cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მაგელანის ღრუბელი (რომანი)
„მაგელანის ღრუბელი“ (Obłok Magellana) — პოლონელი მწერლის, სამეცნიერო ფანტასტის და ფუტუროლოგი ესეისტის სტანისლავ ლემის 1954-60 წლის რომანი, სადაც აღწერილია ადამიანური ცივილიზაციის მიერ გიგანტური ხომალდის გაგზავნა კოსმოსის კვლევის და შეძლებისდაგვარად, უცხო ცივილიზაციებთან კონტაქტის დამყარების მიზნით. რომანი ითვლება სამეცნიერო ფანტასტიკის კლასიკად.
სიუჟეტი
რომანის მოქმედება ვითარდება XXXII საუკუნეში. დედამიწაზე კომუნიზმი და იდეალური სოციალური წესრიგი მეფობს. შედეგად, საწარმოო ძალების გიგანტურმა გამონთავისუფლებამ არა მხოლოდ სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესი დააჩქარა, არამედ თავად დედამიწის კლიმატიც კი შეცვალა. რომანის მთავარი გმირი იბადება გრენლანდიაზე პოლარული წრის მახლობლად, „კუნძულის იმ მხარეში, სადაც ტროპიკულ კლიმატს ზომიერი ცვლის და პალმიანი ჭალების გვერდით ტანაყრილი ფოთლოვანი ტყეებია.“ თუმცა ადამიანს ჯერჯერობით მხოლოდ მზის სისტემა აქვს ათვისებული და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის კვალდაკვალ საშუალება ჩნდება ერთი თაობის სიცოცხლეში მივაღწიოთ მზიდან უახლოეს ვარსკვლავს, ცენტავრის ალფას. მთავარი გმირი თავისი ენერგიული მისწრაფებით და კიბერნეტიკის, ასტრონავტიკის, მედიცინის მიზანმიმართული შესწავლით და ოლიმპიადაში გამარჯვებით იხდენს სანუკვარ ოცნებას და ეწერება ხომალდ „გეას“ 227 კაციან ეკიპაჟში, რომლის დანიშნულებაა სტარტის აღება ალფა ცენტავრისკენ 3114 წელს.
მრავალწლიანი მგზავრობის მანძილზე ხომალდის ბორტზე უამრავი პრობლემა იბადება. მათგან ყველაზე საშიშია მთელი ეკიპაჟის დეპრესიის მდგომარეობაში ნერვული შოკის ზღვარზე ყოფნა. მიზანთან მიახლოებისას შემთხვევით ეკიპაჟი აღმოაჩენს წარსული პერიოდის საბრძოლო ხომალდს, ე.წ. „ატლანტების“ ბლოკიდან, რომელიც კომუნისტური სამყაროს საწინააღმდეგო ბანაკი იყო. ატომური და ბაქტერიოლოგიური იარაღით დატვირთული ეს ხომალდი, რომელმაც ათასი წლის მანძილზე დრეიფით მოაღწია ცენტავრის ალფას, ეკიპაჟის გადაწყვეტილებით ფეთქდება-ფორმალურად საშიში ტვირთის გასანადგურებლად, რეალურად კი წარსულიდან გაქცევის მიზნით. ეკიპაჟის ეს ნაბიჯი ძალზე ტრაგიკული აღმოჩნდება.
ცენტავრის ალფასთან მიახლოებისდა კვალდაკვალ „გეა“ იჭერს სიგნალს ვარსკვლავის ერთ-ერთი პლანეტიდან. სიგნალის ხასიათი, მისი რეგულარულობა, გავრცელების არეალი და ორგანიზებულობა არავითარ ეჭვს არ ბადებს და ცალსახად ამტკიცებს მის ხელოვნურობას. „გეა“ დაუყოვნებლივ ცვლის კურსს და პლანეტისკენ მიემართება. ხომალდის ნებისმიერ მცდელობას დაამყაროს კონტაქტი პლანეტასთან, შედეგი არ მოჰყვება, თუმცა თავად პლანეტის სიგნალი უფრო და უფრო ძლიერდება. დაკვირვებები, მათ შორის ოპტიკური დამზერითი სამუშაოები აშკარად მიუთითებს პლანეტაზე გონიერი სიცოცხლის არსებობას. მეტიც, ეს სიცოცხლე არეგულირებს პლანეტის ორბიტულ და ღერძულ გარემოქცევებს. პლანეტაზე დესანტის გადასხმისას მოულოდნელად ატმოსფეროში რაკეტები ფეთქდება და 10 ასტრონავტი იღუპება. თავზარდაცემული ხომალდი არ ჩქარობს პასუხის გაცემას, თუმცა მას აქვს საშუალება პლანეტის მყისიერი აორთქლებისა; დაუყოვნებლივ ტრიალდება უკან და მთელი სისწრაფით უკან იხევს. ხომალდის საბჭოზე აღიარებულ მეცნიერს დოქტორ გოობარს გამოაქვს დასკვნა რომ პლანეტის მცხოვრებთა საქციელი დიდწილად ხომალდის ქმედებით იყო განპირობებული ატლანტელთა ხომალდის აფეთქებისას და მშვიდობიანი კონტაქტის მცდელობა უნდა გაგრძელდეს. ამასობაში მთავარი გმირი მეწყვილესთან ერთად იგზავნება ასტეროიდზე, რომელიც შემდგომში უნდა გახდეს პლანეტის და დედამიწის ტრანზიტული პუნქტი, თავისებური ნეიტრალური ზონა, სადაც ორივე ცივილიზაცია მეგობრულ კონტაქტს დაამყარებს ერთმანეთთან. ბაზის მშენებლობისას მეტეორული წვიმის შედეგად კავშირი იკარგება „გეასთან.“ კავშირის აღდგენის მცდელობისას მთავარი გმირის მეწყვილე რადიაციის სასიკვდილო დოზას იღებს. მთავარი გმირი იძულებულია მოატყუოს მეწყვილე რომ „გეასთან“ კავშირი აღდგა და უყვება მის მიერ შეთხზულ ინფორმაციებს პლანეტის მაღალგანვითარებულ და ჰუმანურ ცივილიზაციასთან კონტაქტის შესახებ. თუ როგორ შეძრწუნდა პლანეტა, როცა გააცნობიერა რომ სინამდვილეში მეგობრები ამოხოცა და არა მტრის დივერსანტები. მეწყვილე აცნობიერებს ტყუილს და სიკვდილის პირას მთავარ გმირს ამცნობს რამდენად ამსუბუქებს მომაკვდავ ადამიანის ბედს შეთხზული ბედნიერი დასასრული. მთავარი გმირი იტანჯება ტყუილზე წასწრებით და ამასობაში მეწყვილე იღუპება.
აგონიაში მყოფი მთავარი გმირი ინსტინქტურად იწყებს მოქმედებას. იგი მეგობარს ემშვიდობება და მხოლოდ უკანასკნელ წამს ირკვევა რომ არ ტყუოდა და სრულ სიმართლეს ეუბნებოდა მეგობარს, ისე რომ თავადაც არ იცოდა ამის შესახებ. უკანასკნელი თავის და ამდენად, მთელი რომანის ტრაგიკული და ამავ დროს ჰეროიკული ფინალი ერთ-ერთ შედევრად ითვლება სამეცნიერო-ფანტასტიკურ ლიტერატურაში.
ავტორის პოზიცია
ითვლება, რომ „მაგელანის ღრუბელი“ არ მიეკუთვნება ლემის საუკეთესო ნაწარმოებთა რიცხვს და მისი მხატვრული ღირებულებები შედარებით მცირეა გვიანდელ კლასიკურ ნამუშევრებთან შედარებით. მაგრამ მიუხედავად ამისა, ნაწარმოები დღემდე რჩება სამეცნიერო ფანტასტიკის ერთ-ერთ ქრესტომათიულ მაგალითად. თავად ლემი მოგვიანებით საკმაოდ კრიტიკულად უდგებოდა ნამუშევარს, მიიჩნევდა მას სუსტად და კომუნიზმის აპოლოგიად. ამ მიზნით ლემმა აკრძალა ნაწარმოების იაპონურად თარგმნა, რადგან „იაპონიამ არ იცოდა კომუნისტური რეჟიმი და თუ ჩემი რომანი კომუნიზმში თუნდაც ერთადერთ იაპონელს მაინც მოაქცევდა, მე ჯოჯოხეთის ცეცხლში დავიწვებოდი.“
თარგმანები
რომანი თარგმნილია მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე. მათ შორის ქართულად ნორა ქართველიშვილის მიერ და გამოცემულია გამომცემლობა „ნაკადულის“ მიერ 1970 წელს.
ზაკოპანე
ზაკოპანე (Zakopane) — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, მალოპოლსკის სავოევოდოში. 2006 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 27,486 ადამიანი. გაშენებულია ტატრების ძირას, ფიჭვნარში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 850 მ სიმაღლეზე. ზაფხული ზომიერად თბილია, ზამთარი რბილი. ნალექები დაახლოებით 1000 მმ წელიწადში. ზამთარში უხვადაა უქარო მზიანი დღეების რაოდენობა, და აგრეთვე მყარი თოვლის საფარი. მთის კლიმატური კურორტია, აგრეთვე დასვენების ცნობილი ბაზა და ალპინიზმის, ტურიზმისა და ზამთრის სპორტის ეროვნული ცენტრი. არის სანატორიუმები, სასტუმროები, ტურისტული ბაზები, სათხილამურო ტრამპლინი, საბაგირო გზა, ფუნიკულიორი, საცურაო აუზი. სეზონი — მთელი წელი. ზაკოპანე განთქმულია ხის მხატვრული დამუშავებით, სპორტული თხილამურების წარმოებით. განაშენიანება ხისებრია, ხალხური, „ზაკოპანეს სტილში“. ზაკოპანეში არის პოლონეთში უდიდესი სამთო-სათხილამურო ტრამპლინი — ველკა კროკევი. განვითარებულია ტურიზმი.
1975-1998 წლებში შედიოდა ნოვი-სონჩის სავოევოდოში, ხოლო 1999 წლიდან მალოპოლსკის სავოევოდოშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
ზვენიგოროდ-კიევსკი
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ|ძველი ქალაქის ციხე-სიმაგრე ვიტა-ფოსტოვაია ზვენიგოროდ-კიევსკი – უძველესი ციხე-ქალაქი კიევის სამთავროში.
მოხსენება ხელნაწერებში
ქალაქი ზვენიგოროდ-კიევსკი პირველად მოხსენებულია 1097 წლის ხელნაწერში, როგორც ტერებოვლიელი თავადის  ვასილკა როსტისლავის ძის დაბრმავების ადგილი. ქალაქი მოხსენიებულია აგრეთვე, იპატიევის ქრონიკაში 1150 და 1151 წლის განმავლობაში სუზდალის მთავრის იური დოლოგორუკისა და კიევის დიდი მთავრის იზიასლავ მტისლავიჩის შორის სამფლობელოში. შემდეგ სახელწოდება გვხვდება ქრონიკის გვერდებზე 1234 წელს ზვენიგოროდის კედლებთან პოლოვცებთან ბრძოლისას. XIII საუკუნის შუა რიცხვებში მონღოლ-თათრების შემოჭრის შემდეგ ქალაქმა არსებობა შეწყვიტა.
მდებარეობა
მკვლევრების უმრავლესობა თვლის, რომ კიევთან ახლოს არსებული სოფელი ვიტა-პოჩტოვაია ზვენიგორდ-კიევსკია. ქალაქი მდებარეობს მდინარე სტუგნას მარცხენა სანაპიროზე, ქალაქ ვასილკოვისაკენ მიმავალ გზაზე. ის შედის სტუგნინის თავდაცვითი ხაზის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
გრიგოლ ღუღუნიშვილი
გრიგოლ ღუღუნიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1901, დარკვეთი — გ. 26 იანვარი, 1995) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, პროფესორი, თანამდებობის პირი.
ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის კვალიფიკაციით.
მუშაობა დაიწყო თბილისის ტრამვაის მეურნეობაში სახელოსნოების უფროსად, შემდგომ — ტრამვაის მეურნეობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. 1932-1934 წლებში იყო ავტოსარემონტო ქარხნის მთავარი ინჟინერი და ტექნიკური დირექტორი. ამ თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში განახორციელა მშენებარე ქარხნის ხელახალი დაპროექტება, რითაც მიღწეულ იქნა საწარმოს სიმძლავრეთა გაზრდა და მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ეფექტი. 1934-1937 წლებში საქართველოს კომუნალური მეურნეობის კომისარიატის საქალაქო ტრანსპორტის ხელმძღვანელი. 1937-1938 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის ტრესტის მთავარი ინჟინერი. 1938-1940 წლებში იყო საქკომუნპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1940-1942 წლებში თბილქალაქპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის სასწავლო საწარმოო სახელოსნოებს ედგა სათავეში. 1943-1945 წლებში სამშენებლო მასალების სამმართველოს მთავარი მექანიკოსი. 1945-1947 წლებში იყო თბილისის „ლუდლიმონათის“ ტრესტის საწარმოო განყოფილების უფროსი. იგი ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოების პროექტირებას ხელმძღვანელობდა. შედგენილი იქნა თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ტექნიკური პროექტი, თბილისის საავტობუსო მეურნეობისა და ქუთაისის ტრამვაის მეურნეობის, თელასის საწარმოო კორპუსის პროექტები და სხვა. საინჟინრო-საწარმოო საქმიანობასთან ერთად, 1929-1947 წლებში სასწავლო-პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1947 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს აირჩიეს გზათა მიმოსვლის ინჟინერთა თბილისის ინსტიტუტის ლითონთა ტექნოლოგიის კათედრის გამგედ. 1959-1962 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის შედუღების კათედრის გამგე. ამ პერიოდში მან შექმნა სახელმძღვანელო „ლითონთა ტექნოლოგია“, რაც ერთ-ერთი პირველი წიგნი იყო მშობლიურ ენაზე. შემდგომ მან მოამზადა სახელმძღვანელო „ლითონთა წნევით დამუშავება“. 1962 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის ჯერ სამსხმელი წარმოების, შემდგომ ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. მეტალურგიის ფაკულტეტის საბჭოსა და სახელმწიფო-საგამოცდო კომისიის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ქვაჯვარი (იალნოს ქედი)
ქვაჯვარი — მთა საქართველოში, გარდაბნისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. მდებარეობს იალნოს ქედზე. სიმაღლე 980 მ. აგებულია ოლიგოცენისა და ქვედა მიოცენის ასაკის თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით (მაიკოპის სერია). აქვს დამრეცი კალთები. შემოსილია მეორეული ბალახეულით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
The Inevitable End
The Inevitable End — ნორვეგიული ელექტრონული დუეტ Röyksopp-ის მეხუთე და უკანასკნელი სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2014 წლის 7 ნოემბერს. დუეტის ერთ-ერთ წევრ, სვეინ ბერგეს თქმით, ეს არის ალბომი უფრო ბნელი ენერგიით. მომღერალი რობინი, რომელიც ასევე მუშაობდა ამ ჩანაწერზე, ამბობს, რომ იგი არის „სევდიანი, მაგრამ არა ცივი. ძალიან თბილი.“
ჯგუფის განცხადებით, ეს არის მათი უკანასკნელი სტუდიური ჩანაწერი, თუმცა მხოლოდ ალბომის სახით, ვინაიდან ისინი არ აპირებენ მუსიკის ჩაწერის შეწყვეტას.
სქოლიო
კატეგორია:2014 წლის ალბომები კატეგორია:Röyksopp-ის ალბომები კატეგორია:Cherrytree Records-ის ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები კატეგორია:Polydor Records-ის ალბომები კატეგორია:Wall of Sound-ის ალბომები
ველიკა-რუდკა
ველიკა-რუდკა (Велика Рудка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის დიკანკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 583 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიკანკის რაიონის სოფლები
რუთენია
მინი| რუთენური ლომი, რომელიც გამოიყენებოდა რუთენიის გერბის წარმომადგენლად მე-15 საუკუნეში [[კონსტანცის საეკლესიო კრება|კონსტანციის საბჭოს დროს.]]
რუთენია (Ruthenia ან Rutenia) — ეგზონიმი, რომელიც თავდაპირველად შუა საუკუნეების ლათინურში გამოიყენებოდა რამდენიმე აღმოსავლეთ სლავური და მართლმადიდებლური რეგიონის აღსანიშვნად, უმეტესად ეწოდებოდა თანამედროვე რუსეთის მიწებს (ძველი აღმოსვლეთ სლავური: Рѹ́сьскаѧ землѧ; Ῥωσία; Rusia, Russia, Ruscia, Ruzzia). ადრეულ თანამედროვე პერიოდში ტერმინმა ასევე შეიძინა რამდენიმე სპეციფიკური მნიშვნელობა.
