cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტი
ცნობები
თანამედროვე ნაშრომებიდან აღსანიშნავია ინსტიტუტის ხელმძღვანელობით შედგენილი და გამოიცემული საქართველოს სსრ კურორტების და საკურორტო რესურსების ატლასი (1989 წელი), საქართველოს სასწავლო-გეოგრაფიული ატლასი (1992 წელი), ვახუშტი ბაგრატიონის ატლასი (1997 წელი).
პერსონალები
ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში მოღვაწეობდა არაერთი სახელოვანი მეცნიერ-გეოგრაფი. საქართველოს გეოგრაფიულ ისტორიაში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტიდან იყვნენ მხოლოდ ორნი: ალექსანდრე ჯავახიშვილი (1944) და თეოფანე დავითაია (1960) და 4 წევრ-კორესპონდენტი: ალექსანდრე ასლანიკაშვილი (1979), ვახტანგ ჯაოშვილი (1983), ზურაბ ტატაშიძე (1997) და არჩილ კიკნაძე (2001).
მოღვაწეობდნენ ცნობილი მკვლევარები, მათ შორის: ლევან მარუაშვილი, დავით უკლება, მიტროფანე კორძახია, ლევ ვლადიმიროვი, ვსევოლოდ ზენკოვიჩი, დავით წერეთელი, იასე შაქარიშვილი, გიორგი გეხტმანი, გიორგი გველესიანი, რომან კვერენჩხილაძე, ემილ კობახიძე, კონსტანტინე გოგიშვილი, თამაზ კიკნაძე და სხვ. მათი დიდძალი მოღვაწეობის ხარჯზე გამოქვეყნდა მრავალი კაპიტალური სამეცნიერო ნაშრომი.
დღეისათვის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში მოღვაწეობენ რამინ გობეჯიშვილი, ნანა ბოლაშვილი, ვაჟა ნეიძე, გიორგი ლომინაძე, დალი მუმლაძე, კუკური თავართქილაძე, რევაზ ხაზარაძე, კობა ხარაძე და სხვები. თანამედროვე ნაშრომებიდან უმნიშვნელოვანესია: „საქართველოს ეროვნული ატლასი“, 2012, ,„გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“ (გ. ლიპარტელიანი, დ. ლიპარტელიანი, 2012), „მყინვარების მონიტორინგი კლიმატის ცვლილების ფონზე“ (რ. გობეჯიშვილი, ა. ჯავახიშვილი და სხვ. 2012), „საქართველოს რელიეფი“ (რ. გობეჯიშვილი, 2011), „საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი“ (ზ. ტატაშიძე და სხვ. 2009), „გლაციოლოგია“ (რ. გობეჯიშვილი, 2007) და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
Not Your Kind Of People
Not Your Kind Of People — ჯგუფ Garbage-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2012 წელს. ამ ალბომით ჯგუფი ხანგრძლივი შესვენების შემდეგ დაბრუნდა. დისკი გამოიცა ჯგუფის საკუთარ ლეიბლზე, STUNVOLUME.
სქოლიო
კატეგორია:Garbage-ის ალბომები კატეგორია:2012 წლის ალბომები კატეგორია:დამოუკიდებლად გამოცემული ალბომები
ბირთვული კლუბი
კლუბის წევრები
250px|მინიატიურა|თერმობირთვული ბომბის გამოცდა უახლესი ოფიციალური მონაცემებით ამ დროისთვის ბირთვულ იარაღს ფლობენ შემდეგი ქვეყნები: (ბირთვული იარაღის პირველი გამოცდის წლიდან) აშშ (1945), რუსეთი თავდაპირველად საბჭოთა კავშირი, 1949), დიდი ბრიტანეთი (1952), საფრანგეთი (1960), ინდოეთი (1974), პაკისტანი (1998), კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა (2006), ჩინეთი (1964). ითვლება, ასევე, რომ ბირთვული იარაღი გააჩნია ისრაელს.
კარენ ნაიბერგი
კარენ ლუჯენ ნაიბერგი (დ.7 ოქტომბერი, 1969) — ამერიკელი მანქანათმშენებელი და ნასას ყოფილი ასტრონავტი. ნაიბერგი იყო 50-ე ქალი, რომელიც კოსმოსში იმყოფებოდა მისიით 2008 წელს. მან კოსმოსური კარიერა 1991 წელს დაიწყო. 2008 და 2013 წლებში კოსმოსში ჯამში 180 დღე გაატარა (STS-124-ის მისიის სპეციალისტი და Soyuz TMA-09M- ის ფრენის ინჟინერი).
ბირთვული კლუბი
კლუბის წევრები
გარდა ამისა, ნატოს ზოგიერთი წევრი სახელმწიფოს ტერიტორიაზე, კერძოდ, გერმანია, იტალია, თურქეთი, ბელგია, ნიდერლანდები. კანადა და ზოგიერთი მოკავშირის (სავარაუდოდ, მიუხედავად ოფიციალურად უარყოფის — იაპონიისა და სამხრეთ კორეის ტერიტორიებზე) განლაგებულია აშშ ბირთვული იარაღი. ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, აღნიშნულ ქვეყნებს განსაკუთრებულ სიტუაციებში შეუძლიათ იარაღით სარგებლობა.
1994 წელს ყაზახეთმა, 1996 წელს უკრაინამ და ბელორუსიამ, რომელთა ტერიტორიაზე მდებარეობდა სსრკ ბირთვული შეიარაღების ნაწილი, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ 1992 წლის ლისაბონის ხელშეკრულების თანახმად, იარაღი რუსეთის ფედერაციას გადასცეს. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას ჰქონდა საკუთარი ბირთვული იარაღი, რომელზეც 90-ანი წლების დასაწყისში ნებაყოფლობით უარი განაცხადა აპარტეიდის რეჟიმის დემონტაჟის გამო.
კარენ ნაიბერგი
კარიერა
ნაიბერგი ნასამ ნასამ ასტრონავტობის კანდიდატად 2000 წლის ივლისში აირჩია. ორ წლის განმავლობაში ტრენინგებისა და განვითარების შემდეგ მან აიმაღლა კვალიფიკაცია, როგორც მისიის სპეციალისტმა და ტექნიკური მოვალეობების განსახორციელებლად სამუშაოდ დაინიშნა ასტრონავტთა ოფისის სამოქმედო ფილიალში შესაბამის თანამდებობაზე. 2006 წლის ივლისში, ნაიბერგმა მონაწილეობა მიიღო NEEMO 10-ში, წყალქვეშა ლაბორატორიაში, სადაც მიმდინარეობდა ზღვის სიღრმეში ტრენინგი და სიმულაციური სწავლება, რომელიც ნასას დაეხმარებოდა მოემზადებინა ასტრონავტები მთვარეზე დასაბრუნებლად  და მარსზე მისიების განსახორციელებლად. ნაიბერგი და მისი ეკიპაჟის წევრები შვიდი დღის განმავლობაში ცხოვრობდნენ და მუშაობდნენ წყალქვეშ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ქალი კოსმონავტები კატეგორია:ამერიკელი კოსმონავტები
ბირთვული კლუბი
კლუბის წევრები
1968 წელს ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ შეთანხმების ხელშეკრულების თანახმად, — ამ დოკუმენტის მე-3 მუხლის IX სტატიაში მითითებულია, რომ ბირთვული იარაღის მფლობელ სახელმწიფოებს წარმოადგენს ის სახელმწიფოები, რომლებმაც 1967 წლის 1 იანვრამდე შექმნეს ან გამოსცადეს ბირთვული ბომბი ან სხვა რაიმე ბირთვული ასაფეთქებელი მოწყობილობა. აქედან გამომდინარე, "ძველი" ბირთვული სახელმწიფოების სტატუსის მქონე ქვეყნებად და საერთაშორისო-სამართლებრივ დონეზე ბირთვული კლუბის ლეგიტიმურ წევრებად ითვლებიან აშშ, რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი და ჩინეთი. ამასთან დაკავშირებით, გაერო და მითითებული ხუთი „ძველი“ ბირთვული სახელმწიფო ( აგრეთვე, როგორც გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივმოქმედი წევრი სახელმწიფოები) უკანასკნელ ოთხ „ახალგაზრდა“ (და ყველა მომავალში შესაძლო) საერთაშორისო ბირთვული კლუბის წევრ სახელმწიფოს თვლიან არაკანონიერად.
აშშ-მ განახორციელა ისტორიაში პირველი 20 კილოტონის სიმძლავრის ბირთვული აფეთქება 1945 წლის 16 ივლისს. 6 და 9 აგვისტოს ბირთვული ბომბები ჩამოყარა იაპონიის ქალაქებში, შესაბამისად, ჰიროსიმასა და ნაგასაკში. პირველი თერმობირთვული გამოცდა (ისტორიაში პირველად) ჩატარებულ იქნა კ. ენივეტოკზე 1952 წლის 1 ნოემბერს.
საბჭოთა კავშირმა 1949 წლის 22 აგვისტოს გამოსცადა თავისი პირველი 22 კილოტონის სიმძლავრის ბირთვული მოწყობილობა სემიპალატინსკის პოლიგონზე. პირველი თერმობირთვული იარაღის გამოცდა მოხდა იქვე 1953 წლის 12 აგვისტოს. რუსეთი გახდა საბჭოთა ბირთვული არსენალის ერთადერთი საერთაშორისოდ აღიარებული მემკვიდრე-მფლობელი.
დიდმა ბრიტანეთმა შექმნა და ჩრდილო-დასავლეთ ავსტრალიის მახლობლად მონტე-ბელოს კუნძულების რაიონში 1952 წლის 3 ოქტომბერს გამოსცადა 25 კილოტონის სიმძლავრის მსოფლიოში პირველი წყალქვეშა ბირთვული იარაღი. 1957 წლის 15 მაისს პოლინეზიაში შობის კუნძულზე მოაწყო თავისი პირველი თერმობირთვული გამოცდა.
საფრანგეთმა 1960 წლის 13 თებერვალს მოაწყო თავისი პირველი 20 კილოტონის სიმძლავრის მიწისზედა ბირთვული მუხტის გამოცდა ალჟირში რეგანის ოაზისში, ხოლო თერმობირთვული გამოცდა — მურუროას კუნძულზე 1968 წლის 24 აგვისტოს.
ჩინეთმა 1964 წლის 16 ოქტომბერს ააფეთქა თავისი პირველი 20 კილოტონა სიმძლავრის ბირთვული ბომბი ლობნორის ტბის რაიონში. იქვე, 1967 წლის 17 ივნისს გამოსცადა თერმობირთვული ბომბი.
ინდოეთმა 1974 წლის 18 მაისს მოახდინა თავისი პირველი 20 კილოტონა სიმძლავრის ბირთვული მუხტის გამოცდა რაჯასტანის შტატში პოკჰარანის პოლიგონზე, მაგრამ ოფიციალურად არ აღიარა თავი ბირთვული იარაღის მფლობელად. ეს მოხდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც იმავე პოკჰარანის პოლიგონზე 1998 წლის 11—13 მაისს გამოსცადა ხუთი მიწისქვეშა ბირთვული ასაფეთქებელი მოწყობილობა, მათ შორის 32-კილოტონიანი თერმობირთვული ბომბი.
პაკისტანმა 1998 წლის 28 და 30 მაისს მოახდინა ექვსი მიწისქვეშა ბირთვული მუხტის გამოცდა ბელუჯისტანის პროვინციაში ჩაგაი-ჰილზის პოლიგონზე ინდოეთის 1998 წლის ბირთვული აფეთქებების საპასუხოდ.
კორეის სახალხო დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ 2005 წლის შუა ხანებში განაცხადა ბირთვული იარაღის შექმნის შესახებ და 2006 წლის 9 ოქტომბერს მოაწყო პირველი მიწისქვეშა, სავარაუდოდ, დაახლოებით 1 კილოტონა სიმძლავრის ბირთვული ბომბის გამოცდა. მეორე გამოცდა 12 კილოტონის სიმძლავრის იარაღის მოაწყო უკვე 2009 წლის 25 მაისს. 2012 წლის მაისში, კონსტიტუციაში შესაბამისი ცვლილებების შეტანით, მან ოფიციალურად გამოაცხადა თავი ბირთვულ სახელმწიფოდ.
ისრაელი არ აკეთებს კომენტარს ბირთვული იარაღის ფლობის შესახებ, მაგრამ, ექსპერტთა აზრით, 60-70-ანი წლების მიჯნიდან ის ფლობს საკუთარი წარმოების ბირთვულ საბრძოლო ქობინებს. ისრაელის ბირთვული პროგრამის მოწმეების და ექსპერტების აზრით, მისი ბირთვული არსენალი შეადგენს 200 ქობინს, თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებებიც — 150-დან 400-მდე. არსებობს ვარაუდი, რომ ისრაელის ბირთვული არსენალი ურანის უკმარისობის გამო საწვავად გადამუშავდება ატომური ელექტროსადგურისათვის. ურანის წარმოება აკმაყოფილებს მოთხოვნილების მხოლოდ 28%-ს, ხოლო დანარჩენი მარაგი მოიპოვება ძველი ბირთვული ქობინებიდან.
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას ჰქონდა მცირე ბირთვული არსენალი,სულ 6 ბირთვული ქობინა. ყველა მათგანი ნებაყოფლობით იქნა განადგურებული (და შეჩერებულ იქნა სარაკეტო პროგრამა) 1990-ან წლებში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში აპარტეიდის რეჟიმის დემონტაჟის დროს. ერთადერთი ქვეყანა, რომელმაც დამოუკიდებლად შეიმუშავა ბირთვული იარაღი და ასევე ნებაყოფლობით უარი თქვა მასზე.
უკრაინა საბჭოთა კავშირის დაშლის მომენტისათვის რუსეთისა და აშშს შემდეგ ბირთვული არსენალის რაოდენობით მსოფლიოში მესამე სახელმწიფო იყო. თუმცა უსაფრთხოების საერთაშორისო გარანტიის ქვეშ ნებაყოფლობით უარი თქვა მასზე.
ყაზახეთი ბირთვული საბრძოლო ქობინების რაოდენობით იყო მეოთხე და მეორე ადგილზეა მსოფლიოში ურანის მარაგით და პირველ ადგილზე მსოფლიოში მისი წარმოებით, მაგრამ ბილ კლინტონსა (აშშ) და ნურსულთან ნაზარბაევს (ყაზახეთი) შორის შეთანხმების შედეგად ნებეყოფლობით უარი თქვა ბირთვულ იარაღზე.
აშშ-ს, დიდი ბრიტანეთის, ისრაელის და ზოგიერთი სხვა ქვეყნების მთავრობებმა დაადანაშაულეს ერაყი ბირთვული იარაღის საიდუმლოდ შექმნასა და ფლობაში. 1981 წელს ისრაელმა მიიტანა საავიაციო-სარაკეტო დარტყმები ერაყის ბირთვულ ცენტრზე, მისი ბირთვული პროგრამის შეწყვეტის მიზნით. ეს ბრალდებები გახდა, ასევე, 2003 წელს ერაყის წინააღმდეგ ბრძოლის დასაწყების საბაბი, მაგრამ როგორც გაირკვა და ოფიციალურად დადასტურდა, ბრალდებები დეზინფორმაცია აღმოჩნდა.
ირანს ბრალს სდებენ იმაში, რომ დამოუკიდებელი ბირთვული ენერგეტიკის შექმნის ნიღაბით მიაღწია ბირთვული იარაღის შექმნამდე. მან არაერთხელ განაცხადა – რომ შეუძლია შექმნას ბირთვული იარაღი, თუმცა ის შემოიფარგლება მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის ურანის გამდიდრებით.
დღეისათვის, მიუხედავად 1995 წლის 15 დეკემბრის ბანგკოკის ხელშეკრულების ხელმოწერისა, რომელიც 1997 წლის 28 მარტს შევიდა ძალაში, ბირთვული იარაღის წარმოების ტექნოლოგიების შექმნაში ეჭვმიტანილია, აგრეთვე მიანმა.
მანამდე, სხვადასხვა დროს ჩნდებოდა ინფორმაციები სხვადასხვა ქვეყნებში სამხედრო ბირთვული პროგრამების არსებობის ან განვითარების შესახებ. კერძოდ:
პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღებისა და ფინანსირების შემდეგ, ბირთვული კლუბის წევრობის შესაძლებლობა აქვს ყველა ზემოთ ჩამოთვლილ და კიდევ რამდენიმე სახელმწიფოს, რომელთაც გააჩნიათ ბირთვული რეაქტორები და შესაბამისი სამეცნიერო-სამრეწველო ობიექტები. აღნიშნული შესაძლებლობები ფერხდება გაეროს და დიდი სახელმწიფოების მხრიდან სანქციების მუქარით და ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის საერთაშორისო რეჟიმებით და ბირთვული გამოცდების აკრძალვით.
ყველა ბირთვული სახელმწიფო, აგრეთვე, ავსტრალია, არგენტინა, ბელგია, ბრაზილია, გერმანია, ესპანეთი, იტალია, ნიდერლანდები, იაპონია (და ლიბია წარსულში) ფლობენ ბირთვული იარაღის წარმოების და მშვიდობიანი ბირთვული ენერგეტიკისათვის აუცილებელ ბირთვული საწვავისათვის საჭირო ურანის გამდიდრების სხვადასხვა მეთოდებსა და ტექნოლოგიებს.
ყველა ბირთვულმა სახელმწიფომ, გარდა ისრაელისა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისა, ჩაატარა საკუთარი ბირთვული იარაღის გამოცდების სერია და განაცხადა ამის შესახებ. თუმცა არსებობს დაუდასტურებელი ცნობები იმის შესახებ, რომ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ ჩაატარა საკუთარი ან ისრაელთან ერთობლივი ბირთვული იარაღის რამდენიმე გამოცდა 1970 — 1980 წლების მიჯნაზე კუნძულ ბუვეს რაიონში.
1968 წლის ხელშეკრულებას ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელი არ მოაწერეს მხოლოდ სწორედ „ახალგაზრდა“ ბირთვულმა ქვეყნებმა - ისრაელმა, ინდოეთმა, პაკისტანმა, კსდრ. კსდრ-მ თავისი ხელმოწერის დეზავუირება მოახდინა ბირთვული იარაღის შექმნის ოფიციალურად გამოცხადებამდე. ირანთან, სირიასთან და მიანმასთან აღნიშნული შეთანხმება ხელმოწერილია.
1996 წლის ხელშეკრულებას ბირთვული გამოცდების ყოველგვარი აკრძალვის შესახებ ხელი არ მოაწერეს „ახალგაზრდა“ ბირთვულმა ქვეყნებმა ინდოეთმა, პაკისტანმა, კსდრ-მ. ხელი მოაწერეს, მაგრამ არ მოახდინეს მისი რატიფიცირება აშშ-მა, ჩინეთმა, აგრეთვე ეჭვმიტანილმა ირანმა, ეგვიპტემ, ინდონეზიამ, კოლუმბიამ. სირიამ და მიანმამ აღნიშნულ ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს და ასევე, მოახდინეს მისი რატიფიცირება.
ბირთვული სახელმწიფოები მსოფლიოს რუკაზე
500px|მარცხნივ|მინიატიურა|ქვეყნების სტატუსი ბირთვული იარაღის განლაგების მიხედვით 500px|მარცხნივ|მინიატიურა|ქვეყნების სტატუსი ბირთვული იარაღის შექმნის შესაძლებლობის მიხედვით 500px|მარცხნივ|მინიატიურა|არაბირთვული ზონები 2007 წლის მაისის მონაცემებით ქვეყნების სტატუსი ბირთვული იარაღის განლაგების მიხედვით {{legend|#5B92E5|«ძველი» ბირთვული სახელმწიფოები, ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების დამაარსებლები (აშშ, რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, ჩინეთი) }} {{legend|#ff0000|«ახალგაზრდა» ბირთვული სახელმწიფოები, რომლებმაც არ მოაწერეს ხელი ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულებას (ინდოეთი, პაკისტანი, კსდრ) }} {{legend|#d4aa00| არაოფიციალური ბირთვული სახელმწიფოები (ისრაელი) }} {{legend|#007C59|წარსულში ბირთვული იარაღის მქონე ქვეყნები, რომლებმაც ნებაყოფლობით თქვეს მასზე უარი (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, უკრაინა, ბელორუსია, ყაზახეთი) }} {{legend|#00247D|ქვეყნები, რომლებმაც თავიანთ ტერიტორიაზე განალაგეს ნატოს წევრი სხვა ბირთვული სახელმწიფოების იარაღი (გერმანია, იტალია, თურქეთი, ბელგია, ნიდერლანდები) }}
ქვეყნების სტატუსი ბირთვული იარაღის შექმნის შესაძლებლობის მიხედვით {{legend|#ED2024|«ძველი» ბირთვული სახელმწიფოები (აშშ, რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, ჩინეთი) }} {{legend|#FF940A|«ახალგაზრდა» ბირთვული სახელმწიფოები (ისრაელი,ინდოეთი, პაკისტანი, კსდრ) }} {{legend|#AA00AA|წარსულში ბირთვული იარაღის მქონე ქვეყნები, რომლებმაც ნებაყოფლობით თქვეს მასზე უარი (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, უკრაინა, ბელორუსია, ყაზახეთი) }} {{legend|#EEDD00|ბირთვული იარაღის შექმნაში ეჭვმიტანილი ქვეყნები (ირანი, მიანმა) }} {{legend|#0000FF|ქვეყნები, რომლებმაც განაახლეს ბირთვული პროგრამები (ავსტრალია, ალჟირი, არგენტინა, ბრაზილია, ნაცისტური გერმანია (გვიანდელი გფრ, ეგვიპტე, ერაყი, ლიბია, მექსიკა, რუმინეთი, ტაივანი, შვედეთი, შვეიცარია, იუგოსლავია (ახლანდელი სერბია, სამხრეთ კორეა) }}
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხედრო მეცნიერება კატეგორია:ბირთვული იარაღი კატეგორია:გეოპოლიტიკა კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები კატეგორია:ბირთვული ქვეყნების სია
Arma nuclear
1967–1970
1967–1970 (იგივე „ლურჯი ალბომი“) — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1973 წელს. მასში შეტანილი იქნა ჯგუფის მიერ 1967–1970 წლებში გამოცემული ალბომების რჩეული სიმღერები.
ალბომის გარეკანზე გამოტანილი ფოტო თავდაპირველად უნდა ყოფილიყო დისკის „Get Back“ (რომელიც გამოსცეს ალბომის Let it be სახით) გარეკანზე - იგი გადაღებული იქნა 60-იანების ბოლოს, როგორც გამეორება ალბომის Please Please Me გარეკანის დიზაინისა.
სერტიფიცირებები
აშშ-ში ალბომი 1973 წლის 31 დეკემბრისთვის გაიყიდა 1 294 896, ხოლო ათწლეულის ბოლოსთვის - 3 850 026 ასლის ოდენობით.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:1973 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Apple Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ფილ სპექტორის პროდიუსერობით
უ ვანი
უ ვანი (დ. უცნობია — გ. ძვ. წ. 1025) — ჩინეთის დინასტიის ჯოუს დამაარსებელი. ჯოუს ტომის ბელადის ვენ ვანის ვაჟიშვილი. ძვ. წ. 1027 წელს უ ვანმა მუესთან ბრძოლაში დაამარცხა ინის სამეფოს ჯარი, გააერთიანა ჩრდილოეთ ჩინეთის მრავალრიცხოვანი ტომები და ხალხები და ჯოუს სახელმწიფოს უმაღლესი გამგებელი გახდა. დაპყრობილი მიწების დიდი ნაწილი უ ვანმა ნათესავებსა და ახლობლებს საუფლისწულო მამულებად დაურიგა. ჩინეთის კონფუციურ ისტორიოგრაფიაში უ ვანი ბრძენ და კეთილისმოქმედ გამგებლად ითვლება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის იმპერატორები კატეგორია:ჯოუს დინასტია
ლესორა
ლესორა — ნასოფლარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში (ცხმორის თემი), მდებარეობს მდინარე ჯეჯორის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1920 მეტრი, ონიდან 26 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ცხმორის თემის ნასოფლარები
სანდრო მამუკელაშვილი
ალექსანდრე „სანდრო“ მამუკელაშვილი (დ. 23 მაისი, 1999) — ქართველი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც თამაშობს მილუოკი ბაქსში, ამერიკის საკალათბურთო ასოციაცია. ორმხრივი კონტრაქტის საფუძველზე ის ასევე თამაშობს ვინსკონსინ ჰერდში, NBA-ის განვითარების ლიგაში. იტალიაში ახალგაზრდულ კლუბებში თავის გამოჩენის შემდეგ, სანდრომ ჩააბარა მონტვერდეს აკადემიაში. სეიტონ ჰოლის კოლეჯში თამაშისას, მაჯის დაზიანების გამო რამდენიმე კვირის გამოტოვებისდა მიუხედავად, მამუკელაშვილი მატჩში საშუალოდ 11.9 ქულას აგროვებდა.
სოფრონი კვიპრელი
სოფრონი კვიპრელი — კვიპრელი მთავარეპისკოპოსი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 9 დეკემბერი, ახალი სტილით — 22 დეკემბერი.
სანდრო მამუკელაშვილი
ადრეული წლები და უმაღლესი სკოლა
14 წლის ასაკში მამუკელაშვილი გადავიდა ბიელაში, იტალია და სწორედ აქ ჩააბარა უმაღლეს სკოლაში. გუნდთან ერთად მამუკელაშვილი მონაწილეობდა 17 წლამდე, 18 წლამდე და 19 წლამდე გუნდებში და ის გუნდს ეროვნულ ჩემპიონატში მესამე ადგილის დაკავებაში დაეხმარა. მამუკელაშვილის თქმით, იტალიაში გადასვლა მისთვის მარტივი არ ყოფილა, მაგრამ კლუბმა და მწვრთნელმა, ფრედერიკო დანამ მისთვის ყველაფერი შესაძლებელი გახადეს. 2016 წელს სანდრო მამუკელაშვილი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა და საკალათბურთო სასწავლებელში, მონტვერდეს აკადემიაში ჩააბარა. კოლეჯში ის ნიუ-იორკ ნიქსის კალათბურთელ არ-ჯეი ბარეტთან ერთად თამაშობდა. მონტვერდეში ყოფნისას ზაზა ფაჩულია ახალგაზრდა ქართველის მენტორი გახდა და მას ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის არაერთი მოთამაშე, მათ შორის სტეფან კარი გააცნო. გრენსბორო დეის კოლეჯის წინააღმდეგ თამაშში, რომელიც ანგარიშით 72–45 დასრულდა, მამუკელაშვილმა 11 ქულის მოგროვება შეძლო და გუნდს ჩემპიონატის ფინალში გადასვლაში დაეხმარა. 2017 წლის 20 აპრილს მამუკელაშვილი სეტონ-ჰოლ პირატსის წევრო გახდა და USC-ის, სამხრეთ კაროლინა გეიმკოკსისა და ვანდერბილტ კომოდორესის შეთავაზებებზე უარი განაცხადა. მან პირატსი მისი უმაღლესი სკოლის მწვრთნელის, კევინ ბოილის გამო აირიჩია, რომელსაც, თავის მხრივ, სეტონ ჰოლის მწვრთნელთან, კევინ ვილარდთან ჰქონდა კარგი ურთიერთობა. გადაწყვეტილების მიღებაში წვლილი შეიტანა იმ ფაქტმაც, რომ მამუკელაშვილის ძმა, დავითი კოლეჯის მიმდებარედ ცხოვრობდა სანდრო მამუკელაშვილი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად, ქართულად, რუსულად და იტალიურად.
სოფრონი კვიპრელი
ბიოგრაფია
დაიბადა კუნძულ კვიპროსზე ქრისტიანულ ოჯახში. იგი მრავალ მეცნიერებას დაეუფლა, მაგრამ ყველაზე მაღლა წმინდა წერილს აყენებდა. უფლის რჩეული გამოირჩეოდა კეთილმსახურებით, გლახაკთმოყვარეობით და ასკეტური ცხოვრებით, რის გამოც უფლისგან სასწაულთქმედების ნიჭი მიემადლა. კვიპროსის ეპისკოპოსის, წმინდა დამიანეს გარდაცვალების შემდეგ მთელი ხალხის სურვილით დაქვრივებულ კათედრაზე ღირსი სოფრონი აღასაყდრეს. ახალ ხარისხში იგი ბრძნულად და სიყვარულით განაგებდა თავის სამწყსოს. გარდაიცვალა VI საუკუნეში.
სანდრო მამუკელაშვილი
კოლეჯი
როგორც პირველკურსელი, მამუკელაშვილი საშუალოდ 2.6 ქულას, 1.9 მოხსნასა და 0.5 ბლოკს აგროვებდა. ის პირატსს დაეხნარა კოლეჯთა ნაციონალური ათლეტური ასოციაციის მეორე ეტაპზე გასულიყო. მისი საუკეთესო თამაში კსავიერ მუსკეტერსის წინაათმდეგ შედგა 2018 წლის 14 თებერვალს, სადაც ქართველმა 17 ქულა და შვიდი მოხსნა მოაგროვა. როგორც მეორეკურსელი კალათბურთელი თამაშში საშუალოდ 8.9 ქულასა და 7.8 მოხსნას აგროვებდა. 19 დეკემბერს მამუკელაშვილმა დააგროვა სეზონის უმაღლესი, 23 ქულა, წარმატებით გამოიყენა 11-დან 8 სროლა და რვა მოხსნა მიითვალა. მატჩი პირატსის გამარჯვებით დასრულდა 90-76 საქრედ ჰარტ პოინერსის წინააღმდეგ. მეორე კურსის შემდეგ, მამუკელაშვილი ზაზა ფაჩულიასთან მუშაობდა მის აკადემაში, თბილისში თამაშის გაუმჯობესებაზე, სამქულიანების სროლასა და ჰაერში დაკიდებაზე.
სოფრონი კვიპრელი
ლიტერატურა
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
სანდრო მამუკელაშვილი
კოლეჯი
2019 წლის 29 ნოემბერს ბაჰამის კუნძულებზე გამართლ მატჩში მამუკელაშვილმა მოაგროვა 18 ქულა, წარმატებულად გამოიყენა 7-დან 10 სროლა და 6 მოხსნა მიითვალა. მატჩი პირატსის გამარჯვებით დასრულდა 84–76 აიოოვა სტეიტის წინააღმდეგ. Battle 4 Atlantis-ის ჩემპიონატის პეიროდში მამუკელაშვილი მატჩში საშუალოდ 14 ქულას, 5.7 მოხსნასა და 2 გადაცემას ასრულებდა. მოედნიდან მისი წარმატებული სროლის მაჩვენებლი 61 პროცენტი, ხოლო საჯარომო ხაზიდან 60 პროცენტი იყო. მან მისი მარჯვენა მაჯის ძვალი დაიზიანა აიოვა სტეტის წინააღმდეგ თამაშში 8 დეკემბერს და ამის გამო რამდენიმე კვირა გამოტოვა. 2020 წლის 29 იანვარს ის მოედანს დაუბრუნდა და ხუთი წუთი ითამაშა დეპაულ ბლუ დემონსის წინააღმდეგ მატჩში (თამაშში სეიტონ ჰოლის გამარჯვებით 64–57 დასრულდა). 19 თებერვალს, მაშინ როდესაც მამუკელაშვილის თამაშს პირველად ესწრებოდა მისი მამა, ზურაბი, მამუკელაშვილმა თამაშში გამარჯვების მომტანი სროლა გამოიყენა და 0.6 წამში ანგარიში 74–72 გახადა ბალტერ ბულდოგის წინააღმდეგ. სეზონის უმაღლესი, 26 ქულა მან 29 თებერვალს მოაგროვა, როდესაც მისმა გუნდა მარკეტ გოლდენ იგლზი ანგარიშით 88–79 დაამარცხა. ამ სეზონის შემდეგ, ქართველმა 2020 წლის ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის დრაფტზე მონაწილეობის მიღება გადაწყვიტა თუმცა სპორტული აგენტი არ დაუქირავებია, რამაც მისი სეტონ ჰოლში დაბრუნების შანსები გაზარდა. მეორე რაუნდში მისით დაინტერესების გამო, 1-ელ აგვისტოს მამუკელაშვილმა განაცხადა, რომ დრაფტიდან მოეხსნა და კოლეჯის კარიერას აგრძელებდა.
ახალი სეზონის დასაწყისში, მამუკელაშვილი დასახელდა აღმოსავლეთ კონფერენციის წინასაზეზონო გუნდის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის. 11 დეკემბერს მან კარიერის უმაღლესი, 32 ქულა მოაგროვა, ასევე 9 მოხსნა და 3 გადაცემა და სენტ ჯონსის წინააღმდეგ 77–68 გამარჯვებაში დიდი წვლილი შეიტანა 2021 წლის 16 თებერვალს მამუკელაშვილმა მისი კარიერის მე-1000 ქულა მოაგროვა დეპოლის წინააღმდეგ მატჩში (60–52). ამ მატჩში მისი საერთო მაჩვენებელი იყო: 25 ქულა, 11 მოხსნა და 4 გადაცემა. ამ სეზონში ქართველი მატჩში საშუალოდ 17.5 ქულას, 7.6 მოხსნასა და 3.2 გადაცემას აგროვებდა. სეზონის მიწურულს სანდრო მამუკელაშვილი აღმოსავლეთ კონფერენციის საუკეთესო თანამოთამაშედ დასახელდა. ის ასევე იყო კარლ მალოუნის ჯილდოს ფინალისტი.
მილუოკი ბაქსი (2021-დღემდე)
მამუკელაშვილ ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის 2021 წლის დრაფტზე მეორე რაუნდში აირჩია ინდიანა პეისერსმა 54-ე ნომრად. ის მოგვიანებით მილუოკი ბაქსში გაუშვეს დრაფტის მე-60 ნომერთან, გეორგიოს კალატსაკისთან ერთად. მათ სანაცვლოდ პეისერსს დრაფტის 31-ე ნომერი, აიზაია ტოდი დაემატა. 2021 წლის 4 აგვისტოს მამუკელაშვილმა ბაქსთან ორმხრივი კონტრაქტი გააფორმა. კონტრაქტის თანამხმად ქართველის სათამაშო დრო ბაქსსა და NBA-ის განვითარების ლიგაში არსებულ ვისკონსინ ჰერდში. 2021 წლის 19 ოქტომბერს შედგა მამუკელაშვილის დებიუტი ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში. ბრუკლინ ნეტსის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრას ქართველი სათადარიგოთა სკამიდან შეუერთდა და მოხსნა და შედეგიანი გადაცემა მიითვალა (ამ მატჩში მილუოკი ბაქსმა 127-ით 104 გაიმარჯვა). 26 ოქტომბერს ის ვისკონსინ ჰერდს შეუერთდა. 29 ნოემბერს, ჰერდთან ერთად გამართულ შეხვედრაში მამუკელაშვილმა 28 ქულა, ექვსი მოხსნა, სამი გადაცემა, სამი ბლოკი და ერთი მოპარვა დააგროვა უინდი სიტი ბულზის წინააღმდეგ. ავად ყოფნის გამო მან 2021 წლის დეკემბერში ორი მატჩი გამოტოვა.
ეროვნული ნაკრები
სანდრო მამუკელაშვილის დებიუტი საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების შემადგენლობაში 2018 წლის ივლისში შედგა 2019 წლის მსოფლიო საკალათბურთო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. ის ასევე მონაწილეობდა ფიბას 20 წლამდე ნაკრებთა ევროპის ჩემპიონატზე საქართველოს 20 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრებთან ერთად. ევროპის ჩემპიონატის დროს მამუკელაშვილის საშუალო მაჩვენებელი იყო: 8.7 ქულა, 7.0 მოხსნა და 1.7 გადაცემა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
შელი
შელი (Shelley) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბინგემის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 4409 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ბაგრატი (აფხაზთა მეფისწული)
ბაგრატი — აფხაზთა მეფის კონსტანტინე III-ის უმცროსი ძე მეორე ქორწინებიდან (დედის ვინაობა უცნობია). ფავნელთა „დაწერილის“ მიხედვით, ბაგრატი კონსტანტინე მეფის თანამმართველი იყო და, ამდენად, ტახტის ერთ-ერთ მემკვიდრედ ითვლებოდა. მამის გარდაცვალების (922) შემდეგ ტახტს ეცილებოდა უფროს ნახევარძმას, გიორგი II-ს. ამ ბრძოლაში ბაგრატს მხარს უჭერდა მისი სიმამრი, ტაოელი ერისთავთ-ერისთავი გურგენი. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, ეს დაპირისპირება აღწერილი ყოფილა აფხაზ მეფეთა ცხოვრებაში: „და იყო მათ შორის ბრძოლაჲ ფიცხელი, რომელი თჳთოეულად ჰპოვო ცხოვრებასა მათსა“. ქვეყანა შფოთმა და არეულობამ მოიცვა, „ვიდრე არ მიიცვალა ბაგრატ“ (930 წ. კ. თუმანოვის მიხედვით). მხოლოდ ამას შემდეგ მოახერხა საბოლოოდ გიორგიმ ხელისუფლების განმტკიცება. თავის დროზე შედგენილი ყოფილა ბაგრატის „ცხოვრება“, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის მმართველები
ოქროს გლობუსის 69-ე დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის 69-ე დაჯილდოება გაიმართა Beverly Hilton Hotel-ში, კალიფორნია შტატის ქალაქ ბევერლი ჰილსში, 2012 წლის 15 იანვარს და გადაიცა პირდაპირ ეთერში ტელეკომპანია NBC-ის მიერ. ისევე როგორც გასულ ორ დაჯილდოებაზე, მასპინძელი კვლავინდებურად რიკი ჯერვისი იყო. ნომინანტები დაასახელეს 2011 წლის 15 დეკემბერს ვუდი ჰარელსონმა, სოფია ვერგარამ, ჯერარდ ბატლერმა და რაშიდა ჯონსმა.
სესილ ბ. დემილის სახელობის ჯილდო კინემატოგრაფიის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის გადაეცა მორგან ფრიმენს.
სქოლიო
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
B
B, b — ლათინური ანბანის მეორე ასო, გამოიყენება თითქმის ყველა ანბანში ლათინურის ბაზაზე. წარმოებულია ბერძნული ბეტასგან (Β, β). აღნიშნავს თანხმოვან ბგერას [b], ასევე ხანდახან [p], [v] და სხვ.
კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლათინური ასოები
თედორე ტიუტჩევი
ბიოგრაფია
ცხოვრობდა მიუნხენში და ტულინში. იყო გაცნობილი ჰაინესთან და შელლინგომთან. ლიტერატურ ცხოვრებაში არ მონაწილეობდა და ლიტერატორად თავს არ თვლიდა. შენახული იქნა 400-მდე მისი ლექსი, რომლის სტროფები ითქმის რუსეთში. ადრინდელი ლექსები იქმნება XVIII საუკუნე საუკუნის პოეზიის ტრადიციით. 1830 წლებში მის ლექსებში არის ჩადებული ძალიან ბევრი ევროპული (განსაკუთრებით, გერმანული) რომანტიკული ტრადიცია ეს ფილოსოფური ლირიკაა, რომლის მთავარი თემაა: ფიქრი სამყაროს განვითარებაზე. 1840 წლებში წერს რამდენიმე პოლიტიკურ სტატიას, რუსეთის და სამხრეთის ცივილიზაციის ურთიერთ გაგებაზე. 1850 წლებში ტიუტჩევი ქმნის სასიყვარულო ლექსებს რომლებშიც სიყვარული აზროვნდება როგორც ტრაგედია. ეს ლექსები მოგვიანებით შეერთებულია ეგრეთ წოდებულ „დენისევსკი ციკლში“, ანუ ლექსების ციკლში, მიძღვნილი პოეტის საყვარელს ე. ა. დენისიევას. 1860-1870 წლებში ტიუტჩევი წერს პოლიტიკურ ლექსებს. ყველაზე განთქმული ლექსი არის: მწარე მიწვევა დუმილთან, წუხარება იმაზე რომ ერთი ადამიანი ვერასოდეს ვერ გაუგებს მეორეს. „ნათქვამი ფიქრი - არის სიცრუე“ - ეს აფორიზმი ხშირად გამოიყენება ხშირადციტირებულ ტიუტჩევის აფორიზმებში, ასევე როგორც „ჭკუით რუსეთს ვერ გაუგებ“ და „ჩვენ ვერ ვიწინასწარმეტყველებთ, როგორ არითქვება ჩვენი სიტყვა“.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1803 კატეგორია:გარდაცვლილი 1873
სალიეთის მარმარილოს საბადო
სალიეთის მარმარილოს საბადო - მარმარილოს საბადო, რომელიც მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ სალიეთთან (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი).
საბადო აგებულია შუალიასური გამარმარილოებული კირქვებით. პროექტული წყების სისქეა 150-180 მ. მარმარილო მოწითალო-რუხი, წითელი ან ვარდისფერია. უსწორწორმასწორო ფორმის რუხი ან თეთრი ლაქები ქმნიან ლამაზ დეკორატიულ ნახატს. სალიეთის მარმარილო ძვირფასი შესამოსი მასალაა. იყენებენ შენობების ინტერიერებში (თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურ რუსთაველის მიწისქვეშა ვესტიბიული, მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური ელექტროზავოდსკაია, სერპუხოვსკაია და სხვა). საბადო მუშავდება ღია წესით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს საბადოები
Graciliclava costatus
Graciliclava costatus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი (Museo Histórico Nacional) – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოში. დაარსდა 1911 წლის 2 მაისს. 2009 წლისათვის მუზეუმი დაათვალიერა 116.804 ვიზიტორმა. მისი მისიაა „დაეხმაროს საზოგადოებას ცოდნის მიღებაში, ხელმისაწვდომობაში, ქვეყნის ისტორიის ცოდნაში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
დადიანი
იხილეთ აგრეთვე
*
უზალთუნი
უზალთუნი (თურქ. yüzaltin — ასი ალთუნი) — ვერცხლის მონეტის სახელწოდება. ქართულ წერილობით წყაროებში ჩნდება XVIII საუკუნიდან. აღნიშნავს ირანული აბაზის სისტემის მონეტას - მაჰმუდს ანუ ორ შაურს. შეიცავს უკნინეს სათვლელ სამონეტო ერთეულს - ალთუნს ანუ დინარს. აბაზის წონის ცვლასთან ერთად უზალთუნის წონაც იცვლებოდა (3,89; 2,70; 1,50 გ). უზალთუნს თბილისის ზარაფხანაში ჭრიდნენ XVII-XIX საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მონეტები
შერლოკ ჰოლმზი
შერლოკ ჰოლმზი (ინგლ. Sherlock Holmes) — ართურ კონან დოილის მიერ შექმნილი ლიტერატურული პერსონაჟი. კონან დოილმა შექმნა მოთხრობების მთელი სერია ცნობილი დეტექტივის შერლოკ ჰოლმზის თავგადასავლების შესახებ. ეს ნაწარმოებები ითვლება დეტექტივური ჟანრის კლასიკად. უმრავლეს შემთხვევაში, ნაწარმოებებში თხრობა მიმდინარეობს შერლოკის მუდმივი თანამგზავრის — ექიმი უოტსონის პირით. უოტსონი აღწერს ჰოლმზის გამოძიებებს, ცნობილი „დედუქციური მეთოდის“ გამოყენებით, თუმცა გამოძიების ბოლომდე მას არ ესმის თუ როგორ ხსნის ჰოლმზი ბოროტმოქმედებას, ხოლო ბოლოს ჰოლმზი უხსნის უოტსონს თავის მოქმედებებს.
კონან დოილმა დაწერა 4 რომანი და 56 მოთხრობა შერლოკ ჰოლმზე. პირველი მოთხრობა „ალისფერი კვალი“ დაიბეჭდა ჟურნალ „Beeton's Christmas Annual“-ში 1887 წელს, ხოლო მეორე - „ოთხთა ნიშანი“ „Lippincott's Monthly Magazine“-ში 1890 წელს. შერლოკ ჰოლმზის პერსონაჟი ძალიან პოპულარული გახდა და 1891 წელს გამოვიდა მოთხრობების პირველი კრებული „The Strand Magazine“-ში. ამას შემდეგ მოჰყვა მოთხრობათა მთელი სერია და ოთხი რომანის გამოსვლა. ნაწარმოებები გამოდიოდა 1880 წლიდან 1907 წლამდე და შემდგომ კიდევ ერთი უკანასკნელი მოთხრობა „ლომის ფაფარი“ 1914 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები კატეგორია:ართურ კონან დოილი კატეგორია:გამოგონილი კერძო დეტექტივები
537
თარიღი უცნობია
*
ოჩაკოვის ალყა (1788)
ფონი
1786 წლის 25 მარტს ოსმალეთის დიდვეზირად ქოჯა იუსუფ-ფაშა დაინიშნა. ქოჯა იუსუფ-ფაშამ დიდვეზირობის პირველ პერიოდში ყურადღება მიაქცია ქვეყნის ფინანსურ პრობლემებს და შესაბამისი ბრძანებულებები გამოსცა. მიიღო კანონი სახელმწიფო თარჯიმნების სამსახურის შესახებ, დააშოშმინა ვილაიეთებში მიმდინარე არეულობები. ეგვიპტეში არსებული დაპირისპირების მოსაგვარებლად ქაფუდან ღაზი ჰასან ფაშა გაგზავნა. გეგმავდა მთავრობის რეფორმაციასაც. მისი დიდვეზირობის პერიოდში ოსმალეთის უმთავრეს პრობლემას ყირიმი წარმოადგენდა. ყირიმის დაკარგვა საზოგადოების მეხსიერებიდან ჯერ კიდევ არ იყო წაშლილი, რუსები კი ახალ-ახალ პირობებს აყენებდნენ.
ქოჯა იუსუფ-ფაშა, ითვალისწინებდა რა ხალხის აზრს, ასევე ინგლისისა და პრუსიის პოზიციას, რუსეთის წინააღმდეგ ომის დაწყებას ემხრობოდა. მაგრამ სულთან აბდულჰამიდ I ამის წინააღმდეგი იყო. ხანგრძლივი თათბირის შემდეგ იუსუფ ფაშამ შეძლო მისი დაყოლიება და რუსეთის წინააღმდეგ ომი გაჩაღდა. ომის დაწყებამდე მან ანატოლიისა და რუმელიის საზღვრისპირა რეგიონებში სერასკერები დანიშნა. ოჩაკოვის სიმაგრის დასაცავად დუნაისპირა ოლქებში სამხედრო მოსამსახურეთა რიცხვი გაიზარდა. სასაზღვრო ზოლში მცხოვრებ ქრისტიანებს იარაღი ჩამოართვეს, რომ აჯანყება არ დაეწყოთ. დაღესტნის, ჩერქეზეთისა და ყაბარდოს ხელმძღვანელებს საჩუქრები და სულთნის ფირმანები გაუგზავნეს, რათა მათ რუსებისთვის არ დაეჭირათ მხარი.
1786 წელს იუსუფ ფაშა სარდლის რანგში გაუძღვა ჯარს. რუსეთთან წარმოებულ ამ ომში ავსტრია-უნგრეთიც ოსმალეთის წინააღმდეგ გამოვიდა. ომის დასაწყისში რუსებისა და ავსტრიელების წინააღმდეგ მიღწეული წარმატების მიუხედავად, ბედის ბორბალი შემდგომ ოსმალთა საწინააღმდეგოდ გადაბრუნდა. სტრატეგიული ციხესიმაგრე ოჩაკოვი რუსებმა იგდეს ხელთ და მის შემოგარენში მცხოვრებ მუსლიმთა უდიდესი ნაწილი ამოჟლიტეს. ამ ამბების გამგონე სულთან აბდულჰამიდ I დაავადდა და 1789 წლის 7 აპრილს გარდაიცვალა.
პროცესი
1788 წელს რუსეთის ჯარებმა თავად გრიგორი პოტიომკინისა და გენერალ ალექსანდრე სუვოროვის მეთაურობით ალყა შემოარტყეს ქალაქს, რომელსაც ოსმალეთის ჯარები ჰასან ფაშას მეთაურობით აკონტროლებდნენ. მიუხედავად სუვოროვის მოწოდებისა, სწრაფად შეეპყროთ ქალაქი, მეთაური პოტიომკინის ბატალიონმა სწრაფად შემოარტყა ალყა ციხეს, დაბომბეს ის და მცველებს საკვები პროდუქტების მიწოდება შეუწყვიტეს. ამით პოტიომკინმა შეამცირა საკუთარი ქვედანაყოფის მსხვერპლიანობა, თუმცა მოგვიანებით სხვა გენერლებმა მისი ამგვარი საქციელი სიმხდალედ მიიჩნიეს. რუსეთის შტაბში კამათი ოჩაკოვის ალყის შესახებ განუწყვეტლივ გრძელდებოდა.
პირველი შეტაკება გაიმართა 31 მაისს, მას შემდეგ, რაც ქალაქში თურქულმა საზღვაო ძალებმა ჩააღწიეს. უკან დახევის გამო, დანებების მცდელობისას, რუსულმა ფლოტმა ორი გემი დაკარგა. რუსეთის არმიამ ქალაქზე თავდასხმა 9 ივლისს დაიწყო. 1788 წლის 18 ივლისს რუსებმა ხელთ იგდეს სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ბერეზანის კუნძული.
თურქებმა რამდენჯერმე სცადეს ალყის გარღვევა. 27 ივლისს დაახლოებით 5000 იანიჩარი თავს დაესხა კაზაკების წინა ფლანგს და აიძულა მათ, უკან დაეხიათ. გენერალი სუვოროვი თავად იდგა ამ ყველაფრის სათავეში და იანიჩრებს უკან დახევაც კი აიძულა, თუმცა თავად დაიჭრა.
ორივე არმიის რაოდენობა საგრძნობლად მცირდებოდა, აგრეთვე ცუდი ამინდის ფონზე სავსებით მოსალოდნელი იყო არმიებში საშინელი სენის გავრცელება. პოტიომკინმა, საბოლოოდ, დათმო საკუთარი არგუმენტები სუვოროვთან ოჩაკოვზე შეტევის განხორციელების შესახებ. 6 დეკემბრის ღამეს, რუსები თავს დაესხნენ და აიღეს ღაზი ჰასან ფაშას სასახლე, რის შემდეგაც მას და მის ამალას დანებება აიძულეს. თავდასხმის დროს დაიღუპა 10 ათასამდე თურქი და 4 ათასზე მეტი ტყვედ ჩავარდა, მათ შორის თავად ღაზი ჰასან ფაშა, თუმცა ქალაქის გარნიზონში არსებულ მცველთა უდიდესი ნაწილი ქუჩის შეტაკებისას დაიღუპა 一 საუბარია დაახლოებით 20 ათას ადამიანზე. რუსებმა ოპერაციის დასკვნით ეტაპზე 956 მეომარი დაკარგეს, დაიჭრა 1829.
რუსების ამ ალყაში გამარჯვბას გავრილა დერჟავინმა ცნობილი ოდა მიუძღვნა, ხოლო ჯუზეპე სარტმა ცნობილი ლათინური საგალობელი 一 Te Deum 一 შეასრულებინა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:1788 კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ომები კატეგორია:ოსმალეთის ექსპანსია ევროპაში
კოლსონ უაიტჰედი
კოლსონ უაიტჰედი (Colson Whitehead; დ. 6 ნოემბერი, 1969, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მწერალი, ორგზის პულიცერის პრემიის ლაურეატი 2017 და 2020 წლებში კატეგორიაში „საუკეთესო მხატვრული წიგნი“.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წლის 6 ნოემბერს ნიუ-იორკში, ბავშვობა მანჰეტენზე გაატარა. სწავლობდა ტრინიტის სკოლაში (მანჰეტენი). 1991 წელს დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი. პროზის წერა დაიწყო პოპ კულტურის მიმომხილველად ყოველკვირეულ გაზეთ „The Village Voice“-ში მუშაობის დროს.
1999 წელს გამოქვეყნდა მისი სადებიუტო რომანი „ინტუიციონისტი“, რომელიც მოგვითხრობს ინსპექტორ ლილუ მეი უოტსონზე, რომელიც ცდილობს გაარკვიოს ლიფტის დაცემის მიზეზი.
2001 წელს გამოქვეყნდა „ჯონ ჰენრის დღეები“. რომანში მოქმედება ვითარდება ასი წლის წინ, როდესაც ჟურნალისტი ჯ. სატერი სტუმრობს ლეგენდარული ტრეკმენის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ფესტივალს.
შემდეგი რომანი, „აპექსი მალავს ჭრილობას“, გამოვიდა 2006 წელს და მოგვითხრობს კონსულტანტის შესახებ, რომელმაც უნდა შეაფასოს სახელების ვარიანტები ქალაქის სახელწოდების შესაცვლელად.
2009 წელს გამოიცა რომანი „საგ ჰარბორი“ იმის შესახებ, თუ როგორ გაატარეს 80-იან წლებში ორმა შავმა ძმამ ზაფხულის არდადეგები საგ ჰარბორში — ქალაქში, სადაც ძირითადად თეთრი მოსახლეობა ცხოვრობს. 2011 წელს მწერალმა გამოაქვეყნა პოსტპოკალიპტიკური რომანი ზონა ნომერი ერთი — ნაწარმოები ვირუსის შესახებ, რომელიც აინფიცირებს ხალხს და ზომბად აქცევს მათ.
2016 წელს გამოიცა რომანი „მიწისქვეშა რკინიგზა“, რომელშიც მოთხრობილია ორი მონის შესახებ, რომლებიც მოახერხებენ პლანტაციიდან თავის დაღწევას საიდუმლოებით მოცული სისტემის წყალობით, რომელსაც ეწოდება მიწისქვეშა რკინიგზა. წიგნმა ავტორს მრავალი ჯილდო მოუტანა: წიგნის ეროვნული ჯილდო (2016), ენდრიუ კარნეგის მედალი (2017), არტურ კლარკის პრემია (2017).
დადიშქელიანი
საკუთარი სახელი  დადიშქელიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
Charm School (როქსეტის ალბომი)
Charm School — შვედური პოპ-როკ დუეტ როქსეტის მერვე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2011 წლის 11 თებერვალს. იგი არის დუეტის მიერ გამოცემული, სრულიად ახალი მუსიკალური მასალისგან შემდგარი დისკი, 2001 წლის სტუდიური ალბომის Room Service შემდეგ.
ალბომის როგორც კომპაქტ-დისკებზე, ასევე ვინილის ფირფიტებზე გამოიცა. სპეციალური ვერსია წარმოდგენილი იქნა დამატებითი დისკით, რომელზეც 2010 წლის საკონცერტო ჩანაწერებიც იქნა თავმოყრილი.
სქოლიო
კატეგორია:როქსეტის ალბომები კატეგორია:2011 წლის ალბომები
სალი კლდე
„სალი კლდე“ — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში 1919 წლიდან როგორც „კლდის“ გაგრძელება. გამოვიდა №№ 1-58. რედაქტორი - გ. ვეშაპელი (გ. ვეშაპიძე). გაზეთში ძირითადად გაშუქებულია ეროვნული პოლიტიკის საკითხები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
UTC-03:00
thumb|500px|UTC−03:00: ლურჯი (დეკემბერი), ნარინჯისფერი (ივნისი), ყვითელი (მთელი წელი), ღია ზურჯი - ზღვის ტერიტორიები
ბაქოს ოპერაცია
მარჯვნივ|მინი|წითელი არმია ბაქოში (ბაქოს ოპერაცია) ბაქოს ოპერაცია — კავკასიის ფრონტის მე-11 არმიის შეტევითი ოპერაცია ვოლგა-კასპიის სამხრეთ ფლოტილიასთან ერთად 1920 წლის აპრილ-მაისში, სამოქალაქო ომის დროს. მიზნად ისახავდა დახმარებოდა მუსავატელების მთავრობის წინააღმდეგ კომუნისტების ხელმძღვენელობით აჯანყებულ აზერბაიჯანელ ბოლშევიკებს. იმის გამო, რომ მუსავატელებს შეიძლებოდა დახმარებოდნენ საქართველოს მენშევიკური მთავრობა და ინგლისის ინტერვეტები, ოპერაცია სწრაფად უნდა ჩატარებულიყო. 27 აპრილს პატროვსკიდან ბაქოსაკენ გაემართა და 28 აპრილს ქალაქში შევიდა 4 ჯავშნიანი მატარებელი დესანტით. მას ჩამოჰყვნენ აზერბაიჯანიის კომპარტიის ხელმძღვანელი მოღვაწეები ა. მიქოიანი, გ. მუსაბეკოვი, გ. ჯაბიევი. 29 აპრილს ბაქოში მე-11 არმიის ნაწილები შევიდნენ, 30 აპრილს კი ქალაქში ჩავიდნენ მ. ლევანდოვსკი, გ. ორჯონიკიძე და ს. კიროვი. მე-2 ცხენოსანი კორპუსის წინსვლამ გუსარის, ყუბის, შემახისა და ქურდამირის მიმართულებით მუსავატელთა ჯარების განჯისაკენ უკან დასახევი გზა მოუჭრა. 10-15 დღეში წითელი არმია ბაქოში შევიდა, რასაც შემდგომში მოჰყვა აზერბაიჯანის გაწითლება.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა კატეგორია:საბჭოთა აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:საბჭოთა კავშირის შეჭრები
დინო ბუცატი
დინო ბუცატი-ტრავერსო (Dino Buzzati-Traverso, ცნობილი, როგორც დინო ბუცატი; (დ. 16 ოქტომბერი, 1906 — გ. 28 იანვარი, 1972) — იტალიელი მწერალი, ჟურნალისტი, დრამატურგი, ლიბრეტისტი და მხატვარი. მისი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია "თათრების უდაბნო" (Il deserto dei Tartari).
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 1972 კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი ჟურნალისტები კატეგორია:იტალიელი საბავშვო მწერლები კატეგორია:სტრეგის პრემიის მფლობელები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი დრამატურგები კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი დრამატურგები
ნაომი კემპბელი
ნაომი ელეინ კემპბელი (Naomi Elaine Campbell; დ. 22 მაისი, 1970) — ინგლისელი სუპერმოდელი, მსახიობი, მომღერალი, სიმღერების ავტორი.
ბიოგრაფია
ნაომი კემპბელი სთრითემში, ლონდონში დაიბადა. დედამისი ვალერი კემპბელი (ქალიშვილობის გვარით მორისი) იამაიკური წარმოშობის ყოფილი ბალერინაა. დედის სურვილის თანახმად, ნაომის თავისი უცნობი მამა არასდროს უნახავს, რომელმაც 18 წლის ვალერი, ორი თვის ნაომით ხელში, სამუდამოდ მიატოვა. ნაომის არა მხოლოდ იამაიკური, არამედ ჩინური წარმოშობაც აქვს, კერძოდ კი, მამამისის დედის ხაზით (მინგის გვარის წარმომადგენლები). საკუთარ გარეგნობაზე ნაომი ამბობს: „ჩემი ნაკვთები სრულიად ეთნიკურია და მე ამით ვამაყობ“.
ბავშვობაში ნაომი ძიძასთან დიდ დროს ატარებდა, როდესაც დედამისი ევროპის გარშემო საცეკვაო ტურნეთი იმყოფებოდა ხოლმე კორდებალეტ „ფანტასტიკასთან“ ერთად. 10 წლისა „იტალიის კონტის საბალეტო აკადემიაში“ ჩაირიცხა. ის დანრეივენის მოწინავე სკოლაში დადიოდა, რომელიც ლონდონში, სთრითემის ლონდონის შიდა საგანმანათლებლო დაწესებულებად იწოდება.
ნაომის პირველი გამოჩენა საზოგადოების წინაშე 1978 წელს მოხდა, როდესაც 7 წლის გოგონა ბობ მარლიმ მუსიკალურ კლიპში Is This Love? გადაიღო. 1982 წელს კი მეორე კლიპი გამოვიდა მისი მონაწილეობით. აღსანიშნავია, რომ ამ ვიდეოშო ნაომი უკვე ცეკვავს. პოდიუმზეა 15 წლიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მოდელები კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
იოანე XIX (პაპი)
მინი|მარჯვნივ|იოანე XIX იოანე XIX (Ioannes PP. XIX; ერისკაცობაში რომანო, ტუსკულანის გრაფი დ. ? — გ. 6 ნოემბერი, 1032) —  რომის პაპი 1024–1032  წლებში.
წარმოშობით რომაელი, ბენედიქტე VIII-ის ძმა. არ ჰქონდა ტახტზე ასვლის უფლება, რადგან სასულიერო პირი არ იყო. ამიტომ ტახტი იყიდა. რომის პრეფექტიც იყო და პაპიც. დანიის მეფე კნუდ დიდი პირადად ეახლა და მუხლი მოუყარა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1032
მაკნატუნა და თაგვების მეფე
„მაკნატუნა და თაგვების მეფე“ (Nußknacker und Mausekönig) — ერნსტ თეოდორ ამადეუს ჰოფმანის საშობაო მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა კრებულში „ბავშვთა ზღაპრები“ (ბერლინი, 1816 წ.). ნაწარმოები დაიწერა ავტორის მეგობრის იულიან გიციგის შვილებთან ურთიერთობის გავლენით. ჰოფმანმა მათი სახელები - ფრიდრიხი და კლარა - შეცვალა და ნაწარმოების მთავარ გმირებს მარი და ფრიცი უწოდა. ზღაპრის მიხედვით შეიქმნა პეტრე ჩაიკოვსკის ბალეტი ორ მოქმედებად მარიუს პეტიპას ლიბრეტოზე. ნაწარმოები ანიმაციური ფილმების საფუძველი გახდა.
სიუჟეტი
შობის ღამეს შტალბაუმების ოჯახში პატარა ფრიცი და მისი და მარი მშობლებისგან ბევრ საჩუქარს იღებენ: თოჯინები, სათამაშო მეომრები, ხის ცხენები, პატარა ჭურჭელი, სურათებიანი წიგნები. ბავშვების ნათლია დროსელმეიერი მათ ჩუქნის მინიატურულ ციხესიმაგრეს ოქროს კოშკებით, რომლის დარბაზებში მოძრაობენ სახელოვანი ქალბატონები და ბატონები. ცოტა მოგვიანებით, ბავშვები გაიცნობენ სხვა სათამაშოს - პატარა მახინჯ კაცს, სახელად მაკნატუნა, რომელმაც იცის როგორ გატეხოს მყარი თხილი. მარცხნივ|მინი დაძინებამდე მარი კარადის მახლობლად ჩერდება, რომელშიც ღამით საჩუქრებს ათავსებდნენ და ბრძოლის მოწმე ხდება. მას ხელმძღვანელობს შვიდთავიანი თაგვის მეფე თავისი ჯარით და თოჯინების არმია მაკნატუნას ხელმძღვანელობით. გოგონა პატარა მაკნატუნას დაცვას ცდილობს, მაგრამ მკლავში ტკივილს გრძნობს და იატაკზე ეცემა. საწოლში გაღვიძებული ცდილობს დედას და ექიმს უამბოს ღამის ბრძოლის შესახებ, მაგრამ ისინი მის ისტორიას მაღალ სიცხეს უკავშირებენ. ნათლიას, რომელიც მარის ესტუმრა, მოაქვს შეკეთებული მაკნატუნა და ეუბნება, რომ ის ოდესღაც დროსელმეიერის ნიურნბერგში მცხოვრები ძმისშვილი იყო. ის დედოფალ მიშილდას ნებით პაწაწინა მახინჯ კაცად გადაიქცა. მაკნატუნას შეუძლია დაუბრუნდეს თავის პირვანდელ გარეგნობას, მაგრამ ამისათვის აუცილებელია, რომ მან დაამარცხოს თაგვების მეფე და მშვენიერ ქალბატონს შეუყვარდეს. მინი სწორედ მარი ხდება ის მშვენიერი ქალბატონი. მას შემდეგ რაც მაკნატუნა დაამარცხებს თაგვების მეფეს მარისთან ერთად ჯადოსნურ ქვეყანაში გაემგზავრება. მარის შეუყვარდება ულამაზესი გმირი. მშობლებს არ სჯერათ მარის თავგადასავლების და სთხოვენ დაივიწყოს ეს წარმოუდგენელი ამბავი, მაგრამ გოგონა მუდმივად ფიქრობს მაკნატუნაზე. ზღაპრის ბოლოს შტალბაუმების სახლში ჩნდება ახალგაზრდა მამაკაცი - დროსელმეიერის ძმისშვილი, რომელიც აღიარებს, რომ ის აღარ არის უბედური მაკნატუნა. მარი ხდება მისი საცოლე და ოცდაორი ათასი ელეგანტური თოჯინა ცეკვავს მათ ქორწილში.
შექმნის ისტორია
მკვლევარების აზრით, მაკნატუნას დაწერის აზრი ჰოფმანს იმ დროს გაუჩნდა, როდესაც იგი იგონებდა და უყვებოდა ზღაპრებს თავისი მეგობრის (და მოგვიანებით ბიოგრაფის) იულიუს გიციგის შვილებს. მოგვიანებით, ზღაპრის წერისას, მწერალმა მასში გადმოსცა ზღაპრის ახალგაზრდა მსმენელთა ხასიათის თვისებები. ზღაპარი მაკნატუნას ამბავზე იწერებოდა 1816 წლის 29 ოქტომბრიდან 16 ნოემბრამდე. შემდეგ ხელნაწერი გადაეცა გამომცემელ გეორგ რეიმერს. მოთხრობა გამოქვეყნდა საბავშვო ზღაპრების პირველ ტომში, რომელიც გამოქვეყნდა ბერლინში შობის ღამეს. ცნობილია, რომ იმავე წლის 16 დეკემბერს ჰოფმანს უკვე ხელში ეჭირა სტამბიდან ახლად გამოსული წიგნის ოთხი ეგზემპლარი, რომელიც ითვლება ბავშვთა რომანტიკული ზღაპრების პირველ კოლექციად გერმანიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ზღაპრები კატეგორია:ზღაპრები ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:შობა ხელოვნებაში
თავისუფალი ვაჭრობა
თავისუფალი ვაჭრობა — სავაჭრო პოლიტიკა, რომელიც არ ზღუდავს იმპორტსა და ექსპორტს. აზრობრივად ის იგივეა, რაც თავისუფალი ბაზრის იდეა საერთაშორისო ვაჭრობაში. თავისუფალ ვაჭრობას ძირითადად ლიბერალური ეკონომიკის მომხრე პოლიტიკური პარტიები უჭერენ მხარს. ხოლო ეკონომიკურად მემარცხენე და ნაციონალისტური პარტიები თავისუფალი ვაჭრობის საპირისპიროდ, პროტექციონიზმს ემხრობიან.
დღესდღეობით ქვეყნების უმრავლესობა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის მულტილატერალური სავაჭრო ხელშეკრულების წევრია. თავისუფალი ვაჭრობის თვალსაჩინო მაგალითი იყო დიდი ბრიტანეთის უნილატერალური პოზიცია შეემცირებინა რეგულაციები და ბაჟი იმპორტსა და ექსპორტზე XIX საუკუნის შუა პერიოდიდან 1920-იან წლებამდე. ალტერნატიული მიდგომა, რაც გულისხმობს თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შექმნას სახელმწიფოთა ჯგუფს შორის, მაგალითად ევროპის ეკონომიკური ზონა და მერკოსურის ღია ბაზრები, ქმნის პროტექციონალურ ბარიერს ამ სივრცესა და დანარჩენ მსოფლიოს შორის. მრავალი სახელმწიფო ისევ მიმართავს პროტექციურ პოლიტიკას ადგილობრივი დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით, მაგალითად იმპორტზე ტარიფების დაწესებით ან ექსპორტის სუბსიდირებით. ზოგჯერ ქვეყანამ შესაძლოა თავისუფალი ვაჭრობა შეზღუდოს, რათა შეამციროს ბუნებრივი რესურსების ექსპორტი. ვაჭრობის სხვა შემზღუდავი ფაქტორები შესაძლოა იყოს კვოტები იმპორტზე, გადასახადები და არასატარიფო ბარიერები, როგორიცაა მარეგულირებელი კანონმდებლობა.
ისტორიულად, თავისუფალი ვაჭრობისადმი ღიაობა 1815 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე იზრდებოდა. ღია ვაჭრობამ ზრდა კიდევ ერთხელ 1920-იან წლებში დაიწყო, თუმცა დიდი დეპრესიის დროს კოლაფსი განიცადა (კონკრეტულად, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში). ვაჭრობამ მნიშვნელოვნად ისევ მოიმატა 1950-იანი წლებიდან (1970-იანი წლების ნავთობის კრიზისის დროს შეფერხების მიუხედავად). ეკონომისტებისა და ეკონომიკის ისტორიკოსების მტკიცებით სავაჭრო თავისუფლების დღევანდელი დონე ისტორიაში ყველაზე მაღალია.
ეკონომისტები თანხმდებიან, რომ პროტექციონიზმის გავლენა ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ კეთილდღეობაზე უარყოფითია, ხოლო თავისუფალ ვაჭრობა და სავაჭრო ბარიერების შემცირება დადებით გავლენას ახდენს ეკონომიკურ ზრდასა    და ეკონომიკურ სტაბილურობაზე. თუმცა ვაჭრობის ლიბერალიზაციამ შესაძლოა გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი და არათანაბრად გადანაწილებული დანაკარგები, ასევე იმ მომუშავეთა ეკონომიკური გადაადგილება, რომლებიც დასაქმებულნი არიან ისეთ სექტორში, რომელიც კონკურენციაშია იმპორტულ საქონელთან.
მახასიათებლები
თავისუფალი ვაჭრობის პოლიტიკამ შესაძლოა გამოიწვიოს შემდეგი ეკონომიკური მახასიათებლები:
ეკონომიკური მოდელები
თავისუფალი ვაჭრობის სარგებლიანობის ასახსნელად ორი მარტივი გზა გადის დეივიდ რიკარდოს შედარებითი უპირატესობის თეორიასა და ტარიფის ან იმპორტზე დაწესებული კვოტის ეფექტის ანალიზზე. მოთხოვნა-მიწოდების კანონისა და გადასახადების ეკონომიკური ეფექტის გამოყენებით ეკონომიკურ ანალიზს შეუძლია გვიჩვენოს თავისუფალი ვაჭრობის თეორიული სიკეთეები და ნაკლოვანებები.
ეკონომისტთა უმეტესობა ფიქრობს, რომ განვითარებად ქვეყნებმაც არ უნდა დააწესონ მაღალი ტარიფები, თუმცა ინდუსტრიული პოლიტიკის მხარდამჭერი ეკონომისტი ჰა ჯუნ ჩანგი მიიჩნევს, რომ ტარიფების მაღალი დონე განვითარებად ქვეყნებში გამართლებულია, ვინაიდან განსხვავება პროდუქტიულობაში განვითარებად და განვითარებულ ქვეყნებს შორის ახლა ბევრად დიდია, ვიდრე მაშინ, როცა ტექნოლოგიური განვითარების დონე მეტნაკლებად მსგავსი იყო. ჩანგი ფიქრობს, რომ დაბალგანვითარებული ქვეყნები დღესდღეობით არიან სუსტი მოთამაშეები ბევრად უფრო კონკურენტულ სისტემაში. ამ მოსაზრების საწინააღმდეგო არგუმენტები ისაა, რომ განვითარებად ქვეყნებს შეუძლიათ გადმოიღონ ტექნოლოგია უცხოეთიდან, მაშინ როცა განვითარებულ ქვეყნებს თვითონ უწევთ ახალი ტექნოლოგიის შექმნაზე მუშაობა. ასევე, განვითარებად ქვეყნების ექსპორტის შესაძლებლობები ახლა ბევრად უფრო ფართოა ვიდრე XIX საუკუნეში იყო.
თუ ტარიფის მიზანი ახალგაზრდა ინდუსტრიების სტიმულაციაა, მაშინ ტარიფის დონე უნდა იყოს საკმარისად მაღალი, რომ ადგილობრივ წარმოებულმა საქონელმა იმპორტულ საქონელთან კონკურენციის გაწევა შეძლოს. ეს თეორია, რომელიც იმპორტის ჩანაცვლების ინდუსტრიალიზაციის სახელითაა ცნობილი, არაეფექტურადაა მიჩნეული ამჟამინდელი განვითარებადი ქვეყნებისთვის.
ტარიფები
მარჯვნივ მოცემული გრაფიკი წარმოადგენს საქონლის იმპორტზე დაწესებული ტარიფის ეფექტის ანალიზს. საქონლის ფასი ტარიფამდე მსოფლიო ბაზარზე (და შესაბამისად შიდა ბაზარზეც) არის Pworld. იმპროტზე დაწესებული ტარიფი შიდა ფასს Ptariff-მდე ზრდის. მაღალი ფასი იწვევს შიდა წარმოების გაზრდას QS1-დან QS2-მდე და შიდა მოხმარების შემცირებას QC1-დან QC2-მდე.
დავითი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი  დავით შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: