cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პარამარიბო
ქალაქი დააარსეს ფრანგებმა 1640 წელს. მოგვიანებით, 1951 წლიდან გახდა ინგლისის კოლონია. 1667 წელს ბრედას ხელშეკრულებით დასახლება გადავიდა ნიდერლანდელების ხელში. ნიდერლანდური კოლონიალური მმართველობა შეცვალა ბრიტანულმა კონტროლმა (1799-1802 და 1804-1815) ქვეყნის დედაქალაქია 1975 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქალაქი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, ძირითადად ტურიზმის და ინდუსტრიის ხარჯზე. წარმოება მოიცავს საღებავებს, მარგარინს, ცემენტს და ლუდს.
ქალაქის ადმინისტრაციული ცენტრია დამოუკიდებლობის მოედანი, სადაც მდებარეობს საპრეზიდენტო სასახლე და ფინანსთა სამინისტროს შენობა, რომელთა არქიტექტურული მნიშვნელობაც აღსანიშნავია. ეს მოედანი მასპინძლობს ძირითად შეჯიბრებებს. პარამარიბოს აქვს მუზეუმი, ბიბლიოთეკა და პალმების ფართო ბაღი. ძირითადი სასწავლო ინსტიტუტებია სურინამის ანტონ დე კომის უნივერსიტეტი, რომელიც 1968 წელს დაფუძნდა, სურინამის პოლიტექნიკური კოლეჯი(1994), და სურინამის სასოფლო-სამეურნეო კვლევის ცენტრი (1967).
სახელი
ქალაქს სახელი დაერქვა პარამარიბოს ტომის გამო, რომელიც ცხოვრობს მდინარე სურინამის შესართავთან; სახელი არის ტუპი-გუარანის ენიდან, სადაც para ნიშნავს "დიდ მდინარეს", ხოლო Maribo "მოსახლეობას".
ისტორია
სახელწოდება პარამარიბო, სავარაუდოდ, მომდინარეობს ინდიელთა სოფლის, პარმურბოს სახელიდან. ეს იყო პირველი ნიდერლანდური დასახლების ადგილი, სავაჭრო პუნქტი, რომელიც დაარსდა ნიკოლას ბალიესტელის და დირკ სანენის მიერ, 1613 წელს. ინგლისელი და ფრანგი მოვაჭრეები ასევე ცდილობდნენ სურნამში დასახლებული პუნქტების დაფუძნებას, მათ შორისაა 1644 წელს დაარსებული ფრანგული ფოსტა, დღევანდელი პარამარიბოს მახლობლად. მარცხნივ|მინი|1830-იანი წლების ბაზრის ლითოგრაფია ნიდერლანდური დასახლება დროებით მიატოვეს, ვიდრე 1650 წელს ინგლისელები დაამკვიდრებდნენ ვილოუბილენდს. ახალმოსახლეები გაგზავნა ბარბადოსის ინგლისელმა გუბერნატორმა, ლორდ ფრენსის ვილოუბიმ, ფარჰემის მე -5 ბარონი ვილოუბი, რომელთაც შექმნეს ქალაქი პარამარიბოს ადგილზე (თუმცა, სავალრაუდოდ, ქალაქის ამჟამინდელი ცენტრის სამხრეთით). ქალაქი დაცული იყო ციხესიმაგრეებით, რომელსაც ფორტ ვილოუბი ერქვა. 1662 წელს გუბერნატორ ვილოუბის აჩუქა დასახლება და მიმდებარე მიწები მეფე ჩარლზ II- მ.
1667 წელს, ინგლის – ჰოლანდიის მეორე ომის დროს, პარამარიბო დაიპყრო გემების ესკადრონმა, აბრაამ კრიენსენის ხელმძღვანელობით. 1667 წელს ბრედას ხელშეკრულებამ დაადასტურა პარამარიბო, როგორც სურინამის ნიდერლანდური კოლონიის წამყვანი ქალაქი. პარამარიბოს დამცავ ციხეს ჰოლანდიის პროვინციის პატივსაცემად დაარქვეს ციხე ზელანდია, რომელიც აფინანსებდა კრიენსენის ფლოტს. (ქალაქს ნიუ მიდელბურგიც შეერქვა, მაგრამ მოსახლეობას სახელი არ მიიღო).
პარამარიბოს მოსახლეობა ძალიან მრავალფეროვანია. პირველ ბრიტანელ დევნილებს შორის იყო მრავალი ებრაელი და ამერიკაში ერთ – ერთი უძველესი სინაგოგა გვხვდება პარამარიბოში. ქალაქის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა 1873 წლის შემდეგ, როდესაც ყოფილ მონებს (რომლებიც 1863 წელს გაათავისუფლეს) უფლება მისცეს შეწყვიტათ შრომა თავიანთი ყოფილი ბატონების სასარგებლოდ და დაეტოვებინათ შაქრის პლანტაციები.
პარამარიბო დარჩა სურინამის დედაქალაქად, თავისი კოლონიური დღეებიდან სურინამის დამოუკიდებლობის მოპოვებისას, 1975 წელს და დღემდე. ძველმა ქალაქმა, წლების განმავლობაში, მრავალი დამანგრეველი ხანძარი განიცადა, განსაკუთრებით 1821 წლის იანვარში (რომელმაც 400-ზე მეტი შენობა გაანადგურა) და 1832 წლის სექტემბერში (რამაც გაანადგურა თითქმის 50 შენობა).
გეოგრაფია
მინი|პარამარიბოს ხედი კოსმოსიდან ქალაქი მდებარეობს მდინარე სურინამთან, დაახლოებით 15კმ-ში(9.3მილი) ატლანტის ოკეანიდან, პარამარიბოს ოლქში.
კლიმატი
პარამარიბო მდებარეობს ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში, კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით. ქალაქს არ ახასიათებს ნამდვილი მშრალი სეზონი, მთელი წლის მანძილზე ნალექი ყოველთვიურად, საშუალოდ 60მმ-ზე მეტია, მაგრამ ქალაქი განიცდის შესამჩნევად ნოტიო და მშრალ პერიოდებს. "შემოდგომა " (სექტემბრიდან ნოემბრამდე) პარამარიბოში წლის ყველაზე მშრალი პერიოდია. ამ კლიმატის მქონე მრავალი ქალაქისთვის საერთოა, ტემპერატურის შედარებითი მუდმივობა მთელი წლის განმავლობაში, საშუალო მაღალი ტემპერატურაa 31°C, ხოლო საშუალო დაბალი ტემპერატურა 22°C. პარამარიბოში საშუალოდ დაახლოებით 2200მმ ნალექი მოდის ყოველწლიურად.
დემოგრაფია
პარამარიბოს მოსახლეობა 240,924 ადამიანს შეადგენს (2012 წლის აღწერის მონაცემებით). მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლების განმავლობაში მოსახლეობის რიცხვი სტაგნაციას განიცდის, მიმდებარე ვანიკის ოლქის მრავალი ქალაქი იზრდება მოსახლეობის რაოდენობით.
ქალაქს ახასიათებს ეთნიკური მრავალფეროვნება, მოსახლეობა შედგება კრეოლებისაგან (აფრიკული ან შერეული აფრო-ევროპული წარმოშობა) 27%, ინდოელები (აღმოსავლეთის ინდოეთის წარმოშობის) 23%, მრავალეროვანი 18%, მაროუნები (აფრიკელი მონების შთამომავლები) 16%, იავური ( ინდონეზიური წარმოშობის) 10%, მკვიდრი (ადგილობრივი მოსახლეობის შთამომავლები) 2%, ჩინელები (მე -19 საუკუნის კონტრაქტორების შთამომავლები) 1.5%, ხოლო ევროპელთა მცირე რაოდენობა (ძირითადად ჰოლანდიური და პორტუგალიური წარმოშობის), ლიბანელები და ებრაელები. გასულ ათწლეულებში ბრაზილიელთა, გაიანელთა და ახალი ჩინელი ემიგრანტების მნიშვნელოვანი რაოდენობა დასახლდა პარამარიბოში.
ეკონომიკა
პარამარიბო არის სურინამის ბიზნეს და ფინანსური ცენტრი. მიუხედავად იმისა, რომ დედაქალაქი თავად არ აწარმოებს მნიშვნელოვან საქონელს, ქვეყნის ძირითადი საექსპორტო პროდუქტების თითქმის ყველა შემოსავალი ოქროს, ზეთის, ბოქსიტის, ბრინჯის და ტროპიკული ხისგან ხორციელდება მისი ინსტიტუციების მეშვეობით. ყველა ბანკი, სადაზღვევო კორპორაცია და სხვა ფინანსური და კომერციული კომპანია განთავსებულია პარამარიბოში. სურინამის მშპ-ს დაახლოებით 75 პროცენტი მოდის პარამარიბოზე.
ტურიზმი სულ უფრო სწრაფად მზარდი მნიშვნელოვანი სექტორი ხდება, ყველაზე მეტი ვიზიტორით ნიდერლანდებიდან.
მთავრობა
ადმინისტრაციულად, პარამარიბო ქმნის საკუთარ რაიონს სურინამში. ამრიგად, პარამარიბოს რაიონის კურორტები შეესაბამება ქალაქის დაბებს. პარამარიბოს რაიონში თორმეტი კურორტია:
ტრანსპორტი
პარამარიბოს ემსახურებიან იოჰან ადოლფ პენგელის საერთაშორისო აეროპორტი და ზორგ ენ ჰუპის აეროპორტი ადგილობრივი ფრენებისთვის. შულ ვიდენბოსის ხიდი, აღმოსავლეთ-დასავლეთის დამაკავშირებელი ნაწილია, პარამარიბოს აკავშირებს მერზორგთან, მდინარე სურინამის მეორე მხარესთან.
ავიაკომპანიების უმეტესობას, როგორიცაა გამ ეარი, კარიკომ ეარვეისი და ბლუ ვინგ ეარლაინსი, აქვთ სათავო ოფისები პარამარიბოში, ზორგ ენ ჰუპის აეროპორტის ბაზაზე.
ისტორიული შიდა ქალაქი პარამარიბო
ჰოლანდიის კოლონიური ქალაქი, რომელიც მე –17 და მე –18 საუკუნეებში შეიქმნა 2002 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა. ისტორიული შიდა ქალაქი მდებარეობს მდინარე სურინამის მარცხენა სანაპიროზე. შენობების თავდაპირველი არქიტექტურა და ქუჩის გეგმა უმეტესწილად ხელუხლებელი და შენარჩუნებულია.
ღირსშესანიშნაობები
მინი|სურინამის საპრეზიდენტო სასახლე მინი|არია დივაკერის ტაძარი მინი|პარამარიბოს ნევე შალომის სინაგოგა მინი|ჰელსტონის მონუმენტი მინი|[[:en:National_Assembly_(Suriname)|სურინამის ეროვნული ასამბლეა]]
დაძმობილებული ქალაქები
პარამარიბოსთან დაძმობილებული ქალაქებია:
სქოლიო
კატეგორია:სურინამის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სურინამში
ენ ბოლეინი
ანა ბოლეინი (ინგლ. Anne Boleyn, ასევე იწერებოდა Bullen; დ. დაახ. 1507 - გ. 19 მაისი, 1536, ლონდონი) — ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-ის მეორე ცოლი. ელისაბედ I-ის დედა.
ანა ბოლეინისა და ჰენრი VIII-ის ქორწინება ინგლისში დიდ აურზაურთანაა დაკავშირებული. რომის პაპი არ სცნობდა ანასა და ჰენრის ქორწინებას კანონიერან, რის გამოც ჰენრი განუდგა რომს და ჩამოაყალიბა ახალი ინგლისური ეკლესია — ანგლიკანიზმი. ანა ბოლეინმა ჰენრის მომავალი დედოფალი ელისაბედი გაუჩინა. ჰენრის და ანას ურთიერთობა ნელ-ნელა დაეძაბათ, რადგან მეფეს ტახტის მემკვიდრედ ვაჟი უნდოდა. ანა ბოლეინმა კი ელისაბედის გარდა ბავშვი ვეღარ გააჩინა.
1536 წელს ჰენრის ანასთან გაყრა და ჯეინ სეიმურთან ქორწინება მოუნდა. ანას ბრალდება შეუთითხნეს და სასამართლოს გადასცეს. მას ბრალი ედებოდა ღალატში. ანას ერთ-ერთ საყვარლად მისი ღვიძლი-ძმა, ჯორჯი დაასახელეს. სასამართლომ ჯორჯსაც და ანასაც სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1536 წლის 19 მაისს დედოფალი ეშაფოტზე აიყვანეს და თავი მოჰკვეთეს. მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ელისაბედი ბუშად გამოაცხადეს. ცოტა ხანში, ჰენრიმ თავის რჩეულ ჯეინ სეიმურზე იქორწინა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰენრი VIII-ის ცოლები კატეგორია:დაბადებული 1507 კატეგორია:გარდაცვლილი 1536 კატეგორია:ინგლისის დედოფლები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი
ხენდრო
ხენდრო (Fragaria moschata) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 30-35 სმ აღწევს, აქვს სამყურა, დიდი, ღია მწვანე ფოთოლი, თეთრი, ხუთფოთოლაკიანი, ჩვეულებრივ ცალსქესიანი ყვავილი (კულტურაში გვხვდება ორსქესიანი ყვავილებიც). ნაყოფი წვრილია, მოვარდისფრო-მოიისფრო, რბილობი — თეთრი, ტკბილი, ძლიერი სპეციფიკური არომატით.
ხენდრო საკმაოდ ზამთარგამძლეა, ვერ იტანს გვალვას, უკეთ იზრდება და მსხმოიარობს ოდნავ ჩრდილიან ადგილებში. ველურად იზრდება ევროპაში. ნაყოფს იყენებენ ნედლად და გადამუშავებული სახით (მურაბა და სხვა). ცნობილია ჯიშები: შპანკა, მილანური და სხვა. ხენდროს ხშირად არასწორად მარწყვსაც უწოდებენ. ხენდრო ცნობილია აგრეთვე მუშკის მარწყვის სახელწოდებით. საქართველოში ყველგანაა გავრცელებული.
სტეფანო მაური
სტეფანო მაური (Stefano Mauri; დ. 8 იანვარი, 1980, მონცა, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს სერია ა-ს კლუბ ლაციოში.
საკლუბო კარიერა
მაურიმ კარიერა 16 წლის ასაკში ბრუჰერიოში დაიწყო, თუმცა 2 წლის შემდეგ ეგრევე მედაში გადაბარგდა. 2001 წელს იგი უკვე მოდენას შეუერთდა და 2002 წელს კი დებიუტი სერია ა-ში ჰქონდა მილანის წინააღმდეგ. ემილია-რომანას კლუბში სტეფანომ 2 ბრწყინვალე სეზონი გაატარა, თუმცა 2003 წელს იგი ბრეშაში გადავიდა, სადაც მხოლოდ 1 სეზონი დაჰყო. 2004 წელს იგი უდინეზეში გადავიდა სადაც გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი გახდა და მალევე მისი კარგი თამაში რომში დაფასდა, რის გამოც იგი ლაციომ იყიდა.
დებიუტი მაურის ინტერის წინააღმდეგ ჰქონდა იტალიის თასზე, მან ძალიან კარგად ჩაატარა შეხვედრა და მალევე გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელიც გახდა. დელიო როსი მაურის ტრეკვარტისტად ათამაშებდა გორან პანდევის და ტომაზო როკის უკან და იგი ბრწყინვალედ ართმევდა თავს. 2010 წლამდე მაური სტაბილურად გამოდიოდა რომის კლუბში, მართალია ტრავმებიც აწუხებდა, მაგრამ მთლიანობაში ლაციოში კარგი სტაბილური ფეხბურთელი იყო.
2010/11 სეზონში ედოარდო რეიას მოსვლისას მაური განაგრძობდა ბრწყინვალედ თამაშს შეტევის ხაზში და გუნდისთვისაც იდეალურ ფორმაში იყო.
2011/12 სეზონში მაურიმ ტრავმა მიიღო და სეზონის სტარტი გაუცდა, თუმცა სეზონის მე-2 ნახევარში დაბრუნებისას მაური ისევ ბრწყინვალედ განაგრძობდა თამაშს და მისი "მაკრატელა" ნაპოლის კარში ყველას დაანახა რომ იგი დონე ფეხბურთელია. იგი ასევე ჩეზარე პრანდელიმ ნაკრებშიც გამოიძახა.
2012 წლის ზაფხულს მაური დაპატიმრებული იქნა კარაბინიერების მიერ მატჩების ჩაწყობის სკანდალში. ეს დაპატიმრება მაურისთვისაც გამაოგნებელი იყო და დღემდე ვერ ხვდება, თუ რატომ იქნა დაპატიმრებული, მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე ხნის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს.
2012/13 სეზონი მაურიმ კარგად დაიწყო, თუმცა ნელ-ნელა მოუკლო თამაშს, მაგრამ დერბიში გატანილმა გოლმა ყველას დაანახა რომ მაურისნაერი ფეხბურთელები არ ჩერდებიან და ბოლომდე თამაშობენ.
სანაკრებო კარიერა
მაურის დებიუტი ნაკრებში ნოემბერში 2004 წელს ფინეთის ნაკრების წინააღმდეგ შედგა. საბოლოოდ მას ნაკრებში 11 მატჩი აქვს ჩატარებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ლაციოს ფეხბურთელები კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
Lasioglossum vermiculatum
Lasioglossum vermiculatum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1914 წელს.
სქოლიო
vermiculatum
Tetraponera phragmotica
Tetraponera phragmotica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი (Serdar Berdimuhamedow; დ. 22 სექტემბერი 1981, აშხაბადი, თურქმენეთის სსრ, სსრკ) — თურქმენი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. თურქმენეთის მეორე პრეზიდენტის გურბანგული ბერდიმუჰამედოვის ერთადერთი ვაჟი. თურქმენეთის პრეზიდენტი 2022 წლის 19 მარტიდან.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1981 წლის 22 სექტემბერს აშხაბადში, ექიმ-სტომატოლოგის, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვისა და მისი მეუღლის, პედაგოგ ოგულგერეკ ბერდიმუჰამედოვას ოჯახში. 1990-იანი წლების ბოლოს დაასრულა აშხაბადის საშუალო სკოლა, ხოლო 2001 წელს საფარმურატ ნიაზოვის სახელობის თურქმენეთის სასოფლო-სამეურნეო უნივერსიტეტი ინჟინერ-ტექნოლოგის სპეციალობით. 2016-2020 წლებში თურქმენეთის მეხუთე და მეექვსე მოწვევის მეჯლისის წევრია. 2018-2019 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეა. 2019 წელს ჯერ ახალის ველაიათის ჰაკიმის მოადგილე, ხოლო 2019-2020 წლებში ჰაკიმია. 2020-2021 წლებში თურქმენეთის მრექველობის მინისტრის თანამდებობას იკავებს. 2021 წლის 11 თებერვლიდან ერთდროულად იკავებს სამ თანამდებობას და ხდება თურქმენეთის უშიშროების სახელმწიფო საბჭოს წევრი, კონტროლის პალატის თავმჯდომარე და ვიცე-პრემიერი.
2022 წლის 11 თებერვალს თურქმენეთის პრეზიდენტმა, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვმა განაცხადა, რომ გადადგომას და „ახალგაზრდა ხელმძღვანელებისთვის“ გზის დათმობას გეგმავს. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში თურქმენეთში ვრცელდება დაუდასტურებელი ინფორმაცია, რომ ბერდიმუჰამედოვი ძალაუფლების თავისი შვილისთვის გადაცემას გეგმავს.
2022 წლის 12 მარტს თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა.
ოჯახი
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი დაოჯახებულია და ჰყავს 4 შვილი. რუსეთის დიპლომატიური აკადემიის ინსტრუქტორები და ჯგუფელები მას აღწერენ, როგორც „მოკრძალებული, პასუხისმგებლიანი, თავაზიანი და მშვიდი“.
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენი პოლიტიკოსები კატეგორია:თურქმენეთის პრეზიდენტები
ჰოლა (კენია)
ჰოლა  (Hola) — ქალაქი კენიაში. მდებარეობს კენიის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის სანაპირო პროვინციის შემადგენლობაში. მოსახლეობა 6,931 კაცი (1999).
კატეგორია:კენიის ქალაქები
სიმონ სოლოღაშვილი
სიმონ ივანეს ძე სოლოღაშვილი (დ. 1754 ― გ. 19 აპრილი, 1820) — რუსეთის  არმიის გენერალ-მაიორი (16 ივლისი, 1796), სმოლენსკის დრაგუნთა პოლკის ხელმძღვანელი (16 ივლისი, 1797 - 1798 წლის 19 სექტემბრამდე), ლეიბ გვარდიის ჰუსართა პოლკის მეთაური ( 16 ივლისი, 1797 - 19 სექტემბერი, 1798), სენატორი (1800 წლიდან), წმ. ალექსანდრე ნეველის, წმ. ვლადიმერის მეოთხე და მეორე ხარისხის, წმ. ანას პირველი ხარისხის (ალმასებით), წმ. იოანე იერუსალიმელის მეორე ხარისხის ორდენის (კომანდორთა) ჯვრით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1754 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1820
პირველი გუდავა
პირველი გუდავა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (გუდავის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ოქუმის ნაპირას. ზღვის დონიდან 15 მ, გალიდან 18 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ეგვიპტის საპრეზიდენტო არჩევნები (2012)
2012 წლის ეგვიპტის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგითი საპრეზიდენტო არჩევნები ეგვიპტეში, რომლის პირველი ტური შედგა 23-24 მაისს. არჩვენებში 12 კანდიდატი მონაწილეობდა. არჩვენების პირველმა ტურმა გამოავლინა ორი ლიდერი: მუსლიმთა საძმოს პარტიის კანდიდატი მოჰამედ მურსი და ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ჰოსნი მუბარაქის მთავრობის დროს აჰმედ შაფიკი. მეორე ტურში ხმათა 51.7%-ით გაიმარჯვა მოჰამედ მურსიმ.
უნგრეთის დროშა
დროშის ფერები: წითელი — უნგრელი პატრიოტების მიერ დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში დაღვრილი სისხლი. თეთრი — მორალური სიწმინდე და უნგრელი ხალხის დიდგვაროვნული იდეალები. მწვანე — უკეთესი მომავლის იმედი.
გალერეა
კატეგორია:უნგრეთის სახელმწიფო დროშები კატეგორია:უნგრეთის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
ემი კონი ბარეტი
ტრამპმა ბარეტი მეშვიდე ოლქის მოსამართლედ წარადგინა, ხოლო სენატმა იგი 2017 წლის 31 ოქტომბერს დაამტკიცა. მანამდე იყო სამართლის პროფესორი ნოტრ-დამის სამართლის სკოლაში, სადაც ასწავლიდა სამოქალაქო პროცედურებს, კონსტიტუციურ სამართალს და ნორმატიულ ინტერპრეტაციას. ის ასევე იყო ქალთა ლიდერი ქრისტიანულ საერო მოძრაობაში, დიდების ხალხი.
2020 წლის 26 სექტემბერს ტრამპმა ბარეტი დაასახელა რუთ ბეიდერ გინზბურგის შემცვლელად შეერთებული შტატების უზენაეს სასამართლოში. მომდევნო თვეში, შეერთებული შტატების სენატმა ხმით 52-48-ით დაადასტურა მისი კანდიდატურა, ოპოზიციაში კი დემოკრატები ერთსულოვანი იყვნენ.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ბარეტი დაიბადა 1972 წელს ახალ ორლეანში, ლუიზიანაში, ლინდას და მაიკლ კონის ოჯახში. ის შვიდი შვილიდან უფროსია და ჰყავს ხუთი და-ძმა. მამამისი ადვოკატად მუშაობდა Shell Oil Company-ში, ხოლო დედამისი იყო საშუალო სკოლის ფრანგული ენის მასწავლებელი და დიასახლისი. ბარეტს აქვს ირლანდიური და ფრანგული წარმოშობა. მისი წინაპრები დედის მხრიდან იყვნენ ბალიკონელიდან, ირლანდიის საგრაფო კავანიდან, მამის წინაპრებშიც ასევე არის ირლანდიური წარმომავლობა. მისი დიდი ბებია და ბაბუა ემიგრაციაში წავიდნენ საფრანგეთიდან ახალ ორლეანში. ბარეტის ოჯახის წევრები ერთგული კათოლიკები არიან, ხოლო მამამისი არის წმინდა ეკატერინე სიენას სამრევლოს მღვდელი.
ბარეტი სწავლობდა წმინდა მერის დომინიკელთა საშუალო სკოლაში, ახალ ორლეანში მდებარე რომაული კათოლიკურ საშუალო სკოლაში. ის იყო სკოლის სტუდენტური ვიცე-პრეზიდენტი. დაამთავრა 1990 წელს. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ბარეტი სწავლობდა როდოსის კოლეჯში, სადაც შეისწავლა ინგლისური ლიტერატურა და ფრანგული. სწავლა დაამთავრა 1994 წელს ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით და შეიყვანეს Omicron Delta Kappa-სა და Phi Beta Kappa-ში. კურსდამთავრებულთა კლასში იგი დასახელდა ინგლისურის ფაკულტეტის ყველაზე გამორჩეულ კურსდამთავრებულად.
შემდეგ ბარეტი სწავლობდა ნოტრ დამის იურიდიულ სკოლაში, სწავლის სრული დაფინანსებით. მუშაობდა Notre Dame Law Review-ის აღმასრულებელ რედაქტორად, სწავლა 1997 წელს დაამთავრა იურიდიული დოქტორის ხარისხით.
კლერკობა და კერძო პრაქტიკა
სამართლის სკოლის შემდეგ ბარეტი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა იურისტად, ჯერ მოსამართლე ლორენს სილბერმანისთვის, აშშ-ს სააპელაციო სასამართლოში,1997 წლიდან 1998 წლამდე, შემდეგ კი აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ ანტონინ სკალიასთვის 1998 წლიდან 1999 წლამდე.
სწავლება და სტიპენდია
2001 წელს ბარეტი იყო მოწვეული ასოცირებული პროფესორი და ჯონ მ. ოლინის თანამშრომელი ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში. 2002 წელს იგი შეუერთდა თავისი ალმა მატერის, ნოტრ დამის სამართლის სკოლას. ნოტრ-დამში ის ასწავლიდა ფედერალურ სასამართლოებს, მტკიცებულებებს, კონსტიტუციურ სამართალს და ნორმატიულ ინტერპრეტაციას. 2007 წელს იყო ვირჯინიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის მოწვეული პროფესორი. ბარეტი 2010 წელს დასახელდა სამართლის პროფესორად და 2014 წლიდან 2017 წლამდე ეკავა Diane and MO Miller II-ის სამართლის კვლევის კათედრა. მისი აკადემიური ნაშრომები გამოქვეყნებულია კოლუმბიის, კორნელის, ვირჯინიის, ღვთისმშობლის ტაძრისა და ტეხასის სამართლის მიმოხილვებში.
ნოტრ-დამში ბარეტმა სამჯერ მიიღო ჯილდო „წლის გამორჩეული პროფესორი“. 2011 წლიდან 2016 წლამდე კონსტიტუციურ სამართალზე კითხულობდა ლექციებს Blackstone Legal Fellowship-ში, რომელიც საზაფხულო პროგრამაა სამართლის სკოლის სტუდენტებისთვის, პროგრამა თავისუფლების დამცველმა ალიანსმა დააარსა, რათა „სამართლის ყველა სფერო შთაგონებული იყოს ღრმა ქრისტიანული ფილოსოფიით“.
2010 წელს, მთავარი მოსამართლე ჯონ რობერტსის მიერ სააპელაციო პროცედურების ფედერალური წესების მრჩეველთა კომიტეტში დაინიშნა.
პირადი ცხოვრება
მინი| ბარეტი და მისი ოჯახი პრეზიდენტ [[დონალდ ტრამპი|ტრამპთან ერთად 2020 წლის 26 სექტემბერს]] მინი| იმ დროს მოსამართლე ბარეტი მეუღლესთან, ჯესისთან ერთად, [[2018 წელს]] 1999 წელს ბარეტი დაქორწინდა ნოტრ დამის სამართლის სკოლის კურსდამთავრებულ ჯესი მ. ბარეტზე, SouthBank Legal-ის პარტნიორსა და ნოტრდამის სამართლის სკოლის პროფესორზე. მანამდე ჯესი ბარეტი 13 წლის განმავლობაში მუშაობდა აშშ-ს პროკურორის თანაშემწედ ინდიანას ჩრდილოეთ ოლქში. წყვილი ცხოვრობს სამხრეთ ბენდში და ჰყავთ შვიდი შვილი, რომელთაგან ორი ჰაიტიდან იშვილეს, ერთი 2005 წელს, ხოლო მეორე 2010 წლის ჰაიტის მიწისძვრის შემდეგ. მათ უმცროს ბიოლოგიურ შვილს დაუნის სინდრომი აქვს.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ფრანგი ამერიკელები კატეგორია:XX საუკუნის რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევრები კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი კატეგორია:ამერიკელი იურისტები
ჩიტა-დი-კასტელო
ქალაქი გაწოლილია მდინარე ტიბრის ზემო დინების ხეობაში, აპენინების მთების გასწვრივ. სავარაუდოდ ჩიტა-დი-კასტელო ეტრუსკული ან უმბრიული წარმოშობისაა. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 89 წელს წარმოადგენდა რომაულ მუნიციპს. 550 წელს კი ქალაქი გაღატაკებული იყო ოსტგუთების მიერ.
752 წელს ფრანკთა მეფემ პიპინ მოკლემ ქალაქი ვატიკანს გადასცა, თუმცა ქალაქს ეუფლებოდა პაპთა ორი მხარე: პერუჯა და ფლორენცია. 1375 წელს ჩიტა-დი-კასტელო შეუერთდა ეკლესიის მთავრების წინააღმდეგ აჯანყებაში.
1474 წელს რომის პაპმა სიქსტუს IV ქალაქში გამოუშვა თავისი ნათესავი იულიუს II, რომელმაც მოახდინა ქალაქის ალყაში მოქცევა, თუმცა ჩიტა-დი-კასტელოს მთავრებმა მანამდე არ დათმეს ქალაქი მანამ არ დარწუმუნდნენ რომ არმია არ გადავიდოდა ფედერიკო III და მონტეფელტრო ხელში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ელექტრონული პარამაგნიტური რეზონანსი
ელექტრონული პარამაგნეტიკური რეზონანსის (ეპრ) ან ელექტრონული სპინური რეზონანსის (ესრ) სპექტროსკოპია არის დაუწყვილებელი ელექტრონების დახმარებით ნივთიერებეის შესწავლის მეთოდი. ეპრ-ს ძირითადი პრინციპი იგივეა, რაც ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის (ბმრ) იმ განსხვავებით, რომ საქმე გვაქვს ელექტრონის სპინებთან, განსხვავებით ბირთვის სპინისგან. იმის გამო, რომ მოლეკულათა უმრავლესობას ელექტრონები დაწყვილებული აქვს, ეპრ უფრო იშვიათად გამოიყენება ვიდრე ბმრ.
ეპრ პირველად დამზერილი იქნა ყაზანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ევგენი ზავოსკის მიერ, 1944 წელს და, ამავე პერიოდში, განავითარა ბრების ბლინმა, ზავოსკისგან დამოუკიდებლად, ოქსფორდის უნივერსიტეტში
თეორია
ყველა ელექტრონს აქვს მაგნიტური მომენტი და სპინური ქვანტური რიცხვი S=1/2, პროექციებით ms=+1/2 და ms=-1/2. თუ ნიმუშნ მოვათავსებთ მაგნიტურ ველში B0, მაშინ სპინები განლაგდებიან ველის პარალელური მიმართულებით (ms=-1/2) ან ანტიპარალელური მიმართულებით (ms=+1/2) და თითოეულ მდგომარეობას ექნება ენერგია:
სადსაც, ge არის ე.წ. ელექტრონის g-ფაქტორი[ჟე-ფაქტორი] (იგივე ლანდეს ფაქტორი). ge=2,0023 თავისუფალი ელექტრონისთვის. μB არის ბორის მაგნეტონი.
ამდენად, სხვაობა ზედა და ქვედა დონეებს შორის არის: ΔE= geμBB0, თავისუფალი დაუწყვილებელი ელექტრონებისთვის. ეს ფორმულა გვიცჩვენებს რომ, გახლეჩა ენერგიის დონეებს შორის პროპორციულია მაგნიტური ველისა.
დაუწყვილებელ ელექტრონებს შუძლიათ გადასვლა ერთი დონიდან მეორეზე hν ენერგიის შთანთქმით ან გამოსხივებით ის, რომ ეს ენერგია აკმაყოფილებდეს რეზონანსის პირობას: hν= ΔE. აქედან ჩვენ ვიღებთ ეპრ-ის ძირითად ფორმულას: hν=geμBB0.
ექსპერიმენტზე, როგორც წესი იღებენ სიხშირეებს 9000-1000 ჰერცი რეგიონში, ხოლო მაგნიტურ ველს დაახლოებით 3500 გაუსს (0.35 ტესლა) ეპრ სპექტრის მიღება შესაძლებელია ორი გზით: პირველი დავაფიქსიროთ მაგნიტური ველი და ვცვალოთ სიხშირე და მეორე, პირიქით, დავაფიქსიროთ სიხშირე და ვცვალოთ მაგნიტური ველი. პრაქტიკაში უფორ მოსახერხებელია მეორე გზის გამოყენება. ნიმუში თავსდება ფიქსირებულ მიკროტალღების არეში, შემდეგ ხდება მასზე მაგნიტური ველის მოდება და თანდათაობითი ზრდა. მაგნიტური ველის ზრდა იწვევს დონეთა შორის სხვაობის ზრდას მანამ, სანამ ეს სხვაობა ფიქსირებული სიხშირის შესაბამისი ენერგიის (hν) ტოლო არ გახდება. ამ დროს შესრულდება რეზონანსის პირობა და ელექტრონების სპინებს შეეძლებათ ერთი დონიდან მეორეზე გადასვლა. ვინაიდან სპინების ენერგეტიკულ დონეებზე განაწილება ხდება მაქსველ-ბოლცმანის განტოლებით (იხ. ქვემოთ), ქვედა დონეზე გვაქვს მეტი ელექტრონი ვიდრე ზედაზე. ანუ რეზონანსული სიხშირეზე ხდება ელექტრონების ქვევიდან ზევით ასვლა, რაც გამოწვეულია ელექტრომაგნიტური ტალღის შთანთქმით. სურათზე ნაჩვენებია შთანთქმის სპექტრის მაგალითი და მისი პირველი წარმოებული.
9388.2 მეგაჰერცი სიხშირის მიკროტალღებისთვის, რეზონანსული შთანთქმი მოხდა როც მაგნიტური ველი გახდა - B0=hν/geμB= 0.3350 ტესლა = 3350 გაუსი.
ენერგეტიკულ დონეთა შორის სხვაობა დამოკიდებულია ბორის მაგნეტონზე. რადგან ელექტრონის მასა გაცილებით ნაკლებია ბირთვისაზე, შესაბამისი მომენტი გაცილებით მეტია, ამიტომ სპინური რეზონანის დასამზერად საჭიროა გაცილებით მეტი სიხშირეები ვიდრე ბმრ-ის შემთხვევაში. მაგალითად, 3350 გაუსზე, ელექტრონული რეზონანსული შთანთქმა თუ ხდება 9388.2 მგჰც-ზე, იგევი ველში 1H ბირთვისთვის რეზონანსული სიხშირეა მხოლოდ 14.3 მგჰც.
მაქსველ-ბოლცმანის განაწილება როგორც ვნახეთ, ელექტრონები შეიძლება იყვნენ ორ, ზედა ან ქვედა ენერგეტიკულ დონეზე. ენერგეტიკულ დონეებზე ელექტრონების განაწილება, თერმული წონასწორობის დროს, აღიწერება მაქვსველ ბოლცმანის განტოლებით:
სადაც, nupper არის ომ ელექტრონების რაოდენობა, რომლებითაც დასახლებულია ზედა დონე. შესაბამიდა ქვედა დონეზე არის nlower ელექტრონი. K არის ბოლცმანის მუდმივა, ხოლო T ტემოერატურა კელვინებში. 298 კელვინ ტემპერატურაზე (დაახლოებით 25 გრადუსი ცელსიუსით) ν≈ 9.75 გჰც სიხშირე გვაძლევს,  nupper/ nlower≈0.998, ანუ ზედა ენერგეტიკულ დონეზე არის უფრო ნაკლები დასახლება ვიდრე ქვედაზე. აქედან გამომდინარე. ქვემოდან ზემოთ გადასვლის ალბათობა უფრო მეტია, ვიდრე პირიქით, ამით აიხსნება, რომ რეზონანსულ სიხშირეზე გვაქვს შთანთქმა.
ეპრ მეთოდის მგრძნობიარობა (არღიცხვადი (დეტექტირებადი) სპინების მინამულირ რაოდენობა Nmin) დამოკიდებულია ფოტონის სიხშირეზე ν : სადაც, k1 არის მუდმივა, V არის ნიმუში მოცულობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაგნეტიზმი კატეგორია:მეცნიერული მეთოდი
კურსკის ბრძოლა
კურსკის ბრძოლა — საბჭოთა არმიის საბრძოლო მოქმედება კურსკის შვერილის რაიონში დიდი სამამულო ომის (1941-45) დროს, 1943 წლის 5 ივლისიდან 25 აგვისტომდე, ფაშისტური გერმანიის ჯარების დიდი შემოტევის ჩასაშლელად და მათ გასანადგურებლად.
ოპერაცია „ციტადელი“
მარცხნივ|მინი|აღმოსავლეთის ფრონტი (ოპერაცია ციტადელი) კურსკის ბრძოლა იყოფა თავდაცვითი ბრძოლების და კონტრშეტევის პერიოდებად. სტალინგრადის ბრძოლაში (1942-43) და საბჭოთა არმიის ზამთრის შეტევის დროს დამარცხების შემდეგ ფაშისტური გერმანიის სარდლობამ დაკარგული სტრატეგიული ინიციატივის დაბრუნების მიზნით სსრკ-გერმანიის ფრონტზე დიდი შეტევის წამოწყება გადაწყვიტა. შეტევისათვის გერმანიის სარდლობამ შეარჩია მისი არმიების განლაგებაში ღრმად შეჭრილი ე. წ. კურსკის შვერილი. გერმანიამ აქ თავი მოუყარა 50 მდე დივიზიას, 2 სატანკო ბრიგადას, 3 ცალკე სატანკო ბატალიონს და საიერიშო ქვემეხების 2 დივიზიონს, რომლებიც შედიოდნენ არმიათა ჯგუფ „ცენტრის“ მე-9 და მე-2 არმიებში, და არმიათა ჯგუფ „სამხრეთის“ მე-4 სატანკო არმიასა და ოპერატიულ ჯგუფ „კემპში“. გარდა ამისა, დამრტყმელი დაჯგუფების ფლანგებს ემიჯნებოდა დაახლოებით 20 დივიზია. ოპერაცია მიზნად ისახავდა კურსკის მიმართულებაზე მოულოდნელი შემხვედრი დარტყმებით საბჭოთა არმიის დაჯგუფების გარემოცვასა და განადგურებას, წარმატების შემთხვევაში — შეტევის განვითარებას. ოპერაციას „ციტადელი“ უწოდეს. საბჭოთა არმიას ყველა შესაძლებლობა ჰქონდა კურსკის შვერილის რაიონში თვითონ გადასულიყო შეტევაზე, მაგრამ უმაღლესი მთავარსარდლობის ბანაკმა 12 აპრილს განზრახ მოწყობილ და წინასწაარ დაგეგმილ თავდაცვაზე გადასვლა გადაწყვიტა, რათა საბჭოთა ჯარებს მესამე რაიხის დამრტყმელი დაჯგუფებები მოექანცათ და შემდეგ კონტრშეტევაზე გადასულიყვნენ, დაესრულებინათ მათი განადგურება და საერთო შეტევა წამოეწყოთ სამხრეთ-დასავლეთ და დასავლეთ სტრატეგიულ მიმართულებებზე. ცენტრალური ფრონტის ჯარები იცავდნენ კურსკის შვერილის ჩრდილოეთ მხარეს, ვორონეჟის ფრონტის ჯარები — სამხრეთ მხარეს. მათ ზურგში დაჯგუფდა მძლავრი სტრატეგიული რეზერვი სტეპის ფრონტი. ფრონტების მოქმედებათა კოორდინაცია დაეკისრათ მთავარბანაკის წარმომადგენლებს — საბჭოთა კავშირის მარშლებს გეორგი ჟუკოვსა და ალექსანდრე ვასილევსკის.
სატანკო ბრძოლა
მარცხნივ|მინი|სატანკო ბრძოლა აპრილ-ივნისში კურსკის შვერილზე შეიქმნა 300 კმ სიღრმის 8 თავდაცვითი ზღუდე. ცენრტალური და ვორონეჟის ფრონტების შემადგენლობაში ივლისის დამდეგს იყო 130 ათასი კაცი, 20 ათასი ქვემეხი და ნაღმსატყორცნი, დაახლოებით 3600 ტანკი და თვითმავალი ქვემეხი, 2800-ზე მეტი თვითმფრინავი. მესამე რაიხის ჯარების შეტევაზე გადმოსვლამდე რამდენიმე საათით ადრე საბჭოთა ჯარებმა განახორციელეს ძლიერი საარტილერიო და საავიაციო კონტრმომზადება, რომელმაც მოწინააღმდეგეს მნიშვნელოვანი ზარალი მიაყენა და ხელიდან გააშვებინა მოულოდნელი დარტყმის უპირატესობა. 5 ივლისს კურსკის ჩრდილოეთ მხარეს ფაშისტური გერმანიის ჯარები შეტევაზე გადმოვიდნენ. მათ მთავარი დარტყმა ოლხოვატკის მიმართულებით წარმართეს, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწიეს. მაშინ მთავარი დარტყმა პონირის მომართულებით გადაიტანეს, მაგრამ აქაც ვერ შეძლეს საბჭოთა ჯარების თავდაცვის გარღვევა. მე-9 არმია, რომელმაც ტანკების ⅔ დაკარგა თავდაცვაზე გადავიდა. კურსკის შვერილის მარცხენა მხარეს გერმანიის ჯარების დარტყმა მე-6 და მე-7 გვარდიის არმიებმა მიიღეს. გერმანელებმა ამ მიმართულებით ცოცხალი ძალისა და საბრძოლო ტექნიკის მნიშვნელოვანი უპირატესობა შექმნეს და შეეცადნენ გაჭრილიყვნენ ობოიანისა და კოროჩის მიმართულებით, მაგრამ მხოლოდ უდიდესი დანაკარგით 35 კმ-ით წაიწიეს წინ და იძულებული გახდნენ მთავარი დარტყმა პროხოროვკის მიმართულებით გადაეტანათ. სტრატეგიული რეზერვებით გაძლიერებულმა საბჭოთა ჯარებმა თავდაცვის ზოლში შემოჭრილ გერმანელთა დაჯგუფებას მძლავრი კონტრდარტყმით უპასუხეს.
12 ივლისს პროხოროვკის რაიონში მოხდა ომების ისტორიაში უდიდესი სატანკო ბრძოლა. მხოლოდ ერთი დღის ბრძოლაში გერმანელებმა დაკარგეს 350-ზე მეტი ტანკი და 10 ათასზე მეტი კაცი. 12 ივლისს კურსკის ბრძოლაში გარდატეხა მოხდა, გერმანელები თავდაცვაზე გადავიდნენ, ხოლო 16 ივლისს უკან დახევა დაიწყეს. 19 ივლისიდან ვორონეჟისა და სტეპის ფრონტების ჯარები შეტევაზე გადავიდნენ და მოწინააღმდეგე საწყის პოზიციებზე უკუაგდეს. ოპერაცია „ციტადელი“ ჩაიშალა. გერმანელებმა ვერ მიაღწიეს ომის მსვლელობაში თავისთვის სასარგებლო გარდატეხის მიღწევას. 12 ივლისს დასავლეთის და ბრიანსკის ფრონტების ჯარებმა ორიოლის რაიონში წამოიწყეს შეტევა გერმანელთა მე-2 სატანკო და მე-9 არმიების წინააღმდეგ. გერმანელებმა აქ მძლავრი თავდაცვა შექმნეს. დასავლეთ ფრონტის შეტევის მთავარ მიმართულებაზე მოქმედება მე-11 გვარდიის არმიამ 13 ივლისს გერმანელთა თავდაცვა 25 კილომეტრის სიღრმეზე გაარღვია. ბრიანსკის ფრონტის 61-ე, მე-3 და 63-ე არმიებმა 8, 14, და 15 კმ-ით წაიწიეს წინ. შეტევა მალე ფართო ფრონტზე გაიშალა, ამით ცენტრალური ფრონტის ჯარებს პირობები შეექმნათ კრომის მიმართულებით კონტრშეტევის დაწყებისათვის. უმაღლესი მთავარსარდლის რეზერვიდან ბრძოლაში ჩაებნენ მე-3 და მე-4 სატანკო და მე-11 არმიები. გერმანელები იძულებული გახდნენ ორიოლის პლაცდარმი მიეტოვებინათ და „ჰაგენის“ პოზიციაზე გადასულიყო. 29 ივლისს გაათავისუფლეს ბოლხოვი, 5 აგვისტოს — ორიოლი. კონტრშეტევა საბჭოთა ჯარების საერთო შეტევად გადაიზარდა.
კონტრშეტევა
მარცხნივ|მინი|კონტრშეტევა ბელგოროდ-ხარკივის მიმართულებით კონტრშეტევაზე გადავიდნენ ვორონეჟისა და სტეპის ფრონტის ჯარები სამხრეთ-დასავლეთის ფრონტის ჯარებთან თანამოქმედებით. 3 აგვისტოს მძლავრი საარტილერიო და საავიაციო მომზადების შემდეგ, დაიწყო საბჭოთა ჯარების კონტრშეტევა. 5 აგვისტოს გაათავისუფლეს ბელგოროდი, 7 აგვისტოს ბოგოდუხოვი. მე-5 გვარდიის სატანკო არმიის შენაერთებმა ლიუბოტინის მიმართულებით შეუტიეს. 11 აგვისტოს ვორონეჟის ფრონტის ჯარებმა ხარკივ-პოლტავის რკინიგზა გადაჭრეს. სტეპის ფრონტის ჯარებმა 23 აგვისტოს გაათავისუფლეს ხარკივი. შეტევის დროს საბჭოთა ჯარებმა 140 კმ-ით წაიწიეს წინ და მარცხენა ნაპირის უკრაინის გასათავისუფლებლად და დნეპრის გადასალახავად საერთო შეტევაზე გადასვლისათვის ხელსაყრელი პოზიციები დაიკავეს.
ფაშისტური გერმანიის მარცხი
კურსკის 50 დღიან ბრძოლებში განადგურდა გერმანელთა 30 დივიზია და მწყობრიდან გამოვიდა ნახევარ მილიონზე მეტი კაცი. საბჭოთა ავიაცია საბოლოოდ გაბატონდა ჰაერში. კურსკის ბრძოლის წარმატებას ხელი შეუწყო პარტიზანთა აქტიურმა მოქმედებამ. არმიამ საბოლოოდ განამტკიცა სტრატეგიული ინიციატივა. 1943 წლის გამარჯვებებს შორის კურსკის ბრძოლა იყო გადამწყვეტი, რომელმაც განაპირობა ძირეული გარდატეხა დიდი სამამულო ომისა და მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობაში, უზრუნველყო 1943 წლის ბოლოსათვის მარცხენა ნაპირის უკრაინის გათავისუფლება და გერმანელთა თავდაცვის შემუსვრა დნეპრზე. ფაშისტური გერმანიის სარდლობა იძულებული გახდა უარი ეთქვა შეტევით სტრატეგიაზე და მთელ ფრონტზე თავდაცვაზე გადავიდა. ამის შედეგად განხორციელდა ინგლის-ამერიკის ჯარების გადასხმა სიცილიაზე და იტალიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
დანიური კრონი
დანიური კრონი (dansk krone) — ფულის ერთეული დანიაში, რომელიც ასევე მიმოქცევაშია გრენლანდიაში და ფარერის კუნძულებზე.
ეტიმოლოგია
სიტყვა „კრონა“ შეესატყვისება ინგლისურ Crown-ს და ითარგმნება, როგორც გვირგვინი.
ისტორია
სკანდინავიის ქვეყნებში სავალუტო ერთეულს წარმოადგენდა კრონი. თავდაპირველად, კრონი მხოლოდ ერთ-ერთი მონეტის დასახელება იყო და 8 მარკას უდრიდა. 1873 წელს კი იგი უკვე დანიის ეროვნული ვალუტის საერთო სახელწოდება გახდა. კრონის წინამორბედი ვალუტა რიგსდალერი იყო, რომლის შეცვლის აუცილებლობაც სკანდინავიის მონეტარული კავშირის ჩამოყალიბებამ გამოიწვია. შედეგად კი კრონი ოქროს სტანდარტში მოექცა, რომლის მიხედვით 1 კგ სუფთა ოქრო 2480 კრონას უტოლდებოდა.
სკანდინავიის მონეტარული კავშირის დაშლის შემდეგ არცერთ წევრ ქვეყანას — დანიას, ნორვეგიასა და შვედეთს ვალუტის სახელწოდება არ შეუცვლიათ. კავშირის დაშლის შემდეგ, დანია კვლავ დაუბრუნდა ოქროს სტანდარტს, თუმცა 1931 წელს საბოლოოდ უარი თქვა მასზე. სანაცვლოდ, ევროპულ კონტინენტზე ფაშისტური გერმანიის გავლენის გავრცელების შემდეგ, დანიელებს საკუთარი ვალუტის გერმანულ რეიხმარკაზე გეზირება მოუხდათ. ხოლო მეორე მსოფლიო ომისა და გერმანული ოკუპაციის დასრულების შემდეგ სწორება უკვე ბრიტანულ ფუნტზე აიღეს.
1973 წლის 1 იანვარს დანია ევროკავშირის წევრი გახდა. ევროპის კავშირის 12-მა ქვეყანამ ერთიანი ევროპული ვალუტის ევროს შექმნა გადაწყვიტა. თუმცა აღნიშნულ გადაწყვეტილებას დანია არ შეერთებია. 2000 წელს ჩატარებული რეფერენდუმმა აჩვენა, რომ ევროს შემოღებას დანიის მოქალაქეთა უმრავლესობა ეწინააღმდეგებოდა. მაასტრიხტის ხელშეკრულების თანახმად, დანიას საკუთარი ეროვნული ვალუტის შენარჩუნების უფლება მისცეს.
მონეტები
1989 - 1993 დანიის ეროვნულმა ბანკმა გამოუშვა მონეტები ნომინალით 25, 50 ერე, 1, 2, 5, 10 და 20 დანიური კრონი.
2008 წლის 1 ოქტომბერს მიმოქცევიდან ამოღებული იქნა 25 ერე.
ფარერის კუნძულების კრონი
ფარერის კუნძულების ავტონომიაში, დანიური ხურდა ფულია მიმოიქცევაში, თუმცა ქაღალდის ბანკნოტებს კუნძულებზე საკუთარს უშვებენ და მას ხშირად ფარერის კრონასაც კი უწოდებენ. თუმცა იგი დამოუკიდებელ ვალუტის ერთეულს არ წარმოადგენს და დანიური კრონის ბანკნოტების განსხვავებული დიზაინის კუპიურებად მიიჩნევა.
დანიური კრონი გრენლანდიაში
2008 წელს გრენლანდიაში გამოვიდა გამორჩეული ბანკნოტები, თუმცა მსგავსად მათი ფარერელი ნათესავებისა, გრელანდიური კუპიურებიც ოფიციალურად მხოლოდ დანიური ვალუტის ნაირსახეობად ითვლება. ამ სტატუსის გამო, დანიური კრონები კანონიერი საგადამხდელო საშუალებაა როგორც ფარერების პატარა კუნძულებზე, ასევე უდიდეს კუნძულ – გრენლანდიაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დანია კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ოსკარ უაილდი
ოსკარ ფინგალ ო’ფლაერტი უილს უაილდი (Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde; დ. 16 ოქტომბერი, 1854 — გ. 30 ნოემბერი, 1900) — ირლანდიური წარმოშობის ინგლისელი დრამატურგი, მწერალი და პოეტი. გვიანდელი ვიქტორიანული ლონდონის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული დრამატურგი, უაღრესად პოპულარული თავის თანამედროვეთა შორის, ცნობილი ენამახვილობითა და მჭევრმეტყველებით, თუმცა დრამატული კრახის განცდის შემდეგ პატიმრობაში გაატარა რამდენიმე წელი ჰომოსექსუალურ აქტში მხილების გამო. დიდი გავლენა მოახდინა სალიტერატურო ინგლისური ენის განვითარებაზე.
ბიოგრაფია
ოსკარ უაილდი მთელი ცხოვრება ეწინააღმდეგებოდა ყოველივე ოფიციალურს, არ ეგუებოდა საზოგადოებრივ აზრს და ღიად ასილაქებდა კიდეც დრომოჭმულ დოგმებს. ტრივიალურს ვერ იტანდა, უაზროს გაურბოდა. თავმომაბეზრებელი ერთფეროვნებისგან თავის დაღწევის გზას უაილდი ხელოვნებაში ხედავდა (ამ სიტყვას ყოველთვის მთავრული ასოთი წერდა). ხელოვნებას ბრძოლის საშუალებად არასდროს იყენებდა, მასში ჭვრეტდა „სილამაზის ერთგულ სავანეს, სადაც ყოველთვის არის უამრავი გასართობი და საამო, სადაც ცოტა ხნით მაინც შეგვიძლია ამქვეყნიური სიავისა და საშინელების დავიწყება“.
ოსკარ უაილდი 1854 წლის 16 ოქტომბერს ირლანდიის დედაქალაქ დუბლინში დაიბადა, ქალაქში, რომელმაც მსოფლიოს არაერთი სახელოვანი მწერალი აჩუქა — ჯონათან სვიფტი, რ.ბ. შერიდანი, ო. გოლდსმითი, ჯ. ბერნარდ შოუ, ჯეიმზ ჯოისი, უ. ბ. იეითსი და ბ. სკოტერი.
ოსკარის მამა სერ უილიამ რობერტ უაილდი არა მხოლოდ ირლანდიაში, არამედ მთელს გაერთიანებულ სამეფოში სახელმოხვეჭილი ოფთალმოლოგი და ოტოლარინგოლოგი იყო. განათლებული უილიამ უაილდი არქეოლოგიითა და ირლანდიური ფოლკლორითაც იყო დაკავებული. ოსკარის დედა —  ლედი ჯეინ ფრანჩესკა უაილდი (ქალიშვილობისას ელჯი)  —  ირლანდიელი, მაღალი წრის, ცნობილი ქალბატონი იყო. ის თეატრის გულმხურვალე თაყვანისმცემელი და პოეტი იყო, და პატრიოტულ ლექსებსაც წერდა ფსევდონიმით სპერანცა (იტალ. Speranza — იმედი). მამისგან ოსკარს საოცარი შრომისმოყვარეობა დაჰყვა, დედამ კი მეოცნებე და ოდნავ ეგზალტირებული ბუნება დააყოლა. მისგანვე გამოჰყვა მხურვალე ინტერესი იდუმალებისა და ფანტასტიკურისადმი, ასევე უჩვეულო ამბების მოგონებისა და მოყოლის უნარი. ოსკარ უაილდზე დიდი გავლენა იქონია დედამისის ლიტერატურულმა სალონმაც, სადაც მომავალმა მწერალმა სიყრმის წლები გაატარა. პოზისადმი ვნება და ხაზგასმული არისტოკრატიზმი უაილდს ბავშვობიდან ჩაუნერგეს. ლედი ფრანჩესკამ კარგად იცოდა უძველესი ენები, შესაბამისად, დედანში იცნობდა ესქილეს, სოფოკლესა და ევრიპიდეს. ელინური ღვთაებრივი ენისადმი სიყვარულიც სწორედ მან ჩაუნერგა თავის ვაჟს.
1864—1871 წწ. დუბლინთან ახლოს, დაბა ენისქილენში, პორტორის სამეფო სკოლაში სწავლობდა. ვუნდერკინდი არ ყოფილა, თუმცა სწრაფი და მკაფიო კითხვა ეხერხებოდა. ოსკარი მკვირცხლი და მჭევრმეტყველი იყო, უყვარდა უბრალო სასკოლო ამბების იუმორისტულ მოთხრობებად ქცევა. სკოლაში მას განსაკუთრებული პრემიაც კი მისცეს ახალი აღთქმის ბერძნული ორიგინალის ცოდნისათვის. სკოლის ოქროს მედალზე დამთავრებამ ოსკარ უაილდს საშუალება მისცა სტიპენდია მიეღო დუბლინის თრინითი-კოლეჯში (სამების კოლეჯი) სწავლის გასაგრძელებლად.
თრინითი-კოლეჯში ოსკარი (1871—1874) ანტიკურ ისტორიასა და კულტურას სწავლობდა, სადაც ძველი ენებისადმი მიდრეკილებით თავი არაერთხელ ისახელა. პირველად აქ მოისმინა ესთეტიკის სალექციო კურსი, თავის კურატორთან — ანტიკური ისტორიის პროფესორ ჯ. პ. მაჰაფისთან ახლო ურთიერთობამ მომავალ მწერალს მნიშვნელოვანი ელემენტები შესძინა კარიერის შესაქმნელად. (საზოგადოდ მიღებული მორალის ზოგიერთი ასპექტის ზიზღი, დენდიზმი ჩაცმულობაში, მსუბუქი თვითირონია და მისწრაფება ელინიზმისადმი).
1874 წელს უაილდმა ოქსფორდის მაგდალენას კოლეჯში კლასიკურ განყოფილებაზე სწავლის სტიპენდია მოიგო. ინგლისის ინტელექტუალურ ციტადელში მან საკუთარი თავი შექმნა. გამოიმუშავა სუფთა ინგლისური აქცენტი: „ჩემი ირლანდიური აქცენტი ერთ-ერთია მრავალთაგან, რომელიც მე ოქსფორდში დავივიწყე“. უაილდმა უნივერსიტეტში ნიჭიერი ადამიანის სახელი მოიხვეჭა, რომელსაც ყველაფერი იოლად გამოუდის. გარდა ამისა, ოქსფორდში ლეგენდები დაირხა „უაილდს ადამიანის შინაგანი სამყაროს დანახვა შეუძლიაო“.
სასწავლებელში უაილდი თეორეტიკოს ჯონ რესქინისა და მისი მოწაფის ოულტერ პეიტერის განუმეორებელ ლექციებს ისმენდა. ორივე მათგანი სილამაზეს აღმერთებდა, თუმცა რესქინი მას სიკეთესთან სინთეზში ხედავდა, პეიტერი კი სილამაზეში ბოროტების ნაზავსაც აღიარებდა. რესქინის ხიბლი უაილდზე მთელი მისი ოქსფორდში ყოფნისას იგრძნობოდა. მოგვიანებით მწერალი პედაგოგს ასეთ წერილს მისწერს: „თქვენშია რაღაც წინასწარმეტყველის, მღვდლისა თუ პოეტის, თანაც ღმერთებს მჭევრმეტყველების ისეთი დიდი ნიჭი დაუნათლებიათ თქვენთვის, როგორიც არავისთვის. თქვენი სიტყვები, სავსენი მხურვალე ვნებით, ჩვენს შორის უსმენოთა მიერაც შეისმინებოდა, უსინათლოთ კი თვალის ჩინად ეფინებოდა“.
ზღაპრები
კრებულიდან „ბედნიერი უფლისწული“ და სხვა ზღაპრები“: კრებულიდან „ბროწეულის სახლი“, განკუთვნილია, უაილდის თქმით, „არაბრიტანელი ბავშვისა და არაბრიტანული საზოგადოებისათვის“:
პოეზია
პოემები:
სქოლიო
კატეგორია:ბისექსუალი მწერლები კატეგორია:ირლანდიელი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:ირლანდიელი დრამატურგები კატეგორია:ინგლისელი დრამატურგები კატეგორია:სიმბოლისტი მწერლები კატეგორია:მასონები კატეგორია:დაბადებული 1854 კატეგორია:გარდაცვლილი 1900 კატეგორია:ოსკარ უაილდი კატეგორია:XIX საუკუნის ირლანდიელი დრამატურგები კატეგორია:XIX საუკუნის ირლანდიელი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ირლანდიელი პოეტები კატეგორია:XIX საუკუნის ჟურნალისტები კატეგორია:მამაკაცი ჟურნალისტები კატეგორია:ირლანდიელი ფენტეზი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი ფენტეზი მწერლები კატეგორია:ირლანდიელი საშინელებათა ჟანრის მწერლები კატეგორია:ირლანდიელი ჟურნალისტები კატეგორია:ირლანდიელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ირლანდიელი პაციფისტები კატეგორია:ირლანდიელი პოეტები კატეგორია:ლგბტ დრამატურგები კატეგორია:ირლანდიელი მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:სიმბოლისტი დრამატურგები კატეგორია:გოთიკური ჟანრის მწერლები
ბოტსვანა
ქვეყანას ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან — ნამიბია, სამხრეთიდან — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ზამბია და ზიმბაბვე ესაზღვრება. ქვეყნის ტერიტორიის 70 % უკავია კალაჰარის უდაბნოს.
ბოტსვანა არის საშუალო ზომის ქვეყანა და მისი მოსახლება შეადგენს მხოლოდ 2 მილიონ ადამიანს, რა მაჩვენებლითაც ის მსოფლიოს ერთ-ერთი ნაკლებად დასახლებული ქვეყანაა. მოსახლეობის დაახლოებით 10% ცხოვრობს ქვეყნის დედაქალაქში და უდიდეს ქალაქ გაბორონეში. ეკონომიკის წამყვანი სექტორებია: სამთო საქმე, ტურიზმი, მესაქონლეობა. 1960-იანებში ბოტსვანა იყო მსოფლიოს ერთ-ერთი უღარიბესი ქვეყანა ერთ სულ მოსახლეზე მხოლოდ 70$ მშპ.-თი, დღეისთვის ის ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ეკონომიკის მქონეა. 2017 წლის მონაცემებით მისი მშპ ერთ მოსახლეზე შეადგენდა 17,918$-ს რაც აფრიკის მასშტაბით ერთ-ერთი საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო ადამიანის განვითარების ინდექსი საუკეთესო აქვს სუბსაჰარული აფრიკაში. ის არის აფრიკის კავშირის, სამხრეთი აფრიკის განვითარების საზოგადოების, ერთა თანამეგობრობის და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრი.
ქვეყანამ გადაიტანა შიდსის მძიმე ეპიდემია. 2005-2013 წლებიდან ამ დაავადებით გამოწვეული სიკვდილიანობა (57 %-ით) და ახალშობილთა დაავადება მნიშვნელოვნად შემცირდა. მიუხედავად ყველა ძალისხმევისა ამ პერიოდზე დაავადებულთა რაოდენობა 290 000-დან 320 000-მდე გაიზარდა. 2014 წლის მიხედვით ბოტსვანა შიდსის გავრცელების მასშტაბით მესამე ქვეყანა იყო, თუმცა ბოლო წლებში ამ მიმართულებით სიტუაცია გაუმჯობესდა და დედისგან შვილზე გადაცემის სიხშირე შემცირდა.
გეოგრაფიული მდებარეობა
thumb|right|250px|ბოტსვანის რუკა. thumb|right|250px|ხედი თანამგზავრიდან. thumb|right|250px|ბოტსვანა. thumb|right|250px|ბოტსვანის ტოპოგრაფიული რუკა. ბოტსვანა მდებარეობს სამხრეთ აფრიკაში. ქვეყნის ტერიტორია შეადგენს 581 730 კმ²-ს, მათ შორის ხმელეთის ფართობია — 566 730 კმ². ბოტსვანის სიგრძე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით შეადგენს 1110 კმ-ს, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთამდე — 960 კმ-ს. ქვეყანას აქვს საერთო საზღვრები სამხრეთში და სამხრეთ-აღმოსავლეთში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან (1840 კმ), ჩრდილოეთში და დასავლეთში ნამიბიასთან (1360 კმ), ჩრდილო-აღმოსავლეთში ზამბიასთან (1 კმ-ზე ნაკლები) და ზიმბაბვესთან (813 კმ). საზღვრების საერთო სიგრძე შეადგენს 4013 კმ-ს.
რელიეფი
ქვეყნის ტერიტორიის 70 % მდებარეობს კალაჰარის უდაბნოს გაუდინარი, თანდათანობით დადაბლებული ქვაბულში. საშუალო სიმაღლეა 800-1000 მ, დასავლეთ ნაწილში 1200 მ-მდე. რელიეფი ვაკეა, აღმოსავლეთში ოდნავ დაბორცვილი. ქვეყნის ყველაზე მაღალი წერტილი მდებარეობს ცოდილოს ბორცვებზე არსებულ მონალანონგ ჰილის მთაზე (1494 მეტრი), ყველაზე დაბალი — მდინარე ლიმპოპოსა და მდინარე შაშეს შეერთების რაიონში (513 მეტრი).
ვრცელი პლატო, საშუალო სიმაღლით 1200 მეტრი, რომელიც გადაჭიმულია ქალაქ კანიეს ჩრდილოეთიდან ზიმბაბვეს საზღვრამდე, ქვეყანას ჰყოფს ორ ტოპოგრაფიულ რეგიონად. აღმოსავლეთის რეგიონი წარმოადგენს ბორცვებიან მხარეს, რომელიც დაფარულია ბუჩქებითა და ბალახოვანი საფარით. პლატოს დასავლეთით მდებარეობს ოკავანგოს დელტის ჭაობი და კალაჰარის უდაბნო.
Lasioglossum veronicae
Lasioglossum veronicae — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1926 წელს.
ბოტსვანა
ნიადაგი
ქვეყნის აღმოსავლეთი და ცენტრალური ნაწილის ნიადაგი შედგება მშრალი წითელი თიხოვანი — მოკატა-სგან, რომელიც გვხვდება დაბლობებში, ან ცარცული და ქვიშოვანი ავანი-სა და მოყავისფრო კლდოვანი სელოკო-ს შერეული ნიადაგისგან, რომელიც გვხვდება ბორცვებზე და მის შემოგარენში. სელოკოს ნიადაგი ქვეყანაში საუკეთესოა მარცვლეული კულტურების მოსაყვანად. ნიადაგის ნაყოფიერება შეზღუდულია ნალექების დაბალი რაოდენობით. ალუვიალური ნიადაგი უძველესი ტბის ადგილას მოიცავს რუხ თიხოვან ნიადაგს დაჭაობებულ ადგილებში, რუხი-მწვანე მარილიან ნიადაგს ბოლსონებში, რუხი თიხოვანი ნიადაგიდან მოყვითალო ქვიშოვან ნიადაგამდე დაჭაობებული ადგილების ირგვლივ, ცარცულ ღია-რუხისფერ ნიადაგს ბოლსონების ირგვლივ. ასევე არსებობს რუხი და შავი თიხოვანი ნიადაგის რაიონები ადრე ნოტიო ადგილებში.
Lasioglossum veronicae
სქოლიო
veronicae
ბოტსვანა
სასარგებლო წიაღისეული
ქვეყნის წიაღში არსებობს სასარგებლო წიაღისეულის დიდი რაოდენობა, აღმოჩენილია ალმასის, ოქროს, ნავთობის, ნიკელის, სპილენძის, მანგანუმის, კობალტის, ტყვიის, თუთიის, ქვანახშირის, ასბესტის, გოგირდის, ტალკის, ბრომის საბადოები. ასევე არსებობს კალცინირებული და კაუსტიკური სოდის, პლატინის, ურანის, სუფრის მარილის, ვერცხლის და ქრომის საბადოები.
სასარგებლო წიაღისეულს შორის ქვეყნის ეკონომიკისათვის ყველაზე უფრო დიდი მნიშვნელობა აქვს ალმასებს. 1967 წელს ორაპას დასახლებასთან, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ფრანსისთაუნიდან 240 კმ-ში აღმოჩენილი იქნა პირველი კიმბერლიტური მილი, შემდგომში ასეთი მილები ნაპოვნი იქნა ლეტლჰაკანეს და ცვანენგას რაიონებში. ბოტსვანური ალმასები ცნობილია კარგი ხარისხის გამო, მათ შორის 30 % გამოიყენება იუველირული ნაკეთობების დასამზადებლად.
სხვა დიდ სასარგებლო წიაღისეულების საბადოებს შორის გამოირჩევა: სპილენძ-ნიკელის საბადო ქალაქ სელები-პიკვესთან და მაღალხარისხიანი ქვანახშირის საბადო მამაბულას დასახლებასთან.
წყლის რესურსები
thumb|right|250px|[[ოკავანგოს დელტა.]] ბოტსვანის ყველაზე დიდი მდინარეა ოკავანგო. ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთში მდებარეობს მისი ქვედა დინება და ვრცელი შიდამატერიკული დელტა ფართობით დაახლოებით 16 ათასი კმ² (ადიდების დროს — 22 ათას კმ²-მდე). ოკავანგოს დელტა მდიდარია ტბებით, რომელთაგან ყველაზე დიდია მლაშე ტბა ნგამი. დელტებიდან არსებობს შრობადი მდინარე ბოტეტის (ბოტლეტლე) არარეგულარული ჩამონადენი ცკაუს მლაშე ტბის გავლით მსოფლიოში ერთ-ერთ მსხვილ, გაუდინარ, მლაშობ ნიადაგიან ქვაბულ — მაკგადიკგადში (ფართობი დაახლოებით 40 ათასი კმ²). ყველაზე უფრო წვიმიან წლებში ოკავანგოს დელტიდან ასევე არსებობს ჩამონადენი მდინარე ზამბეზიში.
ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის საზღვარზე მიედინებიან მდინარე ლიმპოპოს მარცხენა შენაკადები; ჩრდილო-აღმოსავლეთში — ჩრდილოეთის საზღვრის გასწვრივ მდინარე კუანდოს მარჯვენა შენაკადები. დანარჩენ ტერიტორიაზე არსებობენ მხოლოდ შრობადი მდინარეები, რომლებიც წყლით ივსებიან მხოლოდ წვიმიან სეზონში, ასევე ჩაუმდინარი მლაშე ტბები. ბოტსვანის მდინარეების უმრავლესობას სათავე აქვს ან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ან ანგოლაში.
ქვეყანაში არსებობს 2,9 კმ³ განახლებადი წყლის რესურსები, რომელთაგან 46 % გამოიყენება სოფლის მეურნეობისათვის. თითქმის ყველა ქალაქის მოსახლეობას და სოფლის მოსახლეობის 90 %-ს აქვს სუფთა წყლით სარგებლობის შესაძლებლობა.
კლიმატი
ქვეყნის დიდი ნაწილი მდებარეობს სუბტროპიკული კლიმატის სარტყელში, მკაფიოდ გამოხატული კონტინენტური კლიმატის სახით. იანვარში ტემპერატურის საშუალო მაქსიმუმი შეადგენს 33 °C-ს, ივლისში 22 °C-ს, იანვრის საშუალო მინიმუმი 18 °C-ს და ივლისის 5 °C-ს. იანვრის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს 22 °C-დან 27 °C-მდე, ივლისის — 14 °C-დან 16 °C-მდე, ტემპერატურის სადღეღამისო ამპლიტუდა აღწევს 22 °C-ს, ზამთარში (ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით) ზოგჯერ იცის სუსხიც. ბევრ რაიონებში ყველაზე უფრო ცხელი თვეა ოქტომბერი, ხოლო წვიმიანი სეზონის დასაწყისში, რომელიც რაიონების უმრავლესობაში დგება ნოემბერ-მარტში, საშუალო ტემპერატურა ეცემა 1,5 - 2 °C-ით.
წლის საშუალო ნალექების რაოდენობა შეადგენს 460 მმ-ს, მერყეობს 127 მმ-დან სამხრეთ-დასავლეთში 635 მმ-მდე ჩრდილო-აღმოსავლეთში. ნალექების თითქმის მთელი რაოდენობა მოდის ზაფხულის თვეებში (დეკემბრიდან მარტის ჩათვლით). ჰაერის ფარდობითი ტენიანობა ზაფხულის თვეებში შეადგენს 60 - 80 %-ს დილით და 30 - 40 %-ს შუადღისას, ზამთარში — 40 - 70 %-ს დილით და 20 - 30 %-ს შუადღისას. აგვისტოში იწყება დასავლეთის მიმართულების სეზონური ქარები, რომელიც ხშირად გადადის მტვრის ქარიშხალში.
ფლორა და ფაუნა
მინი|[[ბარის ზებრა, ოკავანგო.]] მინი|[[ბაობაბი (Adansonia digitata).]] ქვეყნის დიდი ნაწილი უკავია გაუდაბნოებულ ხე-ბუჩქოვან სავანებს. ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში გავრცელებულია ქვიშოვანი ნახევრადუდაბნოები სუკულენტური ბუჩქებით და ნახევარბუჩქებით. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის საზღვართან გვხვდება «ცოცხალი ქვები», სუპერსუკულენტური ლიტოპსის სახეობის წარმომადგენელი. ბოტსვანის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში გავრცელებულია მარცვლოვანი სავანები, რომლებიც ნაწილობრივ გამოიყენება საქონლის საძოვრებად და მიწის დასამუშავებლად. ეს რაიონები განიცდიან ეროზიის და მარილიანი ნიადაგის ნეგატიურ ზემოქმედებას. ქვეყნის უკიდურესი ჩრდილოეთი დაფარულია მეჩხერი ტყით და პარკების სავანებით, რომლებშიც გავრცელებულია აკაციები, ბაობაბები, ეთიოპიური სკლეროკარიები (Sclerocarya birrea), მოკუტემოები, კომიფორები (Commiphora), პურის ხეები და სხვა მცენარეები. აქ ასევე წარმოდგენილია, მაგრამ ნაკლები ხარისხით, გალერეული ტყეები მდინარის ხეობებში. ოკავანგოს დელტისთვის დამახასიათებელია ლერწმიანი, პაპირუსიანი და Pennisetum purpureum-იანი ტროპიკული ჭაობები.
Tetraponera pilosa
Tetraponera pilosa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
ბოტსვანა
ფლორა და ფაუნა
მრავალრიცხოვანი ფრინველები (აფრიკული სირაქლემა, შავი და ქოჩრიანი სავათი და სხვები), ხვლიკები, გველები (პითონები, ფარისებური კობრები, ჯუჯა ასპიტები, შავი მამბები და სხვები). ფეხსახსრიანებიდან გამოირჩევიან მორიელები.