cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი
ჰავა
მუნიციპალიტეტის შუა და დასავლეთ ნაწილში ზღვიური ჭარბტენიანი სუბტროპიკული ჰავაა. იცის თბილი ზამთარი და ზომიერად ცხელი ზაფხული. აღმოსავლეთ ნაწილში კი გაბატონებულია მთის ნოტიო ჰავა. ტენიანობას განაპირობებს შავი ზღვის სიახლოვე და აღმოსავლეთიდან გარშემორტყმული მაღალი ქედები. ტენიანობა განსაკუთრებით მაღალია ზაფხულში. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა მერყეობს 14,5 °C-დან (ურეკი) -4 °C-მდე (მთაში, 2000 მ.), ყველაზე ცივი თვეა იანვარი (+5,8 °C-დან -5,8 °C-მდე), ხოლო ყველაზე თბილი აგვისტო (+23,5 °C-დან +13,4 °C-მდე). აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურაა -17-18 °C (ზღვისპირა დაბლობი) და -30-32 °C (მაღალ მთებში). აბსოლუტური მაქსიმუმი 31-41 °C შორის მერყეობს. ნალექების საშუალო წლიური ოდენობა შეადგენს 2080–2160 მმ.-ს. ნალექების მაქსიმუმი სექტემბერში მოდის, მინიმუმი მაისში.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიისთვის დამახასიათებელია სეზონური ქარები: ზამთარში ქრის სამხრეთ-დასავლეთის, ხოლო ზაფხულში დასავლეთის ქარები, ბრიზი. ქარის საშუალო სიჩქარე შეადგენს 3,2 მ/წმ. ზამთარსა და გაზაფხულზე იცის ფიონები, თუმცა მათ ნაკლები ზიანი მოაქვთ, ვიდრე დასავლეთ საქართველოს სხვა მხარეებში. მთებში ქრის მთა-ხეობათა ქარები. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მოქცეულია 5–6 ბალიან ზონაში მიწისძვრების საშიშროების თვალსაზრისით.
შიგა წყლები
thumb|300 პქ|მდინარე აჭისწყალი მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მდიდარია მდინარეებით. ისინი დასავლეთით მიედინებიან და ეკუთვნიან შავი ზღვის აუზს. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილში დაახლოებით 20 კმ-ზე მიედინება მდინარე სუფსა, რომელსაც მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზევე ერთვის მდინარე ბახვისწყალი. სხვა მნიშვნელოვანი მდინარეა ნატანები მისი შენაკადებით: ბჟუჟი, ჩოლოქი, ორანი, ბოგილა და სხვა. მდინარე ჩოლოქი მუნიციპალიტეტს გამოჰყოფს ქობულეთის მუნიციპალიტეტისგან. მდინარეები სეფა, სიპა და წყალწმინდა უერთდებიან შავ ზღვას. შესართავთან, ქვიშიანი დიუნების გამო, ეს მდინარეები მეანდრირებენ და ხელს უწყობენ დაბლობის დაჭაობებას. მუნიციპალიტეტის მდინარეები საზრდოობენ ლანქერებით, წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. მდინარეებზე ბჟუჟზე, ბახვისწყალსა და აჭისწყალზე აგებულია ჰესები.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მდიდარია მინერალური წყაროებით: ციხისუბნის (მთისპირის), გომის, შემოქმედის, ბახვის, მერიის, ძიმითისა და თხინვალის, ოზურგეთის. მათი ნაწილი გამოიყენება სამკურნალოდ. ნასაკირალის მინერალურ წყლებზე ფუნქციონირებდა კურორტი.
ნიადაგები
მუნიციპალიტეტის ალუვიურ დაბლობებზე ეწერ-ლებიანი, ჭაობის ლამიანი, სუსტი ეწერი და ალუვიური უკარბონატო ნიადაგებია. გორაკ-ბორცვებზე წითელმიწა და ყვითელმიწებია განვითარებული, მთების შუა და ქვემო კათებზე მთის ტყეთა საშუალო და მცირე სისქის ტყის ყომრალი ნიადაგებია, რომლებსაც ზემოთ მთის ტყის ზედა სარტყლის ღია და გაეწერებული ტყის ყომრალი ნიადაგები ცვლის. მთა-მდელოს ზონაში კორდიანი, კორდიან-ტორფიანი და მცირე სისქის პრიმიტიული ნიადაგებია. ციცაბო კალთებზე გვხვდება სუსტად განვითარებული და ძლიერ ჩამორეცხილი ნიადაგი.
ფლორა და ფაუნა
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 1000-ზე მეტი სახეობის მცენარეა. ტყეს უკავია 17 021 ჰექტარი (მუნიციპალიტეტის მთლიანი ტერიტორიის 25,21 %). სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი შემოსილია მთის ტყეებით და მთის მდელოებით. ზღვისპირა დიუნებზე ქვიშნარების მცენარეულობაა. დაჭაობებულ დაბლობებზე ადრე გავრცელებული იყო ჭაობის ტყეები, ხოლო შედარებით დრენირებულ ადგილებში — ლეშამბოიანი მურყნარ-ლაფნარი. გორაკ-ბორცვიანი მთისწინეთი წინათ შემოსილი იყო მარადმწვანე ბუჩქნარიანი კოლხური ტყეებით. ამჟამად ბარში ტყეები თითქმის მთლიანად გაჩეხილია, მის ადგილას კულტურული მცენარეები, ნაწილობრივ, მეორადი ტყეებია. მცენარეულ საფარს ქმნიან წაბლი, რცხილა, თხმელა, ქვეტყის სახით გვხვდება მოცვი, შქერი, წყავი. ბუნებრივი ტყეები შემორჩენილია მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მაღალმიან მხარეში. მთის ტყის ზონაში ქვემოთ გაბატონებულია წიფლნარი. ზღვის დონიდან 700-1700 მეტრზე არის ფოთლოვანი ტყე (მურყანი, რცხილა, წიფელი). 1700-2100 მეტრზე ზემოთ გაბატონებულია წიფლნარ-მუქწიწვიანები (წიფელი, ნაძვი, სოჭი). ალაგ-ალაგ ნაძვისა და სოჭის წმინდა კორომებია. ტყის ზონის ზემოთ სუბალპური ტყეების ვიწრო ზოლია, სადაც გვხვდება პონტოური მუხა, შემდეგ — სუბალპური და ალპური მდელოები, რომლებიც სათიბ-საძოვრებადაა გამოყენებული.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ბინადრობს დათვი, შველი, მგელი, გარეული ღორი, კვერნა, არჩვი, ტყის კატა, ზღარბი, მაჩვი, კურდღელი, მთის ბრუცა, თოვლა მემინდვრია, ტურა, თხუნელა, ფრინველებიდან გავრცელებულია როჭო, შურთხი, კაკაბი, ჩხიკვი, გარეული მტრედი, შაშვი, ყვავი, ორბი, ჩხართვი, გარეული იხვი, ჭაობის ქათამი, ნიბლია, კოდალა, თავშავა, გულწითელა, ქორი. გაზაფხულზე შემოდიან გადამფრენი ფრინველები: ღაჟო, იადონი, მწყერი, ოფოფი, გვრიტი, მწიფობელა (კვირკვილი). ქვეწარმავლებიდან ხშირია გველხოკერა, ხვლიკი, კუ. ბევრია ბაყაყი. მდინარეები მდიდარია თევზით. გვხვდება კალმახი, წვერა, კეფალი, ღორჯო და სხვა.
ძირითადი ლანდშაფტები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ნოტიო სუბტროპიკულ ვაკეთა, ბორცვიანი მთისწინეთისა და ნოტიო ჰავიანი მთა-ტყის ლანდშაფტის ტიპების შემდეგი სახეები:
ადმინისტრაციული ერთეულები
thumb|350პქ|მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქ. ოზურგეთი thumb|350პქ|მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი დაბა ქვედა ნასაკირალი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში 29 ადმინისტრაციული ერთეულია, ესენია:
მოსახლეობა
მუნიციპალიტეტში 75 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი, 4 დაბა და 70 სოფელი. სიმჭიდროვე — 92,58 კაცი კმ²-ზე. 1989 წლის შემდეგ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის რაოდენობა კლებადია. 2014 წლის აღწერის დროს მუნიციპალიტეტი არ მოიცავდა ქალაქ ოზურგეთს.
სოფლის მეურნეობა
საბჭოთა პერიოდში რაიონის ეკონომიკაში წამყვანი დარგები იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა. ფუნქციონირებდა ჩაის პირველადი გადამუშავების 15 ფაბრიკა. 1983 წლისთვის რაიონი აწარმოებდა საქართველოს სსრ-ში წარმოებული ჩაის ფოთლის 17 %-ზე, ხოლო პირველადი გადამუშავების ჩაის 23 %-ზე მეტს. ჩაის პლანტაციებს ეჭირა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების 33 %. მეჩაიეობა უმეტესად განვითარებული იყო რაიონის გორაკ-ბორციან და დაბლობ ზონაში. სკკპ ცკ-ს 1935 წლის 5 ნოემბრის დადგენილებით გადაწყდა მეციტრუსეობის განვითარება შავი ზღვისპირა ზოლში. 1941-1942, 1949-1950 და 1953-1954 წლებში მკაცრი ზამთრის და გავრცელებული დაავადებების გამო განადგურთა ციტრუსების დიდი ფართობები. მეციტრუსეობასთან ერთად სოფლის მეურნეობის სხვა დარგებიდან რაიონში განვითარებული იყო მეხილეობა, მევენახეობა, მეცხოველეობა, მეფუტკრეობა, მოჰყავდათ ერთწლიანი კულტურები, უმეტესად სიმინდი. მოქმედებდა მეფრინველეობის ფერმა. მახარაძის რაიონი აწარმოებდა საქართველოს სსრ-ს სოფლის მეურნეობის პროდუქციის 2,3 %-ს.
ამჟამად კვლავ მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მეციტრუსეობა, მოჰყავთ სიმინდი, თუმცა მესიმინდეობას შიდამოხმარების ხასიათი აქვს და საბაზრო რეალიზაცია არ ხდება. მნიშვნელოვნად შემცირდა ეკონომიკაში მეჩაიეობის წილი და დაწინაურდა მეთხილეობა.
ძირითადი კულტურები გაშენების ფართობის მიხედვით ჰექტარებში:
მრეწველობა
thumb|[[ბჟუჟჰესი სოფელ გომში, მდინარე ბჟუჟზე]] მრეწველობის ძირითადი დარგი იყო კვების მრეწველობა. საბჭოთა პერიოდში აგრეთვე მოქმედებდა პურის, ყველ-კარაქის, ლუდის, ხორცის, რძის, საკონსერვო და სხვა საწარმოები, აბრეშუმის ფაბრიკა. 1950-იანი წლებიდან მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა მთისპირის ბენტონიტური თიხის მოპოვება და გადამუშავება. 1979 წლისთვის მოქმედებდა 35 სამრეწველო საწარმო, რომლებში დასაქმებულთა რაოდენობა შეადგენდა 4990 ადამიანს. სხვა სამრეწველო საწარმოებიდან მოქმედებდა საფეიქრო, საშენ მასალათა, კერამიკული და სხვა საწარმოები.
ამჟამად მრეწველობაში კვლავ წამყვანია კვების მრეწველობა. მოქმედებს ჩაის რამდენიმე მცირე საწარმო და თხილის რამდენიმე გადამამუშავებელი ქარხანა, ასევე პურის, ფქვილის, ლუდის, ჩირის, ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებელი ქარხნები, რამდენიმე საკალმახე.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მოქმედებს ასფალტის ქარხანა და სამკერვალო საწარმო. მიმდინარეობს ბენტონიტური თიხის მოპოვება და გადამუშავება. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ორი ჰიდროელექტროსადგური, რომლებიც ჩართულია ერთიან ენერგოქსელში. განვითარებულია საცალო ვაჭრობა.
ტურიზმი
თანდათანობით ვითარდება ტურიზმი, განსაკუთრებით შავი ზღვის სანაპირო ზოლში. მუნიციპალიტეტის ზღვისპირა კურორტებია ურეკი და შეკვეთილი, სამთო კურორტებია გომისმთა და ვაკიჯვარი. ასევე კურორტის სტატუსი აქვს ნასაკირალს, თუმცა ნასაკირალში საკურორტო ინფრასტრუქტურა განადგურებულია.
ტრანსპორტი
thumb|ურეკის რკინიგზის სადგური მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის სამტრედია-ბათუმის სარკინიგზო ხაზის მონაკვეთი, ასევე ნატანები-ოზურგეთის რკინიგზის ხაზი. არის რამდენიმე რკინიგზის სადგური და ბაქანი (ურეკში, ქვემო ნატანებში, მერიაში. სარკინიგზო მიმოსვლაა ქალაქ ოზურგეთიდან თბილისისა და ბათუმის მიმართულებით. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზების - საჯავახო-ჩოხატაური-ოზურგეთი-ქობულეთი, ნატანები-ოზურგეთისა და ოზურგეთი-ლესა-ნინოშვილის მონაკვეთები.
კულტურა
მუნიციპალიტეტში არის 44 სკოლა, სამუსიკო და სპორტული სკოლები, ერთი პროფესიული კოლეჯი, 43 საბავშვო ბაღი, 17 ბიბლიოთეკა , სახვითი ხელოვნების ცენტრი, სახელმწიფო დრამატული თეატრი, საკონცერტო დარბაზი ბლექ სი არენა და 4 მუზეუმი: ოზურგეთის ისტორიული მუზეუმი, ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის გურიის მხარის არეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი, დვაბზუს ეთნოგრაფიული მუზეუმი და ექვთიმე თაყაიშვილის მუზეუმი. გამოდის ორი ადგილობრივი გაზეთი და მოქმედებს ადგილობრივი ტელევიზია „გურია“. მუნიციპალიტეტში მოქმედებს ორი პროფესიული სპორტული კლუბი, საფეხბურთო კლუბი „მერცხალი“ და სარაგბო კლუბი „არწივები“.
ღირსშესანიშნაობანი
thumb|300პქ|ჯუმათის ეკლესია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ოთხი ეროვნული მნიშვნელობის კულტურული ძეგლი დგას: აჭის ეკლესია (XIII-XIV საუკუნეები), ჯუმათის მონასტერი (განვითარებული შუა საუკუნეები), ლიხაურის ეკლესია და სამრეკლო (შუა საუკუნეები) და შემოქმედის მონასტერი (განვითარებული შუა საუკუნეები). კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე 17 ძეგლს აქვს მინიჭებული, მათი უმრავლესობა ეკლესიებია, რომელთაგან აღსანიშნავია დვაბზუს ეკლესიები, ვანისქედის ეკლესია, ჭალის სამრეკლო, ჭანიეთურის მონასტერი. საერო დანიშნულების ძეგლებიდან აღსანიშნავია ვაშნარის ნაქალაქარი (V-VIII სს.), ასკანის ციხე (IV ს.), ლიხაურის ციხე და ოზურგეთის დრამატული თეატრის შენობა (1934-1962).
სქოლიო
*
რუანდა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რუანდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:რუანდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ნიკლას ზიულე
ნიკლას ზიულე (დ. 3 სექტემბერი, 1995) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ცენტრალური მცველი. კარიერა დაიწყო „ჰოფენჰაიმში“ საიდანაც 2017 წელს მიუნხენის „ბაიერნში“ გადავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ჰოფენჰაიმის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
სილვანა პამპანინი
სილვანა პამპანინი (იტალ. Silvana Pampanini, დ. 25 სექტემბერი, 1925, რომი— გ. 6 იანვარი, 2016, იქვე) — იტალიელი მსახიობი.
ბიოგრაფია
მინი|ტოტოსთან ერთად სილვანას ოჯახი წარმოშობით ვენეციიდან იყო. გოგონა სწავლობდა სიმღერას, ფორტეპიანოსა და ცეკვას, დაამთავრა წმინდა ცეცილიას კონსერვატორია, 1946 წელს მონაწილეობა მიიღო სტრეზაში გამართულ სილამაზის  კონკურსში „მის იტალია“ მაგრამ მან მხოლოდ მორალური გამარჯვება მოიპოვა (საზოგადოების თხოვნით, ჟიურიმ დააჯილდოვა მაყურებლის განსაკუთრებული სიმპატიის პრიზით). იგი გეგმავდა სასიმღერო კარიერის დაწყებას (იყო სოპრანო, ისევე როგორც მისი საყვარელი დეიდა როზეტა პამპანინი), მაგრამ კინოთი დაინტერესდა და 1947 წელს სილვანას, როგორც მსახიობის დებიუტი შედგა ჯუზეპე მარია სკოტესის ბიბლიურ თემაზე გადაღებულ ფილმში  L'Apocalisse ("აპოკალიფსი"). მსახიობმა მალე მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია ხოლო 1950-იან წლებში უკვე ითვლებოდა იტალიური სილამაზის სიმბოლოდ. უდიდესი წარმატება  მოუტანა ფილმებში O.K. Nerone (1952), „პრეზიდენტი“(1952) და  „რომაული სილამაზე“ (1955) შესრულებულმა როლებმა. მსახიობმა პოპულარობის პიკს მიაღწია. წელიწადში 8 ფილმში იღებდა მონაწილეობას. მარცხნივ|მინი 1955 წელს მსახიობი ეწვია ამერიკის შეერთებულ შტატებს, სადაც ჰოლივუდის ფილმებში გადაღების შეთავაზება მიიღო, მაგრამ ინგლისურ ენასთან დაკავშირებული სირთულეების გამო ყველა შეთავაზება უარყო. სამშობლოს გარდა, პამპანინი ასევე მონაწილეობდა საფრანგეთსა და მექსიკაში, მუშაობდა ისეთ ვარსკვლავებთან, როგორებიც იყვნენ მარჩელო მასტროიანი, ტოტო და ჟან გაბენი.
მისი დამოუკიდებელი ხასიათის გამო, მსახიობი, რომელმაც მოახერხა და გადალახა მისთვის მინიჭებული"სექსბომბას" ამპლუა, არაერთხელ შეეჯახა პროდიუსერებს. მიუხედავად  ბრწყინვალე გარეგნობისა და უამრავი  საქორწინო წინადადებისა, ის არასდროს დაქორწინებულა. მინი|1956 წელი დიდი ხნის განმავლობაში სილვანა პამპანინი უჩიოდა გავლენიან პროდიუსერს მორის ერგასს, რომელსაც მსახიობმა უარი უთხრა საქორწინო შეთავაზებაზე. ამიტომ ცდილობდა დაებრუნებინა მსახიობში ჩადებული თანხები, რომლებიც, მისივე თქმით, სილვანა პამპანინიმ დახარჯა ბეწვეულისა  და სამკაულების შესაძენად. მან წააგო პროცესი, რის შემდეგაც ყველანაირად შეეცადა გაენადგურებინა მსახიობის კარიერა და საბოლოოდ მიაღწია კიდეც მიზანს.
1956 წლიდან პამპანინის იტალიურ ფილმებში აღარ სთავაზობდნენ  მთავარ როლებს,   მაგრამ იმ დროისთვის  მსახიობი  უკვე საკმაოდ  მდიდარი იყო და შეეძლო რადიოსა და ტელევიზიაში მცირე ხნით გამოჩენილიყო თავისი სურვილისამებრ. 1960-იანი წლების მეორე ნახევარში მან საბოლოოდ დატოვა კინო, თავი დაუთმო მშობლების მოვლას, რადგან არ ჰყავდა საკუთარი ოჯახი.
1970 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფლობერის პიესის სცენურ ადაპტაციაში RAI- ში, 1983 წელს  განასახიერა საკუთარი თავი  ალბერტო სორდის ფილმი Il tassinaro (ტაქსის მძღოლი). 2002 წლის შემოდგომაზე ის კვლავ გამოჩნდა ტელევიზიაში პროგრამა Domenica In- ში, სადაც ცეკვავდა და მღეროდა.
2004 წელს მან გამოაქვეყნა მემუარები სახელწოდებით Scandalosamente perbene (სკანდალურად ღირსეული).
ბოლო წლები სილვანა პამპანინი მონაკის სამთავროში ცხოვრობდა.
2015 წლის ოქტომბერში მას სასწრაფოდ ჩაუტარდა მუცლის ღრუს ოპერაცია, გარდაიცვალა გართულებებით, 2016 წლის 6 იანვარს რომის საავადმყოფოში.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია: XX საუკუნის იტალიელი მსახიობები კატეგორია:რომში დაბადებულები კატეგორია:რომში გარდაცვლილები კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
წმინდა პარამონი
წმინდა პარამონი –  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე   არის ძველი სტილით 29 ნოემბერი, ახალი სტილით - 12 დეკემბერი. წმინდა მოწამე პარამონი და მასთან ერთად სამას სამოცდაათი წმინდანი  250 წელს, იმპერატორ დეციუსის (249-251) მეფობისას აღესრულენ ქრისტესთვის. ბითვინიის (მცირე აზია) მთავარმა, აკვილინემ სამას სამოცდაათი მართლმორწმუნე შეაპყრობინა და წამებით აიძულებდა მათ, კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირათ. ქრისტიანთა ტანჯვა რომ იხილა, ადგილობრივმა მკვიდრმა, დიდებულმა პარამონმა შესძახა: „რამდენი უდანაშაულო იღუპება იმისთვის, რომ უსულო კერპებს არ სცემს თაყვანს!“ ამისთვის ისიც შეიპყრეს, ენა გაუხვრიტეს, სხეული მახვილებით დაუსერეს, დაბოლოს, სხვა სამას სამოცდაათ მოწამესთან ერთად თავი მოჰკვეთეს.
ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
ფალერისტიკა
thumb|200px|დონეცკის ისტორიული მუზეუმი, სადაც გამოფენილია მილიციის მედლები ფალერისტიკა ისტორიული დისციპლინათა რიგში შევიდა XX საუკუნის 70-იან წლებიდან. მანამდე მას ნუმიზმატიკის შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევდნენ. ფალერისტიკა შეისწავლის დაჯილდოების სისტემის ჩამოყალიბების და განვითარების ისტორიას და ეყრდნობა შემდეგ ისტორიულ წყაროებს: წარჩინების ნიშნებს (ორდენები, მედლები და ა.შ), დაჯილდოების დოკუმენტაციას (მასში შედის დაჯილდოების აქტები, დაჯილდოების სტატისტური მეცნიერებები, ცნობები დაჯილდოვებულ პიროვნებათა შესახებ).
დაჯილდოვებათა სისტემა თითქმის ყველა ქვეყანაში არსებობს. თუმცა არის გამონაკლისი შვეიცარიის სახით. სადაც საერთოდ არ არის პირადი ჯილდოები და კანონი მოქალაქეებს უცხო ქვეყნისგანაც უკრძალავს ამგვარი ჯილდოების მიღებას.
ფალერისტიკის ისტორია
ორდენის, როგორც წარჩინების ნიშნის შემოღება დაკავშირებულია ინგლისის მეფის ედუარდ III-ის სახელთან, რომელმაც XIV საუკუნის შუახანებში დაწესდა "წვივსაკრავის ორდენი".
მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ცნობილი და საფრანგეთში ყველაზე სასურველი ორდენი იყო და დღესაც არის "საპატიო ლეგიონის ორდენი", რომელიც როგორც საფრანგეთის უმაღლესი ჯილდო სამხედრო და ასევე სამოქალაქო დამსახურებითვის ნაპოლეონ ბონაპარტმა დააწესა 1802 წლის 19 მაისს.
რუსეთში ორდენები პირველად პეტრე I-მა შემოიღო ევროპაში მოგზაურობის შემდეგ. ესენი იყო წმინდა მოციქულის ანდრია პირველწოდებულის (1698 წელი) და წამებული წმინდა ეკატერინეს ქალთა ორდენი (1714 წელი). პეტრეს სიცოცხლეში ეკატერინეს ორდენი მხოლოდ მის თანამეცხედრეს ერგო. შემდგომში ამ ორდენით აჯილდოვებდნენ სეფე ქალაქბს განსაკუთრებული ქველმოქმედებითვის. 1769 წელს დაწესდა წმინდა გიორგის ორდენი, რომელიც იქცა უმაღლეს რუსულ ჯილდოდ სამხედრო მამაცობისთვის. წმინდა გიორგის ორდენის დამსახურება ძალიან ძნელი იყო. შედარებისთვის, რუსეთის იმპერიის ანდრია პირველწოდებულის უმაღლესი ორდენი მიიღო ათასზე მეტმა კაცმა, მაშინ როდესაც წმინდა გიორგის პირველი ხარისხის ორდენი მთელი მისი არსებობის მანძილზე მხოლოდ ოცდახუთ კაცს ერგო.
ეს ორდენები ძირითადა მოსახლეობის მაღალ ფენებზე იყო გათვლილი. რაც შეეხება მდაბიო ხალხს რუსეთის იმპერიაში, ამის შესახებ ნათლად მეტყველებს იმპერატორ ალექსანდრე I-ის მანიფესტი, რომლითაც 1812 წლის სამამულო ომის მომნაწილე თავადაზნაურობა, ვაჭრები და სასულიერო პირები დაჯილდოვდნენ, ხოლო გლეხის შესახებ ნათვამი იყო რომ:
მედალი როგორც წარჩინები ნიშანი გაჩნდა XVII საუკუნეში, იგი პირველად დააწესდა გუსტავ II ადოლფმა ოცდაათწლიან ომის მსვლელობისას, კერძოდ 1632 წელს ნიურბეგის ბრძოლაში მონაწილე ოფიცერთა დასაჯილდოებლად. ეს პირველი ჯილდო-მედლები მზადდებოდა ოქროსგან და ოქროსავე ძეწკვით ატარებდნენ. შემდგომი სამხედრო ჯილდოები დიდ ბრიტანეთში დაამზადეს ოლივერ კრომველის არმიის დასაჯილდოვებლად 1650 წელს დუნბართან გამარჯვებისთვის.
ნაპოლეონმა მოაჭრევინა მედალი ლონდონის დაცემის აღსანიშნავად ჯერ კიდევ ინგლისთან ომის გამოცხადებამდე. მისი ჩანაფიქრი ლა-მანშის ფორსირებაზე ვერ განხორციელდა, ლონდონი ნაპოლეონსა არ აუღია, მაგრამ მედალი დარჩა, როგორც ნაპოლეონის აუსრულებელი ოცნების სიმბოლო.
კავკასიის ხალხების ეროვნული ბრძოლის ლიდერმა შამილმა, რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის გამორჩეულ მეომრებს აჯილდოვებდნენ ვერცხლის მედლით. ეს მედლები მზადდებოდა კუბაჩის იუველირთა მიერ და თითოეულს თავისი ინდივიდუალური სახე ჰქონდა.
ფალერისტიკა საქართველოში
thumb|right|150px|[[წმინდა ანას ორდენი (რუსეთის იმპერია)]]
1799 წელს რუსეთის იმპერატორმა პავლე I-მა ერეკლე II-სთან დადებული პირობის თანახმად ქართლ-კახეთის მეფის კარზე რუსეთის რწმუნებულ მინისტრად დანიშნა სტატსკი სოვეტნიკ კავალენსი, რომელსაც პატივისცემის ნიშნად გამოატანა სამეფო სამკაულები და სამეფო ნიშნები, მათ შორის იყო სამი ორდერენი, ალმასებით შემოკობილი, ერთი წმინდა ანდრია პირვეწოდებულისა - მეფე გიორგისთვის, მეორე დიდწამებული ეკატერინესი - მარიამ დედოფლისთვის, ხოლო მესამე წმინდა ანას პირველი ხარისხის ორდენი - დავით ბატონიშვილისთვის. თუმცა შემდგომში გიორგი XII მარტო არ დარჩენილა რუსული ორდენების კავალერთა შორის, მის გვერდით იყვნენ ქართული ელიტის ნაწილი რომლებიც ჩინ-ორდენები მანიით იყვნენ შეპყობილები.
ამასთან დაკავშირებით ქართველ სამოციანელთა განწყობას გამოხატავდა "თერგდალეულთა" და საერთოდ ქართველი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის იდეურ-პოლიტიკური ლიდერის ილია ჭავჭავაძის სიტყვები:
საქართველოში ორდენით დაჯილდოების წესი არ არსებობდა, თუმცა 1799 წლის 10 მაისს ქართველმა სახელმწიფო მოღვაწემ, გიორგი XII-ის ვაჟმა იოანე ბატონიშვილმა მეფე გიორგი XII-ს წარუდგინა ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო წყობილების რეფორმების პროექტი, სჯულდება, რომლის ერთ-ერთ მუხლში ბატონიშვილი აღნიშნავდა:
ბატონიშვილი თავის პროექტში ამ ორდენებს ეროვნულ სახეს აძლევს. და სხვადასხვა ხარისხის შემოღებასაც გულისხმობს. რუსეთისგან განსხვავებით საქართველოში ორდენები გლეხებისთვისაც უნდა მიენიჭებინათ.
ქართველი მეფის სახელობის ორდენი მაინც დაწესდა, კერძოდ პირველი მსაოფლიო ომის დროს გერმანიის სარდლობამ რუსეთი წინააღმდეგ ბრძოლისას 1915 წელს დააწესა „თამარ მეფის“ პირველი და მეორე ხარისხის ორდენები. ეს ორდენები თავდაპირველად გათვალისწინებული იყო მეთაურთა შემადგენლობის დასაჯილდოვებლად. ხოლო ამიერკავკასიაში თურქეთის ფრონტზე, იმავე წელს შემოიღეს მესამე ხარისხის ორდენი, რომლითაც ჯარისკაცები ჯილდოვდებოდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლექციონირება კატეგორია:ფალერისტიკა კატეგორია:ისტორიის დამხმარე დისციპლინები
The Call of Ktulu
The Call of Ktulu — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის ეპიკური ინსტრუმენტული კომპოზიცია და მერვე, ბოლო სიმღერა ალბომიდან Ride the Lightning.
კომპოზიცია
კომპოზიცია შექმნაში ჯგუფის ყველა იმჟამინდელმა წევრმა შეიტანა წვლილი; იგი ერთ-ერთია მეტალიკის იმ მცირერიცხოვანი ნამუშევრებიდან, რომელთა დაწერაში თავისი წვლილი ჯგუფის ყოფილ მთავარ გიტარისტს დეივ მასტეინსაც მიუძღვის. ჯგუფმა ეს კომპოზიცია შექმნა ლავკრაფტის მოთხრობის „კთულჰუს ძახილის“ (ინგლ. The Call of Cthulhu) შთაგონებით. ეს არის ჯგუფის მეორე ინსტრუმენტული ნაშრომი და პირველია, სადაც მთელი ჯგუფი ერთად უკრავს. კომპოზიცია მეტალიკის ტრადიციულად ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი, ხოლო ალბომში Ride the Lightning ყველაზე გრძელი სიმღერაა თავისი 8:53 წუთიანი ხანგრძლივობით.
დეივ მასტეინის ჯგუფმა Megadeth-მა გამოიყენა აკორდების იგივე სტრუქტურა (00:05-00:32) სიმღერაში Hangar 18 ალბომიდან Rust in Peace.
სახელწოდება
Cthulhu არის ამ სიტყვის ორიგინალური წერის სტილი, რომელიც გამოიყენა ლავკრაფტმა. შესაძლოა, მეტალიკამ შეცვალა იგი იმ მიზნით, რომ პატივი მიეგო ავტორისათვის; შესაძლოა, მეტალიკამ გამოიყენა სახელი Ktulu და არა Cthulhu იმიტომ, რომ ფიქრობდნენ Cthulhu საავტორო უფლებებით იქნებოდა დაცული. ლავკრაფტის ზოგიერთ მოთხრობაში წერია, რომ ჩვეულებრივ მოკდავებს აკრძალული აქვთ მისი სახელის როგორც ხსენება, ასევე დაწერა, რადგან მისი სახელი მოუხმობს მას. შესაძლოა, მართლაც ეშინოდათ ურჩხულის, რადგან კლიფი და კირკი ძალიან იყვნენ გატაცებულნი ლავკრაფტის შემოქმედებით.
S&M ალბომში კომპოზიციის სახელწოდებაა The Call Of The Ktulu და არა უბრალოდ The Call Of Ktulu.
საკონცერტო შესრულება
პირველად ცოცხლად კომპოზიცია შესრულდა 1983 წლის 28 აგვისტოს ლას-კრუსესში, ნიუ-მექსიკო, აშშ. გვიან 1983 და ადრეულ 1984 წლებში სიმღერა ხშირად სრულდებოდა სახელწოდებით When Hell Freezes Over, თუმცა საბოლოოდ სახელწოდება შეუცვალეს, როგორც ჩანს, ახალი ბასისტის კლიფ ბარტონის ინიციატივით, რომელიც ლავკრაფტის შემოქმედების დიდი თაყვანისმცემელი იყო.
მაიკლ კემენმა იზრუნა კომპოზიციის ორკესტრირებაზე 1999 წლის ალბომისთვის S&M. ვერსიამ ამ ალბომიდან მიიღო გრემი კატეგორიაში საუკეთესო როკ-ინსტრუმენტული შესრულება.
სქოლიო
კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სიმღერები კატეგორია:თრეშ მეტალ სიმღერები
მაგნიტური ნაკადი
მაგნიტური ნაკადი (სტანდარტული აღნიშვნა Φ) არის მაგნიტური ფიზიკური სიდიდე, რომელიც აღწერს მაგნიტური ველის ძალასა და კონფიგურაციას რაიმე ზედაპირზე. SI სისტემაში მაგნიტური ნაკადის ერთეული არის ვებერი, ხოლო გაუსის ერთეულთა სისტემაში გს სმ2.
განმარტება
მაგნიტური ნაკადი რომელიც განჭოლავს რაიმე ზედაპირს, ამ ზედაპირში გამავალი ძალწირების რაოდენობის პროპორციულია.
რაოდენობრივად, რაიმე S ზედაპირის გამჭოლი მაგნიტური ნაკადი განიმარტება როგორც ამ ზედაპირზე მაგნიტური ინდუქციის ვექტორის ინტეგრალი (იხ. სურათები 1 და 2):
თუ S არის ბრტყელი ზედაპირი რომლის ფართობია A, ხოლო მაგნიტური ინდუქცია B ამ ზედაპირზე მუდმივია, მაშინ ნაკადის ფორმულა მარტივდება და იღებს სახეს
სადაც θ არის კუთხე B-სა და S ზედაპირის ნორმალს შორის.
მაგნიტურ ნაკადს ზომავენ ხელსაწყოთი, რომელსაც ფლაქსმეტრი ეწოდება (იხ. სურათი 3).
ჩაკეტილი ზედაპირის გამჭოლი მაგნიტური ნაკადი
გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის, რომელიც ერთ-ერთია მაქსველის განტოლებებიდან, ამტკიცებს, რომ ნებისმიერი ჩაკეტილი ზედაპირის გამჭოლი მაგნიტური ნაკადი ნულის ტოლია. ეს კანონი შედეგია ემპირიულად დადგენილი ფაქტისა, რომ მაგნიტური მონოპოლი ბუნებაში არ არსებობს.
მათემატიკურად გაუსის კანონს მაგნეტიზმისთვის აქვს სახე::
ნებისმიერი S ჩაკეტილი ზედაპირისთვის.
ღია ზედაპირის გამჭოლი მაგნიტური ნაკადი
მაგნიტური ნაკადი რომელიც განჭოლავს რაიმე ღია ზედაპირს არის მნიშვნელოვანი სიდიდე ელექტროდინამიკაში, რასაც განაპირობებს ფარადეის ინდუქციის კანონი. მაგალითად, რაიმე ჩაკეტილი გამტარის მარყუჟის გამჭოლი მაგნიტური ნაკადის ცვლილება იწვევს ამ გამტარში ელექტრომამოძრავებელი ძალის გენერაციას, რომელიც ფარადეის ინდუქციის კანონის მიხედვით არის
ამ მოვლენაზეა აგებული ელექტრული გენერატორის მუშაობის პრინციპი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები კატეგორია:ელექტროდინამიკა
755
თარიღი უცნობია
*
ლიზოსომები
thumb|right|300px|[[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული უჯრედის დიაგრამა.
(1) ბირთვაკი
(2) უჯრედის ბირთვი
(3) რიბოსომა
(4) ვეზიკულა
(6) გოლჯის კომპლექსი
(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი
(8) გლუვი ენდოპლაზმური ბადე
(9) მიტოქონდრია
(10) ვაკუოლი
(11) ციტოპლაზმა
(12) ლიზოსომა
(13) ცენტრიოლი]]
ლიზოსომა (ბერძ. lysis — გახსნა, დაშლა ხოლო soma — სხეული) — უჯრედის ორგანოიდი, რომელიც მონაწილეობს უჯრედშიდა მონელების და უჯრედული კომპონენტების განახლების პროცესში. ლიზოსომა გოლჯის კომპლექსის ცისტერნებში ივსება სხვადასხვა ფერმენტებით. ამ ფერმენტებს მჟავე ჰიდროლაზებს უწოდებენ, რადგან ლიზოსომური ფერმენტები მხოლოდ მჟავე გარემოში მოქმედებს (pH 4.5 - 5.0). ლიზოსომები ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ზომის ორგანოიდებია, მათი დიამეტრი 1 მკმ-ია.
ლიზოსომა 1949 წელს აღმოაჩინა ბელგიელმა ციტოლოგმა კრისტიან დე დიუვემ.
ლიზოსომის ჩამოყალიბება
ლიზოსომური ფერმენტები სინთეზირდება (ანუ იგება) მარცვლოვან ენდოპლაზმურ ბადეზე, საიდანაც გოლჯის აპარატში გადაიტანება და ლიზოსომად ყალიბდება. ლიზოსომას, რომლებიც გოლჯის აპარატიდან გამოდის პირველდი ლიზოსომა ეწოდება. პირველადი ლიზოსომა ძალიან მცირე ზომისაა მასში მონელების პროცესები არ მიმდინარეობს.
როდესაც პირველადი ლიზოსომა შეერწყმება ფაგოსომას მაშინ წარმოიქმნება მეორეული ლიზოსომა. მეორეული ლიზოსომა უფრო დიდი ზომისაა და პირველადი ლისზოსმისგან განსხვავებით მისი შიგთავსი ჰეტეროგენულია ანუ არაერთგვაროვანია. მეორეულ ლიზოსომაში მიმდინარეობს მონელების პროცესი.
ლიზოსომის pH
ლიზოსომური ენზიმები ანუ მჟავე ჰიდროლაზები მხოლოდ და მხოლოდ მჟავე გარემოში მოქმედებენ. ამიტომ ლიზოსომაში pH =5 .ეს ფერმენტები ტუტე გარემოში არ მოქმედებენ. თუ ლიზოსომა დაზიანდა და მასში არსებული ფემენტები ციტოპლაზმაში გადმოვიდა ისინი კარგავენ მონელების უნარს ანუ ფერმენტები ინაქტივირდება, რადგან უჯრედის pH= 7.
ლიზოსომის pHს განსაზღვრავს ლიზოსომის მემბრანაში (ანუ ლიზოსომის კედელში) არსებული წყალბადის ტუმბო და ქლორის იონური არხები. წყალბადის ტუმბო ციტოპლაზმიდან ტუმბავს წყალბად იონებს(H+). იგი ლიზოსომაში არსებულ ნატრიუმის იონებს (Na+)ცვლის წყალბადის იონებზე. ხოლო ქლორის არხს ქლორის იონები (Cl-)გადააქვს. ერთად ისინი წარმოქმნიან მარილმჟავას HCL. ასე იქმნება ლიზოსომაში მჟავა გარემო.
ლიზოსომური ფერმენტები
მჟავე ჰიდროლაზებია:
კავშირი კლინიკასთან
არსებობს ისეთი გენეტიკური დაავადებები, რომლის დროსაც უჯრედში ლიზოსომური ფერმენტების დეფიციტია. ასეთ შემთხვევაში ლიზოსომა ვერ ახერეხებს უჯრედში მოხვედრილი მაკრომოლეკულების დაშლას. ასეთ მდგომარობას ლიზოსომური დაგროვების პათოლოგიას უწოდებენ. ამ სახის დარღვევის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მაგალითია თეი-საქსის დაავადება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უჯრედი
XXI საუკუნე
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
კატეგორია:XXI საუკუნე
Carinodrillia tainoa
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ოპერაცია უდაბნოს მელა
ოპერაცია უდაბნოს მელა (ინგლ. Operation Desert Fox, ასევე „უდაბნოს მელა“, „მელა უდაბნოში“) — 1998 წლის დეკემბერში ამერიკის შეერთებული შტატებისა და დიდი ბრიტანეთის მიერ   გაეროს უშიშროების საბჭოს სანქციის გარეშე ერაყის წინააღმდეგ ჩატარებული  ოპერატიულ-ტაქტიკური სამხედრო ოპერაცია. ოპერაციის მიზანი იყო ერაყის მასობრივი განადგურების იარაღის წარმოებისა და გამოყენების უნარის ჩამორთმევა მას შემდეგ, რაც ერაყულმა მხარემ უარი განაცხადა გაეროს საერთაშორისო კომისიასთან (UNSCOM) თანამშრომლობაზე.
მიზნები
ოპერატიულ-ტაქტიკურ სამხედრო ოპერაციის მიზანი იყო დარტყმა მიეყენებინა ერაყის ადმინისტრაციულ, პოლიტიკურ, სამრეწველო და ადმინისტრაციულ ინფრასტრუქტურისთვის,  ქვეყნის ხელმძღვანელობისთვის ჩამოერთმია ქვეყანაში არსებული ვითარების ეფექტური კონტროლი და დაესუსტებინა სადამ ჰუსეინის რეჟიმი. მაქსიმალურად დაეზიანებიათ მასობრივი განადგურების იარაღის კომპონენტების შემუშავების, წარმოებისა და შენახვის ობიექტები, აგრეთვე ქიმიური ომისა და ბიოლოგიური აგენტების მიწოდების საშუალებები.
წინაპირობები
სპარსეთის ყურის ომის დასრულების შემდეგ (1991) ერაყში მუშაობდა გაეროს სპეციალური კომისია (UNSCOM) ერაყის მასობრივი განადგურების იარაღის პროგრამის შესამოწმებლად. მისი მეთვალყურეობის ქვეშ, ერაყმა გაანადგურა 40,000 ქიმიური ქობინი, 700 ტონა ქიმიური იარაღის რეაგენტი, 3,600 ტონა აკრძალული ქიმიური ნივთიერება და 100-ზე მეტი მოწყობილობა, რომელიც გამოიყენება ქიმიური იარაღის დასამზადებლად. კომისიის ინსპექტორები ასევე იყვნენ ჩართული სადაზვერვო სამუშაოებში: 1997 წლის დეკემბრიდან ინსპექტორმა სკოტ რიტერმა, UNSCOM-ის ხელმძღვანელის რიჩარდ ბატლერის და UNSCOM-ის სხვა უმაღლესი ლიდერების თანხმობით, დაიწყო ბრიტანეთის საგარეო დაზვერვის სამსახურის MI6-თვის  UNSCOM-ის დასკვნების შესახებ დოკუმენტებისა და ბრიფინგების მიწოდება, რომლებიც უნდა გამოყენებულიყო MI-6 -ის პროპაგანდისთვის, სახელწოდებით "ოპერაცია მასობრივი გაწვევა".
