cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გერმანიის იმპერია
ეკონომიკა
XX საუკუნის დასაწყისისათვის გერმანიამ ბევრად გაუსწრო ინგლისს, როგორც სამრეწველო ქვეყანამ და ევროპაში პირველ ადგილზე გავიდა, ხოლო მსოფლიოში მეორეზე აშშ-ის შემდეგ. 1901-1910 წლებში გერმანიაზე მოდიოდა ქვანახშირის მსოფლიო მოპოვების 1/5. რკინიგზის სიგრძე 1871 წლის 10 ათასი კმ-დან 1900 წლის 50 ათას კმ-დე გაიზარდა. კონკურენციული ბრძოლის შედეგად მრეწველობის ზოგიერთ დარგში, განსაკუთრებით მძიმე მრეწველობაში, წარმოების კონცენტრაციამ, მართალია გამოიწვია სამრეწველო საწარმოთა რიცხვის შემცირება, მაგრამ წარმოიშვა გიგანტური საწარმოები. გერმანიის სამრეწველო სიძლიერე მდგომარეობდა ფირმა „კრუპ-ში“, რომლის პირველი ქარხანა აშენდა ესენში. 1902 წლისთვის ქარხანა გახდა „უდიდესი ქალაქი საკუთარი ქუჩებით, საკუთარი პოლიციით, სახანძრო დეპარტამნტით და მოძრაობის წესებით. იქ არის 150 კილომეტრიანი რკინიგზა, 60 სხვადასხვა ქარხნის შენობა, 8500 მექანიკური დგარი, შვიდი ელექტროსადგური, 140 კილომეტრიანი მიწისქვეშა და 46 მიწის ზედა საკაბელო სისტემა“.
გერმანია ბისმარკის წყალობით ნებისმიერ სხვა სახელმწიფოზე მეტად მიუახლოვდა სოციალური უზრუნველყოფის თანამედროვე გაგებას. გერმანელი მუშები სარგებლობდნენ შეღავათებით ავადმყოფობის, უბედური შემთხვევების და მშობიარობის დროს, ასევე მათ შეეძლოთ ესარგებლათ სასადილოებით, გამოსაცვლელი ოთახებით და ეროვნული საპენსიო სქემით უფრო ადრე, ვიდრე ამაზე იფიქრებდნენ უმეტეს ლიბერალურ ქვეყნებში. მიუხედავად ამისა, მუშებს ცხოვრება მაინც უჭირდათ. ფოლადის ჩამოსასხმელი ქარხნები მუშაობდნენ 12 საათს დღეში და 80 საათს კვირაში. მათ არ ჰქონდათ არც დასვენების დღეები და არც შვებულება.
მრეწველობის აღმავლობამ გამოიწვია საბანკო საქმის განვითარებაც. შეიქმნა ახალი საფინანსო გიგანტები „დოიჩე ბანკი“ და „დრეზდენის ბანკი“.
XIX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში მკვეთრად გაიზარდა გერმანიის საგარეო-ეკონომიკური ურთიერთობა. განსაკუთრებით გაიზარდა საზღვაო ვაჭრობა, რომლის წილადაც მოდიოდა გერმანიის საგარეო ვაჭრობის ტვირთბრუნვის ნახევარზე მეტი. ეს კი ავიწროვებდა ინგლისის ვაჭრობას. 1894 წელს ინგლისის პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც ამიერიდან ინგლისში შემოტანილ საქონელს უნდა ჰქონოდა სადაურობის მაჩვენებელი ნიშანი. ინგლისელები ვარაუდობდნენ გერმანელთა კონკურენციის შესუსტებას, მაგრამ მოხდა პირიქით. დამღა „Made in Germany“ (დამზადებულია გერმანიაში) გახდა გერმანული საქონლის სიიაფისა და საიმედოობის ნიშანი.
პირველი მსოფლიო ომის დროს გერმანიის ეკონომიკა გადავიდა თავისი სამხედრო ძალების იმ აღჭურვილობით უზრუნველყოფაზე, რომელიც საჭირო იყო ომში საბრძოლველად. ეს გულისხმობდა შაშხანების, რევოლვერების, ტყვიამფრქვევების, ნაღმსარტყოცნების და სხვა მსუბუქი და მძიმე არტილერიის წარმოებას.
გარდა ამისა, იმპერიული გერმანია ლიდერი იყო ფიზიკის და ქიმიის სექტორში ისე, რომ ნობელის პრემიის ერთი მესამედი დაიმსახურეს გერმანელმა გამომგონებლებმა და მკვლევარებმა.
იდეოლოგია
thumb|left|200px|[[ოტო ფონ ბისმარკი, 1873]] 1871 წელს გერმანული სახელმწიფოების ფორმალური გაერთიანების შემდეგ ბისმარკმა გადართო თავისი ყურადღება ერის გაერთიანების პრუსიანიზმის თეორიაზე. კონსერვატიული კათოლიკური აქტივიზმი და ემანსიპაცია, წარმოდგენილი ვატიკანის პაპის პიუს IX და პაპთა უცოდველობის დოგმის სახით, მუშათა კლასის რადიკალიზმი წარმოსახული გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიით, ყოველივე ეს ახდენდა გერმანელი ერის და გერმანული საზოგადოების გახლეჩას, რასაც აგრეთვე იწვევდა გერმანული მიწათმოქმედი ეკონომიკის სწრაფი გადასვლა ნაციონალისტურ კაპიტალიზმზე.
კულტურკამპფი
გერმანიის გაერთიანების შემდეგ წვრილი გერმანული სახელმწიფოთა თავადაზნაურობა უკმაყოფილო იყო არმიასა და იმპერიის მმართველობაში პრუსიელი იუნკრების მიერ წამყვანი ადგილების მითვისებით. უკმაყოფილებას გამოთქვამდა კათოლიკური ეკლესიაც, რომელიც გაბატონებული იყო ქვეყნის სამხრეთ და დასავლეთ რეგიონებში. ამიტომ პრუსიის ჰეგემონიის წინააღმდეგ საბრძოლველად, კათოლიკურმა ეკლესიამ, შექმნა საკუთარი პოლიტიკური პარტია „კათოლიკური ცენტრი“. ბისმარკმა მთავარი დარტყმა სწორედ კათოლიკური ეკლესიის წინააღმდეგ მიიტანა, როდესაც პარლამენტში გაატარა რიგი კანონებისა, რომლებიც მკვეთრად ზღუდავდა კათოლიკურ ეკლესიას. ლუთერანული პრუსიის ლიბერალური წრეების წარმომადგენლები კათოლიკურ ეკლესიის წინააღმდეგ ბრძოლას უწოდებდნენ ბრძოლას კულტურისთვის - „კულტურკამპფს“. სინამდვილეში ეს იყო ბისმარკის ცდა გერმანიის კათოლიკური რეგიონების პრუსიის ჰეგემონიის წინააღმდეგ ბრძოლის შესაძლებლობები შეეზღუდა. საბოლოოდ „რკინის კანცლერად“ წოდებულმა ბისმარკმა მაინც ვერ შეძლო კათოლიკური ეკლესიის გავლენის მოსპობა და მისი დამორჩილება. თანაც ბისმარკი მალე მიხვდა, რომ მისთვის საშიში იყო არა იმდენად კათოლიკური ეკლესია, რამდენადაც სოციალისტური მოძრაობა, ამიტომ მათ წინააღმდეგ „განსაკუთრებული კანონები“ შემოიღო.
სოციალური რეფორმა
ბისმარკმა გაატარა მნიშვნელოვანი სოციალური რეფორმები, ესენი იყო დაავადებისა და უბედური შემთხვევებისაგან მუშათა დაზღვევის, ინვალიდებისა და მოხუცთათვის დახმარების კანონები.
Kleindeutschland
ორი მოსაზრება იმის შესახებ თუ რას უნდა შეიცავდეს ტერიტორიულად გერმანიის იმპერია, გახდა დებატების საბაბი ბისმარკის თანამდებობაზე ყოფნის დროს. პირველი მოსაზრება იყო Großdeutschland (უფრო დიდი ან დიდი გერმანია) და მეორე, რომელსაც ბისმარკი ანიჭებდა უპირატესობას, იყო Kleindeutschland (უფრო პატარა ან პატარა გერმანია). Großdeutschland, რომლის იდეას განსაკუთრებით მხარს უჭერდნენ გერმანელი ლიბერალები და პანგერმანული ნაციონალისტები, ნიშნავდა, რომ გერმანია უნდა იყოს ყოვლისმომცველი სახელმწიფო ყველა გერმანელისთვის, ავსტრიის ტერიტორიის ჩათვლით (ზოგს უნდოდა ავსტრია-უნგრეთის მთელი ტერიტორია, ზოგს კი მხოლოდ გერმანულ-ავსტრიული მიწები). Kleindeutschland-ის იდეას მხარს უჭერდა ბისმარკი და პრუსიელი კონსერვატორები. რადგანაც Kleindeutschland-ის იდეა მოიცავდა მილიონობით არაგერმანელ მოსახლეობას (უმეტესწილად პოლონელებს) მისი მიმდევრები ფიქრობდნენ, რომ მთელი ავსტრია-უნგრეთის გერმანიასთან შეერთება გამოიწვევდა გერმანიის სახელმწიფოს დესტაბილიზაციას ავსტრია-უნგრეთში მყოფი ეთნიკური უმცირესობების უფრო დიდი რაოდენობის გამო. თუმცა Kleindeutschland-ის პრუსიელ მხარდამჭერთა უმრავლესობა შიშობდა, რომ მხოლოდ გერმანული ავსტრიის, არაგერმანული ტერიტორიების გარეშე, შეერთების შემთხვევაშიც კი შესუსტდებოდა პრუსიის გავლენა გერმანიის სახელმწიფოში და არსებითად გაიზრდებოდა კათოლიკეების რიცხვი იმ სახელმწიფოში, რომელსაც უკვე ჰქონდა დაძაბული ურთიერთობა ჩრდილოელ პროტესტანტიზმის მიმდევრებსა და სამხრეთელ კათოლიკეებს შორის, რომელთა ასიმილაციასაც სახელმწიფო ცდილობდა.
გერმანიზაცია
გაერთიანების პოლიტიკის ერთ-ერთი ეფექტი იყო საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, სკოლებსა და აკადემიურ დაწესებულებებში არაგერმანული ენების აღმოფხვრის თანდათანობით მზარდი ტენდენცია, მისი მიზანი იყო ზეწოლის მოხდენა არაგერმანელ მოსახლეობაზე, რომ მათ უარი ეთქვათ თავიანთ ეროვნულობაზე ან დაეტოვებინათ ქვეყანა, რასაც ეძახდნენ „გერმანიზაციას“. გერმანიზაციის მკაცრ პოლიტიკას ხშირად ხვდებოდა წინააღმდეგობა, რაც ჩვეულებრივ გამოიხატებოდა სახლებში სკოლების მოწყობაში და უმცირესობის ჯგუფების უფრო მჭიდროდ გაერთიანებაში.
გერმანიზაციის პოლიტიკა კერძოდ მიმართული იყო იმპერიის მნიშვნელოვანი ეთნიკური უმცირესობის - პოლონელების წინააღმდეგ. შეიქმნა კანონები, რომლის თანახმად პოლონელებს არ ჰქონდათ უფლება აეშენებინათ სახლები პოლონეთის გარკვეულ ნაწილში, მათ ასევე არ ჰქონდათ უფლება ელაპარაკათ პოლონურ ენაზე საზოგადოებრივ შეხვედრებზე, ხოლო 1908 წელს შეიქმნა კანონი, რომელიც ნებას რთავდა პოლონელების გაძევებას საკუთარი სახლებიდან. ეს უკანასკნელი კანონი განხორციელდა 4 შემთხვევაში და უფრო მუქარის ხასიათს ატარებდა, მაგრამ ყველა ამ ზომამ გამოიწვია პოლონელების ჩამოშორება გერმანიის ხელისუფლებისგან. 1885 წელს მთავრობის მიერ შეიქმნა დასახლების კომისია, იმ მისიით, რომ გაენაწილებინათ პოლონელების მიერ დაკავებული მიწები გერმანელი კოლონისტებისთვის. თუმცა პოლონელებმა ჩამოაყალიბეს საკუთარი ორგანიზაცია, რათა თავი დაეცვათ გერმანული დასახლების კომისიისგან. 1880 წელს გერმანიის ხელისუფლებამ გადაასახლა 24000 პოლონელი, რომლებსაც არ გააჩნდათ გერმანიის მოქალაქეობა, რუსეთის პოლონეთში. მთლიანობაში ანტიპოლონურ კანონებს არ ჰქონდათ დიდი ეფექტი განსაკუთრებით პოზენის პროვინციაში, სადაც ყველა ძალისხმევის მიუხედავად გერმანულენოვანი მოსახლეობის რიცხვმა 1871 წელს არსებული 42.8%-დან 1905 წლისთვის 38.1%-მდე დაიწია.
კანონმდებლობა
სრულიად განსხვავებული სამართლებრივი ისტორია და იურიდიული სისტემები იწვევდნენ უამრავ გართულებას, განსაკუთრებით ეროვნული ვაჭრობისთვის. მაშინ როდესაც საერთო სავაჭრო კოდექსი უკვე დაფუძნებული იყო კონფედერაციის მიერ 1861 წელს (რომელიც ათვისებულ იქნა იმპერიის მიერ და უამრავი შესწორების მიუხედავად დღესაც ძალაშია), კანონებში მაინც პატარა მსგავსება იყო.
საგარეო პოლიტიკა
იმპერიის შექმნის შემდეგ ბისმარკი შეეცადა გერმანიის პოზიციების განმტკიცებას ევროპის კონტინენტზე. ამიტომ მის პოლიტიკას „კონტინენტურ პოლიტიკას“ უწოდებდნენ. ბისმარკს მიაჩნდა, რომ გერმანიის კონტინენტზე ბატონობისათვის უდიდეს საფრთხეს წარმოადგენდა საფრანგეთი. ამიტომაც მან ორჯერ სცადა საფრანგეთის წინააღმდეგ ომის წამოწყება და მისი განადგურება, მაგრამ ამ აგრესიული გეგმის განხორციელებაში მას რუსეთმა და ინგლისმა შეუშალა ხელი. მაშინ ბისმარკი შეეცადა საფრანგეთის იზოლაციაში მოქცევას და ამ მიზნით 1882 წელს შექმნა „სამთა კავშირი“, რომელშიც გაერთიანდნენ გერმანია, ავსტრია-უნგრეთი და იტალია.
ასევე ბისმარკის დროს დაიწყო გერმანიამ კოლონიური დაპყრობა.
სამი კაიზერის წელი
thumb|right|px|[[ფრიდრიხ III (გერმანიის იმპერია)|ფრიდრიხ III]] ვილჰელმ I გარდაიცვალა მის 91-ე დაბადების დღემდე ცოტა ხნით ადრე, 1888 წლის 9 მარტს და მისი შვილი ფრიდრიხ III დატოვა ახალ კაიზერად. ფრიდრიხი იყო ლიბერალი და ბრიტანული კონსტიტუციის თაყვანისმცემელი, მისი კავშირები გაერთიანებულ სამეფოსთან იმდენად შორს წავიდა, რომ იგი დაქორწინდა დედოფალ ვიქტორიას უფროს შვილ პრინცესა ვიქტორიაზე. მისი ტახტზე ასვლა ბევრს იმედს უსახავდა, რომ მისი მეფობა ხელს შეუწყობდა რაიხის ლიბერალიზაციას და პარლამენტის გავლენის გაზრდას პოლიტიკურ პროცესებზე.
მისი თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში, ფრიდრიხს განუვითარდა უკურნებელი კიბო, რომლის დიაგნოზი დაუსვა ბრიტანელმა ექიმმა მორელ მაკენზიემ 1887 წლის 12 ნოემბერს. ფრიდრიხი გარდაიცვალა 1888 წლის 15 ივნისს, მისი მმართველობის 99-ე დღეს. ფრიდრიხ III სიკვდილმა ტახტზე აიყვანა მისი შვილი ვილჰელმ II. ეს წელი გერმანიის ისტორიაში „სამი კაიზერის წლის“ სახელით არის ცნობილი.
ვილჰელმ II ერა
იმპერიის ახალი კაიზერი გახდა 28 წლის უაღრესად თავდაჯერებული, პატივმოყვარე და მლიქვნელი ვილჰელმ II. ბუნებრივია, რომ ახალგაზრდა კაიზერსა და მოხუც, პოლიტიკურ ბრძოლებში გამობრძმედილ ბისმარკს შორის თავიდანვე ჩამოვარდა უთანხმოება. ძირითადი განსხვავება მათ შორის იყო პოლიტიკური კრიზისის მართვისადმი მათი მიდგომა, განსაკუთრებით 1889 წ. როდესაც გერმანელი ნახშირის მემაღაროელები გაიფიცნენ ზემო სილეზიაში. ბისმარკმა მოითხოვა, რომ გერმანიის ჯარი გაეგზავნათ გაფიცვის ჩასახშობად, მაგრამ ვილჰელმმა უარი თქვა ამ ავტორიტარულ გადაწყვეტილებაზე. რეპრესიების გამოყენების სანაცვლოდ ვილჰელმის მთავრობამ გამართა მოლაპარაკებები მაღაროელთა დელეგაციასთან, რომელიც მიზნად ისახავდა გაფიცვის ძალადობის გარეშე დასრულებას. ეს იყო ბზარის გაჩენის მიზეზი ვილჰელმსა და ბისმარკს შორის, რაც 1890 წელს ბისმარკის გადადგომით დამრთავდა. thumb|[[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II]] ბისმარკის კანცლერის პოსტიდან გადადგომის შემდეგ ვილჰელმ II გახდა გერმანიის დომინანტი ლიდერი. ბაბუამის ვილჰელმ I-გან განსხვავებით, რომელიც კმაყოფილი იყო იმით, რომ სამთავრობო საქმეები კანცლერს გადააბარა, ვილჰელმ II უნდოდა ეაქტიურა გერმანიის საქმეებში და არ ყოფილიყო დეკორატიული ფიგურა. ვოლჰელმმა მიიღო ეკონომიკის გაკვეთილები ვალტერ რატენაუსგან ევროპის ეკონომიკის, საწარმოო და ფინანსური მდგომარეობის შესახებ.
საშინაო პოლიტიკა
ვილჰელმ II მმართველობის დროს გერმანიას აღარ ჰყოლია ბისმარკის მსგავსი ძლიერი კანცლერი. ახალ კანცლერებს პრობლემები ჰქონდათ თავიანთი ფუნქციების შესრულებაში, განსაკუთრებით მათი დამატებითი ფუნქციის შესრულებისას, როგორიცაა პრუსიის მინისტრ-პრეზიდენტობა, რომელიც დადგენილი იყო გერმანიის კონსტიტუციით. კანცლერ კაპრივის მიერ გატარებული რეფორმები სავაჭრო ლიბერალიზაციაზე, რომელმაც შეამცირა უმუშევრობა მხარდაჭერილ იქნა კაიზერისა და ბევრი გერმანელის მიერ, გარდა პრუსიელი მიწათმფლობელებისა, რომლებსაც ეშინოდათ მიწებისა და ძალაუფლების დაკარგვის. მათ წამოიწყეს მთელი რიგი კამპანიები კაპრივის და რეფორმის საწინააღმდეგოდ.
სანამ პრუსიელი არისტოკრატები მოთხოვნებს უყენებდნენ გაერთიანებული გერმანიის სახელმწიფოს, 1890-იან წლებში, რამდენიმე მეამბოხე ორგანიზაცია დაარსდა. ზოგი პედაგოგი ოპოზიციურად იყო განწყობილი გერმანიის სახელმწიფო სკოლების სამხედრო განათლებით. მათ დააარსეს საკუთარი დამოუკიდებელი სკოლები, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ინდივიდუალურობას და თავისუფლებას. მიუხედავად ყველაფრისა სკოლებს იმპერიულ გერმანიაში ჰქონდათ მაღალი სტანდარტები და თანამედროვე განვითარებები. მსახიობებმა დაიწყეს ექსპერიმენტალური ხელოვნება კაიზერის სურვილის საწინააღმდეგოდ, ვინც ემხრობოდა ტრადიციულ ხელოვნებას, ვილჰელმი ამბობდა „ხელოვნება, რომელიც გადალახავს ჩემ მიერ დაწესებულ კანონებს და საზღვრებს, ვეღარ ერქმევა ხელოვნება[…].“ 1890-იანებში ყველაზე დიდი ოპოზიცია მონარქისთვის მოდიოდა ახლადდაარსებული გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიისაგან, რომელიც მხარს უჭერდა მარქსიზმს. საფრთხემ სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან მონარქიის და ინდუსტრიალიზმის წინააღმდეგ გამოიწვია სოციალური რეფორმები რათა ჩაეცხროთ დაძაბულობა. გერმანიის მრეწველობამ უზრუნველყო მნიშვნელოვანი სოციალური კეთილდღეობის პროგრამები და მათ თანამშრომლებზე კარგი ზრუნვა, იქამდე სანამ ისინი არ იყვნენ გაიგივებული პროფკავშირების წევრებთან. პენსიები, ინვალიდობის შემწეობები და საცხოვრებლის გადასახადებიც კი იყო ანაზღაურებული დიდი საწარმოების მიერ სოციალური მღელვარების შესამცირებლად.
ვილჰელმ II, ბისმარკისგან განსხვავებით გვერდზე გადადო განსხვავება კათოლიკურ ეკლესიასთან და მთელი სამთავრობო ენერგია ჩადო, რომ ნებისმიერ ფასად შეწინააღმდეგებოდა სოციალიზმს. ამ პოლიტიკამ მარცხი განიცადა, როდესაც სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ მოიპოვა ხმების მესამედი რაიხსტაგის არჩევნებში 1912 წელს და გახდა გერმანიის უდიდესი პოლიტიკური პარტია. მთავრობა დარჩა კონსერვატიული კოალიციის, რომელსაც მხარი დაუჭირეს მემარჯვენე ლიბერალებმა ან კათოლიკე სასულიერო პირებმა და იყო დამოკიდებული კაიზერის კეთილგანწყობაზე. ვილჰელმ II პერიოდში მზარდმა მილიტარიზმმა გამოიწვია ბევრი გერმანელის იმიგრაცია აშშ-ში.
პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში, 1916 წელს, კაიზერის ძალაუფლება გადანაწილდა ორკაციან დიქტატურაში, რომელიც იმართებოდა გერმანიის უმაღლესი მთავარსარდლობის ლიდერების, გერმანიის მომავალი რაიხსპრეზიდენტის, ფელდმარშალ პაულ ფონ ჰინდენბურგის და ერიხ ლუდენდორფის მიერ. ჰინდენბურგს ფაქტობრივად აღებული ჰქონდა მთავარსარდლის ფუნქცია კაიზერისგან, ხოლო ლუდენდორფი იყო გენერალური შტაბის დე ფაქტო უფროსი. თვითონ კაიზერი აღარ ჩანდა, როგორც გერმანელების გმირი, მაშინ როდესაც ჰინდენბურგი და ლუდენდორფი ჩანდნენ როგორც ერის ნამდვილი გმირი ლიდერები. კაიზერი დარჩა, როგორც ნომინალური ლიდერი დარჩენილი 2 წლის განმავლობაში, მისი ტახტიდან გადადგომამდე 1918 წელს.
საგარეო პოლიტიკა
სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკის დაუფლების შემდეგ გერმანელი კოლონისტები ამუშავებდნენ ჰერეროს და ნამას კუთვნილ მიწებს. ჰერეროს და ნამას ტომების მიწები გამოყენებულ იქნა ექსპლუატატორული მიზნებისათვის (მეტად ვიდრე ბრიტანელების მიერ როდეზიაში) მათ შორის ფერმერობისთვის, მინერალებისა და ალმასების მოპოვებისთვის. 1904 წელს ჰერეროს და ნამას ტომები აჯანყდნენ კოლონისტების წინააღმდეგ, ისინი ხოცავდნენ ფერმერ ოჯახებს, მათ მუშებს და მოახლეებს. შეტევის საპასუხოდ გაგზავნილ იქნა ჯარი რათა ჩაეხშო ამბოხი, რამაც გამოიწვია ჰერეროს და ნამას გენოციდი. მთლიანად 65 000 ჰერერო (ჰერეროს მთლიანი მოსახლეობის 80 %) და 10 000 ნამა (ნამას მთლიანი მოსახლეობის 50 %) დაიღუპა. დამსჯელი ექსპედიციის მეთაური გენერალი ლოთარ ფონ თროთა იქნა განთავისუფლებული და საყვედურგამოცხადებული იმ ბოროტმოქმედებისთვის რომელსაც იგი ახორციელებდა. ეს შემთხვევები ზოგჯერ მოიხსენიება როგორც „მეოცე საუკუნის პირველი გენოციდი“ და ოფიციალურად დაგმობილ იქნა გაეროს მიერ 1985 წელს. 2004 წელს გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის მთავრობის მინისტრმა ოფიციალური ბოდიში მოიხადა.
აფრიკის კონტინენტზე და წყნარი ოკეანის აუზში კოლონიების გარდა გერმანიამ სცადა მცირე აზიაში ფეხის მოკიდება და შემდეგ შეიძლებოდა სირიაში, პალესტინაში, მესოპოტამიაში გადაწვდომა სადაც ნავთობის უდიდესი საბადოები იყო. 1898 წელს ვილჰელმ II, თითქოსდა „ქრისტეს საფლავის“ თაყვანსაცემად, პალესტინაში გაემგზავრა. ამ მოგზაურობის დროს იგი მოურიგდა თურქეთის სულთანს ბაღდადის რკინიგზის მშენებლობის შესახებ, რაც ითვალისწინებდა რკინიგზის გაყვანას ბერლინიდან ბოსფორისა და მესოპოტამიის გავლით, სპარსეთის ყურემდე.
1905 წელს გერმანიამ თვალი დაადგა მაროკოს, რომლის ხელში ჩაგდება მას ხმელთაშუა ზღვის დასავლეთ ნაწილში, ბრიტანეთის საწინააღმდეგო ბაზების შექმნის შესაძლებლობას აძლევდა, მაგრამ გერმანიას საფრანგეთმა დაასწრო. ამან უაღრესად დაძაბა ურთიერთობები გერმანიასა და საფრანგეთს შორის და კიდევ უფრო მოაახლოვა მსოფლიო ომის საშიშროება.
გერმანიის დამოკიდებულებამ და უყურადღებობამ გამოიწვია ბისმარკის მიერ შედგენილი ხელშეკრულების მარცხი. ასევე გერმნიის მიერ მოკავშირე ავსტრია-უნგრეთის მხარდაჭერამ ბოსნია-ჰერცეგოვინის ოკუპაციის დროს 1908 წელს, გამოიწვია ურთიერთობების გაუარესება რუსეთთან და პოტენციური ალიანსის ჩაშლა ბრიტანეთთან. „სამთა კავშირის“ მიხედვით გერმანიის ოფიციალური პარტნიორი იტალია რჩებოდა მხოლოდ ფორმალურ მოკავშირედ.
1913 წელს ბალკანეთის ომების შემდეგ, კიდევ უფრო განმტკიცდა გერმანიის პოზიციები თურქეთში. ფაქტობრივად თურქეთის არმია გერმანელ ოფიცერთა კონტროლქვეშ აღმოჩნდა. 1914 წელს გერმანიამ ფაქტობრივად დაამთავრა დიდი ომისათვის მზადება, გერმანიის არმიის გენერალურმა შტაბმა დაამუშავა ორ ფრონტზე ბრძოლის „ელვისებური ომის“ გეგმა.
პირველი მსოფლიო ომი და იმპერიის დასასრული
thumb|200px|left|[[პირველი მსოფლიო ომი, მხარეები]] აგრესიული ვილჰელმ II დიდხანს ეძებდა საბაბს ომის დასაწყებად და ეს საბაბი იყო 1914 წლის 28 ივნისის მკვლელობა, როდესაც სარაევოში ორგანიზაცია „მლადა ბოსნას“ წევრმა გავრილო პრინციპმა, რომელიც იყო ბოსნიელი სერბი, მოკლა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე ფრანც ფერდინანდი. მიუხედავად ამ ამბისა იყო საშუალება კრიზისის მშვიდობიანი გზით გადაჭრის, მაგრამ ვილჰელმმა დაარწმუნა ავსტრიელები დაეწყოთ ომი სერბეთის წინააღმდეგ. ავსტრია-უნგრეთმა გამოუცხადა ომი სერბიას. რუსეთის იმპერიამ გამოუცხადა მხარდაჭერა სერბიას და დაიწყო მობილიზაცია. ამის საპასუხოდ გერმანიამ 1 აგვისტოს გამოუცხადა ომი რუსეთს, ხოლო 3 აგვისტოს საფრანგეთს. გერმანიამ ასევე დაარღვია ბელგიის ნეიტრალიტეტი რის შემდეგადაც 4 აგვისტოს ინგლისმა ომი გამოუცხადა გერმანიას, დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი.
ომის დასაწყისი წარმატებული იყო გერმანიისათვის: რუსეთის არმია განადგურებულ იქნა აღმოსავლეთ პრუსიაში, გერმანულმა ჯარმა ოკუპაცია მოახდინა ბელგიისა და ლუქსემბურგის, შეიჭრა ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთში.
გერმანიის მოკავშირეებს ნაკლები წარმატება ჰქონდათ: ავსტრიელები განადგურებული იქნენ საბერძნეთში, თურქებმა განიცადეს რამდენიმე მარცხი ამიერკავკასიის ფრონტზე. მას შემდეგ რაც იტალიამ ომი გამოუცხადა 1915 წლის 25 მაისს ავსტრია-უნგრეთს დაიშალა „სამთა კავშირი“. მხოლოდ გერმანიის ჯარების დახმარების შემდეგ ავსტრიელებმა და თურებმა დაიბრუნეს გარკვეული პოზიციები. lang=en|thumb|გერმანიის დაკარგული ტერიტორიები 1919-45 წლებში 1915 წელს ყველა ფრონტზე დაიწყო პოზიციური ომი. მიუხედავად სამრეწველო პოტენციალისა გერმანიამ ვერ შეძლო გამარჯვება პოზიციურ ომში. ოკუპირებულ იქნა გერმანული კოლონიები. გერმანული ჯარი შეუპოვრად იბრძოდა, მაგრამ რესურსებით უპირატესოპა ანტანტის მხარეს იყო, და 1918 წლის 11 ნოემბერს, გერმანიის რევოლუციის დაწყებიდან ორი დღის შემდეგ გერმანიამ ხელი მოაწერა დაზავებაზე კომპიენთან საფრანგეთში. გერმანიის რევოლუციის შემდეგ დაემხო მონარქია ხოლო ვილჰელმი გაიქცა ნიდერლანდებში.
გერმანიამ დაკარგა აფრიკის და აზიის კოლონიები, საფრანგეთს დაუბრუნდა ელზასი და ლოთარინგია, ბელგიას გადაეცა ეიპენისა და მალმედის ოლქები, დანიას გადაეცა ჩრდილოეთი შლეზვიგი, პოლონეთს გადაეცა ზემო სილეზიის ნაწილი და გასასვლელი ბალტიის ზღვაზე, უმნიშვნელოვანესი საპორტო ქალაქი დანცინგი (გდანსკი) გამოცხადდა „თავისუფალ ქალაქად“.
მძლავრ გერმანიის იმპერიას ჩაენაცვლა არასტაბილური, ღატაკი ვაიმარის რესპუბლიკა.
მემკვიდრეობა
გერმანიის იმპერიამ დატოვა მემკვიდრეობა როგორც გერმანიისთვის, ასევე ევროპისთვის. ბისმარკის დროს მიღწეულ იქნა გერმანიის სახელმწიფოს გაერთიანება, თუმცა ის რჩებოდა სახელმწიფოდ სადაც პრუსია დომინანტის როლს ასრულებდა და არ მოიცავდა გერმანულ ავსტრიას როგორც ეს პანგერმანულ ნაციონალისტებს სურდათ. პრუსიული მილიტარიზმის გავლენა, იმპერიის კოლონისტური მიზნები, მისი ძლიერი და ინდუსტრიული კონკურენტუნარიანობა იწვევდა ნეგატიურ შეხედულებას ქვეყანაზე. პირველად გერმანიის იმპერიაში დამკვიდრდა რამდენიმე პროგრესული მოვლენა, მათ შორის საზოგადოებრივი კეთილდღეობის სისტემა, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს. ასევე სხვა სოციალური რეფორმები, ისევე როგორც გარანტირებული პრესის თავისუფლება. იქ ასევე იყო ფედერალური პარლამენტის, რაიხსტაგის, არჩევის თანამედროვე სისტემა, რომელიც ყოველ მოზრდილ კაცს აძლევდა ერთი ხმის უფლებას. ამ სისტემამ მისცა საშუალება სოციალისტებს და კათოლიკეებს ეთამაშათ მნიშვნელოვანი როლი იმპერიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
გერმანიის იმპერიის ისტორია გერმანიაში ახსოვთ, როგორც პერიოდი როდესაც აკადემიური კვლევები და საუნივერსიტეტო ცხოვრება, ისევე როგორც ხელოვნება და ლიტერატურა ყვაოდა. თომას მანმა გამოსცა რომანი ბუდენბროკები 1901 წელს. ერთი წლის შემდეგ თეოდორ მომზენი ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში. გერმანელმა მხატვრებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ხელოვნებაში, ასეთები იყვნენ ჯგუფები ხიდი და ლურჯი მხედარი. AEG ტურბინების შენობა ბერლინში, რომელიც დაპროექტებულ იქნა პეტერ ბერენსის მიერ 1909 წელს შეიძლება მიჩნეულ იქნეს როგორც შედევრი კლასიკურ არქიტექტურაში და მნიშვნელოვანი მაგალითი ფუნქციონალისტური ქმნილებისა. სოციალურ, ეკონომიკურ და სამეცნიერო წარმატებებს Gründerzeit ეპოქაში მოჰყვა ვილჰელმის ეპოქა, რომელიც ზოგჯერ მიიჩნევა როგორც ოქროს ხანა.
ეკონომიკაში „Kaiserzeit“ საფუძველი ჩაუყარა გერმანიას როგორც წამყვან ეკონომიკურ ძალას. განსაკუთრებით კი რკინისა და ქვანახშირის ინდუსტრიაში, რაშიც დიდი წვლილი შეიტანა რურის, ზაარლანდის და ზემო სილეზიის რეგიონებმა. 1886 წელს კარლ ბენცის მიერ აგებულ იქნა პირველი მსუბუქი ავტომობილი. უზარმაზარი ზრდა ინდუსტრიული პროდუქციისა და ინდუსტრიული პოტენციალისა ხელს უწყობდა გერმანიის სწრაფ ურბანიზაციას, რამაც გერმანელები ქალაქელების ერად გადააქცია.
ტერიტორიული მემკვიდრეობა
დღევანდელ გერმანიასთან ერთად გერმანიის იმპერიის ტერიტორიის დიდი ნაწილი ამჟამად ეკუთვნის ევროპის სხვადასხვა თანამედროვე ქვეყანას:
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნე გერმანიში პერიოდის მიხედვით
კოჰატი
კოჰატი (کوهاټ) — ქალაქი პაკისტანში, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ხაიბერ-პახტუნხვის პროვინციაში, მდინარე კოჰატოის ნაპირზე. 228 779 მცხოვრები (2017). რკინიგზის სადგური. განვითარებულია ფეიქრობა, ქალაქის მახლობლად არის მარილის მაღაროები. თავდაპირველად დაარსდა როგორც სამხედრო დასახლება კოჰატის მთის გასასვლელის მახლობლად.
სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის ქალაქები
ჩადი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩადმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩადი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვიტორიო ემანუელე II
thumb|ვიტორიო ემანუელე II ვიტორიო ემანუელე II (იტალ. Vittorio Emanuele II) (დ. 14 მარტი, 1820 — გ. 9 იანვარი, 1878) — სავოის დინასტიიდან, სარდინიის მეფე 1849–1878 წლებში, იტალიის მეფე 1861–1878 წლებში. კარლო ალბერტოსა და ტერეზა ტოსკანელის ვაჟი. იქორწინა 1842 წელს ადელაიდაზე, ავსტრიის ერცჰერცოგის, რენეს ასულზე და 1869 წელს, როზაზე, მირიფიორის გრაფზე.
ვიტორიო ემანუელე გამეფდა მამამისის გადადგომისა და პიემონტის ჯარების ავსტრიასთან დამარცხების შემდეგ. გამეფების შემდეგ მან უპირველეს ყოვლისა ზვი დადო ავსტრიელებთან. ამით მან ისეთი უკმაყოფილება გამოიწვია, რომ დეპუტატებმა ზავის რატიფიკაციაზე უარი თქვეს. ვიტორიო ემანუელემ დაითხოვა პარლამენტი და ახალი არჩევნები დანიშნა, თან დაიმუქრა, რომ თუ ზომიერი პარტიები არ იქნა არჩეული, საერთოდ გააუქმებდა კონსტიტუციას. არჩევნებმა გაამართლეს მეფის იმედები. პარლამენტშიც და კარზეც დამკვიდრდნენ ზომიერები, რომლებსაც შეეძლოთ სარდინიის მიმართვა მთელი იტალიისთვის მნიშვნელოვანი მიზნებისკენ.
მეფე, მიუხედავად ნადირობით გატაცებისა და სასიყვარულო თავგადასალებისა, მამაცი ადამიანი იყო. იგი არ იყო განსაკუთრებული ჭკუის პატრონი და ჯარისკაცული უხეშობის მიუხედავად ფლობდა მალავდა საღ აზრს და გამჭრიახობას. მას ესმოდა რომ ალპებით დაცული და საფრანგეთის მიერ მხარდაჭერილი პიემონტი შესაძლოა გამხდარიყო იტალიელი პატრიოტების ცენტრი. ამისთვის საჭირო იყო შიდა პოლიტიკაში ლიბერალიზმი, ხოლო საგარეო ურთიერთობებში ავსტრიისადმი სიმკაცრის შენარჩუნება. ამ ორი პრინციპით იგი მმართველობის მთელი პერიოდის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა და ამაში მდგომარეობდა მისი ისტორიული როლი იტალიის გაერთიანების საქმეში. დანარჩენი კი სხვებმა გააკეთეს.
1852 წლიდან სარდინიის მთავრობის სათავეში გრაფი კამილიო კავური მოვიდა, რომელმაც იტალიაში იგივე როლი შეასრულა, რაც გერმანიაში ბისმარკმა. მისი ხელმძღვანელობით ხორციალდებოდა ლიბერალური რეფორმები. საგარეო პოლიტიკაში, კავური საფრანგეთზე იყო ორიენტირებული, რომელთან ერთადაც 1859 წელს ავსტრიის წინააღმდეგ დაიწყო ომი. სამ ბრძოლაში ავსტრიის არმია დამარცხდა. ნოემბერში ციურიხში ზავს მოეწერა ხელი. ზავის თანახმად ლომბარდია სავოის დინასტიას გადაეცა. 1860 წელს შემოერთებულ იქნა პარმის, მოდენის და ტოსკანის საჰერცოგოები, სადაც ამბოხებების შეგედად ჩამოაგდეს უცხოური დინასტიები. აპრილში დაიწყო აჯანყება პალერმოში. მაისში, სიცილიაში თავისი რაზმით გადავიდა ცნობილი პატრიოტი ჯუზეპე გარიბალდი. ნოემბერში ნეაპოლის არმია დამარცხდა ვოლტურნოსთან. იტალიის სამხრეთმა ნაწილმა აღიარა სავოიდ დინასტიის ძალაუფლება. 1861 წლის მარტში ვიტორიო ემანუელე გამოცხადდა იტალიის მეფედ.
საბოლოო გაერთიანებისთვის საჭირო იყო ავსტრიისთვის ვენეციის წართმევა და პაპის ოლქის რომით ურთ დაკავება. მეფეს იმედი ჰქონდა ამის პრუსიის დახმარებით გაკეთება და 1866 წელს სამხედრო კავშირი დადო მასთან. ომი იმავე წლის ზაფხულში დაიწყო და წარუმატებელი იყო იტალიის არმიისთვის. მიუხედავად ამისა, პრუსიის წარმატებამ და ავსტრიის არმიის დამარცხებამ ვიტორიო ემანუელეს სასურველი შედეგი მოუტანეს - ვენეციის ოლქი იტალიის შემადგენლობაში შევიდა. 1870 წელს, საფრანგეთის პრუსიის მიერ დამარცხების შემდეგ, მან რომიც შემოიერთა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სარდინიის მეფეები კატეგორია:იტალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1820 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1879
ნეკროფობია
ნეკროფობია (νεκροφοβία — „მკვდრის შიში“ — ნეკროს — „მკვდარი“ და  ფობოს — „შიში“) არის შიში სიკვდილის ან მკვდრების მიმართ. ნეკროფობიას ასევე თანატოფობიას უწოდებენ ( თანატოს — „სიკვდილი“).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფობიები
Austrodrillia hinomotoensis
Austrodrillia hinomotoensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ოფრეთი
ოფრეთი — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1070 მეტრზე, საქართველო-სომხეთის საზღვართან ახლოს, მარნეულიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით.
სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სომხეთის ტერიტორიაზე დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – ადრინდელი ფეოდალური ხანის ციხე. ნაგებია საშუალო ზომის კვადრების სწორი რიგებით. შემოზღუდულია მრგვალკოშკებიანი გალავნით. ციხის ტერიტორიაზე განლაგებულია ნაგებობათა კომპლექსი, რომელსაც დაჰყურებს ციტადელი — ფეოდალური რეზიდენცია. ოფრეთის მიდამოებშია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნალისებრაფსიდიანი მცირე ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
12"-იანი სინგლი
thumb|right|12"-იანი სინგლი 12"-იანი სინგლი (ინგლ. 12-inch single, 12-დიუმიანი სინგლი, ხშირად უბრალოდ 12") — გრამაფონის ჩანაწერის ტიპი, რომელსაც შედარებით სხვებთან უფრო დიდი ხვრელი აქვს. ეს საშუალებას აძლევს მას იქონიოს უფრო ფართო დინამიკური დიაპაზონი, ხმის უკეთესი ხარისხი. როგორც სახელწოდებიდანაც ჩანს მისი დიამეტრი 12 დიუმია, რაც მეტრულ სისტემაში 30.48 სანტიმეტრის ტოლია. ჩანაწერის ეს ტიპი, ჩვეულებრივ, გამოიყენება დისკოსა და საცეკვაო მუსიკის ჟანრებში, სადაც დიჯეები იყენებენ მათ. ჩვეულებრივ, ასეთი ტიპის ჩანაწერები იკვრება 45 ბრუნი/წუთში სიჩქარით, რაც საშუალებას იძლევა, გაუმჯობესდეს ბასის დიაპაზონის სიხშირეების სმენადობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინფორმაციის შენახვის საშუალებები
Maxi 45 tours
ბლესა
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
თერმაიკოსის ყურე
300px|მინი თერმაიკოსის ყურე (Θερμαϊκός Κόλπος), ასევე ცნობილი, როგორც სალონიკის ყურე ან მაკედონიის ყურე — ყურე ეგეოსის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ქალაქი სალონიკი მდებარეობს ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ყურეს ესაზღვრება პიერია-იმათია და ქალაქი ლარისა დასავლეთით, ხოლო აღმოსავლეთით ქალკედონის ნახევარკუნძული, სამხრეთ-აღმოსავლეთით კასანდრა. სახელი ეწოდა უძველესი ქალაქი თერმის (თანამედროვე სალონიკი) მიხედვით. ყურე დაახლოებით 100 კმ სიგრძისაა.
მატანაო
მატანაო (ოფიციალურად მატანაოს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Matanao; Bayan ng Matanao) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ დავაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 60 493 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 33 ბარანგაის.
717
თარიღი უცნობია
*
წყლის ბორბალი
thumb|200px|წყლის ბორბალი წყლის ბორბალი — მექანიკური მოწყობილობა ვარდნილი წყლის ენერგიის (ჰიდროენერგიის) მბრუნავი მოძრაობის ენერგიად გადასაქცევად, რათა ბორბლის ღერძზე შესაძლებელი იყოს სამუშაოს შესრულება. გარკვეულ დონეზე წყლის აწევისას მასში იკრიბება ამ დონის შესაბამისი პოტენციური ენერგია, ამდენად, ვარდნილ წყალს სამუშაოს შესრულება შეუძლია. უკუგარდაქმნა გამოიყენებოდა "ნიჩბიან ბორბლებში" პირველ ორთქლმავლებზე. thumb|200px|მინი ელექტროსადგური
მბრუნავი მოძრაობის ენერგიად გარდაქმნის მიზნით განასხვავებენ წყლის ბორბლის სამ ძირითად ტიპს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჰიდროტექნიკური ნაგებობები კატეგორია:განახლებადი ენერგია
ალგოფობია
ალგოფობია არის არანორმალური და მუდმივი შიში ტკივილის მიმართ, რომელიც გაცილებით ძლიერია ვიდრე ნორმალური ადამიანი განიცდის.
ალგოფობია თვითგანადგურებადი ან ციკლური ფობიაა. ადამიანი რომელიც იტანჯება აგროფობიით განიცდის ფსიქოლოგიურ ტკივილს ამ ფობიისგან, რომელიც აღძვრის შიშს და იწვევს უფრო მეტ ტკივილს, და ასე გრძელდება დამანგრეველი ციკლი.
კატეგორია:ფობიები
ოსკარ შმერლინგი
ოსკარ ივანეს ძე შმერლინგი  — გერმანული წარმოშობის ქართველი  ფერმწერი და გრაფიკოსი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1884 წლიდან), მიუნხენში (1891–1892). 1893 წელს თბილისში დაბრუნდა. იყო ჯერ თბილისის სამხატვრო სასწავლებლის, შემდეგ კი ფერწერისა და ქანდაკების სკოლის დირექტორი (1902–1918). 1921 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ახლად დაარსებულ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. შმერლინგი ქართული კარიკატურის ერთ-ერთი ფუძემდებელია. 1901 წლიდან მისი კარიკატურები იბეჭდებოდა „ცნობის ფურცლის“ სურათებიან დამატებაში. თანამშრომლოდა ჟურნალებში: „ეშმაკის მათრახი“, „ტარტაროზი“, „შურდული“, „ბზიკი“, „ეშმაკის მხარე“, „სოფლის ალიაქოთი“ და იმ დროს თბილისში გამომავალ სხვა იუმორისტულ ჟურნალ-გაზეთებში.
1922 წელს სასწავლებლის ბაზაზე დაარსდა სამხატვრო აკადემია, სადაც ოსკარ შმერლინგი პროფესორად მუშაობდა. მისი მოწაფეები იყვნენ: ლადო გუდიაშვილი, ქეთევან მაღალაშვილი, ალექსანდრე ციმაკურიძე, მიხეილ ჭიაურელი.
იგი ხატავდა პეიზაჟებს, ბატალურ და ჟანრულ სურათებს. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული წიგნის ილუსტრაციის განვითარების საქმეში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ნახატები საბავშვო წიგნებისათვის (იაკობ გოგებაშვილის „დედა ენა“, გრავირებულია გ. ტატიშვილის მიერ; „თავდადებულნი ქართველნი“, 1895; „იავნანამ რა ჰქმნა“, 1904; ზღაპრები, ქართველ ქალთა წრის გამოცემა, 1905 და სხვა).
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
მინგეჩაური
მინგეჩაური (Mingəçevir) — აზერბაიჯანის სიდიდით მეოთხე ქალაქი. მდებარეობს მდინარე მტკვრის ორივე ნაპირზე.
აზერბაიჯანში 2012 წელს მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში დაახლოებით 115 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა.
ისტორია
ქალაქი მინგეჩაური დაარსდა 1945 წელს მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობასთან დაკავშირებით. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1948 წელს.
შუა საუკუნეების ძეგლია №2-3 (III-XIII საუკუნეები) და №4 (XIV-XVII საუკუნეები) ნამოსახლარები, V-VIII საუკუნეების ალბანურ-ქრისტიანული ტაძარი, ქრისტიანული და მუსლიმანური სამარხები და სხვ.
ეკონომიკა
ქალაქში არსებობს საწარმოები: აზერკბელი, აზერიოლნეფტმედენმაში, საიზოლაციო მასალების ქარხნები, რეზინის ტენიკური გადამუშავების ქარხნები, ტექსტილის კომბინატი, შპს "ინტერენერჟი". ქალაქში არის საწარმო კომპიუტერებისა და სხვა საოფისე ტექნიკის წარმოებისთვის.
მინგეჩაურის წყალსაცავი
წყალსაცავი აშენებულია მტკვარზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 71 მეტრ სიმაღლეზე. სიგრძე — 70 კილომეტრი, სიგანე — 18 კილომეტრი, ზედაპირის ფართობი — 605 კმ², მოცულობა — 16,1 კმ³, უდიდესი სიღრმე — 75 მეტრი, საშუალო სიღრმე — 27 მეტრი. იგი ივსებოდა 1953 წლიდან 1959 წლამდე. წყალსაცავის შექმნის მიზანი იყო ენერგეტიკის, სოფლის მეურნეობის, წყლის ტრანსპორტის განვითარება, ისევე, როგორც ნაკადის რეგულირება და წყალდიდობის აღმოფხვრა მდინარე მტკვრის ქვედა ნაწილში. მისგან სათავეს იღებს ზემო ყარაბაღისა (172 კმ.) და ზემო შირვანის (123 კმ.) სარწყავი არხები.
ტრანსპორტი
1989 წლის 15 აპრილიდან 2006 წლის აპრილამდე ქალაქში ტროლეიბუსი ფუნქციონირებდა. არის რკინიგზის სადგური, ავტოსადგური. ქალაქი უკავშირდება ქვეყნის ქალაქებსა და რეგიონებს ავტობუსისა და მარშრუტების მეშვეობით. არსებობს რკინიგზის სამგზავრო მომსახურება, სამგზავრო მატარებელი მინგეჩაური-ბაქო.
კულტურა
მინი|279x279პქ|მინგეჩაური ქალაქში მუშაობს სახელმწიფო დრამატული თეატრი, თოჯინების თეატრი და რეგიონული ისტორიული მუზეუმი.
ქალაქს აქვს ფერწერული ხელოვნების მუზეუმ-გამოფენა, რომლის კოლექციაში აზერბაიჯანული მხატვრების ნამუშევრებია. ქალაქში მოქმედებს თექვსმეტი საჯარო ბიბლიოთეკა, რომლებიც მოიცავს 406,677 წიგნს. აბონენტთა რაოდენობა ამ ბიბლიოთეკებში შეადგენს 46,282.
ასევე არსებობს სიმღერისა და მუსიკის წრეები, ასევე კომპიუტერების მომზადების კურსები, სამკერვალო, სამაგიდო თამაშები და ხელოვნების წრეები.
მინგეჩაურის ისტორიული მუზეუმი დაარსდა 1968 წლის იანვარში. მუზეუმში 14,461 ექსპონატია.
ქალაქში ფუნქციონირებს 3 მუსიკალური სკოლა - ჰაჯიბეკოვის სკოლა, ბულბულის სკოლა და მარტირ გასიმოვის სკოლა. ამ სკოლებში სწავლა 7 წლის განმავლობაში გრძელდება. ამ სკოლებს სულ 1500-მდე მოსწავლე ჰყავს და 350-მდე პროფესიონალი მასწავლებელი ამზადებს მათ.
ქალაქში მდებარეობს რეგიონალური არხი მინგეჩევირ TV-ს სათაო ოფისი.
განათლება
მინგეჩაური არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებისა და განათლების ერთ-ერთი ცენტრი. დღეისათვის არსებობს უმაღლესი განათლების დაწესებულებები - მინგეჩაურის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მინგეჩაურის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი, ერთი საშუალო სპეციალიზებული დაწესებულება, 20 საჯარო სკოლა, 3 მუსიკალური სკოლა, მართვის სკოლა და თურქული ლიცეუმი.
ქალაქის განათლების სფეროში 1914 პედაგოგი და 471 აღმზრდელი მუშაობს.
ქალაქში არის 21 საბავშვო ბაღი, რომელთა საერთო რაოდენობა 2850 ბავშვს ითვლის.
პელარგონია
პელარგონია (Pelargōnium) — მოყვავილე მცენარეთა ჯგუფი, რომელიც აერთიანებს მრავალწლოვანი მცენარეების, სუკულენტებისა და ბუჩქების 280 სახეობას და ჩვეულებრივ უწოდებენ ნემსიწვერას (გერანი), პელარგონიას ან სავარცხელას. გვარი მიეკუთვნება ნემსიწვერასებრთა ოჯახს. შვედი ბუნებისმეტყველი კარლ ლინე თავდაპირველად ყველა სახეობას ერთ გვარში, ნემსიწვერაში აქცევდა. მოგვიანებით, 1789 წელს, ისინი ორ გვარად დაყო ფრანგმა ბოტანიკოსმა შარლ ლუი ლერიტ დე ბრიუტელმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღის მცენარეები
Austrodrillia saxea
Austrodrillia saxea — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნასარავის შტატი
ნასარავის შტატი (Nasarawa State) — შტატი ნიგერიის ცენტრში.
ისტორია
შეიქმნა 1996 წლის 1 ოქტომბერს პლატოს შტატისაგან.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ნასარავის შტატი დაყოფილია 13 თვითმმართველობის რაიონად.
ეკონომიკა
ნასარავა — სასოფლო-სამეურნეო შტატი ნიგერიაში დიდი მარაგის მარილის და ბოქსიტების საბადოებით.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
კანიისარ-დელ-ოლივარი
კანიისარ-დელ-ოლივარი (Cañizar del Olivar, Canyizar de l'Olivar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის კუენკას-მინერასის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 22,292863 კმ². მოსახლეობა — 100 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
მანჰაიმი
thumb|250პქ|მანჰაიმი მანჰაიმი — ქალაქი და ნავსადგური გერმანიაში, მდინარე რაინის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარე ნეკარის შესართავთან, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. 307.879 ათ. მცხოვრები (2004). დიდი სატრანსპორტი კვანძი და სამრეწველო ცენტრი. ნავსადგური, ქ. ლუდვიგს-ჰაფენთან ერთად ქმნის სამრეწველო აგლომერაციას. განვითარებულია მანქანათმშენებლობა (მ. შ. ავტომშენებლობა, ელექტროტექნიკა, ფოლადის კონსტრუქციების წარმოება), ქიმიური, ცელულოზის, საფეიქრო, კვების მრეწველობა. მანჰაიმის რაიონში დიდი ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანაა. მანჰაიმში არის კომერციული და თეატრალურ-მუსიკალური უმაღლესი სკოლები; საინჟინრო სასწავლებელი, გამოყენებითი ოპტიკის ინსტიტუტი და სხვ. მანჰაიმი პირველად იხსენიება 766. ქალაქია 1607-იდან.
thumb|250პქ|Wasserturm thumb|250პქ|მანჰაიმის გერბი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
კოლუმბია 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოლუმბიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 8 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კოლუმბია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვენური კაფე
thumb|right|250px|გაზეთი — ვენური კაფეს აუცილებელი ატრიბუტი thumb|250px|კაფე ცენტრალის ფასადი. ვენური კაფე (გერმ. Wiener Kaffeehaus) — ტიპური დაწესებულება ვენაში, რომელმაც დღემდე შეინარჩუნა მნიშვნელოვანი როლი ვენის კულტურასა და ტრადიციებში.
უნიკალურობა
მსოფლიოს სხვა კაფეთა ტრადიციებისგან განსხვავებით, ვენური კაფესთვის სავსებით ნორმალურია კლიენტთა მიერ საათობით მარტოობით გაზეთის (კაფეს აუცილებელი ატრიბუტი) თვალიერება-შესწავლა. ყავასთან ერთად, მიმტანი აუცილებლად მოგიტანთ ჭიქა ცივ ონკანის წყალს და დროდადრო შეგივსებთ მას ხანგრძლივად ყოფნის განმავლობაში თქვენი თხოვნისდამიუხედავად.
ვენური კაფეს ავეჯი ერთგვაროვანი არაა — ეს ან თბილი და კომფორტული პლიუშია ან ცივი და სტილიზებული მოდერნი. კლასიკური ავეჯის აუცილებელი ატრიბუტი მიქაელ თონეს სკამები და მარმარილოს მაგიდისთავებია. ამგვარ კაფეთა უმრავლესობა ასევე შემოგთავაზებთ მცირე ზომის კერძებს, სოსისების მსგავსს ან დესერტებს ნამცხვრებისა და ტორტების სახით.
მრავალ კლასიკურ კაფეში (მაგ. კაფე დიგლასი, კაფე ცენტრალი, კაფე პრიუკელი) საღამოობით ცოცხალი მუსიკაა პიანინოს შესრულებით და ასევე ხშირად ლიტერატურული საღამოებიც ეწყობა.
ისტორია
ლეგენდის თანახმად პოლონეთ-ჰაგსბურგის არმია, თურქების მეორე ალყისგან 1683 წელს ვენის განთავისუფლებისას, წააწყდა ტომრებს უცნაური მარცვლებით, რომელიც თავიდან აქლემთა საკვები ეგონათ და დაწვა მოუნდომეს. პოლონეთის მეფემ იან III სობიესკიმ ტომრები ერთ-ერთ თავის ოფიცერს, სახელად ფრანციჟეკ იერზი კულცზიცკის, უსახსოვრა, რომელმაც პირველი ყავის სახლი გახსნა. ცოტაოდენი ექსპერიმენტაციის შემდეგ, მან სითხეს შაქარი და რძე დაამატა, და ამგვარად დაიწყო ვენური კაფეს ტრადიცია.
სინამდვილეში, ერთ-ერთი პირველი კაფე ბერძენი სომეხის იოჰანეს დიოდატოს, ავსტრიელთა ჯაშუშის, წამოწყება იყო, რომელმაც თავდაპირველად ყავით ვაჭრობის მონოპოლიური უფლება მოიპოვა. ახალი სასმელი კარგად იქნა მიღებული და ყავის სახლებმა სწრაფად იწყო გამრავლება. ადრეულ პერიოდში, სხვადასხვა სასმელებს სახელები შერქმეული ჯერ არ ჰქონდა და მომხმარებლები სასურველ ნარევს ფერადი ცხრილიდან ირჩევდნენ.
ყავის სახლების ტრადიციამ პოპულარობის პიკს მე-19 საუკუნის დასაწყისში მიაღწია, როცა ის მწერლების პიტერ ალტენბერგის, ალფრედ პოლგარის, კარლ კრაუსის, ჰერმან ბროხისა და ფრიდრიხ ტორბერგის მუშაობისა და გართობის გამორჩეული ადგილი გახდა. იმ დროის ცნობილი ხელოვანები, მეცნიერები და პოლიტიკოსები, როგორიცაა ართურ შნიცლერი, შტეფან ცვაიგი, ეგონ შილი, გუსტავ კლიმტი, ადოლფ ლოოსი, თეოდორ ჰერცლი და თვით ლეონ ტროცკი ყავი სახლების მუდმივი სტუმრები იყვნენ. თითქმის მყისიერად პრაღაში, ბუდაპეშტსა და ლვივში (ლემბერგი) ავსტრო-უნგრეთის იმპერიის სხვა ქალაქებთან ერთად ვენური მოდელის მსგვსად უამრავი ყავის სახლი გაჩნდა.
ნაცისტური მთავრობის მოსვლის შემდეგ, მათ მიერ ე.წ. „დეგენერაციული ხელოვნების“ აკრძალვით ყავის სახლების პოპულარობას ბოლო მოეღო. 1950-იან წლებში ყავის სახლებს კიდევ უფრო მძიმე პერიოდი დაუდგა, შესაძლოა ტელევიზიისა და თანამედროვე ესპრესო ბარების პოპულარობის ზრდის გამო, და მრავალი მათგანი დახურვის საშიშროების ქვეშ დადგა. თუმცა ბოლო პერიოდში ტურიზმისა და ამგვარი კაფეების ისტორიისადმი ინტერესის ზრდის წყალობით ბევრი კლასიკური ვენური კაფე გაკოტრებას გადაურჩა და ტრადიცია ისევ აღმავლობის გზას დაადგა.
განთქმული ყავის სახლები
thumb|კაფე პრიუკელის 1950-იანი წლების ინტერიერი.
კატეგორია:ვენა კატეგორია:ვენის კულტურა
ისლანდიის ტურიზმი
მინი|250პქ|[[გეიზერის ამოფრქვევა]] მინი|250პქ|გიუდლფოსის ჩანჩქერი ტურიზმი ისლანდიაში ეროვნული ეკონომიკის უფრო და უფრო მნიშვნელოვანი სექტორი ხდება. 2006 წელს ტურიზმის ინდუსტრიამ ქვეყნის მთლიანი ეროვნული პროდუქტის 4,1% შეადგინა. 2010 წელს ისლანდიას 500 000 ტურისტი ეწვია.
ისტორია
ისლანდიაში ტურიზმმა 1990-იანი წლებიდან დაიწყო ზრდა. 2000 წელს, ტურისტთა რიცხვმა პირველად გადააჭარბა მთლიან ადგილობრივ მოსახლეობას. აქედან მოყოლებული, ტურიზმმა ყოველწლიურად საშუალოდ 11%-ით ზრდა დაიწყო. 2004 წელს ქვეყანას დაახლოებით 360 000 ადამიანი ესტურმა, 2007 წელს 485 000, 2008-ში კი 500 000.
2000 წელს, ტურიზმის სექტორში შექმნილი სამუშაო ადგილების რაოდენობა 7 385 იყო, 2006 წელს 8 211 (მთლიანი სამუშაო ძალის 4,5%).
სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიის ტურიზმი
მაქს ვერსტაპენი
მაქს ემილიან ვერსტაპენი (Max Emilian Verstappen; დ. 30 თებერვალი, 1997) — ბელგიელ-ნიდერლანდელი ავტომრბოლელი და ფორმულა ერთის 2021-2022 წლების მსოფლიო ჩემპიონი. მაქსი ჩემპიონატში ნიდერლანდების სახელით ასპარეზობს და ამჟამად წარმოადგენს Red Bull Racing-ს, რომლის სახელითაც 2-ჯერ მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული. იგი არის ფორმულა 1-ის ყოფილი მრბოლელის იოს ვერსტაპენის შვილი.
2015 წლის ავსტრალიის გრან პრიზე მაქსი 17 წლისა და 166 დღის ასაკში გახდა ფორმულა ერთის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა სპორტსმენი. 2015 წლის სეზონი მაქსმა Red Bull-ის დობილ გუნდში Scuderia Toro Rosso-ში გაატარა და ამავე გუნდში დაიწყო ასპარეზობა 2016 წლის სეზონშიც, თუმცა ოთხი რბოლის შემდეგ დააწინაურეს და Red Bull Racing-ში გადაიყვანეს დანიილ კვიატის შემცვლელად. მომდევნო რბოლაში ესპანეთის გრან პრიზე, Red Bull-ის სახელით მოასპარეზე მაქსი 18 წლის ასაკში გახდა ფორმულა ერთის გრან პრის ყველაზე ახალგაზრდა გამარჯვებული და პირველი ჰოლანდიელი, რომელმაც გრან პრი მოიგო. 2019 და 2020 წლის სეზონებში მაქსმა მესამე ადგილი დაიკავე, ხოლო 2021 წლის აბუ-დაბის გრან პრის მოგებით გახდა პირველი ჰოლანდიელი მსოფლიო ჩემპიონი და საერთო ჯამში ფორმულა ერთის 34-ე მსოფლიო ჩემპიონი.
ფორმულა ერთის შედეგები
‡ მიენიჭა ნახევარი ქულა, რადგან რბოლისას ვერ დაიფარა სრული მანძილის 75%-ზე მეტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:სპორტსმენები ჰასელტიდან კატეგორია:მონაკოში ემიგრირებული ჰოლანდიელები კატეგორია:ჰოლანდიელი მრბოლელები კატეგორია:ფორმულა ერთის ჰოლანდიელი მრბოლელები კატეგორია:ბელგიური წარმომავლობის ჰოლანდიელები კატეგორია:ფორმულა 1-ის რბოლის გამარჯვებულები კატეგორია:ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონები კატეგორია:კარტინგის მსოფლიო ჩემპიონატის მრბოლელები კატეგორია:სსფ ფორმულა 3-ის ევროპული ჩემპიონატის მრბოლელები კატეგორია:Toro Rosso-ს ფორმულა 1-ის მრბოლელები კატეგორია:Red Bull-ის ფორმულა 1-ის მრბოლელები
კომორის კუნძულები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კომორის კუნძულების ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
მინის დინასტია
მინი|მარცხნივ|მინის იმპერია
მინის დინასტია — ჩინეთის იმპერატორთა დინასტია (1368-1644 წწ.). დააარსა ჭუ იუანჭანმა მონღოლური დინასტიის იუანის დამხობის შემდეგ. XV საუკუნის დასაწყისში ატარებდა ექსპანსიონისტურ საგარეო პოლიტიკას. 1407 წელს ჩინეთის ჯარებმა მიიტაცეს ვიეტნამი. პორტუგალიელები ცდილობდნენ ჩინეთში ფეხის მოკიდებას, ამის გამო ამ დინასტიის იმპერატორმა უ-ძუნმა 1521 წელს ევროპელებს აუკრძალა ჩინეთში შემოსვლა და დაუხურა ყველა ნავსადგური აომინის (მაკაო) გარდა. 1644 წელს გლეხთა ომის შედეგად, რომელსაც ლი ძიჩენი მეთაურობდა, მინის დინასტია დაემხო. ჩინელი ფეოდალების ნაწილი მიემხრო მანჯურიელებს, რომლებიც შეიჭრნენ ჩინეთში, ჩაახშეს გლეხთა ომი და ქვეყანაში დაამკვიდრეს მანჯურიული დინასტია ცინი.
მისი შვილის, იუან ლეს (永樂) მმართველობის დროს (1403–1424 წლები) ჩინეთის სახელმწიფო გადადის ხანგრძლივი აყვავების პერიოდში. სწორედ გატარებული რეფორმის შედეგი იყო სახელმწიფო ხაზინის გამდიდრება, რაც იუან ლემ გონივრულად გამოიყენა და კონკრეტული თანხებით, პირველ რიგში, მომავალი საზღვაო ექსპედიციები დააფინანსა.
ჩინეთი ამ დროიდან გადადის თავდაცვით პოლიტიკაზე მონღოლების შეტევების აღკვეთის მხრივ, რადგან მართალია ჭუ იუანჭანმა განდევნა მონღოლები ჩინეთიდან, მაგრამ მათ ჩრდილოეთით გადაინაცვლეს, საიდანაც ახორციელებდნენ მუდმივ დამარბეველ ლაშქრობებს არა მარტო ჩინეთის მშვიდობიან მოსახლეობაზე, არამედ იქ გამავალ ვაჭრებზეც.
ხდება საზღვაო ტექნიკის წარმოება-განვითარება და იწყება სავაჭრო კონტაქტების დამყარება ევროპასთან. ჭუ იუანჭანის მმართველობის პერიოდიდან დაახლოებით XV საუკუნემდე ჩინეთი ორიენტირებულია საზღვაო სფეროს გაფართოვებასა და ტერიტორიების შემოერთებაზე. მინის ჩინეთი, ჩინური „მსოფლიო წესრიგის“ შესაბამისად, საზღვაო მოგზაურობებით ახდენს საკუთარი უპირატესი ძალისა და ცივილიზაციის დემონსტრირებას და ჩვეულებრივ მოითხოვს სხვა სახელმწიფოების მიერ მის პატივისცემას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დინასტიები
ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)
„ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1“ (Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1) — ვიდეო თამაშის „ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები“ პირველი ნაწილი. იგი გამოიცა 2010 წლის ნოემბერში, ამავე სახელწოდების ფილმის გამოსვლამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერსონალური კომპიუტერული თამაშები კატეგორია:თამაშები ჰარი პოტერის შესახებ კატეგორია:Electronic Arts-ის თამაშები კატეგორია:Warner Bros. Interactive Entertainment-ის თამაშები კატეგორია:Kinect-ის თამაშები კატეგორია:Nintendo DS-ის თამაშები კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები კატეგორია:Wii-ის თამაშები
საშუალო ნევკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მდინარეები კატეგორია:ნევის შენაკადები
მარკ ბერნშტეინი
მინი|ბერნშტეინი (მიკროფონი უჭირავს) [[მოსკოვი|მოსკოვის ვიკიკონფერენციაზე, 2014 წლის 14 სექტემბერს]] ბერნშტეინი ვიკიპედიაში „Pessimist2006“ მომხმარებლის სახელით წერდა. 2009 წლის ბოლოდან 2022 წლის დასაწყისამდე, ბერნშტეინი იყო რუსული ვიკიპედიის 50 ყველაზე აქტიური რედაქტორიდან ერთ-ერთი, 200 000-ზე მეტი რედაქტირებით. მას სხვა ენციკლოპედიის გამომცემლების მიერ დაევალა სტატიების დაწერა. ბერნშტეინმა თავის „საუკეთესო“ მიღწევად 2009 წელს ვიკიპედიაში გამოქვეყნებული სტატია ცენზურა საბჭოთა კავშირში დაასახელა, რომლის შესაქმნელადაც დაახლოებით 250 წყარო გამოიყენა. ამავე პერიოდში, მან ასევე Deutsche Welle-ს მისცა ინტერვიუ ბელარუსულენოვანი ვიკიპედიის პროექტის განვითარების გზებზე, მისი გამოცდილების გაზიარების ფარგლებში. ბერნშტეინმა ურჩია ვიკიპედიის ახალ რედაქტორებს, ჯერ ესწავლათ გამოცდილი რედაქტორების რედაქტირების ნიმუშები და მოემზადებინათ იმ რედაქტორებთან მუშაობისთვის, რომლებსაც ჰქონდათ ძალიან განსხვავებული და ხშირად საპირისპირო შეხედულებები, რაც მან დაინახა, როგორც ვიკიპედიის სტატიების განვითარების გასაღები.
დაკავება და დაპატიმრება
როდესაც რუსული ვიკიპედიის ზოგიერთი რედაქტორი აცხადებდა, რომ სახელწოდება „რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)“ არღვევდა ვიკიპედიის პოლიტიკას ინფორმაციის ნეიტრალური თვალსაზრისით წარმოდგენის შესახებ, ბერნშტეინმა თქვა: "რუსული ჯარები შეიჭრნენ უკრაინის ტერიტორიაზე. ეს უბრალოდ ფაქტია და არა თვალსაზრისი“. 2022 წლის 10 მარტს რუსმა პროპაგანდისტებმა ონლაინ შეტყობინებების ფორუმ „ტელეგრამ“-ზე, „მრაკობორეთს“ ( lit.  " Auror ', ჰარი პოტერის ცნობარი), გამოაქვეყნა პირადი ინფორმაცია ბერნშტეინის შესახებ და დაადანაშაულეს იგი რუსეთის ახალი კანონის დარღვევაში ყალბი ამბების გამოქვეყნების წინააღმდეგ. ფორუმმა განაცხადა, რომ ბერნშტეინის მიერ ვიკიპედიის სტატიების რედაქტირება 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრაზე არღვევდა ახალ კანონს.
2022 წლის 11 მარტს ბელარუსის ორგანიზებულ დანაშაულთან და კორუფციასთან ბრძოლის მთავარმა დირექტორატმა დააკავა ბერნშტეინი მინსკში. პროსამთავრობო „ტელეგრამ“-ის არხებმა ბერნშტეინის დაკავების ვიდეოჩანაწერი გამოაქვეყნეს და ყალბი „ანტირუსული“ ინფორმაციის გავრცელებაში დაადანაშაულეს. 2022 წლის 12 მარტს მას მიესაჯა 15 დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა „თანამდებობის პირის კანონიერი ბრძანების ან მოთხოვნის დაუმორჩილებლობისთვის“ (ბელორუსის ადმინისტრაციული კოდექსის 24.3 მუხლი).