cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სირიული ლიტერატურა
II-IV საუკუნეები
200პქ|მინი|მარცხნივ|[[ეფრემ ასური, XI საუკუნის მოზაიკა]] ქრისტიანული სირიული ლიტერატურა ბიბლიური წიგნების თარგმნით იწყება. უძველეს თარგმანად (დაახლ. 170) უნდა მივიჩნიოთ ტატიანის მიერ ოთხი სახარებისაგან სირიულად შედგენილი „შუმერელთა სახარება“, ეგრეთ წოდებული დიატესარონი. სინის პალიმფსესტში (III-IV საუკუნეები) შემონახულია ცალკეულ სახარებათა ძველი სირიული თარგმანი, რომელსაც „განცალკევებულთა სახარებას“ უწოდებენ. ბიბლიის ძველი სირიული თარგმანებიდან აღსანიშნავია კანონიკური ხასიათის ტექსტი, რომელიც „ფეშიტას“ („მარტივის“) სახელითაა ცნობილი და IV-V საუკუნეებით თარიღდება. ბიბლიის ტექსტების გვერდით ადრევე ვრცელდებოდა აპოკრიფული ლიტერატურა. საპატიო ადგილი უჭირავს ჰიმნოგრაფიას. სირიული ლიტერატურის განვითარების ადრეულ საფეხურზე ყურადღებას იპყრობს გამოჩენილი გნოსტიკოსის ბარ-დაისანის (154-222) ჰიმნები. მასვე ეკუთვნის ასტროლოგიური, ისტორიული და სხვა ხასიათის თხზულებანი. ჰიმნოგრაფიაში დიდი სახელი მოიხვეჭა ეფრემ ასურმა, რომლის სახელთანაც არის დაკავშირებული სირიული ლიტერატურის აყვავება. IV საუკუნეში აღმოცენდა სირიული თეოლოგიური ლიტერატურაც. „სპარსელი ბრძენის“ სახელით ცნობილი აფრაჰათი (გ. 345) სირიულ ენაზე პირველი თეოლოგიური თხზულების ავტორია. მისი თხზულებების ნაწილი თარგმნილია ქართულ, სომხურ და ეთიოპიურ ენებზე.
V-VI საუკუნეები
V-VI საუკუნეებში სირიული ლიტერატურა აღმავლობის გზით ვითარდებოდა. შეიქმნა მდიდარი საეკლესიო პოეტური ლიტერატურა, მძლავრ დარგად ჩამოყალიბდა სირიული ჰიმნოგრაფია — მარტიროლოგია, ფართო გასაქანი მიეცა ფილოსოფიურ ლიტერატურას, გაძლიერდა თეოლოგიური მოღვაწეობა, რასაც ხელი შეუწყო აღნიშნულ ხანაში სირიის ეკლესიაში მომხდარმა განხეთქილებამ; ჩამოყალიბდა ორი მიმართულება — ნესტორიანული ანუ აღმოსავლეთ სირიული და იაკობიტურ-მონოფიზიტური ანუ დასავლეთ სირიულ ეკლესიებად. V საუკუნეში მარუთა უფროსმა (გ. 420) თავი მოუყარა ცალკეულ თხზულებებს წმინდანთა წამებისა და ცხოვრების შესახებ და შეადგინა ერთი კრებული — „მარტვილთა წიგნი“. მასვე ეკუთვნის ლიტერგიკული პოეზია წამებულებზე. ამ ხანებშივე მოღვაწეობდა ისააკ ანტიოქელი (გ. 460/461) — სირიული ლიტერატურის ერთ-ერთი ბრწყინვალე წარმომადგენელი, ისააკ დიდად წოდებული. მისი ზოგიერთი პოემა საოცრად ვრცელია (მაგ. „პოემა თუთიყუშზე“ 2134 სტროფს შეიცავს; „პოემა მონანიებაზე“ — 1929 სტროფს).
ნესტორიანელები
ედესაში შეიქმნა ნესტორიანელ მოღვაწეთა ცენტრი, ცნობილი „სპარსული სკოლის“ სახელწოდებთ, სადაც ძირითადად ბერძნულიდან თარგმნიდნენ. აქ საპატიო ადგილი ეჭირა არისტოტელეს შემოქმედებას. შემდგომში ედესიდან განდევნილი ნესტორიანელები ნისიბინში დამკვიდრდნენ და იქ განაგრძობდნენ ადრევე დაწყებულ ლიტერატურულ მოღვაწეობას (ჰიმნების, მადრაშებისა და სხვათა ავტორი ბარ სუმა (გ. 458); ლექსად დაწერილ 360 ქადაგების, ლიტურგიების, ჰიმნების ავტორი ნარსაი (გ. 503); ავტორი მრავალი თხზულებისა საეკლესიო სამართლის დარგში, კათალიკოსი მარ-აბა I (გ. 552); ავტორი არისტოტელეს „დიალექტიკის“ განმარტებებისა, VI საუკუნის მარვის ეპისკოპოსი თეოდორე და სხვ.). ცალკე უნდა აღინიშნოს ბუდის დამსახურება ცნობილი იგავების კრებულის „ქილილა და დამანას“ ფალაურიდან სირიულად თარგმნის საქმეში.
ლიტერატურა
*
ბროდ-პოსავინა
ბროდ-პოსავინა — ჟუპანია ხორვატიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება ვუკოვრ-სრიემის, ოსიეკ-ბარანიის, პოჟეგა-სლავონიისა და სისაკ-მოსლავინის ჟუპანიები; ასევე ბოსნია და ჰერცეგოვინა. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ოლქში ცხოვრობს 158 559 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატიის ოლქები
ჩრდილოეთ ოსეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
ჩრდილოეთ ოსეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ (Северо-Осетинская Автономная Советская Социалистическая Республика, Северо-Осетинская АССР; Цагат Иристоны Автономон Советон Социалистон Республика, Цагат Иристоны АССР; 1936-1993 წლებში) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რსფსრ-ის შემადგენლობაში. მდებარეობდა კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე. ფართობი 8 ათასი კმ². მოსახლეობა 612 ათასი კაცი (1985). დედაქალაქი — ორჯონიკიძე.
ისტორია
1924 წლის 7 ივლისს შეიქმნა, როგორც ავტონომიური ოლქი. 1936 წლის 5 დეკემბერს გარდაიქმნა ასსრ-დ. 1993 წლის 9 ნოემბერს ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ, რეფორმირების გზით გარდაიქმნა „ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკად“, ხოლო 1995 წელს მიენიჭა სახელწოდება — „ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკა - ალანია“.
მმართველობა
1978 წლის 30 მაისის კონსტიტუცია მიღებულ იქნა ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს რიგგარეშე VIII სესიაზე. სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო იყო, ერთპალატიანი უმაღლესი საბჭო, რომელიც ირჩევდა თავის მუდმივმოქმედ ორგანოს — ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს. უმაღლეს საბჭოს მოსახლეობა ირჩევდა 5 წლის ვადით. სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი აღმასრულებელი და განმკარგულებელი ორგანო იყო მინისტრთა საბჭო (მთავრობა), რომელსაც ქმნიდა ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭო. სახელმწიფო ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოები იყო სარაიონო, საქალაქო, ქალაქის რაიონების, სადაბო და სასოფლო პუნქტების სახალხო დეპუტატთა საბჭოები, რომლებსაც მოსახლეობა ირჩევდა ორნახევარი წლის ვადით. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს ეროვნებათა საბჭოში ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ წარმოდგენილი იყო 11 დეპუტატით.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ავტონომიურ რესპუბლიკაში იყო 8 რაიონი, 6 ქალაქი და 7 დაბა.
სოვეტსკაია ოსეტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კაგალნიკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია
ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი კაგალნიკი, თავისუფლების ქუჩა № 13.
ისტორია
ფეოდოსია მაკარევსკის ნაშრომის „მასალები ეკატერინოსლავის ეპარქიის ისტორიულ-სტატისტიკური აღწერისათვის: XVIII საუკუნის ეკლესიები და მრევლი“ მიხედვით კაგალნიკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია პირველად მოიხსენიება 1750 წლის დოკუმენტებში.
1781 წლის ოქტომბერში მღვდელ კირილ ოსტროლუცკის ინიციატივით, კაგალნიკის მოსახლეობამ დაიწყო ზრუნვა საკუთარ სოფელში მუდმივი ეკლესიის მშენებლობისათვის, ამის შესახებ წერილობითი შუამდგომლობა 1782 წლის 3 მაისს გაეგზავნა სლავენსკისა და ხერსონის მთავარეპისკოპოს ნიკიფორეს. ამავე წლის 19 მაისს სლავენსკაის სასულიერო კონსისტერია დაეთანხმა კაგალნიკში ღვთისმშობლის კვართის სახელობის ეკლესიის მშენებლობას, რის შესახებაც გამოსცა სიგელი, რომელსაც ხელს აწერდა სლავიანსკისა და ხერსონის მთავარეპისკოპოსი. 1782 წლის 12 ივლისს შედგა კაგალნიკის ეკლესიის საფუძვლის ჩაყრა. მშენებლობის ადგილი აკურთხა როსტოველმა მღვდელმსახურმა იოანე ანდრეევმა. ეკლესია ააშენეს ხისგან და მისი მშენებლობა დასრულდა 1782 წლის 24 ნოემბერს. ოდიკი შეიძინეს 1783 წლის 16 იანვარს, ხოლო ამავე წლის 16 თებერვალს ეკლესია აკურთხა იოანე ანდრეევმა.
პირველი ღვთისმშობლის კვართის ხის ეკლესია არსებობდა მცირე ხნის მანძილზე და 1789 წლის მაისში დაიწვა. ამიტომ კაგალნიკის მოსახლეობამ ითხოვა პატარა სამლოცველოს აგება სოფელში, რაზეც 1789 წლის 30 ივნისს მიიღეს თანხმობა და ამავე წელს დაიწყეს სამლოცველოს მშენებლობა. 1790 წელს კაგალნიკის მოსახლეობამ წარადგინა შუამდგომლობა მეორე ხის ეკლესიის მშენებლობისათვის, რომლის მშენებლობაც დაიწყო 1790 წლის 31 მაისს. მისი მშენებლობის დაფინანსება საკუთარ თავზე აიღო მეორე გილდიის ვაჭარმა და დონის როსტოვის ბურგომისტრმა ივანე ტიმოთეს ძე ნაზაროვმა. ამავე წლის ივლისში ეკლესია ააგეს, ხოლო 2 სექტემბერს ეკატერინოსლავის მთავარეპისკოპოსმა ამბროსიმ აკურთხა ახალი ეკლესია.
ახალი ეკლესია არსებობდა 1842 წლამდე. ამ დროისთვის ააგეს ახალი ქვის ეკლესია. ღვთისმშობლის საფარველის ეკლესია იყო სამსაკურთხევლიანი. მეორე საკურთხეველი აკურთხეს მირონ-ლუკიის მთავარეპისკოპოსის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. მესამე საკურთხეველი კი - ტიხონ ზადონელის სახელზე.
ეკლესია გადაურჩა ოქტომბრის რევოლუციასა და სამოქალაქო ომს, თუმცა ვერ გადაურჩა 1930-იანი წლების რეპრესიებს და 1938 წელს დახურეს. ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა აზოვის რაიონის გერმანული ოკუპაციის დროს 1942 წლის ნოემბრიდან. იმის გამო, რომ ამ პერიოდისათვის ეკლესიის შენობა დანგრეული იყო, ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა ეკლესიის ყოფილი საყარაულოს ორსართულიან შენობაში, რომელიც 1944 წელს დაარეგისტრირეს, როგორც სამლოცველო სახლი. რეკონსტრუქციის შემდეგ სამლოცველო სახლს მიაშენეს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ნავები. ამ სახით სამლოცველო სახლი შემონახული იყო 2004 წლამდე. 2004 წელს ააშენეს სამრეკლო, დააყენეს ჯვარი და გუმბათი, ჩამოასხეს ახალი ზარები ვორონეჟში.
ეკლესიის კეთილმოწყობა გრძელდება დღევანდელ დღემდე. მისი წინამძღვარია ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე ჩაპკი.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი
ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.
მისამართი: 346755, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ნოვონიკოლაევკა, კოოპერატივის ქუჩა № 3.
ისტორია
1833 წელს დონის როსტოვიდან, ნოვონიკოლაევკაში გადაიტანეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი. სოფელში ტაძარი ააგეს და აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ სასწაულმოქმედის პატივსაცემად. ტაძარი 1893 წლამდე იდგა. ტაძრის შენობა და სამრეკლო აგებული იყო ცაცხვისგან. 1893 წელს, ტაძრის შენობა მიყიდეს ვაჭარ ნეჩაევს და გადაიტანეს ხუტორ პოდკუშევსკში, წმინდა დიდმოწამე პანტელეიმონის საკურთხევლით.
1891 წელს სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, ქვის ფუნდამენტზე ააგეს ახალი აგურის ტაძარი. ტაძარი იყო დიდი, სიგრძე შეადგენდა 47 მეტრს, სიგანე - 23 მეტრს, სიმაღლე კარნიზებამდე - 12 მეტრს, სამრეკლოს სიმაღლე -21 მეტრს. ტაძართან იყო აშენებული აგურის ქოხი (საყარაულო). მსახურება ნიკოლაევსკის ტაძარში ტარდებოდა 1936 წლამდე, რის შემდეგაც ტაძარი დახურეს, ამავე წელს დაანგრიეს. უკვე 1938 წლის აგვისტოშიმოხდა ადგილობრივი მართლმადიდებელი საზოგადოების ლიკვიდაცია.
დიდი სამამულო ომის დროს, გერმანული ოპერაციისას, 1942 წელს, სოფელში აღადგინეს მსახურება სამლოცველო სახლში, რადგან 1936 წელს აგურის შენობა განადგურებული იყო. ლოცვები მიმდინარეობდა ტაძრის ყოფილ საყარაულოში. შენობა აღჭურვილი იყო 1895 წელს და ომამდე მასში მუშაობდა სასოფლო სკოლა. 1945 წლის თებერვალში, ყოფილი ტაძრის საყარაულო გადაეცა ტაძრის საზოგადოების აღმასრულებელ კომტეტს, უვადო და შუზღუდავი გამოყენებით, თუმცა 1954 წელს კომიტეტს იგი ჩამოართვეს. ამავე წელს გადაწყვიტეს შენობა ისევ გადაეცათ სკოლისთვის, სკოლის სასწავლო სახელოსნო შენობების არქონის გამო.
1955 წლის აპრილში, საზოგადოებამ შეიძინა თანასოფლელ მიხაილიჩენკოს საცხოვრებელი სახლი და აღიჭურვა სამლოცველო სახლი. 1955 წლის მაისში იქ გამართა პირველი მსახურება, მაგრამ 1961 წელს ისევ დაიწყო სამლოცველო სახლის დახურვის კამპანია. 1962 წლის თებერვალში, როსტოვის ოლქის სამარის საკრებულომ მიიღო გააწყვეტილება, რომ რეგისტრაციიდან მოეხსნათ რელიგიური, მართლმადიდებლური საზოგადოება ნოვონიკოლაევკაში, ხოლო მომლოცველი მრევლს მიერ გაწეული თანხებით შეძენილი სამლოცველო სახლი უნდა გადაეცათ სოფლის სკოლის საგანმანათლებლო მიზნებისთვის.
1991 წელს, სოფელ ნოვონიკოლაევკაში წმინდა ნიკოლოზის ტაძარმა განაახლა თავისი საქმიანობა. ამ დროს მართლმადიდებელ საზოგადოებას გადაეცა მაღაზიის შენობა. შენობა იყო გარემონტებული, გააკეთეს საკურთხეველი, კანკელი, ზემოდან დაადგეს ჯვარი და გუმბათი. 2002 წელს ტაძართან აშენდა სატრაპეზო და სატაძრო დახლის სახლი. მოგვიანებით, მოხდა ტაძრის გაზიფიცირება, შეცვალეს იატაკები. ამ დროისთვის ტაძარი არის მომქმედი და ტაძარში მუშაობს საკვირაო სკოლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ზინაიდა იუსუფოვას აგარაკი
ზინაიდა იუსუფოვას აგარაკი (Дача Зинаиды Юсуповой) — ქალაქგარე აგარაკი ცარსკოე-სელოში (ამჟამად ქალაქი პუშკინი). აგებულია ზინაიდა იუსუფოვას დაკვეთით 1856-1859 წლებში კარის არქიტექტორის იპოლიტ მონიგეტის მიერ. ნაგებობა ჩაფიქრებული იყო როგორც პავილიონი-ერმიტაჟი, სადაც შესაძლებელი იყო დასვენება საზოგადოებრივი ამაოებისაგან.
1909-1911 წლებში აგარაკი გაარემონტეს არქიტექტორ ანდრეი ვაიტენსის პროექტის მიხედვით. მოხდა შენობის მოდერნიზაცია, გაიყვანეს ელექტროობა. ამავე 1911 წელს ვაიტენსი იუსუფოვას თხოვნით დაკავდა ეკლესიის მშენებლობით სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის შლისებურგის მაზრის „იუსუფოვას დასახლებაში“, ჩრდილოეთის რკინიგზის სადგურ მგასთან.
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მოხდა ქონების იძულებითი გასხვისება. მისი კოლექცია გადავიდა ცარსკოე-სელოს მუზეუმ-ნაკრძალის კოლექციაში, თავად შენობაში კი განთავსდალუნაცარსკის სახელობის ბავშვთა კოლონია.
1921 წელს იუსუფოვას ყოფილი ცარსკოე-სელოს აგარაკში განათავსეს საბალეტო სკოლა. ქალაქგარე აგარაკს 1933 წლამდე გამოიყენებდნენ მოსწავლეთა საზაფხულო დასასვენებელ სახლად. 1933 წელს კი გადაეცა ნ. ვავილოვის სახელობის რუსეთის მემცენარეობის ინსტიტუტს მასში ლაბორატორიისა და თანამშრომლების საცხოვრებლების მოსწაყობად.
დიდი სამამულო ომის დროს შენობა მნიშვნელოვნად დაზიანდა. სარემონტო სამუშაოების დასრულების შემდეგ მასში განათავსეს საბავშვო სანატორიუმი.
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ლატვიის ეკონომიკა
ლატვიის ეკონომიკა არის ევროკავშირის ერთიანი ბაზრის ნაწილი. ლატვია არის მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრი 1999 წლიდან, ევროკავშირის წევრი 2004 წლიდან, ევროზონის წევრი 2014 წლიდან და OECD– ის წევრი 2016 წლიდან. მსოფლიო ბანკის ჯგუფის მიერ მომზადებული ბიზნესის გამარტივების ინდექსის მიხედვით, ლატვია მე -14 ადგილზეა მსოფლიოში. ადამიანის განვითარების 2011 წლის ანგარიშის თანახმად, ლატვია მიეკუთვნება ადამიანის განვითარების მხრივ ძალიან მაღალი დონის ქვეყნების ჯგუფს. გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, სატრანზიტო მომსახურება მაღალ დონეზეა განვითარებული, მასთან ერთად ხის გადამამუშავებელი მრეწველობა, სოფლის მეურნეობა და კვების პროდუქტები, მანქანებისა და ელექტრონული მოწყობილობების წარმოება.
2006-07 წლების განმავლობაში ლატვიის ეკონომიკას ჰქონდა მშპ – ს სწრაფი ზრდა 10%-ით, მაგრამ 2009 წელს მწვავე რეცესია განიცადა მიმდინარე ანგარიშის არამდგრადი დეფიციტის, უძრავი ქონების ბაზრის კოლაფსისა და დიდი შეღავათიანი დავალიანების შედეგად. Parex Bank- ის დაშლის შედეგად, მშპ 2009 წელს შემცირდა თითქმის 18% -ით, და ევროკავშირმა, საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა და სხვა საერთაშორისო დონორებმა მნიშვნელოვანი დახმარება გაუწიეს ლატვიას. 2011 წელს ლატვიაში მშპ გაიზარდა 5,5% –ით და ამრიგად, ლატვია კვლავ ევროკავშირის ყველაზე სწრაფად მზარდ ეკონომიკას შორის იყო. სსფ / ევროკავშირის პროგრამა წარმატებით დასრულდა 2011 წლის დეკემბერში.
ეკონომიკური ისტორია
მინი|261x261პქ|დასაქმებულ-უმუშევარი ლატვიაში 15-74 წლის ასაკის სამუშაო ძალაში (ათასი ადამიანი) 1996-2017 წლებში და ჯაჭვთან დაკავშირებული მშპ-ს საანგარიშო წელი 2010 (მილიარდი ევრო) საუკუნეების განმავლობაში ჰანზეატური და გერმანიის გავლენის ქვეშ, შემდეგ კი ომისშემდგომი დამოუკიდებლობის პერიოდში, ლატვიამ გამოიყენა თავისი გეოგრაფიული აღმოსავლეთ-დასავლეთის მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრის მდებარეობა. მრეწველობა ემსახურებოდა ადგილობრივ ბაზრებს, ხოლო ხე-ტყე, ქაღალდი და სოფლის მეურნეობის პროდუქტები ლატვიის ძირითადი ექსპორტის ნაწილი იყო.
დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, ლატვიამ განაგრძო ბაზარზე ორიენტირებული რეფორმები, თუმცა გაზომილი ტემპით. ვალუტა lat, შემოღებულ იქნა 1993 წელს და გაძვირდა მსოფლიო ვალუტების მიმართ. ინფლაცია შემცირდა 958.6% -დან 1992 წელს, 25% -მდე 1995 წლისთვის და 1.4% -მდე 2002 წლისთვის. 1991– 95 წლებში არსებითად დადებული ხელშეკრულების შემდეგ, 1994 წლის ბოლოს ეკონომიკა გამყარდა, რასაც მოჰყვა მსუბუქი ინდუსტრიის გაჯანსაღება. გამყარებას ორჯერ მოჰყვა რეგრესი, პირველად საბანკო კრიზისი და 1995 წელს ლატვიის უმსხვილესი ბანკის ბანკა ბალტიას გაკოტრება, ხოლო მეორედ მეზობელი რუსეთის ფინანსური სისტემის მძიმე კრიზისი 1998 წელს. 2000 წლის შემდეგ ლატვიის მშპ გაიზარდა 4-ჯერ ზედიზედ 4 წლის განმავლობაში. ლატვიის სახელმწიფო ბიუჯეტი გაწონასწორებული იყო 1997 წელს, მაგრამ 1998 წლის რუსეთის ფინანსურმა კრიზისმა დიდი დეფიციტი გამოიწვია, რომლითაც 1999 წლის მშპ – ს 4% –იდან შემცირდა 1,8% –მდე. ეს დეფიციტი უფრო მცირე იყო, ვიდრე ევროკავშირში გაწევრიანებული სხვა ქვეყნების უმეტესობაში.
დასაქმება
საშუალო ხელფასი უფრო მაღალია რიგასა და მის შემოგარენში. ვენტსპილსა და მის შემოგარენში, ასევე საზღვრისპირა რეგიონებში ხელფასი სტანდარტულზე ნაკლებია.
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ჩარხანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჩარხანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
რეი კურცვაილი
რეიმონდ „რეი“ კურცვაილი (Ray Kurzweil; დ. 12 თებერვალი, 1948) — ამერიკელი ავტორი, მეცნიერი, გამომგონებელი და ფუტურისტი. გარდა ფუტურიზმისა, იგი მოღვაწეობდა ისეთ სფეროებში, როგორებიცაა OCR და სხვები.
კურცვაილს დაწერილი აქვს წიგნები ჯანმრთელობაზე, ხელოვნურ ინტელექტზე, ტექნოლოგიურ სინგულარობაზე, ტრანსჰუმანიზმზე და ფუტურიზმზე. მისი ხედვით, მომავალი იქნება ტექნოლოგიების, რობოტოების და ბიოტექნოლოგიის სამყარო.
სან-ლუის-დე-შუაროს რაიონი
სან-ლუის-დე-შუაროს რაიონი (Distrito de San Luis de Shuaro) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის ჩანჩამაიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 721 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 193 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 41 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 177.41 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ჩანჩამაიოს პროვინციის რაიონები
ლაიტმოტივი
ლაიტმოტივი (Leitmotiv, leitmotif, leitmotiv) — მოკლე, ხშირად გამეორებული მუსიკალური ფრაზა, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ პერსონაჟთან, ადგილთან, იდეასთან ან სიუჟეტის სხვა ელემენტთან. მჭიდრო კავშირშია მუსიკალური იდეა-ფიქსის და მუსიკალური დევიზის კონცეფციებთან. სიტყვა „Leitmotiv“ ითარგმნება, როგორც „წამყვანი მოტივი“. მუსიკალური მოტივი განისაზღვრება, როგორც „მოკლე მუსიკალური იდეა... მელოდიური, ჰარმონიული, რიტმული, ან სამივე ერთად“, მნიშვნელოვანი და ცნობადი, განმეორებადი მუსიკალური ფიგურა, მუსიკალური ფრაგმენტი ან ნოტების მიმდევრობა, რომელიც განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ატარებს ნაწარმოებში და სახასიათოა მუსიკალური კომპოზიციისთვის, „უმცირესი სტრუქტურული ერთეული, რომელსაც თემატური იდენტობა გააჩნია“.
უფრო კონკრეტულად, მსგავსი მოტივი უნდა იყოს იოლად ცნობადი, რათა შეინარჩუნოს თავისი იდენტობა, თუ მოხდება მისი მოდიფიცირება ნაწარმოების მსვლელობისას, იქნება ეს რიტმული, ჰარმონიული, ინსტრუმენტული და სხვა სახის ცვლილებები. იგი, ასევე, შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა ლაიტმოტივებთან კომბინაციაშიც ახალი დრამატული მდგომარეობის ან განვითარების საჩვენებლად. როგორც კომპოზიციური მეთოდი, ყველაზე მეტად უკავშირდება რიხარდ ვაგნერის ოპერებს, განსაკუთრებით, მის ნიბელუნგის ბეჭედს, თუმცა, ვაგნერი ამ მეთოდის გამომგონებელი არ ყოფილა და არც ამ ტერმინს იყენებდა ნაწარმოებთან დაკავშირებით.
ლაიტმოტივი, ჩვეულებრივ, მოკლე მელოდიაა, თუმცა, შეიძლება იყოს აკორდების მიმდევრობა ან რიტმული ფიგურაც. ლაიტმოტივების გამოყენება ხელს უწყობს ნაწარმოების მთლიანობას, საშუალებას აძლევს კომპოზიტორს, მსმენელს ამბავი სიტყვების გამოყენების გარეშე მოუთხროს, ან უკვე არსებულ თხრობას დამატებითი სიღრმე შესძინოს.
მსგავსი მნიშვნელობით ტერმინი გამოიყენება ნებისმიერი განმეორებადი თემის მნიშვნელობითაც, განვითარებითა და ტრანსფორმაციით, ან მათ გარეშე. ლიტერატურაში, ლაიტმოტივი არის მწერლის შემოქმედების ან ცალკეული ნაწარმოების მთავარი მოტივი, ძირითადი იდეური თუ ემოციური ტონი. უწოდებენ ერთსა და იმავე ნაწარმოებში ხშირად გამეორებულ მხატვრულ სახესაც, მხატვრულ ხერხს, რომლის მიზანია თხზულების გმირის, მისი განწყობილებისა თუ ნაწარმოების სხვა რაიმე მომენტის ხაზგასმით დახასიათება. ზოგჯერ, გამოიყენება არაკლასიკურ მუსიკალურ ჟანრებზე მსჯელობისას, როგორიცაა ინსტრუმენტული პიესები, კინომუსიკა და ვიდეოთამაშების საუნდტრეკები, ხშირად, იგივე მნიშვნელობით, როგორც თემა, თუმცა, ეს უკანასკნელი უფრო ზოგადი კატეგორიაა.
ვაგნერამდე
დამახასიათებელი, მოკლე, განმეორებადი მოტივების გამოყენების მაგალითს საორკესტრო მუსიკაში ჯერ კიდევ ადრე XVII საუკუნეში ვხვდებით, მაგალითად, მონტევერდის ოპერაში L'Orfeo. XVIII საუკუნის ფრანგულ ოპერაში (როგორიცაა გლუკის, გრეტრის და მეიულის ნამუშევრები) შეგვიძლია აღმოვაჩინოთ მოტივები, რომლებიც სიუჟეტის მნიშვნელოვან გადაკვეთის წერტილებზე ჩნდებიან და უფრო ადრინდელი მოვლენების ასოციაციას აღვიძებენ. მიუხედავად ამისა, მათი გამოყენება არც ხშირია და არც სისტემატური. ამ მეთოდის შესაძლებლობები XIX საუკუნის დასწყისში ზოგიერთმა კომპოზიტორმა, მაგალითად, კარლ მარია ფონ ვებერმა, რომანტიკულ ოპერაში მოსინჯა. აქ განმეორებადი თემები და იდეები ზოგჯერ კონკრეტულ პერსონაჟებს უკავშირდება (მაგალითად, სამიელის პერსონაჟს თავისუფალი მსროლელიდან ყოველთვის თან ახლავს შემცირებული სეპტიმა). ბეჭდურ ლიტერატურაში ტერმინი ლაიტმოტივი პირველად სწორედ ვებერნის ნაწარმოებებთან მიმართებაში გამოიყენა კრიტიკოსმა ფრიდრიხ ვილჰელმ იენსმა, თუმცა, მხოლოდ 1871 წელს.
დროდადრო, მოტივები რომანტიკული პერიოდის ინსტრუმენტულ მუსიკაშიც ჩნდებოდა. ლაიტმოტივთან მჭიდროდ დაკავშირებული მუსიკალური idée fixe პირველად ჰექტორ ბერლიოზმა თავის ფანტასტიკურ სიმფონიასთან მიმართებაში გამოიყენა (1830). ეს ინსტრუმენტული, პროგრამული ნამუშევარი (ქვესათაურით ეპიზოდი ხელოვანის ცხოვრებიდან) შეიცავს განმეორებად მელოდიას, რომელიც ხელოვანის სიყვარულის ობიექტს უკავშირდება და გამოხატავს მის ყოფნას სხვადასხვა რეალურ თუ წარმოსახვით სიტუაციაში.
მიუხედავად იმისა, რომ ლაიტმოტივის მკაცს განსაზღვრებას არ მიესადაგება, ჯუზეპე ვერდის რამდენიმე ოპერაში გვხვდება მსგავსი თემატური მელოდიები, რომლებსაც, ხშირად, უვერტიურებსა და პრელუდიებში ვეცნობით და რომლებიც, მოგვიანებით, რომელიმე პერსონაჟის გამოჩენის დროს ან რაიმე გრძნობის გამოწვევის მიზნით ბრუნდებიან. მაგალითად, ბედისწერის ძალაში, უვერტიურის პირველი თემა ბრუნდება ყოველთვის, როცა ლეონორას დანაშაულის ან შიშის გრძნობა იპყრობს. ოპერაში ტრუბადური აზუჩენას პირველი არიის თემა მეორდება ყოველთვის, როცა იგი იხსენებს შემაძრწუნებელ მომენტს, როცა დედამისი ცოცხლად დაწვეს და საშინელ შურისძიებას, რომელიც სცადა. დონ კარლოსში სულ მცირე, სამი ლაიტმოტივია, რომელიც ხუთივე აქტის განმავლობაში ხშირად ჩნდება. პირველი უკავშირდება სიღარიბეს და ომით გამოწვეულ ტანჯვას, მეორე ლოცვებს კარლოს V-ს აკლდამის გარშემო, მესამე პირველად დონ კარლოსის და მარკიზ დე პოზას დუეტში ჩნდება, შემდეგ კი გულწრფელ მეგობრობას და ერთგულებას აღნიშნავს.
ვაგნერი
ლაიტმოტივის კონცეფციასთან ყველაზე მჭიდროდ დაკავშირებული კომპოზიტორი რიხარდ ვაგნერია. მისი საოპერო ციკლი, ნიბელუნგის ბეჭედი, რომლის მუსიკაც 1853-1869 წლებში დაიწერა, ასობით ლაიტმოტივს შეიცავს, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ პერსონაჟებთან, საგნებთან ან სიტუაციებთან. რამდენიმე მათგანი მხოლოდ ცლკეულ ოპერებში გამოიყენება, თუმცა უმეტესობა მთელი ციკლის განმავლობაში მეორდება. ესეში ოპერა და დრამა (1851) ვაგნერი განიხილავს, თუ როგორ შეუძლია მუსიკა სიუჟეტის ცალკეული ელემენტები ერთმანეთთან დააკავშიროს; ლაიტმოტივის მეთოდი მის კონცეფციას იდეალურად ესადაგება.
ვაგნერის წრეში ტერმინის გამოყენება სადავო იყო. თავად კომპოზიტორი მის ნაცვლად იყენებდა ტერმინებს Grundthema („ძირითადი იდეა“) ან, უბრალოდ, Motiv („მოტივი“). განსაკუთრებით ხშირად იყენებდა ტერმინს Hauptmotiv („მთავარი მოტივი“), რომელიც პირველად 1877 წელს გამოიყენა. ერთადერთი შემთხვევა, როცა ვაგნერი სიტყვა „ლაიტმოტივს“ იყენებს, არის „ე.წ. ლაიტმოტივებზე“ სასაუბროდ.
ტერმინის ხშირი გამოყენება ჰანს ფონ ვოლცოგენის მხრიდან ვაგნერის მუსიკის უკიდურესად პირდაპირი ინტერპრეტაციების გამოქვეყნების შემდეგ დაიწყო. 1876 წელს გამოქვეყნებულ ბეჭდის სახელმძღვანელოში იგი გამოყოფს და ასახელებს „მსახურების“, „შუბის“, „შეთანხმების“ და ა.შ. მოტივებს, რითიც ხშირად აბსურდულობამდე მიდის და ვაგნერის მოსაზრებებსაც ეწინააღმდეგება. მისი შემოღებული ზოგიერთი სახელი ოპერის პარტიტურებშიც გამოჩნდა, რამაც ვაგნერის გაბრაზება გამოიწვია. მისი მეუღლის, კოზიმა ვაგნერის თქმით, კომპოზიტორი ამბობდა: „ხალხი იფიქრებს, რომ ეს სისულელე ჩემი თხოვნით კეთდება!“ სინამდვილეში, ვაგნერს არასოდეს დაურქმევია სახელი თავისი არცერთი ლაიტმოტივისთვის და მეტ ყურადღებას ამახვილებდა მათ მოქნილობაზე, როლზე მუსიკალურ ფორმაში და ემოციურ ეფექტზე. მიუხედავად ამისა, ლაიტმოტივების დასახელების პრაქტიკა გაგრძელდა ისეთი ცნობილი კრიტიკოსების ნაშრომებშიც კი, როგორიცაა ერნესტ ნიუმენი, დერიკ კუკი და რობერტ დონინგტონი.
შედეგად მიღებული ლაიტმოტივების ჩამონათვალი ანტი-ვაგნერიანელი კრიტიკოსებისა და კომპოზიტორების (ედუარდ ჰანსლიკის, კლოდ დებიუსის, იგორ სტრავინსკის) დაცინვის საფუძველი ხდებოდა. ისინი ვაგნერის კომპოზიციურ მეთოდს „მისამართების ცნობარს“ ან „გასახდელის ნომრებს“ ადარებდნენ.
ვაგნერის შემდეგ
ვაგნერის შემდეგ ლაიტმოტივების გამოყენება ბევრმა კომპოზიტორმა განაგრძო. რიხარდ შტრაუსი ამ მეთოდს თავის ყველა ოპერაში და ბევრ სიმფონიურ პოემაში იყენებს. მიუხედავად ვაგნერის მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულებისა, ლაიტმოტივებს აქტიურად იყენებს კლოდ დებიუსიც თავის ოპერაში პელეას და მელისანდე (1902). არნოლდ შონბერგმა გურეს სიმღერებში (1911) ლაიტმოტივების მრავალფეროვანი კომპლექტი გამოიყენა. ამ ტექნიკას იყენებს ალბან ბერგიც ოპერაში ვოცეკი (1914–1922).
ლაიტმოტივის კონცეფციის კრიტიკა
1930-იან წლებში გამოცემულ წიგნში ვაგნერის ძიებაში კრიტიკოსი თეოდორ ადორნო გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ ლაიტმოტივის მთელი კონცეფცია არასწორია. მისი აზრით, შეუძლებელია, მოტივი ემოციური ექსპრესიის მატარებელიც იყოს და მუსიკალური „ჟესტიც“, რადგან ეს უკანასკნელი მის ემოციურ მნიშვნელობას მექანიკურ პროცესამდე დაიყვანდა. იგი შენიშნავს, რომ „უკვე ვაგნერის დროს პუბლიკამ უხეში კავშირი გაავლო ლაიტმოტივებსა და მათთან დაკავშირებულ პერსონაჟებს შორის“, რადგან ხალხის შინაგანი მენტალური პროცესები არ ემთხვეოდა ვაგნერის ფაქიზ განზრახვებს და ოპტიმისტურ მოლოდინებს. იგი აგრძელებს:
ფილმებში
ლაიტმოტივის კონცეფციის ერთ-ერთი ძირითადი აზრი მდგომარეობს გარკვეულ მუსიკალურ (ან ხმოვან) იდეასთან აუდიტორიის გარკვეული ემოციების და მოლოდინების დაკავშირებაში, რომლებიც ნაწარმოებში ამ იდეის გაჟღერებისას უნდა გააქტიურდეს. ამ სახით (რასაც ადორნო „დეგრადირებულს“ უწოდებდა), ლაიტმოტივები ხშირად გამოიყენება ფილმებში, ხმოვანი ფილმების გამოჩენიდან მოყოლებული. ამის ერთ-ერთი უადრესი მაგალითია ფრიც ლანგის რევოლუციური ფილმი M, რომელიც კინომუსიკაში ლაიტმოტივების გამოყენებისთვის გარდამტეხი აღმოჩნდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ანრი ეგუტიძე
ანრი ეგუტიძე (დ. 1 მარტი, 1996) — ქართული წარმოშობის პორტუგალიელი ძიუდოისტი. ასპარეზობდა -73 და -81კგ წონით კატეგორიებში. ამჟამად ასპარეზობს -90კგ წონით კატეგორიაში. 2020 წელს მოიგო პორტუგალიის ჩემპიონატი.
რესურები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიელი ძიუდოისტები კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1996
იუხარი-აილისი
იუხარი-აილისი (Yuxarı Əylis) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ორდუბადის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —    	1 916 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორდუბადის რაიონის სოფლები
თიულიუ (ბელაქანი)
თიულიუ (Tülü) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	5 719 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
კარტერ ბერველი
კარტერ ბერველი (Carter Burwell დ. 18 ნოემბერი, 1955) — ამერიკელი კინოკომპოზიტორი. ცნობილია ძმებ კოენებთან თანამშრომლობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
მანიტო (ალბაი)
სქოლიო
კატეგორია:ალბაის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
გაფიჯიღი
გაფიჯიღი (Qapıcıq, Կապուտջուղ) — მთა ამიერკავკასიის მთიანეთში. ზანგეზურის ქედის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3905 მ. მდებარეობს სომხეთისა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის საზღვარზე. აგებულია გრანიტებითა და გრანოდიორიტებით. მწვერვალზე მუდმივი თოვლი და მყინვარებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის მთები კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
ნიკოლა ვუჩევიჩი
250px|მინიატიურა ნიკოლა ვუჩევიჩი (Никола Вућевић; Nikola Vučević, დ. 24 ოქტომბერი 1990) — მონტენეგროელი პროფესინალი კალათბურთელი. თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის გუნდ ჩიკაგო ბულზის შემადგენლობაში. ვუცევიჩი არის მონტენეგროს კალათბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი. თამაშობს თავდამსხმელისა და ცენტრის პოზიციაზე.
საკალათბურთო კარიერა დაიწყო 2011 წელს მონტენეგროს გუნდ ბუდუჩნოსტში. 2011-2012 წლებში თამაშობდა ფლადელფია-76-ში. 2012 წლიდან ორლანდო მეჯიკის მოთამაშეა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონტენეგროელი კალათბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კაუკასია
კაუკასია (Caucasia) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 65 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 85 667 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 411 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჯონ დენვერი
ჰენრი ჯონ დოიჩენდორფი უმცროსი (Henry John Deutschendorf Jr.; დ. 31 დეკემბერი, 1943 — გ. 12 ოქტომბერი, 1997), სასცენო სახელით ცნობილი როგორც ჯონ დენვერი — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მუსიკალური პროდიუსერი, მსახიობი, აქტივისტი და ჰუმანიტარი.
ჯონ დენვერი დაიაბადა 1943 წლის 31 დეკემბერს როზუელში, ნიუ-მექსიკოში. დედა — ერმა ლუიზა სვოუპი, მამა — ჰენრი ჯონ დოიჩენდორფი, აშშ-ის სამხედრო საჰაერო ძალების ოფიცერი. მამის სამსახურის გამო, ოჯახს ხშირად უწევდა საცხოვრებელი ადგილის გამოცვლა. ჯონ დენვერმა გიტარაზე დაკვრა 11 წლისამ დაიწყო. 1963 წელს უნივერსიტეტი მიატოვა და საცხოვრებლად ლოს-ანჯელესში გადავიდა. 1965 წელს იგი შეუერთდა ვოკალურ ჯგუფ The Chad Mitchell Trio-ს. 1969 წელს მან დატოვა ჯგუფი და სოლო კარიერა დაიწყო. იმავე წელს გამოსცა პირველი სოლო ალბომი Rhymes & Reasons. 1970-იანი წლების დასაწყისში იგი უკვე ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი შემსრულებელი იყო.
დენვერმა ჩაწერა და გამოუშვა დაახლოებით 300-მდე სიმღერა. საერთო ჯამში გამოსცა 33 ალბომი და სინგლი, რომლებსაც სხვადასხვა დროს ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციის მიერ მიენიჭა 14 ოქროსა და 4 პლატინის სტატუსი. მთლიანობაში გაყიდული აქვს 33 მილიონი ალბომი. დენვერი მუსიკას ძირითადად ასრულებდა აკუსტიკურ გიტარაზე. მისი სიმღერები გამოირჩეოდა ბუნებისადმი სიყვარულით და ქალაქური ცხოვრებისადმი გულგრილობით. დენვერის კომპოზიციები ხშირად ხვდებოდა სხვადასხვა მუსიკალური ჩარტების მაღალ პოზიციებზე. მას ეკუთვნის ისეთი ცნობილი სიმღერები როგორებიცაა „Take Me Home, Country Roads“, „Annie's Song“, „Rocky Mountain High“, „Calypso“, „Thank God I'm a Country Boy“ და „Sunshine on My Shoulders“.
1970-1980-იან წლებში დენვერი დაკავებული იყო სამსახიობო კარიერით, მონაწილეობდა რამდენიმე ფილმში. იგი აგრეთვე დიდ ყურადღებას უთმობდა ეკოლოგიურ პრობლემებს. ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა ასპენში, კოლორადოში. 1974 წელს დენვერს მიენიჭა შტატის პოეტი-ლაურეატის წოდება.
გარდაიცვალა 1997 წლის 12 ოქტომბერს ავიაკატასტროფაში. მუსიკოსის გვამის იდენტიფიკაცია მისი თითის ანაბეჭდით მოხერხდა. გამოძიებაზე დაყრდნობით თვითმფრინავის ჩამოვარდნის მიზეზი მასში საწვავის ნაკლებობა გახდა. გვამის კრემაციის შემდეგ მისი ფერფლი კლდოვან მთებში მიმოფანტეს.
2007 წლის 23 სექტემბერს თვითმფრინავის კატასტროფის ადგილზე გაიხსნა მომღერლის მემორიალური დაფა.
ჯონ დენვერს მიღებული აქვს უამრავი პრესტიჟული ჯილდო, მათ შორისაა ამერიკული მუსიკის ჯილდო, ქანთრი მუსიკის ასოციაციის ჯილდო, ემის ჯილდო და გრემის ჯილდო. 1996 წელს იგი შეყვანილი იქნა სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზში. 2014 წლის 24 ოქტომბერს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოეტები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები და სიმღერების ავტორები კატეგორია:ამერიკელი ეკოლოგები კატეგორია:ამერიკელი ფოლკ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მომღერლები და სიმღერების ავტორები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ამერიკელი ფოლკ-პოპ მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ფოლკ-გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი ქანთრი გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ჰუმანიტარები კატეგორია:აშშ-ის პოეტი-ლაურეატები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გიტარისტები კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Mercury Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
ინგლისის რეფორმაცია
მარჯვნივ|მინი| [[ტომას კრანმერი (1489–1556), ჰენრი VIII- ის კენტბერის მთავარეპისკოპოსი, 'საერთო ლოცვის' პირველი და მეორე წიგნების რედაქტორი და თანაავტორი. ]] ინგლისის რეფორმაცია — XVI საუკუნის ინგლისში მოვლენების მთელი რიგი, რომლითაც ინგლისის ეკლესია განუდგა რომის პაპისა და რომის კათოლიკური ეკლესიის ავტორიტეტს. ეს მოვლენები ნაწილობრივ უკავშირდებოდა ფართო ევროპულ პროტესტანტულ რეფორმაციას, რელიგიურ და პოლიტიკურ მოძრაობას, რომელიც გავლენას ახდენდა დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში არსებულ ქრისტიანულ პრაქტიკაზე. რეფორმაციის გამომწვევ სხვა მიზეზებს წარმოადგენდა სტამბის გამოგონება და ბიბლიის ტირაჟის გაზრდა. ამ ყოველივემ გამოიწვია ახალი ცოდნისა და იდეების გავრცელება მეცნიერებს, ზედა და საშუალო კლასებსა და ზოგადად მკითხველებს შორის. ამასთან, ინგლისური რეფორმაციის სხვადასხვა ფაზა არსებობს, რომელიც მოიცავს უელსსა და ირლანდიას და მნიშვნელოვანწილად განაპირობებს სამთავრობო პოლიტიკის ცვლილებებს, რასაც საზოგადოებრივი აზრის ცვლილებაც თან ახლდა.
რეფორმაციას ბიძგი მისცა 1527 წელს რომის პაპი კლემენტ VII–ს უარმა ჰენრი VIII-ს მიერ განქორწინების თხოვნაზე. ამ მოვლენის შემდეგ, ინგლისის რეფორმაცია უფრო მეტად პოლიტიკურ საქმეს წარმოადგენდა, ვიდრე სასულიერო დავას. რომსა და ინგლისს შორის პოლიტიკური განსხვავებები მრავლად იყო, რამაც მზარდი სასულიერო დავები წარმოქმნა. რომისგან განდგომამდე, რომის პაპი და ეკლესიის საერთო საბჭო წყვეტდნენ დოქტრინა ს. საეკლესიო სამართალს მართავდა კანონიკური სამართალი რომში არსებულ საბოლოო იურისდიქციასთან ერთად. საეკლესიო გადასახადები პირდაპირ რომში მიდიოდა, ხოლო პაპი წყვეტდა ეპისკოპოსების დანიშვნის საკითხს.
რომისგან განდგომა მოხდა 1532 და 1534 წლებში მიღწეული პარლამენტის მთელი რიგი აქტებით, მათ შორისაა 1534 წლის  უზენაესი აქტი, რომლის თანახმად, ჰენრი გახდა „ინგლისის ეკლესიის უზენაესი ხელმძღვანელი დედამიწაზე“.
ინგლისის ეკლესიის ღვთისმეტყველება და ღვთისმსახურება აშკარად პროტესტანტული გახდა ჰენრის ვაჟის, ედუარდ VI- ის მეფობის დროსაც. მერი I-ის მმართველობის პირობებში მთელი ეს პროცესი შეცვალა და ინგლისის ეკლესია კვლავ მოექცა პაპის იურისდიქციის ქვეშ. მალევე, ელიზაბეტმა კვლავ აღადგინა პროტესტანტული რწმენა, მაგრამ უფრო ზომიერი ფორმით და მისი ტიტული გახდა უზენაესი მმართველი. საბოლოო უფლებამოსილების დოქტრინალური და იურიდიული დავები ახლა განიხილებოდა მონარქთან ერთად, ხოლო პაპს ჩამოართვეს შემოსავლების მიღების ფუნქცია და საბოლოო სიტყვა ეპისკოპოსების დანიშვნის შესახებ.
ამ დავების ძალადობრივი ასპექტი გამოიხატა ინგლისის სამოქალაქო ომებში, რომელიც დასრულდა მაშინ, როდესაც მოხსნეს უკანასკნელი რომის კათოლიკე მონარქი ჯეიმზ II და პარლამენტმა თხოვა უილიამ III- სა და მერი II- ს, რომ ერთად ემართათ ქვეყანა 1688 წელს ინგლისის უფლებათა დაცვის კანონპროექტთან ერთად. „სახელოვანი რევოლუციის “ დროს), საიდანაც წარმოიშვა საეკლესიო პოლიტიკა დამკვიდრებული ეკლესიით და არაერთი არაკონფორმისტული ეკლესიით, რომელთა წევრები თავიდანვე განიცდიდნენ სხვადასხვა სამოქალაქო ჩაგვრას, რაც დროთა განმავლობაში მოხსნეს.
რელიგიური იდეების შეცვლა
რეფორმაცია იყო სულის ცხონების ორი საპირისპირო სქემის შეტაკებით გამოწვეული. კათოლიკური ეკლესია ასწავლიდა, რომ ცოდვილ პიროვნებას შეეძლო ღმერთთან თანამშრომლობა ცოდვებიგან დასახსნელად კარგი საქმეების შესრულებით. შუა საუკუნეების კათოლიკური მსახურება ემყარებოდა მესას. მესა ეხმარებოდა მლოცველს სულის განწმენდის პროცესში. პროტესტანტების სწავლებით, სულის ხსნას პროტესტანტები იღებენ როგორც ღმერთის მადლს, როგორც დაუმსახურებელ წყალობას და არა ისე, თითქოს ვინმემ დაიმსახურა ის. ანუ სულის ხსნა არის ღმერთის მიერ მონიჭებული დაუმსახურებელი საჩუქარი, გადმოცემული ადამიანებისთვის იესო ქრისტეს წყალობით. ღმერთის ყველა მოქმედება ადამიანის მიმართ ეფუძნება მის მადლს და წყალობას, და არა ჩადენილ კეთილ საქმეებს.
ინგლისური კათოლიციზმი ძლიერი და პოპულარული იყო 1500-იანი წლების დასაწყისში. პროტესტანტული იდეები პოპულარობით სარგებლობდა ინგლისის მოსახლეობის ზოგიერთ ნაწილში, განსაკუთრებით აკადემიკოსებსა და ვაჭრებს შორის, რომლებსაც კავშირი ჰქონდათ კონტინენტურ ევროპასთან.
ჰენრის რეფორმაცია
მარცხნივ|მინი| მეფე [[ჰენრი VIII, ჰანს ჰოლბეინ უმცროსის ნახატი. თისენ-ბორნემისზას მუზეუმი, მადრიდი. ]] მარჯვნივ|მინი| [[კატალინა არაგონელი, ჰენრი VIII- ის პირველი მეუღლე. პორტრეტების ეროვნული გალერეა, ლონდონი .]] ჰენრი VIII ინგლისის ტახტზე ავიდა 1509 წელს, 17 წლის ასაკში. მან დინასტიური ქორწინება გააფორმა კატალინა არაგონელ თან, მისი ძმის მისი კორონაციამდე. მამისგან განსხვავებით, რომელიც ფარულად და კონსერვატიულად მართავდა ქვეყანას, ახალგაზრდა ჰენრი აღმოჩნდა კომუნიკაბელური და სოციალური. როგორც ყურადღებიანი რომაელი კათოლიკე, დღეში ხუთამდე მესას ესწრებოდა (გარდა ნადირობის პერიოდში). ანტილუთერანული პამფლეტისათვის რომის პაპისგან მიიღო საპატიო 'რწმენის დამცველის' წოდება.
ენ ბოლეინი 1522 წელს გახდა დედოფალი კატალინას ფრეილინა, რომელმაც რამდენიმე წელი გაატარა საფრანგეთში. ახალგაზრდა ენს განათლება მისცა საფრანგეთის დედოფალმა კლოდმა. მას ახასიათებდნენ, როგორც ქალი „ხიბლით, სტილითა და ჭკუით, ნებისყოფითა და სიველურით, რამაც იგი ჰენრის სასურველად აქცია“. ანა გამორჩეული იყო ფრანგულ ენაზე საუბრის სპეციალისტობით, იყო მომღერალი და მოცეკვავე. საკმაო წარმატებით გამოირჩეოდა კულტურის საკითხებშიც და არის რამდენიმე სიმღერისა და ლექსის ავტორი. 1527 წლისთვის ჰენრის სურდა ქორწინების გაუქმება კატალინასთან. მათ არ ჰყავდათ ვაჟი. ჰენრის კი სურდა ვაჟი ტიუდორის დინასტიის უზრუნველსაყოფად. კატალინას ერთადერთი გადარჩენილი შვილი იყო პრინცესა მერი. მარჯვნივ|მინი| [[ენ ბოლეინი|ანა ბოლეინი, ჰენრი VIII- ის მეორე ცოლი, უცნობი მხატვრის მიერ. ეროვნული პორტრეტი გალერეა, ლონდონი. ]] ჰენრიმ ვაჟი მემკვიდრეს არყოლის გამო, მოითხოვა განქორწინება. კატალინა იყო მისი გარდაცვლილი ძმის ცოლი და შესაბამისად საჭირო იყო სპეციალური განქორწინების უფლება რომის პაპი იულიუს II-ისგან, რათა მეორედ ქორწინების უფლება ჰქონოდა. პაპმა ამ თხოვნაზე უარი უთხრა, რამაც გამოიწვია ინგლისის განდგომა რომის კათოლიკური ეკლესიისგან.
სამეფო უზენაესობა
რომის ძალაუფლების დაშლა თანდათან მოხდა. 1532 წელს ოლივერ კრომველ მა პარლამენტს წარუდგინა  ცხრა საჩივარი ეკლესიის მიმართ, მათ შორის უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება და საკანონმდებლოს საკითხების დამოუკიდებლად გადაწყვეტის საკითხი. 15 მაისს გამოცხადდა სასულიერო პირთა წარდგენა, რომელმაც აღიარა სამეფო უზენაესობა ეკლესიაში, ასე რომ ეკლესიას თვითნებურად აღარ შეეძლო კანონიკური სამართლის წარმოება მეფის ნებართვის გარეშე, ამრიგად, უმცირებდა მას, როგორც სამართალდამცავი ორგანოს უფლებამოსილებას. (შემდგომში პარლამენტმა დაამტკიცა ეს 1534 წელს და კვლავ 1536 წელს.)
ედუარდის VI-ს რეფორმაცია
როდესაც ჰენრი გარდაიცვალა 1547 წელს, მისმა ცხრა წლის ვაჟმა, ედუარდ VI-მ ტახტი მემკვიდრეობით მიიღო. იმის გამო, რომ ედვარდს პროტესტანტული ჰუმანისტური განათლება ჰქონდა მიღებული, პროტესტანტებმა დიდი მოლოდინები დაამყარეს და იმედოვნეს, რომ ახალგაზრდა მეფე იქნებოდა მათი იდეებისა და ღირებულებების მთავარი დამცველი. ედუარდის მეფობის შვიდი წლის განმავლობაში, პროტესტანტული მიმდინარეობა თანდათან ახორციელებდა რელიგიურ ცვლილებებს, რომლის მთავარ მიზანსაც წარმოადგენდა „ერთი ეკლესიის განადგურება და მრავალი მიმდინარეობების შექმნა“.
ედუარდის მემკვიდრე
მეფე ედუარდი სერიოზულად გახდა ავად თებერვალში და გარდაიცვალა 1553 წლის ივლისში. სიკვდილამდე ედუარდი წუხდა იმის შესახებ, რომ მერი, მისი თავდადებული კათოლიკე დისშვილი, ვერ წარმართავდა მიმდინარე რელიგიურ რეფორმებს. შეიქმნა მემკვიდრეობის ახალი გეგმა, თუმცა ჩაშლილი მოლაპარაკებების შედეგად, 19 ივლისს, მერი დედოფლად გამოცხადდა.
მერის რესტიტუცია
მარჯვნივ|მინი| ინგლისის დედოფალმა მერი I- მ აღადგინა პაპის იურისდიქცია
რომთან შერიგება
როგორც პროტესტანტებმა, ასევე რომის კათოლიკეებმაც გაიაზრეს, რომ მერი I- ის ტახტზე ასვლა ნიშნავდა ტრადიციული რელიგიის აღდგენას. მერიმ თავისი მეფობა ფრთხილად დაიწყო, ხაზგასმით აღნიშნა რელიგიის საკითხებში ტოლერანტობის აუცილებლობა და გამოაცხადა, რომ, ამ დროისათვის, იგი არ აიძულებდა რელიგიურ ორგანიზაციებს მკაცრი რეგულაციების შესრულებას. ეს ნაწილობრივ იყო მერის მცდელობა, თავიდან აეცილებინა პროტესტანტული ოპოზიციის პროვოკაცია, სანამ იგი შეძლებდა ძალაუფლების კონსოლიდაციას. მიუხედავად იმისა, რომ პროტესტანტები მოსახლეობის უმრავლესობა არ იყვნენ, მათი რიცხვი ედუარდის მეფობის პერიოდში გაიზარდა დედოფალმა მერიმ მართლაც აღადგინა პაპის იურისდიქცია, როგორც ეს იყო მოსალოდნელი.
შედეგები
რეფორმაციის შედეგად წარმოქმნილმა რელიგიურმა ძალებმა საბოლოოდ გაანადგურეს რელიგიური ერთიანობის შესაძლებლობა, რადგან პროტესტანტიზმის არ არის ერთი ეკლესია და შედგება მრავალი მიმდინარეობისგან. ისინი იზიარებენ ზოგადქრისტიანულ წარმოადგენას ღმერთზე, აღიარებენ სამებას, სწამთ სულის უკვდებამ თუმცა განსხვავებული შეხედულება აქვთ სულის ცოხონებასთან დაკავშირებით. განსხვავდება საეკლესიო მსახურებაც მიმდინარეობების მიხედვით. ათ მიაჩნიათ რომ ადამიანი ცხონდება მხოლოდ რწმენით, და არა კეთილი საქმეებით. მხოლოდ მადლით და არა ქმედებებით. მათთვის ავტორიტეტი არის ქრისტე და არა ეკლესია. აღიარებენ მხოლოდ ბიბლიას და არ აღიარებენ საეკლესიო ტრადიციებს.
სქოლიო
კატეგორია:ანგლიკანიზმი კატეგორია:რეფორმაცია
მიჰაილო ლალიჩი
მიჰაილო ლალიჩი (Михаило Лалић; დ. 7 ოქტომბერი 1914, ტრეპჩა — გ. 30 დეკემბერი, 1992, ბელგრადი) — სერბი მწერალი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. სერბეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1968 წლიდან. ჩერნოგორიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1973 წლიდან. იუგოსლავიის სოციალისტური შრომის გმირი.
მიჰაილო ლალიჩი 1950-1970-იანი წლების სერბული და ჩერნოგორიული ლიტერატურის ცენტრალური ფიგურაა.
სქოლიო
კატეგორია:სერბი მწერლები კატეგორია:მონტენეგროელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1914
სადარაქი
სადარაქი  (Sədərək) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სადარაქის  რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	7 260 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სადარაქის რაიონის სოფლები
აპოელა ედელი
აპოელა ედელი (Ապուլա Էդիմա Էդել Բետե; დ. 17 ივნისი, 1986, იაუნდე, კამერუნი) — სომხეთში დაბადებული კამერუნელი კარიერადასრულებული პროფესიონალი ფეხბურთელი. იგი 2005-2006 წლების სეზონში თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.
საკლუბო კარიერა
აპოელა ედელი დაიბადა 1986 წლის 17 ივნისს, იაუნდეში, კამერუნში, ხოლო 2002 წელს საცხოვრებლად სომხეთში გადავიდა. 2003 წელს მან კონტრაქტი პიუნიკთან გააფორმა. 2005 წელს აპოელა ედელი კარლ ლომბესთან ერთად კლუბ რაპიდს შეუერთდა: მან წინა კლუბთან კონტრაქტი სეზონის განმავლობაში გაწყვიტა. პიუნიკმა აღნიშნული საქმე ფიფას დავის გადამწყვეტ კომიტეტს წარუდგინა. 2007 წლის 4 აპრილს შესაბამისმა დეპარტამენტმა გადაწყვეტილება მიიღო და ეს გადაწყვეტილება მხარეებს 3 აგვისტოს გადაუგზავნა; გადაწყვეტილების თანახმად ედელს პიუნიკისთვის 15,000$ უნდა გადაეხადა.
რაპიდიდან წასვლის შემდეგ, იგი თავისუფალი აგენტის სტატუსით, უფასოდ, აიყვანა კლუბმა პარი სენ-ჟერმენმა. კლუბთან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ, იგი გახდა კლუბის მეორე მეკარე მაიკლ ლანდარეის, ჯერმ ალონზოსა და გრეგორი კოუპეტს შორის. 2017 წლის 16 ნოემბერს, მან საკუთარი პირველი თამაში ჩაატარა პარი სენ-ჟერმენში (გვინეას წინააღმდეგ); ლორის არნაუდის ტრავმის მიღების შემდეგ, იგი არა როგორც მეკარე, არამედ როგორც ფორვარდი ჩაერთო თამაშში. კლუბში ჩატარებულ მეორე სეზონში, შედგა მისი დებიუტი საფრანგეთის საფეხბურთო თასზე, ნანსის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში; თამაში პარი სენ-ჟერმენმა ანგარიშით 2-1 მოიგო. მისი დებიუტი აგრეთვე შედგა უეფა თასზეც (ვოლფსბურგის წინააღმდეგ). ლე გეანის ზედამხედველობის ქვეშ, იგი მხოლოდ 4-ჯერ გამოჩნდა. ლე გეანის თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ მის ადგილზე დაინიშნა ანტონ კომბაური. ანტონ კომბაურის ზედამხედველობის ქვეშ, ედელს მიეცა მეტი სათამაშო დრო; 2009 წლის 28 ნოემბერს, გრეგორ კუპეტის ტრავმის მიღების შემდეგ, იგი გუნდის პირველ მეკარედ იქცა. 2009 წლის 16 დეკემბერს შედგა მისი დებიუტი ლიგაზე; აღნიშნულ შეხვედრაში პარი სენ-ჟერმენი ლანსის დაუპირისპირდა და თამაში ფრედ, 1:1 დასრულდა. კუპეტის ტრავმის მოშუშების შემდეგ, იგი კვლავ მეორე მეკარე გახდა, თუმცა სეზონის დასაწყისში კუპერის მიერ ნაჩვენები ცუდი თამაშის გამო, მან პირველობა კვლავ დაიბრუნა. 2010 წლის 29 ნოემბერს, ედელმა შეცდომა დაუშვა ლიონის წინააღმდეგ გამართულ მატჩში და ამით კლუბმა ლიგა პირველის ცხრილის სათავეში მოქცევის შანსი დაკარგა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
სან-რამონის რაიონი (ხუნინი)
სან-რამონის რაიონი (Distrito de San Ramón) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის ჩანჩამაიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 820 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 663 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 42 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 591.67 კმ²-ია.
ჩიგოროდო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ლვივის ტრამვაი
thumb|350px|Electron T5L64 ლვოვში thumb|350px|Tatra KT4 ლვივის ცენტრში thumb|350px|ლვივის ტრამვაის მარშრუტების სქემა ლვივის ტრამვაის სისტემა გაიხსნა 1894 წლის 31 მაისს. იგი მოიცავს 2 დეპოს და 11 მარშრუტს, რომლებზეც მოძრაობს 129 ვაგონი.
მოძრავი შემადგენლობა
ლვივის ტრამვაის სისტემაში ექსპლუატაციაშია შემდეგი ტიპის ვაგონები:
რესურსები ინტერნეტში
ტრამვაი კატეგორია: ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით
ოასი (ალბაი)
ოასი (ოფიციალურად ოასის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Oas) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ალბაის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 66 084 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 53 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ალბაის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ანდრჰა-პრადეშის ტურიზმი
ანდრჰა-პრადეში ინდოეთის ერთ-ერთი შტატია. ანდრჰა-პრადეშის ტურიზმის განვითარების კორპორაცია სახელისუფლებო სააგენტოა,რომელიც ანდრჰა-პრადეშში ტურიზმის განვითარებას უწყობს ხელს. შტატი ხშირად ინდოეთის კოჰინურად მოიხსენიება. ანდრჰა-პრადეშში არაერთი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა, მათ შორის: პლაჟები, გორაკ-ბორცვები, გამოქვაბულები და მღვიმეები, ველური გარემო, ტყეები და ტაძრები.
ტურისტული დანიშნულების ადგილები
ქალაქ ვიშაქაპატნამში ყველაზე მეტი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა მდებარეობს, მათ შორის: კაილასაგირის პარკი ზღვის მახლობლად, ვისახას მუზეუმი, ინდირა განდის ზოოლოგიური პარკი, წყალქვეშა ნავის INS Kursura (S20) მუზეუმი, ქალაქის ცენტრალური პარკი, VUDA პარკი, ბორცვი დელფინის ცხვირი და შუქურა.
კალინგაპატნამი (პლაჟი)
კალინგაპატნამი შრიკაკულამის ოლქში მდებარეობს. აქ შტატის რამდენიმე პლაჟი მდებარეობს. კალინგაპატნამი ანტიკური ანდრჰას ერთ-ერთი ნავსადგური იყო. პორტიდან პარფიუმერია და ქსოვილები გაჰქონდათ. ბრიტანელთა მმართველობის პერიოდში პორტი დაიხურა, მაგრამ შუქურა სწორედ ბრიტანელებმა ააგეს. კალინგაპატნამის სანაპიროზე მდინარე ვამსადჰარა ბენგალის ყურეს უერთდება.
მანდასა (თაყვანისცემის ადგილი)
მანდასა შრიკაკულამის ოლქში მდებარე სოფელია. სოფელი ვასუდევას ტაძრითაა ცნობილი. ამ ადგილის ისტორია XIV საუკუნიდან იწყება. სოფელს რელიგიური და მითოლოგიური მნიშვნელობა აქვს. ინდოელთა რწმენით პანდავასმა გადასახლების დროს მაჰენდრაგირის მთებს შეაფარა თავი. მანდასას ტაძარი XVII საუკუნეში აყვავდა.
მანდასას ღირსშესანიშნაობებს ასევე მიეკუთვნება:
პლაჟები
ვიშაქაპატნამიში ბენგალის ყურის გასწვრივ ბევრი მშვენიერი პლაჟი მდებარეობს: იარადა პლაჟი, რუშიკონდას პლაჟი, ლაუსონის ყურის პლაჟი და სხვ. შტატის გრძელი სანაპირო ხაზის გასწვრივ სხვა პლაჟებიცაა, მათ შორის: მუპადუს პლაჟი და სურიალანკას სანაპირო, რომელიც გუნტურის ოლქის ქალაქ ბაპატლადან 9 კილომეტრითაა დაშორებული.
გამოქვაბულები
ბორას მღვიმეები ანანტაგირის მთებში მდებარეობს. გამოქვაბულები მილიონობით წლის სტალაქტიდებითა და სტალაგმიტებით არის ცნობილი. გამოქვაბულები ბრიტანელმა გეოლოგმა უილიამ კინგ ჯორჯმა 1807 წელს აღმოაჩინა. მღვიმეებმა ეს სახელწოდება შიდა ფორმაციების გამო მიიღო, რომლებიც ადამიანის ტვინს წააგავს, ხოლო ტელუგუს ენაზე ტვინი იწოდება როგორც burra. კურნოლის ოლქში მდებარე ბელუმის მღვიმეების (3 229 მ.) შემდეგ ბორას მღვიმეები ინდოეთის სუბკონტინენტზე ყველაზე გრძელი ბუნებრივი მღვიმეებია. ბელუმის გამოქვაბულებმა სახელწოდება სანსკრიტული belum-იდან მიიღო, რაც გამოქვაბულებს აღნიშნავს. ბორას გამოქვაბულების ყველაზე ღრმა წერტილი შესასვლელიდან 37 მეტრის სიღრმეზე მდებარეობს და პატალაგანგა (Patalaganga) ეწოდება.
მთები და ველები
არაკუს ველი ვიშაქაპატნამის ოლქში სამთო სადგურია. არაკუს ველის შემადგენლობაშია ანანტაგირისა და სუნაკარიმეტას დაცული ტყეები, რომლებიც მდიდარი ბიომრავალფეროვნებით გამოირჩევა. აქ მდებარეობს ხშირი ტყეები, ყავის პლანტაციები და ჩანჩქერები, ხოლო ველის ლამაზი ხედები არაერთ ტურისტს იზიდავს.
ჰორსლის მთები ჩიტორის ოლქის საზაფხულო კურორტს წარმოადგენს. მთა ზღვის დონიდან 1265 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ტურისტული ძეგლი კოუნდინიას ველური ბუნების თავშესაფრისაკენ ჩასხდომის წერტილს წარმოადგენს. ასევე ცნობილია კჰამამის ოლქში მდინარე გოდავარით გარშემორტყმული პაპიკონდას ველური ბუნების თავშესაფარიც.
კაკინადას მახლობლად მდებარე კორინგას ველური ბუნების თავშესაფარი მანგროს ტყეების სიდიდით ინდოეთში მეორეა. თავშესაფარი 24 ხის სახეობასა და ფრინველების 120-ზე მეტ სახეობას მოიცავს. თავშესაფარი კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი თეთრზურგიანი ორბისა და ინდური ორბის საბუდარია.
რელიგიური და მომლოცველობითი ძეგლები
შტატში მნიშვნელოვანი რელიგიაა ისლამიც. მუსლიმი მმართველების დროს ანდრჰა-პრადეშში არაერთი მეჩეთი აიგო. მათგან აღსანიშნავია კურნოლის ოლქში, ქალაქ ადონიში მდებარე შაჰი ჯამიას მეჩეთი.
მილოვან ჯილასი
250px|მინიატიურა მილოვან ჯილასი (Милован Ђилас;დ. 12 ივნისი, 1911, პოდბიშჩე, ჩერნოგორიის სამეფო — გ. 20 აპრილი 1995, ბელგრადი) — იუგოსლავიის პოლიტიკური მოღვაწე და ლიტერატორი. წარმოშობით ჩერნოგორიელი. იუგოსლავიის საკავშირო ფედერალური სკრუპშჩინის თავმჯდომარე 1953-1954 წლებში.