ანარქო-კომუნიზმი
ეკონომიკის პრინციპები
ანარქისტ კომუნისტებს მიაჩნიათ, რომ ყოველ ეკონომიკურ სისტემას, რომელშიც ვხვდებით ანაზღაურებად შრომას და კერძო საკუთრებას, სჭირდება სახელმწიფო აპარატი, რომელიც დაიცავს საკუთრების უფლებას და შეინარჩუნებს იმ ეკონომიკურ უთანასწორობას, რომელიც განპირობებულია განსხვავებული ანაზღაურებით და ვიღაცების საკუთრებაში არსებული მეტი ქონებით. გარდა ამისა, ისინი მიიჩნევენ, რომ ბაზარი და სავალუტო სისტემა მშრომელებს ჰყოფს სხვადასხვა კლასებად, ასევე, შრომას ანიჭებს განსაზღვრულ ღირებულებას და ამ ყველაფრით „არეგულირებს“ წარმოებას, მოხმარებას და დისტრიბუციას. ანარქო-კომუნისტების აზრით, ფული ზღუდავს ადამიანთა შესაძლებლობას, მიიღონ ის, რაც სჭირდებათ, რადგან ხელფასები და პროდუქციის ფასები გარკვეულ საზღვარს უწესებს მოხმარებას. ანარქო-კომუნისტური თეორიის მიხედვით, წარმოება დამყარებული უნდა იყოს მოთხოვნილებათა სტატისტიკურ აღრიცხვაზე, მოხმარება და დისტრიბუცია კი თავისუფალი უნდა იყოს, რაც ნიშნავს იმას, რომ ყველას უნდა შეეძლოს იმის მიღება, რაც სჭირდება, იმისგან დამოუკიდებლად თუ რა ტიპის სამუშაოს ასრულებს თვითონ. ის, რომ ყველა ადამიანს შეუძლია მიიღოს ის, რაც სჭირდება და უნდა, შეგვიძლია განვიხილოთ როგორც „ანაზღაურების“ შემცვლელი. რაც შეეხება ლიმიტებს – ყოველი ლიმიტი მოხმარებაზე უნდა დააწესონ იმ ჯგუფის წევრებმა, რომელსაც შეეხება შეზღუდვები და არა – კაპიტალისტებმა ან სახელმწიფომ. ანარქო-კომუნიზმს ბევრი საერთო აქვს ანარქო-კოლექტივიზმთან, თუმცა, არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც. ანარქო-კოლექტივისტები აღიარებენ წარმოების საშუალებათა კოლექტიურ მფლობელობას, მაშინ როდესაც ანარქო-კომუნისტები მთლიანად უარყოფენ წარმოების საშუალებების ვინმეს საკუთრებაში ყოფნას. ანარქო-კომუნისტები საგნებს ყოფენ პირადი გამოყენების ნივთებად და საწარმოო საშუალებებად, ან საზოგადოების კეთილდღეობისთვის აუცილებელ საგნებად. ანარქო-კომუნისტების აზრით, საწარმოო საშუალებები და საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი ნივთები არ უნდა იყოს ვინმეს საკუთრება (ეს ეხება როგორც ქარხნებს, ასევე, მაგალითად, არქეოლოგიური გათხრებისას მოპოვებულ ნივთებს), არამედ, ყველას უნდა შეეძლოს მათი გამოყენება საზოგადოებისთვის სარგებლობის მოსატანად.მაგალითად, სახლები და მიწა არ უნდა იყოს ვაჭრობის ობიექტები – მათი გამოყენება ყველას უნდა შეეძლოს თანასწორობის პრინციპის გათვალისწინებით. შესაბამისად, აღარ იარსებებს ცნებები „მეპატრონე“ და „დამქირავებელი“ (ეს ეხება ინტელექტუალური შრომის პროდუქტსაც). გარდა ამისა, ანარქო-კომუნისტებს მიაჩნიათ, რომ ანარქისტულ პრინციპებზე აგებულ საზოგადოებაში პრინციპების დარღვევაა, ადამიანი იღებდეს პროდუქტს და ამავდროულად, ვალდებული იყოს შეასრულოს რაღაც სამუშაო. მაგალითისთვის, ანარქო-კომუნისტები სვამენ კითხვას: „რატომ უნდა იმუშაოს მუშამ 10 საათი დღეში, იმისთვის რომ ჰქონდეს ბინა?“ ანარქო კომუნისტებს მიაჩნიათ, რომ სამუშაოს შესრულების მოტივაცია უნდა იყოს არა სანაცვლოდ მიღებული რაღაც, არამედ – პროდუქტის შექმნა. აქედან გამომდინარე, სახლის, მიწის, საკვების, ტანსაცმლის და მოკლედ რომ ვთქვათ, საერთო დოვლათის გამოყენება თავისუფლად უნდა შეეძლოს ყველას, დასაქმებულობისგან დამოუკიდებლად. გარდა ამისა, ანარქო-კომუნისტური თეორია ითვალისწინებს იმასაც,რომ მიწა, რომელსაც ოჯახი თავისთვის სამყოფი პროდუქტის მისაღებად ამუშავებს (ან პატარა ფერმა აქვს) და არ წარმოადგენს საზოგადოებისთვის მისაწოდებელი პროდუქციის წარმოების საშუალებას, უნდა განვიხილოთ როგორც პირადი მოხმარების საგანი და არა, როგორც წარმოების საშუალება. ყოველ ინდივიდს შეუძლია შექმნას რაღაც და თავისთვის შეინახოს, თუ, რა თქმა უნდა, ეს არ იქნება საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საგანი. ეს იმას ნიშნავს, რომ მხატვარის ფუნჯი, მუსიკოსის საკრავი, ისევე როგორც კბილის ჯაგრისი და ა.შ. არის პირადი მოხმარების ნივთი, რომელთანაც სხვებს არაფერი ესაქმებათ. თუმცა, რაც შეეხება კბილის ჯაგრისის თუ ფუნჯების ქარხნის მიერ შექმნილ პროდუქტს – ყველას თავისუფლად უნდა შეეძლოს მათი გამოყენება. ამგვარად, ანარქო-კომუნიზმი გვთავაზობს იდეალურ კომპრომისს ინდივიდუალური და საერთო მოხმარების საგნების გამიჯვნის საკითხში.