cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩეჩნებისა და ინგუშების დეპორტაცია
მთიელთა ცხოვრების პირობები
1944 წელს ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქმა მთიელების ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლებისათვის მიიღო 1 მლნ 900 ათასი მანეთი. აქედან ვაინახებისათვის პრაქტიკულად გამოყვეს 887 198 მანეთი. ამავე ოლქში 1945-1946 წლებში სპეცგადასახლებულებისათვის საცხოვრებლების ასაშენებლად გამოიყო 2 მლნ 200 ათასი მანეთი. შემოწმებამ გამოავლინა რომ ხდებდა ციფრებით მანიპულირება და ფინანსური მახინაციები. სოკოლოვის რაიონის სივკოვის სასოფლო საბჭოში ვაინახებმა შეიძინეს 12 სახლი 400 მანეთად, არადა სოფლის მეურნეობის ბანკმა გამოყო მხოლოდ 2 000 მანეთი. მამლიუტის რაიონის პეტროვსკის სახელობის კოლმეურნეობის წარმომადგენელმა წარმოადგინა ფიქტიური დოკუმენტები ორი დეპორტირებული ოჯახისათვის 4 000 მანეთად სახლის ყიდვის შესახებ, როცა რეალური ფასი იყო 2 000 მანეთი.
მაგრამ არსებობდა მთელი რიგი პრობლემები. სოვეტსკის რაიონის კიროვის სახელობის კოლმეურნეობაში სადაც ცხოვრობდა 213 დეპორტირებული ოჯახი, გადასახლების მომენტიდან არცერთი სახლი არ აშენებულა. ყველა ოჯახი ცხოვრობდა ხორბლის საბჭოთა მეურნეობის შენობაში, რომლის ნაწილს ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი. მაგომედ მერჟოევის რვასულიანი ოჯახი ცხოვრობდა უფანჯრო, უკარო ბარაკის ტიპის საცხოვრებელში. გაირკვა, რომ ხელისუფლება არაფერს არ აკეთებდა სიტუაციის გამოსასწორებლად. პოლუდენის რაიონის ტოკუშინის საბჭოთა მეურნეობაში უმძიმეს პირობებში ცხოვრობდა 133 დეპორტირებული. ერთ ოთახში ცხოვრობდა რამდენიმე ოჯახი. ახმეტ ხაპჩუევის შვიდსულიანი ოჯახი 1915-1946 წლებში ცხოვრობდა ცხოველების ყოფილ იზოლატორში . პავლოდარის ტყავის ფაბრიკის ბარაკული ტიპის საერთო საცხოვრებელში ცხოვრობდა ვაინახების 85 ოჯახი ანუ 635 ადამიანი. ტემპერატურა ზამთარში ეცემოდა -20°С-მდე, თუმცა მოსახლეობას არ ჰქონდა თბილი ტანსაცმელი, ბავშვები ნახევრად შიშველი იყვნენ და პრაქტიკულად სიკვდილსთვის განწირულები. 1945 წლის იანვარში ფაბრიკაში შიმშილისა და სიცივისაგან გარდაიცვალა 12 ადამიანი.
ნორმატიული აქტების მიხედვით, კომპენსაციის სახით დეპორტირებულებს უნდა მიეღოთ პირუტყვი. 1944 წლის 1 დეკემბრისათვის პირუტყვი გამოუყვეს 3 924 ოჯახს (ოჯახების საერთო რაოდენობის 82 %-ს), აქედან 2 177 მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი, 6 086 თხა და ცხვარი. 1946 წელს ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქში პირუტყვი ჰყავდა 5 088 ოჯახიდან 5 017-ს.
ვაინახების გაძლიერებული კონტროლი
1945 წლის იანვარში ხელისუფლებამ მიიღო დადგენილება ვაინახების უფლებების დამატებით შეზღუდვის შესახებ. მათ ჩამოერთვათ საცხოვრებელი ადგილის დატოვების უფლება, თუკი არ შეატყობინებდნენ სპეციალურ კომენდატურას. სამი დღის განმავლობაში მათ ნკვდ-ს ორგანოებისათვის უნდა მიეწოდებინათ ინფორმაცია ყველანაირი ოჯახური ცვლილების შესახებ. კომენდატურას მიეცა უფლება დამნაშავე დაეპატიმრებინა 5 დღის განმავლობაში ან დაეკისრებინა ჯარიმა 100 მანეთის ოდენობით.
ამ გადაწყვეტილების საფუძველი იყო ჩეჩნებსა და ინგუშებს შორის არასაიმედო ადამიანების არსებობა. ნკვდ-ის ორგანოებმა სპეცგადასახლებულებს შორის ანტისაბჭოთა განწყობილების მქონეთა დიდი რიცხვი აღმოაჩინეს.
1944 წლის შუა პერიოდში მხოლოდ ყაზახეთში დააპატიმრეს 2 196 სპეცგადასახლებული. ოქტომბერში ეს ციფრი გაიზარდა 3 310-მდე. კიდევ 1 969 ადამიანი აიყვანეს აღრიცხვაზე.
სპეცგადასახლებულებს შორის შემოიღეს კოლექტიური პასუხისმგებლობის სისტემა: სპეცგადასახლებულები დაყვეს „ათკომლიან“ ჯგუფებად, ჯგუფის ყველა წევრი პასუხს აგებდა ერთი მათგანის დანაშაულზე. შინაგან საქმეთა სამინისტრო მთიელებს შორის საიდუმლო აგენტების ჩანერგვასაც ახდენდა. გარდა ამისა ვაინახები იძლებული იყვნენ შეერთებოდნენ ე. წ. „თანამშრომლობის ჯგუფებს“, რომლებიც ეხმარებოდნენ სპეცკომენდატურას.
პირი, რომელსაც ჰქონდა ავტორიტეტი დეპორტირებულებს შორის, ხშირ შემთხვევაში რელიგიური პირები, იმყოფებოდნენ სპეცსამსახურების განსაკუთრებული დაკვირვების ქვეშ. მათ არწმუნებდნენ ეთანამშრომლათ ხელისუფლებასთან. მაგალითად, სპეცგადასახლებულებისათვის შენარჩუნებული იყო საარჩევნო უფლებები. 1946 წელს ვაინახების უმრავლესობამ მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა კავშირის უმაღლსი საბჭოს არჩევნებში რელიგიური ავტორიტეტების აგიტაციის წყალობით. ამავე დროს ის რელიგიური პირები, რომლებიც არ ღებულობდნენ მონაწილეობას არჩევნებში მოქცეულნი იყვნენ იზოლაციაში და დევნიდნენ. მსგავსი აგიტაციისათვის დააკავეს 40 ადამიანი. 1946 წლის შემოდგომაზე სპეცსამსახურებმა გამოავლინეს ათასზე მეტი რელიგიური ავტორიტეტი, საიდანაც 170-ს აიძულეს თანამშრომლობა ხელისუფლებასთან.
გადასახლებულთა წინააღმდეგობა
მიუხედავად მკაცრი კონტროლისა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებმა ვერ შეძლეს თავიდან აეცილებინათ სპეცგადასახლებულების მხრიდან კანონის დარღვევის მრავალრიცხოვანი შემთხვევები. ცხადია, ამ დარღვევების დიდი უმრავლესობა პირდაპირ პროვოცირებული იყო ხელისუფლების პოლიტიკის მიერ. დეპორტაციის პირველი წლის ყველაზე ხშირი დანაშაული იყო საკვები პროდუქტების ქურდობა და პირუტყვის გატაცება, დასახლებების ადგილების არასანქცირებული მიტოვება. როგორც წესი ვაინახები დაკავებისას ნკვდ-ს ადგილობრივ ორგანოებს წინააღმდეგობებს უწევენ.
გაქცევის ერთი მიზეზი იყო კიდევ ის, რომ მრავალი ოჯახი დააშორიშორეს და სპეცსამსახურები ამ პრობლემის მოგვარებას არც კი ცდილობდნენ. 1944 წლის გაზაფხულიდან 1950 წლის ბოლომდე დაფიქსირდა 20 000 გაქცევის ფაქტი. თითქმის ყველა გაქცეული დააკავეს.
1948 წელს საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭომ მიიღო დადგენილება, რომ ჩეჩნები და ინგუშები დეპორტირებულები იყვნენ „სამუდამოდ“. ასევე გამკაცრდა სასჯელი განსახლების ადგილებიდან გაქცევის გამო. უმაღლესი სასჯელის ზომა შეადგენდა 20 წლიან კატორღას, ხოლო მათ ვინც გაქცეულებს დაეხმარებოდა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესჯებოდათ. მიუხედავად ამისა გაქცევები არ შეწყვეტილა, ზოგიერთმა გაქცეულმა გროზნოს ოლქის ტერიტორიასაც კი მიაღწია.
1948 წელს დეპორტირებულების ნაწილი ხელმეორედ გადაასახლეს, ამ შემთხვევაში ყაზახეთის საზღვრებს მიღმა. დეპორტირებულების ნაწილმა განიზრახა ჩინეთში გაქცევა, მაგრამ ხელისუფლებამ გამოსცა კანონი და აიკრძალა დაპორტირებულების დასახლება სახელმწიფო საზღვრიდან ას კილომეტრში. ამ ბრძანების გამოსვლის შემდეგ 6 ათასი ვაინახი გაასახლეს ყაზახეთის სსრ-ის სასაზღვრო რაიონებიდან.
1940-1950-იან წლებში აღინიშნა მცირე შეტაკებები დეპორტირებულებსა და დამნაშავე ელემენტებს შორის, რომლებიც ხელისუფლებას თავის ნებაზე ჰყავდა მიშვებული. კრიმინალები ცდილობდნენ საკუთარი ბრძანებებისათვის დაემორჩილებინათ ჩეჩნები და ინგუშები. თუმცა მთიელები ყველანაირად ცდილობდნენ მსგავსი საქციელის აღკვეთას. სტალინურ ბანაკებში და ციხეებში ვაინახები გამოდიოდნენ დაჩაგრულების დამცველთა როლში.
დეპორტირებულთა შრომა
შინაგან საქმეთა სამინისტროს და სახელმწიფო უშიშროების ანალიტიკოსები დეპორტირებულების უმრავლესობას სამრეწველო საქმიანობისათვის არასაიმედოდ მიიჩნევდნენ. ორგანიზაციის ხელმძღვანელებიც ყოველნაირად ცდილობდნენ მსგავსი პირები არ მიეღოთ სამსახურში. მიგრანტებს არ გააჩნიათ არანაირი უფლებები, რამაც მათი ინტერესების იგნორირება მოახდინა. გურიევის ოლქში მოქმედებდა საოლქო კომიტეტი, რომელსაც აკრძალული ჰქონდათ ვაინახების მიღება სპეციალისტების მომზადების კურსებზე.
კონტიგენტი, რომელიც შეყვანილი იყვნენ „სოციალურად არასაიმედოების“ კატეგორიაში, შეეძლოთ ემუშავათ მხოლოდ იქ სადაც კომენდატურა გააგზავნიდა. ყველას ვინც არ ეკუთვნოდა აღნიშნულ კატეგორიას შეეძლო თავად მოეძებნა სამსახური. განსაკუთრებულ შემთხვევებში მათ ეკრძალებოდათ სამსახურის მოძებნა დასახლების ფარგლებს გარეთ.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემებით, მომუშავე ვაინახების რაოდენობა სტბილურად აღემატებოდა შრომისუნარიანების რიცხვს. ყაზახეთში შრომისუნარიანად ითვლებოდა 155 000 ჩრდილოეთ კავკასიიდან დეპორტირებული, ხოლო მუშაობდა 171 ათასი, საიდანაც 7,5 ათასი ითვლებოდა არაშრომისუნარიანად, ხოლო 13,5 ათასი იყო მოზარდი. ეს გამოწვეული იყო მთიელთა მძიმე ცხოვრების პირობებით, იძლებულები იყვნენ ემუშავათ არა მხოლოდ უფროსებს, არამედ პატარებსა და ავადმყოფებსაც კი.
ზოგიერთ კოლმეურნეობაში დეპორტირებულები მუშაობდნენ ადგილობრივებზე უკეთ. ბაბიტ შამსუდიმ 1946 წლის პირველ ნახევარში გამოიმუშავა 346 შრომადღე, იბრაგიმ დერკინმა — 306, შედიტ ახმეტოვმა — 295. არცერთ ადგილობრივს არ გამოუმუშავებია ამდენი შრომადღე.
ახმეთ საპაროვმა 1952 წელს მიიღო ყაზახეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი საპატიო სიგელი, ერთი წლის შემდეგ მიანიჭეს მეცხოველეობის ოსტატის წოდება, 1963 წელს მიიღო მეორე საპატიო სიგელი. იგი დააჯილდოვეს ლენინის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით, ხალხთა მეგობრობის ორდენით. 1971 წელს მას მიანიჭეს სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. მისი სახელი შეიტანეს ყაზახეთის სსრ-ის საპატიო მოქალაქეების ოქროს წიგნში.
მადი ბახმადოვი ტალდი-ყურღანის ოლქში მოხვდა 13 წლის ასაკში. ორი წლის შემდეგ დაეღუპა მამა და მან აიღო საკუთარი თავზე ოჯახის რჩენა. კარგი მუშაობისათვის მას წოდებები მისცეს. მისი დამხმარე ვერა ნესინა შრომის გმირი გახდა, ხოლო თავად მადიმ მიიღო ლენინის ორდენი, მაგრამ იგი არ მისცეს იმის გამო, რომ იყო დეპორტირებული. 1959 წელს იგი დაბრუნდა სამშობლოში, გახდა ცნობილი მეცხვარე და დააჯილდოვეს საპატიო ნიშნის ორდენით, მიიღო ხუთი ოქროს და ოთხი ვერცხლის მედალი სოფლის მეურნეობის მიღწევების გამოფენაზე. 1971 წელს მას მიენიჭა სოციალისტუური შრომის გმირის წოდება.
ასტანის პარტიის ქალაქკომის მდივანი ა. ანდრეევი ამბობდა, რომ საოლქო გაზეთები არ წერდნენ ვაინახ დამრტყმელ მუშებზე.
სპეცგადასახლებულების წარდგენა სახელმწიფო ჯილდოებზე დაიწყეს 1948 წლიდან. ყაზახეთში იყო ხუთი ათასი სტახანოველი და დამრტყმელი მუშა ჩეჩნებისა და ინგუშების რიცხვიდან. 56 მათგანი დააჯილდოვეს გმირული შრომის მედლით, 278-ს გადასცეს პირუტყვი, 3 449-ს — ფული და სამრეწველო საქონელი. სოციალისტური შრომის გმირის წოდებით დააჯილდოეს 8 სპეცგადასახლებული, ხოლო კიდევ 71 — ორდენებით და მედლებით.
საერთაშორისო საზოგადოების რეაქცია
250პქ|მინი|ჩეჩენი და ინგუში დიასპორის წარმომადგენლების მიტინგი [[სტრასბურგი|სტრასბურგში, 2017 წლის 23 თებერვალს.]] მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სსრკ-ის მოკავშირეები მთლიანად უგულვებელყოფდნენ დეპორტაციის ფაქტს, სამაგიეროდ მხარს უჭერდნენ გერმანელების დეპორტაციას, როგორც მეხუთე კოლონის ლიკვიდაციას. ცივი ომის დაწყების შემდეგ დასავლეთის ქვეყნებში და ასევე გაეროს ყრილობებზე საუბარი დაიწყეს საბჭოთა კავშირში დეპორტაციის საკითხებზე. საბჭოთა დიპლომატები შემხვედრი ბრალდებებით პასუხობდნენ ევროპელ დიპლომატებს და მაგალითად მოჰყავდათ აფრიკის დეკოლონიზაცია.
ჩეჩნებმა და ინგუშებმა, რომლებიც საზღვარგარეთ ცხოვრობდნენ, დაიწყეს აქტიური ბრძოლა მათი თანამემამულეების უფლებების აღსადგენად. დიასპორის წარმომადგენლებმა შექმნეს ორგანიზაციები, რომლებიც სთხოვდნენ მათ ქვეყანას, გამოეყენებინა თავისი გავლენა და ზეწოლა განეხორციელებინათ სსრკ-ის ამგვარ პოლიტიკაზე. განსაკუთრებით აქტიურები იყვნენ იორდანიის, თურქეთისა და აშშ-ის ჩეჩენთა დიასპორა.
ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის აბდურაჰმან ავტორხანოვს. იგი მრავალი წლის განმავლობაში აწარმოებდა ბრძოლას დეპორტირებული ხალხის სამშობლოში დაბრუნებისა და მათი რეაბილიტაციისათვის. 1952 წელს მიუნხენში გამოიცა მისი წიგნი „ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ხალხის მკვლელობა. ხალხთა მკვლელობა სსრკ-ში“. ეს წიგნი ითარგმნა მრავალ ენაზე და დასავლეთში დეპორტაციის საკითხის შესახებ გარკვეული წარმოდგენა შექმნა.
რეაბილიტაცია
250პქ|მინი|რკინიგზის სადგური. 1957 წელი. [[ბიშკეკი|ფრუნზე. სოფელ იურტ-აულის მოსახლეები ბრუნდებიან სამშობლოში.]] სტალინის სიკვდილისა და ლავრენტი ბერიას დახვრეტის შემდეგ, დეპორტირებულ ხალხს გაუჩნდა რეაბილიტაციისა და სამშობლოში დაბრუნების იმედი. რეპრესირებულთა ცნობილი წარმომადგენლები ხელისუფლებასთან აგზავნიდნენ თხოვნას სამშობლოში დაბრუნებისა და კოლაბორაციონიზმში დადანაშაულების მოხსნის შესახებ.
საბჭოთა კავშირისა და რსფსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმების 1957 წლის 9 იანვრის ბრძანებით ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ აღადგინეს, თუმცა რამდენადმე განსხვავებულ საზღვრებში ვიდრე ის იყო გაუქმების დროს. მის შემადგენლობაში დარჩა 1944 წელს სტავროპოლის მხარიდან გროზნოს ოლქისათვის გადაცემული ნაურისა და შელკოვის რაიონები, ძირითადად რუსული მოსახლეობით, მაგრამ მას არ დაუბრუნეს პრიგოროდნის რაიონი და იგი დარჩა ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ს. აღდგენის შემდეგ ავტონომიური რესპუბლიკის ფართობი იყო 19 300 კმ².
1957 წლის 11 თებერვალს სსრკ-ის უმაღლესმა საბჭომ დაამტკიცა პრეზიდიუმის ბრძანება და საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციაში ავტონომიური რესპუბლიკა კვლავ შეიტანეს.
1989 წლის 14 ნოემბერს საბჭოთა კავშირის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო დეკლარაცია, რომლის საფუძველზე რეპრესიები არაკანონიერად შეფასდა. დეკლარაციის საფუძველზე მოახდინეს ყველა რეპრესირებული ერის რეაბილიტაცია.
1991 წლის 26 აპრილს რსფსრ-ში მიიღეს კანონი რეპრესირებული ხალხების რეაბილიტაციის შესახებ, რომელმაც ხალხთა დეპორტაციები შეაფასა როგორც „ცილისწამების და გენოციდის პოლიტიკა“. გარდა ამისა, კანონი აღიარებდა რეპრესირებული ხალხის უფლებას, აღადგინონ ტერიტორიული მთლიანობა, რომელიც არსებობდა საზღვრების იძულებით შეცვლის არაკონსტიტუციურ პოლიტიკამდე, ნაციონალური სახელმწიფო ორგანოების აღდგენას, რაც მათი გაუქმებამდე იყო ჩამოყალიბებული, ასევე სახელმწიფოს მიერ გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას.
2014 წლის 26 თებერვალს ევროპის პარლამენტმა ჩეჩნებისა და ინგუშების დეპორტაცია აღიარა გენოციდის აქტად.
დეპორტაციის ერთ-ერთი შედეგი იყო ყაზახეთსა და ყირგიზეთში ჩეჩენური დიასპორის გაჩენა.
სამეცნიერო შეფასებები
ამერიკელი აღმოსავლეთმცოდნის ბრაიან გლინ უილიამსის აზრით, გადასახლების პერიოდში სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებელი გვაძლევს საშუალებას, რომ ჩეჩნებისა და ინგუშების დეპრტაცია გაეროს კონვენციის თანახმად ჩაითვალოს გენოციდად.
ხსოვნა
მინი|right|სტალინიზმის მსხვერპლი ჩეჩენი-აკინჯების ძეგლი მინი|right|აუხის მცხოვრებთა მიტინგი [[2017 წლის 23 თებერვალს, რომელიც ეძღვნებოდა დეპორტაციის წლისთავს.]] 1953 წელს სემიონ ლიპკინმა დაწერა პოემა „ბელადი და ტომი: ნისლი მთებში“, რომელიც ეძღვნებოდა ჩეჩნებს, რომლებმაც დეპორტაციას მთებში დაემალნენ. 1980 წელს მანვე დაწერა პოემა „დეკადა“, რომელიც ეძღვნებოდა გამოგონილი კავკასიელი ხალხის, ტავლარების დეპორტაციას.
1977 წელს ვლადიმერ ვისოცკიმ დაწერა დეპორტაციისადმი მიძღვნილი სიმღერა „გაფრინდა ცხოვრება“.
ვაინახების დეპორტაციას მიეძღვნა ანატოლი პრისტავკინის წიგნი „ეძინა ოქროს ღრუბელს“. მისმა პუბლიკაციამ, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალ „ზნამიაში“, გამოიწვია დიდი საზოგადოებრივი რეზონანსი. მომდევნო წლებში მას საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა, ხოლო 1989 წელს კინორეჟისორმა სულამბეკ მამილოვმა მოახდინა მისი ეკრანიზაცია.
1989 წლის 19 თებერვალს დაღესტნის ნოვოლაკის რაიონის დასახლება ჩარავალში გაიხსნა სტალინიზმის მსხვრეპლ ჩეჩენი-აკინჯების ძეგლი. იგი იყო მსგავსი შინაარსის პირველი ძეგლი ქვეყანაში.
1994 წლის 23 თებერვალს დეპორტაციის ნახევარსაუკუნოვან იუბილეზე, გროზნოში გაიხსნა 1944 წლის დეპორტაციის მსხვერპლთა მემორიალი. პროექტის ავტორი იყო დარჩი ჰასანხანოვი. 2008 წელს ძეგლი სხვა ადგილზე გადაიტანეს.
thumb|right|[[ცხრა კოშკი (მემორიალი)|მემორიალი „ცხრა კოშკი“.]] 1997 წლის 23 თებერვალს დეპორტაციის წლისთავზე ნაზრანში გაიხსნა მემორიალი „ცხრა კოშკი“, რომლის ავტორიც იყო რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მხატვარი მურად პოლონკოევი. აღნიშნული ნაშრომისათვის ავტორი 2002 წელს რუსეთის სამხატვრო აკადემიის ოქროს მედლით დააჯილდოეს. მემორიალი არქიტექტურის ძეგლია და შეტანლია რუსეთის სამხატვრო აკადემიის რეესტრში.
2011 წლის 23 თებერვალს ჩეჩნეთის მთავრობის საარქივო სამმართველომ და ახალგაზრდობის საქმეთა კომიტეტმა ჩეჩნეთის პარლამენტის მხარდაჭერით გახსნეს საიტი, რომელიც ეძღვნებოდა „1944 წელს ჩეჩნებისა და ინგუშების დეპოტაციის მსხვერპლთა ხსოვნას“. გახსნის მომენტისათვის ბაზა შეიცავდა ინფორმაციას 60 000 დეპორტირებულ პიროვნებაზე.
2011 წელს ყაზახეთში, რეპრესიების მსხვერპლთა დღის წინა პერიოდში, რომელიც აღინიშნება 31 მაისს, ყარაგანდაში გაიხსნა დეპორტაციის პერიოდში დაღუპული ჩეჩენი და ინგუში ხალხის სამახსოვრო ძეგლი.
2014 წელს სტუდია „გროზნო-ფილმმა“ გადაიღო ფილმი „ნაბრძანებია დავიწყება“. ფილმის პრემიერა უნდა გამართულიყო 2014 წლის 10 მაისს გროზნოში, მაგრამ რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტრომ აკრძალა ფილმის ჩვენება რუსეთის ტერიტორიაზე, რადგან „აღვივებდა ერთაშორის უთანხმოებას“. ამავე წელს ფილმი აჩვენეს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალის არასაკონკურსო პროგრამით. ეს მოხდა ფილმის რეჟისორის ჰუსეინ ერკენოვის მოთხოვნით.
დღემდე დეპორტაცია არის მხატვრების, პუბლიცისტებისა და მეცნიერი ვაინახების მუდმივი განსჯის თემა. დეპორტაციის შესახებ წერდა მაგომეტ სულაევი რომანში „მთები არ დაივიწყებენ“, ზ. აბდულაევი წიგნში „აფორიაქებები“, ხამზათ იანდარბიევი „საუკუნის დანაშაული“ და მთელი რიგი ავტორები.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნეთის ისტორია კატეგორია:ინგუშეთის ისტორია კატეგორია:1944 წელი საბჭოთა კავშირში კატეგორია:პოლიტიკური რეპრესიები საბჭოთა კავშირში კატეგორია:დეპორტაცია კატეგორია:კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულები
კანიალალ მანეკლალ მუნში
კანიალალ მანეკლალ მუნში (कनैयालाल माणेकलाल मुन्शी; დ. 30 დეკემბერი, 1887, ბჰარუჩი — გ. 8 თებერვალი, 1971) — ინდოელი მწერალი, ისტორიკოსი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე. წერდა ინგლისურ და გუჯარათულ ენაზე. განათლებით იყო იურისტი. 1915 წლიდან თანამშრომლობდა მაჰათმა განდის ჟურნალს: „იანგ ინდიაში“. წერდა რომანებს. ავტორია თხზულებისა „გუჯარათი და მისი ლიტერატურა“ (1935). მუნში რასას წყაროდ მიიჩნევდა ყოველივე იდეალურს ცხოვრებაში. იზიდავდა ზეკაცის, გმირის, გამოჩენილი პიროვნების იდეა. მისი სტილი გამოირჩევა მძაფრი დრამატიზმით.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი მწერლები კატეგორია:ინდოელი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
ალექსეევკა (აღსთაფა)
ალექსეევკა  (Alekseyevka) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
გიორგი ცაგარელი
გიორგი (გოგი) ცაგარელი (დ. 1947, თბილისი, — გ. 9 აპრილი, 2020) — ქართველი ფოტოგრაფი, ფოტოჟურნალისტი.
განათლებით ინჟინერ-მშენებელი, 1983 წლიდან პროფესიონალი ფოტოგრაფი. თანამშრომლობდა ახალგაზრდულ პრესაში, საინფორმაციო სააგენტოებში „საქინფორმი“, „აას“ და „Prime News“, ქართული და უცხოური პრესის სხვადასხვა გამოცემასთან. მონაწილეობა ჰქონდა მიღებული პერსონალურ და ჯგუფურ გამოფენებში, მათ შორის საზღვარგარეთ.
გიორგი ცაგარელის გადაღებულია უკანასკნელი ათწლეულების განმავლობაში საქართველოსა და ყოფილ საბჭოთა ქვეყნებში მიმდინარე საზოგადოებრივ-პოლიტიკური პროცესების ამსახველი დოკუმენტური ფოტოები, მათ შორის, 1989 წლის 9 აპრილის, თბილისში სამოქალაქო დაპირისპირების, აფხაზეთის კონფლიქტის და ყარაბაღის ომის (ფოტოებს იღებდა სომხური მხრიდან) ამსახველი არაერთი უნიკალური კადრი.
გიორგი ცაგარელი 2020 წლის 9 აპრილს გარდაიცვალა. გარდაცვალებამდე რამდენიმე საათით ადრე მან საკუთარ ფეისბუქგვერდზე 1989 წლის 9 აპრილს გადაღებული ფოტოების ალბომი გამოაქვეყნა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფოტოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
იანგუზ-ნარატი
იანგუზ-ნარატი (Янгуз-Нарат; Яңғыҙнарат) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება იტკინეევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 13 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ იტკინეევოდან 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 13 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 94 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:იანაულის რაიონის სოფლები
ლავროსი კიღურაძე
ლავროსი (ლავრენტი) კიღურაძე (დ. 3 აპრილი, 1880, ვანისქედი — ივლისი, 1920, სოხუმი) — ქართველი პოლიტიკოსი, რევოლუციონერი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა დიაკვნის ოჯახში. სწავლობდა ტარტუს უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, მაგრამ არ დაუსრულებია. იყო რსდმპ წევრი. 1904 წელს შეწყვიტა სწავლდა და დაბრუნდა სამშობლოში. 1905 წლის დასაწყისიდან ცხოვრობდა ბათუმში და ატარებდა კერძო გაკვეთილებს. ამავე წლის ივნისში გადავიდა სოხუმში, სადაც ტარასი ანჩაბაძის შვილებს უტარებდა კერძო გაკვეთილებს. დაახლოებული იყო ექიმ ვლადიმერ მახვილაძესთან და მის მეუღლე ელეონორა ტერ-ფარსეგოვა-მახვილაძესთან, რომელიც რსდმპ ადგილობრივი ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი იყო. ამავე ორგანიზაციაში მუშაობდნენ კიღურაძის ნათესავები, რაჟდენ და ამბაკო კიღურაძეები.
ლავროსი კიღურაძე აქტიურად ჩაერთო 1905 წლის რევოლუციაში ქალაქ სოხუმში. 17 ოქტომბრის მანიფესტის შემდეგ რსდმპ ბათუმის კომიტეტის სოხუმის ჯგუფმა რეალურად აიღო ძალაუფლება სოხუმში, შექმნა სახალხო მილიცია, დაითხოვა ქალაქის თვითმმართველობა და გამოაცხადა „სოხუმის რესპუბლიკა“. კიღურაძე მონაწილეობდა აფხაზებსა და მეგრელებს შორის არსებული დაძაბულობის მოგვარებაში, სიტყვით გამოდიოდა ოჩამჩირეში გამართულ მოლაპარაკებებში აფხაზებისა და მეგრელების წარმომადგენლებს შორის. რევოლუციის დამარცხების შემდეგ, 1906 წლის დასაწყისში, დააპატიმრეს. ერთი თვის განმავლობაში იჯდა სოხუმის ციხეში.
გათავისუფლების შემდეგ დაბრუნდა გურიაში საკუთარ სოფელში და ატარებდა კერძო გაკვეთილებს. ერთი წელი ცხოვრობდა და მასწავლებლობდა ოზურგეთში. შემდეგ კვლავ გაემგზავრა იურიევში. 1907 წლის 1 ოქტომბერს დააპატიმრეს და 4 ოქტომბერს გაგზავნეს სოხუმში. თბილისის სასამართლომ უდანაშაულოდ სცნო „სოუმის რესპუბლიკის“ საქმეში და გაათავისუფლა. 1909 წელს კვლავ დააპატიმრეს და გადაასახლეს ციმბირში, საიდანაც დაბრუნდა 1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ტუბერკულოზით დაავადებული. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს დამფუძნებელი კრების წევრად, იყო აგრარული და საფინანსო-საბიუჯეტო კომისიების წევრი. არჩეული იყო ქალაქ ფოთის საქალაქო საბჭოს თავმჯდომარედ. გარდაიცვალა 1920 წლის ივლისში, დაკრძალულია ვანისქედის სასაფლაოზე.
1923 წელს ჩეკამ დაიჭირა ლავროსი კიღურაძის ძმა მარტიან კიღურაძე და დახვრიტა 1924 წლის იანვარში. მარტიან კიღურაძე მუშაობდა ჩეკაში და წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრებს აწვდიდა საიდუმლო ინფორმაციას. 1923 წელს დააპატიმრეს და 1924 წლის აგვისტოს შემდეგ დახვრიტეს მისი კიდევ ერთი ძმა პროკოფი კიღურაძე.
ლუკა ბისტროვი
ლუკა ბისტროვი (Лука Вонифатьевич Быстров; დ. 11 ოქტომბერი, 1887, პოპოვკა, რუსეთის იმპერია — გ. 23 აგვისტო, 1916) — რუსი სასულიერო მწერალი.
ბიოგრაფია
ლუკა ბისტროვი 1887 წლის 11 ოქტომბერს სოფელ პოპოვკაში დაიბადა. მისი პაპა სოფლის მღვდელი იყო. პაპა შვილიშვილს წერა-კითხვას საეკლესიო წიგნებით ასწავლიდა და შემდეგ ლუკა შვიდი წლის ასაკიდან უკითხავდა მრევლს ეკლესიის კლიროსში.
მალევე მისი მამა, რომელიც ასევე ღვთისმსახური იყო ოჯახთან ერთად დონის ოლქის შორეულ რაიონში გადასახლდა. იქ ლუკა არითმეტიკასა და წერა-კითხვას კაზაკი ოფიცერისაგან სწავლობდა. სასიმღერო მონაცემების გამო, ლუკა 15 წლის ასაკიდან ტაძრის ერთ-ერთ კლიროსში გუნდის მთავარი მომღერალი იყო. ორი წლის შემდეგ ლუკა ბისტროვი დონის მეორე ოლქის სტანიცა ნიჟნე-ჩირსკში დამკვიდრდა. სადაც მწერლობით დაკავდა და მასწავლებლის თანამდებობის დასაკავებლად გამოცდების ჩასაბარებლად ემზადებოდა. 1908 წელს გამოცდების წარმატებით ჩაბარების შემდეგ ლუკა ბისტროვმა სახალხო მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა. თავისი ბრაზიანი საქციელის გამო ის კონსტანტინოვკის ციხეში მოხვდა.
ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ მან მასწავლებლობა მიატოვა და თვითგანათლებით დაკავდა, ნოვოჩერკასკში სწავლობდა ორწლიან კურსებზე, აიღო ატესტატი და საეკლესიო-საგანმანათლებლო და ლიტერატურული საქმიანობით დაკავდა.
ლუკა ბისტროვი 1916 წლის 23 აგვისტოს ფრონტზე დაიღუპა.
შემოქმედება
ლუკა ბისტროვის ნაწარმოებები 1908 წლიდან ქვეყნდებოდა. თავისი ნაწარმოებების სიუჟეტებს ის სტანიცა ნიჟნე-ჩირსკის სიცოცხლით სავსე ცხოვრებიდან ირებდა. თავის მოთხრობებსა და ნარკვევებში ის კაზაკთა ცხოვრების კოლორიტს აღწერდა. მისი ნაწარმოებები იბეჭდებოდა რუსულ ჟურნალ-გაზეთებში - „Церковь“, „Церковное пение“ და სხვა.
სტატიებში „Доля горькая“, „На борьбу с пьянством“, „Миссионерский подлог“, „Владыка“, „Самообман“, „Хоровое пение“, „К уставщикам и певцам“, „Повесть старого леса“ ის თანამედროვე ცხოვრების სულიერი და კულტურული საკითხების წამოწევას ცდილობდა.
ბისტროვის ცნობილი ნარკვევებია: „Психология отступничества“, „Вольтер о нетерпимости“, „К вопросу о певческих книгах“. ლუკა ბისტროვის წიგნები და თხზულებები გამოიცემოდა რევოლუციამდელ მოსკოვში, პეტერბურგსა და კიევში.
ინტერნეტ-რესურსები
კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
ქრისტაფორივანქი
ქრისტაფორივანქი (Քրիստափորի վանք) — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ დაშტადემში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მონასტრის გვერდით დგას XIII საუკუნის კოშკი, რომელსაც არ აქვს შესასვლელი. მონასტერში არის რამდენიმე უძველესი ხაჩქარი.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
არტაშავანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ბექაას მუჰაფაზა
გეოგრაფია
ბექაას მუჰაფაზა მდებარეობს ბექაას ხეობაში, ლიბანის ქედსა და ანტილიბანს შორის. ბექაას ხეობა ლიბანის სოფლის მეურნეობის ცენტრია. ხეობაში მიედინება მდინარეები ორონტესი და ლიტანი.
რაიონები
ბექაას მუჰაფაზა დაყოფილია 3 რაიონად
My Morning Jacket
My Morning Jacket — ამერიკული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული ლუისვილში (კენტუკი, აშშ). მასში შედიან ვოკალისტი/გიტარისტი ჯიმ ჯეიმზი, ბასისტი ტომ ბლანკენშიპი, დრამერი პატრიკ ჰალაჰანი, გიტარისტი კარლ ბრემელი და კლავიშისტი ბო კოსტერი. მათი ჟღერადობა, რომელშიც გაერთიანებულია როკი და ქანთრი, ხშირად ექსპერიმენტული და ფსიქოდელიურია. 2000-იანების დასაწყისიდან კოლექტივმა დიდი წარმატება მოიპოვა საკონცერტო გამოსვლებით.
ბექაას მუჰაფაზა
კლიმატი
მთელი წლის განმავლობაში ტემპერატურა მერყეობს -10 °C-დან 35 °C-მდე. ზამთარში ხშირია ძლიერი წვიმა და თოვლი. ეს ტერიტორიას უძველესი დროიდან იყო სამარშუტო მაგისტრალი ლიბანს, სირიასა და სხვა არაბულ სამყაროს ქვეყნებს შორის. კლიმატიდან გამომდინარე ბექაას მუჰაფაზა ცნობილია ღვინის მრეწველობით, საზაფხულო ფესტივალებით და სამზარეულოთი.
My Morning Jacket
სქოლიო
კატეგორია:ATO Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Capitol Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:ამერიკული ფსიქოდელიური როკ-ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული ქანთრი როკ-ჯგუფები კატეგორია:1998 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:V2 Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Wichita Recordings-ის შემსრულებლები
ბექაას მუჰაფაზა
რელიგიური შემადგენლობა
კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
ებერჰარდცელი
ებერჰარდცელი (Eberhardzell) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 59,72 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 256 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ილიურთა
ილიურთა ― ნასოფლარი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.
სოფელში დგას 1870 წელს აგებული წმ. გიორგის სახელობის გუმბათოვანი ეკლესია.
დემოგრაფია
1930-31 წლებში ჩატარებული სასოფლო-სამეურნეო აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 7 კომლი, 13 ადამიანი. მაცხოვრებლებში მთავარი გვარები იყო ხელაიძე და ხეცაურიძე.
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ნასოფლარები კატეგორია:თუშეთი
პატარძეულის კოშკი
პატარძეულის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ხუთასიოდე მეტრზე, ფიცხელაურების კოშკის მახლობლად. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. შემორჩენილია კედლების უმნიშვნელო ფრაგმენტები. ერთ-ერთ კედელში შეიმჩნევა ბუხრის კვალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჟანაუბა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 66 803 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.63 კმ²-ზე. ფართობი 2 181 319 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
იოლანდა დე ენო
იოლანდა დე ენო (Yolande de Hainaut; დ. 1175 — გ. 1219, კონსტანტინოპოლი) — ლათინთა იმპერიის იმპერატორი (1217—1219 წწ.). იმპერატორ პიერ II დე კურტენეს მეუღლე.
ბიოგრაფია
იოლანდა იყო ენოს გრაფ ბოდუენ V-ისა და გრაფინია მარგარიტა ფლანდრიელის შვილი. მისი ორი ძმა ბოდუენ I და ანრი I იყვნენ ლათინთა იმპერიის იმპერატორები. 1193 წელს გაათხოვეს პიერ II დე კურტენეზე, რომელიც იყო ნევერის, ოსერისა და ტონერის გრაფი. 1212 წელს იოლანდას მემკვიდრეობით ერგო ნამიურის სამარკგრაფო, მაგრამ იგი თავის უფროს შვილს ფილიპს გადასცა.
1216 წელს ანრი I-ის გარდაცვალების შემდეგ კონსტანტინოპოლის ტახტი სწორედ იოლანდას ქმარს შესთავაზეს. 1217 წლის 9 აპრილს რომში კორონაციის შემდეგ იოლანდა კონსტანტინოპოლში ზღვით დაბრუნდა, ხოლო პიერმა გზა ხმელეთით განაგრძო. კონსტანტინოპოლში ჩასულმა იოლანდამ 1217 წელს შეიტყო, რომ მისი მეუღლე ტყვედ ჩაიგდო ეპირის დესპოტმა. იოლანდა იმპერიას სათავეში ჩაუდგა, ხოლო მალევე დაიბადა მომავალი იმპერატორი ბოდუენ II.
იმპერიის მდგომარეობის გამტკიცების მიზნით 1217 წელს საკუთარი შვილი აგნესი დანიშნა აქაიის მთავარ ჟოფრუა II-ზე, ხოლო მეორე შვილი ცოლად გააყოლა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე I ლასკარისს.
1219 წლის დასაწყისიდან, როდესაც კონსტანტინოპოლში ცნობილი გახდა იმპერატორ პიერ II დე კურტენეს გარდაცვალების შესახებ, იოლანდა თავისი შვილის სახელით მართავდა ქვეყანას გარდაცვალებამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1175 კატეგორია:გარდაცვლილი 1219 კატეგორია:ლათინთა იმპერატორები
პუსის რაიონი
პუსის რაიონი (Distrito de Pusi) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის უანკანეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 835 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 132 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 48 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 148.42 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკანეს პროვინციის რაიონები
ბეირუთის მუჰაფაზა
ბეირუთის მუჰაფაზა (محافظة بيروت) — ლიბანის ყველაზე პატარა მუჰაფაზა. მოიცავს ერთ რაიონს და ერთ ქალაქს. დედაქალაქი ბეირუთი.
პატარა ფართობის მიუხედავად იგი ლიბანის მთავარი კულტურული, სოციალური, ეკონომიკური და პოლიტიკური ცენტრია. ბეირუთი ითვლება რელიგიურად ყველაზე მრავალფეროვან ქალაქად ახლო აღმოსავლეთში.
რელიგიური შემადგენლობა
კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
აბასხანლი
აბასხანლი (Abasxanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	 	636 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსუს რაიონის სოფლები
ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა
ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა (Çandarlı İbrahim Paşa)— ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1421-1429 წლებში. თანამდებობა ეკავა სულთან მურად II-ის დროს. განეკუთვნება ცნობილი ჩანდარლების ოჯახს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1429
ერმალოზ კალაძე
ერმალოზ კალაძე (დ. 1888, ოჭოფა, ქუთაისის მაზრა — გ. 12 დეკემბერი, 1958) —  ქართველი  პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბიოგრაფია
ერმალოზ კალაძე დაიბადა 1888 წელს, ქუთაისის მაზრის სოფელ ოჭოფაში.
საბაზისო განათლება მიიღო ოჯახსა და სოფლის სასწავლებელში. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის „ მენშევიკების“  ფრაქციის წევრი 1905 წლიდან. მეფის რეჟიმის დროს დაპატიმრებული იყო პოლიტიკური საბაბით. 1917 წლამდე მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის სახელოსნოებში ზეინკლად; მსახურობდა არმიაში რიგით ჯარისკაცად. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის ფამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო გზათა კომისიის წევრი. 1917–1921 წლებში იყო საქართველოს სახალხო გვარდიის შორაპანის შტაბის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1921 წელს დააპატიმრეს ქუთაისის პოლიტბიუროს განკარგულებით. 1923 წელს განაცხადა, რომ კავშირი ჰქონდა გაწყვეტილი საქართველოს სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა პარტიასთან, რის გამოც დადებითი შეფასება მისცეს. ამ განცხადების გაკეთებიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ იგი პატიმრობიდან გაათავისუფლეს. შემდგომ წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა მშობლიურ სოფელში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1958 კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები
ადინის მეჩეთი
ადინის მეჩეთი (ბენგალი: আদিনা মসজিদ) - ყველაზე დიდი მეჩეთის ნანგრევები ინდოსტანის ნ/კ–ზე. განლაგებულია ინდოეთის დასავლეთ ბენგალის შტატში. თარიღდება XIV საუკუნით. წარმოადგენდა ბენგალიის სასულთნოს საიმპერატორო მეჩეთს.
დიზაინი
მეჩეთის დიზაინში შერწყმულია ბენგალური, არაბული, სპარსული და ბიზანტიური არქიტექტურის ელემენტები. ის აგებულია ქვისა და აგურისაგან. მისი გეგმა დამასკოს დიდი მეჩეთის გეგმის ასლია. მეჩეთს ჰქონდა სწორკუთხოვანი თიხის კონსტრუქციის ფორმა ღია ეზოთი, ჰქონდა რამდენიმე ასეული გუმბათი. სტრუქტურის ზომებია: 172 X 97 მ. დასავლეთის მთლიანი კედელი ისლამამდელი პერიოდის სასანიანთა საიმპერიო სტილის გამოძახილია. მეჩეთის ყველაზე მნიშვნელოვან თავისებურებას წარმოადგენს მისი მონუმენტური თაღი ცენტრალური ნავის ნაწილში. მსგავსი უზარმაზარი თაღი პირველი იყო სუბკონტინენტზე და კიდევ ერთი თავისებურება იყო სასანიდურ სტილთან მსგავსება. მეჩეთი შეგნებულად გამოსახავდა სასანიდი იმპერატორების სიდიადეს. სამლოცველო დარბაზი ხუთი გასასვლელისაგან შედგება. ხოლო ეზოს გარშემო არსებული ჩრდილოეთის, სამხრეთის და აღმოსავლეთის მონასტრები სამმაგი გასასვლელისაგან. საერთო ჯამში ამ შენობას ჰქონდა 260 სვეტი და 387 თაღოვანი ფუძე. ეზოს შიდა ნაწილი წარმოადგენს 92 თაღისაგან შექმნილ უწყვეტ ფასადს. ჯერ კიდევ არსებობს შიდა შემაღლებული პლატფორმა, რომელიც სულთნებისა და მათი ჩინოვნიკების გალერეას ქმნიდა. დასავლეთის კედელთან არის განთავსებული სულთნების სამარხი.
ისტორია
მეჩეთი აგებულია სიქანდარ-შაჰის დროს. სიქანდარი იყო ბენგალიის სასულთნოს ილიასების დინასტიის მეორე შაჰი. მეჩეთი ისეა დაპროექტებული, რომ გამოჩენილიყო სამეფოს იმპერიული ამბიციები XIV საუკუნეში დელის სასულთნოს წინააღმდეგ ორჯერ გამარჯვების შემდეგ. შესაძლოა, მეჩეთი აგებული იყოს ინდუსურ-ბუდისტური ტაძრების და მონასტრების ნანგრევებზე იმდენად, რამდენადაც მისი შიდა კედელი შეიცავს დამსხვრეულ ინდურ სკულპტურებს. ენციკლოპედია „ირანიკა“ს თანახმად, მეჩეთის სამშენებლო მასალა შეიცავს ბენგალიის ტაძართა ქვებს.
მეჩეთის წარწერები სიქანდარ-შაჰს ასახელებენ, როგორც „ამაღლებულ სულთანს“, „ხალიფას ერთგულს“. სულთანი დაკრძალულია კედელთან, რომელიც მექისკენ არის მიმართული. მეჩეთი მდებარეობს ამჟამად დანგრეულ ქალაქ პანდუაში, რომელიც ბენგალიის სასულთნოს ძველი დედაქალაქი იყო.
ის დაზიანდა ბრიტანეთის მმართველობის და მიწისძვრების დროს XIX საუკუნეში.
ჯიტუ სანტალის აჯანყება
1932 წლის 3 დეკემბერს ჩრდილოეთ ბენგალიაში დაიწყო მემამულეთა წინააღმდეგ აჯანყება, რომელსაც სათავეში ედგა ჯიტუ სანტალი. აჯანყების უკანასკნელი ბრძოლები გაიმართა ადინის მეჩეთის ნანგრევებზე. აჯანყებულთა ნაწილი, რომელიც მიუბრუნდა ინდუისტურ რელიგიას, გაემართა ისტორიულ ქალაქ პანდუასაკენ, დაიკავა ადინის ნანგრევები და ჩაატარა ინდუისტური თაყვანისცემის დამამცირებელი რიტუალი, რათა არსებული მეჩეთი გადაეკეთებინათ ტაძრად.
ჯიტუმ, რომელიც ამის შემდეგ საკუთარ თავს განდის უწოდებდა, გამოაცხადა ბრიტანეთის რაჯას მმართველობის დასასრული და სათავეში ჩაუდგა ახალ მთავრობას მეჩეთიდან. ბოლოსდაბოლოს, შეიარაღებულ საპოლიციო ძალებთან ბრძოლის შემდეგ ჯიტუ ბრძოლაში დაიღუპა მეჩეთის სიახლოვეს. პოლიციამ ცეცხლი მას შემდეგ გახსნა, რაც ჯიტუმ უარი განაცხადა დანებებაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბანგლადეში კატეგორია:ინდოეთის მეჩეთები კატეგორია:საკულტო შენობა-ნაგებობები‎ კატეგორია:რელიგია კატეგორია:კულტურა კატეგორია:ისლამი კატეგორია:ისლამური არქიტექტურა
დიურნაუ
დიურნაუ (Dürnau) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 7,26 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 416 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
პატარძეულის მარანი
პატარძეულის მარანი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის განაპირას. თარიღდება XIX საუკუნით. ეკუთვნოდა მუჩიაშვილებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ნანგრევების სახით. შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (10,75x7,6 მეტრი). ნაგებია წვრილი, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. აღმოსავლეთ კედლის გაყოლებით, მთელ სიგრძეზე, მოწყობილია ქვის საწნახელი, რომელიც კირის წმინდა ხსნარითაა შელესილი. საწნახლის თავზე, აღმოსავლეთ კედლის შუაში, ოთხკუთხა სარკმელია. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. იატაკის დონე დარღვეულია. ჩანს მხოლოდ ერთი ქვევრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სარიგამიში
სარიგამიში შეიძლება აღნიშნავდეს:
მეც-იშხანასარი
მეც-იშხანასარი, ბოიიუქ-იშიგლი (Մեծ Իշխանասար; Böyük İşıqlı) — მთა სომხეთსა და აზერბაიჯანში. მდებარეობს სომხეთის სიუნიქის პროვინციასა და აზერბაიჯანის ლაჩინის რაიონში, სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვართან. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3550 მეტრია და წარმოადგენს ყარაბაღის მთიანეთის ერთ-ერთ უმაღლეს მწვერვალს. ვულკანის კრატერის მწვერვალზე მდებარეობს მაღალმთიანი სევის ტბა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის მთები კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები კატეგორია:სომხეთის ვულკანები კატეგორია:აზერბაიჯანის ვულკანები
ბაბახანლი
ბაბახანლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანატოლი როშჩუფკინი
ანატოლი როშჩუფკინი (Анатолий Васильевич Рощупкин; დ. 10 თებერვალი, 1949, კრასნოე, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი მწერალი. სსრკ-ის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი (1975).
ბიოგრაფია
ანატოლი როშჩუფკინი 1949 წლის 10 თებერვალს ლიპეცკის ოლქის სოფელ კრასნოეში, გლეხის ოჯახში დაიბადა.
1972 წელს სწავლობდა ელეცკის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1978—1980 წლებში სწავლობდა როსტოვის უმაღლეს პარტიულ სკოლაში (უპს) ჟურნალისტიკის განყოფილებაზე. 1972—1973 წლებში მსახურობდა სახალინის სატანკო ძალებში. დემობილიზაციის შემდეგ ჟურნალისტიკას დაუბრუნდა.
მუშაობა 1966 წელს დაიწყო. მუშაობდა ლიპეცკის ოლქის რაიონული გაზეთების ლიტერატურულ მუშაკად, კომკავშირულ სამუშაოზე, დამოუკიდებელ კორესპონდენტად, სოფლის ცხოვრების განყოფილების ხელმძღვანელად, როსტოვის საოლქო გაზეთ „Молот“-ის მთავარი რედაქტორის მოადგილედ (1981—1992), როსტოვის ოლქის საკანონმდებლო კრების ინფორმაციისა და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ანალიზის განყოფილების ხელმძღვანელად (1992—1998), როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის ბეჭდვისა და ტელერადიომაუწყებლობის დეპარტამენტის ბეჭდვის სექტორის ხელმძღვანელად, როსტოვის ოლქის გაზეთ „Весёловский вестник“-ის მთავარ რედაქტორად. 2001 წლიდან ანატოლი როშჩუფკინი მუშაობს გაზეთ „За доблестный труд“-ის მთავარ რედაქტორად.
არტენი
არტენი (Արտենի) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 200 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 512 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 296 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 11.86 კმ²-ია.
ანატოლი როშჩუფკინი
შემოქმედება
ანატოლი როშჩუფკინი თავის ნაწარმოებებში რუსული სოფლის ცხოვრებას აღწერს, წერს მისთვის ახლობელი ხალხის შესახებ, ცდილობს მორალისა და ზნეობის საკიტხების წამოწევას.
არტენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ანატოლი როშჩუფკინი
შრომები
გამოცემულია მწერლის ნაწარმოებების ცალკეული წიგნები:
ინტერნეტ-რესურსები
კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1949
მახარიკაანთგორის ნამოსახლარი
მახარიკაანთგორის ნამოსახლარი, ბეჟიტაანთგორა — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის აღმოსავლეთ განაპირას. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის მიწურულით. 1953 წელს აღმოაჩინა ქალაქ რუსთავის გარემოს შემსწავლელმა დაზვერვითმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ნ. ბერძენიშვილი). გორა წარმოადგენს თხემმოსწრებულ, ბუნებრივ ბორცვს, რომელსაც გარშემო ხელოვნური ტერასები შემოუყვება. ნამოსახლარზე მრავლად აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
აბჟითი
აბჟითი (Abjit) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
ენრიკე კოლარი
ენრიკო კოლარ მონტერუბიო (Enrique Collar Monterrubio; დ. 2 ნოემბერი, 1934) — ესპანელი ფეხბურთელი. ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში თამაშისას (1955–1963) ჩაატარა 16 შეხვედრა და გაიტანა 4 გოლი. თამაშობდა 1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე.
ტიტულები
მადრიდის ატლეტიკო:
ესპანეთის 18 წლ.:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:რეალ მურსიის ფეხბურთელები კატეგორია:კადისის ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
მამონასი
მამონასი (Mamonas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 688 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟანაუბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 321 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.69 კმ²-ზე. ფართობი 291 430 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
თეიმურაზ ჯანაშია
თეიმურაზ ჯანაშია (დ. 20 ივნისი, 1969, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2009 წლის 26 ნოემბრიდან 2010 წლის ივნისამდე.
1994 წლიდან მუშაობდა უშიშროების სტრუქტურებში. 2004 წელს პრეზიდენტის დაცვის უფროსი გახდა. 2010 წლის 24 ივნისიდან 2013 წლის 25 თებერვლამდე იყო სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსი.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.
სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსები
პატარძეულის კვირაცხოვლის ეკლესია
300px|მინი 300px|მინი|ეკლესიის სამშენებლო წარწერა. პატარძეულის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის ცენტრში. თარიღდება XVlll საუკუნით.
ეკლესია დარბაზულია (11,2x6,5 მეტრი). შეიცავს სხვადასხვა პერიოდის ორ საშენ ფენას, რომელთა შორის დიდი ქრონოლოგიური შუალედი არ ჩანს. შენობის თავდაპირველ და გვიანდელ ნაწილთა შორის საზღვარი კედლების სიმაღლის ნახევარზე გადის. ორივე ნაწილი რიყის ქვითაა ამოყვანილი. თუმცა, როგორც წყობის ხასიათით, ისე ხარისხითაც, ისინი ერთმანეთისგან რამდენამდე განსხვავდება. განსხვავებულია გარეთა კუთხეების ამოსაყვანად გამოყენებული საშენი მასალაც — შენობის ქვედა ნახევრის კუთხეები მოზრდილი, რიყის ქვებითაა ამოყვანილი, ზედა ნახევრისა კი — კვადრატული აგურით. კედლები, როგორც ქვედა, ისე ზედა ნახევარში, გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც ქვების ზედაპირის მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით და დასავლეთით (ამოშენებულია შიგნიდან). სამხრეთ შესასვლელი სწორკუთხაა. დასავლეთისა კი— შეისრულთაღოვანი. სამხრეთ შესასვლელის გარეთა ღიობი ტლანქად დამუშავებული ქვიშაქვის, მოზრდილი სამი ქვითაა გამოყვანილი — თითო-თითო გვერდებში და ერთი — გადასახურად. დასავლეთ შესასვლელის გვერდებიც ქვიშაქვისაა, თაღი კი — აგურის, რაც დიდი ალბათობით, ეკლესიის განახლების პერიოდს უნდა ეკუთვნოდეს. ამავე დროს უნდა იყოს აღდგენილი სამხრეთ შესასვლელის აღმოსავლეთ გვერდის ზედა ნაწილშიც. ეს უკანასკნელიც, ისევე როგორც დასავლეთ შესასვლელის თაღი, აგურითაა გამოყვანილი. კედლების უმეტესი ნაწილი, შიგნით, დაფარულია ნალესობით, რის გამოც, შენობის ნაწილებს შორის ქრონოლოგიური განსხვავება არ ჩანს. აღმოსავლეთით, ღრმა, ოდნავ ნალისებრი აფსიდია, რომელიც დარბაზის იატაკის მიმართ ოციოდე სანტიმეტრითაა შემაღლებული. აფსიდში ერთი ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელი და სამი ნიშია მოწყობილი. ნიშებიდან ერთი სარკმლის სამხრეთითაა, ორი — ჩრდილოეთით. სამივე ნიში ოთხკუთხაა. მათ შორის ორი (სამხრეთით მდებარე და აფსიდის ჩრდილო მხრის მიმდებარე), სიმაღლეში ორ ნაწილადაა გამოყოფილი. მესამე ნიში, როგორც ჩანს, ადრე თაღით იყო დასრულებული (ნიშის ზემოთ, ნალესობის ჩამოცვენილი ნაწილის ქვეშ, თაღის კვალი იკითხება). იგი მოგვიანებით დაუბრალებიათ და ბრტყლად გადაუხურავთ. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. კონქის თაღი ნახევარწრიულია, მსგავსი ფორმისაა კამარაც და მისი საბჯენი თაღებიც. კონქი, კამარა და საბჯენი თაღები აგურითაა გამოყვანილი. თითოეული თაღის ქუსლებთან მარტივი პროფილის იმპოსტებია გამოყოფილი. დარბაზის გრძივ კედლებზე კედლის სიბრტყიდან ოდნავ გამოშვერილი. თითო პილასტრია, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. პილასტრები დასავლეთ კუთხეებშიცაა. მათ კედლის მიმდებარე თაღი ეყრდნობა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, ეკლესიის შიდა სივრცეს კიდევ სამი თაღოვანი სარკმელი აშუქებს. მათ შორის თითო-თითო — გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში ერთმანეთის მოპირდაპირედაა გაჭრილი. მესამე — დასავლეთ კედელშია — შესასვლელის გასწყვრივ. ყველა სარკმელი აგურითაა გამოყვანილი. ჩრდილო კედლის დასავლეთ ნაწილში გეგმით ნახევარწრიული, კონქით გადახურული ნიშია, რომელიც სავარაუდოდ, მოგვიანებით უნდა იყოს მოწყობილი. ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფრონტონებზე აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი, საფეხურებიან კვარლცხბეკზე დადგმული ჯვრის თითო გამოსახულებაა.
ეკლესიის კედლები დასრულებულია აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელიც შედგება ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურებით გამოყვანილი რიგების მონაცვლეობით. ეკლესიის ირგვლივ ძველი საფლავის ქვებია. 2006 წელს, საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა დაცვისა და გადარჩენის ფონდის დაფინანსებით, ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები (შემსრულებელი კავშირი "ორიენტირი"): გამაგრდა ყველა ავარიული ადგილი, გაკეთდა რკინა-ბეტონის სარტყელი, აღდგა ლავგარდანი და ალაგ-ალაგ (ძირითადად ლავგარდნის ძირის დონეზე) კედლების მონგრეული ნაწილები. ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭაგანის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია
მინი|ჭაგანის ხის ეკლესია ჭაგანის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია — დარბაზული ტიპის ხის ეკლესია საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაგანში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ხის ეკლესიები საქართველოში
რობერ დე კურტენე
რობერ დე კურტენე (Robert de Courtenay; დ. 1201 — გ. 1228, მორეა) — ლათინთა იმპერიის იმპერატორი (1219—1228 წწ.). იმპერატორ პიერ II დე კურტენესა და მისი მეუღლის, ასევე იმპერატორ იოლანდა დე ენოს შვილი. 1228 წელს დააქორწინეს ბალდუინ დე ნევილის შვილზე.
ბიოგრაფია
1219 წელს დედა-იმპერატორის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა უფროსმა ძმამ, ნამიურის მარკგრაფმა ფილიპმა უარი თქვა სამეფო ტახტზე და რობერს უანდერძა კონსტანტინოპოლის ტახტი. ორი წლის განმავლობაში იმპერიის მმართველი და რეგენტი იყო რაინდი კონონ დე ბეზანი, რომელიც ასევე ცნობილი იყო, როგორც ტრუბადური. რობერის კორონაცია მოხდა მხოლოდ 1221 წლის 25 მარტს. ლათინთა იმპერია ამ პერიოდისათვის საკმაოდ მძიმე ვითარებაში იყო, დაჩრდილეს ეპირის დესპოტატმა და ნიკეის იმპერიამ და ახალგაზრდა იმპერატორმა დახმარებისათვის მიმართა რომის პაპ ჰონორიუს III-სა და საფრანგეთის მეფე ფილიპ II-ს, თუმცა მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა არ მიუღია. 1224 წელს ეპირის მმართველმა თეოდორე კომნინ-დუკამ დაიპყრო თესალონიკი და თავი თესალონიკის იმპერატორად გამოაცხადა. 1225 წელს თესალონიკის იმპერატორი შეიჭრა თრაკიაში და საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარა ადრიანოპოლი (ედირნე), მიუახლოვდა კონსტანტინოპოლს და დაიწყო მზადება ალყისათვის.
ამ ვითარებაში ლათინთა იმპერატორი იძულებული გახდა შეთანხმებაზე წასულიყო ნიკეის იმპერატორ იოანე III დუკა ვატაცესთან. რობერმა მისი ყველა დაპყრობა აღიარა და დაპირდა რომ ცოლად მოიყვანდა ნიკეის იმპერატორის თეოდორე I ლასკარისის ქალიშვილს, ევდოკიას. თუმცა მოგვიანებით ლათინთა იმპერატორმა პირობა შეცვალა და ცოლად მოიყვანა რაინდ ბალდუინ ნევილელის ქალიშვილი. იმპერატორის ვასალები ამ პოლიტიკურ ქორწინებას ვერ შეეგუენ, მოუკლეს მას დედა, თავად გოგონა დაამახინჯეს, მოჭრეს ცხვირი და შეეცადნენ იმპერატორის მკვლელობას. რობერმა მიატოვა კონსტანტინოპოლი და გარდაიცვალა 1228 წელს მორეაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1201 კატეგორია:გარდაცვლილი 1228 კატეგორია:ლათინთა იმპერატორები
პავლე საყვარელიძე
პავლე საყვარელიძე (დ. 1882, საქარა, შორაპნის მაზრა — გ. 10 აგვისტო, 1937) —  ქართველი  პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბიოგრაფია
პავლე საყვარელიძე დაიბადა 1882 წელს, შორაპნის მაზრის სოფელ საქარაში.
უმაღლესი განათლება მიიღო რუსეთისა და შვეიცარიის უნივერსიტეტებში. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის „მენშევიკების“ ფრაქციის წევრი. პარტიის იმერეთ-სამეგრელოს კომიტეტის წევრი და ორგანიზატორი; პარტიული ფსევდონიმი — „დიდი პავლე“ (რათა განესხვავებინათ „პატარა პავლესგან“); აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში იმერეთში. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო სარეგლამენტო, სახელოვნებო, ტექნიკური და საკონსტიტუციო კომისიების წევრი. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩამოშორდა პოლიტიკურ საქმიანობას.
არუჭი
არუჭი (Արուճ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 220 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 215 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 57 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.26 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ჯანგანი (ნეფთჩალა)
ჯანგანი (Cəngan) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები