cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ედფუს ტაძარი
ისტორია
მსხვერპლშეწირვათა ეზოს უკან, ჰიპოსტილური დარბაზის გარეთ, ჰორუსის შავი გრანიტის წყვილი ქანდაკებაა. მართკუთხა ფორმის ჰიპოსტილური დარბაზი პტოლემე VII-ეს დროს აიგო. ფასადი აქ კოლონადამ შეცვალა, რაც პტოლემაეების ეპოქისთვისაა დამახასიათებელი. ორი წყება ექვს სვეტიანი კოლონადა იკავებს სახურავს. ჭერზე ცის გამომსახველი ასტრონომიული მოხატულობაა. შესასვლელის კედელთან ორი ოთახია, რომელიც სიბნელეშია ჩაძირული. მარცხნივ ხელდასხმის (ქიროტონიის) ოთახია, სადაც მეფე ანდა ქურუმი ღვთისმსახურებისათვის იმოსებოდნენ; მარჯვნივ ბიბლიოთეკაა სადაც წმინდა გრაგნილები ინახებოდა. მას მწერლობის ქალღმერთის შეშატის გამოსახულება ამშვენებს.
შემდეგ მოდის საზეიმო დარბაზი, რომელიც ტაძრის უძველესი ნაწილია. დღესასწაულის დროს აქ ხდებოდა სასმელების, ხილის და სამსხვერპლო ცხოველების შეწირვა, რაც მარჯვენა დერეფნის გავლით შემოქონდათ. ძვირფასეულობა და მსგავსი ძღვენი, ხელმარცხნივ ოთახში ინახებოდა. უკანა მარცხენა (ჩრდილო-დასავლეთ) კუთხეში ლაბორატორია იყო განთავსებული, სადაც კედლებზე საკმევლებისა და მალამოების რეცეპტები ეწერა.
მომცრო ტალანს, რომელიც ჰორუსისა და ჰატორის წმინდა ნავების რელიეფებითაა დამშვენებული, სამსხვერპლო დარბაზში გავყავართ. აქ ორი კიბეა, აღმავალი და დაღმავალი საფეხურებით. ეგვიპტური ახალი წლის ზეიმის დროს ჰორუსის გამოსახულება ჯერ მაღლა აქონდათ ცხოველმყოფელი მზის სხივებით გასათბობად, მერე კი კვლავ დაბლა ჩაქონდათ. კიბეების კედლები სწორედ ამ სცენების ამსახველი რელიეფებითაა დაფარული.
thumb|right|ტაძრის შუაგულში განლაგებული საკურთხევლის ინტერიერი. thumb|ედფუს ტაძრის რელიეფული გამოსახულებები
სამსხვერპლო დარბაზიდან ჰორუსის საკურთხეველში გავდივართ. ეს ტაძრის წმიდათა წმიდა იყო. შავი გრანიტის კიდობანი ფარაონ ნექტანებო II-ის მიერ იყო შეწირული. ეს უძველესი ადგილია მთელს ტაძარში. კიდობნის გვერდით სამსხვერპლო ტაბლაა და ცერემონიული ნავი, რითაც ჰორუსის მოოქრვილ ხის ქანდაკებას დააბრძანებდნენ დღესასწაულების დროს. საკურთხევლის გარშემო შემორტყმული დერეფანი რამდენიმე ოთახს შეიცავს; მარცხნივ (დასავლეთით) სელის ქსოვილთა ოთახია, რომელსაც ღმერთი მინის და ღმერთთა ტახტის ეკვდერები აკრავს. უკან ღმერთ ოსირისის ოთახებია, მარჯვნივ ახალი წლის ეკვდერია, რომელიც ჭერზე ზეცის ქალღმერთ ნუტის ცისფერი რელიეფითაა მორთული.
საზეიმო დარბაზიდან აღმოსავლეთ კედელში დატანებული ტალანით გავდივართ გარე დერეფანში, სადაც ნილოსის წყლის დონის საზომი მდებარეობდა. დასავლეთი კედელის ტალანს კი გავყავართ მეორე დერეფანში სადაც ჰორუსის სეთზე გამარჯვების მისტერიაა გამოსახული. სეთი აქ ჰიპოპოტამის სახითაა გამოსახული, რომელიც ჰორუსის ნავს ეპარება. ადრინდელი სალოცავიდან შემორჩენილი ნექტანებო II-ის ნაოსი შიდა საკურთხეველში განცალკევებით დგას, ხოლო ახლანდელი ტაძრის ნავური საკურთხეველი 9 ეკვდერითაა გარშემორტყმული.
ედფუს ტაძარი უმოქმედო გახდა თეოდოსი I-ის ედიქტის გამოცემის შემდეგ 391 წელს ახალი წელთაღრიცხვით, რითაც რომის იმპერიაში არაქრისტიანული მსახურება იკრძალებოდა. სხვა წარმართული ტაძრებივით ქრისტიანული სარწმუნოების მიმდევრებმა აქაც წაშალეს ბევრი რელიეფული გამოსახულებები. ჰიპოსტილური დარბაზის ჩაშავებული ჭერი დღესაც ინახავს ხანძრის კვალს, რომელიც სავარაუდოდ წარმართული ხატების გასანადგურებლად გააჩინეს. შემდგომში ედფუს ტაძარი საუკუნეობით ჩაიმარხა უდაბნოს მტვერის და ნილოსის მოტანილი შლამის 12 მეტრიანი ფენის ქვეშ. მის თავზე მთელი სოფელი გაშენდა და მხოლოდ ტაძრის პილონების ზედა დონეები ამოშვერილიყო ქვიშიდან 1798 წელს როცა იგი ფრანგულმა ექსპედიციამ აღმოაჩინა. 1860 წელს ფრანგმა ეგვიპტოლოგმა ოგიუსტ მარიეტმა დაიწყო ედფუს გათხრები ქვიშებისგან ტაძრის გასათავისუფლებლად.
ედფუს ტაძარი თითქმის ხელუხლებლად შემორჩა და ძველი ეგვიპტის არქიტექტურის საუცხოო ნიმუშს წარმოადგენს. იგი ერთ-ერთი ტურისტული ღისშესანიშნაობაა და ნილოსის საკრუიზო გემები აქ ხშირად ჩერდებიან.
რელიგიური მნიშვნელობა
ედფუს ტაძარი ჰორუსისადმი და დენდერის ჰატორისადმი მიძღვნილი უდიდესი ტაძარია. აქ ჰორუსის რამდენიმე დღესასწაული იმართებოდა. ყოველწლიურად ჰატორი დენდერას ტოვებდა და სამხრეთით, ედფუში ჰორუსთან შესაუღლებლად მიემგზავრებოდა. ამ წმინდა ქორწილს დიდი ზეიმი და პილიგრიმების მომლოცველობა ახლდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის არქიტექტურა კატეგორია:ეგვიპტის ტურიზმი
თეატრი (გაზეთი)
„თეატრი“ — ქართული ყოველკვირეული სამხატვრო-ლიტერატურული გაზეთი. პირველი თეატრალური ბეჭდვითი ორგანო (1885-1891). დამაარსებელი, გამომცემელი და პირველი რედაქტორი (1885, 14 ივლისი — 1886, 8 ივნისი და 1886, 28 სექტემბერი — 1887, 15 თებერვალი) იყო მსახიობი ვასო აბაშიძე. შემდეგ წლებში გაზეთს რედაქტორობდნენ ვ. გუნია (1886, 15 იანვარი — 1886 21 სექტემბერი), ალექსანდრე ნებიერიძე (1887, 22 მარტი — 1891, 20 მარტი). პირველი ნომერი გამოვიდა 1855 წლის 14 ივლისს. სულ გამოვიდა 185 ნომერი. „თეატრში“ იბეჭდებოდა ვ. აბაშიძის, ვ. გუნიას, დავით კეზელის (დ. სოსლანის), ი. ჯაჯანაშვილისა და სხვების სტატიები მსახიობის, რეჟისორის ოსტატობაზე, ქართული თეატრის ისტორიაზე, მეზობელ ერთა თეატრებზე. რეცენზიები სპექტაკლებზე, პიესები, მოთხრობები, ლექსები და სხვა, ქვეყნდებოდა აკაკი წერეთლის, ვაჟა-ფშაველას, შიო ქუჩუკაშვილის  (მღვიმელის), ანტონ ფურცელაძის, ალექსანდრე  ყაზბეგის და სხვათა ნაწარმოებები. იბეჭდებოდა აგრეთვე პუბლიცისტური წერილები საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკურ და კულტურულ საკითხებზე. „თეატრი“ იყო პირველი დასურათებული გაზეთი, რომელშიც თანამშრომლობდნენ მხატვრები ალექსანდრე ბერიძე, გრიგოლ ტატიშვილი და სხვა.
დიტრიხი
დიტრიხი (Dietrich) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ლინკოლნის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 332 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
სტერტის ქვიანი უდაბნო
სტერტის ქვიანი უდაბნო (Sturt Stony Desert) — უდაბნო ცენტრალურ ავსტრალიაში. მდებარეობს ახალი სამხრეთი უელსის, კუინზლენდისა და სამხრეთი ავსტრალიის შტატებში. უდაბნოს სახელი ეწოდა ავსტრალიის მკვლევრის ჩარლზ სტერტის პატივსაცემად.
ავსტრალიის უდაბნოებს შორის ფართობის მიხედვით (29,750 კმ²) მას მერვე ადგილი უკავია, რაც მთელი კონტინენტის 0,3%-ს შეადგენს. სტერტის ქვიანი უდაბნოს დასავლეთით ვრცელდება სიმფსონის უდაბნო, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით სტშელეცკის უდაბნო. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 150-250 მმ.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის უდაბნოები
ალფრედ დრეიფუსი
thumb|250px|ალფრედ დრეიფუსი ალფრედ დრეიფუსი (Alfred Dreyfus; დ. 9 ოქტომბერი, 1859 — გ. 12 ივლისი, 1935) — ებრაული წარმოშობის ფრანგი არტილერიის ოფიცერი, რომლის გასამართლება და პატიმრობა 1894 წელს ღალატის ბრალდებით ერთ-ერთი ყველაზე სენსაციური პოლიტიკური დრამა გახდა თანამედროვე საფრანგეთისა და ევროპის ისტორიაში. ეს მოვლენა დღეს დრეიფუსის საქმედ არის ცნობილი.
დრეიფუსის საქმე
კატეგორია:ფრანგი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დრეიფუსის საქმე კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1859 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1935
ალბერტო ფუხიმორი
ალბერტო კენია ფუხიმორი (Alberto Ken'ya Fujimori, 藤森 謙也, Fujimori Ken'ya, ან アルベルト・ケンヤ・フジモリ: [aɾɯbeɾɯto keɴ̩ja ɸɯʥimoɾi]; დ. 28 ივნისი 1938, ლიმა, პერუ) – პერუს პრეზიდენტი და დიქტატორი 1990–2000 წლებში.
ბიოგრაფია
ალბერტო ფუხიმორი დაიბადა 1938 წელს ლიმაში, იაპონელი ემიგრანტების ოჯახში, პროფესიით აგრონომია, 1960 წელს დაამთავრა პერუს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტი, 1984 წელს კი მისი რექტორი გახდა. იგი სწავლობდა ასევე აშშ–სა და საფრანგეთის უნივერსიტეტებში. 1988 წლიდან მიჰყავდა სატელევიზიო შოუ პერუს სახელმწიფო არხზე.
საპრეზიდენტო კარიერა
1990 წელს საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში დაამარცხა ცნობილი მწერალი მარიო ვარგას ლიოსა და საკუთარ დაბადების დღეზე დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 1995 წელს აირჩიეს მეორე საპრეზიდენტო ვადით, ამ არჩევნებში დაამარცხა გაეროს ყოფილი გენერალური მდივანი ხავიერ პერეს დე კუელიარი. 2000 წლის გაყალბებულ საპრეზიდენტო არჩევნებს მოჰყვა საპროტესტო აქციები, 13 ნოემბერს ფუხიმორი გაემგზავრა ბრუნეიში ასეანის ყრილობაზე და ქვეყანაში აღარ დაბრუნებულა. სულ მალე ჩავიდა იაპონიაში, სადაც გადადგომის შესახებ განაცხადა.
დაპატიმრება
იაპონურის გარდა ლაპარაკობს ესპანურად, ინგლისურად, ფრანგულად და გერმანულად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:პერუელები
გულვერდ თომაშვილი
გულვერდ თომაშვილი (დ. 13 ოქტომბერი, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ცენტრალური მცველი, ასევე თამაშობს დაცვის მარჯვება ფლანგზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
თეატრი და ცხოვრება
„თეატრი და ცხოვრება“ — ქართული ყოველკვირეული თეატრალურ-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა 1910, 1914–1920, 1923–1926 თბილისში. მისი დამაარსებელი და რედაქტორ -გამომცემელი იყო იოსებ იმედაშვილი. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ შ. დადიანი, ი. გომართლი, ს. ხუნდაძე, კ. ყიფიანი, ი. ვართაგავა, კ. მესხი, ს. სუმბათაშვილ-იუჟინი, ი. გრიშაშვილი, ვ. კოტეტიშვილი, ს. ახმეტელი და სხვა. იბეჭდებოდა ახალი პიესები, სტატიები თეატრის ისტორიისა და თეორისს საკითხებზე, მსახიობთა აღზრდაზე, რეჟისორის ოსტატობაზე, მსახიობისა და მაყურებლის ურთიერთობაზე. რეცენზიები სპექტაკლებზე, აგრეთვე ლიტერატურული და იუმორისტული ხასიათის წერილები და კარიკატურები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ძენი
მინი|[[ბოდჰიდჰარმა. ხეში ნაკვეთი ლითოგრაფია იოშიტოშის მიერ, 1887.]] ძენი (იაპ.: 禅; სანსკრ. ध्यान დჰაიანა, ჩინ.: 禪 ჩან, კორ. 선 სონ) — მიმდინარეობა მაჰაიანას ტრადიციის ბუდიზმში, ჩასახული ჩინეთში, შემდგომში გავრცელდა დანარჩენ შორეულ აღმოსავლეთში - ვიეტნამში, კორეაში და იაპონიაში. ამჟამად მისი მიმდევრები მთელ მსოფლიოში არიან. ძენი ანუ ძენ-ბუდიზმი უმეტესად გავრცელებულია სამხრეთ–აღმოსავლეთ ქვეყნებში. იპონიაში ძენ-ბუდიზმა გავრცელდა დაახლოებით XII-XIII-XIV საუკუნეებში. ჩინური ძენის ხუთი სახლი გამოიყოფა: გუი იანგის სკოლა, ლინძის სკოლა ანუ ე.წ "ცემისა და ყვირილის სკოლა", ცაოდუნგის სკოლა ანუ ხუთი რანგის სკოლა, იუნ მენის ანუ მარტივი პასუხის სკოლა და ფა იანგის სკოლა.
ფა იანგის სკოლას ურთიერთგანმსჭვალულობის სკოლასაც უწოდებენ. მისი განმასხვავებელი ნიშანი სწორედ არსებობის ექვსი მახასიათებლის ურთიერთგანმსჭვალულობის მოძღვრებაში მდგომარეობს. ეს ექვსი მახასიათებელია: ერთობა და განცალკევება, მსგავსება და განსხვავება, ხდომილება და გაქრობა. მოძღვრების არსი მდგომარეობს დაპირისპირებულთა ერთიანობის შეგრძნებაში.
ჩანის ხუთ სახლს შორის ფა იანგის სკოლას ყველაზე ნაკლები გავლენა აქვს. საბოლოო ჯამში, ამ ხუთი მიმართულებიდან მხოლოდ ორი - ლინძისა და ცაოდუნის სკოლები უძლებენ დროის გამოცდას და განსაზღვრავენ ძენის სახეს, როგორც მომდევნო ეპოქებში, ასევე დღესაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდიზმი კატეგორია:ძენი
საბაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი საბაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
Kermia
Kermia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მოსულიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი მოსულიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
საკანდელიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი საკანდელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
დინამო თბილისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
დინამო თბილისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კატეგორია:თბილისის სპორტი კატეგორია:დინამო თბილისი კატეგორია:სპორტსაზოგადოება დინამო
აფშანხვარა
აფშანხვარა, აფშანჰვარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი). ზღვის დონიდან 230 მ, შავი ზღვიდან 10 კმ, გუდაუთიდან 21 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ჯირხვის თემის სოფლები
ხოსე მანუელ რეინა
კარიერა
ხოსე მანუელ რეინა დაიბადა მადრიდში. მამამისი მიგელ რეინა სანტოსი იცავდა „ატლეტიკოს“ ღირსებას. მიუხედავად იმისა რომ, ის დაიბადა მადრიდში მან კარიერა დაიწყო „ბარსელონაში“, სადაც სამი სეზონი გაატარა (ერთი რეზერვებში ხოლო ორი ძირითად გუნდში), სადაც მან გამართა ორი მატჩი „ლივერპულის“ წინააღმდეგ (2000–2001 სეზონში უეფას თასზე). 2002 წელს რეინა არენდით „ვილიარეალში“ გადავიდა. 2004 წელს რეინამ ამ გუნდთან კონტრაქტი გააფორმა. 2004–2005 სეზონის შედეგებით „ვილიარეალი“ გავიდდა ლიგაზე (პირველად არსებობის ისტორიაში). ამ წელს რეინამ აიღო 7 თერთმეტმეტრიანი ათიდან ხოლო სეზონის ბოლოს დაასახელეს ესპანეთის საუკეთესო კიპერად. 2005 წელს რაფამ დაითანხმა რეინა ეთამაშა „ლივერპულში“. მისი დებიუტი მერსისაიდულ გუნდში შედგა ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. პირველივე სოზონში მან შემადგენლობიდან ამოაგდო სტამბოლის ფინალის გმირი იერჟი დუდეკი. ამ მომენტისთვის რეინას უკვე აქვს დამყარებული რამდენიმე საკლუბო რეკორდი. რეინა უკვე გაუთანაბრდა „ლივერპულის“ დიად მეკარეებს. მან თავის პირველ ორმოცდაათ მატჩში გაუშვა მხოლოდ 29 გოლი და დაამხო რეი კლემენსის რეკორდი (32 გაშვებული ბურთი პირველ 50 მატჩში). ასევე მას ეკუთვნის რეკორდი მშრალ მატჩებში.
პეპე რეინას სანაკრებო დებიუტი 2005 წელს შედგა. იგი მისი სანაკრებო კარიერის მანძილზე მუდამ იკერ კასილიასის დუბლიორია. მან მონაწილეობა მიიღო, მსოფლიო ჩემპიონატებზე, ევროპის ჩემპიონატზე და კონფედერაციათა თასზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ვილიარეალის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:ლაციოს ფეხბურთელები
ზეისტეჩო
ზეისტეჩო — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ესაჩოს (ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 75 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Kermia aegyptiaca
Kermia aegyptiaca — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რომის სამშვიდობო შეთანხმება
რომის სამშვიდობო შეთანხმება — სამშვიდობო შეთანხმება 1992 წლის 4 ოქტომბერს, მოზამბიკის სამოქალაქო ომში მონაწილე მხარეებს, ფრელიმოსა (მთავრობა) და რენამოს (ამბოხებულები) შორის, ამით დასრულდა სამოქალაქო ომი. მოლაპარაკებები 1990 წლის ივლისის დასაწყისში დაიწყო. შუამავალთა ჯგუფში ოთხი წევრი შედიოდა: წმინდა ეგიდიოს საზოგადოების ორი წევრი, ანდრეა რიკარდი და მატეო ზუპი, ასევე ჯეიმი ჯონქოლვესი და იტალიის მთავრობის წარმომადგენელი მარიო რაფაელი. ფრელიმოს დელეგაციას არმანდო გებუზა (მოზამბიკის დღევანდელი პრეზიდენტი), ხოლო რენამოს დელეგაციას რაულ დომინგოსი ხელმძღვანელობდა. სამშვიდობო ხელშეკრულებას ხელი მოზამბიკის იმდროინდელმა პრეზიდენტმა და ფრელიმოს ლიდერმა ჟოაკიმ ჩისანომ და რენამოს ლიდერმა ალფონსო დლაკამამ მოაწერა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოზამბიკის სამოქალაქო ომი კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
გოდოლი
გოდოლი — მაღალი კოშკი, ციხესიმაგრის ერთ-ერთი სახეობა. წერილობითი წყაროების მიხედვით ტერმინი „გოდოლი“ ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში იხმარებოდა, შემდეგ იგი კოშკმა შეცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
სალუქვაძე
საკუთარი სახელი სალუქვაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
უნიფორმიზმი
უნიფორმიზმი (ლათ. uiformis – ერთსახოვანი) — საბუნებისმეტყველო მეცნიერული ჰიპოთეზა, რომლის ამოსავალი დებულებაა გეოლოგიური ფაქტორების სისტემის უცვლელობა დროში. მთლიანად გეოლოგიური კონცეფციაა.
სალუქვაძე
კატეგორია:ქართული გვარები
უნიფორმიზმი
პირველად (1832) ინგლისელმა მეცნიერმა უ. უეიველმა უწოდა ჩარლზ ლაიელის მოძღვრებას. უნიფორმიზმის ჩასახვა დაიწყო XIX საუკუნიდან და მის განვითარება ჩამოყალიბებაზე არაერთი სახელოვანი მეცნიერი მუშაობდა. უნიფორმიზმს საფუძვლად დაედო მექანისტური ბუნებისმეტყველების მტკიცება, რომ გეოლოგიურ წარსულში, ისევე როგორც ახლა, მოქმედებდნენ ერთი და იგივე ძალები ერთნაირი ინტენსიურობითა და სიჩქარით. უნიფორმიზმი ეყრდნობოდა რამდენიმე თეორიულ პრინციპებს. თავისი არსით იგი უარყოფდა დედამიწის ისტორიისა და სიცოცხლის პროგრესიულ განვითარებას, რამაც ჯერ კიდევ XIX საუკუნის II ნახევარში გამოიწვია მისი მკაცრი კრიტიკა და საბოლოოდ უნიფორმიზმი როგორც გეოლოგიური კონცეფცია უარყვეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგია
პედირკის უდაბნო
პედირკა (Pedirka Desert) — უდაბნო სამხრეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს სამხრეთი ავსტრალიის შტატში. უდაბნო 970 კილომეტრითაა დაცილებული შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ ადელაიდას.
კემბრიჯი (აიდაჰო)
კემბრიჯი (Cambridge) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ვაშინგტონის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 328 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
სოანი
220px|მინიატიურა|მდ. ინდის ხეობა შენაკადებით 220px|მინიატიურა|სოანი
სოანი — მდინარე პაკისტანში, პენჯაბის რეგიონში.
მდინარე სათავეს იღებს პოტჰოჰარის პლატოს მთისწინეთში. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 250 კმ. ის არის მდ. ინდის მსხვილი შენაკადი. მდინარე იკვებება თოვლისა და ყინულების დნობის შედეგად, მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ, აგრეთვე, მუსონურ წვიმებს. პრაქტიკულად არ გამოიყენება სარწყავად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პაკისტანის მდინარეები
ტიხუანა
ტიხუანა (Tijuana) — ქალაქი უკიდურეს ჩრდილოეთ-დასავლეთ მექსიკაში. ქვემო კალიფორნიის შტატში. სახელმწიფო საზღვრით გამოყოფილია აშშ-ს დაძმობილებულ ქალაქ სან-დიეგოსაგან. ქალაქი დიდი სატრანსპორტო კვანძია. გამოირჩევა სასაზღვრო ვაჭრობით აშშ-სთან.
ტირარის უდაბნო
thumb|ტირარის უდაბნო, 2006 წლის [[ნასას სატელიტური სურათი.]] ტირარის უდაბნო (Tirari Desert) — უდაბნო სამხრეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს სამხრეთი ავსტრალიის შტატში.
ავსტრალიის უდაბნოებს შორის ფართობის მიხედვით მას მეცხრე ადგილი უკავია (15 250 კმ²), რაც მთელი კონტინენტის 0.2%-ია. ტირარის უდაბნოს ესაზღვრება ავსტრალიის სამი უდაბნო ესენია სტრელეცკის, სიმფსონისა და სტიორტის ქვიანი უდაბნოები. მისი ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი პლატოა. აქ მიედინება მდინარე კუპერ-კრიკი. უდაბნოს ტერიტორია მოქცეულია ეირის ტბის აუზში, სწორედ აქ მდებარეობს ეირის ტბის ეროვნული პარკი.
უდაბნოში ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა 125 მმ-ს არ აღემატება. ტირარის უდაბნოს კოორდინატებია -28.36667°N, 138.11667°W
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის უდაბნოები
სიმფონია № 5 (ბეთჰოვენი)
სიმფონია №5 (დო მინორი) Op. 67 — ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის სიმფონია, დაწერილი 1804-1808 წლებში, კლასიკური მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე კარგად ცნობილი ნიმუში და ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად შესრულებული სიმფონია, ფართოდ განიხილება დასავლეთევროპული მუსიკის ერთ-ერთ ქვაკუთხედად. პირველად შესრულდა 1808 წელს, ვენის თეატრში (Theater an der Wien) და მალევე მოიპოვა განსაკუთრებული რეპუტაცია. ერნსტ თეოდორ ამადეუს ჰოფმანმა სიმფონიას „თავისი დროის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოები“ უწოდა. კლასიკური პერიოდის სიმფონიების უმეტესობის მსგავსად, მეხუთე სიმფონიაც ოთხი მოქმედებისგან შედგება.
იგი იწყება გამოკვეთილი ოთხნოტიანი მოტივით („მოკლე-მოკლე-მოკლე-გრძელი“):
სიმფონია და განსაკუთრებით, მისი ოთხნოტიანი ინტრო, მსოფლიოს მასშტაბით არის ცნობილი. მოტივი ხშირად ჩნდება პოპულარულ კულტურაშიც, არსებობს მისი ვერსიები დისკოს და როკ-ენ-როლის სტილში, გამოყენებულია ფილმებსა და ტელევიზიაში.
ბეთჰოვენის მე-3 („გმირული“) და მე-6 („პასტორალური“) სიმფონიების მსგავსად, მე-5 სიმფონიასაც აქვს შერქმეული სახელი, თუმცა არა ავტორის მიერ. მას ხშირად ეწოდება „ბედისწერის სიმფონია“ (Schicksals-Sinfonie), ხოლო მის ცნობილ მოტივს - „ბედისწერის მოტივი“ (Schicksals-Motiv).
რომანტიკულ პერიოდში, ე.ი. მე-20 საუკუნის დასაწყისამდე მე-5 სიმფონია განიხილებოდა, როგორც ობიექტივისტური მუსიკალური თხრობა ადამიანის ბედისწერის, მარცხისა და ტრიუმფის, ტანჯვისა და ხსნის შესახებ. მისივე მე-9 სიმფონიის მსგავსად, რომელიც საზეიმო ფინალით მთავრდება, თავისი სვლით მინორიდან მაჟორისკენ მე-5 სიმფონიაც ევროპული კულტურის ამ ფუნდამენტურ იდეას იმეორებს. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი გააზრება ამჟამად პათეტიკურად ჟღერს, უდავოა, რომ მე-3 და მე-9 სიმფონიასთან ერთად ამ ნაწარმოებმა უდიდესი გავლენა იქონია მე-19 საუკუნის სიმფონიურ აზროვნებაზე, ფრანც შუბერტიდან და იოჰანეს ბრამსიდან მოყოლებული, პეტრე ჩაიკოვსკის, ანტონ ბრუკნერის და გუსტავ მალერის ჩათვლით. გარდა ამისა, იგი მიეკუთვნება კლასიკური რეპერტუარის იმ ნიმუშებს, რომლებიც კლასიკურ მუსიკაში გაუცნობიერებელ მსმენელსაც ძლიერად იზიდავს, განსაკუთრებით, თავისი რიტმული ძალის და დასამახსოვრებელი შესავლის წყალობით.
შექმნის ისტორია
ბეთჰოვენის მე-5 სიმფონიის პირველი ესკიზები 1803-1804 წლებით თარიღდება, ანუ მე-3 სიმფონიის დასრულების შემდეგ და მე-4-ს დაწყებამდე პერიოდით. 1806 წელს კომპოზიტორმა გაიცნო სილეზიელი გრაფი, ფრანც ფონ ოპერსდორფი, რომელმაც, მოგვიანებით, ორი სიმფონია შეუკვეთა. მე-5 სიმფონიაზე მუშაობა ვენაში, 1807 წლის ბოლოდან 1808 წლის გაზაფხულამდე პერიოდში, მე-6 სიმფონიის პარალელურად დასრულდა. სიმფონიის მიძღვნა, თავდაპირველად, ოპერსდორფისთვის იყო განსაზღვრული. მას თანხაც ჰქონდა გადახდილი, რაც, გარკვეული დროით, ნაწარმოებზე მის უფლებებს უზრუნველჰყოფდა. მიუხედავად ამისა, ბეთჰოვენმა ნაწარმოები საბოლოოდ პრინც ფრანც იოზეფ ლობკოვიცს მიჰყიდა და მიუძღვნა მას და უკრაინის ბოლო გეტმანის ვაჟს, გრაფ ანდრეი კირილეს ძე რაზუმოვსკის. ამ უკანასკნელსვე მიუძღვნა მოგვიანებით სამი სიმებიანი კვარტეტი (op. 59). 1808 წლის 1 ნოემბრის წერილში ბეთჰოვენი ოპერსდორფს უხსნის: „გაჭირვებამ მაიძულა, რომ თქვენთვის დაწერილი სიმფონია გამესხვისებინა.“ ბოდიშის ნიშნად, კომპოზიტორმა მას მე-4 სიმფონია მიუძღვნა. 1808 წლის ივნისში, უკეთესი გასამრჯელოს იმედით, ბეთჰოვენმა ნაწარმოები გამომცემლობა Breitkopf & Härtel-ს შესთავაზა, რომელთაც იგი 1809 წელს გამოსცეს.
thumb|ბეთჰოვენის მე-5 სიმფონიის პირველი გვერდის ხელნაწერი
მე-5 სიმფონიასთან დაკავშირებით ბეთჰოვენის ჩანაფიქრსა და მოტივაციაზე სათქმელი ცოტაა, რადგან თავად ავტორს არავითარი ჩანაწერი არ დაუტოვებია. მიუხედავად ამისა, სმენის დაქვეითება, რომელიც კომპოზიტორს 1798 წელს დაეწყო, აგრეთვე, მისი ჰაილიგენშტადტის ანდერძი გარკვეული დასკვნების გამოტანის საშუალებას იძლევა. 1859 წელს სწორედ ამ ფაქტორებზე დაყრდნობით, ალექსანდერ ულიბიშევმა შემდეგი მოსაზრება გამოთქვა: „მან კარი გაუხსნა სასიკვდილო დარტყმებს, მის წინაშე აღიმართა ბნელი აჩრდილი, რომელიც სრულ სიყრუეს და არარაობას უქადდა.“
მე-5 სიმფონიის წარმოშობასთან დაკავშირებულ კვლევაში მეხტჰილდ ფუქსი ითვალისწინებს როგორც ბიოგრაფიულ, ისე ისტორიულ ასპექტებს: „ბეთჰოვენის ბიოგრაფიით ან მის დროს მიმდინარე რევოლუციური პროცესებით მე-5 სიმფონიის შინაარსის ახსნა ზედმეტად მარტივი იქნებოდა. ბეთჰოვენის იმიჯის შესწავლის შედეგად, რომელიც როგორც საკუთარი, ისე იმ პერიოდის მუსიკალური საზოგადოების მიერ დატოვებულ დახასიათებებს ემყარება, მივედი დასკვნამდე, რომ ეს ფაქტორები მნიშვნელოვანია, თუმცა, კომპოზიტორის არტისტული ხედვა მათით არ შემოისაზღვრება.“ ჰარი გოლდშმიდტმა განსხვავებული ინტერპრეტაციების ფილოსოფიური იმპლიკაციები შემდეგნაირად შეაჯამა:
"„ბედისწერას“ აქვს როგორც ზოგადი, ისე კონკრეტული, ორივე შემთხვევაში რეპრესიული მნიშვნელობა. არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იქნას იგი გააზრებული არაისტორიული, ვიწრო-პიროვნული მნიშვნელობით. იგივე შეიძლება ითქვას ამბოხზეც, რადგან სხვაგვარად იგი ვერ გახდებოდა ასეთი ზეპიროვნული, მასობრივი (ამ სიტყვის იდეალური გაგებით) მუსიკალური სიტყვა. ასევე, იგი თანამედროვე ენა იყო თანამედროვე ეპოქის ყველა ისტორიული გამოცდილებით. კანტმა, რომელიც ბეთჰოვენისთვის ფილოსოფიური ავტორიტეტი იყო, ბურჟუაზიულ განმანათლებლობას „თვითგამოწვეული უმწიფრობისგან ემანსიპაცია“ უწოდა. ბედისწერას აღარ ეთანხმებოდნენ პასიურად, იგი აღარ იყო არც გარდაუვალი და არც დაუმარცხებელი. ამას გვიამბობს ნაწარმოების შიდა მდინარება და ამის გამოა, რომ ბედისწერა მხოლოდ დასაწყისში გვხვდება."
ბეთჰოვენის ბევრი სხვა გავრცელებული გამონათქვამის მსგავსად, მისი ციტატაც მე-5 სიმფონიის შესახებ კომპოზიტორის მდივნის, ანტონ შინდლერის გამონათქვამებს ეფუძნება და შესაბამისად, მისი ავთენტურობა საეჭვოა. შინდლერი ბეთჰოვენის სიტყვებს თავისი ნაწარმოების შესახებ ამგვარად ციტირებს: „ამ სიღრმეთა გასაღები თავად მათმა შემოქმედმა მოგვცა, როდესაც ავტორს (შინდლერს) მათ განმსაზღვრელ იდეაზე ესაუბრა შემდეგი სიტყვებით: „ასე აკაკუნებს კარზე ბედისწერა“, რაც პირველი მუსიკალური ფრაზის დასაწყისს შეეხებოდა.“ ამ ინტერპრეტაციამ, რომელსაც უკავშირდება მეტსახელი Schicksalssymphonie (ბედისწერის სიმფონია) თანამედროვე კვლევებში მწვავე კრიტიკა დაიმსახურა. მიუხედავად ამისა, ფუქსი შინდლერის ამ გამონათქვამს ჭეშმარიტებად მიიჩნევს. მეორეს მხრივ, ჰარი გოლდშმიდტი ყურადღებას ამახვილებს ნაწარმოების პოლიტიკურ დატვირთვაზე და ბედისწერის იდეაზე, რომელიც მასშია წარმოდგენილი:
"როცა გოეთე ნაპოლეონს ბედისწერაზე ესაუბრებოდა, მისგან ასეთი პასუხი მიიღო: „La politique c’est le destin!“ („პოლიტიკაა ბედისწერა!“) სავარაუდოა, რომ ბონაპარტისადმი მიძღვნილი სიმფონიის ავტორიც ბედისწერის ნაპოლეონისეულ გააზრებას იზიარებდა. ამის ფონზე, იენის და აუერშტედტის ბრძოლების შემდეგ დაწერილი დო-მინორული სიმფონია გამოკვეთილად ანტინაპოლეონისტური ნაწარმოები იყო. შესაძლებელია, რომ კომპოზიტორის იმედგაცრუება ნაპოლეონის იმპერატორად კურთხევით „გმირული“ სიმფონიის დაწერის შემდეგ, საფუძვლად დაედო ამ „პარალელურ“ სიმფონიას. იმავე პერიოდში, იმავე სტილში და ტონალობაში დაწერილი კორიოლანუსის უვერტიურის მსგავსად, ეს სიმფონიაც „ტირანთა წინააღმდეგ“ იყო დაწერილი."
მიუხედავად კომპოზიტორისეული გამონათქვამების ნაკლებობისა, მუსიკოსთა მხრიდან ბეთჰოვენის მე-5 სიმფონია ყოველთვის მისივე მე-3, მე-7 და მე-9 სიმფონიებთან კავშირში განიხილება, რომლებშიც კომპოზიტორმა უნიკალური სიმფონიური მუსიკალური ენა ჩამოაყალიბა.
ინსტრუმენტული შემადგენლობა
სიმფონია შემდეგი ინსტრუმენტული შემადგენლობის ორკესტრისთვისაა განსაზღვრული:
სტრუქტურა და ანალიზი
ნაწილების მიმოხილვა:
პირველი მოქმედება
Allegro con brio, ზომა 2/4, დო მინორი
mini
პირველი მოქმედება კლასიკურ სონატურ ფორმაშია, თუმცა იმ დროს მიღებული სიმფონიური მოდელისგან იმით განსხვავდება, რომ რამდენიმე მოტივისგან შედგენილი მთავარი თემის ნაცვლად, კომპოზიტორი მასში ერთ მცირე ზომის, უკიდურესად ლაკონიურ და გამოკვეთილი ხასიათის მქონე მოტივს იყენებს. (შესაძლებელია, მას მთავარი თემის ნაცვლად, „მთავარი რიტმიც“ კი ვუწოდოთ). გარდა ამისა, მეორე თემა მხოლოდ უმნიშვნელო როლს თამაშობს: იგი მხოლოდ ექსპოზიციასა და რეკაპიტულაციაში გვხვდება და პირველივე გამოჩენისას კონტრაბასებში კვლავ მთავარი მოტივის რიტმული აკომპანიმენტი ახლავს. მთლიან მოქმედებას მონოთემატურობის ძლიერი ტენდენცია ახასიათებს, რაც ხშირად გვხვდება ჰაიდნის სიმფონიებში.
ექსპოზიცია ნელი შესავლის გარეშე, პირდაპირ ზემოხსენებული „ბედისწერის მოტივის“ ხუთი ტაქტით იწყება. მისი დაძაბულობა გამომდინარეობს, ერთის მხრივ, ორი ფერმატასგან, ხოლო მეორეს მხრივ, გაურკევეველი ტონალობისგან. ამ დროს მსმენელმა, ნაწარმოების ტონალობად, შესაძლოა სრულიად მართებულად მიიჩნიოს მი- მაჟორიც. მხოლოდ მე-7 ტაქტიდან მოყოლებული, ფაგოტების და ჩელოების მხრიდან ერთმნიშვნელოვნად იკვეთება დო მინორი, როგორც ნაწარმოების ტონალობა. მოტივი ხმებს შორის მოძრაობს და რიტმული მერვედების გავლით საორკესტრო tutti-თ, დომინანტურ აკორდზე მთავრდება. შემცირებული სეპტაკორდის ტონებით საწყისი მოტივი კვლავ მეორდება, ისევე, როგორც წინა შემთხვევაში, აკორდულ tutti-ში გადაიზრდება და შემოჰყავს მეორე თემა.
mini|left|200px|შესავალი ვალტორნებზე mini|right|300px|მეორე თემა (დასაწყისი)
ვალტორნების მოკლე მოტივს,, რომელიც მთავარი მოტივის რიტმულ ნახაზს იმეორებს, თუმცა სხვა ტონალური შემადგენლობისაა, შემოჰყავს მეორე თემა პარალელურ მი- მაჟორში, თანაბრად მდინარე მეოთხედებით. .
ამ მუსიკალური ტორპორის შემდეგ, რომელიც ჰექტორ ბერლიოზმა მომაკვდავის სუნთქვას შეადარა, ბრუტალური ძალით შემოდის მთავარი მოტივი, რომელსაც რეკაპიტულაციაში გადავყავართ. რეკაპიტულაცია, ჰობოის რეჩიტატიული კანტილენას გამოკლებით, ექსპოზიციის გამეორებაა. პიკარდის ტერციის ტრადიციის თანახმად დამხმარე თემა ამ შემთხვევაში დო მაჟორშია გაჟღერებული, ვრცელი კოდა კი მოქმედებას კვლავ მინორში ასრულებს.
მეორე მოქმედება
Andante con moto, ზომა 3/8, ლა- მაჟორი
მეორე მოქმედების ტონალობა ლა- მაჟორია, დო მინორის მე-6 საფეხური. იგი პირველ მოქმედებასთან მიმართებაში ყოველმხრივ კონტრასტულია: მოკლე, რიტმულად გამოკვეთილი მოტივის ნაცვლად აქ მოცემულია ფართო, მოქნილი, მღერადი თემა. იგი ასრულებს იმ ამოცანას, რომელიც პირველი მოქმედების დამხმარე თემისთვის შეუძლებელი იყო მთავარი მოტივის დომინირების გამო.
აბულფაზ ელჩიბეი
აბულფაზ ელჩიბეი (Əbülfəz Elçibəy; დ. 24 ივნისი, 1938, ნახჭევანი, აზერბაიჯანი — გ. 22 აგვისტო, 2000, ანკარა, თურქეთი) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკური მოღვაწე და ყოფილი საბჭოთა დისიდენტი. აზერბაიჯანის პირველი არჩეული, არა-კომუნისტი პრეზიდენტი. 1989 წლიდან აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტის თავმჯდომარე.
ბიოგრაფია
აბულფაზ ელჩიბეი ალიევი დაიბადა 1938 წელს, ნახჭევანში, ორდუბადის რაიონის სოფელ კელეკში. 1957 წელს შევიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე არაბული ფილოლოგიის სპეციალობით. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ 1963–1964 წლებში თარჯიმნად მუშაობდა ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში. 1965–1968 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ისტორიის სპეციალობით, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რის შემდეგაც 1969–1974 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას უნივერსიტეტში. 1975 წელს დააპატიმრეს ანტისაბჭოთა მოღვაწეობისათვის საბჭოთა წყობილებაზე ცილისწამების ბრალდებით. საპატიმროში დაჰყო 2 წელი, გათავისუფლების შემდეგ კი მუშაობა დაიწყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში სადაც მუშაობდა წამყვან მეცნიერ–თანამშრომლად მანამ, ვიდრე 1992 წელს არ აირჩიეს აზერბაიჯანის პრეზიდენტად. 1993 წლის 1 სექტემბერს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დატოვა თანამდებობა და წავიდა ემიგრაციაში.
გარდაიცვალა თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში 2000 წლის 22 აგვისტოს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2000 კატეგორია:აზერბაიჯანის პრეზიდენტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:აზერბაიჯანელი ნაციონალისტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი ანტიკომუნისტები
სიმფონია № 5 (ბეთჰოვენი)
მესამე მოქმედება
მე-3 მოქმედება წარმოადგენს სკერცოს, რომელმაც ბეთჰოვენის დროიდან მოყოლებული, სიმფონიებში თითქმის სრულად ჩაანაცვლა მენუეტები. იგი კვლავ დო მინორულ ტონალობაშია. ბეთჰოვენთან დაკავშირებულ ნაშრომებში (მაგალითად, ვალტერ რიცლერთან) მას იშვიათად მიაწერენ დამოუკიდებელი ნაწილის ფუნქციას და უფრო მეტად განიხილავენ, როგორც დაძაბულობის ზრდის საშუალებას ფინალის წინ. . ბეთჰოვენმა ეს მოქმედება სხვებზე ადრე დაასრულა, ხოლო პრემიერის შემდეგ თითქმის ორჯერ შეამოკლა. ფორმის თვალსაზრისით, შეგვიძლია განვიხილოთ, როგორც სკერცო - ტრიო - შემოკლებული სკერცო-რეპრიზა, რომელიც ფინალში გადადის.
სკერცო შედგება ორჯერ განმეორებული ბანის მოტივისგან, რომელიც მეოთხედი ნოტებითა წარმოდგენილი და თითქმის ორი ოქტვის დიაპაზონს ფარავს. მას მაღალი სიმებიანები ეპასუხება, რასაც მოჰყვება მეორე მოტივი ვალტორნებში, ხოლო მოგვიანებით მთელი ორკესტრით, რომელიც პირველი მოქმედების პირველ თემას გვახსენებს. პირველი თემა (ამჯერად, სი მინორში) და ვალტორნების მოტივი კვლავ ჩნდება ვარირებული ფორმით, ხოლო სკერცოს დასასრულს ისინი კომბინირებულად, დამუშავების მსგავსად ჟღერენ. შუა ნაწილში გადასვლას წინ უძღვის მერვედებით წარმოდგენილი ფიგურები ვიოლინოებში და დასკვნითი tutti (ტრომბონებით). აღსანიშნავია, რომ ბეთჰოვენმა შეცვალა სკერცოს გავრცელებული ფორმა, რომელიც ორი განმეორებული ნაწილისგან შედგებოდა ხოლმე.
გახსნით თემას პასუხობს კონტრასტული თემა ხის ჩასაბერ ინსტრუმენტებში, შემდეგ კი ეს თანმიმდევრობა მეორდება. შემდეგ, ვალტორნები გააჟღერებენ ამ მოქმედების მთავარ თემას, რის შემდეგაც მუსიკის მდინარება გრძელდება. ტრიოს სექცია დო მაჟორშია და კონტრაპუნქტული ტექსტურა აქვს. როცა სკერცო ბოლოჯერ ბრუნდება, იგი სიმებიანების pizzicato-თი, ძალიან ხმადაბლა სრულდება. „სკერცო გვთავაზობს ისეთივე კონტრასტებს, როგორსაც ნელი მოქმედება (Andante con moto). ისინი გამომდინარეობს სკერცოსა და ტრიოს უკიდურესად განსხვავებული ხასიათებიდან... შემდეგ, კონტრასტის სახით სკერცო ცნობილ „მოტოს“ გვთავაზობს (3 + 1) პირველი მოქმედებიდან, რომელიც თანდათან დომინანტურ ფუნქციას იძენს.“ მესამე მოქმედება ასევე აღსანიშნავია მისი გადასვლით მეოთხეში, რომელიც მუსიკალურ ლიტერატურაში ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ გადასვლად მიიჩნევა.
მეოთხე მოქმედება
Allegro, ზომა 4/4, დო მაჟორი
სიმფონიის გრავიტაციის ცენტრს დასკვნითი (და არა გახსნითი) ნაწილი წარმოადგენს. ამ ფონზე კიდევ უფრო გასაგებია ფოკუსის ბოლო ნაწილზე გადატანა ბეთჰოვენისავე მე-9 სიმფონიაში. მშვიდი, უპრობლემო ხასიათი, რომელიც ბეთჰოვენის ადრეულ სიმფონიებს ახასიათებდა, გამქრალია. დაპირისპირება პირველი მოქმედების ბნელ, დრამატულ დო მინორსა და ფინალის საზეიმო დო მაჟორს შორის ბეთჰოვენის მკვლევარების მიერ აღწერილია ისეთი მეტაფორებით, როგორიცაა „per aspera ad astra“ („ღამის გავლით ვარსკვლავებისკენ)“, მზის ამოსვლა, ტრიუმფალური მარში, გამარჯვება ბედზე და ა.შ. როგორც მოგვიანებით მე-9 სიმფონიაში, საზეიმო ხასიათის გადმოსაცემად ბეთჰოვენი აქაც მარშის ფორმას იყენებს. გარდა ამისა, საორკესტრო შემადგენლობა გაფართოებულია პიკოლოების, კონტრფაგოტებისა და ტრომბონების დამატებით. მე-4 მოქმედება, ისევე, როგორც პირველი, სონატურ ფორმაშია, თუმცა, ექსპოზიცია აქ 85 ტაქტი გრძელდება, დამუშავება - 66 ტაქტი, მაშინ როცა რეკაპიტულაცია მთელი 110 ტაქტი გრძელდება, ხოლო კოდა - 126. სიმძიმის ცენტრი აქაც ბოლოსკენაა გადმოტანილი, ისევე, როგორც მთლიან სიმფონიაში.
კლარნეტი, ფაგოტი, ალტი და ჩელო იწყებენ ახალ, მოკლე თემას, რომელიც შემდეგ მთელი ორკესტრით ჟღერდება. ექსპოზიციას tutti ამთავრებს. დამუშავების სექცია, რომელიც მას მოსდევს, მეტწილად დამხმარე თემის ტრიოლებიან მოტივს ემყარება. იგი სხვადასხვა ხმებში მოძრაობს, ან, როგორც სანოტო მაგალითშია წარმოდგენილი, ჟღერს ჩასაბერების და ლიტავრების ტრიოლებთან კომბინაციაში. კონტრაბასების გრძელ პედალზე (ბგერა სოლ) დანარჩენი სიმებიანები ხანგრძლივად განმეორებად მერვედებში უკრავენ, რასაც ხმამაღალი tutti ასრულებს.
ამ დროს, მოულოდნელად, პირველი ვიოლინოები იწყებენ რიტმულ ფორმულას ბგერა სოლ-ზე, pianissimo-ში. ეს ნაწილი გამოძახილია სკერცოს თემისა მესამე მოქმედებიდან, თუმცა, ბანის პარტიის გარეშე. შემდგომ, tutti-ს გადავყავართ რეკაპიტულაციაზე, რომელიც ორი ჩამატებული ნაწილის გამო შედარებით ხანგრძლივია, ვიდრე მისი პირველი გაჟღერება. მეორე თემა, რომელიც ფაგოტით იწყება და ვალტორნებში გრძელდება, კოდას ხსნის. იგი იყენებს მთავარ თემასთან დაკავშირებულ მოტივს (G-c-G-e-d-c-g), რომელიც ორი გაჟღერების შემდეგ presto-ში გადადის. ნაწარმოებს ამთავრებს ხანგრძლივი პაუზებით გამოყოფილი შვიდი მეოთხედი ნოტი.
ჩანაწერები
2011 წლისთვის ნაწარმოების 150-მდე ჩანაწერი არსებობდა. აქედან გამომდინარე, კონკრეტულ ჩანაწერებზე ცალკე საუბარი რთულია. პირველი ჩანაწერი ბერლინის ფილარმონიულ ორკესტრს ეკუთვნის არტურ ნიკიშის დირიჟორობით და იგი 1913 წლით თარიღდება.
შემდგომ პერიოდში ნაწარმოების ინტერპრეტაციასთან დაკავშირებით ორი განსხვავებული მიდგომა წარმოიშვა. პირველ მიდგომას, ე.წ. ბეთჰოვენის რომანტიკულ ინტერპრეტაციას, იზიარებდნენ ვილჰელმ ფურტვენგლერი, ოტო კლემპერერი, ბრუნო ვალტერი და ვილემ მენგელბერგი. ტემპები ბევრად ნელია, ვიდრე ამას კომპოზიტორი უთითებს (ჩანაწერები, საშუალოდ, 40 წუთამდე გრძელდება). მოქმედებების შიგნით ერთმანეთისგან ტემპით ასევე გამოყოფილია ცალკეული სექციებიც, წინ წამოწეულია მაღალი რეგისტრი. მეორე მიდგომა, რომლის წამომწყებიც არტურო ტოსკანინი იყო, უფრო სწრაფ ტემპებს მიჰყვება (წინასწარ განსაზღვრული გამეორებებით ჩანაწერები საშულოდ 33 წუთი გრძელდება). ჟღერადობა შედარებით მარტივია და ზოგადი ფორმის წარმოჩენაზეა ორიენტირებული.
სხვა აღსანიშნავი ჩანაწერები ეკუთვნის კარლოს კლაიბერს, რენე ლეიბოვიცს, ჰერბერტ ფონ კარაიანს, ლენარდ ბერნსტაინს, ფერენც ფრიჩაის, ჯორჯ სელს, რაფაელ კუბელიკს და იგორ მარკევიჩს. ისტორიულად აკურატული ინტერპრეტაციების ძიებაში ნაწარმოები ბეთჰოვენის დროინდელ ინსტრუმენტებზეც შესრულდა. ამ მიმართულებიდან აღსანიშნავია სერ როჯერ ნორინგტონის, ფრანს ბრიუგენის და სერ ჯონ ელიოტ გარდინერის ჩანაწერები. დავიდ ცინმანს ეკუთვნის რიტმულად ზუსტი ჩანაწერი, რომელიც ორიგინალ პარტიტურას ეყრდნობა. გარდა ზემოხსენებულისა, არსებობს ფრანც ლისტის ვერსია ფორტეპიანოსთვის, რომლის გამორჩეული ჩანაწერები კონსტანტინ შერბაკოვს, ციპრიან კაცარისს, გლენ გულდს, პაულ ბადურა-შკოდას და იდილ ბირეტს ეკუთვნის. არსებობს, აგრეთვე, არანჟირება ორღანისთვის, რომლის ავტორია ერნსტ-ერიხ შტენდერი.
თანადროული გამოხმაურება
თანადროული გამოხმაურებების თანახმად, ნაწარმოების პრემიერა არცთუ წარმატებული ყოფილა. პუბლიკის რეაქცია მერყეობდა თავშეკავებიდან გაუგებრობამდე და სრულ უარყოფამდე. ამას დაემატა არცთუ დამაჯერებელი შესრულება ორკესტრის მხრიდან. მაგალითად, მუსიკალური მწერალი და კომპოზიტორი იოჰან ფრიდრიხ რაიხარდტი წერდა:
"მომღერლები და ორკესტრი ძლიერ განსხვავებული ნაწილებისგან შედგებოდა. შეუძლებელი აღმოჩნდა, რომ ნაწარმოებებს, რომლებიც სავსე იყო უდიდესი სირთულეებით, სრული რეპეტიცია ერთხელ მაინც გაევლოთ."
რომანტიკულ ეპოქაში
რომანტიკულ პერიოდში გაიზარდა რეცენზიების, მიმოხილვებისა და კომენტარების რაოდენობა. ამათგან უმნიშვნელოვანესია 1810 წელს, ერნსტ თეოდორ ამადეუს ჰოფმანის ავტორობით Allgemeine musikalische Zeitung-ში გამოქვეყნებული მიმოხილვა. მასში პირველად იქნა მოცემული ნაწარმოების ფორმისა და სტრუქტურის განხილვა. გარდა ამისა, სტატიამ მიმართულება მისცა ბეთჰოვენის ახლებურ, რომანტიკულ ინტერპრეტაციას:
"ბეთჰოვენის გონებაში ღრმად არის ჩაბეჭდილი მუსიკის რომანტიკულობა, რასაც იგი მაღალი ოსტატობით და თავშეკავებით გადმოსცემს. ყველაზე კარგად ეს ამ სიმფონიაში იგრძნობა, რომელშიც ბეთჰოვენის რომანტიზმი ყველაზე ფართოდ იხსნება, განსაკუთრებით, კულმინაციაში, რომელიც ბოლომდე გრძელდება და რომელსაც მსმენელი მარადისობის სამყაროში გადაჰყავს."
ლუი შპორი ნაწარმოებს აკრიტიკებდა ჰაიდნის და მოცარტის კლასიკური ტრადიციიდან გადახვევის გამო, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ მსგავსი კრიტიკული კომენტარები სულ უფრო იშვიათი ხდებოდა:
"მიუხედავად ცალკეული მშვენიერი ადგილებისა, ნაწარმოებს აკლია კლასიკური მთლიანობა. სახელდობრ, პირველი მოქმედების თემას აკლია ის ღირსება, რომელიც, ჩემი აზრით, სიმფონიის დასაწყისს უნდა გააჩნდეს. ბოლო მოქმედება კი თავისი უაზრო ხმაურით ყველაზე ნაკლებ დამაკმაყოფილებელია."
სიმფონიის მიმართ ზრდადი ინტერესის ერთ-ერთო მიზეზი ისიც იყო, რომ რომანტიკოსი კომპოზიტორები, როგორიცაა ჰექტორ ბერლიოზი და რობერტ შუმანი, მასში თავიანთი მუსიკალური ენის პირველსაწყისს ხედავდნენ. ბერლიოზი მის შესახებ წერდა:
"უდავოდ ყველაზე ცნობილი და ჩვენი აზრით, პირველი, სადაც ბეთჰოვენმა თავის ფართო წარმოსახვას სრული თავისუფლება მიანიჭა ისე, რომ სახელმძღვანელოდ და დახმარებისთვის არცერთი უცხო აზრისა თუ იდეისთვის არ მიუმართავს."
თავის „მუსიკალური დრამის“ კონცეფციასთან მიმართებაში ნაწარმოებს რიხარდ ვაგნერიც აქტიურად განიხილავდა.
XX საუკუნეში
მე-20 საუკუნეში ნაწარმოები უკვე მსოფლიში ცნობილ და აღიარებულ ხელოვნების ნიმუშს წარმოადგენდა. ამ პერიოდის კვლევებში გავრცელებული იყო ფაქტებზე დამყარებული, ანალიტიკური მიდგომები. ამ სკოლის უპირველესი წარმომადგენელი ჰაინრიხ შენკერი იყო. ერთ-ერთი ანალიზის წინასიტყვაობაში, ეხება რა ხშირად განხილულ „ბედთან ბრძოლის“ მოტივს, იგი წერს:
ნაციონალ-სოციალიზმი ბეთჰოვენის მუსიკაში გერმანული ინტელექტის მიღწევას ხედავდა, რომელიც, რაღა თქმა უნდა, მსოფლიოში გამორჩეული უნდა ყოფილიყო. უფრო კონკრეტულად, ეს იყო „დროის სული“, „გერმანელი ხალხის გამოღვიძება“, რომელიც უნდა მომზადებულიყო „გერმანული რასის“ სახით მსოფლიოზე კულტურული დომინირებისათვის. ჯერ კიდევ 1934 წელს აღტაცებული არნოლდ შერინგი მე-5 სიმფონიაზე ისე საუბრობდა, როგორც „ეროვნული აღზევების“ სიმბოლოზე და ადარებდა მას „ხალხის ბრძოლას არსებობისთვის. ხალხისა, რომელიც ეძებს წინამძღოლს და პოულობს მას“. როგორც ჩანს, ბეთჰოვენის ეს ნაწარმოები კარგად გადმოსცემს ამ „ჰეროიკულ“ და „ფაუსტისეულ“, „ამაღლებულ“ და „მონუმენტურ“ განწყობას. მეორე მსოფლიო ომის დროს BBC სარეკლამო ქუდის სახით, სიტყვა „გამარჯვების“ (Victory) აღსანიშნავად იყენებდა ასო V-ს აღმნიშვნელ კოდს მორზეს ანბანიდან (···—). მოგვიანებით, თავისი ფორმის გამო, ეს აღნიშვნა სიმფონიის საწყის მოტივს დაუკავშირდა, თუმცა თავდაპირველი ჩანაფიქრი ეს არ ყოფილა.
1960-იან და 70-იან წლებში თეოდორ ადორნო და სხვა ავტორები მიუთითებდნენ ბეთჰოვენის სიმფონიების კავშირზე 1800-იანი წლების ბურჟუაზიის ემანსიპაციასთან. თავის „მუსიკის სოციოლოგიაში“ ბეთჰოვენის სიმფონიების შესახებ ადორნო წერს:
"ობიექტურად თუ შევხედავთ, ბეთჰოვენის სიმფონიები საჯარო მიმართვებია კაცობრიობისადმი. კომპოზიტორი, მათივე ცხოვრების წესის ჩვენებით, ცდილობდა შეუცნობლად მიეყვანა ისინი ერთიანობის ცნობიერებამდე, რომელიც თავიანთ ინდივიდუალურ, დაქსაქსულ არსებობაში მათ დაკარგული ჰქონდათ."
მუსიკალური თვალსაზრისით, მეხუთე სიმფონია როგორც მე-20, ისე 21-ე საუკუნეში აქტუალური დარჩა. ჩარლზ აივზი ციტირებს მას თავის კონკორდის სონატაში (1915), არნოლდ შონბერგი ნაწარმოებში ოდა ნაპოლეონს (1942), ვოლფგანგ ფორტნერი კი ნაწარმოებში Mouvements für Klavier und Orchester (1953). კონკრეტულად საწყისი მოტივი გამოიყენა ბევრმა სასულე ორკესტრმა, როკ- და პოპ-ჯგუფმა და სხვა ტიპის მუსიკალურმა ანსამბლმა და შემსრულებელმა, როგორიცაა Ekseption, უოლტერ მერფი, სტივ ვაი, ჯო სატრიანი, Electric Light Orchestra, Trans-Siberian Orchestra და ა.შ. თანამედროვე R&B შემსრულებელი რობინ თიკი 2002 წელს მსოფლიო ჩარტებშიც მოხვდა სიმღერით When I Get You Alone, რომელიც საწყისი მოტივის ინტერპრეტაციას ეფუძნება.
ვოლფგანგ შტაუდტეს ფილმში როტაცია (1949) მუსიკის სახით მხოლოდ ბეთოჰვენის მეხუთე სიმფონიაა გამოყენებული. სატელევიზიო ფილმში Spiel um Zeit (1981), რომელიც ეფუძნება ფანია ფენელონის რომანს გოგონათა ორკესტრი აუშვიციდან (Das Mädchenorchester von Auschwitz) პირველი მოქმედების დამუშავების სექცია გოგონებს სიცოცხლეს უხანგრძლივებს. დისნეის მულტფილმი Fantasia 2000 ამ სიმფონიით იხსნება. პრისცილა პრესლის მონათხრობის მიხედვით, სიმფონია განსაკუთრებულად უყვარდა ელვის პრესლის: „როცა მას ჩართავდა, ხმას ბოლომდე აუწევდა ხოლმე და დირიჟორობას იწყებდა“.
რესურსები ინტერნეტში
5 კატეგორია:რომანტიკული სიმფონიები
სანაძე
საკუთარი სახელი სანაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ვლადიმერ ასათიანი
ვლადიმერ ალექსის ძე ასათიანი  (დ. 1 იანვარი, 1930 — გ. 15 ივნისი, 1979) — ქართველი, სოციალისტური შრომის გმირი (1971). გ. დიმიტროვის სახელობის თბილისის საავიაციო ქარხნის ამწყობი-ზეინკალი, სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენითა და მედლით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მუშები კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979 ვლადიმერ
Kermia aglaia
Kermia aglaia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აფცხვა
აფცხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მუგუძირხვის თემი), მდინარე ამბარის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 20 მ, შავი ზღვიდან 4 კმ, გუდაუთიდან 17 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:მუგუძირხვის თემის სოფლები
P
P, p — ლათინური ანბანის მეთექვსმეტე ასო. სემიტური Pê (პირი), ისევე როგორც ბერძნული Π ან π (პი), და ეტრუსკული და ლათინური ასოები წარმოებული ყოფილი ანბანისგან ყველა გამოსახავდა /p/ ბგერას.
გედიმინასის კოშკი
thumb|გედიმინასის კოშკი. გედიმინასის კოშკი – ისტორიულ-კულტურული ძეგლი ვილნიუსში. იგი იყო ზედა ციხის შემადგენელი ნაწილი, რომელსაც ჰქონდა თავდაცვითი დანიშნულება. დღესდღეობით გედიმინასის კოშკი არის ერთადერთი, რაც დაუზიანებლად შემორჩა ზედა ციხისგან. თუმცა, არქეოლოგიური გამოკვლევების შედეგად ციხის ზოგიერთი ნანგრევი აღდგენილია. თავდაპირველად, ლიტვის დიდ მთავარ გედიმინასს აუგია ხის ციხე. 1409 წელს კი დიდ მთავარს, ვიტაუტას დიდს, აგურის ციხის მშენებლობა დაუსრულებია.
P
კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:
გედიმინასის კოშკი
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
ცელა
მინი|ბალტიის ცელა ცელა — ზღვის ან ტბის ნაპირებზე ქვიშის, კენჭნარის ან ნიჟარების ვიწრო და დაბალი მონალექი ზოლი, რომელიც ერთი ბოლოთი უკავშირდება ხმელეთს, ხოლო მეორეთი თავისუფლად ბოლოვდება აკვატორიის ფარგლებში.
აგებულია უმთავრესად რბილი მასალით — ქვიშებით, ღორღით, რიყნარით, კენჭითა და ხრეშით. წარმოიქმნება ნაპირის გამოყოლებით ნალექების გადაადგილებისა და დალექვის შედეგად; ზოგჯერ ნალექები ორი საწინააღმდეგო მიმართულების ნაპირისგასწვრივი დინების შეხვედრის ადგილას გროვდება. ასეთი ცელა სანაპირო ხაზის პერპენდიკულარულადაა შეჭრილი ზღვაში და ისარა ეწოდება. აღსანიშნავია კურშის ცელა, ბალტიის ცელა, არაბატის ცელა, ჩუშკა და სხვა. ცელა, რომელიც გამოჰყოფს ყურეს ან უბეს, ეწოდება წანაყარი, ხოლო ისეთი ცელა, რომელიც აერთებს კუნძულსა და კონტინენტს, ეწოდება ტომბოლო.
სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
ნულარბორის ვაკე
thumb|250პქ|უდაბნო აღნიშნულია წითელი ფერით ნულარბორის ვაკე (Nullarbor Plain) — უდაბნო სამხრეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს სამხრეთი ავსტრალიის და დასავლეთი ავსტრალიის შტატებში. უდაბნო 723 კილომეტრითაა დაცილებული სამხრეთი ავსტრალიის შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ ადელაიდას.
ამ უდაბნოს ფართობი შეადგენს 200 000 კმ² (77 200 კვ მილი). აქ ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა 179.7 მმ-ს არ აღემატება. ზაფხულობით უდაბნოში საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 48.5 °C.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის უდაბნოები
ორწვერი (მთა)
ორწვერი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მყინვარწვერის მასივის სამხრეთ ნაწილში, მყინვარ გერგეთისა და მდინარე ქესიის სათავეების მყინვართა წყალგამყოფზე. სიმაღლე 4222 მ. ახასიათებს კლდოვანი „გუშაგები“. აგებულია ზედაპლიოცენური ლავებით, რომლებიც ქმნიდა მყინვარწვერის ძველი, ამჟამად დანგრეული კალდერის სამხრეთ კიდეს. ორწვერზე პირველად ავიდნენ 1913 წელს (მ. გალკინი და კ. ფიცხელაური). პირველი საბჭოთა ასვლა მოეწყო 1930 წელს (დ. მიქელაძე ჯგუფით).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
მაშველები (ანიმაციური ფილმი)
„მაშველები“ (The Rescuers) — Walt Disney Productions-ის 1977 წლის ანიმაციური ფილმი, Buena Vista Distribution-ის დისტრიბუციით. ეს იყო უოლტ დისნეის ანიმაციური სტუდიების რიგით 23-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი.
ნამუშევარში აღწერილია გადაუდებელი დახმარების საზოგადოება, ნიუ-იორკში დაფუძნებული თაგვების საერთაშორისო ორგანიზაცია (რომელიც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის პაროდიაა). იგი დაკავებულია მსოფლიოს მასშტაბით სხვადასხვა გატაცების გამოძიებით. ორი ასეთი თაგვი, ბერნარდი (ბობ ნიუჰარტი) და ელეგანტური მისს ბიანკა (ევა გაბორი) მიემგზავრება პენის (მიშელ სტეისი), ობოლი გოგონას გადასარჩენად.
ფილმი ეფუძნება მერჯერი შარპის წიგნების სერიას, მეტწილად, „მაშველებს“ და „მისს ბიანკას“. წარმატების შემდეგ, 1990 წელს, გამოვიდა გაგრძელება, „მაშველები ავსტრალიაში“ - ამრიგად, „მაშველები“ იყო პირველი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი დისნეის ფილმოგრაფიაში, რომელსაც გაგრძელება მოჰყვა.
სქოლიო
კატეგორია:1977 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:1977 წლის ფილმები კატეგორია:საბავშვო ფილმები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები
გოდორები
გოდორები — ვულკანური მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამსრის ქედზე. სიმაღლე 3189 მ. აგებულია ზედაპლიოცენური ანდეზიტურ-დაციტური ლავებით. მწვერვალზე შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვალი. კალთებზე ქვემოთ ალპური მდელოებია, ზემოთ ქვაყრილები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები
ნიუდეილი
ნიუდეილი (Newdale) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ფრემონტის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 323 კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
გოდორი
გოდორი — წნელით, ზოგჯერ ტკეჩით მოწნული მაღალი, ყურიანი, მრგვალი ან ოთხუთხედი ჭურჭელი. იყენებენ ხილის, ბოსტნეული კულტურების, ჩაის ფოთლის, საქონლის საკვების და სხვა გადასაზიდად. ზოგ მაღალმთიან რაიონში (მაგ., მთიულეთში) მარცვლეულის შესანახად ხმარობენ თიხით ამოლესილ გოდორს. გოდრის ტევადობა სხვადასხვანაირია (უმეტესად 2-15 ფუთი).
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭურჭელი
სარაჯიშვილი
საკუთარი სახელი სარაჯიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
სომხეთ-ეგვიპტის ურთიერთობები
სომხეთ-ეგვიპტის ურთიერთობები აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს სომხეთსა და ეგვიპტეს შორის. ეგვიპტე ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იყო არაბულ სამყაროში, რომელმაც სომხეთის დამოუკიდებლობა აღიარა (1991). 1992 წელს ორ ქვეყანა შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. 1992 წლის მაისში კაიროში სომხეთის პირველი დიპლომატიური მისია გაიგზავნა. ეგვიპტის საელჩო ერევანში მდებარეობს.