cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
LaserActive
1993 წლის დეკემბერში კომპანია NEC-მა გამოსცა LaserActive-ის გადაკეთებული ვერსია სახელწოდებით LD-ROM² System, რომელიც ფასით არ ჩამოუარდებოდა ორიგინალ ვერსიას და აგრეთვე გააჩნდა PAC მოდულების მხარდაჭერა.
LaserActive კომერციულად წარუმატებელი აღმოჩნდა, ბაზარზე ფეხი ვერ მოიკიდა და საბოლოოდ მისი წარმოება შეწყდა 1996 წელს. ამის პირველი მიზეზი მისი მაღალი ფასი იყო. თუმცა დადებითად შეაფასეს კრიტიკოსებმა. 1994 წელს ჟურნალმა Computer Gaming World-მა აღნიშნა: „მიუხედავად იმისა, რომ LaserActive უკეთესი პროდუქტი იყო ვიდრე 3DO Interactive Multiplayer, ის განიცდიდა პროგრამული უზრუნველყოფის ნაკლებობას და ძვირიც ღირდა“.
სქოლიო
კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:მეოთხე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:Sega Mega Drive კატეგორია:Laserdisc კატეგორია:TurboGrafx-16 კატეგორია:1993 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:Pioneer Corporation-ის პროდუქტები კატეგორია:Laserdisc-ის თამაშები
მეჯიდობა
მეჯიდობა (Mecidoba) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
ვიტორია-დუ-მეარინი (მარანიანი)
ვიტორია-დუ-მეარინი (Vitória do Mearim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 217 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.56 კმ²-ზე. ფართობი 716 719 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტოკოს მუნიციპალიტეტი
ტოკოს მუნიციპალიტეტი (Toco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტის ხერმან-ხორდანის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 255 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 55 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
მიჰრან აკობიანი
მიჰრან აკობიანი (Միհրան Հակոբյան; დ. 18 თებერვალი, 1984) — სომეხი მოქანდაკე, ვიკიპედიის პირველი მონუმენტის ავტორი.
ბიოგრაფია
მიჰრან აკობიანი დაიბადა 1984 წლის 18 თებერვალს, სტეფანაკერტში. მისი მამა, მოქანდაკე არმენ აკობიანი (1941-1990) მთიანი ყარაბაღის ომში გარდაიცვალა. 2000-2006 წლებში, მიჰრან აკობიანი ერევნის სახელმწიფო სახვითი ხელოვნების აკადემიაში სწავლობდა, სკულპტურის ფაკულტეტზე. შემდეგ, იგი საკუთარი პროფესიით მუშაობდა სომხეთსა და რუსეთში, ამასთანავე, მონაწილეობა მიიღო სტეფანაკერტსა და ერევანში გამართულ გამოფენებში.
2001 წელს, იგი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მხატვართა კავშირის წევრი გახდა. 2011 წელს, აკობიანმა მონაწილეობა მიიღო შუშაში გამართულ სკულპტურის საერთაშორისო სიმპოზიუმში. მისი შექმნილი მონუმენტები ძირითადად ქვის, ხის ან ბრინჯაოსგანაა შექმნილი. 2010-2013 წლებში, იგი სლუბიცეში, Collegium Polonicum-ში პოლონურ ფილოლოგიას სწავლობდა. 2012 წელს, მან პოლონური „კულჩიკის ფონდიდან“ სტიპენდიები მოიპოვა.
აკობიანი ასევე მუშაობს ანიმაციური ფიგურების შექმნაზეც. მისი ერთ-ერთი ნამუშევრისთვის — „ქოლგა“, ლეონიდ ენგიბაროვის მოთხრობის მიხედვით, 2013 წელს, მოსკოვში, მან მოკლემეტრაჟიან ფილმთა ფონდისგან აუდიტორიის ჯილდო მოიპოვა.
ვიკიპედიის მონუმენტი
Collegium Polonicum-ის დირექტორის, კრისტოფ ვოიჩეხოვსკის დავალებით, მიჰრან აკობიანმა სლუბიცეში ვიკიპედიის პირველი მონუმენტი შექმნა. 2014 წლის 22 ოქტომბერს, მონუმენტი ქალაქ სლუბიცეში, ფრანკფურტის მოედანზე აღიმართა. მისი ღირებულება შეადგენს 62 000 ზლოტს (11 000 ევროს), რომელიც გაიღო ადგილობრივმა მუნიციპალიტეტმა.
ტოლატის მუნიციპალიტეტი
ტოლატის მუნიციპალიტეტი (Tolata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტის ხერმან-ხორდანის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 7 341 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 74 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოჩაბამბის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
იტაიოპოლისი
იტაიოპოლისი (Itaiópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 925 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასის შემადგენლობაში.
ერევნის წმინდა მოციქულის სამლოცველო
აშენდა IX საუკუნეში. საბჭოთა კავშირის პერიოდში ეკლესია დაიკეტა, ფუნქციონირება მან 1990 წელს განაახლა.
იტაიოპოლისი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 301 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.67 კმ²-ზე. ფართობი 1 295 431 კმ²-ია.
ერევნის წმინდა მოციქულის სამლოცველო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
იტაიოპოლისი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ესთერ ჩაპა
ესთერ ჩაპა ტიერინა (ესპ. Esther Chapa Tijerina; დ. 22 ოქტომბერი, 1904 — გ. 14 დეკემბერი, 1970) — მექსიკელი ქირურგი, მასწავლებელი, მწერალი, პროფკავშირული მოძრაობის წარმომადგენელი, ფემინისტი, სუფრაჟისტი, ქალთა და ბავშვთა უფლებების დამცველი. სამედიცინო პრაქტიკაში სპეციალიზირებული გახლდათ კლინიკურ ანალიზსა და მიკრობიოლოგიაში, რომელსაც ასწავლიდა მექსიკის ეროვნულ ავტონომიურ უნივერსიტეტში.
ბიოგრაფია
ესთერ ჩაპა დაიბადა 1904 წლის 22 ოქტომბერს ტამაულიპასში ვირხინია ტიგერინასა და კვირინო ჩაპას ოჯახში. მას ოთხი და-ძმა ჰყავდა.
ესთერ ჩაპა ასწავლიდა მიკრობიოლოგიას მექსიკის ეროვნულ ავტონომიურ უნივერსიტეტში. ის იყო ეროვნული საექთნო სკოლის პრეზიდენტი და ქირურგებისა და მომსახურების სფეროს მუშაკთა პროფკავშირების თანადამფუძნებელი.
ჩაპა მექსიკის ფემინისტური მოძრაობის პიონერთა რიგებში იყო და ხელმძღვანელობდა ქალთა სუფრაჟისტულ მოძრაობას 1932 წელს. იგი აქტიურად ემხრობოდა ქალთა თანასწორობას მამაკაცებთან, არჩევნებში ქალების მონაწილეობას,   იბრძოდა აბორტის უფლებისა და  ქალების  საზოგადოების  აქტიური წევრებად ყოფნის შესაძლებლობისთვის. გარდა ამისა, ჩაპა მუშაობდა პატიმარ ქალთა უფლებების დასაცავად, აგრეთვე გახლდათ  ესპანელი ხალხის ბავშვების დახმარების კომიტეტის დირექტორი (ესპანეთის სამოქალაქო ომიდან ჩასული ლტოლვილებისთვის).
როგორც მარქსისტმა და მექსიკის კომუნისტური პარტიის აქტივისტმა, კომინტერნის მიერ გამოცხადებული სახალხო ფრონტების პოლიტიკის ფარგლებში, ესთერ ჩაპამ, დოქტორ მატილდა როდრიგეს კაბოსთან და სხვა თანამოაზრეებთან ერთად, 1935 წელს დააარსა  ქალთა უფლებების დაცვის გაერთიანებული ფრონტი. (FUPDM), რომლის მიზანს წარმოადგენდა   კომუნისტებისა და ეროვნული რევოლუციური პარტიის მხარდამჭერების გაერთიანება. 1934 წლის ივნისში გამართულ შეხვედრაზე მარქსისტ დისიდენტებთან ერთად ჩაპა, ამტკიცებდა, რომ სიღარიბე იყო პროსტიტუციის გავრცელების მთავარი მიზეზი ამ მხარეში. ესთერ  ჩაპა და მატილდა როდრიგეს კაბო ერთმანეთს შეხვდნენ სამედიცინო კოლეჯში სწავლის პერიოდში. მათ მიაღწიეს რეფორმების გატარებას, რომლებიც მიმართული იყო ციხეებში პატიმართა დასახმარებლად, პროსტიტუციის პრობლემის მოსაგვარებლად, ქალებისა და ბავშვების კეთილდღეობისთვის,  საბიუჯეტო რესურსების საგანმანათლებლო და სოციალურ პროგრამებზე გამოსაყოფად.
1936 წელს გამოვიდა ესთერ ჩაპას წიგნი El derecho al voto para la mujer, სადაც ავტორმა  ქალები შეადარა  პატიმრებსა და ფსიქიატრიული საავადმყოფოს პაციენტებს, რადგან მათაც არ აძლევდნენ ხმის მიცემის უფლებას და მათი საქმიანობა შეზღუდული იყო.
მას შემდეგ, რაც ქალთა გაერთიანებულმა ფრონტმა საბოლოოდ გაიმარჯვა და მიაღწია ქალებისთვის თანაბარი უფლებების მინიჭებას 1958 წელს, ჩაპა გახდა საერთაშორისო კონსულტანტი და ხშირად სტუმრობდა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას, იყო მექსიკის ჩინელ ხალხთან მეგობრობისა და ჩინეთის  ხალხის მეგობრების საზოგადოების წევრი.
ესთერ ჩაპა გარდაიცვალა კიბოთი 1970 წლის დეკემბერში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:მექსიკელი ფემინისტები კატეგორია:მექსიკელი სუფრაჟისტები კატეგორია:ქალი ქირურგები კატეგორია:მექსიკელი ქალთა უფლებების დამცველები
ტოტორის მუნიციპალიტეტი
ტოტორის მუნიციპალიტეტი (Totora) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტის კარასკოს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 10 963 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 914 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოჩაბამბის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
სამხრეთ აფრიკის ჟირაფი
სამხრეთ აფრიკის ჟირაფი (Giraffa camelopardalis giraffa) — მცოხნელი ძუძუმწოვრების ოჯახის წყვილჩლიქოსნების რიგისა.
ჟირაფი ბინადრობს ცენტრალური ნამიბიის, ბოტსვანის, მოზამბიკის სამხრეთით მთებში მდებარე ნესტიან ტყეებში.
სქოლიო
კატეგორია:ჟირაფისებრნი
მეჰრალიქიშლაქი
მეჰრალიქიშლაქი (Mehrəlliqışlaq) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
იტაპეკურუ-მირინი
იტაპეკურუ-მირინი (Itapecuru Mirim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაპეკურუ-მირინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 62 110 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.21 კმ²-ზე. ფართობი 1 471 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნიკოლოზ უმიკაშვილი
ნიკოლოზ უმიკაშვილი (დ. 18 იანვარი, 1923, თბილისი — გ. 2013) — ქართველი ექიმი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1946 წელს.
1946–1948 წლებში იყო სოფელ დიცის საექიმო უბნის გამგე; 1949–1954 წლებში სამხედრო ჰოსპიტლის პედიატრი; 1954–1969 წლებში ქალაქის N1 საავადმყოფოს ორდინატორი, შემდგომ ბავშვთა თერაპიული განყოფილების გამგე; 1969 წლიდან პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამკურნალო დარგში. 1964–1986 წლებში თბილისის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს მთავარი პედიატრი; 1986–1992 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკის მთავარი პედიატრი; ავტორია 100 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომელთაგან 76 გამოქვეყნებულია საზღვარგარეთისა და საქართველოს სამედიცინო ჟურნალებსა და სამეცნიერო შრომებში; გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი–ბროშურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ნ
ნორქ-მარაშის რაიონი
ნორქ-მარაშის რაიონი (Նորք-Մարաշ) — სომხეთის დედაქალაქის, ერევნის 12 რაიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქალაქის ცენტრის აღმოსავლეთ ნაწილში. დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კენტრონის რაიონი, აღმოსავლეთიდან - ნორ-ნორკი და სამხრეთიდან ერებუნი. დღეს რაიონი ორ არაოფიციალურ ნაწილად ნორკად და ნორ მარაშად იყოფა. სწორედ ამ ორი ნაწილის შეერთებით შეიქმნა 1966 წელს ნორკ-მარაშის რაიონი. 2015 წლის მონაცემებით რაიონში 11 900 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ერევნის რაიონები
ხარკივის ბრძოლა (2022)
ხარკივის ბრძოლა — მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც მიმდინარეობს უკრაინის ქალაქ ხარკივში და მის გარშემო. არის რუსეთის უკრაინაში შეჭრის (2022) ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილი. ხარკივი, რომელიც რუსეთ-უკრაინის საზღვრიდან სამხრეთით სულ რაღაც 32 კილომეტრში მდებარეობს და ძირითადად რუსულენოვანი ქალაქია, სიდიდით მეორეა უკრაინაში და ითვლება რუსეთის სამხედროების მთავარ სამიზნედ.
სიბაიოს რაიონი
სიბაიოს რაიონი (Distrito de Sibayo) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კაილიომის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.810 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1.493 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 286.03 კმ²-ია.
ხარკივის ბრძოლა (2022)
ბრძოლა რუსეთის შეჭრის ფარგლებში ერთ-ერთი ყველაზე სისხლიანი სამხედრო კონფლიქტია, უკრაინის პრეზიდენტის მრჩეველმა იგი „21-ე საუკუნის სტალინგრადად “ მოიხსენია.
სიბაიოს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კაილიომის პროვინციის რაიონები
ხარკივის ბრძოლა (2022)
თებერვალი
24 თებერვალს ბელგოროდში თავმოყრილმა რუსულმა ჯარებმა გადაკვეთეს საზღვარი და ხარკივისკენ დაიწყეს წინსვლა, სადაც უკრაინის წინააღმდეგობას შეხვდნენ. რუსებმა ქალაქს საარტილერიო ცეცხლი გაუხსნეს, რის შედეგადაც დაიღუპა ახალგაზრდა ბიჭი.
25 თებერვალს სასტიკი ბრძოლები დაიწყო ქალაქის ჩრდილოეთ გარეუბანში, სოფელ ცირკუნის მახლობლად, სადაც უკრაინულმა ძალებმა შეძლეს რუსების შეკავება. მარცხნივ|მინი| რაკეტით ნაწილობრივ დანგრეული საცხოვრებელი კორპუსი ხარკივში, 26 თებერვალი. 26 თებერვალს ხარკივის ოლქის გუბერნატორმა ოლეჰ სინიეჰუბოვმა განაცხადა, რომ მთელი ქალაქი უკრაინის კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა. ამერიკის ოფიციალური პირების განცხადებით, მთელი კონფლიქტის განმავლობაში ყველაზე მძიმე ბრძოლები ხარკივში გაიმართა.
27 თებერვალს, გამთენიისას, რუსულმა ძალებმა ხარკივში გაზსადენი გაანადგურეს. გვიან დილით, რუსული ნაწილები ქალაქში შევიდნენ. სინიეჰუბოვი იტყობინებოდა, რომ ხარკივში მძიმე ბრძოლები მიმდინარეობდა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მრჩევლის ანტონ ჰერაშჩენკოა განცხადებით, ქალაქის ცენტრში ქუჩის ბრძოლები წარმოებდა.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს სპიკერმა იგორ კონაშენკოვმა გააკეთა განცხადება, რომ რუსულმა ძალებმა შეძლეს უკრაინის 302-ე საზენიტო-სარაკეტო პოლკის კაპიტულაცია და ტყვედ აიყვანეს 471 უკრაინელი სამხედრო, რაც უკრაინულმა წყაროებმა უარყვეს. იმავდროულად, უკრაინის ოფიციალურმა პირებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ უკრაინულმა ძალებმა ხარკივში შესული რუსული სატრანსპორტო საშუალებების ნახევარი გაანადგურეს, მათ შორის სულ მცირე 6 გაზ „ტიგრი“.
27 თებერვლის შუადღისთვის სინიეჰუბოვმა განაცხადა, რომ უკრაინულმა ძალებმა სრული კონტროლი აღადგინეს ქალაქზე. ასევე დასძინა, რომ ათობით რუსი ჯარისკაცი ჩაბარდა, ისინი უჩიოდნენ დემორალიზებას, არ ესმოდათ რა იყო მათი მისია და ჰქონდათ საწვავის ნაკლებობა.
28 თებერვალს უკრაინელი თანამდებობის პირი ანტონ ჰერაშჩენკო იტყობინებოდა, რომ ქალაქზე რუსული სარაკეტო დარტყმის შედეგად ათობით მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. მოგვიანებით სინიეჰუბოვმა გააკეთა განცხადება, რომ 11 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და ათობით დაიჭრა. ხარკივის მერმა იჰორ ტერეხოვმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ცხრა მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და 37 დაიჭრა. დაღუპულთაგან ერთ-ერთი იყო 25 წლის სტუდენტი ალჟირიდან, რომელიც რუსმა სნაიპერმა მოკლა.
მოგვიანებით, 28 თებერვალსვე, ტერეხოვმა განაცხადა, რომ რუსული ძალები ხარკივში მდებარე ელექტროობის ქვესადგურების განადგურებას იწყებდნენ, რის შედეგადაც ქალაქის ზოგიერთ უბანს ელექტროენერგია, გათბობა და წყალი გაეთიშებოდა. მან ასევე დასძინა, რომ რუსული დაბომბვის შედეგად 87 სახლი დაზიანდა. დანგრეულ შენობებს შორის იყო მალიშევის სახელობის ქარხანაც.
Human Rights Watch-ის შეფასებით, რუსეთმა ინდუსტრიალნის, მოსკოვსკისა და შევჩენკივსკის რაიონებში კასეტური ბომბები გამოიყენა. მათი გამოყენება აკრძალულია 2010 წლის კონვენციით კასეტური საბრძოლო მასალების შესახებ და ამგვარი ფაქტი შესაძლოა სამხედრო დანაშაულს წარმოადგენდეს, რადგან იგი მშვიდობიანი მოსახლეობისათვის საფრთხის შემცველია.
მარტი
მარცხნივ|thumbtime=0:04|მინი|ხარკივის ადმინისტრაციული შენობის დაბომბვა, 1 მარტი.
1 მარტის დილას, რუსულ რაკეტა 3მ54-1 „კალიბრით“ დაიბომბა ხარკივის ცენტრში მდებარე თავისუფლების მოედანი, იგი ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული შენობის წინ აფეთქდა. აფეთქების შედეგად დაინგრა სლოვენიის საკონსულო. ასევე დაზიანდა ოპერის თეატრი და საკონცერტო დარბაზი. დაბომბვის შედეგად დაღუპულთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია, უკრაინელი ოფიციალური პირები სხვადასხვა რიცხვს ავრცელებდნენ; სულ მცირე დაიღუპა 7 და დაიჭრა 24.
უკრაინის ბიატლონის ფედერაციამ მოგვიანებით გაავრცელა ინფორმაცია, რომ 1 მარტს ხარკივში დაღუპული უკრაინელი სამხედროებიდან ერთ-ერთი იყო ევგენი მალიშევი, ბიატლონისტი და უკრაინის ნაკრების ყოფილი წევრი. მარცხნივ|მინი| ხარკივის ცენტრში მდებარე ქუჩა დაბომბვის შემდეგ. 1 მარტის დაბომბვებისას ასევე დაიღუპა უკრაინაში ეუთოს სპეციალური სადამკვირვებლო მისიის წევრი მაინა ფენინა.
2 მარტს სინიეჰუბოვმა განაცხადა, რომ ბოლო 24 საათის განმავლობაში სულ მცირე 21 ადამიანი დაიღუპა და 112 დაიჭრა. რუსი მედესანტეები ხარკივში დაეშვნენ და ქალაქზე საჰაერო თავდასხმის შემდეგ დაარბიეს სამხედრო ჰოსპიტალი, რასაც მძიმე შეტაკებები მოჰყვა რუსულ და უკრაინულ ძალებს შორის. მოგვიანებით ადგილობრივმა ოფიციალურმა პირმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ უკრაინული ძალები კვლავ აკონტროლებენ ჰოსპიტალს.
დილის საათებში რუსული დაბომბვის შედეგად დაზიანდა ხარკივის პოლიციის შენობა, სამხედრო აკადემია და ხარკივის ეროვნული უნივერსიტეტი. რუსული რაკეტები ჩამოვარდა რამდენიმე საცხოვრებელ უბანშიც. მოგვიანებით სარაკეტო დარტყმები კვლავ განხორციელდა თავისუფლების მოედანზე, დააზიანა ხარკივის საკრებულოს შენობა და დერჟპრომი, ასევერამდენიმე მაღალსართულიანი ნაგებობა.
2 მარტის ღამეს ორი რაკეტა დაეცა ხარკივის ტერიტორიული თავდაცვის ძალების შტაბს. დაზიანდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარიც, რომელსაც მშვიდობიანი მოქალაქეები თავშესაფრად იყენებდნენ. ჭურვების სამიზნე აღმოჩნდა წმინდა ანტონის კათოლიკური ეკლესიაც. CNN-მა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ ხარკივის იმ 16 ადგილიდან, რომლებიც იმ კვირაში რუსული დაბომბვის სამიზნე იყო, მხოლოდ 3 წარმოადგენდა არასამოქალაქო ტერიტორიას.
4 მარტიდან, უკრაინის სახმელეთო ძალების ცნობით, დაიწყეს ხარკივიდან სუმის მიმართულებით კონტრშეტევა. პოლიციის ცნობით, 4 მარტის მდგომარეობით ხარკივისათვის ბრძოლაში 188 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის 122 მშვიდობიანი მოქალაქე.
6 მარტს უკრაინის უშიშროების სამსახურმა განაცხადა, რომ რუსული ძალების სატვირთო მანქანაზე დაყენებული „გრადის“ გამშვებიდან ნასროლი ჭურვები მოხვდა ხარკივის ფიზიკა-ტექნიკურ ინსტიტუტს, რომელშიც განთავსებული იყო ბირთვული კვლევითი ცენტრი და შესაძლო იყო ამას მსხვილმასშტაბიანი ეკოლოგიური კატასტროფა გამოეწვია. მეორე დღეს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ გაავრცელა განცხადება, რომ კვლევითი ცენტრი დაზიანებული იყო, მაგრამ რადიაციის გაჟონვა არ ფიქსირდებოდა. საგანგებო სიტუაციების მართვის ადგილობრივი ოფიციალური პირების ცნობით, ღამით ჭურვების ჩამოყრის შედეგად დაიღუპა სულ მცირე რვა მშვიდობიანი მოქალაქე. ძლიერ დაზიანდა აზერბაიჯანის საკონსულოს შენობა. ავიადარტყმები განხორციელდა სატელევიზიო ანძა, შსს-ის პოლიკლინიკა, მართლწესრიგის სამხედრო სამსახურის შენობა და სხვ. ხარკივის ოლქში ჩამოაგდეს ორი რუსული თვითმფრინავი.
7 მარტს უკრაინის თავდაცვის სამინისტრო იტყობინებოდა, რომ ხარკივთან ბრძოლებში მოკლეს რუსეთის ცენტრალური სამხედრო ოლქის 41-ე არმიის მეთაური გენერალ-მაიორი ვიტალი გერასიმოვი, ასევე დაიღუპა ან დაიჭრა რამდენიმე სხვა მაღალი რანგის ოფიცერი. რუსმა სამხედროებმა ფელდმანის ეკოპარკში ორი სამოქალაქო მოხალისე მოკლეს, როდესაც ისინი ცხოველების ვოლიერში მათ გამოსაკვებად შევიდნენ.
სინიეჰუბოვმა 8 მარტს გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ქალაქიდან რკინიგზით 600 000-ზე მეტი მშვიდობიანი მცხოვრების ევაკუაცია განხორციელდა. უკრაინის მთავრობის ცნობით, ხარკივი მთლიანად მისი კონტროლის ქვეშ იყო და ქალაქის შემოგარენში გახსნილი ცეცხლის გარდა, რუსეთის მხრიდან არანაირ შეტევით მოქმედებას ადგილი არ ჰქონდა.
10 მარტს საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურის განცხადებით, რუსეთის მხრიდან გახსნილი ცეცხლით დაიღუპა ორი ადამიანი, ქალაქის ცენტრში არსებული სავაჭრო ცენტრი კი დაინგრა.
უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურის თანახმად, 16 მარტს ხარკივის ბაზარზე მიტანილი იერიშის შედეგად დაიღუპა 3 მშვიდობიანი, კიდევ ხუთმა დაზიანებები მიიღო.
19 მარტს ხარკივის სამხედრო ადმინისტრაციის უფროსმა ოლეჰ სინიეჰუბოვმა განაცხადა, რომ ქალაქის ჩრდილოეთ გარეუბნები მუდმივი ცეცხლის სამიზნე იყო, ცენტრზე კი საარტილერიო-სარაკეტო დარტყმები ხორციელდებოდა. მისივე თქმით, მრავალი ადმინისტრაციული და კულტურული შენობა დაინგრა ან დაზიანდა. ასევე აღნიშნა ისიც, რომ უკრაინული ძალები კონტრშეტევაზე გადავიდნენ და მოწინააღმდეგე ქალაქის შემოგარენიდან განდევდნა.
28 მარტს იჰორ ტერეხოვმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ომის დაწყების დღიდან ხარკივის მოსახლეობის 30%-მა ქალაქი დატოვა. სინიეჰუბოვის განცხადებით, მოწინააღმდეგემ საცხოვრებელი კვარტლები კვლავ კასეტური საბრძოლო საშუალებების ცეცხლის სამიზნე აღმოჩნდა. იგი ასევე ამტკიცებდა, რომ ზოგიერთ მიმართულებაზე უკრაინელები კონტრშეტევაზე გადავიდნენ და ოკუპანტებისგან გაასუფთავეს მალა-როჰანი და ვილხივკა.
31 მარტს, ხარკოვის მიმართულებით გაძლიერებული რუსული ცეცხლის ფონზე, რუსეთის ხელისუფლებამ უკრაინის საზღვრიდან ჩრდილოეთით რამდენიმე ათეულ კოლომეტრში მდებარე ქალაქ ბელგოროდში განთავსებული ნავთობბაზის აფეთქებაში უკრაინული მხარე დაადანაშაულა; მათი განცხადებით, იერიში ორი საბრძოლო შვეულმფრენით მი-24-ით განხორციელდა. ამას გარდა, მათ განაცხადეს, რომ ამ დღეს ხარკივის თავდაცვით ბაზაზე მაღალი სიზუსტის რაკეტა „ისკანდერით“ დასავლეთის ქვეყნების 100-ზე მეტი „ექსტრემისტი და დაქირავებული მებრძოლი“ გაანადგურეს.
აპრილი
ქალაქის ჩრდილოეთიდან რუსული ჯარების ნაწილობრივი გასვლისა და უკრაინელთა მიერ ჩუჰუივისკენ მიმავალ გზაზე სრული კონტროლის აღდგენის შემდეგ, 4 აპრილს უკრაინის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა ცნობა, რომ ოკუპანტები ქალაქის ასაღებად ახალ შტურმს ამზადებდნენ აღმოსავლეთის მხრიდან.
17 აპრილს სინიეჰუბოვმა ტელეგრამში გამოაქვეყნა, რომ კონტრშეტევების შედეგად დაიბრუნეს სოფლები ბაზალიივკა, ლებიაჟე და კუტუზივკის ნაწილი, შეიარაღებული ძალები კი სოფელ მალა-როჰანისკენ დაწინაურდნენ. ამას გარდა აღნიშნა ისიც, რომ „რეაქტიული ცეცხლით“ გაანადგურეს მოწინააღმდეგის 5 ტანკი და 10 ჯავშანტრანსპორტიორი, მოკლეს ან ტყვედ აიყვანეს 100 ჯარისკაცი.
27 აპრილისთვის ხარკივი ნაწილობრივ იყო გარშემორტყმული მოწინააღმდეგის მიერ. 29 აპრილს სინიეჰუბოვმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ომის დაწყების დღიდან ქალაქში დაზიანდა ან დაინგრა 2000-ზე მეტი შენობა. ასევე, 28 აპრილს პრაქტიკულად შეუწყვეტელი ცეცხლით დაიღუპა 5 მშვიდობიანი მოქალაქე. ამავე დღესვე გამოაცხადეს, რომ ხარკივთან მდებარე სოფელი რუსკა-ლოზოვა ოკუპანტებისგან გათავისუფლდა.
მაისი
2 მაისს ომის შემსწავლელმა ინსტიტუტმა (ISW) დაადასტურა, რომ უკრაინამ დაიბრუნა სოფელი სტარი-სალტივი (ხარკივიდან 40 კმ-ით ჩრდილოეთით). 6 მაისს ამავე ორგანიზაციამ აღწერა უკრაინელთა ფართო კონტრშეტევა, რომლის შედეგადაც დაიბრუნეს რამდენიმე სოფელი, მ.შ. ცირკუნი, პერემოჰა და ჩერკასკი-ტიშკის ნაწილი. მისი შეფასებით, „უახლოეს დღეებში უკრაინას შეეძლებოდა რუსული ძალების უკუგდება ხარკივის საარტილერიო ცცხლის ზონიდან“. 7 მაისის ინფორმაციით, უკრაინელებმა წარმატებით უკუაგდეს ხარკივის გარშემო დისლოცირებული რუსული ჯარები და ქალაქი მათთვის მისაწვდომობის ფარგლებს გარეთ დარჩა. ამავე დღეს უკრაინული მხარე იტყობინებოდა ხარკივის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ხუთი სოფლის დაბრუნების შესახებ. უკრაინელ ჩინოსანზე დაყრდნობით „The New York Times“-მა გამოაქვეყნა სტატია, სადაც აღნიშნული იყო, რომ ხარკივისათვის ბრძოლა ჯერ დასრულებული არ იყო, მაგრამ მოცემულ მომენტში დომინირებდა უკრაინა, რუსული ძალები კი უკან იხევდნენ და გზად ხიდებს ანადგურებდნენ.
11 მაისს უკრაინულმა მხარემ კიდევ ოთხი დასახლებული პუნქტის დაბრუნების შესახებ განაცხადა, შეიარაღებული ძალები რუსეთ-უკრაინის საზღვარს მიუახლოვდნენ. 13 მაისს ცნობილი გახდა, რომ რუსეთმა ხარკივის ოლქიდან თავისი ჯარების გაყვანის შესახებ მიიღო გადაწყვეტილება. 14 მაისს ომის შემსწავლელმა ინსტიტუტმა თავის მოხსენებაში აღნიშნა, რომ „უკრაინამ, როგორც ჩანს, ხარკივის ბრძოლა მოიგო“. ქალაქის მერმა „BBC“-სთან ისაუბრა, რომ „უკანასკნელი ხუთი დღის მანძილზე ქალაქში სროლები არ ყოფილა. რუსების მხრიდან ქალაქზე სარაკეტო დატყმის მხოლოდ ერთ მცდელობას ჰქონდა ადგილი ხარკივის აეროპორტთან ახლოს, თუმცა უკრაინის საჰაერო თავდაცვამ ის გაანეიტრალა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022) კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
პაგანი
პაგანი — თანამედროვე მიანმარის ტერიტორიაზე მდებარე ამავე სახელწოდების სახელმწიფოს დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ირავადის მარცხენა მშრალ პლატოზე. მანდალაიადან 145 კილომეტრზე სამხრეთ-დასავლეთით, ქალაქ ჩაუკის ახლოს, მაგუეის ოლქში. ამჟამად ძველი ქალაქის ადგილზე მდებარეობს არქეოლოგიური ზონა, რომელზეც განთავსებულია ათასობით პაგოდა, ტაძარი, სტუპა და მონასტერი.
ისტორია
ქალაქ პაგანის ნანგრევებს უკავია 40 კვ. კმ. ნაგებობების უმრავლესობა აგებულია XI-XIII საუკუნეების განმავლობაში, როდესაც პაგანი იყო დინასტიური სამეფოს დედაქალაქი. პაგანში დედაქალაქი 874 წელს გადაიტანა მეფე პინბიამ. თუმცა, ბირმის ისტორიაში დედაქალქის გადატანა ხშირად ხდებოდა და მეფე ანორატამ დედაქალაქი სხვა ქალაქში გადაიტანა. 1057 წელს მეფე ანორატჰამ დაიპყრო მონის სამეფოს დედაქალაქი ტატონი და ჩამოართვა პალის ხელნაწერები, ბუდისტი ბერები, მხატვრები და ხელოსნები წაიყვანა, რათა პაგანი კულტურულ ცენტრად ექცია. მან თჰერავადას სწავლება აიყვანა სახელმწიფო რელიგიის დონემდე და გააგზავნა შრი-ლანკაში სასულიერო მისია, საიდანაც მოიწვია ბერები, რომლებიც დაეხმარნენ თჰერავადას სწავლების დამკვიდრებაში მტელი ქვეყნის მასშტაბით. პაგანიგახდა მეცნიერების, რელიგიისა და კულტურის ცენტრი და მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი.
1287 წელს, ხარკის გადახდაზე უარის თქმის შემდეგ ქვეყანა დაიპყრეს მონღოლებმა მას შემდეგ რაც იუანის იმპერიამ განახორციელა რამდენიმე თავდასხმა პაგანზე. მონღოლებმა ქალაქი გაძარცვეს, დაანგრიეს ოქროს პაგოდები, მოიპარეს რელიგიური რელიქვიები. პაგანის სამეფოს უკანასკნელი ეპიგრაფიკული ცნობა დათარიღებულია 1369 წლით. პაგანი თანდათანობით მიატოვა ადგილობრივმა მოსახლეობამ და გაუკაცრიელდა.
დღევანდელობა
დღესდღეობით ქალაქი პაგანი, ამ სახელით არ არსებობს. აღნიშნული დასახელებით ცნობილი მხოლოდ აეროპორტი პაგანი და რამდენიმე პატარა სოფელი არქეოლოგიურ ზონასთან. ყველაზე მნიშვნელოვანი სტუპები - მაგალითად შვეჟიგონი და ლოკანანდა ჩაუნი, რომლებიც ბუდას კბილებს ინახავებენ - ოქროსფრად არის დაფარული, მათზე მისასვლელი ასფალტირებულია, გარშემო კი მრავალი პავილიონი აშენებულია. პაგოდების უმეტესობა აგებულია წითელი აგურისა და თეთრი ქვისგან და არ არის ოქროსგან მოოქროვილი. ზოგიერთ პაგოდას ბევრი მნახველი ჰყავს და ფანრიანი ბიჭები ეხმარებიან სტუმრებს კიბეზე ასვლაში და კორიდორების განათებაში.
ყველაზე ცნობილი ტაძარი დგასკომპლექსის სამხრეთით. ტაძარი ააშენებინა მეფე მანუჰამ მონის ხალხის ტყვეებს. პაგანის მესამე მეფემ ალაუნისთჰუმ ააშენა ბრწყინვალე ტაძარი მედიტაციისათვის განკუთვნილი ნიშებით. იგი ყოველ დილით, ერთსა და იმავე დროს, მედიტაციას ატარებდა ნიშის წინ, სანამ ის მედიტაციის დროს არ მოკლა საკუთარმა შვილმა, რომელიც ამის შემდეგ დაეუფლა ტახტს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მიანმარში
ნეფთიანიკოვის გამზირი
მინი
ნეფთიანიკოვის გამზირი (აზერბ. Neftçilər Prospekti; прежние названия: Набережная Александра II, Набережная Губанова, проспект Сталина) — ერთ-ერთი ცნობილი გამზირი ბაქოში. ის გადის სანაპირო ზოლის გასწვრივ და გამოყოფს ქალაქის უბნებს, ისტორიული რაიონის იჩერი-შეჰერის ჩათვლით, პარკის სანაპიროსგან. XX საუკუნის დასაწყისში, ბაქოს ქუჩის ნაპირს გასწვრივ „კავკასიონისა და მერკურის“ ორთქლის საზოგადოების ბურჯიდან და სადოვაიას ქუჩამდე (ნიაზის ქუჩა) ირანელი ვაჭრების მაღაზიები იყო, სადაც ხილით ვაჭრობა ხორციელდებოდა.
სახლები
მინი|[[ყიზყალასი]]
ნეფთიანიკოვის გამზირზე მდებარე არაერთ სახლში წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ გამოჩენილი პირები, მათ შორის: №67 - „მეცნიერთა საცხოვრებელი სახლი“ - აქ ცხოვრობდნენ მომღერალი, სსრკ სახალხო არტისტი რაშიდ ბეჰბუდოვი; ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი ჯაფარ ხანდანი; საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწე და პარტიის ლიდერი, ნავთობის მეცნიერი ენვერ ალიხანოვი; სსრკ დამსახურებული მფრინავი ნურედინ ალიევი; ლიტერატურის მეცნიერი და დამსახურებული მეცნიერი მირ ჯალალი; აკადემიკოსები შირ ალი მამედოვი, ილიას აბდულაევი, მუსა ალიევი, იუსიფ ამენზადე, კოშკარ ახმედოვი, კასუმ გულ.
№69 - მუზაფერ აბუტალიბოვი ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ბოტანისტი.
№87 - აზერბაიჯანის საბჭოთა კავშირის ნავთობის მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი საფტარ კულიევი; საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1980), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-წევრი (1984), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი მიტატ აბასოვი.
№89 - აზად ეფენდიზადე.
№93 - საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო და პარტიის ლიდერი ნასრულაევი.
უნდა აღინიშნოს, რომ შარლ დე გოლის (მემორიალური დაფა) დარჩა 103-ე შენობაში (ჰაჯინსკის სახლში), მას შემდგომ რაც ის 1944 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ბაქოში ვიზიტით იმყოფებოდა. ამავე სახლში ასევე ცხოვრობდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1947-1950; 1958-1961), აკადემიკოსი იუსიფ მამედალიევი.
აღნიშნულ გამზირზე ასევე განლაგებულია ცნობილი შენობები და ძეგლები: აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის ოფისის შენობა, აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვაო ადმინისტრაცია, მუღამის საერთაშორისო ცენტრი, ყიზყალასი, აზერბაიჯანის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი, აზერბაიჯანული ხალიჩის მუზეუმი, აზერბაიჯანის მთავრობის სახლი, ბაქოს პორტი და ასევე სახელმწიფო დროშის მოედანი (ბაქო).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ბაქოს გამზირები კატეგორია: აზერბაიჯანის გამზირები
რიწის ქუჩა
რიწის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); არსენა ოძელაშვილისა და პოლიკარპე კაკაბაძის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. 1959 წლამდე სამრეცხაოს ქუჩა ერქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ალ-მაჰთასი
ალ-მაჰთასი (المغطس‎) — არქეოლოგიური ძეგლი იორდანიაში. მდებარეობს მდინარე იორდანეს აღმოსავლეთ ნაპირზე, მკვდარი ზღვიდან 9 კილომეტრში. მიჩნეულია იესო ქრისტეს ნათლობის ადგილად.
არქეოლოგიური ძეგლი შედგება ორი ობიექტისაგან: ტელ-ელ-ჰარარი, აგრეთვე ცნობილი როგორც „ილია წინასწარმეტყველის ამაღლების ბორცვი“ და რაიონი სადაც მდებარეობს იოანე ნათლიმცემლის სახელობის ეკლესია.
ძეგლი ამჟამად მცირე წყალსატევია, რომელიც არანაირად არაა დაკავშირებული მდინარე იორდანესთან, თუმცა ბიზანტიური ნაგებობების შემორჩენილი ნანგრევები მიუთითებს იმაზე, რომ ძეგლი მინიმუმ VI საუკუნიდან არსებობს. მიუხედავად იმისა, რომ აქ გათხრები მხოლოდ 1996 წელს დაიწყო, უკვე აღმოჩენილია ორი ათეული უძველესი ტაძარი. აღდგენილია იოანე ნათლისმცემელის სახელობის ტაძარი.
2015 წლიდან არქეოლოგიური ძეგლი იუნესკოს დაცვის ქვეშაა. XXI საუკუნიდან ალ-მაჰთასი მომლოცველობის ცენტრი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იორდანიაში კატეგორია:იესო ქრისტე
ვილია-ტუნარის მუნიციპალიტეტი
ვილია-ტუნარის მუნიციპალიტეტი (Villa Tunari) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტის ჩაპარეს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 55 942 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 11 095 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოჩაბამბის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
მატოინს-დუ-ნორტი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 794 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.36 კმ²-ზე. ფართობი 794 651 კმ²-ია.
სამხრეთი ლუნდა
სამხრეთი ლუნდა (Lunda-Sul) — ანგოლის პროვინცია. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი საურიმო.
გეოგრაფია
სამხრეთი ლუნდის პროვინცია მდებარეობს ანგოლის აღმოსავლეთ ნაწილში, ლუანდიდან 700 კმ-ით აღმოსავლეთით. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს ჩრდილოეთ ლუნდის პროვინცია, სამხრეთით — მოშიკოს და ბიეს პროვინციები, დასავლეთით — მალანჟეს პროვინცია. სამხრეთი ლუნდის პროვინციის აღმოსავლეთში გადის სახელმწიფო საზღვარი ანგოლასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. პროვინციის ფართობია — 45 649 კმ².
სამხრეთი ლუნდის პროვინციის ტერიტორია პირველ რიგში დაკავებულია მშრალი სავანებით. მხოლოდ პროვინციის აღმოსავლეთ და სამხრეთის რაიონებში, მდინარე კასაის ხეობაში, შენარჩუნებულია ტროპიკული ტყეები. პროვინციის მეორე მთავარი მდინარეა კვანგო.
მოსახლეობა
2014 წლის აღწერით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 537 587 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლის პროვინციები
საბიჰა გიოქჩენი
საბიჰა გიოქჩენი (Sabiha Gökçen; დ. 21 მარტი 1913, ბურსა, თურქეთი – გ. 22 მარტი 2001, ანკარა, თურქეთი) — თურქი ავიატორი. პირველი თურქი სამხედრო პილოტი 23 წლის ასაკში. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, მათ შორის გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის თანახმად, იგი ასევე მსოფლიოში პირველი ქალი მებრძოლი პილოტია, რომელიც 1936 წელს, ესქიშეჰირის სამხედრო საავიაციო აკადემიაში ჩაირიცხა. საბიჰა ქემალ ათათურქის ცამეტი ნაშვილები შვილიდან ერთ-ერთია.
2004 წელს, გიოქჩენის წარმოშობამ გამოიწვია დაპირისპირება, როდესაც ჰრანტ დინქმა, თურქულ-სომხური წარმოშობის ჟურნალისტმა, გამოაქვეყნა ინტერვიუ საბიჰას დისშვილთან, რომელიც აცხადებდა, რომ საბიჰა სომხური წარმოშობისაა. ამის შემდეგ, საბიჰას ნაშვილებმა დამ იულქიუ ადათეფემ, სადავო ინტერვიუში განაცხადა, რომ საბიჰას რეალურად ბოსნიელი წინაპრები ჰყავდა.
ბიოგრაფია
thumb|left|200px|ათათურქის ქალიშვილები; მრცხნიდან მარჯვნივ: ზეჰრა აილინი, რუქიე (ერქინი) და საბიჰა (გიოქჩენი). thumb|left|200px|მრცხნიდან მარჯვნით: რუქიე (ერქინი), საბიჰა (გიოქჩენი), [[აფეთ ინანი|აფეთ (ინანი) და ზეჰრა აილინი.]]
საბიჰა გიოქჩენის წარმომავლობა დავის საგანია. ოფიციალური თურქული წყაროების და საბიჰა გოიქჩენის ინტერვიუების თანახმად, ის მუსტაფა იზეთ ბეის და ჰაირიე ჰანიმის ქალიშვილია. 1925 წელს, ათათურქის ბურსაში ვიზიტის დროს საბიჰამ, რომელიც მაშინ მხოლოდ თორმეტი წლისა იყო, სთხოვა ნებართვა გაესაუბრა ათათურქს, რომლისთვისაც გამოთქვა სურვილი ესწავლა სკოლა-ინტერნატში. საბიჰას ისტორიის და საცხოვრებელი პირობების შესწავლის შემდეგ, ათათურქმა გადაწყვიტა მისი შვილობილად აყვანა და საბიჰას ძმისგან ნებართვა აიღო, რომ მისი და ჩანქაიას სასახლეში, ანკარის პრეზიდენტის რეზიდენციაში გადაეყვანა, სადაც საბიჰა ათათურქის სხვა შვილად აყვანილი ქალიშვილებთან, ზეჰრასთან, აფეთთან და რუქიესთან ერთად იცხოვრებდა. საბიჰამ დაამთავრა ანკარის ჩანქაის დაწყებითი სკოლა და უსქუდარის ამერიკული აკადემია სტამბოლში.
2004 წლის თებერვალში, გაზეთ "Agos"-ში გამოქვეყნდა სტატია, სათაურით "საბიჰა ჰათუნის საიდუმლო", რომელიც შეიცავს ჰრიფსიმე სებილჯიანის მიცემულ ინტერვიუს, გაზინთეფის ყოფილი მკვიდრის, სადაც იგი აცხადებს, რომ გიოქჩენის დისშვილია და რომ გიოქჩენი თავად სომხური წარმოშობისაა. მისი განცხადებით, მუსტაფა ქემალმა როდესაც დაინახა საბიჰა, რომელიც მოათავსეს ბავშვთა სახლში, სომხების გენოციდის შემდეგ, აიყვალა იგი შვილად. ისტორიკოს ფარსი თუღლაჯის განცხადებით, გიოქჩენმა თავასი სომხური იდენტობა ანკარაში შეიტყო, როდესაც მისი ოჯახის წევრები ბეირუთიდან დაუკავშირდნენ. დაუდასტურებელი ინფორმაციით გიოქჩენმა ეწვია თავის სომეხ ნათესავებს ბეირუთში. მას ოთხი ძმა ჰყავდა: სარქისი, ბოღოსი, ჰაჯიკი და ოვანესი.
მას შემდეგ, რაც თურქეთში დაინერგვა "გვარი კანონი", 1934 წლის 19 დეკემბერს ათათურქმა საბიჰას გიოქჩენის გვარი მისცა, სადაც "Gök" თურქულად ნიშნავს ცას, ხოლო გიოქჩენი ნიშნავს "ცასთან დაკავშირებულ ადამიანს". თუმცა, ამ დროს საბიჰას არ იყო დაინტერესებული ავიაციით, მხოლოდ ექვსი თვის შემდეგ ავიაციამ საბიჰა გაიტაცა.
კარიერა
thumb|საბიჰა გიოქჩენი ათენში, 1938 წლის ბალკანეთის ტურის დროს. ათათურქი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ავიაციას და ამ მიზნით 1925 წელს კურირებდა თურქეთის საავიაციო ასოციაციის ფონდს. 1935 წლის 5 მაისს მან საბიჰასთან ერთად დაესწრო Türkkuşu (თურქული ჩიტი) საბრძოლო სკოლის გახსნის ცერემონიას. თვითმფრინავების და პარაშუტისტების ავიაშოუ, საზღვარგარეთიდან მოწვეული სტუმრებზე და საბიჰაზე დიდი შთაბეჭდილება დატოვა. ავიაშოუს შემფეგ, როდესაც ათათურქმა საბიჰას ჰკითხა სურს თუ არა მას გახდეს პარაშუტისტი, მან თავი დაუქნია: "დიახ, მართლაც, მე მზად ვარ, ახლავე". მაშინ ათათურქმა დაავალა ფუატ ბულჯას, სკოლის ხელმძღვანელს, დაარეგისტრირებინა საბიჰა, როგორც პირველი ქალი-პრაქტიკანტი. საბიჰა ბევრად უფრო დაინტერესებული იყო ფრენით, ასე რომ, საბოლოოდ მან პილოტის დიპლომი მიიღო. გიოქჩენი შვიდ მამაკაც სტუდენთან ერთად რუსეთში გაგზავეს, რომ უფრო განევითარად მათი უნარები თვითმფრინავის პილოტირებაში. თუმცა, როდესაც იგი მოსკოვში შეიტყო ახალი ამბავი, რომ ზეჰრა გარდაიცვალა, დაბრუნდა თურქეთში და თავი დაანება სოციალურ საქმიანობას გარკვეული დროის განმავლობაში.
მან გააუმჯობესა თავისი ცოდნა, როგორც ბომბდამშენის და მოიერიშე თვითმფრინავის პილოტი ესქიშეჰირის ავიაბაზაზე და მიიღო გამოცდილება მას შემდეგ, რაც მონაწილეობდა 1937 წლის ეგეოსის და თრაკიის წვრთნებში. ამავე წელს, მონაწილეობა მიიღო დერსიმის ხოცვა-ჟლეტაში და გახდა საჰაერო ძალების პირველი თურქი სამხედრო ქალი-პილოტი. გენერალური შტაბის ანგარიშის მიხედვით, საბიჰას ჩამოგდებულმა 50 კგ ბომბმა "სერიოზული ზიანი" მიაყენა ორმოცდაათ ჯგუფიან გაქცეულ "ბანდიტებს", ხოლო ამისთვის მას მიენიჭა წერილობითი მადლიერება. მან ასევე მიიღო თურქეთის საავიაციო ასოციაციის პირველი "Murassa (სამკაულებიანი) მედალი" მისი უმაღლესი წვლილისთვის ამ ოპერაციაში.
1938 წელს, მან წარმატებით განახორციელა ხუთდღიანი ფრენა ბალკანეთის ქვეყნების გარშემო. იმავე წელს დაინიშნა თურქეთის საავიაციო ასოციაციის Türkkuşu ომის სკოლის "მთავარ მწვრთნელად", სადაც 1954 წლამდე მუშაობდა, როგორც ინსტრუქტორი, ხოლო შემდეგ ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს წევრად დაინიშნა. საბიჰამ გადაამზადა ისეთი ქალი ავიატორები, როგორიცაა ედიბე სუბაში, ილდიზი უჩმანი, საჰავეთ ქარაფასი და ნეზიჰე ვირანიალი. საბიჰა გიოქჩენმა იფრინა მსოფლიოს გარშემო 28 წლის განმავლობაში, 1964 წლამდე. მისი წიგნი, სახელწოდებით "ათათურქის ცხოვრებისეული გზით" გამოიცა 1981 წელს, თურქეთის საავიაციო ასოციაციის მიერ, ათათურქის დაბადებიდან 100 წლის აღსანიშნავად.
კამათი
მას შემდეგ, რაც 2004 წლის სტატიაში "საბიჰა ჰათუნის საიდუმლო" გაჩნდა ვერსია იმისა, რომ საბიჰას ჰქონდა სომხური წარმოშობა, ბევრი შეედავა ამ საკითხს, მათ შორის ათათურქის ბოლო ცოცხალი ქალიშვილი, იულქიუ ადათეფე, რომელიც გამოთქვა პრეტენზია ინტერვიუს დროს. ადათეფეს თქმით, საბიჰას დედა ჰაირიე ეთნიკურად ბოსნიელი იყო. უბრალო მოსაზრება, რომ გიოქჩენი შეიძლებოდა ყოფილიყო სომხური წარმოშობის, გამოიწვის დიდი რეზონანსი თურქეთში და ჰრანტ დინკს, ჟურნალისტს, რომელმაც დაწერა სტატია, გაუხსნეს ცეცხლი, რომ მოეკლათ, ხოლო თურქეთის გაზეთ პუბლიცისტები და თურქული ულტრა-ნაციონალისტური ჯგუფები, იგი შეაფასეს, როგორც მოღალატე. დინკს შემდგომში შეეფარდა 6 თვიანი პატიმრობა საქალაქო სასამართლოს მიერ, "თურქი ერის შეურაცხყოფის" ბრალდებით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:თურქი პილოტები
სომხეთის მწერალთა კავშირი
სომხეთის მწერალთა კავშირი (სომხურად: Հայաստանի գրողների միություն) — სომეხ მწერალთა გამაერთიანებელი ორგანო. ის დაარსდა 1934 წლის აგვისტოში, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის მწერალთა კავშირის პარალელურად და მის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენდა.
1930-იანი წლები
დამფუძნებელი კრება ჩატარდა 1 აგვისტოდან 5 აგვისტომდე, რის შემდეგაც სომხეთის მწერალთა დელეგაციამ მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის მწერალთა კავშირის დამფუძნებელ კრებაში.
მეორე მსოფლიო ომი
სომხეთში 1939 წლის სექტემბერში აღინიშნა სასანუცი დავიდ ეპოსის (Sasuntsi David epos) ათასწლიანი იუბილე. ამ დღეს სომხეთში გაიმართა სსრკ მწერალთა კავშირის დირექტორატის პლენარული სხდომა. 1941 წელს, 10 მაისიდან 20 მაისამდე მოსკოვში მოეწყო სომხური ლიტერატურის ათწლეული.
ორმოცდაათზე მეტი სომეხი მწერალი იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომში.
1940-იანი წლები
1946 წელს ჩატარდა მეორე ასამბლეა. გადაწყდა, რომ ავეტიკ ისაკიანი იყო სომხეთის მწერალთა კავშირის პრეზიდენტი.
1950-იანი, 60-იანი და 70-იანი წლები
მესამე ასამბლეა 1954 წლის ივლისში გაიმართა და ავენტიკ ისაჰაკია ხელახლა აირჩიეს. მეოთხე (1959 წლის იანვარი), მეხუთე (1966 წლის ნოემბერი) და მეექვსე (1971 წლის იანვარი) ასამბლეის შედეგად აირჩიეს კავშირის მთავარ მდივნად ედვარდ ტოფჩიანი.
მეშვიდე ასამბლეამ (მწერალთა კავშირის 1976 წლის აპრილი) აირჩია ვარდგეს პეტროსიანი პასუხისმგებელ პირად.
1980-იანი წლები
მერვე (1981 წლის მაისი) და მეცხრე (1986 წლის მაისი) ასამბლეის შედეგად ვარდგეს პეტროსიანი გახდა კავშირის პრეზიდენტი. 1988 წელს ჩატარდა სპეციალური სხდომა, რის შემდეგაც ჰრაჩია ჰოვანისიანი აირჩიეს პრეზიდენტად.
1990-იანი წლები
1990 წლის 15 ივნისს მწერალთა კავშირის დირექტორატმა თავად გამოაქვეყნა ორგანიზაციის განვითარების პროექტი. იმავე წლის სექტემბერში მწერალთა კავშირის შენობა გენერალური შტაბის სახით გადაეცა სპეციალურ არმიულ რაზმს.
სომეხი მწერლები აქტიურ მონაწილეობას იღებდნენ სომხეთის ეროვნული სახელმწიფოებრივი სისტემის რეკონსტრუქციაში და არცახის (მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკა) განმათავისუფლებელ ომში. რამდენიმე მწერალი იბრძოდა სხვადასხვა ბრძოლაში. ერთი მათგანი, სამველ შაჰმურადიანი, განძასარის ბრძოლაში დაიღუპა.
ვაზგენ სარქისიანი გახდა თავდაცვის მინისტრი, შემდეგ კი სომხეთის პრემიერ მინისტრი. 1990 წლის სექტემბერში და 1991 წლის თებერვალში მეათე ასამბლეა ჩატარდა ორ ეტაპად. ვაჰაგნ დავთიანი აირჩიეს პრეზიდენტად.
1994 წლის იანვარში რიგგარეშე სესიამ პრეზიდენტად აირჩია რაზმიკ დავოიანი. 1996 წელს ჩატარებულმა რიგგარეშე სესიამ აირჩია ჰრანტ მათევოსიანი კავშირის ხელმძღვანელად.
2000-იანი წლები
2001 წელს ჩატარდა მეცამეტე ასამბლეა და სომხეთის მწერალთა კავშირის პრეზიდენტად აირჩიეს ლევონ ანანიანი. 2002 წლის ივნისში სომხეთის მწერალთა კავშირმა მოაწყო პირველი პან-სომხური კონგრესი, ხოლო 2004 წლის ივნისში გაიმართა მეორე.
სომხეთის მწერალთა კავშირის გამომცემლობა დაარსდა 2002 წელს. გამოიცა ახალგაზრდა მწერლების წიგნების სერია, სახელწოდებით მუტკ. არსებული ლიტერატურული ჟურნალებისა და გაზეთების (Grakan Tert, Nork, Nor dar, Literaturnaya Armenia) პარალელურად გამოიცემა ჟურნალი არტაშაჰმანიან გრაკანუტიუნ სატირიკონ (იუმორისტული გაზეთი), ახალგაზრდული ჟურნალები ცოლკერ და ლუსაპსაკ.
2004 წლის ივნისში აღინიშნა სომხეთის მწერალთა კავშირის სამოცდაათი წლისთავი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხური ლიტერატურა კატეგორია:სომეხი მწერლები
ლიბანის ისტორია
ლიბანის ისტორია მოიცავს ლიბანის არსებობის პერიოდს უძველესი დროიდან დღემდე. ამ ტერიტორიაზე პირველი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი იყო ფინიკია, რომელიც შემდეგში ჯერ ეგვიპტისა და ასურეთის, შემდეგ კი ბაბილონის ხელში გადავიდა. ლიბანი საუკუნეების მანძილზე ხელიდან ხელში გადადიოდა, რის გამოც იგი იყო სპარსეთის, ალექსანდრე მაკედონელის, რომის, სასანიანების, არაბების, თურქების, ჯვაროსნების, მამლუქების, ოსმალებისა და ფრანგების იმპერიათა ხელში. მან საფრანგეთისაგან დამოუკიდებლობა 1943 წელს გამოაცხადა, რის შემდეგაც რამდენიმე პოლიტიკური კრიზისისა და რევოლუციის გადატანა მოუხდა.
ანტიკური პერიოდი
ფინიკია როგორც ცენტრალიზებული სახელმწიფო არ არსებობდა და იგი რამდენიმე ქალაქ-სახელმწიფოდ იყო დაყოფილი. მათგან ყველაზე ცნობილია ტვიროსი, ბიბლოსი და სიდონი. ტერიტორიის ბუნებიდან გამომდინარე ფინიკიელები ძირითადად ზღვაოსნობასა და მეტყევეობაზე იყვნენ გადართულნი. მათ სხვა ქვეყნებში გასაყიდად გაჰქონდათ ღვინო, ზეითუნის ზეთი და ხის მასალა, რასაც დიდი შემოსავალი მოჰქონდა.
ფინიკიას ახლო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა ეგვიპტესთან, თუმცა ეს კავშირი ძვ.წ. XVII საუკუნეში გაწყდა, მას შემდეგ, რაც ეგვიპტე ჰიქსოსებმა დაიპყრეს. ძვ.წ. XVI საუკუნეში ეგვიპტის ფარაონმა იაჰმეს I-მა გააძევა ჰიქსოსები და დაიპყრო ფინიკია.
ძვ.წ. XII საუკუნეში ფინიკიელებმა ეგვიპტელები გააძევეს, რის შემდეგაც განსაკუთრებით გაძლიერდა ქალაქი ტვიროსი, რომელიც დიპლომატიურ ურთიერთობას ამყარებს ისრაელთან, რაც მეფე აჰაბის ფინიკიელ პრინცესაზე ქორწინებაში გამოიხატა.
გაძლიერებულმა ფინიკიელებმა მალევე მოახდინეს კვიპროსის, ჩრდილო აფრიკის, ესპანეთის, სიცილიის, სარდინიისა და კორსიკის კოლონიზაცია. მოგვიანებით, მას კოლონიები გამოეყვნენ, რომელთა გაერთიანებითაც შეიქმნა კართაგენი.
ძვ.წ. 875-608 წლებში ფინიკიური ქალაქ-სახელმწიფოები მიყოლებით დაიმორჩილა ასურეთის იმპერიამ. ფინიკიელები ყველანაირად ცდილობდნენ დამოუკიდებლობის აღდგენას, მაგრამ ამაოდ. ძვ.წ. VIII საუკუნეში ტვიროსი და ბიბლოსი აჯანყდა, მაგრამ ასურეთის მეფე ტიგლათ-ფილესარ III-მ ამბოხი სასტიკად ჩაახშო და მათ გადასახადები გაუზარდა. ძვ.წ. VII საუკუნეში აჯანყდა ქალაქი სიდონი, რომელიც მეფე ასარხადონმა მიწასთან გაასწორა, მისი მოსახლეობა კი დაიმონა. რამდენიმე წელიწადში, ასურეთის იმპერია გაერთიანებულმა ბაბილონმა და მიდიამ გაანადგურა.
ასურეთი მალევე ჩაანაცვლა ბაბილონმა, რომელთა ბატონობაც კიდევ უფრო უმძიმდა ფინიკიას. ამ ყველაფერს ტვიროსის აჯანყება მოჰყვა, რომელიც ცამეტი წლის განმავლობაში მედგარ წინააღმდეგობას უწევდა ბაბილონის მეფის ჯარების ალყას. ძვ.წ. 539 წელს, აქემენიანთა სპარსეთის მეფე კიროს II-მ დაიპყრო ბაბილონი, რის შემდეგაც ფინიკია მალევე მიუერთდა სპარსეთს.
მას შემდეგ, რაც სპარსეთის იმპერია ალექსანდრე მაკედონელმა დაიპყრო, ფინიკიაც მისი სახელმწიფოს შემადგენლობაში მოექცა. ძვ.წ. 323 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიშალა მისი იმპერიაც, რის შემდეგაც ფინიკია ეგვიპტელი პტოლომეოსების ხელში გადავიდა. დაახლოებით ძვ.წ. 200 წლიდან, ფინიკია სელევკიდებმა დაიპყრეს, ძვ.წ. 64 წელს კი ფინიკიას რომის იმპერია იპყრობს პომპეუსის ლაშქრობით.
რომაელებმა ფინიკია სირიის პროვინციას მიუერთეს. ამით ფინიკიამ არსებობა შეწყვიტა. ძვ.წ. 141 წელს, მესამე პუნიკურ ომში მარცხის შედეგაც განადგურდა ფინიკიური წარმოშობის კართაგენის იმპერიაც. ამის შემდეგ, დაიწყო რომაელთა რამდენიმე საუკუნოვანი ბატონობა ლიბანში.
შუა საუკუნეები და თანამედროვე ეპოქა
მარცხნივ|მინი|288x288პქ|ჯვაროსნული სახელმწიფოები 1135 წელს რომის იმპერიის გაყოფის შემდეგ ლიბანის ტერიტორია ბიზანტიის იმპერიას დარჩა, რომლის შემადგენლობაშიც იგი კიდევ რამდენიმე საუკუნის მანძილზე დარჩა. ამ პერიოდში აქ შეიქმნა ანტიოქიის ქრისტიანული საპატრიარქო და გავრცელდა ქრისტიანობა, თუმცა VII საუკუნიდან ბიზანტიას არაბებმა წაართვეს მთელი ჩრდილო აფრიკა და ახლო აღმოსავლეთი, მათ შორის ლიბიის ტერიტორიაც, სადაც ელვისებური სისწრაფით გავრცელდა და დამკვიდრდა ისლამი.
იქიდან გამომდინარე, რომ ლიბია ახლოს იყო არაბთა სახალიფოს დედაქალაქ დამასკოსთან, აქაურობა შედარებით უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე სხვა პროვინციები. უკვე IX-X საუკუნეებში, ახლო აღმოსავლეთი მთლიანად დაიკავეს თურქ-სელჩუკებმა.
მუსულმანების ქრისტიანულ მიწაზე გაბატონებას მწვავე გამოხმაურება მოჰყვა ქრისტიანულ ევროპაში, სადაც XI საუკუნიდან მოყოლებული წმინდა მიწის გამოსახსნელად მიმდინარეობდა მთელი რიგი ჯვაროსნული ლაშქრობებისა. პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის (1096-1099) შემდეგ ჯვაროსნებმა ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე დააარსეს რამდენიმე ქრისტიანული სახელმწიფო: იერუსალიმის სამეფო, ანტიოქიის სამთავრო, ედესის საგრაფო და ტრიპოლის საგრაფო. ტრიპოლის საგრაფო თანამედროვე ლიბანის ტერიტორიაზე მდებარეობდა და 1289 წლამდე იარსება, რის შემდეგაც ეს მიწა კვლავ მუსულმანების, კერძოდ კი მამლუქთა ეგვიპტის ხელში გადავიდა. მინი|248x248პქ|საფრანგეთის მანდატი ახლო აღმოსავლეთში. ლიბანი წარმოდგენილია მწვანედ სწორედ მამლუქთა ხელში იყო ლიბანი XIII-XVI საუკუნეებში, რა დროსაც აღმოიფხვრა აქ არსებული ქრისტიანული კვალი. 1517 წელს მამლუქთა ეგვიპტეს და მათ შორის ლიბანის ტერიტორიასაც იპყრობენ ოსმალები. ოსმალთა იმპერიის შემადგენლობაში ლიბანი XVI-XX საუკუნეების განმავლობაში იყო.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერია დაიშალა, მისი ტერიტორიები კი საფრანგეთმა და ბრიტანეთმა გადაინაწილეს, როგორც სამანდატო ქვეყნები. ამრიგად, საფრანგეთს ლიბანი და სირია შეხვდა, ბრიტანეთს კი იორდანია, ერაყი, ქუვეითი, ისრაელი და პალესტინა. სწორედ ფრანგებმა უწოდეს ამ მიწას პირველად ლიბანი.
1926 წელს შემოიღეს ლიბანის პირველი კონსტიტუცია, რომელიც აბალანსებდა ურთიერთობას ადგილობრივ ქრისტიანებსა და მუსულმანებს შორის. 1943 წელს ლიბანმა საფრანგეთისაგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. მის დედაქალაქად ტრიპოლი გამოცხადდა და დამყარდა დემოკრატიული რესპუბლიკა. აქედან მოყოლებული ლიბანში არაერთი რევოლუცია, პოლიტიკურ-ეკონომიკური კრიზისი და ამბოხება მოხდა, თუმცაღა საბოლოოდ იგი რეგიონში ერთ-ერთ განვითარებულ და ფინანსურად უზრუნველყოფილ რესპუბლიკად იქცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიბანის ისტორია კატეგორია:აზიის ისტორია ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ისტორია ქვეყნის მიხედვით
თავრიზის ქუჩა
მინი
თავრიზის ქუჩა — ბაქოს ერთ-ერთი ცენტრალური ქუჩა. ქუჩა აკავშირებს სკვერს (ყოფილი სახელები - Bellevue Square, Zavokzalnaya Square). მდებარეობს ბაქოს რკინიგზის სადგურის ზემოთ მდებარე გორაზე, სოფელ მონტინოსთან.
სახელწოდება
აღნიშნულ ქუჩას ეწოდა ირანის აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციის ქალაქ თავრიზის სახელი. საბჭოთა პერიოდში ქუჩას სახელი ეწოდა სამოქალაქო ომის მონაწილის ვასილი ჩაპაევის პატივსაცემად. სლობოდსკოის ქუჩას იმიტომ ეწოდა, რომ ქალაქიდან მოლოკანის დასახლებებისკენ მიდიოდა. სლობოდკი აქ გადმოიყვანეს ქალაქის ცენტრიდან 1872 წელს.
ნაგებობები და ღირსშესანიშნაობები
თავრიზის ქუჩაზე მდებარეობს არაერთი მნიშვნელოვანი და ისტორიული ბაქოს შენობა-ნაგებობა, მათ შორის: სასტუმრო „ყარაბაღი“ (ყოფილი „ტურისტი“, მდებარეობს თავრიზ №2-ში, რომელიც აშენდა XX საუკუნის მეორე ნახევარში. სასტუმროს ეს შენობა 2001 წლის 2 აგვისტოს მინისტრთა კაბინეტის განკარგულებით, სახელმწიფოს, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლის, ქვეშ იყო დაცული . ამის მიუხედავად, აღნიშნული სასტუმრო შემდეგ წლებში დაანგრიეს.
შახრიარის პარკი ყოფილი ძერჟინსკის პარკის ერთ-ერთი ნაწილია. ძერჟინსკის პარკში მდებარეობდა ბაქოს ზოოპარკი და ბავშვების რკინიგზა. გზის, სახლებისა და უნივერსიტეტის მშენებლობის შემდეგ, პარკი დაყოფილი იყო ნაწილებად, რომელთაგან ყველაზე დიდია დედე გორგუდას პარკი და შაჰრიარის პარკი. პარკს სახელი ეწოდა მოჰამედ ჰუსეინ შაჰრიარის პატივსაცემად, რომელიც იყო ირანელი აზერბაიჯანელი პოეტი, წერდა აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე. ის იყო ირანის ერთ-ერთი მთავარი ლირიკოსი.