cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტელური
ფიზიკო-ქიმიური თვისებები
ტელური ჰაერზე გახურებისას იწვის, და წარმოქმნის TeO2. ეს მდგრადი ნაერთი ხასიათდება ნაკლები აქროლადობით, ვიდრე თვითონ ტელური. ამიტომაც ტელურის ოქსიდებისაგან გასაწმენდად მათ აღადგენენ გამდინარე წყალბადით 500—600 °C-ის პირობებში.
გამდნარი ტელური საკმაოდ ინერტულია, ამიტომაც გამოიყენებენ როგორც კონტეინების მასალას. მის გასადნობად გამოიყენებენ გრაფიტს და კვარცს.
იზოტოპები
ცნობილია ტელურის 38 ნუკლიდი და 18 ბირთვული იზომერია ატომური რიცხვით 105-დან 142-მდე. ტელური ყველაზე მჩატე ელემენტია, რომლის იზოტოპები განიცდიან ალფა-დაშლას (იზოტოპები 106Te-დან 110Te-მდე). ტელურის ატომური მასა (127,60 გრ/მოლთან) უფრო მეტია ვიდრე მის შემდგომ მდგომი ელემენტის — იოდის ატომური მასა (126,90 გრ/მოლთან).
ბუნებაში გვხვდება ტელურის რვა იზოტოპი. ხუთი მათგანი, 120Te, 122Te, 124Te, 125Te და 126Te — სტაბილურია. დანარჩენი სამი — 123Te, 128Te და 130Te — რადიოაქტიურია. ბუნებაში არსებული ტელურის საერთო რაოდენობიდან სტაბილურ იზოტოპებს შეადგენენ მხოლოდ 33,3 %, რის შესაძლებლობას იძლევა ნახევარდაშლის დიდი პერიოდით. ისინი შეადგენენ 6-დან 2,2-მდე წელს. იზოტოპს 128Te აქვს ყველაზე ხანგრძლივი ნახევარდაშლის პერიოდი რადიონუკლიდებში — 2,2 წელი ან 2,2 სეპტილიონი (კვადრილიონი — სიგრძის სკალით) წელი, რაც მიახლოებით 160 ტრილიონჯერ მეტია ვიდრე შეფასებული სამყაროს წლოვანება.
შენადნობები
ტელური გამოიყენება ტყვიის მაღალი პლასტიკურობის და სიმტკიცის შენადნობების წარმოებაში (რომლებიც გამოიყენებიან, მაგალითად, კაბელების წარმოებაში). 0,05 % ტელურის დამატებით ტყვიის დანაკარგები გოგირდმჟავით გახსნისას 10-ჯერ მცირდება, და ეს გამოიყენება ტყვია-მჟავების აკუმულატორებში. ასევე მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ ტელურით ლეგირებული ტყვია პლასტიკური დეფორმაციით დამუშავებისას სიმტკიცეს არ კარგავს.
თერმოელექტრონული მასალები
ასევე დიდ როლს ასრულებს ნახევარგამტარების წარმოებაში, კერძოდ, ტყვიის, ბისმუტის, სტიბიუმის, ცეზიუმის ტელურიდები. ბოლო წლებში დიდი მნიშვნელობა ეძლევა ლანთანოიდების ტელურიდების მათი და ლითონების სელენიდების შენადნობების წარმოებას, მაღალი მ.ქ.კ. (72—78 %-მდე) თერმოელექტროგენერატორის გამოსაშვებად, რაც იძლევა საშუალებას გამოყენებული იქნას ენერგეტიკაში და საავტომობილო მრეწველობაში.
მაგალითად, ეხლახან მანგანუმის ტელურიდში და მის შეხამებაში ბისმუტის, სტიბიუმის და ლანთანოიდების სელენიდებში აღმოჩენილ იქნა ძალიან მაღალი თერმო-ემძ (500 მკვ/К) რაც იძლევა საკმაოდ მაღალ მ.ქ.კ. თერმოგენერატორებში. ნახევარგამტარებიანი მაცივრების წარმოებისათვის ტელურის საფუძველზე არსებულ საუკეთესო მასალას წარმოადგენს ტელურის შენადნობი, ბისმუტთან და ცეზიუმთან, რომელიც იძლევა რეკორდულად დაბალი ტემპერატურის −237 °C-ის უზრუნველყოფას. ამავე დროს ტელური-სელენის შენადნობი (70 % სელენი) პერსპექტიულია როგორც თერმოელექტრული მასალა, რომლის თერმო-ე.მ.ძ. კოეფიციენტი არის 1200 მკვ/К.
ვიწროზონური ნახევარგამტარები
ძალიან განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა კ-ვ-ტ (კადმიუმი-ვერცხლისწყალი-ტელური) შენადნობმა, რომლებიც ფლობენ ფანტასტიკურ მახასიათებლებს რაკეტის გაშვებისაგან გამოწვეული გამოსხივების აღმოსაჩენად და მოწინააღმდეგის სათვალთვალოდ ატმოსფერულ ფანჯრებში კოსმოსიდან (ღრუბლიანობას არ აქვს მნიშვნელობა). კ-რ-ტ თანამედროვე ელექტრონულ მრეწველობაში წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ძვირ მასალას.
მაღალტემპერატურული ზეგამტარობა
მთელ რიგ სისტემებში, რომლის შემადგენლობაში შედის ტელური, აღმოაჩინეს სამი ფაზის არსებობა (შესაძლებელია ოთხიც კი), როდესაც ზეგამტარობა არ იკარგება ტემპერატურის დროსაც როცა ის რამდენადმე მეტია ვიდრე თხევადი აზოტის დუღილის ტემპერატურა.
რეზინის წარმოება
ტელურის გამოყენების ცალკე დარგს წარმოადგენს მისი გამოყენება კაუჩუკის ვულკანიზაციის პროცესში.
ჰალკოგენიდური მინების წარმოება
სპეციალური მარკის მინების მოხარშვისას (სადაც ის გამოიყენება ორჟანგის სახით), ამას გარდა ზოგიერთი ტელურის საფუძველზე არსებული მინა წარმოადგენს ნახევარგამტარს (ასეთი მინების დადებითი მხარეა — გამჭვირვალობა, ადვილადლღობადობა და ელექტროგამტარობა), რამაც, თავის მხრივ, ჰპოვა გამოყენება სპეციალური ქიმიური აპარატურის კონსტრუირებაში (ქიმიური რეაქტორები).
შუქის წყაროები
ტელური შეზღუდულ გამოყენებას ჰპოვებს ნათურების წარმოებაში — რომლების სპექტრი, ძალიან ახლოსაა მზის სპექტრთან.
CD-RW
ტელურის შენადნობი გამოიყენება გადაწერადი კომპაქტ-დისკების (კერძოდ, ფირმა Mitsubishi Chemical Corporation-ის «Verbatim» მარკის) წარმოებაში. დეფორმირებადი არეკლვადი ფენის შესაქმნელად.
ბიოლოგიური როლი
ტელურის მიკრორაოდენობა ყოველთვისაა ცოცხალ ორგანიზმში, მისი ბიოლოგიური როლი არაა გარკვეული.
ფიზიოლოგიური ქმედება
left|80px ტელური და მისი აქროლადი ნაერთები ტოქსიკურებია. ორგანიზმში მისი მოხვედრა იწვევს გულის რევას, ბრონქიტს, პნევმონიას. ზღვრული დასაშვები კონცენტრაცია (ზდკ) ჰაერში მერყეობს სხვადასხვა ნაერთისათვის 0,007—0,01 მგრ/მ³, წყალში 0,001—0,01 მგრ/ლ.
ტელურით მოწამლვისას ის ორგანიზმიდან გამოჰყავთ საშინელი სუნის მქონე ტელურორგანული ნივთიერების სახით - ალკილტელურიდები.
ასპარენა
ასპარენა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ალავის პროვინციის კუადრილია-დე-სალვატიერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 65,18 კმ². მოსახლეობა — 1623 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
Cephalotes goeldii
Cephalotes goeldii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ელექტრონიკა
მინი|250პქ|სხვადასხვა სახის ელექტრონული მოწყობილობები. ელექტრონიკა — მეცნიერება ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენების შესახებ, რომლებიც ელექტრონების და სხვა დამუხტული ნაწილაკების დინების მართვას ეფუძნება. ასეთი მოწყობილობებია, მაგალითად, ელექტრონული მილაკები ან ნახევრადგამტარი ელემენტები. ზოგადად, ელექტრონიკაში სისტემები იყოფა ორ, ანალოგიურ და ციფრულ ნაწილებად. ანალოგური ელექტრონიკა შეისწავლის დროში უწყვეტ ელექტრულ პროცესებს და იმ ელექტრულ მოწყობილობებს რომლებიც ასეთი პროცესებში გამოიყენება. ციფრული ელექრონიკა დისკრეტული ელექტრული სიგნალების დამუშავებისას გამოყენებულ ელექრულ მოწყობილობებს შეისწავლის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ელექტრონიკა
ჯემალ მაზიაშვილი
ჯემალ მაზიაშვილი (დ. 6 ივნისი, 1938, თბილისი, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. 1991-2005 წლებში რუსთავის თეატრის დირექტორი.
თეატრალური ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ გახდა მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი; 1967 წელს, მარჯანიშვილის თეატრიდან წამოსვლის შემდეგ, გახდა რუსთავის თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1938
ინგლისელი პაციენტი
ონდააჩმა რომანისთვის 1992 წელს ბუკერის პრემია, ხოლო 2018 წელს ოქროს ბუკერის პრემია მიიღო.
რომანის მიხედვით 1996 წელს ფილმი გადაიღეს, რომელმაც რვა ოსკარის ჯილდო დაიმსახურა.
სქოლიო
კატეგორია:კანადური რომანები კატეგორია:წიგნები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ კატეგორია:1992 წლის რომანები
643
თარიღი უცნობია
*
იიჰლავა
ქალაქის გერმანული სახელი — იგლაუ (Iglau) მომდინარეობს ამავე ენაში არსებული სიტყვისგან — Igel, რაც ზღარბს აღნიშნავს, ქალაქის გერბზეც სწორედ ხსენებული ცხოველია გამოსახული. ლეგენდის თანახმად, ჯერ კიდევ 799 წელს ამ ტერიტორიაზე ვერცხლის მაღაროები არსებობდა.
წერილობით დოკუმენტებში ქალაქი პირველად 1233 წელს იხსენიება.
1990-იან წლებში კომუნიზმის კოლაფსის შემდეგ, სწრაფად დაეცა განვითარებული სოფლის მეურნეობა. ამჟამად, ქალაქის მოსახლეობის 65 % მრეწველობის სექტორშია დასაქმებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის ქალაქები
დრაგოტინცი
დრაგოტინცი (Драготинци) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 47 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
მიტარბი
მიტარბი — ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი მიტარბისა და პატარა მიტარბის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტი
ვალერიან გუნია
ვალერიან ლევანის ძე გუნია (დ. 21 იანვარი [ძვ. სტ. 9 იანვარი], 1862, ეკი, სენაკის მუნიციპალიტეტი — გ. 31 ივლისი, 1938, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, დრამატურგი, კრიტიკოსი. 1931 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1933 წელს — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება.
სელენდინის პროვინცია
სელენდინი — პროვინცია პერუში, კახამარკის რეგიონში. დედაქალაქია სელენდინი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 2 641,59 კმ²-ს. პროვინციაში ცხოვრობს 89 006 ადამიანი.
ვალერიან გუნია
ბიოგრაფია
ვალერიან გუნია 1876 წელს შევიდა თბილისის რეალურ სასწავლებელში. 1881 წელს პოლიტიკურ გამოსვლებში მონაწილეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს. სწავლა განაგრძო მოსკოვში, პეტროვსკოე-რაზუმოვსკოეს სასოფლო-სამეურნეო აკადემიაში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ აქტიურად ჩაება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1883 წლიდან მოღვაწეობდა ქართულ პროფესიულ თეატრში. როლები: მეფე ლირი, ოტელო (უილიამ შექსპირის „მერე ლირი“, „ოტელო“), კაკო (ილია ჭავჭავაძის „კაკო ყაჩაღის“ მიხედვით), ოიდიპოსი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ოსიპი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ოთარ ბეგი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“)
ვალერიან გუნია გამოირჩეოდა დიდი სცენური მომხიბვლელობით, შთამბეჭდავი გარეგნობით, შესანიშნავი ხმით, ძლიერი ტემპერამენტით. მას მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის ქართულ თეატრში რეალისტური მიმართულების დამკვიდრებასა და ქართველ პროფესიონალ მსახიობთა აღზრდის საქმეში.
სელენდინის პროვინცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის პროვინციები
ვალერიან გუნია
ბიოგრაფია
მან დაწერა ლიბრეტოები ოპერებისთვის: ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი“, დიმიტრი არაყიშვილის „დინარა“ და სხვა. რედაქტორობდა სხვადასხვა პერიოდულ გამოცემებს (მაგ. ჟურნალ „თეატრს“), 1886 წელს დააარსა გაზეთი „ცნობის ფურცელი“, 1888 წელს გამოსცა „საქართველოს კალენდარი“, 1907 — იუმორისტული ჟურნალი „ნიშადური“.
ვალერიან გუნია იყო თეატრის თვალსაჩინო ისტორიკოსი და თეორეტიკოსი. თეატრალური ხელოვნების შესახებ სისტემატურად აქვეყნებდა ლიტერატურულ წერილებს, თეორიული ხასიათის სტატიებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ისტორიული ნარკვევი „ქართული თეატრი 1879–1889“, 1921 წლიდან ხელმძღვანელობდა ქართულ თეატრებს. იყო საქართველოს ხელოვნების მუშაკთა კავშირის გამგეობის პირველი თავმჯდომარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1862 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
Dorylus erraticus
Dorylus erraticus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლამაზმანი (ფილმი)
„ლამაზმანი“ (Pretty Woman) — 1990 წლის ამერიკული მხატვრული ფილმი, მელოდრამა. „ლამაზმანი“ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და შემოსავლიანი რომანტიკული კომედიაა. 463 მილიონ დოლარზე მეტი შემოსავლით „ლამაზმანი“ ყველაზე შემოსავლიანი რომანტიკული კომედიაა კინოისტორიაში.
გადაღება
თავდაპირველად დაგეგმილი იყო, რომ ფილმი პროსტიტუციის პრობლემებსა და მეძავების ყოფა-ცხოვრების შესახებ იქნებოდა. მთავარ გმირს, ვივიენს, მთელი კვირა თავი უნდა შეეკავებინა კოკაინის მიღებისგან მდიდარი კლიენტის გამო. სათაური „სამი ათასი ფოლარი“ უნდა ყოფილიყო. ფილმის პროდუსერებმა სცენარის შეცვლა მოითხოვეს. მათი აზრით, მაყურებელს სიყვარულის ზღაპარული ისტორია უფრო დააინტერესებდა, ვიდრე მეძავთა ტრაგიკული ცხოვრება.
ედვარდ ლუისის როლზე განიხილებოდნენ დენიელ დეი-ლუისი, დენზელ ვაშინგტონი და ალ პაჩინო. ალ პაჩინომ „ნათლიმამას“ მესამე ნაწილზე დაიწყო მუშაობა და ამის შემდეგ რიჩარდ გირი აიყვანეს. ასევე სხვადასხვა მსახიობები განიხილებოდა ვივიანის როლზე. გერი მარშალის რჩეული მეგ რაიანი იყო, თუმცა მან უარი თქვა როლზე. უინონა რაიდერი და ჯენიფერ კონელი მარშალმა დაიწუნა ახალგაზრდობის გამო. მიშელ პფაიფერს კი თავად არ მოეწონა სცენარი. საბოლოოდ როლი შეხვდა ნაკლებად ცნობილ, 21 წლის ჯულია რობერტსს, რომელიც ცნობილი იყო მხოლოდ ერთი ოსკაროსანი როლით ფილმში „ფოლადის მაგნოლიები“ (1989). რობერტს მხოლოდ 300 ათასი დოლარი გადაუხადეს. ამ ფილმმა ის მსოფლიო ვარსკვლავად და ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ მსახიობად აქცია.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1990 წლის ფილმები კატეგორია:გერი მარშალის ფილმები კატეგორია:მელოდრამები კატეგორია:რომანტიკული კომედიები
სიუ მონკ კიდი
სიუ მონკ კიდი (დ. 12 აგვისტო, 1948) — ამერიკელი მწერალი. ცნობილია რომანით „ფუტკრების საიდუმლო ცხოვრება“ (2001).
შემოქმედება
კიდის სადებიუტო და ამავდროულად, მისი ყველაზე გახმაურებული წიგნია, „ცუტკრების საიდუმლო ცხოვრება“ (2001), რომელმაც კრიტიკული აღიარება დაიმსახურა და The New York Times-ის ბესტსელერი გახდა. ნაწარმოებში, რომლის მთავარი თემა მოზარდის სულიერი ჩამოყალიბების პროცესია, მოქმედება ამერიკის სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის პერიოდში ხდება. მთავარი პერსონაჟი თოთხმეტი წლის ლილი ოუენსია, იგი შავკანიან მსახურ ქალთან ერთად სახლიდან გარბის, რომელიც თავის დებთან ერთად მეფუტკრეობას მისდევს. 2008 წელს წიგნის მიხედვით ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღეს, რომელშიც მთავარ როლს დაკოტა ფენინგი ასრულებს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მემუარისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები
ბარუნდია
ბარუნდია  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ალავის პროვინციის კუადრილია-დე-სალვატიერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 97,43 კმ². მოსახლეობა — 881 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
ბოგდანცის თემი
ბოგდანცის თემი (Општина Богданци) — თემი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონში. მოსახლეობა შეადგენს 8 707 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 76.02 კაცი/კმ²-ზე.
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ბოგდანცი. ადმინისტრაციული ცენტრის ჩათვლით თემის შემადგენლობაში შედის 4 დასახლება.
თემის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 114.54 კმ²-ს.
ანრი დიუნანი
thumb|ანრი დიუნანი, 1860. ჟან ჰენრი დიუნანი (Jean Henri Dunant; დ. 8 მაისი, 1828, ჟენევა — გ. 30 ოქტომბერი, 1910, ჰაიდენი) — შვეიცარიელი მეწარმე და საზოგადო მოღვაწე, ცნობილი, როგორც წითელი ჯვრის მამა. მამამისი წარმატებული ბიზნესმენი იყო, ხოლო დედამისი ღვთისმოსავი ქალი, რომელსაც მისი პიროვნების ჩამოყალიბებასა და აღზრდაში ადრეული ასაკიდანვე დიდი წვლილი მიუძღვის. იგი აქტიურად იყო ჩართული სხვადასხვა მოძრაობაში, მათ შორის იყო ორგანიზაცია „მოწყალების ლიგის“ წევრი, რომლის მიზანიც ღარიბთა და დაავადებულთა დახმარება იყო. იგი ჩართული იყო გაერთიანების: „ახალგაზრდა ქრისტიან კაცთა ასოციაცია“ შექმნაში, ასევე ცნობილი როგორც Y.M.C.A. მისი ბიზნეს კარიერა 1849 წელს დაიწყო, როდესაც ჟენევაში საბანკო საქმის შესწავლა დაიწყო. 1853 წელს იგი დროებით დაინიშნა საწარმოს გენერალურ მენეჯერად ალჟირში.
დიუნანის იდეას ევროპაში დიდი გამოხმაურება მოჰყვა, წიგნის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ ჟენევაში პატარა კომიტეტი დაარსდა, რომელიც წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის წინამორბედი იყო. კომიტეტის დაარსების მთავარი მიზანი დიუნანის იდეების პრაქტიკაში გამოცდა და მათი რეალიებისათვის საჭირო გზების მოძებნა იყო. სამხედრო და სამედიცინო ექსპერტებთან კონსულტაციების გავლის შემდეგ, 1863 წელს ჟენევის კომიტეტმა დაარწმუნა შვეიცარიის მთავრობა დიპლომატიური კონფერენციის მოწვევაში. აღნიშნული კონფერენცია გაიმართა ჟენევაში 1864 წლის აგვისტოს, რომლის ფარგლებშიც მიიღეს 1864 წლის ჟენევის კონვენცია დიუნანის იდეებზე დაყრდნობით. პირველად მსოფლიოს ისტორიაში, სახელმწიფოები შეთანხმდნენ ინდივიდის სასარგებლოდ შეეზღუდათ ძალაუფლება — საერთაშორისო ხელშეკრულებით, რომელიც ღიაა რატიფიცირებისათვის ყველა სახელმწიფოსთვის და ასევე პირველად ომი დაექვემდებარა დაწერილ სამართალს. ამ მოვლენებმა საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის შექმნას.
1865-1866 წლებში მისი აქტიურობა შემცირდა კონფერენციებსა და შეხვედრებზე. 1867 წელი კი მისთვის კატასტროფული აღმოჩნდა. მისი საწარმოები დაიხურა, კრედიტორების გასასტუმრებლად მას ყველაფრის დათმობა მოუწია. 39 წლის ასაკში გადაწყვიტა ჟენევა დაეტოვებინა და აღარასოდეს დაბრუნებულიყო. შემდეგი 20 წელიწადი მისთვის რთული აღმოჩნდა, ძირითადად ოჯახისა და მეგობრების დახმარებით ცხოვრობდა. 1887 წლის ივლისში დიუნანი ჰაიდენში, შვეიცარიის პატარა ქალაქში დასახლდა, სადაც რამდენიმე ადამიანმა ჯეროვანი პატივი მიაგო 59 წლის ასაკში. დაახლოებით 5 წლის შემდეგ ჯანმრთელობის პრობლემების გამო ადგილობრივ საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც უკანასკნელი 18 წელი გაატარა. 1901 წელს მან პირველი ნობელის მშვიდობის პრემია მიიღო ფრედერიკ პასისთან ერთად და გახდა პირველი შვეიცარიელი ნობელის ლაურეატი. ვინაიდან მგზავრობა არ შეეძლო, პრიზი და შემდგომში მედალი შვეიცარიაში გაუგზავნეს. ჟენევიდან, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტიდან კი შემდეგი წერილი მიიღო:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1828 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1910 კატეგორია:შვეიცარიელი მეწარმეები კატეგორია:შვეიცარიელი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში
The Dark Side of the Moon Live
კონცერტის Live 8 შემდეგ როჯერ უოტერსი ხშირად ახსენებდა, რომ იქნებოდა საინტერესო ალბომის The Dark Side of the Moon მთლიანად შესრულება. 2006 წლის 2 ივნისს დაიწყო ტურნე, რომელიც შვიდ ეტაპად ჩატარდა და დასრულდა 2008 წლის 6 ივნისს, სანქტ-პეტერბურგში, ეკონომიკური ფორუმისადმი მიძღვნილი შოუთი.
ამ ტურნეზე უოტერსთან თანამშრომლობდა სცენის დიზაინერი მარკ ფიშერი, რომელმაც სახელი გაითქვა პინკ ფლოიდის შოუებზე მუშაობით. 2007 წლიდან კონცერტებზე ჩნდებოდა მის მიერ შემუშავებული ვირტუალური პრიზმა, ცისარტყელით და სწორი სხივით, რომელიც გამოსახულია ალბომის The Dark Side of the Moon გარეკანზე.
ტურნეზე განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობოდა მფრინავ გოჭს, რომელიც პინკ ფლოიდის კონცერტების ელემენტიც იყო. ყოველი კონცერტის დროს მასზე დაწერილი იყო სხვადასხვა საპროტესტო ლოზუნგი თუ სახუმარო ფრაზა.
პერსონალი
ტურნეში მონაწილეობდა მუსიკოსების თითქმის იგივე შემადგენლობა, რაც წინა, 1999-2002 წლების ტურნეში In the Flesh. ამასთან, ბენდს დაემატა დეივ კილმინსტერი, რომელიც, ჯონ კერინთან ერთად ასრულებდა დევიდ გილმორის ვოკალურ პარტიებს. თავდაპირველად გადაწყვეტილი იყო ენდრიუ ლატიმერის, ჯგუფ Camel-ის ვოკალისტისა და მულტიინსტრუმენტალისტის მიწვევა, მაგრამ მოსმენისას გამოჩნდა, რომ მისი ვოკალი არ ერგებოდა დევიდ გილმორის სიმღერის სტილს.
პერსონალი 2006-2007
ამ მუსიკოსების უმრავლესობა წარსულში უკვე გამოსულა უოტერსთან ერთად, საკონცერტო ტურნეებზე.
პერსონალი 2008
2008 წლის ბენდის შემადგენლობაში მცირე ცვლილებას ჰქონდა ადგილი. ჯგუფი დატოვებს ენდი ფერუეზერ-ლოუმ და კეტი კისუნმა. მათ მაგივრად ბენდს შეუერთდნენ: ჩესტერ კემენი (რომელიც უკვე მონაწილეობდა უოტერსის 2002 წლის ტურნეში) და სილვია მეისონ-ჯეიმზი (რომელიც ჯგუფის Pet Shop Boys კონცერტებზე ბეკ-ვოკალს ასრულებდა).
სეტლისტი
2006 წლის 8 ივნისის შემდეგ სიმღერების სია და თანმიმდევრობა არ შეცვლილა. პირველ კონცერტებზე სრულდებოდა The Gunner's Dream. 2006 წლის 29 ივნისს კორკში (ირლანდია) გამართულ კონცერტზე ელექტროენერგიის ძაბვის ვარდნის გამო ორი სიმღერა, Leaving Beirut და Sheep შესრულდა კონცერტის მეორე განყოფილებაში, ალბომის The Dark Side of the Moon წარდგენამდე.
thumb|right|ბენდი ასრულებს კომპოზიციას Set the Controls for the Heart of the Sun
ფონოგრამები
ბევრი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია უოტერსის ვოკალთან დაკავშირებულმა ფაქტებმა. რამდენიმე კონცერტზე შესამჩნევი იყო, რომ სიმღერებში Have a Cigar, Sheep და The Fletcher Memorial Home იგი იყენებს ფონოგრამას.
სერვისზე YouTube განთავსებულია რამდენიმე ვიდეორგოლი ფესტივალიდან Rock in Rio, სადაც უოტერსი გამოდიოდა თავისი პროგრამით 2006 წლის ტურნეს დასაწყისში. სიმღერის The Gunner's Dream შესრულებისას მოშორებით ისმის როჯერის ჩაწერილი ვოკალი და უფრო გამოკვეთილად - მოჩურჩულე ხმა. იგივე ჩანს სიმღერის Have a Cigar შესრულებისას.
ბენდის ყოფილი წევრის, ნორბერტ სტეჩელის თქმით, 2002 წლის ტურნეზე ასევე გამოიყენებოდა სპეციალურად ჩაწერილი ვოკალები. ვიდეოფილმში In the Flesh: Live და ამავე სახელწოდების ალბომის მოსმენისას, რჩება შთაბეჭდილება, რომ ეს მართლაც ასე არის.
DVD-ის გამოცემა
დაგეგმილი იყო ტურნეს ვიდეოს ოფიციალურად გამოცემა, მაგრამ დღეისთვის მის შესახებ არაფერია ცნობილი.
სქოლიო
კატეგორია:როჯერ უოტერსის ტურნეები კატეგორია:2006 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2007 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2008 წლის საკონცერტო ტურნეები
აკონტიოსი
აკონტიოსი (ბერძნ. Άκόντιος) — ერთ-ერთი დელოსური ლეგენდის გმირი, რომელიც ცნობილი იყო დიდი სიმდიდრითა და სილამაზით. მას შეუყვარდა ათენელი ქალიშვილი კიდიპე. დიდხანს უტრიალა აკონტიოსმა კიდიპეს, მაგრამ მიუხედავად მრავალი დადებითი თვისებისა, ქალი მაინც ვერ დაითანხმა. ბოლოს აკონტიოსმა ასეთი ხერხი იხმარა: ერთხელ, როდესაც კიდიპე არტემიდეს ტაძარში ლოცულობდა, აკონტიოსმა, რაკი იცოდა, რომ ღმერთქალის ტაძარში წარმოთქმული ფიცი უცილობლად უნდა შესრულებულიყო, კიდიპეს წინ ფარულად დააგდო ოქროს ვაშლი წარწერით: "ფიცს ვდებ, რომ ცოლად გავყვები მხოლოდ და მხოლოდ აკონტიოსს". კიდიპემ ვაშლი აიღო და გულუბრყვილოდ ხმამაღლა წაიკითხა წარწერა. ქალმა რომ წარწერის შინაარსი გაიგო, განრისხდა და მაშინვე გადააგდო ვაშლი, მაგრამ უკვე ყველაფერი გვიან იყო — არტემიდეს ტაძარში წარმოთქმული ფიცი უნდა შესრულებულიყო. ეს ამბავი კიდიპეს არავისთვის გაუმხელია, მაგრამ როგორც კი გათხოვებას დააპირებდა, არტემიდეს სურვილის თანახმად ავად ხდებოდა. როდესაც ეს რამდენიმეჯერ განმეორდა და კიდიპეს მამამ არტემიდეს ტაძარში მომხდარი ისტორია გაიგო, ქალიშვილი აკონტიოსს მისცა.
თავისთავად ცხადია, რომ მითს საფუძვლად უდევს არტემიდეს ტაძრის უდიდესი ავტორიტეტი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
Cephalotes frigidus
Cephalotes frigidus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
NGC 7618
NGC 7618 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1879 წლის 8 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
ქესრანიდები
ქესრანიდები — შირვანშაჰების მეორე მმართველი დინასტია შირვანის ფეოდალურ სახელმწიფოში (აზერბაიჯანი) (1027-1382 წწ.) დიდ ძლიერებას მიაღწია მანუჩაჰრ II-ისა (1120-1149 წწ.) და ახსითანის (1149-1203 წწ.) მმართველობის დროს, როდესაც იგი აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობისათვის სელჩუკთა წინააღმდეგ ბრძოლის ცენტრად იქცა. ქესრანიდების დინასტია შეცვალა დერბენდის დინასტიამ.
სქოლიო
კატეგორია:დინასტიები კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:შირვანშაჰები
რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
საქართველო-რუსეთის ურთიერთობები მოიცავს ურთიერთობას საქართველოს და რუსეთსს შორის XV საუკუნიდან დღემდე.
XV-XVIII საუკუნეებში ქართული სამეფო სამთავროები ცდილობდნენ დაკავშირებოდნენ რუსეთს, რომელიც მიაჩნდათ ძლევამოსილ მართლმადიდებელ სახელმწიფოდ, მიეღოთ მისი მფარველობა და მხარდაჭერა მეზობელი აგრესიული მუსლიმური სახელმწიფოების, ირანის და ოსმალეთის წინააღმდეგ. XVIII საუკუნიდან რუსეთის იმპერია დაინტერესდა კავკასიაში ტერიტორიული ექსპანსიით, ცდილობდა გამოეყენებინა ქართული სამეფო-სამთავროები ოსმალეთის წინააღმდეგ და გაეფართოვებინა საკუთარი ტერიტორიები. XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დასაწყისში რუსეთის იმპერიამ ცალ-ცალკე გააფორმა მფრაველობითი ხელშეკრულებები ქართულ სამეფო სამთავროებთან, ხოლო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ეტაპობრივად მოახდინა მათი ანექსია.
რუსეთი საქართველოს ერთადერთი მეზობელი სახელმწიფოა, რომელიც არ აღიარებს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას, აღიაარებული აქვს აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის დე-ფაქტო რესპუბლიკები, რომლებიც თავად აქვს ოკუპირებული. 2008 წელს რუსეთი შეიჭრა საქართველოს ტერიტორიაზე და დაიწყო აგვისტოს ომი. რუსეთსა და საქართველოს შორის შეწყვეტილია დიპლომატიური ურთიერთობები.
ურთიერთობები XV-XVIII საუკუნეებში
მინი|კახეთის სამეფოს დროშა (1466-1762) წ.წ. ქართულ სამეფო-სამთავროებსა და მოსკოვის სამთავროს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები პირველად დამყარდა XV საუკუნეში, კერძოდ 1483 წელს, როდესაც კახეთისს მეფე ალექსანდრე I-მა მოსკოვის მთავარს ივანე III-ს დახმარების თხოვნით მიმართა და მუსლიმი დამპყრობლების წინააღმდეგ ერთობლივი ბრძოლა შესთავაზა. ივანე III-მ მთავარმა უარყო ალექსანდრეს შეთავაზება, რამაც ხანგრძლივი დროით საქართველოს და რუსეთს შორის ურთიერთობების შეწყვეტა გამოიწვია.
რუსეთთან დიპლომატიური ურთიერთობის დამყარების მეორე ცდა ისევ კახეთის სამეფოდან წამოვიდა. 1550-ან წლებში კახეთის მეფე ლევანმა რუსეთის მეფე ივანე IV-ს მიმართა დახმარების თხოვნით, რის საპასუხოთაც რუსეთის მეფემ 1564 წელს 500-კაციანი კაზაკთა მეციხოვნე რაზმი კახეთში გაგზავნა. მეციხოვნეები განთავსდნენ დაღესტანთან მოსაზღვრე ციხე-სიმაგრეებში. 1567 წელს რუსეთმა საქართველოს სიახოვეს, მდინარეების სუნჯისა და თერგის შესართავთან ციხეც ააგო. 1571 წელს ოსმალეთის იმპერიისა და ყირიმის სახანოს პროტესტის გამო რუსეთმა რაზმიც უკან გაიწვია და ციხეც მოშალა.
1586-1589 წლებში კაზაკთა შენაერთები კვლავ იმყოფებოდნენ საქართველოში, ამჯერად ქართლის სამეფოშო და ეხმარებოდნენ სიმონ I-ს ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1588 წელს რუსეთმა თერგზე ახალი ციხე ააგო, რომელიც შემდგომში რუსეთის კავკასიური ექსპანსიის დასაყრდენად გადაიქცა. 1587-1589 წლებში გაფორმდა პოლიტიკური კავშირი კახეთის და რუსეთის სამეფოებს შორის. კახეთის მეფე ალექსანდრემ შვილებით და დარბაისლებით ფიცი დადო რუსეთის მეფის ერთგულებაზე. ამ აქტის მიუხედავად კახეთს რუსეთისგან რეალური სამხედრო და პოლიტიკური მხარდაჭერა არ მიუღია.
დიპლომატიურ ურთიერთობებამდე 1653 წ. შეიქმნა პირველი ქართული კოლონია მოსკოვში კახეთის მეფის თეიმურაზ I-ის შვილიშვილის, ათი წლის ირაკლის (ნიკოლოზის) ჩამოსვლის შემდეგ, რომელსაც თან ჩამოყვა დედა და მრავალრიცხოვანი ამალა ). ეს სათვისტომო უფრო იზრდება 1684 წ. ემიგრაციის მეორე ტალღის შემდეგ - იმერეთის მეფის არჩილისა და მისი შვილების ალექსანდრე, მამუკა და დარეჯანის (დარია) ჩამოსვლის შემდეგ. მოგვიანებით არჩილი ბრუნდება საქართველოში, მაგრამ „ბასურმანებთან“ დამარცხების შემდეგ, 1699 წ. სამუდამოდ სახლდება მოსკოვში 150 კაცის თანხლებით.
კახეთის მეფის პრორუსული განწყობების შესახებ იცოდნენ სპარსეთში, რომლის ვასალიც იყო ალექსანდრე II, ამიტომ შაჰ-აბას I-მა გადაწყვიტა დაუყოვნებლივ შეეცვალა ხელისუფლება კახეთში და პრორუსული ალექსანდრეს ნაცვლად მისი სპარსეთში გაზრდილი შვილი გაემეფებინა, რომელიც შაჰის ერთგულებით გამოირჩეოდა. 1605 წელს სპარსელების დახმარებით კონსტანტინემ მოკლა თავისი მამა და ძმა გიორგი, თვითონ კი თავი მეფედ გამოაცხადა კონსტანტინე I-ის სახელით. მან მაშინვე გაწყვიტა ურთიერთობები რუსეთთან, რითაც დაასრულა კახეთის ნახევარსაუკონავანი პრორუსული პოლიტიკა.
XVII საუკუნის განმავლობაში საქართველოში რუსეთის მიმართ ინტერესი გაიზარდა და რუსეთთან დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებას, კახეთის გარდა იმერეთის და სამეგრელოს მეფე-მთავრებიც შეეცადნენ. თუმცა ეს ურთიერთობები არ იყო მყარი და იცვლებოდა ამ სამეფო-სამთავროებში ხელისუფლების ცვლილებასთან ერთად. ასე მაგალითად რუსეთთან ურთიერთობის დამყარებას ცდილობდნენ კახეთის მეფე თეიმურაზ I, იმერეთის მეფე ალექსანდრე III, სამეგრელოს მთავარი ლევან II დადიანი. ყველა მათგანი რუსეთს ოსმალეთის და სპარსეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში დახმარებას თხოვდნენ, რუსეთი ისე როგორც ადრე აიმედებდა მათ, პირდებოდა სამხედრო დახმარებას და სანაცვლოდ მათგან ერთგულების ფიცის დადებას მოითხოვდა. თუმცა არცერთ მათგანს რეალურად არანაირი სამხედრო დახმარება არ გაუწია, მეტიც ამ მეფე-მთავრების პრორუსული პოლიტიკა გაღიზიანებას იწვევდა სტამბოლში და ისპაჰანში, რაც ხშირ შემთხვევაში მათი სამხედრო კამპანიებით ან გადატრიალებებით სრულდებოდა, რის შედეგადაც ხელისუფლებაში მათთვის მისაღები კანდიდატები მოჰყავდათ.
იმის გამო, რომ რუსეთი არანაირ რეალურ სამხედრო დახმარებას არ უწევდა საქართველოს, მეფე-მთავრების მეორე ნაწილი სკეპტიკურად იყო განწყობილი რუსეთის მიმართ და მასთან ყოველგვარი ურთიერთობებისგან თავს იკავებდა. ამ მხრივ გამოირჩეოდნენ ქართლის მეფეები როსტომი და ვახტანგ V, რომლებიც სპარსეთთან ვასალური ურთიერთობების დამყარებას ამჯობინებდნენ, რაც მათ ქართლის სამეფოსთვის ომების აცილების და მშვიდად განვითარების საშუალებას აძლევდა. სხვა მეფეები კი, მაგალითად ისეთები, როგორც გიორგი XI იყო, მართალია ეომებოდნენ სპარსეთს, მაგრამ რუსეთიდან დახმარების მიღების იდეა უტოპიად ეჩვენებოდათ და შესაბამისად არც მიმართავდნენ მოსკოვს დახმარების თხოვნით. მინი|ქართლის მეფე ვახტანგ VI (1716-1724) წ.წ.
მინი|რუსეთის იმპერატორი პეტრე I (1682-1725) წ.წ 1722 წელს ვახტანგმა გამოიყვანა 20 ათას-კაციანი ჯარი განჯაში, სადაც გეგმის თანახმად უნდა შეერთებოდა რუსეთის არმიას სპარსეთის წინააღმდეგ ერთობლივად საომრად. პეტრე I-მა არ შეასრულა დანაპირები და გაწირა ვახტანგი, რომლიც პირისპირ დარჩა გადამტერებულ სპარსეთთან და ოსმალეთთან. ვახტანგი იძულებული გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო, ხოლო ქართლში ჯერ ოსმალობა, ხოლო შემდეგ ყიზილბაშობა დამყარდა.
ურთიერთობების ახალი ეტაპი XVIII საუკუნის 50-ანი წლებიდან დაიწყო, ქართლის, კახეთის და იმერეთის მეფეები თეიმურაზ I, ერეკლე II და სოლომონ I ცდილობდნენ სამხედრო დახმარება მიეღოთ რუსეთისგან, სანაცვლოდ კი იმპერატორს საქართველოს ოსმალეთის და სპარსეთის წინააღმდეგ ომში ჩართვას პირდებოდნენ. 1754 წელს მოსკოვიდან საქართველოში გამოგზავნეს ქართველ ჰუსართა პოლკის კაპიტანი ოთარ თუმანოვი, მას დაევალა შეესწავლა საქართველოში არსებული მდგომარეობა, ქართული სამეფო-სამთავროების პოზიციები და ურთიერთობები ირანთან და ოსმალეთთან.
1774 წელს საზავო ხელშეკრულებაში მოხსენიებული იყო აგრეთვე იმერეთიც. ზავის მიხედვით რუსეთი ცნობდა ოსმალეთის უზენაესობას იმერეთის სამეფოზე და მთელ დასავლეთ საქართველოზე, ასევე უბრუნებდა ოსმალებს იმ ციხე-სიმაგრეებს რომლებიც რუსეთის და იმერეთის ლაშქრებმა ერთობლივად აიღეს (თუმცა თურქებმა ამ ციხეების დაბრუნება ვეღარ შეძლეს, რადგან ისინი სოლომონ I-ის ბრძანებით დაანგრიეს). სამაგიეროდ სტამბოლი ამიერიდან აღარ შეავიწროებდა ქრისტიანულ ეკლესიას, ასევე უარს ამბობდა ყოველგვარ ხარკზე. ეს მნიშვნელოვანი წარმატებები იმერეთის სამეფომ მოიპოვა, უპირველეს ყოვლისა, იმერეთის მეფის სოლომონ I-ის გამბედავი პოლიტიკის და ადგილობრივი მოსახლეობის თავგანწირვის შედეგად. საზავო ხელშეკრულებაში არაფერი იყო ნათქვამი მესხეთზე, რომლის გათავისუფლებისთვის ასე თავგანწირვით იბრძოდნენ როგორც იმერეთის ასევე ქართლ-კახეთის სამეფოები. შეიძლება ითქვას, რომ რუსეთს 1770-იან წლებში საქართველოს სამეფო-სამთავროების ბრძოლაში ოსმალეთის წინააღმდეგ ფაქტობრივად არანაირი მონაწილეობა არ მიუღია, რამდენიმე ციხის ერთობლივად აღების გარდა, ხოლო ყველა გადამწყვეტ მომენტში (მაგ. ასპინძის ბრძოლა) უღალატა საქართველოს, რაც მთავარია საერთოდ არ დახმარებია საქართველოს მეფე-მთავრებს ძირითადი მიზნის მიღწევაში, მესხეთის გათავისუფლებაში.
ერეკლე მეორემ სცადა ევროპის ქვეყნებთან დაემყარებია ურთიერთობები, კერძოდ 1782 წ. მან მიმართა ავსტრიის იმპერატორს, საფრანგეთის მეფეს, სარდინიის, ნეაპოლის და ვენეციის მმართველებს დახმარებისათვის, მაგრამ პასუხი ვერ მიიღო.
ქართლ-კახეთის შესვლა რუსეთის მფარველობაში
მინი|კახეთის (1744-1762) წ.წ. და ქართლ-კახეთის (1762-1798) წ.წ. მეფე ერეკლე II 1780-ანი წლების დასაწყისში საქართველოს და რუსეთს შორის ურთიერთობები კვლავ აღდგა, ამჯერად ურთიერთობების აღდგენის ინიციატორად რუსეთი გამოვიდა. 1774 წელს ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ რუსეთმა ჩრდილოეთ კავკასიის დაპყრობა დაიწყო, რუსეთი შორეული სახელმწიფოდან საქართველოს მოსაზღვრედ გადაიქცა. იმპერიის ზრდასთან ერთად იზრდებოდა ინტერესების სფერო, რომელშიც საქართველოც მოექცა. 1780-ანი წლების დასაწყისში საქართველოში ჩამოსული რუსი ელჩები, ჩინოვნიკები თუ მოგზაურები ურჩევდნენ ერეკლე II-ს მიემართა იმპერატორისთვის ქართლ-კახეთის სამეფოს მფარველობაში აყვანის თხოვნით და არწმუნებდნენ, რომ ამჯერად რუსეთი აუცილებლად დაეხმარებოდა საქართველოს. 1782 წელს ერეკლემ მიმართა რუსეთს ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთის პროტექტორატში აყვანის თხოვნით. ეკატერინე II მაშინვე დათანხმდა ქართლ-კახეთის მეფის თხოვნას და შესაბამისი ხელშეკრულების მომზადება პავლე პოტიომკინს დაავალა. მინი|რუსეთის იმპერატორი ეკატერინე II (1762-1796) წ.წ. 1783 წლის 24 ივლისს რუსეთში, გეორგიევსკის ციხე-სიმაგრეში გაფორმდა ტრაქტატი რუსეთის იმპერიას და ქართლ-კახეთის სამეფოს შორის, რომელიც ისტორიაში გეორგიევსკის ტრაქტატის სახელით შევიდა. ტრაქტატს ქართლ-კახეთის მხრიდან იოანე ბაგრატიონ-მუხრანელმა და გარსევან ჭავჭავაძემ მოაწერეს ხელი, ხოლო რუსეთის მხრიდან პავლე პოტიომკინმა.
ტრაქტატის მიხედვით ერეკლე II აღიარებდა რუსეთის იმპერატორის უზენაესობას, ქართლ-კახეთის ყოველ მომდევნო მეფეს დაამტკიცებდა და სამეფო რეგალიებს გამოუგზავნიდა რუსეთის იმპერატორი. ასევე ქართლ-კახეთს ეზღუდებოდა დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოების უფლება, იგი უნდა ეწარმოებინა ან უშუალოდ რუსეთის ხელისუფლებას, ან ქართლ-კახეთის ხელისუფლებას უნდა ეცნობებინა რუსეთის წარმომადგენლებისთვის თუკი იგი რაიმე მოლაპარაკებებს აწარმოებდა უცხო სახელმწიფოსთან და შეეთანხმებინა პირობები. საქართველო ვალდებულებას ღებულულობდა, რომ თუკი რუსეთს ომი ექნებოდა სპარსეთთან, ოსმალეთთან ან სხვა რომელიმე სახელმწიფოსთან თუ ამას საჭიროება მოითხოვდა თავის ტერიტორიაზე განელაგებინა რუსეთის არმიის ნაწილები, მიეცა მისთვის საშუალება აქედან ეწარმოებინა ომი და თვითონაც ყველაფრით დახმარებოდა.
თავის მხრივ რუსეთი ცნობდა ერეკლე II-ის და მის შთამომავლების უფლებებს ქართლ-კახეთის სამეფოზე და ეკრძალებოდა სამეფოს სუვერენიტეტის და დამოუკიდებლობის ხელყოფა, ასევე რუსეთი ვალდებულებას იღებდა არ ჩარეულიყო სამეფოს შიდა საქმეებში (სამეფოს მართვა, გადასახადების აკრეფა და ა.შ.) სასამართლოს წარმოებაც გაგრძელდებოდა არა რუსული არამედ ქართული სამართლის მიხედვით. რუსეთის სამხედრო და სამოქალაქო პირებს ეკრძალებოდათ რაიმე განკარგულების გაცემა ქართლ-კახეთში. ტრაქტატის პირობების მიხედვით რუსეთი ვალდებულებას იღებდა დაეცვა სამეფო ნებისმიერი უცხოური აგრესიისგან და საჭიროების შემთხვევაში გამოეცხადებინა ომი თავდამსხმელისთვის. რუსეთი ვალდებული იყო საქართველოში განეთავსებინა ორი ქვეითი ბატალიონი ოთხი ქვემეხით, ხოლო თუ საჭირო გახდებოდა გამოეგზავნა დამატებითი ძალები. ტრაქტატის მიხედვით ქართლ-კახეთის თავად-აზნაურები უთანაბრდებოდნენ რუსეთისას, ხოლო ქართველ ვაჭრებს ენიჭებოდათ ის უფლებები, პრივილეგიები თუ შეღავათები, რომლებითაც რუსი ვაჭრები სარგებლობდნენ. ტრაქტატი გაფორმებული იყო საუკუნოდ და მასში ცვლილებების შეტანა უნდა მომხდარიყო ურთიერთშეთანხმებით.
მინი|ქართლ-კახეთის მეფე გიორგი XII (1798-1800) წ.წ. 1795 წელს ირანის შაჰმა აღა-მაჰმად-ხანმა ერეკლე II-ს გეორგიევსკის ტრაქტატის გაუქმება და რუსეთთან კავშირის გაწყვეტა მოსთხოვა. გეორგიევსკის ტრაქტატის ერთგულმა მეფემ უარი განაცხადა შაჰის მოთხოვნაზე და საფრთხის შესახებ რუსეთის ხელისუფლებას შეატყობინა, იმის მიუხედავად რუსეთის ხელისუფლება ფლობდა ინფორმაციას მომავალი სპარსეთ-საქართველოს ომის შესახებ რამდენიმე თვით ადრე და თავისუფლად შეეძლო გამოეგზავნა დამხმარე სამხედრო კონტიგენტი ერეკლესთვის, მან ეს არ გააკეთა. ამით მან აგრძნობინა ირანს, რომ შეეძლო თავისუფლად ემოქმედა, რადგან რუსეთი ომში არ ჩაერეოდა და ამასთანავე კიდევ ერთხელ დაარღვია გეორგიევსკის ტრაქტატი.
მინი|რუსეთის იმპერატორი პავლე I (1796-1801) წ.წ. 1795 წელს 8-11 სექტემბერს გამართულ კრწანისის ბრძოლაში ქართული ჯარი დამარცხდა და თითქმის მთლიანად განადგურდა. აღა-მაჰმად ხანმა თბილისი აიღო, გაძარცვა და გადაწვა. რუსეთის ორი ბატალიონი ქართლ-კახეთში მხოლოდ ამის შემდეგ, 1795 წლის დეკემბერში შევიდა.
1796 წლის გაზაფხულზე რუსეთმა ომი გამოუცხადა სპარსეთს, ქართველების და კავკასიის სხვა ხალხების დახმარებით ლაშქრობა წამოიწყო და აზერბაიჯანის რამდენიმე ქალაქი აიღო, მაგრამ ეკატერინე II-ის გარდაცვალების გამო ეს ლაშქრობა შეწყდა, ახალმა იმპერატორმა პავლე I-მა არმია უკან გაიწვია. რუსეთის სამხედრო ნაწილებმა ქართლ-კახეთი დატოვეს.
იმერეთის შესვლა რუსეთის მფარველობაში
იმერეთის მეფე სოლომონ II, განსხვავებით ქართლ-კახეთის მეფეებისგან, სკეპტიკურად იყო განწყობილი რუსეთის მიმართ, განსაკუთრებით ანტირუსული პოზიცია დაიკავა მას შემდეგ, რაც რუსებმა ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსია მოახდინეს, სოლომონ II ღიად ეხმარებოდა ქართლ-კახეთიდან გამოქცეულ უფლისწულებს მტრის წინააღმდეგ ბრძოლაში. იმერეთის საზღვართან მობილიზიებული იყვნენ რუსეთის არმიის ნაწილები. სოლომონ II და რუსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებს შორის აშკარად მტრული ურთიერთობა ჩამოყალიბდა. XIX საუკუნის დასაწყისში მეფე სოლომონ II აქტიურად იბრძოდა მთელი დასავლეთ საქართველოს გასაერთიანებლად, იგი ეომებოდა სამეგრელოს მთავარ გრიგოლ დადიანს და მხარს უჭერდა გრიგოლის ძმებს მანუჩარს და ტარიელს სამეგრელოს მთავრობისთვის ბრძოლაში, გრიგოლი რამდენიმეჯერ დამარცხდა სოლომონის წინააღმდეგ ბრძოლაში და მთავრობის დაკარგვის საფრთხე დაემუქრა, ამიტომ მან დახმარების თხოვნით რუსეთის ხელისუფლებას მიმართა და 1803 წელს რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა, ამან მას მთავრის ტიტული შეუნარჩუნა, ხოლო სოლომონს მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუუარესა, რადგან იმერეთის საზღვართან რუსები ახლა უკვე ორი მხრიდან იყვნენ მობილიზებული, რამაც მათ გაუმარტივა მომავალში იმერეთის დაპყრობის პერსპექტივა და ასევე უფრო აგრესიული გახადა რუსეთი იმერეთის მიმართ.
რუსეთის აგრესიულობის გამო სოლომონ II იძულებული გახდა დათანხმებულიყო მოლაპარაკებების დაწყებას რუსეთის ხელისუფლებასთან. 1804 წელს სოფელ ელაზნაურში შეხვდნენ სოლომონ II და გენერალი პავლე ციციანოვი, საქართველოს მთავარსარდალი. მოლაპარაკებებმა შედეგი არ გამოიღო რუსების აგრესიულობის გამო. მოლაპარაკებების ჩაშლის შემდეგ რუსეთის არმიის ნაწილები შეიჭრნენ იმერეთში და მოსახლეობის რუსეთის იმპერატორის ერთგულებაზე დაფიცება დაიწყეს, შექმნილი მდგომარეობის გამო სოლომონ II იძულებული გახდა გაეფორმებინა რუსეთთან „ელაზნაურის ტრაქტატი“. ტრაქტატის პირობების მიხედვით: სოლომონ II-ს და მის შთამომავლებს სამუდამოდ უნარჩუნდებოდათ იმერეთის მეფობა, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ხელისუფლება უნარჩუნდებოდა სოლომონ II-ს, სამართალწარმოება განხორციელდებოდა ქართული კანონმდებლობის მიხედვით, იმერეთში განლაგდებოდნენ რუსეთის არმიის ნაწილები, რომლების დაბინავება და კვება იმერეთის მეფეს უნდა აეღო საკუთარ თავზე. ამ ტრაქტატმა ჩამოართვა სოლომონ II-ს დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოების საშუალება, მაგრამ შეუნარჩუნა მეფობა და საშინაო პოლიტიკის დამოუკიდებლად წარმართვის შესაძლებლობა.
ქართული სამეფო-სამთავროების ანექსია რუსეთის მიერ (1801-1867)
მინი|კარლ ფიოდორის ძე კნორინგი საქართველოს მთავარსარდალი (1801-1802) წ.წ.
ქართლ-კახეთის ანექსია
1800 წელს რუსეთის ხელისუფლება განსაკუთრებით გააქტიურდა, იმპერატორმა პავლე I-მა გადაწყვიტა ესარგებლა შექმნილი რთული მდგომარეობით ქართლ-კახეთის სამეფოში და მოეხდინა მისი ანექსია, მით უმეტეს, რომ მეფე გიორგი XII-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობა სულ უფრო უარესდებოდა. 23 სექტემბერს საქართველოში შემოვიდა რუსეთის არმიის კიდევ ერთი პოლკი. 1800 წლის 18 დეკემბერს იმპერატორმა პავლე I-მა ხელი მოაწერა ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთის იმპერიასთან შეერთების მანიფესტს, რითაც უხეშად დაარღვია გეორგიევსკის ტრაქტატი და მოახდინა ქართლ-კახეთის ანექსია. ამ დროს მძიმედ ავადმყოფი მეფე გიორგი XII ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო. რუსეთის იმპერია მანიფესტს საიდუმლოდ ინახავდა, ის სანქტ-პეტერბურგში ოფიციალურად 1801 წლის იანვარში გამოქვეყნდა, ქართლ-კახეთში კი ის მხოლოდ 16-17 თებერვალს გამოაცხადეს, როცა ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე გიორგი XII, უკვე გარდაცვლილი იყო. კავკასიის სამხედრო ხაზის უფროსმა კარლ კნორინგმა ტახტის მემკვიდრე დავით ბატონიშვილს მეფედ კურთხევის უფლება არ მისცა და დროებით მმართველად დანიშნა. 1801 წლის [მაისში დავითი ჩამოაშორეს ხელისუფლებას, მოგვიანებით კი დააკავეს და სანქტ-პეტერბურგში გადაასახლეს. ქართლ-კახეთის დროებით მმართველად გენერალი ლაზარევი გამოცხადდა.
მინი|რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე I (1801-1825) წ.წ. 1801 წლის 12 სექტემბერს იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა გამოსცა ახალი მანიფესტი ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შეყვანის შესახებ, რითაც მან გაიმეორა მისი წინამორბედის მსგავსი მანიფესტი. ქართლ-კახეთის საელჩომ გამოაცხადა პროტესტი და გადასცა საპროტესტო ნოტა რუსეთის ხელისუფლებას, ანექსია გააპროტესტეს ასევე დიდმა ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა, თუმცა ამას არავითარი შედეგი არ გამოუღია. 1802 წლის 12 აპრილს გენერალმა კნორინგმა სიონის საკათედრო ტაძარში საჯაროდ გამოაცხადა ამნიფესტი და ქართლ-კახეთის თავადებს რუსეთის იმპერატორის ერთგულების ფიცის დადება აიძულა.
რუსეთი არ შემოფარგლულა მხოლოდ ქართლ-კახეთის დაპყრობითდა ენერგიული ქმედებების განხორციელება დაიწყო დასავლეთ საქართველოს დასაპყრობად.
იმერეთის ანექსია
მინი|იმერეთის სამეფოს დროშა (1462-1810) წ.წ.
სოლომონ II-ის დაპატიმრების შემდეგ რუსებმა მისი საქართველოდან გადასახლება გადაწყვიტეს, მაგრამ მათთვის მოულოდნელად მეფემ გაქცევა მოახერხა, დაბრუნდა იმერეთში და ახალი ძალით განაახლა ბრძოლა რუსეთის წინააღმდეგ. მალე მთელი სამეფო კვლავ სოლომონის ხელში მოექცა, ტორმასოვს მოუწია დამატებითი ძალები გაეგზავნა იმერეთის ხელახლა დასაპყრობად, რამდენიმე ბრძოლის შემდეგ ქართველების თავგანწირული წინააღმდეგობის მიუხედავად იმერეთი კვლავ რუსეთმა დაიპყრო, ხოლო მეფე სოლომონ II იძულებული გახდა ოსმალეთში გაქცეულიყო 1810 წელს, თავის გადარჩენილ მომხრებთან ერთად. უკანასკნელი მეფე საქართველოს ისტორიაში გარდაიცვალა 1815 წელს ტრაპიზონში, 1990 წელს იგი საქართველოში გადმოასვენეს და გელათის საკათედრო ტაძარში დაკრძალეს.
გურიის ანექსია
მინი|რუსეთის იმპერატორი ნიკოლოზ I (1825-1855) წ.წ. იმერეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ რუსეთის იმპერიამ მიზნად დაისახა სრულად დაეპყრო დასავლეთ საქართველო და ამით დაესრულებინა ანექსიის პროცესი. რუსეთის აგრესიის მომდევნო მსხვერპლი გურიის სამთავრო გახდა. 1804 წელს როცა იმერეთის სამეფო რუსეთმა ძალადობრივად შეიყვანა პროტექტორატში, ელაზნაურის ტრაქტატის პირობები გავრცელდა გურიაზეც, რადგან გურიის სამთავრო იმერეთის სამეფოს ვასალი იყო. მას შემდეგ რაც რუსეთმა დაარღვია ელაზნაურის ტრაქტატი და დაიპყრო იმერეთის სამეფო გურიის მთავარმა მამია V-მ, რუსეთთან ახალი ხელშეკრულების გაფორმება მოითხოვა, მთავრის ლოიალობის და ერთგულების სანაცვლოდ რუსეთი დათანხმდა ხელშეკრულების გაფორმებას. 1810 წელს გურიის სამთავროს და რუსეთის იმპერიას შორის გაფორმებული ტრაქტატის მიხედვით, გურია რუსეთის ქვეშევრდომობაში შედიოდა, მთავარს ეზღუდებოდა საგარეო პოლიტიკის წარმოების უფლება, ასევე მას უნდა გაეწია ყოველგვარი დახმარება რუსეთისთვის, რასაც რუსები მოითხოვდნენ, უნდა განეთავსებინა საკუთარ ტერიტორიაზე რუსეთის სამხედრო ნაწილები და უზრუნველეყო ისინი ბინით და საკვებით, ასევე რუს მაღალჩინოსნებს გარკვეულ შემთხვევებში ეძლეოდათ უფლება ჩარეულიყვნენ სამთავროს საშინაო საქმეებშიც. სანაცვლოდ გურიის მთავარი და მისი შთამომავლები იღებდნენ გარანტიას, რომ მათ სამუდამოდ შეუნარჩუნდებოდათ მთავრის ტიტული, სამთავრო ინარჩუნებდა უაღრესად შეზღუდულ დამოუკიდებლობას და იღებდა დაცვის გარანტიას რუსეთის ხელისუფლების მხრიდან. ადმინისტრაციულ პოლიტიკას კვლავაც მთავარი განაგებდა და საშინაო პოლიტიკასაც გარკვეული გამონაკლისების გარდა იგი წარმართავდა.
თუმცა რუსეთს გურიის სამთავროს გაუქმება გადაწყეტილი ჰქონდა და სამთავროს ანექსია მხოლოდ დროის საკითხი იყო. 1826 წელს 26 ოქტომბერს გარდაიცვალა მამია V გურიელი, მისი ადგილი მცირეწლოვანმა დავითმა დაიკავა, რომლის რეგენტად დედოფალი სოფიო გურიელი დაინიშნა, 1828 წელს რუსეთ-ოსმალეთის ომი დაიწყო, საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობდა გურიაშიც, იმის მიუხედავად, რომ გურიის მოსახლეობა აქტიურად მონაწილეობდა ომში ოსმალეთის წინააღმდეგ, რუსეთის ხელისუფლებამ გადაწყვიტა გამოეყენებინა ხელსაყრელი მომენტი, 1828 წელს რუსეთის არმიის ნაწილები გურიაში შეიჭრნენ და სამთავრო გაუქმებულად გამოაცხადეს, რითაც დაარღვიეს 1810 წლის 19 ივნისს დადებული ხელშეკრულება. დედოფალი სოფიო თავის ოჯახთან ერთად იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. ამრიგად გურია გახდა მესამე პოლიტიკური ერთეული ქართლ-კახეთის და იმერეთის სამეფოების შემდეგ, რომელიც რუსეთის აგრესიულ, იმპერიალისტურ პოლიტიკას ემსხვერპლა.
სვანეთის ანექსია
მინი|სვანეთის სამთავროს დროშა (XVII-XIX) ს.ს. სვანეთის დაპყრობა რუსეთის იმპერიამ ყველაზე გვიან დაიწყო საქართველოს სამეფო-სამთავროებს შორის, ამის მიზეზი იყო სვანეთის გეოგრაფიული მდებარეობა და იქ ეფექტიანი კონტროლის დამყარების სირთულე, ამიტომ იმპერიამ საქართველოს ამ მხარეს ყურადღება მხოლოდ 1830-ან წლებში მიაპყრო, XIX საუკუნეში სვანეთში შემდეგი ვითარება იყო შექმნილი: სვანეთის ნაწილი თავისუფალ თემს წარმოადგენდა და ფეოდალებს არ ემორჩილობადა, მას თავისუფალი სვანეთი ეწოდებოდა, ხოლო უშუალოდ სვანეთის სამთავრო მოიცავდა ზემო სვანეთის დასავლეთ ნაწილს ე. წ. ბალის ქედიდან (ლატალის დასავლეთით) ცხვიმზაგარამდე, შედგებოდა ბეჩოს, ლეჩყანის, ეცერის, ცხუმარისა და ჩუბეხევის თემებისაგან და დადეშქელიანების ფეოდალური საგვარეულოს სამფლობელოს წარმოადგენდა. XIX საუკუნის 20-30-ან წლებში ძმებს თათარხან და ციოყ დადეშქელიანებს შორის მთავრობისთვის ბრძოლა დაიწყო, ამით ისრაგებლეს რუსებმა და ურჩიეს ძმებს მიეღოთ რუსეთის ქვეშევრდომობა, რაც თავისთავად ნიშნავდა ხელისუფლების შენარჩუნებას, 1832 წელს თათარხან დადეშელიანმა მიმართა რუსეთს ქვეშევრდომობის თხოვნით. ასევე მოიქცა მისი ძმა-ციოყიც, 1833 წელს სვანეთი რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა. რუსეთმა ორივე ძმა დაამტკიცა სვანეთის მთავრად, რათა ესარგებლა ძმებს შორის არსებული უთანხმოებით, თუმცა იმპერიის ხელისფულებას სვანეთში მისი გეოგრაფიული მდებარეობის და ნაკლებად სტატეგიული მნიშვნელობის გამო სამხედრო ნაწილები არ შეუყვანია, ამიტომ სვანეთი 1840-იანი წლების ბოლომდე დამოუკიდებელ არსებობას განაგრძობდა, მაგრამ 1840-იანი წლების ბოლოდან იმპერიამ დაიწყო სვანეთის მთავრების დამოუკიდებლობის შეზღუდვა. სვანეთისთვის დამოუკიდებლობის წართმევა საბოლოოდ გადაწყდა ყირიმის ომის დასრულების შემდეგ. 1858 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ გადაწყვიტა წერტილი დაესვა სვანეთის დამოუკიდებლობისთვის და მიიღო სამთავროს გაუქმების გადაწყვეტილება, რითაც დაარღვია 1833 წელს დადებული ხელშეკრულება სვანეთის სამთავროს და რუსეთის იმპერიას შორის. 1858 წელს სვანეთის სამთავრო გაუქმდა და ქუთაისის გუბერნიის შემადგენლობაში იქნა შეყვანილი, სვანეთი იქცა საქართველოს მეოთხე პოლიტიკურ ერთეულად, რომლის ანექსირებაც რუსეთმა მოახდინა. ხოლო მმართველი დინასტიის წევრებს ყველა პრვილეგია ჩამოართვეს, ნაწილი კი რუსეთში გაასახლეს, ასევე 1857 წელს წინააღმდეგობის გაწევის გამო კონსტანტინე დადეშქელიანი დახვრიტეს, რაც უპრეცედენტო შემთხვევა იყო და კარგად წარმოაჩინა რუსეთის იმპერიის ბრუტალური სახე.
სამეგრელოს ანექსია
ლევან V დადიანი სრულად იყო დამოკიდებული რუსეთზე და იმპერიის მითითებებს მორჩილად ასრულებდა, თუმცა რუსეთს აგრესიული ქმედებები მაინც არ შეუწყვეტია. 1840 წელს სამეგრელოს სამთავროს ჩამოერთვა მნიშვნელოვანი ტერიტორია, სამურზაყანო (ტერიტორია მდ. ენგურიდან მდ. ღალიძგამდე, რომელიც მოიცავს დღევანდელი გალის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას სრულად, ასევე ოჩამჩირის და წალენჯიხის მუნიციპალიტეტების ნაწილს), მთავარმა კომპენსაციის სახით 25 000 ვერცხლის რუბლი მიიღო. 1846 წელს გარდაიცვალა ლევან V, მისი ადგილი დავით I დაიკავა, 1853 წელს დავით დადიანის გარდაცვალების შემდეგ, მცირეწლოვანი მთავრის ნიკოლოზის რეგენტად და სამთავროს მმართველად დედოფალი ეკატერინე დადიანი დაინიშნა. 1853 წელს დაიწყო ყირიმის ომი, რომელიც უკვე 1854 წელს სამეგრელოსაც შეეხო, ოსმალებმა ყულევის პორტი დაიკავეს, ხოლო 1855 წელს მთელი სამეგრელო დაიპყრეს, მოსახლეობა აქტიურ წინააღმდეგობას უწევდა დამპყრობლებს და სერიოზულ ზიანს აყენებდა მას. 1856 წელს, ომის დასრულებამდე რამდენიმე თვით ადრე, ოსმალებმა სამთავრო დატოვეს, თუმცა მოსახლეობა უმძიმეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა, ომმა გააჩანაგა სამეგრელო, რამაც 1856 წელს სამეგრელოს გლეხების აჯანყება გამოიწვია. სამთავროს ხელისუფლება საკუთარი ძალებით აჯანყების ჩახშობა ვერ მოახერხა და რუსეთს მიმართა დახმარების თხოვნით. იმპერიამ ჩაახშო აჯანყება, თუმცა შექმნილი ვითარება მათ სარგებლობის საუკეთესო საშუალებას აძლევდა, ერთხელ და სამუდამოდ ბოლო მოეღოთ სამეგრელოს შეზღუდული დამოუკიდებლობისთვის. 1857 წლის 8 სექტემბერს რუსეთის ხელისუფლების განკარგულებით სამეგრელოს სამთავროში იმპერიის პირდაპირი მმართველობა დამყარდა, ხოლო მცირეწლოვანი მთავარი დედასთან ერთად სანქტ-პეტერბურგში გაიწვიეს, რაც ფაქტობრივად სამთავროს გაუქმებას ნიშნავდა. 1867 წლის 4 იანვარს იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ბრძანებით, სამეგრელოს სამთავრო ოფიციალურად გაუქმდა, რაც 1803 წლის 2 ოქტომბრის ხელშეკრულების დარღვევა იყო. სამეგრელოს ანექსიით იმპერიამ დაასრულა საქართველოს სამეფო-სამთავროების დაპყრობა.
რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები 1918-1921 წლებში
1918 წლის 3 მარტს ბრესტ-ლიტოვსკის ზავის ზავით საბჭოთა რუსეთმა საქართველოს ტერიტორიები, კერძოდ ბათუმის ოლქი და არტაანის ოკრუგი ოსმალეთს დაუთმო საქართველოს დაუკითხავად. 1918-1919 წლებში საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას უწევდა თავი დაეცვა რუსეთის სამოქალაქო ომის ორივე მხარისგან, როგორც „თეთრი“ ასევე „წითელი“ არმიებისგან აფხაზეთის ფრონტზე. საქართველომ ამ ომში მოახერხა აფხაზეთის შენარჩუნება საკუთარ შემადგენლობაში.
1920 წლის აპრილში აზერბაიჯანის ოკუპაციის შემდეგ რუსეთის არმია შეეცადა საქართველოს დაპყრობასაც, მაგრამ საქართველოს ჯარმა იგი უკუაქცია.
1921 წლის ოქტომბერში დადებულ იქნა ყარსის ხელშეკრულება, რომლითაც საბჭოთა რუსეთი და თურქეთი შეთანხმდნენ კავკასიაში ტერიტორიების განაწილების თაობაზე, საქართველოს სსრ-ს ბათუმის ოლქიდან დარჩა მხოლოდ ბათუმი და აჭარა, თურქეთმა მიიღო ართვინის ოკრუგი და არტაანის ოკრუგი.