cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოშკი
ფასადები
ყურადღების ღირსია ოშკის სამხრეთ ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში გამოსახული ხუთი ფიგურისაგან (მარცხნიდან მარჯვნივ: დავით მაგისტროსი, ღვთისმშეობელი, ქრისტე, იოანე ნათლისმცემელი და ბაგრატ ერისთავთ ერთისთავი) შემდგარი ვედრების ბარელიეფური კომპოზიცია, რომელიც ბოლო დრომდე უცვლელად იყო შემორჩენილი. ბარელიეფის ზომებია 1.46 X 0.7 მ. და მიწის ზედაპირიდან 3 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. კომპოზიციიდან თავდაპირველად ღვთისმშობლის ბარელიეფი ჩამოვარდა, რომელიც 2006 წლამდე ტაძრის კედელზე იყო მიყუდებული (ამჟამად დაკარგულია). 2009 წელს ქრისტეს გამოსახულებაც ჩამოვარდა (დაიკარგა 2012 წელს). ამ ბოლო დროს მიკვლეულ იქნა ქრისტეს ბარელიეფი, რომელიც ამჟამად ერზურუმის არქეოლოგიურ მუზეუმში მდებარეობს.
გუმბათი და გუმბათის ყელი
გუმბათის ყელის სიმაღლე 6.4 მეტრს უდრის, ხოლო რადიუსი 5.66 მეტრს (კედლების ჩათვლით). თავად გუმბათი ოდნავ გამობურცული, ჩაფხუტის ფორმის კონუსია, სიმაღლით 6,86 მ. ქუდი ამჟამად მოტეხილი აქვს, ზედა ნაწილი კი დაზიანებული. გუმბათი დახურულია წითლად და ყვითლად მოჭიქული კრამიტით, ისევე როგორ იშხანში. დანარჩენი ტაძრის სახურავიც კრამიტის იყო, მხოლოდ მოუჭიქავი. გუმბათის ყელი გარედან 24 წახნაგიანია, რომლებიც ზემოთ პატარა კამარებით ერთიანდება. 12 მათგანში თავმომრგვალებული სარკმლებია, რომელთა თავზე, კამარებს ქვეშ, შავად დახატული ჯვრებია. კამარები ეყრდნობა წნულით შემკულ, ორმაგ პატარა სვეტებს, რომელთა თავები და კვარცხლბეკები ბარელიეფურია. ერთ მათგანზე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით გამოქანდაკებულია ბიუსტი მამაკაცისა, რომელსაც ზურგზე თოკით ტვირთი აქვს მოკიდებული. სხვებზე - ჯვრები, პალმეტები, ორი შებმული ცხოველი და სხვა სამკაულებია. გუმბათის ყელის ქვემო ნაწილის შემკულობა სრულიად სხვადასხვაგვარია.
ე. თაყაიშვილის აზრით ეს გამოწვეული იყო შემდეგით: აღმოსავლეთოდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან გუმბათის ყელის ქვედა ნაწილები შედარებით მცირედ მოჩანს ამ მხარეებზე ტაძრის დიდი სიმაღლის გამო; ასე რომ, როგორი შემკულობაც არ უნდა ყოფილიყო ამ ნაწილებში, მათი გარჩევა შეუიარაღებელი თვალით მაინც შეუძლებელი იქნებოდა. ჩრდილოეთით და უფრო მეტად კი ჩრდილო-აღმოსავლეთით ადგილის მოყვანილობა შესამჩნევად იცვლება. სახელდობრ, მთის მაღალი ფერდობი, რომელზეც სემინარია-საოსტიგნე და მათი აივანია, ძალიან ახლოსაა გუმბათის ყელთან და ამიტომ გასაკვირი არაა, რომ უმთავრესი და გაცილებით მდიდარი მორთულობა აქაა მოთავსებული. გუმბათის ყელის ქვედა ნაწილი ამ მხრიდან შემკულია ცხოველთა ბარელიეფებისგან შემდგარი ლენტით. ზოგი წყვილად მორბენალი, ზოგი ერთმანეთს ადევნებული, ზოგიც ერთმანეთთან მებრძოლი, მათ შორის გამოირჩევიან ირმები და ძაღლები. ზოგიერთი ცხოველის მხოლოდ თავებია წარმოდგენილი, წრეებში. ერთ-ერთში მტაცებელი ფრინველის თავია.ბარელიეფები გამოირჩევა თავისი რეალისტური სახით.
გუმბათის ყელის აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის ქვედა ნაწილები შემკულია ერთმანეთზე გადაბმული ნახევარწეების ჩუქურთმით, მათი დიდი ნაწილი დაზიანებულია.
ფრესკები
thumb|250px|ფრესკის ფრაგმენტი, სადაც გამოსახულია ბანას ტაძარი ოშკის ტაძარი მოიხატა მხოლოდ აშენებიდან 75 წლის შემდეგ, 1036 წელს, ეს დასტურდება შესაბამისი თარიღიანი წარწერით (იხ. ტაძრის წარწერები). ამ ფრესკებიდან მხოლოდ ნაშთებია შემორჩენილი. ფრესკათა ნაშთები უფრო მეტწილად საკურთხეველში მოჩანს. ფრესკები მონუმენტური ხასიათისაა, მსგავსად იშხნისა. საკურთხევლის კონქზე მჯდომარე მაცხოვარი იყო გამოსახული, მარჯვნიდან და მარცხნიდან მთავარანგელოზებით. ამჟამად მოჩანს მაცხოვრის ფეხები, ტახტის კვარცხლბეკი და ერთი მთავარანგელოზის ტანსაცმლის ნაწილი. ქვემოთ, აღმოსავლეთის კედელზე გამოხატული ყოფილა ღვთისმშობელი, ვედრებად ხელაპყრობილი. მის მარჯვნი და მარცხნივ წარმოდგენილი არიან პეტრე და პავლე მოქციქულები, წარწერებით: „წ~ჲ პ~ე, წ~ჲ პავლე“. მათ შემდეგ სხვა მოციქულებია. პეტრეს გრაგნილზე წარწერაა: „თქუენ ხართ ნათელი სოფლისა...“ ამის ქვემოთ წარწერიანი ლენტია ტაძრის მოხატვის თარიღით. სარკმლის მარჯვნივ გამოსახულია იაკობი, შვეული წარწერით: „წჲ
ჲაკობ
ძმაჲ
ო~ჲ“ შუა სარკმლის კედელზე წმინდა ეკატერინეა, წარწერით: „წ~ჲ ეკატერინე“ და სტეფანე წარწერით: „წჲ
სტ
ფ
ნე
პირვ
ლი
მწ
მე“ სარკმლის ორივე მხარეს, ლენტის ქვეშ, ეკლესიის მამებია გამოხატული. შუა სარკმლის გვერდზე, მარჯვნივ, პეტრე ალექსანდრიელია, შვეული წარწერით: სარკმლის მარჯვნივ, კედელზე გამოხატულია იოანე ოქროპირი, წარწერით: „წჲ ოქროპირი“ — მისი გამოსახულება უკეთაა შემონახული. იქვე გამოხატული მეორე ფიგურა დაზიანებულია. საკურთხევლის მარცხნივ წარმოდგენილი იყო ქრისტეს ჯვარცმა. იკვეთება ჯვარზე მიმსჭვალული მარცხენა ხელი ქრისტესი, საიდანაც სისხლი წვეთავს; ჩანს ასევე ქრისტეს ბაგესთან მიტანილი ღრუბელი და მახვილი, ჩანან წინამდგომნიც. კომპოზიციის მგლოვიარე ანგელოზი ყველაზე უკეთ არის შენახული. ტაძრის სამხრეთ მკლავის სარკმელს ქვემოთ არის იოანე ნათლისმცემლის გამოსახულება, რომელიც მარჯვენა ხელით ხალხს აკურთხებს. მარცხენაში მას გრძელი ჯვარი უჭირავს, მასთან მარჯვნივ და მარცხნივ თითო ხელებე-გაწვდილი კაცია მისული კურთხევის გამოსათხოვად. მათ ღია ფერის ქართული სამოსები აცვიათ, მაღალი ქუდები ახურავთ და შავი წვერი აქვთ. მარჯვნივ მგომს იოანე ჯვარს წერს სამი თითით. მარცხენა ფიგურას სახე მოშლილი აქვს, ხოლო მარჯვენას დაზიანებული თვალები. ფიგურებს მარჯვნივ ნაგებობათა ქვედა ნაწილები მოჩანს, სავარაუდოდ გამოსახული იყო იერუსალიმში შესვლის კომპოზიცია. სამხრეთ სტოას აღმოსავლეთ ნაწილში, აფსიდის ცაში, შემორჩენილია მაცხოვრის კარგად დაცული ფრესკა.
სამხრეთ მკლავის პატარა სარკმელთან შემონახულია თეკლესა და მარინეს ფიგურები, წარწერებით: „წ~ჲ თეკლე“, „წ~ჲ მარინე“. მარინეს სახე ჩამოშლილია, თეკლესი კი შემონახულია, მხოლოდ თვალები ამოჩიჩქნული აქვს. თავზე წითელი შარავანდი ადგას. ჩრდილო მკლავის სარკმელს ქვემოთ გამოსახული უნდა ყოფილიყო წმინდა ელენე, მაგრამ ახლა მისი წარწერაღაა დაცული: „წჲ ელ(ენე)“. გუმბათის ყელის ძირში, ირგვლივ, ლენტზე იყო წითელი წარწერა, მისგან მხოლოდ შემდეგი შემორჩა: „რლი ცხორ...“. ეს არის ის რაც ამჟამად შემონახულია ოშკის მოხატულობიდან.
სემინარია-საოსტიგნე
შენობა აგებულია უხეშად დამუშავებული რუხი ქვით, მხოლოდ სვეტებსა და კამარებში ქვის დამუშავება უკეთესია. 8 სვეტ-ბურჯია და 4 პილასტრი თაღებით იკვრება და შენობის სივრცეს ბაზილიკისამებრ, ნავებად ანაწევრებს. აღმოსავლეთით სვეტ-ბურჯები უფრო მსხვილი და მძლავრია, ვიდრე დასავლეთით. ეს გამოწვეული უნდა ყოფილიყო აღმოსავლეთ ნავის თავზე აივნის არსებობით.
ჩრდილოეთით ბაზილიკას ახლავს, მასთან გაშლილი თაღებით შეერთებული და შუა ნავის გაგრძელებაზე კვადრატული დარბაზი სფერული თარითა და ცენტრში ღია, დაბალი, ტრომპებიანი გუმბათი. დარბაზიც, მსგავსად ბაზილიკისა ნაშენია უხეშად ნათალი რუხი ქვით, ხოლო ტრომპები ქარგად დამუშავებული ქვით. ჩრდილოეთით დარბაზს ახლავს კარი, რომელიც უერთდებოდა ჩრდილოეთით მდგარ შენობას, ამჟამად განადგურებულს. თვით დარბაზი უნაკლოდაა შემონახული. დასავლეთის მთელი გვერდი ყრუა, ამ მხარით შენობის ფერდთან მიდგმის გამო. აღმოსავლეთ მხარეს შენობას 5 სარკმელი აქვს. აღმოსავლეთ შუა ნავს ერთი სარკმელი აქვს. უცნობია შუა ნავის, ამაღლებული ნაწილის განათება. მთელ შენობას ორი კარი აქვს: ერთი აღმოსავლეთ კედელში და მეორე დასავლეთით. ამ კართა ზემოთ თითო საკმელია.
მცირე ეკლესიები
thumb|160px|მცირე ეკლესია, მონასტრის სამხრ.-დას. ფერდი საქართველოში ყველა დიდ მონასტერს ჩვეულებრივ თან ახლდა ხოლმე პატარა ეკლესია-სამლოცველოები. ორი მსგავსი ეკლესია შემორჩენილია ოშკშიც.
ერთი მათგანი მდებარეობს ფერდობზე, მთავარი ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთით. იგი წარმოადგენს პატარა დარბაზულ ეკლესიას, სიგრძით 5,11 მ და სიგანით 3,43 მ. ეკლესია მოპირკეთებულია რუხი, თლილი ქვით. მისი ზეძირკველი ორი საფეხურსიგან შედგება. დასავლეთი კედელი სარკმლამდე ღორღით არის დაფარული. ერთადერთი კარი სამხრეთიდან აქვს, სარკმელი კი - სამი: აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. ნახევარწრიულ საკურთხეველში ორი უბეა. საკურთხევლის კამარა კრონშტეინებზეა დაბჯენილი. ნავის კამარა გოდრულია, სახურავი - ქვის. ლავგარდანის მორთულობა ნამგლისებური სახეებისგან შედგება. ასეთივე მორთულობა აქვს საკურთხევლის პილასტრების ქუსლებს. კარის ზღუდარა მოჩუქურთმებული არქივოლტითაა შემკული, ხოლო მის ზემოთ რგოლებში ჯვრებია გამოკვეთილი. სამხრეთ სარკმელიც მსგავსი არქივოლტით სრულდება, ხოლო თავს ზემოთ ჯვარი ადგას. დანარჩენი სარკმლებიც მსგავსია მორთულობით. ეკლესიის კედლები შიგნით შელესილია, თუმცა მოუხატავია.
მეორე პატარა ეკლესიას ასეთივე გეგმა აქვს, ისიც ფერდობზე დგას, ტაძრის სამხრეთით. ჩრდილოეთით მას გვიანდელი ევკდერი ადგას, ნახევარ ნავის სახით. ამჟამად ეკლესიას სამეურნეო დანიშნულებით იყენებენ. ინტერიერში ეკლესიის ზომებია: 6,11 × 3,1 მ, კედლის სისქე - 0,74 მ. ეს ბაზილიკა გაცილებით დაზიანებულია, პირველთან შედარებით. თლილი ქვის პერანგი შემოცლილი აქვს მთლიანად, სახურავი მოხდილი, თუმცა თაღები მთელია. აქაც, საკურთხეველში ერთი სარკმელი და ორი უბეა. დასავლეთის კედელი ჩამონგრეულია. საკურთხევლის სართავი კამარები დაკიდულია. ეკლესიას კარი სამხრეთით აქვს, ხოლო დასავლეთით ევკდერში გასასვლელი.
ტაძრის წარწერები
250px|მინი|მარცხნივ|ოშკის ტაძრის წარწერა ოშკის ტაძრის კედლები საკმაოდ იყო დაფარული ასომთავრული წარწერებით, თუმცა ბევრი მათგანი განადგურდა დროთა მანძილზე. ფრესკაზე წარწერები წითელი საღებავითაა გამოყვანილი. ქვაზე გამოჭრილი წარწერა კი მხოლოდ სამია. პირველი დიდი, 12-პწკარიანი წარწერა მოთავსებულია სამხრეთ, კარის ტიმპაზე. წარწერის ბოლო, მე-12 პწკარი თითქმის მთლიანად დაზიანებულია. ტექსტი ნაწერია ქარაგმებით, რომელიც შემდეგნაირად იკითხება : (1) ქ. მოწყალებითა ღმრთისაჲთა, რომელი სცავს ყოველთა მოშიშთა მისთა და წარუმართებს მოყუარეთა სახელისა მისისათა (2) საქმეთა კეთილთა, ამის წმიდისა სამებისა სარწმუნოვებითა და მეოხებითა წმიდისა დედოფლისა ჩუენისა ღმრთის მშობელისაჲთა, მადლითა წმიდჲსა ძელისა ცხორებისაჲ (3) თა, შეწევნითა და მეოხებითა დიდებულისა ნათლისმცემლისაჲთა დაყოველთა წიდათაჲთა, რომელნი საუკუნითგან სათნო-ეყვნეს ღმერთსა, ამათ ყოველთა (4) წმიდათა სადიდებელად და საქებად იწყეს ღმთივ გუიგუინოსანთა მეფეთა ჩუენთა შენებად ამის წმიდისა საყდრისა, რაჲთა ამას შინა აღესრულებოდიან დღესა (5) სწაულნი და შეიმკვებოდიან ჴსენებანი წმინდათანი, ვითარცა წერილ არს: „ჴსენებასა წმიდათასა ეზიარებოდით“. ამათ ყოველთა სურვილითა, (6) ამათ დიდებულთა მეფეთა ჩუენთა უშურველ იყვნენ საფასენი წარმავალნი წარუვალისა მისთუის, რაჲთა იგი ყოველნი წმინდანი შემწედ მოიგნენ, და ღმერთმან შეეწიენ ორივე (7) ცხოვრებათა ძეთა ღმრთივ კურთხეულისა ადარნასე კუროპალატისათა, ბაგრატ ერისთავთა ერისთავსა, დავით მაგისტროსსა, სამებამან წმიდამან (8) სამნივე დაიფარენ მარჯუენითა თჳისითა და ადიდენ ორივე ცხოვრებათა
და მე, გრიგოლ, ღირს მყო ღმერთმან მსახურებასა ამას მათსა ღმრთისა მიმართ, და მე ვიყ (9) ავ საქმესა ზედამდგომი, და არწმუნა ღმერთმან გონებასა მათსა ერთგულებაჲ ჩემი, მონისა მათისაჲ.
ესე იყო გალატოზთა და მოქმედთა მიზდი და აზავერთა მექუიშე (10) თაჲ, რომელ წელიწადსა წაეგების, დრამაჲ: კ (ქართულ სათვალავში 20): ათასი; ღუინოჲ ფისოსი ჭ (ანუ 5000); რკინაჲ ლიტრაჲ ნ (ანუ 50); ხუარბალი გრივი ს მ ი (ანუ 250); გალატოზი და ხუროჲ და მჭედელი, რომელ მარადის შურებო (11) და ჲ ი (ანუ 70); ჴარი, რომელ ქვასა კრებდა ლ (ანუ 30), ჯორი და სხუაჲ აზავერი, რომელ გრიგოლ-წმიდით სპონდიკსა კრებდა: ლ; სხუაჲ აზავერი, რომელ ... კრებდა ჲ (ანუ 60): ... (12) ......... ჲ (ანუ 60) და ....... (ყოველი) ერი და მოქმედი პ (ანუ 80): ...... წარწერის ბოლო, სადაც სავარაუდოდ თარიღი უნდა ყოფილიყო, განადგურებულია მეჩეთის დროს კარის ამოქოლვის გამო. ამიტომაც ტაძრის აგების დროს მეცნიერები ადგენენ წარწერაში მოხსენიებული პირების მიხედვით. ესენი არიან ადარნასე III კურაპალატი და მისი ორი შვილი, ბაგრატ ერისთავთერისთავი და დავით მაგისტროსი.
მეორე წარწერა აღმოსავლეთი აფსიდის სარკმლის თავზეა, ქვაზე ზერელედ ამოჭრილი უსწორმასწორო ასოებით, რომელიც შემდეგნაირად იკითხება" ქრისტე, ძეო ღმრთისაო, ადიდენ მეფენი ჩუენნი, მონანი შენნი, ბაგრატ და დავით, ორსავე ცხოვრებასა, წმიდაო ნათლის მცემელო, მეოხ და მფარველ ეყავ აზნაურნი და მსახურნი, დაიცვენ მამაჲ მიქელ და მამაჲ იოვანე და გრიგოლ ყოვლისა ბოროტისაგან.
მესამე წარწერა ასევე ზედაპირულია, მოთავსებულია მარჯვენა აფსიდის ლავგარდანზე და შემდეგნაირად იკითხება: ქ. მეფესა ჩუენსა ბაგრატ ერისთავთა ერისთავსა.
ორი სტელა ოშკიდან
thumb|right|პირველი სტელა მეჩეთად გადაკეთებულ ოშკის ერთ-ერთ კედელში შეიმჩნეოდა სამკუთხად დაგვირგვინებული ორი ქვა. ერთ-ერთზე წითელი საღებავით შესრულებული ასომთავრული წარწერის ამოკითხვის შემდეგ დადგინდა, რომ ეკლესიის მშენებლობა 963 წლის 25 მარტს დაიწყო. დროთა განმავლობაში წარწერა სრულიად გაქრა, მიტოვებული შენობის კედლები ჩამოინგრა და ამ უცნაური ქვების ერთ-ერთ გევრდზე ქვაში ნაკვეთი წარწერაც გამოჩნდა. მოგვიანებით, 2003 წელს, კედლის ჩამოშლის შემდეგ ორი მშვენივრად დაცული ქვის სტელა გამოვლინდა – უნიკალური თავისი ზომებით, რელიეფური გამოსახულებებითა და წარწერებით. აქ მეორდება ტექსტი ეკლესიის შენების დაწყების შესახებ.
პირველ, უფრო მაღალ (სიმაღლე – 157 სმ) სტელაზე გამოსახულნი არიან: ქვევით – ქტიტორი დავით III ვედრების პოზაში და მის ზევით – ნიკოპეის ტიპის ღვთისმშობელი, რომელსაც წინ ყრმა უკავია. მეორე, შედარებით დაბალ სტელაზე (სიმაღლე – 130 სმ) გამოსახული არიან: ქვევით – ბაგრატ ერისთავთ-ერისთავი ვედრების პოზაში (წარწერის მიხედვით, უკვე გარდაცვლილი) დ მის ზევით – იოანე ნათლისმცემელი. ორივე ფიგურის გარშემო ასომთავრული წარწერებია, რომლებიც წითელი საღებავით არის დაფარული. დავით III-ის სტელაზე დაცული წარწერა წარმოადგენს ვედრებას დავითისათვის გამარჯვების მოსაპოვებლად: „''დიდებულმცა არს მეფობა დავითისი. მიანიჭენ მას სიმრთელით დღეგრძელობა და მტერთა მიმართ მძლეობა''.“
ამჟამად ეს ორი სტელა არზრუმის საგამოფენი დარბაზშია დაცული.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
ქვემო ქართლი
ამავე ტერიტორიაზე იქმნებოდა სხვადასხვა სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები, რომლებიც საცილობელი ხდებოდა მეზობელ ქვეყნებს შორის. მათ შორის აღსანიშნავია: სამშვილდისა და ხუნანის საერისთავოები, თბილისის საამირო, ტაშირ-ძორაგეთის სამეფო, კლდეკარის, ლორის, გაგის საერისთავოები, საბარათიანო.
ქვემო ქართლის ტერიტორია უძველესი დროიდანვე დასახლებული იყო ქართველური ტომებით, რომელთა ხანგრძლივი ურთიერთკავშირისა და ურთიერთშერწყმის შედეგად წარმოიშვა ქართველი ხალხი. აქ მოსახლე ტომებიდან წყაროები იცნობენ ქართველურ ტომ გუგარებს, იმავე გოგარებს. მათგან მოდის ისტორიული პროვინციის — გოგარენეს და სომხური გუგარქის სახელწოდება. სავარაუდოა, რომ მათ სამხრეთით ცხოვრობდნენ ასევე სომხური ტომებიც, რომლებიც ძვ. წ. VII-VI საუკუნეებში ჩამოსახლდნენ.
მტრების გამუდმებული თავდასხმების გამო XIII საუკუნიდან მოყოლებული ქვემო ქართლი თანდათანობით დაიცალა მკვიდრი მოსახლეობისაგან. თემურ-ლენგის ლაშქრობების შემდეგ, რომელსაც თან დაერთო შავი ჭირის ეპიდემია, ქვემო ქართლის მოსახლეობა ამოწყდა. XV საუკუნის მეორე ნახევარში უზუნ ჰასანის ლაშქრობებს მოჰყვა მტკვრისპირა დაბლობში მომთაბარე ელების ჩამოსახლება. 1604 წელს კი შაჰ აბასმა ქართლის მეფეს დებედას ხეობა ჩამოართვა და აქ ბორჩალოს ტომი დაასახლა. ნადირ-შაჰმა 1735 წელს ოსმალებთან გამარჯვების შემდეგ ილაშქრა და ყაიყული და ბამბაკი ერთიანად ირანში გადაასახლა. მან ასევე აჰყარა და ირანში გადაასახლა დემურჩი ასანლუს ტომი, რომელიც ქვემო ქართლში ბინადრობდა ნადირ-შაჰის პოლიტიკას წინ აღუდგა ერეკლე II, მისი მოკავშირე იყო ბორჩალოს ხანი, მათ ქართლში დააბრუნეს სამეფოს საზღვრებიდან აყრილი ელი.
თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ქვემო ქართლი შედის ქვემო ქართლის მხარეში და მოიცავს ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულისა და წალკის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
მოქათური
მოქათური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.
ბოტანიკური აღწერა
მოქათური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ერთი მტევნის წონა 105 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11-12 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო დაბალი ხარისხისაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ფარნაკის ეკლესია
ფარნაკის ეკლესია — ეკლესია დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე ერზერუმის პროვინციაში, შენკაიის რაიონში, სოფელი ფარნაკის ჩრდილოეთით, ისტორიულ მხარე იმიერ-ტაოში, მდინარეების ბანასა და ოლთისის შესართავთან.
მის შესახებ ექვთიმე თაყაიშვილი, რომელიც 1907 წელს ესტუმრა აღნიშნულ მხარეს, წერს:
ეკლესია კუპელჰალეს ტიპის მარტივი ვარიანტია. გუმბათი აღმოსავლეთ აფსიდის კუთხეებს ეყრდნობა, დასავლეთით – გრძივი კედლებიდან გამოსულ შვერილთა ერთ წყვილს. ე. თაყაიშვილი აღნიშნავს გუმბათის ყელის რამდენიმე თავისებურებას: ეს არის გუმბათის ყელის ოთხწახნაგა ფორმა; აგრეთვე აფრების უქონლობა და გუმბათში ოთხი, თანაც წრიული ფორმის სარკმლის გაჭრა. ეკლესია აგებული ყოფილა ტლანქად ნათალი წითელი ქვებით.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დაყოფით ფარნაკის ეკლესია, ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია.
სქოლიო
კატეგორია:კუპელჰალე საქართველოში კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
სამუგარის ბრძოლა
სამუგარის ბრძოლა 一 გადამწყვეტი ბრძოლა მოგოლთა იმპერიის ტახტის დასაუფლებლად, რომელიც გაიმართა 1658 წელს, იპერატორ შაჰ-ჯაზანის ვაჟებს, კერძოდ კი დარა შიკოსა და მის სამ უმცროს ძმას 一 აურანგზებს, შაჰ შუჯასა და მურადს 一 შორის, რათა, საბოლოოდ, გადაწყვეტილიყო, თუ ვინ გახდებოდა ტახტის მემკვიდრე.
დარა შიკომ დაიწყო უკან დახევა მას შემდეგ, რაც აურანგზებმა შიკოს შიკო დჰარმატის ბრძოლაში დაამარცხა. ამ ბრძოლაში მოპოვებული წარმატების შემდეგ, აურანგზები, საკუთარ ამალასთან ერთად, მდინარე შამბალის მიმდებარედ დაბანაკდა. ბრძოლა გაიმართა თანამედროვე ინდოეთის ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილში, თბილ სეზონზე. აჯანყებულთა ლაშქარი ყვითერი ბანერებითა და დროშებით ჩავიდა ბრძოლის ველამდე და მემკვიდრის თვალწინ გაამაგრა საკუთარი პოზიცია. დარა შიკომ საკუთარი არმიის უკანა ფლანგის გამაგრება მასიური წითელი კარვებისა და ალმების აღმართვით სცადა.
მზადება
მარცხნივ|მინი|დარა შიკო დარა შიკომ ჯაიგარის ციხესიმაგრეში ქვემეხების განლაგება ბრძანა, მბრუნავი ქვემეხებით დაკომპლექტებული ნაწილი უკან განლაგდა, ხოლო მუშკეტებით შეიარაღებული წინა ფლანგელები იცავდნენ ამ უკანასკნელთ 一 როგორც ქვემეხებს, ისე ზამბურაკებსაც. მიუხედავად მსგავსი მზადებისა, აურანგზების მხარეს მებრძოლმა გამოცდილმა სარდალმა, მირ ჯუმლა II-მ, ციხის გარშემო ქვემეხების ფარულად განლაგება მაინც მოახერხა, რითაც კიდევ ერთხელ დაარწმუნა აურანგზები, რომ მოულოდნელი თავდასხმების სტრატეგიისთვის მიემართა. როგორც აურანგზები, ისე დარა შიკო, ორივე მათგანი სპილოს ჰაუდებზე ისხდნენ და დამბაჩებით იყვნენ შეიარაღებულნი. აურანგზების ჯარის მარცხენა ფლანგს მურად ბახში ხელმძღვანელობდა, საკუთარი ელიტარული მოგოლ სოვართა არმიით. რაც შეეხება დანარჩენ ნაწილს, ისინი ძირითადად აურანგზებსა და მის დამხმარე იმპერიულ გენერალს, მირ ჯუმლას ექვემდებარებოდნენ. მალე, აურანგზებმა არმიის მილიტარისტულ სარდლად, ანუ ე.წ. მირ ატიშად მურშიდ ყული ხანი დანიშნა. რაც შეეხება მეორე მხარეს, დარა შიკომ საკუთარ ამალას სათავეში ბუნდის შტატის მთავარი, რაო რაჯა ჩატარ სალი დაუქვემდებარა, აგრეთვე მის მხარესვე იბრძოდა რუსტამ ხან დეკანიმ, რომელიც, თავის დროზე, შაჰ-ჯაჰანის მიერ იყო დანიშნული. მის ელიტარულ მოგოლ სოვართა არმიას უზბეკური წარმოშობის ხალილულა ხანი ხელმძღვანელობდა, თუმცა ეს ყველაფერი როდია 一 დარა შიკო თავისი ვაჟის, სულეიმანის 40 ათასიანი არმიის მხარდაჭერას ელოდა.
ბრძოლა
მინი|[[აურანგზები მეომრებთან ერთად]] ბრძოლა მაშინ გაჩაღდა, რაც აურანგზებიმ უბრძანა საკუთარ ქვემეხებს, სროლა გაეხსნათ მეტოქის წინააღმდეგ. საბოლოოდ, ორივე მხარე ჩაერთო ბრძოლაში, პირველი ეპიზოდი კი ერთგვარ „ბურთობანას’’ დაემსგავსა, ვინაიდან ორივე მხრიდან მხოლოდ ქვემეხებს უშვებდნენ. მალე, ხანმოკლე წვიმის გამო, საარტილერიო შეტევები გადაიდო, წვიმის შეწყვეტის შემდეგ კი ორივე მხარემ სროლა განაახლა. განრისხებულმა მურად ბაქშმა და მისმა სოვარებმა სწრაფად განაახლეს ქვეითი იერიში თვით აურანგზების ბრძანების გარეშე. ითვლება, რომ ჩატარ სალისა და მურადს შორის დიდი მტრობა გაჩაღებულიყო. თავად ამ ომში მათ არმიებს პირისპირ ორთაბრძოლა მოუწიათ, რომელშიც მათ ერთურთი თითქმის მთლიანად ამოხოცეს. უზბეკმა სარდალმა, ხალილულა ხანმა უარი თქვა რაჯპუტების დახმარებაზე, საკუთარი არმია კი დარა შიკოს ანდო. ჩატარ სალისა და უკიდურეს მემარჯვენეთა ბატალიონის დაშლის შიშით რუსტამ ხან დეკანმა წამოიწყო კონტრშეტევა აურანგზების ქვემეხისკენ, თუმცა მის ამ მცდელობას წინ აურანგზების ქვემეხი გადაეღობა, რის შედეგადაც რუსტამ ხანი და დარა შიკოს მრავალი ელიტარული ჯარისკაცი დაიღუპა. ამავდროულად, ითვლება, რომ მურად ბახშმა მოკლა რაჯპუტელთა მეორე მეთაური, რამ სინგ რაუტელა, იგივე რაჯა რაუტელა, როცა მან საკუთარი კომპოზიტური მშვილდისრის გასროლის შემდეგ ერთი მათგანი რაუტელას ქვემეხს მოხვდა, რამაც რაუტელას სიცოცხლე შეიწირა. როდესაც დარა შიკოს შეატყობინეს მურად ბახშის მიერ განხორციელებული ჩატარ სალის სიკვდილის შესახებ, აგრეთვე მისი ქვეითი ჯარის შიდა არეულობისა და პოტენციური დაშლის შესახებ, მათ სათავეში ხალილულა ხანი ჩაუყენა. მსგავსმა არეულობამ დარა შიკოს არმიაში ისიც გამოიწვია, რომ აურანგზების ჯარისკაცები ამ უკანასკნელის ქვემეხამდეც კი შეიჭრნენ, რასაც შიკოს დაბომბვა მოჰყვა, თუმცა, ძლიერი ჭრილობის მიუხედავად, ის მაინც გადარჩა. აურანგზების ძლიერი თავდასხმითი შეტევების გამო, შიკომ გადაწყვიტა, ხალილულა ხანის კავალერისტთა ჯარს შეერთებოდა. ბრძოლა მაშინ დამთავრდა, როცა სპილოზე მჯდომარე დარა შიკო ბრძლის ყველაზე კრიტიკულ მომენტში საკუთარი ჰაუდიდან გადმოვარდა. მან ვერ შეძლო სპილოს შენარჩუნება, რამდენადაც ის მალეე გაიქცა ბრძოლის ველიდან. შიკოს არმიის წევრებმა მიიჩნეს, რომ მათი მთაური გარდაცვლილიყო, რის შემდეგაც მტერს ადვილად დანებდნენ 一 მოგოლთა სამხედრო ბატალიონები აურანგზებს გამარჯვების ოდით შეხვდნენ, გარა ამისა, არაერთი მუშკეტი თუ ელიტარული სოვარი გაიქცა შიკოს ჯარიდან, რათა მომავალი იმპერატორისთვის ერთგულების ფიცი აღეთქვათ.
შედეგი
მიუხედავად იმისა, რომ დარა შიკო მოგოლთა იმპერიის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან სარდლად და საკუთარი მამის, შაჰ-ჯაჰანის მეფობის, შემდეგ სამეფო ტახტის მემკვიდრედ მიიჩნეოდა, ცოტა რამ იცოდა ომის ხელოვნებისა და სამხედრო ოპერაციების შესახებ. მისი ერთ მუჭად შეკრული არმია მალევე ჩამოიშალა და მისმა წევრებმა რეაბილიტაციასა და ერთმანეთის დახმარებაზეც კი უარი თქვეს. მურად ბახშს საკუთარი წარმატებული თავდასხმები არც ისე იაფად დასჯდომია 一 იგი მძიმედ დაიჭრა, მისი ცხენი კი მოკლეს, თუმცა მან მაინც მოახერხა მტრის მარწუხებისგან თავის დახსნა და გადარჩენა. როდესაც ბრძოლა დასრულდა, დარა შიკო და ხალილულა ხანი სულეიმან შიკოსკენ გაიქცნენ, რამაც საბოლოოდ მოგოლთა ბიმპერიის ბედიც გადაწყვიტა 一 მისი იმპერატორი აურანგზები გახდა.
ბრძოლის შემდეგ აურანგზებიმ აგრას ალყა შემოარტყა და საკუთარი მამა, შაჰ-ჯაჰანი დაატყვევა. მოგვიანებით, დარა შიკო ღალატის მსხვერპლი აღმოჩნდა, როცა ხალილულა ხანმა აურანგზების ერთგულება შეჰფიცა. დარა შიკო და სულეიმან შიკო მალე ავღანელმა მომთაბარეებმა შეიპყრეს და აურანგზების გადასცეს. დარა შიკოს აგრას ციხეში შესვლილას აღლუმი გაუმართეს, შეძახილით „არამუსლიმი“. მოგვიანებით, ის სიკვდილით დასაჯეს საკუთარ შვილთან, სულეიმანთან ერთად. მიხუედავად ამისა, აურანგზების ბრძოლა ტახტის შენარჩუნებისთვის ამით არ დასრულებულა 一 მას კიდევ ერთხელ მოუწია, კერძოდ კი 1659 წელს, საკუთარ მეორე ძმასთან, შუჯასთან შერკინება, რომელშიც, ასევე, წარმატებას მიაღწია.
სქოლიო
კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:ბრძოლები მდებარეობის მიხედვით კატეგორია:ბრძოლები საუკუნეების მიხედვით კატეგორია:მოგოლთა ბრძოლები კატეგორია:1658
რუსეთ-სპარსეთის ომი (1796)
რუსეთ-სპარსეთის ომი 1796 წლის — კონფლიქტი ეკატერინე II-ის პერიოდის რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის, ერთ-ერთი რუსეთ-სპარსეთის ოთხ ომთაგან, რომელსაც რომელიმე მხარისთვის რაიმე გრძელვადიანი შედეგი არ მოჰყოლია.
წინაპირობები
XVIII საუკუნის ბოლო ათწლეულები სპარსეთში ფარშავანგის ტახტისთვის მოპაექრეთა შორის გაუთავებელი კონფლიქტებით აღინიშნა. ეკატერინე დიდმა არეულობით დრო იხელთა და კავკასიაში პოლიტიკური ვითარების შესუსტების გამო საკუთარი გავლენის მოპოვება მოინდომა. 1783 წელს ქართლის სამეფო რუსეთის პროტექციის ქვეშ მოექცა ერეკლე II-ის მიერ გეორგიევსკის ტრაქტატის ხელმოწერის შედეგად, რითაც რუსეთის დედოფალი პირობას დებდა დაეცვა ქართლ-კახეთი ირანლთა შემოსევებისგან. თარკის შამხალებმაც (დღევანდელი დაღესტანი) მიბაძეს მეფე ერეკლეს და სამ წელიწადში რუსეთის ქვეშევრდომები გახდნენ.
1794 წელს სპარსეთის ტახტზე აღა-მაჰმად ხანის მოსვლის შემდეგ პოლიტიკური კლიმატი რეგიონში შეიცვალა. მან ბოლო მოუღო სამეფო ტახტის გარშემო ატეხილ შუღლს და რეგიონში საკუთარი გავლენის განმტკიცებას შეუდგა. 1795 წლის გაზაფხულზე სპარსელები საქართველოსა და აზერბაიჯანში შეიჭრნენ, ხოლო 12 სექტემბერს თბილისი დაიპყრეს და ააოხრეს. თუმცა დაგვიანებით, ეკატერინე II-მ გადაწყვიტა სადამსჯელო ექსპედიცია მოეწყო.
ექსპედიცია
მიუხედავად საყოველთაო მოლოდინისა, რომ 13.000-იან რუსულ შენაერთს სათავეში გამოცდილი გენერალი გუდოვიჩი ჩაუდგებოდა, დედოფალმა მისი საყვრლის, თავადი ზუბოვის, რჩევით ექსპედიციის მეთაურად მისი უმცროსი ძმა, თავადი ვალერიან ზუბოვი დანიშნა. რუსის ჯარი 1796 წლის აპრილში ყიზლარისკენ გაემართა და 10 მაისს მნიშვნელოვანი ციხე-სიმაგრე, დერბენტი, აიღო. ამ მოვლენას ხოტბა შეასხა კარის პოეტმა დერჟავინმა მის განთქმულ ოდაში; თუმცა მოგვიანებით მას მწარე კომენტარის გაკეთება მოუხდა ექსპედიციიდან ზუბოვის შერცხვენილი დაბრუნების გამო მის ახალ პოემაში.
შუა ივლისისთვის ზუბოვის ჯარებმა დღევანდელი აზერბაიჯანის თითქმის მთელი ტერიტორია დაუბრკოლებლად გაიარეს, მათ შორის მთავარი ქალაქები — ბაქო, შემახა და განჯა. ნოემბრისთვის ისინი მტკვრისა და არაქსის შესართავთან დაბანაკდნენ, საიდანაც ირანის ძირითად ტერიტორიაზე უნდა მიეტანათ იერიში. სწორედ ამ თვეში გარდაიცვალა რუსეთის დედოფალი, ხოლო ტახტის მემკვიდრე პავლე I-მა, რომელსაც სძულდა ზუბოვები და არმიისთვის სხვა გეგმები ჰქონდა, უბრძანა ჯარს უკან რუსეთში დაბრუნებულიყო. უკან დახევის ბრძანებამ გავლენიანი ზუბოვებისა და კამპანიაში მონაწილე სხვა ოფიცრების უკმაყოფილება გამოიწვია. მრავალმა მათგანმა ხუთი წლის შემდეგ პავლეს მკვლელობისთვის შეთქმულებაში მიიღო მონაწილეობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ირანის ომები კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
გაღმა კოდორი
გაღმა კოდორი (ყოფილი მეორე კოდორი) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, კეთილარის თემში. მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 11 მეტრზე, აბაშიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 259 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Dig Out Your Soul
Dig Out Your Soul — ინგლისური როკ-ჯგუფ Oasis-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2008 წლის ოქტომბერში.
ისტორია
2007 წლის ინტერვიუში ჟურნალთან NME ნოელ გალაგერმა ისაუბრა მომავალ ალბომზე: ”ამ ბოლო დროს ჩემ მიერ დაწერილი სიმღერები აკუსტიკური იყო”. შემდეგი ალბომისთვის ნოელი ყველას შეპირდა განსხვავებულ მასალას.
2007 წლის სექტემბერში სესიები დროებით შეჩერდა - ნოელი მეორე შვილის დაბადების გამო.
8 ნოემბერს ჯგუფის ოფიციალური საიტიდან ცნობილი გახდა, რომ იგი დაბრუნდა სტუდიაშჳ 5 ნოემბერს და პროდიუსერიც აიყვანა - Oasis-ის წინა სტუდიური დისკით განთქმული დეივ სერდი.
ლაიამმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ ალბომი დასრულებული იქნება დეკემბერში, თუკი ყველაფერი კარგად იქნება.
2008 წლის თებერვალში ცნობილი გახდა, რომ ჯგუფი ჩავიდა ლოს ანჯელესში, რათა დაესრულებინა ალბომი და მის ქმის მიქსზე ემუშავა.
8 მარტს ნოელმა გამოხატა იმედია, რომ 12 მარტისათვის დისკზე მუშაობა დასრულებული იქნება.
მათ, ვინც მოისმინეს სიმღერების ნაწყვეტები, განაცხადეს, რომ ჯგუფი საკუთარ თავს უბრუნდება და შესანიშნავ მასალას წარმოადგენს.
ნოელ გალაგერის აგვისტოს ინტერვიუდან ცნობილი გახდა, რომ დისკი იქნება Don't Believe the Truth-ის შემდეგ წინ გადადგმული კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი.
2008 წლის 11 სექტემბერს კომპანიის Sony Japan საიტზე გავრცელდა ყველა სიმღერის 45 წამიანი ნაწყვეტები, მაგრამ მალე ისინი ამოღებული იქნა.
19 სექტემბერს ალბომმა გაჟონა ინტერნეტში, იმ სახით, როგორიც იგი დისკზე იქნება წარმოდგენილი. პირველივე დღეს იგი საკუთარ კომპიუტერებში გადაიწერა 250.000 ადამიანმა.
სქოლიო
კატეგორია:Oasis-ის ალბომები კატეგორია:2008 წლის ალბომები კატეგორია:Big Brother Recordings-ის ალბომები კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
დასავლეთ დიკლოს მყინვარი
დასავლეთ დიკლოს მყინვარი — კარული ტიპის მყინვარი საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთში, პირიქითი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ფართობი 0,3 კმ², უდიდესი სიგრძე 0,8 კმ. დასავლეთ დიკლოს მყინვარი ასაზრდოებს მდინარე პირიქითი ალაზნის მარცხენა შენაკადს — დიკლოსწყალს.
კომბენ-დიუ-მეტენი
კომბენ-დიუ-მეტენი (Combin du Meitin) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბურ-სენ-პიერის მუნიციპალიტეტში. მიეკუთვენება გრან-კომბენის მასივს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ვან გოგის სინდრომი
thumb|[[ვინსენტ ვან გოგი, ავტოპორტრეტი შეხვეული ყურით და ჩიბუხით, იანვარი, 1889.]]
ვან გოგის სინდრომი — ფსიქიკური აშლილობა, რომლის დროს ადამიანი მიმართავს თვითდაზიანებას – სხეულის ნაწილის მოკვეთას, ჭრილობის მიყენებას ან კატეგორიულად მოითხოვს ჩაუტარონ ქირურგიული ოპერაცია. ეს სინდრომი ვლინდება ისეთი პათოლოგიების დროს, როგორიცაა შიზოფრენია, ჰიპოქონდრიული მანია, ჰალუცინაცია, იმპულსური გამოვლიებები. გამომწვევი მიზეზები მრავალგვარია, ერთ-ერთი მიზეზი შიძლება იყოს ინტოქსიკაცია.
კომბენ-დიუ-მეტენი
რესურსები ინტერნეტში
Combin du Meitin
ვან გოგის სინდრომი
იხილეთ აგრეთვე
თვითდაზიანება ახასიათებს სხვა სინდრომებსაც
კატეგორია:სინდრომები კატეგორია:ფსიქიკური ჯანმრთელობა
Lasioglossum perplexans
Lasioglossum perplexans — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1925 წელს.
სქოლიო
perplexans
გიორგი-პროხორე
გიორგი-პროხორე, პროხორე ქართველი (დ. დაახლოებით 991, შავშეთი — გ. 1066, პალესტინა) — საეკლესიო მოღვაწე, იერუსალიმის ჯვრის ქართველთა მონასტრის მაშენებელი.
ღვთისმსახურება ადრე დაიწყო. დიაკვნად აკურთხეს წყაროსთავის მონასტერში. იქ მიიპყრო ცნობილი საეკლესიო მოღვაწის ეფვთიმე გრძელის ყურადღება, დაემოწაფა მას და გაჰყვა პალესტინაში, სადაც საბა პალესტინელის ლავრაში მღვდლად აკურთხეს. იერუსალიმში ცხოვრებამ მას საშუალება მისცა გასცნობოდა ქალაქში უკვე ძველთაგან არსებულ ქართველთა დასახლებების ცხოვრებას და განეზრახა მოეწყო ცენტრი, რომელიც გარს შემოიკრებდა ქალაქსა და მის შემოგარენში მცხოვრებ ქართველებს. საამისოდ შეარჩია გზაჯვარედინი „მახლობლად იერუსალიმისა დასავლეთ კერძო“ და სამეფო კარის დახმარებით დააარსა ჯვრის მონასტერი, ქართველთა რელიგიურ-კულტურული ცენტრი, შემოზღუდული მაღალი, მტკიცე გალავნით, სკრიპტორიუმით.
ამ დიდებული სავანის წინამძღვარი (ჯვარის მამა) გახდა მისი დამფუძნებელ-აღმაშენებელი გიორგი-პროხორე. რამდენიმე წლის მოღვაწეობის შემდეგ წავიდა არნბონის უდაბნოში (პალესტინა), სადაც გარდაიცვალა.
პროხორე ქართველს ურთიერთობა ჰქონდა გიორგი მთაწმიდელთან, ათონისა და შავი მთის ქართულ მონასტრებთან, რომლებიც ჯვრის მონასტერს ამარაგებდნენ ქართული ხელნაწერი წიგნებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1066
ისიდორე სამთავნელი
ისიდორე სამთავნელი, ეზდერიოს სამთავნელი — VI საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხს. დღე — 25 ივნისი). თავდაპირველად ზედაზნის მონასტერში მოღვაწეობდა, შემდეგ ქართლში მდინარე ლეხურის აღმოსავლეთით, სამთავისის სანახებში, დააარსა მონასტერი. დასაფლავებულია სამთავისის ტაძრის ტერიტორიაზე.
ცხოვრება
ისიდორე სამთავნელის ცხოვრების ამსახველი ცალკე თხზულება არ შემორჩენილა. მის შესახებ ცნობები მოიპოვება სხვა ასურელ მამათა ცხოვრების ტექსტებში.
ხსენების დღე
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა პიროს ბრეთელის ხსენების დღეს 25 ივნისს [ძვ. სტ. 12 ივნისი] აღნიშნავს.
სან-პედრო-დე-უაკის კანტონი
სან-პედრო-დე-უაკა (San Pedro de Huaca) — კანტონი ეკვადორში, კარჩის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი უაკა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 856 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კარჩის პროვინციის კანტონები
ლიკა შუბითიძე
განათლება
ლიკა შუბითიძე 1991—1998 წლებში სწავლობდა გორის მე–2 სამუსიკო სასწავლებელში (ფორტეპიანო). 2003—2006 წლებში სწავლობდა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის მე–2 სამუსიკო სასწავლებელში (საესტრადო ვოკალი). 2001—2005 წლებში სწავლობდა ილია ჭავჭავაძის სახელობის ენისა და კულტურის უნივერსიტეტში (უცხო ენების ფაკულტეტი).
კარიერა
ორი წლის ასაკიდან მშობლებმა აღმოუჩინეს მუსიკალური ნიჭი და ოთხი წლიდან ხდება ანსამბლ "ცისარყელა"–ს სოლისტი. მოგვიანებით მუსიკალურ მოღვაწეობას აგძელებს ანსამბლ "აი ია"–ში. 2001 წელს ლიკა შუბითიძე ჩადის ქ. თბილისში, სადაც აგრძელებს მუსიკალურ კარიერას კომპოზიტორ ნუნუ გაბუნია–სა და ვოკალისტ ლალი ბერაძის დახმარებით. 2004 წელს იღებს მონაწილეობას სატელევიზიო მუსიკალურ კონკურსში "ნუცას სკოლა", სადაც ხდება ფინალისტი და იღებს სპეციალურ პრიზს როგორც ყველაზე ინტელექტუალური მომღერალი. 2005 წელს იღებს მორიგ კონკურსში მონაწილეობას სახელად "ჯეოსტარი" სადაც ასევე ხდება ფინალისტი. კონკურსის დამთავრების თანავე იწყებს თანამშრომლობას კომპანია "art forum"–თან(კახაბერ ცისკარიძე,სტეფანე მღებრიშვილი). ჩაიწერა ორი სიმღერა და ჩატარდა რამდენიმე კონცერტი. 2006 წელს რეჟისორებმა ბასა სამხარაძემ და დაჩი დარჩიამ გადაიღეს ლიკა შუბითიძის პირველი ვიდეო სიმღერაზე 'VACANZE ROMANE', რომელიც იყო ქართულ მუსიკალურ ვიდეო რგოლებს შორის ყველაზე განსხვავებული. 2007 წელს დაჩი დარჩიამ გადაიღო მორიგი ვიდეო რგოლი სიმღერაზე "სულიკო" რომელიც ქართველ მსმენელთა შორის გახდა ძალიან პოპულარული. ამავე წელს რეჟისორმა ანკა გუჯაბიძე–მ გადაიღო ვიდეო ლიკა შუბითიძის საკუთარ სიმღერაზე 'MY FIRST SONG'.2008 წელს ლიკა შუბითიძე ხდება ინდი–როკ ჯგუფი YELLOW–ს სოლისტი. 2008 წლის სექტემბერში ტოვებს საქართველოს და მიემგზავრება ამერიკის შეერთებულ შტატებში(ST. LOUIS, MO), სადაც აგრძელებს მუსიკალურ კარიერას ამერიკულ ჯგუფ FURIOUS VIXEN–ში. ამავე პერიოდში დაჩი დარჩია იღებს ვირტუალურ კლიპს(Skype) ლიკა შუბითიძის საკუთარ სიმღერაზე "პირიქით". პარალელურად ჩაწერა რამდენიმე სიმღერა მუსიკოს და პროდიუსერ DAMON DAVIS–თან. აქტიურად მუშაობს მუსიკოს–პროდიუსერ JAY ZELENKA–სთან, ჩაიწერა ერთობლივი FREE JAZZ ალბომი. 2009 წლის მაისში ლიკა შუბითიძე გადადის NY–ში სადაც დღემდე აგრძელებს მუსიკალურ კარიერას.
ცოცხალი ბენდი
2006 წელს ლიკა შუბითიძემ დაიწყო აქტიური მოღვაწეობა ცოცხალ ბენდებთან სხვადასხვა კონცერტებსა თუ კლუბებში.
შემდეგ მუსიკოსებთან:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
არაშენდის მთავარანგელოზის ეკლესია
არაშენდის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაშენდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მთაზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კამენარცი
კამენარცი (Каменарци) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 35 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ბოინოს საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის კამენარცი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ისმაილ მეჰმედალი მეჰმედი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
ფარნაკის ციხე
ფარნაკის ციხე — ციხესიმაგრე დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე ერზერუმის პროვინციაში, შენკაიის რაიონში, სოფელი ფარნაკის ჩრდილოეთით, ისტორიულ მხარე იმიერ-ტაოში, მდინარე და ოლთისის ორივე ნაპირზე.
მისი მდებარეობის შესახებ ექვთიმე თაყაიშვილი, რომელიც 1907 წელს ესტუმრა აღნიშნულ მხარეს, წერს:
ფარნაკის ციხე თურქეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
მენეჯერის სინდრომი
მენეჯერის სინდრომი — ნეიროცირკულარული დისტონია, რომელიც უმთავრესად ვლინდება მამაკაცებში ფსიქიკური, იშვიათად ფიზიკური გადაძაბვის შედეგად. უპირატესად აღენიშნებათ ხელმძღვანელ პირებს 40-60 წლის ასაკში. ნიშნები: დაქვეითებული შრომისუნარიანობა, უინიციატივობა, ადვილად დაღლა, დეპრესია, ძილის დარღვევა, სქესობრივი ლტოლვისა და პოტენციის დაქვეითება, ქოშინი უმნიშვნელო ფიზიკურ დატვირთვაზე, სტენოკარდია, პერიფერიული სისხლის მიმოქცევის დარღვევა, რადიკულური ტკივილი, მიდრეკილება გულის კუნთის ინფარქტისა და თავის ტვინში სისხლჩქცევებისადმი.
კატეგორია:სინდრომები კატეგორია:ნევროლოგია
ვორონოვსკაია (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
ვორონოვსკაია (Вороновская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
შავშეთი
მინი|შავშეთი დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე ართვინის პროვინციის ნაწილია მინიატიურა|შავშეთი VIII-X საუკუნეების მესხეთის რუკაზე.|250პქ შავშეთი — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე, ამჟამად თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, წარმოადგენდა ისტორიული მესხეთის ნაწილს.
გეოგრაფია
შავშეთი შემოსაზღვრული იყო შავშეთის ქედით, არსიანის მთით და არტანუჯს კლდის მასივით. ის აჭარის სამხრეთით და სამცხის გასწვრივ მდებარეობდა. ამიტომ აჭარის სამხრეთი საზღვარი, შავშეთის ქედი, მისთვის ჩრდილოეთის საზღვარი იყო, ხოლო აღმოსავლეთით იგივე მთა არსიანი საზღვრავდა; სამხრეთის საზღვარს იმერხევისა და შავშეთის წყლის შესართავთან ამოზიდული მთები წარმოდაგენენ. გრიგოლ ხანძთელის მიხედვით „ერთ კერძო შავშეთისა დიდთა წყალთა შეკრებისა გარემოსლვაჲ გარემოადგს ზღუდის სახედ“. სოფელი ნორგიალი, რომელიც შავშეთის წყლის სამხრეთით მდებარეობს შავშეთად იყო ცნობილი. გიორგი მერჩულეს ცნობით „იყო ნეტარი მიქელ ქუეყანისა შავშეთისაჲ სოფლისა ნორგიალისაჲ“
ისტორია
სახელი ეწოდა დასახლება შავშეთის მიხედვით, რომელიც მისი ადრინდელი ცენტრი იყო. დასახლებული იყო ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანიდან. მეცხრე საუკუნითგან მოყოლებული აქ გაჩნდა აღმოსავლეთითგან გადმოსულ ქართველთა ახალშენები, გაჩარდა ეკლესია-მონასტრების მშენებლობა. X საუკუნეში დაარსდა ტბეთის საეპისკოპოსო. 1547 წელს შავშეთი ოსმალეთის იმპერიამ დაიპყრო, 1877-1878 წლების ომის შედეგად რუსეთის იმპერიამ დაიკავა. 1921 წელს ყარსის ხელშეკრულებით გადაეცა თურქეთს. ამჟამად შედის თურქეთის ართვინის პროვინციაში შავშათის რაიონის სახით.
დემოგრაფია
1886 წლის საოჯახო სიებით შავშეთში 9401 გათურქებული ქართველი და 7556 ქართველი ცხოვრობდა. 1907-1908 წლების მონაცემებით კი ქართველების რაოდენობა იყო 6896.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ჯორჯ აკირემი
ჯორჯ ედუარდ აკირემი ოვონდო (დ. 15 სექტემბერი, 1983) — გაბონელი ფეხბურთელი, პოზიციით თავდამსხმელი. 2007-10 წლებში ასპარეზობდა თბილისის „დინამოში“.
სქოლიო
კატეგორია:გაბონელი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
მსხვილთვალა თეთრი
მსხვილთვალა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საშუალო ჯაგრისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი დიდია, ოვალური, ღია-ყვითელი. კანი თხელი აქვს, საშუალო სიმკვრივის, ცვილისებრი ნაფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა. გემო სასიამოვნო.
მსხვილთვალა თეთრი გამოირჩევა ლამაზი მტევნით, მსხვილი ოვალური მარცვლით და სასიამოვნო გემოთი. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
Lasioglossum perpunctatulum
Lasioglossum perpunctatulum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1966 წელს.
სქოლიო
perpunctatulum
ლევოჩა
ლევოჩა (სლოვაკ. Levoča, უნგრ. Lőcse, Leutschau, პოლ. Lewocza) — ქალაქი აღმოსავლეთ სლოვაკეთში, სპიშის რეგიონში. 2006 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 14 731 ადამიანს შეადგენს. ქალაქს გააჩნია კარგად შემონახული ისტორიული ქალაქის კედელი, რენესანსული ეკლესია, რომელიც გამოირჩევა ხის ყველაზე მაღალი საკურთხევლით მთელს ევროპაში და რომელიც მოჩუქურთმებულია ოსტატ პოლ ლევოჩელის მიერ, ასევე ახვა მრავალი რენესანსული ნაგებობა.
2009 წელს, ლევოჩა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
ლევოჩა პირველად მოსენიებულია მეფე ბელა IV-ის 1249 წლის წერილში. მიუხედავად ამისა, ქალაქიში მანამდე უკვე არსებობდა XI საუკუნის წმინდა ნიკოლოზის რომანული ეკლესია. 1241 წელს, მონღოლ-თათრების შემოსევის შემსდეგ აქ გერმანელი კოლონისტები მოდიან.
ბარჰორნი
ბარჰორნი (Barrhorn) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე მარტივად დასალაშქრ მწვერვალს ალპებში. სიმაღლე 3 610 მეტრი.
ლევოჩა
1271 წელს, ლევოჩა პირველად მოიხსენიება როგორც თავისუფალი სამეფო ქალაქი და პროვინციული დედაქალაქი. XV საუკუნეში, ლევოჩელმა ვაჭრებმა უნგრეთის მეფისგან მრავალი პრივილეგია მიიღეს, რის შედეგადაც ქალაქმა სწრაფი ზრდა დაიწყო. ამავე პერიოდში, ლევოჩა სლოვაკეთის პროტესტანტული მოძრაობის ცენტრი ხდება.
ბარჰორნი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ლევოჩა
XVII საუკუნეში, ჰაბსბურგების საწინააღმდეგო ამბოხებებისას, ქალაქის დაკნინება იწყება.
სქოლიო
კატეგორია:სლოვაკეთის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში
1379
თარიღი უცნობია
*
თითა იმერული
თითა იმერული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
Private Parts and Pieces V: Twelve
Private Parts and Pieces V: Twelve — ინგლისელ გიტარისტ ენტონი ფილიპსის მეათე სოლო-ალბომი. იგი გამოიცა 1985 წლის იანვარში. ისევე, როგორც წინა ალბომები ციკლიდან Private Parts and Pieces, ეს დისკიც იმპროვიზაციულ მუსიკას ეფუძნება.
თითა იმერული
თითა იმერული წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
Private Parts and Pieces V: Twelve
სქოლიო
კატეგორია:ენტონი ფილიპსის ალბომები კატეგორია:1985 წლის ალბომები
შიო მღვიმელი
შიო მღვიმელი — საეკლესიო მოღვაწე, ერთ-ერთი ასურელი მამა. შიომღვიმის მონასტრის დამაარსებელი.
დაიბადა ანტიოქიაში. 20 წლისა განთქმული მეუდაბნოის იოანეს მოწაფე გახდა, თავისი ქონება გლახაკებს და მონასტრებს დაურიგა თავად კი ბერად აღიკვეცა.
VI საუკუნის შუა წლებში იოანე თავის მოწაფეებთან ერთად საქართველოში მოვიდა. ცხოვრობდნენ მცხეთაში, შემდეგ ზედაზნის მთაზე. 4 წლის შემდებ შიო მღვიმელი გამოეყო ძმობას და სარკინეს მთაზე დააარსა შიომღვიმის მონასტერი. თავდაპირველად შიო მღვიმელი ცხოვრობდა მცირე გამოქვაბულში, რომელიც დაახლოებით IX საუკუნეში ეკლესიად უქცევიათ, მონასტერი შიო მღვიმელის დროსვე იქცა მსხვილ ორგანიზაციად. მისივე ინიციატივით აქ ააგეს პირველი ეკლესია იოანე ნათლისმცემლის სახელობისა. სიცოცხლის უკანასკნელი წლები შიო მღვიმელმა გაატარა განმარტოებით, 12 მ სიღრმის მღვიმეში (აქედან „მღვიმელი“), ანდერძის თანახმად, იქვე დაკრძალეს. შიო მღვიმელის ცხოვრების ამსახველი თხზულება შემონახულია ორი რედაქციით: მოკლე (გამოკრეფილია არსენ II კათოლიკოსის ვრცელი თხზულებიდან „იოანე ზედაზნელის და მისი მოწაფეების ცხოვრება“, X საუკუნის II ნახევარი) და მისი მეტაფრასი (XII ს.).
ყვავილების სახლი
300px|მინი|[[იოსიპ ბროზ ტიტოს საფლავი]] ყვავილების სახლი (Кућа цвећа; Kuća cvijeća; Куќа на цвеќето; Hiša cvetja) — იუგოსლავიის პრეზიდენტის იოსიპ ბროზ ტიტოსა (1892–1980) და მისი მეუღლის, იოვანკა ბროზის (1924–2013) განსასვენებელი. მდებარეობს იუგოსლავიის მუზეუმის ტერიტორიაზე, ბელგრადი, სერბეთი.
ისტორია
25 მაისი ახალგაზრდობის დღედაა გამოცხადებული და ამ დღეს ყვავილების სახლში იმართება გამოფენები. მუზეუმში გამოფენილია წერილობითი შეტყობინებები, რომლებიც ტიტომ მიიღო ესტაფეტებით, ბილეთები და აქციების პროგრამები და სხვა მასთან დაკავშირებული მასალა.
იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის დაშლის შემდეგ თითქმის ათი წლის განმავლობაში მთელი კომპლექსი (საფლავი და მემორიალური მუზეუმი) დაკეტილი იყო საზოგადოებისათვის და სამხედრო დაცვა სამუდამოდ მოიხსნა. თუმცა მუზეუმი კვლავ გაიხსნა ტურისტებისთვის და მათთვის, ვისაც ტიტოსადმი პატივისმიგება სურს. მავზოლეუმს უამრავი ვიზიტორი სტუმრობს 25 მაისს. გავრცელებული ინფორმაციით, მემორიალი 2004 წელს 11 ათასზე მეტმა ადამიანმა მოინახულა, ხოლო 1982-2012 წლებში 17 მილიონზე მეტმა ადამიანმა.
საზოგადოება
საზოგადოება, იგივე ადამიანთა საზოგადოება — ერთმანეთთან სხვადასხვა ურთიერთობით ან ვირტუალური ტერიტორიით დაკავშირებულ ადამიანთა საზოგადოება. ასეთ საზოგადოებებს ახასიათებს სოციალური ურთიერთობები ინდივიდუალებს შორის, რომელთაც გამორჩეული კულტურა აერთიანებთ. სოციალურ მეცნიერებებში, დიდი საზოგადოება ვლინდება სტრატიფიცირებით და/ან ქვეჯგუფების დომინირებადი მოდელებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანთროპოლოგია
ვერის ბაღი
მინიატიურა|მთავარი შესასვლელი მინიატიურა|ვერის ბაღი ვერის ბაღი — დასასვენებელი ბაღი თბილისში, ვერის უბანში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე. მდებარეობს მ. კოსტავასა და ნ. ნიკოლაძის ქუჩების გადაკვეთაზე.
ადრე ამ ტერიტორიაზე გაშენებული ბაღები ლურჯი მონასტრიდან მდინარე ვერეს მტკვართან შესართავამდე ვრცელდებოდა. შემდეგ ბაღების ნაწილი სასაფლაოს დაეთმო. 1898 წელს, როდესაც ქალაქურმა განაშენიანებამ ვერისუბნის დიდი ნაწილი მოიცვა, საქართველოს ეგზარქოსის თანხმობით ქალაქის მთავრობამ სასაფლაო გააუქმა და ბაღის მოწყობა დაიწყო. ვერეს ყოფილი სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია დანიელ ჭონქაძისა და მისი მეუღლის, აგრეთვე ლავრენტი არდაზიანისა და სხვათა საფლავები.
საბჭოთა პერიოდში ბაღს სერგეი კიროვის სახელი მიენიჭა და 1933 წ. დაიწყო მისი კეთილმოწყობა აგრონომ-დეკორატორ ა. მაჭავარიანის პროექტით. ვერის ბაღი გაიხსნა 1934 წლის 18 ივლისს.
საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ბაღს ტრადიციული დასახელება დაუბრუნდა.
ბაღის ფართობი დაახლოებით 4,0 ჰექტარია. პარტერისა და ტყე-პარკის კომპოზიციებში იზრდება 61 სახეობის მერქნიანი მცენარე, მათგან წიწვოვანია 10 სახეობა (ელდარისა და გრიფიტის ფიჭვები, პიმალაის კედარი, აღმოსავლური ნაძვი, ცეფალოტაქსუსი), ფოთოლმცვივანი 51 (კავკასიური ცაცხვი, აღმოსავლური და ნეკერჩხლისებური ჭადრები, დიადი ბოყვი, ბრომელია, გლედიჩია, წვრილფოთოლა და მთის მუხები, რცხილისებრი ძელქვა და სხვ.). რეკონსტრუქციის შემდეგ ბაღის სპორტულ კომპლექსში შედის სპორტული დარბაზი კალათბურთისა და ფრენბურთისათვის, 4 საჩოგბურთო მოედანი, მცირე დარბაზი მოკრივეთა რინგითურთ, ჭადრაკის სასახლე, ალპური კლუბი და ქალაქის პენსიონერთა საჭადრაკო კლუბი. ვერის ბაღში განისვენებენ ქართული ალპინიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებლები ალიოშა, ალექსანდრა და სიმონ ჯაფარიძეები; დგას ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლი; მერაბ კოსტავას ბიუსტი.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ბაღები და პარკები
მოდესტას პიტრენასი
მოდესტას პიტრენასი (Modestas Pitrėnas; დ. 15 სექტემბერი, 1974, ვილნიუსი, ლიეტუვა) — ლიტველი დირიჟორი.
დაამთავრა ლიტვის მუსიკალური აკადემია (1997). 2003 წელს ალექსანდრე მარკოვიჩთან ერთად გაიყო გჟეგოჟ ფიტელბერგის სახელობის დირიჟორთა საერთაშორისო კონკურსის პირველი პრემია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტველი დირიჟორები კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
ბასმალა
ბასმალა (بَسْمَلَة; აგრეთვე ცნობილი ინციპიტით ბისმილა (بِسْمِ ٱللَّٰهِ; „სახელითა ალლაჰისა“) — სახელწოდება მუსლიმანური ფრაზისა „სახელითა ალაჰისა, მოწყალისა, მწყალობლისა“ (بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ; ბი-სმი-ლლაჰი-რ-აჰმანი-რ-რაჰიმ).
ამ ფრაზით იწყება ყურანის ყველა სურა (თავი), გარდა მეცხრესი. ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფრაზაა ისლამში და მას მუსლიმები იყენებენ ძირითადად „კარგი საქმეების“ დაწყებამდე (მაგალითად, ყოველდღიური ლოცვის დროს), ასევე ყოველდღიური მოქმედებების უმეტესობის დაწყებამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია კატეგორია:ალ-ფათიჰა
მერცხალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მერცხალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მტრედისფერა
მტრედისფერა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
თითა იმერული წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
გრან-ფურში
გრან-ფურში (Grande Fourche) — მთა მონბლანის მასივში, შვეიცარია-საფრანგეთის საზღვარზე. აღმართულია სალინისა და ტურის მყინვარებს შორის. სიმაღლე 3 610 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:საფრანგეთის მთები
მსხვილთვალა შავი
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომის აქვს, მომრგვალო და მუქი წითელი, სქელკანიანი. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
მსხვილთვალა შავი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი დაახლოებით 164-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 11.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5-11 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ელექტროსტატიკა
ელექტროსტატიკა — ელექტროდინამიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის უძრავი ელექტრული მუხტების ურთიერთქმედებას.
ისტორია
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VII საუკუნეში ბერძენმა ფილოსოფოსმა თალეს მილეტელმა აღწერა, რომ შალის ქსოვილზე გახახუნებული ქარვის სხეული იზიდავს ქაღალდის ან შალის მსუბუქ ნაკუწებს. ეს მოვლენა უყურადღებოდ დარჩა 2200 წელზე მეტ ხანს. 1600 წელს ინგლისელმა მეცნიერმა ჯილბერტმა გაიმეორა მილეტელის ცდები და დაადგინა, რომ ასეთ თვისებებს ქარვის გარდა იძენს მინის ღერო, ფისი, ალმასი, და სხვა სხეულები. სხეულთა ამ თვისებას ელექტროობა უწოდეს. თავის ცდებში ჯილბერტმა ვერ შეძლო ლითონის დაელექტროება ხახუნით და აღნიშნა, რომ არიან ისეთი სხეულები რომლებიც ხახუნით არ ელექტროვდებიან, მაგრამ ეს აზრი არასწორი აღმოჩნდა. შემდეგ რუსმა მეცნიერმა ვასილი პეტროვმა მეტალებიც დააელექტროვა ხახუნით. დღეისათვის დამკიცებულია, რომ ხახუნით ელექტროვდება ნებისმიერი სხეული განურჩევლად მათი აგრეგატული მდგომარეობისა.