cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
უცხო: აღთქმა
სიუჟეტი
2104 წელს კოლონიზატორთა ხომალდი „აღთქმა“ მიემართება შორეული პლანეტისკენ, ორიგაი-6-სკენ. მასზე 2000 კოლონისტი და 1000 ემბრიონი იმყოფება. ხომალდს მართავს უოლტერი, კიდევ ერთი ანდროიდი, რომელიც გარეგნულად დევიდის ასლია. „აღთქმა“ ერთ-ერთი ვარსკვლავის ნეიტრინული ტალღით ზიანდება, რის შედეგად რამდენიმე კოლონისტი იღუპება. უოლტერს ბრძანებით კომპიუტერი, რომელსაც „დედას“ უწოდებენ, კრიოგენულ მდგომარეობაში მყოფ გუნდის წევრებს აღვიძებს, თუმცა ბრენსონი, კაპიტანი, იღუპება ავარიის დროს. ხომალდის შეკეთების დროს გუნდს ესმის სიგნალი შორეული პლანეტიდან. დენიელზის, ბრენსონის ქვრივის მხრიდან წინააღმდეგობის მიუხედავად, ახალი კაპიტანი, ორამი, გადაწყვიტავს, გეზი შეცვალონ და სხვა პლანეტა დაზვერონ, რომელზეც, მისი აზრით, შეიძლება სიცოცხლის უკეთესი პირობებიც იყოს.
„აღთქმა“ რჩება ორბიტაზე, ხოლო მცირე გუნდი დასაჯდომი მოდულით პლანეტაზე ჩადის, იკვლევს მას და ეძებს მიღებული სიგნალის წყაროს. ისინი უცხო რასის ხომალდს მიაგნებენ, მაგრამ უსაფრთხოების გუნდის წევრები, ლედუორდი და ჰალეტი უცხოების სპორებით ავადდებიან. კერინი, ორამის ცოლი, ლედუორდს მოდულისკენ მიათრევს, სადაც მას და დაავადებულს სამედიცინო კაბინაში გამოკეტავს მეგი, პილოტ ტენესის ცოლი. არსება ნეომორფი მომაკვდავი ლედუორდის ზურგიდან ძვრება და კერინს კლავს. მეგი ცდილობს არსების მოკვლას, მაგრამ შემთხვევით მთლიან მოდულს აფეთქებს. ნეომორფი გადარჩება, ხოლო მეორე მსგავსი არსება გამოდის ჰალეტის ყელიდან და მატარებელს კლავს.
ორი ნეოფორმი თავს ესხმის გუნდის სხვა წევრებს. ანკორი იღუპება. ერთ-ერთ არსებას კლავენ, ხოლო დევიდი, „პრომეთეს“ მისიის მონაწილე, მოულოდნელად მათ გადასარჩენად მოდის. მას გუნდის წევრები ჰუმანოიდი ინჟინრების გვამებით სავსე მოედნის გავლით შეჰყავს სახლში, რომელიც თავად მოაწყო. ანდროიდი მათ უამბობს, რომ ელიზაბეთ შოუსთან ერთად ამ პლანეტაზე მოხვედრისას ინჟინერმა შეცდომით გაანადგურა მთელი მოსახლეობა, ხოლო შოუ დაიღუპა წარმოქმნილი ქაოსის დროს. უამბობენ რა დევიდს საკუთარი მისიის შესახებ, ცდილობენ რადიოკავშირით „აღთქმასთან“ დაკავშირებას, მაგრამ ამ დროს ქალაქში გადარჩენილი ნეომორფი ჩნდება. იგი თავდაპირველად როზენთალს კვლავს. დევიდი ცდილობს არსებასთან კავშირის დამყარებას და გაოგნებულია, როდესაც ორამი დაასწრებს და ნეომორფს კლავს. კაპიტანის მხრიდან იარაღით დაშინებით, დევიდი განმარტავს, რომ უცხოები წარმოიშვნენ მას შემდეგ, რაც იგი თავად ატარებდა ახალი სახეობების შექმნის ექსპერიმენტებს. ორამი მას მიჰყავს ცალკე აკლდამაში, სადაც კაპიტანს ახტება სხვა არსება, რომელიც მასში ემბრიონს თესავს. კიდევ ერთი, ქსენომორფი, ორამის მუცლიდან მალე ჩნდება და თავის მატარებელს ასევე კლავს.
„აღთქმა“ ორიგაი-6-სკენ მოგზაურობას განაგრძობს. გადარჩენილი წევრები კვლავ კრიოგენულად იძინებენ. სანამ უოლტერი დენიელზს აძინებს, უკანასკნელი ხვდება, რომ ანდროიდი სინამდვილეში დევიდია, მაგრამ უკვე უძლურია და იძინებს. დევიდი მართავს ხომალდს და ადამიანების ემბრიონებთან ერთად ათავსებს უცხოს ორ ჩანასახსაც. უოლტერის სახელით იგი ჟურნალში ტოვებს შენიშვნას, რომ გუნდის ყველა წევრი, დენიელზის და ტენესის გარდა, დაიღუპა ნეიტრინული ტალღის დარტყმის შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:2017 წლის 3D ფილმები კატეგორია:2017 წლის ფილმები კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:IMAX-ის ფილმები კატეგორია:Scott Free Productions-ის ფილმები კატეგორია:ფილმები ანდროიდებზე კატეგორია:რიდლი სკოტის ფილმები კატეგორია:ფილმები უცხოზე
ტაჯიკეთი
ტაჯიკეთი (Тоҷикистон) ოფიციალურად ტაჯიკეთის რესპუბლიკა (Ҷумҳурии Тоҷикистон) — მთიანი, ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო ცენტრალურ აზიაში. 2013 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 8 მილიონ ადამიანს, ხოლო ფართობი 143 100 კმ²-ს. ტაჯიკეთს სამხრეთით ესაზღვრება ავღანეთი, დასავლეთით უზბეკეთი, ჩრდილოეთით ყირგიზეთი და აღმოსავლეთით ჩინეთი. პაკისტანს ესაზღვრება სამხრეთში, გამოყოფილი ვიწრო ვახანის დერეფანით. ტაჯიკების ტრადიციული სამშობლო, ავღანეთთან და უზბეკეთთან ერთად.
უახლესი ისტორია
1991 წელს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა. 1991-1993 წლებში რეგიონულ კლანურ დაჯგუფებებს შორის გაჩაღდა მძაფრი პოლიტიკური დაპირისპირება, რაც სამოქალაქო ომში გადაიზარდა. 1997 წელს ცეცხლი შეწყვეტილ იქნა, რამაც 1999 წელს არჩევნების ჩატარება გახადა შესაძლებელი. ქვეყნის სამხრეთ საზღვრებს რუსეთის ჯარი იცავს, რომელიც ამგვარად ანეიტრალებს ავღანეთიდან შუა აზიის რეგიონში ისლამური ფუნდამენტალიზმის გავრცელების საფრთხეს. 2001 წლის 11 სექტემბრის მოვლენების შემდეგ ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე აშშ-ს ბაზა განლაგდა.
გეოგრაფია
thumb|left|ტაჯიკეთის რესპუბლიკა ქვეყანა მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში. იგი ესაზღვრება ჩინეთს, ავღანეთს, უზბეკეთს და ყირგიზეთს. ფართობი 143 100 კვ. კმ-ს შეადგენს, რომლის დიდი ნაწილი მთებს უკავია, მათ შორის ტიან-შანს. ტერიტორიის ნახევარი 3 ათას მეტრზე მაღლა მდებარეობს. ტაჯიკეთის საზღვარი ავღანეთთან გადის ამუ-დარიასა და ფიანჯზე.
ტერიტორიული მოწყობა
ტაჯიკეთის ადმინისტრაციული ერთეულებია - 3 ოლქი (viloyat - ხატლონის, სოგდის, კაროტეგინის) და 1 ავტონომიური ოლქი (viloyati mukhtor – მთიანი ბადახშანი). გარდა ამისა, დედაქალაქ დუშანბეს დაქვემდებარებაშია საკმაოდ ვრცელი ტერიტორია ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში.
დემოგრაფია
მინი|ტაჯიკი ქალები
ეკონომიკა
ტაჯიკეთი ერთ-ერთი უღარიბესი ქვეყანაა არა მარტო დსთ-ს სივრცეში, არამედ მსოფლიოში. მისი მთავარი რესურსებია: ჰიდროენერგია, ნავთობის მცირე მარაგი, ურანი, ვერცხლისწყალი, მურა ქვანახშირი, ტყვია, თუთია, ვოლფრამი, ვერცხლი, ოქრო. შემოსავლების წყაროა საექსპორტო პროდუქტები - ბამბა, კვების პროდუქტები, ხილ-ბოსტნეული, ლითონები. ეროვნული ვალუტა - სომონი;
კულტურა
ტაჯიკეთი კულტურის თვალსაზრისით მჭიდროდაა დაკავშირებული უზბეკეთთან, ირანთან და რეგიონის სხვა ქვეყნებთან. ცნობილია შუა საუკუნეების ბევრი ტაჯიკი მოღვაწე, მწერალი თუ მეცნიერი, რომლებიც ირანულ კულტურულ სამყაროსთან ასოცირდება (ომარ ხაიამი, იბნ სინა და სხვა). საბჭოთა ეპოქაში რეგიონის ეთნოკულტურული თავისებურებების გაუთვალისწინებლად ეროვნულ რესპუბლიკებს შორის საზღვრების ხელოვნურმა დაწესებამ ეს ერთიანობა დაარღვია. ამ ეპოქიდან ცნობილია ტაჯიკური თეატრი და რამდენიმე ნოველისტი.
სქოლიო
* კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
ზაზა დამენია
ზაზა დამენია (დ. 22 ოქტომბერი, 1972, ოზურგეთი — გ. 16 აგვისტო, 2004, თლიაყანის მისადგომები) — ქართველი სამხედრო, საქართველოს არმიის კაპრალი, საქართველოს ეროვნული გმირი. აფხაზეთისა და ცხინვალის ომების მონაწილე.
ბიოგრაფია
დაიაბადა 1972 წლის 22 ოქტომბერს ოზურგეთში. სწავლობდა ყაზანის სამშენებლო ინსტიტუტში 1990-1992 წლებში. 2003 წელს დაუსწრებლად დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბათუმის ფილიალი სამრეწველო სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.
1992 წლიდან მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებული ძალების სადაზვერვო ბატალიონში; 1993 წელს იბრძოდა აფხაზეთის ომში. 1995 წელს იყო გურიის სამხარეო შს სამმართველოს განსაკუთრებულ დავალებათა სამსახურის უზრუნველყოფის ჯგუფის უფროსი.
2002 წელს ჩაირიცხა ვაზიანის მე-11 მექანიზებული მსუბუქი ქვეითი კომანდოს მესამე ასეულში. 2004 წლის აგვისტოში იბრძოდა ცხინვალის მისადგომებთან. 16 აგვისტოს იმ სანგარზე, სადაც ზაზა დამენია იმყოფებოდა, განხორციელდა მძლავრი შეტევა. მოწინააღმდეგემ სანგარში ხელყუმბარის ჩაგდება მოახერხა, მას ზაზა გადაეფარა და საკუთარი სიცოცხლის ფასად თანამებრძოლები დაღუპვისგან იხსნა. დაღუპვამდე ორი დღით ადრე, დამენიას ჭურვის აფეთქების შედეგად მხედველობა დაუქვეითდა. მიუხედავად ამისა, დამენიამ უარი განაცხადა პოზიციის დატოვებაზე და ბოლომდე დარჩა თანამებრძოლებთან ერთად.
დაკრძალულია ქალაქ ოზურგეთში, ომში დაღუპულთა სახელობის პარკში.
საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის 2004 წლის 26 აგვისტოს განკარგულებით ზაზა დამენიას ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა „სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობისთვის ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისა და გამორჩეული გმირობისათვის“.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოზურგეთის საჯარო სკოლას საქართველოს ეროვნული გმირის, ზაზა დამენიას სახელი მიენიჭა. აგრეთვე, ოზურგეთის ერთ-ერთი ქუჩა მის სახელს ატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
ღათის აეროპორტი
ღათის აეროპორტი — აეროპორტი ლიბიაში, ქალაქ ღათიდან ჩრდილოეთით 20 კმ-ში. აქვს 2 ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი (2025 x 30 მ და 3600 x 45 მ). მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მ სიმაღლეზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბიის აეროპორტები
ჩერნივცი
ჩერნივცი, ჩერნოვცი (Чернівці) — ჩერნივცის ოლქის დედაქალაქი დასავლეთ უკრაინაში.
დემოგრაფია
2001 წლის აღწერაზე დაყრდნობით, ჩერნივცის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 236,700 მოსახლეს, რომელშიც 65 სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფია. სრული მოსახლეობის 79.8% (189,000) არიან უკრაინელები, შემდეგ მოდიან რუსები – 26,700 (11.3%), რუმინელები – 10,500 (4.4%), მოლდოველები – 3,800 (1.6%), პოლონელები – 1,400 (0.6%), ებრაელები – 1,300 (0.6%) და სხვა ეროვნების – 2,900 (1.2%)
დამეგობრებული ქალაქები
ჩერნივცი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:ჩერნივცის ოლქის ქალაქები კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
კოხის რეაქცია
კოხის რეაქცია, კოხის ფენომენი — ტუბერკულოზის ბაქტერიების მიმართ სენსიბილიზებული ადამიანის ან ცხოველის ორგანიზმის შეცვლილი რეაქციულობის გამოვლენა. პირველად აღწერა რობერტ კოხმა 1882 წელს. კოხის რეაქცია ორგანიზმში ტუბერკულოზური ინფექციის არსებობაზე მიუთითებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა დიაგნოზი
პაციფიზმი
thumb|პაციფიზმის სიმბოლო 400px|thumb| პაციფიზმი (pacificus — მშვიდობისმყოფელი, სიტყვებისგან pax — მშვიდობა და facio — ვაკეთებ) — ომის საწინააღმდეგო მოძრაობა, რომლის წევრები გმობენ ყოველგვარ ძალადობას, უარყოფენ რა სამართლიანი განმათავისუფლებელი ბრძოლის გამართლებულობას. მათ სამშვიდობო მოლაპარაკებისა და მანიფესტაციების გზით ომის აღკვეთის სწამთ.
ცნება
პაციფისტთა ნაწილი არაძალადობრივ პრინციპებს მიჰყვება და სჯერა, რომ არაძალადობრივი ქმედებები მორალურად უფრო აღმატებული და ეფექტურია. თუმცა, ზოგიერთი მათგანი გარკვეულ შემთხვევებში, მაგალითად თავდაცვის მდგომარეობაში, ძალადობის გამოყენებას ამართლებს.
1960-იან წლებში ახალ მემარცხენეობასთან დაკავშირებული ზოგიერთი პაციფისტი ეროვნულ განმათავისუფლებელი ომების აქტიური დამცველებიიყვნენ (ვიეტ კონგის, ალჟირის ეროვნულ განმათავისუფლებელი ფრონტის), აცხადებდნენ რა, რომ ამ ერების მშვიდობიანი განთავისუფლების ყველა საშუალება უკვე ამოწურული იყო და ომი ერთადერთ გამოსავალს წარმოადგენდა.
აბსოლუტური და პირობითი პაციფიზმი
აბსოლუტური პაციფიზმი უნივერსალურად უარყოფს ნებისმიერ ძალადობასა და ომს. იგი გულისხმობს, რომ მორალური პრინციპები მარადიულია, უცვლელი და არ ექვემდებარება გამონაკლისებს. ომი და ძალადობა ყოველთვის მცდარია. პირობითი პაციფიზმი, როგორც წესი, გულისხმობს რომელიმე კონკრეტული ომის თუ საბრძოლო მოქმედებისადმი პრინციპულ დაპირისპირებას. მისი ერთ-ერთი ინტერპრეტაციის თანახმად, პაციფიზმი სავალდებულოა მხოლოდ გარკვეული ჯგუფის ადამიანებისთვის და არა ყველასთვის. პირობითი პაციფიზმი შეიძლება კონკრეტულ სამხედრო სისტემას ან სამხედრო პოლიტიკას ეწინააღმდეგებოდეს. ამ ტიპის პაციფიზმის მიმდევრები გარკვეულ სიტუაციებში ომს და ძალადობას დასაშვებად მიიჩნევენ, განსხვავებით აბსოლუტური პაციფისტებისგან. აბსოლუტური პაციფიზმი შესაძლოა გარკვეულ რელიგიურ წარმოდგენებსაც ეფუძნებოდეს, რომელიც არაძალადობრიობას რელიგიურ მცნებად აღიარებს. დასავლურ კულტურაში აბსოლუტური პაციფიზმი ქრისტიანული რწმენიდან მომდინარეობს, რომლის თანახმადაც ქრისტე მორჩილებისკენ, მათ შორის ბოროტისადმი, მოუწოდებდა. ინდურ კულტურაში, რომელსაც განდი წარმოადგენდა, აბსოლუტური პაციფიზმი „აჰიმსას“ ან არაძალადობის უფრო ფართო მეტაფიზიკურ გაგებას ემყარება, რომელიც კარმულ ურთიერთდამოკიდებულებას, ასკეტურ თვით-უარყოფასა და თანაგრძნობის იდეებს მოიცავს.
აბსოლუტური პაციფიზმის ზოგიერთი ვერსია იმდენად შორს მიდის, რომ გარკვეულ სიტუაციებში თავდაცვასაც კი გამორიცხავს. რაც შეეხებათ პირობით პაციფისტებს, ისინი მართალია გმობენ ომსა და ძალადობას, თუმცა, მაგალითად ალბერტ აინშტაინი და ბერტრან რასელი ნაცისტური გერმანიის წინააღმდეგ ომს ემხრობოდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ ორივე თავს პაციფისტად მიიჩნევდა.
მაქსიმალისტური და მინიმალისტური პაციფიზმი
განსხვავება მაქსიმალისტურ და მინიმალისტურ პაციფიზმს შორის მდგომარეობს არაძალადობისადმი ერთგულების მასშტაბში, ანუ ძალადობის რა ფორმებია დასაშვები ან დაუშვებელი. მაქსიმალური პაციფიზმი აბსოლუტური პაციფიზმის კატეგორიაში გადის, ხოლო პაციფიზმის მინიმალისტური ფორმები, პირობითის. არსებობს უამრავი აქტივობა, რომელსაც „ომი“ შეგვიძლია ვუწოდოთ: ტერორიზმი, აჯანყება, სამოქალაქო ომი, ჰუმანიტარული ინტერვენცია, სახელმწიფოთაშორისი კონფლიქტი, მსოფლიო ომი, რომელიც ბირთვული იარაღის გამოყენების შესაძლებლობას ითვალისწინებს. პაციფისტთა უმრავლესობა უპირისპირდება სახელმწიფოთაშორის კონფლიქტებსა და ბირთვულ ომს. თუმცა, არსებობს განსხვავებული მიდგომები, რამდენად გამართლებულია სამოქალაქო ომი ან ჰუმანიტარული ინტერვენცია. მაგალითად, ამერიკის სამოქალაქო ომს ბევრი პაციფისტი, მონათა ემანსიპაციის იდეიდან გამომდინარე, მხარს უჭერდა.
სკეპტიკური და Prima Facie პაციფიზმი
პაციფიზმის არგუმენტები ძირითადად ნეგაციას - ძალადობისა და ომის ამორალურობას ეფუძნება. ზოგიერთი სკეპტიკოსი პაციფისტი მიიჩნევს, რომ არ არსებობს სხვა ადამიანის სიცოცხლის ხელყოფის არცერთი გამამართლებელი არგუმენტი. მათ შორის, არც თავდაცვის მიზნით თავდამსხმელის მოკვლას ამართლებენ, რადგან თავდამსხმელმა მიზანს ვერ მიაღწია, თავდასხმის სამიზნე ცოცხალია, ამდენად ამ უკანასკნელის მიერ თავდაცვის მიზნით მკვლელობა არაპროპორციულია მის მიმართ განხორციელებული ქმედებისა. ამას გარდა, სკეპტიკოსი პაციფისტები სვამენ კითხვას იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა მიხვდეს ადამიანი, რომ თავდაცვის სხვა ყველა საშუალება ამოწურული იყო? სად გადის ზღვარი? აქედან გამომდინარე, ისინი ემხრობიან სხვადასხვა არაძალადობრივი მეთოდის ბოლომდე ამოწურვას.
ტრანსფორმაციული პაციფიზმი
ტრანსფორმაციული პაციფიზმი მიზნად ისახავს ფსიქოლოგიური, კულტურული, სოციალური და მორალური ღირებულებებისა და მდგომარეობის ტრანსფორმაციას, რომლის ფარგლებშიც ომი და ძალადობა მიუღებელი იქნება მთლიანად საზოგადოებისთვის. იგი ფართო კულტურულ კრიტიკას ეფუძნება, რომლის თანახმადაც საჭიროა ზოგადად განათლებისა და სოციო-კულტურული სისტემების რეფორმირება, რომელიც ძალადობრივ კულტურას კვებავს. ტრანსფორმაციული პაციფიზმის საბოლოო მიზანი არის სამყარო, სადაც ომი და ძალადობა დაბალგანვითარებული წარსულის არქაულ ნარჩენებად იქნება მიჩნეული.
პაციფიზმის ადრეული ტრადიციები
150px|მინი|მარცხნივ|პლატონი-ბერძენი ფილოსოფოსი 150px|მინი|მარცხნივ|მარტინ ლუთერ კინგი ომის მიმართ ზოგადი წინააღმდეგობა ისტორიულად სამართლიანი ომის ტრადიციის პარალელურად ვითარდებოდა, რომლის თანახმადაც საომარი მოქმედებები მშვიდობისა და სამართლიანობის მიღწევის საშულებას წარმოადგენს. დასავლურ კულტურაში ამ ორ იდეას საფუძვლები აქვს როგორც ქრისტიანულ ისე არაქრისტიანულ წყაროებში. ქრისტიანი მოაზროვნეებისთვის, ერთ-ერთ მთავარ პრობლემას მშვიდობისკენ იესოს მოწოდებებსა და უდანაშაულოთა დასაცავად საჭირო ძალადობის გამოყენებას შორის ბალანსის დაცვა წარმოადგენს. ეს საკმაოდ მწვავე საკითხია ქრისტიანებისთვის, ვინაიდან მათეს სახარებაში ქრისტე არაძალადობრივ ეთიკას და ძალადობისადმი მორჩილებას ქადაგებს. მაშინ, როდესაც ნეტარი ავგუსტინე და სხვა ბიბლიური წყაროები (მაგალითად, პავლეს წერილი რომაელებს) სამართლიანი ომის იდეაზე საუბრობენ.
ომის გამართლების საკითხი ბერძენი ფილოსოფოსების განხილვის საგანიც იყო. მაგალითად, პლატონი „კანონებში“ აცხადებს, რომ ომი წარმოებულ უნდა იქნას მხოლოდ მშვიდობის დამყარების მიზნით და ცხოვრების უმეტეს ნაწილს მშვიდობაში უნდა ვატარებდეთ. სოკრატე კი მსჯელობს იმაზე, რამდენად გამართლებულია ბოროტების პასუხად ბოროტების დაბრუნება. სოკრატე იწყებს იმ დაშვებით, რომ ჩვენ არ უნდა დავუშავოთ მას, ვინც გვავნო.
პაციფიზმის იდეა არაევროპულ ტრადიციაშიც გვხვდება. ჯაინიზმი და ბუდიზმი, აგრეთვე სხვა ინდური ტრადიციები იზირებენ „აჰიმსას“ ანუ არაძალადობის იდეას, როგორც მთავარ სათნოებას. ამ ტრადიციებისთვის იდეალი არის ეგოისტური საწყისების უარყოფა, ერთგვარი თავგანწირვა. ბუდისტებისთვის აღნიშნული ემყარება მიუჯაჭველობის იდეას. მათი რწმენით ომი, ძალადობა, აგრესია, სიძულვილი ჩვენი მატერიალური საგნებისადმი მიჯაჭვულობიდან მომდინარეობს. აჰიმსას ცნება ასევე დაკავშირებულია იმ იდეასთან, რომ ყველა სულიერი არსება ურთიერთდაკავშირებულია. ამდენად, არაძალადობისგან თავშეკავება და შემწყნარებლობა ვრცელდება ასევე სხვა ცოცხალ არსებებზე. მაჰათმა განდი აჰიმსას იდეის ყველაზე ცნობილ აპოლოგეტად ითვლება.
განსხვავება ევროპულ და არაევროპულ ტრადიციებს შორის XX საუკუნეში მოიშალა: განდიზე გავლენა იქონია ჰენრი დეივიდ თორომ და ლევ ტოლსტოიმ, თავის მხრივ განდიმ დიდი გავლენა მოახდინა დასავლელ პაციფისტებზე - ალბერტ აინშტაინზე, ბერტრანდ რასელზე, მარტინ ლუთერ კინგზე. განდისა და კინგისთვის, პაციფიზმის ცენტრალური იდეა არის სიყვარული, განსაკუთრებით უანგარო სიყვარული, რომელიც ახალ აღთქმაშია აღწერილი სიტყვა agape-ს (აღაპი) მეშვეობით. კინგი ამას ასე ხსნიდა: „საბოლოო ჯამში, აღაპი ნიშნავს იმის აღიარებას, რომ სიცოცხლის ყველა ფორმა ურთიერთდაკავშირებულია. მთელი კაცობრიობა ერთი საერთო პროცესის მონაწილეა, ყველანი ერთმანეთის ძმები ვართ. რამდენადაც მე ჩემს ძმას რამეს ვუშავებ, რაც არ უნდა დაეშავებინა მას ჩემთვის მანამდე, ამით მე საკუთარ თავს ვნებ“.
თანამედროვე ისტორია
250px|მინი|პენის ხელშეკრულება XVI საუკუნის დასაწყისიდან პროტესტანტულმა რეფორმაციამ მრავალ ახალ ქრისტიანულ მოძრაობას დაუდო საფუძველი, მათ შორის, ისტორიულ მშვიდობის ეკლესიებს, კვაკერების საზოგადოებას, ამიშების მოძრაობას, მენონიტების ჯგუფს. ჰუმანისტი მწერალი დეზიდერიუს ერაზმუსი რენესანსის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული პაციფისტი მოღვაწე იყო, რომელიც მტკიცედ ეწინააღმდეგებოდა საომარ მოქმედებებს თავის ნაშრომებში.
კვაკერები პაციფიზმის ცნობილი დამცველები იყვნენ. ისინი ჯერ კიდევ 1660-იან წლებში გმობდნენ ძალადობის ყველანაირ ფორმას და ქრისტიანობის პაციფისტურ ინტერპრეტაციას ემხრობოდნენ. XVIII საუკუნეში, კვაკერებმა პრინციპულ ნიადაგზე, განაცხადეს რომ მონაწილეობას არ მიიღიებდნენ დიდი ბრიტანეთის მიერ წარმოებულ ომებში და პროტესტის ნიშნად არც ფულად ჯარიმას გადაიხდიდნენ. პენსილვანიის პროვინციის დამაარსებელი ინგლისელი კვაკერი უილიამ პენი, ანტიმილიტარისტული საჯარო პოლიტიკის მომხრე იყო. სხვა კოლონიებისგან განსხვავებით, კვაკერები ადგილობრივ ინდიელებთან მშვიდობიანად ვაჭრობდნენ. პენის მმართველობის პერიოდში პროვინციას ფაქტობრივად არ გააჩნდა სამხედრო შეიარაღება და არც სამხედრო კონფლიქტი დაფიქსირებულა ამ წლებში.
XVI-XVIII საუკუნეებში, მოაზროვნეთა ნაწილმა (მათ შორის იყვნენ ფრანგი პოლიტიკოსი მაქსიმილიან დე ბეტუნი, ფილოსოფოსები შარლ სენ-პიერი და ემერიკ კრუცე, ინგლისელი კვაკერები უილიამ პენი და ჯონ ბელერზი) შეიმუშავა საერთაშორისო ორგანიზაციის გეგმა, რომელიც დაიცავდა მშვიდობას და იზრუნებდა ქვეყანათაშორის სამხედრო დაპირისპირებების შემცირებაზე. პაციფისტური იდეალები XVIII საუკუნის აზროვნების ორი მიმართულებიდან წარმოიშვა. პირველი განმანათლებლობიდან იღებდა სათავეს და მშვიდობას განიხილავდა როგორც სამყაროს უბედურებებისგან განკურნების რაციონალურ საშუალებას. აზროვნების ამ ტრადიციის მიმდევრები იყვნენ ჟან-ჟაკ რუსო, იმანუელ კანტი, ბენტამი, რომელმაც 1789 წელს მშვიდობის ასოციაციის დაარსების წინადადება წამოაყენა. ხოლო აზროვნების მეორე ტრადიცია ევანგელური ქრისტიანობის ნაწილია, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მონობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ იდეების მხარდამჭერი უილიამ უილბერფორსი და ბერნარდ ბოლცანო მილიტარიზმის სოციალურ დანაკარგებსა და ომის გაუქმებაზე საუბრობდნენ. ბოლცანო მთლიანად საგანმანათლებლო, სოციალური და ეკონომიკური სისტემის რეფორმირებისკენ მოუწოდებდა, რომლის შედეგადაც ხალხთა ინტერესი ერთა შორის მშვიდობისკენ წარიმართებოდა და არა კონფლიქტებისკენ.
მშვიდობის მოძრაობები
ნაპოლეონის ომების პერიოდში, მიუხედავად იმისა რომ ოფიციალურად მშივდობის მოძრაობები ჩამოყალიბდა ომების დასრულების შემდეგ, წარმოიშვა უნივერსალური იდეების მატარებელი მშვიდობის მოძრაობები. ინგლისის პარლამენტის მიერ თექვსმეტ სამშვიდობო პეტიციას მოეწერა ხელი, ფართოდ გაიზარდა ანტისაომარი დემონსტრაციების რიცხვი და ასევე ფართოდ გავრცელდა მშვიდობის თემაზე დაწერილი ლიტერატურა. პირველი მშვიდობის მოძრაობები 1815-1816 წლებში გვხვდება. აშშ-ში პირველი ასეთი მოძრაობები იყო ნიუ იორკის მშვიდობის საზოგადოება და მასაჩუსეტსის მშვიდობის საზოგადოება. აღნიშნული ორგანიზაციები რეგულარულად მართავდნენ ყოველკვირეულ შეხვედრებს, ავრცელებდნენ ლიტერატურას, რომელშიც ომის საშინელებები იყო აღწერილი. პაციფიზმის ადვოკატირება კი ქრისტიანული იდეოლოგიების საფუძველზე ხდებოდა. 200px|მინი|[[ბერტა ფონ ზუტნერი, პირველი ქალი რომელმაც ნობელის პრემია მიიღო მშვიდობის დარგში]] ლონდონის მშვიდობის საზოგადოება ფილანტროპი უილიამ ალენის მიერ 1816 წელს დაარსდა უნივერსალური და მარადიული მშვიდობის იდეების გავრცელებისთვის. 1840-იან წლებში ბრიტანელმა ქალბატონებმა დააარსეს 15-20 ქალისგან შემდგარი ჯგუფები, რომელთა ფარგლებშიც პაციფისტურ იდეებზე დისკუსიებს აწარმოებდნენ.
მშვიდობის მოძრაობის გავლენა სულ უფრო იზრდებოდა XIX საუკუნის შუა პერიოდისთვის. ლონდონის მშვიდობის საზოგადოებამ პირველი საერთაშორისო მშვიდობის კონგრესი 1843 წელს ლონდონში გამართა. კონგრესმა ორი მიზანი დაისახა: ერთა შორის დავების მშვიდობიანი მოგვარება, არბიტრაჟის წესით კონფლიქტების მოგვარება და აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად საერთაშორისო ინსტიტუტის შექმნა. ევროპის კონტინენტზე პირველი მშვიდობის კონგრესი 1848 წელს ბრიუსელში გაიმართა, მომდევნო წელს კი პარიზში.
XIX საუკუნის ბოლოს, როდესაც პაციფისტურმა იდეებმა სოციალისტურ მოძრაობებშიც შეაღწია, 1870 წელს ლონდონში რანდალ კრიმერმა მუშათა მშვიდობის ასოციაცია დააარსა. კრიმერი ფრანგ ეკონომისტ ფრედერიკ პასისთან ერთად კონფლიქტების არბიტრაჟის წესით მოგვარების საერთაშორისო ორგანიზაციის - საპარლამენტთაშორისო კავშირის (1889) დამაარსებელია. პაციფისტური იდეოლოგიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს შეტანილი რუს მწერალ ლევ ტოლსტოის. თავის ერთ-ერთ გვიანდელ ნაშრომში - „ღმერთის სამეფო ჩვენშია“, ტოლსტოი მიმოიხილავს პაციფიზმის ისტორიას და მხურვალედ იცავს მის იდეალებს. მისმა ნამუშევარმა დასაბამი მისცა მის საპატივცემულოდ წოდებულ პაციფისტურ მოძრაობას რუსეთში. წიგნმა ასევე დიდი გავლენა იქონია მაჰათმა განდის ადრეულ იდეებზე. ტოლსტოის და განდის აქტიური მიმოწერა ჰქონდათ, როდესაც ეს უკანასკნელი სამხრეთ აფრიკაში მოღვაწეობდა.
თავისი დროის პაციფისტური მოძრაობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ბერტა ფონ ზუტნერს, რომელიც მშვიდობის მოძრაობის ერთ-ერთ ლიდერად იქცა თავისი 1889 წლის ნაშრომით „ძირს იარაღი“. 1905 წელს იგი იყო პირველი ქალი, რომელმაც ნობელის მშვიდობის პრემია მოიპოვა. 1891 წელს მან ავსტრიული პაციფისტური ორგანიზაცია დააარსა.
არაძალადობრივი წინააღმდეგობა
XIX საუკუნის მეორე ნახევრის ბოლოს ახალ ზელანდიაში ბრიტანელმა კოლონისტებმა ბევრი ხერხი გამოიყენეს (მათ შორის სამხედრო ძალები), რათა მიეთვისებინათ აბორიგენი მაორების მიწა. 1870-იან 1880-იან წლებში პარიკაჰა, რომელიც ახალ ზელანდიაში მაორების ყველაზე დიდი სოფელი იყო, გახდა არაძალადობრივი კამპანიის ცენტრი. ისინი ფართოდ ეწინააღმდეგებოდნენ ევროპული კოლონისტების ოკუპაციას. მაორების ერთ-ერთმა ლიდერმა, ტე ვიტი-ო-რონგომაიმ, თავის ხალხს შთააგონა და მოუწოდა იარაღის გარეშე დაეცვათ თავიანთი უფლებები. 1881 წელს მან 2000 მაოერი ჯარისკაცი დაარწმუნა, რომ საომარ პოზიციებზე გამაგრებული ბრიტანელი ჯარისკაცები მიეწვიათ სოფელში და მათთვის საჭმელ-სასმელიც კი შეეთავაზებინათ. ის საკუთარ ხალხთან ერთად ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე დააპატიმრეს. ამ ჟესტით კი გამოხატეს პროტესტი მიწების კონფისკაციასთან დაკავშირებით. მაოერი ლიდერი გახდა ბრწყინვალე წინამძღოლი, რადგან მან „პასიური წინააღმდეგობით“ ხელი შეუშალა ხოცვა-ჟლეტას, რომელიც ბრიტანელი კოლონისტებისგან ელოდათ, უფრო მეტიც, დაიცვა ბევრი მიწა უკანონო ოკუპაციისგან.
ინდოეთის განმათავისუფლებელი მოძრაობის მთავარი პოლიტიკური და სულიერი ლიდერი, მაჰათმა განდი, არაძალადობრივი წინააღმდეგობის - აჰიმსას - პიონერი იყო, რომელსაც იგი სატიაგრაჰას უწოდებდა, რაც ითარგმნება როგორც „სიმართლის ძალა“. განდის არაძალადობრივი წინააღმდეგობა გულისხმობდა ტირანიისადმი სამოქალაქო დაუმორჩილებლობას, რომელიც არა უბრალოდ არაძალადობრივი იყო, არამედ მიზნად ისახავდა ოპონენტის მსოფლმხედველობის შეცვლას. ბრიტანული მმართველობისგან თავისი ქვეყნის განთავისუფლებისთვის ოცდაათწლიანი (1917-1947) მოღვაწეობის განმავლობაში განდის წარმოებული აქვს არაერთი არაძალადობრივი კამპანია, რომელთაც არა მხოლოდ ინდოეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვება განაპირობეს 1947 წელს, არამედ მსოფლიო დონეზე უდიდესი გავლენა იქონიეს საპროტესტო მოძრაობების ეთიკაზე.
ბაჰაიზმი
ბაჰაიზმის დამაარსებელმა ბაჰაულამ (1817-1892) თავისი რწმენის ქვაკუთხედად ომის უარყოფა აქცია. თუმცა, ბაჰაიზმი არ არის აბსოლუტურად პაციფისტური რელიგია. მაგალითად, თავის მიმდევრებს იგი მოუწოდებს სოციალური სერვისებისკენ, აქტიურ საომარ მოქმედებებში მონაწილეობის სანაცვლად. თუმცა, თუ აღნიშნული, ქვეყნის წინაშე არსებული ვალდებულებიდან გამომდინარე შეუძლებელია, მაშინ სახელმწიფო ხელისუფლებისადმი ერთგულებას ენიჭება უპირატესობა. XX საუკუნის პირველ ნახევარში ბაჰვაიზმის ლიდერი შოგჰი ეფენდი აღნიშნავდა, რომ ბაჰვაიზმის იდეების შესაბამისად აბსოლუტური პაციფისტები არიან ანტი-სოციალურები და ინდივიდებს საზოგადოებაზე მაღლა აყენებენ, რაც ანარქიას აფუძვნებს.
ბუდიზმი
ბუდიზმი მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებ ძალადობრივ რელიგიად მიიჩნევა, რომლის მთავარ ღირებულებას აჰიმსას (არა ძალადობა) მოძღვრება წარმოადგენს.
აუნ სან სუ ჩი არის ბუდისტი არაძალადობრივი და პროდემოკრატიული აქტივისტი, ასევე მიანმარში დემოკრატიის ეროვნული კავშირის ლიდერი. ის 2016 წლის აპრილში გახდა მიანმარის სახელმწიფო მრჩეველი (პრემიერ-მინისტრის მსგავსი პოზიცია). მშვიდობისთვის ბრძოლაში მან 1991 წელს მიიღო ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გამოსვლაა „თავისუფლება შიშისგან“, რომელიც ამ სიტყვებით იწყება: „ძალაუფლება კი არ ხრწნის, არამედ შიში. ძალაუფლების დაკარგვის შიში ხრწნის მათ რომლებიც ფლობენ ამ ძალაუფლებას, ხოლო გამათრახების შიში ხრწნის მათ, ვინც ასეთი მოპყრობის სუბიექტები არიან“.
ინდუიზმი
აჰიმსას ცნება ცენტრალური მნიშვნელობის არის აგრეთვე ინდუიზმში. კონცეფცია, ცხოველების რიტუალური მსხვერპლშეწირვის ტრადიციის უარყოფასთან ერთად ნელ-ნელა განვითარდა და დღეს მის მიმდევართა დიდი ნაწილი ვეგეტარიანელია. ინდუიზმის კლასიკურ ტექსტებში ცალკე თავები ეძღვნება იმას, თუ როგორ უნდა მოიქცეს აჰიმსას მიმდევარი ადამიანი კონკრეტულ შემთხვევებში, როდესაც იგი აწყდება ომს, ძალადობას და უსამართლობას. აჰიმსას პრინციპი ინდუიზმში მოითხოვს, რომ ომის თავიდან არიდება კეთილსინდისიერი დიალოგის მეშვეობით მოხდეს. ძალა გამოყენებულ უნდა იქნეს როგორც უკანასკნელი საშუალება. და თუ ომი მაინც გარდაუვალია, მისი მიზანი უნდა იყოს კეთილშობილური და მეთოდები სამართლიანი.
სქოლიო
კატეგორია:პაციფიზმი კატეგორია:მშვიდობა კატეგორია:პოლიტიკური თეორიები კატეგორია:სათნოება
Anochetus inca
Anochetus inca — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ოსტრობოტნიის (Pohjanmaa; Österbotten) რეგიონი 4 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 14 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
ვაასის ქვერეგიონი
კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
აშკაშლა
აშკაშლა (Ашҡашлы; Ашкашла) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (89 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
ხაშურის მოამბე (გაზეთი)
„ხაშურის მოამბე“ — ქართული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური პერიოდული გამოცემა, რომელიც ხაშურის მუნიციპალიტეტში 1993 წლიდან დღემდე გამოდის. მისი მთავარი რედაქტორია რობერტ სუხიაშვილი, ხოლო დირექტორი გოგი გოგოლაძე. გაზეთი კვირაში ერთხელ გამოდის. 2015 წლიდან გაზეთში ჩართულია ყოველთვიური ლიტერატურული ჩანართი „ლიტერატურული ხაშური“. იბეჭდება თბილისში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:ხაშურის გაზეთები კატეგორია:რეგიონული მედია
ჩრდილოეთის დონეცი
ჩრდილოეთის დონეცი (Сі́верський Доне́ць; Северский Донец; ტანაიდი, ტანაისი, დიდი დონი) — მდინარე რუსეთის ფედერაციაში და უკრაინაში, მდინარე დონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1053 კმ. აუზის ფართობი 98,9 ათ. კმ2. ზემოთში გადაკეტილია კაშხალებით. მდინარეზე არის წყალსატევები და წყალსაცავები. შესართავთან იტოტება. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. წყალდიდობა იცის თებერვალ-მაისში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 119 კმ-ზე 159 მ3/წმ. იყინება დეკემბერ-იანვარში. ყინულძვრაა თებერვალ-აპრილში. სანაოსნოა 222 კმ. ქალაქ დონეცკამდე. შესართავთან არის ნავსადგური უსტ-დონეცკი. მდინარის ნაპირებზეა რუსეთის ქალაქები:ბელგოროდი, დონეცკი, კამენსკ-შახტინსკი. უკრაინის ქალაქები: რუბიჟნე, იზიუმი, ჩუჰუივი, ლისიჩანსკი, ლუჰანსკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დონის შენაკადები კატეგორია:ბელგოროდის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ხარკივის ოლქის მდინარეები კატეგორია:დონეცკის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ლუჰანსკის ოლქის მდინარეები კატეგორია:როსტოვის ოლქის მდინარეები
ბრაჰმა
300|thumb|ბრაჰმა ბრაჰმა (სანსკრ. ब्रह्मा brahmā „შემოქმედი“) — ადრეული ბრაჰმანიზმის უმაღლესი ღვთაება, ინდუისტური სამების ტრიმურტის შემოქმედი ღმერთი — მფარველ ვიშნუსა და გამანადგურებელ შივასთან ერთად.
ბრაჰმას კულტი უნდა წარმოშობილიყო გვიანდელ ვედურ პერიოდში ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში კლასობრივი საზოგადოების გაჩენისა და ქურუმთა პრივილეგიური კასტის ბრაჰმანების გაბატონებასთან ერთად.
ჩვეულებრივ ბრაჰმას გამოხატავენ გედზე მჯდომს ოთხი სახითა და ოთხი ხელით.
ვინაიდან ბრაჰმამ მსოფლიოს შექმნა უხსოვარ დროში უკვე დაასრულა, ინდუიზმის მიმდევრებში მის მიმართ ინტერესი იმდენად დაიკარგა, რომ ტაძრებით მოფენილ ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე ბრაჰმასთვის მიძღვნილი ორი უძველესი მოუვლელი ტაძარიღა არსებობს. ბრაჰმას კულტი საუკუნეების განმავლობაში შეცვალეს სხვა ღმერთებმა — კრიშნამ, რამამ, განეშამ და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდუისტური ღმერთები კატეგორია:შემოქმედი ღმერთები კატეგორია:სამსახოვანი ღმერთები კატეგორია:ქვეყნის მხარეთა მცველები
ჯეკი სტიუარტი
სერ ჯონ იანგ "ჯეკი" სტიუარტი (Sir John Young "Jackie" Stewart) (დ. 11 ივნისი 1939, მილტონი, შოტლანდია) — ბრიტანელი ფორმულა 1-ს პილოტი და სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფორმულა 1-ის შოტლანდიელი მრბოლელები კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1939
ლიტერატურული ხაშური (გაზეთი)
„ლიტერატურული ხაშური“ — ქართული ლიტერატურული პერიოდული გამოცემა, რომელიც ხაშურის მუნიციპალიტეტში 2015 წლიდან დღემდე გამოდის. მისი რედაქტორია პოეტი ეკა ბაქრაძე. იგი წარმოადგენს გაზეთ „ხაშურის მოამბის" ლიტერატურულ დამატებას. იბეჭდება თბილისში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:ხაშურის გაზეთები კატეგორია:რეგიონული მედია
აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებელი
აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებელი (Eastern Hunter-Gatherer; EHG), აღმოსავლეთ ევროპელი მონადირე-შემგროვებელი — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს აღმოსავლეთ ევროპის მეზოლითის მონადირე-შემგროვებლების წარმომავლობას. მეზოლითის ხანაში დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლის განსახლების არეალი, ბალტიის ზღვიდან ურალის მთებამდე და პონტურ-კასპიურ სტეპამდე ვრცელდებოდა.
სკანდინავიელ მონადირე-შემგროვებლებთან (SHG) და დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლებთან (WHG) ერთად, აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებელი (EHG) შეადგენს პოსტ-გამყინვარების პერიოდის ადრეულ ჰოლიცენიური ევროპის სამიდან ერთ-ერთ გენეტიკურ ჯგუფს. WHG-სა და EHG-ს შორის საზღვარი უხეშად იყოფოდა ქვემო დუნაისთან, ჩრდილოეთით კი, დნეპრისგან დასავლეთით მდებარე ტყეებით, ბალტიის ზღვის მიმართულებით.
ჰააკ და სხვების (2015) მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლს 75% უძველესი ჩრდილოეთ ევრაზიულის (ANE) და 25% დასავლეთ მონადირე შემგროვებლის (WHG) წარმომავლობა გააჩნია, და თავადაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლისა და სკანდინავიელი მონადირე-შემგროვებლის (WHG-სა და EHG-ს ნარევი) წარმომავლობაზე. ვანგი და სხვების (2018) თანახმად მათი წარმომავლობის 9% ANE-ს, ხოლო 91% იმ ჯგუფს განეკუთვნება, რომელიც ენათესავებოდა, თუმცა გამოირჩეოდა WHG-სგან. ნეოლითისა და ადრეული ენეოლითის ხანაში, პონტურ-კასპიური სტეპის აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლება ჩამოაყალიბეს იამნაიას კულტურა, მას შემდეგ რაც ისინი შეერივნენ კავკასიელ მონადირე-შემგროვებლებს (CHG). იამნაიას კულტურამ და მისმა მემკვიდრეებმა, სავარაუდოდ, წამოიწყეს მასიური მიგრაცია, რამაც ევრაზიის ფართო ტერიტორიაზე ინდოევროპული ენების გავრცელება გამოიწვია.
გარეგნობა
ითვლება, რომ აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლებს ჰქონდათ ყავისფერი თვალები, ქერა თმა და ღია ფერის კანი.
სქოლიო
კატეგორია:მეზოლითური ევროპა კატეგორია:არქეო-გენეტიკური ხაზი კატეგორია:ევროპის მონადირე-შემგროვებლები კატეგორია:ინდო-ევროპელების გენეტიკა
წიფლოვანა
წიფლოვანა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტყემლოვანისწყლის (ძამის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1000 მეტრი. ქარელიდან 23 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Anochetus incultus
Anochetus incultus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ბედეევა-პოლიანა
ბედეევა-პოლიანა (Бедеева Поляна; Бедеева Поляна) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
ოლღა ბახუტაშვილ-შულგინა
ოლღა ალექსანდრეს ასული ბახუტაშვილ-შულგინა (დ. 13 თებერვალი, 1879 (ზოგიერთი წყაროთი 1876 ), ქუთაისი ― გ. 20 აპრილი, 1950, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (სოპრანო), ერთ-ერთი პირველი ქართველი საოპერო მომაღერალი ქალი, ქართული ვოკალური სკოლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი (1921-იდან), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1941).
ბედეევა-პოლიანა
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1757 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 60 კმ-ით.
ოლღა ბახუტაშვილ-შულგინა
ბიოგრაფია
დაიბადა ექიმის ოჯახში, რომელიც თბილისში გადავიდა საცხოვრებლად. დედამ შეაყვარა მუსიკა და შეიყვანა ფორტეპიანოს შესასწავლად პროფესორს მატკოვსკისთან. შემდეგ სწავლობდა მუსიკალურ სასწავლებელში. 19 წლის ასაკში მოწაფედ აიყვანა ე. რიადნოვმა, ხოლო შემდეგ მილანიდან ჩამოსულმა პ. რონციმ. მისი დებიუტი შედგა თბილისის საოპერო სცენაზე 1901 წლის 29 დეკემბერს. ჩაატარა კონცერტები მოსკოვში. სანქტ-პეტერბურგში გაიარა ვოკალის უმაღლესი კურსები იპოლიტე პრიანინშიკოვის ხელმძღვანელობით. 1903 წელს გამოდიოდა პარიზსა და მილანში. პარიზში მეცადინეობდა პროფესორ ტეკისთან, მილანში კი პროფესორ ვიდალთან და ბროჯოსთან. 1904 წელს დაბრუნდა მოსკოვში და მისი დებიუტი შედა მოსკოვის დიდი თეატრში. 1904–1906 წლებში მოღვაწეობდა კიევში. 1906 წელს მიიწვიეს ოდესის ოპერის და ბალეტის თეატრში, სადაც ოთხი წლის განმავლობაში დარჩა სამუშაოდ. პარალელურად კონცერტებს ატარებდა თბილისში, ხარკოვში, ბაქოში, ყაზანში, კისლოვოდსკში, ეკატერინბურგსა და სხვა ქალაქებში.
ბედეევა-პოლიანა
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
ოლღა ბახუტაშვილ-შულგინა
ბიოგრაფია
1917 წელს დაბრუნდა საქართველოში. შემდეგი ათი წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა თბილისის საოპერო სცენაზე. ბახუტაშვილ-შულგინა იყო ეთერისა (ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“) და გულჩინას (დიმიტრი არაყიშვილის „შოთა რუსთაველი“) პირველი შემსრულებელი. 1918 წლიდან დაიწყო პედაგოგიური საქმიანობა ფილარმონიის მუსიკალურ სასწავლებელში. 1921 წლიდან ხელმძღვანელობდა ვოკალურ კლასს მეორე კონსერვატორიაში. 1926 წელს დაინიშნა კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტის დეკანად.
თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე შეასრულა სოპრანოს პარტია: ტატიანა, ლიზა, იოლანტა, მარია (პეტრე ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“, „პიკის ქალი“, „იოლანტა“, „მაზეპა“), თამარი (ანტონ რუბინშტეინის „დემონი“), აიდა (ჯუზეპე ვერდის „აიდა“), ბატერფლაი (ჯაკომო პუჩინის „ჩიო-ჩიო-სანი“) და მრავალი სხვა. ბახუტაშვილ-შულგინა პირველი ქართველი მომღერალი ქალი იყო, რომელსაც მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება. იყო ერთ-ერთი პირველი ქართველი პროფესორი ვოკალის დარგში. მისი მოწაფეები (ეკატერინე სოხაძე, ნადეჟდა ცომაია, პეტრე ამირანაშვილი, მერი ნაკაშიძე, გიორგი გოგიჩაძე, მიხეილ ყვარელაშვილი, ლეილა გოცირიძე, პეტრე თომაძე და სხვა) წარმატებით მოღვაწეობდნენ საოპერო თეატრებსა და ესტრადაზე. ავტორია სამეცნიერო-მეთოდური ხასიათის შრომებისა: „ვოკალური პედაგოგიკის ცდა. ბგერის დასაყენებლი საყოველთაო სავარჯიშოების კრებული“, „კადენციები და მელიზმები“ (1940), „ვოკალიზმები მაღალი ხმისათვის ქართულ ხალხურ თემებზე“ (1942).
ზონკარი
ზონკარი — ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ზონკარისა და ქვემო ზონკარის ძველი სახელწოდება.
დეივიდ კრონენბერგი
დეივიდ კრონენბერგი (David Cronenberg) (დ. 15 მარტი, 1943)— კანადელი რეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1943
ზონარკუდასებრნი
ზონარკუდასებრნი (Cordylidae) — ხვლიკების ოჯახი. შეიცავს 4 გვარის 30-ზე მეტ სახეობას. სხეულის სიგრძე (უკუდოდ) 25 სმ აღწევს. ზურგის მხარე ჩვეულებრივად მუქი მურა ან მუქი ნარინჯისფერია. რგოლოვანი ან ძლიერ წიბოვანი ქერცლი კუდზე წარმოქმნის სწორ რგოლებს, საიდანაც მოდის ოჯახის სახელწოდებაც. ზოგიერთი გვარის წარმომადგენელს მოკლე სხეული და კარგად განვითარებული კიდურები აქვს, ზოგიერთს კი — წაგრძელებული სხეული და განუვითარებელი კიდურები. გავრცელებული არიან სამხრეთ და ტროპიკულ აფრიკაში. ბინადრობენ ძირითადად მთებში. უმრავლესობა კვერცხოხლადმშობია. იკვებებიან უხერხემლოებითა და წვრილი ხერხემლიანებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზონარკუდასებრნი
კლასიკური მუსიკა
მინი|მარჯვნივ|მარცხნიდან მარჯვნივ, I რიგში: [[ანტონიო ვივალდი|ვივალდი, ბახი, ჰენდელი, მოცარტი, ბეთჰოვენი; II რიგში: როსინი, მენდელსონი, შოპენი, ვაგნერი, ვერდი; III რიგში: იოჰან შტრაუსი II, ბრამსი, ბიზე, ჩაიკოვსკი, დვორჟაკი; IV რიგში: გრიგი, ელგარი, რახმანინოვი, გერშვინი, ხაჩატურიანი]]
კლასიკური მუსიკა — დასავლეთევროპულ კულტურულ ტრადიციებთან დაკავშირებული ლიტურგიკული ან სეკულარული არტ-მუსიკა. უფრო ვიწრო მნიშვნელობით, ტერმინი ზოგჯერ გამოიყენება 1750-1820 წლამდე ეპოქის (კლასიციზმი) აღსანიშნავად, ხოლო ეს სტატია ეხება პერიოდს ჩვენი წელთაღრიცხვით VI საუკუნიდან დღევანდელ დღემდე, რომელიც, სხვა პერიოდებთან ერთად კლასიციზმსაც მოიცავს. ამ მუსიკალური ტრადიციის ცენტრალური ნორმები ტონალური მუსიკის ეპოქაში, 1550-1900 წლებში ჩამოყალიბდა.
მიმოხილვა
ევროპულ არტ-მუსიკას არაევროპული კლასიკური და პოპულარული მუსიკალური ტრადიციებისგან, პირველ რიგში, მუსიკალური ნოტაციის სისტემა გამოარჩევს, რომელიც, სხვადასხვა ფორმით, დაახლოებით, XI საუკუნიდან გამოიყენება. თანამედროვე ევროპული მუსიკალური ნოტაციის პირველი ფორმები კათოლიკე ბერებმა მსოფლიო მასშტაბით საეკლესიო ლიტურგიის სტანდარტიზების მიზნით განავითარეს. კომპოზიტორების მხრიდან დასავლეთევროპული სანოტო სისტემა გამოიყენება შემსრულებლისთვის ბგერის სიმაღლისა და გრძლიობის, ასევე, სხვა ნიუანსების შესახებ ინფორმაციის გადასაცემად. განსხვავებით პოპულარული მუსიკისგან, რომელიც მეტწილად ლექსზე დამყარებულ (კუპლეტურ) სასიმღერო ფორმას ან მის ვარიაციებს იყენებს, კლასიკური მუსიკა გამოირჩევა მრავალგვარი დახვეწილი ინსტრუმენტული ფორმებით, როგორიცაა სიმფონია, კონცერტი, ფუგა, სონატა და შერეული ვოკალურ-ინსტრუმენტული ფორმებით, როგორიცაა ოპერა, კანტატა და მესა.
ტერმინი კლასიკური მუსიკა პირველად ადრე XIX საუკუნეში გამოიყენეს; ამის მიზანი იოჰან სებასტიან ბახიდან ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენამდე პერიოდის მუსიკის ცალკე, „მუსიკის ოქროს ხანის“ სახით კანონიზება იყო. ოქსფორდის ინგლისური ენის ლექსიკონის მიხედვით, ტერმინი პირველად 1829 წელს იქნა გამოყენებული.
პერიოდები
კლასიკური მუსიკის ძირითადი პერიოდებია:
მახასიათებლები
ევროპული კლასიკური მუსიკა სტილური მრავალფეროვნებით გამოირჩევა, შუა საუკუნეების გრიგორიანული ქორალიდან კლასიკურ და რომანტიკულ სიმფონიებამდე და XX საუკუნის ავანგარდულ ნაწარმოებებამდე. შესაბამისად, მისი ზოგადი მახასიათებლების ჩამოთვლა რთულია. მიუხედავად ამისა, საერთო ფაქტორად შეიძლება განხილული იქნას მუსიკალური ნაწარმოებების ჩასაწერად ზუსტი მენზურული (დაახლოებით, XIII საუკუნიდან მოყოლებული), ხოლო შემდგომ, სანოტო სისტემის (1600-იანი წლებიდან) გამოყენება და მათი განუხრელად შესრულება. მეორე ფაქტორია კომპლექსური სოლო ინსტრუმენტული ფორმების (მაგალითად, ფუგა) განვითარება. პირველი სიმფონიები კლასიციზმის პერიოდში წარმოიშვა (XVIII საუკუნის დასაწყისიდან), რის შემდეგაც სიმფონიური ანსამბლები და კომპოზიციები კლასიკური მუსიკის მნიშვნელოვან ნაწილად იქცა.
კომპლექსურობა
კლასიკური მუსიკის ნიმუშებს ახასიათებს გაორკესტრების, კონტრაპუნქტის, ჰარმონიის, მუსიკალური განვითარების, რიტმის, ფრაზირების, ტექსტურის და ფორმის კომპლექსურობა. განსხვავებით პოპულარული მუსიკისგან, რომელიც, როგორც წესი, კუპლეტურ ფორმაშია, კლასიკურ მუსიკას ახასიათებს რთული და დახვეწილი ინსტრუმენტული (კონცერტი, სიმფონია, სონატა) და ვოკალურ-ინსტრუმენტული ფორმების განვითარება (ოპერა, ორატორია).
გრძელი ინსტრუმენტული ნაწარმოებები ხშირად დაყოფილია თვითკმარ მონაკვეთებად, რომლებსაც ნაწილები ან მოქმედებები ეწოდება და ხშირად ხასიათითა და განწყობით ერთმანეთის მიმართ კონტრასტულია. მაგალითად, კლასიკური სიმფონიები ხშირად დაყოფილია ოთხ ნაწილად (მოქმედებად):
ეს ნაწილები (მოქმედებები) შეიძლება უფრო მცირე მონაკვეთებადაც დაიყოს, როგორიცაა სექცია, პერიოდი (წინადადება) და ფრაზა.
შესრულება
კლასიკური მუსიკალური განათლების მიღება შესაძლებელია ინსტრუმენტის ან ვოკალის პედაგოგთან კერძო გაკვეთილების საშუალებით, ან ფორმალური საგანმანათლებლო კურსის გავლით კონსერვატორიაში, კოლეჯში ან უნივერსიტეტში, რომლის შედეგადაც შესაძლებელია მუსიკის ბაკალავრის ან მუსიკის მაგისტრის ხარისხის მიღება. როგორც წესი, კლასიკური მუსიკის შემსრულებლებს ხანგრძლივი ფორმალური მუსიკალური განათლება და წვრთნა მოეთხოვებათ, ხშირად, მაგისტრის ხარისხის ჩათვლით.
კლასიკური მუსიკის რეპერტუარის შესრულება მოითხოვს დახელოვნებას ფურცლიდან კითხვასა და ანსამბლში დაკვრაში, ჰარმონიის პრინციპების ცოდნას, ვარჯიშს სმენაში (ბგერის სიმაღლის სმენით ამოცნობას, შესწორებას და გასწორებას), საშემსრულებლო პრაქტიკების ცოდნას (მაგალითად, ბაროკოს ორნამენტების); მუსიკოსი უნდა იცნობდეს იმ პერიოდის, სტილის და მუსიკალური ენის თავისებურებებს, რომელსაც მის მიერ შესასრულებელი ნაწარმოები მიეკუთვნება (მაგალითად, ბრამსის სიმფონია ან მოცარტის კონცერტი).
ერთ-ერთი უმთავრესი ფაქტორი, რომელიც ევროპულ კლასიკურ მუსიკას პოპულარული და ხალხური მუსიკისგან გამოარჩევს, არის მისი ჩაწერა სანოტო სისტემაში, რის შედეგადაც იქმნება პარტიტურა. მასში მითითებულია დეტალები რიტმის, ბგერის სიმაღლის, გრძლიობის და ერთზე მეტი პარტიის არსებობის შემთხვევაში, მათი ურთიერთკოორდინაციის შესახებ. მუსიკის ჩაწერამ შესაძლებელი გახადა მაღალი დონის კომპლექსურობა. მაგალითად, ფუგაში ძლიერ განსხვავებული მელოდიური ხაზები ერთ კონტრაპუნქტულ ქსოვილში ისეა მოქცეული, რომ დაცულია ერთიანი ჰარმონიული ლოგიკა. წერილობითი ნოტაციის უმნიშვნელოვანესი შედეგია ნაწარმოებების შემონახვა, რაც კლასიკური მუსიკის შემსრულებლებს მრავალი საუკუნით ადრე შექმნილი ნაწარმოებების შესრულების საშუალებას აძლევს.
XX-XXI საუკუნეებში კლასიკურ მუსიკაში იმპროვიზაციის ტრადიცია დაიკარგა, თუმცა ბაროკოდან რომანტიკულ ეპოქამდე ბევრი შემსრულებელი თავისი ეპოქის მუსიკის იმპროვიზება შეეძლოთ. ბაროკოს ერაში მუსიკოსები იმპროვიზირებდნენ პრელუდიებს, კლავიშიან საკრავებზე შემსრულებლები კი აკორდებს ციფრულ ბანზე დაყრდნობით; იმპროვიზაციის შედეგი იყო მუსიკალური ორნამენტები ვოკალურ პარტიებში. იოჰან სებასტიან ბახი განთქმული იყო თავისი რთული იმპროვიზაციებით. კლასიკურ ეპოქაში, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი ცნობილი იყო იმით, რომ შეეძლო სხვადასხვა სტილებში იმპროვიზაცია. კონცერტების კადენცაში იმპროვიზირებდა სოლისტიც. ბეთჰოვენი, როგორც პიანისტი, ასევე განთქმული იყო იმპროვიზაციებით.
ინსტრუმენტები და ვოკალური პრაქტიკა
ინსტრუმენტების უმეტესობა, რომლებიც დღეს კლასიკურ მუსიკაში გამოიყენება, XIX საუკუნის შუა ხანებამდე (ზოგიერთი ბევრად უფრო ადრე) გამოიგონეს, ხოლო მათი დახვეწა და სისტემატიზაცია XVIII-XIX საუკუნეებში მოხდა. მატი უმეტესობა წარმოადგენს დღევანდელ სიმფონიურ ორკესტრში შემავალ ინსტრუმენტებს, რასაც რამდენიმე სოლო ინსტრუმენტი (ფორტეპიანო, კლავესინი, ორღანი და სხვა) ემატება. ორკესტრი შედგება სიმებიანი, ხის და ლითონის ჩასაბერი და დასარტყამი ოჯახების ინსტრუმენტებისგან. სასულე ორკესტრში ხის და ლითონის ჩასაბერი ინსტრუმენტების უფრო დიდი მრავალფეროვნებაა, ვიდრე ორკესტრში, თუმცა ისინი სიმებიან ინსტრუმენტებს არ შეიცავენ (გამონაკლისია კონტრაბასი, რომელიც ბევრ სასულე ორკესტრს ემატება ხოლმე).
ვოკალური პრაქტიკა განვითარდა შუა საუკუენეების მონოდიური (ერთხმიანი) გრიგორიანული საგალობლებიდან მოყოლებული რენესანსის და ბაროკოს რთულ, პოლიფონიურ მუსიკამდე და თანამედროვე ვოკალურ ნაწარმოებებამდე, რამდენიმე დამოუკიდებელი მელოდიური ხაზითა და ინსტრუმენტული თანხლებით.
ისტორია
კლასიკური მუსიკის ძირითადი პერიოდები, 1900 წლამდე, არის ძველი მუსიკა, რომელიც მოიცავს შუასაკუნეების (500–1400) და აღორძინების (1400–1600) ეპოქებს და ტონალური მუსიკის პერიოდი, რომელიც მოიცავს ბაროკოს (1600–1750), კლასიციზმის (1750–1820) და რომანტიზმის (1810–1910) ეპოქებს. თანამედროვე პერიოდი მოიცავს XX საუკუნის მუსიკას (1901–2000) და მასში მოაიაზრება ადრეული მოდერნიზმი (1890–1930), მაღალი მოდერნიზმი (XX საუკუნის შუა პერიოდი); აგრეთვე თანამედროვე ეპოქა (ტერმინის უფრო ვიწრო გაგებით, 1945- ან 1975–) ან პოსტმოდერნზმი (1930–). XXI საუკუნის კლასიკური მუსიკა, ჯერჯერობით, თანამედროვე/პოსტმოდერნისტული ტრადიციის გაგრძელებას წარმოადგენს, რომელიც წინა საუკუნეში ჩამოყალიბდა.
თარიღები ზოგადი ხასიათისაა, რამდენადაც პერიოდები და ეპოქები ხშირად კვეთს ერთმანეთს, ხოლო კატეგორიზაცია რამდენადმე ბუნდოვანია; მეტიც, ზოგიერთი მკვლევარი ტერმინებს „პერიოდი“ და „ერა (ეპოქა)“ ურთიერთშენაცვლებით იყენებს და ახსენებს ტონალური მუსიკის ეპოქას, რომელიც ბაროკოს, კლასიციზმის და რომანტიზმის პერიოდებად იყოფა და არა პირიქით. მაგალითად, ფუგის ფორმა და კონტრაპუნქტის გამოყენება, რომელიც ბაროკოს ეპოქის (ან პერიოდის) მახასიათებლად ითვლება, კლასიციზმის დროს იოზეფ ჰაიდნმა, ხოლო რომანტიზმის ეპოქაში ბეთჰოვენმა, ბრამსმა და სხვებმა გააგრძელეს. მიუხედავად ამისა, პერიოდებს შორის დიფერენცირება მათი მუსიკის სხვადასხვა მახასითებლების საშუალებით ხდება.
პრეფიქსი ნეო- გამოიყენება XIX, XX და XXI საუკუნეში შექმნილი ისეთი მუსიკისთვის, რომელიც უფრო ადრეული ეპოქის სტილშია შექმნილი. მაგალითად, იგორ სტრავინსკის ბალეტი პულჩინელა ნეოკლასიკური ნაწარმოებია, რადგან სტილისტურად ბაროკოს ნაწარმოებების მსგავსია.
ფესვები
ბერგი (2006) გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ დასავლური კლასიკური მუსიკის ფესვები უძველეს ეგვიპტურ არტ-მუსიკაში, ქეირონომიის ხელოვნებაში და ძველეგვიპტურ ორკესტრშია საძიებელი, რომელიც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 2695 წლით თარიღდება. ანტიკურ საბერძნეთში მუსიკალური გამები არისტოქსენემ და პითაგორამ განავითარეს. პითაგორამ შექმნა ინსტრუმენტის მომართვის სისტემა და მუსიკალური ნოტაციის თავისებური ფორმა. ძველბერძნულმა ინსტრუმენტებმა, როგორიცაა აულოსი და ლირა, სათავე დაუდო არაერთ თანამედროვე ინსტრუმენტს. ძველი მუსიკის (და შესაბამისად, კლასიკური მუსიკის) წინამორბედად ანტიკური მუსიკა ითვლება (რომის დაცემამდე, 476).
მერენია
მერენია (ყოფილი მერონია) — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში (ბარალეთის თემი), ახალქალაქის პლატოზე. ზღვის დონიდან 1740 მ, ახალქალაქიდან 18 კმ. 1899 წლის დეკემბერში სოფელი თითქმის მთლიანად დაანგრია ახალქალაქის მაზრაში მომხდარმა მიწისძვრამ.
კლასიკური მუსიკა
შუა საკუნეები
შუა საუკუნების ეპოქა რომის დაცემიდან (476) დაახლოებით 1400 წლამდე შექმნილ მუსიკას მოიცავს. დაახლოებით 1100 წლამდე მონოფონიური (მონოდიური) გრიგორიანული საგალობლები დომინანტურ ფორმას წარმოადგენდა. მოგვიანებით მათგან პოლიფონიური (მრავალხმიანი) მუსიკა გაჩნდა, რომელმაც აღორძნების ხანაში მნიშვნელოვანი განვითარება განიცადა.
მერენია
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 860 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კლასიკური მუსიკა
შუა საკუნეები
ევროპული კლასიკური მუსიკალური ინსტრუმენტების ნაწილი წარმოშობილია შუა საუკუნეების ისლამური სამყაროსგან შეთვისებულ ინსტრუმენტებზე. მაგალითად, არაბული რებაბი ყველა ევროპული ხემიანი ინსტრუმენტის წინაპარია, მათ შორის, ბიზანტიური ლირის, რებეკის და ვიოლინოსი.
ბევრი ინსტრუმენტი, რომელზეც შუა საუკუნეების მუსიკა სრულდებოდა, დღესაც არსებობს, თუმცა, განსხვავებული ფორმით. მათ შორის იყო ფლეიტა, რეკორდერი (ბლოკ-ფლეიტა) და ლუტი. არსებობდა ორღანისა და ვიოლინოს ადრეული ვარიანტებიც. შუა საუკუნეების ინსტრუმენტები, უმეტესად, მარტო გამოიყენებოდა, ხშირად კი აკომპანიმეტის სახით იმავე ინსტრუმენტის დრონი ახლდა. სულ მცირე XIII საუკუნიდან მოყოლებული XV საუკუნის ჩათვლით არსებობდა ინსტრუმენტების დაყოფა „მაღალ“ (haut; მაღალი რეგისტრის, ხმამაღალი, გარეთ დასაკრავი ინსტრუმენტები) და „დაბალ“ (bas; წყნარი, ინტიმური ხმოვანების ინსტრუმენტები) კატეგორიებად. ადრე შუა საუკუნეებში ლიტურგიკული ვოკალური მუსიკა მონოფონიური იყო, ესე იგი აკომპანიმეტის გარეშე და ერთი ვოკალური მელოდიური ხაზისგან შედგებოდა. პოლიფონიური ვოკალური ჟანრები, რომლებიც რამდენიმე დამოუკიდებელი ვოკალური ხაზებისგან შედგება, შედარებით გვიან განვითარდა და უმაღლეს წერტილს გვიან XIII და ადრე XIV საუკუნეში მიაღწია.
შუა საუკუნეების მნიშვნელოვანი კომპოზიტორებია ჰილდეგარდ დე ბინგენი, გიიომ დე მაშო, ლეონენი, პეროტენი, ფილიპ დე ვიტრი, ფრანჩესკო ლანდინი და იოჰანეს ჩიკონია.