cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
როს 128 b
მასა, რადიუსი და ტემპერატურა
ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ვარსკვლავის დაშორება დედამიწიდან უმნიშვნელოდ იცვლება და როდესაც ასე ხდება, იცვლება მისი სინათლის სპექტრიც. როდესაც ის დედამიწასთან უფრო ახლოსაა, ოდნავ მოლურჯოა; როდესაც შედარებით შორსაა, ოდნავ მოწითალო ხდება. ამას დოპლერის წანაცვლებას უწოდებენ და სწორედ ისაა, რასაც რადიალური სიჩქარის მეთოდი ზომავს.
ეს გახლავთ ძალიან მუყაითი სამუშაო. HARPS ინსტრუმენტით როს 128 b-ის აღმოჩენას ათ წელიწადზე მეტი დასჭირდა.
ორბიტა და ღერძის გარშემო ბრუნვა
როს 128 b თავის დედავარსკვლავის გარშემო საკმაოდ ახლო მანძილიდან ბრუნავს და მისი წელიწადი მხოლოდ 9,9 დღეს გრძელდება. მისი დიდი ნახევარღერძი 0,0496 ასტრონომიულ ერთეულს შეადგენს (7,42 მლნ კმ). ორბიტა საკმაოდ წრიულია, 0,036 ექსცენტრიტეტით, მაგრამ შეცდომათა ფართო დიაპაზონით. დედამიწა მზისგან საშუალოდ 149 მლნ კმ-ითაა დაშორებული, 128 b კი თავის დედავარსკვლავთან ამ მანძილზე 20-ჯერ ახლოსაა. ასე ახლო მანძილზე მდებარეობის გამო, დიდი ალბათობით, პლანეტა გრავიტაციულად ჩაკეტილია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი ერთი მხარე მუდმივად ვარსკვლავისკენაა მოქცეული და დღეა, მეორე მხარეს კი მუდმივი წყვდიადი.
დედავარსკვლავი
როს 128 b ბრუნავს M-ტიპის ჯუჯა ვარსკვლავ როს 128-ის გარშემო. ამ ვარსკვლავს ჩვენი მზის მასის 17% და რადიუსის 20% აქვს. მისი ტემპერატურა 2919 °C-ია, სიკაშკაშე კი 0,00362; ასაკი 9.45±0.60 მილიარდი წელი. შედარებისათვის, მზის ტემპერატურა 5499 °C-ია, ასაკი კი 4,5 მილიარდი წელი; შედეგად, როს 128-ს ჩვენი ვარსკვლავის ტემპერატურის ნახევარი აქვს, ასაკით კი ორჯერ აღემატება. მდებარეობს ჩვენგან 11,03 სინათლის წლის მანძილზე და შედის 20 უახლოეს ვარსკვლავს შორის.
წითელი ჯუჯები ერთ-ერთი ყველაზე ცივი, მკრთალი და ყველაზე მეტად გავრცელებული ვარსკვლავებია სამყაროში. შესაბამისად, არაჩვეულებრივი სამიზნეებია ეგზოპლანეტათა საძებნელად.
სიცოცხლისათვის ხელსაყრელობა
ჯერჯერობით არაა დადასტურებული, რომ როს 128 b თავის ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაში მოძრაობს. დიდი ალბათობით, იგი მდებარეობს შიდა კიდეზე და იღებს დედამიწაზე 38%-ით მეტ ვარსკვლავის სინათლეს. სასიცოცხლო ზონა არის რეგიონი ვარსკვლავის გარშემო, სადაც საკმარისად სქელი ატმოსფეროს მქონე პლანეტისთვის ტემპერატურა საკმარისია იმისათვის, რათა ზედაპირზე შეინარჩუნოს თხევადი წყალი — გადამწყვეტი ინგრედიენტი სიცოცხლის აღმოცენებისათვის. სავარაუდოდ, როს 128 b შედარებით მაღალი ოდენობით იღებს ვარსკვლავურ რადიაციას და დიდი ალბათობით, მიდრეკილი უნდა იყოს წყლის დაკარგვისკენ, განსაკუთრებით მუდმივად ვარსკვლავის მხარეს მოქცეულ ნაწილში. თუმცა, ვარაუდობენ იმასაც, რომ აქვს დედამიწის მსგავსი ატმოსფერო, რომელიც ვარსკვლავისგან მღებულ ენერგიას პლანეტის გარშემო თანაბრად უნდა ანაწილებდეს და საკმაოდ დიდ ნაწილში უზრუნველყოფდეს თხევადი წყლის არსებობას. გარდა ამისა, კვლევის ავტორი ხავიერ ბონფილი შენიშნავს, რომ ვარსკვლავისკენ მოქცეულ მხარეზე შესაძლებელია ღრუბლოვანი საფარის არსებობა, რაც უნდა ბლოკავდეს ვარსკვლავისგან მიღებული ენერგიის დიდ ნაწილს და პლანეტას შედარებით ცივს ინარჩუნებდეს. გამოთვლილია, რომ მისი მინიმალური ტემპერატურა 6,85 °C უნდა იყოს, დედამიწასთან მსგავსების ინდექსი კი 0,86, რითაც მესამე ადგილზეა პროქსიმა b-სა და ლეიტენ b-ს (GJ 273b) შემდეგ.
როს 128 b მიჩნეულია ერთ-ერთ ყველაზე დედამიწის მსგავს პლანეტად ამ დრომდე აღმოჩენილთა შორის ტემპერატურის, ზომისა და საკმაოდ წყნარი დედავარსკვლავის თვალსაზრისით. როს 128 b მასით ძალიან ახლოსაა დედამიწასთან, არის მხოლოდ 35%-ით უფრო მასიური და აქვს 10%-ით დიდი რადიუსი. შესაბამისად, ამ პლანეტაზე ოდნავ მეტი უნდა იყოს გრავიტაციაც. გარდა ამისა, დედავარსკვლავი როს 128 ევოლუციის პროცესში იმყოფება და ახასიათებს სტაბილური ვარსკვლავური აქტივობა. ბევრი წითელი ჯუჯა ვარსკვლავი, მაგალითად პროქსიმა კენტავრი და TRAPPIST-1 მიდრეკილნი არიან მომაკვდინებელი ამოფრქვევებისკენ, რასაც მათი მძლავრი მაგნიტური ველები განაპირობებს. მილიარდობით წლის განმავლობაში, მსგავს ამოფრქვევებს შეუძლია პლანეტებს შემოაძარცვოს ატმოსფერო და რადიაციის სახიფათო ოდენობით მოსპოს მათი სტერილურობა. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი ამოფრქვევები როს 128-საც ახასიათებს, მისი ალები გაცილებით იშვიათი და გაცილებით სუსტია, ვიდრე ზემოთხსენებული ვარსკვლავებისა. ეს კი ამცირებს ატმოსფეროს ეროზიის შანსს (რომელიც შეიძლება აქვს როს 128 b-ს) და გეოლოგიური დროის მასშტაბებში, უნდა ზრდიდეს მისი შეკავების შესაძლებლობას.
2017 წლის მდგომარეობით, ჯერჯერობით ვერ მოხერხდა იმის გარკვევა, აქვს თუ არა როს 128 b-ს ატმოსფერო, რადგან ის თავის დედავარსკვლავთან ტრანზიტს არ ასრულებს. თუმცა, ამჟამად მშენებლობის პროცესში მყოფი ისეთი ტელესკოპები, როგორებიცაა ჯეიმზ ვების კოსმოსური ტელესკოპი და ოცდაათმეტრიანი ტელესკოპი და ევროპის უკიდურესად დიდი ტელესკოპი ტრანზიტის გარეშეც სრულად შესძლებენ მისი ატმოსფეროს ანალიზს, თუკი ის საერთოდ აქვს. მთავარი მიზანი კი იქნება ბიოხელწერების მოძებნა პლანეტის ატმოსფეროში, ანუ ისეთი ქიმიური ნივთიერებების, როგორებიცაა ჟანგბადი, ოზონი და მეთანი, რომლებიც ხშირად, ბიოლოგიური პროცესების შედეგად წარმოიქმნება.
მიუხედავად იმისა, რომ როს 128 დედამიწისგან ამჟამად 11 სინათლის წლითაა დაშორებული, ეს ვარსკვლავი ჩვენკენ მოემართება და სულ რაღაც 79 000 წლის შემდეგ, იგი ჩვენი უახლოესი მეზობელი ვარსკვლავი გახდება; ეს დრო კოსმოსური თვალსაზრისით, ერთი თვალის დახამხამებაა. როცა ეს მოხდება, როს 128 b გვირგვინს ჩამოართმებს პროქსიმა b-ს და დედამიწასთან ყველაზე ახლოს მდებარე ეგზოპლანეტა გახდება.
სქოლიო
კატეგორია:ეგზოპლანეტები კატეგორია:ქალწულის თანავარსკვლავედი
გომბორის ამაღლების ეკლესია
გომბორის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გომბორის ჩრდილოეთით 2-2,5 კილომეტრზე. სავარაუდოდ თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან მას მინაშენი ეკვროდა, რომელიც ეკლესიის ძირითად ნაწილთან წყობით იყო დაკავშირებული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად მისგან, აფსიდის შესაბამისი გვერდებითურთ, შემორჩენილია: სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეები და სამხრეთი კედელი. თუმცა, წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი მათაც აკლია. სამხრეთი კედელი აფსიდის შესაბამის მხართან ახლოს, გახეთქილია, კედლის დასავლეთ ნაწილი დაძრულია და გადაქცევის პირასაა მისული. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების კვალიც კი აღარ ჩანს. ეკლესიის შიგნით ამოსულია ხეები. ინტერიერი 1-1,5 მეტრ სიმაღლეზე მიწითა და ქვებითაა ამოვსებული, მინაშენი კი მთლიანად დანგრეულია.
ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთიდან, მინაშენიდან ჰქონდა. კარი გარედან მთლიანი, მოგრძო ქვითაა გადახურული, შიგნით კი - თხელი ქვებით გამოყვანილი თაღით, რომელიც ფორმით ნახევარწრეს უახლოვდება. ჰქონდა თუ არა ეკლესიას კიდევ სხვა შესასვლელი, გათხრა-გასუფთავების გარეშე დადგენა შეუძლებელია.
აფსიდს, როგორც ეს შემორჩენილი ნაწილებიდან დგინდება, ნახევარწრიული მოხაზულობა ჰქონია. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში, იქ, სადაც კედელი ყველაზე თხელია, მცირე ზომის ოთკუთხა ნიშაა. მსგავსი ნიშაა აფსიდის სამხრეთ გვერდშიც ყოფილა მოწყობილი ( შემორჩენილია ნაწილი). აფსიდის კუთხებიდან მხოლოდ სამხრეთისღაა შემორჩენილი, რომელიც თითქმის მთელ სიმაღლეზე დგას. აფსიდი დასრულებული იყო კონქით. მისი წყობის რამდენიმე ქვა აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდს შემორჩა.
სამხრეთ კედელში, შესასვლის ასწვრივ, კედლის კონტურის მიხედვით ჩანს, რომ ამ ადგილას სარკმელი იყო გაჭრილი.
ეკლესიის მინაშენიდან შემორჩენილია მხოლოდ კამარის ნაშთი, რომელიც სამხრეთ კედელს თითქმის აღმოსავლეთ კიდემდე გასდევა. აქედან ირკვევა, რომ მინაშენი უაფსიდო იყო და აღმოსავლეთით სწორი კედლით სრულდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აგონსილიო
აგონსილიო (Agoncillo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის ლოგრონიოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34,73 კმ². მოსახლეობა — 1096 კაცი (2020 წ.).
კავენდიშის ლაბორატორია
300px|მინი|ლაბორატორიის ხედი, ჭაობის მხრიდან კავენდიშის ლაბორატორია — კემბრიჯის უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. ლაბორატორია შეიქმნა 1874 წელს და გახდა პირველი სამცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია, სადაც სტუდენტებს შეეძლოთ, როგორც სწავლა, ასევე სამეცნიერო კვლევების განხორციელება უნივერსიტეტის თანამშრომლებთან ერთად. თავდაპირველად მდებარეობდა კემბრიჯის შუაგულში. 1970-იან წლებში ქალაქის დასავლეთ ნაწილში ააშენეს ახალი შენობა ლაბორატორიისათვის.
ისტორია
მეცნიერების განვითარების ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა დიდმა სამეცნიერო ცენტრებმა, სადაც მრავალი ახალი მეცნიერული მიმართულება შეიქმნა და ჩამოყალიბდა. მსოფლიო მეცნიერების განვითარების ისტორიაც მდიდარია ასეთი სახელგანთქმული დაწესებულებებით. ყველასთვის ცნობილია პასტერის ინსტიტუტი პარიზში, კემბრიჯისა და ოქსვორდის უნივერსიტეტები ინგლისში, ბერკლისა და ლოს-ანჟელესის უნივერსიტეტში ამერიკის შეერტებულ შტატებში, ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი გერმანიაში, ნილს ბორიინსტიტუტი კოპენჰაგენში.
ერთ-ერთი სახელგანთქმული სამეცნიერო დაწესებულება, რომელმაც, შეიძლება ითქვას, ფიზიკის განვითარებაში უდიდესი როლი შეასრულა, კავენდიშის ლაბორატორიაა. იგი კემბრიჯის უნივერსიტეტთან არსებობს მეტად საინტერესოა ამ ლაბორატორიის ისტორია და მისი საქმიანობა, რაც უშუალოდ არის დაკავშირებული ფიზიკის განვითარებასთან XIX და XX საუკუნეებში და ნობელის პრემიების ისტორიასთანაც.
კავენდიშის ლაბორატორია 1871 წელს შეიქმნა კემბრიჯის უნივერსიტეტის ლორდ-კანცლერის ჰერცოგ დევორდიშის პირადი სახსრებით და დასაწყისში მას „დევონშირია ლაბორატორია“ ეწოდებოდ, შემდეგ სახელი შეეცვალა და XVIII საუკუნის შესანიშნავი ინგლისელი მეცნიერების, ფიზიკოსისა და ქიმიკოსის ჰენრი კავენდიშის სახელი მიეკუთვნა.
ჰენრი კავენდიში დაიბადა 1731 წლის 10 ოქტომბერს, ნიცაში. 1753 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი და ადრე შეუდგა სამეცნიერო მუშაობას, მისი მეცნიერული ინტერესები საკმარისად ფართო იყო. მისი შრომების განეკუთვნება როგორც ფიზიკის ასევე ქიმიის სხვადასხვა დარგს და ძირითადად ექსპერიმენტული ხასიათისაა. კავენდიშმა შეიმუშავა გაზების დაგროვების, გაწმენდისა და კვლევის მეთოდი, რომლის საშუალებითაც 1766 წელს შეძლო პირველად სუფთა სახით მიეღო წყალბადი და ნახშირბადი, დაადგინა მათი კუთრი წონა და სხვა თვისებები. 1781 წელს მან განსაზღვრა ჰაერის შემადგენლობა და წყალბადის წვით 1785 წელს დაადგინა წყლის ქიმიური შემადგენლობა.
ელექტრონული ნაპერწკლის საშუალებით 1785 წელს კავენდიშმა მიიღო აზოტის ჟანგეულები და შეისწავლა მათი თვისებები. შემოიტანა ფიზიკაში ელექტრული პოტენციალის ცნება და გამოიკვლია ელექტრული კონდენსატორის ტევადობის დამოკიდებულება ელექტროდებს შორის მოთავსებული ნივთების გვარობაზე. შემდგომში შეისწავლა ელექტრული მუხტების ურთიერთქმედება, რითაც ფაქტიურად კულონზე ადრე იწინასწარმეტყველა კულონის კანონი. კავენდიშმა აგრეთვე პირველმა ჩამოაყალიბა სითბოტევადობის ცნება, ხოლო 1788 წელს დაამზადა გრეხვითი სასწორი, რომლის დახმარებით განსაზღვრა დედამიწის საშუალო სიმკვრივე. მან უსუალოდ გაზომა ორი მცირე ბურთულას ურთიერთმიზიდულობა და ამით დაამტკიცა ნიუტონის მოსაზრება ნებისმიერი სიდიდის მასების ურთიერთმიზიდულობის შესახებ. კავენდიშის მეთოდი შემდგომში გაუმჯობესდა და XIXსაუკუნეში მისი საშუალებით განისაზღვრა გრავიტაციული მუდმივას რიცხობრივი სიდიდე. კავენდიშის შრომების უმეტესი ნაწილი მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა, 1921 წელს. ჰენრი კავენდიში 1760 წლიდან იყო ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი. იგი ძალიან დიდ ქონებას ფლობდა და გარდაცვალებამდე საკუთარ ლაბორატორიაში მუშაობდა. იგი 1810 წლის 10 თებერვალს გარდაიცვალა ლონდონში. კავენდიშის სახელი მიაკუთვნა ჰერცოგმა დევონმარმა კემბრიჯის ლაბორატორიას. ამ ლაბორატორიას სიკვდილამდე, 1897 წლამდე ჯ.მაქსველი ხელმძღვანელობდა. მაქსველი შეცვალა ჯონ რელეიმ, 1884 წელს იგი შეცვალა გამოჩენილმა ფიზიკოსმა ჯოზეფ ჯონ თომსონმა. ამ დროს დაიწყო კავენდიშის ლაბორატორიის წმინდა საკვლევ დაწესებულებად გადაქცევის პროცესი. ეს განსსაკუთრებით შესამჩნევი გახდა, როდესაც ლაბორატორიას სათავეში ჩაუდგა ერნესტ რეზელდორფი, სწორედ მისი ხელმძღვანელობით გადაიქცა კავენდიშის ლაბორატორია მსოფლიოს უმნიშვნელოვანეს სამეცნიერო-კვლევით ცენტრად.
კავენდიშის ლაბორატორიის კედლებში განხორციელდა თანამედროვე ფიზიკის უდიდესი აღმოჩენები. აქ ჩაატარეს პირველი ბირთვული რეაქცია, შექმნეს ატომბირთვის თანამედროვე მოდელი, აღმოაჩინეს ექვსი ახალი ელემენტარული ნაწილაკი, კერძოდ, ელექტროპოზიტრონი, პროტონი, ნეიტრონი, მიუ-მეზონი და პი-მეზონი. დამზერილ იქნა ბირთვების გაყოფა ნეიტრონების ზემოქმედებით, რაც საფუძვლად დაედო ატომური ენერგიის პრაქტიკულ გამოყენებას. აქვე ჩატარდა პირველი ბირთვული რეაქცია ხელოვნურად აჩქარებული ნაწილაკებით.
კავენდიშის ლაბორატორიაში შეიქმნა ისეთი თანამედროვე ხელსაწყოები, როგორიცაა ვილსონის კამერა, ჰაიგერის მთვლელი, მასპექტროგრაფი, ხაზოვანი ამაჩქარებელი, აქვე დამუშავდა ბირთვული ფოტოემულსიების მეთოდი. ლაბორატორიაში ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მუშაობდა ცნობილი საბჭოთა ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი, აკადემიკოსი პეტრე კაპიცა, ლაბორატორიის დირექტორის მოადგილის მოვალეობას ასრულებდა.
ხელმძღვანელები
ლაბორატორიის ხელმძღვანელები იყვნენ:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კემბრიჯის უნივერსიტეტი კატეგორია:ბირთვული კვლევის ცენტრები
კრისტიან ლანგე
კრისტიან ლუს ლანგე (დ. 17 სექტემბერი, 1869 — გ. 11 დეკემბერი, 1938 ) — ნორვეგიელი ისტორიკოსი, პედაგოგი და პოლიტოლოგი. ის იყო ინტერნაციონალიზმის თეორიისა და პრაქტიკის მსოფლიოში ერთ – ერთი უპირველესი განმახორციელებელი.
იგი დაიბადა სტავანგერში. მისი მამა სამხედრო ინჟინერი იყო. ლანგე იყო ისტორიკოს ქრისტიან ლანდის შვილიშვილი. დაამთავრა საშუალო სკოლა 1887 წელს და განაგრძო მოგზაურობა და ისტორიის, ინგლისური და ფრანგული ენების შესწავლა ოსლოს უნივერსიტეტი, საიდანაც მან მიიღო ფილოლოგის ხარისხი 1893 წელს. ის მრავალი წლის განმავლობაში საშუალო სკოლებში ასწავლიდა და საბოლოოდ, დოქტორის წოდების მისაღებად კვლავ ოსლოს უნივერსიტეტში დაბრუნდა.
1899 წელს მან პირველი ოფიციალური როლი შეასრულა ინტერნაციონალისტურ მოძრაობაში, როდესაც იგი დაინიშნა კომიტეტის მდივნად, რომელიც ორგანიზებული იყო საპარლამენტთაშორისი კავშირის მიერ ოსლოს კონფერენციაზე. ეს იყო ორგანიზაცია, რომელიც ეძღვნებოდა სხვადასხვა ქვეყნის პარლამენტებს შორის დისკუსიის ხელშეწყობას. შემდეგ წელს იგი ნორვეგიის პარლამენტის ნობელის კომიტეტის მდივნად დაინიშნა და მიუხედავად იმისა, რომ მან თანამდებობა დატოვა 1909 წელს, მაინც მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ნორვეგიის ნობელის ინსტიტუტის ისტორიაში დასაწყისიდანვე. ამ პერიოდის განმავლობაში ის იყო ნორვეგიის დელეგატი ჰააგის მეორე სამშვიდობო კონფერენციაზე.
ლანგე შეუერთდა საპარლამენტო კავშირს 1909 წელს, როდესაც იგი დაინიშნა ორგანიზაციის გენერალურ მდივნად. ამ თანამდებობას იგი 1933 წლამდე ინარჩუნებდა. როგორც გენერალურმა მდივანმა, მან მიმოიხილა კავშირის ბრიუსელში გადასვლის საკითხი, თუმცა მხარი დაუჭირა კავშირის ოსლოში დარჩენას პირველი მსოფლიო ომის რთულ პერიოდში, შემდეგ კი იგი ომის შემდეგ კვლავ გადავიდა ჟენევაში. იგი აქტიურობდა მრავალი სხვა ორგანიზაციის საქმიანობაში, მუშაობდა როგორც ნორვეგიის დელეგატი და ალტერნატიული დელეგატი ერთა ლიგაში დაარსებიდან 1938 წლამდე. წერილობით ანგარიშებს ამზადებდა და მოქმედებდა როგორც კორესპონდენტი კარნეგის საერთაშორისო მშვიდობის და ჰოლანდიის მიერ დაფინანსებული  მდგრადი მშვიდობის ცენტრალურ ორგანიზაციაში. მას ხშირად იძახებდნენ საარბიტრაჟო და კერძოდ, იარაღის კონტროლთან დაკავშირებულ საკითხებში.
ინტერნაციონალიზმისადმი მისი ინტელექტუალური მხარდაჭერა კარგად ჩანს ისტორიული ტრაქტატის სამტომეულის პირველ ტომში (Histoire de l'internationalisme ). 1919 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში ნათქვამია, რომ მან ხელი შეუწყო ერთა ლიგის იდეოლოგიურ მომზადებას. ამ და მისი ყველა სხვა საქმიანობისთვის, ლანგეს მიენიჭა ნობელის პრემია 1938 წელს იალმარ ბრანტინგთან ერთად.
ლანგე გარდაიცვალა 69 წლის ასაკში, ნობელის პრემიის მიღებიდან 17 წლის შემდეგ. ის იყო კარლ ვიგოს, მანტე ლანგეს, ჰალვარდ ლანგესა და ქრისტიან ავგუსტ მანტიე ლანგეს მამა.
მისი ქალიშვილი, თორა, იყო ისტორიისა და ენის მასწავლებელი 1938 წლიდან ოსლოს საკათედრო სკოლაში. ნაცისტური გერმანიის მიერ ოსლოს ოკუპაციის განმავლობაში, იგი შეუერთდა წინააღმდეგობის მოძრაობას და მის ქმართან ერთად გადაასახლეს. ის დააპატიმრეს გრინის საკონცენტრაციო ბანაკში 1943 წლის სექტემბერში, მაგრამ იგი ავად გახდა და გარდაიცვალა ულევალის საავადმყოფოში, დეკემბერში.
ლანგე იყო ნორვეგიის ქალთა უფლებების ასოციაციის წევრი.
კანადური ხრიკი
„კანადური ხრიკი“ — 1979 წლის 4 ნოემბერს, თეირანში კანადის მთავრობისა და ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს (CIA) მიერ 6 ამერიკელი დიპლომატის გადასარჩენად ჩატარებული, ერთობლივი სამხედრო-სამაშველო ოპერაციის პოპულარული სახელწოდება. ირანის ისლამური რევოლუციის შემდეგ, ამერიკელების მიერ მხარდაჭერილმა ირანის შაჰი, მოჰამედ რეზა ფეჰლევიმ ქვეყნის დატოვა და თავი აშშ-ს შეაფარა. 1979 წლის 4 ნოემბერს, თეირანში ახალგაზრდა ირანელ სტუდენტთა ჯგუფმა, რომლებიც თავს „იმამის მიმდევარ მუსლიმ სტუდენტებს“ უწოდებდნენ, შტურმით აიღო აშშ-ის საელჩოს შენობა, დაატყვევა ათეულობით დიპლომატი და მათი განთავისუფლების სანაცვლოდ აშშ-ს შაჰის დაბრუნება მოთხოვა.
ქვემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია
ქვემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ ქვემო ხალაწნის სამხრეთით, სასაფლაოზე. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია და ქვის გროვად არის ქცეული. შენობა ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კანადური ხრიკი
თავშესაფარი
ირანის ახალი მთავრობა იმის მიუხედავად რომ უარყოფდა ამერიკელი პოლიტიკოსების დატყვევებასთან რაიმე კავშირს, შეუერთდა სტუდენტების მოთხოვნას, შაჰის ირანული მხარისთვის გადაცემაზე. ამერიკული სპეცსამსახურების მიერ დადგმული სცენარით, „ხრიკში“ ჩართული ცსს-ის აგენტები (ტონი მენდესი და უცხო პიროვნება, ცნობილი „ხულიოს“ სახელით) ფილმის შემქმნელების სახელით ჩავიდნენ თეირანში და შეურთდნენ იქ ექვს დილომატს, რათა შეექმნათ 8 კაციანი ყალბი გადამღები ჯგუფი. დიპლომატებს კანადის ყალბი პასპორტები გადაეცათ. სცენარის მიხედვით 8 კაციანი ჯგუფი ეძებს გადასაღებ ტერიტორიას, რათა დაასრულონ რეალურად არარსებული სამეცნიერო-ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი „არგო“. „ხრიკმა“ გაამართლა: 1980 წლის 27 იანვარს, შაბათ დილით, თეირანის მეჰრაბადის საერთაშორისო აეროპორტიდან აფრინდა შვეიცარიის ავიახაზების კუთვნილი ლაინერი, რომლის საშუალებით დიპლომატებმა და აგენტებმა დატოვეს ირანი და ციურიხში ჩაფრინდნენ.
საიდუმლო ოპერაციის ყველაზე წარმატებული ეკრანიზაცია არის 2012 წლის ფილმი არგოა, რომელმაც მოიგო ოსკარის სამი ნომინაცია, მათ შორის ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის და ბრიტანული აკადემიის სამი ჯილდო.
სქოლიო
კატეგორია:ირანის რევოლუცია
პუერტო-რიკო (კაკეტა)
პუერტო-რიკო (Puerto Rico) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაკეტის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 683 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2.790 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაკეტის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
87 (რიცხვი)
ოთხმოცდაშვიდი — ოთხმოცდამეშვიდე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდაექვსის მომდევნო და ოთხმოცდარვის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 87. 87 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაშვიდი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და შვიდი (იგულისხმება ოთხმოცზე შვიდი ერთეულით მეტი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიცხვები
Windows 10 Mobile
Windows 10 Mobile — Microsoft-ის მიერ შემუშავებული უახლესი ოპერაციული სისტემა, რომელმაც გააგრძელა Windows Phone ოპერაციული სისტემის ხაზი. მისი ოფიციალური ვერსიის გამოსვლის თარიღად 2015 წლის დეკემბრის დასაწყისი ითვლება, როდესაც გამოვიდა Microsoft-ის ახალი ფლაგმანი სმარტფონები Microsoft Lumia 950 და Microsoft Lumia 950XL. ეს ორი ფლაგმანი სმარტფონი არიან პირველები რომლებიც მუშაობენ ამ ახალ ოპერაციულ სისტემაზე და ლოგიკურია რომ მათი გამოსვლის თარიღები ერთმანეთს ემთხვევა. ასევე Microsoft-მა გამოუშვა კიდევ ერთი საშუალო კლასის სმარტფონი იმავე ოპერაციული სისტემით Microsoft Lumia 550. ამ სისტემის საჩვენებელი ვერსია (Preview Build) Lumia-ს ზოგიერთი მომხმარებელთათვის რამდენიმე თვით ადრე გახდა ხელმისაწვდომი მაგრამ თავად კორპორაცია მათ ამ ვერსიის დაყენების რეკომენდაციას არ აძლევდა რადგან ეს იყო მხოლოდ საჩვენებელი ვერსია და ამიტომაც მას ბევრი შეცდომები ე.წ. „ბაგები“ ჰქონდა თუმცა ამ სისტემის შემქმნელებმა Microsoft Lumia-ს ფანების ცნობისმოყვარეობაც გაითვალისწინა და მათ მისცა შესაძლებლობა რომ Windows 10 Mobile Preview Build-ის დაყენების შემდგომ მისი წინა ვერსიაზე დაბრუნების სურვილის შემთხვევაში მათ მიეცათ შესაძლებლობა წინა ვერსიას დაბრუნებოდნენ. ამ ვერსიის ოფიციალურ ვერსიასაც გაჰყვა მცირე შეცდომები მაგრამ მისი მოგვარება განახლებების დაყენებითაა შესაძლებელი. Microsoft-ის მიერ შექმნილი ეს ოპერაციული სისტემა უკვე ძალიან პოპულარულია და მასზე რამდენიმე ბრენდი (მაგალითად HP) უკვე უშვებს უმაღლესი კლასის სმარტფონებს რომლებიც უახლესი ტექნიკური მახასიათებლებით იქნებიან აღჭურვილნი.
სქოლიო
კატეგორია:ARM-იანი ოპერაციული სისტემები კატეგორია:მობილურის ოპერაციული სისტემები კატეგორია:სმარტფონები კატეგორია:Windows 10 კატეგორია:Windows Phone
იმედა არაბული
იმედა არაბული  (დ. 11 მაისი, 1981) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი. 2003 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 2008 წლიდან თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია. 2018 წლიდან საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი ტელეწამყვანები კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ნორაშენი (ლორე)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ჯვრიანა
ჯვრიანა, ჯვარულა (Pelodytes) — უკუდო ამფიბიათა გვარი ჯვრიანასებრთა ოჯახისა. უკანა კიდურების თითებს შორის საცურაო აპკი სუსტადაა გამოხატული; ქუსლის ბორცვი მცირე ზომისაა, გუგა — ვერტიკალური. მამლებს ყელის კანქვეშა რეზონატორები აქვთ. გვარში 3 სახეობაა: კავკასიური ჯვრიანა (Pelodytes caucasicus), იბერიული ჯვრიანა (Pelodytes ibericus) და ჩვეულებრივი ჯვრიანა (Pelodytes punctatus). აღსანიშნავია კავკასიური ჯვრიანა, რომლის სხეულის სიგრძე 5 სმ აღწევს, ადის ზღვის დონიდან 2300 მ-მდე. ბინადრობს წყლის მახლობლად ჩრდილიან ადგილებში. ქვირითს ყრის მთელი ზაფხულის განმავლობაში. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
ლიტერატურა
*
ალბელდა-დე-ირეგვა
სქოლიო
კატეგორია:ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები
88 (რიცხვი)
ოთხმოცდარვა — ოთხმოცდამერვე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდაშვიდის მომდევნო და ოთხმოცდაცხრის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 88. 88 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდარვა“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და რვა (იგულისხმება ოთხმოცზე რვა ერთეულით მეტი).
ალექსანდრე ალიოხინი
ალექსანდრე ალიოხინი (Алекса́ндр Алекса́ндрович Але́хин ; დ. 31 ოქტომბერი ძვ. სტ. 19 ოქტომბერი, 1892, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 24 მარტი, 1946, ეშტორილი, პორტუგალია) — რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მეოთხე ჩემპიონი. ასპარეზობდა რუსეთის იმპერიის, საბჭოთა რუსეთის და საფრანგეთის დროშის ქვეშ. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე, ალიოხინმა 1914 წელს პეტერბურგის ტურნირზე მესამე ადგილი დაიკავა და მსოფლიოს უძლიერეს მოჭადრაკეთა რიგებში დაიმკვიდრა ადგილი. 1920 წელს იგი გახდა რსფსრ-ს პირველი ჩემპიონი ჭადრაკში, 1921 წელს კი დატოვა რუსეთი და გადავიდა საფრანგეთში, რომლის მოქალაქეობაც 1925 წელს მიიღო. 1927 წელს ალიოხინმა დაამარცხა იქამდე დაუმარცხებლად მიჩნეული რაულ ხოსე კაპაბლანკა; გამარჯვების შემდეგ, რამდენიმე წლის განმავლობაში დომინირებდა საჭადრაკო არენაზე, მარტივად იგებდა იმ დროის ტურნირებს და დიდი სხვაობით უსწრებდა მოწინააღმდეგეებს. ორჯერ, 1929 და 1934 წელს, ალიოხინმა დაიცვა ჩემპიონის ტიტული (ორჯერვე მისი მოწინააღმდეგე ეფიმ ბოგოლიუბოვი იყო); 1935 წელს, მან დათმო ჩემპიონობა მაქს ეივესთან დამარცხების შემდეგ, მაგრამ, 1937 წელს გაიმარჯვა მატჩ-რევანშში და მსოფლიოს ჩემპიონობა სიკვდილამდე შეინარჩუნება. ალეხინი არის ერთადერთი მოჭადრაკე, რომელიც გარდაიცვალა ჩემპიონის ტიტულის ფლობისას.
ალეხინი საკმაოდ მრავალმხრივი მოჭადრაკე იყო. მას ყველაზე მეტად მოსწონდა თამაშის შემტევი სტილი და ღრმად გათვლილი, ეფექტური კომბინაციები. მას აგრეთვე ეკუთვნის დებიუტებში არაერთი თეორიული ნამუშევარი; ალიოხინს აგრთვე ჰქონდა მაღალი დონის ტექნიკა ენდშპილის მონაკვეთში.
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
ალექსანდრე ალიოხინი დაიბადა 1892 წლის 19 (ახალი სტილით 31) ოქტომბერს მოსკოვში. მამამისი, ალექსანდრე ალიოხინი უფროსი (1856-1917) იყო ვორონეჟის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღვარი და ფლობდა მამულს ვორონეჟის გუბერნიაში, დაბა კასტორნოესთან ახლოს. დედა, ანისია (1861-1915) იყო მდიდარი მეწარმის, "Трехгорная мануфактура"-ს მფლობელის, პროხოროვის შვილი. ალიოხინები მეფის რუსეთში თავადები იყვნენ.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები კატეგორია:მსოფლიოს ჩემპიონები ჭადრაკში კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი
გამპაჰის ოლქი
გამპაჰის ოლქი (ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය, கம்பகா மாவட்டம்) — შრი-ლანკის 25 ოლქიდან ერთ-ერთი. შედის დასავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გამპაჰა. ოლქი შეიქმნა 1978 წლის სექტემბერში კოლომბოს ოლქის ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე.
ოლქის ფართობია 1 387 კმ². ადმინისტრაციულად დაყოფილია 13 დივიზიონად.
მოსახლეობა
2012 წლის მდგომარეობით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 2 294 641 ადამიანს. მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას შეადგენენ სინჰალელები.
სქოლიო
კატეგორია:შრი-ლანკის ოლქები
რაშიდა ტლაიბი
რაშიდა ჰარბი ტლაიბი (Rashida Harbi Tlaib; დ. 24 ივლისი, 1976, დეტროიტი, მიჩიგანი, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და იურისტი, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი მიჩიგანის მე-13 საარჩევნო ოლქიდან. დემოკრატიული პარტიის წევრი და მიჩიგანის წარმომადგენელთა პალატის ყოფილი წევრი. თავისი ვადის ამოწურვამდე, ტლაიბი ქალაქის მე-6 საოლქო უბანს წარადგენდა. 2009 წლის 1 იანვარს, თანამდებობაზე ასვლის შემდეგ, ტლაიბი მიჩიგანის საკანონმდებლო ორგანოს პირველი მუსლიმი ქალი წევრი გახდა და აშშ-ის ისტორიაში პირველი მუსლიმი ქალი გახდა, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების ნებისმიერ სახელმწიფო საკანონმდებლო ორგანოში აირჩიეს.
2018 წელს, ტლაიბმა მოიგო დემოკრატიული პარტიის კვოტა მიჩიგანის მე-13 საარჩევნო ოლქში. იმავე წელს მოიგო საერთო არჩევნები და გახდა აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის ერთ-ერთი მუსლიმი ქალი წევრი, ილჰან ომარისთან ერთად, ასევე კონგრესის პირველი პალესტინელი ამერიკელი ქალი წევრი. ტლაიბი ამერიკის დემოკრატი სოციალისტების წევრია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები
მადლის ქვა
მადლის ქვა — მიხო მოსულიშვილის 2011 წლის მოთხრობების კრებული.
წიგნაკი
კრებულს „მადლის ქვა“ თან ერთვის მომცრო წიგნაკი, სახელად „სალამანდრა“, რომელიც შეიცავს ამავე სახელწოდების ერთ ნოველას ოფორტებად, მსგავსად ფრანსისკო გოიას გრაფიკული სერიისა: Los Desastres de la Guerra („ომის უბედურებანი“).
სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები კატეგორია:2011 წლის წიგნები კატეგორია:ქართული მოთხრობები
სან-ხოსე-დე-ლა-ფრაგუა
სან-ხოსე-დე-ლა-ფრაგუა (San José de la Fragua) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაკეტის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 400 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1.229 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაკეტის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
რამაზ გოგიაშვილი
რამაზ გოგიაშვილი (დ. 15 იანვარი, 1967, კასპის რაიონი — გ. 30 სექტემბერი, 2010, ავღანეთი) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი, საქართველოს შეიარაღებული ძალები მესამე ქვეითი ბრიგადის 31-ე ბატალიონის ასეულის ოფიცერი. იბრძოდა აფხაზეთის ომში, მონაწილეობდა ქართულ-ოსურ კონფლიქტში. გოგიაშვილი მეთაურობდა ISAF-ის ქართულ კონტინგენტს. დაიღუპა ნაღმზე აფეთქების შედეგად, ჰელმანდის პროვინციაში, სამ სხვა ჯარისკაცთან ერთად.
თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია
ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის განაპირას, სამხრეთით, ვენახებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია (7,9 X 5,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ალაგ-ალაგ (ძირითადად კონსტრუქციულ ნაწილებში) გამოყენებულია კვადრატული აგური. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. დასავლეთ კარი (ამოშენებულია) თარაზულადაა გადახურული, ჩრდილოეთისა - ისრული თაღით. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს გეგმით ოვალური და ბრტყლად გადახურული თითო ნიშია. აფსიდის შუაში დგას კუბური ფორმის ტრაპეზი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთითაცაა. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ნიშია, რომელშიც სათოფურია მოწყობილი. საკურთხეველი გადახურულია კონქით, ხოლო დარბაზი - ცილინდრული კამარით, რომელიც ერთ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ფასადები სადაა. ჩრდილოეთ შესასვლელის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიშია. კედლები დასრულებული იყო აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით (შემორჩენილია ნაწილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალბერიტე
ალბერიტე (Alberite) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის ლოგრონიოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,24 კმ². მოსახლეობა — 2457 კაცი (2020 წ.).
ნეღოცი
ნეღოცი (Նեղոց) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 321 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 76 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4.22 კმ²-ია.
ალტუ-კაპარაო
ალტუ-კაპარაო (Alto Caparaó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 997 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანიუასუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 297 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 51.08 კმ²-ზე. ფართობი 103 690 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
89 (რიცხვი)
ოთხმოცდაცხრა — ოთხმოცდამეცხრე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდარვის მომდევნო და ოთხმოცდაათის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 89. 89 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაცხრა“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და ცხრა (იგულისხმება ოთხმოცზე ცხრა ერთეულით მეტი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიცხვები
ონიაშვილი
საკუთარი სახელი  ონიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ჯიმლა
ჯიმლა, წკრიალა სოკო (Marasmius oreades) — ქუდიანი სოკო. ქუდის დიამეტრი 2-6 სმ; ნორჩი ზარისებრია, შემდეგ კი გაშლილი, შუაში ბორცვაკი აქვს, კიდეები — დაღარული, ფერად მოყვითალო-ყავისფერია; ქვედა მხარეს მეჩხრად განლაგებული სქელი ფირფიტები აქვს. ფეხი ქუდის ფერია, ხავერდოვანი. რბილობს სასიამოვნო სუნი აქვს. იზრდება ტყის პირებზე, მინდორში, მდელოზე; ხშირად ქმნის „ქაჯის რგოლს“. საჭმელად იხმარება ახალი (შემწვარი) და გამხმარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ფრედერიკ სოდი
ფრედერიკ სოდი (Frederick Soddy; დ. 2 სექტემბერი 1877, ისტბორნი — გ. 22 სექტემბერი 1956, ბრაიტონი) — ინგლისელი რადიოქიმიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1910), ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში (1921).
ბიოგრაფია
ფრედერიკ სოდი დაიბადა სიმინდის გამყიდველის ოჯახში. მის მშობლებს ჰყავდათ შვიდი შვილი. ოჯახი კალვინიზმის მიმდევარი იყო. მის ბაბუას უნდოდა მისიონერობა, მაგრამ 1798 წელს ტყვედ ჩავარდა. თავისი განათლების საწყის ეტაპზე სოდმა სწავლა დაიწყო ისტბურნის კოლეჯში რ. ე. ჰიუზის ხელმძღვანელობით, სადაც დაინტერესდა ქიმიით. 1895 წელს მოიგო მერტონის კოლეჯის სტიპენდია, სადაც სწავლობდა კიდეც. 1896 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტი.
23 წლის ასაკში ფრედერიკმა გადაწყვიტა წარედგინა საბუთები ტორონტოს უნივერსიტეტის ქიმიის პროფესორის შტატზე, მაგრამ მისი მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. უკან დაბრუნებისას იგი აღმოჩნდა მონრეალში, სადაც დათანხმდა ემუშავა ქიმიის ფაკულტეტის უმცროსი ლაბორანტის თანამდებობაზე. 1900-1902 წლებში მუშაობდა მონრეალში მაკგილის უნივერსიტეტში, ე. რეზენფორდის ხელმძღვანელობით. 1903-1904 წლებში ლონდონის უნივერსიტეტში რამზაის ხელმძღვანელობით მუშაობდა ფიზიკური ქიმიის ლექტორად. ათი წლის განმავლობაში 1904-1914 წლებში ასწავლიდა ჯერ გლაზგოს, შემდეგ კი ოქსფორდის უნივერსიტეტში.
ფრედერიკ სოდის სამეცნიერო ხელმძღვანელობით ბევრი სტუდენტი მუშაობდა. მათ შორის ა. ს. რასელი, რუფ პირეტი, ა. ჯ. კრანსტონი, ჰ. ჰაიმენი და სხვა. მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს იგი მუშაობას ოქსფორდში იწყებს სადაც ასწავლის 17 წლის განმავლობაში.
ფრედრიკ სოდის შრომები
ფრედერიკ სოდიმ რეზერფორდთან ერთად 1903 წელს შეიმუშავა რადიაქტიური დაშლის თეორია, რომლის თანახმადაც რადიოაქტივობა წარმოადგენს ელემენტების თავისთავადი გარდაქმნის შედეგს. ეს თეორია გახდა თანამედროვე ატომისა და ატომური ენერგიის სწავლების განვითარების საწყისი. რეზერფორდმა და სოდიმ აღმოაჩინეს რადიოაქტიური დაშლის კანონი. რადიოაქტიური დაშლისას ელემენტების გარდაქმნა დამტკიცდა სოდისა და რამზაის მიერ. მათ მიიღეს რადიუმის ემანაციიდან ჰელიუმი. სოდიმ ექსპერიმენტულად დაამტკიცა 1915 წელს, რომ რადიუმი ურანიდან მიიღება. ურანისა და თორიუმის გარდაქმნის უამრავი რადიოაქტიული პროდუქტების მენდელეევის ცდამ სოდი მიიყვანა იზოტოპების ცნებამდე. ბირთვულ ფიზიკაში შრომებისა და აღმოჩენებისათვის სოდის 1921 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა ქიმიის დარგში. კონკრეტულა მან პრემია მიიღო რადიოაქტიული ნივთიერებათა ქიმიის განვითარებისათვის იზოტოპების წარმოშობისა და ბუნების გამოკვლევისათვის. მეცნიერების ისტორიაში იგი შევიდა, როგორც ბირთვული ფიზიკის ერთ-ერთი მთავარი შემქმნელი. მისი სახელი ეწოდა წანაცვლების წესს, რომელიც განსაზღვრავს ბუნებრივი რადიოაქტიური გარდაქმნის შედეგად წარმოქმნილ ქიმიური ელემენტის გვარობას, აგრეთვე მინერალ სოდიტს.
ოჯახი
ფრედერიკ სოდი 1908 წელს დაოჯახდა ვინიფრედ ბილბზე. თანამედროვეების დაკვირვებით მათი ქორწინება წარმატებული იყო, თუმცა 1936 წელს მეუღლის უეცარმა გარდაცვალებამ სოდი შოკში ჩააგდო და სწორედ ამიტომ მიატოვა პროფესორის ადგილი ოქსფორდის უნივერსიტეტში.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ქიმიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია
ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხოდაშენში, დგას სოფლის სამხრეთით 500 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნიკოლოზ ნუცუბიძე
ნიკოლოზ ნუცუბიძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (უშუ), ჭაბუკებს შორის კუნგფუს მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ემეიშანი, ჩინეთი), ჭაბუკებს შორის კუნგფუს მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2019, ემეიშანი, ჩინეთი).
ქეთალფარაგი
ქეთალფარაგი (Kətəlparaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —   	 3 058 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
მიხეილ ერისთავი (გენერალ-მაიორი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1827 კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1894 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
ზაალ ქიქოძე (რევოლუციონერი)
ზაალ იოსების ძე ქიქოძე (დ. 1896, ბახვი, — გ. 24 დეკემბერი, 1922, აბასთუმანი) — ქართველი რევოლუციონერი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა პეტროგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში, სადაც აქტიურ მონაწილეობას იღებდა სტუდენტთა რევოლუციური წრეების მუშაობაში. 1917 წელს მონაწილეობდა თებერვლის რევოლუციასა და ოქტომბრის გადატრიალებაში. მუშაობდა პეტროგრადის რევკომში. 1918 წელს მოსკოვში მუშაობდა ეროვნებათა სახალხო კომისარიატში. 1919 წელს გაგზავნეს ყირიმში. 1918-1919 წლებში მონაწილეობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ შეთქმულებებში, რის გამოც ორჯერ იყო დაპატიმრებული. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა საქართველოს სსრ სახკომსაბჭოში. დაკრძალულია თბილისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:გარდაცვლილი 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ოქტომბერი კატეგორია:ბახვში დაბადებულები კატეგორია:ბოლშევიკები
დარეჯან რამიშვილი
დარეჯან რამიშვილი (დ. 1907, ქუთაისი — გ. 1992) — ქართველი ფსიქოლოგი. 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. წლების მანძილზე იყო ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მეტყველების კვლევის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1987–1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე კითხულობდა ლექციების კურსს აზროვნებისა და მეტყველების ფსიქოლოგიაში. სხვადასხვა დროს კითხულობდა ლექციებს ფართო საზოგადოებისთვის პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ, მეცნიერებათა აკადემიის ეკონიმიკისა და ისტორიის ინსტიტუტებში. 1992 წლამდე მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტში. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1939 წელს, ხოლო სადოქტორო 1956 წელს, სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მეტყველების სახეთა განსხვავებული ფორმების შესახებ“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
უკრაინის საფეხბურთო სუპერთასი
სუპერთასი თამაშდება 2004 წლიდან. გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია დონეცკის „შახტარი“, რომელმაც 8-ჯერ მოიგო ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „დინამო კიევი“.
მატჩები
right|thumb|სუპერთასი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის ფეხბურთი კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო სუპერთასები
ნოვოსელცოვო
ნოვოსელცოვო (Նովոսելցովո) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 184 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.02 კმ²-ია.
გრეგ კოტი
გრეგ კოტი (დ. 3 მარტი, 1957) — ამერიკელი მწერალი და ჟურნალისტი. 1990 წლიდან მუშაობს როგორც მუსიკალური კრიტიკოსი Chicago Tribune-ში. გამოცემაში იგი მიმოიხილავს პოპულარულ მუსიკას და მუსიკასთან დაკავშირებულ სოციალურ, პოლიტიკურ და ბიზნესის მოვლენებს. აგრეთვე არის რადიოსადგურ Chicago Public Radio-ზე გადაცემის Sound Opinions თანაწამყვანი.
ნოვოსელცოვო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
გრეგ კოტი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ბიოგრაფები კატეგორია:ამერიკელი მუსიკის კრიტიკოსები
სან-ვინსენტე-დელ-კაგუანი
სან-ვინსენტე-დელ-კაგუანი (San Vicente del Caguán) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაკეტის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 62 096 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 21 923 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაკეტის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ალტუ-ჟეკიტიბა
ალტუ-ჟეკიტიბა (Alto Jequitibá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 645 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანიუასუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 318 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 54.63 კმ²-ზე. ფართობი 152 272 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
მირიან ოგნაძე
მირიან ოგნაძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, გიზა, ეგვიპტე), მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2019, გიზა, ეგვიპტე).
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა (შემოკლებით „ბმა“) — მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული ფართობის მესაკუთრეთა გაერთიანება, შექმნილი საერთო ქონების მართვის, ექსპლუატაციისა და განვითარების მიზნით. ზოგიერთ ქვეყანაში ბმა წარმოადგენს იურიდიულ პირს, თუმცა საქართველოში მას ამგვარი სტატუსი არ გააჩნია. საქართველოში ბმა დაფუძნებულად ითვლება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებიდან (2007 წ) ისეთ მრავალბინიან სახლში, რომელიც განთავსებულია ერთ მიწის ნაკვეთზე და რომელშიც მდებარეობს ორზე მეტი ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ბინა.
საქართველოში ბმა შეიძლება ჰქონდეს საანგარიშგებო და სხვა ანგარიშები ბანკში, აგრეთვე სხვა საჭირო რეკვიზიტები, განცალკევებული ქონება. სამართლებრივ ურთიერთობებში ბმა წარმოადგენს თავმჯდომარე ან საამისოდ უფლებამოსილი სხვა პირი. ბმა პასუხს არ აგებს თავისი წევრების ვალდებულებებზე. მიზნის მისაღწევად ბმა უფლება აქვს ეწეოდეს არასამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობას.
სტატუსი და უფლებები
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა არ არის იურიდიული პირი. მას შეიძლება ჰქონდეს საანგარიშგებო და სხვა ანგარიშები ბანკში, აგრეთვე სხვა საჭირო რეკვიზიტები.
თავმჯდომარე
ბმა საქმიანობას უძღვება თავმჯდომარე, რომელიც განსაზღვრული ვადით აირჩევა წევრთა კრების მიერ, წევრთა ხმების 2/3-ით. თავმჯდომარედ შეიძლება არჩეულ იქნეს ბმა ნებისმიერი წევრი ან მოწვეული მმართველი. თამვჯდომარე, როგორც წესი:
წევრთა კრება
ბმა მართვის უმაღლესი ორგანოა წევრთა საერთო კრება, სადაც მიიღება საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებული და აგრეთვე, საერთო და ინდივიდუალური ქონების განვითარებასტან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიწის საკუთრების სამართალი კატეგორია:საცხოვრებელი უძრავი ქონება
ალკანდარე
ალკანდარე (Alcanadre) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ლა-რიოხის პროვინციის ლოგრონიოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 31 კმ². მოსახლეობა — 638 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-რიოხის ქალაქები
კოლინ ლარკინი (მწერალი)
კოლინ ლარკინი (დ. 15 დეკემბერი, 1949) — ბრიტანელი მწერალი. იგი არის Encyclopedia of Popular Music-ის მთავარი რედაქტორი და დამაარსებელი. აგრეთვე არის მულტიმედიის რეიტინგების საიტ Best Things on Earth-ის რედაქტორი.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები
დარვაზის ქედი
დარვაზის ქედი — მაღალმთიანი ქედი პამირის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ტაჯიკეთში. გაწოლილია დასავლეთ პამირში. გადაჭიმულია თითქმის 200 კმ-ზე ობიხინგოუს, ფანჯისა და ვანჩის მდინარეთაშუეთში, პეტრე პირველის ქედის სამხრეთით. აღმოსავლეთით უერთდება მეცნიერებათა აკადემიის ქედს. 50-ზე მეტი მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 5000 მ-ს. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 5992 მ (პიკი არნავადი). დარვაზის ქედისა და მეცნიერებათა აკადემიის ქედების შესაყართან მდებარეობს ღარმოს პიკი. დარვაზის ქედი აგებულია ძირითადად გრანიტებითა და მეტამორფული ფიქლებით. ქედის სამხრეთი კალთა ციცაბოა, ჩრდილოეთი უფრო დამრეცი. ძლიერაა დანაწევრებული მდინარე ობიხინგოუს მარცხენა შემდინარეებით. კალთებზე უმეტესწილად სტეპური და ხე-ბუჩქნარიანი მცენარეულობაა (ჩრდილოეთ კალთაზეა ნეკერჩხალი, კაკალი, სამხრეთისაზე — ღვია, ნუში), რომელსაც ცვლიან სუბალპური და ალპური მდელოები. 4200–4400 მ ზემოთ თოვლი და მყინვარებია. დარვაზის ქედზე გვხვდება 50-ზე მეტი მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 500 კმ²-ზე მეტი. სიდიდით გამოირჩევა გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი. დარვაზის ქედზე ცნობილია დაახლოებით 70 უღელტეხილი. განვითარებულია ალპინიზმი. სახელწოდება შემოგვთავაზა 1878 წელს შუა აზიის რუსმა მკვლევარმა ვასილი ოშანინმა. 1957 წელს შედგა საქართველოს ალპური კლუბის ტრავერსი დარვაზის ქედზე ჯუმბერ მეძმარიაშვილის, ბექნუ ხერგიანის, ჭიჭიკო ჩართოლანის, ლევან ახვლედიანის, ზურაბ ახვლედიანის, ოთარ ხაზარაძის, თეიმურაზ კუხიანიძის, ილია გაბლიანის, გიორგი აბაშიძისა და რევაზ ხაზარაძის მონაწილეობით.
სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის ქედები
ბორის II
ბორის II (Борис II) (დ. 931 — გ. 977) — ბულგარეთის პირველი იმპერიის იმპერატორი 969-977 წლებში. პეტრე ბულგარელისა და დედოფალ ირინას უფროსი შვილი. 971 წლიდან ბიზანტიის ტყვეობაში იყო, მაგრამ ბულგარეთში მის ტახტზე არავინ ასულა და კვლავ მეფედ მიიჩნევდნენ.
მმართველობის დასაწყისი
ბორისი დაიბადა კონსტანტინოპოლში 931 წელს. მის ცხოვრებაზე 968 წლამდე არაფერია ცნობილი. 968 წელს იგი ბულგარეთის იმ ელჩობის შემადგენლობაში იყო, რომელიც ბიზანტიის იმპერატორს ნიკიფორე II ფოკას ზავის დასადებად ესტუმრა. ერთი წლით ადრე ბიზანტილების თხოვნით ბულგარეთში თავადი სვიატოსლავი შეიჭრა. ბულგარეთის არმიის დამარცხების შემდეგ, იმის ნაცვლად, რომ კიევში გაბრუნებულიყვნენ, რუსებმა აიღეს ბულგარეთის აღმოსავლეთი (შავიზღვისპირა) ნაწილი ქალაქების, დოროსტოლისა და მცირე პრესლავის (რუსულ წყაროებში - პერეიასლავეცი) ჩათვლით, სადაც სვიატოსლავმა დედაქალაქი გადმოიტანა. მოლაპარაკებების შედეგად დაიდო ბულგარეთ-ბიზანტიის ზავი კიევის რუსეთის წინააღმდეგ, ხოლო ბორისი და მისი ძმა რომანი კონსტანტინოპოლში ტყვეებად დაიტოვეს.
968 წელს, რუსების მეორე ლაშქრობის დროს, პეტრე ბულგარელი ტახტიდან გადადგა და ბიზანტიელებმა ბორისი გაათავისუფლეს, რათა სამეფო ტახტი დაეკავებინა. სვიატოსლავის წინააღმდეგობას ვერ გაუძლო და ახალმა მეფემ მასთან ზავი დადო. კიევის მთავრის არმიის ნაწილები კვლავ განაგრძობდნენ ბიზანტიაზე თავდასხმებს. 970 წელს თრაკიაში, არკადიოპოლთან ბულგარელებისა და რუსების გაერთიანებული ლაშქარი ბიზანტიის იმპერიის არმიასთან დამარცხდა. აქედან მოყოლებული ბიზანტიის ახალი იმპერატორი იოანე I ციმისკე იწყებს ლაშქრობას ჩრდილოეთში, რომლის დროსაც პრესლავს ალყას შემოარტყამს.
ბიზანტიის ტყვეობაში
ბიზანტიელებმა მოახერხეს ქალაქის ხელში ჩაგდება. ბორის II იოანე I ციმისკეს საპატიო ტყვე გახდა. მას შემდეგ რაც კიევის მთავარმა და იოანე I-მა დადეს სამშვიდობო ხელშეკრულება და მთავარი კიევში გაბრუნდა, იოანე ციმისკე ტრიუმფით დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში. ბიზანტია ბულგარეთის გათავისუფლებას არ ჩქარობდა. იმავე წელს იმპერატორმა საზეიმოდ აჰყარა სამეფო რეგალიები ბორის II-ს და აღმოსავლეთი ბულგარეთი ბიზანტიის პირდაპირ მმართველობას დაუმორჩილა.
ბიზანტიელებმა აღმოსავლეთ ბულგარეთის ხელში ჩაგდება ადვილად მოახერხეს, მაგრამ დასავლეთ ბულგარეთი ვერ დაიმორჩილეს. 977 წელს ძმები ბორისი და რომანი გაიქცნენ ტყვეობიდან დასავლეთ ბულგარეთში თუმცა ბორისი საზღვარზე მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები კატეგორია:დაბადებული 931 კატეგორია:გარდაცვლილი 977
ჭუთხარო
ჭუთხარო — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე, მდინარე ღობიშურის (ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე 3562 მ. აგებულია იურული პორფირიტული წყებით, ციცაბოკალთებიანია, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კალთებზე არის პატარა მყინვარები. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების ნიშნები. დამახასიათებელია ალპური და გლაციალური-ნივალური ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
სფინტა-ანა
სფინტა-ანა (Sfânta Ana) — კრატერული ტბა რუმინეთში, ჰარგიტის ჟუდეცში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კარპატებში, ზღვის დონიდან 946 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0.19 კმ². ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 620 მ-ზე, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 460 მ-ზე. მაქსიმალური სიღრმე 6.4 მ. უკავია ჩამქრალი ვულკანის ჩიომატუს ვულკანური კრატერის ფსკერი. თითქმის ოვალური ფორმისაა. საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით. ზამთარში იყინება და იფარება ყინულის მძლავრი ფენით.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ტბები
მარია ამელია ბრაზილიელი
მარია ამელია ბრაზილიელი (Maria Amélia de Brazil; დ. 1 დეკემბერი, 1831 — გ. 4 თებერვალი, 1853) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ I-ისა და იმპერატრიცა ამალია ლოიხტენბერგელის ერთადერთი ქალიშვილი. პორტუგალიის დედოფალ მარია II-ისა და ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ II-ის უმცროსი ნახევარ-და. იგი განიხილებოდა როგორც მექსიკის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ის საცოლე, თუმცა ქორწინებამდე ცოტა ხნით ადრე გარდაიცვალა.
დაბადება
მარია ამელია დაიბადა 1831 წლის 1 დეკემბერს პარიზში. იგი იყო ბრაზილიის ტახტიდან გადამდგარი იმპერატორის, პედრუ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, ამალია ლოიხტენბურგელის პირველი და უკანასკნელი საერთო შვილი. იგი დაბადებისთანავე მონათლეს კათოლიკედ, მისი ნათლობის სახელი კი იყო მარია ამელია ავგუსტა ევგენია ჟოზეფინა ლუიზა თეოდოლინდა ელუა ფრანსისკა ხავიერა დე პაულა გაბრიელა რაფაელა გონძაგა დე ბრაგანსა ი ბოარნე. მისი დაბადების დროს, მის მშობლებს უკვე ბრაგანსის ჰერცოგისა და ჰერცოგინიის წოდება ჰქონდათ, რომელიც პედრუს მისმა ქალიშვილმა, პორტუგალიის დედოფალმა მარია II-მ უბოძა. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია პორტუგალიის მეფე ჟუან VI და დედოფალი კარლოტა ხოაკინა ესპანელი იყვნენ, ხოლო დედის მხრიდან საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ ბონაპარტის გერი, იტალიის მეფის ნაცვალი ევგენი დე ბოარნე და პრინცესა ავგუსტა, რომელიც ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ის ასული იყო.
მარია ამელიას მამა, პედრუ I 1826 წელს თავისი ქალიშვილის, მარია II-ის სასარგებლოდ გადადგა პორტუგალიის ტახტიდან, ხოლო 1831 წელს თავისი ვაჟის, პედრუ II-ის სასარგებლოდ ბრაზილიის ტახტიდან. პედრუს თავის პირველ ცოლთან, დედოფალ მარია ლეოპოლდინა ავსტრიელთან ხუთი შვილი ჰყავდა.
ვინაიდან მისი გაჩენის მომენტში მამამისი უკვე აღარ იყო არც ბრაზილიის და არც პორტუგალიის მონარქი, მარია ამელია პრინცესად არ ითვლებოდა. მოგვიანებით მარია II-მ მას პორტუგალიის ინფანტობა უბოძა. მას ახლო ურთიერთობა ჰქონდა თავის ნახევარ-დებთან. აღსანიშნავია, რომ მარია ამელიას ნათლიები იყვნენ საფრანგეთის მეფე ლუი-ფილიპ I და მისი ცოლი, დედოფალი მარია ამალია ნეაპოლელი, რომლებიც მისი დის დედამთილ-მამამთილიც იყვნენ.
ბრაზილიის პრინცესა
მარცხნივ|მინი|325x325პქ|მარია ამელია დედასთან ერთად 1840 წელს როდესაც მარია ამელია მხოლოდ 20 დღის იყო, მამამისი საფრანგეთიდან პორტუგალიაში გაემგზავრა, რათა მარია II-ს დახმარებოდა მიგელ I-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ დროს მარია ამელია და დედამისი პარიზში დარჩნენ. როდესაც პარიზში ახალი ამბავი ჩავიდა, რომ პედრუმ ლისაბონი აიღო და თავისი ძმა, მიგელ I ჩამოაგდო, ამელია და დედამისი დაუყოვნებლივ პორტუგალიაში ჩავიდნენ. დედა-შვილი ლისაბონში 1833 წლის 22 სექტემბერს შევიდნენ.
მიგელ I დამარცხებისა და დამხობის შემდეგ დაუყოვნებლივ გაიქცა ინგლისში, დედოფალ ვიქტორიას სამეფო კარზე. უნდა აღინიშნოს, რომ დედოფალი ვიქტორია ყოველთვის იფარებდა და პატრონობდა ჩამოგდებულ ევროპულ მონარქებს, თუნდაც მანამდე ისინი მისი მტრები ყოფილიყვნენ. მას შემდეგ, რაც ამელიას დამ, მარია II-მ პორტუგალიის ტახტი დაიბრუნა, მან თავის დედინაცვალსა და ნახევარ-დას კილეზის სასახლე გამოუყო. აქ პედრუ, ამალია და ამელია ბედნიერად და მშვიდად ცხოვრობდნენ, მაგრამ არა დიდხანს. სულ ცოტა ხანში პედრუს ტუბერკულოზი შეეყარა და 1834 წლის 24 სექტემბერს, გამთენიისას გარდაიცვალა. როგორც ცნობილია, სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარე პედრუმ თავის ცოლს ამალიაზე ასეთი რამ დაუბარა: