cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერვინ შრედინგერი
ერვინ რუდოლფ ჯოზეფ ალექსანდერ შრედინგერი (Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger; დ. 12 აგვისტო, 1887, ვენა — გ. 4 იანვარი, 1961, ვენა) — ავსტრიელი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი. 1933 წელს პოლ დირაკთან ერთად გაიყო ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში. მიიჩნევა კვანტური მექანიკის ერთ-ერთ ფუძემდებლად.
ბიოგრაფია
ერვინ შრედინგერი 1887 წლის 12 აგვისტოს დაიბადა ვენაში, ავსტრიაში. იყო რუდოლფ შრედინგერის და ქიმიის პროფესორის, ალექსანდერ ბაუერის ქალიშვილის, ემილია ბრენდა შრედინგერის  ერთადერთი შვილი.
დედამისი წარმოშობით ნახევრად ავსტრიელი და ნახევრად ინგლისელი იყო, მამამისი იყო კათოლიკე, ხოლო დედამისი ლუთერანი. გაიზარდა რელიგიურ ოჯახში, მოგვიანებით გახდა ათეისტი. თუმცა, იგი დაინტერესებული იყო აღმოსავლური რელიგიითა და პანთეიზმით, იგი ხშირად იყენებდა რელიგიურ სიმბოლოებს თავის სამეცნიერო ნამუშევრებში.
მას შეეძლო სკოლაში ინგლისური ენის სწავლა, რადგან მისი ბებია ბრიტანელი იყო. 1906-1910 წლებში სწავლობდა ვენაში, ფრანც ს. ექსნერის (1849-1926) და ფრიდრიხ ჰეიზენჰარლის (1874-1915) მითითებით. მან ასევე კარლ ვილჰელმ ფრიდრიხთან ერთად ჩაატარა ექსპერიმენტი.
1911 წელს შრედინგერი ექსნერის ასისტენტი იყო. ადრეულ ასაკში, შრედინგერზე ძლიერი გავლენა მოახდინა არტურ შოპენჰაუერმა. შოპენჰაუერის ნამუშევრების ინტენსიურმა კითხვამ, მისი ღრმა ინტერესი გამოიწვია ფილოსოფიისადმი. თავის ლექციაზე „გონება და მატერია“-ზე მან თქვა, რომ „სამყარო სივრცეში და დროში ვრცელდება, მაგრამ ეს ჩვენი წარმოდგენაა.“ ამ სიტყვებით მან შოპენჰაუერის მთავარი ნაშრომის დასაწყისის ციტირება მოახდინა. 1914–1918 წლებში ოფიცრად მონაწილეობდა საომარ მოქმედებებში ავსტრიის ციხე-სიმატიის საარტილერიო შტატში (გორიზია, დუინო, სიციანა, პროსეკო, ვენა). 1920 წელს იყო მაქს უიენის ასისტენტი. ამა წლის სექტემბერს გახდა ასოცირებული პროფესორი, ხოლო 1921 წელს სრული პროფესორი ბრესლაუში (ახლა ვროცლავი, პოლონეთში).
1921 წელს სამუშაოდ გადავიდა შვეიცარიის უდიდეს უნივერსიტეტში, ციურიხის უნივერსიტეტში, 1927 წელს მან დიდ წარმატებას მიაღწია ბერლინში, „ფრიდრიხ ვილჰემის უნივერსიტეტში“. 1933 წელს ერვინმა გერმანიის დატოვება გადაწყვიტა, მას არ მოსწონდა ნაცისტების ანტისემიტიზმი. მან მუშაობა ოქსფორდის უნივერსიტეტში, მაგდალენას კოლეჯში დაიწყო. მოგვიანებით იგი პოლ დირაკთან ერთად გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი. მისი რეპუტაცია ოქსფორდში არც თუ ისე სახარბიელო იყო. მისი არატრადიციული ცხოვრების სტილი, საცხოვრებელი კვარტალი და ორ ქალთან ერთად ცხოვრება მიუღებელი იყო. 1934 წელს შრედინგერი ლექციებს კითხულობდა პრინსტონის უნივერსიტეტში. მას აქ ხანგრძლივი თანამდებობაც შესთავაზეს, თუმცა მეუღლესთან და საყვარელ ქალთან საერთო სახლში ცხოვრების დიდმა სურვილმა ისევ შეუქმნა პრობლემები. მას ედინბურგის უნივერსიტეტშიც ჰქონდა სამუშაო პერსპექტივა, თუმცა ვიზასთან დაკავშირებული პრობლემები შეიქმნა, საბოლოოდ 1936 წელს „გრაცის უნივერსიტეტში“ დაიწყო მუშაობა. მან ასევე ინდოეთიდან, „ალაჰაბადის უნივერსიტეტისგან“ მიიღო სამუშაო შეთავაზება.
დუბლინის „მოწინავე სწავლების ინსტიტუტის“ ჩამოსაყალიბებლად 1938 წელს ირლანდიის პრემიერ მინისტრისგან, ეამონ დე ვალერასგან ერვინმა მიიღო პირადი მიწვევა. ერვინი საცხოვრებლად გადავიდა დუბლინში, სადაც ცხოვრობდა მოკრძალებული ცხოვრების სტილით. 1940 წელს იგი გახდა თოერიული ფიზიკის სკოლის დირექტორი, ამ თანამდებობაზე იგი 17 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა. 1948 წელს გახდა ირლანდიის კანონიერი მოქალაქე, თუმცა ამავდროულად შეინარჩუნა ავსტრიის მოქალაქეობაც. მან დაწერა დაახლოებით 50 პუბლიკაცია სხვადასხვა თემაზე, მათ შორისაა ერთიანი ველის თეორია.
შრედინგერი დუბლინში 1955 წლამდე დარჩა, იგი დაინტერესებული იყო ჰინდუიზმით, რომლის ზეგავლენაც გამოიკვეთა მის სამეცნიერო წიგნში რა არის ცხოვრება?. 1956 წელს დაბრუნდა ვენაში. მსოფლიო ენერგეტიკის კონფერენციის დროს გამართულ მნიშვნელოვან ლექციაზე, მან სკეპტიციზმის გამო უარი თქვა ბირთვულ ენერგიაზე სიტყვით გამოსვლაზე, და მის ნაცვლად ჩაატარა ფილოსოფიის ლექცია.
პირადი ცხოვრება
1961 წლის 4 იანვარს, 73 წლის ასაკში ტუბერკულოზით გარდაიცვალა ვენაში. დაკრძალეს ავსტრიაში, კათოლიკურ სასაფლაოზე. მიუხედავად იმისა რომ იგი არ იყო კათოლიკე, სასაფლაოზე პასუხისმგებელმა მღვდელმა მისი სასაფლაოზე დაკრძალვის ნებართვა გასცა მას შემდეგ, რაც გაიგო რომ იგი „Pontifical Academy of Sciences“-ის წევრი იყო. მისი მეუღლე ენი (დაიბადა 3 დეკემბერი, 1896) გარდაიცვალა 1965 წლის 3 ოქტომბერს. შრედინგერის ვაჟი პროფესორი ტერი რუდოლფი გაჰყვა მამამისის ნაბიჯებს, ფიზიკას ასწავლის „ლონდონის იმპერიულ კოლეჯში“.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი ფიზიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კარამიკი
კარამიკი — მდინარე სტავროპოლის მხარის პეტროვსკის რაიონში, მდინარე კალაუსის მარჯვენა შენაკადი.
სახელწოდება
სავარაუდოდ, ეს თურქულიკიდან მომდინარეობს და ნიშნავს ერთი საქმიანობის შესრულებას, დანარჩენის შემჩნევას.
მას თავისი სახელი მიენიჭა თურქული სიტყვებისგან „kara“ - შავი და "თაგვი" - სიტყვიერი აფიქსი, რომელიც შეესაბამება რუსულ ნაწილობრივ სუფიქსს. ან უძველესი მონღოლურიდან „kere“ - ყვავილი და „myg“ - ზეპირი აფიქსი, რომელიც შეესაბამება რუსულ ნაწილობრივ სუფიქსს.
გეოგრაფიული მდებარეობა
მდინარის სათავე კუცაის მთის ჩრდილოეთ კალთაზეა. მდინარე კარამიკი მდინარე კალაუსის მარჯვენა შენაკადია და მიედინება ქალაქ სვეტლოგრადში. სიგრძე - 14 კილომეტრი, აუზის ფართობი 55,6 კმ².
მას აქვს მრავალი შენაკადი. ეს ძირითადად წყაროები არიან, რომლებიც ქუცაის მთის ჩრდილოეთ კალთიდან მიედინება. ახლა ეს ტერიტორია მჭიდროდ არის აშენებული და წყალდიდობის ზონაში მცირე ტბები რჩება, რომლებიც ხშირად შრება. ამ ტბებიდან წყლის დრენაჟი ხორციელდება სადრენაჟე სისტემის მეშვეობით, მაგალითად, კავკასიისა და პარტიზანის ქუჩებს შორის.
მდინარის შენაკადების სიგრძე საკმაოდ მცირეა: სუხოი კარამიკთან - 39 კილომეტრი, მოკრა საბლთან - 46, სუხოი საბლთან - 35 კილომეტრი. ზემო წელში კარამიკი მიედინება რამდენიმე არხში, სოფელ ნოულოლიანოვსკის გეორგიევსკის რაიონის მახლობლად, შენაკადები ერწყმის ერთ არხს.
თევზის ზოგიერთი სახეობა მდინარეში ცხოვრობს.
ისტორია
სანამ პიტერ ბურლაკი ამ მხარეში მოვიდოდა, მდინარის ხეობაში უღრანი ტყე იზრდებოდა. წყლისა და სამშენებლო მასალების არსებობამ წინასწარ განსაზღვრა ამ რეგიონის ბედი. ჩამოსულმა დასახლებულებმა თავიანთი სახლები ააშენეს. მდინარის ხეობაში ორი ფერმა გამოჩნდა: დოლგო და ხუტუნი.
მოგვიანებით, სოფლები გაფართოვდა. მას შემდეგ, რაც მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სახნავი მიწათმოქმედება იყო, მდინარეზე წყლის ქარხნები სწრაფად გამოჩნდა. მათი საძირკველი დღემდე შემორჩა 2011 წელი. კერძოდ, პირველი გიმნაზიის უკან.
ამჟამად, მდინარეზე მიკრორაიონში აშენდა სატუმბი სადგური, რომელიც მიკრორაიონს წყლით უზრუნველყოფს.
ეკოლოგიური ვითარება
მდინარის დინება ქალაქში იზღუდაება, ამის მიზეზი მის მწვავე დაბინძურებაა არაორგანიზებული ნაგავსაყრელების გაჩენის გამო. ქალაქის ხელისუფლების მიერ გარემოსდაცვითი პრობლემის მოგვარება კი საკმაოდ გაჭიანურდა.
ხიდები
მინი
ხიდები სვეტლოგრადში წყაროდან პირამდე:
სქოლიო
კატეგორია: კავკასიის მდინარეები კატეგორია: სტავროპოლის მხარე კატეგორია: კავკასია
დირაკის განტოლება
დირაკის განტოლება — ელექტრონის მოძრაობის კვანტური განტოლება, რომელიც ექვემდებარება ფარდობითობის თეორიას და გამოიყენება სხვა წერტილოვანი ფერმიონების ასაღწერად, რომელთა სპინი 1/2-ია; შექმნილია პოლ დირაკის მიერ 1928 წელს.
განტოლება
დირაკის განტოლების ჩაწერის ნიმუში:
სადაც m\ — ელექტრონი სიმშვიდის მასაა (ან სხვა ფერმიონის, რომელსაც აღწერს განტოლება), c\ — სინათლის სიჩქარე, — კომპონენტ იმპულსის სამი ოპერატორი (x,y,z), \hbar — დირაკის მუდმივა, x=(x,y,z) და t სივრცის კოორდინატები და დრო, და  — ოთხკომპონენტიანი კომპლექსური ტალღური ფუნქცია (ბისპინორი).
— ხაზოვანი ოპერატორენი ბისპინორთა სივრეზე, რომლებიც მოქმედებენ ტალღოვან ფუნქციაზე. ეს ოპერატორები ისეა შერჩეული, რომ ამ ოპერატორთა წყვილები ანტიკომუტირებას ახდენენ, ხოლო თითოეულის კვადრატი უდრის ერთს:
კატეგორია:ფიზიკური განტოლებები
აღმოსავლეთ ტიმორის საგარეო ურთიერთობები
აღმოსავლეთის ტიმორის საგარეო ურთიერთობები მსოფლიოს სახელმწიფოებთან ქვეყნის აღმოსავლეთ ტიმორის მთავრობის მიერ განსაზღვრულ საგარეო პოლიტიკას ასახავს.
პოლიტიკა
აღმოსავლეთ ტიმორის საგარეო პოლიტიკა მისი პოზიციითაა განსაზღვრული, როგორც ორი უფრო ძლიერი სახელმწიფოთი გარშემორტყმული პატარა სახელმწიფოს საგარეო პოლიტიკა. რომელიმე სახელმწიფოსთან ან ბლოკთან ფორმალური მოკავშირეობის ნაცვლად აღმოსავლეთი ტიმორი სხვადასხვა ქვეყანასთან დადებითი ურთიერთობების განვითარებას ცდილობს. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ საგარეო პოლიტიკის განსაზღვრაში დიდი როლი ჟოზე რამუშ-ჰორტამ ითამაშა დიდი როლი, რომელიც მანამდე ქვეყნის დამოუკიდებლობის საერთაშორისო კამპანიას უძღვებოდა. რამოს-ჰორტა ინტერნაციონალიზმის მომხრე იყო, ხოლო 2012 წლის არჩევნების შემდეგ, ლიდერებმა, როგორებიც შანანა გუჟმაო და ტაურ მატან რუაკი იყვნენ, უფრო ნაციონალისტური საგარეო პოლიტიკა აირჩიეს.
აღმოსავლეთ ტიმორი სხვადასხვა მრავალხრივ ფორუმში გაწევრიანებას ესწრაფვის და სანდო საერთაშორისო მოთამაშის სტატუსის დამკვიდრებას ცდილობს. ქვეყნის გლობალური ურთიერთობები მისი პორტუგალიური კოლონიური ისტორიითაა განსაზღვრული. რეგიონის მასშტაბით მის ურთიერთობებზე მახლობელ რეგიონებთან კულტურული კავშირები ახდენს გავლენას, ისევე, როგორც უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და დამოუკიდებლობა აღმოსავლეთ ტიმორისა და მისი მეზობლებს, ავსტრალიასა და ინდონეზიას შორის ძალთა უთანასწორობის ფარგლებში. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აღმოსავლეთ ტიმორი სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციაში გაწევრიანებას ცდილობს, თუმცა ასოციაცია ინდონეზიის პოზიციას უჭერს მხარს და მელანეზიასთან კულტურული კავშირებიც ორგანიზაციაში გაწევრიანებას აფერხებს.
ვიეტნამი
აღმოსავლეთ ტიმორსა და ვიეტნამს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2002 წლის 28 ივლისს დამყარდა. აღმოსავლეთ ტიმორის საელჩო ჰანოიში მდებარეობს, ხოლო ვიეტნამის საელჩო ჯაკარტაშია განლაგებული.
ჩინეთი
ჩინეთსა და აღმოსავლეთ ტიმორს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2002 წლის 20 მაისს დამყარდა, თუმცა ჩინეთის წარმომადგენელი ოფისი დილიში ჯერ კიდევ 2000 წელს გაიხსნა.
ინდონეზია
აღმოსავლეთ ტიმორსა და ინდონეზიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2002 წელს დამყარდა. ორივე სახელმწიფო კუნძულ ტიმორის ნაწილს იკავებს. ინდონეზია პორტუგალიის ყოფილ კოლონიაში 1975 წელს შეიჭრა, მომდევნო წელს მისი ანექსირება მოახდინა და აღმოსავლეთი ტიმორი მისი 27-ე პროვინცია იყო 1999 წელს გაეროს მიერ მხარდაჭერილი რეფერენდუმის ჩატარებამდე, რომლის დროსაც აღმოსავლეთ ტიმორელებმა ქვეყნის დამოუკიდებლობას დაუჭირეს მხარი.
ინდონეზია აღმოსავლეთ ტიმორის უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორია. ინდონეზიის საელჩო დილიში მდებარეობს, ხოლო აღმოსავლეთ ტიმორის საელჩო ჯაკარტაშია განლაგებული. აღმოსავლეთ ტიმორს საკონსულოები აქვს დენპასარსა და კუპანგში.
ისრაელი
აღმოსავლეთ ტიმორსა და ისრაელს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2002 წლის აგვისტოში დამყარდა. ისრაელი აღმოსავლეთ ტიმორში სინგაპურში მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი. აღმოსავლეთ ტიმორი განსაკუთრებით დაინტერესებულია ისრაელთან სტრატეგიულ ურთიერთობეაში სოფლის მეურნეობისა და საზღვაო უსაფრთხოების სფეროში.
მალაიზია
1999 წლიდან მალაიზიელი მშვიდობისმყოფელები აღმოსავლეთ ტიმორში გაეროს სამშვიდობო მისიებში მონაწილეობდნენ. მალაიზია აღმოსავლეთ ტიმორს მხარს უჭერს ადამიანური რესურსების განვითარებაში. მალაიზია მხარს უჭერს აღმოსავლეთ ტიმორის გაწევრიანებას სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციაში. მალაიზიის საელჩო დილიში მდებარეობს, ხოლო აღმოსავლეთ ტიმორის საელჩო კუალა-ლუმპურშია განლაგებული.
ფილიპინები
ფილიპინები აქტიურად იყო ჩართული გაეროს სამშვიდობო მისიაში აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის პერიოდში. სახელმწიფოების მიერ აღმოსავლეთ ტიმორის სუვერენიტეტის ცნობის შემდეგ, ფილიპინებსა და აღმოსავლეთ შორისაც დაიწყო დიპლომატიური ურთიერთობები და დილიში ფილიპინების საელჩო, ხოლო პასიგში აღმოსავლეთ ტიმორის საელჩო დაარსდა.
ორივე სახელმწიფო აზიის კათოლიკური ქვეყნებია, რამაც დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადების შემდეგ ფილიპინებსა და აღმოსავლეთ ტიმორს შორის დადებითი ურთიერთობების ჩამოყალიბებას შეუწყო ხელი. სახელმწიფოებს შორის კომერციული ურთიერთობების, კულტურული და საგანმანათლებლო გაცვლითი პროგრამების მასშტაბები იზრდება. ფილიპინები მხარს უჭერს აღმოსავლეთ ტიმორის გაწევრიანებს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციაში.
2013 წლის 6 ივნისს სახელმწიფოებმა მანილაში ხელი მოაწერეს სამ შეთანხმებას ინფრასტრუქტურის განვითარების, თავდაცვისა და განათლების შესახებ.
სამხრეთი კორეა
აღმოსავლეთ ტიმორსა და სამხრეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2002 წლის 20 მაისს დაიწყო. აღმოსავლეთ ტიმორის საელჩო სეულში მდებარეობს, ხოლო სამხრეთ კორეის საელჩო დილიში.
თურქეთი
თურქეთი აღმოსავლეთ ტიმორს ჯაკარტაში მდებარე საელჩოთი ფარავს. აღმოსავლეთი ტიმორი თურქეთთან პორტუგალიურენოვანი ქვეყნების თანამეგობრობის ფარგლებში თანამშრომლობს (თურქეთი ორგანიზაციის დამკვირვებელი წევრია). 2019 წლისთვის ორ ქვეყანას შორის ვაჭრობის მაჩვენებელი უმნიშვნელო იყო.
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის საგარეო ურთიერთობები
რიო-დე-ჟანეიროს ფედერალური უნივერსიტეტი
უნივერსიტეტი 1920 წლის 7 სექტემბერს ბრაზილიის პრეზიდენტმა ეპიტასიუ პესოამ დააარსა. ამ პერიოდში, რიო ქვეყნის დედაქალაქი იყო და უნივერსიტეტის დაფუძნებით, ფედერალური ხელისუფლება ეკონომიკის ბუმის დროს მეცნიერების წახალისებას ცდილობდა.
თავდაპირველად, უმაღლეს სასწავლებელს რიო-დე-ჟანეიროს უნივერსიტეტი ეწოდა, 1937 წლის 5 ივლისს კი სახელი გადაარქვეს და ბრაზილიის უნივერსიტეტი უწოდეს. 1945 წლის 17 დეკემბერს ბრაზილიის განათელბის სამინისტრომ მას სრული ავტონომია მიანიჭა. 1965 წელს მას ამჟამინდელი სახელი ეწოდა.
რიო-დე-ჟანეიროს ფედერალური უნივერსიტეტი დღეისათვის ბრაზილიის ერთ-ერთ საუკეთესო უნივერისტეტად ითვლება და ამავე დროს, სხვადასხვა სააგენტოების მიერ იგი შეყვანილია მსოფლიოს მოწინავე 400 უნივერსიტეტს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიური კულტურა კატეგორია:უნივერსიტეტები
კალიბო
კალიბო (ოფიციალურად კალიბოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Kalibo) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი და აკლანის პროვინციის დედაქალაქი, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 89 127 ადამიანს შეადგენს.
მუნიციპალიტეტი კუნძულ პანაის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. იგი მთავარი სატრანსპორტო კერაა კუნძულ ბორაკაიმდე მისაღწევად. მუნიციპალიტეტი ცნობილია ატი-ატიჰანის ფესტივალით, მანგროს ტყეებით, ბაკჰავანის ეკოლოგიური პარკით და პინიას ქსოვით. 2018 წლის თებერვალში ფილიპინების კულტურისა და ხელოვნების ეროვნულმა კომისიამ აკლანის მთავრობასთან ერთად კალიბოს პინიას ქსოვის ტექნიკის იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში ნომინირების პროცესი დაიწყო. არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიიაში შესატანად ნომინირებულია აკლანელთა ატი-ატიჰანის ფესტივალიც.
ისტორია
1897 წლის 17 მარტს კალიბოში ფილიპინელმა რევოლუციონერებმა ესპანელების წინააღმდეგ გაილაშქრეს, თუმცა დამარცხდნენ. 23 მარტს 19 აკლანელი მოწამე ესპანურმა კოლონიურმა მთავრობამ სიკვდილით დასაჯა.
გეოგრაფია
ფილიპინების სტატისტიკის სააგენტოს მონაცემებით, მუნიციპალიტეტის ფართობი 50.75 კმ²-ს შეადგენს, რაც აკლანის საერთო ფართობის 2.79%-ს შეადგენს.
კალიბო 16 ბარანგაის მოიცავს, რომელთაგან ყველა ურბანულია. მობოს ბარანგაის წარსულში ტინიგაო-ბონგოე ეწოდებოდა.
დემოგრაფია
2020 წლის აღწერით, კალიბოს მოსახლეობა 89 127 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის სიმჭიდროვის მაჩვენებელი 1800 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის მშობლიური ენა აკლანონია, ხოლო მეორე ენა ― ჰილიგაინონი და კაპისნონი.
ეკონომიკა
მუნიციპალიტეტის ეკონომიკის წამყვანი სექტორი სოფლის მეურნეობაა. ძირითადად ბრინჯს, ქოქოსს, პინიასა და სართავ ბანანს აწარმოებენ. კალიბოში განვითარებულია ხორცის წარმოებაც. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე აწარმოებენ ჩორიზოს, ტოსინოსა და სხვა მსგავს პროდუქტებს.
მუნიციპალიტეტში ტურიზმის პიკი ატი-ატჰიანის ფესტივალის დროსაა, რომელიც ყოველწლიურად იანვრის მეორე კვირაში აღნიშნავენ.
ატი-ატიჰანის ფესტივალი
ატი-ატიჰანის ფესტივალი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ყოველწლიურად იანვრის მეორე კვირაში აღინიშნება და კულმინაციას თვის მესამე კვირა დღეს აღწევს. გადმოცემის თანახმად, ფესტივალს 1212 წლიდან აღნიშნავენ, როდესაც ათი დატუს ხელმძღვანელობით ბორნეოელებმა ბალანგაებით სულუს ზღვა გადაცურეს და პანაიზე გადავიდნენ.
Fest300-მა ატი-ატიჰანის ფესტივალი მსოფლიოს საუკეთესო ფესტივალებს შორის დაასახელა. ხშირად მას „ფილიპინების ყველა ფესტივალის დედად“ მოიხსნეიებენ.
ღირსშესანიშნაობები
მუნიციპალიტეტების ღირსშესანიშნაობებს შორისაა: მდინარე აკლანი, მთავარი მდინარე, რომელიც მუნიციპალიტეტს კვეთს და პროვინციის სახელს ატარებს. კალიბოს ტერიტორიაზე მდებარეობს მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანთა აკლდამა და აკლანიის ისტორიის მუზეუმი. მუნიციპალიტეტში მდებარეობს ბაკჰავანის ეკოლოგიური პარკი, 220 ჰექტარის მანგროს ტყის პროექტი, რომლის განხორციელებაც 1990 წელს დაიწყო ახალი ბუსვანგის ბარანგაიში. ტიგაიონის ბარანგაიში მდებარე ტიგაიონის ბორცვი და გამოქვაბულები წინაესპანურ ხანაში საკვრძალავს წარმოადგენდა.
ტრანსპორტი
კალიბო ბორაკაიმდე მისაღწევ მთავარ სატრანსპორტო კერას წარმოადგენს. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს კალიბოს საერთაშორისო აეროპორტი. კალიბოს მახლობლად ოთხი პორტი მდებარეობს. ახალი ვაშინგტონისა და დუმაგიტის პორტები კალიბოდან 20 წთ-ის დაშორებით მდებარეობს. მანილადან აკლანამდე ზღვით მისასვლელად 14-18 საათია საჭირო.
დაძომბილებული ქალაქები
კალიბოს ერთადერთი დაძმობილებული ქალაქია ჯუნო, ალასკა, აშშ (2014).
სქოლიო
კატეგორია:კალიბო კატეგორია:აკლანის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ფილიპინების პროვინციების დედაქალაქები
NGC 7324
NGC 7324 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1863 წლის 13 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
Camponotus severini
Camponotus severini — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
შიორა-დაფორა
შიორა-დაფორა (Sciora Dafora) — მთა ბრეგალიის ქედზე, ალპებში. მდებარეობს ქალაქ ვისკოსოპრანოში, შვეიცარიის გრაუბიუნდენის კანტონში. წარმოადგენს შიორის ჯგუფის უკიდურეს ჩრდილოეთ მწვერვალს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
Technomyrmex nequitus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პალმეტური მეხილეობა
ლიტერატურა
კატეგორია:მებაღეობა
ნაა (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)
ნაა (ყოფილი სომხური ნაა) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (განახლების თემი), მდინარე კოდორის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 280 მ, გულრიფშიდან 25 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ლიტერატურა
კატეგორია:განახლების თემის სოფლები (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)
Camponotus setosus
Camponotus setosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ენტონი კიდისი
ენტონი კიდისი (დ. 1 ნოემბერი, 1962) — ამერიკელი მუსიკოსი, ჯგუფის Red Hot Chili Peppers წამყვანი ვოკალისტი.
11 წლის ასაკში საცხოვრებლად გადავიდა კალიფორნიაში მამამისთან ერთად. იგი მიეძალა ნარკოტიკებს, ძირითადად კოკაინსა და ჰეროინს, რამაც ბევრი პრობლემა შეუქმნა ცხოვრებაში, თუმცა Red Hot Chili Peppers-ის გიტარისტ ჰილელ სლოვაკის სიკვდილის შემდეგ ნარკოტიკული დამოკიდებულებისაგან გათავისუფლდა. ენტონის მონაწილეობა აქვს მიღებული ორ ფილმში - Point Break (კინუ რივზი და პატრიკ სუეიზი, 1991) და The Chase (1994, ფლისთან ერთად).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის წევრები
ედუარდო დუალდე
ედუარდო დუალდე (Eduardo Alberto Duhalde Maldonado) – არგენტინელი პოლიტიკური მოღვაწე. არგენტინის პრეზიდენტი 2002-2003 წწ. პროფესიით ადვოკატი. პერონისტი. მისი მმართველობის დროს არგენტინამ თავი დააღწია ეკონომიკურ კრიზისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1941
ჭერმისხევი
ჭერმისხევი — მდინარე საქართველოში, კახეთის მხარეში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ალაზნის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1118 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 35 კილომეტრი, აუზის ფართობი 154 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, მდგრადი წყალმცირობა ზამთარში. მარჯვნიდან იერთებს მდინარე ფაფრისხევსა და პატარავეთს. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,8 მ³/წმ. მდინარის ნაპირას გაშენებულია სოფლები: ჭერემი, ველისციხე და ზეგაანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
სახესხვაობა
სახესხვაობა (varietas) — ბოტანიკურ ნომენკლატურაში ინდივიდთა ჯგუფი ან პოპულაცია, რომელიც მოცემული სახეობის ტიპური ინდივიდებისაგან განსხვავდება მეორეხარისხოვანი მორფოლოგია (შებუსვა, ზრდის ხასიათი, შეფერილობა და სხვა) და ეკოტოპოლოგიური თავისებურებებით. გავრცელებულია სახეობის არეალის ფარგლებში. სახესხვაობის წარმოშობა განპირობებულია სახეობის არსებობით სხვადასხვა ეკოლოგიურ პირობებში სახესხვაობა ქვესახეობაზე დაბალი, მასზე დაქვემდებარებული ტაქსონომიური კატეგორიაა. ზოოლოგიურ ნომენკლატურაში სახესხვაობას შეესაბამება ვარიეტეტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბოტანიკა
ანდრია სტრატილატი
ანდრია სტრატილატი – წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 აგვისტო, ახალი სტილით - 1 სექტემბერი. იგი რომაელთა ლაშქარში მსახურობდა იმპერატორ მაქსიმინუსის (286-305) ზეობისას. მას ნათლისღება ჯერ არ მიეღო, მაგრამ მტკიცედ სწამდა იესო ქრისტე. თავისი სიმამაცის, ძლევამოსილებისა და სამართლიანობისთვის ანდრია ყველას ძლიერ უყვარდა. როდესაც სპარსელთა ურიცხვმა მხედრობამ სირიის საზღვრები გადალახა, მმართველმა ანტიოქოსმა მომხდურებთან ბრძოლის ხელმძღვანელობა სწორედ მას დაავალა. ბრძოლის წინ წმინდანმა ასე მიმართა თავის მცირერიცხოვან მხედრობას:
სტრატილატის სიტყვებით სულიერ თვალებახელილმა მებრძოლებმა მაცხოვრის სახელი ახსენეს და ისე ეკვეთნენ მტერს. შედეგად - მცირე რაზმმა სპარსთა უთვალავ სპას სამარცხვინო დამარცხება აგემა და ქვეყნიდან განდევნა. ამ ლაშქრობამ წმინდა ანდრიას სახელი ბრწყინვალე დიდებით შემოსა. მოშურნეებმა მმართველს მოახსენეს, რომ იგი ქრისტიანი იყო და თავისი რაზმიც ქრისტიანობაზე მოაქცია. წმიდანი სამსჯავროზე იხმეს და საწამებლად გადასცეს. წამების შემდეგ მმართველმა ანტიოქოსმა წმინდანი სხვა მხედრებთან ერთად საპყრობილეში ჩაყარა და დიოკლეტიანეს აუწყა მომხდარის შესახებ - თავად ვერ გაბედა სახელგანთქმული გმირის სიკვდილით დასჯა. უსჯულო თვითმპყრობელმა იცოდა, თუ როგორ უყვარდა ლაშქარს წმიდა ანდრია, შეეშინდა ამბოხისა და ბრძანა, გაეთავისუფლებინათ მოწამეები, შემდეგ კი სხვადასხვა საბაბით ცალ-ცალკე მოეკლათ.
საპყრობილიდან გამოსულმა აღმსარებლებმა ქალაქ ტარსოსს მიმართეს და აქ ადგილობრივი მღვდელმთავრის, პეტრესა და ბერიის ეპისკოპოსის, ნონეს ხელით მოინათლნენ. შემდგომ ქრისტეს ტარიგებმა ტაქსანატად წოდებულ ადგილას გადაინაცვლეს. ანტიოქოსმა კილიკიის ოლქის მმართველ სელევკუსს ამცნო, დასწეოდა მეომრებს და თითქოსდა საბრძოლო დროშების დატევებისათვის, ყველანი ამოეჟლიტა. წმიდა ანდრია თავისი რაზმით მდევარს სომხეთის სანახებში, ქალაქ ტაბრში დაბანაკებული დაუხვდა - გამოცხადების მიხედვით ისინი სწორედ აქ უნდა აღსრულებულიყვნენ მოწამეობრივად. ანდრიამ თავის მხედრებს მოუწოდა, არ შეშინებოდათ სიკვდილის; ილოცა ყველასათვის, ვინც მათ ხსოვნას პატივს მიაგებდა და უფალს შესთხოვა, მაკურნებელი წყარო აღმოეცენებინა იმ ადგილას, სადაც მათი სისხლი დაიღვრებოდა. ამ ლოცვის დროს მოწამეები, რომლებიც არანაირ წინააღმდეგობას არ უწევდნენ მომხდურთ, მახვილებით აჩეხეს (+ 302). იმავ წამს მიწიდან მაკურნებელმა წყარომ ამოხეთქა. ეპისკოპოსები პეტრე და ნონე ღვთისმსახურებთან ერთად ფარულად მიჰყვებოდნენ ნეტარი ანდრიას რაზმის კვალს. უფალმა სწორედ მათ არგუნა მარტვილთა წმიდა ცხედრების დაფლვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ტიციანი
thumbnail|200px|ტიციანის ავტოპორტრეტი, 1566. ტიციანი, ან ტიციანო ვეჩელი (Tiziano Vecelli; დაახლოებით 1488-90 — 27 აგვისტო, 1576) — XVI საუკუნის იტალიური რენესანსის ვენეციური სკოლის წამყვანი ხელოვანი. დაიბადა პიევე-დი-კადორეში, ფრიულის პროვინცია, იტალია და გარდაიცვალა ვენეციაში. სიცოცხლეში ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც და კადორე, მისი დაბადების ადგილის მიხედვით.
თანამედროვეთა მიერ შეფასებული როგორც "მზე მცირე ვარსკვლავთა შორის", ტიციანის შემოქმედება იტალიელ მხატვართა შორის ყველაზე მრავალფეროვანი და ყოვლისმომცველი იყო. მოიცავდა რა პორტრეტებსა და პეიზაჟებს (ორი მთავარი ჟანრი, რითაც სახელი გაითქვა), ასევე მითოლოგიურ და რელიგიურ მოტივებს. 40 წლის ასაკში რომ გარდაცვლილიყო, მას უკვე ექნებოდა მისი დროის ყველაზე გავლენიანი ხელოვანის სახელი მოხვეჭილი. თუმცა ის ნახევარ საუკუნეზე მეტს ცოცხლობს და ბოლო წლებში პოლარულად იცვლის ხატვის სტილს, რის გამოც მრავალ ხელოვნებათმცოდნეს არ ძალუძს დაიჯეროს, რომ მისი ადრეული და გვიანდელი ნამუშევრები შესაძლებელია ერთი პიროვნების ხელს ეკუთვნოდეს. მისი კარიერის ორი პოლარული ნაწილის გამაერთიანებელია მისი ღრმა ინტერესი ფერებში. და მიუხედავად იმისა, რომ მისი გვიანდელი ნამუშევრები არ გამოირჩევა იმდენად მკაფიო ჟღერადი ფერებით, როგორც ეს მის ადრინდელ ტილოებს ახასიათებდა, მისი ფუნჯის ჰაეროვან მოსმებსა და პოლიქრომატულ ფერთა გამებს მანამდე დასავლეთის ხელოვნების ისტორიაში პრეცედენტი არ ჰქონდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1576 კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
წრფივი ალგებრა
მინი|სამგანზომილებიანი [[ევკლიდური სივრცე]] წრფივი ალგებრა — მათემატიკის, უფრო ვიწროდ კი ალგებრის დარგი რომელიც შეისწავლის ვექტორებს, ვექტორულ სივრცეებს (სხვანაირად წრფივი სივრცე), წრფივ გარდაქმნებს და მსგავს მათემატიკურ სტრუქტურებს. წრფივი გარდაქმნა განსაკუთრებული ასახვაა, რომელიც ინახავს წრფივი სივრცის ოპერაციებს. წრფივი ალგებრა თანამედროვე მათემატიკის მნიშვნელოვანი დარგია. ის გამოიყენება წრფივი განტოლებების სისტემის ამოსახსნელად, აბსტრაქტულ ალგებრასა და ფუნქციურ ანალიზში. წრფივი ალგებრის სტრუქტურების წარმოსახვაში ანალიტიკური გეომეტრია გვეხმარება. ის ფართოდ გამოიყენება ინჟინერიაში, ფიზიკასა და სხვადასხვა მეცნიერებებში.
1. წრფივი სივრცე
განსზღვრება 1.1
სიმრავლეს S მასში განსაზღვრულ ოპერაციებით (შეკრება + და ველის ელემენტზე გამრავლება •) ეწოდება წრფივი სივრცე (ან ვექტორული სივრცე) V ველის მიმართ, თუ დაკმაყოფილებულია მოთხოვნები:
1. s + t = t + s, ყოველი s და t ელემენტისათვის S-დან
4. b • (a • s) = (b • a) • s, ყოველი x-სათვის S-დან და a და b-თათვის V-დან
5. a • (s + t) = (a • s) + (a • t), ყოველი s და t-თათვის S-დან და a-სათვის V-დან
6. ყოველი s-სათვის 0 • s = 0, სადაც მარცხენა ნული V-ს ელემენტია, მარჯვენა კი S-ის
7. ყოველი s-ისათვის 1 • s = s, სადაც 1 ველის ერთიანია
შემდგომში ვექტორი ვუწოდოთ წრფივი სივრცის ელემენტს.
თეორემა 1.2
თუ a • s = 0, მაშინ ან s = 0 ან a = 0
დამტკიცება
თუ a ≠ 0 და a • s = 0, გავამრავლოთ ტოლობა a¯-ზე. გვექნება
0 = a¯ • 0 = a¯ • a • s = 1 • s = s
თვით ველი წრფივი სივრცის ერთ ერთი მაგალითია იმავე ოპერაციების მიმართ რაც ველშია განსაზღვრული.
მაგალითი 1.3
შევნიშნოთ, რომ თუ S არის წრფივი სივრცე W-ს მიმართ, მაშინ ის ავტომატურად არის წრფივი სივრცე V-ს მიმართაც.
მაგალითი 1.4
ნებისმიერი სიმრავლის B ასახვები ველში V ჰქმნის წრფივ სივრცეს M(B, V). ორი f და g ასახვის ჯამი იყოს ანასახების ჯამით განსაზღვრული ასახვა, ანუ
(f + g)(B) = f(x) + g(x)
ასახვის ნამრავლი ველის ელემენტზე განისაზღვროს ტოლობით
(a • f)(x) = a • (f(x))
ადვილი შესამოწმებელია, რომ მივიღეთ წრფივი სივრცე.
მაგალითი 1.5
სივრცეში M(B, V) გამოვყოთ ქვესივრცე ასახვებისა რომელთა მნიშვნელობები მხოლოდ სასრულ რაოდენობა არგუმენტზეა ნულისაგან განსხვავებული, თითქმის ყველგან ნულია. აღვნიშნოთ იგი F(B, V)-ით. თუ თვით სიმრავლე B სასრულია, მაშინ, რასაკვირველია, F(B, V) = M(B, V). თვით B განვიხილოთ ჩადგმული ამ სივრცეში: თუ b ∈ B, განვიხილოთ b როგორც ასახვა, რომელიც თვით b-ს შეუსაბამებს ველის ერთიანს, ხოლო ყველა დანარჩენს ნულს. სივრცის F(B, V) ყოველი ელემენტი a: B → V შეგვიძლია წარმოგვიდგინოთ კომბინაციის სახით a = ∑ a(b) • b.
პოლინომთა სიმრავლე წრფივი სივრცის მაგალითია. ავირჩიოთ რაიმე სიმბოლო, ვთქვათ x, და განვიხილოთ ფორმალურ ხარისხთა სიმრავლე X = {x⁰ = 1, x¹ = x, x², x³,. . .}. წრფივი სივრცე F(X, V) იქნება მრავალწევრთა წრფივი სივრცე V[x]. მისი ყოველი ვექტორი a, ანუ ასახვა X-დან V-ში შეიძლება ჩავწეროთ შემდეგი სახით
სადაც
a₀ = a(1), a₁ = a(x), a₂ = a(x²), a₃ = a(x³),. ..
ველის V ელემენტებია.
მაგალითი 1.7
V[x, 1] = V, V[x, 2] = {a₁ • x + a₀},. ..
თუ მოცემულია გაფართოება V ⊂ W, მაშინ V[x]-ის ელემენტი შეგვიძლია განვიხილოთ როგორც W-დან W-ში ასახვა: W-ს ელემენტ w-ს ანასახი იქნება ველი W-ს ელემენტი რომელიც მიიღება პოლინომში x-ის მაგივრად w-ს ჩასმით. V[x]-ში შეიძლება შემოვიტანოთ გამრავლებაც, როგორც V-დან V-ში ასახვის მნიშვნელობათა გამრავლება, ანუ პოლინომთა ჩვეული მოქმედება. ამ მოქმედებათა მიმართ პოლინომთა სიმრავლე კომუტატური რგოლია. თვით ველი ამ რგოლის ქვერგოლია, როგორც მუდმივ ასახვათა სიმრავლე, ანუ ნულოვანი ხარისხის პოლინომთა სიმრავლე. ამგვარ წარმონაქმნს უწოდებენ ალგებრას აღებული ველის მიმართ.
მაგალითი 1.8
წრფივი სივრცის კლასიკური მაგალითია ველის ელემენტთა n-ეულების სიმრავლე Vn. თუ ავიღებთ სიმრავლეს B = {1, 2,. . ., n}, მაშინ Vn = F(B, V). ჩვეულებრივ მის ვექტორს, ანუ ასახვას B → V წარმოადგენენ როგორც (u1, u2, . . .). ოპერაციები ასე შეიძლება ჩაიწეროს
(u1, u2, . . .) + (v1, v2, . . .) = (u1 + v1, u2 + v2, . . .)
v • (u1, u2, . . .) = (v • u1, v • u2, . . .)
ყოველივე ზემოდ აღწერილი უნდა დავინახოთ როგორც წრფივი სივრცის მოცემის სხვადასხვა ფორმა. ამ ფორმებს შორის ბუნებრივი შესაბამისობებია. საქმეში უნდა გამოვიყენოთ ის ფორმა რომელიც ყველაზე უფრო მორგებულია განსახილველ საკითხთან.
2. ქვესივრცე
წრფივი სივრცის ქვესიმრავლე თუ სივრცეში განსაზღვრული ოპერაციების მიმართ ჩაკეტილია, მაშინ იგი თვით იქნება წრფივი სივრცე. ამგვარ ქვესიმრავლეს ქვესივრცეს უწოდებენ.
მაგალითი 2.1 ყოველი ვექტორი a განსაზღვრავს ქვესივრცეს V • a-ს, რომელშიც ვგულისხმობთ სიმრავლე {v • a}-ს, სადაც v გაორბენს ველი V-ს ყველა ელემენტს.
მაგალითი 2.2
წრფივი სივრცის S ყოველი ქვესიმრავლე B განსაზღვრავს წრფივ სივრცეს F(B, V). თუ ასახვას f: B → V შევუსაბამებთ S-ის ვექტორს ∑f(b) • b მივიღებთ ასახვას F(B, V) → S. გამოსახულებას ∑f(b) • b შეიძლება შევხედოთ როგორც F(B, V)-ის ელემენტს და შეიძლება შევხედოთ როგორც S-ის ელემენტს. ეს ორი ხედვა უნდა განვასხვაოთ. პრიველი ხედვით განსხვავებული გამოსახულება შეიძლება მეორე ხედვით ტოლი აღმოჩდეს. ამ ასახვის ანასახი იქნება S-ის უმცირესი ქვესივრცე რომელიც მოიცავს B-ს. ამ ქვესივრცეს B-თი წარმოქმნილს უწოდებენ და V[B]-თი აღვნიშნავთ.
მაგალითი 2.3
ქვესივრცის კიდევ ერთი მაგალითია V[x, k]. ყოველი k-სათვის ის წრფივი სივრცე V[x]-ის ქვესივრცეა, V[x, k] ⊂ V[x].
ქვესივრცეთა თანაკვეთა წრფივი ქვესივრცეა. ქვესივრცეთა გაერთიანება არ არის წრფივი სივრცე, ქვესივრცეთა ჯამად ვიგულისხმოთ მათ მომცველ სივრცეთა თანაკვეთა, ანუ უმცირესი ქვესივრცე, რომელიც ყოველი მათგანის მომცველია. წრფივი სივრცის ქვესივრცეთა სიმრავლე ამ ოპერაციებით ჰქმნის სტრუქტურას, რომელსაც მესერს (lattice) უწოდებენ.
განმარტება 3.1
წრფივი სივრცე S-ის მიმართ აფინურ სივრცეს უწოდებენ სიმრავლე A-ს და მასში განმარტებულ ოპერაციას:
A-ს წერტილს მიმატებული S-ის ვექტორი, თუ
1. ყოველი a-სათვის A-დან და s-სათვის S-დან a + s განმარტებულია და ეკუთვნის A-ს
3. (a + s) + t = a + (s + t), ყოველი a-სათვის A-დან და s და t-სათვის S-დან
მაგალითი 3.2
აფინური სივრცის ყველაზე გავრცელებულ მაგალითს იძლევა ქვესივრცე. ვთქვათ T არის S-ის ქვესივრცე. ავირჩიოთ რაიმე წერტილი S-დან s და განვიხილოთ ყველა ჯამი s + t, სადაც t ეკუთვნის T-ს, ანუ სიმრავლე s + T. ეს სიმრავლე იქნება T-ს მიმართ აფინური სივრცე.
თუ დავუკვირდებით A მიმართებაშია S-თან, როგორც თვით S სივრცე ველთან V. თვით წრფივი სივრცე S, რასაკვირველია, აფინური სივრცის ერთ-ერთი მაგალითია. თუ აფინურ სივრცეში წერტილს დავაფიქსირებთ ამ წერტილს მიმატებული ვექტორები განსაზღვრავს წრფივი სივრცის ურთიერთცალსახა ასახვას აფინურ სივრცეში. ამ ასახვით S შეგვიძლია განვიხილოთ სივრცის A არჩეულ წერტილში მხებ სივრცედ.
აფინური სივრცის ყოველ წერტილ a-ზე გამავალი წრფე არის წერტილების a + v • s სიმრავლე, სადაც v გაირბენს ველის ელემენტებს, ხოლო s ფიქსირებული ვექტორია. ორი წრფე {a + v • s} და {b + v • t} პარალელურია თუ მათი განმსაზღვრელი ვექტორები ჯერადია, ანუ t = v • s, რომელიღაც v-სათვის ველიდან. რადგან წერტილთა ყოველი წყვილისათვის a და b არსებობს ერთადერთი ვექტორი s = b - a, გამოდის რომ არსებობს მათზე გამავალი ერთადერთი წრფე {a + v • s}.
ასევე შეიძლება განიმარტოს უფრო მაღალი განზომილების ბრტყელი ობიექტი. ყველა ამათგანი აფინური ქვესივრცე იქნება, ოღონდ საკუთარი წრფივი სივრცით. აფინური ქვესივრცის შესაქმნელად საჭიროა გამოვყოთ წრფივი ქვესივრცე და წერტილი.
4. ფაქტორსივრცე
ავიღოთ S-ში ქვესივრცე T. ნებისმიერი ელემენტისათვის u სივრციდან S განვიხილოთ u + T ქვესიმრავლე. ეს ქვესიმრავლე T-ს მიმართ აფინური სივრცეა. მთელი სივრცე დაიყოფა ურთიერთ არაგადამკვეთ აფინურ სივრცეებად, შრეებად. თუ ვექტორი v შედის u + T შრეში, მაშინ v = u + t, სადაც t ქვესივრცე T-ს ვექტორია. ამიტომ შრეები u + T და v + T ერთი და იგივეა, ანუ u + T = v + T. შრეები ან არ გადაიკვეთება, ან ემთხვევა ერთმანეთს. ერთ-ერთი ამგვარი შრე თვით ქვესივრცე T-ა. ამ შრეთა ერთობლიობა წრფივი სივრცეა ინდუცირებული შეკრებისა და ველის ელემენტზე გამრავლების მიმართ. ამ წრფივ სივრცეს ფაქტორსივრცეს უწოდებენ და აღნიშნავენ S / T-თი.
თუ ქვესივრცე R-სა და T-ს თანაკვეთა ნულია, მაშინ R-ს ყოველ შრეში აქვს არაუმეტეს ერთი ელემენტისა. მართლაც, R-ში რომ არსებობდეს ორი განსხვავებული ელემენტი s და r, რომელიც T-ს მიმართ ერთი და იგივე შრეში შედის, მაშინ r - s უნდა ეკუთვნოდეს T-ს, ანუ r - s = 0, r = s. რაც ეწინააღმდეგება დაშვებას. აქედან გამომდინარეობს
თეორემა 4.1
თუ R და T-ს თანაკვეთა ნულია, მაშინ R-ს შეესაბამება S / T-ში R-ის იზომორფული ქვესივრცე.
ავირჩიოთ T-ს დამატება R, ანუ ქვესივრცე, რომელიც T-სთან მხოლოდ ნულით გადაიკვეთება და T-სთან ერთად კი მთელ სივრცეს წარმოქმნის. ქვესივრცის R ყოველ ვექტორს შევუსაბამოთ შრე რომელშიც ის ძევს. ამ თანადობით ფაქტორსივრცის ნულს, ანუ T-ს მხოლოდ R-ის ნული შეესაბამება. ამავე დროს ყოველ შრეში R-ის ერთი ელემენტია, რადგან S-ის ყოველი ელემენტი წარმოიდგინება ჯამად x + u, სადაც x ∈ R და u ∈ T. მივიღეთ ურთიერთცალსახა თანადობა R-ის ელემენტებსა და შრეებს შორის. ეს თანადობა იზომორფიზმია.
კატეგორია:ალგებრა
ოსტროგსკის სასახლე
ოსტროგსკის სასახლე - ისტორიული სასახლე ვარშავაში, ტამკას ქუჩაზე, პოვიშლეს უბანში. სასახლეში განთავსებულია ფრიდერიკ შოპენის მუზეუმი.
ისტორია
XVIII-XIX საუკუნეებში სასახლემ რამდენიმეჯერ გამოიცვალა მესაკუთრე და შეიცვალა ფუნქცია. აქ განთავსებული იყო ყაზარამა, ლაზარეთი, ბავშვთა სახლი, სტუდენტურ საცხოვრებელი და სხვ. 1859 წელს შენობა ვარშავის კონსერვატორიამ დაიკავა. აქ მიიღეს განათლება სტანისლავ მონიუშკომ და იგნაცი იან პასდერევსკიმ. 1913 წელს სასახლე გააფართოეს. ოსტროგსკის სასახლე დაინგრა 1944 წელს, გერმანელების მიერ ვარშავის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ. სასახლე ხელახლა ააშენეს 1949-1954 წლებში, ის აღადგინეს პირვანდელი სახით, 1913 წლის მიშენების გარეშე.
შოპენის მუზეუმი
შოპენის მუზეუმი დააარსა ფრიდერიკ შოპენის საზოგადოებამ 1930 წელს. მათ 30-იან წლებშივე დაიწყეს ფოტოების, ბიბლიოეთეკის შეგროვება, სხვადასხვა მფლობელისგან გამოისყიდეს 13-მდე ღირებული ხელნაწერი. 1945 წელს შოპენის მუზეუმი კვლავ გაიხსნა, ხოლო 1953 წლიდან მუზეუმმა უკვე ოსტროგსკის სასახლეში დაიდო ბინა. მუზეუმი მოიცავს შოპენის ორიგინალურ ხელნაწერებს, ფოტოებს, სკულპტურებს, წერილებს, საკონსკურსო ნამუშევრებს, პიანინოს. 2010 წელი ვარშავაში შოპენის წელი იყო. ამასთან დაკავშირებით შენობა მნიშვნელოვნად განაახლეს.
რესურსები ინტერნეტში
მინი|მარცხნივ|300პქ|XVIII საუკუნის ნახატი
კატეგორია:ვარშავის სასახლეები
კობაიძე
საკუთარი სახელი კობაიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Camponotus setitibia
Camponotus setitibia — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გროსერ-დიამანტსტოკი
გროსერ-დიამანტსტოკი (Grosser Diamantstock) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მისი მწვერვალი ზღვის დონიდან 3 162 მეტრს აღწევს და სამწვეროვანია. გარსშემორტყმულია მყინვარებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ტრირის უმაღლესი სკოლა
ტრირის უმაღლეს სკოლაში 2006 წლის მონაცემებით 6 100 სტუდენტი სწავლობდა, ამ მონაცემთავე მიხედვით არსებული სასწავლებელი წარმოადგენდა ყველაზე დიდ სპეციალურ უმაღლეს სასწავლებელს, არა მარტო რაინლანდ–პფალცის მხარეში, არამედ დასაველთ გერმანიაშიც.
ტრირის უმაღლესი სკოლის სასწავლო კორპუსები განლაგებულია არა მარტო ქალაქში (— შნაიდერჰოფის მთავარი კამპუსი), მაგრამ ასევე ქალაქის მახლობლადაც — ეკოლოგთა კამპუსი ბირკენფელდში და ძვირფასი და ნახევრად ძვირფასი ქვების დიზაინერთა კამპუსი იდარ-ობერშტაინში.
ისტორია
ტრირის სპეციალური უმაღლესი სკოლა დაარსდა ქალაქის ორი სასწავლო დაწესებულების საავტომშენებლო და საბინათმშენებლო საინჟინრო და სახელობო სკოლების ბაზაზე და 1970 წელს რაინლანდ-პფალცის სპეციალური უმაღლესი სკოლის განყოფილებებად გაფორმდა. 1996 წლიდან ტრირის ეს უმაღლესი სასწავლებელი იურიდიულად დამოუკიდებელი სტრუქტურაა.
სასწავლო განყოფილებები
ტრირის უმაღლესი სკოლა საორგანიზაციო ნიშნით 7 სასწავლო განყოფილებად დაიყოფა, რომელთაგან ერთი ბირკენფელდში, ხოლო მეორე იდარ-ობერშტაინში მდებარეობს; ბირკენფელდში შეისწავლიან ეკოლოგიას, ხოლო იდარ-ობერშტაინში ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი მინერალური ქვების სასამკაულო დამუშავებას.
ტრირის სპეციალურ უმაღლეს სკოლაში შემდეგი სასწავლო განყოფილებები ფუნქციონირებს:
1. სასწავლო განყოფილება — ბინათმშენებლობა, სასურსათო ტექნიკა-დანადგარები, სამომსახურებო ტექნიკა-დანადგარები. 2. გაფორმებითი ხელოვნების სასწავლო განყოფილება — არქიტექტურა და ძეგლების მოვლა. 3. სასწავლო განყოფილება — შიდა არქიტექტურა, მედიათშორისი დიზაინი, კომუნიკაციის დიზაინი, ძვირფასი ქვებისა და სამკაულების დიზაინი (იდარ-ობერშტიანი). 4. ინფორმატიკის სასწავლო განყოფილება. 5. ტექნიკის სასწავლო განყოფილება — ელექტრონიკის, მანქანათმშენებლობის, საავტომობილო ტექნიკა და სამეურნეო საინჟინრო საქმე. 6. გარემოს დაცვის სასწავლო განყოფილება — გარემოს დაცვის ეკონომია, გარემოს დაცვის სამართალი (იდარ-ობერშტაინი) 7. ეკონომიკის სასწავლო განყოფილება — საწარმოო ეკონომიკა, ეკონომიკის ინფორმატიკა, საერთაშორისო ბიზნესი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტრირი კატეგორია:რაინლანდ-პფალცის უმაღლესი სასწავლებლები
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1896)
1896 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 3 ნოემბერს გაიმართა, სადაც რესპუბლიკელმა უილიამ მაკ-კინლმა დემოკრატი უილიამ ჯენინგს ბრაიანი დაამარცხა.
კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები
კობაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი კობაიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
NGC 7326
NGC 7326 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1874 წლის 7 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
პალმირა (მცენარე)
პალმირა (Borassus flabellifer) — მარაოფოთლებიანი პალმა. მისი სიმაღლე 18-20 მ (ზოგჯერ 30 მ აღწევს). სამშობლოა ტროპიკული აზია. ძველთაგანვე კულტივირებულია სამხრეთ ინდოეთსა და შრი-ლანკის კუნძულებზე.
NGC 7326
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
პალმირა (მცენარე)
პალმირას ნაყოფი იჭმება. ყვავილედის წვენიდან იღებენ შაქარს, ღვინოს („ტოდი“), სპირტს, ძმარს. ფოთლებს იყენებენ სახურავ მასალად, მისგან წნავენ აგრეთვე კალათებს, ჭილობებს და სხვა ნივთებს. ფოთლის ბოჭკოსაგან აკეთებენ ჯაგრისებს, გრეხენთოკებს. ღეროს მერქანი მაგარ და გამძლე საშენ მასალას იძლევა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პალმები
Camponotus sesquipedalis
Camponotus sesquipedalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Technomyrmex niasensis
Technomyrmex niasensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ანიჩკოვის ხიდი
მინი|300px|ხედი ხიდზე [[ბელოსელსკი-ბელოზერსკის სასახლე|ბელოსელსკი-ბელოზერსკის სასახლის ფონზე.]] ანიჩკოვის ხიდი (Аничков мост) — პირველი და ყველაზე განთქმული ხიდია მდ. ფონტანკაზე სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. ხიდი, რომელიც აიგო 1841-1842 წლებში და რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 1906-1908 წლებში, გამოირჩევა მარტივი ფორმითა და რამდენიმე თვალისმომჭრელი დეკორაციით. განთქმული ოთხი ცხენის სკულპტურასთან (1848-1850) ერთად ხიდს ერთ-ერთი ყველაზე საუცხოო ორნამენტებიანი ჭედური რკინის სახელურები აქვს მთელს პეტერბურგში. ამ სტრუქტურას საკუთარ ნაწარმოებებში ხოტბა შეასხეს პუშკინმა, გოგოლმა და დოსტოევსკიმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ტიმოთე, აღაპი და თეკლე
წმიდა მოწამენი ტიმოთე, აღაპი და თეკლე – წმინდანები, მათი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 აგვისტო, ახალი სტილით - 1 სექტემბერი. ისინი 304 წელს ეწამნენ. წმიდა ტიმოთე პალესტინის კესარიის ქალაქ ღაზაში დაიბადა. მან შეისწავლა საღმრთო წერილი და თავისი ქადაგებით მრავალი მოაქცია ქრისტიანობაზე. იმპერატორების, დიოკლეტიანესა და მაქსიმინუსის (286-305) მიერ ქრისტიანთა დევნის წლებში ნეტარი მარტვილი შეიპყრეს და მმართველი ურბანოსის სამსჯავროზე წარადგინეს. წმიდა მოწამე სასტიკად აწამეს, ბოლოს კი, როდესაც მის მოუდრეკლობაში დარწმუნდნენ, ცეცხლში შეაგდეს და დაწვეს.
იმავე ქალაქში და იმავე წელს ეწამნენ ქრისტესთვის წმიდა აღაპი და თეკლა. ისინი მტარვალებმა ველურ მხეცებს დააგლეჯინეს.
ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. გვ. 194
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კალაუსი
მინი
კალაუსი — რუსეთის მდინარე ჩრდილოეთ კავკასიაში სტავროპოლის ტერიტორიაზე.
სახელწოდება
ყაბარდო-ჩერქეზულ ენაზე კალაუსს ბავუკოს უწოდებდნენ - „ნაყოფიერ, მდიდარ ხეობას“.
გეოგრაფიული მდებარეობა
მდინარე კალაუსი სათავეს იღებს სულთანის მაღლობებზე, ბრიკის მთის ფერდობიდან, მიედინება სტავროპოლის მაღლა, დასავლეთ მანიჩის მარცხენა შენაკადი. მდინარე კალაუსის საერთო სიგრძეა 436 კილომეტრი, მანძილი პირიდან დასავლეთის მანიშის შესართავამდე არის 141 კილომეტრი, ხოლო საშუალო ფერდობზე 0,0015, არხის სიგანე 40-50 მეტრს აღწევს, სიღრმე 1,5 მეტრამდეა. მდინარის ამჟამინდელი სიჩქარე 1-2 მ/წმ.
კალაუსს აქვს 81 შენაკადი, რომელთა საერთო სიგრძეა 936 კილომეტრია. წყალშემკრები აუზის ფართობია 9700 კმ². მდინარე იკვებება შერეული წყლით: თოვლი, წვიმა.
გაზაფხულის მაღალი წყლის სიმაღლე დაბალი წყლის პერიოდში აღწევს 2.5-დან 2.6 მეტრამდე. ხეობის სიგანე 50-დან 100 მეტრამდეა. ნაპირები ციცაბოა, ზოგან სიმაღლე 15 მეტრსაც კი აღწევს. ეს არის ტალახიანი მდინარე რეგიონში და მესამე ყველაზე მღვრიე მდინარე რუსეთში, ერთი კუბური მეტრი შეიცავს 8 კგ-მდე მყარ ნაწილაკს. არსებობის განმავლობაში მან შექმნა პრიკალაუსკის სიმაღლეები სტავროპოლის მაღლობზე.
წლიური ჩამონადენი არის 0,06 კმ³.
კალაუსის წყაროსთან მდებარეობს მაიკოპის თიხები, ამიტომ წყალი საკმარისად მარილიანი და სასმელისთვის შესაფერისი არ არის, თუმცა სოფელ პეტროვსკოეში წყალმომარაგების სისტემის გახსნამდე გლეხები მას მაინც იყენებდნენ.
ამის შემდეგ, ამ ადგილას ააშენეს კალაუსის კაშხალი, რაც ხელს უშლიდა კალაუსის წყლის ნაკადს აღმოსავლეთ მუნჩში; ამრიგად, კალაუსი მხოლოდ დასავლეთ მანიშის შენაკადი გახდა.
მდინარე კალაუსზე არის ორი დიდი ქალაქი, სვეტლოგრადი და იპატოვო, ასევე მრავალი სოფელი, როგორიცაა მაღალი კალაუსი და სერგიევსკოე.
ეკოლოგიური ვითარება
მდინარის კალაპოტი სვეტლოგრადისა და იპატოვოს საზღვრებში ძლიერ არის დაბინძურებული ნაგვით და საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით და მას ხშირად იყენებენ მიმდებარე სახლების მაცხოვრებლები, როგორც უფასო ნაგავსაყრელს. ასევე ხდება ქვიშის და მისი არხის გამტარუნარიანობის შემცირება, რაც იწვევს მიმდებარე ტერიტორიების დატბორვას და დამუშავებული ტერიტორიების შემცირებას და სოფელ ვოზდვიჟენსკოეს წყალდიდობით ემუქრება. უახლოეს მომავალში რეგიონალური მთავრობა აპირებს გამოყოს თანხები მდინარის კალაპოტის გასასუფთავებლად.
სქოლიო
კატეგორია: მდინარეები კატეგორია: სტავროპოლის მდინარეები
კორუფცია
მინი|400პქ|მსოფლიო რუკა კორუფციის აღქმის ინდექსის მიხედვით მინი|გაეროს კონვენცია კორუფციის წინააღმდეგ კორუფცია (corrumpere = ვაფუჭებ) — კორუფცია უმეტეს შემთხვევაში გამოიყენება   სხვადასხვა უკანონო ქმედებების აღსანიშნავად. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს საყოველთაო და ერთგვაროვანი დეფინიცია იმისა, თუ რას წარმოადგენს კორუფცია, ყველაზე ფართოდ გავრცელებული განმარტების თანახმად, კორუფციის ცნების ქვეშ მოიაზრება პირის მიერ საზოგადოებრივი ძალაუფლების ან მდგომარეობის გამოყენება პირადი უპირატესობებისა და სარგებლის მიღების მიზნით.
ზოგადი დახასიათება
კორუფცია მოიცავს საჯარო მოხელეების ისეთ საქციელს, იქნება ეს პოლიტიკური თანამდებობის პირი თუ საჯარო მოსამსახურე, რომლითაც ისინი არასათანადოდ და უკანონოდ მდიდრდებიან ან ამდიდრებენ თავიანთ ახლობლებს, თავიანთი საჯარო მოვალეობების ბოროტად გამოყენების გზით.
აღსანიშნავია, რომ კორუფციის არსებობა ამცირებს საზოგადოებაში არსებულ ნდობის ხარისხს, ასუსტებს დემოკრატიას, ხელს უშლის ეკონომიკის განვითარებას, აღრმავებს უთანასწორობას, მნიშვნელოვნად ზრდის სიღარიბის დონეს და სოციალური უთანასწორობას. კორუფციის აღმოფხვრა და მისი უარყოფითი შედეგების თავიდან აცილება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გააზრებული იქნება ის სქემები და სისტემები, რომელთა მეშვეობითაც ფუნქციონირებს კორუფცია.
კორუფციას შესაძლოა გააჩნდეს განსხვავებული ფორმები და მოიცავდეს ისეთ ქმედებებს როგორიცაა: საჯარო მოხელეები, რომლებიც ითხოვენ გარკვეულ თანხას ან სარგებელს მათი მომსახურების სანაცვლოდ; სახელმწიფო პოლიტიკური თანამდებობის პირები, რომლებიც ბოროტად იყენებენ მათ ხელში არსებულ ძალაუფლებას, არამიზნობრივად ხარჯავენ სახელმწიფო ბიუჯეტის  სახსრებს, თავიანთი გავლენის გამოყენებით ასაქმებენ, სხვადასხვა სახელმწიფო თანამდებობებზე, ოჯახის წევრებსა დ ახლობლებს, ზეგავლენას ახდენენ სახელმწიფო ტენდერების შედეგებზე. კორუფცია თავის თავში, ასევე მოიცავს კორპორაციების მხრიდან საჯარო მოხელეების მოსყიდვას, სასურველი გარიგების გაფორმების მიზნით.
კორუფციასა და კორუფციულ ქმედებებს შესაძლებელია ადგილი ჰქონდეს ნებისმიერ სფეროში იქნება ეს ბიზნესი, ხელისუფლება, სასამართლო სისტემა, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები, სამოქალაქო საზოგადოება, ჯანმრთელობის დაცვის სისტემა თუ ინფრასტრუქტურა და სპორტი. ამასთან, კორუფცია შესაძლებელია შემხებლობაში იყოს ნებისმიერი სფეროს წარმომადგენელთან, იქნება ეს პოლიტიკოსი, საჯარო მოხელე, ბიზნესმენი თუ საზოგადო მოღვაწე. კორუფციული ქმედებები უმეტეს შემთხვევაში ხორციელდება ფარულად, ისეთი სფეროს წარმომადგენელების დახმარებით, როგორებიც არიან ბანკირები, იურისტები, ფინანსური მენეჯერები, ძირითად შემთხვევაში გაუმჭირვალე ფინანსური სქემების შექმნის გზით.
აღსანიშნავია, რომ უმეტეს შემთხვევაში სახელმწიფოებში კრიმინალიზებულია არ უშუალოდ კორუფცია, არამედ პასუხისმგებლობა დადგენილია ცალკეულ ქმედებებზე, რომელთა საშუალებითაც ხორციელდება კორუფციული ქმედებები ასეთია მაგალითად მექრთამეობა, მითვისება, თაღლითობა, გამოძალვა და ა.შ.
კორუფციული ქმედებები
კორუფცია, როგორც პირის ხელში არსებული ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება პირადი სარგებლის მიღების მიზნით, მოიცავს  ისეთ  კორუფციული ქმედებების განხორციელებას როგორიც არის:
მექრთამეობა - მექრთამეობა წარმოადგენს პირს მიერ პირდაპირ ან არაპირდაპირ, ფულის, ფასიანი ქაღალდის, სხვა ქონების, ქონებრივი სარგებლის ან სხვა რაიმე არამართლზომიერი უპირატესობის მიღებას ან მოთხოვნას, ან/და პირისათვის პირდაპირ ან არაპირდაპირ, მის ან სხვა პირის სასარგებლოდ ფულის, ფასიანი ქაღალდის, სხვა ქონების, ქონებრივი სარგებლის ან სხვა რაიმე არამართლზომიერი უპირატესობის დაპირებას, შეთავაზებას ან მინიჭებას, რათა აღნიშნულმა პირმა თანამდებობრივი უფლებების განხორციელებისას და მოვალეობების შესრულებისას ქრთამის მიმცემის ან სხვა პირის სასარგებლოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება ან თავი შეიკავოს რაიმე ქმედების განხორციელებისაგან, ან გამოიყენოს თავისი თანამდებობრივი ავტორიტეტი ანალოგიური მიზნის მისაღწევად, აგრეთვე განახორციელოს სამსახურებრივი მფარველობა.