cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Symbian OS
სიმბიანი არის ერთ-ერთი გამოსავალი მობილური ტელეფონებისთვის, რომელიც ემყარება PDA-ს ფუნქციებს და ჩატვირთვისთვის მინიმალურ დროს საჭიროებს. ამ პლატფორმაზე მომუშავე ტელეფონები ნაკლებად ძლიერი (მაქსიმუმი 220 MHz, 8.1 ვერსიის შემთხვევაში) პროცესორებით არის აღჭურვილი, ამიტომაც მწარმოებლურობაც არც ისე მაღალია. ამიტომაც მომხმარებელს ხშირად უწევს გაშვებულ პროგრამებზე თვალის დევნება, რათა არ მოხდეს ოპერატიული მეხსიერების და შემდეგ ტელეფონის გადატვირთვა.
ისტორია
1997 წელს Symbian OS-ის პირველი ვერსია გამოვიდა, თუმცა საკმაოდ სუსტი გამოდგა. მხოლოდ 1999 წელს გამოსულმა Symbian OS 5.0 ვერსიამ უზრუნველყო მუშაობის რეალური შედეგის მიღწევა. ინჟინრებმა ორ წელიწადში სისტემის ხუთი ვერსია დაამუშავეს, რომელზეც Psion Series 7 და Psion Revo+ კომპიუტერები მუშაობდნენ.
2001 წელს გამოვიდა პირველი Symbian OS-ის ქვეშ მომუშავე ტელეფონი-კომუნიკატორი Nokia 9210 ვერსიით 6.0. იგი ARM9-ს ტიპის 52 MHz-იან პროცესორზე მუშაობდა, რაც საკმაოდ კარგი მაჩვენებელი იყო იმ დროისთვის მობილურ აპარატზე.
2002 წლის მეორე კვარტალში გამოდის 2001 წლის ნოემბერში ანონსირებული Nokia 7650.ის Symbian OS 6.1 ქვეშ მუშაობდა და ARM9 ტიპის 104 MHz-იანი პროცესორი გააჩნდა.
სერიები
Symbian OS-ის ქვეშ მომუშავე მობილური ტელეფონები იყოფა სერიებად, სამომხმარებლო ინტერფეისების მიხედვით: მნიშვნელოვანია, რომ მსოფლიოში და საქართველოშიც ყველა გავრცელებული სერია S60-ია.
S60-ზე მომუშავე სმარტფონები ხასიათდებიან მობილური აპარატებისთვის დამახასიათებელი ფორმ-ფაქტორებითა და ძირითად შემთხვევაში QVGA (240X320) გაფართოების ეკრანით. სწორედ ეს პლათფორმა არის ყველაზე მეტად გავრცელებული Symbian OS მოწყობილობებში (Lenovo P930, Nokia N71, Nokia N80, Nokia E61, Nokia E70, Nokia E60, Nokia 3250, Nokia N91, Nokia N70, Nokia N90, Nokia 6682, Nokia 6681, Nokia 6680, Nokia 3230, Nokia 6670, Nokia 6630, Nokia 6260, Nokia N-Gage QD, Nokia 7610, Nokia 6620, Nokia 3660, Nokia 3620, Nokia 6600, Nokia 3600, Nokia N-Gage, Nokia 3650, Nokia 7650, Panasonic X800, Panasonic X700, Samsung SGH-D730, Samsung SGH - D720, Samsung SGH – D710, Samsung SGH – D700, Siemens SX1 nokia 5320 Xpress music. nokia 5630 XpressMusic, n95, n95 8GB.n78,n81,n81 8GB).
Series 80-ის ქვეშ მომუშავე კომუნიკატორები აღჭურვილნი არიან QWERTY კლავიატურით, ინტეგრირებული „თაგვით“ ნავიგაციისთვის, 2 ეკრანიანი, NoteBook-ის მსგავსი, გასახსნელი კორპუსით და დიდი მოცულობის შიდა მეხსიერებით (Nokia 9210/9210i, Nokia 9290, Nokia 9500, Nokia 9300/9300i).
Series 90 არც თუ ისე წარმატებული პლათფორმაა. მასზე მხოლოდ ორი აპარატი Nokia 7700 და Nokia 7710-ია გამოშვებული. წარუმატებლობის გამო 7700 მოხსნილია წარმოებიდან და 7710 განახლებული ვერსიით კვლავ გამოდის. ორივე მულტიმედია ტელეფონი სენსორული ეკრანითაა აღჭურვილი, გააჩნიათ ვირტუალური QWERTY კლავიატურა და დიდი შიდა მეხსირება. შესაძლებელია მწარმოებელმა აღნიშნული სერია არაპერსპექტიულობის გამო დახუროს. ყოველ შემთხვევაში S90-ზე მომუშავე აპარატების გამოსვლა უახლოეს მომავალში არ არის ანონსირებული.
UIQ-ს ლიდერად SonyEricsson (P800, P900, P910, P990) და Motorola (Motorola A920/A925, Motorola A1000) გვევლინება. ამ ინტერფისისთვის დამახასიათებელია სენსორული, 240X320 გაფართოების მქონე ეკრანი და ზოგ შემთხვევაში QWERTY კლავიატურა. ოპერაცილი სისტემის ამ ნაწილში აგრეთვე, საკმაოდ მყარი პოზიციები უკავია BenQ-ს P30 და P31-ით. ერთადერთი Nokia-ს UIQ აპარატი არის 6708, ჩვეულებრივი კლავიატურითა და სენსორული ეკრანით, რომელიც რეალურად Nokia-ს ბრანდით გამოშვებული BenQ-ს P30-ია.
ვერსიები
დღეისთვის არსებობს S60-ს ბოლო, მესამე რედაქცია, ვერსიით 9.1 (მასზე მუშაობენ Nokia 3250, Nokia N71, Nokia N80, Nokia N91, Nokia N92, Nokia E60, Nokia E61, Nokia E70 და სხვა), რომელშიც ოპერაციული სისტემის დონეზე რეალიზებულია Bluetooth 1.2 ვერსია (დამატებულია SIM Access profile, რაც საავტომობილო გარნიტურებთან ხმამაღალი კავშირის დამყარების სრულ ფუნქციონალურობას განაპირობებს), WLAN (WiFi), USB 2.0, SD_miniSD ბარათების, QWERTY კლავიატურის, WCDMA Cell Broadcast (CBS) შეტყობინებების მიღების, მხარდაჭერა. ეს არის ძირითადი, მაგრამ, არასრული ჩამონათვალი იმ ცვლილებებისა და დამატებებისა რაც მესამე რედაქციაში შევიდა. მეორე რედაქციის ანუ S60 2nd Edition, Feature Pack 3 — Symbian OS 8.1-ს ქვეშ მომუშავე აპარატები ARM9 ტიპის 220 MHz სიხშირიანი პროცესორებით არიან აღჭურვილნი.
Nokia 7650, Nokia 3650, Nokia 3660, Nokia N-Gage, Nokia N-Gage QD, Sendo X и RoverPC Sendo X1, Siemens SX1 Nokia 6600, Nokia 7610, Nokia 6260, Nokia 3230, Nokia 6670, Panasonic X700, Panasonic X800, Samsung D720, Samsung D730 Nokia 6630, Nokia 6680, Nokia 6681, Lenovo P930 Nokia N70, Nokia N90 Nokia 3250, Nokia N71, Nokia N80, Nokia N91, Nokia N92, Nokia E60, Nokia E61, Nokia E70 nokia 6120 nokia 6220;
პროგრამული უზრუნველყოფა
ყოველი პლათფორმისთვის იქმნება განსხვავებული პროგრამული უზრუნველყოფა, რაც აპარატურული და პროგრამული განსხვავებებიდან გამომდინარეობს. პლატფორმათა შორის პროგრამების, თამაშების და სხვა აპლიკაციებიების თავსებადობა შეუძლებელია. Symbian OS-ისთვის განკუთვნილი პროგრამები C++ პროგრამულ ენაზე იწერება და გააჩნია sis. გაფართოება (sisx. S60 3rd Edition-ის შემთხვევაში). S60-ისთვის პროგრამულ უზრუნველყოფას ქმნიან კომპანიები: SymbianWare, Psiloc, WildPalm, LonelyCatGames, AgileMobile, Unteh, Opera, Access Systems, SysOpen Digia და მრავალი სხვა.
თვითონ პროგრამები პირობითად, შესაძლებელია: სისტემური, მულტიმედია, ინტერნეტ, საოფისე, უსაფრთხოების და სხვა კატეგორიებად დაიყოს. ეს დაყოფა პირობითია რადგანაც ხშირად გვხვდება ისეთი ტიპის პროგრამები რომლებიც შესაძლებელია არც ერთ კატეგორიას არ მიეკუთვნებოდეს, მაგრამ საკმაოდ საინტერესო და საჭირო ფუნქციებს შეიცავს.
სისტემურ პროგრამებში ერთიანდება ფაილ-მენეჯერები (FileMan, FExplorer, Symbian Commander), მათი მეშვეობით შესაძლებელია ტელეფონის შიდა და მეხსიერების ბარათზე არსებულ ფაილებთან მუშაობა და სხვადასხვა ოპერაციების შესრულება. ZIP, RAR არქივებთან სამუშაო პროგრამები (ZipMan,S60zip). ტელეფონში გაშვებული პროცესების, ოპერატიული მეხსიერების კონტროლისთვის განკუთვნილი პროგრამები (AppMan, Memory Monitor, DevMan).
მულტიმედია პროგრამების სიუხვე აშკარად შესამჩნევია S60-ების მომხმარებელთათვის და მასში იგულისხმება ფოტო-ვიდეო-აუდიო გადამღებები, ჩამწერები, რედაქტორები; აუდიო და ვიდეო დამკვრელები. ფოტო გადამღებები (Zensis PhotoRite, Photographer, CameraFX, Scalado PhotoTwister) მნიშვნელოვნად ვერ ცვლიან საბოლოოდ სურათის ხარისხს, თუმცა სხვადასხვა ეფექტების, სცენების გამოყენებით ამრავალფეროვნებენ მობილური ფოტოგრაფიის პროცესს. ხშირად გვხვდება კომბინირებული გადაწყვეტილებები, რომლებიც თავის თავში აერთიანებენ როგორც ფოტო კამერას, ასევე რედაქტორსაც კი. ურავლესობა მობილური აპარატებისა იღებს ვიდეოს 3GP. ფორმატში, მაქსიმალური გაფართოებით 176X144. შედეგად მიღებული ვიდეო რგოლი დიდი ხარისხიანობით არ გამოირჩევა. სწორედ ამ ნაკლის გამოსწორებისთვის არის შექმნილი პროგრამა ETI Camcorder, რომელიც ვიდეოს avi. ფორმატში იღებს. ჯამში გამოდის საკმაოდ ნორმალური გამოსახულება. აღნიშნული პლათფორმის მომხმარებელს შეუძლია მოიძიოს უამრავი პროგრამა/დიქტოფონი რათა ხმა ულიმიტოდ იქნას ჩაწერილი, რადგანაც მწარმოებელი აუდიო ჩაწერაზე ლიმიტს 1 წუთს ადგენს. აგრეთვე არსებობს პროგრამული შესაძლებლობა უკანა ფონზე მუშაობისას შემომავალი და გამავალი ზარების, საუბრების ჩაწერის ზუსტი დროის, ნომრის და ხანგრძლივობის მითითებით. (PowerDictaphone, CallRecorder). აუდიო, მუსკალური დამკვრელები (UltraMP3, WMAplus, MP3 Go,MP3 player) უამრავია, უბრალოდ მომხმარებელმა არჩევანი ფუნქციონალურობის: ფორმატების, playlist-ების, ეკვალაიზერების, თეგების მხარდაჭერის მიხედვით უნდა გააკეთონ. რაც შეეხება ვიდეო დამკვრელებს (SmartMovie, DVDPlayer) ისინი avi. ფორმატის ვიდეო ფაილების დასაკვრელად გამოიყენებიან და აუცილებელია ტელეფონზე Xvid კოდეკის დაყენება. საინტერესოა GPRS რადიო (Mobiedge.Radio, Virgin Radio, VirtualRadio, Virtual.Radio), რომლის საშუალებით, GPRS-ის გამოყენებით შესაძლებელია მოუსმინოთ ათასობით, სხვადასხვა მუსიკალური მიმდინარეობის რადიო არხებს.
ინტერნეტ პროგრამების კატეგორია აერთიანებს ინტერნეტ ბრაუზერებს, მესენჯერებს, IRC, მაილ კლიენტებს და ა.შ. ინტერნეტ ბრაუზერებიდან საინტერესოა ნორვეგიული კომპანია Opera-ს ბრაუზერი ამავე სახელწოდებით, აგრეთვე Access System-ის NetFront. მათი დახმარებით მობილურიდან მთელ ინტერნეტში მოგზაურობაა შესაძლებელი. უამრავ სხვა ფუნქციასთან ერთად მათ გააჩნიათ პაროლების მენეჯერის და RSS-ების მხარდაჭერა. დაინტერესებულ მომხმარებელს შეუძლია უამრავი მესენჯერი მოიძიოს თავისი ტელეფონისთვის, მაგრამ არსებობს კომბინირებული პროგრამებიც, როგორიცაა AgileMessenger. იგი აერთიანებს ICQ, AOL, Google, MSN და Yahoo მესენჯერებს, ყველა საუკეთესო ფუნქციის გათვალისწინებით. IRC კლიენტებიდან აღსანიშნავია პროგრამა Wireless IRC. მესენჯერების მსგავსად მაილ კლიენტებიც (MobiMail, Profimail, PhotoMailer) საკმაოდ ბევრია. არჩევანი კვლავ მომხმარებელზეა ფუნქციონალურობისა და პროტოკოლების მხარდაჭერის გათვალისწინებით.
მას შემდეგ, რაც Symbian OS-ის ქვეშ მომუშავე სმარტფონებს კომპიუტერების მსგავსად ვირუსები დაემუქრნენ, მობილური ტელეფონებისა და პროგრამული უზრუნველყოფის მწარმოებლებმა უფრო მეტად გაამახვილეს ყურადღება უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. მობილური ტელეფონის ვირუსებს არ შესწევთ ძლიერი დესტრუქციული ძალა, მაგრამ უდავოა რომ ისინი სახიფათონი არიან. შესაბამისად ანტივირუსები ბლომადაა: S-MOBILE VirusGuard, SimWorks Anti-Virus, symantec antivirus, F-Secure, Kaspersky antivirus. ისინი ერთი საქმის შესასრულებლად და სხვადასხვა ფუნციონალური დატვირთვით არიან შექმნილნი. ფუნქციებიდან ზოგადად აღსანიშნავია: ცეცხლოვანი კედელი (FireWall), უკანა ფონზე მუშაობის შესაძლებლობა, ავტო სკანირება მითითებულ დროსა და GPRS-ით ბაზების განახლების შესაძლებლობა. ანტივირუსების გარდა, ამ კატეგორიაში პერსონალური ინფორმაციის დამცველი პროგრამებიც უნდა ვახსენოთ. თუ კი მომხმარებელს სურს დამალოს ან პაროლის გარეშე წვდომის უფლება არ მისცეს სხვა პირებს სმს-ებზე, კონტაქტებზე, გალერეაზე მაშინ საჭიროა MumSmS, SMSguard, SmartGuard, sCrypto და ა.შ.
სქოლიო
კატეგორია:შეწყვეტილი ოპერაციული სისტემები კატეგორია:შეწყვეტილი პროგრამული უზრუნველყოფა კატეგორია:Symbian OS კატეგორია:Accenture კატეგორია:ARM-იანი ოპერაციული სისტემები კატეგორია:ჩაშენებული ოპერაციული სისტემები კატეგორია:მიკრობირთვზე დამოკიდებული ოპერაციული სისტემები კატეგორია:მობილურის ოპერაციული სისტემები კატეგორია:Nokia-ს პლატფორმები კატეგორია:რეალური დროის ოპერაციული სისტემები კატეგორია:სმარტფონები
მოხაში
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 275 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1960
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1960 — უეფა-ს მიერ ჩატარებული რიგით პირველი საფეხბურთო ჩემპიონატი. ჩატარდა საფრანგეთში 6 ივლისიდან 10 ივლისამდე. გაიმარჯვა საბჭოთა კავშირის ნაკრებმა, რომელმაც ფინალში იუგოსლავია დაამარცხა, ანგარიშით 2–1.
კვალიფიკაცია
საკვალიფიკაციო ეტაპი მიმდინარეობდა 1960 წლის 5 აპრილიდან 29 მაისამდე.
ბადე
thumb|301px|ფინალური ეტაპის მონაწილეები
ფინალი
ევროპის ერთა თასის პირველი გათამაშების გადამწყვეტ მატჩს პარიზის პარკ დე პრენსი ნახევრად ცარიელი ტრიბუნებით შეხვდა.
გარდა იმისა, რომ ფრანგებს დიდად არც აღელვებდათ საბჭოთა კავშირის და იუგოსლავიის ნაკრებთა პაექრობა, იმ დღეს გაწვიმდა, რამაც სტადიონზე წასვლის სურვილი კიდევ არაერთს გაუქრო.
მე-17 წუთი: ლევ იაშინმა მილან გალიჩის ძალიან სახიფათო დარტყმა მოიგერია.
22-ე წუთი: იაშინმა ამჯერად იუგოსლავიელთა კაპიტანი ბორივოე კოსტიჩი დაამწუხრა – საჯარიმოდან არ გაატანინა.
27-ე წუთი: ვალენტინ ივანოვმა ვიქტორ პონედელნიკი მეკარე ბლაგოიე ვიდინიჩთან პირისპირ გაიყვანა, მაგრამ როსტოვის არმიის სპორტული კლუბის თავდამსხმელმა შანსი ხელიდან გაუშვა.
და როცა ტაიმის დასრულებას ორი წუთი უკლდა, ანგარიში გაიხსნა: დრაჟენ ერკოვიჩმა ანატოლი მასლიონკინი ჩამოიშორა, ბურთი იაშინის საჯარიმოში ჩაჰკიდა, იქ სსრკ ნაკრების კაპიტანმა იგორ ნეტომ ცუდად ითამაშა, ბურთი მილან გალიჩს მიუვიდა და ბელგრადის პარტიზანის ფორვარდმაც ზუსტად დაარტყა – 0:1.
შესვენების შემდეგ გავრილ კაჩალინის გუნდი გააქტიურდა და 49ე წუთზე გაათანაბრა კიდეც ანგარიში: ვალენტინ ბუბუკინის უძლიერესი დარტყმა ვიდინიჩმა ცუდად მოიგერია, ბურთთან პირველი სლავა მეტრეველი გაჩნდა და – 1:1!
მეტრეველს კიდევ ერთხელ შეეძლო გოლის გატანა, მიხეილ მესხმაც ვერ გამოიყენა კარგი შანსი, ივანოვმა კი სულაც ოთხი მეტრიდან ააცილა.
რამდენიმე წუთში ინგლისელმა მსაჯმა არტურ ელისმა ფინალი დაასრულა, კიდევ ცოტა ხანში კი საბჭოთა კავშირის ნაკრების კაპიტანმა იგორ ნეტომ ევროპის ერთა თასი აღმართა!
რესურსები ინტერნეტში
1960 კატეგორია:1960 წელი ფეხბურთში
ხონისჭალა
ხონე-ხონისჭალა (ხევსურულად ჴონე-ჴონისჭალა) — შეთეკაურების საზამთრო და საზაფხულო სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ხონის წყალზე. ზღვის დონიდან 1200–1300 მ. დუშეთიდან დაშორებულია 138 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
ლეგენდა
მუცოში იყო სალოცავი მთავარანგელოზი. სალოცავი იყო ყველაზე მაღალ მთაზე დაქუეხზე (თებულოს მთა), როომელიც ზამთარ ზაფხულ თოვლითაა დაფარული. ვერ ადენილან სალოცავად, ამიტომ დაკლეს ერთი ხარი და სთხოვეს, დაბლა დაარსებულიყო. ამის შემდეგ ჩმოსულა და დაარსებულა ერთ წმინდა ადგილას ჴონეს. მას შემდეგ აქ დაუწტყიათ ლოცვა.
მთავარანგელოზი არ უშვებდა თავის სოფელში ჟამთ (შავი ჭირი). ერთი კაცი სხვა სოფლიდან გამოქცეულა გატიტვლებულა ჴონის წყალში შევარდნილა, ჴონის მთავარ ანგელოზში მისულა და გადარჩენილა. მუცოდანაც გაქცეულან ჴონესავე ხალხი და უკან ჟამნი მისდევდა თურმე. მისულან ჴონეში და ჟამნი ვეღარ გადარჩენილა. ასე გადარჩენილა ხალხი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტემიასოვო
ტემიასოვო (Темәс) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3529 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 100 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ჰევეინი
ჰევეინი — ფინური თრეშ მეტალ ჯგუფი ჰელსინკიდან. მათი შემოქმედება თრეშ მეტალთან ერთად განიცდის სიმფონიური მეტალისა და ნეო-კლასიკური მეტალის გავლენას.
ისტორია
ჰევეინი დაარსდა 1992 წელს გიტარისტ ლეიფ ჰენდსტერმის და დრამერ ალპო ოკსაჰარიუს მიერ. 1998 წელს ბასისტი ტომი კოივუნენი და შემსრულებელი ვიოლინოზე აინო პიიპარი შეუერთდნენ ჯგუფს. 2002 წელს მაქს ლილიამ დატოვა აპოკალიპტიკა და შეუერთდა ჰევეინს. ჯგუფმა მუდმივი ვოკალისტი ვერ იპოვა 2003 წლამდე, სანამ იუჰა იმონენი არ შეუერთდა ჯგუფს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:სიმფონიური მეტალ ჯგუფები კატეგორია:თრეშ მეტალ ჯგუფები კატეგორია:ფინური მძიმე მეტალ ჯგუფები
სხიერის მონასტერი
სხიერის მონასტერი – მონასტერი სოფელ სხიერში, ონის მუნიციპალიტეტში. მონასტერში მდებარეობს „მირიანეული უძრავი“ წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. მეცნიერთა ვარაუდით, სამონასტრო ცხოვრებას აქ საფუძველი IX საუკუნეში ჩაეყარა. ეკლესია ერთნავიანი შენობაა (7X4 მ.), აგებულია ქვითკირისგან. ეკლესიიის მხატვრობა მხოლოდ ტაძრის მაღლითა ნაწილშია შემორჩენილი. გიორგი ბოჭოიძის თქმით, „ეკლესიაში ინახებოდა ქვის ფიცარი (86X71 სმ.), რომელიც ძველი ეკლესიის ან მისი ერთადერთი შენობის კედელში უნდა ყოფილიყო გაკეთებული; მასზე ნაქანდაკევია ანგელოზებისა და საერო–სასულიერო პირთა სახეები ხუცური წარწერით. ქანდაკებისა და წარწერების თვალსაზრისით ძეგლი ეკუთვნის IX-X საუკუნეებს“. ტაძარს გააჩნია უნიკალური კანკელი, რომელიც IX საუკუნით თარიღდება და კანკელთა აღმართვის უძველეს ეტაპს განეკუთვნება. შემორჩენილია 2 კილომეტრიანი წყალგაყვანილობის ნაშთები, რომლითაც სასმელი წყალი მიუყვანიათ მონასტრამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ხუროთმოძღვრების ძეგლები
ალჟირი 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ალჟირმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ალჟირი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩემი ბრძოლა
„ჩემი ბრძოლა“ (Mein Kampf) — ადოლფ ჰიტლერის ავტობიოგრაფიული ნაშრომი, რომელიც მან 1925-1926 წლებში გამოსცა.
წიგნში ავტორი თავის მოღვაწეობასა და 1900-1924 წლებში ევროპის პოლიტიკურ-ეკონომიკურ სიტუაციაზე საუბრობს. იგი აქტიურად ეხება პირველი მსოფლიო ომის თემასაც, რომელშიც გერმანიის დამარცხების ერთ-ერთ ძირითად მიზეზად კომუნიზმს თვლის, რომელმაც გერმანია 1918 წლის შემოდგომაზე მოიცვა. ჰიტლერი გერმანიის მძიმე მდგომარეობაში ყოფნის მიზეზებს ებრაელებს აბრალებს, რომელთა მთავარი მიზანი, მისი აზრით ქვეყნის გაძარცვა არის. ქვეყნის გარე მტრებად კი ავტორს დასავლეთის ქვეყნები და საბჭოთა კავშირი მიაჩნია.
წიგნში მოცემული მასალა მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთ იდეოლოგიად იქცა. ნათლად ჩანს ავტორის ანტისემიტიზმი. მაგალითად, იგი დასაბუთებით ამტკიცებს, რომ საერთაშორისო ენა ესპერანტო ითვლება ებრაულ შეთქმულებად. ჰიტლერი იყენებდა ძირითად თეზისებს, იმ დროისთვის საკმაოდ პოპულარული იდეოლოგიიდან „ებრაული მუქარის“ შესახებ, რომელიც იუწყებოდა ებრაელების მიერ „მსოფლიოს მონოპოლური დაპყრობის“ შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:ნაციზმი კატეგორია:1925 წლის წიგნები კატეგორია:1926 წლის წიგნები კატეგორია:ადოლფ ჰიტლერი კატეგორია:ავტობიოგრაფიები კატეგორია:ცენზურის მიერ აკრძალული წიგნები
მცირეჯაგრიანი ჭიები
ლიტერატურა
კატეგორია:რგოლოვანი ჭიები
ბრაზილიური სამზარეულო
მინი|243x243პქ|ბრაზილიური ვატაპა ბრაზილიური სამზარეულო (Culinária do Brasil) — ტრადიციული ბრაზილიური კერძების ერთობლიობა, რომელიც ჩამოყალიბდა ბრაზილიის ტერიტორიაზე ევროპელი ემიგრანტებისა (პორტუგალიელები, ესპანელები, იტალიელები, გერმანელები, პოლონელები და შვეიცარიელები) და ადგილობრივების გასტრონომიების შერწყმით. ყველაზე გამოყენებადი ინგრედიენტებია: გუავა, პაპაია, ანანასი, ფორთოხალი, მანგო, პალმის ზეთი, კაპუაჩუ, პომიდორი და ზღვის პროდუქტები. ბრაზილიის ეროვნული სასმელია ყავა, თუმცა ასევე პოპულარულია ბრაზილიური ლიქიორი, კოქტეილი კაიპირინა და კაჩაკა. ბრაზილიური კერძებიდან აღსანიშნავია ვატაპა, მოკიკა, პოლენტა, ფეიჟუადა და აკარაჟე.
სამხრეთულ-აღმოსავლური კერძები
მარცხნივ|მინი|272x272პქ|მოკიკა [[ესპირიტუ-სანტუ|ესპირიტუ-სანტუს რეგიონიდან]] რიო-დე-ჟანეიროში, სან-პაულუში, ესპირიტუ-სანტუსა და მინას-ჟერაისში ფეიჟუადა განსაკუთრებით პოპულარულია ოთხშაბათისა და შაბათის ლანჩისას. ასევე ამ რეგიონში გავრცელებული კერძია პიკადინუ (სიტყვასიტყვით ნიშნავს „დაჭრილ ხორცს“).
საკუთრივ რიო-დე-ჟანეიროში ფეიჟუადას გარდა პოპულარულია ბატატასი, რომელიც მზადდება გრილზე შემწვარი საქონლის ხორცის ფირფიტის, ბრინჯის, ლობიოს, ფაროფას, შემწვარი ნივრისა და შემწვარი კარტოფილისაგან. ზაფხულში ასევე პოპულარულია ზღვის პროდუქტების კერძები, სხვა დროს კი ყველაზე მაღალი მოთხოვნა ქათმის კერძებზეა. აღსანიშნავია, რომ ქათმისა და თევზისაგან მომზადებული კერძების უმეტესობა ბრაზილიელებმა პირდაპირ პორტუგალიური სამზარეულოდან მიიღეს მემკვიდრეობით და მათ რეცეპტების შეუცვლელად ამზადებენ. მინი|ბრაზილიური პასტელები სან-პაულუში ყველაზე გავრცელებული კერძია ვირადუ-ა-პაულისტა, რომელიც მზადდება ბრინჯით, შემწვარი კალეთი, შემწვარი მცენარეებით, ბანანითა და ღორის ხორცით. სან-პაულუ ასევე ცნობილია პასტელებით, რომელიც წარმოადგენს თხელ, ზეთში შემწვარ ცომში გახვეულ ბოსტნეულს. ეს კერძი იაპონელმა ემიგრანტებმა გამოიგონეს, რომელთაც თავის სარჩენად დახლებზე საჭმელების გაყიდვა უწევდათ და საჭირო იყო, რომ რაიმე იაფიანი, სწაფად მოსამზადებელი და გემრიელი გაეყიდათ.
მინას-ჟეირაისის რეგიონალური კერძები ძირითადად სიმინდის, ღორის ხორცის, ლობიოსა და ქათმისაგან მზადდება. ასევე პოპულარულია ადგილობრივი, რბილი, შებრაწული ყველი. რაც შეეხება ესპირიტუ-სანტუს, აქ იტალიური და გერმანული წარმომავლობის კერძებია დომინანტი. მათ საკვებში ხშირად შეხვდებით ქონდარსა და დარიჩინს, ყველაზე პოპულარული საჭმელი კი მოკეკა-კაპიქსაბაა, რომელიც არის პომიდორთან მომზადებული ქათმის ან თევზის ცხელი კერძი. აქ ასევე დიდი გავლენა აქვს ამერიკულ სამზარეულოს. რეგიონში დიდი პოპულარობით სარგებლობს ზღვის პროდუქტებისაგან მომზადებული საკვები, თუმცა ამერიკული გასტრონომიისაგან განსხვავებით, ამ ესპირიტუ-სანტუში ზღვის პროდუქტებს ზეითუნის ზეთთან ერთად ამზადებენ.
ჩრდილოური კერძები
ამ რეგიონის გასტრონომია აერთიანებს აკრის, ამაზონასის, ამაპას, პარას, რონდონიის, რორაიმასა და ტოკანტინსის შტატების სამზარეულოებს. აქ განსაკუთრებულად დომინანტია ადგილობრივი, ინდიელების სამზარეულო.
პარას შტატის ყველაზე პოპულარული კერძია პატო-ნო-ტუკუპი (იხვი ტუკუპში). როგორც წესი ბრაზილიელები მას დიდი კათოლიკური დღესასწაულების დროს ამზადებენ ხოლმე.
ცენტრალურ-დასავლური კერძები
როგორც წესი, ცენტრალურ-დასავლურ ბრაზილიურ გასტრონომიაში მოიაზრება მხოლოდ გოიასის შტატის სამზარეულო, რომლის ყველაზე გავრცელებული კერძია პეკით მომზადებული ფლავი. აქ ასევე პოპულარულია პასტელები და ადგილობრივი კერძი, სახელად გალინჰადა, რომელიც მზადდება ქათმის ხორცისა და ბრინჯისაგან. მინი|253x253პქ|ბობუ-დე-კარამაუ
ჩრდილოურ-აღმოსავლური კერძები
ჩრდილოაღმოსავლურ ბრაზილიულ სამზარეულოზე დიდი გავლენა აქვს როგორც ადგილობრივი ინდიელების, ასევე აფრიკიდან წამოსული ემიგრანტების გასტრონომიებს. ამ რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კერძია ვატაპა, რომელიც მზადდება პურის, კრევეტების, ქოქოსის რძის, პალმის ზეთის, ნაღებისა და არაქისისაგან. ასევე კრევეტებისაგან მზადდება ადგილობრივთა ერთ-ერთი ფავორიტი საჭმელი, სახელად ბობუ-დე-კამარაუ.
ამ რეგიონისათვის დამახასიათებელია ადგილობრივი, ბრაზილიური ბოსტნეულისაგან დამზადებული ტრადიციული კერძები, რომელთაც ინდიელები პორტუგალიელების ჩასვლამდე ამზადებდნენ. ერთ-ერთი ასეთი კერძია ბაიაუ-დე-დოისი, რომელიც მზადდება ბრინჯით, ლობიოთი, გამომშრალი ხორცითა და სხვა ინგრედიენტებით.
ადგილობრივების საყვარელ საუზმეს წარმოადგენს ტაპიოკას ბრტყელი პურები ან ბლინები, რომელთაც ქოქოსის, ყველის, კარაქის, ან ხორცის თანხლებით მიირთმევენ.
სამხრეთული კერძები
სამხრეთ ბრაზილიის გასტრონომიაში აშკარად იგრძნობა გერმანული სამზარეულოს ძლიერი გავლენა, რაც ამ რეგიონში მცოხვრები გერმანელი იმიგრანტების დიდი რაოდენობით აიხსნება. ამის გამო, სხვა რეგიონებისაგან განსხვავებით სამხრეთში ხორციანი კერძებია პოპულარული.
ამ რეგიონში მზადდება მრავალი სახის სოსისი და მაკარონი, თუმცა ყველაზე პოპულარულია ჩურასკო, იგივე მწვადი (ძალიან ჰგავს არგენტინულ და ურუგვაულ ასადოს). როგორც წესი ჩურასკო არის სპეციალურად დამუშავებული და გრილზე შემწვარი ხორცი, რომელიც აცმულია ხის ან ლითონის შამფურებზე.
დესერტები
ბრაზილიური სამზარეულო მდიდარია დესერტებით. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ცნობილი ადგილორივი ტკბილეულია ბოლუ-დე-როლუ (ითარგმნება როგორც რულეტი). აგრეთვე ცნობილია: ბრიჟადეირო (შოკოლადის ბურთები), კოკადა (ქოქოსის ტკბილეული), ბეიჟინოსი (ქოქოსის ტრუფელები) და რომეუ-ი-ჟულიეტა (ტკბილი ყველი გუავათი).
აგრეთვე ცნობილი დესერტია პაკოკა (არაქისის, შაქრისა და მარილის კანფეტი). ასევე აღსანიშნავია პე-დე-მოლეკი (თაფლიანი მიწისთხილის ტკბილეული) და რაპადურა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბრაზილიური სამზარეულო
ნორჩი ლენინელი
„ნორჩი ლენინელი“ — ქართული ყოველკვირეული რესპუბლიკური პიონერული გაზეთი, საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტისა და ვ. ი. ლენინის სახელობის პიონერთა ორგანიზაციის რესპუბლიკური საბჭოს ორგანო. დაარსდა 1924 წელს თბილისში (გამოვიდა „ახალგაზრდა პიონერის“ სახელით). 1925–1926 წლებში „ნორჩი პიონერი“ ერქვა. 1926–1931 წლებში არ გამოდიოდა. 1931 წლიდან გამოცემა განახლდა „ნორჩი ლენინელის“ სახელწოდებით და საქართველოს სლკკ ცენტარული და თბილისის კომიტეტების ორგანო იყო. 1938–1941 წლებში გამოდიოდა კვირაში ორჯერ. სამამუმო ომის წლებში არ გამოდიოდა. განახლდა 1946 (1952 წლიდან იყო საქართველოს ალკკ ცკ-ის ორგანო). 1958 წლიდან საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და ვ. ი. ლენინის სახელობის პიონერთა ორგანიზაციის რესპუბლიკური საბჭოს ორგანოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
ნორიოს განძი
ნორიოს განძი — XVII საუკუნის ბოლო მეოთხედის ვერცხლის მონეტების განძი. აღმოჩნდა 1940 წელს სოფელ ნორიოში (დღევანდელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე) ცვილით გადალესილ და ქსოვილით პირმოკრულ თიხის ქილაში. განძის საერთო წონაა 1,8 კგ. შეიცავს 495 მონეტას (130 აბაზიანი, 169 ორშაურიანი, 195 შაურიანი, ერთი ბისთი), რომელთა უმეტესობა მოჭრილია ირანის სეფიანი შაჰის სულეიმან I-ის (1667-1694) სახელით 1676 წლიდან 1687 წლამდე; მხოლოდ ორი მონეტაა შაჰ-აბას II-ისა (1642-1667) და ერთი შაჰ-თამაზის (1524-1576) დროინდელი. მონეტების უდიდესი ნაწილი თბილისის ზარაფხანის პროდუქციაა, სხვა ზარაფხანების სახელი (ერევანი, განჯა, შემახა, ჰოვეიზა, ყაზვინი) სულ 20 მონეტაზე იკითხება. ნორიოს განძი კარგად ასახავს აღმოსავლეთ საქართველოში გიორგი XI-ის (1678-1688) მეფობის დროს მიმოქცევაში არსებულ მონეტათა შემადგენლობას. ირკვევა, რომ ფულზე ქვეყნის მოთხოვნას ძირითადად თბილისის ზარაფხანა აკმაყოფილებდა. ნორიოს განძი დაფლული უნდა იყოს 1688 წლის შემდეგ, როდესაც ირანის შაჰმა ქართლის ტახტზე გიორგი XI-ის ნაცვლად ერეკლე I დაამტკიცა და ქართლ-კახეთი შინაომების ასპარეზად იქცა. განძი დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ჭალატყე
ისტორია
ჭალატყე შუა საუკუნეებში ფეოდალური ქალაქი იყო. ლეგენდა ამ ქალაქს "ბალისტომს" უწოდებს. ქალაქი მოიცავდა ამჟამინდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლებს: ჭალატყე, ზოვრეთი, ტყლაპივაკე, ქვედა საზანო, შიმშილაქედი და თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფლებს ზედა საზანო და შიმშილაქედი. ის იწყებოდა თამარის ხიდიდან და აღწევდა ნაქალაქარ ჩიხორამდე.
აქ გადიოდა აღმოსავლეთ საქართველოში მიმავალი გზა, რაც ხელს უწყობდა ქალაქის ეკონომიკურ დაწინაურებას. წყაროებში პირველად იხსენიება 1646 წელს, როდესაც იგი სამეგრელოს მთავარმა ლევან II დადიანმა დაარბია. 1703 წ. ოსმალებმა ააფეთქეს ჭალატყის სამი თავდაცვითი ნაგებობა — კოშკები, ააოხრეს ჯვარცმის ეკლესია, რომელიც XVIII საუკუნეში განაახლა იმერეთის მეფე სოლომონ I-მა. XVIII საუკუნეში ჭალატყე კვლავ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სავაჭრო პუნქტად რჩებოდა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 676 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
სოფელში შემორჩენილია მდ. ჩოლაბურზე გადებული განვითარებული შუა საუკუნეების ე.წ. „თამარის ხიდი“. ადგილობრივი მოსახლეობა მას „ქვითკირის ხიდსაც“ უწოდებს. ლეგენდის თანახმად ამ ადგილას თამარ მეფეს გაუვლია თავისი ამალით. მდინარეზე გადასასცლელი ხიდი არ ყოფილა. მეფეს უბრძანებია ხიდის აშენება. მშენებლობისას გამოიყენეს მხოლოდ კვერცხის ცილა, ქვა და კირი. ხიდის შუა წელი ამაღლებულია.
სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
1859
მოვლენები
1854 | 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864
თარიღი უცნობია
*
ტაბონტაბონი
ტაბონტაბონი (ოფიციალურად ტაბონტაბონის მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Tabontabon; Bayan ng Tabontabon) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 902 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
აღმოსავლეთ პომერანიის ოპერაცია
მინი|300პქ|ღმოსავლეთ პომერანიის ოპერაცია აღმოსავლეთ პომერანიის ოპერაცია — ბელორუსიის II და I ფრონტების შეტევითი ოპერაცია 1945 წლის თებერვალ-მარტში - დიდ სამამულო ომში.
საბჭოთა უმაღლესმა მთავარსარდლობამ დაადგინა, რომ მოწინააღდეგეს დიდი ძალები ჰყავდა დაჯგუფებული აღმოსავლეთ პომერიანში და 8 თებერვალს ბელორუსიის II ფრონტს უბრძანა გაენადგურებინა ეს დაჯგუფება, დაეკავებინა დანციგის რაიონი და მტრისაგან გაეთავისუფლებინა ბალტიის ზღვის სანაპირო ვისლიდან ოდერამდე.
10 თებერვალს ბელორუსიის II ფრონტის ჯარები შეტევაზე გადავიდნენ, მაგრამ ძალები არ ეყოთ, 10 დღიანი ბრძოლების შემდეგ მხოლოდ 40-60 კმ-ზე წაიწიეს წინ და შეტევა შეწყვიტეს. ამასობაში მტერმა აღმოსავლეთ პომერიანში 40-მდე დივიზიას მოუყარა თავი და 17 თებერვალს მძლავრი დარტყმა მიაყენა ბელორუსიის I ფრონტის მარჯვენა ფრთის ჯარებს.
ბერლინის ოპერაციის დაწყებამდე აუცილებელი იყო აღმოსავლრ პომერანიის დაჯგუფების განადგურება, ამიტომ საბჭოთა სარდლობამ გააძლიერა ბელორუსიის II ფრონტის ჯარები მე-19 არმიითა და სატანკო კორპუსით და მათ იერიში მიიტანეს კესლინზე. 1 მარტს შეტევაზე გადავიდნენ ბელორუსიის I ფრონტის შენაერთებიც. მათ კოლბერგის მიმართულებით გაკვეთეს მტრის დაჯგუფება, განავითარეს შეტევა მდინარე ოდერის ქვემო დინებისაკენ. 20 მარტს ისინი ოდერთან გავიდნენ. ამავე დროს ბელორუსიის II ფრონტის ჯარებმა გაათავისუფლეს გდინია და დანციგი.
აღმოსავლეთ პომერანიის ოპერაციამ უზრუნველყო ბერლინის ოპერაციის წარმატება და მტრის ჯარების ლიკვიდაცია ბალტიისპირეთსა და აღმოსავლეთ პრუსიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
ატლასი (თანამგზავრი)
ატლასი — პლანეტა სატურნის შიდა თანამგზავრი.
ატლასი გარე, ბასრ A რგოლთან მდებარე უახლოესი თანამგზავრია და დიდხანს მიიჩნეოდა, რომ რგოლის მწყემსი თანამგზავრი იყო. მაგრამ ახლა უკვე ცნობილია, რომ რგოლის გარე კიდე 7:6 ორბიტულ რეზონანსშია უფრო დიდ და შორეულ მთვარეებთან — იანუსთან და ეპიმეთესთან.
ბრენდი კარლაილი
ბრენდი მარი კარლაილი (Brandi Marie Carlile; დ. 1 ივნისი, 1981 წელი, რავენსდეილი, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და პროდიუსერი. მისი მუსიკა მოიცავს მრავალ ჟანრს, მათ შორის ფოლკ-როკს, ალტერნატიულ ქანთრს, ამერიკანასა და კლასიკურ როკს. კარლაილს გამოშვებული აქვს შვიდი სტუდიური ალბომი. მას მიღებული აქვს ცხრა გრემის ჯილდო და 25 ნომინაცია.
ატლასი (თანამგზავრი)
ხომალდ „კასინის“ მიერ 2005 წელს გადაღებულ ფოტოზე გამოჩნდა ატლასის უხეში, სფერული ცენტრი, რომელიც გარშემორტყმულია დიდი, გლუვი, ეკვატორული ქედით. ასეთი უჩვეულო და გამორჩეული სტრუქტურის ახსნა ისაა, რომ ატლასმა გამოზიდა და შეაგროვა რგოლის ნივთიერებები.
ბრენდი კარლაილი
კარლაილი იყო ყველაზე ნომინირებული ქალი 61-ე ყოველწლიურ გრემის დაჯილდოებაზე, მათ შორის წლის ალბომის კატეგორიაში (By the Way, I Forgive You) და წლის სიმღერისა და ჩანაწერის კატეგორიებში (The Joke).
ატლასი (თანამგზავრი)
ატლასი მნიშნელოვნადაა შეშფოთებული პრომეთეს მიერ, ასევე პანდორას დაბალი გრადუსით, რის გამოც, მისი ორბიტა კეპლერული ორბიტისგან 600 კილომეტრითაა დაშორებული და პერიოდი 3 წელიწადს შეადგენს. იქიდან გამომდინარე, რომ პრომეთესა და პანდორას ორბიტები ქაოტურია, შესაძლოა ასეთივე იყოს ატლასის ორბიტაც.
ბრენდი კარლაილი
ადრეული ცხოვრება
ბრენდი კარლაილი დაიბადა '|1981 წლის 1 ივნისს, რავენსდეილში, ვაშინგტონი. 4 წლის ასაკში მას დაემართა ბაქტერიული მენინგიტი, თუმცა სასწაულებრივად გადარჩა. მისი გული რამდენჯერმე გაჩერდა და ცოტა ხსნით ის კომაში იყო. კარლაილმა თავისი ბავშვობა გაატარა ვაშინგტონის სამხრეთ ქალაქებში, ბლეკ დიამონდში, მეიპლ ველსა და ობერნში, სამნერში, ვაშინგტონში და მცირე ხნით ცხოვრობდა დასავლეთ სიეტლში.
ატლასი (თანამგზავრი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატურნის თანამგზავრები
ბრენდი კარლაილი
ადრეული ცხოვრება
კარლაილი ბავშვობიდანვე დაინტერესებული იყო მუსიკით. რვა წლის ასაკში მან დედასთან, ტერეზა კარლაილთან, ერთად კონცერტზე შეასრულა ჯონი კეშის „Tennessee Flat Top Box“ და დაიწყო გიტარაზე დაკვრა. მან სიმღერების წერა 15 წლის ასაკში დაიწყო. იგი სწავლობდა ტაჰომას საშუალო სკოლაში, მაგრამ მოგვიანებით მიატოვა სწავლა მუსიკალური კარიერის გასაგრძელებლად. ელტონ ჯონის მოსმენის შემდეგ, მუსიკოსმა თავად ისწავლა ფორტეპიანოზე დაკვრა.
კარიერა
კარლაილი კარიერის დასაწყისში მღეროდა სიეტლის მუსიკალურ კლუბებში ტყუპ ძმებთან ფილ და ტიმ ჰანსეროტებთან ერთად. 2004 წელს მან ლეიბლ Columbia Records-თან მოაწერა ხელი კონტრაქტს.
2019 წელს კარლაილმა ჩამოაყალიბა კვარტეტი ამანდა შაირსთან, მარენ მორისთან და ნატალი ჰემბისთან ერთად, სახელწოდებით Highwomen. მათ გამოუშვეს სადებიუტო ალბომი, The Highwomen, 2019 წელს, რომელსაც კრიტიკოსების მოწონება და კომერციული წარმატება ხვდა წილად. მათ მოიგეს გრემის ჯილდო საუკეთესო ქანთრი სიმღერის კატეგორიაში, კომპოზიციისთვის „Crowded Table“.
პირადი ცხოვრება
2002 წლის ნოემბერში მიცემულ ინტერვიუში კარლაილმა თავი ლესბოსელად გამოაცხადა.
2012 წლის ივნისში მუსიკოსმა გამოაცხადა, რომ დაინიშნა კეტრინ შეფარდზე, რომელიც გაიცნო 2009 წელს. ისინი დაქორწინდნენ ურეჰემში, მასაჩუსეტსი, 2012 წლის 15 სექტემბერს. მათ ჰყავთ ორი ქალიშვილი. 2012 წლიდან შეფარდი არის კარლაილის არაკომერციული ორგანიზაცია Looking Out Foundation-ის აღმასრულებელი დირექტორი. ის ადრე მუშაობდა პოლ მაკ-კარტნის საქველმოქმედო ორგანიზაციაში კოორდინატორად ათი წლის განმავლობაში.
კარლაილს სახლში ჰყავს მრავალი ცხოველი, მათ შორის თხები, ქათმები, ცხენი, ძაღლი და კატა. ის არის ქრისტიანი და ცხოვრობს მეიპლ ველში, ვაშინგტონი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მომღერალი ქალები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლები
კოტიანეთი
კოტიანეთი (ყოფ. კოტოიანი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ძველი სენაკის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ზედა სორტა, კოტიანეთი, პირველი ნოსირი, საჩიქობავო, ქვედა სორტა, ძველი სენაკი). მდებარეობს უნაგირას მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე ნახურის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 120 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 479 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უმა თურმანი
უმა კარუნა თურმანი (Uma Karuna Thurman; დ. 29 აპრილი, 1970) — ამერიკელი კინომსახიობი და ფოტომოდელი. დღემდე შესრულებული აქვს როლები სხვადასხვა ჟანრის ფილმებში, როგორც რომანტიკული კომედიებში, ასევე დრამატულ და სამეცნიერო-ფანტასტიკურ ფილმებსა და მძაფრსიუჟეტიან თრილერებში დამთავრებული. მის საუკეთესო ფილმებად ითვლება „სახიფათო კავშირები“ (1988), „მაკულატურა“ (1994), „გატაკა“ (1997) და ორი ფილმი სერიიდან „მოკალი ბილი“ (2003–04).
ბიოგრაფია
1980-იან წლებში პროფესიონალი მოდელის კარიერის შემდეგ 1988 წელს მსახიობობა დაიწყო. მის კარიერაში მნიშვნელოვანი იყო ბეატრიქს კიდოს როლი კვენტინ ტარანტინოს ფილმებში „მოკალი ბილი“. თურმანმა ამ ფილმში შეასრულა პატარძლის როლი, რომელიც შურს იძიებს მის ყოფილ შეყვარებულზე. ტარანტინომ ეს პერსონაჟი სპეციალურად თურმანისთვის შექმნა. ამ პერსონაჟის შექმნის იდეა ორთავეს ერთად მოუვიდათ „მაკულატურის“ გადაღების დროს. ფილმის გადაღება თურმანის ფეხმძიმობამ გაახანგრძლივა.გადაღება 9 თვეს გაგრძელდა და 5 ქვეყანაში მიმდინარეობდა. თურმანმა ამ როლისთვის შეისწავლა საბრძოლო ხელოვნება და იაპონური ენა. „მოკალი ბილი“ საკულტო კლასიკად იქცა, კრიტიკოსებმა ის დადებითად შეაფასეს, თურმანმა კი პატარძლის როლისთვის მიიღო ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ნომინაციები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი აგნოსტიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ფინური სამზარეულო
მინი|200px|ზაფხულობით ფინელებს გრილზე შემწვარი სოსისების მირთმევა უყვართ ფინური სამზარეულო ცნობილია ტრადიციული და მოდური, ძვირადღირებული საკვების ერთიანობით. ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში თევზი და ხორცი (ძირითადად ღორის, საქონლის ან ირმის) მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ტრადიციული კერძების მომზადებაში. ასევე ქვეყანაში არის მხარეები სადაც უმეტესად სხვადასხვა ბოსტნეული და სოკო გამოიყენება. რუსეთ-ფინეთის ომის შემდეგ, კარელიას რეგიონიდან დევნილებმა წვლილი შეიტანეს ქვეყნის სხვადასხვა მხარის საკვებში.
ფინურ საკვებში ხშირად შეხვდებით ისეთ პროდუქტებს როგორებიცაა: ჭვავი, ქერი, შვრია. ასევე ფართოდ გამოიყენება მრავალი სახეობის კენკროვნები, მათ შორის: მოცვი, წითელი მოცვი, მიწამაყვალა და ქაცვი. რძე და მისგან ნაწარმოები პროდუქტები ხშირად გამოიყენება როგორც სასმელი, საჭმელი და სხვადასხვა რეცეპტების შემადგენელი ინგრედიენტები. სხვადასხვა სახეობის თალგამი ხშირად გამოიყენებოდა ტრადიციულ სამზარეულოში, თუმცა ის მე-18 საუკუნეში კარტოფილმა ჩაანაცვლა.
ხორცი
ყველაზე პოპულარული ხორცის სახეობები ფინეთში არის:
• ღორის ხორცი - ერთი ფინელი წელიწადში მიირთმევს 33.5 კილოგრამს
• საქონლის ხორცი - 18.6 კილოგრამი
• ქათმის და იხვის ხორცი - 13.3 კილოგრამი.
ამ ყველაფრის დაახლოებით ერთი მესამედი მირთმეულია სოსისების სახით, რომლებიც უმეტესად ღორის ხორცისგან მზადდება, თუმცა ხშირად არეულია სხვა ტიპის ხორცებთანაც. ცხენის, ბატკნისა და ირმის ხორცი საერთო მოხმარების მცირე პროცენტს შეადგენს, თუმცა ფართოდაა ხელმისაწვდომი.
შინაური ცხოველების გარდა, ფინეთში ნადირობისა და თევზაობის დიდი ტრადიცია არსებობს. მონადირეები ძირითადად ირმებზე, ცხენ-ირემსა და დათვებზე ნადირობენ, თუმცა გარეულ კურდღელზე, იხვსა და როჭოზე ნადირობაც საკმაოდ პოპულარულია. საკვების ჰიგიენის ძალიან მკაცრი რეგულაციებიდან გამომდინარე, ცხენ-ირმებს ფინელები ძირითადად სახლებში მიირთმევენ და მათი ხორცი რესტორნებში იშვიათად გვხვდება.
სასმელები
მინი|200px|გლოგი ციტრუსის ქერქით ყველაზე ხშირად ფინელები წყალსა და ყავას მიირთმევენ, თუმცა საჭმელთან ერთად ასევე პოპულარულია რძეც, რომელსაც ზრდასრულებიც სვამენ. ყავას ფინეთში როგორც წესი დღეში რამდენიმეჯერ მიირთმევენ, ჩაის კი ოჯახთა უმეტესობაში შეხვდებით. ფინეთში გვხვდება სახლში დაყენებული ალკოჰოლური სასმელების რამდენიმე სახეობა, მათ შორისაა: სიმა (თაფლისა და წყლის ფერმენტაციით მიღებული დაბალალკოჰოლური სასმელი), საჰტი (ტრადიციული ფინური ლუდი) და კილიუ (ცნობილი როგორც შაქრის ღვინო). ზამთარში, განსაკუთრებით კი საშობაოდ ფინელები გლოგს მიირთმევენ. მისი მომზადების წესი ასეთია: ვადუღებთ წყალს და ვუმატებთ დარიჩინს, მიხაკს, ქარდამონსა და ჯინჯერს. ასევე პოპულარული დანამატებია ციტრუსის კანი (ფორთოხალი, ლიმონი), ქიშმიში და ნუში. რამდენიმე წუთიანი დუღილის შემდეგ გადავწურავთ და ღვინოს ან სხვა ალკოჰოლურ სასმელს ვამატებთ. ასევე შეგვიძლია არაალკოჰოლური გლოგის მომზადებაც. ასეთ შემთხვევაში ღვინის ნაცვლად ხილის ან კენკროვნების წვენს ვიყენებთ. გლოგი ფინეთში შვედეთიდან შემოვიდა. ფინური და ესტონური სიტყვა glögi, მოდის შვედური სიტყვა glögg-დან, რაც თავის მხრივ glödgat vin-დან არის წამოსული. ეს უკანასკნელი ცხელ ღვინოს ნიშნავს. მე-19 საუკუნის მიწურულისთვის გლოგს ღვინოსთან შერეულს მიირთმევდნენ. მშრალი კანონის შემოღების შემდეგ მისი მოხმარება თითქმის სრულიად შეწყდა. კანონის მოხსნის შემდეგ 1930-იან წლებში, სასმელს რეკლამას ფინურ-შვედური ჟურნალები უწევდნენ. 1950-იან და 60-იან წლებში გლოგის მირთმევა ფინურ-შვედური ტრადიცია იყო. 70-იანი წლების დასაწყისიდან გლოგის რეცეპტები ფინურენოვან ჟურნალებშიც გამოჩნდა რის შემდეგაც გლოგი მთელი ფინეთის საშობაო ტრადიციად იქცა.
პირველი მუკასოვო
პირველი მუკასოვო (1-се Моҡас) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
მცოცავი მცენარეები
მინი|მცოცავი მცენარეებით დაფარული საკვამური მცოცავი მცენარეები — მცენარეები, რომელთა ღერო ემაგრება მეზობელ მცენარეებს ან რაიმე სხვა საყრდენს განსაკუთრებული სამარჯვების საშუალებით და ზევით ადის. მცოცავი მცენარეებს ღეროებსა და ფოთლებზე აქვთ ჯაგრები, ეკლები ან ქაცვები (მაყვალი, ზოგი ასკილი, როტანგის პალმა, ენდრონიკა და სხვა); ზოგს ღეროზე უვითარდება დამატებითი ფესვთა კონები (სურო, ვანილი და სხვა). ზოგი კი საყრდენს ემაგრება ულვაშების დახმარებით (პარკოსან მცენარეთა ნაწილი და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ტარსაიჭ ორბელი
ტარსაიჭ ლიპარიტის ძე ორბელი, (გ. 1290-იან წლებში) — XIII საუკუნის II ნახევრის საქართველოს სახელმწიფო მოღვაწე, სუმბატ ორბელის ძმა და მემკვიდრე.
დემეტრე II-მ ათაბაგობა უბოძა და აღსაზრდელად მიაბარა უფლისწულები დავითი და მანოელი. ურდოში დემეტრე მეფის დაღუპვის შემდეგ ორბელს ათაბაგობა წაართვა ხუტლუბუღა სადუნის ძემ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1290 კატეგორია:ორბელები კატეგორია:ათაბაგები
ნოსირის განძი
ნოსირის განძი — კოლხური კულტურის აყვავების პერიოდის (ძვ. წ. VIII-VII სს.) არქეოლოგიური განძი. აღმოჩნდა 1929 წელს სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოსირში. განძი შეიცავს სპილენძის დისკოსებრ ზოდებს, შესანიშნავად გაპრიალებულ მუქი მოწითალო-ყავისფერი სარდიონის 196 ცალ სფერულ მძივს და ოქროს 14 ნივთს: სარტყლის ფირფიტოვან ფრაგმენტს, რომელზეც ლომის თავისა და წინა ფეხის რელიეფური გამოსახულებაა შერჩენილი, გავარსიან საყურესა და რომბულ საკიდს, ჭვირულ მძივებს, გველის თავით დაბოლოებული წნული სამაჯურისა და მავთულოვანი რგოლების ნატეხებს. ნოსირის განძში სპილენძის ზოდების აღმოჩენა აახლოვებს მას ბრინჯაოს ნივთების განძებთან, რომლებიც ჩვეულებრივია კოლცური კულტურისათვის. განსაკუთრებით საყურადღებოა ნოსირის განძის გავარსიანი ოქროს ნივთები, რომლებიც ძვ. წ. VIII-VI საუკუნეებში სხვა მსგავსი განძების (ჭუბურისხინჯის, ფარცხანაყანების, ცხინვალის განძები) ოქროს ნივთებთან ერთად ადრინდელი კრინის ხანის ქართულ საოქრომჭედლო სკოლის ნაწარმია. ამ სკოლამ მოუმზადა ნიადაგი ადრინდელი ანტიკური ხანის ქართულ ოქრომჭედლების აღმავლობას, რომელმაც ზენიტს ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში მიაღწია.
ნოსირის განძი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტი
აზერბაიჯანული ზებუ
აზერბაიჯანული ზებუ (Azərbaycan zebusu) — აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე არსებული ზებუ. შავი პირუტყვის (Bos tarurus) სპეციალური ფორმა. გამოირჩევა ქონით და კუნთებით. არსებობს თეთრი, შავი, ყვითელი, ნარინჯისფერი, წითელი, და ნაცრისფერსა და თეთრის ნარევი ზებუ.
აზერბაიჯანში ზებუს გავრცელების პირველი ნიშნები ძვ. წ. 2500-2000 გვხვდება. 1883 წელს, ფრანგი არქეოლოგის, ჟან დემორგანის მიერ, ლენქორანში ნაპოვნი იშვიათი შტამპი, რომელზეც ზებუს გამოსახულებაა, ზუსტად ამაზე მეტყველებს.
რესპუბლიკის რეგიონებში, კერძოდ ლენქორანში, ასტარაში, ლერიქსა და მასალიში, ფართოდ გამოიყენება ჰიბრიდული და უკვე გაუმჯობესებული ზებუს ჯიში. მაღალი ხორციანობის ხარისხით და რძით (ცხიმი 5.5%) გამორჩეული ზებუ, ძალიან ეფექტიანი ცხოველია. ძრია 250-280 კგ, ხოლო ხარი 350-420 კგ შეუძლია გახდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩვეულებრივი ძროხა კატეგორია:აზერბაიჯანის ენდემური ცხოველები
ალჟირი 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ალჟირმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ 1972 წელს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ მიუნხენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ალჟირი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კუმისის ტბა
კუმისის ტბა — ხელოვნური ტბა აღმოსავლეთ საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლის მხარეში, სოფელ კუმისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. წარსულში ტბას წარმოადგენდა, ამჟამად წყალსაცავია. ტბის სამხრეთ სანაპიროზეა სოფელი ახალი კუმისი და მიმდებარე ტერიტორიაზეა რკინიგზის სადგური.
კუმისის ტბა მოქცეულია იაღლუჯის მაღლობსა და წალასყურის ვაკეს შორის არსებულ ამავე სახელწოდების ტაფობში, ზღვის დონიდან 475 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 5,4 კმ², აუზის ფართობი 97 კმ², დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 3,2 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 2 კმ-ზე. მაქსიმალური სიღრმე 4 მ.
კუმისის ტაფობი ამოვსებულია მეოთხეული ტბიურ-მდინარეული და დელუვიურ-პროლუვიური ნაფენებით. ჯერ კიდევ 1960-იან წლებში ტბის ფართობი სულ რაღაც 0,48 კმ² იყო, სიღრმით კი 50 სმ-ს აღწევდა. სანამ ტბას გააფართოვებდნენ მისი წყალი მწარე-მლაშე იყო. აქ, 1967 წლამდე ქანებიდან გამონაჟონი მარილიანი წყალი იდგა. 1967 წელს მასშტაბური პროექტი განხორციელდა, — ტბიდან მლაშე წყალი ამორეცხეს და შიგ ორი არხის წყალი ჩაუშვეს. ერთით წყალი მტკვრიდან ამოდიოდა — უზარმაზარი ტურბინებით ქაჩავდნენ, მეორით კი მდინარე ალგეთიდან თვითდინებით ეშვებოდა. გარდა იმისა, რომ თევზის წარმოება იყო აყვავებული, ტბიდან სარწყავი არხი გადიოდა, რომელიც კუმისის სამხრეთით კრწანისის ველებს რწყავდა. წყლის დონის აწევასა და სიღრმის მომატებას მოჰყვა თევზის გამრავლება.
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსის, გეოლოგის, ალექსანდრე ჯანელიძის მიხედვით, კუმისის ტბა ფსევდოკარსტული წარმოშობისაა. ტბა საზრდოობს წვიმის წყლითა და მცირე ნაკადულებით. ამჟამად მას, ხელოვნური არხითა და წყალსატუმბებით მიეწოდება მდინარე მტკვრის წყალი. წყალსაცავი სარწყავად გამოიყენება. ტბის ფსკერი ლამის სულფიდური სამკურნალო თვისების მქონე ტალახითაა მოფენილი. შუა ნაწილში ტალახის სისქე რამდენიმე სმ-ია. კუმისის ტალახს აქტიურად იყენებენ თბილისის ბალნეოლოგიურ კურორტზე.
კუმისის ტბის წყალმარილოვანი და ორგანული ფაზების შემადგენლობა, სხვადასხვა მიკრო- და მაკროელემენტების და ორგანული ნივთიერებების შემცველობა მათი პარფიუმერულ-კოსმეტიკურ პროდუქციაში გამოყენების და პერსპექტიულობის პროგნოზირების საშუალებას იძლევა. კუმისის ტბის შემოგარენი წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ველის ბალახოვანი მცენარეულობით. სანაპირო თითქმის მთლიანად არის გარშემორტყმული მცენარეულობით. გვხვდება ისლი და ლელქაში, რომელსაც წყლის ფრინველები აფარებენ თავს. 2020 წელს ბუ­ნე­ბის კონ­სერ­ვა­ცი­ის სა­ზო­გა­დო­ე­ბა „სა­ბუ­კოს“ წარმომადგენლებმა, კუ­მი­სის ტბა­ზე ეგზოტიკური ფრინ­ვე­ლი — მარ­ტო­ხე­ლა ფლამინგო აღ­მო­ა­ჩი­ნეს.
აღსანიშნავია, რომ 2002 წლის 16 სექტემბერს კუმისის ტბაში ჩავარდა სასაზღვრო ძალების საავიაციო რაზმის VB-2 ტიპის შვეულმფრენი, რომელიც ასევე სასწავლო ფრენას ასრულებდა. დაიღუპა ორივე პილოტი — კაპიტნები: ნუგზარ ცხოვრებოვი და ზურაბ ბუქვაიძე. მომხდარი კატასტროფიდან ორიოდე დღის შემდეგ, ტბაში კინაღამ ჩამოვარდა სასაზღვრო ძალების კიდევ ერთი, ამჯერად Vბ-8VN ტიპის შვეულმფრენი.
სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ტბები
GNU Free Documentation License
200px|right|thumb|GNU-ს ლოგო GNU Free Documentation License (GNU-ის თავისუფალი დოკუმენტაციის ლიცენზია, ანუ უბრალოდ GNU FDL (GFDL) — კოპილეფთ-ლიცენზია, რომელიც შემუშავებულია თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის ფონდის მიერ როგორც დანამატი GNU GPL-სთვის.
GNU FDL განკუთვნილია სამომხმარებლო სახელმძღვანელოებისა და სხვა დოკუმენტაციისთვის, რომლებიც, როგორც წესი, თან ახლავს კომპიუტერულ პროგრამებს. მიუხედავად ამისა, ამ ლიცენზიის გამოყენება შეიძლება ნებისმიერი თემატიკის ტექსტისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიცენზიები
ეთერ კაკაბაძე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ე
ოდესა
ოდესა (Одеса) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ უკრაინაში, უმნიშვნელოვანესი პორტი შავ ზღვაზე და ოდესის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის მონაცემებით იყო 1.012.500 ადამიანი.
ოდესა თბილ წყალზე მდებარეობს, თუმცა მისი სამხედრო მნიშვნელობა საკმაოდ შეზღუდულია. თურქეთის მიერ დარდანელის სრუტესა და ბოსფორზე კონტროლის დაწესებამ ნატოს შესაძლებლობა მისცა ოდესიდან ხმელთაშუა ზღვაზე მიმოსვლა შეეზღუდა. ქალაქს ორი მნიშვნელოვანი პორტი აქვს: თავად ოდესა და იუჟნი (საერთაშორისო მნიშვნელობის ნავთობ ტერმინალი), რომელიც ქალაქის გარეუბანში მდებარეობს. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პორტი, ილიჩევსკი, იმავე ობლასტში მდებარეობს, ოდესის სამხრეთ-დასავლეთით. ერთობლიობაში ეს სამი პორტი და სარკინიგზო სისტემა მნიშვნელოვან სატრანსპორტო კვანძს წარმოადგენს. ოდესის ნავთობ და ქიმიურ-გადამმუშავებელი ქარხნები რუსეთისა და ევროპის ქსელებთან სტრატეგიული მნიშვნელობის სადენებით არის დაკავშირებული.
ოდესა სიდიდით მეხუთე ქალაქია უკრაინაში და ასევე მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი. მე-19 საუკუნეში ის იყო იმპერიული რუსეთის მესამე ქალაქი მოსკოვისა და სანქტ-პეტერბურგის შემდეგ. ქალაქის ისტორიულ არქიტექტურას უფრო ხმელთაშუა იერი დაჰკრავს ვიდრე რუსული, ფრანგული და იტალიური მიმდინარეობების გავლენით. ოდესისთვის ყოველთვის იყო დამახასიათებელი თავისუფალი ნება და იუმორი, შესაძლოა მისი მდებარეობისა და მულტიკულტურიზმის წყალობით.
ისტორია
1792 წლამდე ოდესა თათრულ სოფელს წარმოადგენდა და ჰაჯიბეი ერქვა. ოდესის თავდაპირველი სახელის სხვა ვარიანტებიცაა ცნობილი: კაჩიბეი, აჯიბეი, კოცუბეევი, კაჩუკლენოვი. ქალაქს ოდესა ეწოდა იმის გამო, რომ შეცდომით მიაჩნდათ, თითქოს ჰაჯიბეის ადგილზე ძველბერძნული კოლონია ოდესოსი არსებობდა. სინამდვილეში ოდესოსი ვარნას ადგილას მდებარეობდა. ოდესა ქალაქს 1794 წელს უწოდეს.
ხერსონის კლიმატის უვარგისობაში დარწმუნებულმა ადმირალმა ოსიპ დერიბასმა ჰაჯიბეის ადგილას ქალაქის გაშენების იდეა ეკატერინე II-ს შესთავაზა. ამ ქალაქის დაარსება რუსეთს აახლოებდა ოსმალეთის იმპერიასთან, ხოლო ვოლინისა და პოდოლის მცხოვრებლებს დიდ უპირატესობას უქმნიდა. მათ აღარ დასჭირდებოდათ ბუგის გადაკვეთა ზღვასთან დასაკავშირებლად.
1803 წელს ოდესაში ოთხასამდე სახლი და 7-8 ათასამდე მცხოვრები იყო, ქალაქის შემოსავალი 5 მლნ მანეთამდე ადიოდა. 1803 წელს ოდესის მმართველად დაინიშნა არმან ემანუელ დიუ პლესი რიშელიე. მან მიიზიდა ხალხი ოდესაში დასასახლებლად, მოაწყო მუდმივმოქმედი ფოსტა და კარანტინი, სავაჭრო პალატა, ბირჟა, საავადმყოფოები და გიმნაზიები. ათ წელიწადში ქალაქის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 1814 წლისთვის ოდესაში 2600 სახლი და 35 ათასი მცხოვრები იყო, ქალაქის შემოსავალმა 45 მლნ მანეთს გადააჭარბა. 1820 წლისთვის ოდესის 40 ათასიანი მოსახლეობა მრავალეთნიკური იყო. მისი მოსახლეობის მხოლოდ მეოთხედი იყო რუსები, დანარჩენს კი შეადგენდნენ ფრანგები, იტალიელები, ავსტრიელები, გერმანელები, პოლონელები, სომხები, ბულგარელები, სერბები, ბერძნები, ალბანელები, ყარაიტები.
ოდესა 1819-1858 წლებში თავისუფალი პორტი (პორტო ფრანკო) იყო. საბჭოთა პერიოდში სსრკ-ის უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო პორტი და სამხედრო სანაოსნო ბაზა გახდა. 2000 წლის 1 იანვარს ოდესის სავაჭრო პორტის კარანტინის მისადგომი თავისუფალ პორტად და თავისუფალ სავაჭრო ზონად გამოცხადდა 25 წლის ვადით.
გეოგრაფია
ოდესის მიმდებარე ტერიტორიის ნიადაგი, გარდა ხერსონისკენ მიმავალი გზის სანაპირო ზოლისა, მეტად ნაყოფიერია. ჰაერი ჯანსაღია, მაგრამ ქალაქი მოკლებულია ტყეებსა და მტკნარ წყალს.
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის ოლქის ქალაქები კატეგორია:შავიზღვისპირა ქალაქები კატეგორია:სსრკ-ის გმირი ქალაქები კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები