cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარლ პოპერი
პოლიტიკური ფილოსოფია
ნაშრომებში „ღია საზოგადოება და მისი მტრები“ და „ისტორიციზმის სიღარიბე“ პოპერმა ისტორიზმი გააკრიტიკა, ხოლო „ღია საზოგადოება“ დაიცვა. მან ისტორიციზმი მიიჩნია თეორიად, რომლის მიხედვითაც ისტორია ამოუწურავად და განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად აუცილებელი ზოგადი კანონების შესაბამისად ვითარდება. მისი მტკიცებით, ეს მოსაზრება არის ძირითადი თეორიული წინაპირობა, რომელიც ავტორიტარიზმისა და ტოტალიტარიზმის ფორმების უმეტესობის საყრდენია. იგი ამტკიცებდა, რომ სამეცნიერო კანონის ბუნებასა და პროგნოზირებასთან დაკავშირებით არსებულ მცდარ დაშვებებს საფუძვლად ისტორიციზმი უდევს. მას შემდეგ, რაც კაცობრიობის ისტორიის ევოლუციის მიზეზობრივ ფაქტორს ადამიანის ცოდნის გამრავლება წარმოადგენს და რადგან "არცერთ საზოგადოებას არ შეუძლია მეცნიერულად განსაზღვროს საკუთარი ცოდნის მომავალი მდგომარეობა", შესაბამისად, პოპერი ამტკიცებს, რომ კაცობრიობის ისტორიის პროგნოზირება მეცნიერებაში  შეუძლებელია. მისთვის მეტაფიზიკური და ისტორიული განუსაზღვრელობა ერთმანეთს ემთხვევა.
ადრეულ წლებში პოპერზე შთაბეჭდილება მოახდინეს მარქსიზმმა, კომუნისტებმა, თუ სოციალისტებმა. 1919 წელს მომხდარმა მოვლენამ მასზე დიდი გავლენა იქონია: კომუნისტების მიერ გამოწვეული არეულობის დროს, პოლიციამ ცეცხლსასროლი იარაღი რამდენიმე შეუიარაღებელ ადამიანს ესროლა, მათ შორის პოპერის მეგობრებიც იყვნენ, ამ დროს ისინი პარტიული ამხანაგების ციხიდან გათავისუფლებას ცდილობდნენ. სინამდვილეში, ბუნტი იმ გეგმის ნაწილი იყო, რომლის თანახმადაც ბელა კუნთან დაკავშირებული კომუნისტური პარტიის ლიდერები ხელისუფლების გადატრიალებას ცდილობდნენ; ამ დროს, პოპერმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა. ამასთან, მისთვის უცნობი იყო, რომ აჯანყების სტიმულირება მარქსისტულმა დოქტრინამ მოახდინა, რომლის თანახმად, კლასობრივი ბრძოლა უფრო მეტ დაღუპულს წარმოშობდა, ვიდრე ეს გარდაუვალმა რევოლუციამ ქნა - მათი ეგოისტური მიზანი იყო - გამხდარიყვნენ მუშათა კლასის მომავალი ლიდერები იმაზე სწრაფად, ვიდრე ეს შეიძლებოდა. ეს იყო შემდგომში მისი ისტორიციზმის კრიტიკის დასაწყისი. პოპერმა მარქსისტული ისტორიციზმის უარყოფა დაიწყო, რომელიც მან საეჭვო საშუალებებთან დააკავშირა და მოგვიანებით სოციალიზმი, მისთვის ასოცირებული იყო თავისუფლების თანასწორობის წინაშე დაყენებასთა, თანასწორობის საზიანოდ. Popper began to reject Marxist historicism, which he associated with questionable means, and later socialism, which he associated with placing equality before freedom (to the possible disadvantage of equality).
1947 წელს, პოპერმა ფრიდრიხ ჰაიეკთან, მილტონ ფრიდმანთან, ლუდვიგ ფონ მიზესთან და სხვებთან ერთად მონ პელერინის საზოგადოება დააფუძნა, თუმცა იგი კვლევითი ცენტრის წესდებასა და იდეოლოგიას სრულებით არ ეთანხმებოდა. კერძოდ, მან წარუმატებლად ურჩია, რომ მონაწილეობის მისაღებად სოციალისტები უნდა მოეწვიათ და აქცენტი ჰუმანიტარული ღირებულებების იერარქიაზე გაკეთებულიყო, ვიდრე თავისუფალი ბაზრის ადვოკატირებაზე, როგორც ეს  კლასიკური ლიბერალიზმითაა გათვალისწინებულია.
ტოლერანტობის პარადოქსი
მიუხედავად იმისა, რომ პოპერი ტოლერანტობის მომხრე იყო, მან შეუზღუდავი ტოლერანტობის წინააღმდეგაც გაილაშქრა. ღია საზოგადოება და მისი მტრები , ის ამტკიცებს:
"შეუზღუდავმა ტოლერანტობამ უნდა გამოიწვიოს ტოლერანტობის გაქრობა. თუ არ ვართ მზად ტოლერანტული საზოგადოების დასაცავად შეუწყნარებლობის შემოტევისგან და თუ შეუზღუდავი ტოლერანტობა გავუწიეთ მათ, ვინც შეუწყნარებელია, მაშინ ტოლერანტობა განადგურდება. ამ ფორმულირებაში, მე არ ვგულისხმობ, მაგალითად, რომ აუტანელი ფილოსოფიის წარმოთქმა ყოველთვის უნდა აღკვეთოთ; სანამ ჩვენ შეგვიძლია დავუპირისპირდეთ მათ რაციონალური არგუმენტაციით და საზოგადოებრივი აზრის კონტროლი გავუწიოთ, ჩახშობა, რა თქმა უნდა, ყველაზე უგუნური იქნება. მაგრამ ჩვენ უნდა გამოვთქვათ „უფლება“, თუ საჭირო იქნება, ძალადობაც კი აღვკვეთ მათ ქმედებას; რადგან შეიძლება მარტივად აღმოჩნდეს, რომ ისინი არ არიან მზად დაგვხვდნენ რაციონალური არგუმენტის დონეზე, თუმცა დაიწყებენ ყველა არგუმენტის დენონსირებას; მათ შეიძლება აუკრძალონ თავიანთ მიმდევრებს რაციონალური არგუმენტის მოსმენა, რადგან ეს ტყუილია და ასწავლიან არგუმენტებზე პასუხის გაცემას მუშტების ან პისტოლეტების გამოყენებით. „ამიტომ ტოლერანტობის სახელით უნდა მოვითხოვოთ უფლება, რომ არ შევეგუოთ შეუწყნარებლობას.“ ჩვენ უნდა ვთქვათ, რომ ნებისმიერი მოძრაობა, რომელიც შეუწყნარებლობას ქადაგებს, თავს კანონის გარეთ აყენებს და შეუწყნარებლობისა და დევნის წაქეზება კრიმინალურად უნდა ჩავთვალოთ ისევე, როგორც მკვლელობა, გატაცება ან მონებით ვაჭრობი აღორძინება."
„საზოგადოების შეთქმულების თეორია“
პოპერმა გააკრიტიკა ის, რასაც მან "საზოგადოების შეთქმულების თეორია" უწოდა - მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ძლიერი ადამიანები, ან ჯგუფები, თავიანთი ღვთაებრივი ეფექტურობით პასუხისმგებელნი არიან საზოგადოების ყველა სნეულება გამოააშკარაონ. პოპერის მტკიცებით, ეს აზრი არ შეიძლება იყოს სწორი, რადგან "არაფერი არასდროს მიმდინარეობს ზუსტად ისე, როგორც დანიშნულია". ფილოსოფოსი დევიდ კოდის აზრით, "პოპერს ხშირად ახსენებდნენ შეთქმულების თეორიის კრიტიკოსები და მისი მოსაზრებები ამ თემაზე ზოგიერთ წრეებში კვლავ მართლმადიდებლობასთანაა დაკავშიეებული". ამასთან, ფილოსოფოსმა ჩარლზ პიგდენმა აღნიშნა, რომ პოპერის არგუმენტი ეხება მხოლოდ შეთქმულების თეორიის უკიდურეს სახეობას და არა ზოგადად შეთქმულების თეორიებს.
სიმართლე
ჯერ კიდევ 1934 წელს პოპერმა „სამეცნიერო აღმოჩენის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი მოტივი“ დაწერა. ობიექტურ ცოდნაში (1972) იგი ადრეულ შეშფოთებას ჭეშმარიტების კრიტიკულ ცნებასთან დაკავშირებით აღწერს. შემდეგ, 1933 წელს, სიმართლის სემანტიკური თეორია გამოვიდა, რომელიც ლოგიკოსმა ალფრედ ტარსკიმ ჩამოაყალიბა და გამოაქვეყნა. პოპერ 1935 წელს ტარსკის თეორიის შედეგების შესწავლის სიხარულზე წერდა. თეორია კორესპონდენციის სახით სიმართლის კრიტიკულ წინააღმდეგობებს შეხვდა და ამით რეაბილიტაცია განიცადა. პოპერის თვალსაზრისით, თეორია მხარს უჭერდა მეტაფიზიკურ რეალიზმს და ჭეშმარიტების ძიების მარეგულირებელ იდეას.
ამ თეორიის თანახმად, წინადადების ჭეშმარიტების პირობები, ისევე როგორც თავად წინადადებები, მეტა-ენის ნაწილია. ასე რომ, მაგალითად, წინადადება „თოვლი თეთრია“ მართალია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ თოვლი თეთრია. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრ ფილოსოფოსს აქვს ინტერპრეტირებული და აგრძელებს ინტერპრეტაციას, ტარსკის თეორია, როგორც დეფლაციური თეორია, პოპერის მიერ მოხსენიებულია როგორც თეორია, რომელშიც „სიმართლეა“ ჩანაცვლებულია „შეესაბამისი ფაქტებით“. იგი ამ ინტერპრეტაციას ეფუძნება იმ ფაქტს, რომ მაგალითად, მაგალითად ზემოთ აღწერილი, ორ რამეს გულისხმობს: მტკიცებებსა და ფაქტებს, რომლებსაც ისინი ეხებიან. იგი განსაზღვრავს ტარსკის წინადადებების ჭეშმარიტების პირობების ფორმულირებას როგორც „მეტალურგიული პრედიკატის“ შემოღებას და განასხვავებს შემდეგ შემთხვევებს:
უმარტივესი მათემატიკური ფორმულირება, რომლითაც პოპერი ამ კონცეფციას ხსნით, შეგიძლიათ იხილოთ მე-10 თავში „ვარაუდი და უარყოფები“. აქ იგი განსაზღვრავს მას, როგორც:
სადაც არის ჭეშმარიტება a,  არის სიმართლის შინაარსის საზომიa, და  არის სიყალბის შინაარსის საზომიa.
პოპერის თავდაპირველი მცდელობა, განსაზღვროს არა მხოლოდ ჭეშმარიტება, არამედ მისი რეალური ზომა, არაადეკვატური აღმოჩნდა. ამასთან, ის უამრავი ახალი მცდელობის ინსპირაცია გახდა.
პოპერის სამი სამყარო
ცოდნა, პოპერისთვის, ობიექტური იყო, იმ თვალსაზრისით, რომ იგი ობიექტურად არის ჭეშმარიტი (ან სიმართლის მსგავსი), და იმიტომაც, რომ ცოდნას აქვს ონტოლოგიური სტატუსი (ანუ ცოდნა, როგორც ობიექტი), დამოუკიდებელია მცოდნე სუბიექტისგან (ობიექტური ცოდნა:ვოლუციური მიდგომა, 1972). მან შემოგვთავაზა სამი სამყარო: პირველი სამყარო, როგორც ფიზიკური სამყარო, ან ფიზიკური მდგომარეობები; მეორე სამყარო, როგორც გონების, ან ფსიქიკური მდგომარეობების, იდეებისა და აღქმის სამყარო; და მესამე სამყარო, როგორც ადამიანის ცოდნის სხეული, გამოხატული მისი მრავალფეროვანი ფორმებით, ან მეორე სამყაროს პროდუქტები გამოკვეთილი პირველი სამყაროს მასალებში (წიგნები, ნაშრომები, ნახატები, სიმფონიები და ადამიანის ყველა პროდუქტი). იგი ამტკიცებდა, რომ მსოფლიო სამი ინდივიდუალური ადამიანის პროდუქტი იყო ზუსტად იმავე გაგებით, რომ ცხოველის გზა ინდივიდუალური ცხოველის პროდუქტია და, შესაბამისად, ის არსებობს დამოუკიდებელია ევოლუციისგან, ინდივიდუალურად ცნობილი სუბიექტებისგან. მისი აზრით, მესამე სამყაროს გავლენა ინდივიდუალური ადამის გონებაზე (მეორე სამყარო) ისეთივე ძლიერია, როგორც პირველი სამყაროს გავლენა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ინდივიდუალური გონების მიერ დაგროვილი ცოდნა სულ მცირე იმდენივეა, რაც კაცობრიობის მიერ აკუმულირებული ცოდნის სიმდიდრე. შეიძლება ითქვას, რომ ადამიანის ცოდნის ზრდა ეს არის მსოფლიო სამეფოს დამოუკიდებელი ევოლუციის ფუნქცია. ბევრ თანამედროვე ფილოსოფოსს, მაგალითად დენიელ დენეტს, პოპერის სამი სამყაროს ვარაუდი უმეტესად მისი გონება-სხეულის დუალიზმის იდეის გამო არ მიუღია.
სიცოცხლის წარმოშობა და ევოლუცია
"და მაინც, თეორია ფასდაუდებელია. მე ვერ ვხედავ, მის გარეშე, ჩვენი ცოდნა როგორ შეიძლება გაიზარდოს, როგორც დარვინის შემდეგ. ბაქტერიებთან ექსპერიმენტების ახსნის მცდელობისას, რომლებიც ადაპტირებულები არიან, ვთქვათ, პენიცილინზე, ცხადია, რომ ჩვენ ძალიან გვეხმარება ბუნებრივი გადარჩევის თეორია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მეტაფიზიკურია, იგი მნიშვნელოვნად აშუქებს ძალიან კონკრეტულ და პრაქტიკულ გამოკვლევებს. ეს საშუალებას გვაძლევს რაციონალურად შევისწავლოთ ადაპტაცია ახალ გარემოში (მაგალითად, პენიცილინით სავსე გარემოში): ეს გვაფიქრებინებს ადაპტაციის მექანიზმის არსებობაზე და საშუალებას გვაძლევს, თუნდაც დეტალურად ვისწავლოთ მოქმედი მექანიზმი."
მან ასევე აღნიშნა, რომ თეიზმი, როგორც ადაპტაციის ახსნა, „მარცხის ღიად აღიარებაზე უარესი იყო, რადგან მან შექმნა შთაბეჭდილება, რომ საბოლოო განმარტებამდე მიღწეულია".
მოგვიანებით პოპერმა თქვა:
"როდესაც აქ დარვინიზმს განვიხილავ, მე ყოველთვის ვისაუბრებ დღევანდელ თეორიაზე - ეს არის დარვინის ბუნებრივი შერჩევის თეორია, რომელსაც მხარს უჭერს მენდელიანის მემკვიდრეობის თეორია, გენთა ფონდში გენების მუტაციისა და რეკომბინაციის თეორიით, დეკოდირებული გენეტიკური კოდებით. ეს უზომოდ შთამბეჭდავი და ძლიერი თეორიაა. მტკიცება, რომ ის მთლიანად ხსნის ევოლუციას, რა თქმა უნდა, თამამი პრეტენზიაა და რეალობისგან ძალიან შორს დგას. ყველა სამეცნიერო თეორია არის ვარაუდი, თუნდაც ის, ვინც წარმატებით გაიარა მრავალი მძიმე და მრავალფეროვანი ტესტი. თანამედროვე დარვინიზმის საყრდენი და ევოლუციის თეორიაც კარგად გამოცდილია, ის ამბობს, რომ მთელი ხმელეთის სიცოცხლე განვითარდა რამდენიმე პრიმიტიული ერთუჯრედიანი ორგანიზმიდან, შესაძლოა, ერთი ორგანიზმიდანაც კი."
1974 წელს, დნმ-სა და სიცოცხლის წარმოშობის შესახებ, მან თქვა:
"რაც სიცოცხლის წარმოშობისა და გენეტიკური კოდის შესახებ შეშფოთებას იწვევს, ეს არის: გენეტიკური კოდი ყოველგვარი ბიოლოგიური ფუნქციის გარეშეა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ის ითარგმნება; ანუ, თუ იგი არ მიგვიყვანს იმ ცილების სინთეზამდე, რომელთა სტრუქტურა მოცემულია კოდით. როგორც მონოდი აღნიშნავს, მანქანა, რომლის საშუალებითაც უჯრედი (ყოველ შემთხვევაში არაპრიმიტიული უჯრედი) თარგმნის კოდს, "შედგება სულ მცირე ორმოცდაათი მაკრომოლეკულური კომპონენტისგან", რომლებიც თვითონ არიან კოდირებულნი დნმ-ში. (Monod, 1970; 1971, 143 )
ამრიგად, კოდის თარგმნა, გარდა მისი თარგმანის გარკვეული პროდუქტების გამოყენებისა, შეუძლებელია. ეს მართლაც ბუნდოვანი წრეა; როგორც ჩანს, მანკიერი წრე გენეტიკური კოდის გენეზისის მოდელის ან თეორიის ფორმირების ნებისმიერი მცდელობისთვის ჩნდება.
ამრიგად, ჩვენ შეიძლება გვქონდეს იმის შესაძლებლობა, რომ სიცოცხლის წარმოშობა (ისევე, როგორც სამყაროს წარმოშობა) გახდეს მეცნიერების გაუვალი ბარიერი და ბიოლოგიის, ქიმიის, ფიზიკის შემცირების მცდელობების ნარჩენი იყოს."
მან განმარტა, რომ ტესტირების სირთულემ ზოგი ადამიანი აიძულა აღწერონ ბუნებრივი გადარჩევა, როგორც ტავტოლოგია, და რომ წარსულში მასაც ჰქონდა აღწერილი ეს თეორია, როგორც „თითქმის ტავტოლოგიური” და ცდილობდა აეხსნა, როგორ შეიძლება თეორია იყოს გამოუცდელი (როგორც ტავტოლოგია) და მაინც დიდი სამეცნიერო ინტერესის საგნად დარჩეს:
"ჩემი გამოსავალი იყო ის, რომ ბუნებრივი გადარჩევის დოქტრინა ყველაზე წარმატებული მეტაფიზიკური კვლევითი პროგრამაა. ის ბევრ სფეროში წარმოშობს დეტალურ პრობლემებს და გვეუბნება რას ველოდებით ამ პრობლემების გადასაჭრელად მისაღები გადაწყვეტისგან. მე მაინც მჯერა, რომ ბუნებრივი გადარჩევა, როგორც კვლევითი პროგრამა, ამ გზით მუშაობს. ამის მიუხედავად, მე აზრი შევიცვალე ბუნებრივი გადარჩევის თეორიის ტესტირებასა და ლოგიკურობის სტატუსზე; და მოხარული ვარ, რომ შესაძლებლობა მაქვს უარი ვთქვა."
პოპერმა თავისი ახალი მოსაზრება შემდეგნაირად შეაჯამა: "ბუნებრივი გადარჩევის თეორია შეიძლება იმდენად ჩამოყალიბებული იყოს, რომ შორს იდგეს ტავტოლოგიისგან. ამ შემთხვევაში, ის არა მხოლოდ ტესტირებადია, არამედ აღმოჩნდა, რომ მკაცრად უნივერსალურიცაა. როგორც ჩანს, არსებობენ გამონაკლისები, ისევე როგორც ამდენი ბიოლოგიური თეორიის დროს; და იმ ვარიაციების შემთხვევითობის ხასიათის გათვალისწინებით, რომელზეც ბუნებრივი გადარჩევა მოქმედებს, გამონაკლისები გასაკვირი არ არის. ამრიგად, ევოლუციის ყველა ფენომენი მხოლოდ ბუნებრივი გადარჩევით არ აიხსნება. ყველა კონკრეტულ შემთხვევაში ეს რთული კვლევითი პროგრამაა, რომელიც აჩვენებს, თუ რამდენად ბუნებრივია შერჩევა, პასუხისმგებელი ორგანოს ან ქცევითი პროგრამის განვითარებაზე."
ეს ხშირად ციტირებული პასაჟები, ევოლუციის საკითხზე პოპერის ნაწერის ძალიან მცირე ნაწილია და არასწორ შთაბეჭდილებას ქმნის, რომ მან ძირითადად ფალსიფიკაციის საკითხები განიხილა. პოპერს ეს კრიტერიუმი არასდროს მოუგონია იმისთვის, რომ მეცნიერებაში ტერმინოლოგიის სახით გამოყენებულიყო. სინამდვილეში, პოპერი ხაზს უსვამს ლოგიკური სამეცნიერო აღმოჩენის დასაწყისს და ამბობს „ბოლო რამ, რისი გაკეთებაც მსურს, არის სხვა დოგმატის ადვოკატირება" და რომ "ის, რასაც მეცნიერება ეწოდება და ვის „მეცნიერი” ყოველთვის უნდა დარჩეს კონვენციის ან გადაწყვეტილების საგანად." იგი ციტირებს მენგერის დებულებას, რომ „განმარტებები დოგმებია; მხოლოდ მათგან გაკეთებულ დასკვნებს შეუძლია რაიმე ახალი ხედვის შესაძლებლობა მოგვცეს" და აღნიშნავს, რომ განსხვავებული მეცნიერების განმარტებების რაციონალურად განხილვა და შედარება შეიძლება:
"მე არ ვცდილობ [მეცნიერების მიზნები, რომლებიც მხედველობაში მაქვს] გავამართლო, როგორც მეცნიერების ჭეშმარიტი ან არსებითი მიზნები. ეს მხოლოდ საკითხის დამახინჯებას გამოიწვევდა და ოზიტივისტურ დოგმატიზმში ჩარჩენას ნიშნავს. რამდენადაც ვხედავ, რაციონალური კამათი ჩემი წინადადებების დასადასტურებლად მხოლოდ ერთი გზაა. ეს მათი ლოგიკური შედეგების გაანალიზებაა: ნაყოფიერების აღნიშვნა - ძალა ცოდნის თეორიის პრობლემების გარკვევაში."
პოპერს, ევოლუციის შესახებ საკუთარი დახვეწილი შეხედულებები ჰქონდა ეს ბევრად სცილდება იმას, რაც ხშირად ციტირებულ პასაჟებშია ნათქვამი. სინამდვილეში, პოპერი ეთანხმებოდა როგორც კრეაციონისტების, ასევე ნატურალისტების ზოგიერთ მოსაზრებას, მაგრამ ასევე არ ეთანხმებოდა ორივე მოსაზრებას გადამწყვეტი ასპექტების შესახებ. პოპერს ესმოდა სამყარო, როგორც შემოქმედებითი პიროვნება, რომელიც იგონებს ახალ ნივთებს, მათ შორის სიცოცხლეს, მაგრამ ღმერთის მსგავსი რამის აუცილებლობის გარეშე. მან თქვა, რომ გენოტიპის ევოლუციამ, როგორც კრეაციონისტები ამბობენ, მიზნისკენ მიმართული გზით უნდა იმუშაოს მაგრამ არ ეთანხმება მათ მოსაზრებას, რომ ეს აუცილებლად ღვთის ხელი უნდა იყოს, ანუ მისი, ვინც ცხოვრების ეტაპზე მიზნებს განსაზღვრავს.
პოპერი იყო მთავარი, ვინც ხელს უწყობდა იურისტ გიუნტერ ვახტერშაუზერს რომ რკინა-გოგირდის სამყაროს ჰიპოთეზა აბიოგენეზზე და "სუპის" თეორიის კრიტიკა გამოექვეყნებინა.
თავად შექმნისა და ევოლუციის დაპირისპირების შესახებ, პოპერმა თავდაპირველად დაწერა, რომ იგი მიიჩნევდა "დედამიწაზე ცხოველთა და მცენარეთა სხვადასხვა სახეობის ისტორიასთან დაკავშირებულ სამეცნიერო ჰიპოთეზას და ძველ მეტაფიზიკურ თეორიას შორის სენსაციური შეტაკებად, რომელიც, სხვათა შორის, დამკვიდრებული რელიგიური რწმენის ნაწილი იყო"
წყაროდ მიანიშნა რომ "ეთანხმება პროფესორ ჩ.ე.რევენს, როდესაც 1943 წელს, თავის მეცნიერებაში, რელიგიასა და მომავალში, იგი ამ კონფლიქტს "ქარიშხალი ვიქტორიანული ჩაის ჭიქაში" უწოდებს; თუმცა ამ შენიშვნის ძალა შეიძლება შემცირდეს იმ ყურადღებით, რომელიც მან ჯერ კიდევ ჭიქიდან გამოსულ ორთქლს მიაქცია - ეს იყო ევოლუციონისტური ფილოსოფიის დიდი სისტემები, წარმოებული ბერგსონის, უაითჰედის, სმაუტის და სხვების მიერ"
მოგვიანებით ნაშრომში, რომლებითაც მან საკუთარი „შუბისპირის მოდელის” და „აქტიური დარვინიზმის” თეორიები შეიმუშავა, პოპერმა გადახედა ამ მოსაზრებას და უპირისპირდებოდა: "უნდა ვაღიარო, რომ ჩაის ეს ფინჯანი, ბოლოსდაბოლოს, ჩემი  ჭიქა ჩაი გახდა; და მასთან ერთად უნდა ვჭამო მოკრძალებული ღვეზელი."
თავისუფალი ნება
პოპერი და ჯონ ეკლსი თავისუფალი ნების პრობლემაზე მრავალი წლის განმავლობაში საუბრობდნენ, თუმცა ინტერაქციონისტული დუალისტური გონების თეორიაზე თანხმდებოდნენ. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ პოპერი სხეულით-გონების დუალისტი იყო, მას არ ეგონა, რომ გონება სხეულისგან განცალკევებულია: იგი ფიქრობდა, რომ ადამიანთა ფსიქიკური, ან ფსიქოლოგიური თვისებები და ასპექტები ფიზიკური თვისებებისგან განსხვავდება.
როდესაც მან 1965 წელს არტურ ჰოლი კომპტონის მემორიალური მეორე ლექცია წაიკითხა, პოპერმა კვანტური განუსაზღვრელობის იდეას, როგორც ადამიანის თავისუფლების წყაროს გადახედა. ეკლსი ვარაუდობდა, რომ „კრიტიკულად განწყობილ ნეირონებზე" შეიძლება გავლენა გონებამ გადაწყვეტილების მისაღებად მოახდინოს. პოპერმა კვანტური მოვლენების გამდიდრების შესახებ კომპტონის იდეა გააკრიტიკა. Მან დაწერა:
"შლიკის მიხედვით, დეტერმინიზმის ერთადერთი ალტერნატივა მხოლოდ შანსია, ასევე, ამ საკითხთან დაკავშირებით მისმა ბევრმა მოსაზრებამ ჰიუმისგან გამოყო იდეა, რომელიც ამტკიცებს, რომ „ფიზიკური აუციებლობა“ შედეგად ყოველთვის შანსს გამოიღებს. ობიექები უნდა შეერწყან, ან არა... შეუძლებელია ვაღიაროთ რაიმეს აბსოლუტური აუცილებლობა."
"მოგვიანებით მე ვედავები ამ მნიშვნელოვან დოქტრინას, რომლის მიხედვითაც, დეტერმინიზმის ალტერნატივა - დიდი შანსია. უნდა ვაღიარო, რომ მოძღვრება კარგია კვანტურ-თეორიული მოდელებისათვის, რომლებიც ადამიანის თავისუფლების შესაძლებლობის ასახსნელად, ან თუნდაც ილუსტრაციად შემუშავდა. როგორც ჩანს, ეს არის მიზეზი, რის გამოც, მოდელები ძალიან არადამაკმაყოფილებელნი არიან."
"ჰიუმისა და შლიკის ონტოლოგიური თეზისი იმის შესახებ, რომ შანსსა და დეტერმინიზმს შორის რაიმე შუალედი არ შეიძლება არსებობდეს, არამარტო ძალიან დოგმატური (რომ არაფერი ვთქვათ დოქტრინაზე), არამედ აშკარად აბსურდულია; და გასაგებია მხოლოდ იმ ვარაუდის საფუძველზე, რომ მათ სრული დეტერმინიზმის სჯეროდათ, რომელშიც შანსს სტატუსი არ აქვს, გარდა ჩვენი უმეცრების სიმპტომისა."
პოპერი აქცენტს აკეთებდა არა შანსსა და აუცილებლობას შორის კავშირზე, არამედ შემთხვევითად კონტროლირებადი თავისუფლების ახსნაზე, რომელიც ორსაფეხურიანია. გადაწყვეტილების მიღებამდე მან თქვა: „თავისუფლება არ არის მხოლოდ შანსი, არამედ შედეგია - დახვეწილი ურთიერთქმედება შემთხვევის, ან შემთხვევითობასა და შეზღუდულ ან შერჩევით კონტროლს შორის"
შემდგომში, 1977 წელს, პოპერმა ეკკლთან ერთად თავის წიგნში „მე და მისი ტვინი“, ორი ეტაპიანი მოდელი დროებითი თანმიმდევრობით საბოლოოდ ჩამოაყალიბა. აქ იგი თავისუფალ ნებას დარვინის ევოლუციასა და ბუნებრივ შერჩევას ადარებს:
"ახალ იდეებს გენეტიკურ მუტაციებთან საოცარი მსგავსება აქვთ. მოდით, ერთი წუთით გადავხედოთ გენეტიკურ მუტაციებს. მუტაციას, როგორც ჩანს, კვანტური თეორიული შეუსაბამობა (რადიაციული ეფექტების ჩათვლით) მოაქვს. შესაბამისად, ისინი სავარაუდოა და არა თავისთავად შერჩეული, ან ადეკვატური, მაგრამ მათზე შემდგომში ბუნებრივი გადარჩევა მოქმედებს, რომელიც შეუსაბამო მუტაციებს გამორიცხავს. ახლა მსგავსი პროცესის წარმოდგენა ახალი იდეების, თავისუფალი ნების და მსგავსი საკითხების მიმართ შეგვიძლია."
"შეიძლება ითქვას, რომ ალბათურად და კვანტური მექანიკით დახასიათებულ წინადადებებს შესაძლებლობების მთელი რიგი მოაქვს, ასეთი იყო - ტვინის მიერ გამომუშავებული შესაძლებლობები. ამის შემდეგ ერთგვარი შერჩევითი პროცედურა მოქმედებს, რომელიც იმ წინადადებებსა და იმ შესაძლებლობებს გამორიცხავს, რომლებიც გონებისთვის მისაღები არ არის"
რელიგია და ღმერთი
ინტერვიუში, რომელიც პოპერმა 1969 წელს მისცა იმ პირობით, რომ ეს მის გარდაცვალებამდე საიდუმლო იქნებოდა, მან ღმერთთან დაკავშირებით თავისი პოზიცია შემდეგნაირად ჩამოაყალიბა: „მე არ ვიცი ღმერთი არსებობს თუ არა ... ათეიზმის ზოგიერთი ფორმა ამპარტავანი და უმეცარია და მათი უარყოფა უნდა მოხდეს, მაგრამ აგნოსტიციზმი - იმის აღიარება, რომ ჩვენ არ ვიცით და ძიებაა საჭირო - მართალია. ... როდესაც ვუყურებ იმას, რასაც ცხოვრების საჩუქარს ვუწოდებ, მადლიერებას ვგრძნობ რაც ღმერთის ზოგიერთ რელიგიურ იდეასთანთან ხვედრაშია. ამასთან, იმ მომენტში, როდესაც მასზე ვლაპარაკობ, მრცხვენია, რომ ღმერთზე ლაპარაკის დროს შეიძლება რამე დავაშავო.” ის ეწინააღმდეგებოდა ორგანიზებულ რელიგიას და ამბობდა, რომ „ეს ღმერთის სახელის გამოყენების ამაო მცდელობა იყო", მან ფანატიზმის საშიშროების შესახებაც ისაუბრა:"ყველაფერი მითებს მიეკუთვნება, რომლებსაც სიმართლის ბირთვი აქვთ, მაგრამ რატომ არ უნდა იყოს ჭეშმარიტი ებრაული მითი და არ იყოს ჭეშმარიტი ინდური და ეგვიპტური მითები?" წერილში, რომელიც არ უკავშირდება ინტერვიუს, მან ხაზი თავის ტოლერანტულ დამოკიდებულებას გაუსვა: „მართალია, მე არ ვარ რელიგიური, მაგრამ ვფიქრობ, რომ პატივისცემა უნდა გამოვაჩინოთ ყველას მიმართ, ვისაც სწამს.
გავლენა
პოპერმა, საკუთარი ნაყოფიერი და გავლენიანი ნაშრომების საშუალებით, მეცნიერების ფილოსოფიის ავტონომიურ დისციპლინად დამკვიდრებას შეუწყო ხელი, მან, ასევე გავლენა საკუთარ თანამედროვეებსა და სტუდენტებზეც იქონია. 1946 წელს პოპერმა ლონდონის ეკონომიკის სკოლის ფილოსოფიის, ლოგიკისა და სამეცნიერო მეთოდის დეპარტამენტები დააარსა. იქ ასწავლიდნენ, როგორც იმრე ლაკატოსი, ისე პოლ ფეიერაბენდი. (ლაკატოსმა პოპერის პოზიცია მნიშვნელოვნად შეცვალა, და ფეიერაბენდმა მთლიანად უარყო იგი, მაგრამ კარლმა ორივეზე დიდი გავლენა მოახდინა და მათი ნაშრომები პოპერის მიერ დასახელებულ არაერთ პრობლემას ეხებოდა.
პოპერს ხანგრძლივი ურთიერთობა და მეგობრობა ხელოვნების ისტორიკოსთან ერნსტ გომბრიხთან, ბიოლოგ პიტერ მედავართან და ნეირომეცნიერთან ჯონ კერივ ეკკლთანაც აკავშირებდა. გერმანელი იურისტი რეინჰოლდ ზიპელიუსი თავის იურიდიულ ფილოსოფიაში პოპერის "ცდისა და შეცდომის" მეთოდს იყენებს. პიტერ მედვარმა მას უწოდა "შეუდარებლად უდიდესი მეცნიერების ფილოსოფოსი, რომელიც ოდესმე ყოფილა".
პოპერის გავლენა, როგორც მეცნიერების ფილოსოფიაში მოღვაწეობის, ასევე პოლიტიკური ფილოსოფიის საშუალებით, აკადემიის ფარგლებს სცილდება. პოპერის ერთ-ერთი სტუდენტი, ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში ჯორჯ სოროსი იყო, რომელიც მოგვიანებით მილიარდერი ინვესტორი გახდა და რომლის ფილანტროპიულ ფონდებს შორის ღია საზოგადოების ინსტიტუტი - პოპერის ღია საზოგადოებისა და მისი მტრების პატივსაცემად არის.
კრიტიკა
პოპერის ფილოსოფიის კრიტიკის უმეტესობა ძირითადად ფალსიფიკაციისა და პრობლემის გადაჭრის ელემენტებისკენაა მიმართული. პოპერი წარმოაჩენს ფალსიფიკაციას როგორც იდეალს და როგორც მნიშვნელოვან პრინციპს ადამიანის პრობლემების ეფექტური გადაჭრის პრაქტიკულ მეთოდში; მეცნიერების ამჟამინდელი დასკვნები უფრო ძლიერია, ვიდრე ფსევდომეცნიერებები ან [არა-მეცნიერება|არამეცნიერებები]], რამდენადაც ისინი ენერგიული შერჩევის მეთოდით გადარჩნენ.
ის არ ამტკიცებს, რომ ნებისმიერი ასეთი დასკვნა სიმართლეს შეესაბამება, ან რომ ეს რომელიმე კონკრეტული მეცნიერის რეალურ მეთოდებს აღწერს. უფრო მეტიც, ის რეკომენდებულია, როგორც მეთოდოლოგიის არსებითი პრინციპი, რომელიც სისტემის ან საზოგადოების მიერ ამოქმედების შემთხვევაში ნელ, მაგრამ სტაბილურ წინსვლას გამოიწვევს (იმის გათვალისწინებით, თუ რამდენად კარგად მოქმედებს ეს სისტემა ან საზოგადოება). გამოთქმულია მოსაზრება, რომ პოპერის იდეები ხშირად სიმართლის მძიმე ლოგიკურ აღქმას ცდება, ისინი ლოგიკურ პოზიტივიზმთან ერთად თავს ისტორიულად იჩენენ. .
კვინ – დუჰემის ნაშრომი ამტკიცებს, რომ ცალკეული ჰიპოთეზის დამოუკიდებლად შემოწმება შეუძლებელია, რადგან თითოეული თეორიის გარემოს ნაწილია. ამრიგად, მხოლოდ იმის თქმა შეგვიძლია, რომ თეორიების მთელი პაკეტი კოლექტიურად [[ფალსიფიციურობა|ფალსიფიცირდა, მაგრამ საბოლოოდ ვერ ვიტყვით, თუ რომელი ელემენტის ჩანაცვლება უნდა მოხდეს. ამის მაგალითი პლანეტის ნეპტუნის აღმოჩენაა:როდესაც აღმოჩნდა, რომ ურანის შუამდგომლობა ნიუტონის კანონების პროგნოზებს არ ემთხვევა, უარყო თეორია „მზის სისტემაში შვიდი პლანეტაა" და არა თავად ნიუტონის კანონები. პოპერმა სამეცნიერო აღმოჩენის ლოგიკის მე-3 და მე-4 თავებში  გულუბრყვილო ფალსიფიკაციის''  ამ კრიტიკაზე ისაუბრა.
ფილოსოფოსი თომას კუნი სამეცნიერო რევოლუციების სტრუქტურაში (1962), ხაზს უსვამს, რომ ანომალურ გამოცდილება, პოპერის ფალსიფიკაციის მსგავსია. ამასთან, იგი დასძენს, რომ ანომალიური გამოცდილების იდენტიფიცირება ფალსიფიკაციასთან შეუძლებელია და თეორიების პოპერის მიერ შემოთავაზებული წესით ფალსიფიკაცია ეჭვქვეშ დგება. არსებითი დაძაბულობაში (1977), კუნი ამტკიცებს რომ პოპერი მართალი იყო, ფსიქოანალიზი არ შეიძლება ჩაითვალოს მეცნიერებად, მაგრამ დასკვნის გაკეთების იმაზე უკეთესი მიზეზები არსებობს, ვიდრე პოპერმა თქვა. პოპერის სტუდენტმა იმრე ლაკატოსმა სცადა კუნის საქმიანობა ფალსიფიკაციზმთან შეეთავსებინა და ამტკიცებდა, რომ მეცნიერება კვლევითი პროგრამების უფრო ფალსიფიკაციით პროგრესირებს, ვიდრე გულუბრყვილო ფალსიფიკაციის სპეციფიკური განცხადებებით.
პოპერმა განაცხადა, რომ მან 1934 წელს გამოქვეყნებულ აღმოჩენის ლოგიკაში უკვე აღიარა ფაქტი, რომელიც შემდეგ კუნმა ხაზგასმით აღნიშნა, „რომ მეცნიერები თავიანთ იდეებს განსაზღვრულ თეორიულ ჩარჩოებში ავითარებენ” და, ამრიგად, წინასწარმეტყველებდნენ კუნის მთავარ პუნქტს „ნორმალური მეცნიერების შესახებ”. ამასთან, პოპერმა გააკრიტიკა ის, რაც კუნის რელატივიზმად მიაჩნდა. პოპერი თავის კრებულში ვარაუდი და უარყოფა: სამეცნიერო ცოდნის ზრდა (Harper & Row, 1963) წერს, "მეცნიერება უნდა დაიწყოს მითებიდან და მითების კრიტიკით; არც დაკვირვების კრებით, არც ექსპერიმენტების გამოგონებით, არამედ მითების კრიტიკული განხილვით და მაგიური ტექნიკითა და პრაქტიკით. სამეცნიერო ტრადიცია გამოირჩევა წინა-სამეცნიერო ტრადიციისგან ორი ფენის არსებობით. ამ უკანასკნელის მსგავსად, ის თავის თეორიებს გადასცემს; მაგრამ ეს ასევე გადასცემს მათ მიმართ კრიტიკულ დამოკიდებულებას. თეორიები გადაეცემა არა როგორც დოგმებს, არამედ მათი განხილვისა და გაუმჯობესების გამოწვევას.."
კიდევ ერთი წინააღმდეგობაა, რომ ფალსიფიკაციის საბოლოოდ დემონსტრირება ყოველთვის შესაძლებელი არ არის, განსაკუთრებით თუ ის ნულოვანი ჰიპოთეზის შესაფასებლად სტატისტიკურ კრიტერიუმებს იყენებს. ზოგადად, ყოველთვის არ არის ნათელი, თუ მტკიცებულებები ჰიპოთეზას ეწინააღმდეგება, რომ ეს ჰიპოთეზის ნაკლოვანებების ნიშანია, ვიდრე მტკიცებულებების ხარვეზების. ამასთან, ეს არის გაუგებრობა იმის, თუ პოპერის მეცნიერების ფილოსოფია რა მიზანს ისახავს. იმის ნაცვლად, რომ შემოგვთავაზოთ მითითებები, რომლებიც მეცნიერების მისაღწევად მხოლოდ გულმოდგინედ უნდა იყოს დაცული, სამეცნიერო აღმოჩენის ლოგიკაში პოპერმა გამოაქვეყნა, რომ მისი აზრით, ჰიპოთეზებსა და დაკვირვებებს შორის კონფლიქტების მოგვარება ცალკეულ შემთხვევაში მხოლოდ მეცნიერთა კოლექტიური განსჯის საკითხია.
Science Versus Crime-ში ჰოუკი წერს, რომ პოპერის ფალსიფიკაციონიზმი შეიძლება ლოგიკურად ეჭვქვეშ დადგეს: გაუგებარია, როგორ მოიქცევა პოპერი გამონათქვამის მსგავსად: „ყველა ლითონისთვის არის ტემპერატურა, სადაც ის დნება". ჰიპოთეზის ფალსიფიცირება რაიმე დაკვირვებით შეუძლებელია, რადგან ყოველთვის იქნება უფრო მაღალი ტემპერატურა, ვიდრე ტესტირებაზე, რომლის დროსაც შეიძლება ლითონი დნებოდეს, თუმცა, როგორც ჩანს, ეს სწორი მეცნიერული ჰიპოთეზაა. ეს მაგალითები კარლ გუსტავ ჰემპელის მიერაა აღნიშნული. ჰემპელმა დაადასტურა, რომ ლოგიკური პოზიტივიზმის შემოწმება შეუძლებელი იყო, მაგრამ ამტკიცებდა, რომ მხოლოდ ლოგიკურ საფუძველზე ფალსიფიკაცია შეუძლებელი იყო. ამის უმარტივესი პასუხია ის, რომ რადგან პოპერი აღწერს თუ როგორ მოიპოვებენ, ინარჩუნებენ და კარგავენ თეორიები სამეცნიერო სტატუსს, ამჟამად მიღებული სამეცნიერო თეორიების ინდივიდუალური შედეგები სამეცნიეროა, როგორც საცდელი ცოდნის ნაწილი, და ჰემპელის ორივე მაგალითი ამ კატეგორიას განეკუთვნება. მაგალითად, ატომური თეორია გულისხმობს, რომ ყველა ლითონი გარკვეულ ტემპერატურაზე დნება. პოპერის კრიტიკული რაციონალიზმის ადრეული მოწინააღმდეგე, კარლ-ოტო აპელი პოპერის ფილოსოფიის უარყოფას ცდილობდა. ნაშრომში,ფილოსოფიის გარდაქმნისას(1973), აპელმა პოპერს ბრალი პრაგმატულ წინააღმდეგობაში დასდო. ფილოსოფოსი ადოლფ გრუნბაუმი ფსიქოანალიზის საფუძვლებში(1984) ამტკიცებს, რომ პოპერის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ფსიქოანალიტიკური თეორიები არ შეიძლება იყოს ფალსიფიცირებული - არასწორია. ფილოსოფოსი როჯერ სკრუტონი თავის ნაშრომში სექსუალურ სურვილი (1986), ამტკიცებს, რომ პოპერი შეცდა, როდესაც თქვა, რომ ფროიდისეული თეორია არ ნიშნავს ტესტირებად დაკვირვებას და, შესაბამისად, მას ნამდვილი პროგნოზირების ძალა არ აქვს. სკრუტონი ამტკიცებს, რომ ფროიდის თეორიას აქვს როგორც "თეორიული პირობები", ასევე "ემპირიული შინაარსი". იგი ფროიდის რეპრესიების თეორიის მაგალითზე მიუთითებს, რომელსაც, მისი აზრით, "ძლიერი ემპირიული შინაარსი" აქვს და შესამოწმებელ შედეგებს გულისხმობს. ამის მიუხედავად, სკრუტონმა ასევე დაასკვნა, რომ ფროიდისეული თეორია ჭეშმარიტად სამეცნიერო არ არის. ფილოსოფოსი ჩარლზ ტეილორი პოპერს მე-20 საუკუნის კონტინენტური ტრადიციის ფილოსოფოსების მნიშვნელობის შესამცირებლად მისი, როგორც ეპისტემოლოგის, მსოფლიო დიდების გამოყენებაში ადანაშაულებს. ტეილორის თანახმად, პოპერის კრიტიკა სრულიად უსაფუძვლოა, მაგრამ მათ იმ ყურადღებით და პატივისცემით მიიღებენ, რასაც პოპერი იმსახურებს, რადგან "შინაგანი ღირსეული ძნელად ღირებულია". ფილოსოფოსი ჯონ გრეი ამტკიცებს, რომ პოპერის მიერ სამეცნიერო მეთოდის შესახებ მოხსენება ჩარლზ დარვინისა და ალბერტ აინშტაინის თეორიების მიღებას ხელს უშლიდა. .
ფილოსოფოსი და ფსიქოლოგი მიშელ ტერ ჰარკი პოპერი, ოტო სელცი და ევოლუციური ეპისტემოლოგიის აღმავლობაში (2004) წერს, რომ პოპერმა იდეები თავის რეპეტიტორთან, გერმანელ ფსიქოლოგ ოტო სელცთან მიიღო. ნაწილობრივ ნაციზმის აღმავლობის გამო, სელცს თავისი იდეები არასოდეს გამოუქვეყნებია, რამაც აიძულა იგი 1933 წელს სამუშაო დაეტოვებინა და მისი იდეების მითითება აკრძალა. პოპერს, მისი იდეების ისტორიკოსსა და მის სტიპენდიატს, ზოგიერთ აკადემიურ წრეში პლატონისა და ჰეგელის უარყოფის გამო აკრიტიკებენ.
ზოოგეოგრაფიული დარაიონება
ზოოგეოგრაფიული დარაიონება ხმელეთისა და მსოფლიო ოკეანისა — დედამიწისა და მისი ცალკეული ტერიტორიებისა და აკვატორიების დაყოფა გარკვეულ რეგიონებად, ზოოგეოფრაფიული მონაცემების მიხედვით. ამ თვალსაზრისით ცხოველთა სამყარო იყოფა ორ ძირითად ნაწილად: კონტინენტურ ფაუნად (კუნძულებისა და მტკნარი წყლების ფაუნის ჩათვლით) და ოკეანურ ფაუნად. ზოგჯერ კონტინენტური წყალსატევების ფაუნისტური დაყოფა ხდება ხმელეთის ცხოველთა სამყაროსგან დამოუკიდებლად.
დედამიწის ხმელეთის ფაუნის დარაიონებას ხანგრძლივი ისტორია აქვს. 1858 წელს, ინგლისელმა ზოოგეოგრაფმა — ფილიპ სკლეტერმა ფრინველების გავრცელების მიხედვით გლობარული ხმელეთის ფაუნა დაყო ექვს ფაუნისტურ ოლქად: პალეარქტიკის, ეთიოპიის, ინდოეთის, ავსტრალიის, ნეარქტიკისა და ნეოტროპიკების ოლქებად. 1876 წელს, ალფრედ უოლესმა ძირითადად ხმელეთის ძუძუმწოვრების გლობარული გავრცელების მიხედვით მიიღო სკლეტერის დარაიონება, მაგრამ ინდოეთის ოლქს აღმოსავლეთის ოლქს უწოდებდა. სკლეტერ- უოლესის დარაიონება თანამედროვე გაგებით შეესატყვისება დედამიწის ფილების რაოდენობას. დროთა განმავლობაში მან არაერთი ცვლილება განიცადა. მოგვიანებით შემოიღეს უფრო მაღალი ტაქსონომიური რანგის დარაიონება, სადაც ნეონტოლოგიურ მასალებთან ერთად გამოიყენეს პალეონტოლოგიური მონაცემებიც. ასე დადგინდა ფაუნათა ისტორიული კავშირები. 1890 წელს, ინგლისელმა მეცნიერმა, ბლენფორდმა სკლეტერის ოლქები გააერთიანა 3 ჯგუფში — არქტოგეაში (ეთიოპიის, აღმოსავლეთის, პალეარქტიკის და ნეარქტიკის ოლქები), სამხრეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში. ამ ჯგუფებს ინგლისელმა ზოოგეოგრაფმა რ. ლიდეკერმა 1896 წელს მიანიჭა სამეფოების რანგი. მოგვიანებით, ორ უკანასკნელს დაერქვა ნეოგეა და ნოტოგეა. 1957 წელს, ამერიკელმა ზოოგეოგრაფმა ფილიპ დარლინგტონმა არქტოგეას გადაარქვა სახელი და უწოდა მეგაგეა. XX საუკუნის II ნახევრიდან ზოოგეოგრაფების მიერ ფართოდ იქნა აღიარებული ოთხი დიდი ხმელეთი — გეა (გაეა): სამეფო პალეოგია 4 ოლქით — ეთიოპიის (აფროტროპიკული), ინდო-მალაის (აღმოსავლეთის), მადაგასკარისა და პოლინეზიის; სამეფო არქტოგეა - ქვესამეფო პალეარქტიკა ევროპა — ციმბირის, ძველი ხმელთაშუაზღვისა და აღმოსავლეთ აზიის ოლქებით და ქვესამეფო ნეარტქტიკა კანადისა და სონორას ოლქებით; სამეფო ნეოგია ორი ოლქით - ავსტრალიის, ახალი ზელანდიისა და პატაგონიის.
ბოლო დროს ევროპელი ავტორების ხერხემლიან ცხოველთა ხუთივე კლასის (სულ 21,037 სახეობა) გავრცელების კანონზომიერებების საფუძველზე სკლეტერ-უოლესისეული დარაიონების მნიშვნელოვანი რევიზია. იგი განხორციელდა ინტერდისციპლინური კვლევის საფუძველზე შედარებითი ეკოლოგიის, ბიოგეოგრაფიის, ეკოლოგიის, კონსერვაციულ ბიომრავალფეროვნების შესახებ. ამ კვლევის სრულყოფაში მეცნიერებს დაეხმარათ ტექნოლოგიური პროგრესი. ამ კვლევით დედამიწის ხმელეთის ფაუნა ამჟამად დაყოფილია 11 სამეფოდ: პალეარქტიკა, საჰარა-არაბეთი, აფროტროფიკები, მადაგასკარი, ორიენტალური, სინო-იაპონია, ახალი გვინეა ოკეანეთის კუნძულებით, ავსტრალია ახალი ზელანდიით, ნეარქტიკა, ნეოტროპიკები, ცენტრალური ამერიკა (პანამა). ანტარქტიკა მიმდებარე კუნძულებით მხედველობაში არ არის მიღებული. დედამიწის ხმელეთის ფაუნის უოლესისეული დარაიონება მიჩნეულია ანალოგიური, ფიტოგეოგრაფიული და ბიოგეოგრაფიული დარაიონების ქვაკუთხედად. ზოოგეოგრაფიულსა და დანარჩენ დარაიონებებს შორის მსგავსება გაცილებით მეტია, ვიდრე განსხვავება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ევოლუციური ბიოლოგია კატეგორია:ზოოგეოგრაფია კატეგორია: ეკოლოგია
კოლვეზი
კოლვეზი (Kolwezi) — ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ლუალაბის პროვინციაში, ქალაქ ლიკასიდან დასავლეთით. ქალაქში მდებარეობს სარკინიგზო კვანძი და აეროპორტი. მოსახლეობა — 453 147 ადამიანი (2012 წელი).
კოლვეზი სპილენძის და კობალტის მოპოვების მთავარი ცენტრია. აქ ასევე მდებარეობენ ურანის, რადიუმის და კირქვის საბადოები.
ისტორია
thumb|left|200px|ბრძოლა ქალაქ კოლვეზისთან, 1978 წელი ქალაქი დაარსდა 1937 წელს, როგორც კორპოტაცია High Katanga Mining Association-ის (UMHK) შტაბ-ბინა.
1960-იანი წლების შუა პერიოდიდან ქალაქში მუშაობდა გრიგორიატის მონასტრის ბერძენი ბერის კოსმა გრიგორიატის მართლმადიდებლური მისია, 1978 წელს ის ხელდასხმული იქნა მღვდლად და იმავე წლის ოქტომბერში დაბრუნდა ზაირში და თავისი სიცოცხლის დარჩენილი ნაწილი გაატარა ამ ქალაქში. კოლვეზიში აქტიურად მუშაობდა ინტერნატი ბიჭებისათვის, გახსნილი იქნა 55 მრევლი, მონათლული იქნა 1500-ზე მეტი აბორიგენი; მას შემდეგ, რაც 1989 წლის 27 იანვარს კოსმა დაიღუპა ავტოკატასტროფაში, მისიონერული მოღვაწეობა გააგრძელა მღვდელმა მელეტიამ.
1978 წლის 13 მაისს აჯანყებულებმა, რომლებსაც ანგოლის ხელისუფლება უჭერდა მხარს, დაიპყრეს ქალაქი. წესრიგის აღსადგენად ზაირის ხელისუფლებამ დახმარება სთხოვა აშშ-ს, საფრანგეთს, მაროკოს და ბელგიას. აჯანყებულების გასადევნად და მძევლების გასათავისუფლებლად ამ რაიონში გაიგზავნა საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის დესანტი პოლკოვნიკ ფილიპ ერულენის მეთაურობით. ბელგიის ჯარმა ასევე გააგზავნა 750 ჯარისკაცი. ბრძოლების შედეგად დაიღუპა 700 აფრიკელი, მათ შორის 250 აჯანყებული, 170 ევროპელი მძევალი და 6 მოდესანტე.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ვილიანუევა-დე-ვივერი
ვილიანუევა-დე-ვივერი (Villanueva de Vive, Vilanova de la Reina) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის ალტო-მიხარესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5,95 კმ². მოსახლეობა — 60 კაცი (2020 წ.).
შტაინბურგის რაიონი
შტაინბურგის რაიონი (Kreis Steinburg) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი იცეოე. რაიონი შედის შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ფედერალურ მხარეში. იკავებს 1.056,24 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 136 770 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 129 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 01 0 61.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შლეზვიგ-ჰოლშტაინის რაიონები
დავიდონუ
დავიდონუ (Davıdonu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  717 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
აფხაზეთის ჰუმანიტარული კვლევების ინსტიტუტი
აფხაზეთის დიმიტრი გულიას სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების ინსტიტუტი (Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт) — მთავარი სამეცნიერო და კვლევითი დაწესებულება აფხაზური ენისა და აფხაზი ხალხის ისტორიისა და კულტურის დარგში.
შედის აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის შემადგენლობაში.
აფხაზეთის დიმიტრი გულიას სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების ინსტიტუტი მდებარეობს ქალაქ სოხუმში (აფხაზეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კავკასიოლოგია
ჩინარლუს ციხე
ციხე ჩინარლუ — ციხესიმაგრე აზერბაიჯანში, საქართველოს ისტორიულ მხარე ჰერეთში, კახის რაიონში, კახიდან ჩრდილო-დასავლეთით 5 კმ-ში მდებარე ძველ ქართულ სოფელ ჩინარის საავტომობილო გზის მარჯვნივ, მაღალი მთის წვერზე. სოფელი ამჟამად ძირითადად წახებითაა დასახლებული.
მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი
მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი — უდაბური ადგილი კანადაში. მდებარეობს ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის პროვინციის ავალონის ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისტაკენ-პოინტში აღმოჩენილია ედიკარიუმის პერიოდის ნამარხი ნაშთები და ამ თვალსაზრისით არის დედამიწაზე მრავალუჯრედიანი ორგანიზმების საცხოვრისი ყველაზე ძველი ადგილი.
ჩინარლუს ციხე
კედლებისა და სხვა ნაგებობათა ნანგრევები მოწმობენ, რომ ჩინარლუს ციხის ტერიტორიას და მის შემოგარენს საკმაოდ ვრცელი ფართობი ჰქონია დაკავებული. აქვე შეინიშნება მიწისქვეშა ნაგებობები, რომლებიც ამჟამად სრულიად ჩამოქცეულია. ციხის ტერიტორიაზე და მის გარშემო გაველურებული ვაზი ხარობს, რაც იმის მანიშნებელია, რომ აქ უძველესი დროიდან ვაზის კულტურა ყოფილა გავრცელებული. ეს გარემოება ძველი ნასახლარი ადგილების არსებობაზეც მეტყველებს.
ეტიმოლოგია
ადგილობრივი ხანდაზმული მოხუცების გადმოცემით, ძველად მას „გურჯი ოღუზს“ ეძახდნენ, რაც ქართველი გმირების, ანუ რაინდების ნაგებობას ნიშნავს. ლეკები ამჟამად მას სოფლის სახელს – ჩინარლუს უწოდებენ.
მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი
უძველესი ნამარხი ნაშთი ეკუთვნის Fractofusus misrai-ს, რომელიც აღმოაჩინა ინდიელმა გეოლოგმა შივა ბალაკ მისრამ 1967 წლის ივნისში. ნაკრძალი დაარსდა 1987 წელს, ხოლო 2009 წელს მოხდა მისი გაფართოება, მას შემდეგ რაც მეტი ნამარხი ნაშთები აღმოაჩინეს.
ჩინარლუს ციხე
ხუროთმოძღვრება
თავისი არქაული ფორმით ციხე ერთ მთლიან გიგანტურ ბლოკს წარმოადგენს, რომლის შიგნით არავითარი სიღრუე არ შეიმჩნევა და ციკლოპური ნაგებობის შთაბეჭდილებას უფრო ტოვებს, ვიდრე ციხესიმაგრისას. აგებულია კვადრატული მოხაზულობის კარგად გამომწვარი აგურისაგან (29x22x5) მოჭარბებული კირის დუღაბზე. აღსანიშნავია, რომ ნაგებობას ადამიანის სიმაღლის დონეზე დატანებული აქვს ხვრელი, რომლის დიამეტრი 20 სმ-ს უდრის, ხოლო სიგრძე კი 470 სმ-ს აღწევს. უცნობია თუ რა დანიშნულებას ასრულებდა აღნიშნული ხვრელი. ციხის ნაგებობის წყობაში ნახმარი აგური, დუღაბის სტრუქტურა და მშენებლობის ტექნიკა ლექართის ტაძრის ტეტრაკონქის სვეტების წყობაში გამოყენებული აგურისა და ხსნარის იდენტურია.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
მისტეიკენ-პოინტის ეკოლოგიური ნაკრძალი
ნამარხი ცხოველების ადგილი მისტეიკენ-პოინტი 2016 წლის 17 ივლისს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
გაბრიელ ჯაბუშანური
გაბრიელ ლუკას ძე ჯაბუშანური (დ. 11 სექტემბერი, 1914, არხოტის ხეობა (ხევსურეთი) — გ. 22 დეკემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოეტი.
ბიოგრაფია
1934 წელს საშუალო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. ჯერ კიდევ ცამეტი წლის ყმაწვილს უქვეყნებდნენ ლექსებს საბავშვო ჟურნალ-გაზეთები. კრებდა და იწერდა ხალხური შემოქმედების შედევრებს.
ოჯახური მიზეზების გამო მეოთხე კურს დაანება თავი და ბრუნდება სოფელში. ჯერ პედაგოგობდა, შემდეგ განაგებდა სოფლის სამკითხველოს, ერთხანს კოლმეურნეობის თავჯდომარედაც მუშაობდა.
1935 წელს ჟურნალ ჩვენს თაობაში გამოქვეყნდა მისი ლექსი „ცხენი“ და უმალ მიიქცია ფართო მკითხველთა ყურადღება. 1940 წელს გამოვიდა პოეტის პირველი კრებული — „არაგვიანი“. ამას მოჰყვა კრებულები: „ლექსები“, „ნათელი მთაში“, „ლირიკა“, „მზეთა ქვეყანა“, „მაღალი მთვარე“, „ჩრდილი და მთვარე“, „მოკრძალება“, „რჩეული“ და სხვა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მასთან დაკრძალულია მისი მეუღლე სარა სანდროს ასული მეზვრიშვილი (დ. 1915, სოფ. აწყური, ახლანდელი ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 მაისი, 1992, თბილისი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ზღვის ლეოპარდი
ზღვის ლეოპარდი (Hydrurga leptonyx) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა.
ახასიათებს ლეოპარდის მსგავსი ბეწვი და ნადირობის განსაკუთრებული უნარი, რის გამოც საშიშ მტაცებლად ითვლება. ბინადრობს ანტარქტიდის პოლარულ ზღვებში და ერთადერთი სელაპია რომელიც თბილსისხლიანებით იკვებება. ასევე ჭამს კრილს, თევზს, პინგვინებს, ზღვის ფრინველებს და სხვა სელაპებს (განსაკუთრებით კიბოჭამია სელაპი). ზღვის ლეოპარდი წყალში სწრაფად დაცურავს და დიდი სიჩქარით ნადირობს. მას დიდი თავი, მძლავრი ყბები, მხედველობისა და ყნოსის შესანიშნავი უნარი აქვს. იგი თავის გრძელ, ბასრ კბილებს იმისთვის იყენებს, რომ დიდი ზომის მსხვერპლი მოიტაცოს. შემდეგ ის მსხვერპლს ფატრავს და მომცრო ნაწილებად გლეჯს, რათა ადვილად გადაყლაპოს. მისი უკანა კბილები ღეჭვისთვის არ არის განკუთვნილი; ისინი როლს ასრულებენ წყალში კრილის დაჭერისას. ყოფილა ადამიანზე თავდასხმის შემთხვევებიც. ერთადერთი ცხოველი რომელიც მასზე ნადირობს, მკვლელი ვეშაპია. ზღვის ლეოპარდი მარტოხლა ცხოველია, იგი ოკეანეში მარტო ცხოვრობს, გამონაკლისი შეჯვარების პერიოდია. ისინი მრავლდებიან 6 წლის ასაკიდან და ყოველ წელს მდედრი ნოემბერ-დეკემბერში შობს 1 ნაშიერს. ზღვის ლეოპარდები ხმელეთზე ჯგუფებად ამოდიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზღვის ლეოპარდები
ტაი-უაი (სადგური)
ტაი-უაი — სადგური ჰონგ-კონგში, ისტ-რეილისა და მა-ონ-შანის ხაზებზე. მდებარეობს ტაი-უაიში, შა-ტინის რაიონში.
სადგური თავდაპირველად 1983 წელს გაიხსნა, როგორც ისტ-რეილის ხაზის შუალედური სადგური. 2001 წელს მოხდა სადგურის გაფართოება და მშენებლობა 2004 წლის სექტემბერში დასრულდა. დარბაზის ახალი ნაწილი პირველად იმავე თვეში გაიხსნა. 2004 წლის 21 დეკემბრიდან ტაი-უაი წარმოადგენს მა-ონ-შანის ხაზის ბოლო გაჩერებას და ასევე გადასაჯდომს ამ ორ ხაზს შორის. მა-ონ-შანის ხაზის მგზავრებს შეუძლიათ გადაჯდნენ ისტ-რეილის ხაზზე საფეხმავლო გადასასვლელით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტ-რეილის ხაზი კატეგორია:მა-ონ-შანის ხაზი
ბრიჩკივკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლტავის რაიონის სოფლები
ალი ასადოვი
ცხოვრება
დაიბადა ნახჩევანის ასსრ-ში, 1956 წლის 30 ნოემბერს. 1974 წელს დაამთავრა ბაქოს საშუალო სკოლა № 134, ჩააბარა მოსკოვის სახალხო მეურნეობის ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1978 წელს. 1978—1980 წწ. იმყოფებოდა სავალდებულო სამხედრო სამსახურში.
კარიერა
კარიერა დაიწყო 1978 წელს. 1978-1980 წლებში მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1980 წელს აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერაბათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტში მთავარ ლაბორანტად დაიწყო მუშაობა. 1989—1995 წლებში იყო დოცენტი და ბაქოს სოციალური მართვისა და პოლიტოლოგიის ინსტიტუტის კათედრის გამგე. 1995-2000 წლებში იყო აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრი. 1998 წლის 17 აპრილს დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის დამხმარედ ეკონომიკურ საკითხებში, 2012 წელს დაინიშნა პრეზიდენტის მრჩევლად ეკონომიკურ საკითხებში და გახდა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილე. 2019 წელს წარდგენილი იქნა პრემიერ-მინისტრად. დამტკიცებული იქნა ხმათა უმრავლესობით 105 ხმა 0 ხმის წინააღმდეგ. მიღბული აქვს ორი ორდენი „სამშობლოს სამსახურისათვის“. 1989-1995 წელბში იყო ბაქოს სოციალური მენეჯმენტისა და პოლიტოლოგიის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.
2019 წლის 8 ოქტომბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული კრების პლენარულ სხდომაზე დაისვა საკითხი ალი ასადოვის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ. საკითხი მიღებულ იქნა კენჭისყრის საფუძველზე.
ორდენები
2012 წლის ივნისში დაჯილდოვდა მეორე ხარისხის ორდენით „სამშობლოს წინაშე სამსახურისათვის“, ხოლო 2016 წლის 30 ნოემბერს — პირველი ხარისხის ამავე ორდენით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:აზერბაიჯანელი ეკონომისტები
პიტერ რედკლიფი
სერ პიტერ ჯონ რედკლიფი, FRS, (დ. 14 მაისი, 1954) - ბრიტანელი ნობელის პრემიის ლაურეატი, ექიმი-მეცნიერი, რომელიც ნეფროლოგიაში მოღვაწეობს. იგი იყო პრაქტიკოსი, ჯონ რედკლიფის საავადმყოფოში, ოქსფორდისა და ნუფილდის კლინიკური მედიცინის პროფესორი და 2004 წლიდან 2016 წლამდე ოქსფორდის უნივერსიტეტის კლინიკური მედიცინის ნუფილდის განყოფილების ხელმძღვანელი. იგი არის ოქსფორდის მაგდალენის კოლეჯის, თანამშრომელი 2004 წლიდან. 2016 წელს იგი გახდა ფრენსის კრიკის ინსტიტუტის კლინიკური კვლევების დირექტორი, ინარჩუნებს თანამდებობას ოქსფორდში, ლუდვიგის კიბოს კვლევის ინსტიტუტის წევრად და ოქსფორდის უნივერსიტეტის Target Discovery Institute- ის დირექტორად.
რედკლიფი ყველაზე ცნობილია ჰიპოქსიაზე უჯრედების რეაქციების შესახებ მუშაობით, რისთვისაც მან 2019 წლის ნობელის პრემია მიიღო ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში უილიამ კელინთან და გრეგ სემენზასთან ერთად.
განათლება და წვრთნა
რედკლიფი დაიბადა ლანკაშირში 1954 წლის 14 მაისს უილიამ რედკლიფსა და ალისა მარგარეტ რედკლიფის ოჯახში. იგი სწავლობდა ლანკასტერის გრამატიკის სამეფო სკოლაში 1965 წლიდან 1972 წლამდე.
მან მოიპოვა სტიპენდია გონვილისა და კაიუსის კოლეჯში, კემბრიჯში 1972 წელს, კემბრიჯის უნივერსიტეტში მედიცინის შესასწავლად 1978 წელს  მიიღო მედიცინის მაგისტრის ხარისხი წმ. ბართლომეს ჰოსპიტალის სამედიცინო კოლეჯში.
კარიერა
1990 წელს, რედკლიფმა მიიღო სტიპენდია, რათა შეესწავლა უჯრედული რეაქციები ჰიპოქსიაზე, სისხლში ჟანგბადის დაბალი დონის შემთხვევისას. 1992 - დან 2004 წლამდე იყო უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი კლინიკური მედიცინის მიმართულებით, ოქსფორდის იესოს კოლეჯში. 2002 წელს, რედკლიფი მიიღეს სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიაში და შემდეგ წელს დაინიშნა ოქსფორდის კლინიკური მედიცინის ნუფილდის განყოფილების ხელმძღვანელად.
კვლევა
ამ აღმოჩენებზე დაყრდნობით, რედკლიფის ჯგუფმა, უილიამ კელინთან და გრეგ სემენზასთან ერთობლივი კვლევებით, ხელი შეუწყო დეტალურ მოლეკულური ჯაჭვის აღმოჩენას, რომელსაც უჯრედები იყენებენ ჟანგბადის აღსაქმელად. განსაზღვრული ნაბიჯი იყო ფონ ჰიპელ ლინდაუს სიმსივნური სუპრესორის გენის (VHL) მიერ გამოხატული ცილების შებოჭილობა ჰიპოქსიის ინდუქციურ ფაქტორებთან (HIF), ტრანსკრიპციის ფაქტორი, რომელიც ახდენს EPO გენის ტრანსაქტივაციას. რედკლიფმა დაადგინა, რომ VHL ცილას შეუძლია დააკავშიროს HIF- ის ჰიდროქსილირებული ნარჩენები, როდესაც ჟანგბადი მისაღებ დონეზეა; როდესაც ჟანგბადის დონე დაეცემა, HIF ჰიდროქსილაზა ფერმენტები, PHD1, 2 და 3 აღარ მოქმედებს და VHL არ აკავშირებს HIF-თან, რაც HIF– ს საშუალებას აძლევს დარჩეს და გაააქტიუროს EPO გენი. ეს არის პროცესი, რომლის დასრულებასაც რამდენიმე წუთი სჭირდება, რაც უზრუნველყოფს ორგანიზმის სწრაფად რეაგირებას ჰიპოქსიაზე.
ეს გზა ასევე ჩართულია მრავალი სახის კიბოს მკურნალობაში, რაც მათ საშუალებას აძლევს შექმნან ახალი სისხლძარღვები, მათი ზრდის შენარჩუნების მიზნით. ჰიპოქსიის ამჟამინდელი გაგების უმეტესი ნაწილი რატკლიფის ლაბორატორიიდან მომდინარეობს. ჰიპოქსიისგან EPO წარმოების მოლეკულური გზის გაგებას მივყავართ მედიკამენტების განვითარებამდე, რომლებიც VHL– ს უზღუდავს HIF– თან დაკავშირებას, ანემიით და თირკმელების უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დასახმარებლად.
პირადი ცხოვრება
რედკლიფი დაქორწინდა ფიონა მერი მაკდუგალზე 1983 წელს.
ღირსებები და ჯილდოები
რედკლიფმა მიიღო არაერთი ჯილდო, აღიარება და წარჩინება ჰიპოქსიაზე მისი მუშაობისთვის.
მან რაინდის წოდება მიიღო 2014 წელს კლინიკური მედიცინის ღირსეული სამსახურისთვის.
გარე ბმულები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ინგლისელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:დაბადებული 1954
სანხენრა სევაჯტუ
სანხენრა სუაჯტუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1675 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1672 წელს, იმეფა 3 წელი და 4 თვიდან 2 თვემდე. თომას შნაიდერის აზრით კი სანხენრა სუაჯტუ მეფობდა ძვ.წ. 1694 ან ძვ.წ. 1654 წლისთვის.
თენგიზ წიქარიძე
საკლუბო კარიერა
2021 წლის 30 ივლისს წიქარიძე ყაზახეთის პრემიერ ლიგის კლუბ „ჟიეტსუს“ შეუერთდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
მურსალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მურსალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ორუჩლუ (მრავალმნიშვნელოვანი)
ორუჯლუ შეიძლება აღნიშნავდეს:
დოლარის ტრილოგია
„დოლარის ტრილოგია“ (Trilogia del dollaro) — რეჟისორ სერჯო ლეონეს კინოტრილოგია, რომელიც მოიცავს სამ ფილმს. ფილმის მთავარი გმირია კაცი სახელის გარეშე, რომელსაც განასახიერებს მახიობი კლინტ ისტვუდი. ტრილოგიის ფილმებია „ერთი მუჭა დოლარისთვის“ (1964), „რამდენიმე დოლარით მეტი“ (1965) და „კარგი, ცუდი, ბოროტი“ (1966).
მინი|ტრილოგიის მთავარი გმირი [[კაცი სახელის გარეშე.]]
დასტერი
დასტერი (Dəstər) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 362 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ეკლესიისა და სახელმწიფოს განცალკევება
ეკლესიისა და სახელმწიფოს განცალკევება — ფილოსოფიური და იურისპუდენციული იდეა რელიგიურ ორგანიზაციებსა და სახელმწიფოს შორის პოლიტიკური მანძილის განსაზღვრისათვის. კონცეპტუალურად, ტერმინი აღნიშნავს სეკულარული სახელმწიფოს შექმნას(ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის მკაფიო იურიდიული განცალკევებით, ან მის გარეშე) ან რღვევას, არსებულის ცვლილებას, ოფიციალურ ურთიერთობას ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ იდეა ძველია, ზუსტი ფრაზა „ეკლესიისა და სახელმწიფოს განცალკევება“ მომდინარეობს ტერმინიდან: „განცალკევების კედელი ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის,“ რომლის ავტორიც თ.ჯეფერსონია