1998 წლის კრიზისის მიზეზი, ოფიციალური ვერსიით, გახლდათ ერაყის მცდელობა, დაეკავშრებინა ინსპექტირების გაგრძელება 1991 წელს მის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციების გაუქმებასთან. სკოტ რიტერმა, გაეროს სპეციალური კომისიის ყოფილმა სამხედრო ინსპექტორმა, მოწმობდა, რომ ერაყის ხელისუფლებასთან კონფლიქტის მიზეზი ბაღდადში იყო კომისიის მცდელობა დაარღვიათ ადრინდელი შეთანხმებები ერაყული მხარისთვის მგრძნობიარე ობიექტებზე. ” 98% შემთხვევაში ერაყელებმა გააკეთეს ყველაფერი, რაც მათ ვთხოვეთ, რადგან საქმე განიარაღებას ეხებოდა. თუმცა, როდესაც ჩვენ შევეხეთ მგრძნობიარე საკითხებს, როგორიცაა პრეზიდენტის უსაფრთხოების ადგილების მიახლოება, ერაყელებმა აღმართეს დროშა და განაცხადეს: ”დრო ამოიწურა. თქვენ გყავთ  ცენტრალური სადაზვერვო ბიურო, რომელიც ცდილობს ჩვენი პრეზიდენტის მოკვლას და ჩვენ არც ისე მოხარულები ვართ, რომ მოგცეთ წვდომა ერაყში ყველაზე საიდუმლო ობიექტებზე და ყველაზე მნიშვნელოვან პიროვნებებზე“, — წერდა რიტერი, რომელიც აკრიტიკებდა თავისი ქვეყნის სამხედრო მოქმედებებს.
31 ოქტომბერს ერაყმა საერთაშორისო კომისიასთან თანამშრომლობის შეწყვეტის შესახებ განაცხადა. კრიზისი ორი კვირა გაგრძელდა. 14 ნოემბერს ერაყულმა მხარემ გამოაცხადა მზადყოფნა განაახლოს თანამშრომლობა კომისიასთან წინაპირობების გარეშე. ამ დროისთვის შეერთებულმა შტატებმა უკვე მოამზადა სამხედრო ოპერაცია ერაყის წინააღმდეგ; პრეზიდენტის ბილ კლინტონის თქმით, მან განკარგულება დარტყმის შესახებ გააუქმა ბოლო მომენტში, როდესაც საბრძოლო თვითმფრინავები უკვე ჰაერში იყვნენ.
კომისიამ განაგრძო მუშაობა, თუმცა  ისევე,  როგორც ადრე, ერაყი არ მიდიოდა სრულ თანამშრომლობაზე. კომისიის ხელმძღვანელმა რიჩარდ ბატლერმა დაადანაშაულა ერაყი იმაში, რომ არ აძლევდა კომისიას გარკვეული ობიექტების მონახულების საშუალებას და არ წარმოადგენდა დოკუმენტებს ქიმიური იარაღის წარმოების შესახებ. იმის გამო, რომ შეუძლებელი იყო ინსპექტირების გაგრძელება, კომისიამ 16 დეკემბერს დატოვა ერაყი.
ამ მოვლენების კომენტირებისას, გაეროს სპეციალური კომისიის ყოფილმა სამხედრო ინსპექტორმა სკოტ რიტერმა აღნიშნა, რომ ინსპექტორების ერაყის დატოვების ბრძანება აშშ- ის პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა გასცა. „ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობამ უბრძანა ინსპექტორებს უარი ეთქვათ  შეთანხმების პირობებზე უშიშროების საბჭოსთან კონსულტაციის გარეშე. ამან ერაყელები გააოცა. ისინი აღშფოთდნენ: „ჩვენ წესებით ვთამაშობთ, მაგრამ თქვენ არა? თუ თქვენ არ აპირებთ წესების მიხედვით თამაშს, მაშინ ჩვენ არ გვინდა მონაწილეობა." ინსპექტორები ბილ კლინტონმა გამოიყვანა და არა სადამმა.
სამხედრო ოპერაცია
სამხედრო ოპერაციამ ერაყის წინააღმდეგ  მიიღო კოდური სახელწოდება "უდაბნოს მელა"
კოალიციური ძალები
საჰაერო შეტევის ოპერაციაში ჩართული იყო აშშ-ს საჰაერო ძალების, საზღვაო ძალების და საზღვაო ქვეითთა კორპუსი, ასევე დიდი ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალები. სახმელეთო ჯარები არ მონაწილეობდნენ საომარ მოქმედებებში. ოპერაციის დაწყებამდე ამერიკის შეერთებული შტატებისა და დიდი ბრიტანეთის ამერიკულ-ბრიტანული შეიარაღებული ჯგუფი სპარსეთის ყურეში შედგებოდა 30 ათასი პერსონალისგან, 20 ხომალდისგან, მათ შორის იყო ბირთვული მრავალფუნქციური ავიამზიდი Enterprise, 200-მდე საბრძოლო თვითმფრინავი, 15 სტრატეგიული ბომბდამშენი B-52H და ოთხი B-1B. ჯგუფში შედიოდა საჰაერო და საზღვაო ფრთოსანი რაკეტების 20-ზე მეტი მზიდი.
ოპერაციის მოსამზადებლად ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და დიდმა ბრიტანეთმა გამოიყენეს ერაყის ტერიტორიის თავისუფალი საჰაერო და კოსმოსური დაზვერვის შესაძლებლობა,  აკონტროლებდნენ თავისივე დანიშნულ "ფრენის აკრძალულ ზონებს". სადაზვერვო მხარდაჭერა ხორციელდებოდა სამი Keyhole ოპტიკურ-ელექტრონული დაზვერვის კოსმოსური ხომალდის და  „ლაკროსის“ ორი სარადარო დაზვერვის ორბიტალური კოსმიური აპარატის მიერ.
შეერთებული შტატებისა და დიდი ბრიტანეთის საჰაერო ძალების და საზღვაო ძალების კოალიციურმა დაჯგუფებამ გამოიყენა ტაქტიკა, რომელიც მაქსიმალურად ითვალისწინებს მათ უპირატესობას შეიარაღების საავიაციო სისტემებში.
ოპერაციის მიმდინარეობა
მინი|[[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების ცენტრალური სარდლობის ხელმძღვანელი, გენერალი ენტონი ზინი, ოპერაციის დასრულების შემდეგ ჟურნალისტებისთვის გამართულ ბრიფინგზე. 1998 წლის 21 დეკემბერი]] პირველი დარტყმა განხორციელდა ერაყის დროით 00:49 საათზე 1998 წლის 17 დეკემბერს. საერთო ჯამში, ერაყში განხორციელდა 14 სარაკეტო  დარტყმა, რომელთაგან ბოლო 19 დეკემბრის საღამოს მოხდა. ყველა სარაკეტო და საჰაერო დარტყმა განხორციელდა მხოლოდ სიბნელეში: ასეთი ტაქტიკის ეფექტურობა გამოსცადეს 1986 წლის აპრილში ლიბიაზე თავდასხმის დროს, ისევე როგორც 1991 წლის ოპერაცია Desert Storm-ის დროს. ოპერაცია გაგრძელდა 73 საათის განმავლობაში. მეორე დღეს ამერიკის სამხედრო ხელმძღვანელობამ ოფიციალურად გამოაცხადა ოპერაციის დასრულება.
შედეგები
ოპერაციის მთავარი პოლიტიკური შედეგი ის გახლდათ, რომ შეერთებულმა შტატებმა და დიდმა ბრიტანეთმა ნათლად აჩვენეს მთელ მსოფლიოს მზადყოფნა გადაეჭრათ საგარეო პოლიტიკური ამოცანები ყველა არსებული საშუალებით, მათ შორის სამხედრო გზით, სუვერენული სახელმწიფოების წინააღმდეგ გაეროს სანქციის გარეშე. შეირყა გაეროს უშიშროების საბჭოს როლი, საფუძველი დაედო საერთაშორისო უსაფრთხოების არსებული სისტემის განადგურებას.
ამერიკულმა საზოგადოებამ მთლიანად  დაუჭირა მხარი ერაყის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებებს. CBS News-ისა და The New York Times-ის მიერ ჩატარებული გამოკითხვის დროს, გამოკითხულთა 63% ემხრობოდა საჰაერო თავდასხმების გაგრძელებას მანამ, სანამ სადამ ჰუსეინი არ გადადგებოდა ხელისუფლებიდან. ორმა სხვა გამოკითხვამ (Gallup და ერთობლივი ABC News/Washington Post) აჩვენა, რომ ამერიკელთა 70%-ზე მეტმა მოიწონა კლინტონის ადმინისტრაციის ქმედებები. ამავდროულად, კრიტიკოსებმა დაადანაშაულეს კლინტონი იმაში, რომ ერაყის წინააღმდეგ სამხედრო ქმედებებით ცდილობდა საზოგადოების ყურადღების გადატანას მონიკა ლევინსკის საქმის მოსმენებიდან, რომელიც ამავე დროს იმართებოდა აშშ-ს წარმომადგენელთა პალატაში.
„რადიო თავისუფლების“ მიხედვით (1998 წლის 17 დეკემბერი) სამხედრო ოპერაციას მხარი დაუჭირეს იაპონიამ, კანადამ, ავსტრალიამ და სამხრეთ კორეამ. ყველაზე მწვავე კრიტიკა წამოვიდა ჩინეთიდან და რუსეთიდან. პროტესტის ნიშნად რუსეთმა დროებით გაიწვია თავისი ელჩები ვაშინგტონიდან და ლონდონიდან.
ბაღდადში დასავლური აგენტურის ინფორმაციით, „ოპერაცია  უდაბნოს მელამ“ თითქმის გამოიწვია სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დაცემა. ცენტრალური სადაზვერვო ბიუროს ყოფილმა ოფიცერმა კენეტ პოლაკმა აღნიშნა, რომ ჰუსეინი პანიკაში ჩავარდა და  დამხობის შიშით ხელმძღვანელობდა მასობრივი დაპატიმრებებისა და სიკვდილით დასჯის კამპანიას. მიუხედავად ამისა, დამოუკიდებელ ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ საინფორმაციო ომმა  და ფსიქოლოგიურმა ოპერაციებმა  ვერ მოახდინა გავლენა მსოფლიო საზოგადოებასა და კერძოდ ერაყის მოსახლეობაზე. მიზანი ბოლომდე ვერ იქნა მიღწეული. ვერ მოხერხდა სადამ ჰუსეინის რეჟიმის წინააღმდეგ მასობრივი უკმაყოფილების ტალღის აგორება ერაყსა და მთლიანად მსოფლიოში.
სქოლიო
კატეგორია:1998 წლის კონფლიქტები კატეგორია:აშშ-ერაყის ურთიერთობები კატეგორია:ერაყის ომი
XIX საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XIX საუკუნე
756
თარიღი უცნობია
*
Carinoturris
Carinoturris — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
XVIII საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XVIII საუკუნე
ვერხვიანი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)
ვერხვიანი (ყოფილი ულიანოვკა) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ახკერპის თემში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის (მაშავერის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 63 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 25 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეორე ლესიჭინე
მეორე ლესიჭინე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ლესიჭინის თემი (სოფლები: (სოფლები: ლესიჭინე, მეორე ლესიჭინე, ოჩხომური). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ხობისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 130 მ, ჩხოროწყუდან 9 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 501 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
პიროპკაზმასებრნი
პიროპკაზმასებრნი (Piroplasmidae), ბაბეზიიდები (Babesiidae) — უმარტივესთა ოჯახი. გამრავლების ხერხის მიხედვით მიაკუთვნებენ სპოროვნებს ან სარკოდინებს. პარაზიტობენ ჩლიქოსნების, ძაღლების, ვირთაგვებისა და სხვათა ერითროციტებში. პიროპკაზმასებრთა გადამტანია ტკიპები, რომელთა სხეულში პიროპკაზმასებრნი სისხლთან ერთად ხვდება, მრავლდება და იჭრება კვერცხუჯრედებში, რომელთა მეშვეობითაც შემდეგ თაობებს გადაეცემა. პიროპკაზმასებრთა ოჯახს განეკუთვნება ბაბეზიას, ბაბეზიელას (Babesiella) და ნუტალიას (Nuttalia) გვარები, რომელთა წარმომადგენლები იწვევენ პიროპლახმიდოზებს, ბაბეზიოზებს, ნუტალიოზებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
პაული რანტასალმი
პაული რანტასალმი (დ. 1 მაისი, 1979) — ფინური როკ-ჯგუფ The Rasmus-ს გიტარისტი.
ბიოგრაფია
პაული რანტასალმმა დაამთავრა სიბელიუსის უმაღლესი სკოლა. როდესაც პაული იყო 14 წლის, თავის თანაკლასელებთან ერთად შექმნა ჯგუფი Sputnik, რომელიც ასრულებდა ნირვანას და მეტალიკისს ჰიტებს. შემდეგ ჯგუფი ცნობილი გახდა, როგორც Anttila, მოგვიანებით – The Rasmus. მის განვითარებაში პაულს დიდი წლილი მიუძღვის, რადგან ის არის ბევრი სიმღერის მუსიკის ავტორი, აგრეთვე ეხმარება ლაური ილონენს სიმღერის ტექსტების წერაში. 1999 წელს პაულმა ითამაშა ფილმში „ცხელი ზაფხული“. 2008 წელს მას ქალიშვილი შეეძინა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:The Rasmus-ის წევრები კატეგორია:ფინელი როკ-გიტარისტები კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
ბაზი (ფრინველი)
320px|მინიატიურა|ქართველი ბაზიერები. ბაზი ( — მიმინო, ქორი) — მონადირე დამჭერ ფრინველთა ზოგადი სახელი. განეკუთვნება მთის არწივი, სონღული, გავაზი, შავარდენი, ქორი, მიმინო და ნაწილობრივ მარჯანი. ყირგიზეთსა და ყაზახეთში მთის არწივით (ბერკუტი) ნადირობენ მელაზე, კურდღელზე, ზოგჯერ მელაზე; ქორით — იხვზე, ბატზე, ხოხობზე, გნოლზე; თურქმენეთში გავაზი სანადიროდ შემოდგომასა და ზამთარში გაჰყავთ. ბაზს იჭერენ ბადით, ხაფანგით ანდა ნახევრადშებუმბვლილი ბარტყი ამოჰყავთ ბუდიდან, შებუმბვლის შემდეგ მართვეს წვრთნიან ნადირ-ფრინველზე სანადიროდ, ზრდასრულს კი აჩვევენ ადამიანს და გარემო პირობებს. ბაზს კვებავენ ხორცით. სათანადო მოვლით მთის არწივს სანადიროდ იყენებენ 20 წლის ასაკამდე, გავაზსა და ქორს 5-7 წლამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრინველები
2009 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2009
წმინდა ფილუმენი
წმინდა ფილუმენი —  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე   არის ძველი სტილით 29 ნოემბერი, ახალი სტილით — 12 დეკემბერი.
წმინდა მოწამე ფილუმენი გალატიის ანკვირიაში ცხოვრობდა და პურის გაყიდვით ირჩენდა თავს. როდესაც იმპერატორმა ავრელიანემ (270-275) ქრისტიანთა დევნა დაიწყო, მოწინააღმდეგეებმა მმართველ ფელიქსთან დაასმინეს — ქრისტეს აღიარებსო. სამსჯავროს წინაშე წარმდგარმა ფილუმენმა არ უარყო ჭეშმარიტი ღმერთი, რისთვისაც საშინლად აწამეს მანამ, სანამ, სისხლისაგან დაცლილი არ გარდაიცვალა. ეს მოხდა 274 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 274
XVII საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XVII საუკუნე
ადად-ნირარი III
მინი|352x352პქ|ადად-ნირარი III-ის სტელა ადად-ნირარი III — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 811 — ძვ. წ. 783 წლებში. შამში-ადად V-სა და შამურაპატის ვაჟი.
ბავშვობის 5 წელი ადად-ნირარიმ დედის, შამურაპატის (სემირამიდა) მეთვალყურეობაში გაატარა. ადად-ნირარის დამოუკიდებელი მეფობა წარმატებული იყო. დასავლეთით მან დაასრულა სირიის დაპყრობა, ფაქტობრივად აუღებელი დამასკი აიღეს ასურელებმა და გაძარცვეს. ადად-ნირარი აღიარეს ფინიკიამ, ტირმა, სიდონმა, ისრაელმა, ფილისტიმელებმა და ხარკი გადაუხადეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასურეთის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 782
აკაკი სინელი
აკაკი სინელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 29 ნოემბერი, ახალი სტილით - 12 დეკემბერი. ღირსი აკაკი სინელის შესახებ წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი მოგვითხრობს თავის „სათნოებათა კიბეში“. ნეტარი აკაკი ცხრა წლის მანძილზე - სიკვდილამდე მორჩილებით იტანდა უდები და უწყალო მოძღვრის სასტიკ მოპყრობას, რისთვისაც უფალმა ცხონება მიმადლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
XVI საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XVI საუკუნე
757
თარიღი უცნობია
*
Carinoturris adrastia
Carinoturris adrastia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ჰუმუსი
ჰუმუსი, ნეშომპალა (ლათ. humus - მიწა, ნიადაგი) — ნიადაგის ორგანული, ჩვეულებრივ, მუქად შეფერილი ნაწილი, რომელიც წარმოქმნილია მცენარეული და ცხოველური ნარჩენების ბიოქიმიური გარდაქმნების შედეგად.
Carinoturris adrastia
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჰუმუსი
ჰუმუსის შედგენილობაში შედის ჰუმინომჟავები (დიდი მნიშვნელობა აქვთ ნიადაგის ნაყოფიერებისათვის) და ფულვომჟავები (კრენისა და აპოკრენის).
ამბროლაური
ამბროლაური — ქალაქი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარის და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 2047 ადამიანი (2014 წ.). ქალაქში არის ღვინის ქარხანა, სასამართლო, სპორტული დარბაზი, საავადმყოფო, თეატრი, მუზეუმი, ნიკორწმინდის ეპარქიის რეზიდენცია.
გეოგრაფია
გაშენებულია რიონის და კრიხულის შესართავთან, ზღვის დონიდან 550 მ სიმაღლეზე, ტყიბულიდან 43 კმ., ქუთაისიდან 96 კმ, თბილისიდან 240 კმ. რელიეფი მთაგორიანია, ჰავა ნოტიოა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და შედარებით მშრალი, ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 11,2 °C, იანვრისა -0,3 °C, აგვისტოსი 22,1 °C. ნალექები 1075 მმ წელიწადში.
ჰუმუსი
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიადაგთმცოდნეობა
ამბროლაური
ისტორია
წერილობით წყაროებში ამბროლაური XVII საუკუნიდან იხსენიება. იგი იმერეთის მეფეთა ერთ-ერთი რეზიდენცია იყო. აქ იდგა სამეფო სასახლე, რომლის კომპლექსიდან ეკლესიის და კოშკის ნანგრევებია შემორჩენილი. 1930 წლიდან წარმოადგენდა ამბროლაურის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 1937 წლამდე ეწოდებოდა ენუქიძე. ქალაქად გამოცხადდა 1966 წელს. საბჭოთა პერიოდში ამბროლაურის საქალაქო საბჭო მოიცავდა ასევე სოფლებს ახალსოფელი, გორი, ზემო კრიხი, იწა, ქვემო კრიხი, შუა კრიხი და ძირაგეული. 2014-2017 წლებში გამოყოფილი იყო ამბროლაურის მუნიციპალიტეტიდან, როგორც ცალკე ადმინისტრაციული ერთეული. მოქმედებდა საშენი მასალის და ხის საწარმოები, სამკერვალო, საკონდიტრო, ღვინისა და საკონსერვო ქარხნები, კინოთეატრი. სრულდებოდა საჰაერო რეისები თბილისი-ამბროლაური.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 2047 ადამიანი.
ლორენცო შარანგია
ლორენცო შარანგია (დ. 10 იანვარი, 1935, სოფელი მუხური, გალის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერი.
ბიოგრაფია
ლორენცო შარანგია დაიბადა 1935 წლის 10 იანვარს გალის რაიონის სოფელ მუხურში. 1957 წელს დაამთავრა მოსკოვის სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტი, სპეციალობით ინჟინერ-მექანიკოსი. მუშაობდა ოჩამჩირის სამელიორაციო სადგურში სატრაქტორო ბრიგადის ბრიგადირად, შემდეგ უბნის უფროსად, სამმართველოს უფროსად. 1958-1975 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „კოლხეთმშენის“ ოჩამჩირის მოძრავ-მექანიზებულ კოლონაში სამუშაოთა მწარმოებლად, კოლონის უფროსად; 1975 წელს გადაიყვანეს სამშენებლო გაერთიანება „საქმთავარწყალმშენის“ სოხუმის სამმართველოს უფროსად; 1986 წელს სამშენებლო ტრესტ „აფხაზწყალმშენის“ მმართველად; 1991 წელს კენჭს იყრიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად ოჩამჩირის #61 მეორე საარჩევნო ოლქში. 1992 წელს დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილედ, კურირებდა სამშენებლო მელიორაციას; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები; არაერთგზის იყო არჩეული ოჩამჩირის რაისაბჭოს დეპუტატად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
პლასტიდი
frame|ქლოროპლასტიპლასტიდი – მხოლოდ მცენარეული უჯრედისთვის დამახასიათებელი ორგანოიდია. ორგანოიდების უმეტესობა მწვანე პიგმენტს – ქლოროფილს შეიცავს. მცენარის უჯრედებში სხვადასხვა ფერის – წითელი, ყვითელი, ნარინჯისფერი, მწვანე პლასტიდებია. ეს პლასტიდები განაპირობებს ყვავილების, ნაყოფებისა და ფოთლების შეფერილობას.
არსებობს უფერო პლასტიდებიც. ისინი ბევრია ფესვებში, თესლებში, კარტოფილის გორგლებში.
XV საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
...
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:XV საუკუნე
ტურაკოსებრნი
ტურაკოსებრნი, ბანანიჭამიასებრნი (Musophagidae) — ფრინველების ოჯახი ტურაკოსნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე - 35-70 სმ. დაფარულია მეწამული, იისფერი, მწვანე, ლურჯი ფერის ლამაზი ბუმბულით. მეწამულ ფერს პიგმენტი ტურაცინი აძლევს. ოჯახში 18 სახეობაა. ბინადრობენ აფრიკის ტყეებსა და სავანებში. იკვებებიან მცენარეების ნაყოფით, თესლითა და კენკრით. მიუხედავად სახელწოდებისა, ბანანს თითქმის არ ჭამენ. დებენ ორ მოთეთრო კვერცხს. ბარტყებზე დედალ-მამალი ზრუნავს.
სქოლიო
* კატეგორია:ტურაკოსნაირნი
მეორე ჭოღა
მეორე ჭოღა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ჭოღის თემი (სოფლები: ლექობალე, მეორე ჭოღა, პირველი ჭოღა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ჭოღის (ხობისწყლის აუზი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 220 მ, ჩხოროწყუდან 10 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 661 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუანდა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რუანდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
ბანკივური ქათამი
ბანკივური ქათამი (Gallus gallus) — ფრინველი ქათმისნაირთა რიგისა. ჩარლზ დარვინმა დაადგინა, რომ ბანკივური ქათამი შინაური ქათმის წინაპარია. მამლის წონა აღწევს 1250 გრამს, დედლისა - 750 გრამს. მამლის ზურგი მოწითალო-ოქროსფერია, მუცელი - მოშავო-მურა. დედალი მურაა. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში, ინდოჩინეთში, მალაის არქიპელაგის კუნძულებზე. ახალ გვინეაში, ფილიპინის, მარკიზის, ფიზისა და სხვა კუნძულებზე. ბანკივური ქათამი, როგორც ჩანს ადამიანს გადაუყვანია და შემდეგ გაველურებულა. ცხოვრობს ტყიანსა და ბუჩქნარიან ჯუნგლებში. ბუდობს მიწაზე, ხოლო ღამეს ატარებს ხეზე. იკვებება მარცვლოვნებით, მცენარეთა ნაყოფითა და პატარა უხერხემლო ცხოველებით. ბანკივური ქათამი მოშინაურებულია ინდოეთში დაახლოებით 3000 წლის წინათ ჩვენს ერამდე. აქედან შინაური ქათამი ევროპაში შეუყვანიათ ირანის გავლით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქათამი
Journal of the Royal Asiatic Society
Journal of the Royal Asiatic Society — აკადემიური ჟურნალი, რომელიც აქვეყნებს სტატიებს სამხრეთ აზიის, ახლო აღმოსავლეთის (ჩრდილოეთ აფრიკისა და ეთიოპიის ჩათვლით), ცენტრალური აზიის, აღმოსავლეთ აზიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის არქეოლოგიის, ლიტერატურის, ენის, რელიგიისა და ხელოვნების შესახებ. 1834 წლიდან გამოიცემა Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland-ის მიერ.
წლების განმავლობაში ჟურნალი ატარებდა სხვადასხვა სახელს: