cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კონსტანტინე ციოლკოვსკი
ვიატკა
70-ანი წლებიდა ციოლკოვსკები ვიატკაში გადასახლდნენ. ქალაქში ოჯახმა რამდენჯერმე შეიცვალა საცხოვრებელი ადგილი. კონსტანტინე ციოლკოვსკი უნცროს ძმასთან ერთად 1869 წელს შევიდა ვიატკის ვაჟთა გიმნაზიაში. სწავლების პროცესი მძიმედ მიმდინარეობდა - ხელს უშლიდა სიყრუე, საგნები ბევრი იყო, მასწავლებლები - მკაცრი. იმავე წელს პეტერბურგიდან მოვიდა სამწუხარო ცნობა იმის შესახებ, რომ გარდაიცვალა კონსტანტინეს უფროსი ძმა - დიმიტრი, რომელიც საზღვაო სასწავლებელში სწავლობდა. შვილის გარდაცვალებამ მძიმედ იმოქმედა ოჯახზე და განსაკუთრებით დედაზე, მარია ივანეს ასულზე. 1870 წელს მარია ივანეს ასულიც გარდაიცვალა მოულოდნელად. კონსტანტინემ ძალიან განიცადა დედის სიკვდილი, რომელიც მას განსაკუთრებულად უყვარდა. ისედაც წარუმატებელი სწავლების პროცესი მისთვის თანდათან კიდევ უფრო გაუარესდა. დედის გარეშე, პატარა კონსტანტინემ უფრო მწვავედ განიცადა თავისი ნაკლი - სიყრუე. გაუარესდა მისი ყოფაქცევა სკოლაში, რის გამოც ხშირად ხდებოდა დასჯის ობიექტი. მეორე კლასში ყოფნისას ის კლასში ჩარჩა, ხოლო მესამე კლასიდან საერთოდ გარიცხეს სკოლიდან. ამის შემდეგ კონსტანტინეს არსად არასდროს არ უსწავლია. თუმცა მას არასდროს მიუტოვებია დამოუკიდებელი მეცადინეობა. კონსტანტინე სარგებლობდა სახლში არსებული მამის მცირე ბიბლიოთეკით, რომელშიც, ძირითადად, თავმოყრილი იყო მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების წიგნები.
მოსკოვის პერიოდი
მინი|ნიკოლოზ ფიოდოროვის პორტრეტი. ლეონიდ პასტერნაკის ნახატი. შვილის შესაძლებლობებში დარწმუნებულმა ედუარდ ეგნატეს ძემ კონსტანტინე მოსკოვის უმაღლეს ტექნიკურ სასწავლებელში (თანამედროვე ნიკოლოზ ბაუმანის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი) გააგზავნა სასწავლებლად. ამისათვის ციოლკოვსკის რიაზანის ვაჟთა სკოლაში ექსტერნის წესით გამოცდების ცაბარება მოუხდა, თუმცა გაურკვეველი მიზეზებით მოსკოვში მას სწავლა არ გაუგრძელებია. ის მხოლოდ თვითგანათლებას განაგრძობდა. მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვში კონსტანტინე თითქმის პურსა და წყალზე იჯდა მხოლოდ, დაჟინებით მეცადინეობდა. მთელ დანარჩენ თანხას ის წიგნებში, ქიმიურ პრეპარატებსა და სხვა მასალებში ხარჯავდა.
ყოველდღიურად ახალგაზრდა კონსტანტინე დილის 10 სთ. სამ-ოთხ საათამდე სტუმრობდა ჩერტკოვის საჯარო ბიბლიოთეკას. ეს იყო იმ დროისათვის ერთადერთი უფასო ბიბლიოთკა მოსკოვში. აქ შეხვდა ის რუსული კოსმიზმის ფუძემდებელ ნიკოლოზ ფიოდოროვს. ბიბლიოთეკაში მუშაობა ექვემდებარებოდა მკაცრ წესრიგს. მაგ: დილით ციოლკოვსკი მუშაობდა ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცადინეობებზე. ამის შემდეგ გადაერთვებოდა ბელეტრისტიკასა და პუბლიცისტიკაზე. ის აქტიურად სწავლობდა "სქელ" ჟურნალებს, სადაც იბეჭდებოდა, როგორც სამეცნიერო, ისე პუბლიცისტური ნაწარმოებები. ასევე, გატაცებით კითხულობდა შექსპირს, ლევ ტოლსტოის, ტურგენევს.
მოსკოვში ყოფნისას ციოლკოვსკიმ დამოუკიდებლად შეისწავლა ფიზიკა, დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვა, მათემატიკის საფუძვლები, უმაღლესი ალგებრა, ანალიტიკური და სფეროსებრი გეომეტრია, ასტრონომია, მექანიკა და ქიმია.
სამი წლის მუშაობის შემდეგ, ნიკოლოზ ციოლკოვსკიმ მთლიანად აითვისა გიმნაზიის, ასევე, უნივერსიტეტის მნიშვნელოვანი ნაწილის პროგრამა. ოჯახური პირობების გამო, ის დაბრუნდა ვიატკაში. მოსკოვში მძიმე ეკონომიკური პირობების გამო მისი ჯანმთელობა კიდევ უფრო შეირყა - გახდა, დაუძლურდა, გაუუარესდა მხედველობა, დაიწყო სათვალის გამოყენება.
ვიატკაში დაბრუნება და რეპეტიტორობა
1876 წელს კონსტანტინე მამის მოთხოვნით დაბრუნდა მოსკოვიდან ვიატკაში. ძალების აღდგენის შემდეგ, მან დაიწყო კერძო გაკვეთილების მიცემა ფიზიკასა და მათემატიკაში.
გაკვეთილების მსვლელობისას ის იყენებდა სწავლების საკუტარ ორიგინალურ მეთოდებს. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო თვალსაჩინო დემონსტრაცია. მაგ: ის ქმნიდა გეომეტრიის გაკვეთილებისათვის მრავალკუთხედების მოდელებს საკუთარი ხელით. მოსწავლეებთან ერთად ის ფიზიკის გაკვეთილზე ატარებდა მრავალრიცხოვან ცდებს. ამით მან დაიმსახურა დიდი სიყვარული, რომელიც კარგად და საინტერესოდ ხსნიდა მასალას. მის მეცადინეობებზე ყოველთვის ხალხმრავლობა იყო. სასწავლო მოდელების დასამზადებლად, ციოლკოვსკიმ გაიხსენა ძველი უნარები და გახსნა სახელოსნო. მთელ თავის თავისუფალ დროს ის ან ამ სახელსოსნოში ან ბიბლიოთეკაში ატარებდა. კითხულობდა ბევრს, განსაკუთრებით სპეციალურ ლიტერატურას. ამ პერიოდში გაეცნო ჟურნალებს — „სოვრემენნიკ“, „დელო“, „ოტეჩესტვენნიე ზაპისკი“. მაშინ წაიკითხა ისააკ ნიუტონის „დასაწყისი“, რომლის სამეცნიერო შეხედულებებს ციოლკოვსკი მთელი შემდგომი ცხოვრება აღიარებდა.
1876 წელს გარდაიცვალა კონსტანტინეს უმცროსი ძმა იგნატი. ძმები ბავშვობიდან უახლოესი სულიერი მეგობრები იყვნენ. კონსტანტინე თავის ყველაზე ინტიმურ აზრებს უზიარებდა ძმას და მისი სიკვდილი დიდი დარტყმა იყო ციოლკოვსკისთვის.
1877 წლისათვის ციოლკოვსკის მამაც ძალიან დაუძლურდა. მეუღლისა და შვილების ტრაგიკულმა სიკვდილმა მასზე ძალიან იმოქმედა (დიმიტრისა და იგნატის გარდა, ამ წლებში ციოლკოვსკიმ დაკარგა ყველაზე უმცროსი და - ეკატერინეც - ის გარდაიცვალა 1875 წელს კონსტანტინეს არყოფნის პერიოდში). 1878 წელს ოჯახის უფროსი სამსახურიდან წავიდა და ციოლკოვსკების მთელი ოჯახი კვლავ რიაზანში დაბრუნდა.
ისევ რიაზანი. გამოცდები მასწავლებლის წოდების მოსაპოვებლად
რიაზანში დაბრუნებისთანავე კონსტანტინე ციოლკოვსკიმ გაიარა სამედიცინო შემოწმება და სიყრუის გამო დათხოვილ იქნა სამხედრო სამსახურიდან. აქ მამა-შვილს შორის მოხდა კონფლიქტი. კონსტანტინემ გადაწყვიტა მარტო ცხოვრება. იმისათვის, რომ ემუშავა, ვიატკაში ცნობილ და საყვარელ მასწავლებელს, რიაზანში გამოცდების ჩაბარება მოუხდა სტატუსის მოსაპოვებლად. კონსტანტინემ გამოცდები წარმატებით ჩააბარა რიაზანის პირველ საგუბერნიო გიმნაზიაში. როგორც "თვითნასწავლს" მას მოუწია რა მხოლოდ საგნის, არამედ გამოცდების სრული კურსის ექსტერნის წესით ჩაბარება. ციოლკოვსკიმ მოახერხა უმოკლეს ვადაში მოემზადებინა მისთვის უინტერესო ისეთი საგნები, რომლითაც არასოდეს დაინტერესებულა ცხოვრებაში. ესენია: გრამატიკა, კატეხიზმო, ღვთისმეტყველება და სხვ.
გამოცდების შემდეგ კონსტანტინემ განათლების სამინისტროსაგან მიიღო შემოთავაზება ბოროვსკის სამაზრო სკოლაში არითმეტიკისა და გეომეტრიის მასწავლებლის ადგილზე. ბოროვსკი მოსკოვიდან 100 კმ. მდებარეობდა. 1880 წელს კონსტანტინემ დატოვა რიაზანი.
ბოროვსკი. ოჯახის შექმნა. მუშაობა სკოლაში. პირველი სამეცნიერო შრომები და პუბლიკაციები
ბოროვსკში, სტაროვერების არაოფიციალურ დედაქალაქში ციოლკოვსკი 12 წელი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. აქ შექმნა მან ოჯახი, შეიძინა რამდენიმე მეგობარი, დაწერა თავისი პირველი სამეცნიერო შრომები. აქედანვე დაიწყო მან ურთიერთობა რუსეთის სამეცნიერო წრეებთან, გამოვიდა მისი პირველი პუბლიკაციები.
ნიკოლოზ ციოლკოვსკიმ ჯვარი დაიწერა 1880 წლის 20 აგვისტოს ღვთისმშობლის შობის ეკლესიაში. პატარძლის მზითევიდან მან უარი თქვა, ჯვრისწერამ უხმაუროდ ჩაიარა, ქორწილი არ გადაუხდიათ. რამდენიმე თვეში რიაზანში გარდაიცვალა მამამისი ედუარდ ეგნეტეს ძე ციოლკოვსკი.
ბოროვსკის სამაზრო სკოლაში კონსტანტინე ციოლკოვსკი განაგრძობდა სრულყოფას, როგორც პედაგოგი: ის არასტანდარტულად ასწავლიდა არითმეტიკას და გეომეტრიას, იგონებდა საინტერესო და შთამბეჭდავ ამოცანებს, განსაკუთრებით ბიჭებისთვის, ექსპერიმენტებს. რამდენჯერმე მოსწავლეებთან ერთად გაუშვა უზარმაზარი ქაღალდის საჰაერო ბუშტი "გონდოლა", რომელშიც ჰაერის გასათბობად მოთავსებული იყო ანთებული "ლამპარი".
ზოგჯერ ციოლკოვსკის უწევდა სხვა პედაგოგების შეცვლა და ხატვის' ხაზვის, ისტორიის, გეოგრაფიის და ა.შ. გაკვეთილების ჩატარება. ერთხელ კი სასწავლებლის ზედამხედველიც შეცვალა.
სკოლაში სამუშაოს დასრულების შემდეგ და გამოსასვლელ დღეებში კონსტანტინე სახლში განაგრძობდა კვლევებს: სრულყოფდა ხელნაწერებს, აკეთებდა ჩანახატებს, ატარებდა სხვადასხვა ექსპერიმენტებს.
გამოკვლევების გავლენით ციოლკოვსკიმ დაწერა რამდენიმე ლიტერატურული ნაწარმოები. მაგ: მის კალამს ეკუთვნის მოთხრობა "მთვარეზე", რომელშიც სიუჟეტი ასე ვითარდება: მოთხრობის ავტორი და მისი მეგობარი ფიზიკოსი მოულოდნელად აღმოჩნდნენ მთვარეზე. მათ ერთადერთ მთავარ ამოცანას წარმოადგენს მთვარის აღწერა და საკუთარი შთაბეჭდილებების გადმოცემა. მოთხრობა გამოირჩევა დამაჯერებლობით, მრავალრიცხოვანი დეტალების არსებობით და მდიდარი ლიტერატურული ენით. გარდა მთვარის პეიზაჟის აღწერისა, ციოლკოვსკი გადმოგვცემს მთვარის ზედაპირიდან დანახული ცის თაღის და პლანეტების გარეგნობას დედამიწის ჩათვლით. ავტორს ნაწარმოებში დეტალურად აქვს გაანალიზებული მთვარის სხვა განსაკუთრებული თვისებები, ატმოსფეროს არარსებოდა და სხვა.
ოჯახი და ურთიერთობა ხალხთან
ციოლკოვსკის ბოროვსკში შეეძინა 4 შვილი: უფროსი ქალიშვილი ლუბა და სამი ვაჟი - იგნატი, ალექსანდრე და ივანე. ისინი ცხოვრობდნენ გაჭირვებით, მაგრამ, როგორც მეცნიერი ამბობდა - ვალები არ ჰქონდათ და არც არასდროს შიმშილობდნენ. თავისი ხელფასის დიდ ნაწილს მეცნიერი წიგნებისა და ფიზიკურ-ქიმიური მასალების, ინსტრუმენტებისა და რეაქტივების შეძენაზე ხარჯავდა.
ოჯახმა რამდენჯერმე შეიცვალა სახოვრებელი ადგილი. 1887 წელს სახლში გაჩნდა ხანძარი, რის გამოც დაიწვა ციოლკოვსკის ხელნაწერები, მოდელები, ნახაზები, ბიბლიოთეკა და სხვა ქონება. გადარჩა მხოლოდ საკერავი მანქანა, რომლის ფანჯრიდან ეზოში გადაგდება მოასწრეს.
1889 წლის აპრილში ოჯახს კიდევ ერთი უბედურება დაატყდა თავს. გაზაფხულის წყალდიდობამ სახლი დაუტბორა და კვლავ განადგურდა ციოლკოვსკის მთელი ჩანაწერები და წიგნები.
ბოროვსკში ციოლკოვსკი მეგობრობდა მხოლოდ მცირე რაოდენობით ადამიანებთან. ქალაქის მაცხოვრებელთა უმეტესობა მას დასცინოდა, ცდილობდნენ მის გაძევებას, უწოდებდნენ "შეშლილ გამომგონებელს". მოგვიანებით მეცნიერმა გაიცნო სახელმწიფო მრჩეველი დ. ი. კურნოსოვი, რომელმაც მფარველობა გაუწია. ამ ნაცნობობის და წარმატებული სწავლების წყალობით, მან მიიღო რამდენიმე სხვადასხვა ტიტული, კერძოდ — გუბერნიის მდივნის, კოლეჯის მდივნის, ტიტულოვანი მრჩევლის და სხვა. ამავე პერიოდში ციოლკოვსკიმ მიიღო მიწვევა კალუგის სამაზრო სკოლაში და 1892 წლიდან მთელი დარჩენილი ცხოვრების მანძილზე ის კალუგაში მოღვაწეობდა.
საბჭოთა ხელისუფლება და ციოლკოვსკი
კონსტანტინე ციოლკოვსკი სიხარულით შეხვდა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებას და რუსეთში და მთელი გულით ემსახურებოდა მას. საბჭოთა ხელისუფლებამ 1921 წელს სამამულო და მსოფლიო მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისათვის მეცნიერს დაუნიშნა მუდმივი პენსია სიკვდილამდე. 1935 წლის 13 სექტემბერს, სიკვდილამდე 6 დღით ადრე მეცნიერი ი. ბ. სტალინისადმი მიწერილ წერილში წერდა — რევოლუციამდე მისი ოცნება ვერ ასრულდა. მხოლოდ ოქტომბერმა მოუტანა მას, თვითნასწავლ მეცნიერს შრომის აღიარება: მხოლოდ საბჭოთა მთავრობა და ლენინ-სტალინის პარტია დაეხმარა მას ეფექტურად, რომ იგი გრძნობდა მასების დიდ სიყვარულს, რამაც მისცა ძალა, უკვე ავადმყოფს, გაეგრძელებინა მუშაობა... ყველა თავის ნაშრომს საავიაციო, სარაკეტო და ინტერპლანეტარული კომუნიკაციების სფეროში ის გადასცემდა ბოლშევიკურ პარტიასა და საბჭოთა ხელისუფლებას — ადამიანის კულტურული პროგრესის ნამდვილ ლიდერებს, დარწმუნებული იმაში, რომ ისინი წარმატებით დაასრულებდნენ მის შრომას. თბილი სიტყვებით სავსე სამადლობელი პასუხი მალევე მოვიდა სტალინისაგან.
1935 წლის 19 სექტემბერს მეცნიერი გარდაიცვალა კალუგაში კუჭის სიმსივნით 79 წლის ასაკში.
მეორე დღეს გამოქვეყნდა საბჭოთა მთავრობის დადგენილება დიდი რუსი თვითნასწავლი მეცნიერის და პედაგოგის ხსოვნის პატივსაცემად მიღებული ზომების და მისი შრომების სამოქალაქო საჰაერო ფლოტის მთავრ სამმართველოზე გადაცემის შესახებ. შემდგომში, მთავრობის გადაწყვეტილებით შრომები გადაეცა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიას, სადაც შეიქმნა სპეციალური კომისია კ. ე. ციოლკოვსკის შრომების შესასწავლად და დასახარისხებლად. კომისიამ სწავლულის სამეცნიერო შრომები 5 ტომად დაჰყო:
1966 წელს, მეცნიერის გარდაცვალებიდან 31 წლის შემდეგ, მართლმადიდებელმა მღვდელმა ალექსანდრე მენოვმა ციოლკოვსკის საფლავზე ჩაატარა სულის მოსახსენებელი პანაშვიდი.
პირადი არქივი
2008 წლის 15 მაისს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიამ თავის საიტზე გამოაქვეყნა  კ. ე. ციოლკოვსკის დაცული მასალები. ეს გახლავთ 555-ე ფონდის 5 ტომი, რომელიც მოიცავს საარქივო დოკუმენტების 31680 ფურცელს.
კულტურის ძეგლები
კ. ციოლკოვსკისადმი მიძღვნილი მრავალი მემორიალური ძეგლი არსებობს რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებში. განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც თავად უცხოვრია და უმოღვაწია მეცნიერს. მაგ: რიაზანში, კიროვში, ბოროვსკში, ასევე, მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგში.
ნუმიზმატიკასა და ფილატელიაში
კ. ციოლკოვსკის ეძღვნება მრავალი სამონეტო და საფოსტო (მარკა) ნიშანი
სქოლიო
კატეგორია:კოსმონავტიკის ფუძემდებლები
კანტის მუზეუმი
კანტის მუზეუმი (Музей Канта) — მუზეუმი ქალაქ კალინინგრადში, განთავსებულია კალინინგრადის საკათედრო ტაძარში. ეძღვნება გერმანელი ფილოსოფოსის იმანუელ კანტის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას.
ისტორია
ფილოსოფოსი იმანუელ კანტი დაიბადა, ცხოვრობდა და გარდაიცვალა კენიგსბეგში. მისი ცხოვრება ქალაქის სხვადასხვა ადგილებთანაა დაკავშირებული. კანტი სწავლობდა სკოლაში, რომელიც მდებარეობდა წმინდა გიორგის ჰოსპიტალთან, შემდეგ სწავლობდა ფრიდრიხ-კოლეგიუმში, რომლის შენობაც არ შემონახულა. 1766 წელს კანტი მუშაობდა ბუნების კაბინეტ-მუზეუმის ფონდების მცველად, სამეფო ციხესიმაგრეში მიიღო ბიბლიოთეკარის დამხმარის სტატუსი. სწავლობდა ადგილობრივ უნივერსიტეტში. სწავლის პროცესში ცხოვრობდა სახლში ზატლეგრასეზე (ამჟამად პეტროვის ქუჩა). 1754-1766 წლებში ცხოვრობდა მაგისტერის შესახვევში კუნძულ კნაიპჰოფზე. შემდეგ 1775 წლამდე - ლიობენიხტის რატუშაში. 1783 წლისათვის იყიდა თავისი სახლი პრინცესინ-შტრასეს ქუჩაზე.
მეორე მსოფლიო ომის შედეგად იმანუელ კანტის მოღვაწეობატან დაკავშირებული რამდენიმე შენობა ნანგრევად იქცა. იმანუელ კანტი გარდაიცვალა 1804 წლის 12 თებერვალს, დაკრძალეს საკათედრო ტაძრის ჩრდილო-აღმოსავლეთის კედელთან. 1809 წელს საფლავზე დადგეს მეცნიერის ბიუსტი. გარდა ამისა კენიგსბერგში აღმართეს კანტის ძეგლი. დიდი სამამულო ომის შემდეგ ეს ძეგლი გაქრა. XX საუკუნის 90-იან წლებში აღნიშნული ქანდაკება აღადგინეს.
1970-იან წლებში კალინინგრადის უნივერსიტეტის (ამჟამად იმანუელ კანტის სახელობის ბალტიის ფედერალური უნივერსიტეტი) ფილოსოფიისა და სამეცნიერო კომუნიზმის კათედრაზე წარმოიშვა იდეა კანტის მუზეუმის შექმნის შესახებ. პროფესორ დ. გრინიშინის ინიციატივით მიიღეს გადაწყვეტილება შექმნილიყო კანტის კაბინეტ-მუზეუმი. მუზეუმის შექმნაში მონაწილეობას იღებდნენ დოცენტი ა. ტროეპოლსკი, მწერლები ს. სნეგოვი, ა. ივანოვი, ადგილობრივი მაცხოვრებლები ა. ნოვიკი, ვ. ბუბლიკი და სხვები.
ექსპოზიცია
ემანუელ კანტის ექსპოზიცია განთავსებულია რამდენიმე დარბაზში, ტაძრის მესამე და მეოთხე სართულზე. მუზეუმის სტენდები მოგვითხრობენ მის ოჯახზე, ფილოსოფოსის ახალგაზრდობაზე, მეცნიერებაში მის პირველ ნაბიჯებზე.
შვიდწლიან ომში რუსეთის გამარჯვების შემდეგ იმანუელ კანტი მცირე ხნით რუსეთის იმპერიის მოქალაქე იყო. მუზეუის დარბაზში დაცულია კანტის თხოვნა იმპერატორ ეკატერინე II-ის სახელზე, რომლის მიხედვითაც ითხოვდა, რომ იგი დანიშნულიყო უნივერსიტეტის ლოგიკისა და მეტაფიზიკის კათედრის ხელმძღვანელად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კალინინგრადის მუზეუმები
საბირ რუსტამხანლი
რუსტამხანლი საბირ  (Rüstəmxanlı Sabir Xudu oğlu; (დ. 20 მაისი, 1946, ჰამარქენდი, იარდიმლი) — აზერბაიჯანელი პოეტი, აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი, სამოქალაქო სალიდარობის პარტიის თავმჯდომარე.
ბიოგრაფია
საბირ რუსტამხანლი დაიბადა 1946 წლის 20 მაისს იარდიმლის სოფელ ჰამარქენდში. დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1968 წელს.
1967 წელს დაიწყო მუშაობა აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის ორგანოს „ლიტერატურა და ხელოვნების“ გაზეთში. 1974–1975 წლებში მსახურობდა ჯარში. ამავე დროს ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას, დაამთავრა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ნიზამის ლიტერატურის ინსტიტუტი. ს. რუსტამხანლიმ 1976-წელს „მოლა ნასრადდინი“ და „ფოლკლორი“ დაიცვა თავისი დისერტაცია თემაზე: „ფილოლოგიის კანდიდატი“.
1978 წლიდან „მწერლის“ საგამომცემლო განყოფილების უფროსი იყო, მთავარი რედაქტორის მოადგილე, მთავარი რედაქტორი, 1989–1991 წლებში იყო გაზეთ „აზერბაიჯანის“ მთავარი რედაქტორი. 1991 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრესის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე, 1992–1995 წლებში პრესისა და ინფორმაციის მინისტრი.
1992 წლიდან არის სამოქალაქო სოლიდარობის პარტიის თავმჯდომარე.
მოღვაწეობა
ადრეული ასაკიდან საქმიანობდა ლიტერატურით, რაც 1967 წლიდან გახდა მისი მთავარი საქმიანობა. 1967–1978 წლებში გაზეთ „ლიტერატურა და ხელოვნება“, სპეციალური კორესპონდენტი და განყოფილების ხელმძღვანელი, 1978–1989 წლებში კი გამომცემლობა „მწერალი“ იგი იყო მთავარი რედაქტორი და გამოსცა ასობით სამეცნიერო, ლიტერატურულ-კრიტიკული და პუბლიცისტური სტატია.
პირველი წიგნი 1970 წელს გამოიცა. იმ დროიდან აზერბაიჯანში, თურქეთში, რუსეთშ, შვედეთში გამოაქვეყნა 20-ზე მეტი პოეზიის, პროზის და საგამომცემლო წიგნები. წიგნები აზერბაიჯანის მას პატივი მიაგეს მაღალი ლიტერატურული პრემიაებით და თავისი სახელი დაერქვეს მთელ თურქულ სამყაროში და ძველ საბჭოთა კავშირში. „ცხოვრების წიგნი“ს სახელობის ნაწარმოები აზერბაიჯანში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ხალხის ეროვნული გრძნობების გაღვიძებაში და 1988 წელს ეროვნული განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი დამფუზნებელი იყო. „თუ გინდა იცოდე“, „ველოდები სიახლეებს“, „განჯას კარიბჭე“, „გმადლობთ, დედაო!“, „სისხლის მეხსიერება“, „დრო გადის ჩემგან“ და ა.შ. პოეზიის წიგნები, „მთლიანობა“, „დათხოვნა“, „კავალ ხანი“, „შეხვედრა ორხონთან“ პოემების, „ეს შენი ხალხია“ პუბიცისტურ ნაწარმოებებისგან შემდგარი, „მამის სული“, „ხატაი“, „ლურჯი ღმერთი“, „სიკვდილის სამიტი“,, „ცუნამი“ რომანების ავტორია. მისი ნამუშევრები ითარგმნა მსოფლიოს მრავალ ენაზე. მას მიენიჭა ღირსების სახალხო პოეტი წოდება 2005 წელს.
საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ საქმიანობა
1989 წელს მან დააარსა აზებაიჯანში პირველი „აზერბაიჯანის“ დამოუკიდებელი, დემოკრატიული გაზეთი და ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მის მთავარ რედაქტორად.
1990 წელს აზერბაიჯანის სახალხო ფონტის, ფარლამენტის დეპუტატად აირჩიეს. იგი იყო დემოკრატიული ფრაქციის ფრაქციის თანათავმჯდომარე და ლტოლვილთა კომისიის თავმჯდომარე. 1991–1995 წლებში პრესისა და ინფორმაციის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი იყო.
1995 წელს თანამდებობა დატოვა საზოგადოებრივი სამუშაოებისა და ინფორმაციის მინისტრის პოსტიდან.
1996 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის მიერ დაჯილდოებულია „დიდების ორდენით“ აზერბაიჯანში.
2003 წელს დასახელდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტობის კანდიდატად.
2005 და 2010 იარდიმლი-მასალის 72-ე საარჩევნო ოლქის წევრი იყო.
1990–1995
26 ნოემბერი 1991 წელს შედის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უზენაესი ეროვნული საბჭოში.
საქმიანობა
რუსტამხანლი არის აზერბაიჯანელთა მსოფლიო კონგრესის წევრი, აზერბაიჯანის დიასპორის უდიდესი ორგანიზაცია. სხვადასხვა დროს, იგი იყო კონგრესის ასამბლეის თავმჯდომარე, საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე. იგი აირჩიეს თანათავმჯდომარედ მსოფლიო აზერბაიჯანელთა კონგრესის X და XI კონგრესებზე 2008 და 2011 წლებში. ის ამჟამად არის სამოქალაქო სოლიდარობის პარტიის თავმჯდომარე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
ლამპასასის ოლქი
ლამპასასის ოლქი (Lampasas County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ლამპასასი. შეიქმნა 1856 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
გირქი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
გრანდის-რიუსი
გრანდის-რიუსი (Grandes Rios) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ივაიპორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 625 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.09 კმ²-ზე. ფართობი 314 198 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბელგიის არქიტექტურა
220px|მინიატიურა|ბრიუსელი ბელგიის არქიტექტურა (ნიდერლ. Belgische Architectuur, ფრანგ. Belge Architecture) — არქიტექტურა თანამედროვე დასავლეთევროპული სახელმწიფოს ბელგიის ტერიტორიაზე. ის არის ბელგიური კულტურის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც განსაკუთრებით აქტიურად ვითარდებოდა XVII საუკუნის შუახანებამდე ნიდერლანდური კულტურის ფარგლებში. მას ჰქონდა თავისი განსაზღვრული სტადიები და გამოირჩევა როგორც საერთოევროპული, ასევე, ადგილობრივი თავისებურებებით.
საერთო ხასიათი
220px|მინიატიურა|ჟერომ დიუკენუა-უმცროსი. ბაროკოს ჯგუფი. ნოტრ-დამ დიუ საბლონის ეკლესიის ჩუქურთმა. [[ბრიუსელი]] სამხრეთ ნიდერლანდების მიწებზე (თანამედროვე ბელგია) ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში განვითარდა თავისებური კულტურული და მხატვრული შემოქმედება. პრაქტიკულად XVI საუკუნის ბოლომდე ფლანდრიის ხელოვნება და კულტურა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ჩრდილოეთის პროვინციების ხელოვნებასთან, რომლებიც შევიდნენ ნიდერლანდების შემადგენლობაში. ეროვნული ნიშნით იზოლაციას და საზღვრების დადგენას ამ სფეროში ხელი შეუწყო ნიდერლანდების ბურჟუაზიულმა რევოლუციამ.
1579 წელს ქალაქ უტრეხტში ხელი მოეწერა უნიას (კავშირს), რომლის მიხედვით, ნიდერლანდების 7 მეამბოხე პროვინციამ გამოაცხადა ე.წ. შვიდი გაერთიანებული პროვინციის რესპუბლიკის შექმნა. მათ შეძლეს ესპანეთთან ომის დროს საკუთარი დამოუკიდებლობის შენარჩუნება. ესპანელმა დამპყრობლებმა შურისძიების მიზნით ანტვერპენის 10 000 მოქალაქე მოკლეს, რამაც გამოიწვია ესპანეთის მიერ კონტროლირებადი ფლანდრიის ტერიტორიებიდან მოსახლეობის მასობრივი ემიგრაცია გაერთიანებულ პროვინციებში. 1648 წელს ვესტფალიის ზავით აღიარებულ იქნა „გაერთიანებული პროვინციების“ დამოუკიდებლობა, რომლებიც ცნობილი გახდნენ სახელწოდებით გაერთიანებული პროვინციების რესპუბლიკა. ამის შემდგომ, ბელგიისა და ნიდერლანდების სამხატვრო კულტურა საბოლოოდ გაიყო და ცალკ-ცალკე საკუთარი გზებით განვითარდა. XVII საუკუნეში ბელგიაში საბოლოოდ შენარჩუნდა კათოლიციზმი და მის ხელოვნებაზე დიდი გავლენა მოახდინეს კათოლიკურმა იტალიამ და ესპანეთმა.
1714 ბელგიის მიწები გამოეყო ავსტრიის იმპერიას. დაიწყო ტერიტორიულად ახლოს მყოფი საფრანგეთის და XVII საუკუნის მძლავრი ეროვნული ტრადიციების მქონე ავსტრიის თანაბარი ზემოქმედების კომპრომისული ეტაპი. სახელწოდება „ფლანდრიული ხელოვნება“ არასრული და არაზუსტია იმიტომ, რომ ქვეყნის ეროვნული საზოგადოების უმსხვილესი ჯგუფების - ფლანდრიელებისა და ვალონიელების ენასა და კულტურაში არსებითი განსხვავებებია. ქვეყანამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა ე.წ. ბრაბანტის რევოლუციის 1789—1790 წლების შედეგების მიხედვით. თუმცა მალე ქვეყანა მოექცა ნაპოლეონ ბონაპარტის ჯარების გავლენის ქვეშ, რომელსაც სურდა ახალი ფრანგული იმპერიის შექმნა. მხოლოდ 1830 წლის საფრანგეთის ბურჟუაზიული რევოლუციის შემდეგ დამოუკიდებელი ბელგიის შექმნის შესაძლებლობა.
ამრიგად, ბელგიის არქიტექტურამ გაიაგა მნიშვნელოვანი ისტორიული გზა და ამაყობს, თავისი მიღწევებით, ცნობილი არქიტექტორებით და ღირსშესანიშნაოებებით, კერძოდ, გოთიკით, რენესანსით, ბაროკოთი, ეკლექტიკით, სეცესიონით და პოსტმოდერნიზმით.
ფლანდრიული ბაროკოს არქიტექტურული სტილი
220px|მინიატიურა|[[რუბენსის სახლი ანტვერპენში]] 220px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ვენცესლავ კობერგერი. მონტეგრუს ღვთისმშობლის ბაზილიკა 200px|მინიატიურა|მარცხნივ|ონზე-ლივე-ფრაუ-ვან-ხვანსვეიკის ეკლესია ბრიუსელში 200px|მინიატიურა|მარჯვნივ|წმინდა სამების ეკლესია ბრიუსელში 200px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ანდრია პირველწოდებულის წამება. [[რუბენსი]] 220px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ჯვრის მსვლელობა ქალაქ მეხელენში ბელგიის არქიტექტურა სათავეს იღებს შუა საუკუნეების ნიდერლანდური ხელოვნებიდან. არქიტექტურია ყველაზე ადრეული ძეგლები აქ იყო გოთიკური სტილის ტაძრებია ბრიუსელში (XII-XV ს.ს.), ანტვერპენში (1352—1518 წ.წ.), ბრიუგეში (1239-1297 წ.წ.), მეხელენში. აღორძინების ხანის არქიტექტურა წარმოდგენილია მრავალი საცხოვრებელი და ადმინისტრაციული შენობით. კერძოდ, რატუშა ანტვერპენში (1561-1565 წ.წ). XVI საუკუნეში იქმნება ე.წ. ფლანდრიული სკოლა, რომელმაც XVIII საუკუნემდე იარსება. იმ პერიოდის თვითნაბადმა ბელგიურმა არქიტექტურამ თავის თავში გააერთიანაბაროკოს პლასტიკა და ეროვნული გოთიკური სტილის მრავალწლიანი განვითარების ფორმები (გილდიის სახლი ბრიუსელში, რუბენსის სახლი ანტვერპენში, არქიტექტორთა: ვ. კობერგერის, ჟ. ფრანკარას, პ. ჰეიენსის, ვ. ჰესიუსის და ლ. ფრაიჰერბის საკრალური შენობები).
ფლანდრიული ბაროკოს არქიტექტურაში მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა იეზუიტთა ზემოქმედებას, რომლებიც ხშირად გამოდიოდნენ ბაროკოს სტილით წმინდა შენობების შექმნის ინიციატორებად ან თავად იყვნენ არქიტექტორები. გავრცელება ჰპოვა სამნავიანმა ბაზილიკამ. აგებდნენ მონასტრებს და ჰოსპიტალებს, ბეგინაჟებს (სათავსოები ქალთა რელიგიური საზოგადოებებისათვის), ლომბარდებს, ზოგჯერ სასახლეებს ქალაქგარეთ. განსაკუთრებით მდიდრულად მუშავდებოდა ფასადი, არქიტექტურული დეკორის მთელი რეპერტუარის გამოყენებით - სვეტები და კარნიზები, სამკუთხედები, რელიეფები დასხვ. ფასადის სადღესასწაულო მსხვილი დეკორი გადაიტანეს ინტერიერზეც, რომელიც განსაცვიფრებელ ხელოვნების სინთეზს წარმოადგენდა, კერძოდ,არქიტექტურული გაფორმების, ქანდაკების და ფერწერის. ამ უკანასკნელმა XVI საუკუნის შემდეგ დიდი აღმავლობა განიცადა.
წმინდა შენობების გოთიკური კარკასი წარმატებით იქნა ინტერპრეტირებული ბაროკოს არქიტექტორების მიერ. ასეთი სახით ბაროკოს სტილი გადაიქცა სრულფასოვან, საზეიმო ხასიათის კომპოზიციად. ეს იყო ხელოვნების სინთეზის ნამდვილი აპოთეოზი. კლასიკური მიზნით მისი გამოყენებაც კი (თითქოს თავშეკავებული) ხელს არ უშლიდა კედლების და სამსხვერპლოების ფერადი მარმარილოთი მოპირკეთებას, მოოქროვებას, ჭედური ან მოჩუქურთმებული ორნამენტებით გაწყობას, რასაც თან ახლავდა დინამიური ფერწერა, მხატვრული კომპოზიციები. მდიდრულად გაწყობილი ეკლესიაბი ჩნდებოდა თითქმის ყველა დიდ ქალაქში, მათ შორის:
ბაროკოს სტილი გამოიყენებოდა არისტოკრატიული ოჯახების სამლოცველო ეკლესიებშიც. მაგ. რუბენსების წმ. იაკობის სახელობის ეკლესია და ა.შ.
დროებითი ტრიუმფალური შენობები
200px|მინიატიურა|მარჯვნივ|რუბენსი. იანუსის ტაძარი არქიტექტურის სპეციფიკურ ნაწილს წარმოადგენს XVII საუკუნის დროებითი შენობები - დაკავშირებული ესპანეთის მეფეების შეხვედრებთან, ესპანეთის გამარჯვებებთან ან დღესასწაულებთან. მათ აგებდნენ ტრიუმფალური კარიბჭის სახით, რელიეფებით, ფერწერით, წარწერებით, დროშებით, გირლიანდებით შემკული პატარა ტაძრების სახით. მათ შესაქმნელად იწვევდენენ საუკეთესო არქიტექტორებს, მხატვრებს და სკულპტორ-დეკორატორებს. ანტვერპენში ყოფნის დროს რუბენსი ხელმძღვანელობდა ტრიუმფალური შენობის ასაგებად შექმნილ მხატვართა ბრიგადას. მან საკუთარი ხელით შეიმუშავა მრავალრიცხოვანი ესკიზები და პროექტები ამისათვის. დღესასწაულების დამთავრების შემდეგ შემობებს შეუბრალებლად ანგრევდნენ და ანადგურებდნენ. მათი არსებობის და გარეგნული სახის მოწმეებად რჩებოდნენ მხოლოდ ესკიზები და გრავიურები.
გილდიები და სადა ნაგებობანი
200px|მინიატიურა|მარჯვნივ|გილდიის შენობა ბრიუსელში. XVIII ს. დასაწყისი უბრალო სახლებში ნაკლებად გამოიყენებოდა ბაროკოს სტილისტიკა, თუმცა გავლენა მოახდინა გარეგან ფასადზე, განსაკუთრებით გილდიის შენობებზე. ქალაქის სახლი გამოირჩეოდა წვრილი, მაგრამ მაღალი ფასადით, რომელსაც ჰქონდა სამი-ხუთი ფანჯარა, რამდენიმე სართული, მაგრამ ჰქონდა მეტად ხელსაყრელი შიდა გეგმარება. პირველი სართული — ფართო ვესტბიული კიბით ზემოთ. მახასიათებელი სხვადასხვა ფორმის დეტალები, ორნამენტები იყო უფრო იაფი, ვიდრე მარმარილოს სკულპტურა. თითქმის ყველა ქალაქის დაგეგმარებამ დიდხანს შეინარჩუნა შუასაუკუნეობრივი ხასიათი. ზოგიერთ ქალაქში არც კი შეუღწევია XIX-XX საუკუნეებს (ბრიუგე, გენტი, მეხელენი). სოფლის ნაგებობანი მეტისმეტად კოტრასტს ქმნიდა თავისი პრიმიტიულობით, სადა, მოუკაზმავი ფორმებით, პრაქტიკულად, დეკორის სრული უარყოფით, რაც განსაცვიფრებელი იყო დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების აყვავების პერიოდში.
მხოლოდ XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ეკლესიების მშენებლობა წყდება, ეროვნული ტრადიციები თანდათან სუსტდება ფრანგული და განსაკუთრებით, იტალიური მოდური სახეობების ზეწოლის შედეგად.
ფრანგული და ავსტრიული გავლენა XVIII საუკუნეში
XVII საუკუნის მეორე ნახევარში ლუდოვიკო XIV-ის არმიას ჰქონდა ევროპის სხვა სახელმწიფოებში, როგორც სამხედრო ძალის, შეჭრის მცდელობა. ფრამგმა სამხედროებმა დაიპყრეს ენო და დასავლეთ ფლანდრია. დაზიანდა ბრიუსელიც. 1695 წელს ბრიუსელის დიდ სასახლეს სამი დღე ანგრევდნენ ზარბაზნებით. რეისვეიკის ხელშეკრულებით 1697 ფრანგებმა დატოვეს ბელგია. ესპანური მემკვიდრეობისათვის ბრძოლის წლებში (1701—1714) სამხრეთ ნიდერლანდების ხელისუფლება გადავიდა ავსტრიელი ჰაბსბურგების მხარეს. დიდი სასახლე და ყოფილი სენ-მიშელის მოედანი აღარდგინეს ფრანგული არქიტექტურული სტილის გათვალისწინებით. ეს არის სიმეტრია, პილასტრები, ფანჯრის ჩარჩოები, შენობის ცენტრი ხაზგასმული ან გადატვირთული სახით ან უბრალო ვერანდით. ბაროკოს დეკორი იცვლება ასკეტური კლასიციზმიდან ნასესხები დეკორით (არქიტექტორი იან პიტერ ვან ბაურსჰეიდი, სამეფო სასახლე ანტვერპენში 1743—1745 წ.წ., არქ. კ. ფისკო, სენ-მიშელის მოედნის ნაგებობანი. ბრიუსელში, 1772—1775 წ.წ., ახლანდელი პლიას დე მორტირი («დაღუპულთა მოედანი»).
გვიანი კლასიციზმი
200px|მინიატიურა|მარჯვნივ|სამეფო სასახლის მოედანი XVIII საუკუნის ბოლოდან XIX ს. პირველ მესამედამდე გაბატონებული სტილი გახდა კლასიციზმი. მის მითითებებს მკაცრად იცავდა არქიტექტორი ლ. რულანდტი (1786—1864), რომელსაც მიანდეს იუსტიციის სასახლის მშენებლობა ქალაქ გენტში. გამოყენებულია ნაცნობი სტილისტიკა — ფართო კიბე, რომაული ვერანდა და სხვ. კლასიციზმის ფორმების საკმაოდ თავისუფალი ინტერპრეტაციაა გამოყენებული ბრიუსელში ორანელი პრინცის სასახლისათვის. (არქ. შ. ვან დერ სტრატენი 1823—1826 წ.წ., მოგვიანებით შენობა გადაეცა აკადემიას). სასახლის სიმეტრიულ, მოგრძო ფასადს არ გააჩნია გამოკვეთილი ცენტრი. მის ნაცვლად მოგრძო გალერეა შემოსაზღვრულია გვერდითი პავილიონებით. არავითარი სვეტები, ვერანდები, სამკუთხა ფრონტონები. მათ ნაცვლად — ჰორიზონტალური კარნიზები, სხვენი ქანდაკებების გარეშე, საკმაოდ მყარი სახურავი, რომელიც ფუნქციონალურად მოუხერხებელია მომატებული ტენიანობისა და ღრუბლების ქვეყანაში.
ბელგიური ეკლექტიკა
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ბელგიურ არქიტექტურაში გამეფდა ეკლექტიკა. შენობათა ფასადი გადატვირთულია XVIII საუკუნის ფრანგული შენობებიდან ნასესხები დეკორით. ზოგი მათგანი აგებულია ფრანგული მანიერიზმის ან აღორძინების სტილის შენობებით. მაგ: ეროვნული ბანკი (არქიტექტორი ბეიარტი), ბრიუსელის ბირჟა, იუსტიციის სასახლე (არქიტექტორი პულარტი), სამეფო მუზეუმი (არქიტექტორი ა. ბალა). აღდგენილი იქნა წმინდა ტაძართა მშენებლობანიც. ამჯერად, ეკლესიები შენდებოდა ბიზანტიურ, ნეოგოთიკურ, ნეობაროკოულ სტილში.
უბრალო მშენებლობანი ბურჟუაზიული შენობების პათოსთან შედარებით, პირიქით, განგაცვიფრებს შეზღუდულობით და ძუნწად თავშეკავებულობითაც კი. მუქწითელი ან ყვითელი აგურით ნაშენები უბრალო საცხოვრებელი სახლები გამოირჩევა სადა ფასადებით, მცირე რაოდენობით ფანჯრებით, ორი-სამი სართულით. ყველაფერი განპირობებული იყო გადასახადებიდან გამომდინარე - რამდენად მცირე მიწის ნაკვეთზე მდებარეობდა შენობა ან რა რაოდენობის კარ-ფანჯარა ჰქონდა და ა.შ. პირველი სართული აქ წარმოადგენდა სამზარეულოს, ხოლო ზედა სართულში განლაგებული იყო ოთახები და საძინებლები. დამრეცსახურავიან მანსარდებში განთავსებული იყო, ასევე, საძინებლები ან საწყობები.
ტრადიციული სამშენებლო მასალები და ტიპური დაგეგმარება აქ XX საუკუნემდე შენარჩუნდა, მაგრამ კაპიტალიზმის განვითარებამ, ფაბრიკა-ქარხნების წარმოშობამ მძლავრად იმოქმედა ქალაქთმშენებლობაზე. განთქმული ანტვერპენის სასახლეების გვერდით წარმოიქმნა მუშათა ბარაკები. ყველგან, განვითარებული ქალაქების განაპირა სამრეწველო რაონებში ქაოტურად ჩნდებოდა უზარმაზარ ტერიტორიაზე მჭიდროდ დასახლებული მუშათა ღარიბი, კეთულმოუწყობელი კვარტლები. კლიენტებს აიძულებენ ეკონომიას. არქიტექტორები მასობრივად უარყოფდნენ გამომსახველობას, საწარმოო შენობების ესთეტიკურ მხარეს. ახალი სამშენებლო მასალების გამოყენებით (თუჯის სვეტები, მინა) ისინი მხოლოდ იშვიათად მიმართავდნენ გამომსახველობას.
ქალაქთმშენებლობის პროექტებს გააჩნდათ უკიდურესად შეზღუდული ხასიათი. გარდაქმნები და ესთეტიკა ეხებოდა მხოლოდ ქალაქის ცენტრებს, სადგურებს ან ზოგიერთ მოედანს (მაგ: კონგრესის მოედანი ბრიუსელში. არქ. ი. პ. კლოისენარი. 1850—1859 წ.წ.). მდინარე სენა, რომელიც მოედინება თითქმის ბრიუსელის ცენტრში, მოაქციეს გვირაბში, რომლის ზემოთ შექმნეს ბულვარი 1867—1874 წ.წ. ანტვერპენში მოდერნიზება გაუკეთეს პორტს, თუმცა არ შეეხნენ მის სიახლოვეს მდებარე მუშათა ბარაკების რაიონს. ეს ტლანქი და მოუხერხებელი ნაგებობანი ერთგვარ კონტრასრულობას ქმნიდა დედაქალაქის და სხვა ქალაქების ბანკების, ბირჟების, სახელმწიფო დაწესებულებების, მცირეოდენი თეატრებისა თუ მუზეუმების ფასადების პათოსურობასთან.
უნივერსალური მაღაზიები და პასაჟები
XIX საუკუნის შუა პერიოდსა და დასასრულისათვის დასავლურ სამყაროს მოედო მაღაზიებისა და სავაჭრო ცენტრების მშენებლობის ტალღა. იმისათვის, რომ მოეზიდათ მყიდველები, არქიტექტორებმა ერთი სახურავის ქვეშ გააერთიანეს მაღაზიები, კაფეები, საწყობები, მამაკაცთა ოთახები (სანამ ქალები საყიდლებზე დადიოდნენ), პირველი ტუალეტები. ასევე, შეიმუშავეს სტრატეგიები მაღაზიაში სტუმართა ოჯახებითა და ბავშვებით დიდი ხნით დასაკავებლად, რომ რაც შეიძლება ბევრი საქონელი, პროდუქტი თუ მოდური ტანსაცმელი გაეყიდათ უმნიშვნელო წვრილმანებამდე. მთელი ძალით შემოდის რეკლამა — ფასადებზე, გამოცემებზე, პლაკატებზე, გაზეთებში და ა.შ. ჩამოყალიბდა ისეთი სავაჭრო ფენომენი, როდესაც სტუმარი იწყებს ზედმეტი, არასაჭირო ნივთების ყიდვას. ბუჟუაზიული არქიტექტურა აქტიურად ჩაერთო ვაჭრობის ამ პროცესში.
ბელგიური სეცესიონსტილი
200px|მინიატიურა|წმ. ტერეზას ეკლესია ბრიუსელში
ბელგიური სეცესიონი წარმოიქმნა სამხატვრო წრეებში — „ოცთა საზოგადოება“ (1884—1893) და „თავისუფალი ესთეტიკა“ (1894—1913). აღნიშნული წრეების აქტივისტებმა მოისურვეს უარი ეთქვათ ორდენული არქიტექტურის ზეგავლენაზე, ისტორიული სტილის ბანალურობაზე. მოისურვეს აღმოეჩინათ და გაეხსნათ ახალი სამშენებლო მასალებისა და ფორმების შესაძლებლობანი. ლოგიკურია, რომ ბელგიაში ამ მოძრაობამ მიიღო სახელწოდება „ახალი ხელოვნება“ („art nouveau“ — „არტ-ნუვო“). ახალი მხატვრული მიმდინარეობის თეორეტიკოსი გახდა ანრი კლემენს ვან დე ველდე (1863—1957). ის იყო პრაქტიკოსი არქიტექტორი, თუმცა აგებული აქვს რამდენიმე შენობა, ამიტომ ოსტატის შემოქმედებით მემკვიდრეობაში პირველ ადგილზე იდგა ლიტერატურა და პედაგოგიური მოღვაწეობა, აგრეთვე ინტერიერის დიზაინის პრაქტიკა. არანაკლები მნიშვნელობისა იყო მეორე მხატვრის, ვიქტორ ორტას (1861—1947) არქიტექტურული პრაქტიკა. 1892−1893 წ.წ. ქალაქ ბრიუსელში მის მიერ აგებული ინჟინერ ტასელის სახლი ატყვევებდა ორდენული არქიტექტურის უარმყოფელ თავის თანამედროვეებს მომრგვალებული მინის ეკრანებით და დაგეგმარების ასიმეტრიულობით იმიტომ, რომ ორტამ გაცვალა ჩვეულებრივი გეგმის სილამაზე საცხოვრებლის კომფორტსა და მოხერხებულობაზე. კლასიციზმის ეპოქის ნაგებობებთან შედარებით (სიმეტრია, გეგმის მომხიბვლელობა, ორიენტაცია იტალიურ არქიტექტურაზე ბელგიის განსხვავებული კლიმატური პირობების იგნორირებით) ეს იყო ნამდვილად რევოლუციური ნაბიჯი.
ვიქტორ ორტას ატყვევებდა ტალღოვანი ხაზები. მან ეს ბუნებრივი ხაზები გადაიტანა მეტალის კონსტრუქციაშიც, ქვაშიც, ინტერიერის დეკორშიც და კედლის მხატვრობაშიც. ორტა მუშაობდა კერძო მდიდრული სახლების შექმნაზე ან უნიკალურ, საზოგადოებრივად მნიშვნელოვან ობიექტებზე. აქედან წარმოდგა მისი უცნაურ გადაწყვეტილებათა ცეცხლი ზედმეტი დეკორატიულობის გარეშე.
ამ პერიოდის არქიტექტორები და თეორეტიკოსები მივიდნენ არა მხოლოდ უნიკალური შენობების ღირებულებათა გაცნობიერებამდე და მდიდართა მოთხოვნების დაკმაყოფილებამდე, არამედ, უბრალო ნაგებობათა ღირებულებებთან და საშუალო კლასის კომფორტული ცხოვრების უფლებებთან, რომელიც წარმოიქმნა და ზეგავლენა მოახდინა ქვეყნის საზოგადოებრივ, ეკონომიკურ და საბოლოო ჯამში, პოლიტიკურ ცხოვრებაზეც. ახალგაზრდა არქიტექტორებმა აღადგინეს ტრადიციული ფლამანდური ფორმები და გამოიყენეს დიდი ხნის ნაცნობი აგური.
XX საუკუნის ბელგიური არქიტექტურა
200px|მინიატიურა|უბრალო ნაგებობანი ბრიუსელში
ბელგიის არქიტექტურაში XX საუკუნეში მდგომარეობა სახიფათოდ კრიტიკული გახდა. სიტუაციაზე გავლენის მოხდენა სცადა ხელისუფლებამ, განსაკუთრებით ქალაქთმშენებლობის საკითხში. თუმცა, მიწებზე კერძო საკუთრების პირობებში, ქალაქთმშენებლობის გეგმები ხანგრძლივად ატარებდა მხოლოდ თეორიულ ხასიათს, მოგვიანებით ამას მოჰყვა გეგმების უმნიშვნელო რეალიზაცია.
ყველაზე ცნობილი პროექტი გახდა ”ეროვნული საზოგადოების იაფი საცხოვრებელი” დაბების მშენებლობა, რომელიც დაიწყო 1920 წელს. საშუალებათა შეზღუდულობამ ბელგიელ არქიტექტორებს გაუღვიძა ტიპური პროექტების შექმნის, სტანდარტიზაციისა და მშენებლობის მექანიზაციის სურვილი. ეს ახასიათებს ორ საუკეთესო დასახლებას ბელგიის გარეუბანში. დაბა სელზატე (არქ. ჰაიბრეჰტ ჰოსტე) და „თანამედროვე ქალაქი“ (არქ. ვიქტორ ბურჟუა) ცნობილია იმით, რომ მათ გააჩნიათ თავისუფალი დაგეგმარება. საცხოვრებელი კვარტლები და ტროტუარები ფეხით მოსიარულეთათვის განლაგებულია მცენარეთა შორის და საავტომობილო გზებისაგან შემოსაზღვრულია ხეებით. დასახლებულ პუნქტებს გააჩნიათ საკუთარი ადმინისტრაციული ცენტრები, მაღაზიათა ქსელი, მცირე მოედნები ბავშვებისათვის, სკოლები, დასასვენებელი ზონები. განახლდა კერძო სახლების, ვილების, მდიდრული მომგებიანი სასახლეების მშენებლობაც.
ნაცისტური ოკუპაციის დროს ბელგიამ კიდევ ერთხელ განიცადა დაბომბვა მეორე მსოფლიო ომის წლებში. ომის წლებში ქალაქთმშენებლობის სიტუაციის კონტროლი დაიწყო ხელისუფლებამ. საცხოვრებელი რესურსის ნაწილი აღდგენილ იქნა, ნაწილი ახლიდან აშენდა. დაიწყო ბარაკების განადგურება და სამრეწველო ობიექტების ქალაქგარეთ გატანა, საცხოვრებელი ბინების კეთილმოწყობა (წყლის სისტემის შეყვანა ბინებში, მწვანე საფარის გაშენება და სხვ.) ისტორიულმა ქალაქებმა შეინარჩუნეს მჭიდრო ნაგებობანი, მაგრამ ძველი და ვიწრო სახლების ადგილას გაჩნდა თანამედროვე შენობები, რომლებიც მნიშვნელოვნად ”ამოვარდა” ისტორიული გარემოდან გამარტივებული დეკორის გამო. იმისათვის, რომ როგორმე გადაეწყვიტათ სატრანსპორტო პრობლემები ბრიუსელში, ქალაქში მსოფლიო საერთაშორისო გამოფენამდე შექმნეს გვირაბებისა და გზაგამტარების ქსელი. მიწისქვესა ქსელით შეაერთეს ქალაქი და აეროპორტი მალსბრუკში. (არქ. ბრენფო და სხვ.). ქალაქი ერთ-ერთი უმსხვილესი სატრანსპორტო კვანძი გახდა დასავლეთ ევროპაში. ბელგიის სასოფლო რაიონებმა შეღებეს და მორთეს სასტუმროები ტურისტებისათვის, ააგეს ახალი გზები და ავტოსტრადები, მაღაზიები ხაზგასმული თანადროვე სახით. ბელგიელი არქიტექტორები დღემდე არ ერიდებიან უცხოური გამოცდილების გაზიარებას და უპრობლემოდ გადმოაქვთ საკუთარ შემოქმედებაში ნიდერლანდების, დიდი ბრიტანეთისა და სხვათა წარმატებული გადაწყვეტილებანი.
ანნა სედოკოვა
ანნა სედოკოვა (А́нна Володи́мирівна Сєдоко́ва; А́нна Влади́мировна Седоко́ва, დ. 16 დეკემბერი, 1982) —უკრაინელი მომღერალი, მსახიობი და ტელე-წამყვანი. სედოკოვას მუსიკალური კარიერა 2002 წელს დაიწყო, იგი გახდა პოპ მუსიკალური გოგონათა ჯგუფ Nu Virgos-ის წევრი, რომელიც დსთ-ს ქვეყნებში ცნობილი იყო როგორც „VIA Gra“. იგი ჯგუფში სარგებლობდა მეტსახელით ანია (უკრაინულად, რუსულად: Аня). იგი ორი წლის მანძილზე იყო ჯგუფის წევრი. 2006 წელს დაიწყო სოლო კარიერა. იგი უშვებდა სინგლებს, ხოლო მისი ალბომი Lichnoe გამოვიდა 2016 წელს და კომერციულად მომგებიანი აღმოჩნდა. 2010 წელს მან განაცხადა, რომ ბისექსუალია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:უკრაინელი მომღერლები კატეგორია:ბისექსუალი ქალები
მონსონის რაიონი
მონსონის რაიონი (Distrito de Monzón) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 920 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 460 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 521 კმ²-ია.
ივაიპორანი
ივაიპორანი (Ivaiporã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 692 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ივაიპორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 816 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 73.73 კმ²-ზე. ფართობი 431 502 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ანა გრუზინსკაია-გოლიცინა
ანა გრუზინსკაია-გოლიცინა (Анна Александровна Багратион-Грузинская-Голицына; დ. 17 აგვისტო, 1763, მოსკოვი, — გ. 11 ოქტომბერი, 1842, იქვე) — ქართველი არისტოკრატი ქალი, ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონის ქალიშვილი და მეფე ვახტანგ VI-ის შვილთაშვილი. აღიზარდა მეფე არჩილის სამეფო კარზე მოსკოვში. რუსეთის საიმპერატორო კარის ერთ-ერთმა ულამაზესმა ქალბატონმა, ანამ იქორწინა რუს გენერალ ბორის გოლიცინზე. მან წარუდგინა ჭაბუკი პეტრე ბაგრატიონი თავად გრიგოლ პოტიომკინს. 1812 წელს ბოროდინოს ველზე დაჭრილი გენერალი ბაგრატიონი გოლიცინების მამულში გადაიყვანეს და იქ ანას მზრუნველობით მკურნალობდნენ, გარდაცვალების შემდეგ გოლიცინას დარჩა ბაგრატიონის საველე კანცელარიის დოკუმენტების ერთი ნაწილი. დაკრძალულია რუსული კულტურის ცნობილ ცენტრში — სერგის უდაბნოში (ახლანდელი ვლადიმირის ოლქი).
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1763 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1842 ანა კატეგორია:ქართველები რუსეთში ანა
ჭიშურა (ყვირილის შენაკადი)
ჭიშურა — მდინარე ტყიბულისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში, მდინარე ყვირილის მარჯვენა შენაკადი.
მდინარის სიგრძეა 14 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 53,5 კვ.კმ. სათავე აქვს ცუცხვათის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 620 მეტრ სიმაღლეზე, საზრდოობს წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან — 1,76 კუბ.მ/წმ.
ჭიშურა სოფელ ნახშირღელეში ერთვის მდინარე ყვირილას, ნახშირღელის მიდამოებში ჭიშურა 3 კმ-ის მანძილზე მიედინება, აქ გვხვდება ორი ჩანჩქერი, რომლებსაც ადგილობრივები დიდი და პატარა ჩქერის სახელწოდებით მოიხსენიებენ. ასევე ჭიშურის ხეობაში გაშენებულია რესტორანი ჭიშურა. ამ მიდამოებში მრავლად არის წყაროები, რომლითაც მდინარე ჭიშურა საზრდოობს. მდინარის დელტასთან ახლოს, საავტომობილო მაგისტრალის ქუთაისის შემოვლით მონაკვეთზე აშენებულია ხიდი, რომლის სიგრძე 800 მეტრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყვირილის შენაკადები კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
გიორგი ამირუცი
გიორგი ამირუცი (Γεώργιος Αμιρουτζής) (დ. 1400, ტრაპიზონი — გ. 1470, კონსტანტინოპოლი) —  პონტოელი ბერძენი რენესანსის ეპოქის მეცნიერი, ფილოსოფოსი და სამოქალაქო მოღვაწე. ცნობილი იყო არა მხოლოდ მისი უღრმესი ცოდნით თეოლოგიასა და ფილოსოფიში, არამედ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებაში, მედიცინაში, რიტორიკისა და პოეზიაში. ტრაპიზონის იმპერიის დაცემაში (1461) მისი როლის გათვალისწინებით, ის გვიან ბიზანტიური ეპოქის ერთ-ერთ ყველაზე წინააღმდეგობრივ პიროვნებად არი მიჩნეული.
ბიოგრაფია
ამირუცი დაიბადა ტრაპიზონში. ისტორიულ წყაროებში პირველად მისი გამოჩენა ფერერა-ფლორენციის საეკელსიო კრებას (1438–1439) უკავშირდება, სადაც ის ტრაპიზონის იმპერიის საიმპერატორო დელეგაციის საერო მრჩეველ წარმოადგენდა. თავიდავნე ის ეკლესიების გაერთიანების მომხრე იყო, მაგრამ კონსტანტინოპოლში დაბურნების შემდეგ პაპის უპირატესობის აღიარების წინააღმდეგ გამოდიოდა. პაპის დოკუმენტების თანახმად გიორგის სუბსიდიის სახით 100 ფლორინი გადასცეს, ვარაუდობენ, რომ ამირუცი ამგვარად იქნა მოსყიდული უნიის მხარდასაჭერად. გენუის არქივი ინახავს დოკუმენტებს ამირუცის მიერ იმპერატორ იოანე IV-ის (მმართ. 1429–1459) სახელით წარმოებულ დიპლომატიურ მისიის შესახებ, სადაც ის ითხოვდა დინასტიური ქორწინების დამყარებას კომნენოსების ოჯახსა და გენუის დოჟის, ლოდოვიკო დი კამპოფრეგოზოს, ქალიშვილს შორის.
თანამემამულე ბერძნები ამირუცს აკრიტიკებდნენ, როგორც ოპორტუნისტს, მოღალატეს და რენეგატს. ის ოსმალეთის იმპერიის, დიდი ვეზირის, ველი მაჰმუდ-ფაშას ძმისშვილი იყო და იმ დროსაც, როცა ის ტრაპიზონის იმპერიის კარზე პროტოვესტიარის თანამდებობას იკავებდა, უზარმაზარი წვლილი შეჰქონდა იმპერიის დაცემის პროცესების დაჩქარებაში. ტრაპიზონის ალყის დროს (1461), მან იმპერატორი დავითი (მმართ. 1459–1461) დაიყოლია ოსმალებს დანებებოდა, რათა მოსალოდნელი სისხლისღვრა თავს აერიდებინა. სულთანმა მეჰმედ II-მ (მმართ. 1444–1481), ტრაპიზონის იმპერატორი, მისი ოჯახის წევრების და იმპერიის სხვა დიდებულებთან (მათ შორის ამირუცი) ერთად კონსტანტინოპოლში გაგზავნა. ტრაპიზონელი მოქალაქეებისთვის ეს შეთანხმება საბედისწერო აღმოჩნდა, სულთანმა ტრაპიზონის მოსახლეობა სამ ჯგუფად დაჰყო; შედეგად ერთი ნაწილი კონსტანტინოპოლში გადაასახლეს, მეორე ჯგუფი სულთნის მონებად გამოცხადდა, ხოლო უკანასკნელ ჯგუფს ნება მიეცა მშვიდად ეცხოვრათ ტრაპიზონის მიდამოებში, თუმცა არა ქალაქის კედლებს შიგნით.
რამდენიმე წლის შემდეგ, ყოფილი მონარქი დავითი მოაკლევინეს. ტრადიციული გადმოცემის თანახმად დავითმა, მისი დისშვილი, თეოდორასგან (დესპინა ხათუნი, აყ-ყოიუნლუს მმართველის, უზუნ-ჰასანის მეუღლე) წერილი მიიღო, სადაც ის ერთ-ერთი მისი ვაჟის ან მისი ძმისშვილის, ალექსიოსის მასთან გაგზავნას მოითხოვდა. წერილი ამირუცის ხელში აღმოჩნდა, რომელმაც, სულთნისთვის ლოიალურობის დასამტკიცებლად ის მეჰმედს გადასცა. სულთანმა ეს ღალატის მტკიცებულებად მიიღო და ყოფილი მონარქი, ვაჟებთან ერთად, სიკვდილით დასაჯა.
გიორგი ამირუცი ოსმალეთის კარზე პოპულარობით სარგებლბოდა და ის მეჰმედის მრჩეველიც გახდა ქრისტიანობისა და ბერძნულ-რომაულ ფილოსოფიის საკითხებში. სულთნის ბრძანებით მას სამფლობელოებიც გადაეცა და მისი ერთ-ერთი ვაჟი, რომელსაც სახელი მეჰმედის საპატივცემულოდ ეწოდა, იმპერიის ბერძნულ სკრიპტორიას ჩაუდგა სათავეში.
როდესაც ოსლამებმა ათენი დაიპყრეს, ამირუცს ერთ-ერთი ტყვე, ათენის დუქსის ქვრივი, შეუყვარდა. მან მასზე ქორწილი მოუსრვა, მიუხედავად იმ ფაქტისა, რომ მისი ცოლი და შვილები ცოცხალი იყვნენ. როდესაც პატრიარქმა იოსებ კოკასმა ამ ქორწინებაზე უარი განაცხადა. ამირუცმა მაჰმუდ ფაშას დახმარებით, პატრიაქი დაამხო და როგორც სასჯელის ნიშანი, აიძულა მისთვის წვერი მოეპარსათ. მან ასევე დასაჯა და ცხვირი მოაჭრა იმ საეკლესიო მოღვაწეს, რომლის მოქრთამვასაც უშედეგოდ ცდილობდა. ამირუცი კამათელის თამაშის დროს გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსები კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერიის ადამიანები
ელეანორ ვიზეუელი
ელეანორ ვიზეუელი (დ. 2 მაისი 1458, ბეჟა — გ. 17 ნოემბერი 1525) — პორტუგალიელი ინფანტა და შემდგომში პორტუგალიის დედოფალი, როგორც ჟუან II-ის მეუღლე. ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. ქალაქ კალდაშ-და-რაინიას დამაარსებელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1458 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1525 კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები კატეგორია:პორტუგალიის დედოფლები კატეგორია:ავისები
ლა-სალის ოლქი
ლა-სალის ოლქი (La Salle County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კოტალა. შეიქმნა 1858 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
Air New Zealand
Air New Zealand (აირ ნიუ ზელანდი) — ახალი ზელანდიის ეროვნული ავიაკომპანია და დროშის გადამზიდი, რომელიც დაფუძნდა ოკლენდში. დღეისათვის ავიაკომპანია ახორციელებს 25 ადგილობრივ და 26 საერთაშორისო ფრენებს მსოფლიოს 15 ქვეყანაში, აზიის, ევროპის, ჩრდილოეთ ამერიკის და ოკეანეთის მასშტაბით. 1999 წლიდან Air New Zealand არის ვარსკვლავური ალიანსის (Star Alliance) წევრი.
ქიოჰნადახარი
ქიოჰნადახარი (Köhnədaxar) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის   ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —   98  კაცი.
Air New Zealand
დღეისათვის Air New Zealand ასრულებს ხანგრძლივ საერთაშორისო ფრენებს, როგორც შორ ისე მცირე მანზილებზე. კომპანიის პლოტში მეტწილად შედის ბოინგ 777-ის სხვადასხვა ვარიანტები, ასევე ბოინგ 767-300 და ბოინგ 787-9 დრიმლაინერის ვერსიის ავიალაინერებს. კომპანია ასევე იყენებს აირბუს A320 ტიპის საჰაერო ხომალდებს, თუმცა ისინი უმეტესად მცირე მანძილის საერთაშორისო ფრენებს ასრულებენ (იგულისმება ავსტრალია და წყნარი ოკეანის კუნძულები), ხოლო მცირე მანძილის შიდა ფრენებისთვის კომპანია ბოინგ 737-300 ტიპის ავიალაინერებს და ტურბხრახნიანი ძრავის მქონე თვითმრინავებს იყენებს. Air New Zealand-ის რეგიონალური შვილობილი კომპანიები არიან Air Nelson, Eagle Airways და Mount Cook Airline. 2010 და 2012 წლებში კი Air Transport World-მა Air New Zealand წლის ავიაკომპანიის საერთაშორისო ტიტულით დააჯილდოვა.
ისტორია
200პქ|მარჯვნივ|მინიატიურა|[[Douglas DC-8 სიდნეის აეროპორტში, 1970-იანი წლები.]] 200პქ|მარჯვნივ|მინიატიურა|[[McDonnell Douglas DC-10, მასზე პირველად გამოისახა ახალი ლოგო.]] 200პქ|მარჯვნივ|მინიატიურა|Air New Zealand-ის ფლოტში [[2010 წლამდე ბოინგ 747-ის ორივე -200 და -400 ვარიანტები იყო.]] 200პქ|მარჯვნივ|მინიატიურა|Air New Zealand-ის [[Boeing 767|ბოინგ 767.]] 200პქ|მარჯვნივ|მინიატიურა|[[Boeing 777|ბოინგ 777 Air New Zealand-ში 2004 წლიდან გამოჩნდა.]] ავიაკომპანია Air New Zealand 1940 წელს დაარსდა, როგორც Teal (Tasman Empire Airways Limited), რომელიც Short Empire ტიპის მფრინავ ნავების იყენებდა და ტრანს-ტასმანურ ფრენებს ასრულებდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, TEAL ასრულებდა ყოველკვირეულ ფრენებს ოკლენდიდან სიდნეიმდე, ასევე ემატებოდა ფრენები უელინგტონისა და ფიჯის მიმართულებით. 1953 წელს ახალი ზელანდიისა და ავსტრალიის მთავრობებმა TEAL-ის 50%-იან წილი შეისყიდეს, რის შემდეგაც, 1960 წლისთვის ავიაკომპანიამ შეწყვიტა მფრინავი ნავების გამოყენება, ისინი ხრახნიანი და ტურბხრახნიანი ძრავის მქონე თვითმფრინავებით ჩაანაცვლეს. 1865 წელს DC-8-ის დანერგვასთან ერთად ახალი ზელანდიის მთავრობამ TEAL-ში ავსტრალიის წილიც შეისყიდა, რის შემდეგაც კომპანიას სახელი შეეცვალა და Air New Zealand გახდა.
ქიოჰნადახარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები