cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლვივი
პოლონეთისა და რეჩ-პოსპოლიტის შემადგენლობაში (1349-1772)
1527 წელს ლვივში ხანძარმა იფეთქა, რომლის შედეგადაც დაიწვა თითქმის მთელი ქალაქი. XVII საუკუნის პირველ ნახევარში ქალაქში 25-30 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა. ამ პერიოდისათვის ქალაქში მოქმედებდა 30 საამქრო, სადაც მუშაობდა 133 პროფესიის ადამიანი. 1618 წელს ქალაქი მოიხსენიება გერმანელი ავტორების, გ. ბრაუნისა და გ. ჰოჰენბერგის ნაშრომში „მსოფლიოს გამოჩენილი ქალაქები“.
Lasioglossum grisellinum
Lasioglossum grisellinum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1931 წელს.
ლვივი
პოლონეთისა და რეჩ-პოსპოლიტის შემადგენლობაში (1349-1772)
XV საუკუნიდან ქალაქში იეზუიტთა სხვადახვა ორდენი მოღვაწეობდა. 1608 წელს მათ დააარსეს იეზუიტების კოლეგიუმი, რომელიც 1661 წელს ლვივის უნივერსიტეტად გადაკეთდა. იეზუიტების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კურსდამთავრებული იყო ბოგდან ხმელნიცკი.
Lasioglossum grisellinum
სქოლიო
grisellinum
ლვივი
ჰაბსბურგების მმართველობის პერიოდი (1772-1914)
1772 წელს, პოლონეთის პირველი დაყოფის შემდეგ ლვივი გახდა ავსტრიის პროვინციის, ფორმალურად დამოუკიდებელი გალიციისა და ლოდომერიის სამეფოს დედაქალაქი. 1772-1918 წლებში ქალაქს ოფიციალურად ერქვა ლემბერგი. მას შემდეგ, რაც ლვივი ავსტრიის შემადგენლობაში შევიდა, ადმინისტრაციის ენა გახდა გერმანული, ხოლო ქალაქის ადმინისტრაციის თანამდებობების უმეტესი ნაწილი გერმანელებმა და ჩეხებმა დაიკავეს. 1773 წელს ლვივში გამოვიდა პირველი გაზეთი Gazette de Leopoli.
ავსტრიის მმართველობის დასაწყისი საკმაოდ ლიბერალური იყო. 1784 წელს იმპერატორი იოსებ II ხელმეორედ ხსნის უნივერსიტეტს, რომელშიც ლექციები რამდენიმე ენაზე მიმდინარეობდა: ლათინური, გერმანული, პოლონური, რუსინული. 1794 წელს ვოიცეხ ბოგუსლავსკი ხსნის პირველ საზოგადოებრივ თეატრს, 1811 წლიდან გამოდის გაზეთი Gazeta Lwowska, ხოლო 1817 წელს დაარსდა ოსოლინსკების ინსტიტუტი (ამჟამად ლვივის ვ. სტეფანიკის სახელობის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა).
XIX საუკუნის დასაწყისში ავსტრიის ხელისუფლებამ დაიწყო ქალაქის გერმანიზაცია. 1805 წელს დახურეს უნივერსიტეტი, 1817 წელს კვლავ გახსნეს, თუმცა ამ დროს იგი უკვე სრულიად გერმანული სასწავლო დაწესებულება იყო. ასევე აიკრძალა მრავალი სხვა სოციალური და კულტურული გაერთიანება, რომლებიც არ იყვნენ „პროგერმანული“.
ჰაბსბურგების დინასტიის მიერ ნაკარნახევმა მკაცრმა კანონებმა 1848 წელს გამოიწვია საზოგადოების უკმაყოფილება. იმპერატორს გაეგზავნა შუამდგომლობა ქალაქის თვითმმართველობის განახლების, პოლონურ და რუსულ ენებზე სწავლების და პოლონური ენის ოფიციალური გარანტიის შესახებ. ამ მოთხოვნების უმეტესობა დაკმაყოფილდა, თუმცა მრავალი წლის შემდეგ: 1861 წელს გალიციის პარლამენტი ჩამოყალიბდა, 1867 წელს გალიციამ მიიღო ფართო თვითმმართველობა, როგორც კულტურული, ასევე ეკონომიკური. უნივერსიტეტში დაუშვეს სწავლება პოლონურ ენაზე. გალიცია გახდა ყოფილი პოლონეთის ერთადერთი ნაწილი, რომელმაც მიიღო კულტურული და პოლიტიკური თავისუფლება. შედეგად ლვივი გახდა პოლონური კულტურისა და პოლიტიკის მთავარი ცენტრი.
1914-1919 წლები
პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში, 1914 წლის 3 სექტემბერს ქალაქი აიღო რუსულმა არმიამ და 1915 წლის 14 ივლისამდე იყო გალიციის გენერალ-საგუბერნატოროს ცენტრი, მანამ სანამ ქალაქი არ დაიკავა ავსტიულ-უნგრულმა ძალებმა.
პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს, ჰაბსბურგების იმპერიის დაშლის პარალელურად, დაიწყო სამოქალაქო დაპირისპირება. 1918 წლის 1 ნოემბერს ქალაქში უკრაინელი და პოლონელი ჯარისკაცები განთავსდნენ. უკრაინული ლეგიონი (ავსტრიის არმიის სამხედრო დანაყოფი) ამ დროისათვის მდებარეობდა ბუკოვინაში. მიუხედავად ამისა უკრაინელი სამხედროების მცირე ჯგუფმა რამდენიმე დღით აიღო ქალაქი და გამოაცხადა ქალაქის დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკაში შესვლა. უკრაინული და პოლონური შენაერთების ჩასვლისთანავე ქალაქში საომარი მოქმედებები დაიწყო, რის შედეგადაც უკრაინული ქვედანაყოფები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ ლვივი. უკრაინის ხელისუფლებამ საყოველთაო მობილიზაცია გამოაცხადა. ავსტრიის არმიის ყოფილმა ჯარისკაცებმა შექმნეს გალიციის უკრაინული არმია. პოლონელების დასახმარებლად საფრანგეთიდან იუზეფ ჰალერის არმია ჩავიდა. გალიციურმა არმიამ უკან დაიხია მდინარე ზბრუჩისაკენ. პოლონეთ-უკრაინის ომი 1919 წლის ივლისამდე გაგრძელდა.
ზაფხულის დასაწყისში გალიციის უკრაინულ არმიას სათავეში ჩაუდგა რუსეთის არმიის ყოფილი გენერალი ალექსანდრე გრეკოვი, რომელმაც განახორციელა შეტევითი ოპერაცია, თუმცა, ძალთა სერიოზული უთანასწორობის გამო, მისმა არმიამ კვლავ უკან დაიხია ზბრუჩისაკენ, უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. პარიზის სამოკავშირეო კომისიის გადაწყვეტილებით, ლვივი დარჩა პოლონეთის კონტროლის ქვეშ - მისი ბედის საბოლოო გადაწყვეტილებამდე. პოლონელი და უკრაინელი დაღუპული ჯარისკაცები დაკრძალეს ლიჩაკოვის სასაფლაოზე. ამ ბრძოლაში დაღუპული ერთ-ერთი უცნობი ჯარისკაცის ნეშტი ვარშავაში, უცნობი ჯარისკაცის ძეგლის ქვეშ დაკრძალეს.
მოგვიანებით პოლონეთმა დადო ხელშეკრულება სიმონ პეტლიურასთან. უკრაინამ უარი თქვა დასავლეთ უკრაინაზე, რის სანაცვლოდაც პოლონეთმა სამხედრო დახმარება გაუწია წითელი არმიის თავდასხმის დროს ბოლშევიკების წინააღმდეგ.
პოლონეთის შემადგენლობაში (1919-1939)
1920 წელს, პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომის დროს ქალაქს თავს დაესხა წითელი არმიის ძალები. წითელი არმია ცდილობდა ქალაქისთვის შეეტია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. დაიწყო ქალაქის დაცვა. ერთთვიანი ბრძოლოს შემდეგ, 16 აგვისტოს წითელმა არმიამ გადალახა მდინარე დასავლეთის ბუგი და დაიწყო ქალაქზე თავდასხმა. ბრძოლები ორივე მხრიდან მძიმე დანაკარგებით მიმდინარეობდა, მაგრამ სამი დღის შემდეგ შეტევა მოიგერიეს და წითელმა არმიამ უკან დაიხია. წარმატებული თავდაცვისთვის ქალაქს მიენიჭა უმაღლესი პოლონური სამხედრო ჯილდო - Virtuti Militari V კლასის ორდენი - „გამბედაობისთვის“, რომელიც გამოსახული იყო ლვივის პოლონურ გერბზე.
რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ ლვივი პოლონეთის შემადგენლობაში დარჩა და გახდა ლვივის სავოევოდოს ცენტრი. ქალაქმა სწრაფად დაიბრუნა პოლონეთის მეცნიერებისა და კულტურის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ცენტრის პოზიცია. 1928 წელს იან კაზიმირის უნივერსიტეტის პროფესორმა რუდოლფ ვეიგელმა აღმოაჩინა ტიფის ვაქცინა.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდი (1939-1945)
1939 წელს დაიწყო ვერმახტისა და წითელი არმიის პოლონური კამპანია. 1939 წლის 1 სექტემბერს გერმანიის ძალები შევიდნენ პოლონეთში. ქალაქის თავდაცვას ხელმძღვანელობდა ფრანციშეკ სიკორსკი. 19 სექტემბერს საბჭოთა ჯარები მიუახლოვდნენ ქალაქს და მალევე დაიკავეს მისი აღმოსავლეთი ნაწილი, პოლონურ მხარეს შესთავაზეს ქალაქის დანებება. რამდენიმე საათში გერმანულმა ძალებმა ქალაქს შეუტიეს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, თუმცა ვერმახტმა უკან დაიხია. მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის საიდუმლო პროტოკოლის შესაბამისად, 1939 წლის 21 სექტემბრის ღამეს საბჭოთა ჯარებმა შეცვალეს გერმანული ჯარები და დაიწყეს თავდასხმისთვის მომზადება. მიუხედავად ამისა, პოლონეთის სარდლობამ განაახლა მოლაპარაკებები, რის შედეგადაც 1939 წლის 22 სექტემბერს ხელი მოეწერა შეთანხმებას „ქალაქ ლვივის საბჭოთა კავშირის ჯარებისთვის გადაცემის შესახებ“.
1939-1941 წლებში ქალაქში დისლოცირებული იყო საბჭოთა ძალები. კერძოდ, აქ იყო განთავსებული წითელი არმიის კიევის სპეციალური სამხედრო ოლქის მე-6 არმიის შტაბი. ლვივში შედგა გესტაპოსა და შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ოფიცრების შეხვედრა.
1944 წელს დაიწყო სამხედრო ოპერაცია, რომლის მიზანიც იყო პოლონეთის ძალაუფლების დამყარება და ხელსაყრელი პოზიციების მოპოვება ომისშემდგომ სსრკ-პოლონეთის მოლაპარაკებებში.
1944 წელს დაიწყო წითელი არმიის ლვივი-სანდომირის ოპერაცია. ამავე წლის 27 ივლისს ქალაქი წითელმა არმიამ აიღო.
უკრაინის სსრ-ის შემადგენლობაში (1945-1991)
იმის წყალობით, რომ ლვივისათვის მთავარი ბრძოლა სამხრეთ გარეუბანში მიმდინარეობდა, ისტორიული ძეგლების, ეკლესიებისა და შენობების დიდი ნაწილი არ დაზიანებულა. ომის შემდეგ თითქმის მთელი პოლონური მოსახლეობა გაასახლეს და დაიწყეს ქალაქის დასახლება უკრაინელებითა და რუსებით. მეორე მსოფლიო ომის შედეგად შეიცვალა ქალაქის ეროვნული შემადგენლობა. ძირითადი მოსახლეობა (პოლონელები, ებრაელები და გერმანელები) გადაასახლეს და გაანადგურეს. პოლონური ენა და პოლონური ენის ლვივური დიალექტი მთლიანად ამოიღეს ხმარებიდან. ქალაქში წამყვანი გახდა უკრაინული და რუსული ენები. მოგვიანებით ლვივში გაგრძელდა დასავლეთუკრაინელი გლეხების მიგრაცია.
1971 წელს ლვივს მიენიჭა სსრკ-ის უმაღლესი ჯილდო — ლენინის ორდენი, ეკონომიკური, სამეცნიერო, ტექნიკური და სოციალურ-კულტურული განვითარების სფეროში მიღწევებისა და წარმატებებისთვის.
ახალი მიკრორაიონები
დიდი სამამულო ომის შემდეგ პერიოდშ ლვივის მოსახლეობა და ქალაქის მიერ დაკავებული ტერიტორია საგრძნობლად გაიზარდა. 1939 წელს ლვივში დაახლოებით 330 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა, ქალაქის ფართობი იყო 63 კმ², საცხოვრებელი ფართი იყო დაახლოებით 2 მილიონი მ². 1984 წელს, პერესტროიკის ზღურბლზე ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 760 00, ქაალქის ფართობი იყო 138 კმ², ხოლო საცხოვრებელი ფართი გაიზარდა ხუთჯერ და გახდა 10 მლნ მ².
1980-იანი წლების ბოლოს ჩამოყალიბდა დიდი საცხოვრებელი მასივები:
მრეწველობა
1944 წელს მუშაობა დაიწყო მექანიკურმა ქარხანამ, სარემონტო-მექანიკურმა ქარხანამ და ტანკსარემონტო ქარხანამ. 1945 წელს შეიქმნა ქარხანა ლვივსოფმანქანა (Львовсельмаш). 1946 წელს ექსპლუატაციაში შევიდა ტელეგრაფის აპარატურისა და ელექტრო საზომი ხელსაწყოების ქარხნები.
1947 წელს მუშაობა დაიწყო ლვივის ფეხსაცმლის ფაბრიკამ. 1950 წელს კი საიუველირო ფაბრიკამ.
1953 წელს შეიქმნა ავიასარემონტო ქარხანა, ხოლო 1957 წელს მანქანათმშენებლი ქარხანა.
მეცნიერება
მეცნიერებამაც ინტენსიურად დაიწყო განვითარება ლვივში. 1980-იანი წლებში ქალაქში ფუნქციონირებდა უკრაინის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის სამი ინსტიტუტი, ფილიალები და აკადემიური განყოფილებები, 11 უმაღლესი სასწავლებელი, რომლებშიც მუშაობდა 8 000 თანამშრომელი.
1971 წელს ლვივში დაარსდა უკრაინის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის დასავლური სამეცნიერო ცენტრი. საბჭოთა პერიოდში ლვივში არსებობდა ძლიერი მათემატიკური სკოლა.
კულტურა
საბჭოთა პერიოდში ლვივი რჩებოდა ქვეყნის კულტურულ ცენტრად. 1970-იანი წლების ბოლოს აქ მუშაობდა ხუთი თეატრი, ფილარმონია, დაახლოებით 40 კინოთეატრი, ცირკი, 46 კულტურუის სასახლე, 12 მსხვილი მუზეუმი და 350-ზე მეტი ბიბლიოთეკა. ლვივი საბჭოთა კავშირში უკრაინულენოვანი კულტურის უმთავრესი ცენტრი გახდა.
ქალაქში მოღვაწეობდა მრავალი ცნობილი მწერალი, კომპოზიტორი, მხატვარი, არქიტექტორი და ჟრნალისტი. მათ შორის ირინა ვილდე, ი. სტეციუკი და ვასილ სტუსი.
უკრაინის დამოუკიდებლობის პერიოდში (1991-დან)
1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ჩამოყალიბდა რამდენიმე სახელმწიფო. ლვივი ხდება „უკრაინის პიემონტი“ ნაციონალისტური ცვლილებების ფორპოსტი.
1998 წელს ქალაქის ცენტრი და წმინდა იურის საკათედრო ტაძარი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
1999 წლის 14-15 მაისს ლვივში რკინიგზელთა სასახლეში გაიმართა ცენტრალური ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტთა მეექვსე სამიტი. მრგვალი მაგიდის თემა იყო „ევროპული და რეგიონული ინტეგრაციის ადამიანური განზომილება და მისი როლი ახალი ევროპის მშენებლობაში“.
2001 წლის ივნისში ლვივს ეწვია რომის პაპი იოანე პავლე II, სადაც მან აღავლინა კათოლიკური მესა და მონაწილეობა მიიღო ბიზანტიურ ღვთისმსახურებაში.
2005 წელს უკრაინისა და პოლონეთის პრეზიდენტების ვიქტორ იუშჩენკოსა და ალექსანდრე კვასნევსკის, ასევე რომაული და ბერძნულ-კათოლიკური კარდინალების მარიან იავორსკისა და ლიუბომირ გუზარის მონაწილეობით საზეიმოდ გაიხსნა ქალაქის პოლონელი დამცველების სამხედრო მემორიალი, რომლებიც დაიღუპნენ 1918 წელს პოლონეთ-უკრაინის ომის დროს.
ლვივის მოქალაქეები მტკიცედ უჭერდნენ მხარს ვიქტორ იუშჩენკოს 2004 წლის უკრაინის |საპრეზიდენტო არჩევნების დროს და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ნარინჯისფერ რევოლუციაში. სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის აქტებმა აიძულა ადგილობრივი პოლიციის უფროსი გადამდგარიყო და ადგილობრივმა კრებამ გამოსცა დადგენილება, რომელიც უარს აცხადებდა თაღლითური პირველი არჩევნების ოფიციალური შედეგების მიღებაზე.
2019 წელს ლვივის მოქალაქეებმა მხარი დაუჭირეს პეტრო პოროშენკოს უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. პოროშენკოს მიერ მიღებული ხმების რაოდენობა 90%-ზე მეტი იყო.
მოსახლეობა
ლვივის ეროვნული შემადგენლობა 2001 წლის მონაცემებით
2001 წლის აღწერების მონაცემებით ლვივის მოსახლეობა შეადგენს 758 ადამიანს, ანუ 1989 წეთან შედარებით 57 ათასზე მეტი ადამიანით შემცირდა.
აღწერამდე ერთი წლით ადრე, 2000 წლის დეკემბერში, ლვივის ქალაქის განვითარების ინსტიტუტმა ჩაატარა ქალაქის მოსახლეობის სპეციალური კვლევა. ამ კვლევის მიხედვით, ქალაქის 51-52% ქალია ლვივის მოსახლეობის 48 % ცხოვრობდა საბჭოთა პერიოდის შენობებში, 40 % ავსტრიულ და პოლონურ შენობებში, დაახლოებით 11 % — პირად სექტორში. მათგან 85 % უკრაინელი იყო, 12 % — რუსი. 79 % საუბრობდა უკრაინულად, 20 % — რუსულად. 45 % მიეკუთვნებიდა უკრაინულ ბერძნულ-კათოლიკურ სარწმუნოებას, 31 % — უკრაინის მართლმადიდებლურ ეკლესიის კიევის საპატრიარქოს, 5 % — უკრაინის მართლმადიდებელ ეკლესიას, ხოლო 3 % — უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის სპატრიარქოს.
რელიგია
ქალაქში მდებარეობს რომის კათოლიკური ეკლესიის ადმინისტრაციული ცენტრი და 2005 წლის 21 აგვისტომდე მდებარეობდა უკრაინის ბერძნულკათოლიკური ეკლესიის ცენტრი. ქალაქის მოსახლეობას აქვს რთული კონფესიური სტრუქტურა: დაახლოებით 35 % მიეკუთვნება უკრაინის ბერძნულ-კათოლიკურ ეკლესიას, 11,5 % — უკრაინის ავტოკეფალიურ მართლმადიდებელ ეკლესიას, დაახლოებით 9 % — უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის კიევის საპატრიარქოს, ხოლო 6 % — რომის კათოლიკურ ეკლესიას. გარდა ამისა ქალაქში არსებობს სხვა რელიგიური ორგანიზაციები: უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქო, სომხეთის სამოციქულო ეკლესია, ორთოდოქსი და რეფორმისტი იუდეველები და მრავალი სხვა პროტესტანტული ორგანიზაცია. ქალაქში მოქმედებს უკრაინის კათოლიკური უნივერსიტეტი და კიევის საპატრიარქოს სასულიერო სემინარია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ლვივი ადმინისტრაციულად იყოფა 6 რაიონად, რომელთაგან თითოეულს აქვს საკუთარი მმართველი ორგანოები:
პოლიტიკა
ლვივში ყველაზე პოპულარული მემარჯვენე და ნაციონალისტური ტენდენციების პოლიტიკური ძალებია; მემარცხენე პარტიებისა და რეგიონების პარტიის მხარდაჭერა გაცილებით ნაკლებია, მაგრამ შესამჩნევად მაღალია, ვიდრე ლვივის რეგიონის სხვა საარჩევნო ოლქებში. 2006 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ძირითადი პოლიტიკური ძალების სასარგებლოდ ხმები ასე გადანაწილდა: პარტია ჩვენი უკრაინა — 34,4 %, იულია ტიმოშენკოს ბლოკი — 27,3 %, რეგიონების პარტია — 6,5 %, უკრაინის სოციალისტური პარტია — 3,0 %, უკრაინის კომუნისტური პარტია — 1,5 %. 2007 წლის ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებში ყველა აღნიშნულმა პარტიამ (გარდა სოციალისტებისა) უფრო მეტი მხარდაჭერა მიიღო: პარტია ჩვენი უკრაინა — 35,3 %, იულია ტიმოშენკოს ბლოკი — 45,1 %, რეგიონების პარტია — 8,7 %, უკრაინის სოციალისტური პარტია — 1,0 %, უკრაინის კომუნისტური პარტია — 2,5 %.
ეკონომიკა
ლვივი რჩება უკრაინის მნიშვნელოვან ინდუსტრიულ ცენტრად. ქალაქში კონცენტრირებულია უკრაინის ნათურების წარმოების 95 %, სატვირთო მანქანების წარმოების — 100 %, ავტობუსების წარმოების — 11 %. XXI საუკუნის დასაწყისში ქალაქში 240 სხვადასხვა სახის საწარმო იყო განთავსებული.
უკრაინის დამოუკიდებლობის წლებში საგრძნობლად შეიცვალა სამრეწველო წარმოების სტრუქტურა. 1960-იანი წლებიდან მრეწველობის წამყვანი დარგი იყო მანქანათმშენებლობა. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ წამყვანი გახდა კვების მრეწველობა, რომლის მოცულობა 2001 წელს შეადგენდა 39,4 %-ს.
ლვივში მუშაობს 219 მსხვილი სამრეწველო და 9 000 მცირე საწარმო, 40 კომერციული ბანკი, 4 ბირჟა, 13 საინვესტიციო კომპანია, 80 სადაზღვევო ორგანიზაცია, 77 სააუდიტორიო და 24 სალიზინგო ფირმა.
აეროპორტი
ლვივის საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან 6 კილომეტრში. აეროპორტს შეუძლია მიიღოს: Ан-12, −24, −26, −30, −124; Ил-14, −18, −76, −96; Ту-134, −154; Як-40, −42; Embraer 195, Boeing 737, Airbus A320, Boeing 767, Boeing 777. ასაფრენი ბილიკის ზომებია 3305 X 45 მეტრი. აეროპორტის სიახლოვეს მდებარეობს 100 ადგილიანი სასტუმრო „ტუსტანი“.
ევრო 2012-ის წინა დღეებში გაიხსნა ახალი თანამედროვე ტერმინალი, რომელიც აღჭურვილია ტელესკოპური ტრაპებით. რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ასაფრენ ბილიკსაც.
რკინიგზა
ლვივის სარკინიგზო მაგისტრალი ერთ-ერთი ყველაზე ძველია უკრაინაში. პირველი მატარებელი ლვივში შევიდა 1861 წლის 4 ნოემბერს ვენიდან. 1866 წელს ხაზი გაგრძელდა ჩერნოვციმდე, ხოლო 1869 წელს — ბროდიმდე. XX საუკუნის დასაწყისში ლვივში ახალი სადგურის აშენების აუცილებლობა გაჩნდა. ქალაქის მთავარი სარკინიგზო კარიბჭის ახალი შენობა ექსპლუატაციაში შევიდა 1904 წლის 26 მარტს. სადგური მართლაც ერთ-ერთი საუკეთესო იყო ევროპაში, როგორც არქიტექტურულად, ასევე ტექნიკურად.
1939 წლის 1 სექტემბერს გერმანელებმა დაბომბეს ლვივის რკინიგზა. განადგურდა რკინიგზის სადგური, სატვირთო სადგური, კლეპაროვის და პოძამჩეს სადგურები. დასავლეთ უკრაინის სსრკ-ის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ დაიწყო ლვივის რკინიგზის აღდგენა.
1941 წლის 22 ივნისს გერმანელებმა კვლავ გაანადგურეს ლვივის რკინიგზის სადგური. სარკინიგზო კვანძმა, როგორც ყველაზე მნიშვნელოვანმა სტრატეგიულმა ობიექტმა, დიდი დარტყმა მიიღო.
ტრამვაი
300px|მინი ავსტრიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს ვენის შემდეგ პირველი ქალაქი იყო ლვივი სადაც 1880 წელს გაიხსნა საცხენოსნო ტრამვაი. ფუნქციონირებდა ორი ხაზი, რომელსაც წელიწადში საშუალოდ გადაჰყავდა 1 867 000 მგზავრი.
2005 წლის მონაცემებით ლვივის ტრამვაის პარკი მოითვლიდა 220 ვაგონს. ტრამვაის საერთო სიგრძე იყო 80 კმ. პარკის ვაგონების უმეტესობა არის ჩეხური ფირმა „ტატრას“ მიერ წარმოებული. 2020 წლის დასაწყისში ელექტროტრანსპორტით მგზავრობის ფასია 7 უკრაინული გრივნა მძღოლისგან ბილეთის შეძენისას ან 6 გრივნა საკრედიტო ბარათით.
ტროლეიბუსი
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქალაქმა სწრაფად განვითარება დაიწყო. ტრამვაის ლიანდაგები ამოცვალეს ტროლეიბუსის ხაზებით. ტროლეიბუსმა ფუნქციონირება დაიწყო 1952 წლის 27 ნოემბერს. მოგვიანებით ახალი ხაზები გაიყვანეს გარეუბნებში. 1984 წელს ლვივში ააგეს სსრკ-ში პირველი ტროლეიბუსების დიაგნოსტიკის ექსპერიმენტულ-ინდუსტრიული საწარმო.
ავტობუსები
პოსტსაბჭოთა პერიოდში გაუქმდა ავტობუსებით მომსახურება. სამარშრუტო ტაქსები გახდა ავტობუსების ალტერნატივა. ქალაქში ფუნქციონირებს სულ 89 მარშრუტი. სამარშრუტო ტაქსები მოძრაობენ მოკლე ინტერვალებით მთელი დღის განმავლობაში, დაახლოებით 6:00 საათიდან 23:00-24:00 საათამდე. პიკის საათებში სამარშრუტო ტაქსები ბევრ მარშრუტზე გადატვირთულია და მათი სიჩქარე დაბალია ხშირი საცობების გამო. სამარშრუტო ტაქსის ფასი მთელ ქალაქში არის 7 გრივნა. 2011-2012 წლებში გაიხსნა ახალი მარშრუტები № 1А, 2А, 3А, 4А, 5А, 6А, 47А, რომელიც ცენტრს აკავშირებს გარეუბნებთან.
მეცნიერება და განათლება
ლვივი უკრაინის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო ცენტრია. ქალაქში განთავსებულია 12 უნივერსიტეტი, 8 აკადემია, ათობით ინსტიტუტი (ჯამში ლვივში 59 უმაღლესი სასწავლებელია). ლვივში კონცენტრირებულია მნიშვნელოვანი სამეცნიერო პოტენციალი, იგი მეოთხე ადგილზეა უკრაინის ქალაქებს შორის მეცნიერებათა დოქტორების, მეცნიერებათა კანდიდატების, სამეცნიერო ორგანიზაციების რაოდენობის მიხედვით. ქალაქში ფუნქციონირებს უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის 8 ინსტიტუტი, 40-ზე მეტი სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო ინსტიტუტი.
კულტურა
250px|მინი|[[ლვივის ოპერისა და ბალეტის თეატრი]] დღეს ლვივი უკრაინის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრია. ქალაქი ცნობილია როგორც ხელოვნების, ლიტერატურის, მუსიკისა და თეატრის ცენტრი. ამჟამად, თეატრების, საკონცერტო დარბაზების და შემოქმედებითი გაერთიანებების დიდი რაოდენობა ქალაქის კულტურული სიმდიდრის უდავო მტკიცებულებაა. ლვივში მდებარეობს 60 მუზეუმი და 10 თეატრი.
მუზეუმებიდან აღსანიშნავია ლვივის ისტორიული მუზეუმი (უკრაინაში სიდიდით მეორე ისტორიული მუზეუმი), ანდრეი შეპტიცკის სახელობის ეროვნული მუზეუმი, ლვივის ხელოვნების გალერეა, ეთნოგრაფიული მუზეუმი (უკრაინაში ერთადერთი მსგავსი ტიპის მუზეუმი), უკრაინაში პირველი საპყრობილე-მუზეუმი, აფთიაქი-მუზეუმი, არსენალის მუზეუმი და სხვა.
პირველი პროფესიონალური თეატრი ლვივში 1795 წელს გაიხსნა. ქალაქში მდებარეობს ოპერისა და ბალეტის თეატრი, მოქმედებს 7 კინოთეატრი.
დაძმობილებული ქალაქები
ლვივის დაძმობილებული ქალაქები არიან :
სქოლიო
* კატეგორია:ლვივის ოლქის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უკრაინაში კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
ვალ-დ’ორჩა
ვალ-დ'ორჩა (Val d'Orcia) — რეგიონი ცენტრალურ იტალიაში, ტოსკანაში. გადაჭიმულია სიენის სამხრეთიდან მონტე-ამიატამდე. რეგიონისათვის დამახასიათებელია სათუთად კულტივირებული ბორცვები, რომელთა შორისაც არხები, პეიზაჟური პატარა ქალაქები და სოფლები მდებარეობს. მათ შორისაა ქალაქები — პიენცა, რადიკოფანი და მონტალკინო. რეგიონის ლანდშაფტი ხშირადაა წარმოდგენილი რენესანსულ მხატვრობასა და თანამედროვე ფოტოგრაფიაში.
2004 წელს, ვალ-დ'ორჩა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
thumb|მარცხნივ|800px| ვალ-დ'ორჩა და მთა მონტე-ამიატა
კატეგორია:იტალიის გეოგრაფია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
სოციალისტური ბანაკი
მინი|აღმოსავლეთის ბლოკი სოციალისტური ბანაკი — იდეოლოგიური და პოლიტიკური ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა საბჭოთა კავშირში. ტერმინი ასახავდა სსრკ-ს მის ყველა მეგობარს, რომელთაც სოციალისტური მთავრობის ტიპი ჰქონდათ.
ქვეყნები, რომლებთანაც სსრკ-ს სერიოზული იდეოლოგიური და პოლიტიკური უთანხმოებები ჰქონდა, არ ხვდებოდა ამ სიაში. მაგალითად კომუნისტური ჩინეთი და იუგოსლავია.
უესტმორლენდის ოლქი (ვირჯინია)
უესტმორლენდის ოლქი (Westmoreland County) — ოლქი ვირჯინიის შტატის ჩრდილოეთში. 2000 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 16 718 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი არის მონტროზი.
ისტორია
უესტმორლენდის ოლქში დაიბადნენ ჯორჯ ვაშინგტონი, ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი პრეზიდენტი; ჯეიმზ მონრო, ამერიკის შეერთებული შტატების მეხუთე პრეზიდენტი და გენერალი რობერტ ლი, კონფედერაციის ჯარის სარდალი.
სოციალისტური ბანაკი
„სოციალისტური ბანაკის“ ქვეყნები
350px|thumb|„სოციალისტური ბანაკი“ [[ცივი ომის დროს]]
უესტმორლენდის ოლქი (ვირჯინია)
გეოგრაფია
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ოლქის მთლიანი ფართობი შეადგენს 654 კმ². აქედან 594 კმ² შეადგენს ხმელეთს ხოლო 61 კმ² წყალს, ანუ მთლიანი ტერიტორიის 9.29% არის წყალი.
სოციალისტური ბანაკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოციალიზმი * კატეგორია:მარქსიზმ-ლენინიზმი
უესტმორლენდის ოლქი (ვირჯინია)
დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში არის 16 718 მოსახლე, 6 846 კომლი და 4 689 ოჯახი. მოსახლეობის 65.41% წარმოადგენს თეთრკანიანებს, 30.89% – შავკანიანებს, 0.36% - ადგილობრივ ამერიკელებს (ე.წ. ინდიელები), 0.36% - აზიელებს, 3.05% სხვა რასის წარმომადგენლები არიან და 3.46% - ლათინო ამერიკელები.
ქალაქები
კატეგორია:ვირჯინია
პაპების ავინიონის ტყვეობა
thumb|[[პაპის სასახლე (ავინიონი)|პაპის სასახლე ავინიონში]] პაპების ავინიონის ტყვეობა — 1309-1377 წწ. პერიოდი პაპობის ისტორიაში, როდესაც პაპების რეზიდენცია იმყოფებოდა არა რომში, არამედ ავინიონში. 1305 წელს რომის პაპი კლემენტ V, რომელიც ფრანგი იყო, კონკლავზე აირჩიეს საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV-ის მხარდაჭერით (მასთან კონფლიქტში დამარცხდა წინა პაპი — ბონიფაციუს VIII). მას უწოდეს „ფრანგების პაპი“, რომელმაც 1309 წელს რეზიდენცია გადაიტანა ავინიონში, რითაც დაიწყო „პაპების ტყვეობა“, რომელიც 1377 წლამდე გაგრძელდა.
ავინიონის პერიოდში რომის პაპები („ფრანგ პაპთა დინასტია“) გახდნენ:
1377 წელს პაპმა გრიგოლ XI-მ იტალიური სამფლობელოების დაკარგვის შიშით ტახტი ისევ რომში გადაიტანა, მაგრამ იტალიურს და რომს ისევ ფრანგულსა და ავინიონს ამჯობინებდა.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ისტორია
ბენედენ-მერვედე
ბენედენ-მერვედე (Beneden-Merwede) — მდინარე ნიდერლანდებში, რაინისა და მაასის დელტაში. სიგრძე 15 კმ. სათავე აქვს ჰარდინქსველდ-გისენდამის მახლობლად. დორდრეხტთან იყოფა ნორდად და აუდე-მაასად. გემების ერთ-ერთი ძირითადი სატრანსპორტო გზაა როტერდამიდან გერმანიის მიმართულებით. არის საგზაო და სარკინიგზო ხიდი. წყლის ხარჯი საშუალოდ 450 მ³/წმ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
რუსა ამირეჯიბი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი ქალები რ
Lasioglossum griseocinctum
Lasioglossum griseocinctum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1945 წელს.
ალფონსო (კავიტე)
ალფონსო (ოფიციალურად ალფონსოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Alfonso) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კავიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 59 306 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 32 ბარანგაის.
Lasioglossum griseocinctum
სქოლიო
griseocinctum
იტარატინი
იტარატინი (Itarantim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 548 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 783.747 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.4 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
მარაკაი
მარაკაი (Maracay) — ქალაქი ვენესუელაში, არაგუის შტატის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, კარიბის ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 1 767 217 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
საჰო
საჰო - ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეთიოპიასა და ერიტრეაში მცხოვრები ხალხი. რაოდენობა დაახლოებით 217000 ადამიანი. ენა - საჰო, განეკუთვნება ქუშიტურ ენებს. საჰოს ნაწილმა შეითვისა მეზობელი ხალხის - ტიგრინასა და ტიგრეს ენები. რელიგიით მუსლიმები და მონოფიზიტი ქრისტიანები არიან. მათი ძირითადი საქმიანობაა მომთაბარე მიწათმოქმედება. ენითა და კულტურით ახლოს არიან დანაკილთან.
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
გრენობლი
გრენობლი (Grenoble) — ქალაქი და კომუნა სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, არის იზერის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. საფრანგეთის ალპების სამეცნიერო ცენტრი. მოსახლეობა 155 100 კაცი (2005).
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
მანგისთაუს ოლქი
დასავლეთიდან ესაზღვრება კასპიის ზღვა, ჩრდილოეთიდან — ატირაუს ოლქი, აღმოსავლეთიდან — აქტობეს ოლქი და უზბეკეთი, ხოლო სამხრეთიდან — თურქმენეთი.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ოლქები
Wanna Be Startin' Somethin'
Wanna Be Startin' Somethin' — ამერიკელი მომღერალ მაიკლ ჯექსონის სიმღერა, შეტანილი მის ალბომში Thriller. ეს არის ალბომის მესამე სინგლი, გამოცემული 1983 წლის 8 მაისს. სიმღერა ცნობილია ენერგიული ფანკ-სტილისტიკით და ფინალში აჟღერებული ტექსტით "Mama-say mama-sah ma-ma-coo-sah", რომელიც აღებულია კამერუნელ საქსოფონისტ მანუ დიბანგოს კომპოზიციიდან "Soul Makossa". სინგლი წარმატებული იყო და მოხვდა აშშ-ს საუკეთესო 10-ეულში.
სიმღერა თავდაპირველად იწერებოდა Off the Wall-ისთვის, მაგრამ 1982 წლის ბოლოს ლოს-ანჯელესში ხელმეორედ ჩაიწერა.
საბათლო
საბათლო (ყოფ. წითელი საბათლო ) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 210 მეტრზე. დედოფლისწყაროდან დაშორებულია 70 კილომეტრით.
ისტორია
1918 წელს მუსავატელებმა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში 36 სოფლის სომხური მოსახლეობა აყარეს და ბედის ანაბარა დატოვეს. ლტოლვილ სომეხთა დიდი ნაწილი 1922 წელს მდინარე ალაზნის მარჯვენა მხარეს ჩამოსახლდა. დასახლებას მათ თავიანთი მშობლიური სახელი, საბათლო უწოდეს, ხოლო შემდეგ წითელი საბათლო დაარქვეს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 391 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიორგი I (იმერეთის მეფე)
გიორგი I (გ. 1392) — იმერეთის სამეფოს მეფე 1389-1392 წლებში, ბაგრატ I ერისთავის ძე. გიორგი I-ის გამეფების დროს იმერეთის ზოგიერთი ციხესიმაგრე, მათ შორის ქუთაისისა, ჯერ კიდევ საქართველოს მეფე ბაგრატ V-სა და მის მემკვიდრე გიორგის ეჭირათ. გურიის, ოდიშის და სხვა მთავრების მათ მხარეზე იყვნენ და გიორგი I-ის მეფობას არ ცნობდნენ. გიორგი I-მა ამ ციხესიმაგრეთა დაკავება მოახერხა. 1390 მან აფხაზეთის კათოლიკოსად თავისი მომხრე არსენი დასვა და ამით სასულიერო ფეოდალთა წრეშიც დასაყრდენი გაიჩინა. 1392 გიორგი I-მა ოდიშის მთავრის, ვამეყ I დადიანის წინააღმდეგ ილაშქრა, მაგრამ დამარცხდა და თვითონაც ბრძოლაში დაიღუპა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1392 კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:იმერეთის მეფეები
Lasioglossum griseolum
Lasioglossum griseolum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1872 წელს.
სქოლიო
griseolum
ქუცნა ამირეჯიბი
მინი|ქუცნა ამირეჯიბი. ნაბახტევის ტაძრის ფრესკა. ქუცნა ამირეჯიბი (გაბელისძე) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, ქართლის მსხვილი ფეოდალი XIV-XV საუკუნეების მიჯნაზე. რამდენიმეჯერ იყო წარგზავნილი საქართველოს მეფის ელჩად კონსტანტინოპოლს. თემურლენგის ლაშქრობათა შემდეგ აღდგენითი სამუშაოები წამოიწყო. კერძოდ, განაახლა ულუმბისა და ნაბახტევის ეკლესიები (სოფ. ალის მახლობლად, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი). ამირეჯიბი გამოხატულია ნაბახტევის ეკლესიის კედელზე თავის მეუღლე რუსა ამირეჯიბთან ერთად. ამირეჯიბის ასული ნათია ცოლად ჰყავდა საქართველოს მეფე კონსტანტინე I-ს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები ქ
დავით ქსნის ერისთავი (XVII)
დავით ქსნის ერისთავი (გ. 1700) — ქსნის ერისთავი 1696-1700 წლებში. ერისთავად დანიშნა ერეკლე I-მა მისი ბიძაშვილის, დათუნა ქსნის ერისთავის გადაყენების შემდეგ. მოკლეს დათუნას დედის წაქეზებით აჯანყებულმა ქსნისხეველებმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქსნის ერისთავები კატეგორია:გარდაცვლილი 1700
იტორორო
იტორორო (Itororó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 911 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 330.716 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 60.21 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩრდილოეთის ზღვა
thumb|250px|ზღვის ხედი ქალაქ [[ჰააგა|ჰააგიდან]] thumb|180px|ზღვის რუკა ჩრდილოეთის ზღვა — მდებარეობს ჩრდილოეთ ევროპაში, ატლანტის ოკეანის ნაწილია, ეკვრის ნორვეგიის და დანიის სანაპიროებს დასავლეთით, ბრიტანეთის კუნძულებს აღმოსავლეთით, გერმანიას, ნიდერლანდებს, ბელგიასა და საფრანგეთს ჩრდილოეთით.
უმსხვილესი პორტებია: ჰამბურგი, ესბერგი, როტერდამი და ლონდონი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
ტაილანდი
ტაილანდის სამეფო (ประเทศไทย; ოფიციალურად ტაილანდის სამეფო, წარსულში ცნობილი, როგორც სიამი) — დამოუკიდებელი სახელმწიფო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მდებარეობს ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. ტაილანდის ფართობი მოიცავს 513 120 კვ. კმ-ს, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა თითქმის 70 მილიონ ადამიანს უდრის. ქვეყანა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 1500 კილომეტრზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 800 კმ-ზე.
ისტორია
thumb|250px|ბანგკოკი ქვეყნის ისტორია სათავეს იღებს, მას შემდეგ, რაც 1238 წელს დაარსდა სახელმწიფო სუკოტაი. მისი მემკვიდრე იყო სახელმწიფო აიუთია, რომელიც დაარსდა 1350 წელს და იარსება 1767 წლამდე. ტაილანდის კულტურაზე ძლიერი გავლენა იქონია ჩინეთმა და ინდოეთმა. XVIII საუკუნეში სიამი განიცდის ბირმის ტერიტორიაზე მდებარე სახელწიფოებიდან თავდასხმას, რომელიც შეაჩერეს ტაქსინმა (1768-1782 წწ.) და პრა ბუდჰა იოდფა ჩულალოკემ, რომელიც ტაქსინის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის რამა I-ის (1782-1809 წწ.) სახელით და აარსებს ჩაკრის დინასტიას. მისი მემკვიდრეების რამა IV-ისა (1851-1868 წწ.) და რამა V-ის (1868-1910 წწ.) წყალობით ტაილანდი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ერთადერთი ქვეყანაა, რომელიც არ ყოფილა კოლონიზებული, თუმცა ტაილანდი იძულებული გახდა დაეტოვებინა სამხრეთის სამი პროვინცია, რომლებიც შემდეგ შევიდნენ მალაიზიის შემადგენლობაში, რაც გამოწვეული იყო დიდი ბრიტანეთის ინტერესებით.
ტაილანდი არასოდეს ყოფილა კოლონია. ამის ერთ-ერთი მიზეზი იყო კოლონიური იმპერიების სურვილი ტაილანდი დარჩენილიყო ბუფერად დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის ოკუპირებულ ტერიტორიებს შორის. 1896 წლის ინგლისურ-ფრანგული შეთანხმებით აღიარებულ იქნა სიამის დამოუკიდებელი ბუფერული სახელმწიფო. სიამის რევოლუციის შემდეგ, 1932 წლიდან ტაილანდი კონსტიტუციური მონარქიაა. ქვეყანამ სახელწოდება ტაილანდი მიიღო 1939 წელს. მეორე მსოფლიო ომის დროს ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ. ომის დასრულების შემდეგ ტაილანდი აშშ-ის მოკავშირეა. 1947 წელს სამხედროებმა ჩაიგდეს ძალაუფლება. სამოქალაქო მთავრობა - შეიქმნა 1983 წელს. 1991 წელს კვლავ სამხედროების მმართველობა დამყარდა, რომლებმაც არალეგიტიმური არჩევნები ჩაატარეს.
ტაილანდის მზის კალენდარი სათავეს იღებს ბუდიზმის ჩამოყალიბების პერიოდიდან და გრიგორის კალენდრისაგან განსხვავდება 543 წლით. მაგალითად, 2015 წელი არის ტაილანდის კალენდრით 2558 წელი. 2004 წლის 26 დეკემბერს ტაილანდის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე მიწისძვრის შედეგად წარმოიქმნაცუნამი, რომლის შედეგად ქვეყანაში დაიღუპა 5000 ადამიანი, მათი 50 % იყო ტურისტი.
2006 წლის 19 სექტემბერს ტაილანდში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება (1932 წლიდან მე-18), რომელმაც დაამხო პრემიერ-მინისტრ ტაქსინ ჩინავატის მთავრობა. 2014 წელს კიდევ ერთი სამხედრო გადატრიალება განხორციელდა, გადატრიალებას სათავეში ედგა სამეფო არმიის მთავარსარდალი, პრაიუთ ჩან-ოჩა. მან დაამხო ნივათჰუმრონგ ბუნსონპაისანის მთავრობა და ასრულებს პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას.
გეოგრაფია
165px|thumb|left ტაილანდის სამეფო არის დამოუკიდებელი სახელმწიფო. მდებარეობს სამხრეთ აზიის ცენტრში. მას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ლაოსი და მიანმარი (ბირმა), აღმოსავლეთით ლაოსი და კამბოჯა, სამხრეთით ტაილანდის ყურე და მალაიზია, ხოლო დასავლეთით ანდამანის ზღვა და მიანმარი. ტაილანდი ფართობი მოიცავს 513 115 კვ.კმ-ს. ქვეყანა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 1500 კილომეტრზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 800 კმ-ზე.
ქვეყანა იყოფა ოთხ ძირითად გეოგრაფიულ რეგიონად: ჩრდილოეთი, ცენტრალური, ჩრდილო-აღმოსავლეთი და სამხრეთი. ჩრდილოეთი არის ძირითადად მთიანი, აქ წარმოიქმნება 4 მთავარი მდინარე, რომელიც კვებავს ჩაო პრაის მდინარეს, ცენტრალური ნაწილის მაცოცხლებელ ხაზს. ეს უკანასკნელი რეგიონი მდებარეობს ძირითადად 200 მ სიმაღლეზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთი რეგიონი იკავებს მთელი ქვეყნის ტერიტორიის 1/3 ნაწილს და არის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული რეგიონი. ეს არის მშრალი, 100-200 მეტრ სიმაღლეზე განთავსებული ტერიტორია, რომლის უმეტეს ნაწილზე მონაცვლეობს ორი პერიოდი. იგი ან დატბორილია, ან კიდევ გვალვაა. ასევე ამ რეგიონის სიმლაშეცაა, რაც თავისთავად მიწის პროდუქტიულობას დაბალს ხდის.
ქვეყანა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში სიამის ყურის სანაპიროზე. მოსაზღვრე ქვეყნებია: ბირმა, ლაოსი, კამბოჯა. ფართობი: 513 115 კვ. კმ.
კლიმატი
მინი|ტაილანში 2011 წელს მომხდარი წყალდიდობის კოსმოსიდან გადაღებული სურათი ტაილანდში კლიმატი არის ტროპიკული, ტემპერატურისა და ტენიანობის მაღალი მაჩვენებლითა და დომინირებული მუსონებით. აპრილი და მაისი არის წლის ყველაზე ცხელი თვეები. ივნისი არის სამხრეთ-დასავლური მუსონების დასაწყისი, მას მოაქვს წვიმები, რომელიც შენაცვლებით, მაგრამ მაინც გრძელდება ოქტომბრის ბოლომდე. ნოემბრიდან თებერვლის ბოლომდე ჰავა არის ნაკლებად ქარიანი და ტენიანობაც შემცირებულია. ეს არის ძირითადად ტურისტული სეზონი და ყველაზე კარგი დრო ტაილანდის მოსანახულებლად. ჩრდილო და ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი არის ზამთარში ზოგადად უფრო ცივი და ზაფხულში უფრო ცხელი, ვიდრე ბანგკოკი. აქ არის ძირითადად სამი ტიპის სეზონი: გრილი (ნოემბრიდან თებერვლამდე), ცხელი (აპრილიდან მაისამდე) და წვიმიანი (ივნისიდან ოქტომბრამდე).
ჰიდროგრაფია
სამდინარო სისტემა ტაილანდში მრავალფეროვანია. მდინარეების ჩამონადენის ხასიათი მკვეთრად ცვალებადია სეზონების მიხედვით, ასევე დიდ გავლენას ახდენს მუსონური წვიმებიც. ყველაზე გრძელი და წყალუხვი მდინარეა მენამ-ჩაო-პრაი.
სხვა მდინარეებია: მეკონგი, მისი მარჯვენა შენაკადი მიენი, მეპინგი, ლუანგი, ლამნასი, გაო, მატი, სონკრამი, სებაი.
ტბები ტაილანდში ნაკლები მნიშვნელობისაა. ყველაზე დიდი ტბაა კამი (მდინარე მეკონგის სისტემაში).
ფლორა და ფაუნა
ტაილანდი განლაგებულია ტყის ტროპიკულ ზონაში. მისი ტერიტორიის დაახლოებით 30 % გაუვალ ტყეებს უკავია. დიდი სხვაობაა მცენარეულობაში რეგიონების მიხედვით. ზღვისპირა ზოლში ძირითადად გავრცელებულია მარადმწვანე ტყეები. კორატის პლატოზე ნათელი ტყეები და ბუჩქნარებია წარმოდგენილი. მშრალჰავიან გორებზე 700-1700 მ სიმაღლეზე არის შერეული ტყეები, მთების ზემო ნაწილში კი იზრდება მარადმწვანე ბუჩქნარები. ტაილანდის ტყეებსა და ბუჩქნარებში გვხვდება ცხოველთა მრავალგვარი სახესხვაობები. გიბონი, სპილო, ვეფხვი, ლეოპარდი და მრავალი სხვა ველური ცხოველი. ასევე მრავალი ფრინველი, მღრღნელი და ქვეწარმავალი. მდინარეებში ბინადრობს ნიანგი და მრავალგვარი თევზი.
დემოგრაფია
ტაილანდის მოსახლეობა შეადგენს 61,5 მილიონ ადამიანს, აქედან დაახლოებით 10 მილიონი ცხოვრობს დედაქალაქ ბანგკოკში. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა 117 ადამიანი კვ. კმ-ზე. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა მამაკაცებისთვის არის 66 წელი, ხოლო ქალებისათვის 72 წელი. შობადობის მაჩვენებელი არის 8,5 პრომილე, სიკვდილიანობის კი 6,1 პრომილე.
ტაილანდში აღსანიშნავია ეთნიკური სიჭრელე, მოსახლეობის 53 % არის ტაილანდელი, 27 % ლაოსელი, 10 % ჩინელი, 4 % მალაიზიელი. ასევე აქ გვხვდებიან ვიეტნამელები, კამბოჯელები, ინდოელები.
ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქია დედაქალაქი ბანგკოკი, იგი ურბანიზაციის მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდება. სხვა მსხვილი ქალაქებია სამხრეთით ჩანგმაი, ჩიანგრაი. ჩრდილოეთით ნაკონსიტამარატი, ხატიაი. სახელმწიფო ენაა ტაილანდური. ინგლისური ელიტის ენაა. რელიგია-ბუდიზმი.
ტრანსპორტი
ტაილანდში მრავალფეროვანია, სახეობათა არც ერთი დომინანტით. საავტობუსო ტრანსპორტი დომინირებს დიდ მანძილზე ბანგკოკში, სასოფლო არეალებში შორ მანძილზე დომინირებს მოტოციკლი. ბანგკოკში საზოგადო მოტოციკლის ტაქსებს ხალხი მიჰყავს სახლის კარამდე. სარკინიგზო მატარებელი მოძრაობს სოფლის არეალებში. ბანგკოკში არის ტაქსების აუარებელი რაოდენობა. ბოლო ხანებში ხალხის მოზღვავება შეინიშნება საჰაერო ტრანსპორტზე, საქალაქო რკინიგზასა და კერძო ავტომობილებზე. განსაკუთრებით ტურისტებს შორის. სანავიგაციო არეალებში ყოველთვის არის სანაოსნო მომსახურება.
მრავალი სიახლეა ტრანსპორტის არსებობაში, შემოდის ასეთი სახეობები როგორიცაა ტუკ-ტუკი ეს არის გათანამედროვებული, ძრავიანი რიქშა, ასევე, სპილოები სასოფლო ადგილებში და სხვა.
ტაილანდში რკინიგზის სიგრძე 4070 კმ-ია.
ტურიზმი
ტაილანდი ფლობს უდიდეს შესაძლებლობებს ტურიზმის განვითარებისათვის. ამ შესაძლებლობას მას აძლევს მისი ხელსაყრელი მდებარეობა ინდოჩინეთის ცენტრში და მალაკის ნახევარკუნძულზე, ფართო გასასვლელი ზღვაში, მდინარე მენამის სატრანსპორტო შესაძლებლობა, ოქროს ქვიშა, მრავალფეროვანი რელიეფი, მსოფლიოში უმდიდრესი ტყეები, პოპულარული საზღვაო კურორტები და მრავალი უნიკალური კულტურულ-ისტორიული ძეგლი.
ბანგკოკი აჯადოვებს ყველა მნახველს. ქალაქი დაარსდა 1782 წელს და დღეს იგი წარმოადგენს ერთ-ერთ უმსხვილეს ქალაქს მსოფლიოში. აქ წარმატებით ერწყმის ერთმანეთს უძველესი ტრადიციების პატივისცემა და ტექნიკური პროგრესი. თანამედროვე ცათამბჯენები ორიგინალურად მეზობლობენ ბუდისტურ ტაძრებსა და ისტორიულ ძეგლებთან. ბანგკოკში მდებარე 400 ტაძარს შორის ულამაზესად ითვლება ფირუზის ბუდას, აისის, ოქროს ბორცვის, მარმარილოს ტაძრები. აქ მრავლადაა წარმოდგენილი სკულპტურული შედევრები კედლის მხატვრობებითა და მრავალრიცხოვანი დეკორაციებით. მთავარ ღირსშესანიშნაობად ითვლება დიდი სამეფო სასახლის კომპლექსი; ვიმან მეკის სასახლე ყველაზე დიდი „ოქროს“ ტექტონას ხეებისაგან დამზადებული: პასტერის ინსტიტუტის გველის ფერმა, სადაც ამრავლებენ შხამიან გველებს და აგროვებენ შხამს ფარმაკოლოგიისათვის. ჯიმ ტომპსონის სახლ-მუზეუმი, სადაც თავმოყრილია აზიური ხელოვნების შემქმნელთა კოლექციები. ბანგკოკი იწყება ქვეყნის ყველაზე დიდი მდინარის მენამ-ჩაო-პრაის შესართავიდან, რომელიც რამდენიმე კილომეტრითაა დაშორებული სიამის უბიდან, ფართოდ იშლება მრავალი მდინარეებითა და ნაკადულებით დაფარულ დაბლობზე. ყველაფერ ამით ქალაქი მთელ მსოფლიოში ცნობილია, როგორც აღმოსავლეთის ვენეცია.
ტურისტთა მომსახურებისათვის ბანგკოკში უამრავი გასართობია: ესენია ღამის კლუბები და ფეშენებელური რესტორნები, ბარები, საკონცერტო დარბაზები, პარკები, მუზეუმები, თეატრები, გალერეები, კინოთეატრები, მასაჟ სალონები, საბილიარდო დარბაზები, ჩოგბურთის კორტები, გოლფის მოედნები, სპორტული დარბაზები და სხვ. გამომავალი გაზეთები ყოველდღიურად აქვეყნებენ ინფორმაციას საკონცერტო დარბაზების, კინოთეატრების, გამოფენების, შოუების რეპერტუარის შესახებ, ბანგკოკის ღამის ცხოვრებაზე (რესტორნები და კლუბები). ყურადრებას იმსახურებს ასევე ღირსშესანიშნაობები ბანგკოკის ირგვლივ დედაქალაქიდან ჩრდილოეთით გადაჭიმულია დაბლობები, ბრინჯის ნათესებით. ამ რეგიონის ცენტრში ბანგკოკიდან 80 კმ-ში მდებარეობს უძველესი ქალაქ აიუტაიის ნანგრევები, რომელიც 400 წლის განმავლობაში წარმოადგენდა ტაილანდის დედაქალაქს. იგი საბოლოოდ დაინგრა 1767 წელს ბირმელების მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნები კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები კატეგორია:სამეფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ლორეტა იანგი
ლორეტა იანგი (Loretta Young, სახელი დაბადებისას — გრეჩენ იანგი; დ. 6 იანვარი, 1913, სალტ-ლეიქ სიტი, აშშ — გ. 12 აგვისტო, 2000) — ამერიკელი მსახიობი ქალი. ბავშვობიდან დაწყებული მსახიობობით, მას ხანგრძლივი და მრავალფეროვანი კარიერა ჰქონდა ფილმებში 1917 წლიდან 1953 წლამდე. მან მოიგო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის ფილმში "ფერმერის ქალიშვილი" (1947) და მიიღო ოსკარის მეორე ნომინაცია Come to the Stable-თვის (1949). იანგმა ტელევიზიის შედარებით ახალ მედიაში გადაინაცვლა, სადაც 1953–1961 წლებში ჰქონდა დრამატული ანთოლოგიის სერია "Loretta Young Show". სერიალმა მიიღო სამი ემის ჯილდო. 1980-იან წლებში ახალგაზრდა დაბრუნდა მცირე ეკრანზე და მოიგო ოქროს გლობუსი 1986 წელს შობის ღამეს შესრულებული როლისთვის.
ადრეული წლები
იგი დაიბადა გრეტჩენ იანგი სოლტ-ლეიკ სიტიში, იუტა, გლედისის და ჯონ ერლ იანგის ოჯახში. დადასტურებისთანავე მან მიიღო სახელი მიქელა. როდესაც ის ორი წლის იყო, მისი მშობლები დაშორდნენ, ხოლო როდესაც ის სამი წლის იყო, დედამ ოჯახი ჰოლივუდში გადაიყვანა საცხოვრებლად. ის და მისი დები პოლი ენ და ელიზაბეტ ჯეინები (უფრო ცნობილი როგორც სალი ბლენი) ყველანი მუშაობდნენ ბავშვ მსახიობებად, მაგრამ სამიდან გრეტჩენი ყველაზე წარმატებული იყო.
იანგის პირველი როლი ორი ან სამი წლის ასაკში იყო მდუმარე ფილმში Sweet Kitty Bellairs. საშუალო სკოლის წლებში მიიღო განათლება რამონას დედათა მონასტერში. მას ხელი მოაწერინა კონტრაქტზე ჯონ მაკკორმიკმა, მსახიობ კოლეენ მურის მეუღლემ და მენეჯერმა, რომელმაც დაინახა ახალგაზრდა გოგონას პოტენციალი. მურმა მას ლორეტა დაარქვა და აუხსნა, რომ ეს იყო მისი საყვარელი თოჯინის სახელი.
კარიერა
პირველად ლორეტა იანგი შეირჩა, 1928 წელს, The Whip Woman-ში. იმავე წელს, მან ითამაშა Lon Chaney- თან ერთად MGM-ის ფილმში Laugh, Clown, Laugh. შემდეგ წელს, იგი დაასახელა, როგორც ერთ-ერთი WAMPAS Baby Stars(პატარა ვარსკვლავი).
1930 წელს, როდესაც ის 17 წლის იყო, გამოჩნდა 26 წლის მსახიობი გრანტ უიზერსი; ისინი დაქორწინდნენ იუმაში, არიზონაში. ქორწინება გააუქმეს შემდეგ წელს, მაშინ, როდესაც გამოვიდა მათი მეორე ფილმი (ირონიულად სახელწოდებით "ძალიან ახალგაზრდა ქორწინდება"). 1934 წელს მან ითამაშა ქარი გრანტთან ერთად ფილმში Born to Be Bad. მარცხნივ|მინი|ლორეტა იანგი (1951) მეორე მსოფლიო ომის დროს, იანგმა ითამაშა Ladies Courageous-ში (1944; ხელახლა გამოვიდა Fury in the Sky), ქალთა დამხმარე საბორნე ესკადრონის გამოგონილი ამბავი. მასზე გამოსახული იყო ქალი მფრინავების ერთეული, რომლებიც ქარხნებიდან ბომბდამშენების თვითმფრინავებით მიფრინავდნენ მათი საბოლოო დანიშნულების ადგილებზე. იანგმა წელიწადში რვა ფილმი გადაიღო. 1947 წელს მან მიიღო ოსკარი ფილმისთვის „ფერმერის ქალიშვილი“. იმავე წელს, მან ითამაშა ქერი გრანტთან და დევიდ ნივენთან ერთად The Bishop's Wife, მრავალწლიანი რჩეული ფილმი, რომელიც გადაკეთდა 1996 წელს, როგორც The Bishop's Wife, რომელშიც მონაწილეობდნენ დენზელ ვაშინგტონი, უიტნი ჰიუსტონი და კორტნი ბ. ვენსი. 1949 წელს მან მიიღო ოსკარის მორიგი ნომინაცია ფილმში ”Come to the Stable”. 1953 წელს იგი გამოჩნდა თავის ბოლო თეატრალურ ფილმში, "ეს ხდება ყოველ ხუთშაბათს", უნივერსალური კომედია ნიუ – იორკის წყვილზე, რომლებიც კალიფორნიაში გადადიან და ხვდებათ ახალი გამოწვევები.
პირადი ცხოვრება
ახალგაზრდა ლორეტა სამჯერ იყო დაქორწინებული და სამი შვილი ჰყავდა. მისი პირველი ქორწინება იყო მსახიობ გრანტ უიდერზთან 1930 წელს. ქორწინება გაუქმდა შემდეგ წელს. 1933 წლის სექტემბრიდან 1934 წლის ივნისამდე მას ჰქონდა კარგად გაცხადებული რომანი მსახიობ სპენსერ ტრეისთან (რომელიც დაქორწინებული იყო ლუიზა ტრეისზე), თანამონაწილეობდა Man's Castle-ში. 1940 წელს იანგმა იქორწინა პროდიუსერ ტომ ლუისზე. მათ ორი ვაჟი შეეძინათ: პიტერ ლუისი (სან ფრანცისკოს როკ-ჯგუფ Moby Grape- ის წარმომადგენელი); და კრისტოფერ ლუისი, კინორეჟისორი. იანგი და ლუისი მწვავედ დაშორდნენ 1960-იანი წლების შუა ხანებში.
იანგს ურთიერთობა ჰქონდა მსახიობ გლენ ფორდთან 1970-იანი წლების დასაწყისში.
1993 წელს იანგი მესამედ და ბოლოჯერ დაქორწინდა, მოდის დიზაინერ ჟან ლუისზე. მათი ქორწინება გაგრძელდა მის გარდაცვალებამდე, 1997 წლის აპრილში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები
ლონდონის მეტროპოლიტენი
ისტორია
რკინიგზის მშენებლობა დიდ ბრიტანეთში მე-19 საუკუნის დამდეგიდან იწყება. 1854 წლისთვის დედაქალაქ ლონდონის გარეუბნებში უკვე რვა დამოუკიდებელი ტერმინალი იყო: ლონდონ ბრიჯი (London Bridge), იუსტონი (Euston), პედინგტონი (Paddington), კინგს კროსი (King's Cross), ბიშოფსგეითი (Bishopsgate) და ვატერლოო (Waterloo).
იმხანად, მხოლოდ ფენჩარჩ სთრითის სადგური მდებარეობდა ლონდონის აქტუალურ ნაწილში. ქალაქის ცენტრსა და გარეუბნებს შორის სწრაფი დაკავშირების სისტემის შექმნის აუცილებლობა ქუჩების მეტისმეტმა გადატვირთვამ და საცობებმა გამოიწვია. ხსენებული პრობლემის მოსაგვარებლად, ლონდონში  მიწისქვეშა რკინიგზის მშენებლობის საკითხი  პირველად 1830 წელს დაისვა, თუმცა ამ იდეას ყური ნაკლებად ათხოვეს. 1850 წელს კი მივიწყებული აზრი კვლავ გაიხსენეს და დღის წესრიგში მეტროს მშენებლობა დადგა.
პირველი მიწისქვეშა რკინიგზა
1854 წელს პარლამენტის მიერ მოწონებული აქტით, პედინგტონსა და ფარინგდონის ქუჩას შორის, ქინგს ქროსის გავლით, ე. წ. მეტროპოლიტენის ანუ მიწისქვეშა რკინიგზის აგება დაიწყო, რისთვისაც ახალი ვაგონების დამზადება გახდა საჭირო.
მეტროს ქსელის აგება რამდენიმე წლით უსახსრობის გამო შეჩერდა. ლონდონ-ქალაქის კოოპერაციის იმჟამინდელ ვექილს ჩარლზ პიერსონს რამდენიმეწლიანი ლობირება დასჭირდა მეტროპოლიტენის აშენებისთვის ფინანსების მოსაზიდად. ის ყველანაირად ცდილობდა მიწისქვეშა ტრანსპორტის შესაქმნელად ყველა საფინანსო დაწესებულება დაერწმუნებინა, რათა გადატვირთული ქალაქის ცენტრიდან მგზავრთა ნაკადი გარეუბნებისკენ გადაესროლა, სადაც სწრაფი ტრანსპორტის გაჩენის შემდეგ, ბევრი დაწესებულება გადაინაცვლებდა. ამის მიუხედავად, ის მეტროპოლიტენის უშუალო მშენებლობაში არასდროს ჩართულა და მუდამ გარე დამხმარე ძალად რჩებოდა. დაბოლოს, 1859 წელს მან ლონდონ-ქალაქის კორპორაციის მესვეურნი დაიყოლია მეტროს სქემის შესაქმნელად ფინანსების გამოყოფაზე. სამუშაოები, როგორც იქნა, 1860 წლის თებერვალში დაიწყო ინჟინერ ჯონ ფოულერის ხელმძღვანელობით. პიერსონი მეტროს მშენებლობის დასრულებას ვერ მოესწრო. და მაინც, მისმა ჩანაფიქრმა სერიოზული განვითარება ჰპოვა და უამრავი ადამიანი ლონდონის ცენტრიდან გარეუბნებისკენ გადაიყვანა, რითიც ქალაქის გადატვირთული ნაწილი შეხალვათდა.
ფრანგი პაპების სია
ფრანგი პაპების სია - 16 რომის პაპი იყო ფრანგული წარმოშობისა, ყველა მათგანი პაპის ტახტზე იმყოფებოდა მხოლოდ შუა საუკუნეების მეორე ნახევარში. მათგან შვიდი უშუალოდ პაპების ავინიონის ტყვეობის დროს (სიაში 10-დან 16-მდე).
ლონდონის მეტროპოლიტენი
გახსნა
ლონდონის მეტროპოლიტენი 1863 წლის 10 იანვარს გაიხსნა. ის მსოფლიოში პირველი საქალაქო მიწისქვეშა სარკინიგზო სისტემაა მგზავრთა გადასაყვანად განკუთვნილი. გახსნიდან სულ მოკლე ხანში მეტრომ დღიურად 26 000 მგზავრის გადაყვანა დაიწყო. ჰამერსმითის და სითის ხაზი 1864 წლის 14 ივნისს შევიდა ექსპლუატაციაში. 1865 წლიდან ქალაქის მეტროპოლიტენი აღმოსავლეთით იწყებს გაფართოებას და იხსნება სადგური მორგეითს სთრითი. ამის შემდეგ პირველი მიწისქვეშა სამგზავრო რკინიგზა უწყვეტ განვითარებას იწყებს.
ფრანგი პაპების სია
რესურსები ინტერნეტში
*
ლონდონის მეტროპოლიტენი
პირველი ხაზები
ლონდონის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზი ქუჩის ქვემოთ გადიოდა. ის ღია, ე.წ. მოჭრა-გადახურვის მეთოდით აშენდა. ქუჩას 10 მ სიმაღლეზე თხრიდნენ, რელსებს ჩააწყობდნენ, ზემოდან ქვის თაღებს დააშენებდნენ და მთელ ამ კონსტრუქციას აგურით ამოაშენებდნენ. მერე ქუჩაზე თავიდან აგებდნენ ქვაფენილს. 1911 წელს, როცა ესკალატორები გამოიგონეს, ღრმა გვირაბების გაყვანა დაიწყეს.
თავშესაფარი საჰაერო თავდასხმისას
მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც ლონდონი იბომბებოდა, ხალხი გვირაბებს აფარებდა თავს. 1940-დან 1941 წლამდე მეტროსადგურებში განლაგებული იყო საწოლები, სასადილოები და ტუალეტები. თავშესაფრის ზედამხედველები დაშავებულებს პირველად დახმარებასაც უწევდნენ და გვირაბს დატბორვისგან იცავდნენ.
სქოლიო
* მეტროპოლიტენი
Nescafé
Nescafé (ნესკაფე)— ხსნადი ყავის ბრენდი კომპანია Nestlé–სგან. ბაზარზე წარმოდგენილია მრავალი ფორმით. სახელწოდება წარმოადგენს სიტყვა Nestlé–სა და café–ს სიტყვათშეთანხმებას. ნესტლეს მედროშე დაფქული ყავა შემუშავებულ იქნა შვეიცარიაში, 1938 წლის 1 აპრილს, მაქს მორგენტალერისა და ვერონ ჩაპმენის 7–8 წლიანი მუშაობის შემდეგ. years by Max Morgenthaler and Vernon Chapman.
1930 წელს, ბრაზილიამ კომპანია ნესტლეს მიმართა თხოვნით, რომ მოეძებნა ყავის მარცვლების შენახვისა ინდუსტრიულად დამუშავების გზა. მრავალი წლის ნამძილზე, ბრაზილიას მწვანე ყავის გადამუშავების პრობლემა აწუხედბა. სათანადო ტექნოლოგიების ნაკლებობის გამო, ყოველწლიურად უზარმაზარი რაოდენობის ყავა იკარგებოდა მარცვლის გამოშრობისა და გადამუშავების შემდეგ.
მაქს მორგენტალერი და მისი კოლეგა ვერონ ჩაპმენი შვიდ წელზე მეტი მუშაობდნენ, რათა შეექმნათ ე. წ. „ყავის კუბები“, რომელიც შეინარჩუნებდა ყავის მარცვლის ყველა თვისებას, ამავე დროს დიდხანს შეინახებოდა და წყლის დასხმის შემდეგ, დასალევად ვარგისი გახდებოდა.