cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leptogenys castanea
Leptogenys castanea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ჰიპოთეზა
ჰიპოთეზა დიდ როლს ასრულებს მეცნიერული ცოდნის განვითარებაში. ის ნებისმიერი მეცნიერული კვლევა-ძიების აუცილებელი შემადგენელი ნაწილია.
Leptogenys castanea
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჰიპოთეზა
ჰიპოთეზებს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ემპირიულ მეცნიერებებში. ჰიპოთეზა არის ვარაუდი ფაქტების ორ ჯგუფს შორის მიზეზობრივი კავშირის შესახებ.
სოციოლოგიურ გამოკვლევებში ჰიპოთეზა წარმოადგენს დასაბუთებულ ვარაუდს შესასწავლი სოციალური ობიექტების, მათი სტრუქტურის, თავისებურებების, სოციალურ მოვლენებს შორის არსებული კავშირების არსისა და ხასიათის, ამ კავშირების განმაპირობებელი ფაქტორების შესახებ.
ჰიპოთეზათა კლასიფიკაცია
მეთოდოლოგიური თვალსაზრისით, ჰიპოთეზები შემაკავშირებელი რგოლია თეორიულ კონცეფციასა და კვლევის ემპირიულ ბაზას შორის. არსებობს ჰიპოთეზათა კლასიფიკაცია სხვადასხვა კრიტერიუმის მიხედვით: 1. კვლევის ამოცანათა მიხედვით – ძირითადი და არაძირითადი ჰიპოთეზები. 2. საგნობრივი სფეროს შესახებ ვარაუდების შინაარსის მიხედვით – აღწერითი და ახსნითი ჰიპოთეზები. 3. დამუშავებისა და დასაბუთებულობის ხარისხის მიხედვით – პირველადი და მეორადი ჰიპოთეზები. 4. ვარაუდების ერთიანობის ხარისხის მიხედვით, ჰიპოთეზები – საფუძვლები და ჰიპოთეზები – შედეგები (ანუ საფუძველჩამყრელი და გამომდინარეობითი ხასიათის ჰიპოთეზები).
მეცნიერულ მეთოდოლოგიაში განასხვავებენ თეორიულ ჰიპოთეზებსა და ჰიპოთეზებს, როგორც ემპირიულ ვარაუდებს, რომლებიც ექვემდებარებიან ექსპერიმენტალურ შემოწმებას. აქედან პირველი შედის თეორიის სტრუქტურაში ძირითადი ნაწილის სახით.
თეორიული ჰიპოთეზების წამოყენება ხდება თეორიაში შინაგანი წინააღმდეგობების აღმოსაფხვრელად ან თეორიისა და ექსპერიმენტალურ შედეგებს შორის სხვადასხვაობის დასაძლევად და წარმოადგენს თეორიული ცოდნის სრულყოფის ინსტრუმენტს.
სამეცნიერო ჰიპოთეზა უნდა აკმაყოფილებდეს ფალსიფიცირებისა (თუკი ცდას საფუძველზე მოხდა მისი უარყოფა) და დამოწმების (თუ ექსპერიმენტალურად მოხდა მისი დადასტურება) პრინციპებს.
ჰიპოთეზების მეორე ტიპი - ვარაუდები, რომლებიც წამოყენებულია ექსპერიმენტალური კვლევის მეთოდით პრობლემის გადასაწყვეტად, განეკუთნებიან ექსპერიმენტალურ ჰიპოთეზებს. არ არის აუცილებელი ექსპერიმენტალური ჰიპოთეზები ეფუძნებოდნენ თეორიას. წარმომავლობის მიხედვით ექსპერიმენტალური ჰიპოთეზები თავის მხრივ კიდევ შეიძლება დაიყოს სამი ტიპად: პირველი - ჰიპოთეზები, რომლებიც ეფუძნება თეორიებს ან რეალობის მოდელებს და წარმოადგენენ ამ თეორიის ან მოდელების შედეგების პროგნოზებს (ე.წ თეორიულად დასაბუთებული ჰიპოთეზები). ისინი ემსახურებიან კონკრეტული თეორიის ან მოდელის შედეგების შემოწმებას.
მეორე - სამეცნიერო ექსპერიმენტალური ჰიპოთზები, რომლებიც ასევე წამოყენებულია ამა თუ იმ თეორიის, კანონების, ადრე აღმოჩენილი კანონზომიერებების ან მოვლენებს შორის მიზეზობრივი კავშირების დასადასტურებლად ან უარსაყოფად, მაგრამ რომლებიც არ ეფუძნებიან უკვე არსებულ თეორიებს, არამედ ფორმულირებულია ფეიერაბენდის პრინციპით „ყველაფერი ნებადართულია“ („anything goes“).
მესამე - ემპირიული ჰიპოთეზები, რომლებიც წამოყენებულია ყოველგვარი თეორიის ან მოდელის გარეშე, ანუ ფორმულირებულია მოცემული კონკრეტული შემთხვევისთვის. ექსპერიმენტალური შემოწმების შემდეგ ასეთი ჰიპოთეზა გადაიქცევა ფაქტად, მაგრამ კვლავ მოცემული შემთხვევისათვის.
ჰიპოთეზები შინაარსის მიხედვით შეიძლება დაიყოს ჰიპოთეზებად, რომლებიც შეიცავენ: ა) მოვლენას; ბ) მოვლენებს შორის კავშირებს; გ)მოვლენებს შორის მიზეზობრივ კავშირებს.
მკვლევარები განასხვავებენ სამეცნიერო და სტატისტიკურ ჰიპოთეზებს. სამეცნიერო ჰიპოთეზები ფორმულირებულია როგორც პრობლემის სავარაუდო გადაწყვეტა. სტატისტიკური ჰიპოთეზა - მტკიცებულება უცნობი პარამეტრის მიმართ, ფორმულირებულია მათემატიკური სტატისტიკის ენაზე.
ნებისმიერი სამეცნიერო ჰიპოთეზა საჭიროებს სტატისტიკის ენაზე გადაყვანას. ცდას ორგანიზებისას ჰიპოთეზების რაოდენობას შემოსაზღვრავენ ორამდე: ძირითადი და ალტერნატიული, რისი ხორცშესხმა ხდება სწორედ მონაცემთა სტატისტიკური დამუშავების პროცედურისას. ეს პროცედურა დაიყვანება მსგავსება და განსხვავების შეფასებამდე. სტატისტიკური ჰიპოთეზების შემოწმებისას გამოიყენება მხოლოდ ორი ცნება: H1 (ჰიპოთეზა განსხვავებაზე) და H0 (ჰიპოთეზა მსგავსებაზე).
ჰიპოთეზები, რომლებიც არ იქნენ უარყოფილნი ექსპერიმენტალურად, გადაიქცევიან რეალობის შესახებ თეორიული ცოდნის კომპონენტებში: ფაქტები, კანონზომიერებები, კანონები.
ამრიგად დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ თეორიის უშუალო შემოწმება ექსპერიმენტში არ შეიძლება. თეორიული გამონათქვამები წარმოადგენენ უნივერსალურს; მათგან გამომდინარეობენ კერძო დასკვნები, რომლებსაც უწოდენენ სწორედ ჰიპოთეზებს. ისინი უნდა იყოს შინაარსიანი, ოპერაციონალური (პოტენციურად უარყოფადი) და ფორმულირებული ორი ალტერნატივის სახით. თეორიის უარყოფა ხდება მაშინ, როდესაც მისგან გამომდინარე კერძო დასკვნები არ დასტურდება ექსპერიმენტში.
დასკვნები, რომლის გაკეთების საშუალებას ცდა იძლევა ასიმეტრიულია: ჰიპოთეზა შეიძლება უარყოფილი იქნას, მაგრამ უარყოფილი ჰიპოთეზა არასოდეს შეიძლება მიღებული იქნას საბოლოოდ. ნებისმიერი ჰიპოთეზა ღიაა შემდგომი შემოწმებისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:ბერძნული სიტყვები და ფრაზები კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფია
გლდანი (სოფელი)
გლდანი (ძველი სახელწოდება — გრდანი) — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მდებარეობს საგურამოს ქედის სამხრეთ კალთის ძირში, მდინარე გლდანისხევის ორივე ნაპირზე, მცხეთიდან 15 კმ., ზღვის დონიდან 580 მ.
ეტიმოლოგია
სახელწოდება გლდანი მიგვითითებს მრავლობით ფორმაზე; როგორც ცნობილია, იგი რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს ერქვა.
ადგილობრივ მოსახლეობაში შემორჩენილ თქმულებათა შორის ერთ-ერთის მიხედვით ვახტანგ VI-ის ლაშქარმა გლდანთან დაამარცხა ლეკების ლაშქარი და იქვე მდებარე „წვეტიან ქვასთან“ მოკლა ლეკების სარდალი გალდანი, რის შემდეგაც ამ დასახლებას გალდანი უწოდეს, რომელიც შემდეგ გლდანის სახელით შეიცვალა. თუმცა აღსანიშნავია, რომ თვით ფაქტი და მოვლენა სახელწოდების წარმოშობის დაკავშირებაზე ყოვლად გაუმართლებელია, რადგან ეპოქები ერთმანეთს არ ემთხვევა. საქმე ისაა, რომ ვახტანგ მეექვსე XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში მოღვაწეობდა, ხოლო ლეკების შემოსევები საქართველოში („ლეკიანობა“) XVI საუკუნეზე ადრე არ გადადის; სახელწოდება გლდანი კი XII საუკუნის წყაროებში უკვე დადასტურებულია. XV ს-ში სომხურ ანდერძში გლდანი „გლგანად“ მოიხსენიება.
სახელწოდების თავდაპირველი ფორმა უნდა ყოფილიყო გარდანი. გარდანი ნიშნავს გარდამავალს — მთისა და ბარის თავშეყრის ადგილს. სწორედ მთასა და ბარს შორის გარდამავალ ზონაში მდებარეობს გლდანი. სახელწოდება გარდანიდან ჯერ ამოვარდნილა პირველი ხმოვანი ა, შემდეგ რ ქცეულა ლ-დ და საბოლოოდ გლდანის სახელით გარდაქმნილა. შესაბამისად დასახლების პირვანდელი სახელწოდების ფორმა გარდანი უნდა ყოფილიყო, რომელიც ჯერ გრდანის, შემდეგ კი გლდანის სახელით გარდაქმნილა.
ისტორია
გლდანი ძველად რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს ერქვა. მისი ტერიტორია მოიცავდა მდინარე გლდანისხევის დიდ ნაწილს. გლდანი იყო ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პუნქტი ე. წ. „ცხვრის გზაზე“.
თავდაპირველად იგი კახეთის სამთავროს შემადგენლობაში შედიოდა. ისტორიულ წყაროებში გლდანი პირველად მოხსენიებულია თამარ მეფის ისტორიკოსის ბასილი ეზოსმოძღვრის თხზულებაში —„ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“. მასში აღნიშულია: — „... დააწყუეს კარითგან ქალაქისათა ჴევამდე გლდანისა ტყუე ყოველი...“. დავით აღმაშენებლის მიერ კახეთის შემოერთების შემდეგ გლდანი სამეფო სახლის განკარგულებაში გადავიდა.
გლდანი განსაკუთრებით ხშირად იხსენიება XVI საუკუნე-XVIII საუკუნეების საბუთებში. მათ შორის უნდა დავსახელოთ 1579 წლის საბუთი რომელშიც აღნიშნულია, რომ ალექსანდრე კახთა მეფემ განუახლა სვეტიცხოველს გლდანში ღაჭიძეების შეწირულობა, სეხნია ჩხეიძის „ცხოვრება მეფეთა“, იოანე ბაგრატიონის „ქართლ-კახეთის აღწერა“ , XV საუკუნის სომხური ანდერძი. საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის შემდეგ გლდანი კახეთის სამეფოს შემადგენლობაშია და მისი ყმა-მამულის დიდი ნაწილი კახეთის თავადთა შორის უწარჩინებულეს და შემძლებელ ჯანდიერებს ეკუთვნის ., ხოლო ნაწილი — ისევ სვეტიცხოვლის მონასტერს. 1579 წელს კახთა მეფემ ალექსანდრე II-მ სვეტიცხოველს განუახლა მამულები გლდანში. XVI-XVIII საუკუნეებში ჯანდიერისშვილებს გლდანის ყმა-მამულების ნაწილს გურამიშვილები ედავებოდნენ. კახეთის სამეფო კარი ცდილობდა სვეტიცხოვლისათვის წაერთმია ყმა-მამული და თავის ვასალებისათვის გადაეცა. შუა საუკუნეების ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის საფუძველზე გლდანი, ისე როგორც მთელი კახეთი სამეფო, შედიოდა რუსთველის სადროშოში, რომელსაც რუსთველი ეპისკოპოსი უძღვებოდა. ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმებისა და რუსული მმართველობის დამყარების შემდეგ სოფელი ტფილისის გუბერნიის თიანეთის მაზრაში შევიდა.
საბჭოთა პერიოდში მიეკუთვნა მცხეთის რაიონს და იყო სასოფლო საბჭოს ცენტრი, რომელშიც შედიოდა სოფლები გლდანი, ლელუბანი, მამკოდა და მშრალხევი. მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა, სარკის, საფუტკრე ინვენტარისა და სხვა საწარმოები, ვეტერინარული და ვირუსოლოგიური ლაბორატორიები. 2007 წელს შეუერთდა თბილისს.
ისტორიული ძეგლები
სოფელ გლდანში მდებარეობს შემდეგი მატერიალური კულტურის ძეგლები:
ნასოფლარები
გლდანის მიდამოებში მრავალი ნასოფლარია.
დიდმანიანი და პატარა მანიანი ჯოხტანისხევის მარცხენა ნაპირზე მდებარეობს. ახლა ეს ადგილები ტყით არის დაფარული. აქ გამოვლინდა ნასახლარები და ადრინდელი ფეოდალური ხანის თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მცენარეულობით არის დაფარული ასევე ვეჯინისხევის მარჯვენა მხარეზე მდებარე ზედვაკის ნასოფლარი. აქაც ნაპოვნია ფეოდალური ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ნასახლარები. ტყით არის დაფარული ასევე ნასოფლარი ნატუსები, რომელიც ჯვარასხევის მარჯვენა ნაპირზეა, ამავე ხევის მარცხენა ნაპირზე კი მდებარეობს ნასოფლარი ხოდაბუნები. ჯოხტანისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ადგილ ბოგირებში მდებარეობს ნასოფლარი საყინულე. აქაც შეიმჩნევა ნასახლარები და ადრინდელი ფეოდალური ხანის წითლად და ჩალისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნატეხები.
არქეოლოგიური გათხრები
1903 წ. გლდანის მიდამოებში არქეოლოგიური გათხრები ჩაუტარებია ე. რესლერს (რესლერი 1906: 81-84). 1964 წ. სოფელში, მშენებლობის დროს დანგრეულა ადრე შუა საუკუნეების ქვის სამარხები, რომლებშიც აღმოჩნდა ბრინჯაოსა და რკინის რამდენიმე სამკაული. 1975-1976 წწ. დედაქალაქის გლდანის საცხოვრებელი მასივის მშენებლობასთან დაკავშირებით, მასივის ტერიტორიაზე გათხრებს აწარმოებდა ივ. ჯავახიშვილის სახ. ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის გლდანის არქეოლოგიური ექსპედიცია (ხელმძღ. ვ. ართილაყვა). გათხრებთან ერთად ექსპედიციამ დაზვერვითი სამუშაოები ჩაატარა სოფ. გლდანის, აგრეთვე მისი მიმდებარე ჯოხთანისა და ვეჯინის ხევების მიდამოებში (ართილაყვა ... 1978: 81-86; 1979: 204). 1979 წ. იმავე ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის თბილისის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღ. რ. აბრამიშვილი) მდ. ხევძმარის მარჯვენა ნაპირზე, გლდანის მასივის V მიკრორაიონის ტერიტორიაზე გათხარა გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის სამაროვანი და შუა საუკუნეების ნამოსახლარი (აბრამიშვილი ... 1982: 38-40).
1975-1976 წწ. დაზვერვების შედეგად გლდანის მიდამოებში მიაკვლეს სხვადასხვა ეპოქისა და ხასიათის არქეოლოგიური ძეგლებს. სოფლის მახლობლად, მლაშე ტბის ჩრდილოეთით მდებარეობს 5 მ სიმაღლისა და 54 მ დიამეტრის ქვამიწაყრილიანი ყორღანი, რომელიც სავარაუდოდ ადრე, ან შუაბრინჯაოს ხანას მიეკუთვნება. გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის ნამოსახლარი გამოვლინდა სოფლის აღმოსავლეთით, 1,5 კმ-ის დაშორებით, ხევძმარის მარჯვენა ნაპირას მდებარე გორაზე. იქ აღმოჩნდა შავად გამომწვარი, ნაჭდევებით, კონცენტრული ტალღოვანი და ურთიერთგადამკვეთი ხაზებით შემკული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. იმავე ხანას განეკუთვნება სოფლის აღმოსავლეთით 2,5 კმ-ის დაშორებით, ხევძმარის მარჯვენა ნაპირას, ადგილ დიდვაკეში და სოფლის ჩრდილოეთით, გლდანის ხევის მარჯვენა ნაპირზე, ადგილ საყდრისფერდში მდებარე ნასახლარები (სძა 1990: 274). გვიანბრინჯაოს ხანის შემთხვევით აღმოჩენილი ნივთები ცნობილია ადგილ ისმაილადან და ნასრელადან, აგრეთვე სოფ. გლდანიდან, თანამედროვე სასაფლაოს მახლობლად. იქვეა გამოვლენილი ანტიკური ხანის სამაროვანი (თბილისი 1978: 202). სოფლის ჩრდილოეთით 1 კმ-ის დაშორებით მიკვლეულია ადრე შუა საუკუნეების ნასახლარი, სადაც აღმოჩნდა რიყის ქვით ნაგები კედლების ფრაგმენტები. თანადროული ნასახლარი გამოვლინდა სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, 3-4 კმ-ის დაშორებით, ჯოხთანის ხევის მარცხენა ნაპირზე, ადგილ დიდმანიანში. ზედაპირული მასალა წარმოდგენილი იყო წითლად და მოჩალისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნატეხებით. ადრე შუა საუკუნეების ნასახლარი, რომელიც ადგილ პატარა მანიანთან მდებარეობს, მიკვლეულია სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 2-3 კმ-ის დაშორებით ჯოხთანის ხევის მარცხენა ნაპირზე. იქ გამოვლინდა ნასახლარის ნაშთები, წითლად და მოჩალისფროდ გამომწვარი კერამიკის ნატეხები. ჯოხთანის ხევის მარჯვენა ნაპირზე, ადგილ ბოგირებთან ადრე შუა საუკუნეების კიდევ ერთი ნასახლარია. შუა საუკუნეების ნასახლარის ნაშთები აღმოჩნდა ადგილ ნასრელაზე და სოფლის აღმოსავლეთით, თბილისი-თიანეთის საავტომობილო გზის მარცხენა ნაპირზე, სადაც შეიმჩნეოდა ნახშირ-ნაცროვანი ფენა და წყალსადენის წითლად გამომწვარი თიხის მილი. სოფლის ჩრდილოეთით, 2,5 კმ-ის დაშორებით, ვეჯინის ხევის მარჯვენა ნაპირზე, ადგილ ზედა ვაკეში შემორჩენილია ნასახლარის ნაშთები, სადაც ზედაპირულად აიკრიფა შუა საუკუნეების თიხის ჭურჭლის ნატეხები. იმავე ხანის ნასახლარი მიკვლეულია სოფლის ჩრდილოეთით 6 კმ-ის დაშორებით, ჯვარას ხევის მარჯვენა ნაპირზე. ხევის მარცხენა ნაპირზე შუა საუკუნეების კიდევ ერთი ნასახლარია. თანადროული ნასახლარი გამოვლინდა გლდანის საცხოვრებელი მასივის V მიკრორაიონის ტერიტორიაზე, სადაც აღმოჩნდა ქვის კედლების ნაშთები და კრამიტის ნატეხები. საყდრის ფერდის ადრე შუა საუკუნეების ნასახლართან ნაპოვნია ქვის სამარხები, ადგილ ბოგირებთან გამოვლინდა აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე დამხრობილი უინვენტარო ქვის სამარხები, რომელთაგან ზოგიერთი საოჯახოა. მიცვალებულები დაკარძალულია ქრისტიანული წესით. აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე დამხრობილი ქვის სამარხები მიკვლეულია სოფლის აღმოსავლეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მოქმედ სასაფლაოებთან (სძა 1990: 274).
1903 წ. ე. რესლერმა სოფლიდან სამხრეთით, მდ. გლდანის წყლის მარცხენა ნაპირზე გათხარა 2,83 მ სიმაღლის ქვამიწაყრილიანი ყორღანი. ყრილის ქვეშ გამოვლინდა დასაკრძალავი ორმო, რომელსაც გარშემო რიყის ქვები შემოუყვებოდა. ორმოში მიცვალებულის ძვლები და ინვენტარი არ დადასტურდა. საკუთრივ ყორღანის ყრილში ჩაჭრილი ყოფილა მოგვიანო სამარხი, რომელშიც აღმოჩნდა მიცვალებულის მიმოფანტული ძვლები და თიხის პატარა ორყურა ჭურჭელი.
ხევძმარის გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის სამაროვანი მდებარეობს გლდანის საცხოვრებელი მასივის V მიკრორაიონის ტერიტორიაზე. ხევძმარის მარჯვენა ნაპირიდან 300 მ-ის დაშორებით. გათხრილი 28 ორმოსამარხიდან 25 ქვაყრილიანია. დასაკრძალავი ორმოები წრიული, ოვალური და სწორკუთხა მოყვანილობისაა. დაზიანების გამო ზოგიერთი სამარხის ორმოს ფორმის დადგენა ჭირს. ორი სამარხი კენოტაფი უნდა იყოს. ინჰუმაციურ სამარხებში, როგორც წესი, თითო მიცვალებულია დაკრძალული. №23-ში ესვენა ორი მიცვალებული. ისინი დაკრძალულია მოხრილი კიდურებით მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთით, ჩრდილო-დასავლეთით ან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სამარხებში აღმოჩნდა: შავპრიალა ქოთნები, ხელადები, ტოლჩები, ბრინჯაოს შუბისპირი, ისრისპირები, საკინძები, ნემსები, სამაჯურები, რგოლები, სარდიონის, მინისებური პასტისა და აქატის მძივები (აბრამიშვილი ... 1982: 38-40). სამარხებიდან ყველაზე ადრეულია №15 წრიულქვაყრილიანი ორმოსამარხი. დასაკრძალავი ორმო წრიული მოყვანილობისაა. მიცვალებული ესვენა მოხრილი კიდურებით მარჯვენა გვერდზე, თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სამარხში აღმოჩნდა თიხის 6 ჭურჭელი და ბრინჯაოს თავხვია საკინძი. ის თარიღდება ძვ. წ. XIV-XIII სს-ით. გაცილებით გვიანდელია №20 სამარხი, რომელშიც გამოვლინდა თიხის 11 ჭურჭელი, რკინის მახვილი, ბრინჯაოსტარიანი რკინის სატევარი, შუბისპირი, ბრინჯაოს ორნამენტირებული ქამარი, ფიბულა, ნემსი, ღილაკები, ვარდული, მინისებური პასტის წვრილი მძივები. სამარხი თარიღდება ძვ. წ. VIII ს-ით (აბრამიშვილი ... 1982: 40). მასალა ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში (თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმ-საცავი).
1978 წ. გლდანის VII მიკრორაიონში შემთხვევით აღმოჩნდა ბრინჯაოს მთლიანადსხმული სატევარი. მასთან ერთად ყოფილა თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ძვლები. იმავე წელს ანალოგიური სატევარი გამოვლინდა V მიკრორაიონში. მას თან ახლდა ბრინჯაოს მასრაგახსნილი შუბისპირი და დაბრტყელებულთავიანი საკინძი. ნივთებთან ერთად ყოფილა თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ძვლები. 1985 წ. V მიკრორაიონში აღმოჩნდა ბრინჯაოს მაშა და მახათის ნატეხი. ნივთები თარიღდება გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანით. ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში (ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს მუზეუმი).
„თავკვერის“ ადრე შუა საუკუნეების ნასოფლარი მდებარეობს გლდანის საცხოვრებელი მასივის III-IV მიკრორაიონების საზღვარზე. ნასოფლარზე გამოვლინდა სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობები და სამი ეკლესია. შენობები სწორკუთხა გეგმის მქონე რამდენიმე ოთახს (6X4 მ; 4,5X4,9 მ; 3X4,5 მ; 3,7X6 მ) მოიცავდა. ნაშენია რიყისა და კლდის ფლეთილი ქვებით, თიხის ხსნარზე. იატაკი თიხატკეპნილია ან ქვის ფილებითაა მოგებული. №3 ნაგებობაში აღმოჩნდა ძირმოჭრილი, პირქვედამხობილი ქვევრი, რომელიც თონის მაგივრობას სწევდა. №6 ნაგებობის ჩრდილო-აღმოსავლეთით გამართულ მარანში აღმოჩნდა სამი მოზრდილი ქვევრის ნატეხი. გათხრებისას მიკვლეულია ბრტყელი კრამიტის რამდენიმე ფრაგმენტი. თუმცა შენობები კრამიტით არ ყოფილა დახურული. ნაგებობის გათხრებისას გამოვლენილი არქეოლოგიური მასალა წარმოდგენილია სამეურნეო, სამზარეულო და სუფრის დანიშნულების კერამიკით. ქვევრები მომაღლოყელიანებია, რელიეფური სარტყლებით დაფარული ტანით. გვხვდება სადა, უორნამენტო ქვევრებიც. ისინი ბრტყელძირიანია. სხვა კერამიკული ნაწარმიდან აღსანიშნავია: მოზრდილი დერგები, სადღვებლები, ქოთნები, ტუჩიანი ბადიები, რელიეფური ორნამენტით შემკული დოქები და ხელადები, ფართოპირიანი ხელადები და სხვ. თიხის ჭურჭელი გამომწვარია წითლად და მოჩალისფროდ. თარიღდება IV-VII სს-ით (ართილაყვა... 1979: 203).
ნასოფლარის ჩრდილოეთით, შემაღლებულ ადგილას გაითხარა დარბაზული ტიპის სამი ეკლესია. გამოვლინდა ორი სამშენებლო ფენა. პირველი მიეკუთვნება №1 ეკლესიას (4X4 მ), რომელიც ნაშენია კლდის ფლეთილი ქვებით თიხის ხსნარზე. კედლების სისქე 0,8 მ. აფსიდა ნალისებურია. საკურთხეველი ნაგებია ტუფის გათლილი კვადრებით. №2 ეკლესია (2,6X5,5 მ), რომელიც მეორე სამშენებლო ფენას განეკუთვნება, უშუალოდ ფარავდა პირველი ფენის ეკლესიას. ნაშენია რიყისა და კლდის ფლეთილი ქვებით თიხის ხსნარზე. კედლების სისქე 0,8 მ. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ქვედა №1 ეკლესიის აფსიდა გადაკეთებულია და ზედა ფენის №2 ეკლესიის აფსიდადაა გამოყენებული. ის ნალისებურია, გარედან ოთხკუთხა მოხაზულობის. ამაღლებული საკურთხეველი 5 საფეხურიანია, რომლებიც შედგენილია ქვათლილებით. საკურთხევლის წინ მდგარა ქვის ემბაზი. მოგვიანებით ეკლესიისათვის სამხრეთიდან მიუშენებიათ პატარა სათავსო (2,5X2,5 მ). მინაშენში გამოვლინდა ტუფის ქვის 2 ემბაზი. №2 ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 9 მ-ის დაშორებით მდგარა ნალისებურაფსიდიანი №3 ეკლესია (5X4 მ). საკურთხეველი ნაგებია ტუფის ქვათლილებით. კედლები ნაშენია რიყისა და კლდის ფლეთილი ქვებით, თიხის ხსნარზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ჰქონია. ეკლესიები გადახურული ყოფილა ბრტყელი კრამიტით. კერამიკულ მასალასთან ერთად №2 ეკლესიის საკურთხეველთან აღმოჩნდა ხოსროვ II-ის (591-628) ვერცხლის მონეტა.
№2 ეკლესიის მინაშენის კედლის ქვეშ გაიწმინდა ფილაქნის ფილებით შედგენილი აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე დამხრობილი უინვენტარო ქვის სამარხი. მიცვალებული დაკრძალული იყო ქრისტიანული წესით. მსგავსი სამარხი გამოვლინდა ეკლესიის აღმოსავლეთით, 3 მ-ის დაშორებით. ფიქალის ფილებით შედგენილი ქვის სამარხი აღმოჩნდა №3 ნაგებობის ჩრდილოეთ კედელთანაც. მცირეწლოვანი მიცვალებული დაკრძალული იყო ქრისტიანული წესით. სამარხში ნაპოვნია სარდიონისა და აქატის მძივები.
1903 წ. ე. რესლერს სოფ. გლდანთან, განათხარი ყორღანის დასავლეთით, მიუკვლევია ქვის სამარხთა ჯგუფებისათვის, რომელთაგან გაუთხრია ორი უინვენტარო ჩრდილო-დასავლეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთ ხაზზე დამხრობილი სამარხი. მათში ესვენა ორ-ორი მიცვალებული. სოფ. გლდანისა და მამკოდის საზღვარზე ე. რესლერს შეუსწავლია აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე დამხრობილი 4 ქვის სამარხი, რომლებშიც მიცვალებულები დაკრძალულნი იყვნენ ქრისტიანული წესით. სამარხებში აღმოჩნდა: ვერცხლის ბეჭდის ფრაგმენტი, წვრილი მავთულისაგან დამზადებული თავგახსნილი რგოლი, ბრინჯაოს ღეროს ნატეხი, სარდიონის თვლით შემკული ბრინჯაოს საყურის ფრაგმენტი, რკინის რგოლი. №1 სამარხში, რომელშიც სამი მიცვალებული ესვენა, თავის ქალებს შორის აღმოჩნდა V ს-ის რომაული ოქროს აურეუსი, ოქროს მავთულისაგან შედგენილი საყურე და ორი მძივი (რესლერი 1906: 81-83).
1964 წ. სოფ. გლდანში, ადგილ რიყიანში, მშენებლობის დროს დანგრეულა ქვის სამარხები. სამარხეული ინვენტარიდან შემორჩა: ბრინჯაოს ორი საყურე, საკინძის მარჯნის თავები ბროწეულის ყვავილის მოყვანილობისა, ბრინჯაოს საკინძის ღერო და რკინის მრგვალგანივკვეთიანი მორკალური ღეროს (სამაჯურის?) ნატეხი. ნივთები VI-VIII სს-ით თარიღდება. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთ. ლორთქიფანიძის სახ. არქეოლოგიის ცენტრის დუშეთის ბაზაზე.
საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ინახება გლდანის საცხოვრებელი მასივის ტერიტორიაზე შემთხვევით აღმოჩენილი თბილისური ფელსი, ხოსრო II-ის დრაქმა, საბეჭდავი ჟეტონი და მედალიონი წმინდა გიორგის გამოსახულებით.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
არგენტინის კონსტიტუცია
მინი|250პქ|1853 წლის კონსტიტუციის პირველი გვერდი არგენტინის კონსტიტუცია - დღეს მოქმედი არგენტინული სამართლის პირველწყარო. კონსტიტუციის პირველი ვერსია დაიწერა 1853 წელს, სანტა-ფეში შეკრებილი კონსტიტუციური ასამბლეის მიერ, საბაზისო დოქტრინად აღებული იყო აშშ-ის კონსტიტუცია. ცვლილებები შევიდა 1860, 1866, 1898, 1949, 1957 წლებში, ხოლო ამჟამინდელი სახით დამტკიცებულ იქნა 1994 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის პოლიტიკა კატეგორია:კონსტიტუციები
პალიასტომი (ფილმი)
პალიასტომი — რეჟისორ სიკო დოლიძის 1963 წლის ფილმი. გადაღებულია ეგნატე ნინოშვილის მოთხრობა "პალიასტომის ტბის" მიხედვით.
სიუჟეტი
სოციალური უთანასწორობის მძიმე უღელქვეშ გმინავს რევოლუციამდელი გურული გლეხი ივანე, რომელიც უკიდურესი ფიზიკური დატვირთვით, ხე-ტყის დამზადებით ცდილობს გამოკვებოს გაღატაკებული ოჯახი, გაისტუმროს სახელმწიფო და საიჯარო გადასახადები. მომავლის მცირე იმედიც გამოანათებს, მაგრამ ფოთის გზაზე, პსლიასტომის ტბაზე მამა-შვილს ქარიშხალი წამოეწევათ და გამძვინვარებული სტიქია ორივეს შთანთქავს.
სქოლიო
კატეგორია:1963 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:სიმონ დოლიძის ფილმები
სათუარა II
სათუარა II — ხურიტული სამეფოს, მითანის უკანასკნელი მეფე დაახლოებით ძვ. წ. 1290–1275 წლებში. ითვლებოდა ხეთების ვასალად.
ასურეთის მითანიში ლაშქრობისას თავისი ჯარით შეეგება ასურეთის მეფეს სალმანასარ I-ს. მიუხედავად იმისა, რომ ზურგს უმაგრებდა ხეთებისა და ახლამუს რაზმები, სასტიკად დამარცხდა, მითანის სამეფოს ტერიტორია კი ასურეთის სახელმწიფოს შეემატა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მითანის მეფეები
ბრონტოზავრი
thumb|ბრონტოზავრი ბრონტოზავრი (Brontosaurus), აპატოზავრი — ამომწყდარი ქვეწარმავლების გვარი ხვლიკმენჯა დინოზავრების რიგისა. ცხოვრობდნენ იურულ პერიოდში. გიგანტური (20 მ-მდე სიგრძის), მასიური ცხოველები იყვნენ, რომელთაც ზომიერად გრძელი კისერი და შედარებით პატარა თავი ჰქონდათ. ბინადრობდნენ წყალში, იკვებებოდნენ მცენარეებით. ცხოვრობდნენ ჩრდილოეთ ამერიკაში, შესაძლოა ევროპაშიც (პორტუგალიაში). ბრონტოზავრის ახლობელი დინოზავრის ჩონჩხი ნაპოვნია ფერღანაში (უზბეკეთი, 1967).
ლიბიური დამწერლობა
ლიბიური დამწერლობა (ასევე ძველი ლიბიური ან ნუმიდური) — ანბანური დამწერლობა, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. III საუკუნუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე ჩრდილოეთ აფრიკის დიდ ტერიტორიაზე გამოიყენებოდა ძველი ლიბიური ენისათვის. ლიბიური დამწერლობა სავარაუდოდ ფინიკიურისაგან განვითარდა. მისგანაა განვითარებული ტუარეგის ხალხების მიერ გამოყენებული ანბანი — ტიფინაღი, რომლის სახელიც შესაძლოა ფინიკიური ეტიმოლოგიისა იყოს. დღემდე ცნობილია 1200 ნიმუში ლიბიური დამწერლობისა, რომლებიც ხმელთაშუა ზღვის, ნილოსის, ნიგერისა და კანარებს შორისაა ნაპოვნი. ყველაზე დიდი ოდენობით მოიპოვება დღევანდელი ტუნისის ტერიტორიასა და ალჟირის მოსაზღვრე რეგიონებში. ამასთანავე გამოიყოფა ორი ძირითადი განსხვავებული ჯგუფი: აღმოსავლური ვარიანტი, რომლის გავრცელების დასავლეთი საზღვარი ალჟირში მდებარეობს და დასავლური ვარიანტი, რომელიც მეტ ასო-ნიშანს მოიცავს, ვიდრე აღმოსავლური ვარიანტი.
მაშინ, როდესაც შრიფტის დასავლური ვარიანტი მხოლოდ ვარაუდის დონეზეა გაშიფრული, აღმოსავლური ვარიანტის ასო–ნიშანთა გამოთქმები თითქმის სრულადაა ამოცნობილი. იგი წარმოადგენს კონსონანტურ დამწერლობას, რომელსაც ხმოვანთა ნიშნები არ მოეპოვება. დამახასიათებელი არაა ასევე გაორმაგება. წერის მიმართულებაც ერთიანი არაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანბანური დამწერლობები კატეგორია:კონსონანტური დამწერლობები
Leptogenys centralis
Leptogenys centralis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ივან მიკიტენკო
ივან მიკიტენკო (დ. 6 სექტემბერი, სოფ. რივნე, ახლანდ. კიროვოჰრადის ოლქი — გ. 10 ოქტომბერი, 1937, კიევი) — უკრაინელი მწერალი, დრამატურგი. 1911 წელს ჩაირიცხა ხერსონის სამხედრო-საფერშლო სასწავლებელში. 1914 წლის დეკემბრიდან იყო პირველი მსოფლიო ომის ფრონტებზე, სადაც მსახურობდა მე-8 არმიის 50-ე ქვეითი დივიზიის ლაზარეთში. 1917 წელს დემობილიზაციის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ სოფელში, მონაწილეობდა ელისავეტჰრადის რეგიონის სოფლებში ტიფთან ბრძოლაში, ხელმძღვანელობდა სოფელ ნეჩაივკის (ახლანდ. კიროვოჰრადის ოლქი) საექიმო პუნქტს, თავის მიერ ორგანიზებული თეატრისთვის წერდა ლექსებსა და მოკლე პიესებს. 1922–1926 წლებში სწავლობდა ოდესის სამედიცინო ინსტიტუტში. ადგილობრივ პერიოდიკაში გამოაქვეყნა 300-ზე მეტი ლექსი, ფელეტონი, ნარკვევი, სტატია. მოთხრობათა ციკლი „წითელი ეტიუდები“ შევიდა პროზაულ კრებულში „მზის დევნაში“ (ხარკივი, 1926). იყო პროლეტარისტი მწერლების კავშირ „ჰარტის“ წევრი, 1924 წლიდან — მისი ოდესის ფილიალის ხელმძღვანელი. სწავლასთან ერთად, 1925–1926 წლებში იყო ოდესის სახელმწიფო დრამატული თეატრის ლიტერატურული ნაწილის გამგე.
1926 წლის ბოლოს გადავიდა ხარკივში, სადაც 1927 წელს დაამთავრა სამედიცინო ინსტიტუტი. აქტიურად უწყობდა ხელს სრულიად უკრაინის პროლეტარისტი მწერლების ყრილობის მომზადებას, შემდგომში გახდა სრულიად უკრაინის პროლეტარისტ მწერალთა კავშირის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1927–1929 წლებში ხარკოვში გამოვიდა პოემა „ცეცხლში“, პიესა „მივდივარ“, მოთხრობები „ძმები“ და „ჰავრიილ კირიჩენკო — მოსწავლე“, მოთხრობათა კრებული „ბანდიტები“, 1933 წელს — რომანი „დილა“, რომელიც ახალგაზრდა სამართალდამრღვევთა ხელახლა აღზრდას ეხება. გერმანიასა და ჩეხოსლოვაკიაში მოგზაურობის შთაბეჭდილებების ქვეშ გამოსცა სამოგზაურო ნარკვევთა წიგნი „მშვიდობის მტრედები“ (ხარკოვი, 1929; რუსული თარგმანი — 1930, ქართული — 1932, სახელწოდებით „მშვიდობიანობის მტრედები“, მთარგმ. ქეთევან ირემაძე-რადიანი). წერდა პიესებსაც: დიქტატურა (1929), „კადრები“ („გაგვანათეთ, ვარსკვლავებო“, 1930), „ღირსების საქმე“ (1931), „ჩვენი ქვეყნის გოგონები“ (1932), „ღვთისმშობლის ბასტილია“ (1933), „მარუსია შურაი“ (1934), „სოლო ფლეიტაზე“ (1935), „ახალგაზრდობის დღეები“ (1936), „როგორ ამოვიდა მზე“ (1937; გამოქვეყნდა 1962 წელს ჟურნალში „ჟოვტენ“). მათ დგამდნენ უკრაინის, ბელორუსიის, საქართველოს (მაგ., „გაგვანათეთ, ვარსკვლავებო“ სახელწოდებით „აანთეთ ვარსკვლავები“ ), სომხეთის, აზერბაიჯანის, რუსეთის, თათრეთის, უზბეკეთის და სხვათა თეატრებში.
თაბორი
თაბორი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ივან მიკიტენკო
1937 წლის შემოდგომაზე დევნისა და ცილისწამების მსხვერპლი გახდა. 3 ოქტომბერს გარიცხეს პარტიიდან (რეაბილიტირებულია 1956 წელს), წაუყენეს ცრუ ბრალდებები — „პარტიას უმალავდა თავის კულაკურ წარმომავლობას, მფარველობდა თავის კულაკ ბანდიტ ძმას, კავშირები ჰქონდა ტროცკისტებთან და ბურჟუაზიულ ნაციონალისტებთან, შეგნებულად ეხმარებოდა უკრაინული კულტურისათვის ზიანის მიყენებას“. მომდევნო დღეს ცოლს შეატყობინა, რომ შინსახკომში მიდიოდა კუთვნილი იარაღის ჩასაბარებლად. 18 ნოემბერს კიევის შემოგარენში საფეთქელში ტყვიადახლილი იპოვეს. ოფიციალური ვერსიით, თავი მოიკლა, თუმცა არსებობს საფუძვლიანი მოწმობები იმისა, რომ მკვლელობა მოხდა. მის სახელს ატარებს ქუჩები კიევსა და კროპივნიცკში. მშობლიური სოფლის სკოლაში დგას მისი ძეგლი (მოქანდაკე ა. ფუჟენკო) და გახსნილია ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:საბჭოთა მწერლები კატეგორია:უკრაინელი დრამატურგები კატეგორია:უკრაინულენოვანი მწერლები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი
ბრენია-ალტა
ბრენია-ალტა (Breña Alta) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ პალმაზე. ფართობი — 30,82 კმ². მოსახლეობა — 7199 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
რომაული მითოლოგია
thumb|12 ღმერთის საკურთხეველი
thumb|მერკურუსი
რომაელთა რელიგიური შეხედულებები ისტორიული განვითარების სხვადასხვა ეტაპებზე საგრძნობლად იცვლებოდა. თავდაპირველად ლათინურ ღმერთების პანთეონზე და რელიგიურ რიტუალებზე ძლიერი ზეგავლენა იქონია ეტრუსკულმა რელიგიამ, ხოლო შემდეგ მოხდა ბერძნული გავლენის შემოჭრა. ბერძნული რელიგიის გარდა რომაელთა რელიგიაზე გავლენა ეგვიპტურმა რელიგიამაც იქონია.
რომაელთა რელიგიური შეხედულებები
ადრეულ რომაულ მითოლოგიაზე ცნობები პრაქტიკულად არ მოგვეპოვება. მეცნიერები დიდხანს ვარაუდობდნენ, რომ რომაელებს არ ჰქონდათ ნათლად ჩამოყალიბებული ღმერთების სახე, არამედ ბუნებაში არსებობდნენ კეთილმოსურნე და ბოროტი ძალები - ნუმინა (numina). ამ აზრის დამკვიდრებას ხელი შეუწყო იმან, რომ ბევრ ღმერთს არ ჰქონდა განსაზღვრული სქესი, ხოლო ზოგი კი წყვილად იყო, ქალის და კაცის სახებით (მაგ. ფავნი და ფავნა) და ასევე რომაული მიმართვა ღმერთებისადმი: ”ღმერთო ან ქალღმერთო” ”კაცო ან ქალო” ”ან რომელი სახელითაც ინებებ რომ გიწოდონ”. ვარონის ცნობებითაც ძველ რომში არსებობდნენ არა ღმერთები, არამედ მათი სიმბოლოები, ხოლო რიტუალები ტარდებოდა კეთილმოსურნე ნუმინების გასაძლიერებლად და ბოროტთა მოქმედების ნეიტრალიზაციისთვის. რომაელი ღმერთები არ იყვნენ ანტროპომორფულები და არ ჰქონდათ მითოლოგიის სისტემა, ვინაიდან გამოირიცხებოდა ღმერთებს შორის ნათესაური კავშირები და ქორწინებები.
ზოგ ავტორს მიაჩნია, რომ რომაელებს ჰქონდათ პრიმიტიული მითოლოგია, რომელიც დავიწყებას მიეცა და მას ჩაენაცვლა ბერძნული მითოლოგია. სავარაუდოდ, რომაული მითოლოგიის ფესვები უკავშირდება სხვა ინდოევროპულ მითოლოგიას. დიუმეზილის აზრით, რომაული მითოლოგიის თავისებურებაა, რომ კონფლიქტები ღმერთების სამყაროდან გმირებზეა გადმოტანილი (მაგ. ჰორაციუსების და კურიაციუსების ორთაბრძოლა, მუციუს სცევოლუსზე, რომელსაც იგი ადარებს სკანდინავიურ ფრეირს, ჰორაციუს კოკლესზე, რომელსაც ოდინს ადარებს).
ჩვენამდე მოღწეულ მწირ ცნობებზე დაყრდნობით შეგვიძლია ვივარაუდოთ რომ, რომაელთა რელიგია იყო იტალიის იმდროინდელი სხვა ერების რელიგიის მსგავსი. შესაძლოა არსებობდა მითი იანუსის მიერ სამყაროს შექმნის შესახებ, რომელსაც შემდეგ იუპიტერი ჩაენაცვლა. ასევე მითი ხალხის წარმოშობაზე მუხისგან, მითი ველური ცხოვრების შესახებ და ღმერთების და გმირების მიერ ცივილიზაციის შექმნაზე. მუხას რომაელებისთვის, იტალიკებისთვის და გალებისთვის ღრმა საკრალური მნიშვნელობა ჰქონდა. თაყვანს სცემდნენ ასევე სხვა ხეებს და ტევრებს. ხშირად ტევრებს სხვადასხვა ღმერთებსაც უძღვნიდნენ და მათ პატივსაცემად ატარებდნენ რიტუალებს. ყველა რომაელისთვის განსაკუთრებით წმინდა იყო ლეღვის ხე, რომლის ქვეშაც ძუ მგელმა გამოკვება რომულუსი და რემუსი და მუხის ხე კაპიტოლიუმზე, რომელთანაც რომულუსმა თავისი პირველი ნადავლი მოიტანა - spolia opima, მის მიერ მოკლული მეფის იარაღი და ჯავშანი და ასევე ქვის მუხა ვატიკანზე.
thumb|სატურნი სავარაუდოდ არსებობდა მითები წმინდა ცხოველებზეც - კოდალაზე, არწივზე და მგელზე. მგელს ეძღვნებოდა ლუპერკალიუმი - მგლის დღესასწაული. ამის გარდა მგლებს ბევრ მაგიურ თვისებას ანიჭებდნენ.
საყოველთაო ღმერთების გარდა რომაულ ოჯახებს ჰყავდათ გვარის მფარველი ღვთაებებიც. ისეთ ძველ გვარებს, როგორებიცაა ემილიუსები, კლავდიუსები, კორნელიუსები, ჰქონდათ საკუთარ ღვთაებებთან დაკავშირებული დღესასწაულები. გვარის კულტები ყალიბდებოდა ოჯახის კერის ქალღმერთ ვესტას კულტის გარშემო.
ღმერთების სამყარო ადამიანების სამყაროს მსგავსად იყო მოწყობილი. მათ ჰყავდათ მეფე - იუპიტერი, ყველაზე პატივცემულ ღმერთებს, სენატორთა მსგავსად ეწოდებოდათ patres, მათ ჰყავდათ მსახურები - famuli tivi და ვესტას ქალწულთა ანალოგიურად ღვთაებრივი ქალწულები - virgines divi. ღმერთები იყოფოდნენ ზეციურებზე, მიწიერებზე და ქვესკნელისაზე. თუმცა ზოგ ღმერთს სამივე განზომილებაში შეეძლო მოქმედება. ღმერთების, ადამიანების და მიცვალებულთა სამყაროები გამიჯნული იყო. მაგრამ ხალხი არ იწყებდა არცერთ მნიშვნელოვან საქმეს სანამ ფრინველების ფრენით, სამსხვერპლო ცხოველთა შიგნეულობით ან მეხის დაცემით არ გაიგებდნენ ღმერთების აზრს.
მტრების ღმერთებს სპეციალური ფორმულებით რომაელები თავის მხარეს იბირებდნენ. ამ გზით რომაულ პანთეონს შეემატნენ ბევრი იტალიკური ღმერთები. ითვლებოდა რომ მკვდრები ზემოქმედებენ ცოცხალთა სამყაროზე და შურისძიება შეუძლიათ. ამის გარდა საზოგადოების ფენებს და პროფესიებს თავისი ღმერთები ჰყავდათ. რომის ქალაქად ჩამოყალიბების შემდეგ მთავარი ტაძარი, რომელიც რომის ძლიერებას ასახავდა იუპიტერ კაპიტოლიელის ტაძარი გახდა.
რომაული რელიგიის განვითარებაზე იმოქმედა საზოგადოების დემოკრატიზაციამ. უმაღლესი ავტორიტეტი ძვ. წ. I საუკუნისთვის იყო არა რელიგია, არამედ სამოქალაქო საზოგადოება. დემოკრატიზაციამ მოიტანა ის რომ რომაულ საზოგადოებაში არ იყო ქურუმული კასტა და მოქალაქეების ფენებად დაყოფას არაფერი საერთო არ ჰქონდა რელიგიურ მწამსთან. ამან გამოიწვია მტკიცე რელიგიური დოგმის არ ქონა. მოქალაქეობრივი ვალი იყო ღმერთების თაყვანისცემა, მაგრამ ამასთან არავის არ ეკრძალებოდა მათზე საკუთარი აზრის გამოთქმა. აზროვნების ასეთი თავისუფლება ასახულია ციცერონის ტრაქტატში ღმერთების ბუნების შესახებ და დივიაციის შესახებ. ეთიკა რელიგიით კი არა, არამედ საზოგადოების კეთიოლდღეობით განისაზღვრებოდა. რომაელებს სძულდათ ერთპიროვნული მართველობა, რამაც გამოიწვია მეფეების და გმირების კულტის არ არსებობა. მეორე მხრივ გაუთავებელი ომები, რომლებსაც რომი აწარმოებდა, საჭიროებდა იდეოლოგიურ საფუძველს. ამან გამოიწვია რომზე მითის ჩამოყალიბება, რომ მას ღმერთების მიერ ნაბოძები აქვს სამყაროში გაბატონება, ხოლო რომაელ ხალხზე, როგორც განსაკუთრებული თვისებებით დაჯილდოებულებზე. ასევე აღსანიშნავია იმ გმირთა განდიდება, ვინც სჩადიოდა გმირობებს არა პირადი დიდებისთვის, არამედ რომის განსადიდებლად.
მითები იქმნებოდა რომაელ მეფეებზე და მეფობის პერიოდის გმირებზე, შემდეგ კი რესპუბლიკის ადრეულ მოღვაწეებზე. ზოგი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ მეფეები მხოლოდ მითოლოგიური პერსონაჟები იყვნენ, ხოლო ზოგი კი მათ რეალურ პიროვნებებად მიიჩნევს. როგორც წესი ყველა ეს მითი რომის განდიდებისკენ იყო მიმართული.
იმპერიის ჩამოყალიბების შემდეგ დაიწყო გარდაცვლილი იმპერატორების გაღმერთება და მათი თაყვანისცემა. ამასთან რომის საზღვრების გაფართოებამ გამოიწვია ეგვიპტური და ახლო აღმოსავლური ღმერთების კულტების გავრცელებაც.
იმპერატორების კულტი
რომის პირველი იმპერატორის, ოქტავიანე ავგუსტუსის გარდაცვალების შემდეგ მოხდა მისი გაღმერთება. ამის შემდეგ ტრადიციად ჩამოყალიბდა თავისი სიკვდილით გარდაცვლილი იმპერატორების გაღმერთება. იმპერატორთა კულტებს სპეციალური ქურუმები ემსახურებოდნენ და მათი თაყვანისცემა სავალდებულო იყო რომის იმპერიის ყველა მაცხოვრებლისთვის.
გაღმერთებული იმპერატორები:
წინაპრების კულტი
გარდაცვლილი მამა ხდებოდა ოჯახის მფარველი ღმერთი. მისი კოცონიდან უფროსი ვაჟი იღებდა ძვალს და აცხადებდა გარდაცვლილ მამას ღმერთად. არისტოკრატიულ ოჯახებში მიღებული იყო მიცვალებულებისთვის ცვილის ნიღაბის გაკეთება, რომელიც სპეციალურ ადგილას ინახებოდა. გვარები, რომლებსაც ასეთი ბევრი ნიღაბი ჰქონდა ითვლებოდა ძველ და წარჩინებულად. სწორედ ამ ნიღბებით განისაზღვრებოდა გვარის სიძველე. წინაპრებისთვის მსხვერპლშეწირვა სავალდებულო იყო ოჯახის წევრებისთვის. ოჯახში შემოსული ახალი ადამიანი (რძალი ან ნაშვილები) ასევე იღებდა მოცემული ოჯახის კულტს.
რესურსები
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
The Return of the Space Cowboy
The Return of the Space Cowboy — ეისიდ-ჯაზ/ფანკ-ჯგუფ Jamiroquai-ს მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1994 წელს. ამ ალბომში ჯგუფის მუსიკაში გამოჩნდა ბევრი ახალი ელემენტი, მელოდიები ნაწილობრივ დამძიმდა, ხოლო ჯგუფმა სულ მცირე რაოდენობით მოაკლო თავის სიმღერებს წინა ალბომის ხიბლი - ტრადიციული ფანკი და ეისიდ-ჯაზი. მიუხედავად ამისა, დისკი დიდ წარმატებად იქცა კოლექტივისათვის, რადგანაც, ისევე, როგორც წინა ალბომი, ექსპერიმენტულ ხასიათს ატარებდა.
რემასტერის დამატებითი CD
2013 წლის მარტში გამოცემულ რემასტერს ახლავს დამატებითი დისკი სიმღერებით:
ხორითი
ხორითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (სარგვეშის თემი). მდებარეობს მდინარეების ხორითულისა და ივანოურის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 540 მეტრი. ხარაგაულიდან 12 კილომეტრი. სოფელში არის ორი, ღვთაებისა და მირონწმინდის სახელობის ეკლესიები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 90 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოტფრიდ არნოლდი
გოტფრიდ არნოლდი (Gottfried Arnold; დ. 5 სექტემბერი, 1665 — გ. 30 მაისი, 1714) — პროტესტანტული ეკლესიის ისტორიკოსი. მოღვაწეობდა XVII საუკუნის ბოლოს და XVIII საუკუნის დასაწყისში.
ბიოგრაფია
გოტფრიდ არნოლდი დაიბადა პედაგოგის ოჯახში.
სწავლობდა თეოლოგიას ვიტენბერგის უნივერსიტეტში. ქალაქ დრეზდენში იგი შეხვდა აღიარებულ ლუთერანელ თეოლოგ ფილიპ იაკობ სპენერს და მის მიერ მოქცეული იქნა ეგრეთ წოდებულ „შინაგან ქრისტიანობად“.
1696 წელს არნოლდმა დაწერა Die erste Liebe, di wahre Abbildung der ersten Christen.
1697 წელს მიიწვიეს გისენის უნივერსიტეტის ისტორიის პროფესორის თანამდებობაზე. 1698 წელს მან ეს თანამდებობა დატოვა, რადგან ღვთისმოსაობა არ აძლევდა მას საშუალებას შეურიგებოდა საერო სწავლის ამაოებას და უნივერსიტეტის არეულ ყოფას.
1700 წელს არნოლდი საქს-ეიზენახის დაქვრივებული ჰერცოგინიას კარის პასტორი იყო, მაგრამ 1702 წელს იგი დაითხოვეს ამ თანამდებობიდან.
1708 წელს იგი იყო მქადაგებელი და ინსპექტორი ვერბენში, ხოლო 1707 წელს პასტორი პერლბერგში ბრანდენბურგში.
გოტფრიდ არნოლდი გარდაიცვალა 1714 წლის 30 მაისს გულის შეტევის შედეგად, რომელიც გამოიწვია პრუსიელო რეკრუტერების ქცევაც, როცა ისინი ეკლესიაში ღვთისმსახურების დროს შეიჭრნენ.
XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის გვერდებზე გამოქვეყნდა მისი საქმიანობის შემდეგი შეფასება: „მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევარია Unparteische Kirchen— und Ketzerhistorie (2 ტომი, ფრანკფურტი, 1699; 1700-15; 1729; 3 ტ., შაფგ., 1740-42).''
თავად არნოლდმა, რომელმაც თავის ჩანაწერებში ეკლესიის დანგრევის სევდიანი ამბავი ყვებოდა, სასოწარკვეთილი აღნიშნავდა: „ასეთ უვიც დროში, არც სამღვდელოებას და არც ერისკაცებს შორის კარგი არაფერი მოიძებნება“.
არნოლდიმრავალი წმინდა საგალობელი, რომლებიც მის ნამუშევრებში იყო მიმოფანტული, კნაპმა და ემანმა შეაგროვეს და გამოაქვეყნეს 1845-1856 წლებში (შტუტგარტი).
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ისტორიკოსები კატეგორია:ქრისტიანი მწერლები
ლუის ბუნიუელი
ლუის ბუნიუელი (Luis Buñuel; დ. 22 თებერვალი, 1900 — გ. 29 ივლისი, 1983) — ესპანელი კინორეჟისორი, რომელიც მოღვაწეობდა ესპანეთში, მექსიკასა და საფრანგეთში. ბუნიუელი იღებდა სიურრეალისტურ ფილმებს. ჰქონდა საკუთარი კინო-ხელწერა. გამოირჩეოდა სოციალური და რელიგიური უსამართლობების სკანდალური მხილებით, ეროტიციზმის ჩვენებით.
ბიოგრაფია
ლუის ბუნიუელი დაიბადა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში, არაგონის რეგიონის ქალაქ კალანდაში (ტერუელის პროვინცია). ოჯახის 7 შვილიდან ყველაზე უმცროსი იყო. 1907-1915 წლებში სწავლობდა იეზუიტურ კოლეჯში სარაგოსაში, 1917 წელს კი მადრიდის უნივერსიტეტში, სადაც დაუმეგობრდა სალვადორ დალისა და ფედერიკო გარსია ლორკას.
1924-1927 წლებში პარიზში იღებდა მონაწილეობას „ავანგარდულ“ მოძრაობაში, მუშაობდა რეჟისორ ჟან ეპშტეინის ასისტენტად. 1934 წელს იგი დაქორწინდა ჟანა რაკარზე, პარიზში და მათი ქორწინება ბუნიუელის ცხოვრების განმავლობაში გრძელდებოდა. ბუნიუელს მასთან შეეძინა შვილები: კინოპროდიუსერი რაფაელ ბუნიუელი და ხუან ლუის ბუნიუელი. 1939 წელს გადავიდა აშშ-ში, იყო მემონტაჟე ჰოლივუდში, თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის კინოგანყოფილების თანამშრომელი ნიუ-იორკში.
1946 წელს გადავიდა მექსიკაში, სადაც გაიცნო პროდიუსერი ოსკარ დანსიჟე. მასთან ერთად გადაიღო ფილმი „დიდი კაზინო“. სამი წლის შემდეგ იგი იღებს მექსიკის მოქალაქეობას. ბუნუელის მექსიკური პერიოდის ბოლო ფილმი იყო „სიმეონ მეუდაბნოე“.
საფრანგეთში გადასვლის შემდეგ ბუნიუელი იწყებს თანამშრომლობას პროდიუსერ სერჟ ზილბერმანთან. საფრანგეთში მუშაობის პერიოდში მან შექმნა მისი ყველაზე ცნობილი სიურრეალისტური სურათები: „ბურჟუაზიის მოკრძალებული ხიბლი“, „თავისუფლების ფანტომი“ და „ეს ბუნდოვანი სურვილის ობიექტი“.
1977 წელს მან გადაწყვიტა დაეწერა ავტობიოგრაფია, რომელიც მოიცავს ბუნუელის საინტერესო ცხოვრებას, მეგობრებსა და მის ოჯახს. ბუნიუელის ყველაზე ცნობილ გამონათქვამად ითვლება 1960 წელს მიშელ მანცეაუხთან ინტერვიუში ნათქვამი: „მე კვლავ მადლობელი ვარ ღმერთის, ათეისტის “. გარდაიცვალა მეხიკოში 1983 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:ფრანგი ათეისტები
ზეთსახდელი
ზეთსახდელი (ძვ. ქართულ წყაროებში საზეთე) (ეთნოგრ.), სელის ზეთის სახდელი საწარმო, გამართული იყო ქვის შენობაში; შედგებოდა: ღუმლისაგან, საზეთე წისქვილისა (გელაზი) და წნეხისაგან. იქვე იყო დამხმარე ხელსაწყოებიც (საცრები, ლასტები, ხის კუნძები, მარცვლისა და წყლის საწყაოები, გამწევი ძალის უღლები, წყლის ჭურჭელი და სხვა).
ქვით ნაგები ღუმელი ზეთსახდელის კედელთან იყო მიშენებული. ღუმელზე მარცვალს ხალავდნენ. წისქვილი ნაგებობის ცენტრში იყო გამართული და სალეწი "კალოსა" და გელაზისაგან შედგებოდა. მისი დანიშნულება იყო დახალული მარცვლის დაფქვა-დაგელაზება და დასაწნეხი ქუმელის შემზადება. წნეზი შეიცავდა საწნეხ ძელებს ხრახნითურთ და საქუმელე გეჯას. ზეთსახდელები საქართველოში საზეთე სელის ზონაში (უმთავრესად მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში) იყო გავრცელებული. წყაროების მიხედვით, ქართული საეკლესიო კერებს საკუთარი ზეთსახდელები ჰქონდათ. XIX საუკუნეში ზოგ ზეთსახდელ სახელოსნოში დაქირავებულ შრომას იყენებდნენ და ზეთს გასაყიდად ხდიდნენ. მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში ზეთსახდელები 40-იან წლებამდე არსებობდა. საზეთე სელის კულტურის მზესუმზირით შეცვლის შემდეგ ზეთის წარმოების ცენტრებმა მზესუმზირის გავრცელების ზონაში - კახეთსა და ქვემო ქართლში გადაინაცვლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საკვების ინდუსტრია
ჯაკომო მეიერბერი
thumb|235px|right|ჯაკომო მეიერბერი, [[იოზეფ კრიჰუბერის ლიტოგრაფია, 1847.]] ჯაკომო მეიერბერი (ნამდვ. სახელი და გვარი იაკობ ლიბმან ბერი; Beer დ. 5 სექტემბერი, 1791 — გ. 2 მაისი, 1864) — გერმანიაში დაბადებული ებრაული წარმოშობის კომპოზიტორი. დაიბადა ებრაელი ბანკირის ოჯახში. მუსიკალური განათლება მიიღო მუციო კლემენტის (ფორტეპიანო), კ. ფ. ცეტერისა და გ. ი. ფოგლერის ხელმძღვანელობით. 1816-24 წლები გაატარა იტალიაში. ეუფლებოდა საოპერო ხელოვნების სტილს, წერდა ოპერებს. 1842-დან იყო მუსიკის გენ. დირექტორი ბერლინში. 1830-40-იან წლებში პარიზის თეატრისთვის დაწერა რამდენიმე ნაწარმოები (ე. სკრიბის ლიბრეტოზე) რომელთაგან მნიშვნელოვანი ოპერა „რობერტ-სატანა“ (1831, პარიზი) მეიერბერის საოპერო კონცეფცია მთელი სისრულით გამოჩნდა ოპერა „ჰუგენოტებში“ (1836, იქვე) რუსეთში - „გველებისა და გიბელინების“ სახელწოდებით. შემდეგ შექმნა ოპერები „წინასწარმეტყველი“ (1849, იქვე) რუსეთში - „გენტის ალყის“ (მოგვიანებით „იოანე ლეიდენელის“) სახელწოდებით; „აფრიკელი ქალი“ (1865, დაიდგა მეიერბერის სიკვდილის შემდეგ) ეს უკანასკნელი მეტყველებს კომპოზიტორის შემოქმედებით კრიზისზე. მეიერბერის საოპერო ხელოვნების სტილის ძირითადი საფუძველია სიუჟეტის ეფექტიანი განვითარება, გმირთა მკაფიო სახეები, კოლორიტული მასობრივი სცენები, სანახაობითი და ფსიქოლ. კონტრასტები; სოც. ჟღერადობა. მეიერბერის შემოქმედებამ დიდი გავლენა მოახდინა XIX ს-ის საოპერო ხელოვნებაზე, თუმცა შემდგომში მეიერბერის წიმააღმდეგ დაიწყო რეაქცია, უარყოფდნენ მის გარეგან ეფექტს. მეიერბერს ეკუთვნის აგრეთვე კანტატები, საორკესტრო ნაწარმოებები, მუსიკა თეატრისათვის, საფორტეპიანო პიესები, სიმღერები.
Leptogenys chalybaea
Leptogenys chalybaea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
მაიკოპის კულტურა
მინი|300პქ|მაიკოპის კულტურის გავრცელების არეალი მაიკოპის კულტურა — ძვ. წ. III ათასწლეულის II ნახევრის არქეოლოგიური კულტურა, რომელიც გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ კავკასიის მთიანეთში. სახელი ეწოდა 1897 წ. შესწავლილი მაიკოპის ყურღანის მიხედვით. მაიკოპის კულტურა წარმოდგენილია მრავალრიცხოვანი გორასამარხებით, ზოგჯერ გამაგრებული ნამოსახლარებით. მაიკოპის კულტურის გვიანდელ საფეხურზე გაჩნდა ქვის აკლდამები (მ. შ. დოლმენებიც). ქვის ცულების, დანისა და ნამგლის ჩასართების, ისრისპირების გვერდით გვხვდება სპილენძის ცულები, თოხები, დანები, სატეხები, სატევრები, შუბისპირები. აღმოჩენილი მასალა მიგვანიშნებს, რომ მაიკოპის კულტურის მქონე ტომებს კავშირი ჰქონდათ აღმოსავლეთთან. მაიკოპის კულტურის კერამიკა ნაწილობრივ მორგვზეა დამზადებული, ჭარბობს წითლად გამომწვარი, გაპრიალებული, ზოგჯერ მოხატული ჭურჭელი. ჩანს, რომ მოსახლეობა მისდევდა მესაქონლეობასა და მიწათმოქმედებას, საზოგადოებრივი წყობა იყო პირველყოფილურ-თემური. მაიკოპის კულტურის მდიდარი სამარხეული მასალა მოწმობს, რომ ქონებრივ უთანასწორობას ღრმად ჰქონდა ფესვები გადგმული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის ბრინჯაოს ხანის კულტურები
ბრონტოთერიუმები
ბრონტოთერიუმები (Brontotheriidae), ამომწყდარი ძუძუმწოვრების ოჯახი კენტჩლიქოსნების რიგისა. ცხოვრობდნენ პალეოგენში, გარეგნულად მარტორქას ჰგავდნენ. სიდიდით ცხენისა და საშუალო ზომის სპოლისოდენა იყვნენ (სიმაღლე მინდაოში 2,5 მ). ჰქონდათ მოკლე მასიური კიდურები, წინა ფეხებზე 4, უკანაზე - 3 თითი. უძველეს ბრონტოთერიუმებს რქები არ ჰქონდათ; უფრო გვიანი პერიოდისათვის კი ქალას წინა ნაწილში განუვითარდათ წყვილი რქისმაგვარი გამონაზარდი. ბრონტოთერიუმები ბინადრობდნენ წყალსატევებთან, იკვებებოდნენ რბილი მცენარეულობით. ბრონტოთერიუმების ნამარხები აღმოჩენილია უმთავრესად ჩრდილოეთ ამერიკაში, აზიაში, აგრეთვე ევროპაში; შედარებით მალე ამოწყდნენ. მათი ხანმოკლე არსებობის მიზეზად ზოგჯერ მიიჩნევს თავის ტვინის მცირე ზომას და კბილების არასრულყოფილ აგებულებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:კენტჩლიქოსნები
პატანჯალი
პატანჯალი (पतञ्जलि, Patañjali, [pʌtʌɲʤʌlɪ]) — ინდოელი სწავლული, იოგას სკოლის (დარშანის) ფუძემდებელი, რომელსაც ჩვენამდე მოღწეული „იოგა-სუტრას“ შედგენა მიეწერება. ინდურ მითოლოგიაში გველთა მეფის, შეშას ინკარნაციად მიიჩნევა.
პატანჯალის ცხოვრების შესახებ ცნობებს ჩევენამდე არ მოუღწევია. ასევე უცნობია, რომელ საუკუნეებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. დარწმუნებით არც იმის თქმა შეიძლება, რომ იგი ისტორიული პიროვნება იყო. ინდური ტრადიცია მას ამავე სახელის გრამატოლოგთან აიგივებს, რომელიც ქრისტეს შობამდე მეორე საუკუნეში ცხოვრობდა. მაგრამ იმის გამო, რომ გრამატოლოგის ენა და ლექსიკა დიდად განსხვავდება „იოგა-სუტრას“ ავტორის ენისა და ლექსიკისაგან, ინდოლოგები ამ მოსაზრებას არ ეთანხმებიან.
PepsiCo
პეპსიკო (PepsiCo; NYSE: PEP), Fortune 500-ის, ამერიკის ტრანსნაციონალური კორპორაცია შტაბ-ბინით პურჩეიზში, ნიუ-იორკი, რომლის მთავარი წარმოებისა და მარკეტინგის სპეციალიზაცია კარბონატული უალკოჰოლო სასმელებია, ასევე მშრალი საკვები. გრადა ბრენდისა Pepsi-Cola, კომპანია ფლობს ბრენდებს Quaker Oats, Gatorade, Frito-Lay, SoBe, Naked, Tropicana, Copella, Mountain Dew, Mirinda და 7-Up (აშშ-ს გარეთ).
ისტორია
მთავარი შტაბ-ბინით პურჩეიზში, ნიუ-იორკი, და კვლევისა და განვითარების შტაბ-ბინით ვალჰალაში, კომპანია პეპსი-კოლა 1898 წელს დააარსა ფრამაკოლოგმა და ინდუსტრიალისტმა კალებ ბრადჰემმა. ამჟამინდელი სახელით კომპანია ცნობილია 1965 წლიდან, როდესაც ის Frito Lay-სთან გაერთიანდა. 1997 წლამდე ის ასევე ფლობდა კომპანიებს KFC, Pizza Hut, და Taco Bell, თუმცა ეს სწრაფი კვების რესტორების ქსელები 1998 წელს ჩამოშორდა მას და გაერთიანდა Tricon Global Restaurants კონგლომერაციაში, რომელსაც ამჟამად Yum! Brands, Inc. ჰქვია. პეპსიკომ 1998 წელს შეისყიდა Tropicana, ხოლო 2001 წელს Quaker Oats. 2005 წელს პეპსიკომ გაუსწრო კოკა-კოლას საბაზრო კაპიტალიზაციით პირველად 112 წლის განმავლობაში, როდიდანაც ეს ორი კომპანია ერთმანეთს კონკურენციას უწევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1969 წელს დაარსებული კომპანიები
აბელ სანტამარიას აეროპორტი
აბელ სანტამარიას აეროპორტი (Aeropuerto "Abel Santamaría" ) — საერთაშორისო აეროპორტი კუბაში, ვილია-კლარას პროვინციაში, ქალაქ სანტა-კლარასთან.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის აეროპორტები
ერიხ ჰონეკერი
thumb|180px|ერიხ ჰონეკერი ერიხ ჰონეკერი (Erich Honecker; დ. 25 აგვისტო, 1912, ნოინკირხენის რაიონი, ზაარლანდი — გ. 29 მაისი, 1994, სანტიაგო დე ჩილე) — გერმანელი კომუნისტი პოლიტიკოსი, გესპ-ის ცეკის გენერალური მდივანი და გდრ-ის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე.
1929 წლიდან გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1930–1931 წლებში სწავლობდა მოსკოვში კომინტერნის ახალგაზრდობის სკოლაში. ფაშისტური რეჟიმის წლებში არალეგალურ მოღვაწეობას ეწეოდა, 1935 წელს დააპატიმრეს, 1937 წელს მიუსაჯეს 10 წლის პატიმრობა. 1945 წელს საბჭოთა არმიამ გაათავისუფლა პატიმრობიდან. 1946 წლიდან გკპ ცკ-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა გერმანიის ერთიანი სოციალისტური პარტიის (გესპ) დაარსებაში, 1946 წლის აპრილიდან მისი გამგეობის, ხოლო შემდეგ ცკ-ის წევრი. 1958 წლიდან გესპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი. 1955–1956 წლებში მოსკოვში სწავლობდა სკკპ ცკ-სთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. გესპ ცკ-ს მდივანი (1958), პირველი მდივანი (1971–1976), გენერალური მდივანი (1976). 1949 წლიდან გდრ-ის სახალხო პალატის დეპუტატი, 1971 წლიდან თავდაცვის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე, 1976 წლიდან გდრ-ის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია ორი კარლ მარქსის ორდენით, შრომის გმირის ორდენით (1972), ლენინის ორდენით (1972) და ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით (1977).
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები