cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარპატები
ფაუნა
კარპატები მდიდარია ტყის ფაუნით. კარპატების ფაუნა ხასიათდება ტყის ცხოველთა სიჭარბით და დასავლეთი რაიონებიდან შემოსული სახეობების დიდი რაოდენობით. კარპატების ხშირ, მცირედ დასახლებულ ტყეებში ჯერ კიდევ არის დაცული ცხოველთა მდიდარი სამყარო; მათ შორის არის ტაიგისა და დასავლეთი ევროპის ფაუნის მრავალრიცხოვანი წარმომადგენლები და მთელი რიგი ბალკანეთიდან გადმოსული სამხრეთის ფორმები. გვხვდება მურა დათვი, მგელი, ფოცხვერი, ევროპული შველი, გარეული ღორი, ბევრია მელა, არის გარეული კატა და თეთრყელა კვერნა, მათთან ერთად — ჩრდილოეთის დედოფალა, კვერნა, ყარყუმი. ყველაზე მაღალ ადგილებში გვხვდება არჩვი და ზაზუნა. ფრინველებიდან აღსანიშნავია სოღო, ტყის ქათამი, როჭო, შავი კოდალა და სხვა. არის ნაკრძალები და პარკები. რუმინეთის კარპატებში თავმოყრილია მურა დათვის ევროპის პოპულაციის 35%. რუმინეთის კარპატების ზოგიერთ ადგილში ყოველ 10 კმ²-ზე მოდის 1 დათვი. სამხრეთ კარპატებში აღსანიშნავია რეტეზატის ეროვნული პარკი, სადაც გვხვდება ჩვეულებრივი მელა, ტყის კატა, კეთილშობილი ირემი, მდინარეთა სანაპიროებზეა წავი; ფიჭვნარში არის სოღო, ხოლო კედრის ტყეებში მეთხილია. ორნითოფაუნას აგრეთვე ქმნიან: მთის არწივი, სვავი, ზარნაშო, ჟრუნი და სხვა.
ქალაქები
კარპატების ფარგლებში მოქცეულია მრავალი ქალაქი, რომელთაგან აღსანიშნავია:
მოსახლეობა
მოსახლეობა თავმოყრილია მთისწინეთსა და მთათაშორის ქვაბულებში, მთაში მოსახლეობა შედარებით მცირეა. კარპატებში მოსახლეობის განაწილება უკავშირდება მიწების ბუნებრივ თავისებურებებსა და სოციალურ-ეკონომიკურ პირობებს; მაშასადამე, იგი მრავალმხრივად არის წარმოდგენილი. მთათაშუა ხეობებში და დასავლეთი კარპატების ჩრდილოეთ კალთებზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე დიდია, მაშინ როდესაც, ირგვლივ არსებული პრაქტიკულად დაუსახლებელი მთათა მასივებია. მთლიანობაში სამხრეთ-აღმოსავლეთი კარპატები უფრო მჭიდროდ არის ჩასახლებული, ვიდრე დასავლეთი კარპატები, თუმცა იქ, აგრეთვე მოსახლეობის დიდი ნაწილი თავმოყრილია ხეობებში. დასავლეთი კარპატების დასავლეთ კალთები დასახლებულია ჩეხებით, ჩრდილოეთი კალთები პოლონელებით, მთელი ცენტრალური ნაწილი სლოვაკებით, ხოლო სამხრეთი ნაწილი უნგრელებით. აღმოსავლეთი კარპატების ჩრდილოეთი ნაწილი და მისი გარე და შიდა სექტორები დასახლებულია უკრაინელებით; აღმოსავლეთი კარპატების ღერძული ნაწილი და აგრეთვე ნაწილობრივ, ტრანსილვანიის პლატო დასახლებულია უნგრელებითა და მცირედი ნაწილი გერმანელებით; დაბოლოს, კარპატების სამხრეთ-დასავლეთი მხარე — სერბებით. საერთოდ, დასავლეთი კარპატების დიდი ნაწილი და აღმოსავლეთი კარპატების ჩრდილოეთი ნაწილი დასახლებულია სლავური მოსახლეობით, და სამხრეთი ნაწილი, აღმოსავლეთ სერბეთის მთების გამოკლებით, რუმინელებითა და უნგრელებით.
ტურიზმი
კარპატებში ბევრია კურორტი, განვითარებულია ტურიზმი, ალპინიზმი, ზამთრის სპორტის სახეობები. კარპატები პოპულარული ტურისტული და ხელსაყრელი დასასვენებელი ადგილია, განსაკუთრებით, პოლონელი, უნგრელი, რუმინელი, ჩეხი და სლოვაკელი ხალხისთვის. მეტად მნიშვნელოვანია მთის კლიმატური კურორტი ქალაქი ზაკოპანე, რომელიც მდებარეობს ტატრების მთისწინეთში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 850 მ სიმაღლეზე. ზაკოპანე დასვენების ცნობილი ბაზა და ალპინიზმის, ტურიზმისა და ზამთრის სპორტის ეროვნული ცენტრია. არის სანატორიუმები, სასტუმროები, ტურისტული ბაზები, სათხილამურო ტრამპლინი, საბაგირო გზა, ფუნიკულიორი, საცურაო აუზი. სეზონი — მთელი წელი. ტატრების სლოვაკურ ნაწილში არის მნიშვნელოვანი ტურისტული ადგილები. რუმინეთში ტურიზმისა და ზამთრის სპორტის სახეობების ცნობილი ადგილია სინაია, რომელიც მდინარე პრაჰოვის ხეობაში მდებარეობს. კარპატები განთქმულია მინერალური წყაროებით. აღსანიშნავია: კრინიცა-ზდრუი, ბორსეკი, ბეილე-ერკულანე და სხვა.
ტრანსპორტი
კარპატებში რკინიგზის ქსელი გაჩნდა XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში. იმ დროს მთების დიდი ნაწილი ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის შემადგენლობაში ექცეოდა. იმ პერიოდში საკვანძო პუნქტს ბუდაპეშტი წარმოადგენდა, რომელიც კარპატების ღერძის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. ძირითადი სარკინიგზო ხაზები ბუდაპეშტიდან გადიოდა სხვადასხვა მიმართულებით. ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ სარკინიგზო სისტემამ დიდ ნაწილში დაკარგა თავისი ეკონომიკური და სტრატეგიული მნიშვნელობა. აღსანიშნავია დუკლის, ლუპკოვისა და იაბლუნკოვის უღელტეხილები.
შესწავლის ისტორია
კარპატებში ურთიერთშეხამებულია სხვადასხვა ეროვნების ხალხი და სწორედ ამ სიჭრელემ შეუწყო ხელი რეგიონში სამეცნიერო კვლევის განვითარებას. XVIII საუკუნის ბოლოდან პირველ მსოფლიო ომამდე კარპატები მოქცეული იყო ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის შემადგენლობაში და ამ პერიოდის განმავლობაში იგი ხელმისაწვდომი იყო შესასწავლად ამ მრავალეროვანი იმპერიისათვის. საყურადღებოა პოლონელი, გერმანელი და უნგრელი მეცნიერების კვლევები.
XIX საუკუნის ბოლოს ავსტრიის გენერალურმა შტაბმა გამოსცა რეგიონის პირველი ყოველმხრივი ტოპოგრაფიული რუკა. 1815 წელს გამოქვეყნდა პირველი ნაშრომი კარპატების გეოლოგიის შესახებ. დღეისათვის კარპატების ყველა ქვეყანას გააჩნია საკუთარი გეოლოგიური რუკა და არსებობს მდიდარი რეგიონული გეოლოგიური ლიტერატურა.
1922 წელს საერთაშორისო გეოლოგიურმა კონგრესმა შექმნა გეოლოგთა ასოციაცია. გაპენეპლენებული არეების არსებობა კარპატის მთების ზედა ნაწილებში პირველად აღმოაჩინეს და დაადგინეს სამხრეთ კარპატებში, მისი გეომორფოლოგიის დეტალური შესწავლის დროს, XX საუკუნის დასაწყიში. ამ კლასიკურმა გამოკვლევებმა დიდი როლი ითამაშა როგორც კარპატების, აგრეთვე ევროპის სხვა ნაოჭა მთების რელიეფის გენეზისისა და ხასიათის შემეცნების საქმეში. კარგად არის შესწავლილი კარპატების ფიზიკური გეოგრაფიის საკითხები, ხოლო 1963 წელს შეიქმნა გეომორფოლოგიური კომიტეტები კარპატებისა და ბალკანეთის შესასწავლად.
შედარებით ნაკლებად იყო შესწავლილი კლიმატოლოგიისა და ბიოგეოგრაფიის საკთხები, თუმცა XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან მრავალი ნაშრომი დაიწერა ამ მიმართულებით. მთლიანად კარპატების საზოგადოებრივი გეოგრაფიის სინთეზური მიმოხილვა არ შექმნილა, რამეთუ ეკონომიკური პრობლემები შესწავლილი იქნა მხოლოდ კარპატების ცალკეულ ქვეყნებში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კარპატები გახდა მრავალი სამეცნიერო ცენტრის შესწავლის ობიექტი. ეროვნული გეოლოგიური და ჰიდროლოგიისა და მეტეოროლოგიის ინსტიტუტებმა აგრეთვე მნიშვნელოვანი ცნობები მოიპოვეს კარპატების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:კარპატები კატეგორია:ავსტრიის ქედები კატეგორია:ჩეხეთის ქედები კატეგორია:სლოვაკეთის ქედები კატეგორია:უნგრეთის ქედები კატეგორია:პოლონეთის ქედები კატეგორია:უკრაინის ქედები კატეგორია:რუმინეთის ქედები კატეგორია:სერბეთის ქედები კატეგორია:ფიზიოგრაფიული პროვინციები
Adobe Inc.
Adobe Inc. — ამერიკული კომპიუტერული პროგრამების კომპანია, რომლის სათავო ოფისი მდებარეობს კალიფორნიის შტატის, ქალაქ სან-ხოსეში, აშშ. იგი დაარსდა 1982 წელს, ჯონ ვარნოკის და ჩარლზ გესკის მიერ,მას შემდეგ რაც მათ მიატოვეს კომპანია Xerox PARC-ი და გადაწყვიტეს შეექმნათ პროგრამები ,რომლებიც კომერციულ მოგებას მოიტანდა. კომპანიამ ძირითადი აქცენტი გააკეთა იმაზე რომ შეექმნა მულტიმედიური და შემოქმედებითი პროგრამები, რომელთაც ექნებოდა უამრავი ინტერნეტ რესურსის პროგრამულად დამუშავების უნარი.კომპანიის დასახელება მოდის ნაკადულის სახელიდან, რომელიც მდებარეობს,კალიფორნიის-შტატში, ცნობილი დასახლებების Palo Alto-სა და Mountain View-ს შორის.
1990-იანები
Adobe-ს ფისკალური წელი მიმდინარეობს დეკემბრიდან შემდეგი წლის ნოემბრამდე. მაგალითისათვის, 2007 წლის ფისკალური წელი დასრულდა 2007 წლის 30 ნოემბერს.
სქოლიო
*
უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესია
thumb|right|[[სოლტ-ლეიკ-სიტის ტაძარი, რომელსაც აშენებდნენ მორმონები ორმოცი წლის განმავლობაში]] უკანასკნელ დღეეთა წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესია (ე.წ. მორმონთა ეკლესია) დაარსებულ იქნა იოსებ სმითის მიერ. ამჟამად, მათი ეკლესიის ცენტრი მდებარეობს სოლტ-ლეიკ-სიტიში, იუტას შტატში. მათ დაარსებული აქვთ ეკლესიები და ეგრეთ წოდებული პალოები (აერთიანებს რამდენიმე ეკლესიასა და სამრევლოს), ასევე მათ ააგეს ტაძრები მსოფლიოს მასშტაბით. 50 000-ზე მეტი მისიონერი მსახურობს. მსოფლიოში ეკლესიის ზრდამ ბოლო მონაცემებით 14.4 მილიონს გადააჭარბა.
წარმოშობა
აღდგენილი ეკლესიის პირველი წინამძღოლი და წინასწარმეტყველი იოსებ სმითი იყო, რომელსაც გამოცხადება ჰქონდა 15 წლის ასაკში. მანვე გაამხილა საუკუნეების მანძილზე საგულდაგულოდ გადამალული ხელნაწერები, რომლებიც ოქროს ფირფიტებზე იყო აღბეჭდილი. ხელნაწერები ძველ ეგვიპტურ ენაზე იყო დაწერილი, ამიტომაც მისი წიკითხვა შეუძლებელი იყო. მისივე თქმით, მან სულიწმინდის სრული შთაგონებით გადათარგმნა ეს ხელნაწერები და მას მორმონის წიგნი უწოდა.
მრწამსი
უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის მიმდევრებს სწამთ, რომ იესო ქრისტე, მამა ღმერთის რვილის გამჟღავნებით ეკლესიის პრეზიდენტისა და წინასწარმეტყველისადმი.
ეკლესიის თითოეულ წევრს სწამს, რომ მათ შეუძლიათ მიიღონ პირადი გამოცხადება ღმერთისგან, სული წმინდის მეშვეობით. მათ რწმენას ბიბლიაში არსებული წმინდა წერილებიც ამყარებს. ისინი იღებენ გამოცხადებას და სულიერ დახმარებას სულიწმინდისაგან, რაც მათ ცხოვრების წარმართვაში ეხმარება.
ეკლესიას აქვს დიდი მისიონერული პროგრამები, და ჰუმანიტარული მომსახურების ფილიალები მსოფლიოს მასშტაბით 162 ქვეყანაში, რაშიც ჩართულნი არიან როგორც მამაკაცები ასევე გოგონებიც. უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესია ხშირად გამხდარა კრიტიკის, გადაუმოწმებელი ცრუ და მწვავე ბრალდებების ობიექტი,ხოლო მისი წევრები შეურაცხყოფის მსხვერპლნი.
მორწმუნე წევრები ერთგულად მისდევენ წესებს რაც ითვალისწინებს: სქესობრივ სიწმინდეს, ჯანმრთელობას, მარხვას, და შაბათის დაცვას. ეკლესია ასწავლის პირადი აღთქმების და დაპირებიბის ერთგულებას, რომელთაც ისინი დებენ ღმერთის წინაშე. ნათლისღება ერთ-ერთი აღთქმაა, ასევე სული წმინდის გადმოსვლა ადამიანზე, და ზიარება. ხოლო ყველაზე ფასეული და ღირებული მათი წევრებისთვის კი წმინდა ქორწინებაა, რომელიც ტაძარში ტარდება განსაკუთრებული პიროვნების მიერ, რომელსაც აქვს ღვთისგან მიღებული ძალაუფლება, რათა ადამიანება დააქორწინოს არა მხოლოდ სიკვდილამდე, არამედ ისინი სიკვდილის შემდეგაც ერთად იქნებიან სამუდამოდ. მათ ტაძრებს უფრო აღმატებული დანიშნულება ენიჭებათ ვიდრე უბრალოდ ეკლესიებს.
აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ უკანასკნელი დღეების წმინდანთა ეკლესიის წევრები იცავენ ჯანმრთელობის წესს, ე.წ. სიბრძნის სიტყვას, რის თანახმადაც ისინი არ იღებენ ალკოჰოლურ სასმელებს, თამბაქოს, ყავას, და ქიმიური შემადგენლობის ჩაის და მხარს უჭერენ აქტიურობას ცხოვრებაში.
ისინი იცავენ მარალურ წეს-ჩვეულებებს ე.წ. უბიწოების კანონს, რაც კრძალავს მეუღლის ღალატს, ყველანაირ გაუკუღმართებულ და ჰომოსექსუალურ ქცევას, ასევე კრძალავენ სექსუალურ კავშირს ქორწინებამდე.
ე.წ. სიბრძნის სიტყვის ანუ ჯანმრთელობის წესის საშუალებით ეკლესიის წევრების დიდი ნაწილი ასაკში შესვლის მიუხედავად მაინც მისდევს ფიზიკურ აქტივობას რაც ადამიანის სიცოცხლისუნარიანობის და მისი ღვთიურობის გახანგრძლივების სწინდარია.
იესო ქრისტე
right|thumb|უკანასკნელი დღეების წმინდანებს სწამთ იესოს აღდგომის. ეს გამოსახულია ბერტელ თორვალძენის „ქრისტუსი“ ქანდაკებით. უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის წევრთა რწმენის თანახმად, ქრისტეს მიერი აღთქმები და სამღვდელოების ძალაუფლება აღდგენილია. ეკლესია ითვალისწინებს იესო ქრისტეს მიერ პირველად დაარსებული ეკლესიის აღდგენას, რომელიც დაკარგულ იქნა ქრისტეს შემდეგ, ხალხთა დიდი განდგომის შედეგად. მათი შეხედულების თანახმად რწმენა იესო ქრისტეშია და გამოსყიდვა მათი რელიგგის ძირითადი სუფუძველია, ხოლო ქრისტე მათი რელიგიის ქვაკუთხედი. „მორმონები“ თაყვანს სცემენ მამა ღმერთს იესო ქრისტეს სახელით. მათ სწამთ რომ იესო არის ძე ღვთისა და კაცობრიობის მხსნელი.
წმინდა წერილი
ეკლესიას აქვს სწავლებანი, რომელიც მოიცავს წმინდა წერილების ოთხ წიგნს: ბიბლია (ძველი და ახალი აღთქმა), მორმონის წიგნი, მოძღვრება და აღთქმები. ბიბლიისა და მორმონის წიგნის გარდა უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის წიგნები შედგება მასალებისაგან, რომლებიც იოსებ სმითმა მიიღო გამოცხადების შედეგად.
მორმონი იყო პიროვნება, წინასწარმეტყველთა ერთ-ერთი უკანასკნელი რგოლის წარმომადგენელი. მის წერილებში აღწერილია მისი ისტორია, ასევე იესო ქრისტეს სწავლებები. სწორედ მან შეკრიბა და გააერთიანა წინასწარმეტყველების მიერ დაწერილი 15 წიგნი, ხოლო მას შემდეგ, რაც იგი მოკლეს, მისი დავალებით მისმა შვილმა მორონმა გადამალა ეს 15 წიგნი, რომელიც ოქროს ფირფიტებზე იყო დაწერილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქრისტიანობა
აჰბიუქი
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტანგარა (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
ტანგარა (Tangará) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 181 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 175 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39.72 კმ²-ზე. ფართობი 356 834 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ჩორდელეგის კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ასუაის პროვინციის კანტონები
საკაკი
საკაკი (Saqqaq) — დასახლება დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 188 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გრენლანდიის დასახლებული პუნქტები
რუბიელოს-დე-მორა
რუბიელოს-დე-მორა  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის გუდარ-ხავალამბრეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 63,716019 კმ². მოსახლეობა — 635 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
ენკენია
ენკენია — ქრისტეს აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების დღესასწაული. ამ დღეს ეკლესია ზეიმობს მოციქულთასწორი კონსტანტინე დიდისა და მისი დედის, მოციქულთასწორი ელენე დედოფლის მიერ აგებული ქრისტეს აღდგომის ტაძრის კურთხევას.
ისტორია
70 წელს რომის იმპერატორმა ტიტუსმა (42–72) დაიპყრო იერუსალიმი, დაარბია იგი და მორიას მთაზე აღმართული სოლომონის ტაძარი ისე დაანგრია, რომ, მაცხოვრის წინასწარმეტყველებისამებრ, ქვა ქვაზე არ დატოვა. მოგვიანებით იმპერატორმა ადრიანემ (117–138) ტიტუსის მიერ მოოხრებული იერუსალიმის ადგილას გააშენა ახალი ქალაქი, რომელსაც საკუთარი სახელი — ელი–ადრიანე უწოდა და მისი ძველი სახელით ხსენება აკრძალა. უფლის საფლავი მიწითა და ლოდებით დაფარეს და ზედ იუპიტერის კერპი დადგეს; გოლგოთაზე, ქრისტეს ჯვარცმის ადგილას, 119 წელს ვენერას წარმართული ტაძარი ააშენეს. ქალღმერთის ქანდაკების წინ ამაზრზენი მსხვერპლშეწირვები აღესრულებოდა ბილწი ორგიების თანხლებით.
ბეთლემში, იმ ადგილას, სადაც მაცხოვარი იშვა ყოვლადწმიდა ქალწულისაგან, უსჯულო მეფემ ადონისის კერპი აღმართა. ყველაფერი წინასწარგანზრახვით კეთდებოდა – სურდათ, რომ ადამიანების ცნობიერებიდან სრულიად განედევნათ ქრისტე მაცხოვარი და ის ადგილებიც გადაევიწყებინათ მათთვის, სადაც იგი ცხოვრობდა, ქადაგებდა, ევნო, მოკვდა და აღდგა დიდებით.
მოციქულთასწორმა კონსტანტინე დიდმა (306–337), პირველმა რომის იმპერატორთაგან, რომელმაც ცნო ქრისტიანული რელიგია, დედასთან, კეთილმსახურ დედოფალ ელენესთან ერთად გადაწყვიტა, განეახლებინა ქალაქი იერუსალიმი. იქ, სადაც ქრისტე ევნო და აღდგა, აეგო ახალი ტაძარი, მაცხოვრის ხსოვნასთან დაკავშირებული ადგილები წარმართული საკულტო ნაგებობებისგან გაეწმინდა და ხელახლა ეკურთხებინა.
ელენე დედოფალი იერუსალიმში გაემგზავრა. კონსტანტინემ მას პატრიარქ მაკარი I–თან (313–323) გაატანა წერილი, რომელშიც ითხოვდა, ყოველმხრივ შეეწყოთ ხელი ქრისტიანული სიწმიდეების განახლების საქმისთვის. წმიდა ქალაქში მოციქულთასწორმა დედოფალმა ყველა კერპი და წარმართული ტაძარი შემუსრა და შებილწული ადგილები აკურთხებინა. იესო ქრისტეს ჯვრის მოძიების სურვილით ანთებულმა ელენემ დანგრეული ვენერას ტაძრის საძირკველი გაათხრევინა. იქ მიაკვლიეს მაცხოვრის ამოვსებულ აკლდამასა და თხემის ადგილს, რომლის მახლობლადაც სამი ჯვარი და სამსჭვალები აღმოაჩინეს. ამ ჯვრებში სასწაულებრივ გამოარჩიეს ცხოველმყოფელი ჯვარი უფლისა, რომელიც პატრიარქმა მაკარიმ სხვა სასულიერო პირთა თანხლებით აამაღლა შემოკრებილი ურიცხვი ხალხის დასანახად.
წმიდა დედოფალი დაუყოვნებლივ შეუდგა დიდი ტაძრის მშენებლობას, რომელსაც უნდა მოეცვა გოლგოთა და მაცხოვრის საფლავი. როგორც იოანე მახარებელი ამოწმებს, ეს ორი ადგილი ერთმანეთის სიახლოვეს მდებარეობდა. აღდგომის ტაძარი ათი წელი შენდებოდა. წმიდა ელენე (+327) მის განსრულებას ვერ მოესწრო. იერუსალიმში ყოფნისას კეთილმსახურმა დედოფალმა ააგო ეკლესიები ბეთლემში, ელეონის მთაზე, გეთსიმანიაში და მაცხოვრის ამქვეყნიურ ცხოვრებასა და ძველი აღთქმის მოვლენებთან დაკავშირებულ მრავალ სხვა ადგილას.
მაცხოვრის ჯვარზე ვნების მოსაგონებლად „მარტირიონად“ სახელდებული ქრისტეს აღდგომის ტაძრის მშენებლობის დასრულება ტვირის I კრებასა და მოციქულთასწორი იმპერატორის, კონსტანტინე დიდის გამეფების ოცდამეათე წლისთავს დაემთხვა. ამის გამო 335 წლის 13 სექტემბერს აღსრულებულ სატფურებას განსაკუთრებით საზეიმო ელფერი ჰქონდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
შაილერ კოლფაქსი
შაილერ კოლფაქსი (Schuyler Colfax; დ. 23 მარტი, 1823 — გ. 13 იანვარი, 1885) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის მე-17 ვიცე-პრეზიდენტი 1869-1873 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1823 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1885
Lasioglossum lineatulum
Lasioglossum lineatulum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1906 წელს.
სქოლიო
lineatulum
ნისკარტთავიანები
ნისკარტთავიანები (Rhynchocephalia) — ქვეწარმავალთა ქვეკლასი (ცნობილია ჯერ კიდევ ტრიასული პერიოდიდან). დღემდე შემორჩა ერთადერთი წარმომადგენელი — ჰატერია ანუ ტუატარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქვეწარმავლები
ჰერმან რარებელი
ჰერმან რარებელი (გერმ.: Herman Rarebell დ.18 ნოემბერი, 1959) — გერმანელი დრამერი. სახელი გაითქვა გერმანულ როკ-ჯგუფ, სკორპიონსში მოღვაწეობით. მან ჯგუფთან ერთად გაატარა 18 წელი და ჩაწერა 8 სტუდიური ალბომი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი მუსიკოსები კატეგორია:გერმანელი დრამერები კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:სკორპიონსის წევრები
მიქელრიფში
მიქელრიფში (Мқьалрыԥшь [მქჲალრჷფშჲ]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მიქელრიფშის თემი). მდებარეობს მდინარე ფსოუს მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 200 მ, გაგრიდან 30 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ისტორია
ტოპონიმი „მიქელის გორას“ (მიქელ — პირსახელი, რიფშ — სიმაღლე, სათავე, წვერი) ნიშნავს. საფიქრებელია, რომ აქ გორაზე მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია იდგა. 1930 წელს გაგრის მაზრაში არსებობდა მიქელრიფშის სასოფლო საბჭო. მისი ამჟამინდელი სახელია მქიალრიფშ (Мқьалрыҧшь).
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 190 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მიქელრიფშის თემის სოფლები
ფიჭვნარის განძი
ფიჭვნარის განძი — ქობულეთის ჩრდილოეთ უბანში — ფიჭვნარში 1948 წელს აღმოჩენილი ვერცხლის მონეტების განძი. შემორჩენილია 102 სინოპური დრაქმა, რომელთა ემისია ძვ. წ. IV საუკუნის შუა წლებში წარმოებდა. შუბლზე გამოსახულია ნიმფა სინოპეს მარცხნივ მიბრუნებული თავი, ზურგზე — მარცხნივ მიმართული, ფრთებგაშლილი, დელფინზე მჯდომი არწივი. მის ფრთებქვეშ მაგისტრატის, ხოლო გამოსახულების ქვემოთ ქალაქის სახელის აღმნიშვნელი ბერძნული შემოკლებული წარწერებია. აქვეა 58 ცალი კოლხური ნახევარდრაქმა (ადამიანისა და ხარის თავების გამოსახულებით). განძის სინოპური მონეტები მოჭრილია ძვ. წ. 350—245 წლებში. განძი ჩაფლული უნდა იყოს ძვ. წ. IV საუკუნის 50—40-იან წლებში. ფიჭვნარის განძის ნაწილი ინახება აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში, ნაწილი კი სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში.
ჩაპალ-უადი
ჩაპალ-უადი (Chappal Waddi) — მთა ნიგერიაში, ზღვის დონიდან ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი. ის მდებარეობს ტარაბის შტატში, კამერუნის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, გაშაკა-გუმტის ეროვნული პარკის ტყის ნაკრძალში. ჩაპალ-უადის მთა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალია დასავლეთ აფრიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის მთები
გაიუს ფლამინიუსი
გაიუს ფლამინიუსი (Gaius Flaminius) (? — გ. ძვ. წ. 217) — რომის პოლიტიკური მოღვაწე პლებეების გვარიდან. ძვ. წ. 232 წელს სახალხო ტრიბუნი, ძვ. წ. 220 წელს ცენზორი, ძვ. წ. 223 და 218 წლებში კონსული. მთელი რიგი კანონების გატარებით ხელი შეუწყო რომის საზოგადოების დემოკრატიზაციას, რითაც ოპტიმატების დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა. ეწეოდა აგრეთვე ფართო სამშენებლო საქმიანობას. რომში ააგო ფლამინიუსის ცირკი, ფლამინიუსის გზა, რომელიც რომს აკავშირებდა იტალიის ადრიატიკის სანაპიროსთან. ძვ. წ. 223 წელს გალიაში, მდინარე ადუაზე, ინსუბრების ტომები გაანადგურა. დაიღუპა ჰანიბალთან ბრძოლაში (მეორე პუნიკური ომი) ტრაზიმენუსის ტბასთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაელი სახალხო ტრიბუნები კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები კატეგორია:რომის ცენზორები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 217 კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
სან-აგუსტინი
სან-აგუსტინი (San Agustín, Sant Agostín) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის გუდარ-ხავალამბრეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 56,573697 კმ². მოსახლეობა — 123 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
ვაზა (დინასტია)
thumb|180px|ვაზათა დინასტიის გერბი.
ვაზას დინასტია — ევროპის სამეფო დინასტია, დაარსებული გუსტავ ერიქსონის მიერ 1523 წელს. ვაზას დინასტიის წარმომადგენლები სხვადასხვა ქვეყნებში მეფობდნენ: შვედეთში 1523-1654 წლებში, პოლონეთსა და ლიტვაში 1587–1668 წლებში და რუსეთში 1610–1613 წლებში.
ვაზათა მმართველობა რუსეთში
1609 წელს პოლონეთის მეფე სიგიზმუდ III შეიჭრა რუსეთში. ხელისუფლების სათავეში მყოფმა ბოიარებმა რუსეთის სამეფო ტახტზე მიიწვიეს პოლონეთის მეფის ვაჟი ვლადისლავ IV. პოლონელები მოსკოვში შევიდნენ. მაშინ როდესაც ბოიარები პოლონელებთან გარიგებებს აწარმოებდნენ. რუსი ხალხი აჯანყებისთვის ემზადებოდა. მალე მოსკოვის ქუჩებში ბრძოლები გაჩაღდა ნიჟნი ნოვგოროდში ერობის მამასახლისის კუზმა მინინის და თავად დიმიტრი პოჟარსკის მეთაურობით შეიქმნა სახალხო ლაშქარი. რომლებმაც რუსეთიდან გააძევეს პოლონელები. ამის შემდეგ რუსეთში დაემხო ვაზათა მმართველობა.
რუსეთში ვაზათა მმართველობამ სამ წელსაც ვერ მიაღწია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის მეფეები კატეგორია:შვედეთის მეფეები კატეგორია:რუსეთის მმართველები კატეგორია:ვაზას დინასტია
სავისივიკი
სავისივიკი (Savissivik) — დასახლება დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 66 კაცს.
კატეგორია:გრენლანდიის დასახლებული პუნქტები
ბარბრა სტრეიზანდი
ბარბრა ჯოან სტრეიზანდი (Barbra Joan Streisand; დ. 24 აპრილი, 1942) — ამერიკელი მომღერალი, თეატრისა და კინოს მსახიობი, ლიბერალური პოლიტიკური აქტივისტი, კინოპროდიუსერი და რეჟისორი. დაჯილდოებულია ამერიკის კინოაკადემიის „ოსკარით“ საუკეთესო მსახიობი ქალისა და საუკეთესო სიმღერის ნომინაციებით, ასევე მიღებული აქვს მრავალი ემის ჯილდო გრემი და ოქროს გლობუსი. სტრეიზანდი ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ქალად ითვლება თანამედროვე გართობის ბიზნესში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ბზარი (ფილმი)
სიუჟეტი
სადიპლომო ნაშრომი, ნამდვილი ქართული თბილისური სცენები 26 წუთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ლიეტუველები
ლიეტუველები — ხალხი, ლიეტუვის ძირითადი მოსახლენი (2,924 მლნ). რუსეთის ფედერაციაში 70 ათ., ლატვიაში 34,6 ათ.; აშშ-ში 300 ათ.. ლიეტუველები, მათ მეზობელ ლატვიელებთან ერთად ქმნიან ინდოევროპული ოჯახის ბალტიურ ჯგუფს. (ადრე ამ ჯგუფს ეკუთნოდნენ პრუსები და იატვიაგები, მაგრამ უძლიერესი პოლონური და განსაკუთრებით გერმანული ასიმილაციის შედეგად გადაშენდნენ). ამდენად, მათ მჭიდრო ნათესაობა გააჩნიათ ერთმანეთთან. იყოფიან ოთხ ეთნოჯგუგად – აუქშტაითიელებად, ჟემაიტიელებად, სუვალკიელებად და ძუკიელებად. ისტორიული მემკვიდრეობით გამოწვეულ ამ ეთნოჯგუფებს შორის სხვაობები დღესაც საგრძნობია, თუმცა თანამედროვე ლიეტუვა და მისი ცენტრალური მთავრობა ყველანაირად ცდილობს მის წაშლას.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები
ქალ გეოგრაფთა საზოგადოება
ქალ გეოგრაფთა საზოგადოება (Society of Woman Geographers) — გეოგრაფიული საზოგადოება. დაარსდა 1925 წელს. შექმნის ინიციატორები იყვნენ: გერტრუდა ემერსონ სენი, მარგერიტ ჰარისონი, ბლერ ნაილზი და გერტრუდა მეთიუზ შელბი. მათ შეკრიბეს ქალთა ის საზოგადოება, რომლებიც იჩენდნენ ინტერესს გეოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის მიმართ. საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი იყო ჰარიეტ ჩალმერს ადამსი (1925-1933). 1930 წელს საზოგადოებამ წარადგინა თავისი პირველი მედალი. სხვადასხვა დროს ქალ გეოგრაფთა საზოგადოებაში გაწევრიანებულები იყვნენ: ელეონორა რუზველტი, მარგარეტ ბურკ-უაიტი, ფანი ჰერსტი, მერი რიტერ ბირდი, ენი სმით პეკი, მარგარეტ მიდი. ქალ გეოგრაფთა საზოგადოების შენობა განთავსებულია ქალაქ ვაშინგტონში. ამჟამად საზოგადოება აერთიანებს დაახლოებით 500-მდე წევრს. ქალ გეოგრაფთა საზოგადოებას აქვს ფილიალები ნიუ-იორკში, ჩიკაგოში, ლოს-ანჯელესში, სან-ფრანცისკოსა და ფლორიდაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეოგრაფიული საზოგადოებები
ფცის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
ფცის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფცაში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, ზემო ფცის უბანში, სოფლის სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (9,2 X 5,8 მ), ნაგებია აგურით და რიყის ქვით. აგურის 6-7 რიგს რიყის ქვის 0,3 მეტრის სიმაღლის წყობა ცვლის. აფსიდის კონქი, საბჯენი თაღი და ცილინდრული კამარა აგურისაა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ოთხივე კედელში თითო სარკმელია. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის გვერდებზე თითო ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლები და ცილინდრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. ფასადები დასრულებულია აგურის ლავგარდნით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სანტიაგო
სანტიაგო (Santiago, სანტიაგო დე ჩილე) — ჩილეს დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ქალაქი სანტიაგოს მეტროპოლიტური რეგიონის ცენტრია, რომელიც ჩილეს ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული რეგიონია. მეტროპოლიის მოსახლეობა 7 მილიონს შეადგენს, საიდანაც 6 მილიონი ურბანულ არეალშია დასახლებული. ქალაქი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ზეგანზე, მისი აბსოლუტური სიმაღლე 500-650 მეტრია.
სანტიაგო 1541 წელს ესპანელი კონკისტადორის, პედრო დე ვალდივიას მიერ დაარსდა და დედაქალაქის სტატუსს კოლონიური რეჟიმის პერიოდიდანვე ატარებს. ქალაქში XIX საუკუნის ნეოკლასიკური და ნეოგოთიკური არქიტექტურა გვხვდება. სანტიაგოს თითქმის ყველა წერტილიდანაა ხილული ანდების მთათა სისტემა, რომელიც ზამთრის პერიოდში ძლიერი სმოგის მიზეზია. ქალაქის გარეუბნებს გარს ვენახები აკრავს. სანტიაგო მთებითა და წყნარი ოკეანითაა შემოსაზღვრული.
სანტიაგო ჩილეს კულტურული, პოლიტიკური და ფინანსური ცენტრია. ქალაქში არერთი მულტინაციონალური კორპორაციის სათავო ოფისი მდებარეობს. ჩილეს აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლება სანტიაგოდან იმართება, თუმცა ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოს წევრები ძირითადად ქალაქ ვალპარაისოში იკრიბებიან. სანტიაგოს სახელი ბიბლიური პერსონაჟის, წმინდა ჯეიმის პატივსაცემად ეწოდა. ქალაქი 2023 წლის პანამერიკულ თამაშებს უმასპინძლებს.
პრეისტორია
არქეოლოგიურ გათხრებზე დაყრდნობით, სანტიაგოში პირველი ადამიანების გამოჩენას ძვ. წ. X ათასწლეულში ვარაუდობენ. ისინი მომთაბარე მონადირე-მომპოვებლები იყვნენ, რომლებიც თოვლის დნობის პერიოდში სანაპიროდან ხმელეთის სიღმეებისკენ გადაადგილდებოდნენ. ქალაქის ტერიტორიაზე პირველი მკვიდრი მოსახლეობა ძვ. წ. 800 წელს გაჩნდა, რის შედეგადაც მდინარე მაპოჩოს გასწვრივ სასოფლო-სამეურნეო კომუნები ჩამოყალიბდა. მათ ძირითადად სიმინდი, კარტოფილი და ლობიო მოჰყავდათ.პრომაუკაეს ხალხების მიერ დაარსებული სოფლები XV საუკუნის ბოლოს და XVI საუკუნის დასაწყისში ინკების იმპერიას ეკუთვნოდა.
დაარსება
კონკისტადორმა პედრო დე ვალდივიამ, რომელიც ფრანსისკო პისარომ პერუდან გააგზავნა, მდინარე მაპოჩოს ხეობას 1540 წლის 13 დეკემბერს მიაღწია. ვალდივიას თანამგზავრები სან-კრისტობოლის მთის ფერდობებზე, მდინარის ნაპირთან დაბანაკდნენ. მათ თანდათან ადგილობრივ მოსახლეობასთან ურთიერთობა დაიწყეს. მოგვიანებით ვალდივიამ ადგილობრივთა ბელადები პარლამენტში გამოიძახა და ესპანეთის მეფე კარლოს I-ის სახელით ქალაქის დაარსებასთან დაკავშირებით თავისი განზრახვა გაანდო. ადგილობრივები დასთანხმდნენ და კონკისტადორს ქალაქის გაშენება მდინარის ორ განშტოებას შორის ურჩიეს.
ვალდივიამ სანტიაგო ოფიციალურად 1541 წლის 12 თებერვალს დააარსა. კოლონიური წესის მიხედვით, კონკისტადორმა ქალაქის მოწყობა მშენებელს, პედრო დე გამბოას დაავალა, რომელსაც ქალაქი ორთოგონალური გეგმით უნდა დაეპროექტებინა. გამბოამ ქალაქის ცენტრალური მოედანი პლაზა დე არმა მოაწყო, სადაც კათედრალი და მმართველის რეზიდენცია განათავსა. საბოლოო ჯამში, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ რვა, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ათი კვარტალი გაშენდა. ყოველი კვარტალის მეოთხედი ახალმოსახლეებს მიეცათ, რომლებიც სახლებს ტალახისა და ჩალისგან აშენებდნენ.
ქალაქის დაარსებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ ვალდივიამ ქალაქი დატოვა და ჯარებთან ერთად სამხრეთისკენ წავიდა, სადაც არაუკოს ომი დაიწყო. სანტიაგოს დაუცველობით ისარგებლეს მიჩიმალონკოს ტომის ხალხებმა და ქალაქს თავს დაესხნენ. 1541 წლის 11 სექტემბერს ქალაქი ადგილობრივებმა დაანგრიეს, ესპანელთა გარნიზონმა მხოლოდ ციხე-სიმაგრის დაცვა შეძლო. მათ ვალდივიას საყვარელი, ინე დე სუარეზი ხელმძღვანელობდა. როცა მან დამარცხება გაახნობიერა, ყველა ადგილობრივი პატიმრისთვის თავის მოკვეთა და ხალხის დასანახად მათი თავების შუბებზე წამოცმა ბრძანა. საჯარო ბარბაროსულმა აქტმა ქალაქელები დაფანტა და დააშინა, რის შემდეგაც სანტიაგო ნელ-ნელა აღადგინეს.
კოლონიური პერიოდი
XVI-XIX საუკუნეებში ქალაქი იყო ესპანეთის გუბერნატორის და გენერალ-კაპიტნის რეზიდენცია.
გეოგრაფია
სანტიაგო მთებით შემოსაზღვრულ ნაყოფიერ მიწებზეა გაშენებული. ქალაქის სიმაღლე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ იზრდება და 400-დან 700 მეტრამდე მერყეობს.
კლიმატი
სანტიაგოში გრილი ნახევრად უდაბნოს და ხმელთაშუა ზღვის ჰავაა. ზაფხული ოქტომბრიდან მარტამდე გრძელდება და ცხელი და მშრალია, ხოლო ზამთარი – აპრილიდან სექტემბრამდე და ცივი და ნესტიანია. ქალაქის ცენტრში ნალექის საშუალო რაოდენობა 241.8 მილიმეტრია, ხოლო ანდებთან ახლოს მდებარე შედარებით მაღალმთიან რაიონებში – 267.8 მილიმეტრი.
ზაფხულში ტემპერატურა დღის განმავლობაში ძირითადად 30 °C-ს ზემოთაა, ხოლო ღამე საშუალოდ 11 °C-ია. ზამთრის პერიოდში ტემბერატურა 0 °C-დან 10 °C-მდე მერყეობს. რეკორდული მინიმალური ტემპერატურა −6.8 °C-ია, რომელიც 1976 წლის ივლისში დაფიქსირდა.
ქალაქში ხშირად ქრის სამხრეთ-დასავლეთის ქარი, რომლის საშუალო სიჩქარე 15 კმ/სთ-ია.
ეკოლოგიური პრობლემები
ჰაერის დაბინძურების მთავარი წყარო სპილენძის მაღაროს გამონაბოლქვია, თუმცა მთავრობა  მაღაროს ლოკალური დაბუნძურების წყაროდ  არ მიიჩნევს, რადგან ეს უკანასკნელი სანტიაგოს მეტროპოლიტური რეგიონის საზღვრებს გარეთ, ქალაქის ცენტრიდან 110 კილომეტრის მანძილზე მდებარეობს.
ზამთრის პერიოდში თერმული ინვერსია ძლიერ სმოგს და ჰაერის დაბინძურების მაღალ დონეს წარმოშობს.
2007 წლის მარტში სანტიაგოს ჩამდინარე წყლების 61% გაიწმინდა, ამ რიცხვმა წლის ბოლოს 71%-ს მიაღწია. 2012 წლის მარტში მაპოჩოს ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ქარხანა ამუშავდა, რომლის დამსახურებითაც საინტიაგო ლათინურ ამერიკაში პირველი დედაქალაქი გახადა, სადაც მუნიციპალური ჩამდინარე წყლების 100% იწმინდება.
დემოგრაფია
2017 წლის აღწერის მონაცემებით, სანტიაგოს მოსახლეობა 5,220,161 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვე კმ²-ზე 9,821 ადამიანია.
XVII საუკუნემდე სანტიაგოს მოსახლეობა წელიწადში საშუალოდ 2.9%-ით იზრდებოდა, ხოლო XVII-დან XX საუკუნემდე ეს მაჩვენებელი 2%-ზე დაბალი იყო. ქალაქის მოსახლეობა XX საუკუნეში მკვეთრად გაიზარდა. 1907 წელს სანტიაგოში 382,587 ადამიანი ცხოვრობდა, ამ რიცხვმა 1940 წელს ― 1,010,102-ს, 1960 წელს ― 2,009,118-ს, 1982 წელს ― 3,899,619-ს, ხოლო 1992 წელს 4,729,118-ს მიაღწია. 1952 და 1960 წლებში მოსახლეობის წლიური ზრდა 4.9% იყო, ხოლო ადრეულ 2000-იან წლებში ეს მაჩვენებელი 1.4% გახდა. 2002 წლის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის აღწერის მიხედით სანტიაგოს მეტროპოლიტური ტერიტორიის მოსახლეობა 5,428,590 ადამიანი იყო, რაც ჩილეს მოსახლეობის 35.9%-ს შეადგენდა. 2007 წლის აღწერის მიხედვით, მამაკაცების 32.9% და ქალების 30.7% 20 წლამდე ასაკის, ხოლო მამაკაცების 10.2% და ქალების 13.4% 60 წელს გადაცილებული იყო.
რელიგია
ისევე, როგორც ჩილეში, სანტიაგოშიც მოსახლეობის უმრავლესობა კათოლიკეა. ეროვნული სტატისტიკის ბიუროს მიერ 2002 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით სანტიაგოს მეტროპოლიტური რეგიონის მოსახლეობის 68.7% – 3,129,249 ადამიანი კათოლიკეა, 595,173 ადამიანი, შესაბამისად 13.1% ევანგელისტი პროტესტანტია, 10.4% ათეისტი ან აგნოსტიკოსია, 2% მორმონია, 1.2% იეჰოვას მოწმეა, 0.3% იუდაიზმის, 0.1% მართლმადიდებლობის და ასევე 0.1% ისლამის მიმდევარია.
ეკონომიკა
სანტიაგო ჩილეს ინდუსტრიული და ფინანსური ცენტრია. ქალაქში ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 45% გამომუშავდება. სანტიაგოში სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზიების სათავო ოფისები მდებარეობს, მათ შორისაა ლათინური ამერიკის ეკონომიკური კომისია. სანტიაგოში ევროპელი და ამერიკელი ემიგრანტები ცხოვრობენ, მათ მდგრადი ეკონომიკური სისტემა და დაბალი საშემოსავლო გადასახადი ხიბლავთ.
სანტიაგო ეკონომიკურად უთანასწორო ქალაქია. ქალაქის დასავლეთ ნაწილში მცხოვრები მოსახლეობა ბევრად უფრო ღარიბია, ვიდრე აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც მაღალი ხარისხის საჯარო და კერძო ობიექტებია განთავსებული. სანტიაგოში ჯინის კოეფიციენტი, რომელიც სოციალური უთანასწორობის მაჩვენებელია, 0.47-ის ტოლია.
კულტურული მემკვიდრეობა
სანტიაგოს მეტროპოლიტურ ტერიტორიაზე 174 არქეოლოგური, არქიტექტურული და ისტორიული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია, რომლებიც მონუმენტების ეროვნული საბჭოს დაცვის ქვეშ იმყოფება. მათგან 93 სანტიაგოს კომუნაშია განლაგებული, რომელიც ქალაქის ისტორიულ ცენტრად მიიჩნევა.
ესპანელთა მმართველობის პერიოდში აგებულ არქიტექტურულ ძეგლებს შორის აღსანიშნავია მეტროპოლიტური საკათედრო ტაძარი და სან ფრანცისკოს ტაძარი და მონასტერი. ამ პერიოდის ნაგებობათა უმრავლესობა ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე, პლაზა დე არმაზეა განლაგებული.
XIX საუკუნეში აგებულ ნაგებობებს შორისაა ცენტრალური ჩილეს უნივერსიტეტი, რკინიგზის ცენტრალური სადგური, ეროვნული ბიბლიოთეკა და სახვითი ხელოვნების მუზეუმი.
სანტიაგოს მწვანე სივრცეებში არაერთი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს შეხვდებით. მათ შორის აღსანიშნავია მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის სალოცავი, რომელიც სან-კრისტობალის გორაკზე მდებარეობს.
საჰაერო ტრანსპორტი
არტურო მერინო ბენიტეს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც სანტიაგოს საერთაშორისო აეროპორტი, უდიდესია ჩილეში, ხოლო ლათინურ ამერიკაში მგზავრთა გამტარობის მიხედვით მე-6 ადგილს იკავებს. 2012 წელს აეროპორტი 14,168,282 მგზავრს მოემსახურა, რაც 2011 წლის მაჩვენებელს 17%-ით აღემატება. აეროპორტი ქალაქის ცენტრიდან 15 კილომეტრის მანძილზე მდებარეობს.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
სამუშაო დღეებში ადამიანები საზოგადოებრივ ტრანსპორტში საშუალოდ 84 წუთს ატარებენ. მათი 23% დღის განმავლობათი საზოგადოებრივი ტრანსპორტით 2 საათზე მეტი ხნის მანძილზე სარგებლობს. ავტობუსის გაჩერებებსა და მეტროსადგურებზე ადამიანები საშუალოდ დღის განმავლობაში 15 წუთს ატარებენ, ხოლო მათი 21% – 20 წუთზე მეტს. ადამიანები საზოგადოებრივ ტრანსპორტს საშუალოდ 7.4 კილომეტრიან დისტანციაზე გადაადგილებისთვის იყენებენ, ხოლო მათი 15%-სთვის ეს მანძილი 12 კილომეტრზე მეტია.
მეტროპოლიტენი
სანტიაგოს მეტროპოლიტენი, რომელიც 142 კილომეტრზეა გაშლილი, 6 ხაზისა (1, 2, 3, 4, 4A, 5 და 6) და 118 სადგურისგან შედგება. მეტროთი წელიწადში 2,400,000 მგზავრი სარგებლობს.
2005-2006 წლებში გაიხსნა მიწისქვეშა ხაზები 4 და 4A და გაფართოვდა ხაზი 2, ხოლო 2011 წელს გაფართოვდა ხაზი 5. 2017 წელს გაიხსნა ხაზი 6, რომელიც 15 კილომეტრის სიგრძისაა, რის შედეგადაც მეტროს სისტემას 10 სადგური დაემატა. 2019 წლის იანვარში გაიხსნა ხაზი 3, რომელიც 18 სადგურისგან შედგება.
საერთაშორისო ურთიერთობები
სანტიაგო იბერო-ამერიკული დედაქალაქების გაერთიანების წევრია, რომელიც 1982 წლის 12 ოქტომბერს დაარსდა.
დაძმობილებული ქალაქები
სანტიაგო დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
პარტნიორი ქალაქები
1997 წლიდან სანტიაგო საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზთან თანამშრობლობს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიოს უდიდესი ქალაქები
ახიბოხი
ახიბოხი, აჰიბოხი, აჰ-იბოხვი, თურქული ქუდი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2634 მ. აგებულია ზედაიურული და ქვედაცარცული კირქვებით. ახასიათებს რელიეფის კარსტული ფორმები. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ტყით, ზედა — სუბალპური და ალპური მდელოებით.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
მატნისხევი
მატნისხევი – მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს პანკისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1185 მ, ერთვის მდინარე ილტოს მარცხნიდან ქალაქ ახმეტის ბოლოდან ჩრდილოეთით 500 მეტრის მანძილზე. სიგრძე 11,8 კმ, აუზის ფართობი 28,1 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში. შუა და ქვემო დინებაში იყენებენ სარწყავად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
ფლანდრიის ბრძოლა
ფლანდრიის ბრძოლა — გერმანელთა მე-4 და მე-6 არმიების მარჯვენა ფრთის შეტევითი ოპერაცია, ინგლისისა და ბელგიის არმიებსა და საფრანგეთის საარმიო ჯგუფის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა 20 ოქტომბრიდან 15 ნოემბრამდე პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წწ.) დროს.
გერმანელთა სარდლობის მიზანი იყო ლა-მანშზე გაბატონება, რითაც დაემუქრებოდა ინგლისის საექსპედიციო არმიის კომუნიკაციებს და აიძულებდა დიდ ბრიტანეთს უარი ეთქვა ომში მონაწილეობაზე. გერმანელთა გეგმა არ განხორციელდა, მათ ვერ შეძლეს მოკავშირეთა ფრონტის გარღვევა. დასავლეთ ევროპის საომარ ასპარეზზე დასრულდა ომის მანევრული პერიოდი და ლა-მანშიდან შვეიცარიის საზღვრამდე ერთიანი პოზიციური ფრონტი დამკვიდრდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები კატეგორია:ბელგიის ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
Lasioglossum lineatum
Lasioglossum lineatum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
სქოლიო
lineatum
ესკიმოსები
მინი|[[გრენლანდია|გრენლანდიელი ინუიტი.]] ესკიმოსები — ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირის, ჩრდილო ალასკის და კანადის აბორიგენი მოსახლეობა.
ესკიმოსები ორ დიდ ჯგუფად იყოფიან — იუპიკები და ინუიტები. ამ ჯგუფებთან ახლო კავშირშია უნანგამის კულტურის მატარებელი ხალხი - ალეუტები. იუპიკები ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და ალიასკაში არიან გავრცელებულნი, ხოლო ინუიტები კანადაში და გრენლანდიაში. ანთროპოლოგიურად ესკიმოსები არქტიკულ მონგოლოიდებს მიეკუთვნებიან.
ენა
იუპიკურ ენებში ოთხი ენა შედის: ალუტიიკური ენა, ცენტრალურ ალასკური იუპიკური ენა, ნაუკანი და ციმბირული იუპიკური ენა. იუპიკური ენები ძალიან ჰგავს ერთმანეთს, რაც მათზე მოსაუბრეების გეოგრაფიული სიმჭირდოვით არის განპირობებული.
მოსახლეობა
კანადაში და გრენლანდიაში ტერმინი ესკიმოსი არ გამოიყენება, მის ნაცვლად იქაური ესკიმოსების თვითდასახელება - ინუიტი გამოიყენება. ხოლო ალასკაში იუპიკებისთვის დასახელება ესკიმოსი საყოველთაოდ გამოიყენება. გრენლანდიელი ესკიმოსები კი უფრო ხშირად თავს უბრალოდ გრენლანდიელებს უწოდებენ, ხოლო საკუთარ ენას კალაალისუტს.
thumb|ინუიტი კაცი 1906
ინუიტები
სქესთა შორის სამუშაოს განაწილება ინუიტებსი ტრადიციული იყო, კაცები ნადირობდნენ და თევზაობდნენ, ხოლო ქალები ბავსვებს ზრდიდნენ და ბანაკს უვლიდნენ. ქორწინება ყოველთვის მონოგამიური არ იყო. როგორც წესი სექსუალურად ღის ქორწინებები ჰქოდათ. პოლიგამიაც მიღებული იყო. მამაკაცები ქორწინებისთვის მზად იყვნენ იმ ასაკიდან, როდესაც მათ საკუთარი თავის გამოკვება შეეძლოთ. როგორც წესი ქორწინების საკითხებს მთელი ტომი წყვიტავდა.
ინუიტებს მდიდარი ფოლკლორი აქვთ, რომელიც საუკუნეების მანძილზე ზეპირად გადაეცემოდა თაობებიდან თაობებში. ინუიტების მითოლოგია და რელიგია შამანიზმს და ანიმალიზმს ეფუძნება.
ალასკელი ინუპიატები
ინუპიატი ნიშნავს ”ნამდვილ ხალხს”. ისინი ცხოვრობენ ალასკის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. ინუპიატებით არის დასახლებული აშშს ყველაზე ჩრდილო ქალაქი - ბაროუ. ინუპიატების ენა ცნობილია როგორც ინუპიატური. ისინი ძირითადად ვეშაპებზე და სხვა ზღვის ძუძუმწოვრებზე ნადირობით ირჩენენ თავს. thumb|350px|left|ინუიტური ენების არეალი
კანადელი ინუიტები
კანადელი ინუიტები ძირითადად ცხოვრობენ ნუნავუტში, ნუნავიკში და ნუნაციავუტში. ინუპიატების მსგავსაც, ინუიტებიც მონადირეები და მეთევზეები არიან. დღესდღეობით ინუიტები კანადაში ფართო ავტონომიით სარგებლობენ.
ინუვიალუიტები
ინუვიალუტები ცხოვრობენ კანადის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროებზე, ალასკის საზღვრიდან ამუნდსენის ყურემდე და მიმდებარე კუნძულებზე. მათი ცხოვრების წესი სხვა ესკიმოსების ცხოვრების წესის მსგავსია.
იუპიკები
thumb იუპიკები არიან დასავლეთ ალასკის მკვიდრი მოსახლეობა. ისინი ძირითადად ცხოვრობენ ალასკის დასავლეთ სანაპიროზე, იუკონ-კუსკოკვიმის დელტაში, მდინარე კუსკოკვიმის აუზში, ალასკის სამხრეთ სანაპიროზე, წმ. ლოურენსის კუნძულზე და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში. იუპიკებიც სხვადასხვა ტომებად იყოფიან.
ცენტრალური ალასკელი იუპიკები
ცენტრალური ალასკელი იუპიკები ცხოვრობენ დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ალასკაში. მათ სასაუბრო ენასაც ცენტრალურ ალასკური იუპიკური ეწოდება. დღესდღეობით ეს არის იუპიკების უდიდესი ჯგუფი, მათი რაოდენობა 10 000ს უახლოვდება.
ზაფხულობით ცენტრალურ ალასკელი იუპიკები მომთაბარე ცხოვრებას ეწევიან, ხოლო ზამთარში ერთ ადგილზე სახლდებიან. მათ სოფლებში გამოყოფილი იყო კაცების სახლი კასგიკი, სადაც სხვადასხვა რიტუალები სრულდებოდა, აქვე ცხოვროდნენ ბიჭები 5 წლის შემდეგ. მამაკაცები იკრიბებოდნენ და ასწავლიდნენ ბიჭებს ნადირობას და არქტიკის პირობებში გადარჩენას. არსებობდა ასევე ქალების სახლი ენა როგორც წესი კაცების სახლის გვერდზე მდებარეობდა. ხშირად ეს სახლები გვირაბით იყო დაკავშირებული. ენაში ქალები გოგოებს კერვას და მზარეულობას ასწავლიდნენ. წელიწადში რამდენიმე კვირით ხდებოდა ”გაცვლა” კაცები გოგოებს ასწავლიდნენ ნადირობას და გადარჩენას, ხოლო ქალები ბიჭებს მზარეულობას და კერვას. ამ სახლებში რელიგიური რიტუალებიც ტარდებოდა, რომლებსაც შამანი ხელმძღვანელობდა.
იუპიკურ ტომებში მიღებული იყო ახალშობილისთვის ტომში უკანასკნელი გარდაცვლილის სახელის დარქმევა.
ციმბირელი იუპიკები
ციმბირელი იუპიკები ცხოვრობენ ჩუკოტკის ნახევარკუნძულზე, ბერინგის ზღვის სანაპიროზე და წმ. ლოურენსის კუნძულზე სოფლებში გამბელი და სავოონგაში. ალასკაზე 1100 ადამიანი საუბრობს ცენტრალურ ციმბირულ იუპიკურზე. ხოლო ციმბირში 900 იუპიკიდან მხოლოდ 300 საუბრობს იუპიკურად. ციმბირში მათ ასევე იუიტებს უწოდებენ.
ნაუკანები
ნაუკანები ჩუკოტკაზე ცხოვრობენ. მათი რაოდენობა 400 არ აღემატება. მათში მხოლოდ 70 საუბრობს ნაუკანურად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები კატეგორია:რუსეთის ხალხები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ეთნიკური ჯგუფები
კლეოპატრა
კლეოპატრა (Cleopatra) სახელია ეგვიპტის მრავალი დედოფლის და მართველების პტოლემეუსის დინასტიიდან.
ილარიო ულოა
ილარიო ულოა (ესპ. Hilario Ulloa) ნიკარაგუის მე-10 უმაღლესი დირექტორი 1839 წლის 20 ოქტომბრიდან იმავე წლის 7 ნოემბრამდე. იგი იყო მეოთხე იმ ექვსი დროებითი უმაღლესი დირექტორიდან, რომლებიც უძღვებოდნენ ნიკარაგუას 1838 წელს კონსტიტუციის მიღებამდე.
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ესტონეთის შეიარაღებული ძალები
ესტონეთის შეიარაღებული ძალები ან ესტონეთის თავდაცვის ძალები (Eesti Kaitsevägi) — ესტონეთის რესპუბლიკის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება რესპუბლიკის მთავრობას და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. ესტონეთის არმია შედის ქვეყნის თავდაცვის ძალების შემადგენლობაში.
ესტონეთის თავდაცვის ძალები დაფუძნებულია საერთო თავდაცვის პრინციპებზე, მისი მისიაა შეინარჩუნოს ესტონეთის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო ტერიტორიები, ტერიტორიულ წყლები და საჰაერო სივრცე, მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა.
ესტონეთის თავდაცვის ძალები ემყარება ქვეყნის დემოკრატიულ ინსტიტუტებს. არმიაზე სამოქალაქო კონტროლი გარანტირებულია ქვეყნის მთავარი კანონებით და მასზე პასუხისმგებელია ქვეყნის პრეზიდენტი, მთავრობა და პარლამენტი. საომარ პირობებში არმიას მართავს უმაღლესი მთავარსარდალი (ქვეყნის პრეზიდენტი) და ეროვნული თავდაცვის საბჭო, რომლის შემადგენლობაშიც შედიან: პარლამენტის თავმჯდომარე, პრემიერ-მინისტრი და თავდაცვის მინისტრი, შინაგან საქმეთა მინისტრი და საგარეო საქმეთა მინისტრი.
ისტორია
ესტონეთის ეროვნული შეიარაღებული ძალები რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს (1917—1922) ირიცხებოდა წითელ არმიაში, ესტონეთის წითელი არმიის სახელწოდებით.
ესტონეთის შეიარაღებული ძალები 1920—1940 წწ.
საბრძოლო მოქმედებების წარმატებით დასრულების შემდეგ ეროვნული ძალების გარკვეული ნაწილების დემობილიზაცია გამოცხადდა. 1922 წელს სამხედრო ტერმინების ნაწილი იქნა მიღებული, მათი უმეტესობა რუსული ენისგან იქნა ნასესხები (полк, рота და სხვა). 1929—1937 წლებში ესტონურმა შეიარაღებულმა ძალებმა მიიღო სახელწოდება თავდაცვის ძალები, 1937 წლიდან კი — ესტონეთის ჯარი (Eesti sõjavägi).
ესტონეთის არმია 1940 წელს შეუერთდა საბჭოთა არმიას ესტონეთის სამხედრო ნაწილები მონაწილეობდნენ მეორე მსოფლიო ომში, წითელი არმიის შემადგენლობაში.
არმია დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ
დამოუკიდებლობის შემდგომ ესტონეთს არ მოუხდენია ევ­რო­პა­ში ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი შე­ი­ა­რა­ღე­ბუ­ლი ძა­ლე­ბის შე­სა­ხებ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის რატიფიცირება.
ესტონეთის შეიარაღებული ძალების დაკომლექტებულია ესტონეთის რესპუბლიკის კანონის, "უნივერსალურ სამხედრო სამსახურის" შესაბამისად. ესტონეთის მოქალაქეებმა 18-დან 28 წლამდე, აუცილებლად უნდა მოიხადონ სამხედრო სამსახური 8-თვის(შემოდგომაზე გაწვევა) ან 11-თვის (გაზაფხულზე) განმავლობაში. 2001 წელს ესტონეთის თავდაცვის მინისტრმა იური ლუსკემ გააკეთა განცხადება, რომ ესტონეთის სამხედრო დოქტრინა არ გამორიცხავს "თავდაცვით მოქმედებებში" უცხოეთის მოქალაქეთა ან/და ესტონეთის მოქალაქეობის არმქონე პირთა (იგულისხმება ესტონეთში მუდმივად მცხოვრებლები) ჩართვას. 2006 წელს ესტონეთში შეიქმნა ცენტრი CERT-ი, რომელსაც დაევალა ესტონეთის ტერიტორიაზე ინტერნეტ-უსასაფრთხოებაზე ზრუნვა, ამის შემდგომ შეიქმნა "კიბერ თავდაცვის ცენტრი" "Tiigrikaitse". 2009 წლის ივნისში ესტონეთის პარლამენტმა მიიღო საკანონმდებლო ცვლილება და გამოსცა საგანგებო კანონი, რომლითაც საგანგებო მდგომარეობის პირობებში დასაშვებია არმიის და "თავდაცვის ლიგის" გამოყენება, რათა ჩახშობილ იქნას მასობრივი ბუნტი. არასაომარ პირობებში შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში არის 5,500 ჯარისკაცი, აქედან დაახლოებით 2000 - წვევამდელი. შეიარაღებული ძალების ითვლის დაახლოებით 3,500 პროფესიულ ჯარისკაცს. შეიარაღებული ძალების რეზერვი კი დაახლოებით 30 000-ია. გარდა სარეზერვო ძალებისა, არსებობს კიდევ 12 000 ადამიანი, რომელიც შეადგენს "თავდაცვის ლიგის" 15 ბრიგადას (ე.წ. "კაიტსელიტი" - მოხალისე გასამხედროებული ძალები).
სამხედრო ხარჯები და ბიუჯეტი
ესტონეთის სამხედრო ბიუჯეტი
სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის შეიარაღებული ძალები
სიორაპალუკი
სიორაპალუკი (Siorapaluk) — დასახლება დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 68 კაცს.
კატეგორია:გრენლანდიის დასახლებული პუნქტები
ბალღოჯიანი
ბალღოჯიანი — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი), ალაზნის ვაკეზე. მდინარე ავანისხევის (ალაზნის შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ყვარლიდან 23 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 719 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაადე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ბაადე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ორნი გზაზე (ფილმი)
ორნი გზაზე (Two for the Road) — 1967 წლის ბრიტანული ფილმი. ფილმის მთავარი გმირები არიან 12 წლიანი ქორწინების მქონე მეუღლეები, რომლებიც სამხრეთ საფრანგეთში მიემგზავრებიან. ფილმი იმ დროისთვის ექსპერიმენტული იყო, რადგან არათანმიმდევრული თხრობის სტილი იყო გამოყენებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1967 წლის ფილმები კატეგორია:რომანტიკული ფილმები
თბოგამტარობა
თბოგამტარობა (თბოგამტარობის კოეფიციენტი) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ნივთიერების ტემპერატურის ცვლილების (გათანასწორების) სიჩქარეს არათანაბარ სითბურ მოვლენებში. მყარი სხეულის, სითხისა თუ აირის თბოგამტარობა განისაზღვრება სიჩქარით, რომლითაც მატერიის გახურება ხდება. თბოგამტარობა ასევე ეწოდება მატერიის თერმული ენერგიის ტრანსპორტირების უნარს სითბოს გატარების მეშვეობით.
მყარი სხეული
მყარი სხეულის შემთხვევაში სითბოს ნაკადი პირდაპირპროპორციულია ორ განხილულ წერტილში არსებულ ტემპერატურის სხვაობისა, რომელიც გრადუს ცელსიუსებში ან კელვინებში იზომება. თავად სითბოს ნაკადი აღინიშნება ან ვატებში, ანაც ჯოულ-წამებში.
მატერიის თბოგამტარობა, რომელიც ხშირად λ, k ან κ-თი აღინიშნება, გვიჩვენებს, სითბოს რა რაოდენობა Q გაედინება მოცემულ ფართობზე A.დროის მოცემულ მონაკვეთში, t გარკვეული ტემპერატურული განსხვავებისას ΔT. თბოგამტარობის ერთეული, რომელსაც ასევე თბოგამტარობის კოეფიციენტი ეწოდება, გამოითვლება შემდეგი ფორმულით: J/(K·m·s) ანაც. W/(K·m).
გამოთვლის თვალსაჩინოობისთვის ავიღოთ კუბი, რომელიც სიგრძე არის l, ხოლო განივი კვეთის ფართი კი - A. კუბის ერთი გვერდი ცივ გარემოში იმყოფება, საპირისპირო კი თბილში. შუა გვერდებს მაქსიმალური იზოლირება აქვთ გაკეთებული. სპეციფიკური თბოგამტარობა გამოიანგარიშება გაზომილი თბოგამტარობის და საპირისპირო გვერდებს შორის მანძილის ნამრავლის გვერდის ფართთან შეფარდებით:
სითბოს ნაკადი \dot{Q}'' ვატებში (Q: სითბოს რაოდენობა) შემდეგნაირად გამოითვლება: