cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რომის იმპერია
ვალენტინიანუსების დინასტია
366-369 წლებში მიმდინარეობდა პროქოპიუსის მხარდამჭერ გოთებთან ბრძოლა, რაც იმპერიის გამარჯვებით დასრულდა. 370 წელს დუნაისპირეთში სიტუაცია დაიძაბა, მეზიუმს თავს სარმატები დაესხნენ. მათთან ბრძოლაში დაიღუპა ვალენტინიანუსი. დასავლეთ იმპერიის მმართველები გახდნენ მისი ძმები, ჰორაციანუსი, რომელიც უკვე იყო მისი თანამმართველი (367-383) და მცირეწლოვანი ვალენტინიანუს II (375-392).
376 წელს ჰუნების მიერ შევიწროებული ვესტგოთები, იმპერატორის თანხმობით, თრაკიაში დასახლდნენ. მალე ამ რეგიონში ატყდა აჯანყება, რომელსაც ბევრი ქალაქი შეუერთდა. თანდათან გოთების სტიქიური აჯანყება გადაიზარდა რომაელების წინააღმდეგ ნამდვილ ომში. საფრთხე იმდენად დიდი იყო, რომ ვალენტინუსი იძულებული გახდა აღმოსავლეთის ლეგიონები გადაეყვანა კონსტანტინოპოლში და პირადად სათავეში ჩაუდგა გოთების წინააღმდეგ ლაშქრობას. მის დასახმარებლად იტალიიდან ჰორაციანუსის არმია გამოემართა. 378 წლის 9 აგვისტოს ადრიანოპოლისთან სისხლისმღვრელ ბრძოლაში რომაელები სასტიკად დამარცხდნენ. ვალენტინუსი ბრძოლაში დაიღუპა.
ამის შემდეგ გოთები თავისუფლად თარეშობდნენ მთელს აღმოსავლეთ რომის იმპერიაშიც, ისინი კონსტანტინოპოლსაც მიადგნენ, მაგრამ მისი აღება ვერ შეძლეს. ჰორაციანუსმა ესპანეთიდან თეოდოსე გამოიძახა, აღმოსავლეთ იმპერიის ავგუსტუსად დანიშნა და აჯანყების ჩახშობა დაავალა. მან ენერგიული ზომები მიიღო არმიის ბრძოლისუნარიანობის აღსადგენად და ასევე მრავალი ეფექტიანი დიპლომატიური ნაბიჯი გადადგა, რის წყალობითაც 382 წელს მოხერხდა სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება გოთებთან. ამ მოლაპარაკების თანახმად გოთებს შეეძლოთ ილირიაში დასახლება თავისი კანონებით და ადათ წესებით.
thumb|რომის იმპერიის ადმინისტრაციული დაყოფა IV საუკუნის მიწურულს თეოდოსეს მართველობის პერიოდში მიღწეულ იქნა იმპერიის უკანასკნელი ეფემერული გაერთიანება. იგი უმეტესად დამოკიდებული იყო გოთებზე. დასავლეთ იმპერიაში კი პოლიტიკურად არასტაბილური სიტუაცია იყო. 387 წელს ჰორაციანუსი უზურპატორმა მაგნუს მაქსიმუსმა მოკლა. ვალენტინიანუს II-მ მოახერხა უზურპატორის დამარცხება და მოკვლა. ფაქტობრივი მმართველი კი გალური ლეგიონების მხედართმთავარი არბოგასტუსი იყო, რომელმაც საბოლოოდ, 392 წელს მაინც შეცვალა ვალენტინიანუს II ევგენიუსით. ევგენიუსმა სცადა იულიანეს რელიგიური პოლიტიკის აღორძინება. 394 წელს იგი დაამარცხა თეოდოსეს არმიამ.
ხენერალ-მარიანო-ალვარესი (კავიტე)
ხენერალ-მარიანო-ალვარესი (ოფიციალურად ხენერალ-მარიანო-ალვარესის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Heneral Mariano Alvarez) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კავიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 172 433 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 27 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კავიტეს მუნიციპალიტეტები
რომის იმპერია
ვალენტინიანუსების დინასტია
თეოდოსეს სიკვდილის შემდეგ, 395 წელს, დასავლეთ რომის იმპერიის მმართველი 11 წლის ჰონორიუსი გახდა, ხოლო აღმოსავლეთის 18 წლის არკადიუსი.
დასავლეთ რომის იმპერიის აღსასრული
მცირეწლოვანი ჰონორიუსის ტახტზე ასვლის შემდეგ იმპერიის მმართველობის სათავეში ვანდალური წარმოშობის სტილიხონუსი იყო. მის წინაშე ორი ამოცანა იდგა: დაეცვა იტალია ბარბაროსების შემოჭრისგან და აღეკვეთა გალური სეპარატიზმი.
402 წელს გოთების შემოსევა იტალიაში დიდი სირთულით შეაჩერეს. 405 წელს აღმოსავლეთ ალპებიდან შემოიჭრნენ გოთები და ფლორენციამდე მიაღწიეს. აქ მოხერხდა მათი დამარცხება. იმპერიის ისტორიულ დედაქალაქს რომს და იმპერატორის რეზიდენციას — რავენას სერიოზული საფრთხე ემუქრებოდა. ამ ქალაქების გასამაგრებლად სტილიხონუსმა გადმოიყვანა ჯარები ბრიტანეთიდან და გალიიდან. ამით მან შეასუსტა ამ პროვინციების დაცვა. ამით 407 წელს ისარგებლეს ალანებმა, ვანდალებმა, სვევებმა, რომლებმაც გადმოკვეთეს რაინზე საზღვარი და შეესივნენ გალიას. აქაური არისტოკრატია იძულებული გახდა თვითონ ეხელმძღანელა თავდაცვისთვის, ვინაიდან იმპერატორისგან დახმარების იმედი აღარ ჰქონდა.
407 წელს გალიაში არმიამ იმპერატორად კონსტანტინე აღიარა. მან შეძლო ვანდალების განდევნა, რაინის საზღვრის გამაგრება და გალიაში სტაბილურობის აღდგენა. ცენტრალური ხელისუფლების უმოქმედობამ გააძლიერა კონსტანტინეს პოზიციები გალიაში.
რომის აღება ვესტგოთების მიერ
408 წელს სტილიხონუსი მოკლეს. გოთებთან სამშვიდობო ხელშეკრულება დაირღვა, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელნი ალარიქუსის მეთაურობით შეიჭრნენ იტალიაში. შემოდგომაზე ალარიქუსმა ალყა შემოარტყა რომს. რომის მოსახლეობამ თავის დახსნა მხოლოდ დიდი გამოსასყიდის გადახდის შედეგად შეძლო. ამის შემდეგ ალარიქუსმა სცადა იმპერატორთან მოლაპარაკება ეწარმოებინა, მაგრამ მმართველმა წრეებმა ჩაშალეს მოლაპარაკება. ალარიქუსი ისევ რომისკენ გაემართა, რათა დაეძალებინა იმპერატორი მიეღო მისთვის სასურველი პირობები. იმპერატორმა რომი ფაქტობრივად გაწირა. 410 წლის 24 აგვისტოს რომის ჭიშკარი მონებმა გახსნეს და გოთებმა აიღეს ქალაქი. იმ დროინდელი სამყაროსთვის ეს უდიდესი კატასტროფა იყო. რომმა დაცემის შემდეგაც განაგრძო არსებობა, მაგრამ მან დაკარგა ყოველგვარი მნიშვნელობა. რომის ფორუმი, სადაც ოდესღაც მთელი ხმელთაშუაზღვისპირეთის ბედი წყდებოდა, დაცარიელდა და ბალახი ამოვიდა. ამ დღიდან დასავლეთ რომის იმპერიის განწირულობა ცხადი გახდა. იმპერიის საბოლოო დაცემა მხოლოდ დროის საკითხი იყო.
ბარბაროსული სახელმწიფოების ჩამოყალიბება
ამ მოვლენების შემდეგ იმპერატორი იძულებული გახდა დათანხმებულიყო იმპერიის ტერიტორიაზე ნახევრად დამოუკიდებელი ბარბაროსული სახელმწიფოების ჩამოყალიბებაზე, რომლებიც იმპერიაში მხოლოდ ფორმალურად შედიოდნენ.
ასე 418 წელს, აკვიტანიაში დასახლებულმა ვესტგოთებმა შექმნეს პირველი ბარბაროსული სახელმწიფო, 429 წელს აფრიკაში გადასახლებულებმა სვევებმა შექმნეს ვანდალური სამეფო. ვესტგოთები ადგილობრივ რომანიზებულ მოსახლეობასთან მშვიდობიან ურთიერთობებს ინარჩუნებდნენ, ხოლო ვანდალები სდევნიდნენ რომაელებს, ანგრევდნენ და ძარცვავდნენ ქალაქებს. 435 წელს ვანდალური სამეფო რომის მოკავშირედ სცნეს, ფორმალურად მათ უნდა დაეცვათ რომის ინტერესები, მაგრამ რეალურად რომმა საბოლოოდ დაკარგა აფრიკული პროვინციები. 443 წელს სამხრეთ გალიაში ბურგუნდიის სამეფო ჩამოყალიბდა, 451 წელს ბრიტანეთში კი — ანგლოსაქსების სამეფო.
ყველა ეს სამეფო მხოლოდ ფორმალურად ემორჩილებოდა რომის იმპერატორს. ამ პერიოდის განმავლობაში იმპერატორის კარი ყველანაირად ცდილობდა, შეენარჩუნებინა იმპერიის არსებობის ილუზია.
ჰუნების შემოსევა
დაუძლურებული იმპერიისთვის ახალი საფრთხე ჰუნების სახით წარმოიშვა. ჰუნების ტომებს სათავეში ატილა ჩაუდგა. იგი ჯერ აღმოსავლეთ რომის იმპერიაში შეიჭრა, ხოლო შემდეგ გალიისკენ გაემართა. იგი საფრთხეს არა მარტო რომანიზირებული არისტოკრატიისთვის, არამედ ბარბაროსული სახელმწიფოებისათვისაც წარმოადგენდა. ჰუნების წინააღმდეგ გაერთიანდნენ ალანები, ვესტგოთები, გალები, ბურგუნდები და საქსები. მათ ჯარებს ფლავიუს აეციუსი ხელმძღვანელობდა.
კოალიციის ჯარებსა და ჰუნებს შორის გადამწყვეტი შეტაკება მოხდა კატალაუნის ველზე 451 წლის ივნისში, ეს ბრძოლა კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და სისხლისმღვრელი იყო. ამ ბრძოლაში ჰუნები დამარცხდნენ, ხოლო ატილას სიკვდილის შემდეგ (453) ჰუნები საფრთხეს უკვე აღარ წარმოადგენდნენ.
thumb|რომის აღება ვანდალების მიერ 455 წელს
რომის აღება ვანდალების მიერ
ჰუნების საშიშროებამ ცოტა ხნით გააერთიანა რომაელები და გერმანული ტომები, მაგრამ კატალაუნის ბრძოლის შემდეგ იმპერიის დაშლის პროცესები უფრო დაჩქარდა. ბარბაროსული სახელმწიფოები იმპერატორს ანგარიშს აღარაფერში აღარ უწევდნენ. ვესტგოთებმა თავისი სახელმწიფო ესპანეთის მიერთებით გააფართოვეს.
იმპერიის დასასრული
ამგვარად, ამ დროისთვის ესპანეთი და გალია სრულიად დამოუკიდებლები იყვნენ. გალიის ჩრდილოეთით გადმოსახლდნენ ფრანკები. რავენაში კი, მიუხედავად იმპერიის უძლურებისა, გრძელდებოდა ძალაუფლებისთვის ბრძოლა. იმპერატორები სწრაფად ცვლიდნენ ერთმანეთს და ისინი არანაირ ძალაუფლებას აღარ ფლობდნენ. გამონაკლისი მხოლოდ იულიუს მაიორიანუსი იყო (457-461). მან სცადა იმპერიის კონსოლიდაცია და შესთავაზა რამდენიმე მნიშვნელოვანი რეფორმა. მან მოკლე ხნით მოახერხა გალიაში და ესპანეთში რომის კონტროლის აღდგენა, მაგრამ იმპერიის აღორძინება არც პროვინციალურ არისტოკრატიას, და მით უმეტეს არც ბარბაროს მეფეებს არ სურდათ, ამიტომ მათ მოაკვლევინეს იმპერატორი და იმპერიის აღორძინების უკანასკნელი იმედიც დასამარდა.
thumb|left|რომულუს ავგუსტუსი, რომის უკანასკნელი იმპერატორი ამ დროიდან იმპერიის ტახტი ბარბაროსთა მეფეების ხელში სათამაშოდ იქცა. 476 წელს გვარდიის ხელმძღვანელმა ოდოაკრმა ჩამოაგდო 16 წლის რომის უკანასკნელი იმპერატორი, რომელსაც ბედის ირონიით იგივე სახელი ექვა რაც რომის ლეგენდარულ დამაარსებელს რომულუსს. მან ამით მოსპო იმპერატორის ინსტიტუტი როგორც ასეთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი რომი კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ყოფილი იმპერიები
თალდიყორღანი
თალდიყორღანი — ალმათის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი, ყაზახეთი. 2009 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა შეადგენდა 123,038 ადამიანს. მოსახლეობის უმეტესობა შეადგენს ყაზახებს.
მოსახლეობა
2010 წლის აღწერის მიხედვით თალდიყორღანის მოსახლეობის ეთნიკური სურათი შემდეგია:
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ბენჯამინ ბლუმი
ბენჯამინ ბლუმი (Benjamin Samuel Bloom; დ. 21 თებერვალი, 1913, ლანსფორდი, პენსილვანია — გ. 13 სექტემბერი, 1999, ჩიკაგო, ილინოისი) — ამერიკელი განათლების ფსიქოლოგი (1913-1999); ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორი, ავტორი საგანმანათლებლო მიზნების ტაქსონომიის, რომელიც განსაზღვრავს აზროვნების დონეებს. მან შემოგვთავაზა კოგნიტური მიზნების იერარქია, რომელიც ექვსი ეტაპისაგან შედგება: 1. ცოდნა (ფაქტობრივი ინფორმაცია); 2. გაგება (გააზრება); 3. გამოყენება (მიღებული ინფორმაციის პრაქტიკაში გამოყენების უნარი); 4. ანალიზი (ინფორმაციის კომპონენტებად დაყოფა მოვლენის არსის წვდომის გასაადვილებლად); 5. სინთეზი (მოვლენის მთლიანობაში აღქმა); 6. შეფასება (ღირებულებითი მსჯელობები, შედარებითი შეფასებები).
გააქტიურების პროცესში, ყოველი მომდევნო დონე უფრო რთულდება და მოიცავს ერთ ან რამდენიმე წინა დონეს. ბლუმის თეორის მიხედვით, ინფორმაციის ცოდნა, გაგება სწავლისთვის აუცილებელი, მაგრამ იგი არასაკმარისი პირობაა. იმისთვის, რომ მიღებული ინფორმაცია ბავშვმა განაზოგადოს და შემდგომ გამოყენება შეძლოს, აუცილებელია მისი გაგება და ანალიზი, ხოლო ახალი პროდუქტის შესაქმნელად, ახალი ცოდნის მისაღებად კი საჭიროა სინთეზისა და შეფასების გონებრივი ოპერაციების წარმოება. ცოდნა, გაგება და გამოყენება მიიჩნევა აზროვნების ქვედა, სავალდებულო დონეებად, ხოლო ანალიზი, სინთეზი და შეფასება კი — ზედა, სასურველ დონეებად.
ტფილისის უწყებანი
„ტფილისის უწყებანი“ — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი. მთავრობის ოფიციალური ორგანო „ტიფლისსკიე ვედომოსტის“ (რუსული გაზეთი) პარალელური გამოცემა. გამოდიოდა თბილისში 1828 წლის 4 ივლისიდან 1832 წლამდე. რედაქტორი — სოლომონ დოდაშვილი.
გაზეთში იბეჭდებოდა მთავრობის დადგენილებები, პუბლიცისტური წერილები, ახალი ამბები, განცხადებები და სხვა მასალები. 1832 წლიდან გამოვიდა „ტფილისის უწყებანის“ დამატება „სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათანი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
Lasioglossum hemicyaneum
Lasioglossum hemicyaneum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1944 წელს.
სქოლიო
hemicyaneum
1726
თარიღი უცნობია
*
Turridrupa fastosa
Turridrupa fastosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სოლფუგები
სოლფუგები (Solifugae), ფალანგები — ფეხსახსრიანთა რიგი ობობასნაირთა კლასისა. მათი სხეული (სიგრძე 1—7 სმ) შედგება თავმკერდის, 2-ნაწევრიანი მკერდისა და 10-ნაწევრიანი მუცლისაგან. აქვთ 6 წყვილი კიდური: პირველი — ქელიცერები, საკვების დასაქუცმაცებლად, მეორე —პედიპალპები, ეხმარებიან საკვების დაჭერაში, დანარჩენი 4 წყვილი სასიარულოა. სუნთქვენ ტრაქეებით. ცალსქესიანები არიან, მრავლდებიან კვერცხებით. ოჯახში 570-მდე სახეობაა. საქართველოში — 2 (Galeodes araneoides და Gyllipus caucasicus). სოლფუგები ბინადრობენ ცხელსა და მშრალ ადგილებში. ჩვენში მხოლოდ აღმოსავლეთ საქართველოს ველებზე და ნახევრად უდაბნოებში არიან. იკვებებიან სხვადასხვა სახეობის უხერხემლოებით. მათი კბენა იწვევს ნაკბენი ადგილის ანთებას. მაგრამ შხამი არა აქვთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ობობასნაირნი
ხირკა
ხირკა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გაგრის ქედზე, მდინარეების ბზიფისა და ხაშუფსის წყალგამყოფი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2432 მ. აგებულია იურული და ცარცული ასაკის კირქვებით, მერგელებით, ქვიშაქვებით. დამახასიათებელია სუბალპური ტყე-მდელოს (კარსტული) და ალპური მდელოს (კარსტული) ლანდშაფტები.
ტელესფორუსი (პაპი)
thumb|right|150px|ტელესფორუსი ტელესფორუსი (დ. უცნობია — გ. 137) — რომის პაპი, ბერძენი წმინდანი, რომის ეკლესიას სათავეში ედგა 125–136 წლებში. პაპ სიქსტ I-ის შემდეგ. მის შემდეგ პაპის ტახტზე ავიდა ჰიგინიუსი. ბერძნული ეკლესია მოიხსენიებს 22 თებერვალს, ხოლო კათოლიკური ეკლესია 2 იანვარს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 137 კატეგორია:II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები კატეგორია:ბერძენი პაპები
ბორის იოფანი
ბორის იოფანი (Борис Михайлович Иофан; დ. 28 აპრილი [ძვ. სტ. 16 აპრილი], 1891, ოდესა — გ.  11 მარტი, 1976, მოსკოვი) — საბჭოთა არქიტექტორი.
ბიოგრაფია
იოფანი რუსეთში 1924 წელს დაბრუნდა უკვე როგორც გამოცდილი პროფესიონალი, სათანადო არქიტექტურული და ტექნიკური მომზადებით. ამ პერიოდისთვის მას უკვე გააჩნდა რამდენიმე რეალიზებული პროექტი იტალიაში.
1927–1931 წლებში იოფანი აპროექტებს და ხელმძღვანელობს სერაფიმოვის ქუჩაზე საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობას (ე. წ. "სახლი სანაპიროზე", რუს. «Дом на набережной»).
იოფანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პროექტია განუხორციელებელი საბჭოების სასახლე მოსკოვში - გიგანტური ნაგებობა, რომლის თავზე ლენინის უზარმაზარი ქანდაკება უნდა მდგარიყო. სასახლის ასაგებად გამოიყო ადგილი, რომელზეც მაცხოვრის ტაძარი იდგა. ტაძარი დაანგრიეს, თუმცა მის ადგილას მოგვიანებით აუზი "მოსკოვი" შეიქმნა.
ომისშემდგომ წლებში იოფანემ მოსკოვში შექმნა ნავთობისა და სამთო ინსტიტუტების კომპლექსები (1947–1950), ფიზიკური კულტურის ცენტრალური ინსტიტუტის პროექტი იზმაილოვოში, ასევე ხელმძღვანელობდა ფართომასშტაბიანი საცხოვრებელი კომპლექსების მშენებლობას იზმაილოვოსა და მარიინკაში.
მინიჭებული აქვს საბჭოთა კავშირის სახალხო არქიტექტორის საპატიო წოდება (1970) და დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
სიტანგკაი
სიტანგკაი (ოფიციალურად სიტანგკაის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Sitangkai; Bayan ng Sitangkai) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ტავი-ტავის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 319 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 9 ბარანგაის. სიტანგკაი ფილიპინების უკიდურესი სამხრეთ-დასავლეთი დასახლებაა და ძალიან ახლოსაა მალაიზიასა და ინდონეზიასთან.
სქოლიო
კატეგორია:ტავი-ტავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტები
კანალიზაცია
კანალიზაცია (canalisation) — მილების, მიწისქვეშა არხებისა და სხვა სანიტარიულ-ტექნიკურ ნაგებობათა სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ქალაქიდან ან სხვა დასახლებული პუნქტიდან გაედინება თხევადი სიბინძურე და ჩამდინარე წყლები.
დანიშნულებისა და მდებარეობის მიხედვით იყოფა შემდეგ ძირითად ჯგუფებად:
არქეოლოგურად დადასტურებული ყველაზე ძველი კანალიზაცია ჰქონდა ინდის ცივილიზაციას, ჯერ კიდევ ძვ. წ. III საუკუნეში.
ხრიკა (თრიალეთის ქედი)
ხრიკა — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, გორისა და ქარელის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ძამის სათავეებში. სიმაღლე 1674 მ. კალთების ზემო ნაწილი შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოს ბალახეულით, ქვემო — წიფლის ტყით.
სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის მთები
მსახურთუხუცესი
მსახურთუხუცესი — მაღალი სახელმწიფო თანამდებობის პირი ფეოდალურ საქართველოში. მსახურთუხუცესი პირველად XII საუკუნეში - გიორგი III-ის მეფობის ხანაში იხსენიება, მაგრამ საფიქრებელია, რომ მსახურთუხუცესობა გაცილებით უფრო ძველი თანამდებობა იყო. თავდაპირველად მსახურთუხუცესი ხელშინაურ მოხელედ ითვლებოდა. ქვეყნის გაერთიანებასთან ერთად მეფის მსახურთუხუცესი თანდათან საჯარო სამართლის საწყისებზე მოსაქმე მოხელედ იქცა. XIII საუკუნეში რუსუდან მეფემ მსახურთუხუცესი სავაზიროში შეიყვანა და ამ დროიდან იგი ვეზირად ითვლებოდა, მეჭურჭლეთუხუცესთან ერთად „ორთა ვაზირთა“ ჯგუფს შეადგენდა. მსახურთუხუცესის ფუნქციები მრავალგვარი იყო და სამ ერთმანეთთან ნაკლებად დაკავშირებულ სფეროს — სალაროს, მეფის საწოლსა და მისსავე კერძო მეურნეობას მოიცავდა. მის ერთ-ერთ მოვალეობად ითვლებოდა „შეკაზმვა მეფისა“. მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდნენ „მსახურნი მეფისა“, მოლარეთუხუცესი, მესაწოლეთუხუცესი, ფარეშთუხუცესი, მეხილეთუხუცესი და სხვა სათანადო მოხელეები.
ლიტერატურა
კატეგორია: თანამდებობები ძველ საქართველოში
ბრაჰმანი
ბრაჰმანი (სანსკ. ब्रह्मन् brahman „ზრდა და ფიქრი“) — ცენტრალური ცნება ინდუიზმის ფილოსოფიაში, ღმერთის კოსმოსური უპიროვნო სული, ყოვლის შემოქმედი და ყველაფრის საბოლოო მიზანი და ადგილი. იხ. აუმ.
ღვთაება კრიშნა ბჰაგავადგიტაში ასეთ დახასიათებას აძლევს ბრაჰმანს:
იგი [ბრაჰმანი] ბუნებით შეუზღუდავია და ბრწყინავს გრძნობათა ძალით. თავისში იგი მოიცავს მთელ კოსმოსს და ტკბება ყოველი თვისებით, ისე რომ არც ეხება მათ. იგი იმყოფება სამყაროში და მის გარეთ, მდგრადი და მაინც იმდენად ფაქიზი, რომ მას ვერავინ შეიგრძნობს. იგი ახლოსაა და ამავე დროს - შორს. ყველა არსებაზე განფანტულია, ამავე დროს აბსოლუტურად ერთიანი და განუყოფელი. იგი ასულდგმულებს არსებებს თავისი ძალით, ქმნის და ანადგურებს მათ. იგი სინათლეთა სინათლეა, რომელიც ყოველგვარი სიბნელისგან შორს ყოველი არსების გულში განისვენებს და შეცნობის საბოლოო მიზანია.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუისტური ფილოსოფიის კონცეფციები კატეგორია:ერთიანი ღმერთი კატეგორია:ღმერთის სახელები კატეგორია:ღმერთთან დაკავშირებული კონცეფციები კატეგორია:სანსკრიტული სიტყვები და ფრაზები
ჯრუჭის I ოთხთავი
მინიატიურა|350პქ|მინიატიურები ჯრუჭის I ოთხთავიდან ჯრუჭის I ოთხთავი — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. იგი ქართული ოთხთავის უძველესი რედაქციაა და ერთ-ერთი პირველია კლასიკურად ილუსტრირებულ ხელნაწერთაგან. გადაწერილია შატბერდის მონასტერში, კალიგრაფ გაბრიელის მიერ 936 წელს. ხელნაწერი მოხატულია თევდორე კამარათმწერლის მიერ, მომგებელი კი გრიგოლ მირდატის ძეა.
საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 297 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 26X21 სანტიმეტრი. გადაწერილია ასომთავრულით შავი მელნით, სათაურები და საზედაო ასოები კი სინგურითაა შესრულებული. მათესა და მარკოზის სახარებების ბოლო ნაწილები, რომლებიც მინიატიურებიან ფურცლებზე სრულდება, მხატვრის მიერაა გადაწერილი.
ჯრუჭის I ოთხთავი ერთადერთი ხელნაწერია ამ ეპოქიდან, რომელშიც მომხატველის სახელი მოხსენიებულია. ხელნაწერი შემკულია ჯვრებით, კამარებით, რვა კანონითა და რვა მინიატიურით. წინ წამძღვარებული აქვს კვადრიფოლიუმის მოყვანილობის ჯვარი, თაღოვან ჩარჩოში ჩასმული ღვთისმშობელი ყრმითურთ, მახარებლებისა და კურნების სცენები.
ჯრუჭის I ოთხთავი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-1660).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები კატეგორია:ქართული ოთხთავები კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
დალარი
დალარი — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ნენსკრის მარჯვენა შენაკადის — დალარის სათავეში. სიმაღლე 3988 მ. მთა აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დალარი მოქცეულია ნივალურ ზონაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
საბრძოლო ძაღლები
thumb
საბრძოლო ძაღლების ისტორია მრავალი საუკუნის წინ დაიწყო. ისინი ასრულებდნენ სხვადასხვა ამოცანას:მიათრებდნენ საბრძოლო მასალით დატვირთულ ურმებს, ბრძოლის ველზე დაჰქონდათ წერილები... მაგრამ საბრძოლო მეთოდების ცვლილებებთან ერთად მათი როლიც შეიცვალა. დღესდღეობით მათთვის შედარებით ახალი ამოცანაა დამალული ასაფეთქებელი მოწყობილობების აღმოჩენა.
ბრძოლის ველზე
წარსულში ძაღლები პირდაპირ ბრძოლის ველზე გაჰყავდათ, მაგრამ დენთის გამოგონების შემდეგ საბრძოლო მოქმედებებში აღარ მონაწილეობდნენ. თანამედროვეთა გადმოცემით, ისინი ბრძოილის ველზე ორივე მხარეს იწვევდნენ საერთო არეულობას. ბრძოლაში იყებებდნენ მძვინვარე მასტიფის ტიპის ძაღლებს, რომლებიც მაშინ აშკარად უფრო დიდები და აგრესიულები იყვნენ, ვიდრე ამავე ჯიშის თანამედროვე ინდივიდები.
ისტორიული მემკვიდრეობა
1415 წ. ბრიტანულ და ფრანგულ არმიებს შორის აზენკურის ბრძოლაში სასიკვდილოდ დაიჭრა ლაიმჰოლის რაინდი, სერ პირს ლი, რომელსაც ერთგულად სდარაჯობდა მისი საყვარელი მასტიფი. ბრძოლის შემდეგ ძაღლი, როგორც ბრძოლის გმირი, წაიყვანეს ლაიმჰოლში, ჩეშირში, სადაც მან სათავე დაუდო მასტიფების ლაიმჰოლის ხაზს, რომელიც დღემდე შემოღჩინელია წმინდა ჯიშის თანამედროვე მასტიფებში.
thumb|left|200 px|იტალიური მასტიფი
პირველი მსოფლიო ომი
პირველი მსოფლიო ომის დროს ზოგერთი ძაღლი გაიწვრთნა დივერსანტების მიგნებაშო, ზოგიც – კურიერად. კურიერის როლი მათ განსაკუთრებით კარგაღ შეასრულეს: მაშინ საბრძოლო ველთან კავშირის საშუალებები შედარებით პრიმიტიული იყო, ძაღლები კი დაუღალავად დაბროდნენ ტალახსა და სანგრებში. თავიანთი ყოფნით ჯარს, განსაკუთრებით ფრონტის ხაზზე მყოფთ, მორალურადაც ამხნევებდნენ.
შემდგომ შეიარეღებულ კონფლიქტებში ძაღლების როლი კიდევ უფრო მრავალფეროვანი გახდა. ისინი ჰენდლერებთან ერთად პარაშუტით ხტებოდნენ თვითმფრინავიდან, ჯარს უთითებდნენ დანაღმულ მინდორზე, ეძებდნენ იარაღს, იცავდნენ შეიარაღებული ძალების საკვანძო ობიექტებს, პატრულივით აფრთხილებდნენ ჯარისჯაცებს, თუ სად იმყოფებოდა მოწინააღმდეგე... ეს მათი ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა იყო ვიეტნამის ომის დროს, რომელშიც 40000-ზე მეტი მებრძოლი ძაღლი აქტიურად მონაწილებოდა. წარსულში, სამხედრო სამსახურის ძველი წესების თანახმად, სამუშაოდ უვარგისი ძაღლები უნდა დაეცოხათ, დღეს კი მათ ოჯაბებში ანაწილებენ.
ეთიოპიის პარლამენტი
ეთიოპიის პარლამენტი — ორპალატიანი საკანონმდებლო ორგანი ეთიოპიაში. შედგება ფედერაციის საბჭოსა და სახალხო წარმომადგენელთა საბჭოსაგან, რომელთაც შესაბამისად ეწოდებათ ზედა და ქვედა პალატა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის პოლიტიკა
ჯრუჭის II ოთხთავი
მინიატიურა|200პქ|მინიატიურები, თავსამკაული და საზედაო ასოები ჯრუჭის II ოთხთავიდან ჯრუჭის II ოთხთავი — XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. ცნობილია აგრეთვე ახალი ჯრუჭის სახელით. ოთხთავი ერთ-ერთი გამორჩეულია ქართულ ილუსტრირებულ სახარებებს შორის მხატვრული სტილითა და მინიატიურების სიმრავლით. გადაწერილია მიქაელის მიერ, რომელიც ამავე დროს წიგნის მომხატველიცაა.
საწერ მასალად ეტრატია გამოყენებული. შეიცავს 278 ფურცელს, ფურცლის ზომებია: 24,5X18,6 სანტიმეტრი. გადაწერილია ნუსხური დამწერლობით.
ხელნაწერი სულ 334 მინიატიურას შეიცავს. კომპოზიციები ორ ან სამ იარუსადაა წარმოდგენილი. მინიატიურები ჩარჩოებითაა შემოსაზღვრული, თუმცა ზოგან მინიატიურა სცილდება ჩარჩოს და ფიგურები ტექსტშია შეჭრილი.
ჯრუჭის II ოთხთავი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-1667).
გაიატრი
გაიატრი, გაიატრი მანტრა (სანსკ. गायत्री gāyatrī "ჰიმნი") - ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სალოცავი ფორმულა (მანტრა) ინდუიზმში, მზეს მიმართული. გაიატრი საიდუმლო მანტრაა, მისი ყოველდღიური გამეორება გამთენიისას სავალდებულოა მაღალი კასტების წარმომადგენელთათვის, განსაკუთრებით ბავშვებისთვის. იგი იკითხება მხოლოდ გონებაში, რათა გაიატრი დაბალი კასტის წარმომადგენლებისთვის მიუწვდომელი დარჩეს.
გაიატრი მანტრა:
ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
oṃ bhūr bhuvaḥ svaḥ tát savitúr váreniyaṃ bhárgo devásya dhīmahi dhíyo yó naḥ pracodáyāt.
”აუმ, ჩვენ ვუძღვნით მთელ ჩვენს ყურადღებას მზის ღვთაებრივ ბრწყინვალებას, სამი სამყაროს საწყისს. დაე გაგვანათლოს უზენაესმა, რათა ჭეშმარიტება შევიცნოთ”.
კატეგორია:ინდუისტური ქალღმერთები კატეგორია:მანტრები კატეგორია:ლექსთწყობა კატეგორია:რიგვედა
Lasioglossum hemileucospilum
Lasioglossum hemileucospilum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
hemileucospilum
დორდონი
დორდონი — დეპარტამენტი საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, აკვიტანიაში.
ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
დორდონის ფართობია 9060 კმ². 2006 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 388,293 ადამიანს შეადგენს და მას 58-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 43 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. დორდონის მმართველია ბერნარდ კაზო.
დორდონის კოორდინატებია 45°N, 0.66667°W.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
არაში (მომღერალი)
2009 წელს აისელ თეიმურზადესთან ერთად წარადგინა აზერბაიჯანი ევროვიზიაზე. შეასრულეს სიმღერა „Always“. დაიკავეს მე-3 ადგილი. არაში აგრეთვე არის ბრიტანული ტალანტ შოუ „Got Talent“-ის ირანული ფრენჩაიზის ჟიურის წევრი.
ადრეული ცხოვრება
არაშმა ერთ-ერთ ინტერვიუში თქვა რომ დაინტერესებულია ფეხბურთით. გამოშვებული აქვს სიმღერები ფეხბურთის შესახებ. აგრეთვე, ერთ-ერთ ინტერვიუში Deutsche Welle-სთან განცხადა რომ ბავშვობიდან დაინტერესებული იყო სიმღერით და თავის მეგობრებთან ერთად შექმნა მცირე ჯგუფი.
კარიერა
არაშმა თქვა, რომ მიზეზი, რის გამოც იგი ირჩევს სიმღერას მშობლიურ ენაზე, არის მისი „ღრმა მიჯაჭვულობა ირანთან და ირანულ კულტურასთან“.
მისი სადებიუტო ალბომი „Arash“ 2005 წლის ივლისში გამოშვებული იქნა„Warner Music Sweden“-ის მიერ, მას შემდეგ რაც დაასრულა კოლეჯში სწავლა. მისი სინგლები „Boro Boro“ („წადი“) და „Temptation“ (ft. რებეკა). მოხვდა ჰიტების სიაში ევროპაში და მათმა ვიდეოებმა მოიპოვა მნიშვნელოვანი პოპულარობა მთელს მსოფლიოში MTV–ს 20–ზე მეტ გამოშვებაში. გარდა წარმატებებისა თავისი ქვეყნის მუსიკალურ ჩარტებში, კერძოდ შვედეთსა და ირანში, პროდიუსერმა არაშმა მიაღწია წარმატებებს განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ევროპისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ჩარტებში, როგორიცაა რუსეთი, უკრაინა, საბერძნეთი, ბულგარეთი, პოლონეთი, უნგრეთი, საქართველო, სომხეთი, აზერბაიჯანი, სერბეთი, სლოვაკეთი, სლოვენია, რუმინეთი, თურქეთი. აგრეთვე აზიის ქვეყნების მუსიკალურ ჩარტებში, როგორიცაა ტაჯიკეთი, ყაზახეთი, ავღანეთი, უზბეკეთი და ახლო აღმოსავლეთის არაბული ქვეყნები. მისი სინგლები ბევრჯერ მოხვდა შვეიცარიისა და ფინეთის ჩარტებში. გარდა ამისა არაში განსაკუთრებით პოპულარულია პოლონეთში.
ევროვიზია 2009
2009 წლის იანვარში არაში İTV-ს (აზერბაიჯანის საზოგადოებრივი მაუწყებელი) მიერ აზერბაიჯანელ მომღერალ აისელ თეიმურზადესთან ერთად შერჩეული იქნა აზერბაიჯანის წარმომადგენლად „ევროვიზია 2009“-ზე, სიმღერით „Always“. აისელი გახდა პირველი ქალი რომელმაც წარადგინა აზერბაიჯანი ევროვიზიაზე. 2009 წლის 16 მაისს აისელ თეიმურზადემ და არაშიმ 25 ფინალისტს შორის 207 ქულით დაიკავეს მესამე ადგილი. თავდაპირველად არაში შერჩეული სიმღერის ავტორი იყო, ხოლო შემდეგ თეიმურზადესთან ერთად სიმღერის შემსრულებლად მიიწვიეს.
აისელმა და არაშიმ ერთად მოიგეს რიგით მე-4 ევროვიიზიის კონკურსის „Radio Awards“-ის ჯილდო კატეგორიაში „საუკეთესო ჯგუფი“.
პირადი ცხოვრება
ლაბაფი დაქორწინდა მის საცოლე ბეჰნაზ ანსარიზე 2011 წლის მაისში. ისინი მრავალი წლის მანძილზე იყვნენ ერთად.
დისკოგრაფია
გამოშვებული აქვს სამი სტუდიური ალბომი.
სტუდიური ალბომები
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
Turridrupa gatchensis
Turridrupa gatchensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ვარჯანაული (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)
ვარჯანაული — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, ჭახათის თემში (სოფლები: დიდვაკე, ვარჯანაული, კეჭიეთი, კობალაური, ოხტომი, ტყემაკარავი, ჭახათი, ხინოწმინდა). მდებარეობს მდინარე კინტრიშის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 240 მ., ქობულეთიდან 20 კმ., ჭახათიდან 4 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 კაცი. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების თაღოვანი ხიდი, რომელიც მოსახლეობაში „თამარის ხიდის“ სახელითაა ცნობილი.
ჯამჯამა
ჯამჯამა — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედზე. სიმაღლე 2320 მ. აგებულია შუაეოცენური ვულკანოგენური ქანებით. ჯამჯამის კალთების ზემო ნაწილი შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოს ბალახეულით, ქვემო — წიფლის ტყით.
ვარჯანაული (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯამჯამა
სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
დალარის უღელტეხილი
დალარი — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე, მდინარეების დალარისა და უზუნკოლის სათავეებში. სიმაღლე 3291 მ. აგებულია კრისტალური ქანებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. საცალფეხო ბილიკით აკავშირებს ზემო სვანეთს ყარაჩაი-ჩერქეზეთთან.
დალაყორის ქედი
250px|მინიატიურა დალაყორის ქედი, დალახორა — სვანეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთი შტოქედი, ლეხზირ-ჭალაათის მყინვარებს შორის. უმაღლესი მწვერვალი დალაყორა (3430 მ). აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დალაყორის ქედის სამხრეთ ბოლოზე მთა-ტყის ლანდშაფტია, უფრო მაღლა — მთა-მდელოსა და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქედები
ელიზავეტოვის ნაქალაქარი
ელიზავეტოვის ნაქალაქარი (Елизаветовское городище) — უძველესი დასახლების ნაშთები, როსტოვის ოლქის აზოვის რაიონის სოფელ ელიზავეტინსკაიის მახლობლად. მდებარეობს მდინარე დონის დელტაში, დონის როსტოვიდან 4 კილომეტრში. ნაქალაქარი არსებობდა ძვ. წ. VI-III საუკუნეებში.
ისტორია
ძვ. წ. VI-V საუკუნეების მიჯნაზე ელიზავეტოვის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სკვითური კულტურის ადგილობრივი ვარიანტი და წარმოიშვა დასახლება. ყველაზე ადრე ქალაქის დაარსება უნდა მომხდარიყო დარიოს I-თან ბრძოლის შემდეგ. თავდაპირველად ეს დასახლება იყო მომთაბარეების სადგომი. ძვ. წ. V საუკუნის განმავლობაში კი იგი იყო ზამთრის გზა, სადაც საცხოვრებელი სახლები ჯერ კიდევ არ ჩანს. ძვ. წ. IV საუკუნის დასაწყისში ბერძნულ-ბარბაროსული სავაჭრო გავლენის შედეგად ჩამოყალიბდა დროებითი დასახლება, ხოლო მოგვიანებით იგი გადაიქცა ქალაქური ტიპის მუდმივ დასახლებად. ხელსაყრელი მდებარეობა მომთაბარეებს საშუალებას აძლევდა თავიანთი კონტროლისთვის დაექვემდებარებინათ დონის ქვემო დინებაზე გამავალი სავაჭრო-საკომუნიკაციო გზები.
ძვ. წ. IV საუკუნის შუა პერიოდში ელიზავეტოვის ნაქალაქარი აზოვისპირეთის ტერიტორიაზე ყველაზე უდიდესი დასახლებაა. იგი გახდა მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო, მეთევზეობისა და ხელოსნობის ცენტრი. ქალაქში მიმდინარეობდა ვაჭრობა ბერძნებსა და დონისპირეთის მოსახლეობას შორის. ნაქალაქარის სტრუქტურაში ამ პერიოდში შედის ბოსფორის სამეფოს მცირე კოლონია - ბერძნული ემფორია.
დასახლების ფუნქციონირება სავარაუდოდ შეწყდა ძვ. წ. IV-III საუკუნეების მიჯნაზე, რის მიზეზიც გახდა სისხლიანი დაპირისპირება ბოსფორის სამეფოში ბოსფორელებსა და მათ მეზობელ მომთაბარე ტომებს შორის.
არქეოლოგიური მონაცემები
სხვადასხვა მონაცემებით ელიზავეტოვის ნაქალაქარი გაშენებული იყო 40-დან 55 ჰექტარზე და ჰქონდა ტრაპეციის ფორმა. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გამოყოფენ რამდენიმე კომპონენტს:
არქეოლოგიური გათხრები ნაქალაქარზე მიმდინარეობს 1824 წლიდან. 1964 წლიდან ელიზავეტოვის ნაქალაქარს იკვლევს სამხრეთ-დონის არქეოლოგიური ექსპედიცია. 1994 წლიდან არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობს რუსი არქეოლოგი, პროფესორი ვიქტორ კოპილოვი. 2009 წლის მონაცემებით გათხრილია 2 ჰა მიწის ტერიტორია.
ეთნიკური კუთვნილება
ელიზავეტოვის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხის ეთნიკური კუთვნილება ისტორიკოსებს შორის სადავო საკითხია. ისტორიკოსები თვლიან, რომ ესენი შეიძლება იყვნენ სავრომატები, სკვითები, მეოტები ანდა ნაქალაქარის მოსახლეობა იყო შერეული. მკვლევარები: იოსიფ ბრაშინსკი, კ. მარჩენკო, ვ. ჟიტნიკოვი და ვ. კოპილოვი მხარს უჭერდნენ ვერსიას, რომლის მიხედვითაც ნაქალაქარის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენდნენ სკვითები. ისინი თვლიდნენ, რომ ელიზავეტოვის ნაქალაქარზე არსებობდა ორი ბერძნული კოლონია. პირველი ძვ. წ. IV საუკუნის მეორე ნახევარში, ხოლო მეორე — [ძვ. წ. III საუკუნე|ძვ. წ. III საუკუნის]] პირველ მესამედში. მეორე კოლონია განთავსებული იყო „აკროპოლისის“ ტერიტორიაზე, მისი ჩამოყალიბება დაკავშირებულია ბოსფორის სამეფოსთან.
In the Air Tonight
„In the Air Tonight“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან Face Value. ეს არის კოლინზის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სიმღერა. იგი იწყება დასარტყამების ხმით, რომელსაც ემატება სინთეზატორების ფონი და კოლინზის ვოკალი - ასეთი კომპოზიციური სქემა გამოიყენება კოლინზისა და ჯენესისის რამდენიმე სიმღერაში.
ორიგინალურ სინგლზე ჟღერს დამატებითი დასარტყმელი საკრავები, რომლებიც არ ჟღერს ალბომის ვერსიაში.
სქოლიო
კატეგორია:1981 წლის სინგლები კატეგორია:2001 წლის სინგლები კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები კატეგორია:1981 წლის სიმღერები
1727
თარიღი უცნობია
*
გიორგი კურტანიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
კურტანიძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
სამხრეთი უბიანი
სამხრეთი უბიანი (ოფიციალურად სამხრეთ უბიანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Habagatang Ubian; Bayan ng Habagatang Ubian) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ტავი-ტავის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 583 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 31 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ტავი-ტავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტები
კავიტი (კავიტე)
კავიტი (ოფიციალურად კავიტის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Kawit) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კავიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 107 535 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 23 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კავიტეს მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum hemimelas
Lasioglossum hemimelas — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1901 წელს.
სქოლიო
hemimelas
Turridrupa jubata
Turridrupa jubata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მსახური
მსახური — სოციალური ფენის წარმომადგენელი ფეოდალურ საქართველოში. მსახური პირადად არათავისუფალი იყო და გლეხობის ზედაფენაში შედიოდა (სხვა შეხედულებით, V-XIV საუკუნეებში პირადად თავისუფალი მწარმოებელი ზედაფენის ან კიდევ ფეოდალთა კლასის წევრი). მსახურს „მსახურის მამული“ ეჭირა, გასხვისების უფლება არ ჰქონდა, რადგან მესაკუთრედ მისი ბატონი ითვლებოდა. ზოგიერთ მსახურს ჰქონდა ნასყიდი მიწაც, რომლის განმკარგულებელი თავად იყო. გაქცეული გლეხის საძებრად დაწესებული 30-წლიანი ვადა მსახურზედაც ვრცელდებოდა. მსახურთა ფენის ვალდებულება მეფისა და საერო და საეკლესიო ფეოდალების მიმართ იყო: მოლაშქრეობა, მოხელეობა, სამასპინძლო და სხვა.
სამასპინძლო წარმოადგენდა ნატურალურ გამოსაღებს ჩვეულებრივ 2 წელიწადში ერთხელ. მსახურთა ფენიდან ხდებოდა აზნაურთა წოდების შევსება. ერთიანი მონარქიის არსებობის ხანაში მსახურთა ფენა ერთგვარად აღზევდა. სამეფო კარს უამრავი დაბალი მოხელე და მოსამსახურე სჭირდებოდა, გამარჯვებით დამთავრებული ომები კი მოლაშქრე - მსახურებს ქონებისა შეძენისა და ცალკეულ შემთხვევაში აზნაურული სამსახურის საშუალებას აძლევდა. გვიანდელ შუა საკუნეებში, ქვეყნის ეკონომიკური დაქვეითებისა და პოლიტიკური დაქუცმაცებულობის პერიოდში, მსახურთა ფენაც დაქვეითდა. ამ ვითარებამ გამოხატულება პოვა მსახურის სისხლის ფასის შემცირებაშიც. ბექა-აღბუღას სამართლის მიხედვით, მსახურის სისხლის ფასი 1000 თეთრია, მებეგრე გლეხისა - 400; ვახტანგ VI-ის სამართლის მიხედვით კი მსახუეის სისხლს ფასი 24 თუმანია, გლეხისა - 12. მსახურთა ფენაში, გვიანდელი შუა საუკუნეების მონაცემებით, 2 ეკონომიკური ჯგუფი გამოიყოფოდა: „მართებული მსახური“, ანუ „კაი კვამლი“, რომელიც „მთელ საკომლოს“ ფლობდა, და „დაბალი მსახური“, რომელსაც „ნახევარი საკომლო“ ჰქონდა. გარდა ამისა, წყაროებში ნახსენებია „დაბეგრილი“ და „დაუბეგრავი“ მსახურიც. მსახურთა მცირე ნაწილს საკუთარი გლეხები ჰყავდა და ამდენად გლეხის ექსპლუატაციის მონაწილე იყო. ზოგიერთ შემთხვევაში კი მსახურს თავისი ბატონი უზრუნველყოფდა ხლებისა და ლაშქრობის დროს. მებეგრე გლეხის მსახურის კატეგორიაში აღზევება მის უშუალო ბატონს შეეძლო. მსახურთა სამხედრო თუ საპოლიციო რაზმებისა და მოხელეების გარეშე არსებობა მსხვილ ფეოდალებს არ შეეძლოთ. ამ ვითარების გამო მსახურთა ფენა საკმაოდ მყარი იყო ფეოდალიზმის არსებობის მთელ მანძილზე. გვიანდელი შუა საუკუნეებში მსახურის სინონიმად ხშირად იხმარებოდა თარხანი ან აზატი (იგულისხმება მებეგრე გლეხის „თავი ბეგრისაგან“ განთავისუფლება და მსახურად დადგენა). ბატონს უფლება ჰქონდა დაესაჯა თავისი მსახური ცემით, დაბმით, დარბევით და სხვა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ მთავრობამ არ ცნო მსახურთა პრივილეგიები და მებეგრე გლეხებთან ერთად დაბეგრა. მსახურები ბატონყმობის უღლისაგან განთავისუფლდნენ მთელ გლეხობასთან ერთად 1864-1871 წლებში. მსახურებს მრავალი საერთო აქვს ფეოდალურ დასავლეთ ევროპაში ცნობილ მინისტერიალებთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალიზმი
Lasioglossum herbstiellum
სქოლიო
herbstiellum
Starbucks
thumb|200px|კომპანიის ლოგო thumb|სტარბაქსი სტარბაქსი (Starbucks; nasdaq: SBUX) — ამერიკული კომპანია, რომელიც ყავის გაყიდვითაა დაკავებული იგივე სახელწოდების მქონე ყავახანების ქსელში. მმართველი კომპანიის — Starbucks Corporation-ის სათავო ოფისი — სიეტლში, აშშ მდებარეობს. სტარბაქსი მსოფლიოში ყველაზე დიდი ყავახანების ქსელია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები კატეგორია:ყავის კულტურა
სამგორის სარწყავი სისტემის ქვემო მაგისტრალური არხი
მინიატიურა|არხი ლილოს უბანში, თბილისი სამგორის სარწყავი სისტემის ქვემო მაგისტრალური არხი — არხი აღმოსავლეთ საქართველოში, ივრის ზეგანსა და გარდაბნის ვაკეზე. წყალს იღებს თბილისის ზღვიდან. არხის სიგრძეა 48,1 კმ, სარწყავი ქსელის ჯამური სიგრძე 441,9 კმ. მაქსიმალური გამტარუნარიანობა — 12 მ³/წმ. ექსპლუატაციაშია 1952 წლიდან. არხი რწყავს ძირითადად გარდაბნის მუნიციპალიტეტის, აგრეთვე თბილისის მიწებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სარწყავი არხები
სომა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სომა შეიძლება აღნიშნავდეს:
If Leaving Me Is Easy
„If Leaving Me Is Easy“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან Face Value. იგი გამოიცა მხოლოდ ბრიტანეთში და არასოდეს გამოსულა სინგლის სახით აშშ-ში.
სქოლიო
კატეგორია:1981 წლის სინგლები კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები
დალი
დალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სიერა-მადრეს განძი (ფილმი)
სიერა-მადრეს განძი (The Treasure of the Sierra Madre) — 1948 წლის ვესტერნი, რომლის რეჟისორია ჯონ ჰიუსტონი. 1990 წელს ფილმი შეყვანილ იქნა ფილმების ეროვნულ რეესტრში. რეჟისორი სტენლი კუბრიკი ამ ფილმს აყენებდა მეოთხე ადგილზე თავის საყვარელ ათ ფილმს შორის.
სიუჟეტი
დობსი და კერტინი დაქირავებით მუშაობენ, მაგრამ დამქირავებელი მათ მოატყუებს და ჯამაგირს არ გადაუხდის. ისინი დაუმეგობრდებიან გამოცდილ ჰოვარდს და მასთან ერთად მექსიკაში გაემართებიან ოქროს მოსაპოვებლად. თავდაპირველად მათ ოქროს პოვნა ადვილად წარმოუდგენიათ, მაგრამ სინამდვილეში ეს ძალიან ძნელი აღმოჩნდება. როცა დობსი დანებებას გადაწყვეტს, ჰოვარდი მაშინ აღმოაჩენს ოქროს საბადოს. სამივე საკუთარ წილს სამალავში ინახავს. დობსის სამალავში შხამიანი ხვლიკი შეძვრება. კერტინი ცდილობს ქვა ხის ჯოხით გადააბრუნოს და მოკლას ქვეწარმავალი. ეჭვიანი დობსი ჩათვლის, რომ კერტინს მისი წილის მითვისება უნდა, თუმცა ბოლოს მაინც კერტინს დაუჯერებს.
სამეულს მიაგნებს ვინმე ჯეიმზ კოუდი, რომელიც მათ შესთავაზებს, ან მოკლან, ან პარტნიორად აიყვანონ, ან გაუშვან. სამეული უცნობს პარტნიორად აიყვანს. ამის შემდეგ ოქროს მაძიებლებს ფედერალებად გადაცმული ბანდიტები დაესხმიან თავს.
კერტინსა და დობს შორის ურთიერთობა იძაბება. დობსს კერტინის მოკვლა უნდა და მის დაძინებას ელის. როცა კერტინს ჩაეძინება, დობსი იხელთებს და მძიმედ დაჭრის მას, მაგრამ კერტინი მხარშია დაჭრილი და გადარჩება. მთელი ოქრო დობსს რჩება. დობსს უდაბნოს ოაზისთან ბანდიტები დახვდებიან და მოკლავენ. დობსის მოგროვებულ ოქროს კი ქარი გაფანტავს. ჰოვარდი და კერტინი მათ მიერ მოპოვებული ოქრს ბედზე იცინიან. ჰოვარდი ინდიელების სოფელში რჩება, კერტინი კი მოკლული კოუდის ცოლთან გაემგზავრება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1948 წლის ფილმები კატეგორია:ვესტერნები კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები კატეგორია:ჯონ ჰიუსტონის ფილმები
ლილი ტომლინი
მერი ჟან "ლილი" ტომლინი (Lily Tomlin დაიბადა 1 სექტემბერი, 1939. დეტროიდი, მიჩიგანი, აშშ) არის ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, მწერალი, მომღერალი და პროდიუსერი. ტომლინმა დაიწყო თავისი კარიერა როგორც სთენდ-აფ იუმორისტმა, ასევე ასრულებდა როლებს ბროდვეის მიღმა 1960-იანი წლების განმავლობაში. ის ასრულებდა როლს შოუში Rowan & Martin's Laugh-In 1969 წლიდან 1973 წლამდე. იგი ამჟამად თამაშობს Frankie Bergstein- ის როლს Netflix- ის სერიალებში Grace and Frankie, რომლის დებიუტი შედგა 2015 წელს და მოიპოვა ემის ოთხი, სამი Screen Actors Guild Awards -ის ნომინაცია და ოქროს გლობუსის პრემია.
1974 წელს ტომლინის ფილმის დებიუტი შედგა რობერტ ალტმანის ფილმში „ Nashville“, რამაც მას ნომინაცია მოუპოვა ოსკარის პრემიაზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის. 1977 წელს, გვიან შოუში მარგო სპერლინგის როლის შესრულებამ მოუპოვა ვერცხლის დათვი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის და ნომინაციები ოქროს გლობუსის და BAFTA პრემიის საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. მისი სხვა ცნობილი ფილმებია 9 to 5 (1980), All of Me (1984), Big Business (1988), Flirting with Disaster (1996), Tea with Mussolini (1999), I Heart Huckabees (2004), and Grandma (2015).
ლილი ტომლინის მთავარი როლი დაწერა მისმა მაშინდელმა პარტნიორმა (ახლა მეუღლემ), ჯეინ ვაგნერმა, შოუში სახელწოდებით " The Search for Signs of Intelligent Life in the Universe", რომელიც 1985 წელს გაიხსნა ბროდვეიზე და მოიგო ტონის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. იგი ასევე ცნობილია როგორც ქალბატონ ფრიზლის ხმა ბავშვთა სერიალში "ჯადოსნური სასკოლო ავტობუსი". მან პირველი ემის ჯილდო მოიგო 1974 წელს, Lily-ის პროდუსინგისა და შექმნისთვის. მერი ჟან ტომლინმა გრემის პრემია მოიპოვა 1972 წელს კომედიური ალბომისთვის "ეს არის ჩანაწერი". 2014 წელს მას მიენიჭა კენედის ცენტრის წარჩინებები, ხოლო 2017 წელს მიიღო კინომსახიობთა გილდიის ცხოვრებისეული მიღწევების პრემია.
ადრეული წლები
მერი ჟან ტომლინი დაიბადა დეტროიტში, მიჩიგანის შტატში, ლილი მეეს - ექთნის თანაშემწის და გაი ტომლინის (1913 წლის 3 მარტი - 1970 წლის 24 ოქტომბერი) ), ქარხნის თანამშრომელის ქალიშვილია. მას ჰყავს უმცროსი ძმა, სახელად რიჩარდ ტომლინი. ტომლინის მშობლები სამხრეთ ბაპტისტები იყვნენ, რომლებიც დიდი დეპრესიის პერიოდში დეტროიტში გადავიდნენ პედუკადან, კენტუკი, მან კასის ტექნიკური საშუალო სკოლა 1957 წელს დაამთავრა. ტომლინი სწავლობდა ვეინის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და თავდაპირველად ბიოლოგიას სწავლობდა. მან სპექტაკლზე გაიარა ტესტირება და ამან გამოიწვია მისი ინტერესი თეატრში კარიერისადმი და შეიცვალა სპეციალობა. კოლეჯის დასრულების შემდეგ, ტომლინმა დაიწყო სტენდ-აპ-კომედიის გაკეთება დეტროიტის ღამის კლუბებში, მოგვიანებით კი ნიუ იორკში. მან მსახიობობის სწავლა განაგრძო HB სტუდიაში. მისი პირველი სატელევიზიო გამოსვლა იყო მერვ გრიფინის შოუში 1965 წელს.
პირადი ცხოვრება
2013 წლის 31 დეკემბერს, ტომლინი და ვაგნერი დაქორწინდნენ ლოს-ანჯელესში, კერძო ცერემონიალზე 42 წლის განმავლობაშ ერთად ყოფნის შემდეგ.
მერი ჟან ტომლინი მონაწილეობდა არაერთ ფემინისტურ და გეი მეგობრულ ფილმში. 1975 წელს, მის ალბომში Modern Scream, ის უყურებს პირდაპირ მსახიობებს, რომლებიც მიზნად ისახავენ დისტანცირებას გეი და ლესბოსელი პერსონაჟებისგან - პასუხობს ფსევდო ინტერვიუს კითხვაზე: "როგორ გრძნობდა თავს ჰეტეროსექსუალის თამაშის დროს? მე ვხედავდი ამ ქალებს მთელი ცხოვრება, ვიცი როგორ დადიან, ვიცი როგორ ლაპარაკობენ".
2013 წელს ტომლინმა და ვაგნერმა ერთად იმუშავეს ფილმზე „ბოდიშის მოხდა სპილოებზე“, რომელიც ვაგნერმა დაწერა და ტომლინმა განასახიერა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მწერალი
პოლონეთის პოლიტიკა
პოლონეთის პოლიტიკური სისტემა არის საპარლამენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკა, სადაც პრემიერ მინისტრი არის მრავალპარტიული სისტემის მქონე მთავრობის ხელმძღვანელი. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას, ხოლო საკანონმდებლო ხელისუფლება განაწილებულია მთავრობასა და ორპალატიან (სეიმი და სენატი) პარლამენტს შორის. სასამართლო დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან.
აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას, რომელიც შედგება მინისტრთა საბჭოსგან, რომელსაც პრემიერ მინისტი ხელმძღვანელობს. მისი წევრები ძირითადად პარლამენტის ქვედა პალატის (სეიმის) უმრავლესობის გუნდიდან ირჩევიან. მთავრობას ოფიციალურად ასახელებს პრეზიდენტი, და სეიმმა ორ კვირაში უნდა დაამტკიცოს ის.
საკანოონმდებლო ხელისუფლება არის განაწილებული მთავრობასა და პარლამენტს შორის. პარლამენტის წევრები ირჩევიან პროპორციული სისტემით. იმ შემთხვევაში თუ პოლიტიკური პარტია არ გამოხატავს ეთნიკური უმცირესობის ინტერესებს მან პარლამენტის ქვედა პალატაში მოსახვედრად მინიმუმ 5%-იანი ზღვარი უნდა გადალახოს. დღეისთვის წარმოდგენილია 4 პარტია. საპარლამენტო არჩევნები ტარდება ოთხ წელიწადში ერთხელ.
პოლონეთის პრეზიდენტი, როგორც სახელმწიფოს მეთაური არის პოლონეთის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. ასევე მას აქვს პარლამენტის გადაწყვეტილებაზე ვეტოს უფლება, სხვა შემთხვევაში ძირითადად წარმომაგენლობითი როლი აქვს. პრეზიდენტის არჩევნები ტარდება 5 წელიწადში ერთხელ.
პოლონეთის პოლიტიკური სესტემა განსაზღვრულია პოლონეთის კონსტიტუციით, რომელიც ასევე არის ინდივიდუალური თავისუფლების გარანტია.
სასამართლო პოლონეთის პოლიტიკაში, საკონსტიტუციო ტრიბუნალის გარდა რომელიც ახდენს ისეთი კანონების ანულირებას რომლებიც ინდივიდუალურ თავისუფლებას ზღუდავენ, მინიმალურ როლს თამაშობს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
პოლონეთი დაყოფილია 16 პროვინციად (სავოევოდო პოლ.:województwo): ქვემო სელეზია; კუაიავო-პომერანია; ლოძი; ლუბლინი; ლუბუში; მალოპოლოვსკი; მაზოვიეცი; ოპოლე; კარპატები; პოდლასი; პომერანია; სილეზია; სვიეტოკში; ვარმინო-მაზურია; ველიკოპოლსკი; დასავლეთ პომერანია.
ჯანთუგანი
ჯანთუგანი (Джантуган) — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია საქართველოს — სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარისა და რუსეთის — ყაბარდო-ბალყარეთის საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ადილსუს ზემოთებიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მწვერვალებს ბაშყარასა და გუმაჩს შორის. სიმაღლე 4012 მ. კალთებიდან ეშვება მყინვარი ბაშყარა და ჯანყუათი. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. პირამიდისებურია. მწვერვალთან ახლოს მდებარეობს ჯანთუგანის უღელტეხილი. ჯანთუგანის სამხრეთით აღმართულია ამავე სახელწოდების პლატო. ყარაჩაი-ბალყარული ენიდან მწვერვალის სახელწოდება ითარგმნება როგორც „გვერდზე მდგომი მწვერვალი“. აღსანიშნავია, რომ ყარაჩაი-ბალყარულში არსებობს საკუთარი სახელი ჯანთუგანი.
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მთები
1728
თარიღი უცნობია
*
ანდრე კოლინგბა
ანდრე კოლინგბა (André Dieudonné Kolingba; დ.12 აგვისტო, 1935, ბანგი, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 7 თებერვალი, 2010, პარიზი, საფრანგეთი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1981-1993 წწ.
ბიოგრაფია
ანდრე კოლინგბა დაიბადა 1935 წლის 12 აგვისტოს. წარმოშობით ის ეკუთვნის იაკომას ტომს. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე მსახურობდა საფრანგეთის შეიარაღებულ ძალებში, შემდეგ კი მშობლიური ქვეყნის არმიაში. 1973 წელს მიენიჭა ბრიგადის გენერლის წოდება. ეკავა თავდაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობა. 1977 წელს დაინიშნა იმპერატორ ბოკასას თანაშემწედ. მცირე ხნით იყო ელჩი ჯერ კანადაში, შემდეგ- გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. 1979 წელს, იმპერატორ ბოკასას დამხობის შემდეგ, დაინიშნა თავდაცვის მინისტრად. 1981 წელს პრეზიდენტმა დავიდ დაკომ კოლინგბა დანიშნა გენშტაბის ხელმძღვანელად.
ხელისუფლებაში მოვიდა სახელმწიფო გადატრიალების გზით 1981 წლის 20 სექტემბერს, პრეზიდენტ დავიდ დაკოს დამხობის შემდეგ. მან დაიკავა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტისა და ეროვნული აღორძინების სამხედრო კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტი. 1986 წელს, მისი მმართველობის პერიოდში ქვეყანაში დაბრუნდა ყოფილი დიქტატორი ჟან ბედელ ბოკასა, რომელიც დააპატიმრეს და სასამართლო პროცესის შემდეგ სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს.
1992 წელს ჩაატარა მრავალპარტიული არჩევნები, რომელშიც დამარცხდა და უარყო მისი შედეგები. 1993 წელს ხელახლა ჩაატარა არჩევნები, ამჟამად მისი შედეგები სცნო და ხელისუფლება გადასცა ახლადარჩეულ პრეზიდენტს ანჟ ფელიქს პატასეს. მაგრამ გადადგომამდე განახორციელა ფართომასშტაბიანი ამნისტია, რომლის ფარგლებში განთავისუფლდა ათასობით პატიმარი, მათ შორის ჟან-ბედელ ბოკასა. გადადგომის შემდეგაც ასრულებდა მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის პოლიტიკაში. თავმჯდომარეობდა საკუთარ პარტიას - ცენტრალური აფრიკის დემოკრატიული გაერთიანება. 1999 წელს გამართულ არჩევნებში ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მოქმედი პრეზიდენტი ანჟ ფელიქს პატასე და ექსპრეზიდენტები- ანდრე კოლინგბა და დავიდ დაკო. არჩევნებში პატასემ გაიმარჯვა, კოლინგბამ მეორე ადგილი დაიკავა ხმების 19%-ით.
2005 წლის 13 მარტის საპრეზიდენტო არჩევნებში კოლინგბა იყო ერთ-ერთი პრეზიდენტობის 11 კანდიდატს შორის. მან დააგროვა ხმათა 16% და დაიკავა მესამე ადგილი მოქმედი პრეზიდენტის ფრანსუა ბოზიზესა და ყოფილ პრემიერ-მინისტრ მარტინ ეინგელეს შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
ხამანწკები (მოთხრობა)
ხამანწკები (Устрицы) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1884 წელს დაიწერა. პირველად, 1884 წლის 16 დეკემბერს, ჟურნალ „Будильник“-ის 486-ე ნომერში გამოქვეყნდა ქვესათაურით „მონახაზი“ და ხელმოწერით ა. ჩეხონტე.