cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბონები
წინარეისტორია
1919 წლის 31 დეკემბერს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელმა კრებამ მიიღო „კანონი სახელმწიფო ბანკის დაარსების შესახებ“, რითაც ქვეყანაში საბანკო სისტემის მარეგულირებელი და ეროვნული ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის განმახორციელებელი ორგანოს კანონიერ ფუნქციონირებას ჩაეყარა საფუძველი.
1919 წლის 11 ივლისს, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელმა კრებამ საქართველოს რესპუბლიკის ბონების გამოცემის დეკრეტი მიიღო. იმავე წელს გამოვიდა შემდეგი ნომინალის მქონე ბონის კუპიურები: 50 კაპეიკიანი, აგრეთვე, 1,3, 5. 10, 5, 100 და 500 მანეთიანები, ხოლო 1921 წელს - 5000 მანეთიანები, რომელთა ავტორებიც იყვნენ მხატვრები: იოსებ შარლემანი, ჰენრიხ ჰრინევსკი და დიმიტრი შევარდნაძე.
კუპიურები
ბონები მაღალმხატვრულადაა გაფორმებული და ზოგიერთ შემთხვევაში (მაგალითად 5, 10, 50 და 100 მანეთიან კუპიურებზე) ამიერკავკასიის კომისარიატის ანალოგიური ნომინალის გავლენა იგრძნობა.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის 10 ნომინალის ძირითადი ფერი და ზომა (მილიმეტრებში) შემდეგი სახისაა:
მნიშვნელოვანი გამოსახულებანი
ბონის კუპიურებიდან ერთ-ერთი გამორჩეულია 500 მანეთიანი კუპიურა. მის ავერსზე აღბეჭდილია შუა საუკუნეების არქიტექტურული სტილით ნაგები პომპეზური თაღი, რომლის ქვეშ მდგარ და ჩუქურთმებით შემკულ საკარცხულში დაბრძანებულია ახალგაზრდა მანდილოსანი. მისგან მარჯვნივ ოვალური ფარის, ხოლო მარცხნივ საბრძოლო შუბის გამოსახულებაა. მკვლევარ პაატა ნაცვლიშვილის შეფასებით, შესაძლებელია ეს მანდილოსანი მხატვარს საქართველოს სიმბოლოდ ჰყავდა წარმოდგენილი. მისი მსგავსი გამოსახულება გვხვდება იმდროინდელ საფოსტო მარკების სერიაზეც.
ყოველ კუპიურაზე გვხვდება საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბი, აგრეთვე ჭვირნიშნები, რომელშიც ჩაგვირისტებულია - ს.დ.რ. - საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921 წლის თებერვალში, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ, თბილისის დატოვებისას თან წაიღო ჭვირნიშნიანი ქაღალდების მარაგი. შემდგომში, როდესაც საბჭოთა ხელისუფლება იძულებული იყო ერთხანს ისევ გამოეშვა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბონები, იგი არაჭვირნიშნიან ქაღალდზე იბეჭდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფულის ერთეულები
პანდი (ბულაკანი)
პანდი (ოფიციალურად პანდის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Pandi) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 155 115 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 22 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
აბესალომი
მინი|„აბესალომის სიკვდილი“. [[გობელენი, ესპანეთი, 1762.]] აბესალომი (, აბშალომ, სიტყვასიტყვით: „მშვიდობის მამა“) — ძველი აღთქმის (სამოელი 13-19) მიხედვით, ისრაელის მეფე დავითის მესამე ვაჟი გესურის მეფის ქალიშვილისგან, მისი უსაყვარლესი პირმშო.
თავისი დის, თამარის გაუპატიურებისთვის მოაკვლევინა თავისი ძმა, ამნონი. ამის შემდეგ სირიაში გაიქცა, მაგრამ დაბრუნდა მამის გულმოწყალების იმედად. მიუხედავად იმისა, რომ დავითს აბესალომი ძალიან უყვარდა, ამ უკანასკნელმა მეფობა მოინდომა და მამას აუჯანყდა ხებრონში. აბესალომმა იერუსალიმი დაიკავა და აიძულა დავითი ქალაქიდან გაქცეულიყო, მაგრამ გადამწყვეტ ბრძოლაში ეფრემის ტყეში დამარცხდა. ბრძოლის ველიდან ცხენით გაქცეული აბესალომი გრძელი თმით წამოედო ხის ტოტებს. მას დავითის მხედართმთავარი იოაბი წამოეწია და ისრებით მოკლა. დავითმა ძალიან იდარდა შვილის დაღუპვა. აბესალომი დიდ თხრილში დამარხეს და ზედ ქვები დააყარეს. ტრადიციულად მის განსასვენებლად მიიჩნევენ იერუსალიმის კედრონის ხეობაში მდებარე კლდეში ნაკვეთ ძველ მონუმენტურ აკლდამას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიბლიური პერსონაჟები
მარია არაგონელი (1403-1445)
მარია არაგონელი (María de Aragón; დ. 24 თებერვალი, 1403, კასტილიის სამეფო — გ. 18 თებერვალი, 1445, სეგოვია, კასტილიის სამეფო) — ტრასტამარას დინასტიის წარმომადგენელი. არაგონის მეფე ფერდინანდ I-ისა და დედოფალ ელეანორ ალბუკერკეს ქალიშვილი. კასტილიის დედოფალი 1420-1445 წლებში როგორც ხუან II-ის პირველი ცოლი. მეფე ენრიკე IV-ის დედა.
ბიოგრაფია
მარია დაიბადა 1403 წლის 24 თებერვალს. იგი იყო არაგონის მეფე ფერდინანდ I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ელეანორ ალბუკერკეს შუათანა ქალიშვილი. მარცხნივ|მინი|242x242პქ|მარიასა და ხუანის საერთო აკლდამაა მას შემდეგ, რაც 1416 წელს მამამისი გარდაიცვალა, ტახტი მისმა ძმამ, მეფე ალფონსო V-მ დაიკავა, რომელიც დაინტერესებული იყო ესპანურ სამეფოებს შორის მშვიდობისა და ერთიანობის განმტკიცებით. ამ მიზნით მან თავისი და, პრინცესა ელეონორა პორტუგალიის მეფეს მიათხოვა, თავად კი კასტილიის მეფის ასული მარია შეირთო ცოლად. მიუხედავად ამისა, ფერდინანდ I-ის დროს კასტილიასა და არაგონს შორის ურთიერთობები იმდენად გამწვავდა, რომ ალფონსომ საჭიროდ მიიჩნია კიდევ ერთი დინასტიური ქორწინება და ამჯერად უკვე მარია არაგონელი მიათხოვა კასტილიის მეფე ხუან II-ს. მათი ქორწინება 1420 წელს შედგა არაგონის სამეფო სასახლეში.
რომან ვაიდენფელერი
რომან ვაიდენფელერი (Roman Weidenfeller; ; დ. 6 აგვისტო, 1980) — გერმანელი ფეხბურთელი, გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ „ბორუსია დორტმუნდის“ და გერმანიის ეროვნული ნაკრების მეკარე. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა ინგლისთან ამხანაგურ მატჩში.
ახალგაზრდული კარიერა
რომან ვაიდენფელერმა ფეხბურთის თამაში დაიწყო კლუბ „შპორტფროინდე აისბახტელში“. მისი პროფესიონალური დებიუტი შედგა 1997 წელს, 1997 წლის მსოფლიოს 17 წლამდელთა ჩემპიონატის შემდეგ.
მარია არაგონელი (1403-1445)
ბიოგრაფია
ოცდახუთწლიანი დედოფლობის შემდეგ, მარია არაგონელი 1445 წლის 18 თებერვალს გარდაიცვალა 41 წლის ასაკში, ქალაქ სეგოვიაში. ამის მიზეზი უცნობია, თუმცა სულ მალე მისმა ქმარმა მეორე ცოლი შეირთო ისაბელ პორტუგალიელის სახით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1403 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1445 კატეგორია:ტრასტამარის დინასტია კატეგორია:კასტილიის დედოფლები კატეგორია:არაგონის ინფანტები
რომან ვაიდენფელერი
ბორუსია დორტმუნდი
ვაიდენფელერი 2002 წელს გადავიდა „ბორუსია დორტმუნდში“, როგორც თავისუფალი აგენტი, როგორც იენს ლემანის პოტენციური შემცვლელი, რომელიც 2003 წელს გადავიდა ლონდონის „არსენალში“. „კაიზერსლაუტერნში“ ვაიდენფელერს არ ეძლეოდა თამაშის საშუალება, ის იყო ძირითადად გეორგ კოჩის შემცვლელი. მისი დებიუტი დორტმუნდის კლუბში შედგა 2003 წლის 17 დეკემბერს მისი ყოფილი კლუბის, „კაიზერსლაუტერნის“ წინააღმდეგ 1-0 წაგებულ მატჩში.
2005 წელს ვაიდენფელერმა დაიზიანა მარცხენა ფეხის მენისკი და დასჭირდა ოპერაციის გაკეთება.
ვაიდენფელერმა „ბორუსიასთან“ ერთად მოიგო ბუნდესლიგა 2011 წელს. 2012 წელს „ბორუსიამ“ შეასრულა „დუბლი“ — მოიგო ბუნდესლიგა და გერმანიის თასი.
2013 წლის 6 მაისს ვაიდენფელერმა გაახანგრძლივა კლუბთან კონტრაქტი 2016 წლამდე.
2013 წლის 27 ივლისს ვაიდენფელერმა კლუბთან ერთად მოიგო გერმანიის სუპერთასი მიუნხენის „ბაიერნთან“ მატჩში (ანგარიშით 4-2).
სანაკრებო კარიერა
2013 წლის ნოემბერში ვაიდენფელერი გამოიძახეს ეროვნულ ნაკრებში იტალიასთან და ინგლისთან გასამართი ამხანაგური მატჩების წინ. მან მონაწილეობა მიიღო ინგლისთან გამართულ მატჩში უემბლის სტადიონზე, 2013 წლის 28 ნოემბერს, რის შედეგადაც ის გახდა გერმანიის ნაკრების ყველა დროის ასაკით ყველაზე დიდი დებიუტანტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
მტრობა
მტრობა — 1959 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი. მისი რეჟისორია არკადი ხინთიბიძე. ფილმის სცენარის ავტორები არიან ხინთიბიძე და რევაზ ებრალიძე. ფილმის პერსონაჟების როლებს ახმოვანებენ: სესილია თაყაიშვილი, გიორგი საღარაძე, ალექსანდრე ჟორჟოლიანი, ტარიელ საყვარელიძე, აკაკი კვანტალიანი და სალომე ყანჩელი.
ფილმის სიუჟეტით, ერთმანეთს უპირისპირდება ფრინველთა ორი ოჯახი - შევარდნაძეები და ქორიძეები. მაგრამ ორივე ოჯახის შვილებს ერთმანეთი უყვარდებათ და საერთო ძალებით ისინი მაინც იბრუნებენ მშვიდობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1959 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:1959 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები
ლუიზიანა (პარანა)
ლუიზიანა (Luiziana) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 315 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.05 კმ²-ზე. ფართობი 908 601 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ექლიზლიარი
ექლიზლიარი  (Eklizlyar) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ჰაჯი ზეინალაბდინ შირვანი
ჰაჯი ზეინალაბდინ ახუნდ ისკანდერ ოღლი შირვანი (Hacı Zeynalabdin ibn Axund İskəndər Şirvani ლიტერატურული ფსევდონიმი ტამკინი, ზედმეტსახელი ტარიკათში მასტალი შაჰი; 16 აგვისტო 1780, შემახა — 1837 ან 1838, წითელი ზღვა, გემზე, დასაფლავებულია საუდის არაბეთის ქალაქ ჯიდაში) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, მოგზაური, გეოგრაფი, ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, ლიტერატურათმცოდნე და პოეტი. ძმა ჰაჯი მუჰამედ ალი შირვანი.
ჰაჯი ზეინალაბდინ ახუნდ ისკანდერ ოღლი შირვანი დაიბადა 1780 წლის 16 აგვისტოს ქალაქ შემახაში. 1785 წელს მისი ოჯახი გადასახლდა ქალაქ ქარბალაში, სადაც მამამისი ახუნდ ისკანდერი ასწავლიდა მედრესეში. იმავე მედრესეში მიიღო განათლება შირვანიმაც. მედრესეს დამთავრების შემდეგ 1796 წელს, იგი გაემგზავრა ბაღდადში განათლების დასამთავრებლად. რამდენიმე წელიწადში შირვანი იწყებს მოგზაურობას. იმოგაურა მცირე აზიაში, ირანის ტერიტორიაზე, შუა აზიის, არაბეთისა და ჩრდილო აფრიკის უდაბნოებში, სუდანის სავანებში, ინდოეთის ტროპიკულ ტყეებში, ინდოეთის ოკეანის კუნძულებზე, მან გადალახა ჰინდუქუშის, ზაგროსის, სულეიმანის მთები, პამირი, აფრიკისა და აზიის სხვადასხვა რეგიონი.
ჰაჯი ზეინალაბდინ შირვანის ხელნაწერები და ნაწარმოებები ინახება ლონდონში, ბრიტანეთის მუზეუმში, პარიზის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში, ეგვიპტეში, სანქტ-პეტერბურგის ბიბლიოთეკაში, საქართველოს ხელნაწერთა ინსტიტუტში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1780 კატეგორია:გარდაცვლილი 1838 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ისტორიკოსები
ქვემო აგარაკი
ქვემო აგარაკი (Нижняя дача) — აგარაკი რუსეთის ფედერაციის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ალექსანდრიის ბოლო მსხვილი სასახლე, ოთხსართულიანი. მას ხშირად უწოდებენ ახალს. მდებარეობს ფინეთის ყურის სანაპიროებზე. 1880-იანი წლების შუა რიცხვებში არქიტექტორ ა. ტომიშკომ, ალექსანდრე III-ის დავალებით „იტალიური არქიტექტურის“ პავილიონი ააგო. სასახლის მახლობლად მდებარე ყურის ნაპირზე აშენდა მომსახურების შენობები. შენარჩუნებული იყო იგივე სტილი, რაც სხვა შენობებს ჰქონდა. შექმნეს პატარა სასახლე და პარკი.
სწორედ აქ, 1904 წლის 30 ივლისს ნიკოლოზ II-ის ერთადერთი ვაჟი დაიბადა. ამ აგარაკზე მოაწერა იმპერატორმა ხელი მანიფესტს რუსეთის ჩართვის შესახებ პირველ მსოფლიო ომში.
საბჭოთა ხელისუფლების პირველ წლებში სასახლეში მუზეუმი მოეწყო, რომელიც საკმაოდ პოპულარული იყო რუსეთში, თუმცა სულ მალე ეს შენობა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის პანსიონატს გადაეცა. დიდი სამამულო ომის დროს ქვემო აგარაკი მნიშვნელოვნად დაზიანდა. შენობა 1961 წელს ააფეთქეს. დღეისათვის პროექტი იქმნება სასახლის ხელახლა შესაქმნელად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
გივი გოგბაიძე
გივი გოგბაიძე (ოგბაიძე) — გიორგი სააკაძის თანამებრძოლი. ხალხური პოეზიის მიხედვით, თავი ისახელა მდინარე ქსნის ხეობაში მომხდარ სამდღიან ბრძოლაში (1625), როდესაც ქართველებმა გიორგი სააკაძის მეთაურობით თითქმის მთლიანად ამოჟლიტეს სპარსელთა ლაშქარი. ამ დამარცხებით სპარსელებმა დაკარგეს ის უპირატესობა, რაც მათ მარაბდის ბრძოლის გამარჯვებით მოიპოვეს. გივი თავისი პიროვნული სიმამაცისა და ძლიერების გამო ხალხურ პოეზიაში შედარებულია „ხართან“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მეომრები
ორგოვი
ორგოვი (Օրգով) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 630 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 551 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 50 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 11.1 კმ²-ია.
ანდერსონი (აირონის ოლქი)
ანდერსონი (Anderson) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აირონის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 61 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0,3 კაცი/კმ². ფართობი 216.5 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:აირონის ოლქის ქალაქები
ვაშინგტონის მონუმენტი
ვაშინგტონის მონუმენტი Washington Monument) — აშშ-ის პირველი პრეზიდენტის, ჯორჯ ვაშინგტონისადმი მიძღვნილი მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ობელისკი, რომლის სიმაღლე 169 მეტრია და ნაშენებია მარმარილოსა და გრანიტისგან. მდებარეობს აშშ-ის დედაქალაქ ვაშინგტონში.
მშენებლობა დაიწყო 1848 წელს. 1854-1877 წლებში სამშენებლო სამუშაოები შეწყვეტილი იყო სახსრების უქონლობის გამო. მონუმენტზე მუშაობა დასრულდა 1884 წელს, ხოლო ოფიციალურად გაიხსნა 1888 წლის 21 თებერვალს და იმ დროში იქცა მსოფლიოს ყველაზე მაღალ ნაგებობად, რომელმაც სიმაღლეში გაუსწრო კელნის საკათედრო ტაძარს. მაგრამ ეს ტიტული ჩამოერთვა 1899 წელს, მას შემდეგ რაც აშენდა ეიფელის კოშკი პარიზში, საფრანგეთში.
მონუმენტი 2011 წლის ვირჯიინიის მიწისძვრის და ქარიშხალი აირინის გამოჩენის დროს დაზიანდა. შედეგად დაიწყო მონუმენტის სარეაბილიტაციო სამუშაოები და დაიხურა პუბლიკისთვის. 32 თვიანი სამუშაოების შემდეგ, 2014 წლის 12 მაისს მონუმენტი მნახველთათვის კვლავ ხელმისაწვდომი შეიქმნა.
2016 წლის სექტემბერში მონუმენტი ისევ დაიხურა ლიფტის სისტემის გასაახლებლად. 2016 წლის 2 დეკემბერს, აშშ-ის ნაციონალური პარკების სამსახურის განცხადებით, მონუმენტი 2019 წლამდე დახურული იქნება. სამუშაოების ღირებულება შეადგენს 2-დან 3 მილიონამდე აშშ დოლარს.
სქოლიო
კატეგორია:ძეგლები აშშ-ში კატეგორია:ობელისკები
გიორგი მღებრიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
გიორგი მღებრიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ალიბეილი (თოუზი)
ალიბეილი  (Əlibəyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,497 კაცი.
აგრობიოცენოზი
აგრობიოცენოზი (agros „მინდორი“, bios „სიცოცხლე“,kainos „ახალი“, „საერთო“) — ორგანიზმთა თანასაზოგადოება კულტურულ მცენარეთა ნათესებსა და ნარგავებში; მეორეულ ბიოცენოზთა ერთ-ერთი ფართოდ გავრცელებული ფორმა. კულტურული მცენარის ყოველი სახეობა აყალიბებს მისთვის დამახასიათებელ აგრობიოცენოზს კონსტანტური და დომინანტური სახეობების სერიებით (აგროფიტოცენოზი). პირველადი ბიოცენოზისაგან განსხვავებით აგრობიოცენოზს თვითმარეგულირებელ პროცესთა მკვეთრი შესუსტების გამო არ შესწევს ხანგრძლივი დამოუკიდებელი არსებობის უნარი, მის საარსებო პირობებს ადამიანი აწესრიგებს. აგრობიოცენოზის მნიშვნელოვანი თავისებურებაა აგრეთვე მცენარეჭამია ცხოველთა ზოგიერთი სახეობის (პირველყოვლისა მავნებლების, განსაკუთრებით მწერების) დომინირება. აგრობიოცენოზის ენერგეტიკული საფუძველია კულტივირებული მცენარე, რომელიც თანამგზავრ სარეველა სახეობებთან ერთად განსაზღვრავს ამ ადგილებში ცხოველთა მოსახლეობის შემადგენლობას.
გოგებაშვილი
საკუთარი სახელი გოგებაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
აგრობიოცენოზი
ლიტერატურა
კატეგორია:ეკოსისტემები კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
მეზობელი ქალი
მეზობელი ქალი (La Femme d'à côté) — ფრანსუა ტრიუფოს მხატვრული ფილმი. ფილმი წარმოადგენს ტრისტანისა და იზოლდას თემის ინტერპრეტაცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1981 წლის ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები კატეგორია:ფრანსუა ტრიუფოს ფილმები
ელენა ლოლოვიჩი
ელენა ლოლოვიჩი (Јелена Лоловић, დ.14 ივლისი, 1981, სარაევო) — სერბი მოთხილამურე. ის არის ბელგრადის სათხილამურო კლუბ „ჩუკარიჩკის" წევრი. მონაწილეობდა სამ ოლიმპიურ თამაშში და სამივეში წარმოადგენდა ეროვნულ ნაკრებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1981
პაომბონგი
პაომბონგი (ოფიციალურად პაომბონგის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Paombong) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 55 696 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
შუა ამერიკა (რეგიონი)
ხანდახან, ტერმინ „შუა ამერიკას“ „ცენტრალური ამერიკის“ სინონიმად იყენებენ. ინგლისურ ენაში ტერმინის სინონიმად იყენებენ მესოამერიკას, რომელიც ზოგადად აღნიშნავს კულტურულ რეგიონს ცენტრალური მექსიკიდან ჩრდილოეთ კოსტა-რიკამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკა კატეგორია:ამერიკის რეგიონები
აჰმედ ვეფიკ-ფაშა
აჰმედ ვეფიკ-ფაშა (Ahmed Vefik-paşa; დ. 1823, კონსტანტინოპოლი — გ. 2 აპრილი, 1891, სტამბოლი) — თურქი მწერალი, მეცნიერი, სახელმწიფო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
განათლება მიიღო პარიზში. იყო ელჩი თეირანსა და პარიზში, იუსტიციისა და ვაკუფების მინისტრი. ორჯერ ეკავა დიდვეზირის (პრემიერის) პოსტი. თურქულად თარგმნა ფრნგ და სხვა ევროპელ კლასიკოსთა — შექსპირის, შილერის, ვოლტერის და სხვათა ნაწარმოებები. მოლიერის ზოგიერთი კომედია დაადგმევინა თურქეთის თეატრების სცენაზე. „ლეჰჯე-ი ოსმანის“ სახელით ცნობილ მის ლექსიკონში (1876, 1888) დიდი ადგილი ეთმობა თურქულ ეროვნულ ლექსიკას. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა თანამედროვე თურქული სალიტერატურო ენის ძირეული რეფორმის საქმეში. საყურადღებოა აგრეთვე ბ. აბულღაზის „თურქების გენეალოგიური ხის“ ვეფიკ-ფაშისეული თარგმანი და კომენტარები, შრომები „ოსმალეთის ისტორია“ (1869), „თურქული ანდაზების კრებული“ და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:თურქი მწერლები
ევტიხი გობრონიძე
მინი ევტიხი გიორგის ძე გობრონიძე (დ. 19 ნოემბერი [6 ნოემბერი], 1903, სოფ. გაღმა დვაბზუ, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 ივლისი, 1988, თბილისი) — ქართველი ფსიქიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1946).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:ქართველი ფსიქიატრები ევტიხი კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
მამბორე
მამბორე (Mamborê) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 961 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.72 კმ²-ზე. ფართობი 788 061 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ყვარლის წყალსაცავი
ყვარლის წყალსაცავი ან ყვარლის ტბა — წყალსაცავი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ-დასავლეთ კალთის ძირში, მდინარე დურუჯის მარჯვენა მხარეს, თბილისიდან დაახლოებით 150 კმ-ში, ზღვის დონიდან 430 მ სიმაღლეზე. შექმნილია პატარა ნამდინარევ ქვაბულში, რომელიც გაზრდილია 20 მ სიმაღლისა და 800 მ სიგრძის მიწაყრილის კაშხალით. მაქსიმალური დონის დროს ფართობი 0,3 კმ² აღწევს. წყლის მოცულობა 3,6 მლნ. მ³. საშუალო სიღრმე 12 მ, მაქსიმალური სიღრმე 20 მ, უდიდესი სიგრძე 0,9 კმ, უდიდესი სიგანე 0,3 კმ. საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით. წყალსაცავის წყალს იყენებენ სარწყავად. ამჟამად კეთილმოწყობილია. დასასვენებელი ადგილია. სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირთან გაშენებულია სასტუმრო და რესტორანი „ყვარლის ტბა“. არის სპორტული გამაჯანსაღებელი კომპლექსი, აქვეა ორი ღია საცურაო აუზი, რომელთაგან ერთი საბავშვოა, თანამედროვე სავარჯიშო სპორტული დარბაზი ფიტნეს აღჭურვილობით, თურქული და ფინური საუნა, სპა ცენტრი მასაჟისტებითა და იტალიური ბრენდ Ten-ის პროდუქციით.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის წყალსაცავები
ალიმარდანლი
ალიმარდანლი  (Əlimərdanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  3,060 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ტოლიმის დეპარტამენტი
ტოლიმა (Departamento del Tolima) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ანდების რეგიონში, ქვეყნის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება კალდასის დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით — კუნდინამარკის დეპარტამენტი, სამხრეთით — უილის დეპარტამენტი, დასავლეთით კი კაუკის, ვალიე-დელ-კაუკის, კინდიოსა და რისარალდის დეპარტამენტები. ფართობი 23 562 კმ²-ს შეადგენს. დედაქალაქია იბაგე. დეპარტამენტი შეიქმნა 1861 წელს, კუნდინამარკის ტერიტორიის ნაწილის ხარჯზე.
კოლუმბამდელ ხანაში ტოლიმის ტერიტორიაზე პიხაოს ხალხი სახლობდა. სახელწოდებაც მათი ენიდან მოდის და „დათოვლილს“ ნიშნავს. რეგიონის ესპანური კოლონიზაცია 1537 წელს სებასტიან დე ბალალკასარმა დაიწყო.
ტოლომის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობას ეფუძნება.
სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიის დეპარტამენტები
Troika Games
Troika Games — ვიდეო თამაშების დეველოპერი კომპანია, რომელიც დააარსეს, ჯეისონ ანდერსონმა, ტიმ კაენმა და ლეონარდ ბოიარსკიმ, 1998 წელს. კომპანია ძირითადად კონცენტრირებული იყო როლური ვიდეო თამაშების შექმნაზე 1998-2005 წლებში. მათი ყველაზე განთქმული თამაშებია: „Arcanum: Of Steamworks and Magick Obscura“ და „Vampire: The Masquerade – Bloodlines“.
ისტორია
მინი|მარცხნივ|200პქ|Troika Games-ის დამფუძნებლები: მარცხნიდან [[ლეონარდ ბოიარსკი, ტიმ კაენი და ჯეისონ ანდერსონი, 2017 წელი]] 1997 წელს, როდესაც ტიმ კაენი, ბოიარსკი და ანდერსონი მუშაობდნენ „Fallout“-ის მეორე ნაწილის შექმნაზე, Interplay Entertainment-თან მოუვიდათ უთანხმოება, რის შედაგადაც დატოვეს კომპანია და 1998 წლის 1 აპრილს დააარსეს Troika Games. თავდაპირველად დაგეგმილი იყო, რომ Troika-ს თამაშები უნდა გამოეცა მხოლოდ Sierra Entertainment-ს, თუმცა ყველა თამაში გამოშვებული იქნა სხვადასხვა კომპანიის მიერ. მათი ყველაზე განთქმული პროექტია „Arcanum: Of Steamworks and Magick Obscura“, გამოსული 2001 წლის 21 აგვისტოს, რომელსაც დადებითი შეფასებები ჰხვდა წილად კრიტიკოსებისგან.
2003 წელს კომპანიამ შექმნა რიგით მეორე თამაში „The Temple of Elemental Evil“, რომელიც გამოსცა Atari-მ, ხოლო 2004 წელს ამას მოჰყვა, ასევე წარმატებული თამაშის „Vampire: The Masquerade – Bloodlines“-ის გამოშვება Activision-ის მიერ.
2004 წელს Troika ეძებდა გამომცემელს მომავალი უსათაურო პოსტაპოკალიპტური როლური თამაშისთვის, თუმცა უშედეგოდ, 2005 წლის 24 თებერვალს, ფინანსური პრობლემების გამო Troika Games დაიხურა. .
ლუიზა ნიდერლანდელი
ლუიზა ნიდერლანდელი (Louise der Nederlanden, Lovisa av Nederländerna, Louise av Nederland; დ. 5 აგვისტო, 1828, ჰააგა, ნიდერლანდები — გ. 30 მარტი, 1871, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. პრინცი ფრედერიკ ნიდერლანდელისა და პრინცესა ლუიზა პრუსიელის ქალიშვილი. შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალი 1859-1871 წლებში როგორც კარლ XV-ის მეუღლე. დანიის დედოფალ ლუიზა შვედის დედა.
Troika Games
სქოლიო
კატეგორია:გაუქმებული ვიდეო თამაშების კომპანიები  კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები ამერიკის შეერთებულ შტატებში
ლუიზა ნიდერლანდელი
ბიოგრაფია
ლუიზა დაიბადა 1828 წლის 5 აგვისტოს ჰააგაში. იგი იყო ნიდერლანდების მეფე ვილემ I-ისა და დედოფალი ვილჰელმინა პრუსიელის უმცროსი ვაჟის, პრინცი ფრედერიკ ნიდერლანდელისა და მისი მეუღლის, პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III-ისა და დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის უმცროსი ქალიშვილის, პრინცესა ლუიზა პრუსიელის პირველი შვილი. მარცხნივ|მინი|383x383პქ|დედოფალი ლუიზა 1861 წელს 1850 წლის 19 ივნისს, სტოკჰოლმში შედგა ლუიზასა და პრინცი კარლ ბერნადოტის ქორწინება, რომელიც იყო შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე ოსკარ I-ისა და დედოფალ ჟოზეფინა ლოიხტენბერგელის უფროსი ვაჟი და ტახტის მემკვიდრე.
1859 წლის 8 ივლისს ლუიზა შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალი გახდა. მისი დედოფლად კორონაცია შედგა როგორც სტოკჰოლმში, ისე ოსლოში. უნდა აღინიშნოს, რომ შვედეთის წინა ორი დედოფალი თავიანთი განსხვავებული რელიგიის გამო არასოდეს კურთხეულან დედოფლებად. აღსანიშნავია ისიც, რომ შუა საუკუნეების შემდეგ ლუიზა იყო ნორვეგიის პირველი დედოფალი, რომლის კორონაციაც ნორვეგიის მიწაზე შედგა. ამის გამო იგი ყოველთვის დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ნორვეგიელებში, რასაც ვერ ვიტყვით შვედებზე.
ლუიზა, როგორც დედოფალი, შვედეთში ნაკლებად პოპულარული იყო. ამის მთავარი მიზეზი ის იყო, რომ მას კარგად არასოდეს უსწავლია შვედური ენა, რის გამოც ხალხთან ნორმალურად ვერც კონტაქტობდა. მიუხედავად ამისა, იგი გარკვეული სიმპათიით მაინც სარგებლობდა, რადგან პოლიტიკაში ჩარევისა და ინტრიგების ხლართვის ნაცვლად მან რამდენიმე საქველმოქმედო ორგანიზაცია დააარსა. გარდა ამისა, ნიდერლანდურიდან შვედურზე თარგმნა არაერთი წიგნი, რამაც პატარა შემოსავალი მოუტანა. იგი გარდაიცვალა 1871 წლის 30 მარტს სტოკჰოლმში, 42 წლის ასაკში. დაკრძალულია რიდარჰოლმის კათედრალში, სტოკჰოლმში.
შვილები
დედოფალ ლუიზასა და კარლ XV-ს სულ ორი შვილი შეეძინათ:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1828 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1871 კატეგორია:შვედეთის დედოფლები კატეგორია:ნორვეგიის დედოფლები
ვიქტორ ჩანოვი
ვიქტორ ჩანოვი (Віктор Вікторович Чанов, Ви́ктор Ви́кторович Ча́нов; დ. 21 ივლისი, 1959, სტალინო, უკრაინის სსრ — გ. 8 თებერვალი, 2017, კიევი, უკრაინა) — უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მეკარე. სხვადასხვა დროს იცავდა დონეცკის „შახტიორის“, კიევის „დინამოს“, ჰაიფას „მაკაბის“, თელ-ავივის „ბნეი იეჰუდას“, კიევის „ცსკა ბორისფენის“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1980) დონეცკის „შახტიორის“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სამგზის (1985, 1986, 1990) ჩემპიონი, საბჭოთა კავშირის თასის ოთხგზის (1982, 1985, 1987, 1990), საბჭოთა კავშირის სუპერთასის ორგზის (1986, 1987) და ევროპის თასების მფლობელთა თასის (1986) მფლობელი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. ევროპის 1988 წლის ვიცე-ჩემპიონი, 1982 წლის ესპანეთის, 1986 წლის მექსიკის და 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1986).
1986 წელს დაასახელეს საბჭოთა კავშირის საუკეთესო მეკარედ. ექვსჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:კიევის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთის მწვრთნელები
ნაქონპათომის პროვინცია
ნაქონპათომი ( จังหวัดนครปฐม ( გამოთქმა )) — ტაილანდის ცენტრალური პროვინციებიდან ( ჩანგვატი) ერთ-ერთი. მისი მეზობელი პროვინციებია (ჩრდილოეთიდან საათის ისრის მიმართულებით) სუფჰან ბური, აიუთჰაია, ნონთაბური, ბანგკოკი, სამუთ სახონი, რატჩაბური და კანჩანაბური. ნაქოპათომის პროვინციის დედაქალაქია ნახონ პათომი
ნაქონპათომის ორივინცია ფრა პათომ ჩედის სამშიბლია, რომელიც მეფე მონგკუტის (რამა IV) დაკვეთით შესრულებული სტუპაა. მისი შექმნა 1870 წელს მეფე ჩულალონკორნის (რამა V) მმართველობის პერიოდში დასრულდა. სტუპა არის დიდი ხნის წინანდელი დვარავატის ცივილიზაციის სახსოვარი, რომელიც აქ ოდესღაც აყვავებულა. ტრადიციულად ნაქონპათონი ტაილანდში ბუდიზმის პირველ კერას წარმოადგენს. პროვინცია ცნობილია ხილის ბაღებით.
გეოგრაფია
ნახონ პათომი პატარა პროვინციაა, რომელიც ბანგკოკიდან 56 კილომეტრითაა დაშორებული. ის მდებარეობს შუა ტაილანდის ალუვიურ ვაკეში და მდინარე ჩაო ფრაიას შენაკად მდინარე თა ჩინზე (რომელსაც ზოგჯერ ნახონ ჩაი სის უწოდებენ). პროვინციაში სოფლის მეურნებისთვის დიდი რაოდენობით არხია გაყვანილი. თავდაპირველად დედაქალაქი ბანგკოკი ნაქონპათომს არ ესაზღვრებოდა, თუმცა ის გაიზარდა და შესაბამისად, პროვინციის მეზობელიც გახდა.
კლიმატი
ნაქონ პათომის პროვინციაში ტროპიკული სავანის კლიმატია (კიპპენის კლიმატის კლასიფიკაციის კატეგორია Aw). ზამთარი მშრალი და თბილია. ტემპერატურა მაისამდე მზარდია. მუსონების სეზონი მაისიდან- ოქტომბრამდეა, რასაც ახასიათებს ხშირი, ძლიერი წვიმები, ცივი დღეები და შედარებით თბილი ღამეები. საშუალო ფარდობითი ტენიანობა 75%-ია. წლიური ნალექების რაოდენობა არის 1,095 მილიმეტრი. 2013 წლის მონაცემებით, წვიმიანი დღეების რაოდენობა 134 იყო.
სახელწოდება
სახელწოდება მომდინარეობს პალიური სიტყვებიდან ნაგარა პათამა, რაც ნიშნავს „პირველ ქალაქს“. ნაქონ პათომი ხშირად მოიხსენიება როგორც ტაილანდის უძველესი ქალაქი. არქეოლოგიური ნაშთები დვარავატის სამეფოს დროინდელია, რომელიც თარიღდება მე -6 და მე -11 საუკუნეებით.
ისტორია
ნახონ პათომის პროვინცია საუკუნეების წინ იყო სანაპირო ქალაქი ჩინეთსა და ინდოეთს შორის გაყვანილ სავაჭრო გზაზე. როდესაც მდინარე თა ჩინმა მიმართულება შეიცვალა, ქალაქმა დაკარგა წყლის ძირითადი წყარო და ასე ასწლეულების განმავლობაში მიტოვებული იყო, მოსახლეობა კი გადავიდა ქალაქში, რომელსაც ნახონ ჩაი სი (ან შრი ვიჩაი ) ეწოდა. მეფე მონგკუტმა (რამა IV) ბრძანა ფრა პატომ ჩედის აღდგენა, რომელიც ჯუნგლებში მდებარეობდა და მიტოვებული იყო. მის გარშემო თანდათან ჩამოყალიბდა ქალაქი, რომელმაც ნაქონპათომს ახალი სიცოცხლე შესძინა. პროვინციაში მდებარეობს მუზეუმი, რომელიც ქალაქის ისტორიის არქეოლოგიურ ჩანაწერს წარმოადგენს.
პროვინციაში ძირითადი დასახლებები მიგრაციის დაწყებიდან მეფე ბუდა ლოეტლა ნაბჰალაის (რამა II) აღსაყდრებიდან გაჩნდა. დღეს ნაქონპათომში საცხოვრებლად ხალხი მთელი ტაილანდიდან მიდის, განსაკუთრებით ბანკოკიდან და ისანიდან. აქ მიდიან ბირმელი მუშაკებიც. პროვინცია მოიცავს სამრეწველო ზონებს, საუნივერსიტეტო დიდ ქალაქებს, ბანკოკიდან გადასახლებულ სამთავრობო ოფისებს და სოფლის მეურნეობისა და სატრანსპორტო კვანძებს.
Ეკონომია
2019 წლის შუა რიცხვებში აეროპორტების დეპარტამენტმა (DOA) პროვინციაში ახალი აეროპორტის მშენებლობა გადაწყვიტა ბანგკოკის ორ აეროპორტზე ზეწოლის შემცირების მიზნით. 20 მილიარდი ბატის ღირებულების აეროპორტი 3500 რაი მიწას დაიკავებს ბანგ ლენის რაიონში და ნახონ ჩაის სი რაიონში. მისი ტევადობა იქნება 25 მილიონი მგზავრი ყოველწლიურად. პროექტის დამტკიცების შემთხვევაში, მშენებლობა დაიწყება 2023 წელს და აეროპორტი ფუნქციონირებას დაიწყებს 2025 ან 2026 წლისთვის. საბოლოო ჯამში, აეროპორტში განთავსდება 80-100 ადგილიანი თვითმფრინავი, რომლებიც ფრენებს ბანგკოკსა და მეორე დონის პროვინციებს შორის, სუვარნაბჰუმისა და დონ მუეანგის აეროპორტების მიმართულებით შეასრულებს. აეროპორტის მშენებლობას ხელს უწყობს ის ფაქტი, რომ ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობა ნაკლბად მჭიდროდაა დასახლებული.
სიმბოლოები
პროვინციულ ბეჭედზე გამოსახულია ფრა პათომ ჩედი, რომელიც არის 127 მეტრის სიმაღლის და უდიდესი სტუპაა მთელს მსოფლიოში. ის მდებარეობს ქალაქ ნაქონ პათუმის ცენტრში და მე -6 საუკუნიდან წარმოადგენს მნიშვნელოვან ბუდისტურ ცენტრს. ახლანდელი შენობა მეფე მონგკუტმა შექმნა 1860 წელს. სტუპაზე გამოსახულია სამეფო გვირგვინი, მეფე მონგკუტის ბრძანების სიმბოლო, რომელმაც სტუპას რეკონსტუქცია ბრძანა. პროვინციის დროშა ლურჯი ფერისაა, რომლის შუა ნაწილში არის ყვითელი პროვინციის გერბი გამოსახული. მინი|220x220px| ნახონ პათუმის პროვინციის რუკა რაიონებით|მარცხნივ
პროვინციის მთავრობა
პროვინცია დაყოფილია შვიდ ოლქად ( ამფოები ). ოლქები კი იყოფა 106 ქვედანაყოფად ( ტამბონებად ) და 904 სოფლად ( მუბანებად ).
2017 წლის ადამიანის განვითარების ინდექსი
2003 წლიდან, გაეროს განვითარების პროგრამამ (UNDP) ტაილანდში პროგრესი განიცადა. აქ ადამიანის გავითარება ქვე-ეროვნულ დონეზე ხდება, რომელიც მოიცავს ადამიანის განვითარების რვავე ძირითად სფეროს. ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ეროვნულმა საბჭომ ცალკეულ პროვინციების განვითარებაზე (NESDB) პასუხისმგებლობა 2017 წლიდან აიღო.
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
უსტარი
უსტარი, წერილის სახეობა — მოკითხვის ბარათი ძველ საქართველოში. ვეფხისტყაოსანში უსტარი „მინაწერი წიგნია“ (ვახტანგ VI). სულხან-საბა ორბელიანი უსტარს უწოდებს „მინაწერსა მოკითხვათა და საქმოთა“, „უსტართა მწერალს“ კი მდივანს. ფშაურად „უსტარი“ „ბრმა, უსინათლოა“ (აკაკი შანიძე).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული კულტურა
იოსებ ორბელი
იოსებ ორბელი ადმინისტრირებდა ერმიტაჟის მუზეუმს ლენინგრადში 1934– 1951 წლებში.
იოსები ორბელი არის სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დამაარსებელი და პირველი პრეზიდენტი 1943–1947 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1961 კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
ნერვული აგენტები
მინიატიურა|ფოსფოორგანული აგენტის, დიმეთილამიდოფოსფორული დიციანიდის სინთეზის სქემა ნერვული აგენტები ფოსფორის შემცველი ორგანული ნივთიერებებია (ორგანოფოსფატები), რომლებიც აზიანებენ ნერვების მიერ ორგანოებამდე ინფორმაციის მიტანის მექანიზმს. ნერვული აგენტები ბლოკავენ აცეტილქოლინესთერაზას, ენზიმს, რომელიც შლის აცეტილქოლინს - ნეიროტრანსმიტერს. მინიატიურა|მარჯვნივ|სინაპსი როგორც ქიმიური იარაღი, ნერვული აგენტები კლასიფიცირდა 1991 წლის აპრილში გაეროს №687 რეზოლუციით და მათი გამოყენება აიკრძალა ქიმიური იარაღის განხილვის კომისიის მიერ 1993 წელს; კომისიის გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 1997 წლის 29 აპრილს. მანამდე ქიმიური ნივთიერებების საომარ ვითარებაში გამოყენება აიკრძალა 1899-1907 წლებში ჰააგაში, ხოლო ჟენევის პროტოკოლით - 1925 წელს. ნერვული აგენტით მოწამვლა იწვევს გუგების გაფართოებას, შეუპოვარ სალივაციას (ნერწყვის დენას), გულყრებს, უნებლიე შარდვასა და დეფეკაციას; სასუნთქი კუნთების მაინერვებელი ნერვების ბლოკირების გამო გამოიწვევა ასფიქსია და ადამიანი კვდება. ზოგიერთი ნერვული აგენტი გათვლილია აეროზოლური სახით მისაწოდებლად. ნერვული აგენტების მიღება შესაძლებელია კანის გავლითაც, თუმცა ამ დროს აუცილებელია რესპირატორის გამოყენება, რომ არ მოხდეს აორთქლებული ნივთიერების ორგანიზმში სასუნთქი სისტემის გზით მოხვედრა.
ბიოლოგიური ეფექტები
ნერვული აგენტები ადამიანის ნერვულ სისტემას აზიანებენ. ყველა ასეთი აგენტი მოქმედებს ერთნაირად: აინჰიბირებენ ენზიმ აცეტილქოლინესთერაზას, რომელიც აცეტილქოლინს შლის (ACh) სინაპსურ ნაპრალში. აცეტილქოლინი განაპირობებს კუნთების შეკუმშვას, ხელს უშლის მათ რელაქსაციას. მინიატიურა|მარცხნივ|ნერვ-კუნთოვანი შეერთების უბანი: 1. ნერვი; 2. ნერვული ტერმინალია; 3. კუნთი; 4. კუნთოვანი ბოჭკო. ნერვული აგენტების მიღებისას პირველი აფექტებია: სურდო, გულმკერდის კუნთების რიგიდობა და გუგების გაფართოება. ცოტა ხნის შემდეგ, დაზარალებულს გაუჭირდება სუნთქვა, აღენიშნება დაღლილობის შეგრძნება, გაძლიერებული ნერწყვის დენა. დაზარალებული კარგავს სხეულის კონტროლს, ეწყება უნებლიე ცრელმდენა, შარდვა, დეფეკაცია; ეწყება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ორგანოების ტკივილი, გულისრევა და ღებინება. შესაძლებელია განვითარდეს თვალების ან/და ფილტვების ქიმიური დამწვრობა. ამას მოჰყვება მიოკლონური კრუნჩხვა და შედეგად ვითარდება ეპილეფსიური სტატუსი (Status Epilepticus). სიკვდილი დგება სრული რესპირატორული დეპრესიის შედეგად, რაც გამოწვეული უნდა იყოს დიაფრაგმის ნერვ-კუნთოვანი შეერთებების პერიფერიული აქტივობის გაძლიერების გამო.
ნერვული აგენტების ეფექტები ძალას დიდი ხნის მანძილზე არ კარგავენ. გადარჩენილები იტანჯებიან ქრონიკული ნევროლოგიური დარღვევებით. ამ უკანასკნელმა კი შესაძლებელია გამოიწვიოს ფსიქიატრიული დარღვევები.
მოქმედების მექანიზმი
ნორმალურად მოფუნქციონირე მოტორული ნერვის სტიმულაციისას ეს უკანასკნელი გამოათავისუფლებს ნეიროტრანსმიტერ აცეტილქოლინს, რომელიც გადასცემს ნერვულ იმპულსს კუნთს ან ორგანოს. იმპულსის გადაცემისთანავე ენზიმი აცეტილქოლინესთერაზა შლის აცეტილქოლინს, რომ განაპირობოს კუნთის ან ორგანოს რელაქსაცია. ნერვული აგენტები აზიანებენ ნერვულ სისტემას ენზიმ აცეტილქოლინესთერაზას ფუნქციის ინჰიბირების გზით: კოვალენტური ბმით უკავშირდებიან აცეტილქოლინესთერაზას იმ უბანს, სადაც ნორმულ შემთხვევაში აცეტილქოლინი უკავშირდება დასაშლელად (ჰიდროლიზი). ასეთი ბლოკირების გამო აცეტილქოლინი აღარ ჰიდროლიზდება და განაგრძობს აქტივობას, არ აძლებს კუნთს/ორგანოს მოდუნების საშუალებას. იგივე ვითარდება ჯირკვლებსა და ორგანოებში, რაც იწვევს უკონტროლო ნერწყვის დენას, ცრემლდენას და ცხვირში ლორწოს ზედმეტ წარმოქმნას (რინორეა).
საპირისპირო მოქმედების ნივთიერებები
ბუტირილქოლინესთერაზა არის პროფილაქტიკური საპირისპირო მოქმედების ნივთიერება ორგანოფოსფატური ნერვული აგენტების მიმართ. იგი უკავშირდება ნერვულ აგენტს სისხლში მანამ, სანამ იგი გამოიწვევს ეფექტებს ნერვულ სისტემაზე. იმის გათვალისწინებით, რომ ბუტირილქოლინესთერაზა ერთადერთი თერაპიული საშუალებაა ფოსფორორგანული ნივთიერებების პროფილაქტიკისთვის, იგი გამოიყენება ყველა ორგანოფოსფატური ნერვული აგენტის წინააღმდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქიმიური იარაღები
ასრიქ-ჯირდახანი
ასრიქ-ჯირდახანი (Əsrik Cırdaxan) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,154 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
პლარიდელი (ბულაკანი)
პლარიდელი (ოფიციალურად პლარიდელის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Plaridel) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 114 432 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 19 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
ალიფ ჰაჯიევი
ალიფ ლათიფის ძე ჰაჯიევი (Əlif Lətif oğlu Hacıyev; დ. 24 ივნისი 1953, ხოჯალი, აზერბაიჯანი – გ. 26 თებერვალი 1992, ხოჯალი, მთიანი ყარაბაღი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ჯარისკაცი, ქალაქ ხოჯალის აეროპორტის სამხედრო კომენდანტი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნილი გმირი.
ბიოგრაფია
მილიციაში მუშაობის პერიოდში, ცდილობდა დაეკავა ნაციონალისტები, რომლებიც ტერორისტულ საქმიანობაში იყვნენ ჩართულები. თუმცა, 1983 წელს, სომეხი ნაციონალისტების კონტრ-ბრალდებით იგი დააკავეს და 10 წელი მიუსაჯეს. 1987 წელს, ჰაჯიევის საქმეს თავიდან გადაიხედა და სასჯელი 6 წლამდე შემცირდა, ხოლო 1989 წლის 20 თებერვალს გაათავისუფლეს. 1990 წელს ხელახლა მიიღეს მილიციაში, ხოლო 21 დეკემბერს, ჰაჯიევი დაინიშნა ხოჯალის აეროპორტის სამხედრო კომენდანტად, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, 1991 წელს მიენიჭა მაიორის წოდება.
ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა
thumbnail|ალიფ ჰაჯიევი - ხოჯალი 20 (26.02.2012) ალიფ ჰაჯიევმა, სომხების მიერ მთლიანად გარშემორტყმულ ქალაქს, დაეხმარა რამდენიმე თვის მანძილზე გაეძლო გაზისა და ელექტროენერგიის გარეშე, შეზღუდული საკვების რაოდენობით. როდესაც სომხეთის ოკუპანტმა ძალებმა, 25 თებერვალს დაიწყეს ქალაქზე სამივე მხრიდან შეტევა, ალიფმა ქალაქის ევაკუაციის ბრძანება გასცა. ჰაჯიევთან ერთად, ქალაქის რამდენიმე დამცველი, ღამით სამოქალაქო პირები გაჰყავდათ ქალაქიდან, მდინარე „გორგორის“ გასწვრივ, სოფელ ნახიჩევანლისთან, აზერბაიჯანის პოზიციებიდან ექვსი კილომეტრის დაშორებით, რომელიც აღდამის სოფელ შელისთან მდებარეობდა. სწორედ აქ, 26 თებერვლის გამთენიისას, სომეხმა ბოევიკებმა მასობრივად მოკლეს აზერბაიჯანელი სამოქალაქო მოსახლეობა, რომელიც შემდეგში ცნობილი გახდა, როგორც ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა.
სიკვდილი
ალიფ ჰაჯიევი, იმ რამდენიმე აზერბაიჯანელი მებრძოლისგან ერთ-ერთი იყო, რომლებიც ასობით მშვიდობიან აზერბაიჯანელ მოსახლეობას აცილებდნენ, ხოჯალიდან გაქცეულებს. გზის ჯგუფებით გადაკვეთისას, ჰაჯიევმა სამოქალაქო მოსახლეობა დაიცვა, რომლის მხრივ სომხეთის ჯარებმა ცეცხლი გაუხსნეს. მესამე ჯგუფის გაცილებისას, როდესაც ჰაჯიევი ავტომატის მაღაზიას ცვლიდა, სომხებმა მოკლეს. ტყვია მის თავში მოხვდა. ჰაჯიევი ქალაქის 40 პასუხისმგებლისგან ერთ-ერთი იყო. გადარჩა მხოლოდ 10 ადამიანი. 26 თებერვალს, 613 აზერბაიჯანელი მოკლეს. ჰაჯიევი, ბაქოს გმირთა ხეივანშია დაკრძალული.
1992 წელს, მას აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული გმირები
სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი
სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი (Seyid Yəhya Bakuvi) — შუასაუკუნეების მეცნიერი, მოაზროვნე, ფილოსოფოსი და ღვთისმეტყველი, ასტროლოგი.
ბიოგრაფია
სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი დაიბადა 1410 წელს (იუნესკოს საიტზე გამოქვეყნებული ინფომაციით — XIV საუკუნის 90-ან წლებში) შემახაში (შირვანში) მდიდარ ოჯახში. ახალგაზრდობაში იგი გატაცებული იყო სუფიზმით, იყო ტარიკათის შირვანის ტოტის უფროსის ცნობილი შეიხ სადრ ად დინ ალ ჰალვათის მიმდევარი. შეიხის გარდაცვალების შემდეგ იგი ეჩხუბა მის მოწაფე პირი ზადეს შეიხის ადგილის დაკავებასთან დაკავშირებით და გადავიდა საცხოვრებლად ბაქოში. ბაქოში იგი დასახლდა შირვანშაჰ ჰალილ ულა I -ს კარზე, სადაც სარგებლობდა დიდი პატივისცემით როგორც პოპულარული ფილოსოფოსი, მეცნიერი და კარის ასტროლოგი. მალე მისი მიმდევრების რიცხვმა (მათ შორის ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებშიც) გადააჭარბა ათი ათასს. აზერბაიჯანის საბჭოთა ენციკლოპედიის მიხედვით სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი გარდაიცვალა ბაქოში 1462 წელს, იუნესკოს საიტის მიხედვით —1463.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1462
პარენქიმა
მინი| პარენქიმა (ღია ნაცრისფერით)
პარენქიმა (Parenchyma) — ქსოვილი ან ნამდვილი ქსოვილის ფილოგენეზური წინამორბედი.
მცენარის ძირითადი ქსოვილი, შედგება მეტ-ნაკლებად თანაბარი ზომის უჯრედებისაგან. უჯრედთა ფაშარი განლაგების გამო მონაწილეობს აირთა ცვლაში. განარჩევენ საასიმილაციო, დამაგროვებელ, მექანიკურ და სხვაგვარ პარენქიმულ ქსოვილებს. პარენქიმა ზოგჯერ იძლევა მერისტემებს.
პარენქიმა ცხოველებში წარმოადგენს ნამდვილი ქსოვილის ფილოგენეზურ წინამორბედს. განარჩევენ პირველად და შერეულ პარენქიმას.
ზოგჯერ პარენქიმას უწოდებენ ღვიძლის, ელენთის, ფილტვების, ჯირკვლების ან განივზოლიანი კუნთის მთავარ ფუნქციონალურ ქსოვილს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქსოვილები
პეაბირუ
პეაბირუ (Peabiru) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 524 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 624 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.07 კმ²-ზე. ფართობი 468 595 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ომარ გოგია
ომარ ათანასეს ძე გოგია (დ. 25 ივნისი, 1940, სოფ. ლეძაძამე, ახლანდელი სენაკის მუნიციპალიტეტი) — პოლიციის გენერალ-მაიორი (2003).
ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა სტავროპოლის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროეკონომიური ფაკულტეტი. 1999–2001 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მთავარი სახელმწიფო მრჩეველი. 2001-2002 წლებში სამეგრელო-ზემო სვანეთში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის წარმომადგენლობის ხელმძღვანელი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე 2002–2004 წლებში. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის II ხარისხისა (2000) და ღირსების (1999) ორდენებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1940 ომარ
აიიუბლუ
აიიუბლუ  (Əyyublu) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 9,983 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
კლიშკეუცი (ედინეცის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ედინეცის რაიონის სოფლები
შიბლიანის წმინდა თევდორეს ეკლესია
შიბლიანის წმინდა თევდორეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ შიბლიანის ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე. თარიღდება XVIII საუკუნის II ნახევრით. ეკლესია დარბაზულია (10×6,2 მ). კედლები ძირითადად ნაგებია თანაბარი ზომის, რიყის ქვით. კონსტრუქციული ნაწილები (კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები) და არქიტექტურული ელემენტები კვადრატული აგურითაა ნაწყობი. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი შეისრულთაღოვანია. თვით თაღი მოქცეულია აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილ, ოთხკუთხა არეში, რომელსაც აგვირგვინებს აგურისავე, სამსაფეხურიანი ფრიზი. მისი ქვედა და ზედა საფეხურები კუთხით გამოშვერილი აგურების თითო რიგისგან შედგება, შუა საფეხური კი ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურების ერთი რიგით. დასავლეთ შესასვლელი შიგნიდანაც თაღოვანია, სამხრეთისა — სწორკუთხა. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომელიც დარბაზისგან მარტივი პილასტრების წყვილით და მათზე გადაყვანილი თაღითაა გამიჯნული. აფსიდი გეგმით ოდნავ დეფორმირებული ნახევარწრეა. მის გვერდებში სამი მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშია (ორი ჩრდილოეთითაა — სხვადასხვა დონეზე, ერთი — სამხრეთით), ღერძზე კი — თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა, პილასტრების ორი წყვილითა და მათზე დაყრდნობილი, ოდნავ შეისრული საბჯენი თაღებით, სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრები დასავლეთ კუთხეებშიცაა. მათ შესაბამისი კედლის მიმდებარე თაღი ეყრდნობა. თაღების ქუსლებთან აგურით გამოყვანილი, ორსაფეხურიანი იმპოსტებია. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს კიდევ სამი თაღოვანი სარკმელი აშუქებს. მათგან ერთი დასავლეთ კედელშია — კარის ასწვრივ, ორი — ჩრდილო კედელში. ყველა სარკმელს (აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა) თითქმის თარაზული რაფა აქვს. მოგვიანებით ეკლესია შეუკეთებიათ: ჩრდილო მხრიდან, კედლის ბოლოში, მიუშენებიათ ნახევარწრიული კონტრფორსი; დაახლოებით 70 სანტიმეტრით აუმაღლებიათ გრძივი კედლები, რამაც სახურავის ფერდების დახრილობა, თავდაპირველთან შედარებით, რამდენამდე შეამცირა. 2008-2009 წლებში, ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია თვითნებურად გაურემონტებია. რემონტის დროს ეკლესიის შიგნითა კედლები (კამარის ქუსლის დონემდე) ცემენტისა და ქვიშის სქელი ნარევით შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. შელესილი და შეთეთრებულია გარეთა კედლებიც. კედლების ზედაპირი, როგორც შიგნით, ისე გარეთ, უსწორმასწოროა, ხორკლიანი. გარედან შელესილობის გარეშე მხოლოდ შესასვლელების თავზე არსებული, შეღრმავებული არეებია დატოვებული. ეკლესიის სახურავი დაბურულია თუნუქით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფარპი
ფარპი (Փարպի) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 100 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 441 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 274 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 8.92 კმ²-ია.
სოფელში დაიბადა V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი ლაზარ ფარპეცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
კერი (აირონის ოლქი)
კერი (Carey) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აირონის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 191 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,8 კაცი/კმ². ფართობი 111,4 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 111,4 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთის ფართობია 107,6 კმ², ხოლო წყალს 3,8 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აირონის ოლქის ქალაქები
უდანაშაულო მსხვერპლთა ძეგლი
უდანაშაულო მსხვერპლთა ძეგლი (Памятник «Невинно убиенным») — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვის ცენტრში. კომპლექსი აღმართულია როსტოვის ოლქის ტერიტორიაზე 1921-1961 წლებში რეპრესირებულთა პატივისცემის ნიშნად. ძეგლი საზეიმოდ გახსნეს საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა ხსოვნის დღეს 1994 წლის 30 ოქტომბერს. ძეგლის აღმართვის ინიციატორი იყო როსტოვის ოლქის უკანონო პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა ასოციაცია „მემორიალი“ და მისი ხელმძღვანელი, პროექტის ერთ-ერთი ავტორი ე. ემილიანოვი. ყოველწლიურად 30 ოქტომბერს ძეგლთან იმართება რეპრესიების მსხვერპლთა პატივსაცემი მიტინგი, მიაქვთ ყვავილები. 1921-1961 წლებში როსტოვის ოლქში პოლიტიკური მოტივებით მოახდინეს 90 000 ადამიანის რეპრესია, რომელთაგან 16 130 დახვრიტეს. მათი დაკრძალვის ადგილი უცნობია.
აღწერა
უდანაშაულო მსხვერპლთა მემორიალური კომპლექსი შედგება მარმარილოს სამი სტელისაგან და მწუხარების სტელისაგან. ცენტრალური სტელის ქვედა ნაწილი შავადაა შეღებილი, ზედა ნაწილი კი თეთრად და წითლად. ცენტრში ჯვარია გამოსახული, რომლის ორივე მხარეს სტელის კედლებზე წარწერაა “უდანაშაულო მსხვერპლნი“. სტელების თავზე დამაგრებულია მეტალის ჯვარი. ცოკოლის შავ ფერზე 192 ბანაკის სიაა ჩამოწერილი. მემორიალის უკანა მხარეს გამოსახულია რელოგიური კონფესიების სიმბოლოები და კომუნისტური სიმბოლო ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომლის შიგნითაც ჩახატულია ნამგალი და ურო. მწუხარების სტელაზე გამოსახულია სსრკ-ის რუკა და მასზე მონიშნულია რეპრესირებულთა ბანაკების ადგილმდებარეობა.
მემორიალზე ვანდალების ტავდასხმა მინიმუმ 20-ჯერ განხორციელდა. 2006 წელს მემორიალი გარემონტდა ქალაქის ადმინისტრაციის სახსრებით. მარმარილოს ფილები შეიცვალა მეტალის ფირფიტებით. დამზადდა ახალი საინფორმაციო დაფა.
პედრო I (არაგონი)
პედრო I სანჩესი (Pedro I de Aragón, Pere I d'Aragó; დ. დაახლ. 1068/1069 — გ. 27 სექტემბერი, 1104) — არაგონისა და ნავარის მეფე 1094-1104 წლებში. სანჩო რამირესისა და ისაბელა ურხელელის შვილი. სანჩო ვატიკანის მიმართ ერთგული იყო, რის გამოც პედროს წმინდა პეტრეს შთამომავლად მოიხსენიებდნენ. პედრომ გააგრძელა მამამისის მჭიდრო კავშირი ეკლესიასთან. იგი გაერთიანდა ვალენსიის მმართველ როდრიგო დიას დე ვივართან (აგრეთვე ცნობილი როგორც ელ-სიდი) ალმორავიდების წინააღმდეგ.
ბიოგრაფია
სან ხუან დე ლა პენიას ქრონიკები, საკმაოდ გვიანი წყარო პედროს მეფობის შესახებ გვამცნობს, რომ პედრო 34 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ჯერ კიდევ ბავშვობაში, პედრო გამოცხადეს ურხელის მემკვიდრედ, მისი ბიძის, გრაფ ერმენგოლ IV-ის პირველი ანდერძით, მისი ვაჟის და ძმების შემდეგ. 1085 წლიდან, მამამისის მიერ გრაუსის დაპყრობიდან ორი წლის შემდეგ, გრაუსი მეფისგან სრულიად დამოუკიდებელი გახდა. პედრომ ენერგიულად გაატარა რეკონკისტა სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 1087 წელს მან წარუმატებლად მოაწყო ტუდელის ალყა. მომავალ წელს დაიპყრო ესტადა, 1088 წელს მონტეარაგონი და 1089 წლის 24 ივნისს მონსონი. 1094 წელს მისი მიზნები დასავლეთით, კერძოდ გალეგას ხეობისკენ იყო მიმართული. 1095 წელს, მან განაახლა მამამისის ფიცი ურბან II-სთან. იმავე წელს, ალკორასის ბრძოლაში პედრომ გაანადგურა ტაიფა სარაგოსის ძალები. 1096 წელს იგი გაემგზავრა სამხრეთით კასტილიაში. იგი შეხვდა როდრიგოს ვალენსიაში და გადაწყვიტეს ბენიქადელის ციხესიმაგრის გაძლიერება, რომელიც 1091 წელს როდრიგომ გადააკეთა. როცა ისინი მიდიოდნენ ხატივაში, შემთხვევით გადაეყარნენ ალმორავიდების ჯარს, რომელსაც სარდლობდნენ მუჰამედი და იუსუფ იბნ თაშფინი. პედრომ და როდრიგომ გადაწყვიტეს სანაპიროს მეშვეობით უკან დახევა, მაგრამ ბაირენის ბრძოლაში მოულოდნელად მუჰამედის ჯარი შეხვდათ. ალმორავიდებმა სამხრეთ პორტებში ჯარი შეკრიბეს და ქრისტიანები ხაფანგში შეიტყუეს, მაგრამ როდრიგომ მაინც მოახერხა მათი მალევე გათავისუფლება. ბრძოლა დასრულდა. ბევრი ალმორავიდი მოკლეს, ზოგი კი მდინარეში გადაყარეს, რომელთა უმრავლესობაც დაიხრჩო. პედრო და როდრიგო გამარჯვებულები დაბრუნდნენ ვალენსიაში.