cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბამაკო
ბამაკოდან 15 კილომეტრში მდებარეობს საერთაშორის აეროპორტი. მალის დედაქალაქი სარკინიგზო ხაზის მეშვეობით უკავშირდება ქვეყნის სხვადასხვა ქალაქს.
ისტორია
შუა საუკუნეებში მალის იმპერია გაძლიერდა. მან დასავლეთ აფრიკაში დომინირებული განის იმპერია ჩაანაცვლა და ძალაუფლება სენეგალის, გამბიის, გვინეისა და მავრიტანიის ტერიტორიებზე გაავრცელა. XIV საუკუნეში მალის იმპერია კიდევ უფრო გამდიდრდა ბამბით, ოქროთი და მარილით ვაჭრობით. მოგვიანებით იგი სონგაის იმპერიამ ჩაანაცვლა. XVI საუკუნეში მაროკოდან შემოჭრილმა ბერბერებმა მალის სამეფოები გაანადგურეს და ტრანს-საჰარის სავაჭრო მარშრუტები მეზღაურების ხელში გადავიდა.
XIX საუკუნის მეორე ნახევრისთვის დასავლეთ აფრიკაში ფრანგები დომინირებდნენ. 1883 წელს თანამედროვე მალი ფრანგული სუდანის კოლონიის ნაწილი გახდა. ამ პერიოდში ფართო საირიგაციო პროექტების მეშვეობით ბამბისა და ბრინჯის მოყვანის წახალისება დაიწყეს, ხოლო ახალმა რკინიგზამ მალი და დაკარი ერთმანეთთან დააკავშირა. შემდეგში მალი ფრანგული დასავლეთ აფრიკის ფედერაციის კონტროლქვეშ გადავიდა.
მალიმ საფრანგეთისგან დამოუკიდებლოობა 1960 წლის აპრილში მოიპოვა. ამ დროისთვის ბამაკოს მოსახლეობა 160 000 ადამიანს შეადგენდა. 1960-იან წლებში ქვეყანა სოციალისტური გახდა დაბამაკო საბჭოთა ინვესტირებისა და გავლენის ობიექტი გახდა. სახელმწიფო საწარმოების კოლაფსის გამო ეკონომიკური მაჩვენებლები გაუარესდა, რასაც ამბოხებები მოჰყვა. საბოლოოდ სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ მუსა ტრაორემ აიღო ძალაუფლება ხელში და ქვეყანას 23 წლის მანძილზე მართავდა, თუმცა მისი მმართველობა სუსტი სამთავრობო მენეჯმენტით, გვალვებითა და საკვებით მომარაგების პრობლემებით ხასიათდებოდა.
1980-იან წლებში ბამაკოს მოსახლეობა თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკისა და მრავალპარტიული დემოკრატიის მოთხოვნებით გამოვიდა. 1990 წელს იურისტმა მუნტაგა ტალიმ დემოკრატიული ინიციატივის ეროვნული კონგრესი (Congrès National d'Initiative démocratique, CNID) დააარსა, ხოლო აბრიამანე ბაბამ და ისტორიკოსმა ალფა უმარ კონარემ მალის დემოკრატიულ ალიანსს (Alliance pour la démocratie au Mali, ADEMA) ჩაუყარეს საფუძველი. ძველი კონსტიტუციის მიხედვით, ყველა პროფკავშირი ერთ კონფედერაციის, მალის მუშათა ეროვნული კავშირის დაქვემდებარებაში შედიოდა. 1990 წელს კონფედერაციამ მთავრობის საწინააღმდეგო პოზიცია დაიკავა, რამაც ოპოზიცია მნიშვნელოვნად გააძლიერა. ბამაკოში მიმდინარე საპროტესტო აქციებში მზარდი როლი შეასრულეს სტუდენტებმა. დემონსტრაციების დროს რეჟიმთან დაკავშირებული სახლები და ბიზნეს-დაწესებულებები დემონსტრანტებმა დაარბიეს.
1991 წლის 22 მარტს ბამაკოს ცენტრში მიმდინარე ფართომასშტაბიანი საპროტესტო აქცია ძალის გამოყენებით დაშალეს, რასაც 300-მდე ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. 4 დღის შემდეგ სამხედრო გადატრიალების მეშვეობით ტრაორე გადააყენეს. დაარსდა Comité de Transition pour le Salut du Peuple, რომელსაც გენერალი ამადუ ტუმანი ტურე ხელმძღანელობდა. 1992 წლის 26 აპრილს პრეზიდენტი ალფა უმარი კონარი გახდა.
2015 წლის 20 ნოემბერს ორმა შეიარაღებულმა პირმა ბამაკოში მდებარე Radisson Blu-ს სასტუმროში 170 ადამიანი აიყვანა მძევლად. შვიდსაათიანი ალყის დროს ბამაკოს სასტუმროეზე შტურმისას ორ შეიარაღებულ პირთან ერთად 21 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის 3 ჩინელი ბიზნესმენიც.
გეოგრაფია
ბამაკო მდებარეობს მდინარე ნიგერის ნაპირებზე. დედაქალაქი ძირითადად ბრტყელ ველზეა გაშლილი, მხოლოდ ჩრდილოეთი ნაწილია ამობურცული, სადაც ადრე ვულკანი არსებობდა. აქ საპრეზიდენტო სასახლე და მთავარი საავადმყოფო მდებარეობს.
თავდაპირველად ქალაქი მდინარის ჩრდილოეთ მხარეს იყო გაშენებული, მაგრამ ზრდასთან ერთად ხიდებიც აიგო, რამას ჩრდილოეთი და სამხრეთი ერთმანეთთან დააკავშირა. პირველი მოწამეთა ხიდი (ორი სამოძრაო ზოლი ორი საფეხმავლო ბილიკით) და მეფე ფადის ხიდი (ოთხი სამოძრაო ზოლი, მოტოციკლეტებითვის განკუთვნილი ორი ზოლითა და ორი საფეხმავლო ბილიკით) იყო. კოლონიურ პერიოდში აღმოსავლეთ სოტუბასა და მისაბუგუს შორის სეზონური გზაც გაიყვანეც. სოტუბას გზა ივლისიდან იანვრამდე პერიოდში წყლით იფარება. მესამე ხიდი (1.4 კმ სიგრძისა და 24 მეტრის სიგანის, ოთხზოლიანი, მოტოციკლეტებისთვის განკუთვნილი ორი ზოლითა და ორი საფეხმავლო ბილიკით) ცენტრშია აგებული და ქალაქის ბირთვის განტვირთვას ემსახურება.
კლიმატი
ბამაკოსათვის დამახასიათებელია საჰელის სამხრეთისთვის ტიპური კლიმატი. მას აქვს სუბეკვატორული სარტყელის ნიშნები, მაგრამ ხასიათდება, როგორც ტროპიკული და საკმაოდ ცხელი, ჰაერის საშუალო ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში არ ეცემა 25 °С-ზე დაბლა. ყველაზე უფრო ცხელი თვეებია — მარტი, აპრილი და მაისი, როდესაც ტემპერატურის საშუალო მაქსიმუმი აღწევს 38-39 °С. ყველაზე უფრო ცივი თვეებია — ნოემბერი, დეკემბერი და თებერვალი. ნალექების რაოდენობის საშუალო წლიური დონე შეადგენს 880 მმ-ს და ნალექების ეს რაოდენობა თითქმის მთლიანად მოდის მაისიდან ოქტომბრამდე მონაკვეთში. დეკემბრიდან თებერვლის ჩათვლით პერიოდში ნალექი საერთოდ არ მოდის.
დემოგრაფია
ქალაქი დიდი ხნის განმავლობაში განიცდის დემოგრაფიულ ბუმს: 2,5 ათასი მაცხოვრებელი 1884 წელს; 8 ათასი 1908 წელს; 37 ათასი 1945 წელს; დაახლოებით 100 ათასი 1960 წელს (მალის დამოუკიდებლობის მოპოვების წელი). ამ დროიდან ქალაქი აგრძელებს სოფლის მოსახლეობის მოზიდვას, რომლებიც დედაქალაქში მიემართებიან სამუშაოს მოსაძებნად. მოსახლეობის რაოდენობის ასეთი არაკონტროლირებადი ზრდა პროვოცირებას ახდენს ქალაქის ეკოლოგიის, კანალიზაციის, ავტოგზებზე საცობების, სასმელი წყლის და სხვა სერიოზულ პრობლემებზე.
დაკარიდან და აბიჯანიდან ათასი კმ-ის ან გვინეის სახელმწიფო საზღვრიდან 400 კმ-ის სიშორეზე მდებარე ქალაქი ბამაკო ბოლო წლებში გახდა დასავლეთი აფრიკის გზაჯვარედინი. ქალაქში ცხოვრობს მრავალფეროვანი ეთნიკური ჯგუფები, როგორც თვითონ მალიდან, ასევე მიმდებარე სახელმწიფოებიდან.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ბამაკოს რაიონი 6 კომუნადაა დაყოფილი (განასხვავებენ ნომრების და არა სახელების მიხედვით). 1982 წლის თებერვალში მიღებული კანონებით III და IV კომუნების ახალი საზღვრები დაწესდა. ყოველ კომუნას მუნიციპალური საბჭო და საბჭოს წევრების მიერ არჩეული მერი მართავს. ბოლო არჩევნები 2009 წელს გაიმართა და კომუნების წარმომადგენლობით ორგანოში უმრავლესობა მალის დემოკრატიულმა ალიანსმა მოიპოვა.
კომუნები და სამეზობლოები
I კომუნაში 335 407 ადამიანი ცხოვრობს (2009) და 35 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიას მოიცავს. ჩრდილოეთით სასოფლო კომუნა დჯარაკოროდჯი ესაზღვრება, დასავლეთიდან - II კომუნა, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სასოფლო კომუნა სანგარებუგუ, აღმოსავლეთით სასოფლო კომუნა გაბაკურუ და სამხრეთით მდინარე ნიგერი. კომუნას ცხრა სამეზობლო ქმნის: ბანკონი, ბულკასომბუგუ, დჯელიბუგუ, დუმანზანა ფადჯიგუილა, სამხრეთი სოტუბა კოროფინა და ჩრდილოეთი კოროფინა სიკორონი.
II კომუნაში 159 805 ადამიანი ცხოვრობს (2009) და 18.3 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიას მოიცავს. სამხრეთით მდინარე ნიგერი ესაზღვრება. მუნიციპალიტეტი თეთრმეტ სამეზობლოს მოიცავს: ნიარელა (უძველესი), ბაგადადჯი, მედინა-კურა, ბოზოლა, მისირა, იპოდრომი, ქუინზამბუგუ, ბაკარიბუგუ, TSF, სამრეწველო ტერიტორია და ბუგუბა. II კომუნაში მდებარეობს კუნძული Cité Niger. ეს კომუნა ბამაკოს მთავარი ინდუსტრიული ცენტრია.
III კომუნაში 128 872 ადამიანი ცხოვრობს და 20.7 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიას მოიცავს. ჩრდილოეთიდან მას კათი ესაზღვრება, აღმოსავლეთით - სალახლო ბულვარი, რომელიც II კომუნისგან გამოყოფს. სამხრეთით მდინარე ნიგერის ნაპირებია, ხოლო დასავლეთით - მდინარე ფარაკო და შეიხ ზაიად ელ მაჰიან ბენ სულთანის გამზირი. ეს კომუნა ბამაკოს ადმინისტრაციული და კომერციული ცენტრია. აქ მდებარეობს დედაქალაქის ორი უდიდესი ბაზარი: დიდი ბაზარი და დიბიდა. კომუნაში 20 სამეზობლო შედის, მათ შორის კულუნინკოსა და სირაკოროდუნფინგის სოფლებიც.
IV კომუნაში 300 085 ადამიანი ცხოვრობს (2009) და 42 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიას მოიცავს. აღმსოავლეთით III კომუნა ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთით მდინარე ნიგერის მარცხენა ნაპირი. IV კომუნა რვა სამეზობლოსგან შედგება: ტალიკო, ლასა, სიბირინბუგუ, დჯიკორონი პარა, სებენიკორო, ჰამდალაი, ლაფიანბუგუ და კალაბამბუგუ.
VI კომუნაში 470 269 ადამიანი ცხოვრობს და 87 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიას მოიცავს. იგი ბამაკოს ყველაზე დიდი კომუნაა როგორც მოსახლეობის, ისე ფართობის მიხედვით. შედგება ათი სამეზობლოსგან: ბანანკაბუგუ, დჯანეკელა, ფალადიე, მაგნამბუგუ, მისაბუგუ, ნიამაკორო, სენუ, სოგონიკო, სოკოროდჯი და ირიმადიო.
მრეწველობა
ბამაკოს რაიონზე ქვეყნის სამრეწველო აქტივობის 70% მოდის. მომსახურების სექტორი ყველაზე მეტადაა განვითარებული. განვითარებულია ხელსაქმე და ვაჭრობა. ბამაკოს ტრადიციული კომერციული ცენტრი მდინარე ნიგერის ჩრდილოეთით იყო განლაგებული.
ქალაქის საქმიანი ნაწილი დაბინძურებული, საცობებით დატვირთული და ძვირია. ურბანიზაცია სწრაფად ვრცელდება ქალაქის ირგვლივ 30 კმ-ის რადიუსში. ქალაქის ყველაზე უბრანიზებული ტერიტორია მდინარე ნიგერის სამხრეთ სანაპიროა. თანამედროვე ბიზნეს რაიონი სწრაფად ვითარდება ქალაქის საქმიანი ნაწილის დასავლეთით ACI-2000 რაიონში, რომელსაც უკეთესი გეომეტრიული განლაგებით გამოირჩევა. ბამაკოში მდებარეობს Air Mali-ს (ყოფილი Compagnie Aérienne du Mali) სათაო ოფისი. წლების განმალობაში ბამაკოში ინვესტიციების დიდი ნაწილი საუდის არაბეთიდან მოდიოდა, რომელთა მეშვებითაც არაერთი მნიშვნელოვანი შენობა-ნაგებობა აიგო. უკანასკნელ წლებში ბამაკოს მნიშვნელოვანი ინვესტორი ჩინეთი გახდა, რომლის დაბანდებებიც ინფრასტრუქტურისა და სხვადასხვა ობიექტის გაუმჯობესებისკენაა მიმართული.
ბამაკოში მნიშვნელოვანი წილი უჭირავს სოფლის მეურნეობასაც, რომელსაც ძირითადად ბოზოს ტომის მეტევზეები მისდევენ.
ენერგია
ბამაკოს ელექტროენერგიის დიდი ნაწილი სელინგის კაშხლის ჰიდროელექტროსადგურის მეშვეობით მიეწოდება. სასმელი წყალი ბამაკოსა და ქალაქ კატის მდინარე ნიგერის სატუმბი სადგურიდან მიეწოდება. აღსანიშნავია, რომ 135 000 კუბური მეტრი სასმელი წყალი ქალაქის მოსახლეობისთვის საკმარისი არაა, რომელსაც ცხელ სეზონზე, აპრილსა და ივნისს შორის პერიოდში სულ ცოტა 150 000 კუბური მეტრი წყალი სჭირდება ყოველდღიურად. ამ პერიოდში წყლის დეფიციტი მთავარი პრობლემაა. 2009 წელს ქალაქ კაბალაში ახალი სატუმბი სადგური ამოქმედდა.
ტრანსპორტი
სარკინიგზო ხაზი დაკარი-ბამაკო დედაქალაქს ქვეყნის დასავლეთში მდებარე ქალაქ კაესის გავლით აკავშირებს სენეგალის დედაქალაქ დაკართან. ფუნქციონირებს საავტომობილო კავშირი ქვეყნის ისეთ მსხვილ ქალაქებთან, როგორებიცაა კულიკორო, კატი, სეგუ, სიკასო და სხვა.
1974 წელს გახსნილი ბამაკოს აეროპორტი (Bamako-Sénou International Airport) მდებარეობს დედაქალაქიდან 15 კმ-ში. ხელისუფლების მონაცემებით 2005 წლისთვის აეროპორტის ტრაფიკმა შეადგინა 516 000 ადამიანი. ასევე განსაკუთრებული სატრანსპორტო მნიშვნელობა აქვს მდინარე ნიგერს. ქალაქი მდებარეობს მდინარის ორივე სანაპიროზე, რომლებიც ერთმანეთთან შეერთებულია სამი ხიდით (პირველი აშენდა 1960 წელს, მეორე — 1992 წელს, მესამე 2011 წელს).
არქიტექტურა
20 სართულიანი BCEAO კოშკი მდინარე ნიგერის ჩრდილოეთ ნაპირზე, ბამაკოს ცენტრში მდებარეობს. კოშკში დასავლეთ აფრიკის სახელმწიფოთა ცენტრალური ბანკის მალის შტაბ-ბინაა განთავსებული და ფრანკოფონურ დასავლეთ აფრიკის სახელმწიფოებში საბანკო საქმის, სავალუტო გაცვლისა და სამთავრობო საფინანსო საქმიანობის განვითარებას უწყობს ხელს. შენობას ნეო-სუდანურ არქიტექტურას მიაკუთვნებენ, რადგანაც იგი სუდანურ-საჰელიური არქიტექტურის თარგის მიხედვითაა აგებული, როგორც ცნობილი ჯენესა და ტომბუქტუს მეჩეთები. შენობა III კომუნაში მდებარეობს, მუსა ტაბელეს გამზირისა და მეფე ფაჰდის ხიდისა და მოწამეთა ხიდის გადაკვეთასთან არსებულ სანაპირო ბულვარის კვეთაში. კომპლექსის აღმოსავლეთით პარკი და ბაღი მდებარეობს, სადაც დიაგონალურად გაშლილი სახალხო ბულვარი მდინარე ნიგერამდე აღწევს.
ქალაქის ადმინისტრაციის შენობა ნაგებობათა კომპლექსს წარმოადგენს და მეფე ფაჰდის ხიდის ჩრდილო ნაწილის დასავლეთით მდებარეობს. კომპლექსის მშენებლობა 2003 წელს დაიწყო პრეზიდენტ კონარეს დროს, ლიბიის მთავრობის მხარდაჭერით. 10 ჰექტარზე გაშლილი ქალაქის ადმინისტრაციის კომპლექსის მშენებლობა 2010 წელს დასრულდა და იქ სამთავრობო ოფისებია განთავსებული.
კულტურა
მალის ეროვნული ბიბლიოთეკა პირველად 1944 წელს შეიქმნა საფრანგეთის კოლონიური მმართველობისას. 1960 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ბიბლიოთეკა მთავრობის ბიბლიოთეკა გახდა. შემდეგ მას ძველი სახელი დაუბრუნდა. 1968 წელს ბიბლიოთეკა თავდაპირველი ადგილიდა, კულუბადან ოულოფობუგუში გადაიტანეს. ბიბლიოთეკაში 60 000-ზე მეტი წიგნია დაცული, მათ შორის წიგნები, პერიოდული გამოცემები, აუდიო დოკუმენტები, ვიდეოები და ელექტრონული მონაცემები. ბიბლიოთეკაში დაცული წიგნები და სხვა ნივთები საჯაროა, მხოლოდ მცირე პრივილეგიების მისაღებად საწევრო გადასახადის გადახდაა საჭირო. ბიბლიოთეკა მასპინძლობს აფრიკული ფოტოგრაფიის შეხვედრას, ფოტოგრაფიულ ფესტივალს, რომელიც ბამაკოში წელიწადში ორჯერ ტარდება.
მალის ეროვნული მუზეუმი არქეოლოგიური და ანთროპოლოგიური მუზეუმია, სადაც მალის პრეისტორიის დროებითი და მუდმივი გამოფენებია მოწყობილი. გამოფენილია მუსიკალური ინსტრუმენტები, ტანისამოსი და მალის სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფთან დაკავშირებული რიტუალური საგნები. ეროვნული მუზეუმის, როგორც სუდანური მუზეუმის მშენებლობა საფრანგეთის დაქვემდებარებაში ყოფნის დროს დაიწყო თეოდორე მონოდის ხელმძღანელობით. იგი პირველად 1953 წლის 14 თებერვალს გაიხსნა უკრაინელი არქეოლოგის, იური შუმოვსკის მეთვალყურეობით. შუმოვსკი მუზეუმში 9 წლის მანძილზე მუშობდა და ექსპონატთა ნახევარი, დაახლოებით 3000 მისი შეგროვებულია.
ბამაკოში მდებარეობს მუსო კუნდას მუზეუმი, ბამაკოს რეგიონული მუზეუმი, ბამაკოს ზოოპარკი, ბამაკოს ბოტანიკური ბაღები, ეროვნული საკონფერენციო ცენტრის კოშკი, სუვენირების პირამიდა, დამოუკიდებლობის ძეგლი, ალ ქუოდსის ძეგლი, ჰამდალაის ობელისკი, მობიდო კეიტას მემორიალი და სხვა ძეგლები.
1988 წელს ბამაკოში მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის კონფერენცია, სახელწოდებით ბამაკოს ინიციატივა ჩატარდა, რომლის მეშვეობითაც სუბ-საჰარული აფრიკის ჯანდაცვის სფეროს ცვლილებას შეუწყო ხელი.
მუსიკა
ბამაკოში მუსიკალური ბუმი 1990-იან წლებში დაიწყო, როდესაც ვოკალისტმა სალიფ კეიტამ და მომღერალმა და გიტარისტმა ალი ფარკა ტურემ საერთაშოირისო აღიარება მოიპოვეს. ამან არაერთი პროდიუსერი და მუსიკოსი დააინტერესა, რომლებიც ხშირად სტუმრობდნენ დედაქალაქს. ბამაკოს ქუჩებში ჯემბეებითა და დასარტყამი ინსტრუმენტებით ტრადიციული ბამანის რითმების შემსრულებელი მუსიკოსების ნახვა ხშირადაა შესაძლებელი.
ბამაკოს მუსიკალური სცენა მალის მრავალფეროვანი ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლებითაა დაკომპლექტებული: საჰარის ტუარეგები, ტომბუქტუელი სონრაები, ბამაკოს სამხრეთით მოსაზღრე რეგიონიდან ჩამოსული მალინკები, დოგონები, ფულბეები და ა.შ. ბოლო პერიოდში დედაქალაქში სწრაფად გაიზარდა ბარებისა და ღამის კლუბების რაოდენობა. ცნობილი დასავლელი შემსრულებლები, როგორებიც არიან რობერტ პლანტი, რაი კუდერი, ბონი რაიტი, ჯონ ლი ჰუკერი, დამონ ალბარნი და სხვები ბამაკოს სტუმრობდნენ და ადგილობრივ მუსიკოსებთან თანამშრომლობდნენ.
განათლება
2011 წელს ბამაკოში 4 უნივერსიტეტი დაარსდა: ბამაკოს სოციალურ მეცნიერებათა და მენეჯმენტის უნივერსიტეტი, ბამაკოს ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა უნივერსიტეტი, ბამაკოს მეცნიერების, ტექნოლოგიისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი და ბამაკოს სამართლებრივ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა უნივერსიტეტი.
ჯანდაცვა
Point G საავადმყოფო 1906-1913 წლებშია იგო და 25 ჰექტარს ფარავს. ყოფილი სამხედრო ჰოსპიტალი მალის დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან მცირე ხანში სამოქალაქო საავადმყოფო გახდა. იგი იმ ბორცვზე მდებარეობს, რომელიც დედაქალაქს გადაჰყურებს.
მეორე საავადმყოფო 1959 წელს დაარსდა. მას სახელი ეწოდა 1910 წელს, უაგადუგუში დაბადებული ექიმისა და ჰუმანისტის, გაბრიელ ტურეს საპატივცემულოდ, რომელიც 1935 წელს პაციენტთან კონტაქტისას გადამდები დაავადებით დაიღუპა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მალის ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
არისტარქე
არისტარქე (Aristarchos) — კოლხეთის სამეფოს მმართველი, დანიშნა პომპეუსმა ძვ. წ. 65 წელს. მმართველი იყო ძვ. წ. 52—ძვ. წ. 51 წლებშიაც. ზოგიერთი ავტორი (ევტროპიუსი, ფესტუსი) არისტარქეს მეფედ მოიხსენიებს, ზოგი (აპიანე ალექსანდრიელი) — დინასტად (მმართველად). არისტარქეს დროს კოლხეთი რომთან ვასალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდა.
მმართველობა
არისტარქეს მმართველობის შესახებ ბერძენ-რომაელთა ავტორების მიერ დასახელებულ პერიოდს და მისი მოღვაწეობა-განადგურების ამბებს ადასტურებს არქეოლოგიური მასალა. ძვ. წ. I საუკუნის შუა ხანებს უკავშირდება მდიდარი, კარგად დაცული ქალაქის ვანის და ასევე უამრავი დასახლების განადგურება, რაც გამოიწვია მითრიდატე ევპატორის შვილის, ბოსფორის მმართველი ფარნაკეს შემოსევამ კოლხეთში ძვ. წ 47 წელს. წყაროების, სხვადასხვა დეტალებისა და გარემოებების შეჯერებით შეგვიძლია ვივარაუდოთ რომ არისტარქეს დროს დაწყებული იყო კოლხეთის იმ ნაწილის საქალაქო და სოციალური აღმავლობა, რომელსაც არისტარქე მართავდა; ცენტრი როგორც ჩანს უნდა ყოფილიყო ქალაქი ვანი. ფარნაკეს შემოსევებმა კი კოლხეთის ეს აღმავლობა არამარტო შეაჩერა არამედ მთლიანად მოსპო. არისტარქეც როგორც ჩანს ამ ომში დაიღუპა და მას შემდეგ კოლხეთს კარგა ხანს ჰქონდა შეწყვეტილი ურთიერთობები რომთან. არისტარქე იყო უკანასკნელი შედარებით დამოუკიდებელი და გავლენიანი მმართველი კოლხეთის ისტორიაში. საინტერესოა იმის აღნიშვნაც თუ რას წარმოადგენდა კოლხეთი არისტარქემდე. უპირველეს ყოვლისა, იგი ბოლოს მოუღებდა მითრიდატე ევპატორის ბატონობის შედეგებს, წინა პლანზე წამოსწევდა ადგილობრივსა და ელინურ კულტებს. როგორც ცნობილია, მითრიდატიდები თავს აქემენიდების მემკვიდრეებად თვლიდნენ, ისინი ზოროასტრიზმის აღმსარებლები იყვნენ. კოლხეთში პოლიტიკურთან ერთად პონტოს რელიგიურ ექსპანსიასაც ექნებოდა ადგილი, რომლის აღმოფხვრაც არისტარქეს სახელს უნდა მიეწეროს.
არისტარქე, როგორც ელინიზირებული კოლხი, გარკვეულ ხარკს უხდიდა იმდროინდელ კულტურულ სამყაროში გავრცელებულ ბერძნულ პანთეონსაც. ამას ადასტურებს ოლიმპოს ღმერთებისა და ქალღმერთების სიმრავლე კოლხეთის მთელ ტერიტორიაზე (განსაკუთრებით ვანში).
რომაული აღმოსავლური პოლიტიკის არეალში მოქცევამ კოლხეთს შედარებით წინა პერიოდთან, დამოუკიდებელი განვითარების საშუალება მისცა. უნდა ვივარაუდოთ, რომ ამ ეტაპზე მას არავითარი ვალდებულება არ ეკისრებოდა, რაც მნიშვნელოვან ზემოქმედებას ახდენდა ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების აღმავლობაზე. არისტარქეს ეპოქის განსაკუთრებულ მოვლენად უნდა ჩაითვალოს მონეტის მოჭრა, რაც გამომდინარეობდა ქვეყნის ეკონომიკური მოთხოვნილებებით. კოლხეთის ხუროთმოძღვრული ძეგლების ნაშთები მოწმობენ სააღმშენებლო ხელოვნების დაწინაურებაზე. მატერიალური და სულიერი კულტურის ძეგლების მოღწეული ფრაგმენტების საფუძველზე საეჭვო არ არის, რომ არისტარქეს ძველი საქართველოს ისტორიაში თვალსაჩინო როლი აქვს შესრულებული. ამ შემთხვევაში დასაზუსტებელია, არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი ძეგლებიდან, კონკრეტულად რომელი შეიქმნა ძვ. წ. I საუკუნის შუა ხანებში. ის ფაქტი კი დავას არ იწვევს, რომ ყველა ქალაქი აღნიშნულ ეპოქაში მოექცა მიწის ქვეშ.
ფარნაკეს შემოსევის შემდეგ ძვ. წ. დაახლ. 47 წელს ელინისტური ეპოქის მიწურულს კოლხეთის „მეფე-გამგებელმა“ არისტარქემ და მისმა დედაქალაქმა სურიუმმა სიცოცხლე ერთდროულად დაასრულეს.
არისტარქეს მოღვაწეობა საქართველოს ტრაგიკული ისტორიის ბურუსით მოცული პერიოდია, რომლის შესახებ გაბმული თხრობა თითქმის შეუძლებელია. ანტიკური ავტორების ფრაგმენტული ინფორმაციები რეალობას მიუახლოვა არქეოლოგიამ.
მითრიდატეს შვილების შემოსევები
ძვ. წ. I საუკუნის შუა ხანებში კოლხეთი მითრიდატიდების ახალი აგრესიის არეალში აღმოჩნდა. რომაული მფარველობის ქვეშ მყოფი არისტარქეს მშვიდი მმართველობა ძვ. წ. 47 წელს დაირღვა. ამჯერად კოლხეთმა განიცადა ბოსფორის მეფის, ფარნაკეს გამანადგურებელი თავდასხმა.
ცნობილია, რომ პომპეუსმა, მამის მოღალატე ფარნაკე ბოსფორის მეფედ დაამტკიცა და რომაელების მეგობრად და მოკავშირედ გამოაცხადა. დამოუკიდებელი მეფობის პირველ ხანებში ფარნაკემ დაიმორჩილა აზოვის ზღვის სანაპიროზე მცხოვრები ტომები, სარმატებისაგან შეადგინა საკმაოდ დიდი არმია და შეუდგა ოცნებას მამისეული სამფლობელოების დასაბრუნებლად. მის პრეტენზიებზე განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა იულიუს კეისრის მიერ რუბიკონის გადალახვამ და სამოქალაქო ომის ახალი ცეცხლის დანთებამ.
ბენღაზის კათედრალი
ბენღაზის კათედრალი (كاتدرائية بنغازي) — ყოფილი კათოლიკური ეკლესია ლიბიაში, ქალაქ ბენღაზიში. მშენებლობა დაიწყო 1929 წელს. დააპროექტეს იტალიელმა არქიტექტორებმა ოტავიო კაბიატიმ და გვიდო ფერაციმ. მშენებლობა დასრულდა 1939 წელს. აგებულია ნეოკლასიციზმის სტილში. ლიბიის დამოუკიდებლობის მოპოვების დღიდან ეკლესია ნაციონალიზებული იქნა და გამოიყენებოდა როგორც ლიბიის არაბეთის სოციალისტური კავშირის შტაბ-ბინა. მთავარი გუმბათი მდებარეობს აფსიდაზე, სადაც გარშემორტყმულია 8 შპილით. ეკლესიის ზარი იწონის დაახლოებით 6 ტონას. ამჟამად იგი მიტოვებულია. მიმდინარეობს სარემონტო სამუშაოები.
არისტარქე
მითრიდატეს შვილების შემოსევები
რომში დატრიალებულმა სისხლისღვრამ ფარნაკეს გამარჯვების იმედი მისცა და შეუდგა გეგმის შესრულებას, დაიწყო ლაშქრობა. ანტიკური ავტორების მოწმობით, პირველი ქვეყანა, რომელიც ფარნაკემ დაიპყრო, იყო კოლხეთი. ბოსფორიდან დაძრულ ნიაღვარს, რომელსაც მცირე აზიის პოლიტიკური სურათის შეცვლა ჰქონდა განზრახული, თავისი ძლიერების პირველი დემონსტრირება კოლხეთში მოუხდა. უზარმაზარი სამხედრო ძალის სათავეში მდგომ ფარნაკეს, არისტარქემ შესაფერისი წინააღმდეგობა ვერ გაუწია და დამარცხდა. არ არის გამორიცხული, რომ იგი ბძროლის ველს ზურგს არ შეაქცევდა და ალბათ იქვე დაიღუპებოდა. დადგენილია, რომ ანტიკური ქალაქ ვანის ნანგრევებად ქცევა მოხდა ძვ. წ. I საუკუნის შუა ხანებში. ეს კი ზუსტად ის დროა, როდესაც კოლხეთში ილაშქრეს ფარნაკემ და შემდგომ მითრიდატე პერგამოსელმა. ეს არ არის უბრალო დამთხვევა. არქეოლოგიამ აღმოაჩინა ის, რაც ფრაგმენტულად იყო მითითებული ანტიკურ წყაროებში.
ბენღაზის კათედრალი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბიის ტაძრები
არისტარქე
მითრიდატეს შვილების შემოსევები
ფარნაკე აქედან გადავიდა სომხეთსა და მცირე აზიაში. ფარნაკე შესანიშნავად ერკვეოდა რომში მიმდინარე მოვლენებში. ლაშქრობა მაშინ დაიწყო, როდესაც კეისრისა და პომპეუსის ბრძოლამ კულმინაციას მიაღწია, მაგრამ მისი იმედი არ გამართლდა. გართულებულ მდგომარეობაში ყოფნის მიუხედავად, იულიუს კეისარმა ელვისებური დარტყმით გაანადგურა ფარნაკე. ფარნაკე ბოსფორში დაბრუნდა, თუმცა იქ მის მიერ დატოვებულმა მოხელემ ასანდრემ უღალატა, ბრძლა გაუმართა და მოკლა იგი. იულიუს კეისარმა არ ცნო ასანდრეს ხელისუფლება ბოსფორში და მისი ხელისუფლების დამხობა მითრიდატე ევპატორის უკანონო შვილს, თავის მოკავშირე მითრიდატე პერგამოსელს დაავალა. მითრიდატე დაუყოვნებლივ შეუდგა დავალების შესრულებას, შეიჭრა მოსხების ქვეყანაში, გაძარცვა ლევკოთეას საკურთხეველი (სტრაბონი, XI, 2,17), დალაშქრა კოლხეთი, მიაღწია ბოსფორამდე, მაგრამ ასანდრეს ვერაფერი დააკლო, ბრძოლაში თვითონ დაიღუპა (ძვ. ძ. 47 წელს).
ფარნაკეს ლაშქრობამ შეიწირა კოლხეთის „მეფე“ თუ მმართველი არისტარქე და ნანგრევებად აქცია ქვეყნის მრავალი დასახლებული პუნქტი. კოლხეთის არქეოლოგიური შესწავლის თანამედროვე დონე ნათლად გვიჩვენებს, რომ ძვ. წ. I საუკუნეში ვანი გამორჩეული ქალაქი იყო. ამას ადასტურებს აქ აღმოჩენილი, როგორც მატერიალური, ისე სულიერი კულტურის ძეგლები. აღნიშნულ მონაცემებზე დაყრდნობით, ვარაუდის დონეზე შეიძლება მსჯელობა იმის შესახებ, თუ სად მდებარეობდა კოლხეთის „მეფის“ არისტარქეს სატახტო ქალაქი. ქვეყნის უმაღლესი ხელისუფალის რეზიდენციად, ნაკლებ მნიშვნელოვანი პუნქტი შეუფერებელიც კი იქნებოდა. ამდენად, მრისხანე და დაუნდობელი მტრის წინააღმდეგ ძირითადი ბრძოლები ვანს უნდა გადაეტანა. სისხლისაგან დაცლილი ქალაქი ფარნაკემ აიღო, გაძარცვა და გადაწვა. იგი იმდენად იყო ფერფლად ქცეული, რომ მოსახლეობას, ვინც მტერს გადაურჩა, მისი აღდგენა არც უცდია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოლხეთის მეფეები
ნანომეტრი
ნანომეტრი (ნანო... და ...მეტრი; აღნიშვნა: ', ') — სიგრძის საზომი ერთეული, რომელიც ტოლია მეტრის ერთი მემილიარდედი (10–9) ნაწილისა.
ნანომეტრი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი სიგრძის ერთეულია ძალიან პატარა მასშტაბებზე. ის 10 ანგსტრემის ტოლია. მაგალითად, ხილული სინათლის ტალღის სიგრძე შეადგენს 380 - 760 ნმ-ს, ხოლო ნახშირბადის ატომებს შორის მანძილი ალმასში 0.15 ნმ-ია. ძველად ნანომეტრის მაგივრად გამოიყენებოდა ერთეული მილიმიკრონი (საერთაშორისო სიმბოლო mµ).
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
კისკა-ელგა (ბუზდიაკის რაიონი)
კისკა-ელგა (Ҡыҫҡайылға; Киска-Елга) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 509 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 4 კმ-ით.
Leptogenys acutangula
Leptogenys acutangula — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლიპარიტ II დადიანი
ლიპარიტ II დადიანი — ოდიშის ერისთავი 1482-1512, შამადავლე დადიანის ძე. აქტიურად ეხმარებოდა ქართლის მეფე კონსტანტინე II-ს იმერეთის მეფის ალექსანდრე II-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. როდესაც ალექსანდრე II იმერეთის სამეფო ტახტზე საბოლოოდ განმტკიცდა (1488), ლიპარიტ II დადიანი იძულებული გახდა მას დამორჩილებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოდიშის ერისთავები კატეგორია:გარდაცვლილი 1512
აკუსილოხი
აკუსილოხი – კოლხეთის ჰიპოთეტური მეფე ძვ. წ. 179 წლისთვის. ბერძენი ისტორიკოსი პოლიბიოსი ჯერ ასახელებს არტაქსიას (არტაშესს), დიდი არმენიის მეფეს, შემდგომ იხსენიებს აკუსილოხს, ბოლოს კი – გატალოსს, დონისპირა სარმატების მეთაურს. ე. ი. აკუსილოხის ქვეყანა თითქოს კოლხეთია.
ძვ. წ. 179 წ. მცირე აზიის ელინისტურ სახელმწიფოებს შორის დაიდო ზავი. უფრო ადრე კი პონტოს მეფე ფარნაკე I თითქმის ყველას ეომებოდა რეგიონში ჰეგემონიისთვის. ზავის გარანტთაგანია აკუსილოხიც. პონტო (სინოპე, ამისო) ხომ კოლხეთის მთავარი სავაჭრო პარტნიორია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოლხეთის მეფეები
ქართვლის დედა
„ქართვლის დედა“ — მონუმენტური ქანდაკება თბილისში, რომელიც ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლო გახდა. მონუმენტის ავტორია ქართველი მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, რომელსაც 1966 წელს ამ ქანდაკებისთვის მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია.
გვირგვინა (ბალთის თემი)
გვირგვინა — სოფელი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში (ბალთის თემი). მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ლოპანისწყლის ნაპირას. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, ყორნისიდან 30 კილომეტრი.
ქართვლის დედა
ქანდაკება სოლოლაკის გორაზე 1958 წელს აღიმართა ქალაქის 1500 წლისთავთან დაკავშირებით. თავდაპირველი გადაწყვეტილების თანახმად, ხის ალეგორიული ქანდაკება დედაქალაქს დროებით დაამშვენებდა, თუმცა მოგვიანებით ეს გადაწყვეტილება შეიცვალა. ამის გამო ხის ფაქტურა 1963 წელს ალუმინით დაიფარა, რათა ქანდაკება არ დაზიანებულიყო.
გვირგვინა (ბალთის თემი)
ლიტერატურა
კატეგორია:ბალთის თემის სოფლები
ქართვლის დედა
1997 წელს კი ძველი ქანდაკება ახლით შეიცვალა. 20 მეტრის სიმაღლის ალუმინის ქართულ ეროვნულ სამოსში ჩაცმული ქალის ქანდაკების ავტორია ელგუჯა ამაშუკელი. „ქართვლის დედა“ არის ქართული ეროვნული ხასიათის სიმბოლო: ქანდაკებას ცალ ხელში ღვინის თასი უჭირავს მოყვართათვის, მეორეში კი ხმალი მტერთათვის.
ქანდაკების ძირში იშლება ხედი თბილისის ბოტანიკურ ბაღზე, აგრეთვე ბოტანიკური ბაღის ფარგლებში შესაძლებელია მდინარე წავკისისწყლის აღბეჭდვა, სადაც სამი ხიდია გადაგდებული.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის მონუმენტები
არისტარქე კოლხის დრაქმა
არისტარქე კოლხის დრაქმა — ვერცხლის მონეტა (წონა 3,25 - 3,75 გ), მოჭრილი კოლხეთის მმართველის არისტარქეს სახელით ძვ. წ. 52 - ძვ. წ. 51 წლებში. მონეტის შუბლზე გამოსახულია გვირგვინოსანი მამაკაცი — არისტარქე, ანდა ჰელიოსი თუ პომპეუსი. ზურგზე გვირგვინოსანი ქალღმერთი და ბერძნული ზედწერილი: „არისტარქესი [რომელიც] კოლხეთში მმართველობდა [წელსა] თორმეტსა“.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოლხეთის მონეტები
ჯონ კეიჯი
განუსაზღვრელობითი და ელექტრონული მუსიკის პიონერობით და ინსტრუმენტების არასტანდარტული გზებით გამოყენებაში, კეიჯი იყო ერთ-ერთი მოწინავე ფიგურა ომის შემდგომ ავანგარდში.
კრიტიკოსებმა ის აღიარეს მეოცე საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან მუსიკოსად.
ის აგრეთვე ჩართული იყო თანამედროვე ცეკვების განვითარებაში, როგორც ინსტრუმენტალისტი, ძირითადად მისი ურთიერთობის გამო ქორეოგრაფ მერს კუნინგამთან, რომელიც მისი რომანტიკული პარტნიორიც იყო თითქმის მთელი ცხოვრების განმავლობაში.
კეიჯი, ალბათ, ყველაზე ცნობილია 1952 წელს შექმნილი კომპოზიციის „4’33“-ის გამო, რომელიც სრულდება ხელოვნურად გამოწვეული ხმის ჩაურევლობით; მუსიკოსები, რომლებიც წარმოადგენენ ნამუშევარს, აკეთებენ არაფერს გარდა განზე ყოფნისა დროის იმ მონაკვეთიკს განმავლობაში, რომელსაც თავად სახელწოდება  გვეუბნება.
კომპოზიციის შინაარსი არ გულისხმობს „ ოთხი წუთი და 33 წამის ხანგრძლივობის სიჩუმეს“, - როგორც ხშირად მიიჩნევენ, - არამედ გარემოსგან მიღებული ხმების მოსმენას აუდიტორიის მიერ.
ნაშრომის მიდგომამ მუსიკოსობისა და მუსიკალური გამოცდილების მტკიცედ გამჯდარ დეფინიციებზე, ის ძალიან პოპულარულად და სადაოდ აქცია როგორც მუსიკოლოგიაში, ასევე ესთეტიკური ხელოვნების მიმდინარეობებში.
კეიჯმა შექმნა ე.წ. „მომზადებული/ტრანსფორმირებული პიანინო“, რაც გულისხმობს ინსტრუმენტის სიმებსა და კლავიშებს შორის ზუსტი დისტანციებით განლაგებულ ობიექტებს, რომლისთვისაც მან რამდენიმე საცეკვაო კომპოზიცია და საკონცერტო პიესები დაწერა.
მათგან ყველაზე ცნობილია სონატები და ინტერლუდიები (1946-48).
მის მსწავლებლებს შორის იყვნენ ჰენრი კოუელი და არნოლდ შონბერგი; ორივე მათგანი ცნობილი იყო თავიანთი რადიკალური ინოვაციურობით მუსიკაში, თუმცა კეიჯზე ყველაზე მძაფრი გავლენა მაინც აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიის კულტურებმა მოახდინა.
ინდური ფილოსოფიისა და ძენ ბუდიზმის შესწავლისას, გვიან 1940-იანებში, ის მივიდა ალეატრული მუსიკის იდეამდე (ცნობილი, როგორც შემთხვევითობით განპირობებული მუსიკა), რომლის შექმნაც დაიწყო 1951 წელს.
ი ჩინგი - უძველესი ჩინური კლასიკური ტექსტი, რომელიც შემთხვევითი ოპერაციებით პასუხობს კითხვებს კონკრეტული სიმბოლოების კომბინაციების გამოყენებით,  იქცა ჯონ კეიჯის სტანდარტულ საკომპოზიციო ინსტრუმენტად. 1957 წლის ლექციაში, „ექსპერიმენტული მუსიკა“, მან აღწერა მუსიკა, როგორც „უმიზნო თამაში“, როგორც „ცხოვრების აფირმაცია - იმის ცდა კი არა, რომ ქაოსიდან რამე შექმნა ან მოიფიქრო გაუმჯობესებები, არამედ უბრალოდ გაღვიძება იმ ცხოვრებაში, რომელშიც ვცხოვრობთ."
ცხოვრება
კეიჯი დაიბადა 5 სექტემბერს, 1912 წელს კეთილი სამარიტელის სახელობის Good Samaritan Hospital საავადმყოფოში, ლოს-ანჯელესში. მამა, ჯონ მილტონ კეიჯი (1886-1964) იყო გამომგონებელი და დედა, ლუკრეცია ჰარვი (1881-1968) მუშაობდა ჟურნალისტად „Los Angeles Times”-ში. ოჯახი ძირძველი ამერიკელი იყო: 1976 წლის ინტერვიუში კეიჯმა ახენა, რომ მისი წინაპარი, სახელად აგრეთვე ჯონ კეიჯი, ჯორჯ ვაშინგტონის დამხმარე იყო ვირჯინიის გადაჩენის საქმეში.
კეიჯი დედას აღწერდა, როგორც სოციალურად სენტიმენტალურ ადამიანს, რომელიც არასდროს იყო ბედნიერი. მამას კი მისი მიდგომა გამომგონებლობის მიმართ ახასიათებს საუკეთსოდ: ისეთი იდეალისტური რამეები, როგორიცაა, მაგალითად, წყალქვეშა ხომალდი, რომელიც ზედაპირზე მხოლოდ ბუშტებს უშვებს, თვითონ კი გამოუმჟღავნებელია, კეიჯის მამისთვის ნაკლებად საინტერესოა, როგორც რევოლუციური იდეები სამეცნიერო ნორმების წინააღმდეგ, მაგალითად „ ელექტროსტატიკური ველების თეორია“. უფროსი კეიჯი შვილს ასწავლიდა, რომ „როცა ვინმე ამბობს, რომ „ამის გაკეთება შეუძლებელია“, ეს გიჩვენებს რა უნდა გააკეთო.“
1944-45 წლებში კეიჯმა დაწერა მცირე პიესები, რომლებიც მშობლებს მიუძღვნა: „კრეტა“ და „მამა“. ეს უკანასნკელი მოულოდნელად და სწრაფად სრულდება, მაგრამ „კრეტა“ ოდნავ უფრო ხანგრძლივი, მელოდიური და კონტრაპუნტალური ნამუშევარია.
კეიჯის პირველი მუსიკალური გამოცდილებები დაკავშირებული იყო კერძო მუსიკის მასწავლებელთან  ლოს-ანჯელესიდან და რამდენიმე ნათესავთან, განსაკუთრებით, დეიდამის ფიბი ჰარვი ჯეიმზთან,რომელმაც გააცნო მას მეცხრამეტე საუკუნის პიანომუსიკა. მუსიკის პირველი გაკვეთილები მიიღო მეოთხე კლასში, თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ მუსიკა მას ძალიან მოსწონდა, მეტ ინტერესს ამჟღავნებდა ნოტების კითხვაში, ვიდრე დაკვრის ტექნიკის ფლობაში. საშუალო სკოლაში სწავლისას, მისი ერთ-ერთი მასწავლებელი იყო ფენი ჩარლზ დილონი. 1928 წლისთვის კეიჯი თვლიდა, რომ მას მწერლობა სურდა. ამ წელს მან სკოლა წარჩინებით დაასრულა, მიღებული ჰქონდა პრიზი Hollywood Bowl-ზე სიტყვით გამოსვლისთვის, სადაც ინიციატივით გამოვიდა დაემკვიდრებინათ „სიჩუმის დღე“, ამ დღეს ჩუმად და მშვიდად ყოფნით, რადგან „ჩვენ უნდა გვქონდეს შესაძლებლობა, გავიგოთ, რას ფიქრობენ სხვები“. ამით, თითქმის 30 წლით ადრე განჭვრიტა „4’33“. სკოლის შემდეგ კეიჯმა სწავლა გაანგრძო პომონას კოლეჯში, კლარმონტში, თეოლოგიაზე. დისციპლინებს ისევ ხშირად იცვლიდა. კოლეჯში აღმოაჩინა მარსელ დუშანის ნამუშევრები  პროფესორ ხოსე პიხოანისგან, ჯეიმზ ჯოისი - დონ სიმპლისგან, ფილოსოფოსი ანანდა კომარასვამი და ჰენრი კოუელი.
კეიჯმა მშობლები დაარწმუნა იმას, რომ ევროპაში მოგზაურობა უფრო ნაყოფიერი იქნებოდა მისი მომავლისთვის, ვიდრე კოლეჯში სწავლა. შემდეგ ის ავტოსტოპით გაემგზავრა გოლვესტონში, საიდანაც მატარებლით მივიდა ლე ჰევრამდე, იქიდან კი პარიზში წავიდა. კეიჯმა ევროპაში 18 თვე დაჰყო, სადაც თავი ხელოვნების სხვადასხვა დარგებში მოსინჯა. თავიდან ის სწავლობდა გოთიკურ და ბერძნულ არქიტექტურას, მაგრამ გადაწყვიტა, რომ არქიტექტურით ისე დაინტერესებული არ იყო, რომ მისთვის მთელი ცხოვრება მიეძღვნა. შემდეგ დაიწყო ხატვა, პოეზია და მუსიკა. ევროპაშივე, თავისი მასწავლებლის, ლაზარე ლევის შთაგონებით, მოისმინა იმ დროის ცნობილი კომპოზიტორები (იგორ სტრავინსკი და პოლ ჰინდემიტი) და ბოლოს გაიცნო იოჰან სებასტიან ბახი, რომლის მუსიკაც ადრე არასდოს მოუსმენია.
პარიზში რამდენიმეთვიანი ცხოვრების შემდეგ, კეიჯს დაუბრუნდა ინტერესი ამერიკის მიმართ, როცა წაიკითხა უოლტ უიტმენის „ ბალახის ფოთლები“ - მას მაშინვე უნდოდა დაბრუნება, მაგრამ მშობლებმა, რომლებთანაც მუდმივი წერილობითი ურთიერთობა ჰქონდა, დაარწმუნეს ის, რომ დარჩენილიყო ევროპაში კიდევ მცირე ხნით მაინც და „ამოეწურა“ კონტინენტი. კეიჯმა დაიწყო მოგზაურობა, ესტუმრა ბევრ ადგილს საფრანგეთში, გერმანიაში, ესპანეთში (კაპრი) და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, მაიორკას, სადაც მან დაიწყო მუსიკის შექმნა. მისი პირველი კომპოზიციები ზუსტი მათემატიკური ფორმულებით შეიქმნა, მაგრამ შედეგით კმაყოფილი არ იყო და ნაწარმოებები დაუსრულებლად დატოვა, როცა წამოვიდა. კეიჯის ურთერთობა თეატრთან ასევე ევროპაში დაიყწო: სევილიაში სეირნობისას ის შეესწრო, მისივე სიტყვებით, „რამდენიმე სახის ერთდროულად ვიზუალურ და ხმოვან მოვლენებს, რომლებიც ერთიან სასიამოვნო გამოცდილებას ქმნიდა.
1931-36 შეგირდობა
კეიჯი შეერთებულ შტატებში დაბრუნდა 1931 წელს. სანტა მონიკაში წავიდა, კალიფორნიაში, სადაც თავს ირჩენდა თანამედროვე ხელოვნებაზე ჩატარებული ლექციების ჰონორარებით. მან სამხრეთ კალიფორნიის ხელოვნების სამყაროს ისეთი მნიშვნელოვანი ფიგურები გაიცნო, როგორებიცაა: რიჩარდ ბუჰლიგი ( ვინც მისი კომპოზიციის პირველი ლექტორი გახდა მოგვიანებით) და ხელოვნების პარტონი - გალკა შეიერი. 1933 წლისთვის კეიჯმა გადაწყვიტა მუსიკაზე უფრო მეტად კონცენტრირებულიყო, ვიდრე ხატვაზე. „იმ ადამიანებს, ვინც ჩემი მუსიკა მოისმინეს, უფრო კარგი სათქმელი დარჩათ მისგან, ვიდრე იმ ადამიანებს, ვინც ჩემი ნახატები ნახეს.“ - მოგვიანებით ახსნა კეიჯმა. 1933 წელს მან თავისი რამდენიმე კომპოზიცია გაუგზავნა ჰენრი კოუელს; პასუხი იყო: „საკმაოდ ბუნდოვანი წერილი“, სადაც კოუელმა კეიჯს შესთავაზა ანროლდ შონბერგთან ესწავლა - კეიჯის მუსიკალური იდეები იმ პერიდში შეიცავდა 25 ტონიან რიგებზე დაფუძნებულ კომპოზიციებს, რაც გარკვეულწილად შონბერგის 12-ტონიან ტექნიკას ჰგავდა. კოუელმა ასევე ურჩია, რომ სანამ შონბერგს მიმართავდა, რამდენიმე გაკვეთილი მიეღო მისი მოსწავლისგან, ადლოფ ვაისისგან.
კოუელის რჩევას დაუჯერა და კეიჯი ნიუ-იორკში გაემგზავრა 1933 წელს და დაიწყო სწავლა ვაისთან, ამავდროულად, გაკვეთლებს იღებდა თავად კოუელისგანაც ნიუ-იორკის სკოლაში. თავს დამოუკიდებლად ირჩენდა ბრუკლინში კედლების რეცხვით. კეიჯის რუტინა იმ პერიოდში იყო ძალიან დამღლელი: სულ ოთხი საათი ეძინა, ოთხ საათს კომპოზიციას უთმობდა, დილის ოთხი დგებოდა. რამდენიმე თვის შემდეგ, ისევ 1933-ში, კეიჯი საკმარისად გაიწაფა იმისათვის, რომ შონბერგისთვის მიემართა. კეიჯს არ შეეძლო კომპოზიტორის შეთავაზებულ საფასურს გაწვდომოდა. როცა ამის შესახებ უთხრა, მან ჰკითხა კეიჯს, მიუძღვნიდა თუ არა მთელ თავის ცხოვრებას მუსიკას. კეიჯმა თქვა, რომ მიუძღვნიდა. ამის შემდეგ შონბერგმა უფასო სწავლება შესთავაზა და კეიჯიც დათანხმდა.
კეიჯი კალიფორნიაშიგადასახლდა და იქ მიებარა შონბერგს: ჯერ სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში, შემდეგ კალიფორნიის უნივერსიტეტში; შემდეგ კი - ლოს ანჯელესში. ამავდროულად მათ კერძო გაკვეთილებიც ჰქონდათ. უფროსმა კომპოზიტორმა დიდი გავლენა მოახდინა კეიჯზე, ის თითქმის ეთაყვანებოდა შონბერგს, გარკვეულწილად როგორც მაგალითს, თუ როგორი ცხოვრებით უნდა იცხოვროს კომპოზიტორმა. ის პირობა, რომ თავს მუსიკას მიუძღვნიდა, თითქმის 40 წლის შემდეგაც იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ როცა კეიჯს „აღარ სჭირდებოდა ეს (მუსიკის შექმნა)“, მაინც აგრძელებდა დროგამოშვებით კომპოზიციების შექმნას. შონბერგის მეთოდები და მისი გავლენა კეიჯზე კარგად არის დოკუმენტირებული თავად კეიჯის მიერვე სხვადასხვა ლექციებსა და წერილებში. განსაკუთრებით ცნობილია საუბარი, რომელიც კომპოზიტორმა 1958 წელს ლექციაზე ახსენა: "მასთან ორწლიანი სწავლის შემდეგ შონბერგმა მითხრა, „იმისთვის, რომ წერო მუსიკა, ჰარმონიის გრძნობა უნდა გქონდეს.“ მე ავუხსენი, რომ არ ვგრძნობდი ჰარმონიას. მაშინ მან მითხრა, რომ ყოველთვის მივაღწევდი ისეთ წინაღობასთან, რომელიც ისეთი მტკიცე იქნებოდა, რომ ვერ გავარღვევდი და რომ ამ კედელთან მივედი ახლა. მე კი ვუპასუხე: „ამ შემთხვევაში ჩემს ცხოვრებას ამ კედელზე თავის მიხლას მივუძღვნი“.
კეიჯი ორი წელი სწავლობდა შონბერგთან, მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ მისით აღფრთოვანებული იყო, მაინც წამოვიდა მას შემდეგ, რაც უფროსმა კომპოზიტორმა შეკრებილ სტუდენტებს გამოუცხადა, რომ ის მათთვის მუსიკის წერის უნარის წართმევას ცდილობდა. „თავად მის წინააღმდეგ კი არა, იმის წინააღმდეგ განვეწყვე, რაც მან თქვა. ყველაზე მტკიცედ ზუსტად იქ და მაშინ გადავწყვიტე, რომ მუსიკის წერა მინდოდა.“ - ყვებოდა კეიჯი.
ასევე, შონბერგი არ იყო კეიჯის კომპოზიტორული შესაძლებლობებით აღფრთვანებული ამ ორი წლის მანძილზე, მოგვიანებით ინტერვიუში მან აღნიშნა, რომ არც ერთი მისი ამერიკელი მოსწავლე არ იყო საინტერესო და კერძოდ კეიჯის შესახებ თქვა: „ იყო ერთი... რა თქმა უნდა, ის კომპოზიტორი არაა, მაგრამ გენიოსი გამომგონებელია.“
შემდგომში კეიჯმა „გამომგონებელი“ თავის ფსევდონიმად აირჩია და უარყოფდა, რომ კომპოზიტორია.
1934-35 წლებში, სწავლის დროს, კეიჯი დედამისის ხელნაკეთი ნივთების მაღაზიაში მუშაობდა, სადაც გაიცნო ქსენია ანდრეევნა კაშევაროვი.
ის რუსი მღვდლის ალასკაზე დაბადებული შვილი იყო. წიგნებს აკაბადონებდა, მუშაობდა აგრეთვე ქანდაკებასა და კოლაჟებზე.
მიუხედავად იმისა, რომ კეიჯი იმ დროს ურთიერთობაში იყო დონ სემპლთან და არქიტექტორ რუდოლფ შინდლერის მეუღლე პოლინთან, ქსენია გაცნობისთანავე შეუყვარდა. ქსენია და კეიჯი დაქორწინდნენ არიზონას უდაბნოში, იუმაში, 7 ივნისს, 1935 წელს.
1937-49: თანამედროვე ცეკვები და აღმოსავლეთის გავლენა
ახალდაქორწინებული წყვილი თავიდან კეიჯის მშობლებთან ცხოვრობდა, შემდეგ კი ჰოლივუდში გადავიდა. 1936-38 წლებში კეიჯმა ბევრი სამსახური შეიცვალა, ერთ-ერთი მათგანით, -ცეკვის აკომპანისტობით კალიფორნიის უნივერსიტეტში, -დაიწყო მისი სამუდამო კავშირი თანამედროვე ცეკვასთან. ის ქმნიდა მუსიკას ქორეოგრაფებისთვის და გარკვეული ხნის მანძილზე კალიფორნიის უნივერსიტეტში ჰქონდა საკუთარი კურსი „მუსიკალური აკომპანიმენტები და რიტმული ექსპრესია“, რომელსაც დეიდამის ფიბისთან ერთად უძღვებოდა. ეს ის პერიოდი იყო, როცა კეიჯმა პირველად განახორციელა ექსპერიმენტები უჩვეულო  საკრავებზე, როგორებიც იყო საშინაო მოხმარების ნივთები, მეტალის მავთულები და ა.შ. ეს ოსკარ ფიშინგერმა შთააგონა იმის თქმით, რომ „ყველაფერს ამ სამყაროში აქვს თავისი სული, რომელიც შეიძლება გამოთავისუფლდეს მისი ხმის გამოცემით.“ მართალია, კეიჯი არ იზიარებდა ფიშინგერის მოსაზრებას სულებზე, მაგრამ ამ იდეამ მოანდომა, რომ შეესწავლა ხმები არამუსიკალური ობიექტების საშუალებით.
1938 წელს,  კოუელის რეკომენდაციით, კეიჯი გაემგზავრა სან-ფრანცისკოში, რათა ეშოვა სამსახური და მოეძებნა კოუელის კურსელი კომპოზიტორი, ლუ ჰარისონი. კოუელის სიტყვებით, ეს ორი კომპოზიტორი იყო დაინტერესებული პერკუსიით და ცეკვით, ამიტომ, სავარაუდო იყო, რომ საერთო ენას გამონახავდნენ.
მართლაც, მათ მალევე გაუგეს ერთმანეთს და დაიწყეს საქმიანი ურთიერთობა, რომელიც მრავალ წელს გაგრძელდა.
ჰარისონი დაეხმარა კეიჯს, რომ მილსის კოლეჯში ლექტორის პოზიციაზე დაეწყო მუშაობა იგივე ფაკულტეტზე, რაზეც იქამდე ასწავლიდა, აქ თანამშრომლობდა ქორეოგრაფ მარიან ვან ტიულთან. რამდენიმე ცნობილი ცეკვის ჯგუფი არსებობდა იმ დროისთვის და კეიჯის ინტერესი თანამედროვე ცეკვებში კიდევ უფრო გაიზარდა. რამდენიმე თვეში ის სიეტლში გადავიდა, სადაც მან კომპოზიტორად და აკომპანისტად დაიწყო მუშაობა ქორეოგრაფ ბონი ბირდთან, კორნის ხელოვნების კოლეჯში. კორნის სკოლაში გატარებული წლები ნამდვილად მნიშვნელოვანი იყო ქეიჯის ცხოვრებაში. დროთა განმავლობაში, სწავლებისა და აკომპანისტად მუშაობის გარდა, კეიჯმა დააარსა დასარტყამი ინსტრუმენტების ანსამბლი, რომელმაც შემოიარა დასავლეთ სანაპირო და მოუტანა კომპოზიტორს პირველი წარმატება. მისი რეპუტაცია თანდათან მტკიცდებოდა, რასაც დაემატა „მომზადებული პიანინოს“ გამოგონება. ეს 1940 წელს მოხდა. მომზადებული პიანინო ტრანსფორმირებული იყო დამხმარე ობიექტებით, რომელიც ინსტრუმენტში წინასწარ განსაზღვრული სიზუსტით იყო განლაგებული. ეს კომპოზიცია თავიდან შეიქმნა ისეთი სივრცისთვის, რომელიც ზედმეტად პატარა იყო, რომ დასარტყამების სრული ანსამბლი დაეტია.
კეიჯმა სიეტლი 1941 წელს დატოვა მას შემდეგ, რაც მხატვარმა ლასლო მოჰოლი-ნაგიმ მიიწვია ჩიკაგოს უნივერსიტეტში დიზაინის სასწავლებლად. კომპოზიტორი ნაწილობრივ იმიტომ დათანხმდა, რომ იმედი ჰქონდა, ჩიკაგოში მაინც იპოვიდა საშუალებას, რომელიც სიეტლში არ ჰქონდა - ანუ გახსნიდა ექპერიმენტული მუსიკის ცენტრს. ეს სურვილი არ მატერიალიზებულა. კეიჯი ასწავლიდა უნივერსიტეტში და აქვე მუშაობდა აკომპანისტად და კომპოზიტორად. ერთხელაც, კეიჯს Colombia Broadcasting System-მა შეუკვეთა საუნდტრეკი კენეტ პაჩენის რადიოპიესისთვის. პიესა „ქალაქი ატარებს ფარფლებიან ქუდს“ წარმატებული აღმოჩნდა, რამაც კეიჯს აფიქრებინა, რომ რეპუტაცია უფრო სერიოზულ პროექტებს მოუტანდა. სწორედ მათი ძიების მიზნით, მან დატოვა ჩიკაგო და გაემგზავრა ნიუ-იორკში 1942 წელს.
ნიუ-იურკში, თავიდან, კეიჯები მხატვარ მაქს ერნსტთან და პეგი გუგენჰაიმთან დარჩნენ. მათი წყალობით კეიჯი შეხვდა მრავალ მნიშვნელოვან არტისტს: პიეტ მონდრიანს, ანდრე ბრეტონს, ჯექსონ პოლოკს, მარსელ დიუშანს და სხვებს.
გუგენჰაიმი ძალიან უჭერდა მხარს: მათ შეეძლოთ რამდენ ხანსაც მოესურვებოდათ, იმდენ ხანს დარჩენილიყვნენ მასპინძლების სახლში. პეგიმ კომპოზიტორს კონცერტის ორგანიზება შესთავაზა თავისი გალერეის გახსნაზე, რომელიც კეიჯის ანსამბლის ტრანსპორტირების ხარჯებსაც დაფარავდა. თუმცა, მას შემდეგ, რაც პეგიმ შეიტყო, რომ კეიჯი კონცერტს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში (MoMA) გამართავდა, მისი მთელი მხარდაჭერა სადღაც გაქრა და მიუხედავად ამ კონცერტის უდიდესი წარმატებისა, ის უსახლკაროდ, უჰონორაროდ და უსახსროდ დარჩა. ანაზღაურება, რომელსაც ელოდა, მას არ მიუღია. მან და ქსენიამ ის ზაფხული მოცეკვავე ჯინ ერდმანთან და მის მეუღლე ჯოზეფ კემპბელთან გაატარეს. მიუხედავად ინსტრუმენტების და ანსამბლის არყოლისა, კეიჯი მაინც მიუბრუნდა მომზადებულ პიანინოს და შექმნა საკმაოდ დიდი რაოდენობის ნაწარმოებები სხვადასხვა არტისტის პერფორმანსებისთვის, მათ შორის მერს კენინგემისთვის, რომელიც ნიუ-იურკში მასზე რამდენიმე წლით ადრე ჩამოვიდა. კეიჯმა და კენინგემმა რომანი წამოიწყეს, რის გამოც კეიჯის ქორწინება, უკვე დაშლილი 1940 წელს, საბოლოო განქორწინებამდე მივიდა 1945 წელს.კენინგემი გახდა კეიჯის პარტნიორი მთელი ცხოვრების მანძილზე.
კეიჯმა დასარტყამი ინსტრუმენტების დანაკლისი შეივსო ვოკალისა და დახურული პიანინოსთვის კომპოზიციების წერით: შედეგად კი მიიღო პიესა The Wonderful Widow of Eighteen Springs, რომელიც მალევე გახდა პოპულარული ცნობილი დუეტის - ქეთი ბერბერიანისა და ლუჩიანო ბერიოს შესრულებით.
მისი პირადი ცხოვრების მსგავსად, შემოქმედებაც ჩიხში შევიდა შუა 1940-იან წლებში. კეიჯს ნელ-ნელა უცრუვდებოდა გული მუსიკაზე, როგორც კომუნიკაციის საშუალებაზე, რადგან პუბლიკა ვერა და ვერ იღებდა მის შემოქმედებას და არც მას ესმოდა თავისი კოლეგების მუსიკის.
1946 წლის დასაწყისში კეიჯი დათანხმდა ყოფილიყო ინდოეთიდან დასავლური მუსიკის შესასწავლად ჩამოსული მუსიკოსის, გიტა სარაბჰაის მასწავლებელი. სანაცვლოდ, მან სთხოვა მუსიკოსს, რომ მისთვის ინდური მუსიკა და ფილოსოფია ესწავლებინა. კეიჯი, ასევე, სუზუკის ლექციებსაც ესწრებოდა ძენ ბუდიზმის შესახებ, წაიკითხა საკმაოდ დიდი რაოდენობის წიგნები გომარასვამის ავტორობით. ამ სწავლებების პირველი ნაყოფი ინდური კონცეფციების შთაგონებული იყო: სონატები და ინტერლუდიები მომზადებული პიანინოსთვის, სიმებიანი კვარტეტი ოთხ ნაწილად და სხვ. კეიჯმა მიიღო მუსიკის ის კონცეფცია, რომელსაც ასე ხსნიდა სარაბჰაი: რომ დაამშვიდო და აფხიზლო გონება, უნდა გახადო ის ღვთიური გავლენების განმცდელი.
1946 წლის დასაწყისში მისმა მთავარმა მასწავლებელმა რიჩარდ ბულიგმა კეიჯს გააცნო წარმოშობით ბერლინელი პიანისტი გრეტ სულთანი, რომელმაც ნაცისტებს თავი დააღწია და ნიუ-იორკში ჩამოვიდა. ისინი უახლოესი მეგობრები გახდნენ და მოგვიანებით, ქეიჯმა, მას მიუძღვნა საფორტეპიანო თავისი მუსიკის ნაწილი და მონუმენტური ციკლი Etudes Australes.
1950-იანები: შანსის აღმოჩენა
1951 წლის დასაწყისში, კეიჯს ვოლფმა აჩუქა „ი ჩინგის“ ასლი - ჩინური კლასიკური ტექსტის, რომელიც სიმბოლოების მეშვეობით იწინასწარმეტყველებს მოვლენათა თანმიმდევრობას - ეს ვერსია იყო პირველი სრული ინგლისური თარგმანი, რომელიც ვოლფის მამამ შეასრულა და გამოსცა Pantheon Books-ში. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი წინასწარმეტყველებისთვის იყო განკუთვნილი, კეიჯი მას მუსიკალური ნაწარმოებების შესაქმნელად იყენებდა: ის წინასწარ ამზადებდა კითხვებს, რომელსაც წიგნს უსვამდა, შემდეგ კი მათ მიხედვით ქმნიდა ნაწარმოებს. ამ შემთხვევაში, წიგნი იგივენაირად გამოიყენებოდა, როგროც წინასწარმეტყველების დროს, მაგრამ კეიჯისთვის ის ერთგვარ ინსტრუმენტად იქცა. კეიჯისთვის ეს ნიშნავდა „ბუნების იმიტაციას მისი მოქმედების წესის მიხედვით.“ ბგერის მიმართ მთელი მისი ცხოვრების ინტერესმა აქ კულმინაცია განიცადა და გამოიღო ნაყოფი, სადაც ბგერა თავისუფალი იყო კომპოზიტორის ნებისგან:
„როცა მესმის ის, რასაც ჩვენ მუსიკას ვუწოდებთ, მეჩვენება, რომ ვიღაც ლაპარაკობს. ლაპარაკობს საკუთარ გრძნობებზე, ან წარმოდგენებზე ურთიერთობების შესახებ. მაგრამ როცა მესმის საცობის ხმა - აქ, მეექვსე ავენიუზე, - მე არ მაქვს განცდა, რომ ვინმე ლაპარაკობს. მე ვგრძნობ, რომ ხმა თვითონ მოქმედებს. და მე მიყვარს ხმის/ბგერის მოქმედება/აქტივობა. მე არ მჭირდება, რომ ხმა მელაპარაკოს.“
კეიჯს უკვე გამოყენებული ჰქონდა  შანსი/შემთხვევითობა თავის მუსიკაში მანამდეც, განსაკუთრებით კი მომზადებული პიანინოს (prepared piano) მესამე ნაწილში და კამერულ ორკესტრში (1950-51), თუმცა „ი ჩინგმა“ ახალი შესაძლებლობების კარი გაუხსნა მას. ამ შესაძლებლობების პირველი შედეგი იყო Imaginary Landscape (წარმოსახვითი ლანდშატფი) 12 რადიომიმღებისთვის და Music of Changes - პიანინოსთვის. ეს უკანასკნელი დევიდ ტიუდორისთვის დაიწერა, - რომელიც ფელდმანმა გააცნო - ერთ-ერთი ისეთ მეგობრობა, რომელიც კეიჯის სიცოცხლის ბოლომდე გაგრძელდა. ტიუდორი წარადგენდა მსმენელთანკეიჯის ნაწარმოებების უმეტესობას 1960 წლამდე, იმ დროიდან მოყოლებული, როცა კეიჯმა შეწყვიტა თავად შესრულება და სრულად მუსიკის შექმნაზე გადაერთო. „ი ჩინგი“ გახდა კეიჯის სტანდარტული ინსტრუმენტი შექმნის პროცესში: ის პრაქტიკულად ყველა ნამუშევარში იყენებდა მას 1951 წლიდან, საბოლოოდ კი მივიდა კომპიუტერულ ალგორითმამდე, რომელიც ითვლიდა ვარიანტებს იგივენაირი გზით, როგორც „ი ჩინგი“.
მიუხედავად იმ წარმატებისა, რომელიც სონატებმა და ინტერლუდიებმა მოუტანა, მიუხედავად მტკიცე კავშირებისა, რომლებიც ევროპელ და ამერიკელ კომპოზიტორებთან დაამყარა, კეიჯი მაინც ღარიბად ცხოვრობდა. თუმცა ქუჩა #326-ში ჯერაც ჰქონდა საცხოვრებელი ბინა, მაინც, Music of Changes -ზე მუშაობისას მან მთელი რიგი ზუსტი ინსტრუქციები შეადგინა და გადასცა ტიუდორს, რათა მას დაესრულებინა ნაწარმოები, იმ შემთხვევაში, თუკი კეიჯი გარდაიცვლებოდა. ის ცოცხლად გადაურჩა ამ კრიზისს და განაგრძო აქტიური სახელოვნებო ცხოვრება.
1952-53 წლებში მან დაასრულა კიდევ ერთ გრანდიოზული პროექტი - the Williams Mix, მუსიკალური კასეტა, რომლის შეკვრაშიც მორტონ ფილდმანი და ერლ ბრაუნი დაეხმარნენ. ასევე, 1952 წელს კეიჯმა შექმნა ნაწარმოები, რომელიც მის შემოქმედებაში ყველაზე ცნობილ და ყველაზე საკამათო ნამუშევრად იქცა: 4’33’’. პარტიტურა კარნახობს შემსრულებელს, არ დაუკრას მთელი პიესის - 4 წუთის და 33 წამის - განმავლობაში და იგულისხმება, რომ იგი შედგება ბუნებრივი ხმებისგან, რომელსაც გარემო გამოსცემს. კეიჯმა წლებით ადრეც შექმნა „ჩუმი პიესა“, თუმცა მისი ჩაწერა არ სურდა; და ნამდვილად, პრემიერამ (ტუდორის მიერ 29 აგვისტოს, 1952 წელს ვუდსტოკში) აუდიტორიაში გაურკვევლობა გამოიწვია. რეაქცია 4’33’’-ზე იყო სრული სურათის მხოლოდ ნაწილი: მთლიანობაში ის იყო კომპოზიტორის მიერ მორიგი შემთხვევითობის მიღება, რომელსაც თავად მისი რეპუტაციისთვის კატასტროფული შედეგები მოჰყვა. პრესა, რომელიც ადრე დიდი ყურადღებით ეპყრობოდა კეიჯის ნამუშევრებს და აშუქებდა მის კონცერტებს, ახლა უკვე უარს ამბობდა და სრულებით არ უთმობდა ყურადღებას. დაიკარგა ძალიან ბევრი მნიშნელოვანი კავშირი კეიჯისთვის ღრებულ ადამიანებთან და მეგობრებთანაც კი. პიერ ბულესი, რომელიც იქამდე ხელს უწყობდა კეიჯს შემოქმედების გავრცელებას ევროპაში, ახლა წინააღმდეგი იყო, რომ მას გამოეყენებინა შემთხვევითობები თავის ხელოვნებაში. სხვა კომპოზიტორებიც წინააღმდეგნი იყვნენ: კარლჰაინც შტოკჰაუსენი და იანის ქსენაკისი.
ამ პერიოდში ქეიჯი რამდენიმე ზაფხულის მანძილზე სწავლებითაც იყო დაკავებული: მან 1948 და 1952 წლების ზაფხულში ჩაატარა ლექციები კაროლინაში, Black Mountain College-ში, ხოლო 1953 წელს ცხოვრობდა კიდეც ამავე სასწავლებელში. 1952 წელს, აქ ყოფნისას, მან განახორციელა ის, რასაც მოგვიანებით პირველი “happening” ეწოდა შეერთებულ შტატებში, კიდევ უფრო მოგვიანებით კი - თეატრალური პიესა #1. ეს იყო მრავალშრიანი, მულტიმედიური ღონისძიება, ორგანიზებული გამოგონების დღესვე, რომელიც „უმნიშვნელოვანეს ზეგავლენას მოახდენს 1950-იანების და 60-იანების  მხატვრულ პრაქტიკაზე.“ მონაწილეებს შორის იყვნენ კენინგემი და ტიუდორი.