cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნაშამგუ
ნაშამგუ — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, მუჟავის თემი (სოფლები: მუჟავა, ნაშამგუ, ოლორი). მდებარეობს მდინარე ოლორის (ენგურის შენაკადი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. წალენჯიხიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. ჯვრიდან 8 კმ-ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 157 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აინი
framed|აჲინ აინი (აჲინი) — მეთექვსმეტე ასო ებრაულ დამწერლობაში. გამოითქმის როგორც „ჸ“. რიცხვითი მნიშვნელობა — 70
მეფე ჯორჯის კუნძული (ანტარქტიკა)
მეფე ჯორჯის კუნძული (არგენტინაში უწოდებენ: (Isla 25 de Mayo - 25 მაისის კუნძული), ჩილეში უწოდებენ: (Isla Rey Jorge), რუსეთში - ვატერლოოს, King George Island) — სამხრეთ შეტლანდის კუნძულების ჯგუფში უდიდესი კუნძული. მისი კოორდინატებია:-62.03333°N, -58.35°W. კუნძულს სახელი გაერთიანებული სამეფოს მეფის ჯორჯ III-ის პატივსაცემად ეწოდა. ხანდახან ამ კუნძულს შეცდომით აიგივებენ ტასმანიაში მდებარე მცირე, დაუსახლებელ მეფე ჯორჯის კუნძულთან ან ჯორჯის კუნძულთან, რომელიც ფოლკლენდის კუნძულების ჯგუფის წევრია.
გეოგრაფია
კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი საკმაოდ დაგრეხილია, აქვს ბევრი უბე და ყურე. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში უბეები არ არსებობენ. კუნძულის ამ ნაწილთან მისასვლელი სახიფათოა ბევრი წყალქვეშა ქვების გამო. კუნძულის დიდი ნაწილი უკავია მყინვარებს. კუნძულის ყინულისგან თავისუფალი მონაკვეთები (ოაზისები) წარმოადგენენ წვრილგორაკებს. მრავალრიცხოვანი ბორცვები აგებულია ვულკანური ჯიშებით და საკმაოდ დაზიანებულია დროისა და ამინდის ზემოქმედებით.
ზოგიერთი მწვერვალის სიმაღლე აჭარბებს 500 მეტრს, ხოლო მყინვარების სიმაღლე აღწევს 600 მეტრს. კუნძულზე ბევრია ტბები. ზამთრობით წყალი ზოგიერთი ტბიდან ფილტრაციის ხარჯზე იკარგება ქანების გავლით, რომელიც მათ საფუძველს წარმოადგენს.
ნელსონის კუნძულისგან (ლაიფციგის) მეფე ჯორჯის კუნძული გამოყოფილია ფაილდსის სრუტით, რომლის სიგანე აღწევს 150 მეტრს. სრუტეში გასასვლელი საკმაოდ სახიფათოა წყალქვეშა ქვების დიდი რაოდენობის გამო.
კუნძული გამოირჩევა მცენარეების და ცხოველების მრავალფეროვნებით. აქ გავრცელებულია ზღვის ლომი, უედელის სელაპი, ზღვის ლეოპარდი, ანტარქტიკული პინგვინი და სუბანტარქტიკული პინგვინი.
ისტორია
კუნძულზე პრეტენზია პირველად 1819 წლის 16 ოქტომბერს, გაერთიანებულმა სამეფომ წამოაყენა. ბრიტანეთმა 1908 წელს მოახდინა, როგორც ფოლკლენდის კუნძულებში შემავალი კუნძულის, ფორმალური ანექსია  და დღეისთვის განიხილავს როგორც ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორიის ნაწილს. კუნძულზე პრეტენზია ჩილემ 1940 წელს წარადგინა და მას ჩილეს ანტარქტიკის პროვინციის ნაწილად განიხილავს. 1943 წელს კი პრეტენზია არგენტინამ გამოთქვა, რომელსაც არგენტინული ანტარქტიკის ნაწილად მიიჩნევს და მას ეროვნული დღის აღსანიშნავად 25 მაისის კუნძულს უწოდებს. ამერიკის შეერთებული შტატები და რუსეთი არ აღიარებენ ამ პრეტენზიებს და ფორმალურად ინარჩუნებენ ანტარქტიკის ტერიტორიების მოთხოვნის უფლებას.
კუნძული 1819 წელს აღმოაჩინა ბრიტანელმა მკვლევარმა უილიამ სმითმა. 1821 წელს, გემ Lord Melville-ის ეკიპაჟის 11-მა წევრმა ზამთარი გაატარა კუნძულზე. ისინი პირველი ადამიანები იყვნენ ვინც ანტარქტიკაში ამის გაკეთბა მოახერხეს.
მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობას შეადგენს მხოლოდ საკვლევი სადგურის პერსონალი, რომელიც ეკუთვნის არგენტინას (ჯუბანი), ბრაზილიას (კომანდანტე ფერასი), ჩინეთს (ჩანჩენი — დიდი კედელი), პოლონეთს (ჰენრიკ არკტოვსკი), რუსეთს (ბელინსგაუზენი), ურუგვაის (გენერალი არტიგასი), პერუს (მაჩუ-პიქჩუ), ჩილეს (პრეზიდენტი ედუარდო ფრეი) და სამხრეთი კორეას (მეფე სეჯონი).
2004 წელს რუსულ სადგურთან ახლოს აიგო ყველაზე სამხრეთული მართლმადიდებლური წმინდა სამების ტაძარი, რომლის გვერდითაც მუდმივად ცხოვრობს მღვდელი, მამა გიორგი.
ფოსტა
ჩილეს სადგურ «პრეზიდენტი ედუარდო ფრეიზე» არსებობს საფოსტო განყოფილება, საიდანაც ყველა მსურველს შეუძლია გააგზავნოს ავიაფოსტით წერილები. ზაფხულის სეზონში ჩილეს სამხედრო სატვირთო-სამგზავრო თვითმფრინავების რეგულარული ავიარეისები ქალაქ პუნტა-არენასამდე ხორციელდება დაახლოებით ერთხელ ერთ-ორ კვირაში.
ვიირატსის მუნიციპალიტეტი
ვიირატსის მუნიციპალიტეტი (Viiratsi vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ვილიანდიმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვილიანდიმაას მუნიციპალიტეტები
სორა
სორა (Sora) — ანტიკური ქალაქი და დღევანდელი კომუნა იტალიაში. მდებარეობს იტალიის რეგიონ ლაციოში. სორას გარშემო მცხოვრები გლეხები ცნობილნი არიან თავიანთი კოსტიუმებით. ქალაქის ფართობია 71კმ², 2014 წლის აღწერის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 28 500 კაცი, მისი ცენტრის სიმაღლე კი 300 მეტრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები კატეგორია:ისტორიული ქალაქები
ჩაკალტაია
ჩაკალტაია (აიმ. ცივი გზა) — მთა ბოლივიაში. მდებარეობს ანდების შემადგენელი ნაწილის, კორდილიერა-რეალის მთათა სისტემაში, ზღვის დონიდან 5421 მეტრ სიმაღლეზე. ჩაკალტაია გამოირჩეოდა 18 000 წლის ასაკის მყინვარებით, რომლებიც მთლიანად გაქრა 2009 წელს. მყინვარი ერთ-ერთი უმაღლესი იყო მთელს სამხრეთ ამერიკაში და გადაჭიმული იყო 30 კმ-ზე, ლა-პასიდან უაინა-პოტოსის მთამდე. დღემდე დავის საგნად რჩება საკითხი, თუ რამ გამოიწვია მყინვარის გაქრობა - გლობალურმა დათბობამ თუ ადგილობრივი კლიმატის ცვლილებამ.
სათხილამურო კურორტი
ჩაკალტაიას მყინვარი ბოლივიის სათხილამურო კურორტს წარმოადგენდა. ამავე დროს, ის უმაღლესი სათხილამურო არეალი იყო მსოფლიოში, რომელსაც საბაგირო ემსახურებოდა. ის ჯერ კიდევ 1939 წელს გაიხსნა. მთა პოპულარულ ადგილს წარმოადგენდა მოყვარული მთამსვლელებისათვის, ვინაიდან ზემოთაღნიშნული გზა მწვერვალამდე 200 მეტრით დაბლა მთავრდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიის მთები
ნიკოლოზ IV
ნიკოლოზ IV (დ. 1420 — გ. 1496) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლოებით 1488-1492 წლებში. კათალიკოსობის ხარისხი მაას მიუღია კონსტანტინე მეფის დროს.
ანტონ კათალიკოზი მასზე წერდა:
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:ქართველი მწერლები
ვლადიმერ ნაბოკოვი
ვლადიმერ ვლადიმერის ძე ნაბოკოვი (Владимир Владимирович Набоков; დ. 22 აპრილი, 1899 ― გ.2 ივლისი, 1977) — რუსი-ამერიკელი მწერალი. პირველი ლიტერატურული ნაწარმოებები დაწერა რუსულად, თუმცა საერთაშორისო აღიარება, როგორც პროზაიკოსს, ინგლისურ ენაზე დაწერილმა რომანებმა მოუტანა.
ნაბოკოვის საყოველთაოდ ცნობილი ნამუშევარი ინგლისურ ენაზე უდავოდ „ლოლიტაა“ (1955), რომელიც ხშირად მოიხსენიება, როგორც მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მხატვრული ნაწარმოები, მას მოსდევს ასევე „მკრთალი ცეცხლი“ (Pale Fire, 1962).
ნაბოკოვს ასევე მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ლეპიდოპტერიაში. მას უკუთვნის საჭადრაკო პრობლემათა გარკვეული რაოდენობაც.
ბიოგრაფია
ვლადიმერ დიმიტრის ძე ნაბოკოვისა და მისი მეუღლის, ელენა ივანოვნა რუკავიშნიკოვას უფორისი ვაჟი, ვლადიმერ ნაბოკოვი სანქტ-პეტერბურგის ცნობილ არისტოკრატთა ოჯახში დაიბადა. მან აქვე გაატარა ადრეული ბავშვობა და ყრმობა. ოჯახის წევრები რუსულად, ინგლისურად და ფრანგულად საუბრობდნენ და ნაბოკოვი ადრეული ასაკიდან სამ ენაზე მეტყველებას შეეჩვია.
ნაბოკოვის ოჯახი 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის დროს პეტერბურგიდან ყირიმში აფარებს თავს 18 თვის განმავლობაში. ყირიმში თეთრების დამარცხების შემდეგ კი ისინი დასავლეთ ევროპაში გაიხიზნენ. რუსეთიდან 1919 წელს ემიგრაციის შემდეგ ოჯახი ცოტა ხნით ინგლისში სახლდება, სადაც ვლადიმერი კემბრიჯში, ტრინიტის კოლეჯში იწყებს სლავური და რომანული ენების შესწავლას. 1923-ში კემბრიჯში სწავლის დასრულების შემდეგ ის ბერლინში გადადის, სადაც მცირე რეპუტაციას იხვეჭს რუს ემიგრანტთა შორის როგორც პოეტი და ნოველისტი, ვლადიმერ სირინის ფსევდონიმით. 1925 წელს აქვე მან ვერა ლონიმზე იქორწინა. 1934 წელს მათ გაუჩნდათ ვაჟი, დმიტრი.
1922 წელს რუსმა მონარქისტებმა შეცდომით ნაბოკოვის მამა მოჰკლეს, რუსეთიდან დევნილი კონსტიტუცურ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერის, პაველ მილიუკოვის, რომელიც ნაბოკოვების ოჯახს აფარებდა თავს, ნაცვლად. შეცდომით მომხდარი სასტიკი მკვლელობის ეპიზოდმა მრავალჯერ ჰპოვა გამოძახილი ნაბოკოვის ნაწარმოებებში, რომელთა გმირებს ხშირად იგივე ბედი ხვდებათ წილად.
ნაბოკოვი სინესთეტი (ინგ. synaesthesia) იყო და შეგრძნებათა აღქმის დარღვევის ამგვარ მოვლენას ის თავის რამდენიმე ნაშრომშიც აღწერს. თავის მემუარში „მყარი აზრები“ (ინგ. Strong Opinions), ის აღნიშნავს, რომ მის მეუღლესაც სინესთეზიის ნიშნები ჰქონდა - მათი „გონების თვალი“ ფერებს გარკვეულ ასოებთან აიგივებდა. მათ ასევე აღმოაჩინეს, რომ დმიტრისიაც იგივე მოვლენა ახასიათებდა და, რომ ფერების ასოებთან მისეული აღქმა მშობლების მიერ აღქმულ ფერთა ნაზავი იყო, რაც ნაბოკოვის თქმით „გენების აქვარელით ხატვას“ ჰგავდა.
ნაბოკოვი ოჯახთან ერთად 1937-ში ბერლინიდან პარიზში გადადის, 1940-ში კი გერმანული ჯარების შემოტევას ის აშშ-ში გაურბის. აქ ის ხვდება ედმუნდ ვილსონს, რომელმაც ნაბოკოვის შრომები ამერიკელ გამომცემლებს გააცნო. ამ დროიდან იწყება ნაბოკოვის საერთაშორისო აღიარება.
ნაბოკოვი ველესლის კოლეჯში 1941 წელს იწყებს მუშაობას შედარებით ლიტერატურაში რეზიდენტ პროფესორად. ეს თანამდებობა მისთვის სპეციალურად შეიქმნა - ის უზრუნველყოფილი იყო შემოსავლით, ჰქონდა თავისუფალი დრო წერითი შემოქმედებისათვის და ლეპიდოპტერიისთვის. მას ასევე მოიხსენიებენ, როგორც ველესლის რუსული განყოფილების ჩამომყალიბებელს. მას მიჰყავდა ლექციათა სერია მე-19 საუკუნის რუს მწერალთა შესახებ. ქვეყნის მასშტაბით ლექციათა ტურის შემდეგ ნაბოკოვი ისევ ველესლის უბრუნდება 1944-45 სასწავლო წელს პროფესორად. ის აქ მსახურობდა 1948 წლამდე, როგორც რუსულის განყოფილების ერთადერთი წარმომადგენელი და კითხულობდა კურსებს რუსულ ენასა და ლიტერატურაში. მისი კურსები საყოველთაოდ პოპულარული იყო განპირობებული, როგორც მისი სწავლების განსაკუთრებული სტილითა, ასევე საზოგადოდ ომის პერიოდში რუსეთისადმი გაზრდილი ინტერესის გამოც. 1948 წელს ნაბოკოვი ველესლის ტოვებს და ხდება კორნელის უნივერსიტეტის შედარებითი ლიტერატურის განყოფილების თავმჯდომარე. 1945-ში ის აშშ-ს ნატურალიზებული მოქალაქე ხდება. ლოლიტას წარმატების შემდეგ ნაბოკოვს საშუალება მიეცა ევროპაში გადასულიყო. 1960 წლიდან ცხოვრების ბოლომდე ის მონრო პალას ოტელში (მონრო, შვეიცარია) ცხოვრობდა. იქვე გარდაიცვალა 1977 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:ამერიკელი აგნოსტიკოსები
ოხანა
ოხანა — ჰავაის კულტურაში აღნიშნავს ოჯახს, მისი ფართო მნიშვნელობით. ოხანა მის წევრებს ავალდებულებს, რომ ახსოვდეთ და იზრუნონ ერთმანეთზე. ტერმინი არის ახალ ზელანდიაში მაორული ტერმინის ვახანაუს კოგნატური.
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2018 წლის 6 ივლისის, № 64 დადგენილებით.
ბახვი
ბახვი — თემი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მოიცავს სოფლებს: ზედა ბახვი (თემის ცენტრი), ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი. ბახვში მოქმედებს სამი (ბახვის, ქვედა ბახვისა და მშვიდობაურის) საჯარო სკოლა.
ოხანა
ჰავაის კულტურაში ოხანა ყოველთვის აღნიშნავს სისხლით ნათესაობას, სხვა ტიპის კავშირები აღინიშნება ტერმინით „ხუი“.
ბახვი
სახელწოდება
ტოპონიმ ბახვის წარმოშობის შესახებ სხვადასხვა მოსაზრება არსებობს. ზოგიერთი მას უკავშირებს ხალხურ ლეგენდას ბახმაროს შესახებ. არსებობს მოსაზრება, რომ „ბახვის“ წარმოშობა უკავშირდება ბერძნულ ღვთაება ბახუსს. ბახვი მეღვინეობით განთქმული იყო, აქ მოდიოდა ვაზის ადგილობრივი, ენდემური ჯიშები ჩხავერი, მტევანდიდი, ჯანი.
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა
აღწერილობა
დროშა წარმოადგენს მართკუთხედის ფორმის ქსოვილს, რომლის ცენტრში მოთავსებულია ოქროს ჯვარი. ჯვრის მკლავები ეხება დროშის კიდეებს და დროშის ველს, 4 არათანაბარ ნაწილად ყოფს: I და III მეოთხედი სიგანით ისე შეეფარდება II და IV მეოთხედების როგორც 3/7. დროშის I და III მეოთხედები ლაჟვარდის ფერია, ხოლო II და IV მეოთხედები — ძოწის. ოქროს ჯვარზე მოთავსებულია ჰერალდიკური ფარი ოქროს მცირე არშიით და ცენტრში ღვთისმშობლის ოქროს კვართით. ჯვრის მკლავების სისქე წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. დროშის პროპორციაა 2:3.
ბახვი
ისტორია
გურიის სამთავროს დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე სოფელი ბახვი ქუთათელი ეპისკოპოსის საკუთრებაში შედიოდა. როდესაც გურიის სამთავროში ცალკე საეპისკოპოსოები დაფუძნდა, ქუთათელმა ბახვი დაკარგა. 1773 წლის 9 იანვარს იმერეთის მეფე სოლომონ I-მა ბახვი კვლავ ქუთათელს დაუბრუნა.
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა
წინა დროშის აღწერილობა
დროშის ძოწის ველზე გამოსახულია ოქროს ჯვარი, რომლის მკლავების გადაკვეთა ხდება დროშის მარჯვენა მხარეს, დროშის 1/3-ზე. ჯვრის მკლავების სისქე წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. დროშის პროპორციაა 2:3.
ბახვი
ისტორია
XIX საუკუნეში ბახვის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა სოფლებს ზედა ბახვი (იგივე შუა ბახვი), ქვედა ბახვი, ვაკე-ჯვარი, უჩხუბი და ბაღდადი. საზოგადოება მდებარეობდა მდინარეების, ბახვისწყლისა და ნატანების შუაში, აჭარა-გურიის მთების კალთების ბოლოებზე, მდინარეებს ნატანებსა და ბახვისწყალს შორის. საზოგადოების მეტი ნაწილი წარმოადგენდა ვაკეს, რომელიც დახრილი იყო ჩრდილო-დასავლეთით. დაფარული იყო გაუვალი მაღალი გვიმრით, ეკლით და თხმელის ხეებით, სადაც ხოხბები ბინადრობდნენ. გავრცელებული იყო მეღვინეობა, მეფუტკრეობა, მეაბრეშუმეობა.
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი
ბახვი
ისტორია
1867 წელს გაბრიელ ქიქოძის თაოსნობით ააშენეს ღვთისმშობლის სახელობის დიდი გუმბათოვანი ეკლესია. ეკლესიის დღესასწაული იმართებოდა 8 სექტემბერს. ამ დღეს ბახვში იკრიბებოდა მრავალი მომლოცველი მეზობელი სოფლებიდან. 1874 წელს ეკლსიის გალავანში გაიხსნა სკოლა. სკოლის მასწავლებლად მოიწვიეს გიგო შარაშიძე, რომელმაც მანამდე ძიმითის საზოგადოების სოფელ მამათის სკოლაში გამოიჩინა თავი. გაბრიელ ქიქოძისვე ინიციატივით 1875 წელს დაარსდა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელმაც 30 წელი იარსება. მას ასევე გიგო შარაშიძე ხელმძღვანელობდა. ამხანაგობის შემწეობით 1886-88 წლებში მდინარე ნატანებიდან სოფელში შეყვანილ იქნა არხი. სკოლასთან 1890-იან წლებში გაიხსნა მეტეოროლოგიური სადგური, 1895 წელს კი - ბიბლიოთეკა. ბიბლიოთეკა 1905 წლის რევოლუციის დროს დახურეს, მაგრამ შემდეგ კვლავ აღდგა. გიგო შარაშიძემ 1880-90-იან წლებში სოფელში შეიტანა სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურები და ხელი შეუწყო გლეხებს მეურნეობების თანამედროვედ გამართვაში. 1892 წელს ბახვში სამი კერძო, მოსამზადებელი სკოლა მოქმედებდა. 1893 წელს სოფელში გაიხსნა ბიბლიოთეკა-სამკითხველო. 1902 წელს ბახვის სასოფლო საზოგადოებაში რვა სოფელი შედიოდა, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა იყო 4659. 1900-იან წლებში ბახვი გურიაში რევოლუციური მოძრაობის ერთ–ერთი ცენტრი იყო. აქ გადასცეს გლეხებმა 1905 წლის 23 თებერვალს მთავრობის წარმომადგენელ სულთან კრიმ გირეის მოთხოვნები, რომლებიც ბახვის მანიფესტი სახელითაა ცნობილი.
1920-იან წლებში დაანგრიეს სოფლის ეკლესია, მის ადგილას კი მოეწყო საფეხბურთო მოედანი. 1929-30 წლებში დაიშალა ბახვის თემი და შეიქმნა ბახვის სასოფლო საბჭო, რომელში შევიდა სოფლები ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი და მშვიდობაური. მოჰყავდათ ჩაი, მოქმედებდა ჩაის ორი ფაბრიკა, 1934 წელს აშენდა სკოლის ახალი შენობა, ამოქმედდა ჩხავერის მეურნეობა. 1977 წლამდე მოქმედებდა 25 საწოლიანი საავადმყოფო. 1977 წელს ბახვის კოლმეურნეობა ფლობდა 407 ჰა ჩაის პლანტაციას.
ოხანა
თანამედროვე ჰავაურ ეკონომიკაში ტერმინი - „ერთეული ოხანა“ გამოიყენება ქონების ისეთი ნაწილის აღსანიშნავად რომელიც უცხო პირებზე ვერ გაქირავდება.
ბახვი
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
შარაშიძეები
ბახვში ცნობილი იყო შარაშიძის გვარი, როგორც განათლებითა და ცოდნით გამორჩეული. გიგო შარაშიძე იყო პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე, რომელიც 1874 წელს დასახლდა ბახვში. მისი შვილები ქრისტინე შარაშიძე და დავით შარაშიძე იყვნენ იყო პოლიტიკოსები, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები 1919-21 წწ. შალვა შარაშიძე იყო ჟურნალისტი და იუმორისტი, „ეშმაკის მათრახის“ რედაქტორი. ტიციან შარაშიძე წლების განმავლობაში მოსკოვის დიდი თეატრის ცნობილი რეჟისორი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის თემები
ოხანა
ახანა არის უოლტ დისნეის კომპანიის მიერ 2002 წელს გამოშვებული ნახატი ფილმის ლილუ და სტიჩი ძირითადი თემა.
სქოლიო
კატეგორია:ჰავაის კულტურა
ადგილის დედა
მინი|300პქ|მარჯვნივ|ქრისტიანული ბაზილიკა „ადგილის დედა“ [[კახეთი|კახეთში.]] ადგილის დედა — ქართული წარმართული ღვთაება. ქართულ მითოლოგიაში ცალკეული ადგილის (სოფლის, მთის, ხეობის, კლდის, ველის და სხვ.) მფარველი ქალღმერთი. ფშავლებს და ხევსურებს წარმოდგენილი ჰყავდათ ვერცხლის სამკაულებიანი ლამაზი ქალის სახით, რომელიც ზრუნავდა სოფლის მშვიდობიან ცხოვრებაზე და მისი მფარველობის ქვეშ მყოფ ტერიტორიაზე მოხვედრილ უცხოებზე. შესაძლებელია, წარსულში ადგილის დედა ნაყოფიერების ქალღმერთიც იყო და მისი კულტი მთელ საქართველოში იყო გავრცელებული. ქრისტიანობის გავრცელებასთან ერთად მისი კულტი ღვთისმშობლის კულტს შეერწყა, აქედანაა მისი სახელებიც – ადგილის ღვთისმშობელი ან ღვთისმშობელი. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელები თაყვანს სცემდნენ, როგორც ქალების, ბავშვების, მონადირეთა და საქონლის მფარველს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
ავალიშვილები
thumb|ავალიშვილთა გვარის [[გერბი.]] ავალიშვილები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში. დაწინაურდა XV–XVI საუკუნეების ძველი თორის მხარეში (ახლანდელი ბორჯომის ხეობა). აქ ჩამოყალიბდა ავალიშვილების სათავადო (საავალიშვილო), რომლის ცენტრი სოფ. სადგერი იყო. საავალიშვილო 1535–1545 წლებში იმერეთის სამეფოში შედიოდა, 1545 წლიდან — სამცხე-საათაბაგოში. XVI საუკუნის 70-80 წლებში ოსმალებმა დაიპყრეს. XVII საუკუნეში ავალიშვილების ერთი ნაწილი შიდა ქართლში, კახეთსა და იმერეთში გადასახლდა, საკუთარ მიწა-წყალზე დარჩენილი გამაჰმადიანდნენ და ბეგების წოდება მიიღეს. ქართლში გადასული ავალიშვილები ტაშისკარში, სურამში, არადეთში, ბრეთსა და აბისში დამკვიდრდნენ. კახეთში გადასულები — კაკაბეთში, კალაურში, თელავსა და ჩუმლაყში. იმერეთის ავალიშვილები დაკნინდნენ და აზნაურებად იქცნენ. ქართლ-კახეთის ავალიშვილები იყვნენ ეპისკოპოსები, ეკავათ მოურავთა, ეშიკაღასბაშთა, მეითართა და სხვა თანამდებობები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ღირსი ზენონი
ღირსი ზენონი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 იანვარი, ახალი სტილით - 12 თებერვალი.
წმინდანი ბასილი დიდის მოწაფე, მდიდარი პონტოელების შვილი იყო. იგი იმპერატორ ვალენტინის (364-378) კარზე მსახურობდა, მისი სიკვდილის შემდეგ კი განერიდა ამ სოფელს და ანტიოქიის მახლობლად, ერთ გამოქვაბულში დასახლდა. ორმოცი წელი მოსაგრეობდა იგი ამ მღვიმეში, ყოველ კვირა დღეს ტაძარში დადიოდა და ეზიარებოდა. მას კელიაში არც საწოლი ჰქონდა, არც კერა, არც სანათური, ძველი ფლასები ეცვა, იღებდა მხოლოდ პურსა და წყალს, რომელიც ძალიან შორიდან მოჰქონდა ძნელად სავალი გზით. წმინდა ზენონი განსაკუთრებული სიყვარულით ეპყრობოდა საღვთო წიგნებს, რომლებიც მასთან სულიერი დამოძღვისთვის მოსულებს მოჰქონდათ. ღვთაებრივი მადლით აღსავსე ნეტარი მოსაგრე საოცარი თავმდაბლობით გამოირჩეოდა. იგი გარდაიცვალა V საუკუნის დასაწყისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
Strangeland (Keane-ის ალბომი)
Strangeland — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Keane-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2012 წლის 7 მაისს. იგი იწერებოდა ტიმ რაის-ოქსლის სტუდიაში Sea Fog. პირველი სინგლი, გამოცემული ამ ალბომიდან, არის „Silenced By the Night“.
სიმღერების სია
A4 ზომის წიგნის ფორმით. შეტანილია:
სქოლიო
კატეგორია:Keane-ის ალბომები კატეგორია:2012 წლის ალბომები კატეგორია:Island Records-ის ალბომები
გიორგი უშაკოვი
გიორგი უშაკოვი (დ. 17 იანვარი, 1901, ლაზარევო, ახლანდელი ამურის ოლქი — 3 დეკემბერი, 1963, მოსკოვი) — რუსი გეოგრაფი, არქტიკის მკვლევარი, დოქტორი (1950). 1926 წელს დააარსა პირველი საბჭოთა დასახლება ვრანგელის კუნძულზე. 1930-1932 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპედიციებს ჩრდილოეთის მიწაზე, 1935 წელს მეთაურობდა პირველ საბჭოთა მაღალგანედურ საზღვაო ექსპედიციას ყინულმჭრელ გემზე „სადკო“. დაკრძალულია კუნძულ დომაშნიზე, ჩრდილოეთის მიწაზე. მისი სახელობისაა უშაკოვის კუნძული.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1963 კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
გიგა ლორთქიფანიძე
გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე (დ. 19 ოქტომბერი, 1927, თბილისი — გ. 13 ივნისი, 2013, იქვე) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, რუსთაველისა და მარჯანიშვილის პრემიების ლაურეატი, თბილისის საპატიო მოქალაქე, საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის თავმჯდომარე, ასზე მეტი სპექტაკლის, მარჯანიშვილის თეატრის ხელმძღვანელი დიდი დროის განმავლობაში, 4 ფილმის — მათ შორის, „დათა თუთაშხიას“ ავტორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით 1996 წელს.
1950 წელს დაამთვარა მოსკოვის ა. ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრისა და ხელოვნების ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი.
1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1996) კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები გიგა კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
უღლება
უღლება, უღვლილება — ზმნის ფორმის ცვლილება პირის, რიცხვის, დროის, კილოს და ასპექტის გრამატიკული კატეგორიების მიხედვით. ცვლად ფორმათა ერთობლიობა ქმნის უღვლილების პარადიგმას. ერთი და იმავე დროის და კილოს გამომხატველ ფორმას, რომელიც აერთიანებს მხოლობითი და მრავლობითი ირცხვის სამივე ფორმებს, ეწოდება მწკრივი. ზმნაში შეიძლება აღინიშნოს, და ამდენად, იცვალოს სუბიექტური და ობიექტური პირები. მთის იბერიულ-კავკასიურ ენებში არსებობს აგრეთვე კლასოვანი და პიროვან-კლასოვანი უღვლილება.
თანამედროვე ქართულ ნაში 11 მწკრივია, რომელიც იყოფა სამ სერიად. პირველ სერიაში გამოიყტოფა აწმყოსა და მყოფადის წრე. I სერიის აწმყოს წრეში შედის აწმყო, უწყვეტელი, აწმყოს კავშირებითი; მყოფადის წრეში ერთიანდება მყოფადი, ხოლმეობითი, მყოფადის კავშირებითი.; მეორე სერიაში შედის წყვეტილი და II კავშირებითი; მესამე სერიაში გაერთიანებულია I თურმეობითი, II თურმეობითი და III კავშირებითი. უღვლილების პარადგიმა განსხვავებულია ძველ ქართულსა და ქართული ენის დიალექტებში. ძველ ქართულში ფუნქციონირებდა ხოლმეობითისა და ბრძანებითის მწკრივები. თხრობითი კილოს მყოფადის გამოსახატავად გამოიყენებოდა კავშირებითის ფორმები. დიალექტებში სხვაობა ორი სახისაა: დაცულია არქაული ვითარება გარკვეული ნაირსახეობებით, ან გვაქვს დიალექტური ინოვაცია, ჩამოყალიბდა IV სერია.
ქართულში უღვლილების სამი ძირითადი ტიპი გამოიყოფა: მოქმედებითი, ვნებითი და საშუალი გვარის ზმნებისა. მოქმედებითი გვარის ზმნებს აქვთ ყველა მწკრივი და იშვიათი გამონაკლისის გარდა უღვლილებისას ფუძეს ან ძირს არ იცვლიან. III სერიაში მათთვის დამახასიათებელია ინვერსია: სუბიექტური და ობიექტური პირის ნიშნების ფუნქციების ურთიერთშენაცვლება. ვნებით გვარში განირჩევა ერთპირიანი და ორპირიანი ზმნების უღვლილება: მათ შორის სხვაობა თავს იჩენს III სერიაში. საშუალო გვარის ზმნები დეფექტური უღვლილებით ხასიათდება. ამ ზმნების საკუთარი ფუძის ან მხოლოდ აწმყოს მწკრივი აქვთ, ან აწმყოს წრის მწრიკვები. სხვა მწკრივები ან საერთოდ არა აქვთ,, ანდა ივსებენ შესაბამისი ძირის მოქმედებითი და ვნებითი გვარის ფორმებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ენა კატეგორია:გრამატიკა
ბოლივიის ტურიზმი
მინი|250პქ|[[სალარ-დე-უიუნი]] მინი|250პქ|[[იუნგასის გზა]] მინი|250პქ|[[მადიდის ეროვნული პარკი]] ბოლივიას მრავალი ბუნებრივი თუ ადამიანის ხელით შექმნილი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გააჩნია. ამ ქვეყანაში ტურიზმის ინდუსტრიამ განვითარება ჰპოვა 1990-იანი წლებიდან, როდესაც შეწყდა პოლიტიკური არასტაბილურობა.
ზრდა და გავლენა ეკონომიკაზე
2000 წელს, ბოლივიამ მიიღო 306 000 ტურისტი. შემოსავლებმა ამ სფეროდან 179 აშშ დოლარი შეადგინა, მაგრამ 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტების შემდეგ, ბოლივიის ტურიზმი მნიშვნელოვნად დაეცა.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლივია კატეგორია:ბოლივიის ტურიზმი კატეგორია:ბოლივიის ეკონომიკა
დასავლეთი გატები
დასავლეთი გატები, სახიადრი — ქედი ინდოეთში, ინდოსტანის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთი კალთა დეკანის ზეგნის ციცაბო ფლატეა, რომელიც საფეხურებად ეშვება არაბეთის ზღვისკენ. აღმოსავლეთი კალთა დამრეცი ვაკეებია, რომლებიც ინდოსტანის ნახევარკუნძულის შიგა რაიონებისაკენ ეშვებიან. ქედი იწყება გუჯარათისა და მაჰარაშტრის შტატების გასწვრივ, მდინარე ტაპტის სამხრეთით. გადაჭიმულია მაჰარაშტრის, გოას, კარნატაკის, ტამილნადუსა და კერალის შტატების ტერიტორიაზე, დაახლოებით 1600 კმ-ზე. ბოლო კანიაკუმარის სიხლოვესაა, ინდოსტანის სამხრეთ ნაწილში. დასავლეთი გატების ფართობის დაახლოებით 60% მოქცეულია კარნატაკის შტატში.
ფართობი 60 000 კმ². საშუალო სიმაღლეა 1200 მ. მაქსიმალური 2695 მ (მთა ანამუდი). დასავლეთ გატებზე გვხვდება ყვავილოვანი მცენარეების 5000-ზე მეტი სახეობა, გარდა ამისა ძუძუმწოვრების — 139, ფრინველების — 508 და ამფიბიების — 179 სახეობა. სახეობების უმეტესობა ენდემურია. ქედი შედის „ბიომრავალფეროვნების ცხელი ლაქები“-ს სიაში. 325 სახეობა გლობალური თვალსაზრისით გადაშენების პირას იმყოფება.
დაყოფილია განივი ტექტონიკური ხეობებით, რომლებიც ერთმანეთთან აკავშირებს მალაბარის სანაპიროსა და დეკანის ზეგანს. არის ტბები და წყალსაცავები. ინდოეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყალგამყოფია. მდინარეებიდან მნიშვნელოვანია: გოდავარი (სიგრძე 1465 კმ), კრიშნა (სიგრძე 1300 კმ) და კავერი (სიგრძე 760 კმ), რომლებიც უმეტესწილად აღმოსავლეთისაკენ მიედინებიან და ბენგალის ყურეს ერთვიან.
ჰავა სუბეკვატორული, მუსონურია. ზღვის დონიდან 1500-2000 მ-მდე ზომიერი კლიმატია. საშუალო წლიური ტემპერატურა უდრის 15 °C. ზოგიერთ რაიონში ყინვა ჩვეულებირვი მოვლენაა. წვიმიანი სეზონი ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლითაა. ატმოსფერული ნალექები ქარპირა კალთებზე 2000-5000 მმ, ქარზურგა კალთებზე 600-700 მმ წელიწადში.
ტყეებს უკავია 30%. დასავლეთი კალთების ძირში და ჩრდილოეთით შერეული ფოთოლმცივანი მარადმწვანე ტყეებია, სამხრეთით — მარადმწვანე ნოტიო ტროპიკული ტყეები; აღმოსავლეთ კალთებზე — მშრალი სავანა, სადაც ხარობს აკაცია და დელების პალმა. ფაუნის წარმომადგენლებიდან აღსანიშნავია: ვანდერუ, ორრქიანი კალაო და სხვ. არის ეროვნული პარკები.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ქედები კატეგორია:ფიზიოგრაფიული პროვინციები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
პოეტი-ლაურეატი
პოეტი-ლაურეატი — სამეფო კარის პოეტის წოდება დიდ ბრიტანეთში, რომელსაც მონარქი ამტკიცებს და რომლის დანიშნულება ტრადიციულად სამეფო ოჯახის ცხოვრებასა და სახელმწიფოს მოვლენებისადმი ლექსებით ან პოემებით გამოხმაურებაა. ეს ტიტული ლაურეატს მთელი ცხოვრებით ენიჭება. XIX საუკუნიდან ეს ტიტული უფრო საპატიოდ მიიჩნევა და მისი მფლობელი უფრო საკუთარ ლიტერატურულ კარიერას აგრძელებს.
ამ წოდების წინამორბედი იყო კარის პოეტი, თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ კარის პოეტები ინგლისის ისტორიაში მუდამ არსებობდნენ, ოფიციალური სტატუსი მათ მხოლოდ 1790 წელს მიენიჭათ.
რესურსები ინტერნეტში
*
ხატია ბუნიათიშვილი
ხატია ბუნიათიშვილი  (დ. 21 ივნისი, 1987) — ქართველი პიანისტი.
ბიოგრაფია
6 წლის ასაკიდან ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას — როგორც სოლო, ასევე ორკესტრებთან ერთად. 1999 წლიდან არაერთი კონცერტი გაუმართავს ავსტრიაში, შვეიცარიაში, საფრანგეთში, იტალიაში, გერმანიაში, ბელგიაში, პოლონეთში, ჩეხეთში, დანიაში, უკრაინაში, ისრაელსა და აშშ-ში. მისი კონცერტები იმართებოდა ისეთ ცნობილ დარბაზებში, როგორიცაა: კარნეგი-ჰოლი (ნიუ-იორკი), პარიზის შანზ-ელიზეს თეატრი, ლუვრის აუდიტორიუმში, მუსიკის ნორმალური სკოლა (École normale de musique de Paris, გავოს დარბაზი, ვენის კონცერტჰაუსი და დარბაზი „Musikverein“, მონაკოს ოპერა, სანქტ-პეტერბურგის ფილარმონიის დიდი დარბაზი, თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი და სხვა.
ხატია მონაწილეობდა ისეთ მნიშვნელოვან ფესტივალებში, როგორიცაა: „Verbier Festival“, „Progetto Martha Argerich“, „Menuhin Festival Gstaad“, „Sommets Musicaux de Gstaad“, „Musicales de Compesières“ (შვეიცარია), გიდონ კრემერის „Internationales Kammermusikfest Lockenhaus“ (ავსტრია), საერთაშორისო მუსიკალური „Elba isola musicale d’Europa“ — იტალია (თავმჯდომარე იური ბაშმეტი), „Les nouveaux Solistes aux Serres d’Auteuil“ (პარიზი), „Chamber Music Connect the World 2008“ — კრონბერგ აკადემია (გერმანია), „შემოდგომის თბილისი“, „Musical Olympus International Festival“, სანქტ-პეტერბურგი და სხვა.
ხატია ასრულებდა სხვადასხვა სიმფონიურ ორკესტრებთან ერთად (UBS ვერბიე ფესტივალის, ისრაელისა და სანქტ-პეტერბურგის ფილარმონიული, არტურ რუბინსტეინის ფილარმონიული, საქართველოს ეროვნული სიმფონიური ორკესტრები).
ხატია ბუნიათიშვილი რამდენიმე საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატია. მათ შორის მნიშვნელოვანია: პიანისტთა თბილისის III საერთაშორისო კონკურსი (II პრემია და სპეციალური პრიზი „არტისტიზმისათვის“, 2005, თბილისი); არტურ რუბინშტეინის სახელობის XII საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი (III პრემია და სპეციალური პრიზები: „შოპენის ნაწარმოების საუკეთესო შესრულებისათვის“ და „მსმენელის სიმპატია“, 2008, თელ-ავივი).
2004 წელს თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალური სამუსიკო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (პროფ. თენგიზ ამირეჯიბი). ამჟამად ხატია ბუნიათიშვილი ვენის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უნივერსიტეტის სტუდენტია (პროფ. ოლეგ მაიზენბერგი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პიანისტები კატეგორია:თამარ მეფის ორდენის მფლობელები კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
პე
პე (פא) — მეჩვიდმეტე ასო ებრაულ დამწერლობაში. გამოითქმის, როგორც ქართული „პ“, ან „ფ“. რიცხვითი მნიშვნელობა — 80
კალმარის თამაში
კალმარის თამაში (오징어게임) — სამხრეთკორეული ვებ-სერიალი, სათავგადასავლო ბოევიკის, გადარჩენის სიმულაციის, თრილერისა და დრამის ჟანრში. ცხრავე ეპიზოდის რეჟისორი და სცენარის ავტორია ჰვან დონ ჰიოკი. მთავარ როლებში თამაშობენ: ლი ჯონ ჯე, პაკ ჰე სუ, ო იონ სუ, ვი ჰა ჯუნი, ჩონ ჰო იონი, ჰო სონ ტჰე, ანუპამ ტრიმატი და კიმ ჯუ რიონი. სერიალი არის ადამიანთა ჯგუფზე, რომლებიც ფულის საჭიროების გამო მონაწილეობას იღებენ ფარულ ტურნირში გადარჩენაზე, რომელშიც ფინალური საპრიიზო ფონდი 45,6 მილიარდ ვონს (38,5 მილიონ აშშ დოლარი) შეადგენს.
ჰვან დო ჰიოკმა სერიალის ძირითადი იდეა საკუთარი ახალგაზრდობების ფინანსური პრობლემებიდან და სამხრეთ კორეაში არსებული კლასთაშორისი განსხვავებულობის შედეგად მოიფიქრა. ჰვანს სცენარი კერ კიდე 2008 წელს ჰქონდა დაწერილი, თუმცა პროექტის განსახორციელებლად რეჟისორს ვერ პოულობდა სანამ მისით 2019 წელს კომპანია Netflix არ დაინტერესდა უცხოენოვან სერიალთა წარმოების გაზრდის სტრატეგიის ფარგლებში. სერიალმა ძირითადად დადებითი შეფასებები მიიღო. კრიტიკოსები აქებდნენ სამსახიობო ოსტატობას, იდეის ორიგინალურობას, ვიზუალურ სტილს, მუსიკასა და თემატიკას. კალმარის თამაში მსფოლიოს ოთხმოცდაათ ქვეყანაში ყველაზე ყურებად სერიალად იქცა, მათ შორის ამერიკასა და დიდ ბრიტანეთში. პრემიერიდან ოთხი კვირის განმავლობაში სერიალს 142 მილიონი მაყურებელი ჰყავდა და ის ოფიციალურად იქცა Netflix -ის ისტორიაში ყველაზე პოპულარულ სერიალად.
მინი|მარჯვნივ|სერიალის ინგლისურენოვანი ლოგოტიპი
სიუჟეტი
ოთხას ორმოცდათექვსმეტი ადამიანი, რომელთა უმრავლესობა ფინანსურ კრიზისშია, იღებს მოწვევას ფარულ ტურნირში სათამაშოდ, გადარჩენაზე. მას შემდეგ, რაც თამაშს ეთიშება ერთი მოთამაშე საპრიზო ფონდი იზრდება ასი მილიონი ვონით. ტურნირის გამარჯვებული კი მიიღებს 45,6 მილიარდ ვონს (38,5 მილიონ აშშ დოლარი), თუმცა ფსოები თამაშში სასიკვდილოდ მაღალია.
კოსტიუმები, დეკორაცია და გადაღებები
სერიალის გადაღებები მიმდინარეობდა 2020 წლის ივნისიდან ოქტომბრადმე, რა დროსაც ერთი თვის განმავლობაში იძულებით მოხდა გადაღებების შეჩერება პანდემიური ვითარების გამო. გამომდინარე იქიდან, რომ Netflix ორიენტირებული იყო მიზნად ისახავდა გლობალური მაყურებლის აუდიტორიის შეკრებას, მან აქცენტი სერიალის ვიზუალურ მხარეზე გაკეთა ხოლო კორეული თამაშის წესები მაქსიმალურად გაამარტივა, რათა თავიდან აეცილებინა ენობრივი ბარიერები. ნათელი დეკორაციები და კოსტუმები შექმნილი იყო ფანტასტიკური სამყაროს სტილში. მოთამაშეები და მცველები ატარებენ განსაზღვრული ფერის ტანსაცმელს, რაც მათ ინდივიდუალურობას შლის და ხაზს უსვამს განსხვავებას მხოლოდ ორ ჯგუფსს შორის. მოთამაშეთა ფირუზისფერი კოსტიუმი მიუთითებს 1970-იანი წლების სპორტულ ტანსაცმელზე, რომელიც ცნობილია trainingbok-ის სახელით 트레이닝복. ლაბირინთის მსგავსი კორიდორებისა და კიბეების შექმნისას შთაგონების წყარო იყო მორის კორნელიუს ეშერის კიბეების 3D კომპიუტერული გრაფიკა. სათამაშო მოედანს, საცხოვრებელსა და ადმინსტრაციულ ოფისს შორის დამაკავშირებელი გვირაბების რთული ქსელი ჭიანჭველების სახლის შთაბეჭდილებას ტოვებს.
მუსიკა
სერიალისთვის მუსიკა დაწერა ჩონ ჯე ილმა, რომლემაც მანამდე საუნდტრეკი შექმნა ოსკაროსანი ფილმისთვის „პარაზიტი“. მისი შემოქმედების გარდა საუნდტრეკში შევიდა პაკ მინ ჯუსა და შემსრულებლის სიმღერები, რომელიც ფსევდონიმ „23-ითაა“ ცნობილი. მთელი ეპიზოდების განმავლობაში ასევე გამოყენებულია ორი კლასიკური ნაწარმოები, როგორც მოთამაშეთა ყოველდღიური განრიგი, ესენია: მესამე ნაწილიიოზეფ ფაიდნის კონცერტიდან საყვირისა და ორკესტრისთვის, რომელიც დილით გაღვიძებისას ჟღერს, ხოლო იოჰან შტრაუსის ვალსი „ულამაზეს ლურჯ დუნაიზე“ ახალი თამაშის დაწყების მაუწყებელია. ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის მეხუთე სიმფონია კი გამოიყენება ფონურ მუსიკად VIP-დარბაზში.
პრემიერა
სერიალის მსოფლიო პრემიერა შედგა 2021 წლის 17 სექტემბერს.
კრიტიკოსთა შეფასებები
საიტზე Rotten Tomatoes სერიალს 94%-იანი რეიტინგი აქვს, იმის გათვალისწინებით, რომ სამოცდა ორმა კრიტიკოსმა ის ათიდან 8,2 ქულით შეაფასა. კრიტიკოსთა კონსესუსი შემდეგნაირადაა ფორმულირებული: „კალმარის თამაშის სისასტიკე არ არის სუსტი ნერვების მქონე ადამიანებისთვის, მაგრამ მწარე სოციალური ანარეკლი და მოულოდნელად რბილი „ბირთვი“ მაყურებლის ინტერესს გამოიწვევს, იმ შემთხვევაშიც კი თუ მათ თვალის დახუჭვა მოუწევთ.“
საიტზე Metacritic სერიალს ასიდან სამოცდა ცხრა ქულა აქვს, რაც ცამეტი კრიტიკოსის რეცენზიებითაა გამოწვეული და საერთო ჯამში ისინი დადებითია.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კორეული ტელესერიალები კატეგორია:ტელესერიალები, რომელთა წარმოება შეჩერებული იყო COVID-19-ის გამო კატეგორია:კაპიტალიზმის კრიტიკა
დიმიტრი უშაკოვი
დიმიტრი უშაკოვი (დ. 12 იანვარი, 1873, მოსკოვი — 17 აპრილი, 1942, ტაშკენტი) — რუსი ენათმეცნიერი. მისი შრომები საფუძვლად დაედო რუსული დიალექტოლოგიის განვითარებას. 1901 წლიდან მონაწილეობდა რუსული მართლწერის გაუმჯობესებისა და რეფორმის სამუშაოებში. 1903 წლიდან იყო მოსკოვი დიალექტოლოგიური კომისიის ერთ-ერთი შემქმნელი, 1915 წლიდან თავმჯდომარე. 1904-1931 წლებში იყო ამ კომისიის შრომების გამოცემათა რედაქტორი. 1935-1940 წლებში მისი რედაქტორობით გამოიცა „რუსული განმარტებითი ლექსიკონის“ 4 ტომი. იყო რუსისტთა მთელი თაობის აღმზრდელი, მისი მოსწავლეები შეადგენდნენ „მოსკოვის ფონოლოგიური სკოლის“ ბირთვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1942 კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კარკსის მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვილიანდიმაას მუნიციპალიტეტები
ჭამალალური ენა
ჭამალალური ენა — იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დღესტნურ ენათა ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ქვეჯგუფის ანდიური ქვეჯგუფის ერთ-ერთი უდამწერლობო ენა. გავრცელებულია წუმადის რაიონის სოფლებში: ზედა და ქვედა ჰაქვარში, აღვალში, წუმადა-ურუხში, რიღანიხში, ჰიდირში, ღაჭიტლში, ჰიჰატლსა და ქუენხში. ჭამალალური ენაზე ლაპარაკობს 2355 კაცი, ეთნიკური ჭამალალელები. სალიტერატურო და ტომებს შორის საურთიერთობო ენაა მონათესავე ხუნძური ენა.
ჭამალალურ ენაში არის ხუთი ხმოვანი, ასევე ნაზალიზებული და გრძელი ვარიანტები. ინტენსიურ-არაინტენსიური კორელაცია განირჩევა მხოლოდ ფშვინვიერ თანხმოვნებში. ინტენსიურ აბრუპტივებს აქვთ სპირანტული შეფერილობა. მახვილი დინამიკურია, მოძრავი, აქვს ფონოლოგიური მნიშვნელობა. მხოლობით რიცხვში განირჩევა ხუთი გრამატიკული კლასი, მრავლობით რიცხვში — ორი. არის ხუთი ძირითადი ბრუნვა და შვიდი ლოკატივი. სახელთა მრავლობითი რიცხვი იწარმოება სპეციალური სუფიქსებით. თვლა ათობითია. პირის ნაცვალსახელები მრავლობით რიცხვში არ განარჩევენ ერგატიულ ბრუნვას. მითითებით ნაცვალსახელებს აქვთ რთული სივრცითი ორიენტაცია. ზმნა იცვლება კლასების, რიცხვისა და დროის მიხედვით. დროის ბევრი ფორმა იწარმოება აღწერითად. ზმნის ფუძეები იყოფა ორ ჯგუფად. ზმნისწინები არ გვხვდება, თანდებულები მცირერიცხოვანია. გარდამავალი ზმნის ქვემდებარე დაისმის ეგრატიულ ბრუნვაში, გარდაუვალისა — სახელობით ბრუნვაში. მსაზღვრელი წინ უძღვის საზღვრულს და ეთანხმება კლასსა და რიცხვში. რთული ქვეწყობილი წინადადება გადმოიცემა მიმღეობიანი და აბსოლუტივიანი კონსტრუქციებით. ლექსიკა ხასიათდება არქაიზმებით.
გამოიყოფა ორი ძირითადი დიალექტი: ჰაქვარული და ჰიჰატლური. ჰაქვარულში დიდი რაოდენობითაა არქაიზმები. მასში იშვიათია გრძელი და ნაზალიზებული ხმოვნები, გვხვდება ინტენსიური დ. გავრცელებულია ასიმილაცია, შერწყმა, რედუქცია. ლოკატივების დაბოლოებები მნიშვნელოვნად განსხვავდება ჰიჰატლურისაგან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭამალალური ენა
პაუერ ტრიო
პაუერ-ტრიო — როკ-ენ-როლის შემსრულებელი ჯგუფის ფორმატი, რომელიც პოპულარული 1960-იან წლებში გახდა. ტრადიციული პაუერ-ტრიო შედგებოდა გიტარისტისგან, ბასისტისა და დრამერისაგან. გარეთ იყო დარჩენილი რიტმური გიტარა და კლავიშებიანი საკრავები, რომელთაც წარმატებით იყენებდნენ სხვა როკ-ჯგუფები ჟღერადობის აკორდებით შესავსებად. შესაძლოა პაუერ-ტრიოში ერთ ან მეტ წევრს ემღერა, მაგრამ ისი თითქმის ყოველთვის ხაზს უსვამდნენ ინსტრუმენტულ შესრულებას და მის საერთო გავლენას ვოკალსა და ტექსტებზე. პაუერ-ტრიოს აღზევება 1960-იან წლებში შესაძლებელი გახადა, ნაწილობრივ, გამაძლიერებელი ტექნოლოგიის განვითარებამაც, რომელიც ელექტრო გიტარისა და ბას გიტარის ხმას მნიშვნელოვნად აძლიერებს. პირველი პაუერ-ტრიოები გაჩნდნენ გვიანდელ 1960-იან ერაში ისეთი ბლუზ-როკ/ მძიმე როკ ჯგუფების სახით, როგორებიცაა The Jimi Hendrix Experience, Cream, Grand Funk Railroad და James Gang. ჯგუფმა Blue Cheer, მისი ყველაზე პოპულარული კონფიგურაციით როგორც პაუერ-ტრიო, ეს ფორმატი მას მერე გადაიღო, რაც ნახა ჯიმი ჰენდრიქსის შესრულება მონტერეის პოპ ფესტივალზე. 1970-იანი წლების ცნობილი პაუერ-ტრიოები მოიცავს კანადურ პროგ როკ ჯგუფ Rush-ს, ბრიტანულ მძიმე მეტალ ჯგუფ მოუტერჰედს, Jam-ს, რობინ ტროუერს და ჯგუფს The Police. გამოჩნდნენ ასევე კლავიშზე ორიენტირებული პაუერ-ტრიოები, რომლებიც იყენებდნენ ელექტრულ ორგანს (ან სინთეზატორს უკვე 1970-იან წლებში), მაგალითად Atomic Rooster, გიტარებით ნაკლებად დატვირთული ჯგუფები Soft Machine და The Nice და პროგრესული როკ ჯგუფი Emerson, Lake & Palmer.
გვიანდელ 1980-იანებში პაუერ-ტრიოები მოდიდან გამოვიდა პოსტ-პანკისა და ალტერნატიული როკის გაჩენის გამო. მიუხედავად ამისა, 1990-იან წლებში მრავალი ტრიო არსებობდა, გრანჟ ჯგუფი ნირვანა და პოპ-პანკ ჯგუფები Green Day და Blink-182. შემდგომ წლებში ტერმინის მნიშვნელობა გაფართოვდა და იგი იხმარებოდა ნებისმიერი ჟანრის სამ-კაციანი ჯგუფის მიმართ, მაგალითად, მიუზი.
ივრის ზეგანი
ივრის ზეგანი (აგრეთვე ცნობილია როგორც გარე კახეთის ზეგანი) — ზეგანი აღმოსავლეთ საქართველოში, მტკვარ-ალაზნის შუამდინარეთში. გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 170 კმ-ზე, მაქსიმალური სიგანე 50-60 კმ. იგი შეადგენს აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის იმ ეგრეთ წოდებული „მესამეული ზეგნის“ ნაწილს, რომლის მნიშვნელოვანი სხვა ნაწილები აზერბაიჯანში შედის.
ივრის ზეგნის ფიზიკურ-გეოგრაფიულ ინდივიდუალობას განსაზღვრავს მისი ერთობლივი შემაღლებულ-ვაკისებური, დატალღული, სუსტად დანაწევრებული რელიეფი და კონტინენტური მშრალი ჰავა მათგან გამომდინარე ჰიდროლოგიური, ნიადაგურ-გეოგრაფიული და გეობოტანიკური შედეგებით. ეს ტერიტორია საქართველოს სხვა ნაწილებისგან განირჩევა უწყლობით, მწირი მცენარეულობითა და ნიადაგურ საბურველს მოკლებული ბედლენდების ფართო გავრცელებით. ადამიანის არსებობის თვალსაზრისით, ივრის ზეგანზე ერთადერთ დამაკმაყოფილებელ სეზონს გაზაფხული წარმოადგენს. ზაფხულობით შემხუთველი სიცხე, გადახრუკული ბალახი, დამშრალი ნაკადულები და წყაროები და ქვეწარმავალთა სიმრავლე ამ რაიონში ცხოვრება-მოგზაურობას არასასიამოვნოს ხდის.
ივრის ზეგნის სიმაღლე იცვლება 90-150 მ-იდან 1000 მ-მდე. რელიეფში შერწყმულია გრძელი, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული, ანტიკლინურად და მონოკლინურად აგებული ბორცვნალი სერები, რომლებიც მიოცენური, შუა და ქვედა პლიოცენური ქანებისაგან შედგებიან და მათი გამყოფელი ვაკეები, რომლებიც გაჩენილია სინკლინური ქვაბულების კონტინენტური ნაფენებით ამოვსების შედეგად.
რელიეფი ვაკე-ბორცვიანია. ივრის ზეგანი აგებულია ძირითადად სუსტად დანაოჭებული კაინოზოური ქვიშაქვებით, კონგლომერატებით, თიხებითა და კირქვებით. ტექტონიკურად ზეგნის უდიდესი ნაწილი წარმოადგენს ეჟექტური ნაოჭების სისტემას, განვითარებულს ნეოგენური წყებების საფუძველზე და მხოლოდ მის ჩრდილო-დასავლურ კუთხეს, შემოსაზღვრულს თბილისის ქვაბულითა და ივრის ხეობის უჯარმა-სართიჭალის მონაკვეთით, პალეოგენი აგებს. ვრცელი სინკლინური ტაფობები, როგორიცაა დიდი შირაქი, ნაომარი და სხვები, ამოვსებულია მეოთხეული კონტინენტური ნაფენებით — თიხნარებითა და რიყნარებით.
უმნიშვნელოვანესი ვაკეებია: დიდი შირაქი, პატარა შირაქი, ტარიბანა, ოლე, ნაომარი, უდაბნო, ყაჯირი; სერებია — ამართული, დემურდაღი, გარეჯა, პირუკუღმამთა, კოწახურის ქედი, ბურდამთა, შვინდისყელი, ყათარყელი, ზილჩა, ყაში, ყალადარა და სხვა. ვაკეები წარმოქმნილია მეოთხეულ პერიოდში ფხვიერი ნაფენებით სინკლინების ამოვსებით. ივრის ზეგანზე არის ბედლენდები, ტალახიანი ვულკანები, ხელოვნური გამოქვაბულები. ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია, იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0-დან-2°C-მდე, ივლისის — 23-24°C. ნალექები 499-600 მმ წელიწადში. მთავარი მდინარეა იორი. არის მარილიანი ტბები — ყაჯირი, მუხროვანი, ქოჩები, აზამბურის ტბათა ჯგუფი. გავრცელებულია შავმიწა, წაბლა, ყავისფერი, მურა და მლაშობ-ბიცობიანი ნიადაგები. ივრის ზეგანის ლანდშაფტი ადამიანის ხელითაა გარდაქმნილი და უმთავრესად სტეპური, ტყესტეპური, არიდული ტყისა და ნახევარუდაბნოს ხასიათისაა.
ივრის ზეგნის ფაუნა შედგება აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის სტეპებისა და ნახევრად უდაბნოების ფაუნის წარმომადგენელთაგან. ძუძუმწოვართა შორის არის აფთარი, ქურციკი, მგელი და მურა დათვი; ფრინველთაგან სავათი, მრავალი მტაცებელი ფრინველი, ტუგაის ტიპის ტყეებში მობინადრე ხოხობი და დურაჯი; ბევრია ქვეწარმავალი, რომელთა შორის შხამიანი გველების რამდენიმე სახეობაც არის. ამ მხრივ აღსანიშნავია გიურზა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ზეგნები
თეოფილე ახალი
თეოფილე ახალი (გ. 784) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 იანვარი, ახალი სტილით —12 თებერვალი.
თეოფილე ახალი კონსტანტინეპოლელი, ბერძენთა ლაშქრის მხედართმთავარი და სენატორი იყო. არაბებთან ერთ-ერთი ბრძოლის დროს მტრებმა იგი ტყვედ ჩაიგდეს. უსჯულოები ამაოდ ეცადნენ წმინდანის გადადრეკას ჭეშმარიტი სარწმუნოებიდან, რის შემდეგაც კუნძულ კვიპროსზე საპყრობილეში ჩააგდეს. ოთხი წლის შემდეგ ნეტარ მოწამეს თავი მოჰკვეთეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 784
გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი
გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭყვიშში. მუზეუმი მოიცავს ორ საგამოფენო შენობასა და გალაკტიონისა და ტიციანის ისტორიულ სახლებს.
გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმს 2019 წლის 29 მაისს საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.
ექსპონატები
მუზეუმში დაცულია გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების მემორიალური ნივთები, ძველბეჭდური წიგნები გალაკტიონის მამის ბიბლიოთეკიდან, მე -19 ს-ის თიხის ჭურჭელი, ნაქარგობის ნიმუშები, ქართველ მხატვართა გრაფიკოსთა და სკულპტორთა ნამუშევრები.
მუზეუმის გამოფენებია: „გალაკტიონი და ტიციანი“, „მეფე - პოეტი“, „მე დავიბადე აპრილის თვეში“, „გალაკტიონის ჩანახატები“, „ტიციანი და ბორის პასტერნაკი“. მოქმედებს საგანმანათლებლო პროგრამები,
სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ალი (მითოლოგია)
ალი — ქართულ მითოლოგიაში ბოროტი სულები, რომლებიც ვნებენ მშობიარეებს, ახალშობილებს, მარტოხელა მგზავრებს და სხვებს. ალები შეიძლება როგორც მამრობითი, ასევე მდედრობითი სქესის ყოფილიყვნენ. მათ საშინელი შესახედაობა ჰქონდათ (სპილენძის კბილები, შუშის თვალი, დასვრილი თმა). გადმოცემის თანახმად, ალები ცხოვრობენ ტყეში, კლდეებში, ნანგრევებში, შედიან თავლებში, ზოგჯერ მსხვერპლს, რომელსაც ახლო ნათესავის სახით ეცხადებიან, წყალში იტყუებენ. ქალ ალებს (ალქალებს) იგივე ფუნქციები აქვთ, თუმცა ნაკლები ფიზიკური ძალა გააჩნიათ. ზოგჯერ მათ ქალღმერთ დალის ფუნქციები მიეწერებათ და მის მსგავსად, მშვენიერი ოქროსთმიანი ქალის სახით ეცხადებიან თეთრ კაბაში. ალი ერთგული მსახური ხდება ადამიანის, რომელიც მას თმას და ბრჭყალებს დააჭრის. ალის ბოროტ ძალას წინ აღუდგება მის წინააღმდეგ შელოცვა ან წმინდა გიორგის სახელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
სილჰაკი
მინი|სირჰაკფხის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი [[პაკ ჩი ვონი.]] სილჰაკი (შილჰაკი; 실학 ;; სიტყვასიტყვით „რეალურ მეცნიერებათა დაჯგუფება“) — საზოგადოებრივი აზრის მიმდინარეობა კორეაში XVI საუკუნის დასასრულსა და XIX საუკუნის დასაწყისში. ჩამოყალიბდა როგორც კრიტიკული და რეფორმული მიმართულება. სილჰაკის წარმომადგენლები ლიუ ჰიონ ვონი (1622–1673), ლი იკი (1681–1764) და სხვა სოციალურ-ეკონომიკური რეფორმების მომხრენი იყვნენ, ხაზს უსვამდნენ ცხოვრებასთან დაკავშირებულ რეალურ მეცნიერულ განვითარების აუცილებლობას, მხარს უჭერდნენ მოწინავე მეცნიერული ცოდნის გავრცელებას ქვეყანაში.
სილჰაკის მეცნიერებისა და ფილოსოფოსების მთავარი დევიზი იყო რეალური საგნების შესწავლა. ლიუ ჰიონ ვონი იყო სილჰაკის პირველი ყველაზე დიდი წარმომადგენელი, ხოლო მისმა მემკვიდრემ ლი იკმა კორეაში გაავრცელა ევროპული საბუმებისმეტყველო მეცნიერებები.
გამოჩენილმა სილჰაკის წევრმა პაკ ჩი ვონმა (1737–1805) ხელი შეუწყო „პრაქტიკული ცოდნის“ განხორციელებას ცხოვრებაში. სილჰაკის იდეების ცნობილი წარმომადგენელი იყო აგრეთვე ჩოკ იან ეკი (1762–1836) — გეოგრაფიის, ისტორიის, ასტრონომიის, მათემატიკისა და მედიცინის შესანიშნავი მცოდნე.
სქოლიო
კატეგორია:კორეის ისტორია
ცადე
ცადე (צדי) — მეთვრამეტე ასო ებრაულ დამწერლობაში. გამოითქმის, როგორც ქართული „ც“. რიცხვითი მნიშვნელობა — 90
კატეგორია:ებრაული დამწერლობა
დიონოსი
დიონოსი, დიონისე — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1510-1511 წლებში.
ის მოიხსენიება 1511 წლით დათარიღებულ კახთა მეფის ავ-გიორგის მიერ მცხეთისათვის გაცემულ საბუთში, რომელიც მეფეს მის მიერვე მოკლული მამის, ალექსანდრე I-ის სულის მოსახსენებლად – სააღაპედ გაუცია. ავ-გიორგის მიერ ჩადენილი ცოდვის გამო კათოლიკოსი დიონოსი, მთავარეპისკოპოსი მალაქია და ამბა-ალავერდელი იოვანე „რჯულისა წესითა გამოენახენ“, რის საპასუხოდაც კახთა მეფე „პაპათაგან გაჩენილ“, ე. ი. მცხეთისათვის კახ მეფეთა მიერ შეწირულ კახურ მამულებს სითარხნის პირობით უმტკიცებს მცხეთის საკათოლიკოსო საყდარს.
ლიტერატურა
კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
სტუმარ-მასპინძელი
სტუმარ-მასპინძელი — ქართველი პოეტის, ვაჟა-ფშაველას პოემა, რომელიც 1893 წელს დაწერა. პირველად გამოქვეყნდა გაზეთ „ივერიაში“ 1893 წელს (№ 146, 149, 152). ხელნაწერში სათაურად ჰქონდა „ზვიადაური“. პოემა მოგვითხრობს ხევსურებსა და ქისტებს შორის არსებულ შუღლზე.
პოემის პირველწყაროები
ვაჟა-ფშაველამ წერილში „ჩემი პოემების შესახებ“ „სტუმარ-მასპინძლის“ ხალხურ წარმომავლობაზე მიუთითა: „ზეპირგადმოცემამ მომცა მხოლოდ ერთი ადამიანის, ზვიადაურის სახელი და ერთი ეპიზოდი, სახელდობრ, ის, რომ მას ქისტები თავიანთი მკვდრის, დარლას საფლავზე ჰკლავენ, ხანჯალს ურჭობენ ნელ-ნელა ყელში და ცდილობენ, როგორმე შეაშინონ, მოდრიკონ, რომ მსხვერპლი მსხვერპლად გამოდგეს. ზვიადაური ქვავდება და გაიძახის: ძაღლ იყოს თქვენის მკვდრისადა! დანარჩენი პოემაში საკუთარი ფანტაზიის ნაყოფია“.
ლიტერატურათმცოდნეები აგრეთვე მიუთითებენ, რომ „ფოლკლორში ცნობილია ლეკების მიერ თუში ლუხუმის დაკვლის ამბავიც. ლუხუმის ამბავში ქალის მოტივიც არსებობს, რაც აღაზას მოტივს ნაწილობრივ, ზოგადი შთაბეჭდილებით ეხმაურება. დაღესტანში ტყვედ მყოფი თუში ქალი, რომელიც საზარელი აქტის ასრულებას ესწრება, ლეკებს შესძახებს, თუ არ გეშინიათ, ხელი შეუხსენითო. ლუხუმს ერთადერთი, მარჯვენა ხელი ჰქონდა, მაგრამ ლეკებმა ისიც არ შეუხსნეს“.
მოკლე შინაარსი
პოემაში მოქმედება მიმდინარეობს ქისტეთში. მის დასაწყისში ერთმანეთს ხვდებიან სანადიროდ წასული ჯოყოლა და ზვიადაური. ჯოყოლამ ზვიადაური სახლში ისტუმრა. იქ ზვიადაურს გაიცნობს ჯოყოლასთან სტუმრად მყოფი მოხუცი ქისტი, რომელიც ზვიადაურს იცნობს, როგორც ქისტების მოსისხლე მტერს. ქისტი ზვიადაურის სტუმრობის ამბავს მთელს სოფელს შეატყობინებს, რის შემდეგაც ამ უკანასკნელს დაატყვევებენ.
ჯოყოლა ზვიადაურის გათავისუფლების აუცილებლობას იმ მოტივით ხსნის, რომ ოჯახში სტუმრის დატყვევება მის (მასპინძლის) შეურაცხყოფას ნიშნავს, ამიტომ ჯოყოლა სამართლის სხვა დროს აღსრულებას მოითხოვს, როდესაც უკვე ზვიადაური ჯოყოლას ოჯახს დატოვებდა. შელაპარაკების დროს ის თავის თანასოფლელს -მუსას სასიკვდილოდ დაჭრის.
ქისტებმა ზვიადაური მის მიერ მოკლულ დარლას საფლავზე მაინც აწამეს, სურდათ გაეტეხათ, მაგრამ ამაოდ,ზვიადაური წარბსაც არ ხრიდა. სანამ ცოცხალი იყო, ის შემდეგ სიტყვებს ამბობდა: „ძაღლ იყოს თქვენის მკვდრისადა“. ქისტებმა გული მხოლოდ იმით იჯერეს, რომ ზვიადაურის გვამი ღია ცის ქვეშ, ძაღლების საჯიჯგნად დატოვეს.
მინიატიურა|ხევსურები
ჯოყოლას მეუღლე აღაზამ ზვიადაური დაიტირა, როგორც კარგი ვაჟკაცი, მაგრამ როცა ის სახლში ბრუნდებოდა, მას მოეჩვენა, რომ მიცვალებულები მისდევდნენ და რისხავდნენ. აღაზას მოელანდა მკვდარი ძმა, რომელიც საფლავიდან წამომდგარიყო და დას გაჰკიოდა.
შინმოსულმა აღაზამ ჯოყოლასთან იცრუა, მაგრამ ჯოყოლამ არ დაუჯერა. აღაზამ ბოლოს სიმართლე უამბო, რომ ცრემლები ზვიადაურს შესწირა იმიტომ, რომ უცხო შეებრალა, რადგან ამ უკანასკნელს არავინ ჰყავდა დამტირებელი, ამით მან მისი ვაჟკაცობა მოიწონა. ჯოყოლამაც მოუწონა ცოლს საქციელი და აღნიშნა, რომ ქალს ვერ განსჯიდა, რადგან კარგ ვაჟკაცს გლოვა მუდამ უხდებოდა.
ზვიდაურის მკვლელობის გამო ხევსურები ქისტეთის სოფელს თავს დაესხნენ. ჯოყოლამ იცოდა, რომ თანასოფლელები მას არ გაიკარებდნენ და რადგანაც მათთვის ერთგულების დამტკიცება სურდა, გადაწყვიტა ხევსურებს მარტო შებრძოლებოდა. ჯოყოლა დაიღუპა, ქისტებმა კი მისი მოქმედება მეტიჩრობად ჩათვალეს.