cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ყირიმ გირეი
ბიოგრაფია
ყირიმ გირეიმ დაიწყო დიდი პოლიტიკური ალიანსის შექმნა რუსეთის იმპერიის ექსპანსიისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად. საბოლოოდ პრუსიასთან მოლაპარაკება უშედეგოდ დამთავრდა, რადგან 1762 წელს დასრულდა რუსეთ-პრუსიის ომი და ფრიდრიხ II-მ მიატოვა ანტირუსული ალიანსის იდეა. ყირიმ გირეი პრუსიის შემდეგ შეეცადა რეჩპოსპოლიტასთან სამხედრო კავშირის დამყარებას, მან სულთან მუსტაფა III-ს დაუმტკიცა ოსმალეთის ნეიტრალიტეტის დესტრუქციულობა აღმოსავლეთ ევროპის საქმეებში, მაგრამ სანაცვლოდ ტახტიდან გადაყენება მიიღო. ის შეცვალა მისმა ძმისშვილმა, სელიმ III გირეიმ.
1768 წელს ყირიმ გირეი ოსმალებმა მეორედ აიყვანეს ყირიმის ტახტზე. ახლადდაწყებულ რუსეთ-ოსმალეთის ომში ყირიმ გირეის დაევალა ყირიმელი თათრებისა და ოსმალების დიდი არმიის მეთაურობა. 1769 წელს შეუტია სამხრეთ უკრაინას, მაგრამ მიტოვებული სოფლების დაწვისა და გაძარცვის გარდა, ვერაფერს მიაღწია.
თურქმენული სამზარეულო
200px|მინი|ნაანი თურქმენული სამზარეულო დანარჩენი ცენტრალური აზიის ქვეყნების სამზარეულოების მსგავსია. ფლავი არის მთავარი, ყოველდღიური კერძი, რომელსაც დღესასწაულებზეც მიირთმევენ. ის ბატკნის ხორცის, სტაფილოსა და ბრინჯისგან მზადდება. ეს ყველაფერი სპეციალურ, სქელძირიან თუჯის ქვაბში იწვება, რომელიც ღია გარემოში ცეცხლზეა შემომდგარი. მანტი ცომში გახვეული გატარებული ხორცისა და ხახვისგან მზადდება, შესაძლოა იყოს გოგრითაც. შურპა ხორცისა და ბოსტნეულის სუპია. რესტორნები და ბაზრები მსურველს ღვეზელთა ფართო სპექტრს სთავაზობენ. ესენია სომსა (ხორცითა და ზოგჯერ ბოსტნეულით), გუთაფი (ძირითადად ისპანახით) და იშლიკლი (პიცის მსგავსი ტრადიციული კერძი). აღნიშნული ღვეზელები მოგზაურებსა და ტაქსის მძღოლებს შორისაა პოპულარული, რადგან მათი მირთმევა გზად, სწრაფად შეიძლება. ამიტომაც ისინი ხშირად გზისპირა დახლებზე იყიდება. თურმენულ სამზარეულოში როგორც წესი სანელებლებსა და საკმაზებს ვერ შეხვდებით. აქ არომატისთვის კერძებს დიდი რაოდენობით ბამბის თესლის ზეთში ამზადებენ.
ჩეგდერმეჰი სრულიად თურქმენული კერძია. ის ბრინჯის, ხორცის, პომიდვრისა და ხახვის ნაზავია. ნაკვერჩხალზე შემწვარ ცხვრის, ბატკნის, ქათმის და ზოგჯერ თევზის მწვადს რესტორნებსა და ქუჩებში შეხვდებით. ის უმად დაჭრილი ხახვითა და ძმრისგან დამზადებული სოუსითაა დამშვენებული. თურქმენეთში რესტორნები ძირითადად რუსულ კერძებს სთავაზობენ მსურველს. ესენია პელმენი, გრეჩკა ანუ წიწიბურა, გოლუბცი იგივე ტოლმა და მაიონეზიანი სალათების ფართო ასორტიმენტი. ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში შესაძლოა უიღურების კერძ ლაგმანსაც შეხვდეთ.
ნესვი
200px|მინი|მანტი კულინარიული თვალსაზრისით, თურქმენეთი ალბათ ყველაზე ცნობილი მისი ნესვითაა, განსაკუთრებით ყოფილ საბჭოთა კავშირში, რომლისთვისაც ნესვის მთავარი მიმწოდებელიც იყო. მიუხედავად იმისა, რომ დღესდღეობით ძალიან ცოტა ნესვი გადის ექსპორტზე, თურქმენებისთვის ის მაინც ეროვნული სიამაყის მიზეზია. ყოველწლიურად, აგვისტოს მეორე კვირა დღეს თურქმენეთში ნესვის დღე აღინიშნება. თურქმენული წყაროები ირწმუნებიან, რომ ქვეყანაში 400-მდე განსახვავებული ჯიშის ნესვი მოდის.
სასმელი
მინი|200px|აქლემისა და ფაშატის რძის ადუღებით მომზადებული სასმელები. მარცხნივ - ჩალი, ხოლო მარჯვნივ - კუმისი. როგორც დანარჩენ ცენტრალურ აზიაში, თურქმენეთშიც მთავარი სასმელი მწვანე ჩაია, რომელსაც დღის დროს მიირთმევენ. თურქმენულად სიტყვა ჩაი, შესაძლოა საკვების მირთმევას ან ვინმესთან სტუმრობასაც ნიშნავდეს. დაშოგუზის რეგიონში ჩაის ყაზახურ სტილში, რძით მიირთმევენ, ხშირად იქაურობისთვის დამახასიათებელი სასმელი წყლის გასანეიტრალებლად, რომელსაც მარილის გემო აქვს.
გათიკი - სქელი, კეფირის მსგავსი სასმელი იოგურტი ხშირად საუზმეზეა მორთმეული, თუმცა ის თურქმენებმა შესაძლოა ტრადიციული არაჟნის მაგივრად ბორეკთან ან მანტისთან ერთადაც მიირთვან. თუმცა სასმელი რომლითაც თურქმენები ცნობილი არიან არის ჩალი. ის აქლემის ფერმენტირებული რძეა, რომელსაც მომჟავო გემო აქვს და მთელს ცენტრალურ აზიაშია პოპულარული, განსაკუთრებით კი თურქმენეთში. სპეციალური მომზადების პირობებისა და უკიდურესად მალფუჭადობის გამო, ჩალის თურქმენეთის საზღვრებს გარეთ გატანა იმპორტიორებისთვის დიდი გამოწვევაა. ის ყირგიზულ სასმელს, შოროს წააგავს. ერთი წყარო აღნიშნავს, რომ თურქმენები ჩალის ზედაპირიდან აგარანს (კარაქის ნაირსახეობა) იღებენ.
რესურსები ინტერნეტში
თურქმენული სამზარეულო turkmenkitchen.com (ინგლისური)
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენული სამზარეულო
ებრაული დღესასწაულები
thumb|100px|[[დავითის ვარსკვლავი]] ებრაული დღესასწაულები რელიგიური დღესასწაულები იუდაიზმის მიხედვით. ებრაული დღესასწაულების უმრავლესობა დასაბამს იღებს ბიბლიიდან, რაბინთა სწავლებიდან და ისრაელის თანამედროვე ისტორიიდან. რელიგიური დღესასწაულების თარიღი გარდამავალია და ყოველწლიურად იცვება.
დღესასწაულები იუდაიზიზმში ორგვარ ხასიათს ატარებს. ისინი აღნიშნავენ როგოც წელიწადის სეზონურ ცვლილებას, ასევე ისტორიულ მოვლენებს. ებრაული წელიწადის სამი მთავარი დღესასწაულია ფესახი, შავუოთი და სუქოთი. მათ მომლოცველობის დღესასწაულები ეწოდება, რადგან მოსეს რჯული ყოველ ებრაელს ავალებდა იერუსალიმის მოლოცვას და ტაძარში მსხვერპლის შეწირვას ამ დღეებში. ფესახი აღინიშნება გაზაფხულის პირზე. ის ებრაელთა ეგვპტიდან გამოსვლის აღსანიშნავი დღესასწაულია გრძელდება ერთ კვირეულს. პირველი და მეშვიდე დღეები უქმეა, ისინი გათანაბრებულია შაბათთან და მხოლოდ საჭმლის კეთებაა დაშვებული. დანარჩენ დღეებში შესაძლებელია შეზღუდული საქმიანობა. სადღესასწაულო დღეებში აკრძალულია საფუარიანი საკვების მიღება და შენახვა. ფესახის რიტუალური წესია შვიდი დღის განმავლობაში მაცის ჭამა. მაცა არის განსაკუთრებული ბურღულეულით დამზადებული პური და ის გამიზნულია ეგვიპტური მონობის მოსაგონებლად. პირველ და მეორე დღეს იშლება განსაკუთრებული ტრაპეზი სებერი, რომლის განმავლობაში ყოველმა ზრდასრულმა ებრაელმა უნდა მიიღოს 4 ჭიქა ღვინო. შავუოთი, ანუ კვირეული, იმართება ფესახიდან შვიდი კვირის თავზე სივანის თვეში. ტრადიციულად, იგი ეძღვნება პურის მკის დასაწყისს. ამავე დროს ის უკავშრდება რჯულის მიღებას სინას მთაზე. სუქოთი ასევე შვიდდღიანი დღესასწაულია. ამ დროს აღინიშნება მოსავლის აღება და იმ ისტორიული პერიოდის გახსენება, როცა ებრაელები კარვებში ცხოვრობდნენ. პირველი დღე უქმეა, ხოლო დანარჩენები სადაგია.
ებრაული ახალი წელი არის როშ ჰაშანა. ის აღინიშნება ებრაული წლის დასაწყისში, თიშრის თვეში, პირველ ორ დღეს. ამ დღეს ღმერთი განსჯის ადამიანს გასული წლის ქმედებებისთვის, განსაზღვრავს მის ბედს შემდეგი წლისთვის. ახალი წლის დღეებს მოსდევს მარხვის და მონანიების 10 დღე. მისი კულმინაციაა იომ-ქიფური, შენდობის დღე, როდესაც შესაძლებელია ახალ წელს ღვთის მიერ გამოტანილი განაჩენის შეცვლა. ხანუქა აღინიშნება ქისლევის თვეში სოლომონის ტაძრის განახლების გასახსენებლად. დღესასწაულისას რვა დღის განმავლობაში მენორაზე თითო სანთელი ინთება. ისტორიული მოვლენის აღმნიშვნელი დღესასწაულია პურიმი. ამ დროს იკითხება წიგნი ესთერისა, რომლშიც გადმოცემულია ებრაელების სასწაულებრივად გადარჩენის ამბავი.
კომენტარები
*
ნოვოსარაევო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 237 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 42 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია გლუხოვსკაია, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათარი შეადგენენ (86 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
ალექსანდრე ლაისტერი
ალექსანდრე ფილიპეს ძე ლაისტერი (დ. 17 აპრილი [ძვ. სტ. 4 აპრილი], 1884, სოფელი ახტა, ერევნის გუბერნია — გ. 1 თებერვალი, 1941, თბილისი) — რუსი გეოგრაფი, პროფესორი (1932), კავკასიის თვალსაჩინო მკვლევარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბჭოთა გეოგრაფები კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კლიონი
კლიონი, ზღვის ანგელოზი (Clione limacina) — ზღვის ბოლოლაყუჩიანი მოლუსკი ფრთაფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 5 სმ-მდეა, წაგრძელებულ-თითისტარასებრი, ნახევრად გამჭვირვალე, მოვარდისფრო. თავზე, რომელიც ტანისაგან გამოკვეთილია, განლაგებულია პირი და მწებვარე სეკრეტის გამომყოფი საცეცების წყვილი (ეხმარება ნადავლის დაჭერასა და დაკავებაში). ფეხები შედგება სამი ნაწილისგან — შუა და ორი სამკუთხა გვერდითი ლაპოტისგან (ფარფლისგან). ნიჟარა არ აქვს. განგლიონები კონცენტრირებულია თავის განყოფილებაში. ჰერმაფროდიტია. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს გრილ და ცივ წყლებში; პელაგიური სახეობაა, შეუძლია დიდი თავმოყრების წარმოქმნა. მრავლდება ზაფხულში; წამწამებით დაფარულ ლარვებს დროებითი კონუსური ნიჟარა აქვთ. გაუმაძღარი სპეციალიზებული მტაცებელია: იკვებება მხოლოდ Limacina-ს გვარის პლანქტონური მოლუსკებით; თვითონ უკბილო ვეშაპების საკვებს წარმოადგენს.
ცნობილია ორი ქვესახეობა:
სქოლიო
კატეგორია:ფრთაფეხიანები
აჰმედიეს მეჩეთი
მინი|312x312px|'''აჰმადიეს მეჩეთი აჰმედ-ფაშას მეჩეთი (ან უბრალოდ ახალციხის მეჩეთი, Ahmediyye Camisi) — შუა საუკუნეების მეჩეთი, რომელიც მდებარეობს ახალციხის ციხის ტერიტორიაზე, ქ. ახალციხეში, საქართველოში.
ისტორია
ისამურის სტილის ნაგებობას აგრეთვე უწოდებენ ჰაჯი აჰმედ-ფაშას მეჩეთს მისი დამფუძნებლის, ჯაყელთა გვარის წარმომადგენლების საპატივცემოდ, რომლებმაც მრავალი საუკუნის განმავლობაში მართავდნენ მესხეთს (სამცხე-საათაბგო) და ოსმალეთის იმპერიის, ჩილდირის (ახალციხის) საფაშოს. ოსმალების მიერ რეგიონის დაპყრობის შემდეგ ჯაყელთა გვარის მთავრებმა ისლამი მიიღეს.
აჰმედ ფაშა, რომელიც ახალციხეში 1747–1758 წლემბში ბატონობდა, ბრძანა მეჩეთში სპეციალური შემაღლებული ადგილის მოწყობა, რაც ეწინააღმდეგებოდა ისლამურ კანონებს. ვინაიდან ასეთი უფლება მხოლოდ სულთნებს ეკუთვნოდათ, კონსტანტინოპოლის დივანმა ამგვარი ქმედები აღიქვა, როგორც სულთნის უზენაესი უფლებების შეურაცხყოფა. აჰმედ-ფაშა დამნაშავედ ცნეს დიდებულებისა და სულთნის შეურაცხყოფაში და მიესაჯა ჩამოხრჩობა. ვეზირმა ეს მოწიწებით მიიღო და თავი მოიკლა მასთან გაგზავნილი "წმინდა ძაფით". ადგილობრივი მაცხოვრებლები, რომლებიც თაყვანს სცემდნენ ვეზირს, მის ნაცარს დიდ პატივს მიაგებდნენ. უზარმაზარ ეზოში, რომელშიც ფართო ლამაზი ჭიშკარი მიედინება, ორი მოკრძალებული ძეგლი აღმართეს, რომლებიც გარს ერტყა ბადეს. ერთ ძეგლზე არსებობს წარწერა: „აქ დევს ფერფლი ღვთისმოსავი ვეზირი აჰმედ ფაშასა, რომელიც გარდაიცვალა 1173 ჰიჯარით“ და მეორე ძეგლი მიუთითებს აჰმედ ფაშას ცოლზე, აიში-ხანუმზე.
რუსი სამხედრო ისტორიკოსი ვასილი პოტო, თავის წიგნში, „კავკასიის ომის“ IV ტომში, რომელიც ეძღვნება რუსეთ-თურქეთის 1828-1829 წლების ომს, ჰყვება ამბაბს იმის შესახებ, რომ მეჩეთი აგებული იყო აია სოფიის მაგალითზე და მეჩეთის ბიბლიოთეკას უწოდებს „ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ მაჰმადიანურ აღმოსავლეთში“
მეჩეთი საკმაოდ უცნაური მოვლენა იყო ამ ნამდვილ ყაჩაღურ საზოგადოებაში. უგერგილო აზიური შენობების ლაბირინთსა და ციხესიმაგრის უძველეს საბრძოლო მასალებს შორის მისი მოოქროვილი გუმბათები სწორ ევროპულ არქიტექტურას მოგვაგონებდა — და მართლაც, იგი აშენდა, როგორც ამბობენ, კონსტანტინოპოლის წმინდა სოფიას ტაძრის მოდელის მეშვეობით. მის დაარსების თარიღს მუჰამედების ეპოქის 114-ე წელს მიაწერენ და მიეკუთვნება აჰმედ-ფაშას, რომლის ხსოვნა შენარჩუნებულია მეჩეთის სახელით, დღემდე პატივს სცემენ ადგილობრივი მაცხოვრებლები. მეჩეთი აშენებულია თლილი ქვისგან; უზარმაზარი შენობის მიმდებარე და საყრდენი სქელი სვეტები, დამაგრებული იყო ფართო სპილენძის გვერგებით, ხოლო საკმაოდ მაღალ გუმბათზე, გარედან დაფარული სპილენძის ფოთლებით, აღმართული იყო, როგორც ოქროს ნახევარმთვარის, მაჰმადიანური რელიგიის სიმბოლო.შენობის შიგნით მორთული იყო  ბევრი ჭაღებითა და ლუსტრებით, რომლებსაც შეეძლოთ ჩათვლილიყვნენ აღმოსავლური გემოს ნიმუშად; მაგრამ მისი კედლები, გარდა ყურანიდან რამდენიმე გამონათქვამისა, არ გააჩნდათ არანაირი გარეგანი ჩუქურთმები. წინ იყო პატარა საკურთხევლის მსგავსი, მწვანე იასპით გადაფარებული; მარცხნივ — ამაღლებული ადგილი, სვეტებით გამაგრებული. 2011–2012 წლებში ჩატარებული ახალციხის ციხის მასშტაბური რეკონსტრუქციის დროს ჰაჯი აჰმედ ფაშას მეჩეთი და მედრესე აღდგა. საბჭოთა პერიოდში მეჩეთის გუმბათი შეღებილი იყო ტერაკოტულ ფერში და შორიდან გამოიყურებოდა, როგორც სპილენძის ფერი. რესტავრაციის დროს გუმბათი მოოქროვილი იყო, რის გამოც პროტესტი გამოიწვია თურქ არქიტექტორთა ისტორიკოსების მხრიდან, რომლებიც აღნიშნავდნენ, რომ მეჩეთი ყოველთვის დაფარული იყო ტყვიის ფურცლებით. 2013 წლის დასაწყისში საქართველოს პრეზიდენტსა (მიხეილ სააკაშვილსა) და თურქეთის პრემიერ მინისტრს (რეჯეფ თაიფ ერდოღანს) შორის მოლაპარაკებების შემდეგ, ამ უკანასკნელმა გააუქმა წინააღმდეგობები მეჩეთის გუმბათის ფერის შესახებ. ამავე დროს, თურქეთი, რომელმაც დააფინანსა სარესტავრაციო სამუშაოები, კვლავ ამტკიცებს, რომ ჯვრების გამოსახულების სტელები ამოიღონ მეჩეთიდან.
სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მეჩეთები
არგიშთი I
არგიშთი I — ურარტუს მეფე (ძვ. წ. 786 - ძვ. წ. 764). მენუას ძე. მის დროს ურარტუ წინა აზიის უძლიერეს სახელმწიფოდ გადაიქცა. დიდი წარმატებები მოიპოვა არგიშთი I-მა ასურეთთან ბრძოლაში, აგრეთვე ჩრდილოეთ სირიის, ურმიისპირა რაიონისა და სამხრეთ ამიერკავკასიის დასაუფლებლად გამართულ ომებში. არგიშთი I-ის დროს ამიერკავკასიაში, არარატის ველზე, ააგეს დიდი ურარტული ციხე-ქალაქები ერებუნი (ახლანდელი არინ-ბერდი) და არგიშთიხინილი. არგიშთი I-ის დროს დაიწყო სევანისპირა რაიონების დაპყრობა. საქართველოს ტერიტორიამდე მოაღწია არგიშთი I-ის სახელით შედგენილმა მრავალმა ურარტულმა წერილობითმა ძეგლმა, მ. შ. ვანის კლდეზე ამოკვეთილმა მატიანის ხასიათის წარწერამ. 1985 წელს თურქეთში ჰანაკთან აღმოაჩინეს ფუჩღულეთის ურარტული წარწერა, რომელშიც აღწერილია მეფე არგიშითის ბრძოლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ურარტუს მეფეები კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
ირინე ათენელი (ბიზანტია)
მინიატიურა|ირინე ათენელი ირინე (დ. დაახლ. 752, ათენი — გ. 9 აგვისტო, 803, კ. ლესბოსი) — ბიზანტიის დედოფალი 797–802 წლებში. იმპერატორ ლეონ IV-ის ცოლი. ქმრის სიკვდილის შემდეგ იყო თავისი ვაჟის კონსტანტინე VI-ის მეურვე და თანამმართველი. 797 წელს დააბრმავებინა შვილი და ერთპიროვნული მმართველი გახდა. გამოდიოდა ხატმებრძოლეობის წინააღმდეგ. 787 წელს ირინემ მოიწვია ნიკეის მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელმაც აღადგინა ხატების თაყვანისცემა. მის დროს ბიზანტიამ რამდენიმე მძიმე მარცხი განიცადა არაბებთან და გაძლიერებულ ბულგარელებთან ბრძოლაში. ირინე ტახტიდან ჩამოაგდეს სასახლის კარზე მომხდარი გადატრიალების შედეგად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის დედოფლები კატეგორია:დაბადებული 752 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 803 კატეგორია:ისავრიელთა დინასტია
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს4
thumb|right|275px| [ს 4] [[თბილისი|თბილისში]] thumb|right|275px| [ს 4] [[რუსთავი|რუსთავში]] საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი — [ს 4] — საქართველოს ერთ–ერთი მთავარი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება თბილისში, გაივლის რუსთავს და მიემართება სამხრეთ–აღმოსავლეთით, აზერბაიჯანის საზღვრამდე.
კატეგორია:საქართველოს გზები
Formica francoeuri
Formica francoeuri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კაარტა
250პქ|მინი|მარჯვნივ|კაარტა 1825 წელს გამოქვეყნებულ რუკაზე კაარტა — ბამბარას ხალხთა სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი დასავლეთ სუდანში (თანამედროვე მალის ტერიტორიაზე). წარმოიქმნა XVII საუკუნის ბოლოს ბაულესა და სენეგალის შუამდინარეთში, ბამბარას მიგრაციისა და მათ მიერ ავტოქთონური მოსახლეობის (მიწათმოქმედი სონიკე და მესაქონლე-მომთაბარე ფულბე) დამორჩილების შედეგად. კაარტის მოსახლეობა ძირითადად დაკავებული იყო მიწათმოქმედებით, აგრეთვე საშუამავლო მონებით ვაჭრობით. XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში განუწყვეტლივ ომებს აწარმოებდა მეზობელი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების (სეგუ, ბელედუგუ, ხასო) წინააღმდეგ. 1854 წელს დაიპყრეს ტუკულერებმა ხაჯ ომარის მეთაურობით. 1857 წელს არსებობა შეწყვიტა. 1892 წელს კაარტის ტერიტორია ფრანგული სუდანის შემადგენლობაში შევიდა.
სქოლიო
კატეგორია:მალის ისტორია კატეგორია:აფრიკის ისტორიული სახელმწიფოები
23 იანვარი
23 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის 23-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 342 დღე (ნაკიან წელში - 343).
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0123
ელიზავეტინო (ბელებეის რაიონი)
ელიზავეტინო  (Елизаветино; Елизаветино) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
Formica frontalis
Formica frontalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვიქტორ შენდეროვიჩი
ვიქტორ შენდეროვიჩი (Виктор Анатольевич Шендерович; დ. 15 აგვისტო, 1958) — რუსი ებრაელი მწერალი-სატირიკოსი, პუბლიცისტი, ტელე და რადიო წამყვანი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი პუბლიცისტები კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1958
ბანფის ეროვნული პარკი
ბანფის ეროვნული პარკი (Banff National Park) — კანადის უძველესი ეროვნული პარკი, დაარსდა 1885 წელს კანადის კლდოვან მთებში. ეროვნული პარკი მდებარეობს ქალაქ კალგარის დასავლეთით 110-180 კილომეტრის დაშორებით, ალბერტის პროვინციაში, მისი ფართობი შეადგენს 6 641 კმ²-ს, მოიცავს მთიან ადგილებს, მრავალ მყინვარსა და მყინვარულ მასივებს, ასევე ალპურ მინდვრებსა და წიწვოვან ტყეს. პარკში გამავალი Icefields Parkway-ის საავტომობილო გზა გადაჭიმულია სამხრეთიდან, ლუიზის ტბიდან, ჩრდილოეთისკენ ჯასპერის ეროვნულ პარკამდე. ბანფის ეროვნულ პარკს ესაზღვრება: დასავლეთით — ტყის მასივი და იუჰოს ეროვნული პარკი, სამხრეთით — კუტენეის ეროვნული პარკი და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — Kananaskis Country-ის ეროვნულ პარკთა ქსელი. პარკის კომერციულ ცენტრს ქალაქი ბანფი წარმოადგენს, რომელიც მდინარე ბოუს ხეობაში მდებარეობს.
ბანფი მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად მონახულებადი ეროვნული პარკია, მისი ეკოსისტემის მდგომარეობა საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია. გასული საუკუნის 90-იან წლებში დაიწყო კანადის პარკების ორწლიანი ეკო-მონიტორინგი და შესწავლა, რის შემდეგადაც შემუშავდა სხვადასხვა სტრატეგია, რომლის მიხედვითაც პარკების ეკოსისტემის გაუმჯობესება დაიწყო.
სქოლიო
კატეგორია:კანადის ეროვნული პარკები
ციგრიანთკარი
ციგრიანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გრემისხევის თემში. მდებარეობს მდინარე ნარეკვავის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1040 მ. დუშეთიდან 22 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მმართველი პარტია
„მმართველი პარტია“ — სახელმწიფოში არსებული მმართველი პოლიტიკური ორგანიზაციის პირობითი სახელწოდება. მმართველი პარტია უნდა განიხილებოდეს როგორც პოლიტიკური ორგანიზაცია, რომელიც იყენებს ძალაუფლებას საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ სფეროში კონკრეტული ელიტების ინტერესების მხარდასაჭერად. მმართველი პარტიის გავლენა მოიცავს როგორც ეროვნულ, ასევე ლოკალურ დონეს, როდესაც ხდება მისი ან მის უკან მდგომი ელიტების ინტერესების დაცვა და განხორციელება ლოკალურ და რეგიონალურ დონეზე. .
როგორც წესი, მმართველი პარტია ახერხებს ამომრჩეველთა ხმების უმრავლესობის მოპოვებას ადმინისტრაციული აპარატის გამოყენებით, სხვა პარტიებთან შედარებით უზარმაზარი ფინანსური ნაკადების მეშვეობითა და მის კონტროლქვეშ არსებული მსხვილი მედიასაშუალებების გამოყენებით. .
გამოყოფენ მმართველი პარტიის ორ სახეს - ტოტალიტარული (კომუნისტური პარტია სსრკ-სა თუ ჩინეთში) და დომინანტური (რომელიც ავტორიტარულ და დემოკრატიულ სისტემებში არსებობს..
მმართველი პარტიის ცნების მსგავსი სისტემები გვხვდება ასევე კარტელურ თეორიაში. „მმართველი პარტიის“ კონცეფცია გავრცელებულია პოსტსაბჭოთა სივრცეში. მმართველი პარტიების მაგალითად შეიძლება გამოდგეს ედინაია რასია რუსეთში, აზერბაიჯანის ახალი აზერბაიჯანის პარტია, ყაზახეთის ნურ ოტანი და საქართველოში - ქართული ოცნება.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები
გურანდუხტი (X საუკუნე)
მინი|გურანდუხტი. კუმურდოს ტაძრის რელიეფის გრაფიკული რეპროდუქცია. გურანდუხტი — X საუკუნის II ნახევრის პოლიტიკური მოღვაწე გიორგი II აფხაზთა მეფის (922-957) ასული, გურგენ მეფეთა მეფის (994-1008) მეუღლე, ბაგრატ III-ის (975-1014) დედა. 975 წელს, საქართველოს გაერთიანების მოწინააღმდეგე დიდებული აზნაურები დაუკავშირდნენ კახეთის სამეფოს, გურანდუხტი ქმარშვილიანად შეიპყრეს და კახეთში წაიყვანეს. ამის საპასუხოდ ბაგრატ III-ის მამობილი დავით III დიდი კურაპალატი ქართლში შეიჭრა, კახეთის ლაშქარი განდევნა და გურანდუხტი და სხვა ტყვეები გაათავისუფლა. 70-იანი წლების ბოლოსა და 80 წლების დასაწყისში, ბაგრატ III-ის დასავლეთ საქართველოში ყოფნის დროს, გურანდუხტი განაგებდა ქართლს, რომლის პოლიტიკური ცენტრი უფლისციხე იყო.
მარაე
მინი|390px|[[ტაპუტაპუეტას მარაე, ქვეგისგან გაკეთებული ანტიკური მარაე კუნძულ რაიატეაზე, აღდგენილია 1994 წელს.]]
მარაე (მაორი ენაში, კუკის კუნძულების მაორიზე, ტაიტურში); მალა (ტონგანურში); მალაე (სამოურში და ჰავაიურში) — კომუნალური, წმინდა ადგილი, რომელიც გამოიყენებოდა რელიგიური და სოცილური საკითხებისთვის პოლინეზიელ ხალხებში. პოლინეზიურ ენებში ამ სიტყვას ასევე აქვს: სუფთა, ხეებისგან გაწმენდილი ადგილის მნიშვნელობაც. ის წარმოადგენს მოსუფთავებულ მართკუთხა ადგილს, რომელიც შემოსაზღვრულია ქვის ან ხის სვეტებით (ამ ბოძებს ტაიტურსა და კუკის კუნძულების მაორიზე ეწოდება აუ) შესაძლებელია იყოს ტერასებიც (პაეპაე) საცერემონიო მიზნებისათვის და ცენტრალური ქვა რომელსაც ეწოდება აჰუ ან ა'უ. რაპანუის ხალხში აღდგომის კუნძულზე აჰუ ეწოდება მარაეს მთელ კომპლექსს.
ზოგიერთ პოლინეზიურ ხალხში და განსაკუთრებით ახალ ზელანდიელ მაორებში მარაე არის ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილი. თუმცა ტროპიკული პოლინეზიის უმეტეს ნაწილში მარაები ან განადგურდა ან მიატოვეს XIX საუკუნეში ქრისტიანობის შემოსვლის შემდეგ, მიუხედავად ამისა ადგილები სადაც იყო მარაები დღემდე მიიჩნევა ტაბუდ. კუკის კუნძულებზე შენარჩუნებულია რამდენიმე მარაე (არაი-ტე-ტონგა, ვაეროტა, ტაპუტაპუატე) და გამოიყენება არიკის არჩევისას (პოლიტიკური ლიდერი ახალი ზელანდიის და კუკის კუნძულების მაორებში).
ნანკა კალატოზიშვილი
2000 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი, ამავე წელს გახდა რუსთაველის თეატრალური სარდაფის მსახიობი. 2007 წლიდან არის ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიისა და დრამის თეატრის მსახიობი. 2009–2010 წლები იყო „სიმართლის დროს“ წამყვანი. 2010 წლიდან „ინტუიციის“ წამყვანი. 2013 წელს დუტა სხირტლაძეს, კახა კინწურაშვილსა და ლიკა ლაბაძესთან ერთად იმედის პროექტის „ცეკვავენ ვარსკვლავები“ III სეზონის წამყვანი.
მარაე
სქოლიო
კატეგორია:მაორი
ნანკა კალატოზიშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ისავრიელთა დინასტია
მინი|ბიზანტიის რუკა 717 წელს ისავრიელთა დინასტია სირიელთა დინასტია – ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია, მეფობდნენ 717-802 წლებში. სახელი ეწოდა დინასტიის დამფუძნებლის ლეონ III „ისავრიელის“ მიხედვით, თუმცა როგორც შემდეგ დადგინდა ლეონ III სირიელი იყო და არა ისავრიელი. ისავრიელთა დინასტიის მმართველობის დროს იმპერიის მდგომარეობა საგრძნობლად განმტკიცდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები * კატეგორია:დინასტიები
გივი კვანტალიანი
დაამთავრა თბილისის ი. ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1958 წლიდან კომკავშირულ და პარტიულ სამუშაოებზე იყო. მსახურობდა თბილისის შინაგან საქმეთა სამმართველოს უფროსად (1980–1982), საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა მინისტრის მოად­გი­ლე (1982–1988), მოსკოვის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მილიციის უმაღლესი სკოლის უფროსის მო­ად­გი­ლე (1988–1990). არჩეული იყო საქართველოს სსრ IX და X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად (1975-1979, 1980-1984). პოსტსაბჭოთა პერიოდში იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს უმაღლესი სკოლის უფროსი (1990–1993), სა­ქართველოს საგანგებო სიტუაციებისა და სამოქალაქო თავდაცვის დეპარტამენტის თავმჯდომარის მო­ად­გილე (1997–1999). დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (2003, გარდაცვალების შემდეგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ლიმის პროვინცია
ლიმა — პროვინცია პერუში. მისი ფართობია 2,672.28 კმ². მოსახლეობა 7,605,742 (2007 წლის მონაცემებით). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქვეყნის დედაქალაქი ლიმა. ლიმა იყოფა 43 ოლქად. პროვინციას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, პერუს რეგიონებიდან მას ესაზღვრება: აღმოსავლეთიდან პასკო და ხუნინი, სამხრეთითდან იკა და უანაკაველიკა, ხოლო ჩრდილოეთიდან ანკაში და უანუკო.
სქოლიო
კატეგორია:პერუს რეგიონები
ერმოლკინო (ბელებეის რაიონი)
ერმოლკინო (Ермолкин; Ермолкино) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 625 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 26 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (90 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
ზურაბ ურუშაძე
ზურაბ დავითის ძე ურუშაძე (დ. 22 აგვისტო, 1930, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი-ბიოფიზიკოსი და პედაგოგი, კვანტური ბიოფიზიკის და ბიოელექტროქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (აკადემიური დოქტორი, 1972), პროფესორი (1991).
ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ფიზიკის ფაკულტეტი) და 1955-1958 წლებში იქვე მუშაობდა ერთ-ერთი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომლად. 1958-1969 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მცენარეთა ბიოქიმიის ლაბორატორიაში. 1969-1972 წლებში მუშაობდა მოსკოვში, ელექტროქიმიის ინსტიტუტის თეორიულ კვლევათა განყოფილებაში, პროფ. რევაზ დოღონაძის (1931-1985) ხელმძღვანელობით. 1972-1978 წლებში ურუშაძე იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მცენარეთა ბიოქიმიის ინსტიტუტის (ამჟამად საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ს. დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტი) უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი და ბიოფიზიკის ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1972 წელს მიენიჭა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი თეორიული ფიზიკის დარგში (დისერტაციის დაცვა შედგა მოსკოვის საინჟინრო ფიზიკის ინსტიტუტში), 1978 წელს კი უფროსი მეცნიერ თანამშრომლის სამეცნიერო წოდება ბიოფიზიკის სპეციალობით. 1978-1981 და 1983-1999 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრის დოცენტად, ამავე კათედრის გამგედ (1983-1993) და პროფესორად. 1981-1983 წლებში ურუშაძე იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი და თეორიულ გამოკვლევათა განყოფილების გამგის (პროფ. რ. დოღონაძის) მოადგილე. 1981 წელს მას მიენიჭა დოცენტის, ხოლო 1991 წელს პროფესორის სამეცნიერო წოდებები. 1999-2006 წლებში, პენსიაზე გასვლამდე, იგი იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის სახელმწიფო მართვის ინსტიტუტის (მარნეული) საბუნებისმეტყველო დისციპლინების პროფესორი.
პროფ. რევაზ დოღონაძესთან ერთად ურუშაძე არის ბიოქიმიურ რეაქციათა ელემენტარული აქტის კვანტურ-მექანიკური თეორიის თანაავტორი (1971-1973). 1973 წელს პროფ. დოღონაძესთან და თანაავტორებთან ერთად მან შექმნა ფერმენტული კატალიზის მსოფლიოში პირველი კვანტურ-მექანიკური მოდელი. ბიოფიზიკაში შეტანილი წვლილისათვის რ. დოღონაძესთან ერთად შეყვანილია მსოფლიოს თვალსაჩინო ბიოფიზიკოსთა სიაში (იხ.: ინტერნეტის „ვორდიქ ენციკლოპედია“, ტერმინ-სტატია „ბიოფიზიკა“). ურუშაძეს გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა (მათ შორის 2 მონოგრაფია) კვანტური ბიოფიზიკის, ბიონიკისა და ნიადაგის ფიზიკის საკითხებზე. 1990 წელს გამომცემლობამ „განათლება“ გამოსცა მისი ფუნდამენტური სახელმძღვანელო მოლეკულურ ფიზიკაში აგრარული უნივერსიტეტის სტუდენტებისათვის. 1991 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობამ რუსულ ენაზე გამოსცა მის მიერ შედგენილი, პროფ. დოღონაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი მემორიალური კრებული. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის ქართულ ენაზე თარგმნა-გამოცემისა და მეცნიერების პოპულარიზაციის დარგში.
ზურაბ ურუშაძე არჩეულია: მეცნიერების, საინჟინრო საქმისა და ტექნოლოგიების მსოფლიო აკადემიის (აშშ – მალაიზია), ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების მეცნიერთა უფლებების დაცვის კომიტეტის(აშშ), ელექტროქიმიკოსთა საერთაშორისო საზოგადოების (შვეიცარია), ევროპის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ხელშემწყობი ასოციაციის, - ევრომეცნიერების (საფრანგეთი) წევრად. მისი მეუღლე გურანდა ღვალაძე — პროფესორი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, მცენარეთა ემბრიოლოგიის ქართული სამეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. შვილი  ლევან ურუშაძე  — ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის (WAAS, აშშ) აკადემიკოსი, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი - საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმის სამეცნიერო ხელმძღვანელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ზ
გივი ჭანუყვაძე
გივი ჭანუყვაძე (დ. 14 იანვარი, 1924, სოფ. ცხემლისხიდი, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 13 მაისი, 1984, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1967), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1983).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1950 წელს. იყო სკკპ წევრი 1948 წლიდან და საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის („კომსომოლი“) საქალაქო მდივანი 1949–1961 წლებში ძირითადად მოღვაწეობდა თსუ-ში; მონაწილეობდა საქართველო კომუნისტური პარტიის ყრილობებში. მისი ნაშრომები ძირითადად ეხებოდა დასავლური პოლიტეკონომიკის კრიტიკას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები გ
Formica fukaii
Formica fukaii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გურანდუხტი (XI საუკუნე)
გურანდუხტი — საქართველოს მეფის გიორგი I-ის (1014-1027) ასული, ბაგრატ IV-ის (1027-1072) და. მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იყო გიორგი II-ის (1072-1089) აღმზრდელი. დაქორწინებული იყო ტაშირ-ძორაგეტის მეფის დავით I-ის შვილზე – სმბატზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
სიერა-ბულიონესი
სიერა-ბულიონესი (ოფიციალურად სიერა-ბულიონესის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Sierra Bullones; Bayan ng Sierra Bullones) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 095 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 22 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ფირდოუსი
ფირდოუსი, ჰაქიმ აბუ ლ–ყასემ ტუსი (დ. 935/940, სოფ. ბაჟი,  ქ. ტაბარანის მახლობლად,  ტუსის ოლქი,  ხორასანი — გ. 1020–1030,  იქვე) — სპარსელი პოეტი. სპარსული პოეზიის უდიდესი წარმომადგენელი. ირანული ეროვნული ეპოსის „შაჰნამეს“ ავტორი.
ბიოგრაფია და შემოქმედება
მისი ნამდვილი სახელი ამოუცნობია, „ფირდოუსი“ კი ნიშნავს „სამოთხელს“,  ჰაქიმი – ბრძენს,  აბუ ლ–ყასემ (მამა ყასემისა) საპატიო ტიტულია (ლაყაბი),  ტუსი – წარმომავლობას აღნიშნავს (ტუსელი). წარმოშობით დეჰყანთა (მიწისმფლობელთა საშუალო ფენა) წრიდან იყო. მიიღო ბრწყინვალე განათლება. მოღვაწეობა დაიწყო სამანიდთა კარზე. ადრევე დაინტერესდა ძვ. ისტორიულ–ლიტერატურული ლეგენდებით, რომელთა ვრცელი პროზაული კრებულები ფალაურ,  არაბულ და ახლანდელ სპარსულ ენებზე პოპულარული იყო მის დროს,  იგულისხმება „ხვატაინამაკი და ხოდაინამე“. განსაკუთრებით გამოირჩეოდა აბუ–მანსურისეული პროზაული „შაჰნამე“, რომლის გალექსვა წამოიწყო იმ დროს ახალგაზრდა პოეტმა დაყიყიმ. მისი სიკვდილის შემდეგ ფირდოუსიმ გააგრძელა „შაჰნამეს“ გალექსვა და თითქმის 30 წელი მოანდომა თავისი შედევრის შექმნას მაგრამ X ს. მიწურულს პოლიტიკური სიტუაცია შეიცვალა. სამანიდთა დინასტია დაამხო თურქული მოდგმის სულთანმა მაჰმუდ ღაზნევიმ (998–1030). პოეტს ადრესატი და დამკვეთი მოეშალა, უამისოდ კი ვერც ავტორი მიიღებდა გასამრჯელოს და ვერც თხზულება მოიპოვებდა ოფიციალურ აღიარებას. პოემის ტექსტიდან ირკვევა, რა მძიმე დღეები გადაიტანა ფირდოუსიმ როგორც პირად ცხოვრებაში (შვილის გარდაცვალება,  სიღარიბე,  დასნეულება),  ისე შემოქმედებით ასპარეზზე (არეულობის წლებში იგი იძულებული იყო დაემალა თავისი თხზულება). მაჰმუდის ძლევამოსილი აღზევების შემდეგ ფირდოუსის სხვა გზა არ ჰქონდა, ხელი მიჰყო პოემის მეორე რედაქციის შექმნას. მისი პოემის სხვადასხვა ადგილას გაჩნდა მაჰმუდის საქებარი სტრიქონები, მაგრამ ამ ხერხმა საქმეს ვერ უშველა. კონფლიქტი სულთანსა და პოეტს შორის საფუძვლად დაედო მრავალ ლეგენდას. ფირდოუსი გადაიხვეწა, სულთანი კი ერთობ გვიან დარწმუნდა „შაჰნამეს“ მაღალმხატვრულ ღირსებებში. გადმოცემების მიხედვით, ფირდოუსის უცხოეთში ხეტიალის დროს დაუწერია „სატირა სულთან მაჰმუდზე“. დღეს უკვე გარკვეულია, რომ ეს 100–ბეითიანი თხზულება მოგვიანებით არის შედგენილი ძირითადად „შაჰნამედან“ აღებული სხვადასხვა ციტატისაგან. უადრესი ცნობა ფირდოუსის შესახებ და 6 ბეითი დაუცავს ნიზამი არუზი სამარყანდს (XII ს.). ფირდოუსის მიეწერება აგრეთვე რამდენიმე ლირიკული ლექსი და პოემა „იოსებ და ზელიხა“, რომელიც თითქოს სიბერეში შეუთხზავს. პოემის შესავალში დაგმობილია როსტომისა და სხვა გმირთა ცრუ ზღაპრები და უპირატესობა ეძლევა ყურანით ნებადართულ იოსებ მშვენიერის ჭეშმარიტ ამბავს. ფაქტობრივად ეს არის იოსებისა და ზელიხას სამიჯნურომსიუჟეტის ჩვენამდე მოღწეული პირველი პოეტური დამუშავება საკმაოდ მაღალ მხატვრულ დონეზე. მაგრამ მკვლევართა დიდი ნაწილი უარყოფს ფირდოუსის ავტორობას. ამრიგად, ერთადერთი თხზულება,  რომელიც ნამდვილად ეკუთვნის ფირდოუსის,  არის მსოფლიო მასშტაბით უნიკალური ეპიკური ნაწარმოები „შაჰნამე“ („მეფეთა წიგნი“ ან „წიგნი მეფეთა შესახებ“).
შაჰნამე
მინი|სცენა [[შაჰნამედან, ტუსი,  ირანი]] „შაჰნამე“ შედგება დაახლოებით 50000 ბეითისაგან (100 000 სტრიქონი). დაწერილია მესნევის (წყვილად გარითმული ტაეპები) სალექსო ფორმით, მოთეყარების საზომით,  ზოგადად მთელი მასალა მითოლოგიურ,  საგმირო და ისტორიულ ნაწილებად იყოფა. უფრო კონკრეტულია სამეფო დინასტიების გამოყოფა (სულ 50) და სიუჟეტის გაშლა მეფეთა ქრონოლოგიური თანმიმდევრობის მიხედვით. პოემა იწყება ვრცელი შესავლით. მითოლოგიურ ნაწილში აღწერილია პირველი მეფეების: ქაიუმარსის, ჰუშანგის,  თაჰმურასის,  ჯამშიდის თანადროული ამბები,  რომელთა შორის აღსანიშნავია ბოროტი ზოჰაქის წინააღმდეგ მჭედელი ქავეს აჯანყება და ფერიდუნის გამეფება. ამ დროიდან იწყება მრავალწლიანი ომი ირანსა და თურანს შორის, ხოლო მანუჩეჰრის მეფობას დაემთხვა საგმირო ეპოსის სახელოვან გმირთა გამოჩენა. კერძოდ, აქ იწყება ისტორია იმ ოჯახისა,  რომელმაც შვა ირანის ხალხთა უსაყვარლესი გმირი – როსტომი. მას წინ უძღვის ზაალისა და რუდაბეს რომანული ისტორია. ამავე ნაწილშია მოთხრობილი მსოფლიო მწერლობაში გავრცელებული მოტივის (მამა–შვილის შერკინება) ამსახველი თავგადასავალი როსტომისა და მისი ძის სოჰრაბის (ზურაბი). ქეიქავუსის მეფობასვე დაემთხვა მეორე ტრაგიკული ისტორია – უდანაშაულო სიავუშის მკვლელობა. ქეი–ხოსროვის მეფობის თანადროულია ბეჟანისა და მანიჟეს სამიჯნურო თავგადასავალი. ისტორიული ნაწილი იწყება მეფე გოშთასფის დროს ირანში ზარდაშთის გამოჩენით და ზოროასტრიზმის გავრცელებით. საგმირო ეპოსის დასასრულის გამოძახილად ჟღერს როსტომისა და ისფანდიარის შეტაკება, შემდეგ კი როსტომის ღალატით მოკვლა. ძირითადად ამ მესამე ნაწილშია წარმოდგენილი სასანელ მეფეთა ქრონიკა არაბთა შემოსევამდე. ამრიგად, „შაჰნამეში“ საოცარი სიზუსტითა და მაღალმხატვრულობით აისახა ძველი ირანის ისტორია და ყოფა. პოემას მკაფიოდ ატყვია ხანგრძლივი ფიქრისა და დაუღალავი შემოქმედებითი შრომის კვალი.
1970 წელს დაიწყო და დღემდე „შაჰნამეს“ თარგმნის პოეტი ბელა შალვაშვილი. მის მიერ ნათარგმნია პოემის შესავალი, ქეიუმარსი, უშანგი,  თაჰმურასი,  ჯემშიდი,  ზოჰაქი,  ფრიდონი,  მანუჩარი,  ნოვზარი,  ზოვი-თაჰმასფის ძე,  გერშასფი,  ქეიყობადი,  ქეიქაუსი,  ზურაბი,  იაუში,  ქეიხოსროვი,  ფორუდი,  ქამუს ქაშანელი, აქვან-დევის ამბავი, თორმეტი ორთაბრძოლის ამბავი, ქეიხოსროვისა და აფრასიაბის დიდი ომი, მეფე ლოჰრასბი, გოშთასბი, ესფანდიარის შვიდი გმირობა, როსტომისა და ესფანდიარის ბრძოლა, ანუ შირვანი, ხოსროვ ფარვიზის მეფობა.
სქოლიო
კატეგორია:სპარსული ლიტერატურა კატეგორია:სპარსელი პოეტები
ზურაბ ტყემალაძე
ზურაბ ტყემალაძე (დ. 18 იანვარი, 1944, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პარლამენტის სამი მოწვევის (1999, 2004, 2012) დეპუტატი.
ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა ქ. თბილისის 53-ე საშუალო სკოლა. 1965 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი, ინჟინერ-ტექნოლოგის სპეციალობით. 1965-1992 წლებში მუშაობდა სამტრესტის სხვადასხვა ღვინის ქარხნებში. 1992 წლიდან იყო საქართველოში პირველი პრივატიზირებული საწარმოს შ.პ.ს. „სამების“ გენერალური დირექტორის მოადგილე, ხოლო 1995 წლიდან - გენერალური დირექტორი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ეკონომიკური საბჭოს წევრი.
პოლიტიკური მოღვაწეობა
1999 წელს თანამოაზრეებთან ერთად დააფუძნა პოლიტიკური მოძრაობა „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“ და იყო ამ მოძრაობის თავმჯდომარის მოადგილე. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“. ფრაქცია „მრეწველების“ თავმჯდომარის მოადგილე. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“. ფრაქცია „მრეწველების“ თავმჯდომარე. 2005 წელს აირჩიეს პარტიის თავმჯდომარედ. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. საქართველოს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარე (21-10-2012 - 18-11-2016).
სამეცნიერო საქმიანობა
ზურაბ ტყემალაძეს მინიჭებული აქვს პროფესორის წოდება. ის არის 20-მდე სამეცნიერო შრომის ავტორი, გამომგონებელი და 15-მდე ქართული ღვინის მარკის ავტორი. ტყემალაძე არის საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, საქართველოს ეროვნული აკადემიის საპატიო წევრი; ბიზნეს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
პირადი და ოჯახური ცხოვრება
ტყემალაძე არის საქველმოქმედო საზოგადოება „თბილისელის“ საპატიო წევრი. ჰყავს მეუღლე, ორი შვილი და ოთხი შვილიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ზურაბ კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
პეჩორა
პეჩორა (Печора) — მდინარე რუსეთში, კომის რესპუბლიკასა და ნენთა ავტონომიურ ოკრუგში. სათავე აქვს ჩრდილოეთ ურალში, ზღვის დონიდან 676 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 1809 კმ, აუზის ფართობი 322 ათ. კმ². ერთვის ბარენცის ზღვის პეჩორის უბეს. პეჩორა მიედინება რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.
ზემო დინებაში წარმოადგენს ჭორომიან, სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულების მდინარეს. ხეობა შედარებით ვიწროა და ღრმა, მაღალი და ხშირად ფლატეებიანი ნაპირებით; კალაპოტი დაკლაკნილია, ჩეულებრივ არაგანშტოებული, პატარა, 50-დან 100 მ-მდე საშუალო სიგანით, ბევრი ჭორომითა და ჭალიანი მონაკვეთებით. მდინარე უნიის შესართავამდე მდინარის საშუალო დახრილობაა დაახლოებით 2,5–3 ‰, ქვემოთ 0,2 ‰. მდინარე ვოლოსნიცის შესართავის შემდეგ უხვევს ჩრდილოეთისაკენ და მიედინება პეჩორის დაბლობზე. მდინარე ილიჩის შესართავის ქვემოთ მდინარის ჩამონადენი თითქმის ორმაგდება, კალაპოტის კლაკნილობა მცირდება, სიგანე იმატებს (200–400 მ-მდე და მეტი), ჩნდება იშვიათი ჩქერები და კუნძულები. ნაპირების სიმაღლე მეტწილად 6–9 მ-ია. დახრილობა საშუალოდ 0,10–0,12 ‰. მდინარეების ველიუსა და შჩუგორის შესართავებს შორის კალაპოტი ხასიათდება 400–600 მ სიგანის მეანდრირებული და გაწრფევებული მონაკვეთების მონაცვლეობით.
მდინარე შჩუგორის შესართავთან პეჩორა კვეთს ურალის მთების დასავლეთ განშტოებას, ნაპირებზე შიშვლდება კირქვები. შჩუგორის შესართავის ქვემოთ კუნძულების რაოდენობა კალაპოტში იზრდება; ხეობა და ჭალა ფართოვდება. მდინარე კოჟვის შესართავის შემდეგ მნიშვნელოვნად ფართოვდება, ფართო ჭალაში ბევრია ნარიონალი, კალაპოტში დიდი რაოდენობითაა ჩქერები, ცელები, ჭალაკები, კუნძულთა რაოდენობა მკვეთრად იზრდება. პეჩორის სიგანე მდინარე უსის შესართავთან 1200 მ-ია; ქვემოთ პეჩორა მიედინება დასავლეთისაკენ, სადაც ქმნის განედურ მუხლს ორი დიდი კლაკნილით. წყლოვანება თითქმის ორმაგად იზრდება და პეჩორა ხდება მძლავრი და წყალუხვი მდინარე. მარჯვენა ნაპირი ციცაბოა, სიმაღლე 50–60 მ-მდე, მარცხენა — დაბალი. მდინარე ცილმის შესართავის ქვემოთ პეჩორა ჩრდილოეთისაკენ უხვევს, აქვს 10 კმ სიგანის ორმხრივი ჭალა, რომელიც მრავალრიცხოვანი ტბებითა და ნარიონალებითაა დაფარული.
მდინარე კუნძულებით იყოფა მრავალრიცხოვან ტოტებად და ფშანებად. დახრილობა 0,05 ‰-ზე ნაკლებია. პეჩორის უბიდან 120 კმ-ში დიდი პეჩორისა (მარჯვენა ტოტი) და პატარა პეჩორის (მარცხენა ტოტი) გაყოფის კვანძში იწყება 3250 კმ² ფართობის მქონე დელტა. სოფელ ანდეგის ქვემოთ ტოტების რიცხვი დელტაში იზრდება, რომელთაგან უდიდესია უტჩერ-შარი, კრესტოვი-შარი, სრედნი-შარი, მესინი. დელტაში ბევრია ტბა, რომელთაგან ყველაზე დიდია გოლოდნაია-გუბა. პეჩორის მთავარი შენაკადებია: ილიჩი, შჩუგორი, უსა, ლაია და შაპკინა (მარჯვენა); ჩრდილოეთი მილვა, კოჟვა, იჟმა, პიჟმა, ცილმა და სულა (მარცხენა). მდინარის აუზში 34,6 ათ. ნაკადი და 62 ათ.-ზე მეტი ტბაა.
დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა, შემოდგომის წყალმოვარდნა და ზამთრის წყალმცირობა. საზრდოობს ძირითადად თოვლის წყლით (წლიური ჩამონადენის 60 %); წვიმისა და გრუნტის წყლებზე მოდის 20–25%. წყალდიდობა იცის აპრილის ბოლოდან ივლისის ბოლომდე, ჩვეულებრივ აქვს ორი პიკი. წყალდიდობის პერიოდზე მოდის წლიური ჩამონადენის 66 % და შეინიშნება წყლის მაქსიმალური ხარჯი. ხანმოკლე ზაფხულ-შემოდგომის წყალმცირობა ირღვევა წვიმით გამოწვეული წყალმოვარდნით; შემოდგომის წყალმოვარდნის შემდეგ იწყება მდგრადი ზამთრის წყალმცირობა (ნოემბერი–აპრილი). წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი შესართავთან 4120 მ³/წმ, მაქსიმალური ხარჯი 40 ათ. მ³/წმ. იცის მდგრადი და ხანგრძლივი გაძგიფვა (190–200 დღე). ყინულძვრა ზემოთიდან იწყება და ჩნდება ყინულხერგილები. რეგულარული ნაოსნობა ტროიცკო-პეჩორსკამდეა, ზოგჯერ უსტ-უნიამდე. საზღვაო გემები ნარიან-მარამდე ადიან. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად, ქვანახშირის, ნავთობპროდუქტებისა და სამშენებლო მასალის, პურისა და სხვა გადასატანად. მთავარი ნავმისადგომებია: ნარიან-მარი, უსტ-ცილმა, პეჩორა, ტროიცკო-პეჩორსკი. განვითარებულია თევზჭერა. პეჩორის აუზშია ქვანახშირის, ნავთობისა და აირის საბადოები. მდინარის ზემო წელშია პეჩორა-ილიჩის ნაკრძალი, შესართავში ნენთა ნაკრძალი.
აკუკოჩა
აკუკოჩა — ტბა პერუში, პასკოს რეგიონის ტინიაუარკოს რაიონში. ტბიდან 27 კილომეტრში მდებარეობს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქალაქი ტინიაუარკო.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პერუს ტბები
ზაოვრაჟე (ბაშკირეთი)
ზაოვრაჟე  (Заовражье; Заовражье) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 8 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
სამპდორია (საფეხბურთო კლუბი)
სამპდორია (Unione Calcio Sampdoria) – იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ გენუიდან. კლუბი შეიქმნა 1946 წელს ორი საფეხბურთო გუნდის: ანდრეა დორიასა და სამპიერდარენეზეს გაერთიანების შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამპდორია (საფეხბურთო კლუბი) კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
Formica fuliginothorax
Formica fuliginothorax — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გარაის დეპარტამენტი
გარაის დეპარტამენტი (Departamento Garay) — დეპარტამენტი არგენტინაში, სანტა-ფეს პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 19 913 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 964 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელვესია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-ფეს პროვინციის დეპარტამენტები
შაორის ციხე
შაორი  – ნამოსახლარი და სიმაგრე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ფარვანასთან.
შაორის სახელით ცნობილი სოფლის გარდა ცნობილი ყოფილა აგრეთვე შაორის ციხე და შაორისწყალი:
ივანე როსტომაშვილის ცნობით ამ შაორის ციხეს შემდეგში დარქმევია „ქოროღლის ციხე“.
შაორის სიმაგრე ფარავნის ტბის სიახლოვესაა, მის ჩრდილო–დასავლეთ მყოფ კლდოვან მთაზე, ზღვის დონიდან 2752 მ. სიმაღლეზე.
შაორის ციხის აშენება დასახლებული პუნქტებიდან მოშორებით, განპირობებული უნდა იყოს მთის მიუვალობით და მორენული ღვარით, რომლითაც დაფარულია თხემი და მთის კალთები. სიმაგრისათვის საშენი მასალა აქ ადგილზევეა. ამ ქვების შერჩევით და ერთმანეთზე მორგებით შესაძლებელია საკმაოდ მყარი კედლების ამოყვანა. ჯავახეთის სხვა სიმაგრეებთან შედარებით, შაორზე ჯერაც კარგად იკითხება გაცილებით რთული ნაგებობანი. ქვედა გალავანში დაყოლებული შესასვლელით ავდივართ სიმაგრის იმ ნაწილში, რომელიც ამავე მთის უფრო დაბალ თხემზეა მოწყობილი. გალავნის შიგნით აქ რამდენიმე სათავსია. ლოდოვანებზე სიარულის გასაადვილებლად აქედან ზევით, სამ მეტრამდე სიგანის ბრტყელი ქვებით ნაწყობი გზა მიემართება, რომლის გასწვრივ სამალავი ბლინდაჟებია გამართული. სიმაგრის მთავარ ნაწილს ე.წ. „ზედა ციხე“ წარმოადგენს. ესაა გალავანი ერთი, დაბალი შესასვლელით, რომლის შიგნითაც მიშენებულია ერთი, ან ორსართულიანი სადგომები. მათი რაოდენობა ორ ერთეულს აღემატება. მშრალად ნაწყობი კედლის სიმაღლე ზოგან 4 მ–ია, სიგანე 3 მ–მდე აღწევს. გალავნის შიდა სადგომთა უმეტესობას ცალკე შესასვლელი აქვს, ზოგს კი ერთმანეთთან კარი აკავშირებს.
შაორი მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტი ყოფილა, რომელიც დაცული იყო მის თავზე მდებარე შაორის ციხით. ამასთან დაკავშირებით შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ათონის მონასტრის #53 ეტრატის ხელნაწერი, რომელიც აფხაზთა მეფის ბაგრატისა და ქართველთა კურაპალატის ბრძანებით არის დაწერილი „დასაბამიდგან წელთა ხ~ქზ, ქრ~კსა: სკბ: ... (1002წ) შორს ...ჴელითა აკვილა მტბევრისაჲთა, დაწერილ უნდა იყოს ფარავნის ტბის სანახებში მდებარე შაორში
როგორც ცნობილია, სარო მიჩნეულია „ქალაქურ დასახლებად“. რას წარმოადგენდა სოციალური თვალსაზრისით შაორი და აბული – ეს ჯერ კიდევ საკვლევია, მაგრამ ისინი რომ მუდმივი საცხოვრებლები ყოფილიყვნენ, ნაკლებ სავარაუდოა (ბუნებრივი პირობების გამო). ისინი შეიძლება წარმოვიდგინოთ ტომობრივ ბელადთა დროებით თავშესაფრად შიშიანობის დროს, სადაც თავს აფარებდა მისი მხლებლებ-მსახურებისა და მოსახლეობის ნაწილი შესაძლოა, აქვე ტარდებოდა საკულტო რიტუალებიც, რასაც არქეოლოიური შესწავლა თუ გაარკვევს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
სვენ ნიკვისტი
სვენ ვილჰემ ნიკვისტი (Sven Vilhem Nykvist დ. 3 დეკემბერი, 1922 — გ. 20 სექტემბერი, 2006) — შვედი ოპერატორი. 120-ზე მეტი ფილმის ავტორი, თუმცა ყველაზე უკეთ ცნობილია ინგმარ ბერგმანთან თანამშრომლობით. მიღებული აქვს ამერიკის კინოაკადემიის ოსკარი მისი ნამუშევრებისთვის ბერგმანის ფილმებში „ყვირილი და ჩურჩული“ 1973 წელს და „ფანი და ალექსანდერი“ 1983 წელს. მისი ნამუშევრებისთვის დამახასიათებელია ნატურალიზმი და უბრალოება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ბერნარდე ნეაპოლელი
ბერნარდე ნეაპოლელი — XVII საუკუნის იტალიელი კათოლიკე მისიონერი, ქართული ხალხური ზღაპრების ჩამწერი. საქართველოში პირველად 1661 წელს ჩამოვიდა მცირე ხნით, რომის ეკლესიის დავალებით. 1670—1680 წლებში საქართველოში ცხოვრობდა. შეისწავლა ქართული ენა და რამდენიმე წიგნიც თარგმნა; კერძოდ, 1681 წელს რომში დაიბეჭდა მის მიერ თარგმნილი ქართული კატეხიზმო. მ. თამარაშვილის მოწმობით, ბერნარდე ნეაპოლელს ეკუთვნის აგრეთვე ქართულ ენაზე შედგენილი წიგნი "ბჭობა კათოლიკობის შესახებ". ბერნარდე ნეაპოლელის არქივი იტალიაში ტორე-დელგრეკოს კაპუცინთა მონასტერში ინახებოდა. ამონაწერები ამ არქივიდან და მისი მოკლე აღწერა დაცულია თბილისში, კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტში (H - 661). 1947 წელს ამ ფონდში მიაკვლიეს ბერნარდე ნეაპოლელის მიერ ჩაწერილ ორ ქართულ ზღაპარს. 1964 წელს გამოქვეყნდა იტალიაში (ნეაპოლის ეროვნული ბიბლიოთეკა) დაცული თორმეტი ქართული ზღაპარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიელი მისიონერები კატეგორია:იტალიელი ქართველოლოგები კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
იუდეველთა ომი
მინი|300პქ|იერუსალიმის ალყა, [[დევიდ რობერტსის 1850 წლის ნახატი]] იუდეველთა ომი — იუდეველთა აჯანყება რომაელთა ბატონობის წინააღმდეგ. ამბოხების მიზეზი გახდა რომის პროვინცია იუდეის ქალაქ კესარეის საქალაქო თვითმმართველობიდან იუდეველთა გამოძევება და იერუსალიმში რომაელი პროკურატორის ბოროტმოქმედებანი. აჯანყებულებმა გაანადგურეს რომაული გარნიზონი; წარმატებით მოიგერიეს სირიის ნაცვლის შემოტევა. აჯანყება მოედო მთელ იუდეას. მასში მონაწილეობდნენ: ზელოტები, რომლებსაც ემხრობოდნენ ვაჭრები, ხელოსნები და გლეხები; სიკარიუსები - მონათა და გაღატაკებულ გლეხთა რიგებიდან გამოსულები, და ფარისეველნი - რიტუალური სიწმინდისა და წეს-ჩვეულებათა დამცველნი, რომლებიც შემდგომ ცდილობდნენ რომთან შეთანხმებას. აჯანყებულებს განუდგა და რომის მხარეზე გადავიდა მხედართმთავარი იოსები (შემდგომში ცნობილი ისტორიკოსი იოსებ ფლავიუსი). ამბოხებულებმა გადააყენეს ფარისეველნი, გაათავისუფლეს მონები და იერუსალიმის ტაძარი ციხესიმაგრედ გადააქციეს. აჯანყებულთა მედგარი წინააღმდეგობის მიუხედავად, რომაელთა ჯარი ვესპასიანეს მეთაურობით წარმატებით იბრძოდა. ამასობაში ვესპასიანე რომის იმპერატორად გამოაცხადეს და ჯარის სარდლობა თავის ძეს ტიტუსს ჩააბარა. ალყაშემორტყმული იერუსალიმი 5 თვეს გმირულად იგერიებდა რომაელთა შეტევებს. 70 წელს რომაელებმა მიწასთან გაასწორეს იერუსალიმის ტაძარი, ტყვეები მონებად აქციეს. 73 წელს დაეცა სიკარიუსთა უკანასკნელი საყრდენი ქალაქი მასადა. იუდეველთა ომი იყო ერთ-ერთი იმ სახალხო მოძრაობათგანი, რომელიც რომაულ პროვინციებში თან სდევდა იმპერიის საერთო სოციალურ კრიზისს.
ლიტერატურა
კატეგორია:I საუკუნის ომები კატეგორია:ისრაელის უძველესი ისტორია კატეგორია:რომის ისტორია კატეგორია:ოთხი იმპერატორის წელი კატეგორია:I საუკუნის კონფლიქტები
სარსა-დე-გრანადილია
სარსა-დე-გრანადილია (Zarza de Granadilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტრასიერა-ტიერას-დე-გრანადილიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი —	134 კმ². მოსახლეობა — 1800 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ცივწყარო (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ცივწყარო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 260 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები