cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რობერტ ვუდი
მოღვაწეობა
ატომური კვაზიდრეკადი თვისება ვუდამდეც ცნობილი იყო. რეზონანსი, შთანთქმა, ანომალური დისპერსია — ყველაფერი ეს უკვე ცხადი იყო. მაგრამ ექსპერიმენტატორებისათვის უცნობი იყო რეზონანსული გამოსხივება, ვიბრატორის საპასუხო გამოსხივება ამავე ნაწილაკის აგზნებაზე. ეს მოვლენა შემდეგში აღმოაჩინა ვუდმა, როგორც აუცილებელი ცენტრალური მოვლენა და სწავლობდა მას მთელი სიცოცხლის განმავლობაში. ნილს ბორის თქმით, ვუდის ექსპერიმენტალური შედეგები ყველაზე სრულყოფილი და დამაჯერებელი დადასტურება იყო ატომური გამოსხივების თეორიის.
1901 წელს ვუდს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში მიენიჭა პროფესორის წოდება და დაინიშნა ექსპერიმენტალური ფიზიკის კათედრის გამგედ. ეს პატივი მეტად დიდი იყო ახალგაზრდა მეცნიერისათვის. აქ მან დაიწყო მუშაობა ქიმიური ნივთიერებების ოპტიკური თვისებების შესწავლაზე.
ვუდის ძირითადი ნაშრომები ნატრიუმის ორთქლის ოპტიკური თვისებების გამოკვლევის გარშემო არის კონცენტრირებული. ულტრაიისფერი სხივების არეში შთანთქმის სპექტრის შესწავლისას მან მთავარ სპექტრალურ სერიებში მანამდე ცნობილი 8 ხაზის ნაცვლად 50 აღმოაჩინა. ეს რიცხვი იყო და დარჩა სერიული ხაზების ყველაზე დიდ ჯგუფად.
1912 წელს ვუდმა სპექტროსკოპული კამერა შექმნა, რომელიც მეცნიერული და პრაქტიკული გამოგონების მწვერვალად იყო აღიარებული. ამ ხელსაწყოს საშუალებით მან მრავალი ბრწყინვალე ექსპერიმენტი ჩაატარა.
ოცდაათიან წლებში ვუდი უკვე მსოფლიოში აღიარებული ფიზიკოსია. 1934 წელს ვუდი არჩეულ იქნა ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების ვიცეპრეზიდენტად. 1938 წელს კი ვუდის ჯილდოების კოლექციას შეემატა კიდევ ერთი — მსოფლიოში უძველესმა ინგლისის სამეფო საზოგადოებამ მას მიანიჭა რუმფორდის ოქროს მედალი. ბორის კვანტური თეორიის ჩამოყალიბებამდე, როდესაც ჩვენი ცოდნა ატომებსა და მოლეკულების შესახებ მეტად ღარიბი იყო, ვუდმა ნატრიუმის ორთქლის სპექტრში აღმოაჩინა შთანთქმის ხაზი, აირებისა და ორთხლის რეზონანსული გამოსხივება, ამ გამოსხივების შახშობა უცხო აირებით. ამ აღმოჩენებმა საფუძველი ჩაუყარა ატომური და მოლეკულური სპექტრის თეორიას.
საბჭოთა კავშირში დიდად არის დაფასებული ვუდის მეცნიერული მოღვაწეობა. რუსულ ენაზე თარგმნილია ვუდის სამეცნიერო ნაშრომები. მისი წიგნი „ფიზიკური ოპტიკა“ ამ დარგის ძირითად სახელმძღვანელოდ არის აღიარებული. 1930 წელს ვუდი აირჩიეს სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრად.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988: ფინალი
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988: ფინალი — ევრო 1988-ის ფინალური ეტაპის დასკვნითი მატჩი. გამართა 25 ივნისს. მასში მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა კავშირის ეროვნულმა ნაკრებმა, რომლისთვისაც ეს უკანასკნელი ევროპის ჩემპიონატი იყო. ნიდერლანდმა მოიგო 2-0. პირველი გოლი ნიდერლანდის კაპიტანმა რუდ გულიტმა გაიტანა, ხოლო მატჩში გოლი გაიტანა ტურნირის ბომბარდირმა მარკო ვან ბასტენმა. მან რინატ დასაევს ბურთი მართი კუთხიდან თავზე გადაუგდო არნოლდ მურენის ჩაწოდების შემდეგ. ეს გოლი ევროპის ჩემპიონატების ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო გოლადაა აღიარებული.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988
ალექსი II (ბიზანტია)
ალექსი II კომნენოსი (Αλέξιος Β’ Κομνηνός; დ. 10 სექტემბერი, 1169; კონსტანტინოპოლი — გ. ოქტომბერი, 1183; კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 1180-1183 წლებში. მანუელ I კომნენოსისა და მარია ანტიოქიელის ვაჟი. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ რეგენტი და ფაქტობრივი მმართველი გახდა ალექსის დედა, მარია, რომელმაც შვილი ძალაუფლებას ჩამოაშორა. ზოგადად, ალექსი II-ის მმართველობა ხასიათდება შიდა დაპირისპირებებითა და გართულებული საგარეო მდგომარეობით, რომელზეც ბიზანტია შესაბამის რეაგირებას ვერ ახდენდა. იმპერატორი მოკლეს 1183 წელს 14 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1169 კატეგორია:გარდაცვლილი 1183 კატეგორია:XII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
ეჩაური
ეჩაური (Echauri; Etxauri) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 13,64 კმ². მოსახლეობა — 649 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ქრისტინე ალექსიანი
ქრისტინე ალექსიანი (Քրիստինե Ալեքսանյան; დ. 25 მარტი, 1989) — სომეხი ფეხბურთელი, მცველი. „რიაზანის“ მოთამაშე. საკლუბო კარიერა დაიწყო 2012 წელს, ხოლო სანაკრებო — 2011 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები კატეგორია:სომეხი ქალი ფეხბურთელები კატეგორია:როსიანკას ფეხბურთელები კატეგორია:ზვეზდა-2005-ის ფეხბურთელები კატეგორია:რიაზან-ვდვ-ის ფეხბურთელები
ადამ მიცკევიჩის ქუჩა
ლიტერატურა
მიცკევიჩი
სან-ჟოზე-დუ-ეჟიტუ
სან-ჟოზე-დუ-ეჟიტუ (São José do Egito) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 585 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაჟეუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 829 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39.84 კმ²-ზე. ფართობი 798 877 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
დეოდაპოლისი
დეოდაპოლისი (Deodápolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 418 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 139 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.6 კმ²-ზე. ფართობი 831 211 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლეონორ პორტუგალიელი
ლეონორ პორტუგალიელი (Leonor de Portugal; დ. 3 თებერვალი, 1328 — გ. 29 ოქტომბერი, 1348) — ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-ისა და დედოფალ ბეატრის კასტილიელის უმცროსი ქალიშვილი. არაგონის დედოფალი 1347-48 წლებში როგორც პედრო IV-ის მეორე ცოლი.
ბიოგრაფია
ლეონორი დაიბადა 1328 წლის 3 თებერვალს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ IV-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ბეატრის კასტილიელის უმცროსი ქალიშვილი. მისი ბავშვობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი და მისი მოხსენიება მხოლოდ 18 წლის ასაკიდან იწყება, როცა დაიწყო ლეონორის საქორწინო მოლაპარაკებები. თავდაპირველად განიხილებოდა მისი და კასტილიის მეფე ალფონსო XI-ის დაქორწინება, მაგრამ მას ცოლად ლეონორის და, მარია შერთეს, რის შემდეგაც ლეონორის საქმროდ არაგონის დაქვრივებული მეფე პედრო IV დასახელდა.
1347 წლის 14 ან 15 ნოემბერს, ბარსელონაში შედგა პედრო IV-ისა და ლეონორ პორტუგალიელის ქორწინება. ამ ამბამდე სულ ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა პედროს პირველი ცოლი, დედოფალი მარია ნავარელი. ლეონორი არაგონის ისტორიაში პირველი პორტუგალიელი დედოფალი გახდა, თუმცა მისი დედოფლობა მეტად ხანმოკლე აღმოჩნდა. არაგონში გადასახლებიდან სულ რამდენიმე თვეში დედოფალს შავი ჭირის ეპიდემია შეეყარა და 1348 წლის 29 ოქტომბერს, 20 წლის ასაკში ტრაგიკულად გარდაიცვალა, უშვილოდ. ამის შემდეგ პედრო IV კიდევ ორჯერ დაქორწინდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1328 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1348 კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები კატეგორია:არაგონის დედოფლები კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი
ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი (American Pit Bull Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ_ში XIX საუკუნეში.
სხვადასხვა ისტორიულ ეპოქასა და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ადამიანებს გამოჰყავდათ მებრძოლი ძაღლის ჯიშები. ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი სტაფორდშირული ტერიერის და სხვა მებრძოლი ძაღლების შეჯვარების (მათ შორის, დღესდღეობით გადაშენებული მებრძოლი ბულდოგის) შედეგია. დღესდღეობით ამ სახეობის ძაღლების მხოლოდ სახელის ხსენება ისტერიას იწვევს. შვეიცარიაში იგი აკრძალულია. დიდ ბრიტანეთში მისთვის აუცილებელია ალიკაპის ტარება და მიკროჩიპის იმპლატაცია, და ბოლოს, მას უბრალოდ არ უშვებენ ჩრდილოეთ ამერიკის ზოგიერთ რეგიონში. ეს გამოწვეულია იმით, რომ პიტ ბული წარსულში მებრძოლი ჯიში იყო, დღეს კი ზოგიერთი პატრონი მიმართავს გაწვრთნის უხეშ ფორმებს, რის შედეგად ძაღლი ნებისმიერ მომენტში მზად არის ეცეს სხვა ცხოველს და ადამიანსაც კი. პიტ ბულ ტერიერის უმრავლესობა (თუ პატარაობიდან მიაჩვევთ პატრონის ბრძანების შესრულებას) ალერსიანი და გულღია შინაური ცხოველია.
პიტ ბულის ბალნის შეფერილობა ნებისმიერია. კუდი მასიურ სხეულთან შედარებით წვრილი ჩანს, ზურგი (სხეულის სიმაღლესთან შედარებით) გრძელია, ყბებზე მოჩანს ძლიერი კუნთები, პატარა ოვალური თვალები მშვიდად იცქირება. აქვს პატარა, მოკლე, ხშირი, აბრეშუმივით (მაგრამ არ ბზინავს) ბალანი. ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი ადვილად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და მზიან, ცხელ კლიმატს. ცუდი მოდარაჯეა, უძნელდება სხვა ცხოველებთან და ბავშვებთან ურთიერთობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერიერები კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
მუკუზნის შესახვევი
მუკუზნის შესახვევი — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან მდინარე მტკვრამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. აქვს 1 გასასვლელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ხორხე ვალდანო
ხორხე ალბერტო ფრანსისკო ვალდანო კასტელანოსი (Jorge Alberto Francisco Valdano Castellanos; დ. 4 ოქტომბერი, 1955, ლას-პარეხასი, სანტა-ფეს პროვინცია, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ხორხე ვალდანო. იცავდა „ნიუელს ოლდ ბოისის“, „ალავესის“, „რეალ სარაგოსას“, „რეალ მადრიდის“ და არგენტინის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონი არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე.
ზოგჯერ ვალდანოს მეტსახელად „ფეხბურთის ფილოსოფოსს“ უწოდებენ. იგი ერთ-ერთია იმ შვიდ არგენტინელ ფეხბურთელს შორის, რომელთაც მსოფლიო ჩემპიონატების ფინალში გოლის გატანა შეძლეს.
საკლუბო კარიერა
ვალდანო „ნიუელს ოლდ ბოისის“ გუნდის წარმომადგენლებმა მოზარდ ფეხბურთელთა ერთ-ერთ ტურნირზე შენიშნეს და გუნდში მიიწვიეს. იგი ჯერ 17 წლისაც არ იყო, როდესაც „ნიუელსის“ პირველი გუნდის ძირითადში ითამაშა. ადრეული ასაკიდანვე მას გამოარჩევდა ორივე ფეხით კარგად დარტყმისა და თავით კარგად თამაშის, ასევე შეტევაში ნებისმიერი პოზიციის დაკავების და საჭიროების შემთხვევაში — ნახევარდაცვაშიც მაღალ დონეზე თამაშის უნარი. გარდა ამისა, თავდამსხმელი არ იყო თანაგუნდელებს შორის თავის წარმოჩენისა და გადაჭარბებული ინდივიდუალიზმისკენ მიდრეკილი და უმთავრესად გუნდური თამაშით გამოირჩეოდა. 1974 წელს მისი დახმარებით, კლუბმა პირველი საჩემპიონო ტიტული მოიგო. სულ, „ნიუელსის“ მაისურით 1973–1975 წლების განმავლობაში ეროვნული პირველობის ფარგლებში ჩატარებულ 46 მატჩში 11 გოლი გაიტანა.
1975 წელს ვალდანომ ევროპაში განაგრძო საკლუბო კარიერა, სადაც იმ დროისთვის ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „ალავესში“ დაიწყო თამაში. საერთო ჯამში მის რიგებში ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის 107 შეხვედრაში გამოვიდა მოედანზე და 21 გოლი გაიტანა. მიუხედავად იმისა, რომ არგენტინელი საკმაოდ სწრაფად გახდა გუნდის წამყვანი მოთამაშე და გულშემატკივართა სიმპათიებიც მალე მოიპოვა, „ალავესმა“ ოთხი წლის განმავლობაში მაინც ვერ მოახერხა სათამაშო კლასის იმ დონეზე ამაღლება, რაც კლუბს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონიდან პრიმერაში აღზევების საშუალებას მისცემდა.
შედეგად, 1979 წელს, 24 წლის ასაკში, ვალდანომ ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „რეალ სარაგოსას“ რიგებში განაგრძო საკლუბო კარიერა, სადაც 1979–1984 წლების განმავლობაში ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფარგლებში ჩატარებულ 143 მატჩში 46 გოლი გაიტანა. მართალია, გუნდი მისი რეალური შესაძლებლობიდან გამომდინარე ჩემპიონატის სატურნირო ცხრილში მაღალ ადგილებზე პრეტენზიებს არ აცხადებდა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ესპანეთის საფეხბურთო ელიტაში ადგილის შენარჩუნებას ყოველწლიურად ახერხებდა. კლუბის შემადგენლობაში არგენტინელის ყველაზე წარმატებული 1982–83 წლების სეზონი გამოდგა, როდესაც „სარაგოსა“ ესპანეთის პრიმერის მეექვსე ადგილზე გავიდა, ხოლო ხორხე კლუბის მაისურით გატანილი 17 გოლით ჩემპიონატის ბომბარდირთა საუკეთესო ხუთეულში შევიდა.
„სარაგოსას“ რიგებში საკმაოდ შედეგიანმა და გამორჩეულად სტაბილურმა თამაშმა მას შესაძლებლობა მისცა 1984 წლიდან ესპანური გრანდის მადრიდის „რეალის“ რიგებში განეგრძო საკლუბო კარიერა. პირველივე სეზონის ბოლოს (1984–85), არგენტინელი 17 გოლით გუნდის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა. მას შემდეგ, რაც მადრიდელთა გუნდს მექსიკელი უგო სანჩესი შეუერთდა, გუნდში იმ პერიოდისთვის ევროპული და მსოფლიო საკლუბო ფეხბურთის ერთ-ერთი საუკეთესო შემტევი ტრიო ჩამოყალიბდა — ვალდანოს, სანჩესისა და ემილიო ბუტრაგენიოს შემადგენლობით.
საკლუბო
წყარო: BDFutbol - AupaZaragoza - Mundo Deportivo - Transfermarkt.
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ვალდანომ მსოფლიო ჩემპიონატების 9 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 4 გოლი გაიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები კატეგორია:ნიუელს ოლდ ბოისის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:ალავესის ფეხბურთელები კატეგორია:რეალ სარაგოსას ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ტენერიფეს მწვრთნელები კატეგორია:მადრიდის რეალის მწვრთნელები კატეგორია:ვალენსიის მწვრთნელები
ზუგდიდის მეხუთე საჯარო სკოლა
ზუგდიდის მეხუთე საჯარო სკოლა (სრული სახელწოდება — სსიპ - ქალაქ ზუგდიდის მე-5 საჯარო სკოლა) — ქალაქ ზუგდიდის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.
სკოლაში მუშაობს 55 მასწავლებელი და სწავლობს 608 მოსწავლე (2016). არ არის სპორტული და არტ წრეები.
სქოლიო
5
აბტსგმიუნდი
აბტსგმიუნდი (Abtsgmünd) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 71,6 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 7 244 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
სარა ვონი
სარა ლუის ვონი (Sarah Lois Vaughan; დ. 27 მარტი, 1924 — გ. 3 აპრილი, 1990) — ამერიკელი ჯაზ მომღერალი.
მოგებული აქვს 4 გრემის ჯილდო, 1989 წელს მიიღო „NEA“ ჯაზის ჯილდო, კრიტიკოსი სკოტ იანოვი წერდა, რომ მას „მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გასაოცარი ხმა“ ჰქონდა.
ადრეული ცხოვრება
სარა ვონი 1924 წლის 27 მარტს დაიბადა ნიუარკში, ნიუ-ჯერსიში, აშშ-ში. ვონის მამა, ჯეიკ ვონი დაკავებული იყო ვაჭრობით, თუმცა პარალელურად უკრავდა გიტარასა და პიანინოზე. ხოლო დედამისი ადა ვონი, ეკლესიის გუნდში მღეროდა. ვონი თავის ოჯახთან ერთად მთელი ბავშვობის განმავლობაში ნიუარკში სწავლობდა. მამამისი ჯეიკი, რელიგიური პიროვნება იყო, სარა ოჯახთან ერთად ხშირად დადიოდა ბაპტისტურ ეკლესიაში. 7 წლის ასაკში მან პიანინოს შესწავლა დაიწყო, მღეროდა ეკლესიის გუნდებში, მოგვიანებით კი უკრავდა პიანინოზე.
1930-იან წლებში იგი ხშირად ხედავდა ადგილობრივ და ტურისტულ მუსიკალურ ჯგუფებს. თინეიჯერობის ასაკში მან არალეგარულად დაიწყო ღამის კლუბებში შემსრულებლად მუშაობა.
ვონი ნიუარკში „აღმოსავლეთ მხარის უმაღლეს სკოლა“-ში სწავლობდა, შემდეგ კი სასწავლებლად „ნიუარკის უმაღლეს სკოლა“-ში გადავიდა, თუმცა მოგვიანებით სწავლა შეწყვიტა, რათა მუსიკაზე უფრო მეტი კონცენტრაცია მოეხდინა.
პირადი ცხოვრება
სარა ვონი ჯორჯ ტრიდვილზე 1946 წელს დაქორწინდა, თუმცა მათი ურთიერთობა 1958 წელს განქორწინებით დასრულდა. 1958 წლიდან 1961 წლამდე სარა ვონი ქორწინებაში კლაიდ ეტკინსთან ერთად იმყოფებოდა, ხოლო 1978 წლიდან 1981 წლამდე ვეიმონ რიდთან. ვონიმ 1961 წელს გოგონა, დებრა ლუისი შვილად აიყვანა, რადგან მას ბავშების ყოლა არ შეეძლო. დებრა 1980-იან და 1990-იან წლებში მსახიობობდა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ჯაზ-მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
სანქტ-პეტერბურგის აღდგომის ეკლესია (სმოლენსკის სასაფლაო)
სანქტ-პეტერბურგის აღდგომის ეკლესია (Воскресенская церковь) —  მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. მიწერილია სანქტ-პეტერბურგის სმოლენსკის ეკლესიაზე. ეკლესია შენდებოდა 1901-1903 წლებში. ეკლესია ღიაა მხოლოდ კვირაობით. მიეკუთვნება მოსკოვური ანუ ნარიშკინების ბაროკოს სტილს.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.
ისტორია
1857 წელს სმოლენსკის მართლმადიდებლური სასაფლაოს გაფართოებასთან დაკავშირებით, მიირეს გადაწყვეტილება აეშენებნათ მიძინების ტაძარი. მისი პროექტი შექმნა არქიტექტორმა დავიდ გრიმმა ბიზანტიურ სტილში კონსტანტინოპოლის აია-სოფიას ტაძრის იმიტირებით. პროექტი მხოლოდ 1884 წელს დაამტკიცეს, მაგრამ მშენებლობისათვის ფინანსები არ ჩანდა. თხუთმეტი წლის შემედეგ არქიტექტორმა ვ. დემიანოვსკმა შექმნა ეკლესიის ახალი პროექტი, ამ დროს მას უკვე აღდგომის სახელი ერქვა და გადაწყვეტილი იყო ნარიშკინების ბაროკოს სტილში, რომელიც რუსეთში გავრცელებული იყო XVI საუკუნის ბოლოსა და XVII საუკუნის დასაწყისში. პროექტი დაამტკიცეს და ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1901 წლის 16 ივნისს. ეკლესიის სამშენებლო სამუშაოებისა და ტაძრის მოწყობის საფასური იყო 200 000 რუბლი.
1921 წლის 10 აგვისტოს ტაძარში დაკრძალეს ალექსანდრე ბლოკი.
1930 წლის იანვარში საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა და გადააკეთეს საერთო საცხოვრებლად. საეკლესიო ფასეულობები და ინტერიერი გაანადგურეს. სამივე გუმბათი დაანგრიეს. 1977 წელს ეკლესიის შენობაში განათავსეს სატუმბი სადგური. სამუშაოების დროს დაამონტაჟეს რკინის კონსტრუქციები. 1989 წელს სამუშაოები შეწყდა.
აკლდამა
ტაძრის სარდაფში მოაწყვეს ორიარუსიანი აკლდამა 176 ადგილზე გათვლილი. იატაკქვეშა აკლდამაში დამონტაჟებული იყო სავენტილაციო სისტემა.
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
რაფა ჯორდა
რაფელ „რაფა“ ჯორდა რუის დე ასინი (Rafael Jordà Ruiz de Asín; დ. 1 იანვარი, 1984, სანტა-პერპეტუა-დე-მოგოდა) — ესპანელი ფეხბურთელი, თბილისის „დინამოს“ თავდამსხმელი.
საკლუბო
კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „დამის“ ახალგაზრდულ გუნდში 2000-01 წლების სეზონში, შემდეგი სეზონი გაატარა „ვალენსიის“ ახალგაზრდულ გუნდში, ხოლო 2002-03 წლების სეზონი „ნუმანსიაში“.
2010 წლის 27 იანვარს კონტრაქტი გააფორმა „ლევანტესთან“. მისი დებიუტი შედგა 30 იანვარს „ვილიარეალის“ მეორე გუნდის წინააღმდეგ, ჯორდა მოედანზე 65-ე წუთზე შევიდა და ბოლო წუთზე გამარჯვების გოლის გატანა შეძლო.
2012 წლის თებერვალში ჩინეთის სუპერლიგის კლუბ „გუიჯოუ ჟენჰესთან“ გააფორმა 3 წლიანი კონტრაქტი.
2014 წლის იანვარში შეუერთდა იტალიურ „სიენას“, სადაც 10 მატჩში 2 გოლის გატანა შეძლო, 13 მატჩკი კი სათადარიგოთა შორის გაატარა. ამავე წლის ივნისიდან თბილისის „დინამოს“ ფეხბურთელია.
სანაკრებო
კატალონიის ნაკრებში ჩატარებული აქვს ერთი მატჩი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ნუმანსიის ფეხბურთელები კატეგორია:ბენიდორმის ფეხბურთელები კატეგორია:ერკულესის ფეხბურთელები კატეგორია:ლევანტეს ფეხბურთელები კატეგორია:სიენის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
გიოვჰარ აღას ზედა მეჩეთი
გიოვჰარ აღას ზედა მეჩეთი (Yuxarı Gövhar Ağa məscidi; Գյովհար Աղայի վերին մզկիթ, ასევე გიოვჰარ აღას ჯუმა მეჩეთი (Gövhər ağanın Cümə məscidi) — მეჩეთი აზერბაიჯანის ქალაქ შუშას რვიდან ერთ-ერთ უბანში.
როგორც აღნიშნავს მეშედიხანუმ ნეიმეთი, მეჩეთი, „ყარაბაღნამეს“ ავტორი, XIX საუკუნის აზერბაიჯანელი ისტორიკოსი მირზა ჯამალი, აშენდა იბრაჰიმ ხანის ბრძანებით „1182 წელს (1663–1769)“. მეჩეთი განაახლა აზერბაიჯანელმა არქიტექტორმა ქერბალაი სეფი-ხან ყარაბაღიმ, იბრაჰიმ ხანის ქალიშვილის გევარი-აღას განკარგულებით 1883–1885 წლებში.
ა. სალიმოვას მონაცემებით, გიოვჰარ აღას მეჩეთს გააჩნია ყარაბაღის რეგიონის მეჩეთებისთვის დამახასიათებელი შიდა სივრცე — ქვის კოლონებით ორსართულიან გალერეებად დაყოფა და გუმბათოვანი გადახურვის გამოყენება.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
არმან ადამიანი
რესურები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
თეოფანე დავითაიას ქუჩა
თეოფანე დავითაიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში; (ვაზისუბანი); I–II და III–IV მიკრორაიონებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 70–80-იან წლებში. ქუჩას თეოფანე დავითაიას სახელი ეწოდა 1983 წელს.
ლიტერატურა
დავითაია
ამერიკული ტოი ტერიერი
ამერიკული ტოი ტერიერი (Toy Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ_ში 1930_იან წლებში.
ეს ჯიში მიიღეს დაბალტანიანი გლუვბალნიანი ფოქსტერიერების, ინგლისური ტოი ტერიერებისა და ჩიხუახუას შეჯვარებით, ოფიციალური აღიარება მიიღო 1936 წელს. ციცქნა და ერთი შეხედვით ძალიან ნაზი ამერიკული ტოი ტერიერი სინამდვილეში ისეთივე ძლიერი, ამტანი და ჟინიანი ძაღლია, როგორც მისი ერთ-ერთი წინაპარი ფოქსტერიერი. ცოცხალი, საზრიანი და ჯიუტი ეს ძაღლი თავს ერთნაირად კარგად გრძნობს როგორც აგარაკზე, ასევე ქალაქის ბინაში. პირველივე შესაძლებლობისთანავე ის უკეთებს დემონსტრაციას თავის ვირთხის ჭერის თვისებებს, თუმცა უფრო ხშირად ოჯახის წევრად გვევლინება, რომელიც თავისი ენერგიული და გამოუცნობი ქცევით პატრონების და მათი სტუმრების ღიმილს იწვევს.
ამერიკულმა ტოიმ კარგად აჩვენა თავი ყრუ ადამიანების კომპანიონადაც - ის ადვილად სწავლობს როგორ უნდა მიაქციოს პატრონის ყურადღება ხმაურის წყაროზე (მაგალითად, ტელეფონზე). ტოის აქვს დიდი, სამკუთხა ყურები, ძალიან დიდი, მრგვალი, მუქი თვალები. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი თეთრით, სამფერი (შავი, ჟღალი, თეთრი), შავი თეთრით. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ის კარგად ეგუება სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერიერები კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ადელმანსფელდენი
ადელმანსფელდენი (Adelmannsfelden) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 22,9 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 775 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ეფრემ მცირის ქუჩა
ეფრემ მცირის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა); მირ ვეზიროვის ქუჩიდან დეკაბრისტების მოედნამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დილიჯანის შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობარში — როგორც დილიჯანის ქუჩა. 1960 წელს ქუჩას ეფრემ მცირის სახელი დაერქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
ბოგდანოვკა (იშიმბაის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
სერა-ტალიადა
სერა-ტალიადა (Serra Talhada) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 444 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაჟეუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 79 232 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.59 კმ²-ზე. ფართობი 2 980 006 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
გალარი
გალარი (Galar) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 44,81 კმ². მოსახლეობა — 2290 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
კონსტანტინე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი
კონსტანტინე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი (დ. 1789  — გ. 3 მაისი, 1844)  ქართველი სამეფო ოჯახის წევრი, სამხედრო პირი.
ბიოგრაფია
კონსტანტინე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი იმერეთის სამეფო ტახტიდან 1789 წელს ჩამოგდებული მეფის დავით გიორგის ძისა და ანა მამუკას ასულ ორბელიანის ვაჟი იყო. მამის ტახტიდან ჩამოგდებისა და გარდაცვალების შემდეგ მცირეწლოვანი კონსტანტინე ცხრა წლის მანძილზე მუხურის ციხეში იყო გამომწყვდეული. მხოლოდ 1803 წელს, მთავარმართლების ზეწოლის შემდეგ, გაანთავისუფლა იგი სოლომონ II.
1810 წლის ნოემბერში რუსეთში ჩასული ანა და კონსტანტინე მოსკოვში დიდი პატივით მიიღეს და ჩასვლისთანავე 10000 მანეთი პენსია დაუნიშნეს. მოსკოვში დედოფალი ანა საკმაოდ მდიდრულად ცხოვრობდა. თავად კონსტანტინეს იმპერატორის მონაწილეობით გამართულ ზეიმებსა და ცერემონიალებზე ხელმწიფე იმპერატორის კორტეჟში ჰქონდა ადგილი, ოლდენბურგის პრინცების გვერდით. იგი თითქმის სახელმწიფოს სრულ კმაყოფაზე იმყოფებოდა. მისი სამხედრო სამსახურიც განსაკუთრებული პრივილეგიებით დაიწყო: კაზაკთა ლეიბგვარდიულ პოლკში ჩაირიცხა პირდაპირ როტმისტრად, დაინიშნა ფლიგელ-ადიუდანტად და როგორც ყველა ქართველმა ბატონიშვილმა, მანაც ანას პირველი ხარისხის ორდენი მიიღო.
კონსტანტინე აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ნაპოლეონის წინააღმდეგ წარმოებულ სამამაულო ომში. მან თავი გამოიჩინა ვიტებსკისთან ბრძოლაში. ბოროდინოსთან გამართულ სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლაში გმირული მოქმედებისთვის კონსტანტინე დავითის ძეს ვლადიმერის ორდები ებოძა ბაფთით. ნაპოლეონის ჯარების დამარცხების შემდეგ, იგი კვლავ არმიაში მსახურობდა. ოციანი წლების ბოლოს კი, გენერალ-მაიორის ჩინით დატოვა სამხედრო სამსახური და ლიტერატურუოლ მოღვაწეობას მიჰყო ხელი, უყვარდა ლექსების წერა.
კონსტანტინე ბაგრატიონი, სოლომონ II მითითებით, პირველად 12 წლის ასაკში დაქორწინდა ანასტასია აბაშიძეზე. წყვილს შვილები არ ჰყოლია. მეორედ მოსკოვში იქორწინა პორტუგალიის გენერალური კონსულის შვილზე ანა დენისის ასეულ ლოპეს-დე-სილვაზე. ამ ქორწინებიდან ჰყავდა ორი ვაჟი: კონსტანტინე და ნიკოლოზი. მესამედ ეკატერინე სერგის ასულ სტრახოვაზე იქორწინა, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი, შემდეგში ცნობილი გენერალი და სახელმწიფო მოღვაწე - ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი. კონსტანტინე დავითის ძის შვილები იყვნენ რუსეთში პირველი თავადები - იმერეტინსკები. კონსტანტინე დავითის ძე 1844 წლის 3 მაისს მოსკოვში გარდაიცვალა. დასაფლავებულია დონის მონასტერში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1789 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1844 კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველები რუსეთში კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
გეორგ ჰენრიკ ფონ ვრიგტი
მინიატიურა|გეორგ ჰენრიკ ფონ ვრიგტი
გეორგ ჰენრიკ ფონ ვრიგტი (Georg Henrik von Wright; დ. 14 ივნისი 1916, ჰელსინკი, ფინეთის დიდი სამთავრო, ავტონომია რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში — გ. 16 ივნისი, 2003, ჰელსინკი) — ფინელი ფილოსოფოსი და ლოგიკოსი. 1968-1970 წლებში — ფინეთის აკადემიის პრეზიდენტი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ჰელსინკის უნივერსიტეტი (1937). იქვე დოცენტი 1943 წლიდან. სადოქტორო დისერტაცია „ინდუქციის ლოგიკური პრობლემები“ (1941). 1948 წელს მიწვეულ იქნა კემბრიჯში, სადაც ლუდვიგ ვიტგენშტაინის ხელმძღვანელობით მუშაობდა, გახდა მისი თანამდებობრივი მემკვიდრე. 1951 წლიდან კვლავ ფინეთშია, ჰელსინკის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი.
ფინეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1961), 1968-1970 წწ. მისი პრეზიდენტი, აგრეთვე მეცნიერული საზოგადოების პრეზიდენტი. 1975-78 წწ. ფილოსოფიის საერთაშორისო ინსტიტუტის პრეზიდენტი.
ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას აშშ-სა და ევროპის უნივერსიტეტებში, მრავალი აკადემიისა და მეცნიერული საზოგადოების წევრი, მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი. ბრიტანეთის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1961).
1986 წელს მიიღო ალექსანდრე ჰუმბოლდტის პრემია და შვედეთის აკადემიის უმაღლესი პრემია, 1993 წელს — სელმა ლაგერლოფის ლიტერატურული პრემია, 1998 წელს კი ტაგ დანიელსონის პრემია.
მრავალი მეცნიერული შრომის ავტორი ფილოსოფისა და ლოგიკის დარგში. აგრეთვე ავტორი სტატიებისა და ესსეების მეცნიერებისა და კულტურის საკითხებზე.
მისი ფილოსოფიური შეხედულებები ყალიბდებოდნენ მურის, ჩ.დ. ბროუდის და ფინელი ფილოსოფოსის ე. კაილის ზეგავლენით, მაგრამ განსაკუთრებით ძლიერი იყო ვიტგენშტაინის გავლენა. ვრიგტი ანალიზური ფილოსოფიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წარმომადგებელია. მას მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ვენის წრესთან. მისი ფილოსოფიური ინტერესები უპირატესად მოიცავენ მეცნიერების ფილოსოფიას, ეპისტემოლოგიას და არაკლასიკურ ლოგიკებს. იგი იკვლევდა დროისა და ცვლილებების პრობლემებს, მიზეზობრიობას, დეტერმინიზმსა და ალბათობას, აანალიზებდა დედუქციური მსჯელობების ფორმალიზაციის ხერხებს ადამიანის მოღვაწეობის სხვადასხვა სფეროში და ინდუქციის პრობლემებს. ვრიგტის ლოგიკურ ნაშრომებში მოცემულმა იდეებმა საფუძველი ჩაუყარეს თანამედროვე ლოგიკის მთელ რიგ ახალ განყოფილებებს, რომელთაც არსებითი ფილოსოფიური და გამოყენებითი მნიშვნელობა აქვთ. მათ რიცხვს მიეკუთვნებიან დეონტიური ლოგიკა, რელევანტური ლოგიკა, მოქმედებების ლოგიკა, შეფასებებისა და უპირატესობის მიცემის ლოგიკა, ცვლილების ლოგიკა და ლოგიკა ჭეშმარიტებისა. ვრიგტი არის ავტორი გამოკვლევებისა ანალიზურ და გამოყენებით ლოგიკაში, ესეებისა ლიტერატურის და მწერლების შესახებ, რომელთა შორის არიან ტოლსტოი და დოსტოევსკი, აგრეთვე პოპულარული ფილოსოფიური და მეცნიერული შრომებისა და სტატიებისა, სადაც იგი იცავს ჰუმანისტურ იდეებს დასავლურ კულტურასა და თანამედროვე საზოგადოებაში.
ძირითადი ნაწარმოებები
1986 – Логико-философские исследования. Избранные труды. (Переводчик: Е. И. Тарусина, А. С. Карпенко и др. Издательство: «Прогресс», Москва Язык: Русский Количество страниц: 593 (+1 обл.) 2000 – Три мыслителя.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2003 კატეგორია:ფინელი ფილოსოფოსები
ბართოლომე
ბართოლომე (Bartholomä) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 20,75 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 046 ადამიანს.
ელდორადო (მატუ-გროსუ-დუ-სული)
ელდორადო (Eldorado) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 342 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 694 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.49 კმ²-ზე. ფართობი 1 017 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
რაფიელ ერისთავის ქუჩა
რაფიელ ერისთავის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან მრგვალ ბაღამდე (ყოფილ ვაკის სკვერამდე). წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში და რაფიელის ქუჩა უწოდეს, 40-იან წლებში რაფიელ ერისთავის სახელი დაერქვა. ქუჩაზე განთავსებულია გაეროს სახლი საქართველოში.
ლიტერატურა
ერისთავი
ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა (1499)
ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა (Çandarlı İbrahim Paşa; დ. 1429 — გ. 1499) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი (1498—1499 წწ.).
ბიოგრაფია
ჩანდარლის გვარის წარმომადგენელი. ჩანდარლი ჰალილ-ფაშას შვილი, რომელიც სიკვდილით დასაჯეს 1453 წელს ოსმალეთის იმპერიის სულთანის მეჰმედ II ფათიჰის ბრძანებით.
1499 წელს გარდაიცვალა ვენეციელებთან ზონკიოს ბრძოლაში, დაკრძალულია იზნიქში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:დაბადებული 1429 კატეგორია:გარდაცვლილი 1499
ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის ახალგაზრდული რესპუბლიკური ბიბლიოთეკა
ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის ახალგაზრდული რესპუბლიკური ბიბლიოთეკა (აზერბ.Cəfər Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanası) — საჯარო ბიბლიოთეკა მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.
ისტორია
ბიბლიოთეკა შეიქმნა 1928 წელს და მისი არსებობის ადრეულ წლებში შედგებოდა წიგნების მცირე კოლექციისგან და მხოლოდ ერთი სამსახურის განყოფილებისაგან.
1937 წელს ბიბლიოთეკას დაარქვეს ჯაფარ ჯაბბარლი, რომელიც იყო აზერბაიჯანული დრამის ერთ-ერთი დამაარსებელი, აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1933 წელი), სოციალისტური რეალიზმის პიონერი აზერბაიჯანულ დრამატურგიაში. სალიტერატურო ენციკლოპედიაში მას თურქ მწერალს უწოდებენ.
1957 წელს ბიბლიოთეკა გადაიტანეს ნარიმან ნარიმანოვის ქუჩაზე მკითხველთათვის უფრო მოსახერხებელ და კომფორტულ შენობაში, ხოლო 1976 წელს აღნიშნულმა ბიბლიოთეკამ მიიღო რესპუბლიკური ახალგაზრდული ბიბლიოთეკის სტატუსი.
სტრუქტურა
ბუღალტერია; ავტომატიზაციის განყოფილება; ინფორმაციული რესურსების განყოფილება; მკითხველთან მუშაობის განყოფილება; საგარეო ლიტერატურის განყოფილება; კულტურის განყოფილება; იურიდიული ინფორმაციის განყოფილება; მეთოდოლოგიისა და ბიბლიოგრაფიის განყოფილება; ხელოვნების განყოფილება; სამკითხველო დარბაზი.
2015 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ფონდი შედგება 132399 წიგნისა და 2382 CD და DVD–სგან და მუდმივად ნახლდება კლასიკური და თანამედროვე ნამუშევრებით, ლექსიკონებით, ენციკლოპედიებით, სახელმძღვანელოებით, პოპულარული სამეცნიერო და ინფორმაციული ლიტერატურით. ბიბლიოთეკის ელექტრონულ კატალოგში შედის 11 900 წიგნი, 186 CD და DVD აზერბაიჯანულ, რუსულ და სხვა ენებზე.
2009 წლის მარტში ბიბლიოთეკამ დაამონტაჟა ავტომატიზებული ბიბლიოთეკის საინფორმაციო სისტემა „IRBIS-64“.
2014 წელს ბიბლიოთეკა ემსახურებოდა 13503 მკითხველს, მათ შორის ახალგაზრდებს, პედაგოგებს, შემოქმედებითი პროფესიის ადამიანებს, თანამშრომლებს და პენსიონერებს. აზერბაიჯანის ნებისმიერ მოქალაქეს, რომელსაც თოთხმეტი წელი შეუსრულდა, ან უცხო ქვეყნის მოქალაქეს, უფლება აქვს ჩაირიცხოს ბიბლიოთეკაში პირადობის მოწმობის წარდგენისთანავე და გახდეს ბიბლიოთეკის სრულფასოვანი წევრი.
პირველი კოლექტიური კატალოგისა და AZLIBNET ეროვნული ბიბლიოთეკისა და ინფორმაციის ცენტრის (www.azlibnet.az) დაარსება ჯ.ბაბარლის სახელობის რესპუბლიკურ ახალგაზრდულ ბიბლიოთეკაში 2013 წლის თებერვალში აზერბაიჯანში საბიბლიოთეკო და ბიბლიოგრაფიული პროცესების ავტომატიზაციის სფეროში პირველი გამოცდილება იყო. უზრუნველყოფს დუბლირების მართვას და აღმოფხვრას. მისი ერთ-ერთი პრიორიტეტი არის ბიბლიოთეკაში ინფორმაციის ელექტრონული რესურსების შექმნას.
აზერბაიჯანულენოვანი კვლევების განვითარების მიზნით, ბიბლიოთეკას აქვს კატალოგისა და ბარათების ინდექსი ქვეყნისა და ადგილობრივი მოსახლეობის შესახებ. ბიბლიოთეკაში შეიქმნა უფასო WI-FI ზონა, რომელიც მკითხველს ელექტრონულ კატალოგზე წვდომას უზრუნველყოფს.
ფრიდონ სულაბერიძე
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის კულტ-საგანმანათლებლო სასწავლებელი 1959 წელს.
1960 წლიდან იყო ქართული ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წამყვანი სოლისტი; 1975 წლიდან საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ "რუსთავის" მთავარი ქორეოგრაფი.
მაღალი ოსტატობით ასრულებდა სოლო პარტიებს ცეკვებში: „ქართული“, „აჭარული“, „მოხეური“, „ძველი თბილისის სურათები“, ჯანსუღ და ვახტანგ კახიძეების ოპერაში „ბარბალე“ (1986, პრემიერა, ცეკვები); გასტროლებით შემოიარა 60-ზე მეტი ქვეყანა.
2011 წელს გაიხსნა მისი ვარსკვლავი თბილისის დიდ საკონცერტო დარბაზთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2016) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დუიგუ ასენა
დუიგუ ასენა (Duygu Asena; დ. 19 აპრილი 1946, სტამბოლი, თურქეთი - გ. 30 ივლისი 2006, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი ჟურნალისტი, ბესტსელერ ავტორი და ქალთა უფლებების აქტივისტი.
ბიოგრაფია და კარიერა
ასენა დუიგუ დაიბადა 1946 წლის 19 აპრილს ქალაქ სტამბოლში, თურქეთში. მისი ბაბუა ქემალ ათათურქის პირადი მდივანი იყო. ქადიქიოიში გოგონებისთვის კერძო კოლეჯი დასრულების შემდეგ, დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტში პედაგოგიკა. ამის შემდეგ, ორი წელი მუშაობდა ჰასეკის ბავშვთა კლინიკურ საავადმყოფოში და სტამბოლის უნივერსიტეტის ბავშვთა სახლში პედაგოგად.
დუიგუ ასენა წერა დაიწყო 1972 წელს, როდესაც მისი პირველი სტატია გამოქვეყნდა გაზეთ Hürriyet-ში. 1976-1978 წლებში, ის მუშაობდა როგორც კოპირაიტერი სარეკლამო სააგენტოში. 1978 წელს ასენა გახდა გამომცემლობის რედაქტორის მოადგილე და ამ თანამდებობაზე იგი პასუხისმგებელი იყო რამდენიმე ქალთა ჟურნალის შექმნის, როგორიცაა Kadınca (როგორც ქალი'), Onyedi (17), Ev Kadını (დიასახლისი), Bella (ბელა), Kim (ვინ) და Negatif (უარყოფითი'').
1980 წლიდან, დუიგუ ასენა, მისი პუბლიკაციებით მედიაში, გახდა ქალთა უფლებების მოძრაობის და სტატუსის ლიდერი თურქეთში. წერდა ქორწინებაზე, უთანასწორობის და ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ. მანამდე, ასენამ დაკარგა თავისი სამუშაო, რადგან მას შეუყვარდა თავისი კოლეგა შესაბამის გაზეთში. იგი მიხვდა, რომ მსგავს სიტუაციაში თურქ მამაკაცს არასდროს გაათავისუფლებდნენ სამუშაოდან.
მისი პირველი წიგნი Kadının Adı Yok ( "ქალს არ აქვს სახელი"), რომელიც მკვეთრად გააკრიტიკა ქალთა ჩაგვრა და ქორწინება სიყვარულის გარეშე, გამოიცა 1987 წელს და გახდა ყველაზე გამყიდვადი. თუმცა, წიგნის მე-40 გამოცემის დროს, 1998 წელს, მთავრობის მიერ აიკრძალა, რადგან აღმოჩნდა, რომ წიგნი იყო უხამსი, საშიში ბავშვებისთვის და ძირს უთხრიდა ქორწინებებს. ორ წლიანი სასამართლო პროცესის შემდეგ, აკრძალვა გაუქმდა, ხოლო მისი წიგნის მიხედვით იმავე წელს ფილმი გადაიღეს, რომლის რეჟისორი ატიფ ილმაზი იყო, სადაც მთავარი როლი ჰალე სოიგაზი შეასრულა. მისი წიგნი გადათარგმნეს და გამოიცა გერმანიასა და ნიდერლანდებში. წიგნი ასევე საბერძნეთშიც ბესტსელერი გახდა. მისი მეორე წიგნი Aslında Aşk da Yok, რომელიც შეიძლება ჩაითვალოს მისი პირველი წიგნის გაგრძელებად, ასევე გადაითარგმნა უცხო ენებზე და გამოიცა საზღვარგარეთ. მისი ყველა მომდევნო წიგნი ყველაზე ბესტსელერად იქცა.
1992-1997 წლებს შორის, ის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ არხზე TRT 2 გადაცემის წამყვანი იყო. მისი კარიერა, როგორც მიმომხილველი დაიწყო გაზეთ Milliyet-ში და მოგვიანებით გრძელდება Cumhuriyet-სა და Yarın-ში. დუიგუ ასენა ითამაშა ასევე სამ ფილმში, ესენია: Umut Yarıda Kaldı ( იმედი გაწყდა), Yarın Cumartesi (ხვალ შაბათია) და Bay E (ბატონი E).
დუიგუ ასენა გარდაიცვალა ტვინის კიბოთი, რომელსაც ის ორი წლის განმავლობაში სტამბოლის ამერიკულ საავადმყოფოში ებრძვოდა. დაკრძალეს სტამბოლის შიშლის რაიონის ზინჯირლიქუიუს სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:თურქი ჟურნალისტები კატეგორია:თურქი მწერლები კატეგორია:თურქი მსახიობები კატეგორია:თურქი ფემინისტები
ნაურუს ისტორია
პირველი ევროპელი, რომელიც ნაურუს კუნძულს მიადგა იყო ბრიტანელი კაპიტანი ჯონ ფირნი, მან ის 1798 წლის 8 ნოემბერს გახსნა. შედეგად ნაურუ ერთი მეორეს მიყოლებით სხვადასხვა კოლონიური სახელმწიფოს ტერიტორიად გვევლინება: 1888 წელს — გერმანიის, 1914 წელს — ავსტრალიის, 1942 წლიდან 1945მდე — იაპონიის, შემდეგ კვლავ ავტრალიის. 1968 წელს კუნძულმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ხოლო 1999 წელს ნაურუს რესპუბლიკა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სრულუფლებიანი წევრი გახდა.
1906 წლიდან კუნძულზე სხვადასხვა კოლონიებისა და კომერციული კომპანიების მიერ მუშავდებოდა ფოსფორიტი. მცირე მიკრონეზიური ქვეყნისთვის ფოსფორიტი შემოსავლის ერთადერთი წყარო გახდა, მან უზრუნველყო ნაურუს მოსახლეობის ცხოვრება მაღალ დონეზე, რამდენიმე ათწლეული წლით, თუმცა 1990-იანებში მმართველობის არასტაბილურობამ და დაუფიქრებელმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ ქვეყანა დიდ ფინანსურ კრიზისამდე მიიყვანა. ვალუტის წყაროს გაფართოების მცდელობით, ნაურუს რესპუბლიკა მსხვილი ოფშორული ზონა გახდა. ხორციელდებოდა ნაურული პასპორტების გაყიდვა. მხოლოდ 2004 წლის დასაწყისში, ახალი მთავრობის მოსვლით, ქვეყანაში ეკონომიკამ განვითარება იწყო.
პირველი კოლონისტები
არქეოლოგიური მტკიცებულებების არ ქონის გამო ნაურუს კუნძულის პირველი მოსახლეობის შესახებ პრაქტიკულად არაფერია ცნობილი, თუმცა რამდენიმე ჰიპოთეზა არსებობს. ერთ-ერთის მიხედვით, ნაურუს კუნძული შესაძლებელია დასახლებული ყოფილიყო ავსტრონეზიელებით, ფილიპინების სამხრეთი ნაწილიდან და მოლუკის კუნძულების ჩრდილოეთი ნაწილიდან. სხვა ვერსიის თანახმად, პირველი მიგრანტები ბისმარკის კუნძულებიდან მოვიდნენ და წარმოადგენდნენ პროოკეანურ ეთნოს, ჯერ კიდევ მის დაშლამდე მალაიზიელებით, მიკრონეზიელებითა და პოლინეზიელებით.
ნაურუს ისტორიის ადრეულ პერიოდში მოსახლეობა წარმოდგენილი იყო თორმეტ ტომად და ცხოვრობდნენ 168 სოფელში. ეს ტომებია: დეიბოე (Deiboe), ეამვიდამით (Eamwidamit), ეამვიდარა (Eamwidara), ეამვით (Eamwit), ეამგუმ (Eamgum), ეანო (Eano), ემეო (Emeo), ეორარუ (Eoraru), ირუცი (Irutsi), ირუვა (Iruwa), ივი (Iwi) და რანიბოკი (Ranibok). ახლა ეს თორმეტი ტომი გამოსახულია ნაურუს რესპუბლიკის სახელწიფო დროშასა და გერბზე. ტომები აღარ არსებობს, ხოლო ნაურუს თითოეული მოსახლის იდენტიფირება ხდება იმ ოლქის მიხედვით, რომელშიც ცხოვრობს.
ირუვას ტომი შედგებოდა გილბერტისა და ბანაბას კუნძულებიდან XIX საუკუნეში წამოსული მოსახლეობისგან. ირუცისა და ივის ტომს თანამედროვე წინაპარი არ ჰყავს, რადგან მათი უკანასკნელი წარმომადგენლები დაიღუპნენ იაპონიის მიერ ნაურუს ოკუპირებისას მეორე მსოფლიო ომის დროს.
thumb|200px|left|ახალგაზრდა ნაურუელები [[1914)]]
უზენაესი ლიდერი, რომელსაც დაემორჩილებოდა მთელი 12 ტომი, არ არსებობდა. ამის მაგივრად ყველა ტომს საკუთარი წინამძღოლი ჰყავდა.
ევროპელების გამოჩენამდე ნაურუს მოსახლეობა იმყოფებოდა გადანაწილების პრიმიტიულ სტადიაზე და შედგებოდა სამი კლასისგან:
ადამიანები კლასებში ნაწილდებოდნენ იმის მიხედვით თუ რომელ ფენას განეკუთვნებოდა დედამისი. ქალიშვილი, დაბადებული ვაჟიშვილამდე, და ვაჟიშვილი განეკუთვნებოდნენ დედის კლასს, ხოლო შვილები, დაბადებული პირველი ვაჟიშვილის შემდეგ, განეკუთვნებოდნენ რიგით შემდეგ კლასს.
ნათესავები ცხოვრობენ ეზოში შემდგარი 2-3 სახლისგან. ზოგიერთი ეზო სოფელს წარმოადგენდა. ზოგიერთი სოფელი შეადგენდა გაუს (ოლქი).
ნაურუელების ძირითადი სამუშაო სასოფლო მეურნეობა იყო (ქოქოსის პალმები, ბანანები, პანდანუსები) და ასევე თევზაობა (მათ შორის თევზი ჰანოსის ხელოვნური გამრავლება ბუადას ლაგუნასა და ანაბარის ტბაში). თევჭერის მეურნეობა მკაცრად იყო დაყოფილი ოჯახებს შორის და გამოყოფილი კედლითა და ღობეებით. პირობები, საჭირო თევზის ნორმალური გამრავლებისთვის, უფროსი თაობის მიერ იყო უზრუნველყოფილი: ისინი რეგულარულად რევდნენ წყალს მისი ჟანგბადით გამრავლებისთვის და ამით აჩქარებდნენ თევზის ზრდას. ბავშვებს მკაცრად ეკრძალებოდათ წყალზე დარტყმა ბანაობისას, რადგან ნებისმიერ ხმაურს შეეძლო შეეშინებინა ჰანოსი, რომელიც სხვა ოჯახისკენ გაცურავდა.
პირველი კონტაქტი ეროპელებთან
1798 წელს ბრიტანელმა კაპიტანმა ჯონ ფირნმა თავისი ექსპედიციისას, ახალი ზელანდიიდან სამხრეთ ჩინეთის ზღვისკენ, პირველად მიუახლოვდა ნაურუს. დაარქვა სასიამოვნო კუნძული (Pleasant Island), რადგან აღფრთოვანდა კუნძულის კეთილგანწყობილი მოსახლეობით, ისინი ბრიტანულ ხომალდს ყოველგვარი შეიარაღების გარეშე მიუახლოვდნენ, ხოლო მათ სხეულზე არ აღინიშნებოდა რამე სახის ტატუირება, როგორც ოკეანის სხვა ხალხებში იყო მიღებული. ხმელეთის თვალიერებისას, რომელზეც ადამიანთა დიდი რაოდენობა შეკრებილიყო, ფირნი მივიდა დასკვნამდე, რომ კუნძული მჭიდროდაა დასახლებული. თუმცა გადმოსვლა მაინც ვერ გაბედა. ამ ვიზიტის შემდეგ ნაურუ იზოლაციაში მომდევნო რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში იყო.
პირველი ეროპელები, რომლებიც აქ დასახლდნენ იყვნენ ნორფოლკის კუნძულზე დიდი ბრიტანეთიდან დეპორტირებული ირლანდიელი წარმოშობის დეზერტირები და კონტრაბანდისტები, (ამ ადგილას იმყოფებოდა გამოსასწორებელი კოლონია განსაკუთრებულად საშიში დამნაშავეებისთვის, რომლებიც ავსტრალიაში გადაჰყავდათ), პატრიკ ბიორკი და ჯონ ჯოუნსი, 1830 წელს ისინი გამოიქცნენ ნორფოლკიდან და მიადგნენ ნაურუს. 1837 წელს კუნძულზე უკვე მცხოვრებ რვა ევროპელ დამნაშავეს დაემატა კიდე ხუთი დეზვრტირი. ჯონ ჯოუნსი კი ნაურუს ნამდვილი დიქტატორი გახდა, ის კეთილშობილად ექცეოდა თანამოაზრეებს და სასტიკად სჯიდა მტერს. მიუხედავად ამისა მოსახლეობის მოთმინება ამოიწურა და ის გადაასახლეს ნაურუდან 300 კმ-ზე განლაგებულ კუნძულზე ოშენ (ან ბანაბა).
გონიი
გონიი (Goñi) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 42,23 კმ². მოსახლეობა — 157 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ბებინგენ-ან-დერ-რემსი
ბებინგენ-ან-დერ-რემსი (Böbingen an der Rems) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 12,23 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 522 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
დიდი ლიახვის ხეობის ისტორიული გეოგრაფია
დიდი ლიახვის ხეობის ისტორიული გეოგრაფია — მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში მდებარე ტოპონიმების, ჰიდრონიმებისა და ოიკონიმების ერთობლიობა.
დიდი ლიახვის აუზი
დიდი ლიახვის აუზი 1500 კმ²-მდე ტერიტორიას მოიცავს. იგი სათავეს იღებს დვალეთის, მთიულეთისა და გუდისის ქედებს შორის, ყელის ვულკანურ მთიანეთში, მდინარეების: ყადლასანისწყლისა და დესკოხირდონის შეერთების ადგილას, ზღვის დონიდან 2338 მ. და ჩრდილო-დასავლეთით მუგუთამდე მოედინება. ხარულისა და ერმანის ქედების შესაყართან, სოფელ ზღუბირთან ლიახვს მარცხნიდან ერთვის: ერმანისწყალი, შედარებით სამხრეთით — გუდისისწყალი, ხოლო მარჯვნიდან — ჯომაღისწყალი. გუფთას ზემოთ, დიდი ლიახვის შუა წელზე, მისი მარჯვენა შენაკადია მდინარე ფაწა, ხოლო სვერთან, დასავლეთიდან ერთვის მდინარე ითრაფულა. ამის შემდეგ დიდი ლიახვი სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ უხვევს. ძევერასთან, სოფელ შერთულში უერთდება პატარა ლიახვი, ხოლო გორში — მდინარე მეჯუდა, რის შემდეგ ლიახვი მარცხენა შენაკადის სახით მტკვარში ჩაედინება. მდინარის საერთო სიგრძე 115 კილომეტრს აღწევს.
ისტორია
დიდი ლიახვის ხეობას ვახუშტი ბატონიშვილი ამგვარად აღწერს:
მოსახლეობის კვალი დიდი ლიახვის ხეობაში უძველესი პერიოდიდან ჩანს. ადრებრინჯაოს ხანის მტკვარ-არაქსის კულტურა, რომელიც ძვ. წ. IV ათასწლეულის II ნახევარი — ძვ. წ. III ათასწლეულის II ნახევრით თარიღდება და შიდა ქართლში ფართოდაა წარმოდგენილი, დიდი ლიახვის ხეობასაც მოიცავს, რა­ც დასტურდება: ცხინვალის ნაცარგორის, ზღუდრისგვერდის, ძაღინას, ნულის, გუფთას გათხრების შედეგად გამოვლენილი არქეოლოგიური მასალით.
არქეოლოგიური თვალსაზრისით უაღრესად მნიშვნელოვანია სოფ. აჩაბეთში აღმოჩენილი აშელის ზედა პალეოლითური ხანის პერიოდის ძეგ­ლები, ასევე თამარაშენთან, კუსირეთსა და კვერნეთთან არქეოლოგიური დაზვერვის შედეგად 1952 წელს მიკვლეული ანდეზიტის ანატკეცები, რომლებსაც არქეოლოგები ქვედა პალეოლითის პერიოდს მიაკუთვნებენ. ნეოლითური პერიოდის იარაღები აღმოჩენილია სოფელ რუსთავში, ხოლო ენეოლითის პერიოდის თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, მრგვალი კერის ნა­წილები და სხვა მასალა მიკვლეულია ფრისის ხევის მარჯვენა ნაპირზე.
შუა ბრინჯაოს პერიოდის თრიალეთური კულტურის ძეგლებიდან შიდა ქართლის მთიან ზოლში აღსანიშნავია: ნულის, მუგუთის, ავნევის, ფრინევის, წუნარის ყორღანები, სადაც გამოვლენილია მრავალფეროვანი კერამიკა, იარაღი და სხვა ნივთიერი მასალა. გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის არქეოლოგიური ძეგლებიდან ყურადღებას იქცევს ქვასათლიას სამაროვანი, რომელშიც წარმოდგენილია, როგორც კოლექტიური, ასევე ინდივიდუა­ლური სამარხები. აქ მიცვალებულები დაკრძალულნი არიან მოკუნტულ მდგო­მარეობაში, მარჯვენა გვერდზე. მიცვალებულთა ასეთი სახით დაკრძალვა გავრცელებულია საქართველოს სამარხეულ ძეგლებზე და თითქმის უცვლელად გვხვდება უძველესი დროიდან IV საუკუნემდე. ქვასათლიას სამარხში აღმოჩენილ კერამიკას, საბრძოლი იარაღს და სამკაულებს მრავალი ანალოგი მოეპოვება ბეშთაშენის, სამთავროს, ფლავისმანის, ყორნისის და სხვა ლოკაციების არქეოლოგიურ მასალებში. დიდი ლიახვის ხეობაში გამოვლენილი გვიანანტიკური ხანის და ადრეული შუა საუკუნეების (I-VIII სს.) მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური მასალაა მოპოვებული სტრიფტაზის სამაროვანში, სადაც, 80-ზე მეტი შესწავლილი სამარხიდან, აბსოლუტური უმრავლესობა, ადგილობრივ, წმინდა იბერიულ „სოფლის კულტურაზე“ მიგვითითებს.
ისტორიული გეოგრაფია
ხეობის მთავარ ჰიდრონიმს, ლიახვს წერილობით წყაროებში ჯერ კიდევ ლეონტი მროველი იხსენიებს „ლიახუი“-ს ფორმით. ვახუშტი ბატონიშვილი მდინარის დასახელებისას „ლიახჳ“ ფორმას იყენებს. მკვლევარი ვ. აბრამიშვილი ლიახვს ორი კომპოზიტის ნაერთად მიიჩნევს: „ლამი/ლიას“ (საფლობის) და იხუვლა) - ხმაურის მნიშვნელობით და ამის დასტურად ქართული საისტორიო წყაროებიდან არაერთი მაგალითი მოჰყავს.  ზ. ჭუმბურიძე მხარს უჭერს მდინარის სახელის სვანურ წარმომავლობას: ლი-ლეხუ და ლი-ლხვეს (სვანურად თოვლის დნობა, ლხობა), ნ. ოთინაშვილი თვლის, რომ ლიახვი ლიასა და ხევის ნაერთია. ერთ-ერთი უძველესი ქართული ტოპონიმია ასევე „ცხინვალი“, რომელსაც, დროთა განმავლობაში შემდეგი სახეცვლილებები განუცდია: „ქრცხინვალი/ კრცხილვანი/ ქრცხინუალი/ კრცხინვალი/ ცხინ­ვალი“ და ამ ადგილას რცხილის ტყეების არსებობით უნდა აიხსნას. ქალაქის დამაარსებლად პლატონ იოსელიანი III საუკუნეში მოღვაწე ქართლის მეფეს ასფაგურს მიიჩნევს.  თამარ მეფის (1184-1210 წწ.) მოღვაწეობას უკავშირდება, ცხინვალთან ახლოს, კიდევ ერთი ქალაქის, თამარაშენის დაარსება. ძველი ქართული ტოპონიმია დიდი ლიახვის ხეობაში არსებული „თირი“. სულხან-საბას მიხედვით, თირი „ლბილი და ადვილად საჭრელი კლდეა.“  საბაწმინდის წარმოშობას ს. მაკალათია წმინდა საბა კაპადოკიელს (+ 532 წ.) უკავშირებს.
ჯ. გვასალია დიდი ლიახვის ხეობაში არაერთ ტოპონიმს მეგ­რულ-სვანურ ახსნას უძებნის. მაგ., დიდი ლიახვის ხეობაში ცნობილი სოფელია ქურთა, ხოლო მისი შესატყვისი ჭანურში და მეგრულში — კურთა. თირი მეგრულად თოვლს ნიშნავს და სხვ.