cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კაზიმირ I
1042 წ. კაზიმირი დაქორწინდა კიევის დიდი მთავრის იაროსლავ ბრძენის დაზე, დობრონეგაზე (ნათლობით - მარია). რუსული ჯარის დახმარებით კაზიმირმა შეძლო პოლონეთისთვის დაებრუნებინა მაზოვია (1047 წ.) მაგრამ იმპერატორის პოზიციის გამო მან ვერ მოახერხა პომორიეს დაბრუნება, მხოლოდ აღმოსავლეთ პომორიემ ცნო პოლონეთის ხელისუფლება, დასავლეთ პომორიე დარჩა იმპერიის შემადგენლობაში. 1054 წ. პოლონეთს ხარკის გადახდის შემდეგ ჩეხეთმა დაუბრუნა სილეზია.
სახელმწიფოს შიგნით კაზიმირი ცდილობდა მთავრის ხელისუფლების ავტორიტეტის ამაღლებას და ხელს უწყობდა ქრისტიანული სარწმუნოების განმტკიცებას ეკლესიებისა და მონასტრების აშენებით. კაზიმირ I მართველობის შედეგად მოხდა პოლონეთის სრული აღდგენა, რისი საფასურიც პოლონეთის დამოუკიდებლობის დაკარგვა იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიასტები კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1016 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1058
მიკოლოგია
მინი|სოკოები მიკოლოგია (ბერძნ. mykes — სოკო, და ...ლოგია) — მეცნიერება სოკოების შესახებ. ბოტანიკის ერთ-ერთი დარგი. მიკოლოგიის მთავარი მიზანია სოკოების მორფოლოგია, ფლორისა და სისტემატიკის, ბიოქიმიის, ფიზიოლოგიის, რკოლოგიია, გეოგრაფიის და ფილოგენიის შესწავლა, აგრეთვე მათი როლის დადგენა ბუნებასა და ადამიანის ცხოვრებაში. მრავალი პათოგენური სოკო იწვევს მცენარეთა, ცხოველთა და ადამიანის დაავადებებს. ამდენად მიკოლოგია დაკავშირებულია ფიტოპათოლოგიასთან, ვეტერინარიასთან, მედიცინასთან. სოკოებისაგან მიიღება მრავალი ანტიბიოტიკი, ვიტამინები, ფერმენტები და სხვა ნივთიერებები.
კვების მრეწველობაში დიდი მნიშვნელობა აქვს საფუარ სოკოებს, აგრეთვე ველურად მოზარდ საჭმელ სოკოებს. მისდევენ ზოგიერთი საჭმელი სოკოს (ქამა, ხეთახალი და სხვა) მოშენებასაც. მიკოლოგიური კვლევა ინტენსიურად მიმდინარეობს მრავალ ქვეყანაში. შედგენილია ზოგიერთი რეგიონის სოკოთა სარკვევები. საქართველოში მიკოლოგიური და ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევები XIX საუკუნის II ნახევრიდან დაიწყო. სტატიები მიკოლოგიის საკითხებზე ქვეყნდება მრავალ პერიოდულ ჟურნალებში.
ლიტერატურა
*
სპრინგფილდი
სპრინგფილდი შეიძლება აღნიშნავდეს:
უალატა
უალატა (არაბ. ولاته ) — უძველესი გამაგრებული დასახლება (ქსარი) და ამავე დროს თანამედროვე პატარა ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მავრიტანიაში. ცნობილია თავის ტრადიციული არქიტექტურით. 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
დამტკიცებულია, რომ აქ ერთ-ერთი უძველესი მიწათმოქმედი და მესაქონლე ხალხი სახლობდა, რომელიც მანდის ენის სონინკეს ოჯახს მიეკუთვნებოდა. მათი დასახლება აფრიკის ერთ-ერთ უძველეს ქვით ნაგებ სოფელს წარმოადგენს. თანამედროვე ქალაქი XI საუკუნეში, განის იმპერიის ტერიტორიაზე დაარსდა. 1076 წელს ქალაქი დაინგრა, მაგრამ 1224 წელს კვლავ აღადგინეს. ამის შემდეგ, უალატა ტრანს-საჰარის სავაჭრო გზებზე მდებარე მნიშვნელოვანი სავაჭრო და ცნობილი ისლამური ცენტრი გახდა.
XXI საუკუნის დასაწყისში, ქალაქში გაიხსნა მანუსკრიპტების მუზეუმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მავრიტანიაში
გრენლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
გრენლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები წარმოადგენს გრენლანდიას საერთაშორისო ტურნირებზე და შეხვედრებზე ფეხბურთში. ნაკრების კონტროლს და ხელმძღვანელობას ახორციელებს გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია. ჩამოყალიბდა 1971 წელს. გრენლანდია არის ConIFA-ს წევრი, რომელშიც ერთიანდებიან ფიფა-ს მიერ უარყოფილი ქვეყნების ფეხბურთის ფედერაციები, შესაბამისად მონაწილეობას ღებულობს მის მიერ მოწყობილ ტურნიერებში. პირველი მატჩი გრენლანდიის საფეხბურთო ნაკრებმა ითამაშა ფარერის კუნძულების წინააღმდეგ, რომელშიც 6-0 დამარცხდა.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:გრენლანდიის ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:გრენლანდიის ფეხბურთი
ოშორა
ოშორა შეიძლება აღნიშნავდეს:
სამუილი (სოფელი)
სამუილი (Самуил, Işıklar) — სოფელი ბულგარეთში. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1,543 კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
Aenictus philiporum
Aenictus philiporum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
პარიზის ზავი
პარიზში რამდენიმე ზავი დადებულა, მათ შორის:
იორქტაუნი (ვირჯინია)
იორკტაუნი მდებარეობს იორკის ოლქში, ვირჯინიის შტატში. 2000 წლის აღწერის მიხედვით აქ ცხოვრობს 203 ადამიანი. იორკტაუნი, იორკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.
ამ ქალაქთან, 1781 წელს გენერალი ჩარლზ კორნუოლისი დანებდა გენერალ ჯორჯ ვაშინგტონს და ამით დამთავრდა ამერიკის რევოლუცია. 1861–1865 წლებში, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს ეს ქალაქი ასევე მნიშვნელოვანი პოზიცია იყო, აქ მდებარე პორტიდან მარაგდებოდა ომის მონაწილე ორივე მხარე, იმის და მიხედვით თუ ვისი კონტროლის ქვეშ იყო ქალაქი. იორკტაუნი, ჯეიმსთაუნთან და უილიამსბურგთან ერთად შედის ე.წ. ისტორიულ სამკუთხედში.
გეოგრაფია
აშშ სტატისტიკის დეპარტამენტის ცნობით იორკტაუნის ფართობი არის 1.7 კმ², ფართობის 100% არის ხმელეთი.
დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით, იორკტაუნში ცხოვრობს 203 ადამიანი, 117 კომლი და 45 ოჯახი. მოსახლეობის 99.995% არის თეთრკანიანი, 0.00% აფრო–ამრიკელი, აზიელი, ადგილობრივი ამერიკელი (ე.წ. ინდიელები), ლათინოამერიკელები და 0.004% სხვა რასის წარმომადგენელი.
ისტორია
იორკტაუნი დაარსდა 1691 წელს, მისი პორტიდან ევროპაში გადიოდა თამბაქო.
ამერიკის რევოლუციის დროს, გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა სწორედ ამ დაბასთან. აქ გამაგრებული იყო გენერალი ჩარლზ კორნუოლისი. იმ პერიოდიდან დღემდე შემორჩენილია 9 შენობა. ხოლო ფრანგი მებრძოლების პატივსაცემად დგას მემორიალი.
1862 წელს, ნახევარკუნძულის კამპანიის დროს, იორკტაუნი იყო გენერალი ჯორჯ მაკკლელანის ბაზა.
ამჟამად იორკტაუნში განლაგებულია ორი სამხედრო ობიექტი.
იორკტაუნის ახლოს მდებარეობს ნორფოლკის საზღვაო ბაზა და ნიუპორტ ნიუსის გემთმშენებელი ქარხანა.
კატეგორია:ვირჯინია
ახალი ჰოლანდია (კუნძული)
ახალი ჰოლანდია (Новая Голландия) — კუნძული საადმირალოს რაიონში, სანქტ-პეტერბურგში, გარშემორტყმულია მდინარე მოიკით, კრიუკოვისა და საადმირალოს არხებით. კუნძული წარმოადგენს ადრეული კლასიციზმის უნიკალურ არქიტექტურულ ძეგლს. მისი ფართობი 7,8 ჰექტარია.
ისტორია
ახალი ჰოლანდია ორი ხელოვნურად შექმნილი კუნძულისგან შედგება, რომლებიც ნევის დელტაში მდებარეობენ. ისინი შეიქმნა 1719 წელს მას შემდეგ, რაც სანაოსნოდ მდინარეების ნევისა და მოიკას შორის საჭირო გახდა კრიუკოვისა და საადმირალოს არხების გაჭრა. ლეგენდის თანახმად კუნძულს სახელი პეტრე დიდმა უწოდა. ეს სახელი კუნძულისათვის ყველაზე შესაფერისი იყო, რადგან თავიდან „ჰოლანდია“ პეტერბურგში მთავარ საადმირალოს მიმდებარე ტერიტორიას ერქვა, სადაც გემთმშენებლობისათვის საჭირო ხის მასალა იყო. არხების გაჭრის შემდგომ საწყობები გადაიტანეს ახლადწარმოქმნილ კუნძულზე, თვითონ კუნძულს კი ეწოდა ახალი ჰოლანდია. ამავდროულად ახალი ჰოლანდია პირველი სამხედრო პორტი იყო რუსეთში, რომელიც პეტრე I-ის ბრძანებით 1721 წლის 21 სექტემბერს დაარსდა.
დაახლოებით 3 საუკუნის მანძილზე კუნძულზე მნახველებს არ უშვებდნენ, ეს აკრძალვა მხოლოდ 2011 წლის 16 ივლისს მოიხსნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის არქიტექტურის ძეგლები
ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაძრები კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ტაძრები კატეგორია:საქართველოს ტაძრები
Cyphomyrmex bicarinatus
Cyphomyrmex bicarinatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cyphomyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდი (აზერ.Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu, ინგლ. The State Oil Fund of the Republic of Azerbaijan) — აზერბაიჯანის სუვერენული სიმდიდრის ფონდი, რომლის მიზანია ნავთობის მოულოდნელი მოგების მართვა. ის აერთიანებს კოლექტიურ და სტაბილურ ფუნქციებს.
ისტორია
1999 წლის 29 დეკემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა მიიღო გადაწყვეტილება სახელმწიფო ნავთობის ფონდის შექმნის შესახებ. ჯერ კიდევ 2000 წლის 29 დეკემბერს მიიღეს დებულება SOFAZ–ის შესახებ.
2001 წლის ივლისში დამტკიცდა განკარგულება ფონდის რესურსების განლაგების წესის შესახებ.
2001 წლის ივლისში SOFAZ–მა მუშაობა დაიწყო. იგი თანამშრომლობს სხვა სუვერენულ ფონდებთან. ფონდის მიზანია ნავთობისა და გაზის კონტრაქტების განხორციელების შედეგად მიღებული თანხების დაგროვება, ნავთობის თანხების შენახვა მომავალი თაობებისათვის და ასევე ზოგადად შემოსავლების ეფექტიანი მართვა. ასევე ორგანიზაციის მიზანია ნავთობის შემოსავლების შენარჩუნება და გამრავლება, მომავალი თაობებისათვის ეკონომიკური ბაზის შექმნა და, ამავე დროს, მათი გამოყენება მიმდინარე თაობებისთვის და ა.შ.
ნავთობის ფონდის ძირითადი მიზანია ქვეყნის ეკონომიკის დაცვა შესაძლო უარყოფითი გავლენებისაგან. 2007 წელს სახელმწიფო ნავთობის ფონდს მიენიჭა „გაეროს ჯილდო სახელმწიფო სამსახურისთვის“.
ორგანიზაციის შექმნის მიზეზი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის მისიაა ნახშირწყალბადების მარაგების გარდაქმნა ფინანსურ აქტივებად, რომლებიც მუდმივ შემოსავალს ქმნის ამჟამინდელი და მომავალი თაობებისათვის.
ორგანიზაციის მინიჭებული ძირითადი ამოცანებია:
მართვა
ფონდის საქმიანობის ზოგად კონტროლს ახორციელებს სამეთვალყურეო საბჭო. სამეთვალყურეო საბჭოს მთავარი ამოცანაა გამოხმაურება:
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდს ხელმძღვანელობს აღმასრულებელი დირექტორი, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.
აღმასრულებელ დირექტორს უფლება აქვს:
აღმასრულებელი დირექტორი ამზადებს ანგარიშებს წლიური ბიუჯეტის, წლიური პროექტის შესახებ ბიუჯეტის შესრულების მომზადების შესახებ და წარუდგენს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტს.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის ბიუჯეტის შედგენისა და შესრულების პროცესი რეგულირდება „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის წლიური შემოსავლისა და ხარჯების პროგრამის (ბიუჯეტის) შედგენისა და შესრულების წესებით“, საკმაოდ მკაცრადაა განსაზღვრული მისი საინვესტიციო პოლიტიკა.
სქოლიო
კატეგორია: აზერბაიჯანის ორგანიზაციები კატეგორია: აზერბაიჯანის ეკონომიკა კატეგორია: ორგანიზაციები კავკასიაში
მიშელ ბიუტორი
მიშელ მარი ფრანსუა ბიუტორი (დ. 14 სექტემბერი, 1926, მონს-ან-ბარელი — გ. 24 აგვისტო 2016, კონტამინ-სიურ-არვი) — ფრანგი რომანისტი, ესეისტი, პოეტი. ლიტერატურული მიმდინარეობა ახალი რომანის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1926 წლის 14 სექტემბერს, მონ-ან-ბარელში. მამა, ემილ ბიუტორი მხატვრობითა და გრავიურით იყო გატაცებული. 1929 წელს ოჯახი პარიზში სახლდება. ღრმად მორწმუნე კათოლიკე დედ-მამას მიშელი რელიგიურ კოლეჯში შეჰყავთ. 1939 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადადის ევრეში, სადაც მიშელი იეზუიტურ განათლებას იღებს. პარიზში დაბრუნების შემდეგ ირიცხება ლუი-ლე-გრანის ლიცეუმში მეორე კურსზე. ამ პერიოდში იგი ინტერესდება ლიტერატურით, იწყებს ლექსების წერას და ინტელექტუალთა ჯგუფის ხშირი სტუმარი ხდება. მწერალთაგან ბიუტორი განსაკუთრებული ინტერესით კითხულობს კაფკას, ჯოისსა და პრუსტს. 1944 - 1949 წლებში იწყებს საკუთარი ნაწარმოებების გამოქვეყნებას, ამზადებს სადიპლომო ნაშრომს ფილოსოფიაში, მონაწილეობას იღებს გერმანიაში გამართულ სემინარებში. ფილოსოფიაში საკანდიდატო გამოცდაზე განცდილი მარცხის შემდეგ ბიუტორი ლექციებს კითხულობს სანსეში. 1950 წელს მიემგზავრება ეგვიპტეში. ეს უკანასკნელი მწერალზე დიდ შთაბეჭდილებას დატოვებს, რაც მის შემოქმედებაშიც ჰპოვებს ასახვას. 1951 წელს ბიუტორი ჯილდოვდება ფენეონის პრემიით Les Editions de Minuit-ში გამოქვეყნებული რომანისთვის დროის განრიგი. ამავე დროს ხდება ჟენევის საერთაშორისო სკოლის პროფესორი. ჟენევაში გაიცნობს მარი ჟოს, რომელზეც დაქორწინდება და ოთხი ქალიშვილი შეეძინება. იმავე წელს რომანისთვის მოდიფიკაცია იღებს თეოფრასტ-რენოდოს პრემიას. ამ დროისთვის ბიუტორს ახალი რომანის სხვა წარმომადგენლებთან შედარებით ყველაზე ფართო მკითხველი ჰყავს. 1959-60 წლებში კონფერენციებს მართავს გერმანიაში, მაროკოსა და ნიდერლანდებში, გამოდის მისი რომანი საფეხურები და კრიტიკული წერილების კრებული რეპერტუარი. 60-იანი წლებიდან ბიუტორის შემოქმედება ფორმალური ექსპერიმენტების სახეს იღებს (მოძრავი, საჰაერო ქსელი და სხვ). 1963 წელს მოგზაურობს ბულგარეთსა და იუგოსლავიაში, აქვეყნებს სან მარკოს აღწერასა და ილუსტრაციებს. 1965 წელს ოჯახთან ერთად სახლდება პარიზის გარეუბანში. ამავე წელს გამოსცემს სტერეოფონულ ნაშრომს ''6 810 000 ლიტრი წყალი წამში. '' 1968 წელს მონაწილეობს მწერალთა კავშირის დაარსებაში. 1970 წელს ხდება ნიცის, 1974 წელს კი ჟენევის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1991 წლიდან თავს ანებებს საუნივერსიტეტო მოღვაწეობას და ცხოვრობს ოტ-სავუაში.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:ახალი რომანი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 2016 კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი პოეტები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები
ოირემე
ოირემე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, ინგირის თემი. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 55 მეტრი, ზუგდიდიდან 6 კმ, ინგირიდან 4 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 785 ადამიანი.
სახელწოდება
ოირემე მეგრული სიტყვაა და ქართულად საირმეს ნიშნავს. დოკუმენტებით დადასტურებული არაა, მაგრამ ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობით ოირემეში დადიანებს ირმები ჰყავდათ. სოფლის ტყეს დღესაც დადიანების ბაღჩას ეძეხიან.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
NGC 162
NGC 162 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1867 წლის 5 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
მონდი
thumb|225px|პირველი გამოცემა მონდი (ფრანგ. Le Monde - მსოფლიო) — ფრანგული ყოველდღიური საღამოს გაზეთი; ტირაჟი 2004 წელს შეადგენდა 371.803 ასლს. საფრანგეთის მთავარ, საუკეთესო რეპუტაციის გაზეთად ითვლება.
გაზეთი დაარსდა ჰიუბერ ბოვ-მერის მიერ გენერალი დე გოლის თხოვნით გერმანული არმიის პარიზიდან განდევნის შემდეგ მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. გაზეთმა ფორმატი Le Temps-გან ისესხა, რომელსაც რეპუტაცია ოკუპაციის პერიოდში საკმაოდ შეერყა. ბოვ-მერის მოთხოვნით გაზეთს სრული სარედაქციო თავისუფლება უნდა ჰქონოდა. მისი პირველი გამოცემა 1944 წლის 19 დეკემბერს გამოჩნდა. ინტერნეტ-ვერსია 1995 წლის 19 დეკემბრიდან არის ხელმისაწვდომი.
გაზეთის მიმდინარე სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე და გამოცემის დირექტორია ჟან-მარი კოლომბანი, ხოლო მთავარი რედაქტორი - ჟერაჯ კურტუა. გაზეთის ერთ-ერთი მთავარი პოლიტიკური კარტუნისტია პლანტუ, რომლის ნამუშევარი ხშირად გაზეთის მთავარ გვერდზე გამოდის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის გაზეთები კატეგორია:ფრანგულენოვანი გაზეთები
ვაზოვო
ვაზოვო (Вазово) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 930 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
Aenictus philippinensis
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
კაქექსია
კაქექსია (< κακός – ცუდი და – მდგომარეობა) — სხეულის მასის პათოლოგიური კლება. კაქექსიის დროს მისმა დეფიციტმა შესაძლოა 50% და მეტი შეადგინოს. ყველაზე ხშირად კაქექსიის მიზეზია ეგზოგენური ფაქტორები, მაგალითად, ქრონიკული დაავადებები, ინფექციები, მოწამვლა, სრული ან ნაწილობრივი (უფრო მეტად — გახდომის მიზნით) შიმშილობა, საკვების დაბალი კალორიულობა. არც ისე იშვიათად კაქექსიას იწვევს თვითონ ადამიანის ორგანიზმში მიმდინარე ცვლილებები, ანუ ენდოგენური ფაქტორები, მაგალითად, კუჭში საჭმლის მოხვედრის, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში მისი გავლისა და მონელების დარღვევები; თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის მოშლა, რაც იწვევს ჰიპოთალამუსისა და ჰიპოფიზის ფუნქციათა დარღვევას; ხანგრძლივი სტრესი; შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლების პათოლოგიის სხვადასხვა ფორმა; კვების ქრონიკული დარღვევები (მალაბსორბციის სინდრომი).
კაქექსიის განვითარების მექანიზმები დამოკიდებულია მის მიზეზებზე. მაგალითად, შიმშილობის დროს ორგანიზმის გამოფიტვის შედეგად ორგანიზმში ირღვევა ნივთიერებათა ცვლა, ითრგუნება ბიოლოგიური ჟანგვისა და ორგანიზმის სტრუქტურათა სინთეზის პროცესები, რასთან დაკავშირებითაც პროგრესიულად მცირდება სხეულის მასა. ნერვულ-ფსიქოლოგიური აშლილობის დროს შეიძლება დაირღვეს ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების გამომუშავება, მაგალითად ჰორმონების ან ციტოკლინების, რაც იწვევს ნივთიერებათა ცვლის, უჯრედული და უჯრედგარე სტრუქტურების წარმოქმნისა და რეპარაციის პროცესების ეფექტურობის კლებას და, შედეგად, — სხეულის მასის შემცირებას. კაქექსია ასევე შეიძლება იყოს ბიოლოგიური ჟანგვისა და ბიოსინთეზის დათრგუნვის შედეგიც, მაგალითად, სიმსივნის ზრდის, გულ-სისხლძარღვთა, კუჭ-ნაწლავისა და ენდოკრინული აშლილობების განვითარების დროს.
სხეულის მასის კლებასთან ერთად, კაქექსიას თან ახლავს ფიზიკური და ფსიქოლოგიური აქტივობისა და შრომისუნარიანობის შემცირება, ორგანოთა ფუნქციების უკმარისობა, შეშუპებები, მოდუნებულობა, კანის სიმშრალე და დანაოჭება, ფრჩხილების სიმყიფე, თმის ცვენა, ნაწოლები და სხვა აშლილობები.
Cyphomyrmex auritus
Cyphomyrmex auritus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cyphomyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ელ-ბაიდა
ელ-ბაიდა (البيضاء) — ლიბიის სიდიდით მეოთხე ქალაქი, მდებარეობს ჩრდილო–აღმოსავლეთ კირენაიკაში. იტალიის ოკუპაციის პერიოდში ლიბიის ინდუსტრიული და კომერციული ცენტრი. მისი მოსახლეობა დაახლოებით შეადგენს 250 000-ს.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
Sting: The Videos
Sting: The Videos — ინგლისელი მუსიკოს სტინგის 1988 წლის კომპილაციური ვიდეო ალბომი. მასში შეტანილია მუსიკოსის იმ დროისთვის ორი ალბომის The Dream of the Blue Turtles და Nothing Like the Sun სიმღერების ოფიციალური ვიდეოები. კომპილაცია გამოვიდა ლაზერული დისკის, ვიდეო-დისკის და VHS ფორმატებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტინგის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1988 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:A&M Records-ის ვიდეო ალბომები
მაკ-კლურის სრუტე
|მინი|200პქ მაკ-კლურის სრუტე — სრუტე კანადის არქტიკულ არქიპელაგში, ბანქსის, პრინს-პატრიკისა და მელვილის კუნძულებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 400 კილომეტრი, სიგანე 88-140 კილომეტრი, სიღრმე 300 მეტრზე მეტი, მაქსიმალური 472 მეტრი. მთელი წლის მანძილზე ყინულით არის დაფარული. ნაოსნობა შესაძლებელია ყინულმჭრელების მეშვეობით აგვისტო-სექტემბერში. სახელი ეწოდა არქტიკის მკვლევარ რობერტ მაკ-კლურის პატივსაცემად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კანადის სრუტეები
სინძიანი
მინი|სინძიანი
სინძიანი (新疆, Xinjiang) — უიღურთა ავტონომიური რაიონი ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთში.
ისტორია
სინძიანის ტერიტორია ჩართულ იქნა ჩინეთის შემადგენლობაში მე-18 საუკუნის შუა პერიოდში ცინის მანჯურიული დინასტიის დროს. მოგვიანებით ცინის იმპერიის პროვინციად იქცა. 1864 და 1881 წლებში ტერიტორიის ნაწილი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში (ამჟამად ტაჯიკეთი) მოექცა. 1955 წელს, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ, გარდაიქმნა ავტონომიურ რაიონად.
დემოგრაფიული მდგომარეობა
2010 წლის მიხედვით რაიონში ცხოვრობს 21,813,334 ადამიანი. აქ ცხოვრობს 17 ეთნიკური უმცირესობა, მათ შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანია უიღურები, თურქული მოდგმის მუსულმანური მოსახლეობა (10,019,758).
მინი|მარცხნივ|სამი უიღური გოგონა
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ავტონომიური რაიონები
NGC 169
NGC 169 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1857 წლის 18 სექტემებრი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
Aenictus piercei
Aenictus piercei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
განცალკევებული საშიშროების ნიშანი
განცალკევებული საშიშროების ნიშანს აქვს ბურჯისებრი ან სვეტისებური ფორმა. იგი შავი ფერისაა და ერთი ან რამდენიმე წითელი ჰორიზონტალური ზოლი აქვს. ქიმზე ორი შავი სფერო აქვს დამაგრებული. განცალკევებული საშიშროების ნიშნის დამახასიათებელი შუქია თეთრი ჯგუფური გაელვება ციკლში 2 გამონათებით. ძალიან ხშირი შუქის შემთხვევაში 2-ჯერ ანათებს 5 წამში ერთხელ, ხოლო ხშირი შუქის შემთხვევაში 2-ჯერ ანათებს 10 წამში ერთხელ.
სქოლიო
კატეგორია:საზღვაო ნავიგაცია
იოანე დამასკელი
იოანე დამასკელი (დ. დაახლოებით 675 ან 676, დამასკი — გ. დაახლოებით 4 დეკემბერი, 749, საბაწმიდის ლავრა) — ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი, ფილოსოფოსი და მწერალი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 4 დეკემბერი, ახალი სტილით — 17 დეკემბერი. ბერძნული პატრისტიკის სისტემატიზატორი. იოანე დამასკელი დაიბადა არაბი ქრისტიანის ოჯახში. საეკლესიო და საერო განათლება მიიღო სიცილიელი სამხედრო ტყვე კოზმასაგან, რომელთან ერთად ბერად შედგა (732) იერუსალიმში საბას მონასტერში, სადაც გააჩაღა სალიტერატურო მოღვაწეობა. გარდაცვლილი, 754 წელს საეკლესიო კრებაზე შეაჩვენეს ხატთაყვანისმცემლობისათვის. იოანე დამასკელი ამოცანად ისახავდა გაეერთიანებინა მრავალფეროვანი იდეური მასალა და შეექმნა დახშული მეცნიერული სისტემა. საეკლესიო დოგმებისა და არისტოტელეს ლოგიკის ბაზაზე შექმნა სქოლასტიკის მეთოდი. მისი მთავარი ფილოსოფიური და თეოლოგიური შრომაა „წყარო ცოდნისა“ (დაახლოებით 742). გავლენა მოახდინა ალბერტ დიდზე, თომა აკვინელზე და სხვებზე. მისი თხზულებანი გავრცელდა საქართველოში, ძველ რუსეთსა და სხვა ქვეყნებში. მისმა თეზისმა თეოლოგიისადმი ფილოსოფიის დაქვემდებარებულობის შესახებ დიდი გავლენა მოახდინა დასავლური სქოლასტიკის განვითარებაზე.
ლიტერატურის ისტორიაში იოანე დამასკელი შევიდა როგორც გამოჩენილი პოეტი, მთელი რიგი საეკლესიო საგალობლების ავტორი. აღსანიშნავია მისი პოლემიკური თხზულებები ხატმებრძოლთა იაკობიტთა, მანიქეველთა, ნესტორიანელთა წინააღმდეგ. აგრეთვე მრავალი ასკეტური და დოგმატური თხზულება-ჰომილია. ბიზანტიურ ჰიმნოგრაფიაში ღრმა კვალი დატოვა მისმა ე. წ. „კანონებმა“. იოანე დამასკელის მრავალი თხზულება ქართულად თარგმნეს ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდელებმა ეფრემ მცირემ, არსენ იყალთოელმა და სხვებმა. არსენ იყალთოელის თარგმნით უხვად უსარგებლია სულხან-საბა ორბელიანს „სიტყვის კონის“ შედგენის დროს. იოანე დამასკელის თხზულების „წყარო ცოდნისა“ ხელნაწერი დაცულია კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის ფონდებში (A-24, S-1468).
სქოლიო
კატეგორია:არაბი ფილოსოფოსები კატეგორია:არაბი მწერლები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები კატეგორია:VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:ისლამის კრიტიკოსები კატეგორია:არაბი ქრისტიანი წმინდანები
გუმუშჰანეს პროვინცია
გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბაიბურთის,   სამხრეთით – ერზინჯანის, ჩრდილოეთით  ტრაბზონის, ხოლო დასავლეთით   გირესუნის  პროვინციები.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 191 ათ. ადამიანი (2007). უდიდესი ქალაქია: გუმუშჰანე (30 ათ. ადამიანი, 2000).
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
იოანე ქააძე
იოანე ქააძე (დ. 1883, ზემო ალვანი — გ. 1937) — ქართველი სასულიერო პირი.
ბიოგრაფია
იოანე ქააძემ სად მიიღო საერო ან სასულიერო განათლება უცნობია. 1916 წლის საბუთებში მღვდლად იხსენიება. იგი თუშეთში, სოფელ ომალოში მსახურობდა. 1917 წელს მღვდელი იოანე ახმეტის ოლქის მთავარხუცესის მოადგილეა. შემდგომში, როგორც სანიმუშო კალიგრაფიის მქონე, სოფელ ქვემო ალვანის საბჭოს კანცელარიაში მდივნის მოვალეობასაც ასრულებდა. 1926 წლიდან ახმეტის ოლქის მთავარხუცესი იყო.
1927 წლიდან მამა იოანე მსახურობდა თუშეთის პირიქითა ხეობაში – ფარსმის თემში. 1935 წლის ნოემბერში დეკანოზი იოანე მხოლოდ ზემო ალვანის სამების ეკლესიის მღვდლად იხსენიება. 1937 წელს დეკანოზი იოანე ქააძე ადგილობრივმა ხელისუფლებამ დააპატიმრა, მოათავსეს თელავის ციხეში. 1937 წელს ალვანში მისმა ოჯახმა შეტყობინება მიიღო: „იოანე ქააძე მძიმე ავადმყოფობის გამო გარდაიცვალა.“ მისი არქივის ნაწილი, კანცელარიის წერილები, ხელნაწერი წიგნები, რომელიც მას თავისი ხელით ჰქონდა გადაწერილი დაიკარგა. 1917 წლის 12 (25) მარტს დეკანოზმა იოანე ქააძემ ხელი მოაწერა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის აქტს.
Kraftwerk (ალბომი)
Kraftwerk — გერმანული ელექტრონული ჯგუფ Kraftwerk-ის პირველი სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა გერმანიაში, 1970 წელს და ჩაიწერა პროდიუსერ კონი პლანკის დახმარებით.
ისტორია
ალბომზე მუშაობისას ჯგუფმა იმუშავა ორ დრამერთან - ანდრეას ჰოფმანთან და კლაუს დინგერთან. მათი დაკვრის სტილის გამო ალბომს ოდნავ დაჰკრავს მძიმე როკის ჟღერადობა. ეს დისკს საკმაოდ განასხვავებს შნაიდერის წინა კოლექტივისგან Organisation, ან შემდეგი ორი ალბომისგან, Kraftwerk 2 და Ralf und Florian, რომლებიც ჩაიწერა ჰიუტერისა და შნაიდერის დუეტის მიერ. მოგვიანებით დინგერმა აღნიშნა, რომ იგი უკრავს ფირფიტის მეორე მხარეს, ხოლო ჰოფმანი - პირველ მხარეს, რომელზეც მუშაობა უკვე დასრულებული იყო, სანამ დინგერი მოვიდოდა სტუდიაში.
ინსტრუმენტული ფრაგმენტებიდან აღსანიშნავია ჰიუტერის სოლო პარტიები ჰემონდის ორგანსა და ელექტრონულ ბასზე სახელწოდებით 'ტუბონი'. პარალელურად შნაიდერი უკრავს ელექტრობულ ფლეიტაზე (Ruckzuck), ელექტრონულ ვიოლინოსა და გიტარაზე.
გარეკანის დიზაინი, რომელიც ჰიუტერს ეკუთვნის, არის ენდი უორჰოლის გავლენის მატარებელი. მასზე გამოსახულია საგზაო კონუსი, რომელიც უორჰოლის სტილშია დახატული. გარეკანის შიდა ნაწილზე გამოტანილია ელექტროსადგურის სურათი, რომელიც გადაიღეს დუსელდორფერლმა მხატვრებმა ბერნდმა და ჰილა ბეხერმა, რომლებიც უფრო ცნობილები არიან ფოტოგრაფიული ნამუშევრებით 'ტიპოლოგიები', სერიით, რომელშიც ერთმანეთს ერწყმის ინდუსტრიული ქალაქის ელემენტები და ეძღვნება საზოგადოებას, რომელმაც იგი ააშენა.
გიტარის მიხაელ როტერი შეუერთდა ჯგუფს ამ ალბომის ჩაწერის შემდეგ. იმავე პერიოდში ჰიუტერმა დროებით დატოვა კოლექტივი (1971). სამი ადამიანისგან შემდგარი Kraftwerk გამოვიდა ტელეეთერით გადაცემაში Beat-Club. ამის შემდეგ დინგერმა და როტერმა შექმნეს ცალკეული პროექტი, ჯგუფი Neu!, ჰიუტერი კი შეუერთდა შნაიდერს. საგულისხმოა, რომ ორივე ჯგუფს როგორც პროდიუსერი კურირებდა კონი პლანკი.
ალბომის არც ერთი სიმღერა არ შესრულებულა ცოცხლად ტურის Autobahn (1975) შემდეგ. დღემდე ალბომი ოფიციალურად არ გამოცემულა კომპაქტ დისკის სახით, მით უმეტეს, რომ Kraftwerk მას ნაკლებ ყურადღებას ანიჭებს. მიუხედავად ამისა, ალბომის მეკობრული ასლები ვრცელდებოდა 1990იანი წლებიდან, ლეიბლების Germanofon და Crown მიერ.
ტულონი
ტულონი (Toulon) — ქალაქი სამხრეთ საფრანგეთში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის ნაპირებზე, პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირის რეგიონში, ვარის დეპარტამენტში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 170 041 ადამიანს, საფრანგეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით მას მეთხუთმეტე ადგილი უკავია. საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 3 969 ადამიანი. ფართობი 42,84 კმ². 1862 წელს ქალაქში გაიხსნა ტულონის ოპერა. ვრცელდება ზღვის დონიდან 0–589 მ სიმაღლეზე. ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი — იანვარი და თებერვალი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 676,8 მმ.
ამ ადგილებში უძველეს დროში ბერძნებს ჰქონდათ თავიანთი კოლონია და ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სავაჭრო პუნქტი იყო ამ რეგიონში. მოგვიანებით ტულონი რომის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა, რის შემდეგ ქალაქი მთელ რეგიონში დაწინაურდა. 1486 წლიდან ეს პროვინცია საფრანგეთის შემადგენლობაში მოექცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
თეიმურაზი (იმერეთის მეფე)
1765 წელს ოსმალთა ჯარი გურიასა და ოდიშში ჩადგა, იქ გამოიზამთრეს და 1766 წლის სექტემბერში იმერეთს შეესივნენ. თურქებმა ქვემო იმერეთი დაიკავეს, სვერის ციხეც აიღეს და ქუთაისში სოლომონ I–ს ბიძაშვილი, თეიმურაზ მამუკას ძე დასვეს მეფედ.
სოლომონი წერეთლებმა მოდინახეს ციხეში შეაფარეს. იგი ჩრდილო კავკასიაში განლაგებულ რუსეთის ჯარების სარდლობას სთხოვდა დახმარებას, მაგრამ ამაოდ. თურქების ძირითადმა ჯარმა ქვეყანა დაარბია და იმერეთს გაეცალა, ადგილზე კი 4 ათასი თურქი ჯარისკაცი იქნა დატოვებული. სოლომონი გამოვიდა საფარიდან, თავისი მომხრეები შეკრიბა და სულ მალე მთელი იმერეთი დაიკავა. მოღალატე თეიმურაზმა თურქეთს შეაფარა თავი.
ოსმალეთის მთავრობას თავად აღარ უღირდა იმერეთისათვის სამხედრო კამპანების მოწყობა – ეს აუნაზღაურებელ ფინანსურ დანახარჯებთან იყო დაკავშირებული. ამიტომ, ოსმალეთი ადვილად დათანხმდა სოლომონ I–თან ზავზე. 1767 წელს ოსმალეთმა იმერეთის სამეფოსთან საზავო ხელშეკრულება გააფორმა, რომლის თანახმად, იმერეთის სამეფო ცხადდებოდა ოსმალეთის არა ვასალურ, არამედ მფარველობაში მყოფ ქვეყნად.
თეიმურაზ მამუკას ძე არ თმობდა პოზიციებს, ბრძოლას განაგრძობდა, მაგრამ ჩხერთან გადამწყვეტ ბრძოლაში სოლომონმა თეიმურაზი დაამარცხა (1768). იგი მუხურის ციხეში გამოკეტეს და იქვე გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მეფეები კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:გარდაცვლილი 1768
Queen on Fire – Live at the Bowl
Queen on Fire – Live at the Bowl — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის ორმაგი საკონცერტო ალბომი. იგი ჩაიწერა 2004 წლის 5 ივნისს მილტონ კეინზში, ბუკინგემშირში (ინგლისი), ტურის Hot Space Tour ფარგლებში. აუდიოდისკების გარდა არსებობს მისი DVD ფილმიც.
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Queen-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Queen-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Hollywood Records-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის საკონცერტო ალბომები
Škoda 10T
thumb|Škoda 10T პორტლანდში thumb|ტაკომას Škoda 10T Škoda 10T — შკოდას მიერ შექმნილი, სამსექციური, ორურიკიანი, ნახევრადდაბალიატაკიანი, ორმხრივი მიმართულების ტრამვაი. ეს ვაგონი Škoda 03T–ს ჰგავს. სალონის იატაკის შუა ნაწილი, იატაკის ფართის 50% დაბალია და ლიანდაგის ზედაპირიდან 35 სმ სიმაღლეზეა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხური ტრამვაის ვაგონები
Cylindromyrmex whymperi
Cylindromyrmex whymperi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cylindromyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფხვენელნი
ფხვენელნი — ქართლის აზნაურთა საგვარეულო X საუკუნეში. სახელწოდება წარმოსდგა მათი სამამულე სოფელ ფხვენისიდან (გორის მუნიციპალიტეტი). „ქართლის ცხოვრების“ ცნობით X საუკუნის 50-იან წლებში ამ საგვარეულოს წარმომადგენლები ძმები სარა და გრიგოლ ფხვენელნი, ქართლისა და კახეთის აზნაურებთან ერთად, იბრძოდნენ აფხაზთა მეფის გიორგის გამაერთიანებელი პოლიტიკის წინააღმდეგ, ხელს უშლიდნენ მისი მფლობელობის დამყარებას ქართლსა და კახეთში. ამის შედეგად აფხაზთა მეფემ ვერ შეძლო კახეთის დაპყრობა და იქ კვლავ კახეთის ქორეპისკოპოსი კვირიკე დამკვიდრდა.
X საუკუნის შემდგომ ფხვენელნი აღარ იხსენიებიან წყაროებში. როგორც ჩანს, საქართველოს მონარქიის წარმოქმნის შემდეგ მათ, ისევე როგორც ქართლის სეპარატისტულად განწყობილმა სხვა დიდმა აზნაურებმა, დაკარგეს თავიანთი მამული.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
გურჩიანი
საკუთარი სახელი გურჩიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ჩერვენი (რუსეს ოლქი)
ჩერვენი (Червен) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 269 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
ორსანტია
ორსანტია — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. მდინარე ენგურის მარცხენა სანაპირო, ზღვის დონიდან 15 მეტრი, ზუგდიდიდან 18 კმ, ინგირიდან 10 კმ.
სოფელში ფუნქციონირებს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს საზოგადოებრივი ცენტრი, რომელიც თანამედროვე ინფრასტრუქტურითა და უახლესი ტექნიკით აღჭურვილი სივრცეა, სადაც მომხმარებელს სოფლიდან გაუსვლელად შეუძლია სახელმწიფო და კერძო სექტორის 200-ზე მეტი სერვისით სარგებლობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2052 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამიერკავკასიის კომისია
ამიერკავკასიის კომისია (ამიერკავკასიის ექსპედიცია) — სამეცნიერო ორგანიზაცია, რომელიც შეიქმნა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში 1926 წელს ასფსრ-ს ბუნების სისტემატური და ყოვლისმომცველი შესწავლის მიზნით, მისი განვითარების შედეგების პროგნოზირებისთვის ეკონომიკური საჭიროებებისათვის.
ისტორია
1926 წლის სექტემბერში ამიერკავკასიის ბამბის მზარდი რეგიონების ინსპექტირების კომისია, სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული შრომისა და თავდაცვის საბჭოსთან, სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიას მიმართა თხოვნით, შეესწავლა ამიერკავკასიის ბუნებრივი რესურსების გამოყენება ეკონომიკაში.
სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიამ ცნო შესაძლო და სასურველი სამეცნიერო მუშაობის ორგანიზება, შექმნა ამიერკავკასიის კომისია, გამოკვეთა 1927 წლის სამუშაოები და მოაწყო ამიერკავკასიის ექსპედიცია, რომელიც დააფინანსა კომისიამ სსრკ-ს STO-ში.
1927-1933 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის კომისიამ მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩაატარა სომხეთის ბუნებრივი რესურსების შესასწავლად, განსაზღვრა მისი პროდუქტიული ძალების განვითარების პერსპექტივები და გამოკვეთა რესპუბლიკაში სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობის ორგანიზების შესაძლებლობები.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მეცნიერებმა წვლილი შეიტანეს ამიერკავკასიაში გეოლოგიური, ბიოლოგიური და სხვა მეცნიერებების განვითარებაში, წამოიწყეს აკადემიური ინსტიტუტების შექმნა ამიერკავკასიის რესპუბლიკებში.
აკადემიკოსი ფრანც ლევინსონ-ლესინგი ხელმძღვანელობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის კომისიას.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პროდუქტიული ძალების შემსწავლელი საბჭოს ყოფილმა ხელმძღვანელმა ივანე გუბკინმა(1930-1936), განსაზღვრა კომისიის მიერ ორგანიზებული ექსპედიციის ამოცანა: „ეს სამუშაოები უნდა წარმოადგენდეს სომხეთში წყლის ეკონომიკის განვითარების სამეცნიერო საფუძველს და საჭიროა სევანის ტბის წყლის მარაგების ჰიდროელექტრო ენერგიის მოპოვების შესაძლებლობის საკითხის დაზუსტება მისი თევზჭერის დარღვევის გარეშე და ზოგადად ტბის როლი რეგიონის სარწყავ სისტემაში“.
დადგენილ იქნა მიწისქვეშა წყლების მნიშვნელოვანი როლი სევანის ტბის წყლის ბალანსში. სევანის ტბის დონემ არ უნდა იმოქმედოს მიწისქვეშა წყლების მომარაგებაზე. დაიგეგმა, რომ ეს ასევე სასიკეთოდ იმოქმედებდა ტბის ჭაობების სადრენაჟე სისტემაზე და ტბის დეზინფიცირებაზე მეტი მარილიანი წყლის გამოყოფისა და მტკნარი მიწისქვეშა წყლების შემოდინების გამო.
აღმოჩენილია და აღინიშნა მინერალური საბადოები (დადასტურებული არ არის სამრეწველო მნიშვნელობა): ქრომიტი, პემზა, დიატომიტი, კვარციტი, თიხა, მინერალური წყლები.
სქოლიო
კატეგორია: კავკასიის ორგანიზაციები
მეგრული გრამატიკა
მეგრული ერთ-ერთი ქართველური ენაა. ზოგჯერ ზანური ენის ჩრდილოურ დიალექტად მოიაზრება.
იგი ძირითადად დასავლეთ საქართველოშია გავრცელებული (სამეგრელოსა და აფხაზეთში). აფხაზეთში 1990-იან წლებში მოწყობილი ქართველთა ეთნოწმენდის შედეგად, რომელთა დიდი უმრავლესობაც მეგრელი იყო, ამ კუთხეში მეგრულად მოსაუბრეთა რიცხვი დრამატულად შემცირდა.
მეგრულის კილოებია ზუგდიდურ-სამურზაყანული და სენაკურ-მარტვილური, რომლებიც უაღრესად ახლოსაა ერთმანეთთან.
თანხმოვნები
თანხმოვანთა შემადგენლობა მეგრულში თითქმის იგივეა, რაც ლაზურში, ქართულსა და სვანურში.
ფონეტიკური პროცესები
ი და უ ხმოვანთა რედუცირება
ზუგდიდურ-სამურზაყანულში ი და უ ხშირად სუსტდება და იძლევა ჷ-ს.
ხმოვანთა ასიმილაცია
გ-ს ცვლილება თანხმოვნის წინ
თანხმოვანთა წინ გ → რ.
ყ თანხმოვნის პოზიციური ცვლილება
ხმოვნისწინა და ხმოვანთაშორის პოზიციებში ყ → ჸ. ვ თანხმოვნის წინ: ყ → ჸ/კ.
თანხმოვანთა რეგრესიული ასიმილაცია
გავრცელებული ტიპებია:
პროგრესული დისიმილაცია
თუკი ფუძე შეიცავს რ-ს, -არ და -ურ სუფიქსების დართვისას ამ სუფიქსთა რ იქცევა ლ-დ. მაგ. ხორგა → ხორგ-ულ-ი („ხორგული/ხორგელი“). წესი არ მოქმედებს, თუკი რ-ს შემდეგ ფუძეში ლ-ც გვხვდება. მაგ. მარტვილ-ი → მარტვილ-ურ-ი („მარტვილური/მარტვილელი“)
პროგრესული დეზაფრიკატიზაცია
წინამავალი ყრუ აფრიკატის ან ყრუ სიბილანტის გავლენით შესაძლოა მომდევნო აფრიკატი ჯ გამარტივდეს: ჯ → დ. მაგ. ორცხონჯი → ორცხონდი „სავარცხელი“, ჭანჯი → ჭანდი „ბუზი“, ისინჯი → ისინდი „ისარი“ და სხვ.
ვ-ს გაქრობა ხმოვანთა შორის
ხმოვანთა შორის ძირეული ვ ქრება. მაგ. ხვავი (ქართ.) → *ხვაი → ხვეე (id.), მტევანი (ქართ.) → ტიანი (id.) და სხვ.
ფონეტიკური დანამატი ნ
ხშულთა და აფრიკატთა წინ შესაძლოა წარმოიქმნას ფონეტიკური დანამატი ნ (ლაბიალთა წინ ნ → მ).
ანბანი
მეგრული იწერება ქართული ანბანით.
ბრუნება
მეგრულში ცხრა ბრუნვაა: სახელობითი, მოთხრობითი, მიცემითი, ნათესაობითი, მიმართულებითი, დაშორებითი, მოქმედებითი, ვითარებითი და დანიშნულებითი. მრავლობითის საწარმოებლად სუფიქსი -ეფ ჩაისმის ფუძესა და ბრუნვის ნიშანს შორის.
არსებით სახელთა კლასიფიკაცია
მეგრულში, ისევე როგორც სხვა ქართველურ ენებში, ობიექტები იყოფა გონიერთა (კითხვა „მი?“ [ვინ?]) და არაგონიერთა (კითხვა „მუ?“ [რა?]) კლასებად. გრამატიკული სქეს-კატეგორია არ არსებობს.
ზედსართავი სახელი
ზედსართავი მეგრულში არსებითი სახელივით იბრუნება.
რაოდენობითი
მეგრული რაოდენობითი რიცხვითი სახელები უპირატესად საერთო-ქართველური მემკვიდრეობაა, ართ-ის (ერთი) და ეჩ-ის (ოცი) გარდა, რომლებიც მხოლოდ ქართ-ზანურ დონეზე აღდგება, ვინაიდან არ მოეპოვებათ კანონზომიერი შესატყვისები სვანურში.
რიგობითი
მეგრულსა და ლაზურში რიგობითი რიცხვითი სახელები იწარმოება მა-...-ა ცირკუმფიქსის საშუალებით, რომელიც საერთო-ქართველური მემკვიდრეობაა, ვინაიდან კანონზომიერი შესატყვისები მოეძებნება სვანურსა და ქართულში (მე-...-ე ორივეგან)
წილადი
წილადი რიცხვითი სახელების წარმოება მეგრულსა და ლაზურში ძველქართულისა და სვანურის მსგავსია.
ზმნა
მეგრულში ზმნამ შეიძლება გამოხატოს ერთი, ორი, ან სამი გრამატიკული პირი. მოქმედი პირია სუბიექტი, ხოლო მოქმედება ხდება ობიექტების მიმართ (პირდაპირ ან ირიბად). პირი შეიძლება იყოს მხოლობითი ან მრავლობითი. პირთა რაოდენობის შესაბამისად, ზმნები იყოფა ერთ-, ორ- და სამპირიან ზმნებად.
თანხმოვნის წინ პირის ნიშნები ვ- და გ- შეიძლება გარდაიქმნას ფონეტიკურად:
ქცევა
მეგრულში, შესაბამისი ნიშნების მეშვეობით, ზმნას შეუძლია დანიშნულების ოთხი ტიპის გამოხატვა, რასაც ქცევა ეწოდება:
უღლება
სულ ოცი მწკრივია მეგრულში, რომლებიც ოთხ სერიად ჯგუფდება.
კილო
თხრობითი
კითხვითი
კითხვითი კილოს გამოხატვის ორი გზაა მეგრულში:
იმპერატივი
გამოხატავს ბრძანებას ან (მო)თხოვნას. მე-2 პირის მიმართ მე-2 სერიის წყვეტილის ფორმა გამოიყენება, ხოლო სხვა დანარჩენ შემთხვევებში – II კავშირებითი.
გამოხატავს შესაძლებლობას, სურვილს, ნატვრას. კავშირებითი კილო მეგრულში კავშირებითი მწკრივებით გადმოიცემა.
პირობითი
ასახავს პირობას ფაქტის საწინააღმდეგოდ. იწარმოება სუფიქსით -კო(ნი), რომელიც ზმნას დაერთვის.
ასპექტი
მეგრულში ზმნას შეიძლება გააჩნდეს ორი ასპექტი: სრული ან უსრული. თუ მოქმედებას ბოლო უჩანს, ასპექტი სრულია. წინააღმდეგ შემთხვევაში - უსრული. სრული ასპექტი მეგრულში, დანარჩენი ქართველური ენების მსგავსად, ზმნაზე ზმნისწინის დართვით იწარმოება.
II, III და IV სერიებში ზმნებს თანაბრად აქვთ ორივე ასპექტის ფორმა, ხოლო I სერიაში მწკრივები ასპექტებს შორისაა გადანაწილებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეგრული ენა
ტოტენჰემ ჰოტსპური (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი „ტოტენჰემ ჰოტსპური“ (Tottenham Hotspur Football Club; გამოითქმის ) — ინგლისური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ლონდონიდან. დაარსდა 1882 წელს, როგორც საფეხბურთო კლუბი „ჰოტსპური“. საშინაო მატჩებს ატარებს „უაით ჰართ ლეინზე“.
„ტოტენჰემი“ არის პირველი ბრიტანული კლუბი, რომელმაც გაიმარჯვა ევროტურნირზე. 1963 წელს, ბილ ნიკოლსონის თაოსნობით („ტოტენჰემის“ ფეხბურთელი (1938-1955), შემდეგ მწვრთნელი (1958-1974).) თასების მფლობელთა თასის ფინალში დაამარცხა მადრიდის „ატლეტიკო“, ანგარიშით 5-1. 1972 წელს, უეფა-ს თასის ნახევარფინალში იტალიური „მილანის“ გამოთიშვის შემდეგ, „ტოტენჰემი“ ფინალში ადგილობრივ „ვულვერჰემპტონს“ დაუპირისპირდა და „ვულვზის“ მოედანზევე გაიფორმა გამარჯვება, მარტინ ჩივერსის დუბლით, „ტოტენჰემმა“ უეფა-ს თასის მოგება 1984 წელსაც შეძლო, კეიტ ბურკინშოუს თავკაცობით.
სამოციანებამდე (1882–1960)
1888 წელს „ტოტენჰემმა“ საშინაო არენა შეიცვალა, „ტოტენჰემ მერშიდან“ „ნორთუმბერლენდ პარკში“ გადავიდა, რამაც საშუალება მისცა მაყურებელთა რაოდენობის გაზრდისა. 1892 წელს კლუბმა გადაწყვიტა შეერთებოდა სამხრეთ ლიგას, რომელიც „როიალ არსენალის“ (ამჟამინდელი „არსენალი“) ინიციატივით იყო შექმნილი, თუმცა კლუბმა საკმარისი ხმათა რაოდენობა ვერ მიიღო (23-დან ვერც ერთი), რის გამოც „ტოტენჰემს“ 1895 წლამდე მოუწია დაცდა. სამხრეთის ლიგაში კლუბის გაწევრიანებამ გაზარდა მაყურებელთა ინტერესი, რაც დასწრების რაოდენობის ზრდით გამოიხატა - იმ დროისთვის გუნდის თამაშებს სარეკორდოდ მაღალი, 15 000-მდე მაყურებელი ესწრებოდა. 1898 წელს კლუბის პირველი თავმჯდომარე გახდა ჩარლზ რობერტსი და ეს პოსტი შეინარჩუნა 1946 წლამდე.
1899 წელს კლუბმა საბოლოოდ იპოვა საშინაო მატჩების გასამართი ადგილი. ეს იყო ყოფილი მარკეტის ტერიტორია, ჰაი როუდის ქუჩის მახლობლად. იმ დროისთვის ინგლისის ერთიანი საფეხბურთო ასოციაცია არ არსებობდა და დაყოფილი იყო რამდენიმე ასოციაციად. ჩრდილოეთში მომხდარი კონფლიქტის გამო საფეხბურთო კლუბ „ევერტონის“ ფეხბურთელები, ჯონ კამერონი და ჯონ ბელი „ტოტენჰემს“ შეუერთდნენ. მათი წყალობით კლუბმა პირველი ტიტული - სამხრეთის ლიგა მოიგო და გახდა პირველი გუნდი საფეხბურთო ლიგის ჩამოყალიბებიდან, რომელმაც ნონ-ლიგიდან მოიგო აღნიშნული თასი. თასი „ტოტენჰემის“ კაპიტანმა, ჯეკ ჯოუნსმა აღმართა. თასი მორთული იყო ფერადი ლენტებით, ამის ინიციატორი იყო მორტონ კადმანის მეუღლე. ამით ჩაეყარა საფუძველი ინგლისური თასების ლენტებით მორთვას და ეს დღემდე გრძელდება.
„ტოტენჰემმა“ 1908-1909 წლებში შეძლო და თავი დააღწია საფეხბურთო ლიგის მეორე დივიზიონიდან და აღზევდა პირველ დივიზიონში (ახლანდელი პრემიერლიგა) 1914-1915 წლისთვის, პირველი მსოფლიო ომის დაწყების გამო საფეხბურთო ლიგა დროებით გაუქმდა, ამ დროისთვის კლუბი ლიგის აუტსაიდერთა შორის იმყოფებოდა.
1919 წელს, როდესაც ფეხბურთის მატჩების ჩატარება განახლდა, პირველი დივიზიონის გუნდების რაოდენობა 20-დან 22-მდე გაიზარდა. საფეხბურთო ლიგამ გამოიყო ორი დამატებითი ადგილი, ერთი „ჩელსისთვის, რომელიც 1914-15 წლებში მე-19 ადგილზე გავიდა და ფეხბურთის არ შეწყვეტის შემთხვევაში პირველი დივიზიონიდან მე-20 ადგილოსან „ტოტენჰემთან“ ერთად გავარდებოდა, მეორე კი „არსენალისთვის“, რომელმაც იმ წელს მეორე დივიზიონში მე-6 ადგილი დაიკავა. „ტოტენჰემი“ გავარდა მეორე ლიგაში, თუმცა იმავე წელს მოიპოვა დონით მეორე ჩემპიონატის ჩემპიონობა და 1920 წლისთვის კვლავ დაუბრუნდა პირველ დივიზიონს. მომდევნო წელს „სპურზმა“ (1921) მეორეჯერ დაისაკუთრა ასოციაციის თასი, ფინალში, სტემფორდ ბრიჯზე დაამარცხა „ვულვზი“.
1992 წლის შემდეგ, როდესაც კლუბმა მეორე ადგილი დაიკავა ჩემპიონატში, „ლივერპულის“ შემდეგ. „ტოტენჰემს“ დაეწყო დაღმასვლა. ამ დაღმასვლამ პიკს მიაღწია 1928 წელს, როდესაც გუნდი ლიგიდან გავარდა. 1935-1938 წლებში კლუბი ზედიზედ სამჯერ გავიდა ასოციაციის თასის მეოთხედფინალში, თუმცა ეს ეტაპი მისთვის სამივეჯერ გადაულახავი აღმოჩნდა. 1939 წლისთვის (მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში) „სპურზი“ იყო მეეექვსე ადგილზე მეორე დივიზიონში, საფეხბურთო ლიგა კი ომის გამო დროებით კვლავ გაუქმდა.
მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ფეხბურთისადმი ინტერესი ძალიან გაიზარდა, უკვე ათასობით გულშემატკივარი ესწრებოდა უმნიშნველო მატჩებსაც კი. 1949 წელს კლუბის მწვრთნელად დანიშნეს არტურ როუ. მის სახელს უკავშირდება ახალი ტაქტიკური სქემის გამოგონება და განვითარება, რომელიც ცნობილია სახელით „უპასე და გაიქეცი“ (ფართოდ გამოიყენება ტერმინით „კედლის გათამაშება“). „ტოტენჰემი“ იყო პირველი გუნდი, რომელმაც ეს ტაქტიკა დანერგა ფეხბურთში. არტურ როუს წყალობით „სპურზი“ 1949-50 წლებში გახდა მეორე ლიგის ჩემპიონი და აღზევდა უმაღლეს ლიგაში. შემდეგ სეზონში უმაღლესი ლიგის მოგებაც შეძლო. ამ დროს გუნდში ირიცხებოდნენ: ალფ რემზი, რონი ბარგისი, ტედ დიჩბერნი, ლენ დუქემინი, სონი ვოლტერსი და ბილ ნიკოლსონი.
მომდევნო წელს კლუბმა შედეგის გამეორება ვერ შეძლო. მათ ჩემპიონატი მეორე ადგილით დაასრულეს, ხოლო ჩემპიონი გახდა „მანჩესტერ იუნაიტედი„. 1952-1953 წლებში კი „ტოტენჰემმა“ მდგომარეობა უფრო გაიუარესა და მხოლოდ მე-10 ადგილს დასჯერდა. კლუბის საფირმო „კედელი“ კი გაქრა. 1954 წელს იმ დროისთვის სარეკორდო თანხად - 30,000 ფუნტად „ტოტენჰემ ჰოტსპურმა“ გადაიბირა კლუბის ისტორიაში ერთ-ერთი გამორჩეული ფეხბურთელი, დენი ბლანჩფლაუერი. ამავე წელს „სპურზი“ ასოციაციის თასს ალფ რემზის „ბლექპულისთვის“ „ნაჩუქარი“ გოლით დაემშვიდობა.
1955 წელს, „ტოტენჰემის“ არადამაჯერებელი თამაშის გამო, გუნდის მწვრთნელი, არტურ როუ დაკავებული თანამდებობიდან გადადგა. ასევე გადადგომის მიზეზი როუს ჯანმრთელობის გაუარესება იყო. პოსტი ჯიმი ანდერსონმა გადაიბარა. 1955-1956 წლები „დეზებისთვის“ კატასტროფული იყო, კლუბმა ჩემპიონატი მე-18 ადგილზე დაასრულა და 2 ქულით გადარჩა უმაღლესი ლიგიდან გავარდნას. მიუხედავად ნაჩვენები შედეგისა, ჯიმი ანდერსონმა თანამდებობა შეინარჩუნა, რაც როგორც შემდგომში გაირკვა სწორი გადაწყვეტილება აღმოჩნდა, ვინაიდან კლუბმა მომდევნო წელს (1956–57 წლების სეზონში) მეორე ადგილი დაიკავა - 8 ქულით ჩამორჩა იმ დროისთვის ახალგაზრდულ, „მანჩესტერ იუნაიტედს“. ჯიმი ანდერსონსაც ავადმყოფობის გამო მოუწია თანამდებობის დატოვება, მისი პოსტი ბილ ნიკოლსონმა დაიკავა. სადებიუტო სეზონში მისმა გაწვრთნილმა გუნდმა ლიგაში მე-18 ადგილი დაიკავა, თუმცა შემდგომში ნიკოლსონმა შექმნა ახალი ერა გუნდის ისტორიაში „60-იანების“ და „70-იანების“.
ნიკოლსონის წლები (1958-1972)
ბილ ნიკოლსონი „ტოტენჰემში“ ჩაირიცხა 1936 წელს. 68 წლის განმავლობაში (გარდაიცვალა 2004 წელს) ყოველთვის კლუბთან იყო იშვიათი გამონაკლისების გარდა, იყო როგორც მოთამაშე, ასევე მწვრთნელი და მწვრთნელის თანაშემწე. სამწვრთნელო კარიერის სადებიუტო მატჩში, 1958 წლის 11 ოქტომბერს, „სპურზმა“ „ევერტონი“ დაამარცხა, ანგარიშით 10-4. ეს იყო იმ დროისთვის მათი სარეკორდო ანგარიშით გამარჯვება. 1960-1963 წლები „ტოტენჰემისთვის“ ძალიან წარმატებული გამოდგა. 1960-61 წლების სეზონში გუნდი მეორედ და ამ დროისთვის უკანასკნელად გახდა ინგლისის ჩემპიონი. 1961 წელს გააკეთა პირველი დუბლი მსოფლიოში (მოიგო ლიგა და ასოციაციის თასი), მომდევნო წელს მოიგო ასოციაციის თასი და გავიდა ევროპის თასის ნახევარფინალში, ხოლო 1963 წელს „ტოტენჰემი“ გახდა პირველი ბრიტანული კლუბი, რომელმაც უეფა-ს ტურნირის მოგება შეძლო, „დეზები“ თასების მფლობელთა თასის გამარჯვებული გახდნენ. იმ დროისთვის გუნდის გამორჩეული მოთამაშეები იყვნენ დენი ბლანჩფლაუერი, ჯო ვაითი, დეივ მაკეი, კლიფ ჯონსი, ჯიმი გრეივზი და ტერი მედვინი.
მომდევნო წლებში გუნდი რამდენიმე წამყვანმა ფეხბურთელმა დატოვა, ამას დაემატა ტრავმირებული ფეხბურთელები და გუნდი დასუსტდა. თუმცა ნიკოლსონმა ააშენა ახალი გუნდი, რომლის გამორჩეული მოთამაშეები იყვნენ: ალან გილზინი, მაიკ ინგლანდი, ალან მიულერი, ტერი ვენიბლზი, ჯო კინერი და კირილ ნოუვლზი. ამ გუნდმა 1967 წლის ასოციაციის თასის ფინალშ დაამარცხა „ჩელსი“, ხოლო ჩემპიონატში მე-3 ადგილი დაიკავა. მწვრთნელის პოსტის დატოვებამდე ნიკოლსონმა მოპოვებულ ჯილდოებს დაამტა ლიგის თასი (1971, 1973) და უეფა-ს თასი (1971-1972). როტერდამში, უეფა-ს თასის ფინალში წაგებული მატჩის შემდეგ, როდესაც ფანები „აჯანყდნენ“, ის გადადგა. ამით დასრულდა „ტოტენჰემის“ ოქროს წლები. ბილ ნიკოლსონმა „დეზებთან“ მწვრთნელის რანგში გაატარა 16 წელი, ამ დროის განმავლობაში კლუბმა მოიგო 8 მნიშვნელოვანი თასი.
1972-1990 წლები
ნიკოლსონის წასვლის შემდეგ „ტოტენჰემის„ ადმინისტრაციამ გუნდი ჩააბარა ლონდონის „არსენალის“ ყოფილ ფეხბურთელს, ტერი ნილს, მისი თავკაცობით 1974-75 წლების სეზონში დაქვეითების საშიშროების ქვეშ იდგა, მაგრამ გადარჩა. ნილი „ტოტენჰემის„ ფანებმა წარსულში „არსენალის“ ფეხბურთელობის გამო ცუდად მიიღეს და საბოლოოდ 1976 წლისთვის მას მოუწია გუნდის დატოვება, ხოლო ნილის ნაცვლად დაინიშნა მისი ასისტენტი, კეიტ ბარკინშოუ. უმაღლეს ლიგაში 27-წლიანი ასპარეზობის შემდეგ, 976-1975 წლების სეზონში, „ტოტენჰემი“ მეორე დივიზიონში დაქვეითდა. მალე ამას მოყვა ჩრდილო ირლანდიელი გოლკიპერის, პეტ ჯენინგსის „არსენალში“ გადასვლა, რამაც „ტოტენჰემის“ ფანებში უარყოფითი რეაქცია გამოიწვია. ჯენინგსი „ტოტენჰემის“ რიგებში 8 წლის მანძილზე თამაშობდა, მის შემცვლელად კლუბში „ლივერპულიდან“ რეი კლემენსი გადმოვიდა.
1978 წლის ზაფხულში, ბარკინშოუმ მსოფლიო ჩემპიონატის ორი არგენტინელი ვარსკვლავი, ოსვალდო არდილესი და რიკარდო ვილია შეიძინა. ასეთი ტრანსფერები ბრიტანულ ფებურთში ჯერ უცხო იყო. ამ ტრანსფერებმა საძირკველი ჩაუყარა ახალ წარმატებებს.
მომდევნო ათწლეული „ტოტენჰემმა“ კარგად დაიწყო. 1980-81 წლების სეზონში გუნდმა შეძლო კიდევ ერთხელ დაესაკუთრებინა ასოციაციის თასი, ფინალში „მანჩესტერ სიტი“ დაამარცხეს, ანგარიშით 3-2. ამ მატჩში კლუბის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე აღსანიშნავი გაიტანა რიკი ვილიამ. მომდევნო წელს გუნდმა კვლავ მოიგო იგივე თასი, ფინალში „ქუინზ პარკ რეინჯერსის“ დამარცხების შემდეგ. ამ წელს „ტოტენჰემი“ კიდევ 3 ჯილდოს დასაკუთრებასთან იყო ახლოს, მათ შორის პირველი ლიგის ჩემპიონობასთან, თუმცა ჩემპიონი „ლივერპული“ გახდა, „დეზებმა“ მე-4 ადგილი დაიკავეს. ასევე „ლივერპულმა“ გადაუღობა გზა ლიგის თასის ჯილდოსკენ, რომელმაც დამატებით დროში იმარჯვა. მეოთხე ჯილდოს დასაკუთრების შანსი „ბარსელონამ“ მოუსპო, როდესაც თასების მფლობელთა თასის ნახევარფინალის განმეორებით მატჩში, კამპ ნოუზე დაამარხა. მანამდე, უაით ჰართ ლეინზე მატჩი ფრედ, 1-1 დასრულდა.