cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პაულ ერენფესტი
მოღვაწეობა
აღსანიშნავია ამ შესანიშნავი ფიზიკოსის განსაკუთრებული ადამიანური ღირსებები: პრინციპულობა, თავმდაბლობა, კეთილგანწყობილება ყველასადმი. ამ თვისებებმა ერენფესტს ფიზიკოსებში მოუპოვა დიდი სიყვარული და პატივისცემა. მისი უახლოესი მეგობრები იყვნენ ნილს ბორი და ალფრედ აინშტაინი. აინშტაინი ერთ-ერთ წერილში წერდა: „მე უფრო მჭირდებოდა შენი მეგობრობა, ვიდრე შენ ჩემი“.
1933 წლის 25 სექტემბერს მძიმე დეპრესიაში მყოფი პაულ ენერფესტი თვითმკვლელობით გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1880 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
ლუი კუპერუსი
ლუი კუპერუსი (Louis Couperus; დ. 10 ივნისი, 1863, ჰააგა — გ. 16 ივლისი, 1923, დე-სტეგი) — ნიდერლანდელი მწერალი, ნატურალიზმის წარმომადგენელი. კუპერუსის მნიშვნელოვანი რომანებია „ელინ ვერი“ (1889), „ბედი“ (1890), „მოხუცებზე“ (1906), „იდუმალი ძალა“ (1900); უტოპიური რომანი „მათი უდიდებულესობა“ (1893), „მშვიდობა მსოფლიოს“ (1895), აგრეთვე ანტიკურ თემებზე დაწერილი რომანები.
სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
დერბენდის სახანო
დერბენდის სახანო, დარუბანდის სახანო — ფეოდალური სამფლობელო (სახანო) სამხრეთ დაღესტანში; ცენტრი — ქალაქი დერბენდი.
IX-X საუკუნეებში დარუბანდში არაბული წარმომავლობის ჰაშიმიდების დინასტია იყო გაბატონებული. XII-XIII საუკუნეებში დარუბანდის საამირო თურქ-სელჩუკებსა და საქართველოს სამეფოს ემორჩილებოდამ XVI საუკუნეებიდან კი — სეფიანთა ირანის შირვანთა ხელისუფლებას. 1722 წელს რუსეთის იმპერიას შეუერთდა, რომელმაც დერბენიდ 1735 წლის ხელშეკრულებით ირანს დაუთმო.
1747 წელს ნადირ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ კი დერბენდის სახანო ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. ეჭირა მცირე ტერიტორია თაბასარანის, ყარახაიდაყისა და ყუბის სახანოთა შორის. 1759 წელს ყუბის მფლობელმა ფათალი-ხანმა ტახტიდან ჩამოაგდო დერბენდის ხანი მუჰამედ ჰუსეინი და მისი ტიტული მიითვისა, შეიერთა სხვა სახანოები და აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უძლიერესი მფლობელი გახდა. მას რთული ურთიერთობა ჰქონდა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-თან. 1778 წელს ქართლ-კახეთისა და ყარაბაღის ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა ფათალი-ხანი. 1787 წელს ფათალიხანმა და ერეკლე II-მ კავშირი შეკრეს ირანის წინააღმდეგ. შემდგომ დერბენდის სახანოს განაგებდნენ ფათალი-ხანის შვილები: აჰმედხანი (1789–1791) და შეიხ-ალი-ხანი (1791–1806). ეს უკანასკნელი 1793 წელს რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა. მიუხედავად ამისა, 1796 წელს შეიხ-ალიხანმა შეიარაღებული წინააღმდეგობა გაუწია სპარსეთის წინააღმდეგ გალაშქრებულ რუსეთის ჯარებს. 1806 წელს რუსებმა საბოლოოდ დაიკავეს ქ. დერბენდი და იქ თავიანთი მმართველობა დაამყარეს. დერბენდის სახანოს დანარჩენი ტერიტორია კი რუსეთის ქვეშევრდომს — ტარკის საშამხლოს — გადაეცა. 1813 წლის გულისტანის საზავო ხელშეკრულებით დერბენდი საბოლოოდ შეუერთდა რუსეთს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაღესტნის სახანოები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1992: ფინალი
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1992: ფინალი — ევრო 1992-ის ფინალური ტურნირის დასკვნითი მატჩი. გაიმართა 26 ივნისს. დანიის ნაკრები დაწინაურდა პირველივე ტაიმში ჯონ იენსენის მიერ მარჯვენა ფეხით გატანილი ცხრიანის შემდეგ. დანიამ გამარჯვება გაიმყარა მატჩის დაასრულებამდე 12 წუთით ადრე, როცა ვილფორტმა მარცხენა ფეხით ბოდო ილგნერს მარჯვენა დაბალ კუთხეში გაუტანა.
მატჩის დეტალები
ფინალი
იგარასი
იგარასი (Igaracy) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 313 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიანკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 156 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.02 კმ²-ზე. ფართობი 192 260 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
მუკაჩევოს რაიონი
მუკაჩევოს რაიონი (Мукачівський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაკარპატიის ოლქში. მისი ფართობია 998 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 101 222 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 101 კაცს კმ²-ზე. მუკაჩევოს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მუკაჩევო.
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები
ხაიდაყის საუცმიო
ხაიდაყის საუცმიო –– მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე V—XVII საუკუნეებში არსებული ფეოდალური სამფლობელო. მდებარეობდა დერბენტის სახანოს ჩრდილოეთით.
ტერმინი უცმი გვხვდება XIV საუკუნიდან. X საუკუნეში იბნ რუსტა წერდა, რომ საუცმიოს მმართველი სამი რელიგიის მიმდევარი იყო – პარასკევს ლოცულობდა მუსლიმებთან, შაბათს ებრაელებთან, კვირას ქრისტიანებთან. უცმის ამტკიცებდა საერთო-სახალხო კრება. ხაიდაყის საუცმიოს თავდაპირველი დედაქალაქი იყო ყალაკორეიში, ხოლო შემდეგ ურქარახი. უცმის 12 500 მეომრის გამოყვანა შეეძლო XIV-XV ს.ს. ამას გარდა, 300 მხედარი მუდმივად თან ახლდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახელმწიფოები დაღესტნის ისტორიაში
ლეოსი
ლეოსი (Leoz; Leotz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 96,23 კმ². მოსახლეობა — 224 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
დოდო მამფორია
დოდო მამფორია (დ. 14 მარტი, 1938, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.
ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პედიატრიის ფაკულტეტი.
1964–1966 წლებში იყო თბილისის № 5 ბავშვთა პოლიკლინიკის ექიმი. 1966–1971 წლებში ქალაქის I კლინიკური საავადმყოფოს ბავშვთა თერაპიული განყოფილების ექიმი. ამავე უნივერსიტეტის მეცნიერ–თანამშრომელი 1971–1972 წლებში. კლინიკური ალერგოლოგიის, პულმონოლოგიური განყოფილების და იმუნოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი 1979–1984 წლებში. 1992 წლიდან იყო საკონსულტაციო პოლიკლინიკის ხელმძღვანელი. 47 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, რომლებიც ძირითადად ეხება ფსიქოსომატურ პრობლემებს ალერგიული დაავადებების დროს ბავშვებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები დ
თურქეთის ავიახაზების მიმართულებები
thumb|left|თურქეთის ავიახაზების [[Airbus A330-200 დაჯდომისას, სტამბოლის ათათურქის აეროპორტი 2013 წელი.]] thumb|342x342px|თურქეთის ავიახაზების მიმართულებები [[2016 წელს, უკვე გამოცხადებული მომავალი მიმართულები და მიმართულებები, რომლებიც შეწყდა 2016 წლის ივნისის მონაცემებით (შარმ-ელ-შეიხი ეგვიპტეში; მოსული ერაყში; ბენღაზი, მისრათა, საბჰა და ტრიპოლი ლიბიაში; ალეპო და დამასკო სირიაში; დონეცკი და სიმფეროპოლი უკრაინაში; ადენი და სანა იემენში)]] თურქეთის ავიახაზები დაფრინავს 47 შიდა და 233 საერთაშორისო მიმართულებით 114 ქვეყანაში, ცოტა ხნის წინ განახლებული მიმართულებით, რომლებს შორის არის ჰონგ-კონგი, კოსოვო, ჩრდილოეთი კვიპროსი და ტაივანი, როგორც ცალკეული ქვეყანა, გარდა იმ ქვეყნებისა, რომლებსაც ემსახურება თურქეთის ავიახაზების კარგო და შეჩერებული მიმართულებით ეგვიპტე, ერაყი, ლიბია, სირია, უკრაინა და იემენი. ქვემოთ მოცემულია თურქეთის ავიახაზების და თურქეთის ავიახაზების კარგოს მიმართულებების სია, როგორც ნაწილი დაგეგმილი მომსახურებისა, 2016 წლის ივნისის მონაცემებით. ამ სიაში მოცემულია ქალაქი, ქვეყანა, საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის (IATA აეროპორტის კოდი) და სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ICAO აეროპორტის კოდი) კოდები და აეროპორტის სახელი, ავიაკომპანიის ჰაბი, აეროპორტის ფოკუსი, სატვირთო მომსახურება, ასევე მომავალი და შეწყვეტილი მიმართულებებიც აღნიშნულია.
ყველაზე მეტი მიმართულება კონტინენტებზე, თურქეთის გარდა არის: ევროპა 109 (მათ შორის, კავკასია, კვიპროსი და ციმბირი; შეჩერებული მიმართულებების გამოკლებით), აზია 63 (შეჩერებული მიმართულებების გამოკლებით), აფრიკა 43 (შეჩერებული მიმართულებების გამოკლებით) და ამერიკა 15. თურქეთის გამოკლებით, ავიაკომპანიას დიდი რაოდენობით აეროპორტი ემსახურება გერმანიაში 14, იტალიასა და რუსეთში 10, ამერიკის შეერთებული შტატებში 9, ირანი, საფრანგეთი, საუდის არაბეთი და უკრაინა 7, ალჟირი, ერაყი, ესპანეთი და გაერთიანებული სამეფო 5 თითოეული.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ავიახაზები
მიშელ სულეიმანი
მიშელ სულეიმანი (Michel Sleiman, ميشال سليمان დ. 21 ნოემბერი, 1948, ამშიტი, ლიბანი) — ლიბანის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, ლიბანის პრეზიდენტი 2008-2014 წლებში.
ბიოგრაფია
მიშელ სულეიმანი დაიბადა 1948 წელს ქალაქ ამშიტში. 1980 წელს დაასრულა ლიბანის უნივერსიტეტი პოლიტიკური და ადმინისტრაციული მეცნიერებების დიპლომით. სამხედრო მომზადება გაიარა ბელგიაში (1971 წ.), საფრანგეთში (1981 წ.) და აშშ-ში (1995 წ.)
საუბრობს არაბულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.
სამხედრო კარიერა
1970 წელს დაასრულა სამხედრო აკადემია ლეიტენანტის წოდებით. 1990-იან წლებში ხელმძღვანელობდა ქვეით ბრიგადას, რომელიც მონაწილეობდა სამხრეთ ლიბანში ისრაელთან გამართულ ბრძოლებში. 1998 წლიდან, ემილ ლაჰუდის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ ლიბანის არმიის მთავარსარდალი გახდა.
პრეზიდენტობა
2008 წლიდან ლიბანის პრეზიდენტია. აირჩია პარლამენტმა, როგორც ერთადერთი კანდიდატი და მიიღო ხმების 90 %, ამით დასრულდა პოლიტიკური კრიზისი ლიბანში, რომელიც მოჰყვა ემილ ლაჰუდის პრეზიდენტობის ვადის ამოწურვას 2007 წლის 23 ნოემბრიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:დაბადებული 21 ნოემბერი
პიტ სხრაივერსი
პიტ სხრაივერსი (Piet Schrijvers; დ. 15 დეკემბერი, 1946, იუტფაასი, უტრეხტი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს იცავდა „დვს ამსტერდამის“, „ტვენტეს“, „აიაქსის“, „ზვოლესა“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1974 და 1978 წლების მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები კატეგორია:ტვენტეს ფეხბურთელები კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები კატეგორია:ნიდერლანდების ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1980 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ალკმარის მწვრთნელები
კისტანის ცხრაძმათ კოშკი
კისტნის ცხრაძმათ კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნასოფლარ ჭეჭყეთის დასავლეთიით, კლდოვანი მთის კალთაზე. ძეგლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული, სართულშუა გადახურვა კი ჩაქცეულია. კედლებში შემორჩენილია ხის კოჭების ბუდეები. კოშკს შესასვლელი I სართულზე სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელი მიწიდან 2 მეტრ სიმაღლეზეა. კარი დასრულებულია ნახევარწრიული თაღით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია. II სართულის აღმოსავლეთ კედელშიც კარია გაჭრილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
საფიე აილა
საფიე აილა (Safiye Ayla; დ. 14 ივლისი, 1907 — გ. 14 იანვარი, 1998) — თურქული კლასიკური მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მომღერალი.
ბიოგრაფია
საფიე აილა დაიბადა 1907 წლის 14 ივლისს, სტამბოლში. აილას მამა მის დაბადებამდე დაიღუპა, ხოლო დედა მაშინ, როდესაც საფიე 3 წლის იყო. ამის შემდეგ ბავშვთა სახლში, „Çağlayan Darüleytâmı“-ში, სტამბოლის ერთ-ერთ ისტორიულ უბანში „ბებეკში“ გაგზავნეს, სადაც მან დაწყებითი განათლება მიიღო. მასწავლებლობას კოლეჯში სწავლის დროს დაეუფლა, ცოტა ხნის განმავლობაში მუშაობდა როგორც მასწავლებელი, თუმცა ეს საქმიანობა შემდეგ აღარ გაუგრძელებია.
მან მისი მუსიკალური განათლება დაიწყო როგორც ფორტეპიანოს სტუდენტმა. მოგვიანებით იმ დროისთვის ცნობილ კაზინოებში შემსრულებლად მუშაობდა. მუსიკალური საქმიანობის დროს, იგი ბევრ ცნობილ და მნიშვნელოვან მუსიკოსებთან ერთად მუშაობდა. 1932 წელს გახდა მუსტაფა ქემალ ათათურქის ერთ-ერთი საყვარელი მომღერალი.
1950 წელს დაქორწინდა ცნობილ არტისტზე, შერიფ მუჰიდან თარგანზე (1892-1967). მისი კონცერტების უმრავლესობა თურქული რადიოს ერთერში გადიოდა, მას მთლიანობაში 500 ჩანაწერი აქვს შექმნილი.
საფიე აილას წარმატებული კარიერა ჰქონდა, რომელიც გარკვეულწილად დამოკიდებული იყო მის მუსიკალურ სტილზე. მას მუსიკალურ სამყაროში თავის დამკვიდრება არ გასჭირვებია, რადგან მის რეპერტუარში შედიოდა კლასიკური, თანამედროვე და პოპულარული მუსიკა.
იგი სიკვდილამდე სტამბოლში ცხოვრობდა, მის საპატივცემულოდ შექმნილია მუსიკალური კონკურსი, რომელიც ნიჭიერ ახალგაზრდებს პოპულარიზაციას უწევს.
სქოლიო
კატეგორია:თურქი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1998 კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
სადაკლია
სადაკლია (Sadaclia) — სოფელი მოლდოვაში, ბასარაბეასკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 74 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 389 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბასარაბეასკის რაიონის სოფლები
პერეჩინის რაიონი
პერეჩინის რაიონი (Перечинський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაკარპატიის ოლქში. მისი ფართობია 631 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 32 054 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 49 კაცს კმ²-ზე. პერეჩინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პერეჩინი.
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები
ბიტკოინი
ბიტკოინი (Bitcoin, bit — „ბიტი“ და coin — „მონეტა“) — მსოფლიო მასშტაბის კრიპტოვალუტა და ელექტრონული გადახდის საშუალება. ის არის პირველი დეცენტრალიზებული ციფრული ვალუტა. მისი გამოგონება უკავშირდება ადამიანს ან ადამიანების ჯგუფს, ცნობილს, როგორც სატოში ნაკამოტო, რომელმაც 2008 წლის მიწურულს საჯაროდ განაცხადა საკუთარი გამოგონების შესახებ და გამოაქვეყნა ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ხოლო 2009 წლიდან კომპიუტერულ ქსელში ჩაუშვა. სისტემა აგებულია P2P პრინციპზე, რაც გულისხმობს იმას, რომ ორ კომპიუტერულ სისტემას შეუძლია ერთმანეთს შორის ინფორმაცია გაცვალოს ან ერთმა კომპიუტერმა მეორეს ინფორმაცია მიაწოდოს პირდაპირ, ყოველგვარი მესამე მხარის მონაწილეობის გარეშე, მთავარი სერვერის გვერდის ავლით; ტრანზაქციები მოწმდება ციფრული ქსელების შესაბამის სისტემებში და ინახება საჯაროდ დამოუკიდებელ მონაცემთა ბაზაში, რომელსაც ეწოდება ბლოკჩეინი. ბიტკოინი შეიძლება გადაიცვალოს სხვადასხვა ვალუტაზე, პროდუქტსა და მომსახურებაზე. 2015 წლის თებერვლისთვის ის უკვე 100 000-ზე მეტ სავაჭრო დაწესებულებას გადახდის საშუალებად ჰქონდა მიღებული. ბიტკოინის გამოყენება შესაძლებელია ინვესტიციების კუთხითაც. კემბრიჯის უნივერსიტეტის 2017 წლის კვლევის მიხედვით, კრიპტოვალუტის საფულის უნიკალურ და აქტიურ მომხმარებელთა რაოდენობა 2013 წლიდან 2017 წლამდე 2.9 მილიონიდან 5.8 მილიონამდე გაიზარდა. მომხმარებელთა უმეტესობა ბიტკოინის მომხმარებელია.
ტერმინოლოგია
სიტყვა ბიტკოინი პირველად 2008 წელს თეთრ ქაღალდზე გამოჩნდა. ის ორი სიტყვის- "bit"-წვრილი ფული და "coin"-მონეტა- ნაერთს წარმოადგენს.
საზომი ერთეული
ბიტკოინის ძირითადი საზომი ერთეული არის თავად სიტყვა "ბიტკოინი". მცირე ზომის ბიტკოინები ანუ სატოშები, წარმოადგენენ ბიტკოინის მეასმემილიონედს, ის ბიტკოინის ყველაზე მცირე საზომი ერთეულია (1 სატოში=0.00000001 ბიტკოინი ). ეს სახელი მისი შემქმნელის- სატოში ნაკამოტოს გამო დაერქვა.
ბლოკჩეინი
ბლოკჩეინი არის საჯარო მონაცემთა ბაზა, რომელიც იწერს განხორციელებულ ტრანზაქციებს. ეს ყველაფერი კი ხდება მესამე მხარის ჩარევის გარეშე. ბლოკჩეინის ფუნქციონირებას უზრუნველყოფენ ერთმანეთთან დაკავშირებული ბლოკები, რომლებზეც ასევე დაფუძნებულია ბიტკოინის პროგრამული უზრუნველყოფა. ქსელის ბლოკები ასრულებენ შემდეგ ოპერაციებს: ტრანზაქციების ვალიდურობის დადგენა, მათი მონაცემთა ბაზაში დამატება და შემდეგ, უფრო მეტი უსაფრთხოებისთვის, ამ ტრანზაქციების სხვა ბლოკებზე გავრცელება. დაახლოებით, ერთ საათში ექვსჯერ, ბლოკების ამ ჯაჭვს ემატება ახალი ჯგუფი დამოწმებული ტრანზაქციებისა, რომლებიც სწრაფადვე ვრცელდება სხვა ბლოკებზე. ეს ეხმარება ბიტკოინ პლატფორმას დაადგინოს, რომ ბიტკოინის კონკრეტული რაოდენობა დაიხარჯა და გამოირიცხოს მისი ე.წ. ორმაგი ხარჯვის პრობლემა.
ტრანზაქციების საფასური
გადარიცხვების საფასურის მარჟა განსხვავებულია და ის არჩევითია. მომხმარებლებმა თავად უნდა გადაწყვიტონ ისარგებლებენ მაღალი საკომისიოს მქონე საიტებით, თუ - დაბალით. ტრანზაქციის ფასი დამოკიდებულია გადარიცხული ბიტკოინების რაოდენობაზე.
საკუთრების უფლება
ბლოკჩეინის სისტემაში ბიტკოინები დარეგისტრირებულია ბიტკოინის მისამართებზე. იმისათვის, რომ მფლობელმა შეძლოს ბიტკოინების გადარიცხვა, მან უნდა იცოდეს საკუთარი ასიმეტრიული კრიპტოსისტემა, ანუ გასაღები. ეს გასაღები ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან, თუ მომხმარებელი მას დაკარგავს, მას საკუთრების უფლება აღარ ექნება, ანუ დაიკარგება მის მფლობელობაში არსებული ბიტკოინები და მის გამოყენებას ვეღარ შეძლებს. მაგალითისთვის, 2013 წელს უელსელმა მოქალაქემ ჯეიმზ ჰოუელმა განაცხადა, რომ დაკარგა 7500 ბიტკოინი, იმ დროისთვის 7.5 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის, როდესაც მან საკუთარი კომპიუტერის მყარი დისკი სანაგვეში მოისროლა. მან ბიტკოინების დაბრუნება ვეღარ შეძლო. ამან საფუძველი ჩაუყარა ისეთი პლატფორმების შექმნას, რომლებიც საფულის აღდგენის შესაძლებლობას იძლევა, ასეთია, მაგალითად, Coindesk.com.
მაინინგი
მაინერები არიან ადამიანები ან ადამიანთა ჯგუფები, რომლებიც ძლიერი კომპიუტერული შესაძლებლობების გამოყენებით მოიპოვებენ ბიტკოინებს. ამ პროცესს კი მაინინგი ეწოდება..
მაინინგი არის აღრიცხვის მწარმოებელი მომსახურება, რომელიც სრულდება კომპიუტერული დამუშავების დახმარებით. მაინერები უზრუნველყოფენ ბლოკჩეინის მდგრადობას, სისრულეს და უცვლელობას. ეს ყველაფერი კი იმით, რომ ისინი განუწყვეტლივ ახდენენ ტრანზაქციების დამოწმებას და ამის სხვა ბლოკებთან ძალიან სწრაფ დაკავშირებას. ყოველი შემდეგი ბლოკი შეიცავს წინა ბლოკის კრიპტოგრაფიულ ჰეშს, რომელიც იყენებს SHA-256-ს ალგორითმს, ასე უკავშირდება ერთმანეთს ყველა ბლოკი და აქედან გამომდინარეობს სახელი "ბლოკჩეინიც" - ბლოკების ჯაჭვი.
მიწოდება
დღეისათვის დაახლოებით წარმოებულია 16 მილიონი ბიტკოინი. მისმა შემქმნელმა სატოში ნაკამოტომ დაადგინა ე.წ. მონეტარული პოლიტიკა, რომ ბიტკოინების რაოდენობა, რომელიც შეიძლება წარმოებული იქნას არის 21 მილიონი. რაც დრო გადის, მათი მოპოვება უფრო რთულდება, ამის მიზეზი კი არის ის გართულებული ლოგარითმული კრიპტოამოცანა, რომელსაც მაინერები აწყდებიან ბიტკოინის მოპოვების პროცესში. მონეტარული პოლიტიკით ასევე განსაზღვრულია, რომ ყოველ ოთხ წელიწადში წარმოებული ბიტკოინების რაოდენობა განახევრდება. მაგალითად, თუ მაინერები 2016 წლიდან 2020 წლამდე მოიპოვებენ 1 მილიონ ბიტკოინს, ეს რაოდენობა 2024 წლამდე განახევრდება, ანუ გახდება 500 ათასი. წარმატებული მაინერი, რომელიც იპოვის ახალ ბლოკს ჯილდოვდება ახლად შექმნილი ბიტკოინით და ტრანზაქციის ხარჯით.
საფულე
საფულე ინახავს საჭირო ინფორმაციას ბიტკოინების შესახებ. ის გამოიყენება ბიტკოინების შესანახად და ტრანზაქციებისთვის. მისი ბუნებიდან გამომდინარე, ის განუყოფელია ბლოკჩეინ სისტემისგან.
არსებობს საფულის რამდენიმე სახეობა. "Software wallet" რომელიც დაკავშირებულია ქსელთან და იძლევა ბიტკოინების ხარჯვის, მათი უბრალოდ შენახვის და საკუთრების უფლების დადასტურების საშუალებას. ეს კონკრეტული საფულეც იყოფა ორ ნაწილად : სრულუფლებიანი კლიენტები და შეზღუდულუფლებიანი კლიენტები. გარდა პროგრამული უზრუნველყოფის საფულეებისა, არსებობს ე.წ. ონლაინ საფულეებიც, რომლებსაც იგივე ფუნქციები აქვთ და უფრო მარტივია მათი გამოყენება. ამ შემთხვევაში, მომხმარებლების ბიტკოინები ინახება ონლაინ საფულეებში და არა მათი კომპიუტერების მყარ დისკებზე. ამ მიზეზით, მომხმარებელი სრულიად უნდა ენდობოდეს ონლაინ საფულის მწარმოებელს, თუმცა, ამ უკანასკნელის ბოროტულმა განზრახვამ ან სერვერის გარღვევამ, შეიძლება გამოიწვიოს ბიტკოინების დაკარგვა. 2011 წელს მომხდარი მსგავსი შემთხვევა დაკავშირებულია Mt. Gox-თან.
ბიტკოინის ვერსიები
პირველი საფულე პროგრამა გამოვიდა 2009 წელს სატოში ნაკამოტოს მიერ ღია კოდის სახით. ზოგჯერ მოხსენიებულია, როგორც "სატოში კლიენტი", ეს ასევე ცნობილია, როგორც მინიშნება კლიენტი, რადგან იგი ემსახურება ბიტკონის პროტოკოლის განსაზღვრას და მოქმედებს როგორც სტანდარტი სხვა განხორციელებებში. ვერსია 0.5-ს დროს კლიენტი გადავიდა wxWidgets ინტერფეისიდან  Qt-ში და მთლიანობაში  მოხსენიებული იყო, როგორც Bitcoin-Qt. 0.9 ვერსიის გამოსვლის შემდეგ, პროგრამულ პაკეტს დაერქვა Bitcoin Core, ამით ის ქსელში ადვილად გარჩევადი გახდა. დღეს Bitcoin core-ის რამდენიმე სახე არსებობს: Bitcoin XT, Bitcoin Classic, Bitcoin unlimited, Parity Bitcoin და BTC1.
კონფიდენციალურობა
ბიტკოინი არის ფსევდონიმი, რაც იმას ნიშნავს, რომ თანხები არ არის მიბმული რეალური სამყაროს, არამედ ის მიბმულია ბიტკოინის მისამართებზე. ბიტკოინის მისამართების მფლობელები არ არიან მკაფიოდ გამოვლენილი, ამის მიუხედავად ყველა ტრანზაქცია ბლოკჩინზე არის საჯარო. გარდა ამისა, ტრანზაქციები შეიძლება დაკავშირებულ იქნას ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან. ბიტკოინ ბირჟებზე, სადაც ბიტკოინები ტრადიციულ ვალუტაში ივაჭრება, შესაძლებელია, აუცილებელ მოთხოვნებში პირადი ინფორმაციის გასაჯაროვება იყოს საჭირო.
ფინანსური კონფიდენციალობის გაზრდისთვის, თითოეული ტრანზაქციისთვის შესაძლებელია ახალი მისამართი იქნას გენერირებული. მაგალითად, იერარქიულად განსაზღვრული ჩანართები ქმნიან შემთხვევით შერჩეულ "მოძრავ მისამართებს" თითოეული გარიგებისთვის, ამისათვის კი მხოლოდ ერთი „საიდუმლო ფრაზაა“ დასამახსოვრებელი, რომ ყველა ტრანზაქციის მისამართი ერთად შეინახოთ და მოგვიანებით მათი შეამოწმება შეძლოთ. სტენფორდის უნივერსიტეტსა და კონკორდიის უნივერსიტეტში მკვლევარებმა ასევე აჩვენეს, რომ ბიტკონის ბირჟებს და სხვა ორგანიზაციებს შეუძლიათ წარმოადგინონ აქტივები, ვალდებულებები და გადახდისუნარიანობა მათი მისამართების გამოვლენის გარეშე „ნულოვანი მტკიცების“ გამოყენებით .
მმართველობა
ბიტკოინს თავდაპირველად ხელმძღვანელობდა სატოში ნაკამოტო.2010  წელს ნაკამოტომ  გადასცა ქსელის  გასაღები გევინ ანდერსენს. ანდერსენმა განაცხადა, რომ ის შემდგომ ცდილობდა კონტროლის მექანიზმის დეცენტრალიზებას: "სატოშის გადადგომის შემდეგ, რაც პროექტი ჩემს მხრებზე გადმოვიდა, ერთ-ერთი პირველი რაც მე შევეცადე, არის დეცენტრალიზაცია, ასე რომ, თუ ავტობუსი დამეჯახება, ცხადია რომ პროექტი მაინც გაგრძელდება ". ამან კი შექმნა შესაძლებლობა ბიტკონის სამომავლო განვითარების გზაზე."
კლასიფიკაცია
ბიტკოინი საყოველთაოდ მოიხსენიება ისეთ ტერმინებთან, როგორიცაა ციფრული ვალუტა, ციფრული ნაღდი ფული , [92] ვირტუალური ვალუტა, [4] ელექტრონული ვალუტა, [18] ან კრიპტოვალუტა. კითხვა, არის თუ არა ბიტკოინი ვალუტა ჯერ კიდევ სადავოა. 2015 წლის იანვარში The Economist-ის თანახმად, Bitcoins-ს,როგორც ვალუტას, სამი სასარგებლო თვისება აქვს: ისინი "ძნელად მოსაპოვებელია, მიწოდება შეზღუდულია და ადვილად გადამოწმებადი". ეკონომისტები ფულს განსაზღვრავენ, როგორც ფასეულობის შენახვას, გაცვლის საშუალებას და ანგარიშის ერთეულს და ეთანხმებიან, რომ ბიტკოინს აქვს შესაძლებლობა, რათა დააკმაყოფილოს ყველა ეს კრიტერიუმი. ის საუკეთესოა, როგორც გაცვლის საშუალება.
მომხმარებელთა რაოდენობა
მომხმარებელთა რაოდენობა 2013 წელს 300 000-დან 1,3 მილიონამდე იყო, მას შემდეგ ეს რიცხვი  მნიშვნელოვნად გაიზარდა, კემბრიჯის უნივერსიტეტის 2017 წლის კვლევის მიხედვით, არსებობს 2.9-დან 5.8 მილიონამდე მომხმარებელი, რომელიც კრიპტოვალუტის საფულეს იყენებს, მათი უმრავლესობა კი ბიტკოინის მომხმარებელია.
სავაჭრო ობიექტები
2015 წელს მომხმარებლებს 100 000-ზე მეტ სავაჭრო ობიექტში შეეძლოთ ბიტკოინით გადახდა. ჩვეულებრივ, საკრედიტო ბარათის პროცედურების მიხედვით 2-3% -ის ნაცვლად, ბიტკოინით გადახდით მომხმარებლებს ეჭრებოდათ 2%-დან 0-მდე საკომისიო. ფირმებმა, რომლებმაც 2014 წელს ბიტკოინი გადახდის საშუალებად აღიარეს : Paypal, Microsoft , Dell , და Newegg.
ფინანსური ინსტიტუტები
ბიტკოინის კომპანიებს გაუჭირდათ ტრადიციული საბანკო ანგარიშების გახსნა, რადგან ბანკების წარმომადგენლებს უკანონო საქმიანობასთან დაკავშირებული საკითხების ეშინოდათ. BitPay- ის თანადამფუძნებლის, ანტონიო გალიპის განცხადებით, "ბანკები უფრთხიან ბიტკოინთან საქმის დაჭერას, მაშინაც კი როცა ეს ძალიან უნდათ" .2014 წელს ავსტრალიის ეროვნულმა ბანკმა ბიტკოინთან კავშირების მქონე ბიზნესები დაბლოკა და HSBC-მა უარი თქვა ბიტკოინის ჰეჯირების ფონდით მომსახურებაზე .მიუხედავად ამისა, ავსტრალიის ბანკებმა დიდი წვლილი შეიტანეს ბლოკჩეინის ტექნოლოგიის დანერგვაში, რომელსაც ბიტკოინი ეფუძნება. 2013 წლის ანგარიშში, Bank of America-ს მენეჯერმა მერილ ლინჩმა განაცხადა "ჩვენ გვჯერა, რომ ბიტკოინი შესაძლებელია გახდეს ძირითადი გადახდის საშუალება და ასევე, სერიოზული კონკურენტი ტრადიციული ფულისა „ .2014 წლის ივნისში გაიხსნა პირველი ბანკი ბოსტონში, რომელმაც დეპოზიტების ბიტკოინში გადაყვანა შესაძლებელი გახადა.
ინვესტიცია
ზოგიერთმა არგენტინელმა შეიძინა ბიტკოინები, რათა დაეზღვიათ საკუთარი დანაზოგები მაღალი ინფლაციისა და რისკისგან, რომ სახელმწიფო მათ დანაზოგებს ჩამოართმევდა. 2012-2013 წლებში კვიპროსის ფინანსური კრიზისის დროს ბიტკოინის შესყიდვები გაიზარდა, შემნახველი ანაბრების დაკარგვის მაღალი რისკის გამო.
Winklevoss ტყუპებმა გააკეთეს ინვესტიცია ბიტკოინში. 2013 წელს ვაშინგტონ პოსტის მტკიცებით, მათ არსებული ბიტკოინების 1% ჰქონდათ. ინვესტიციის სხვა მეთოდი ბიტკოინის ფონდებია. პირველი რეგულირებული ბიტკოინის ფონდი დაარსდა ჯერსიში 2014 წლის ივლისში და ის აღიარა ჯერსის ფინანსური სერვისების სააგენტომ. ცნობილმა და ავტორიტეტულმა გამოცემა Forbes-მა 2015 წლის დეკემბერში ბიტკოინში ინვესტიცის სასარგებლოდ არგუმენტები გამოაქვეყნა. ამავე გამოცემამ ბიტკოინი 2013 წელს ინვესტირების საუკეთესო საშუალებად აღიარა. არსებობს უარყოფითი მოლოდინებიც: 2013 წელსა და 2014 წელს, ევროპის საბანკო დაწესებულებამ  და ფინანსური ინდუსტრიის მარეგულირებელი ორგანოს (FINRA), ამერიკის შეერთებული შტატების თვითრეგულირების ორგანიზაციამ განაცხადეს,  რომ ბიტკოინში ინვესტირება მნიშვნელოვან რისკებს ატარებს.
სარისკო კაპიტალი
კომპანიები, როგორიცაა Peter Thiel's Founders Fund, რომელმაც BitPay- ში 3 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტცია განახორციელა, თავად არ ყიდულობს ბიტკოინებს, ისინი ამჯობინებენ სახსრების  ისეთ კომპანიებში დაბანდებას, რომლებიც ბიტკოინის გადახდას უზრუნველყოფენ სავაჭრო ობიექტებში, ან კომპანიებში, რომლებიც ბიტკოინებით ვაჭრობას უწყობენ ხელს და ა.შ. 2012 წელს ადამ დრეიპერმა, მამის ფინანსური მხარდაჭერით, დააფუძნა ბიტკოინზე ფოკუსირებული სტარტაპ-ინკუბატორი. ადამის მამა, ტიმ დრეიპერი იმ დროს წოდებული „იდუმალი მყიდველი“ მეწარმე და კაპიტალისტი, ერთ-ერთი უმსხვილესი ბიტკოინის მფლობელია, მას შემდეგ, რაც მან აუქციონზე 30 000 ბიტკოინი მოიგო. . [122] კომპანიის მიზანია 100 ბიტკონ ბიზნესის დაფინანსება მომავალი 2-3 წლის განმავლობაში. ინვესტორები ასევე აბანდებენ ბიტკოინის მაინინგში. .2015 წელს პაოლო ტასკაის კვლევის თანახმად,ბიტკოინ სტარტაპების საერთო მოცულობამ სამი წლის განმავლობაში დაახლოებით 1 მილიარდი დოლარი შეადგინა (Q1 2012 - Q1 2015)
ფასი და რყევები
მარკ ტ. უილიამსის თქმით, 2014 წლის მონაცემებით, ბიტკოინს ჰქონდა შვიდჯერ უფრო დიდი მერყეობა,ვიდრე ოქროს, რვაჯერ უფრო მეტი ვიდრე the S&P 500 ს და 18-ჯერ უფრო მეტი, ვიდრე აშშ დოლარს. Forbes- ის თანახმად, არსებობს შემთხვევები, სადაც არასტაბილურობას გავლენა არ აქვს, მაგალითად, ონლაინ თამაშები,სადაც ბიტკოინის გამომუშავება ხდება და საერთაშორისო ფულადი გზავნილები . 2011 წელს, ერთი ბიტკოინის ღირებულება სწრაფად გაიზარდა დაახლოებით $ 0.30 აშშ დოლარიდან 32 აშშ დოლარამდე. 2012 წლის მეორე ნახევარში და 2013 წელს კვიპროსის ფინანსური კრიზისის პარალელურად ბიტკოინმა ფასის ზრდა დაიწყო, 2013 წლის 10 აპრილს 266 აშშ დოლარზე მაღალი აღმოჩნდა. 2013 წლის 29 ნოემბერს, ერთი ბიტკოინის ღირებულებამ 1,242 აშშ დოლარს მიაღწია. 2014 წელს ფასები მკვეთრად დაეცა. 2014 წლის აგვისტოს მდგომარეობით ერთი ბიტკოინი 600 აშშ დოლარი იყო .2015 წლის იანვარში, ბიტკოინი დაეცა მის ყველაზე დაბალ დონეზე, 2013 წლის შემდეგ კი შეადგინა 224 აშშ დოლარი. ასევე 2015 წლის იანვარში ბიზნეს ინსაიდერმა განაცხადა, რომ ნარკოტიკების დილერებისგან გაჟღერდა, რომ ისინი შემოსავლებს კარგავენ ფასის ვარდნის პროპორციულად, რადგან არ შეუძლიათ ბიტკოინების სხვა ვალუტაზე სწრაფად და მათთვის უსაფრთხოდ გადაცვლა. ასევე არსებობდა საფრთხე, რომ ბიტკოინის მფლობელებს უარი ეთქვათ მათ ფლობაზე, გაეყიდათ და ამით უფრო მიეცათ ბიძგი, რომ ფასი დავარდნილიყო. Wall Street Journal-ის სტატიის მიხედვით, 2016 წლის 19 აპრილისთვის ბიტკონი იყო უფრო სტაბილური, ვიდრე ოქრო წინა 24 დღის განმავლობაში და ვარაუდობენ, რომ მისი ფასი მომავალში უფრო სტაბილური გახდება. 2017 წლის 3 მარტს, ბიკონის ფასმა პირველად გადააჭარბა უნცია ოქროს საბაზრო ღირებულებას.
იურიდიული სტატუსი, გადასახადები და რეგულირება
ბიტკოინის დეცენტრალიზებული ბუნების გამო, მისი შეზღუდვა ან აკრძალვა შეუძლებელია, თუმცა მისი გამოყენება შეიძლება კრიმინალიზებული იყოს. ბიტკონის იურიდიული სტატუსი არსებითად განსხვავებულია ქვეყნებს შორის. ზოგიერთმა ქვეყანამ მისი გამოყენება ვაჭრობისთვის და სხვა მიზნებისთვის ნებადართული გახადა, ზოგიერთმა კი საერთოდ აკრძალა. რეგულაციები და აკრძალვები, რომლებიც ვრცელდება ბიტკოინზე, შესაძლოა გავრცელდეს სხვა კრიპტოვალუტებზეც.
კრიმინალი
კრიმინალების მიერ ბიტკოინის გამოყენება ფინანსური მარეგულირებლის, საკანონმდებლო ორგანოების, სამართალდამცავებისა და მედიის ყურადღების ცენტრში მოექცა. SEC-მა გამოაქვეყნა გაფრთხილება ვირტუალური ვალუტის გამოყენებით საინვესტიციო სქემების შესახებ, ასევე  აშშ-ის სენატმა 2013 წლის ნოემბერში ვირტუალური ვალუტების შესახებ მოსმენა გამართა The Daily Herald,. რამდენიმე საინფორმაციო გამოშვებაში აცხადებდნენ, რომ ბიტკონის პოპულარობის ზრდის ფონზე, მისი არალეგალური გამოყენება უფრო გაიზრდებოდა. 2014 წელს, კენტუკის უნივერსიტეტში მკვლევარებმა აღმოაჩინეს "მყარი მტკიცებულებები, რომ  ენთუზიასტი პროგრამისტები და უკანონო საქმიანობა ბიტკოინში ინტერესის საგანი ხდება".
სქოლიო
კატეგორია:კრიპტოვალუტები
ბიოფსია
მინი|ტვინის ბიოფსია ბიოფსია — ცოცხალი ორგანიზმიდან ავადმყოფურად შეცვლილი ქსოვილის ამოკვეთა და მიკროსკოპული შესწავლა პათოლოგიური პროცესის დასადგენად. ბიოფსიით ზუსტდება კლინიკური დიაგნოზი და პათოლოგიური პროცესის გავრცელების საზღვრები.
ლიტერატურა
კატეგორია:პათოლოგია
ლერგა
ლერგა (Lerga) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 21,75 კმ². მოსახლეობა — 46 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ნოვა-ოლინდა (პარაიბა)
ნოვა-ოლინდა (Nova Olinda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიანკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 070 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 72.04 კმ²-ზე. ფართობი 84 253 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
პოლიკარპ კუში
პოლიკარპ კუში (Polykarp Kusch; დ. 26 იანვარი, 1911, ბლანკერბურგი, გერმანია — გ. 20 მარტი, 1993) — ამერიკელი ფიზიკოსი. დაამთავრა კლივლენდის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (1931). 1931–1941 წლებში ასწავლიდა ილინოისის, მინესოტის, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტებში. 1941–1942 წლებში იყო ფირმა „უესტინგჰაუსის“ ინჟინერი. 1942–1944 წლებში მუშაობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ლაბორატორიაში, 1944–1946 წლებში იყო ფირმა „ბელ ტელეფონის“ თანამშრომელი, 1946 წლიდან კი უნივერსიტეტის (1949 წლიდან პროფესორი). ძირითადი შრომები აქვს ბირთვული ფიზიკის საკითხებზე. ატომურ კანონებში მაგნიტური რეზონანსის მეთოდის მეშვეობით გაზომა ელექტრონის საკუთარი მაგნიტური მომენტი. კუშს 1955 წელს, ნობელის პრემია მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
საღვთის ეკლესია
საღვთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით, 5-6 კილომეტრზე, მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. ამჟამად სვიანაძეების სამლოცველოა. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შესაძლოა აგებულია ადრე აქ არსებული ეკლესიის ადგილზე. ინტერიერში, სამხრეთ კედლის წარწერის თანახმად, 1846 წელს, სვიმონ მღვდელს ეკლესია შეუკეთებია და შეულესავს. აქვეა დაზიანებული ნუსხური წარწერის ფრაგმენტებიც. ეკლესია დარბაზულია (3,6 x 2,25 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვითა და ფიქლით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ზემოთ ვიწროვდება და ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ზემოთ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედლის მთელ სიგრძეზე, ქვის თაროა. სამხრეთ კედელში ორი მცირე ზომის ნიშია. დასავლეთ კედელში - ერთი, შიგნით სამლოცველო კამარითაა გადახურული. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის წყობაში ზოგან ჩართულია თაღების მწკრივით დამუშავებული ძველი ეკლესიის ლავგარდნის ქვები. შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიის დასავლეთით, ხევის პირას, შემორჩენილია ზურგიანი კოშკის საძირკველი და 2,5 მეტრი სიმაღლის კედლის ნაწილი.
ღაზიყუმუხის სახანო
V-X საუკუნეებში აქ იყო ღუმუქი, ანუ თუმანი. XVII ს. ღაზიყუმუხელებმა გააძევეს შამხალი და ცალკე დააარსეს მმართველობა. მმართველს ეწოდებოდა ხახლავჩი – ხალხის მეთაური და ირჩევდა ფეოდალური ზედაფენა – კიატი. ყველაზე ძლევამოსილ მმართველად მიჩნეულია ჩოლაქ–სურხაი. მისმა შვილებმა დაიმორჩილეს ლეზგებით დასახლებული ტერიტორია კურახი.
ტარკის საშამხლო
მინი|ტარკის საშამხლო ტარკის საშამხლო — მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე XVII-XIX საუკუნეებში არსებული ფეოდალური სახელმწიფო ერთეული.
XV საუკუნეებისთვის ტარკის საშამხლო კასპიისპირეთში ყუმუხებით, ლაკებით და დარგოელებით იყო დასახლებული. აქ გადიოდა სავაჭრო სტრატეგიული მნიშვნელობის გზები.
არაბმა სარდალმა მასლამამ აქ დანიშნა დამასკელი არაბი, რომელიც შამხალი იყო, ანუ სირიელი. თავდაპირველი შამხლის რეზიდენცია იყო ყუმუხში. XVI საუკუნის 70-იან წლებში ჩობან შამხალის სიკვდილის შემდეგ საშამხლო დაიშალა. ბრძოლა გაიმართა მის მემკვიდრეებს შორის. ერთ-ერთი იყო ყაბარდოელი ქალის შვილი, სულთამუტი, რომელიც სულაკისიქითა ყუმუხეთში გამაგრდა. მის სამფლობელოს ეწოდა ენდერეს სახელმწიფო. მას შემდეგ გამოეყო აკსაის და კოსტეკოს სამფლობელოები. XVIII საუკუნეში სამივე ეს ტერიტორია შეუერთდა რუსეთს.
ტარკის საშამხლოში შამხლის ტიტული არ იყო მემკვიდრეობითი და ენიჭებოდა რომელიმე რაიონის მმართველს. XVII საუკუნეში შამხლის ტახტისთვის ყირიმ შამხალი და ტარკის მმართველი გირეი იბრძოდნენ. გირეი რუსებს იშველიებდა. ამგვარად მივიღეთ ორი ახალი რეზიდენცია: ტარკი და ბოინაკი.
ტარკის საშამხლოში ცნობილია ნუქერების არსებობა, რომელთაც ევალებოდათ გადასახადების აკრეფა, კანონდამრღვევთა დაჯარიმება, შამხლის დაცვა. დამნაშავეებს შამხლის რეზიდენციის წინ ორმოში აგდებდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახელმწიფოები დაღესტნის ისტორიაში
ჯაღმიანთ ეკლესია
ჯაღმიანთ ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარმიანის ჩრდილო-დასავლეთით 0,7 კილომეტრზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სან-სალვადორ-დე-კიხეს რაიონი
სან-სალვადორ-დე-კიხეს რაიონი (Distrito de San Salvador de Quije) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის სუკრეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 210 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 525 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 144.63 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:სუკრეს პროვინციის რაიონები
სორტავალა
სორტავალა (Сортавала; და Sortavala, Sordavala; 1918 წლამდე სერდობოლი ) — რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქი კარელიის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაცია. სორტავალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქმნის სორტავალის საქალაქო დასახლებას. შედის რუსეთის ისტორიული ქალაქების ჩამონათვალში.
ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდების საიმედო ეტიმოლოგიის ნაკლებობას ავსებს გადმოცემები, ლეგენდები და ლინგვისტური ჰიპოთეზები.
ერთ-ერთი რელიგიური ლეგენდა უკავშირდება ქალაქთან ვალაამისა და კონევეცის მონასტრების სიახლოვეს. ამ ლეგენდის მიხედვით „სორტავალა“ ითარგმნება როგორც „ეშმაკის ძალაუფლება“, თითქოსდა სწორედ ამ სანაპიროზე გამოაძევეს უწმინდური სულები პირველი ბერები ვალაამის კურთხევის დროს ბერებმა.
მეორე ვერსიით, რომელიც აკადემიკოს იაკობ გროტს ეკუთვნის, სახელწოდება მომდინარეობს ფინური სიტყვიდან „sorttawa“, რაც „გაკვეთას“ ნიშნავს, რომელიც შეიძლება დაკავშირებული იყოს ლადოგის ტბის ვაკოლაჰტის ყურესთან, რომელიც ქალაქს ორ ნაწილად ყოფს.
მესამე ვერსიით სორტავალა შეიძლება მომდინარეობდეს სახელიდან ან მეტსახელიდან „სორტავა“, რომელიც თავის მხრივ წარმოიშვა ფინური ზმნისგან sortaa (კარელიური sordua), რაც ნიშნავს „გაჭრას (ტყის), მოთიბვას (ბალახის)“.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ლადოგის ტბის ჩრდილოეთ ნაპირზე, სანქტ-პეტერბურგიდან 270 კილომეტრში და პეტროზავოდსკიდან 240 კილომეტრში. ქალაქის რელიეფი დაკავშირებულია გელოგიურ პროცესებთან, რომლის შედეგადაც ჩამოყალიბდა ბალტიის კრისტალური ფარი. ქალაქის ცენტრალური ნაწილი მდებარეობს უზარმაზარ ქვის ქედზე განლაგებულ ამფითეატრზე. ქალაქის ფარგლებში კლდეები ქმნიან მთელ რიგ მაღლობებს, მათგან ერთ-ერთია მთა კუხავუორი ქალაქის პარკში, საიდანაც ხედი იშლება ქალაქ სორტავალაზე.
კლიმატი
ლადოგის ტბის გავლენის გამო, სორტავალის ჰავა საკმაოდ რბილია: ზაფხული ზომიერად თბილია (ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა + 15°), ზამთარი კი ზომიერად რბილი (თებერვლის საშუალო ტემპერატურა -8,6°), მაგრამ ცალკეულ თვეებში შეიძლება დაფიქსირდეს +30° ზაფხულში და -40° ზამთარში. ნალექების რაოდენობაა 600 მმ წელიწადში. განსაკუთრებული მიკროკლიმატის გამო ქალაქი კლიმატური კურორტის სტატუსს ატარებს, რომელიც განსაკუთრებით სასარგებლოა გულისა და ფილტვების დაავადებებისათვის.
ისტორია
თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა მოსახლეობა, რომელთა შესახებ მოგვითხრობს ქვისა და რკინის ხანის არქეოლოგიური არტეფაქტები. ისინი აღმოჩენილია დასახლება ნუკუტალაჰტის ტერიტორიაზე (კუნძული რიეკალანსაარი), ხოლო ვიკინგების ეპოქის ნამოსახლარი აღმოჩენილია ხერმენიაკსა და ხელიულიაში. დასახლება პაასო კი ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლოს იყო გამაგრებული დასახლება.
ცნობილია რომ უკვე ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისში თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე მისდევდნენ მიწათმოქმედებას.
რუსულ წყაროებში კუნძული რიეკალანსაარი პირველად მოიხსენიება 1500 წელს ვოდის პიატინის ჩანაწერთა წიგნში, ხოლო როგორც დასახლება მოხსენიებულია 1468 წლის რუსულ-შვედურ სასაზღვრო შეთანხმებაში:
1617 წელს სტოლბოვოს ზავის თანახმად გადავიდა შვედეთის კუთვნილებაში.
1632 წელს მეფე გუსტავ II ადოლფის ბრძანებით დაარსდა დასახლება სორდავალა, რომელმაც ქალაქის სტატუსი მიიღო 1646 წელს.
1705 წელს ჩრდილოეთის ომის დროს სამი დღის განმავლობაში დაიპყრო რუსულმა არმიამ. 1721 წლის ნიშტადტის ზავის თანახმად ძველი ფინეთი და მათ შორის სორდავალის ტერიტორია გადაეცა რუსეთს. მის ტერიტორიაზე კი დაარსდა ვიბორგის პროვინცია, ხოლო სორდავალას ეწოდა სერდობოლი. ჩრდილოეთის ომის განმავლობაში ქალაქი ძლიერ დაზარალდა, ხელმეორედ ქალაქის სტატუსი 1783 წელს მიიღო ეკატერინე II-ის საგუბერნიო რეფორმის შედეგად.
1811 წელს ვიბორგის პროვინცია შევიდა ფინეთის დიდი სამთავროს შემადგენლობაში და გახდა სერდობოლის მაზრის ცენტრი.
1873 წელს ააშენეს ქვის ეკლესია პეტრე და პავლე მოციქულების სახელზე. 1881 წელს გაიხსნა სამასწავლებლო სემინარია, ხოლო 1888 წელს — სასულიერო სემინარია.
1918-1940 წლებში ფინეთის შემადგენლობაშია. ზამთრის ომის შედეგად იგი დაიპყრო რუსეთმა. ადგილობრივი მოსახლეობა გადასახლდა ფინეთის ცენტრში. ომის დასრულების შემდეგ მოსკოვის ხელშეკრულებით გადაეცა სსრკ-ს და შევიდა ახლად ჩამოყალიბებული კარელია-ფინეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
1941 წელს ფინელებმა დროებით, 1944 წლამდე, დაიბრუნეს კონტროლი ქალაქზე. სსრკ-ფინეთის ომის დასრულების შემდეგ აღსდგა 1940 წლის მოსკოვის ხელშეკრულება და სორტავალა კვლავ სსრკ-ს გადაეცა. ამავე წლის სექტემბერში მოხდა ადგილობრივი მოსახლეობის მეორე ევაკუაცია.
1990 წელს მიანიჭეს რუსეთის ისტორიული ქალაქის სტატუსი.
დემოგრაფია
XIX საუკუნიდან ქალაქის მოსახლეობა ძირითადად ფინურია, ასევე ცხოვრობდნენ მცირე რაოდენობით რუსები და შვედები. ორი საბჭოთა-ფინური ომის შემდეგ სორტავალის ეთნიკური შემადგენლობა ორჯერ შეიცვალა და ქალაქში გადაასახლეს მოსახლეობა საბჭოთა რესპუბლიკებიდან, ძირითადად რუსები, უკრაინელები და ბელორუსები, თუმცა ფინელთა მცირე თემი დღემდე არსებობს ქალაქში.
მიუხედავად იმისა, რომ სორტავალა კარელიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედის, კარელიელები მოსახლეობის უმცირესობას შეადგენენ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით კარელიელები და უახლოესი მონათესავე ფინელები, ადგილობრივი მოსახლეობის 4,4 %-ს შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:კარელიის რესპუბლიკის ქალაქები
რახივის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები
ჩინეთ-ინდოეთის ომი
ჩინეთ-ინდოეთის ომი — სასაზღვრო კონფლიქტი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასა და ინდოეთს შორის 1962 წლის შემოდგომაზე.
მიზეზები
საზღვრის საკითხი მოუგვარებელი იყო ჯერ კიდევ ბრიტანეთის ინდოეთსა და ტიბეტს შორის. სადავოდ მიიჩნევდნენ ორ უბანს. ერთ-ერთი მათგანის ფართობი იყო 518 კმ², მდებარეობდა ქაშმირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ცნობილი ასკაი-ჩინის სახელით. მეორე სადავო ტერიტორია თანამედროვე არუნაჩალ-პრადეშის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილს მოიცავდა, ფართობი – 82,88 ათ. კმ². ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობის გამწვავების მიზეზი გახდა ტიბეტის სიახლოვეს გზის მშენებლობა, სადაც სიტუაცია ჯერ კიდევ დაძაბული იყო. მეორე ვერსიით დაძაბულობის მიზეზი გახდა XIV დალაი ლამასათვის ინდოეთში პოლიტიკური თავშესაფრის მიცემა, რომელიც ქვეყნიდან გაიქცა ჩინეთის მიერ ტიბეტის ხელში ჩაგდების შემდეგ.
მსვლელობა
პირველი დაპირისპირება ჯერ კიდვ 1962 წლის ივლისში დაფიქსირდა აღმოსავლეთის სადავო ტერიტორიაზე, ხოლო ოქტომბერში დაპირიპირება გავრცელდა დასავლეთის სადავო ტერიტორიაზეც.
დაპირისპირება განსაკუთრებით გაძლიერდა 1962 წლის 20 ოქტომბერს. ჩინეთი თავს დაესხა ინდოეთის პოზიციებს დჰოლისა და კჰინზემანას მახლობლად. რამდენიმე დღის განმავლობაში ფრონტის ხაზზე სიმშვიდე იყო. 14 ნოემბერს ბრძოლა განახლდა და გავრცელდა აღმოსავლეთით ვალონგისა და ჩრდილოეთით ლადაქის სექტორებში, სადაც ჩუშულისა და რეზენგ-ლას ხეობები ჩინელებმა ალყაში მოაქციეს. 21 ნოემბერს პეკინის რადიომ ომის ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ გამოაცხადა.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:ჩინეთის ისტორია კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
Traveller's Tales
Traveller's Tales — ბრიტანული ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანია და TT Games-ის შვილობილი კომპანია. Traveller's Tales მასშტაბები გაიზარდა მას შემდეგ, რაც დაიწყო თნამშრომლობა ისეთ კომპანიებთან, როგორებიც არის Sega და Disney Interactive Studios. 2007 წლის 8 ნოემბერს Traveller's Tales შეიძინა Warner Bros. Interactive Entertainment-მა.
Traveller's Tales დაარსდა 1989 წელს ჯონ ბარტონის მიერ. კომპანიის პირველი პროდუქტი არის 1991 წელს შექმნილი ვიდეო თამაში Leander.
სქოლიო
კატეგორია:1989 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები გაერთიანებულ სამეფოში კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები
გიორგი გადრანი
გიორგი გადრანი (დ. 30 სექტემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ოდესის „ჩერნომორეცის“ ცენტრალური მცველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:გაგრას ფეხბურთელები კატეგორია:ოდესის ჩერნომორეცის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
გურამ გრიგოლია (ჰიდროენერგეტიკოსი)
გურამ ლუარსაბის ძე გრიგოლია (დ. 14 ოქტომბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ჰიდროენერგეტიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1996).
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობით. მუშაობდა საპროექტო-საძიებო და სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ „თბილჰიდროპროექტში“, 1965–1972 წლებში — ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ხოლო 1972–1993 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ჰიდროლოგიისა და ნიადაგმცოდნეობის კათედრაზე; 1997–2006 წლებში იყო ამავე კათედრის გამგე. შეთავსებით მუშაობდა ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტში კატასტროფულ მოვლენათა სექტორის გამგედ; იქვე, 2009 წლიდან წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. გრიგოლიას ძირითადი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება მდინარის ჩამონადენის პროცესის მათემატიკურ აღწერასა და მოდელირებას, გლობალური დათბობის ზეგავლენას კლიმატზე. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).
მეხთულინის სახანო
მეხთულინის სახანო — დაღესტნის სახანო XVII-XIX საუკუნეებში. ჩამოყალიბდა ღაზიყუმუხის სახანოს მეზობლად XVII საუკუნეში. დამაარსდა ყუმუხელი ყარა-მეხთის მიერ. ცნობილია, რომ აქ იყო სულ 18 აული, ხოლო ძალაუფლება მემკვიდრეობით გადადიოდა. მეხთულინის უკანასკნელი მმართველი იყო რაშიდ-ხანი. მეხთულინის სახანო გაუქმდა 1867 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაღესტნის სახანოები
თამამ სალამი
თამამ სალამი (تمام صائب سلام‎ დ. 13 მაისი, 1945, ბეირუთი, ლიბანი) — ლიბანის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბანის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2014-2016 წლებში და პრემიერ-მინისტრი 2013-2016 წლებში.
ბიოგრაფია
თამამ სალამი დაიბადა 1945 წელს ბეირუთში. იგი იყო ქვეყნის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის საიბ სალამისა (1970-1973 წწ.) და დამასკელი სირიელის თამიმ მარდამ ბეიკის უფროსი შვილი.
დაასრულა სკოლა „Broummana High“ და აიკაზიანის უნივერსიტეტი ბეირუთში
2008-2009 წლებში ეკავა ლიბანის კულტურის მინისტრის თანამდებობა.
პრემიერის თანამდებობიდან ნაჯიბ მიკატის გადადგომის შემდეგ, მისივე და ვალიდ ჯუმბლატის მხარდაჭერით თამამ სალამს დაევალა ახალი მთავრობის ფორმირება. 6 აპრილს მას შემდეგ, რაც 128 კაციანი პარლამენტიდან მიიღო 124 ხმა, დაამტკიცეს პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე.
2014 წლის 25 მაისიდან პრეზიდენტ მიშელ სულეიმანის უფლებამოსილების გასვლის შემდეგ წარმოქმნილი პოლიტიკური კრიზისის დროს გახდა ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 2016 წელს 2,5 წლიანი პოლიტიკური კრიზისის შემდეგ ლიბანის პრეზიდენტი გახდა მიშელ აუნი და მისი პრეზიდენტობის პერიოდიც დასრულდა.
ვაალბარა
ვაალბარა (Vaalbara) — პირველი ჰიპოთეზური სუპერკონტინენტი, რომელიც არსებობდა 3,6-2,8 მილიარდი წლის წინ არქეულში. მისი ფორმირება დაიწყო 3600 მილიონი წლის წინ, ხოლო დასრულდა 3100 მილიონი წლის წინ. გაიყო დაახლოებით 2500 მილიონი წლის წინ. დასახელება ვაალბარი მოდის სამხრეთ აფრიკაში არსებულ კრატონ Kaapvaal-იდან და დასავლეთ ავსტრალიაში არსებულ კრატონ Pilbara-იდან.
კრატონთა დათარიღების რადიომეტრული მეთოდის თანახმად, რომლებიც შეადგენდნენ ვაალბარას, ითვლება, რომ ამჟამინდელი სუპერკონტინენტი 2,8 მილიარდი წლის წინ არსებობდა. ამას ადასტურებს გეოქრონოლოგიური და პალეომაგნიტური გამოკვლევები ორ არქეულ კრატონს, კაპვალსა და პილბარს შორის (პილბარის რეგიონი, დასავლეთი ავსტრალია).
დამატებით მოწმეებად გვევლინებიან დამთხვევბი სტრატიგრაფიულ მწვანექვის სარტყლებსა და გნაისს (კრატონს) შორის. ეს სარტყლები დღეს გავრცელებულია კანადაში და უძველეს სუპერკონტინენტებში გონდვანასა და ლავრაზიაში. ეს ამტკიცებს, ასევე, იმას, რომ ისინი ადრე შეერთებულნი იყვნენ.
არ არსებობს საერთო შეხედულება იმის შესახებ, თუ როდის დაიწყო კონტინენტმა დაყოფა, მაგრამ გეოქრონოლოგიური და პალეომაგნიტური გამოკვლევები აჩვენებენ, რომ ორმა კრატონმა გადაიტანა გვერდითი დაყოფა 2,78-2,77 მილიარდი წლის წინ. უკვე ≈2,8 მილიარდი წელია რაც ისინი ერთმანეთს არ შეხებიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული კონტინენტები კატეგორია:სუპერკონტინენტები
სანტიაგო-დე-პაუკარაის რაიონი
სანტიაგო-დე-პაუკარაის რაიონი (Distrito de Santiago de Paucaray) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის სუკრეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 229 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 030 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 62.65 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:სუკრეს პროვინციის რაიონები
შარი
შარი (Chari) — მდინარე ცენტრალურ აფრიკაში, მიედინება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, ჩადზე და კამერუნთან მის სახელმწიფო საზღვარზე. სათავე იქმნება მდინარეების — იამის, ბამინგის და გრიბინგის შეერთების ადგილიდან. მდინარის სიგრძეა — 1400 კმ, წყალშემკრები აუზის ფართობი — 650 000 კმ². მდინარე შარი ჩაედინება ჩადის ტბის სამხრეთ ნაწილში. ჩადის და კამერუნის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს მდინარე შარიში ჩაედინება მისი მთავარი შენაკადი — მდინარე ლოგონი. thumb|left|250px|მდინარე შარის აუზი.
ჩადის დასახლებული პუნქტების უმრავლესობა, ქალაქ სარჰისა და დედაქალაქ ნჯამენას ჩათვლით, თავმოყრილია მდინარე შარის რაიონში. მდინარე შარი უზრუნველყოფს ჩადის ტბაში შემავალი წყლების 90 %-ს. 58 წლის განმავლობაში, 1933 წლიდან 1991 წლის ჩათვლით ტარდებოდა მდინარეული ჩამონადენის დონის გაზომვა ნჯამენასთან ახლოს, რისი მიხედვითაც წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს 1059 მ³/წმ-ს, მინიმალური ხარჯი აპრილ-მაისში (დაახლოებით 150 მ³/წმ) და მაქსიმალური ხარჯი სექტემბერ-ნოემბერში (2000 მ³/წმ-ზე მეტი). აბსოლუტური მინიმუმი შეადგენს 8 მ³/წმ-ს (მდინარე პრაქტიკულად მთლიანად დაშრა), აბსოლუტური მაქსიმუმი — 4846 მ³/წმ.
მთავარი შენაკადის ლოგონის გარდა, მდინარე შარიში ჩაედინებიან უფრო პატარა მდინარეები: ბაჰრ-სალამატი, ბაჰრ-სარჰი, ბაჰრ-აუკი და ბაჰრ-კეიტა. ზაფხულის წვიმიან სეზონზე შეიმჩნევა წყალმოვარდნები.
მდინარეზე განვითარებულია თევზჭერა, ადგილობრივ თევზის ჯიშებში ყველაზე უფრო მეტად ძვირფასია — ნილოსის ქორჭილა. ნაოსნობა შესაძლებელია ქალაქ ბატანგაფომდე — შესართავიდან 800 კმ-ზე უფრო მეტი მანძილი.
ევროპელებმა მდინარე შარი აღმოაჩინეს 1823 წელს, როდესაც ჩადის ტბა გამოიკვლიეს ბრიტანელმა მოგზაურებმა ჰიუ კლეპერტონმა, უოლტერ ოუდნიმ და დიქსონ დენემმა.
სქოლიო
კატეგორია:კამერუნის მდინარეები კატეგორია:ჩადის მდინარეები კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის მდინარეები კატეგორია:სასაზღვრო მდინარეები
მენდიგორია
მენდიგორია (Mendigorría; Mendigorria) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 39,1 კმ². მოსახლეობა — 1094 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
დაღესტანის თავისუფალი საზოგადოებები
დაღესტანის თავისუფალი საზოგადოებები — დაღესტნის ტერიტორიაზე რამდენიმე ათეული თავისუფალი საზოგადოება იყო. ეს არის სასოფლო თემთა რამდენიმე მცირე კავშირი – ტერიტორიული, სამეურნეო და პოლიტიკური ინტერესების საფუძველზე. მსგავსი საზოგადოებები გვხვდება დასავლეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ დაღესტნის, მთიან და მაღალმთიან რაიონებში, ხუნძებით, ლეზგებითა და დარგოელებით დასახლებულ მიწებზე. ასეთ საზოგადოებებს სათავეში ედგა ზოგჯერ თემის არისტოკრატია, ზოგჯერ არჩეული მმართველი, ზოგჯერ სასულიერო პირი. მათი თავისუფლება პირობითად შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან ხშირად რომელიმე ხანს ემორჩილებოდნენ, მის იურისდიქციაში შედიოდნენ. ამ შემთხვევაში ეს ურთიერთობა ორივე მხარისის ინტერესებში შედიოდა. აყუშა-დარგის მოსახლეობა საზამთრო საძოვრებით სარგებლობისთვის საქონელის გარკვეულ რაოდენობას აძლევდა შამხალს და უცმის. ასევე მიდიოდნენ შამხლის საბრძოლო ლაშქრობებში. აყუშა-დარგის მცხოვრებლები სარგებლობდნენ საპატიო უფლებით, ახლადარჩეული შამხლისთვის დაეხურათ ფაფახი.
ცენტნერი
ცენტნერი (Zentner < centenarius; აღნიშვნა: ', ' < [quintal]) — მასის სისტემის გარეშე ერთეული. უდრის 100 კილოგრამს (0,1 ტონა).
ინგლისურ საზომთა სისტემაში მისი სახელწოდებაა ცენტალი, რომელიც უდრის 100 ინგლისურ ფუნტს ანუ 43,359 კგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები