cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰერმან ჰესე
სიცოცხლის ბოლო წლები და სიკვდილი
გერმანიაში ნაციზმის გავრცელებამ ჰესეს შეშფოთება გამოიწვია. იგი საჯაროდ გამოხატავდა თავის დამოკიდებულებას ანტისემიტიზმის მიმართ და ცდილობდა თავისი შემოქმედებით ნაცისტური იდეოლოგია გაეპროტესტებინა. 1930-იან წლებში ჰესემ გამოაქვეყნა და განიხილა გერმანიაში აკრძალული ებრაელ მწერალთა ნაშრომები (მათ შორის იყო ფრანც კაფკა), რითაც მკაფიოდ გამოხატა წინააღმდეგომა ნაცისტური გერმანიის მიმართ.
სიცოცხლის ბოლო 12 წლის მანძილზე ჰესე მოთხრობებსა და პოემებს წერდა, ასევე აქვეყნებდა ესეებს გაუცხოების თემაზე. 85 წლის მწერალი მონტანიოლაში 1962 წლის 9 აგვისტოს გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 1962 კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მხატვრები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მხატვრები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის შვეიცარიელი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის შვეიცარიელი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მხატვრები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის შვეიცარიელი რომანისტები კატეგორია:მოდერნისტი მწერლები კატეგორია:შვეიცარიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:შვეიცარიელი მხატვრები კატეგორია:შვეიცარიელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:შვეიცარიელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
იურეტა
იურეტა (Yurreta, Iurreta) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის დურანგესადოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 19,01 კმ². მოსახლეობა — 3665 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
დასავლეთი გერმანია 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დასავლეთმა გერმანიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 59 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:დასავლეთი გერმანია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი
ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი (ინგლ. Armenian National Committee of America) — სომხურ-ამერიკული უდიდესი და ყველაზე გავლენიანი ორგანიზაცია ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რომელიც დაკავებულია საზოგადოებრივ საქმეთა და მთავრობის ურთიერთობებით.
ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი არის სომეხი ხალხის მთავარი წარმომადგენელი შეერთებულ შტატებში, მისი ეროვნული ინტერესების დამცველი, რომელიც წარმოადგენს მას ადგილობრივ, რეგიონულ და ფედერალურ დონეზე.
ისტორია
ამერიკის სომხეთის ეროვნული კომიტეტი პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დააარსა ვაჰან კარდაშიანმა, ოსმალეთის იმპერიის ყოფილმა კონსულმა ვაშინგტონში, 1918 წელს სომხეთის დამოუკიდებლობის ამერიკული კომიტეტის სახელით.
მრავალი ამერიკელი პოლიტიკოსი, როგორიცაა მაგალიტად ჯეიმზ ჯერარდი, აშშ ელჩი გერმანიაში, სენატორი ჰენრი ლოჟი, ჩარლზ ჰიუზი, რომელიც მოგვიანებით გახდა აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს უფროსი, ელიუ რუთი და სხვა გამოჩენილი პირები, აქტიურად მონაწილეობდნენ ამ ორგანიზაციის შექმნაში. მისი მთავარი მიზანი იყო ბრძოლა სომხეთის დამოუკიდებლობისა და მისი აღიარებისათვის აშშ -ს პრეზიდენტის ვუდრო უილსონის მიერ შემოთავაზებულ საზღვრებში. ორგანიზაციას განკარგულებაში ჰქონდა ნიუ–იორკის ცენტრალური ოფისი, აგრეთვე 23 რეგიონალური ოფისი 13 სხვადასხვა შტატში.
მოგვიანებით, ეს ოფისები გადაკეთდა ამერიკის სომხეთის ეროვნულ კომიტეტად, რომელმაც გააფართოვა თავისი საქმიანობა შეერთებული შტატების პოლიტიკურ ცხოვრებაში მონაწილეობით, რომელიც წარმოადგენს აშშ–ს სომხეთის მოქალაქეების ინტერესებს სახელმწიფო პოლიტიკის საკითხებში, როგორიცაა სომხების გენოციდის აღიარება.
მიმდინარე საქმიანობა
ვაშინგტონში მდებარე შტაბის გარდა, ასევე არსებობს ორი ცენტრალური რეგიონალური ოფისი ნიუ–იორკსა და ლოს– ანჯელესში, ასევე ორმოცდაათზე მეტი ადგილობრივი წარმომადგენელი და ათასობით აქტივისტი, რომლებიც თანამშრომლობენ სომხეთის ეროვნული კომიტეტების უზარმაზარ ქსელთან სომხეთში, რუსეთში, საფრანგეთში, შუა აღმოსავლეთი, კანადასა და ავსტრალიაში.
1990-იანი წლების დასაწყისიდან ორგანიზაცია მხარს უჭერს 907-ე კანონს, რომელიც კრძალავს აშშ-ს პირდაპირ დახმარებას აზერბაიჯანის მთავრობის მიმართ, რამაც აზერბაიჯანი ერთადერთ პოსტსაბჭოთა ქვეყანად აქცია და უარყო შესაძლებლობა მიეღო აშშ-ს პირდაპირი დახმარება ეკონომიკური და პოლიტიკური სტაბილურობის შესახებ კანონის შესაბამისად.
ის იყო ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზაცია, რომელმაც მხარი დაუჭირა აშშ-ს 106-ე რეზოლუციას, რომელიც აშშ-ს ავალდებულებს აღიაროს სომხური გენოციდი, რომელიც ჩადენილ იქნა ოსმალეთის იმპერიის მიერ პირველი მსოფლიო ომის დროს.
ორგანიზაციის მნიშვნელოვანი მიღწევებია: კალიფორნიის საჯარო სკოლებში სომხების გენოციდის ისტორიის კურსის სწავლების კანონის მომზადება და განხორციელება, აგრეთვე გენოციდის კინოპროდუქციების დაფინანსება. სხვადასხვა სახის დემონსტრაციები, პიკეტირება, აგრეთვე სხვა საზოგადოებრივი ღონისძიებები, რომლებიც ჩატარდა თურქეთსა და აზერბაიჯანში სომხების გენოციდის დაგმობასთან, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკისა და საბჭოთა სომხეთის ბლოკადასთან დაკავშირებით.
სქოლიო
კატეგორია:სომხები ამერიკაში კატეგორია:ორგანიზაციები ამერიკაში
ისლამ საფარლი
ისლამ აჰმედ ოღლუ საფარლი (İslam Əhməd oğlu Səfərli; დ. 1923 წლის 12 თებერვალი, სოფელი შაკერაბადი ქალაქ ნახიჩევანთან - გ. 1974 წლის 6 ნოემბერი, ბაქო) - აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, პოეტი და დრამატურგი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტი.
ბიოგრაფია
ისლამ საფარლი დაიბადა 1923 წლის 12 თებერვალს ქალაქ ნახიჩევანთან ახლოს სოფელ შაკერაბადში გლეხის ოჯახში. ლიტერატურისადმი ინტერესი და პოეზიის წერის სურვილი ბავშვობაში გაუჩნდა. საშუალო სკოლის მოსწავლემ  დაიწყო გამოქვეყნება რეგიონალურ გაზეთში. მას შემდეგ რაც საფარლიმ დაამთავრა 10-კლასიანი საშუალო სკოლა, დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი და ის ფრონტზე წავიდა.
ომის დროს ისლამ საფარლი მსახურობდა დაზვერვაში. 1942 წლის ნოემბრიდან იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიისა და უკრაინის მე-4 ფრონტებზე. მონაწილეობდა გროზნოს, დონის როსტოვის, ტაგანროგის ბრძოლებში. მსახურობდა 77-ე ქვეით დივიზიაში. მელიტოპოლთან საფარლი მძიმედ დაიჭრა და თვენახევარი გაატარა საავადმყოფოში, რის შემდეგაც ფრონტზე დაბრუნდა.
საფარლი მონაწილეობდა უკრაინისა და ყირიმის განთავისუფლებაში, გადალახა სივაში, მონაწილეობა მიიღო საპუნის მთაზე თავდასხმაში. ეს მოვლენები შემდგომში აისახა პოეტის პოემებსა და ლექსებში.
1943 წლის 27 ნოემბრის დილით, გორნოსტაევსკის რაიონის ტერიტორიაზე, რაზმმა, რომლის წინამძღოლი იყო ისლამ საფარლი, მიიღო პატიმრების დატყვევების ბრძანება. ძლიერი ცეცხლის ქვეშ მტრის ბლინდაჟს რომ მიუახლოვდნენ, საფარლიმ და დაზვერვის ოფიცერი ჟურავლიოვმა აიძულეს გერმანელები დამალულიყვნენ ბლინდაჟში. შემდეგ ყუმბარები ისროლეს, შეიჭრნენ და 3 გერმანელი დაატყვევეს. ამ გმირობისთვის საფარლი 1943 წლის 6 დეკემბერს დაჯილდოვდა დიდების III ხარისხის ორდენით.
ბალტიისპირეთის ქვეყნებში ისლამ საფარლიმ მიიღო მძიმე დაზიენებები, რის შედეგადაც გადაიყვანეს მოსკოვის რეგიონის საავადმყოფოში, სადაც იგი შეხვდა გამარჯვების დღეს.
სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ისლამ საფარლი ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. 1951 წელს დაასრულა სწავლა. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ჟურნალისტად გამოცემებში „აღმოსავლეთის კარიბჭე“, „აზერბაიჯანის ახალგაზრდობა“ და „ლიტერატურული გაზეთი“.
1953-1959 წლებში იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო რადიოს რედაქტორი, ლიტერატურული და დრამატული გადაცემების ხელმძღვანელი. 1960-1973 წლებში საფარლი მუშაობდა აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის კონსულტანტად დრამატურგიისა და პოეზიის საკითხებში. ხელმძღვანელობდა დრამატურგიის განყოფილებას. მან ასევე დახმარება გაუწია დამწყებ ავტორებს.
1973 წელს მიიღო აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
ისლამ საფარლი გარდაიცვალა 1974 წლის 6 ნოემბერს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. დაკრძალეს ბაქოს საპატიო დაკრძალვის II ხეივანზე.
ისლამ საფარლის სახელს ატარებს ქუჩა ბაქოს ცენტრში. მის საფლავზე ძეგლი დაიდგა. 2013 წელს გამოვიდა აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა, რომელიც მიეძღვნა ისლამ საფარლის 90 წლის იუბილეს.
მოღვაწეობა
ისლამ საფარლი ოცდაათ წელზე მეტ ხანს მოღვაწეობდა ლიტერატურის დარგში. მან დაწერა მრავალი ლექსი, პიესა, პოემა, დრამატული ნაწარმოებები, ესეები, მოთხრობები, ლიბრეტო, კინოსცენარები, თარგმნა რუსი და თურქი მწერლების ნაწარმოებები აზერბაიჯანულად.
საფარლის ერთ-ერთი პირველი კრებული იყო „იჩურჩულეთ, ტალღებო“ (1956), „სიცოცხლის სუნთქვა“, „ორი ტირიფი“ და მრავალი სხვა. საფარლი წერდა მუშების, კოლმეურნეების, ინტელიგენციის შრომაზე.
გარდა ამისა ისლამ საფარლი წერდა ნაწარმოებებს ომის თემატიკაზე. პოეტის შემოქმედება ეძღვნებოდა აგრეთვე კასპიის ზღვის მენავთობეებს, ბამბის მწარმოებლებსა და მეღვინეებს, ასევე მწყემსებს. წერდა ლექსებს აზერბაიჯანის ბუნებაზე.
ისლამ საფარლის მიერ დაწერილ პიესებსა და ლექსებს შორისაა „თვალის ექიმი“ (1955), „საჩუქარი“ (1956), „დედის გული“ (1960), „ლეგენდა დადაგუნაშზე“ (1964), „ჩვენი შუქურა“ ( 1961), „რა უნდა გავაკეთო“ (1962), „გზაჯვარედინი“ და ა.შ. ისინი ეძღვნება ისლამის საფარლის თანამედროვეებს - ექიმებს, გეოლოგებს, სტუდენტებს და ა.შ. მისი ასეთი ნამუშევრების მთავარი თემაა ადამიანის საკუთარი ადგილის პოვნის სურვილი ცხოვრებაში.
საფარლის ნაწარმოებების მიხედვით ბაქოსა და ნახიჩევანში იდგმებოდა სპექტაკლები, იღებდნენ ფილმებსა და სატელევიზიო სპექტაკლებს.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
მუსინე კოკალარი
მუსინე კოკალარი (ალბ. Musine Kokalari; დ. 10 თებერვალი, 1917, ადანა, ოსმალეთის იმპერია — 13 აგვისტო, 1983, რეშენი, ალბანეთის სახალხო სოციალისტური რესპუბლიკა) — ალბანელი მწერალი და პოლიტიკური აქტივისტი, პირველი პროზაიკოსი ქალი ალბანეთში. 1944 წელს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დამფუძნებელი. ენვერ ხოჯას რეჟიმის დროს რეპრესიების მსხვერპლი გახდა და საუკუნის მესამედი გაატარა ციხეში. კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ იგი დემოკრატიის მოწამედ იქნა აღიარებული.
წარმომავლობა და განათლება
მუსინე კოკალარი დაიბადა თურქეთში დროებით გადასული ალბანელი მუსლიმების ოჯახში. კოკალარის ოჯახი წარმოშობით გიროკასტრიდან იყო, რომლის მაცხოვრებლები გამოირჩეოდნენ პატრიოტული შეხედულებებით, კულტურული და პოლიტიკური მოღვაწეობით. კოკალარები ხოჯას კლანს ენათესავებოდნენ. მუსინა კოკალარის ნათესავი გახლდათ ალბანეთის მომავალი კომუნისტი დიქტატორი ენვერ ხოჯა. გიროკასტრაში მუსინე და ენვერ ხოჯა ერთმანეთის მეზობლად ცხოვრობდნენ და ხშირად ურთიერთობდნენ.
1920 წელს მუსინეს ოჯახი ტირანაში დასახლდა. ვეისიმ კოკოლარი, მუსინას ძმა, წიგნის მაღაზიას მართავდა. სკოლის წლებიდან  გოგონა ლიტერატურით იყო გატაცებული. დაამთავრა დედა დედოფლის პრივილეგირებული პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1938 წლის იანვარში ჩავიდა იტალიაში და დასახლდა რომში.
1941 წელს დაამთავრა ლიტერატურისა და ფილოსოფიის ფაკულტეტი. მან დაიცვა დისერტაცია ალბანელი პოეტისა და პროზაიკოსის ნაიმ ფრაშერის შემოქმედებაზე. რომის უნივერსიტეტის ინტელექტუალურმა ატმოსფერომ მუსინეზე დიდი გავლენა მოახდინა და ლიტერატურული გზის არჩევისკენ უბიძგა. პირად საუბრებში იგი ოცნებობდა სამწერლო კარიერაზე. — პოლიტიკა არ წარმოადგენდა მისი ინტერესების სფეროს.თუმცა თუმცა პატრიოტულმა ოჯახურმა ტრადიციამ მაინც თავისი გავლენა იქონია 1942 წ ელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, მუსინა კოკალარი დაბრუნდა იტალიის ჯარების მიერ ოკუპირებულ ალბანეთში.
ლიტერატურული ნაწარმოებები
მარცხნივ|მინი|მუსინე კოკალარი, [[1945 წ.]] მუსინე კოკალარის პირველი ლიტერატურული ნაწარმოები — "როგორც მოხუცი დედა მეუბნებოდა"(Siç me ამბობს nënua plakë) — გამოიცა ტირანაში 1941 წელს. ეს იყო ავტორის ხედვა ზღაპრებზე ალბანელი ტოსკების  ფოლკლორიდან მათ დიალექტზე, რომელიც აღწერდა  გიროკასტრის მაცხოვრებელთა ადათ-წესებს მკვეთრი სოციალური ცვლილებების ფონზე. თავად კოკალარმა თავის პირველ ნამუშევარს "წარმავალი სამყაროს სარკე" უწოდა. ეს კრებული ითვლება ალბანეთში ქალის მიერ დაწერილ და გამოცემულ პირველ ლიტერატურ ნაწარმოებად. 1944 წელს მუსინე კოკალარმა გამოსცა მოთხრობებისა და ჩანახატების კრებული „როგორ დატრიალდა ცხოვრება“ (Sa u-tunt jeta). იმავე წელს გამოვიდა მისი ნამუშევრების მესამე კრებული "კერიის ირგვლივ" (Rreth vatrës).
შემდგომში კოკალარი წერდა დღიურებსა და მემუარებს (როგორ შეიქმნა სოციალ-დემოკრატიული პარტია), სადაც დეტალურად აშუქებდა მის ცხოვრებას, ლიტერატურულ და პოლიტიკურ მოღვაწეობას. ეს ნამუშევრები გამოიცა მისი გარდაცვალების შემდეგ. დღიური La mia vita universitaria (ჩემი საუნივერსიტეტო ცხოვრება) იტალიურ ენაზე 1940— 1942 წლებში.
სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკა
ქვეყანაში არსებულმა ობიექტურმა ვითარებამ მუსინე კოკალარს პოლიტიკაში ჩაბმა აიძულა. იგი დემოკრატიული მსოფლმხედველობის მომხრედ გამოდიოდა და უფრო მემარცხენე ცენტრისტული სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისკენ  იხრებოდა. მუსინე გახლდათ ალბანეთის დამოუკიდებლობის ძლიერი მომხრე. გამოდიოდა იტალიისა და გერმანიის ოკუპაციის წინააღმდეგ.
1943 წელს მუსინე კოკალარი შეუერთდა ალბანეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს (NOFA), რომელიც იბრძოდა დამპყრობლების წინააღმდეგ. თუმცა, NOFA ფუნქციონირებდა კომუნისტური პარტიის (CPA) ეგიდით, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ენვერ ხოჯა. კოკალარი კი ყოველგვარი დიქტატურის წინააღმდეგი იყო, იდგა არა მხოლოდ ანტიფაშისტურ, არამედ ანტიკომუნისტურ პოზიციებზეც. გარდა ამისა, მას მწვავე კონფლიქტი ჰქონდა ენვერ ხოჯას მეუღლესთან, ნეჯმიე ხოჯასთან.
მუსინე კოკალართან უფრო ახლოს იყო რესპუბლიკურ-ნაციონალისტური მოძრაობის Balli Kombetar-ის პროგრამა. თუმცა, ბალისტების რიგებში ძალიან განსხვავებული ადამიანები იყვნენ, რომლებიც  საეჭვო ადამიანებთან თანამშრომლობდნენ, რაც მუსინეში ნდობას არ აღძრავდა  (მემარჯვენე რადიკალიზმის, დამპყრობლებთან და კრიმინალურ სტრუქტურებთან კავშირების გამო). Balli Kombetar-ის პოლიტიკური პოზიციები, მისი აზრით, საკმარისად მკაფიოდ არ იყო ჩამოყალიბებული. მინი|სასამართლო პროცესზე, [[1946 წ.]] 1944 წლის თებერვალში მუსინე კოკალარიმ დააარსა ალბანეთის ისტორიაში პირველი სოციალ-დემოკრატიული პარტია (Partine Social-Demokrate, PSD). ამ ინიციატივაში ახალგაზრდა მწერალს მხარი დაუჭირეს ადვოკატმა, დრამატურგმა და პუბლიცისტმა მითჰათ არანიტიმ, ადვოკატმა სკენდერ მუჩომ, ლიტერატურის პროფესორმა ისუფ ლუზაიმ, ენათმეცნიერმა სელმან რიზამ.
ალბანეთში პრაქტიკულად არ არსებობდა ორგანიზებული შრომითი მოძრაობა და არც სოციალ-დემოკრატიული ტრადიცია. თუმცა, დემოკრატიული სოციალიზმისა და მესამე გზის იდეებს ალბანელი ინტელიგენციის ზოგიერთი წარმომადგენელი იზიარებდა. PSD-ის ორგანიზატორებმა პოლიტიკური თავისუფლება და სოციალური სამართლიანობა განუყოფელ ცნებებად გამოაცხადეს. ეს იყო კოკალარის მიერ შექმნილი პარტიის იდეოლოგიური თავისებურება. ხაზგასმული იყო თავისუფალი აზროვნების შინაგანი ღირებულება. შემოთავაზებული იყო სოციალური სისტემის დაფუძნება ყველა ალბანელი ს უპირობო თანასწორობისა და სამოქალაქო ცხოვრებაში საყოველთაო მონაწილეობის პრინციპებზე; სახელმწიფო სისტემაში საფუძველი ეყრებოდა დემოკრატიული არჩევნების გზით ხელისუფლების შეცვლის პრინციპს.
მუსინე კოკალარი საჯაროდ საუბრობდა PSD-ის სახელით, რედაქტორობდა პარტიულ გაზეთს Zëri i lirisë (თავისუფლების ხმა). კოკალარის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური პრინციპი იყო საქმიანობის კანონიერება და ღიაობა, მშვიდობიანი ხასიათი. მისთვის მიუღებელი იყო ბრძოლის იატაკქვეშა და ძალადობრივი ფორმები. ამიტომ მას ნეგატიური დამოკიდებულება ჰქონდა ისეთი რადიკალური ანტიკომუნისტების მიმართ, როგორებიც იყვნენ ჯონ მარკაჯიონი ან ბეკირ ვალტერი. მუსინე მათ აკავშირებდა დანაშაულთან, ძალადობასთან, ქაოსთან და ხოჯას მომხრეების გვერდით აყენებდა.
ოპოზიციური გამოსვლები
სოციალ-დემოკრატიულმა პარტია სასტიკ წინააღმდეგობას წააწყდა როგორც გერმანელი ოკუპანტების, ისე კომუნისტების მხრიდან. 1944 წელს სკენდერ მუჩო ნაცისტებმა დახვრიტეს, მითჰათ არანიტი დააპატიმრეს კომუნისტებმა, ალბანეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი არმიის კომუნისტმა ბოევიკებმა მოკლეს მუსინა კოკალარის ძმები, მისი თანამოაზრეები —  მუნთაზმი და ვეისიმი. ალბანთის კომპარტიის ხელისუფლებაში მოსვლას ენვერ ხოჯას ხელმძღვანელობით 1944 წლის ნოემბრის ბოლოს, მუსინემ უწოდა "რენესანსის დასასრული".
მუსინა კოკალარი იძულებული გახდა პოლიტიკისგან ჩამოშორებოდა იგი ტირანაში წიგნების მაღაზიით დაკავდა. იგი მიიწვიეს ალბანეთის მწერალთა და მხატვართა ლიგაში, რომელიც შეიქმნა 1945 წლის 7 ოქტომბერს კომუნისტი ინტელექტუალის სეიფულა მალეშოვას თავმჯდომარეობით, ცნობილი მწერალი და კულტურის მინისტრი ხოჯას პირველ მთავრობაში. თუმცა ახალ რეჟიმს ვერ ეგუებოდა,  ძმების მკვლელობას ვერ პატიობდა.
გამოძიება, სასამართლო, განაჩენი
თვენახევრის შემდეგ რეჟიმის სახელმწიფო უსაფრთხოების ორგანოებმა ლეგალური ოპოზიციონერების დაკავება დაიწყეს. 1946 წლის 17 იანვარს მუსინა კოკალარი დააპატიმრეს. მის საქმეზე გამოძიება სახელმწიფო უსაფრთხოების უმაღლესი რანგის კადრი ჰაზბიუ და ნესტი კერენჯი აწარმოებდა. კერენჯის დაკითხვისას იგი  პასუხებს თავს არ არიდებდა, მაგრამ როდესაც მოსთხოვეს დაესახელებინა გაზეთის გამოცემის თანამონაწილეები, ურჩია „სულელური კითხვები არ დაესვათ“. კოკალარმა გაიხსენა ყოფილი კომუნისტური დაპირებები პრესის თავისუფლების პატივისცემის შესახებ, მკაფიოდ უარყო ბრალდებები "მონარქისტებთან და ფაშისტებთან" თანამშრომლობის შესახებ. გამომძიებელმა ბრალდებები არსებითად ვერ დაასაბუთა.
1946 წლის 2 ივლისს სამხედრო სასამართლომ განაჩენი გამოაცხადა. ცხრა ადამიანს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა (კვერიბაშის, ბალას და დიბრას ჩათვლით). მუსინა კოკალარს 30 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს, მოგვიანებით განაჩენი 20 წლამდე შეამცირეს.
ციხე, ინტერნირება, გარდაცვალება
მუსინე კოკალარმა 18 წელი გაატარა ქალაქ ბურელის მახლობლად მდებარე ციხეში. ციხის მცველები დემონსტრაციულად უხეშად ეპყრობოდნენ. 1964 წელს კოკალარი პოლიციისა და მუდმივი მეთვალყურეობიშ ქვეშ  გაათავისუფლეს, იგი ინტერნირებული იქნა რეშენში. მუშაობდა სამშენებლო ობიექტებზე ბეტონის მუშად, შემდეგ — დამლაგებლად. 1979 წელს მას ინტერნაციის ვადა ამოეწურა. ტირანაში წასვლას აპირებდა, მაგრამ გიროკასტრაში წასვლის ბრძანება მიიღო. შემდეგ მან უარი თქვა რეშენის დატოვებაზე. გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა მარტო, ოჯახის გარეშე, კომუნალურ ყაზარმში სხვა ინტერნირებულებთან ერთად.
მართალია, წერა აუკრძალეს, თუმცა მუსინა კოკალარი საკუთარი ცხოვრების ქრონიკბს დღიურში იწერდა. მან ბუნებრივად აღწერა ალბანეთის სახალხო სოციალისტური რესპუბლიკის მუშაკთა ცხოვრება — შრომისმოყვარეობა, დაბალი ხელფასი, ხელისუფლების თვითნებობა, რეალური განათლების შანსის არარსებობა. კოკალარმა დაგმო არა მხოლოდ მმართველი რეჟიმი, არამედ ინტელექტუალების გულგრილი დამოკიდებულება მშრომელი მასების გასაჭირის მიმართ.
ბოლო წლებში სიმსივნით დაავადებული მუსინე კოკალარი  პრაქტიკულად სამედიცინო დახმარების გარეშე დარჩა. ზოგიერთი ჩვენების მიხედვით, მას მკურნალობაზე უარი ეთქვა, სხვა ვერსიით, მან თავად თქვა უარი ჰოსპიტალიზაციაზე. თავის ჩანაწერებში მან აღნიშნა  საავადმყოფოში თავხედური დამოკიდებულება მის მიმართ.
მუსინა კოკალარი 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა. შემდგომში ექსჰუმაციის დროს გაირკვა, რომ დახურულ დაკრძალვამდე ხელები მავთულით შეუკრეს.
ხსოვნა
მინი ჯერ კიდევ 1960 წელს მუსინა კოკალარი შედიოდა სამთა კომიტეტის სიაში - საერთაშორისო PEN კლუბის წინამორბედი —"მწერლები ციხეში".
კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ, ახლობლების ინიციატივით, ექსჰუმაცია და ხელახალი დაკრძალვა ჩატარდა. მუსინე კოკალარის საფლავი მდებარეობს შიშტუფინში (ტირანის ოლქი).
1993 წელს ალბანეთის პრეზიდენტმა სალი ბერიშამ მუსინე კოკალარს დემოკრატიის მოწამის წოდება მიანიჭა. მას ეძღვნება მუზეუმი და მის სახელს ატარებს სკოლა ტირანაში. თანამედროვე ალბანეთი იცნობს მუსინა კოკალარს ქვეყნის პირველ მწერლებსა და პირველ დისიდენტებს შორის. 2013 წელს ალბანეთის კულტურის სამინისტრომ გამართა სამგლოვიარო ღონისძიებები კოკალარის გარდაცვალების 30 წლისთავთან დაკავშირებით. მუსინა კოკალარს უწოდებენ "ანტიკომუნისტური ოპოზიციის ხატს".
2017 წელს ალბანეთმა და საერთაშორისო საზოგადოებამ, განსაკუთრებით ლიტერატურულმა და სოციალ-დემოკრატიულმა საზოგადოებამ, მუსინე კოკალარის 100 წლის იუბილე აღნიშნა ( მისადმი მიძღვნილი პუბლიკაცია გამოიცა ფრიდრიხ ებერტის ფონდის ეგიდით). ბრედფორდის (დიდი ბრიტანეთი) მეცნიერებისა და მედიის ეროვნულ მუზეუმში მწერლის ცხოვრებისადმი მიძღვნილი გამოფენა მოეწყო. მის შესახებ გადაღებულია მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმის რეჟისორი პატრიკ ტიტლის მიერ. იუბილეზე გამოვიდა საფოსტო მარკა. 2009 წლიდან დაიწყო მუსინა კოკალარის შემოქმედების სრული კრებულის გამოცემა.
ცნობილი ნათესავები
ბარდულ კოკალარი —  მუსინე კოკალარის ძმისშვილი — 1992-1995 წლებში იყო ალბანეთის პირველი ელჩი შვედეთში. მისი ქალიშვილი არბა კოკალარი (ზოგჯერ შეცდომით მოიხსენიებენ, მუსინეს შვილიშვილად ან შვილთაშვილად)  ცნობილი შვედი პოლიტიკოსია მემარჯვენე ცენტრის ზომიერი კოალიციის პარტიიდან. 2019 წელს იგი აირჩიეს ევროპარლამენტში (ალბანური ეროვნების პირველი დეპუტატი ევროკავშირის წარმომადგენლობით ორგანოში). არბა თავის შთაგონების წყაროდ მუსინეს ასახელებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:ალბანელი მწერლები კატეგორია:ალბანელი ქალი მწერლები კატეგორია:ალბანელი სოციალ-დემოკრატები კატეგორია:ალბანელი დისიდენტები კატეგორია:ალბანელი რეპრესირებულები კატეგორია:ალბანელი რეაბილიტირებულები კატეგორია:ალბანელი პოლიტიკოსი ქალები
ენოქ წინასწარმეტყველი
250px|right|thumb|250px|right|ენოქ წინასწარმეტყველი ენოქი  (ებრ. חֲנוֹך, Ḥănōḵ - ”მასწავლებელი”) სახელი, რომელიც ორჯერაა მოხსენიებული ადამის გენერაციაში. ენოქი ჰქვია ადამის შვილიშვილს, კაენის მხრიდან: ”გააშენა კაენმა ქალაქი და უწოდა ამ ქალაქს შვილის სახელი - ენოქი.” (დაბ. 4:17). ენოქი ეწოდა ასევე ადამის დიდx4 შვილიშვილს, შეთის (და არა კაენის) მხრიდან: ”დადიოდა ღმერთთან ენოქი და აღარ იყო, რადგან წაიყვანა იგი ღმერთმა” (დაბ. 5:24) 365 წლის ასაკში. მას ამქვეყნიური ცხოვრების ჟამს სიკვდილი არ უგემნია. ენოქი მეთუშალახის მამა და ნოეს დიდი ბაბუაა. (დაბ. 5:22-29).
ბიბლიაში მისი ასეთი მოკლე დახასიათების მიუხედავად, ენოქი ძვ. წ. I ათასწლეულის ებრაულ მისტიციზმში ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურაა, სახელგანთქმული მისივე წიგნით, სახ. ”ენოქის წიგნი.”
ისლამში იგი გაიგივებულია იდრისთან (إدريس) და მიჩნეულია წინასწარმეტყველად. ენოქი მნიშვნელოვან ფიგურას წარმოადგენს ზოგიერთ ქრისტიანულ სექტაში (მაგ. ნათელი უკანასკნელი დღეების გადაადგილება), ხოლო სომხური სამოციქულო ეკლესიისა და სომხური კათოლიკური ეკლესიის წმინდანთა კალენდრის მიხედვით ენოქის, როგორც დიდი მამამთავრის, ხსენების დღეს დღესასწაულობენ 30 ივლისს.
წარმომავლობა
დაიბადა წარღვნამდელ მატერიკზე (სამყაროს დასაბამიდან დაახ. 622 - 987 წწ; დაახ. 3377-3012 ძ.წ. ). ძველებრაული სიტყვა chinuch აღნიშნავს: განათლებას, სიბრძნეს, სულიერებას. ენუქი არის ძველი, წარღვნამდელი სამყაროს პატრიარქი და ითვლება მაღალი ზნეობრიობის და ღვთისმოსაობის ეტალონად. ტრადიციულ იკონოგრაფიაში გამოისახება წაწვეტებული წვერით. ენოქმა შემოიღო კვირეული და სხვა ქრონომეტრიული ციკლები. ძველ აღთქმაში ენოქის ცხოვრება აღწერილია დაბადების წიგნში: ”''იცოცხლა ენოქმა სამოცდახუთი წელი და შვა მეთუშალახი. დადიოდა ღმერთთან ენოქი მეთუშალახის დაბადების შემდეგ სამასი წელი და შვა ძენი და ასულნი. სრული ხანი ენოქისა იყო სამას სამოცდახუთი წელი. დადიოდა ღმერთთან ენოქი და აღარ იყო, რადგან წაიყვანა იგი ღმერთმა'' (დაბ.5:21-24). ენოქის მოღვაწეობა აღწერილია ასევე ძველი აღთქმის არაკანონიკურ, აპოკრიფულ ტექსტში სახ. ”ენოქის წიგნი”. ბიბლიის თანახმად, მხოლოდ ენოქი და ელია წინასწარმეტყველი (4 მეფ. 2:11) არ მომკვდარან.
ბიბლიური ტრადიცია
ქრისტიანული ტრადიციის თანახმად, ქრისტეს მეორედ მოსვლის წინ ორმა წინასწარმეტყველმა - ენოქმა და ელიამ უნდა ამხილოს ანტიქრისტე. წმინდა წერილში და ეკლესიის მამათა ნაშრომებში მითითებულია ამ ორი წინასწარმეტყველის მოსვლაზე ამქვეყნად შვიდი წლით ადრე ქვეყნის აღსასრულამდე და უფალ იესო ქრისტეს მეორედ მოსვლამდე; ამ ავტორიტეტულ, უტყუარ ცნობებში ნათქვამია ელიასა და ენუქის მამხილებელ ქადაგებაზე, რაც ანტიქრისტეს წინააღმდეგ იქნება მიმართული, მათს სასწაულთმოქმედებაზე, მოწამეობრივ სიკვდილზე, მკვდრეთით აღდგომაზე და ცად ამაღლებაზე.
ბიბლიაში პირდაპირ არიან დასახელებული ელია წინასწარმეტყველი: ”''და, აჰა, მე მოგივლენ თქუენ ილიას თეზბიტელსა პირველ მოსლვისა დღისა უფლისაჲსა დიდსა და განჩინებულსა, რომელმან კუალად მოაგოს გული მამისა ძისა მიმართ და გული კაცისა მოყუსისა მისისა მიმართ. ნუ მოსრულმან მოვსპო ქუეყანა მყის.” (მალაქ. 4:5); და ენოქი, როგორც ბოლო ჟამის წინანსწარმეტყველნი: ”მათთვის იწინასწარმეტყველა ენოქმა, მეშვიდემ ადამის შემდეგ, რომელმაც თქვა: აჰა, მოვიდა უფალი მისივე წმიდათა სიმრავლით, რათა განსაჯოს ყველანი და ამხილოს უღმერთონი მათივე უღვთო საქმეთა და ღვთისმგმობლურ სიტყვათა გამო, მის მიმართ რომ იტყოდნენ უღვთო ცოდვილნი''.” (იუდ. 1:14-15).
პავლე მოციქულის ეპისტოლეში (ებრაელთა მიმართ) ვკითხულობთ: ”რწმენით გარდაიცვალა ენოქი, ისე, რომ არ უხილავს სიკვდილი, და ვეღარავინ დალანდა, რადგანაც ღმერთმა წაიყვანა იგი; ვინაიდან სიკვდილამდე მიიღო მოწმობა, რომ ესათნოვა ღმერთს.” (ებრ. 11:5).
იოანეს გამოცხადებაში აღწერილია მათი დედამიწაზე დაბრუნება, ანტიქრისტეს მხილება, მოწამეობრივი აღსასრული და ცად ამაღლება: ”''და მივსცე ორთა მათ მოწამეთა ჩემთა, და წინაწარმეტყუელებდენ ათას ორას და სამეოც დღე, შემოსილნი ძაძითა. ესენი არიან ორნი იგი ზეთისხილნი და ორნი სასანთლენი, მდგომარენი წინაშე უფლისა ყოვლისა ქუეყანისა. და რომელსა უნდეს ვნებად მათა, ცეცხლი გამოვალს პირისაგან მათისა და შესჭამს მტერთა მათთა; და რომელსაცა ენებოს ვნებაჲ მათი, ესრეთ ჯერ-არს მოკუდომაჲ მისი. ამათ აქუს ჴელმწიფებაჲ დაჴშვად ცათა, რაჲთა არა წჳმდეს დღეთა მათ წინაწარმეტყუელებისა მათისათა; და ჴელმწიფებაჲ აქუს წყალთა ზედა, რაჲთა გარდააქციონ სისხლად და რაჲთა შემუსრონ ქუეყანაჲ, რაოდენ-გზისცა ენებოს, ყოვლითავე წყლულებითა. და რაჟამს აღასრულონ წამებაჲ მათი, მჴეცმან მან, რომელი აღმოვალს უფსკრულით, ბრძოლა-ყოს მათ თანა და სძლოს და მოკლნეს იგინი. და მძორები მათი უბანთა ზედა ქალაქისა მის დიდისათა, რომელსა ეწოდების სულიერად სოდომი და ეგჳპტე, სადა-იგი უფალი მათი ჯუარს-ეცუა. და იხილონ ერთა და ტომთა და ენათა და წარმართთა მძორები მათი სამ დღე და ნახევარ, და არა უტეონ მძორებსა მათსა დადებად სამარებსა შინა. და მკჳდრთა ქუეყანისათა განიხარონ მათ ზედა და იშუებდენ და ძღუენი მისცენ ურთიერთას, რამეთუ ამათ ორთა წინაჲსწარმეტყუელთა ტანჯნეს მკჳდრნი ქუეყანისანი. და შემდგომად სამისა მის და ნახევრისა დღისა სული ღმრთისაჲ ცხოველი შევიდა მათ თანა; და აღდგეს ფერჴთა ზედა მათთა. და შიში დიდი დაეცა მათ ზედა, რომელნი ჰხედვიდეს მათ. და მესმა ჴმაჲ დიდი ზეცით, რომელი ეტყოდა მათ: აღმოვედით აქა! და აღვიდეს ზეცად ღრუბლითა. და იხილნეს იგინი მტერთა მათთა.''” (გამოცხ.11:3-12).
ეკლესიის მამათა სწავლებანი
ეკლესიის წმინდა მამები - ეფრემ ასური („სიტყვა უფლის მეორედ მოსვლისათვის“) და იოანე დამასკელი („ზუსტი გადმოცემა მართლმადიდებელი სარწმუნოებისა“) ადასტურებენ, რომ ბოლო ჟამის ორი წინასწარმეტყველია - წმ. ენოქი და წმ. ელია.
სქოლიო
კატეგორია:ბიბლიური პერსონაჟები
მთისპირის ბენტონიტური თიხის საბადო
მთისპირის ბენტონიტური თიხის საბადო — ბენტონიტური თიხის საბადო სოფელ მთისპირში, გურიის მხარეში.
საბადოს დახასიათება
60 მილიონი წლის წინ, პალეოგენურ პერიოდში (კაინოზოური ჯგუფი) წყალქვეშა ვულკანების ფერფლის ზღვის წყლის პირობებში დალექვის შედეგად წარმოიშვა თიხა, რომელიც მთისპირის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა. საბადო ჰიდროთერმული წარმოშობისაა და შედგება ორი უბნისაგან: ციხისუბნის და ვანისქედის უბნები.
ციხისუბნის საბადო პირველად შესწავლილი იქნა 1930 წელს, უფრო დეტალურად კი 1947-48 წლებში.1952 წელს ჩატარდა დამატებიი ძიება. საბადოს ზედა ნაწილში განლაგებულია თიხა სახელწოდებით „ასკანგლინი“, ქვედა ნაწილში კი „ასკანგელი“. ასკნაგლინის მრეწველობაში გამოყენებისთვის საჭიროა მისი დამუშავება. დამუშავებულ ასკანგლინს „ასკანიტს“ უწოდებენ. ასკანიტი გამოიყენება ნავთობის გადამუშავების ტექნლოგიურ პროცესში.
„ასკანგელის“ თვისებაა დიდი რაოდენობით წყლის შეწოვა, ის წარმოადგენს ბუნებრივ კოლოიდს. ასკანგელი გამოიყენება ნავთობის ჭაბურღილების ბურღვის სამუშაოთა დაჩქარებისა და გაიაფებისთვის. ასკანგელი ასევე გამოიყენება მანქანათმშენებლობაში. ასკანგელისა და ტალკის შერევით მზადდება საღებავი ნივთიერება „ტალასკანი“. ასკანგელი გამოიყენება კერამიკულ წარმოებაში, საპნისა და საფეიქრო მრეწველობაში, ღვინისა და ძმრის საწმენდად, დინამიტის წარმოებაში.
საბადოს ისტორია
თიხის საბაბოდ წარმოშობის შესახებ სხვადასხვა შეხედულება არსებობს: 1) თიხები წარმოშობილია ტრაქიანდეზიტურ ტუფებზე ჰიდროთერმული მოქმედებებით. 2) თიხების წარმოშობა უკავშირდება მიწის ქერქის გამოფიტვას. 3) თიხები წარმოშობილია ზღვიური აუზის ფსკერზე სხვადასხვა შემადგენლობის ხსნარების ზემოქმედების შედეგად.
საბადოს მეცნიერულ შესწავლამდე სოფელ მთისპირის მოსახლეობა თიხას თავის დასაბანად იყენებდა და ბაზარში გასაყიდად დაჰქონდა. 1916 წელს გეოლოგმა ალექსანდრე თვალჭრელიძემ ნახა ბაზარში გასაყიდად გამოტანილი თიხა და მიხვდა, რომ ძვირფას რამეს წააწყდა. თიხას „ასკანიტი“ უწოდეს, რადგანაც მაშინ მთისპირი ასკანის სასოფლო საზოგადოებაში შემადგენლობაში შედიოდა. 1932 წელს აღმოჩნდა ასკანის ბენტონიტური თიხის საბადო.
საბჭოთა ხელისუფლება სოფელ მთისპირში არსებული საბადოთი 1930-იანი წლებიდან დაინტერესდა. მინერალურ ნედლეულთა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუში ასკანიტის შესასწავლად მოეწყო სპეციალური ქარხანა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ტექნოლოგი, პროფესორი ფილატოვი. ინსტიტუტმა გამოიკვლია, რომ ასკანიტი გარდა ძირითადი დანიშნულებისა, ფართოდ შეიძლება იყოს გამოყენებული პარფიუმერიაში. საბადოს დამუშავება დაიწყო 1946 წელს. 1952 წლიდან უკვე საწარმომ დაიწყო დაიწყო ფუნქციონირება. მალე თიხებზე მოთხოვნა გაიზარდა და 1959 წელს ოზურგეთში აშენდა თიხის გადამამუშავებელი ქარხანა, რომელიც აწარმოებდა ორი სახის პროდუქციას: ბენტონიტი ღვინის მრეწველობისათვის და საყალიბე თიხა. გამოშვებული პროდუქცია მიეწოდებოდა ყოფილი სსრკ–ს წამყვან საწარმოებს ავტოვაზი (ტოლიატი), იაროსლავლის მანქანათმშენებლობის ქარხანა, კამაზის ავტოქარხანა, გორკის ავტოქარხანა, კრაზის ავტოქარხანა და ბელორუსის მანქანათმშენებელი ქარხნები და ასევე იგზავნებოდა საზღვარგარეთ. მას იყენებდნენ სსრკ–ში არსებული ღვინის ქარხნები, ზეთებისა და ცხიმების გადამამუშავებელი საწარმოები და სხვა საწარმოები. ასკანის ბენტონიტი გამოყენებული იქნა ეგვიპტეში, ასუანის კაშხლის მშენებლობაში, როგორც ჰიდროსაიზოლაციო მასალა.
1996 წელს საბადოზე წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია შეისყიდა ბერძნულმა კომპანიამ „სილვერ ენდ მაინინგ კომპანიმ“. ასკანიტის საბადოს მარაგი თავიდან შეადგენდა 10 მლნ. ტონას, დღეს დარჩენილია 4,800 მლნ. ტონა. საბადოს ამოქმედებამ სოფლის რელიეფში ცვლილებები შეიტანა. საბადოს ამუშავების გამო დაიცალა ყოფილი სოფელი ციხისუბანი. 1982 წელს კარიერის ერთ-ერთ ფრთაზე წარმოიშვა მეწყერი. საბადოს ტერიტორიაზე 1986 წელს აღმოაჩინეს სასარგებლო წიაღისეული - ტრაქტიტები, მაგრამ მისი მოპოვება არ ხდება.
2010-იანი წლებიდან ბენტონიტური თიხის მოპოვებას ეწევა „ასკანგელ ალიანსი“, რომელიც ამზადებს საყალიბე თიხას გრანულებისა და ფხვნილის სახით დაბენტონიტს ღვინის წარმოებისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს საბადოები
Aenictus obscurus
Aenictus obscurus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
Cyphomyrmex cornutus
Cyphomyrmex cornutus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cyphomyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ეზერჩე
ეზერჩე (Езерче) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 2049 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
საფეხბურთო რეკორდები იტალიაში
სტატიაში მოყვანილია საფეხბურთო რეკორდები იტალიაში.
ყველაზე წარმატებული კლუბები (1898–დღემდე)
ცხრილში მოცემულია იტალიური გუნდების ტიტულები იტალიის, უეფასა და ფიფას ტურნირებში მუქ ფერში მოცემულია, კონკრეტულ გათამაშებაში ყველაზე მეტჯერ გამარჯვებული.
კლუბები
ასევე 1944 წელს Alta Italia Championship – უკეთ ცნობილი როგორც ომის ჩემპიონატში (War Championship), გაიმარჯვა სპეციამ (ერთადერთხელ ჩატარებული ჩემპიონატი). მოგვიანებით, 2000 წელს იტალიის ფეხბურთის ფედერაციამ ომის ჩემპიონატი სცნო, როგორც სერია A-ს ექვივალენტი.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ფეხბურთი
კორდისკბილა
კორდისკბილა (Euphasia) — მცენარეთა გვარი შავწამალასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი, ზოგჯერ მრავალწლოვანი ნახევრად პარაზიტი ბალახებია.
200-მდე, უმეტესად პოლიმორფული სახეობა გავრცელებულია ძირითადად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, აგრეთვე მალაის არქიპელაგის მთებში, ავსტრალიასა და სამხრეთ ამერიკის ზომიერ სარტყელში.
საქართველოში 19 სახეობა იზრდება, მათ შორის 7 საქართველოს და 5 კავკასიის ენდემია. Euphasia stricta, ისევე როგორც კორდისკბილას მრავალი სხვა სახეობა, ძირითადად მარცვლოვნების ფესვების პარაზიტთა და ზოგჯერ მნიშვნელოვნად ამცირებს მდელოს მოსავლიანობას. საქართველოში ყველგან გვხვდება, უმეტესად ალპურ სარტყელში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შავწამალასებრნი
კორდოვა
კორდოვა შეიძლება აღნიშნავდეს:
აუსტერლიცის ბრძოლა
აუსტერლიცის ბრძოლა – 1805 წლის 23 სექტემბერს ნაპოლეონმა დაიწყო სამხედრო მოქმედებები რუსეთსა და ავსტრიის წინააღმდეგ. მან შეძლო სენატი ჯარში გაწვევის გამოცხადებაზე დაეთანხმებინა, შეკრიბა 65 000 ჯარისკაცი და მეორე დილას, 1 ოქტომბერს, ლაშქრით რაინზე გადავიდა. 6 რიცხვში ბავარია აიღო, 20-ში დაიკავა ულმი, 13-ში აიღო ვენა, ხოლო 2 დეკემბერს (ძვ.სტილით 20 ნოემბერს), თავისი გამეფების წლისთავზე რუსებსა და ავსტრიელებს აუსტერლიცის დაბლობზე შეხვდა. ავსტრიელების საჯარისო კორპუსს ფრანც იოსები ხელმძღვანელობდა, ხოლო რუსებისას ალექსანდრე I, მიხეილ კუტუზოვი და გენერალი პეტრე ბაგრატიონი.
ნაპოლეონმა კარგად შედგენილი სამოქმედო ოპერაციის მიხედვით კოალიციას მარჯვნიდან და მარცხიდან შეუტია და მალევე შეასუსტა ფალანგები. რამდენიმე საათიანი სასტიკი ბრძოლის შემდეგ დაბნეული მოწინააღმდეგები უკუიქცნენ. უკუგდებულ არიერგარდს ნაპოლეონის ჯარისკაცები უკან მისდევდნენ და ხოცავდნენ. მოკავშირეთა კოალიციამ ჯამში 36 000 ჯარისკაცი, 180 ქვემეხი დაკარგა და სრულიად დაშლილ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ხოლო ფრანგებმა - 9 000 კაცი. ამ ბრძოლის შედეგად საბოლოოდ დამარცხდა მე-3 ანტიფრანგული კოალიცია, ხოლო ავსტრიამ დეკემბერში ხელი მოაწერა პრესბურგის საზავო ხელშეკრულებას და ომიდან გამოვიდა.
ეს ბრძოლა, ასევე, ცნობილია, როგორც სამი იმპერატორის ბრძოლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები კატეგორია:1805 კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
დასავლეთი გერმანია 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დასავლეთმა გერმანიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 40 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:დასავლეთი გერმანია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჯაბა კანკავა
ჯაბა კანკავა (დ. 18 მარტი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, სლოვაკური „სლოვან ბრატისლავასა“ და საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების საყრდენი ნახევარმცველი და კაპიტანი.
საკლუბო
ჯაბა კანკავამ საკლუბო კარიერა დაიწყო 2004 წელს, თბილისის „დინამოში“, სადაც მწვრთნელად ახალი დანიშნული იყო გიორგი გეგუჩაძე, რომელიც აქცენტს ახალგაზრდებზე აკეთებდა და კანკავაც ამ გუნდის წევრი გახდა. იმ სეზონში კლუბთან ერთად საქართველოს თასის მფლობელი გახდა, ასევე წარმატებით იასპარეზა ევროტურნირებზე, პრაღის „სლავიას“ წინააღმდეგ მის მიერ გატანილმა გოლმა „დინამოს“ შემდეგი ეტაპის საგზური მოუტანა, რომლის გავლის შემდეგაც საქართველოს ყველაზე ტიტულოვანი გუნდი უეფას რანგით მეორე ტურნირის ჯგუფურ ეტაპზე გავიდა. „დინამოში“ წარმატებული სეზონის შემდეგ კანკავა ვლადიკავკაზის „ალანიაში“ გადავიდა, სადაც 12 მატჩი ჩაატარა. 2005 წლის სეზონის შემდეგ ქართველი ნახევარმცველი უკრაინაში გადავიდა, კერძოდ კიევის „არსენალში“, სადაც 24 მატჩი ჩაატარა და 4 გოლი გაიტანა. 2007 წლიდან ჯაბა დნეპროპეტროვსკის „დნიპროში“ ჩაირიცხა, სადაც სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. „დნიპროში“ ახალგადასული ჯაბა პირდაპირ ძირითად შემადგენლობაში დააყენეს,მაგრამ კიევის „დინამოსთან“ ჩატარებულ შეხვედრაში იმდენად ეუხეშა მეტოქეს, რომ მოედნიდან გააძევეს და მას შემდეგ გარკვეული პერიოდი სათადარიგოთა სკამზე გაატარა. 2007 წლის ბოლოს, როგორც კი თავის გამოჩენის შანსი მიეცა, ჩინებულად გამოიყენა და უკრაინის ჩემპიონატის ერთ-ერთი ტურის გმირად აღიარეს. ამ პერიოდში კანკავა მხოლოდ 22 წლის იყო და ძალიან წარმატებულად ატარებდა კარიერას. 2007-08 წლის სეზონში სულ ჯაბამ 22 მატჩში 3 გოლი გაიტანა ,ხოლო 2008-09 წლის სეზონში 3 მატჩი და 0 გოლი. 2009 წელს ქართველმა ნახევარმცველმა ტრავმა მიიღო და თამაში მხოლოდ 2010 წლის დასაწყისში განაახლა. 2011 წლის თებერვლიდან 2012 წლის აგვისტომდე იჯარის წესით განათხოვრებული იყო კრივოი-როგის „კრივბასში“, შემდეგ დაბრუნდა „დნიპროში“ და იყო მისი კაპიტანი.
2014 წლის 30 მარტს, კიევის „დინამოს“ წინააღდეგ ჩატარებული მატჩის მიმდინარეობისას, მოწინააღმდეგეთა კაპიტანს, ოლეგ გუსევს, თავის ტრავმის გამო ენა სასუნთქ მილში გაეჩხირა, ჯაბა კანკავამ მისი სიცოცხლე გადაარჩინა.
სანაკრებო
ჯაბა კანკავა ეროვნულ ნაკრებში 2005 წლიდან თამაშობს. მისი დებიუტი შედგა ყაზახეთის წინააღმდეგ. 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში კანკავამ მხოლოდ 2 მატჩი, სულ კი ნაკრებში 89 მატჩი ჩაატარა. ერთ-ერთ მატჩში წითელი ბარათიც მიიღო ანდრეა პირლოსთან ორთაბრძოლისას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ვლადიკავკაზის ალანიას ფეხბურთელები კატეგორია:კიევის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის დნიპროს ფეხბურთელები კატეგორია:კრივბასის ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:საქართველოს წლის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ალექსანდრე I
ალექსანდრე I შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
NGC 109
NGC 109 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1861 წლის 8 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
Azərpoçt
Azərpoçt — კომპანია, რომელიც პასუხისმგებელია საფოსტო მომსახურებაზე აზერბაიჯანში.
Azərpoçt დაარსდა 1999 წლის 29 სექტემბერს აზერბაიჯანის კავშირგაბმულობის/კომუნიკაციების სამინისტროს მიერ. კომპანიამ ჩაანაცვლა ,,Azərpoçt İstehsalat Birliyi", რომელიც შეიქმნა საბჭოთა კავშირის დაცემის შემდეგ 1991 წელს. Azərpoçt გახდა ეროვნული საფოსტო ოპერატორი 2004 წელს და ანხორციელებს მომსახურებას აზერბაიჯანის მთლიან ტერიტორიაზე.
Azərpoçt-ს აქვს 4 შვილობილი პროგრამა: დახარისხება, ტექნიკური მხარდაჭერის სერვისები, ექსპრეს ფოსტა და სპეციალური კომუნიკაცია. Azərpoçt-ს აზერბაიჯანის მთლიან ტერიტორიაზე სულ აქვს 71 ფილიალი და 1500-მდე საფოსტო ოფისი.
განვითარების ისტორია
პირველი სისტემატიზებული საფოსტო კომუნიკაცია შექმნა 1501 წელს საფავიტის სახელმწიფოს მეთაურმა შაჰ ისმაილ ხატაიმ ეკონომიკის გაუმჯობესების, მტრებისგან ქვეყნის დაცვის, ასევე მყარი სახელმწიფო მართვის სისტემის დაარსებისა და ქვეყნის შორეული რაიონებიდან ინფორმაციის შეგროვების მიზნით. მინი|263x263პქ|Azərpoçt-ის საფოსტო მანქანა თანამედროვე საფოსტო სისტემა აზერბაიჯანში მე-19 საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა და პირველი საფოსტო ოფისი გაიხსნა 1818 წელს ელისავეტპოლში (განჯა). პირველი საფოსტო ბიუროები აზერბაიჯანში გაჩნდა 1830-იან წლებში (პირველი კლასი შუშაში, შემახაში, ბაქოსა და ნახჭევანში, მეორე კლასი განჯასა და გუბაში). აზერბაიჯანის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ (1918-1920) 1918 წლის 6 ოქტომბერს დააარსა ფოსტისა და ტელეგრაფის სამინისტრო. 1919 წლის 15 მარტს აზერბაიჯანსა და საქართველოს შორის დაიწყო საფოსტო გზავნილების, ფულადი გზავნილების, ძვირფასი წერილების და ამანათების გაცვლა. აზერბაიჯანსა და ირანს შორის ფოსტ-ტელეგრაფიული ურთიერთობა 1920 წლის 6 აპრილს დაიწყო. იმ პერიოდში საფოსტო საკომუნიკაციო ქსელი 9-ჯერ გაიზარდა და 1920 წელთან შედარებით 524-ს მიაღწია და მათგან 402 ანუ 76,7% სოფლებში იყო განთავსებული.
1945 წელს ბაქოში გაიმართა საერთაშორისო ფოსტ-ექსპედიცია. ღონისძიება მიზნად ისახავდა საერთაშორისო ამანათების გაგზავნის უზრუნველყოფას და ასევე მათ დაცვას და კონტროლს. 1950-იან წლებში 1940-იან წლებთან შედარებით გზავნილების რაოდენობა გაიზარდა, კერძოდ წერილები 140%, ამანათები 80%, ფულადი გზავნილები 237%, ხოლო საფოსტო ყუთების რაოდენობა გაიზარდა 3000-მდე. 1955 წელს ფოსტის მარშრუტების საერთო სიგრძე იყო დაახლოებით 8668 კმ, საჰაერო ტრანსპორტით მიწოდების მოცულობა იყო 736,1 ტონა, ხოლო საზღვაო 4212 ტონა.
1970 წელს 1940 წელთან შედარებით საფოსტო ობიექტების რაოდენობა 3-ჯერ გაიზარდა და შეადგინა 1590 (განსაკუთრებით სოფლად 1171), მიმოწერების რაოდენობა გაიზარდა 3-ჯერ და შეადგინა 75 მილიონი, ამანათები გაიზარდა 2-ჯერ, საფოსტო მარშრუტების მანძილი 3-ჯერ (მიაღწია 20023 კმ-ს), საავტომობილო მარშრუტების სიგრძე გაიზარდა 9-ჯერ და მიაღწია 1705 ათას კმ-ს.
საფოსტო სამსახურის კანონი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონი საფოსტო მომსახურების შესახებ 2004 წლის 29 ივნისს პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა მიიღო. ეს ფედერალური კანონი განსაზღვრავს საფოსტო კომუნიკაციების სფეროში საქმიანობის სამართლებრივ, ეკონომიკურ, ორგანიზაციულ საფუძვლებს, არეგულირებს ურთიერთობებს საფოსტო ორგანიზაციებსა და მომხმარებლებს შორის.
სხვა საკანონმდებლო აქტები
სხვა საკანონმდებლო აქტები, რომლებიც არეგულირებს საფოსტო საქმიანობას აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში:
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის კომპანიები კატეგორია:1999 წელს დაარსებული კომპანიები
მიზითხი
მიზითხი — წარმართული ხანის ხალხური რიტუალური ცეკვა. გავრცელებული იყო აფხაზეთში. ცეკვავდნენ გაზაფხულის პირველი ყვავილობის დღესასწაულზე, ეძღვნებოდა „მიზითხს“ — ტყის ღმერთს. ყოველწლიურად დღესასწაულის წინა ღამეს ხალხი გადიოდა ტყეში სიმღერითა და თოფის სროლით. მზის ამოსვლის შემდეგ ბრუნდებოდნენ ყვავილებით მორთულ სოფელში. წინ მუხის ფოთლების გვირგვინით შემკული მოხუცი ქალები მიუძღოდნენ. ყვავილებს მიზითხის სამსახვერპლოს კვარცხბეკზე აწყობდნენ. იმართებოდა ჯირითი, ყაბახი. გამარჯვებულს უფლება ეძლეოდა კვარცლბეკიდან ერთი ყვავილი აეღო და ეცეკვა ამ ყვავილის მომტან ქალთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცეკვა კატეგორია:წარმართობა
Cyphomyrmex castagnei
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გეცოვო
გეცოვო (Гецово) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1848 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
Aenictus pachycerus
Aenictus pachycerus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
გუანსი-ჯუანი
მინი|გუანსი-ჯუანი გუანსი-ჯუანი (广西壮族自治区) — ავტონომიური რაიონი მდებარეობს სამხრეთ ჩინეთში, მდინარე სიძიანის აუზში.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ავტონომიური რაიონები
მარქსიზმი
მინი|[[კარლ მარქსი]] მარქსიზმი — სოციალურ-ეკონომიკური ანალიზის მეთოდი და თეორიული მიდგომა, რომელიც ემყარება ისტორიული განვითარების მატერიალისტურ ინტერპრეტაციასა და სოციალური ტრანსფორმაციის დიალექტიკურ გააზრებას.
მარქსიზმი სათავეს იღებს კარლ მარქსის და ფრიდრიხ ენგელსის ფილოსოფიური, სოციოლოგიური და ეკონომიკური ხასიათის შრომებიდან, რომელთა მთავარი თემაა კაპიტალიზმის კრიტიკა. ეს კრიტიკა სისტემატური სახით მოცემულია მარქსის ცნობილ ნაშრომში კაპიტალი. მარქსის და ენგელსის მიერ შემუშავებულმა ფილოსოფიურმა, სოციალურმა, ეკონომიკურმა და პოლიტიკურმა დოქტინებმა უფრო სრულყოფილი ფორმა მიიღეს მათი სიკვდილის შემდეგ. მარქსისტული ტრადიცია შემდგომ გაამდიდრეს სხვა მოაზროვნეებმა, როგორებიც იყვნენ გიორგი პლეხანოვი, ლენინი, ლევ ტროცკი, იოსებ სტალინი, როზა ლუქსემბურგი, ანტონიო გრამში, გეორგ ლუკაჩი, მაო ძედუნი, ლუი ალთუსერი და სხვები. მარქსიზმი ასოცირდება მე-20 საუკუნის სოციალურ-პოლიტიკურ მოძრაობებთან, რომელთა შორის არიან ოქტომბრის რევოლუცია, ჩინეთის რევოლუცია, კუბის რევოლუცია და სხვ.
დიალექტიკური მატერიალიზმი
მარქისისტული ფილოსოფია ეფუძნება მატერიალისტურ თეორიას, რომლის მიხედვით სამყაროს აქვს ერთი საწყისი (სუბსტანცია) და ეს საწყისი მატერიალურია, მატერია (ბუნება) არის პირველადი, ხოლო იდეა (ცნობიერება) — მეორადი. სულიერი (იდეალური) მატერიალურის თავისებური გამოვლენაა, მატერიალურის საფუძველზეა წარმოქმნილი. მარქსიზმს მატერია ესმის როგორც აქტიური, თვითმოძრაობის და თვითგანვითარების მქონე სუბსტანცია. ცნობიერება, აზროვნება მატერიის ერთ-ერთი თვისებაა, რომელიც წარმოიშვება მისი განვითარების მაღალ საფეხურზე. ბუნება, მატერია, ობიექტური სამყარო არსებობს სუბიექტის ცნობიერებისგან დამოუკიდებლად. ცნობიერება ორგანული მატერიის პროდუქტია, მასში აისახება ადამიანის საზოგადოებრივი პრაქტიკა. ადამიანის წარმოდგენები და ცნებები არა მარტო გამოწვეულია ობიექტური საგნების მიერ, არამედ აგრეთვე ასახავენ მათ. ასახვის თეორია, რომელიც კარლ მარქსმა და ფრიდრიხ ენგელსმა შეიმუშავეს, შემდგომში ვლადიმერ ლენინმა განავრცო თავის შრომებში. იგი ცდილობს გამოიკვლიოს ურთიერთობა საგანს, წარმოდგენასა და შეგრძენას შორის. ცნება, იდეა, აზრი არ არის უშუალო: ისინი საგანთან შეგრძნების მეშვეობით არიან დაკავშირებული. შეგრძნობილი საგნის უშუალო ასახვას წარმოდგენა, აღქმა, შეგრძენება იძლევიან. მიუხედავად იმისა, რომ აზროვნება უშუალო არ არის, იგი უფრო სრულქმნილია, უფრო ღრმად ასახავს საგანს. შეგრძნება და აზროვნება დიალექტიკურად ერთიანია შემეცნების პროცესში.
მეცხრამეტე საუკუნეში ბუნებისმეტყველებაში მომხდარი აღმოჩენების საფუძველზე მარქსმა და ენგელსმა გამოთქვეს შეხედულება, რომ ბუნება (მატერია) მუდმივად ვითარდება და განვითარებას ბუნებაში დიალექტიკური ხასიათი აქვს; ბუნებაში მიმდინარე ყველა პროცესი კი ურთიერთკავშირშია და ურთიერთგანპირობებულია. დიალექტიკა მარქსმა და ენგელსმა აიღეს ჰეგელისგან, რომელმაც იგი ობიექტური იდეალიზმის მიმართულებით განავითარა. ენგელსი ჰეგელიანურ დიალექტიკაზე წერდა: „ჰეგელის დიალექტიკა გადავატრიალეთ, უფრო სწორად, ფეხებზე დავაყენეთ, რადგან მანამდე იგი თავზე იდგა“.
დიალექტიკის კანონები:
1. რაოდენობრივი ცვლილებების თვისობრივში გადასვლის კანონი. დიალექტიკის ამ კანონში თავის გამოხატულებას პოულობს რევოლუციური ნახტომისებური გადასვლა ერთი თვისობრიობიდან მეორეში. თვისობრიობაში საგანთა განსაზღვრულობა იგულისხმება. საგანთა თვისობრივი განსაზღვრულობა ბუნებაში ცნობიერებისგან დამოუკიდებლად არსებობს. ადამიანის აზროვნება მხოლოდ გამოხატავს ობიექტური პროცესების ამ თვისობრივ განსაზღვრულობას. თავისი თვისობრიობით საგნები ერთმანეთისგან განსხვავდება, მაგრამ ეს განსხვავება არ არის აბსოლუტური, რადგან აბსოლუტურად განცალკევებული საგნები ბუნებაში არ არსებობს. თითოეული საგანი შეიცავს რაღაც საერთოს ყველა სხვა საგანთან, რომლითაც იგი განუყრელ კავშირში იმყოფება სხვა საგნებთან. საგანთა თვისობრივი განსაზღვრულობა არ არის მუდმივი, იგი განუწყვეტლივ ვითარდება, იცვლება, რთულდება.
2. ერთობისა და დაპირისპირებულთა ბრძოლის კანონი.
3. უარყოფის უარყოფის კანონი.
ამგვარად, მატერიალიზმის და დიალექტიკის სინთეზით მარქსმა და ენგელსმა მიიღეს დიალექტიკური მატერიალიზმი. თვითონ ისინი ამ ტერმინს არ იყენებდნენ.
ისტორიის მატერიალისტური გაგება
მარქსმა საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროდან გამოყო ეკონომიკური სფერო, ხოლო საზოგადოებრივი ურთიერთობებიდან — საწარმოო ურთიერთობები. მარქსის მტკიცებით, საზოგადოების ეკონომიკური ბაზისი იდეოლოგიურ და პოლიტიკურ ზედნაშენს განაპირობებს. ამრიგად, საზოგადოებრივი და ისტორიული განვითარება ეკონომიკური და კლასობრივი ფაქტორებით განისაზღვრება.
საზოგადოება ვითარდება ევოლუციურად (რაოდენობრივად, მუდმივად) ან რევოლუციურად (თვისებრივად, ნახტომისებურად). საწარმოო ძალების ევოლუციური განვითარების გარკვეულ საფეხურზე ისინი წინააღმდეგობაში მოდიან საწარმოო ურთიერთობებთან. ჩნდება თვისებრივი, ნახტომისებური ცვლილებების აუცლებლობა, რაც განპირობებულია ანტაგონისტური კლასების მისწრაფებით დაამყარონ თვისებრივად ახალი საწარმოო ურთიერთობები. დგება სოციალური რევოლუციის ეპოქა. ეკონომიკური ბაზისის ცვლილებასთან ერთად ძირფესვიანად იცვლება პოლიტიკური და სამართლებრივი ზედნაშენიც.
ისტორიული პროცესი საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფორმაციების კანონზომიერი ცვლილებაა. საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფორმაცია არის ისტორიული განვითარების მოცემულ საფეხურზე არსებული საწარმოო ურთიერთობების გარკვეული სისტემა. ეს ცვლილება გამოწვეულია საწარმოო ძალების განვითარებით. მარქსმა ვერ დაასრულა საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფორმაციების კვლევა. შემდგომში, საბჭოთა კავშირში მოხდა მსოფლიო ისტორიის ფორმაციული პერიოდიზაცია. საბჭოელმა მარქსისტებმა გამოყვეს ხუთი საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფორმაცია: