cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვამპირის დღიურები (ტელესერიალი)
ჯილდოები და ნომინაციები
სულ 7 Teen Choise Award მოიგო ვამპირის დღიურებმა. ფანტასტიკა/ტელე მსახიობი – პოლ უესლი. ფანტასტიკა/ტელე მსახიობი(გოგო) – ნინა დობრევი. ტელე „საძაგელი“ – იენ სომერჰალდერი. ტელე შესრულება ქალი მსახიობი – ნინა დობრევი, კაცი მსახიობი – პოლ უესლი. ყველაზე სექსუალური – იენ სომერჰალდერი, სცენის მპარავი – კატერინა გრაჰამი. სერიალმა მოიპოვა ჯილდო „ახალი და ფავორიტი სატელევიზიო დრამა“ People’s Choise Award-ზე. Saturn Award-ზე იგი ნომინირებული იყო, როგორც საუკეთესო ქსელში გავცერელებული სერიალი. 2010 წლის 9 ნოემბერს სერიალმა მიიღო სხვადასხვა ნომინაციებში მონაწილეობა, ესენია: საუკეთესო ფანტასტიკა, ფავორიტი სატელევიზიო დრამა, 2011 წელს იენ სომერჰოლდერი ნომინირებული იყო, როგორც დრამის საუკეთესო შემსრულებელი People Choise Award-ზე, თუმცა ვერცერთ ნომინაციაში ვერ გაიმარჯვა. 2011 წელს "ვამპირის დღიურები" იყო ნომინირებული ორ ნომინაციაში Victoria's Secret-ის დაჯილდოებაზე "What Is Sexy?" სერიალმა აიღო ორივე ჯილდო "ყველაზე სექსუალური კასტი 2011", "ყველაზე სექსუალური კაცი 2011" - იენ სომერჰალდერი.
გაერთიანებული ერების ოპერაცია სომალიში II
მზარდი საომარი მოქმედებები UNOSOM-სა და SNA-ს შორის
ძირითადი უთანხმოება გაეროსა და სომალის ეროვნულ ალიანსს შორის UNOSOM II-ის დაარსებიდან მალევე დაიწყო, რაც ორიენტირებულია ოპერაციების პოლიტიკური მანდატის რეალურ ბუნებაზე. 1993 წლის მაისში ურთიერთობები SNA-სა და UNOSOM-ს შორის სწრაფად გაუარესდა ორი მნიშვნელოვანი მოვლენის შემდეგ.
ვამპირის დღიურები (ტელესერიალი)
ჯილდოები და ნომინაციები
2011 წელს "ვამპირის დღიურები" იყო ნომინირებული კიდევ 12 "Teen Choise Award"-ზე: რჩეული ტევე შოუ – ფანტასტიკური ჟანრი, რჩეული ტევე მსახიობი - პოლ უესლი, რჩეული ტევე მსახიობი – ფანტასტიკური ჟანრი - იენ სომერჰალდერი, რჩეული მსახიობი ქალი – ფანტსტიკური ჟანრი - ნინა დობრევი, რჩეული ტევე ბოროტმოქმედი - ჯოზეპ მორგანი, "სცენის მპარავი" – კატერინა გრაჰამი. "სცენის მპარავი" - მაიკლ ტრევიანო, ყველაზე სექსუალური ქალი - ნინა დობრევი, ყველაზე სექსუალური კაცი - იენ სომერჰალდერ და საუკეთესო ტვ ვამპირები - ნინა დობრევი, იენ სომერჰალდერი და პოლ უესლი.
გაერთიანებული ერების ოპერაცია სომალიში II
კისმაიოს ინციდენტი
სანამ ადის-აბებაში კონფერენცია მიმდინარეობდა მარტში, საიდ ბარეს ძალები კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდნენ აიდიდს, დაიწყეს იარაღის შეტანა სომალის საპორტო ქალაქ კისმაიოში, რომელიც იმ დროს UNITAF-ის ძალების კონტროლის ქვეშ იყო. გენერალ ჰერსი მორგანმა, ბარის ძალების მეთაურმა, განდევნა სომალის ეროვნული ალიანსის ძალები, რომლებსაც პოლკოვნიკი ომარ ჯესი მეთაურობთა.
ვამპირის დღიურები (ტელესერიალი)
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2009 წელს დაწყებული ამერიკული ტელესერიალები * კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული საშინელებათა ტელესერიალები კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული მისტიკური ტელესერიალები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები კატეგორია:საშინელებათა დრამატული ტელესერიალები კატეგორია:Warner Bros. Television-ის ტელესერიალები
გაერთიანებული ერების ოპერაცია სომალიში II
კისმაიოს ინციდენტი
7 მაისს, სამი დღის შემდეგ, რაც UNOSOM II-მა UNITAF-ისგან კისმაიოს კონტროლი გადაიბარა, SNA-მ სცადა ქალაქი დაებრუნებინა. თავდასხმის დროს ქალაქში დისლოცირებული ბელგიელი სამშვიდობოები ჩაერივნენ და მოიგერიეს SNA ძალები. კისმაიოს აღებამ, გენერალ მორგანის მიერ, აღაშფოთა სომალის ეროვნული ალიანსი. SNA-სთვის ინციდენტი განიხილებოდა, როგორც გაეროს აშკარა მიკერძოებულობა, რადგან UNITAF-მა ვერ შეაჩერა მორგანი ქალაქის ხელში ჩაგდებაში და შემდეგ UNOSOM-ი ებრძოდა SNA-ს ძალებს, რომლებიც ცდილობდნენ მის დაბრუნებას.
გალკაიოს კონფერენცია
მაისში გენერალი აიდიდი და პოლკოვნიკი აბდულაი იუსუფი სომალის ხსნის დემოკრატიული ფრონტიდან დათანხმდება სამშვიდობო კონფერენციის ჩატარებას სომალის ცენტრალურ რეგიონში. აიდიდმა წამოიწყო კონსულტაციები იუსუფთან და, შესაბამისად, საკუთარ თავს თვლიდა კონფერენციის მომწვევად და თავმჯდომარედ, რომელიც პასუხისმგებელი იქნებოდა დღისწესრიგის დადგენაზე. ის მოიწვევდა გაეროს გენერალური მდივნის სპეციალურ წარმომადგენელს სომალიში, ადმირალ ჯონათან ჰოუ კონფერენციას გახსახსნელად.
აიდიდი ცდილობდა კონფერენციის ფოკუსირებას მხოლოდ სომალის ცენტრალურ რეგიონებზე მოექცია და მალევე შეეჯახა UNOSOM-თან კონფლიქტს. გაერო ცდილობდა კონფერენციაში მონაწილეობის გაფართოებას სომალის სხვა რეგიონებში და აიდიდის მიმართ, ცდილობდა შეეცვალა მისი თავმჯდომარეობა კონფერენციაზე სომალის ყოფილი პრეზიდენტით აბდულა ოსმანით, რომელსაც სძულდა აიდიდი და საჯაროდ მოითხოვა მისი დაპატიმრება.
აიდიდსა და გაერო-ს შორის უთანხმოება დიდი აღმოჩნდა და კონფერენცია გაეროს მონაწილეობის გარეშე მიმდინარეობდა. დაპირისპირება სომალის ეროვნულ ალიანსსა და UNOSOM-ს შორის იმ მომენტიდან მოყოლებული გამოვლინება დაიწყპ ანტიUNOSOM-ის პროპაგანდაში, რომელიც გადაიცემოდა SNA კონტროლირებად რადიო მოგადიშოდან.
რადიო მოგადიშო
რადიო მოგადიშო იყო ძალიან პოპულარული სამაუწყებლო სადგური ქალაქის მაცხოვრებლებთან და წარმოადგენდა SNA ინფრასტრუქტურის სასიცოცხლო ნაწილს, რომელიც დაიკავეს ალი მაჰდის ძალებთან სასტიკი ბრძოლის შემდეგ. კისმაიოსა და გალკაიოში მომხდარი ინციდენტების შემდეგ, სადგურმა დაიწყო UNOSOM-ის საწინააღმდეგო პროპაგანდის გაშვება, რამაც გააღიზიანა გაეროს მაღალი რანგის პერსონალი. შიშობდნენ, რომ გადაცემები შეცვლიდა სომალის საზოგადოების დამოკიდებულებას გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ოპერაციების მიმართ, რის გამოც UNOSOM-ის წარმომადგენლებმა გადაწყვიტეს სადგურის დახურვა. მაისის შუა რიცხვებში პაკისტანის კონტიგენტს სთხოვეს სადგურის დახურვის გეგმის შემუშავება. პაკისტანელებს არ გააჩნდათ ასეთი ოპერაციისთვის საჭირო ექსპერტები და მოითხოვეს აშშ-ს მიეწოდებინა მათთვის ეს ექსპერტები.
მნიშვნელოვანია, რომ რადიო მოგადიშო ასევე იყო იარაღის ავტორიზებული საწყობი დაწესებულება (AWSS), რომელიც ექვემდებარება UNOSOM-ის შემოწმებას. გადაწყდა, რომ ამერიკელი სპეცრაზმის ტექნიკოსები თან პაკისტანელ იარაღის ინსპექტირებთან ერთად მივიდოდნენ ადგილზე, რათა დაედგინათ, როგორ გამორთოთ სადგური. აიდიდმა და სომალის ეროვნული ალიანსის ზედა ეშელონებმა იცოდნენ დისკუსიების შესახებ სადგურის ხელში ჩაგდების ან განადგურების შესახებ.
1993 წლის 5 ივნისის შემოწმება
გაეროს 1994 წლის გამოკითხვის მიხედვით:"მოსაზრებები განსხვავებულია, თუნდაც UNOSOM-ის ოფიციალურ პირებს შორის, იმის შესახებ, თუ იყო 1993 წლის 5 ივნისის იარაღის ინსპექტირება ნამდვილი თუ მხოლოდ რადიო მოგადიშოს დაზვერვისა და შემდგომი დაკავებისათვის საფარი."5 ივნისს, პაკისტანის ძალები გაიგზავნა იარაღის საწყობის გამოსაძიებლად, რომელიც ეკუთვნოდა სომალელ მხედართმთავარს, რომელიც იბრძოდა პრეზიდენტობისთვის, მოჰამედ ფარაჰ აიდიდისთვის. როდესაც პაკისტანის ძალები მივიდნენ ადგილზე, მათ შეხვდნენ გაბრაზებულ სომალელი დემონსტრანტები. ოცდაოთხი პაკისტანელი ჯარისკაცი, რომლებიც იარაღს ამოწმებდნენ გაეროს გაფართოებული მანდატის ფარგლებში, მოკლეს, როდესაც „ძალებმა, რომლებიც, სავარაუდოდ, აიდიდთან ასოცირდებიან, სავარაუდოდ, სამშვიდობო ძალებზე საბედისწერო თავდასხმა დაიწყეს“.
იაკობ ტრახტენბერგი
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953 კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის მოღვაწეები კატეგორია:ინჟინრები
გაერთიანებული ერების ოპერაცია სომალიში II
UNOSOM-ის ნადირობის დაწყება აიდიდზე
გაერომ მეორე დღეს გაეროს უშიშროების საბჭოს გამოსცა რეზოლუცია 837 და კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ გენერალური მდივანი უფლებამოსილი იყო „მიეღო ყველა საჭირო ზომა შეიარაღებულ თავდასხმებზე პასუხისმგებელი პირების წინააღმდეგ და დაამყაროს UNOSOM II-ის ეფექტური უფლებამოსილება სომალიში“. ეს არსებითად ექვივალენტური იყო აიდიდისთვის ომის გამოცხადებისა, რომელიც გამოიწვევდა მრავალრიცხოვან დაპირისპირებას UNOSOM II-ის პერსონალსა და აიდიდის მილიციას შორის. მართალია UNOSOM II-ს ჰქონდა გაცილებით ნაკლები საბრძოლო რესურსები, ვიდრე UNITAF-ს, მაგრამ ის ბევრად უფრო ამბიციური და აგრესიული იყო. 1993 წლის 12 ივნისს აშშ-ის ჯარებმა დაიწყეს სამხედრო შეტევა მოგადიშოს გარშემო. 17 ივნისს ადმირალ ჯონათან ჰოუიმ 25 000 აშშ დოლარიანი ჯილდო დააწესა აიდიდის დასაკავებლად საჭირო ინფორმაციისთვის, მაგრამ ის ვერასდროს დაიჭირეს.
აიდიდზე ნადირობა მოიცავდა UNOSOM II-ის ინტერვენციის დიდ ნაწილს. მოგადიშოში განხორციელებული სამხედრო ოპერაციების მზარდმა ტემპმა გამოიწვია მშვიდობიანი მოსახლეობის მსხვერპლი და გავლენა მოახდინა გაეროს ჯარებსა და სომალელებს შორის ურთიერთობაზე. გაეროს ჯარები წარმოაჩინეს, როგორც უცხოელი დამპყრობლები, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც მშვიდობიანი მოქალაქეების მსხვერპლი იყო გამოწვეული სამშვიდობოების მიერ ბრბოში განურჩეველი სროლით.
აბდის სახლზე რეიდი და გადასვლა საბრძოლო მოქმედებებზე
12 ივლისს, სახლს, სადაც იმართებოდა კლანის უხუცესთა შეხვედრა, თავს დაესხნენ აშშ-ის AH-1 Cobra ვერტმფრენები, რაც სომალელისთვის ცნობილი გახდა, როგორც სისხლიანი ორშაბათი.
როდესაც ამერიკელები გახდნენ უფრო იზორილებული, მეომარებმა დაიწყეს კონტროლის აღდგენა მოგადიშოს ბევრ ოლქზე. აიდიდის დაჭერის ყოველი წარუმატებლობის შემდეგ, მილიციელები უფრო გაბედულები ხდებოდნენ. ასევე დაიწყო სერიოზული განხეთქილება ქვეყნებს შორის, რომლებიც მონაწილეობდნენ UNOSOM II-ში, განსაკუთრებით იტალია იყო ამერიკული მეთოდების მთავარი კრიტიკოსი.
დავალებათა ძალა რეინჯერი
სომალელმა სამხედროებმა დაიწყეს სამშვიდობოებზე თავდასხმა, რამაც გამოიწვია დამატებითი მსხვერპლი. 8 აგვისტოს აიდიდის მილიციამ ააფეთქა დისტანციური მართვის ბომბი აშშ-ის სამხედრო მანქანაზე, ჯერ მოკლეს ოთხი ამერიკელი ჯარისკაცი, შემდეგ კი, ორი კვირის შემდეგ, დაშავდა კიდევ შვიდი. საპასუხოდ, პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა დაამტკიცა წინადადება სპეციალური დანიშნულების რაზმის განლაგების შესახებ, რომელიც შედგება 400 აშშ-ის არმიის რეინჯერისა და დელტა ძალების კომანდოსგან.
მოგადიშოს ბრძოლის შედეგი და UNOSOM II-ის დასასრული
1993 წლის 7 ოქტომბერს, ქვეყნის მასშტაბით სატელევიზიო მიმართვაში, ამერიკის პრეზიდენტმა კლინტონმა „ეფექტურად დაასრულა აშშ-ის პროაქტიული პოლიტიკა სომალიში“ და „მოიწოდა აშშ-ის ყველა ძალის გაყვანა არაუგვიანეს 1994 წლის 31 მარტისა“. 4 თებერვალს მიიღეს გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 897, მიუხედავად ამისა, გააგრძელა UNOSOM-ის მანდატი ერთი წლით, რომელიც უნდა დასრულდეს 1995 წლის მარტში.
ამერიკელი ჯარისკაცები მთლიანად გაიყვანეს 1994 წლის 3 მარტს, მოსალოდნელზე 28 დღით ადრე. სხვა დასავლურმა ქვეყნებმა, მათ შორის იტალიამ, ბელგიამ, საფრანგეთმა და შვედეთმა, ასევე გადაწყვიტეს ამ გასვლა. 1994 წლის 4 ნოემბერს, UNOSOM II-ის დარჩენილი 1900 ჯარისკაცის მიერ სამშვიდობო ძალისხმევის ჩაშლის შემდეგ, გაეროს უშიშროების საბჭომ (UNSC) ერთხმად დაუჭირა მხარი ყველა ძალების გაყვანას 954-ე რეზოლუციით. შემდგომში, 16 ნოემბერს, გაეროს უშიშროების საბჭომ დაამტკიცა 955-ე რეზოლუცია, რომელიც ახალ აქცენტს აკეთებს მშვიდობის დამყარებასა და რეკონსტრუქციაზე და დაუბრუნდა ნაკლებად რეაქტიულ როლს. გაეროს დარჩენილი სამხედრო და პოლიციის ჯარების გაყვანა სომალიდან დასრულდა 1995 წლის 28 მარტს, რითაც დასრულდა UNOSOM II-ის მანდატი.
მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში გაიმართა სხვადასხვა შერიგების მოლაპარაკებები, რომლებიც ითვალისწინებდა ცეცხლის შეწყვეტას, მილიციის განიარაღებას და კონფერენციას ახალი მთავრობის დასანიშნად. თუმცა, კონფერენციისთვის მზადება არაერთხელ გადაიდო და ფრაქციის ბევრმა ლიდერმა სურვილისამებრ უბრალოდ უგულებელყო შეთანხმებები.
სომალი მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში 1997 წლის დეკემბერში, რომელიც გაიმართა კაიროში, სადაც აიდიდმა და მაჰდიმ, სომალის კიდევ ერთმა მხედართმთავარმა, ხელი მოაწერეს „პრინციპების დეკლარაციას“. დეკლარაცია გვპირდებოდა 1998 წლის თებერვალში შერიგების კონფერენციების დაწყებას და გარდამავალი მთავრობის ქარტიის მომზადებას.
უოლტერ კლარკი, რომელიც იყო სომალიში აშშ-ის საელჩოს მისიის უფროსის მოადგილე ოპერაცია იმედის აღდგენის დროს, და ჯეფრი ჰერბსტი, ასოცირებული პროფესორი ვუდრო ვილსონის სკოლის პრინსტონის უნივერსიტეტში, ასკვნიან, რომ „სომალიში ჩარევა არ იყო საშინელი წარუმატებლობა; დაახლოებით 100 000 სიცოცხლე გადაარჩინეს, მაგრამ მისი არასწორი მენეჯმენტი უნდა იყოს გაკვეთილი სამშვიდობოებისთვის... სხვა ასეთ მისიებზე.“
გაეროს 1994 წლის გამოძიების შედეგები
მოგადიშოს ბრძოლიდან ერთი თვის შემდეგ, შეერთებულმა შტატებმა მოუწოდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შექმნას კომისია, რათა დაედგინა ვინ იყო პასუხისმგებელი UNOSOM II-ის სამშვიდობო ძალებსა და აიდიდის SNA ძალებს შორის შეტაკებებზე. გაეროს სამკაციანი საგამოძიებო კომისია მეთიუ ნგლუბეს, ზამბიის ყოფილი მთავარი მოსამართლე, განელი გენერალ ემანუელ ერსკინისა და ფინელი გენერალ გუსტავ ჰაგგუნდის ხელმძღვანელობით შეიქმნა უშიშროების საბჭოს მიერ. 1993 წლის 30 ნოემბერს კომისია ჩავიდა მოგადიშოში.
გამოძიებამ გააკრიტიკა ამერიკის შეერთებული შტატები ცალკე სამხედრო სარდლობის ქვეშ მოქმედებისთვის და აიდიდის წინააღმდეგ რეიდების ხელმძღვანელობისთვის, რომლებიც არ იყო კოორდინირებული UNOSOM-ის ოფიცრებთან. კომისიამ დაგმო ამერიკული საბრძოლო ვერტმფრენების გამოყენება მოგადიშოს დასახლებულ უბნებზე და გააკრიტიკა ტაქტიკა, როგორც „შეუთავსებელი სამშვიდობო დაცვის ძირითად პრინციპებთან“. ანგარიშში რეკომენდირებულია ფინანსური რეპარაციების გადახდა სომალელი მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, რომლებიც ბრძოლების მსხვერპლნი გახდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:სომალის ბრძოლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:გაეროს ოპერაციები აფრიკაში
იმერეთის სამეფო
იმერეთის სამეფო — ქართული ფეოდალური სახელმწიფო XV−XIX საუკუნეებში. წარმოიქმნა საქართველოს ფეოდალური მონარქიის პოლიტიკური დაშლის შედეგად. ეს პროცესი საქართველოში მონღოლთა ბატონობის დამყარებიდან, XIII საუკუნის 30-იანი წლებიდან დაიწყო და XV საუკუნის II ნახევარში დასრულდა, როცა 1490 წელს საქართველოს დაშლა იურიდიულად გაფორმდა. ჯერ კიდევ დავით ნარინი XIII საუკუნის II ნახევარში არსებითად იმერეთის მეფე იყო. იმერეთის სამეფოში შემავალი ოდიშისა და გურიის სამთავროები XVI საუკუნის შუა წლებში ცალკე პოლიტიკურ ერთეულებად ჩამოყალიბდა. XVI საუკუნის დამდეგს იმერეთის სამეფოს აფხაზეთის სამთავრო ჩამოსცილდა, უფრო გვიან კი — სვანეთისა. ამის შემდეგ იმერეთის სამეფოს ტერიტორია საკუთრივ იმერეთითა და რაჭით შემოიფარგლა. ლეჩხუმი ხან იმერეთის მეფეს ეპყრა და ხან ოდიშის მთავრებს.
XVIII–XIX საუკუნეთა მიჯნაზე ამ სამეფოში დაახლოებით 120 ათასამდე მცხოვრები იყო. იმერეთის სამეფოში, ისე როგორც საერთოდ საქართველოში, ფეოდალურ-ბატონყმური ურთიერთობა იყო. არსებობდა მრავალი სათავადო, რომელთაც საგადასახადო, ადმინისტრაციული და ნაწილობრივ სასამართლო იმუნიტეტი ჰქონდათ მოპოვებული და ტერიტორიულად და პოლიტიკურად განცალკავებულ ფეოდალურ ერთეულებს წარმოადგენდნენ. XVIII საუკუნის შუა წლებში იმერეთის სამეფოში 100-მდე თავადი იყო. ისინი მეფის ან უფლისწულის ვასალები იყვნენ.
იმერეთის სამეფოს უმაღლესი საეკლესიო ხელისუფალი დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი იყო, რომელშიც ხშირად „ჩრდილოსა და აფხაზეთის“ ან „აფხაზ-იმერთა“ ან კიდევ „პონტო ჩრდილოით აფხაზ-იმერთა და ყოვლისა ქვემოისა ივერიისა კათალიკოსად“ იწოდებოდა. მისი რეზიდენცია XVI საუკუნის II ნახევარში ბიჭვინთაში იყო, ხოლო შემდეგ — გელათში.
სოლომონ I-ის გარდაცვალების შემდეგ ცენტრალური ხელისუფლების ძლიერება ისევ შეირყა. დაიწყო იმერეთის ტახტის პრეტენდენტთა შორის ბრძოლა. ფეოდალური შინაომები კვლავ განახლდა. 1784 წელს გამეფებული დავით II (გიორგის ძე) მალე ტახტიდან გადააგდო დავით არჩილის ძემ და 1789 წელს თვითონ გამეფდა სოლომონ II-ის სახელით. 1801 წელს, ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ, რუსეთის სამხედრო მოხელეებმა დაიწყეს ნიადაგის მომზადება იმერეთის სამეფოს გასაუქმებლად. ასეთ ვითარებაში ხელისუფლება რომ შეენარჩუნებინა, სოლომონ II-მ 1804 წლის 25 აპრილს რუსეთის ქვეშევრდომობა აღიარა. ელაზნაურის შეთანხმებით, იმერეთის მეფე ყველაფერში რუსეთს უნდა დამორჩილებოდა. სოლომონი კი საშინაო დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას და რუსეთის იმპერატორის ვასალობას თხოულობდა. ურთიერთობა იმერეთის მეფესა და ცარიზმის ადგილობრივ მოხელეებს შორის თანდათან მწვავდებოდა. სოლომონი დამოუკიდებლობის დაკარგვას ვერ ურიგდებოდა და მის შესანარჩუნებლად ბრძოლას განაგრძობდა, მაგრამ 1810 წელს რუსეთის თვითმპყრობელობამ გააუქმა იმერეთის სამეფო და იქ თავისი მმართველობა დაამყარა.
იმერეთის სამეფოს წარმოქმნა
XV საუკუნის II ნახევარში საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფო საბოლოოდ დაიშალა და დაიყო რამდენიმე სამეფო-სამთავროდ. ივანე ჯავახიშვილის დასკვნით:
ცნობები საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის შესახებ მოგვეპოვება XVIII საუკუნის I ნახევარში შექმნილ ისეთ საისტორიო თხზულებებში როგორიცაა ბერი ეგნატაშვილის „ახალი ქართლის ცხოვრება“ და ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“.
ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში კახეთში ყოფილა დაცული გადმოცემა, რომ ალექსანდრე I-მა (1412-1442 წწ.) საქართველო თავის შვილებს დაუნაწილა: ერთს კახეთი მისცა, მეორეს — ქართლი, მესამეს — იმერეთი და თითქოს ამის ნიადაგზე წარმოიქმნა სხვადასხვა სამეფოები. ვახუშტი ბაგრატიონმა უარყო კახეთში გავრცელებული გადმოცემა საქართველოს დაყოფის შესახებ. მისი თქმით საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაყოფა მოხდა არა ალექსანდრეს, არამედ გიორგი ალექსანდრეს ძის დროს. გიორგი VIII-ის დროს ცენტრალურ ხელისუფლებას აშკარად დაეტყო დასუსტება. ამას შედეგად ის მოჰყვა, რომ მთავრები აღარ ემორჩილებიან მეფეს და იწყება ბრძოლა მათ შორის.
სამცხის ათაბაგი ყვარყვარე პირადული მიზეზის გამო გიორგი მეფის უკმაყოფილო იყო (გიორგიმ თავდაპირველად მხარი დაუჭირა ყვარყვარეს მეტოქეს, აღბუღას, ათაბაგის ტახტზე), ამიტომ იგი იმერეთის ერისთავ ბაგრატს უკავშირდება და ასეთ გეგმას შესთავაზებს: თუ ბაგრატი გიორგი მეფეს აუჯანყდება, იგი ბაგრატს დაახმარს გურიელს, დადიანს და სვანთა ერისთავს; გამარჯვების შემთხვევაში მან მთავრები უნდა გაათავისუფლოს სამეფო ვალდებულებებისაგან. ბაგრატი ამ პირობაზე თანხმდება.
1463 წელს ჩიხორს (იმერეთში) მოხდება გადამწყვეტი ბრძოლა მეფე გიორგი VIII-სა და ბაგრატ იმერთა ერისთავს შორის. ამ ბრძოლაში გიორგი მეფე მარცხდება, ხოლო ბაგრატი გამარჯვებული ბრუნდება ქუთაისში:
ამრიგად, ჩიხორის ბრძოლის შემდეგ დადიანმა, გურიელმა, შერვაშიძემ და გელოვანმა კიდევ ერთ დიდ წარმატებას მიაღწიეს. ისინი კვლავ აგრძელებენ ბრძოლას სრული დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად. ეს ბრძოლა შემდეგ საუკუნეებშიც გრძელდება.
1477 წელს უზუნ-ჰასანის შემოსევის შემდეგ საქართველოს პოლიტიკური მდგომარეობა კიდევ უფრო მძიმე ხდება. შემდგომმა მოვლენებმა ნათლად დაადასტურა, რომ ეს შემოსევა იყო საქართველოს საბოლოოდ დაშლის ერთ-ერთი მიზეზი.
300px|მინიატიურა|იმერეთის სამეფო 1490 წლისათვის.
1478 წელს გარდაიცვალა ბაგრატ მეფე. ტახტზე ასვლა ვერ მოახერხა მისმა ძემ ალექსანდრემ და ქართლ-იმერეთში გამეფდა კონსტანტინე II. ალექსანდრე იძულებული გახდა იმერეთში გადასულიყო და იქ ეცადა სამეფო ტახტზე მომძლავრება, თუმცა მას აღარ ეხმარებიან გურიელი და დადიანი. ამით ისარგებლა კონსტანტინემ და 1479 წელს სასწრაფოდ გადადის დასავლეთში. კონსტანტინე უბრძოლველად იკავებს იმერეთის სამეფოს. კონსტანტინეს წარმატებულ გამეფებას მალე მოჰყვა წარუმატებლობები და საქართველო ისევ დაშლას იწყებს, რაშიც ისევ და ისევ სამცხის ათაბაგ ყვარყვარეს მიუძღვის ბრალი. 1483 წელს არადეთის ბრძოლაში სამცხის მთავარი ამარცხებს კონსტანტინეს. ამით ისარგებლა ალექსანდრე II-მ და 1484 წელს თავი იმერეთის მეფედ გამოაცხადა, მაგრამ მისი მეფობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. დადიანმა კონსტანტინეს მხარი დაიჭირა და 1487 წელს მოიწვია იმერეთში. ალექსანდრე ვერ გაუმკლავდა კონსტანტინესა და დადიანს და „წავიდა სიმაგრეთა შინა“. კონსტანტინემ კვლავ გააერთიანა იმერ-ამერი, თუმცა ხანმოკლედ. საქართველოს ირანის ჯარი შემოესია. კონსტანტინე იძულებული გახდა სასწრაფოდ დაბრუნებულიყო ქართლში. შექმნილი მდგომარეობით სარგებლობს ალექსანდრე, უზავდება დადიანსა და გურიელს და იბრუნებს სამეფო ტახტს.
1489 წლიდან იმერეთი საბოლოოდ ჩამოცილდა ქართლის სამეფოს. კონსტანტინე მეფე ძალისხმევას არ იშურებდა საქართველოს გაერთიანებისათვის. მან 1490 წელს დარბაზის სხდომაც მოიწვია და დასვა საკითხი, თუ რა იღონონ საქართველოს კვლავ გაერთიანებისათვის. დარბაზმა უარი უთხრა მეფეს ბრძოლაზე და მოცდა არჩია. ფაქტობრივად, ის რაც მომხდარი იყო, დარბაზმა იურიდიულად დაადასტურა და გააფორმა. ამის შემდეგ 1491 წელს კონსტანტინე მეფე უზავდება იმერთა მეფეს.
იმერეთის სამეფოს ცალკე ერთეულად ჩამოყალიბება, თვით ქართლის მეფის ტიტულატურაშიც აისახა. ადრე საქართველოს მეფე თავის თავს ლიხთიმერისა და ლიხთამერის მეფეს უწოდებს, ხოლო 1491-1492 წლების სიგელებში კონსტანტინე თავს იმერეთის მპყრობელად აღარ ასახელებს.
ოსმალეთის აგრესიის დასაწყისი
250პქ|მინი|იმერეთის მეფე [[ალექსანდრე II (იმერეთის მეფე)|ალექსანდრე II.]] XVI საუკუნის დამდეგისათვის ოსმალეთის იმპერია ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოს წარმოადგენდა მსოფლიოში. ამ პერიოდიდან იწყება ოსმალეთის შეტევა ამიერკავკასიის ქვეყნების წინააღმდეგაც. ყველაზე საშიში მტერი დასავლეთ საქართველოსთვის ოსმალეთი იყო. მას შემდეგ, რაც 1453 წელს ოსმალებმა კონსტანტინოპოლი აიღეს და ბიზანტიის იმპერია საბოლოოდ გაანადგურეს, ხოლო 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიაც დაიპყრეს, საქართველოს საზღვრებს უშუალოდ მოადგნენ. საქართველოს მეზობლად ქრისტიანული სახელმწიფოების გაქრობამ სამხრეთ-დასავლეთ და დასავლეთ საქართველოს უდიდესი საფრთხე შეუქმნა.
პირველად ოსმალეთმა სამცხე-საათაბაგოზე გაავრცელა თავისი გავლენა, შემდეგ კი იმერეთის სამეფოს შეუტია სამი მხრიდან: ჯიქეთ-აფხაზეთიდან, გონიის გზიდან და სამცხე-საათაბაგოდან. სწორედ სამცხე-საათაბაგოდან, ზეკარის გზით მოხდა თურქთა პირველი შემოსევა დასავლეთ საქართველოში. მათ მეგზურობას სამცხის ათაბაგი მზეჭაბუკი უწევდა.
ამის შემდეგ ბაგრატ მეფემ ყურადღება სამხრეთისაკენ გადაიტანა. თურქთა შემოსევის მთავარი საფრთხე სწორედ სამცხე-საათაბაგოს მხრიდან იყო. მეფე ბაგრატმა კვლავ დადიანისა და გურიელის ჯართან ერთად შეუტია სამცხე-საათაბაგოს. ბრძოლა მოხდა 1535 წელს მურჯახეთთან. მურჯახეთის ბრძოლა დამთავრდა ბაგრატ მეფის სრული გამარჯვებით ყვარყვარე ათაბაგი ტყვედ ჩავარდა. სამცხე-საათაბაგომ დამოუკიდებლობა დაკარგა და იმერეთს შეუერთდა 10 წლით, 1545 წლამდე.
სამცხე-საათაბაგოს ფეოდალების ერთი ნაწილი უკმაყოფილო იყო იმერეთის მეფის გამგებლობაში მათი სამფლობელოების მოქცევით და მომხდარ ფაქტს ვერ ურიგდებოდნენ. ისინი ოთარ შალიკაშვილის მეთაურობით, ოსმალეთში გადაიხვეწნენ, ყვარყვარე III-ის ვაჟიშვილი ქაიხოსრო სულთანს წარუდგინეს და დახმარება სთხოვეს იმერეთის მეფის წინააღმდეგ. თურქები დროს არ კარგავდნენ. ისინი კარგად ხედავდნენ, რომ ბაგრატ მეფე სამცხე-საათაბაგოს სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრებზე მდებარე ციხეებს ამაგრებდა: 1543 წელს თურქთა 22 ათასიანი ლაშქარი ტაოში შემოიჭრა, ოლთისის ციხეს მიადგა და საშინლად ააოხრა. ბაგრატ მეფემ, როგორც კი მიიღო მტრის შემოსევის ცნობა, მაშინვე დადიანსა და გურიელს მიმართა დახმარების სათხოვნელად, გურიელი გამოცხადდა, ხოლო დადიანმა უარი შემოუთვალა. ბაგრატ მეფისა და გურიელის გაერთიანებულმა ლაშქარმა ქარაღაქთან სასტიკად დაამარცხა ოსმალები, ხოლო მუსტაფა-ფაშა ბრძოლაში დაიღუპა
სულთანი სამცხე-საათაბაგოში თავის პოზიციების დათმობას არ აპირებდა. ორი წლის შემდეგ მან დიდძალ ჯარს მოუყარა თავი, მთავარსარდლობა არზრუმისა და დიარბექირის ფაშებს ჩააბარა და საქართველოზე თავდასასხმელად გამოაგზავნა. ბაგრატ მეფემ კვლავ დადიანსა და გურიელს სთხოვა დახმარება. დადიანმა კვლავ უღალატა საერთო საქმეს და მეფეს უარი შემოუთვალა. ბაგრატ მეფემ თავის სიძეს, ქართლის მეფე ლუარსაბსაც სთხოვა დახმარება. ლუარსაბმა შეჰყარა ქართლის ჯარი და იმერეთის ჯარს შეუერთა. ბაგრატის, ლუარსაბისა და როსტომ გურიელის ლაშქარს მესხი აზნაურები შეუერთდნენ და მტრის ჯარს ბასიანში მიეგებნენ. ბრძოლა მოხდა 1545 წელს სოხოისტას ველზე. ბრძოლის ბედი მესხთა ღალატმა გადაწყვიტა. სოხოისტის ბრძოლის შედეგად იმერეთ-სამცხე-საათაბაგოს ერთიანი სახელმწიფოს არსებობას ბოლო მოეღო.
ერთი წლის შემდეგ ბაგრატ მეფე ისევ გადავიდა ლაშქრით სამცხეში, მაგრამ ამაოდ, ოსმალებს მთლიანად დაეპყროთ სამცხის ციხე-სიმაგრენი და იქ თავიანთი მეციხოვნეები ჩაეყენებინათ.
1555 წლის 29 მაისს ქ. ამასიაში დაიდო ზავი ირანსა და ოსმალეთს შორის, რომლითაც დამთავრდა ამ ორ ქვეყანას შორის ხანგრძლივი, თითქმის 40-წლიანი ომი. დამპყრობლებმა საქართველო ორ ნაწილად გაიყვეს: დასავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთი საქართველო ოსმალეთმა ირგუნა, ხოლო ქართლ-კახეთი და აღმოსავლეთი სამცხე ირანმა. ამ ზავის მიხედვით საქართველოს პოლიტიკური მდგომარეობა გაუარესდა. 1555 წლის ამასიის ზავის პირობები გადაულახავ დაბრკოლებებს უქმნიდა საქართველოს გაერთიანების ყოველგვარ ცდას. ფაქტობრივად ამასიის ზავმა დააკანონა საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლა.
ბაგრატ III-ის საშინაო პოლიტიკა
ბაგრატ მეფე კარგად ხედავდა, რომ ოსმალების წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლისათვის აუცილებელი იყო ქვეყნის ძალების გაერთიანება, განდგომის გზაზე დამდგარი მთავრების დამორჩილება. საამისოდ მას სხვა საშუალება არა ჰქონდა, თუ არა თვითონ მთავრებს შორის დაპირისპირების გამოყენება. როგორც დავინახეთ მას განუდგა სამეგრელოს მთავარი ლევან I დადიანი, რომელიც მეფეზე იმის გამო იყო განაწყენებული, რომ მურჯახეთის ბრძოლაში მონაწილეობისათვის მეფემ გურიელს დაუბრუნა აჭარა და ჭანეთი, მას კი არაფერი ერგო.
მეფემ განაწყენებული თავადი ნადირობის საბაბით თავისთან მიიწვია და დააპატიმრა. ასევე განიზრახა გურიელის ხელში ჩაგდება, მეფემ ის თავისთან მიიწვია ოდიშზე ლაშქრობის მიზნით, მაგრამ გურიელი მეფეს არ ენდო და არ ეახლა. ქაიხოსრო ათაბაგს ხელსაყრელი დრო დაუდგა. მან გურიელისა და დადიანის გადაბირება გადაწყვიტა, ამასაც არ დასჯერდა და მეფის ერთგულ მომხრეთა ბანაკშიც დაიწყო მსგავსი ქმედებები. მან მოისყიდა ხოფილადრე ჩხეიძე, რომელსაც გელათის სამრეკლოში გამოკეტილი ლევან დადიანის დარაჯობა ჰქონდა დავალებული, დადიანი გამოაპარებინა და ახალციხეში გადაიყვანა. მალე მათ გურიელიც შეუერთდა და მათი დახმარებით ლევან დადიანმა სამეგრელოში ხელისუფლება დაიბრუნა.
სათავადოთა სისტემის ბატონობა იმერეთის ამ ენერგიულ მეფეს ხელს უშლიდა შეექმნა მეფის ძლიერი ხელისუფლება. ამის მიუხედავად ბაგრატმა შეძლო გაეტარებინა მთელი რიგი ღონისძიებებისა, რომლებმაც დროებით მაინც გამოიღეს დადებითი შედეგები. ბაგრატ მეფემ იმერეთში აღადგინა ან შექმნა ახალი საეპისკოპოსო ცენტრები. დააარსა გელათისა (1529 წ.) და ხონის (1529 წ.) საეპისკპოსო კათედრები, ხოლო მესამე საეპისკოპოსო კათედრა აღადგინა ნიკორწმინდაში. ახალი საეპისკოპოსო კათედრების განმგებლობას მეფე ერთგულ ფეოდალებს ანდობდა. მის სახელთანვეა დაკავშირებული დასავლეთ საქართველოს საეპისკოპოსო ცენტრის ბიჭვინთიდან გელათში გადმოტანა (სავარაუდოდ გადმოტანა მოხდა 1545-1569 წლებს შორის) ). ამ გზით ეკლესია მან თავის გავლენას დაუქვემდებარა და ურჩ თავადებს დაუპირისპირა.
ბაგრატ მეფემ მოიწვია საეკლესიო კრება, რომელმაც უაღრესად საჭირბოროტო საზოგადოებრივი საკითხები განიხილა. კრებას დაესწრო აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონი, ქართლის კათალიკოსი მალაქია და დასავლეთ საქართველოს 10 ეპისკოპოსი:ქუთათელი, გენათელი, ჭყონდიდელი, ბედიელი, მოქველი, დრანდელი, ცაგერელი, ხონელი, ნიკორწმინდელი და ცაიშელი. კრებამ მიიღო დადგენილება ქვეყანაში ძალზედ გავრცელებული „ტყვეთა სყიდვის“, ქურდობა-ავაზაკობის, მკვლელობის, ეკლესიების ძარცვის და სხვა ბროტების წინააღმდეგ ბრძოლის გაძლიერების შესახებ. საეკლესიო კრებამ განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო „ტყვეთა სყიდვის“ საკითხს და მკაცრი სასჯელი განაწესა მათთვის, ვინც ამ საქმიანობაში იქნებოდა შემჩნეული — ტყვის გამყიდველი სიკვდილით უნდა დასჯილიყო. მაგრამ ამ გადაწყვეტილების ცხოვრებაში გატარება თავადთა მძლავრობის ვითარებაში მეტად გაძნელებული იყო და თუ ბაგრატის დროს ამ გადაწყვეტილებას რაიმე ფასი ჰქონდა, მისი გარდაცვალების შემდეგ ვითარება კვლავ საწინააღმდეგოდ შეიცვალა, რადგან ტყვის გამყიდველებს უძლიერესი მფარველი, ოსმალეთი, გამოუჩნდათ, რომელიც სულ უფრო და უფრო აძლიერებდა თავის გავლენას დასავლეთ საქართველოზე.
ამასიის ზავის შემდეგ
ბაგრატ მეფემ, მიუხედავად იმისა, რომ ყოველგვარ ზომებს მიმართავდა სამეფოს გასაძლიერებლად, ვერ შეაჩერა იმერეთის სამეფოს უკან სვლა. ნელი ნაბიჯით მიმდინარე დაცემის პროცესი ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაშიც თავისებურ გამოხატულებას პოვებდა.
1565 წელს ბაგრატ III გარდაიცვალა. სამეფო ტახტი მისმა მემკვიდრემ გიორგი II-მ (1565-1583 წწ.) დაიკავა. მეფობის დასაწყისში გიორგი მეფემ შეძლო მშვიდობიანი ურთიერთობა დაემყარებინა გურიელთან და დადიანთან. მაგრამ გიორგი თანდათან კარგავს მეფურ ავტორიტეტს და დასავლთ საქართველოში იწყება გაუთავებელი შინა ომები. ბაგრატ III-ის შემდგომი დროიდან XVIII საუკუნის ჩათვლით იმერეთში არსებითად მეფე-მთავართა ურთიერთბრძოლის ისტორიაა. დაუსრულებელმა ომებმა ერთიანად გააჩანაგა ისედაც უკანმავალი ქვეყანა. გიორგი მეფე, გიორგი გურიელი, ლევან დადიანი, აფხაზეთის მთავრები და სხვა თავადები იბრძვიან ერთმანეთის წინააღმდეგ და აოხრებენ ქვეყანას.
1568 წელს მოეწყო მეფე გიორგის საწინააღმდეგო შეთქმულება, მაგრამ მეფემ სძლია მოწინააღმდეგეებს და გურიელთან კავშირით სცადა დადიანის განდევნა. დადიანმა ოსმალები დაიხმარა დაიბრუნა სამთავრო ხელისუფლება გურიელიც დაამარცხა და მიიმხრო. გიორგი მეფე ცდილობს მათ შორის შუღლის ჩამოგდებას და იმოყვრებს გურიელს. ამის შემდეგ მალევე მეფე და გურიელი ოდიშის სამთავროს იკავებენ. ლევან დადიანი სტამბოლში გადაიხვეწა, რათა დახმარება ეთხოვა სულთნისათვის. სულთანმაც სიამოვნებით მისცა არზრუმ-ტრაპიზონის საფაშოების ლაშქარი. ლევან დადიანმა გურიელის მიმხრობა შეძლო და მარტივად შემოიმტკიცა ოდიში.
1572 წელს გარდაიცვალა ლევან დადიანი, იმავე წელს მთავრის ტახტი დაიკავა მისმა ძემ გიორგიმ. დადიანი და გურიელი რომ გაეთიშა გიორგი მეფე დადიანს დაემოყვრა და მისი და თავის შვილს, ტახტის მემკვიდრე ბაგრატს შერთო ცოლად. გურიელმა ამის პასუხად დადიანის ძმას მამიას (სამეგრელოს თავადი 1573-1578 და 1582-1590 წწ.) შერთო თავისი და ცოლად, 1573 წელს თავს დაესხნენ გიორგი დადიანს და დამარცხებული აფხაზეთში გააქციეს.
1578 წელს ოსმალეთის ლაშქრის მთავარსარდლად დაინიშნა მუსტაფა ლალა-ფაშა. მას დავალებული ჰქონდა ამიერკავკასიის ქვეყნების დაპყრობა. მან ჩილდირის ბრძოლაში ირანელების დამარცხების შემდეგ თბილისი დაიკავა და იმერეთის დასაპყრობად გაემართა.
სულთანმა განიზრახა დასავლეთ საქართველოსათვის შავი ზღვიდან შეეტია და ასე დაეპყრო. 1579 წელს ადმირალი კილიჩ ალი-ფაშა 60 ხომალდისაგან შემდგარი ფლოტით მდინარე ფაზისის შესართავში შევიდა და ფოთში ციხის აშენებას შეუდგა. ფოთის დაპყრობის შემდეგ ოსმალები მდინარე რიონით ქუთაისისაკენ დაიძრნენ და მისი დაპყრობა სცადეს, თუმცა უშედეგოდ. თურქეთის სულთანი მურად III უკმაყოფილო იყო 1579 წლის ლაშქრობით, ამიტომ მან მთავარსარდალი მუსტაფა ლალა-ფაშა გადააყენა.
დასავლეთ საქართველოში ახალი ძალით იფეთქა ფეოდალურმა შინა ომმა. 1582 წელს გარდაიცვალა გიორგი III დადიანი. მთავრად მისი ძმა მამია დაჯდა. მამია ოდიშის ჯარით გურიელს მიუხდა. გურიელი ბრძოლაში დამარცხდა და სტამბოლში გაიქცა. გამარჯვებულმა დადიანმა გურიელის გვარიდან გამოძებნა ვინმე ვახტანგი და გურიელად დასვა 1583 წელს. ამავე წელს იმერეთის მეფე გიორგიმ დაიჭირა თავისი ძმა კონსტანტინე და მის შვილთან, როსტომთან ერთად ციხეში გამოკეტა, რათა მის მცირეწლოვან მემკვიდრე ლევანს ტახტში არ შეცილებოდნენ.
გიორგი II 1583 წელს გარდაიცვალა. ტახტი მისმა 12 წლის შვილმა ლევანმა დაიკავა. კონსტანტინე ბატონიშვილმა ციხიდან გამოსვლა მოახერხა და აუჯანყდა ლევანს. დაიპყრო არგვეთი, ციხეები სკანდა და კაცხი. ლევან მეფემ ცოლად შეირთი მამია დადიანის ასული მარეხი და სიმამრის დახმარებით 1587 წელს დაამარცხა აჯანყებული ბიძა.
ქართლში სიმონის გაბრუნების შემდეგ ლევანი ლეჩხუმიდან ჩამოვიდა და მომხრე თავადების დახმარებით ტახტი ისევ დაიკავა. გოფანთოს ბრძოლაში დადიანის გამოუცხადებლობის გამო ლევანი უკმაყოფილო იყო და დასასჯელად ხელსაყრელ დროს უცდიდა. დადიანმა დასწრება ამჯობინა. 1590 წელს თავს დაესხა იმერეთს დაატყვევა ლევან მეფე და შხეფის ციხეში გამოკეტა, სადაც ძალიან მალე გარდაიცვალა კიდეც.
იმერეთის ტახტზე მამია დადიანისა და იმერელი თავადების ნაწილის დახმარებით მეფედ აკურთხეს ლევანის ბიძაშვილი როსტომი (1590-1605 წწ.), რაც დადიანების გაძლიერებას ნიშნავდა. 1590 წელს მამია დადიანი გარდაიცვალა, მთავრის ტახტი დაიკავა მისმა ძმამ მანუჩარმა (1590-1611 წწ.). მანუჩარიც როსტომის მომხრე იყო და შემდეგშიც მისი დასაყრდენი გახდა.
გარიჟრაჟზე დადიანისა და როსტომის ჯარი თავს დაესხა სვიმონ მეფის ჯარს. იმერელი თავადების ღალატის შედეგად სიმონ მეფე ოფშკვითის ბრძოლაში დამარცხდა. მეფე გაბრუნდა ქართლში.
იმერეთის შეერთების ცდა ქართლის სამეფოსთან მარცხით დამთავრდა. ამის შემდეგ სიმონ და როსტომ მეფეები დაზავდნენ, სიმონმა დააბრუნა წაყვანილი მძევლები, ხოლო როსტომმა ტყვედ ჩავარდნილი ქართლელები. მეტოქეობა დადიანებსა და გურიელებს შორის დადიანების გამარჯვებით დასრულდა. ოდიშის სამთავრო ძალიან ძლიერდება და XVII საუკუნეში, დასავლეთ საქართველოში ყველაზე დიდი და ძლიერი პოლიტიკური ძალა გახდა.
XVII საუკუნის I ნახევარი
XVII საუკუნე იმერეთის სამეფოში „საკადრო ცვლილებებით“ დაიწყო: 1600 წელს გარდაიცვალა გიორგი II გურიელი, მთავრად მის ძე მამია II გურიელი დაჯდა (1600-1625 წწ.). 1605 წელს გარდაიცვალა იმერეთის მეფე როსტომი. მას მემკვიდრე არ დარჩენია. გავლენიანმა ფეოდალებმა ქუთაისში მეფედ აკურთხეს როსტომ მეფის ნახევარძმა გიორგი კონსტანტინეს ძე (1605-1639 წწ.). 1611 წელს გარდაიცვალა ოდიშის მთავარი მანუჩარ I დადიანი და მთავარი ხდება მისი მცირეწლოვანი შვილი ლევან II დადიანი (1611-1657 წწ.). პირველ ხანებში დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრებს შორის დამოკიდებულება კარგი იყო. 250პქ|მინი|[[ლევან II დადიანის ფრესკა.]] კარგი იყო დამოკიდებულება აღმოსავლეთ საქართველოს მმართველებთანაც, როდესაც შაჰ-აბას I შემოესია საქართველოს, კახეთისა და ქართლის მეფეებმა თეიმურაზ I-მა და ლუარსაბ II-მ იმერეთს შეაფარეს თავი. მიუხედავად შაჰის მუქარისა, თუ მეფეებს არ გადასცემდნენ ის იმერეთს დაარბევდა, გიორგი III-მ შაჰის წინაშე წარავლინა ელჩები — აფხაზეთის კათალიკოსი მალაქია და პაატა აბაშიძე. მათ შაჰ-აბასს მეფის დანაბარები გადასცეს, რომ არ აპირებდა მეფეების გადაცემას. შაჰ-აბასი შეეგუა აღნიშნულ ფაქტს და იმერეთშიც ვერ გადავიდა, რადგან ირან-თურქეთის ზავით იმერეთი ოსმალეთის გავლენის სფერო იყო და იქ შეჭრა ირან-ოსმალეთის ახალი ომის დაწყების საბაბი გახდებოდა. მეორე მიზეზი, რამაც შაჰი შეაჩერა იყო დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრებს შორის დადებული ხელშეკრულება მტრის ერთობლივი ძალით მოგერიების თაობაზე.
XVII საუკუნის დასაწყისში დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრებმა რუსეთთან დაამყარეს კავშირები. კახთა მეფის თეიმურაზ I-ის ინიციატივით 1618 წელს იმერეთის მესვეურებმა რუსეთის სახელმწიფოს ქვეშევრდომობა ითხოვეს. საქართველოდან წარგზავნილ ელჩებს თან მიჰქონდათ თეიმურაზ I-ის, გიორგი III-ისა და გურიელის წერილი, რომელშიც რუსეთის მეფეს ჯარით დახმარებას სთხოვდნენ ირანის შაჰის წინააღმდეგ. ამ ელჩობას შედეგი არ მოჰყოლია. ვინაიდან რუსეთი თავისი საშინაო და საგარეო საქმეებით იყო დაკავებული.
იმერეთის სამეფოში ამის შემდეგ ფეოდალური შინააშლილობა იწყება, რომლის სათავეშიც დგას სამეგრელოს მთავარი ლევან II დადიანი. მას ვახუშტი ბატონიშვილი ასე ახასიათებს:
დიდი ნიჭისა და ალღოს მქონე ლევანი ისწრაფოდა სადადიანოს დამოუკიდებლობის განმტკიცებისაკენ. ამავე დროს მიზნად ისახავდა განედევნა იმერეთის მეფე და თავად გამეფებულიყო დასავლეთ საქართველოში. ამ მიზნის მისაღწევად ყველა ხერხს იყენებდა, ამიტომ თანამედროვე ქართულ ისტორიოგრაფიაში
1616 წელს ლევან II დადიანი საკუთარი ბიძა-რეგენტ გიორგი ლაპარტიანისაგან ძალაუფლებას იღებს და ამ დროიდან იწყება ფეოდალური ანარქია დასავლეთ საქართველოში, რაც ორი საუკუნე გაგრძელდა.
1618 წელს გიორგი III-მ თავის შვილს ალექსანდრეს ცოლად შერთო მამია გურიელის ასული თამარი, რომელთანაც ალექსანდრეს შეეძინა ბაგრატი, მაგრამ მრუშობის ბრალდებით თამარი მამის გურიელის კარზე გააბრუნეს ბაგრატთან ერთად. ამ ამბით შეურაცხყოფილმა გურიელმა გადაწყვიტა დამოყვრებოდა ლევან II დადიანს. 1621 წელს მეფე-მთავარს შორის უთანხმოებით სარგებლობს ლევანი და თავის დას მარიამს ცოლად ატანს გურიელის ძეს სიმონს. თვით ლევან დადიანი დაქორწინებული იყო აფხაზეთის მთავარ სეტემან შარვაშიძის ასულ თანურიზე (ან დარუნდიზე). ამგვარად დასავლეთ საქართველოში ჩამოყალიბდა ორი, ერთმანეთს დაპირისპირებული ბანაკი: ერთ მხარეს გიორგი III, ხოლო მეორე მხარეს — დადიანი, გურიელი და შერვაშიძე. ძალთა თანაფარდობა ლევან დადიანის მხარეზე იყო. მეფის მოწინააღმდეგეთა ბანაკს მალე დაემატა იმერელი ფეოდალი პაატა წულუკიძე, რომელმაც გარკვეული, ნეგატიური როლი ითამაშა მეფე-მთავართა ურთიერთობებში. სწორედ მისი შეგონებით გაუჩნდა ლევან დადიანს პრეტენზია იმერეთის სამეფოს ტახტზე.
გიორგი მეფეს ბუნებრივია არ მოსწონდა დადიან-გურიელ-შერვაშიძის კავშირი და დაიწყო საომარი სამზადისი. ეს არ გამოპარვია ლევან დადიანს და მანაც ლაშქარი შეკრიბა. 1623 წელს გოჭოურასთან გაიმართა ბრძოლა, რომელშიც გიორგი დამარცხდა და ბრძოლის ველიდან გაქცევით უშველა თავს.
1623 წლის შემდეგ დადიანსა და შერვაშიძეს შორის ურთიერთობა დაიძაბა, როგორც ჩანს მთავრის აფხაზ მეუღლეს დაუახლოვდა ვეზირი პაპუნა, რის გამოც ლევან დადიანმა ცოლი გააგდო, მასთან შეძენილი ორი ვაჟიშვილი მოწამვლით მოაკვლევინა, ხოლო პაპუნა გურიელს დააპატიმრებინა. თვით ლევანმა კი ბიძას გიორგი ლიპარტიანს წაართვა ახალგაზრდა ცოლი, ჭილაძის ასული ნესტან-დარეჯანი და ცოლად შეირთო.
ლევანის ამ საქციელმა ოდიშარნი ორ სამტრო ბანაკად დაყო. დავა ბიძა-ძმისშვილს შორის ბრძოლაში უნდა გადაზრდილიყო, მაგრამ მოულოდნელად გიორგი ლიპარტიანი გარდაიცვალა. ლევან დადიანის მოწინააღმდეგეთა ბანაკი ზრდას განაგრძობდა, გიორგი მეფე, შერვაშიძე, დადიანის გაძლიერებით შეშფოთებული გურიელი... ამით ისარგებლა პაპუნა ვეზირმა, რომელიც გურიელთან იმყოფებოდა პატიმრობაში და განიზრახა ლევანის მოკვლა, ხოლო მის მაგივრად მისი ძმის იოსების გამთავრება, მაგრამ შეთქმულება გამჟღავნდა, მისი მოთავე პაპუნა ზარბაზნის ლულაში ჩადეს და ნაკუწებად აქციეს, ხოლო იოსებს თვალები დასთხარეს.
ამ პერიოდში გურიაშიც მნიშვნელოვანი ამბები ხდება. 1625 წელს მამია გურიელი მოკლა თავისმა ძემ სიმონმა, რომელმაც გამთავრებისთანავე ცოლისძმის, ლევან დადიანის, საწინააღმდეგო კურის აიღო და შეთქმულებაშიც მიიღო მონაწილეობა. ამის გამო, მამის მკვლელის დასჯის საბაბით, გურიაში შეიჭრა და ლანჩხუთთან ბრძოლაში გურიელი ტყვედ ჩაიგდო. არქანჯელო ლამბერტის ცნობით დადიანმა სიმონს გურიის მთავრად ლევანმა მამიას ძმა, დასავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი მალაქია (1625-1639 წწ.) დასვა.
XVII საუკუნის დასაწყისისათვის ოსმალეთის ბატონობა, მხოლოდ დასავლეთ საქართველოს ბარის გარკვეულ ტერიტორიაზე ვრცელდებოდა, მთებზე კი მათ ხელი არ მიუწვდებოდათ. ამ პერიოდში ოსმალთა პასიურობის ძირითადი მიზეზი მაინც ის იყო, რომ სულთნის ხელისუფლება ტახტისათვის ატეხილი ბრძოლის გამო საგრძნობლად შესუსტდა. 1622-1623 წლებში სულთნის ტახტზე სამი ადამიანი შეიცვალა. ეს ყველაფერი შეღავათს უქმნიდა დაპყრობილ ქვეყნებს, მათ შორის იმერეთის სამეფოსაც.
XVII საუკუნის 20-იან წლებში იმერეთის მეფე გიორგი III-სთან ნათესაური კავშირის დამყარებას ცდილობს ქართლის მოურავი გიორგი სააკაძე, გიორგი III-ის შვილი ხვარამზე, სააკაძის შვილს, ავთანდილს გააყოლეს ცოლად. გიორგი სააკაძე ქართლში იმერეთის ტახტის მემკვიდრის ალექსანდრეს გამეფებას ითხოვდა. გიორგი მეფისა და სააკაძის კავშირი ბაზალეთის ბრძოლის შემდეგ გიორგი სააკაძის ოსმალეთში გადახვეწამ ჩაშალა. ახლა უკვე დამოყვრება თეიმურაზ I-მა განიზრახა და საკუთარი შვილი, ზურაბ არაგვის ერისთავის ქვრივი დარეჯანი ქმრის ოჯახიდან გამოიტაცა, მუხრანს მიიყვანა და 1629 წელს ცოლად შერთო იმერეთის ტახტის მემკვიდრეს ალექსანდრეს.
ლევან დადიანმა და მისმა თანამზრახველებმა გიორგი მეფის დატყვევებისთანავე მოიწვიეს თათბირი და გადაწყვიტეს იმერეთში ქაიხოსრო გურიელი გაემეფებინათ, მაგრამ განზრახვა ჩაეშალათ, რადგან იმერეთში უკვე ალექსანდრე III უკურთხებიათ მეფედ. მეფე გიორგი ორი წელი დადიანს ჰყავდა ტყვედ და დიდი „სახსრის“ გაღებით დაიხსნეს ტყვეობიდან. 250px|მინი|იმერეთის მეფე [[ალექსანდრე III (იმერეთის მეფე)|ალექსანდრე III — კრისტოფერ კასტელის ნახატი.]] 1639 წელს გარდაიცვალა გიორგი III და იმერეთის სამეფო ტახტი დაიკავა მისმა შვილმა ალექსანდრე III-მ (1639-1660 წწ.). ამ დროისათვის ქვეყანა მეტად დაუძლურებული იყო. ამ სავალალო მდგომარეობიდან ქვეყნის გამოყვანა ალექსანდრე მეფეს არ შეეძლო, ვინაიდან დადიანისაგან მუდამჟამს თავდასხმებს განიცდიდა. იგი იძულებული გახდა დადიანის წინააღმდეგ ბრძოლაში ოსმალეთისათვის ეთხოვა დახმარება. ოსმალებმაც არ დააყოვნეს მაჰმად-ფაშას ჯარმა მოარბია სამეგრელო და გაძარცვა დრანდის მონასტერი. დადიანი იძულებული გახდა რამდენიმე ხნით შეეწყვიტა იმერეთზე თავდასხმები.
მიუხედავად ამისა, რაც დრო გადიოდა მით უფრო მწვავდებოდა დადიანსა და ალექსანდრეს შორის ურთიერთდამოკიდებულება. ლევან დადიანმა 1645, 1646 და 1647 წლებში სამჯერ დალაშქრა იმერეთი და სამივეჯერ გამარჯვებული დაბრუნდა სამეგრელოში. ასევე გამარჯვებით დასრულდა მისი ლაშქრობა გენათელ ეპისკოპოსთან. როდესაც ცხადი გახდა, რომ დადიანი და ალექსანდრე ვერ შერიგდებოდნენ, ალექსანდრე ტყვეებს ვერ დაიბრუნებდა და თეიმურაზიც იმერეთისაგან დახმარებას ვეღარ მიიღებდა, სიძე-სიმამრმა ალექსანდრემ და თეიმურაზმა დახმარებისათვის რუსეთს მიმართეს. 1649 წელს ელჩები გაგზავნეს რუსეთის სამეფო კარზე. თეიმურაზის მხრიდან თავადი ივანე და არქიმანდრიტი პახომი, ხოლო ალექსანდრეს მხრიდან — მღვდელ-მონაზონი ვასილი და დავითი. თეიმურაზი ირანელებთან შუამდგომლობას ევედრება რუსთ ხელმწიფეს, ხოლო ალექსანდრე ლევან II დადიანს უჩივის და მის წინააღმდეგ დახმარებას სთხოვს რუსეთს. ამ ელჩობის შემდეგ რუსეთი საპასუხო ელჩობას (ტოლოჩანოვისა და იევლევის ელჩობა იმერეთში) აგზავნის იმერეთში (1650-1652 წწ.). იმერეთში რუსი ელჩები 1651 წელს ჩავიდნენ. ალექსანდრე III საზეიმო ვითარებაში მოსკოვის ელჩთან ფიცს დებს ალექსი I-ის „ყმობის“ შესახებ:
1652 წელს იმერეთის მეფე რუს ელჩებს თავის ელჩებს აყოლებს: მოლარეთუხუცესს ლომკაც ჯაფარიძეს და არტიმონ არქიმანდრიტს, მაგრამ, ისე როგორც წინა ელჩობას, ამჟამადაც იმერეთის სამეფოსათვის მას რეალური შედეგი არ მოუტანია.
1657 წელს ლევან II დადიანი უეცრად გარდაიცვალა. მას პირდაპირი მემკვიდრე არ დარჩენია, ამიტომ მისი გარდაცვალებისთანავე მეგრელებმა ერთხმად გაამთავრეს ლიპარიტ დადიანი, ლევანის ძმის, იესეს ვაჟი. შექმნილი სიტუციით ისარგებლა ალექსანდრე III-მ, დიდი ლაშქრით გაემართა ოდიშისაკენ, ტახტიდან ჩამოაგდო ლიპარიტ დადიანი და გაამთავრა თავისი ერთგული კაცი ვამეყ დადიანი. ვამეყის გამთავრებას ვერ შეეგუენ ტახტიდან ჩამოგდებული ლიპარიტ დადიანის მომხრეები. 1658 წელს მათ შორის ბანძასთან გაიმართა ბრძოლა. ბრძოლაში იმერეთის მეფემ გაიმარჯვა. დამარცხებული ქაიხოსრო I გურიელი და ლიპარიტ III დადიანი სტამბოლში გადაიხვეწნენ. ბანძის ბრძოლის შემდეგ ლიპარიტ დადიანი მალევე გარდაიცვალა, ხოლო აშლილობამ გურიაში გადაინაცვლა, სადაც მთავრის ტახტისთვის ერთმანეთს ეცილებოდნენ ქაიხოსრო და დემეტრე. აღნიშნული ბრძოლა დემეტრე გურიელის (1658-1664 წწ.) სასარგებლოდ დასრულდა. დაქირავებული მკვლელის ხელით მოკლული ქაიხოსრო გურიელის შვილები გიორგი და მალაქია ახალციხის ფაშას შეეკედლნენ.
იმერეთის მეფე ალექსანდრე III თავის ძის მემკვიდრეობას არ ცნობდა. მან იშვილა ცოლის ძმის შვილი ლუარსაბი, რომელსაც ტახტის მემკვიდრედ ზრდიდა, მაგრამ ლუარსაბი გარდაიცვალა და ალექსანდრე უმემკვიდრეოდ დარჩა, ამიტომ იმერეთის მეფემ 1659 წელს რუსეთში ელჩობა გაგზავნა და რუსეთის ხელმწიფეს სთხოვა ნიკოლოზ (იგივე ერეკლე I) უფლისწულის გამოშვება და იმერეთის ტახტზე გამეფება, რაზეც რუსეთისაგან უარი მიიღო. იმერთა მეფე იძულებული იყო ისევ თავისი შვილი ბაგრატი გამოეთხოვა გურიიდან და ტახტის მემკვიდრედ ეცნო. ალექსანდრემ გურია-ოდიშის დამორჩილებით კვლავ აღადგინა ის პრესტიჟი, რაც სამი ათეული წლის განმავლობაში ჰქონდა დაკარგული იმერეთის სამეფოს, მაგრამ იმერეთის ჰეგემონობა დასავლეთ საქართველოზე ძალიან ცოტა ხანს გაგრძელდა.
ალექსანდრე გარდაიცვალა 1660 წლის მარტში, თავის მემკვიდრე ბაგრატს (1660-1661, 1663-1668, 1669-1678, 1679-1681 წწ.) სამეფო დაუძლურებული დაუტოვა. არეულობა, შფოთი და აშლილობა, რომელიც დამახასიათებელი იყო ამ პერიოდის დასავლეთ საქართველოსთვის, კვლავ გრძელდებოდა.
XVII საუკუნის II ნახევარი
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|[[დარეჯანი (ზურაბ არაგვის ერისთავის მეუღლე)|დარეჯან დედოფალი — კრისტოფერ კასტელის ნახატი]] XVII საუკუნის 60-იანი წლების შემდგომ პერიოდს ნიკო ბერძენიშვილი შემდეგანაირად ახასიათებს: ამ ფეოდალურმა ანარქიამ მთლად დასცა და დააუძლურა ქვეყანა, შეძლებული მოსახლეობის უმეტესობა გარბოდა და აღმოსავლეთ საქართველოში სახლდებოდა, სადაც ამ დროს შედარებით სიმშვიდე სუფევდა.
იმერეთში ახლადგამეფებულ ბაგრატს დედინაცვალმა დარეჯანმა ცოლად შერთო თავისი ძმის თეიმურაზ I–ის ვაჟის, დავითის ასული ქეთევანი. დარეჯანი ბაგრატს უკვე აღარაფერს ეკითხებოდა, იმერეთის ფაქტობრივი გამგებელი თავად გახდა. დარეჯანმა თავის გერს ჯერ შესთავაზა ცოლად მოეყვანა, მაგრამ რადგან ამაზე აღშფოთებული ბაგრატისაგან უარი მიიღო, შეიპყრო იგი და თვალები დასთხარა. დარეჯანმა სკანდის ციხეში მდგომ მამამისს, თეიმურაზ I-ს შესთავაზა იმერეთის ტახტი, მაგრამ თეიმურაზმა უარი შემოუთვალა. ამის შემდეგ დარეჯანმა ქმრად შეირთო ვახტანგ ბაგრატიონი და ის იმერეთის მეფედ აკურთხებინა. ამან უკმაყოფილება გამოიწვია დასავლეთ საქართველოს მთავრებში, რომელთაგან ზოგიერთი დადიანის გამეფებას უჭერდა მხარს, ზოგიერთი კი ქართლის მეფე ვახტანგ V-ს ეპატიჟებოდნენ იმერეთში. იმერეთის მეფის ტახტი ვამეყ დადიანმა მიიღო. ვახტანგ მეფე იმერეთში გადადის და დადიანთან შეთანხმებით იმერეთს შუაზე იყოფენ, საზღვრად მდინარე ბუჯისწყალი დადვეს. ვამეყი დაპირდა ვახტანგ მეფეს, რომ თავის ქალიშვილს მის ვაჟს არჩილს მიათხოვებდა. . ამის შედეგად იმერეთის სამეფო არჩილის ხელში გადავიდოდა. ვამეყ III დადიანს კი იმერეთი თავისთვის უნდოდა. მან პირობა დაარღვია და თავისი ასული სხვას მიათხოვა. ამას მოყვა ვახტანგ V-ის მეორე ლაშქრობა. ვამეყ III დადიანს იმერეთისა და ოდიშის დიდებულთა დიდი ნაწილი გადაუდგა. მან ჯერ ოდიშს მიაშურა, მაგრამ როცა ოდიშის ციხესიმაგრეებიც ვახტანგ V-ის ლაშქარმა დაიპყრო, სვანეთში გაიქცა. ვახტანგ V-მ ოდიშში ლევან II დადიანის ძმისწული შამადავლე დასვა მთავრად. ვამეყ III დადიანი 1661 წელს სვანეთში ვახტანგ მეფის ბრძანებით, ხოსია ლასხიშვილმა მოკლა. ვახტანგი იმერეთში დაბრუნდა და აქ თავისი ვაჟი არჩილი გაამეფა, ციხიდან გამოიყვანა უსინათლო ბაგრატ IV და მასთან ერთად ქართლში დაბრუნდა.
ქართლის მეფე ვახტანგ V-ის მიერ იმერეთის სამეფო ტახტზე თავისი შვილის არჩილის აყვანა, ოსმალეთმა შეაფასა, როგორც ირანის ჩარევა საკუთარ საქმეებში. სულთანმა მეჰმედ IV-მ (1648-1687 წწ.) იმერეთში სალაშქროდ გაგზავნა ახალციხის, ყარსისა და არზრუმის ფაშები, რომელთაც სულთნის უფლება უნდა აღედგინათ დასავლეთ საქართველოში. პარალელურად ელჩი მიავლინა ირანში, რათა გაეპროტესტებინა ირანის ჩარევა მის საშინაო საქმეებში. არჩილის მეფობა იმერეთში ხანმოკლე აღმოჩნდა, 1663 წელს შაჰ აბას II-ის ბრძანებით იგი იძულებული გახდა დასავლეთ საქართველო დაეტოვებინა.
იმერეთიდან არჩილის წასვლის შემდეგ სამეფო ტახტი ერთ ხანს თავისუფალი იყო. მეფე გახდებოდა ის ვინც მეტ თანხას გადაიხდიდა სულთანთან. ამჯერად დემეტრე გურიელმა შეძლო სულთნის გულის მონადირება და სამეფო გვირგვინს დაეუფლა. სულთნის მიერ წარმოგზავნილმა საფაშოების ჯარმა ლევან III დადიანი გადააყენა, როგორც ვახტანგ V-ის მიერ დანიშნული პირი და დადიანობაც დემეტრეს ჩააბარეს. დემეტრე გურიელს იმერეთის ტახტზე დიდხანს არ უმეფია, როგორც კი თურქთა ჯარმა იმერეთის ტერიტორია დატოვა, იმერეთის თავადებმა იგი გააძევს. მათივე თხოვნით 1663 წელს ვახტანგ V-მ იმერეთის სამეფო ტახტზე ბაგრატ IV დააბრუნა.
გურიელის განდევნისა და ბაგრატ IV-ის გამეფების შემდეგ გურიელად დაჯდა გიორგი ქაიხოსროს ძე, ხოლო ლევან III დადიანმა ისევ დაიბრუნა ოდიშის მთავრობა. ლევან დადიანმა, რომელიც ვახტანგ V-ს ენათესავებოდა, არ ინება ბაგრატ IV-ის გამეფება იმერეთის ტახტზე და ომი აუტეხა მას. ამ ომში ლევან დადიანი დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. შინა ომები რომ შეწყვეტილიყო, იმერეთის დიდებულებმა კათალიკოს სვიმონ ჩხეტიძის მეთაურობით უცნაურ საშუალებას მიმართეს: მათ ლევან დადიანი დააშორეს თავის ცოლ — თამარს და ეს უკანასკნელი ბაგრატ მეფეს შერთეს, ხოლო ლევანი ბაგრატის დაზე — თინათინზე — გოშაძის ნაცოლარზე დააქორწინეს. ბაგრატ მეფემ დადიანს ქორწილი გადაუხადა და ისევ ჩააბარა სამეგრელო სამართავად.
ბაგრატს ახალი მეტოქე გამოუჩნდა გიორგი გურიელის სახით, რომელიც ცდილობდა მეფისათვის წაერთმია ცოლი და ტახტი. თუმცა მას არც ერთი საწადელი არ ასრულებია. ბაგრატ მეოთხემ მას თავისი ასული დარეჯანი მისცა ცოლად. ურთიერთდამოყვრების ნიადაგზე მეფე-მთავრებს შორის დროებით მშვიდობიანობა დამყარდა. თუმცა ეს დიდხანს არ გაგრძელებულა. უსინათლო მეფეს ახლა სახლთუხუცესი სეხნია ჩხეიძე განუდგა, 1666 წელს ჩხეიძის ინიციატივით ქუთაისის ციხე ოსმალებმა დაიკავეს. 1667 წელს მოურავმა ბეჟან ლორთქიფანიძემ ქუთაისის ციხე ისევ აიღო და ბაგრატს გადასცა.
იმერეთის პოლიტიკურ ასპარეზზე კვლავ ჩნდება დარეჯან დედოფალი, რომელიც მეამბოხე მთავრებს ციხეში ჰყავდათ გამოკეტილი. იგი მიუხედავად თავისი ადრინდელი რუსული ორიენტაციისა დახმარებას ახლა ოსმალეთს სთხოვს, რათა ტყვეობიდან დაიხსნას. წარმოშობით ქართველი ასლან-ფაშა (სამცხის მთავრის, როსტომ-ფაშას შვილი) თურქთა ჯარით გადადის იმერეთში ტყვეობიდან ათავისუფლებს დარეჯანს, რომელიც თურქეთის დახმარებით ტახტის დაბრუნებას ცდილობს. დარეჯანმა ფაშას 20 000 მარჩილი აღუთქვა თუ მისი უსინათლო ქმრის ვახტანგის გამეფებაში დაეხმარებოდა. 1668 წელს ახალციხის ფაშა მართლაც ჩადის იმერეთში თურქთა ჯარით. მას მიეგებნენ დადიან-გურიელი და სეხნია ჩხეიძე, ბაგრატ IV კი ლეჩხუმში გადაიხვეწა. იმერეთის ტახტზე კვლავ დასვეს ვახტანგი, ოსმალებმა კი მოარბიეს იმერეთი და აუარებელი ტყვით დაბრუნდა უკან.
დარეჯანს და ვახტანგს დიდხანს არ უმეფიათ. ბაგრატ IV-ის მომხრეებმა მის გარემოცვაში შეაპარეს ხოსია ლაშხიშვილი, რომელიც დარეჯანმა იშვილა ჩვეულების თანახმად ძუძუზე კბილის დადებით და ფიცის წარმოთქმით, რის შემდეგაც დედოფალი ძალზედ ენდობოდა მას, თუმცა ხოსიამ 1668 წელს, დარეჯანი შუბით განგმირა, იქვე მოკლეს დედოფლის მეუღლე უსინათლო ვახტანგიც.