cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საღვთო რომის იმპერია
საიმპერიო რეფორმა
საღვთო რომის იმპერიის ორგანიზების ახალი მოდელის ფორმირებას თან ახლდა იმპერატორის არჩევის არჩევითი პრინციპის დასუსტება. 1439 წლიდან მოყოლებული იმპერიის ტახტზე ავიდა ჰაბსბურგების დინასტია — ტერიტორიული თვალსაზრისით, ყველაზე ძლიერი გერმანული გვარი. იმპერიის გარეთ არსებულმა ჰაბსბურგების ვრცელმა სამფლობელოებმა (მათი მემკვიდრეობითი მიწების რიცხვში შედიოდა ჩეხეთი, მორავია, სილეზია, უნგრეთი, ხორვატია და ესპანეთი) მკვეთრად გააფართოვა იმპერატორის ეკონომიკური ბაზა და ჰაბსბურგების დინასტიას იმპერიის გვირგვინის მოპოვებაში დაეხმარა. გერმანიის დედაქალაქი ფაქტობრივად ვენა გახდა, სადაც იმპერატორის სამეფო კარი და მასზე დაქვემდებარებული მართვის ორგანოები მდებარეობდა. იმპერიის ძალაუფლების ცენტრის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერიფერიაზე გადასვლას ახალი დროის ქვეყნების ბედისწერისთვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა.
რეფორმაცია
150პქ|მარჯვნივ|მინი|[[აუგსბურგის რელიგიური ზავის ტექსტის პირველი გამოცემის პირველი გვერდი. მაინცი, 1555.]] 1517 წელს დაწყებული რეფორმაციის შედეგად იმპერია გაიყო ლუთერანულ ჩრდილოეთად და კათოლიკურ სამხრეთად. პროტესტანტიზმი XVI საუკუნის პირველ ნახევარში მიიღო მრავალმა მსხვილა სამთავრომ (საქსონია, ბრანდენბურგი, კურპფალცი, ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგი, ჰესენი, ვიურტემბერგი), ასევე მნიშვნელოვანმა საიმპერიო ქალაქებმა — სტრასბურგმა, ფრანკფურტმა, ნიურნბერგმა, ჰამბურგმა, ლიუბეკმა. კათოლიკური დარჩა რაინის, ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის, ბავარიის, ავსტრიის, ლოთარინგიის, აუგსბურგის, ზალცბურგის საეკლესიო საკურფიურსტოები და რამდენიმე სხვა სახელმწიფო. ევროპაში იმპერატორ კარლ V-ის ჰეგემონიაზე (იტალიური ომები) პრეტენზიების, აგრეთვე მის მიერ იმპერიის ინსტიტუტების ცენტრალიზაციის პოლიტიკის გატარების პირობებში იმპერიის კონფესიურმა განხეთქილებამ გამოიწვია გერმანიის საშინაო მდგომარეობის გამწვავება და იმპერიის წარჩინებული წოდებების წარმომადგენლებსა და იმპერატორს შორის კონფლიქტის გაზრდა. საეკლესიო საკითხის მოუგვარებლობამ და იმპერატორის მიერ თეოლოგიურ საკითხებში კომპრომისის მიღწევის მცდელობამ 1530 წლის აუგსბურგის რაიხსტაგზე გამოიწვია გერმანიაში ორი პოლიტიკური კავშირის — პროტესტანტური შმალკალდენისა და კათოლიკური ნიურნბერგის გაფორმება. მათი დაპირისპირება გადაიზარდა 1546-1547 წლების შმალკალდენის ომში, რომელმაც შეარყია იმპერიის კონსტიტუციური საფუძვლები. მიუხედავად იმისა, რომ კარლ V-მ ომში გამარჯვება მოიპოვა, მალევე მის წინააღმდეგ გაერთიანდა იმპერიის ყველა ძირითადი პოლიტიკური ძალა, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ საეკლესიო საკითხების გადაჭრაში კარლ V-ის არათანმიმდევრობით და მისი პოლიტიკის უნივერსალიზმით, რომელიც მოიაზრებდა მსოფლიო იმპერიის დაარსებას გერმანული, ავსტრიული და ესპანური სამფლობელოების საფუძველზე. 1555 წელს აუგსბურგში რაიხსტაგზე დაიდო აუგსბურგის რელიგიური ზავი, რომელმაც ლუთერანობა აღიარა ლეგიტიმურ რელიგიად და რომელიც, cujus regio, ejus religio-ს პრინციპის მიხედვით, იმპერიის წარჩინებული წოდებების წარმომადგენლებში აღმსარებლობის თავისუფლებას გარანტირებდა. კარლ V-მ უარი თქვა ამ შეთანხმების ხელმოწერაზე და მალევე ჩამოიშორა იმპერატორის უფლებები.
აუგსბურგის რელიგიური ზავის დახმარებით იმპერიამ რეფორმაციის შედეგად გამოწვეული კრიზისი დაძლია და საიმპერიო ინსტიტუტების შრომისუნარიანობა აღადგინა. მიუხედავად იმისა, რომ კონფესიური განხეთქილება შენარჩუნდა, პოლიტიკურად იმპერიამ ერთიანობა მოიპოვა. შემდგომი ნახევარი საუკუნის განმავლობაში იმპერიის კათოლიკური და პროტესტანტული სუბიექტები საკმაოდ ეფექტურად თანამშრომლობდნენ მართვის ორგანოებში, რამაც გერმანიაში მშვიდობისა და სოციალური სიმშვიდის შენარჩუნებას შეუწყო ხელი.
კონფესიური ეპოქა და ოცდაათწლიანი ომი
იხილეთ აგრეთვე: ოცდაათწლიანი ომი 1556 წელს კარლ V-ის ტახტიდან ჩამოშორებამ და ჰაბსბურგების სამფლობელოების გაყოფამ ხელი შეუწყო იმპერიაში მდგომარეობის სტაბილიზაციას, რადგან ამგვარად ბოლო მოეღო ძალაუფლების სათავეში უკომპრომისო კათოლიკის, ფილიპ II-ის მოსვლის საფრთხეს, რის შედეგადაც ესპანეთი, ფლანდრია და იტალია კარლ V-ის შვილს, ფილიპ II-ს შეხვდა, ხოლო ავსტრიული მიწები და იმპერატორის პოსტი — ძმას, ფერდინანდ I-ს. ფერდინანდ I, აუგსბურგის რელიგიური ზავის ერთ-ერთი ავტორი და მთავრებთან მჭიდრო კავშირის დახმარებით იმპერიის განმტკიცებისა და საიმპერიო დაწესებულებების ფუნქციონირების ეფექტიანობის გაზრდის კურსის თანამიმდევრული გამტარებელი, კანონიერად ითვლება ახალი დროის იმპერიის ფაქტობრივ დამაარსებლად. ფერდინანდ I-ის მემკვიდრე, იმპერატორი მაქსიმილიან II პროტესტანტიზმის მიმართ სიმპათიით იყო გამსჭვალული და თავისი მმართველობის პერიოდში (1564—1576) ორივე კონფესიის საიმპერიო მთავრებზე დაყრდნობით იმპერიაში ტერიტორიული და რელიგიური წყობის დაცვა მოახერხა. იგი წარმოქმნილ კონფლიქტებს ჭრიდა იმპერიის მხოლოდ სამართლებრივი მექანიზმების დახმარებით. XVI საუკუნის მეორე ნახევარსა და XVII საუკუნის დასაწყისში განვითარების მთავარი ტენდენციები გახდა სამი კონფესიის — კათოლიციზმის, ლუთერანობისა და კალვინიზმის დოგმატური და ორგანიზებული გაფორმება და განკერძოება, ასევე ამასთან დაკავშირებული გერმანული სახელმწიფოების სოციალური და პოლიტიკური ცხოვრების ყველა ასპექტის კონფესიონალიზაცია. თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში ამ პერიოდმა მიიღო სახელწოდება „კონფესიური ეპოქა“ (Konfessionelles Zeitalter).
თუმცა, XVI საუკუნის ბოლოს გამოიკვეთა დესტრუქტიული ტენდენციები, რომლებიც აუგსბურგის ზავის პირობების არასრულყოფილებაში იყო ჩადებული. ისინი, უპირველეს ყოვლისა, დაკავშირებულნი იყვნენ რადიკალური კალვინიზმის ტერიტორიულ-პოლიტიკურ გაფართოებასთან (კურპფალცი, ნიდერლანდები, ჰესენ-კასელი, ანჰალტი, ბადენ-დურლახი), რომელსაც მტრულად შეხვდნენ როგორც ლუთერანები, ასევე კათოლიკეები, ხოლო შემდეგ კი კონტრრეფორმაციასთან, რომელიც ტრიენტის ტაძრის დასრულების შემდეგ ნელ-ნელა ძალებს იკრებდა. ამ უკანასკნელის გავლენით ავსტრიის მიწებსა და იმპერიის ზოგიერთ ქალაქში დაიწყო პროტესტანტების დევნა, კათოლიკურ აღმსარებლობას დაუბრუნდა ბევრი საეკლესიო სამთავრო და სამხრეთ და დასავლეთ გერმანიის ქალაქი, ასევე ბადენ-ბადენი და პფალც-ნოიბურგი. გარდა ამისა, კონფესიონალიზაციის პროცესის გავლენის ქვეშ გერმანული სამთავროების ორგანიზაციული სტრუქტურების გაფორმება და თანამედროვე ტიპის სახელმწიფოების ფორმირების პროცესის დაწყება ეწინააღმდეგებოდა შემორჩენილ საიმპერიო ინსტიტუტებს. უკვე 1588 წელს საიმპერიო სასამართლოს მუშაობა შეჩერდა, ხოლო XVII საუკუნის დასაწყისიდან კონფესიებს შორის კონფლიქტის გამო შრომისუნარიანობა დაკარგა იმპერიის რაიხსტაგმა.
თავდაპირველად ომში წარმატება იმპერატორის მხარეზე იყო. 1621 წელს ფრიდრიხ V-ს, პფალცის კურფიურსტსა და პროტესტანტული უნიის ლიდერს, ჩამოერთვა თავისი სამფლობელოები და კურფიურსტის ტიტული, რომელიც გადაეცა მაქსიმილიან I-ს, ბავარიის ჰერცოგს, კათოლიკური ლიგის ხელმძღვანელს. 1625—1626 წლებში ვალენშტაინისა და ტილის ჯარების მიერ დანიის ჯარების განადგურებამ იმპერატორს იმპერიის პოლიტიკური გარდაქმნის ცდის საშუალება მისცა. 1629 წლის 6 მაისის რესტიტუციური ედიქტი აუქმებდა პროტესტანტების მიერ თორმეტი საეპისკოპოსოსა და საარქიეპისკოპოსოს და დაახლოებით ორასი მონასტრის სეკულარიზაციას, ასევე კათოლიკურ საეკლესიო მიწებზე პროტესტანტული უმცირესობების უფლებების გარანტიას. ედიქტის მდგომარეობის რეალიზაციის შედეგად იმპერიაში დომინანტური პოზიცია კათოლიკურმა პარტიამ დაიკავა, რამაც გამოიწვია მძაფრი წინააღმდეგობა, როგორც იმპერიის პროტესტანტული სუბიექტების, რომლებმაც დახმარების თხოვნით მიმართეს შვედეთსა და საფრანგეთს, ასევე კათოლიკე კურფიურსტების მხრიდან, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ იმპერატორის მიერ გერმანიის მართვაში მათი მონაწილეობის უფლებების დარღვევის გამო. ამან გამოიწვია კონფლიქტის ესკალაცია. ფერდინანდ II იძულებული იყო, ვალენშტაინის ჯარი დაეშალა, ხოლო 1630 წელს იმპერიის ტერიტორიაზე შემოიჭრა გუსტავ II ადოლფის შვედური არმია, რომელმაც გაანადგურა კათოლიკური ლიგის ჯარი და რამდენიმე წელიწადში გერმანიის ჩრდილოეთ ნაწილი დაიკავა. მეტიც, 1633 წელს შვედეთის ხელმძღვანელობის ქვეშ შეიქმნა იმპერიის პროტესტანტული სამთავროების ჰაილბრონის კავშირი, რაც ჩრდილოეთ გერმანიაში საიმპერიო ინსტიტუტების დემონტაჟს ნიშნავდა და იმპერიას დაშლის საფრთხეს უქმნიდა. თუმცა, 1634 წელს ესპანურ-იმპერიულმა ჯარმა ნერდლინგენის ბრძოლაში მოახერხა შვედებისთვის გამანადგურებელი მარცხის მიყენება და შეტევაში გადასვლა. 1635 წლის მაისში იმპერიის პროტესტანტულ და კათოლიკურ სუბიექტებს შორის დაიდო პრაღის ზავი, რომლის შესაბამისადაც გერმანიის ტერიტორიაზე არსებული ყველა მოკავშირეობითი გაერთიანება უქმდებოდა, მათ შორის კათოლიკური ლიგა და ჰაილბრონის კავშირი. რესტიტუციური ედიქტის ამოქმედება გადაიდო ორმოცი წლით, ხოლო ყველა გერმანელი მთავარი, აღმსარებლობის განურჩევლად, ვალდებული იყო, შვედების წინააღმდეგ ერთიანი ბრძოლისთვის თავისი სამხედრო კონტინგენტები იმპერიის არმიასთან გაეერთიანებინა. კვლავ შეიქმნა წამყვანი გერმანული სახელმწიფოების კავშირი (მათ შორის საქსონია, ბრანდენბურგი და ბავარია) იმპერატორთან, დეზინტეგრაციული პროცესები შეწყდა.
პრაღის ზავისგან განზე დარჩნენ რადიკალური კალვინისტური სამთავროები ჰესენ-კასელის მეთაურობით. იმავდროულად იმპერიის კონსოლიდაცია ძლიერ აწუხებდა საფრანგეთს. 1635 წლის მაისში საფრანგეთმა შვედების მხარე დაიკავა და ომში ჩაერთო. თავდაპირველად იმპერია ახერხებდა ფრანკო-შვედური იერიშების მოგერიებას, მაგრამ 1639 წელს მოხდა გარდატეხა — ფრანგები შეიჭრნენ შვაბიაში, ხოლო პრაღის სისტემამ დაშლა დაიწყო; 1640 წელს ომს გამოეთიშა ბრანდენბურგი, 1642 წელს განადგურდა საქსონია. მიუნსტერსა და ოსნაბრიუკში საიმპერიო წოდებების აქტიური მონაწილეობით 1645 წელს დაიწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები იმპერატორს, საფრანგეთს, ესპანეთსა და შვედეთს შორის. მათი სვლა განისაზღვრებოდა სამხედრო მოქმედებების განვითარებით: 1647 წელს კაპიტულაცია მოახდინა ბავარიამ, 1648 წელს შვედებმა დაიპყრეს პრაღის ნაწილი, ხოლო ესპანეთი იძულებული იყო, ეღიარებინა ნიდერლანდების დამოუკიდებლობა. 1648 წლის ოქტომბერში დაიდო ვესტფალიის ზავი, რომელმაც ოცდაათწლიან ომს წერტილი დაუსვა და კარდინალურად შეცვალა საღვთო რომის იმპერია.
ვესტფალიის ზავი
300პქ|მინი|მარჯვნივ|საღვთო რომის იმპერია [[1648 წლის ვესტფალიის ზავის შემდეგ.]] ვესტფალიის სამშვიდობო შეთანხმების პირობებს ფუნდამენტური მნიშვნელობა ჰქონდა საღვთო რომის იმპერიისთვის. ტერიტორიული თვალსაზრისით, შეთანხმებამ გაამყარა იმპერიის მიერ შვეიცარიისა და ნიდერლანდების დაკარგვა, რომლებიც დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად გამოცხადდა. თვითონ იმპერიაში მნიშვნელოვანი მიწები მოექცა უცხოური სახელმწიფოების ძალაუფლების ქვეშ: შვედეთმა მიიღო წინა პომერანია და ბრემენისა და ფერდენის ყოფილი საეპისკოპოსოების მიწები, საფრანგეთმა — ელზასის დიდი ნაწილი, ბრაიზახი და ფილიპსბურგი. ასევე დამტკიცდა ჩრდილოეთ გერმანიაში საეკლესიო მიწების სეკულარიზაცია. კონფესიური თვალსაზრისით, იმპერიის ტერიტორიაზე აღიარეს კათოლიკური, ლუთერანული და კალვინისტური ეკლესიების თანაბარუფლებიანობა, იმპერიის წარჩინებულ წოდებებს დაუმტკიცდათ ერთი რელიგიიდან მეორეში გადასვლის თავისუფლება, ხოლო რელიგიური უმცირესობებს აღმსარებლობის არჩევისა და ემიგრაციის უფლების თავისუფლება. ამასთან ერთად მკაცრად დაფიქსირდა კონფესიური საზღვრები და დაინერგა, რომ სამთავროს მმართველის სხვა რელიგიაზე გადასვლას არ უნდა მოჰყოლოდა მისი ქვეშევრდომების კონფესიის შეცვლა. ორგანიზაციული თვალსაზრისით, ვესტფალიის ზავმა იმპერიის ძალაუფლების ორგანოების ფუნქციონირების წესრიგის კარდინალური რეფორმა მოიტანა: რელიგიური პრობლემები განცალკევდა ადმინისტრაციულ-სასამართლო საკითხებისგან და მათ გადასაწყვეტად რაიხსტაგსა და საიმპერიო სასამართლოში შემოიღეს კონფესიური პარიტეტის პრინციპი: ყოველ კონფესიას ენიჭებოდა თანაბარი რაოდენობის ხმა, რამაც აღადგინა რაიხსტაგისა და სასამართლოს მუშაობის ეფექტიანობა. ვესტფალიის ზავმა აგრეთვე ხელახლა გადაანაწილა იმპერიის შიგნით ძალაუფლების ინსტიტუტებს შორის უფლებები: მიმდინარე საკითხები, მათ შორის კანონმდებლობა, სასამართლო სისტემა, გადასახადების შეგროვება, სამშვიდობო შეთანხმებების რატიფიკაცია გადავიდა კომპეტენციაში რაიხსტაგისა, რომელიც მუდმივმოქმედი ორგანო ხდებოდა. ეს არსებითად ცვლიდა ძალების ბალანსს იმპერატორსა და საიმპერიო წოდებებს შორის, ამ უკანასკნელების სასიკეთოდ. იმავდროულად, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად საიმპერიო წოდებების პრივილეგიები და უფლებები აღიარებული და განმტკიცებული იყო („საიმპერიო წოდებების ტერიტორიული კანონი“, jus territoriale), საიმპერიო წოდებები არ ხდებოდნენ სახელმწიფო სუვერენიტეტის მატარებლები: იმპერიის სამთავროები თანამედროვე დამოუკიდებელი სახელმწიფოს რიგი ატრიბუტების გარეშე რჩებოდნენ და არ შეეძლოთ ისეთი საერთაშორისო შეთანხმებების დადება, რომლებიც იმპერატორის ან იმპერიის ინტერესებს ეწინააღმდეგებოდა.
XX საუკუნის ბოლომდე ვესტფალიის ზავი ისტორიკოსების უმეტესობის მიერ ფასდებოდა, როგორც შეთანხმება, რომელმაც გერმანიის ეროვნული და რელიგიური განხეთქილება გაამყარა, მკვეთრად შეზღუდა იმპერატორის პრეროგატივები ტერიტორიული მთავრების სასარგებლოდ და გამოიწვია იმპერიის შემდგომი დაცემა და დაშლა. ვესტფალიის ზავის შედეგები გერმანიისთვის განიხილებოდა, როგორც პარტიკულარიზმის გამარჯვება მეფის ცენტრისკენულ ძალებზე და მთავრების სრული განთავისუფლება იმპერატორის ძალაუფლებისგან, რამაც იმპერიის პოლიტიკური დაქუცმაცება გამოიწვია. XX საუკუნის დიდი გერმანელი ისტორიკოსის, ფოლკერ პრესის გამოთქმის თანახმად, „ვესტფალიის ზავის ტენდენციები იმპერიას გარდაქმნიდა მთავრების იმპერიად, რომელთა შორისაც მომავალში იმპერატორი იქნებოდა არაუმეტეს „პირველისა თანასწორებს შორის“. მეცნიერთა აზრით, დადებითი მომენტი იყო მხოლოდ კონფესიური მართლშეგნების აღმოფხვრა და თანამედროვე საერთაშორისო სამართლის ჩასახვა, რომელიც დაფუძნებული იყო სახელმწიფოების სუვერენიტეტზე და არ იყო დამოკიდებული სამართლის სუბიექტების რელიგიურ კუთვნილებაზე.
თუმცა, ბოლო დროს მიმდინარეობს იმპერიის ბედისწერაში ვესტფალიის ზავის მნიშვნელობის ხელახლა გააზრება. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ოცდაათწლიანი ომის დროს დაკნინებული იმპერიის საბაზო სტრუქტურებისა და, უპირველეს ყოვლისა, სხვადასხვაწოდებრივი რაიხსტაგის აღდგენას, რომელიც საინტეგრაციო პროცესების ცენტრად და იმპერიის მთელი სტრუქტურის საყრდენად იქცა. თანამედროვე ისტორიკოსები უკვე აღარ განიხილავენ ვესტფალიის შეთანხმებას, როგორც სეპარატიზმის ერთმნიშვნელოვან ტრიუმფსა და იმპერიის განუყოფლობის დაცემას. პირიქით, „შემორჩენილი სასამართლო სივრცე იმპერატორს იმპერიაში დასაბრუნებელ გზას უხსნიდა“; წოდებების წინააღმდეგობებზე თამაშითა და კონფესიური პარიტეტის პრინციპის გამოყენებით, იმპერატორმა შეძლო ნეიტრალური, იმპერიის გამაერთიანებელი მხარის როლში გამოსვლა. იმპერიის წარჩინებულებმა ვერ მიაღწიეს სუვერენიტეტს და იმპერიის სამართლის მოქმედების სფეროში დარჩნენ, რომლის ღირებულებაც მხოლოდ გაიზარდა. ვესტფალიის ზავი გარკვეულწილად განიხილება, როგორც 1495 წლის „საიმპერიო რეფორმასა“ და 1555 წლის „აუგსბურგის რელიგიურ ზავში“ ჩადებული პრინციპების განვითარება და გაუმჯობესება. ზავმა არ მოიტანა არც დაქუცმაცება, არც მთავრების აბსოლუტიზმი, არამედ გერმანელი ერის ეროვნულ შეკავშირებას შეუწყო ხელი და განამტკიცა „status quo-ს“ მდგომარეობა (ეწინააღმდეგებოდა მცირე სამფლობელოების ანექსიას და მმართველობის დესპოტურ ფორმას). ვესტფალიის ზავი იმპერიას ამორფულს სულაც არ ხდიდა, მაგრამ გარანტირებდა იმჟამინდელი ფორმით მის შემდგომ არსებობას.
იმპერია XVII საუკუნის მეორე ნახევარსა და XVIII საუკუნის შუა წლებში
მინი|200პქ|იმპერატორი [[ლეოპოლდ I (სრი)|ლეოპოლდ I.]] ოცდაათწლიან ომში დამარცხებამ იმპერიას ევროპის პოლიტიკურ არენაზე დაათმობინა წამყვანი პოზიცია, რომელიც საფრანგეთის ხელში გადავიდა. ახალმა იმპერატორმა, ლეოპოლდ I-მა, ესპანეთის მხარდაჭერის ტრადიციული პოლიტიკის გაგრძელებასთან ერთად დაიწყო ინგლისსა და ნიდერლანდებთან დაახლოვება, რათა ერთობლივი ძალებით ებრძოლათ საფრანგეთის წინააღმდეგ. ლუდოვიკო XIV-ის აგრესიამ გამოიწვია იმპერიისგან ფრანშ-კონტესა და მთელი ელზასის მოწყვეტა, თუმცა აუგსბურგის ლიგის ომში (1688—1697), მოკავშირეების აქტიური მოქმედებების წყალობით, ნიდერლანდებში შეძლეს რაინის მიმდებარე ტერიტორიების მიმართულებით ფრანგების შემდგომი დაწინაურებისთვის ხელის შეშლა. ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის (1701—1714) ჰაბსბურგების მთავარი რევანში გახდა ოცდაათწლიანი ომისთვის: ფრანგული ჰეგემონია დასავლეთ ევროპაში დაეცა, სამხრეთი ნიდერლანდები, ნეაპოლი და მილანი ავსტრიელი ჰაბსბურგების გავლენის ქვეშ მოექცნენ. ჩრდილოეთით შეიქმნა ჰაბსბურგების, პოლონეთის, ჰანოვერისა და ბრანდენბურგის კავშირი შვედეთის წინააღმდეგ, რის შედეგადაც ჰოლანდიის ომისა (1672—1678) და ჩრდილოეთის მეორე ომის შემდეგ (1700—1721) შვედეთის დომინირება ბალტიის რეგიონში დასასრულს მიუახლოვდა, ხოლო მისი იმპერიის ტერიტორიაზე არსებული სამფლობელოების უმეტესი ნაწილი (დასავლეთი პომერანია, ბრემენი და ფერდენი) ბრანდენბურგსა და ჰანოვერს შორის გაიყო. ჰაბსბურგებმა მთავარ წარმატებას სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიაღწიეს: XVII საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ სამხედრო კამპანიების სერიის შედეგად განთავისუფლდა უნგრეთი, ტრანსილვანია და ჩრდილოეთი სერბეთი, რომლებიც ჰაბსბურგთა მონარქიის შემადგენლობაში შევიდნენ, რამაც მკვეთრად აამაღლა იმპერატორების პოლიტიკური პრესტიჟი და ეკონომიკური ბაზა. XVII საუკუნის მიწურულსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში საფრანგეთსა და თურქეთთან ომებმა გამოიწვიეს იმპერიული პატრიოტიზმის აღორძინება და იმპერატორის ტახტი კვლავ გახადეს გერმანელი ერის ეროვნული ერთობის სიმბოლო.
უშუალოდ ოცდაათწლიანი ომის შემდეგ იმპერიის საშინაო მდგომარეობა ხასიათდებოდა იმპერატორის გავლენის არსებითი შეზღუდვით: დასავლეთგერმანული სამთავროები მჭიდროდ დაუკავშირდნენ საფრანგეთს, ჩრდილოეთის სამთავროები კი შვედეთზე ორიენტირებდნენ. თუმცა, 1685 წელს პფალცში ვიტელსბახების დინასტიის კათოლიკური საგვარეულო შტოს მოსვლამ და საფრანგეთის ექსპანსიურმა პოლიტიკამ იმპერატორ ლეოპოლდ I-ს ქვეყნის დასავლეთში პოზიციების აღდგენისა და იმპერიის ტახტის გარშემო რაინის მიმდებარე სახელმწიფოების გაერთიანების საშუალება მისცა. ამ რეგიონში იმპერიის ტახტის მთავარი მოკავშირეები გახდნენ პფალცის საკურფიურსტო, ჰესენ-დარმშტადტი, მაინცი და ვესტფალიის, შუა რაინისა და შვაბიის საიმპერიო რაინდები. XVII საუკუნის მიწურულსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში გერმანიის სამხრეთ სექტორში ბატონობდა ბავარია, რომლის კურფიურსტი თავისი გავლენით თვით იმპერატორსაც კი უწევდა კონკურენციას. ბრანდენბურგის გაძლიერების პირობებში იმპერიის ჩრდილოეთ ნაწილში საქსონია, რომლის მმართველმაც 1697 წელს კათოლიკეობა მიიღო, ასევე ჰანოვერი, რომელმაც 1692 წელს კურფიურსტის მეცხრე ტიტული მოიპოვა, ჰაბსბურგებთან უფრო მჭიდრო კავშირში შევიდნენ. იმპერიის ინტეგრაციის პროცესებში ჩაერთო ბრანდენბურგიც: იმპერატორზე ორიენტირება „დიდებული კურფიურსტის“ მთავარი პოლიტიკა გახდა, ხოლო მისმა ვაჟმა 1700 წელს პრუსიის მეფის ტიტულის მიღებაზე ლეოპოლდ I-ის თანხმობა მიიღო.
მინი|მარცხნივ|250პქ|საღვთო რომის იმპერია [[1705 წელს, „გერმანიის იმპერიის“ რუკა, ნიკოლ დე ფერის შესრულებით, 1770.]] რაიხსტაგი 1662 წლიდან მუდმივმოქმედ ორგანოდ იქცა და იკრიბებოდა რეგენსბრგში. მისი მუშაობა გამოირჩეოდა საკმარისი ეფექტიანობით და იმპერიას ერთიანობის შენარჩუნებაში ეხმარებოდა. რაიხსტაგის მუშაობაში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა იმპერატორი ლეოპოლდ I, რომელიც თანამიმდევრულად ახორციელებდა იმპერატორის როლის აღდგენისა და საიმპერიო წოდებების შემდგომი ინტეგრაციის პოლიტიკას. დიდ როლს თამაშობდა ვენაში იმპერატორის სამეფო კარის წარმომადგენლობითი ფუნქცია. იგი მთელი გერმანიის წარჩინებულების მიზიდვის ცენტრი გახდა, ხოლო თვითონ ქალაქი — იმპერიული ბაროკოს მთავარი ცენტრი. მემკვიდრეობით მიწებზე ჰაბსბურგების პოზიციების განმტკიცება, დინასტიური ქორწინებების და ტიტულებისა და თანამდებობების დარიგების წარმატებული პოლიტიკა მნიშვნელოვნად უწყობდა ხელს იმპერატორის გავლენის გაზრდას. იმავდროულად, საიმპერიო დონეზე კონსოლიდაციის პროცესები რეგიონულ ინტეგრაციას დაევალა: უმსხვილეს გერმანულ სამთავროებში ყალიბდებოდა საკუთარი დატოტვილი აპარატი, მდიდარი სამთავრო კარი, რომელიც ადგილობრივ წარჩინებულებს აახლოვებდა, და შეიარაღებული ძალები, რომლებიც კურფიურსტებს იმპერატორისგან უფრო დამოუკიდებელი პოლიტიკის გატარების საშუალებას აძლევდა. საფრანგეთსა და თურქეთთან ომის დროს მნიშვნელოვნად გაიზარდა როლი საიმპერიო ოლქებისა, რომლებმაც 1681 წლიდან საკუთარ თავზე აიღეს ჯარისა და საიმპერიო გადასახადების შეგროვების, ასევე იმპერიაში მუდმივი სამხედრო კონტინგენტების მხარდაჭერის ფუნქცია. მოგვიანებით შეიქმნა საიმპერიო ოლქების ასოციაციები, რაც იმპერიის საზღვრების უფრო ეფექტიანი დაცვის საშუალებას იძლეოდა.
ლეოპოლდ I-ის მემკვიდრეების დროს იმპერატორის ძალაუფლების განმტკიცებას თან ახლდა აბსოლუტისტური ტენდენციების აღორძინება. ჯერ კიდევ იოზეფ I-ის მმართველობის პერიოდში (1705—1711) იმპერიის საქმეები ფაქტობრივად ავსტრიის სამეფო კარის კანცელარიის მართვაში გადავიდა, ხოლო ერცკანცლერი და მისი უწყება გადაწყვეტილებების მიღების პროცესს გამოეთიშნენ. ესპანური მემკვიდრეობისთვის ომის დროს (1701—1714) იმპერატორმა კვლავ წამოაყენა პრეტენზიები ჩრდილოეთ და შუა იტალიაზე. იმპერატორებმა უფრო გაბედულად დაიწყეს გერმანული სამთავროების საშინაო საქმეებში ჩარევა, რამაც გამოიწვია იმპერიის მსხვილი სუბიექტების საპასუხო წინააღმდეგობა და მათ მიერ იმპერატორის მხარდაჭერაზე უარის თქმა. კარლ VI-ის დროს (1711—1740) იმპერატორის პოლიტიკა ძირითადად განისაზღვრებოდა ესპანურ ტახტზე მისი პრეტენზიებითა და ჰაბსბურგთა მიწების დამემკვიდრების პრობლემებით (პრაგმატული სანქცია, 1713 წელი), მაშინ, როცა იმპერიის პრობლემები ყურადღების პერიფერიაზე აღმოჩნდა. ეს ხდებოდა იმპერიის მსხვილი სუბიექტების (ბავარია, პრუსია, საქსონია და ჰანოვერი) სიძლიერის ზრდის პირობებში. ისინი ევროპაში საკუთარი დამოუკიდებელი პოლიტიკის გატარებისკენ მიილტვოდნენ და ნაკლებად ითვალისწინებდნენ იმპერიისა და იმპერატორის ინტერესებს. ამგვარად, იმპერატორი ჩრდილოეთის მეორე ომის შემდეგ იმპერიაში ყოფილი შვედური სამფლობელოების გაყოფისგან შევიწროვდა, ხოლო 1719—1724 წლებში პფალცის კათოლიკეებსა და პროტესტანტებს შორის კონფლიქტში იმპერატორის წინააღმდეგ მკვეთრად გამოვიდა გერმანული ევანგელისტური სახელმწიფოების კოალიცია პრუსიისა და ჰანოვერის მეთაურობით, რამაც თითქმის გამოიწვია სამხედრო შეტაკება. კარლ VI-თვის დიდი წარმატება იყო იმპერიის პოლიტიკაში რაიხსტაგის მიერ 1732 წლის პრაგმატული სანქციის აღიარება, თუმცა ბავარიის, პფალცისა და საქსონიის კურფიურსტებმა ამის წინააღმდეგ მისცეს ხმა. საერთო ჯამში, XVIII საუკუნის შუა წლებიდან იმპერიის ერთიანობას არსებითად გამოეთხარა ძირი, მსხვილი გერმანული სამთავროები პრაქტიკულად იმპერატორის კონტროლიდან გამოვიდნენ, დეზინტეგრაციის ტენდენციები კი აშკარად აჭარბებდნენ გერმანიაში ძალაუფლების ბალანსის შენარჩუნების იმპერატორის სუსტ მცდელობებს.
ავსტრო-პრუსიული დაპირისპირება და იმპერიის დაკნინება
ჯერ კიდევ XVII საუკუნის ბოლოს საღვთო რომის იმპერიის ფარგლებში დაიწყო მისი ორი ყველაზე გავლენიანი წევრის — ავსტიისა და პრუსიის ანტაგონიზმის გამოვლენა. ჰაბსბურგების ავსტრიული მონარქია, რომელმაც უნგრეთი დაიპყრო და ესპანური მემკვიდრეობისთვის ომის შემდეგ მიიღო ვრცელი სამფლობელოები იტალიასა და ნიდერლანდებში, სულ უფრო და უფრო ცალკევდებოდა იმპერიისგან, თუმცა სწორედ მისი მმართველები იკავებდნენ იმპერატორის ტახტს. ჰაბსბურგების ინტერესები, უპირველეს ყოვლისა, მიმართული იყო სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მიმართულებით, მაშინ, როცა იმპერიის საშინაო საქმეებს XVIII საუკუნის დასაწყისიდან უფრო ნაკლები ყურადღება ეთმობოდა. უფრო მეტიც, ჰაბსბურგებმა სცადეს, მემკვიდრეობით მიწებზე ცენტრალიზებული პოლიტიკის წარმატებები იმპერიაზეც გადაეტანათ, რამაც საიმპერიო წოდებების მკვეთრი ოპოზიცია გამოიწვია. პრუსიის მეფის სამფლობელოების მნიშვნელოვანი ნაწილი აგრეთვე მდებარეობდა იმპერიის ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ, რაც მას ევროპის პოლიტიკურ სცენაზე დამოუკიდებელი მმართველის როლში მოქმედების საშუალებას აძლევდა. ეკონომიკურმა აღმასვლამ, ფრიდრიხ I-სა და ფრიდრიხ ვილჰელმ I-ის დროს მართვის ეფექტიანი ბიუროკრატიული სისტემის შექმნამ და ძლიერი არმიის ფორმირებამ პრუსია გერმანულ სახელმწიფოებს შორის პირველ ადგილზე დააყენა, რამაც ავსტრიასთან დაპირისპირება გაამწვავა. პრუსიამ, ფაქტობრივად, შეწყვიტა იმპერიის საკითხებში მონაწილეობის მიღება: მის ტერიტორიაზე არ მოქმედებდა ნორმები, რომლებიც წარჩინებულთა ინტერესებს იცავდა, არ სრულდებოდა საიმპერიო სასამართლოს გადაწყვეტილებები, ჯარი არ იღებდა მონაწილეობას იმპერატორის საბრძოლო კამპანიებში, ხოლო ზემო საქსონიის საიმპერიო ოლქის მუშაობა პარალიზებული იყო. პრუსიისა და სხვა მსხვილი გერმანული სამთავროების ფაქტობრივ სამხედრო-პოლიტიკურ ძალასა და მოძველებულ საიმპერიო იერარქიას შორის ძლიერი უთანხმოების შედეგად XVIII საუკუნის შუა წლებში საღვთო რომის იმპერიაში დაიწყო მწვავე სისტემური კრიზისი.
1745 წელს, კარლ VII-ის გარდაცვალების შემდეგ, იმპერიის ტახტი ჰაბსბურგებს დაუბრუნდა: იმპერატორად აირჩიეს მარია ტერეზიას მეუღლე, ფრანც I ლოთარინგიელი. თუმცა ამ დროისთვის იმპერია უკვე იმყოფებოდა ღრმა კრიზისში. ჰაბსბურგების მცდელობებს, აღედგინათ იმპერიის სტრუქტურების მუშაობის ეფექტიანობა და ჩაეყენებინათ ისინი ავსტრიის ინტერესების სამსახურში, დიდი წინააღმდეგობა შეხვდა სამთავროების მხრიდან, რომლებსაც სათავეში პრუსია ედგა. პრუსიამ საკუთარ თავზე აიღო ჰაბსბურგების „აბსოლუტისტური“ მოთხოვნებისგან გერმანული თავისუფლებების დამცველის როლი. ფრანც I-მა ლენის სამართლის სფეროში იმპერატორის პრეროგატივების აღდგენისა და მოქმედი საიმპერიო ჯარის შექმნის მცდელობისას სრული კრახი განიცადა. თუმცა შვიდწლიანი ომის დროს (1756—1763) მიიღწა რაიხსტაგის მიერ ფრიდრიხ II-ის წინააღმდეგ ომის გამოცხადება. ეს უმეტესწილად მოხდა საფრანგეთის გერმანელ მოკავშირეებზე ზეწოლით და არ გამოუწვევია ომში გარდატეხა. მეტიც, შვიდწლიანი ომის ბოლოს გერმანულმა სამთავროებმა საბოლოოდ შეწყვიტეს იმპერატორის მორჩილება და დამოუკიდებლად დადეს სეპარატული ნეიტრალიტეტი პრუსიასთან. ხოლო 1778-1779 წლებში, ბავარიის მემკვიდრეობისათვის ომის დროს, როდესაც იმპერატორმა ძალის მეთოდით სცადა, ბავარია ჰაბსბურგებისთვის დაემორჩილებინა, პრუსიას დაქვემდებარებული საიმპერიო წოდებები ღიად დაუპირისპირდნენ იმპერატორს.
თვითონ იმპერატორისთვის საღვთო რომის იმპერიის გვირგვინი განუხრელად კარგავდა თავის მიმზიდველობას. იგი მხოლოდ ავსტრიული მონარქიისა და ევროპაში ჰაბსბურგების პოზიციების განმტკიცების საშუალება ხდებოდა. იმავდროულად იმპერიის გაყინული სტრუქტურა ეწინააღმდეგებოდა ავსტრიის ინტერესებს, იმპერატორის ნებისმიერი მცდელობა, განეხორციელებინა რამენაირი ცვლილება, კრახით სრულდებოდა იმის გამო, რომ იმპერიის სუბიექტებს არ სურდათ ძალისა და ძალაუფლების მიმდინარე ბალანსის დარღვევა და ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერების საშუალებას არ იძლეოდნენ. განსაკუთრებით ნათლად ეს გამოჩნდა იოზეფ II-ის (1765—1790) მმართველობის დროს, რომელიც იძულებული იყო, პრაქტიკულად იმპერიიდან წასულიყო და ავსტრიის ინტერესებზე გაემახვილებინა ყურადღება. ამას წარმატებით იყენებდა პრუსია, რომელიც იმპერიის წესრიგის დამცველის როლში გამოდიოდა და საკუთარ თავზე იმპერიის პატარა სუბიექტების სუვერენული უფლებების დაცვის გარანტის როლის აღება სურდა. 1785 წელს ფრიდრიხ II-ის ხელმძღვანელობის ქვეშ შეიქმნა გერმანელ მთავართა კავშირი, როგორც ალტერნატივა საიმპერიო ინსტიტუტებისა, რომლებსაც ჰაბსბურგები აკონტროლებდნენ. ავსტრო-პრუსიული დაპირისპირება სხვა გერმანულ სახელმწიფოებს იმპერიის საშინაო საქმეებში ოდნავი გავლენის მოხდენის საშუალებასაც კი უსპობდა და შეუძლებელს ხდიდა „მესამე გერმანიის“ პროგრამის ტიპის რეფორმების განხორციელებას, რომლებიც ორიენტირებული იყო იმპერიის მცირე და საშუალო სუბიექტების ინტერესების დაცვაზე. ეს იწვევდა საღვთო რომის იმპერიის კონსტრუქციის მთავარი საყრდენების — საერო და საეკლესიო სამთავროების, რაინდებისა და თავისუფალი ქალაქების „იმპერიისგან დაღლილობას“. იმპერიის სიმტკიცე საბოლოოდ დაიკარგა.
სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება
რეფორმაციის იდეის გავლენის ქვეშ სამხრეთ გერმანიაში გლეხობის ექსპლუატაციის გაძლიერებამ, საქალაქო პატრიციატსა და საამქროების მუშებს, ასევე უმდაბლეს წარჩინებულებსა და იმპერიის მთავრებს შორის სოციალური კონფლიქტის გამწვავებამ 1524-1525 წლებში შვაბიაში, ფრანკონიაში, თიურინგიასა და ტიროლში გამოიწვია მასობრივი სახალხო აჯანყება, რომელიც ისტორიაში შევიდა გლეხთა დიდი ომის სახელწოდებით. XVI საუკუნეში აჯანყების დამარცხებამ და აგრარული კონიუნქტურის გაუარესებამ გამოიწვია სამხრეთ-გერმანული გლეხობის ფეოდალური დამოკიდებულების გაძლიერება და ბატონყმობა გერმანიის სხვა რეგიონებში. თავისუფალი გლეხობა და თემური ინსტიტუტები დომინანტური მნიშვნელობის შენახვას მხოლოდ საქსონიაში, თიურინგიაში, ფრისლანდიაში, დითმარშენში და ჰესენის რამდენიმე რეგიონში აგრძლებედნენ. თუკი ბრანდენბურგში, მეკლენბურსა და პომერანიაში შეინიშნებოდა ფოლვარკური მრეწველობის განმტკიცება და საბეგრო მოვალეობების გაზრდა, მაშინ იმპერიის დასავლეთში გლეხობის მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუარესება არ შეიმჩნეოდა. გლეხებსა და წარჩინებულებს შორის სოციალურმა დაპირისპირებამ XVI-XVII საუკუნეებში სიმწვავე დაკარგა, უმეტესწილად რელიგიური სოლიდარობის ფაქტორის, მფარველობის მრავალფეროვანი ფორმებისა და გლეხების მიერ თავიანთი ინტერესების დაცვის სასამართლო არხების წყალობით.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის კვალიფიკაცია 2012 — ჩატარდა 2010 - 2011 წლებში და გაირკვა ევრო 2012-ის მონაწილე ქვეყნები. ტურნირის კენჭისყრა გაიმართა 2010 წლის 7 თებერვალს ვარშავაში.
საღვთო რომის იმპერია
სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება
XVI საუკუნეში ქალაქების განვითარებაში გამოიკვეთა ყოფილი ეკონომიკური ლიდერების (ჰანზის ქალაქები, აუგსბურგი, საქსონიის სამთო ცენტრები) სტაგნაცია და ლიდერობის ცენტრალური გერმანიისკენ გადასვლა ფრანკფურტისა და ნიურნბერგის მეთაურობით. ფუგერებისა და ველზერების სავაჭრო საბანკო სახლების ადგილი დაიკავა ჰამბურგის, ნიურნბერგისა და ლაიფციგის ბანკებმა. რეფორმაციის პერიოდში ბიურგერობის მნიშვნელოვანი გაძლიერება XVII საუკუნისთვის შეიცვალა წარჩინებულების სრული დომინირებით იმპერიის პოლიტიკურ სისტემაში, მმართველობაში ბიურგერობის შევიწროებითა და მისი ანობლირებით. ქალაქურ დონეზე ხდებოდა საქალაქო თემების ოლიგარქიზაცია და ქალაქის მართვის სისტემაში პატრიციატის სრულუფლებიანობის განმტკიცება. უმდაბლესი დიდებულები დროდადრო გადადიოდნენ საიმპერიო მთავრების ეგიდის ქვეშ, ხოლო სამთავროებში სამეფო კარის ადმინისტრაციული აპარატის განვითარებასთან ერთად ჩაერთნენ მსხვილი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების პოლიტიკურ სისტემაში და დაკარგეს თავიანთი დამოუკიდებლობა.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია
შესარჩევ ტურნირში უეფას 53 წევრიდან მონაწილეობა მიიღო 51-მა ქვეყანამ. პოლონეთი და უკრაინა ავტომატურად იყვნენ კვალიფიცირებულები ევრო 2012-ზე, როგორც მასპინძელი ქვეყნები. ყველა ნაკრები განაწილდა 9 ჯგუფში:6 ჯგუფში 6 გუნდი და 3 ჯგუფში 5 გუნდი. ცხრა პირველ ადგილზე გასული გუნდი და ერთი საუკეთესო მეორეასდგილოსანი ავტომატურად მოხვდნენ ფინალურ ეტაპზე, ხოლო დარჩენილმა 8 მეორეადგილოსანმა პლეი-ოფის შედეგად გაარკვია გამარჯვებული.
საღვთო რომის იმპერია
ომი საფრანგეთთან და 1803 წლის სეკულარიზაცია
მინი|მარჯვნივ|250პქ|საღვთო რომის იმპერია [[1789 წელს.]] დაწყებულმა დიდმა ფრანგულმა რევოლუციამ თავდაპირველად იმპერიის კონსოლიდაცია გამოიწვია. 1790 წელს იმპერატორსა და პრუსიას შორის შეიქმნა რაიხენბახის კავშირი, რომელმაც დროებით შეწყვიტა ავსტრო-პრუსიული დაპირისპირება, ხოლო 1792 წელს ხელი მოეწერა პილნიცის კონვენციას, რომლის მიხედვითაც, ორივე სახელმწიფო ვალდებული იყო, საფრანგეთის მეფისთვის სამხედრო მხარდაჭერა გაეწია. თუმცა ავსტრიის ახალი იმპერატორის, ფრანც II-ის მიზანი იყო არა იმპერიის განმტკიცება, არამედ ჰაბსბურგების საგარეო პოლიტიკური გეგმების რეალიზაცია, ავსტრიის მონარქიის გაფართოება, მათ შორის გერმანული სამთავროების ხარჯზე, და ფრანგების გერმანიიდან განდევნა. ანალოგიური მიზნები ჰქონდა პრუსიის მეფესაც. 1793 წლის 23 მარტს რაიხსტაგმა საფრანგეთს იმპერიული ომი გამოუცხადა.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია
რესურსები ინტერნეტში
კვალიფიკაცია
საღვთო რომის იმპერია
ომი საფრანგეთთან და 1803 წლის სეკულარიზაცია
1797 წლის გაზაფხულზე დაიდო კამპოფორმიოს ზავი. იმპერატორი საფრანგეთს გადასცემდა ბელგიასა და ლომბარდიას და თანხმდებოდა რაინის მარცხენა სანაპიროს დათმობაზე, ხოლო სანაცვლოდ იღებდა ვენეციის კონტინენტურ სამფლობელოებს და სამხრეთ-აღმოსავლეთ გერმანიის საეკლესიო სამთავროების ხარჯზე იმპერიაში ავსტრიული სამფლობელოების გაფართოების უფლებას.
იმპერიის სახელით 1798 წელს რაშტატში საფრანგეთთან დაიწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები, რომლებზეც განიხილეს რაინის მარცხენა მხარის სამთავროების ყოფილი მმართველებისთვის კომპენსაციის სახით საეკლესიო სამფლობელოების სეკულარიზაციის საკითხი. მოლაპარაკებები ჩაიშალა, მაგრამ 1799 წელს დაწყებული მეორე კოალიციის ომი (1799—1801), რომელშიც ავსტრიამ რევანშის აღება სცადა, მოკავშირეების სრული მარცხით დასრულდა.
1801 წლის ლუნევილის ზავმა აღიარდა საფრანგეთის მიერ რაინის მარცხენა სანაპიროს, მათ შორის სამი სასულიერო საკურფიურსტოს — კელნის, მაინცისა და ტრირის მიწების ანექსია. დაზარალებული გერმანელი მთავრებისთვის ტერიტორიული ანაზღაურების საკითხი განსახილველად გამოუტანეს იმპერიის დეპუტაციას. საფრანგეთისა და რუსეთის ზეწოლისა და იმპერატორის პოზიციის პრაქტიკული უგულებელყოფის ქვეშ ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ მიიღეს საბოლოო პროექტი იმპერიის რეორგანიზაციის შესახებ, რომელიც დამტკიცდა 1803 წლის 24 მარტს.
1803 წლის „იმპერიის დეპუტაციის საბოლოო დადგენილება“ ითვალისწინებდა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობისა და სტრუქტურის კარდინალურ რეორგანიზაციას. საეკლესიო სამფლობელოები გერმანიის ტერიტორიაზე სეკულირდა და უმეტესწილად შევიდა მსხვილი საერო სახელმწიფოების შემადგენლობაში. იმპერიის სამართლის სუბიექტების რანგში თავისი არსებობა შეწყვიტეს აგრეთვე იმპერიის თითქმის ყველა (ექვსის გამოკლებით) ქალაქმა. საფრანგეთის მიერ ანექსირებული მიწების გამოკლებით, იმპერიის შემადგენლობაში სულ გაუქმდა 100-ზე მეტი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, ხოლო სეკულირებული მიწების მოსახლეობის რაოდენობა სამ მილიონ ადამიანს აღწევდა. ტერიტორიისა და მოსახლეობის რაოდენობის თვალსაზრისით, ყველაზე მეტი მატება განიცადეს ფრანგულმა სატელიტებმა: ბადენმა, ვიურტემბერგმა და ბავარიამ; ასევე პრუსიამ, რომლის ძალაუფლების ქვეშაც გადავიდა ჩრდილოეთ გერმანიის საეკლესიო სამფლობელოების დიდი ნაწილი. ტერიტორიული გამიჯვნის დასრულების შემდეგ, 1804 წლისთვის საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში დარჩა 130-მდე სახელმწიფო, თუ არ ჩავთვლით საიმპერიო რაინდების სამფლობელოებს.
ტერიტორიულმა ცვლილებებმა გამოიწვია რადიკალური ცვლილებები რაიხსტაგისა და კურფიურსტების კოლეგიის შემადგენლობაში. გაუქმდა სამი საეკლესიო კურფიურსტის ტიტული, ხოლო მათ ნაცვლად კურფიურსტის უფლებები გადაეცა ბადენის, ვიურტემბერგის, ჰესენ-კასელის წარმომადგენლებსა და იმპერიის ერცკანცლერს, კარლ თეოდორ დალბერგს. საბოლოოდ კურფიურსტების კოლეგიაში, ასევე იმპერიის რაიხსტაგის მთავრების პალატაში, უმრავლესობა პროტესტანტების მხარეზე გადავიდა და შეიქმნა ძლიერი პროფრანგული პარტია. ტრადიციულად იმპერიის მთავარი საყრდენის, თავისუფალი ქალაქებისა და საეკლესიო სამთავროების ლიკვიდაციის შედეგად იმპერიამ დაკარგა სიმტკიცე, ხოლო იმპერატორის ტახტის გავლენა მთლიანად დაეცა. საღვთო რომის იმპერია საბოლოოდ გადაიქცა ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფოების კონგლომერატად და დაკარგა ერთიან პოლიტიკურ წარმონაქმნად დარჩენის პერსპექტივები.
საღვთო რომის იმპერიის დასასრული
250პქ|მინი|[[რაინის კავშირი 1808 წლისთვის.]] 1803 წლის „იმპერიის დეპუტაციის საბოლოო დადგენილების“ მიღების შემდეგ იმპერიის მალე დაცემის, ყოველ შემთხვევაში, გერმანიაში ჰაბსბურგთა ძალაუფლების დაცემის პერსპექტივა საკმაოდ ნათელი გახდა თვით იმპერატორ ფრანც II-თვისაც. 1804 წელს მან მიიღო ტიტული ავსტრიის იმპერატორი, რითიც იგი ცდილობდა, გამხდარიყო თანასწორი ნაპოლეონისა, რომელიც იმავე წელს საფრანგეთის მემკვიდრეობით იმპერატორად გამოცხადდა. მიუხედავად იმისა, რომ ავსტრიის იმპერატორის ტიტულის მიღების აქტი პირდაპირ არ არღვევდა იმპერიის კონსტიტუციას, იგი მოწმობდა ჰაბსბურგების მიერ საღვთო რომის იმპერიის ტახტის დაკარგვის გაცნობიერებას. საშიშროება იმისა, რომ რომის იმპერატორად ნაპოლეონს აირჩევდნენ, რეალური გახდა ჯერ კიდევ 1804 წელს, როდესაც ეს უკანასკნელი ეახლა იმპერიის ყოფილ დედაქალაქ აახენს და იქ კარლოს დიდის საფლავი მოინახულა. ნაპოლოენის მიერ რომის გვირგვინის მიღების იდეა მოსწონდა იმპერიის ერცკანცლერს, კარლ თეოდორ დალბერგს.
ყველაფრის მიუხედავად, საღვთო რომის იმპერიას სასიკვდილო დარტყმა მიაყენა არა ავსტრიის იმპერიის დაარსების აქტმა, არამედ 1805 წლის მესამე კოალიციის ომმა. ფრანც II-ის არმია განადგურდა აუსტერლიცის ბრძოლაში, ხოლო ქალაქი ვენა ფრანგებმა დაიპყრეს. ამ ომში ნაპოლეონის მხარეს იბრძოდნენ ბადენის, ბავარიისა და ვიურტემბერგის ჯარები, რასაც იმპერიაში არანაირი უარყოფითი რეაქცია არ გამოუწვევია. ფრანც II იძულებული იყო, საფრანგეთთან დაედო პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, იმპერატორი ნაპოლეონისა და მისი სატელიტების საკეთილდღეოდ არა მხოლოდ უარს ამბობდა იტალიის, ტიროლის, ფორარლბერგისა და წინა ავსტრიის სამფლობელოებზე, არამედ ბავარიისა და ვიურტემბერგის მმართველებში აღიარებდა მეფის ტიტულს, რასაც იურიდიულად ეს სახელმწიფოები იმპერატორის ბატონობიდან გამოჰყავდა და მათ თითქმის სრულ სუვერენიტეტს ანიჭებდა. ავსტრია საბოლოოდ შევიწროვდა გერმანიის პერიფერიაზე, ხოლო იმპერია ფიქცია გახდა. როგორც ნაპოლეონი პრესბურგის საზავო ხელშეკრულების შემდეგ აღნიშნავდა თავის წერილში ტალეირანთან:
იმპერიის დაშლის პროცესი ახლოვდებოდა. იანვარში შვედეთმა განაცხადა, რომ წყვეტდა თავისი ჩრდილოგერმანული სამფლობელოების (წინა პომერანია) წარმომადგენლების მონაწილეობას იმპერიის რაიხსტაგში და მის წილ გერმანულ მიწებში იმპერიის კონსტიტუციის ძალაუფლებას ანულირებდა. 1806 წლის მაისში იმპერიის ერცკანცლერმა დალბერგმა, იმპერატორის პროტესტის მიუხედავად, თავის კოადიუტორად და მემკვიდრედ დანიშნა ნაპოლეონის ბიძა, კარდინალი ჟოზეფ ფეში — ფრანგი, რომელიც ერთ სიტყვასაც კი არ ამბობდა გერმანულად. დალბერგის გარდაცვალების შემთხვევაში, ფეში საღვთო რომის იმპერიის ხელისუფლების ხელმძღვანელი გახდებოდა. ავსტრიის ახალი კანცლერის, იოჰან ფილიპ ფონ შტადიონის აზრით, იმპერიას მხოლოდ ორი პერსპექტივა ჰქონდა: დაშლა, ან რეორგანიზაცია საფრანგეთის ბატონობის ქვეშ. 1806 წლის 12 ივლიის ბავარიამ, ვიურტემბერგმა, ბადენმა, ჰესენ-დარმშტადტმა, ნასაუმ (ორივე ხაზმა), ბერგმა, ერცკანცლერმა დალბერგმა და სხვა რვა გერმანულმა სამთავრომ პარიზში ხელი მოაწერეს ნაპოლეონის მფარველობის ქვეშ რაინის კავშირის შექმნის ხელშეკრულებას. 1 აგვისტოს ამ სახელმწიფოებმა განაცხადეს საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობიდან გამოსვლის შესახებ. მალევე რაინის კავშირის წევრების მიერ დაიწყო იმპერიის რაინდებისა და მცირე საგრაფოების მეზობელი სამფლობელოების მედიატიზაცია, რის შედეგადაც გერმანული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების რაოდენობა ორასიდან ორმოცამდე შემცირდა. მინი|მარცხნივ|220პქ|[[ფრანც II-ის აქტი საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის გვირგვინის დატოვების შესახებ]] 1806 წლის 22 ივლისს ავსტრიის ელჩმა პარიზში მიიღო ნაპოლეონის ულტიმატუმი, რომლის თანახმადაც, იმ შემთხვევაში, თუ ფრანც II არ დატოვებდა იმპერიის ტახტს 10 აგვისტომდე, საფრანგეთის ჯარი ავსტრიის სამფლობელოებს შეუტევდა. ვენაში ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მიმდინარეობდა დისკუსიები, ღირდა თუ არა საღვთო რომის იმპერიის შენარჩუნება გერმანიაში საფრანგეთის აბსოლუტური დომინირების პირობებში. გავლენა ჰქონდა კანცლერ შტადიონის პოზიციას, რომლის თანახმადაც, არსებობდა საშიშროება იმისა, რომ იმპერია გადაიქცეოდა საფრანგეთის პროტექტორად და ფრანც II-ის მიერ იმპერიის ტახტის შენარჩუნების შემთხვევაში, გამოიწვევდა ნაპოლეონთან ომს, რომლისთვისაც ავსტრია მზად არ იყო. ტახტის დატოვება გარდაუვალი იყო. როგორც ჩანს, 1806 წლის აგვისტოს დასაწყისში, მას შემდეგ, რაც ფრანც II-მ საფრანგეთის ელჩისგან მიიღო გარანტია, რომ ნაპოლეონი არ დაიდგამდა რომის იმპერატორის გვირგვინს, მან ტახტის დატოვება გადაწყვიტა.
1806 წლის 6 აგვისტოს ფრანც II-მ განაცხადა საღვთო რომის იმპერატორის ტიტულისა და უფლებამოსილების დატოვების შესახებ. ამ ქმედების მიზეზად მან დაასახელა რაინის კავშირის დაარსების შემდეგ იმპერატორის ვალდებულებების შესრულების შეუძლებლობა. ამავდროულად მან იმპერიის სამთავროები, ფენები, ჩინები და იმპერიის დაწესებულებების ოფიციალური პირები გაათავისუფლა იმ ვალდებულებებისგან, რომლებსაც მათ იმპერიის კონსტიტუცია აკისრებდა. მიუხედავად იმისა, რომ იურიდიული თვალსაზრისით ტახტის დატოვების აქტი სულაც არ იყო სრულყოფილი (დღემდე მიმდინარეობს დებატები ამ საკითხთან დაკავშირებით, ჰქონდა თუ არა იმპერატორს უფლება, ერთპიროვნულად მიეღო გადაწყვეტილება იმპერიის გაუქმების შესახებ), გერმანიაში უკვე აღარ იყო იმპერიის არსებობის მხარდაჭერის პოლიტიკური სურვილი.
ვენის კონგრესი და გერმანიის კავშირი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[გერმანიის კავშირი 1815—1866 წლებში.]] 1813-1814 წლებში ნაპოლეონის განადგურებამ და გერმანიაში პატრიოტულმა ამაღლებამ წარმოშვა საღვთო რომის იმპერიის აღდგენის ახალი შესაძლებლობები. ამ იდეას მხარს უჭერდნენ ინგლისი, რომის პაპი, ასევე მცირე და საშუალო გერმანული სამთავროები, რომლებიც იმპერიის აღდგენაში ხედავდნენ მსხვილი სახელმწიფოების (პრუსია, ბავარია, საქსონია, ვიურტემბერგი) მხრიდან მათი ხელყოფის დაცვის საშუალებას. 1814 წლის ნოემბერში ოცდაცხრა გერმანელმა მთავარმა მოაწერა ხელი მოწოდებას, რომელშიც ფრანც II-ს სთხოვდნენ, კვლავ მიეღო იმპერატორის ტიტული. თუმცა ძველი იმპერიის რესტავრირება უკვე შეუძლებელი იყო. 1807 და 1813 წლების ავსტრო-პრუსიული შეთანხმების, 1814 წელს დადებული რაინის კავშირის ყოფილი წევრების ანტიფრანგულ კოალიციასთან შეერთების შეთანხმებისა და, საბოლოოდ, 1814 წლის პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულების თანახმად, გერმანია კონფედერაციული წარმონაქმნი უნდა გამხდარიყო. იმპერიის აღზევების მცდელობა იწვევდა ავსტრიასა და პრუსიას, ასევე სხვა მსხვილ გერმანულ სახელმწიფოებს შორის სამხედრო კონფლიქტის საშიშროებას. 1814-1815 წლების ვენის კონგრესზე ფრანც II-მ იმპერატორის გვირგვინზე უარი განაცხადა და შეეწინააღმდეგა იმპერიის აღდგენის პროექტს, რომლის თანახმადაც, იმპერიას სათავეში გერმანელი მთავრების მიერ არჩეული იმპერატორი უნდა ჩასდგომოდა. ამის ნაცვლად 1815 წლის 8 ივნისს შეიქმნა გერმანიის კავშირი — 38 გერმანული სახელმწიფოს კონფედერაცია, რომელიც მოიცავდა ავსტრიის იმპერიისა და პრუსიის სამეფოს მემკვიდრეობით სამფლობელოებს, რომლებიც დაახლოებით მოქცეული იყო ყოფილი საღვთო რომის იმპერიის საზღვრებში. გერმანიის კავშირის წარმომადგენლად 1866 წლამდე რჩებოდა ავსტრიის იმპერატორი. გერმანიის კავშირი დაიშალა 1866 წლის ავსტრია-პრუსია-იტალიის ომის შემდეგ, მის ნაცვლად შეიქმნა ჩრდილოეთ გერმანიის კავშირი, ხოლო 1871 წლის შემდეგ — გერმანიის იმპერია პრუსიის მეთაურობის ქვეშ.
კონსტიტუციურ-სამართლებრივი საფუძვლები
საღვთო რომის იმპერიას არ ჰქონდა კონსტიტუცია, როგორც ერთიანი ნორმატიული აქტი. მის სახელმწიფო აპარატსა და ფუნქციონირების პრინციპებს საფუძვლად ედო დაუწერელი ჩვეულებითი სამართალი, რომელიც მხოლოდ გვიანი შუა საუკუნეებიდან შეავსეს იმპერატორებისა და რაიხსტაგის საკანონმდებლო აქტებით. ახალ ეპოქაში კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმები მიმოფანტული იყო მნიშვნელოვანი რაოდენობის აქტებად, რაც იმპერიის უნიკალურ ფედერაციულ ხასიათთან და იმპერიის სხვადასხვა ინსტიტუტებსა და წოდებებს შორის შექმნილ ძალაუფლების ბალანსთან შეთანხმებით ქმნიდა საკმაოდ რთულ სახელმწიფო-სამართლებრივ კონსტრუქციას. XVIII საუკუნის დიდი გერმანელი სამართალმცოდნის, იოჰან იაკობ მოზერის მეტაფორული გამოთქმის მიხედვით:
სახელმწიფო სტრუქტურის რთული იერარქია და ფედერაციული პრინციპი კრიტიკის ობიექტები გახდა ჯერ კიდევ რეფორმაციისა და ევროპაში ცენტრალიზებული ეროვნული სახელმწიფოების შექმნის დროიდან. XVII საუკუნეში სამუელ პუფენდორფმა საღვთო რომის იმპერიას უწოდა „ურჩხულის“ მსგავსი (monstro simile) საზოგადოება ნახევრადდამოუკიდებელი სამთავროებისა, რომლებიც არსებობდნენ იმპერიის ტახტის სუსტი პრეროგატივების მფარველობის ქვეშ“. თუმცა, დეცენტრალიზაციის მიუხედავად, იმპერია რჩებოდა ერთიან სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნად, რომელსაც ჰყავდა თავისი მეთაური — არჩევითი იმპერატორი — და სუბიექტები — საიმპერიო წოდებები. დუალიზმი იმპერატორისა და საიმპერიო წოდებებისა, რომლებიც წარმოადგენდნენ უზენაესი ძალაუფლების შედარებით დამოუკიდებელ წყაროებს, ქმნიდა სისტემას, რომელიც ძლიერ განსხვავდებოდა სხვა ევროპული სახელმწიფოებისგან: იმპერატორი „არ იყო იმპერია“ და უმეტესწილად არც გამოხატავდა მის სახელმწიფო სურვილებს. საღვთო რომის იმპერიის უკანასკნელი ერცკანცლერი კარლ თეოდორ დალბერგი ამ სახელმწიფოს, მის დაცემამდე არცთუ ისე დიდი ხნით ადრე, ასე აღწერდა:
საბაზო ნორმატიულ აქტებს შორის, რომლებიც საღვთო რომის იმპერიის კონსტიტუციურ-სამართლებრივ აპარატს შეადგენდა, აღსანიშნავია შემდეგი აქტები:
იმპერატორი
200პქ|მარჯვნივ|მინი|[[საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის გვირგვინი]] შუა საუკუნეების წარმოდგენების მიხედვით, გერმანიის იმპერატორი გვიანი ანტიკურობის რომის იმპერიისა და კარლოს დიდის ფრანკთა იმპერიის იმპერატორების პირდაპირი მემკვიდრე იყო. ეს საღვთო რომის იმპერიის მმართველებს საშუალებას აძლევდა, ევროპაში უზენაეს ძალაუფლებაზე ჰქონოდათ პრეტენზია. იმპერატორის პერსონას საკრალურ ხასიათს სძენდა რომის პაპის მიერ მისი კორონაცია რომში. მხოლოდ ამის შემდეგ არჩეულ მონარქს შეეძლო იმპერატორის ტიტულის გამოყენება. იმპერატორი ასევე იყო გერმანიის (აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფო), იტალიისა და ბურგუნდიის მეფე, თანაც ყველაზე მჭიდრო კავშირი იმპერიასა და გერმანიას შორის იყო: მხოლოდ გერმანელი მთავრების მიერ არჩეულ მეფეს შეეძლო საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის ტიტულის ტარება. პირველი იმპერატორები საქსონიური დინასტიიდან იყენებდნენ ტიტულს imperator augustus („იმპერატორი ავგუსტუსი“). X საუკუნის ბოლოს დაიწყეს გამოყენება ტიტულისა imperator Romanorum („რომის იმპერატორი“), ხოლო XI საუკუნიდან — Romanorum imperator augustus („რომის იმპერატორი ავგუსტუსი“).
რომში კორონაციამდე იმპერიის მმართველები მეფის ტიტულს ატარებდნენ. თავდაპირველად ეს იყო კაროლინგებისგან ნათხოვარი ტიტული rex Francorum (orientalium) („აღმოსავლეთ ფრანკთა მეფე“). თუმცა დროთა განმავლობაში ის შეიცვალა ტიტულით rex Teutonicorum/Teutonicum („გერმანელთა მეფე“). ხოლო იმპერატორ ჰაინრიხ IV-ის მიერ ინვესტიტურისთვის ბრძოლის დროს შეიქმნა ახალი ტიტული — rex Romanorum („რომის მეფე“).
XV საუკუნის ბოლოდან პოლიტიკური მიზეზების გამო იმპერატორის რომში კორონაცია შეუძლებელი გახდა. საბოლოოდ მაქსიმილიან I-მა და მისმა მემკვიდრეებმა დაიწყეს გამოყენება ტიტულისა „რჩეული რომის იმპერატორი“ (electus imperator Romanorum, Erwählter Römischer Kaiser), რითიც გულისხმობდნენ, რომ მისი მფლობელი ოდესღაც მოინახულებს რომს კორონაციისთვის. იმპერატორის ტახტის მემკვიდრე, რომელიც მონარქის სიცოცხლის დროს ირჩეოდა, ატარებდა ტიტულის „რომის მეფე“ (Römischer König), თუმცა, იშვიათი გამონაკლისების გარდა (ფერდინანდ I 1531—1558 წლებში), არავითარი რეალური მბრძანებლური უფლება არ გააჩნდა.
მთელი ისტორიის განმავლობაში იმპერატორის ტახტი არჩევითი იყო, რაც საღვთო რომის იმპერიას მკვეთრად განასხვავებდა სხვა, მისი თანამედროვე დასავლეთევროპული მონარქიებისგან, თუ არ ჩავთვლით პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობას. თავდაპირველად იმპერატორი ირჩეოდა გერმანიის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი გერმანული სამთავრო გვარების წევრებიდან, რომლებიც ენათესავებოდნენ სამეფო გვარს (Geblütsrecht). ინვესტიტურისთვის ბრძოლაში იმპერატორების დამარცხების შემდეგ სისხლით ნათესაობას ყურადღებას აღარ აქცევდნენ და არჩევნებმა უფრო თავისუფალი სახე მიიღო. მიუხედავად ამისა, მმართველი იმპერატორები ყოველთვის ცდილობდნენ, თავიანთი შვილებისთვის გადაეცათ ტახტი და ზოგჯერ სიცოცხლეშივე ახერხებდნენ მათ რომის მეფედ არჩევას, რითიც, ფაქტობრივად, აარსებდნენ საკუთარ საიმპერატორო დინასტიებს. 1438 წლიდან 1806 წლამდე (1742—1745 წლებში მოკლე პერიოდის გამოკლებით) იმპერატორის ტახტს გამუდმებით იკავებდნენ წარმომადგენლები ჰაბსბურგების დინასტიისა — ახალი დროის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი გერმანული გვარის, რომელიც იმპერიის ფარგლებს გარეთ ფლობდა ვრცელ სამფლობელოებს და ერთ-ერთ წამყვან როლს თამაშობდა ევროპაში.
ადრეულ პერიოდში იმპერატორის ამომრჩეველთა წრე არ იყო შეზღუდული: ახალი იმპერატორის ასარჩევ ყრილობებზე თავშეყრა შეეძლო გერმანიის სამეფოს მთელ საერო და სასულიერო არისტოკრატიას, თუმცა, როგორც წესი, მონაწილეობდნენ მხოლოდ რამდენიმე რეგიონის წარმომადგენლები. ამომრჩეველთა შემადგენლობის განუსაზღვრელობა ზოგჯერ იწვევდა ორმაგ არჩევნებს, რადგან მთავრები ვერ ახერხებდნენ ერთხმად რომელიმე კონკრეტულ კანდიდატზე შეთანხმებას. 1356 წელს კარლ IV-ის „ოქროს ბულის“ დამტკიცების შემდეგ იმპერატორის ამომრჩეველთა წრე შეიზღუდა კურფიურსტების ოჯახებით და შემოიღეს უმრავლესობის პრინციპი ხმების დათვლისას.
შუა საუკუნეებში იმპერატორის უფლებამოსილებებს ზღუდავდნენ მხოლოდ ჩვეულებები და ტრადიციები, იმპერატორი ახორციელებდა უზენაეს საერო და სასულიერო ძალაუფლებას, ხელმძღვანელობდა ხელისუფლებას, ახორციელებდა მართლმსაჯულებას, ერთპიროვნულად აცხადებდა ომსა და დებდა ზავს. ახალ ეპოქაში მისი პრეროგატივების მოცულობა დროთა განმავლობაში შეიზღუდა არჩევითი კაპიტულაციებისა და კანონების მიერ, რომლებსაც ამტკიცებდა იმპერიის რაიხსტაგი, რის შედეგადაც იმპერატორის მიერ ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება შესაძლებელი გახდა მხოლოდ საიმპერიო წოდებებთან, უპირველეს ყოვლისა, კურფიურსტებთან ურთიერთშეთანხმებით. XVII-XVIII საუკუნეებში იმპერატორის განსაკუთრებულ კომპეტენციას განეკუთვნებოდა სამეფო კარის საბჭოს ფორმირება და ხელმძღვანელობა, რაიხსტაგის დღის წესრიგის განსაზღვრა, ტიტულების მინიჭება, სამეფო კარის თანამდებობების გაცემა, უცხო ქვეყნებთან ურთიერთობაში იმპერიის ინტერესების წარდგენა და უფრო ნაკლებად მნიშვნელოვანი საკითხების მთელი რიგი. სავალუტო-ემისიური და საბაჟო პოლიტიკა, ასევე რაიხსტაგის შეკრებასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილების მიღება შედიოდა იმპერატორისა და კურფიურსტების კოლეგიის ერთობლივ კომპეტენციაში. მხოლოდ რაიხსტაგის თანხმობით იყო შესაძლებელი კანონების დამტკიცება, საიმპერიო გადასახადების შემოღება, ომის გამოცხადება და ზავის დადება. იმპერატორის უფლებამოსილებების მნიშვნელოვანი შევიწროების მიუხედავად, იგი აგრძელებდა საკმაოდ ფართო სპექტრის ფლობას პოლიტიკური მექანიზმებისა, რომლებიც იმპერიის პოლიტიკურ სისტემაში უზრუნველყოფდნენ მის წამყვან როლს და იმპერიის ერთიანობის გარანტი იყო. როგორც კი 1606 წელს ფრანც II იმპერატორის ტიტულსა და ძალაუფლებას ჩამოშორდა, იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა.