cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვალენტინ ივანოვი
თორმეტჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. აქედან ცხრაჯერ პირველ ნომრად.
სანაკრებო კარიერა
1955–1965 წლებში საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 59 შეხვედრას ატარებს და 26 ბურთი გააქვს.
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ვალენტინ ივანოვმა მსოფლიო ჩემპიონატების 9 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 5 ბურთი გაიტანა.
ბერბინსანა
ბერბინსანა (Berbinzana) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 13 კმ². მოსახლეობა — 666 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
პაიკოს რაიონი
პაიკოს რაიონი (Distrito de Paico) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის სუკრეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 073 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 978 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 79.65 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:სუკრეს პროვინციის რაიონები
კორემასი
კორემასი (Coremas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 218 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიანკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 149 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39.92 კმ²-ზე. ფართობი 379 493 კმ²-ია.
ადრიანოპოლის ბრძოლა (324)
ადრიანოპოლის ბრძოლა — რომის სამოქალაქო ომის პერიოდში მიმდინარე ბრძოლა. გაიმართა 324 წლის 3 ივლისს დასავლეთ რომაელ იმპერატორ კონსტანტინე დიდსა და აღმოსავლეთ რომაელ იმპერატორ ლიცინიუსს შორის. ბრძოლაში ლიცინიუსმა მძიმე მარცხი განიცადა.
ადრიანოპოლის ბრძოლის შემდეგ კონსტანტინემ ალყაში მოაქცია ბიზანტიონი, ხოლო მისი შვილი კრისპუსი საზღვაო ძალებს ხელმძღვანელობდა და წყლიდან უტევდა ბიზანტიონს. საზღვაო ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ კრისპუსის არმია კონსტანტინეს ბითინიაში შეუერთდა. გაერთიანებული არმია ლიცინიუსს ხრიზოპოლისთან დაუპირისპირდა. კონსტანტინემ კვლავ დიდებულ წარმატებას მიაღწია.
სქოლიო
კატეგორია:რომის იმპერიის ბრძოლები
პართენ გოთუა
პართენ ალექსანდრეს ძე გოთუა (დ. 10 ოქტომბერი 1873, ძიმითი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მაისი 1936, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, ჟურნალისტ-გამომცემელი, საზოგადო მოღვაწე. მწერალ ლევან გოთუას და ექიმ თამარ გოთუას მამა.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. თხზულებისათვის „1889 წლის საფრანგეთის სათავადაზნაურო დარიგებები“ დააჯილდოვეს ოქროს მედლით და მიავლინეს საზღვარგარეთ. იმოგზაურა შვეიცარიაში, გერმანიასა და ავსტრია-უნგრეთში. 4 თვე იმუშავა საფრანგეთში, ლუვრის საპარლამენტო არქივში.
1898 წელს დანიშნეს ვლადიკავკაზის საქალაქო სასწავლებელსა და ქალთა გიმნაზიაში ისტორიის, გეოგრაფიის, პედაგოგიკის და მეთოდიკის მასწავლებლად. 1899 წლიდან პართენ გოთუა იყო ვლადიკავკაზის ქართული სკოლის ფაქტობრივი ხელმძღვანელი და ქართული საზოგადოების თავმჯდომარე. მისი თაოსნობით გაფართოვდა სკოლის შენობა, აშენდა სათეატრო დარბაზი, შეიქმნა ქართველ მსახიობთა დასი და მომღერალთა გუნდი.
1903 წელს გოთუამ მუშაობა დაიწყო თბილისში ბეჭდვითი კომიტეტის ცენზორად, თუმცა მალე დაითხოვეს "არაკეთილსაიმედოობის" გამო. 1905 დააარსა ქართული ეროვნული ორიენტაციის რუსულენოვანი გაზეთი „Возрожде́ние“, რისთვისაც იდევნებოდა ხელისუფლების მიერ. გაზეთთან თანამშრომლობდნენ იმდროინდელი პროგრესული საზოგადოების მოღვაწეები და მწერლები, მათ შორის ნიკო ნიკოლაძე და აკაკი წერეთელი. 1907 წელს პართენ გოთუა აირჩიეს ქალაქის საბჭოს ხმოსნად. როგორც ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, იღვწოდა აჭარაში ქართული სკოლების ქსელის გასაფართოებლად, თბილისში პოლიტექნიკური უმაღლესი სასწავლებლის დასაარსებლად. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობის წევრი, შემდეგ კი — თავმჯდომარე.
პართენ გოთუა სიჭაბუკის დროიდან მოღვაწეობდა სალიტერატურო ასპარეზზე და აქვეყნებდა მოთხრობებს, თარგმანებსა და ნარკვევებს ჟურნალ-გაზეთებში ("ცნობის ფურცელი", "ჯეჯილი", "ივერია", "მწყემსი", "კვალი", "მოამბე" და სხვა). მის კალამს ეკუთვნის დრამები: "სიკვდილი", "სამზადისი", "კენჭისყრა", "პარტიის კაცი" და სხვა. გოთუამ შეისწავლა ფინანსურ-ეკონომიკური დარგი, აქტიურად მონაწილეობდა საქალაქო და ცენტრალური ბანკის დაფუძნებაში, რომელსაც თვითონ ჩაუდგა სათავეში. გამოუშვა ქართული გაზეთები "სავაჭრო გზა" და "ახალი დროება"; დასტამბა არაერთი ნაშრომი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების საკითხებზე. იყო ქველმოქმედი (ეხმარებოდა ხელმოკლე ახალგაზრდა მწერლებსა და სტუდენტებს). დაიღუპა საგზაო კატასტროფის დროს. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე, მწერალთა ყოფილ პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები პართენ კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ჯგუფი A
2019 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის A ჯგუფში თამაშები დაიწყება 20 სექტემბერს და დასრულდება 13 ოქტომბერს. ჯგუფში წარმოდგენილნი არიან მასპინძელი იაპონია, 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალებში დამარცხებული გუნდები — ირლანდია და შოტლანდია. აგრეთვე ორი საკვალიფიკაციო ეტაპის გავლის შედეგად გასული გუნდი, რუსეთი და სამოა.
ცხრილი
ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00)
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფი A
ვლადიმერ (ლადო) გამყრელიძე
და ბრინჯაოს (2018, 60 კგ)   პრიზიორი ჭაბუკებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 2001 კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კუჭეჭის პირველი ეკლესია
კუჭეჭას პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭის სამხრეთით, 1 კილომეტრზე. ძეგლი განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარს ხის ბრტყელი გადახურვა აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ფართო პარალელურწირთხლებიანი სარკმელია, რომლის მარჯვნივ კვადრატული ნიშია. აფსიდის კედლები დარბაზის გრძივ კედლებს მხრების გარეშე ერწყმის. ჩრდილოეთ კედელში ერთი ღრმა ნიშია. ეკლესია შიგნით ცილინდრული კამარითაა გადახურული, გარედან კი ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
შარმიანის ცეცხლისჯვრის ეკლესია
შარმიანის ცეცხლისჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარმიანის განაპირას, ფერდობზე. თარიღდება X საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან თანადროული, ორსართულიანი მინაშენი ეკვრის. ორივე ნაგებობა აგებულია მუქი ღვინისფერი თლილი ქვის კვადრებით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და მინაშენის გადახურვა, ლავგარდანი და მინაშენის სართულშუა გადახურვა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან. მინაშენის მეორე სართულიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა, სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ერთადერთი, შიგნით ბრტყლად გადახურული და გარედან თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც საფეხუროვანი ძირი აქვს. სარკმლის მარჯვნივ მარტივი ჯვარია ჩაკვეთილი. სარკმლის ქვემოთ დგას სწორკუთხა ტრაპეზი, რომლის ორივე მხარეს ორსაფეხურიანი თაროა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზირიჰგარანი
ზირიჰგარანი –– მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე VI-XV საუკუნეებში წარმოქმნილი სახელმწიფო ერთეული.
ტერმინი ირანულიდან მომდინარეობს და ნიშნავს: „აბჯრის მკეთებლებს“. მათი განსახლების ადგილი იყო აული კუბაჩი და მიმდებარე ტერიტორია. „კუბაჩი“ თურქულ ენაზეც „აბჯრის მკეთებლებს“ ნიშნავს. ზირიჰგარანელები თავის თავს მოიხსენიებდნენ ტერმინით „უგბუგ“ – ადამიანის დამღუპველები. მეზობელი ხალხები ხშირად მათ მოიხსენიებდნენ ფრანგებად, რაც გვაფიქრებინებს მათ აქტიურ საერთაშორის კონტაქტებზე. მათ შესახებ ისტორიული წყაროებიდან აღსანიშნავია ალ–ღარნატის ცნობები XII საუკუნეში, სადაც საუბარია, რომ ზირიჰგარანში ამზადებენ სხვადასხვა ნივთებს.
ზირიჰგარანი XIII საუკუნეში იხსენიება დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ, რაც გაგრძელდა XIV საუკუნემდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახელმწიფოები დაღესტნის ისტორიაში
ხუსტის რაიონი
ხუსტის რაიონი (Хустський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაკარპატიის ოლქში. მისი ფართობია 975 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 96 240 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 98 კაცს კმ²-ზე. ხუსტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხუსტი.
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები
კუჭეჭის მეორე ეკლესია
კუჭეჭას მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭასთან ახლოს, მთის წვერზე. ეკლესია დარბაზულია. შემორჩენილია შირიმის თლილი კვადრებით ნაგები კედლების ნანგრევები. ეკლესიის ჩრდილოეთით, 50 მეტრზე დგას სპილენძის აჟურული გუმბათით გადახურული სალოცავი ნიში. იქვეა ამჟამად მოქმედი საჯარე, რომელსაც პატარა სასანთლე ნიშები აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ცირა ჟღენტი
ცირა ჟღენტი (დ. 30 სექტემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ექიმი.
ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1965 წელს იყო კურორტ „მეტალურგის“ ექიმი-ორდინატორი. 1966-1968 წლებში მუშაობდა ციტოლოგიის ლაბორატორიაში, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პათანატომიის კათედრაზე გაიარა ასპირანტურის კურსი. ამ წლებში შესრულებული კვლევითი ნაშრომებისათვის კარდიომიოციტების რაოდენობრივი ციტოქიმიის დარგში მიიღო მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის წოდება. დადგენილი აქვს ტაქსონომიური ცვალებადობა და პათოლოგიური პროცესის მოდელირებისათვის ოპტიმალური ობიექტის შერჩევა. ექსპერიმენტული პათოლოგიის მოდელებზე, ინტოქსიკაციისა და დაბერების პირობებში გამოავლინა ფილტვის, თირკმლის, ღვიძლის პარენქიმული უჯრედების მორფოლოგიური და მორფომერტიული თავისებურებანი და ცვლილებები. დადგენილი აქვს ციტოლოგიური და ჰისტოლოგიური დიაგნოსტიკის კრიტერიუმები: ალტერაციის, მეტაპლაზის, დისპლაზიის და ნეოპლაზიის. თბილისისა და მოსკოვის ონკოლოგიურ ცენტრებში გაიარა ციტოლოგიური კლინიკური დიაგნოსტიკის კურსები, აწარმოებს პრაქტიკულ დიაგნოსტიკას ქირურგიის ინსტიტუტში. 1984 წლიდან ხელმძღვანელობდა ციტოლოგიური დიაგნოსტიკის ჯგუფს, რომელიც შედის პათომორფოლოგიის ლაბორატორიის შემადგენლობაში. ავტორია 21 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ციტოლოგიას, ჰისტოლოგიის ულტრასტრუქტურას. ეკუთვნის ერთი გამოგონება: „ცილის ბიოსინთეზის განსაზღვრის მეთოდი“ (საავტორო მოწმობა №602861), ერთი მეთოდური რეკომენდაცია: „ცილის ბიოსინთეზის ინტენსიობის განსაზღვრის რაოდენობრივი ციტოქიმიური მეთოდი ცილის მასინთერიზებელი რიბოსომების პარამეტრებით“ (თბილისი, 1979). ატარებდა ლექციებს და პრაქტიკულ მეცადინეობებს პათოლოგიური ანატომიის დარგში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტისა და ზურაბ კახიანის აკადემიის პათოლოგიური ანატომიის კათედრაზე. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. მორფოლოგიურ-ციტოლოგიური ჯგუფის ხელმძღვანელი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის და ზოგიერთი ექსპერიმენტული ცხოველის კარდიომიოციტების ნუკლეინური მჟავების რაოდენობრივი ციტოქიმიური დახასიათება“, დაიცვა 1970 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ავიატორი (2004 წლის ფილმი)
„ავიატორი“ (The Aviator) — 2004 წლის ამერიკული ეპიკური ბიოგრაფიული ფილმი, რომლის რეჟისორია მარტინ სკორსეზე, პროდიუსერები არიან მაიკლ მენი, სენდი კლიმანი, გრემ კინგი და ჩარლზ ევანსი უმცროსი, ხოლო სცენარისტი — ჯონ ლოგანი. მონაწილეობენ: ლეონარდო დიკაპრიო, კეიტ ბლანშეტი, კეიტ ბეკინსეილი, ჯონ კრისტოფერ რაილი, ალეკ ბოლდუინი, ალან ალდა, იენ ჰოლმი, დენი ჰიუსტონი, გვენ სტეფანი და ჯუდ ლოუ.
დაფუძნებულია ჩარლზ ჰიგემის ბიოგრაფიულ წიგნზე „ჰოვარდ ჰიუზი: საიდუმლო ცხოვრება“ (Howard Hughes: The Secret Life). ფილმში ასახულია ავიაციის პიონერის, ჰოვარდ ჰიუზის ცხოვრება 1927-1947 წლებში. მოღვაწეობის ამ პერიოდში იგი ხდება წარმატებული კინოპრდიუსერი და ავიაციის მაგნატი, ამასთანავე შეპყრობილია ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობით.
ფილმი აშშ-ში გამოვიდა 2004 წლის 25 დეკემბერს. მისმა ბიუჯეტმა შეადგინა 110 მილიონი აშშ დოლარი, ხოლო შემოსავალმა — 213.7 მილიონი. ფილმი DVD ფორმატში ორ დისკად გამოვიდა 2005 წლის 24 მაისს. მოგვიანებით, 2007 წლის 6 ნოემბერს გამოიცა Blu-ray და HD DVD ფორმატებში.
„ავიატორი“ დადებითად დაახასიათეს კინოკრიტიკოსებმა. ფილმმა მიიღო ოსკარის 11 ნომინაცია, მათ შორის: საუკეთესო სურათი, საუკეთესო რეჟისორი, საუკეთესო ორიგინალური სცენარი, საუკეთესო მსახიობი კაცი, საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში, ხოლო გაიმარჯვა ხუთ ნომინაციაში: საუკეთესო მონტაჟი, საუკეთესო კოსტიუმების დიზაინი, საუკეთესო მხატვრული გაფორმება და საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში. აგრეთვე გადაეცა სამი BAFTA და სამი ოქროს გლობუსი. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე ფილმი ფლობს 86% (226 მიმოხილვაზე დაყრდნობით).
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების დრამატული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები ავიაციის შესახებ კატეგორია:ამერიკული დრამატული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ეპიკური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები კატეგორია:ფილმები ავიატორების შესახებ კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:მარტინ სკორსეზეს ფილმები კატეგორია:Appian Way Production-ის ფილმები კატეგორია:Appian Way Production-ის ფილმები
მიშა არობელიძე
მიშა არობელიძე (დ. 21 ნოემბერი, 1989, ოზურგეთი) — ქართველი ფოტოგრაფი და მსახიობი. მისი სამსახიობო დებიუტი 2010 წელს „გოგონა გარეუბნიდან“ დაიწყო. ცნობილი გახდა ფილმში „დავიწყებული მეფე“ გადაღებით. 2011 წელს მუშაობდა ფილმში 247 გრადუსი ფარენჰაიტით როგორც იანის დუბლიორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი ფოტოგრაფები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კარაბეტოვკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბასარაბეასკის რაიონის სოფლები
სოლომონ რაზმაძე
სოლომონ რაზმაძე (დ. 10 ნოემბერი, 1797  — გ. 18 მარტი, 1860) — ქართველი პოეტი.
ბიოგრაფია
მამამისი ივანე ერეკლე II-ს ჯერ კიდევ მცირეწლოვანი მოუყვანია ყაბარდოდან, პირადი მზრუნველობით აღუზრდია და ბრძოლებში გამოჩენილი ვაჟკაცობისთვის აზნაურობა უბოძებია. სოლომონის ბედი არსებითად განსაზღვრა იმ ახლო ოჯახურმა ურთიერთობამ, რომელიც მის მშობლებს ერეკლე II-ის შთამომავლობასთან ჰქონდა, კერძოდ, გიორგი XII-სთან და მის მემკვიდრეებთან – დავით და თეიმურაზ ბატონიშვილებთან. ივანეს გარდაცვალების შემდეგ მისი ცოლ-შვილი მფარველობის ქვეშ აიყვანეს თეიმურაზ ბატონიშვილმა და მისმა მეუღლემ ელენემ. 1810 წლის ბოლოს თეიმურაზი ოჯახთან ერთად პეტერბურგში გადავიდა საცხოვრებლად. მას თან გაჰყვნენ სოლომონი და დედამისი თამარი.
პეტერბურგში თეიმურაზი და მისი თანმხლები პირები 1811 წლის 12 იანვარს ჩავიდნენ. ამ დღიდან მოკიდებული მთელი 21 წლის მანძილზე, 1832 წლის თებერვლამდე, სოლომონ რაზმაძე თეიმურაზ ბატონიშვილის მზრუნველობითა და მეთვალყურეობით იღებდა განათლებას. პოეტს საფუძვლიანად შეუსწავლია რუსული და ფრანგული ენები. იგი ლიტერატურულ საქმიანობაში ეხმარებოდა თეიმურაზ ბატონიშვილს და ასრულებდა მისი მდივნის მოვალეობას. სოლომონს ახლო ურთიერთობა ჰქონდა რუსეთში მყოფ ქართველ ბატონიშვილებთან და ინტელიგენციის წარმომადგენლებთან. იცნობდა გრიგოლ ორბელიანს, სოლომონ დოდაშვილს, მწიგნობარ იონა ხელაშვილს და სხვებს. მათთან ურთიერთობამ დიდი გავლენა მოახდინა მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე. 1826 წლისათვის პეტერბურგში უკვე არსებობდა 1832 წლის შეთქმულების უჯრედი. სოლომონ რაზმაძე ამ უჯრედის წევრი გახდა და მუდმივად ესწრებოდა დიმიტრი იულონის ძის მიერ მოწყობილ შეთქმულთა შეკრებებს. იგი შედიოდა უმცირესობის ჯგუფში (ს. დოდაშვილი, ფ. კიკნაძე).
ოცდაათიან წლებში, კერძოდ 1831 წლის იანვარში, რაზმაძემ თარგმნა 1830 წლის საფრანგეთის რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მონაწილის ოდილიონ ბაროს (1791–1873) პოლიტიკური ხასიათის მოწოდება: „წიგნი ფენელონისა ლუდოვიკ XIV-სთან მიწერილი და ერთი სიტყვა, რომელი ჰრქვა ოდილიონ ბარრო პარიჟისა ერსა ოქტომბრის 19 1830 წ.“ აღნიშნული მოწოდება ოცდაათიანსავე წლებში ფრანგულიდან ითარგმნა რუსულად და იგი მაშინვე აიკრძალა. 1831 წლის დამლევს სპარსეთში რუსეთის ელჩად დაინიშნა გენერალ-მაიორი ივანე სიმონიჩი – თეიმურაზ ბატონიშვილის ქვისლი. თეიმურაზის შუამდგომლობით მან რაზმაძე წაიყვანა მთარგმნელად. 1832 წლის თებერვალში პეტერბურგიდან გამოსული რაზმაძე მოსკოვისა და თბილისის გავლით სპარსეთს გაემგზავრა.
თბილისში ჩამოსვლისთანავე რაზმაძე შეხვდა სოლომონ დოდაშვილს, ელიზბარ ერისთავს და სხვებს. იგი დაუახლოვდა შეთქმულებს, გაეცნო ფილადელფოს კიკნაძის მიერ შედგენილ „აქტი გონიურს“ და თბილისში ყოფნის სულ რაღაც ოთხიოდე თვეში თავადაზნაურთა 1832 წლის შეთქმულების აქტიური წევრი გახდა. შეთქმულთაგან მას დაევალა კავშირი დაემყარებინა სპარსეთში გადახვეწილ ალექსანდრე ბატონიშვილთან და, საერთოდ, ხელი მოემართა განზრახულებისათვის. პეტერბურგში ყოფნის პერიოდშივე დაუწერია სოლომონ რაზმაძეს პოლიტიკური ხასიათის არაკი „დათვი და ცხვარი“, რომელიც მეტად გავრცელებული და პოპულარული იყო შეთქმულთა შორის. ამ არაკმა საგამომძიებლო კომისიის ყურადღებაც მიიქცია, რამდენადაც იგი ალეგორიულად გამოხატავდა შეთქმულთა წრის პოლიტიკურ შეხედულებებს, პოლიტიკურ მრწამსს, ანტიცარისტულ სულისკვეთებას.
სპარსეთში გამგზავრების წინ, 1832 წლის მაისის ბოლო რიცხვებში, ელიზბარ ერისთავმა სოლომონ რაზმაძის პატივსაცემად გამართა გამოსათხოვარი სადილი, რომელზედაც მოპატიჟებულნი იყვნენ სოლომონ დოდაშვილი, ალექსანდრე და ვახტანგ ორბელიანები, გიორგი ერისთავი, დიმიტრი ყიფიანი და სხვა.
თავრიზში სოლომონი მხოლოდ წლის ბოლომდე იმყოფებოდა. 1832 წლის 9 დეკემბერს შეთქმულება გაცემულ იქნა და დაიწყო ფარული ორგანიზაციის წევრთა დაპატიმრება. შეთქმულების ჩაშლა რაზმაძემ დაპატიმრებამდე ორი კვირით ადრე გაიგო და სავარაუდოა, რომ მან წინასწარ ზომები მიიღო საეჭვო წერილებისა თუ სხვა რამ მამხილებელი მასალების მოსასპობად. ამის შემდეგი იყო, რომ მას განჩხრეკისას ეჭვმისატანი ბევრი ვერაფერი უპოვეს. იგი მაინც დააპატიმრეს და თავრიზიდან თბილისში გამოგზავნეს. სასამართლოს განაჩენით სოლომონ ივანეს (გივის) ძე რაზმაძეს მიესაჯა რუსეთის იმპერიის რომელსამე შიდა გუბერნიაში სამუდამოდ გადასახლება და იქ სამოქალაქო სამსახურის დაბალ მოხელედ განწესება. სასამართლოს განაჩენი იმპერატორმა 1834 წლის 20 აპრილს დაამტკიცა, ხოლო საქართველოს მთავარმართებელმა ბარონმა როზენმა გადასახლების ადგილად ქალაქი პენზა დაუნიშნა. 1834 წლის 24 ივნისს თბილისიდან გადასახლების შორსა და მძიმე გზას გაუდგა ქართველი ინტელიგენციის ორი საუკეთესო წარმომადგენელი სოლომონ დოდაშვილი (ცოლ-შვილით) და სოლომონ რაზმაძე, რომელთაც მწარე ბედმა არგუნა სამშობლოდან შორს, ნათესავებსა და ნაცნობ-მეგობრებს მოშორებულთ დაელიათ მრავალტანჯული სული. იმავე წლის 17 ივლისს ისინი ჩავიდნენ პენზაში. სადაც სამუდამოდ გამოეთხოვნენ ერთმანეთს, სოლოლომონ რაზმაძე პენზაში დარჩა, ხოლო სოლომონ დოდაშვილი 21 ივლისს ვიატკისაკენ გაამგზავრეს.
დაახლოებით ამავე პერიოდში სოლომონი დაქორწინდა ელისაბედ მეშკოვაზე, პენზის მაზრის სოფლების პურის სამარქაფო მაღაზიათა მზრუნველის, „კოლეჟსკი ასესორის“ ივანე მეშკოვის ქალიშვილზე. 1845 წელს წყვილს შეეძინა ვაჟი – ალექსანდრე, შემდეგში ცნობილი მუსიკოსი, მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორი, კომპოზიტორი, ლიტერატორი და მთარგმნელი. 1842 წლის ბოლოს სოლომონმა საგუბერნიო მმართველობისაგან მიიღო პასპორტი, რაც მას საშუალებას აძლევდა რუსეთის იმპერიის მასშტაბით, სადაც სურდა იქ ეცხოვრა (გარდა საქართველოსა და რუსეთის ორივე დედაქალაქისა), მაგრამ რადგან წასასვლელი არსად ჰქონდა, იგი პენზაშივე დარჩა. გადასახლების შემდეგ სოლომონ რაზმაძის პოეზიას რომანტიკული მოტივები მიეძალა - სევდა, უიმედობა, წუხილი სამშობლოს ბედის გამო, სოფლის სამდურავი. მან მწარედ განიცადა ბედის უკუღმართობა. თუმცა ამავე პერიოდში მის შემოქმედებაში სიყვარულის თემაზე დაწერილი ლირიკული ლექსებიც გვხვდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1797 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1860 კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
შერიფ ისმაილი
შერიფ ისმაილ მოჰამედი (شريف إسماعيل დ. 6 ივლისი, 1955 — გ. 4 თებერვალი, 2023) — ეგვიპტელი ინჟინერი. ეგვიპტის პრემიერ-მინისტრი 2015-2018 წლებში, ნავთობისა და მინერალური რესურსების მინისტრი 2013-2015 წლებში.
კარიერა
1978 წელს დაამთავრა აინ შამსის უნივერისტეტი. იკავებდა მენეჯერის პოსტს სხვადასხვა ნატურალური გაზის კომპანიებში.შემდეგ იყო მფლობელი კომპანიის Egyptian holding company for petrochemicals (ECHEM), თანამდებობა დატოვა 2002 წელს, შემდეგ იგი გახდა კომპანიის Egyptian Natural Gas Holdin Company-ს (EGAS) მფლობელი.
მოგვიანებით იგი მუშაობდა გენერალურ დირექტორად კომპანიაში Ganoub El Wadi Petroleum Holding Company (GANOPE). 2013 წლის 16 ივლისს იგი გახდა ნავთობის მინისტრი, მან ჩაანაცვლა შერიფ ჰასან ჰადარა.
დაინიშნა პრემიერ-მინისტრად 2015 წლის 12 სექტემბერს.
2018 წლის 5 ივნისს,მან მისწერა წერილი ქვეყნის პრეზიდენტს გადადგომის თაობაზე, იგი შეცვალა მუსტაფა მადბულიმ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:ეგვიპტის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
აირარატის სამეფო
აირარატის სამეფო (Այրարատյան թագավորություն; იგივე ერვანდუნების სომხეთი, ან დიდი სომხეთი. ) — უძველესი სომხური სამეფო სომხეთის მთიანეთის მახლობლად. სამეფომ იარსება ძვ. წ. 331-200 წლებში.
ჩამოყალიბება
ძვ. წ. 522 წლიდან ალექსანდრე მაკედონელის ეპოქამდე სომხეთის ტერიტორია აქემენიათა იმპერიაში შედიოდა. ძვ. წ. 331 წელს მაკედონელის შემოსევების შემდეგ იმპერიის ტერიტორიაზე დამოუკიდებელი სახელმწიფოები ჩამოყალიბდა. სომხებმა ფორმარულად აღიარეს ალექსანდრე საკუთარ მმართველად, თუმცა მაკედონელის არმიელები არც კი შეხებიან სომხურ ტერიტორიებს.
ძვ. წ. 323 წელს ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ იმპერია დაიშალა. იერვანდ III-მ თავი სომხეთის მეფედ გამოაცხადა.
ამ პერიოდისათვის რამდენიმე სომხური სახელმწიფო არსებობდა, მათ შორის ყველაზე ძლიერი დიდი სომხეთი იყოКембриджская история Ирана, том 3, книга 1. Стр. 510:.
ერვანდუნების დინასტია ფორმარულად სელევკიდებს ემორჩილებოდა. თუმცა სინამდვილეში დამოუკიდებელ პოლიტიკას ატარებდნენ .
სელევკიდების მმართველობა გამოიხატებოდა სომეხი მთავრებისაგან ხარკის აღებით. მათზე არანაირი პოლიტიკური გავლენა არ გააჩნდათ. ასეთი მდგომარეობა გაგრძელდა ანტიოქე III-ის პერიოდამდე.
გრიგოლ მიქელაძე
ბიოგრაფია
დაიბადა 1954 წლის 30 ივლისს. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, სამშენებლო მასალების ნაკეთობათა და კონსტრუქციების საწარმოთა მექანიკური მოწყობილობის სპეციალობით, შემდეგ დაამთავრა ბაქოს პარტიული სკოლა. 1974-1977 წლებში იყო რკინიგზის თბილისის N1 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს მუშა. 1977-1983 წლებში იყო ი. ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო ტექნიკუმის მუშა. 1983 წელს იყო თბილქალაქმშენის მე-14 ტრესტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი. 1983-1984 წლებში — თბილქალაქმშენის მე-14 ტრესტის მეორე სამმართველოს მთავარი ინჟინერი. 1984-1986 წლებში იყო ბაქოს უმაღლესი პარტიული სკოლის მსმენელი. 1986-1987 წლებში იყო თბილისის კალინინის რაიონის საორგანიზაციო განყოფილების ინსპექტორი. 1987-1989 წლებში — ტრესტინჟმშენის პარტიული კომიტეტის მდივანი. 1989-1991 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო-საპროექტო სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1991-1992 წლებში იკავებდა შპს „ტრანსსერვისის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობას. 1992-1996 წლებში იყო საქართველოს რკინიგზის დეპარტამენტის საერთაშორისო გადაზიდვებისა და საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების სამსახურის უფროსი, თავმჯდომარის მოადგილე. 1996-2007 წლებში — შპს „საქრკინიგზაექსპედიციის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2003-2016 წლებში იყო შპს „ტრანსსერვისის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სამტრედიის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
აირარატის სამეფო
არსებობის დასასრული
ანტიოქემ ძვ. წ. 200 წელს დაიმორჩილა აირარატი. მისი რომაელებთან დამარცხების შემდეგ ადგილობრივმა მმართველმა არტაშეს I-მა თავი დამოუკიდებელ მეფედ გამოაცხადა. მისი მმართველობის პერიოდიდან სომხური სახელმწიფო დიდი სომხეთის სახელით იწოდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
გარინოაინი
გარინოაინი (Garínoain; Garinoain) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 10,26 კმ². მოსახლეობა — 498 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ემასი
ემასი (Emas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 268 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიანკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 317 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.77 კმ²-ზე. ფართობი 240 901 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
შაჰიდ კაპური
thumb|შაჰიდ კაპური შაჰიდ კაპური (დ. 25 თებერვალი, 1981, ნიუ-დელი) — ინდოელი მსახიობი.
ბიოგრაფია
შაჰიდი ცნობილი ინდოელი მსახიობისა და რეჟისორის პანჯარ კაპურის და ინდოელი მსახიობისა და პროფესიონალი მოცეკვავის ნილიმა აზიმის შვილია. ის მე-4 კლასამდე „gian Bharti“-ის სკოლაში სწავლობდა.
1984 წელს, როცა შაჰიდი სამი წლის იყო, მისი მშობლები ერთმანეთს დაშორდნენ. მამა ბომბეიში გადავიდა საცოვრებლად. გარკვეული დროის შემდეგ, 11 წლის შაჰიდი დედასთან ერთად ასევე, ბომბეიში გადავიდა,  რათა მამასა და შვილს შორის ურთიერთობა დამყარებულიყო. შაჰიდმა სწავლა ბომბეიში Rajhans Vidyalaya-ის სკოლაში დაასრულა. ამის შემდეგ ერთი წელი მან „Mithibhai“-ის კოლეჯში ხელოვნების განყოფილებაზე ისწავლა. ორი წელი სწავლობდა Shiamak davar-ის ცეკვის აკადემიაში (SDIPA), საიდანაც იგი 1999 წელს მოცეკვავის როლში მიიწვიეს სუბჰაშა გჰაიას ფილმში „სიყვარულის რიტმები“, აიშვარია რაისთან, ანილა კაპურთან და აკშეი კჰაანთან ერთად, მთავარ როლში.
კარიერა
რამდენიმე წელი ის საზღვარგარეთ გაემგზავრა. 18 წლის ასაკში მტკიცე გადაწყვეტილებით დაბრუნდა უკან, რომ სერიოზულად დაკავებულიყო შოუ-ბიზნესით. შაჰიდი არჩევანის წინაშე იდგა — რეჟისორობა, მსხიობობა, თუ ოპერატორობა? ის ამ დროს უკვე მუშაობდა შიამაკას ცეკვის აკადემიაში ინსტრუქტორად, რომ დამწყები სტუდენტებისთვის ცეკვა ესწავლებინა. მოულოდნელად, იგი მიიწვიეს „კომპანიის“ რეკლამისთვის სინჯებში მონაწილეობის მისაღებად. ორი დღის შემდეგ, შაჰიდმა შეიტყო, რომ ის დაამტკიცეს PEPSI-ის რეკლამაზე შაჰ რუჰ ხანთან, კაჯოლთან და რანი მუკჰერჯისთან ერთად. იგრძნო რა თავისი ნამდვილი მოწოდება, შაჰიდმა ქორეოგრაფიის აკადემიაში მასწავლებლობას თავი დაანება და ნასირუდინ შაჰთან და სატიადევა დუბეისთან სამსახიობო სემინარებზე დაიწყო მეცადინეობა. ამასთან ერთად, სარეკლამო რგოლებში გადაღებები გააგრძელა. გადაიღეს აგრეთვე რამდენიმე ვიდეო კლიპში. მსახიობმა თავის მამასთან ერთადაც იმუშავა სერიალებში: «MOHANDAS B.A.» и «L.L.B» ოპერატორად.
შაჰიდს უკვე დიდი ხანია სერიოზულად შესთავაზეს ჭეშმარიტ მსახიობობაზე ეფიქრა. მან გარეგნობა მოიწესრიგა, ვარჯიშის შედეგად მუსკულატურა დაიყენა და თავისი ფოტოები ბოლივუდის აგენტებს დაუგზავნა ქასთინგებისთვის. მას მთავარი როლი შესთავაზეს რეჟისორ კენ გჰოშას ახალგაზრდულ კომედიაში „როგორია ეს, სიყვარული“, სადაც შაჰიდის პარტნიორები იყვნენ ასევე, ახალგაზრდა და უცნობი გოგონები: ტელეწამყვანი (Shenaz Treasurywala) შენაზ ტრეჟარივალა და მდიდარი მშობლების ქალიშვილი (Amrita Rao) ამრიტა რაო. სამთავეს ფილმმა წარმატება მოუტანა. 2003 წელს Filmfare Awards -ზე შაჰიდი „საუკეთესო დებიუტანტად“ აღიარეს და მრავალწლიანი კონტრაქტი დაუდეს კინოკომპანიასთან TIPS. თავად ფილმი კი - ყველაზე შემოსავლიან ფილმთა ათეულში მოხვდა.
მომდევნო წელს მსახიობი კვლავ გადაიღეს რეჟისორ კენ გჰოშას თრილერში „სიყვარულში თამაში“, სადაც მისი პარტნიორები იყვნენ: კარინა კაპური და ფარდინ ხანი. გაქირავებაში ფილმს ფული არ შემოუტანია, მაგრამ კაპურის მიერ შესრულებულმა როლმა უმაღლესი შეფასება დაიმსახურა.
2005 წელს მსახიობმა მონაწილეობა მიიღო აგრეთვე სამ ფილმში, მაგრამ საყოველთაო აღიარებისგან ჯერ კიდევ შორს იყო. მაგრამ დადგა ნანატრი დღეც. ჯონ მეთიუმ გადაიღო დრამა „არაშემთხვევითი ნაცნობები“, სადაც მსახიობმა ბრწყინვალედ ითამაშა, რასაც კრიტიკოსებს შორის ხმაურიანი გამოძახილები მოჰყვა. ის, Star Screen Award -ზე წარადგინეს ნომინაციაში როგორც „საუკეთესო მსახიობი“.
2006 წლიდან კაპურის სამსახიობო კარიერაში განსაკუთრებული მომენტი დგება. მან მულტივარსკვლავის ტიტული და დიდი შემოსავალი მოიპოვა ფილმში „ჩაინ თაუნის კაზინო 36“ შესრულებული როლით. ფილმს არნახული წარმატება ხვდა წილად. კრიტიკოსები აღტაცებას ვერ მალავდნენ. იმავე წელს, შაჰიდ კაპურმა ახალი რელიზი შესთავაზა მაყურებელს ფილმით „შეცდომების კომედია“. ამ ფილმმაც დიდი შემოსავალი მოიტანა. ასეთივე წარმატება მოუტანა მას ფილმმა „ნიშნობა“. ამ ფილმში კაპურის მიერ შესრულებული როლი ერთნაირი წარმატებით შეაფასა როგორც მაყურებელმა, ისე კინოკრიტიკამ და იგი მეორედ გავიდა Star Screen Awards-ის ნომინაციაზე.
2006 წლის მთელი ზაფხულის მანძილზე, შაჰიდ კაპური თავის პირველ მსოფლიო the Rockstars Concert ტურნეში იმყოფებოდა ბოლივუდის ცნობილ ვარსკვლავებთან ერთად.
2007 წელს შაჰიდ კაპური ორ ფილმში გამოჩნდა: აჰმედ კჰანის კომედიაში „სრული ფინიში“, სადაც ფილმმა სრული კრახი განიცადა მსახიობთან ერთად. მაგრამ, ძალიან დიდი წარმატება და აღიარება ხვდა მეორე - რომანტიკულ კომედიაში „როცა ჩვენ შევხვდით“, რომელიც იმთიაზა ალიმ გადაიღო. აქ შესრულებული როლით მსახიობი რამდენიმე ნომინაციაში გავიდა როგორც „საუკეთესო მსახიობი“.
2008 წელს მსახიობმა მხოლოდ ერთ ფილმში „წარმატების თილისმა“ ითამაშა და მუშაობა დაამთავრა ფილმზე „სკოლა“, რომელიც 2009 წელს გამოვიდა. ამავე წელს ის გადაიღეს ვიშალ ბჰარდჯავას ფილმში „არამზადა“. ასევე გადაიღეს კიდევ რამდენიმე ფილმში.
2015 წელს მსახიობი გახდა Star Screen Awards-ის ლაურეატი „მამაკაცის საუკეთესო როლისთვის“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
ლაშარ ფულარიანი
ლაშარ ფულარიანი (დ. 23 მარტი, 1935, თბილისი — გ. ივნისი, 2020) — ქართველი	გეოგრაფი, მეცნიერი.
ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომ-გეოგრაფის სპეციალობით.
1960 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის ყაზბეგის მაღალმთიან სადგურში ჯერ ჰიდროლოგად და აქტინომეტრისტად, ხოლო შემდეგ სადგურის უფროსად. 1962 წელს გადაყვანილ იქნა ალაზნის სეტყვასაწინააღმდეგო ექსპედიციაში ინჟინერ-აეროლოგად, ხოლო ერთი წლის შემდეგ — საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის თბილისის აეროლოგიური სადგურის უფროსად. 1974 წლიდან მონაწილეობდა მეოცე საბჭოთა ანტარქტიკულ ექსპედიციაში ინჟინერ-აეროლოგად. სამი თვის განმავლობაში ანტარქტიკაში მიმავალ სამეცნიერო-საექსპედიციო გემზე და ერთი წლის განმავლობაში ობსერვატორია „მირნიში“ და სადგურ „ვოსტოკზე“ გატარებულმა დღეებმა დიდი გამოცდილება შესძინა და დაუვიწყარი შთაბეჭდილება დატოვა ქართველ მოზამთრეზე, რაც, სხვა ცხოვრებისეული მასალებით გამდიდრებული, მოგვიანებით საფუძვლად დაედო მის გარკვეულწილად ავტობიოგრაფიულ წიგნს — „ანტარქტიდა — სამხრეთის იდუმალი მიწა“. 1976 წლიდან მუშაობს საქართველოს ჰიდრომეტეოლოგიისა და გარემოს დაცვის რესპუბლიკური სამმართველოს აპარატში. 1978-1988 წლებში ამავე სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1988-1992 წლებში იგი მოღვაწეობდა საზღვარგარეთ კუბის მეცნიერებათა აკადემიის პირველი ვიცე-პრეზიდენტის მრჩევლად ჰიდრომეტეოროლოგიისა და გარემოს კონტროლის დარგში. კუბაში მოღვაწეობის პერიოდში მან მოიარა ქვეყნის ყველა პროვინცია და დეტალურად გაეცნო კუბის ჰიდრომეტეოროლოგიასა და გარემოს კონტროლის სისტემას, რის შედეგადაც გამოიმუშავა და კუბის მეცნიერებათა აკადემიას წარუდგინა რეკომენდაციები სისტემის რეორგანიზაციისა და სრულყოფის მიზნით. ამ რეკომენდაციების რეალიზაცია ჯერ კიდევ მისი კუბაში მოღვაწეობის დროს დაიწყო. 1992 წლიდან თავისი მოღვაწეობა მან ბიზნესს დაუკავშირა. კოლეგებთნ ერთად, 1994 წელს ჩამოაყალიბა სააქციო საზოგადოება „სათავე“, იყო სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, გარემოს ეროვნული სააგენტოს ჰიდრომეტეოროლოგიის დეპარტამენტის სტიქიური­ ჰიდრომეტეოროლოგიური რისკების შერბილების სამმართველოს უფროსის მოადგილე, მეოცე საბჭოთა ანტარქტიკული ექსპედიციის მონაწილე (1974-1976 წლები), საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი (1996-2004 წლები), საზოგადოების დამფუძნებელი, საპატიო წევრი და სამეცნიერო საბჭოს წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
პარამონოვის საწყობები
პარამონოვის საწყობები (Парамоновские склады) — XIX საუკუნის საწყობების კომპლექსი დონის როსტოვში. მდებარეობს მდინარე დონის ნაპირზე, სოკოლოვის პროსპექტსა და უნივერსიტეტის შესახვევს შორის. არის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლი.
ისტორია
პარამონოვის საწყობების ყველაზე ძველი ნაგებობა აგებულია XIX საუკუნის შუა წლებში. ყველაზე გვიანდელი კი 1890-იან წლებში. საწყობს აშენებდნენ ინჟინრები აკუნინი და ერნსტ შულმანი. თავისი არსებობის მანძილზე საწყობი სხვადასხვა მფლობელებს და ფირმებს ეკუთვნოდა. თუმცა ქალაქის მოსახლეობა მის მფლობელად მხოლოდ ერთ-ერთ მათგანს, ხორბლის მეწარმეს ელიდიფორ პარამონოვს მიიჩნევს.
საწყობი სასწაულებრივად გადაურჩა მეორე მსოფლიო ომის დროს პორტის დაბომბას. თუმცა ერთ-ერთმა ბომბმა დააზიანა წყლის მიწოდების სისტემა. საბჭოთა კავშირის არსებობის უკანასკნელ წლებში საწყობი გამოიყენებოდა თავისი დანიშნულებით და იქ ინახებოდა ცემენტი, სამშენებლო მასალები და სხვ. .
1985 წელს საწყობებმა მიიღო ისტორიისა და კულტურის ადგილობრივი ძეგლის სტატუსი. ცოტა მოგვიანებით, ისტორიულმა ნაგებობამ მიიღო ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.
არქიტექტურა
პარამონოვის საწყობები გაფორმებულია ლაკონიური აგურის დეკორით, რომელიც გადაწყვეტილია რომაულ და კლასიციზმის სტილში.
თანამედროვე მდგომარეობა
საწყობები ამჟამად ნანგრევების სახითაა ჩვენამდე მოღწეული. წყალმომარაგების სიტემაში წყლის მუდმივი ტემპერატურის გამო თითქმის მთელი წლის მანძილზე ნანგრევებში ყვავის მწვანე ბალახი.
2011 წლის ივნისში ადგილობრივი ენთუზიასტების მეშვეობით საწყობებში გაიმართა დასუფთავების აქცია „ავგიას თავლა“. აქციას მხარს არ უჭერდა როსტოვის ოლქის საკანონმდებლო კრება და იგი უკანონოდ ჩათვალეს, სამაგიეროდ მხარს უჭერდა ცნობილი მომღერალი ნატალია ვეტლიცკაია.
2013 წლის დეკემბერში როსტოვის ოლქის საკუთრების სამინისტრომ მოიწონა პარამონოვის საწყობების რეკონსტრუქციის პროექტი. რეკონსტრუქციის პროექტი შეიმუშავა მოსკოვის არქიტექტურული ბიუროს ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა.
2015 წლის 23 დეკემბერს ცნობილი გახდა, რომ საწყობებს უპირებდნენ დანგრევას და ხელახლა აგებას. ახალ ნაგებობაში აღარ იქნებოდა აუზი.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
სამედ ვურღუნის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო რუსული დრამატული თეატრი
მინი|სამედ ვურღუნის სახელობის რუსული დრამატიული თეატრი სამედ ვურღუნის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო რუსული დრამატიული თეატრი (Səməd Vurğun adına Azərbaycan dövlət rus dram teatrı) — პროფესიონალური სახელმწიფო დრამის თეატრი ბაქოში, რომელიც მოქმედებს 1920 წლიდან.
თავისუფალი სახელმწიფო სატირიკული აგიტთეატრი
1920 წლის 20 დეკემბერს „სახალხო კომისარიატის“ დადგენილებით ბაქპში შედგა თავისუფალი სახელმწიფო სატირ-აგიტთეატრის გრანდიოზული გახსნა. თეატრი ჩამოყალიბდა თბილისის ნ. ბელიევის დასის „ღამურის“  საფუძველზე. თეატრი ხელმძღვანელი და მთავარი რეჟისორი იყო ვ. შვეიცერი, ადმინისტრატორი - პ. ორეშკოვი, ლიტერატორი - ნ. გოროდეცკაია, მხატვარი - ბ. ვორონოვი. მომავალში თეატრს ხელმძღვანელობდა ვ. სახნოვსკი. თეატრი არსებობდა 1923 წლამდე.
ბაქოს მუშათა თეატრი
1923 წლის 29 აპრილის ბაქოს საქალაქო კომიტეტის გადაწყვეტილებით, „თავისუფალ სატირ-აგიტთეატრს“ ბაქოს მუშაკთა თეატრი დაარქვეს. 25 ოქტომბერს, თეატრში სპექტაკლის „ქალაქი ბეჭედში“ პრემიერა შედგა, ს. მინინის პიესის მიხედვით. ახალი დასის შემადგენლობაში შედიოდნენ მოსკოვის, ოდესისა და ირკუტსკის მსახიობები. თეატრის რეპერტუარი ძირითადად რევოლუციური საბჭოთა და უცხოური დრამისგან შედგებოდა. 1924 წელს ბაქოს მუშათა თეატრში გაიხსნა პრაქტიკული სამეცადინო სტუდია, რომელსაც სათავეში ედგნენ პროფესიონალები - რეჟისიორები ვ.ფიოდოროვი და ს. მაიოროვი, მსახიობი მიხეილ ჟაროვი. დასის არტისტები იყვნენ - ფაინა რანევსკაია, ვ. კუზნეცოვი, მხატვრები - ს.ეფიმენკო და ი. შლეტენოვი.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო წითელდროშიანი რუსული დრამატული თეატრი
1937 წელს თეატრს ეწოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო წითელდროშიანი რუსული დრამატული თეატრი. ამ პერიოდში დაიწყო გასტროლები ჩრდილოეთ კავკასიისა და სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებში. თეატრთან არის დაკავშირებული ისეთი რეჟისორების პოპულარიზაცია როგორებიც იყვნენ დ. გუტმანი, ე. ლოიტერი, ა. ივანოვა, ა. რიდალი, ი. იდაიათ-ზადე.
მ. ამუშოვის სახელთენაა დაკავშირებული თეატრის წარმატების პერიოდი. ამ დროს თეატრის რეპერტუარს წარმოადგენდა რუსული და უცხოური კლასიკოსების პიესები. თეატრში მოღვაწეობდნენ მსახიობები - ვ. შირიე, რ. გინზბურგი, კ. ადამოვი, მ. ლეზგიშვილი, ა მელშკინი და სხვები.
სამედ ვურღუნის სახელობის რუსული დრამატიული თეატრი
1956 წელს თეატრს მიანიჭეს აზერბაიჯანელი სახალხო პოეტის სამედ ვურღუნის სახელი. მის შემდეგ თეატრის სახელწოდებაა სამედ ვურღუნის სახელობის რუსული დრამატიული თეატრი.
60-80 წლების პერიოდი დაკავშირებული შემდეგი რეჟისორების ხელოვნებასთან — გ. ახმედოვა-მარტინოვას, დ. სელიმოვას, ი. ხასინას, ე.სახაროვას, ე. ბეიბუთოვას, ე. ალიევას, რ. იბრაჰიმბეკოვას. შემდეგ დასი შეივსო ნიჭიერი მსახიობებით — მ. იაგიაზროვი, ტ. გალაკიჩიევას, ლ. დუხოვნაია, ა. შაროვსკი, ნ. შაშიქ-ოღლუ, რ. ამირბეკოვა, მ. მაგერრამოვი, ს. მირზაგასანოვი და სხვ.
სამედ ვურღუნის სახელობის რუსული დრამატიული თეატრი ორჯერ იყო დაჯილდოებული შრომის წითელი დროშის ორდენით.
დღესდღეობით დასის შემადგენლობაში არიან ახალგაზრდა თაობის არტისტები, რომლებმაც დაასრულეს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნებისა და კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ქორეოგრაფიული სკოლა და დრამატული თეატრის სტუდია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის თეატრები კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით კატეგორია:1920 წელს დაარსებული თეატრები კატეგორია:სამედ ვურღუნის სახელობის რუსული დრამატული თეატრი
ქვეშეთის კოშკი
ქვეშეთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით 5-6 კილომეტრზე მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4 x 5,75 მეტრი, სიმაღლე 11,3 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია სამი სართული და მეოთხე სართულის დასაწყისი. კოშკის ქვედა ნაწილი მასიურია, შესასვლელი სწორ (სამხრეთ) კედელშია, მიწის დონიდან 3,2 მეტრზე. კარს წირთხლებში საურდულე ხვრელები აქვს. შესასვლელის ზემოთ მეორე და მესამე სართულზე, თითო ვიწრო, ზემოთ შევიწროებული სარკმელია. კოშკს სათოფურები არ აქვს. სართულშუა გადახურვა ქვის ბრტყელი ფილებისაა. სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო იატაკში მოწყობილი ხვრელებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კერობამბის რაიონი
კერობამბის რაიონი (Distrito de Querobamba) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის სუკრეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 502 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 737 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 275.65 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:სუკრეს პროვინციის რაიონები
მიჟჰირიის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები
რობი კრიგერი
რობერტ ალან კრიგერი (Robert Alan "Robby" Krieger; დ. 8 იანვარი, 1946) — ამერიკელი როკ-გიტარისტი და სიმღერების ავტორი. ის უკრავდა ჯგუფ The Doors-ში 1965-დან 1973 წლამდე (მის დაშლამდე). მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერებია: Light My Fire, Love Me Two Times, Touch Me, და Love Her Madly. ის Rolling Stone-ს გამოკითხვებში- ყველა დროის 100 საუკეთესო გიტარისტი, რიგით 91-ეა.
ადრეული ცხოვრება
რობი კრიგერი დაიბადა ლოს-ანჯელესში (კალიფორნია), ებრაულ ოჯახში. რობი კრიგერმა პირველად მოისმინა და აღფრთოვანდა წარმოშობით რუსი კომპოზიტორის, სერგეი პროკოფიევის „პეტია და მგელი“. მამის გავლენით, მისი პირველი მუსიკალური ექსპოზიციები ძირითადად კლასიკური იყო. შვიდი წლის ასაკში უკვე მოსწონდა ელვის პრესლი, the Platters და ფეტს დომინო. ათი წლის ასაკში ცდილობს საყვირზე დაკვრის სწავლას, მაგრამ მალევე აღმოაჩინა, რომ ეს მისი საქმე არ იყო. შემდეგ კრიგერიმა დაიწყო მშობლების პიანინოზე ბლუზ მუსიკის დაკვრა, რაც საყვირთან შედარებით უკეთაც გამოუვიდა. მუსიკოსი დადიოდა კერძო სკოლაში, სადაც ასწავლიდნენ გიტარაზე დაკვრას. კრიგერი უკრავდა ფლამენკოს მეგობრის გიტარაზე. თვრამეტი წლისას უკვე ჰქონდა საკუთარი გიტარა და რამდენიმე თვე მეცადინეობდა კიდეც. უკრავდა სხვადასხვა ჟანრებს: ხალხური მუსიკა, ჯაზი, ბლუზი. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუსიკოსი აბარებს კალიფორნიის წმინდა ბარბარას უნივერსიტეტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:ამერიკელი გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი როკ-გიტარისტები კატეგორია:The Doors-ის წევრები კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
მართა (მოგზაური მტრედი)
მართა (Martha; დ. დაახლ. 1885 — გ. 1 სექტემბერი, 1914, ცინცინატი, ოჰაიოს შტატი, აშშ) — უკანასკნელი ცოცხალი მოგზაური მტრედი (Ectopistes migratorius). სახელი ეწოდა ჯორჯ ვაშინგტონის მეუღლის — მართა ვაშინგტონის პატივსაცემად. ცხოვრობდა ცინცინატის ზოოპარკში. დაიღუპა 29 წლის ასაკში. სიკვდილის შემდეგ მისი ნეშტი გაყინეს და გადასცეს ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტს, სადაც ჩასვეს ვიტრინაში. იგი ახლაც სმითსონის ინსტიტუტშია, მაგრამ მისი ხილვა დამთვალიერებლებისთვის შეუძლებელია. ზოოპარკის ტერიტორიაზე დადგეს უკანასკნელი მოგზაური მტრედის ქანდაკება. ამერიკელმა მომღერალმა ჯონ ჰერალდმა დაწერა სიმღერა სათაურით „Martha (Last of the Passenger Pigeons)“ [„მართა (უკანასკნელი მოგზაური მტრედი)“].
სქოლიო
კატეგორია:ცნობილი ფრინველები კატეგორია:მოგზაური მტრედი
კარაბიბერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბასარაბეასკის რაიონის სოფლები
ლარაგა
ლარაგა (Larraga) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 77,201 კმ². მოსახლეობა — 2123 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
კიტოხის მემორიალი
კიტოხის მემორიალი — არქიტექტურული ძეგლი (მემორიალი), რომელიც მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა უკვდავსაყოფად შექმნეს. ისტორიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტოხის ცენტრში მდებარეობს. რკინის ორმეტრიან კვარცხლბეკზე აღმართულია რკინის ობელისკი, რომელზეც დამაგრებულია მარმარილოს დაფა წარწერით:„1941-45. დიდება გმირებს, რომლებიც დაეცნენ სამამულო ომის ფრონტებზე სამშობლოს ღირსებისათვის და გამარჯვებისთვის ბრძოლებში.“
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
მუსა მურტაზალიევი
{{ინფოდაფა სპორტსმენი {{მედალიშეჯიბრი | ევროპის ჩემპიონატი}} {{ვერცხლის მედალი | თბილისი 2013 | 74 კგ.}} {{ვერცხლის მედალი | დორტმუნდი 2011 | 84 კგ.}} {{ბრინჯაოს მედალი |  ვანტაა 2014 | 86კგ.}} }} მუსა მურტაზალიევი (დ. 26 მაისი, 1988, ხასავიურთი, დაღესტნის ასსრ, სსრკ) — წარმოშობით ხუნძი, სომეხი თავისუფალი სტილის მოჭიდავე. წარმოშობით არის დაღესტნიდან.
2011 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მოიგო ვერცხლის მედალი, 2013 წელს — კიდევ ერთი ვერცხლი. ასპარეზობდა 74 და 84 კილოგრამ წონით კატეგორიებში. 2014 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. დაქორწინებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ხუნძები
თაბასარანის სამაისუმო
თაბასარანის სამაისუმო –– მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე X-XIX საუკუნეებში არსებული სახელმწიფო ერთეული. მდებარეობდა დერბენდის სახანოს ჩრდილო–დასავლეთით.
მის მმართველებს X საუკუნიდან მაისუმის ტიტული ჰქონდათ. საისტორიო ქრონიკა „ასარი დაღესტნის“ მიხედვით არაბმა სარდალმა აბუ მუსლიმმა თაბასარანის მმართველად მუჰამედი დანიშნა, რომელსაც მეორე სახელი მაისუმი ერქვა. აქედან მოდის თაბასარანის მმართველთა ტიტულიც.
წყაროებით ცნობილია, რომ XII-XIII საუკუნეებში თაბასარანის სამაისუმო დაიშალა რუსტაკებად. XV საუკუნეში ძლიერდება. ჩანს საერთო საბჭო – დიგორი. ამავდროულად, იზრდება ყადის ავტორიტეტი. ეს ჩანს საბრძოლო შესაძლებლობებშიც: ომის დროს მაისუმს შეეძლო 3500 მეომრის გამოყვანა, ხოლო ყადის 4000.
სან-პედრო-დე-ლარკაის რაიონი
სან-პედრო-დე-ლარკაის რაიონი (Distrito de San Pedro de Larcay) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის სუკრეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 376 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 175 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 310.07 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:სუკრეს პროვინციის რაიონები
ლიუთფი-ფაშა
დამატ ჩელები ლიუთფი-ფაშა (Damat Çelebi Lütfi Paşa; დ. 1488 — გ. 27 მარტი, 1564) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1539 წლიდან 1541 წლის ჩათვლით. სულთან სულეიმანის სიძე (დამატი).
ბიოგრაფია
ლიუთფი-ფაშა დაიბადა 1475-1480 წლებს შორის. ნამდვილი წარმოშობა უცნობია. მაგრამ იგი ალბანელად ითვლება. ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, როდესაც მოხვდა ედირნეს სასახლეში, სადაც განათლება მიიღო.
კარიერა
ლიუთფი-ფაშა დანიშნული იყო სანჯაყ-ბეიდ კასთამონუში, ბეილერბეიდ კარამანში, ანატოლიაში და სირიაში. მიიღოი მონაწილეობა სულთან სულეიმანის ლაშქრობებში: ბენგრადის, როდოსის, უნგრეთის, ვენის და ბაღდადის ლაშქრობებში. 1534 წელს ლიუთფი-ფაშა დაინიშნა რუმელიის ბეილერბეიდ. 1537 წელს მან ასევე მონაწილეობა მიიღო იტალიისა და ვენეციის ომში.
1539 წელს სულეიმანმა ლიუთფი-ფაშა დედაქალაქში იხმო, მას შემდეგ, რაც დიდი ვეზირი აიას მეჰმედ-ფაშა ეპიდემიამ იმსხვერპლა. 1539 წლის 13 ივლისს ფაშა ოფიციალურად დამტკიცდა დიდი ვეზირის პოსტზე, რომელიც 1541 წლამდე შეინარჩუნა. 1541 წელს შაჰ სულთანი ლიუთფი-ფაშას გაშორდა, რის შემდეგაც იგი მოიხსნა პოსტიდან და დიდიმოტიკაში გაიგზავნა.
ოჯახი
1523 წელს ლიუთფი-ფაშა დაქორწინდა სულეიმან დიდებულის დაზე - შაჰ სულთანზე. ამ ქორწინებიდან მათ ეყოლათ ორი ქალიშვილი - ესმეჰან ბაჰარნაზ სულთანი და ნესლიჰან სულთანი. 1541 წელს შაჰ სულთანი გაშორდა ლიუთფი-ფაშას მათ შორის მომხდარი ინციდენტის გამო.
გარდაცვალება
დამატ ჩელები ლიუთფი-ფაშა გარდაიცვალა 1564 წლის 27 მარტს.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია კატეგორია:დაბადებული 1488 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1564
პაულ ერენფესტი
პაულ ერენფესტი (დ. 18 იანვარი, 1880, ვენა — გ. 25 სექტემბერი, 1933, ამსტერდამი) — ავსტრიელი და ნიდერლანდელი თეორიული ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
პაულ სიგიზმინდის ძე ერენფესტი დაიბადა 1880 წლის 18 იანვარს ვენაში. ბავშვობაში უფროსმა ძმამ გამოიწვია მისი ფიზიკისადმი დაინტერესება. გიმნაზიის დამთავრების შედგომ მან სწავლა ვენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიურ ფაკულტეტზე განაგრძო, სადაც ისმენდა ბოლცმანის ლექციებს ფიზიკაში. 1901 წელს იგი სასწავლებლად გეტინგენში გადავიდა. 1904 წელს ენერფესტმა გეტინგენში გაიცნო და ცოლად შეირთო რუსი ეროვნების ტატიანა ალექსის ასული აფანასიევა, რომელიც პროფესიით მათემატიკოსი იყო.
მოღვაწეობა
1903 წელს გამოქვეყნდა ერენფესტის პირველი მეცნიერული ნაშრომი და ამ ნაშრომის შემდეგ მუდამ იბეჭდებოდა სტატიები გერმანულ, ამერიკულ და რუსულ ჟურნალებში. 1906 წელს დაიბეჭდა ცოლ-ქმარი ენერფესტების სტატია „ალბათობათა თეორიის ერთი ამოცანა დაკავშირებული ენტროპიის ზრდის კინეტიკურ ახსნასთან“. ამ ნაშრომით იგი გამოვიდა საკუთარი მასწავლებლის, ბოლცმანის იდეების დამცველი და გამგრძელებელი. 1907 წელს გამოვიდა ენერფესტის მეორე სტატია სახელად „ბოლცმანის H თეორემის ორი ცნობილი წინააღმდეგობის შესახებ“. ეს სტატია პირველი სტატიის გაგრძელებაა და ბოლცმანის თეორიის ღრმა ანალიზს წარმოადგენს.
1907 ერენფესტები საცხოვრებლად პეტერბურგში გადავიდნენ. 1907-1912 წლების მანძილზე პაულმა დიდი შრომა გასწია, რომ გაეერთიანებინა პეტერბურგის ფიზიკოსები და დაეინტერესებინა ისინი თეორიული ფიზიკით. მისი სემინარებიდან დიიწყო თეორიული ფიზიკის გავრცელება რუსეთში. იგი მალევე გახდა რუსეთის ფიზიკურ-ქიმიური საზოგადოების აქტიური წევრი. ერენფესტი ყურადღებით ადევნებდა თვალს ახალ გამოკვლევებს ფიზიკაში. პეტერბურგში მისი მოღვაწეობა მოიცავს 20 ნაშრომს. თუმცა მისთვის რუსეთი არ წარმოადგენდა შესაფერის სამუშაო ადგილს, ამიტომაც როცა იგი ლეიდენის უნივერსიტეტში (ნიდერლანდები) მიიწვიეს, მან თანხმობა განაცხადა. ნიდერლანდებში ყოფნისას პირველი ხუთი წლის განმავლობაში ერენფესტმა დაასრულა სამუშაოთა ციკლი, რომელიც დაწყებული ჰქონდა პეტერბურგში, ეგრეთ წოდებულ ადიაბატურ ინვარიანტებზე. ერენფესტი ამ ნაშრომში კავშირს ამყარებს ახალ კვანტურ თეორიასა, კლასიკურ მექანიკასა და ელექტროდინამიკას შორის. ამავე ნაშრომში მის მიერ წამოჭრილ ჰიპოთეზას „ერენფესტის ადიაბატური ჰიპოთეზა“ ეწოდება. ამ სტატიაში იგი განსაზღვრავს ადიაბატურ ინვარიანტებს, როგორც ისეთ სიდიდეებს, რომლებიც ინარჩუნებენ თავიანთ მნიშვნელობას სისტემის მოძრაობაზე ადიაბატური ზემოქმედების შედეგად. კერძოდ, ერენფესტმა აჩვენა, რომ ნებისმიერი პერიოდული მოძრაობისათვის, ერთი ან რამდენიმეთავისუფლების ხარისხით, არსებობს ადიაბატური ინვარიანტი, სადაც: v — სიხშირეა, k — სისტემის საშუალო კინეტიკური ენერგია. მოცემული ჰიპოთეზა ხსნის ბორის ატომში სტანციონარულ მდგომარეობათა არსებობას.
ერენფესტის ნაშრომთა შორის ყველაზი დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ნაშრომს, რომელიც შეიცავს თეორემას საშუალო მნიშვნელობების შესახებ. ეს თეორემა შეტანილია კვანტური მექანიკის ბევრ თანამედროვე კურსში. თეორემაში საშუალო მნიშვნელობების შესახებ იგი აერთიანებს კვანტურ და კლასიკურ მექანიკას და აჩვენებს, რომ ახალი თეორია შეიცავს ძველა, როგორც სასაზღვრო შემთხვევისას.