cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
BRIC-ის II სამიტი
პირველი გაფართოება
2010 წლის 12 ნოემბერს სეულში შემდგარ G20-ს სამიტზე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ გამოხატა წევრობის სურვილი. 21 დეკემბერს რუსეთის პრეზიდენტის დიმიტრი მედვედევისა და ინდოეთის პრემიერმინისტრის მანმოჰან სინგჰის საერთო განცხადებით დადებითად გადაწყდა მეხუთე წევრის დამატება, ხოლო 24 დეკემბერს დასტური მიღებულ იქნა ჩინეთის მხრიდანაც.
სქოლიო
02
Comitas
Comitas — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ალიშერ ნავოი
ალიშერ ნავოი (სპარ. علیشیر نوایی, უზბ. Alisher Navoiy) (ნიზამადდინ მირ ალიშერი) (დ. 9 თებერვალი, 1441 — გ. 3 იანვარი, 1501) — აღმოსავლური პოეტი, სუფიური თემატიკის ფილოსოფოსი, თემურიდის ხორასნის სახელმწიფო მოღვაწე, მხატვარი. იგი წერდა ორ ენაზე, სპარსულად მას ჰქონდა ფსევდონიმი ფანი, ხოლო ძველუზბეკურ ენაზე მას ერქვა ნავოი. ის ჩაგატაიური ლიტერატურის ყველაზე გამოჩენილი წარმომადგენელი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკი მწერლები კატეგორია:სპარსული ლიტერატურა კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1441 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1501
ახუთის მაცხოვრის ეკლესია
ახუთის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახუთში.
ორიბასიოს პერგამონელი
ორიბასიოსის ძირითადი ნაშრომი ევროპაში პირველ სამედიცინო ენციკლოპედიად ითვლება. სახელდობრ მისი წყალობით გახდა ცნობილი ანტიკურ ავტორთა მრავალი თხზულება. მასთან ერთად, ძველბერძნული სამედიცინო თხზულებების ავტორ-კომპილატორი და კომენტატორი იყო მრავალი ბიზანტიელი ექიმი, მ.შ. აეციუს ამიდელი, ალექსანდრე ტრალელი, პავლე ეგინელი. მათმა მოღვაწეობა მაკავშირებელი რგოლის როლი ითამაშა კლასიკური ძველი დროისა და არაბული, ხოლო შემდეგ ევროპული მედიცინების დაახლოებაში. იმპერატორ იულიანეს სიკვდილის შემდეგ ორიბასიოსი ანტიკური ავტორებისადმი ერთგულების გამო იდევნებოდა; იმპერატორმა ვალენტიმ იგი კონსტანტინოპოლიდან ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში გადაასახლა. შუა საუკუნეების ევროპაში ორიბასიოსი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სამედიცინო მწერალი იყო, თუმცა გალენოსის მთელი მემკვიდრეობისადმი არასაკმარისად კრიტიკული დამოკიდებულების გამო მას თვლიან ე.წ. გალენიზმის (სქოლასტიკური მიმართულება შუა საუკუნეების ევროპის მედიცინაში) ფუძემდებლად. ორიბასიოსის თხზულებათა სრული კრებული XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ფრანგულ ენაზე გამოიცა პარიზში.
ახუთის მაცხოვრის ეკლესია
მოზრდილი დარბაზული ეკლესია ნაგებია იდეალურად თლილი შირიმის მონაცრისფრო კვადრებით. წყობა თარაზულია. ეკლესიის ზედა ნაწილს მთლიანად სურო აქვს მოდებული. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით შვერილი ნალისებრი აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია გარეთ შევიწროებული არქიტრავული სარკმელი. აბსიდის სამხრეთ მხარეს ორი, ხოლო ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია მოწყობილი. კონქი შეისრულია. მას ეტყობა გვიანდელი გადაკეთების კვალი. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები დაყოფილია მძლავრი პილასტრებით, რომლებიც დაგვირგვინებულია პროფილირებული კაპიტელებით. კაპიტელებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. პილასტრებს ერთი მხრიდან წყვილი საფეხური ებჯინება, მეორე მხრიდან თაროები. თაროებიდან იშლება კედლის ნახევარწრიული თაღები, ხოლო საფეხურებიდან ოდნავ შეისრული. თაღების მიერ შექმნილი შეღრმავებებით ხაზგასმულია პროპორციათა მოხდენილობა. პილასტრები ორსაფეხურიან ბაზისებზე დგანან. დასავლეთით კამარის საბჯენი თაღი მცირე ზომის კრონშტეინებს ეყრდნობა. ეკლესიას შესასვლელი სამივე კედელში აქვს დატანებული, დასავლეთის თაღოვანია, სამხრეთის და ჩრდილოეთის კი შიგნით თაღოვანი, გარეთ არქიტრავულია. სამივე კარის თავზე მაღალი სწორკუთხა სარკმლებია გაჭრილი. ინტერიერში, კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები. სამხრეთ კედლის ერთ-ერთ პილასტრზე მოხატულობის უმნიშვნელო კვალია. ჩრდილოეთით მდებარე პილასტრზე ბოლნური ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიის ფასადები სადაა. აღმოსავლეთიდან მას აქვს ორსაფეხურიანი, ხოლო დანარჩენ სამ მხარეს ერთსაფეხურიანი ცოკოლი. ეკლესიიდან ჩრდილოდასავლეთით 7-8 მეტრში მდებარეობს კრიპტა. ძეგლის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ორიბასიოს პერგამონელი
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ექიმები კატეგორია:ბიზანტიელი მეცნიერები
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი (ექიმი)
ვლადიმერ (ალექსი) მესხიშვილი   (დ. 2 მარტი, 1941, თბილისი, საქართველო — გ. 21 ივლისი, 2021, ბერლინი, გერმანია) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, კარდიოქირურგი. 1989 წლიდან მოღვაწეობდა გერმანიაში.
ბიოგრაფია
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი დაიბადა თბილისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო  უნივერსიტეტი. 1965-1967 წლებში იყო სოხუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ბავშვთა ქირურგიის განყოფილების ექიმი, ხოლო 1968-1980 წლებში სხვადასხვა თანამდებობას იკავებდა ა. ბაკულევის სახელობის გულის ქირურგიის ინსტიტუტში, მოსკოვში. 1979 წელს მეცნიერებათა დოქტორი, ხოლო 1989 წელს პროფესორის სტატუსი მიენიჭა. 1981 წლისთვის გახდა სოხუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ჩვილ-ბავშვთა გულის ქირურგიისა და ინტენსიური თერაპიის განყოფილების გამგე. მესხიშვილი იკვლევდა გულის თანდაყოლილი მანკების ქირურგიის, ოპერციის შემდგომ ინტენსიური თერაპიის, გულის თანდაყოლილი მანკების დიაგნოსტიკასა და პათოფიზიოლოგიის, სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის პათოფიზიოლოგიის საკითხებს. სწორედ ვლადიმერ მესხიშვილის დამსახურებაა  ყოფილი საბჭითა კავშირის ტერიტორიაზე  ბავშვთა გულის მანკისა და ამ დარგის ინფრასტრუქტურის შექმნა. რის შედეგადაც დაინერგა გულის თანდაყოლილი მანკების ქირურგიული მკურნალობის ინოვაციური მიდგომები.
1989 წლიდან მუშაობა და სამეცნიერო მოღვაწეობა გერმანიაში განაგრძო თავდაპირველად, როგორც მიწვეული ლექტორი, შემდეგ კი დასავლეთ ბერლინში არსებული გერმანიის გულის ქირურგიის ცენტრში სათავეში ჩაუდგა ბავშვთა გთანდაყოლილი მანკების ქირურგიის ჩამოყალიბებას. ვლადიმერ მესხიშვილის ჩატარებული აქვს 4 000-ზე მეტი ოპერაცია, 200-ზე მეტი ნაშრომი საბჭთა, ევროპულ და აშშ-ს სამეცნიერო ჟურნალებში. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ უამრავ ლექციებს უკითხავდა სხვადასხვა ქვეყნის სპეციალისტებს, მათ შორის ქართველ ექიმებსაც. საქართველოში ყოველწლიურად ჩამოდიოდა. როგორც ცნობილია, ჩამოჰქონდა სამეცნიერო ტექნიკა და მონიტორები. 2010 წლისთვის მიწვეული იყო ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც წაიკითხა ლექცია ბავშვთა კარდიოქირურგიის მიმართულებაზე და უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკას გადასცა რამდენიმე ძვირადღირებული სამეცნიერო წიგნი.
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი გარდაიცვალა 2021 წლის 21 ივლისს ბერლინში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
გრიგორი პონომარენკოს სახელობის კრასნოდარის ფილარმონია
ისტორია
1935 წელს ყოფილმა ზამთრის თეატრმა, რომელმაც ერთი წლით ადრე მიიღო მაქსიმ გორკის სახელი, შეიძინა მუდმივი დრამატული ჯგუფი, ხოლო 1937 წელს სახელმწიფო ფილარმონიის საზოგადოების კრასნოდარის ფილიალმა მუშაობა დაიწყო სწორედ მის დაქვემდებარებაში.
1934 წლიდან 1937 წლამდე კრასნოდარში იყო აზოვ-შავი ზღვის რეგიონალური ფილარმონიის ფილიალი.
1939 წელს გამოიცა ბრძანება კრასნოდარის რეგიონალური ფილარმონიის საზოგადოების შექმნის შესახებ. იმავე წლის მაისში გაიხსნა პირველი საკონცერტო სეზონი. დიდი სამამულო ომის დროს, დაწესებულების საქმიანობა შეჩერდა. კრასნოდარის ნაცისტური ჯარებისგან განთავისუფლების შემდეგ ფილარმონიის საზოგადოებამ განაახლა მუშაობა.
1997 წელს ფილარმონიას კომპოზიტორის, სსრკ სახალხო არტისტის გრიგორი პონომარენკოს სახელი მიენიჭა.
ნაგებობა
ფილარმონიის თანამედროვე შენობა მდებარეობს კრასნოდარის ცენტრში, კრასნაიას 55 და გოგოლის 65 ქუჩების გადაკვეთაზე მდებარე შენობაში. 1909 წელს აშენებული შენობა არქიტექტურული ძეგლია.
ფილარმონიის შენობა აიგო 1909 წელს აკადემიკოს შეხტელის პროექტის მიხედვით.
თეატრში პირველი დადგმა იყო აიდა (ოპერა). პრემიერა შედგა 1909 წლის 2 ოქტომბერს. აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად მას არ ჰყავდა საკუთარი დასი.
მოგვიანებით თეატრს ეწოდა დრამატული თეატრი, ხოლო 1939 წლიდან შენობაში განთავსებულია კრასნოდარის რეგიონალური ფილარმონია.
ფილარმონიის ისტორიაში განსაკუთრებული ეტაპი იყო გამოჩენილი კომპოზიტორის, სსრკ სახალხო არტისტის გრიგორი პონომარენკოს მოღვაწეობა. 1973 წელს იგი კრასნოდარში ჩავიდა. მისი მუშაობის ყუბანის პერიოდი ძალიან ნაყოფიერი და ნათელი იყო. მისი ნამუშევრები ხუთ კონტინენტზე არის შესრულებული. სწორედ მისი დამსახურებით იქმნება ნამუშევრები კრასნოდარისა და ყუბანის შესახებ ადგილობრივი პოეტების ლექსებზე, სიმღერების ციკლები ბლოკისა და ესენინის ლექსებზე, მუსიკა ფილმებისთვის.
გრიგორი პონომარენკოს სახელობის კრასნოდარის ფილარმონიის ამჟამინდელი დირექტორია ვერონიკა პონომარენკო.
სქოლიო
კატეგორია: კრასნოდარის მხარე კატეგორია: კავკასია კატეგორია: კულტურული დაწესებულებები კრასნოდარში კატეგორია: კრასნოდარის ღირსშესანიშნაობები
ეთიოპიის ტბების სია
ქვემოთ მოცემულია ტბებისა და წყალსაცავების სია, რომლებიც მდებარეობენ დღევანდელი ეთიოპიის ტერიტორიაზე:
ლიტერატურა
*
თამაზ გველუკაშვილი
თამაზ გველუკაშვილი (დ. 30 მაისი, 1961, გურჯაანი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გურჯაანში დაბადებულები
ბერთა (წალკის მუნიციპალიტეტი)
ბერთა (2010 წლის 16 ნოემბრამდე — „ოლიანგი“ ან გოლიანქი, ისტ. სახელწ. — მაჩვთა) — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს წალკის ქვაბულში. ზღვის დონიდან 1550 მეტრი, წალკიდან 26 კილომეტრი. შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში.
ისტორია
ადრე მას, როგორც ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) რუკიდან ჩანს, მაჩვთა ერქვა. გოლიანქი თურქეთიდან XIX საუკუნის I ნახევარში გადმოხვეწილმა და აქ დასახლებულმა ბერძნებმა შეარქვეს და ნიშნავს ტბის, გუბის ეკლესიას. სოფელში შემონახულია შუა საუკუნეების ეკლესია. თლილი ქვით შემოზღუდული გუბურის ნაწილი ეკლესიის ქვეშაა მოქცეული; მიწიდან ამოსული ნაკადული ეკლესიის ქვეშ გროვდება, შემდეგ გადმოდის ღია ნაწილში (გუბურა სავსეა კალმახებით, რის გამოც ეკლესიას „კალმახის საყდარსაც“ უწოდებენ). გუბურაზე დადგმული, გეგმით მართკუთხა, თლილი ქვით ნაშენი ეკლესია ფორმის მიხედვით ადრინდელი ქრისტიანული ხანის ძეგლებს ჰგავს. თრიალეთის მოსახლეობის რწმენით, კალმახი წმინდა თევზად ითვლება, მას დიდი მოწიწებით ეპყრობიან, სჯერათ ავადმყოფებზე მისი სასწაულებრივი ზემოქმედებისა და ხშირად მაგიურ თვისებებსაც მიაწერენ. ამჟამად აქ მამათა მონასტერია. ეკლესიიდან დაახლ. 200 მ-ზე, მეორე კალმახიანი გუბურაცაა, მის ირგვლივ ძვ. ნაგებობის ნანგრევებია.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სმადა
სმადა — ადიგენის რაიონის სოფლების დიდი სმადისა და პატარა სმადის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
Comitas aequatorialis
Comitas aequatorialis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნილოპოლისი
ნილოპოლისი (Nilópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 16 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 157 425 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8 117.62 კმ²-ზე. ფართობი 19 393 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯუდი ჰოლიდეი
ჯუდი ჰოლიდეი (Judy Holliday; ნამდვილი სახელი — ჯუდი ტუვიმი დ. 21 ივნისი, 1921, ნიუ-იორკი, აშშ — გ. 7 ივნისი, 1965, ნიუ-იორკი, აშშ) — ოსკაროსანი ამერიკელი მსახიობი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
დარია ბერეჟიანი
1923 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1939–1940 წლებში სსრკ-ფინეთის ომის დროს მუშაობდა სამხედრო–საველე ჰოსპიტალში ქირურგად. 1941–1943 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის პროფესორი. 1943–1974 წლებში ამავე კათედრის გამგე, 1974 წლიდან მეცნიერ–კონსულტანტი. იყო საქართველოს სსრ-ის IV-V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი    1983 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
BRICS-ის III სამიტი
BRICS-ის III სამიტი შედგა 2011 წლის 13 — 14 აპრილს ჩინეთის ქალაქ სანიაში.
BRICS-ის 2011 წლის შემადგენლობა:
სამიტის დასასრულს ხელი მოეწერა 32 პუნქტიან დეკლარაციასა და სამოქმედო გეგმას.
14 აპრილს ქვეყნები შეთანხმდნენ ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე ეროვნული ვალუტების გამოყენებით.
სქოლიო
03
ალექსანდრე კლდიაშვილი
ალექსანდრე (საბა) გრიგოლის ძე კლდიაშვილი (დ. 1873 — გ. 1905) — ქართველი ქიმიკოსი და ადამიანის უფლებების დამცველი.
ალექსანდრე კლდიაშვილი დაიბადა 1873 წელს რუსეთის არმიის პოლკოვნიკ გრიგოლ კლდიაშვილისა და მსახიობ ეფროსინე კლდიაშვილის (ქალიშვილობის გვარი — ყიფიანი) ოჯახში. ეფროსინე, იმ დროისათვის გამორჩეული მსახიობი, დიმიტრი ყიფიანის ძმისშვილი იყო. საბას ოჯახი ქუთაისში პატივისცემით სარგებლობდა. მისი უფროსი ძმა, სიმონ კლდიაშვილი, არქიტექტორი იყო, რომლის პროექტითაც ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პირველი კორპუსი აიგო; უმცროსი ძმა, ანდრეა, ერთ-ერთი პირველი ელექტროინჟინერი იყო, მან პურის ელექტროსაცხობი გამოიგონა; მისი და, ნინო კი, თავის დროზე ცნობილი მსახიობის, ივანე აბაშიძის დედა და მსახიობისა და რეჟისორის დოდო აბაშიძის ბებია იყო.
თავად ალექსანდრე ოდესის უნივერსიტეტში მუშაობდა. იყო ავტორი პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოსი ქიმიაში - „მოკლე მინერალური ქიმია“. ამ სახელმძღვანელოთი ალექსანდრე კლდიაშვილმა საფუძველი ჩაუყარა ქართულ ენაზე ქიმიური ტერმინოლოგიის შექმნის საქმეს. მასვე ეკუთვნის ორიგინალური გამოკვლევები დიკეტონების და ნახშირწყლების ქიმიაში. ალექსანდრე კლდიაშვილმა შეიმუშავა გაუმჯობესებული მეთოდი სუფთა დექსტრინის მისაღებად.
1905 წელს კლდიაშვილმა დარბევას გადაარჩინა ოდესელ ებრაელთა ოჯახი, რის გამოც იგი შავრაზმელებმა მოკლეს. მისი ცხედარი ბათუმის გავლით ქუთაისში გადაასვენეს. მისი დაკრძალვა საფიჩხიის სასაფლაოზე მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ მასობრივ დემონსტრაციად იქცა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები კატეგორია:ქართველი უფლებათა დამცველები კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 1905
ბაზელ-ლანდის კანტონი
ბაზელ-ლანდი (Basel-Landschaft) — კანტონი შვეიცარიაში. დედაქალაქია ლისტალი. ესაზღვრება ბაზელ-შტადტის, ზოლოთურნის, იურის და აარგაუს კანტონებს, ასევე საფრანგეთსა და გერმანიას.
ჩამოყალიბდა 1833 წელს, როგორც ისტორიული ბაზელის კანტონის სექცია.
კანტონი შვეიცარიის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. კვეთს იურის მთები. მის ტერიტორიაზე გაედინება მდინარე ერგოლცი და ბირსი.
ბაზელ-ლანდის კანტონი ადმინისტრაციულად 5 რაიონად იყოფა.
2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 277 042 ადამიანს შეადგენს და მათი უდიდესი ნაწილი გერმანულენოვანია; 43% კათოლიკეა, 32% პროტესტანტი.
კანტონის ეკონომიკური საქმიანობის მთავარი დარგია სოფლის მეურნეობა. მისდევენ მეცხოველეობას. მრეწველობის დარგებს შორის განვითარებულია საფეიქრო მრეწველობა, მეტალურგია და ქიმიური მრეწველობა.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
მოლაოღლი
მოლაოღლი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სადახლოს თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1091 ადამიანი.
ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი
ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი (Valéry Giscard d'Estaing; დ. 2 თებერვალი 1926, კობლენცი, გერმანია — გ. 2 დეკემბერი, 2020) — ფრანგი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი და ანდორის კო-პრინცი 1974–1981 წლებში.
ბიოგრაფია
მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა წინააღმდეგობის მოძრაობასა და საფრანგეთის არმიის საომარ მოქმედებებში ჰიტლერული გერმანიის წინააღმდეგ. 1952 წლიდან მნიშვნელოვანი პოსტები ეკავა საფრანგეთის სახელმწიფო დაწესებულებებში. 1956 წლიდან რეგულარულად ირჩევდნენ ეროვნული კრების დეპუტატად. 1962–1966 და 1969–1974 წლებში იყო ეკონომიკისა და ფინანსთა მინისტრი. 1974-1981 წლებში — საფრანგეთის პრეზიდენტი.
გარდაიცვალა 2020 წლის 2 დეკემბერს, კორონავირუსის შედეგად, 94 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები საფრანგეთში
845
თარიღი უცნობია
*
Comitas albicincta
Comitas albicincta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ენტროპია
ენტროპია (entropia — მოტრიალება, გარდაქმნა) შეიძლება აღნიშნავდეს:
პატაგონიის უდაბნო
მინი|250პქ|თანამგზავრული ფოტო პატაგონიის უდაბნო — ცნობილი ასევე როგორც პატაგონიის სტეპი - უდიდესი უდაბნო სამხრეთ ამერიკაში, ფართობის მხრივ სიდიდით მე-7 მსოფლიოს უდაბნოებს შორის. უჭირავს 673 000 კმ² ტერიტორია. უდაბნოს ძირითადი ნაწილი არგენტინაში მდებარეობს, ხოლო მცირე ნაწილი ჩილეში. დასავლეთით ესაზღვრება ანდები, აღმოსავლეთით ატლანტის ოკეანე.
პატაგონიის უდაბნო მსოფლიოს უდიდეს ცივ უდაბნოს წარმოადგენს, სადაც საშუალო ტემპერატურა ზამთარში +5°C-ია, ხოლო ზაფხულში +13,4°C. აქ წელიწადის განმავლობაში 7 თვე ზამთარია და 5 თვე ზაფხული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს უდაბნოები კატეგორია:არგენტინის უდაბნოები
ყარღანი
ყარღანი (Nitrosalsola dendroides) — ნახევრად ბუჩქი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. სიმაღლეში 75–150 სმ-ია. აქვს სქელი და მოკლე ღერო; გრძელი, ზედა მხარეს მიმართული, მორუხო-მწვანე ფერის ტოტები, რომლებიც ხშირი შებუსვითაა წარმოდგენილი. ფოთლები მორიგეობითაა განლაგებული, სიგრძეში 2–5 მმ-ია, ხაზური, ხორცოვანი, ბლაგვი, ძირთან ოდნავ გაგანიერებული, გვიან სცვივა, მფარავი (თანაყვავილის) ფოთლები კვერცხისებრ-სამკუთხოვანი და კილისებრია. ყვავილები მრავალრიცხოვანია, მარტოული, შეკრებილია ხშირ, ფართო, საგველიან ყვავილედში. გავრცელებულია რუსეთის ევროპულ ნაწილში, კავკასიაში, შუა აზიაში, ირანში და სხვ. იყენებენ საპნის დასამზადებლად საჭირო კუსტარული პოტაშის მისაღებად, სათაიგულე მასალად; ზამთარში აქლემისა და ცხვრის საკვებადაც გამოიყენება.
სქოლიო
კატეგორია:ჯიჯლაყასებრნი
Live! (The Police-ის ალბომი)
Live! — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის საკონცერტო ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1995 წლის ივნისში. ალბომის პირველ დისკში შეტანილია 1979 წლის 27 ნოემბრის კონცერტი ბოსტონში. მეორე დისკი შეიცავს 1983 წლის 13 და 14 ნოემბერს, ჯორჯიაში, ატლანტაში ჩატარებულ კონცერტს, რომელზეც სრულდებოდა ალბომის Synchronicity მასალა. 1983 წლის შოუ მოგვიანებით გამოყენებული იქნა DVD ფილმისთვის Synchronicity Concert.
სიმღერის „Can't Stand Losing You“ (დისკი 2) საკონცერტო ვერსია გამოვიდა სინგლის სახით და მოხვდა ბრიტანეთის ჩარტების #27 პოზიციაზე, ხოლო ალბომი მოხვდა #25 ადგილზე
სქოლიო
კატეგორია:The Police-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1995 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:A&M Records-ის საკონცერტო ალბომები
სვიმონ ახმეტელაშვილი
სვიმონ გიორგის ძე ახმეტელაშვილი (დ. 1879, სიღნაღის მაზრა, ანაგა — გ. 28 დეკემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, პროფესიით ვეტერინარი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბიოგრაფია
სვიმონ გიორგის ძე ახმეტელაშვილი დაიბადა 1879 წელს, სიღნაღის მაზრის სოფელ ანაგაში. უმაღლესი განათლება მიიღო დორპატის (ტარტუს) ვეტერინარიულ ინსტიტუტში. 1900 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი; 1905 წლიდან მუშაობდა მენშევიკურ ფრაქციაში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ მობილიზებული იყო არმიის ვეტერინარიულ ნაწილში. 1917 წლიდან იყო ამიერკავკასიის ვეტერინარ ექიმთა საბჭოს წევრი. 1919 წლამდე მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ვეტერინარიულ-სანიტარული განყოფილების გამგის თანაშემწედ. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო აგრარული კომიტეტის წევრი, სახალხო ჯანმრთელობის კომისიის მდივანი. 1921 წელს იყო საქართველოს სამხედრო სამინისტროს ვეტერინარიული ნაწილის საგანგებო რწმუნებათა ჩინოვნიკი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის მიუხედავად დარჩა საქართველოში. ამის შემდგომ იგი ძმასთან — სტეფანე ახმეტელაშვილთან ერთად 6 თვით გადაასახლეს რიაზანის საკონცენტრაციო ბანაკში. სტეფანე ახმეტელაშვილი ეტაპირებისას ტიფით გარდაიცვალა.
სასჯელის მოხდის შემდეგ სვიმონ ახმეტელაშვილი დაბრუნდა საქართველოში და ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში. ჩართული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. მეორედ იგი 1922 წლის 18 აგვისტოს ანტისაბჭოთა აგიტაციის ბრალდებით დააპატიმრეს. 924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1930 წლის 23 თებერვალს, განსაკუთრებულმა სათათბირომ ვადაზე ადრე გაათავისუფლა გადასახლებიდან. 1937-1938 წლების დიდი საბჭოთა ტერორის დროს სვიმონ ახმეტელაშვილი კვლავ დააპატიმრეს და 1937 წლის 28 დეკემბერს დახვრეტა მიუსაჯეს. განაჩენი იმავე ღამეს აღასრულეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები კატეგორია:ქართველი ვეტერინარები
ხელოვნების სამეფო აკადემია (ლონდონი)
ხელოვნების სამეფო აკადემია (Royal Academy of Arts) — სამხატვრო აკადემია, რომელიც მდებარეობს ბურლინგტონის სახლში, ლონდონი. დაარსდა 1768 წელს, მას აქვს უნიკალური პოზიცია, როგორც დამოუკიდებელი, კერძო დაფინანსებული დაწესებულება, რომელსაც ხელმძღვანელობენ გამოჩენილი მხატვრები და არქიტექტორები. მუზეუმის მიზანია ხელი შეუწყოს ვიზუალური ხელოვნების შექმნას და გავრცელებას გამოფენების, განათლებისა და დებატების საშუალებით.
ისტორია
მინი|[[:en:Burlington_House|ბურლინგტონის სახლი]] ხელოვნების სამეფო აკადემიის წარმოშობა უკავშირდება 1755 წელს ხელოვნების, წარმოებათა და კომერციის წამახალისებელი საზოგადოების წევრების, ძირითადად მოქანდაკე ჰენრი ჩირის, მცდელობას, შეექმნათ ხელოვნების ავტონომიური აკადემია. მანამდე არაერთი მხატვარი იყო ხელოვნების, წარმოებათა და კომერციის წამახალისებელი საზოგადოების წევრი ან მოღვაწეობდნენ მცირე ზომის კერძო სამხატვრო აკადემიებში, როგორიცაა St Martin's Lane Academy. ჩირის მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. მინი|სამეფო აკადემიის სტუდენტთა ვახშამი [[1889 წელს]] წმინდა მარტინის ლეინის აკადემიის წარმატებამ განაპირობა დიდი ბრიტანეთის მხატვართა საზოგადოებისა და ხელოვანთა თავისუფალი საზოგადოების ჩამოყალიბება. სერ უილიამ ჩემბერსმა, გამოჩენილმა არქიტექტორმა და ბრიტანეთის მთავრობის არქიტექტორთა განყოფილების უფროსმა, გამოიყენა თავისი კავშირები მეფე ჯორჯ III-სთან სამეფო მფარველობისა და ფინანსური დახმარების მისაღებად აკადემიისთვის. მეფე ჯორჯ III–ის პირადი აქტით 1768 წლის 10 დეკემბერს.
ჯოშუა რეინოლდზი გახდა მუზეუმის პირველი პრეზიდენტი, ხოლო ფრენსის მილნერ ნიუტონი აირჩიეს პირველ მდივნად, პოსტი მას ეკავა ორი ათწლეულის განმავლობაში 1788 წელს გადადგომამდე. ფონდის აქტში, რომელსაც ხელი მოაწერა ჯორჯ III–მ 1768 წლის 10 დეკემბერს, დაასახელებული იყო 34 დამფუძნებელი წევრი. დამფუძნებელი წევრები იყვნენ: რეინოლდსი, ჯონ ბეიკერი, ჯორჯ ბარეტი, ფრანჩესკო ბარტოლოცი, ჯოვანი ბატისტა ციპრიანი, ავგუსტინო კარლინი, ჩარლზი კატონი, მეისონ ჩემბერლინი, უილიამ ჩემბერსი, ფრენსის კოტსი, ჯორჯ დენსი, ნათანიელ დენსი, თომას გეინსბორო, ჯონ გვინი, ფრენსის ჰეიმანი, ნათანიელ ჰონ უფროსი, ანჟელიკა კაუფმანი, იერემია მაიერი, ჯორჯ მაიკლ მოსერი, მერი მოსერი, ფრენსის მილნერ ნიუტონი, ედვარდ პენი, ჯონ ინიგო რიჩარდსი, პოლ სენდბი, ტომას სენდბი, დომინიკ სერესი, პიტერ ტომსი, უილიამ ტაილერი, სამუელ უეილი, ბენჯამინ უესტი, რიჩარდ უილსონი, ჯოზეფ ვილტონი, რიჩარდ იეო, ფრანჩესკო ზუკარელი. უილიამ ჰოარი და იოჰან ზოფანი ამ სიას დაემატა მეფის მიერ 1769 წელს.
აკადემია თავდაპირველად მდებარეობდა Pall Mall-ში, თუმცა 1771 წელს მუზეუმი გადავიდა Somerset House-ში. 1780 წელს მუზეუმი შევიდა New Somerset House– ის პირველ დასრულებულ ფრთაში, რომელიც შექმნილია Chambers– ის მიერ. აკადემია გადავიდა 1837 წელს ტრაფალგარის მოედანზ ე, სადაც დაიკავა ეროვნული გალერეის აღმოსავლეთ ფრთა. ეს შენობა ძალიან მცირე აღმოჩნდა ორივე დაწესებულებისათვის. 1868 წელს, აკადემიის დაარსებიდან 100 წლის შემდეგ, იგი გადავიდა ბურლინგტონის სახლში. თანამედროვე ხელოვნების პირველი სამეფო აკადემიის გამოფენა, ღიაა ყველა ხელოვანისთვის, გაიხსნა 1769 წლის 25 აპრილს და გაგრძელდა 1769 წლის 27 მაისამდე. ნაჩვენები იყო 136 ხელოვნების ნიმუში და ეს გამოფენა, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც სამეფო აკადემიის საზაფხულო გამოფენა, ყოველწლიურად ტარდება. შემდეგ აკადემიამ გააფართოვა თავისი საგამოფენო პროგრამა, სადაც წარმოდგენილი იყო ძველი მხატვრების ნამუშევრები.
ბრიტანეთში პირველი საჯარო ლექციები ხელოვნების შესახებ ჩატარდა სამეფო აკადემიის მიერ. რეინოლდსის ხელმძღვანელობით (პირველი პრეზიდენტი) პირველი პროგრამა მოიცავდა დოქტორ უილიამ ჰანტერის ლექციას.
2016 წლის 19 ოქტომბერს მუზეუმის ბურლინგტონის ბაღები დაიხურა საზოგადოებისთვის და დაიწყო რემონტი. გარემონტებული მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა 2018 წლის 19 მაისს. 56 მილიონი ფუნტი სტერლინგი მოიცავს ახალ გალერეებს, ლექციების თეატრს, საჯარო პროექტს სტუდენტებისთვის და ხიდს, რომელიც აკავშირებს ბერლინგტონის სახლსა და ბერლინგტონის ბაღებს. პროცესის ფარგლებში, მუზეუმის კოლექციიდან 10 000 ნამუშევარი ხელმისაწვდომი იყო ონლაინ რეჟიმში.
ბიბლიოთეკა, არქივი და კოლექციები
სამეფო აკადემიის პირველმა პრეზიდენტმა, სერ ჯოშუა რეინოლდსმა, გამოაქვეყნა თავისი ავტოპორტრეტი, რაც იყო კოლექციის პირველი ნივთი. ამას მოჰყვა საჩუქრები სხვა დამფუძნებელი წევრებისგან, როგორიცაა გეინსბორო და ბენჯამინ უესტი. შემდგომში, თითოეულ არჩეულ წევრს მოეთხოვებოდა ხელოვნების ნიმუშის შემოწირულობა და ეს პრაქტიკა დღესაც გრძელდება. დამატებით შემოწირულობებსა და შესყიდვებს მოჰყვა დაახლოებით ათასი ნახატისა და ათასი ქანდაკების კოლექცია, რომელიც აჩვენებს ბრიტანული ხელოვნების სკოლის განვითარებას. კოლექცია ასევე მოიცავს ბრიტანეთში მე-18 საუკუნის შუა პერიოდიდან მოღვაწე მხატვართა ნახატებისა და ჩანახატების წიგნებს.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ლონდონში კატეგორია:მუზეუმები დიდ ბრიტანეთში კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები დიდ ბრიტანეტში კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები ლონდონში კატეგორია:მუზეუმის ტიპები კატეგორია:სახვითი ხელოვნების მუზეუმები
Exposed (მაიკ ოლდფილდის ალბომი)
Exposed — მაიკ ოლდფილდის ერთადერთი ოფიციალურად გამოცემული, 1979 წლის მარტში-აპრილში ჩაწერილი საკონცერტო ალბომი. დისკში შეტანილია ესპანეთში, გერმანიაში, ბელგიაში, დანიაში და ინგლისში ჩაწერილი კონცერტების შეჯამება. ჩანაწერს დიდი პოპულარობა ხვდა წილად, ჩარტში #16 ადგილის სახით.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1979 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის საკონცერტო ალბომები
პატარა დურნუკი
პატარა დურნუკი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, დურნუკის თემში ). მდებარეობს მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, თეთრიწყაროდან 19 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფაზილ მამედოვი
ფაზილ ასად ოღლი მამედოვი
(Fazil Әsәd oğlu Mәmmәdov ; დ.28 მარტი, 1964, შამქორი  — გ. 4 ნოემბერი, 2022, თურქეთი) —   აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პირველი გადასახადების მინისტრი 2000-2001 წლებში, სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურის I კლასის   მრჩეველი. აზერბაიჯანის ბალახის ჰოკეის ფედერაციის პრეზიდენტი 2001-2015 წლებში, აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი 2007-2018 წლებში, აზერბაიჯანის ველოსპორტის  ფედერაციის პრეზიდენტი 2011-2021 წლებში.
ბიოგრაფია
ფაზილ ასად ოღლუ მამედოვი დაიბადა 1964 წლის 28 მარტს შამქორის რაიონში ჩინოვნიკის ოჯახში. სწავლის პერიოდში გამოირჩეოდა სამაგალითო ქცევით. 1980 წელს წარჩინებით დაამთავრა შამქორის რაიონის ჯ.ჯაბრაილბეილის მე-5 საშუალო სკოლა. 1985 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის დ.ბუნიაზადეს სახელობის ეროვნული ეკონომიკის ინსტიტუტი ფინანსებისა და კრედიტის სპეციალობით.
1985-1987 წლებში მსახურობდა უკრაინაში. სამხედრო სამსახურის განმავლობაში დაჯილდოვდა სამკერდე ნიშნით „გამორჩეულობისთვის სამხედრო სამსახურში.“
ფაზილ ასად ოღლუ მამედოვი იყო ჩერნობილის ტრაგედიის ვეტერანი. 1986 წელს მან ნებაყოფლობით მიიღო მონაწილეობა კიევის მახლობლად ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე მომხდარი საშინელი ავარიის შედეგების ლიკვიდაციაში. მნიშვნელოვანი სახელმწიფო ამოცანების შესრულებისას გამოჩენილი მაღალი სიმამაცისა და თავდადებისთვის დაჯილდოვდა უკრაინის ჩერნობილის კავშირის ორდენით "ჩერნობილის ჯვარი: მამაცი, საპატიო, ჰუმანისტი".
გარდაიცვალა 2022 წლის 4 ნოემბერს  თირკმლის უკმარისობით   თურქეთში, სტამბოლში, სადაც გადიოდა  მკურნალობის კურსს. დაკრძალეს იასამალის სასაფლაოზე 2022 წლის 5 ნოემბერს.
ფაზილ მამედოვს ჰყავდა მეუღლე და სამი შვილი.
კარიერა
1987-1989 წლებში მუშაობდა ეკონომისტად, სალაროს მენეჯერად განჯის სამრეწველო სამშენებლო ბანკში და ეკონომისტად ბაქოს სამრეწველო სამშენებლო ბანკის საოპერაციო დეპარტამენტში. 1989-1993 წლებში  საფინანსო-საკრედიტო კოლეჯის პედაგოგი და განყოფილების გამგე იყო. 1993 წელს აირჩიეს  კომერციული ბანკის „უნსალ“-ის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ. 1994 წელს დაიკავა აგროინდუსტრიული ბანკის შამკირის ფილიალის ხელმძღვანელის თანამდებობა. 1995-1999 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის საფინანსო, სატარიფო და სავალუტო კონტროლის მთავარი დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ და უფროსად, ასევე ამ მიმართულებით — საბაჟო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ.
1999 წლის 20 ივნისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებულებით დაინიშნა მთავარი სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის უფროსად. 2000 წლის 11 თებერვალს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებულებით შეიქმნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის გადასახადების სამინისტრო, ხოლო ფაზილ ასად ოღლუ მამედოვი დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის გადასახადების პირველ მინისტრად. იგი აღნიშნულ თანამდებობას 2017 წლის 5 დეკემბრამდე იკავებდა.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2015 წლის 9 თებერვლის ბრძანებით მას მიენიჭა სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურის 1-ლი რანგის მრჩევლის სპეციალური წოდება.
2015 წლის 29 ივნისს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით, პირველ ევროპულ თამაშებში მაღალი მიღწევებისა აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში შეტანილი  დიდი წვლილისთვის მიენიჭა   "დიდების ორდენი".
2016 წლის 15 იანვარს თავდაცვის მინისტრის ბრძანებით მიენიჭა სარეზერვო პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება.
2001-2015 წლებში — აზერბაიჯანის ბალახის ჰოკეის ფედერაციის პრეზიდენტი.
2007-2018 წლებში — აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი.
2011-2021 წლებში — აზერბაიჯანის ველოსპორტის ფედერაციის პრეზიდენტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ეკონომისტები კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
შოთა გვენეტაძე
შოთა გვენეტაძე (დ. 20 მაისი, 1978, ვანი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
2001 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კომერციისა და მარკეტინგის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
აეციუს ამიდელი
აეციუს ამიდელი (Ἀέτιος, Aetius Amidiensis; დ. 502 – გ. 572 ან 575) — ბიზანტიელი ექიმი, წარმოშობით ამიდიდან (მესოპოტამია). სწავლობდა ალექსანდრიაში. მსახურობდა იმპერატორ იუსტინიანე I-ის ამალის უფროსად და სამეფო კარის ექიმად. ავტორია სახელმძღვანელოსი „ჩვიდმეტი წიგნი მედიცინაზე“ (შემდგომში დაიყო ოთხ ნაწილად — „ტეტრაბიბლოსად“). ეს ნამუშევარი მოიცავს არეტეოსის, გალენოსის, დიოსკორიდეს, ორიბასიოს და სხვა ავტორთა შრომების კომპილაციებს, ეგვიპტური და ეთიოპური მედიცინის რეცეპტებს, აერთიანებს იმდროინდელი ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონის სამედიცინო ცოდნის თითქმის სრულ წრეს. ნერვებს, თვალის დაავადებებს, თერაპიასა და მეანობას დათმობილი თავები თავად აეციუსის დაკვირვების შედეგებს შეიცავს. მკურნალობის რაციონალურ ხერხებსა და რეკომენდაციებთან ერთად, უმთავრესად მეანობის, ოპერატიული გინეკოლოგიისა და ქირურგიის დარგში, აეციუსი ყურადღებას უთმობდა რელიგიურ და მისტიკურ წარმოდგენებს. ზოგიერთი ნერვული და ფსიქიკური დაავადება დაუკავშირა თავის ტვინის დაზიანებას, ვარაუდობდა, რომ ბოდვითი აშლილობის დროს ზიანდებოდა არა მარტო თავის ტვინის გარსი, არამედ მისი ნივთიერებაც.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 572 კატეგორია:ბიზანტიელი მეცნიერები კატეგორია:ბიზანტიელი ექიმები
ლე კორბუზიე
შარლ ედუარ ჟანერე (Charles-Edouard Jeanneret), უკეთ ცნობილი როგორც ლე კორბიუზიე (ფრანგ. Le Corbusier [lə kɔʁbyzje]) (დ. 6 ოქტომბერი, 1887, ლა-შო-დე-ფონი, შვეიცარია — გ. 27 აგვისტო, 1965, როკბრიუნ-კაპ-მარტენი, ლაჟვარდოვანი ნაპირი, საფრანგეთი) — ფრანგი-შვეიცარიელი არქიტექტორი, თეორეტიკოსი, ფერმწერი და დიზაინერი.
სახელი გაითქვა მოდერნისტული (ე.წ. „საერთაშორისო სტილის“) ნამუშევრებით. ლე კორბუზიე პიონერი იყო თანამედროვე დიზაინის თეორიულ სწავლებაში და თავი მჭიდროდ დასახლებულ ქალაქებში გაუმჯობესებული საცხოვრებელი პირობების შექმნის სამსახურს მიუძღვნა. სწორედ ლე კორბიუზიეს მიიჩნევენ სტუდიოს ტიპის ბინების კონცეფციის ერთ-ერთ ავტორად. მისი შენობები გამოირჩევა ბრტყელი ზედაპირებით, ლენტური ფორმის ფანჯრებით, შენობის ქვემო ნაწილში ღია საყრდენებით და თავისუფალი სტილის დაგეგმარებით.
მისი კარიერა ხუთ ათწლეულს გრძელდებოდა და მისი ხელწერით შექმნილი ხელოვნების ნიმუშებად შერაცხული შენობები და კომპლექსები ცენტრალური ევროპის, ინდოეთის, რუსეთის, მრავალ ქალაქში მოიძებნება. ლე კორბუზიეს პორტრეტი (განუყრელი სათვალითურთ) გამოსახულია შვეიცარულ ათფრანკიანზე.
განათლება
შარლ-ედუარ ჟანერე დაიბადა ლა-შო-დე-ფონში, მცირე ქალაქში ნევშატელის კანტონში შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთში, საფრანგეთის საზღვრიდან ხუთ კილომეტრში. სახვითი ხელოვნებით გატაცებული ბავშვობიდან იყო; სწავლობდა ლა-შო-დე-ფონის ხელოვნების სკოლაში შარლ ლ'ეფლატენიეს ხელმძღვანელობით, რომელსაც განათლება ბუდაპეშტსა და პარიზში ჰქონდა მიღებული. მისი არქიტექტურის მასწავლებელი იყო რენე შაპალა, რომელმაც დიდი გავლენა იქონია ლე კორბუზიეს ადრეულ შენობებზე.
მის პირველ პროექტებს შორის იყო ვილა ფოლე, ვილა შვობი და ვილა ჟანერე (მისი მშობლების სახლი) ლა-შო-დე-ფონში. ამ პროექტებში ასახულია ალპებში პოპულარული ადგილობრივი მთის არქიტექტურა.
მის ადრეულ წლებში ის ხშირად მოგზაურობდა ევროპაში მისი მშობლიური ქალაქის პროვინციული ატმოსფეროსგან გასაქცევად. 1907 წელს ის პარიზში მიემგზვრება, სადაც სამუშაოს პოულობს ოგუსტ პერეს, ფრანგი არმირებული ბეტონის პიონერი, ოფისში. 1910-11 წლებში ის ბერლინთან ახლოს არქიტექტორ პეტერ ბეჰრენსთან მუშაობს, სადაც ლუდვიგ მის ვან დერ როეს და ვალტერ გროპიუსს ხვდება. მათთან შეძენილი გამოცდილება მნიშვნელოვანი ხდება მთელი მისი გვიანდელი კარიერისთვის.
1911 წლის ბოლოს ის ბალკანეთში მოგზაურობს, ეწვევა საბერძნეთსა და თურქეთს და ნანახის ჩანახატებს აკეთებს, მათ შორის პართენონის მის განთქმულ ნახაზებს, რომლის ფორმებს ის მოგვიანებით აღწერს ნაშრომში Vers une architecture (1923).
ურბანიზმი
კორბუზიე ილაშქრებდა ეკლექტიზმისა და შენობის ჭარბი მორთულობის წინააღმდეგ. ტექნიკასა და ინდუსტრიული მშენებლობის სერიულობაში ის ხედავდა არქიტექტურის განახლებას, ხოლო ნაგებობის ფუნქციურად გამართლებულ სტრუქტურაში–მდიდარ ესთეტიკურ შესაძლებლობებს. იზიარებდა უტოპიურ ოცნებას არქიტექტურის მეშვეობით საზოგადოების გარდაქმნის შესახებ. 1920–იანი წლების ნამუშევართაგან აღსანიშნავია საცხოვრებელი სახლი–სიტროენი, ლა როშისა და ჟანერეს საცხოვრებელი სახლების კომპლექსი პარიზში, ვილა სავოი. დაგროვილი გამოცდილების განზოგადების საფუძველზე შექმნა თანამედროვე არქიტექტურის 5 ამოსავალი წერტილი: საყრდენ ბოძებზე შემდგარი შენობა, ბრტყელი სახურავ–ბაღი, თავისუფალი შიდა–დაგეგმარება, ლენტური სარკმელი, ფასადის არამზიდავი კედელი.
XX საუკუნის 20 – 30–იან წლებში კორბუზიე ავითარებდა ვერტიკალური ქალაქ–ბაღის იდეას, რაც მოსახლეობის მაღალ სიმჭიდროვეს ითვალისწინებდა. XX საუკუნის 40–იან წლებში არქიტექტურული სივრცის პრობლემის კვლევისას კორბუზიემ შექმნა მოდულორი–ადამიანის სხეულის პროპორციებზე დაფუძნებული ჰარმონიულად დაკავშირებული სიდიდეების სისტემა.
XX საუკუნის 50–იან წლებში შექმნილ ნამუშევართაგან აღსანიშნავია: საცხოვრებელი სახლი მარსელში, კაპელა ნოტრ დამ–დიუ–ო როშანში. 50–60–იან წლებში ის დიდ ყურადღებას უთმობდა შიდა სივრცის ორგანიზაციას, ფუნქციური სქემისა და არქიტექტურული სტრუქტურის ურთიერთდამოკიდებულებას.
მნიშვნელოვანი პროექტები
thumb|350px|[[ჰოტის ღვთისმშობლის ტაძარი.]]
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები კატეგორია:ფრანგი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
პატარა ბეგლარი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 320 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Comitas anteridion
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
შუშულუ
შუშულუ (Şuşulu) — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში.
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
გეოგრაფია
სოფელი შუშულუ მდებარეობს ყარაბაღის ქედზე. 1933 წლისთვის სოფლის სახელწოდებად აღნიშნული იყო „შუშულუ“, გარდა ამისა, მთიან ყარაბაღში არსებობდა დასახლება შუშუქენდიც. დიდი ალბათობით, ოიკონიმი შუშულუ შუშუქენდიდან გადმოსახლებული ოჯახების მიერ აშენებულ დასახლებას ეწოდა. შუშუქენდი ნიშნავს „ციცაბო სოფელს, სოფელს მწვერვალზე“.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
მაუნტ-აიზა
მაუნტ-აიზა (Mount Isa) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, კუინზლენდის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 20 570 ადამიანს. მაუნტ-აიზა 1830 კილომეტრითაა დაცილებული შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ ბრიზბენს, ხოლო 904 კილომეტრით დაცილებულია ქალაქ ტაუნსვილს. ქალაქი მაუნტ-აიზა დაარსდა 1923 წელს, ქალაქის სტატუსი კი მიენიჭა 1968 წელს. ქალაქი მდებარეობს უდაბნოების ტერიტორიაზე, მაუნტ-აიზასთან მდებარეობს ტბა მონდარა. ქალაქიდან 155 კილომეტრში მდებარეობს კუინზლენდის და ჩრდილოეთი ტერიტორიის ოფიციალური საზღვარი. ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი — ივლისი და აგვისტო. ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა საკმაოდ დაბალია და შეადგენს 454.3 მმ-ს.
მესკიტა (რიო-დე-ჟანეირო)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ბილბორდი (ჟურნალი)
ბილბორდი (ინგლ. Billboard) — ყოველკვირეული ამერიკული ჟურნალი, რომელიც მთლიანად მუსიკის ინდუსტრიას ეძღვნება. ამას გარდა, ჟურნალი აქვეყნებს მთელ მსოფლიოში აღიარებულ მუსიკალურ ჩარტებს, რომლებშიც ყოველკვირეულად ქყვეყნდება სხვადასხვა კატეგორიის ყველაზე პოპულარული სიმღერების და ალბომების სია. ჟურნალის ყველაზე ცნობილი ჩარტია — „ბილბორდის ცხელი 100-ეული“, რომელშიც ჩამოთვლილია ყველა ჟანრის 100 საუკეთესო სიმღერა და სწორედ ეს ჩარტია აშშ-ში აღიარებული, როგორც სიმღერების შეფასების სტანდარტი. „ბილბორდ 200“ მოიცავს ინფორმაციას ალბომების გაყიდვების შესახებ. ბილბორდის პირველი ნომერი გამოიცა ცინცინატში, ოჰაიო, 1894 წლის 1 ნოემბერს უილიამ დონალდსონისა და ჯეიმზ ჰენეგენის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ჟურნალები კატეგორია:ამერიკული მუსიკალური ჟურნალები კატეგორია:ყოველკვირეული ჟურნალები კატეგორია:ამერიკული ყოველკვირეული ჟურნალები
თენგიზ სიგუა
თენგიზ სიგუა (დ. 9 ნოემბერი 1934 — გ. 21 იანვარი, 2020 ) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რეპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1990-1991 წლები, შემდგომში კი საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 1992-1993 წლებში.
ბიოგრაფია
თენგიზ სიგუა დაიბადა 1934 წლის 9 ნოემბერს ლენტეხში, დასავლეთ საქართველოში. 1957 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ინჟინერ-მეტალურგის სპეციალობით. ამავე წლის აგვისტოში თენგიზი გახდა რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის ინჟინერი. 1962 წლიდან მუშაობდა უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, ლაბორატორიის გამგედ და ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტში, ხოლო 1989 წელს დაინიშნა ამავე ინსტიტუტის დირექტორად. ასევე საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.
პოლიტიკური კარიერა
ზვიად გამსახურდიას პრეზიდენტობის პერიოდში 1990 წლის 15 ნოემბერიდან – 1991 წლის 18 აგვისტომდე სიგუა იყო მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, გამსახურდიას მთავრობის დამხობის შემდეგ სიგუა დაინიშნა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობების დროებით შემსრულებლად. იყო საქართველოში ედუარდ შევარდნაძის დაბრუნების წინააღმდეგი. 1992 წლიდან იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მარნეულის მაჟორიტარი).. 1992 წლის 8 ნოემბერს სიგუა დაინიშნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრად, თანამდებობიდან კი 1993 წლის 5 აგვისტოს გადადგა, მას შემდეგ რაც პარლამენტმა მთავრობის მიერ წარმოდგენილი ბიუჯეტი უარყო.
2011 წელს „რია ნოვოსტისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში თენგიზ სიგუამ განაცხადა რომ 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომი საქართველოს დაწყებული იყო: „ჩვენ დავიწყეთ ომი 2008 წელს. ჩვენ დავიწყეთ ცხინვალის დაბომბვა, რამაც ჩარევის უფლება მისცა რუს სამშვიდობოებსა და რუსეთის არმიას“.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
დიდი კატები
დიდი კატები (ლათ. Pantherinae) — კატისებრთა ქვეოჯახი, მოიცავს ამ ოჯახის უმსხვილეს წარმომადგენლებს. თუმცა დიდ კატებთან კუთვნილების კრიტერიუმად ითვლება არა სიდიდე, არამედ მორფოლოგიური დეტალები, როგორიცაა ენისქვეშა ძვლის წყობა. შესაბამისად, დიდ კატებს არ ეკუთვნის ისეთი სახეობები, როგორიცაა პუმა და გეპარდი (ავაზა).
დედამიწაზე კატები 25 მილიონი წელიწადზე მეტხანს ბინადრობენ. ყველაზე უძველესი და ცნობილი კატის სახეობა იყო ე. წ. ხმალკბილა ვეფხვი, რომლის ეშვები 20 სანტიმეტრს აღწევდა. ამ მტაცებლის ძირითადი უპირატესობა, ბასრი კბილები, მას საშუალებას აძლევდა უდიდეს ცხოველებზე ენადირა.
დიდი კატები მტაცებელი მხეცები არიან, ამიტომ ნადირობა მათი გადარჩენის ერთადერთი პირობაა. ისინი მსხვერპლს უმთავრესად უსაფრდებიან ან ეპარებიან, შემდეგ კი თავს ესხმიან. მას შემდეგ რაც კატა ნადავლს დაიჭერს, ყბაში იგდებს და ამტვრევს კისერს, ზოგიერთ შემთხვევაში კი ახრჩობს. დიდი კატების უმრავლესობა მარტო ნადირობს, გამონაკლისს ლომები წარმოადგენენ: ისინი ჯგუფებად ნადირობენ, ერთი ან ორი ლომი მისდევს არჩეულ მსხვერპლს და მოტყუებით მიჰყავს იმ ადგილამდე, სადაც ლომთა ჯგუფია ჩასაფრებული. ჯგუფური ნადირობა მეტად წარმატებული სტრატეგიაა.
უდიდესი კატა
thumb|right|250px|[[ვეფხვი ემზადება ნახტომში ჩიტის დასაჭერად]] ვეფხვი კატისებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელია. ვეფხვის რამდენიმე ქვესახეობა არსებობს. ყველაზე დიდ ვეფხვად ითვლება ციმბირული ვეფხვი, რომლის წონა 300 კილოგრამამდე აღწევს. იგი ბინადრობს რუსეთის უკიდურეს ჩრდილოეთში, უკიდურესად ცივ კლიმატურ პირობებში, ამიტომ მას კანქვეშ ცხიმის სპეციალური ფენა აქვს, რომელიც მას ზამთრის სუსხისგან იცავს. ამგვარ პირობებში საკვების მოპოვება ჭირს, ამიტომ ვეფხვს მის მოსაძიებლად დიდი მანძილის გავლა უწევს. ციმბირული ვეფხვის განსაკუთრებულად სქელი ბეწვის საფარი მოწითალო-მოყვითალო ფერისაა და ოდნავ უფრო ღია, ვიდრე სხვა ვეფხვებისა; ამასთანავე მასში ჭარბობს თეთრი ფერი, რაც მას თოვლში ჩაფლობაში ეხმარება. thumb|left|250px| [[თეთრი ვეფხვი|თეთრი ვეფხვები სინგაპურის ზოოპარკიდან]]
ყველაზე გავრცელებული და ცნობილი ვეფხვის სახეობაა ინდური, ანუ ბენგალური ვეფხვი. ხვადი ვეფხვები ხშირ შემთხვევაში მარტო ბინადრობენ, ძუ ვეფხვებს კი ურჩევნიათ ხვადებთან, ან სხვა მდედრ ვეფხვებთან ერთად ცხოვრება. ისევე, როგორც სხვა დიდი კატები, ვეფხვებიც თავიანთი კუთვნილი ტერიტორიის საზღვრებს საკუთარი შარდით ნიშნავენ.
ვეფხვები ძლიერი მტაცებლები არიან და შეუძლიათ მათზე ზომით გაცილებით დიდი ნადირის დამარცხება. მსხვერპლის მოკვლის შემდეგ ვეფხვი გვამს მიყრუებულ ადგილზე მიათრევს, ძირითადად, წყალთან ახლოს და იქ იკვებება. თუ მსხვერპლი საკმაოდ დიდია, ვეფხვს ის რამდენიმე დღე ეყოფა. ვეფხვი ნანადირევის ნარჩენებს ფოთლებით ფარავს და იცავს მას. ნადირობა დამღლელი პროცესია, ამიტომ ვეფხვი დიდ დროს უთმობს დასვენებას. ვეფხვები ღამით ნადირობენ, ისინი იმალებიან მაღალ ბალახში და სიბნელეში უეცრად ესხმიან თავს მსხვერპლს. შებინდებისას და განთიადზე ვეფხვი თავს იწესრიგებს: შინაური კატის მსგავსად, ისინიც ენით ილოკავენ ბეწვს და ასუფთავებენ. თუმცა, შინაური კატისაგან განსხვავებით, ვეფხვებს ძალიან უყვართ წყალი და დიდ დროს უთმობენ მდინარეებსა და ტბებში ცურვას.
ვეფხვები წყვილდებიან წელიწადის ნებისმიერ დროს. წყვილი ერთად 3-4 დღეს ატარებს. ძუ ვეფხვი ერთიდან ექვსამდე ბოკვერს აჩენს, მაგრამ ჩვეულებრივ, ერთი ან ორი თუ გადარჩება. დედა თვად ზრდის ბოკვერებს და არ შორდება მათ, დაახლოებით 2 წელიწადს. თავისუფალ პირობებში ვეფხვი 15-20 წელს ცოცხლობს. ვეფხვის ბოკვერები ბრმები და უსუსურები იბადებიან. ისინი მთლიანად დედაზე არიან დამოკიდებულები. დედა ვეფხვს ზოგჯერ თავისი ლეკვები ახალ ბუნაგში გადაჰყავს. იგი კისერში ავლებს პირს ლეკვს და სათითაოდ მიჰყავს ისინი ახალ ადგილსამყოფელთან. თავიანთ თავზე ზრუნვას ბოკვერებს დედა ასწავლით. ვეფხვის ნაშიერნი სანადიროდ პირველად ექვსი თვისანი გადიან
ლეოპარდი
ლეოპარდი ყველაზე მალული დიდი კატაა, მისი კვალის მიგნება თითქმის შეუძლებელია. როგორც ძუ, ისე ხვადი ლეოპარდები ძალიან სასტიკნი არიან. საკვების მოპოვებისას ლეოპარდი მუდამ მეტოქეობს სხვა დიდ კატებთან. ლეოპარდი ჩინებული მცოცავია და იგი მსხვერპლს მაღალ ხეებზე მიათრევს სხვა მტაცებლებისაგან დასაცავად. მაკეობა გრძელდება 99 დღეღამემდე. შობს 1-3 უსუსურ ბოკვერს. ლეოპარდებს ყველაზე მრავალფეროვანი საკვები აქვთ. მათი მსხვერპლის რიცხვს მიეკუთვნება, როგორც ქურციკი, ტურა და სირაქლემა, ასევე — კუ. ლეოპარდს ხშირად ნახავთ ხის ტოტზე, ან ტყის მიყრუებულ ადგილას მძინარეს, რადგან დასვენებას ისინი დიდ დროს უთმობს. ლეოპარდი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. უკანასკნელი 60 წლის მანძილზე ლეოპარდი აღნიშნულია ზნაურის რაიონში (1950), ზედაზენთან (1954), სოფ. მათურასთან (1978).
თოვლის ლეოპარდი
thumb|right|200px| [[თეთრი ლეოპარდი სან-დიეგოს ზოოპარკიდან ]] ბუნებაში არსებობს თოვლის ლეოპარდი (ირბისი), რომელიც ბინადრობს 3000-4000 მეტრის სიმაღლის კლდეებზე, განსაკუთრებულად ცივ კლიმატურ პირობებში. ზამთარში იგი ჩამოდის შედარებით დაბალ სიმაღლეზე. თოვლის ლეოპარდი ღამით ნადირობს, ზოგჯერ დღისითაც (ნისლიან ამინდში). იკვებება ჩლიქოსნებით, კურდღლებით, ფრინველებით. მისი სხეულის სიგრძე 130 სმ, მასა 26-40 კგ. აღწევს. მას აქვს გრძელი წინა თათები, მოკლე უკანა თათები და ძლიერი გულმკერდი, რაც მას კლდიდან კლდეზე ხტომის დროს ეხმარება. თოვლის ლეოპარდს ასევე განკასუთრებულად გრძელი კუდი აქვს, რაც წონასწორობის შენარჩუნებას უწყობს ხელს. ფერად ბოლისფერ-ნაცრისფერია, მისი ბალანი რგოლისებრი მუქი ხალებით აქვს მოფენილი.
ლომი
thumb|left|250px| [[ლომი|ხვადი ლომები ფაფარით უფრო დიდები გამოიყურებიან, ვიდრე სინამდვილეში არიან.]] სხვა დიდი კატებისაგან განსხვავებით, ლომები ცხოვრობენ ოჯახებად, ე.წ. პრაიდებად, რომელიც ითვლის, დაახლოებით, 12 ძუ ლომს და 5-6 ხვად ლომს. ოჯახს მართავს ყველაზე დიდი და ძლიერი ლომი. ლომს აქვს ძლიერი მოქნილი სხეული, მასიური თავი, გრძელი დინგი, შავი ფუნჯით დაბოლოებული გრძელი კუდი. ხვადი ლომი ბევრად დიდია ძუ ლომზე და, მისგან განსხვავებით, აქვს სქელი და ხშირი ფაფარი. იმის გარდა, რომ ფაფარი ლომს მეტად შთამბეჭდავ იერს აძლევს, იგი ასევე იცავს კისრის ნაწილს მტერთან შეტაკების დროს. მონადირის მოვალეობები ძუ ლომებს აკისრიათ, რადგან ისინი ხვად ლომებწე მეტად წრაფები არიან. ცნობილია ლომის 2 ქვესახეობა - აფრიკული და აზიური. ლომი გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში (დაცულია ნაკრძალებში) და ინდოეთში (გუჯარეთის შტატი). ლომები იკვებებიან, როგორც ხერხემლიანი ცხოველებით,ასევე თაგვებით ან გველებით, ჭამს აგრეთვე ლეშს. ნადირობენ შებინდებისას და ღამით. ბუნაგს იკეთებს გამოქვაბულში, ნაპრალში, ორმოში. აქვს ძლიერი ხმა, რომელიც საკმაოდ შორს ისმის.
ძუ ლომები როგორც წესი აჩენენ 3-4 თვალახელილ (ზოგჯერ თვალაუხილავ) ბოკვერს, მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ, ხოლო მასა 400 გ აღწევს. დაბადებისას ხალები აქვთ. მათ აღზრდაზე მთელი ოჯახის ძუ ლომები ზრუნავენ. დაახლოებით, სამი თვის ლომის ბოკვერები ხორცის ჭამას იწყებენ, თუმცა მომდევნო სამი თვის განმავლობაში განაგრძობენ ოჯახის წევრის რომელიმე ძუს რძით გამოკვებას.