cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კენია
რელიგიური შემადგენლობა
აღსანიშნავია, რომ კენიაში ყველაზე უფრო მეტი კვაკერი მსოფლიოში — დაახლოებით 133 000 ადამიანი.
მრეწველობა
მომპოვებელ წარმოებას ძირითადად წარმოადგენს სოდის (მაგადის ტბის რაიონი), ფლუორიტის, სუფრის მარილის, ოქროს და ლალის მოპოვება. 1940—1950-იან წლებში კენიაში არსებული მრავალრიცხოვანი და შეძლებული ევროპული თემის ინიციატივით დაიწყო გადამამუშავებელი მრეწველობის განვითარება. შედეგად 1980-იანი წლების დასაწყისში კენია აღმოსავლეთ აფრიკაში იყო მრეწველობის მხრივ ყველაზე უფრო განვითარებული ქვეყანა. გადამამუშავებელი წარმოების ძირითადი დარგებია: კვების, ტექსტილის, პოლიგრაფიული, კერვის, ავტოასაწყობი, ნავთობგადამამუშავებელი, ქიმიური, მანქანამშენებლობის, სპირტიანი სასმელების, ავტომანქანების სათადარიგო ნაწილების, ცემენტის, ქაღალდის და ლითონის ნაკეთობების. ქვეყნის მთავარი წარმოების ცენტრებია — ნაირობი და მომბასა. მსხვილი სამრეწველო დაწესებულებები განლაგებულია ქვეყნის სხვადასხვა რაიონებში, მაგალითად, ქაღალდის ფაბრიკა ვებუაში და ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა მომბასაში, რომელიც იმპორტულ ნავთობზე მუშაობს.
მინერალური რესურსების მოხმარება და ვაჭრობა
ქვეყანაში მინერალური რესურსების მოხმარების დონე დაბალია, მაგალითად, ბუნებრივი აირი საერთოდ არ მოიხმარება, ხოლო შესაბამისად არც იმპორტირდება. ნავთობის საბადოებიც ასევე ჯერ არ აღმოჩენილა, ამიტომ კენიის ნავთობით და ნავთობპროდუქტებით საჭიროება კმაყოფილდება იმპორტის ხარჯზე. 2006 წელს იმპორტირებული იქნა დაახლოებით 2,2 მილიონი ტონა ნავთობი და დაახლოებით 1,1 მილიონი ტონა ნავთობპროდუქტი. ქვეყანაში ასევე პრაქტიკულად არ არის მოთხოვნილება ტყვიაზე, რის გამოც ის არ იმპორტირდება. თუთია ქვეყანაში წელიწადში გამოიყენება დაახლოებით 15 ათასი ტონა, რაც არ აჭარბებს მისი მთელ მსოფლიოში გამოყენების 0,1 %-ს. კენია ასევე ახორციელებს ფოლადის ნახევარპროდუქტების იმპორტს. 2001 წელს მათი იმპორტი შეადგენდა 344 ათას ტონას. კენია ისეთი საწარმოო პროდუქციის იმპორტირებას ახდენს, როგორებიცაა ნავთობი, ჩარხები, ავტომანქანები, შავი და ფერადი ლითონების ნაწარმი, სინთეტიკური ფისი, წამლის პრეპარატები და მოწყობილობები. მათი პროცენტული მაჩვენებელი იმპორტირებულ პროდუქციაში შემდეგნაირად ნაწილდება: ნავთობი — 24 %, საწარმოო მოწყობილობები, სასოფლო-სამეურნეო მანქანები და სატრანსპორტო საშუალებები — 25 %, შავი ლითონი — 7 %. ქვეყნიდან მზა ნავთობპროდუქტების ექსპორტმა შეადგინა დაახლოებით 0,4 მილიონი ტონა. მათმა ხილვადმა შიდა მოხმარებამ შეადგინა დაახლოებით 2,9 მილიონი ტონა (საერთაშორისო საზღვაო და საავიაციო პორტებში გემებისათვის საწვავით მომარაგების ჩათვლით). ძირითადი საექსპორტო მინერალური რესურსებია ფლუორიტი, სოდა, ცემენტი, ნავთობპროდუქტები. მთავარი მყიდველებია: დიდი ბრიტანეთი — 10,2 %, ნიდერლანდი — 9,4 %, უგანდა — 9,1 %, ტანზანია — 8,9 %, აშშ — 6,4 %, პაკისტანი — 5,7 %. ხოლო ძირითადი მიმწოდებლებია: არაბთა გაერთიანებული საამიროები — 11,9 %, ინდოეთი — 11,8 %, ჩინეთი — 10,3 %, საუდის არაბეთი — 8,3 %, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 5,9 %, იაპონია — 5,3 %.
სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობაში დაკავებულია მოსახლეობის სამი მეოთხედი და მას მოაქვს მშპ-ის 24 %. ქვეყნის ტერიტორიის დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობისთვის უვარგისია. მთავარი მოთხოვნადი კულტურებია: სიმინდი (2,2 მილიონი ტონა), კარტოფილი (1 მილიონი ტონა), ბანანი (510 ათასი ტონა). ისეთი კულტურები, როგორიცაა ჩაი (215 ათასი ტონა, მეოთხე ადგილი მსოფლიოში), ყავა, ხორბალი და ბამბა, გადის ექსპორტზე. ჩაისგან და ყავისგან მიღებული შემოსავალი არასტაბილურია ხშირი გვალვების და არამოსავლიანობის გამო, ასევე მსოფლიო ბაზრებზე მათზე ფასების დაცემით. ქვეყანაში მოჰყავთ სხვა კულტურებიც, როგორებიცაა: ბრინჯი, პომიდორი (260 ათასი ტონა), ანანასი და სხვა.
ენერგეტიკა
2001—2003 წლებში კენიაში მუშაობდა ელექტროსადგურები ჯამური 1142 მეგავატი სიმძლავრით. ელექტროენერგიას აწარმოებს 1997 წელს დაარსებული სახელმწიფო კომპანია Kenya Electricity Generating Company (KenGen). Kenya Power-ის და Lighting Company-ის (KPLC) პრივატიზირებული კომპანიები აწარმოებენ ელექტროენერგიის გადაცემას და განაწილებას.
2010 წელს კენიის ოჯახებიდან სულ დაახლოებით 20 % ჩართული იყო ელექტროქსელში.
ტურიზმი
ქვეყნის ერთ-ერთი ძირითადი შემოსავლების წყაროა ტურიზმი.
კენიის ველური ბუნება იზიდავს ტურისტებს მთელი მსოფლიოდან. აქ შეიძლება ვნახოთ ლომების ნადირობა ანტილოპებზე, ბეჰემოთების ოჯახებით ბანაობა და მსოფლიოში ყველაზე დიდი ვარდისფერი ფლამინგოების კოლონია. კენიის უზარმაზარი ტერიტორია უკვე 15 წელზე მეტია ეროვნული პარკია და ამიტომ აქ ნებისმიერი ნადირობა მკაცრად ისჯება.
ექსტრემალური დასვენების მოყვარულები აქ ჩამოდიან ჩამქრალ ვულკან კენიაზე ალპინისტური ასვლის განსახორციელებლად.
საგარეო ვაჭრობა
ექსპორტი — 5 მილიარდი დოლარი (2008 წელი) — ჩაი, ყავა, ხილი, ბოსტნეული, ნავთობპროდუქტები (რეექსპორტი), თევზი, ცემენტი.
ძირითადი მყიდველები — დიდი ბრიტანეთი — 10,2 %, ნიდერლანდები — 9,4 %, უგანდა — 9,1 %, ტანზანია — 8,9 %, აშშ — 6,4 %, პაკისტანი —5,7 %.
ძირითადი მიმწოდებლები — არაბთა გაერთიანებული საამიროები — 11,9 %, ინდოეთი — 11,8 %, ჩინეთი — 10,3 %, საუდის არაბეთი — 8,3 %, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 5,9 %, იაპონია — 5,3 %.
ჯანდაცვა
მედდები კურნავენ მოსახლეობის 80 %-ს, რომლებიც აკითხავენ დისპანსერებს, სამედიცინო ცენტრებს და კერძო კლინიკებს სოფლებში და ქალაქის რაიონებში, სადაც მომსახურების დონე არასაკმარისია. უფრო რთული ავადმყოფობის შემთხვევები გადაეცემა კლინიკის ექიმებს, ექიმებს და ექთნებს. კენიის სტატისტიკის ეროვნული ბიუროს მონაცემებით, 2011 წელს ქვეყანაში დარეგისტრირებულია 65 000 კვალიფიციური მედდა, 8600 კლინიკის ექიმი და 7000 ექიმი 43 მილიონ მოსახლეზე (ოფიციალური რეესტრის ეს ციფრი მოიცავს იმ ადამიანებსაც, ვინც გარდაიცვალა ან სამუშაოს დაანება თავი, შესაბამისად, ასეთი მუშაკების ფაქტობრივი რაოდენობა შეიძლება იყოს უფრო დაბალი).
მიუხედავად მნიშვნელოვანი წარმატებებისა ჯანდაცვის სფეროში, კენია ჯერ კიდევ ბევრ სიძნელეებს აწყდება. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 2009 წელს შემცირდა დაახლოებით 55 წლამდე, რაც 5 წლით ნაკლებია 1990 წლის დონესთან შედარებით. ბავშვთა სიკვდილიანობის მხრივ მაჩვენებელი აღწევს დაახლოებით 44 ჩვილს ყოველ 1000 ბავშვზე 2012 წელს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით, 2011 წელს, დაბადებულთა მხოლოდ 42 % იმყოფებოდა კვალიფიციური სამედიცინო მუშაკთა დაკვირვების ქვეშ.
ღარიბთა ავადმყოფობები პირდაპირ დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ სიტუაციაზე და სიმდიდრის განაწილებაზე: მოსახლეობის ნახევარი ცხოვრობს სიღარიბის ზღვარს დაბლა. ისეთი თავიდან ასაცილებელი ავადმყოფობები, როგორებიცაა: მალარია, შიდსი, პნევმონია, დიარეა და შიმშილი, ყველაზე უფრო დიდი ტვირთია ქვეყნისათვის. ამ და სხვა ბევრი ავადმყოფობების გავრცელების მიზეზებია; სუსტი პოლიტიკა, კორუფცია, ჯანდაცვის სფეროს არაკვალიფიცირებული მუშაკები, სუსტი მართვა ჯანდაცვის სახელმწიფო სექტორში და სხვა. 2009 წლის შეფასებების თანახმად, აივ-ის გავრცელების მაჩვენებელი შეადგენს უფროსი ასაკის მოსახლეობის დაახლოებით 6,3 %-ს. მაგრამ, 2011 წელს UNAIDS-ის მოხსენების თანახმად, აივ-ის ეპიდემიის პრობლემა კენიაში შეიძლება გაუმჯობესდეს, რადგანაც აივ-ის გავრცელების მაჩვენებელი დაბლა ეცემა ახალგაზრდა ადამიანებისა (15-24 წლის ასაკში) და ორსულ ქალებში. 2006 წელს კენიაში დაფიქსირდა მალარიის დაახლოებით 15 მილიონი შემთხვევა.
კენიაში შობადობის ჯამური კოეფიციენტი 2012 წელს შეფასებულია, როგორც 4,49 ბავშვი ერთ ქალზე. კენიის მთავრობის 2008-2009 წლების გამოკითხვის მონაცემებით, შობადობის ჯამური კოეფიციენტი შეადგენდა 4,6 %-ს, ხოლო გათხოვილ ქალთა შორის კონტრაცეპციის გამოყენების დონე შეადგენდა 46 %-ს. დედათა სიკვდილიანობა მაღალია, რისი მიზეზიც უფრო მეტად ქალთა წინადაცვეთაა და ეს უფრო იმ ქალების დაახლოებით 27 %-ზე მოდის, რომლებმაც ეს პროცესი გადაიტანა. მაგრამ ეს პრაქტიკა თანდათან მცირდება, რადგანაც ქვეყანა ხდება უფრო მეტად მოდერნიზებული და 2011 წელს კი საერთოდ აიკრძალა.
განათლება
განათლების დღევანდელი სისტემა შედგება 5 ძირითადი დონისაგან: სკოლამდელი განათლება, საბაზისო განათლება, ტექნიკური განათლება, პროფესიონალური განათლება და უმაღლესი განათლება.
1985 წელს კენიის პრეზიდენტმა დანიელ არაპ მოიმ, წარმოადგინა განათლების 8-4-4 სისტემა, სადაც 8 წელი ეკუთვნის დაწყებით განათლებას, 4 წელი საშუალოს და ბოლო 4 წელი საუნივერსიტეტო განათლებას. დღეისათვის ქვეყანაში შეიმჩნევა განათლების განვითარების მდგრადი ზრდა. ქვეყანას შეუძლია იტრაბახოს სახელმწიფო და კერძო უმაღლესი სასწავლებლების დიდი რაოდენობით, ასევე კოლეჯების საშუალო რაოდენობით.
კენიაში დაწყებითი განათლება იწყება 5-დან 7 წლამდე ასაკში, როდესაც ისინი დაამთავრებენ საბავშვო ბაღში სიარულს. სასწავლო წელი დაწყებით და საშუალო სკოლებში იწყება იანვარში და მთავრდება ნოემბერში. მოსწავლეებს ეკუთვნით 3 არდადეგები აპრილში, აგვისტოში და დეკემბერში.
სასწავლო წლის ბოლოს მოსწავლეები გადადიან შემდეგ დონეზე. დაწყებითი სკოლების უმრავლესობაში ბავშვები გაკვეთილებზე სახლიდან დადიან. დაწყებითი სკოლების მცირე რაოდენობა წარმოადგენს სკოლა-ინტერნატებს. კენიის ყველა სახელმწიფო დაწყებითი სკოლის მოსწავლეები სასწავლო წლის ბოლოს აბარებენ გამოცდებს სტანდარტული რვაწლიანი დაწყებითი განათლების მოწმობის მისაღებად.
2003 წლის იანვარში პრეზიდენტმა მვაი კიბაკიმ კვლავ შემოიღო უფასო დაწყებითი განათლება, რომელიც არსებობდა ადრე, 80-იანი წლების შუა პერიოდამდე. 2003 წლიდან განათლება სახელმწიფო სკოლებში გახდა უფასო და სავალდებულო (კენიის კონსტიტუცია, თავი 53, 2010 წელი).
საშუალო სკოლები კენიაში დაყოფილია სამ კატეგორიად – სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული, თვითდაფინანსებული და კერძო. სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებულ სკოლები დაყოფილია ეროვნულ, პროვინციალურ და რაიონულ დონეებად. თვითდაფინანსებული სკოლები ვერ იღებენ სრულ დაფინანსებას სახელმწიფოსგან. კერძო სკოლები იმყოფებიან კერძო ორგანიზაციების ან კერძო პირების განკარგულებაში.
2010 წლიდან დაწყებული, საშუალო ტექნიკური სასწავლო დაწესებულებების სტუდენტები შეუძლიათ დაუშვან საუნივერსიტეტო პროგრამებთან. სტუდენტების გარკვეული რაოდენობა თავს ანებებს სწავლას საკუთარი ნებით, ძირითადად ცუდი ნიშნების გამო.
დღევანდელი სისტემით, მოსწავლეები ესწრებიან გაკვეთილებს საშუალო სკოლებში 4 წლის განმავლობაში. მეოთხე სასწავლო წლის ბოლოს, ოქტომბრიდან ნოემბრის ჩათვლით მოსწავლეები აბარებენ გამოცდებს საშუალო სკოლის დამთავრების ატესტატის ასაღებად. 2008 წელს ხელისუფლება გეგმავს უფასო საშუალო განათლების შემოღებას ყველა კენიელი ბავშვისათვის.
კენიაში კერძო საშუალო სკოლები საკმაოდ ძვირია. ისინი მოსწავლეებს სთავაზობენ ალტერნატიული სწავლის სისტემას უკეთესი პირობებით და შესაძლებლობებით, ვიდრე სახელმწიფო სკოლებში. კენიის კერძო სკოლების უმრავლესობა უპირატესობას ანიჭებს განათლების ბრიტანულ სისტემას. საკმაოდ მცირენი გვთავაზობენ განათლების ამერიკულ სისტემას და რამდენიმე მათგანი გვთავაზობს კენიურ სისტემას.
კენიაში აგრეთვე არსებობს საშუალო განათლების მიღების შემდეგ ორი ან სამწლიანი სწავლის კურსები კოლეჯებში. მათი დამთავრების შემდეგ სტუდენტები ღებულობენ სიგელებს, დიპლომებს და უმაღლეს ეროვნულ დიპლომებს. კურსები, რომლებსაც ეს სასწავლო დაწესებულებები გვთავაზობენ, მოიცავენ ბიზნეს-განათლებას, ბუღალტრულ აღრიცხვას, მდივნის საქმიანობას, მედდის საქმიანობას, პედაგოგების კვალიფიკაციის ამაღლებას, ინფორმატიკას, ჟურნალისტიკას, მედიას, დიზაინს, კულინარულ საქმიანობას, უცხო ენებს, ტურიზმს და ტექნიკურ უნარ-ჩვევებს. ნდობის ან აკრედიტაციის თვალსაზრისით, ეროვნულ პოლიტექნიკურ ინსტიტუტებს უკავიათ პირველი ადგილი, შემდეგ მოდიან სახელმწიფო სასწავლო დაწესებულებები, პედაგოგიური კოლეჯები და კერძო სასწავლო დაწესებულებები. თუმცა საერთოდ კოლეჯებში ვერ ანიჭებენ ხარისხს. ხარისხს ანიჭებენ მხოლოდ უნივერსიტეტებში.
კენიაში არსებობს რამდენიმე უნივერსიტეტი და უმაღლესი განათლების სხვა დაწესებულებები. არსებობს 22 სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 14 დიპლომირებული კერძო უნივერსიტეტი და 12 უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება დროებითი ადმინისტრაციით.
პრია რაჯვანში
პრია რაჯვანში ( ინგლ.Priya Rajvansh 30 დეკემბერი 1936, შიმლა, ინდოეთი—27 მარტი 2000, ბომბეი, ინდოეთი).დაბ. ვერა სანდერ სინგჰი (ინგლ.Vera Sunder Singh) — ინდოელი კინომსახიობი. მონაწილეობდა ჰინდი ს ენაზე გადაღებულ ფილმებში.
კენია
განათლება
ეს უნივერსიტეტები შექმნილია პარლამენტის 2012 წლის ინსტიტუციონალური აქტების საფუძველზე უნივერსიტეტების შესახებ, რომელიც ითვალისწინებს უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებების საუნივერსიტეტო განათლების განვითარებას, შექმნას, აკრედიტაციას და მართვას. კენიაში უმაღლესი განათლების რეფორმირების შესახებ 2004 წლის მოხსენების თანახმად, ქვეყანაში საუნივერსიტეტო განათლების სწრაფი გაფართოება იყო უმაღლეს განათლებაზე მზარდი მოთხოვნის სპონტანური პასუხი.
პრია რაჯვანში
ადრეული წლები და განათლება
პრია რაჯვანში  (დაბ. სახელი ვერა სანდერ სინგჰი) დაიბადა შიმლაში. მისი მამა, სანდერ სინგჰი, კონსერვატორი იყო სატყეო დეპარტამენტში. გოგონა შიმლაში გაიზარდა თავის ძმებთან კამალჯიტ სინგჰთან (გულუ) და პადამჯიტ სინგჰთან ერთად. სწავლობდა შიმლაში ოკლენდ ჰაუსში, სადაც სკოლის კაპიტანი იყო. პრიამ დაამთავრა შიმლას წმინდა ბედეს კოლეჯი 1953 წელს და  შევიდა ბჰარგავას მუნიციპალურ  კოლეჯში (BMC). ამ პერიოდში მან ითამაშა რამდენიმე ინგლისურ სპექტაკლში, გალეტის ცნობილ   თეატრში.
კენია
მასმედია
კენიის მასმედია მოიცავს 90-ზე მეტ FM-რადიოსადგურს, 15-ზე მეტ სატელევიზიო სადგურს და გაზეთების და ჟურნალების დაუდგენელ რაოდენობას. პუბლიკაციებში ძირითადად გამოიყენება ინგლისური ენა, თუმცა ზოგჯერ სუაჰილის ენაზეც იბეჭდება სტატიები. ადგილობრივი ენები გამოიყენება მაუწყებლობაში, ძირითადად რადიოში.
კენიის საერთოეროვნული მაუწყებელი მხოლოდ სახელმწიფო რადიოსამაუწყებლო კორპორაციაა. ის მაუწყებლობს ინგლისურ და სუაჰილის ენებზე და აგრეთვე სხვადასხვა ადგილობრივ ენებზე. Royal Media services — მსხვილი კერძო საერთო ეროვნული მაუწყებელია. ის ასევე გადაცემების ტრანსლირებას აკეთებს ინგლისურ და სუაჰილის ენებზე და აგრეთვე სხვადასხვა ადგილობრივ ენებზე. ათეულობით კერძო რადიო და სატელევიზიო სადგურებს აქვთ საკუთარი დიაპაზონები.
კენიაში მასმედიას არეგულირებენ საკანონმდებლო ორგანოები კენიის მასობრივი ინფორმაციის საბჭოს საშუალებით. კენიის მასობრივი ინფორმაციის საბჭო დამოუკიდებელი ეროვნული ორგანიზაციაა, რომელიც 2007 წლის კანონით შექმნილია მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით. მისი ამოცანაა ჟურნალისტების, მასმედიის საშუალებების რეგისტრირება და აკრედიტიზაცია, მოსახლეობის მოთხოვნების განხილვა და კენიაში მასობრივი საინფორმაციო საშუალებების თავისუფლების წლიური აუდიტის გამოქვეყნება და შექმნა.
პრია რაჯვანში
ადრეული წლები და განათლება
პრიას მამაა გაეროს მისიაში მსახურობდა. ამიტომ სკოლის დამთავრების შემდეგ გოგონა შევიდა დრამატული ხელოვნების პრესტიჟულ სამეფო აკადემიაში  (RADA) ლონდონში, დიდი ბრიტანეთი.
კენია
ტელევიზია
KBC, NTV, KTN, Citizen TV, K24 ყველაზე დიდი სატელევიზიო სადგურებია კენიაში, როგორც გარემოცვის, ისევე მაყურებლების მხრივ. სულ ახლახან ისეთმა გასართობმა ტელევიზიებმაც სცადეს კენიის სატელევიზიო სივრცის დაპყრობა, როგორებიცაა Kiss TV, 24-საათიანი Music TV და Classic TV, რომლების ტრანსლირებაც ხდება აფრიკული კონტენტით ფილმების, პროგრამების და მუსიკის სახით. ციფრული ტელევიზიის მიღება ასევე შესაძლებელია კენიაში, როგორებიცაა SmartTV და DSTV.
რადიო
KBC, Citizen FM, Kiss FM (pop), Classic FM (classics), Capital FM (rock და pop), Easy FM (R&B), Metro FM (Reggae), X FM (Rock), Homeboyz Radio (Hip hop და R&B) პოპულარული რადიოსადგურებია კენიაში, როგორც გარემოცვის, ისევე მსმენელების მხრივ. ზოგიერთი ავტორიტეტული კერძო რადიოსადგური მაუწყებლობს ადგილობრივ ენებზე, მათ შორის Kameme FM და Coro FM (კიკუიუს ენა), Metro East FM (ჰინდის ენა), Chamgei FM, Kass FM და Rehema Radio (კალენჯინის ენა), Lake Victoria (ლუოს ენა), Mulembe FM (ლუჰიას ენა), Mbaitu FM (კამბას ენა), Star FM (სომალური ენა).
პრია რაჯვანში
კარიერა
ლონდონში ყოფნისას და 22 წლის ასაკში, მისი ერთ-ერთმა ფოტოსურათი, რომელიც ლონდონელმა ფოტოგრაფმა გადაიღო, როგორღაც ჰინდის კინოინდუსტრიის წარმომადგენლებთან მოხვდა. იმ დროის კინემატოგრაფისტი, სახელად თაკურ რანბერ სინგჰი, რომელიც რაჯპუტ კოტას ოჯახს ეკუთვნოდა,  დაინტერესდა გოგონათი. სინგჰი მონაწილეობდა  პოპულარული ბრიტანული და ჰოლივუდური ფილმების გადაღებებში იულ ბრაინერისა და ურსულა ანდრესის მონაწილეობით, იცნობდა პიტერ ო'ტულს და რიჩარდ  ბარტონს.
1962 წელს რანბირ სინგჰმა პრია წარუდგინა ჩეტან ანანდს (დევ ანანდის და ვიჯაია ანანდის ძმას). შედეგად 1964 წელს პრია გადაიღეს ინდურ დრამაში  „ჰაკიკატი“, რომელიც ჰიტად იქცა და ითვლება ომის თემაზე გადაღებულ ერთ-ერთ საუკეთესო ინდურ ფილმად. მალე პრიასა და ჩეტან ანანდს შორის, რომელიც იმ პერიოდში მეუღლეს დაშორდა და ასაკით პრიაზე ბევრად უფროსი იყო, ახლო ურთიერთობა ჩამოყალიბდა. ამის შემდეგ პრია მხოლოდ ჩეტან ანანდის ფილმებში მონაწილეობდა ყველა ასპექტში-დაწყებული ისტორიით, სცენარებით,  სიმღერების ტექსტებით დამთავრებული ფილმის გადაღების შემდგომი პროცედურებით. ჩეტანი არ იღებდა ფილმებს პრიას გარეშე მთავარ როლში. მიუხედავად იმისა, რომ პრია ძალიან ნიჭიერი მსახიობი იყო, მისი ინგლისური აქცენტი და დასავლური მანერები ინდოეთის საზოგადოების მოწონებას არ იმსახურებდა.
კენია
რადიო
მაგრამ რადიოების უმრავლესობა ეკუთვნის რამდენიმე მედია კომპანიას. ეს კომპანიებია: KBC, Nation Media Group, Standard Media Group, Radio AFrica Group, Royal Media Service, MediaMax Communication Group და სხვა.
ბეჭვდითი ორგანოები
კენიაში გამოდის ორი დამოუკიდებელი ეროვნული გაზეთი Daily Nation და The Standard, ასევე რეგიონალური და სპეციალიზირებული გაზეთები, როგორებიცაა Business Daily და The Star, რომლებიც ხასიათდებიან ხარისხიანი ინფორმაციით, როგორც ყოველკვირეული The East African, რომელიც იბეჭდება ნაირობიში, დარ-ეს-სალამში და კამპალაში.
კიბაკის ხელისუფლების დროს, მასმედიას ჰქონდა უფრო მეტი რედაქციული თავისუფლება, ვიდრე წინა წლებში და პრესის თავისუფლების ბოროტად გამოყენების რაოდენობა შემცირდა. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი მასმედიის საშუალების პოლიტიკაზე გრძელდება ზეწოლა.
პრია რაჯვანში
კარიერა
მომდევნო ფილმი პრია რაჯვანშის მონაწილეობით Heer Raanjha გამოვიდა 1970 წელს. ფილმი, სადაც პრიას  პარტნიორი იყო პოპულარული მსახიობი რაჯ კუმარი, ჰიტად იქცა. შემდეგ  1973  წელს გამოვიდა ფილმი Hanste Zakhm,, რომელიც შეიძლება საუკეთესო ნამუშევრად ჩაითვალოს მსახიობის კარიერაში. ამის შემდეგ მსახიობმა კიდევ მიიღო მონაწილეობა მთელ რიგ ფილმებში პოპულარულ მსახიობებთან, მათ შორის, ჰემა მალინთან ერთად. ბოლო ფილმი პრიას მონაწილეობთ იყო Haathon Ki Lakeeren  ამის შემდეგ მან დაასრულა კინო კარიერა.
კენია
ბეჭვდითი ორგანოები
კენიაში გამოდის რამდენიმე ჟურნალი, რომელთაგან უმრავლესობა იბეჭდება ყოველთვიურად, ხოლო მცირე რაოდენობით თვეში ორჯერ. ჟურნალები მოიცავენ საზოგადოებრივი ინტერესების ფართე სპექტრს, როგორიცაა ბიზნესი, ცხოვრების წესი, პოლიტიკა, გართობა, მასმედია და სხვა სოციალური საკითხები.
ინტერნეტი
მასმედიის ყველა საშუალებას აქვს საკუთარი საიტი, რომლებსაც ისინი იყენებენ ახალი ამბების და სხვა ინფორმაციის გადმოსაცემად. კენიის ახალი ამბებისთვის ასევე იზრდება ონლაინ-ჟურნალები, ბლოგები და საიტები. კენიაში ზოგიერთი ტოპ ინტერნეტ ახალი ამბების კომპანიები მოიცავენ ახალგაზრდულ გასართობ კომპანიას, likes of Ghafla!, Daily Post, DailyPost Kenya, inairobi, Kenya Moja, Kahawa Tungu, Buzz Kenya, Mpasho news და ბევრ სხვას.
პრია რაჯვანში
პირადი ცხოვრება
პრიას და ჩეთან ანანდს ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ და წლების განმავლობაში ერთად ცხოვრობდნენ. თუმცა მას ჯერ საკუთარი ბინა ჰქონდა კალუმალის მამულში. პრიას ძმები კამალჯიტ სინგჰი (გულუ) და პადამჯიტ სინგჰი, ცხოვრობენ ლონდონში და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. აქვთ ოჯახური სახლი  ჩანდიგარში.
კენია
კულტურა
კენიის კულტურას მრავალი ტენდენცია გააჩნია. კენიას აქვს კულტურის არა ერთი სახეობა, რომელიც მას გამორჩეულს ხდის. კენიის კულტურა შედგება მრავალი ელემენტებისაგან, რომელსაც ქვეყნის სხვადასხვა თემები წარმოადგენენ.
სამზარეულო
კენიის სამზარეულო მრავალფეროვანია, რომელსაც ქვეყნის სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფები წარმოადგენენ. კერძებში სიმინდის და სხვა მარცვლეული კულტურების გამოყენება სხვადასხვა რეგიონებში თავისებურია, ასევე ფეტვს და სორგოს მიირთმევენ ხორცის და ბოსტნეულის სხვადასხვა სახეობებთან ერთად. კერძებს, რომლებსაც კენიაში ყველგან მიირთმევენ ჰქვიათ ugali, sukuma wiki და nyama choma.
Sukuma Вики სუაჰილის ენაზე ნიშნავს „კვირამდე გაგრძელებას“. ეს ჩვეულებრივი, უბრალო კერძია, რომელიც ბოსტნეულითაა მომზადებული, რომელსაც დიდი რაოდენობით კომბოსტოც ურევია. ის ასევე შეიძლება მომზადდეს მანიჰოტის, ბატატის ან გოგრის ფურცლებისაგან. nyama choma მაყალზე შემწვარი თხის ან ცხვრის ხორცია. მას, როგორც წესი მიირთმევენ ugali-სთან და kachumbari-ისთან ერთად.
პრია რაჯვანში
პირადი ცხოვრება
ჩეთან ანანდის გარდაცვალების შემდეგ, პრიამ მემკვიდრეობით მიიღო მისი ქონების ნაწილი ჩეთანის ვაჟებთან ერთად, რომლებიც პირველი ქორწინებიდან ჰყავდა. 2000 წლის  27 მარტს პრია რაჯვანში მოკლეს მუმბაიში. პოლიციამ მკვლელობაში დაადანაშაულა ჩეთანის ვაჟები ორ თანამზრახველთან ერთად. მოტივად განიხილებოდა ჩეთანის ვაჟების პრეტენზია მემკვიდრეობაზე, ასევე ეჭვს იწვევდა პრია რაჯვანშის შიში და შფოთვა მისი იდუმალი გარდაცვალებიდან ცოტა ხნით ადრე.
კენია
სამზარეულო
ლუჰუას ხალხს შორის, რომლებიც ცხოვრობენ ქვეყნის დასავლეთ რაიონებში, ingokho (ქათმის ხორცი) და ugali ყველაზე საყვარელი კერძია. ამას გარდა ისინი ასევე მიირთმევენ tsisaka-ს, miroo-ს, managu-ს და სხვა კერძებს. კიკუიუს ხალხს შორის, რომლებიც ცხოვრობენ კენიის ცენტრალურ ნაწილში, ngwaci-ის (ბატატი), ndũma-ს (ტაროს ფესვები, კენიაში ცნობილი, როგორც მარანტა), ikwa-ს (იამსი) და mianga-ს (მანიჰოტი) ბევრი გორგლი მოიხმარება საკვებში. პარკოსნები, როგორებიცაა ცერცვი და ლობიო კიკუიუს ხალხში ცნობილია, როგორც njahi. ლუოს ხალხში, რომლებიც ცხოვრობენ ქვეყნის დასავლეთ რეგიონში, ვიქტორიის ტბის ირგვლივ, „kuon“ (Ugali) და თევზეული ერთ-ერთი საყვარელი კერძია, ასევე „gweno“ (წიწილა), „Aliya“ (მზეზე გამომშრალი ხორცი) და მწვანე ბოსტნეული, როგორებიცაა „Osuga“, „Akeyo“, „Muto“ და „Bo“, იჭმევა Ugali-სთან ერთად.
სამოსი
კენიაში ცხოვრობს 42-ზე მეტი ეთნიკური ჯგუფი, რომლებსაც აქვთ საკუთარი ტრადიციული წეს-ჩვეულებები და სიმბოლოები, რომლებიც მხოლოდ მათთვის არის დამახასიათებელი.
პრია რაჯვანში
პირადი ცხოვრება
შედეგად ოთხი ბრალდებული გაასამართლეს და მიუსაჯეს უვადო თავისუფლების აღკვეთა 2002 წლის ივლისში. 2011 წელს ბომბეის უმაღლესმა სასამართლომ მიიღო ორი ბრალდებულის მიერ შეტანილი სააპელაციო განაცხადი  სასამართლოს ბრძანების წინააღმდეგ.
კენია
სამოსი
კილეტა — ბამბის ქსოვილია, რომელიც დამზადებულია სხვადასხვა ფერებში და დიზაინში. მას ჩვეულებრივ ატარებს კენიის მოსახლეობის დიდი ნაწილი. თუმცა კილეტას აფრიკის ბევრ სხვა ქვეყნებშიც იცმევენ, მას კენიაში მაინც არა აქვს ოფიციალური სახე, მას მხოლოდ იცმევენ ცერემონიებისა და არაოფიციალური ფუნქციების დროს. მასაის ხალხი იცვავს მუქ-წითელ ტანსაცმელს, რომელიც მათი მიწისადმი სიყვარულს და მასზე დამოკიდებულების სიმბოლოა. ის ასევე აქცენტს აკეთებს ვაჟკაცობაზე და სისხლზე, რაც მათ ბუნებამ მისცა.
კანგა (ჰანგა, ლესო) — ქსოვილის სახეობაა, რომელიც ფართედ გამოიყენება კენიის თითქმის ყველა სახლებში. კანგა ტანსაცმლის მცირე ნაწილია, დაახლოებით 1,5 მეტრი 1 მეტრზე, რომელსაც ძირითადად ატარებენ ქალები წელის და ტორსის ირგვლივ.
მუსიკა
კენიაში განვითარებულია სხვადასხვა მუსიკალური სტილი, შემოტანილი იმპორტული მუსიკიდან, afro-fusion-დან და Benga music-დან ტრადიციულ ხალხურ სიმღერებამდე. გიტარა ყველაზე პოპულარული ინსტრუმენტია კენიის მუსიკაში და სიმღერებს ხშირად თან ახლავს გიტარის რთული რიტმები. ყველაზე ცნობილი გიტარისტი XX საუკუნის დასაწყისში იყო ბონი მაკიე. ამავე საუკუნის 60-იანი წლების სხვა ცნობილი მუსიკოსებია ფადილი უილიამი, რომელიც ბევრის მიერ აღიარებულია ჰიტ „გრეის ფილიპსის“ ავტორად.
კენიის 1980-იანი და 1990-იანი წლების პოპულარული მუსიკა შეიძლება დავყოთ ორ ჟანრად: სუაჰილური ხმა და კონგოს ხმა. არსებობს სხვადასხვა რეგიონალური სტილი და ზოგიერთი შემსრულებელი ასრულებს ტურისტებზე ორიენტირებულ „ჰოტელ პოპს“, რომელიც საკმაოდ ჰგავს დასავლურ მუსიკას. Them Mushrooms, რომელსაც შემდგომში სახელად დაერქვა Uyoga, იმ ეპოქაში იყო ერთ-ერთი პოპულარული ჯგუფი.
თანამედროვე პოპულარული მუსიკის ახალი მიმდევრობები ძირითადად აღმოცენდნენ უახლოეს წარსულის ადგილობრივი დასავლური მიმართულების ჰიპ-ჰოპიდან. გაჩნდა ორი ქვეჟანრი: „Genge“ და „Kapuka“. ამან კენიის პოპულარულ მუსიკაში გამოიწვია რევოლუცია და ამ ინდუსტრიის შექმნაში დომინანტი ახალგაზრდობაა. ასევე არსებობს კენიის მიწისქვეშა ჰიპ-ჰოპი, რომელიც რადიოში ისეთი პოპულარობით არ სარგებლობს, ვიდრე Genge ან Kapuka. ამ მუსიკის პიონერებია Poxi Presha, Kalamashaka და K-South. ნაირობიში ჰიპ-ჰოპი მუსიკალური კულტურის სტილია. იმ ახალგაზრდებს შორის, რომლებიც უსმენდნენ რეპს არსებობს დიდი განსხვავება ქვეყანაში მათი ეკონომიკური მდგომარეობის მიხედვით, ამასთან მათი უმრავლესობა ეკონომიკურად ძლიერი ფენებიდანაა. ტანსაცმელზე გამოსახულ ჰიპ-ჰოპს, ასევე ჟურნალებს, კომპაქტ-დისკებს და სხვა ძვირადღირებულ ნივთებს იძენენ მხოლოდ შეძლებული ადამიანები.
კენიის ძირითადი მუსიკოსებია Nameless, Redsan, Necessary Noize, Nonini, Juacali, Kleptomaniax, Longombas, Suzzanna Owiyo, Achieng Abura, Eric Wainaina და სხვები. მათი სტილი მოიცავს რეგის და რაგას, პოპს, afro-fusion-ს და ჰიპ-ჰოპს. კენიის თანამედროვე მუსიკა ხდება საკმაოდ პოპულარული აფრიკის მუსიკალურ არხებზე, როგორებიცაა Channel O და MTV Base.
ყოველწლიური მუსიკალური პროგრამა — Kisima Music Awards, რომელიც ეძებს მუსიკალურ ტალანტებს მთელ აღმოსავლეთ აფრიკაში, დაარსებულია კენიაში და დღესაც ამ ქვეყანაში მდებარეობს.
ლიტერატურა
კენიის ლიტერატურას ღრმა ისტორია გააჩნია: ქვეყანაში დასახლებულმა სხვადასხვა ხალხის მდიდარმა ფოლკლორმა მხატვრული სიტყვის განვითარებისთვის შექმნა ნაყოფიერი ნიადაგი. XVIII საუკუნის დასაწყისით თარიღდება პირველი ცნობილი წერილობითი ნაწარმოები — „წიგნი ირაკლიის შესახებ“ (Juo ja Herkal), დაწერილი სუაჰილის ენაზე. იმავე ეპოქის მეორე ცნობილი ლიტერატურული ნაწარმოები ისევე, როგორც „წიგნი ირაკლიის შესახებ“, მიეკუთვნება Utenzi-ს ჟანრს.
თანამედროვე მწერლების ნაშრომები ძირითადად ქვეყნდება ინგლისურ ენაზე და სუაჰილზე, რაც დაკავშირებულია ენობრივი პოლიტიკის თავისებურებებით, რომლის ფარგლებშიც კენიაში საგანმანათლებლო სფეროში მთავარ როლს ასრულებს ინგლისური ენა, სუაჰილის ენა კი მეორეხარისხოვანია, ხოლო ათეულობით სხვა ენა, რომელზეც ლაპარაკობენ ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში, ითვლება საკმაოდ მცირედ, რომ ეკონომიკურად მიზანშეწონილი იყოს მათზე წიგნების ბეჭვდა.
XIX საუკუნეში კენიის ლიტერატურას წარმოადგენდნენ ისეთი პოეტები, როგორებიცაა მუიაკა ბენ ჰაჯი ალ-ჰასანი (1776—1840 წლები) და მვანე კუპონა (?-1860).
დღევანდელ დღეს მცხოვრებ და მოღვაწე კენიელ მწერლებს შორის არც თუ ისე ცოტაა ისეთები, ვინც ცნობილია არა მარტო ქვეყნის შიგნით, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. ბევრმა მათგანმა დაიმსახურა საერთაშორისო აღიარება, როდესაც მათ მიიღეს პრესტიჟული პრემიები ლიტერატურის დარგში.
1978 წელს ლოტუსის პრიზი ლიტერატურაში (Lotus Prize for Literature) მიიღო მეჯა მვანგიმ.
კეინის პრემიის ლაურეატები გახდნენ ზედიზედ ორი კენიელი მწერალი: 2002 წელს — ბინიავანგა ვაინაინა; 2003 წელს — ივონ ადიამბო ოვუორი (Yvonne Adhiambo Owuor). შორტლისტერებს შორის სხვადასხვა წლებში ასევე იყვნენ მუკომა ვა ნგუგი (Mũkoma wa Ngũgĩ), ლილი მაბურა, პარსელელო კანტაი და მუტჰონი გარლანდი.
თანამეგობრობის მწერლების პრემია მიღებული აქვთ მოიეს გ. ვასანჯის (M. G. Vassanji) (1990 წელს) და მარგარეტ ოგოლას (Margaret Ogola) (1995 წელი).
ჟურნალ „ისტ ეფრიკანის“ მიერ შექმნილ აფრიკის 25 წამყვანი მწერლის რეიტინგში კენიას წარმოადგენს ნგუგი ვა ტიონგო.
ცნობილ კენიელ ლიტერატორებს შორის ასევე შეიძლება აღინიშნოს ისეთი მწერლები, როგორებიცაა გრეის ოგოტი (Grace Ogot), ფილო იკონია (Philo Ikonya) , აბდილატიფ აბდალა (Abdilatif Abdalla) და სხვები.
კენიაში გამოდის ბინიავანგა ვაინაინას მიერ დაარსებული ლიტერატურული ჟურნალი „Kwani?“.
ინგლისურ და სუაჰილის ენებზე დაწერილ საუკეთესო ლიტერატურული ნაწარმოებებისთვის იძლევა კენიის ეროვნული ჯომო კენიატას სახელობის ლიტერატურული პრემია (Jomo Kenyatta Prize for Literature), რომელსაც სახელი დაერქვა ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრის და პრეზიდენტის ჯომო კენიატას პატივსაცემად.
კინო
„შინა, ჯუნგლების დედოფალი“ ცნობილი გახდა 1980-იან წლებში და გახდა ერთ-ერთი პირველი უცხოური ფილმი, რომელიც მთლიანად კენიაში იქნა კენიაში. მეორე კენიაში გადაღებული საკმაოდ ცნობილი ფილმია კარენ ბლიკსენის „ აფრიკიდან “, მთავარ როლებში რობერტ რედფორდი და მერილ სტრიპი და რეჟისორ სიდნი პოლაკის „ თავისუფლად დაბადებული “, რომელიც ჯოი ადამსონის ავტობიოგრაფიის მიხედვითაა შექმნილი. 1999 წელს ფილმ „ ლომებთან ერთად სიარულის “ ნაწილი, სადაც მონაწილეობდა მსახიობი რიჩარდ ჰარისი, გადაღებული იქნა კენიაში. უნდა აღინიშნოს ფილმებში მონაწილე კენიელი მსახიობები: პოლ ონსონგო, დევიდ მულვა, სიდედე ონიულო, ჯონ სიბი ოკუმუ და ნჯერი ოსააკი.
შვეიცარიელ ქალზე გადაღებული გერმანული ფილმი „ თეთრი მასაი “, სადაც ქალი შეყვარებული იყო მასაიელ მეომარზე, მიიღო პრემია, როგორც 2006 წლის საუკეთესო უცხოურმა ფილმმა, თუმცა ამას კენიაში კარგად ვერ შეხვდნენ. „ იდი ამინის აღმაფრენა და დაცემა “, რომელიც ასახავს უგანდელი დიქტატორის ცხოვრებას, გადაღებულია კენიაში და კენიელი რეჟისორის და პროდიუსერის შარად პატელის ერთ-ერთი საუკეთესო ფილმია. ადგილობრივი კენიელი კინემატოგრაფებია: ინგოლო ვა კეია, ალბერტ უანდაგო და ჯუდი კიბინგე. „ არსად აფრიკაში “, რომელსაც მიღებული აქვს გერმანული ჯილდოები, მოგვითხრობს კენიაში მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ მცხოვრებ გერმანელ დევნილებზე. ფილმის დიდი ნაწილი მიმდინარეობს კენიაში და მრავალ სცენებში მონაწილეობენ, როგორც კენიელი, ასევე გერმანელი მსახიობები.
ზოგიერთი ბოლო ცნობილი დადგმის ეკრანიზებაში მუსიკალური გაფორმება შესრულებულია ჯგუფების U2-ს, რობი უილიამსის, R.E.M.-ის მიერ, რომლებიც 2005 წლის ივლისში ასევე მონაწილეობდნენ Live 8-ის კონცერტებში ევროპაში და აშშ-ში.
თეატრი
კენიის თეატრალური სცენის გამორჩეულ სახეებს წარმოადგენენ მსახიობები სტელა ავინჯა მუკა და ენ უანჯუგუ. ცნობილი რეჟისორი ტირუს გატვე დღეისათვის კენიაში ყველაზე გამოჩენილი თეატრალური რეჟისორია. 1990-იანი წლების ბოლოს 2000-იანი წლების დასაწყისში, ვაჰომე მუტაჰი გაჰყვა ლეგენდარული ნგუგი ვა ტიონგოს გზას, როდესაც მან იგიზას ნაწარმოებები გააერთიანა ტირუს გატვესთან და დაიწყო „სახალხო თეატრის“ პროექტის რეალიზირება, სადაც მთელი ქვეყნის ღამის კლუბებში ხორციელდებოდა ბევრი დადგმები, ძირითადად პოლიტიკური ფელეტონების სახის.
მუზეუმები
კენიის ეროვნული მუზეუმები (NMK) — სახელმწიფო კორპორაციაა, რომელიც მართავს მუზეუმებს, ღირსშესანიშნაობებს და ძეგლებს კენიაში. ის ატარებს ეროვნული მემკვიდრეობის გამოკვლევებს და აქვს შესწავლის გამოცდილება პალეონტოლოგიაში, ეთნოგრაფიაში და ბიომრავალფეროვნებაში. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობს მუზეუმების ბორცვზე, უჰურუს გზატკეცილის გვერდით, ცენტრალურ საქმიან ზონასა და ვესტლენდსს შორის ნაირობიში. კენიის ეროვნული მუზეუმების კორპორაცია დააარსა აღმოსავლეთ აფრიკის ბუნებრივი ისტორიის საზოგადოებამ (E.A.N.H.S.) 1910 წელს. საზოგადოების მთავარი მიზანი მუდამ იყო აღმოსავლეთ აფრიკის ცხოვრების წესების ბუნებრივი ატრიბუტების მუდმივი სამეცნიერო შესწავლა. მუზეუმებში ინახება კოლექციები, ასევე დროებითი და მუდმივი გამოფენები. დღეისათვის კენიის ეროვნული მუზეუმების კორპორაცია მართავს 22-ზე მეტ რეგიონალურ მუზეუმს და კულტურულ ძეგლს მთელ ქვეყანაში.
კენიის ეროვნული მუზეუმების კორპორაციის შემადგენლობაში მუშაობს რამდენიმე მუზეუმი, მათ შორისაა:
კენიის ეროვნული მუზეუმების კორპორაციის კონტროლ ქვეშაა შემდეგი ღირსშესანიშნაობები და ძეგლები:
სპორტი
ბოლო დროს კენიის მძლეოსნობის წრეებში შეიმჩნევა წინააღმდეგობები, რის გამოც მთელი რიგი კენიელი მძლეოსნები წარმოადგენენ სხვა ქვეყნებს, უპირველესად, ბაჰრეინს და კატარს. კენიის სპორტის სამინისტრო ცდილობს შეაჩეროს დეზერტირობა, მაგრამ ისინი მაინც მიდიან სხვა ქვეყნებში. ამ დეზერტირობის უმრავლესობა გამოწვეულია ეკონომიკური ან ფინანსური ფაქტორებით. ზოგიერთი ელიტარული კენიელი მორბენალი, რომლებიც ვერ წარმოადგენენ საკუთარ ქვეყანას მსოფლიო სარბიელზე, უცხოეთში მიდიან და მათ ღირსებას იცავენ.
კენია აფრიკაში იყო წამყვანი ძალა ქალთა ფრენბურთში. მისმა კლუბებმა და ეროვნულმა ნაკრებმა მოიპოვა სხვადასხვა კონტინენტური ჩემპიონობა ბოლო ათწლეულში. ქალთა ნაკრები მონაწილეობდა ოლიმპიურ თამაშებში და მსოფლიოს ჩემპიონატებში, მაგრამ რაიმე მნიშვნელოვანი წარმატებებისთვის არ მიუღწევია. კრიკეტი კიდევ ერთი პოპულარული და ყველაზე წარმატებული გუნდური სპორტის სახეობაა. კენია მონაწილეობს მსოფლიო თასზე კრიკეტში 1996 წლიდან. კენიის ნაკრები ამ სახეობაში გარეულია მსოფლიოს საუკეთესო გუნდებში და ნახევარფინალშიც გავიდა 2003 წლის ტურნირში. მათ გაიმარჯვეს ნაირობიში ჩატარებული პირველ მსოფლიო კრიკეტ ლიგის I დივიზიონის ტურნირი და მონაწილეობდა მსოფლიოს Т20-ში. ნაკრების დღევანდელი კაპიტანია რაკეპ პატელი. ნაკრები მონაწილეობას იღებდა 2011 წლის კრიკეტის მსოფლიო ჩემპიონატში. ლუკას ონიანგო პროფესიონალი რაგბი ლიგის მოთამაშეა, რომელიც თამაშობს Oldham Roughyeds-ის გუნდში. ის ასევე თამაშობდა რაგბი ლიგის Widnes Vikings-ში და რაგბის კავშირის Sale Sharks-ში. რაგბი ხდება უფრო და უფრო პოპულარული. კენიის შვიდკაცა რაგბის ნაკრები ერთ-ერთი მოწინავეა აფრიკის კონტინენტზე რაგბის ამ სახეობაში. უკანასკნელ ათწლეულში აღმავლობას განიცდის თხუთმეტკაცა რაგბის ნაკრებიც. კენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ასევე რეგიონალური ცენტრია ფეხბურთში. მაგრამ, მისი ლიდერობა ეჭვ ქვეშ დადგა კენიის ფეხბურთის ფედერაციის დაშლის გამო, რის გამოც მას ფიფაში წევრობა შეუჩერდა, რომელიც გაუქმდა 2007 წლის მარტში.
კენიაში ყოველწლიურად იმართება მსოფლიოში ცნობილი „ საფარის რალი “, რომელიც მთელ მსოფლიოში ერთ-ერთ რთულ მარშრუტადაა მიჩნეული. ის იყო რალის მსოფლიო ჩემპიონატის ნაწილი დიდი ხნის განმავლობაში, 2002 წლამდე, სანამ ფინანსური პრობლემების გამო ის არ შეწყდა თუმცა რალი მაინც ყოველწლიურად იმართება აფრიკის ჩემპიონატის ეგიდით. მის ორგანიზატორებს იმედი აქვთ, რომ დაბრუნდებიან რალის მსოფლიო ჩემპიონატებს უახლოეს წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ისიდა
thumb|ისიდა
ისიდა (ძველეგვიპტურად „ისეტ“ ან „ასეტ“) — ძველი ეგვიპტის უზენაესი ღვთაება, ოსირისის და და ცოლი. ოსირისის კულტთან უმჭიდროეს კავშირშია ისიდას კულტი. ისიდა იყო ნაყოფიერების, დედობის, სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის ქალღმერთი. ერთი ეგვიპტური მითის მიხედვით ოსირისი მოკლა ბოროტმა სეთმა და მისი სხეულის ნაწილები მთელ დედამიწაზე მოაბნია. გამწარებულმა ისიდამ მთელი დედამიწა შემოიარა, რათა შეეგროვებინა მისთვის უსაყვარლესი ადამიანის სხეულის ნაწილები. იგივე მითის მიხედვით რამდენიმე ხნის შემდეგ ოსირისი აღსდგა მკვდრეთით და იმქვეყნიური სამეფოს მმართველი გახდა. ისიდას კულტი საბერძნეთში ადრევე გადავიდა, ხოლო ელინიზმის პერიოდში გავრცელდა დუნაიდან ინდოეთამდე. რომში ისიდას კულტი გადავიდა პირველ საუკუნეში ჩვენს ერამდე. იმპერიის პერიოდში ისიდას კულტს სახელმწიფო იცავდა და უდიდესი აღიარება მოიპოვა ყველგან, სადაც კი რომაელთა ბატონობა გავრცელდა.
ბერძნულ–რომაულ სამყაროში ისიდა ითვლებოდა მიწისა და მეზღვაურთა მფარველად, ციურ მნათობთა შემქმნელად, იალქნის გამომგონებლად და სხვა. იმ ტანჯვა–წამებისა და განსაცდელის გამო, რომელიც ისიდამ განიცდა ოსირისის ნაწილების შეგროვებისა და ბოროტ სეთთან ბრძოლისას, იგი დაბეჩავებულთა ღვთაებად, ქალთა შემწედ, დამცირებულთა ქომაგად და მფარველად აღიარეს (ისიდას ეს თვისებები ქრსიტიანობამ მარიამ ღვთისმშობელს მიაწერა). ისიდას დღეობებს მისტერიების ხასიათი ჰქონდა და დემეტრეს ელევსინურ მისტერიებს წააგავდა. რომში ისიდას დღესასწაულს 5 მარტს აღნიშნავდნენ.
ძვ. ეგვიპტურ გამოსახულებებში ისიდა უფრო ხშირად ტახტზე მჯდომარეა, ხელში უჭირავს ძროხის რქები და რქებს შორის მოჩანს ამომავალი მზის დისკო. ბერძნულ–რომაულ ხელოვნებაში ისიდა ჰერას მსგავსად გამოისახება: გრძელი ტანსაცმლით, მშვიდი, საკმაოდ ამაყი და დიდებული სახით. მისი ატრიბუტებია: გველი, ლოტოსი, თავთავი, სიუხვის რქა. ისიდას ზოგჯერ ხელში უჭირავს ჩვილი ჰოროსი, რომელიც ქრისტიანობამ ქრისტესთან გააიგივა. საბერძნეთში ერთხანს იგი აფროდიტედ მიაჩნდათ, ხოლო ჰოროსი ეროსად. ისიდას მითს ხშირად უკავშირებდნენ სერაპისის მითს. ჩვენამდეა მოღწეული ქანდაკება, რომლის მიხედვითაც ისიდა და სერაპისი წელს ზემოთ ადამიანები არიან, ხოლო წელს ქვემოთ – გველები. გველების ქვემო ნაწილები ერთიმეორეზეა გადახვეული. ისიდას კულტი აირია და შეერწყო მრავალი ქვეყნის ბევრი ღვთაების კულტს.
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
ალექსი შიუკაშვილი
მინიატიურა|150პქ|შიუკაშვილის ერთ-ერთი წიგნი ალექსი ვლადიმერის ძე შიუკაშვილი, შიუკოვი (დ. 3 მარტი [ ძვ. სტ. 19 თებერვალი], 1893, თბილისი — გ. 9 დეკემბერი, 1985, მოსკოვი) — სამამულო ავიაციის ერთი პიონერთაგანი და პირველი ქართველი მფრინავი, ავიაციის პოლკოვნიკი, სკკპ წევრი 1943-იდან.
ბიოგრაფია
გიმნაზისტმა შიუკაშვილმა 1908 წლის 5 მაისს რუსეთის იმპერიაში პირველმა იფრინა თავისი კონსტრუქციის პლანერით. აფრინდა მახათის მთიდან (თბილისი). 1912 წელს შექმნა ორიგინალური კონსტრუქციის თვითმფრინავი „უტკა“, შემდეგ მოქანავე ფრთებიანი საცდელი თვითმფრინავი. მან პირველმა მსოფლიოში შექმნა და გამოიყენა სამთვლიანი შასი (წინა თვალი ასაკეცი ჰქონდა). 1941 წელს დაამთავრა გატჩინის ოფიცერთა საავიაციო სკოლა.
შიუკაშვილი პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეა, გიორგის ჯვრის კავალერი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ იყო მოსკოვის დაცვის ავიაციის უფროსი, კავკასიის არმიის საჰაერი ფლოტის უფროსი და სხვა. სამოქალაქო ომის პერიოდში ხელმძღვანელობდა აღმოსავლეთისა და თურქესტანის ფრონტის ავიაციას. 1923 წელს დაბრუნდა თბილისში.
შიუკაშვილი იყო ამიერკავკასიის აეროფლოტის დაარსების ინიციატორი და მისი ხელმძღვანელი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში (1941-1945) ხელმძღვანელობდა სამხედრო-საჰაერო ძალების (სსძ) ობიექტების თავდაცვას. ომის შემდეგ იყო სსძ შტაბის სარედაქციო-საგანონცემლო განყოფილების უფროსი, მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტის (მაი) სამხედრო კათედრის მასწავლებელი. არის მრავალი სტატიისა და წიგნის ავტორი ავიაციის დარგში, მათ შორისაა სახელმძღვანელო „ავიაციის საფუძვლები“ (რუსულ ენაზე).
დაჯილდოებულია წითელი დროშის ორდენით, სამამულო ომის I ხარისხის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მფრინავები კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სამამულო ომის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
მიხაელ შენკერი
მიხაელ შენკერი (Michael Schenker, დ. 10 იანვარი, 1955) — გერმანელი გიტარისტი. იგი არის ყოფილი წევრი ჯგუფებისა: UFO, Scorpions, MSG და Ratt. მისი უფროსი ძმა, რუდოლფ შენკერი არის სკორპიონსის დამაარსებელი და წევრი დღემდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკორპიონსის წევრები კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:გერმანელი გიტარისტები კატეგორია:G3
Raphitoma zelotypa
Raphitoma zelotypa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მერაპი
მერაპის მთა (Gunung Merapi – ცეცხლოვანი მთა) — აქტიური სტრატოვულკანი კუნძულ იავაზე, ცენტრალური იავის პროვინციისა და ჯოკიაკარტის საზღვარზე. სიმაღლე 2930. წარმოადგენს ყველაზე აქტიურ ვულკანს ინდონეზიაში, რომელიც 1548 წლიდან რეგულარულად ამოიფრქვევა. მდებარეობს ქალაქ ჯოკიაკარტიდან 28 კმ–ით ჩრდილოეთით. მთის კალთებზე, ზღვის დონიდან 1 700 მეტრ სიმაღლეზეც კი, სოფლებში ათასობით ადამიანი სახლობს.
მთის მწვერვალზე კვამლის დანახვა წელიწადში დაახლოებით 300 დღესაა შესაძლებელი, ფიქსირდება რამდენიმე ამოფრქვევაც. 1994 წლის 22 ნოემბერს ამოფრქვეულმა ცხელმა გაზმა 27 ადამიანი იმსხვერპლა, ძრითადად მთის დასავლეთით მდებარე პატარა ქალაქ მუნტილანში. სხვა დიდი ამოფრქვევა მოხდა 2006 წელს, ჯოკიაკარტის მიწისძვრამდე ცოტა ხნით ადრე. იმ ნაკლებ საფრთხეთა გამო, რომელთაც მერაპი მოსახლეობას უქადის, იგი დეკადურ ვულკანად მიიჩნევა.
2010 წლის 25 ოქტომბერს, ინდონეზიის მთავრობამ მერაპის უმაღლეს წერტილზე დაამონტაჟა ზარი, რომელიც საფრთხის შემთხვევაში მოსახლეობას აფრთხილებს. ამავე წლის 23–24 ოქტომბერს, ოფიციალური მონაცემებით დაფისქირდა დაახლოებით 500 ვულკანური მიწისძვრა, მაგმა კი 1 კმ–ზე ამოიწია. 25 ოქტომბრის შუადღეს, სამხრეთ და სამხრეთ–დასავლეთ კალთებზე ლავა გადმოიღვარა.
2010 წლის 30 ნომებრისთვის ვულკანი ამოფრქვევებს კვლავ განაგრძობდა, თუმცა დაბალი აქტივობის გამო ოფიციალურმა საგანგაშო ზარმა მისი დონე 3-ით შეაფასა. ამჟამად ვულკანის სიმაღლე 2 930 მეტრია, 38 მეტრით უფრო დაბალი, ვიდრე 2010 წლის ამოფრქვევებამდე იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ვულკანები კატეგორია:ინდონეზიის მთები კატეგორია:ინდონეზიის სტრატოვულკანები კატეგორია:სუბდუქციური ვულკანები კატეგორია:ცენტრალური იავის ვულკანები კატეგორია:ცენტრალური იავის მთები კატეგორია:ინდონეზიის მოქმედი ვულკანები კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:ცენტრალური იავის ღირსშესანიშნაობები
ფაუნა
მინი|250პქ|ფაუნა ფაუნა (ლათ. fauna – ტყეებისა და ველების ქალღმერთი; ცხოველთა ჯოგების მფარველი) — ცხოველთა სახეობების ისტორიულად ჩამოყალიბებული ერთობლიობა ამა თუ იმ ტერიტორიაზე. წარმოშობის მხრივ, ფაუნა ერთიან და ერთგვაროვან სისტემას არ წარმოადგენს.
ისტორიული განვითარების პროცესში იგი ყალიბდება სხვადასხვა წარმოშობის ცხოველთა ჯგუფებისაგან — ფაუნისტური კომპლექსებისაგან. თითოეულ ფაუნაში არჩევენ ე.წ. აბორიგენბს ანუ ცხოველებს, რომლებიც განვითარდნენ ადგილზე, და იმიგრანტებს, რომლებიც მოცემულ ტერიტორიაზე სხვა ადგილებიდან გადმოსახლდნენ. ფაუნისტური კომპლექსების წარმოშობის დადგენა რთული ამოცანაა, ხშირად შეუძლებელიც. განარჩევენ ტუნდრის, ტაიგის, ნემორალურ, ტყის, ველის, ნახევრად უდაბნოს, უდაბნოს, პანთროპულ და სხვა ფაუნისტურ კომპლექსებს. ამა თუ იმ ფაუნის შემცველი კომპლექსების რაოდენობა სხვადასხვაა. მაგ.: ველის ზონის ფაუნას ქმნიან საკუთრივ ველის, კოსმოპოლიტურ სახეობათა სხვა ფაუნებში გაბატონებული კომპლექსების წარმომადგენლები.
უსურიის მხარის ფრინველების ფაუნაში შესაძლოა გაირჩეს აღმოსავლეთ ციმბირის ტაიგის, შორეული აღმოსავლეთის ფართოფოთლოვან ტყეებთან დაკავშირებულ სახეობათა, სამხრეთ ჩინეთის, ინდომალაიური, ზღვის სანაპირო ფორმების კომპლექსები. ამას გარდა აქ ბინადრობენ რელიქტური მესამეული სახეობები და გამყინვარების დროის რელიქტები. ტერმინი ფაუნა იხმარება ასევე ცხოველთა ცალკეული სისტემატიკური ჯგუფების მიმართ (მაგ.; ორნითოფაუნა — ფრინველთა ფაუნა; ენტომოფაუნა — მწერების ფაუნა და ა.შ.), ან კიდევ დედამიწის ისტორიის ამა თუ იმ პერიოდის ცხოველთა სამყაროს აღსანიშნავად. ლაპარაკობენ აგრეთვე ნიადაგის, სარეწაო ცხოველთა ფაუნის სხვ. შესახებაც. ფაუნის შემადგენლობის, ისტორიული განვითარებისა და ჩამოყალიბების შესწავლა ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზოოგეოგრაფია
İnfauna
Lasioglossum enslini
Lasioglossum enslini — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1972 წელს.
სქოლიო
enslini
სალამანკის უნივერსიტეტი
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის უნივერსიტეტები კატეგორია:შუა საუკუნეების უნივერსიტეტები
კოხტას ციხის ეკლესია
კოხტას ციხის ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XI–XII საუკუნეებით.
ეკლესია კოხტას ციხის ციტადელის დასავლეთით 20 მეტრზე მდებარეობს. იგი ციხის თანადროულია. ნაგებია დუღაბით და ქვით. მას ჰქონდა ქვის ფილების დამუშავებული პერანგი,  დღეს კი მისგან აღარაფერია შემორჩენილი. ტაძარი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. ეკლესია სამსაფეხურიან ცოკოლზე იდგა სამხრეთ-დასავლეთის მხარეს. ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთი მხარე კი მიწაში იყო შემჯდარი. ეკლესიას აქვს ორი შესასვლელი — სამხრეთით და დასავლეთით. ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი. დარბაზის გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებით გაყოფილია ორ ნაწილადა. შუა საფეხურს ეყრდნობოდა კამარის საბჯენი თაღი, ხოლო გვერდის საფეხურებს კი — კედლის დეკორატიული თაღები. ეკლესიას დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან ეკვრის მინაშენები. ჩრდილოეთის და სამხრეთის მინაშენებს აღმოსავლეთის კედლის ღერძზე აქვთ თითო სარკმელი. დასავლეთის მინაშენში კი კარი გაჭრილია დასავლეთის კედელში, ხოლო სამხრეთის მინაშენში შესასვლელად გამოყენებულია ორმალიანი თაღი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მექსიკის ეროვნული პარკების სია
მექსიკაში 67 ფედერალური დაცული ეროვნული ტერიტორიაა, რომლებიც ეროვნულ პარკებად იწოდება (Parques Nacionales). ეროვნული პარკები დაცული ბუნებრივი ტერიტორიების ეროვნული კომისიის მეთვალყურეობის ქვეშაა, რომელიც გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების ფედერალური სამდივნოს ერთ-ერთი შტოა. საერთო ჯამში, ეროვნულ პარკებს მექსიკის 23 შტატისა და მეხიკოს დამოუკიდებელ რაიონში 1 432 034 ჰექტარ ფართობს იკავებენ, რაც ქვეყნის საერთო ფართობის 0.73%-ია.
სქოლიო
* მექსიკა
კუიავო-პომერანიის სავოევოდო
კუიავო-პომერანიის სავოევოდო (Województwo kujawsko-pomorskie) — სავოევოდო პოლონეთში. მდებარეობს პოლონეთის ჩრდილოეთით. სავოევოდოს ცენტრიებია ქალაქი ბიდგოში (ადმინისტრაციის ცენტრი) და ტორუნი (რეგიონალური საბჭოს ადგილსამყოფელი). მოსახლეობა – 2,066,136 კაცი (2006). ფართობი – 17 969 კმ².
Rectiplanes
Rectiplanes — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
იასაული
იასაული (yasaul — ბრძანების აღმსრულებელი) — მმართველობითი და მართლმსაჯულებითი აპარატის დაბალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. მიეკუთვნებოდა ე. წ. ხელჯოხიანთა ჯგუფს. შეიცვალა გაერთიანებული საქართველოს დროინდელი მანდატური და არგნოსანი. საკუთრივ სააღმსრულებლო საქმის გარდა იასაულს გამოკვლევა-გამოძიების დავალებაც ეძლეოდა. მასვე განაწესებდნენ გამოსაღებთა ამკრეფ-გადამხდევინებლად და სამეფო სამეურნეო თუ სხვა სამუშაოთა ზედამდეგადაც. დასტურლამალით ცნობილია სამეფო იასაულების 2 დასი — ეშიკაღასბაშისა (23 კაცი) და ქარხნის ანუ საწყობის ნაზირის სახელოსი (17 კაცი); იასაულები სხვა სახელოებშიაც (სალაროში, დავთარხანაში) იყვნენ. არსებობდა სადედოფლო იასაულების დასიც (17 იასაული). თვითონ იასაულების გარდა იასაულობა, დაინტერესებული პირის თხოვნითვე, ზოგჯერ სხვა, უფრო გავლენიან მოხელესა თუ დიდ ფეოდალსაც ეკისრებოდა.
ცხრამუხა
ცხრამუხა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: თაგვეთი, რბონა). ნასოფლარი დამჩხრეულა. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, ხაშურიდან 3 კილომეტრი. სოფელში დგას კოშკი და წმინდა ნინოს ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1728 ადამიანი.
ისტორია
ცხრამუხა ისტორიულ წყაროებში XVIII საუკუნიდან გვხვდება. როსტომ და დავით აბაშიძეების მიერ მამულის ნასყიდობის 1751 წლის სიგელში მოიხსენიება ცხრამუხა (ცხორომუხა), როგორც გაყიდული ჭალის მამულის საზღვარი. ცხრამუხა ქართლის სააბაშიოში შედიოდა და ქვიშხეთელი აბაშიძეების კუთვნილებას წარმოადგენდა. შემდეგ იგი ამილახორების ხელშია. ერთ-ერთი დოკუმენტი, რომელშიც ცხრამუხაა მოხსენიებული, 1771 წლის 17 იანვრით თარიღდება. ეს დოკუმენტი არის განჩინება რევაზ ამილახორსა და ნიკოლოზ აბაშიძეს შორის მამულის საქმეზე. ერეკლე II-ის იმავე წლის 20 იანვრის ბრძანებაში ნათქვამია, რომ ცხრამუხა ამილახორს დარჩა.
ცხრამუხაც არაერთხელ გამხდარა ლეკთა თავდასხმის ობიექტი. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგაც გრძელდებოდა მათი თავდასხმები. აბაშიძეების ერთ-ერთ დოკუმენტში ნათქვამია, რომ 1808 წელს
1865 წელს აქ ცხოვრობს 46 კომლი გლეხი. აქედან სახელმწიფოა 15, ხოლო დროებით ვალდებული 31 კომლი. 1886 წელს ცხრამუხაში უკვე 91 კომლია (284 კაცი და 253 ქალი, სულ 537 კაცი). მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა მთლიანად ქართულია.
ცხრამუხაში სახლობენ გვარები: ბარბაქაძე, ბერიძე, ბირკაძე, გელაშვილი, გოგალაძე, გოგალაშვილი, გოგნიაშვილი, ელბაქიძე, თიგიშვილი, კაპანაძე, კოჟორიძე, კურტანიძე, ლაცაბიძე, ლომიძე, მინაძე, მიქელაძე, ოქრუაშვილი, რაზმაძე, ქართველიშვილი, ღონღაძე, ჩადუნელი, ჩაჩანიძე, ცერცვაძე, ციცქიშვილი...
სოფლის სახელწოდება დაკავშირებულია მუხასთან. სოფელში გვიჩვენებენ ადგილს, კერძოდ, დღევანდელ სასაფლაოსთან, წმ. ნინოს ეკლესიის ირგვლივ, სადაც ცხრა მუხა მდგარა და აქედან შეერქვა სოფელს სახელწოდება - ცხრამუხაო. სახელწოდება ცხრამუხა სიტყვათშეერთებით არის მიღებული. აქ მსაზღვრელი რიცხვითი სახელია, ხოლო საზღვრული, არსებითი სახელი. ამ რიგის არაერთი ტოპონიმია დაფიქისრებული ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ორმუხები - უბანი, ორჯამიანა - წყარო და ა.შ.).
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუჩმასთა
გუჩმასთა — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ვანათის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე წყალწმინდის  (პატარა ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1280 მეტრი, ცხინვალიდან 15 კილომეტრი.
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Гучмаста).
სქოლიო
კატეგორია:ვანათის თემის სოფლები
პოლტავის ბრძოლა
thumb პოლტავის ბრძოლა — გენერალური ბრძოლა 27 ივნისს (8 ივლისი) რუსეთისა და შვედეთის ჯარებს შორის 1700-1721 წლების ჩრდილოეთის ომის დროს. 1709 წლის აპრილს შვედეთის ჯარებმა კარლ XII სარდლობით ალყა შემოარტყეს პოლტავას. ქალაქის მცირერიცხოვანმა გარნიზონმა წარმატებით მოიგერია რამდენიმე იერიში. მაისის ბოლოს პოლტავის რაიონში მივიდა რუსეთის არმიის ძირითადი ძალები პეტრე I-ის სარდლობით. 16 (27) ივნისს სამხედრო საბჭომ გადაწყვიტა გაემართა გენერალური ბრძოლა.
25 ივნისს (6 ივლისი) რუსეთის არმია (42 ათასი კაცი, 72 ქვემეხი) გამაგრდა პოლტავის ჩრდილოეთით 5 კმ-ზე. 26 ივნისს (7 ივლისი) შექმნა მოწინავე პოზიციები. კარლ XII-მ გადაწყვიტა იერიში მიეტანა რუსეთის ჯარზე. მისი ვარაუდით, რუსეთის ჯარის დამარცხება წააქეზებდა თურქეთს დაეწყო ომი რუსეთის წინააღმდეგ. იერიშისათვის გამოყვეს 20 ათასი კაცი და 4 ქვემეხი. 17 (28) ივნისს კარლ XII დაიჭრა და სარდლობა ფელდმარშალ კ. რენშილდს გადასცა. 27 ივნისს (8 ივლისი) ღამის 2 სთ-ზე შვედეთის ჯარმა შეუტია რუსების რედუტებს. რედუტების ძირითადი განივი ხაზის ფრთებიდან შემოვლის ცდა უშედეგოდ დამთავრდა, შვედეთის ჯარის მარჯვენა ფრთის ნაწილი განადგურდა. შვედებმა ვერც რედუტების ხაზის ფრონტალური გარღვევა შეძლეს. 9 სთ-ზე დაიწყო ხელჩართული ბრძოლა. ამავე დროს რუსების ცხენოსანთა ნაწილები ფლანგებიდან უტევდნენ მოწინააღმდეგეს. უკვე 11 სთზე შვედებმა დაიწყეს უწესრიგოდ უკან დახევა. შვედეთის არმიის ნარჩენები პერევოლოჩნისთან ტყვედ ჩაბარდნენ რუსეთის ჯარს. პოლტავის ბრძოლის შედეგად შვედეთის სამხედრო ძლიერება ძირფესვიანად შეირყა.
ლიტერატურა
კატეგორია:1709 კატეგორია:ჩრდილოეთის დიდი ომის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
ტრიქომონასი
მინიატიურა ტრიქომონასი (Trichomonas) — უმარტივესთა გვარი შოლტოსანთა კლასისა, მათი მსხლისებრი სხეული სიგრძე აღწევს 15—20 მკმ. წინა ნაწილში აქვს ციტოსტომი, ოვალური ბირთვი და 4 შოლტი. მე-5 შოლტი მიმართულია უკან და პელიკულის გამონაზარდთან ქმნის ტალღისებურ აპკს;
მთელ სხეულს სიგრძეზე მიყვება აქსოსტილი. ტრიქომონასი იკვებებიან ბაქტერიებით, მრავლდებიან გასწვრივი გაყოფით. ადამიანში პარაზიტობს Trichomonas vaginalis, რომელიც იწვევს ტრიქომონოზს. Trichomonas tenax-ისა (გვხვდება პირის ღრუში) და Trichomonas hominis-ის (პარაზიტობს წვრილი ნაწლავის სანათურში) პათოგენურობა სადავოა. Trichomonas foetus პარაზიტობს მსხვილ რქოსან საქონლის სასქესო ორგანოებში, იწვევს აბორტს და ნაადრევ მშობიარობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები