cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ივანე ნიკურაძე
ბიოგრაფია
საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ მიიღო გერმანიის მოქალაქეობა. დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ქიმიის სპეციალობით 1923 წელს. მუშაობდა კაიზერ ვილჰელმის (ამჟამად — მაქს პლანკის) სახელობის ჰიდრავლიკურ კვლევათა და დინამიკის ინსტიტუტში, სადაც მოგვიანებით ხელმძღვანელობდა განყოფილებას (1934 წლამდე). ეწეოდა ნაყოფიერ სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას. მისი ნაშრომები იბეჭდებოდა გერმანიაში გამომავალ ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალებში (ზოგჯერ თავისი ძმის, ალექსანდრე ნიკურაძის, თანაავტორობით). შექმნა სახელმძღვანელო ჰიდრომექანიკაში, გამოიკვლია სითხის ლამინარული და ტურბულენტური დინება, რეინოლდსის რიცხვის დიდი მნიშვნელობისათვის მიიღო ჰიდროდინამიკური წინაღობის კოეფიციენტის ემპირიული ფორმულა, რომელსაც მისი სახელი მიანიჭეს. მისი სახელი ასევე ეწოდება დიაგრამებსა და მრუდეებს, რომლებიც ჰიდრავლიკაში გამოიყენება. პროფესორად მოღვაწეობდა ჯერ ბრესლაუს უნივერსიტეტში (1945 წლამდე), ხოლო შემდეგ აახენის უნივერსიტეტში. მისი არქივი დაცულია კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1894 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979 კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები ი კატეგორია:ქართველი კოლაბორაციონისტები
სკოპიეს საერთაშორისო აეროპორტი
სკოპიეს საერთაშორისო აეროპორტი (Меѓународен аеродром Скопје) ან უბრალოდ სკოპიეს აეროპორტი (Аеродром Скопје), ყოფილი სკოპიეს ალექსანდრე დიდის აეროპორტი (Аеродром „Александар Велики“ Скопје) (IATA: SKP, ICAO: LWSK) — უდიდესი საერთაშორისო აეროპორტი მაკედონიაში. მდებარეობს დედაქალაქ სკოპიედან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 17 კმ-ში. აეროპორტი წარმოადგენს ავიაკომპანია Wizz Air-ის ჰაბს. 2014 წელს გატარებულ მგზავრთა რაოდენობამ 1 208 359 კაცი შეადგინა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის აეროპორტები კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
ოლივია დე ჰევილენდი
ოლივია მერი დე ჰევილენდი (დ. 1 ივლისი, 1916, ტოკიო, იაპონია — გ. 25 ივლისი, 2020, პარიზი, საფრანგეთი) — ორი ოსკარის მფლობელი ბრიტანელ-ამერიკელი მსახიობი, რომლის კარიერა გრძელდებოდა 1935–88 წლებში. ითამაშა 49 მხატვრულ ფილმში და იყო კლასიკური ჰოლივუდის ოქროს ხანის ერთ-ერთი წამყვანი კინოვარსკვლავი. ცნობილია თავისი ადრინდელი როლებით ფილმებში: „რობინ ჰუდის თავგადასავალი“ (1938) და „ქარწაღებულნი“ (1939) და ჯილდოთი აღნიშნული შედარებით გვიანდელი გამოსვლებით ფილმებში „ყველას თავისი“ (1946) „გველის სორო“ (1948) და „მემკვიდრე“ (1949).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი  25 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი  2020 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
გამარჯვებული საქართველო
გამარჯვებული საქართველო — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომელიც 2019 წლის 11 ივნისს დაფუძნდა. პარტიის ლიდერია ირაკლი ოქრუაშვილი. პარტიის ცნობილი წევრები არიან: გუბაზ სანიკიძე, კოტე კემულარია და ვალერი გელბახიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
მერი ნაკაშიძე
მერი ნაზარის ასული ნაკაშიძე (დ. 14 აპრილი [ ძვ. სტ. 1 აპრილი] 1914, სიღნაღი — გ. 27 ივლისი 1986, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (ლირიკულ–კოლორატურული სოპრანო). საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1955).
1936 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფ. ი. ბახუტაშვილი-შულგინას კლასი). 1935–1960 წლებში თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. ფაქიზი, ლამაზი ხმისა და შესანიშნავი სცენური გარეგნობის მქონე მსახიობმა შექმნა მრავალი საინტერესო ვოკალურ-სცენური სახე, რომელთაგან ნატიფი ლირიზმითა და პოეტურობით გამოირჩევა: მარო (ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი“), ქეთო (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“), ცირა (მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“), მზია, ბულბული (აკაკი ანდრიაშვილის „კაკო ყაჩაღი“, „ჩხიკვთა ქორწილი“), ლატავრა (ზ. ფალიაშვილის „ლატავრა“), ლაკმე (დელიბის „ლაკმე“), ვიოლეტა, ჯილდა (ჯუზეპე ვერდის „ტრავიატა“, „რიგოლეტო“), მარფა (ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის „მეფის საცოლე“), როზინა (ჯოაკინო როსინის „სევილიელი დალაქი“) და სხვა. ეწეოდა ნაყოფიერ საკონცერტო მოღვაწობას, გასტროლებს მართავდა სსრკ ქალაქებში, იყო პოლონეთში, გდრ-ში. დიდი ოსტატობოთ ასრულებდა ე. ბრუსილოვსკის „ორ მერცხალს“, შტრაუსის „ვალსს“ (ვენის ტყის ზღაპარი), უკრაინულ ხალხურ სიმღერას „სოლოვეიკოს“ და სხვა. ვოკალისტთა რესპუბლიკური (1951) და საკავშირო (1957) კონკურსების ლაურეატი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და საპატიო ნიშნის ორდენებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:სიღნაღში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ისაია ფურცელაძის საფლავი
ისაია ფურცელაძის საფლავი — ისტორიული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერეთში, ადგილ ხაშილაურებში. ერთ-ერთი პირველი ქართველი საბჭოთა აგრონომისა და საზოგადო მოღვაწის ისაია ფურცელაძის საფლავი შემოღობილია ლითონის მესრით. საფლავის ბაზალტის ქვაში ჩასმულია თეთრი მარმარილოს ფილა წარწერით: „აგრონომი ფურცელაძე ისაია იოველის ძე 1851-1924“.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
Ibiza Bar
მუსიკა
სიმღერას, „The Nile Song“-ის მსგავსად იწყებს რიტმული გიტარა. თუმცა, განსხვავებით უკანასკნელისგან, „Ibiza Bar“-ში არ იცვლება გასაღებები, იგი მერყეობს რე და მი მაჟორულ აკორდებს შორის, ხოლო მისამღერი ლა მაჟორში სრულდება. ისევე, როგორც „The Nile Song“-ში, სიმღერის ჟღერადობა შედარებით მძიმეა. ამ მხრივ აგრეთვე შესამჩევია ჯგუფის სიმღერები „The Gold It's in the...“ და „Young Lust“, ისევე, როგორც The Division Bell-ის სესიების დუბლი „Nervana“, გამოცემული ალბომის The Endless River დამატების სახით.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:ფსიქოდელიური როკ-სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
გურამ ასათიანის ქუჩა
გურამ ასათიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); კისისხევის ქუჩიდან გურამ ასათიანის II შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს, თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ფარკოფელის შესახვევი, 20-იან წლებში ქუჩა გახდა. 1958 წელს — ივანე სტურუას, 2003 წელს გურამ ასათიანის სახელი ეწოდა, აქვს 2 შესახვევი (I შესახვევი — ყოფილი ფარკოფელის შესახვევი). თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ქუჩის მონაკვეთი, გურამ ასათიანის I შესახვევიდან II შესახვევამდე, დატანილია როგორც ფარკოფელის გასასვლელი.
გურამ ასათიანის I შესახვევი
გურამ ასათიანის I შესახვევი — შესახვევი ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). მიხეილ მესხის ქუჩიდან ძმობის ჩიხამდე.
ლიტერატურა
ასათიანი
მენოპაუზა
მენოპაუზა, იგივე კლიმაქტერიული პერიოდი — ეტაპი ქალის ცხოვრებაში, როდესაც მენსტრუალური ციკლი მთლიანად წყდება და ქალი აღარ არის ფერტილური. მენოპაუზა, როგორც წესი, 48-იდან 52 წლამდე ასაკის შუალედში დგება. სამედიცინო პროფესიონალები ხშირად მენოპაუზალური პერიოდის ათვლას იწყებენ მაშინ, როდესაც ქალს მენსტრუალური სისხლდენა უკვე 12 თვის განმავლობაში არ ჰქონია. ის ზოგჯერ ასევე საკვერცხეების მიერ ჰორმონების წარმოების შემცირებით განისაზღვრება.
სქოლიო
კატეგორია:მენოპაუზა კატეგორია:მენსტრუალური ციკლი კატეგორია:ენდოკრინოლოგია
Я̈
Я̈, я̈ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „Я“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ს ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.
კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „Я“-სა და „“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
კატეგორია:კირილური ასოები
ოჰრიდის წმინდა პავლე მოციქულის აეროპორტი
ოჰრიდის წმინდა პავლე მოციქულის აეროპორტი (Аеродром Свети Апостол Павле) ან უბრალოდ ოჰრიდის აეროპორტი (Аеродром Охрид) (IATA: OHD, ICAO: LWOH) — სიდიდით მეორე საერთაშორისო აეროპორტი მაკედონიაში. მდებარეობს ქალაქ ოჰრიდიდან 9 კმ-ში. 2012 წელს გატარებულ მგზავრთა რაოდენობამ 78 040 კაცი შეადგინა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის აეროპორტები კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
უაიაკუნდო-არმის რაიონი
უაიაკუნდო-არმის რაიონი (Distrito de Huayacundo Arma) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის უაიტარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 150 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 448 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 35 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12.81 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაიტარის პროვინციის რაიონები
სალიზვარის ნამოსახლარი
სალიზვარის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უფლისციხეში, კლდეში ნაკვეთი ქალაქის აღმოსავლეთით, 0,5 კმ-ზე, მტკვრის მარცხენა ნაპირას. თარიღდება ფეოდალური ხანით. შეისწავლა უფლისციხის 1957-1963 წწ. არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (უფროსები: თ. ქარუმიძე, დ. ხახუტაიშვილი). სალიზვარი, ე.ი „კლდის ვენახი“, უფლისციხის გარეუბანი და ერთ-ერთი სას.-სამ. უბანია. აქ აღმოჩენილია კლდეში ნაკვეთი საწნახლები, რომლებიც თარიღდება XII-XIII საუკუნეებით. ვენახები, როგორც ჩანს, მდინარე მტკვრის ჭალაში იყო გაშენებული და კლდეში გამოყვანილი რუს წყლით ირწყვებოდა.
ტრისტან-და-კუნია
ტრისტან-და-კუნია (Tristan da Cunha) — არქიპელაგი ატლანტის ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, შედის ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნიას შემადგენლობაში.
აღდგომის კუნძულთან, პიტკერნის კუნძულებთან და ბუვეს კუნძულთან ერთად მატერიკებიდან ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დაშორებული დასახლებული ადგილებია დედამიწაზე. მდებარეობს 2816 კმ-ში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკიდან, 3360 კმ-ში სამხრეთი ამერიკიდან და 2161 კმ-ში სამხრეთით წმინდა ელენეს კუნძულიდან.
1956 წლიდან ბრიტანელებისგან არენდირებულ კუნძულ გოფის მონაკვეთზე განლაგებულია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მეტეოროლოგიური სადგური.
გეოგრაფია
ტრისტან-და-კუნია — ვულკანური წარმოშობის კუნძული, წარმოიშვა დაახლოებით 1 მილიონი წლის წინ. კუნძულზე მდებარეობს არქიპელაგის ყველაზე მაღალი წერტილი — დედოფალ მერის პიკი, სიმაღლით ზღვის დონიდან 2055 მეტრი. ზამთარში მთის მწვერვალი დაფარულია თოვლით. დედოფალ მერის პიკი — ვულკანია, კუნძულის აღმოჩენის მომენტიდან ამოიფრქვა რამდენიმეჯერ.
ტრისტან-და-კუნიას კუნძულს აქვს კლდოვანი ნაპირი და მთიანი რელიეფი, მრავალრიცხოვანი თხრილები, რომელსაც ადგილობრივი მაცხოვრებლები ეძახიან «ხეობას» («gulches»). კუნძულის ერთადერთი ტერიტორია, რომელიც მიესადაგება ადამიანის მუდმივ საცხოვრებელს — ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილია. აქვე შესაძლებელია ზღვიდან გადმოსვლა დიდი რისკის გარეშე.
კლიმატი
thumb|250px|right|არქიპელაგის ხედი კოსმოსიდან (კუნძულ გოფის გარეშე) კუნძულების კლიმატი ზომიერი ოკეანისებურია, წვიმიანი და ქარიანი. კუნძულ გოფზე თვის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს +9 °С-დან +14,5 °C-მდე, ჩრდილოეთის კუნძულებზე — +11 °С-დან +17,5 °C-მდე. ნალექი წელიწადში მოდის ჩრდილოეთში 2000 მმ-დან კუნძულ გოფის 2500 მმ-მდე.
ფლორა და ფაუნა
ტრისტან-და-კუნიას კუნძულებზე არ არიან ძუძუმწოვრები (სანაპიროზე სელაპების და გოფის კუნძულზე ადამიანის შემოყვანილი თაგვის გამოკლებით), ქვეწარმავლები, პეპლები. მატერიკიდან კუნძულების სიშორემ გავლენა იქონია ცხოველთა და მცენარეულ სამყაროზე. კუნძულებზე ბევრია მცენარე-ენდემები, ინაკსესიბლეს კუნძულზე შენარჩუნებულია ყველაზე პატარა არამფრინავი ფრინველი დედამიწაზე — «ინაკსესიბლეს კუნძულის ლაინა» ანუ «ტრისტანის ლაინა» (Atlantisia rogersi). კუნძულზე ასევე ბინადრობს მეკლდეური პინგვინი (Eudyptes chrysocome).
გავრილოვის ღამე
გავრილოვის ღამე (Ночь Гаврилова) — საპროტესტო გამოსვლები და დარბევა თბილისში 2019 წლის 20 და 21 ივნისს, რომელიც თბილისში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის სესიის დროს რუსეთის დუმის დეპუტატის სერგეი გავრილოვის მიერ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის სკამის დაკავებასა და საქართველოს პარლამენტში რუსულ ენაზე ასამბლეის სესიის ჩატარებას მოყვა.
ტრისტან-და-კუნია
ფლორა და ფაუნა
გოფის, ნაიტინგეილის და ინაკსესიბლეს კუნძულები გამოცხადებულია ველური ბუნების ნაკრძალებად.
გავრილოვის ღამე
თავდაპირველად საპროტესტო აქცია სასტუმრო „რედისონთან“ დაიწყო, თუმცა შემდგომ საქართველოს პარლამენტის შენობის წინ გაგრძელდა. 20 ივნისს, გვიან ღამით სამართალდამცველებმა აქციის დაშლა დაიწყეს. ადგილობირივი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების მოსაზრებით, სამოქალაქო პროტესტის წინააღმდეგ იყო გამოყენებული არაპროპორციული საპოლიციო ძალა.
ტრისტან-და-კუნია
ფლორა და ფაუნა
შინაური ცხოველებს და მსხვილ რქოსან საქონელს ტრისტან-და-კუნიას კუნძულის მაცხოვრებლები არ აველურებენ და ისინი ბუნებისათვის დიდ საფრთხეს არ წარმოადგენს.
გავრილოვის ღამე
აქციის დაშლის დროს კლინიკებში 240 მოქალაქე გადაიყვანეს, რომელთაგან 80 სამართალდამცველი იყო. დაშავებულებიდან ორმა თვალი დაკარგა, მათ შორის 18 წლის გოგომ, რომელიც, მისი დის თქმით, უბრალო გამვლელი იყო და აქციაში არ მონაწილეობდა. დაზიანებები მიიღო 30-ზე მეტმა ჟურნალისტმა.
ტრისტან-და-კუნია
ისტორია
ითვლება, რომ არქიპელაგის ჩრდილოეთის კუნძულები 1506 წელს აღმოაჩინა პორტუგალიელმა ტრისტან და კუნიამ, მაგრამ ის ნაპირზე არ გადასულა. გოფის კუნძული აღმოაჩინა ინგლისელმა ზღვაოსანმა ჩარლზ გოფმა 1731 წელს. პირველი გადასვლა განახორციელეს ფრანგმა მეზღვაურებმა — ფრეგატ «L’Heure du Berger»-ის ეკიპაჟის წევრებმა 1767 წელს.
გავრილოვის ღამე
საპროტესტო ტალღის შედეგად 21 ივნისს თანამდებობა დატოვა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ, ხოლო ასამბლეის საქართველოში ჩატარების ინიციატორმა, საქართველოს პარლამენტის დეპუტატმა ზაქარია ქუცნაშვილმა მანდატზე უარი თქვა.
ტრისტან-და-კუნია
ისტორია
კუნძულზე პირველი დამსახლებელი 1810 წელს გახდა მასაჩუსეტსის შტატის მაცხოვრებელი ამერიკელი ჯონათან ლამბერტი, რომელიც გარდაიცვალა 1812 წელს.
გავრილოვის ღამე
მოვლენათა განვითარება
მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეა თბილისში 2019 წლის 19 ივნისს გაიხსნა. სახელმწიფო ცერემონიების სასახლეში (ავლაბრის სასახლე) ასამბლეის 26-ე სესიის ფარგლებში გამართული მიღება საქართველოში უკრაინის ელჩმა, იგორ დოლგოვმა პროტესტის ნიშნად დროზე ადრე დატოვა. ეს მოხდა სწორედ მაშინ, როდესაც სიტყვით გამოდიოდა რუსი დეპუტატი, ასამბლეის პრეზიდენტი სერგეი გავრილოვი. უკრაინის ელჩმა განაცხადა, რომ მას არ უნდოდა რუსეთის ფედერაციის წარმომადგენლის სიტყვა მოესმინა.
ტრისტან-და-კუნია
ისტორია
1815 წელს დიდი ბრიტანეთმა მოახდინა კუნძულების ანექსია. სუეცის არხის გახსნამდე კუნძულებს ჰქონდათ სტრატეგიული მნიშვნელობა ევროპიდან და აღმოსავლეთ ამერიკიდან ინდოეთის ოკეანეში მოგზაურობის დროს.
1906 წელს მოხდა ვულკანის ამოფრქვევა, რომელმაც გამოიწვია პირუტყვის და კარტოფილის პლანტაციების განადგურება. ადამიანები გადაასახლეს კეიპტაუნში. 1961 წელს ამოფრქვევამ ზიანი მოუტანა თევზის ფაბრიკას, ხოლო მოსახლეობა გადაასახლეს წმინდა ელენეს კუნძულზე ან დიდ ბრიტანეთში. როდესაც ფაბრიკა აღადგინეს, მაცხოვრებლები დაბრუნდნენ სახლში.
გავრილოვის ღამე
მოვლენათა განვითარება
20 ივნისს რუსული დელეგაცია პარლამენტის პლენარულ დარბაზში მივიდა. ასამბლეის პრეზიდენტი, სერგეი გავრილოვი პარლამენტში ირაკლი კობახიძის სავარძელში ჩაჯდა და რუსულ ენაზე წაიყვანა სხდომა. სწორედ ამ ფაქტმა გამოიწვია დეპუტატებისა და მოქალაქეების პროტესტი. ასამბლეის სესიის დაწყებიდან რამდენიმე საათის შემდეგ პრეზიდიუმში შეიჭრნენ „ევროპული საქართველოსა“ და „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ დეპუტატები საქართველოსა და ევროკავშირის დროშებით. მათ სპიკერატის ადგილი დაიკავეს და ტრიბუნის ბლოკირება მოახდინეს. ასამბლეა იძულებული გახდა შეეწყვიტა თავისი საქმიანობა საქართველოს პარლამენტში და სასტუმრო „რედისონში“ გადასულიყო.
რუსი დეპუტატი სერგეი გავრილოვი „რედისონის“ ტერიტორიიდან უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლების თანმხლებით გაიყვანეს. აქციის მონაწილეებმა ავტომანქანამდე მისასვლელი გზა გადაკეტეს და რუს დეპუტატს წყლით სავსე ბოთლები და სხვადასხვა საგნები ესროლეს. გავრილოვის ტერიტორიიდან გაყვანის შემდეგ მოქალაქეებსა და სამართალდამცველებს შორის სიტყვიერი დაპირისპირება მოხდა, აქციის რამდენიმე მონაწილე პოლიციამ ტერიტორიიდან გაიყვანა.
ტრისტან-და-კუნია
მოსახლეობა
ტრისტან-და-კუნიას კუნძული — არქიპელაგის ერთადერთი კუნძულია მუდმივი მოსახლეობით. კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტია — ედინბურგის შვიდი ზღვა კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სხვა დასახლებული პუნქტები დროებითია და წარმოადგენენ სამეცნიერო ბაზებს და მეტეოროლოგიურ სადგურებს. 2016 წლის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 293 ადამიანს. ყველა მაცხოვრებელი კუნძულზე 1816-1908 წლებში გადასახლებული 8 მამაკაცის (შოტლანდიელი, ნიდერლანდელი, ორი ინგლისელი, ორი იტალიელი და ორი ამერიკელი) და 7 ქალის (5 მულატი: 4 წმინდა ელენეს კუნძულიდან და ერთი კეიპტაუნიდან, და ორი ირლანდიელი) შთამომავლები.
კუნძულზე ცხოვრობენ მხოლოდ 7 გვარის ადამიანები: გლესი, გრინი, ჰაგანი, ლავარელიე, რეპეტო (ორი ტიპური ლიგურიული გვარი), როჯერსი და სუეინი.
გავრილოვის ღამე
მოვლენათა განვითარება
2019 წლის 20 ივნისის 19:00 საათზე საქართველოს პარლამენტის წინ საპროტესტო აქცია დაიწყო. რუსთაველის გამზირზე ათასობით ადამიანმა მოიყარა თავი. აქციის მონაწილეების ნაწილის მხრიდან პარლამენტის შენობაში ძალით შესვლის მცდელობამ პოლიციასთან ძალისმიერი დაპირისპირება გამოიწვია. პოლიციელთა მიმართულებით, რომლებიც პარლამენტის შესასვლელს იცავდნენ, აქციის მონაწილეთა ნაწილის მიერ ნასროლმა სხვადასხვა საგნებმა და ხელჩართულმა ჩხუბმა რამდენიმე პოლიციელის დაშავება გამოიწვია. დაახლოებით ღამის 12 საათისკენ პოლიციამ და სპეცრაზმმა მომიტინგეების დარბევა დაიწყეს. 5 საათის განმავლობაში ისინი აქციის დაშლას რეზინის ტყვიებით, გაზისა და წყლის ჭავლის საშუალებით ცდილობდნენ. ადგილობირივი და საერთაშორისო ორგანიზაციების მოსაზრებით, სამართალდამცველთა მოქმედება გასცდა კანონის ფარგლებს. დაშლის შესახებ პოლიციას აქციაზე მყოფი ადამიანები არ გაუფრთხილებია.
ტრისტან-და-კუნია
ხელისუფლება
ტრისტან-და-კუნიას კუნძულების ადმინისტრატორი, დანიშნული წმინდა ელენეს კუნძულის გუბერნატორის მიერ, კუნძულების საბჭოს მეთაურია, რომელიც შედგება 11 ადამიანისგან: აქედან 8 — არჩევითია, 3 — დანიშნული. საბჭოს მინიმუმ ერთი წევრი აუცილებლად უნდა იყოს ქალი. საბჭოს წევრი, რომელმაც არჩევნებში მიიღო ხმათა უმრავლესობა, ინიშნება მთავარ კუნძულელად (Chief Islander).
გავრილოვის ღამე
მოვლენათა განვითარება
ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, აქციაზე 240 ადამიანი დაშავდა, აქედან 129 აქციის მონაწილე, 31 ჟურნალისტი და 80 პოლიციელი. ორ ადამიანს რეზინის ტყვიის მოხვედრის შედეგად თვალის ამოღება დასჭირდა.
საპროტესტო აქცია მომდევნო დღეებშიც გაგრძელდა. აქციის მონაწილეების ერთ-ერთი მთავარი მოთხოვნა იყო შინაგან საქმეთა მინისტრის, გიორგი გახარიას გადადგომა. 2019 წლის სექტემბერში გიორგი გახარიამ დატოვა შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა და დაიკავა პრემიერ-მინისტრის პოსტი.
ტრისტან-და-კუნია
კავშირი გარე სამყაროსთან
კუნძულები რეგულარული სამგზავრო რეისებით არ არის დაკავშირებული მატერიკთან. მაგრამ კუნძულზე ჩასვლა შეიძლება თევზსაჭერი და სამეცნიერო გემებით. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის თევზსაჭერი გემები მიცურავენ ტრისტან-და-კუნიას კუნძულებამდე თვეში ერთხელ, მათზე მოწყობილია ადგილები მგზავრებისათვის. კუნძულებთან დასაკავშირებლად ექსპედიციები იყენებენ შვეულმფრენებს.
გავრილოვის ღამე
ხელისუფლების წარმომადგენლები
20 ივნისის ღამეს პარლამენტის შენობასთან მიმდინარე მოვლენებზე ჟურნალისტებთან კომენტარი გააკეთა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრმა მამუკა ბახტაძემ:
20-21 ივნისს დატრიალებული მოვლენები 25 ივნისს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე შეაფასა პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარემ, ირაკლი სესიაშვილმა. მისი ცნობით, ორი საათის მანძილზე აქციაზე ასამდე ძალოვანი და სულ რაღაც თოთხმეტი მომიტინგე დაშავდა, ხოლო მომიტინგეთა დაშავება ჭყლეტვამ გამოიწვია.
ტრისტან-და-კუნია
სქოლიო
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კუნძულები კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები კატეგორია:წმინდა ელენეს, ამაღლების და ტრისტანი-და-კუნიას კუნძულები კატეგორია:ტრისტან-და-კუნია
გავრილოვის ღამე
საერთაშორისო საზოგადოება
20 ივნისს პარლამენტში საქართველოში გერმანიის ელჩი ჰუბერტ ქნირში მივიდა. როგორც მან ჟურნალისტებს განუცხადა, ის შეეცადა ვითარებაში გარკვევას. ელჩმა ყველა მონაწილეს მოუწოდა დაიცვან სიმშვიდე და არ მიმართონ ძალადობას.
21 ივნისს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლის თანახმად 8 ივლისიდან დროებით შეწყდება ავიამიმოსვლა საქართველოსა და რუსეთს შორის. ბრძანებაში ნათქვამია, რომ აღნიშნული ღონისძიებები რუსეთის ფედერაციის ეროვნული უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და დანაშაულებრივი და უკანონო ქმედებებისგან რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეთა დაცვის მიზნით ხორციელდება.
პოლონეთისა და უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროებმა თბილისში აქციის მონაწილეებს მხარდაჭერა გამოუცხადეს. პოლონეთის საგარეო უწყების განცხადების თანახმად, გასაგებია ხალხის პროტესტი, რომელიც რუსი დეპუტატების ჩამოსვლამ გამოიწვია.
უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრო იზიარებს ქვეყნის ხელისუფლებისა და აქციის მონაწილეების სულისკვეთებას რუსული ოკუპაციის მიმართ. უკრაინის საგარეო უწყების პრესსპიკერის განცხადებით, „უკრაინა ადასტურებს სოლიდარობას ქართველ ხალხთან მათ ბრძოლაში სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობისთვის, ადასტურებს მხარდაჭერას საქართველოში დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და დემოკრატიის შემდგომ განვითარებას“.
შედეგები
2019 წლის 21 ივნისს, აქციის დარბევის შემდეგ, გადადგა პარლამენტის სპიკერი ირაკლი კობახიძე. 2019 წლის 24 ივნისს, პარტია „ქართული ოცნება დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარე, ბიძინა ივანიშვილი სპეციალურ ბრიფინგზე გამოვიდა ინიციატივით „2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები, ჩატარდეს პროპორციული სისტემით, ნულოვანი, ვიმეორებ, ნულოვანი საარჩევნო ბარიერის პირობებში.“
25 ივნისს საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ საქართველოს პარლამენტის დეპუტატის, „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წევრის ნიკანორ მელიას წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღძრა ჯგუფური ძალადობის ორგანიზების, ხელმძღვანელობისა და მასში მონაწილეობის ბრალდებით. 26 ივნისს პარლამენტმა საგანგებო სესიაზე, რომელსაც „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა“ და „ევროპული საქართველოს“ წევრებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს, მელიას სადეპუტატო იმუნიტეტი მოუხსნა სასამართლო პროცესი 27 ივნისს გაიმართა. თბილისის საქალაქო სასამართლომ მელიას აღკვეთის ღონისძიების სახით 30 ათას ლარიანი გირაო შეუფარდა. მელიას ასევე აეკრძალა რეგისტრაციის ადგილის დატოვება პროკურორის ნებართვის გარეშე.
გენერალურმა პროკურატურამ გამოძიება ასევე დაიწყო აქციის დაშლის დროს სამართალდამცველთა მხრიდან უფლებამოსილების გადამეტების ფაქტზე. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოძიების დასრულებამდე უფლებამოსილება შეუჩერა განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის უფროსს გიორგი ყაყიჩაშვილს და ათ სამართალდამცველს.
სქოლიო
კატეგორია:საპროტესტო გამოსვლები საქართველოში კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია კატეგორია:თბილისის ისტორია
იური ლუცენკო
იური ლუცენკო (Юрій Віталійович Луценко; დ. 14 დეკემბერი, 1964, როვნო,უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. მაიდანის ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე. 2005—2006 და 2007—2010 წლებში იკავებდა უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტს. არის უკრაინის გენერალური პროკურორი 2016 წლის 12 მაისიდან
რესურსები ინტერენტში
კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:მაიდანის მონაწილეები კატეგორია:უკრაინის გენერალური პროკურორები კატეგორია:უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი კატეგორია:უკრაინის მე-4 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-6 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-8 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
შიმონ მარცინიაკი
შიმონ მარინციაკი (Szymon Marciniak; დ. 7 იანვარი, 1981) — პოლონელი საფეხბურთო მსაჯი.
კარიერა
მარცინიაკი დაიბადა პლოცკში, პოლონეთში. 2011 წლიდან არის ფიფას მიერ ლიცენზირებული მსაჯი. მან იმსაჯა ერთი შეხვედრა 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე, ამ შეხვედრაში ერთმანეთს პორტუგალია და აზერბაიჯანი დაუპირისპირდნენ.
2015 წლის 30 ივნისს მან იმსაჯა 2015 წლის უეფა-ს ევროპის 21-წლამდელთა ჩემპიონატის ფინალურ შეხვედრაში. ევრო 2016-ზე მან იმსაჯა სამ შეხვედრაში: ესპანეთი-ჩეხეთი, ისლანდია-ავსტრია (ორივე ჯგუფური) და გერმანია-სლოვაკეთი (პლეიოფი).
2018 წლის 29 მარტს დაანონსდა, რომ იგი იმსაჯებდა რამდენიმე შეხვედრას 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე სადაც მისი ასისტენტები იქნებოდნენ პაველ სოკოლინცკი და ტომაშ ლისტკიევიჩი. მან იმსაჯა ორი შეხვედრაში ჯგუფურ ეტაპზე: არგენტინა-ისლანდია და გერმანია-შვედეთი. 2018 წლის 15 აგვისტოს იმსაჯა უეფა-ს სუპერთასის შეხვედრა სადაც ერთმანეთს მადრიდის „ატლეტიკო“ და მადრიდის „რეალი“ დაუპირისპირდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი კატეგორია:საფებურთო მსაჯები
რბონის საცხოვრებელი სახლი
რბონის საცხოვრებლის სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ რბონის ზემო უბანში. ეკუთვნის ვ. ხაჩიძეს. აგებულია XIX საუკუნის მიწურულში; ამ ადგილზე გადმოტანილია XX საუკუნის 20-იან წლებში. საცხოვრებელი სახლი (11,1X8,8 მეტრზე) ორსართულიანია. I სართული ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვიშაქვით, გარედან შელესილია; აქ თანაბარი ფართობის გომური და მარანია. მარანში შესასვლელი მთავარი ფასადიდანაა, გომურში - გვერდის ფასადიდან. მარანში ბუხარი და მოზრდილი თახჩაა. I სართული მეორეს უკავშირდება ხის ერთ მარშიანი კიბით, რომელიც მოქცეულია I სართულის აივნის ფარგლებში და ადის II სართულის აივანზე. II სართული ხისაა, კედლის ფიცრები კუთხეებში ჭდობითაა დაკავშირებული. აქ ორი ოთახია; მათი კარ-ფანჯრები გამოდის ხის ღია აივანზე, რომელიც მთელ სიგრძეზე გასდევს ფასადს. აივანი I სართულის ხის სვეტებს ეყრდნობა. აივნის მოაჯირი და სვეტებშორისი თაღოვანი მალები მორთულია ჭვირული ორნამენტით. შენობას ყავრის ოთხფეხა სახურავი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)
ბეშიქთაში (Beşiktaş Jimnastik Kulübü) — თურქული საფეხბურთო კლუბი, თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კლუბი. დაარსდა 1903 წელს, სტამბულის ამავე სახელწოდების რაიონში.
„ბეშიქთაში“, „გალათასარაისა“ და „ფენერბახჩეს“ შემდეგ, მესამე ყველაზე ტიტულოვანი თურქული საფეხბურთო კლუბია, რომელიც არასდროს დაქვეითებულა თურქეთის ჩემპიონატის უმაღლესი დივიზიონიდან. არსებობის ისტორიაში მოგებული აქვს თურქეთის სუპერლიგის 15 ტიტული.
„ბეშიქთაშის“ ტრადიციული ფორმა შავი და თეთრი ფერისაა. საშინაო მატჩებს მართავს ვოდაფონ პარკის სტადიონზე, რომელიც იტევს 41,188 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი) კატეგორია:1903 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბები
Sega
Sega Games Co., Ltd (株式会社セガゲームス) — იაპონური ტრანსნაციონალური ვიდეო თამაშების მწარმოებელი და გამომცემელი კომპანია შტაბ-ბინით ტოკიოში, იაპონია. ოფისები განლაგებულია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. Sega 1983-დან 2001 წლამდე სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლების წარმოებაში იყო ერთ-ერთი პიონერი, თუმცა ფინანსური პრობლემებისა და უკანასკნელი კონსოლის, Dreamcast-ის წარუმატებლობის გამო, დატოვა კონსოლების ბაზარი და აქცენტი გააკეთა ვიდეო თამაშების შექმნაზე. მიუხედავად ამისა, ის რჩება არკადული თამაშების ყველაზე მსხვილ მომწოდებლად, რომლის ანგარიშზეც არის 500 ერთეული თამაში და 70 ფრენჩაიზი, გამოცემული 20-ზე მეტ არკადულ ავტომატზე 1981 წლიდან მოყოლებული.
სეგა დაარსდა ამერიკელი ბიზნესმენების, მარტინ ბრომლის, ირვინგ ბრომბერგის, ჯეიმზ ჰამპერტისა და დეივიდ როზენის მიერ 1940 წელს, ჰონოლულუში, ჰავაი. კომპანიის თავდაპირველი სახელწოდება იყო Standard Games. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გადაერქვა სახელი Service Games-ით და შტაბ-ბინა გადატანილი იქნა ტოკიოში.
Sega მისი ქვედანაყოფების ჩათვლით განთქმულია მრავალშემოსავლიანი ფრენჩაიზების შექმნით, რომელთა შორის არის: Sonic the Hedgehog, Virtua Fighter Phantasy Star, Yakuza, Total War და სხვა. მისი მთავარი ოფისი მდებარეობს ტოკიოში, სამხრეთ ამერიკული დივიზია, Sega of America განთავსებულია ირვაინში, კალიფორნია, ხოლო ევროპული დივიზია — ლონდონში.
სქოლიო
კატეგორია:Sega კატეგორია:ინტერაქტიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრები კატეგორია:ტოკიოში დაფუძნებული კომპანიები კატეგორია:კომპანიები დაარსებული 1940 წელს კატეგორია:Entertainment Software Association კატეგორია:International Game Developers Association-ის წევრები კატეგორია:ტრანსნაციონალური კომპანიები კატეგორია:Sega Sammy Holdings კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები იაპონიაში კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები ამერიკის შეერთებულ შტატებში კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების გამომცემელი კომპანიები
Я̆
Я̆, я̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „Я“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ს ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „Я“-სა და „“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
კატეგორია:კირილური ასოები
ნარიმანი
ნარიმანი — მხარე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში, ამჟამად მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე.
ლოკალიზდება ისტორიულ ოლთისში, არზრუმის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის სათავესთან, თანამედროვე ქალაქ ნარმანის (ნამირვანის) ტერიტორიაზე. ნარიმანი წყაროებში ნარუმაკის, ნარმანის, მამირვანის სახელითაცაა ცნობილი. XVI ს-ში ნარიმანი/ნარმუკი ნამურაკანის სახელწოდებით შედიოდა ბანელი ეპისკოპოსის სამწყსოში. თურქების მიერ სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ, ნარიმანი XVI-XVIII სს-ში შევიდა ჩილდირის ეიალეთის მამირვანის ლივას, მამირვანის ნაჰიეში. მინი|Marman-ის რეგიონი თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები კატეგორია:თურქეთის რაიონები
დედოფალ მერის პიკი
right|280px|thumb|ხედი კოსმოსიდან დედოფალ მერის პიკი (Queen Mary's Peak) — ერთადერთი მთა და მთვლემარე ვულკანი წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნიას ტერიტორიის ტრისტანი-და-კუნიას კუნძულებზე. აბსოლუტური სიმაღლე — 2062 მეტრი (ყველა ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების და სამხრეთ ატლანტის ოკეანის უმაღლესი წერტილი). ასაკი — 140—156 ათასი წელი, ტიპის მიხედვით ეკუთვნის ფარისებურ ვულკანებს. თავისი სახელწოდება მწვერვალმა მიიღო მარიამ ტეკელის პატივსაცემად. მთის მწვერვალზე მდებარეობს ვულკანური კრატერი, რომელიც ავსებს პატარა გულის მსგავსი ფორმის კრატერულ ტბას, სიდიდით დაახლოებით 90×70 მეტრი.
დედოფალ მერის პიკის ერთადერთი დოკუმენტალური ამოფრქვევა მოხდა 1961 წლის ოქტომბერში: როდესაც ლავა გადმოიღვარა კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, კუნძულის მთელ მოსახლეობა ევაკუირებული იქნა, ამოფრქვევა დამთავრდა 1962 წლის მარტში.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის მთები კატეგორია:ტრისტანი-და-კუნია
უნგრეთის შავი არმია
შავი არმია (Fekete sereg) ასევე შავი ლეგიონი ან შავი პოლკი — სამხედრო ძალა, რომელსაც უნგრეთის მეფე მატიაშ ჰუნიადი მეთაურობდა. არმიის წინაპარი და ძირითადი ბირთვი, დაქირავებული ჯარისკაცების არმია პირველად მისი მამის იანოს ჰუნიადის პერიოდში, დაახლოებით 1440-ან წლებში გამოჩნდა. დაქირავებულ ჯარისკაცთა პროფესიული არმიის შექმნის იდეა მატიაშს მოზარდთა წიგნის წაკითხვის შემდეგ მოუვიდა, რომელშიც იულიუს კეისრის ცხოვრება იყო აღწერილი.
უნგრეთის შავი არმია მოიცავს 1458 წლიდან 1494 წლამდე პერიოდს. იმავე პერიოდის, სხვა ქვეყნებში დაქირავებულ ჯარისკაცთა არმია სარეზერვო ჯარს წარმოადგენდა. ისინი სახელმწიფოს მოსახლეობის ძირითად ნაწილში შედიოდნენ, მათი ნაწილი მცხობელი იყო, ზოგი ფერმერი და ა.შ. აღსანიშნავია, რომ მათ უმეტესად კრიზისის პერიოდში იძახებდნენ არმიაში. მათგან განსხვავებით შავი არმიის ჯარისკაცებს ბევრად უკეთ უხდიდნენ, შესაბამისად ისინი მხოლოდ ამ საქმით იყვნენ დაკავებულები და კარგად ფლობდნენ ბრძოლის სხვადასხვა ხელოვნებებს. შავმა არმიამ დაიპყრო ავსტირის დიდი ნაწილი (მათ შორის ვენა 1485 წელს) და ბოჰემიის ნახევარზე მეტი (მორავია, სილეზია და ორივე ლუჟიცა). 1479 წელს არმიამ მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ, პურის ველის ბრძოლაში.
მატიაში კარგად აცნობიერებდა ქვეით ჯარში ცეცხლსასროლი იარაღის არსებობის მნიშვნელობას, რამაც საბოლოოდ დიდი წვლილი შეიტანა მის გამარჯვებებში. შავი არმიის ყოველი მეოთხე ქვეითი ჯარისკაცი არკებუზით იყო შეიარაღებული, რაც იმ დროისთვის უჩვეულო რაოდენობას წარმოადგენდა. იმ პერიოდში დენთის მაღალმა ფასმა საგრძნობლად შეუშალა ხელი არმიის სრულად შეიარაღებას. შავი არმიის დაშლიდან 10 წლის შემდეგაც, XVI საუკუნის დასაწყისში დასავლეთ ევროპაში არსებული არმიების მხოლოდ 10% იყენებდა ცეცხლსასროლ იარაღს. არმიის მთავარ ნაწილს წარმოადგენდა ქვეითი ჯარი, არტილერია, მსუბუქი და მძიმე კავალერია. მძიმე კავალერიის მიზანი იყო მსუბუქად აღჭურვილი ქვეითებისა და არტილერიის დაცვა. მანამ სანამ მძიმე კავალერია ქვეითებსა და არტილერიას იცავდა, არმიის სხვა ნაწილები მტერზე არარეგულარულ და მოულოდნელ თავდასხმას ახორციელებდნენ.
დასაწყისში, არმიის ბირთვი მოიცავდა 6-8 ათას დაქირავებულს. მოგვიანებით 1480-იან წლებში მათი რაოდენობა 15 000-დან 20 000 შორის მერყეობდა, 1487 წლისთვის კი შავი არმია შედგებოდა 28 000 ჯარისკაცისგან (20 000 ცხენოსანი, 8 000 ქვეითი). ჯარისკაცების უმეტესობა ბოჰემიელი, გერმანელი სერბი ან პოლონელი იყო, 1480 წლიდან მათ რიგებში შედიოდნენ უნგრელებიც. იმ პერიოდში ევროპაში მხოლოდ ერთი მუდმივი პროფესიული არმია არსებობდა, რომელსაც საფრანგეთის მეფე ლუი XI მეთაურობდა, შავი არმია კი ლუი XI-ის არმიაზე ბევრად დიდი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:არმიები კატეგორია:უნგრეთის სამხედრო ნაწილები და ფორმირებები კატეგორია:უნგრეთის სამხედრო ისტორია კატეგორია:დაარსებული 1458 წელს კატეგორია:გაუქმებული 1494 წელს კატეგორია:ჰუნიადების ოჯახი
Ꙙ
Ꙙ, ꙙ — დახურული პატარა ჲუსი. ძველი კირილური ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
დამასკის ალყა (1148)
თავდაპირველად იყო ნავარაუდევი ედესის დაპყრობა, მაგრამ რეალური მიზეზი იყო იერუსალიმის სამეფოს მიერ მიწების დაპყრობა.
აკრაში შეკრებილმა ლუი VII-მ, ბალდუინ III იერუსალიმელმა და კონრად III-მ გადაწყვიტეს დამასკის ალყა. გალილეაში ჯვაროსნების ჯარი გაერთიანდა და გააგრძელეს ლაშქრობა იორდანის მაღლობებზე. ამის გარდა, ცოტა მოგვიანებით მათ შეუერთდა ტაძრის რაინდები და იოანიტები. ივლისის დასაწყისში ჯარი გადავიდა ლიბანის ქედზე და დაამარცხა ბანაკი დამასკის მახლობლად. 1148 წლის 24 ივლისს დაიწყო დამასკის ალყა. ამ დღეს ჯვაროსნებმა დაიპყრეს გუტუ, სადაც ხარობდა დამასკის ხეხილი, ამით გაწირეს მოსახლეობა შიმშილიშთვის. პირველ დღეებში ალყა მიმდინარეობდა წარმატებულად, ჯვაროსნები მიუახლოვდნენ ქალაქის კედლებს. იმპერატორ კონრადმა დაამარცხა მუსულმანები და გამაგრდა მდ. ბარადის მარჯვენა სანაპიროზე. ალყის პირველ დღეებში კონრადმა გაითქვა სახელი იმით, რომ პირადად ებრძოდა მუსულმანს და დახოცა ისინი. დამასკის გარდაუვალი დაცემის დროს მოხდა დავა ლაშქრის წინამძღოლებს შორის, იმის შესახებ თუ ვისი დროშა იფრიალებდა დაპყრობილი ქალაქის თავზე. გარდა ამისა, ალყა არ აღმოჩნდა სრული. ამ დროს დამასკაში მოვიდა მაშველი ჯარი, რომელიც შედგებოდა ოცი ათასი ქურთისა და თურქმენისგან. ამის გარდა ახლოვდებოდა ალეპოს და მოსულის სულთნების ჯარი. საბოლოოდ ჯვაროსნებმა ალყა მოხსნეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლები
გორგოტი
გორგოტი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტკოცას ჩრდილო-დასავლეთით 600 მეტრზე, ხელოვნურად მოსწორებულ გორგოტას ბორცვზე (27X14 მეტეზე). თარიღდება გვაინდელი ბრინჯაოს ხანით. იპოვება შვად, ნაცრისფრად და რუხად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პატარა გორა (ნამოსახლარი)
პატარა გორა — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტეზერის მჭედლიშვილების უბანში, მთის თხემისაგან საურმე გზით გამოყოფილ მოსწორებულ ბორცვზე (25X12 მეტრზე). თარიღდება გვაინდელი ბრინჯაოს ხანით. იპოვება შავად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ნამგლის დაკბილული კაჭის ჩასართვები, ხელსაფქვავის ქვედა ქვა და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
More Blues
„More Blues“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის რიგით მეათე კომპოზიცია 1969 წლის ალბომზე More. კომპოზიცია ინსტრუმენტულია და 2 წუთს და 12 წამს გრძელდება. მისი ავტორი ჯგუფის ყველა წევრია.
ფილმში „მეტი“ კომპოზიცია ჟღერს სცენაში, სადაც ჩანს, რომ მთავარი გმირი შტეფანი მუშაობს ბარში და ყიდის მისი მფლობელის, ერნესტო ვოლფის მარიხუანას და ჰეროინს. ბოქს-სეტის The Early Years 1965–1972 შემადგენლობაში შევიდა ნომრის ალტერნატიული ვერსია.
ჯგუფი საკუთარ კონცერტებზე სხვადასხვა წლებში ასრულებდა უფრო ვრცელ და ენერგიულ ბლუზურ იმპროვიზაციებს.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
Ꙝ
Ꙝ, ꙝ — იოტირებული დახურული პატარა ჲუსი. ძველი კირილური ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ლიგატურები
2019 (რიცხვი)
ორი ათას ცხრამეტი — ორი ათას მეცხრამეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორი ათას თვრამეტის მომდევნო და ორი ათას ოცის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 2019. 2019 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაერთი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ათასი და ცხრამეტი (იგულისხმება ორი ათასზე ცხრამეტი ერთეულით მეტი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიცხვები
საქართველოს სამოქალაქო მოძრაობა
საქართველოს სამოქალაქო მოძრაობა — ქართული მოძრაობა, რომელიც 2018 წლის 7 დეკემბერს დაფუძნდა. მოძრაობის ლიდერია ალეკო ელისაშვილი რომელმაც დააფუძნა იგი. მოძრაობის თანადამფუძნებლები არიან: ლევან იოსელიანი და ვატო სურგულაძე. მოძრაობის ლიდერი ალეკო ელისაშვილი არ გამორიცხავს, რომ მოგვიანებით მოძრაობის პარტიად ფორმირება მოხდეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მოძრაობები
თეიმურაზ რევაზიშვილი
თეიმურაზ რევაზიშვილი (დ. 30 იანვარი, 1943, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ონკოლოგ-გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, უმაღლესი კატეგორიის სპეციალისტი.
ბიოგრაფია
1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1967-1971 წლებში იყო გორის სამშობიარო სახლის ექიმი-მეან-გინეკოლოგი; 1971-1973 წლებში კლინიკური ორდინატურა გაიარა ლენინგრადის პეტროვის სახელობის ონკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში; 1973-1977 წლებში მუშაობდა საქართველოს რესპუბლიკური კლინიკური ონკოლოგიური დისპანსერის გინეკოლოგიურ განყოფილებაში; 1977-1995 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის სხივური გინეკოლოგიის განყოფილების ექიმი, 1995 წლიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს პროფ. ღვამიჩავას სახელობის ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის სხივური გინეკოლოგიის განყოფილების გამგე. ავტორია 24 სამეცნიერო ნაშრომისა საშვილოსნოს ყელის, ტანისა და საშოს კიბოს პროფილაქტიკისა და მკურნალობის აქტუალურ საკითხებზე.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1988 წელს „საშვილოსნოს ყელის ტაკვის კიბოს პროფილაქტიკა და მკურნალობა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მესაქონლეობა
thumb|250px|[[ძროხა, ნიდერლანდები]] მესაქონლეობა — მეცხოველეობის ძირითადი დარგი, რომელიც მიმართულია მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლებაზე რძის, ხორცის, ტყავის მისაღებად, ასევე გამთრევი ძალის გამოსაყენებლად.
მოღვაწეობის ძირითად მიმართულებასთან დამოკიდებულებით მესაქონლეობის მეურნეობები იყოფა მერძევეობის და მეხორცეობის დარგებად. მეურნეობის ტიპის მიხედვით იყოფა მომთაბარე მესაქონლეობად (ყველაზე უფრო ადრინდელი), ნახევრადმომთაბარე მესაქონლეობად და საძოვრიან მესაქონლეობად, რაც დღეისათვის ყველაზე უფრო მეტად განვითარებულია.
მესაქონლეობას მისდევენ მთელ მსოფლიოში და იგი მთავარ როლს ასრულებს ბევრი ქვეყნის ეკონომიკაში. დღეისათვის მსხვილი რქოსანი საქონლის სულადობის მხრივ ლიდერობენ ინდოეთი, ბრაზილია, აშშ, ჩინეთი და არგენტინა, ხოლო რძის წარმოების მხრივ — ინდოეთი, აშშ, ჩინეთი, გერმანია და ბრაზილია.
ნახევარკუნძულის ომი
ნახევარკუნძულის ომი — ნაპოლეონის ომების შემადგენელი შეიარაღებული კონფლიქტი პირენეს ნახევარკუნძულზე, რომელშიც ნაპოლეონის იმპერია იბრძოდა ესპანეთის, პორტუგალიისა და ინგლისის წინააღმდეგ. ესპანეთში ომი დაიწყო 1808 წლის 2 მაისს მადრიდის აჯანყებით, რომელიც საფრანგეთის არმიამ სასტიკად ჩაახშო.
მესაქონლეობა
საქართველოს პირობებში არსებული მესაქონლეობის ძირითადი ფორმებია მთური, მთაბარული, ბარული და მომთაბარე. მთური მესაქონლეობისთვის დამახასიათებელია ძირითადი საცხოვრებელი ადგილებისა და მთის საძოვრების მუდმივი ურთიერთკავშირი. ასეთ შემთხვევაში მხოლოდ ზაფხულის პერიოდში ხდება საქონლის მთაზე წაყვანა გარკვეული დროით.
ნახევარკუნძულის ომი
სქოლიო
კატეგორია:ნაპოლეონის ომები კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
მესაქონლეობა
მთაბარული მესაქონლეობის დროს საქონელი მთელი წლის განმავლობაში საძოვარზეა. ის მუდმივად მოძრაობს საზამთრო, საგაზაფხულო, საზაფხულო და საშემოდგომო საძოვრებზე. ამ შემთხვევაში გამორიცხულია საქონლის ბაგური კვება ძირითად დასახლებულ ადგილებში, თუმცა აქვს დასახლებასთან მუდმივი ეკონომიკური და ორგანიზაციული კავშირი.
ბარული მესაქონლეობა კი დაკავშირებულია დასახლებულ პუნქტებთან არსებულ საძოვრებთან. ის მთელი სეზონის მანძილზე იმყოფება სასოფლო საძოვრებზე, მოსავლის აღების შემდეგ სავარგულო მიწებზე ტყიან თუ ბუჩქნარ ადგილებში. მკაცრი ზამთრის პირობებშიც კი უხდებათ მათი ძოვება სოფლად, ყანისპირებში და ღამის გათევა იქვე, დროებით გამართულ გომურებში, ზოგჯერ ჰყავთ ბაგურ კვებაზედაც. ასე, რომ მთელი წლის განმავლობაში, მსხვილფეხა საქონელი, ცხვარი და სხვა სოფლის ირგვლივ მოძრაობს.
მომთაბარე მესაქონლეობა საქართველოში ხასიათდება ცხოველთა გადაყვანა-გადმოყვანით ბარის საზამთრო საძოვრებიდან მთის საზაფხულო საძოვრებისაკენ და პირიქით. რაც შეეხება ნახევრად მომთაბარულ მესაქონლეობას, ადგილი ჰქონდა საქართველოს სინამდვილეშიც და ხასიათდება საზამთრო საძოვრების ზონაში დასახლებებისა და სამიწათმოქმედო ბაზების გაჩენით.
განვითარების ისტორია
thumb|right|სცენა სოფლის ცხოვრებიდან, [[ჟიულენ დიუპრეს ნახატი]] მსხვილი რქოსანი საქონლის მოვლა-შენახვის დასაწყისი მიეკუთვნება ნეოლითის ხანას, როდესაც ნადირობას და შემგროვებლობას თანდათანობით ენაცვლებოდა მესაქონლეობა და მიწათმოქმედება (იხ. ნეოლითური რევოლუცია). მესაქონლეობის უძველესი კვალი მოცემულ მომენტში აღმოჩენილია ნაყოფიერი ნახევარმთვარის რეგიონში, ასევე ირანში.
დიდი ხნის განმავლობაში მესაქონლეობა ითვალისწინებდა მწყემსების მიერ შინაური ცხოველების საძოვრებზე ბალახით კვებას. დღის განმავლობაში პირუტყვი ერთხელ ჩერდებოდა წყლის დასალევად და ისვენებდა. ზოგჯერ მწყემსები საძოვრებზე შინაურ ძაღლებსაც იყენებდნენ.
დღეისათვის განვითარებულ ქვეყნებში ფართედ გამოიყენება პირუტყვის მოვლა მეცხოველეობის ფერმებში.
გავლენა გლობალურ დათბობაზე
მსხვილი რქოსანი საქონლის მოვლა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს გლობალურ დათბობაზე ცხოველთა ნაწლავებში ანთროპოგენური სათბურის აირების დაახლოებით 10 % გამომუშავების შედეგად : ნახშირორჟანგის (CO2), მეთანის (CH4), აზოტის ოქსიდი(I)ს (N2O) და ზოგიერთი სხვა. გამონაბოლქვის შესამცირებლად წარმოდგენილია სხვადასხვა მეთოდები, რომლებიც ჯერჯერობით გამოიყენება მხოლოდ ექსპერიმენტებში, ასევე სულადობის შემცირება, მაგალითად მათი ხორცის მოხმარების შემცირება (რაც პროპაგანდირებულია სხვადასხვა ორგანიზაციების მიერ).
სქოლიო
კატეგორია:მესაქონლეობა
გოსპიჩი
გოსპიჩი (ხორვ. Gospić) — ქალაქი ცენტრალურ-დასავლეთ ხორვატიაში, ლიკა-სენჟის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ისტორია
გოსპიჩში, ლიკა-სენჟის რეგიონის მსგავსად, შერეული, ხორვატულ-სერბული მოსახლეობა ცხოვრობდა. 1991 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის 63%-ს ხორვატები, 32%-ს კი სერბები შეადგენდნენ. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ, ქალაქი ხორვატებსა და სერბებს შორის დაპირისპირების ობიექტად იქცა, რის გამოც მნიშვნელოვნად დაზიანდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატიის ქალაქები კატეგორია:ხორვატიის ოლქების ადმინისტრაციული ცენტრები
მამია დარჩია
მამია დომენტის ძე დარჩია (დ. 6 თებერვალი, 1929, თბილისი — გ. 4 იანვარი, 2023) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი. პროფესორი (1985).
1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. იყო თსუ-ის კადრების განყოფილების გამგე (1967–1971), პრორექტორი ადმინისტრაციის დარგში (1971–1975), გორის პედაგოგიკური ინსტიტუტის პედაგოგიკა-ფსიქოლოგიის კათედრის გამგე (1976–1980), საქართველოს მასწავლებელთა დახელოვნების ცენტრალური ინსტიტუტის დირექტორი (1981–1985), საქართველოს განათლების მინისტრის მოადგილე (1985–1993). 1993 წლიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საზოგადოებრივი აზრის ინსტიტუტის რექტორი და სამინისტროს კოლეგიის წევრი, ხოლო 1994 წლიდან საქართველოს მასწავლებელთა დახელოვნების ცენტრალური ინსტიტუტის პედაგოგიკის კათედრის პროფესორი. 1993 წლიდან იყო საქართველოს პედაგოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე.
1995-1999 წლებში დარჩია იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
მონტენეგროს ენები
მონტენეგროს ენები — მონტენეგროს 2007 წლის კონსტიტუციის მიხედვით აქვს მხოლოდ ერთი სახელმწიფო ენა – ჩერნოგორიული. 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმეტესობამ მშობლიურ ენად გამოაცხადა სერბული და მხოლოდ მოსახლეობის 37 %–მა ჩერნოგორიული. ლინგვისტური თვალსაზრისით ისინი ორივე სერბულ-ხორვატული ენის დიალექტებს წარმოადგენენ. ჩერნოგორული ენის სტანდარტების დამუშავების პროცესი ჯერ არ დასრულებულა.
უმცირესობის ენებად აღიარებულია: ბოსნიური, ალბანური და ხორვატული. ალბანური არის ასევე ულცინის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენა. ქვეყნის მასშტაბით ასევე არიან სლოვაკურ ენაზე მოსაუბრეებიც. კოტორის ყურესა და სანაპირო ზოლში ასევე ცხოვრობს რამდენიმე ასეული იტალიურ ენოვანი მონტენეგროელი. ისინი არიან ვენეციის რესპუბლიკის დროს ჩამოსახლებული იტალიელების შთამომავლები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ენები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:მონტენეგროს ენები
Ꙛ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
მარია ალექსანდრეს ასული რომანოვა
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|330x330პქ|7 წლის მარია ალექსანდროვნა მარია ალექსანდროვნა რომანოვა დაიბადა 1853 წლის 17 ოქტომბერს ცარსკოე-სელოში, სანქტ-პეტერბურგში. იგი იყო რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე II-ისა და მისი მეუღლის, იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვნას (ქალიშვილობაში მარია ჰესენელი) შუათანა შვილი და ერთადერთი ქალიშვილი. თავისი სქესის გამო იგი ყოველთვის განსაკუთრებით ახლოს იყო დედასთან.
მშობლები დიდ ყურადღებას უთმობდნენ მისი განათლების საკითხს, რის გამოც ზოგადი საგნების გარდა მარიამ შეისწავლა გერმანული, ფრანგული და ინგლისური ენები.
ცნობილია, რომ მარია ალექსანდროვნა ყოველთვის ამაყობდა თავისი მაღალი სოციალური კლასის წინაპრებით, რის გამოც იგი ამპარტავანი იყო. მან ეს თვისება სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა. თუმცაღა, ამის პარალელურად მან იცოდა, რომ თავის წოდებასა და მდგომარეობას მრავალი მოვალეობაც ახლდა, რომლებიც პირად სიამოვნებაზე წინ უნდა დაეყენებინა.
როგორც ალექსანდრე II-ის ერთადერთი ასული, ძმებთან შედარებით ხშირად სარგებლობდა პრივილეგიებით, რადგან მისი მშობლები ცდილობდნენ, რომ მას თავი დაჩაგრულად არ ეგრძნო. ამასთან, ვინაიდან რუსული კანონების მიხედვით ტახტზე ასვლა ქალსაც შეეძლო, იმპერატორი ყოველთვის ცდილობდა მისგან კარგი მმართველი აღეზარდა, იმ შემთხვევისთვის, თუ მის ვაჟებს რაიმე შეემთხვეოდათ. მარცხნივ|მინი|343x343პქ|ახლადდანიშნული მარია და ალფრედი 1874 წლის 23 იანვარს ზამთრის სასახლეში, სანქტ-პეტერბურგში მარია ალექსანდროვნა დაქორწინდა დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის დედოფალ ვიქტორიასა და პრინცი ალბერტის მეოთხე შვილსა და მეორე ვაჟზე, ედინბურგის ჰერცოგ ალფრედზე. მამამ მზითვში 100,000 ფუნტი გაატანა, ხოლო ყოველთვიურ პენსიად დამატებით 20,000 დაუნიშნა. წყვილი ლონდონში იმავე წლის 12 მარტს ჩავიდა. განსხვავებით თავისი მაზლის ცოლის, უელსის პრინცესა ალექსანდრა დანიელისაგან, მარია ლონდონურ საზოგადოებაში თავისი ამპარტავნული ხასიათის გამო პოპულარული არასოდეს ყოფილა.
ალფრედისა და მარიას ქორწინება უბედური იყო, თუმცა ნაყოფიერი. მარიამ ექვსი ბავშვი გააჩინა, რომელთაგან მხოლოდ ერთი იყო მკვდარი, ერთი კი ვაჟი. ის ერთადერთი თემა, რომელიც ალფრედსაც და მარიასაც აინტერესებდა იყო მუსიკა, სხვა დანარჩენში ცოლ-ქმარი იშვიათად უგებდა ერთმანეთს.
მარია ალექსანდროვნა ლონდონში თავს კომფორტულად ვერ გრძნობდა არა მხოლოდ უცხო გარემოს, არამედ იმიტომაც, რომ მან ინგლისში ადაპტირება ვერ მოახდინა და მეგობრები ვერ შეიძინა. ამასთან, იგი ბოლომდე მართლმადიდებლად დარჩა და თავის ლონდონურ რეზიდენციაში, კლარენს ჰაუსში მან პატარა სამლოცველოც მოიწყო. მარცხნივ|მინი|312x312პქ|მარია ალექსანდროვნა 1914 წელს ერთობ ამბიციურმა მარიამ ლონდონში ჩასვლისთანავე მოითხოვა მომავალი დედოფლის წოდების მინიჭება, რაც მისი აზრით აუცილებლად უნდა ჰქონოდა რუსეთის იმპერატორის ქალიშვილს, თუმცა ეს შეუძლებელი იყო, რამეთუ იგი მონარქის მეორე ვაჟის ცოლი იყო, ეს წოდება კი პირველი ვაჟის, პრინცი ედუარდის ცოლს, ალექსანდრა დანიელს ჰქონდა. ამ სკანდალმა სამეფო ოჯახში დიდი უხერხულობა გამოიწვია.
1893 წელს მისმა ქმარმა ბიძისაგან მემკვიდრეობით მიიღო საქსენ-კობურგისა და გოთას ჰერცოგის წოდება, რის შემდეგაც ცოლ-ქმარი შვილებთან ერთად გადასახლდა კობურგში და დაიწყეს თავიანთი პატარა სახელმწიფოს მართვა. განსხვავებით ბრიტანეთისაგან მარიას მოსწონდა გერმანია და თავს კომფორტულად გრძნობდა თავის საჰერცოგოში. ცნობილია, რომ მას განსაკუთრებით გერმანული არქიტექტურა მოსწონდა.
გერმანიაში ცხოვრებისას მარია ალექსანდროვნა ხშირად სტუმრობდა საფრანგეთს, ბრიტანეთსა და მშობლიურ რუსეთს. მალევე მან ტეგერნესის ტბაზე მდებარე პატარა ბავარიული სასახლეც იყიდა, სადაც აწყობდა ხოლმე ოჯახურ შეკრებებს. მისი ბედნიერი ცხოვრება 1899 წელს, მისი ერთადერთი ვაჟის თვითმკვლელობით დასრულდა. ამას 1900 წელს მისი მეუღლის ყელის სიმსივნით გარდაცვალება მოჰყვა, რის გამოც ტახტი მარიას მაზლის ვაჟმა დაიკავა.
1918 წელს, პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ გერმანიაში მონარქია დაემხო, რის გამოც მარია იძულებული გახდა დაეტოვებინა ქვეყანა. მან თავი შვეიცარიას, კერძოდ კი ქალაქ ციურიხს შეაფარა, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება და 1920 წლის 24 ოქტომბერს, თავისი 67-ე დაბადების დღიდან ზუსტად 1 კვირაში გარდაიცვალა.