cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხეთების სამეფო
წინარეისტორია
ქუსარას პირველ მმართველთაგან ჩვენთვის ცნობილი არიან ფითხანა და მისი ძე ანითა (დაახ. ძვ. წ. 1790–ძვ. წ. 1750 წწ.). ფითხანას დროს, როდესაც ანითა „კიბის მოძღვარი“ იყო, იწყება მეზობელი რაიონების დაპყრობა, რომლის პოლიტიკაც განაგრძო ანითამ. თავისი მმართველობის დასაწყისისათვის წყაროები უბრალოდ „მეფეს“ უწოდებენ. მას შემდეგ, რაც ანითამ დაიმორჩილა მეზობელი რაიონები, დაამარცხა ხათის მეფე ფიუსთი და ხათუსა მიწასთან გაასწორა, ხოლო ფურუსხანდას განადგურების შემდეგ მისი მმართველი ტყვედ წამოიყვანა, წყაროებში ანითა უკვე იხსენიება როგორც „დიდი მეფე“. თავის რეზიდენციად მან აირჩია ქ. ნესა, სადაც ციხე-სიმაგრეები და ტაძრები ააგო.
ანითას დროს ცენტრალურ მცირე აზიაში შეიქმნა საკმაოდ ძლიერი სამეფო. იგი თითქმის მთელ ზეგანს მოიცავდა. ამ ხანის ქუსარა იყო ძლიერი პოლიტიკური გაერთიანება, რომელიც ხეთების ძველ სამეფომდე არსებობდა.
ხეთების ძველი სამეფო
სწორედ ქუსარას სამეფოში უნდა დაწყებულიყო ხეთური ეთნოსის ჩამოყალიბება და ჩასახულიყო ხეთური სახელმწიფოებრივი წყობილება. ყოველივე ამას ფესვები ძალიან შორსა აქვს გადგმული, ყოველ შემთხვევაში, ფითხანა–ანითას ხანაში მაინც. ამიტომაც არის, რომ ამ პერიოდს ხშირად ხეთების ადრეული ხანის ისტორიასთან აკავშირებენ.
თვით ხეთური ისტორიული ტრადიციაც ხეთების ისტორიის ძველ პერიოდს ქუსარას უკავშირებს. ხეთების სახელმწიფოს ფუძემდებლად იგი მიიჩნევს არა ანითას, არამედ ქუსარას მეფე ლაბარნას (I), რომელიც ანითასაგან თითქმის მთელი საუკუნითაა დაშორებული. ლაბარნას დროს ქუსარამ მიაღწია არნახულ ძლიერებას, რომელმაც ძველი სამეფოს ხანაშივე ხეთების მთელ რიგ წარმატებებს დაუდო სათავე, როდესაც ქვეყანას მართავდნენ ხათუსილი I (იგივე ლაბარნა II). მურსილი I, ხანთილი I და ძველი სამეფოს ერთ-ერთი უკანასკნელი წარმომადგენელი, თელიფინუ. მმართველები, რომლებიც ხანთილისა და თელიფინუს შორის არსებულ პერიოდში მეფობდნენ, ძირითადად სამეფო ტახტისათვის წარმოებული ბრძოლებით იყვნენ დაკავებულნი, შესაბამისად, ვერ შეძლეს წინაპართა მიერ მოპოვებული წარმატებების შენარჩუნება.
დაპყრობითი საგარეო პოლიტიკის წარმოებით ხეთებმა მნიშვნელოვნად გააფართოვეს თავიანთი ტერიტორია ძველი სამეფოს ხანაშივე. თვითო ლაბარნამ, რომლის დროსაც ხეთების „ქვეყანა პატარა იყო“ („თელიფინუს ტექსტის“ მიხედვით), დაიმორჩილა მეზობელი რაიონები, რომელთა უმრავლესობა სამუდამოდ შევიდა ხეთების ქვეყნის შემადგენლობაში. ლაბარნამ დიდი ბრძოლები აწარმოა მცირე აზიის სამხრეთი და ჩრდილოეთი რაიონების დასაპყრობადაც და განავრცო თავისი სამფლობელოები „ზღვიდან ზღვამდე“ (ე.ი. ხმელთაშუადან შავ ზღვამდე).
ქუსარაში გამეფდა ხათუსილიც, რომელმაც სტრატეგიული მოსაზრების გამო, სამეფოს ცენტრი გადაიტანა ხათუსაში, საიდანაც წარმოდგება ამ მეფის სახელი. სწორედ ამ დროიდან გახდა ხათუსა დედაქალაქი, რომელმაც ხეთების იმპერიის დაცემამდე იარსება, ქუსარამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა.
ლიტერატურა
ინგლისური:
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ისტორია კატეგორია:უძველესი ისტორია
Crassispira sanibelensis
Crassispira sanibelensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ასპარუგი
მინი|ასპარუგი ასპარუგი, ასპავრუკი — ქართლის მეფის პიტიახში (ერისთავი), რომლის სახელი, გამოსახულება და თანამდებობა ცნობილი გახდა არმაზისხევის ერისთავთა განსასვენებლის პირველი სამარხის გათხრებისას (1940). სამარხში აღმოჩენილ ოქრო-ვერცხლის ბივთთა შორის არის ოქროს დიდი ბეჭედ-საბეჭდავი, რომლის თვალზე ამოკვეთილია მამაკაცის მკერდზედა გამოსახულება. მას გარს შემორტყმული აქვს ბერძნული წარწერა Aspaurukis pitiaxs (ასპარუგ პიტიახში). სამარხი II საუკუნის II ნახევრისაა და შესაძლოა, ეს ასპარუგი იყოს ძე შარაგასის წარწერაში მოხსენიებული ზევახ (ჯავახ) უფლისა, მამა ზევახ (ჯავახ) მცირისა, სერაფიტის მამისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის პიტიახშები
ალიტუსის მაზრა
ალიტუსის მაზრა (Alytaus apskritis) – მაზრა ლიეტუვაში, ესაზღვრება მარიამპოლეს, კაუნასის და ვილნიუსის მაზრები, ასევე პოლონეთი და ბელარუსის გროდნოს ოლქი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
მაზრა მოიცავს:
სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის მაზრები
ტელმანი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)
ტელმანი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, აცანის თემში (სოფლები: აცანა, ტელმანი). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აცაურას მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 130 მ., ლანჩხუთიდან 10 კმ., აცანადან 3 კმ.
ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა შრომისუბანი. სოფელში XIX საუკუნეში განვითარებული იყო მეთუნეობა. საბჭოთა კავშირის დროს კი მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა. ამავე პერიოდში სოფელს სახელი ეწოდა გერმანელი პოლიტიკოსის ერნსტ ტელმანის პატივსაცემად.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯოზეფ ნიდემი
ჯოზეფ ნიდემი (Noel Joseph Terence Montgomery Needham ნოელ ჯოზეფ ტერენს მონტგომერი ნიდემი, ჩინ..李约瑟, ფინინი Lǐ Yuēsè; 9 დეკემბერი, 1900 - 24 მარტი 1995) - ზოგადი პროფილის ბრიტანელი მეცნიერი: ბიოქიმიკოსი და ემბრიოლოგი, სინოლოგი, რომელიც ცნობილია ჩინეთის ტრადიციული ცივილიზაციისა და მისი მეცნიერების შესწავლით.
ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1941) და ბრიტანეთის აკადემიის (1971) წევრი. მსოფლიოს მრავალი უნივერსიტეტის პროფესორი, იუნესკოს საპატიო მრჩეველი, ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის, დანიის სამეფო აკადემიის უცხოელი წევრი და ა.შ.
ბიოგრაფია
დაიბადა ლონდონში შოტლანდიურ ოჯახში: მამა ექიმი იყო, დედა მუსიკის მასწავლებელი, რომელიც წერის დიდი მოყვარული იყო. დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი, სადაც 1921 წელს მიიღო ბაკალავრის დიპლომი.1925 წლის იანვარში მას მიენიჭა მაგისტრის ხარისხი, ხოლო იმავე წლის ოქტომბერში - დოქტორის წოდება. 1924 წლიდან იგი მუშაობდა სერ ფრედერიკ ჰოპკინსის (1861-1947) ლაბორატორიაში კემბრიჯში, სპეციალიზირდებოდა ემბრიოლოგიასა და მორფოგენეზში.
1936 წელს უნივერსიტეტში ნიდემს ჩააბარეს სამი ჩინელი მეცნიერი: ლუ გუიჟენი (魯桂珍, 1904-1991), ვანგ ინგლაი (王 應 睞) და ჩენ შიჯანგი (沈 詩 章). მუშაობის დროს, მათთან ურთიერთობისას,ნიდემი დაინტერესდა ჩინური კულტურით, ჩინეთში ცნობილი ფარმაკოლოგის ქალიშვილი ლუ გუიჟენი ასწავლიდა მას ჩინურ სალიტერატურო ენას ვენიანს.
1942 წელს ნიდემი სამეფო საზოგადოებამ გაგზავნა ჩინეთის მაშინდელ დედაქალაქ ჩუნცინში, სადაც იგი ხელმძღვანელობდა ჩინეთ-ბრიტანეთის სამეცნიერო თანამშრომლობის ოფისს. ჩინეთის მხრიდან ამ ორგანიზაციას წარმოადგენდა ისტორიკოსი ვანგ ლინი (王玲), რომელმაც გააძლიერა ნიდემის ინტერესი ძველი ჩინეთის სამეცნიერო მიღწევების მიმართ.
1945 წელს გამოიცა ნიდემის პირველი ნაშრომი ამ თემაზე: ჩინური მეცნიერება (ინგ. Chinese Science). ამ დროს, იგი თანამშრომლობს ჩინეთის ჰუმანიტარულ მეცნიერებთან, კერძოდ, მხატვართან და ხელოვნებათმცოდნესთან უ ზოჟენემთან (吴 作人, 1908-1997), რომელთან ერთადაც ესტუმრა დუნჰუანს.
1946 წელს ნიდემი გახდა იუნესკოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა დეპარტამენტის პირველი ხელმძღვანელი, რომელიც დაჟინებით მოითხოვდა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების მიმართულების ორგანიზაციის წესდებაში შეტანას. 1948 წელს იგი დაბრუნდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში. 1954 წელს დაიწყო მონოგრაფიების სერიის Science and Civilisation in China (зდასრულდა1990) წელს პგამოცემა. ირველი ორი ტომი ვანგ ლინგის თანაავტორობით გაამოიშვა 1966 წლამდე ასწავლიდა ბიოქიმიას უნივერსიტეტში.
ნიდემი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა სოციალურ საქმიანობაში: 1952-1953 წლებში იყო გაეროს ინსპექტორი ჩრდილოეთ კორეაში (კორეის ომის მიმდინარეობის დროს), მოგვიანებით მხარი დაუჭირა ჩინეთის მთავრობას ბიოლოგიური იარაღის გავრცელების წინააღმდეგ ბრძოლაში, გამოხატავდა თანაგრძნობა სოციალიზმის მიმართ.
1965 წელს, მან დიპლომატ დ. ბრაიანთან (1910-2003) ერთად დააარსა Society for Anglo-Chinese Understanding, რომელიც ჩინეთის კულტურული რევოლუციის დროს. იყო დიდი ბრიტანეთის ერთადერთი არხი ჩინეთის შესახებ სანდო ინფორმაციის მიღებისთვის და ეხმარებოდა ბრიტანეთის მოქალაქეებს ქვეყანაში სტუმრობში.
1966 წელს დაინიშნა Gonville and Caius College-ის პრეზიდენტად (1976 წლამდე). 1976 წლიდან - მეცნიერების ისტორიის ბიბლიოთეკის დირექტორი.
1982 წლიდან ნიდემი დაავადდა პარკინსონის დაავადებით, რომლისგანაც იგი გარდაიცვალა 94 წლის ასაკში.
თეორიული შეხედულებები
ჩინეთის მეცნიერების შესწავლის ფუძემდებელი. ის გამოდიოდა თეზისიდან მეცნიერების უნივერსალურობისა და მისი უწყვეტი პროგრესის შესახებ. 1945 წელს გამოშვებული წიგნი ძველ ჩინურ მეცნიერებას ახასიათებს, როგორც "პროტომეცნიერებას". მოგვიანებით მან განიხილა ჩინური მეცნიერების დონე მე-17 საუკუნემდე როგორც ევროპულზე განვითარებული.
მან ჩინეთის სამეცნიერო დისციპლინები დაყო "ორთოდოქსალურ" (ასტრონომია, მათემატიკა, ფიზიკა, აღიარებული ხელისუფლების მიერ) და "არაორთოდოქსული" (დაოსური ალქიმია). მისი აზრით, მედიცინამ შუალედურ პოზიციაზეა.
"ნიდემის პრობლემა"
"ნიდემის პრობლემის" ქვეშ განიხილება მიზეზები, კაპიტალიზმის განვითარების პერიოდში სამეცნიერო კუთხით ჩინეთის ევროპასთან შედარებით ჩამორჩენისა. ნიდემის თანახმად, დასავლეთში სამეცნიერო რევოლუცია წარმოიშვა ფეოდალიზმიდან კაპიტალიზმზე გადასვლის დროს. 1970-იან წლებში ნათან სივინის გავლენით, ნიდემმა გარკვეულწილად გადახედა თავის წინა მოსაზრებებს და ჩინეთის მეცნიერება აღიარა, როგორც სპეციალური თეორიული სისტემა. მან გამოავლინა, რომ ჩინური ფილოსოფიური და სამეცნიერო აზროვნების საფუძველია ორგანიზმური ნატურალიზმი, რომელიც დაფუძნებულია მსოფლიოში არსებული ყველა ფენომენის ურთიერთდაკავშირებაზე. მეთოდოლოგიის პროდუქტიულ წყაროდ მეცნიერებაში ის დაოსიზმს მიიჩნევდა.
1950-იან წლებში დასავლელმა მეცნიერებმა გააკრიტიკეს ნიდემი იმის გამო, რომ ის ჩინური ტექნოლოგიური მიღწევების გაზვიადებით იყო დაკავებული. 1970-იან წლებში. ჩინეთის და ჩრდილოეთ კორეიის რეჟიმებისადმი ღია თანაგრძნობის გამო, ნიდემი აშშ-ს მთავრობამ შეიყვანა " შავ სიაში " (პირები, რომელთა ყოფნა აშშ-ს ტერიტორიაზე არასასურველია).
აღიარება
1985 წელს გაიხსნა ნიდემის სახელობის კვლევითი ინსტიტუტი (Needham Research Institute) კემბრიჯში. იგი დაფუძნებულია რობინზონის კოლეჯში, ფოკუსირებულია შორეული აღმოსავლეთის მეცნიერებაზე, ტექნოლოგიასა და მედიცინის კვლევებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ბრიტანელი მეცნიერები
მიხეილ ყაველაშვილი
მიხეილ ყაველაშვილი (დ. 22 ივლისი, 1971, ბოლნისი) — ქართველი ყოფილი ფეხბურთელი და პოლიტიკოსი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. 2016 წლიდან არის საქართველოს პარლამენტის წევრი.
ბიოგრაფია
1989 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე, 1990 წლიდან კი მისი წარმატებული სპორტული კარიერა დაიწყო. 1988–1995 წლებში „დინამო თბილისი“, ფეხბურთელი; 1994–1995 წლებში  „ალანია-ვლადიკავკაზი“, ფეხბურთელი; 1995–1997 წლებში „მანჩესტერ-სიტი“, ფეხბურთელი; 1997–1999 წლებში „გრასჰოფერი“, ფეხბურთელი; 1999–2002 წლებში  „ციურიხი“, ფეხბურთელი; 2002–2003 წლებში „ლუცერნი“, ფეხბურთელი; 2003-2004 წლებში „სიონი“, ფეხბურთელი; 2004–2005 წლებში „არაუ“, ფეხბურთელი; 2004 წელს „ალანია-ვლადიკავკაზი“, ფეხბურთელი; 2005–2006 წლებში „გაზელი“, ფეხბურთელი; 2016 წელს საზოგადოებრივი მაუწყებელი, საფეხბურთო ექსპერტი; 2009 წლიდან FiFPro, დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი. 2006 წელს მოიპოვა შვეიცარიის სამწვრთნელო განათლების C კატეგორიის ლიცენზია; 2009 წლიდან საქართველოში მსოფლიოს ფეხბურთელთა გაერთიანების (FIFPro) დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი; „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ საფეხბურთო ექსპერტი და არაერთი პუბლიკაციის ავტორი; 2014 წელს შეიმუშავა ფეხბურთის განვითარების სტრატეგია „ტალანტების ფაბრიკა“; 2016 წელს მოიპოვა უეფა-ს მწვრთნელთა განათლების B კატეგორიის ლიცენზია.
2016–2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის სანზონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ნაძალადევის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2022 წლის 28 ივნისს სოზარ სუბართან და დიმიტრი ხუნდაძესთან ერთად დატოვა „ქართული ოცნება“, რაც პარტიის ინფორმაციით, საჯარო ინფორმაციის საკითხზე უთანხმოებამ გამოიწვია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ვლადიკავკაზის ალანიას ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:ციურიხის გრასჰოფერის ფეხბურთელები კატეგორია:ციურიხის ფეხბურთელები კატეგორია:ლუცერნის ფეხბურთელები კატეგორია:არაუს ფეხბურთელები კატეგორია:ბაზელის ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ბოლნისში დაბადებულები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ბარდია
ბარდია — სპარსეთის მეფე აქემენიდების დინასტიიდან ძვ. წ. 522 წელს. კიროს II-ს ვაჟი.
ბარდია საკმაოდ იდუმალებით მოცული ფიგურაა. იგი სპარსეთის სამეფოს დამაარსებლის კიროს II-ს უმცროსი ვაჟი იყო. როგორც დარიოს I-ს წარწერა გვიამბობს, ბარდიას უფროსმა ძმამ, კამბისე II-მ, ეგვიპტეში გალაშქრებამდე, ბრძანა მისი მოკვლა, რადგან ეჭვობდა, რომ უმცროს ძმას ტახტის ხელში ჩაგდება სურდა. კამბისეს სურდა თავისი საქციელის დამალვა, ამის შესახებ მხოლოდ მისმა მსახურმა და მაგმა გაუმტამ იცოდნენ. ეს გაუმატა კი თურმე იმდენადე ჰგავდა მოკლულს, რომ ვერავინ მათ ვერ ასხვავებდა. კამბისემ დაავალა მას მოკლული ძმის როლი ეთამაშა, რასაც გაუმატამ თავი რამდენიმე წლის მანძილზე მშვენივრად გაართვა.
კამბუჯია მალე ეგვიპტეში წავიდა, სადაც რამდენიმე წელი დაჰყო. ამასობაში სპარსეთში და მიდიაში არეულობები დაიწყო. გაუმატამ ამით ისარგებლა და თავი მეფედ გამოაცხადა, როგორც ბარდიამ. მისი ძალაუფლება უმალვე აღიარეს სპარსეთში, მიდიაში და ბაბილონეთში, ხოლო კამბისეს სიკვდილის შემდეგ ეგვიპტეშიც.
ახლა შეუძლებელია დარწმუნებით ვთქვათ, ბადრია მართლა კიროსის ძე იყო თუ თვითმარქვია. გამეფების შემდეგ, მან 3 წლით გაათავისუფლა დაპყრობილი ერები გადასახადებისგან და სამხედრო სამსახურისგან. ამ ნაბიჯმა მას ხალხის პოპულარობა მოუტანა. მაგრამ დიდებულებში ეჭვი აღძრა, რომ მეფე არ ენახვება საკუთარ ხალხს. ჰეროდოტეს თანახმად, ერთ-ერთმა დიდებულმა თავისი ასულისგან შეიტყო (რომელიც მეფის ჰარამხანაში იყო), რომ მეფეს არ აქვს ყურები, და ამრიგად მიხვდა, რომ ტახტზე თვითმარქვიაა. მან დაპატიჟა 6 მეგობარი, რომელთა შორისაც დარიოსიც იყო და მათ შეთქმულება მოაწყვეს და იმ დღესვე სასახლეში მოკლეს მეფე.
ლიტერატურა
კატეგორია:აქემენიდები კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:სპარსეთის მოკლული მონარქები კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
ბენედიქტე XIV
thumb|right|160px|პაპი ბენედიქტე XIV ბენედიქტე XIV ერისკაცობაში პროსპერო ლორენცო ლამბერტინი(Benedictus Quartus Decimus Benedictus Quartus Decimus;  Prospero Lorenzo Lambertini  დ. 31 მარტი, 1675, ბოლონია — გ. 3 მაისი, 1758, რომი) — რომის პაპი 1740–1758 წლებში.
ბიოგრაფია
thumb|160px|ბენედიქტე XIV-ის გერბი 1726 წელს გახდა კარდინალი და 1740 წლის 17 აგვისტოს აირჩიეს პაპად. ითვლებოდა გამორჩეულ სწავლულად საეკლესიო სამართალში. იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ხელოვნების დარგებსა და მეცნიერებებს, დააარსა რა რამდენიმე აკადემია და საზოგადოება ქრისტიანულ სიძველეთა შესასწავლად. ბენედიქტე XIV-ს მისწერა რამდენიმეჯერ აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსმა ნიკოლოზ X-მ. ბენედიქტ XIV-მ გააუქმა ეკლესიის აკრძალვა კოპერნიკის მოძღვრებისა. 1751 წელს მან აგრეთვე უკიდურესად გაამკაცრა სასჯელები მასონიზმის წინააღმდეგ. ბენედიქტე XIV გარდაიცვალა 1758 წლის 3 მაისს.
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1675 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1758
რუსეთის ევროპული ნაწილი
მინი|300პქ|რუსეთის ევროპული ნაწილი, ევროპის ფონზე. რუსეთის ევროპული ნაწილი (Европейская часть России; დასავლეთი რუსეთი, ცენტრალური რუსეთი) — რუსეთის ნაწილი, რომელიც გეოგრაფიულად ვრცელდება აღმოსავლეთ ევროპაში. რუსეთის ევროპული ნაწილის ცალკეულ ტერიტორიებად განიხილება ურალი და ჩრდილოეთი კავკასია, რომელიც ვრცელდება აზიაში, ან აზიისა და ევროპის საზღვარზე. რუსეთის ევროპული ნაწილის აღმოსავლეთი საზღვარი გადის ურალზე. მოიცავს: ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგს, სამხრეთის ფედერალურ ოკრუგს, ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალურ ოკრუგს, ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალურ ოკრუგსა და ვოლგისპირეთის ფედერალურ ოკრუგს. ფართობი დაახლოებით 3 960 000 კმ². რუსეთის ევროპულ ნაწილზე მოდის რუსეთის საერთო ფართობის 24 % და ევროპის საერთო ფართობის 40 %. ზოგჯერ რუსეთის ევროპულ ნაწილს მიაკუთვნებენ კალინინგრადის ოლქს. მის ფარგლებშია რუსეთის ფედერაციის 52 სუბიექტი. ვრცელი ტერიტორია მოქცეულია ევროპის დაბლობის ფარგლებში. რუსეთის ევროპული ნაწილი წარმოადგენს ისტორიულ ბირთვს, სადაც თავი მოიყარა ქვეყნის მრავალრიცხოვანმა ხალხმა.
რუსეთის მთელი მოსახლეობის დაახლოებით 78 % ცხოვრობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. საშუალოდ 27 ად./კმ²-ზე. ძირითადად ცხოვრობენ რუსები, თათრები, ბაშკირები, ჩუვაშები, ჩეჩნები, მორდოველები, ხუნძები, უდმურტები და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის გეოგრაფია კატეგორია:რუსეთის ევროპული ნაწილი
დამოუკიდებელი სახელმწიფოები 1920 წელს
დამოუკიდებელი სახელმწიფოების სია წლების მიხედვით •  დამოუკიდბელი სახელმწიფოები 1919 წელს  •  1920  •  დამოუკიდბელი სახელმწიფოები 1921 წელს
სტაროპუჩკაკოვო
სტაროპუჩკაკოვო (Иҫке Боҫкаҡ; Старопучкаково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 276 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 56 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
კირილ ბრატანოვი
კირილ ცოჩევი ბრატანოვი (დ. 5 მარტი, 1911, ლუკოვიტი, ბულგარეთი —  გ. 16 ოქტომბერი, 1986, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი ბიოლოგი და იმუნოლოგი, ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1962),  ბულგარეთის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1962) და ვიცე-პრეზიდენტი (1963-1973).
განათლება და ადრეული წლები
კირილ ბრატანოვი დაიბადა 1911 წლის 5 მარტს ბულგარეთის ქალაქ ლუკოვიტში. მამა,  ცოჩო ბრატანოვ რადკინსკი, იაბლანიცაში პედაგოგად მუშაობდა. კირილი სამი ვაჟიდან უმცროსი იყო. მისი უფროსი ძმა, პროფესორი ბრატან ბრატანოვი, რომელიც მედიცინას სწავლობდა, თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ბულგარელი პედიატრი გახდა. მისი მეორე ძმა, დიმიტარ ბრატანოვი, მომავალი დიპლომატი და ელჩი სწავლობდა სამართალს, ასევე იყო  ბულგარეთის ეროვნული ასამბლეის წევრი. მამა, ცოჩო ბრატანოვი, პოლიტიკური რწმენის გამო, როგორც ბულგარეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი (ფართო სოციალისტები),  სირთულეებს განიცდიდა მასწავლებლად მუშაობის პერიოდში. ოჯახი სიღარიბეში ცხოვრობდა ლუკოვიტის გარეუბანში მდებარე ვენახში. მარცხნივ|მინი|კირილ ბრატანოვი როდესაც 1928 წელს მშობლიურ ქალაქში მე-6 კლასი დაამთავრა,  კირილ ბრატანოვი გადავიდა დედაქალაქ სოფიაში. იქ სწავლა განაგრძო მე-2 საშუალო მამაკაცთა სკოლაში (Втора софийска мъжка гимназия), რომელიც დაამთავრა 1930 წელს. სწავლობდა ვეტერინარიის ფაკულტეტზე სოფიის  უნივერსიტეტში. 1935 წელს დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ ორი წელი ვეტერინარად მუშაობდა სოფელ დერმანცში.
კარიერა
ბრატანოვის აკადემიური კარიერა დაიწყო 1940 წელს, როდესაც იგი გახდა სოფიის უნივერსიტეტის ვეტერინარული მედიცინის სკოლის ფიზიოლოგიისა და ბიოქიმიის კათედრის ასისტენტ-პროფესორი. 1948-1976 წლებში  სოფიაში, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა უნივერსიტეტის ზოოტექნოლოგიის სკოლის პროფესორი და მეანობა და ხელოვნური განაყოფიერების განყოფილების თავმჯდომარე იყო. კირილ ბრატანოვს ასევე ეკავა სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა უნივერსიტეტის პრეზიდენტის (1956-1962) და ბულგარეთის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტის (1962-1972) თანამდებობები. 1976 წლიდან გარდაცვალებამდე (1986წ.) იყო ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიურ მეცნიერებათა განყოფილების დირექტორი.
1967 წელს გახდა ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (აკადემიკოსი). იგი ასევე აირჩიეს საფრანგეთის ვეტერინარულ მეცნიერებათა აკადემიის, გერმანიის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის, ბელგიის სამეფოს სამედიცინო აკადემიის, ესპანეთის ვეტერინარულ მეცნიერებათა სამეფო აკადემიის, იტალიი ს ვეტერინარულ მეცნიერებათა საზოგადოების და საბჭოთა კავშირის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრად.
1943 წლიდან 1986 წლამდე კირილ ბრატანოვი იყო ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიისა და იმუნოლოგიის ინსტიტუტის რეპროდუქციისა და ორგანიზმების განვითარების დირექტორი. დღეს, აკადემიკოს კირილ ბრატანოვის ბიოლოგიისა და რეპროდუქციის იმუნოლოგიის ინსტიტუტი მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისთვის ატარებს მის სახელს.
1967 წლის სექტემბერში კირილ ბრატანოვმა და მისმა უახლოესმა თანამოაზრეებმა, რეპროდუქციული იმუნოლოგიის სხვა მკვლევარებთან ინტენსიური მიმოწერის შემდეგ, მოიწვიეს პირველი სიმპოზიუმი სპერმატოზოიდის იმუნოლოგიისა და განაყოფიერების შესახებ ვარნაში, ბულგარეთი. სიმპოზიუმს ესწრებოდნენ მონაწილეები ავსტრიიდან, ავსტრალიიდან, ბელგიიდან, ბულგარეთიდან, ჩეხეთიდან, დანიიდან, გერმანიიდან, საფრანგეთიდან, დიდი ბრიტანეთიდან, უნგრეთიდან, იტალიიდან, ნორვეგიიდან, ნიდერლანდებიდან, რუმინეთიდან, შვედეთიდან, აშშ-დან, სსრკ-დან და იუგოსლავიიდან. ასევე წარმოდგენილი იყო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) და გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია (FAO). სიმპოზიუმის ფარგლებში დაარსდა რეპროდუქციის იმუნოლოგიის საერთაშორისო საკოორდინაციო კომიტეტი (ICCIR).
1969 წელს ICCIR-მა გამართა პატარა შეხვედრა თემაზე "იმუნოლოგია და რეპროდუქცია" ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის სათაო ოფისში ჟენევაში და აირჩია ICCIR-ის მმართველი კომიტეტი კირილ ბრატანოვის ხელმძღვანელობით. ICCIR-ის მთავარი მიზანი იყო რეპროდუქციული იმუნობიოლოგიის სფეროში კვლევების კოორდინაცია მთელს მსოფლიოში. მეცნიერმა გამართა საერთაშორისო სიმპოზიუმები ვარნაში, ბულგარეთი, რომელიც გახდა მთავარი ფორუმი ექსპერიმენტული და კლინიკური რეპროდუქციული ბიოლოგიის და ადამიანის და ცხოველთა იმუნოლოგიის სფეროში. დამფუძნებლისა და ყოფილი პრეზიდენტის საპატივსაცემოდ, ICCIR-მ დააჯილდოვა კირილ ბრატანოვის მედლით  რეპროდუქციულ იმუნობიოლოგიაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის. რეპროდუქციის იმუნოლოგიის მე-15 საერთაშორისო სიმპოზიუმი ჩატარდა 2018 წლის ივნისში ვარნაში, ბულგარეთში.
1975 წელს, იმუნოლოგიისა და რეპროდუქციის მე-3 სიმპოზიუმზე, კირილ ბრატანოვის წინადადებით, შეიქმნა რეპროდუქციის იმუნოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოება (ISIR). კირილ ბრატანოვი აირჩიეს მის პირველ პრეზიდენტად და იმუშავა 1983 წლამდე. ISIR-ის მე-3 კონგრესზე 1986 წელს ქ. ტორონტოს პროფესორმა რუპერტ ბილინგჰემმა, იმუნოლოგმა და ორგანოთა ტრანსპლანტაციის ერთ-ერთმა პიონერმა, განაცხადა:
გარდაცვალება
1986 წლის ოქტომბრის დასაწყისში ბრატანოვმა მონაწილეობა მიიღო საერთაშორისო სიმპოზიუმში ნიუ დელიში, ინდოეთი. დაბრუნებიდან ერთი კვირის შემდეგ, როცა ვარნაში გამართული რეპროდუქციული ბიოტექნოლოგიების მომავალ ბულგარულ-ეგვიპტურ სიმპოზიუმზე გახსნის სიტყვისთვის ემზადებოდა, მას გულის შეტევა მოუვიდა და გარდაიცვალა 16 ოქტომბერს, 75 წლის ასაკში. ბრატანოვი დაკრძალეს სოფიის ცენტრალურ სასაფლაოზე.
სამეცნიერო კვლევები
ძირითადი სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება ბიოლოგიას, იმუნოლოგიას, ფერმის ცხოველების რეპროდუქციას და პროდუქტიულობის გაზრდას და მათი ხელოვნური განაყოფიერების საკითხებს.
მან ჩაატარა ფუნდამენტური კვლევა განაყოფიერების პროცესის შესახებ: შეისწავლა მისი მორფოლოგია, ბიოქიმია, ფიზიოლოგია და პათოლოგიები.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:ბულგარელი ბიოლოგები კატეგორია:ბულგარელი იმუნოლოგები კატეგორია:ბულგარელი მეცნიერები კატეგორია:სოფიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კირენის მეფეები
კირენის მეფეები — კირენის მეფეთა სია. კირენა იყო ბერძნული კოლონია ჩრდილოეთ აფრიკის სანაპიროზე, (დღისთვის წარმოადგენს ლიბიის ნაწილს) რომელიც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მეშვიდე საუკუნეში დააარსეს ანტიკურ თერადან (დღევანდელი სანტორინი) მოსულმა დორიელებმა. კირენის მეფეები თავს ლგენდარული სპარტელი მეფეების შთამომავლებლად მიიჩნევდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:კირენეას მეფეები კატეგორია:ლიბიის ისტორია
სუმილაო
სუმილაო (ოფიციალურად სუმილაოს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Sumilao; Bayan ng Sumilao) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბუკიდნონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 531 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 10 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბუკიდნონის მუნიციპალიტეტები
Crassispira sinensis
Crassispira sinensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ალტას კლდის მხატვრობა
ალტას კლდის მხატვრობა დაბა ალტასთან მდებარე კლდეზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გახდა ცნობილი. ალტა ფინმარკის მხარეში, ნორვეგიის ჩრდილოეთით მდებარეობს. 1972 წელს პირველი ნახატის, უფრო სწორად კი, პირველი პეტროგლიფის აღმოჩენის შემდეგ, 5000-ზე მეტი ნიმუშია ნაპოვნი. ალტადან 4 კილომეტრში, Jiepmaluokta-სთან 3000 პერსონალუირი ამონაკვეთია დათვლილი, ამიტომ, ეს ადგილი ღია მუზეუმად არის გამოცხადებული. ალტას მხატვრობის ნიმუშები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში 1985 წელს შეიტანა.
ამ მიდამოებში პირველი ნახატების გაჩენა ძვ. წელთ აღ-ით 4200 წლით თარიღდება. უახლესი პეტროგლიფები კი ქრისტეშობამდე 500 წელს არის შექმნილი, თუმცა, ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ამ ნიმეშების შექმნა ჩვენი წელთა აღ-ით კიდევ ხუთი საუკუნე გაგრძელდა. სურათ-ხატების დიდი ნაწილი მათ შემქმნელთა ნადირობა-შემგროვებლობის სცენებს ასახავს, სადაც ნათლად იიკვეთება ქურუმების არსებობა და რელიგიური რიტუალების გამართვის იმდროინდელი ფორმები. დახატულ ცხოველთა შორის, დათვი ლიდერობს.
ზოგიერთი მკვლევარის ვარაუდით, ალტას კლდის მხატვრობა საამებს, ანუ თანამედროვე ლაპლანდიელებს ეკუთვნის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არქეოლოგია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნორვეგიაში
ბეტინა პლანკი
ბეტინა პლანკი (დ. 24 თებერვალი, 1992 ) — ავსტრიელი კარატისტი. მან მოიპოვა ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი ქალთა წონით კატეგორიაში 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ტოკიოში, იაპონია. იგი ორგზის ბრინჯაოს მედალოსანია კარატეს მსოფლიო ჩემპიონატზე ქალთა 50 კილოგრამ წონით კატეგორიაში. მან ასევე მოიპოვა ოქროს მედალი 2015 წლის კარატეს ევროპის ჩემპიონატზე თურქეთში, სტამბოლში.
2019 წელს პლანკმა ოქროს მედალი მოიპოვა ქალთა კუმიტეში 50 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ბელორუსის ქალაქ მინსკში გამართულ ევროპულ თამაშებზე. 2015 წელს მან აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში გამართულ ევროპულ თამაშებზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ფინალში წააგო თურქ სერაფ ოზჩელიკთან.
კარიერა
პლანკმა მოიპოვა ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი ქალთა კუმიტეში 50 კგ-მდე 2011 წლის კარატეს ევროპის ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა ციურიხში, შვეიცარია. 2014 წელს ფინეთის ქალაქ ტამპერეში გამართულ კარატეს ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა.
2015 წელს, თურქეთში, ქალაქ სტამბოლში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, ქალთა კუმიტეში 50 კგ-მდე წონით კატეგორიაში პლანკმა ოქროს მედალი მოიპოვა. მან ასევე მოიპოვა ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი ქალთა გუნდურ კუმიტეში. პორტუგალიის ქალაქ ბრაგაში გამართულ კარატეში 2016 წლის მსოფლიო საუნივერსიტეტო ჩემპიონატზე მან ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.
2017 წელს, პოლონეთის ქალაქ ვროცლავში გამართულ მსოფლიო თამაშებზე პლანკმა კუმიტეში 50 კგ-მდე ქალთა წონით კატეგორიაში მედლის მოპოვების გარეშე იასპარეზა. ელიმინაციის რაუნდში ერთი მატჩი მოიგო და ორი წააგო და ნახევარფინალში ვერ გავიდა. 2018 წელს ესპანეთში, ქალაქ მადრიდში გამართულ კარატეს მსოფლიო ჩემპიონატზე ქალთა კუმიტეში 50 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.
2021 წლის ივნისში, პლანკმა იასპარეზა კარატეს მსოფლიო ოლიმპიურ საკვალიფიკაციო ტურნირზე, რომელიც გაიმართა პარიზში, საფრანგეთი, იმ იმედით, რომ მოიპოვებდა კვალიფიკაციას 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე ტოკიოში, იაპონია. მან ვერ მოიპოვა კვალიფიკაცია ამ ტურნირზე, მაგრამ მალევე შეძლო კონტინენტური წარმომადგენლობის მეშვეობით კვალიფიკაციის მოპოვება. ოლიმპიადაზე მან ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ქალთა 55 კგ -მდე წონით კატეგორიაში. 2021 წლის ნოემბერში მან იასპარეზა ქალთა 50 კგ წონაში კარატეს მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა არაბეთის გაერთიანებულ საემიროებში, დუბაიში. მეორე მატჩში მან წააგო გერმანელ შარა ჰუბრიხთან და შემდეგ რეპეშაჟში გამოეთიშა ჩემპიონატს უკრაინელ კატერინა კრივასთან ბრძოლის შემდეგ.
თურქეთის ქალაქ გაზიანთეპში გამართულ კარატეს ევროპის 2022 წლის ჩემპიონატზე მან 50 კგ-მდე ქალთა წონით კატეგორიაში იასპარეზა. მან ასევე იასპარეზა ქალთა გუნდურ კუმიტეში.
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრიელი ქალები კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:ავსტრიელი ქალი კარატისტები
929
თარიღი უცნობია
*
ფრანც ბოასი
ფრანც ბოასი (Franz Boas, დ. 9 ივლისი, 1858, მინდენი — გ. 21 დეკემბერი, 1942, ნიუ-იორკი) — თანამედროვე ანთროპოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი („ამერიკული ანთროპოლოგიის მამა“). მან საფუძველი ჩაუყარა ისტორიული ეთნოლოგიის სკოლას და განსაზღვრა ამერიკული ანთროპოლოგიური აზრის განვითარება XIX საუკუნის მიწურულიდან XX საუკუმის შუა ხანებამდე („ეთნოლოგიის არქიტექტორი“).
ბოასის გავლენა მრავალმხრივი იყო — ინსტიტუციონალური, ინტელექტუალური და პიროვნული. ტეილორისა და დიურკემის მსგავსად მან გადამწყვეტი როლი ითამაშა ანთროპოლოგიის აკადემიურ დისციპლინად ჩამოყალიბებაში. ასოციაციებისა და ჟურნალების დაარსებაში.
ბიოგრაფია
ფრანც ბოასი დაიბადა 1858 წლის 9 ივლისს, ვესტფალიაში (ახლანდელ ჩრდილოეთ-დასავლეთ გერმანიაში), ქ. მინდენში; მდიდარ ებრაულ ოჯახში. მის ოჯახურ გარემოცვაში, როგორც თავად წერდა, 1848 წლის რევოლუციის იდეები — საყოველთაო საარჩევნო უფლება, პრესის თავისუფლება და ლიბერალურ-დემოკრატიული იდეები — აქტუალური იყო. რაც შეეხება მისი მშობლების რელიგიურ მრწამსს, იგი აღნიშნავდა, რომ მათ შეინარჩუნეს ემოციური კავშირი იუდაიზმთან ისე, რომ მან ვერ იქონია გავლენა მათ ინტელექტუალურ თავისუფლებაზე. როგორც თავად ბოასი აღნიშნავდა, ამ გარემოებებმა განსაზღვრა მისი ანთროპოლოგია და სოციალური აქტივობა.
ბოასმა თავდაპირველი განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო, ხოლო შემდეგ სხვადასხვა უნივერსიტეტებში სწავლობდა ფიზიკას, მათემატიკასა და გეოგრაფიას. ბოასმა დოქტორის ხარისხი 1881 წელს, 23 წლის ასაკში, ფიზიკაში მიიღო. მისი სადოქტორო ნაშრომი წყლის ფერს ეხებოდა.
ერთწლიანი სამხედრო სამსახურის შემდეგ ბოასს სურდა ადამიანთა საზოგადოებების შესწავლა, მაგრამ არ გააჩნდა ფინანსური მხარდაჭერა. რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, 1883 წლის ივნისშიიგი შეუერთდა გერმანულ ექსპედიციას არქტიკაში. იგი მიზნად ისახავდა ინუიტების (ესკიმოსების) საზოგადოების შესწავლას იმის დასადგენად, თუ რამდენად იყო შესაძლებელი ხალხის ცხოვრებისა და გარემოს ურტიერტმიმარტების განსაზღვრა ერთი კონკრეტული და არცთუ მარტივი მაგალითის გამოკვლევით. მან 1 წელი გაატარა ბაფინის კუნძულზე კანადის არქტიკაში და 50º ყინვის პირობებში ბაფინის სანაპიროს მთელ ხაზზე შეაგროვა ინუიტების ლეგენდები. შეისწავლა მათი რიტუალები და ცერემონიები. საბოლოო ჯამში, ბოასი უკმაყოფილო იყო თავისი ეთნოგრაფიული გამოკვლევით და მას „უმნიშვნელოდ“ მიიჩნევდა და „იმედგაცრუებას“ უწოდებდა. თუმცა აღიარებდა, რომ არქტიკაში გატარებულმა 1 წელმა დიდი გავლენა იქონია მისი შეხედულებების ფორმირებაზე.
არქტიკიდან დაბრუნების შემდეგ ფრანცმა რამდენიმეჯერ წარუმატებლად სცადა სამსახურისა და სტიპენდიის მოპოვება აშშ-ში. 1886 წლის შემოდგომაზე ის ბრიტანეთის კოლუმბიის სამხ. ნაწილში მუშაობდა ჟურნალისათვის „კანადის გეოლოგიური მიმოხილვა“. იქ მან მცირე გამოკვლევა ჩაატარა კუნძულ ვანკუვერის მოსახლეობაში. 1887 წელს ბოასი ნიუ-იორკში დაბრუნდა და მუშაობა დაიწყო რედაქტორის ასისტენტის თანამდებობაზე ჟურნალში „მეცნიერება“ (Science), დაქორწინდა და მიიღო მოქალაქეობა.
1888 წელს მეცნიერების განვითარების ბრიტანულმა ასოციაციამ (British Association for Advancemenent of Science) თხოვნით მიმართა ბოასს. შეეგროვებინა ეთნოგრაფიული მასალა ჩრ.-დას. სანაპიროდან. პირველი წარმატებული ექსპედიციის შემდეგ, 1889 წელს, ამავე ასოციაციამ დააფინანსა მეორე საველე კვლევა ჩრ.-დას. სანაპიროზე, რომლის დროსაც ბოასმა შეისწავლა ადგილობრივი ენები, შეაგროვა ანთროპომეტრული მონაცემები და შეისწავლა სოციალური ორგანიზაციის ფორმები კვაკიუტლისა და ციმშიანის ტომებში. 1889 წელს ბოასმა სწავლება დაიწყო კლარკის უნივერსიტეტში, სადაც მისი ხელმძღვანელობით პირველად მიანიჭეს დოქტორის ხარისხი ანთროპოლგიაში. 1992 წელს კლარკის უნივერსიტეტში არსებული ფინანსური სირთულეების გამო ბევრმა თანამშრომელმა, მათ შორის ბოასმაც, დატოვა ის.
მინი|200პქ|ფრანც ბოასის მემორიალური დაფა მინდენში 1895 წელს ფრანცმა თანამდებობა მიიღო ბუნებრივი ისტორიის ამერიკულ მუზეუმში. 1896 წელს მან კოლუმბიის კოლეჯში ფიზიკური ანთროპოლოგიის სწავლება დაიწყო. 1899 პროფესორის თანამდებობა მიიღო კოლუმბიის უნვერსიტეტში. 1900 წელს კი არჩეულ იქნა მეცნიერებათა ნაციონალურ აკადემიაში. მან ხელი შეუწყო ამერიკის ანთღოპოლოგიური ასოციაციის ჩამოყალიბებას და განაახლა ჟურნალი „ამერიკული ანთროპოლოგი“ (American Anthropologist). 1917 მან დააარსა „ამერიკული ლინგვისტიკის საერთაშორისო ჟურნალი“, რომელიც დღესაც გამოდის. ხელი შეუწყო არქეოლოგიური სკოლის დაარსებას მეხიკოში. გარდა ამისა, ხელმძღვანელობდა ექსპედიციებს ჩრ.-დას. სანაპიროზე და სისტემატურად აქვეყნებდა ნაშრომებს.
ბოასს 6 წიგნი და 700-ზე მეტი სტატია ეკუთვნის. მისი ნაშრომების უმრავლესობა არქტიკისა და ჩრ.-დას.-ის სანაპიროს გამოკვლევას ეხება. მან უდიდესი წვლილი შეიტანა ენის კვლევაშიც. 4 ათწლეულის მანძილზე ის ორ სემინარს ატარებდა კოლუმბიის უნივერსიტეტშჳ: პირველი ეხებოდა სტატისტიკურ მეთოდებს, ხოლო მეორე — ჩრ. ამერიკის ინდიელთა ენებს. მან შეიმუშავა სამუშაო გეგმა, რომელიც ადგილობრივი ამერიკული ენების შესწავლას ისახავდა მიზნად.
ფრანც ბოასი გარდაიცვალა 1942 წლის 21 დეკემბერს, ქალაქ ნიუ-იორკში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ანთროპოლოგები კატეგორია:გერმანელი ანთროპოლოგები კატეგორია:დაბადებული 9 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
ნიკარაგუის დროშა
ნიკარაგუის დღევანდელი დროშა მიიღეს 1971 წლის 27 აგვისტოს. მისი პროტოტიპი არის ცენტრალური ამერიკის შეერთებული შტატების დროშა, ხოლო არგენტინის დროშის მიბაძვით არის შექმნილი. ნიკარაგუის სახელმწიფო დროშა და გერბი თავისი სიმბოლიკით ძალზედ ჰგავს ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვინციების დროშას. სამფეროვანი დროშა ამომავალი მზით, ვულკანებით, თავისუფლების ქუდითა და ცისარტყელათი-ეს ყოველივე გამოჩნდა ორიგინალურ ემბლემაზე. გერბის სახელწოდება არის სახელმწიფოს სახელი, ნიკარაგუის რესპუბლიკა. დროშაზე გამოსახული ხუთი ვულკანი განასახიერებს ხუთ პროვინციას, რომლებმაც თავის დროზე შექმნეს ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვინციები, რადგანაც ნიკარაგუის დღევანდელი დროშა სწორედ ამ ისტორიული სახელმწიფოს დროში მიხედვითაა შექმნილი.
ისტორიული დროშები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები დროშა კატეგორია:ნიკარაგუის ეროვნული სიმბოლოები
უკრაინის გმირი
წოდება უკრაინის გმირი (Герой України) — უკრაინის მთავრობის მიერ გაცემული უმაღლესი ჯილდო. წოდება შეიქმნა 1998 წელს პრეზიდენტ ლეონიდ კუჩმას მიერ და ორგვარი გამორჩეული მიღწევისთვის მიენიჭება: გმირობისა და ქვეყნის სამსახურში უდიდესი მიღწევებისთვის. პირველად ეს წოდება ბორის პატონს მიენიჭა, მას შემდეგ კი სულ 466 ადამიანი იქნა დაჯილდოებული. მსგავსი ჯილდო არსებობს რუსეთში - რუსეთის გმირისა და ბელარუსში - ბელარუსის გმირის სახით. სამივე წოდება სსრკ-ის გმირის ჯილდოს გავლენით და მსგავსად იქნა შემოღებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:ტიტულარული ჯილდოები
სონია განდი
ბიოგრაფია
დაბადების სახელი — სონია ანტონია მაინო (სხვა მონაცემებით ედვიგე ანტონია ალბინა მაინო). მშობლები — სტეფანო და პაოლა მაინო. მისი მამა მეორე მსოფლიო ომის დროს იმყოფებოდა საბჭოთა კავშირში ტყვედ. იგი რუსულ ისტორიას და კულტურას დიდ პატივის სცემდა. ამიტომ თავის სამ ქალიშვილს რუსული სახელები დაარქვა. სონია გაიზარდა პატარა იტალიურ მყუდრო ქალაქ ორბასანოში (ტურინიდან 20 კმ.). იზრდებოდა კათოლიკურ ოჯახში და დადიოდა კათოლიკურ სკოლაში. მამა გარდაეცვალა 1983 წელს, დედა დანარჩენ ორ ქალიშვილთან ერთად დღემდე ცხოვრობს ორბასანოს მახლობლად. 1965 წელს ინგლისური ენის კურსის გავლისას სონია კემბრიჯში შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს — რაჯივ განდის, რომელიც მაშინ კემბრიჯის უნივერსიტეტში სწავლობდა. 1968 წელს გაიმართა მათი პატარა საქორწინო ცერემონია ნიუ-დელიში, რომლის შემდეგ სონია საცხოვრებლად გადავიდა დედამთილის ინდირა განდის (ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი 1966—1977 და 1980—1984 წწ.) სახლში. ამ გზით იგი შევიდა ინდოეთის ისტორიაში ცნობილ ნერუ-განდის ოჯახში.
1970 წელს სონიას შეეძინა ვაჟი რაჰული, ხოლო 1971 წელს — ქალიშვილი პრიანკა. ინდირა განდი თავის პოლიტიკურ მემკვიდრეს ხედავდა უმცროს ვაჟ — სანჯაი განდიში, რადგან რაჯივ განდი პოლიტიკის მიღმა ცხოვრობდა. იგი მსახურობდა პილოტად „ინდოეთის ავიახაზებზე“. მხოლოდ 1980 წელს, სანჯაის ავტოკატასტროფაში დაღუპვის შემდეგ რაჯივ განდიმ დაიწყო აქტიური პოლიტიკური ცხოვრება. 1984 წელს, მას შემდეგ, რაც მისი დედა ინდირა განდი მოკლეს, რაჯივ განდი სათავეში ჩაუდგა მთავრობას.
სონია განდის როლი ინდოეთის პოლიტიკაში
მისი მეუღლის, რაჯივ განდის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ყოფნის დროს 1984—1989 წლებში, სონია განდის, როგორც „პირველ ლედის“ მოუწია საზოგადოებრივი მოღვაწეობის განხორციელება. თამილების მიერ განხორციელებული მეუღლის ტერორისტული მკვლელობის შემდეგ 1991 წლის 21 მაისს, ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ზოგიერთი წევრი სთხოვდა მას დაეწყო პოლიტიკური მოღვაწეობა, ძირითადად იმის გამო, რომ იგი ეკუთვნოდა განდების ოჯახს. მაგრამ სონიამ უარყო ეს წინადადება და მთელი შემდგომი 6 წლის მანძილზე შორს იდგა პოლიტიკისგან.
მისი უარის შემდეგ პარტიის ლიდერი გახდა ნარასიმჰა რაო. 1998 წელს სონიამ მაინც გადაწყვიტა დაეწყო პოლიტიკური კარიერა. თუმცა პოლიტიკური ოპონენტები მას მუდმივად ადანაშაულებდნენ იმის გამო, რომ ის უცხოეთში დაიბადა, დაქორწინებიდან 15 წლის განმავლობაში უარს ამბობდა ინდოეთის მოქალაქეობაზე და რომ ცუდად იცის ჰინდი. 1999 წელს იგი აირჩიეს მე-13 ლოკ-საბჰას ოპოზიციის ლიდერად, ხოლო 2004 წლის დასაწყისში მან დაიწყო აგრესიული საარჩევნო კამპანია ნაციონალური დემოკრატიული ალიანსის დასამხობად, რომელშიც მთავარ როლს თამაშობდა პარტია ბჰარატია ჯანატა პრემიერ-მინისტრ ატალ ბიჰარი ვაჯპაის მეთაურობით. არჩევნებზე ინდოეთის ეროვნული კონგრესის სენსაციური გამარჯვების შემდეგ სონია განდი განიხილებოდა, როგორც ერთ-ერთი ძირითადი კანდიდატი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე, მაგრამ უცხოელის ქვეყნის სათავეში მოსვლის წინააღმდეგ პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების მიერ გაჩაღებულმა ფართომასშტაბიანმა კამპანიამ სონიას უარი ათქმევინა თანამდებობაზე, რათა შეენარჩუნებინა ერის ერთიანობა. შედეგად პრემიერ-მინისტრი გახდა მანმოჰან სინგჰი, რომლის კანდიდატურა წარადგინა თავად სონია განდიმ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ინდოეთის ეროვნული კონგრესის წევრები
Deep Purple-ის შემადგენლობები
ჯგუფ Deep Purple-ის სხვადასხვა შემადგენლობას ერთგვარი შემოკლებითი სახელი აქვს, რომელიც ნაწარმოებია სიტყვის Mark შემოკლებით — Mk და შესაბამისი ციფრით. არსებობს ნუმერაციის ორი მეთოდი - ქრონოლოგიური და პერსონალური. პირველი მეთოდის გამოყენებისას ვღებულობთ ორი შემადგენლობით მეტს, რადგანაც 1984 და 1982 წლებში ჯგუფი უბრუნდებოდა მეორე შემადგენლობას. ქვევით მოცემულ სიაში გამოიყენება პერსონალური ნუმერაციის მეთოდი:
ქრონოლოგია
კატეგორია:Deep Purple
Crassispira soamanitraensis
Crassispira soamanitraensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ბერნი (ავსტრალია)
ბერნი (Burnie) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს სამხრეთ ავსტრალიაში. ბერნი არის ტასმანიას შტატის დასახლებული პუნქტი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 19 329 ადამიანს. შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ ჰობარტიდან დაშორებულია 296 კილომეტრით, ქალაქ დევონპორტიდან 47 კილომეტრით. ქალაქი მდებარეობს კუნძულ ტასმანიის ჩრდილოეთ მხარეში. დაარსდა 1827 წელს. გაშენებულია ბასის სრუტის ნაპირებზე.
ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი ივლისი და აგვისტო. ატმოსფერული ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 956.2 მმ-ს.
thumb|center|850px|ქალაქ ბერნის პანორამული სურათი
სქოლიო
კატეგორია:ტასმანიის ქალაქები
ნიკარაგუის გერბი
ნიკარაგუის გერბი — ნიკარაგუის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო. მიიღეს 1823 წლის 21 აგვისტოს (როგორც ცენტრალური ამერიკის სახელმწიფო გერბი). თუმცა მისი არსებობის განმავლობაში მან გარკვეული ცვლილებები განიცადა და დღესდღეობით არსებობს იმ სახით, რომლითაც მიიღეს 1971 წელს.
მნიშვნელობა
სამკუთხედი არნიშნავს თანასწორობას, ცისარტყელა აღნიშნავს მშვიდობას, ფრიგიული ქუდი ასახიერებს თავისუფლებას, ხოლო ხუთი ვულკანი არის სიმბოლო ერთობისა და ძმობისა ცენტრალური ამერიკის ხუთივე რესპუბლიკას შორის. სამკუთხედი გარშემორტყმულია წრიული ოქროსფერი წარწერით „ნიკარაგუის რესპუბლიკა - ცენტრალური ამერიკა” („REPUBLIKA DE NICARAGUA - AMERICA CENTRAL”).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკარაგუის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:სახელმწიფო გერბები კატეგორია:გერბები მთების გამოსახულებით
კონგილიოს ტბა
კონგილიოს ტბა (Lago Conguillío) — ტბა ჩილეში. მდებარეობს არაუკანიის რეგიონში, კონგილიოს ეროვნულ პარკში. მისი ფართობია 7,5 კმ². ზედაპირი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1122 მ სიმაღლეზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ტბები
ასპექტი
ასპექტი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ტალაკაგი
ტალაკაგი (ოფიციალურად ტალაკაგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Talakag; Bayan ng Talakag) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბუკიდნონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 77 027 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 29 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბუკიდნონის მუნიციპალიტეტები
რაიან რეინოლდსი
მინი|რაიან რეინოლდსი „[[დედპული 2“-ის პრემიერაზე ტოკიოში 2018 წელს]] რაიან როდნი რეინოლდსი (Ryan Rodney Reynolds; დ. 23 ოქტომბერი, 1976, ვანკუვერი, ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა)  — კანადელი ტელე- და კინომსახიობი. ჩრდილოეთ ამერიკაში ცნობილი გახდა სიტკომ „ორი ბიჭი და გოგოში“ შესრულებული როლის შემდეგ (1998—2001), ხოლო მოგვიანებით კარიერა ჰოლივუდში განაგრძო, სადაც როგორც კომედიურ, ისე დრამატულ როლებს ანსახიერებდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:კანადელი მსახიობები კატეგორია:კანადელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:კანადელი ტელემსახიობები
Crassispira tasconium
Crassispira tasconium — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Abacab
Abacab — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1981 წელს.
მიმოხილვა
Abacab გამოირჩევა ფილ კოლინზის მიერ შემუშავებული დასარტყმელი საკრავების პარტიებით - ელექტრონულ ინსტრუმენტებზე, რამაც დისკს იმ დროისათვის თანამედროვე ჟღერადობა შესძინა. თუმცა, იგივე ეხება პიტერ გებრიელის იმდროინდელ ნაშრომებს, მით უმეტეს, რომ ყველას საერთოდ პროდიუსერი ჰიუ პეჯემი იყო.
ალბომის სახელწოდება აღებულია სასათაურო კომპოზიციიდან. გიტარისტ მაიკ რეზერფორდის თქმით, კომპოზიცია სამ ნაწილად იყოფა. შესაბამისად, სამივე იყო აღნიშნული a, b და c ასოებით. ჯგუფმა თავად დაალაგა ნაწილების თანმიმდევრობა და მიიღო ასეთი ქრონოლოგია - Accaabbaac.
მიუხედავად სტილისტური ცვლილებებისა, Abacab ითვლება ჯენესისის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოცემად, რომელმაც მსმენელი მოამზადა შემდგომი ექსპერიმენტებისათვის - Genesis და Invisible Touch. ჯგუფი მოექცა პანკის/ახალი ტალღის რევოლუციის გავლენის ქვეშ და ეს ყველაფერი გამოიტანა მინიმალისტური, ხალისიანი სიმღერების სახით, რომლებმაც ტრიო მოისროლეს ჩარტებში ისე, როგორც არასდროს.
ალბომისთვის დაიწერა კიდევ სამი სიმღერა - „Paperlate“, „You Might Recall“, და „Me & Virgil“. სამივე გამოიცა EP დისკზე 3 X 3, რომელიც ასევე მოხვდა ბრიტანული სინგლების ჩარტებში. სიმღერები ასევე შეიტანეს დისკზე Three Sides Live (1982).
კიდევ ორი სიმღერა, „Naminanu“ და „Submarine“ გამოიცა ალბომის სინგლების B-გვერდებზე, მაგრამ თავდაპირველად ისინი უნდა შეეტანათ სიმღერებთან „Dodo/Lurker“ ერთად, რადგან ეს ორი კონცეპტუალური პიესის ხასიათს ატარებს.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები არიან ტონი ბენქსი, ფილ კოლინზი, მაიკ რეზერფორდი, გარდა აღნიშნულისა.
კრონშნეპი
კრონშნეპი (Numenius), ფრინველების გვარი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. ტანად საშუალო და დიდი ფრინველებია. აქვთ ქვემოთკენ მოხრილი გრძელი ნისკარტი და მაღალი ფეხები. ბინადრობენ ჭაობებში. ბუდეს იკეთებენ მიწაზე. დებენ 4 კვერცხს. იკვებებიან ჭიებით, ნაირგვარი მწერებითა და მათი მატლებით, რბილტანიანებით და სხვა უხერხემლოებით, ზოგჯერ თავკომბალებითაც. გვარში 7 სახეობაა, ამათგან საქართველოს ფარგლებში გვხვდება 3 სახეობა მხოლოდ მიმოფრენისას: დიდი კრონშნეპი (Numenius arquata), საშუალო კრონშნეპი (Numenius phaeopus) და მცირე კრონშნეპი (Numenius tenuirostris). კრონშნეპი სპორტული ნადირობის ობიექტია.
Abacab
ტურნე
ალბომის შემდგომი ტურნეს მსვლელობისას სრულდებოდა შემდეგი სიმღერები:
სქოლიო
კატეგორია:ჯენესისის ალბომები კატეგორია:1981 წლის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები კატეგორია:Charisma Records-ის ალბომები
ასპასია
მინი|[[მარმარილოს ჰერმა ვატიკანის მუზეუმებში წარწერით ასპასია. აღმოაჩინეს 1777 წელს და არის ბერძნუი სტატუის რომაული ასლი და სავარაუდოდ წარმოადგენს ასპასიას საფლავის სტელას]] ასპასია (Aspasia) ( დაახლო. ძვ. წ. 470-401) — ცნობილი ბერძენი (მილეტელი) ქალი, განთქმული სილამაზითა და განათლებით. პერიკლეს მეორე ცოლი, მეგობარი და მრჩეველი.ცცხოვორბდა ქალაქ მილეტოსში. კარგ ოჯახში გაზრდილი გოგონა, რომელიც უკვე 20 წლისა საცხოვრებლად გადავიდა ათენში, სიჭკვიანის მიუხედავად მამაკაცებმა გაქანება არ მისცეს. მას მოუწია მონობაც და ხარჭობაც.
მას არ ჰქონდა ათენის მოქალაქეობა, რადგან მას არც დედა და არც მამა არ ჰყავდა ათენელი.
ის ანტიკურ საბერძნეთში ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ჰეტერა იყო. ჭკვიანი, ლამაზი და განათლებული – ის არა მარტო იპყრობდა იმ მამაკაცების გულებს, რომლებიც ქვეყნის მმართველობაში პირველები იყვნენ, არამედ მათ თავის კონტროლქვეშ აქცევდა. მასზე შეყვარებულები იყვნენ ფიდიასი(მოქანდაკე, ძვ.წ490-430) და პერიკლე(ათენის მმართველი,ძვ.წ 494-429).
მან პერიკლეზე იქორწინა კიდეც (ძვ.წ 449 წელს). ეს უჭკვიანესი ქალი ტოლს არ უდებდა მეუღლის სწავლულებს. თავად სოკრატე აღფრთოვანებული იყო მისი გონიერებით, როდესაც მის მსჯელობას ისმენდა სხვადასხვა საკითხებზე. მან თავისი განსწავლულობით რიტორიკასა და ფილოსოფიაში მოახერხა, თავისი ქმრის მრჩეველთა მთელი გუნდის ადგილის დაკავება. ის პერიკლეს უწერდა სიტყვას გამოსვლებისთვის, ეხმარებოდა სერიოზული სოციალურ–პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღებაში და საყვარელ მეუღლეს ომშიც კი აცილებდა, როგორც ეს მეთაურის მრჩეველს შეეფერებოდა. ეს იყო გამონაკლისი შემთხვევა ანტიკური საბერძნეთის ისტორიაში, როდესაც ფილოსოფოსები და პოლიტიკოსები ქალის რჩევებს მიჰყვებოდნენ. პერიკლემ და ასპაზიამ ერთად მანამდე იცხოვრეს სანამ ათენს აღმოსავლეთიდან მოსული შავი ჭირი არ დაატყდა, მან მმართველის სახლს გვერდი არ აუქცია – ბედნიერი წყვილის ბევრი ნათესავი დაიღუპა, ბოლოს თავად პერიკლეც გარდაიცვალა(ძვ.წ 429წ)...
ასპასია ქვრივად დიდხანს არ დარჩენილა, ქმრის სიკვდილიდან მალევე ის ცოლად გაჰყვა ლისიკლეს(სახალხო ბელადი).
ასპასია რეალურ ცხოვრებაში, არა მარტო წარმატებით იყენებდა საკუთარ ცოდნას კოსმეტოლოგიასა და მაკიაჟის ხელოვნებაში, არამედ მან დაწერა "ტრაქტატი სილამაზის შენარჩუნებაზე" ორ ნაწილად, სადაც გაამხილა გაახალგაზრდავების საიდუმლო – სახისა და თმის ნიღბები და სხეულის მოვლის სხვა საშუალებები.
მის სახლში თავს იყრიდნენ გამოჩენილი მხატვრები, პოეტები, ფილოსოფოსები (ფიდიასი ანაქსაგორა, სოკრატე, პლატონი, ქსენოფონტი და სხვები).
ასპასიას გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია,თუმცა მისი გარდაცვალების თარიღად მიჩნეულია ძვ.წ 401.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
ასპერგილუსი
ასპერგილუსი (Aspergillus) — ობის სოკოების გვარი ჩანთიანი სოკოების კლასისა. მრავლდებიან კონიდიუმებით — უსქესო გამრავლების დროს წარმოქმნილი სპორებით. ბინადრობენ ნიადაგში, საკვებ პროდუქტებზე და აფუჭებენ მათ. ზოგი სახეობა (Aspergillus glaucus, Aspergillus fumigatus) იწვევს ადამიანისა და ცხოველის მიკოზს, ზოგს (Aspergillus niger) იყენებენ ლიმონის მჟავისა და ყველის წარმოებაში, ხოლო ზოგი სახეობა (Aspergillus fumigatus) წარმოქმნის ანტიბიოტიკებს, რომლებსაც ეფექტურად იყენებენ ფუტკრის ნოზემატოზისა და ამებური დიზენტერიის დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მოზამბიკში
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძირითად ჩამონათვალში აღნიშნულია მოზამბიკის 1 ობიექტი (2013 წლისთვის), რომელიც შეადგენს საერთო რაოდენობის 0,1 %-ს (962 ობიექტი 2012 წლისთვის). ასევე, 2013 წლის მდგომარეობით, კანდიდატობის წინასწარ სიაში შეტანილია 4 ობიექტი.
სტატისტიკა
2012 წელს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1 მოზამბიკის ძეგლია.
წევრობის კანდიდატები
1997 წელს და 2008 წლის 20 აგვისტოს მოზამბიკის მთავრობამ იუნესკოს წევრობის კანდიდატად (საცდელი სია) წარუდგინა შემდეგი 4 ისტორიული და ბუნებრივი ძეგლი:
სქოლიო
მოზამბიკი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მოზამბიკში
ტრუფულტრუფული
ტრუფულტრუფული – მდინარე არაუკანიის რეგიონში, ჩილე. სათავეს იღებს კონგილიოს ტბიდან. ერთვის მდინარე ალიიპენს ქ. მელიპეუკოსთან. მდინარის დიდი ნაწილი მიედინება კონგილიოს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
წმინდა ანასტასი
წმინდა ანასტასი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 25 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 7 ნოემბერი. წმინდა მოწამე ანასტასი იმპერატორ დიოკლეტიანეს (284-305) მიერ ქრისტიანების დევნისას თავისი ნებით ჩაბარდა მტარვალებს. სამსჯავროზე მან ახოვნად აღიარა ქრისტე ჭეშმარიტ ღმერთად, უღმერთოებმა უფლის რჩეულს თავი მოჰკვეთეს, შემდეგ კი მისი ცხედარი ზღვაში მოისროლეს. კეთილმსახურმა და მდიდარმა ქრისტიანმა ქალმა ასკალოპიამ მოიპოვა მარტვილის ნეშტი და პატივით დაკრძალა. წმინდანის უხრწნელ ნაწილებთან მრავალი სასწაული აღესრულა.
ლიტერატურა
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია
სქოლიო
კატეგორია:ტბების სიები
ბიო-ბიო (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი ბიო-ბიო შეიძლება აღნიშნავდეს:
შიაულიაის მაზრა
შიაულიაის მაზრა (ლიეტუვ. Šiaulių apskritis) — მაზრა ლიეტუვის ჩრდილოეთში, უკავია ჟემაიტიისა და აუქშტაიტიის ეთნოგრაფიული რეგიონების ნაწილი. ესაზღვრება ლატვიას, ასევე ტელშიაის, ტაუგარის, კაუნასის და პანევეჟის მაზრებს. შექმნილია 1994 წლის 19 ივლისს მიღებული ლიეტუვის რესპუბლიკის კანონით ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეულების შესახებ.