cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფერმას მცირე თეორემა
დამტკიცება
შესაბამისად გვაქვს:
და რადგან a p -ს თანამარტივია, ამიტომ შეგვიძლია a გამოვრიცხოთ ამ იგივეობიდან.
ანუ:
ეს იგივეა რისი დამტკიცებაც გვინდოდა. ანუ დამტკიცება დამთავებულია.
უფრო სტანდარტული დამტკიცება, რომელიც უფრო მეტად რიცხვთა თეორიას ემყარება და არა მძივების დატრიალების შედეგად მიღებული ჯაჭვების შედარებას, ქვემოთ არის მოცემული.
განვიხილოთ შემდეგი რიცხვთა მიმდევრობა
უფრო სწორად დავაკვირდეთ ამ მიმდევრობის წევრების p-ზე გაყოფის ნაშთებს.
თითოეულ წევრს ამ მიმდევრობიდან 0-დან p-მდე რაღაც მნიშვნელობა აქვს. ეს მნიშვნელობა 0 ვერ იქნება, იმიტომ რომ a და p თანამარტივი რიცხვებია და შესაბამისად a-ს ხარისხი p-ს ჯერადს ვერ მოგვცემს. ხოლო p-ზე ნაკლები იმიტომ უნდა იყოს თითოეული წევრი, რომ ჩვენ უბრალოდ p-ზე გაყოფის ნაშთებს განვიხილავთ. შესაბამისად ამ მიმდევრობის პირველ p წევრს (b_0-დან b_{p-1}-ს ჩათვლით) მხოლოდ p-1 შესაძლო მნიშვნელობის მიღება შეუძლია და ამიტომ ერთი მნიშვნელობა მაინც აუცილებლად ორჯერ მაინც უნდა გამეორდეს.
განვიხილოთ ყველაზე მცირე ინდექსის მქონე b_j რომლის მნიშვნელობაც ერთ-ერთი წინა b_i-ს მნიშვნელობას ემთხვევა (როგორც ავღნიშნეთ ასეთი დამთხვევა აუცილებლად უნდა მოხდეს)
სადაც
შესაბამისად გვაქვს რომ:
რადგან a p-ს თანამარტივია, a^i-ც p-ს თანამარტივი იქნება და შესაბამისაც a^{j-1} - 1 უნდა იყოს p-ს ჯერადი. ეს გვაძლევს რომ:
ახლა დავაკვირდეთ რომ b_j წევრის შემდეგ მთელი მიმდევრობა თავიდან მეორდება, რადგან:
შესაბამისად, b_j მიმდევრობას მხოლოდ j ცალი განსხვავებული წევრი გააჩნია 1 -დან p-1 -მდე სიმრავლეში.
განვიხილოთ 1 -დან p-1 -მდე რიცხვთა სიმრავლის სხვა წევრები. (თუ ასეთები არ არსებობს, მაშინ j = p -1 და შესაბამისად თეორემა დამტკიცებულია) ეს წევრები შეგვიძლია ჯგუფებად დავყოთ შემდეგნაირად:
თუ რაიმე ნატურალური რიცხვი i -სთვის მაშინ x და y ერთ ჯგუფში ჩავსვათ, თუ არა - მაშინ სხვადასხვაში. შეგვიძლია შევამოწმოთ, ასეთნაირად განმარტებული ერთ ჯგუფში მოთავსების პრინციპი ექვივალენტობის მიმართებას წარმოადგენს და შესაბამისად ასეთ ჯგუფებად დაყოფა შესაძლებელია. თითოეული ჯგუფის ზომა იმხელა იქნება, რამდენი განსხვავებული a^i ც არსებობს, ანუ j. ასევე შეგვიძლია შევამოწმოთ რომ ეს ჯგუფები ერთმანეთს არ გადაფარავს.
შედეგად მივიღეთ რომ p-1 ელემენტიანი ჯგუფი იყოფა j ზომის ქვეგჯუფებად. შესაბამისად p-1 j -ს ჯერადია. ანუ
მაგრამ:
რისი დამტკიცებაც გვინდოდა
განზოგადებები
ფერმას თეორემას რამდენიმე განზოგადება აქვს. პირველი მათგან გვეუბნება რა ხდება იმ შემთხვევაში თუ მარტივი რიცხვის მაგივრად მარტივი რიცხვის ხარისხს განვიხილავთ. ასეთ შემთხვევაში, თუ a p -ს თანამარტივია და p^n კი - p მარტივი რიცხვის რაიმე ხარისხია გვაქვს შემდეგი იგივეობა:
ზოგადად ნებისმიერი რიცხვი n -სთვის, თუ განვმარტეთ ე.წ. ეილერის მაჩვენებელი \Phi(n) რომელიც უდრის 1 -დან n -მდე n -ის თანამარტივ რიცხვთა რაოდენობას. მაშინ ნებისმიერი n -ის თანამარტივი რიცხვი a -სთვის სრულდება ფერმას თეორემის შემდეგი განზოგადებული სახე, რომელსაც ეილერის თეორემა ეწოდება:
კატეგორია:მათემატიკური თეორემები
ლიანა გაბეჩავა
ბიოგრაფია
1943 წელს შევიდა პირველ ქალთა საშუალო სკოლაში, მე-9 კლასიდან გადავიდა მე-6 ქალთა სკოლაში. 1960 წელს დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტის ინგლისური ენის ფაკულტეტი.
სტუდენტობის პერიოდში ქართულ ენაზე თარგმნიდა ინგლისელი მწერლების მოთხრობებს. რამდენიმე მათგანი დაიბეჭდა ჟურნალ „ხოლმში“ და ამერიკული ნოველების ორტომეულში. ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ დარჩა ლაბორანტად, ხშირად მუშაობდა უცხოელ დელეგაციებთან, ასევე სინქრონისტ მთარგმნელად სხვადასხვა სამეცნიერო კონფერენციებზე, (მაგ: რუსთაველის იუბილესადმი მიძღვნილ სამეცნიერო კონფერენციაზე; მიწისძვრების და ცუნამის შესახებ გამართულ სამეცნიერო კონფერენციაზე; ე.წ. „ჩატოკვას" კონფერენციაზე და სხვა.).
აქტიურად ეწეოდა მთარგმნელობით მუშაობას. ინგლისურიდან თარგმნა სტენ ბარსტოუს რომანი „ესეც ხომ სიყვარულია“. უმეტესად თარგმნიდა სამეცნიერო ნაშრომებს ქართულიდან ინგლისურად. მის თარგმანებს შორისაა ლევან სანიკიძის ისტორიული რომანი „ჰაბირუელ, ისრაელ, ებრაელ,“ რომელიც ცალკე წიგნად გამოიცა, აგრეთვე თარგმნა ქართული არქიტექტორების რვატომეული, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ქართული ხალხური პოლიდონიისადმი მიძღვნილი კონფერენციის მასალები, პროფესორ მიმინოშვილის წიგნი „ეთნოგრაფიული მუგზაურობა საქართველოში“, დამანა მდივნიშვილის „მშვენიერთა სავანე“. ინგლისურად თარგმნა და 2010 წელს ლონდონში გამოიცა წიგნი „მაქსიმე აღმსარებელი და საქართველო“.
ინსტიტუტში მუშაობის პერიოდში დაასახელეს წლის საუკეთესო მასწავლებლად. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა და საქართველოს სახელმწიფო პრემიით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
Amusing Ourselves to Death
Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business (1985) — ნილ პოსტმენის წიგნი. მისი ტექსტი მომდინარეობს პოსტმენის დისკუსიიდან, რომელიც ავტორმა გამართა 1984 წელს, ფრანკფურტის წიგნების ბაზრობაზე. იგი მონაწილეობდა ჯორჯ ორუელის „1984“-ისა და თანამედროვე სამყაროს განხილვაში. წიგნის წარდგენისას პოსტმენი ამტკიცებდა, რომ თანამედროვე სამყარო უფრო კარგად არის ასახული ოლდოს ჰაქსლის „საოცარი ახალი მსოფლიო“, რომელშიც კაცობრიობა კონტროლდება გართობით და არა „1984“, რომელშიც კაცობრიობას აკონტროლებენ მთავრობები.
წიგნი გამოიცა რვა ენაზე და გაიყიდა 200.000 ასლის ოდენობით. 2005 წელს პოსტმენის შვილმა ენდრიუმ წიგნი ხელახლა გამოსცა. Amusing Ourselves to Death ითვლება ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოცემას, რომელიც მედიის ეკოლოგიას მიმოიხილავს.
1992 წელს როჯერ უოტერსის მიერ გამოიცა ალბომი Amused to Death, რომელიც ნაწილობრივ დაიწერა პოსტმენის წიგნის გავლენით.
რიჩარდ ბარბიერი
The Dolphin Brothers
(ასევე შეტანილია ლეიბლის Virgin Japan მიერ გამოცემული Catch The Fall-ის ვერსიაში)
Amusing Ourselves to Death
სქოლიო
კატეგორია:1985 წლის წიგნები კატეგორია:წიგნები მედიის შესახებ კატეგორია:წიგნები ტელევიზიის შესახებ კატეგორია:წიგნები ტოტალიტარიზმის შესახებ კატეგორია:წიგნები ჰიპერრეალობის შესახებ კატეგორია:ტელევიზიის კრიტიკა
რიჩარდ ბარბიერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიჩარდ ბარბიერი კატეგორია:Porcupine Tree-ს წევრები კატეგორია:ინგლისელი კლავიშისტები კატეგორია:დაბადებული 1976
ლუმბინი
ლუმბინი (სანსკ. लुम्बिनी - მომხიბლავი) — სატაძრო კომპლექსი და ბუდისტი პილიგრიმების წმინდა ადგილი ნეპალში, ინდოეთის საზღვრის სიახლოვეს. ამ ადგილას, დედოფალმა მაიადევიმ შვა სიდჰართა გაუტამა, იგივე ბუდა გაუტამა, რომელმაც ბუდიზმის მოძღვრება ჩამოაყალიბა. იგი დაახლოებით ძვ.წ. 563 - 483 წლებში ცხოვრობდა. ლუმბინი ბუდისტი პილიგრიმების ოთხი უმნიშვნელოვანესი ადგილიდან ერთ-ერთია, ხოლო დანარჩენი სამი მათგანია - კუშინაგარი, ბოდჰგაია და სარნათჰი.
ლუმბინი ჰიმალაის მთისწინეთში მდებარეობს, კაპილავასტუს მუნიციპალიტეტიდან 25 კმ-ით აღმოსავლეთით, სადაც ბუდა თავისი ცხოვრების 29 წლამდე ცხოვრობდა. ლუმბინში მრავალი ტაძარი მდებარეობს, მათ შორისაა მაიადევის ტაძარი, ასევე ქვა, რომელზეც გამოსახულია ბუდას დაბადების სცენა.
აღსანიშნავია, რომ ყოველ ქვეყანას, სადაც გავრცელებულია ბუდიზმი, ლუმბინში საკუთარი ტაძრის აგება შეუძლია. ამის გამო, აქ მდებარეობს ტაილანდური, ჩინური, გერმანული, კამბოჯური და ა.შ. ტაძრები.
1997 წელს, იუნესკომ ლუმბინი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდიზმი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნეპალში
ცენტრალური კარელია
ცენტრალური კარელია (Keski-Karjalan seutukunta) ― ფინეთის ჩრდილოეთ კარელიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 16 150 ადამიანს შეადგენს.
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის გეოგრაფია
ძვ. წ. 1790-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVIII საუკუნე
იასუო ფუკუდა
thumb|250px|იასუო ფუკუდა იასუო ფუკუდა (იაპ. 福田 康夫) (დ. 16 ივნისი, 1936) — ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერი და იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 2007-2008 წლებში. იგი არის ფუკუდა ტაკეოს შვილი, ვინც იყო იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 1976–1978 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
ფრედერიკ უილიამ ენგდალი
ფრედერიკ უილიამ ენგდალი (Frederick William Engdahl; დ. 9 აგვისტო, 1944, მინეაპოლისი, მინესოტა) — ამერიკელი-გერმანელი ეკონომისტი, დამოუკიდებელი ჟურნალისტი, მწერალი და პოლიტოლოგი; ავტორი უამრავი ცნობილი წიგნისა და გამოკვლევისა. დაამთავრა პრინსტონის უნივერსიტეტი (აშშ) პოლიტოლოგის სპეციალობით, დოქტორის ხარისხი მან მიიღოს სტოკჰოლმის უნივერსიტეტში (შვედეთი). ფრედერიკ ენგდალი უკვე 30 წელია რაც გეოპოლიტიკის საკითხებს იკვლევს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
დიეს-დე-ოკტუბრე
დიეს-დე-ოკტუბრე (Diez de Octubre) — კუბის დედაქალაქ ჰავანის ერთ-ერთი მუნიციპალიტეტი. წარმოადგენს დედაქალაქის ერთ-ერთ უძველეს მუნიციპალიტეტს. დაარსდა XVII საუკუნის მეორე ნახევარში და მოსახლეობის სწრაფი ზრდის გამო ქალაქის რანგში ავიდა.
ეს მაღალურბანიზებული ტერიტორია არ მიეკუთვნება აგრარულ ზონას. მთავარ წარმოებებს შორისაა კვების მრეწველობა, რკინა და ფოლადი, სარკინიგზო სამუშაოები, რკინის კონტეინერები სამედიცინო დანიშნულებისთვის, ტექსტილი და ა. შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის ქალაქები
ნეპალის სამზარეულო
ალტ=|საზღვარი|მინი|293x293პქ ნეპალის სამზარეულო - ნეპალის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფების კერძების და მათი მომზადების ტრადიციების ერთობლიობა. აზიურ სამზარეულოსგ ტრადიციულად არ მიეკუთვნება, მაგრამ შეიცავს აზიური კერძებისთვის დამახასიათებელ ნიშან-თვისებებს. მას ნეპალის გეოგრაფიული მდებარეობა, მთიანი რელიეფი, კლიმატი და სხვადასხვა ეთნიკური კგუფის უნიკალური კულტურა განაპირობებს, ბოლო წლებში გაიზარდა ასევე დასავლეთის გავლენა.
პოპულარული კერძები
მარცხნივ|მინი|ნეპალური კერძი მომო
ნეპალში ერთ-ერთი პოპულარული კერძია დალ-ბათ-თაკარი. ის შედგება სამი კომპონენტისგან: დალ - ტრადიციული წვნიანი სუნელებით და მოხარშული ხორბლით, ბათ - ფლავი ან სხვა რაიმე მარცვლეული და თაკარი - კარის სოუსი ბოსტნეულით. შეიძლება დაემატოს ახალი ან ფერმენტირებული პიკული, სხვადასხვა სახეობის ოლოკი, დაჭრილი ლიმონი, მწვანე ჩილი ან ლაიმი. მომო - პელმენის მსგავსი ორთქლზე დამზადებული ხორციანი ცომი - ერთ-ერთი ყვეკაზე პოპულარული საკვებია ნეპალში და ინდოეთის სიკიმის, დარჯილინგის და კალიმპონგის რეგიონებში, სადაც ეთნიკური ნეპალელების გარკვული რაოდენობა ცხოვრობს. ტრადიციულად მზადდებოდა კამეჩის ხორცით, დღეს უმეტესად იხმარება თხის და ქათმის ხორცი, არსებობს ვეგეტერიანული ვარიაციებიც. ზოგადად ნეპალის სამზარეულოში უმეტესად ქვეყანაში ხელმისაწვდომჯ თხის და ცხვრის ხორცი გამოიყენება. სელ როტი - ტრადიციული ნეპალური ბეჭდის ფორმის ტკბილი პური - და სხვა კერძები ძირითადად დღესასწაულებზე მზადდება. პოპულარულია ასევე ინდური და ტიბეტური საკვები და ჩინური კერძების ვარიაციები.
ეთიკეტი
საჭმლის და სასმელების სისუფთავეს დიდ ყურადღებას ანიჭებენ, განსაკუთრებით მაღალი კასტების ტრადიციებში. ითვლება, რომ ნერწყვთან კონტაქტის შემდეგ საკვები ბინძურდება, მისი შემდგომში სხვის მიერ მოხმარება მის სტატუსზეა დამოკიდებული, მაგ. შვილისთვის მშობლის ნაპირალის ჭამა დაშვებულია, მაგრამ პირიქით არა, თავისი სწორის - მეგობრის ან მეუღლის - დაშვებულია. საკვების ცხოველთან ან მწერთან კონტაქტის შემდეგ ის საფუძვლიანად ირეცხება თეფშთან ერთად, გამონაკლისია ძროხები და ფუტკრები, რომლებიც რელიგიურად სუფთად ითვლებიან. ბინძურად ითვლება ასევე ნებისმიერი ალკოჰოლური სასმელი და მთვრალი ადამიანი. დაბალი კასტის წარმომადგენლები ხანდახან სხვებისგან იყოფებიან ან საერთოდ არ შემოდიან სახლში სადილის დროს, საკვებზე, რომლებსაც ისინი ეხებიან ხილის, მარცვლეულის და ლობიოს გარდა კი უარს ამბობენ. ნეპალელების უმეტესობა ამგვარ ტრადიციებს აღარ მისდევს.
დასავლეთის გავლენა
ბოლო წლებში დასავლურმა ქვეყნებმა ნეპალის სამზარეულოზე შესამჩნევი გავლენა იქონიეს. ეს განსაკუთრებით შესამჩნევია ქალაქებში და ტურისტულ ადგილებში, სადაც საშუალო შემოსავლის ოჯახებიბისთვის დასავლური პური, სენდვიჩები, ბურგერები, პიცა, პასტა, კოლა და ა.შ. ყოველდღიური საკვებია. მათი პოვნა შესაძლებელია რესტორნების უმეტესობის მენიუში.
წყაროები
კატეგორია:ნეპალის სამზარეულო
ძვ. წ. 1800-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
24 მარტი
24 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის 83-ე დღე (ნაკიან წლებში – 84-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 282 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
0324
Ѩ
Ѩ, ѩ — იოტირებული პატარა ჲუსი. ძველ საეკლესიო სლავურში არსებული კირილური ასო. ѩ არის ლიგატურა, რომელიც მიღებულია i-სა და ѧ-ს შეერთებით, რაც თავის მხრივ ბგერათა შერწყმის შედეგი უნდა ყოფილიყო; ია დროთა განმავლობაში გადაიქცა ჲა. საქმე ის არის, რომ ამ ბგერათკომპლექსის ზუსტი გადმოცემა შეუძლებელია არათუ ქართულ, არამედ საკუთრივ თანამედროვე სლავურ ენებშიც კი. სწორედ ამ მიზეზის გამო ლამის მთელს სლავეთში ამ ასო-ნიშანს არასწორად ჲა-ს უწოდებენ.ენათმეცნიერთა მტკიცებით კი, უწინ ѩ-ს წარმოთქვამდნენ დაახლოებით როგორც ję-ს. ხმოვანი ę-ს რაც შეეხება მისი ადეკვატი დღესდღეობით სლავური ენებიდან მხოლოდ პოლონურშია შემორჩენილი და ცხვირისმიერად წარმოითქმის, ანუ დაახლ. ჲე ნ ; ѩ-ს შემთხვევაში მივიღებთ არა ჲა-ს, არამედ იოტირებულ ცხვირისმიერ ჲე-ს.
ბულგარული ენიდან წელს ეს ასო-ნიშანი 1910 ამოიღეს ფონეტიკური ფუნქციის დაკარგვის გამო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ლიგატურები
Polyrhachis olena
Polyrhachis olena — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პოლუსი (მრავალმნიშვნელოვანი)
პოლუსი (polus) – შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძვ. წ. 1810-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
კელნი
კელნი (Köln, 1919 წლამდე აგრეთვე - Cöln) — სიდიდით მეოთხე გერმანული ქალაქი. ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის უდიდესი ქალაქი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შიდა საკონტინეტო პორტი ევროპაში. კელნი ითვლება ერთ-ერთ უდიდეს საუნივერსიტეტო ქალაქად, სადაც სტუდენტთა რაოდენობა (85.183) მოსახლეობის 8,5 % შეადგენს.
კელნი რაინლანდის ეკონომიკური, კულტურული და ისტორიული ცენტრია. თავისი 175 515 (17,2 %) უცხოელი მოსახლით კელნი ითვლება მულტიკულტურული საზოგადოების ცენტრად. ბერლინის შემდეგ აქ სიდიდით მეორე თურქული დიასპორაა მსოფლიოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
სტივენ ჰარპერი
thumb|right|სტივენ ჰარპერი
სტივენ ჯოზეფ ჰარპერი (ინგლ. Stephen Joseph Harper) (დ. 30 აპრილი 1959, ტორონტო) — კანადის პრემიერ-მინისტრი 2006 წლის 6 თებერვლიდან. კანადის კონსერვატიული პარტიის ლიდერი.
კატეგორია:კანადის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი
კაუარი
კაუარი (Kaouar) — ოაზისი 150 კმ-ში ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. წარმოადგენს ციცაბო ადგილს. ადგილის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 576 მეტრ სიმაღლეზე და მას ჰქვია ზუმრის პიკი. კაუარის ოაზისები გარშემორტყმულია ტენერეს უდაბნოთი. მდებარეობს აგადესის რეგიონის ბილმის დეპარტამენტის სამხრეთით.
კაუარის ოაზისებში მდებარეობს ათი ოაზისი, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდებში მდებარეობენ დასახლებული პუნქტები: ბილმა, დირკუ, ანეი და სეგედინი. წყლის წყაროების არსებობის გამო კაუარის ოაზისები ყოველთვის იყო მთავარი გასაჩერებელი ადგილი საჰარის უდაბნოს მარშრუტებზე, როგორც ძველად, ისევე დღესაც. შუა საუკუნეებში ისინი იყვნენ ფინიკის და სუფრის მარილის წარმოების მთავარი ადგილები, რის გამოც ეს ადგილები იყო მომთაბარეების, ტუარეგების და კანემის იმპერიის განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ.
აქ არსებობს რამდენიმე ტბა: აიამა, ელკი-გერნამა, ბარარა დაკალალა.
კაუარის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ტუბუს ხალხი, რომლებიც ირჩევენ კაუარის სულთანს — თავიანთ ტრადიციულ მმართველს, რომლის რეზიდენცია მდებარეობს ანეიში.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის ოაზისები
Ѭ
Ѭ, ѭ — იოტირებული დიდი ჲუსი. ძველი კირილური ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ლიგატურები
ძვ. წ. 1820-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
Polyrhachis olybria
Polyrhachis olybria — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჯადოს პლატო
ჯადოს პლატო (Plateau du Djado) — პლატო საჰარის უდაბნოში, ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში.
მთიანეთი დაფარულია უდაბნოთი, სადაც მხოლოდ წვიმიანი სეზონის ხანმოკლე პერიოდში ხარობენ ბალახოვანი მცენარეები.
ჯადოს პლატო და ჯადის ციხე-სიმაგრე 2006 წლის 26 მაისს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტების წინასწარ სიაში.
2014 წელს მთიანეთში აღმოჩენილი იქნა ოქროს ორი საბადო.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის პლატოები
ძვ. წ. 1830-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
საკმევლის მიწა
საკმევლის მიწა — ტერიტორია ომანში, საკმევლის გზაზე, დჰოფარის პროვინციაში. მოიცავს საკმევლის ხეებს და ქარავნის ოაზისის ნარჩენებს, რომელიც შუა საუკუნეებში საკმევლის ვაჭრობის გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე ცენტრი იყო, დღეს კი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ადგილია.
2000 წელს, იუნესკომ საკმევლის მიწა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ომანში კატეგორია:ომანის გეოგრაფია
Con đường hương liệu
ძვ. წ. 1840-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
ძვ. წ. 1850-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
25 მარტი
25 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის 84-ე დღე (ნაკიან წლებში – 85-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 281 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
0325
ნიგვზიანი
ნიგვზიანი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი: (სოფლები: ნიგვზიანი, არჩეული, ჩანჩეთი, ხაჯალია). მდებარეობს მდინარე სვიანას მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 35 მ., ლანჩხუთიდან 12 კმ. სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12, არის რკინიგზის სადგური „ჯუმათი“, საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი.
ისტორია
სოფელში გვხვდება ადრინდელი რკინის ხანის მასობრივი კრემაციული სამარხები. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა.
დემოგრაფია
სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობას მუსლიმი აჭარლები შეადგენენ.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აინ-სუხნა
აინ-სუხნა (العين السخنة) — ქალაქი ეგვიპტეში. 55 კილომეტრითაა დაცილებული მუჰაფაზის დედაქალაქ სუეცს. აინ-სუხნა წითელი ზღვის მცირე საპორტო ქალაქია. აინ-სუხნა სუეცის მუჰაფაზის ქალაქია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:სუეცის მუჰაფაზა კატეგორია:ეგვიპტის ტურისტული ღირსშესანიშნაობები
პერიდოტიტი
პერიდოტიტი (péridot — პერიდოტი, ან ოლივინი) — ულტრაფუძე ინტრუზიული ქანი, რომელიც ძირითადად შედგება ოლივინის (70-30%), პიროქსენისა (30-70%) და ზოგჯერ რქატყუარისაგან. სილიციუმის ოქსიდის შემცველობა მერყეობს 40-46%-ის ფარგლებში, ხოლო მაგნიუმის ოქსიდისა 34-46 %. მეორეხარისხოვანი მინერალების სახით პერიდოტიტში გვხვდება მაგნეტიტი, ილმენიტი, პიროტინი, ქრომიტი, შპინელი, გრანატი და სხვა. ზოგჯერ პერიდოტიტი შეიცავს პლატინასა და ზოგიერთ ნიკელიან მინერალებს. პერიდოტიტი მუქი მწვანე ფერის ქანია. ოლივინი და პიროქსენები ზოგჯერ მეტად სერპენტინიზებულია; ასეთ შემთხვევაში პერიდოტიტი გადადის სერპენტინში. პერიდოტიტი ულტრაფუძე და ფუძე ქანებთან ერთად წარმოქმნის მნიშვნელოვანი სიგრძის სარტყლებსა და ზონებს, სადაც თავმოყრილია ქრომიტის, ტალკის, ქრიზოტილ-აზბესტისა და სხვა სასარგებლო-წიაღისეულების საბადოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაგმური ქანები
ლამი
მინი|ლამი წყალსატევის სანაპიროსთან ლამი — წყლის აუზის ფსკერის წვრილმარცვლოვანი, რბილი ნალექი, რომელსაც არ განუცდია დიაგენეზისი. შეიცავს 30-იდან 50 %-მდე 0,01 მმ-ის ზომის ნაწილაკებს. ლამი, ჩვეულებრივ, წყალთან ერთად მოძრაობს, გაშრობის შემდეგ მყარდება. შედგება ქანის წვრილმარცვლოვანი ნამსხვრევი პროდუქტებისა (ტერიგენული ლამი, თიხიანი ლამი, კირიანი ლამი) და მიკროსკოპული ნიჟარებისა და ზღვის ორგანიზმების ჩონჩხთა ნარჩენებისაგან (გლობიგერინებიანი ლამი, დიატომეებიანი ლამი, რადიოლარებიანი ლამი და სხვა). გამოყოფენ აგრეთვე ვულკანური ფერფლით (ვულკანური ლამი), ზოგჯერ კი ორგანული ნივთიერებებით გამდიდრებულ ლამს (საპროპელი). ზოგიერთი ლამი გამოიყენება მეცხოველეობაში და მედიცინაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰიდროლოგია კატეგორია:სედიმენტოლოგია
ძვ. წ. 1860-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
Polyrhachis omyrmex
Polyrhachis omyrmex — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კლივლენდი
კლივლენდი (Cleveland) — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოჰაიოს შტატში, ნავსადგური ერის ტბის სამხრეთ ნაპირზე, მდინარე კაიაჰოგის შესართავთან.
გუანაბაკოა
გუანაბაკოა (Guanabacoa) — კუბის დედაქალაქ ჰავანის აღმოსავლეთი, კოლონიური გარეუბანი და ერთ-ერთი მუნიციპალიტეტი. ცნობილია თავის ისტორიული სანტერიით და პირველი აფრიკული კაბილდოთი ჰავანაში. ამ ტერიტორიაზე გაიმართა გუანაკაბოის ბრძოლა — შეტაკება ბრიტანულ და ესპანურ ძალებს შორის ჰავანის ბრძოლისას, შვიდწლიანი ომის მიმდინარეობისას.
მუნიციპალიტეტსი ვრცელი ვაკეები მიწათმოქმედებისათვის გამოიყენება. ურბანული არეალები შემაღლებულ ადგილებზე მდებარეობს
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის ქალაქები
სუჰაგი
სუჰაგი (سوهاج) — ქალაქი ეგვიპტეში. სუჰაგი მდინარე ნილოსის საპორტო ქალაქია. ფართობი შეადგენს 68 კმ²-ს, მოსახლეობა 164 882 ადამიანს. სუჰაგი სუჰაგის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:სუჰაგის მუჰაფაზა
ძვ. წ. 1870-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
ანტიკეს პროვინცია
ანტიკე (ოფიციალურად ანტიკეს პროვინცია) ― პროვინცია დასავლეთ ვისაიასის რეგიონში, ფილიპინებში. პროვინციის დედაქალაქი და მოსახლეობის რაოდენობით უდიდესი ქალაქია სან-ხოსე-დე-ბუენავისტა. ანტიკე კუნძულ პანაის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აღმოსავლეთიდან აკლანი, კაპისი და ილოილოს პროვიცნიები, ხოლო დასავლეთიდან სულუს ზღვა ესაზღვრება.
ეტიმოლოგია
ესპანელების მიერ ფილიპინების კოლონიზაციამდე ანტიკე კუნძულ პანაის ერთ-ერთი საკუპი (რაიონი) იყო. ესპანელთა ჩამოსვლის დროისთვის პროვინციას ანტიკი ერქვა. ამ სახელით ადგილობრივი შავ ბაღის ჭიანჭველებს მოიხსენიებდნენ. ესპანელი მემატიანეები ფრანგების გავლენით რეგიონს ანტიკეს (Hantique) უწოდებდნენ, თუმცა სახელი მდინარე მალანდოგის მახლობელ ტერიტორიებს, დღევანდელი ამტიკის ტერიტორიებს შემორჩა, რომელიც ბუგასონამდე და სან-ხუანამდე პროვინციის დედაქალაქის ფუნქციას ასრულებდა. პროვინცია ყოფილი დედაქალაქის სახეცვლილ სახელს ატარებს და გამოითქმის, როგორც ანტიკე (Antique).
გეოგრაფია
ანტიკე დასავლეთ ვისაიასის (ან VI რეგიონი) ექვსი პროვინციიდან და კუნძულ პანაის ოთხი კუნძულიდან ერთ-ერთია.
პროვინციის საერთო ფართობი 2 729.17 კმ²-ია. ანტიკეს წაგრძელებული ფორმა აქვს და კუნძულის მთელ დასავლეთ ნაწილს იკავებს. პროვინცია პანაის ცენტრალური მთიანეთითაა გარჩემორტყმული. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან აკლანი ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან ― კაპისი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ― ილოილო, ხოლო დასავლეთიდან ― სულუს ზღვა. პროვინციის უკიდურესი დასავლეთი და ჩრდილოეთი წერტილია კუნძული სემირარა. პროვინციის უკიდურესი სამხრეთი წერტილია ანინი-ი. პროვინციის სიგრძე 155 კმ, ხოლო სიგანე 35 კმ-ია.
ტოპოგრაფია
ანტიკეს უხეში და მრავალფეროვანი ტოპოგრაფია აქვს. კუნძულ ნოგასს, ურაო-ურაოსა და მარარისონს გრძელი თეთრი პლაჟები აქვთ, რომლებიც ნიჟარების შეგროვებისთვისაა ზედგამოჭრილი. მეორე მხრივ, კუნძული ბატბატანი კარგად დაცული მარჯნის რიფების გამო წყალქვეშ ყვინთვისთვისაა ზედგამოჭრილი.
კულასში მდებარე მადხა-ასის მთა კუნძულ პანაის უმაღლესი მწვერვალია. მისი სიმაღლე 2 117 მეტრია. მადხა-ასი ჩამქრალი ვულკანია. ადგილობრივ რწმენა-წარმოდგენებში იგი წმინდა მთად და ბულალაკავის, უზენაესის ღმერთის სამყოფელად მიიჩნეოდა. ანტიკესა და პანაის მეორე უმაღლესი მწვერვალი ნანგტუდია, რომელიც ზღვის დონიდან 2 074 მეტრის სიმაღლეზე, ანტიკესა და კაპისის საზღვარზე მდებარეობს.
ანტიკეში 9 მთავარი მდინარე მიედინება, რომელთაგან უგრძესი სიბალომია. მისი სიგრძე 73 კმ-ია. დანარჩენი მდინარეებია: პალივანი (58.2 კმ), კანგარანანის (57.4 კმ), დალანასი (34.6 კმ), კაირავანი (31.5 კმ), პატნონგონი (29.2 კმ), ტიბიაო (25.8 კმ), მალანდოგი (17.8 კმ) და ბაკონგი (16.1 კმ).
კლიმატი
ანტიკეში წვიმების სეზონი ივნისიდან ნოემბრამდე გრძელდება. ზაფხული დეკემბერში იწყება და მაისამდე გრძელდება.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ანტიკე 18 მუნიციპალიტეტს მოიცავს. პროვინციის დედაქალაქი, კომერციული და სავაჭრო ცენტრი სან-ხოსე-დე-ბუენავისტაა. ანტიკეს პროვინციებია: ანინი-ი, ბარბასა, ბელისონი, ბუგასონგი, კალუია, კულასი, ამტიკი, ლაუა-ანი, ლიბერტადი, პანდანი, პატნონგონი, სან-ხოსე-დე-ბუენავისტა, სან-რემიხიო, სებასტე,სიბალომი, ტიბიაო, ტობიას-ფორნიერი, ვალდერამა.
დემოგრაფია
2020 წლის აღწერით ანტიკეს მოსახლეობა 612 974 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კმ²-ზე 220 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით პროვინციის უდიდესი ქალაქია სან-ხოსე-დე-ბუენავისტა.
ანტიკელები მეზღვაურები არიან და პანაიელ მეზობლებთან ბევრი საერთო აქვთ, თუმცა ანტიკეს გრძელი, უხეში და ციცაბო ფერდობიანი მთიანეთი პროვინციას პანაის დარჩენილი ნაწილისგან იზოლირებულს ხდის. ანტიკელებს საკუთარი ენა აქვთ, რომელსაც კინარაი-ა ეწოდება. იგი ავსტრონეზიული წარმოშობისაა და რ-სა და შვა ბგერების სიჭარბით გამოირჩევა, რომელსაც რბილი ინტონაციით წარმოთქვამენ.
რელიგია
ანტიკეს მოსახლეობის დიდი ნაწილი ქრისტიანია. უდიდეს კონფესიას რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევრები წარმოადგენენ. პროვინციის მეორე უდიდესი კონფესია დამოუკიდებელი ფილიპინური ეკლესიაა (ასევე ცნობილი როგორც აგლიპაიანური ეკლესია). პროვინციის მოსახლეობის ნაწილი პროტესტანტები, ბაპტისტები, ქრისტეს ეკლესი მიმდევრები, მეშვიდე დღის ადვენტისტები, იეჰოვას მოწმეები, უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის მიმდევრები არიან.
სქოლიო
კატეგორია:ანტიკეს პროვინცია კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები კატეგორია:1780 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
გოვჰარ ბეიდულაევა
2013 წელს მან მოიგო ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი სწრაფ ჭადრაკში 10 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. 2018 წლის აგვისტოში ბეიდულაევა ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე მე-4 ადგილი დაიკავა 16 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში.
2017 წელს რიგაში ბეიდულევამ მონაწილეობა მიიღო ევროპის ქალთა მოჭადრაკეთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატში. მან ასევე მოიგო ACF თასი მიხაილ ბოტვინიკის ხსოვნისადმი, მოიგო ყველა მატჩი. ითამაშა აზერბაიჯანის ნაკრებში ბაქოში 42-ე საჭადრაკო ოლიმპიადაზე მესამე დაფაზე.
2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონია 20 წლამდე ქალ მოჭადრაკეებს შორის.
Sun King (სიმღერა)
კომპოზიცია
ისევე, როგორც ალბომში შემავალი სხვა სიმღერები (მაგ. „Because“), ესეც წარმოგვიდგება ლენონის, მაკ-კარნისა და ჰარისონის მრავალ-ბილიკიან ვოკალურ ჰარმონიად. სიმღერის თავდაპირველი სახელწოდება იყო „Here Comes the Sun King“, მაგრამ ჰარისონის სიმღერის „Here Comes the Sun“ სახელწოდების გამეორების თავიდან ასაცილებლად საბოლოო სახელად მიენიჭა უბრალოდ Sun King. სიმღერის ჟღერადობა თანადათანობით შემოდის წინა სიმღერის You Never Give Me Your Money დიმინუენდოს ფონზე, ხოლო სრულდება მოულოდნელად, რასაც მოჰყვება უკვე შემდეგი სიმღერა „Mean Mr. Mustard“ რინგოს დასარტყამი საკრავების უცაბედი შემოსვლით.
სიმღერის ბოლო სამ სტრიქონში ხდება რომანსულ ენათა ხელოვნური შერევა. 1969 წელს ლენონი ტექსტის შესახებ თავის ინტერვიუში ამბობს: „ჩვენ წამოვიწყეთ ხუმრობა, გახსოვთ ალბათ, „cuando para mucho“. ასე რომ, ჩვენ ის იყო შევქმენით... პოლს სკოლიდან ახსოვდა რამდენიმე ესპანური სიტყვა. მოკლედ ჩვენ გვჭირდებოდა რამდენიმე ესპანური სიტყვა, რომელიც ჟღერადობაში მოვიდოდა და ჩვენ მივიღეთ „chicka ferdy“. ეს არაფერს არ ნიშნავს ჩემთვის, მაგრამ ბავშვურ ენაზე არის: „ნა-ნა! ნა-ნა-ნა!“.“
შემსრულებლები
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები
საირი ტუპაკი
საირი ტუპაკი (ახ. წ. 1536-1561) — ინკების ვილკაბამბას სამეფოს იმპერატორი, მანკო ინკა იუპანკის ვაჟი. მას შემდეგ, რაც ესპანელებმა მას მოუკლეს ჯერ დედა – მამა ოკლო 1539 წელს და მერე მამა 1544 წელს, ის სათავეში ჩაუდგა სამეფოს.
ესპანელების არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ისინი ტუპაკს ვერაფრით ვერ ითანხმებდნენ მათთან კავშირის დამყარებაზე. ის მაინც განაგრძობდა წინააღმდეგობას. მაგრამ 1560 წელს, იგი დათანხმდა მეგობრულ მიწვევას ლიმაში, მოინათლა ქრისტიანად დიეგოს სახელით და ესპანელთაგან მიიღო სრული პატიება. აქ მან ცოლად შეირთო საკუთარი და. ვილკაბამბაში ის არარასოდეს დაბრუნებულა, 1561 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა.
ვილკაბამბაზე კონტროლი მისმა ძმამ, ტიტუ კუსი იუპანკმა აიღო და გაგაგრძო ესპანელთა წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინკები კატეგორია:ინკების მმართველები
მანკო ინკა იუპანკი
მანკო ინკა იუპანკი – ერთ-ერთი ვილკაბამბას ინკათაგან. ასევე ცნობილია, როგორც მანკო II ან მანკო კაპაკი II. დაიბადა ჩვ.წ 1516 წელს და იყო უაინა კაპაკის ვაჟი.
1533 წელს გარდაიცვალა ტუპაკ უალპა, ფრანსისკო პისაროს მიერ დასმული ინკების მარიონეტი იმპერატორი. მაშინ, მანკო ინკა ქალაქ კახამარკაში შეხვდა პისაროს და დიეგო დე ალმაგროს რათა მოელაპარაკათ ინკების ბედზე. ამ დროისთვის მანკო ერთადერთიღა იყო ცოცხლად დარჩენილი ინკთა დიდებულთაგან. 1534 წელს, კუსკოში, პისარომ კაპაკი ინკების მმართველად გამოაცხადა, მაგრამ სულ მალე დარწმუნდა, რომ ის არ იყო ისეთივე მარიონეტი მმართველი მის ხელში, როგორც ტუპაკ უალაპა.
პისაროს ძმები მანკო ინკას სასტიკად ეპყრობოდნენ. რის გამოც, 1535 წლის დეკემბერში ის იძულებული გახდა, კუსკოდან გაქცევა ეცადა, რაც კრახით დასრულდა. ის დაატყვევეს. ორი თვის შემდეგ, ინკებმა თავიანთ დატყვევებული იმპერატორის გასათავისუფლებლად უამრავი ოქრო-ვერცხლი გაიღეს. ამის შემდეგ, მანკო ინკა კუსკოს გაეცალა.
ცოტა ხანში, ესპანელთაგან თავიანთი იმპერიის გამოსახსნელად, მან შეაგროვა 200 000 მეომარი. 1536 წელს, ეს არმია კუსკოსაკენ დაიძრა. მათ ქალაქს ალყა შემოარტყეს და ესპანელების განდევნა სცადეს. ალყა 10 თვეს გაგრძელდა. ამ დროისთვის ინკებს ძალა გამოელიათ, ჯარისკაცთა დიდი ნაწილი ყვავილმა იმსხვერპლა.
ამის შემდეგ, 1536-1537 წლებში, მანკო ინკასა და პისაროს შორის კიდევ რამდენიმე სისხლისმღვრელი ბრძოლა გაიმართა, მაგრამ ინკებმა ვერ შეძლეს ესპანელთა დამარცხება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინკები კატეგორია:ინკების მმართველები
ფრენ უოლში
ფრენსის „ფრენ“ უოლში, ლედი ჯექსონი, (Frances „Fran“ Walsh, Lady Jackson; დ. 10 იანვარი, 1959, უელინგტონი, ახალი ზელანდია) — ახალ ზელანდიელი სცენარისტი, კინოპროდიუსერი და მუსიკოსი. იგი არის რეჟისორ პიტერ ჯექსონის მეუღლე, რომელთანაც ორი შვილი ჰყავს - ბილი და კეიტი.
ფრენ უოლში მონაწილეობდა ჯექსონის ყველა ფილმის შექმნაში. პირველი მათ შორის იყო ცუდი გემოვნება. საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისათვის, წლის ფილმისათვის და საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისათვის (ფილმი „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“) მას 2004 წელს მიღებული აქვს ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო ოსკარი. მთლიანობაში იგი „ოსკარზე“ შვიდჯერ იქნა ნომინირებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები) კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ახალზელანდიელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:ახალზელანდიელი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
ბაიკალის სელაპი
ბაიკალის სელაპი, ბაიკალის ნერპა (Pusa sibirica) — სელაპის სახეობა; ბაიკალის ტბის ენდემური ფორმა, მესამეული ფაუნის რელიქტი. სხეულის საშუალო სიგრძე 165 სმ აღწევს, წონა 50-იდან 130 კგ-მდე. დედალი მამალთან შედარებით მეტს იწონის. 17−19 წლისას სრულდება ხაზობრივი ზრდა. ცოცხლობენ 55 წლამდე. წყნარ ვითარებაში მათი გადაადგილების სიჩქარე არ აღემატება 7−8 კმ/სთ-ს. მყარ სუბსტრატზე საკმაოდ ნელა გადაადგილდება. სხეულის ზედა ნაწილი მურა-ნაცრისფერია, გასდევს ვერცხლისფერი ფერები. სხეულის ქვედა ნაწილი შედარებით ღიაა. გავრცელებულია მხოლოდ ბაიკალის ტბაში, საიდანაც გადის ანგარასა და სელენგაში. უფრო მეტად ტბის ჩრდილოეთ და შუა ნაწილშია. ივნისში უშკანის კუნძულების სანაპიროსთან შესაძლებელია მათი დიდი რაოდენობით ხილვა. მზის ჩასვლისას მასობრივად გადააადგილდება კუნძულებისკენ. ზამთარში ყინულის ზედაპირზე არ ამოდის. ამჟამინდელი კლასიფიკაციით მიეკუთვნება ნამდვილი სელაპების ოჯახს. იკვებება თევზით (გოლომიანკა და სხვ.). 1 წლის განმავლობაში მოზრდილი ნერპა 1 ტ-მდე თევზს ჭამს. სქესობრივად მწიფდება 3-4 წლისას. მაკეობა გრძელდება 11 თვე. სარეწაო მნიშვნელობისაა. იყენებენ ბეწვს, ქონს, ხორცს. დაცულია.
სქოლიო
კატეგორია:ნერპა
დოჯვილი (უისკონსინი)
დოჯვილი (Dodgeville) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აიოვის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 4 693 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 465.8 კაცი/კმ². ფართობი 10,08 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 10,08 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აიოვის ოლქის ქალაქები
ძვ. წ. 1880-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
მთავრობა
მთავრობა — ერთიანი სტრუქტურა, რომელსაც აქვს ძალა იძულების ან ნების წესით განახორციელოს საკუთარი უფლებამოსილება, მიიღოს კანონები.
ჩვეულებრივ მთავრობა აღნიშნავს სამოქალაქო ხელისუფლებას, რომელიც შეიძლება იყოს ადგილობრივი, ეროვნული ან საერთაშორისო. ასევე არსებობს საწარმოო, აკადემიური და რელიგიური ხელისუფლება. ასეთ სტრუქტურულ ერთეულებს შეიძლება ეწოდებოდეთ დირექტორთა საბჭო, მმართველები, გუბერნატორები, ან უბრალოდ ადმინისტრაცია, უხუცესტა საბჭო. ხელისუფლებათა მნიშვნელობა და შედგენილობა იცვლება ადგილისა და დანიშნულების მიხედვით
მმართველობის ფორმებს შორის განირჩევა სახელმწიფო და კერძო ადმინისტრაცია.
მმართველობის კონცეფცია ჩამოყალიბდა ჯერ კიდევ პირველყოფილ თემური წყობილების დროს, როდესაც ადამიანდები ერთიანდებოდნენ ტომებად საერთო მიზნების მისაღწევად.
სახელმწიფო მთავრობის მაგალითები
მარცხნივ|600პქ|მინი| ლურჯი ფერით მონიშნულია ქვეყნები [[წარმომადგენლობითი დემოკრატია|წარმომადგენლობითი დემოკრატიით, რუკა შედგენილია Freedom House-ის 2010 წლის კვლევის მხედვით. ]]
სქოლიო
კატეგორია:მთავრობა
ძვ. წ. 1890-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
Polyrhachis opalescens
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტედი
ტედი (Tödi) — გლარნის ალპების უმაღლესი მწვერვალი. აღმართულია შვეიცარიის კანტონების გრაუბიუნდენისა (სამხრეთით) და გლარუსის (ჩრდილოეთით) საზღვარზე. სიმაღლე 3614 მ. ვრცელდება გლარნის ალპების დასავლეთ ნაწილში, შვეიცარიის კომუნებს ლინთალსა (ჩრდილოეთით) და დისენტისს (სამხრეთით) შორის. შედგება სამი პიკისაგან; უმაღლესია დასავლეთის მწვერვალი. გეოლოგიური თვალსაზრისით ეკუთვნის აარის მასივის აღმოსავლეთ ნაწილს. ტედი უზარმაზარი მთის მასივია, რომელიც მდინარე ლინთის აუზის წყალგამყოფია. ტედის მასივის სამხრეთით გავრცელებულია გნაისები. დაფარულია მყინვარებით და მუდმივი თოვლით. მყინვარებიდან აღსანიშნავია ბიფერტენის მყინვარი (სიგრძე 4 კმ), რომელიც ტედიდან აღმოსავლეთით ეშვება. მწვერვალზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1824 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:ალპები
მესა (არიზონა)
მესა (Mesa) — ქალაქი აშშ-ში, არიზონის შტატში. შტატში მესამე უდიდესი ქალაქია ფინიქსისა და ტუსონის შემდეგ.
ქალაქი დააარსეს მორმონებმა 1878 წელს. ახლაც მოსახლეობის დაახლოებით 10% მორმონები არიან.
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები კატეგორია:არიზონა
თეოდოსიუსის კოდექსი
თეოდოსიუსის კოდექსი — რომაული სამართლის კრებული. შეადგინა აღმოსავლეთ რომის იმპერატორ თეოდოსიუს II-ის მიერ დანიშნულმა კომისიამ. კოდექსი გამოქვეყნდა 438 წელს. შეიცავდა რომის იმპერატორების ყველა განკარგულებას, რომლებიც მოქმედებდა 313-437 წლებში. კოდექსი შედგებოდა 16 წიგნისაგან. მოიცავდა სისხლის, სამოქალაქო და საეკლესიო სამართალს, დებულებებს თანამდებობის პირთა და სამხედრო საქმის შესახებ. თეოდოსიუსის კოდექსი ასახავდა რომის იმპერიაში ფეოდალიზაციის შედეგად მომხდარ სოციალურ-ეკონომიკურ ცვლილებებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაული სამართალი
ტაბა (ეგვიპტე)
ტაბა (طابا) — ქალაქი ეგვიპტეში, აკაბის ყურის სანაპიროზე. მდებარეობს ეგვიპტის უკიდურეს აღმოსავლეთში. სწორედ ტაბაზე გადის ეგვიპტისა და ისრაელის ოფიციალური საზღვარი. აქ მდებარეობს ტაბის სასაზღვრო პუნქტი. ტაბასთან ახლოს განლაგებულია ტაბის საერთაშორისო აეროპორტი. 1949 წლის ეგვიპტე-ისრაელის ომში ტაბა უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა. 1956 წლის სუეცის კრიზისის დროს, ისრაელმა ამ ქალაქის ოკუპირება მოახდინა. ეს ქალაქი ასევე დიდ როლს ასრულებდა სხვა ომებშიც. 2004 წლის ოქტომბერს, სასტუმრო ჰილტონ ტაბაში აფეთქება მოხდა, რასაც 34 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. ქალაქი სამხრეთ სინის მუჰაფაზის მნიშვნელოვანი ქალაქია.
გალერეა
<Gallery> Image:Flag Plaza (Taba, Egypt).JPG|ტაბა Image:Taba Border Terminal (Egypt).JPG|ტაბას საზაზღვრო პუნქტი. Image:Taba Heights Beach R01.jpg|ტაბას საზღვა სანაპირო. Image:Taba Heights R06.jpg|გზა ტაბასკენ. Image:Taba Heights Hyatt R03.jpg|ტაბა. Image:Taba Heights TTC R01.jpg|სასტუმრო ტაბაში. Image:Taba Heights Sofitel R01.jpg|ფინიკის პალმები ტაბას სასტუმროში. Image:Taba Heights Hyatt R01.jpg|სასტუმრო ტაბაში. </Gallery>
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ სინის მუჰაფაზა კატეგორია:ეგვიპტის ტურიზმი
ჰაბანა-დელ-ესტე
ჰაბანა-დელ-ესტე (Habana del Este — აღმოსავლეთი ჰავანა) — კუბის დედაქალაქ ჰავანის ერთ-ერთი მუნიციპალიტეტი. სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტით, რომ იგი ჰავანის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. მოიცავს ჭარბად დასახლებულ არეალებს.
პლაჟები
სიუდად-დე-ლა-ჰაბანის პროვინციის ჩრდილოეთით, 24 კმ სიგრძეზე იშლება ე. წ. აღმოსავლეთი პლაჟები (Playas del Este). მათ შორისაა ტარარა, ელ-მეგანო, ბაკურანაო, სანტა-მარია-დელ-მარი და ა. შ. ეს პლაჟები ძალზედ პოპულარულია ტურისტებში, თავის შესანიშნავი ბუნებრივი პირობებით.
თეოპომპე
თეოპომპე (დაახლ. ძვ. წ. 377 — ძვ. წ. 300) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი, ისოკრატეს მოსწავლე. დემოკრატიის მოწინააღმდეგე, მოხეტიალე სოფისტი. ავტორია 12 წიგნისაგან შემდგარი „საბერნეთის ისტორიისა“, თხზულება მოიცავდა პერიოდს ძვ. წ. 411 წლიდან ძვ. წ. 394 წლამდე და ავტორის ჩანაფიქრით თუკიდიდეს ისტორიული ნაშრომის გაგრძელება უნდა ყოფილიყო. თეოპომპეს ეკუთვნის აგრეთვე „ფილიპე მაკედონელის ისტორია“, რომელიც ამ პერიოდის საბერძნეთის ისტორიასაც შეეხებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები
ტიტუ კუსი იუპანკი
დონ დიეგო დე კასტრო ტიტუ კუსი იუპანკი (ახ. წ. 1529-1571) – ინკების ვილკაბამბას სამეფოს მმართველი, მანკო ინკა იუპანკის ვაჟი. ტახტზე ის 1560 წელს, მისი ნახევარ-ძმის – საირი ტუპაკის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა და მართავდა 1571 წლამდე, სანამ პნევმონიით არ გარდაიცვალა.
მისი მმართველობისას, პერუს ვიცე-სამეფოს ვიცე-მეფე, ფრანსისკო დე ტოლედო აქტიურად ცდილობდა მასთან მოლაპარაკებას. ტოლედო სთავაზობდა ტიტუს დაეტოვებინა ქალაქი და პენსიაზე გასულიყო. საბოლოოდ მოლაპარაკება უაღრესად გამწვავდა და 1568 წელს ტიტუს კათოლიკედ მონათვლით დამთავრდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინკები კატეგორია:ინკების მმართველები
პერგამონის მუზეუმი
right|310px|პერგამონმუზეუმი მინი|300px|right|პერგამონის მუზეუმის ფასადი პერგამონის მუზეუმი (გერმ. Pergamonmuseum) ერთ-ერთი მთავარი მუზეუმია ბერლინის მუზეუმთა კუნძულზე. მისი შექმნა დაიგეგმა ალფრედ მესელისა და ლუდვიგ ჰოფმანის მიერ და მშენებლობა 1910-1930 წლებში განხორციელდა. მასში მოთავსებულია პირვანდელი სახისა და ზომის რეკონსტრუირებული მონუმენტური შენობები, როგორიციაა პერგამონის საკურთხეველი, მილეტის ბაზრის კარიბჭე, იშთარის კარიბჭე და ყველა მათგანი შედგება ფილებისგან, რომლებიც თავდაპირველი გათხრების ადგილებიდან გადმოიტანეს.
მუზეუმი დაყოფილია ანტიკურ კოლექციად, ახლო აღმოსავლეთის მუზეუმად და ისლამური ხელოვნების მუზეუმად. მას ყოველწლიურად დაახლოებით 850.000 ადამიანი სტუმრობს.
წარმოშობის ისტორია
thumb|რომაული საფლავის ქვა ბერლინის მუზეუმის კუნძულზე კაიზერ-ვილჰელმ-მუზეუმის გახსნის პროცეში გაირკვა, რომ მისი ფართი არ იყო საკმაო მუზეუმის საცავებში არსებული ხელოვნების ნიმუშებისა და გერმანელთა გათხრებით მოპოვებული არქეულოგიური განძის გამოსაფენად. ეს გათხრები წარმოებულ იქნა ბაბილონში, ურუქში, ასურეთში, მილეტოსში, პრიენსა და ეგვიპტეში, და ამ ადგილებიდან მოტანილი ექსპონატების გამოფენა ვერ ხერხდებოდა. 1907 წელს, ვილჰელმ ფონ ბოდე, კაიზერ-ვილჰელმ-მუზეუმის დირექტორი, გეგმავს იქვე ახალი მუზეუმის აგებას ძველი არქიტექტურის, გერმანიის პოსტ-ანტიკურობის ხელოვნებისა და ახლო-აღმოსავლეთის და ისლამის ხელოვნების ნიმუშების მოსათავსებლად. მისი სიკვდილის შემდგომ 1909 წელს მშენებლობის პროექტს ლუდვიგ ჰოფმანი ხელმძღვანელობდა. მშენებლობა საბოლოოდ 1910 წელს დაიწყო და პირველი მსოფლიო ომისა (1918) და დიდი ინფლაციის (1920-იანი წლები) პერიოდში გრძელდებოდა. 1930 წელს შენობა, რომელშიც სამი მუზეუმი შედიოდა, გაიხსნა.
გამოფენები
thumb|right|300px|პერგამონის საკურთხეველი thumb|300px|იშთარის კარიბჭე მუზეუმში გამოფენილი უმნიშვნელოვანესი ექსპონატებია:
ანტიკური კოლექცია
კოლექციის საწყისებს ბრანდენბურგის კურფიურსტთან მივყავართ, რომელიც ანტიკურ საგნებს აგროვებდა; ამ კოლექციის პირველი ნიმუშები მან რომაელი არქოლოგისგან შეისყიდა 1698 წელს. მისი ნაწილი მოსახლეობისთვის მისაწვდომი გახდა 1830 წელს, როცა ძველი მუზეუმი გაიხსნა. კოლექცია მნიშვნელოვნად გაიზარდა ოლიმპიის, სამოსის, პერგამონის, მილეტუსის, პრიენის და დიდიმას გათხრების შედეგად.
ამ გათხრებით მოპოვებული კოლექცია პერგამონისა და ძველმა მუზეუმებმა გაიყვეს.
კოლექციაში შედის სკულპტურები არქაულიდან ელინისტურ პერიოდამდე და ასევე ბერძნული და რომაული ანტიკური ხელოვნების ნიმუშები: არქიტექტურა, სკულპტურები, ინცრუსტაციები, მოზაიკა, ბრინჯაო და სამკაულები.
მთავარი გამოფენებია პერგამონის საკურთხეველი (ძვ.წ. მე-2 საუკუნე), 113 მეტრი სიგრძის სკულპტურული ფრიზით, რომელზეც ღმერთთა და გიგანტთა ბრძოლაა გამოსახული, და მილეტის კარიბჭე რომის ანტიკური ხანიდან.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გარმანიის გაყოფის შედეგად კოლექციასაც იგივე ბედი ეწია. პერგამონის მუზეუმი ხელმეორედ გაიხსნა 1959 წელს აღმოსავლეთ ბერლინში, ხოლო ის რაც დასავლეთ ბერლნში დარჩა გამოფენილია შარლოტენბურგის სასახლეში 1995 წლიდან.
ისლამური ხელოვნების მუზეუმი
როცა მუზეუმი ბოდე გაიხსნა 1904 წელს, მასში ისხლამური ხელოვნების განყოფილება შეიქმნა, რომელიც მოგვიანებით (1930) პერგამონის მუზეუმში გადავიდა.
ესპანეთიდან ინდოეთამდე მაჰმადიანი ხალხების მიერ მე-8 და მე-9 საუკუნებში შექმნილი ხელოვნების ნიმუშების გარდა, ყველაზე მიმზიდველი მშეთას ფასადია, რომელიც პრე-ისლამური ხანის უდაბნოს ციხეხიმაგრეს ეკუთვნის. ეს იყო ოსმალეთის სულთანის აბდულჰამიდ II-ის გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ II-თვის მიძღვნილი საჩუქარი. ფასადის ნაწილი ჯერაც ამმანშია, იორდანია.
ახლო აღმოსავლეთის მუზეუმი
300px|thumb|მშათას ფასადი ახლო აღმოსავლეთის მუზეუმში გამოფენილია გერმანელი არქეოლოგების მიერ ასურეთის, შუმერული და ბაბილონური კულტურის რეგიონებში ნაპოვნი ობიექტები. დამატებით აქვეა ისტორიული შენობები, რელიეფები და ნაკლებად მნიშვნელოვანი ექსპონატები და სამკაულები.
მთავარი დისპლეი ეკუთვნის იშთარის კარიბჭეს და ბაბილონის პროცესიის ქუჩას, ნაბუქოდონოსორ II-ის სამეფო ოთახის ფასადთან ერთად.
მუზეუმის კუნძულის სამომავლო გეგმები
მუზეუმის კუნძულის მთავარი გეგმა პერგამონის მუზეუმის გაფართოებაა, რომელიც მუზეუმთა კომპლექსის ცენტრი უნდა გახდეს. ის შეუერთდება ახალ მუზეუმს, ბოდეს მუზეუმსა და ძველ ეროვნულ გალერეას.
2000 წელს ჩატარებულ არქიტექტურულ კონკურში გაიმარჯვა ოსვალდ მატიას უნგერსმა, კიოლნიდან. მუზეუმის კომპლექსი მისეული გეგმის მიხედვით გადაკეთდება, რომლის მიხედვით დიდი ცვლილებები უნდა მოხდეს 1930 წლის შემდეგ ხელშეუხებელ შენობათა წყობასა და ფორმებში. ამჟამინდელი შესასვლელი შენობა შეცვლის ერენჰოფის შენობას, ხოლო შემაღლებული არქეოლოგიური პრომენადი კი ერთმანეთთან დააკავშირებს ყველა შენობას. მშენებლობის დაწყება დაგეგმილია 2005 წლისთვის და უნდა დასრულდეს 2010-ში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები
სამწვერა ნერვი
thumb|სამწვერა ნერვი სამწვერა ნერვი (მეხუთე კრანიალური ნერვი, ასევე  იწოდება მეხუთე  ნერვად ან  უფრო  მარტივად V) პასუხისმგებელია  სახის მგრძნობელობაზე. მსგავსია სპინური C2–S5 ნერვებისა, რომლებიც  პასუხისმგებელნი  არიან  დანარჩენი  სხეულის  მგრძნობელობაზე. სახისა და  სხეულის  მგრძნობელობითი  ინფორმაცია  მუშავდება  ცენტრალური  ნერვული სისტემის პარალელურ არხებში.
მეხუთე ნერვი  ძირითადად  მგრძნობელობითია, მაგრამ  მას  ასევე  გააჩნია  რამდენიმე  მოტორული  ფუნქციაც (კბენა, ღეჭვა და  ყლაპვა).
ეტიოლოგია
„სამწვერა ნერვი“ ნათარგმნია  ლათინური Nervus trigeminus–დან  (tri–(სამი) + gemini (ტყუპები) „სამი  ტყუპი“). ეს სახელი  ეწოდა  მისი  აგებულების  გამო. სამწვერა ნერვს  გამოეყოფა  სამი  ტოტი: თვალბუდის, ზედაყბისა და  ქვედაყბის. სამწვერა ნერვს გააჩნია როგორც მამოძრავებელი, ისე მგრძნობელობის ბირთვები და შესაბამისად მგრძნობიარე და მამოძრავებელი ფესვები. მგრძნობელობის ფესვი (portio major) ტვინის ნივთიერებაში შედის ნათხემის შუა ფეხსა და ვაროლის ხიდს შორის საზღვრის ზონიდან, ხოლო უფრო თხელი მამოძრავებელი ფესვი (portio minor) მოთავსებულია მგრძნობელობის ფესვის წინ და ქვევით. ორივე ფესვის მეზობლად, საფეთქლის ძვლის პირამიდების წინა ზედაპირზე, მაგარი გარსის სისქეში მდებარეობს ნახევარმთვარისებრი გასერის კვანძი. ამ კვანძის უჯრედთა დენდრიტები ქმნის სამ მსხვილ ნერვულ ღეროს: თვალბუდის (n. ophthalmicus)ტოტს,რომელიც ქალას ღრუდან გამოდის თვალბუდის ზედა ნაპრალით. ზედა ყბის(n.maxillaris) ტოტს, რომელიც ქალას ღრუდან გამოდის მრგვალი ხვრელით. ქვედა ყბის(n.mandibularis) ტოტს, რომელიც ქალას ღრუდან ოვალური ხვრელით გამოდის.
I ტოტი (n. ophthalmicus)
თვალბუდის ნერვი მგრძნობიარე ხასიათის ნერვია. მას ქალას ღრუდან გამოსვლის შემდეგ გამოეყოფა 3 ტოტი: ა)შუბლის ნერვი - მიემართება წინისაკენ და იყოფა ჭაღზედა და თვალბუდისზედა ნერვებად, რომლებიც წვება თვალბუდის ზედა ნაჭდევში, მიემართება შუბლის მიდამოში და აინერვირებს შუბლის კანს. ჭაღზედა ნერვი აინერვირებს ზედა ქუთუთოს. ბ) საცრემლე ნერვი - მიერმართება თვალბუდის გარეთა კედლისკენ და აინერვირებს საცრემლე ჯირკვალს. განაპირობებს ტკივილის, ტემპერატურულ და ტაქტილურ მგრძნობელობას. გ) ცხვირ-წამწამოვანი ნერვი - მონაწილეობს წამწამოვანი კვანძის შექმნაში. თვალის ნერვიდან გამოდის ტოტები ტვინის მაგარი გარსისთვის.
II ტოტი (n.maxillaris)
ზედა ყბის ნერვი მგრძნობიარე ხასიათის ნერვია. სამწვერა კვანძიდან გამოსვლის შემდეგ გაივლის მრგვალ ხვრელს და იძლევა: ა)ყვრიმალის ნერვს, რომელიც აინერვირებს ყვრიმალის მიდამოს კანს. ბ)ფრთა-სასის ნერვს, ორი პატარა ტოტის სახით, რომელიც მონაწილეობს თანამოსახელე კვანძის შექმნაში. გ)კბილბუდის ზედა უკანა (ალვეოლურ)ნერვებს, რომლებიც ზედა ყბის ბორცვზე კბილბუდის უკანა ხვრელიდან შედიან უკანა ზედა კბილების ინერვაციისთვის. დ) თვალბუდის ქვედა ნერვი, რომელიც წარმოადგენს ზედა ყბის ნერვის უკანასკნელ ტოტს. მას თანამოსახელე ღარში გამოეყოფა ზედა შუა და ზედა წინა ალვეოლარული ნერვები.
III ტოტი (n.mandibularis)
ქვედა ყბის ტოტი შერეული ხასიათის ნერვია, შეიცავს მგრძნობიარე და მამოძრავებელ ბოჭკოებს. ქალას ღრუდან ოვალური ხვრელით გამოსვლის შემდეგ გამოეყოფა მამოძრავებელი ტოტები საღეჭი, საფეთქლის, მედიალური და ლატერალური ფრთისებრი კუნთებისა და ორმუცელა კუნთის წინა მუცლისი საინერვეციოდ. ქვედა ყბის ნერვის მგრძნობიარე ტოტებს მიეკუთვნება: ა)ქვედა ყბის ნერვის შებრუნებული ტოტი, რომელიც შუა მენინგეალურ არტერიასთან ერთად ბრუნდება ქალას ღრუში კლდოვანი ნაპრალით და აინერვირებს ტვინის მაგარ გარსს. ბ)ყურ-საფეთქლის ნერვი. გ)ლოყის ნერვი - რომელიც აინერვირებს ლოყის ლორწოვან გარსს. დ)ქვედა ალვეოლარული ნერვი - ქვედა ყბის ხვრელით შედის თანამოსახელე არხში, სადაც წარმოქმნის ქვედა კბილებისთვის წნულს. მის საბოლოო ტოტს წარმოადგენს ნიკაპის ნერვი, რომელიც თანამოსახელე ხვრელიდან გამოსვლისას იტოტება ნიკაპის მიდამოში და ანინერვირებს ნიკაპის კანს და ქვედა ტუჩს. ე) ენის ნერვი - აინერვირებს ენის ზურგის ლორწოვანი გარსის წინა ორ მესამედს.
მგრძნობელობის ზონა
thumb|right|ინერვაციის ზონა სამწვერა ნერვის მგრძნობელობის ზონაა: სახის კანი, თავის თმიანი საფარველის წინა ნაწილი, თვალის კაკლები, ცხვირის და პირის ღრუს ლორწოვანი გარსი, ენის წინა ორი მესამედი, კბილები, თავის ქალას სახის ნაწილის ძვლისსაზრდელა, ტვინის წინა და შუა ფოსოების მაგარი გარსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნერვული სისტემა
მიხეილ შარვაშიძე
ბიოგრაფია
იყო აფხაზეთის მთავრის, გიორგი II შარვაშიძის, (1810–1821) და სამეგრელოს მთავრის, კაცია II დადიანის (1757—1788) ასულ თამარ დადიანის მეორე ვაჟი. იზრდებოდა უბიხების წინამძღოლ ჰაჯი ბარზეგ დაგუმოყვასთან. მამის, საფარ-ბეის ნებით მიიღო ქრისტიანობა გაგზავნილ იქნა თბილისში კავკასიის ცალკეული კორპუსის (Отдельный Кавказский корпус) მთავარსარდლის შტაბში. განათლება მიიღო რუსეთში. საფარ-ბეი გარდაიცვალა 1821 წელს და აფხაზეთის მთავარი გახდა მისი უფროსი ვაჟი დიმიტრი.
1823 წელს, უფროსი ძმის, დიმიტრის გარდაცვალების შემდეგ 15 წლის მიხეილი დაბრუნდა აფხაზეთში ორი რუსული ეგერთა პოლკის (დაახლოებით 400 ჯარისკაცი) თანხლებით, კაპიტან მორაჩევსკის მეთაურობით. 1824 წლამდე აფხაზების ალყაში იყო თავის რეზიდენციაში, სოფელ სოუკსუში. 1824 წელს 800 კაციანი რუსული რაზმის მხარდაჭერით, გენერალ-მაიორ პ. გორჩაკოვის მეთაურობით, შეძლო ალყის გარღვევა და აფხაზეთის მთავრობის მოვალეობის შესრულებას პრაქტიკულად შეუდგა. 1826 წელს მინიჭებული ჰქონდა მაიორის ჩინი.