cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ღიი
სქოლიო
კატეგორია:რძის ნაწარმი
Aenictus nganduensis
Aenictus nganduensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
დასავლეთი გერმანია 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დასავლეთმა გერმანიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1972 წელს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ მიუნხენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 40 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:დასავლეთი გერმანია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
სიდნეი
სიდნეი მდებარეობს ავსტრალიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. დასახლება შენდებოდა ლამაზი, მრგვალი, პატარა სიდნეის უბის (Sydney cove) ნაპირზე, რომელიც მდებარეობს პორტ-ჯექსონის ყურის შუა ნაწილის სამხრეთში და გამოყოფილია ტასმანიის ზღვისაგან ვიწრო სრუტით (~1 კმ). შემდგომში ქალაქი შენდებოდა პორტ-ჯექსონის ყურის სამხრეთით (ის სიგრძით 20 კმ-მდეა, სიგანით 1-დან 3 კმ-მდე და სიღრმით 50 მ-მდე), ხოლო შემდეგ მის გარშემო. ამ მიზეზით სიდნეის ხშირად ეძახიან «უბესთან ირგვლივ მყოფ ქალაქს» (The Harbour City).
თანდათან ქალაქის ნაგებობებმა მთლიანად მოიცვა პორტ-ჯექსონის ყურე, რომელიც სამი უბისგან შედგება — სიდნეი-ჰარბორისაგან, შუა უბისაგან (Middle Harbour) და ჩრდილოეთი უბისაგან (North Harbour). დღეისათვის სიდნეი კიდევ უფრო გაიზარდა და მოიცავს სამხრეთში მდებარე ტასმანიის ზღვის ბოტანიკურ სრუტეს (Botany Bay), რომლის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს კინგსფორდ სმიტის სახელობის სიდნეის საერთაშორისო აეროპორტი.
ქალაქი სიდნეი განთქმულია თავისი ოპერის თეატრით, ჰარბორ-ბრიჯის ხიდით და პლაჟებით. დიდი სიდნეის საცხოვრებელი კვარტლები გარშემორტყმულია ეროვნული პარკებით. სანაპირო ზოლი (როგორც გარე «საზღვაო», ისევე შიდა ქალაქის) საკმაოდ დაკლაკნილია. იქ მრავლადაა ბევრი სრუტეები, უბეები, კუნძულები და პლაჟები.
სიდნეი ერთ-ერთი ყველაზე მრავალკულტურული და მრავალეროვნული ქალაქია მსოფლიოში, რაც გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ ქალაქი იმიგრანტების ძირითადი საცხოვრებელი ადგილია, რომლებიც მუდმივად საცხოვრებლად ჩამოდიან ავსტრალიაში. მერსერის გამოკვლევების თანახმად, სიდნეის ავსტრალიაში პირველი და მსოფლიოში 66-ე ადგილი უკავია ცხოვრების ღირებულების მიხედვით.
ტოპოგრაფია
სიდნეის საქალაქო რაიონები მდებარეობენ სანაპირო დაბლობებში, რომელიც აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარ ოკეანეს, დასავლეთიდან ცისფერ მთებს, ჩრდილოეთიდან მდინარე ჰოკსბერის და სამხრეთიდან სამეფო ეროვნულ პარკს. სანაპირო ზოლო დაკლაკნილია მრავალრიცხოვანი სრუტეებით და უბეებით, რომლებიც იმის შედეგად წარმოიქმნენ, რომ გამყინვარების პერიოდის ბოლოს კლიმატის დათბობის და მსოფლიო ოკეანის დონის აწევის გამო, წყალმა დატბორა მდინარის სანაპირო დაბლობები და მცირე სიმაღლის მთების ხეობები. პორტ-ჯექსონის ყურე, რომელიც მოიცავს სიდნეის უბე სიდნეი-ჰარბორს, წარმოადგენს ზუსტად ასეთ წარმონაქმნს და მსოფლიოში უდიდესი ბუნებრივი უბეა. ქალაქის საცხოვრებელი რაიონების ტერიტორიაზე დაახლოებით 70 პატარა ყურე და პლაჟია, ცნობილი ბონდი-ბიჩის (Bondi Beach) ჩათვლით ქალაქის სამხრეთ ნაწილში და მენლის (Manly) პლაჟები ჩრდილოეთით. ქალაქის საცხოვრებელი რაიონების ფართობი 2001 წელს შეადგენდა 1687 კმ²-ს. მაგრამ სიდნეის სტატისტიკური ბიურო თავის აღრიცხვებში იყენებს გაცილებით უფრო დიდ ფართობს, ცისფერი მთების, ცენტრალური სანაპირო რაიონის და ქალაქის სიახლოვეში მყოფი ეროვნული პარკების ჩათვლით. ასე რომ, დიდი სიდნეის საერთო ფართობი შეადგენს 12 145 კმ²-ს.
გეოგრაფიულად სიდნეი მდებარეობს ორ რეგიონს შორის: კამბერლენდის დაბლობი, შედარებით ბრტყელი ადგილით სრუტიდან სამხრეთით და დასავლეთით და ჰორნსბის პლატო, რომელიც მდებარეობს ქალაქიდან ჩრდილოეთით. ქალაქის ყველაზე უფრო ძველი ისტორიული რაიონები მდებარეობენ პორტ-ჯექსონის ყურის სამხრეთ სანაპიროზე. ჩრდილოეთმა სანაპირომ განვითარება დაიწყო გაცილებით გვიან თავისი უფრო მთიანი რელიეფისა და აქ ჩვეულებრივი მისადგომების არარსებობის გამო ქალაქის განვითარების საწყის პერიოდში. ჩრდილოეთ სანაპირო — სიდნეი-ჰარბორთან და პორტ-ჯექსონის ყურის დაშორებულ პუნქტებთან ძირითადი კავშირი მაშინ ხდებოდა (დღესაც კი გრძელდება) ბორნებით ქალაქის ცენტრალური ნავსაყუდელიდან. მას ჰქვია «სერკიულარ-კი» — თარგმანში «მრგვალი ნავსაყუდელი», ან «ცირკულარული ნავსაყუდელი» (Circular Quay ferry wharf) და მდებარეობს ისტორიულ სიდნეის პატარა უბის ნაპირზე, რომლიდანაც დაიწყო ქალაქის განვითარება. ქალაქის ჩრდილოეთი რაიონების განვითარებასთან დაკავშირებული სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა მხოლოდ 1932 წლის შემდეგ, როდესაც დამთავრდა ჰარბორ-ბრიჯის ხიდის მშენებლობა.
კლიმატი
სიდნეი მდებარეობს სუბტროპიკული ოკეანური კლიმატის ზონაში, მისთვის დამახასიათებელი ზომიერად-ცხელი ზაფხულით და ზომიერად-თბილი ზამთრით. ქალაქში მოსული ნალექების რაოდენობა წლის განმავლობაში უპირატესად ნაწილდება ზამთრის თვეებში. ქალაქის რაიონებში, რომლებიც უშუალოდ ეხება ოკეანეს, კლიმატი უფრო თანაბარია, მაგრამ ქალაქის დასავლეთ რაიონებში, რომლებიც უფრო კონტინენტალური ავსტრალიის სიღრმეში არიან განლაგებულნი, ხშირად აღინიშნება ტემპერატურის უფრო ექსტრემალური მკვეთრი მატება. ყველაზე თბილი თვეა იანვარი, ჰაერის საშუალო ტემპერატურით 16,6—25,8 °C და 30 °C — 14,6 °C-იანი ჰაერის ტემპერატურის დღეების საშუალო რაოდენობით. ტემპერატურის აბსოლუტური რეკორდი დაფიქსირდა 2013 წლის 18 იანვარს ავსტრალიაში ძლიერი სიცხეების დადგომის დროს, ჰაერის ტემპერატურამ შეადგინა 45,8 °C, გარეუბნებში 47 °C-მდე. რამდენიმე საათიანი ძლიერი სიცხე მოიტანაძლიერმა გახურებულმა დასავლეთის ქარმა, რომელმაც მზესთან ერთად რამდენიმე საათში გააცხელა ქალაქი 24 °C-ით. ამასთან, მეორე დღეს დასავლეთის ქარი შეცვალა აღმოსავლეთისამ და ტემპერატურა 22 °C-ზე ზევით უკვე აღარ აწეულა. ზამთრის ტემპერატურა სანაპირო რაიონებში იშვიათად ეცემა 5 °C-ზე დაბლა. ყველაზე ცივი თვეა ივლისი, დღის საშუალო ტემპერატურით 8 °C —16,2 °C. სიდნეიში რეკორდულად დაბალი ტემპერატურა დაფიქსირებულია 2,1 °C-ის დონეზე.
ნალექები წლის განმავლობაში შედარებით თანაბრადაა განაწილებული, თუმცა ზოგჯერ წლის პირველ თვეებში აღინიშნება ნალექების მცირეოდენი სიჭარბე, როდესაც ქალაქის ამინდს განსაზღვრავენ აღმოსავლეთის ქარები. სიდნეიში ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 1217 მმ-ს, წვიმიანი დღეების საშუალო რაოდენობა წელიწადში შეადგენს — 138-ს. ყველაზე ბოლოს თოვლი დაფიქსირებულია ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში 1836 წელს. მაგრამ 2008 წელს ქალაქში მოსული თოვლის მარცვლები (snow pellets), რომელსაც ზოგჯერ შეცდომით თოვლთან აიგივებენ, გვაფიქრებინებს, რომ 1836 წლის მოვლენასაც შეიძლება იგივე ხასიათი ჰქონდა და ის არ იყო თოვლი. 1947 წელს სიდნეიში მოვიდა ძლიერი სეტყვა რისგანაც დაშავდა 1000 ადამიანზე მეტი.
სიდნეი განიცდის წყალდიდობებს, რომლებიც წარმოიქმნება ხშირი, განუწყვეტელი წვიმების შედეგად, რომელიც ძირითადად ქალაქში მოდის ზამთრის და გაზაფხულის დროს. ამ პერიოდში განუწყვეტელი ნალექები, თავის მხრივ, გამოწვეულია აღმოსავლეთ ავსტრალიის ტერიტორიაზე დაბალი წნევის მასების გავლით. ხშირ ნალექებთან ერთად ამინდი ამ პერიოდში ხასიათდება ძლიერი ქარებით და ხშირი შტორმებით ზღვაზე. ყველაზე ძლიერი წყალდიდობა სიდნეიში მოხდა 1986 წლის 6 აგვისტოს, როდესაც ქალაქში 24 საათის განმავლობაში მოვიდა 327,6 მმ ნალექი. ამ წყალდიდობამ გამოიწვია ტრანსპორტის პარალიზება ქალაქის ზოგიერთ ნაწილში, ასევე დააზიანა ბევრი შენობა.
ავსტრალიის მეტეოროლოგიური ბიუროს მონაცემებით 2002 წლიდან 2005 წლამდე პერიოდი ხასიათდებოდა ყველაზე უფრო ცხელი ზაფხულის თვეებით, 1859 წელს დაწყებული დაკვირვებების მომენტიდან. 2004 წელს დღის ტემპერატურის საშუალო მაქსიმუმმა შეადგინა 23,39 °C, 2005 წელს — 23,35 °C, 2002 წელს — 22,91 °C, 2003 წელს — 22,65 °C. 1859 წლიდან 2004 წლამდე პერიოდში დღის საშუალო ტემპერატურის მაქსიმუმმა შეადგინა 21,6 °C. 2003 წლის ნოემბრიდან დაწყებული, სიდნეიში იყო მხოლოდ ორი თვე, როდესაც დღის საშუალო მაქსიმალური ტემპერატურა იყო საშუალოზე დაბალი: 2005 წლის მარტი (საშუალოზე დაბალი ტემპერატურა 1 °C-ით) და 2006 წლის ივნისი (0,7 °C-ით). მაგრამ ბიუროს მონაცემების თანახმად, 2007-2008 წლის ზაფხული იყო ერთ-ერთი ყველაზე ცივი დაკვირვებების მთელი ისტორიის განმავლობაში. ამ მონაცემების თანახმად 2009 წლის ზაფხული იყო ყველაზე ცივი 11 წლის განმავლობაში, ასევე ყველაზე წვიმიანი 6 წლის განმავლობაში. ეს სულ მესამე ზაფხული იყო მთელი ისტორიის განმავლობაში, როდესაც დღის ტემპერატურა არ აწეულა 31 °C-ზე მაღლა.
ისტორია
თანამედროვე გამოკვლევები, რომლებიც დაფუძნებულია რადიოიზოტოპურ ანალიზზე, ამტკიცებენ, რომ ავსტრალიის მკვიდრი მოსახლეობა — ავსტრალიელი აბორიგენები, პირველად ამ ადგილებში, რომელ ტერიტორიებზეც დღეისათვის მდებარეობს სიდნეი, მოვიდნენ დაახლოებით 30 000 წლის წინ. ამ ადგილებში მცხოვრები აბორიგენები ეკუთვნოდნენ კადიგალის ჯგუფს. ევროპელების აქ მოსვლამდე მათ ეკუთვნოდათ ტერიტორია, რომელიც მდებარეობდა პორტ-ჯექსონის ყურის სამხრეთით, სადაც დღეისათვის მდებარეობენ ქალაქის ცენტრალური რაიონები. თუმცა აბორიგენების ზუსტი რაოდენობის დადგენა, რომლებიც ამ ადგილებში ცხოვრობდნენ ევროპელების მოსვლამდე, დღეისათვის საკმაოდ რთულია, სავარაუდოდ, მათი რაოდენობა იყო 4000—8000 ადამიანი.
1770 წელს ჯეიმზ კუკმა თავის პირველ მსოფლიოს გარშემო ექსპედიციის დროს, ახალი ზელანდიიდან დასავლეთისკენ ცურვისას, აღმოაჩინა ახალი მიწა, რომელსაც მან დაარქვა ახალი სამხრეთი უელსი. სანაპიროს გასწვრივ ჩრდილოეთისაკენ გადაადგილებისას, ის გადაჯდა კარნელის ნახევარკუნძულზე ბოტანის ყურეში, რომელსაც მან დაარქვა თავისი ექსპედიციის ბოტანიკოსების ჯოზეფ ბენქსის და დანიელ კარლსონ სოლანდერის პატივსაცემად. ექსპედიციამ აქ დაჰყო რვა დღე. მათ გამოიკვლიეს ფლორა, ფაუნა და შექმნეს ამ ადგილების კარტოგრაფიული რუკები, რის შემდეგაც გზა გააგრძელეს სანაპიროს გასწვრივ ჩრდილოეთისკენ.
მას შემდეგ, რაც 1776 წელს დაიწყო ამერიკის რევოლუციური ომი, ამერიკელებმა უარი თქვეს დიდი ბრიტანეთიდან მათკენ მიმავალი კატორღელების მიღება, და ბრიტანეთის ციხეები პატიმრებით გადაიჭედა. პარლამენტმა და კოლონიების მინისტრმა სიდნეიმ (რომელიც იყო ბოტანიკოსი ბენქსის მეგობარი) მიიღო გადაწყვეტილება გადაეყვანათ გადასახლებული-პატიმრები ბოტანის ყურეში, იქ ახალი ბრიტანული კოლონიის დასაარსებლად.
დიდი ბრიტანეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების მიერ 11 გემისაგან ორგანიზებული პირველი ფლოტი (2 სამხედრო გემი — ფლაგმანი HMS Sirius, 511 ტონიანი ათქვემეხიანი შეიარაღებული სავაჭრო გემი, და 175 ტონიანი შეიარაღებული ტენდერი HMS Supply, 278-452 ტონიანი 6 ტრანსპორტი პატიმრებით, და 272-378 ტონიანი 3 გემი მარაგით), კაპიტან არტურ ფილიპის მეთაურობით ჩამოვიდა ბოტანის ყურეში 1788 წლის იანვარში. ბოტანის ყურის ნაპირების უფრო საფუძვლიანი გამოკვლევების შემდეგ ამ ადგილების ვარგისიანობა ახალი კოლონიის დასაარსებლად მიიჩნიეს არასაკმარისად, უპირველეს ყოვლისა, მტკნარი წყლებისა და მარილის უკმარისობის, ასევე ქარისგან დაუცველობის გამო. არტურ ფილიპმა პირადად HMS Supply-ის მეშვეობით გამოიკვლია სულ 12 კმ-ში მდებარე პორტ-ჯექსონის ყურე, რომელიც ჯეიმზ კუკმა რუკაზე დაიტანა, მაგრამ დეტალურად არ გამოუკვლევია. შევიდა თუ არა პორტ-ჯექსონში, მან აღმოაჩინა, რომ ეს დიდი სამ-ტოტიანი ყურეა. როდესაც მან გამოიკვლია მცირე ჩრდილოეთი ტოტი (დღეისათვის: North Harbour), ის შემდეგ შევიდა ფართე, დაგრეხილ და ოკეანის ქარებისთვის და ტალღებისათვის მიუდგომელ ყურის სამხრეთ ტოტში (დღეისათვის: Sydney Harbour), სადაც აღმოაჩინა საკმაოდ მოხერხებული მრგვალი პატარა უბე.
1788 წლის 26 იანვარს მთელი პირველი ფლოტი გადავიდა ბოტანის ყურედან პორტ-ჯექსონის ყურეში, და ღუზა ჩაუშვა ამ მცირე მრგვალ უბეში, რომელსაც შემდგომში დაერქვა სიდნეის მცირე უბე (англ: Sydney cove), რომელიც მდებარეობს პორტ-ჯექსონის განტოტებული ყურის 20 კილომეტრიანი სიგრძის სიდნეის უბის (англ: Sydney Harbour) სიდნეის ნაწილში. კაპიტანმა არტურ ფილიპმა გამოაცხადა ახალი სამხრეთი უელსის დიდ ბრიტანეთთან შეერთებისა და აქ პირველი დასახლების შექმნის შესახებо. ამას გარდა მან საკუთარი თავი ახალი სამხრეთი უელსის გუბერნატორად გამოაცხადა. დღეისათვის ეს დღე — ავსტრალიის ეროვნული დღესასწაულია. თავიდან ახალი დასახლებისთვის უნდა დაერქვათ ალბიონი, მაგრამ ბოლო მომენტში არტურ ფილიპმა გადაწყვიტა ქალაქისთვის დაერქმია სიდნეი, იმ დროს დიდი ბრიტანეთის კოლონიის საქმეების მინისტრის — ლორდ სიდნეის პატივსაცემად.
სიდნეი დიდი ხანი რჩებოდა დიდი ბრიტანეთიდან პატიმართა გადასახლების ძირითადი ადგილი. მიუხედავად იმისა, რომ 1815 წლიდან დაწყებული, ნაპოლეონის ომების დამთავრების შემდეგ, თავისუფალი იმიგრაცია მკვეთრად გაიზარდა, 1820 წელს მოსახლეობის დაახლოებით 40 %-ს შეადგენდნენ პატიმრები.
1789 წლიდან საკმაოდ მალე ამ ადგილას, რომელიც უშუალოდ ესაზღვრება სიდნეის, დასახლებულ ავსტრალიელ აბორიგენებს შორის გავრცელდა ოსპის ძლიერი ეპიდემია, რის შედეგადაც ათასობით აბორიგენი დაიღუპა.
1808 წელს სიდნეიში მოხდა ეგრეთ წოდებული რომის ბუნტი. ის გამოიწვია ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორმა უილიამ ბლაიმ, რომელმაც თავი გამოიჩინა როგორც ერთ-ერთმა ძირითადმა მონაწილემ იმ შემთხვევისა, რომელიც დაკავშირებულია გემ «ბაუნტიზე» მომხდარ აჯანყებასთან. მან აუკრძალა ახალი სამხრეთ უელსის ოფიცერთა კორპუსს სპირტიანი სასმელების დიდი რაოდენობის მიღება. ოფიცრები კოლონიაში სარგებლობდნენ განუზომელი ხელისუფლებით და მოსახლეობა პრაქტიკულად მონებად გადააქციეს. ისინი საქონლის ყიდვის და მომსახურების დროს ფულის ნაცვლად სპირტიან სასმელს იყენებდნენ. ხანგრძლივი კამათისა და მოლაპარაკებების შემდეგ ურთიერთწინააღმდეგობები გადავიდა ღია კონფრონტაციაში, რომელმაც მოიტანა გუბერნატორ უილიამ ბლაის დაპატიმრება და თანამდებობიდან გადაყენება. ეს აჯანყება გახდა ავსტრალიაში ხელისუფლების შეიარაღებული გზით დაპყრობის ერთადერთი წარმატებული მაგალითი. სიდნეიში ახალი სამხედრო კონტინგენტის მოსვლის შემდეგ ახალი სამხრეთ უელსის ოფიცერთა კორპუსი გაუქმდა, ხოლო აჯანყებაში მონაწილე ოფიცრები დაისაჯნენ. მაგრამ გუბერნატორი უილიამ ბლაიც გადააყენეს დაკავებული პოსტიდან და მის ადგილას დანიშნეს უფრო ლიბერალური ლაკლან მაკუორი.
საქალაქო მართველობა
სიდნეიში არასოდეს არ ყოფილა საერთო საქალაქო სამთავრობო ორგანო, პირიქით, ქალაქი დაყოფილია ავსტრალიის ადგილობრივი თვითმმართველობის რაიონებად (ოლქი-პრეფექტურები) — councils, რომლებიც ეკუთვნიან ადგილობრივ მთავრობებს (local government areas). ამ ოლქების არჩევით საბჭოებს ახალი სამხრეთ უელსის შტატის მთავრობისაგან მინიჭებული აქვთ უფლებამოსილება და აქვთ მოვალეობების ფართე სფერო ნაგვის აღებიდან ადგილობრივ დაგეგმარებამდე. ოლქები, თავის მხრივ, იყოფიან რაიონებად — suburbs. თითოეული ოლქი თავისთვის ირჩევს მერს.
ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე უფრო ძველი ოლქის — სიტი ოფ სიდნეის — City of Sydney მერს, ჰქვია სიდნეის ლორდ-მერი — Lord Mayor of Sydney, მაგრამ ის პასუხისმგებელია მხოლოდ საკუთარ ოლქზე. თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში ლორდ-მერს შეუძლია წარმოადგინოს მთელი სიდნეი, მაგალითად, ოლიმპიური თამაშების დროს.
ქალაქის ცხოვრებას ძირითადად აკონტროლებს შტატის მთავრობა. ეს მოიცავს საზოგადოებრივ ტრანსპორტს, ძირითად გზებს, საგზაო მოძრაობის მართვას, პოლიციას, საბავშვო ბაღის დონეზე უფრო მაღალ განათლებას, მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტების დაგეგმარებას.
რადგანაც ახალი სამხრეთი უელსის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი ცხოვრობს სიდნეიში, შტატის მთავრობას მაინცდამაინც არ სურდა ადგილობრივი მთავრობებისთვის უფლებამოსილების გაზრდა და ცვლიდა კიდევაც ოლქების საზღვრებს. მაგალითად, 1945 წლიდან სიტი ოფ სიდნეის საზღვრები შტატის მთავრობამ შეცვალა სულ ცოტა ოთხჯერ.
დღეისათვის სიდნეის შემადგენლობაში შედის 38 ოლქი: thumb|300px|სიდნეის ადგილობრივი თვითმმართველობის რაიონები
მოსახლეობა
2006 წლის აღწერის თანახმად, სიდნეიში და მის შემოგარენში მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 4 119 190 ადამიანს, ხოლო თვითონ სიდნეიში — 3 641 422 ადამიანს. უფრო ხშირად სიდნეელები აღნიშნავენ, რომ ისინი არიან ავსტრალიური, ინგლისური, ირლანდიური, შოტლანდიური და ჩინური წარმოშობის. აღწერამ ასევე აჩვენა, რომ სიდნეიში ცხოვრობენ 1,1 % აბორიგენები, ხოლო მოსახლეობის 37,7 % დაბადებულია ავსტრალიის ფარგლებს გარეთ. ქალაქის მოსახლეობის 18,1 % — აზიიდან მოსულებია. იმიგრანტების სამი ძირითადი წყაროა — დიდი ბრიტანეთი, ჩინეთი და ახალი ზელანდია. მათ მოსდევენ ვიეტნამი, ლიბანი, ინდოეთი, იტალია და ფილიპინები. ბევრმა მაცხოვრებელმა ინგლისური ენის გარდა იცის სულ ცოტა კიდევ ერთი ენა, ყველაზე ხშირად ჩინური (კანტონური ან ჩრდილო ჩინური), არაბული, ბერძნული და ვიეტნამური. რუსულად ლაპარაკობდა 13 220 ადამიანი, მათგან 156 ადამიანმა არ უპასუხა კითხვაზე, თუ რა დონეზე ფლობდნენ ისინი ინგლისურ ენას. სიდნეის უკავია მსოფლიოში მეშვიდე ადგილი საზღვარგარეთ დაბადებული მოსახლეობის პროცენტული მდგომარეობის მიხედვით. მოსახლეობის საშუალო ასაკია — 36 წელი, 65 წელზე უფროსი ასაკის მოსახლეობის წილია — 15,4 %, მოსახლეობის 15,2 %-ს აქვთ როგორც მინიმუმი ბაკალავრის დიპლომი.
2011 წლის აღწერის თანახმად, რუსულად ლაპარაკობდა 15 431 ადამიანი, მათ შორის 181 ადამიანმა არ უპასუხა კითხვაზე, თუ რა დონეზე ფლობდნენ ისინი ინგლისურ ენას. ქალაქში ცხოვრობდა 4 391 674 ადამიანი. მათ შორის 60,9 % საკუთარ თავს მიიჩნევდა ქრისტიანად, 17,6 % — არ იყო არც ერთი რელიგიის მიმდევარი, 7,6 %-მა კითხვას არ უპასუხა, 4,7 % — იყო მუსლიმები, 4,1 % — ბუდისტი, 2,6 % — ინდუსი, 0,9 % — ებრაელები და 1,6 % — სხვა რელიგიის წარმომადგენელი.
ეკონომიკა
მასში დასაქმებული მომუშავეთა რაოდენობის მიხედვით, სიდნეის ეკონომიკის მთავარი დარგებია მომსახურების სფერო, კომერცია, მრეწველობა, ჯანდაცვა და კომუნალური მომსახურება. 1980-იანი წლებიდან დაწყებული, შრომის ბაზარზე საერთო სიტუაცია იცვლება ისეთნაირად, რომ სულ უფრო მეტი სამუშაო ადგილების რაოდენობა გადადის მრეწველობის სფეროდან მომსახურებისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროებში. სიდნეის ეკონომიკა შეადგენს მთელი ავსტრალიის ეკონომიკის დაახლოებით 25 პროცენტს. ქალაქში მდებარეობს ავსტრალიის ფასიანი ქაღალდების ბირჟა (ASX) და ავსტრალიის სარეზერვო ბანკი, ასევე 90 ბანკის შტაბ-ბინა და ქვეყნის მსხვილი კომპანიების ნახევარზე მეტი. სიდნეი ავსტრალიის ძირითადი ცენტრია, რომელშიც მდებარეობენ საერთაშორისო კომპანიების რეგიონალური ოფისები (ისინი დაახლოებით 500-ა). ავსტრალიის ათი ყველაზე დიდი კომპანიიდან ოთხს სათავო ოფისები აქვს სიდნეიში (Caltex Australia, Commonwealth Bank, Westpac და Woolworth). Fox Studios Australia-ს ქალაქში აქვს დიდი კინოსტუდია. სიდნეის ფიუჩერსების ბირჟა (SFE) — ასეთი ტიპის ერთ-ერთი მსხვილი ბირჟაა ავსტრალია-წყნარი ოკეანის რეგიონში. ის მეთორმეტე მსხვილი ფიუჩერული ბირჟაა მსოფლიოში და მეცხრამეტე ოპციონერების ბრუნვით. Forbes-ის გამოკვლევების თანახმად, 2014 წელს სიდნეიმ დაიკავა მერვე პოზიცია მსოფლიოს ყველაზე გავლენიანი ქალაქების სიაში უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის რაოდენობით, ასევე ეკონომიკის მთლიანი მდგომარეობით.
ქალაქის მოსახლეობას აქვს ყველაზე მაღალი საშუალო შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე ავსტრალიაში, რაც შეადგენს US$ 42 599 ერთ ადამიანზე. 2004 წლის მდგომარეობით უმუშევრობის დონე ქალაქში შეადგენდა 4,9 პროცენტს. The Economist-ის გამოკვლევების თანახმად, სიდნეის უკავია მეთექვსმეტე ადგილი მსოფლიოს ყველაზე ძვირი ქალაქების სიაში. სხვა გამოკვლევები აჩვენებენ, რომ ქალაქი იმყოფება მეთხუთმეტე ადგილზე მისი მოსახლეობის შემოსავლების დონის მიხედვით. 2007 წლის 20 სექტემბრის მდგომარეობით სახლების საშუალო ფასები სიდნეიში იყო ყველაზე მაღალი ავსტრალიის ყველაზე დიდ ქალაქებს შორის და შეადგინა A$ 559 000. სიდნეის ასევე აქვს არენდის ყველაზე მაღალი საშუალო დონე ავსტრალიაში: ის კვირაში შეადგენს A$ 450.
ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, ოფისების დიდ რაოდენობასთან ერთად, მდებარეობს სავაჭრო ცენტრების, მაღაზიების და ბუტიკების საკმაოდ დიდი რაოდენობა. შოპინგი, მრავალრიცხოვანი კულტურული და სპორტული ღონისძიებები, არქიტექტურა, ისტორიული ადგილები და ქალაქის სილამაზით საოცარი ბუნება აქ იზიდავს მრავალრიცხოვან ტურისტებს, როგორც ავსტრალიიდან, ასევე მთელი მსოფლიოდან. სტატისტიკის თანახმად, 2004 წელს ქალაქს ეწვია 7,8 მილიონი ავსტრალიელი ტურისტი და 2,5 მილიონი სტუმარი უცხოეთიდან.
ტრანსპორტი
სიდნეიში კარგად განვითარებულია ავტოგზების ქსელი, რადგანაც ქალაქის მოსახლეობა ფართედ იყენებს ავტომობილებს გადასაადგილებლად. არსებობს ჩქაროსნული გზების სისტემა (motorway), რომელთა ნაწილი ფასიანია (tollway), ნაწილი — უფასო (freeway). დიდი გზები გაერთიანებულია 10 მაგისტრალად (Metroads), რომელიც მოიცავს 110-კმ-იან ორბიტალურ ქსელს (Sydney Orbital Network).
სიდნეის აქვს კარგად განვითარებული საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ქსელი — საავტობუსო მარშრუტები, ტაქსი და მატარებლები. სიდნეის ყურეში და მდინარე პარამატაზე, რომელიც ყურეში ჩაედინება, მუშაობს სამგზავრო ბორანი.
2012 წლის 2 იანვრიდან ავტობუსით მგზავრობის ერთჯერადი ღირებულება ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში (ზონა Multi-1) შეადგენს : AUD 3,5 (6,1 — «იქით\აქეთ») უფროსებისათვის და შესაბამისად 1,7 და 3,0 ბავშვებისათვის. ყოველკვირეული ბილეთი ამავე ზონაში ტრანსპორტის ყველა სახეობისთვის (ავტობუსი, მატარებელი, ბორანი) შესაბამისად ღირს AUD 43 და 21,5 მგზავრობის რაოდენობის მიუხედავად.
მატარებლები
პირველი სარკინიგზო ხაზი გაიხსნა 1855 წელს სიდნეისა და პარამატას შორის. დღეისათვის მატარებლები ხაზზე მოძრაობენ 20 საათი დღე-ღამეში, სიგრძით 2080 კმ 306 სადგურში (ქალაქგარეთ არსებული სადგურების ჩათვლით). მატარებელთა მოძრაობის ინტერვალი პიკის მომენტებში დაახლოებით 15 წუთია, დანარჩენ დროს — 30 წუთი. სიტიში და აღმოსავლეთის რაიონებში მატარებლები დადიან მიწის ქვეშ. ელმავლებზე გადასვლა დაიწყო 1926 წელს. დღეისათვის მთელი საქალაქო სარკინიგზო პარკი ელექტროფიცირებულია, კვების ძაბვაა მუდმივი დენის 1500 ვოლტი. მატარებლებით სარგებლობს დაახლოებით 270 მილიონი მგზავრი წელიწადში.
ავტობუსები
სიდნეის საავტობუსო მარშრუტების ქსელი დაახლოებით ედრება დღეისათვის გაუქმებულ ტრამვაის ქსელს. ავტობუსის ნომერი ჩვეულებრივ წარმოადგენს სამნიშნა ციფრს, რომლის პირველი ციფრი, როგორც წესი, აღნიშნავს ქალაქის რაიონს, სადაც მოცემული მარშრუტი კურსირებს. მაგალითად, ავტობუსები ნუმერაციით 3ХХ დადიან სიდნეის აღმოსავლეთ რაიონებში, ხოლო მარშრუტები 8ХХ ნუმერაციით — სამხრეთ-დასავლეთის რაიონებში. სახელმწიფო კომპანია http://www.sydneybuses.info/, რომელიც ეკუთვნის ახალი სამხრეთ უელსის შტატის მთავრობას მართავს სიდნეის და ნიუკასლის საავტობუსო ქსელების მუშაობას, ასევე სამგზავრო ბორნების მუშაობას. ორივე ქალაქის საავტობუსო პარკი შეადგენს 2100 მანქანაზე მეტს, რომლებიც ბაზირებულია 13 დეპოში.
ბორნები
სიდნეის პირველი ბორნების ისტორია იწყება საკმაოდ შორეულ წარსულში, პირველი ფლოტის მოსვლის დროიდან, როდესაც უკვე 1789 წელს დადიოდა ბორანი პორტ-ჯექსონის ყურიდან ზემოთ, მდინარის გავლით ფერმერების დასახლება პარამატიში. პირველი ოფიციალური ბორანი აშენდა პატიმრების მიერ და დადიოდა აფრებით და ნიჩბებით. მოგზაურობას პარამატიმდე სჭირდებოდა დაახლოებით ერთი კვირა. 1899 წლისთვის სიდნეის საბორნე კომპანია გახდა მსოფლიოში ყველაზე დიდი საბორნე კომპანია. მაგრამ 1932 წლის 19 მარტს ჰარბორ-ბრიჯის ხიდის გახსნის შემდეგ მგზავრთა რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა 30-დან 13 მილიონამდე წელიწადში.
დღეს ბორნებს ყოველწლიურად გადაყავს დაახლოებით 14 მილიონი მგზავრი, რომელთაგან ბევრი მოგზაურობს არა მარტო საქმეებისთვის, არამედ უბრალოდ სიამოვნებისთვის, განსაკუთრებით დასვენების დღეებში. მაგალითად 2009—2010 წლებში მარშრუტებით, რომლებიც მიდიოდა თავისი პლაჟებით და აკვარიუმით ცნობილ მენლის რაიონში, მსოფლიოში ყველაზე გრძელი 110 მეტრიანი წყალქვეშა გვირაბით, ისარგებლა დაახლოებით ექვსმა მილიონმა მგზავრმა. ერთ დღეში ბილეთების გაყიდვის მხრივ ბოლო რეკორდი დაფიქსირდა 2011 წლის 2 იანვარს, როდესაც გაიყიდა 94 918 ბილეთი, და მათი თითქმის ნახევარი — მენლის მარშრუტზე. დღეისათვის ფლოტი შედგება 28 ბორნისაგან, რომელიც ქსელში აერთიანებს 38 ნავსაყუდელს, ქსელის სიგრძეა — 37 კმ.
ტრამვაი
დღეისათვის გაუქმებული სიდნეის ტრამვაის ქსელი როდესღაც სიგრძით მეორე იყო ლონდონის შემდეგ ბრიტანეთის იმპერიაში და ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი მსოფლიოში. პირველი კონკა არსებობდა 1861 წლიდან 1866 წლამდე. 1879 წელს გაჩნდა ტრამვაის მარშრუტები ორთქლის წევაზე. ტრამვაის ხაზის ელექტროფიკაცია დაიწყო 1898 წელს და 1910 წელს ის ძირითადად დასრულდა. ქსელის მაქსიმალურმა სიგრძემ 1923 წელს მიაღწია — 291 კმ-ს (181 მილი). 1930 წლისთვის პარკმა შეადგინა დაახლოებით 1600 ვაგონი, მგზავრთა მაქსიმალური რაოდენობა გადაყვანილი იქნა 1945 წელს — 405 მილიონი. მზარდმა კონკურენციამ პირადი ავტომობილების და ავტობუსების მხრიდან, ასევე საგზაო საცობებმა გამოიწვია მარშრუტების თანდათანობითი გაუქმება. ბოლო ტრამვაიმ სიდნეიში გაიარა 1961 წელს. ზოგიერთ ადგილას დღესაც შემორჩენილია რელსები, მაგრამ ძველი ტრამვაი დადის მხოლოდ მოკლე 3,5 კილომეტრიან გზაზე ტრამვაის მუზეუმიდან სამეფო ეროვნული პარკის სიღრმეში.
1997 წელს ბოლო ტრამვაის მარშრუტის დაკეტვიდან 30 წელზე უფრო მეტი ხნის შემდეგ, გაიხსნა ახალი მეტროტრამის მარშრუტი Metro Light Rail. 2000 წელს მისი სიგრძე დაგრძელდა და დღეისათვის გადის ცენტრალური სარკინიგზო სადგურიდან (Central Station) ლილიფილდის რაიონში (Lilyfield). მარშრუტის სიგრძეა 7,2 კმ 14 გაჩერებით, ყოველწლიურად დაახლოებით 3,5 მილიონი მგზავრი სარგებლობს ამ მარშრუტით. არსებობს ახალი ხაზის მშენებლობის პროექტი Central Station-დან სიტის გავლით ცენტრალურ საბორნე ნავსაყუდელ Circular Quay-მდე, რომელიც მდებარეობს რამდენიმე წუთის ფეხითსავალზე სიდნეის ოპერის თეატრიდან, სამეფო ბოტანიკური ბაღიდან (Royal Botanic Gardens) და სხვა ტურისტული ღირსშესანიშნაობებიდან. ასევე არსებობს იდეა გაიყვანონ ხაზები სიდნეის უნივერსიტეტთან და ახალი სამხრეთ უელსის უნივერსიტეტთან.
ძირითადი ღირსშესანიშნაობები
thumb|400px|მარჯვნივ|სიდნეის ხედი, შუაში [[სიდნეის ოპერის თეატრი]]
დამეგობრებული ქალაქები
სიდნეის ჰყავს 6 დამეგობრებული ქალაქი :
სქოლიო
კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
კოჩანის თემი
კოჩანის თემი (Општина Кочани) — თემი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ რეგიონში. მოსახლეობა შეადგენს 38 092 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 105.71 კაცი/კმ²-ზე.
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კოჩანი.
თემის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 360.36 კმ²-ს.
ესაზღვრება მაკედონიის შემდეგ თემებს:
NGC 96
NGC 96 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1884 წლის 24 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
კოჩანის თემი
ქალაქ კოჩანის გარდა თემის შემადგენლობაში შედის 27 დასახლება: ბეზიკოვო, ბელი, ვრანინცი, გორნი-პოდლოგი, გორნო-გრადჩე, გლავოვიცა, გრდოვცი, დოლნი-პოდლოგი, დოლნო-გრადჩე, იასტრებნიკი, კოსტინ-დოლი, ლეშკი, მოიანცი, ნებოიანი, ნივიჩანი, ნოვო-სელო, ორიზარი, პანტელეი, პაშაჯიკოვო, პოლაკი, პრესეკა, პრიბაჩევო, პრიპორი, რაიჩანი, რეჩანი, ტრკანიე და ცრვენა-ნივა.
თემის მოსახლეობის ეთნიკური სტრუქტურა :
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის თემები
კოპიტი (აფხაზეთი)
კოპიტი — აფხაზეთის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლების პირველი კოპიტისა და მეორე კოპიტის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ისტორიული სოფლები
Cyphomyrmex daguerrei
Cyphomyrmex daguerrei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cyphomyrmex-ის გვარიდან.
ერმუა
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
კარდინალური ნიშანი
კარდინალური ნიშანი (Cardinal Mark) — საზღვაო ნიშანი (ბუი ან სხვა მოტივტივე ან ფიქსირებული სტრუქტურა), რომელიც საზღვაო საპილოტე მომსახურებაში გამოიყენება საფრთხის მდებარეობისა და უსაფრთხო წყლების მიმართულების მისათითებლად.
კარდინალური ნიშნები მიუთითებენ ნაოსნობისთვის უსაფრთხო წყლების მიმართულებას ნავიგაციურ საფრთხესთან მიმართებაში, ჰორიზონტის ძირითადი მიმართულებების (ჩრდილოეთი, სამხრეთი, აღმოსავლეთი, დასავლეთი) შესაბამისად. სწორედ ამიტომ, ლატერალური სისტემისგან განსხვავებით, ხომალდის მოძრაობის მიმართულების ან მდებარეობის მიუხედავად, კარდინალური ნიშნები ნაოსნობის უსაფრთხო მიმართულების განსასაზღვრად ყოველთვის ერთნაირად იკითხება.
სქოლიო
კატეგორია:საზღვაო ნავიგაცია
ჩელესტე აიდა
ჩელესტე აიდა (Celeste Aida) — ჯუზეპე ვერდის ოთხაქტიანი ოპერის აიდას განთმული არია. მას წინ უსწრებს რეჩიტატივი „Se quel guerrier io fossi!“. ოპერის პირველ აქტში არიას ასრულებს ახალგაზედა ეგვიპტელი მეომარი რადამესი, რომელსაც უნდა ეგვიპტის ჯარის მხედართმთავრობა. ის უმღერის ეთიოპიელ მონა ქალს — აიდას, რომელზეც შეყვარებულია.
არია ნამღერია მეფის სასახლეში.
იტალიურად
Se quel guerrier io fossi! Se il mio sogno si avverasse! Un esercito di prodi da me guidato E la vittoria e il plauso di Menfi tutta! E a te, mia dolce Aïda, Tornar di lauri cinto Dirti: per te ho pugnato, Per te ho vinto!
Celeste Aïda, forma divina, Mistico serto di luce e fior, Del mio pensiero tu sei regina, Tu di mia vita sei lo splendor. Il tuo bel cielo vorrei ridarti, Le dolci brezze del patrio suol Un regal serto sul crin posarti, Ergerti un trono vicino al sol,
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არიები ოპერებიდან კატეგორია:ოპერა
ვოივოდინოვო
ვოივოდინოვო (Войводиново) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1889 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
ჰიდაიათ ორუჯოვი
ბიოგრაფია
დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.
გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა სოფელში მასწავლებლად, გაზეთ „საბჭოთა სომხეთში“ ლიტერატურულ მუშაკად, 1968 წლის ივლისში დაინიშნა ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის ერევნის აზერბაიჯანის სახელმწიფო დრამატული თეატრის დირექტორად, და უწყვეტად ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის უძველესი ხელოვნების ცენტრს თექვსმეტი წლის განმავლობაში.
მწერალი, რომელიც ლიტერატურულ გარემოში ცნობილია როგორც ჰიდაიათი, იმავდროულად ხელმძღვანელობდა სომხეთის მწერალთა კავშირის აზერბაიჯანული ლიტერატურის საბჭოს და ასწავლიდა XIX–XX საუკუნეების აზერბაიჯანულ ლიტერატურას ერევნის პედაგოგიური ინსტიტუტის აზერბაიჯანულ განყოფილებაზე. მისი ინიციატივითა და უშუალო ხელმძღვანელობით, იმ პერიოდში მოხდა აღორძინება არა მხოლოდ ერევანში, არამედ ოღუზი ხალხების ეროვნულ-ლიტერატურულ და კულტურულ გარემოში (ამჟამად სომხეთში). დასავლეთ აზერბაიჯანში გამოიცა ათობით პოეტისა და პროზაიკოსის წიგნი. ერევანში გამოიცა კრებული „ლიტერატურული სომხეთი“.
ჰიდაიათ ორუჯოვის ერევანში ცხოვრების პერიოდში გამოიცა პოეზიის, პუბლიცისტიკის, პროზაული ნაწარმოებების წიგნები. ასევე ნათარგმნი წიგნები. მისი პიესები დაიდგა ერევნისა და აზერბაიჯანის თეატრებში. 1978 წელს ორუჯოვს მიენიჭა სომხეთის სსრ კულტურის დამსახურებული მუშაკის საპატიო წოდება ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარებაში გაწეული წვლილისთვის. 1988 წელს ჰიდაიათმა უარი თქვა სომხეთის სსრ კულტურის დამსახურებული მუშაკის საპატიო წოდებაზე აზერბაიჯანის წინააღმდეგ სომხეთის სამხედრო აგრესიის, მისი თანამემამულეების დეპორტაციისა და გენოციდის მიმართ პროტესტის ნიშნად.
1984 წელს გადავიდა ბაქოში და მუშაობდა გამომცემლობა „ახალგაზრდობის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილედ (1984 მარტი-1986 წ.), შემდეგ მთავარ რედაქტორად (1986-1992 წწ.). ამ წლებში გამომცემლობა „ახალგაზრდობა“ სისტემატურად აქვეყნებდა და ავრცელებდა მოზარდი თაობებისთვის ძვირფას წიგნებს, მათ შორის აზერბაიჯანის კლასიკურ ლიტერატურულ მემკვიდრეობას, ფოლკლორს და ისტორიულ წარსულს. 50 ტომიანი „მსოფლიო საბავშვო ლიტერატურის ბიბლიოთეკის“ გამოცემა მისი მთავარ რედაქტორად მუშაობის პერიოდში მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო აზერბაიჯანის წიგნიერი კულტურის ისტორიაში. ჰიდაიათის ინიციატივითა და თაოსნობით იმ წლებში გამოიცა 15 ტომიანი „აზერბაიჯანული ფოლკლორი“, 25 ტომიანი „თავგადასავალი და ფანტასტიკა“, 17 ტომიანი „სსრკ ხალხთა ლიტერატურა“ და არაერთი მნიშვნელოვანი სერიები.
ჰიდაიათი არის 150-ზე მეტი სტატიისა და პუბლიცისტური ჩანაწერის ავტორი ლიტერატურის, ხელოვნების, წიგნის კულტურის, ეთნიკური ურთიერთობების, რელიგიის, ეროვნულ-სულიერი ფასეულობების, აზერბაიჯანის ისტორიული წარსულის, თურქი ხალხის დეპორტაციისა და გენოციდის საკითხებზე და თანამედროვე ცხოვრებისეულ პრობლემებზე. მისი მონოგრაფია „ჰეიდარ ალიევი და ეროვნული პოლიტიკა აზერბაიჯანში“ გამოიცა ინგლისურ, რუსულ, ქართულ, თურქულ, არაბულ და ყირგიზულ ენებზე.
მისი პიესები ამჟამად წარმატებით იდგმება აზერბაიჯანის და საზღვარგარეთის წამყვანი თეატრების სცენებზე.
1992-1993 წლებში იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის მრჩეველი ეთნიკური ურთიერთობების საკითხებში, ხოლო 1993-2005 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო მრჩევლად აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული პოლიტიკის საკითხებში. 2005-2006 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნულ უმცირესობებთან და რელიგიურ ორგანიზაციებთან მუშაობის საკითხებში სახელმწიფო მრჩევლად.
2006 წლის 25 ივლისს დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის რელიგიურ ორგანიზაციებთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ 2012 წლის 31 მაისს იგი გაათავისუფლეს ამ თანამდებობიდან.
2021 წლის 6 ოქტომბერს იგი გაიწვიეს ყირგიზეთის რესპუბლიკაში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობიდან.
ოჯახი
დაქორწინებულია და ჰყავს სამი შვილი.
წიგნები
მწერალს გამოცემული აქვს სამოცზე მეტი წიგნი (ლექსი, პროზა, პუბლიცისტიკა, თარგმანი და ა.შ.).
ჰიდაიათის უცხო ენებზე გამოცემული წიგნებია „მე ასე ვცხოვრობ“, „ჩვენ შევხვდებით სინათლეს“ (რუსულად), „მოლოდინი“, „შენს გარეშე“ (ქართულ ენაზე), „ხვალისთვის იმდენია“ (დაღესტურ ენაზე), „მთების სიმღერა“ (უზბეკურად) და ა.შ. ინტერესით მიიღეს მისი წიგნები. მისი ნაწარმოებები ითარგმნა ოცდაათზე მეტ ენაზე.
თარგმანები
ჰიდიატის შემოქმედების ერთ-ერთ თვალსაჩინო მიმართულებად ითვლება მთარგმნელობითი საქმიანობა. წერდა ინგლისურ, რუსულ, ისლანდიურ, თურქულ, შოტლანდიურ, ქართულ და ა.შ. ხალხთა ლიტერატურიდან მის მიერ შექმნილი პოეზიის, პროზისა და დრამის მაგალითები ცალკე წიგნების, ანთოლოგიებისა და პერიოდული გამოცემების სახით გამოიცა XX საუკუნის 80-90-იან წლებში და დიდი ინტერესი გამოიწვია. მან აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა უილიამ შექსპირის პიესა „ყველაფერი კარგია, რაც კარგად მთავრდება“, ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს რომანი „ბიძია თომას ქოხი“, XIX საუკუნის ინგლისური და ისლანდიური პოეზიის ნიმუშები და მრავალი რუსი და სხვა ერის მწერლების ნაწარმოებები.
Aenictus nishimurai
Aenictus nishimurai — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
სტრატიგრაფია (მრავალმნიშვნელოვანი)
სტრატიგრაფია შეიძლება აღნიშნავდეს:
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 1987
მსოფლიო თასის შემოღება ირბ-მა 1985 წლის მარტში, არსებობის 99-ე წლისთავზე დაადგინა. ოთხივე ბრიტანული ქვეყანა იდეის წინააღმდეგი ლამის სულ ბოლომდე იყო, მაგრამ პროფესიული ცირკის შიშით, ჩათრევას ისევ ჩაყოლა ამჯობინა და სამხრეთსა და ფრანგებს ერთი, საცდელი პირველობის გამართვაზე დაყაბულდა. ჰოდა, თასის მასპინძლობა მოთავეებს, ახალ ზელანდიასა და ავსტრალიას დაეკისრათ.
ირბ-ის  მამებმაც  დანარჩენი რაგბეთი ლხინზე დაპატიჟეს, წევრობა კი წვეულებს მერეღა უბოძეს. იმხანად რვა ბობოლიდან ერთს, სამხრეთ აფრიკას პოლიტიკურ მიზეზთა გამო ყადაღა ედო, რის გამოც მამებმა ბოკეს ნაცვლად "გამოსწორებული რასისტები", ზიმბაბველები   ჩართეს დასში, გაუგებარ  მიზეზთა გამო   უარზე  მყოფი საბჭოთა კავშირის (საბჭოეთი მონაწილე 16-ეულში ეწერა, მაგრამ დასტურის გაგზავნის დრომ რომ მოატანა, სპორტ-კომიტეტმა ნაცადი ხრიკი მოიშველია, ესაო და საერთაშორისო ხელშეკრულების თანახმად არ უნდა ეთამაშო არა მხოლოდ სამხრეთ აფრიკას, არამედ ყველას, ვისაც კი რასისტებთან ოდესმე (!) უბურთავიაო) ადგილი კი ერგო ფიჯის მეზობელს, კიდევ უფრო ციცქნა ტონგას.
თამაშები ავსტრალიის ორ და ზელანდიის ცხრა (!) ქალაქში მოეწყო. ოთხი 4-გუნდა პულიდან პლეი-ოფში გადიოდა ორ-ორი უკეთესი. მეოთხედფინალში ყველა  უძლიერესი უპრობლემოდ გავიდა. მათთან ერთდ მეოთხედფინალში გავიდა ფიჯიც.
სატურნირო ბადე ორგანიზატორებს ისე ჰქონდათ  დაგეგმილი, რომ თანა-მასპინძლები ერთმანეთს ფინალში, "იდენ პარკზე" უნდა  შეხვედროდნენ. მაგრამ, რომ აქამდე  საქმე  არ მივიდა, რადგან   იმ  წელს   ევროპული "ხუთი ერის" სლემით მომგებმა   საფრანგეთმა სიდნეის გარეუბანში აშენებულ "კონკორდზე", შეჯიბრების საუკეთესო მატჩად აღიარებულ ნახევარფინალში, სულ ბოლოსღა,  დაალელოვა ავსტრლია. ოზებმა ამავე სცენარით მერე ბრინჯაოს მატჩიც ერთი ქულით წააგეს უელსთან, რადგან ბოლო 75 წუთი 14 კაცის ამარა რაგბობდნენ. უელსელები კი მანამდე ნახევარფინალში   სასტიკად მოისრნენ კივებთან. ფინალში "ოლ ბლექსის" უპირატესობა უდავო იყო და მანაც მეთოდურად გამოუყვანა წირვა "ლე ბლეს". დებიუტმა ყოველმხრივ გაამართლა: ბურთაობა ეშხიანი იყო. სტადიონებზე 600 ათასი კაცი მივიდა, სამასმა მილიონმა კი შეჯიბრს ტელევიზიით 17 ქვეყანაში უცქირა; ირბ-ს სარფად ერთი მილიონი (!) გირვანქა დარჩა. ჰოდა, მამებმაც მაშინ გადაწყვიტეს, თასი ყოველ ოთხ წელში ერთხელ გაეთამაშებინათ.
პლეი-ოფი
კატეგორია:რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი
პლატონური სიყვარული
მინი|პლატონი და მისი სტუდენტები პლატონური სიყვარული (amor platonicus) — არასექსუალური თბილი ურთიერთობები. პლატონური ურთიერთობის მარტივი მაგალითი არის ღრმა, არასექსუალური მეგობრობა, რომელიც არ ექვემდებარება გენდერულ დაწყვილებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიყვარული კატეგორია:პლატონიზმი
სტეფანოს ტარონეცი
სტეფანოს ტარონეცი (ასოღიკი) — X-XI საუკუნეების სომეხი ისტორიკოსი. მისი უმთავრესი ნაშრომია „მსოფლიო ისტორია“, რომელიც კათალიკოს სარქისის (922-1019) დაკვეთით დაუწერია. იგი სამი ნაწილისაგან შედგება. პირველი ორი ნაწილი კომპილაციური ხასიათისაა, მესამე ნაწილი ორიგინალურია და მოიცავს პერიოდს აბასის მეფობიდან (929) 1004 წლამდე. ამ ნაწილში ძირითადად აღწერილია მონასტრების მშენებლობა და სამონასტრო ცხოვრება. ნაშრომი საყურადღებო წყაროა საქართველოს ისტორიული მთელი რიგი საკითხების დასაზუსტებლად. კერძოდ შეიცავს ცნობებს ტაო-კლარჯეთისა და საქართველოს სხვა კუთხეების, აგრეთვე ბაგრატიონთა მოღვაწეობის შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
დასავლეთი გერმანია 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დასავლეთმა გერმანიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 39 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:დასავლეთი გერმანია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
NGC 97
NGC 97 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1828 წლის 16 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
კატამარკის პროვინცია
კატამარკა (Provincia de Catamarca) — არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – სან-ფერნანდო-დელ-ვალე-დე-კატამარკა. პროვინციის მოსახლეობა – 334 568 კაცი (2001). ფართობი – 102,602 კმ². პროვინცია მოიცავს 16 დეპარტამენტსა და 36 მუნიციპალიტეტს.
ისტორია
პროვინციის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია არგენტინის არქეოლოგიური კულტურები: ალამიტო, ბელენი, კონდორუასი.
სქოლიო
კატეგორია:არგენტინის პროვინციები
Cyphomyrmex costatus
Cyphomyrmex costatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cyphomyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Burnin' (The Wailers-ის ალბომი)
Burnin' — Bob Marley and the Wailers-ის 1973 წელს გამოცემული ალბომი. ამ ალბომიდან ყველაზე ცნობილი სიმღერებია „I Shot the Sheriff“ და „Get Up, Stand Up“.
სქოლიო
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის ალბომები კატეგორია:1973 წლის ალბომები კატეგორია:Island Records-ის ალბომები
დისკრეტული მათემატიკა
დისკრეტული მათემატიკა, სასრული მათემატიკა — მათემატიკის დარგი. შეისწავლის დისკრეტული სტრუქტურების თვისებებს, როგორც თვით მათემატიკაში ისე სხვა მეცნიერულ დისციპლინებში მათემატიკის გამოყენების დროს. ასეთი სტრუქტურებია სასრული ჯგუფები, ტიურინგის მანქანა, ალგებრული სტრუქტურები, გრაფები, გამოთვლილი სქემების გარკვეული სახეობანი და ა. შ.
დისკრეტული მათემატიკა მათემატიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა, რომელშიც შეიძლება გამოიყოს დისკრეტული მათემატიკისთვის დამახასიათებელი კვლევის საგანი, მეთოდები, ამოცანები და ამოცანების სპეციფიკა. ეს გაპირობებულია პირველ რიგში იმით, რომ კლასიკური მათემატიკის ძირითადი ცნებები ზღვრისა და უწყვეტობის შესახებ აქ არ გამოდგება და ამიტომ დისკრეტული მათემატიკის მრავალი ამოცანისათვის კლასიკური მათემატიკის ძლიერი მეთოდები, როგორც წესი, მიუღებელია.
დისკრეტული მათემატიკა თვითონაც მოიცავს მათემატიკის რამდენიმე უძველეს დარგს, როგორიცაა რიცხვებისა და გრაფთა თეორია. დისკრეტული მათემატიკის პოპულარულობას დიდი კავშირი აქვს კომპიუტერთან (ალგორითმების თეორია, თეორიული ინფორმატიკა და ა.შ.).
დისკრეტული მათემატიკის ქვედარგებია:
დისკრეტულ მათემატიკას დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ძელი ეგვიპტელები ძვ. წ. II ათასლეულში განიხილავდნენ ნატურალური რიცხვების შეკრებისა და გამრავლების ალგორითმების ძიების საკითხებს, პითაგორელთა სკოლაში კი — ნატურალურ რიცხვთა გაყოფადობის საკითხებს და ა. შ., მოგვიანებით (XVII-XVIII საუკუნეებში) წარმოიქმნა კომბინატორული ანალიზისა და დისკრეტული ალბათობის თეორიის ელემენტები (ბ. პასკალი, პ. ფერმა და სხვა), ხოლო რიცხვთა თეორიის, ალგებრისა და გეომეტრიის ზოგად პრობლემებთან დაკავშირებით — ალგებრის უმნიშვნელოვანესი ცნებები: ჯგუფი, რგოლი, ველი და ა. შ. (ჟ. ლაგრანჟი, ე. გალუა და სხვა). დისკრეტულმა მათემატიკამ განსაკუთრებულ აღმავლობას მიაღწია კიბერნეტიკის შექმნასთან დაკავშირებით. მათემატიკური კიბერნეტიკა — კიბერნეტიკის თეორიის ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მათემატიკის პოზიციებიდან შეისწავლის პრაქტიკული მოთხოვნებით განპირობებულ მრავალფეროვან პრობლემებს, — იდეებითა და ამოცანებით ამდიდრებს დისკრეტულ მათემატიკას, რომლის ერთ-ერთი თავისებურება ის არის, რომ მათემატიკური ხასიათის ამოცანებს გარდა იგი განიხილავს ალგორითმულ ამოხსნადობასა და კონკრეტულ ამომხსნელი ალგორითმების ამოხსნასთან დაკავშირებულ ამოცანებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათემატიკის დარგები
კორდაიტები
კორდაიტები, კორდაიტისნაირნი (Cordaitales) — გადაშენებულ შიშველთესლოვან მცენარეთა რიგი. კორდაიტები დიდი ხეები იყო. მერქნის ტრაქეიდების კედლებზე გარემოიანი ფორები მჭიდროდ ჰქონდათ განლაგებული. მათი ლანცეტა ხაზური ან ნიჩბისებური, ფოთლების სიგრძე 20-50 სმ და მეტი იყო. გამრავლების ორგანოები შეკრებილი ჰქონდათ სტრობილებისაგან შემდგარ მჭადასებრ ყვავილედებად.
კორდაიტები წარმოიშვა პროგიმნოსპერმების ტიპის მცენარეებისაგან და შესაძლოა დასაბამი მისცეს წიწვოვნებს. კარბონული და პერმული პერიოდის დასაწყისში კორდაიტები გავრცელებული იყო ტრიპიკულ ევრამერიკულ და არატროპიკულ ანგარულ ანუ ტუნგუსურ ოლქსა და გონდვანაში. პერმულ ეპოქაში დიდი რაოდენობით იყო მხოლოდ ანგარულ ოლქში. კორდაიტების ფოთლებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ სტრატიგრაფიისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული მცენარეები
ჰერმან ჰესე
ბავშვობა
ჰერმან კარლ ჰესე 1877 წლის 2 ივლისს ვიურტემბერგის სამეფოს ქალაქ კალვში დაიბადა. მისი დედის მშობლები ინდოეთში მისიონერულ მოღვაწეობას ეწეოდნენ. მისმა ბაბუამ, ჰერმან განდერტმა შეადგინა მალაიამური ენის გრამატიკის სახელმძღვანელო, მალაიამურ-ინგლისური ლექსიკონი და თარგმნა ბიბლია მალაიამურ ენაზე. ჰერმანის დედა ერთ-ერთი ასეთი მისიონერული მოგზაურობის დროს, 1942 წელს დაიბადა. ოთხი წლის გოგონა მშობლებმა ევროპაში დატოვეს და თავად ინდოეთში დაბრუნდნენ.
მომავალი მწერლის მამა, იოჰან ჰესე 1847 წელს ესტონეთის ქალაქ პაიდეში დაიბადა, რომელიც იმ დროს რუსეთის იმპერიის ნაწილს წარმოადგენდა. იოჰანი ბალტიისპირა რეგიონის ბალტიელ გერმანელთა ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა, ამიტომ დაბადებისას ჰერმანი ერთდროულად გერმანიისა და რუსეთის იმპერიების მოქალაქე გახდა. მას ხუთი დედმამიშვილი ჰყავდა, რომელთაგან ორი ჩვილობის ასაკშივე გარდაიცვალა. 1873 წელს, ჰესეების ოჯახი კალვში გადავიდა, სადაც ჰერმანის მამა გამომცემლობაში მუშაობდა, რომელიც თეოლოგიურ წიგნებსა და სასკოლო სახელმძღვანელოებს გამოსცემდა. ბაბუა, ჰერმან განდერტი, რომელიც ფილოსოფიის დოქტორი იყო, ჰერმანს წიგნების კითხვისკენ მოუწოდებდა. მან შვილიშვილს წვდომა მისცა ბიბლიოთეკაზე, სადაც უამრავ მსოფლიო ლიტერატურის შედევრს შეხვდებოდით. წიგნების კითხვა ჰერმანს თავს მსოფლიოს მოქალაქედ აგრძნობინებდა.
განათლება
1891 წელს ჰესემ მელბრონის სააბატოში, ევანგელისტურ თეოლოგიურ სემინარიაში დაიწყო სწავლა. სემინარიის მოსწავლეები სააბატოში ცხოვრობდნენ და კვირაში 41 საათი მეცადინეობდნენ. ჰერმანი კარგად სწავლობდა. მას მოსწონდა ესეების წერა და კლასიკური ბერძნული პოეზიის გერმანულ ენაზე თარგმნა. მიუხედავად ამისა, მეამბოხე ბუნების ჰესესთვის მელბრონში გატარებული დრო სერიოზული ფსიქოლოგიური კრიზისის დასაწყისი აღმოჩნდა. 1892 წლის მარტში ჰერმანი სემინარიიდან გაიქცა. იგი მეორე დღეს მინდორში იპოვეს. ამ ინციდენტის შემდეგ ჰესე მშობლებს მუდმივად ერთი სასწავლებლიდან მეორეში გადაჰყავდათ. იმავე წლის მაისის თვეში მან თვითმკვლელობაც კი სცადა, რის შემდეგაც იგი თეოლოგი და მღვდელი კრისტოფერ ბლუმჰარდტის ზედამხედველობისა და მზრუნველობის ქვეშ იმყოფებოდა. მოგვიანებით ჰერმანი მენტალურ დაავადებათა დაწესებულებაში მკურნალობდა, შემდეგ კი ბაზელის ვაჟთა სასწავლებელში დადიოდა. 1892 წლის ბოლოს იგი შტუტგარტის გიმნაზიაში სწავლობდა. ჰერმანი დამამთავრებელ გამოცდებზე ჩაიჭრა, რის შემდეგაც მან უფროსი ასაკის მეგობრები გაიჩინა და მათთან ერთად დალევა და მოწევა დაიწყო.
მწერლობა
1895 წელს ჰესემ ქალაქ ტუბინგენტში წიგნების მაღაზიაში დაიწყო მუშაობა, სადაც თეოლოგიის, ფილოსოფიისა და სამართლის სექციას ხელმძღვანელობდა. თორმეტსაათიანი სამუშაო დღის ბოლოს ჰესე თავისუფალ დროს მეგობრებთან გართობის ნაცვლად წერასა და თვითშემეცნებაში ატარებდა. იგი ეცნობოდა თეოლოგიურ მწერლობას, ბერძნულ მითოლოგიას, გოეთეს, ლესინგს, შილერს, ნიცშეს.
1896 წელს ჰესეს ლექსი „მადონა“ და ლექსების კრებული „რომანტიკული სიმღერები“ ვენის ერთ-ერთ პერიოდულ გაზეთში დაიბეჭდა. 1897 წელს მან ახალი ლექსი „დიდი ვალსი“ გამოაქვეყნა, რომელმაც ახალგზარდა გამომცემლის ცოლის, ელენ ვოითის აღფრთოვანება დაიმსახურა. მისი თხოვნით გამომცემელმა იუჯინ დიდერიხმა 1898 წელს ჰესეს პროზაული კრებული „ერთი საათი შუაღამის შემდეგ“ გამოსცა. ჰესეს სალიტერატურო ასპარეზზე გასვლის პირველი მცდელობები წარუმატებელი გამოდგა. ორ წელიწადში „რომანტიკული სიმღერების“ 600-იანი ტირაჟიდან მხოლოდ 54 ეგზემპლარი გაიყიდა.
1898 წლისთვის ჰესემ ფინანსური დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ამ პერიოდში იგი გერმანელ რომანტიკოსთა შემოქმედებას ეცნობოდა, რომელთა შორის იყვნენ იოზეფ აიხენდორფი, კლემენს ბრენტანო და ფრიდრიხ ჰოლდერინი. ჰესემ ოჯახის მეგობრის, ფროილაინ ვონ რეიტენრის სახლში შეკრებებზე სიარული დაიწყო, სადაც ბევრი ახალგაზრდა ადამიანი გაიცნო. მას უჭირდა თანატოლებთან ურთიერთობის დამყარება და სოციალურ სიტუაციებში თავს უხერხულად გრძნობდა.
1899 წლის ბოლოდან ჰესე ბაზელში ანტიკური ლიტერატურის მაღაზიაში მუშაობდა. მისი ოჯახის სანაცნობო წრის საშუალებით მას კავშირი ჰქონდა ბაზელის ინტელექტუალურ საზოგადოებასთან. ეს სივრცე ჰესეს, როგორც ხელოვანს, განვითარებისა და საკუთარი პოტენციალის აღმოჩენის საშუალებას აძლევდა. 1900 წელს ჰესე მხედველობის პრობლემის გამო სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან გაათავისუფლეს. ნევრალგია და თავის ტკივილი მწერალს მთელი ცხოვრების მანძილზე ტანჯავდა.
1901 წლიდან ჰესე ჟურნალებში ლექსებს და მცირე ლიტერატურულ ტექსტებს აქვეყნებდა. მისით გამომცემელი სამუელ ფიშერი დაინტერესდა. მან ჰესეს რომანი „პიტერ კამენცინდი“ გამოაქვეყნა, რომელმაც მწერალს სახელი მთელი გერმანიის მასშტაბით გაუთქვა. ზიგმუნდ ფროიდმა „პიტერ კამენცინდი“ თავის საყვარელ ნაწარმოებებს შორის დაასახელა. მისი გამოსვლის შემდეგ, ჰესეს უკვე შეეძლო, თავი მხოლოდ წერის საშუალებით ერჩინა.
ჰესემ 1904 წელს ცოლად მარია ბერნოული შეირთო. წყვილი ქალაქ გაიენჰოფენში ბოდენის ტბის მახლობლად დასახლდა. მათ სამი ვაჟი შეეძინათ. გაიენჰოფენში ჰესემ მეორე რომანი, „ბორბლის ქვეშ“ დაწერა, რომელშიც მელბრონის სემინარიაში გატარებულ პერიოდს აღწერს. რომანი 1906 წელს გამოიცა. შემდგომ პერიოდში მწერალი ძირითადად მოთხრობებსა და ლექსებს წერდა. მეტად სავარაუდოა, რომ 1906-1907 წლებში დაწერილი მოთხობა „მგელი“ მწერლის ცნობილი რომანის, „ტრამალის მგელის“ წინასახეა. ჰესეს მომდევნო რომანი, „გერტრუდა“ 1910 წელს გამოქვეყნდა. გაიენჰოფენში ყოფნისას მწერალს ხელახლა გაუღვივდა ინტერესი ბუდიზმის მიმართ. იგი თავის ნამუშევრებში ბუდისტური ელემენტების ჩართვას ცდილობდა. 1904 წელს ჰესემ თეოსოფია აღმოაჩინა. არტურ შოპენჰაუერის ფილოსოფიურმა იდეებმა მწერალს ინდოეთის მიმართ განუახლა ინტერესი, რისი ზეგავლენითაც ჰესემ მოგვიანებით „ზიდჰარტა“ დაწერა.
გაიენჰოფში ცხოვრების მანძილზე მწერალსა და მის ცოლს შორის თანადათან იზრდებოდა უთანხმოება. 1911 წელს ჰესე შრი ლანკასა და ინდონეზიაში ხანგრძლივ მოგზაურობაში წავიდა, რომლის შთაბეჭდილებებმაც შემდგომ მწერლის შემოქმედებაში ჰპოვა ასახვა. 1912 წელს, ჰესეს დაბრუნების შემდეგ, მისი ოჯახი საცხოვრებლად ბერნში გადავიდა, თუმცა წყვილს შორის ურთიერთობა მაინც ვერ დალაგდა, რასაც მწერალი 1914 წელს გამოქვეყნებულ რომანში „როსჰალდე“ აღიარებს.
პირველი მსოფლიო ომის პერიოდი
პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში ჰესე არმიაში მოხალისედ ჩაეწერა. მწერალმა განაცხადა, რომ არ აპირებდა უმოქმედოდ ყოფნას, როცა სხვა ახალგაზრდა მწერლები ფრონტზე იბრძნოდნენ. ჰესეს ტყვეების ზედამხედველობა დაევალა, რადგანაც სამხედრო მოვალეობების შესრულება მისთვის შეუფერებელი აღმოჩნდა.
ომის პერიოდში საყოველთაოდ გამეფებულმა სიძულვილმა ვერ შეძლო მწერალზე გავლენის მოხდენა. 1914 წლის ნოემბერში მან ესე გამოაქვეყნა, სადაც წერდა: „სიყვარული უფრო ძლიერია, ვიდრე სიძულვილი, გაგება უფრო ძლიერია, ვიდრე უთანხმოება, მშვიდობა უფრო დიდებულია, ვიდრე ომი, ამიტომ უნდა ჩავახშოთ ეს უწმინდური ბრძოლა ჩვენს მოგონებებში.“ ესემ აჟიოტაში გამოიწვია. ჰესე პირველად აღმოჩნდა სერიოზული პოლიტიკური კონფლიქტის ეპიცენტრში. მწერალი მკაცრად გააკრიტიკა გერმანულმა პრესამ, მას ჩამოშორდნენ მეგობრები.
მალე ჰესეს ცხოვრებაში უფრო მწვავე პრობლემები გაჩნდა. მას 1916 წელს მამა გარდაეცვალა, მისი ვაჟი მძიმედ ავადმყოფობდა, ცოლი კი შიზოფრენიით იტანჯებოდა. ჰესემ მიატოვა სამხედრო სამსახური და ფსიქოთერაპიის გავლა დაიწყო. 1917 წელს ჰესემ დაწერა რომანი „დემიანი“, რომელიც 1919 წელს ემილ სინკლეირის ფსევდონიმით გამოაქვეყნა.
შვეიცარიაში ცხოვრების პერიოდი
ჰესე ჩვეულ ცხოვრებას 1919 წელს დაუბრუნდა. იგი ცოლს გაშორდა. წყვილმა ბერნის სახლი გაიყო, შვილები კი ნათესავებსა და პანსიონებში გააგზავნეს.
ჰესე ტიჩინოს კანტონში, ქალაქ მონტანიოლაში დასახლდა, სადაც სასახლის მსგავს შენობაში ოთხ პატარა ოთახს ქირაობდა. მწერალი აქტიურად მუშაობდა, რაც მის მომდევნო რომანში „კლინგსორის უკანასკნელი ზაფხული“ აისახა, რომელიც 1920 წელს გამოქვეყნდა. ახალმა გარემომ მწერალს ბედნიერება და სიმშვიდე მოუტანა. წლების შემდეგ, მწერალმა ტიჩინოში გატარებულ პირველ წელს „თავისი ცხოვრების ყველაზე ნაყოფიერი და ყველაზე შემოქმედებითი პერიოდი“ უწოდა. 1922 წელს გამოქვეყნდა ჰესეს რომანი „ზიდჰარტა“, რომელშიც მწერლის ინდური ლიტერატურისა და ბუდისტური ფილოსოფიისადმი სიყვარული მჟღავნდება. 1923 წელს მწერალმა შვეიცარიის მოქალაქეობა მიიღო. 1924 წელს ჰესემ ცოლად მომღერალი რუთ ვენგერი შეირთო, თუმცა მათი ურთიერთობა არასოდეს ყოფილა სტაბილური.
რელიგიური შეხედულებები
ჰესეს სწამდა, რომ „ყველა ადამიანს ღმერთის განსხვავებული აღქმა აქვს“. მიუხედავად იმისა, რომ მწერალი ბუდისტური ფილოსოფიის ძლიერ გავლენას განიცდიდა, თავისი მშობლების შესახებ აღნიშნავდა, რომ „მათი მორწმუნეობა იყო ყველაზე ძლიერი ძალა, რომელმაც იგი ჩამოაყალიბა.“