cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(What's the Story) Morning Glory?
სქოლიო
კატეგორია:Oasis-ის ალბომები კატეგორია:1995 წლის ალბომები კატეგორია:Creation Records-ის ალბომები კატეგორია:ბრიტპოპ ალბომები კატეგორია:Epic Records-ის ალბომები
მარანი (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)
მარანი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), მდინარე პატარა მაჭარის ხეობაში. ზღვის დონიდან 500 მ, გულრიფშიდან 28 კმ. 1948 წლამდე ეწოდებოდა ქართული პოლტავა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:წებელდის თემის სოფლები
ჩალაუბანი
ჩალაუბანი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 740 მეტრი, გურჯაანიდან 15 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 897 ადამიანი. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის გორანამოსახლარები (მოჭრილი გორა, რცხილის სერი, ტინის სერი, გარეტყის გორა, დასაქანი). ყველა ნამოსახლარი ძვ. წ. II-I ათასწლეულების მიჯნას განეკუთვნება. დასაქანის მახლობლად მდებარეობს ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეების ნამოსახლარი და სამაროვანი. ყველა გორანამოსახლარი ბუნებრივ ბორცვზეა გამართული და იმდენად მცირეა, რომ მხოლოდ ერთი ოჯახის სამოსახლოდ გამოდგებოდა. ნამოსახლარი ხელოვნური თხრილებით, მიწაყრილებითა და გალავნებით იყო გამაგრებული.
ისტორია
ჩალაუბნის ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა ხელს უწყობდა მეურნეობის მრავალი დარგის, განსაკუთრებით მევენახეობა-მემინდვრეობის განვითარებას. სოფელზე გადიოდა მნიშვნელოვანი გზები. აღსანიშნავია, რომ ჩალაუბნიდან გურჯაანი-ველისციხისაკენ მიმავალ გზას, „ჩალაუბნის გზას“ ეძახდნენ. სოფელი მდებარეობს ქართლ-კახეთის დამაკავშირებელ გზაზე. აქედანვე გადადის ე. წ. „ქიზიყის გზა“ ისტორიულ ქიზიყში. საქართველოს ერთიანობის ხანაში ჩალაუბანს უშუალოდ სამეფო კარი აკონტროლებდა. კახეთის სამეფოს წარმოქმნისა და XVll საუკუნის მძიმე პოლიტიკური მოვლენების შედეგად, სოფელში მოსახლეობა შეთხელდა და მასზე უკვე ძირითადად თავადი ვაჩნაძეების გავლენა ვრცელდებოდა. მათთან ერთად ადგილობრივ ყმა-მამულს ონანაშვილები, სპანდიარიშვილები, აფხაზიშვილები და სხვა ფეოდალებიც ფლობდნენ (იოანე ბატონიშვილის მიხედვით, ონანაშვილები და სპანდიარიშვილები ვაჩნაძეების განაყოფები არიან). სოფელი ცნობილი იყო ჩალაუბნის ხევზე აგებული ვაჩნაძეების წისქვილებით. სამხედრო-ადმინისტრაციული დაყოფით, სოფელი ბოდბელი ეპისკოპოსის სადროშოში შედიოდა, რომელსაც პრაქტიკულად ქიზიყის მოურავი განაგებდა. ერეკლე ll-ის მეფობისას ქვეყანა შედარებით დაწყნარდა, ჩალაუბანიც მოშენდა და დაახლოებით თანამედროვე სოფლის ტერიტორია მოიცვა. უფრო ზემოთ დარჩა ძველი ჩალაუბნის ნასოფლარი.
1911 წლის მონაცემებით შედიოდა სიღნაღის მაზრაში. მოსახლეობა შეადგენდა 1958 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
NGC 7320B
NGC 7320B — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1876 წლის 23 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ანტონიუ დი სალაზარი
ანტონიუ დი ოლივერა სალაზარი (António de Oliveira Salazar; დ. 28 აპრილი, 1889 — გ. 27 ივლისი, 1970) — პორტუგალიელი პოლიტიკური მოღვაწე, პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრი და დიქტატორი (1932—1968). პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1951 წელს. დააფუძნა და წინ უძღვოდა ესტადო-ნოვოს („ახალი სახელმწიფო“), ავტორიტარულ, მემარჯვენე მთავრობას, რომელიც ქვეყანას მართავდა 1932 წლიდან 1974 წლამდე.
გზა ძალაუფლებისკენ
ანტონიო სალაზარი დაიბადა ვიმეიროში, სანტა-კომბა-დაოში (ცენტრალური პორტუგალია), მოკრძალებულ ოჯახში. მამამისი, მცირე მიწათმფლობელი, დროთა განმავლობაში მსხვილ მიწათმფლობელად იქცა. ანტონიოს ჰყავდა 4 უფროსი და, ის იყო ერთადერთი მამაკაცი ოჯახში.
ანტონიოს უფროსი დები იყვნენ მარია დე რესგატე სალაზარ დე ოლივეირა, რომელიც იყო დაწყებითი კლასის მასწავლებელი, მარია ლეოპოლდინა სალაზარ დე ოლივეირა და ლაურა სალაზარ დე ოლივეირა, რომელიც 1887 წელს დაქორწინდა აბელ პე დე სოუსასთან, რომლის ძმა მარიო პე დე სოუსა იყო სალაზარის შინაგან საქმეთა მინისტრი.
ანტონიო სწავლობდა ვისოს სემინარიაში 1900-1914 წლებში და აპირებდა გამხდარიყო მღვდელი, მაგრამ შეიცვალა აზრი და სწავლა გააგრძელა კოიმბრის სამართლის აკადემიაში, რესპუბლიკური მთავრობის პირველ წლებში. მისი, როგორც ახალგაზრდა ადამიანის პოლიტიკაში ჩართვის მთავარი მიზეზი მისი რომაულ-კათოლიკური ხედვები იყო, რომლებიც გადათელა ახალმა ანტი თეისტურმა პორტუგალიის პირველმა რესპუბლიკამ. ის წერდა სტატიებს კათოლიკურ გაზეთებში და მონაწილეობდა ქუჩის ბრძოლებში მემარჯვენეების მხარეზე, ეკლესიის ინტერესების დასაცავად. სიდონიო პეს დიქტატურის ბოლო პერიოდში, 1917-1918 წლებში სალაზარს შესთავაზეს მინისტრობა, მაგრამ უარი თქვა. მოგვიანებით ის ფორმალურად ჩაერთო პოლიტიკაში კონსერვატორ-კათოლიკების პარტიაში შესვლით. ის არჩეულ იქნა პარლამენტშიც, მაგრამ პირველი სესიის შემდეგ გადაწყვიტა დაეტოვებინა პორტუგალიის პარლამეტი და დაეუფლა პოლიტ-ეკონომიკას კოიმბრის უნივერსტეტში.
1926 წლის 28 მაისის მოვლენების შემდეგ ის მოხვდა ხოსე მენდეს კაბეკადესის მთავრობაში როგორც 71–ე ფინანსთა მინისტრი, თუმცა, გარკვეული მიზეზების გამო, დატოვა თანამდებობა. მოგვიანებით ის კვლავ დანიშნეს ფინანსთა მინისტრად ქვეყანაში შიდა პოლიტიკური მდგომარეობის შეცვლის შემდეგ. 1932 წელს ის გახდა პორტუგალიის პრემიერ მინისტრი. ისტორიკოსთა უმრავლესობა სალაზარის მმართველობას ახასიათებს როგორც დიქტატორულს. 1933 წელს მან დაამტკიცა პორტუგალიის ახალი კონსტიტუცია, რომელმაც მას მიანიჭა ფაქტობრივად განუსაზღვრელი უფლებები. ქვეყანაში დამყარდა ავტორიტარული, ანტი საპარალამენტო რეჟიმი, რომელმაც გასტანა 4 დეკადას. ახალი კონსტიტუციით მოხიბლულები იყვნენ გერმანიასა და იტალიაში.
სალაზარს ძალაუფლება მიანიჭა პრეზიდენტმა კარმონამ 1932 წელს, დიდი საზოგადოებრივი მხარდაჭერის საფუძველზე. ანარქიული რესპუბლიკური ერის შემდეგ, სალაზარის პოლიტიკამ მხარდამჭერები მოიპოვა თითქმის ყველა სოციალურ ფენაში.
ესტადო-ნოვო
სალზარმა შეიმუშავა ახალი კონცეფცია „ Estado Novo “ (ახალი სახელმწიფო). ამ რეჟიმის ბაზისი იყო სტაბილურობის პლატფორმა. მისმა ადრეულმა რეფორმებმა გზა გაუხსნა ფინანსურ სტაბილურობას და ეკონომიკურ ზრდას. პორტუგალიის პირველი რესპიბლიკის ქაოტური პერიოდის შემდეგ, სალაზარის რეჟიმი ჩანდა სტაბილურობის გარანტი. ქვეყნის ტრანსფიგურაცია ცნობილია, როგორც „A Lição de Salazar“ („სალაზარის გაკვეთილი“).
განათლება არ იყო ქვეყნის პრიორიტეტი, მაგრამ დაწყებითი განათლება მთავრობის მიერ ფინანსდებოდა. მიუხედავად ამისა, პორტუგალია ევროპაში ერთ-ერთ ბოლო ადგილზე იდგა წერა-კითხვის ცოდნით, რადგან ანტონიო სალაზარის რეფორმები ძირითადად ეხებოდა მაღალ კლასს, დაბალი კლასებისთვის კი მდგომარეობა უარესდებოდა.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, დასავლელმა მოკავშირეებმა პორტუგალიისგან მიიღეს კუნძულები დიდი ბრიტანეთისთვის და შემდგომ ამერიკისთვის სამხედრო საზღვაო ძალების განსალაგებლად.
ნეიტრალიტეტი მეორე მსოფლიო ომში
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სალაზარმა ნეიტრალიტეტი გამოაცხადა. ესპანეთის სამოქალაქო ომში მან ოფიციალურად არც ერთ მხარეს არ დაუჭირა მხარი, თუმცა ფარულად მხარს უჭერდა ნაციონალისტებს. სალაზარმა გენერალ სანხურხოს, აჯანყების ლიდერს პორტუგალიის სამოქალაქო აეროპორტებიდან ფრენების ნება დართო. სალაზარი იყო ინიციატორი იბერიის ნეიტრალიტეტის პაქტისა, რომელიც მან შესთავაზა ფრანკოს 1939 წელს. სინამდვილეში კი ეს ეხმარებოდა მოკავშირეებს, რაც გამოიხატა აზოვის კუნძულების მოკავშირეების საზღვაო ძალებისთვის დათმობაში. ეს გამოწვეული იყო იქიდან, რომ მას არ შეეძლო მხარი დაეჭირა აქსისი ქვეყნებისთვის (ამ შემთხევავაში ნეიტრალიტეტის სრულად შენარჩუნება აქსისი მხარდაჭერად ფასდებოდა), რადგან ამით ის დაუპირისპირდებოდა ბრიტანეთის კოლონიურ იმპერიას, რომელსაც, თავის მხრივ, შეეძლო მიეტაცებინა პორტუგალიის კუთვნილი კოლონიები. ამის საპასუხოდ არსებობს ვერსია, რომ ფრანკომ დაგეგმა პორტუგალიის გიბრალტართან ერთად ოკუპაციის გეგმა ნაცისტების მხარდაჭერით. პორტუგალია აგრძელებდა ვოლფრამის და სხვა სიმდიდრეების ექსპორტს როგორც აქსისის ქვეყნებში (ნაწილობრივ შვეიცარიის გავლით), ისე მოკავშირეთა სახელმწიფოებში. 1945 წელს პორტუგალია იყო ფართო კოლონიური იმპერია, რომელიც აკონტროლებდა აზორის კუნძულებს, მადეირუს, კაბო-ვერდეს და პრინსიპის, ანგოლას, ბისაუს-გვინეას, კაბინდუს და მოზამბიკს აფრიკაში, დიუს, დამანს და გოას ინდოეთში, მაკაოს ჩინეთში და აღმოსავლეთ ტიმორს სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიაში. სალაზარმა, როგორც ძლიერმა ინტეგრალისტმა, კიდევ უფრო განამტკიცა პორტუგალიის კოლონიური იმპერია.
ომის შემდგომი პორტუგალია
სალაზარს სურდა პორტუგალიას მოეპოვებინა მნიშვნელოვანი როლი მსოფლიო პოლიტიკაში, რასაც ხელს უწყობდა პორტუგალიის სტრატეგიული მდებარეობა. სწორედ ამ მიზეზით პორტუგალია გახდა ერთადერთი არადემოკრატიული ნატოს დამფუძნებელი ქვეყანა 1949 წელს, რამაც პორტუგალიას მიანიჭა ერთ-ერთი მთავარი როლი კომუნიზმთან ბრძოლაში ცივ ომში. პორტუგალისა შესთავაზეს დახმარება მარშალის გეგმიდან, რაც იყო საზღაური იმის, რაც პორტუგალიამ გაუკეთა მოკავშირეების მეორე მსოფლიო ომში. შეთავაზება თავიდან უარყო სალაზარმა, თუმცა შემდგომ დასთანხმდა.
1950-იან წლებში პორტუგალიის ეკონომიკური მაჩვენებელი იგივე იყო, რაც მეორე მსოფლიო ომის ნეიტრალიტეტის პირობებში. ნამდვილი ეკონომიკური აღმასვლა კი დაიწყო 1960-იან წლებში „ახალი ტექნოკრატების“ მოსვლის შემდეგ, რამაც ქვეყანა აქცია საინვესტიციოდ მიმზიდველ ქვეყნად მსოფლიო არენაზე.
ომის შემდგომ კოლონიები მუდმივ არეულობაში იყვნენ. ინდოეთის მოვლენები იყო პირველი დარტყმა პორტუგალიის კოლონიური იმპერიისთვის მას შემდეგ, რაც გაფორმდა ინდოეთის კავშირი 1947 წლის 15 აგვისტოს. გოელმა ნაციონალისტებმა გააჩაღეს ბრძოლები გოას ინდოეთთან მიერთებისთვის. უფრო კონკრეტულად, მთლიანი ოპერაცია მოიცავდა სამოქალაქო და სამხედრო ოპერაციებს. სამოქალაქო ოპერაციებში შედიოდა მრავალრიცხოვანი აქციები ადმინისტრაციული შენობებთან და ა.შ., ხოლო სამხედრო ოპერაციების ფაზა დაკავშირებული იყო ინდოეთის შეიარაღებულ ძალებთან. ინდოეთის შეიარაღებული ძალები შეიჭრნენ პორტუგალიის ინდოეთში და დაამყარეს კონტროლი გოაზე, დამანზე და დიუზე ოპერაცია ვიჯაის საშუალებით 1961 წელს.
ამასობაში კი მდგომარეობა უარესდებოდა პორტუგალიის დანარჩენ კოლონიებში. პორტუგალია აღმოჩნდა იზოლაციაში მას შემდეგ, რაც ევრო გაერთიანება შეჰპირდა აფრიკის პორტუგალიის მიერ კონტროლირებად სახელმწიფოებს დამოუკიდებლობას. 1960-იან წლებში შეიარაღებულმა რევოლუციურმა მოძრაობებმა მიაღწიეს მოზამბიკს, ანგოლას და პორტუგალიურ გვინეას. იმედები არსებობდა პორტუგალიურ გვინეაზე, სადაც პორტუგალიის არმიას და საზღვაო ძალებს შეეძლოთ ეფექტურად ემოქმედათ კარგად დაგეგმილი გეგმის მიხედვით ქვეითებთან, მილიციასთან და სპეციალური ოპერაციების დანაყოფებთან ერთად.
თავად პორტუგალიაში კი სალაზარის რეჟიმი იყო ისეთი ავტორიტარული, როგორც არასდროს. მისი რეჟიმი ძალაუფლებას ინარჩუნებდა პირველი რესპუბლიკის არასტაბილური პერიოდის ხშირი შეხსენებით, მაგრამ ახალმა თაობამ, რომელსაც არ ენეხა პირველი რესპუბლიკა, ითხოვდა თავისუფალ პრესას და მედიას. ისინი უკვე ავლებდნენ პარალელებს ფრანკოს დიქტატურასთან.
ეკონომიკური პოლიტიკა
ეკონომიკის მხრივ სალაზარის მმართველობა აღინიშნება ეკონომიკური ზრდით, 1950 წლიდან სალაზარის სიკვდილამდე. პორტუგალია ეკონომიკური ზრდის ტემპებით (5.66% წელიწადში) პირველი ადგილი დაიკავა ევროპაში და გახდა ყველაზე სწრაფად მზარდი ეკონომიკური ქვეყანა ევროპაში. სალაზარის ეკონომიკა ხასიათდებოდა ეტატიზმით, რაც პოპულარული იყო დიდი დეპრესიის პერიოდში. ფინანსური სტაბილურობა იყო სალაზარის უმთავრესი მიზანი, რასაც აღწევდა უამრავი რეფორმების გატარებით ფინანსურ სისტემაში
სალაზარის შემდგომი პორტუგალია
სალაზარის სიკვდილის შემდეგ, მისმა ესტადო-ნოვოს რეჟიმმა უდრეკლად გააგრძელა ქვეყნის მართვა, ახლა უკვე სალაზარის დიდი ხნის თანაშემწის მარსელუ კაეტანუს მეთაურობით. მიუხედავად უამრავი მოლაპარაკებების მცდელობებისა რეჟიმის დემოკრატიზაციასთან დაკავშირებით (რაც ითვალისწინებდა კოლონიებისთვის დამოუკიდებლობის მინიჭებასაც), რომელსაც აწარმოებდა დემოკრატიული სამყარო, კაეტანუ მაინც ახერხებდა კოლონიური ომის გაჭიანურებას.
1974 წლის 25 აპრილს ესტადო-ნოვოს რეჟიმი საბოლოოდ დაეცა „მიხაკების რევოლუციის“ შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:დიქტატორები კატეგორია:ქრისტიანი ფაშისტები კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
სიგებერტ II
სიგებერტ II ( Sigebert II) (დ. 601 — გ. 613) — მეცის და ორლეანის მეფე 613 წელს, თეოდორიხ II-ს უკანონო შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები კატეგორია:მეროვინგები კატეგორია:დაბადებული 601 კატეგორია:გარდაცვლილი 613
ანთალიის პროვინცია
ანთალიის პროვინცია (Antalya ili) — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანთალია. მოიცავს 19 რაიონს.
გეოგრაფია
მდებარეობს ტავრის მთებსა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. პროვინციას ესაზღვრება (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ): მუღლის, ბურდურის, ისფართის, კონიის, ყარამანისა და მერსინის პროვინციები.
ადმინისტრაციული დაყოფა
მინი|მარცხნივ
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2,070 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ანთალია (603 ათ.კაცი, 2000).
ისტორია
ძველი ანთალიის ისტორია ნაკლებადაა ცნობილი. ხეთების მმართველობის პერიოდში ამ ტერიტორიას ეწოდებოდა ლიკია. ძვ. წ. VII საუკუნიდან ძვ. წ. 546 წლამდე შედიოდა ლიდიის სამეფოში. ძვ. წ. 334 წელს დაიპყრო ალექსანდრე მაკედონელმა. წლების მანძილზე ეკუთვნოდა რომსა და ბიზანტიას. 1432 წლიდან კი ოსმალეთის კუთვნილებაა
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
მაჩაბელა
მაჩაბელა (გ. 11 სექტემბერი, 1795) — ქართული კულტურის მოღვაწე XVIII საუკუნის II ნახევარში. მაჩაბელას ნამდვილი სახელი გვარი ცნობილი არაა (მაჩაბელა ანუ აჩაბეთელი ზედწოდებაა). თეიმურაზ ბატონიშვილის ცნობით, მაჩაბელა „იყო ერთი წარჩინებული მესაკრავეთა და მსახიობთაგან მეფისათა, მუსიყი და კომედიანტი და ესე იყო უფროსი მსახიობთა და ცნობილი იყო სამეფოსა სახლსა შინა. ესე იყო გვარეულებითა და სარწმუნოებითა ქართველი, რომელსაცა სახელსა სდებენ მაჩაბელად“.
დაბალი ფენებიდან გამოსული მაჩაბელა თავისი შესანიშნავი ოსტატობით სამეფო კარზე ცნობილი პიროვნება გახდა და მას თბილისის თეატრის "მსახიობთა უფროსობა" (დასის ხელმძღვანელობა) მიანდვეს. 1795 წლის 11 სექტემბერს, როდესაც კრწანისის ბრძოლის დროს ქართველთა ლაშქარი დამარცხების საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა, თბილისის მცხოვრებლებმა შეიარაღებული რაზმი შექმნეს, სათავეში მაჩაბელა ჩაუყენეს და ბრძოლის ველზე გაგზავნეს. მაჩაბელა დაიარაზე სალხინო ჰანგის — „შადიანის“ დაკვრით გაუძღვა წინ თბილისელთა, ქიზიყელთა და არაგველთა (300 არაგველი) რაზმს და გმირულად დაიღუპა.
ხშირად, შეცდომით, მაჩაბელას მაგივრად, მოიხსენიებენ კრწანისის ბრძოლაში გმირულად მებრძოლ თავად დავით მაჩაბელს, რაც სწორი არ არის და როგორც წყაროებიდან ჩანს, მაჩაბელა ზედმეტსახელია თბილისის თეატრალური დასის უფროსისა, ის ქართველია, მისი გვარი უცნობია და გმირულად, სიმღერით შეხვდა სიკვდილს თავის დასთან ერთად მტრისაგან თბილისის დაცვისას.
Camponotus sexguttatus fusciceps
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი „დორტმუნდის ბორუსია“ (გერ. Ballspielverein Borussia 09 e. V. Dortmund) — ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი გერმანული კლუბი. მეტწილად კლუბს მოიხსენიებენ, შემოკლებული სახელებით ან აბრევიატურით — დორტმუნდი, ბორუსია, BVB 09 ან BVB. „ბორუსია“ გერმანიის მრავალგზის ჩემპიონია, ასევე არის თასების მფლობელთა თასის მფლობელი, ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული.
ადრინდელი წლები
კლუბი დაარსებული იქნა 1909 წლის 19 დეკემბერს. უკმაყოფილო სტუდენტების მიერ ბარ Zum Wildschütz-ში. ისინი უკმაყოფილოები იყვნენ იმით, რომ მათი მასწავლებელი პასტორ დევალდი არ აპირებდა ჯგუფის სპორტულ პროგრამაში ჩართვას და მათ შექმნეს საფეხბურთო კლუბი. სხვა ვერსიით: პასტორ დევალდმა არ აკრძალა ფეხბურთი და პირიქით ხელს უწყობდა, სპორტული ინვენტარის შესაძენათ მან ეკლესიის ფული გამოიყენა, მაგრამ მას არ მოეწონა, რომ სპორტსმენები თამაშის შემდეგ ლუდის ბარში დადიოდნენ და მან გადაწყვიტა, რომ ეკლესიის ფულით კლუბი აღარ დაეფინანსებინა. ფეხბურთელების ნაწილმა შეწყვიტა კლუბში თამაში, თუმცა 18 ახალგაზრდამ ფეხბურთის თამაში მაინც გააგრძელა და გუნდი არ დაშლილა. კლუბის ოფიციალური სახელწოდება, Ballspielverein Borussia 09 e. V. Dortmund, გერმანულიდან ითარგმნება, როგორც ბურთის თამაშის კლუბი „ბორუსია 09“ დორტმუნდიდან, სადაც 09 მისი დაარსების თარიღს — 1909 წელს აღნიშნავს, ხოლო სახელი „ბორუსია“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვისგან — პრუსია და ეს სახელი ერქვა ლუდის ბარს სადაც ფეხბურთელები დადიოდნენ. თავდაპირველად გუნდი თამაშობდა თეთრ-ლურჯ ფერიან მაისურში და შავ შორტებში. შავი და ყვითელი კლუბის ფერი 1913 წელს გახდა. ადრეულ წლებში დორტმუნდი თამაშობდა რეგიონალურ ჩემპიონატში. პირველი მსოფლიო ომის დროს კლუბი დროებით დაიშალა, რადგან ფეხბურთელები ჯარში გამოიძახეს. კლუბის აღდგენა 20-იან წლებში 0-დან დაიწყო.
ომის შემდგომი წლები
პირველ სერიოზულ წარმატებას კლუბმა 1947 წელს მიაღწია, როდესაც „ბორუსიამ“ მოიგო ვესტფალიის ჩემპიონატი. 1947 წლის 18 მაისს დორტმუნდმა პირველად სძლია გელზენკირხენის „შალკეს“. მატჩი ანგარიშით 3:2 დასრულდა. სამი საგოლე პასი გააკეთა მაშინდელმა გუნდის კაპიტანმა და ლიდერმა ავგუსტ ლენცმა. ამის შემდეგ „ბორუსია“ გავიდა ფინალში და „ჰამბურგი“ ანგარიშით 1-0 დაამარცხა. 1947-1948 წლის სეზონში „ბორუსია“ გახდა დასავლეთ ობერლიგის გამარჯვებული. გერმანიის ჩემპიონობა პირველად დორტმუნდის გუნდს 1956 წელს შეეძლო, თუმცა ფინალში დამატებით დროში წააგო „კარლსრუესთან“, ანგარიშით 4:2. 1957 წელსაც გუნდი ფინალში გავიდა, თუმცა ამჯერად „ჰამბურგთან“ დამარცხდა 4:1. ასევე 1957 წელს ბორუსიამ პირველად მიიღო მონაწილეობა თასების მფლობელთა თასის გათამაშებაში. 1957 წელს დორტმუნდი წლის კლუბად აღიარეს. ძველი სტილით ჩატარებულ ბოლო გერმანიის ჩემპიონატში 1963 წელს „ბორუსიელებმა“ მოახერხეს გამარჯვება. ევროპულ ასპარესზე სერიოზული წარმატება იყო ჩემპიონთა ლიგის პირველ გათამაშებაში 1/8 ფინალში გასვლა. ამ ეტაპზე გუნდი „მანჩესტერ იუნაიტედთან“ დამარცხდა. მომდევნო წელს კი „ყვითელ-თეთრები“ 1/4 ფინალში „მილანთან“ დამარცხდნენ. მომდევნო წლებში გუნდის 4 ლიდერი ჰყავდა, ნეპეკლო, პრაისლერი, კელბასა და შმიდტი. ოთხივემ დიდი რაოდენობით გოლები გაიტანეს. კლუბის წარმატებაში ასევე დიდი როლი მიუძღვის მაშინდელ გუნდის მენეჯერს ჰაინც დოლეს და კლუბის მთავარ მწვრთნელ გელმუტ შნაიდერს.
ბუნდესლიგის ფორმირება და თასების მფლობელთა თასის გათამაშებაში გამარჯვება
1962 წელს გერმანიის ფეხბურთის ფედერაციამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ შეექმნა პროფესიული საფეხბურთო ლიგა, რომელსაც ბუნდესლიგა ეწოდა. პირველი სეზონი 1963 წელს ჩატარდა. „ბორუსიის“ მხრიდან პირველი გოლი ახალ ჩემპიონატში ტიმო კონეტცკმა გაიტანა. პირველ სეზონში გუნდმა მესამე პოზიცია დაიკავა. ევროსარბიელზე კი იარმაროკის თასიდან მეორე ეტაპზე გამოვარდა. „ბორუსიამ“ ორივე მატჩი „მანჩესტერ იუნაიტედთან“ კატასტროფული ანგარიშით 1:6 და 0:4 წააგო. მეტოქე გუნდის რიგებიდან გამოირჩეოდნენ ბობი ჩარლტონი და ჯორჯ ბესტი. ბუნდესლიგის მფლობელი დორტმუნდის კლუბი პირველად 1965 წელს გახდა. გერმანიის თასის ფინალში კი მეტოქე აახენის „ალემანია“ 2:0 დაამარცხა. პირველი ევროპული ტრიუმფი „ბორუსიას“ 1966 წელს ჰქონდა. „ბორუსია“ გახდა პირველი გერმანული კლუბი, რომელმაც მოიგო თასების მფლობელთა თასი. პირველ ეტაპზე გერმანული კლუბის მსხვერპლი მალტური ფლორიანუ გახდა, შემდგომ ბულგარეთის ცსკა, მადრიდის „ატლეტიკო“, ლონდონის „ვესტ ჰემ იუნაიტედი“. ფინალში, რომელიც გლაზგოში გაიმართა „ბორუსიის“ მეტოქე „ლივერპული“ იყო. ფინალი გერმანულმა კლუბმა 2:1 მოიგო. ამ წელს „ყვითელ-შავებმა“ ბუნდესლიგაში მე-2 ადგილი დაიკავეს. გერმანიის ჩემპიონი გახდა „მიუნხენ 1860“.„მიუნხენ 1860-მა“ მოახერხა ამ სეზონში და ისტორიაში ყველაზე დიდი ანგარიშით დაამარცხა „შალკე“. საფინალო სასტვენისას ანგარიში 0:7 იყო.
1970-1980
70-იან წლებში გუნდს რთული ფინანსური მდგომარეობა ჰქონდა. 1972 წელს „ბორუსია“ რეგიონალურ ლიგაში გავარდა. 1974 წელს შეიქმნა მეორე ბუნდესლიგა, ხოლო კლუბი უმაღლეს დივიზიონში 1976 წელს დაბრუნდა. ფინანსური პრობლემები 1980 წლამდე გაგრძელდა. 1986 წელს „ბორუსიას“ კვლავ დაემუქრა მეორე დივიზიონში გავარდნა. თუმცა დიდი გაჭირვებით მაინც შეძლო ბუნდესლიგაში დარჩენა. დიდი ხნის შემდგომ კვლავ შეძლო „BVB-მ“ გერმანიის თასის მოპოვება. დორტმუნდელებმა გერმანიის თასის ფინალში „ვერდერი“ 4-1 დაამარცხეს.
1990-იანი წლები
დორტმუნდის ზეობის ხანა 1991 წლიდან იწყება. გუნდში მთავარი მწვრთნელის თანამდებობაზე მივიდა ოტმარ ჰიცფელდი. პირველ სეზონში მათ მეორე ადგილი დაიკავეს ბუნდესლიგაში. ისინი მხოლოდ ბურთების სხვაობით ჩამორჩნენ შტუტგარტს“. 1992-93 წლის სეზონში დორტმუნდი უეფას თასის ფინალში გავიდა, სადაც იუვენტუსთან დამარცხდა 1:6. 90-იან წლებში საგრძნობლად გაუმჯობესდა კლუბის ფინანსური მდგომარეობა.
1995 და 1996 წელს დორტმუნდი გერმანიის უძლიერესი კლუბი იყო. უეფას ჩემპიონთა ლიგაში გამარჯვება „ბორუსიამ“ 1997 წელს შეძლო. „ყვითელ-შავების“ მეტოქე 1/4 ფინალში ოსერი, 1/2 ფინალში „მანჩესტერ იუნაიტედი“ იყო. ფინალი კი მიუნხენში გაიმართა, სადაც მათ „იუვენტუსი“ 3:1 დაამარცხეს. ამ წელს ევროპის საუკეთესო მოთამაშედ მათიას ზამერი დაასახელეს.
ტოკიოში საკონტინენტთაშორისო თასის ფინალში ბორუსიამ ბრაზილიურ „კრუზეიროს“ სძლია. 2001-2002 წლის სეზონში გერმანული გრანდი უეფას თასის ფინალში როტერდამის „ფეიენორდთან“ 2:3 დამარცხდა. ამის შემდეგ კვლავ დაიწყო კრიზისი კლუბში. 2009 წლამდე გუნდი ბუნდესლიგაში შუა ადგილებში გადიოდა. ამ პერიოდში კლუბის ერთადერთი ტიტული ჰქონდათ მოგებული. 2008 წელს მათ გერმანიის თასის ფინალში მიუნხენის „ბაიერნი“ დაამარცხეს 2:1.
იურგენ კლოპი 2008-2015
2008 წლის ზაფხულში მთავარ მწვრთნელად იურგენ კლოპი დაინიშნა. 2011 წლის 30 აპრილს დორტმუნდმა თასზე საშინაო მატჩი „ნიურნბერგს“ სძლია 2:0. ამ წელს ბუნდესლიგის დასრულებამდე 2 ტურით ადრე გაინაღდა ჩემპიონობა. შემდგომ, 2011/12 წლების სეზონში, 2012 წლის 21 აპრილს საკუთარ მოედანზე 2:0 დაამარცხეს მენხენგლადბახის „ბორუსია“ და 2 ტურით ადრე ზედიზედ მეორედ და ისტორიაში მერვედ გახდნენ ქვეყნის ჩემპიონები. ჯამში გუნდმა 26 წაუგებელი მატჩის სერიით 81 ქულა მოაგროვა და სეზონში მხოლოდ 3 მატჩი წააგო. თასის ფინალში დორტმუნდელებმა „ბაიერნის“ ფეხბურთელებს სძლიეს, გამანადგურებელი ანგარიშით 5:2. 3 გოლი რობერტ ლევანდოვსკიმ გაიტანა. შემდეგ სეზონში ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე „ბორუსია“ სიკვდილის ჯგუფში გავიდა. მოულოდნელი იყო მისი ჯგუფიდან გასვლა, რადგან მისი მეტოქეები იყვნენ: „რეალ მადრიდიი“, „მანჩესტერ სიტი“ და ამსტერდამის „აიაქსი“. მათ მხოლოდ 4 ქულა დაკარგეს და პირველ ადგილიდან გავიდნენ ჯგუფიდან. გუნდმა ითამაშა ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, სადაც დამარცხდა „ბაიერნთან“ 1-2. კლოპის მწვრთნელობისას კლუბში გაიბრწყინეს ახალგაზრდა ვარსკვლავებმა მარიო გეცემ, მატს ჰუმელსმა, სინჯი კაგავამ, რობერტ ლევანდოვსკიმ, მარკო როისმა. კლოპი გუნდს აათამაშებდა ენერგიულ ფეხბურთს, რომელიც დაფუძნებული იყო პრესინგსა და სწრაფ კონტრ-შეტევაზე. 2014-15 წლების სეზონი „ბორუსიამ“ ჩააგდო, ბუნდესლიგის პირველი წრე დაასრულა ცხრილის ბოლოში, გასავარდნ ზონაში, მერვედფინალში გავარდა ჩემპიონთა ლიგიდან, ხოლო ბუნდესლიგაში ვერ დაიკავა ჩემპიონთა ლიგაზე გამსვლელი საგზური. 2015 წელს კლოპმა განაცხადა, რომ 7-წლიანი მოღვაწეობის შემდეგ ზაფხულში დატოვებს კლუბს.
გულშემატკივრები
280PXpx|მინიატიურა|მარჯვნივ|დორტმუნდის ბორუსიას გულშემატკივრები „BVB-ს“ გულშემატკივრები განიხილებიან შემოქმედებით და ძლიერ გულშემატკივრებად გერმანიაში. ამაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ ვესტფალენშტადიონზე ყოველთვის ბოლომდე ივსება ტრიბუნები და ევროპაში დასწრების მაჩვენებლით პირველ ადგილზეა. წელიწადში ამ სტადიონზე მატჩებს 1.35 მილიონი ადამიანი ესწრება. ასევე დორტმუნის კლუბი ყიდის ყოველწლიურ 45 000 სეზონურ აბონემენტს. „შავ-ყვითლებს“ სულ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში 650 ფან-კლუბი აქვთ, სადაც გაწევრიანებულია 25 000-მდე გულშემატკივარი.
სტადიონი
thumb|220px|ვესტფალენშტადიონი სიგნალ იდუნა პარკი (ვესტფალენშტადიონი) არის ტევადობით ყველაზე დიდი საფეხბურთო სტადიონი გერმანიაში. სტადიონის ტევადობა არის 80 708 (67 000 დასაჯდომი). უეფას კლასიფიკაციით არის ხუთვარსკვლავიანი არენა. აშენებულია 1971–1974 წლებში, 1974 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის. ბოლო მოდერნიზაცია ჩაუტარდა 2005 წელს.
ტიტულები
thumb|350px|ბორუსიას რეიტინგი 1964-2007 წლებში
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:დორტმუნდი კატეგორია:ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)
საგზაო ნიშნები
კატეგორია:საგზაო ნიშნები კატეგორია:გზების უსაფრთხოება კატეგორია:სიმბოლოები
კაიეი (პუერტო-რიკო)
კაიეი (Cayey; ოფიციალურად კაიეი-დე-მუესასი ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ცენტრალურ პუერტო-რიკოში. მდებარეობს სიერა-დე-კაიეიში, ცენტრალურ ქედზე, სალინასიდან და გვაიამიდან ჩრდილოეთით, სიდრიდან და კაგუასიდან სამხრეთით, აიბონიტოდან და სალინასიდან აღმოსავლეთით და სან-ლორენცოდან დასავლეთით. კაიეი მოიცავს 21 ბარიოსა და კაიეი-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
Technomyrmex longiscapus
Technomyrmex longiscapus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კახამარკის ბრძოლა
კახამარკის ბრძოლა – ფრანსისკო პისაროს მეთაურობით ესპანელი კონკისტადორების მცირე რიცხოვანი რაზმის შეტევა 7 000 უიარაღო მეფე ატაჰუალპას თანმხლებ პირზე. ეს ბრძოლა გახდა კულმინაცია მრავალთვიანი დაპირისპირებისა პისაროს რაზმსა და ინკების იმპერიის მმართველს შორის. ეს შეტაკება იყო კულმინაცია თითქმის ერთთვიანი პაექრობისა ესპანელებსა და ინკებს შორის, რომელიც მიდიოდა ყველანაირი მეთოდის – ჯაშუშობის, მზაკვრობისა თუ დიპლომატიის გამოყენებით. ატაულაპამ, აცტეკი მონტესუმასაგან განსხვავებით, კარგად იცოდა, რომ ეს ადამიანები (ესპანელები) ღმერთები არ იყვნენ და არც საერთო ჰქონდათ რამე მათთან. მან ოკუპანტები უზარმაზარი შემართებით და საბრძოლო მზადყოფნით მიიღო. ცნობილია, რომ ესპანელთა გამოჩენის შემდეგ, ატაჰუალპამ ესპანური ენა საკმაოდ კარგად და მოკლე დროში შეისწავლა. სწორედ ესპანურის ცოდნის წყალობით,ატაულაპამ სცადა რამდენიმე კონკისტადორი მოესყიდა და დაეყოლიებინა ცეცხლსასროლი იარაღისა და ცხენების მიყიდვაზე, რომლებიც მას თავისი არმიისთვის უნდოდა. 15 ნოემბრის საღამოს, პისარომ შეკრიბა თავისი ოფიცრები და გააცნო გეგმა, რომელიც მან "ისესხა" მექსიკაში, კორტესის გამოცდილებიდან: მას უნდოდა იმპერატორი ატაულაპა მოემწყვდია თავისი არმიის შუაგულში და ისე შეეპყრო. მაგრამ საკმაოდ გაშლილი და ფართო მინდვრის გამო, ეს ვერ განახორციელა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ისტორია კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
რიო-გალიეგოსი
რიო-გალიეგოსი (Río Gallegos) — ქალაქი არგენტინის პატაგონიაში, სანტა-კრუსის პროვინციის დედაქალაქი. 2001 წელს მისი მოსახლეობა შეადგენდა 79,000 ადამიანს. მდებარეობს მდინარე გალიეგოსის ოკეანესთან შესართავთან, ბუენოს-აირესიდან 2 636 კმ-ით სამხრეთით.
არგენტინის ყოფილი პრეზიდენტი ნესტორ კირხნერი ( 2003-2007) 1987-1991 წლებში რიო-გალიეგოსის მერი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კრუსის პროვინციის ქალაქები
საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი
საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი — სამეცნიერო-შემოქმედებითი ტიპის დაწესებულება.
ისტორია
საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი ხალხური შემოქმედების ნიმუშების მოვლა-დაცვის, შეკრების, კვლევისა და პოპულარიზაციის საქმეს 1936 წლიდან ემსახურება, ჯერ კიდევ იმ დროიდან, როცა ის ხელოვნების საქმეთა სამართველოსთან შეიქმნა და ხალხური შემოქმედების კაბინეტი ეწოდა. მას მიხეილ მგალობლიშვილი ხელმძღვანელობდა, კონსულტატი კი ვახტანგ კოტეტიშვილი იყო.
ერთი წლის შემდეგ მას ხალხური შემოქმედების სახლი დაერქვა და სათავეში კომპოზიტორი, ფოლკლორისტი, ლოტბარი და საზოგადო მოღვაწე გრიგოლ კოკელაძე ჩაუდგა, რომელიც 15 წელი ხელმძღვანელობდა დაწესებულებას,  მოადგილე  მწერალი მიხეილ მრევლიშვილი იყო.
1940-იან წლებში ხალხური შემოქმედების სახლები მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით იქმნებოდა, რომლებიც რესპუბლიკის მხატვრული თვითმოქმედებას  უძღვებოდნენ. საკავშირო ცენტრი კი მოსკოვში იყო (Всесоюзный дом народного творчества). საქართველოშიც ხალხური შემოქმედების სახლს ფილიალები ცხინვალში, ბათუმსა და სოხუმში ჰქონდა.
1952 − 1980 წლებში  ხალხური შემოქმედების სახლის  დირექტორი კომპოზიტორი   მიხეილ ჩირინაშვილი იყო.
დაწესებულებას ასევე ხელმძღვანელობდნენ: ვალერიან ცაგარეიშვილი, რევაზ კერესელიძე.
1983 წლიდან დაწესებულებას ხალხური შემოქმედებისა და კულტ-საგანმანათლებლო მუშაობის რესპუბლიკური სამეცნიერო-მეთოდური ცენტრი ეწოდა, ხელმძღვანელი კი ცისანა ქოჩეჩაშვილი გახდა.
2005 წლიდან რეორგანიზაციის შედეგად ხალხური შემოქმედების სახლს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის სახელი მიენიჭა  და დირექტორად  ლოტბარი, ანსამბლ "ლაშარის" ხელმძღვანელი გიორგი უშიკიშვილი დაინიშნა.
2014 წლიდან დღემდე ფოლკლორის ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი ლოტბარი, სახელმწიფო ანსამბლ ,,ბასიანის'' ხელმძღვანელი გიორგი დონაძეა.
დღეს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის საქმიანობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი საქართველოს რეგიონებში წარმომადგენლობებისა და სალოტბარო სკოლების გახსნაა, რაც ხალხური შემოქმედების პოპულარიზაციასა და შენახვას ემსახურება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ფოლკლორი კატეგორია:საქართველოს ორგანიზაციები
ტანკა (პოეზია)
ტანკა (იაპ. 短歌 „მოკლე ლექსი“) — იაპონური პოეზიის ერთ-ერთი მთავარი სალექსო ფორმა, 31 მარცვლისაგან შემდგარი ხუთტაეპედი (5-7-5-7-7).
სქოლიო
კატეგორია:ლირიკული ფორმები
Tanka Tanka Tanka Tanka Waka (poetry) Tankao Tanka Tanka Tanka Թանկա Tanka Tanka 短歌 Tanka Tanka Tanka (dichtvorm) Tanka Tanka Tanka Танка Tanka Танка
ერნესტ ბაი კორომა
ერნესტ ბაი კორომა (Ernest Bai Koroma; დ. 2 ოქტომბერი, 1953, მაკენი, სიერა-ლეონე) — სიერა-ლეონეს პრეზიდენტი 2007 წლიდან.
2002 წელს აირჩიეს საერთო სახალხო კონგრესის ლიდერად და გახდა პარლამენტის უმცირესობის ლიდერი. ამავე წელს მონაწილეობა მიიღო საპრეზიდენტო არჩევნებში და დამარცხდა მოქმედ პრეზიდენტ აჰმად ტეჯან კაბაჰისთან. 2007 წელს კი არჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.
ერნესტ ბაი კორომა დაოჯახებულია, ჰყავს 2 ქალიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:სიერა-ლეონეს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
Camponotus sexguttatus decorus
Camponotus sexguttatus decorus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ეპირი
ეპირი (ძვ. ბერძნ. Ἤπειρος, ბერძნ. Ήπειρος) — ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქი საბერძნეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აკრავს იონიის ზღვა. ფართობი 9203 კმ², მოსახლეობა 358 698 კაცი (2005 წ.). წარმოადგენს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ პერიფერიას, გეოგრაფიულ ერთეულსა და რაიონს.
ავტორი
250px|მინიატიურა|მწერალი. [[ვიქტორ ჰიუგოს კარიკატურა]] ავტორი — პირი, რომელიც ქმნის ლიტერატურის, მეცნიერების, ხელოვნების ნიმუშებს. ავტორად შეიძლება მოგვევლინოს დაწესებულების ან ორგანიზაციის კოლექტივი (კოლექტიური ავტორი). საქართველოს კანონის „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ თანახმად ავტორი წარმოადგენს ფიზიკურ პირს, რომლის ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი საქმიანობის შედეგად შეიქმნა ნაწარმოები.
ეპირი
ძველი ბერძნები ეპირს საერთოდ კონტინენტს უწოდებდნენ, თანდათანობით ამ სიტყვამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა და საბოლოოდ ჩრდილოეთ საბერძნეთის დასავლეთ ოლქს ეწოდა, ეპირი ძველთაგანვე ბერძნული წარმოშობის ტომებით ყოფილა დასახლებული, მაგრამ, როგორც ჩანს, ჩრდილოეთ ტომების შემოსევების შედეგად ისინი სამხრეთით გადასახლებულან, აქ კი ილირიელების მონათესავე ტომები დამკვიდრებულან. ისტორიულ ხანაში ეპირში სახლობდნენ ქაონები, თესპროტები, მოლოსები. ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში ეპირის ტერიტორიაზე კოლონიებს აარსებს კორინთი.
ავტორი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წერა კატეგორია:საავტორო უფლებები
ეპირი
ძველი წელთაღრიცხვის IV საუკუნეში მოლოსების მეფე პიროსმა ეპირში ძლიერი პოლიტიკური გაერთიანება შექმნა. ძველი წელთაღრიცხვის 198 წ. ეპირი მაკედონიის შემადგენლობაში შევიდა, ძვ. წ. 146 რომმა დაიპყრო. ავგუსტუსმა აქციუმთან გამარჯვების აღსანიშნავად ეპირში ქალაქი ნიკოპოლისი დააარსა.
დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ეპირი ბიზანტიას ეკუთვნოდა, XV საუკუნეში კი ოსმალებმა დაიპყრეს. კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით 1881 ეპირის ნაწილი — არტის ნომი — საბერძნეთს შეუერთდა. ბალკანეთის ომების (1912-1913 წწ.) შემდეგ მთელი ეპირი საბერძნეთის შემადგენლობაში შევიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთის პერიფერიები კატეგორია:ეპირი
მრამბა (აჟარის თემი)
მრამბა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (აჟარის თემი), მდინარეების კოდორისა და მრამბის შესაყართან. ზღვის დონიდან 580 მ, გულრიფშიდან 76 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 46 კაცი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:აჟარის თემის სოფლები
NGC 7320C
NGC 7320C — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1876 წლის 23 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
Technomyrmex lujae
Technomyrmex lujae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საგლეხო
ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
ბჰაკტაპური
ქალაქი მდინარე ჰანუმატზეა განლაგებული და კატმანდუს მსგავსად ჰიმალაის ძირში მდებარეობს, რასაც შეუძლებელია გავლენა არ მოეხდინა მის ისტორიასა და განსაკუთრებულობაზე. ქალაქის შესახებ წარმოდგენებს ქმნის თავისებური ლანდშაფტი, მეთუნეობა და ტრადიციული წარმოდგენები სიცოცხლის დამადასტურებელი მუსიკის შესახებ. 150-ზე მეტმა მუსიკალურმა და ასმა კულტურულმა ჯგუფმა შექმნეს ბჰაკტაპურის, როგორც ნეპალის ხელოვნების დედაქალაქის იმიჯი. ქალაქის მცხოვრები მამრობით სქესის წარმომადგენლები ატარებენ გამორჩეულ თავსაბურავს, რომელსაც დჰაკა ტოპი ჰქვია.
გეოლოგია
ბჰაკტაპური მდებარეობს ჰიმალაის მთისწინეთის სამხრეთ კიდეზე, კატმანდუს ხეობაში. ეს ხეობა ოცდახუთი კილომეტრია ჩრდილო-სამხრეთის მიმართულებით და ცხრამეტი კილომეტრი აღმოსავლეთ-დასავლეთით და გარშემორტყმულია 2900 მეტრამდე სიმაღლის მთიანი ქედით. თავად ხეობა მდებარეობს 1340 მეტრ სიმაღლეზე. ხეობის მდინარეთა სისტემა არ არის დამოკიდებული მის მაღალმთიან მდებარეობაზე, რადგანაც ის იკვებება მდინარე ბაგმატის წყლით. ამ სისტემაში შედიან მდინარეები, როგორიცაა ვიშნუმატი, მოჰარანა, დჰობი, ნაჰუ კჰოლარი, ასევე ჰანუმანტე, რომელზეც დგას ბჰაკტაპური. ხეობის კორპუსი ქვიშისა და თიხნარისგან შედგება. ნიადაგის ამ შემადგენლობის ზუსტი მიზეზი უცნობია; ვარაუდობენ, რომ აქ ადრე იყო ტბა. ნეპალი მდებარეობს ინდოეთის და ევრაზიის ფილების შეერთების ადგილზე, რომლის შეჯახების შედეგად შეიქმნა ჰიმალაი. ეს თავის მხრივ იწვევს ხშირ მიწისძვრებს, რომელთაგან ყველაზე ძლიერი იყო მიწისძვრები 1255 წელს (7,7 ბალი), 1833, 1934 (8,4 ბალი) და 2015 წელს.
საქალაქო დაყოფა
ქალაქი 1961 წელს ჩვიდმეტ ოლქად დაიყო, თუმცა მოსახლეობას ამისთვის განსაკუთრებული ყურადღება არ მიუქცევია და კვლავ ძველ, ოცდაოთხ რაიონიან დანაწილებას მისდევდნენ. თანამედროვე ოლქებს კი შემდეგი სახელები აქვთ: დუვაკოტი, ჯჰაუკჰელი, ჩანგუ ნარაიანი, ჩალინგი, ნაგარკოტი, ბაგესვორი, სუდალი, ტატჰალი, ჰიტპოლი, ნანსჰელი, სიპადოლი, გუნდუ, კატუნჯე, დადჰიკოტი, სვუტარი და ბალკოტი. ასევე ვადჰეპურის, იგივე ტჰიმის ოლქთან ერთად ისინი ქმნიან ბჰაკტაპურს.
კლიმატი
ზოგადი საშუალო ტემპერატურა ქალაქში 18,4°C-ია. მისი მაქსიმუმი +30°C, ხოლო მინიმუმი 0°C-ია. ყველაზე თბილი თვეები ივნისი და ივლისია, +25 – +27 °C-ით, ხოლო ყველაზე ცივი — დეკემბერი და იანვარი, +10 – +11 °C-ით. ნალექის რაოდენობა ივლისში 375 მმ, ხოლო იანვარსა და თებერვალში მხოლოდ 2-3 მმ-ია. მიუხედავად ამისა, მუსონური კლიმატის წყალობით წლიური ნალექის რაოდენობა 1249 მმ-ს შეადგენს. ივლისის მეორე ნახევრიდან სექტემბრის ბოლომდე ქალაქისთვის ხშირი წვიმებია დამახასიათებელი.
რელიგია
მოსახლეობის 2001 წლის აღწერამ გამოავლინა, რომ ბჰაკტაპურის მხოვრებთა 88% ინდუიზმის მიმდევარია, 8% ბუდისტია. სხვა კონფესიის წარმომადგენელლთა რაოდენობა საკმაოდ მცირეა, მათ შორის არიან: 0,2% მუსლიმები, 0,2% ქრისტიანები, 0,01% სიქები, 0,01% ბაჰაიზმის მიმდევარი და უცნობი რელიგიური კუთვნილების ადამიანები.
Camponotus sexguttatus biguttatus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
უანკაველიკის რეგიონი
უანკაველიკა — რეგიონი პერუში. მისი ფართობი 22,131.47 კმ²-ია. მოსახლეობა - 447,054 (2005 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია უანკაველიკა. მას ესაზღვრება პერუს შემდეგი რეგიონები: დასავლეთით - ლიმა და იკა, ჩრდილოეთით - ხუნინი, ხოლო აღმოსავლეთით - აიაკუჩო
კატეგორია:პერუს რეგიონები
ბორის ძნელაძე
ბორის დავითის ძე ძნელაძე (დ. 23 აგვისტო [ძვ. სტ. 5 სექტემბერი], 1901, გორი — გ. 5 ოქტომბერი, 1923, ბორჯომი) — საქართველოს კომკავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი. კომპარტიის წევრი 1917 წლიდან. 1917-1918 წლებში ძნელაძის ხელმძღვანელობით თბილისში ჩამოყალიბდა „სპარტაკის“ ორგანიზაციები.
ბიოგრაფია
1919 წელს იგი აირჩიეს „სპარტაკის“ თბილისის კომიტეტის ხელმძღვანელად, შემდეგ „სპარტაკის“ ამიერკავკასიის დროებითი სამხარეო კომიტეტის ხელმძღვანელად, სექტემბერში — რაკკ ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საწინააღმდეგო მოღვაწეობისათვის ძნელაძე 1919-1920 წლებში ხელისუფლებამ 5-ჯერ დააპატიმრა და 2-ჯერ გაასახლა საქართველოდან. 1920 წლის აგვისტოში აირჩიეს საქართველოს კომკავშირის ცკ-ის მდივნად. მონაწილეობდა რაკკ III ყრილობის მუშაობაში.
1921 წელს მე-11 წითელი არმიის რიგებში იბრძოდა თბილისის მისადგომებთან. იმავე წლის თებერვალში აირჩიეს კომკავშირის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივნად, სექტემბერში კი რაკკ კავკასიის სამხარეო კომიტეტის შემადგენლობაში შეიყვანეს და კავკასიის სამხარეო კომიტეტის მდივნის მოვალეობის შესრულება დაავალეს. 1921 წლის დეკემბერში აირჩიეს საქართველოს კპ დუშეთის სამაზრო კომიტეტის მდივნად. შემდეგ მუშაობდა სამხარეო სკოლის პოლიტკომისრად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები კატეგორია:ქართველი კომკავშირელები კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1923 კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
რობერტ გორდონის უნივერსიტეტი
რობერტ გორდონის უნივერსიტეტი (ინგლ. Robert Gordon University ან RGU) — თანამედროვე უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს აბერდინში, შოტლანდია. მას საფუძველი ჩაუყარა 1750 წელს რობერტ გორდონმა, 1992 წელს მიენიჭა უნივერსიტეტის სტატუსი, ხოლო 2009 აღიარებულ იქნა ბრიტანეთის საუკეთესო თანამედროვე უნივერსიტეტად. ამჟამად მასში 12,790 სტუდენტი სწავლობს 145 საბაკალავრო და სამაგისტრო კურსზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რობერტ გორდონის უნივერსიტეტი
Camponotus sexguttatus basirectus
Camponotus sexguttatus basirectus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გასტრონომია
მინიატიურა|ალტ=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c6/Jean_Fran%C3%A7ois_Tourcaty%2C_Carte_Gastronomique_de_la_France%2C_1809_Cornell_CUL_PJM_1033_01.jpg|გასტრონომია - არის მეცნიერება, რომელიც იკვლევს კვების კულტურას.
გასტრონომია მოიცავს საკვების მომზადებისა და მთლიანობაში ადამიანის კვების სენსორული თვისებების აღმოჩენის, გასინჯვის, გამოცდის, კვლევის, გაგებისა და წერის შესახებ ყველაფერს, ასევე, ის სწავლობს იმას, თუ როგორ უკავშირდება კვება ფართო კულტურას. მოგვიანებით, ბიოლოგიური და ქიმიური ცოდნის მიღების შემდეგ, კულინარია ცნობილი გახდა, როგორც მოლეკულური გასტრონომია, ამიტომ, გასტრონომია უფრო ფართო, ინტერდისციპლინარული საფუძვლის მქონება.
ტერმინი კულინაირა პირველად გამოჩნდა ჟოზეფ ბერშუს ლექსის სათაურში „გასტრონომია“ ("Gastronomie“).
ფრანგი ისტორიკოსი პასკალ ორი გასტრონომიას განსაზღვრავს, როგორც წესების დაწესებასკვებისა და სმის, „მაგიდის ხელოვნების“ შესახებ და განასხვავებს კარგი კულინარიის (bonne cuisine) ან მაღალი დონის კულინარიისგან (haute cuisine). ორი გასტრონომიის წარმომავლობას ლუი XIV-ს მეფობის დრომდე მიჰყვება, როდესაც ადამიანები დაინტერესდნენ მომზადების კარგ და ცუდ სტილს შორის განმასხვავებელი წესების შემუშავებით და დაფიქრდნენ იმაზე, როგორ განესაზღვრათ კარგი კულინარიული გემოვნება. საფრანგეთის სამეფო კარის მრავალფეროვანი და დახვეწილი სამზარეულო და პრაქტიკები მთლიანი საფრანგეთისთვის კულინარიულ მოდელად იქცა. ალექსანდ გრიმო დე ლა რეინერმა დაწერა პირველი გასტრონომიული ნაშრომი სახელწოდებით „გურმანების ალმანახი“ (Almanach des gourmands) (1803), სადაც საკვების სტატუსის დისციპლინის ამაღლებაგანიხილებოდა ფრანგული ტრადიციებისა და მორალის ჭრილში. გრიმო მიზნად ისახავდა რევოლუციის შემდეგ დაკარგული წესრიგის აღდგენას და საფრანგეთში კულინარიის, როგორც სერიოზული ინსტიტუტის დამკვიდრებას. გრიმომ გასტრონომიული ლიტერატურა ჟანრის მიხედვით სამ ნაწილად გაყო: გზამკვლევი, გასტრონომიული ტრაქტატი და ჟურნალი გურმანებისთვის. გასტრონომიული ლიტერატურის გამოგონებამ საფრანგეთში მნიშვნელოვანი კულტურული ცვლილებები გამოიწვია, რამაც ამ საგნის მნიშვნელობა გაზარდა. საფრანგეთში არისტოკრატიის ბატონობის დასრულებამ გამოიწვია ადამიანების მიერ საკვების მოხმარების ფორმა; შეძლებული ოჯახების მცირე ნაწილმა დაიქირავა მზარეულები და ახლადწარმოქმნილი ბურჟუაზიული კლასი სწორედ ელიტარული საკვების მოხმარების გზით ცდილობდა თავიანთი სტატუსისთვის ხაზის გასმას. რესტორნების შექმნამ დააკმაყოფილა ეს საჭიროებები და კარგი საკვები ფართო მოხმარების საგანი გახდა. კულინარიული ხელოვნების ცენტრმა ვერსალიდან პარიზისკენ გადაინაცვლა, ქალაქში, სადაც კონკურენტული და ინოვაციური კულინარიული კულტურა იყო. გრიმოსა და სხვა გასტრონომების კულინარიული კომენტარები, როგორც შეფისა და მომხმარებლის ურთიერთობაში მესამე მხარის ჩარევა,მოულოდნელ გავლენას ახდენდა მომხმარებლების გემოვნებასა და მოლოდინებზე.
გატრონომიის ფრანგული წარმომავლობა ხსნის იმ ფაქტს, რომ გასტრონომიულ ლიტერატურაში ფართოდ გამოიყენება ფრანგული ტერმინოლოგია. პასკალ ორის კრიტიკით, გასტრონომიული ლიტერატურა კონცეპტუალურად ბუნდოვანია, თავისი ანეკდოტური მტკიცებულებებითა და დამაბნეველი, სუსტად განსაზღვრული ტერმინოლოგიის გამოყენებით. ორის კრიტიკის მიუხედავად, გასტრონომია საფრანგეთში მარგინალიზებული საგნიდან გაიზარდა და გახდა მსოფლიოს მასშტაბით ინტერესის სფერო.
სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერება *
ვოლოდიმირ ბარვინოკი
ვოლოდიმირ ივანეს ძე ბარვინოკი (Володимир Іванович Барвінок; დ. 22 ივლისი, 1879, სოფ. ოხრამიევიჩი — გ. 1943, კიევი) — უკრაინელი საეკლესიო ისტორიკოს-ბიზანტოლოგი, ბიბლიოგრაფი. 1905 წელს დაამთავრა კიევის სასულიერო აკადემია, 1908 წელს — პეტერბურგის არქეოლოგიის ინსტიტუტი. 1908–1911 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. 1911 წელს მიიღო ღვთისმეტყველების მაგისტრის ხარისხი. 1917 წლის ბოლოსთვის მუშაობდა სინოდის ცენტრალურ დაწესებულებებში. ამავდროულად (1912–1917) ისტორიას ასწავლიდა პეტერბურგის ა. გელდის რეალურ სასწავლებელში.
1918 წლიდან მუშაობდა უკრაინაში. 1919–1928 წლებში იყო სრულიად უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორია-ფილოლოგიის განყოფილების თანამშრომელი. 1924–1933 წლებში მუშაობდა სრულიად უკრაინის არქეოლოგიურ კომიტეტში: 1928–1930 წლებში იყო სოფიას კომისიის და სამხატვრო განყოფილების მდივანი, 1930–1933 წლებში — თვითონ არქეოლოგიური კომიტეტის მდივანი.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი ისტორიკოსები
Technomyrmex madecassus
Technomyrmex madecassus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ისპარტის პროვინცია
ისპარტის პროვინცია (Isparta ili) — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ისპარტა. მოიცავს 13 რაიონს.
გეოგრაფია
მოსახლეობა 547 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ისპარტა (148 ათ.კაცი, 2000).
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ჰათაის პროვინცია
ჰათაის პროვინცია (Hatay ili) — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანთაქია. მოიცავს 15 რაიონს. მოსახლეობა 1,386 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ანთაქია (145 ათასი კაცი, 2000).
გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ადანის, ოსმანიესა და გაზიანთეფის  პროვინციები. სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან კი - სირია.
ისტორია
პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ პროვინცია შედიოდა სირიის შემადგენლობაში. 1938 წელს აღწერის შედეგების მიხედვით დაწესდა ეროვნული ქვოტები ჰათაის წარმომადგენელთა საბჭოსათვის (სანჯაკი): 22 ადგილი თურქებისთვის, 9 - არაბებისთვის, 5 - სომხებისათვის, 2-2 არაბი-სუნიტებისათვის და არაბი-ქრისტიანებისთვის. წარმომადგენელთა საბჭო აირჩიეს 1938 წლის ზაფხულში, ხოლო 2 ნოემბერს გამოცხადდა დამოუკიდებელი ჰათაის რესპუბლიკა. 1939 წელს საყოველთაო რეფერენდუმის შედეგად ჰათაი გახდა თურქეთის პროვინცია (ილი, ვილაიეთი), რის შედეგადაც არაბებმა და სომხებმა მიატოვეს პროვინცია და საცხოვრებლად გადავიდნენ სირიაში. პროვინცია წლების მანძილზე იყო სადავო თურქეთსა და სირიას შორის. 2005 წლამდე ეს უკანასკნელი არ აღიარებდა თურქეთის სუვერენიტეტს პროვინციაზე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
მინი|მარცხნივ
მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,386 ათ. ადამიანია. 12-დან სამ რაიონში სჭარბობენ არაბები, დანარჩენში თურქები. მოსახლეობის მესამედს შეადგენენ ალავიტები.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ხელბურთი
thumb|250px|ხელბურთის მატჩი ხელბურთი (håndbold, handball წარმოდგება: hand — ხელი + ball — ბურთი) — გუნდური თამაში ბურთით, სადაც შვიდი წევრისაგან (6 ძირითადი მოთამაშე და 1 მეკარე) ორი გუნდი ეთამაშება ერთმანეთს. მოწინააღმდეგეები თამაშობენ მხოლოდ ხელით და ცდილობენ მოწინააღმდეგის გუნდის კარში (3 მ × 2 მ) გაიტანონ ბურთი.
ისტორია
ხელბურთს, ანუ ბურთის ხელით თამაშს, მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს, თუმცა თანამედროვე სახით იგი მე-XIX საუკუნის მიწურულს ჩამოყალიბდა.
1898 წელს დანიის რეალური სასწავლებლის მასწავლებელმა ჰოლმარ ნილსენმა ქალებისათვის მოიგონა თამაში ხელით, რომელსაც „ჰანტბალი“ უწოდა.
1905-1906 წლებში ნილსენისეული ხებურთისმაგვარი თამაში ჩნდება ჩეხეთში, რომელსაც სახელად „გაზენა“ შეარქვეს.
ხელბურთს რუსეთში 1909 წლიდან თამაშობენ. მისი პირველი პროპაგანდისტი იყო ხარკოვის გინაზიის მასწავლებელი ე. მალი. რუსეთში პირველი ოფიციალური შეჯიბრება ჩატარდა 1913 წელს.
ოივე ამ თამაშს ბევრი რამ ჰქონდა საერთო, მაგრამ თამაშები იმართებოდა სხვადასხვა წესით. მხოლოდ 1934 წელს იქნა შემუშავებული თამაშის საერთაშორისო წესები. ხელბურთის თამაშის წესები შემოიღეს შვედებმა.
1917 წელს გერმანელმა მაქს ჰაიზერმა გამოიგონა ხელბურთის ახალი სახეობა 11:11. თუ ნილსენის თამაშში მონაწილეობას ღებულობდა 7-7 ხელბურთელი და შეჯიბრება იმართებოდა მცირე ზომის მოედანზე, ჰაიზერმა მოთამაშეთა რიცხვი გაზარდა თერთმეტამდე და შეჯიბრებას ატარებდა ფეხბურთის მოედანზე.
ხელბურთი 11:11 იმდენად პოპულარული გახდა 30-იან წლებში, რომ „მცირე“ ხელბურთს თითქმის არსად თამაშობდნენ, მის პოპულარობაზე ისიც მეტყველებს, რომ ხელბურთის ახალი ნაირსახეობა შეტანილ იქნა ბერლინის 1936 წლის ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში და ასე იყო მეოცე საუკუნის 50-იან წლებამდე. მერე და მერე კი მცირე ხელბურთმა მთლიანად განდევნა დიდი ხელბურთი.
1928 წელს შეიქმნა ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაცია (IGF). მეორე მსოფლიო ომის წლებში ფედერაცია დაიშალა და მხოლოდ 1946 წლის ივლისს განაახლა თავისი მუშაობა, როდესაც კოპენჰაგენში შეიკრიბა ახალი საორგანიზაციო კონგრესი. მასში მონაწილეობდნენ დანიის, საფრანგეთის, ფინეთის, ნიდერლანდების, პოლონეთის, შვედეთისა და შვეიცარიის წარმომადგენლები. კონგრესმა დაითხოვა ძველი ფედრაცია და შექმნა ახალი, რომელიც სულ მალე სცნო საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა.
1968 წელს მეხიკოში ოლიმპიური კომიტეტის სხდომაზე გადაწყდა ხელბურთი შეეტანატ ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში (რადგან 1936 წლის შემდეგ ეს თამაში არც ერთი ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში არ ყოფილა).
1972 წელს მიუნხენის ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობა მიიღეს მამაკაცთა გუნდებმა, 1976 წლიდან კი ქალთა გუნდებმაც მიიღეს მონაწილეობა.
ხელბურთი საქართველოში
საქართველოში ხელბურთს XX საუკუნის 20-იანი წლებიდან თამაშობენ. ამიერკავკასიის გუნდმა მონაწილეობა მიიღო 1928 წლის სპარტაკიადაში. შემდეგ კი ეს თამაში მივიწყებულ იქნა. ორმოცდაათიან წლებში კი ხელბურთი კვლავ იწყებს გამოცოცხელბას. 1956 წლიდან საქართველოს ხელბურთელთა გუნდები გამოდიან შეჯიბრებაში. 1957 წელს მოსკოვში გამართულ ახალგაზრდობის III საერთაშორისო ფესტივალზე საბჭოთა კავშირის ხელბურთელთა ნაკრები გუნდის ღირსებას იცავდა თბილისელი მეკარე არტურ რატიანიძე.
თბილისში 1966 წლიდან ყოველწლიურად იმართებოდა ტრადიციული საერთაშორისო ტურნირი გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ პრიზზე. 1961, 1964 და 1967 წლებში მსოფლიო პირველობაზე სსრ კავშირის ნაკრების სახელს იცავდა ჯემალ ცერცვაძე, იმედო ფხაკაძე, ანზორ ექსეულიძე და ჯემალ აბაიშვილი.
მოედანი, ბურთი, წესები
thumb|250პქ|ხელბურთის მოედის ზომები ხელბურთი 7:7 არის სპორტული თამაში, რომელშიც მონაწილეობას ღებულობს ორი გუნდი. გუნდის შემადგენლობაში თორმეტი ხელბურთელია, რომელთაგან 7 ძირითადი მოთამაშეა, 5 კი სათადარიგო. 7 ძირითადი მოთამაშიდან ერთი არის მეკარე, ექვსი კი თამაშობს მოედანზე. შეცვლების ლიმიტი განუსაზღვრელია და მოთმაშეს შეუძლია რამდენიმეჯერ შევიდეს მოედანზე.
ამჟამად ხელბურთს თამაშობენ მოფიცრულ იატაკიან დარბაზში. მოედნის ზომებია 20X40 მეტრზე. პირით ხაზებს შუა დგას ბადიანი კარები, რომელთა სიგანე 3, ხოლო სიმაღლე — 2 მეტრია. ორივე კარის წინ შემოსაზღვრულია 6-მეტრიანი (მეკარის მოედანი) და 9-მეტრიანი (თავისუფალი დარტყმის ზონა) ნახევარწრეები. ხელბურთს თამაშობენ ტყავის ბურთით რომლის გარშემოწერილობა არის 58-60 სმ, ხოლო წონა 425-475 გრამი (ქალებისათვის — 54-60 სმ და 325-375 გრ).