cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლა-დიგი
გეოგრაფია
thumb|left|250px|კუნძულ ლა-დიგის რუკა. სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი კუნძული, რომელიც მდებარეობს პრასლინის და მაეს კუნძულების მეზობლად, 43 კმ-ში მაედან და 6 კმ-ში პრასლინიდან, რომლებთანაც დაკავშირებულია საბორნე კავშირით. კუნძულის ზომებია — დაახლოებით 3 კმ 4 კმ-ზე.
ისტორია
კუნძული 1744 წელს აღმოაჩინეს, მაგრამ თავისი სახელი მიიღო მხოლოდ 1768 წელს, როდესაც მას ეწვია ფრანგი ზღვაოსანი მარკ ჟოზეფ მარიონ-დიუფრენი.
მოსახლეობა
კუნძულზე ცხოვრობს 2 ათასზე მეტი მაცხოვრებელი.
სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
ირინე გედევანიშვილი
ირინე გედევანიშვილი (დ. 18 ივნისი, 1964, თბილისი — გ. 17 ნოემბერი, 2019) — ქართველი მეცნიერი, მკვლევარი, პედაგოგი, ფსიქოლოგი, ფსიქოლოგიის დოქტორი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ინტერკულტურული სენსიტიურობის კვლევა ქართველ ახალგაზრდებში“, დაიცვა 2011 წელს. (წიგნად გამოიცა 2020 წელს, თბილისი, გამომცემლობა „ინტელექტი“).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
Camponotus ater
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გიორგი თენაძე
გიორგი თენაძე (დ. 24 მაისი, 1962, გორი) — ქართველი ძიუდოისტი. სეულის 1988 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი, ასევე მსოფლიოსა და ევროპის ბრინჯაოს პრიზიორი (1989). მსოფლიო უნივერსიადის ჩემპიონი (1985) და მესამე პრიზიორი (1984), ევროპის თასის მფლობელი (1986), საბჭოთა კავშირის 3-გზის ჩემპიონი (1986, 1989, 1990). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.
ამჟამად, საქართველოს ქალ ძიუდოისტთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.
გიორგი თენაძის შედეგები 1988 წელს, სეულის ოლიმპიადაზე:
1/32: ფრედი ტორესი (სალვადორი) - მოგება
1/16: განგაბაჰადურ ნაგოლი (ნეპალი) - მოგება
1/8: ტოსიჰიკო კოგა (იაპონია) - მოგება
1/4: სტიუარტ ბრაიანი (დიდი ბრიტანეთი) - მოგება
1/2: მარკ ალექსანდრი (საფრანგეთი) - წაგება
III: ბერტალან ჰაიტოსი (უნგრეთი) - მოგება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
ლალაანთხევის ნამოსახლარი
უფლისციხის ლალაანთხევის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უფლისციხიდან 3კმ-ზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, კლდეში ნაკვეთი ქალაქის გარეუბანში. თარიღდება ანტიკური ხანით. ლალაანთხევის ნამოსახლარი შეისწავლა უფლისციხის 1963-1969 წწ. არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (უფროსები: თ. ქარუმიძე, დ. ხახუტაიშვილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
არტურ დავთიანი
არტურ დავთიანი (Արթուր Դավթյան; დ. 8 აგვისტო, 1992, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ტანმოვარჯიშე. არის ტანვარჯიშის სომხეთის ეროვნული ნაკრების წევრი. არის ახალგაზრდული ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული, მსოფლიო თასის ვერცხლის მედალოსანი და ოლიმპიელი.
𐋉
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიული ასოები
არტურ დავთიანი
ადრეული ცხოვრება
არტურ დავთიანი დაიბადა 1992 წლის 8 აგვისტოს, ერევანში, სომხეთში. მან ტანვარჯიში მომზადება 1998 წელს, 17 წლის ასაკში დაიწყო. 2008 წლიდან იგი არის ტანვარჯიშის სომხეთის ეროვნული ნაკრების წევრი.
ახალგაზრდობა
2009 წელს, ტამპერეში (ფინეთი) გამართულ ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალში დავთიანი ვაჰან ვარდანიანთან და არტურ ტომვასიანთან ერთად ასპარეზობდა სომხეთის სახელით; ტურნირში მონაწილე 23 გუნდიდან მათ მე-6 ადგილი დაიკავეს. ინდივიდუალურ შეჯიბრებაში დავითიანმა კვლავ მე-6 ადგილი დაიკავა. ერთი წლის შემდეგ, ბირმინგემში გამართულ ახალგაზრდულ ევრიპის ჩემპიონატში, 15.462 ქულით, დავთიანი გახდა ტურნირის ჩემპიონი „ვაულთში“. გარდა ამისა, არტურ დავთიანმა რგოლით ვარჯიშში მოიპოვა 13.975 ქულა და მეოთხე ადგილი დაიკავა.
ზრდასრულობა
2011 წელს შედგა არტურ დავთიანის დებიუტი ზრდასრულთათვის გამართულ ჩემპიონატში. ეს მოხდა 2011 წლის არტისტული ტანვარჯიშის ევროპის ჩემპიონატში, სადაც დავითიანმა ყველა დისციპლინაში მიიღო მონაწილეობა. სომეხი სპორტსმენისთვის ჩემპიონატი წარმატებული გამოდგა. ჩემპიონატში ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილემ მე-20 ადგილი დაიკავა. სხვა დისციპლინებში დავითიანმა საკვალიფიკაციო ბარიერი ვერ გადალახა. ყველა ვარჯიშიდან, მან საუკეთესო შედეგი „ვაულტში“ აჩვენა (მე-14 ადგილი).
2012 წლის იანვარში, არტურ დავთიანმა მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო ტურნირის საკვალიფიკაციო ეტაპში, რომელიც ჩატარდა ლონდონში. „ვაულტში“ მან 15.450 ქულა მოიპოვა და ამ მაჩვენებლით მეორე ადგილი დაიკავა. მთლიონობაში მოპოვებული 84.2 ქულით მან მე-12 ადგილი დაიკავა. ტურნირის შედეგების თანახმად, სომეხმა სპორტსმენმა 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე მონაწილეობის უფლება მოიპოვა.
2012 წლის მარტში, დოჰაში გამართულ არტისტული ტანვარჯიშის მსოფლიო თასზე არტურ დავთიანმა „ვაულტში“ 15.725 ქულით მეორე ადგილი დაიკავა. დავთიანი დოჰას მსოფლიო თასზე საუკეთესო ახალგაზრდა ტანმოვარჯიშედ დასახელდა და ამისთვის მიიღო ასპერიის აკადემიის ჯილდო. მან ჯილდო დიანა ბულიმართან გაიზიარა.
ამავე წელს, სომეხმა ათლეტმა მან კიდევ ერთხელ მიიღო მონაწილეობა 2012 წლის არტისტული ტანვარჯიშის კაცთა ევროპის ჩემპიონატში (გაიმართა მონტპელიერში), სადაც მან მე-9 ადგილი დაიკავა.
2013 წლის ევროპის ჩემპიონატში არტურ დავთიანმა „ვალუტში“ ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.
სქოლი
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:სომეხი ტანმოვარჯიშეები
ფილიპინების რეგიონები
ფილიპინებში რეგიონები (ტაგ: rehiyon) ადმინისტრაციული ერთეულებია, რომლებიც უმეტესწილად ქვეყნის ადგილობრივი მმართველობის ერთეულებში ეროვნული სამთავრობო მომსახურების დაგეგმვისა და ორგანიზების კოორდინირებას ახდენს. ეროვნული მთავრობის ოფისთა უმრავლესობა პირდაპირ პროვინციული ან საქალაქო ოფისების ნაცვლად უფლებამოსილებას რეგიონული ფილიალების მეშვეობით ახორციელებს. რეგიონული ოფისები ჩვეუელებრივ (თუმცა არა აუცილებლად) რეგიონულ ცენტრებშია განთავსებული.
ამჟამად ფილიპინები 17 რეგიონად იყოფა. 16 რეგიონი ცალკეული ადმინისტრაციული ერთეულია, რომელსაც ფილიპინების პრეზიდენტი რეგიონული განვითარების საბჭოს მეშვეობით ხელმძღვანელობს. ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის შემთხვევაში რეგიონული აგლომერაციის პოლიტიკის შემუშავებასა და კოორდინირებას მანილის მეტროპოლიური განვითარების სააგენტოც უზრუნველყოფს. მხოლოდ ერთ რეგიონს, მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიურ რეგიონს ჰყავს არჩეული მთავრობა, რომელსაც ფილიპინების კონგრესისგან რიგი უფლებები და პასუხისმგებლობები აქვს დელეგირებული.
ისტორია
ფილიპინები რეგიონებად 1972 წლის 24 სექტემბერს დაიყო. ყოფილი პრეზიდენტის, ფერდინანდ მარკოსის ინტეგრირებული რეორგანიზაციის გეგმის შესაბამისად, 1-ელი საპრეზიდენტო დეკრეტის საფუძველზე ქვეყანა 11 რეგიონად დაიყო. ამის შემდეგ კიდევ რამდენიმე რეგიონი შეიქმნა და ზოგიერთი პროვინცია რეგიონად გადაკეთდა.
1973 წლის 22 ივნისს პანგასინანი ცენტრალური ლუსონის რეგიონიდან I რეგიონს მიეკუთვნა. 1975 წლის 7 ივლისს XII რეგიონი ჩამოყალიბდა და მინდანაოს რეგიონებში მცირე ცვლილებები განხორციელდა. იმავე წლის 25 ივლისს IX და XII რეგიონები შესაბამისად დასავლეთ და ცენტრალურ მინდანაოში ავტონომიურ რეგიონებად გამოცხადდა. 21 აგვისტოს IX რეგიონი IX-A და IX-B ქვერეგიონებად გაიყო. მცირე ცვლილებები მოხდა მინდანაოს რეგიონებში. იმავე წლის 7 ნოემბერს მანილის რეგიონული აგლომერაცია შეიქმნა.
1978 წლის 2 ივნისს მანილის რეგიონული აგლომერაცია ეროვნული დედაქალაქის რეგიონად გამოცხადდა. 11 ივნისს IX რეგიონის რეგიონული ცენტრი ჰოლოდან ზამბოანგაში გადაიტანეს.
1987 წლის 15 ივლისს კორდილიერის ადმინისტრაციული რეგიონი ჩამოყალიბდა. 1989 წლის 1-ელ აგვისტოს შეიქმნა ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში. XII რეგიონი ადმინისტრაციულ რეგიონად გამოცხადდა. იმავე წლის 23 ოქტომბერს კორდილიერის ავტონომიური რეგიონის სეიქმნა, თუმცა პლებისციტის დროს მოსახლეობამ რატიფიცირება არ მოახდინა.
1990 2ლის 12 ოქტომბერს 429-ე აღმასრულებელ ბრძანებას პრეზიდენტმა კორასონ აკინომ მოაწერა ხელი, რომელიც მინდანაოს რეგიონების რეორგანიზებას ითვალისწინებდა, თუმცა (სავარაუდოდ სამთავრობო დაფინანსების ნაკლებობის გამო) ცვლილებები არ განხორციელებულა. 1995 წლის 23 თებერვალს XIII რეგიონი შეიქმნა და სულთან-კუდარათი XI რეგიონს მიეკუთვნა. 1997 წლის 22 დეკემბერს კორდილიერის ადმინისტრაციული რეგიონი კიდევ ერთხელ შეიქმნა, მაგრამ მოსახლეობამ პლებისციტის დროს კიდევ ერთხელ უარყო ავტონომიური რეგიონის სტატუსი. 1998 წლის 18 დეკემბერს სულთან-კუდარათი XII რეგიონის შემადგენლობაში შეიყვანეს.
2001 წლის 31 მარტს ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში კიდევ უფრო გაფართოვდა. იმავე წლის 19 სექტემბერს მინდანაოს რეგიონების უმრავლესობის რეორგანიზება მოხდა და სახელები შეეცვალათ. 2002 წლის 17 მაისს ყოფილი V რეგიონიდან IV-A რეგიონი (კალაბარსონი) და IV-B რეგიონი (მიმაროპა) შეიქმნა. აურორას პროვინცია III რეგიონს მიეკუთვნა. 2005 წლის 23 მაისს პალავანი IV-B რეგიონიდან VI რეგიონის შემადგენლობაში გადავიდა, მიმაროპას კი მიმარო ეწოდა.
2015 წლის 29 მაისს ნეგროსის კუნძულის რეგიონი შეიქმნა. დასავლეთი ნეგროსი და ბაკოლოდი VI რეგიონიდან და აღმოსავლეთი ნეგროსი VII რეგიონიდან ახლად შექმნილ რეგიონში შევიდა. 2016 წლის 17 ივლისს 10879-ე რესპუბლიკური აქტის საფუძველზე ყოფილი IV-B რეგიონიდან სამხრეთ-დასავლეთის ტაგალოგის რეგიონი (მიმაროპის რეგიონი) ჩამოყალიბდა (თუმცა რეგიონის საზღვრები არ შეცვლილა). 2017 წლის 9 აგვისტოს პრეზიდენტმა როდრიგო დუტერტემ 38-ე აღმასრულებელ ბრძანებას მოაწერა ხელი, რომლის მიხედვითაც ნეგროსის კუნძულის რეგიონი გაუქმდა. 2019 წლის 25 იანვარს ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ავტონომიურმა რეგიონმა ჩაანაცვლა.
რეგიონები
2019 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით, ფილიპინები 17 რეგიონად იყოფა. ლუსონზე რვა რეგიონი: I, II, III, IV-A, IV-B, V, კორდილიერის ადმინისტრაციული რეგიონი და ეროვნული დედაქალაქის რეგიონი მდებარეობს. ვისაიასზე სამი რეგიონი: VI, VII და VIII რეგიონები მდებარეობს, ხოლო მინდანაოზე IX, X, XI, XII, XIII და ბანგსამოროს ავტონომიური რეგიონი მდებარეობს. კალაბარსონის, მიმაროპისა და სოკსკსარგენის რეგიონების სახელწოდებები მათი შემადგენელი პროვინციებისა და ქალაქების აკრონიმებია და ჩვეულებრივ სამთავრობო დოკუმენტებში დიდი ასოებით იწერება.
სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების რეგიონები კატეგორია:ფილიპინების ადმინისტრაციული დაყოფა კატეგორია:აზიის ქვეყნების ადმინისტრაციული დაყოფა
ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო
ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო — საქართველოს პარლამენტმა 1919 წლის 17 იანვარს „ნაფიცმსაჯულთა სასამართლოს შემოღების“ შესახებ კანონი მიიღო. თუმცა კანონის მიღებას წინ უსწრებდა (1919 წლის 8 იანვარს) მწვავე დებატები საკონსტიტუციო კომისიაში, სადაც განიხილეს გ. ნანეიშვილის დებულება „სასამართლოსი“.
განხილვის უმთავრესი ობიექტი ნაფიც-მსაჯულთა კომპეტენცია იყო. ამ დებულების მიხედვით, გაითვალისწინეს ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს შემოღება „ყოველგვარი სისხლის სამართლის, პოლიტიკურის და აგრეთვე ბეჭვდითი დანაშაულობისათვის“. ამ მუხლის დადგენის წინააღმდეგ ს. ჯაფარიძე გამოვიდა. მისი აზრით,. ს. ჯაფარიძეს მიაჩნდა, რომ ის მუხლი, რომელიც ნაფიცმსაჯულებს ეხებოდა, ცალკე კი არა, არამედ სხვა მუხლთან ყოფილიყო შეერთებული. გ. ნანეიშვილის აზრით, ნაფიც მსაჯულეთა ინსტიტუტი კონსტიტუციაში ცალკე მუხლად უნდა ყოფილიყო, ვინაიდან „მას სახელმწიფოებრივი დიდი მნიშვნელობა აქვს“. ნანეიშვილის ეს მოსაზრება აისახა საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის 81-ე მუხლში: ს. ჯაფარიძის მოთხოვნით, კონსტიტუციის ტექსტში შევიდა კორექტივი, რომლის თანახმად, ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში მხოლოდ „მძიმე“ სისხლის სამართლის საქმეები შედიოდა.
საქართველოს პარლამენტმა 1919 წლის 17 იანვარს „ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს“ შესახებ დებულება დაამტკიცა. განისაზღვრა ნაფიც-მსაჯულად ასარჩევი პირისთვის წაყენებული მოთხოვნები. ძირითადი იყო: საქართველოს მოქალაქეობა, ქართული ენის ცოდნა, ასევე წერა-კითხვის ცოდნა რომელიმე სხვა ენაზე, 25 წლის ასაკი და არანაკლებ ერთი წლის ცხოვრების ცენზი იმ მაზრასა თუ ქალაქში, სადაც ის ნაფიც-მსაჯულად უნდა ყოფილიყო არჩეული. არ შეიძლებოდა გამოძიებაში ან სამართალში მიცემული, ან სასამართლოს განაჩენით სამსახურიდან დათხოვნილი, ვალაუვალ მოვალედ გამოცხადებული, მზრუნველობის ქვეშ მყოფი, ან ბრმა, ყრუ-მუნჯი და შეშლილი პირის არჩევა ნაფიც-მსაჯულის თანამდებობაზე. დებულება დეტალურად ადგენს არჩევისა და ნაფიც-მსაჯულთა მიერ საქმის განხილვის წესებს.
ხელთუფლიშვილი
საკუთარი სახელი  ხელთუფლიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო
საქართველოს დამფუძნებელი კრების 1920 წლის 23 აპრილის „ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს დებულების შეცვლის“ შესახებ დროებითი კანონით დაწესდა ფულადი სანქციები იმ ნაფიცი-მსაჯულების მიმართ, რომლებიც არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდებოდნენ სასამართლოში. საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 20 სექტემბერს „რესპუბლიკის დროებითი საგანგებო სასამართლოს“ შესახებ დებულება დაამტკიცა, რომლის 33-ე მუხლის მიხედვით, დებულება ნაფიც-მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების შემდეგ უნდა გაუქმებულიყო. ეს იმას ნიშნავდა, რომ დროებითი საგანგებო სასამართლოს ფუნქციები ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში უნდა გადასულიყო.
ხელთუფლიშვილი
კატეგორია:ქართული გვარები
ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ერიკ VII (დანია)
ერიკ VII პომერანიელი (Erich VII. von Pommern, Erik 7. af Pommern, Erik VII av Pommern, Erik XIII av Pommern; დ. 1382 — გ. 24 სექტემბერი, 1459) — გრიფნილდების დინასტიის წარმომადგენელი. კალმარის უნიის მმართველ მარგრეტე I-ის დის შვილიშვილი და ერთადერთი მემკვიდრე. დანიისა და შვედეთის მეფე 1412-39 წლებში, ნორვეგიის მეფე 1389-1442 წლებში და პომერიანიის ჰერცოგი 1446-59 წლებში. იგი ტახტიდან გადადგა თავისი დისწულის, შემდგომში უკვე მეფე კრისტოფერ III ბავარიელის სასარგებლოდ.
ადრეული წლები და მემკვიდრეობა
ერიკი დაიბადა 1382 წელს რიუგენვალდში (თანამედროვე დარლოვო, პოლონეთი). იგი იყო პომერანიის ჰერცოგ ვარტისლავ VII-ისა და მისი მეუღლის, მარია მეკლენბურგ-შვერინელის უფროსი ვაჟი. დედის მხრიდან მისი ბებია იყო ინგებორგ დანიელი, რომელიც თავის მხრივ დანიის მეფე ვალდემარ IV-ის უფროსი ქალიშვილი და დანიის, ნორვეგიისა და შვედეთის დედოფალ მარგრეტე I-ის და იყო.
მარგრეტე I-ს, რომელმაც სამი სამეფო კალმარის უნიაში გააერთიანა, მათი ერთიანობისა და მშვიდობის შენარჩუნება სურდა. მისი ერთადერთი შვილი, მეფე ოლაფ II ნაადრევად და უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც სასწრაფოდ უნდა მოეძებნა ისეთი მემკვიდრე, რომელსაც სამივე სამეფოს ტახტზე ექნებოდა უფლებები, რათა უნია არ დაშლილიყო. ასეთი იყო მისი დის შვილიშვილი ერიკ პომერანიელი, რომელიც მისი უახლოესი მამრობითი სქესის ნათესავი იყო. 1389 წელს მარგრეტემ ერიკის მასთან, დანიაში ჩაყვანა მოითხოვა, სადაც იგი ჯერ ნორვეგიის ტახტის მემკვიდრედ, 1392 წელს კი ნორვეგიის მეფედ გამოაცხადა. 1397 წლის 17 ივნისს იგი დანიისა და შვედეთის მეფედაც აკურთხა, რითაც მარგრეტემ მას ფაქტიურად თავის სიცოცხლეშივე დაუმტკიცა სამივე სამეფოს ტახტი. ამავდროულად დაიდო ახალი ხელშეკრულება, რომლითაც ოფიციალურად დადასტურდა მისი მმართველობა კალმარის უნიაში, თუმცა მის დე-ფაქტო მმართველად კვლავ დედოფალი მარგრეტე რჩებოდა.
ქორწინება
1402 წელს დედოფალმა მარგრეტემ წამოიწყო ერიკის საქორწინო მოლაპარაკებები. იგი ჩრდილოეთის უნიის გასაძლიერებლად ერიკის საცოლედ ინგლისის მეფე ჰენრი IV-ის ასულს მოიაზრებდა. საქორწინო მოლაპარაკებები ოთხ წელს გაიწელა, რის შემდეგაც 1406 წელს ერიკი დაინიშნა ფილიპა ინგლისელზე, სამაგიეროდ კი ფილიპას ძმა, უელსის პრინცი (მომავალში მეფე ჰენრი V) დაინიშნა ერიკის დაზე, კათარინა პომერანიელზე, თუმცა მათი ქორწინება არასდროს შემდგარა.
ორმაგი დინასტიური ქორწინების იდეის ჩაშლის შემდეგ, რაც კათარინას ბავარიაში გათხოვებამ გამოიწვია, 1406 წლის 26 ოქტომბერს 12 წლის ფილიპა ჩავიდა ლუნში და ცოლად გაჰყვა ერიკ პომერანიელს. მათი ხანგრძლივი და უნაყოფო ქორწინება 1430 წელს, ფილიპას გარდაცვალებით დასრულდა, რის შემდეგაც ერიკმა მორგანიკულად იქორწინა (ანუ ამ ქორწინებით ქალი დედოფლის წოდებას არ იღებდა) ფილიპას სეფექალ სესილიაზე, რომელსაც იგი ყოველთვის ფარულად ეტრფოდა.
მეფობა
1412 წელს, დედოფალ მარგრეტეს გარდაცვალების შემდეგ იგი უკვე საბოლოოდ გახდა დანიის, ნორვეგიისა და შვედეთის სრულუფლებიანი მმართველი. 1417 წელს მან კოპენჰაგენში სამეფო რეზიდენცია და მმართველი საბჭო გადაიტანა, რითაც ეს ქალაქი კალმარის უნიის დედაქალაქად აქცია. მან ასევე გაანთავისუფლა კოპენჰაგენის ციხესიმაგრე, რომელიც როსკილეს ეპისკოპოსს ჰქონდა დაკავებული.
მისი თანამედროვე მემატიანეები გადმოგვცემენ, რომ ერიკი იყო ენერგიული, მტკიცე ხასიათისა და გონიერი მმართველი. როგორც ცნობილია, იგი პოლიგლოტიც იყო და უამრავ ენაზე მეტყველებდა, რითაც 1420 წელს ევროპაში მოგზაურობისას ადგილობრივებს დიდად ხიბლავდა. რაც შეეხება მის უარყოფით თვისებებს, როგორც მემატიანეები წერენ, იგი ძალიან ფეთქებადი ხასიათის იყო, დიპლომატიური ალღოც არ ჰქონდა და ამასთან ყველგან მტრები ელანდებოდა. მეფე ერიკს რომის პაპი პიუს II აღწერდა, როგორც „აქვს ლამაზი სხეული, წითურ-ქერა თმა, მუქი სახე და გრძელი ვიწრო კისერი... ერთხელ, იგი ყოველგვარი დახმარების გარეშე შემოხტა ცხენზე, რითაც მონუსხა ყველა იქ მდგომი მანდილოსანი და თავად იმპერატორიც კი.“ მინი|მარცხნივ|ერიკის ქანდაკება დორლოვოს სასახლეში 1423-25 წლებში მეფე ერიკი იერუსალიმში იყო მოსალოცად წასული. ცნობილია, რომ იგი აქ მცხოვრებ, გაჭირვებაში ჩავარდნილ რაინდებს შეხვდა და იქ ყოფნისას პილიგრიმებს დიდად მფარველობდა. მისი ქვეყანაში არ ყოფნისას, კალმარის უნიას მისი მეუღლე, დედოფალი ფილიპა ინგლისელი მართავდა რეგენტის სტატუსით.
დანიაში ჩასვლისთანავე მან ომი დაიწყო, რათა საბოლოოდ შემოემტკიცებინა სამხრეთული მეამბოხე მიწები. საბოლოოდ საღვთო რომის იმპერატორმა სიგიზმუნდ I-მა მას ოფიციალურად დაუთმო შლეზვიგისა და ჰოლშტაინის მხარეები. ხანგრძლივმა ომმა შეარყია დანიის ეკონომიკაცა და ჩრდილოური ერთიანობაც. იგი გაცხარებით ებრძოდა ბალტიის ზღვაში გაბატონებულ გერმანულ ჰანზას სავაჭრო კავშირს, რის წინააღმდეგაც მასიურად დაიწყო გემების აგება, რათა საჭირო აღარ ყოფილიყო გერმანელების დახმარება. 1426-35 წლებში იგი ხანგრძლივ ომში იქნა ჩათრეული ჰოლშტაინის წინააღმდეგ. აღსანიშნავია, რომ 1428 წელს ჰოლშტაინელებმა კოპენჰაგენსაც კი შემოარტყეს ალყა, რა დროსაც ერიკმა ქალაქი დატოვა, მაგრამ დედოფალი ფილიპა დარჩა და ქალაქს იცავდა.
იმ სამარცხვინო ფაქტმა, რომ დედოფალი მეფეზე მამაცი აღმოჩნდა, კატასტროფულად შეარყია ერიკის ავტორიტეტი და კალმარის ერთიანობა. 1434 წელს შვედმა ფერმერებმა და მაღალჩინოსნებმა წამოიწყეს მასობრივი აჯანყება, რომელსაც სოციალურ-ეროვნული მიზნები ედო საფუძვლად. ამ ყოველივემ დიდად შეასუსტა მეფის ძალაუფლება შვედურ არისტოკრატიაში. 1434-36 წლებში შვედეთში აჯანყება მძვინვარებდა. ამ აჯანყებამ გამოიწვია კალმარის უნიის დაშლისაკენ წასვლა და შვედეთში დანიური ხელისუფლების შესუსტება. 1436 წელს აჯანყდა ნორვეგიაც. აჯანყებულებმა სიგურდ იოჰანსსონის თაოსნობით აიღეს ოსლო. ამის შემდეგ ერიკი ნორვეგიის მხოლოდ ფორმალურ მმართველად იქცა, რეალურად კი მას სიგურდი მართავდა, რომელმაც რეგენტის სტატუსი მიიღო.
1440 წელს, უშვილო ერიკმა თავის მემკვიდრედ თავისი დის, კათარინა პომერანიელის უფროსი ვაჟი — კრისტოფერ ბავარიელი გამოაცხადა. იგი ამავე წელს სამივე სამეფოს მეფედ გამოაცხადა, თავად კი ტახტიდან გადადგა. კრისტოფერი 1448 წელს ასევე უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც ერიკმა მეფედ თავისი შორეული ნათესავი, კრისტიან ოლდენბურგელი დანიშნა. ამის შემდეგ მან დატოვა დანია და მშობლიურ პომერანიას დაუბრუნდა.
უკანასკნელი წლები
ტახტიდან გადადგომის შემდეგ, ათი წლის მანძილზე იგი გოტლანდში, დანიაში ცხოვრობდა. როგორც ცნობილია, იგი ამ პერიოდში მეკობრეებს აფინანსებდა, რათა ბალტიის ზღვაში მცურავი გერმანული ხომალდები ეძარცვათ. 1449 წელს ერიკმა პომერანიის ჰერცოგ ბოგისლავ IX-ისაგან სამართავად პომერანიიც პატარა ნაწილი, პომერანია-სტოლპი მიიღო (თანამედროვე პოლონეთი). იგი ამის შემდეგ აქვე დასახლდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1459 წლის 24 სექტემბერს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1382 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1459 კატეგორია:დანიის მეფეები კატეგორია:ნორვეგიის მეფეები კატეგორია:შვედეთის მეფეები კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ბორის უვაროვი
ბორის უვაროვი (Борис Уваров; დ. 1888 — გ. 1970) — რუსი ენტომოლოგი.
ბიოგრაფია
1910 წელს სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა სამხრეთ კავკასიაში, ძირითადად საქართველოში. იგი იყო საქართველოს მუზეუმის (ძველი კავკასიის მუზეუმი) ენტომოლოგი. 1919 წლის ოქტომბრიდან სამათემატიკო-საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის შუამდგომლობით იწყებს მუშაობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტის თანამდებობაზე. 1920 წელს, უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს დავალებით ბაქოში გაემგზავრა ენტომოლოგიის კოლექციის შესაფასებლად და შესაძენად. 1920 წლიდან სამუდამოდ წავიდა ინგლისში. იყო ენტომოლოგთა საერთაშორისო საზოგადოების საპატიო წევრი და ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი.
ენრიკე IV
ენრიკე IV (Enrique IV; დ. 25 იანვარი, 1425, ვალიადოლიდი — გ. 11 დეკემბერი, 1474, მადრიდი) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს უკანასკნელი მეფე (1454–1474) კასტილიასა და არაგონს შორის დინასტიური უნიის დადებამდე. ხუან II-ისა და მარია არაგონელის შვილი, ისაბელ I კასტილიელის უფროსი ძმა.
ახალგაზრდობაში ენრიკე IV იმყოფებოდა ხუან პაჩეკოს გავლენის ქვეშ, რომელმაც თავის ხელში აიღო სახელმწიფოს მართვის სადავეები. არაკეთილმოსურნეები, განსაკუთრებით არაგონის სამეფო კარი, მათ ჰომოსექსუალურ კავშირში დებდნენ ბრალს, თუმცა ამის პირდაპირი დამადასტურებელი ფაქტები არ არსებობს.
თხუთმეტი წლის ასაკში დააქორწინეს ბლანკა I ნავარელისა და ხუან II-ის ქალიშვილზე, ბლანკა ნავარელზე. 1453 წელს რომის პაპმა ნიკოლოზ V-მ მათი ქორწინება გააუქმა. მიზეზი იყო სექსუალური ურთიერთობის არ ქონა მეუღლესთან. 1455 წელს მეორედ დააქორწინეს ჟუანა პორტუგალიელზე, პორტუგალიის მეფის დაზე. ამ ქორწინებიდან 6 წლის შემდეგ დაიბადა ხუანა ბელტრანეხა, ტახტის კანონიერი მემკვიდრე. თუმცა მასზე ამბობდნენ, რომ მისი ბიოლოგიური მამა იყო ესპანელი თავადი ბელტრან დე კუევა, სწორედ ამიტომ ეწოდა ხუანას მეტსახელი „ბელტრანეხა“.
ენრიკე IV გარდაიცვალა 1474 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ სამოქალაქო ომი დაიწყო ისაბელ I-ისა და ხუანას მომხრეებს შორის. ბრძოლის კულმინაცია გახდა 1476 წლის 1 მარტის ტოროს ბრძოლა. სამოქალაქო ომი დასრულდა 1479 წელს, ისაბელ I კასტილიელი გახდა კასტილიისა და ლეონის დედოფალი.
სქოლიო
კატეგორია:კასტილიის მეფეები კატეგორია:ლეონის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1425 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1474 კატეგორია:ასტურიის პრინცები
ტირზიენი
ტირზიენი (Tîrzieni) — სოფელი მოლდოვაში, ორჰეის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 42 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 312 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორჰეის რაიონის სოფლები
ფრანგისტან გაბაევი
ფრანგისტან გაბაევი (დ. 4 ოქტომბერი, 1853, ერტისი — გ. 1928, პანჩევო) — ქართველი სამხედრო პირი.
ბიოგრაფია
ფრანგისტანმა დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. 1872 წელს დაამთავრა კიევის ვლადიმერის სახელობის სამხედრო გიმნაზია. იმავე წელს დაიწყო ჯარში სამსახური. 1874 წელს ალქსანდრეს სამხედრო სასწავლებელი დაასრულა და პრაპორშჩიკის ჩინით განამწესეს კავკასიის პირველ ქვეით ბატალიონში. 1877 წელს პოდპორუჩიკის წოდება მიიღო. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში. წარმატებული სამხედრო სამსახურისთვის 1878 წელს გახდა პორუჩიკი, 1881 წელს — შტაბსკაპიტანი, 1882-ში — კაპიტანი. 1884-1893 წლებში მეთაურობდა როტას, 1993-1897 წლებში ბატალიონს. 1893 წლიდან პოდპოლკოვნიკია. მონაწილეობდა რუსეთ–იაპონიის ომში (1904–1905). 1907 წელს პენსიაზე გავიდა, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ იმავე ჩინით დაბრუნდა სამხედრო სამსახურში. 1914 წელს კავკასიის მე-3 მსროლელი ბრიგადის უფროსია, ერზერუმის შეტევის მონაწილე. იყო ეკატერინბურგის 37-ე ქვეითთა პოლკის მეთაურის მოადგილე, ბობრუისკის 301-ე ქვეითთა პოლკის მეთაური. 1917 წლიდან გენერალ-მაიორის ჩინით ხელმძღვანელობდა მე-4 ქვეითთა განსაკუთრებულ დივიზიას. სამოქალაქო ომის დროს, 1918 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, უკრაინაში გეტმანთა ჯარში კიევის რუს მოხალისეთა დაჯგუფებას მეთაურობდა. გეტმანის რეჟიმის დამარცხების შემდეგ თეთრ მოძრაობას შეუერთდა სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში. 1920 წლის ზაფხულში ყირიმში იბრძოდა და გენერალ ვრანგელის ჯარებთან ერთად გაიხიზნა იუგოსლავიაში. ემიგრაციაში იყო ვლადიმირის კადეტთა კორპუსის სამეურვეო საზოგადოების თავმჯდომარე და საპატიო წევრი; რუს სამხედრო ინვალიდთა კავშირის საპატიო წევრი და პავლოვის სამხედრო სასწავლებლის იუნკერთა ურთიერთდახმარების საზოგადოების წევრი. გარდაიცვალა 1928 წლის პირველ იანვარს სერბეთში, ქალაქ პანჩევოში. დაკრძალულია ადგილობრივ სასაფლაოზე. გენერალი გაბაევი დაჯილდოებული იყო წმინდა გიორგის IV ხარისხის, წმინდა სტანისლავის III ხარისხის მახვილებითა და ბაფთით (1877), წმინდა ანას  III ხარისხის მახვილებითა და ბაფთით (1879), წმინდა სტანისლავის  II ხარისხის (1893), წმინდა ანას  II ხარისხის (1898), წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის მახვილებით (1916) ორდენებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:დაბადებული 1853 კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
აღმოსავლეთის განგთა დინასტია
220px|მინიატიურა|აღმოსავლეთ განგას ფანამი (მონეტა) აღმოსავლეთის განგთა დინასტია წარმოშობით იყო კალინგადან მათი ხელისუფლება ვრცელდებოდა თანამედროვე ინდურ სახელმწიფოს დიდ ტერიტორიაზე და მოიცავდა აღმოსავლეთ ბენგალის, ანდჰრა-პრადეშის, ჩატისგარჰის რეგიონებს. მათი სამეფოს დედაქალაქი ცნობილი იყო სახელით - კალინგანაგარი. ამჟამად, მუკალინგამი (იგივე შრიმუკალინგამი), მდებარეობს შრიკაკულამის დისტრიქტში, ორისას შტატში (ძველი ოდიშა),  ანდრა-პრადეშის შტატის საზღვართან. დღეისათვის ეს ქალაქი დაახლოებით 4 მლნ-მდე მცხოვრებით, ცნობილია მასში მდებარე მზის ტაძრის წყალობით, რომელიც იუნესკოს მიერ არის აღიარებული, როგორც მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობა.
დინასტია დააარსა მეფე ანატავარმან ჩოდაგანგამ, მისი შთამომავლები იყვნენ დასავლეთ განგას დინასტია და ჩოლას დინასტია, რომელიც მოგვიანებით გახდნენ აღმოსავლეთ განგას მმართველები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში კატეგორია: ინდური დინასტიები კატეგორია:ორისის ისტორია
𐋊
𐋊 — კარიული დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიული ასოები
სექსუალური დისფუნქცია
სექსუალური დისფუნქცია, სექსუალური დარღვევა — დარღვევა, რომელიც აწუხებს ინდივიდს ან წყვილს ნორმალური სექსუალური აქტივობის რომელიმე ეტაპზე, მათ შორის ფიზიკური სიამოვნების, სქესობრივი ლტოლვის, პრეფერენციების, აღგზნების ან ორგაზმის კუთხით. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია სექსუალურ დისფუნქციას შემდეგნაირად განმარტავს: „პიროვნების მხრიდან იმის შეუძლებლობა, რომ სექსუალურ ურთიერთობაში ისე მიიღოს მონაწილეობა, როგორც ისურვებდა“. ეს განმარტება საკმაოდ ფართოა და მრავალი ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. DSM-5-ის მიხედვით, სექსუალური დისფუნქციის დიაგნოზის დასასმელად საჭიროა, რომ ადამიანს მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში აწუხებდეს უკიდურესი დისკომფორტი და ინტერპერსონალური პრობლემები (გამონაკლისია მედიკამენტებით გამოწვეული სექსუალური დარღვევა). სექსუალურ დისფუნქციას შეიძლება ძალიან დიდი ზეგავლენა ჰქონდეს ადამიანის სექსუალური ცხოვრების ხარისხზე.
სქოლიო
კატეგორია:სექსუალობა კატეგორია:სექსოლოგია
ოლქი (აშშ)
350px|thumb|ამერიკის შეერთებული შტატების რუკა, სადაც ნაჩვენებია ოლქების მდებარეობა ოლქი (county, parish (ლუიზიანა), borough (ალასკა) ) — აშშ-ის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, შტატზე უფრო მცირე და ქალაქზე უფრო დიდი, ქალაქ ნიუ-იორკის შემადგენლობაში მყოფი ხუთი ოლქის (ბორო) გამოკლებით.
2017 წლის აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიუროს მონაცემებით ქვეყანაში მთლიანობაში არსებობს 3142 ოლქი. ყველაზე უფრო ნაკლები რაოდენობის ოლქი მდებარეობს დელავერის შტატში (3), ყველაზე უფრო ბევრი — ტეხასის შტატში (254). სხვადასხვა შტატში ოლქების ადმინისტრაციის უფლებამოსილება და ურთიერთობა მათ ტერიტორიებზე მდებარე დასახლებული პუნქტების მუნიციპალურ ხელისუფლებასთან საკმაოდ განსხვავდება.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ოლქები კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
ჯოის მუჯურუ
ჯოის ტეურაი როპა მუჯურუ (Joice Teurai Ropa Mujuru; დ. 15 აპრილი, 1955, მაუნტ-დარვინი), დაბადებით რუნაიდა მუგარი (Runaida Mugari) — ზიმბაბველი პოლიტიკოსი, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში რობერტ მუგაბეს თანამებრძოლი. სამოქალაქო ომის მონაწილე, პარტია ზიმბაბვეს აფრიკული ეროვნული კავშირი — პატრიოტული ფრონტის აქტივისტი. ზიმბაბველი პოლიტიკოსის სოლომონ მუჯურუს მეუღლე. 1980 ლიდან ეკავა სხვადასხვა თანამდებობა მთავრობაში: 1980-1985 წლებში იყო ახალგაზრდობისა და სპორტის მინისტრი, 1996-1997 წლებში ინფორნაციის, ფოსტისა და ტელეკომუნიკაციის მინისტრი, 1997-2004 წლებში კი სოფლის მეურნეობისა და წყლის რესურსების მინისტრია. 2004-2014 წლებშ ქვეყნის პირველი ვიცე-პრეზიდენტია. განიხილებოდა როგორც რობერტ მუგაბეს პოტენციური შემცვლელი. გადააყენეს თანამდებობიდან და გარიცხეს მმართველი პარტიიდან პრეზიდენტის საწინააღმდეგო შეთქმულების ბრალდებით.
ბიოგრაფია
ჯოის მუჯურუ დაიბადა 1955 წლის 15 აპრილს ქალაქ მაუნტ-დარვინში, სამხრეთ როდეზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ეროვნებით მიეკუთვნება შონას ხალხს. 18 წლის ასაკში დაასრულა საშუალო სკოლა. იბრძოდა სამხრეთ როდეზიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. იყო ერთ-ერთი პირველი ქალი, რომელმაც პარტიის სამხედრო ფრთაში დაიკავა მეთაურის თანამდებობა.
ატარებდა პარტიზანულ ფსევდონიმს Teurai Ropa. ასევე შეიცვალა სახელი და რუნაიდას მაგივრად დაირქვა ჯოისი. 1977 წელს ცოლად გაჰყვა სოლომონ მუჯურუს, პარტიის სამხედრო ნაწილების მხედართმთავრის მოადგილეს, რომელიც მოგვიანებით ზიმბაბვეს შეარაღებული ძალების მტავარსარდალი გახდა.
1980 წლის 18 აპრილიდან (ზიმბაბვეს დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან) 2014 წლის 9 დეკემბრამდე მუჯურუს მიყოლებით ეკავა მაღასლი სახელმწიფო თანამდებობები. რობერტ მუგაბეს პირველ კაბინეტში 25 წლის მუჯურუ გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მინისტრი.
1980-1985 წლებში მას ეკავა ახალგაზრდობის საქმეთა და სპორტის მინისტრის თანამდებობა. 1985 წლიდან 1988 წლამდე კი სახელმწიფო მინისტრი და პრემიერ-მინისტრის კანცელარიის მეთაურია. მომდევნო ოთხი წელი საზოგადოებრივი განვითარების, კოოპერაციისა და ქალთა საკითხების მინისტრია. 1992-1996 წლებში ცენტრალური მაშონალენდის მინისტრ-გუბერნატორია, ხოლო 1996-1997 წლებში ინფორმაციის, ფოსტისა და ტელეკომუნიკაციების მინისტრია. 1997-2004 წლებში კი ეკავა სოფლის მეურნეობისა და წყლის რესურსების მინისტრის თანამდებობა.
ამ თანამდებობზე ყოფნის დროს მუჯურუ რობერტ მუგაბეს პოლიტიკის გამტარებელი იყო. 1997 წელს როგორც ტელეკომუნიკაციების მინისტრმა დაბლოკა დამოუკიდებელი მობილური ქსელი Ecocet-ი და სრული მონოპოლია ჩაუგდო ხელში Telecel-ს. ეს არ იყო მხოლოდ კომერციული ინტერესებით გამოწვეული (სოლომონ მუჯურუ იყო Telecel-ის მოწილე ), არამედ ქვეყანაში დამოუკიდებელი ტელეკომუნიკაციის არსებობის შეზღუდვა.
როგორც სოფლის მეურნეობის მინისტრმა 2000-იანების დასაწყისში დაიწყო იმ ფერმების ხელში ჩაგდება, რომელიც თეთრკანიანებს ეკუთვნოდათ. იგი ბოლომდე მხარს უჭერდა ვეტერანთა ასოციაციის ბოევიკებს. 2001 წელს ჯოის მუჯურუ შეიყვანეს იმ პირების სიაში, რომელზეც აშშ-მ სანქციები დააწესა. მუჯურუმ სანქციების წესის დარღვევით კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან მოახდინა 3,5 ტ ოქროს არალეგალური რეალიზაცია.
ჯოის მუჯურუ განიხილებოდა რობერტ მუგაბეს პოტენციურ შემცვლელად. მას მხარს უჭერდა მმართველ პარტიასთან აფილირებული მრავალი ორგანიზაცია. ამავე დროს, 2010 წლის შუა პერიოდისათვის, მუჯურუს პოლიტიკური პოზიციები - ადრე უკიდურესად რადიკალური - უკვე განიხილებოდა შედარებით ზომიერად და ბიზნესზე ორიენტირებულად.
მდგომარეობა შეიცვალა ჯოის მუჯურუსა და პრეზიდენტის ცოლის გრეის მუგაბეს შორის კონფლიქტის შემდეგ. 2014 წელს მუჯურუ დაადანაშაულეს პრეზიდენტის წინააღმდეგ შეთქმულებაში და 9 დეკემბერს გადააყენეს თანამდებობიდან. მომდევნო დღეს ეს თანამდებობა დაიკავა ემერსონ მნანგაგვამ. 2015 წლის აპრილში მუჯური გარიცხეს მმართველი პარტიიდან. ანალიტიკოსებმა აღნიშნული შეაფასეს როგორც გრეის მუგაბეს გამარჯვებად კულისებში მიმდინარე ბრძოლებში.
ერთი ბეჭედი
ერთი ბეჭედი — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ერთადერთი ძალაუფლების ბეჭედი, რომელსაც დანარჩენი ცხრამეტი ბეჭდის მართვა შეეძლო. მბრძანებელი ბეჭედი (მას სხვა მრავალი სახელიც ჰქონდა: მთავარი ბეჭედი, ძალაუფლების ბეჭედი, უზენაესი ბეჭედი და ა.შ.) საურონმა მეორე ეპოქის 1000 წლამდე გამოჭედა და მისი საშუალებით დანარჩენი ბეჭდების დამორჩილება სცადა, მაგრამ, დამარცხდა და მთელი 2900 წელი აღარ გამოჩენილა. საბოლოოდ ბეჭედი ფროდო ბეგინსის ხელში მოხვდა, რომელმაც იგი მიიტანა ოროდრუინთან, სადაც ის გამოიჭედა და გაანადგურა (უფრო სწორად, იგი გოლუმმა უნებურად გაანადგურა, როდესაც ფროდოს ბეჭედი წაართვა და გახარებულმა უაზროდ ხტუნვა დაიწყო, ფეხი დაუსხლტა და ვულკანის ყელში ჩავარდა).
ბეჭედს საკუთარი ნება ჰქონდა, მის ერთადერთ სურვილს წარმოადგენდა საკუთარ მბრძანებელთან, საურონთან, დაბრუნება. ბეჭედი საურონის სასიცოცხლო ძალებს შეიცავდა, ასე რომ, თავის მფლობელს ნელ-ნელა თავისი გავლენის ქვეშ აქცევდა. იმის გამო, რომ იგი თავის მფლობელს უჩინრად აქცევდა (საურონის გარდა), ხშირი ტარების შედეგად მფლობელიც ნაზგულივით უხილავი ხდებოდა. ბეჭედს გავლენა ჰქონდა სხვა ძალაუფლების ბეჭდებზე, მათ შორის, ელფურებზეც (მიუხედავად იმისა, რომ მათ შექმნაში საურონი არ მონაწილეობდა). ამიტომაც, მისი განადგურების შემდეგ, ყველა გადარჩენილმა ბეჭედმა თავისი ძალა დაკარგა.
ბეჭედზე ბნელ ენაზე შესრულებული იყო წარწერა, ოთხი სტრიქონი ელფური ლექსიდან:
რომელიც ასე ითარგმნება:
ბეჭდის ძალა ამ სიტყვების წარმოთქმისას იმდენად ძლიერდებოდა, რომ იმ ადგილზე მზე ყოველთვის ბნელდებოდა, ელფები კი თავს უძლურად გრძნობდნენ.
სქოლიო
Gegenstände in Tolkiens Welt
ფედორეუკა (ორჰეის რაიონი)
ფედორეუკა (Fedoreuca) — სოფელი მოლდოვაში, ორჰეის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 53 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 499 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორჰეის რაიონის სოფლები
შარლ რაბემანანძარა
შარლ რაბემანანძარა (Charles Rabemananjara; დ. 9 ივნისი, 1947; ანტანანარივუ) — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2007-2009 წლებში. მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2007 წლის 20 იანვარს პრეზიდენტ მარკ რავალომანანას მეორე ვადით მმართველობის დასაწყისში. რავალომანანას პირველი ვადით მმართველობისას რაბემანანძარა იყო პრეზიდენტის სამხედრო კაბინეტის ხელმძღვანელი 2004 წელს, მოგვიანებით კი, 2005 წლის 28 ნოემბერს, დასახელდა შინაგან საქმეთა და ადმინისტრაციული რეფორმის მინისტრად. პრემიერ-მინისტრის პოსტის დაკავების შემდეგ, რაბემანანძარამ შეინარჩუნა შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ახალ მთავრობაში, რომელიც 2007 წლის 25 იანვარს ჩამოყალიბდა.
2007 წლის სექტემბრის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, იმავე წლის 27 ოქტომბერს რაბემანანძარამ ჩამოაყალიბა ახალი მთავრობა, რომელშიც შეინარჩუნა პრემიერ-მინისტრისა და შინაგან საქმეთა მინისტრთა თანამდებობები.
რაბემანანძარა რავალომანანას მსგავსად იმერინელია. იგი, აგრეთვე, არის მადაგასკარის არმიის გენერალი.
სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
არაბთა გაერთიანებული საამიროების გერბი
არაბთა გაერთიანებული საამიროების გერბი წარმოადგენს ყვითელ შავარდენს — ქვეყნის ერთხელისუფლებიანობის სიმბოლოს, ქვეყნისა, რომლის დიდ ნაწილს იკავებს უდაბნო. ყვითელი ფერი უდაბნოს მანიშნებელია. ბუმბულის კუდის შვიდი ფრთა განასახიერებს შვიდ საამიროს.
150px|მინიატიურა|მარცხნივ|ძველი გერბი უწინ შავარდენზე ნადირობა წარმოადგენდა სანაპიროს მოსახლეობისთვის საკვებ საშუალებას, ახლა მხოლოდ ელიტური გართობის მიზნით არის შემონახული და ის ხელმისაწვდომია მხოლოდ მდიდარი ადამიანებისათვის. დღეს არაბთა გაერთიანებული საამიროებში ნადირობა აკრძალულია და ამ სპორტის მოყვარულებს უწევთ უდაბნოს მქონე უცხო ქვეყნებში გადაფრენა. მაგ: თურქმენეთში. სხვათა შორის, დუბაიში არსებობს სპეციალური საავადმყოფო სპეციალურად შავარდნებისათვის ანესთეზიის, გულის სტიმულატორების, რენტგენული აპარატების და სხვა მოწყობილობებით აღჭურვილი.
2008 წლამდე შავარდენს მკერდზე გამოსახული ჰქონდა წითელ წრეში (მამაცობისა და დამოუკიდებლობისა თავისუფლებისათვის ბრძოლაში) ზღვის ცისფერ ტალღებზე ნაზად მოცურავე ხის გემი ე.წ. „შხუნა“, სახელად ”დოუ”. სწორედ ასეთი გენებით გადიოდნენ ზღვაში არაბი მყვინთავები მარგალიტის მოსაპოვებლად ან მეომარი ზღვის ყაჩაღები.
დღეისათვის გერბზე გამოსახული ”დოუ” შეცვლილია არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული ოთხფერი დროშით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:გერბები შავარდნის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები დროშის გამოსახულებით
ანა მესხი
ანა სიმონის ასული მესხი (დ. 1851, სოფ. რიონი — გ. 1919, ქუთაისი) — ქართველი მსახიობი, მთარგმნელი.
ბიოგრაფია
სიმონ მესხისა და მაგდანა მარჯანიშვილის მეხუთე შვილმა, ანამ პირველდაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. მამას სურდა ქალიშვილი ქუთაისის სასწავლებელში გაეგზავნა, მაგრამ ეკონომიური ხელმოკლეობა ზღუდავდა. ანას აღზრდა უფროსმა დამ პელაგიამ იკისრა. იმ დროს ქართულის ცოდნის საზომად „ვეფხისტყაოსანი“ ითვლებოდა. მაგდანა მარჯანიშვილმა ზეპირად იცოდა შოთა რუსთაველის პოემა და ისე სიღრმისეულად შეასწავლა ანას, რომ იგი „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის დამდგენ კომისიაში შეიყვანეს. „ვეფხისტყაოსნის“ გიორგი ქართველიშვილის გამოცემაზე მუშაობის დროს ანა მესხმა რამდენიმე დამაჯერებელი და სწორი შენიშვნა მიაწოდა კომისიას. თეატრალურ წარმოდგენებში ანა ბავშვობიდან მონაწილეობდა. 1870 წლიდან იგი ქუთაისის სცენისმოყვარეთა წრეში ირიცხება, რომელიც იმ დროს წარმოდგენებს ეგრეთ წოდებულ სახელმწიფო სახლში მართავდა. 1878 წელს  ანა თავის ძმასთან, კოტე მესხთან და ეფროსინე (ეფრო) კლდიაშვილთან ერთად გამოდის ალექსანდრე ოსტროვსკის ხუთმოქმედებიან კომედიაში „შემოსავლიანი ადგილი“. 1880 წელს ანა მესხი ქუთაისის მსახიობთა ჯგუფში შედის და რამდენიმე სპექტაკლში მონაწილეობს: „აყალ-მაყალი ცოლ-ქმარს შუა“, „მზის დაბნელება“, „სიყვარული მკურნალობს“, „ყვავი ფარშევანგის ფრთებით“ და სხვ. ამავე წელს ქუთაისის თეატრის მოყვარულთა მიერ დადგმულ გიორგი წერეთლის დრამაში „ოჯახის ასული“ და ივანე მესხის ვოდევილში „ჰერკულესი“ იღებს მონაწილეობას. ანა მესხმა 1882 წლიდან მიატოვა სცენა და მთარგმნელობით საქმიანობას შეუდგა.
1883 წელს მან თარგმნა ეტი პირსის რომანი, „არა, არ არის დანაშაული“ და ქუთაისის ჟურნალ „ქართულ ბიბლიოთეკაში“ გამოაქვეყნა. ანა ამ სალიტერატურო ჟურნალის სარედაქციო კოლეგიის წევრი იყო სხვა ქუთაისელ ქალბატონებთან ერთად.
ანა მესხი თეატრს მთლიანად არ ჩამოშორებია. ამაზე მეტყველებს გაზეთ „ივერიის“ ერთი ცნობა, სადაც ნათქვამია, რომ ანა მესხმა თარგმნა ვასილ ველიჩკოს თხზულება „პირველი ბუზი“, რომელიც შემდეგ ორმოქმედებიან კომედიად გადააკეთა ვალერიან გუნიამ და სახელად უწოდა „გამარჯვებულებს არ სჯიან“. ეს კომედია თეატრში 1898 წლის 6 დეკემბერს დაიდგა და მასში მონაწილეობდნენ: ეფემია მესხი, ელისაბედ ჩერქეზიშვილი, ვალერიან გუნია, ვასო აბაშიძე და სხვები.
ანას მეუღლე იყო ქუთაისში ცნობილი პედაგოგი ვასილ პეტრიაშვილი. მათი შვილი, ელენე პეტრიაშვილი ასევე პედაგოგი იყო.
ანა მესხი ცნობილია როგორც ხალხური სიტყვიერების ნაწარმოებთა შემკრები. იგი გაზეთ „დროებას“ სისტემატურად აწვდიდა ქუთაისიდან ხალხური ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს დასაბეჭდად.
ანა მესხი გარდაიცვალა 1919 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1851 კატეგორია:გარდაცვლილი 1919 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები ანა
𐋋
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიული ასოები
საბა (ფილმი)
„საბა“ — 1929 წლის ქართული საბჭოთა, ალკოჰოლიზმის საწინააღმდეგო ფილმი, გადაღებული რეჟისორ მიხეილ ჭიაურელის მიერ. ეს იყო ჭიაურელის და მისი მეუღლის, ვერიკო ანჯაფარიძის პირველი თანამშრომლობა კინოში.
სიუჟეტი
ტრამვაის ვატმანი საბა ლოთობისგნ სულიერი გადაგვარების გზაზე დგას. ერთხელ ის შემთხვევით საკუთარ შვილს გაიტანს და მხოლოდ ამის შემდეგ უბრუნდება ნორმალურ ცხოვრებას. ფილმის ბოლოს ჩანან პიონერები, რომლებიც კუბოთი ბოთლს მიასვენებენ. საბას გამოჯანმრთელებულ შვილს უჭირავს პლაკატი „მამა, ნუ სვამ ღვინოს!“ ამ მსვლელობას სამსახურში აღდგენილი საბა ბედნიერი ღიმილით ადევნებს თვალს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის მუნჯი ფილმები კატეგორია:1929 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართული შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:პროპაგანდისტული ფილმები კატეგორია:მიხეილ ჭიაურელის ფილმები კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
გოეთეს ცხოვრების რომანი
გოეთეს ცხოვრების რომანი — კონსტანტინე გამსახურდიას ბიოგრაფიული რომანი იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს შესახებ, რომლის წერა 1930 წელს დაიწყო და მალევე დაასრულა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კონსტანტინე გამსახურდიას ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:1930 წლის რომანები კატეგორია:მოდერნისტული რომანები კატეგორია:ექსპრესიონიზმი კატეგორია:ბიოგრაფიული რომანები
მთავარანგელოზ მიქაელის მონუმენტი
მთავარანგელოზ მიქაელის მონუმენტი (Монуме́нт Михаи́ла-Арха́нгела) — მონუმენტური სვეტი მიქაელ მთავარანგელოზის ქანდაკებით რუსეთის ქალაქ სოჭში. მდებარეობს ქალაქ სოჭის ცენტრალური რაიონის საკურორტო გამზირის ესპლანადაზე.
აღწერა
7 მეტრის ქანდაკება ბრინჯაოსგან არის დამზადებული. მონუმენტის ავტორები არიან არქიტექტორი სერგეი სუხორუკოვი და მოქანდაკე ვლადიმერ ზელენკო. ქანდაკება ჩამოსხმულია ბელარუსულ საწარმო „Отменное литье“-ში. ქანდაკების საფუძველს წარმოადგენს წითელი გრანიტის ხუთმეტრიანი კვარცხლბეკი და 20-მეტრიანი რკინა-ბეტონის სვეტი. მონუმენტი 2006 წლის 10 მაისს დაიდგა. კვარცხლბეკზე დამაგრებულია ბრინჯაოს აბრა წარწერით:
მთავარანგელოზი მიქაელი ქალაქ სოჭის მფარველს წარმოადგენს. ქალაქის მთავარი ტაძრის - მთავარანგელოზ მიქაელის ტაძრის ტახტი ამ წმინდანს ეძღვნება.
ისტორია
მონუმენტი თანამედროვე ქალაქ სოჭის ციტადელის - ალექსანდრიის ფორტის დაცვის დროს დაღუპული რუსი სამხედროების სამარხის სიახლოვეს მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
პლატონ ხელთუფლიშვილი
პლატონ ბესარიონის ძე ხელთუფლიშვილი (დ. 1862, ქუთაისი, — გ. 1945, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, ხიდებისა და რკინიგზების მშენებლობის სპეციალისტი. პროფესორი (1932); საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1941).
დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის მათემატიკური ფაკულტეტი (1884) და პეტერბურგის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი (1888). ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი 1908 წლიდან. გატაცებული იყო ჭადრაკით; მონაწილეობდა „შახმატნი ჟურნალის“ მიმოწერით ტურნირებში. 1917 წლამდე მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე რუსეთის რკინიგზების საექსპლოატაციო სამმართველოებში და მშენებლობაზე, 1919-1924 წლებში — მოსკოვის მიმოსვლის გზათა სახელმწიფო კომისარიატში. 1925 წლიდან ლექციებს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, შემდეგ თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დაარსებაში. მისი ძმები იყვნენ: პუბლიცისტი მიხეილ ხელთუფლიშვილი და იურისტი დავით ხელთუფლიშვილი. მათი დეიდაშვილი იყო ნიკო ნიკოლაძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1862 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
ათენის საერთაშორისო აეროპორტი
ათენის საერთაშორისო აეროპორტი „ელეფთერიოს ვენიზელოსი“ (IATA: ATH, ICAO: LGAV) (Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών „Ελευθέριος Βενιζέλος“) — საერთაშორისო აეროპორტი საბერძნეთში. მდებარეობს დაბა სპატაში და ემსახურება დედაქალაქ ათენსა და ატიკის რეგიონს. ის საბაერძნეთის ყველაზე დატვირთული აეროპორტია და წარმოადგენს Aegean Airlines-ის, Olympic Air-სა და SkyGreece Airlines-ის ჰაბს. 2014 წელს გატარებულ მგზავრთა რაოდენობამ 15 196 369 კაცი შეადგინა.
საბინა ხასაევა
ბიოგრაფია
დაიბადა 1993 წლის 30 მარტს. 2010-2014 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტში. 2014-2016 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ნავთობისა და მრეწველობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2020 წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის VI მოწვევის წევრები
უსასრულო მაიმუნების თეორემა
მინი| [[ჩვეულებრივი შიმპანზე|შიმპანზე ზის საბეჭდი მანქანასთან]] უსასრულო მაიმუნების თეორემა — თეორია, რომელიც აცხადებს რომ თუ მაიმუნი უსასრულოდ განაგრძობს საბეჭდი მანქანის ღილაკებზე დაჭერას, ის აუცილებლად დაწერს ნებისმიერ ტექსტს, მათ შორის ისეთებსაც, როგორიცაა უილიამ შექსპირის სრული ნაწარმოებები. რეალურად, მაიმუნი აუცილებლად აკრებს ყველა შესაძლო სასრულ ტექსტს უსასრულო რაოდენობით. თუმცა, ალბათობა იმისა, რომ მაიმუნები დაწერენ ერთ სრულ ნამუშევარს, მაგალითად შექსპირის „ჰამლეტს“, ძალიან დაბალია (მაგრამ ტექნიკურად არ არის ნულოვანი).
ამ კონტექსტში „აუცილებლად“ არის მათემატიკური ტერმინი ზუსტი მნიშვნელობით და „მაიმუნი“ არ არის ნამდვილი მაიმუნი, მაგრამ მეტაფორაა აბსტრაქტული მოწყობილობისა, რომელიც წარმოქმნის ასოებისა და სიმბოლოების დაუსრულებელ შემთხვევით მიმდევრობას. „მაიმუნის მეტაფორის“ გამოყენების ერთ-ერთი ადრეული შემთხვევაა ფრანგი მათემატიკოსი ემილ ბორელი 1913 წელს, მაგრამ პირველი მაგალითი შეიძლება უფრო ადრეულიც ყოფილიყო.
თეორემის ვარიანტებში შედისუსასრულოდ მრავალი საბეჭდი მანქანა, ხოლო სამიზნე ტექსტი იცვლება მთელ ბიბლიოთეკასა და ერთ წინადადებას შორის. ამ იდეის ისტორია ხორხე ლუის ბორხესმა მოიძია არისტოტელეს მიერ „თაობის და კორუფცის შესაახებ“ და ციცერონის „De Natura Deorum“ (ღმერთების ბუნების შესახებ), ბლეზ პასკალისა და ჯონათან სვიფტის საშუალებით, თანამედროვე განცხადებებით მათი სიმურიანი და საბეჭდი მანქანებით. მე −20 საუკუნის დასაწყისში ბორელმა და არტურ ედინგტონმა გამოიყენეს ეს თეორემა სტატისტიკური მექანიკის საფუძვლებში ნაჩვენები დროის ნიშნების საილუსტრაციოდ.
სქოლიო
კატეგორია:აზრითი ექსპერიმენტები კატეგორია:ლიტერატურის თეორია
ოქროთვალა
ოქროთვალა (Chrysops) — მწერების გვარი მაწუხელასებრთა ოჯახისა. ტანადი ბუზებია (სიგრძე 7–12 მმ). ფრთებზე ჩვეულებრივ მუქი კონტრასტული განივი ზოლები და ლაქებია, მუცელი კაშკაშა ყვითელ-შავი ნახატითაა, იშვიათად შავი. თვალები ოქროსფერ-მწვანეა (აქედან სახელი). ფართოდ არიან გავრცელებული. ცნობილია 250-ზე მეტი სახეობა. ყველაზე მეტად მრავალფეროვნებია ამერიკაში. მამალი იკვებება ნექტრით, დედალი — სისხლით (მსხვილი ჩლიქოსნებისა და ადამიანის), აგრეთვე მცენარეთა ტკბილი წვენით და ბუგრების გამონაყოფით. ყველაზე აქტიურები არიან ცხელ მზიან დღეებში. მატლები თითისტარისებრია, ფერად მოყვითალო-მომწვანო ან მომწვანო. ბინადრობენ გადატენიანებულ ნიადაგში გაუდინარი ან მცირედ გამდინარე წყალსატევების ნაპირებთან, რამდენიმე — თავთხელ წყლებში ხშირ წყალმცენარეებს შორის. იკვებებიან ხრწნადი ორგანული ნარჩენებით, ზოგიერთი მტაცებელია. გადააქვთ ტულარემიისა და ციმბირის წყლულის გამომწვევები. აფრიკაში ოქროთვალა ლაოაზის გამომწვევი ფილარიების პარაზიტული ჭიების სპეციფიკური გადამტანია.
სქოლიო
კატეგორია:მაწუხელასებრნი
ხელფასები და ფასები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
ხელფასები და ფასები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში — საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ხელფასებისა და ფასების მაჩვენებელი საკმაოდ სწრაფად იცვლებოდა, რასაც განაპირობებდა იმხანად მიმოქცევაში არსებული ქართული მანეთის (გამოშვებული იყო ბონის სახით) ინფლაცია.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შრომის სამინისტროს მიერ შეკრებილი ცნობების მიხედვით, 1919 წლის ნოემბერში, სხვადასხვა დარგის მუშაკები იღებდნენ შემდეგ საშუალო თვიურ ხელფასს (მანეთებში): მთავარი მოანგარიშე - 4 370; კანტორის მოსამსახურე - 2 173; საქმის მწარმოებელი - 2 525; მისი თანაშემწე - 2 521; მისი თანაშემწე - 2 481; გადამწერი - 1 682; მოლარე - 2 637; პროვიზორი - 2 950; ბებიაქალი - 1 265; გამყიდველი - 1 904.
იმავე პერიოდის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის ამსახველი სტატისტიკური კრებულიდან ნათელი ხდება, რომ 1920 წელს თბილისში მცხოვრები მოსამსახურეები იღებდნენ შემდეგ საშუალო ხელფასს (მანეთებში): ადმინისტრაციული პერსონალი - 5 070; საქმის მწარმოებელი - 4 200; ტექნიკური პერსონალი - 4 050; აღრიცხვა-კონტროლის პერსონალი - 600; სამნეო-გამანაწილებელი პერსონალი - 4 140; სამკურნალო-სანიტარული საქმის მუშაკი - 3, 840; განათლების მუშაკი - 4,710; ხელოვნების მუშაკი - 6, 000; საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მუშაკი - 3 080; ჰიგიენის მუშაკი - 2 850. მუშები იღებდნენ შემდეგ საშუალო ხელფასს: მელითონე - 4 650; მეტყავე - 4 100; რკინიგზელი - 2 630; ხის დამმუშავებელის - 3 550; ადგილობრივი ტრანსპორტის მუშაკი - 2 980; სასოფლო მეურნეობის მუშაკი - 2 940; მინერალების დამმუშავებელი - 3 380; ქიმიკოსი - 3 015; მშენებელი - 3 330; მქსოველი - 3 450; მკერავი - 4 350.
რაც შეეხება ძირითადი საჭიროების საგნებს, მათი საშუალო აჩვენებელი თბილისში იყო (მანეთებში): ხორბალი (1 ფუთი) - 2100, 6; სიმინდი (1 ფუთი) - 1088, 7; ქერი (1 ფუთი) - 1128, 9; პურის ფქვილი(1 ფუთი) - 2417, 5; სიმინდის ფქვილი (1 ფუთი)- 1884; კარტოფილი (1 ფუთი) - 631, 67; რაფინირებული შაქარი (1 ფუთი) - 8894, 16; შაქრის ფხვნილი (1 ფუთი) – 8576; ძროხის ხორცი (1გირვანქა) – 56, 75; ცხვრის ხორცი (1 გირვანქა) - 122, 75; ერბო (1 გირვანქა) - 493; ყველი (1გირვანქა) - 130, 94; საჭმლის ზეთი (1 გირვანქა) - 25, 75; მარილი (1 გირვანქა) - 19, 22; საპონი (1 გირვანქა) - 115, 41; ნავთი (1 ლიტრი) – 14, 25. თბილისში მცხოვრები მუშა-მოსამსახურის ოჯახის (4 სული) თვიური გასავალი შეადგენდა საშუალოდ 6423, 8 მანეთს.
ხარჯების დანიშნულება გამოიყურებოდა შემდეგნაირად: საზრდო - 3847,2; ბინა, გათბობა, წყალი - 397; ჰიგიენა - 285, 2; ნარკოტიკები - 330, 8; კულტურული და საზოგადოებრივი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება - 458; ბიუჯეტის ის ნაწილი,რომელიც ოჯახის საჭიროების გარეშე რჩება - 81; დანარჩენი ხარჯები - 158, 7. ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის იმდროინდელი მინისტრის კონსტანტინე კანდელაკის მონაცემებით, 1914 წლის დასაწყისთან შედარებით, 1920 წლის დასაწყისში საშუალო საბაზრო ფასები გაზრდილი იყო 154, 9-ჯერ, ხოლო იმავე დროს, მუშათა საშუალო ხელფასმა მოიმატა მხოლოდ 48, 7-ჯერ. საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის გიორგი კვინიტაძის მოგონებებში უარყოფითად არის შეფასებული საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ხელფასების სისტემა. იგი იგონებდა: აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ იმ პერიოდში ამაზე უკეთესი ვითარება არ ყოფილა საქართველოს მეზობელ ქვეყნებში - რუსეთში, აზერბაიჯანსა და სომხეთში, სადაც ფულის გაუფასურება უფრო დაჩქარებული ტემპით ხასიათდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია