cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თურქმენული ენა
სიტყვა „თურქმენის“ ეტიმოლოგიისათვის
ეთნონიმი „თურქმენი“ (Türkmen) ოღ(უ)ზ-თურქული წარმოშობისაა. ამ სიტყვით განარჩევდნენ ძველთურქული რელიგიის აღმსარებელ ოღუზებს გამაჰმადიანებული ოღუზებისაგან. სიტყვასიტყვით „თჲურქმენ“ ნიშნავს „თურქი ვარ-ს“.
ენის გავრცელება და მცირე ისტორია
თურქმენული ლიტერატურა მოიცავს ოღუზ-თურქული ხანის მრავალ ეპოსს, როგორიცაა მაგ.; „დედე გორყუთი“ („Dede Gorqut“) „ქოროღლი“ („Köroğlu“). შუა საუკუნეების ჩაგატაიურმა ლიტერატურამ გავლენა იქონია თურქმენულზე, რის შედეგადაც XVIII საუკუნეში იგი სალიტერატურო ენად ჩამოყალიბდა. თურქმენული ლიტერატურის უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელია, ეროვნული პოეტი მაჰმუთყული (Mahmutquli).
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენული ენა
ფლექსურა
ფლექსურა (ლათ. flexura – გაღუნვა, გამრუდება) — ტექტონიკური სტრუქტურა, რომელიც წარმოადგენს დედამიწის ქერქის ამგები ქანების შრეთა საფეხურებისებრ გაღუნვას. ფლექსურა შედგება 5 ელემენტისაგან: 2 გადაღუნვისა და 3 ფრთისაგან (2 კიდური და ერთიც გადაღუნვებს შორის). ფრთების განლაგების მიხედვით განარჩევენ მარტივ, თანმხლებ და შემხვედრ ფლექსურებს; გადაღუნვებს შორის არსებული ფრთის განლაგების მიხედვით – ვერტიკალურ, დახრილ და ჰორიზონტულ ფლექსურებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
Camponotus janussus
Camponotus janussus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჰაკეტსტაუნი
ჰაკეტსტაუნი (ჰაკესტაუნი; Hacketstown; Baile Haicéid) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს კარლოუს საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია), R-747 და R-727 ტრასების გადაკვეთის რაიონში, მდინარე დერთან.
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 606 ადამიანი (2006 წლის აღწერით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 614 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
კატეგორია:კარლოუს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
კატანიის პროვინცია
პროვინციის ფართობი 3 552 კმ²-ია, მოსახლეობა — 1 073 881 ადამიანი (2005). მდებარეობს სიცილიის აღმოსავლეთ ნაპირზე, იონიის ზღვის სანაპიროზე. მოიცავს ვაკეებსა და ევროპის უმსხვილეს ვულკან ეტნას.
კომუნები
პროვინცია 58 კომუნისგან შედგება. ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ: მინი|მარცხნივ|250პქ|კატანიის პროვინციაში მდებარეობს ვულკანი [[ეტნა]]
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
სტივენ ზეილიანი
სტივენ ზეილიანი (Steven Zaillian; დ. 30 იანვარი, 1953, ფრესნო) — ამერიკელი სცენარისტი, რეჟისორი, მემონტაჟე და პროდიუსერი. მიღებული აქვს ოსკარის ჯილდო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
ოტერო-დე-რეი
ოტერო-დე-რეი (Otero de Rey‎, Outeiro de Rei‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლუგოს პროვინციის ლუგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 134,2 კმ². მოსახლეობა — 5210 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლუგოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლუგოს ქალაქები
Camponotus janeti
Camponotus janeti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მილანის პროვინცია
მილანის პროვინცია (Provincia di Milano) — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია მილანი. პროვინციის ფართობი 1 575 კმ²-ია, მოსახლეობა 3 156 694 (2010). შედგება 134 კომუნისგან.
პროვინციის ტერიტორია საკმაოდ მაღალურბანიზებულია, რაც განაპირობებს მის მესამე ადგილს იტალიის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ პროვინციებს შორის. აქ 1 კმ²-ზე 2,000 ადამიანი ცხოვრობს და მხოლოდ ნეაპოლისა და მონცა და ბრიანცის პროვინციებს ჩამორჩება, რომლებიც 2004 წელს მილანის პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილების გამოყოფის შედეგად შეიქმნა.
ცორნდორფის ბრძოლა
250px|მინიატიურა|ცორნდორფის ბრძოლის გეგმა ცორნდორფის ბრძოლა — შვიდწლიანი ომის (1756-1763 წწ.) ერთ-ერთი ბრძოლა რუსეთისა და პრუსიის არმიებს შორის 1758 წლის 25 აგვისტოს სოფელ ცორნდორფთან (ახლანდელი სარბინოვო, პოლონეთი). ფრიდრიხ II-მ გადაწყვიტა რუსეთის არმიის განადგურება ცორნდორფთან. 14 აგვისტოს დილით პრუსიელებმა ცორნდორფს ორივე მხრიდან შემოუარეს და არტილერიის მხარდაჭერით რუსეთის პოზიციებს შეუტიეს. რუსეთის არმიამ მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია მოწინააღმდეგეს, უკუაგდო მისი შეტევები და თავისი პოზიციები შეინარჩუნა.
მილანის პროვინცია
კომუნები
ცხრილში მოეცმულია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მოწინავე პირველი ათი კომუნა:
ეკონომიკა
მილანის პროვინცია თავის დედაქალაქ მილანთან ერთად იტალიის ეკონომიკურად ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პროვონციაა. ქვეყნის 200 უმსხვილესი კომპანიიდან დაახლოებით ნახევარს სწორედ აქ აქვს შტაბ-ბინა. 1910 წელს მილანში ალფა რომეოს საავტომობილო ქარხანა დაარსდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
მეთხილია
მეთხილია (Nucifraga caryocatactes) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მცირე ზომისაა, ჭკაზე ოდნავ პატარა და შედარებით ვიწრო და გრძელი ნისკარტით გამოირჩევა. სიგრძე 30 სმ-მდე, კუდისა — 11 სმ. წონა 125-190 გ. ფერად მოყავისფროა და თეთრი ზოლები დაჰკრავს. გავრცელებულია ტაიგის ტიპის ტყეებში ევროპასა და აზიაში, სკანდინავიიდან ალპის მთებამდე, კამჩატკის, კურილის კუნძულების, პრიმორიეს, იაპონიისა და ჩინეთის ჩათვლით. უმეტესწილად ფიჭვის თხილით იკვებება, გარდა ამისა რკოთი, წიფლის თხილით, ნაძვისა და ფიჭვის მარცვლებით, კენკრითა და მწერებით.
სქოლიო
კატეგორია:მეთხილია
მონცა და ბრიანცის პროვინცია
მონცა და ბრიანცის პროვინცია (Provincia di Monza e della Brianza) — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია მონცა. ოფიციალურად შეიქმნა 2004 წლის 12 მაისს, მილანის პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილის გამოყოფის შედეგად, ადმინისტრაციულ ერთეულად კი 2009 წლის ივნისში ჩამოყალიბდა.
კომუნები
ცხრილში მოცემულია ძირითდი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ: მინი|მარცხნივ|250პქ|პროვინციის რუკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
დუკლა
დუკლა (Dukliansky priesmyk; Przełęcz Dukielska) — უღელტეხილი აღმოსავლეთ ბესკიდებში, სლოვაკეთისა და პოლონეთის საზღვარზე. სიმაღლე 502 მ. დუკლის მახლობლად მდებარეობს ქალაქი დუკლა. დუკლაზე გადის ქალაქ კროსნოსა (პოლონეთი) და ქალაქ პრეშოვის (ჩეხეთი) დამაკავშირებელი გზატკეცილი. უღელტეხილზე გადის აგრეთვე ერთ-ერთი უძველესი სავაჭრო გზა — დუკლა-სვიდნიკი. წარმოადგენდა ლემკებისა და ბოიკების ეთნოგრაფიულ საზღვარს.
1849 წელს უნგრეთში რევოლუციის ჩასახშობად უღელტეხილზე გაიარა რუსულმა არმიამ ივანე პასკევიჩის მეთაურობით. 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში სლოვაკეთის ეროვნული აჯანყების მხარდასაჭერად უღელტეხილზე იერიში მიიტანა წითელმა არმიამ, რითაც დაიწყო ჩეხოსლოვაკიის განთავისუფლება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის უღელტეხილები კატეგორია:პოლონეთის უღელტეხილები
ენის პროვინცია
ენის პროვინცია (Provincia di Enna) — პროვინცია იტალიაში, ავტონომიურ კუნძულოვან რეგიონ სიცილიაში. დედაქალაქია ენა, რომელიც კუნძულის გეოგრაფიულ ცენტრში მდებარეობს.
პროვინციის ფართობი 2 562 კმ²-ია, მოსახლეობა — 177 200 ადამიანი (2001).
პროვინციის ტერიტორიაზე გვხვდება როგორც მთები, ისე დაბლობები, მაგრამ დიდი ნაწილი ძირითადად გორაკ-ბორცვიანია, რაც ხელსაყრელია სოფლის მეურნეობისა და საგზაო სისტემის განვითარებისთვის.
კომუნები
პროვინცია 20 კომუნისგან შედგება. ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
შუაევროპული ირემი
შუაევროპული ირემი (ლათ. Cervus elaphus hippelaphus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. წარმოადგენს კეთილშობილი ირემის ქვესახეობას. ბინადრობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში. გავრცელების არეალია: საფრანგეთი, გერმანია, დანია, უნგრეთი, დასავლეთი კარპატები, ალპის მთები. ღია ფერისაა, მოყვითალო-მოთეთრო შეფერილობა ადგილ-ადგილ მოშავო ფერში გადადის.
სქოლიო
კატეგორია:ირმისებრნი
ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეების სია (ბ)
ეს არის იმ ნაციონალური საკალათბურთო მოთამაშეების სია, რომლის გვარებიც „ბ“-ზე იწყება.
სიაში შესულია ასევე ნაციონალური საკალათბურთო ლიგის (NBL), ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის (BAA) და ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის (ABA). ყველა ეს ლიგები არის შედეგი დღევანდელი ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA).
უფრო მეტი მოთამაშე სხვა ანბანის ასოებზე
ა | ბ | გ | დ | ე-ვ | ზ-თ | ი-კ | ლ | მ | ნ-ო | პ-ჟ | რ | ს | ტ-უ | ფ-ქ-ღ-ყ | შ-ჩ | ც-ძ-წ | ჭ-ხ | ჯ | ჰ |
კატეგორია:გ-ზე დაწყებული ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეების გვარები
პუერტომარინი
პუერტომარინი (Puertomarín, Portomarín‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლუგოს პროვინციის ლუგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 115,1 კმ². მოსახლეობა — 1412 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლუგოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლუგოს ქალაქები
Camponotus jaliensis shaqualavensis
Camponotus jaliensis shaqualavensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ასტანა
ასტანა ( „დედაქალაქი“), ყოფილი ნურ-სულთანი, — ყაზახეთის დედაქალაქი 1997 წლის 10 დეკემბრიდან, 613,8 ათ. მცხოვრებით (2008 წლის 1 მაისის მონაცემებით). მაცხოვრებელთა რაოდენობით მეორე ქალაქია ალმათის შემდეგ.
ქალაქი მდებარეობს სტეპის ზოლში მდინარე იშიმზე, ამ უკანასკნელის მდინარე ნურასთან შეერთების ადგილთან ახლოს.
სახელწოდებები
დასახლება დაარსდა 1830 წელს როგორც აყმოლი (ან აყმოლის პრიკაზი ანუ ოლქი) და იმჟამად ასრულებდა ციმბირელი კაზაკებისაგან თავდაცვით და საფორტიფიკაციო ფუნქციას. 1832 წელს დასახლებას მიენიჭა ქალაქის სტატუსი და დაერქვა აკმოლინსკი (Акмолинск). 1961 წლის 20 მარტს ეწოდა ცელინოგრადი (რუს. Целиноград), რაც დაკავშირებული იყო ქალაქის გადაქცევასთან ყამირი მიწების ათვისების კულტურულ და ეკონომიკურ ცენტრად (Целина — „ყამირი“). 1992 წელს კვლავ შეეცვალა სახელი და ამჯერად აყმოლა დაერქვა, რაც თავდაპირველი სახელწოდების რამდენადმე სახეცვლილი ფორმაა და „თეთრ საფლავს“ ან „წმინდა ქალაქს“ ნიშნავს. 1997 წლის 10 დეკემბერს ყაზახეთის დედაქალაქი ალმათის ნაცვლად აყმოლა გახდა. 1998 წლის 6 მაისს კი ქალაქს ასტანა ეწოდა, რაც ყაზახურად „დედაქალაქს“ ნიშნავს.
2019 წლის 20 მარტს, დედაქალაქს კვლავ გადაერქვა სახელი ყაზახეთის ხანგრძლივად მმართველი პრეზიდენტის ნურსულთან ნაზარბაევის პატივსაცემად და ნურ-სულთანი ეწოდა.
სამარინდა
სამარინდა ― ინდონეზიის პროვინციის, აღმოსავლეთ კალიმანტანის დედაქალაქი. მდებარეობს კუნძულ ბორნეოზე. ქალაქი მდინარე მაჰაკამის ნაპირებზეა გაშლილი. ფართობი 718 კმ²-ია. სამარინდა პირველ ადგილზეა აღმოსავლეთ კალიმანტანის ქალაქებს შორის ჰუმანური განვითარების ინდექსის მიხედვით. 2010 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა 727 500 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2020 წელს 827 994 ადამიანს გაუტოლდა. ამ მაჩვენებლით ქალაქი პირველ ადგილზეა კუნძულ ბორნეოს მასშტაბით.
ასტანა
ისტორია
საბჭოთა პერიოდი (1918–1991)
სამარინდა
სამარინდა აღმოსავლეთ კალიმანტანის უდიდესი ექსპორტიორი და მეხუთე უდიდესი იმპორტიორია. ქალაქში აღმოსავლეთ კალიმანტანის მასშტაბით ყველაზე მეტი ბანკი სათაო ოფისი მდებარეობს.
ასტანა
ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის დროს აყმოლინსკი საინჟინრო ნივთებით ამარაგებდა უკრაინის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას, რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტურ რესპუბლიკას, ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას და თვითონ ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას. ომისშემდგომი პერიოდის განმავლობაში, აყმოლინსკი გახდა ეკონომიკური აღორძინების შუქურა ომის შედეგად დანგრეული საბჭოთა კავშირის დასავლეთ ნაწილში. გარდა ამისა, ქალაქში ბევრი რუსი და გერმანელი საცხოვრებლად გადაასახლეს იოსებ სტალინის ბრძანებით.
1954 წელს ჩრდილოეთ ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა ნიკიტა ხრუშჩოვის აგროკულტურის გეგმის ნაწილი გახდა. მას სურდა, რომ რეგიონი საბჭოთა კავშირისთვის მეორე მარცვლეულის მწარმოებლებლად გადაქცეულიყო. 1960 წლის დეკემბერში ცენტრალურმა კომიტეტმა მიიღო დადგენილება, რომ შეექმნა ცელინი მხარე, რომელიც ჩრდილოეთ ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხუთი შემადგენელი ერთეულისგან შედგებოდა. მხარის დედაქალაქსა და მთავარ ქალაქს აყმოლინსკი წარმოადგენდა. 1961 წლის 14 მარტს ხრუშჩოვმა განაცხადა, რომ ქალაქს ფუნქციის შესაბამისი სახელი უნდა ჰქონოდა.1961 წლის 20 მარტს ქალაქს ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უზენაემა საბჭომ სახელწოდება აყმოლინსკი შეუცვალა სახელწოდება ცელინოგრადით. 1961 წლის 24 აპრილს კი მთლიანად ოლქს ცელინოგრადის ოლქი დაერქვა. 1960-იან წლებში ცელინოგრადი მთლიანად შეიცვალა. 1963 წელს დაიწყო პირველი სამი ახალი მაღალსართულიანი საცხოვრებელი უბნის კეთილმოწყობა და მშენებლობა. ქალაქში აშენდა მრავალი ახალი მონუმენტური შენობა რომელთა შორისაა სასახლე, ახალგაზრდული სასახლე, საბჭოელების სახლი, ახალი აეროპორტი და რამდენიმე ახალი სპორტული შენობა. 1971 წელს ცელინის ოლქი გაუქმდა და ცელინოგრადი ახალი ოლქის ცენტრად ჩამოყალიბდა.
სამარინდა
სამარინდა ცნობილია ტრადიციული კერძით, რომელსაც ამპლანგი ჰქვია და სამოსით, რომელსაც „სარუნგ სამარიდას“ უწოდებენ. 2021 წლისთვის ქალაქში სამი მთავარი ხიდია, რომლებიც მდინარის სანაპიროებს აერთებს ერთმანეთთან: მაჰაკამის I და მეორე ხიდები და მაჰკოტის II ხიდი. ქალაქის ცენტრი მდინარის ერთ მხარესაა, ხოლო მეორე მხარეს სამარინდა-სებერანგი ეწოდება.
ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდება წარმოდგება ბუგისების მიერ სახლების მშენებლობის ტექნიკიგან. ამ პერიოდში სახლები ბეტონზე შენდებოდა და საშუალო სიმაღლე ჰქონდათ, რაც მაცხოვრებელთა შორის თანასწორობის მნიშვნელოვან სოციალურ სიმბოლოს წარმოადგენდა. მკვიდრები დასახლებას „სამარენდას“ უწოდებდნენ, რაც „თანაბრად დაბალს“ ნიშნავს. ასეულობით წლის შემდეგ ქალაქის სახელწოდების წარმოთქმა მცირედით შეიცვალა და დღეისთვის „სამარინდა“ ეწოდება.
ისტორია
გოვის ომის დასაწყისში ნიდერლანდელები ადმირალ სპილმანის ხელმძღვანელობით მაკასარს დაესხნენ თავს. ამავდროულად ნიდერლანდელების მოკავშირე ბუგისმაც, არუნგ პალაკამაც შეუტია მაკასარს. გოვის სასულთნო დანებდა და სულთანმა ჰასანუდინმა ბონგაჯის საზავო ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი 1667 წლის 19 ნოემბერს.
ასტანა
გეოგრაფია
ნურ-სულთანი თითქმის 1 000 კილომეტრითაა დაშორებული ქვეყნის ყველაზე დიდ ქალაქ ალმათიმდე. უახლოეს დიდ ქალაქებს განეკუთვნება ყარაღანდა (200 კმ) და ომსკი (450 კმ).
სამარინდა
ისტორია
2010 წლის აღწერისას სამარინდა ექვს რაიონად (ინდონეზიურად: kecamatan) იყოფოდა, თუმცა რამდენიმე არსებული რაიონის გაყოფის შემდეგ მალე ოთხი რაიონი დაემატა.
ასტანა
ტოპოგრაფია
ნურ-სულთანი ყაზახეთის ცენტრალურ ნაწილში მდინარე იშიმზე მდებარეობს, ქალაქი გარს აკრავს 722 კვადრატულ კილომეტრს და ის ზღვის დონიდან 347 მეტრზე მდებარეობს. ქალაქის ძველი დასახლებები ძირითადად მდინარის ჩრდილოეთ ნაწილზე მდებარეობენ, ხოლო ახლები სამხრეთზე.
სამარინდა
კლიმატი
კიოპენის კლიმტის კლასიფიკაციით სამარინდა ეკვატორული კლიმატური სარტყელშია მოქცეული. მთელი წლის მანძილზე ძლიერი წვიმებითა და ცხელი, ტენიანი ტემპერატურით ხასიათდება. სეტყვა იშვიათია და 2019 წლის 21 ნოემბერს დაფიქსირდა. ყველაზე დაბალი ტემპერატურა, 18°C (64.4 °F) 1982 წლის ოქტომბერში დაფიქსირდა.
დემოგრაფია
2020 წლის აღწერით სამარინდის მოსახლეობა 827 994 (422 614 ― ქალი, 405 370 ― კაცი) ადამიანს შეადგენდა. 2019-2020 წლებში წლიური ზრდის მაჩვენებელი 1.128%-ს გაუტოლდა. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობას აბორიგენი ინდონეზიელები და ჩინური წარმომავლობის მაცხოვრებლები შეადგენენ. 2014 წელს სამარინდის მოსახლეობის მოსალოდნელი სიცოცხლის ხანგრძლივობა 73.6 წელს შეადგენდა.
ასტანა
დრო
ნურ-სულთანში გრინვიჩის მერიდიანიდან +6 სასაათო სარტყელია. იგივე სასაათო სარტყელი გამოიყენება ყაზახეთის უდიდეს ნაწილსა და ალმათში.
სამარინდა
ეკონომიკა
2004 წლიდან სამარინდას ეკონომიკურ ზრდას ვაჭრობა უწყობს ხელს. ქალაქში ხე-ტყისა და ნავთობმომპოვებელი ბევრი კომპანიაა. ბალიკპაპანის მსგავსად სამარინდაში ხე-ტყის მომპოვებელი ბევრი ეროვნული კომპანიაა დაფუძნებული. ქალაქში ნახშირის ბევრი გაუქმებული მაღაროა. ინდონეზიის მთავრობის გადაწყვეტილებით არალეგალური ქიმიური ნივთიერებებისა და მანქანა-დანადგარების გამოყენების გამო ბევრი მაღაროს ლიცენზია გაუქმდა.
სამარინდის ეკონომიკაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ტურიზმი. 2019 წელს ქალაქს 2 000 საერთაშორისო და 1.2 მილიონი ადგილობრივი ტურისტი ეწვია. ამ მაჩვენებლით სამარინდა აღმოსავლეთ კალიმანტანის მასშტაბით მეორე ყველაზე პოპულარული ტურისტული დანიშნულების ადგილია.
ასტანა
კლიმატი
საერთო ჯამში, ნურ-სულთანს ნოტიო კონტინენტური კლიმატი აქვს. საშუალო წლიური ტემპერატურა ქალაქში 3.5°C-ია. ყველაზე ცხელი თვე ივლისია, როცა აქ საშუალო ტემპერატურა 20.8°C-ს აღწევს. იანვარში ყველაზე დაბალ საშუალო ტემპერატურას შეხვდებით, რომელიც -14.2°C-ს უდრის. ასევე იანვარშია დაფიქსირებული ქალაქის რეკორდული მაჩვენებელი, 1893 წელს აქ ტემპერატურა -51.6°C-მდე დაეცა.
სამარინდა
ტრანსპორტი
სამარინდა ეროვნული მთავრობის ნაკლები ჩარევით ხასიათდება. მთავარი სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაა: სამარინდის საერთაშორისო აეროპორტი (აღმოსავლეთ კალიმანტანის მთავრობა), Sky Train-ის სწრაფი სატრანზიტო პროექტი (კერძო-საჯარო პარტნიორობა)  და პალარანის პორტი (კერძო).
სამარინდაში 850 000 სატრანსპორტო საშუალებაა რეგისტრირებული, რაც აღმოსავლეთ კალიმანტანის მასშტაბით ყველაზე მაღალი რიცხვია. სამარინდა ავტობუსების სამი ტერმინალი აქვს: სუნგაი კუნჯანგის, ლემპაკესა და სებერანგის ავტობუსების ტერმინალები.
ასტანა
მოსახლეობა
2018 წლისთვის, ეთნიკური ყაზახები ქალაქის მოსახლეობის 78%-ს შეადგენდნენ. ეს მაჩვენებელი დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 17%-თაა მომატებული.
სამარინდა
ტრანსპორტი
სამარინდა ბალიკპაპანს ტრანს-კალმანტანის მაგისტრალით უკავშირდება. ქალაქის მთავარი აეროპორტი სამარინდის საერთაშორისო აეროპორტია, რომელიც სუნგაი სირინგში 2018 წლიდან ფუნქციონირებს. წელიწადში მილიონზე მეტი მგზავრით სამარინდის საერთაშორისო აეროპორტი აღმოსავლეთ კალიმანტანის ყველაზე დატვირთული პორტია როგორც მგზავრების, ისე ტვირთის გადაყვანა-გადაიზდვის მაჩვენებლით.
ასტანა
მოსახლეობა
ეთნიკური ჯგუფები 2020 წლისთვის:
სამარინდა
ტრანსპორტი
ნახშირის დასატვირთი მთავარი პორტია ტანჯუნგ-ბარა, რომელიც სამარინდიდან 160 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:სამარინდა კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციული დედაქალაქები
ასტანა
მოსახლეობა
• ყაზახები - 79.78%
• რუსები - 12.27%
• უკრაინელები - 1.26%
• თათრები - 1.08%
• უზბეკები - 0.96%
• სხვა - 4.65%
ბევრი ამტკიცებს, რომ ყაზახეთის ჩრდილოეთ ნაწილში ყაზახების მიზიდვა დედაქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობამ განაპირობა. ალმათის დედაქალაქად გაუქმების მთავარ მიზეზს ქალაქის გაფართოების შესაძლებლობის არარსებობა და ხშირი მიწისძვრები განაპირობებდა. ნურ-სულთანი ასევე უფრო ახლოს იქნებოდა ყაზახეთის სამრეწველო ცენტრთან, ვიდრე ალმათი.
1989 წელს ცელინოგრადის მოსახლეობა 281 000 იყო, საიდანაც 17.7% ყაზახი, 54.1% რუსი, ხოლო 28.2% სხვა ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები იყვნენ.
2007 წლისთვის, ასტანას მოსახლეობა დედაქალაქის დაარსების შემდეგ დაახლოებით ორჯერ გაორმაგდა, 600 000-ს მიაღწია. 2017 წელს ქალაქის მოსახლეობა 1 მილიონს წარმოადგენდა. მიგრანტი მუშები - კანონიერი და უკანონო - მოზიდულნი იყვნენ ყაზახეთიდან და მეზობელი სახელმწიფოებიდან, მაგალითად უზბეკეთიდან და ყირგიზეთიდან. ამან შეცვალა ქალაქის დემოგრაფია, შემოიტანა უფრო მეტი ეთნიკური ყაზახები ქალაქში, რომელსაც ადრე სლავური უმრავლესობა ჰყავდა.
რელიგია
ქალაქის დომინანტი რელიგია ისლამია. სხვა რელიგიური ჯგუფებიდან აღსანიშნავია: ქრისტიანობა (განსაკუთრებით რუსული მართლმადიდებლობა, კათოლიციზმი და პროტესტანტიზმი), იუდაიზმი და ბუდიზმი.
მეტროპოლიტენი
ასტანას მეტროპოლიტენის არეალი მოიცავს: არშალის, შორტანდის, ცელინოგრადს და აყოლის ნაწილს. ამ არეალში ჯამში 1.2 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს.
ეკონომიკა
ნურ-სულთანის ეკონომიკა ძირითადად ვაჭრობაზე, მშენებლობაზე, სატრანსპორტო და საკომუნიკაციო საშუალებებზე დგას. ქალაქის ინდუსტრია ძირითადად ფოკუსირებულია სამშენებლო მასალების, საკვები პროდუქტების წარმოებაზე.
დედაქალაქის გადმოტანამ დიდი ბიძგი მისცა ნურ-სულთანის ეკონომიკურ განვითარებას. ქალაქის მაღალი ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი უამრავ ინვესტორს იზიდავს. ბოლო 16 წელიწადში, რაც ნურ-სულთანი დედაქალაქი გახდა, ინვესტიციების რაოდენობამ 30-ჯერ, ხოლო რეგიონის მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებელმა 90-ჯერ იმატა. ინდუსტრიული წარმოება გაიზარდა 11-ჯერ. ქალაქის მთლიანი შიდა პროდუქტი, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 8.5%-ს შეადგენს.
ნურ-სულთანი შეყვანილ იქნა, საუკეთესო 21 ინტელექტუალურ სოციუმებს შორის 2016 წელს. მასში ის ქალაქები და რეგიონები შედიოდნენ, რომლებიც ადგილობრივი ეკონომიკისა და სოციუმის აღმშენებლობისთვის ციფრულ ხელსაწყოებს იყენებდნენ.
მდინარე მისტიკი (ფილმი)
სიუჟეტი
ბოსტონში, ირლანდიურ უბანში მცხოვრები ჯიმი, დეივი და შონი ბავშვობის მეგობრები არიან. დეივი სახლში შუაღამით, სისხლიანი ხელებით ბრუნდება. სასტიკი მკველობით ჯიმის ქალიშვილი, კეიტია ნაცემი და მოკლული. ჯიმი გამოსწორებული დამნაშავეა. საქმეს გამომძიებელი შონი და სერჟანტი უიტი პაუერსი იძიებენ. მკვლელობის შემდეგ ბავშვობის მეგობრები კვლავ ერთმანეთს უკავშირდებიან. დეივი საკუთარ ცოლს, სელესტს, უყვება ბავშვობაში როგორ გაიტაცეს და რამდენიმე დღის განმავლობაში აუპატიურებდნენ, რამაც მის მთელ ცხოვრებაზე გავლენა მოახდინა. პოლიციას ეჭვი უჩნდება დეივის მიმართ. ჯიმი დასახმარებლად მიმართავს ნათესავებს, ძმებ სევიჯებს, რათა დამოუკიდებლად გამოიძიონ მომხდარი. ჯიმისაც ეჭვი დეივზე მიაქვს. ის დეივს მკვლელობის აღიარებას სთხოვს, თუმცა დეივი ამტკიცებს, რომ მან მოკლა სხვა ადამიანი, მეძავ ბავშვზე მოძალადე. მკვლელობა ჩაიდინეს რეი ჰარისმა და მისმა მეგობარმა ჯონმა. რეის ძმა ბრენდანი კეიტის შეყვარებული იყო. დამნაშავეების პოლიცია აპატიმრებს. შონი ჯიმის დეივის შესახებ ეკითხება. ჯიმიმ კი მანამდე დეივი მოკლა და მისი გვამი მდინარე მისტიკში ჩააგდო.
ასტანა
ეკონომიკა
2018 წელს, ქალაქში უცხოური ინვესტიციებით სამი ტრილიონი ყაზახური ტენგე შემოვიდა, რაც თითქმის 8 მილიარდ აშშ დოლარს უდრის და ნურ-სულთანისთვის სარეკორდო მაჩვენებელია. აღნიშნული ზრდა განაპირობა ძალიან დიდი რაოდენობით სამშენებლო პროექტებმა.
მდინარე მისტიკი (ფილმი)
ჯილდოები
ოქროს გლობუსი
სეზარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2003 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული კრიმინალური ფილმები კატეგორია:კლინტ ისტვუდის ფილმები კატეგორია:კრიმინალური დრამები
ასტანა
დიპლომატიური პლათფორმა
ნურ-სულთანი გახდა პლატფორმა მაღალი დონის დიპლომატიური მოლაპარაკებებისა და სამიტების, რომლებიც კრიტიკულ გლობალურ საკითხებზე არიან. ნურ-სულთანმა გამართა მოლაპარაკებების მრავალი რაუნდი ასადის რეჟიმსა და სირიის ოპოზიციას შორის. მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის (WTO) მე-12 მინისტერიული კონფერენცია აქ უნდა გაიმართოს 2020 წელს. 2003 წლიდან ნურ-სულთანმა მასპინძლობს კონგრესს მსოფლიო და ტრადიციული რელიგიების შესახებ, რომელიც რელიგიური ლიდერების მრავალფეროვანი შეკრებაა რელიგიური ჰარმონიის განსახილველად და რომლის მიზანსაც ტერორიზმისა და ექსტრემიზმის დამთავრება წარმოადგენს.
ქალაქის იერსახე
ნურ-სულთანი დაყოფილია 4 ოლქად. ალმათის ოლქი შეიქმნა 1998 წლის 6 მაისს პრეზიდენტის განკარგულებით. მისი ტერიტორია 21 054 ჰექტარს შემოსაზღვრავს, 375 938 მცხოვრებით. ესილის ოლქი 2008 წლის 5 აგვისტოს შეიქმნა ასევე პრეზიდენტი განკარგულებით, მას ქალაქის მარცხენა სანაპიროსაც უწოდებენ. ოლქის ტერიტორია 31 179 ჰექტარს მოიცავს და აქ 119 929 ადამიანი ცხოვრობს. შემდეგ მოდის სარიარკას ოლქი რომელიც 19 202 ჰექტარზეა გადაჭიმული და 339,286 კაცს იტევს. და ბოლოს, ბაიკონირის ოლქი, 18 129 ჰექტრითა და 233 351 მოსახლით. ბოლო ორი ოლქიც საპრეზიდენტო განკარგულებით შეიქმნა, შესაბამისად 1998 და 2018 წლებში.
1998 წელს, ყაზახეთის მთავრობამ არქიტექტორთა და დიზაინერთა კონკურსი გამოაცხადა ახალი დედაქალაქის ასაშენებლად. 1998 წლის 6 ოქტომბერს იაპონელმა არქიტექტორმა კიშო კუროკავამ გაიმარჯვა. კუროკავას წინადადება გულისხმობდა არსებული ქალაქის შენარჩუნებასა და გაუმჯობესებას და ამასთან ახალი ქალაქის გაშენებას მდინარე იშიმის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებთან, რაც ისტორიისა და მომავლის ერთგვარ სიმბიოზს გაუსვამდა ხაზს.
სპორტი
ქალაქს ჰყავს უამრავი სპორტული გუნდი. მთავარი საფეხბურთო კლუბი არის "ასტანა" რომელიც ყაზახეთის პრემიერ ლიგაში გამოდის. 2009 წელს დაარსებულ ასტანას მოგებული აქვს ოთხი ეროვნული ლიგის ტიტული, სამი ყაზახეთის თასი და ორი ყაზახეთის სუპერთასი. მათი საშინაო მოედანია ასტანა არენა, რომელიც ასევე ყაზახეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მატჩებსაც მასპინძლობს. ამავე სტადიონზე გამოდის კიდევ ერთი ნურ-სულთანური საფეხბურთო კლუბი ბაიტერეკი. ეს უკანასკნელი ყაზახეთის პირველ ლიგაში ასპარეზობს. გუნდი 2012 წელს ახალგაზრდული ფეხბურთის განვითარებისთვის დაარსდა. საფეხბურთო კლუბი ასტანა 1964 ნურ-სულთანის მუნიციპალურ საფეხბურთო ლიგაში თამაშობს. 2000-ანი წლები მათთვის ყველაზე წარმატებული პერიოდი იყო, როდესაც ეროვნული პირველობის თასი სამჯერ აღმართეს,მინი|საფეხბურთო კლუბ "ასტანას" ლოგო|272x272პქნურ-სულთანში ასევე რამდენიმე პროფესიონალური ყინულის ჰოკეის გუნდია, მათ შორის გამორჩეული "ბარის ასტანა", რომელიც ჰოკეის კონტინენტური ლიგის დამაარსებელი წევრია 2008 წლიდან. ნომად ასტანა და ჰოკეის კლუბი ასტანა ყაზახეთის ჰოკეის ჩემპიონატში მონაწილეობენ. ნურ-სულთანი ყოველწლიურად ყაზახეთის პრეზიდენტის თასს მასპინძლობს ჰოკეიში. ველოსპორტის პროფესიონალური გუნდი ასტანა პრო თიმი, დაარსებული 2007 წელს, მსოფლიოს ელიტარულ ტურში მონაწილეობს. გუნდი ერთ-ერთ საუკეთესოთა შორის ხვდება უკანასკნელ წლებში, მოიგო რა რამდენიმე "გრანდ ტური".
2012 წელს, ნურსულთან ნაზარბაევის ინიციატივით დაარსდა ასტანის პრეზიდენტული სპორტული კლუბი, რომლის მიზანიც ნურ-სულთანში არსებული ყველა ძირითადი სპორტული გუნდის გაერთიანებაა.
საკალათბურთო გუნდი ასტანა ერთადერთი პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბია ქალაქში. ის ყველაზე წარმატებული საკალათბურთო გუნდია ყაზახეთში. მათ სამჯერ აქვთ მოპოვებული ყაზახეთის ჩემპიონობა, ხოლო ოთხჯერ ყაზახეთის თასი.
2019 წლის 6 ივლისს, ქალაქში საბრძოლო ხელოვნებების სასახლე გაიხსნა. ხუთი ათასს მაყურებელზე გათვლილ არენას შეუძლია უმასპინძლოს: კრივს, ჭიდაობას, ძიუდოს, სიმძიმეების აწევას და სხვა ოლიმპიურ და არა ოლიმპიურ დისციპლინებს. სასახლეს აქვს 25 მეტრიანი საცურაო აუზი, სავარჯიშო და საჭიდაო ოთახები, საფეხბურთო მოედანი და ასევე კომფორტული სასტუმრო. ობიექტი ხელმისაწვდომია სპორტული სკოლების მოსწავლეთათვის.
განათლება
ნურ-სულთანის სკოლები დაახლოებით 103 000 მოსწავლეს იღებს, რომლებიც 83 სკოლაში ნაწილდებიან. აქედან 71 სახელმწიფო სკოლაა, ხოლო 12 კერძო.
ტრანსპორტირება
საქალაქო ტრანსპორტი ნურ-სულთანში მოიცავს ტაქსებსა და ავტობუსებს. ყოველდღიურად 720,000 ადამიანი იყენებს საზოგადოებრივ ტრანსპორტს. აქ 40-ზე მეტი ავტობუსი ხაზი ემსახურება 1000-ზე მეტ სატრანსპორტო საშუალებას, 3000-ზე მეტი ადამიანი მუშაობს საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სექტორში. ისევე, როგორც ავტობუსებს, საზიარო ტაქსებს აქვთ საკუთარი წინასწარ განსაზღვრული მარშრუტები და მუშაობენ საერთო საფუძველზე. ქალაქში სულ ცხრა საზიარო ტაქსის მარშრუტია.
ტროლეიბუსის მარშრუტები გაიხსნა 1983 წელს. თავდაპირველად იყო 3 მარშრუტი, თუმცა 2006 წლისთვის მხოლოდ ერთი მარშრუტიღა იყო დარჩენილი. 2008 წელს, სპეციალური სახელმწიფო კომისიის მიერ ერთადერთი ტროლეიბუსის ფლოტი გამოცხადდა წამგებიანი ენერგომომარაგების სექტორად, კომპანიის დავალიანების გამო უკანასკნელი მარშუტიც მალევე დაიხურა. მარცხნივ|მინი|ასტანაბაიქი 2011 წელს, ნურ-სულთნის აყიმათმა დააფუძნა კომპანია, რომ განახორციელოს მთელი რიგი ცვლილებები და პროგრამები მეტროპოლიაში, რომელიც ცნობილია როგორც "ნურ-სულთანის ახალი სატრანსპორტო სისტემა". როგორც ამ პროგრამების ნაწილი, გაიხსნა ავტობუსის სწრაფი სატრანზიტო (BRT) ხაზები. იმავე წელს უნდა დაიწყოს მსუბუქი რკინიგზის (LRT) მშენებლობა. მეტროს სისტემის შექმნა დაგეგმილი იყო, რომელსაც ცხრა სადგური უნდა მოეცვა და 16.4 კილომეტრის სიგრძის უნდა ყოფილიყო. მისი გახსნა 2013 წლის 1 დეკემბრისთვის უნდა შემდგარიყო. ამის მიუხედავად გეგმა განუხორციელებელია და 2020 წლის მაისის მდგომარეობით, მშენებლობა ჯერაც არ დაწყებულა.2013 წლის ნოემბერში, პრეზიდენტი ნურსულთან ნაზარბაევმა მშენებლობა შეაფასა როგორც ძალიან ძვირი. ამის სანაცვლოდ, ნაზარბაევმა პირობა დადო, რომ პრობლემას მაღალსიჩქარიანი ავტობუსებით ჩაანაცვლებდა.
2014 წლის შემდეგ ბურ- სულთანში ასტანაბაიკი მოქმედებს. 2017 წელს სისტემა შედგებოდა 40 სადგურისგან, 1000 ველოსიპედისაგან. სისტემაში რეგისტრაცია 5000 ტენგე ($28) ღირს. ველოსიპედის დაქირავების პირველი ნახევარი საათი უფასოა, შემდეგ საათი 100 ტენგე ღირს (0,55 $). 4 საათზე მეტი ხნის შემდეგ, ქირა 1000 ტენგე ხდება.
საჰაერო
ნურსულთან ნაზარბაევის საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქის ცენტრიდან სამხრეთ -აღმოსავლეთით, 17 კილომეტრში მდებარეობს. აეროპორტი ქალაქის შიდა და საერთაშორისო სამოქალაქო საჰაერო მიმოსვლის მთავარი კარიბჭეს წარმოადგენს. ეს არის მეორე ყველაზე დატვირთული აეროპორტი ყაზახეთში, 2014 წელს მან 2,960,181 ადამიანის გადაყვანა უზრუნველყო. აეროპორტში 13 ავიაკომპანია მუშაობს, რომლებიც რეგულარულად ახდენენ სამგზავრო ფრენებს ქვეყნის შიგნით და საერთაშორისო მასშტაბით. აეროპორტი Air Astana-სთვის სიდიდით მეორე მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენს. 2017 წლის სამგზავრო ტრაფიკის 50% -იან ზრდამ გამოიწვია ახალი ტერმინალის მშენებლობა, რომლის ფართობია დაახლოებით 40,000 კვადრატული მეტრია (430,000 კვ. ფუტი). მინი|ტულპარ ტალგო
რკინიგზა და გზები
ასტანას სარკინიგზო სადგური ქალაქის მთავარი სარკინიგზო სადგურია და ყოველდღიურად დაახლოებით 7000 ადამიანს ემსახურება. Expo 2017- ის ღონისძიების დროს აშენდა ახალი სარკინიგზო სადგური, ნურლი ჟოლი, რომელსაც ყოველდღიურად 12000 მომხმარებლი ჰყავს. ტულპარ ტალგო ექსპრესს მატარებელია, რომელიც ალმათში მიემგზავრება. მოკლევადიანი გეგმები მოიცავს ახალი სარკინიგზო სადგურის მშენებლობას სამრეწველო უბანში; ასევე ქალაქის ტერიტორიაზე აშენდება ახალი ტერმინალი სატვირთო მანქანებისთვის.
სამდინარო ტრანსპორტი
2008 წლის შემდეგ მდინარე ესლიზე გადაადგილება დაიწყო. პირველი ნავიგაცია ქალაქში 2008 წელს გაიხსნა.
ჭკვიანი ქალაქის ინიციატივა
პროექტი ჭკვიანი ნურ -სულთანი მაშინდელი ასტანას ადმინისტრაციის მიერ შემუშავებული ინიციატივაა, რომელიც მოიცავს ტექნოლოგიაზე ორიენტირებულ გადაწყვეტილებებს სხვადასხვა სექტორში, მაგალითად, საავადმყოფოებში, სკოლებში, ბილეთების დაჯავშნის სისტემაში და ქუჩის განათებებში.
ღირსშესანიშნაობები
• ბაიტერეკის კოშკი - მონუმენტი და დასაკვირვებელი კოშკურა რომელიც მოთავსებულია ნურჟოლის ბულვარდზე, არა მხოლოდ ქალაქის ემბლემაა, არამედ დამოუკიდებლობის შემდგომი ყაზახეთის სიმბოლოსაც წარმოადგენს.
• დამოუკიდებლობის მოედანზე არსებული მონუმენტი სახელწოდებით "ყაზახების ქვეყანა". 91 მეტრის სიმაღლეზე აღმართული მითოლოგიური ფრინველი სიმურგი, რომელიც ფრინველთა მეფე და ხალხთა მცველია.
• ნურჟოლის ბულვარი (ყოფილი მწვანე წყლის ბულვარი) რეკრეაციული საფეხმავლო ზონაა მოცეკვავე შადრევნების ხეივანით.
• აკორდა - ყაზახეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის რეზიდენცია.
• დამოუკიდებლობის სასახლე რომელიც დიმპლომატიური და სხვა საერთაშორისო დონის ღონისძიებებისთვისაა განკუთვნილი.
• ცენტრალური საკონცერტო დარბაზი - "ყაზახეთი"
• ეროვნული ეთნოგრაფიულ-კულტურული კომპლექსი Ethnoaul-ი გვაძლევს რეალურ შესაძლებლობას ვიმოგზაუროთ წარსულში, ვიგრძნოთ თავი ნამდვილ მომთაბარე ნომადებად და შევიგრძნოთ საუკუნეების წინანდელი ატმოსფერო. ეროვნულ-კულტურული კომპლექსი სტუმრებს მდიდარ ისტორიას, კულტურას, ხელოვნებასა და ყაზახი ხალხის ტრადიციებს გააცნობს. აქ ნებისმიერი მსურველი გადაყვანილი იქნება ნომადური ცივილიზაციის ეთნო-კულტურულ გარემოში.
• ტრიუმფალური თაღი - არქიტექტურული სტრუქტურა რომელიც პრეზიდენტ ნაზარბაევის ინიციატივით აღიმართა და ყაზახეთის დამოუკიდებლობას ეძღვნება.
თეატრები და საკონცერტო დარბაზები, მუზეუმები.
ნურ-სულთანში 27 ბიბლიოთეკაა, რომლის სერვისითაც 2011 წელს 153 ადამიანი სარგებლობდა ყოველ 1 000 კაცზე. ქალაქში 8 სახელმწიფო მუზეუმია რომელიც 2011 წელს 415 500 ადამიანმა მოინახულა და სადაც 68 514 ექსკურსია ჩატარდა. ასევე 2011 წელს, 10 რეკრეაციულ პარკში 99 ღონისძიება და 6 კინო-ჩვენება გაიმართა.
• ბაისეიტოვას სახელობის ეროვნული ოპერისა და ბალეტის თეატრი.
• ყაზახეთის მუსიკისა და დრამის თეატრი
• მაქსიმ გორკის სახელობის აკადემიური რუსული დრამის თეატრი.
• ყაზახეთის რესპუბლიკის ეროვნული მუზეუმი, რომელიც ცენტრალურ აზიაში ყველაზე დიდია.
სქოლიო
* კატეგორია:აზიის დედაქალაქები
R136
R136 (ოფიციალური სახელია RMC 136) — სუპერ-ვარსკვლავთგროვა „30 ოქროს თევზის“ (ასევე მოიხსენიებენ, როგორც ტარანტულას ნისლეული) ცენტრთან ახლოს, მაგელანის დიდ ნისლეულში. ის ძალიან ახალგაზრდა ვარსკვლავთგროვაა, რომლის ასაკი დაახლოებით 1-2 მილიონი წელიწადია. R136 შეიცავს გიგანტებსა და ზეგიგანტ ვარსკვლავებს. ვარსკვლავთა უმეტესობა არის O3 სპექტრული ტიპის - 39 მნათობი უკვე აღიარებულია ამ სპექტრული ტიპის ვარსკვლავად. გარდა ამისა, ამ გროვაში არსებობენ რამდენიმე ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავები.
კლასტერი (იგივე გროვა) შეიცავს რამდენიმე კომპონენტს. ცენტრალური კომპონენტის - R136a-ს ბუნება თავიდან გაურკვეველი იყო. მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ R136a არის ჰიპერგიგანტური ვარსკვლავი, რომელსაც 1500 მზის მასა ჰქონდა, 30 მილიონჯერ კაშკაშა იყო, 55-60 000 K ზედაპირის ტემპერატურა ჰქონდა, ხოლო მისი დიამეტრი 50 მილიონ მილს შეადგენდა. მისი ნამდვილი ბუნება გაირკვა მაშინ, როდესაც გამოიყენეს ჰოლოგრაფიული ლაქების ინტერფერომეტრი. ამის დახმარებით, ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ მკვრივი ვარსკვლავთგროვა, სხვა ფენომენებთან ერთად, შეიცავდა ძალიან მასიურ და კაშკაშა 12 ვარსკვლავს თავის ბირთვში. ამ ვარსკვლავების საწყისი მასა გამოთვალეს და აღმოჩნდა 37-დან 76 მზის მასამდე. 3 უკიდურესად კაშკაშა ვარსკვლავი (R136a1, R136a2 და R136a3) დომინირებენ გროვაში. ამ ვარსკვლავებიდან ერთ-ერთი - R136a1 არის ყველაზე მასიური ვარსკვლავი, რაც კი ოდესმე უპოვიათ მეცნიერებს დღემდე. მისი მასა ჩვენი დედავარსკვლავის მასას 265-ჯერ აჭარბებს, ხოლო მისი სიკაშკაშე მზისაზე 8 700 000-ჯერ მეტია. R136 ძალიან ბევრ ენერგიას გამოიმუშავებს რაც ტარანტულას ნისლეულს ხილულს ხდის. R136-ის მასა მეცნიერებმა შეაფასეს და დაახლოებით აღმოჩნდა 450 000 მზის მასა. ეს კი იმაზე მეტყველებს, რომ მომავალში იგი სფერული გროვა გახდება.
თუ ამ ვარსკვლავს მზის ნაცვლად ჩავსვამდით მზის სისტემაში ის მზის სინათლეს ისე გადააჭარბებდა, როგორც მზე აჭარბებს სავსე მთვარეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვარსკვლავთგროვები კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:ოქროს თევზის თანავარსკვლავედი
ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეების სია (ა)
ეს არის იმ ნაციონალური საკალათბურთო მოთამაშეების სია, რომლის გვარებიც „ა“-ზე იწყება.
სიაში შესულია ასევე ნაციონალური საკალათბურთო ლიგის (NBL), ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის (BAA) და ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის (ABA). ყველა ეს ლიგები არის შედეგი დღევანდელი ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA).
უფრო მეტი მოთამაშე სხვა ანბანის ასოებზე
ა | ბ | გ | დ | ე-ვ | ზ-თ | ი-კ | ლ | მ | ნ-ო | პ-ჟ | რ | ს | ტ-უ | ფ-ქ-ღ-ყ | შ-ჩ | ც-ძ-წ | ჭ-ხ | ჯ | ჰ |
კატეგორია:ა-ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები
ერისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით ერისი შეიძლება აღნიშნული იყოს:
Camponotus jaliensis jaliensis
Camponotus jaliensis jaliensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჩერნობილის ბრძოლა
ჩერნობილის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება ჩერნობილის გაუცხოების ზონაში რუსეთის შეიარაღებულ ძალებსა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის. დაიწყო 2022 წლის 24 თებერვალს, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის პირველ დღეს. ბელორუსიდან შემოჭრილმა რუსულმა ძალებმა იმ დღის ბოლოს ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის ტერიტორია დაიკავეს.
ფონი
მინი| უსაფრთხოების საგუშაგო ჩერნობილის ზონაში, 2010 წელი 1986 წლის ჩერნობილის კატასტროფის დროს ატომური ელექტროსადგურიდან გარემოში გამოიტყორცნა დიდი რაოდენობით რადიოაქტიური მასალა. აფეთქებული რეაქტორის გარშემო 30-კილომეტრიანი რადიუსის ტერიტორიიდან ევაკუაცია განხორციელდა და იგი საბჭოთა ხელისუფლების მიერ ჩაიკეტა. ეს რაიონი ოფიციალურად გამოცხადდა ჩერნობილის გაუცხოების ზონად. მისი საზღვრები დროსთან ერთად იცვლებოდა. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ტერიტორია დამოუკიდებელი უკრაინის ნაწილი გახდა და საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურის გამგებლობაში შევიდა.
ბრძოლა
2022 წლის 24 თებერვლის შუადღისას, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის პირველ დღეს, უკრაინის მთავრობამ გამოაცხადა, რომ რუსულმა ძალებმა შეტევა დაიწყეს ჩერნობილის გაუცხოების ზონის დასაკავებლად. დღის ბოლოს, უკრაინის მთავრობამ დაადასტურა, რომ რუსულმა ძალებმა აიღეს ჩერნობილი და პრიპიატი. რუსეთის მიერ გაუცხოების ზონის დაკავების შემდეგ, ამერიკის მთავრობამ განაცხადა, რომ „არსებობდა სანდო ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ რუს ჯარისკაცებს ამჟამად მძევლად ჰყავთ ჩერნობილის ობიექტების პერსონალი“.
გამოხმაურებები
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ რუსეთის მიერ ზონის დაკავებას „მთელი ევროპის წინააღმდეგ ომის გამოცხადება“ უწოდა.
უკრაინის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის მრჩევლის, მიხაილო პოდოლიაკის სიტყვებით, ეს იყო „სრულიად უაზრო თავდასხმა“ და „ჩერნობილის ყოფილი ატომური ელექტროსადგურის, კონფაიმენტისა და ბირთვული ნარჩენების საცავების მდგომარეობა უცნობია“. თუმცა, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ცნობით, „არავითარი მსხვერპლი და ნგრევა საწარმოო ობიექტზე არ ყოფილა“ და „სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა, რომ ამ ზონაში მდებარე ბირთვული ობიექტების უსაფრთხო და საიმედო მუშაობა არ დაირღვეს“.
ანალიზი
კიევზე შეტევის უფრო დიდ სურათში, ჩერნობილის აღება შეიძლება ჩაითვალოს კიევისკენ მიმავალი რუსული ჯარების სამარშრუტო პუნქტად. ბენ ჰოჯესმა, შეერთებული შტატების არმიის ევროპის სარდლობის ყოფილმა მეთაურის აზრით, გაუცხოების ზონა „მნიშვნელოვანია იმ ადგილის გამო, სადაც ის მდებარეობს… თუ რუსული ძალები კიევს ჩრდილოეთიდან შეუტევენ, ჩერნობილი სწორედ ამ გზაზეა“. ამერიკის შეერთებული შტატების თავდაცვის მდივნის თანაშემწის ყოფილმა მოადგილემ რუსეთის, უკრაინასა და ევრაზიის საკითხებში, ეველინ ფარკასის განცხადებით, რუსულ ძალებს „უნდათ დედაქალაქის ალყაში მოქცევა“. ფარკასმა აღნიშნა ისიც, რომ მაშინაც კი, თუ რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი არ არის დაინტერესებული თავად დეკომისირებული ელექტროსადგურით, მოსკოვს სურს ობიექტის გაკონტროლება. ეს მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს უკრაინელ მეამბოხეებთან გაჭიანურებული ბრძოლის ფონზე — „მათ, რა თქმა უნდა, სურთ მსგავსი საშიში ბირთვული მასალის გაკონტროლება“.
ჩერნობილი უკრაინა ბელარუსის საზღვრიდან 16 კილომეტრითაა დაშორებული. უკვე აქედან კი, დაახლოებით 128 კილომეტრია კიევამდე. მარშრუტი ბელარუსიდან კიევამდე ჩერნობილის გავლით შესაძლოა განსაკუთრებით მიმზიდველი იყოს რუსი სამხედროებისთვის. ეს საშუალებას მისცემდა მათ გადაეკვეთათ მდინარე დნეპრი ბელარუსში და თავიდან აეცილებინათ პოტენციურად საშიში მანევრი უკრაინას ტერიტორიაზე.
გაუცხოების ზონა მნიშვნელოვანია 1986 წლის ჩერნობილის ატომური კატასტროფის შედეგების შესაკავებლად. უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის მრჩეველმა ანტონ ჰერაშჩენკომ განაცხადა, რომ „თუ ოკუპანტების საარტილერიო დარტყმები განხორციელდება ბირთვული ნარჩენების საცავებზე, რადიოაქტიურმა მტვერმა შეიძლება დაფაროს უკრაინის, ბელარუსისა და ევროკავშირის ქვეყნების ტერიტორიები“. BBC-ის ცნობით, ამ რაიონში განთავსებული მონიტორინგის სადგურებმა რადიაციის დონის 20-ჯერ ზრდა დააფიქსირეს — 65 მკზვ /სთ-მდე. კლერ კორკჰილმა შეფილდის უნივერსიტეტიდან განაცხადა, რომ ზრდა ლოკალური იყო და ნაწილობრივ განაპირობა „ჩერნობილის ზონაში და მის გარშემო ადამიანებისა და სატრანსპორტო საშუალებების გაზრდილმა გადაადგილებამ, [რამაც] რადიოაქტიური მტვრის მიწიდან მაღლა ასვლა გამოიწვია“.
რუსული ადმინისტრაცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|უკრაინელი სამხედროს მიერ უკრაინის დროშის აღმართვა ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე, 3 აპრილი. უკრაინის ენერგოკომპანია „უკრენერჰომ“ 9 მარტს განაცხადა, რომ ელექტროგადამცემი ხაზები სარაკეტო იერიშის შედეგად დაზიანდა და კიევის ჩრდილოეთით მიმდინარე ბრძოლების გამო ვერ ხერხდება მათი შეკეთება. ელექტრომომარაგების შეწყვეტა საფრთხეს უქმნიდა 20 ტონამდე რადიაქტიურ ნარჩენებს, რომელიც განუწყვეტლივ უნდა გაგრილებულიყო, რათა არ მომხდარიყო რადიაციის გაჟონვა. ამასთან დაკავშირებით, უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დმიტრო კულებამ ტვიტერში გამოაქვეყნა განცხადება: „მოვუხმობ მთელს საერთაშორისო თანამეგობრობას, დაუყოვნებლივ მოუწოდოს რუსეთს, შეწყვიტოს ცეცხლი და ტექნიკოსების ჯგუფებს საშუალება მისცეს, რაც შეიძლება სწრაფად აღადგინონ ელექტროენერგიის მიწოდება“. მისი თქმით, ელექტროსადგურს მოეპოვებოდა დიზელის გენერატორები, რომლებიც 48 საათის განმავლობაში უზრუნველყოფდნენ დენით მომარაგებას, რის შემდეგაც გამაგრილებელი სისტემა გაჩერდებოდა და „რადიაციის გაჟონვა გარდაუვალი გახდებოდა“.
8 მარტს გაეროს უწყებამ, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ განაცხადა, რომ ვეღარ იღებდა მონაცემებს ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე არსებული ბირთვული მასალების მონიტორინგის სისტემიდან.
ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ინფორმაციით, 8 მარტს უკრაინამ აცნობა, რომ ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის უსაფრთხო მართვისთვის აუცილებელია ტექნიკური პერსონალის და დაცვის სამსახურის დაახლოებით 210 თანამშრომლის როტაცია. სააგენტოს დირექტორის, მარიანო გროსის განცხადებით, ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის პერსონალი რთულ და დაძაბულ ვითარებაში იმყოფებოდა, რაც ბირთვული უსაფრთხოებისთვის პოტენციურ რისკებს ქმნიდა. გროსი ატომურ ელექტროსადგურზე „ეფექტიანი კონტროლის" მქონე ძალებს, ანუ რუსეთს მოუწოდებდა, დაუყოვნებლივ უზრუნველეყო პერსონალის უსაფრთხო როტაცია.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს ყველაფერი რუსეთის მხრიდან უსაფრთხოების საფუძვლების უგულებელყოფაზე მეტყველებს, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო აცხადებდა, რომ ამ შემთხვევაში მოვლენას უსაფრთხოებაზე კრიტიკული გავლენა არ ჰქონდა. სააგენტოს თქმით, რიგი ფაქტორები, მათ შორის ჩერნობილში წყლის გაცივების ხარისხი „ეფექტური განიავებისთვის ელექტრობის მარაგის გარეშეც სკმარისი იყო“.
12 მარტს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს დირექტორმა რაფაელ მარიანო გროსიმ განაცხადა, რომ ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა. იმავე დღეს რუსეთის ატომურმა სააგენტომ გაავრცელა ცნობა, რომ ენერგომომარაგების აღდგენის პროცესში რუსი სპეციალისტებიც მონაწილეობდნენ, ჩერნობილის და ზაპორიჟიის ატომურ ელექტროსადგურებს კი, უკრაინელი თანამშრომლები მართავენ.
უკრაინის ატომური ენერგიის მინისტრის 13 მარტს განცხადებით, ჩერნობილის ატომურ სადგურზე უკრაინელი სპეციალისტების ძალისხმევის წყალობით ელექტროენერგიის მიწოდება აღდგა და გაგრილების სისტემა ნორმალურ რეჟიმში ფუნქციონირებდა.
29 მარტს რუსეთის თავდაცვის მინისტრის მოადგილემ ალექსანდრე ფომინმა განაცხადა კიევის მიმართულებიდან რუსული ჯარების გაყვანის შესახებ. 1 აპრილს გაუცხოების ზონის მართვის სახელმწიფო სააგენტომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა ნაწილებმა მთლიანად დატოვეს ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგური.
სავარაუდო რადიაციული დასხივება
ადგილობრივი მომუშავეებისა და მეცნიერების მტკიცებით, რუს ჯარისკაცებს ლაბორატორიებიდან ნაალაფარის სახით რადიოაქტიური მასალები გაჰქონდათ.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
რაბადე
რაბადე — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლუგოს პროვინციის ლუგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5 კმ². მოსახლეობა — 1505 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლუგოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლუგოს ქალაქები
Camponotus jaliensis
Camponotus jaliensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
თათრული ენა
თათრული ენა, ან თათრული (თათრულად, კირილური ანბანით татар теле, татарча; ლათინური ანბანით tatar tele, tatarça) არის თათარი ხალხის ეროვნული ენა და ერთ-ერთი ოფიციალური ენა (რუსულთან ერთად) თათრეთის რესპუბლიკაში.
თათრული ენის გავრცელება
თათრულ ენაზე ლაპარაკობენ არა მარტო რუსეთის ფედერაციაში შემავალ თათრეთში, არამედ დღევანდელი თათრეთის ავტონომიის საზღვრებს გადაღმაც, რუსეთის სხვადასხვა ავტონომიასა და ოლქში, ასევე ყოფილი საბჭოთა იმპერიის ევროპული ნაწილის არაერთ ქვეყანაში (ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა, მოლდოვა, უკრაინა, ბელარუსი), ასევე ავღანეთში, ჩინეთში, ფინეთში, იაპონიაში, პოლონეთსა და თურქეთში. თათრული ენა, მოლაპარაკეთა რაოდენობის (გავრცელებულობის) მიხედვით, რუსულის შემდეგ მეორე ადგილზე დგას რუსეთის ფედერაციაში.
დიალექტები
თათრულ ენას სულ სამი დიალექტი გააჩნია :
ენათა ნათესაობა
თათრული მიეკუთვნება თურქულ ენათა ჩრდილოაღმოსავლურ (ყივჩაღურ) ჯგუფს. მასში შედის ე.წ. „ვოლგის თათრული“ და „ყაზანის თათრული“. რაც შეეხება ყირიმის თათრულს, მას ენათმეცნიერებაში თათრულის მონათესავე, ცალკე ენად განიხილავენ.
პავიის პროვინცია
პავიის პროვინცია (Provincia di Pavia) — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია პავია.
პროვინციის ფართობი 2 965 კმ²-ია, მოსახლეობა 493 753 (2010). შედგება 190 კომუნისგან.
თათრული ენა
თათრული ენის ისტორია
VIII და XIII საუკუნეებამდე თათრეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა ხალხი, რომელიც ბოლგარების, ან ბოლღარების სახელითაა ცნობილი. ბოლგარების ენას ოგურული („r“-თურქული) ერქვა. ისინი ჯერ ძველთურქულ დამწერლობას, ხოლო ისლამიზაციის შემდგომ კი, დაახლოებით IX-დან საუკუნიდან, არაბულ დამწერლობას გამოიყენებდნენ. XI-XIV საუკუნეებში, როცა ამ გეოგრაფიულ სივრცეში კუმანები, ყივჩაღები და პაჭანიკები დასახლდნენ, წარმოიშვა ახალი ენა, რომელიც შეიცავდა ბოლგარულისა და ყივჩაღურის ელემენტებს: თათრული ენა არის ყაზანური თათრულის წინაპარი ენა. არაბული ანბანის მქონე ეს ენა ოქროს ურდოსა და ყაზანის სახანოს ენა იყო. ჩაგატაიურის, აზერბაიჯანულის, თურქმენულისა და ოსმალურის მსგავსად თათრულიც ერთ-ერთი თურქული ენაა, რომელსაც შუა საუკუნეებში საკმაოდ მდიდარი ლიტერატურა ჰქონდა. თათრული ლიტერატურის მწვერვალად მიიჩნევა XII საუკუნის პოემა „ყოლ-ღალიელი ყისა-ი-იოსიფი“.
პავიის პროვინცია
პავიის პროვინციის ის ნაწილი, რომელიც მდინარე პოს სამხრეთით მდებარეობს ოლტრეპო-პავეზეს სახელითაა ცნობილი.
თათრული ენა
თათრული ენის მდგომარეობა რუსთა მიერ ყაზანის ოკუპაციიდან დღემდე
1552 წელს, როცა რუსებმა დაიპყრეს ყაზანი, თათრულმა ენამ დაკარგა ოფიციალური სტატუსი, რომლის მოპოვება მხოლოდ 1917 წელს გახდა შესაძლებელი. საბჭოურ ხანაში თათრულმა ევრო-რუსული ნასესხობები აითვისა, მაგრამ თავის მხრივ გავლენა მოახდინა მეზობელ ენებზეც. თურქული ძირის სიტყვები რუსულში ძირითადად თათრული ენის შუალობით დამკვიდრდა. ასე მაგალითად; „утюг“ (უთო) = > „ütüg-დან“, ხოლო „изюм“ (ქიშმიში) = > „üzüm-დან“ მომდინარეობს. თათრულმა ენამ წარსულში მნიშვნელოვანი კვალი დაამჩნია კავკასიურ, სლავურ, ვოლგისპირა ფინურ-უგრულ, ან მადიარულ ენებს.
პავიის პროვინცია
კომუნები
ცხრილში მოცემულია ძირითდი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (2007):
თათრული ენა
თათრული ანბანი
1927 წლამდე თათრები ლათინურ ანბანს იყენებდნენ, 1938 წლიდან კი — კირილურს. 1995 წლიდან არსებობს ახალი, ლათინური ანბანი, რომელსაც თურქეთის, ფინეთის, პოლონეთისა და იაპონიის თათრები იყენებენ. საზოგადოებრივი წარწერები თათრეთში ორ, თათრულ და რუსულ ენებზეა შესრულებული.
ლუპკოვის უღელტეხილი
ლუპკოვის უღელტეხილი (Przełęcz Łupkowska; Lupkovský priesmyk) — უღელტეხილი კარპატებში, პოლონეთისა და სლოვაკეთის საზღვარზე. სიმაღლე 640 მ. უღელტეხილზე გადის 642 მ სიგრძის სარკინიგზო გვირაბი, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს პოლონეთსა და სლოვაკეთს.
პავიის პროვინცია
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
თათრული ენა
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ენები კატეგორია:თათრული ენა
ლუპკოვის უღელტეხილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის უღელტეხილები კატეგორია:სლოვაკეთის უღელტეხილები
შავიზღვისპირა დაბლობი
შავიზღვისპირა დაბლობი (Причорноморська низовина) — დაბლობი უკრაინასა და მოლდოვაში. ვრცელდება შავი და აზოვის ზღვების სანაპიროებზე განიერ და ვიწრო ზოლად. ჩრდილოეთით მას ეკვრის პოდოლიეს მაღლობი, სამხრეთით — სივაში. სამხრეთ-დასავლეთით შავი ზღვის წყალმარჩხი ყურე, ხოლო აღმოსავლეთით აზოვის ზღვა. დაბლობის საშუალო სიმაღლეა 100–120 მ, სანაპირო ნაწილში 10–50 მ. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში სიმაღლეები 160 მ-მდე აღწევს. შავიზღვისპირა დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს აზოვისპირა მაღლობი, რომლის ნიშნულები 320 მ-ია.
ტექტონიკურად დაბლობი მდებარეობს შავიზღვისპირა სინეკლიზის ფარგლებში, რომელიც რუსეთის ბაქანს გამოყოფს ალპური გეოსინკილინური ოლქისაგან. შავიზღვისპირა სინეკლიზა აგებულია პალეოზოური, მეზოზოური და კაინოზოური ჰორიზონტალურად განლაგებული დანალექებით. პალეოზოური ქანებიდან ცნობილია სილურული ქვიშაქვები და 100 მ-მდე სისქის თიხაფიქლები. გაბურღვითა და ბუნებრივი ჭრილით დადგენილია, რომ ცარცული დანალექები წარმოდგენილია გლაუკონიტური ქვიშებით, მერგელებითა და ცარცით (400–500 მ სისქის). ეს დანალექები გავრცელებულია ჩრდილო-დასავლეთში, აგრეთვე ქალაქებში ოდესასა და ოსიპენკოში.
ოროგრაფიულად დაბლობი ბრტყელი, სამხრეთით ოდნავ დახრილი ვაკეა. შავი და აზოვის ზღვებისკენ ის ჩამოკვეთილია აბრაზიული საფეხურით, რომელიც ყველგან არ არის გამოხატული. იგი დასერილია დიდი მდინარეების ქვემო დინებებით. ქვემოთებში მდინარეები ბოლოვდებიან ლიმანებით, რომლებიც წარმოიშვნენ ხეობების შესართავებში, ზღვით დატბორვის შედეგად, როცა ზღვა ხმელეთს უტევდა. ბევრი ლიმანი ზღვისაგან გამოყოფილია ქვიშიანი ცელებით, რის წყალობითაც ამოშრობისას ისინი მლაშე ტბებად გარდაიქცევიან.
შავიზღვისპირა დაბლობზე მიედინება მდინარეები დნეპრი, დნესტრი, სამხრეთის ბუგი და სხვა. სანაპირო ზოლი ფლატოვანია, ხშირია მეწყერი. შავიზღვისპირა დაბლობის ჰავა კონტინენტური და მშრალია. ნიადაგსაფარი წარმოდგენილია ჩვეულებრივი (საშუალო ჰუმუსიანი) და სამხრეთის (მცირე ჰუმუსიანი) შავმიწებით, აგრეთვე მუქი წაბლა, ხშირად სუსტბიცობიანი ნიადაგებით. დუბეებში ნიადაგები ძლიერ გამოტუტვილია და მიეკუთვნება ალაოს ტიპს. დუბეების ხანგრძლივად დანესტიანების გამო, ლიოსი 10-მდე სიღრმეზე ძლიერ გალებებულია, მათზე განვითარებული მცენარეულობა მიეკუთვნება მდელოს, ან ჭაობიან მდელოს ტიპს. შავიზღვისპირა დაბლობი — სტეპური და ნახევარუდაბნო დაბლობია.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის დაბლობები კატეგორია:მოლდოვის დაბლობები კატეგორია:შავი ზღვა
მესინის პროვინცია
მესინის პროვინცია (Provincia di Messina) — პროვინცია იტალიაში, ავტონომიურ კუნძულოვან რეგიონ სიცილიაში. დედაქალაქია მესინა.
რაკოცის ომი დამოუკიდებლობისთვის
მინი|დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლთა დროშა რაკოცის ომი დამოუკიდებლობისთვის (1703–1711) — უნგრეთის სამეფოს მიერ, ჰაბსბურგების მონარქიისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების პირველი სერიოზული მცდელობა. ბრძოლას აწარმოებდნენ უნგრელი წარჩინებულები, რომელთაც სათავეში ედგა ფერენც II რაკოცი (II. Rákóczi Ferenc).