cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გოლუბაცის ციხე
მნიშვნელობა
ბელგრადის ციხესიმაგრესთან ერთად ის არის ერთადერთი კულტურული ძეგლი სერბეთში, რომელსაც აქვს საკუთარი ადმინისტრაცია - სახელმწიფო კომპანია, რომელიც სპეციალურად ციხის ფუნქციონირებისათვის შეიქმნა.
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ციხესიმაგრეები კატეგორია:სერბეთის ტურიზმი კატეგორია:შუა საუკუნეების არქიტექტურა
ტრიპოლის საგრაფო
ტრიპოლის საგრაფო (1109-1289) — უკანასკნელი ჯვაროსნული სახელმწიფო ახლო აღმოსავლეთში. დაარსდა ლევანტში, დღევანდელი ტრიპოლის ტერიტორიაზე, ჩრდილოეთ ლიბანის და სირიის დასავლეთ მხარეს, ადგილობრივი ქრისტიანი, დრუზი და მუსლიმური მოსახლეობის მხარდაჭერით. 1109 წელს, როცა ქრისტიანებმა დაიპყრეს რეგიონი, ბერტრნარ ტულუზელი ტრიპოლის პირველი გრაფი გახდა. ის იერუსალიმის მეფის ბალდუინ I-ის ვასალი იყო. 1289 წელს ტრიპოლი მამლუქებმა დაიპყრეს და ტერიტორია ეგვიპტის მამლუქთა სასულთნოს შემადგენლობაში შევიდა.
მემკვიდრეობა
გრაფ უილიამ იორდანელს, რაიმუნდ IV-ის ნათესავს და მეგობარს, მემკვიდრეობის მისაღებად თავადი ტანკრიდი უჭერდა მხარს, მაგრამ მემკვიდრეობის მიღების სურვილი რაიმუნდის ლეგიტიმურ შვილს ბერტრან ტულუზელსაც ჰქონდა. ბერტრანს, რომელსაც მხარს ბალდუინ I უჭერდა, ახლო აღმოსავლეთში სოლიდური ლაშქრით და გენუის ფლოტით ჩამოვიდა. იმისათვის, რომ მემკვიდრეობის პრობლემა მოგვარებულიყო, ბალდუინმა ტრიპოლის გაყოფის შეთანხმება შეადგინა. მან უილიამს ტანკრიდის პატივსაცემად, ჩრდილოეთ ტრიპოლი, ხოლო ბერტნარს, როგორც მის ვასალს სამხრეთ ტრიპოლი უბოძა. ერთობლივი ქრისტიანული თავსადხმების შედეგად, ტრიპოლი 1109 წლის, 12 ივლის იერუსალიმის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. უილიამის გარდაიცვალების შემდეგ, ბერტნარი ტრიპოლის პირველი გრაფი გახდა.
მფლობელობა და ვასალები
მინი|ტრიპოლის საგრაფოს მონეტა": ოქროს „ბეზანტი“ არაბული წარწერით (1270–1300), და ტრიპოლური ვერცხლის მონეტა. ბრიტანეთის მუზეუმი. ტრიპოლის საგრაფო ბიზანტიის ყოფილი საზღვრების და ნაწილობრივ მუსლიმების წინააღმდეგ ბრძოლაში მოპოვებულ ტერიტორიებს მოიცავდა. თავის ძლიერების პერიოდში, ის ჩრდილოეთ სანაპირო მარაკლეადან, სამხრეთით ბეირუთამდე იყო გადაჭიმული. ხოლო საგრაფოს შიდა ნაწილი კრაკ-დე-შევალიეს ციხესიმაგრემდე ვრცელდებოდა. საჰერცოგო მცირე სამთავროებად იყო დანაწევრებული, რომლებიც უხეშად სანაპირო პორტების გასწვრივ იყვნენ კონცენტრირებული. როგორც სამხედრო დახმარების საფასური, ტრიპოლის ტერიტორიის ერთი-მეოთხედი, მათ შორის ქალაქი გებალი გენუელებს გადაეცა.
თავდაცვა
მიუხედავად ვიწრო ზღვისპირა დაბლობების დაკავებისა, მის მიღმა არსებული ქედი, ბუნებრივ თავდაცვით ხაზს ქმნიდა ტრიპოლისთვის. აღმოსავლეთი ფრონტის უფრო გასამაგრებლად, მთებს შორის გადასასვლელებს შორის რამდენიმე ციხესიმაგრე აშენდა. მუსლიმი ძალები (თურქები და ეგვიპტელები) ხშირად თავს ესხმოდნენ ტრიპოლის საზღვრების ტერიტორიებს, განსაკუთრებით კი აღმოსავლეთიდან აქტიურობდნენ. 1137 წელს, რაიმუნდ II-მ მონტფერანის ციხესიმაგრეზე კონტროლი დაკარგა. მუსლიმების პოზიცია ჩრდილოეთში, ასასინების ჩამოყალიბების შემდეგ მნიშვნელოვნად გამყარდა. 1144 წელს, იმისათვის, რომ საგრაფოს თავდაცვითი შესაძლებლობა გაზრდილიყო, რაიმუნდ II-მ სასაზღვრო ტერიტორიების დიდი ნაწილი ჰოსპიტალიერების ორდენს გადასცა. ეს მოიცავდა რამდენიმე ციხესიმაგრეს, მათ შორის კრაკ-დე-შევალიეს. 1150-იანებში, თავდაცვა კიდევ უფრო გაძლიერდა ტარტუსის ტამპლიერებისთვის გადაცემის შემდეგ.
რელიგია
რელიგიის საკითხებში, იერუსალიმის საგრაფოები იერუსალიმის პატრიარქს უნდა დამორჩილებოდა. თუმცა ტრიპოლის ერთ-ერთმა გრაფმა, პონს ტულუზელმა, კავშირი ანტიოქიის საპატრიარქოსთან გააბა და ის პატრიარქად სცნო.
ომები სელჩუკთა იმპერიის წინააღმდეგ
როგორც, იერუსალიმის სამეფოს ვასალი, ტრიპოლის გრაფები ჩართული იყვნენ თურქ-სელჩუკების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1111 წელს, სელჩუკები ანტიოქიასა და ედესისკენ გამოემართნენ. ბერტნარდი და ბალდუინი ჯარით ჩრდილოეთისაკენ დაიძრნენ, შაიზარის ბრძოლაში ედესისა და ტანკრიდს ჯარებს შეუერთდნენ და ერთობლივი ძალებით სელჩუკების დამარცხება შეძლეს. 1119 წელს, სელჩუკები თავს დაესხნენ ანტიოქიას და „სისხლიანი ველის ბრძოლაში“ წარმატებას მიაღწიეს. თუმცა ბალდუინმა შეძლო ჰაბის ბრძოლის გამარჯვება და ქრისტიანული ფლანგი წარმატებით დაიცვა. 1125 წელს, გრაფი პონსი თურქების წინააღმდეგ  დაიძრა, რომლებმაც ედესის ქალაქი აზაზი ალყაში მოაქციეს. პონსმა და ბალდუინ II-მ, თურქები დაბლობებში შემოიტყუეს, საიდანაც ჩასაფრებულმა ჯვაროსნების ერთობლივმა ძალებმა, აზაზის ბრძოლაში თურ-სელჩუკების დამარცხება შეძლეს.
გრაფ უილიამ იორდანელს, რაიმუნდ IV-ის ნათესავს და მეგობარს, მემკვიდრეობის მისაღებად თავადი ტანკრიდი უჭერდა მხარს, მაგრამ მემკვიდრეობის მიღების სურვილი რაიმუნდის ლეგიტიმურ შვილს ბერტრან ტულუზელსაც ჰქონდა. ბერტრანს, რომელსაც მხარს ბალდუინ I უჭერდა,  ახლო აღმოსავლეთში სოლიდური ლაშქრით და გენუის ფლოტით ჩამოვიდა. იმისათვის, რომ მემკვიდრეობის პრობლემა მოგვარებულიყო, ბალდუინმა ტრიპოლის გაყოფის შეთანხმება შეადგინა. მან უილიამს ტანკრიდის პატივსაცემად, ჩრდილოეთ ტრიპოლი, ხოლო ბერტნარს, როგორც მის ვასალს სამხრეთ ტრიპოლი უბოძა. ერთობლივი ქრისტიანული თავსადხმების შედეგად, ტრიპოლი 1109 წლის, 12 ივლის იერუსალიმის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. უილიამის გარდაიცვალების შემდეგ, ბერტნარი ტრიპოლის პირველი გრაფი გახდა.
მუსლიმების მიერ დაპყრობა
რესურსების უკმარისობამ, ცუდმა მოსავალმა, სავაჭრო გზების შეცვლამ, ადგილობრივმა ეკონომიკამ, ასევე მუსლიმებისა და მონღოლების გამუდმებულმა თავდასხმებმა, იერუსალიმის სამეფოს დაცემა უფრო დააჩქარა. 1280-იანი წლებისათვის, მხოლოდ ორი ქრისტიანული სახელმწიფო არსებობდა; იერუსალიმის სამეფო და ტრიპოლის საგრაფო. მიუხედავად იმისა, რომ, მამლუქებს სამშვიდობო ხელშეკრულება ჰქონდათ ტრიპოლთან, 1289 წლის, მარტში ხელშეკრულება დაარღვიეს და ტრიპოლი ეგვიპტის მამლუქთა სასულთნომ შემოიერთა.
სქოლიო
კატეგორია:ჯვაროსნული სახელმწიფოები კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
ფერდინანდ კარლ ავსტრიელი
ბიოგრაფია
ფერდინანდ კარლი დაიბადა 1754 წლის 1 ივნისს შონბრუნის სასახლეში, ვენაში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანისა და მისი ცოლის, ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ვაჟი.
უკვე 1763 წელს იმპერატრიცა მარია ტერეზიამ ხელშეკრულება გააფორმა მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგ ერკოლე III-სთან, იმის თაობაზე, რომ ფერდინანდ კარლი ცოლად შეირთავდა ერკოლეს ერთადერთ ასულს, პრინცესა მარია ბეატრიჩეს, რითაც იგი მოდენისა და რეჯოს ახალი ჰერცოგი გახდებოდა, ცხადია, სიმამრის გარდაცვალების შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ მარია ტერეზია ამ ხელშეკრულების გაფორმებას 1753 წლიდან ცდილობდა, ჯერ კიდევ თავისი ვაჟის, ერცჰერცოგ ლეოპოლდის შეთავაზებით, თუმცა მაშინ არაფერი გამოუვიდა, რადგან ერკოლე ფიქრობდა, რომ კიდევ შეეძლო ვაჟის გაჩენა.
1771 წლის 15 ოქტომბერს, შეთანხმებისამებრ, ერცჰერცოგმა ფერდინანდ კარლმა ცოლად შეირთო პრინცესა მარია ბეატრიჩე, ერკოლე III-ის ერთადერთი ქალიშვილი. მათი ქორწინების აღსანიშნავად საოპერო წარმოდგენა თავად მოცარტმა დადგა.
ფერდინანდ კარლს იმედები გაუცრუვდა, ვინაიდან მისმა სიმამრმა მათი ქორწინებიდან კიდევ 32 წელი იცოცხლა, რის გამოც მან ვერ მოახერხა მოდენის ტახტზე ასვლა. ამის სანაცვლოდ დედამისმა მას მილანის გუბერნატორობა მისცა, რის გამოც იგი ცოლ-შვილთან ერთად სწორედ მილანში ცხოვრობდა.
1780 წელს თავისი ძმის, იმპერატორ იოზეფ II-ის ბრძენებულებით ფერდინანდ კარლი მთელი ლომბარდიის რეგიონის გუბერნატორი გახდა. უკვე 1796 წელს საფრანგეთის ჯარებმა ნაპოლეონის ხელმძღვანელობით დაიპყრეს მთელი ჩრდილოეთ იტალია, მათ შორის ლომბარდიაც, რის გამოც ერცჰერცოგი ოჯახთან ერთად ვენაში გაიქცა. აღასნიშნავია, რომ მან უკან დაბრუნება ვეღარ მოახერხა. მისი სამფლობელოების ადგილას კი ნაპოლეონმა კიზალპინების რესპუბლიკა ჩამოაყალიბა.
1797 წელს გაფორმებული კამპოფორმიოს ხელშეკრულებით, ერკოლე III-ს ჩამოერთვა მოდენისა და რეჯოს საჰერცოგო და გადაეცა ბრაიზგაუს ჰერცოგობა. შესაბამისად, როდესაც 1803 წელს ერკოლე დაიღუპა, ფერდინანდ კარლმა მემკვიდრეობით არა მოდენა და რეჯო, როგორც ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული, არამედ ბრაიზგაუ მიიღო. 1805 წელს ფერდინანდმა პრესბურგის ხელშეკრულების გაფორმებისას სცადა, რომ ბრაიზგაუ ბადენის დიდ საჰერცოგოში გაეცვალა, მაგრამ ამაოდ.
იგი გარდაიცვალა 1806 წლის 24 დეკემბერს ვენაში, 52 წლის ასაკში. დაკრძალეს ჰაბსბურგთა საგვარეულო მავზოლეუმში.
შვილები
ფერდინანდ კარლს მარია ბეატრიჩესაგან ათი შვილი შეეძინა:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1754 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1806 კატეგორია:ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები
მარი ელიზაბეტ დე ვალუა
მარი ელიზაბეტ დე ვალუა (Marie Elisabeth de Valois; დ. 27 ოქტომბერი, 1572, პარიზი — გ. 2 აპრილი, 1578, პარიზი) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ IX-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ერთადერთი შვილი. გარდაიცვალა მცირეწლოვანი.
ბიოგრაფია
მარი ელიზაბეტი დაიბადა 1572 წლის 27 ოქტომბერს პარიზში, ლუვრის სასახლეში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ IX-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ერთადერთი საერთო შვილი. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა სქესმა ბევრს გაუცრუა იმედი, იგი მაინც ძალიან უყვარდათ მის მშობლებს. აღსანიშნავია, რომ მამის მხრიდან იგი საფრანგეთის მეფე ანრი II-ისა და დედოფალ ეკატერინე მედიჩის, ხოლო დედის მხრიდან საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ისა და დედოფალ მარია ესპანელის შვილიშვილი იყო.
დაბადებიდან ოთხი თვის შემდეგ, 1573 წლის 2 თებერვალს, სენ-ჟერმენში კათოლიკედ მონათლეს. მიუხედავად პოლიტიკურ-რელიგიური დაპირისპირებებისა, რომელიც წმინდა ბართლომეს ღამეს (რომელიც მის დაბადებამდე ორი თვით ადრე მოხდა) მოწყობილი პროტესტანების ხოცვამ გამოიწვია, მარი ელიზაბეტის ნათლია ინგლისის ანგლიკანი დედოფალი, ელისაბედ I გახდა. მას სახელი თავისი ნათლიების: დედოფალ ელისაბედ I-ისა და საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია ესპანელის პატივსაცემად ეწოდა. მისი კიდევ ერთი ნათლია იყო სავოიის ჰერცოგი ემანუელე ფილიბერტო, რომელიც აგრეთვე იყო მამამისის მამიდის მეუღლე. ნათლობის შემდეგ იგი აღსაზრდელად იზაბელ დე კრისეს მიაბარეს.
როდესაც მარი ელიზაბეტი ორი წლის იყო, 1574 წელს მამამისი, მეფე შარლ IX გარდაიცვალა. მისი უვაჟობის გამო ტახტი მისმა ძმამ, ანრი III-მ დაიკავა. ამ ამბიდან წელიწადნახევარში დედამისი, დედოფალი ელიზაბეთი მშობლიურ ვენაში დაბრუნდა მამამისის, იმპერატორ მაქსიმილიანის მოთხოვნით. ამ დროს დედა-შვილმა უკანასკნელად ნახეს ერთმანეთი. გამოსამშვიდობებლად ისინი ერთმანეთს 1575 წლის 28 აგვისტოს, ამბუაზის სასახლეში შეახვედრეს.
საფრანგეთის სამეფო კარის მატიანე პიერ დე ბორდოვილი თავის ჩანაწერებში მარი ელიზაბეტზე საუბრობს. იგი პატარა პრინცესას აღწერს როგორც ლამაზ და უჩვეულო ინტელექტუალური მონაცემებით დაჯილდოვებულ გოგონას. რამდენადაც ცნობილია, მან თავისი გენეოლოგია ზეპირად იცოდა, როგორც ვალუას, ისე ჰაბსბურგთა მხარის, რის გამოც ყველას ამაყად ეუბნებოდა, რომ იგი ევროპის ორი უძლიერესი დინასტიის შთამომავალი იყო.
დინასტიური თვალსაზრისით მარი ელიზაბეტს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა. იგი ანრი II-ის შვილიშვილი იყო და მამრობითი სქესისა და უფრო ხანგრძლივი სიცოცხლის შემთხვევაში, იგი დაიკავებდა საფრანგეთის ტახტს და ვალუას დინასტიაც განაგრძობდა არსებობას, ასეთ შემთხვევაში კი საფრანგეთში ბურბონები არ გამეფდებოდნენ, რასაც შესაძლოა ბურჟუაზიული რევოლუციაც კი აეცილებინა თავიდან, თუმცა ეს მხოლოდ ალტერნატიული ისტორიაა. მას რომ ზრდასრულობამდე ეცხოვრა, შესაძლოა თავისი ქორწინებით შეექმნა მნიშვნელოვანი დინასტიური კავშირი და მსგავსად თავისი მამიდის, მარგარიტა ვალუასი, საფრანგეთის დედოფალი გახდებოდა. ამრიგად, მის ნაადრევ გარდაცვალებას უკავშირდება ისტორიულ მოვლენათა მთელი ის ჯაჭვი, რაც შემდეგ საფრანგეთში განვითარდა.
თავდაპირველად მარი ელიზაბეტი ამბუაზისა და ბლუას სასახლეებში ცხოვრობდა, საბოლოოდ კი პარიზში გადაიყვანეს. პარიზში ჩასვლიდან მალევე, 1578 წლის 2 აპრილს, ანჟუს სასახლეში 5 წლის მარი ელიზაბეტი გარდაიცვალა. საფრანგეთის სამეფო კარი დიდად გლოვობდა მის დაკარგვას, რის შემდეგაც, 1578 წლის 10 აპრილს იგი სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალეს, მამის გვერდით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1572 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1578 კატეგორია:ვალუები კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები
ორმაგი მემკვიდრეობის თეორია
თეორია კულტურას არ მიიჩნევს ზებუნებრივ კატეგორიად და მას ადამიანური გონების მონაპოვრად განიხილავს. სოციალიზაციის პროცესში იგულისხმება ინდივიდის მიერ დაბადების შემდგომ შეძენილი ქცევები სხვა ინდივიდებისგან. ქცევების მიღება ძირითადად იმიტაციით ხდება, თუმცა არ გამორიცხავენ ცნობიერ შესწავლასაც. სოციალიზაციის პროცესში თავს იჩენს კულტურული მემკვიდრეობის გადაცემის გარკვეული თავისებურებები, რომლებიც გულისხმობს ინდივიდის მიერ მიღებულ ინფორმაციებს შორის გაკეთებულ არჩევანს. შესაბამისად გამოიყოფა პირდაპირი, არაპირდაპირი და სიხშირითი გადახრა. სოციალიზაციის პროცესში მიღებული ინფორმაცია შეიძლება დახარისხდეს მისი შინაარსის, ავტორისა და პოპულარობის მიხედვით. ორმაგი მემკვიდრეობის თეორია არის კულტურისა და გენეტიკის მიმართების ახლებური გააზრება, რომელიც მათ თანაბარ პირობებში აყენებს. განსხვავებით ევოლუციური ფსიქოლოგიისა, ორმაგი მემკვიდრეობის თეორია კონკრეტული ქცევის შესწავლას არ ახდენს მხოლოდ ადაპტაციურობის ჭრილში, ის კულტურულ და გენეტიკურ ბუნებრივ გადარჩევაზე თანაბრად საუბრობს.
თეორიის განმარტება
ორმაგი მემკვიდრეობის თეორია გულისხმობს ადამიანის ქცევების ახსნას ორი უმთავრესი ფაქტორის: სოციალური და გენეტიკური კატეგორიების გაანალიზებით. თეორია წარმოადგენს ადამიანის ქცევის შესახებ არსებული მრავალი ჰიპოთეზის, ემპირიული მასალისა და მონაცემების განზოგადებასა და სამ პოსტულატად წარმოდგენას:
პირველი პოსტულატის განმარტება გულისხმობს, რომ კულტურული მახასიათებლები, რომლებიც უკეთეს ფენოტიპს წარმოშობენ, ბუნებრივი გადარჩევის მიერ იქნებიან „დაჯილდოვებულნი“. ამგვარად კულტურული მახასიათებელი წარმოადგენს ფენოტიპის განსაზღვრაში არსებულ დამხმარე ფაქტორის, გარემო პირობებთან შეგუებულობისათვის არსებულ ახალ მექანიზმს, რომელსაც ბუნებრივი გადარჩევა ისევე აკონტროლებს, როგორც ჩვენს გენომს. სოციალური მახასიათებლები, არის ევოლუციურად ადაპტირებადი კატეგორიებია. მათი უმეტესი ნაწილი განკუთვნილია ინდივიდის გარემოსთან შეგუებულობის გასაზრდელად. არსებობენ ნეიტრალური კულტურული მახასიათებლები, თუმცა ისინი ისევე უნდა განვიხილოთ, როგორც ნეიტრალური გენეტიკური მახასიათებლები, რომლებმაც ევოლუციური უპირატესობის ნიშანი უკვე დაკარგეს.
მეორე პოსტულატში აღნიშნული კონკურენცია ორ განმაპირობებელ ფაქტორს შორის გულისხმობს კულტურის საჭიროების გაჩენას. რა უპირატესობა შეიძლება ჰქონდეს მას პირველ მექანიზმთან შედარებით? აღსანიშნავია მისი მუდმივი ცვალებადობის შესაძლებლობა, თუ გენომს მშობლები ერთხელ და სამუდამოდ განუსაზღვრავენ ინდივიდს, კულტურული ცვალებადობის შესაძლებლობა არსებობს ყოველთვის, ნებისმიერ ასაკში. ამასთან კულტურული მახასითებლების შეძენა შეიძება პირთა განუსაზღვრელი რაოდენობისაგან(და არა 2 მშობლისგან). ასევე, გენეტიკური ფაქტორების ცვლილება ევოლუციურ პროცესში მოითხოვს ძალიან ხანგრძივ დროს, როცა კულტურული მახასიათებლების შეცვლა მეყსეულად შეიძლება და ამგვარად ადამიანი სწრაფად ცვალებად გარემოსთან შეგუებულობის ახალ მექანიზმს იძენს.
მესამე პოსტულატი გულისხმობს, რომ ნებისმიერ სახეობაში კულტურის ტევადობის განსაზღვრა გენომში ხდება ამ სახეობის საჭიროებისამებრ. ზოგიერთ ინდივიდში შეინიშნება კულტურის მხოლოდ პრიმიტიული ნიშნები და ივარაუდება, რომ ამ სახეობებს ევოლუციურად არ ესაჭიროებოდათ ადამიანის მსგავსად პოლიფუნქციური მექანიზმის გამომუშავება. ამ მახასიათებელს საფუძვლად უდევს ისეთი გენეტიკური ფაქტორები, როგორებიცაა ტვინის სხვადასხვა უბნის ფორმირება, მეტყველების აპარატის ჩამოყალიბება და სხვა. კულტურული მემკვიდრეობის წილის ცვლილება სახეობის ცხოვრებაში განისაზღვრებოდა მისი გარემო პირობების ცვლილების სიჩქარით. თუ გარემო საკმაოდ ნელა იცვლება და გამოწვევები ნაკლებია, გენეტიკური მემკვიდრეობა ასწრებს გადაწყობას და საჭირო აღარ ხდება დამატებით მექანიზმი შეგუებულობის გასაზრდელად, თუ ცვლილება უფრო ხშირია, მაშინ უპირატესობას იძენენ ისეთი ინდივიდები, რომელთაც აქვთ უნარი სოციუმის შოგნით ერთნმანეთს გაუზიარონ ცოდნა.
შინაარსობრივი გადახრა
შინაარსობრივი გადახრის თეორია გულისხმობს, რომ ინდივიდის მიერ გაკეთებულ არჩევანზე გავლენას ახდენს მისი გენეტიკა. მაგალითად მოთხოვნილება გარკვეული ტიპის საკვებზე, შეიძლება გამოიხატოს კულტურულ მახასიათებლებშიც, პირიქით შესაძლებელია ჩამოყალიბდეს ტაბუც. შინაარსობრივი გადახრის თეორია ასევე გულისხმბოს ინდივიდის მისწრაფებას, შეიძინოს ისეთი ტიპის ახალი ინფორმაცია, რომელიც მის წინა ცოდნასთან შესაბამისობაში მოვა და არ გამოიწვევს კოგნიტურ დისონანსს. არსებული თეორია უკავშირდება პირდაპირი გადახრის ჰიპოთეზას.
არსებობს სხვა თეორიები, რომლებიც ინდივიდის მიერ კულტურული მახასიათებლების ათვისების პროცესს სხვაგვარად უყურებენ.
კონტექსტური გადახრა
გარდა შინაარსობრივი უპირატესობებისა, რომელიც ინდივიდმა გარკვეულ ინფორმაციას შეიძლება მიანიჭოს, არსებობს თავად ინფორმაციის ავტორთა მიხედვით გაკეთებული არჩევანიც. ინდივიდი ირჩევს პრესტიჟისა და წარმატების მფლობელ მოდელს, რომლის ქცევებსაც ითვისებს. თავად პრესტიჟისა და წარმატების მიმანიშნებელი ფაქტორები სხვადასხვა კულტურაში განსხვავებულად წარმოჩნდება. არსებული თეორია უკავშირდება არაპირდაპირი გადახრის ჰიპოთეზას.
კონფორმისტული-ანტიკონფორმისული გადახრა
ინდივიდების უმრავლესობა სოციალიზაციის პროცესში განიცდის რიცხობრივ გავლენას, ისინი იძენენ სოციუმის შიგნით არსებულ ყველაზე გაბატონებულ ნიშნებს. მცირე შემთხვევებში, ინდივიდებს შეიძება იზიდავდნენ ნაკლებად გავრცელებული შეხედულებები, შესაბამიასდ ასეთ ფენომენს ანტიკონფორმისტული გადახრა ეწოდება, გადახრის ეს ტიპი ყველაზე გავრცელებულია სამყაროში.
თეორიის წარმოშობისა და განვითარების ისტორია
1930-იან წლებში ვინტროპმა და ლულა კელოგმა საკუთარი 10.5 თვის ასაკის დონალდის მოვლასთან ერთად დაიწყეს 7.5 თვის შიმპანზე გუაზე მზრუნველობაც. მათი წინასწარ განზრახული მიზანი იყო შიმპანზეზე დაკვირვება, თუ როგორ აითვისებდა იგი ბავშვისგან კონკრეტულ სოციალურ ნიშნებს. მათდა გასაკვირად, გარდა იმისა, რომ გუამ რამდენიმე ადამიანური ქცევის ელემენტი შეიძინა, თავად დონალდმა დაიწყო შიმპანზეს იმიტაცია. მათ შორის იყო ოთხ კიდურზე სიარული(მიუხედავად იმისა, რომ ბიპედალიზმის ასაკს მიაღწია), კბენა და სპეციფიკური ხმების გამოცემა. ეს ექსპერიმენტი გახდა პირველი შემთხვევა, როცა კაცობრიობა დაინტერესდა კულტურის ფენომენის ფსიქო-ბიოლოგიურ მხარეზე. სამეცნიერო წრეებში მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში აქტიურად ტრიალებდა კულტურული ევოლუციის შესახებ თემა. ამ ჰიპოთეზებს მრავალი რამ აქვთ საერთო დარვინისტულ და ნეო-დარვინისტულ თეორიებთან. პირველი აკადემიური ტიპის ნაშრომი გამოსცა დონალდ კემბელმა, ფსიქოლოგმა პენსილვანიის შტატიდან. განათლებით ფსიქოლოგი მიმოიხილავდა ევოლუციურ ჭრილში ადამიანის კულტურული მახასიათებლების განვითარებას. აღსანიშნავია რიჩარდ დოვკინის „თავკერძა გენი“, რომელიც საზოგადოებისთვის მისაწვდომი ენით იყო შესრულებული და ფართო მასები პირველად დააფიქრა კულტურის ფენომენზე. ამავე წელს მათემატიკოსმა მარკუს ფელდმანმა გამოსცა ნაშრომი კულტურისა და გენეტიკის თანაევოლუციასთან დაკავშირებით. წინა ნამუშევრისგან განსხვავებით, ამ ნაშრომს უფრო მეტი აკადემიური დამაჯერებლობა ჰქონდა და სამეცნიერო წრეში დიდი წონა შეიძინა. ფაქტობრივად ის გახდა თანამედროვე ორმაგი მემკვიდრეობის თეორიის ფუძემდებელი. რამდენიმე წლის განმავლობაშ შეიქმნა მრავალი თეორია, რომელიც არსებულ საკითხს ირიბად ეხებოდა, უმეტესობა ევოლუციური ფსიქოლოგიის ნაწილი იყო. ორმაგი მემკვიდრეობის თეორიაში განვითარებული ჰიპოთეზები კვლავ სესხულობდნენ დარვინისტული თეორიების მთავარ პრინციპებს. აკადემიურად მნიშვნელოვანი ნაშრომი იყო 1985 წელს გამოცემული წიგნი სახელწოდებით „კულტურა და ევოლუციური პროცესი“ ბიოლოგი პეტერ რიჩერსონის შემქნილი ნამუშევარი მათემატიკური სიზუსტით განიხილავდა კულტურული მემკვიდრეობის გადაცემის მექანიზმს. დღემდე შემქნილი მრავალი თეორია სწორედ ამ უკანასკნელ ნაშრომს ეფუძნება, რამდენადაც რიჩერსონმა გარდა ორიგინალური თეორემების წამოყენებისა, განსაზღვრა ორმაგი მემკვიდრეობის თეორიის მომავალი და საკვლევი სფეროები.
ომთ (ორმაგი მემკვიდრეობის თეორია) და კულტურული ადაპტაციები
ორმაგი მემკვიდრეობის თორიის დასამტკიცებლად მკვლევარები ყურადღებას ამახვილებენ სხვადასხვა ერების და ნაციების კულტურულ სხვაობებზე, მათ სხვაობებზე ნადირობის სტილსა და ტექნიკაში, მათ ტექნოლოგიებსა და რაციონზე, რამაც მისცა ადამიანებს საშუალება რომ თავისუფლად ეცხოვრათ დედამიწის ყველა წერტილში, განსაკუთრებულად რთული კლიმატის მქონე ლოკაციებშიც კი როგორიცაა არქტიკული სანაპიროები და უდაბნოები. ასევე აღსანიშნავია რომ მსგავსი კულტურული და ქცევითი ადაპტაციები შეუძლებელია რომ ინდივიდუალური გამჭრიახობის შედეგი იყოს. როგორც ჰენრიჩი და მაკელრითი გვიხსნიან ორმაგი მემკვიდრეობის თეორიის შესახებ, ვერც განვითარებულმა ტექნოლოგიამ და ვერც ხანგრძლივმა ყოფნამ ავსტრალიის უდაბნოში ვერ შეუწყო ხელი რობერტ ბურკს  1860 წლის ექსპედიციაში. რიჩერსონი და ბოიდი იყენებენ მსგავსს მაგალითს როდესაც აღწერენ გადასვლას ელ კამინო დიაბლოზე კალიფორნიასა და მექსიკას შორის, არასტუმართმოყვარე  პაპაგოთ წოდებულ ინდიელთა ტომის ტერიტორიაზე. ამ მაგალითებიდან გამომდინარე  ორმაგი მემკვიდრეობის თეორეტიკოსებს გამოაქვთ დასკვნა რომ  ადამიანებს შეუძლიათ იცხოვრონ და გამრავლდნენ მრავალ სხვადასხვა ადგილზე, იმიტომ კი არა რომ მათ კარგად შეუძლიათ ინდივიდუალურად გარემოსთან ადაპტაცია, არამედ იმიტომ რომ მათ მიიღეს შესაფერისი კულტურული რეპერტუარი მრავალი თაობის განმავლობაში.
ერთობლივი ადაპტაცია
ამ მოტივაციურმა ნარატივებმა შექმნეს კონკრეტული განმარტებითი პროექტი რომელსაც „ერთობლივი ადაპტაციის პროექტს’’ ეწოდება. ის ხსნის ადამიანთა ჯგუფის ლოკალურ კულტურულ ადაპტაციებს როგორებიცაა ნადირობა და იარაღის ხმარების ტრადიციები. მისი დებულება არის შეფასებული როგორც დადებითად ისე უარყოფითად : ის მოიცავს თანდათანობით ადაპტიურ და კულტურული რეპერტუარის აკუმულაციას მრავალი თაობის განმავლობაში და არ მოიცავს ინდივიდუალურ გამოგონებებს და გამჭრიახობას, ასევე ოპტიმალურ კულტურულ საგნებს.
ეს ნარატივები ცდებიან ადამიანის იმიტირების შესაძლებლობას. ადამიანებს შეუძლიათ შეინარჩუნონ ჭკვიანური ქცევები ისინი გააუმჯობესონ იმ გამჭრიახობის ხარისხით რომელსაც ვერცერთი ინდივიდი გამომგონებელი  ვერც იოცნებებს რომ მარტომ შეძლოს. ამის ილუსტრირებისათვის განიხილება შეხედულება იმაზე თუ რატომ არიან ბაბუინები განსხვავებულნი ადამიანებისაგან, ველოსიპედით სიარულის გარჩევით. ჩვენ გადავცემთ ველოსიპედით სიარულს თაობიდან თაობას კულტურული სწავლების საშუალებით - დიდი დროის ხარჯვითა და  და მოთმინებით მასწავლებლის მხრიდან, ასევე სურვილით რომ აიტანოს გაღიზიანება და ზოგჯერ ტკივილიც მოსწავლის მხრიდან. ბაბუინებს  ეს არ შეუძლიათ. ეს ნიშნავს რომ მიუხედავად იმისა რომ ველოსიპედით სიარული შეუძლია სოციალურად იზოლირებულ ინდივიდ მსწავლელს, ეს ცოდნა მოკვდებოდა ბაბუინთან ერთად, მაგრამ მოსალოდნელია რომ ადამიანის გარდაცვალების შემდეგაც იგი მაინც იარსებებს. ასევე ადამიანებს ბაბუინებისაგან განსხავებით შეუძლიათ შექმნან ველოსიპედები, რომლებსაც აქვთ ათასობით ნაწილი, წარმოადგენენ ადამიანების ტექნოლოგიურ ცოდნას  და დიდ კომპლექსურობას. ეს ორი ადამიანის თვისება ერთად წარმოაჩენენ იმას, თუ როგორ არ ვგავართ ბაბუინებს.
აკუმულირებადი ადაპტაცია
აკუმულირებადი ადაპტაციის პროექტი აყალიბებს ნარატივებს რომლებიც არამარტო აღნიშნავს თუ „რატომ არ შეუძლიათ პრიმატებს“, ის აგრეთვე წარმოადგენს რასაც პიტერ გუდფრეი-სმიტი ეძახდა ახსნით ადაპტაციას. „ბიოლოგიურ“ ადაპტაციონისტურ ახსნაში, „დიდი დავალება“ არის ახსნა სიცოცხლის ფორმების ადაპტიურობა მათ გარემოსთან იდეალურ სიბრძნესთან და ცხოვრების ფორმის ინივიდუალურ დიზაინერთან (ღმერთთან) მიმართვის გარეშე. „დიდი ამოხსნა“ დევს აკუმულირებად ცვლილებებში რომლებიც იქმნებოდნენ  სიცოცხლის ფორმების ბუნებრივი გადარჩევის ხარჯზე, ორმაგი მემკვიდრეობის თეორიაში, "დიდი დავალება" არის ადამიანთა ( სხვადასხვა ჯგუფების) ადაპტირებულობა მათ ადგილობრივ გარემოებთან, ხოლო "დიდი ამოხსნა" უნდა იყოს მრავალი თაობის განმავლობაში აკუმულირებული კოგნიტიური კაპიტალი, ინდივიდუალური დიზაინერის გარეშე შექმნილი.
ადაპტაციები და საათის ისრები
მოცემული მსგავსებით ამ პროექტსა და ახსნით ადაპტაციონიზმს შორის, პასუხის ნაწილი კითხვისა „რატომ ბაბუინები არა?“ შეიძლება იყოს  ბუნებრივი-გადარჩევის ახნებში კულტურული საგნების დონეზე, ასევე გენეტიკურად მიღებულ კულტურული სწავლების უნარში. ბუნებრივი-გადარჩევის წინა ახსნები მოიცავს კულტურული საგნების პოპულაციებს (მაგალითად, ისრის თავებს)  რომლების რეპლიკაციაც ხდებოდა წარმოების, გამოყენების, შეკეთების და სხვა ადამიანური აქტივობების დროს. მაგალითი რომ მოვიყვანოთ ისრის თავების ფორმა შეიძლება შეიცვალოს თაობების განმავლობაში, ახალი მექანიზმების, წარმატების და პრესტიჟის კომპენსაციისათვის, და სხვა მექანიზმების ზეგავლენის გარეშე, როგორიც შესაბამისობის კომპენსაციაა. უფრო მეტიც, მცირედი ვარიაციები იქნა შემოტანილი ინდივიდუალური განზრახვით ან შემთხვევით, ზოგი შეიძლება დამანგრეველი აღმოჩნდეს ამ ნივთის წარმატებით გამოყენებისათვის, ზოგმა კი პირიქით, შეიძლება ამ საგნის გამოყენება გაზარდოს თანამედროვე მიზნებისათვის, ან შეიძლება როლი ითამაშოს ალტერნატიულ გამოყენებებში, შედეგად ვიღებთ რომ ისრის თავების თაობები შეიძლება აღმოჩნდნენ ადაპტაციები რომლებიც გვიჩვენებენ  თანდათანობით დახვეწას და დივერსიფიკაციას რომელიც დამახასიათებელია ადამიანის კულტურული ტრადიციებისათვის.
ადაპტაცია და კომპრომიზმი
ყველა სოციალური შესწავლის მექანიზმი არ უწყობს ხელს ამ კუმულაციურ კულტურულ ცვლილებას. თუ ადამიანის სწავლის უნარი იქნება დომინირებული, მაგალითად კომპრომიზმით, მცირე ინოვაციები დიზაინში ან მოხმარებაში არასოდეს არ გავრცელდებოდა, მიუხედავად იმისა თუ როგორი ხელსაყრელი იქნებიან. წარმატებისა და პრესტიჟის შეგრძნების გარეშე, არ შენარჩუნდებოდა კულტურული რეპერტუარი მრავალი თაობის განმავლობაში; იმიტირებისას შეცდომების და შეზღუდული ინივიდუალური გამჭრიახობისას, განსხვავება კულტურულ თვისებებში მალევე გაქრებოდა. მიუხედავად იმისა რომ გარკვეული სწავლის მექანიზმების სახეობები კომბინაციაში აკუმულირების საშუალებას აძლევს ადაპტიურ უნარებს, რაც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს იმის ახსნაში თუ როგორ განვითარდნენ ეს ვარიაციები (ვარიაციების კომბინაციები) ბუნებრივი გადარჩევის ხარჯზე. პირველის ევოლუციური სარგებელი დამოკიდებულია მეორის განხორციელებაზე. როგორც რიჩერსონი და ბოიდი ამბობენ : „ადამიანის კულტურული სისტემა აღმოცენდა როგორც ადაპტაცია რადგან მას ურჩევნია ადაპტაცია გარემოს შეცვლას“
ომთ და ფობიები
ასევე აღსანიშნავია ისეთი ქცევები რომლებიც არც სწავლას არ საჭიროებს და ადამიანს თანდაყოლილად აქვს ბუნებრივი გადარჩევით შეძენის ხარჯზე. მსგავსი ქცევებია სხვადასხვა ფობიები მაგალითად ერაკნოფობია (მწერების შიში), კლაუსტროფობია, სიმაღლის შიში და ასე შემდგომ. ეს შიშები ხშირ შემთხვევაში ადამიანს თანდაყოლილად აქვს მაგრამ არის შემთხვევები როდესაც ეს შიში შეიძლება სხვა ქცეების მსგავსა ადამიანმა განვითარებასთან ეთად აითვისოს და „ისწავლოს’’ რაც მიგვანიშნებს იმაზე თუ რამდენად ძლიერია ადაპტაციის და საზოგადოებაში ინტეგრაცის სურვიი, ადამიანის პსიქიკა მზადაა რომ მიიღოს ისეთი თვისებები , მცირე ან დიდი ფობიები რათა მაქსიმალურად აიცილოს ადამიანმა ყველანაირი საფრთხე თავიდან და ასევე მოახდინოს საზოგადოებასთან ინტეგრაცია.
მსგავსი ფობიები ევოლუციის შედეგია რადგან რამდენიმე თაობის განმავლობაში რაიმე კონკრეტული (მაგალითად შხამიანი გველი) ხშირად იწირავდა ადამიანებს მოდა ქცევითი ადაპტაცა და ადამიანები ან გველს კლავდნენ ან გაურბოდნენ. გველისაგან გაქცევის მექანიზზმა უფრო შეძლო ადამიანის კულტურულ მემკვიდრეობად გადაქცევა.
ახალგაზრდა პროფესორის მაგალითი
კულტურული სწავლების მექანიზმები მრავლად გვხდება სხვადასხვა სფეროში. განსხვავების წარმოსადგენად პრესტიჟსა, წარმატებასა და უნარს შორის ჯოზეფ ჰენრიხი და რიჩარდ მაკელრეათი წარმოადგენენ მაგალითს დამწყები პროფესორის შესახებ რომელიც დეპარტამენტში ეძებს პიროვნებას რომლისგანაც ყველაზე მეტის სწავლას მოახერხებს. თავდაპირველად მან შეიძლება პრესტიჟის მიხედვით დაიწყოს შერჩევა, დააკვირდეს თანამშრომლებს, ვის ეპყრობიან მეტი პატივისცემით. თუ უფრო მონდომებულია ყველას CV-ის გადაავლებს თვალს და მათ პუბლიკაციების რაოდენობას დაითვლის და პროფესორობის წლებზე გაყოფს, ეს მიდგომა მას წარმატების ასპექტით განსაზღვრის საშუალებას მისცემს. თუ ახალგაზრდა პროფესორს მხოლოდ ეს ფაქტები არ აწყობს მაშინ შეუძლია გამოყოს პროფესორები რომელმაც ყველაზე მეტად დააკმაყოფილეს პრესტიჟისა და წარმატების კატეგორიები და მათი ნაშრომები წაიკითხოს რათა ამ ჯერზე გამოყოს ის ადამიანები რომლებსაც საუკეთესო უნარები გააჩნიათ.
კომპიუტერიზებული ტესტი და იმიტაციები
ექსპერიმენტული მტკიცებულებები პინგლისგან აჩვენებს რომ ადამიანები იწყებენ წარმატებული პიროვნებების სტრატეგიების იმიტირებას როდესაც წაგება/მოგებაზეა საუბარი. კომპიუტერული ტესტების მეშვეობით ექსპერიმენტის მონაწილეებს უნდა აერჩიათ სამი კომპონენტი (სასუქი, მარცვალი და მუშაობის ტიპი) 21 ან 31 რაუნდის განმავლობაში. ექსპერიმეტის საბაზო ნაწილში ფინალურ გადაწყვეტილებამდე სუბიექტებს შეეძლოთ ფულის გადახდის შემდგომ გაეგოთ თუ რა თანხას მიიღებდნენ არსებული კომბინაციით. ამ შემთხვევაში მონაწილეებს შეეძლოთ მხოლოდ საკუთარ დაკვირვებებზე და გამოცდილებაზე სწავლა. მოგების დათვლა ხდებოდა სპეციალური ფორმულით, რომელსაც მხოლოდ ერთი ოპტიმალური ვარიანტი ჰქონდა კომპონენტებისა მაქსიმალური მოგების მისაღებად. ამ ექსპერიმენტის სხვა ვარიანტებში სიტუაცია შემდეგნაირი იყო. 1-დან მე-11 რაუნდის (პირველი ბლოკი) ჩათვლით გარემო (ანუ კომბინაციების ოპტიმალური ვარიანტი) ყველასავის ერთნაირი იყო. 12-დან 21 რაუნდებამდე (მეორე ბლოკი) გარემო კვლავ შეიცვალა. ექსპერიმენტის მე-2 და მე-4 ნაწილისთვის კონკურენტუნარიანი გარემო გაჩნდა 22-ე და 31-ე რაუნდებს (მესამე ბლოკი) შორის. ამ დროს გარემო დინამიურად იცვლებოდა და კომპონენტების ოპტიმალური ვარიანტის არჩევა დამოკიდებული იყო სხვა მოთამაშეების მიერ გაკეთებულ არჩევანზე. პირველი და მეორე ბლოკი სოციალურ გადაწყვეტილებებზე არ იყო დამოკიდებული მაშინ როდესაც მესამე ბლოკი მთლიანად სოციალურ ურთიერთობებზე იყო აგებული.
ექსპერიმენტი ნაწილებად იყო დაყოფილი და წესების ცვლილებები იმიტაციისათვის საჭირო ინფორმაციის ცვლილებას ახდენდა. პირველ ნაწილში მონაწილეებს შეეძლოთ თანხის სანაცვლოდ შეეხედა სხვა მოთამაშეების კომბინაციისათვის რომელმაც ეს რაუნდი უკვე ითამაშა. მეორე ნაწილში ისევ თანხის სანაცვოდ შეიძლებოდა მოთამაშეების იმ კომბინაციების ნახვა ვინამაც ეს რაუნდი უკვე გაიარა. მესამე ნაწილში მონაწილეებს აძლევდნენ ინფორმაციას კომბინაციების შესახებ მთლიან ბოკში. მეოთხე ნაწილში თითოეული მონაწილე აკვირდებოდა სხვა ორ მოამაშეს, რომლებიც თამაშს 31-ე რაუნდამდე თამაშობდა. თითოეულ ნაწილში განსხვავებული ადამიანები იღებდნენ მონაწილეობას და რეალურ თანხას აძლევდნენ, რომელიც მათ მიერ თამაშში მოგებულ რაოდენობაზე იყო დამოკიდებული.
1.     არასოციალურ სიტუაციებში მონაწილეები იყენებდნენ იმიტაციას საკმაოდ ხშირად, თუნდაც მაშინ, როდესაც გადაწყვეტილებები ფინანსურად მოტივირებული იყო და ფასი/მოგების ანალიზის წარმოება შესაძლებელი იყო (თუმცა ძვირია). ოთხივე ექსპერიმენტში შეიმჩნევა შაბლონები იმიტაციისა. პირველ და მეორე ნაწილში, მეორე რაუნდში სუბიექტების 87% და 57%-მა იმიტაცია გამოიყენა.
2.     იმიტაციური ტენდენციები რჩება თუნდაც კონკურენტულ გარემოში. მეორე ნაწილის 22-ე რაუნდში 43%-მა მონაწილეებისა იმიტაცია გამოიყენა.
3.     ადამიანები იმიტაციისკენ იყვნენ მიდრეკილნი როდესაც შეეძლოთ წარმატებულ მოთამაშეებზე დაკვირვება. (მათ უნდა ქონოდათ მონაცემების შედარების საშუალება).
4.     გაურკვევლობა გარემოში განსაკუთრებულად ზრდიდა იმიტაციის დონეს. მე-2, მე-12 და 22-ე რაუნდებში, როდესაც გარემო იცვლებოდა იმიტაციის მაჩვენებლები ყველაზე მაღალი იყო.
5.     იმიტაციური საშუალებები (თუნდაც ძვირადღირებულები) ჯგუფის საშუალო მონაცემებს ზრდიდა. იმ ჯგუფებს რომლებსაც საშუალება ჰქონდათ იმიტაციის  საბოლოოდ აჯობეს საკონტროლო ჯგუფს.
იმიტაციებბი ეკონომიკაში
ეკონომისტების ნაშრომებიც ამტკიცებენ ამ აღმოჩენებს. ინდივიდუალები წარმატებული პიროვნებების  იმიტაციას ახდენენ რაც საბოლოო ჯამში ჯგუფის საშუალო მაჩვენებელს ზრდის. იმიტაციისას სუბიექტები არათუ მხოლოდ ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებს ან საინვესტიციო სტრატეგიებს ითვისებენ სხვებისგან, არამედ იწყებენ წარმატებულების მსოფლმხედველობის, წარმოდგენების იმიტირებასაც. ჰენრიხმა და გილ ვაიიტმა  ასევე აჩვენეს საკუთარ ცდებში რომ გაურკვევლობისას სუბიექტები ახდენენ არათუ მხოლოდ წარმატებული პირის იმიტაციას იმ სფეროში, რაშიც მან სახელი მოიხვეჭა არამედ იწყებენ მისი ცხოვრების სხვაა ასპექტების იმიტირებასაც.
მაგალითები ლაბორატორიის გარეთ
კულტურული იმიტაციის მექანიზმები გამომჟღავდებიან არა მხოლოდ ლაბორატორიაში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ორი საკითხი: ინოვაციის დიფუზია და თვითმკვლელობების ეპიდემიოლოგია. ინოვაციების დიფუზიას როჯერსი აჯამებს 50 წლიანი გამოკვლევების შედეგებს. მისი აზრით იდეების გავრცელება დამოკიდებულია „ლოკალურ აზრების ლიდერებზე“  ამ ლიდერებს კი შემდეგნაირად ახასიათებს: როჯერსის ეს დაკვირვება აჩვენებს რომ პრესტიჟზე დამოკიდებული კულტურული სწავლლება არის მნიშვნელოვანი ნაწილი ტექნოლოგიებისა თუ ჩვეულებების გავრცელებისას.
იმიტაცია თვითმკვლელობებში
ინდუსტირულ საზოგადოებებში შეგროვებული ინფორმაცია თვითმკვლელობების შესახებ აჩვენებს რომ თვითმკვლელობის მეთოდები: მოწამვლა, იარაღის გამოყენება, ჩამოხრჩობა, დაწვა და ა.შ არიან იმიტირებულნი გამომდინარე პრესტიჟიდან და საკუთარი თავის სხვებთან მიმსგავსებით. აშშ-ში იაპონიასა და გერმანიაში დაკვირვებები აჩვენებს რომ თვითმკვლელობის რაოდენობები მკვეთრ ნახტომს აკეთებს მას შემდეგ რაც ცნობილი ადმიანი იკლავს თავს. ცნობილი ადამიანის თვითმკვლელობა ხდება მოდელი სხვებისთვის, რადგან ამ ფაქტის შემდგომ მომხდარი თვითმკველობებისას სქესი, ასაკი და ეთნიკურება ემთხვევა უმრავლეს შემთხვევაში ცნობილი ადამიანისას. საბოლოოდ სუიციდების რაოდენობა თვის განმავლობაში არ განიცდის რეგრესს რაც უნდა მიუთითებდეს რომ ეს ადამიანები არ აპირებდნენ უახლოეს მომავალში თავის მოკვლას. გამომდინარე იქიდან რომ სუიციდი დიდ გავლენას განიცდის იმიტაციისგან, მას ეპიდემიასავით გავრცელება ახასიათებს. მიკრონეზიაში დაწყებული 1960 წლიდან 25 წლის განმავლობაში თვითმკვლელობების ეპიდემია იყო. ეს შემთხვევა მნიშვნელოვანია, რადგან თითოეულ სიკვდილს კარგად გამოკვეთილი შაბლონები და სტერეოტიპები გააჩნდა. ტიპური თვითმკვლელი იყო ახალგაზრდა კაცი 15-დან 24 წლამდე რომელიც ჯერ კიდევ მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა სახლში. მშობლებთან ან შეყვარებულთან კოფლიქტის შემდგომ მათ ეცხადებოდათ უკვე თავმოკლული ადამიანები და უხმობდნენ მათთან. ისინი შემდგომ მიტოვებულ სახლში მიდიოდნენ და იქ იხრჩობნენ თავს (იყო სიტუაციები როდესაც შემთხვევით პოულობდნენ ამ ადამიანებს და აქედან იციან „სულების“ შესახებ). 75% ამ შემთხვევებში არ ჩანდა არავითარი წინასწარი მიმათითებელი დეპრესიაზე ან სუიციდზე. თვითმკველობების „აფეთქებები“ ლოკალურ ჯგუფებში ხდებოდა და ხშირ შემთხვევაში მოდელი თვითმკვლელისთვის ხდებოდა მდიდარი ადამიანის შვილის თავის მოკვლის ამბავი.
თემასთან დაკავშირებული დამატებითი მასალა
მიუხედავად დიდი ლიიტერატურისა ანტროპოლოგიასა და სოციოლოგიაში, რომელიც კულტურულ ევლუციას შეისწვლის ძალიან მცირეა ისეთი თეორიები, რომელიც დარვინისტული ტრადიციების მატარებელია.
კულტურული საკითხების გნხილვას დარვინისტულ ჭრილში ეფუძნებოდა დონალდ ტ. კემპბელის  ნაშრომი. მისი თქმით ბუნებრივი გადარჩევის მექანიზმისათვის აუცილებელ მდგომარეობებს აკმაყოფილებენ როგორც გენები ასევე კულტურა. გარკვეული მახასიათებლები მეტად ახერხებენ დამკვიდრებას ვიდრე სხვანი. 1975 წელს გამოშვებულ ნაშრომში იგი ასევე საუბრობს კონფლიქტზე გენებსა და კულტურას შორის. მისი ინტერპრეტაციით აღმოჩენები სოციობიოლოგიაში გამორიცხავს ალტრუისტული საზოგადოებების არსებობას და კულტურის მიერ ჯგუფურ დონეზე სელექცია ეწინააღმდეგება გენების მიერ უფრო ინდივიდუალურ დონეზე გადარჩევას. ეს ინტერპრეტაცია უსწრებს დღეს-დღეისობით არსებულ ნებისმიერ თეორიულ თუ ემპირიულ მონაცემებს ორმაგი მემკვიდრეობის სისტემების შესახებ.
ანთროპოლოგი ფ.ტ. კლოაკი  საკითხს უფრო ზოგადად მიუდგა და წამოაყენა ძალიან ზოგადი თეორია თვით რეპლიკადირებადი ინსტრუქციების შესახებ. მისი მტკიცებით ურთიერთობა ინსტრუქციებს შორის მეტად პრობლემატურია ეხება ეს კულტურასა თუ გენებს. გენეტიკის შემთხვევაში კარგად თანაგანვითარებული სტრუქტურები ინდივიდუალურ დონეზე მოთხოვნების შესაბამისად ახდენენ ადაპტაციას მაშინ როდესაც კულტურის შემთხვევაში მეტი ყურადღება ექცევა ისეთი სტრუქტურების გადარჩევას რაც არათუ ინდივიდის არამედ საზოგადოებას, სუბ-ინდივიდუალურ ჯგუფებს მეტად დაეხმარება.
ვ. ჰ. დურჰამი აყენებს იდეას რომ კულტურული ევოლუცია არის პროცესი შენარჩუნებისა იმ თვისებებისა რომელთა კოდირებაც შემდგომში ინდივიდუალ ადაპტაციურ დონეზე ხდება. მისი მთავარი მტკიცებაა რომ კულტურულად მორგებადი თვისებები გენეტიკური ადაპტაციურობით გამოირჩევიან.
ლ.ლ. კავალლი სფორცამ და მარკუს ფელდმანმა შეიმუშავეს ყველაზე ზუსტი მათემატიკური აღწერა კულტურული ევოლუციისა. მათი პირველი ნაშრომები  აღწერდნენ დინამიკურ მახასიათებლებს კულტურული მემკვიდრეობის სისტემებისა. მათი საერთო ნაშრომი მოიცავდა მოდელს სადაც ორბიტიანი სისტემით (უნარის მქონე და უუნარო) განიხილებოდა კულტურული მახასიათებელი. მათ მოდელებში გენეტიკური მორგებულობა  გენოტიპებისა განისაზღვრებოდა, როგორც გენოტიპის არსებობითა ასევე უნარის ქონა-არ ქონით. მაათ ნაშრომში განიხილება ასევე განსხვავებული საშუალებები უნარის გადაცემისა მშობლიდან შვილზე. მათგან განსხვავებით ბოიდი და რიჩერსონი განიხილავენ ორმაგი მემკვიდრეობის საკითხებს ნეშის ეკვილიბრიუმის მეშვეობით  რათა მოდელის გადმოცემა უფრო მარტივად მოხდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ანთროპოლოგია კატეგორია:კულტურული ანთროპოლოგია კატეგორია:დემოგრაფია კატეგორია:ადამიანების ევოლუცია კატეგორია:გენეტიკური პოპულაცია კატეგორია:სოციობიოლოგია კატეგორია:ქცევის გენეტიკა
გუარამირინი
გუარამირინი (Guaramirim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 30 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟოინვილის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 172 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 130.95 კმ²-ზე. ფართობი 268 585 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ლაინცელი
ლაინცელი (Leinzell) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 2,1 კმ², მოსახლეობა, 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 025 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
მაირონ შოულზი
მაირონ სემუელ შოულზი (Myron Samuel Scholes; დ. 1 ივლისი, 1941, ტიმინსი) — კანადური წარმოშობის ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (1997) „წარმოებული ფასიანი ქაღალდების ღირებულების განსაზღვრის ახალი მეთოდისთვის“. ბლეკ-შოულზის მოდელის თანაავტორი.
სწავლობდა მაკმასტერისა (ჰამილტონი, კანადა) და ჩიკაგოს უნივერსიტეტებში, რომელშიც მიიღო დოქტორის ხარისხი. მუშაობდა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, ასევე ჩიკაგოსა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში, სადაც მინიჭებული აქვს ფრენკს ე. ბაკის საპატიო პროფესორის სტატუსი.
გონსალო დე ბერსეო
გონსალო დე ბერსეო (Gonzalo de Berceo; დ.1197, სოფელო ბერსეო, როხას პროვინცია — გ. 1265, სოფელი ბერსეო, როხას პროვინცია) — ესპანელი პოეტი, ე. წ. მეცნიერული პოეზიის პირველი წარმომადგენელი ესპანეთში და პირველი კასტილიელი პოეტი, რომლის სახელმაც ჩვენამდე მოაღწია. იყო მღვდელი. წერდა ხალხურ ენაზე. დატოვა დიდი პოეტური მემკვიდრეობა: 25 გალექსილი ნოველისაგან შემდგარი კრებული „ღვთისმშობლის სასწაულები“ და სხვა რელიგიური პოემები. ბერსეოს ნაწარმოებები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1197 კატეგორია:გარდაცვლილი 1265
ნაკი
ნაკი (Naque) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-მუკურის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იპატინგის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 341 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49,86 კმ²-ზე. ფართობი 127 173 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
რაბია ალ-ადავია
ბიოგრაფია
ინფორმაცია რაბია ალ-ადავის წარმომავლობისა და ცხოვრების შესახებ საკმაოდ მწირია. სუფიზმის მკვლევარი მარგარეტ სმითი აღნიშნავს, რომ შუასაუკუნოვან ნაშრომებში ავტორებს ხშირად ერეოდათ მისი ბიოგრაფია რაბია სირიელის ბიოგრაფიაში, რომელიც ალ-ადავიას გაჩენამდე 40 წლით ადრე გარდაიცვალა. ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი ნაშრომი ეკუთვნის სპარს პოეტს ფარიდ ად-დინ ატარის, რომელიც XII საუკუნეში მოღვაწეობდა.
ავტორის მიხედვით, რაბია დაიბადა ღარიბ ოჯახში ქალაქ ბასრაში. მის მშობლებზე საერთოდ არაფერია ცნობილი. ის ფაქტი, რომ მის სახელში არ ფიგურირებს მამამისის სახელი(რაც მიღებულია ისლამურ კულტურაში), სავარაუდოდ ნიშნავს იმას, რომ ის იყო მონა. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, მეკობრეებმა რაბია გაყიდეს მონათა ბაზარზე, იმიტომ რომ ის მალე დაობლა. ერთხელ ერთ-ერთმა პატრონმა ნახა, თუ რაოდენ მორწმუნე იყო რაბია, და გაათავისუფლა ის. ასე თუ ისე, მონობისგან გათავისუფლებული ალ-ადავია გახდა სრულიად თავისუფალი ქალი. გამომდინარე თავისი მტკიცე ფილოსოფიისა, ის მალევე გახდა ცნობილი. წლების განმავლობაში იგი ქადაგებდა ალაჰისადმი უანგარო სიყვარულს.
რაბიას ცოლობას სთავაზობდა ბასრის ამირა მუჰამედ ბინ-სულეიმან და სხვა ცნობილი პირები, თუმცა ის ყველას პასუხობდა, რომ რაბიამ შეწყვიტა თავისი არსებობა და სრულიად აჩუქა თავი უფალს.
ითვლება, რომ რაბია ალ-ადავია დაკრძალულია ელეონის მთაზე, იმ ადგილას, სადაც ამჟამად დგას XVII საუკუნეში აგებული მეჩეთი.
UK Albums Chart
ოფიციალური ალბომების ჩარტისთვის კვალიფიკაციისთვის ალბომს უნდა ჰქონდეს სწორი ხანგრძლივობა და ფასი. უნდა იყოს სამ კომპოზიციაზე მეტი ან 20 წუთის ხანგრძლივობის და არ უნდა იყო კლასიფიცირებული როგორც ბიუჯეტური ალბომი (£0.50 და £3.75 შორის). გარდა ამისა, სხვადასხვა შემსრულებლის კომპილაციებს — რომლებიც 1989 წლის იანვრამდე იყვნენ ჩართულები ალბომების ძირითად სიაში — ამჟამად გააჩნიათ საკუთარი, კომპილაციების ჩარტი. წესების სრული დეტალების ხილვა შესაძლებელია OCC-ს საიტზე.
რაბია ალ-ადავია
სქოლიო
კატეგორია:სუფიზმი კატეგორია:დაბადებული 717 კატეგორია:გარდაცვლილი 801 კატეგორია:ერაყელები კატეგორია:არაბი პოეტები კატეგორია:არაბი ფილოსოფოსები კატეგორია:მუსლიმი ფილოსოფოსები კატეგორია:მუსლიმი ასკეტი ბერები კატეგორია:მუსლიმი თეოლოგები
UK Albums Chart
მიუხედავად იმისა, რომ ალბომს მოაქვს მეტი შემოსავალი შემსრულებლისთვის, ვიდრე სინგლს, UK Singles Chart ალბომების ჩარტზე პოპულარულია, რადგან მასში გაყიდვები უფრო მნიშვნელოვანი კრიტერიუმია, ვიდრე რადიო– და ტელეეთერში გამოჩენა. 2005 წელს ბრიტანეთში ალბომების გაყიდვებმა მიაღწიეს რეკორდულ 126.2 მილიონს.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანეთის მუსიკალური ჩარტები
ნიაღვრის ქუჩა
ნიაღვრის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); პავლე ინგოროყვას ქუჩასა და შიო ჩიტაძის ჩიხს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. სასწავლებლის ქუჩის სახელწოდებითაა დატანილი 1884 წლის თბილისის გეგმაზე, რადგან აქვე მდებარე წმინდა ნინოს კეთილშობილ ქალთა სასწავლებლელს თითქმის მთელი კვარტალი ეკავა. შემდეგ მას მთის IV ქუჩა ერქვა. 1900 წელს ეწოდა ნიაღვრის ქუჩა (ასეა დატანილი ამავე წლის გეგმაზე). მთაწმინდის ფერდობებიდან ჩამონადენი ნიაღვრის დიდი ნაწილი ამ ქუჩაზე მოედინებოდა და სახელიც აქედან ეწოდა. ქუჩაზეა ლეო დავითაშვილის სახელობის პალეობიოლოგიის ინსტიტუტი. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.
ლიტერატურა
კატეგორია: მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
სეპარატიზმი ამერიკის შეერთებულ შტატებში
სეპარატიზმი ამერიკის შეერთებულ შტატებში როგორც პოლიტიკური ფენომენი, პირდაპირ დაკავშირებულია აშშ-ს წარმოქმნასთან, როგორც დამოუკიდებელი ქვეყანა, რომელმაც დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან გამოაცხადა. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში, აშშ-ში ხშირად ყოფილა დისკუსია სეპარატიზმის უფლებებზე, რადგან ასეთი უფლება მოხსენიებულია აშშ-ს დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში. სწორედ სეპარატიზმის სურვილი გახდა 1861-1865 წლებში აშშ-ში მომხდარი სამოქალაქო ომის მთავარი მიზეზი. ამჟამად აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს ოფიციალური პოზიცია, სეპარატიზმს, ანტიკონსტიტუციურ მოვლენად აფასებს, ხოლო აშშ-ს მოქალაქეებს რევოლუციის უფლებას უტოვებს, რის მეშვეობითაც შეიძლება წარმოიქმნეს სეპარატიზმი, ან გამოყოფა, შესაბამისი შეთანხმების შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:სეპარატიზმი აშშ-ში
ფირჯანა
ფირჯანა (Pircana) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 521 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
არუენი
არუენ უნდომიელი (აგრეთვე ცნობილი როგორც არუენი) — გამოგონილი პერსონაჟი პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. რომანში „ბეჭდების მბრძანებელი“ იგი არის ნახევარ-ელფი, რომელიც მესამე ეპოქაში ცხოვრობს.
ლიტერატურაში
არუენი ელრონდისა და კელებრიანის უმცროსი შვილია. მისი ძმები არიან ტყუპისცალი ელადანი და ელროჰირი. სახელი Ar-wen ნიშნავს „კეთილშობილ ქალწულს“. ნაწარმოების მიხედვით, იგი ატარებს ნიშანს - მწუხრის ვარსკვლავს.
მოთხრობილია, რომ არაგორნმა, როდესაც ოცი წელი შეუსრულდა, შუაველში არუენი პირველად იხილა, როდესაც თავად ელრონდის მფარველობის ქვეშ ცხოვრობდა. არუენი მას უმალვე შუყვარდა. გავიდა 30 წელი და ლორიენში ისინი ერთმანეთს კვლავ შეხვდნენ. ნახევარ-ელფმა მას სიყვარულით უპასუხა და კერინ ამროთთან მათ ერთმანეთს შეჰფიცეს, რომ იქორწინებდნენ.
არუენი „ბეჭდების მბრძანებლის“ ტექსტში პირველად ჩნდება შუაველში, როდესაც ელრონდის სახლში ფროდო ბეგინსი გონს მოდის. იგი ნადიმის დროს ელრონდთან ერთად ზის. როდესაც ბეჭდის საძმო ლოთლორიენში შედის, არაგორნი იხსენებს კერინ ამროთზე არუენთან საუბარს.
სანამ არაგორნი მკვდრების ბილიკს დაადგებოდა, მას შეუერთდნენ ჩრდილოელი დუნედაინები, ელადანთან და ელროჰირთან ერთად, რომლებმაც არუენის ძღვენი, შავი ნაჭრის ალამი მოუტანეს. იგი აფრიალებული იქნა პელენორის მინდვრების ბრძოლისას. ალამზე გამოსახული იყო ელენდილის სიმბოლო, მოქარგული მითრილით, ძვირფასი ქვებით და ოქროთი, რაც იყო მეფის დაბრუნების ტრიუმფალური ცნობა.
ბეჭდის ომის შემდეგ არაგორნი გახდა არნორისა და გონდორის კვლავ აღდგენილი სამეფოების მეფე. არუენი მინას ტირითში მოვიდა და მათ იქორწინეს. ნახევარ-ელფმა ფროდოს აჩუქა თეთრი ქვის ყელსაკიდი, რომელიც, როგორც თავად აუხსნა, მოგზაურობისას მიღებული ჭრილობების ტკივილებისგან იხსნიდა.
წიგნში არუენი იშვიათად ფიგურირებს და ითვლება მეოხარისხოვან პერსონაჟად, თუმცა იგი არის არაგორნის შთაგონება და მოტივაცია იმისა, რომ მან აღადგინოს განადგურებული სამეფოები და, ელრონდის ნებართვით, საბოლოოდ შეუერთდეს არუენს.
სქოლიო
კატეგორია:ბეჭდების მბრძანებლის პერსონაჟები კატეგორია:შუახმელეთის ნახევარ-ელფები
გაგიკ II
გაგიკ II ბაგრატუნი (Գագիկ Բ; დ. 1025 — გ.  1079) — ანისის სამეფოს უკანასკნელი ბაგრატუნი მეფე. ტახტი ეკავა 1041–1045 წლებში, აშოტ IV-ის ვაჟი.
გაგიკ II დაიბადა 1025 წელს. ტახტზე ავიდა მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1041 წელს, 16 წლის ასაკში. გაგიკის ტახტზე ასვლიდან ცოტა ხანში ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IX-მ სამშვიდობო მოლაპარაკებების საბაბით, გაგიკი კონსტანტინოპოლში მიიწვია. მან არავის თხოვნას არ მოუსმინა და იმპერატორთან შესახვედრად გაემართა. იმპერატორმა კონსტანტინემ მას უთხრა, რომ უნდა დაეთმო ტახტი და გადაეცა ანისის სამეფო ბიზანტიისთვის. გაგიკ II-მ უარი განაცხადა ამაზე. იმპერატორი განრისხდა და იგი დააპატიმრეს.
კონსტანტინე IX ყველაფერს აკეთებდა, რომ უდრეკი გაგიკი როგორმე დაეთანხმებინა ტახტისა და ანისის სამეფოს ბიზანტიის იმპერიისთვის დათმობაზე. საბოლოოდ, მან ეს მოახერხა. 1045 წელს გაგიკმა ანისის ტახტზე უარი განაცხადა.
გაგიკი ტახტის გარეშე განაგრძობდა ცხოვრებას. 1080 ან 1079 წელს იგი მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1025 კატეგორია:გარდაცვლილი 1079 კატეგორია:ბაგრატუნების დინასტია
ალისა ასიტაშვილი
ალისა ასიტაშვილი (დ. 14 აპრილი, 1934, თბილისი — გ.  8 გვისტო, 2015 ) — ქართველი სპორტსმენი ქალი (კალათბურთი), იყო სსრკ ნაკრების წევრი (1953-1957), მსოფლიოს სტუდენტური თამაშების მეორე პრიზიორი (1954), I და II საერთაშორისო ახალგაზრდული მეგობრული სპორტული თამაშების ჩემპიონი (1953, 1955),  ორგზის ევროპის ჩემპიონი,  იყო საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები კატეგორია:ქალები სპორტში
ჰაირაბეტოვების სახლი
ჰაირაბეტოვების სახლი (Особняк Гайрабетовых), აგრეთვე ცნობილი როგორც ისკიდაროვის სახლი (Дом Искидарова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს თავისუფლების მოედანზე. აგებულია 1880 წელს. თავდაპირველად ეკუთვნოდა ვაჭარ კარპ ჰაირაბეტოვის ნათესავებს. საუკუნის დასაწყისში გადაეცა მეწარმე ფრანკ ისკიდაროვს. 2011 წლიდან შენობაში განთავსებულია რუსულ-სომხური მეგობრობის მუზეუმი. შენობა აგებულია კლასიციზმისა და მოდერნის სტილში და გააჩნია რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
1920 წელს მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. მასში განათავსეს ვრუბელის სახელობის დონის ნახიჩევანის სამხატვრო სკოლა, რომელიც დააარსა მწერალმა მარიეტა შაგინიანმა და მისმა დამ მაგდალინამ. 1920-იანი წლების ბოლოს ნაგებობის პირველ სართულზე განათავსეს პუშკინის სახელობის საქალაქო ბიბლიოთეკა, ხოლო მეორე სართულზე პიონერთა კლუბი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაწილობრივ დაზიანდა ნაგებობის სახურავი და ფასადის გარკვეული ნაწილი. 1947 წელს შენობა გადაეცა ბიბლიოთეკას. 1950-იან წლებში დაშალეს აივანი, რომელიც მთელი ტროტუარის სიგრძეზე გამოდიოდა. 2000-იანი წლების ბოლოს შენობა იმყოფებოდა ავარიულ მდგომარეობაში და საჭიროებდა რემონტს.
2007 წელს დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია დაუბრუნდა სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას და რუსეთ-სომხეთის მეგობრობის მუზეუმი, რომელიც ადრე მდებარეობდა ამ ტაძრის შენობაში, გადმოიტანეს ჰაირაბეტოვების სახლში. დაიწყეს შენობის რესტავრაცია, რომელიც დასრულდა 2011 წელს. 2011წლის 25 ნოემბერს რუსეთ-სომხეთის მეგობრობის მუზეუმი კვლავ გაიხსნა.
არქიტექტურა
ორსართულიან აგურის სახლს აქვს Г-ფორმის გეგმა. არქიტექტურაში და ფასადების გაფორმებაში გამოიყენება სხვადასხვა სტილი. მარმარილოს გაფორმება, რკინა-ბეტონის კონსტრუქცია, პირველი სართულის დიდი ფანჯრები დამახასიათებელია ტიპური მოდერნისათვის. ფასადების რთული რიტმული გაფორმება კი - კლასიციზმისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
აზიზ აგრბა
აზიზ რაშადის ძე აგრბა (Азиз Рашад-иҧа Агрба; დ. 2 ივნისი, 1912, სოფ. ყულანურხვა — გ. 6 ივნისი, 1991) — აფხაზი საბჭოთა მსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1954), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი (1971).