cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ილია ჭავჭავაძე
სამშობლოში მოღვაწეობა
thumb|ილიასა და აკაკის ძეგლი [[თბილისის კლასიკური გიმნაზია|თბილისის კლასიკური გიმნაზიასთან, თბილისი.]] 1863 ჭავჭავაძის მიერ დაარსებული ჟურნალი „საქართველოს მოამბე“, მიუხედავად უმძიმესი საცენზურო პირობებისა, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მუშაობის ძირითად პლაცდარმად იქცა.
1863 წელს ილია დაქორწინდა ოლღა გურამიშვილზე.
1864 წელს მუშაობა დაიწყო ჯერ ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორის საგანგებო მინდობილობათა მოხელედ, შემდეგ — საქართველოში საგლეხო რეფორმის გატარებასთან დაკავშირებით — მომრიგებელ შუამავლად აღმოსავლეთ საქართველოში. 1868—1873 წლებში მუშაობდა დუშეთის მაზრის მომრიგებელ მოსამართლედ. ამ ხანებში დაწერა მან „გლეხთა განთავისუფლების პირველი დროების სცენები“ (1865), გადაამუშავა „ქართვლის დედა“ (1871) და „აჩრდილი“ (1872), დაასრულა მუშაობა დიდი ხნის წინ ჩაფიქრებულ „მგზავრის წერილებსა“ (1871) და „გლახის ნაამბობზე“ (1872), ამავე პერიოდში შეიქმნა მწვავე სატირული ლექსები — „რა ვაკეთეთ, რას ვშვრებოდით ანუ საქართველოს ისტორია მეცხრამეტე საუკუნისა“ და „ბედნიერი ერი“ (ორივე 1871), ქართული პატრიოტული ლირიკის მნიშვნელოვანი ქმნილებები — „ჩემო კარგო ქვეყანავ, რაზედ მოგიწყენია“ (1872); სატირულ-პუბლიცისტური ლექსები „გამოცანები“, „კიდევ გამოცანები“ და „პასუხის პასუხი“ (1871—1872).
1873-წლიდან თბილისში დამკვიდრებული ილია ჭავჭავაძე აქტიურად ჩაება ფართო პრაქტიკულ საზოგადოებრივ საქმიანობაში, რომლებსაც ბოლო წლებში გარკვეულწილად ჩამოცილებული იყო. 1875 წელს სათავადაზნაურო საადგილმამულო ბანკის თავმჯდომარედ აირჩიეს, რომელიც ჭავჭავაძის მოღვაწეობის შედეგად ფაქტობრივად ქართულ ეროვნულ ბანკად იქცა და უდიდეს ფინანსურ დახმარებას უწევდა ყველა ძირითად კულტურულ თუ საგანმანათლებლო დაწესებულებას იმდროინდელ საქართველოში. 1881-წლიდან ჭავჭავაძე იყო მისი და დიმიტრი ყიფიანის ინიციატივით დაარსებული ქართული დრამატული საზოგადოების თავმჯდომარე, 1879—1885 — „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ თავმჯდომარის მოადგილე, 1885-იდან სიცოცხლის დასასრულამდე საზოგადოების უცვლელი თავმჯდომარე და სხვ.
მკვლელობა
ილიას მკვლელობის დეტალები დღემდე კამათის საგანია. ისტორიულ დოკუმენტებზე დაყრდნობით ილიას მკვლელობა ჩაფიქრებული ჰქონდათ სოციალ-დემოკრატებსა და ბოლშევიკებს, ილიას მიერ მათი რევოლუციური გზების დაგმობისა და ხალხში მისი უსაზღვრო პოპულარობის გამო. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ერთმა მოხუცმა კაცმა აღიარა, რომ რუსეთის ჟანდარმერიამ დაიქირავა ილიას მოსაკლავად. საბჭოთა პერიოდში ხელმძღვანელობამ მკვლელობის გამოძიება დაიწყო, რომელმაც მოგვიანებით დაასკვნა, რომ მეფის ხელისუფლების საიდუმლო პოლიცია და ადმინისტრაცია იყვნენ ჩარეული ილიას მკვლელობაში.
ილიას მკვლელობა ქართველმა ხალხმა ეროვნულ ტრაგედიად მიიჩნია. მის დაკრძალვაზე აკაკი წერეთელმა, რომელიც იმ პერიოდში ძლიერ ავადმყოფობდა, წარმოთქვა: „ილიას ფასდაუდებელი წვლილი ქართველი ერის აღორძინებაში მომავალი თაობებისთვის ნიმუშის მიმცემია“. ვაჟა-ფშაველა წერდა: „ილიას მკვლელებს რომ შეეძლოთ, საქართველოს მოჰკლავდნენ.“ 1987 წელს საქართველოს მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ ილია წმინდანად შერაცხა. სახელით წმინდა ილია მართალი.
სოკობანიის თემი
სოკობანიის თემი (Сокобања) — თემი სერბეთში, შედის ზაეჩარის ოლქში.
ილია ჭავჭავაძე
ილია ჭავჭავაძე და „თვითმოქმედების“ პრინციპი
სამოქალაქო აქტივიზმი თანამედროვე ტერმინია, თუმცა მის შესახებ ილია ჭავჭავაძე მრავალს საუბრობდა და წერდა. რასაც დღეს სამოქალაქო აქტივიზმად მოიხსნიებენ, ილია ჭავჭავაძე ტერმინ „თვითმოქმედებას“ უწოდებდა. მას ეს საკითხი ფართოდ აქვს განხილული პუბლიცისტურ წერილში „თვითმოქმედებისთვის“. ავტორი მსჯელობას ინდივიდიდან იწყებს - თუკი ადამიანი საკუთარ თავს ვერ ინახავს და სხვებზეა დამოკიდებული, მაშინ იგი „გადადებულია უფრო სასიკვდილოდ, ვიდრე სასიცოცხლოდ“.
სოკობანიის თემი
თემის მოსახლეობა შეადგენს 17 338 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 33 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 525 კმ².
ილია ჭავჭავაძე
ილია ჭავჭავაძე და „თვითმოქმედების“ პრინციპი
იგივე მსჯელობა ერგება რომელიმე ცალკე აღებულ წოდებასა თუ მთლიანად საზოგადოებას. ეს პუბლიცისტური წერილი თავადაზნაურთა წოდების კრიტიკაა, რომლებიც, ილიასავე სიტყვები რომ გამოვიყენოთ: „დაიკრებს ხოლმე გულზედ ხელებსა და წუწუნებს, ვაი რა მეშველება, არავინ არა მშველისო “სასიცოცხლოდ“.
სოკობანიის თემი
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სოკობანია. სოკობანიის თემი შედგება 25 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 21.0 კმ².
ილია ჭავჭავაძე
ილია ჭავჭავაძე და „თვითმოქმედების“ პრინციპი
კონკრეტულად, ილიასთვის მიუღებელია თავადაზნაურთა პასიურობა განათლების საკითხში და მსჯელობისას ამბობს:
ეს პუბლიცისტური წერილი შეიცავს მოწოდებას - ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ერთმა წოდებამ, თუმცა უფრო ზოგადად მთლიანად საზოგადოებამ, გარკვეული პრობლემების გადაჭრაზე თავადვე უნდა იზრუნოს და მთავრობის დახმარების მოლოდინი არ უნდა ჰქონდეს. ილია ჭავჭავაძის ეს დამოკიდებულება გამომდინარეობს მისი შეხედულებიდან -
სოკობანიის თემი
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ილია ჭავჭავაძე
ილია ჭავჭავაძე და „თვითმოქმედების“ პრინციპი
„თვითმოქმედება“ ანუ თანამედროვე ტერმინით სამოქალაქო აქტივიზმი ილია ჭავჭავაძისთვის ცხოვრების ის ერთადერთი წესია, რომელიც ყოველგვარი პირადი თუ საზოგადოებრივი წარმატების წინაპირობაა.
პირველი ნაბიჯები სამოქალაქო ცხოვრებაში - „საქართველოს მოამბე“
მინი|ჟურნალის 1852 წლის გამოცემის გარეყდა. ილია ჭავჭავაძის სამოღვაწეო არენაზე გამოჩენა უკავშირდება „ცისკარში“ დაბეჭდილ სტატიას „''ორიოდ სიტყვა თავად რ. ერისთავის მიერ კაზლოვის შეშლილის თარგმანზედა''“, რომელიც, როგორც გრიგოლ ყიფშიძე აღნიშნავს: „ნამდვილი ყუმბარა იყო. მისმა ძალა-აფეთქებამ თავ-ზარი დასცა მთელ მაშინდელ მწერალთა კრებულს, ძირამდე შეარყია დაგუბებული, ხავს-მოკიდებული, სალიტერატურო ჭაობი და დიდი მითქმა-მოთქმა, დიდი ალიაქოთიც გამოიწვია“.
ეს წერილი მან საქართველოში ჯერ კიდევ პეტერბურგში სტუდენტად ყოფნის პერიოდში გამოგზავნა. წერილის გამოქვეყნებიდან მალევე ილია სამშობლში დაბრუნდა და პირველი საზოგადოებრივი საქმიანობაც წამოიწყო - ჟურნალი „საქართველოს მოამბე“ დააარსა.
„საქართველოს მოამბე“ შეიძლება ჩაითვალოს საქართველოს ისტორიაში პირველ სამოქალაქო გაერთიანებად, რომლის წევრებსაც გარკვეული საერთო საზოგადოებრივი ამოცანები აერთიანებდათ. ამათგან უპირველესი ენის დემოკრატიზაციის საკითხი იყო.
ილიასა და მისი თანამოაზრეების შეხედულების თანახმად, ინტელექტუალთა ნაწერი ხალხისთვის მარტივად გასაგები უნდა ყოფილიყო. შესაბამისად, მისი ხელოვნურად გართულება გრამატიკული ფორმებითა და წესებით, რომლებიც ყოველდღიურ ცხოვრებაში არ გამოიყენებოდა, საჭიროებას არ წარმოადგენდა. „საქართველოს მოამბის“ გარშემო დაჯგუფებულ ადამიანების მთავარი ამოცანა ცოდნის ხალხში გატანა, რიგითი მოქალაქეების განათლება იყო, შესაბამისად „საქართველოს მოამბე“ ამასთანავე საგანმანათლებლო პროექტიც იყო. მთავრობის მოთხოვნით, „საქართველოს მოამბეში“ არ უნდა ყოფილიყო საპოლიტიკო მიმოხილვები, თუმცა, ილია ჭავჭავაძემ ჟურნალის პროგრამაში შეინარჩუნა რუბრიკა - „სხვადასხვა“, სადაც მოხერხდა რამდენიმე პუბლიცისტური წერილის მოთავსება.
ილია ჭავჭავაძემ და „საქართველოს მოამბემ“ ქართული საზოგადოების დიდი ყურადღება მიიქცია - საქარველოს ისტორიაში კონსერვატორულად განწყობილ თაობათა შორის თუ თაობათა შიგნით ახალი დებატების პერიოდი დაიწყო - თემატიკა ძირითადად ლიტერატურული იყო, თუმცა თავად ის ფაქტი, რომ საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფებმა გარკვეულ საკითხთა განხილვა და მათზე სჯა-ბაასი დაიწყეს, უკვე წინ გადადგმულ ნაბიჯს წარმოადგენდა წინარე ეპოქასთან შედარებით. „საქართველოს მოამბე“ დასაწყისი იყო, იგი ხანგრძლივი პროექტი ვერ აღმოჩნდა, მან მხოლოდ 1 წელი გასტანა, შემდგომ კი ილიას ხელმოკლეობის გამო დაიხურა.
გლეხთა განთავისუფლება
XIX საუკუნის სამოციან წლების საქართველოში მიმდინარეობდა გლეხთა განთავისუფლების პროცესი. „საქართველოს მოამბის“ ჯგუფის პოზიცია ამ საკითხთან დაკავშირებით ნათელი იყო, სწორედ ამ ჟურნალში დაიბეჭდა ილიას ,,კაცია-ადამიანი?! ''  და  „გლახის ნაამბობის“ რამდენიმე თავი. თავად ილია ჭავჭავაძე ჟურნალის მიღმაც იყო ჩართული გლეხთა გათავისუფლების პროცესში. წარმოშობით იგი თავადი იყო, შესაბამისად, მონაწილეობას იღებდა თავადაზნაურთა იმ კრებებში, რომლებიც განიხილავდნენ გლეხთა განთავისუფლების საკითხს. ქრისტეფორე მამაცაშვილის მოგონებაში ვხვდებით ორ ეპიზოდს, რომელიც ნათელს ჰფენს, რომ ილია ჭავჭავაძე საკმაოდ აქტიურად იცავდა იმ პოზიციას, რომ გლეხობა საკუთარი მიწითვე უნდა გათავისუფლებულიყო: „წამოდგა ახალგაზრდა პოეტი და პუბლიცისტი ილია ჭავჭავაძე და ხმამაღლა განაცხადა, რომ გლეხს მიწა უნდა მიეცესო... ერთმა თავადმა ხანჯალი იშიშვლა და ლანძღვა-გინებით ილიასკენ გაიწია და ყვიროდა: „გამიშვით, გამიშვით! ეხლავე უნდა მოვკლაო“. ინციდენტის გარეშე არც მეორე კრებას ჩაუვლია: „მეორე კრებაზე გლეხთა განთავისუფლების წინააღმდეგ ილაპარაკა გენ.ლეიტ. ივ. მუხრანსკიმ. მან განაცხადა, რომ უმიწოთ გლეხთა განთავისუფლებას მთელი თავად აზნაურობა მიემხრობაო, მიწიანად კი - მხოლოდ ორიოდე კაცუნაო. ილია ჭავჭავაძემ ორატორს ხელი სტაცა, მოაბრუნა თავისკენ და ჰკითხა: „ვინ არიან ეგ კაცუნებიო?“.
ეს ორი ფაქტი ადასტურებს იმას, რომ ილია ჭავჭავაძე საკუთარი ხედვების ცხოვრებაში განსახორციელებლად აქტიურად იყენებდა ყველანაირ საშუალებას, მათ შორის იმ მცირე წარმომადგენლობით ორგანოს, რასაც თავადაზნაურთა კრება წარმოადგენდა.
ილიას ბრძოლა გლეხთა კეთილდღეობისთვის ამით არ დასრულებულა. ამ ბრძოლის პერიოდში იგი ჯერ კიდევ ახალგაზრდა და ნაკლებად ავტორიტეტული პიროვნება იყო, განსაკუთრებით იმ თავადაზნაურთა შორის, რომლებიც გლეხთა განთავისუფლების საკითხს წყვეტდნენ. რადგანაც ფართო ასპარეზზე ილია ვერაფერს გახდა, გადაწყვიტა საკუთარ „თვითმოქმედების“ პრინციპს დაბრუნებოდა და თავისი გლეხების მიწიანად განთავისუფლება მაინც უზრუნველეყო. 1905 წელს დაწერილ პუბლიცისტურ წერილში „ნუთუ?!“, იგი მოიხსენიებს, რომ თავის გლეხებს კერძო საკუთრება და ვენახები უსასყიდლოდ დაუთმო. ქართველმა მკვლევარმა გურამ შარაძემ კი მოიძია რამდენიმე დოკუმენტი, რომლებიც ადასტურებს ილია ჭავჭავაძის ამ მტკიცებას.
„საქართველოს მოამბის“ დახურვის შემდეგ, ილია სახელმწიფო სამსახურში შევიდა და გაემგზავრა ჯერ ქუთაისში, შემდეგ კი - დუშეთში, სადაც მომრიგებელ შუამავლად (მოგვიანებით მომრიგებელი მოსამართლე) განაწესეს. მისი მოვალეობა გლეხთა განთავისუფლების შედეგად მათსა და მებატონეებს შორის წარმოქმნილი დავების მოგვარება იყო. ამ პერიოდში ილია ჭავჭავაძე სამოქალაქო აქტივიზმს მეტწილად ჩამოშორდა, თუმცა სახელმწიფო სამსახურშიც კი საკუთარი ხედვების გამტარებლად დარჩა და იცავდა გლეხების სამოქალაქო და სამართლებრივი ინტერესებს.
საადგილმამულო ბანკის დაარსება
იმ პერიოდში, როცა ილია ჭავჭავაძე სახელმწიფო სამსახურში იყო, თბილისში დიმიტრი ყიფიანის თაოსნობით საფუძველი ეყრებოდა თბილისის საადგილმამულო ბანკს. დიმიტრი ყიფიანი მიიჩნევდა, რომ ქართველი თავადაზნაურობა მარტივად ვერ გადაიტანდა გლეხთა განთავისუფლების პროცესს. შესაბამისად, ბანკის უმთავრეს მიზნად თავადაზნაურთა ფენის ეკონომიკური კოლაფსისგან გადარჩენას სახავდა. ბანკის შექმნის იდეა 1864 წელს გაჩნდა, თუმცა ეს პროცესი გაიწელა. წესდების პირველ სარედაქციო კომიტეტში დიმიტრი ყიფიანი და ილია ჭავჭავაძე ერთად მუშაობდნენ. წესდების მიღება და დამტკიცება მალევე ვერ მოხდა. ამ დროს ილია ჭავჭავაძე ჯერ კიდევ სახელმწიფო სამსახურში იყო და აქტიური ლიდერის როლს ვერ ითავსებდა. სიტუაცია შეიცვალა 1870 წლიდან, როდესაც დიმიტრი ყიფიანი ტფილისის თავადაზნაურთა მარშლის პოზიციიდან გადააყენეს და მის ნაცვლად რევაზ ანდრონიკაშვილი აირჩიეს. ამ უკანასკნელმა ფაქტობრივად ხაზი გადაუსვა ბანკის დაარსების იდეას და სასესხო ამხანაგობის წესდების შედგენა დაიწყო, რომლის უარყოფით მხარე ის იყო, რომ გამორიცხავდა მისი რესურსის საზოგადოებრივი საქმისთვის გამოყენებას, რაც სრულიად ეწინააღმდეგებოდა იმას, რისთვისაც დიმიტრი ყიფიანი და სხვანი, მათ შორის, ილია ჭავჭავაძეც, იბრძოდნენ.
ამ პროექტს ახალგაზრდა ინტელიგენცია დაუპირისპირდა. მათ ლიდერად ილია ჭავჭავაძეს მოუხმეს. ნიკო ნიკოლაძე თავის წერილში „ჩემ პოლიტიკაზე“ იხსენებს:
ქეთევან აბაშიძე-წერეთელი
ლიტერატურა
ქ
ილია ჭავჭავაძე
საადგილმამულო ბანკის საქმიანობა
საადგილმამულო ბანკის კრებები საქართველოში მიმდინარე ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საჯარო პროცესი იყო. ამ კრებებზე წყდებოდა თუ როგორ დაეხარჯათ საბანკო საქმიანობისგან მიღებული ფული. ბანკი საზოგადოებრივი დაწესებულება იყო და ილია ჭავჭავაძესთვის ეს ყველაზე მნიშვნელოვან დებულებას წარმოადგენდა. საკუთარი შეხედულება მან ნათლად საპროგრამო სიტყვაში ჩამოაყალიბა, სადაც ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ბანკი არ შექმნილა ცალკეულ ადამიანთა კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად და ცალკე აღებული პირისთვის მისგან მიღებული სარგებელი მხოლოდ სესხი შესაძლოა ყოფილიყო:
ილიას მოსაზრებით, მხნე და გამრჯე ადამიანი სესხს სათავისოდ მოიხმარს, საკუთარ ეკონომიკურ მდგომარეობას გაიუმჯობესებს, ვალსაც დააბრუნებს და უფრო ბედნიერადაც იცხოვრებს. ბანკის დაარსების მიზანი კი არა ცალკეულ პირთა კეთილდღეობაზე ზრუნვა, არამედ ისაა, რომ სასესხო კაპიტალი რაციონალურად დაიხარჯოს: „მაგ ფულს ერთი გროშიც არ დაეკარგოს, სესხმა ფული ასარგებლოს, ფულმა ფული მოიგოს“, ხოლო ბანკის მიერ მოგებული ფული, ილიას წარმოდგენით, ორ რამეში უნდა დაიხარჯოს: ქვეყნის საერთო საჭიროებები და იმათი დახმარება, ვინც უბედურების და არა სიზარმაცის გამო სიღარიბეში ჩავარდნილა. ბანკის საქმიანობა ადასტურებს, რომ ილია ჭავჭავაძეს არ გადაუხვევია თავისი საპროგრამო სიტყვიდან. ილიას თაოსნობითა და ლობირებით ბანკმა 15.000 მანეთი გაიღო კახეთში რკინიგზის მშენებლობისთვის, 1879-1909 წლებში ტფილისის ქართული გიმნაზიის საჭიროებისთვის გაიცა 1.304.883 მანეთი, ის აფინანსებდა ილია წინამძღვრიშვილის მიერ დაარსებულ სამეურნეო სკოლას, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ქალთა განათლების საკითხს და აძლევდა ფულად რესურსებს გორის, თბილისისა და თელავის ქალთა სასწავლებლებს. „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებაც“ სახსრებს სწორედ ბანკისგან იღებდა, საადგილმამულო ბანკის დახმარებით აღდგა ქართული თეატრი. ილია ჭავჭავაძის აქტიური მონაწილეობით ბანკმა გაიღო სახსრები ქოლერის წინააღმდეგ საბრძოლველად, ასევე შიმშილიანობის დროს ხალხის დასახმარებლად. ამ საქმიანობების განხორციელებისას ილიას ხშირად უწევდა წინააღმდეგობის დაძლევა. მოწინააღმდეგეთა არგუმენტს წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ ფული იხარჯებოდა არა თავადაზნაურებისთვის, არამედ სხვა ფენების წარმომადგენლებისთვისაც, მაშინ როცა ბანკი თავადაზნაურთა ფულით დაარსდა. ილიასთვის მსგავსი დამოკიდებულება მიუღებელი იყო.
საადგილმამულო ბანკი „თვითმოქმედების“ პრინციპის ცხოვრებაში განხორციელებას წარმოადგენდა, ამას ილია ჭავჭავაძე პირდაპირაც წერს: „ერთი ამისთანა ნაყოფი თვითმოქმედებისა ტფილისის და ქუთაისის ბანკებია და მათის შემწეობით დაარსებული სათავად-აზნაურო სკოლები.“
დებატები ბანკის გარშემო
მისი მოსაზრებით, ფულთან წვდომის გამარტივება თავისთავადად კარგი რამაა, ხოლო თუკი ამ რესურსს ადამიანი სათავისოდ ვერ გამოიყენებს, ეს მისი პრობლემაა და არა ბანკის: „ბანკი არაფერს შუაშია, თუ ვინმე ფულს გაიტანს იმისათვის, რომ წყალში გადაჰყაროს, ან ტყუილუბრალოდ, უხეიროდ გაჰფლანგოს“.
დიმიტრი ყიფიანისთვის პრობლემას ზედმეტად მაღალი საპროცენტო განაკვეთი წარმოადგენდა. იგი ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც ბანკის შექმნის პროექტს ხელმძღვანელობდა, მუდმივად აპელირებდა იმაზე, რომ კრედიტი იაფი უნდა ყოფილიყო. მისი მთავარი ამოცანა თავადაზნაურთა გადარჩენა და მათი ეკონომიკური გაჯანსაღება იყო. ილია ჭავჭავაძე ამ მოსაზრებას არ იზიარებდა - მისთვის უპირობოდ მნიშვნელოვანი იყო ის, რომ ბანკს ეარსება, რათა შესძლებოდა ქვეყანაში კულტურული და საზოგადოებრივი საქმიანობის დაფინანსება. თავადაზნაურთა კლასის გადარჩენა, განსაკუთრებით იმ ნაწილის, რომლებიც შრომითა და გარჯით თავს არ იწუხებდნენ, ილია ჭავჭავაძისთვის პრიორიტეტს არ წარმოადგენდა. კრედიტის ფასი, ილიას მოსაზრებით, ობიექტურ გარემოებათა შედეგად მიღებული რიცხვია და არა ვინმეს ნება-სურვილზე დამოკიდებული მონაცემი. ბუნებრივად მიღებული საპროცენტო განაკვეთი კი ბანკის ფუნქციონირების წინაპირობაა.
ნიკო ნიკოლაძის ძირითადი მოთხოვნა ის იყო, რომ მიწა ქართველთა ხელში დარჩენილიყო. მის ოცნებას ქართული საშუალო ფენისა და ბურჟუაზიის შექმნა წარმოადგენდა. მისი შემოთავაზებული გზა გულისხმობდა, რომ ბანკს პირველ რიგში მიწის მიყიდვა ამ მიწის მეზობლად მცხოვრები მესაკუთრეებისთვის უნდა ეცადა. ილია ჭავჭავაძისთვის კვლავ უმნიშვნელოვანესი ბანკის არსებობა იყო, შესამისად, მისი აზრით, სწორი იქნებოდა მიწა იმისთვის მიეყიდათ, ვინც უფრო მეტს გადაიხდიდა, ხოლო ამ პოზიციიდან რაიმე გადახვევა თავისუფალი ეკონომიკის პრინციპების ღალატი იქნებოდა. აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ მალევე ნიკო ნიკოლაძემ პოზიცია შეცვალა და ბანკის ილიასეული პოლიტიკის დამცველი გახდა.
ილიასა და ივანე მაჩაბლის დაპირისპირება თავისი მასშტაბურობით ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ამას „ბანკობიადასაც“ ეძახდნენ. როგორც ექვთიმე თაყაიშვილი იგონებს, ამ პროცესამდე გავრცელებული იყო აზრი, რომ ილია ჭავჭავაძის მემკვიდრე ივანე მაჩაბელი უნდა ყოფილიყო. მათ ერთად თარგმნეს „მეფე ლირი“ და დიდი ხნის განმავლობაში გვერდიგვერდ იბრძოდნენ საერთო საქმისთვის. გრიგოლ ყიფშიძე მიიჩნევს, რომ დავა ილიასა და ივანეს შორის მწერლობის ნიადაგზე გაჩნდა, უფრო სწორად კი მაშინ, როდესაც ჯერ ილიამ ივანეს ყოველთვიურ ჟურნალს დახმარება არ გაუწია, შემდგომ კი „დროების“ რედაქტორად არა მაჩაბელი, არამედ ნიკოლოზ ქანანოვი დაასახელა. ამის შემდეგ მაჩაბელმა მალევე დატოვა „ივერიის“ მეორე რედაქტორის თანამდებობა და მაინც მოახერხა „დროების“ რედაქტორობა. თავდაპირველად ბანკში ისინი მაინც კარგად თანამშრომლობდნენ. აქტიური დაპირისპირება 1889 წლიდან დაიწყო, როდესაც ბანკის მესამე დირექტორად ისეთი პიროვნება (გიორგი თარხნიშვილი) აირჩიეს, რომელიც თავიდან ივანე მაჩაბელს უჭერდა მხარს, არჩევის შემდგომ კი ილიას პოზიციის დამცველი გახდა. სხვადასხვა მოგონებებში უფრო მეტად იკვეთება მოსაზრება, რომ დაპირისპირება ილიასა და ივანეს შორის პიროვნულ ნიადაგზე დაიწყო, თუმცა როგორც ჩანს მათ შორის დაპირისპირებას იდეოლოგიური ელფერი უფრო ჰქონდა. პოლემიკა გამწვავდა 1890 და 1891 წლის კრებებზე, რომლის შემდეგაც ნათელი გახდა, რომ ივანე მაჩაბელი იმ დროს უკვე გარდაცვლილი დიმიტრი ყიფიანის პოლიტიკის დამცველი და გამგრძელები გახდა. იგი ამტკიცებდა, რომ ბანკმა მამულები არ უნდა გაყიდოს და უფრო მეტი გულისხმიერება უნდა გამოიჩინოს, - რადგანაც მამულებს ბანკში თავადაზნაურობა დებდა. ეს დამოკიდებულება სწორედ ამ ფენის პოზიციას გამოხატავს. ილიასთვის მნიშვნელოვანი არა თავადაზნაურობის გადარჩენა, არამედ საზოგადოებრივი საქმიანობის წარმოება იყო. მაჩაბლის საპასუხო სიტყვაში მან თქვა:
მას ესმოდა, რომ ამგვარ დამოკიდებულებას გულქვაობად ჩაუთვლიდნენ, თუმცა მისი მოსაზრებით სხვანაირად ბანკის მართვა შეუძლებელი იქნებოდა. დაპირისპირებამ კრებებიდან გაზეთის ფურცლებზეც გადაინაცვლა. „ბანკობიადა“ მხოლოდ 1896 წელს დასრულდა. გამარჯვებას ილია ჭავჭავაძემ და მისმა პრინციპულმა პოლიტიკამ მიაღწია.
ილია ჭავჭავაძე ბანკში 1905 წლამდე მოღვაწეობდა. ამ პერიოდში ბანკის ქონება გაიზარდა, მისი მეშვეობით უზარმაზარი რესურსი დაიხარჯა სხვადასხვა ტიპის საზოგადოებრივი პროექტებისთვის. ჯამში, 1875 წლიდან 1909 წლამდე, თბილისის საადგილმამულო ბანკს საერთო სარგებლობის, სასოფლო-სამეურნეო და ექსტრაორდინალური კაპიტალებიდან საზოგადოერივი საჭიროებებისთვის გაუღია 1.944.136 მან და 38 კაპ.
ვულონგონგი
ვულონგონგი (Wollongong) — ქალაქი სამხრეთ ავსტრალიის შტატ ახალ სამხრეთ უელსში. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 245 942 კაცს.
ილია ჭავჭავაძე
პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია საქართველოში
მინი|ორგანიზაციის მუზეუმი და ბიბლიოთეკა, [[ალექსანდრე როინაშვილის სურათი]] თანამედროვე გადმოსახედიდან ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება იყო პირველი ქართული არასამთავრობო ორგანიზაცია. მისი შექმნის იდეა ჯერ კიდევ 1860-იან წლებში გაუჩნდათ ილია ჭავჭავაძეს, დიმიტრი ყიფიანსა და გრიგოლ ორბელიანს.
საზოგადოების პირველ თავმჯდომარედ დიმიტრი ყიფიანი აირჩიეს, ილია ჭავჭავაძე კი მის „ამხანაგად“ (მოადგილედ) დაასახელეს. 1885 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე საზოგადოებას ილია ჭავჭავაძე თავმჯდომარეობდა. საზოგადოების უმთავრესი ამოცანა სოფლებსა და ქალაქებში ქართული სკოლების გახსნა იყო, სადაც სწავლება უშუალოდ ქართულ ენაზე იქნებოდა.
ვულონგონგი
გეოგრაფია
ვულონგონგი მდებარეობს 84 კილომეტრში სამხრეთ-დასავლეთით შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ სიდნეიდან, მთების კემბლის და კეირის ძირში. ქალაქი მდებარეობს ტასმანიის ზღვის სანაპიროზე. ქალაქთან ახლოს მდებარეობს ტბა-ლაგუნა — ილავარა.
ილია ჭავჭავაძე
პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია საქართველოში
საზოგადოებას ფინანსურ დახმარებას საადგილმამულო ბანკი უწევდა. თავადაზნაურთა ნაწილისთვის გაუგებარი იყო, მათი ფულით დაარსებული ბანკი რატომ უნდა დახმარებოდა ორგანიზაციას, რომელიც მომსახურებას (განათლების მიწოდება) გლეხობას უწევდა. ამაზე ილიამ შემდგომი პასუხი გასცა:
ვულონგონგი
კლიმატი
ქალაქში კლიმატი რბილი, ნოტიო და ოკეანურია. ზამთრის საშუალო ტემპერატურაა +12-+13 °С, ზაფხულის — +21-+22 °С. ნალექების (წვიმის სახით) წლიური რაოდენობა შეადგენს 1321,2 მმ-ს. თვეში წვიმიანი დღეების რაოდენობა შეადგენს — 7-10 დღიდან ზამთარში 13-15 დღემდე ზაფხულში. ზაფხულში სიცხე რბილდება მუდმივი ბრიზით.
ილია ჭავჭავაძე
პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია საქართველოში
სკოლები გაიხსნა ქალაქებსა და სოფლებში - თბილისში, ბათუმში, ქუთაისში, აგრეთვე სვანეთში, გურიაში, სამეგრელოში, კავკავში, წანარებში, დიდ თონეთში, ხელთუბანში, გომარეთში, მოგვიანებით გერგეთში, სოხუმში, თელავში, ატენში, აგრეთვე ბაქოში. საზოგადოების ფუნქცია არა მხოლოდ სკოლების დაარსება, არამედ საკუთარი წინგთსაცავის შექმნაც იყო, რასაც ილია დიდი ყურადღებით ეპყრობოდა. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ სწორედ ამ პროექტის ფარგლებში შეიქმნა იაკობ გოგებაშვილის „დედაენა“.
ვულონგონგი
ისტორია
თანამედროვე ქალაქის ადგილას ძველი დროიდან ცხოვრობდნენ ავსტრალიელი აბორიგენები, თვითონ სახელი ვულონგონგი წარმოიშვა მათი ენიდან. ევროპელების პირველი დაფიქსირებული ვიზიტი მოხდა 1796 წელს, მათ შორის იყვნენ მეთიუ ფლინდერსი და ჯორჯ ბასი. XIX საუკუნის დასაწყისში დაარსდა კოლონიზატორების პირველი დასახლებები. XIX საუკუნის შუიდან მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა იყო ქვანახშირის მოპოვება.
ილია ჭავჭავაძე
პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია საქართველოში
საზოგადოებამ გახსნა არაერთი სახალხო ბიბლიოთეკა და სამკითხველო. პირველმა ქართულმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ წარმატებით შეასრულა საკუთარი მოვალეობა და ხალხისთვის განათლება იმაზე გაცილებით უფრო ხელმისაწვდომი გახადა, ვიდრე იქამდე იყო. ამასთან, საზოგადოებამ მომავალში სხვადასხვა სამუზეუმო, თუ საბიბლიოთეკო დაწესებულებას დაუდო საფუძველი. ილია ჭავჭავაძის როლი ამ ორგანიზაციის დაფუძნებასა და შემდგომ წარმატებულად ფუნქციონირებაში განსაკუთრებით დიდია. მისი ანდერძის მიხედვით, მთელი მისი ქონება სწორედ „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას“ გადაეცა.
ვულონგონგი
ისტორია
შემდგომში ვულონგონგი გახდა შავი მეტალურგიის ცენტრი, მაგრამ ბოლო წლებში ვულონგონგის მსხვილმა (და ერთადერთი) ფოლადჩამომსხმელმა ქარხანამ, რომელიც ეკუთვნის კორპორაცია BlueScope Steel-ს, მნიშვნელოვნად შეამცირა წარმოების მოცულობა. დღეისათვის ქალაქის მოსახლეობის საკმაო ნაწილი დაკავებულია ვულონგონგის უნივერსიტეტში. ქალაქის შემოგარენში მდებარეობს პორტ-კემბლა — ქვეყნის ერთ-ერთი მსხვილი საპორტო და ინდუსტრიული ზონა.
ილია ჭავჭავაძე
ქართული დამწერლობის ილიასეული რეფორმა
თუმცა ამ ასოებით აღნიშნული ბგერები დღესაც გამოიყენება ქართველურ ენებსა თუ დიალექტებში (ხევსურული, ფშაური, სვანური, ტაოური, იმერხეული, ფერეიდნული...).
თანამედროვე ქართული დამწერლობის გავრცელებაში ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებამ გადაწმწყვეტი როლი ითამაშა.
გაზეთი „ივერია“
thumb|[[ილია ჭავჭავაძე|ილია ჭავჭავაძის მიერ დაარსებული „ივერია“.]] 1870-იან წლებში საფუძველი ჩაეყარა ბანკის შემდგომ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ პროექტს - გაზეთ „ივერიას“. „ივერია“ ილიასა და გაზეთ „დროების“ სარედაქციო ჯგუფს, კერძოდ, ნიკო ნიკოლაძეს შორის არსებული დავის შედეგად ჩამოყალიბდა. ნიკო ნიკოლაძე განსაკუთრებული იმედით არც შეჰყურებდა ილიას ახალ წამოწყებას და მიიჩნევდა, რომ იგი ახალ გაზეთს ბანკის საქმეებში საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად ქმნიდა.
„ივერიამ“, რომელმაც ილიას რედაქტორობით გამოდიოდა 1902 წლამდე (ილიას შემდგომ მისი არსებობა გაგრძელდა 1906 წლამდე და ასევე 1909 წელს), დაამტკიცა, რომ ის მხოლოდ ერთი ადამიანის კერძო ინტერესების სასარგებლოდ არ შექმნილა. „ივერია“ თავისი არსებობის ხანგრძლივ პერიოდში განსხვავებული ფორმატით გამოიცემოდა. პირველად იგი 1877 წელს გამოჩნდა და 1877-1878 წლებში გამოდიოდა ყოველკვირეულ გაზეთად. 1879-ში გადაკეთდა ყოველთვიურ ჟურნალად; ამავე წელს „ივერიისა“ და „დროების“ რედაქციები გაერთიანდა, „ივერია“ სამთვიან ალმანახად იქცა, ხოლო „დროება“ კვლავ ყოველდღიურ გაზეთად დარჩა. 1881-1885 წლებში „ივერია“ ყოველთვიურ ჟურნალად ბრუნდება. 1885 წელს „დროება“ - საქართველოში ერთადერთი ყოველდღიური გაზეთი დაიხურა. ილია ჭავჭავაძემ სასწრაფოდ მიიღო გადაწყვეტილება და „დროების“ დახურვით გათავისუფლებული, თუმცაღა ქართველთა საჭიროებისთვის აუცილებლად შესავსები ნიშა მალევე დააკავებინა თავის „ივერიას“ და 1886 წლიდან მოყოლებული ის ყოველდღიურ გაზეთად გამოდიოდა.
„ივერიის“ მნიშვნელობა და როლი კარგადაა ასახული ილიას წერილში, რომელიც წინასიტყვაობად დაერთო გაზეთის პირველ ნომერს. ჟურნალ-გაზეთობის მთავარი ფუნქცია ცოდნის გავრცელებაა - ეს ფუნდამენტური მოსაზრება ილიას „საქართველოს მოამბის“ და მის შესახებ დაწერილი წერილის შემდგომ არ შეუცვლია და „ივერიის“ წინასიტყვაობაშიც იმეორებს:
ამ ციტატიდან გამომდინარეობს, რომ გაზეთი „ივერია“ მხოლოდ ინფორმაციის გავრცელებას ან მიმდინარე პროცესების გადმოცემას არ ემსახურება, მისი მოვალეობა კონკრეტული ხედვების, იდეების პოპულარიზება, ხალხის - ანუ საზოგადოების აღზრდა და მათთვის თვითმოქმედების, ანუ აქტიურად ცხოვრების უნარის მინიჭებაა. აქვე ილია ჟურნალ-გაზეთობას „ერთს უდიდეს სასწავლებელს“ უწოდებს, „რომლის მეოხებითაც უნდა აღორძინდეს, აღიზარდოს, დაფუძნდეს და გამშვენიერდეს საზოგადოების აზრი და რწმენა“. ამ სასწავლებელმა კი „როგორიც უნდა იყვეს ცხოვრება, ძლიერი თუ უძლური, მაღალი თუ მდაბალი, ჟურნალ-გაზეთმა უსათუოდ თვალი უნდა დააკვირვოს, უნდა შეისწავლოს, უნდა განმარტოს. იმიტომ, რომ ადამიანები განა მარტო მაყურებელნი არიან ცხოვრებისა, არამედ მომქმედნი პირნიცა. ცხოვრება არის თითონ ამ პირთა ქმნილება, ამ პირთა ნამოქმედარი და ჭირნახული“. ილია ჭავჭავაძის მოსაზრებით, ჟურნალ-გაზეთების, ამ შემთხვევაში კი კონკრეტულად „ივერიის“ ფუნქცია სამოქალაქო საზოგადოების ჩამოყალიბებაში ხელის შეწყობა იყოს.
„ივერიის“ ფურცლებზე იბეჭდებოდა როგორც მნიშვნელოვან ავტორთა ლიტერატურული ნაშრომები, ასევე სხვადასხვა პუბლიცისტური წერილები პოლიტიკურ თუ სოციალურ საკითხებზე. ამ კუთხით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რუბრიკა „საშინაო მიმოხილვა“, სადაც იმ პერიოდში ქვეყნის შიგნით მიმდინარე მნიშვნელოვანი პროცესები იყო არა მხოლოდ აღწერილი, არამედ განხილული და გაანალიზებულიც. ცალკე აღსანიშნია წერილები უცხოეთის ამბების შესახებ, რამაც ქართული საზოგადოება კიდევ უფრო დააახლოვა ევროპასთან და იქ მიმდინარე პროცესებთან.
ილია ჭავჭავაძე, „ივერია“ და აჭარა
მნიშვნელოვანია ილიასა და „ივერიის“ როლი აჭარაში მიმდინარე პროცესებში. მას შემდეგ, რაც რუსეთის იმპერიამ სამუსლიმანო საქართველო, ანუ აჭარის მხარე შემოიერთა, დადგა საფრთხე იმისა, რომ აქ მცხოვრები მუსლიმი მოსახლეობა განსხვავებული რელიგიის გამო ვერ მოახერხებდა ქართულ საზოგადოებაში ინტეგრირებას.
ეს დაუშვებელი იქნებოდა ილია ჭავჭავაძის გადმოსახედიდან. მან დაწერა დიდი მნიშვნელობის მქონე პუბლიცისტურ წერილი „ოსმალოს საქართველო“, სადაც თქვა:
და დაიცვა ის მოსაზრება, რომ რელიგიური სხვადასხვაობა ეროვნული ერთობის შემაბრკოლებელი ფაქტორი არ უნდა გახდეს. 1879 წლის „შინაურ მიმოხილვაში“ ილიამ დაწერა, რომ აჭარის მოსახლეობა უკიდურესი გაჭირვების პირობებში ცხოვრობს და მოუწოდა ქართველ საზოგადოებას მათთვის დახმარების ხელი გაეწოდებინათ - ამ მოწოდებამ შედეგი გამოიღო.
საქველმოქმედო ღონისძიებას სერგეი მესხიმ, დროების რედაქტორმა, უხელმძღვანელა და აჭარლებს არაერთგზის ჩაუტანა ხალხის მიერ შეგროვებული ფული და სხვა რესურსები. ასევე, ილია ჭავჭავაძის მეთაურობით 1881 წელს ბათუმში „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ პირველი სკოლა გაიხსნა. აქ პირველ მასწავლებლად დაინიშნა ალექსანდრე ნანეიშვილი, რომელიც შემდგომში ცნობილი მოღვაწე და პედაგოგი გახდა. ამ სკოლამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა აჭარის მოსახლეობის ქართულ საზოგადოებაში ინტეგრაციის პროცესში. 1895 წელს ილიას პირდაპირი მხარდაჭერით ბათუმის ქალაქის თავად არჩეულ იქნა ლუკა ასათიანი, მისი გარდაცვალების შემდგომ კი ივანე ანდრონიკაშვილი. ორივე ეს ადამიანი საქართველოს ისტორიაში, აჭარის საკითხების გამო დადებით პიროვნებებად არიან შესულნი.
„ივერია“ და ახალი თაობა
1880-იანი წლები ილიას ცხოვრებაში განსაკუთრებით დატვირთული იყო. იგი ერთდროულად ხელმძღვანელობდა ბანკს, „წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას“ და ყოველდღიურ გაზეთს. 1890-იან წლებში კი „ბანკობიადა“ დაიწყო. ყოველივე ამან სტრესი და დაღლილობა გამოიწვია. შესაბამისად, უკვე 1890-იანები წლებიდან ილია ჭავჭავაძე თუმცა ინარჩუნებდა რედაქტორის თანამდებობას, მაგრამ ძირითადად აღარ ერეოდა სარედაქციო პოლიტიკაში და წერილებსაც შედარებით იშვიათად წერდა. ამ ყველაფერს ერთვოდა ახალგაზრდა თაობისთვის სამოქმედო სივრცის გახსნა.
ილია ჭავჭავაძემ 1890-იანი წლების შუაში თანარედაქტორობა შესთავაზა ნოე ჟორდანიას, რომელიც ამ პერიოდში იყო გამორჩეული ქართველი მარქსისტი. ამ თანამშრომლობას წინაპირობად ის ედო, რომ ორივე შეძლებდა განსხვავებული პოზიციების გამოხატვას გაზეთის ფურცლებზე. ეს თანამშრომლობა ვერ შედგა.
ამავე 90-იან წლებში ივერიაში აქტიურად იწყებენ მოღვაწეობას ე.წ „ახალგაზრდა ივერიელები“, მათ შორის, გამორჩეული ფიგურა იყო გიორგი ლასხიშვილი, რომელიც გარკვეული პერიოდი ილიას თანარედაქტორიც კი იყო. ამ პერიოდში გაზეთმა ეროვნულ საკითხთან დაკავშირებით შედარებით რადიკალური ხასიათი მიიღო, რის შედეგადაც, მთავრობამ გაზეთი დახურა და მისი აღდგენა მხოლოდ 8 თვის შემდგომ ილიას ძალისხმევით მოხერხდა. ამ ეპიზოდის შესახებ მოიპოვება გიორგი ლასხიშვილისავე მოგონება:
„ახალგაზრდა ივერიელები“ თავიანთ შეხედულებებს, ნაწილობრივ სწორედ ილიას ეროვნული კონსოლიდაციის საჭიროების თეზისზე აფუძნებდნენ. „ივერიაში“ გამოწვრთნილმა ახალგაზრდებმა მოგვიანებით დაარსეს გაზეთი „ცნობის ფურცელი“, შემდგომ კი „საქართველო“. ამ ჯგუფს ადრევე შეუერთდა არჩილ ჯორჯაძე. მან „საერთო ნიადაგის“ თეორია ჩამოაყალიბა, რომელიც თავისი არსით ილიას შეხედულებათა გაგრძელებაა.
ილია ჭავჭავაძე გაზეთ ივერიას რედაქტორობდა 1902 წლამდე. აღსანიშნია, რომ მის წინააღმდეგ დაბეჭდილი, ცილისწამებებით სავსე წერილი „საგურამოს და ჭოპორტის საზოგადოება“ სწორედ ივერიამ გადაბეჭდა, ხოლო ილიას საპასუხო წერილი „ნუთუ?!“ ამავე „ივერიამ“ არ დაუბეჭდა.
ილია ჭავჭავაძე და ქართველთა პირველი მანიფესტაციები
ამავე პერიოდში ილიას უშუალო მონაწილეობითა და ორგანიზებით რამდენიმე მნიშვნელოვანი ღონისძიება ჩატარდა, რომელმაც ქართველთა ერთიანობის და სამოქალაქო საზოგადოების ჩანასახის არსებობის დემონსტრირება მოახდინა.
დიმიტრი ყიფიანის დასაფლავება
პირველი მანიფესტაცია, რომლის ორგანიზებაში ილია ჭავჭავაძეს მნიშვნელოვანი როლი მიუძღვის, ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების პირველი თავმჯდომარის, 1875-1879 წლებში თბილისის ქალაქის თავის, თავადაზნაურობის მარშლის თბილისსა და ქუთაისში, დიმიტრი ყიფიანის დასაფლავება იყო. დიმიტრი ყიფიანი რუსეთში, კერძოდ სტავროპოლში მას შემდეგ გადაასახლეს, რაც ამხილა და სასტიკად გააკრიტიკა საქართველოში დანიშნული ეგზარქოსი პავლე (ლებედევი), რომელმაც ქართველი ერი დაწყევლა. რუსეთში გადასახლებულ მოხუცებულ მოღვაწეს ქვით თავი გაუტეხეს. ქართველთა შორის ეჭვს არ იწვევდა ის ფაქტი, რომ იგი ხელისუფლების აგენტებმა მოკლეს.
ილია ჭავჭავაძე შეძრა ამ ამბავმა, ერთ-ერთ მოგონებაში აღნიშნულია, რომ ამის გაგების შემდგომ: „ილიას ჯერ ქვემო ტუჩმა დაუწყო თრთოლვა და მერე მის გაწითლებულ თვალთაგან ორი მსხვილი ცრემლი გადმოიწურა და ლამაზ ულვაშებზე დაენთხია. მე არასდროს არ მენახა ასეთი ჩუმი, მუნჯი და იმავე დროს უმაღლესად მეტყველი მწუხარება“. ილია ჭავჭავაძემ, აკაკი წერეთელმა და ივანე მაჩაბელმა გადაწყვიტეს, რომ დიმიტრი ყიფიანის დასაფლავება სახალხო პროცესად გარდაექმნათ - ორგანიზება გაუწიეს დასაფლავების ისეთ ცერემონიალს, რომელზეც მოსახლეობის დიდი რაოდენობა შეძლებდა დასწრებას. ყველა ხარჯი ილია ჭავჭავაძის ინიციატივით საკუთარ თავზე ბანკმა აიღო.
დასაფლავებას დაესწრო ხუთი ათას კაცამდე. ვინაიდან ილია ისედაც აქტიურად იყო ჩართული ამ პროცესში, გადაწყვიტა დასაფლავებაზე სიტყვით არ გამოსულიყო, ექვთიმე თაყაიშვილთან პირად საუბარში კი თქვა: „რა ამბავიც დღეს აქ მოხდა, ამას არავითარი სიტყვა არა სჭირია. მთელმა საქართველომ ჭეშმარიტად აღბეჭდა თუ როგორ აფასებდა იგი დიმიტრი ყიფიანს და როგორ უყვარდა ეს დიდებული ეროვნული მოღვაწე“.
იმის გათვალისწინებით, რომ დიმიტრი ყიფიანის მკვლელობას იმპერიის ხელისუფლებას მიაწერდნენ, შესაძლოა ითქვას, რომ ეს პროცესია იქცა პირველ მშვიდობიან მანიფესტაციად და პროტესტად რუსეთის იმპერიის პოლიტიკის წინააღმდეგ.
კრწანისის ბრძოლის 100 წლისთავი
გიორგი ლასხიშვილის მოგონების მიხედვით „ზოგი იძახოდა, ასი ათასამდე ხალხი იქნებაო, ზოგი ათი-ათასობითაო, ზოგიც ათასობით ანგარიშობდა. ყოველ შემთხვევაში იმ ხანებში არავის უნახავს ამდენი თავმოყრილი ხალხი და ყველაზე უფრო საგულისხმიერო ისაა, რომ ეს ამოდენა ხალხი თავისი ნებით იყო მოსული: არავის უზრუნვია წინასწარ მისი შეკრებისთვის“.
1895 წლის 11 სექტემბერს იქცა დიდი მასშტაბის ეროვნულ დღესასწაულად, რომელშიც ერთდროულად ჩართულნი იყვნენ ქართველები სხვადასხვა კუთხეებიდან. ამ პროცესიის წარმატებულად ჩატარება მიუთითებს იმაზე, რომ ქართულმა საზოგადოებამ უკვე ამ პერიოდისთვის შეიძინა სპონტანურობისა და თვითორგანიზებულობის უნარები, რაც მიუთითებდა ილია ჭავჭავაძის საქმიანობის ეფექტიანობასა და სამოქალაქო საზოგადოება თანდათანობით ჩამოყალიბებაზე.
რაფიელ ერისთავის იუბილე
მესამე მნიშვნელოვანი ღონისძიება უკავშირდება რაფიელ ერისთავის იუბილეს. ამ შემთხვევაშიც განსაკუთრებული როლი ილია ჭავჭავაძემ, აკაკი წერეთელმა და მთლიანად „ივერიამ“ შეასრულეს. სწორედ ამ გაზეთის ფურცლებზე დაიბეჭდა იუბილეს დღის წესრიგი. რაფიელ ერისთავის იუბილესაც დიდი რაოდენობით ხალხი დაესწრო, დელეგაციები ჩამოსული იყვნენ მთელი საქართველოდან.
გიორგი ლასხიშვილის მოგონებით: „რაფიელის იუბილე - პირველი ამგვარი დღესასწაული იყო ჩვენში და ძლიერ ღრმა კვალი დატოვა ჩვენს ცხოვრებაში და უდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა მთელ ერზე“. მნიშვნელოვანი აქაც ისაა, რომ იუბილეში წარმომადგენელნი მთელი საქართველოდან იღებდნენ მონაწილეობას. მსგავსი ტიპის ერთობა ამ ამბამდე ჯერ კიდევ რამდენიმე ათწლეულის წინ წარმოუდგენელი იქნებოდა. ის, რომ ზემოთაღნიშნულ პროცესიებში მონაწილეობას მთელი საქართველო იღებდა იმაზე მიუთითებს, რომ ამ პრობლემის აღმოფხვრისკენ პოზიტიური ნაბიჯები იყო გადადგმული.
აღსანიშნია, რომ იგეგმებოდა ილიას იუბილის აღნიშვნაც, თუმცა, როდესაც მას ამის შესახებ შეატყობინეს, დიდი ენთუზიაზმით არ შეხვდა და მოგვიანებით არც მთავრობის მიერ მის ჩაშლას აღუდგა წინ. საბოლოო ჯამში, ილიას იუბილე ვერ შედგა.
ზემოთ ჩამოთვლილი ღონისძიებები შესაძლოა არ ატარებდა პოლიტიკურ შინაარსს, თუმცა წარმოადგენდა ქართველთა პირველ მცდელობებს მშვიდობიანი და შინაარსიანი მანიფესტაციებისა, რომლებიც განვითარებული სამოქალაქო საზოგადოების დამახასიათებელ ნიშნებად აღიქმება. ამ ღონისძიებებმა წარმოაჩინა, რომ შესაძლებელი იყო თვითორგანიზებული სახალხო ღონისძიებების ჩატარება, რომელშიც საქართველოს ყველა კუთხის წარმომადგენელი იქნებოდა ჩართული. ამ ყველაფერში განსაკუთრებით აღსანიშნავია ილია ჭავჭავაძისა და გაზეთ „ივერიის“, როგორც პირდაპირი როლი ორგანიზაციულ საკითხებში, ასევე - ირიბი, ვინაიდან სწორედ ილიას და მისი თანამოაზრეების მოღვაწეობის შედეგი იყო მსგავსი ტიპის ღონისძიებების ჩატარების უნარი.
ილია ჭავჭავაძე პოლიტიკაში
ილია ჭავჭავაძე ფართო პოლიტიკურ სამოღვაწეო ასპარეზზე 1905 წლის რევოლუციის დროს გამოჩნდა. იგი ხელმძღვანელობდა დელეგაციას, რომელიც სთხოვდა მეფისნაცვალს არ გაეგზავნა აჯანყებული გურულების წინააღმდეგ სისასტიკით განთქმული გენერალი ალიხანოვი. ილია ზურაბიშვილის მოგონების მიხედვით:
ნ.ნაკაშიძის მოგონება ადასტურებს როგორც ამ ამბავს, ასევე იმასაც, რომ ასეთი დელეგაცია ილიას მეთაურობით მართლაც ეწვია მეფისნაცვალს და დროებით გენერალი ალიხანოვის დამსჯელი ექსპედიციაც გადავადებულა. საბოლოო ჯამში აჯანყება მაინც ჩაახშეს, ამის შემდგომ ილია იღწვოდა აოხრებული გურიისთვის ფინანსური დახმარების გასაწევად.
რევოლუციის პირობებში ილია ჭავჭავაძე ფიქრობდა პარტიის ჩამოყალიბებას თანამოაზრეებთან ერთად. ეს პარტია კონსტიტუციონალისტურ-დემოკრატიულ პლატფორმაზე უნდა შექმნილიყო და მისი ერთ-ერთი მთავარი მიზანი საქართველოსთვის ავტონომიის მოპოვება იქნებოდა. მისი პროგრამის ავტორი ილია არ ყოფილა, თუმცა, სავარაუდოდ, იგი მას იცნობდა და გარკვეული შესწორებებიც ჰქონდა შეტანილი. ამ პარტიამ ვერ მოახერხა მუშაობის დაწყება. 1905 წლის რევოლუციას მოჰყვა ოქტომბრის მანიფესტი და დუმის მოწვევა. ამავე პერიოდში ფუნქციურად გარდაიქმნა სახელმწიფო საბჭო - იგი თავადაზნაურთა, სასულიერო პირთა და მეცნიერთა წარმომადგენლობით ორგანოდ უნდა ქცეულიყო. ქართველმა თავადაზნაურობამ თავის ერთ-ერთ წარმომადგენლად ილია ჭავჭავაძე აირჩია. ილია ჭავჭავაძემ რუს ჟურნალისტს განუცხადა:
ილია 1906 წელს გაემგზავრა პეტერბურგში. როგორც ვიცით, რეფორმები რუსეთში დღემოკლე აღმოჩნდა, თუმცა ცნობილია, რომ სახელმწიფო საბჭოში ილია იბრძოდა სიკვდილით დასჯის წინააღმდეგ. დადასტურებულად ცნობილი არაა გამოვიდა თუ არა იგი სიტყვით ამ საკითხთან დაკავშირებით სახელმწიფო საბჭოში, თუმცა მოიპოვება მისი სიტყვის კონსპექტური ჩანაწერი.
ამავე პერიოდში ის აქტიურად აკვირდებოდა სახელმწიფო სათათბიროს საქმიანობას. სათათბიროში საქართველოს ავტონომიის საკითხი განსახილველად დარეგისტრირებული იყო მოსკოველი ვექილი ლედნიცკის მიერ პეტერბურგელ ქართველთა მინდობილობით. ქართველი დელეგატები ჯერ კიდევ არ იყვნენ ჩამოსულნი და ილიამ დეპუტატთა ჩამოსვლამდე ამ საქმის წინამძღოლობა ითავა, დაიწყო შესაბამისი მასალების მოძიება. საქართველოდან ჩამოსული დეპუტატების უმრავლესობა სოციალ-დემოკრატები იყვნენ, რომლებიც არ უჭერდნენ მხარს საქართველოს ავტონომიას. ილიამ დავით სარაჯიშვილს სთხოვა მათთან შეხვედრის ორგანიზება. შეხვედრა შედგა, თუმცა ილიამ შედეგად მხოლოდ სოციალ-დემოკრატთა დაპირება მიიღო, რომ ისინი ავტონომიას არც დაიცავდნენ, თუმცა არც წინააღმდეგ იტყოდნენ რამეს.
საბოლოო ჯამში, არც სახელმწიფო საბჭოს და არც სათათბიროს ეფექტური მუშაობა არ დასცალდა. 1907 წელს ილია საქართველოში დაბრუნდა.
ხსოვნა
მინი|ილია ჭავჭავაძის საფლავი [[მთაწმინდის პანთეონი|მთაწმინდის პანთეონში. კედლის ცენტრალურ ნაწილში მდეობარობს იაკობ ნიკოლაძის სიმბოლურ-ალეგორიული ხასიათის მონუმენტური ნამუშევარი - „მწუხარე საქართველო“.]] ილია ჭავჭავაძემ სიცოცხლეშივე მოიპოვა ქართველი საზოგადოებრიობის ყველა ფენის საერთო აღიარება, პატივისცემა და დაფასება. მისი მკვლელობის შემდეგ თანდათან სულ უფრო მკაფიოდ გამოიკვეთა მისი წვლილი ქართული ეროვნული ცნობიერების განვითარების საქმეში. აღსანიშნავია ისიც, რომ 1932–1937 წლებში, საბჭოთა კავშირში აქტიურად მიმდინარეობდა ისტორიის რეაბილიტაციის მასიური პროპაგანდა. 1937 წელს გრანდიოზულად აღინიშნა ილია ჭავჭავაძის იუბილეც, რასაც მკვლევართა ნაწილი სტალინურ ეპოქაში ისტორიული ნარატივის მნიშვნელოვანი ფიგურის შექმნის აუცილებლობით ხსნიან, თუმცა ეს ილიას პერსონისთვის აუცილებელიც კი იყო.
ილია ჭავჭავაძის სახელს ატარებს ცენტრალური გამზირი თბილისიში და სხვადასხვა ქუჩები და გამზირები საქართველოს ქალაქებში.
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში ილიას სახელს ატარებს მწვერვალი.
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი თბილისში და სხვა არაერთი საგანმანათლებლო დაწესებულება.
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი არსებობს თბილისში, საგურამოსა და ყვარელში, ასევე გაზეთ „ივერიის“ შენობაში განთავსებულია ილია ჭავჭავაძის ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი.
თბილისში, თბილისის კლასიკური გიმნაზიიის წინ, აღმართულია ილიასა და აკაკის ძეგლი.
დაკრძალულია თბილისში, საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონში. საფლავის ძეგლის - სიმბოლურ-ალეგორიული ხასიათის მონუმენტური ნამუშევრის - „მწუხარე საქართველო“ - ავტორია იაკობ ნიკოლაძე.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:მოკლული ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:დაბადებული 1837 კატეგორია:გარდაცვლილი 1907 კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ი კატეგორია:ენის რეფორმატორები კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თავმჯდომარეები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:XX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:ქართველი ნაციონალისტები კატეგორია:საქართველოში მოკლული ადამიანები
.ng
.ng — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ნიგერიისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ng კატეგორია:კომუნიკაციები ნიგერიაში
Toppdomän
სიმართლის ხმა (გაზეთი)
„სიმართლის ხმა“ — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა ქუთაისში 1913–1914 წლებში, გაზეთ „თანამედროვე ქვეყნის“ ნაცვლად, მისი დროებით აკრძალვის პერიოდში. გამოიცა სულ 73 ნომერი. რედაქტორ-გამომცემელი — ლ. ბუაჩიძე. გაზეთის გამოცემა რამდენიმეჯერ შეწყდა და საბოლოოდ 1914 წლის მარტში დაიხურა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
Meranoplus glaber
Meranoplus glaber — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Meranoplus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ომარურუ
ქალაქის სიახლოვეს აღმოჩენილია დინოზავრის ნაკვალევი.
ისტორია
ომარურუ 1863 წელს ვილჰელმ ცერაუამ დააარსა. 1871 წელს ომარურუში გაიხსნა ლუდის ქარხანა. ამავე პერიოდში, შვედმა ორინთოლოგმა აქსელ ერიქსონმა დააარსა სავაჭრო პოსტი, რომელზეც 1878 წლისთვის ორმოცი თეთრკანიანი იყო დასაქმებული. ერიქსონის ბიზნესი დამყარებული იყო სამხრეთ ანგოლასა და კაპის კოლონიას შორის მიმდინარე ვაჭრობაზე, რომელიც რეგიონულ სავაჭრო გზებს საჭიროებდა.
ქალაქი ძირითადად ვითარდებოდა 1872 წელს გერმანელი მქადაგებლის, გოტლიბ ვიეჰეს მიერ დაარსებული მისიის ირგვლივ.
მმართველობა
ომარურუს მართავს მუნიციპალური საბჭო, რომელშიც ამჟამად შვიდი წევრი შედის. წარმოადგენს ომარურუს საარჩევნო ოლქის რაიონულ ცენტრს.
ტრანსპორტი და ინფრასტრუქტურა
ომარურუ ერთადერთი ქალაქია ქვეყანაში, რომელიც წყლის მილსადენების ქსელ NamWater-ს არაა მიერთებული. საჭირო წყალს ქალაქი მდინარე ომარურუს მიდამოებში გაყვანილი ჭაბურღილებიდან იღებს.
მაურო სარატე
მაურო სარატე (Mauro Matías Zárate); დ. 18 მარტი, 1987, აედო, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი, „ბოკა ხუნიორსის“ თავდამსხმელი.
საკლუბო კარიერა
მაურომ კარიერა ველესში დაიწყო, სადაც 17 წლამდე ახალგაზრდულში თამაშობდა, შემდეგ კი მისმა ბრწყინვალე თამაშმა იგი დიდ გუნდში აიყვანა. მისი დებიუტი 2004 წლის 21 აპრილს სარანდის არსენალის წინააღმდეგ შედგა. 2006 წელს კი მან აპერტურა-ს საუკეთესო ბომბარდირი გახდა 12 გოლით, როდრიგო პალასიოსთან ერთად.
2007 წელს ივნისში მაურო ყატარის ლიგაში გადაბარგდა სათამაშოდ კლუბ ალ საიდში, თუმცა აქ დიდი ხნით არ გაჩერებულა, მხოლოდ 6 თამაშის და 4 გოლის გატანა მოასწრო, სანამ იგი იჯარით ბირმინგემში არ წავიდა. მისი დებიუტი კი სანდერლენდის წინააღმდეგ შედგა, სადაც მისმა გუნდმა 2:0 იმარჯვა, ხოლო პირველი გოლი კი რედინგის კარში გაიტანა 2008 წლის 22 მარტს. ამას მიყვა მისი გატანი გოლი მანჩესტერ სიტის კარში და ასევე ევერტონის კარში. ბირმინგემი იმ სეზონში გავარდა, რაც ნიშნავდა იმას რომ მაურო არ დარჩებოდა ინგლისურ კლუბში.
2009/10 სეზონი მაუროსთვის და ლაციოსთვის არც ისე კარგი გამოდგა, ხელს აშევე ტრავმებიც უშლიდნენ და საბოლოოდ სეზონი გუნდისთვის ჩავარდნილი გამოდგა, სარატე კი მხოლოდ იმით გამოირჩა რომ ფაშისტური სალუტით შემოიფარგლა ლაციოს ფანებთან ერთად, რის გამოც სანქციებიც დაუწესდა.
2010/11 სეზონი მაუროსთვის თითქოს კარგად უნდა დაწყებულიყო, თუმცა თითქმის ახალ მისული ედოარდო რეია მას არც თუ ისე დიდ დროს უთმობდა. მართალია სარატემ 9 გოლი გაიტანა საბოლოოდ იმ სეზონში, მაგრამ აშკარა იყო რომ მწვრთნელი მას ყურადღებას არ აქცევდა და თითქმის ყოველი წაგებული მატჩის შემდგომ მაუროს ადანაშაულებდა რომ იგი ბოლომდე არ იხარჯებოდა მოედანზე.
იაკობი (იაკობიშვილი)
მთავარეპისკოპოსი იაკობი (ერისკაცობაში — კონსტანტინე უსუფის ძე იაკობიშვილი; დ. 1 მარტი, 1962, თბილისი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი, ბოდბის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსი. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქის ქორეპისკოპოსი, საქართველოს საპატრიარქოს საფინანსო-ეკონომიკური საბჭოს თავმჯდომარე, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი თბილისის წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართულ უნივერსიტეტში. ანგელოზის დღე — 5 ნოემბერი (მოციქულ იაკობის ხსენება); კათედრა ბოდბეში, რეზიდენცია ბოდბესა და სიღნაღში.
მაურო სარატე
საკლუბო კარიერა
2011/12 სეზონში სატრანსფერო ფანჯრის დახურვამდე ბოლო დღეს მაურო იჯარით ინტერში გადავიდა. მისი სადებიუტო გოლი მოსკოვის ცსკას კარში გაიტანა ჩემპიონთა ლიგაზე, ხოლო ჩემპიონატში კი ჯენოას კარში შეძლო გოლის გატანა. ეს იყო მაუროს ყველაზე საშინელი სეზონი მის კარიერაში, უმეტესად იგი სკამზე იჯდა და თამაშის საშუალებაც იშვიათად ეძლეოდა.
2012/13 სეზონში მაურო ისევ ლაციოში დაბრუნდა და იმედი გაჩნდა რომ იგი ისევ ათამაშდებოდა, თან იმის ფონზე რომ ლაციოში ედოარდო რეიას მაგივრად ვლადიმერ პეტკოვიჩი დაინიშნა. ევროპა ლიგაზე მაურომ მურას კარში გოლი გაიტანა და ეს იყო მისი ე.წ. ბოლო გასროლა, რადგან არც პეტკოვიჩის ხელში გაუმართლა სარატეს. ახალი ხმების თანახმად კი სავარაუდოდ ზამთარში იგი დატოვებს კიდეც რომაულ კლუბს.
იაკობი (იაკობიშვილი)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
მაურო სარატე
სანაკრებო კარიერა
2007 წელს მაურომ არგენტინის U20-თან ერთად მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო, ფინალში კი ჩეხეთის ნაკრებს გამარჯვების გოლი გაუტანა. 2008 წელს დიეგო არმანდო მარადონას მოსვლისას არგენტინის ნაკრებში განაცხადა რომ სარატესაც შანს მისცემდა, თუმცა ეს მხოლოდ სიტყვები იყო.
მიღწევები
საკლუბო:
ველესი
ლაციო
სანაკრებო
პირადი
პირადი ცხოვრება
მაურო აედოში, ბუენოს აირესის უბანში დაიბადა. მამამისი სერხიო, ჩილეს ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი, რომელსაც არგენტინულ „ინდეპენდიენტეში“ და იტალიურ ანკონაში აქვს ნათამაშები. დედამისი კატალინა რიგას კი წარმოშობით იტალიის ქალაქ კატანძაროდან არის. ბაბუამისი იუვენალიც ჩილელია და იგიც ყოფილი ფეხბურთელია. მაუროს ძმებიც ფეხბურთელები არიან, როლანდო არგენტინულ ურაკანში თამაშობს, არიელი კი — არგენტინულ ოლ ბოისში, ხოლო სერხიო სარატე კი მისი აგენტია. მაურომ ცოლად ნატალია მოიყვანა 2011 წელს, იანვარში კი გოგო ეყოლათ, რომელსაც მია დაარქვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ლაციოს ფეხბურთელები კატეგორია:ბასკი არგენტინელები კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები კატეგორია:ვესტ ჰემ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:უოტფორდის ფეხბურთელები კატეგორია:ველეს სარსფილდის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუინზ პარკ რეინჯერსის ფეხბურთელები
ლაზარე შაცკინი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:რეპრესირებულები
ჰერაკლიონის არქეოლოგიური მუზეუმი
ჰერაკლიონის არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ჰერაკლიონში, კრეტაზე. ეს არის ერთ-ერთი უდიდესი მუზეუმი საბერძნეთში და მსოფლიოში, საუკეთესო მინოანური ხელოვნებისთვის, რადგან ის შეიცავს, კრეტის მინოანური ცივილიზაციის არტეფაქტების ყველაზე მნიშვნელოვან და სრულ კოლექციას. მუზეუმი ფლობს კნოსოსისა და კრეტის სხვა ადგილების აღმოჩენების დიდ ნაწილს.
ისტორია
მუზეუმი ამოქმედდა 1883 წელს, როგორც სიძველეების უბრალო კოლექცია. ეს იყო იმ დროს, როდესაც მინოანური ცივილიზაცია ხელახლა აღმოცენდა, პირველი გათხრების დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე, შესაბამისი მეცნიერული მეთოდების გამოყენებით. ასევე იყო იმ პერიოდში, როდესაც კრეტა ოსმალეთის იმპერიის პრაქტიკულად ავტონომიური ნაწილი იყო. 1878 წელს, ჰალეპას პაქტის შემდეგ, მოგვიანებით მოჰყვა დამოუკიდებელი კრეტას სახელმწიფო 1898-1913 წლებში, რომელიც დაცული იყო დიდი სახელმწიფოების სამხედრო ოკუპაციით. პოლიტიკურმა სიტუაციამ ხელი შეუწყო კრეტას აღმოჩენების შენარჩუნებას.
მიძღვნილი შენობა შენდებოდა 1904 წლიდან 1912 წლამდე, ორი კრეტელი არქეოლოგის, იოსიფ ჰაძიდაკისისა და სტეფანოს ქსანთუდიდისის წაქეზებით. სამი დამანგრეველი მიწისძვრის შემდეგ 1926, 1930 და 1935 წლებში, მუზეუმი თითქმის დაინგრა. მაშინ ჰერაკლიონის მუზეუმის დირექტორი იყო სპირიდონ მარინატოსი, რომელმაც სახსრების მოსაძებნად დიდი ძალისხმევა გაიღო. ადგილობრივი მოსახლეობა და ცენტრალური მთავრობა დაარწმუნა, რომ საჭირო იყო ახალი მყარი შენობა. 1935 წელს, მარინატოსმა შეძლო პატროკლოს კარანტინოსთან ერთად მტკიცე სტრუქტურის აშენება, რომელმაც გაუძლო როგორც სტიქიურ უბედურებებს, ასევე დაბომბვას, რასაც თან ახლდა გერმანიის შემოსევა 1941 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ მუზეუმი დაზიანდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, კოლექცია ხელუხლებელი დარჩა და კვლავ ხელმისაწვდომი გახდა საზოგადოებისთვის, 1952 წელს. ახალი ფრთის დამატება მოხდა 1964 წელს.