუ-მანის ფორმულა, როგორც სულ ცოტა რელიგიის ა ღმოჩენა "(1909). მორეტი არ ეთანხმება ფრეზერს , როგორც რელიგიის ევოლუციურ საკითხებში , ასევე ამ ეტაპების შემადგენელ ნაწილებსაც სხვაგვარად მიიჩნევს .  მარეტს შემოაქვს ტერმინი " პრეანიზმი" ან რელიგიის განვითარების პრეანიზმური ეტაპი . მისი აზრით განვითარების რაღაც ეტაპზე მაგია და რელიგია ერთმანეთის განუყოელი ნაწილი იყო . მარეტის აზრით , რუდიმენტური აზროვნება აღიარღაც მიუღწეველს, საზარელსა და იდუმალს. ამ მოვლენის აღსაწერად მარეტი გამოიყენებს სიტყვას " ზებუნებრივი " ეს ზებუნებრივი მოიცავს ორ ურთიერთსაპირისპირო მოდუსს : ნეგატიურსა და პოზიტიურს . მისი ნეგატიური მხარე არის " მაბუ" ხოლო პოზიტიური მხარე არის "მანა" . რა შიძლებოდა რომ ყოფილიყო ადამიანების აფექტური ემოციების მიზეზი ოდითგანვე ?!უპირველეს ყოვლისა ეს იყო  წარმატებული ნადირობისგან , მტრის დამარცხებისა თუ ახალი სახლის(საცხოვრებლად კომფორტულიადგილის) ყოფნისგან გამოწვეული ბედნიერება. ამავე დროს ეს შეიძლება ყოფილყო ბრაზი დამარცხების შემდეგ ან შურისძიების სურვილი. ასევე პირველყოფილი ადანიანები განიცდიდნენ უამრავ რამე : ახლობელია ადამიანის დაკარგვისგან მოყენებულ ტკივილს, სტიქიურ უბედურებებსა და ა.შ. როგორც უკვე ვთქვით, მარეტისთვის რელიგიასა და მაგიაში უმნიშვნელოვანესი იყო ფარული ემოციების აღქმ მარეტის აზრით მაგია წარმოიწმნება ემოციური წნეხის დროს. რამდენიმე იმპულსური ქმედება მის დაქვეითებას იწვევს და საბოლოოდ ეს ყოველდღიურობის ნაწილი ხდება. საბოლოოდ ის თვლის,  რომ  მაგია ადამიანისთვის ფსიქოტერაპიის ფუნქციას ატარებს და მას ხდის მეტად თავდაჯერებულს, გამბედავსა და დამშვიდებულ. ემოციურ-მგრძნობელობითი სფერო არის რელიგიის(მაგიის) უმთავრესი წყარო. ამას ამბობენ სხვა მკვლევარებიც. მათ შორისაა : ა.კროული, პ.რადინი , რ.ლოუი. მათი აზრით იდუმალების ერთადერთი წყარო იყო რელიგია. ამით ისინი ცდილობდნენ დაეხატათ სიტყვა ზებუნებრივის მნიშვნელობა და რელიგიის რომელიმე სხვა ასპექტს უარყოფდნენ. მაგალითად რადინი, რომელიც აკვირდებოდა ინდიელ ბინებაგოებს. ევანს-პრიჩარდი წერდა : " მარეტი იყო უდიდესი მეცნიერი, თუმცა ამ ენერგიითა და შემართებით სავსე ფილოსოფორმა , ვერ მოახერხა საკამრისი არგუმენტების წარედგინა , თავისი შეხედულებების განსამტკიცებლად " მარეტის სისტემა საშუალებას გვაძლევს სისტემად მოვაქციოთ არქაული რწმენები. ყველაზე საინტერესო იყო სპეციფიკური შეგრძნებების იდეა და განსაკუთრებული რიტუალების ჩატარება 70-80-წ.წ.. აქ გამოიხატებოდა ეიფორიისა ყველაზე მძლავრი გამოხატულება რასაც შემდგომში უწოდებდნენ " რაღაც ზებუნებრივის ჩარება" ანუ ღმერთის. ცნობილი კანადელი ანთროპოლოგი რ. პრინსი გვთავაზობს არართ ახსნას, მოვლენებისა , რომლებიც ამ რიტუალების დროს ხდებოდა. ამ მდგოამრეობებს, შეიძლება არ ჰქონდეთ რელიგური ახსნები , რაც რელიგიური გრძნობების გაიდიალების იდეას ეწინააღმდეგება. მარეტმა თავის თეორიულ კონცეფციაში დასვა რამდენიმე რობლემა, რომლებიც თანამედროვე მეცნიერების ინტერესის საგანს წარმოადგენენ. თანამედროვე ანთროპოლოგები თვლიან რომ ამ ფილოსოფოსის ნააზრევი არის აგდასახედი და უნდა განიხილოს თანამედვოვე სოციოფსიქოლოგიური, ფსიქოანთროპოლოგიური და ფსიქობიოლოგიური კვლევების ფონზე.