ეტიმოლოგია
სიტყვა რუთენია წარმოიშვა, როგორც ლათინური აღნიშვნა იმ რეგიონისთვის, რომლის ხალხი თავდაპირველად საკუთარ თავს რუსებს უწოდებდა. შუა საუკუნეებში მწერლები ინგლისურ და დასავლეთ ევროპის სხვა ენებზე ხმარობდნენ ტერმინს აღმოსავლეთ სლავებით დასახლებულ მიწებზე საუბრისას. თავად რუსეთს XVII საუკუნის ბოლომდე უწოდებდნენ დიდ რუთენიას ან თეთრ რუთენიას. რუსეთი ან რუთენია ჩნდება 1520 წლის იოჰან ბოემუსის ლათინურ ტრაქტატში „Mores, leges et ritus omnium gentium, per Ioannem Boëmum, Aubanum, Teutonicum ex multis clarissimis rerum scriptoribus collecti“. თავში „De Rusia sive Ruthenia, et newtibus Rusianorum moribus“ („რუსეთის, ანუ რუთენიის და რუსეთის თანამედროვე წეს-ჩვეულებების შესახებ“), ბოემუსი მოგვითხრობს ქვეყანაზე, რომელიც იშლება ბალტიის ზღვიდან კასპიის ზღვამდე, მდინარე დონამდე და ჩრდილოეთ ოკეანემდე. ის ცვილის წყაროა, მის ტყეებში ბევრი ცხოველია ძვირფასი ბეწვით, ხოლო დედაქალაქ მოსკოვს (მოსკოვია), ეწოდა მდინარე მოსკოვის სახელი (Moscum amnem). დანიელმა დიპლომატმა იაკობ ულფელდმა, რომელიც 1578 წელს გაემგზავრა რუსეთში ივან IV- სთან შესახვედრად, გამოაქვეყნა მოგონება Hodoeporicon Ruthenicum („მოგზაურობა რუთენიაში“).
ადრეული შუა საუკუნეები
ევროპული მანუსკრიპტები XI საუკუნიდან კიევის რუსეთს რუთენიას უწოდებენ. ეს ტერმინი ასევე გამოიყენებოდა რიუგენის კუნძულის სლავებისა და ბალტიელი სლავების დასახასიათებლად, რომლებიც, კიევის რუსეთის გაქრისტიანების მიუხედავად, მაინც წარმართები იყვნენ XII საუკუნეში. მონღოლების მიერ რუთენიის დიდი ნაწილის ოკუპაციის შემდეგ დასავლეთ რუთენიის მთავრები შევიდნენ ლიტვის დიდ სამთავროსა და პოლონეთის სამეფოში, რომელებიც შემდეგ პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში გაერთიანდნენ. კიევის რუსეთის პატარა ნაწილი (ტრანსკარპატია, ახლა ზაკარპატიის ოლქი) გახდა უნგრეთის სამეფოს ვასალი XI საუკუნეში.
გვიანი შუა საუკუნეები
XV საუკუნისთვის მოსკოვის სამთავრომ (მოსკოვის რუსეთმა) დაამყარა თავისი სუვერენიტეტი ძველი რუთენური ტერიტორიის დიდ ნაწილზე, ნოვგოროდისა და ფსკოვის ჩათვლით, და დაიწყო ბრძოლა ლიტვასთან რუთენიის დანარჩენი მიწების გამო. 1547 წელს მოსკოვის მთავარმა, ივანე მრისხანემ, მიიღო მოსკოვის დიდი მთავრისა და სრულიად რუსეთის მეფის ტიტული და მოითხოვა სუვერენიტეტი „სრულიად რუსეთზე“ - აქტი, რომლიც არ ცნო მისმა მეზობელმა, პოლონეთმა. მოსკოვის მოსახლეობა მართლმადიდებელი იყო და ლათუნურ დასახელებას ამჯობინებდნენ ბერძნული სახელ Rossia (Ῥωσία)-ის გამოყენებას.
XIV საუკუნეში ძველი კიევის რუსეთის სამხრეთ ტერიტორიები, გალიჩ-ვოლინისა და კიევის სამთავროების ჩათვლით, ლიტვის დიდი სამთავროს ნაწილი გახდა. 1569 წელს გაერთიანდა პოლონეთი და ლიტვა, შეიქმნა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა. ინისი იყენებდნენ ლათინურ დამწერლობას და ამიტომ პოპულარული გახდა სახელი რუთენია. ამ ტერიტორიებზე გაჩნდა რუთენიის სავოევოდო, რომელმაც იარსება XVIII საუკუნემდე.
ეს ტერიტორიები მოიცავს:
უკრაინა
ტერმინი რუთენია ძველი რუსეთის მიწებზე უფრო მეტხანს შემორჩა, როგორც უკრაინის სახელწოდება. როდესაც ავსტრიის მონარქიამ გალიცია-ლოდომერიის ვასალურ სახელმწიფო პროვინციად აქცია 1772 წელს, ჰაბსბურგის ჩინოვნიკები მიხვდნენ, რომ ადგილობრივი აღმოსავლეთ სლავური ხალხი განსხვავდებოდა როგორც პოლონელებისგან, ასევე რუსებისგან, თუმცა საკუთარ თავს უწოდებდნენ რუსებს. ეს ასე იყო 1918 წელს იმპერიის დაცემამდე.
1880-იან წლებიდან XX საუკუნის პირველ ათწლეულამდე გავრცელდა უკრაინის პოპულარობა და ტერმინი უკრაინა გახდა მცირე რუთენიის შემცვლელი იმპერიის უკრაინელ მოსახლეობაში. დროთა განმავლობაში, ტერმინი რუთენია შემოიფარგლებოდა დღევანდელი უკრაინის დასავლეთ ნაწილებში, (გალიცია/ჰალიჩი, კარპატების რუთენია) ტერიტორია, სადაც უკრაინული ნაციონალიზმი კონკურენციას უწევდა გალიციურ რუსოფილიას. XX საუკუნის დასაწყისისთვის ტერმინმა უკრაინა ძირითადად შეცვალა მცირე რუთენია ამ ქვეყნებში, ხოლო 1920-იანი წლების შუა პერიოდისთვის ჩრდილოეთ ამერიკაში უკრაინულ დიასპორაშიც.
რუსინი (რუთენიელი) იყო რუსეთის მოსახლეობის ოფიციალური თვითიდენტიფიკაცია პოლონეთში (და ასევე ჩეხოსლოვაკიაში). 1939 წლამდე, ბევრი რუთენიელისა და პოლონელისთვის სიტყვა Ukrainiec (უკრაინელი) ნიშნავდა ნაციონალისტურ მოძრაობაში ჩართულ პიროვნებას.
რუსეთი
რუსები, ძველი რუსეთის ყველაზე მრავალრიცხოვანი კულტურული შთამომავლები, ინარჩუნებენ სახელს (russkie) თავიანთი ეთნიკურობის გამო, ხოლო მათი სახელმწიფოს სახელი, რუსეთი, თანდათან შეიცვალა მისი ბერძნული ტრანსლიტერაციით Rossia. რუსეთის მოსახლეობა დომინირებს მოსკოვის ყოფილ ტერიტორიაზე, ვლადიმერის რუსეთის, სმოლენსკის დიდი სამთავროს, ნოვგოროდის რესპუბლიკისა და ფსკოვის რესპუბლიკაში; ისინი ასევე მნიშვნელოვან უმცირესობას წარმოადგენენ უკრაინასა და ბელორუსიაში.
თანამედროვე რუთენია
მინი|288x288პქ| კარპატების რუთენიის, ლემკოს რესპუბლიკისა და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის მიერ პრეტენზიული და კონტროლირებადი ტერიტორიების რუკა 1918 წელს. მინი|200x200პქ| ავტონომიური სუბკარპატების რუთენია და დამოუკიდებელი კარპატო-უკრაინა 1938–1939 წწ. 1918 წლის შემდეგ სახელწოდება რუთენია შევიწროვდა უნგრეთის სამეფოში და მოიცავდა მხოლოდ კარპატების მთების სამხრეთით მდებარე ტერიტორიას, რომელსაც ასევე უწოდებენ კარპატების რუთენიას (карпатська Русь; მუკაჩევოს, უჟჰოროდისა და პრეშოვის ჩათვლით), იგი დასახლებული იყო კარპათო-რუთენიებით, აღმოსავლეთ სლავი მთიელები. მიუხედავად იმისა, რომ გალიციელი რუთენიელები თავს უკრაინელებად თვლიდნენ, კარპათო-რუთენიელები იყვნენ აღმოსავლეთ სლავი ხალხი, რომლებმაც შეინარჩუნეს უძველესი ისტორიული სახელი (Ruthen, სლავური rusyn-ის ლათინური ფორმა). დღეს ტერმინი Rusyn გამოიყენება რუთენიელთა ეთნიკურობისა და ენის აღსაწერად.
1939 წლის 15 მარტს კარპატო-რუთენიის უკრაინოფილმა პრეზიდენტმა, ავჰუსტინ ვოლოშინმა, გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, როგორც კარპატო-უკრაინა. იმავე დღეს უნგრეთის სამეფო არმიის რეგულარულმა ჯარებმა დაიკავეს რეგიონი. 1944 წელს საბჭოთა არმიამ დაიკავა ტერიტორია, ხოლო 1945 წელს შეუერთდა უკრაინის სსრ-ს. რუსინები არ იყვნენ ოფიციალურად აღიარებული ეთნიკური ჯგუფი სსრკ-ში, რადგან საბჭოთა მთავრობა მათ უკრაინელებად თვლიდა.
დღეს უკრაინის მთავრობა და ზოგიერთი თანამედროვე უკრაინელი პოლიტიკოსი ამტკიცებენ, რომ რუსინები უკრაინელი ერის ნაწილია. უკრაინის ზაკარპატიის ოლქის მოსახლეობის ნაწილი თავს რუსინებად (რუთენიელებად) მიიჩნევს, თუმცა ისინი კვლავ უკრაინის ეროვნული იდენტობის ნაწილი არიან.
რუსინების უმცირესობა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დარჩა აღმოსავლეთ ჩეხოსლოვაკიაში (ახლანდელ სლოვაკეთში). კრიტიკოსების აზრით, რუთენიელები სწრაფად გახდნენ სლოვაკები. 1995 წელს რუთენიული დაწერილი ენა გახდა სტანდარტიზებული.
რუთენიუმი
ბალტიელი გერმანელი ნატულარისტი და ქიმიკოსი, კარლ ერნესტ კლაუსი, რუსეთის სამეცნიერო აკადემიის წევრი, დაიბადა 1796 წელს ტარტუში (მაშინდელი ლივონიის გუბერნია, დღევანდელი ესტონეთი) 1844 წელს მან გამოყო რუთენიუმის ელემენტი ურალის მთებში ნაპოვნი ნედლი პლატინუმისგან.
სქოლიო
რუთენია კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:ბელარუსის ისტორია კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კიცქი
კიცქი (Կիցք) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 100 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 314 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
ნადკანიჟა
ნადკანიჟა (Nagykanizsa; ხორვატ. Kan(j)iža; Großkirchen; სლოვენ. Velika Kaniža; Kanije) — საშუალო სიდიდის ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ უნგრეთში, ზალის მედიეში.
მდებარეობს ბალატონის ტბის სიახლოვეს, ხუთი გზის კვეთაზე. საუკუნეთა მანძილზე, ქალაქი ერთგვარი დამაკავშირებელი კვანძი იყო. სლოვენიიდან ავსტრიის ქალაქ გრაცში მიმავალი ტვირთები ნადკანიჟაზე გაივლიდა, შესაბამისად, ქალაქი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ვაჭრობაში ადრიატიკის ზღვასა და ალპების რეგიონს, ვენასა და ბუდაპეშტს შორის.
1960-იან წლებში აღმოაჩინეს ქალაქის უძველესი, რომაული პერიოდის ნანგრევები. შუა საუკუნეებში, ნადკანიჟა უნგრეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი თავდაცვითი სიმაგრე ყოფილა. შეიძლება ითქვას, რომ ის იცავდა მთელს დასავლეთ ევროპას ოსმალთა შემოტევისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ხუანა ლა ბელტრანეხა
ხუანა ლა ბელტრანეხა (Juana la Beltraneja, Joana a Beltraneja; დ. 21 თებერვალი, 1462 — გ. 12 აპრილი, 1530) — ტრასტამარას დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიის დედოფალ ჟუანა პორტუგალიელის ქალიშვილი, რომლის მამაზეც დღემდე დაობენ ისტორიკოსები. ბევრი მამამისად დედოფალ ჟუანას ქმარს, კასტილიის მეფე ენრიკე IV-ს ასახელებს, დანარჩენები კი დედოფლის საყვარელ ბელტრან დე ლა სუევას, რის გამოც ხუანას მეტსახელად ბელტრანეხა, ანუ ბელტრანის ასული შეარქვეს. იგი ასევე იყო პორტუგალიის დედოფალი 1475-81 წლებში, როგორც თავისი ბიძის, მეფე აფონსუ V-ის მეორე ცოლი. უამრავი წლის მანძილზე, ხუანა კასტილიის ტახტში თავის მამიდას, დედოფალ ისაბელ I-ს ეცილებოდა, თუმცა საბოლოოდ დამარცხდა.
დაბადება
1455 წლის 21 მაისს კასტილიის მეფე ენრიკე IV დაქორწინდა ჟუანა პორტუგალიელზე, რომელიც პორტუგალიის მეფე დუარტე I-ის ასული და აფონსუ V-ის ღვიძლი და იყო. ამ დროისათვის ენრიკე უკვე განქორწინებული იყო ნავარის დედოფალ ბლანკა II-სთან, ვინაიდან დედოფალმა განაცხადა, რომ ქმართან არასდროს წოლილა. ქორწილიდან სულ რამდენიმე წელიწადში, 1462 წლის 21 თებერვალს დაიბადა ხუანაც.
დედოფალი ბლანკას სკანდალური განქორწინების შემდეგ, საზოგადოდ ითვლებოდა, რომ ენრიკე იმპოტენტი იყო, ხუანას დაბადებამ კი ბევრი მითქმა-მოთქმა წარმოშვა. ამას ემატებოდა ისიც, რომ დედოფალი ჟუანა პორტუგალიელი მეფეს სრულიად ღიად და დაუფარავად ღალატობდა ალბუკერკეს ჰერცოგ ბელტრან დე ლა სუევასთან, რის გამოც, ხალხი პატარა ხუანას ბელტრანისა და ჟუანას უკანონო შვილად თვლიდა, რის გამოც ესპანელებმა ხუანას „ლა ბელტრანეხა“ შეარქვეს, რაც „ბელტრანის ასულს“ ნიშნავს.
მიუხედავად ყველაფრისა, ენრიკეს მემკვიდრე სჭირდებოდა, თუნდაც გოგონა, რის გამოც მან საჩქაროდ აღიარა ხუანა თავის ლეგიტიმურ შვილად და მაშასადამე ტახტის მემკვიდრედ, რის შემდეგაც ხუანა ასტურიის პრინცესა ხდება. ამით გათამამებულმა დედოფალმა ჟუანამ მალე ახალი რომანი გააჩაღა საკმაოდ სიმპათიურ და წარმოსადეგ ფონსეკას არქიეპისკოპოსთან, რომლისგანაც დაფეხმძიმდა. ყოველივე ეს ენრიკემ ვეღარ აიტანა და 1468 წელს ჟუანა პორტუგალიელს ოფიციალურად გაეყარა.
ტახტის მემკვიდრე
1462 წლის 9 მაისს ხუანა ოფიციალურად იქნა აღიარებული კასტილიის ტახტის მემკვიდრედ და მიენიჭა ასტურიის პრინცესის წოდება. ენრიკემ კასტილიელ დიდგვაროვნებს მისდამი ერთგულების ფიციც კი დაადებინა. მარცხნივ|მინი|337x337პქ|ხუანა ლა ბელტრანეხა ბევრმა კასტილიელმა დიდგვაროვანმა, მეფე ენრიკეს ჩვილი და საეჭვო პირობებში დაბადებული ასულისთვის ერთგულების ფიცის დადებას არჩია ენრიკეს უმცროსი ნახევარ-ძმის, პრინცი ალფონსოს მხარეს გადასულიყვნენ. 1464 წლიდან ეს ყოველივე შეიარაღებულ კონფლიქტში გადაიზარდა და დიდებულთა ლიგამ მეფე ენრიკე აიძულა უარი ეთქვა ხუანაზე და თავის მემკვიდრედ ალფონსო ეცნო. ამის შემდეგ ასტურიის პრინცი სწორედ ალფონსო ხდება. ენრიკე ამ კომპრომისს მხოლოდ იმ შემთხვევაში დასთანხმდა, თუ შემდგომში ალფონსო ხუანაზე (ანუ თავის ძმის შვილზე) დაქორწინდებოდა, რათა ორივეს მიეღო გვირგვინი.
1468 წელს კასტილიის სამეფო ოჯახში ბევრი რამ შეიცვალა: ენრიკე IV და ჟუანა პორტუგალიელი განქორწინდნენ, ინფანტი ალფონსო კი გარდაიცვალა. ამან ხუანა კვლავ ასტურიის პრინცესად აქცია, თუმცა ამ დროს ტახტზე პრეტენზია განაცხადა ენრიკეს ნახევარ-დამ, ინფანტა ისაბელმა, რომელიც ტახტის ლეგიტიმური მემკვიდრე იყო. კიდევ ერთი სამოქალაქო ომის თავიდან ასარიდებლად ისაბელი ასტურიის პრინცესად გამოაცხადეს, ხუანა კი ტახტის მეორე მემკვიდრედ გვევლინება.
1465-70 წლებში ხუანა მენდოსების დიდებულ ოჯახში ცხოვრობდა, სადაც უნდა აღზრდილიყო. 1470-75 წლებში კი დაიწყო მისი საქორწინო მოლაპარაკებები. ენრიკე ვინმე ისეთ ძლევამოსილ სასიძოს ეძებდა, რომელიც შეძლებდა ხუანას მემკვიდრეობის დაცვას. 1470 წლის 26 ოქტომბერს ხუანა დანიშნეს საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ის უმცროს ძმაზე, გიენის ჰერცოგ შარლ დე ვალუაზე. მათი ქორწინება შედგებოდა კიდეც, თუმცა 1472 წელს, სრულიად მოულოდნელად შარლი გარდაიცვალა. საფრანგეთთან და ბურგუნდიასთან წარმოებული რამდენიმე წარუმატებელი მოლაპარაკების შემდეგ, გადაწყდა ხუანა თავისი ბიძისთვის, პორტუგალიის დაქვრივებულ და შვილებიან მეფე აფონსუ V-ისათვის მიეთხოვებინათ, რომელსაც ნამდვილად შესწევდა მისი მემკვიდრეობის დაცვის ძალა.
1474 წელს ენრიკე IV გარდაიცვალა. კასტილიის დიდგვაროვნების ერთმა ნაწილმა დედოფლად ხუანა, ხოლო მეორე ნაწილმა მამიდამისი, ისაბელი აღიარა, რასაც მოჰყვა კასტილიის ოთხწლიანი სამოქალაქო ომი გვირგვინისთვის.
ხუანაზე არანაკლებ ძლევამოსილი მოკავშირეები ჰყავდა ისაბელსაც. მათგან გამოსარჩევია თავად მისი ქმარი, არაგონის, სარდინიის, სიცილიისა და ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ II, ასევე მენდოსას ძლევამოსილი საგვარეულო, მარნიკ დე ლარას ოჯახი, მედინას ჰერცოგი, სიდონიას ჰერცოგი, ალბუკერკეს ჰერცოგი, სანტიაგოს ორდენის დიდი მაგისტრი და სრულიად კალატავრას ორდენის წევრები, გარდა მათი დიდი მაგისტრისა.
ტახტისათვის ბრძოლა
მინი|294x294პქ|ისაბელ კასტილიელი და ფერდინანდ არაგონელი 1475 წლის 10 მაისს პორტუგალიის მეფე აფონსუ V კასტილიაში ჩავიდა და 15 დღის შემდეგ, პალენსიაში დაქორწინდა ხუანაზე. ამის შემდეგ ხუანა პორტუგალიისა და ალგარვის დედოფალი ხდება. მიუხედავად ამისა, პორტუგალიის მეფე-დედოფალი კასტილიაში დარჩა, სადაც ისინი ტოროს სამეფო სასახლეში დაბინავდნენ. ისინი ყველას დიდ მიწებსა და ტიტულებს ჰპირდებოდნენ, ვინც მათ „უზურპატორი ისაბელის“ წინააღმდეგ ბრძოლაში დაეხმარებოდნენ. სულ მოკლე ხანში, კასტილიაში ჩავიდა ფერდინანდ II და მისი დიდი არმიაც, რასაც მოჰყვა მათი პირველი შეტაკება, სადაც ფერდინანდმა და ისაბელმა სასტიკად დაამარცხეს ხუანა და აფონსუ.
1476 წლის 1 მარტს ფერდინანდისა და აფონსუს ძალები ტოროში კვლავ შეხვდა ერთმანეთს, სადაც პორტუგალიის მეფე ცხენიდან გადმოაგდეს და სასტიკად სცემეს. აფონსუმ ძლივს მოახერხა ბრძოლის ველიდან გაქცევა. ამის გამო, აფონსუს ვაჟი, პორტუგალიის მეფე ჟუან II დიდი ჯარებით შევიდა კასტილიაში და რამდენჯერმე დაამარცხა ფერდინანდი, რითაც მათი ძალები გათანაბრდა. მიუხედავად ამისა, გაქცევისა და თავდაპირველი მარცხების გამო, მთელს კასტილიაში ხუანასა და აფონსუს პრესტიჟი განადგურდა. ამის შემდეგ, ფერდინანდმა კასტილიის ყველა დასახლებაში გააგზავნა წერილი, სადაც იგი თავის საარაკო გამარჯვებას ამცნობდა, რომელიც პორტუგალიელებზე მოიპოვა. ამ ამბიდან მალევე, ალკასარის სასახლეში ხუანა და მისი ქმარი ალყაში მოაქციეს, რის გამოც ისინი იძულებულნი გახდნენ დანებებოდნენ და პორტუგალიაში დაბრუნებულიყვნენ. კასტილიელი მემატიანე გვატყობინებს:
მარცხნივ|მინი|254x254პქ|ხუანას გერბი პორტუგალიის დედოფლობის პერიოდში ამ მარცხის შემდეგ აფონსუ წარუმატებლად ცდილობდა საფრანგეთის მეფე ლუი XI-თან ისაბელის წინააღმდეგ ალიანსის შექმნას. 1478 წელს რომის პაპმა სიქსტუს IV-მ ახლო ნათესაური კავშირის გამო ხუანასა და აფონსუს ქორწინება ანულირებულად სცნო, რითაც დასრულდა მისი პორტუგალიის დედოფლობა. ამასთან ერთად, იგი იძულებული გახდა საბოლოოდ ეთქვა უარი კასტილიის დედოფლობაზეც.
დარჩენილი ცხოვრება
1479 წელს აფონსუმ ისაბელსა და ფერდინანდთან გააფორმა ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მანაც უარი განაცხადა კასტილიის გვირგვინზე. ამის შემდეგ ხუანა არჩევნის წინაშე დადგა: ან მონასტერში უნდა წასულიყო, ან ისაბელის ერთი წლის ვაჟზე, ხუანზე უნდა დაქორწინებულიყო. ხუანამ უარი განაცხადა ქორწინებაზე და ქალაქ კოიმბრას სანტა კლარას დედათა მონასტერში გაემგზავრა. ისაბელმა შეაქო მისი გადაწყვეტილება. ხუანა აქ კომფორტულად და ფუფუნებაში ცხოვრობდა, საბოლოოდ კი ლისაბონშიც გადასახლდა, სადაც ახლოს იყო სამეფო კართან. 1482 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ის დის შვილმა, ნავარის მეფე ფრანსუამ ხუანას ქორწინება და კასტილიის ტახტისთვის ბრძოლის განახლება შესთავაზა. მართალია ხუანამ ამაზე უარი განაცხადა, თუმცა ეს ფრანგების მხრიდან გაფრთხილება იყო ისაბელისა და ფერდინანდის მისამართით, რომლებიც პრეტენზიას საფრანგეთის კუთვნილ რუსილონის საგრაფოზე აცხადებდნენ. ამ ამბიდან ფრანსუა ნავარელი დაიღუპა, თავად დედოფალი ისაბელი კი 1504 წელს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ კასტილიის ტახტზე ისაბელის ასული, ხუანა I და მისი ქმარი, ფილიპე ბურგუნდიელი ადიან, რაც დიდად არ მოსწონდა ჯერ კიდევ ცოცხალ ფერდინანდ II-ს. მალე ფერდინანდმა ხუანას ქორწინება შესთავაზა, იმ პირობით, რომ იგი კასტილიაზე კვლავ განაცხადებდა პრეტენზიას და დაეხმარებოდა მას თავისივე შვილის დამხობაში. ხუანამ ამ ქორწინებაზეც უარი განაცხადა.
აღსანიშნავია, რომ ხუანა თავის წერილებსა და დოკუმენტებზე ყოველთვის აწერდა ხელს როგორც „La Reina“ ანუ „დედოფალი“. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ იგი თავს გარდაცვალებამდე თვლიდა კანონიერ დედოფლად. ხუანა ლა ბელტრანეხა გარდაიცვალა 1530 წელს, 68 წლის ასაკში, რა დროსაც კასტილიაშიც და არაგონშიც უკვე ისაბელისა და ფერდინანდის შვილიშვილი მეფობდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1462 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1530 კატეგორია:ტრასტამარები კატეგორია:პორტუგალიის დედოფლები კატეგორია:ასტურიის პრინცები
კონსტანტინოპოლის ალყა (674-678)
კონსტანტინოპოლის ალყა — არაბულ-ბიზანტიური ომების მთავარი ბრძოლა და არაბთა დაპყრობითი ლაშქრობების პირველი კულმინაცია. მიმდინარეობდა ბიზანტიის იმპერიასა და ომაიანთა სახალიფოს შორის 674-678 წლებში. არაბების ხალიფა მუავია I ტახტზე 661 წელს ავიდა და განაახლა ომი ბიზანტიასთან. მან მთავარ მიზნად დაისახა კონსტანტინოპოლის აღება. 672-673 წლებში არაბთა ფლოტმა შექმნა ბაზები მცირე აზიის სანაპიროს გასწვრივ და მალევე მოაქცია კონსტანტინოპოლი ბლოკადაში. არმია ქალაქ კირაკუსს გამოსაზამთრებლად იყენებდა და ყოველ გაზაფხულობით აახლებდა ალყას. საბოლოოდ ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IV-მ შეძლო არაბთა ფლოტის განადგურება ახლადგამოგონილი ბერძნული ცეცხლის მეშვეობით. არაბთა სახმელეთო არმიაც დამარცხდა მცირე აზიაში და ისინი იძულებული გახდნენ ალყა მოეხსნათ. ალყის შემდეგ ბიზანტიასა და არაბებს შორის დროებითი მშვიდობა დამყარდა.
აზერბაიჯანის მიგრაციის კოდექსი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიგრაციის კოდექსი (Azərbaycan Respublikasının Miqrasiya Məcəlləsi) — ნორმატიული აქტი, რომელიც განსაზღვრავს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ნორმებს მიგრაციის სფეროში. კოდექსი მიღებულ იქნა 2013 წლის 2 ივლისს.
შინაარსი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიგრაციის კოდექსი შედგება ექვსი ნაწილისგან, 15 თავისა და 95 მუხლისგან.
პირველი ორი თავი შედის კოდექსის პირველ ნაწილში და მოიცავს კოდექსის ზოგად დებულებებს: აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიგრაციის კანონმდებლობასა და უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა მიგრაციის ჩანაწერებს. პირველი ნაწილში შედის 8 სტატია.
მეორე ნაწილი — შემოსვლა და გასვლა, მოიცავს 15 სტატიას. ეს სტატიები განსაზღვრავს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქეების ქვეყნიდან გასვლისა და შესვლის წესებს, აგრეთვე უცხოელებისა და მოქალაქეობის არმქონე პირების შესვლას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, მათ დროებით ყოფნასა და გამგზავრებას.
კოდექსის მესამე ნაწილში არის ისეთი სტატიები, რომლებიც განსაზღვრავენ უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე დროებით ყოფნას, დროებითი და მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის ხანგრძლივობის პერიოდს, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე დროებითი და მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის განსაზღვრის წესებს.
მიგრაციის კოდექსის მეოთხე ნაწილი მოიცავს შრომითი მიგრაციის ნორმებს.
ნორმატიული აქტის მეხუთე ნაწილი მოიცავს უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივ მდგომარეობას, რომელშიც უცხოელი და მოქალაქეობის არმქონე პირთა უფლებები და ვალდებულებები განისაზღვრება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ყოფნის პერიოდში.
კოდექსის ბოლო ნაწილი მოიცავს უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა გაძევების ზოგად წესებსა და საფუძვლებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფარგლებს გარეთ, უკანონოდ მიგრანტთა დაკავების ცენტრებში უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირების განთავსების საფუძვლებს, წესებს, ვადებსა და პროცედურებს. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიგრაციის კოდექსის ბოლო სტატიაში შეყვანილია მიგრაციის კანონმდებლობის დარღვევის პასუხისმგებლობის ნორმები.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის კოდექსები კატეგორია:იმიგრაციული სამართალი კატეგორია:აზერბაიჯანის პოლიტიკა
აზნაევო (იშიმბაის რაიონი)
აზნაევო (Азнаево; Аҙнай) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იტკულოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 28 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 45 კილომეტრში. ადრე ეწოდებოდა ბურანგულოვა. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 278 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
ფრეი-ინოსენსიუ
ფრეი-ინოსენსიუ (Frei Inocêncio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 193 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გოვერნადორ-ვალადარისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 920 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19 კმ²-ზე. ფართობი 469 557 კმ²-ია.
აკაპნოუ
აკაპნოუ (Ακαπνού) — სოფელი კვიპროსში. მდებარეობს ლიმასოლის რაიონში. 2001 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 20 კაცი.
ფრეი-ინოსენსიუ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
აკაპნოუ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიმასოლის რაიონის სოფლები
ტარიელ დადიანი
ტარიელ (ტაია) დადიანი (გ. 1802) — ოდიშის მთავარი 1793-1794 და 1802 წლებში, კაცია II დადიანის ძე, იმერეთის დედოფალ მარიამის ძმა.
ოჯახი
ცოლად ჰყავდა გურიის მთავრის სიმონ III გურიელის ასული.
კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1802
ჰაჯითაფა
ჰაჯითაფა (Hacıtəpə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1323 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
მეთიუ პერი
მეთიუ ლანგფორდ პერი (Matthew Langford Perry; დ. 19 აგვისტო, 1969, უილიამსტაუნი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ამერიკელ-კანადელი მსახიობი, კომიკოსი, მწერალი და პროდიუსერი. ცნობილი გახდა ტელესერიალში „ მეგობრები “ შესრულებული ჩენდლერ ბინგის როლით. იგი ასევე მონაწილეობდა ისეთ ცნობილ ფილმებში, როგორებიცაა: „აჩქარებით ქვეყანა არავის აუშენებია“ (1997), „თითქმის გმირები“ (1998), „მთელი ცხრა იარდი“ (2000) და „ისევ 17“ (2009).
ადრეული ცხოვრება
მეთიუ პერი დაიბადა 1969 წლის 19 აგვისტოს მასაჩუსეტსის პატარა ქალაქ უილიამსტაუნში. დედამისი, სიუზენ მარი მორისონი (ქალიშვილობის გვარია ლანგფორდი), კანადელი ჟურნალისტია და კანადის პრემიერ-მინისტრ პიერ ტრუდოს პრეს-მდივნად მუშაობდა. მამამისი, ჯონ ბენეტ პერი, ამერიკელი მსახიობი და მოდელია. მისი მშობლები ჯერ კიდევ მის დაბადებამდე განქორწინდნენ, რის შემდეგაც დედამისი მეორედ დაქორწინდა კანადელ ჟურნალისტ კეით მორისონზე. ამის გამო იგი დედასა და მამინაცვალთან ერთად იზრდებოდა ოტავაში, ონტარიოში, სადაც დაამთავრა ოშბურის კოლეჯი. თინეიჯერობისას იგი დაინტერესებული იყო ჩოგბურთით და ქალაქის გუნდში უმცროს მოთამაშედაც გამოდიოდა.
კარიერა
მარცხნივ|მინი|263x263პქ|პერი 2010 წელს ემის დაჯილდოვებაზე პერის სამსახიობო კარიერა ჯერ კიდევ 1979 წელს დაიწყო, როდესაც სერიალში „240-რობერტი“ შეასრულა არტურის ეპიზოდური როლი. ამის შემდეგ წლების განმავლობაში იგი პატარ-პატარა ეპიზოდურ როლებს თამაშობდა ფილმებსა და სერიალებში. პირველი სერიოზული როლი 1987 წელს მიიღო სერიალში „ბიჭები ყოველთვის ბიჭები იქნებიან“, სადაც 1988 წლამდე ასრულებდა ჩეზ რასელის როლს.
1988 წელს შედგა მისი დებიუტი ფილმში „ჯიმი რედრონის ღამის ცხოვრება“, სადაც ფრედ რობერტსის როლს ასრულებს. ამას მოჰყვა 1990 წელს სერიალში „ანა დამიძახე“ ერთ-ერთი მთავარი, დეზი არნაზ ჯუნიორის როლის შესრულება.
უკვე 1994 წელს მეთიუ პერის სერიალში „ მეგობრები “ ექვსი მთავარი პერსონაჟიდან ერთ-ერთის, ჩენდლერ ბინგის როლზე ამტკიცებენ. იგი ამ როლს 2004 წლამდე ასრულებდა და მისთვის განსაკუთრებული წარმატებისა და პოპულარობის მომტანი აღმოჩნდა. ცნობილია, რომ 2002 წლიდან ჩენდლერის როლისათვის პერის თითოეულ ეპიზოდში 1 მილიონ დოლარს უხდიდნენ. ამის პარალელურად კი იგი მონაწილეობდა ისეთ ფილმებსა და სერიალებში, როგორებიცაა: „კეროლაინი ქალაქში“ (1995), „აჩქარებით ქვეყანა არავის აუშენებია“ (1997), „თითქმის გმირები“ (1998), „მთელი ცხრა იარდი“ (2000), „სარა“ (2002) და ა.შ.
2006 წელს სერიალში „რონ კლარკის ისტორია“ ასრულებდა თავად რონ კლარკის როლს. 2006-2007 წლებში სერიალში „სტუდიო 60 მზის ჩასვლის ქუჩაზე“ რეგულარულად თამაშობდა მეტ ოლბის როლს. ამას მოჰყვა 2011 წელს სერიალში „მისტერ სანშაინი“ და 2012-13 წლებში სერიალში „კარგი ცოლი“ მონაწილეობა. 2014 წელს იგი ასევე მონაწილეობდა სერიალში „მტაცებელთა ქალაქი“.
2015 წელს იგი სერიალში „უცნაური წყვილი“ დაამტკიცეს ოსკარ მედისონის როლზე, რომელსაც 2017 წლამდე ასრულებდა. ამავე წელს იგი სერიალში „კენედები: კამელოტის შემდეგ“ აიყვანეს ტედ კენედის როლზე.
პირადი ცხოვრება
მინი|203x203პქ|მეთიუ პერი 2007 წლის აპრილში მეთიუ პერის აქვს ორმაგი, კანადისა და შეერთებული შტატების მოქალაქეობა. რაც შეეხება მის პირად ურთიერთობებს, 1995 წელს იგი იესმინ ბლითს ხვდებოდა, 1995-96 წლებში ჯულია რობერტსთან ჰქონდა ურთიერთობა, 2006-2012 წლებში კი ლიზი კაპლანთან.
2018 წლის აგვისტოში ცნობილი გახდა, რომ პერიმ მუცლის ღრუს ოპერაცია გაიკეთა კუჭ-ნაწლავის პერფორაციის გამოსასწორებლად. საავადმყოფოში სამი თვე გაატარა და 15 სექტემბერს გაეწერა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ოპერაცია ივნისში გაიკეთა.
2020 წლის 26 ნოემბერს იგი ლიტერატურათმცოდნე მოლი ჰარუიტსზე დაინიშნა. წყვილი ერთმანეთს 2019 წლის დეკემბერში შეხვდა, რა დროსაც მათ შობა ერთად გაატარეს.
Linepithema
Linepithema — მომცრო ჭიანჭველათა გვარი Dolichoderinae-ს ქვეოჯახიდან.
გავრცელება
გავრცელების არეალია მექსიკის ჩრდილოეთი, კარიბის აუზის აღმოსავლეთი და სამხრეთი, არგენტინის ჩრდილოეთი. Linepithema-ის სახეობა გვხვდება ზღვის დონიდან 4000 მეტრის სიმაღლეზე ანდებში.
სისტემატიკა
დღეისათვის მასში შედის 16 სახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Dolichoderinae
ლიზი კილაძე
ლიზი კილაძე (დ. 12 თებერვალი, 2000) — ქართველი სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:ქართველი მსროლელები
ხორძორი
ხორძორი (Խորձոր) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 60 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
მძიმე წყალი
მძიმე წყალი, იგივე დეიტერიუმის ოქსიდი — წყლის ერთ-ერთი ფორმა, რომელშიც ჭარბობს წყალბადის იზოტოპი დეიტერიუმი, იზოტოპ პროთიუმთან შედარებით, რომელიც ჩვეულებრივი წყლის შემადგენლობაში შედის. მისი ქიმიური ფორმულაა 2H2O ან . დეიტერიუმი წყალს ანიჭებს განსხვავებულ თვისებებს, რაც მას განასხვავებს ჩვეულებრივი წყლისაგან ქიმიური და ფიზიკური მახასიათებლებით.
მწარე აბლაბუდიანი სოკო
მწარე აბლაბუდიანი სოკო — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა.
არასაჭმელი სოკოა. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, მშრალ ქვიშიან ნიადაგზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 3-6 სმ, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში — ბრტყლად ამობურცული, ლორწოვანი ზედაპირით. წითურ-ჟანგისფერი მოწითალო-ყავისფრამდე. კიდეები უფრო ღია ფერისაა და დახეთქილი.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილია კბილით, თავიდან ღია ჟანგისფერია, შემდგომში — წითურ-ჟანგისფერი.
რბილობი — მოთეთრო, კანქვეშ ჟანგისფერი, სუსტი სუნითა და მომჟავო გემოთი. ქუდის კანი მწარეა.
სპორები — ელიფსისებრი, წვრილხორციანი ზედაპირით, მუქ-ჟანგისფერი, 6–7,5×3,5–4,2 (5) მკმ.
სქოლიო
კატეგორია:კორტინარიუსისებრნი კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები
ველიკე (ჰადიაჩის რაიონი)
ველიკე (Велике) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ჰადიაჩის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 341 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰადიაჩის რაიონის სოფლები
მატიაშ სუარეში
სწავლობდა მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტში და კარლ მარქსის სახელობის ბუდაპეშტის ეკონომიკურ უნივერსიტეტში. 1978-1982 წლებში იყო უნგრეთის ელჩი სსრკ-ში. 1985 წლიდან უნგრეთის პარლამენტის წევრია, ხოლო 1989 წლიდან მისი სპიკერი.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
ზანზიბარი (ქალაქი)
ზანზიბარი (Jiji la Zanzibar, Zanzibar City) — ქალაქი ტანზანიაში, კუნძულ ზანზიბარის დასავლეთ სანაპიროზე. ზანზიბარის ავტონომიის და მისი ადმინისტრაციული ერთეულების: დასავლეთ ზანზიბარის ოლქის და ქალაქ ზანზიბარის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
მოსახლეობის რაოდენობა ( ქალაქი ზანზიბარის რაიონის საზღვრებში (Mjini («საქალაქო») ანუ Jiji la Zanzibar («ქალაქი ზანზიბარი»)) — 205 870 მაცხოვრებელი (2002 წელი), 256 543 მაცხოვრებელი (2008 წელი), 501 459 მაცხოვრებელი (2012 წელი).
პირველი დასახლება ქალაქის ადგილას დაარსდა XVI საუკუნეში, ქალაქი იყო მონათვაჭრობის ცენტრი. 1840 წლიდან 1856 წლამდე, საიდ იბნ სულთანის დროს იყო მასკატის და ომანის სასულთნოს დედაქალაქი.
სქოლიო
კატეგორია:ტანზანიის ქალაქები
ეპიგრამა
ეპიგრამა (. სიტყვასიტყვით — „წარწერა“. „ეპი” – ზევიდან და „გრამა” – ნაწერი) — მოკლე, საინტერესო, დასამახსოვრებელი, ზოგჯერ სატირული გამონათქვამი.
ძველ საბერძნეთში ასე უწოდებდნენ მოკლე წარწერებს ტაძარზე, ქანდაკებათა კვარცხლბეკზე. საკურთხეველზე შეწირულ საგნებზე. თავდაპირველად წარწერები არ ატარებდა პოეტურ ხასიათს, მაგრამ მოგვიანებით დაიწყეს წარწერის მოკლე ლექსის სახით ამოკვეთა ან მოჭედვა და ეპიგრამა მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშად გადაიქცა. ძველ ბერძნულ ეპიგრამას ფართო მნიშვნელობა ჰქონდა. ამ სიტყვით აღინიშნებოდა სხვადასხვა შინაარსის მოკლე ლირიკული ლექსი: სატრფიალო, სალხინო, ელეგიური, სატირული, სახოტბო და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ალაკაევო
ალაკაევო (Алакаево; Алаҡай) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება სკვორჩიხინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 12 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 6 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 119 ადამიანი.
პრაღის ზავი (1635)
პრაღის ზავი (Prager Frieden) — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1635 წლის 30 მაისს ოცდაათწლიანი ომის მსვლელობისას პრაღაში საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ფერდინანდ II-სა და იმპერიის პროტესტანტ მთავრებს შორის. მისი პირობები ითვალისწინებდა რესტიტუციური ედიქტის გაუქმებასა და აუგსბურგის რელიგიური ზავის დაბრუნებას. გარდა ამისა, შეთანხმდა იმპერატორისა და გერმანული სამთავროების არმიების გაერთიანება საღვთო რომის იმპერიის არმიაში. მთავრებს შორის კოალიციის შექმნა აიკრძალა, ხოლო კალვინიზმი კანონიერი გახდა. cujus regio, ejus religio-ის პრინციპი სამუდამოდ დამტკიცდა იმპერიის ფარგლებში. რელიგიურ დათმობებზე წასვლის სანაცვლოდ ფერდინანდმა მიიღო ლუთერანი მთავრების ალიანსი, რომელიც მას დაეხმარა, როგორც შვედებთან ბრძოლაში, ასევე ოცდაათწლიან ომში საფრანგეთის მოსალოდნელ ჩარევაში. ფაქტობრივად პრაღის ზავმა დაასრულა რელიგიური და სამოქალაქო ომი სახელმწიფოებს შორის, რომლებიც საღვთო რომის იმპერიაში შედიოდნენ, რის შემდეგაც ოცდაათწლიანი ომი გრძელდებოდა, როგორც ბრძოლა ჰაბსბურგების ევროპაში დომინირების წინააღმდეგ.
ალაკაევო
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
პრაღის ზავი (1635)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომის ხელშეკრულებები კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:1635
ჰასანლი (მასალი)
ჰასანლი (Həsənli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2731 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
სილიჰემ-ტერიერი
სილიჰემ-ტერიერი (Sealyham Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთშიში 1870_იან წლებში.
სილიჰემის მისაღებად გამოიყენეს რამდენიმე ჯიში. შედეგად გაჩნდა მაჩვზე და წავზე შეუდარებელი მონადირე, რომელიც თავის მსხვერპლს ერთნაირი დაჟინებით მისდევს სოროებშიც, მიწასა და წყალზეც. დღესდღეობით სილიჰემი გადაიქცა მიმზიდველ კომპანიონად დამოუკიდებელი და დესპოტური ხასიათით. სილიჰემის დანიშნულება იყო მაჩვის და წავის განადგურება მათ სოროებში, სწორედ ამით აიხსნება ამ ჯიშის ძაღლების აგრესიულობა სხვა ძაღლების მიმართ. დაახლოებით ასი წელია, რაც სილიჰემს მხოლოდ როგორც კომპანიონს ამრავლებენ, თუმცა დღემდე ამ ტერიერების პატრონებს პატრონის მხრიდან მკაცრი მოპყრობა სჭირდება.
1930-იან წლებში სილიჰემი ძალიან დიდი პოპულარობით სარგებლობს (განსაკუთრებით ჩრდილოეთ ამერიკაში). დღესდღეობით მათ შესახებ იციან მხოლოდ ინგლისურენოვან ქვეყნებში და თავის სამშობლოშიც კი იშვიათ ჯიშად გადაიქცა. სილიჰემ-ტერიერი კარგად ეგუება სიცივეს და სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა, ძნელად იწვრთნება. აქვს გრძელი, მავთულისებრი ბალანი, რომელსაც პროფესიონალი პარიკმაჰერის მოვლა სჭირდება. დრუნჩზე განლაგებული გრძელი ბალანი მას ოთხკუთხა ფორმას აძლევს, ყურები საშუალო ზომისაა. აქვს წაგრძელებული ძლიერი თეძოები. საშუალო სიდიდის თვალები მუქია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერიერები კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
აკროუნტა
აკროუნტა (Ακρούντα) — სოფელი კვიპროსში. მდებარეობს ლიმასოლის რაიონში. 2001 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 345 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიმასოლის რაიონის სოფლები
მუსალამი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
მარგარეტ ავსტრიელი (1480-1530)
მარგარეტ ავსტრიელი (Margarete von Österreich, Marguerite d'Autriche, Margarita de Austria, Margherita d'Asburgo, Margaretha van Oostenrijk; დ. 10 იანვარი, 1480 — გ. 1 დეკემბერი, 1530) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ისა და მისი პირველი მეუღლის, ბურგუნდიის ჰერცოგინია მარია I-ის ნაბოლარა ქალიშვილი. თავდაპირველად დანიშნული იყო საფრანგეთის მეფე შარლ VIII-ზე, რომელმაც ცოლად მარგარეტის მამის მეორე ცოლი, ანა ბრეტონელი შეირთო, რის შემდეგაც იგი ასტურიის პრინც ხუან არაგონელზე გაათხოვეს, რომელიც მალევვე გარდაიცვალა, ამის შემდეგ იგი ცოლად სავოიის ჰერცოგ ფილიბერტო II-ს შერთეს, თუმცა ისიც მალევე დაიღუპა. მეორედ დაქვრივებულ მარგარეტს შვილები არ ჰყოლია, რის გამოც სამშობლოში დაბრუნდა, სადაც 1507 წელს მას მისმა ძმიშვილმა კარლ V-მ ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერობა უბოძა.
კურასიკი
კურასიკი — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ ნაწილში, ოკაიამის პრეფექტურაში. სარკინიგზო კვანძი იაპონიის შიგა ზღვის სანაპიროს მახლობლად. საფეიქრო, ქიმიური (მათ შორის ნავთობქიმიურიც) და საავიაციო მრეწველობის ცენტრი. ქალაქში არის ასტრონომიული ობსერვატორია, ასევე სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.
მარგარეტ ავსტრიელი (1480-1530)
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|ათი წლის მარგარეტი საფრანგეთში, 1490 წელი
კურასიკი
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
მარგარეტ ავსტრიელი (1480-1530)
ავსტრიის ერცჰერცოგინია
მარგარეტი დაიბადა 1480 წლის 10 იანვარს. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ისა და მისი პირველი, საყვარელი მეუღლის, ბურგუნდიისა და ქვემო ქვეყნების მონარქ მარია I-ის მეორე, ნაბოლარა და ერთადერთი ქალიშვილი. მას მხოლოდ ერთი უფროსი ძმა ჰყავდა — პრინცი ფილიპე. მარგარეტი დედასთან, ჰერცოგინია მარიასთან და მის დედინაცვალთან, ქვრივ ჰერცოგინია მარგარეტ იორკელთან ერთად იზრდებოდა, რომლის პატივსაცემადაც დაარქვეს მას სახელი. მარგარეტ იორკელი მარიას, მაქსიმილიანსა და მათ შვილებსაც ძალიან უყვარდათ და მასაც დიდი ამაგი ჰქონდა მარგარეტისა და ფილიპეზე. 1482 წელს მარგარეტის დედა, მარია ბურგუნდიელი ჯირითისას ცხენიდან ჩამოვარდა და გარდაიცვალა. ბურგუნდიის ჰერცოგი და ჩვიდმეტი პროვინციის მონარქი კი მარგარეტის უფროსი ძმა, მცირეწლოვანი ფილიპე IV გახდა, მის რეგენტად კი მაქსიმილიანი დაინიშნა.
საფრანგეთი
1482 წელს მაქსიმილიან I-სა და საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ს შორის ხელი მოეწერა არასის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც მარგარეტი ცოლად მიჰყვებოდა საფრანგეთის დოფინ შარლ დე ვალუას. მარგარეტს მზითვში ფრანშ-კომტე, ფლანდრია და არტუა მიჰქონდა, რითაც ომი და ფრანგების პრეტენზიები უნდა შემწყდარიყო. შარლისა და მარგარეტის ნიშნობა 1483 წელს შედგა, რის შემდეგაც ზემოთ ხსენებული მხარეები საფრანგეთის შემადგენლობაში გადავიდა. მცირეწლოვან მარგარეტზე მეურვეობა ლუიმ და მისმა მეუღლემ, დედოფალმა შარლოტა სავოიელმა აიღეს თავიანთ თავზე. თუმცა ლუიც და შარლოტაც ერთ დღეს, 1483 წლის 1 დეკემბერს გარდაიცვალნენ. მიუხედავად ამისა ფრანგებმა თავიანთი მომავალი დედოფალი, როგორც ეს განზრახული იყო ბრწყინვალე განათლებით უზრუნველყვეს. მარგარეტის ასეთ უნაკლო და უმაღლეს განათლებაზე მადამ დე სერჟე ზრუნავდა. მარგარეტი შარლის დის, ბურბონის ჰერცოგინია ანა დე ვალუასა და მისი ბიძაშვილის, ლუიზა სავოიელის მეთვალყურეობის ქვეშ იზრდებოდა.
მარგარეტმა წლების მანძილზე შარლი გულწრფელად შეიყვარა. თუმცა 1491 წელს შარლმა ხელშეკრულება გაწყვიტა, ცოლად მაქსიმილიან I-ის მეორე ცოლი, 11 წლის ანა ბრეტონელი შეირთო. ამან იმპერატორის განრისხება გამოიწვია. შარლმა მისი ქალიშვილი უკან უარყოფით, ხოლო ცოლი მოტაცებით შეურაცხჰყო. 1491 წელს შარლი და ანა დაქორწინდნენ და სამეფო სასახლეში შარლმა ახალ დედოფალთან ერთად შემოაბიჯა. მიუხედავად ამისა, მარგარეტი 1493 წლის ივნისამდე სამშობლოში არ დაბრუნებულა. გულგატეხილი მარგარეტი უკან დაბრუნდა და თან გაიყოლა თავისი მზითვიც, რომელიც დიდ ტერიტორიებს — ფლანდრიას, არტუასა და ფრანშ-კომტეს წარმოადგენდა.
ასტურიის პრინცესა
იმისათვის, რომ მაქსიმილიანს ესპანეთთან ალიანსი შეეკრა, ისაბელ კასტილიელსა და ფერდინანდ არაგონელს მან ორმაგი დინასტიური ქორწინება შესთავაზა, ანუ მარგარეტი ცოლად მათ ვაჟს, ასტურიის პრინც ხუან არაგონელს მიჰყვებოდა, ხოლო მაქსიმილიანის უფროსი ვაჟი ფილიპე ცოლად მათ ქალიშვილ ხუანა კასტილიელს ირთავდა. ამაზე ისაბელიც და ფერდინანდიც თასთანხმდნენ. 1496 წელს ხუანამ ესპანეთი, ხოლო მარგარეტმა ავსტრია დატოვეს და დასაქორწინებლად გაემგზავრნენ. 1497 წელს მარგარეტი და ხუანი დაქორწინდნენ, რის შემდეგაც მარგარეტი ესპანეთის ტახტის მემკვიდრე, ანუ ასტურიის პრინცესა გახდა. მაგრამ ქორწინება დიდხანს არ გაგრძელებულა. ქორწილიდან სულ 6 თვეში, 1497 წლის 4 ოქტომბერს ხუანი გარდაიცვალა. მარგარეტი ამ დროს მისგან ორსულად იყო, რის გამოც ესპანელებმა იგი ავსტრიაში არ დააბრუნეს, ვინაიდან შესაძლო იყო იგი მომავალი მეფის დედა გამხდარიყო. 1498 წლის 2 აპრილს მარგარეტმა ნაადრევი მშობიარობით მკვდარი გოგონა გააჩინა. 1500 წლის გაზაფხულზე დაქვრივებული ასტურიის პრინცესა ბურგუნდიაში დაბრუნდა, სადაც მის რძალსა და ძმას მეორე შვილი შეეძინათ, რომელიც ვაჟი იყო.