cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სამართებელზე მორბენალი
სიუჟეტი
დეკარდი იწყებს საქმის გამოძიებას. იგი თავდაპირველად Tyrell Corporation-ში მიდის, რათა დარწმუნდეს, რომ ტესტი მოქმედებს Nexus-6-ის მოდელებზე. დეკარდი გაიცნობს რეიჩელს, ორგანიზაციის დირექტორ ელდონ ტაირელის ასისტენტს და ექსპერიმენტულ რეპლიკანტს, რომელიც დარწმუნებულია, რომ ადამიანია, ვინაიდან ყალბი მოგონებები ჩაუნერგეს. შედეგად, მისი რეპლიკანტური ბუნების დასადგენად აუცილებელია უფრო ვრცელი და რთული ტესტი.
დეკარდი ეძებს რეპლიკანტებს, ხოლო ისინი — ტაირელს, რათა სთხოვონ, გაუხანგრძლივოს სიცოცხლე — ყოველი მათგანი სტანდარტულად მხოლოდ ოთხი წელი ცოცხლობს. როი და ლეონი შედიან რეპლიკანტების თვალების მწარმოებელ ლაბორატორიაში და შეიტყობენ ფ. ჯ. სებასტიანის შესახებ, რომელიც არის ტაირელთან დაკავშირებული გენეტიკური დიზაინერი. დეკარდს ბინაში რეიჩელი ეწვევა და უდასტურებს, რომ ადამიანია, უჩვენებს რა საოჯახო ფოტოს, მაგრამ რიკი ეუბნება, რომ მისი მოგონებები გადანერგილია ტაირელის დიშვილისგან და რეიჩელი აცრემლებული შენობას ტოვებს. რეპლიკანტი პრისი ამასობაში სებასტიანს პოულობს და მასთან სახლდება.
სასტუმროში ლეონის ნომრის ჩხრეკისას დეკარდი პოულობს რეპლიკანტ ზორას და ხელოვნური გველის გამოსახულებას. კვლების შემდეგ იგი მოხვდება სტრიპტიზ-კლუბში, სადაც აღნიშნული რეპლიკანტი მუშაობს. რიკი მას დაედევნება და კლავს. ბრაიანტი რიკს აგრეთვე უბრძანებს რეიჩელის მოკვლას, რომელიც ტაირელისგან გაიქცა. როდესაც რიკი რეიჩელს ქუჩაში ამჩნევს, მას ესხმის ლეონი, მაგრამ რეიჩელი უკანასკნელს კლავს დეკარდის იარაღით. ორივე ბრუნდება რიკის ბინაში და დეკარდი რეპლიკანტს ჰპირდება, რომ აღარ დაედევნება. როდესაც რეიჩელი ცდილობს წასვლას, რიკი აიძულებს, აკოცოს მას.
სებასტიანის ბინაში ჩნდება როი, რომელიც პრისს ამცნობს, რომ სხვები მოკლულები არიან. სებასტიანი მათ უამბობს მაფუსაილის სინდრომის შესახებ, რაც წარმოადგენს დაბერების მოშლილობას, რომელიც მას აწუხებს და ამის გამო სიცოცხლისთვის მცირე დრო დარჩა. სებასტიანი და როი ერთად შედიან ტაირელის კოშკში, სადაც როი შემქმნელს სიცოცხლის გახანგრძლივებას სთხოვს. ტაირელი ეუბნება, რომ ეს შეუძლებელია. როი აღიარებს, რომ ბევრი საეჭვო რამ გაუკეთებია, მაგრამ ტაირელი ყურადღებას არ აქცევს. როი მას ჰკოცნის და კლავს. სებასტიანი ლიფტისკენ გარბის და მოგვიანებით ბრაიანტი პოლიციელებს ამცნობს, რომ იგი მოკლულია. დეკარდი სებასტიანის ბინაში შედის და მას თავს პრისი ესხმის. როის დაბრუნებამდე იგი მაინც ახერხებს რეპლიკანტის მოკვლას. როი ასევე სიკვდილის პირას არის და დეკარდს მთელ შენობაში დასდევს, მიაგნებს რა საბოლოოდ სახურავზე. შენობიდან დაცემის წინ დარჩენილი რეპლიკანტი რიკს გადაარჩენს. იგი ესაუბრება თავისი მოგონებების სამუდამოდ გაფანტვაზე, იმაზე, რომ ყოველივე „დროში დაიკარგება, ვითარცა წვიმაში ცრემლები“. საბოლოოდ, როი დეკარდის თვალწინ აღესრულება. გაფი დეკარდს უამბობს რეიჩელის შესახებ — „ცუდია, რომ ვერ გადარჩება, მაგრამ, ბოლოსდაბოლოს, ვინ ცოცხლობს?“. დეკარდი ბრუნდება ბინაში და აღმოაჩენს, რომ კარი ღიაა. მის საწოლში ჩაძინებული რეიჩელია. რიკი აღმოაჩენს ძირს დადებულ ორიგამის სტილის ფიგურას, რომელიც გაფს მოაგონებს. წყვილი საბოლოოდ ტოვებს შენობას.
როლები
წყარო:  სამართებელზე მორბენალი: საბოლოო მონტაჟი
თემები
ფილმში გამახვილებულია ყურადღება რამდენიმე დრამატულ და თხრობით ფაქტორზე. იგი ნუარის ჟანრის კინოს ტრადიციებს მიჰყვება, ისეთს, როგორიც არის „საბედისწერო ქალი“; თხრობა მთავარი გმირის მიერ (სულ მცირე — თავდაპირველ ვერსიაში); ფერის და შუქის თამაში და მთავარი გმირისთვის საეჭვო მორალური თვისებების მინიჭება — მათ შორის, ისეთის, რომელიც მის ადამიანურ ბუნებას ეჭვქვეშ აყენებს. ეს არის პირდაპირი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი, რომელიც თემატურად ეხება რელიგიის თემებს და კლასიკური ბერძნული დრამის და მედიდურობის კონტექსტში ადამიანების მიერ გენეტიკური ინჟინერიის ათვისებას. იგი იყენებს ბიბლიურ თემებსაც, როგორიც არის ნოე და დიდი წარღვნა, და სხვა ლიტერატურულ წყაროებს, მაგალითად „ფრანკენშტეინს“. ლინგვისტურად, მოკვდავობის თემა ნაწილობრივ არის ნახსენები სებასტიანსა და ტაირელს შორის თამაშისას და შთაგონებულია „უკვდავი პარტიით“, რომელიც 1851 წელს ადოლფ ანდერსენის და ლიონელ კიზერიცკის მიერ გათამაშდა, თუმცა სკოტი აღნიშნავდა, რომ პარალელი შემთხვევითი იყო.
„სამართებელზე მორბენალი“ იყენებს წარსულს, ლიტერატურას, რელიგიურ სიმბოლიზმს, კლასიკურ დრამატულ თემებს და ნუარულ კინოს, რათა აღწეროს ტექნოლოგიის გარემოსა და საზოგადოებაზე გავლენა. წარსულის, აწმყოს და მომავლის ასეთი დაპირისპირება ასახულია „სამართებელზე მორბენალის“ მოდიფიცირებულ მომავალში, რომელიც მაღალტექნოლოგიურია და ბრწყინავს, მაგრამ ამავე დროს ატარებს ძველის და განადგურებულის სახეს. რიდლი სკოტი 2002 წელს, ბრიტანულ გაზეთ „The Observer“-თან საუბრისას მას ასე აღწერდა: „უკიდურესად ბნელი, პირდაპირი და მეტაფორული მნიშვნელობით, უცნაურად მაზოხისტური განწყობით“. სკოტს, მისი ძმის კანის კიბოთი გარდაცვალების შემდეგ იზიდავდა „ტკივილის განცდის იდეა“. „როდესაც ავად იყო, ლონდონში ვაკითხავდი და ჩემთვის ძალიან მტკივნეული იყო.“
პარანოიის შეგრძნება ფილმს მიჰყვება: კომპანიის ძალაუფლება იზრდება; ყველგან პოლიციაა; ტრანსპორტის და სხვადასხვა გამაფრთხილებელი ნათება პირდაპირ შენობებში იჭრება და განხილულია დიდი ბიოსამედიცინო ძალაუფლების გამოყენების შედეგები — განსაკუთრებით რეპლიკანტების შემთხვევაში, რომლებსაც ჩანერგილი მოგონებები აქვთ. გარემოს კონტროლი ასევე ფართოდ არის განხილული და ამავე დროს, აღწერილია ნამდვილი სიცოცხლის არარსებობა, ხელოვნურად გამოყვანილი ცხოველებით ბუნებრივების ჩანაცვლება. ასეთი დამამძიმებელი ელემენტებით ხაზგასმულია ადამიანების სხვა პლანეტებზე ან სამყაროებში, სხვა კოლონიებში გადასახლება. ფილმის ანტიუტოპიური თემები წარმოადგენენ კინემატოგრაფიაში კიბერპანკის ერთ-ერთ ადრეულ მაგალითს. მეორდება თვალების და მანიპულირებული გამოსახულებების თემაც, რაც რეალობას, ისევე, როგორც ადამიანების მიერ მისი აღქმის და დამახსოვრების უნარს, ეჭვქვეშ აყენებს.
ასეთი თემატური ელემენტები აყალიბებენ გაურკვევლობას „სამართებელზე მორბენალში“ არსებული ადამიანობის შესწავლის მხრივ. რეპლიკანტური ბუნების დადგენა შესაძლებელია თანაგრძნობის ტესტით, რომლის რამდენიმე კითხვა ეხება ცხოველებთან მოპყრობას, რაც ვინმეს ჰუმანურობის დადგენის მარტივი საშუალებაა. რეპლიკანტები ერთმანეთის ბედს განიცდიან და ამით განსხვავდებიან ადამიანებისგან, რომლებსაც თანაგრძნობა არ აქვთ, ხოლო ქუჩაში ბრბო ცივი და უსახურია. ფილმი აგრეთვე აყენებს ეჭვქვეშ იმას, არის თუ არა დეკარდი ადამიანი და მაყურებელს აფიქრებს, რას ნიშნავს საერთოდ, იყო ადამიანი.
დეკარდის სიზმარი, რომელშიც იგი რქიან ცხენს ხედავს, დამატებული „რეჟისორის ვერსიაში“, ეხმაურება გაფის მიერ დატოვებულ ორიგამის სტილის ცხენს. სწორედ ამიტომ ბევრი თვლის, რომ დეკარდი რეპლიკანტია — გაფს ჰქონდა დეკარდის ჩადგმულ მოგონებებზე წვდომა. თუმცა, დეკარდის რეპლიკანტური წარმოშობის მოწინააღმდეგეები თვლიან, რომ ცხენი მხოლოდ მაგალითია იმის, რომ პერსონაჟები, ადამიანები თუ რეპლიკანტები, ერთსა და იმავე სიზმრებს ხედავენ და აღიარებენ მათ ერთმანეთთან კავშირს, ან იმას, რომ ფილმისთვის მნიშვნელოვანია მარტივი პასუხის არარსებობა. ფილმის შეძენილი ორაზროვნება და გაურკვევლობა, ისევე, როგორც ტექსტუალური სიმდიდრე, მაყურებელს მის შესახებ საკუთარ წარმოდგენებს უჩენს.
როლებზე შერჩევა
ფილმის პერსონაჟების როლებზე მსახიობების შერჩევა რთული გამოდგა, განსაკუთრებით დეკარდის როლის შემთხვევაში. სცენარისტი ჰემპტონ ფენჩერი ამ პერსონაჟად წარმოიდგენდა რობერტ მიტჩამს და დიალოგებიც მასზე ჰქონდა მორგებული. თვეების განმავლობაში როლზე განიხილებოდა დასტინ ჰოფმანი, რომელსაც ხვდებოდნენ და ესაუბრებოდნენ რეჟისორი რიდლი სკოტი და პროდიუსერები. საბოლოოდ, ისინი ვერ შეთანხმდნენ. ჰარისონ ფორდი რამდენიმე მიზეზით აირჩიეს — მოსწონდათ მის მიერ „ვარსკვლავურ ომებში“ განსახიერებული ჰან სოლო, ფორდი თავად იყო დაინტერესებული „სამართებელზე მორბენალით“, ხოლო სტივენ სპილბერგი, რომელმაც დაასრულა მისი მონაწილეობით გადაღებულ „დაკარგული კიდობნის მაძიებლებზე“ მუშაობა, მსახიობს მაღალ რეკომენდაციას უწევდა. „ვარსკვლავურ ომებში“ და „დაკარგული კიდობნის მაძიებლებში“ მონაწილეობის შემდეგ ჰარისონი თავად იყო დაინტერესებული უფრო დრამატული სირღმის მქონე როლით. ფილმის წარმოებასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის თანახმად, როლზე აგრეთვე განიხილებოდნენ ჯინ ჰეკმენი, შონ კონერი, ჯეკ ნიკოლსონი, პოლ ნიუმენი, ტომი ლი ჯოუნსი, არნოლდ შვარცენეგერი, ალ პაჩინო და ბარტ რეინოლდსი.
როი ბეტის, რეპლიკანტების უხეში, მაგრამ საინტერესო ლიდერის როლზე რუტგერ ჰაუერის შერჩევა რთული არ ყოფილა. სკოტმა იგი აირჩია შეხვედრის გარეშე, შთაგონებული იყო რა მის მიერ პოლ ვერჰოვენის ფილმებში შექმნილი პერსონაჟებით. ჰაუერის მიერ ბეტის განსახიერება თავად ფილიპ კ. დიკმაც მოიწონა, აღნიშნა რა „ბეტის იდეალური სიცივე, არიულობა, ნაკლის გარეშე“. თავად ჰაუერისთვისაც „სამართებელზე მორბენალი“ საკუთარი მონაწილეობით არსებულ ფილმებს შორის საყვარელ ნამუშევრად იქცა. 2001 წელს მან ჩატში საუბრისას აღნიშნა, რომ ფილმს „არ ესაჭიროება განმარტება. იგი უბრალოდ არსებობს. ასეთი სხვა არაფერია. იყო ნაწილი ნამდვილი შედევრის, რომელმაც შეცვალა სამყაროს აზროვნება. შესანიშნავია.“ გადაღებამდე ჰაუერმა თავად შეცვალა თავისი პერსონაჟის ტექსტი, წარმოთქმული წვიმაში და სკოტს ეს ინტერპრეტაცია შესთავაზა.
ფილმში აგრეთვე მონაწილეობს იმ დროისთვის ნაკლებად ცნობილი მთელი რიგი მსახიობების. შონ იანგი განასახიერებს რეიჩელს, ექსპერიმენტულ რეპლიკანტს, რომელსაც ტაირელის დიშვილის მოგონებები ჩაუნერგეს, რის გამოც მას თავი ადამიანი ჰგონია. ამ როლზე შერჩევაში მონაწილეობდა ნინა აქსელროდი. დერილ ჰანა განასახიერებს პრისს, „სიამოვნების მომტან ტიპურ მოდელ-რეპლიკანტს“. სტეისი ნელკინი გადიოდა ამ როლზე შერჩევას და მიიღო სულ სხვა, თუმცა კადრები მისი მონაწილეობით საბოლოოდ ამოჭრეს. ამ ორი როლის შერჩევაც სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. აუცილებელი იყო რამდენიმე საეკრანო ტესტი, რომელშიც დეკარდს თამაშობდა მორგან პოლი — მან საბოლოოდ მიიღო დეკარდის თანამშრომლის, ჰოლდენის როლი. ბრაიონ ჯეიმზი განასახიერებს ლეონ კოვალსკის, საბრძოლო რეპლიკანტს, ხოლო ჯოანა კესიდი — ზორას, მკვლელს.
ედვარდ ჯეიმზ ოლმოსი გაფის როლშია. გადაღებებისთვის მომზადებისას მან თავისი ეთნიკური წარმოშობა და საკუთარი ძალებით ჩატარებული კვლევა გამოიყენა, რათა შეექმნა იდუმალი „ქალაქის სასაუბრო“ ენა, რომელსაც მისი პერსონაჟი ფილმში იყენებს. როდესაც იგი დეკარდს ბარში პირველად ხვდება, მიმართავს უნგრულად და ეუბნება „სისულელეა! გამორიცხულია! შენ ხარ სამართებელზე...სამართებელზე მორბენალი.“ მ. ემეტ უოლში განასახიერებს კაპიტან ბრაიანტს, სასმელის მოყვარულ ვეტერან პოლიციელს, რომელიც ნუარის ჟანრისთვის ტიპურია. ჯო ტარკელის პერსონაჟია ელდონ ტაირელი, მაგნატი, რომლის კორპორაცია რეპლიკანტებს აწარმოებს. უილიამ სანდერსონი განასახიერებს ჯ. ფ. სებასტიანს, მშვიდ და მარტოსულ გენიოსს, რომელიც ქმნის ადამიანურობის ამაღელვებელ, მაგრამ ამავე დროს, დამთმობ სახეს. მას მოსწონს რეპლიკანტები, რომლებსაც თვლის მოკავშირეებად და, ამასთან, როგორც რეპლიკანტების შემთხვევაში, მისი სიცოცხლეც შეზღუდულია სწრაფად დაბერების სინდრომის გამო. როლი თავდაპირველად ჯო პანტოლიანოს უნდა შეესრულებინა. ჯეიმზ ჰონგი განასახიერებს ჰანიბალ ჩუს, ასაკოვან გენეტიკოსს, რომელიც სინთეზირებული თვალების ოსტატია, ხოლო ჰაი პაიკი ბარის მეპატრონე ტეფი ლუისის როლშია. აღსანიშნავია, რომ მან ეს პერსონაჟი ერთი დუბლით განასახიერა, რაც წარმოუდგენელი იყო სკოტისთვის, რომლის სრულყოფისადმი წინსწრაფვას ხოლმე მოჰყვებოდა მრავალი დუბლის გადაღება.
რუდოლფ I ჰაბსბურგი
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის მეფეები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1218 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1291
სამართებელზე მორბენალი
შემუშავება
ფილიპ კ. დიკის რომანის „ოცნებობენ ანდროიდები ელექტრონულ ცხვრებზე?“ ადაპტირების იდეა წარმოიშვა მისი 1968 წელს გამოქვეყნების შემდეგ. პროექტით დაინტერესებული იყო მარტინ სკორსეზე, მაგრამ მასზე მუშაობა არ დაუწყია. 1970-იანების დასაწყისში ინტერესს ეკრანიზაციისადმი გამოხატავდა პროდიუსერი ჰერბ ჯეფიც, მაგრამ სცენარი, რომელიც მისმა შვილმა, რობერტმა დაწერა, დიკს არ მოსწონდა: „ჯეფის სცენარი საშინელი იყო...რობერტი სანტა-ანაში ჩამოვიდა, მასზე სასაუბროდ. პირველივე, რაც ვუთხარი, იყო: „აქვე, აეროპორტში გცემო, თუ ჩემთან ბინაში ავიდეთ?“
წარმოების წინა ეტაპზე 2.5 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტირების შემდეგ, უკვე გადაღებების დაწყებისას Filmways-მა პროექტს დაფინანსება შეუწყვიტა. ათი დღის განმავლობაში დილიმ The Ladd Company-სგან (Warner Bros.-ის მეშვეობით), ჰონგ-კონგელ პროდიუსერ შაო იფუსგან და Tandem Productions-ისგან საჭირო, 21 მილიონიანი ბიუჯეტი მოიპოვა.
დიკი განიცდიდა, რომ ფილმის წარმოების შესახებ მას არავინ შეატყობინა, რის გამოც ჰოლივუდისადმი ნდობა კიდევ უფრო დაკარგა. მას შემდეგ, რაც იგი უკმაყოფილო დარჩა ჰემპტონ ფენჩერის სცენარით და ამის შესახებ ისაუბრა ლოს-ანჯელესურ „Select TV Guide“-თან, სტუდიამ მას დევიდ პიპლზის ვერსია გაუგზავნა. გარდაცვალებამდე იგი სტუდიაში მიიწვიეს და დასრულებული სცენარი და 20 წუთიანი სამუშაო ვერსია უჩვენეს. მიუხედავად ჰოლივუდისადმი ძირითადი უნდობლობისა, დიკმა სკოტს განუცხადა, რომ ფილმისთვის შექმნილი სამყარო სწორედ ისე გამოიყურებოდა, როგორც მას წარმოედგინა. იგი ამბობდა: „დაგლას ტრამბულის მიერ შექმნილი სპეციალური ეფექტები KNBC-TV-ს ახალ ამბებში ვიხილე და უმალვე მეცნო. ეს ჩემი შიდა სამყარო იყო, რომელიც შესანიშნავად გადმოსცეს.“ მან აგრეთვე მოიწონა სცენარი, განაცხადა რა: „სცენარის კითხვის დასრულების შემდეგ რომანი ამოვიღე და გადავხედე. ორივე ერთმანეთს ავსებს, ასე რომ, ნებისმიერი, ვინც დაიწყებს რომანს, მოიწონებს ფილმს, ან თუ ფილმს დაიწყებს — მოეწონება რომანი.“ ფილმი საბოლოოდ დიკს მიეძღვნა. გადაღებები 1981 წლის 9 მარტს დაიწყო და დასრულდა ოთხი თვის შემდეგ.
1992 წელს ფორდი ამბობდა, რომ „სამართებელზე მორბენალი“ მისი საყვარელი ფილმი იყო, რომელმაც რიდლისთან შეკრა. თუმცა, რეჟისორთან მას კონფლიქტი ჰქონდა და აგრეთვე არ მოსწონდა მთხრობელის ხმა. „როდესაც გადაღება დავიწყეთ, გადაწყდა, რომ გამოვიდოდა ფილმი თანმხლები თხრობის გარეშე. კოშმარი იყო. ვფიქრობ, ფილმი თხრობის გარეშეც მშვენიერი იყო...“ „სტუდიაში შესვლისას ვყვიროდი და ფეხებს ვიქნევდი“. ეს მონოლოგები დაწერა რონალდ კიბიმ, რომელიც ტიტრებში მითითებული არ ყოფილა.
2006 წელს სკოტს ჰკითხეს, თუ ვისთან გაუჭირდა ყველაზე მეტად მუშაობა და მან ჰარისონი ახსენა. „...მაპატიებს ამას, ვინაიდან ახლა ყველაფერი კარგად გვაქვს. ახლა კარგი გახდა. მაგრამ ბევრი რამ ახსოვს, აი რა არის პრობლემა. როდესაც ვმუშაობთ, ჩემი პირველი ფილმი იყო და მეც ამ საქმეში ახალი ვიყავი. მაგრამ კარგი ფილმი გადავიღეთ.“ 2000 წელს ფორდმა სკოტის შესახებ თქვა: „მიყვარს მისი ნამუშევრები. ცუდი მომენტი გვქონდა და ჩემთვის დასრულდა.“ 2006 წელს მან განაცხადა: „როდესაც „სამართებელზე მორბენალს“ ვუყურებ, მახსენდება არა 50 დღე, როდესაც წვიმაში ვიღებდით, არამედ თხრობა...მათ წინაშე მოვალეობები მქონდა და უნდა ჩამეწერა რამდენიმე თხრობა.“ რიდლი სკოტი „Total Film“-ის 2007 წლის გამოცემაში ადასტურებდა, რომ ფორდმა სპეციალური გამოცემისთვის თხრობა ჩაწერა — „ის სრული დატვირთვით ჩვენთან არის.“
ლოს-ანჯელესში მდებარე ბრედბერის შენობა იყო ფილმის ერთ-ერთი გადასაღები ადგმილმდებარეობა, ხოლო Warner Bros.-ის ტერიტორიაზე მოეწყო ქალაქის ქუჩები. აგრეთვე გამოიყენებოდა ენის-ბრაუნის სახლი და მეორე ქუჩის გვირაბი. სატესტო ჩვენებების შემდეგ გადაწყდა მთხრობელის და ბედნიერი დასასრულის დამატება, ისევე, როგორც ჰოლდენის ჰოსპიტალის სცენის ამოღება. ფილმის გუნდს და ინვესტორებს შორის ურთიერთობა დაძაბული იყო და საბოლოოდ დილიც და სკოტიც პროექტს ჩამოაშორეს, თუმცა ისინი ფილმზე კვლავ მუშაობდნენ. გუნდის წევრებს ეცვათ მაისურები, რომლებითაც დასცინოდნენ სკოტის მიერ აშშ-ში და ბრიტანეთში მუშაობის შეფასებას, სკოტის მაისურზე კი ეწერა „ქსენოფობია ცუდია“.
დიზაინი
სტილისტური შთაგონებების მაგალითებად რიდლი სკოტს მოჰყავდა ედვარდ ჰოპერის „Nighthawks“ და ფრანგული სამეცნიერო ფანტასტიკური კომიქსი „მყვირალა მეტალი“, რომლის ავტორია ჟან ჟირო. წყაროებად აგრეთვე გამოიყენებოდა ჰონგ-კონგის გამოსახულება ცუდ ამინდში და ინდუსტრიული ლანდშაფტი ქალაქიდან, რომელშიც სკოტი ინგლისში ცხოვრობდა. ფილმის ვიზუალური სტილი აგრეთვე განაპირობეს ფუტურისტ იტალიელ არქიტექტორ ანტონიო სანტ-ელიას ნამუშევრებმა. კონცეპტუალური მხატვრის სახით ფილმზე მუშაობდა სიდ მიდი, რომელიც, ისევე, როგორც სკოტი, შთაგონებული იყო „მყვირალი მეტალით“. წარმოების წინა ეტაპზე მუშაობის საშუალება შესთავაზეს ჟიროსაც, თუმცა იგი ამ დროს რენე ლალუს „დროის მბრძანებლებზე“ მუშაობდა და უარი თქვა, რაზეც მოგვიანებით ინანა. სკოტის და მიდის ჩანახატები ფიზიკურ ფორმებში გადაიტანეს დეკორაციების დიზაინერმა ლოურენს პოლმა და მთავარმა მხატვარმა დევიდ სნაიდერმა. დაგლას ტრამბული და რიჩარდ იურიკიჩი იყვნენ სპეციალური ეფექტების ავტორები.
„სამართებელზე მორბენალს“ აქვს მრავალი მსგავსება ფრიც ლანგის „მეტროპოლისთან“. ასეთია მაღალი შენობები, რომლებშიც მდიდარი ხალხი უფრო კარგად ცხოვრობს, მაგალითად — ტაირელის შენობა. დევიდ დრაიერი, ასევე პასუხისმგებელი სპეციალურ ეფექტებზე, „სამართებელზე მორბენალის“ მინიატურულ შენობებზე მუშაობისას იყენებდა „მეტროპოლისის“ კადრებს.
ვრცელი ფინალური სცენა ორიგინალურ თეატრალურ ვერსიაში მაყურებელს უჩვენებს რეიჩელს და დეკარდს, რომლებიც დღის შუქზე მოძრაობენ. ეს, ვერტმფრენიდან გადაღებული კადრები სტენლი კუბრიკსს ეკუთვნის — სკოტი მას დაუკავშირდა და სთხოვა უფლება, „ნათების“ კადრები გამოეყენებინა.
„სამართებელზე მორბენალის“ სამყაროს მფრინავი ავტომობილები ცნობილია, როგორც „სპინერები“. შეიძლება მათი ავტომობილების სავალ ნაწილზეც გამოყენება. ტრანსპორტის ეს საშუალება ჰაერში ვერტიკალურად ადის და მოძრაობს, როგორც ნებისმიერი საფრენი აპარატი. ასეთ ავტომობილებს პატრულირებისთვის იყენებს პოლიცია. აპარატების მართვის ლიცენზიის მოპოვება მდიდარ პიროვნებებსაც შეუძლიათ. ავტომობილი შეიმუშავა სიდ მიდმა, რომელმაც უწოდა „აეროდინ“-ა-ს ტიპის ტრანსპორტი, რომელიც ასაფრენად ქვედა ნაწილიდან უშვებს ჰაერის ნაკადს, თუმცა ფილმის პრეს-რელიზში მითითებული იყო, რომ მანქანები სამი სხვადასხვა ძრავით მუშაობენ. ესენია „ტრადიციული შიდა წვა, რეაქტიული ძრავა და ანტიგრავიტაცია“. მიდის კონცეპტუალური ნახატები პერსონალიზებული მოდელების შემქმნელ ჯინ უინფილდის მიერ გარდაიქმნა 25 მოქმედ ავტომობილად. ერთ-ერთი სპინერი სიეტლში, ვაშინგტონში, სამეცნიერო ფანტასტიკის მუზეუმსა და დარბაზში მუდმივ ექპოზიციაზე იმყოფება.
ვოიტის-კამპფის მოწყობილობა
ვოიტის-კამპფის მოწყობილობა დაკითხვის გამოგონილი საშუალებაა და აღებულია რომანიდან, რომელშიც მითითებულია როგორც „Voigt-Kampff“. ეს არის პოლიგრაფის მსგავსი მექანიზმი, რომელსაც სამართებელზე მორბენალები იყენებენ იმის დასადგენად, არის თუ არა ეჭვმიტანილი ადამიანი. მოწყობილობა აანალიზებს ადამიანის სხეულის ფუნქციებს, როგორიც არის სუნთქვა, გაწითლება, გულისცემა და თვალის მოძრაობა — რეაქციები კითხვებზე, რომლებიც მიზნად ისახავენ ეჭვმიტანილის მხრიდან თანაგრძნობის გამოხატვის გამოწვევას. ფილმში ასეთ ტესტს გადის ორი რეპლიკანტი, ლეონი და რეიჩელი. დეკარდი ტაირელს ეუბნება, რომ რეპლიკანტის დასადგენად, როგორც წესი, საკმარისია 20-30 კითხვის დასმა; განსხვავებით წიგნისგან, სადაც ნახსენებია „ექვსი ან შვიდი“. ფილმში რეიჩელს დეკარდი უსვამს ასზე მეტ კითხვას.
მუსიკა
ფილმის საუნდტრეკი, შექმნილი ვანგელისის მიერ, არის კლასიკური კომპოზიციების და ფუტურისტული სინთეზატორული ჟღერადობის ბნელი მელოდიური კომბინაცია, რომელიც გადმოსცემს რიდლი სკოტის მიერ წარმოდგენილ ნუარულ რეტრო-მომავალს. ვანგელისმა, რომელმაც მანამდე მიიღო ოსკარი „ცეცხლოვანი ეტლებისთვის“ შექმნილი მუსიკისთვის, „სამართებელზე მორბენალის“ თემები სინთეზატორებზე დაწერა. აქა-იქ მან ზარების ხმა და დემის რუსოსის ვოკალიც გამოიყენა. ერთ-ერთი მოსაგონარი ხმა არის ტენორული საქსოფონი „Love Theme“-ში, შესრულებული ბრიტანელი დიკ მორისის მიერ, რომელსაც, თავის მხრივ, ვანგელისის ბევრ ალბომზე უმუშავია. სკოტის ინიციატივით, ფილმში აგრეთვე მოხვდა ვანგელისის ალბომის See You Later კომპოზიცია „Memories of Green“, რომლის ორკესტრული ვერსია მოგვიანებით შევიდა კვლავ რიდლის ფილმში „ვიღაც მითვალთვალებს“.
ვანგელისის კომპოზიციების და ემბიენტური სტრუქტურების გარდა, ფილმში შეტანილია იაპონური ანსამბლ Nipponia-ს კომპოზიცია „Ogi no Mato“, Nonesuch Records-ის მიერ გამოცემული ალბომიდან Traditional Vocal and Instrumental Music, ისევე, როგორც გეილ ლოუტონის ნომერი „Harps of the Ancient Temples“ (ლეიბლი Laurel Records).
მოყვარულებმა მუსიკას დადებითი შეფასება მისცეს და იგი 1983 წელს ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე (საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკის კატეგორიაში). ფილმის ტიტრებში მითითებული იყო, რომ საუნდტრეკი Polydor Records-ზე გამოიცემოდა, მაგრამ ოფიციალური ალბომი მხოლოდ ათი წლის შემდეგ გამოვიდა. იმ პერიოდში, როდესაც ოფიციალური დისკი არ არსებობდა, ამერიკის ახალი ორკესტრის მიერ 1982 წელს ჩაიწერა ორკესტრული ადაპტირება, რომელიც ორიგინალურ მუსიკალურ თემებს ნაკლებად ეფუძნებოდა. შემდგომში, რამდენიმე კომპოზიცია გამოვიდა 1989 წლის კომპილაციურ ალბომზე Vangelis: Themes, მაგრამ სრული საუნდტრეკი არ გამოსულა რეჟისორის ვერსიამდე (1992).
ასეთი შეყოვნებების და უხარისხო გამოცემების გამო წლების განმავლობაში ბუტლეგური ვერსიები ვრცელდებოდა. სამეცნიერო ფანტასტიკური კონფერენციების ფარგლებში 1982 წელს ერთ-ერთი ასეთი გამოჩნდა და პოპულარობით სარგებლობდა. 1993 წელს Off World Music, Ltd-ს მიერ შეიქმნა ბუტლეგური CD, რომელიც 1994 წლის გამოცემაზე უფრო სრულყოფილი იყო. ბოქს-სეტი სამი CD-ით, რომელშიც ფილმის სრული ანთოლოგია მოხვდა, 2007 წელს გამოვიდა. ამ ვერსიაში, რომელსაც Blade Runner Trilogy ეწოდება, პირველ დისკზე წარმოდგენილია იგივე კომპოზიციები, რაც 1994 წლის გამოცემაში. მეორე დისკი შეიცავს გამოუცემელ და გამოუყენებელ მუსიკას, ხოლო მესამე მთლიანად ახალი ჩანაწერებისგან შედგება, რომლებიც, ვანგელისის თქმით, ფილმით შთაგონებულია და მის განწყობას შეიცავენ.
სპეციალური ეფექტები
ფილმის სპეციალური ეფექტები ითვლება ყველა დროის საუკეთესოთა შორის. სცენებში სრულად არის გამოყენებული ხელმისაწვდომი არაციფრული, პრაქტიკული ტექნოლოგია. გარდა ნახატი ფონების და მოდელების, ფილმი ეფუძნება მრავალი გზის ექსპოზიციებს. რამდენიმე სცენაში გადასაღები ადგილი გაანათეს, გადაიღეს, გადაახვიეს ფირი და ზევიდან განსხვავებული განათებით გადაიღეს. ამას ხოლმე 16-ჯერ აკეთებდნენ. თავად კამერებს აკონტროლებდნენ კომპიუტერებით. ეფექტების შემთხვევაში აგრეთვე უხმეს ტექნოლოგიებს, რომლებიც სტივენ სპილბერგის „მესამე ხარისხის ახლო კონტაქტების“ წარმოებისას გამოიყენებოდა.
გამოშვება
„სამართებელზე მორბენალი“ გამოვიდა 1982 წლის 25 ივნისს, 1290 კინოთეატრში. ეს თარიღი აირჩია პროდიუსერმა ალან ლედ უმცროსმა, ვინაიდან იმავე დღეს, 1977 და 1979 წელს, გამოვიდა ფილმები „ვარსკვლავური ომები“ და „უცხო“ და, ვინაიდან ორივე კომერციულად წარმატებული იყო, იგი ამ თარიღს თავის „ბედნიერ დღედ“ თვლიდა. ფილმი გაქირავებაში, იმ დროის პრესის თანახმად, საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა — გამოსვლიდან პირველ დღეებში აშშ-ის კინოთეატრებში 6.1 მილიონი აშშ დოლარი შეაგროვა. ამავე პერიოდში გამოვიდა სხვა სამეცნიერო ფანტასტიკური ან ფენტეზის ჟანრის ფილმებიც — „ვარსკვლავური გზა II: ხანის რისხვა“, „ბარბაროსი კონანი“ და „უცხოპლანეტელი“.
კრიტიკოსების გამოხმაურება
ფილმის შესახებ კრიტიკოსთა თავდაპირველი გამოხმაურებები არაერთგვაროვანი იყო. ზოგიერთი თვლიდა, რომ სცენარი სპეციალურ ეფექტებთან მიმართებაში მეორეხარისხოვანი იყო და სარეკლამო კამპანიის დროს ნამუშევრის სათავგადასავლო/მოქმედებითი ფილმად რეკლამა უადგილო ჩანდა. სხვა კრიტიკოსებმა აღნიშნეს ფილმის დატვირთული ხასიათი და გამოხატეს ვარაუდი, რომ იგი დროს გაუძლებდა. აშშ-ში უარყოფითი შეფასებები ძირითადად ეხებოდა მოვლენების ნელ მიმდინარეობას. შეილა ბენსონი („Los Angeles Times“) მას უწოდებდა „სამართებელზე მცოცავს“, ხოლო „The State“-ის და „Columbia Record“-ის ჟურნალისტი პეტ ბერმანი — „სამეცნიერო ფანტასტიკურ პორნოგრაფიას“. პოლინ კეილი „სამართებელზე მორბენალს“ აღნიშნავდა, როგორც კინოს ისტორიაში გამორჩეული სამეცნიერო ფანტასტიკური ხედვისთვის ადგილის ღირს ნაშრომს, თუმცა კრიტიკულად განიხილავდა ფილმში „ადამიანური საკითხების“ განვითარების ნაკლებობას.
„სამართებელზე მორბენალის“ ანალიზების გამოქვეყნება დაიწყო ფილმის გამოსვლისთანავე. განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა ანტიუტოპიურ ასპექტებს, „ჭეშმარიტი“ ადამიანურობის საკითხებს, ეკოფემინისტურ მხარეს ჟანრის კვლევისას და, უკანასკნელ წლებში, პოპულარულ კულტურას. კინოს მკვლევარებისთვის სკოტის ფილმი ინტერესს ათწლეულების განმავლობაში წარმოადგენს.
დებიუტის შემდეგ ფილმი სამეცნიერო ფანტასტიკის კლასიკად იქცა. როჯერ ებერტი აღნიშნავდა როგორც ორიგინალურ, ასევე რეჟისორის ვერსიის ვიზუალურ ეფექტებს და ფილმს მაყურებლებს ამ ფაქტორის გამო ურჩევდა. მიუხედავად ამისა, იგი ადამიანურ ფაქტორებთან დაკავშირებული ისტორიის განვითარებას ხედავდა, როგორც კლიშეს და არასრულყოფილს. მოგვიანებით მან თავისი „უდიდესი ფილმების სიაში“ შეიტანა რეჟისორის ვერსია. კრიტიკოსი კრის როდლი და ჯენეტ მესლინი გამოხატავდნენ ვარაუდს, რომ „სამართებელზე მორბენალმა“ თავისი ვიზუალური მხარით შეცვალა კინემატოგრაფიული და კულტურული დისკურსი და იქონია გავლენა შემდგომ ფილმებზეც. 2012 წელს „Time“-ის კრიტიკოსი რიჩარდ კორლისი სამი ათწლეულის მაგალითზე დეტალურად განიხილავდა ფილმის მუდმივობას, კომპლექსურობას, სცენარს, დეკორაციებს და წარმოების დინამიკას. მიმოხილვების აგრეგატორ Rotten Tomatoes-ზე ფილმი 106 მიმოხილვის საფუძველზე ფლობს დადებითი ხმების 90%-ს, ხოლო საშუალო რეიტინგი არის 8.5/10. კრიტიკული დასკვნა აღნიშნავს: „არასწორად აღქმული თავდაპირველად გამოსვლის შემდეგ, რიდლი სკოტის იდუმალი, ნეო-ნუარული „სამართებელზე მორბენალი“ დროთა განმავლობაში უფრო ღრმა გახდა. ვიზუალურად მნიშვნელოვანი, ტკივილამდე ადამიანური სამეცნიერო ფანტასტიკის შედევრი.“ Metacritic-ზე, მიმოხილვების კიდევ ერთ აგრეგატორზე, ფილმს ენიჭება 100-დან 89 ქულა, 11 კრიტიკული მიმოხილვის საფუძველზე, რაც „უნივერსალურ აღიარებას“ ნიშნავს. დენი ვილნევი, გაგრძელების „სამართებელზე მორბენალი 2049“ რეჟისორი, აღნიშნავს, რომ ფილმმა მასზე და სხვებზე დიდი გავლენა მოახდინა.
ჯილდოები
ფილმს მიღებული აქვს ნომინაცია ან გამარჯვებულია რამდენიმე შემდეგ დაჯილდოებაზე:
ვერსიები
დღეისთვის არსებობს ფილმის რამდენიმე ვერსია. პირველი (1982, 113 წთ.) ნაჩვენები იქნა საცდელად, დენვერში და დალასში, 1982 წლის მარტში. მის შესახებ უარყოფითი გამოხმაურებების გამო ფილმში შეიტანეს ცვლილებები, რომლებიც კინოთეატრებისთვის განკუთვნილ ორიგინალურ ვერსიაშია წარმოდგენილი. ორიგინალური ვარიანტი სკოტის ნებართვის გარეშე აჩვენეს 1990 წლის მაისში, ლოს-ანჯელესის Fairfax-ში, 1991 წლის აპრილში კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის ჩვენებაზე და 1991 წლის სექტემბერში და ოქტომბერში, ლოს-ანჯელესის NuArt-ში და სან-ფრანცისკოს კასტროს თეატრში. დადებითი გამოხმაურებების შემდეგ სტუდიაში რეჟისორის ოფიციალური ვერსიის გამოშვებაზე დაფიქრდნენ.
1982 წელს კინოთეატრებში გავიდა ორი ვერსია: აშშ-ის ვარიანტი (117 წთ.), იგივე „ადგილობრივი ვერსია“ (გამოცემული Betamax-ის, CED Videodisc-ის, და VHS-ის ფორმატებში 1983 წელს და LaserDisc ფორმატში 1987 წელს) და „საერთაშორისო ვერსია“ (117 წთ.), იგივე „კრიტერიუმის გამოცემა“ ან „სრული ვერსია“, რომელშიც აშშ-ის ვერსიასთან შედარებით უფრო მეტი ძალადობის ამსახველი სცენები მოხვდა. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად აშშ-ში არ ვრცელდებოდა და ევროპასა და აზიაში კინოთეატრებში იყო ნაჩვენები და გამოვიდა Warner Home Video-ს Laserdisc-ების სახით, „საერთაშორისო ვერსია“ ჩრდილოეთ ამერიკაში მოგვიანებით გამოიცა VHS-ზე, Criterion Collection-ის მიერ და 1992 წელს — როგორც „მეათე საიუბილეო გამოცემა“.
რიდლი სკოტის „რეჟისორის ვერსია“ (1991, 116 წთ.) გამოვიდა VHS და Laserdisc ფორმატებში 1993 წელს, ხოლო DVD-ზე — 1997 წელს. თეატრალური ვერსიისგან განსხვავებით, მას არ ახლდა დეკარდის ხმა კადრს მიღმა; დაბრუნდა ცხენის სცენა და ბედნიერი დასასრული. ამას დაერთო სკოტის შენიშვნები და Warner Bros.-თან კონსულტაცია, რაც განხორციელდა მაიკლ არიკის, „რეჟისორის ვერსიაზე“ პასუხისმგებლის მეშვეობით. „საბოლოო ვერსია“ (2007, 117 წთ.) კინოთეატრებში Warner Bros.-ის დისტრიბუციით 2007 წლის 5 ოქტომბერს გამოვიდა, მოგვიანებით კი, იმავე წლის დეკემბერში — DVD, HD DVD და Blu-ray ფორმატებში. ეს არის ერთადერთი ვერსია, რომელზეც სკოტს ჰქონდა სრული შემოქმედებითი მართვის და მონტაჟის საშუალება.
მემკვიდრეობა
მინი|სპინერი (პოლიციის ვარიანტი), გამოფენილი [[Disney's Hollywood Studios|Disney-MGM Studios-ში, 2006.]]
გავლენა კულტურაზე
მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ჩრდილოეთ ამერიკაში წარმატება არ ჰქონია, ფილმმა შემდგომში მსოფლიო მასშტაბით საკულტო სტატუსი შეიძინა. მისმა ბნელმა სტილმა შთააგონა მრავალი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ფილმის, ვიდეო თამაშის, ანიმეს და სატევიზიო გადაცემის შემქმნელები. მაგალითად, ცნობილია, რომ 2004 წლის ტელესერიალ „Battlestar Galactica“-ს დიზაინები „სამართებელზე მორბენალის“ გავლენით იქმნებოდა.
1993 წელს ფილმების ეროვნულმა რეესტრმა იგი აირჩია კონგრესის ბიბლიოთეკაში შესატანად, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად მნიშვნელოვანი ნამუშევარი“. იგი ხშირად მიმოიხილება ამა თუ იმ უნივერსიტეტში სწავლებისას. 2007 წელს ვიზუალური ეფექტების საზოგადოებამ მას ყველა დროის გავლენიან ფილმებში რიგით მეორე ადგილი მიანიჭა. „სამართებელზე მორბენალის“ მიხედვით აგრეთვე შეიქმნა რამდენიმე პაროდიული ნამუშევარიც — კომიქსი „Blade Bummer“ (შემუშავებული „Crazy-ს“ მიერ), „Bad Rubber“ (სტივ გალაჩი) და „წითელი ჯუჯის“ 2009 წლის სამნაწილიანი მინისერიალი „დაბრუნება დედამიწაზე“.
„სამართებელზე მორბენალს“ კვლავ აქვს გავლენა თანამედროვე მოდასა და სხვა საკითხებზე. კრიტიკოსების მზარდი რაოდენობა მას უწოდებს ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმს. 2004 წელს 60 მეცნიერმა იგი დაასახელა საუკეთესო სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმად. „სამართებელზე მორბენალმა“ გავლენა იქონია სერიის „აჩრდილი აბჯარში“ სტილსა და თხრობაზე — თავის მხრივ, ეს უკანასკნელიც ნეო-ნუარულ სტილზე გავლენით გამოირჩევა. „სამართებელზე მორბენალმა“ აგრეთვე დიდი გავლენა იქონია კიბერპანკის მოძრაობაზე. ამ ფილმით შთაგონებული იქნა ბიოპანკიც, რომლის მთავარი თემებია ბიოტექნოლოგია და გენური ინჟინერია.
ჯგუფ Deus Ex Machina-ის 2009 წლის ალბომში I, Human არის გენური ინჟინერიის და ფილმისთვის ტიპური კლონური თემების ციტირება, ერთ-ერთ სიმღერას კი „Replicant“ ეწოდება.
ფილმი აღიარებულია შემდეგი მედია-გამოცემების მიერ:
სხვა მედიაში
ფილიპ დიკმა უარი განაცხადა 400 000 აშშ დოლარიან კონტრაქტზე, რომელიც ითვალისწინებდა „სამართებელზე მორბენალის“ რომანის სახით გადაწერას: „როგორც მითხრეს, ეს იაფფასიანი რომანი გათვლილი იყო 12 წლის მკითხველზე...ჩემთვის ეს შემოქმედებითად კატასტროფული იქნებოდა“. იგი აგრეთვე ამატებდა: „მე მოვითხოვდი ორიგინალური რომანის გამოცემას და არა ნოველიზაციის, რის გამოც გაბრაზდნენ. საბოლოოდ, მიხვდნენ, რომ რომანის გამოცემა ღირდა, მიუხედავად იმისა, რომ ამაში ფული დაეხარჯებოდათ. ეს იყო არა მხოლოდ საკონტრაქტო მოვალეობების, არამედ თეორიული პრინციპების გამარჯვებაც.“ „ოცნებობენ ანდროიდები ელექტრონულ ცხვრებზე?“ საბოლოოდ გამოვიდა, როგორც დანართი, გარეკანზე ფილმის პოსტერით, ხოლო წიგნის სახელწოდება „სამართებელზე მორბენალის“ ქვემოთ იყო მოყვანილი. 1982 წელს აგრეთვე გამოვიდა ნოველიზაცია, „სამართებელზე მორბენალი: მომავლის ამბავი“, რომელიც ლერ მარტინის მიერ დაიწერა. არჩი გუდვინმა შექმნა კომიქსი A Marvel Super Special: Blade Runner, რომელიც 1982 წლის სექტემბერში დაიბეჭდა.
არსებობს ორი ვიდეო თამაში: 1985 წლის, Commodore 64, Sinclair ZX Spectrum და Amstrad CPC პლატფორმებისთვის, შექმნილი CRL Group PLC-ის მიერ (ვანგელისის მუსიკის ლიცენზირების პრობლემების გამო) და 1997 წლის, პერსონალური კომპიუტერებისთვის, შემუშავებული Westwood Studios-ის მიერ. 1997 წლის თამაშში ჩნდებიან ახალი პერსონაჟები და გამოყენებულია ახალი სიუჟეტური ხაზი, მიმდინარე იმავე სამყაროში. აგრეთვე ჩნდებიან ელდონ ტაირელი, გრაფი, ლეონი, რეიჩელი, ჩუ და ჯ. ფ. სებასტიანი, ხოლო მათ გახმოვანებაზე იმუშავეს როლების ორიგინალურმა შემსრულებლებმა. მოთამაშე მართავს მაკ-კოის, რეპლიკანტებზე კიდევ ერთ მონადირეს, რომელიც მუშაობდა იგივე პერიოდში, რაც დეკარდი.
1997 წლის თამაშში თხრობა არახაზოვანია, პერსონაჟები არამოთამაშეები არიან. ყოველი მათგანი ფლობს ხელოვნურ ინტელექტს, ხოლო თამაშის 3D ძრავა არატიპურია და არა მოითხოვს სპეციალური მძლავრი ვიდეო ბარათის გამოყენებას.
სატელევიზიო ფილმი „ყველაფრის გახსენება 2070“ დაგეგმილი იყო, როგორც ფილმის „ყველაფრის გახსენება“ განშტოება, თუმცა საბოლოოდ გარდაიქმნა „სამართებელზე მორბენალის“ და თავად ორიგინალური ფილმის ერთგვარ შერწყმად. თავად ორიგინალური „ყველაფრის გახსენებაც“ ეფუძნება დიკის მოთხრობას „მეხსიერების სიღრმიდან“. აღსანიშნავია ბევრი საერთო რამე სატელევიზიო ფილმს და „სამართებელზე მორბენალს“ შორის, ისევე, როგორც შთაგონება აიზეკ აზიმოვის „ფოლადის გამოქვაბულებით“ და ტელესერიალით „ჰოლმზი და იოიო“.
წიგნები
დიკის მეგობარმა კ. უ. ჯეტერმა დაწერა ფილმთან დაკავშირებული სამი ოფიციალური რომანი. ყოველი მათგანი წარმოადგენს დეკარდის ისტორიის გაგრძელებას მცდელობას, გასცეს პასუხები ბუნდოვან კითხვებს, რომლებიც წარმოიშობა ფილმის ნახვის და ორიგინალური რომანის წაკითხვის შემდეგ. ეს წიგნებია „სამართებელზე მორბენალი 2: ადამიანის ზღვარი“ (1995), „სამართებელზე მორბენალი 3: რეპლიკანტების ღამე“ (1996) და „სამართებელზე მორბენალი 4: თვალი და ბრჭყალი“ (2000).
ფილმი
მინი|ფილმის „[[პრომეთე (2012 წლის ფილმი)|პრომეთე“ დამატებით მასალებს შორის შეიმჩნევა პიტერ უეილანდის წერილი, რომელშიც საუბარია ელდონ ტაირელზე, Tyrell Corporation-ის აღმასრულებელ დირექტორზე.]]
„სამართებელზე მორბენალის“ თანასცენარისტმა დევიდ პიპლზმა დაწერა 1998 წლის მოქმედებითი „ჯარისკაცის“ სცენარი, რომელსაც უწოდებდა ორიგინალური ფილმის „სულიერ გაგრძელებას“ — ორივეს მოვლენები ერთსა და იმავე სამყაროში ვითარდება. 1999 წლისთვის სტიუარტ ჰეზელდაინმა დაწერა „სამართებელზე მორბენალის“ გაგრძელება, დაფუძნებული „ადამიანის ზღვარზე“ (მას ეწოდა „Blade Runner Down“), მაგრამ პროექტი საავტორო უფლებებთან დაკავშირებული პრობლემების გამო გაიყინა.
2009 წელს სკოტი და მისი ძმა ტონი მუშაობდნენ 5-10 ინტერნეტ-ეპიზოდებზე, რომლებიც წარმოადგენდნენ ერთგვარ წინარეისტორიას. სერიალის წარმოება 2010 წლის თებერვალში ფინანსური პრობლემების გამო შეწყდა.
Deadline Hollywood-ის თანახმად, ფილმის „პრომეთე“ DVD გამოცემის დამატებებიდან ნათელი ხდება, რომ „გაი პირსის მიერ განსახიერებულ სკოტ უეილანდს (რომელმაც დააფინანსა „პრომეთეს“ მისია) ჰყავს მრჩეველი — ელდონ ტაირელი (ჯო ტარკელი), პერსონაჟი, რომელიც „სამართებელზე მორბენალში“ არის Tyrell Corporation-ის აღმასრულებელი დირექტორი“.
2011 წლის მარტში იორკინმა დაიწყო მუშაობა ახალ „სამართებელზე მორბენალზე“ და აცხადებდა, რომ ისურვებდა, ფილმი კრისტოფერ ნოლანს გადაეღო. 2011 წლის აგვისტოში სკოტი დაინიშნა რეჟისორად, ხოლო პროდიუსერი ენდრიუ კოსოვი აცხადებდა, რომ ფორდის დაბრუნება ნაკლებად სავარაუდო იყო. რიდლი განმარტავდა, რომ ფილმი დაგეგმილი იყო, როგორც გაგრძელება, მაგრამ ორიგინალური შემადგენლობის მსახიობები მასში არ დაბრუნდებოდნენ. 2015 წლის თებერვლისთვის სკოტი გადაერთო აღმასრულებელი პროდიუსერის როლზე, ხოლო რეჟისორი დენი ვილნევი გახდა. ამასთან, ცნობილი გახდა, რომ დაბრუნდებოდნენ ფორდი და ორიგინალური სცენარისტი ჰემპტონ ფენჩერი, პროექტს დაემატებოდა ოსკაროსანი ოპერატორი როჯერ დიკინსი , ხოლო რაიან გოსლინგი მთავარ როლს შეასრულებდა.
ფილმის წარმოება 2016 წლის შუა პერიოდში დაიწყო. მისი მოვლენები მიმდინარეობს ორიგინალურ ფილმში ასახულიდან ათწლეულების შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად იგეგმებოდა მისი 2018 წლის იანვარში პრემიერა, „სამართებელზე მორბენალი 2049“ 2017 წლის 6 ოქტომბერს გამოუშვეს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:1982 წლის ფილმები კატეგორია:სამართებელზე მორბენალი კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1980-იანი წლების სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები‎ კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები კატეგორია:ნეო-ნუარის ჟანრის ფილმები კატეგორია:დეტექტიური ფილმები კატეგორია:რიდლი სკოტის ფილმები კატეგორია:კიბერპანკური ფილმები კატეგორია:ანტიუტოპიური ფილმები კატეგორია:პოსტმოდერნისტული ფილმები კატეგორია:The Ladd Company-ის ფილმები კატეგორია:Shaw Brothers Studio-ს ფილმები კატეგორია:ფილიპ კინდრედ დიკის ნამუშევრებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები კატეგორია:მფრინავი მანქანები მხატვრულ ლიტერატურაში კატეგორია:Warner Bros.-ის ფილმები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (ფილმები)
ძვ. წ. 156
გარდაიცვალნენ
*
გორგონები
გორგონები (Gorgon; მხ.) — ძველ ბერძნულ მოთოლოგიაში ფრთოსანი ურჩხული ქალები. ჰესიოდე სამ გორგონს ახსენებს (Stheno — ძლიერი; Euruale — მოხეტიალე, Medusa — მბრძანებელი), ჰომეროსი — ერთს. გორგონებს წარმოსახავდნენ საშინელი გარეგნობის, უზარმაზართავიან, კბილებდაკრეჭილ, ენაგადმოგდებულ, თმის ნაცვლად თავზე გველებგადაყრილ არსებად, რომელთა შეხედვაც ყველა სულიერს აქვავებდა. მათგან მხოლოდ მედუზა იყო მოკვდავი. მედუზას პერსევსმა მოკვეთა თავი და მისი სისხლისაგან იშვა ფრთოსანი ცხენი პეგასი. მოგვიანებით ხელოვნებაში მედუზას მშვენიერი სახით, მაგრამ საშინელი შიშისმომგვრელი გამომეტყველებით გამოსახავდნენ. მედუზის მოჭრილი თავი ათენას ფარზე იყო გამოსახული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
Lasioglossum recantans
Lasioglossum recantans — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1912 წელს.
სქოლიო
recantans
ბანძის ბრძოლა
ბანძის ბრძოლა 1658, ბრძოლა იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-სა და გურია-სამეგრელოს მთავრებს შორის. 1657 წელს იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-მ ოდიშზე ილაშქრა და მთავრად ლიპარიტ III დადიანის ნაცვლად ვამეყ დადიანი დასვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:გურიის ისტორია
ეფრემი (გამრეკელიძე)
მთავარეპისკოპოსი ეფრემი (ერისკაცობაში — ელგუჯა მურმანის ძე გამრეკელიძე; დ. 24 ოქტომბერი 1975, ბათუმი) — 2006 წლის 31 დეკემბრიდან ბოლნისის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსი.
ბიოგრაფია
1991 წელს დაამთავრა ბათუმის მე-2 საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე, სადაც 1996 წლამდე სწავლობდა. 1994 წლიდან ბათუმის საკათედრო ტაძრის მნათე და მედავითნე იყო. 1996 წლის 8 აპრილს აღიკვეცა ბერად და იმავე წლის 6 მაისს, ბათუმისა და სხალთის ეპისკოპოსმა იობმა, ხელი დაასხა ბერდიაკვნად, ხოლო ნოემბრიდან მსახურობა ურბნისისა და რუისის ეპარქიაში განაგრძო. 1997 წლის 7 აპრილს ეკურთხა მღვდლად, რის შემდეგაც მსახურობა იტრიის ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერში განაგრძო. 1998 წლიდან ქარელის ხარების ტაძრის ღვთისმსახური იყო 2004 წლამდე. 2000 წლის 25 დეკემბერს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II ლოცვა-კურთხევით მიენიჭა იღუმენის წოდება და ოქროს ჯვრის ტარების უფლება. 2001 წლიდან იყო ქარელის წმ. გიორგი მთაწმინდელის სახელობის გიმნაზიის რექტორი 2004 წლამდე, 2004-2006 წლებში ქოზიფას მამათა მონასტრის წინამძღვარი იყო. 2006 წლის 10 ნოემბერს დაჯილდოვდა გამშვენებული ჯვრის ტარების უფლებით. 2006 წლის 23 დეკემბერს წმინდა სინოდის განჩინებით გამოირჩიეს ბოლნელ მღვდელმთავრად და 31 დეკემბერს, სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში, ხელი დაასხეს ეპისკოპოსად. 2012 წლის 6 სექტემბერს აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
მედუზა (მითოლოგია)
ვანის გათხრებში 1979 წელს აღმოაჩინეს მედუზას თავი (გორგონა), ოდნავ დაზიანებული, მაგრამ დიდი ხელოვნებით გამოკვეთილი (ძვ. წ. II-I საუკუნეები)
მედუზას თავი:
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ბუდვაიზერი
thumb|ბუდვაიზერ ბუდვარის ბოთლი
ბუდვაიზერი (ჩეხ. Budweiser, ასევე Bud) — ლუდის სავაჭრო მარკა, რომლის მფლობელობაზეც დავა ჩეხეთის სახელმწიფო ლუდსახარშ კომპანია Budějovický Budvar–ს და ამერიკულ ლუდსახარშ კონცერნ Anheuser-Busch–სა და კერძო ჩეხურ ლუდსახარშ Samson–ს შორის უკვე ნახევარ საუკუნეზე მეტია მიდის. Budějovický Budvar 1895 წელს ქალაქ ჩესკე–ბუდოვიცაში დაარსდა. მარკა ბუდვაიზერი ამ რაიონში 1295 წლიდან ჩნდება. Anheuser-Busch ლუდს იმავე სახელით 1876 წლიდან უშვებს.
დავა სავაჭრო მარკაზე
ამ მარკაზე მფლობელობის უფლების მოპოვებაზე დავა უკვე არა ერთი ათეული წელია გრძელდება. მთავარი მოდავე მხარე – ამერიკული კომპანია Anheuser-Busch–ა, რომლის სასარგებლოდ მეტყველებს დრო (ისინი ამ დასახელებით ლუდს 1876 წლიდან უშვებენ და მათი მოწინააღმდეგე კი, მხოლოდ 1895 წლიდან) და ჩეხური სახელწმიფო ლუდსახარში კომპანია Budějovický Budvar, რომლის მხარეზეც გეოგრაფია და ისტორიაა (ლუდის დასახელება ქალაქიდან წარმოსდგა და ამ სახელით ადგილობრივი ლუდსახარშებით იწარმოებოდა სულ ცოტა 1295 წლიდან). კერძო კომპანია Samson, ასევე აცხადებს პრეტენზიას ლუდის სახელზე, რადგან თავად ბევრად უფრო ძველია სახელმწიფო კომპანიაზე და იმავე გეოგრაფიულ რაიონში მდებარეობს.
სასამართლო ორგანოებმა სხვადასხვა ქვეყნებში სხვადასხვა შედეგები მიიღეს, მაგრამ დავა ეხლაც გრძელდება. რათა როგორმე დასრულებულიყო ეს პროცესი, Anheuser-Busch–მა ლუდის გამოშვება დაიწყო Bud–ის სახელის ქვეშ, მაგრამ ამან მაინც ვერ გადაწყვიტა პრობლემა, Budějovický Budvar–მა ამ სახელის მფლობელობაზეც განაცხადა პრეტენზია და ისიც შეუდგა ამ დასახელების ლუდის წარმოებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლუდი
მცირე სენ-ბერნარის უღელტეხილი
მცირე სენ-ბერნარის უღელტეხილი (Col du Petit Saint-Bernard; Colle del Piccolo San Bernardo) — უღელტეხილი გრაის ალპების ჩრდილოეთ განშტოებაზე. მდებარეობს მონბლანის მასივის სამხრეთით, საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე. სიმაღლე 2188 მ. აკავშირებს მდინარე იზერის ხეობას (საფრანგეთი) მდინარე დორა-ბალტეას ხეობასთან (იტალია). სიახლოვეს აღმართულია დიდი სენ-ბერნარისა და სან-ბერნარდინოს უღელტეხილები. გადასასვლელის ფრანგულ მხარეზე არსებობს მონოლითი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:საფრანგეთის უღელტეხილები კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
რობერტ სტივენსონი
რობერტ ჰორნ სტივენსონი (ინგლ. Robert Horne Stevenson; დ. 25 აგვისტო, 1920, გლაზგო — გ. 1998) — ინგლისელი ისტორიკოსი, მთარგმნელი, ქართველოლოგი, კემბრიჯისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტების პროფესორი.
ბიოგრაფია
რობერტ სტივენსონის ქართული ენით დაინტერესებაში დიდი როლი შეასრულეს ოლივერ უორდროპმა და რენე გრუსემ. ოლივერ უორდროპმა მას თავისი დის, მარჯორი უორდროპის, მიერ თარგმნილი „ვეფხისტყაოსანი“ აჩუქა. 1948 წლის გაზაფხულზე რობერტ სტივენსონმა დაიწყო ქართული ენის შესწავლა ლონდონის უნივერსიტეტში ანდრია გუგუშვილის ხელმძღვანელობით. მას ასევე ეხმარებოდნენ ევროპაში მცხოვრები ქართველები.
1954 წელს ინგლისში ჩატარებულ ორიენტალისტთა საერთაშორისო კონგრესზე სტივენსონი პირველად წარსდგა ფართო აუდიტორიის წინაშე ქართველოლოგიური ნაშრომით „ქართული კურტუაზიული სიყვარული“.
რობერტ სტივენსონი დაინტერესებული იყო ძველი და შუა საუკუნეების ქართული მწერლობით და შეუდგა მათ მეცნიერულ შესწავლას.მას ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ მეცნიერებთან: ალექსანდრე ბარამიძე, სერგო თურნავა, ისიდოე გვარჯალაძე, დავით კობიძე, ალექსანდრე გვახარია და სხვ. ისინი რობერტს ეხმარებოდნენ კონსულტაციებით და უგზავნიდნენ თავიანთ ნაშრომებს.
რობერტ სტივენსონმა ქართველოლოგიურ ჟურნალის, "ბედი ქართლისა", 1962 წლის ნომერში დაბეჭდა სტატია "დიდმოურავიანი" – XVII საუკუნის ეპიკური პოემა", ხოლო 1964 წელს კი – "ომანიანი" – XVII საუკუნის ქართული რომანი".
რობერტ სტივენსონი სისტემატურად ეხმიანებოდა ქართველი კოლეგების სამეცნიერო გამოკვლევებს. უცხოურ პრესაში, უმეტესად, "ბედი ქართლისას" ფურცლებზე, იგი აქვეყნებდა საინტერესო რეცენზიებსა და სტატიებს ქართველი მეცნიერების ნაშრომებზე.
რობერტ სტივენსონი გარდაიცვალა 1998 წელს.
კიბოსნაირნი
კიბოსნაირნი (Crustacea) — უხერხემლო ცხოველების კლასი ფეხსახსრიანების ტიპისა. მათი სხეულია სიგრძე მერყეობს მმ-ის რამდენიმე მეათედიდან 80 სმ-მდე (მადაგასკარის მდინარის კიბო). კიბოსნაირთა სხეული შედგება თავის, მკერდისა და მუცლისაგან (ხშირად თავი და მკერდი შერწყმულია და ქმნის თავ-მკერდს), თავზე 5 წყვილი კიდური აქვთ: 1. ანტენები (მათზე ხშირად გრძნობის ორგანოებია), 2. ანტენულები (ზოგი ცურვის დროს იყენებს მათ), 3. საღეჭები ანუ მანდიბულები (საკვებს აქუცმაცებს), 4. I წყვილი ყბა ანუ პირველი მაქსილა და 5. II წყვილი ყბა ანუ მეორე მაქსილა. თავზე აქვთ წყვილი (ზოგჯერ კენტი) ფასეტური თვალი. სხეულის გვერდებზე აქვთ კიდურები, რომლებითაც ისინი მოძრაობენ, ან 1-3 წყვილი ყბაფეხი, რომლებიც საჭმლის დაჭერაში მონაწილეობს. მუცლის კიდურები მხოლოდ უმაღლეს კიბოსნაირთ აქვთ და სუნთქვის, საკოპულაციო ორგანოების და ხვა ფუნქციას ასრულებენ. სხეული დაფარული აქვთ სხვადასხვა სისქის ქიტოვანი საფარველით, რომელიც გარეგან ჩონჩხს ქმნის. კიბოსნაირთა საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება წინა, შუა და უკანა ნაწლავისაგან. იკვებებიან ცხოველური და მცენარეული საკვებით. კიბოსნაირნი სხეულის ზედაპირით სუნთქავენ, ზოგი — ლაყუჩებით. ხმელეთის კიბოსნაირნი კი — თავისებური აღნაგობის ფილტვებით. გამომყოფი ორგანოები ნეფრიდიული ტიპისაა. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა. გული ზურგის მხარეზე მდებარე კუნთოვანი პარკია. გულის წინ, ხშირად უკანაც, თითო აორტაა. სისხლი უფერულია, იშვიათად წითელი, ნერვული სისტემა შედგება წყვილი ხახისზედა კვანძის, ხახისირგვლივი რგოლისა და მუცლის ძეწკვისაგან.
კიბოსნაირთა უმრავლესობა ცალსქესიანია, ზოგი ჰერმაფროდიტია. უმდაბლესებს ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმიც — დედალი ტანად მამალზე დიდია. უმრავლესობა წყლის ორგანიზმებია. ცხოვრობენ როგორც ზღვაში, ისე კონტინენტალურ წყალსატევებში. წყლის სიზრქეში — პელაგიალშიც და წყლის ფსკერზე — ბენთალშიც. კიბოსნაირთა ნაწილი წყალში ცურავს, ზოგი დაცოცავს, ზოლო რიგი სახეობები მიმაგრებულია რაიმეზე. კიბოსნაირთა კლასი იყოფა 2 ქვეკლასად — უმდაბლეს და უმაღლეს კიბოსნაირებად, აერთიანებს 20000-მდე სახეობას. განაყოფიერებული კვერცხიდან იჩეკება ლარვა ნაუპლიუსი, რომელსაც აქვს ოვალური დაუნაწევრებული სხეული, 3 წყვილი კიდური. შემდეგ უვითარდება პირის კიდურები და ყბები, ბოლოს — მკერდის კიდურები და თანდათანობით სხეული კიბოს ფორმას იღებს.
ზოგი კიბოსნაირნი (კიბორჩხალა, მდინარის კიბო და სხვა) ადამიანის საკვებად გამოიყენება. პლანქტონური კიბოსნაირით იკვებებიან თევზის ლისიტები და პლანქტონური თევზები.
ლიტერატურა
กุ้ง
მაისის კუნძულები
მაისის კუნძულები (Las Islas del Maíz — სიმინდის კუნძულები) — ორი კუნძული კარიბის ზღვაში, ნიკარაგუის სანაპიროდან აღმოსავლეთით, 70 კმ-ის მოშორებით. კუნძულები ნიკარაგუის საკუთრებაა და ადმინისტრაციულად გაერთიანებულია სამხრეთ ატლანტიკის ავტონომიურ რეგიონში. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური სახელწოდებაა მაისის კუნძულები.
მაისის კუნძულები შედგება ორი კუნძულისაგან: მაისის დიდი კუნძული (Isla Grande del Maíz), რომლის ფართობია 10 კმ² და მაისის მცირე კუნძული (Isla Pequeña del Maíz) 2,9 კმ²-ის ფართობით. შესაბამისად მათი საერთო ფართობია 12,9 კმ²
დემოგრაფია
კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს 6 626 (2005).
მოსახლეობა: დიდ კუნძულზე 6200 / პატარა კუნძულზე 1200
ტურისტების გავრცელება: დიდ კუნძულზე 25% / პატარა კუნძულზე 25%
კუნძულებზე ცხოვრობენ ინგლისურენოვანი კრეოლები, რომლებიც შეეთქვიფნენ ადგილობრივ შავკანიანებს. ბოლო წლებში თავლშისაცემი გახდა შიდა მიგრაცია ესპანურად მოლაპარაკე მეტისებისა წყნარი ოკეანის რეგიონიდან და მოსკიტოს ხალხისა კარიბის სანაპიროებიდან პუერტ კაბესასის ირგვლივ. ინგლისური ენა, რომელიც კუნძულის მთავარი ენა იყო, განდევნა ესპანურმა და მოსკიტოს ენებმა.
შიდა დაყოფა
მაისის კუნძულების მუნიციპალიტეტი დაყოფილია ექვს ადმინისტრაციულ ერთეულად(barrios). ხუთი მათგანი მოთავსებულია დიდ კუნძულზე, ხოლო მეექვსე თავად პატარა კუნძულის ტერიტორიას იჭერს.
ტრანსპორტი
დიდ კუნძულზე არის ტრანსპორტირების რამდენიმე საშუალება. კუნძულზე არის 12 კმ-ის სიგრძის მოკირწყლული გზა. სატრანსპორტო საშუალებად მოსახლეობა იყენებს ტაქსებს, მანქანასა და ველოსიპედს. კუნძულები 70 კმ-ის მოშორებით არიან ბლუეფილდსისაგან. დიდ კუნძულამდე მიღწევა შესაძლებელია ბორნით. საბორნე გზა კი იწყება ნავსადგურ ელ-რამადან მდინარე ესკონდიდოს გავლით, საიდანაც ბორანი დადის ყოველ კვირაში ერთხელ. შესაძლებელია მანაგუას გავლით თვითმფრინავის საშუალებით ჩასვლა კუნძულებზე. პატარა კუნზულზე მოხვედრა ხელმისაწვდომია მხოლოდ ბორნით, რომელიც დიდი კუნძულიდან გადის ხოლმე.
ეკონომიკა და ტურიზმი
მე20 საუკუნის განმავლობაში ეკონომიკა არსებობდა ქოქოსის წარმოებაზე დაყრდნობით. 1960-1970-იან წლებში მრეწველობის თვარა დარგად დამკვიდრდა თევზის რეწვა, ისვე როგორც, კიბორჩხალებისა და კრევეტების მოპოვება. ბოლო წლებში ტურიზმის ზრდა გავლენას ახდენს კუნძულების განვითარებაზე. ტურიზმის განვითარებას კუნძულებზე ხელი შეუწყო იმან, რომ კუნძულების გარშემო უამრავი მარჯნის რიფია. შესაბმაისად ეს ადგილი საუკეთესოა ყვინთაობისთვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკარაგუის კუნძულები
გორგოძე
საკუთარი სახელი გორგოძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ძვ. წ. 158
გარდაიცვალნენ
*
ბილვის აეროპორტი
ახალაშენებული ტერმინალის საერთო ფართობი არის 477 მ², პარკირებისთვის განკუთვნილი ტერიტორია კი- 2,400 მ², სადაც ეტევა 30, 000-მდე ავტომობილი.
აეროპრტი ქალაქის ცენტრიდან მდებარეობს ერთის საათის სავალ მანძილზე. მასთან დაკავშირება შესაძლებელია ტაქსითა და საზოგადოებრივი ტრანსპორტით.
მოქმედი ავიახაზები
კატეგორია:ნიკარაგუის აეროპორტები
სამსონ ლევქთაძე
სამსონ დიმიტრის ძე ლევქთაძე (დ. 10 სექტემბერი, 1877 — გ. 1948) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.
დაიბადა ქუთაისის გუბერნიაში, გლეხის ოჯახში. ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1894 წელს ჩაირიცხა სამხედრო სამსახურში. დაამთავრა თბილისის ქვეითთა სასწავლებელი. მსახურობდა სხვადასხვა სარეზერვო ბატალიონში, 1911 წლიდან — თურქესტანის მე-15 მსროლელთა პოლკში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918). 1916 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში. 1921 წლის თებერვალში საბჭოთა რუსეთის თავდასხმის დროს აფხაზეთში მეთაურობდა 1-ლი ქვეითი ბრიგადის სოხუმის მე-2 პოლკს. შემდეგ ჩადგა საბჭოთა ხელისუფლების სამსახურში. იყო ქართული „წითელი არმიის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი. მეთაურობდა მე-9 პოლკს (1921), შემდეგ ცალკე ქართულ შეერთებულ ბრიგადას (1922). 1922 წლის ივნისში დაინიშნა ახლადჩამოყალიბებული I ქართული მსროლელი დივიზიის უფროსად (კომდივი). ხელმძღვანელობდა ე. წ. დუშეთის ოპერაციას — ანტისაბჭოთა გამოსვლების ჩახშობას დუშეთის მაზრაში, რომელსაც ქაქუცა ჩოლოყაშვილი ხელმძღვანელობდა. 1924 წლის ნოემბერში გადადგა თანამდებობიდან.
დაჯილდოებული იყო წმ. ანას III (1910), II (ხმლებით, 1915) და IV (1916) ხარისხის, წმ. ვლადიმირის IV ხარისხის (ხმლებით და ბაფთით, 1915), წმ. სტანისლავის II ხარისხის (ხმლებით, 1915) ორდენებით, „გიორგის იარაღით“ (1918), საქართველოს სსრ წითელი დროშის ორდენით (1924).