cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნორვეგიის ისტორია
XIX საუკუნის მეორე ნახევარი
დაწესდა, რომ სამინისტროს საბჭოში იმდენივე ნორვეგიელი წევრი შესულიყო, რამდენიც შვედი. ამის სანაცვლოდ კი ნორვეგიელებს უნდა ეღიარებინათ, რომ საგარეო პოლიტიკის საქმეები შვედეთის ხელში გადავიდოდა. სტორთინგი ისეთ გაურკვევლობაში მოექცა, რომ სვერდრუპს გადადგომა მოუწია. ამან მოლაპარაკებების შეწყვეტა გამოიწვია. მომდევნო არჩევნების შემდეგ, როდესაც ხელისუფლებაში მემარცხენეები მოვიდნენ, შვედეთთან მოლაპარაკებები ისევ განახლდა, თუმცა, ასევე უშედეგოდ. ყოველნაირი მოლაპარაკება უნაყოფოდ სრულდებოდა, ამიტომაც, საქმე ახალ სტადიაზე გადავიდა, რომელიც 1891 წლის 30 იანვრის არჩევნებით გამოიხატა. გამარჯვებული მემარხცენეების პარტია გამოვიდა, რომელმაც პირდპირ მოითხოვა, რომ ნორვეგიას საკუთარი საგარეო საქმეთა მინისტრი ჰყოლოდა. სტორთინგი, მკვეთრი ნაბიჯების გადადგმას მოერიდა და სხვადასხვა სახის ნორვეგიული საკონსულოების ჩამოყალიბებას დასჯერდა, რომელთაც დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნდათ ზღვაოსნობითა და ვაჭრობით მცხოვრები ქვეყნისთვის. 1892 წლის 10 ივნისს სტორთინგმა ფული გამოყო ხსენებული მოთხოვნების საწარმოებლად, მაგრამ მეფემ მხარი არ დაუჭირა ამ გადაწყვეტილებას. 1893 წელს რადიკალებმა დადგენილება მიიღეს, რომლის ძალითაც, მეფის სამოქალაქო სია და მინისტრთა შენახვის სახსრები უმცირდებოდა. სტორთინგის უმრავლესობამ ნორვეგიული საკონსულოების შვედურისგან გამოყოფის თარიღად 1895 წლის 1 იანვარი დაასახელა და მათი შენახვისთვის 340-350 კრონი განსაზღვრა. ხელისუფლებამ ამას უარით უპასუხა. ქვეყანა ორ პარტიად: მემარცხენეებად და მემარჯვენეებად გაიყო.
მემარჯვენეებს თანაბრობის პრინციპის გატარება სურდათ, თუმცა, მემარცხენეების აზრით, ეს სხვა არაფერი იყო, თუა არა, ქიმერა. მემარცხენეებს ნორვეგიისთვის ესოდენ დამამცირებელი მდგომარეობიდან გამოსავლად ორი ქვეყნის გაყოფა მიაჩნდათ, ასევე იმ კავშირის გაწყვეტა, რაც შეთანხმებაში არ იყო შესული. სტანგის კონსერვატიული კაბინეტის იმედი, 1894 წლის სტორთინგის არჩევნებზე უმრავლესობისთვის მიეღწია, ვერ გამართლდა: მემარცხენეებმა, მართალია, რამდენიმე პორტფელი დაკარგეს, მაგრამ, ხმათა უმრავლესობით, 59 წინააღმდეგ 55-ისა, მაინც გავიდნენ სტორთინგში. სტანგის კაბინეტმა 1895 წლის 31 იანვარს გადადგომის შესახებ განცხადება დაწერა. მეფემ მემარცხენე პარლამენტერებს გარკვეული მოთხოვნები წაუყენათ, თუმცა, ვერ მიიღო დადებითი პასუხი, ამიტომაც, სტანგის კაბინეტის განცხადება არ დააკმაყოფილა. ამ ამბავმა საპარლამენტო მემარცხენე ოპოციზია მეტისმეტად გააგულისა. მიუხედავად ამისა, სტანგის კაბინეტმა სტორთიგნთან მაინც მოახერხა თანხმობის მიღება შვედეთთან მოლაპარაკებების დაწყებაზე, რისთვისაც 1895 წლის ნოემბერში პარლამენტარებმა 7 შვედისა და 7 ნორვეგიელისგან შემდგარი კომიტეტი აირჩიეს. ერთი თვით ადრე, ოქტომბერში, სტანგის სამინისტრო გადადგა და სტორთინგის ყველა პარტიისგან შემდგარ ჰაგარტის კოალიციურ კაბინეტს დაუთმო ადგილი. შერიგების საქმე კი მაინც ცუდად მიდიოდა. 1896 წელს სტორთინგმა 41 ხმით 40-ის წინააღმდეგ, დაადგინა, რომ შვედურ-ნორვეგიული დროშა შეცვლილიყო მხოლოდ ნორვეგიულით. დადგენილება მეორედ იქნა მიღებული და მეფემაც მეორედ თქვა უარი თავისი სანქციით. ამის პასუხად, სტორთინგმა ისევ მცირე სხვაობით, 58-ით 56-ის წინააღმდეგ, უარყო კონსერვატორების მიერ შემოტანილი წინადადება აღედგინათ მეფისა და კრონპრინცის სამოქალაქო პირთა სია და პირველისთვის დაფინანსება გაეზარდათ 326 000 კრონამდე, ხოლო მეორესთვის 88 000 კრონამდე, რაზეც ის 1893 წლამდე იმყოფებოდა.
ნორვეგიის სტოკჰოლმის გამოფენაში მონაწილეობა, რომელიც შვედეთის ხელისუფლების შეთავაზება იყო, მხარდაჭერილ იქნა მცირე სხვაობით - 58 პროცენტით 56-ის წინააღმდეგ. იაპონიასთან შვედურ-ნორვეგიული სავაჭრო ხელშეკრულების მიღებამ არაერთი შეტევა გამოიწვია ჰაგერუპზე, რომელმაც, რადიკალების აზრით, ნორვეგიის ინტერესები დათმო შვედეთის სასარგებლოდ. ამის მიუხედავად, ხელშეკრულება დამტკიცდა. ამავდროულად, როდესაც ევროპის ქვეყნებში არმიის გაძლიერებისათვის კონსერვატორები გამოდიან, ლიბერალები და რადიკალები კი წინააღმდეგნი არიან, ნორვეგიაში სავსებით საპირისპირო მდგომარეობა იყო; ჰაგერუპის წინადადება არმიის გადაიარაღების შესახებ არა მხოლოდ მიიღეს, არამედ დაფინანსებაც კი გაზარდეს, რადგან ნორვეგიაში შვედეთთან ომის საკითხს სერიოზულად განიხილავდნენ. 1896-1897 წლებში სტორთინგმა შეიმუშავა კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც, არჩევნებში ხმის უფლება ეძლეოდათ იმ პირებსაც, ვინც ნორვეგიის ფარგლებს გარეთ იმყოფებოდა. საგრძნობლად გაფართოვდა საარჩევნო უფლება ადგოლბრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე. რადიკალების მოთხოვნა ქალებისთვის ხმის უფლების მიცემის თაობაზე არ იქნა მიღებული. 1897 წლის კანონით სტორთინგს უფლებამოსილება ენიჭებოდა სახელმწიფოებრივად მნიშვნელოვან საქმეებზე გამოეძახა ნებისმიერი პირი გარდა მეფისა და სამეფო გვარის სხვა წარმონადგენლისა. ის პირები, ვისაც სტორთინგი გამოიძახებდა და არ გამოცხადდებოდნენ, 1000-დან 10 000 კრონამდე თანხით ჯარიმდებოდნენ. ეს კანონი უკვე 1894 წელს იყო ვოტირებული, თუმცა, იმხანად მეფემ ნება არ დართო მის გატარებაზე. 1897 წლის დადგენილებით, საზეიმო დღეებში ყველა სავაჭრო-სამრეწველო ობიექტი უნდა დახურულიყო. იმავე 1897 წელს, 1894 წლის ნოველის მიხედვით, შემუშავდა კანონი სამუშაო საათებში დაშავებულთა დაზღვევის შესახებ. 1898 წელს საარჩევნო რეფორმა გატარდა, შედეგად, თუკი 1897 წელს საარჩევნი ხმის უფლება ჰქონდა მოსახლეობის 6-11 %-ს, უკვე ერთი წლის თავზე ეს მაჩვენებელი 20 %-მდე გაიზარდა.
XX საუკუნე
1905 წლის დამდეგს ჰაგერუპი გადადგა; მისი ადგილი მიხელსენმა დაიკავა. ამავე წლის მაისში სტორთინგმა საარჩევნო კანონი მიიღო, რომლითაც პირდაპირი არჩევნები დაკანონდა. სტორთინგის წევრთა რაოდენობა 114-დან 123-მდე გაიზარდა. ქვეყანა მხარეებად დაიყო, თუმცა, არა მართლზომიერად, რადგან, თითოეულ ქალაქს (2000 მცხოვრების ზემოთ) შეეძლო ჰყოლოდა საკუთარი დეპუტატი; შედეგად თითოეულ დაბას თითო დეპუტატი აღმოაჩნდა, 200 000-იან ქრისტიანიას კი მხოლოდ ხუთი. წლის დამდეგს მეფე ოსკარმა ავადმყოფობის გამო გვირგვინი მემკვიდრე გუსტავს გადასცა, რომელიც ნორვეგიელებს არ ესიმპათიურებოდათ.
სტორთინგი გაიარა კანონპროექტმა შვედეთ-ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტყროების გაყოფისა და ნორვეგიისთვის განსაკუთრებული საკონსულოების შექმნის შესახებ; გუსტავმა სანქციონირებაზე უარი განაცხადა. მიხელსენის სამინისტრომ კი გადადგომით უპასუხა. რეგენტმა, ახალი კაბინეტის ჩამოყალიბების რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, მის მიღებაზე უარი განაცხადა. ამიტომ, ნორვეგიის სტორთინგმა 1905 წლის 7 ივნისს შვედეთთან უნიის გაწყვეტის დადგენილება მიღო. სტორთინგმა ყველა ხმით, ოთხი სოციალ-დემოკრატის გამოკლებით, იმის გამო, რომ ომი არ სურდა, მეფე ოსკარ II-ს სთხოვა ნორვეგიის სამეფო ტახტი მისი რომელიმე ვაჟისთვის დაეთმო. სოციალ-დემოკრატებს კი სიტუაციის გამოყენება და ნორვეგიის რესპუბლიკად გამოცხადება სწადდათ. სტორთინგის მიერ მიღებული რეზოლუცია ამბობს: „იმის გამოისობით, რომ სამინისტროს ყველა წევრმა უარი განაცხადა თავიანთი მოვალეობების შესრულებაზე, იმის გამო, რომ კონსტიტუციურმა სამეფო ხელისუფლებამ თავისი ფუნქციების შესრულება შეწყვიტა, — სტორთინგი გადამდგარი სამინისტროების ხელმძღვანელობას ავალებს დროებით ისევ აღიჭურვოს მეფის უფლება-მოვალეობებით და ნორვეგიის ხელისუფლების სახელით, მართოს ნორვეგიის სამეფო კონსტიტუციის თანახმად, რადგან მეფემ მოვალეობების შესრულება შეწყვიტა. სამინისტრომ უნდა გაწყვიტოს ნორვეგია-შვედეთის ერთმეფიანობის უნია“. ნორვეგიელი ხალხის მიმართ სტორთისნგის პროკლამაციაში იყო იმედი გამოთქმული, რომ ნორვეგიელი ხალხი ყველა ხალხთან ერთად, განსაკუთრებით კი, შვედებთან ერთად, რომელთანაც მრავალსაუკუნოვანი და მრავალმხრივი კავშირები აქვს, იცხოვრებს სიმშვიდესა და ურთიერთგაგებაში.
ამის პასუხად, მეფემ სტორთინგის პრეზიდენტს მიმართა, რომ ის არც კონსტიტუციურ ფარგლებს გასცდენია და არც კანონი დაურღვევია, აი სტორთინგმა კი რევოლუციური ქმედება ჩაიდინა შვედეთთან უნიის გაწყვეტით. ამ მოლაპარაკებების შემდეგ პირველ ხანებში აშკარა იყო, რომ მეფე ომისათვის ემზადებოდა, იგივე სამსაზადისში იყო ნორვეგიის დრეობითი ხელისუფლებაც მიხელსენის მეთაურობით. მეფის სახელის ხსენება ეკლესიებში  შეწყდა. მართლმსაჯულება დროებითი ხელისუფლების მიერ ხორციელდებოდა, რომელსაც ნორვეგიის მთელი არმია მიემხრო. ყველა ნორვეგიელმა, რომლებიც კი შვედეთ-ნორვეგიის დიპლომატიურ სამსახურში იმყოფებოდა, პოსტები დატოვა, გარდა ვაშინგთონში მყოფი გრიპისა. დროებითმა ხელისუფლებამ საგარეო საქმეთა სამინისტრო ჩამოაყალიბა, მაგრამ, კონსულებს მანამ ვერ დანიშნავდა, სანამ ევროპის სახელმწიფოები მის დამოუკიდებლობას არ აღიარებდნენ. 20 ივნისს შვედეთის რიგსდაგის სესია გაიხსნა. შვედეთის საბჭოს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ძალადობისთვის მიმართვა შვედეთის ინტერესებში არ შედის, ამიტომ, ნორვეგიასთან მოლაპარაკებების დაწყებისკენ მოუწოდა საბჭოს. ომის საშიშროება ამით მოისპო.
ნორვეგიის დროებით ხელისუფლებას ხალხის მხარდაჭერა სურდა, რისთვისაც რეფერენდუმს მიმართა. 1905 წლის 13 აგვისტოს საყოველთაო კენჭისყრა შედგა შვედეთთან უნიის გაწყვეტის საკითხზე. შედეგმა ყველა მოლოდინს გადააჭარბა: რეფერენდუმში ხმის მიცემის უფლების მქონე 81 %-დან ყველა პირმა მიიღო მონაწილეობა. შვედეთთან კავშირის გაწყვეტას 321 197 ადამიანმა დაუჭირა მხარი წინააღმდეგ 161-ისა.
31 აგვისტოს შვედეთისა და ნორვეგიის პარლამენტთა მიერ არჩეული დელეგატების კონფერენცია გაიხსნა. კონფერენციაზე ორივე მხარე მივიდა შეთანხმებამდე, რომ საზღვართან ახლომდებარე გამაგრებები მოშლილიყო. სტორთინგში ამან უკმაყოფილება გამოიწვია მემარცხენეებში, მაგრამ ხმათა უმრავლესობის მიხედვით, კარლსტადტსის კონვენცია რატიფირებულ იქნა. ამის შემდგომ საკითხავი შეიქმნა ნორვეგია მონარქიად უნდა დარჩენილიყო, თუ რესპუბლიკად გარდაქმნილიყო. ქვეყანაში გაცხოველებული აგიტაცია დაიწყო. რესპუბლიკის დასამკვიდრებლად, სოციალ-დემოკრატები და რადიკალები იბრძოდნენ. მმართველი მემარჯვენეები კი მონარქიის შენარჩუნებისკენ იყვნენ მოწოდებულნი და აცხადებდნენ, რომ მეფობის შემთხვევაშიც ნორვეგია მსოფლიოში ყველაზე რესპუბლიკურ ქვეყნად დარჩება, რადგან აქ მეფის უფლებები იმაზე მეტად შეზღუდულია, ვიდრე ინგლისის მეფისა ან საფრანგეთის პრეზიდენტისაო. პრეზიდენტობა კი მემკვიდრეობითი უნდა იყოს, რადგან ეს ზედმეტ პრობლემებს ააცილებს ქვეყანას თავიდან, ანუ ნორვეგია უნდა იყოს მონარქიული. რესპუბლიკამ ნორვეგია შეიძლება პოლიტიკურად გაიმარტოხელოს, ხოლო მეფე კარლ დანიელი, ნორვეგიას რიგ ქვეყნებთან დააძმობილებს. როგორც ჩანს ასეთმა განცხადებებმა ძლიერი ზეგავლენა იქონია ხალხზეც და სტორთინგზეც, ამიტომ ერთხმად იქნა არჩრეული ნორვეგიის სამეფო ტახტზე დანიელი უფლისწული ჰააკონ VII-დ წოდებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორვეგია ნორვეგიის ისტორია
აკიტიო
აკიტიო (Akitio) — მდინარე ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე.
მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით, 35 კმ-ზე. აღმოსავლეთ სანაპიროზე, დასახლება აკიკიტოსთან ერთვის წყნარ ოკეანეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ჯესიკა ჰენვიკი
ჯესიკა იუ-ლი ჰენვიკი (李玉; დ. 30 აგვისტო, 1992) — ბრიტანელი მსახიობი და მწერალი. იგი ცნობილია Nymeria Sand-ის როლით HBO-ს სერიალში „სამეფო კარის თამაშები“ (2015–2017), X-wing-ის პილოტი – ჯესიკა პავას როლით, ფილმში„ვარსკვლავური ომები: ძალის გამოღვიძება“ (2015) და პერსონაჟი კოლინ ვინგით, მარველის Netflix-ის სატელევიზიო სერიალში. (2017-2018) ასევე მნიშვნელოვანია მისი როლიც „მატრიცა: აღორძინება“-ში. (2021)
ადრეული ცხოვრება
ჰენვიკი დაიბადა და გაიზარდა სურეიში, ინგლისში. მისი დედა არის ტეოჩეუს წარმოშობის, ნახევრად სინგაპურელი, ნახევრად ჩინელი, ხოლო მამა ინგლისელია, სახელად მარკი. ჰენვიკის მამა პროფესიით მწერალია, დედა კი საცალო ვაჭრობის ინდუსტრიას ედგა სათავეში, თუმცა გარკვეული დროის შემდეგ გადადგა. ჰყავს უფროსი და უმცროსი ძმები. სწავლობდა რედროოფსის თეატრალურ სკოლასა და ეროვნულ ახალგაზრდულ თეატრში.
კარიერა
2009 წლის ივნისში გამოცხადდა, რომ ჰენვიკს მიენიჭა ბო-ს მთავარი როლი BBC-ის შოუში – „Spirit Warriors“, რაც მას აღმოსავლეთ აზიური წარმოშობის მქონე, პირველ მსახიობად აქცევდა. ამ ფაქტმა მთავარი როლი შეასრულა ბრიტანულ სატელევიზიო სერიალში. როლისთვის ჰენვიკი უშუში ვარჯიშობდა, საბრძოლო ხელოვნების ქორეოგრაფ – ჯუდ პოიერთან ერთად. შოუ იქნა ნომინირებული რამდენიმე ჯილდოთი, მათ შორის Broadcast Awards 2011-ით.
მოგვიანებით, იმავე წელს, მან ჯეინ ჯონგ ტრენკას როლი შეასრულა დრამაში „Obsession: Dark Desires“, რომელიც ეთერში 2014 წლის იანვარში გავიდა. ჰენვიკი ასევე შეუერთდა Silk-ის მსახიობებს, როგორც ახალი ადვოკატის მოსწავლე, ემი. სერიალის თითოეულ ეპიზოდს საშუალოდ 5 მილიონი მაყურებელი ჰყავდა.
2015 წელს ჰენვიკი შეუერთდა HBO--ს სერიალს „Game of Thrones“, მე-5 სეზონში, როგორც Nymeria Sand. თუმცა მე-7 სეზონში მისი პერსონაჟი ბრძოლაში მოკლეს.
ჰენვიკმა ითამაშა X-wing-ის პილოტის, ჯეს პავას როლი ფილმში: „ვარსკვლავური ომები: ძალის გამოღვიძება“. მცირე საეკრანიზაციო დროის მიუხედავად, პავას პერსონაჟი თაყვანისმცემელთა ფავორიტი გახდა. მოგვიანებით პავა მეორეხარისხოვან პერსონაჟად გამოჩნდა კომიქსების სერიაში „Star Wars: Poe Dameron“, რომელიც 2016 წლიდან 2018 წლამდე გადიოდა.
2017 წელს ჰენვიკი გამოჩნდა კოლინ ვინგის როლში Netflix--ის სატელევიზიო სერიალში „რკინის მუშტი“. მიუხედავად იმისა, რომ ჰენვიკის როლის მიმართ უარყოფითი და კრიტიკული მიდგომა იყო, იგი სერიალში კარგად მიიღეს. ასევე ჰქონდა განმეორებითი როლი სერიალში „The Defenders“, როგორც ლუკ კეიჯი, მეორე სეზონში.
2017 წლის ბოლოს, ჰენვიკი მოხვდა Variety-ის ერთ-ერთ საუკეთესო ვარსკვლავთა სიაში. 2020 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფოქსის სამეცნიერო ფანტასტიკურ თრილერში „Underwater“ და ფილმებში: „Love and Monsters“ და სოფია კოპოლას ფილმში: „On the Rock“. იმავე წელს იგი მოხვდა The Hollywood Reporter-ის ერთ-ერთ ამომავალ ვარსკვლავთა სიაში და მოიპოვა Brit to Watch-ის ჯილდო ნიუპორტ ბიჩის კინოფესტივალზე. 2020 წელს ის გადაიღეს ფილმში „ნაცრისფერი კაცი“, 2021 წელს კი ფილმში – „Glass Onion: A Knives Out Mystery“.
2021 წელს მან ითამაშა ფილმში „მატრიცა: აღორძინება“. IGN--მა ჰენვიკს „აღდგომის საუკეთესო ნაწილი“ უწოდა, ხოლო Deadline Hollywood-მა თქვა, რომ ის იყო მიზეზი, რის გამოც ღირდა ამ ფილმის ყურება. იგი ნომინირებული იყო როგორც საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებელი, Gold House-ისა და CAPE-ს მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი ქალი მსახიობები
ანდრეი ბობლიახი
ანდრეი ბობლიახი (დ. 5 მარტი, 1985) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. რივნას სახელმწიფო ჰუმანიტარული ინსტიტუტის კურსდამთავრებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1985
1850
თარიღი უცნობია
*
ტარქონი
ტარქონი (ტარკონტი, სტრაბონთან ტარკონი — ეტრუსკული მითოლოგიის პერსონაჟი. ტირენთა 12 ქალაქის „მომწყობი“. მისი სახელი ეწოდა ქალაქ ტარკვინიას.
სხვადასხვა გადმოცემის მიხედვით, ტირენის ვაჟია ან ჰერაკლეს შთამომავალი. ზოგიერთი ვერსიით კი ტელეფოსის ვაჟი და ტირენის ძმაა. ზოგჯერ ტელეფოსის მამადაც გვხვდება. იოანე ლიდიელის თანახმად, ორი ტარქონი არსებობდა: ევანდრემდელი და ევანდრეს შემდგომი.
ენეიდას თუ დავეყრდნობით, ტარქონი ეტრუსკთა მმართველია, რომელიც ენეასთან კრავს კავშირს. აქტიურად მონაწილეობს ბრძოლაში.
მის სახელს ადარებენ ლუბიურ ღვთაება თარხუნთთან.
წყარო
კატეგორია:ეტრუსკული მითოლოგია
კალვინიზმი
კალვინიზმი — პროტესტანტული რელიგია, რომელიც შექმნა ჟან კალვინმა. კალვინიზმი წარმოიშვა 1530-იან წლებში ჟენევაში. გავრცელებულია შვეიცარიასა და ნიდერლანდებშიში, ასევე ნაწილობრივ ბრიტანეთში, საფრანგეთში, აშშ-ში, კანადაში, ავსტრალიასა და სამხრეთ კორეაში. კალვინისტების რაოდენობა დაახლოებით 35 მილიონია. კალვინიზმის რამდენიმე მიმართულება არსებობს, რომელთაგან ყველაზე მეტი მიმდევარი ჰყავს პრესვიტერიანულ და რეფორმისტულ ეკლესიას.
ისტორია
კალვინიზმის თანახმად, რწმენის ერთადერთ წყაროს და უმაღლეს ავტორიტეტს წარმოადგენს ბიბლია. ჟან კალვინმა ეკლესიაში გააუქმა ყველაფერი, რასაც პირდაპირ არ ითხოვდა ბიბლია. კალვინიზმს ახასიათებს რაციონალიზმისკენ მიდრეკილება და მისტიციზმის უარყოფა. ჟან კალვინი მარტინ ლუთერისაგან განსხვავებით მხოლოდ სიმბოლურ შინაარს დებდა საეკლესიო საიდუმლოებებში ნათლობასა და ზიარებაში. კალვინიზმი გამოდიოდა კათოლიციზმის წინააღმდეგ, მაგრამ თავად იყენებდა კათოლიციზმის შუასაუკუნეობრივ კპრინციპებს, შეუწყნარებლობას, უსიტყვო მორჩილების მოთხოვნას. მოგვიანებით კალვინიზმმა გამოიმუშავა პოლიტიკური პრინციპები და დაუკავშირდა პოლიტიკურ მოძრაობას, მან მიიღო სახალო, ანტიმონარქიული ხასიათი, დაუახლოვდა რესპუბლიკურ და კონსტიტუციურ პარტიებს. ქადაგებდა ტირანული ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლას.
მოძღვრება
კალვინიზმის საფუძველია ღმერთის უზენაესი ძალაუფლება ყველაფერში. ლუთერისგან განსხვავებით კალვინი ამტკიცებდა რომ სახელმწიფო ვალდებულია არამხოლოდ ითანამშრომლოს ეკლესიასთან საზოგადოების მართვის პროცესში,არამედ დაემორჩილოს მას.
კალვინიზმში მოქმედებს აბსოლუტურის წინასწარგანსაზღვრის ანუ ბედისწერის დოქტრინა, რომლის თანახმად, ღმერთმა ჯერ კიდევ სამყაროს შექმნამდე განსაზღვრა ადამიანთა ბედი: ერთ ნაწილს, ე.წ. „რჩეულთ“, ელით იმქვეყნიური ცხოვრება, სამოთხე, მეორე ნაწილს კი ე.წ. „მისჯილთ“, წაწყმედა, ჯოჯოხეთი. მაგრამ მოძღვრება ბედისწერაზე არ გულისხმობს ადამიანის პასიურ, ფატალისტურ მორჩილებას ბედისადმი. მინი|მარცხნივ|200px|კალვინისტური ტაძარი. სურათი დახატულია ემანუელ დე ვიტის მიერ და ასახავს მე-17 საუკუნის კალვინისტურ ტაძარს, მრევლი უსმენს ცერემონიას.
კალვინისტურმა საერო ასკეტობის იდეალმა, რომელიც გმობს ფუფუნებას, პარაზიტიზმს, დიდი როლი შეასრულა კაპიტალიზმის განვითარებაში.
ორგანიზაცია
ჟენევაში სადაც პირველად გაიმარჯვა კალვინიზმმა, გაუქმდა საეკლესიო იერარქია, უარი თქვეს ხატებზე, წმ. ნაწილებზე და ყველა საეკლესიო მორთულობაზე; შემცირდა უქმე დღეთა რიცხვი, აიკრძალა საეკლესიო მუსიკა. კალვინიზმის მიხედვით, ღვთისმსახურება მდგომარეობს ბიბლიის კითხვაში, ფსალმუნების საერთო გალობაში და ქადაგებაში. ეკლესიაში საკურთხეველი შეიცვალა უბრალო მაგიდით.
Room Service (როქსეტის ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:როქსეტის ალბომები კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
კალვინიზმი
ორგანიზაცია
კალვინისტური საეკლესიო ორგანიზაცია ძირითადად განსხვავდება კათოლიკური ეკლესიის ორგანიზაციისაგან. ის შედგება ავტონომიური კონგრეგაციებისგან,რრომლებიც იმართება საბჭოების მიერ. საბჭოს წევრები არიან მორწმუნეთა მიერ არჩეული პასტორი, დიაკონი და უხუცესი.
კალვინიზმი საქართველოში
საქართველოში კალვინისტური ეკლესია დაარსდა 1995 წლის ოქტომბერშ, ქალაქ ბათუმში. კალვინისტური თემები გარდა ბათუმისა, მოქმედებს ქობულეთსა და ფოთში. ეკლესიის უფროსი პასტორია ვარლამ რამიშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:პროტესტანტული კონფესიების განშტოებები
ტელევიზორი
thumb||თანამედროვე ტელევიზორი ტელევიზორი — ელექტრონული მოწყობილობა, რომელიც გამოიყენება უკაბელოდ ვიდეო და აუდიო ინფორმაციის მისაღებად და საჩვენებლად ეკრანზე, თუმცა შეუძლია კაბელით დაკავშირების შემთხვევაში ვიდეოფირის ჩვენებაც.
პირველი CRT ტიპის, კომერციული მიზნით, გამოშვებული ტელევიზორი დამზადდა Telefunken-ის მიერ გერმანიაში 1934 წელს. შემდეგ უკვე საფრანგეთში (1936), ინგლისში (1936) და აშშ-ში (1938).
ყველაზე იაფი ტელევიზორი მეორე მსოფლიო ომამდე ღირდა $125 (რომელიც ახლა ტოლფასია 1863 დოლარისა (2007)), რომელსაც ჰქონდა 8 სმ სიგრძის ეკრანი, ხოლო 30 სმ ეკრანიან ტელევიზორებს შორის ყველაზე იაფი ღირდა $445 ($6633 ახლა).
სქოლიო
კატეგორია:ტელევიზია კატეგორია:ტელევიზორი კატეგორია:ელექტრონული მოწყობილობები
ივერია (1923)
„ივერია“ — სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველკვირეული გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში 1923 წელს გაზეთ „ხომლის“ ნაცვლად. სულ 2 ნომერი გამოვიდა. დაიბეჭდა მწერალთა კავშირის 1923 წლის კონფერენციის მასალა, სოფრომ მგალობლიშვილის, ლეო ქიაჩელის და სხვა მწერალთა ლიტერატურული ნაწარმოებები. გამომცემლობა — სარედაქციო კოლეგია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
პერუს რაიონები
thumb|right|300px|პერუს რაიონები
პერუს რაიონები (distritos) - პერუს მესამე დონის ადმინისტრაციული ერთეული. რაიონებად დაყოფილია პროვინციები, რომლებიც თავის მხრივ შედიან რეგიონების შემადგენლობაში. სულ პერუში არის 1,833 რაიონი.
პერუს რაიონები
აქ წარმოდგენილია პერუს 20 უდიდესი რეგიონი მოსახლეობის, სიმჭიდროვის, ფართობისა და ზღვის დონიდან ადმინისტრაციული ცენტრის მდებარეობის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:პერუს ადმინისტრაციული დაყოფა
ალექსანდრე გორჩაკოვი
ალექსანდრე მიხეილის ძე გორჩაკოვი, (Алекса́ндр Миха́йлович Горчако́в; დ. 4 ივნისი, 1798 — გ. 27 თებერვალი, 1883) — რუსი დიპლომატი და საზოგადო მოღვაწე, 1867 წლიდან იმპერიის კანცლერი. დაიბადა იაროსლაველი თავადი რურიკოვიჩების ოჯახში. საწავლობდა ცარსკოსელკი ლიცეუმში (Царскосельский лицей) ალექსანდრე პუშკინთან ერთად.
ლიცეუმის წლები და კარიერის დასაწყისი
ლიცეუმის დამთავრების შემდეგ მასში შემჩნეული იყო დიპლომატისთვის საჭირო ყველა თვისებები. გარდა სალონური ტალანტების და მჭერმეტყველების, მას გააჩნდა ვრცელი ლიტერატურული განათლება, რაც აისახა მის მჭერმეტყველულ დიპლომატიურ ნოტებში. 1820 წლიდან — 1822 წლამდე იგი იმყოფებოდა გრაფ ნესელროდესთან ერთად კონგრესებზე ლუბლიანაში, ტროპაუში და ვერონაში. 1822 წელს იგი დაინიშნა ლონდონში საელჩოს მდივნად, სადაც იმყოფებოდა 1827 წლამდე იმყოფებოდა. შემდგომ ამავე თანამდებობაზე რომში იყო. 1828 წელს დაინიშნა საელჩოს მრჩევლად ბერლინში, იქიდან ფლორენციაში საელჩოს ადმინისტრატორად (Поверенным в Делах) ხოლო 1833 წელს მრჩეველის თანამდებობა დაიკავა. right| thumb| ა.მ. გორჩაკოვი
გერმანულ ქვეყნებში ელჩი
1841 წელს იგი გაიგზავნა შტუტგარდში ოლღა რომანოვას და ვიურტემბერგის კრონპრინცის ქორწილის მოსაწყობად, ხოლო ამის ქორწილის შემდეგ იგი რჩებოდა საგანგებო ელჩად გერმანიაში თორმეტი წლის განმავლობაში. შტუტგარდიდან იგი იოლად თვალს ადევნებდა სამხრეთ გერმაბიაში რევოლუციურ მოძრაობას და 1848-1849 წლების მოვლენებს მაინის ფრანკფურტში.1850 წელს იგი დაინიშნა ელჩად ფრანკფურტში გერმანიის გაერთიანებულ სეიმში, თავისი ვიურტემბერგის თანამდებობის შენარჩუნებით. იმ დროს გერმანია განიცდიდა რუსულ გავლენას.გაერთიანებული სეიმის შექმნაში რუსეთის მთავრობა ხედავდა: ”საერთო მშვიდობის შენარჩუნების გარანტიას”.მაინის ფრანკფურტში მან გაატარა 4 წელი, იქვე იგი დაუახლოვდა პრუსიის წარმომადგენელს- ბისმარკს. იმ დროს ბისმარკი რუსეთთან ახლო ურთიერთობის მომხრე იყო, რისგამოც მიიღო იმპერატორ ნიკოლოზ პირველის განსაკუთრებული მადლობა. გორჩაკოვი, ისევე როგორც ნესელროდე იყო წინააღმდეგი იმპერატორ ნიკოლოზ პირველის პოლიტიკის ”აღმოსავლეთ საკითხში”, ხოლო დაწყებული დიპლომატიური ომი თურქეთთან მას აღიზიანებდა. თავისი შესაძლებლობების შესაბამისად იგი ცდილობდა შეენარჩუნებინა მეგობრული ურთიერთობები პრუსიასა და ავსტრიასთან
ყირიმის ომი და ავსტრიის რეაქცია
1854 წლის ზაფხულში გორჩაკოვი გადაიყვანეს ვენაში, სადაც იგი დროებით ცვლიდა გრაფ მაიენსდორფს, რომელიც იყო ახლო ნათესავი ავსტრიელი მინისტრისა, გრაფ ბოულის, ხოლო 1855 წლის გაზაფხულიდან საბოლოოდ დაინიშნა ელჩად ავსტრიაში. ამ კრიტიკულ მომენტში, როდესაც ავსტრიამ ”удивила мир своей неблагодарностью” და ემზადებოდა საფრანგეთთან და ინგლისთან ერთად რუსეთის წინააღმდეგ მოქმედებისთვის, ( 1854 წლის 2 დეკემბრის ხელშეკრულების თანახმად ), ელჩის მდგომარეობა ვენაში საკმაოდ რთული და პასუხისმგებელი იყო. იმპერატორ ნიკოლოზი I-ის სიკვდილის შემდეგ ვენაში ჩატარდა მსოფლიო დომინანტი ქვეყნების კონფერენცია, რომლის მიზანი იყო მშვიდობის პირობების გამომუშავება. მაგრამ მოლაპარაკებებმა, რომლებშიც მონაწილეობდნენ დრუენ დე ლიუსი და ლორდი ჯონ რასელი შედეგი არ გამოიღო. გორჩაკოვის წყალობით ავსტრიამ ნეიტრალიტეტი გამოაცხადა და არ დაეთანხმა ინგლისის და საფრანგეთის მოთხოვნებს. სევასტოპოლის დაცემა გახდა ბიძგი ვენის კაბინეტის ხელმეორე ჩარევისა, რომელმაც ულტიმატუმის სახით მოითხოვა რუსეთისგან დასავლეთ ქვეყნების მოთხოვნების შესრულება. რუსეთის მთავრობა იძულებული გახდა მიეღო ავსტრიის პირობები. 1856 წელს პარიზში დაინიშნა კონგრესი მშვიდობის პირობების საბოლოო შემუშავებისთვის.
პარიზის სამშვიდობო შეთაბხმება და ყირიმის ომის შემდგომი პერიოდი
პარიზის 1856 წლის ძ.ს.. 18 (ა.ს.30 ) მარტის ტრაქტატმა დაასრულა რუსეთის აქტიური მოღვაწეობა დასავლეთ ევროპის პოლიტიკაში .გრაფი ნესელროდე გადადგა, და საგარეო საქმეთა მინისტრად დაინიშნა .გორჩაკოვი (1856 წლის აპრილში). სწორედ მან ყველაზე ძლიერად იგრძნო რუსეთის დამცირება : პირადად გადაიტანა დასავლეთ ევროპასთან დიპლომატიური ომი დასავლეთ ევროპასთან მოწინააღმდეგეთა კომბინაციები ცენტრში - ვენაში. ყირიმის ომის დროს გადატანილმა, და მსოფლიო სიტუაციამ დიდიხნით გადაწყვიტა გორჩაკოვის პოლიტიკა. რუსეთის საერთო პოლიტიკა მნიშვნელოვნად ვეღარ შეიცვლებოდა; გორჩაკოვის პოლიტიკა ნათელი გახდა მის მიერ სამინისტროს ჩაბარების შემდეგ. უპირველეს ყოვლისა საჭირო იყო უდიდესი სიფრთხილის შენარჩუნება მანამ, სანამ ქვეყანაში რეფორმები ტარდებოდა. შემდეგ გორჩაკოვის მიზანი გახდა ავსტრიისთვის სამაგიეროს გადახდა ავსტრიისთვის მისი ქცევისთვის 1854-1855 წლებში და მეორე - თანდათანობით პარიზის ტრაქტატის დენონსირების მიღწევა.
ბოლო წლები
left|thumb|150px||[[ალექსანდრე პუშკინი|პუშკინის ხელით დახატული გორჩაკოვის პორტრეტი]]
გორაკოვის პოლიტიკური კარიერა დასრულდა ბერლინის კონგრესით. მის მერე მას აღარ მიუღია მონაწილეობა პოლიტიკურ ცხოვრებაში, თუმცა მას შერჩა სახელმწიფო კანცლერის ტიტული. ნომინალურად მან შეწყვიტა მინისტრობა 1882 წლის მარტიდან, როდესაც მის ადგილზე დაინიშნა ნიკოლოზ გირსი.
1880 წელს გორჩაკოვმა ვერ შეძლო პუშკინისადმი მიძღვმმილი მონუმენტის გახსნაზე დასწრება (იმ დროისთვის პუშკინის ლიცეუმის მეგობრებიდან მარტო გორჩაკოვი და ს. კომოვსკი დარჩა), თუმცა კორესპონდენტებს მისცა ვრცელი ინტერვიუ. მონუმენტის გახსნის შემდეგ კომოვსკი გარდაიცვალა და გორჩაკოვი დარჩა ბოლო ლიცეისტი. ასე რომ, პუშკინის ეს სტრიქონები მასზე იყო :
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1798 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1867
ფრიდონ ნაროუშვილი
ფრიდონ კონსტანტინეს ძე ნაროუშვილი (დ. 1904 — გ. 1937) — ქართველი საბჭოთა პოეტი, ბოლშევიკი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ლიტერატურულ ასპარეზზე გამოვიდა საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების იძულებითი დამყარების შემდეგ, 1920-იანი წლების შუა ხანებში. მიეკუთვნებოდა „საქართველოს პროლეტარულ მწერალთა ასოციაციას“. მისი ლექსები და პოემები („ქალაქი ოფუცხოვოში“, „ხოლტი ეწევა აგიტაციას“, „ორი მისამართი“, „ყოფა-ცხოვრება საბჭოთა სოფელში“, „პოლიტიკური პოეტის დეკლარაცია“ და სხვ.) გამოირჩეოდა ბოლშევიკური რევოლუციის და საბჭოთა ხელისუფლების ფანატიკური ერთგულებით („სოციალიზმის ყველა მავნებელი დიქტატურის ტყვიით იყოს დახვრეტილი!“ — პოემა „პოლიტიკური პოეტის დეკლარაცია“, 1931), თავს ესხმოდა ეროვნული პატრიოტიზმის გამოვლინებებს, ქართული ლიტერატურის კლასიკოსებს (განსაკუთრებით ილია ჭავჭავაძეს). დახვრიტეს 1937 წლის რეპრესიების დროს.
სერჟ ლიფარი
სერჟ ლიფარი (უკრ: Сергій Михайлович Лифар; Серге́й Миха́йлович Лифа́рь; დ. 15 აპრილი, 1905, კიევი, რუსეთის იმპერია ― 15 დეკემბერი, 1986, ლოზანა, შვეიცარია) ― უკრაინული წარმოშობის ფრანგი ბალერონი და ქორეოგრაფი, XX საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ბალერონი. ლიფარი არა მხოლოდ მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, მწერალი, ცეკვის თეორეტიკოსი და კოლექციონერი იყო.
1930-1944 წლებში იყო პარიზის ეროვნული ოპერის ბალეტმაისტერი, ხოლო 1947-1958 წლებში პარიზის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ტექნიკური დონის რესტავრაციაზე მუშაობდა.
ბალე-რუსი
სერჟ ლიფარის დებიუტი ბალე-რუსიში შედგა, 1923 წელს. მთავარი მოცეკვავე 1925 წელს გახდა. ლიფარი ბალე-რუსიში ვასლავ ნიჟინსკის მემკვიდრედ მიიჩნეოდა. 21 წლის ასაკში ლიფარი თამარა კარსავინას მეწყვილედ დანიშნეს ბალეტში „რომეო და ჯულიეტა“. ამ დროისთვის კარსავინა ლიფარზე ორჯერ უფროსი იყო. ჯორჯ ბალანჩინის სამ ბალეტში მთავარი როლები მიიღო, მათ შორის: ბალეტში La Chatte (1927, ფრანგი კომპოზიტორის, ანრი სოგეს მუსიკა); ოდა (ლეონიდ მიასინის ბალეტი) და pollon Musagète (1928, იოგრ სტრავინსკის მუსიკა); და Le Fils prodigue (1929, სერგეი პროკოფიევის მუსიკა), რომელიც დიაგილევის ხანის ბოლო დიდი ბალეტი იყო.
პარიზის ოპერისა და ბალეტის თეატრი
დიაგილევის გარდაცვალების შემდეგ, 1929 წელს 24 წლის ლიფარი ჟაკ რუშემ პარიზის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ხელმძღვანელად მიიწვია, რომელიც XIX საუკუნის შემდეგ დეკადანსს განიცდიდა. ლიფარმა კომპანიის ახლებური მართვა დაიწყო, საფრანგეთში ბალეტის აღორძინებას შეუწყო ხელი და ახალი ბალეტებიც დადგა. ბალეტები: Les Créatures de Prométhée (1929), Le Spectre de la rose (1931) და L'Après-midi d'un faune (1935), Icare (1935; პაბლო პიკასოს კოსტიუმებითა და დეკორაციებით), Istar (1941) და Suite en Blanc (1943, ნეოკლასიკური ბალეტი) თავიდანვე წარმატებული აღმოჩნდა.
სერჟ ლიფარმა ტერფის ხუთ პოზიციასთან ერთად ორი დამატებითი პოზიცია შეიმუშავა. მეექვსე და მეშვიდე პოზიციები ლიფარის გამოგონება არ ყოფილა. კლასიკურ ბალეტში ტერფის ათი პოზიცია არსებობდა და ლიფარის მიერ შემუშავებული პოზიციებიც XVIII საუკუნის დგომებს ეფუძნებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:უკრაინელი ქორეოგრაფები კატეგორია:ფრანგი ბალეტმაისტერები
მრავალთავი
250px|thumb|მრავალთავი მრავალთავი, ძველი ქართული ლიტურგიკული კრებული, სადაც თავმოყრილია საუფლო და წლის დიდი საეკლესიო დღესასწაულებისათვის განკუთვნილი საკითხავები. სახელწოდება, რომელიც პირველად დადასტურებულია „სინურ მრავალთავში“ (864), შეერქვა „ოთხთავის“ ანალოგიით. მრავალთავის ბერძნული მოდელია „პანეგირიკონი“, რომელიც თითქმის ყოველთვის შეიცავს ქრისტესა და ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილ ჰომოლიებს. მოგვიანებით ქართული მრავალთავი გამდიდრდა ჰაგიოგრაფიული მასალითაც.
ჩვენამდე მოღწეულია მრავალთავის 10 ხელნაწერი, მათ შორის აღსანიშნავია უძველესი მრავალთავის ფრაგმენტები (ხელნაწერი S-3902, ა. შანიძემ, 1927), „სინური მრავალთავი“ (გამოსცა ა. შანიძემ, 1959), „უდაბნოს მრავალთავი“ (ხელნაწერი A -1109), „სვანური მრავალთავი“ (X საუკუნე, ხელნაწერი A-19), „პარხლის მრავალთავი“ (X საუკუნე, ხელნაწერი A-95), „კლარჯული მრავალთავი“ (ხელნაწერი A-144) და სხვა. მრავალთავის ყველა ნუსხა ნაკლულია. სავარაუდოა, რომ მრავალთავი თავდაპირველად შეიცავდა 228 დასახელების 480 ტექსტს. ი. აბულაძისა და აკაკი შანიძის გამოკვლევების მიხედვით, მრავალთავის საკითხავთა კოლექცია ეკუთვნის ქართულ თარგმანთა უძველეს ფენას. მრავალთავი თარგმნილია ბერძნულიდან, ნაწილი სომხურიდან, უფრო მცირე ნაწილი — სირიულიდან და არაბულიდან. მრავალთავების ენობრივ-ტექსტოლოგიური ანალიზი და ვარიანტთა დიდი სახესხვაობა მოწმობს, რომ VI-VII საუკუნეებში საქართველოში დიდი რაოდენობით უნდა ყოფილიყო გავრცელებული ამ ტიპის კრებულები. ქართულმა მრავალთავებმა რიგ შემთხვევაში ბერძნულზე უკეთ შემოგვინახა ორიგინალის სახე, ზოგჯერ კი მხოლოდ ქართული ძეგლების მიხედვით შეიძლება დაკარგული ბერძნული მოდელის აღდგენა (მაგ., პეტრე იერუსალიმელის, ბარნაბა იერუსალიმელის, ეპიფანე კვიპრელის, იუსტინე კეისრის, კირილე იერუსალიმელის, იოანე ოქროპირის საკითხავები, წინდა ნინოს სახელით ცნობილია ჰომილიები და სხვა). კრებულის იერუსალიმურ წარმომავლობას გვიდასტურებს როგორც საკითხავების ავტორთა ვინაობა, ისე მრავალთავებში დაცული ლიტურგიკული წელიწადის რიგი, რომელიც დიდ მსგავსებას ავლენს უძველესი ქართულ იადგარების, ლექციონარისა და იოანე-ზოსიმეს კალენდრებთან. ჩანს, V საუკუნეში არსებობდა ერთიანი იერუსალიმური კალენდარული წესი, რომელიც აისახა ძველ ლიტურგიკული ძეგლების ქართულ ტარგმანებში უახლესი გამოკვლევების მიხედვით, მრავალთავების ქართულად თარგმნისა და გავრცელების ხანად ვახტანგ გორგასლის ეპოქა უნდა ვივარაუდოთ და, ამდენად, თვით მრავალთავი ქართული თარგმნით ლიტერატურის ერთ-ერთ უძველეს ძეგლად მივიჩნიოთ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა კატეგორია:მრავალთავები
ათწლიანი ომი
ათწლიანი ომი (Guerra de los Diez Años, ზოგჯერ ასევე უწოდებენ დიდ ომს) — პირველი ომი ესპანეთისგან კუბის დამოუკიდებლობისათვის. ომი დაიწყო 1868 წლის 10 ოქტომბერს, როდესაც შაქრის მწარმოებელმა კარლოს მანუელ დე სესპედესმა და მისმა მომხრეებმა გამოაცხადეს კუბის დამოუკიდებლობა ესპანეთისგან და დასრულდა 1878 წელს. ომი დასრულდა დამოუკიდებლობის მომხრეების დამარცხებით. ამ ომს მოჰყვა პატარა ომი (1879—1880) და ომი კუბის დამოუკიდებლობისათვის (1895—1898), რომელიც გაგრძელდა ესპანეთ-ამერიკის ომით.
წინაპირობები
1857—1866 წლებში კუბა იმყოფებოდა ეკონომიკურ კრიზისში. განსაკუთრებით მძიმე ზარალი მიადგა კუნძულის ეკონომიკურად განუვითარებელ დასავლეთ ნაწილს. კოლონიალისტური ესპანეთის ადმინისტრაცია აგრძელებდა მაღალი შემოსავლების მიღებას კრიზისის მიუხედავად, მაგრამ არ ახდენდა მიღებული შემოსავლების კუნძულის ეკონომიკაში ინვესტირებას. მიღებული შემოსავლების 44% მიდიოდა სამხედრო ხარჯებში, 41 % მთავრობის ხარჯებში და 12% იგზავნებოდა ესპანეთში და ბიოკოში. ესპანელები კუბის მოსახლეობის 8 პროცენტს შეადგენდნენ და კუნძულის სიმდიდრის 90 პროცენტს ფლობდნენ. ესპანეთმა დაამყარა მკაცრი კონტროლი კუბის ვაჭრობაზე, რამაც გააუარესა კრიზისის შედეგები. კუბის მოსახლეობის უმრავლესობას არ გააჩნდა არავითარი პოლიტიკური უფლებები და თავისუფლება, კერძოდ, მათ არ ჰქონდათ ნებისმიერი პოლიტიკური თანამდებობის დაკავების უფლება, რამაც გამოიწვია იატაკქვეშა ორგანიზაციების შექმნა. პოლიტიკური პარტიები კანონგარეშედ იყო გამოცხადებული. გარდა ამისა 1968 წელს ესპანეთში ჩაიარა რევოლუციამ, რამაც საფუძველი დაუდო ანტიკოლონიალურ და ანტიმონათმფლობელურ მოძრაობებს კუბაში. 1865 წელს დომინიკელთა რესპუბლიკამ მეორეჯერ მოიპოვა დამოუკიდებლიბა ესპანეთისგან და ამ მოვლენამ დიდი გავლენა ოქონია კუბაში.
1867 წლის ივლისში დაარსდა „ბაიამოს რევოლუციური კომიტეტი“, რომელსაც კუნძულზე ერთ-ერთი უმდიდრესი პლანტატორი ფრანსისკო ვისენტე აგილერა მეთაურობდა. შეთქმულება სწრაფად გავრცელდა აღმოსავლეთ კუბაში და მანსანილიოში ამ მოძრაობას შეუერთდა შაქრის პლანტაციების მფლობელი კარლოს მანუელ დე სესპედესი, რომელიც მოგვიანებით საკვანძო ფიგურა გახდა ომში. ხელისუფლებისთვის ცნობილი იყო სეპედესის ანტიკოლონიალური განწყობა და ცდილობდნენ დაეთანხმებინათ მათთან თანამშრომლობაზე, მისი შვილის დაპატიმრების გზით. სეპედესმა უარი თქვა მოლაპარაკებაზე და მისი შვილი სიკვდილით დასაჯეს.
საბრძოლო მოქმედებები
thumb|right|200px|კარლოს მანუელ დე სესპედესი ომი დაიწყო 1868 წლის 10 ოქტომბერს, როდესაც კარლოს მანუელ დე სესპედესიმ გაათავისუფლა საკუთარი მონები და დაწერა დამოუკიდებლობის დეკლარაცია (ასევე ცნობილია, როგორც „10 ოქტომბრის მანიფესტი“). დამოუკიდებელ კუბაში ეს დღე აღინიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული. 11 ოქტომბერს სესპედესმა შეუტია მეზობელ ქალაქს იარას, მაგრამ გამანადგურებელი მარცხი განიცადა. ამის შემდეგ აჯანყებას შეუერთდა აღმოსავლეთი კუბა. 13 ოქტომბერს აჯანყებულებმა აიღეს რვა ქალაქი და ოქტომბრის ბოლოსთვის მათ შეუერთდა 12 ათასი ადამიანი. ესპანეთის არმიის კავალერმა მაქსიმო გომესმა, რომელიც მსახურობდა დომინიკელთა რესპუბლიკაში, მეამბოხეები მოამზადა საბრძოლო ტაქტიკაში მაჩეტეთი.
ოქტომბერში მეამბოხეებმა აიღეს ქალაქი ბაიამო, რამაც განაპირობა საბრძოლო სულისკვეთების ამაღლება. პოეტმა პედრო ფიგეირედომ დაწერა კუბის ეროვნული ჰიმნი «ბაიამო». ჩამოყალიბდა ეროვნული მთავრობა სესპედესის მეთაურობით. 1869 წლის 12 იანვარს ესპანეთის არმიამ აიღო ქალაქი ბაიამო, შედეგად ქალაქი მთლიანად განადგურდა.
დასავლეთის პროვინციებს პინარ-დელ-რიოს პროვინციას, ჰავანას, მატანსასის პროვინციას იშვიათი გამონაკლისის გარდა, ომში მონაწილეობა არ მიუღიათ. მთელი რიგი მარცხის შემდეგ სესპედესმა არმიის მეთაური გომესი შეცვალა ამერიკელი გენერლით ტომას ჯორდანით. ამ უკანასკნელმა გამოიყენა რეგულარული ტაქტიკა, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ის, თუმცა ძალიან ეფექტურია, მაგრამ მეამბოხეთა ოჯახები ესპანელ ჯარისკაცებისგან დაუცველი აღმოჩნდა. ამის შემდეგ კვლავ გომესი დაინიშნა არმიის ხელმძღვანელად.
1869 წლის 10 აპრილს ქალაქ კამაგუეიში გაიმართა საკონსტიტუციო ასამბლეა, რომელსაც ამბოხებულთა მიერ კონტროლირებადი რეგიონების მეთაურები ესწრებოდნენ. გადაწყვეტილი იქნა, რომ სამოქალაქო ხელისუფლება უნდა გამოეყოს სამხედრო ხელმძღვანელობას. სესპედესი არჩეული იქნა ასამბლეის პრეზიდენტად, ხოლო შემოთავაზებული კონსტიტუციის ავტორები იგნასიო აგრამონტე და ანტონიო სამბრანა — მდივნებად. ასამბლეის მიერ სამუშაოს დასრულების შემდეგ, ქალაქში წარმომადგენელთა პალატამ დაიწყო მუშაობა, რომელმაც თავისი თავი გამოაცხადა კუბის უმაღლეს ხელისუფლებად. მისი წარმომადგენლად არჩეული იქნა სალვადორ სისნეროს ბეტანკური. 12 აპრილს სესპედესი აირჩიეს კუბის პრეზიდენტად, ხოლო გენერალი მანუელ დე კესადა — შეიარაღებული ძალების მეთაურად.
მას შემდეგ, რაც კოლონიალურმა ხელისუფლებმა ვერ მიაღწია შეთანხმებას ამბოხებულებთან 1869 დაიწყო მათთან ომი და მიიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც ამბოხებულთა ლიდერები და მათი თანამოაზრეები ადგილზე დაისჯებოდა სიკვდილით.
1873 წლის 11 მაისს იგნასიო აგრამონტე ბრძოლაში მოკლეს. ამის შემდეგ ყრილობა, რომელსაც უკვე გააჩნდა რიგი უთანხმოებები სესპედესთან, გადააყენა ის პრეზიდენტის პოსტიდან და მის ადგილას დანიშნა სალვადორ სისნეროსი. სესპედესი მოგვიანებით ჩავარდა ტყვეობაში და 1874 წლის 27 თებერვალს დახვრიტეს. 1873 წლის შემდეგ ამბოხებულთა მოქმედებები შემოიფარგლებოდა კამაგუეის და ორიენტეს პროვინციებში. 1875 წელს გომესი შეიჭრა დასავლეთ კუბაში, მაგრამ ვერ მოიპოვა იქ გამარჯვება და 1876 წელს იძულებული გახდა შეეწყვიტა საბრძოლო მოქმედებები. 1876 წელს ესპანეთში დასრულდა სამოქალაქო ომი და ახალი ჯარი ჩამოვიდა ესპანეთიდან კუბაში, ესპანელი ჯარისკაცების რაოდენობა გაიზარდა 250 ათასამდე. თუმცა არცერთ მხარეს არ შეეძლო ომში დაუყონებლივ გამარჯვება, მაგრამ ესპანეთის ომში გამარჯვების პერსპექტივა აშკარად უკეთესი იყო.
ომის დასრულება
ტომას ესტრადა პალმამ შეცვალ სისნეროსი პრეზიდენტის პოსტზე. 1877 წლის 19 ოქტომბერს ესპანელებმა ის ტყვედ აიყვანეს. 1878 წლის 8 თებერვალს კუბის ხელისუფლება დათხოვნილი იქნა და დაიწყო მოლაპარაკება კოლონიალისტურ ხელისუფლებასთან. 1878 წლის 10 თებერვალს მხარეებმა ხელი მოაწერეს „ზანხონის შეთანხმებას“. 1878 წლის 28 მაისს ომი ფორმალურად დასრულდა, რომლის შემდეგ ამბოხებულთა ნაწილმა ანტონიო მასეოს მეთაურობით შეწყვიტეს წინააღმდეგობა. ამ ომის მრავალი მონაწილე კუბის დამოუკიდებლობისათვის შემდეგი ომების ცენტრალური ფიგურა გახდა.
«ზანხონის შეთანხმების» შედეგად კუნძულზე გატარდა რეფორმები, რომლის მიზანი იყო კუბაში ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესება. ყველა მონები, რომლებიც იბრძოდნენ ესპანეთის წინააღმდეგ გაათავისუფლეს მონობიდან. ამის შემდეგ 1880 წელს მონათმფლობელობა კანონით გაუქმდა. მონებს უნდა ემუშავათ ყოფილი მეპატრონეებისათვის გარკვეული დროის განმავლობაში, მაგრამ მეპატრონეები ვალდებულები იყვნენ გადაეხადათ შრომის საფასური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის ისტორია კატეგორია:XIX საუკუნე
დინამიკა
ტერმინით „დინამიკა“ შეიძლება აღნიშნული იყოს:
ჩიუაუა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიტყვა ჩიუაუა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძმები კარამაზოვები
„ძმები კარამაზოვები“ (Братья Карамазовы, /'bratʲjə karə'mazəvɨ/) — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის ბოლო რომანი, რომელიც მისი ცხოვრებისეული შრომის კულმინაციას წარმოადგენს. დოსტოევსკიმ ამ რომანის შექმნას ორი წელი დაუთმო. ის სერიულად იბეჭდებოდა „რუსეთის მაცნეში“ 1880 წლის ნოემბრამდე. მწერლის ჩანაფიქრით ეს რომანი ეპიკური ნაწარმოების „დიდი ცოდვილის ცხოვრება“ პირველი ნაწილი უნდა გამხდარიყო, თუმცა ის ამ წიგნის გამოცემიდან ოთხ თვეში გარდაიცვალა.
დაახლოებით 800 გვერდიანი „ძმები კარამაზოვები“ დოსტოევსკის ყველაზე დიდი ლიტერატურული ნამუშევარია. მან მრავალი როგორც კრიტიკული, ისე დადებითი შეფასება მიიღო და ხშირად მოხსენიებულია მწერლის Magnum opus-ად. 12 წიგნისგან შემდგარი „ძმები კარამაზოვები“ აღწერს სამი მთავარი გმირის ისტორიას: ახალბედა ალიოშა კარამაზოვის, ურწმუნო ივან კარამაზოვის და ჯარისკაც დიმიტრის. წიგნის პირველ ნაწილში ხდება კარამაზოვების გაცნობა. მთავარი სიუჟეტია მათი მამის, ფიოდორის სიკვდილი, დანარჩენი კი ეძღვნება მამა ზოსიმესა და ალიოშას ფილოსოფიურ და რელიგიურ კამათებს.
რომანის ყველაზე სახელგანთქმული თავია „დიდი ინკვიზიტორი“ — პარაბოლა, რომელსაც ივანი ალიოშას უყვება და ეხება ქრისტეს მეორედ მოსვლას ესპანეთის ქალაქ სევილიაში, სადაც ის დააპატიმრა 90 წლის მოხუცმა, ფსევდო-რელიგიურმა კათოლიკე დიდმა ინკვიზიტორმა. თავის მართლების ნაცვლად, ქრისტე მას კოცნის, რის შემდეგაც ინკვიზიტორი მას ათავისუფლებს, მაგრამ სთხოვს უკან აღარ დაბრუნდეს. აღწერილი ამბავი ინკვიზიტორის ქმედებათა გასამართლებლად ზოგიერთებმა არასწორად გაიგეს, ზოგნიც, მაგალითად კათოლიკე მღვდელი რომანო გვარდინი ირწმუნებოდა, რომ ამ წიგნში ქრისტე ივანის საკუთარი ინტერპრეტაციით იყო წარმოდგენილი, როგორც „ურწმუნოების იდეალისტური ნაყოფი“. მით უმეტეს, ივანი მტკიცედ აცხადებს, რომ იგი ქრისტეს მოწინააღმდეგეა. თანამედროვე კრიტიკოსთა და სწავლულთა უდიდესი ნაწილი თანხმდება, რომ ამ ნაწარმოებით დოსტოევსკი თავს ესხმის კათოლიციზმსა და სოციალისტურ ათეიზმს, რომლებიც წარმოდგენილია ინკვიზიტორის სახით. რომანით იგი მკითხველს აფრთხილებს იმ საშინელი სამომავლო აპოკალიფსის შესახებ, რომელიც წარსულში უკვე მოხდა. დოსტოევსკის შეხედულებით, რომის პაპ პიპინის 750 წლის აქტი და XVI საუკუნის ესპანეთის ინკვიზიცია ამახინჯებს ჭეშმარიტ ქრისტიანობას.
გერმანელი მწერალი ჰერმან ჰესე რომანის შესახებ აღნიშნავს: „არაერთხელ უთქვამთ, ბედნიერებაა, რომ დოსტოევსკის „ძმები კარამაზოვები“ დაუმთავრებელი დარჩა. დასრულებული თხზულება ააფეთქებდა როგორც რუსულ ლიტერატურას, ისე მთელ რუსეთსა და მთელ კაცობრიობას. მაგრამ ნათქვამსაც, თუნდაც ბოლომდე უთქმელს, ვერ გააქრობ, ვერ აქცევ უთქმელად“.
ფონი
მინი|266x266პქ|ოპტინას მონასტერი XIX საუკუნის რუსეთის სულიერ ცენტრად მიიჩნეოდა და სწორედ აქ გატარებულმა პერიოდმა შთააგონა [[ფიოდორ დოსტოევსკი, რომანში არსებული მრავალი თემა სპირიტუალურ ჭრილში განეხილა. ]] მიუხედავად იმისა, რომ დოსტოევსკიმ ნაწარმოების პირველ ჩანაწერებზე მუშაობა ჯერ კიდევ 1878 წლის აპრილში დაიწყო, რომანში არსებული ზოგიერთი თემა და ელემენტი ავტორის 1869 წლის დაუსრულებელ ნოველასთან 一 დიდი ცოდვილის ცხოვრება 一 გვაბრუნებს. ავტორის კიდევ ერთი არასრული ლიტერატურული პროექტი 一 დრამა ტობოლსკში 一 მიიჩნევა ძმები კარამაზოვების პირველი მონახაზის ერთ-ერთ შთაგონებად. ეს უკანასკნელი, რომელიც 1874 წლის 13 სექტემბრითაა დათარიღებული, მოგვითხრობს გამოგონილ მკვლელობაზე სტარაია-რუსაში, რომელშიც ეჭვმიტანილი პრაპორშჩიკი დიმიტრი ილინიოვსკია (რომელიც დაფუძნებულია ომსკელ ჯარისკაცზე), რომელმაც საკუთარი მამა მოკლა. იქვე ნათქვამია, რომ მისი ცხედარი, მოულოდნელად, სახლის სარდაფში აღმოაჩინეს. ანალოგიურად, ავტორის დაუმთავრებელ სხვა ნაწეარმოებში 一 სოროკოვინი 一 არსებული პასაჟები ასახულია ძმები კარამაზოვების IX და XI ტომებში. 1877 წლის ოქტომბერში გამოცემულ სტატიაში, რომელიც, ერთგვარად, მის ორწლიან დღიურს წარმოადგენდა, ფიოდორ დოსტოევსკი მიმართავს მკითხველს და ახსენებს „ლიტერატურულ ნაწარმოებს, რომელიც შეუმჩნევლად და უნებურად ყალიბდებოდა დღიურის შექმნის პარალელურად“. თავად დღიურის სახელწოდება იყო მწერლის დღიურები, რომელშიც შევხვდებოდით უამრავ ისეთ თემასა და საკითხს, რომელსაც შემდგომში უფრო დიდი ადგილი ეთმობა თავად რომანში. მსგავსი თემებია პატრიციდი, კანონი და წესრიგი, სხვადასხვა სოციალური პრობლემები და ა.შ.
თუმცა, ძმები კარამაზოვების წერის პროცესი თავად ავტორის პირადმა ტრაგედიამ შეაფერხა: 1878 წლის მაისში დოსტოევსკის სამი წლის ვაჟი, ალიოშა ეპილეფსიას ემსხვერპლა 一 მდგომარეობა, რომელიც მან მემკვიდრეობით მიიღო. შეიძლება ითქვას, რომ ამ ტრაგედიით გამოწვეულმა დარტყმამ შეაძლებინა ავტორს, უფრო ინტენსიურად გადმოეცა ნაწარმოებში საკუთარი სათქმელი. მართლაც, ეს იმითაც აიხსნება, რომ, ერთი ვერსიით, სწორედ საკუთარი შვილის პატივსაცემად დაარქვა სახელი ამ დაუსრულებელი რომანის ერთ-ერთ უმთავრეს ფიგურას 一 ალიოშა კარამაზოვს და დაასაჩუქრა სწორედ იმ თვისებებით, რომლებიც მას ყველაზე მეტად ახასიათებდა. ტრაგედიით გამოწვეული ტკივილი, ასევე, ისახება კაპიტან სნეგირიოვისა და მისი შვილის, ილიუშას ისტორიაშიც 一 სიუჟეტის ბოლოს კაპიტანი, ფიოდორ პავლოვიჩ კარამაზოვის პროტოტიპის, ფიოდორ დოსტოევკის მსგავსად, კარგავს საკუთარ ძვირფას შვილს.
სწორედ მისი მცირეწლოვანი ვაჟის სიკვდილმა გადააწყვეტინა დოსტოევსკის, იმავე წელს ოპტინას მონასტერში წასულიყო. მიუხედავად იმისა, რომ დოსტოევსკის სურდა, კვლავ საკუთარი ტრაგედიით დამწუხრებულს, შეეთხზა რომანი ბავშვობაზე, მან აქ ძმები კარამაზოვებში არსებული მრავალი ასპექტის შთაგონება მიიღო, მათ შორის მამა ზოსიმეს სახე და წიგნში ნახსენები ბიოგრაფიული მონაცემები მან ოპტინაში აღმოჩენილი ერთ-ერთი წერილის წაკითხვის შემდეგ განავრცო.
სიუჟეტი
მოქმედება 1870-იან წლებში, რუსეთის პროვინციულ ქალაქ სკოტოპრიგონიევსკში ვითარდება. მონასტერში, ცნობილი მოღვაწისა და მკურნალი ბერის, მამა ზოსიმეს სავანეში, თავი მოეყარათ კარამაზოვებს 一 მამა, ფიოდორ პავლოვიჩს და შვილებს: უფროს დიმიტრის და შუათანა ივანეს. შეკრების მიზეზი ოჯახის ქონების გაყოფა იყო. ამ შეხვედრას ასევე ესწრებოდნენ უმცროსი ძმა ალიოშა (იგი მამა ზოსიმეს მორჩილი იყო), ბატონი მიუსოვი, კარამაზოვების ნათეასავი (მდიდარი მემამულე და ლიბერალი), სემინარისტი რაკიტინი და რამდენიმე სასულიერო პირი. დიმიტრი კარამაზოვი ფიოდორ პავლოვიჩს ქონებას ედავებოდა.
უფროსი ძმა თვლიდა, რომ მამას მისი დიდი თანხა მართებდა, თუმცა მსგავსი განცხადებისთვის არანაირი იურიდიული საფუძველი არ ჰქონდა. ფიოდორ პავლოვიჩი კი აზნაური და წვრილი მემამულე იყო. მას ადრე ხშირად უცხოვრობდა სხვის ხარჯზე. ბუნებით ბოროტი და ბოღმიანი, სულაც არ აპირებდა შვილისთვის ფულის მიცემას. მამა ზოსიმეს სავანეში იგი, უფრო, საკუთარი ცნობისმოყვარეობის დასაკმაყოფილებლად მოვიდა.
დიმიტრისა და ფიოდორ პავლოვიჩს შორის დაძაბულობის მიზეზი მხოლოდ ფული არ იყო. მამ შვილების მიმართ დიდი მზრუნველობით არასოდეს გამოირჩეოდა. მასაც და დიმიტრისაც თავდავიწყებით უყვარდათ ერთი ქალი 一 გრუშენკა. შვილმა იცოდა, რომ ავხორც ბერიკაცს სატრფოსთვის ფული ჰქონდა გადანახული და, თანხმობის შემთხვევაში, მზად იყო, ცოლადაც მოეყვანა.
ნაწარმოების თითქმის ყველა გმირმა მოიყარა თავი ამ შეხვედრაზე. ჟინიანი და ფიცხი დიმიტრი წინდაუხედავი იყო და ამას კიდევაც განიცდიდა. ივანეს, როგორც ჭკვიან და გულჩათხრობილ ადამიანს, ისე იცნობდნენ. მას ღმერთის არსებობისა და სულის უკვდავების შესახებ აწუხებდა კითხვები. მათ შორის ის, რომელიც წითელ ზოლად გასდევს მთელ ნაწარმოებს 一 ნებადართული იყო თუ არა ყველაფერი? თუკი არსებობს უკვდავება, მაშინ ადამიანს არ აქვს თავნებობის უფლება, ხოლო თუ კი ის არ არსებობს, ადამიანს შეუძლია იცხოვროს, როგორც მას მოესურვება 一 ასე მიაჩნდა ივანეს. ფიოდორ პავლოვიჩი კი ცინიკოსი იყო, ავხორცი და სკანდალისტი, კომედიანტი და ანგარებიანი ადამიანი. ის თავისი გარეგნობითა და ქცევით გარშემომყოფებისა და თვით საკუთარი შვილების თვალში ზიზღსა და პროტესტს იწვევდა. უმცროსი ძმა ალიოშა წმინდა სულის ადამიანი იყო. მას ყველაზე შესტკიოდა გული, განსაკუთრებით კი 一 ძმებზე.
ამ შეხვედრას, დავიდარაბის გარდა, რომელსაც სხვა უამრავი სკანდალი მოჰყვა, არაფერი მოუტანია. თუმცა ბრძენი და გამჭრიახი ბერი ზოსიმე მწვავედ განიცდიდა ყველას ტკივილს, მასთან შეკრებილი თითოეული ადამიანისთვის მაინც იპოვა სათქმელი: დიმიტრის წინაშე მუხლებზე დაეცა, ქედი მიწამდე მოუხარა, თითქოს წინასწარ გრძნობდა მის მომავალ ტანჯვას; ივანეს უპასუხა, რომ მისი ბედი ბოლომდე არ იყო გარკვეული და რომ უკეთესობისკენ თუ არ წაუვიდოდა საქმე, არც უარესობისაკენ შეიცვლებოდა და დალოცა იგი; ფიოდორ პავლოვიჩს კი აუხსნა, რომ მისი სულელური ქმედება საკუთარი თავის წინაშე სირცხვილით იყო გამოწვეული.
მამა ზოსიმე დაიღალა. იღუმენის მიწვევით სტუმრებმა სატრაპეზოში გადაინაცვლეს. მოულოდნელად მათ ფიოდორ პავლოვიჩიც შეუერთდა და სკანდალიც მოაწყო. იგი ბერებს ამხელდა და სხვადასხვა ცოდვაში სდებდა ბრალს. ამ აურზაურის შემდეგ დაიშალნენ და სახლებს მიაშურეს.
სტუმრების წასვლის შემდეგ ბერმა ზოსიმემ აკურთხა ალიოშა კარამაზოვი და ურჩია, ძმებს დასდგომოდა გვერდში. უმცროსმა ძმამ შეისმინა მოძღვრის დარიგება და შინისკენ გასწია. ფიოდორ პავლოვიჩის მამულის მეზობლად იგი შემთხვევით უფროს ძმას შეხვდა. დიმიტრი დადარაჯებული უცდიდა. ელოდა, როდის გამოჩნდებოდა გრუშენკა. აინტერესებდა, აცდუნებდა თუ არა ქალს ფული. აქ, ძველ ფანჩატურში, მან გული გადაუშალა უმცროს ძმას. არ დაუმალა, რომ დროდადრო გარყვნილი ცხოვრებით ცხოვრობდა, მაგრამ სწორედ ასეთ დროს გრძნობდა ღმერთთან სიახლოვესა და სიცოცხლის სიტკბოებას. დიმიტრი, ისევე როგორც ყველა კარამაზოვი, თავს ავხორც არსებად მიიჩნევდა. ავხორცობას კი დიდი ძალა ჰქონდა. დიმიტრის ისეთი განცდა დაეუფლებოდა, თითქოს მასში ერთდროულად თანაცხოვრობდნენ ღვთისმშობლის სიწმინდე და სოდომის ცოდვა. სილამაზეს იგი საშიშ მოვლენად მიიჩნევდა, რომლის გამო ღმერთი და ეშმაკი მუდამ ებრძოდნენ ერთმანეთს, ხოლო მათი ბრძოლის ველი კი ადამიანთა გულები იყო. უფროსმა ძმამ ალიოშას კატერინა ივანოვასთან ურთიერთობის შესახებაც მოუყვა. ოდესღაც ამ კეთილშობილი ქალიშვილის მამას ფული დასჭირდა, რათა დანაკლისი შეევსო. დიმიტრიმ დახმარება აღუთქვა, მაგრამ სანაცვლოდ პირობა წაუყენა 一 თანხის წასაღებად მისი ქალიშვილი უნდა მოსულიყო. ქალი მორჩილად ეახლა დიმიტრის. იგი მზად იყო კაცის ნებისმიერი მოთხოვნა შეესრულებინა, მაგრამ დიმიტრი კეთილშობილად მოიქცა 一 კატერინა ივანოვნას ფული მისცა და სანაცვლოდ არაფერი მოუთხოვია. ამის შემდეგ ისინი საცოლედ და საქმროდ ითვლებოდნენ. მაგრამ დიმიტრი გრუშენკათი იყო გატაცებული, რომელთან ერთადაც სოფელ მოკროეში ის სამი ათასი რუბლიც დახარჯა, რომელიც კატერინა ივანოვნამ თავის დასთან მოსკოვში გასაგზავნად მიაბარა. დიმიტრი ამას თავის მთავარ სირცხვილად თვლიდა და როგორც პატიოსანი ადამიანი, აპირებდა პატრონისთვის მთელი თანხის დაბრუნებას. თუკი გრუშენკა მივიდოდა მამამისთან, დიმიტრის განზრახული ჰქონდა შევარდნილიყო სახლში და ხელი შეეშალა მათთვის; მეტიც... იგი მოკლავდა ავხორც მოხუცს, რომელიც საშინლად სძულდა. უფროსმა ძმამ სთხოვა უმცროსს, წასულიყო კატერინა ივანოვნასთან, გადაეცა მისი გულითადი მოკითხვა და ეცნობებინა, რომ დიმიტრი აღარასოდეს დაუბრუნდებოდა მას.
მამისეულ სახლში ალიოშა ფიოდორ პავლოვიჩს და შუათანა ძმას, ივანეეს შეხვდა. ისინი კონიაკს სვამდნენ და ლაქია სმერდიაკოვთან საუბრით იქცევდნენ თავს, რომელზეც, სხვათა შორის, ამბობდნენ, რომ ეს უკანასკნელი ქუჩის ქალის, ლიზავეტას და ფიოდორ პავლოვიჩის შვილიაო. ცოტა ხნის შემდეგ სახლში დიმიტრი შევარდა. მოეჩვენა, რომ გრუშენკა მამამისს ესტუმრა. წონასწორობადაკარგულმა ფიოდორ პავლოვიჩი სცემა, თუმცა როდესაც დარწმუნდა, რომ შეცდა, გაიქცა. ალიოშა კი კატერინა ივანოვნასთან გაემართა. იქ კი, თავისდა მოულოდნელად, გრუშენკას გადაეყარა. კატერინა ივანოვნა მშვიდად და ალერსიანად ესაუბრუბოდა თავის მეტოქეს. ამით უნდოდა ეჩვენებინა, რომ მასზე ცუდს არ ფიქრობდა. სტუმარიც დათაფლულად პასუხობდა, მაგრამ შეხვედრა მაინც სკანდალით დამთავრდა. გამომშვიდობებისას სტუმარმა ხელზე ამბორი დაუპირა მასპინძელს, თითქოსდა ღრმა პატივისცემის გამოსახატავად, მაგრამ ბოლო წამს გადაიფიქრა. კატერინა ივანოვნამ თავი შეურაცხყოფილად იგრძნო და სტუმარს რისხვა დაატეხა.
ალიოშამ ის ღამე მონასტერში გაათია. დილით ისევ ამქვეყნიური საქმეების მოსაგვარებლად გაემართა. ჯერ მამასთან მივიდა. აქ მორიგი აღსარება მოისმინა. ამჯერად ფიოდორ პავლოვიჩმა გული გადაუშალა. თავის უფროს ვაჟიშვილებზე იყო ნაწყენი. იგი ალიოშას უხსნიდა და უმტკიცებდა, რომ ფული თვითონ სჭირდებოდა. ბოლოს და ბოლოს მამაკაცი იყო და უახლოესი ოცი წლის მანძილზე ფარ-ხმლის დაყრას არც ფიქრობდა. მას სურდა თავისი ცოდვიანი ცხოვრება ბოლომდე გაეტანა და არც გრუშენკას დათმობას აპირებდადიმიტრისთვის. საუბრისას ივანესაც გადასწვდა. მან ალიოშას ამცნო, რომ შუათანა ძმა დიმიტრის საცოლეს ეცილებოდა. ივანეს კატერინა ივანოვნა უყვარდა.