cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მადლენ რაძივილი
ფილანთროპია
მან დააფინანსა ბელარუსული გაზეთი Biełarus და მისი გამომცემლობა, ალკოჰოლიზმის წინააღმდეგ მებრძოლი საზოგადოება, სოფელ კუჩიჩის სკოლა. მან უმასპინძლა კულტურის ბელარუსელ წარმომადგენლებს. მათ შორის არიან ვაცლავ ივანოვსკი, 1918 წელს ბელარუსის სახალხო რესპუბლიკის განათლების მინისტრი (დახვრიტეს 1943 წელს); ძმები ლუცკევიჩები, ბელარუსული ყოველკვირეული გაზეთ „ნაშა ნივას“ გამომცემლები (1906–1915); რომან სკირმუნტი, მესამე სათათბიროს წევრი (1910–1911) და ბელარუსის სახალხო კომიტეტის (1915–1917) თავმჯდომარე, ედუარდ ვოინილოვიჩი პოლიტიკოსი. იგი მატერიალურად დაეხმარა მაქსიმ ბაჰდანოვიჩს, ასევე მაქსიმ ჰარეცკის, იაკუბ კოლასისა და ანტონ ლევიცკის წიგნების გამოცემაში. იგი აფინანსებდა ვილნიუსის უნივერსიტეტს.
რაძივილი ასევე ეხმარებოდა საქველმოქმედო საქმიანობებს დრუიას მონასტრის საშუალო სკოლაში, რომელიც გახსნეს  მარიანისტებმა 1923 წელს; აშენდა სემინარია ვილნიუსში და შესწირა თანხა ლონდონში წმინდა კაზიმირის ლიეტუვური ეკლესიის მშენებლობას. ის აქტიურობდა მინსკის საქველმოქმედო საზოგადოებაში, რომელიც ეხმარებოდა ომის მსხვერპლებს. ომის შემდეგ მან დააფინანსა სემინარია რომში ბელარუსის ბერძნული კათოლიკური ეკლესიისა და „ლიეტუვის რენესანსის“ წევრებისთვის. მან ფული შესწირა ვარშავაში ეკლესიისა და მინსკში ბავშვთა სახლებისა და ბავშვთა სახლების ასაშენებლად. მან ლიეტუვის სამეცნიერო საზოგადოებას 1009 წიგნი გადასცა. 1930 წელს დაჯილდოვდა ლიეტუვის დიდი ჰერცოგის გედიმინასის ორდენით (1 ხარისხი).
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:პოლონელი ფილანთროპები კატეგორია:პოლონელი არისტოკრატები კატეგორია:ქალი ქველმოქმედები
ოსური ლიტერატურა
ოსური ლიტერატურა — ოსი ხალხის ლიტერატურა. საუკუნეთა განმავლობაში ოსი ხალხის ისტორიული ცხოვრება აისახებოდა და ვლინდებოდა ფოლკლორში. იგი გამოირჩევა ჟანრული მრავალფეროვნებით. ზეპირსიტყვიერების მნიშვნელოვანი ძეგლია ნართული ეპოსი.
საწყისები
ოსურ ენაზე პირველი ნაბეჭდი წიგნი „მოკლე კატეხიზისი“ 1798 წელს გამოვიდა. პირველი ოსური ხელნაწერი თარიღდება 1802 წლით.
ოსური ლიტერატურა იწყება თ. მამსუროვის შემოქმედებით (1843-1899). იგი 1865 წელს მუსლიმ ოსებთან ერთად გადასახლდა თურქეთში. მისი ნაწარმოებები ძირითადად საბჭოთა პერიოდში გახდა ხელმისაწვდომი. ოსური ლიტერატურა თემატურად გაამდიდრა და ფორმით სრულყო კოსტა ხეთაგუროვმა (ხეთაგათი), მან პოეზიაში დაამკვიდრა რეალისტური პრინციპები, ხელი შეუწყო ეროვნული პროზისა და დრამატურგიის ჩასახვას.
ოსური პროზის ფუძემდებელია სეკა გადიათი. მისი სოციალურ-ფსიქოლოგიური თხზულებები აღმოცენებულია ფოლკლორულ ტრადიციებზე. აღსანიშნავია არსენ კოცოითის მოთხრობები, რომელთა თემაა „პატარა კაცის“ ცხოვრება, სოფლის წეს-ჩვეულებები და ზნეობანი.
დრამატურგიის განვითარება დაკავშირებულია ელბიზდიყო ბრიტიათის სახელთან. მის პიესებში ასახულია ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლა მეფის თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ, ოსი ქალის განთავისუფლება ადათისა და სოციალური უთანასწორობის უღლისაგან. ოსური ლიტერატურა ახალი თემებით და სახეებით გაამდიდრეს პოეტმა და დრამატურგმა ბ. გურჯიბეკოვმა (1868-1905), დრამატურგებმა რ. ქოჩისოვამ (188-1910), დ. ყოროევმა (1890-1924).
ოსური ლიტერატურის ძირითადი რეალისტური მიმართულების გვერდით არსებობდა სხვა მიმდინარეობანიც. ა. ქოლიევი (1823-1866) წერდა რელიგიურ ლექსებს; ა. კუბალოვი (1871-1944) ხატავდა წარსულის მაიდეალიზებულ რომანტიკულ სურათებს, მისი პოეზიის თემა იყო ოსური ყოფის ეგზოტიკა, ეროვნული სულის მისტიკური საიდუმლოებანი; ა. თოქაევის სიმბოლისტურ ლექსებში პოეზია დაპირისპირებულია ცხოვრებასთან. მაგრამ ა, პოეტებისათვისაც არ იყო უცხო მშობლიური მხარის ბედი, სამართლიანობისა და თავისუფლების წყურვილი.
ახალი ტალღა
ახალი ოსური ლიტერატურის განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საქართველოს მწერალთა კავშირის სამხრეთ ოსეთის განყოფილების ორგანომ „ფიდიუაგმა“ (1927) და სამხრეთ ოსეთის პროლეტარული მწერლების ასოციაციამ (1929-1934).
30-იანი წლების ოსური ლიტერატურაში წამყვანი გახდა სოციალური რეალიზმის მეთოდი. მთიელთა ცხოვრების განახლება, კოლექტივიზაციაზე გადასვლის დრამატიზმი, ახალი სოფელი აისახა ნიგერის შემოქმედებაში. აღსანიშნავია ს. ბაღარაევის სამოქალაქო ლექსები, ი. არნიგონის და გ. მალიევის ლექსების ნატიფი ლირიზმი. გმირული წარსული, სამოქალაქო ომის ამბები, სოციალისტური მშენებლობა არის ც. გადიათის, გ. ბარაყოვის, ჩ. ბეჯიზათის, ს. ყულაევის მოთხრობებისა, პიესებისა და ნარკვევების თემა.
20-30-იანი წლებიდან განვითარდა ეპიკური ჟანრები: პოემა (ნიგერის, მ. ყამბერდიევის, გ. ბარაყოვის, გ. მალიევის პოემები), რომანი (კ. ფარნიონის „ქარიშხლის ხმაური“, 1932; ბ. ბოციევის „დამსხვრეული ჯაჭვი“, 1935; დ. მამსუროვის „მძიმე ოპერაცია“, 1939). მეორე მსოფლიო ომის წლებში დაეცნენ ახალგაზრდა პოეტები მ. ქოჩისოვი (1920-1944), ხ. ქალოევი (1921-1943), გ. ხამიცოვი (1920-1941) და სხვები. ომის ტრაგიზმი და ჰეროიკა, საბჭოთა პერიოდი აისახა პოეტების ილია კავკაზაგის (ი. კაჩმახოვი), გიორგი ძუგაევის, გ. ფლიევის, (დ. 1913), გაფეზის (ფ. გაგლოითი), ი. ფლიევის (დ. 1913), ბ. მურთაზოვის (დ. 1917), დ. დარჩიევის (დ. 1911), ა. ცარუყაევის (დ. 1918), მ. ცირიხოვის (დ. 1919), კოსტა მარღიევის, რევაზ ასაევის, ნაფი ჯუსოითის, ი. ცხოვრებოვის (დ. 1925),, ა. ფუხაევის (დ. 1926), პროზაიკოსების ნ. გაგლოევის (დ. 1930), თ. ჯათიევის (დ. 1910), მ. ცაღარაევის (დ. 1916) და სხვების შემოქმედებაში.
XX საუკუნის მეორე ნახევარი
ომის შემდგომ პერიოდში მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებით წარდგნენ: რევაზ ჩოჩიევი, ეზეთხან ურუიმაგოვა, ე. ბეკოევი (1909-1970), თ. ეფხიევი (1911-1958), დავით ჯიოევი, ნიგა (ნ. გალავანოვა), მ. გაბულოვი (დ. 1928), მ. გუჩმაზოვი (დ. 1930), თავიანთი კვალი დატოვეს ლიტერატურაში პოეტებმა მიხეილ ნართიკოევმა; გიორგი ბესთაუთიმ, ხ. ძაბოლოვმა (1931-1969). აღსანიშნავია დრამატურგების დ. თუაევის (1902-1964), ა. თოქაევის (დ. 1916), გ. ფლიევის, მუხტარ შავლოხოვის, ვ. გაგლოევის (დ. 1928) შემოქმედება. თამამად შემოდგეს ფეხი უახლეს მწერლობაში მ. ბულკათმა (დ. 1928), ი. ქოზაევმა (დ. 1929), გ. ბიწოევმა (დ. 1932), ლ. ხარებოვმა (დ. 1934), ნ. ბაყაევ,ა (1934), ზ. კაბისოვმა (დ. 1936), ა. ყოძათმა (დ. 1937), ი. მალიევ,ა (დ. 1938), გ. ყოდალაევმა (დ. 1938), რ. თედეთმა (დ. 1938), ხ. ალბორთიმ (დ. 1939), შ. ჯიკაევმა (დ. 1940), ს. მინდიაშვილმა (დ. 1940), კ. ხოდოვმა (დ. 1941), მ. ყიზიევმა (დ. 1949) და სხვებმა.
განვითარდა ლიტერატურული კრიტიკა და ლიტერატურათმცოდნეობა [გ. ბეკოევი, 1878-1937; ბ. ალბოროვი, 1886-1968; ა. თიბილოვი, 1887-1937; ვასილ აბაევი (დ. 1900), ს. ქოსირათი, 1900-1937; ხ. არდასენოვი, 1911-1968; ა. ხადარცევა (დ. 1920); ნ. ჯუსოითი, ს. მარზოევი (დ. 1927) და სხვები].
გავლენა
ოსურ ენაზე თარგმნილია მსოფლიო ლიტერატურის შედევრები. ოსი და ქართველი ხალხები საუკუნეთა მანძილზე ცხოვრობდნენ კეთილმეზობლურად, ერთობლივად იბრძოდნენ მომხვდურთა წინააღმდეგ და ქმნიდნენ მატერიალური და სულიერი კულტურის ძეგლებს. ამ საფუძველზე ვითარდებოდა მათი ლიტერატურული ურთიერთობებიც. ამ ურთიერთობათა შორეული სათავეები ჯერ კიდევ ამირანისა და ამრანის მონათესავე ეპოსებიდან მოჩანს. ოსური ლიტერატურის ბევრმა გამოჩენილმა წარმომადგენელმა რუსეთსა და საქართველოს ცენტრებში მიიღეს განათლება, პირველი ოსური ხელნაწერი (1802) შესრულებულია ქართული გრაფიკით იოანე იალღუზიძის (ი. აღუზათის) მიერ. ქართული გრაფიკის საფუძველზეა შედგენილი აგრეთვე პირველი ოსური ანბანი (1812). ოსური ფოლკლორის ნიმუშები პირველად 1868 წელს გამოქვეყნდა; მასალები შეადგინეს დ. ჭონქაძემ და გ. ცორაევმა. ქართული თემატიკა და ლიტერატურული მოტივები ოსური ლიტერატურისთვის დასაბამიდანვე ახლობელი იყო. ი. იალღუზუძის პოემა „იალღუზიანი“ (გამოიცა 1885) ერთგვარად ვეფხისტყაოსნის პოეტურ ტრადიციებს ეყრდნობა. საქართველოს, მის ადამიანებს მიუძღვნა თავისი ნაწარმოებები ბევრმა ოსმა მწერალმა (ნ. ჯუსოითიმ, მუხტარ შავლოხოვმა, დ. ჯისოევმა, კავკაზაგმა, გაფეზმა, გ. ძუგაევმა და სხვებმა).
მკვიდრი ტრადიციები აქვს აგრეთვე ოსურ ენაზე ქართული ლიტერატურის ნიმუშების თარგმნას. ვეფხისტყაოსნის ნაწილი პირველად 1938 წელს ითარგმნა, დღეისათვის კი პოემის ორი სრული თარგმანი არსებობს (მუხტარ შავლოხოვის და გ. ბესთაუთის). ოსურ ენაზე თარგმნილია აგრეთვე ქართველი კლასიკოსების ჭავჭავაძის, ა. წერეთლის, ვაჟა-ფშაველიას, ნ. ბარათაშვილის, ა. ყაზბეგის, ე. ნინოშვილის, გ. ერისთავის, გ. ტაბიძის, გ. ლეონიძის, ი. აბაშიძის, კონსტანტინე ლორთქიფანიძის და სხვათა ნაწარმოებები.
ქართულ ენაზე თარგმნილია ოსური ლიტერატურის მრავალი ნიმუში, რომლებიც თავმოყრილია წიგნებში: გმირული თაობა, სტალინირი, 1948; სამშობლო (ლექსები), სტალინირი, 1947; კრებული სამხრეთ ოსეთის საბჭოთა მწერლების ნაწარმოებებისა, სტალინირი, 1946; თეთრი მწვერვალები. სამხრეთ ოსეთის მწერლების ლექსები და მოთხრობები, თბ., 1962; ოსური პოეზიის ანთოლოგია, თბ., 1957, ოსური მწერლობის ანთოლოგია, თბ., 2007 და ოს პოეტთა ცალკეულ კრებულებში.
ლიტერატურა
*
ნიკოლოზ VIII (ბაგრატიონი)
ნიკოლოზ VIII — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1584–1589 წლებში, ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 18 თებერვალი, ახალი სტილით - 2 მარტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა დაახ. 1510-1515 წლებში, იგი კახეთის მეფის, ლევანის ძე იყო. სიყრმიდანვე მონაზვნური ცხოვრებისკენ მიდრეკილი ნიკოლოზი მონასტერში წავიდა სამოღვაწეოდ. სამეფო გვარისთვის დამახასიათებელი სიმტკიცე და სიბრძნე, მონაზვნური მორჩილება და ღმერთზე მინდობის უდიდესი სათნოება საოცრად იყო შერწყმული წმინდა ნიკოლოზში. ღვთის განგებით იგი კათოლიკოსად იქნა დადგენილი. - ვკითხულობთ "ქართლის ცხოვრებაში".
მიტროპოლიტი ტიმოთე (გაბაშვილი) "მიმოსლვაში" მოგვითხრობს ათონის ივერთა მონასტერზე და აღნიშნავს, რომ სატრაპეზოში არის წმინდა ნიკოლოზ კათოლიკოსის ხატი. იგივე ავტორი აღწერს აშოთან მუხრანბატონის მიერ აშენებულ სატრაპეზოს და უმატებს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:XVI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
სან-ილდეფონსო (სამხრეთი ილოკოსი)
სან-ილდეფონსო (ოფიციალურად სან-ილდეფონსოს მუნიციპალიტეტი; ილოკ: Ili ti San Ildefonso; ფილ: Bayan ng San Ildefonso) ― მეხუთეე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ილოკოსის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 190 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ილოკოსის მუნიციპალიტეტები
31 აგვისტო
31 აგვისტო — გრიგორიანული კალენდრის 243-ე დღე (ნაკიან წლებში – 244-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 122 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
ბანგლადეში
ბანგლადეში (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ, ითარგმნება როგორც: ბენგალის ქვეყანა); ოფიციალურად: ბანგლადეშის სახალხო რესპუბლიკა (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ, განაპრაჯატანტრი ბამლადეშა) — სახელმწიფო სამხრეთ აზიაში. მთელ პერიმეტრზე იგი ესაზღვრება ინდოეთს, მხოლოდ მცირე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ესაზღვრება მიანმარს. სამხრეთით ესაზღვრება ბენგალიის ყურეს. თანამედროვე ინდოეთის შტატ დასავლეთ ბენგალთან ერთად ქმნის ერთიან ეთნოლინგვურ რეგიონს. ბანგლადეში წარმოადგენს მსოფლიოში მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მერვე ქვეყანას და შედის მსოფლიოს ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქვეყნების რიგში. დაკა არის ქვეყნის უდიდესი ქალაქი და დედაქალაი. ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქი და უდიდესი პორტი არის ჩიტაგონგი.
სახელწოდება
ბანგლადეშის ეტიმოლოგიის ისტორია იწყება ადრეული XX საუკუნიდან, როდესაც კაზი ნაზრულ ისლამის და რაბინდრანათ თაგორის პატრიოტულ სიმღერებში გამოჩნდა ეს ტერმინი. ბანგლადეში ხშირად შემდეგი ორი სიტყვით იწერებოდა: ბენგალ და დეშ. 1950-იანებში ბენგალელმა ნაციონალისტებმა ტერმინის გამოყენება აღმოსავლეთ პაკისტანთან მიმართებაში დაიწყეს. ტერმინის უფრო ადრინდელ წყაროს წარმოადგენს 805 წლით დათარიღებული ფირფიტები, ასევე ტერმინი ვანგალადესა აღმოჩენილია XI საუკუნის სამხრეთ ინდურ წარწერებში.
ტერმინს ოფიციალური სტატუსი ჰქონდა XIV საუკუნეში არსებული ბენგალის სასულთნოს დროს. 1342 წელს, შამსუდინ ილიას შაჰმა თავი ბენგალის პირველ შაჰად გამოაცხადა. ისლამურ პერიოდში რეგიონის ყველაზე გავრცელებული დასახელება იყო — განგლა. პორტუგალიელები XVI საუკუნეში რეგიონს ბენგალა-თი მოიხსენიებდნენ.
ტერმინ ბანგლა-ს წარმოშობა არ არის ცნობილი, ზოგი თეორიის მიხედვით მას: ბრინჯაოს ხანის პროტო-დრავიდიულ ტომებს, აუსტრიულ ენაში არსებულ სიყვა ბონგა-ს (მზის ღმერთი) და რკინის ხანის ვანგას სამეფოს უკავშირებენ. ინდო-არიული სუფიქსი დეში მომდინარეობს სანსკრიტიდან და მიწას ან ქვეყანას აღნიშნავს, შესაბამისად ბანგლადეში ბენგალების ქვეყანას ან ბენგალების მიწას აღნიშნავს.
გეოგრაფია
thumb|left 220|მინიატიურა|ბანგლადეშის ადმინისტრაციული დაყოფა ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ აზიაში (ყოფილი აღმოსავლეთ პაკისტანი). ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი განგისა (ბენგ. პადმა) და ბრაჰმაპუტრის (ბენგ. ჯამუნა) დელტაშია. ფართობი: 144 000 კვ. კმ. მას ჰყავს ორი სასაზღვრო მეზობელი — მთელ პერიმეტრზე ბანგლადეშს ესაზღვრება ინდოეთი, ხოლო სამხრეთ აღმოსავლეთით მცირე მანძილზე ესაზღვრება მიანმა (ყოფილი ბირმა), სამხრეთით კი ბენგალიის ყურე. თანამედროვე საზღვრები დადგენილია 1947წელს, როდესაც ინდოეთს გამოეყო მუსულმანური რეგიონები — დასავლეთ და აღმოსავლეთ პაკისტანის სახით.
მდინარეთა ქსელი
ბენგალია მდებარეობს უმთავრესად ინდ-განგის ვაკის აღმოსავლეთ განაპირა ნაწილში, სამხრეთით აკრავს ბენგალიის ყურე. სანაპირო ხაზი დანაწევრებულია განგისა და ჯამუნის (ბრაჰმაპუტრის) დელტის ტოტებითა და ფშანებით. დელტას უკავია ქვეყნის ტერიტორიის 9/10. ნაპირები უმთავრესად დაბალია. დელტა წარმოადგენს ბრტყელ დაბლობს (სიმაღლე 30 მ-მდე), რომლის სამხრეთ ნაწილი (ადგილობრივი სახელწოდება- სუნდარბანი) ძლიერაა დაჭაობებული. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით ბორცვები და დაბალმთიანეთია (სიმაღლე 1230 მ-მდე). მდინარეთა ქსელი ხშირია, განსაკუთრებით სუნდარბანის ფარგლებში. განგისა და ჯამუნის მთავარი გაერთიანებული ნაკადის სიგანე 10 კმ. აღწევს და დიდ ესტუარს ქმნის. ზაფხულობით იცის მუსონური წვიმებით გამოწვეული წყალდიდობა, წყლის დონე დელტაში მატულობს 10 მ-ით. ქვეყნის მნიშვნელოვან ნაწილში ყოველწლიურად თითქმის 3 თვე დიდი წყალდიდობაა. არის ქვანახშირის, ბუნებრივი აირის, კირქვის, კაოლინის, ტორფის საბადოები.
ჰავა
მინი|[[ბენგალური ვეფხვი, ბანგლადეშის ეროვნული ცხოველია.]] ჰავა სუბეკვატორული და მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს 12-დან 25 ºĆ-მდე. აპრილისა (ყველაზე ცხელი თვე) 23-დან 34 ºĆ-მდე. ნალექები დელტაში — დაახლ. 2000 მმ წელიწადში, ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში კი — ზოგან 3000 მმ-ზე მეტი. ნოტიო სეზონი — მაისიდან ოქტომბრამდე.
ნიადაგები
ჭარბობს ძლიერ ნოყიერი ალუვიური ნიადაგები. ამაღლებულ ჩრდილოეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წითელმიწა და ყვითელმიწა, სუნდარბანში — დაჭაობებული ნიადაგებია.
მცენარეულობა და ცხოველთა სამყარო
ბუნებრივი ტყის მცენარეულობა უკანასკნელ 100 წელიწადში ძლიერ განადგურდა. ჭარბობს ტროპიკული, მარადმწვანე ტყეები, შერეულია ბამბუკი, ლიანები, ეპიფიტები. ტყის დიდი მასივები შემორჩენილია მხოლოდ ქვეყნის სამხრეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში. შედარებით ნაკლებნალექიან რაიონებში მუსონური ტყეა, მაღლობებზე ბუჩქოვანი სავანა, ბენგალიის ყურის სანაპიროს გასწვრივ ზოგან- მანგროვანი ტყე.
ბინადრობს მაიმუნი, მტაცებლებიდან — ბენგალიური ვეფხვი, ჯიქი, ზოლებიანი აფთარი, გვხვდება ტუჩა-დათვი, სამხრეთ-აღმოსავლეთში შემორჩენილია ველური სპილო. ბევრია მღრღნელი, არის კობრა, პითონები, ნიანგი. მრავალფეროვანია ფრინველებისა და მწერების სამყარო, დაჭაობებულ რაიონებში გავრცელებულია მალარიის კოღო.
ადრეული და შუა საუკუნეების პერიოდი
220px|მინიატიურა|პაჰარპურეს ბიჰარა 220px|მინიატიურა|მარცხნივ|ხიდი მდინარე [[ჯამუნაზე]] ძვ.წ. VII-VI ს. ს.-ში ბანგლადეშის ტერიტორიაზე შეიქმნა პირველი სახელმწიფოებრივი გაერთიანებები. ერთ-ერთი მათგანი იყო სახელმწიფო ვანგა, საიდანაც ერთ-ერთი თეორიის თანახმად მომდინარეობს თანამედროვე ბანგლადეშის სახელწოდება (ბანგლა - ბენგალური, დეშ — ქვეყანა).
ძვ.წ. IV-II ს. ს.-ში ბანგლადეში შედიოდა მაურიების იმპერიის შემადგენლობაში, რომლის დაშლის შემდეგ აქ წარმოიშვა დამოუკიდებელი სახელმწიფოები (სამატატა, დავაკა და სხვ.). ახალი წელთაღრიცხვის IV-V ს.ს.-ში ისინი შეუერთდნენ გუპტას იმპერიას.
ისლამიზაცია
მინი|მარცხნივ|XV საუკუნის [[სამოცი გუმბათის მეჩეთი.]] ფეოდალური დეცენტრალიზაციის პროცესებმა დააჩქარა ფეოდალური ბენგალიის სახელმწიფოს დაშლა მცირე ფეოდალურ სამთავროებად, რითაც ისარგებლა მუჰამედ ღურიმ და 1199-1202 წ.წ. დაიპყრო ეს ტერიტორია. მოგვიანებით ბენგალიის ტერიტორია შეუერთდა დელის სასულთნოს. მუსლიმანთა დაპყრობებს თან მოჰყვა ისლამის გავრცელება. XIV ს. შუა ხანებიდან დელის სასულთნოს ნაცვლები ბენგალში გახდნენ დამოუკიდებელი მმართველები. მათ მიერ დაარსებულმა რამდენიმე დინასტიამ 1576 წ-მდე აქბარის შემოსევამდე იარსება.
XVII ს.-ის დასაწყისში სახელმწიფოს ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა ქ. დაკა. XVIII ს-ის დასაწყისიდან ბენგალიის სამეფისნაცვლო (სანავაბო) არსებითად დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გადაიქცა.
ბრიტანული პერიოდი
კოლონიურ პერიოდში (1757-1947 წ.წ.), როცა ბენგალიის ეკონომიურმა და კულტურულმა ცენტრებმა ქვეყნის დასავლეთ რაიონებში (კალკუტა და სხვ.) გადაინაცვლა, ბენგალიის აღმოსავლეთი ნაწილი თანდათან მრეწველობის მხრივ ქვეყნის განვითარებული დასავლეთ ნაწილის აგრარულ დანამატად გადაიქცა. ბენგალში ჩამოყალიბდა ეროვნული ბურჟუაზია, წარმოიშვა პირველი ეროვნული ორგანიზაციები, XIX ს-ის 60-იან წლებში დაიწყო ეროვნული მოძრაობა.
ბენგალელთა, ისევე როგორც მთელი ინდოეთის, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა გაძლიერდა პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთში ოქტომბრის რევოლუციის გავლენით. 30-ანი წლებიდან გამწვავდა რელიგიურ-თემური შუღლი ინდუსებსა და მუსლიმებს შორის, რომელსაც ხელოვნურად ამწვავებდნენ ინგლისელი კოლონიზატორები.
ბენგალის გაყოფა და პაკისტანთან გაერთიანება
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ინგლისი იძულებული გახდა ხელი აეღო ინდოეთზე. 1947 წ. 3 ივნისის დეკლარაციის თანახმად დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ გამოსცა დეკლარაცია, რომლის თანახმად ყოფილი კოლონიის ტერიტორიაზე რელიგიური ნიშნით შეიქმნა ორი დომინიონი — ინდოეთის კავშირი და პაკისტანი. აღმოსავლეთ ბენგალის ტერიტორია შევიდა პაკისტანის შემადგენლობაში და შეადგინა პროვინცია აღმ. პაკისტანი (პაკისტანის მოსახლეობის 54,2 %). ეკონომიკური განვითარების დონით იგი ჩამორჩებოდა დას. პაკისტანს. მიწის მაგნატებისა და არაბენგალელი მსხვილი მეწარმეების ბატონობის გამო შელახული იყო აღმ. პაკისტაბის ბენგალიის ეროვნული ბურჟუაზიის ეკონომიური და პოლიტიკური ინტერესები, რაც თავს იჩენდა სახელმწიფო ასიგნებათა, უცხოეთის დახმარების, სახელმწიფო თანამდებობების განაწილების დროს. აღმ. პაკისტანში დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა აგრეთვე სახელმწიფოს მმართველი წრეების მრავალგზისი მცდელობა სახელმწიფო ენად მხოლოდ ურდუ გამოეცხადებინათ. (1951 წ. აღწერით ურდუ იცოდა მხოლოდ აღმ. პაკისტანის მოსახლეობის 1,1 %). გაძლიერდა ბენგალელთა ეროვნული მოძრაობა. 40/50-ანი წლების მიჯნაზე წამოაყენეს ბენგალიის სრული ავტონომიის მინიჭების მოთხოვნა. პაკისტანის პრეზიდენტის მ. აიუბ-ხანის ადმინისტრაციამ რამდენადმე გააფართოვა აღმ. პაკისტანის ხელისუფალთა უფლებამოსილება ეკონომიკურ საკითხებში, ქ. დაკა მეორე დედაქალაქად გამოცხადდა 1962 წ., მაგრამ ქვეყნის ორი ნაწილის ეკონომიკური და პოლიტიკური უთანასწორობა კვლავ სახეზე იყო. 1962-1968 წ. წ. აღმ. პაკისტანში გაძლიერდა ეროვნული მოძრაობა.
ბრძოლა დამოუკიდებლობისთვის
მინი|[[ბანგლადეშის პარლამენტის შენობა]] 1969 წ. დამყარდა სამხედრო რეჟიმი გენერალ ა. მ. იაჰია-ხანის მეთაურობით. 1970 წ. პირველ საყოველთაო არჩევნებში გაიმარჯვა ბენგალიის ეროვნულმა პარტიამ — ავამი ლიგამ შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის მეთაურობით. პაკისტანის მმართველმა წრეებმა უარი განაცხადეს ბენგალიისათვის რეგიონალური ავტონომიის მინიჭების შესახებ. მოეწყო მასობრივი გაფიცვა, რომელიც 1971 წ. მარტში სამოქალაქო ურჩობაში გადაიზარდა. 1971 წ. 26 მარტს მუჯიბურ რაჰმანი დააპატიმრეს. პარტია ავამი ლიგა აიკრძალა. არმიამ დაიწყო მასობრივი რეპრესიები ეროვნული მოძრაობის მონაწილეთა წინააღმდეგ. მილიონობით ლტოლვილმა ინდოეთს მიაშურა. საპასუხოდ, 1971 წ. 26 მარტს გამოცხადდა ბანგლადეშის დამოუკიდებელი სახალხო რესპუბლიკა. პაკისტანის კრიზისმა და მილიობით ლტოლვილის გადასვლამ ინდოეთში გაამწვავა ურთიერთობა ამ სახელმწიფოებს შორის, რაც ფართო მასშტაბის სამხედრო კონფლიქტში გადაიზარდა.
ბანგლადეში
1972 წ. 10 იანვარს ქ. დაკაში დაბრუნდა პატიმრობიდან გათავისუფლებული შეიხი მუჯიბურ რაჰმანი. 1974 წ. დამდეგისათვის ბანგლადეში ცნო მსოფლიოს 116-მა სახელმწიფომ, მათ შორის თავად პაკისტანმა. ქვეყნის დროებით მმართველად დანიშნული იყო მუჯიბურ რაჰმანი, რომელიც 1975 წ. 15 აგვისტოს რეაქციული ძალების მიერ მოწყობილ სახელმწიფო გადატრიალების დროს მოკლეს. 1975-1976 და 1982-1986 წლებში ქვეყანაში სამხედრო მმართველობა დამყარდა. 1988 წელს ისლამი სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა.
სახელმწიფო
მინი|მარცხნივ|ბანგაბჰანი, ბანგლადეშის პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია. ბანგლადეშის კონსტიტუცია განსაზღვრავს უნიტარულ, საპარლამენტო რესპუბლიკას საყოველთაო საარჩევნო უფლებით. საპარლამენტო უმრავლესობის მხარდაჭერილი დეპუტატი ირჩევა პრემიერ-მინისტრად, ძირითადად ეს ყველაზე დიდი პარტიის ხელმძღვანელია. პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის და მინისტრთა კაბინეტის თავმჯდომარე. ბანგლადეშის ეროვნული ასამბლეა (জাতীয় সংসদ ჯატიო სონგსოდი) შედგება 350 დეპუტატისგან, 350 ადგილიდან 50 დარეზერვებულია ქალი კანდიდატებისთვის. საპარლამენტო არჩევნები ტარდება 5 წელიწადში ერთხელ. ბანგლადეშის პრეზიდენტი ქვეყნის მეთაურია. 1975-1990 წლებში პრეზიდენტს აღმასრულებელი ხელისუფლებაც ჰქონდა, რომელიც მეთორმეტე საკონსტიტუციო ცვლილებებით ცერემონიალურ როლამდე შემცირდა. 2011 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებით ხელისუფლების უზურპაციისთვის უმაღლესი სასჯელი განისაზღვრა.
დემოგრაფია
მინი|დედაქალაქი დაკა. 2015 წლის მონაცემებით ბანგლადეშის მოსახლეობდა 165-168 მილიონს შეადგენს. ბანგლადეში მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მსოფლიოში მერვეა. 1951 წელს მოსახლეობა მხოლოდ 44 მილიონს შეადგენდა. ის სიმჭიდროვის მიხედვით მსოფლიოში 11-ეა და დიდ ქვექნებში ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულია.
1960 და 1970-იან წლებში ბანგლადეშის მოსახლეობის ზრის ინდექსი მსოფლიოში ყველაზე მაღალი იყო. 1980-იან წლებში შობადობის კონტროლის შემოღების შემდეგ ზრდის ტემპი შემცირდა. დღეისთვის შობადობის კოეფიციენტი შეადგენს 2,55-ს, რაც ინდოეთისაზე (2,58) და პაკისტანისაზე (3,07) მცირეა. მოსახლეობა ახალგაზრდაა: 34 % 15 წლის ან მცირე და 5 % 65-ის ან უფროსი. 2012 წელს ქალებისთვისაც და მამაკაცებისთვისაც სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა შეადგენდა 70 წელს. მიუხედავად სწრაფი ეკონომიკური ზრდისა მოსახლეობის 43 % სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობს, რომლებიც დღეს 1,25 $-ზე ნაკლებს მოიხმარენ.
ეკონომიკა
ბანგლადეში განვითარებადი ქვეყანაა შერეული ეკონომიკით და ითვლება დიდი პოტენციალის მქონე განვითარებად ბაზრად. 2017 წელს ბანგლადეშში მთლიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს 686.598 მილიარდ დოლარს რითიც ის სამხრეთ აზიაში სიდიდით მესამე ეკონომიკაა. მშპ-ს წილი ერთ სულ მოსახლეზე შეადგენს 4207 დოლარს რაც მსოფლიოს მასშტაბით 139-ე მაჩვენებელია.
სოფლის მეურნეობა ბანგლადეშის ეკონომიკის უმსხვილეს დარგს წარმოადგენს (შეადგებს მთლიანი მშპ-ს 16 %-ს), სადაც დასაქმებულია ქვეყნის მოსახლეობის 47 %. ბანგლადეში მსოფლიოში შემდეგი პროდუქტების უმსხვილეს მწარმოებლებში შედის: ბრინჯი (4-ე), კარტოფილი (7-ე), ტროპიკული ხილი (6-ე), ჯუთი (2-ე), თევზი (5-ე).
ბანგლადეში აზიაში გაზის წარმოების მოცულობით მეშვიდეა. ქვეყნის ელექტრო ენერგიის 56 % წარმოიქმნნება ნატურალური გაზის გამოყენებით. ბანგლადეშის გაზის 50 %-ს ამერიკული Chevron Corporation აწარმოებს. გეოლოგიური კვლევების მიხედვით ბენგალის ყურის ბანგლადეშის ეკონომიკურ ზინაში შემავალი ნაწილი შეიცავს გაზის ჯერაც აუთვისებელი მარაგებს.
მემკვიდრეობა
მინი|სუნდარბანსი ბანგლადეშში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 3 ძეგლია:
რესურსები ინტერნეტში
მთავრობა
ზოგადი ინფორმაცია
ვენის მეტროპოლიტენი
ვენის მეტროპოლიტენი (Wiener U-Bahn) — მეტროპოლიტენის ხაზების სისტემა ვენაში. S-Bahn-თან, ტრამვაისა და საავტობუსო სისტემასთან ერთად ავსტრიის დედაქალაქის სატრანსპორტო სისტემის უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნაწილია.
ვენის თანამედროვე მეტროპოლიტენის გახსნის თარიღად 1976 წელი მიიჩნევა. ამავდროულად, ვენის მეტროპოლიტენს მდიდარი წინარეისტორია აქვს, რომელიც ჯერ კიდევ XIX საუკუნის მიწურულიდან იწყება. ახლანდელი ქსელი მოიცავს 1898—1901 წლებში აშენებული შტადტბანების (საქალაქო რკინიგზა) რიგ მონაკვეთებს.
მეტროქსელი 74,2 კმ სიგრძის 5 ხაზისა და 98 სადგურისგან შედგება. ხაზებს დასახელებები არ გააჩნია და მხოლოდ ნომრებით მოიხსენიება ასო U-თი (U-Bahn-დან) U1-დან U6-მდე. გარდა ამისა, ყოველ ხაზს თავისი ფერი აქვს. ვენის მეტროპოლიტენს ქალაქის ასპროცენტიან მფლობელობაში არსებულ Wiener Stadtwerke AG-ის ფირმა Wiener Linien GmbH & Co KG ემსახურება.
სქოლიო
კატეგორია:ვენის მეტრო მეტროპოლიტენი კატეგორია:მეტროპოლიტენი კატეგორია:ტრანსპორტი ავსტრიაში
Paradrillia melvilli
Paradrillia melvilli — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
კასია (მრავალმნიშვნელოვანი)
კასია შეიძლება აღნიშნავდეს:
Lasioglossum blandulum
Lasioglossum blandulum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1929 წელს.
სქოლიო
blandulum
საღანძილე (მთა)
საღანძილე — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე 1337 მ. აგებულია ნეოგენური ასაკის ფხვიერი ნალექებით. საღანძილე გუმბათისებრი ფორმისაა. აქვს სუსტად დანაწევრებული ტყით შემოსილი კალთები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
Paradrillia patruelis
Paradrillia patruelis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მაჭავარიანები
ადრეულ წყაროებიდან მოხსენიებულია, როგორც აზნაურნი, რომლებიც სხვა სვანური წარმომავლობის გვარებთან (ყიფიანი, იოსელიანი, დევდარიანი და სხვა) ერთად დაწინაურდნენ იმერეთის მეფის კარზე და ითვლებოდნენ იმერეთის მეფის ვასალებად (ტახტის აზნაურნი). წარჩინებულნი იყვნენ, ასევე, შიდა ქართლში (ქსნის საერისთავო) და კახეთში.
მოგვიანებით ერთ-ერთმა შტომ მიიღო საკუთრებაში რამდენიმე სოფელი ზემო იმერეთში, მდინარე ჩხერიმელას ქვემო დინების სამხრეთით (წევა, ილემი, კიცხი, ლაშე და სხვა პატარა სოფლები. ჰყავდათ საკუთარი ვასალი აზნაურები, ყმა-გლეხები და ჰქონდათ საგვარეულო ეკლესია.
ამის შემდგომ აღარ გაძლიერებულან სხვა ძლიერ ფეოდალურ საგვარეულოსთან — აბაშიძეებთან დაპირისპირების გამო.
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები *
ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია
ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (6,1 X 4,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კონსტრუქციული ნაწილები ამოყვანილია თლილი ქვის თანაბარ რიგთა წყობით. შიგნით თაღოვანი, გარედან არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო ოთხკუთხა ნიში. აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია ნატეხი ქვით ნაგები კანკელით, რომელსაც შუაში აღსავლის კარი აქეს. სამხრეთით ერთი თაღოვანი სარკმელია. გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კამაროვანი გადახურვა საბჯენ თაღზე და აფსიდის მარტივპროფილიან იმპოსტებზე დამყარებულ სატრიუმფო თაღს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადების სარკმლების თავზე ტოლმკლავა ჯვარია ამოკვეთილი. ლავგარდანი თლილი ქვისაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბარბადოსის დოლარი
ბარბადოსული დოლარი — ფულის ერთეული ბარბადოსში.
მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 2, 5, 10, 20, 50 და 100 დოლარი, მონეტები 1, 5, 10, 25 ცენტი და 1 დოლარი.
ისტორია
1821 წელს ბრიტანეთმა მიიღო ოქროს სტანდარტი და ეს საბჭოში დაამტკიცა 1838 წელს, რის შედეგადაც ბარბადოსმა 1948 წლიდან ოფიციალურად მიიღო ბრიტანული ფუნტი სტერლინგი.
პირველი ეროვნული ვალუტა ბარბადოსმა გამოუშვა 1882 წელს. ეს დოლარები გამოშვებული იქნა და გავრცელებული იქნა ბრიტანულ ფუნტ სტერლინგთან ერთად.
მონეტები
1973 წელს მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 1, 5, 10, 25 ცენტი და 1 დოლარი. 1991 წლამდე 1 ცენტი მზადდებოდა ვერცხლისგან. 1992 წლიდან მის დასამზადებლად გამოიყენება სპილენძი. 5 ცენტი დამზადებულია თითბერისგან. მონეტების უმრავლესობა დამზადებულია კანადის სამეფო ზარაფხანის მიერ.
ბანკნოტები
1882 წელს კოლონიურმა ბანკმა გამოუშვა 5 დოლარიანი ბანკნოტი. 1920 წელს იმავე ბანკმა გამოუშვა 20 და 100 დოლარიანი ბანკნოტები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
აერო...
აერო... (αέρος) — რთული სიტყვის პირველი შემადგენელი ნაწილი. ნიშნავს: ჰაერისა, საჰაერო, აგრეთვე საავიაციოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
ცრუაკაცია
ცრუაკაცია, თეთრი აკაცია (Robinia pseudoacacia) — ფოთოლმცვივანი ხე პარკოსანთა ოჯახისა. 25-30 მ სიმაღლის გაშლილვარჯიანი მცენარეა. ბუნებრივად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში.
საქართველოში იზრდება მთის ქვედა სარტყელში. დასავლეთ საქართველოში გაველურებულია. მისი ბაღური ფორმები კარგად ხარობს თბილისის ბოტანიკურ ბაღში. ცრუაკაცია სწრაფმზარდი ხეა. ყვავილობს მაის-ივნისში. მაგარი და გამძლე მერქანი აქვს. ქერქი შეიცავს მთრომლავ ნივთიერებებს, თესლი — ზეთს და ყავის სუროგატად იხმარება.
იყენებენ მინდორსაცავი ტყის ზოლების გასაშენებლად. ეროზიის საწინააღმდეგოდ. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
Robinier Robinia Bồ kết ba gai
ჭილყვავი
ჭილყვავი (Corvus frugilegus) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 45 სმ აღწევს. ფერად შავია, ლურჯი, ლითონისებრი ბზინვარება დაკრავს. ზრდასრულს ნისკარტის ფუძესთან კანი შიშველი აქვს. სპორადულად არის გავრცელებული ევრაზიაში. აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება როგორც მობინადრე, ზამთარში ადგილობრივ პოპულაციებს ემატება ჩრდილოეთიდან დასაზამთრებლად მასობრივად შემოფრენილები. ბინადრობს მეტწილად კოლონიებად, მაღალ ხეებზე — ტყისპირებში, ჭალებში, ბაღებსა და მისთანებზე. სარგებლობა მოაქვს მავნე მწერების დიდი რაოდენობით განადგურებით. თესვის დროს კი ერთგვარი მავნებელია, კენკავს დათესილ მარცვლებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყორანი
Lasioglossum blighi
სქოლიო
blighi
დიქსი (სიმღერა)
დიქსი (ინგ. "Dixie", აგრეთვე ცნობილი როგორც "I Wish I Was in Dixie" ან "Dixie's Land"), -- პოპულარული ამერიკული სიმღერა. ეს მე-19 საუკუნის ყველაზე გამორჩეული ამერიკული მუსიკალური პროდუქტია და შესაძლოა ყველაზე კარგად ცნობილი სიმღერა, რომელიც ბლეკფეის მინსტრელის შოუმ შეასრულა. მიუხედავად იმისა, რომ წარმოშობით ის ხალხურად არ ითვლება, "დიქსი" მას შემდეგ ამერიკულ ხალხური ფოლკლორის განუყოფელი ნაწილი გახდა. ამ სიმღერამ დაამკვიდრა სიტყვა დიქსი ამერიკულ ლექსიკონში, როგორც სამხრეთის შტატების სინონიმი.
ძირითადი წყაროები სიმღერის შექმნას დენიელ დეკატურ ემეტს მიაწერენ. თუმცა, თავად ემეტის სიცოცხლის განმავლობაშიც კი უამრავი ადამიანი იჩემებდა "დიქსის" ავტორობას. წარმოშობის დადგენის პრობლემას ისიც ართულებს, რომ საკუთარი სიზარმაცის გამო ემეტს ამ სიმღერაზე საავტორო უფლებები არ დაუცავს.
სიმღერამ პირველად გაიჟღერა ბლეკფეისის მინსტრელის შოუზე 1850-იანებში და სწრაფად გახდა პოპულარული მთელ შეერთებულ შტატებში. ლექსი სიმღერისთვის დაწერილია აფრო-ამერიკული სლენგის რასისტული, გაზვიადებული ვერსიით და მოუთხრობს ისტორიას განთავისუფლებული შავკანიანი მონისა, რომელსაც დაბადების პლანტაციისკენ მიუწევს გული. ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს "დიქსი" კონფედერატთა მიერ საკუთარ ჰიმნად იქნა მიღებული. ამ პერიოდში გაჩენილი სიმღერის ახალი ვერსიები უფრო უკავშირდებოდა სამოქალაქო ომის მოვლენებს. ამერიკული სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის გაძლიერებასთან ერთად, ბევრმა სიმღერის ლირიკა ძველი სამხრეთის იკონოგრაფიასა და იდეოლოგიას დაუკავშირა.
დღეს "დიქსი" ხშირად შეურაცმყოფელად მიიჩნევა და მისი შესრულება გაიგივებულია ამერიკული სამხრეთის მონობის კონცეფციისადმი თანაგრძნობასთან. სიმღერის მომხრეები, მეორე მხრივ, განიხილავენ მას, როგორც სამხრეთის კულტურულ დანატოვარს. თუმცა უმრავლესობისთვის ის დღესაც ჩვეულებრივი სიმღერაა საკმაოდ ამყოლი მელოდიით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფოლკლორი
კალდეირან-გრანდი
კალდეირან-გრანდი (Caldeirão Grande) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
მონტერეი
მდებარეობს მექსიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, აღმოსავლეთი სიერა-მადრეს მთისწინეთზე. ქალაქი დააარსა დიეგო დე მონტემაიორმა 1596 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ომი რადფანის მთებში
ომი იემენში, სამხრეთ რადფანის მთებში - ბრძოლა რადფანის მთებში, დალას(დალი) ემირატის ტერიტორიაზე, რომელიც არის სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის ნაწილი, იემენელ აჯანყებულებსა და ბრიტანეთის ჯარების კონტიგენტს შორის. შეიარაღებული შეტაკებები დაიწყო 1963 წლის 14 ოქტომბერს და დასრულდა 1967 წლის ივლისში რადფანის მთების ტერიტორიიდან ბრიტანეთის ჯარების გაყვანით. მინი|280x280პქ| სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის რუკა (1963-1967 წწ.). შემდეგ რადფანის მთიანი რეგიონი კვლავ [[დალი (ემირატი)|დალას ემირატს ეკუთვნოდა და 1967 წლის 30 ნოემბრის შემდეგ, PDRY- ის მოსვლასთან ერთად, რუკა გადაკეთდა და რადფანის მთები ლაჰჯის გუბერნატორში მოხვდა.]]
უკანა ისტორია
ჯებელ რადფანი - არის მთიანი ქვეყანა, რომლის ფართობია ათას კვადრატულ კილომეტრზე მეტი, რომელიც მდებარეობს ადენიდან ჩრდილოეთით მიმავალი გზის აღმოსავლეთით იემენის საზღვარზე ქალაქ დხალაში (არაბულად - ად-დალი). უმაღლესი წერტილია ჯებელ ხურრია (1867 მეტრი). მაღალი მწვერვალები, დაკბილული კლდეები, ღრმა ხეობები-ვადები, რომლებშიც უხსოვარი დროიდან ადამიანები ცხოვრობდნენ სიცოცხლისა და სიკვდილის პირას, სისხლიანი შურისძიების ატმოსფეროში, რომელიც საუკუნეების მანძილზე არ გაჩერებულა. ჯამურად დაახლოებით 30 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა ჯებელ რადფანში, რომლებსაც შეეძლოთ 7 ათასამდე კარგად გაწვრთნილი მებრძოლი.
მოვლენების განვითარება
კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები კატეგორია:Pages with unreviewed translations
დილისკა
დილისკა — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1700 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 4 კმ–ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2374 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პარხლის მრავალთავი
მინიატიურა|პარხლის მრავალთავი|250პქ პარხლის მრავალთავი — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი მრავალთავი. გადაწერილია ტაო–კლარჯეთში, პარხლის მონასტერში. გადამწერია გაბრიელ პატარაი.
პარხლის მრავალთავი ნათარგმნ და ორიგინალურ თხზულებებს შეიცავს. ამ ხელნაწერითაა ჩვენამდე მოღწეული „შუშანიკის წამებისა“ და „აბოს წამების“ ტექსტებმა.
ხელნაწერი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (ფონდი: A-95).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები კატეგორია:მრავალთავები კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
აზო...
აზო... — რთული სიტყვის პირველი შემადგენელი ნაწილი. მიუთითებს, რომ ქიმიური ნაერთი აზოტს შეიცავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
ტონი უორდი
thumb|ტონი უორდი
ტონი უორდი (სრული სახელი ენტონი ბორდენ უორდი, Anthony Borden Ward) — ამერიკელი მოდელი. დაიბადა 1963 წლის ივნისში, კანზასში (აშშ).
ტონი უორდმა სახელი მოიხვეჭა, როგორც საერთაშორისო მნიშვნელობის სუპერმოდელმა მამაკაცმა. თავდაპირველად იგი ქელვინ კლაინის საცვლების ლეგენდარულ სარეკლამო ფოტოებში ჰერბ რიტსმა გადაიღო. მოგვიანებით ტონი უორდი ისეთ ფოტოგრაფებთან თანამშრომლობდა, როგორებიცაა ბრიუს უებერი, ელენ ფონ ანვერთი, გრეგ გორმანი, კარლ ლაგერფელდი, რიკ კასტრო, კენ ჰააკი, ლანს შტედლერი, მიჰაელ ტაუბენჰაიმი, სტივენ კლაინი, სტივენ მაისელი, ტერი რიჩარდსონი. მას ისეთი დიზაინერების რეკლამებისთვის იღებდნენ, როგორებიცაა რობერტო კავალი, შანელი, დოლჩე & გაბანა, დიზელი, ფენდი, H&M, ჰიუგო ბოსი. 1996 წელს მან პირველი როლი მიიღო ფილმში "თეთრკანიანი მეძავი". ტონი უორდი თვითონაც დიზაინერია და აქვს თავისი ბრენდი SixInTheFace.
ერთ დროს იყო მადონას მეგობარი მამაკაც და 1990-იან წლებში მომღერლის რამდენიმე მუსიკალურ ვიდეოში მიიღო მონაწილეობა. 1992 წელს უორდი პოზირებდა მადონას სკანდალური ილუსტრირებული წიგნისთვის "სექსი".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:მადონა (მომღერალი)
საღებავი მცენარეები
საღებავი მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც სხვადასხვა ორგანოსა და ქსოვილში გამოიმუშავებენ და შეიცავენ პლასტიდებში მყოფ ან უჯრედის წვენში გახსნილ საღებავ ნივთიერებებს. ასეთი მცენარე ბევრია. ადრე ქსოვილების შესაღებავად ძირითადად მცენარეულ საღებავებს ხმარობდნენ. შემდეგ ისინი უფრო იაფმა სინთეზურმა საღებავებმა შეცვალა, თუმცა ზოგჯერ (ხალიჩების წარმოებაში და საკვები პროდუქტების შესაფერად) დღესაც მხოლოდ მცენარეულ საღებავებს იყენებენ.
კარგად ცნობილი საღებავი მცენარეებია ინდოგოფერას სახეობები (იძლევიან ინდიგოს და ბასმას); ბაყმის ხე (შეიცავს ჰემატოქსილიმს); ღვია (გირჩები, ანუ „კენკრები“ შეიცავს ყვითელ, ყავისფერ, მომწვანო-მორუხო საღებავის მომცემ ნივთიერებებს); ხახვი (ქერქლის ნახარში ყავისფერი საღებავია); ზაფრანა (ბუტკოს დინგი შეიცავს ფორთოხლისფერ საღებავს, იყენებენ საკვები პროდუქტების შესაფერად); კურდღლისცოცხა (ყვავილსა და ფოთოლში ყვითელი საღებავია, ხმარობენ ხალიჩების წარმოებაში); მათრახა (ნორჩი ფოთლების წვენი შეიცავს ლურჯ საღებავს — ინდიგოს); ენდრო (ფესვში წითელი საღებავია ენდროა); ინა (ფესვში ფორთოხლისფერი საღებავი ინაა). მღიერის ბევრი სახეობიდან იღებენს ლაკმუსს და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღებავი მცენარეები
ძველი ხელოვნების გალერეა (დიუსელდორფი)
ძველი ხელოვნების გალერეა (Alte Kunsthalle) - მდებარეობს დიუსელდორფში, აშენდა 1878-1881 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის დროს შენობა მცირედ დაზიანდა, ასე რომ ომის დასრულების შემდეგ ქალაქ დიუსელდორფს კვლავ ქონდა საშუალება რამდენიმე გამოფენა გაემართა. 1967 წელს, გალერეა დაანგრიეს და ახალი შენობა ააგეს დღევანდელი გრაბბეპლაცის სამხრეთ მხარეს.
ისტორია
ქალაქმა ჩაატარა კონკურსი 1874 წელს და მეორე 1877 წელს, რის შედეგადაც არქიტექტორებს ერნსტ გიზიდ და პოლ ვაიდნერის დაევალათ ახალი შენობის აშენება. შენობა აშენდა 1878 წლიდან 1881 წლამდე და გაიხსნა 1881 წლის 3 ივლისს მალკასტენის მხატვრების მიერ კოსტიუმების ისტორიული აღლუმით. მეორე მსოფლიო ომის დროს შენობა დაზიანდა, მაგრამ ქალაქ დიუსელდორფში ომის დასრულების შემდეგ მაინც მოეწყო რამდენიმე გამოფენა. ომის შემდგომ პერიოდში ჩატარდა კონკურსი ისტორიულ ადგილას რეკონსტრუქციისათვის, თუმცა, წარდგენილი წინადადებები უარყოფილ იქნა 1960; 1967 წელს გადაწყდა ნანგრევების დემონტაჟი და ახლანდელი გალერეის სამხრეთ მხარეს მდებარე მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობისაშენება.
ექსტერიერი
ფასადზე დომინირებდა დიდი ტრიუმფალური პორტალი, რომლის ფორმაც ტრიუმფალურ თაღს მოგაგონებდათ. ტრიუმფალური პორტალი ეკუთვნოდა გვიან კლასიკოსის მრგვალ თაღის სტილს, რომელიც იმ დროისთვის ერთ -ერთი "ყველაზე თანამედროვე ტენდენცია" იყო პარიზში და შემდეგ გაიკაფა გზა გერმანიაში დრეზდენის გავლით გოტფრიდ სემპერთან ერთად. მინი|ვილჰელმ ალბერმანის ოთხი ფიგურა|მარცხნივტრიუმფალური პორტალის სვეტები გაფორმებული იყო ვილჰელმ ალბერმანის ოთხი კარიატის ფიგურით, რომელიც განასახიერებდა მუსიკას და ფერწერას, ქანდაკებას და არქიტექტურას. ტრიუმფალური პორტალი კარიატიდების წყვილითა და თაღოვანი სახურავის ფორმით მოჰყვა პარიზის ლუვრის გაფართოების მოდელს.
გამოფენა
ძველი ხელოვნების მუზეუმი იყო ერთ -ერთი პირველი მუზეუმი გერმანიაში, რომლის კოლექციები და გამოფენები ძირითადად თანამედროვე ხელოვნებას ეძღვნებოდა.
1883 წლიდან 1920 წლამდე, მხატვარი ჰერმან კარლ ჰემპელი იყო გალერეის დირექტორი / აღმასრულებელი დირექტორი. გახსნის შემდეგ პირველ წლებში, ასევე მოეწყო გამოფენები, რომლებიც არ ეხებოდა თანამედროვე ხელოვნებას, მაგალითად გამოფენა "ძველი ოსტატების ნახატები" 1886 წლის 5 სექტემბრიდან 7 ოქტომბრამდე, რომელშიც შედიოდა ფლამანდიური და ჰოლანდიური ნამუშევრები. სკოლა მე -17 საუკუნიდან კერძო კოლექციონერების მიერ ქვემო რაინსა და ვესტფალიაში. გალერეაში გამართულ თანამედროვე ხელოვნების მნიშვნელოვან გამოფენებს შორის იყო Sonderbund westdeutscher Kunstfreunde und Künstler – ის 1909 და 1911 წლების გამოფენები.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, მხატვარი კარლ მერდფილდი გახდა გალერეის დირექტორი, რომლის დროსაც ჩატარდა Young Rhineland-ის, Der Blaue Reiter-ის და Die Brücke– ის გამოფენები. Rheinische Sezession– ს ჰქონდა თავისი ყოველწლიური გამოფენა იქ 1930 წელს.
1935 წლიდან მხატვარი ფრედ კოკი გახდა გალერეის მენეჯერი და 1934 წელს დაარსებული "დუსელდორფის სახვითი ხელოვნების ხელშეწყობის საზოგადოებასთან" ერთად შექმნა საგამოფენო პოლიტიკის ახალი ნაწილი. მინი|კარლ ჰილგერსის ფიგურა კარიბჭეზე იდგა კარლ ჰილგერსის ხუთ მეტრიანი სიმაღლის ფიგურა, რომელიც შეიქმნა თუთიის ჩამოსხმის პროცესში: "ხელოვნების გენიოსი" ან "ვიქტორია"-ნიჭიერების ერთგვარი ფრთოსანი მფარველი ანგელოზი. გამოსახულია მამაკაცი, რომელმაც მარჯვენა ხელით აღმართა დაფნის გვირგვინი, რაც მისი პატივისცემის გამოხატულება იყო ხელოვნების მიმართ. მარცხენა ხელში მამაკაცის ფიგურა ატარებდა მარადიულ ალს, რომელიც წარმოადგენდა შემოქმედებითი ძალის მარადიულად შენარჩუნების სურვილს.
ფიგურები, რომლებიც განთავსდა ქალაქის შემოგარენში ძველი გალერეის დანგრევის შემდეგ იყო ფიგურა "დედა" მოქანდაკე ფრანც დორენბახის(1870–1943) მიერ შექმნილი 1907 წელს მალკასტენპარკში და 1921 წელს შექმნილი ფიგურა 'Anselm Feuerbach" რეინჰოლფი ფელდეროფის მიერ. მარცხნივ|მინი|კედლის მოზაიკა ფრიც რობერის მიერ (1851–1924) თაღოვანი ლუნეტი ამშვენებდა მოზაიკას, რომელიც არ დაზიანებულა მეორე მსოფლიო ომში დაბომბვის დროს. როდესაც ძველი გალერეა დაინგრა 1959 წელს, უზარმაზარი კედლის მოზაიკა ჩამოიშალა და ახლა ინახება ფრაგმენტებად, ნაწილ - ნაწილ შეფუთულია ყუთებში და ინახება ხელოვნების მუზეუმის საწყობში. 1994 წელს სეგმენტები შეისწავლეს რესტავრატორებმა.
გარეგნულად პომპეზურმა შენობამ კრიტიკა გამოიწვია კიბის გამო, რომელიც იყო ძალიან დიდი და შეუსაბამო. ასევე საგამოფენო ოთახების გამო, რომლებიც ძალიან მცირე იყო და ამ კრიტიკამ განაპირობა ახალი სახელოვნებო მუზეუმის მშენებლობის აუცილებლობა ჯერ კიდევ 1880 – იანი წლების ბოლოს. 1906 წლისთვის მუზეუმი გაფართოვდა, ძირითადად რამდენიმე ფართო დარბაზით.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმის ტიპები კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები ევროპაში კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ქალაქების მიხედვით
Paradrillia sagamiana
Paradrillia sagamiana — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Lasioglossum bluethgeni
Lasioglossum bluethgeni — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1971 წელს.
სქოლიო
bluethgeni
7 აგვისტო
7 აგვისტო — გრიგორიანული კალენდრის 219-ე დღე (ნაკიან წლებში – 220-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 146 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0807
დანდალო
დანდალო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დანდალოს თემის ცენტრი (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 347 კაცი. დანდალო პირველად მოხსენიებულია სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა სამრევლოების აღწერილობათა წიგნში (XVI საუკუნე).
გეოგრაფია
მდებარეობს აჭარის ქვაბულში, მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს ტაფობში, რომელიც საკმაოდ ვრცელ ველს წარმოადგენს. დანდალო ერთმანეთისგან ჰყოფს ზემო აჭარასა და ქვემო აჭარას.
ღირსშესანიშნაობები
სოფელში არის შუა საუკუნეების დანდალოს ხიდი. სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით, მაღალ კლდეზე დგას გვიან ფეოდალური ხანის კავიანის ციხე. გადმოცემით კავიანი ციხეს იმიტომ ჰქვია, რომ მხოლოდ კავით შეიძლება მასზე ასვლა. სხვა ვერსიით კი ქავი გალავანს ნიშნავს და აქედან მოდის ციხის ნამდვილი სახელი ქავიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კაპიმ-გროსუ
კაპიმ-გროსუ (Capim Grosso) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 529 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 350.032 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 75.79 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ჭინჭრაქა
ჭინჭრაქა, ღობემძვრალა (Troglodytes troglodytes) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეული სიგრძე 10-12 სმ, მასა 8-11 გ აღწევს. გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ჩვეულებრივი მობინადრე ფრინველია, ვერტიკალურად გვხვდება ზღვის დონიდან 2100 მ-მდე. ბინადრობს ხშირ ბუჩქნარებში, ხევებისა და ხეობების პირას, ტყეში. ბურთივით მრგვალ ბუდეს იკეთებს ხავსისა და სხვა მცენარეებისაგან, აპრილში დებს 4-7 კვერცხს. ინკუბაცია 2 კვირამდე გრძელდება. იკვებება ობობებითა და წვრილი უხერხემლოებით, კენკრითა და მცენარეთა თესლით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
საერთაშორისო უშიშროების დახმარების ძალები
მინი|200px|ISAF-ის ლოგო საერთაშორისო უშიშროების უზრუნველყოფის ძალები (International Security Assistance Force; ISAF) — ავღანეთის ტერიტორიაზე ნატოს ეგიდითა და მეთაურობით მოქმედი საერთაშორისო სამხედრო კონტინგენტი, რომლის მისია ავღანეთში სტაბილურობისა და გრძელვადიანი უშიშროების უზრუნველყოფაა.
ISAF-ი ჩამოყალიბდა 2001 წლის 20 დეკემბერს გაეროს უშიშროების საბჭოს №1386 რეზოლუციის საფუძველზე. ძალების საწყისი მისია იყო ქაბულსა და მის გარშემო ტერიტორიაზე სტაბილურობის დამყარება, რათა ჰამიდ კარზაის დროებით მთავრობას შეძლებოდა ძალაუფლების ხელში აღება.
2003 წლის 13 ოქტომბერს უშიშროების საბჭოს გადაწყვეტილებით ISAF-ის მანდატი გავრცელდა მთელ ავღანეთზე.
დღესდღეობით ISAF-ი წარმოადგენს საერთაშორისო სამხედრო კოალიციას, რომელშიც მსოფლიოს 50-მდე ქვეყანა და 110,000-მდე ჯარისკაცი მონაწილეობს. ISAF-ი ავღანეთის მთელ ტერიტორიაზე აწარმოებს ბრძოლას თალიბანის, ალ-კაიდასა და სხვა ექსტრემისტული ორგანიზაციების წევრებთან.
ISAF-ში მონაწილე ქვეყნები
მინი|[[აშშს პრეზიდენტი ბარაკ ობამა ხვდება დაჭრილ ქართველ ჯარისკაცს ალექსანდრე ტუღუშს.]] მინი|ავსტრალიელები პატრულირებაზე მინი|ახალი-ზელანდიის არმიის ჯარისკაცი მინი|რუმინელი ჯარისკაცები სამხრეთ ავღანეთში მინი|ამერიკელების კონვეი [[კაპისას პროვინციაში]] მინი|დიდი ბრიტანეთის [[სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალები]]
სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები კატეგორია:სამხედრო ალიანსები კატეგორია:ავღანეთი
სუფოზია
მინი| სუფოზიის გრაფიკული გამოსახულება. სუფოზია (suffosio — ძირის გამოთხრა) — ქანებში ჩაჟონილი წყლის მიერ წვრილი მინერალური ნაწილაკებისა (მექანიკური სუფოზია) და ხსნადი ნივთიერებების გამოტანა (გამოტუტვა). სუფოზია არღვევს გრუნტების მიკროაგრეგატულ სტრუქტურას, წარმოქმნის მიწისქვეშა სიღრუეებს და იწვევს ზემოთ მდებარე შრეების ჩაწოლას, რის გამოც ხმელეთის ზედაპირზე ჩნდება 10 მ და ზოგჯერ მეტი დიამეტრის დუბეები და ძაბრები.
ტალი
მინი|ხელის ტალი ტალი (talie) — საკიდი ტვირთამწევი მოწყობილობა, რომელსაც აქვს ხელის, ელექტრული ან პნევმატიკური ამწევი. შედგება ჯალამბარისა და ურიკისაგან.
სუფოზია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარსტი კატეგორია:გეომორფოლოგია
ტალი
ხელის ტალი (ტვირთამწეობა — 0.1-10 ტ) არის სტაციონარული ან მოძრავი.
ელექტროტალს (ტვირთამწეობა — 0.25-10 ტ, აწევის სიმაღლე — 4-30 მ, ტვირთის აწევის სიჩქარე — 8-20 მ/წთ, მოძრაობის სიჩქარე — 20-30 მ/წთ) აქვს ერთ- ან ორრელსიანი სამოძრაო ლიანდაგი, ისრები, დახრა — 2°-მდე. ისეთ ელექტროტალს, რომელსაც ერთრელსიანი ურიკა აქვს, ტელფერი ეწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:მექანიზმები
სოფიის მეტროპოლიტენი
სოფიის მეტროპოლიტენი (ბულგ Софийско метро) — ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიის მეტროსისტემა; ერთადერთი მეტროა ქვეყანაში. შედგება ერთი ხაზის, რვა სადგურისა და 9,9 კმ საერთო სიგრძის ლიანდაგებისგან. პირველიდან ბოლო საგდურამდე გადაადგილებას 14 წუთი სჭირდება. სადგურთა შორის საშუალო მანძილი 1100 მეტრია, პლატფორმების სიგრძე 120 მეტრი (გათვალისწინებულია საშუალო სიგრძის ექვს ვაგონზე). გამოიყენება ევროპისთვის სტანდარტული 1435 მმ ლიანდაგი. კვება საკონტაქტო რელსიდან მიიღება 825 ვ. მატარებლების მაქსიმალური სისწრაფეა 90 კმ/ს, მინიმალური შესაძლო ინტერვალი მატარებლებს შორის — 90 წამი.
ისტორია
მიწისქვეშა ტრანსპორტის გეგმა ჯერ კიდევ 1960-იან წლებში შეიქმნა, თუმცა, ოფიციალურად 1990-იან წლებამდე არ გახმოვანებულა, რადგან, ქალაქი მეტროს დაუყოვნებელი აშენების აუცილებლობას არ განიცდიდა. მეორე ფაქტორად სამშენებლო სამუშაოების სირთულე შეიძლება ჩაითვალოს; სოფია ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია და თრაკიული თუ რომაული კულტურის არაერთი ძეგლია მიწისქვეშ მოყოლილი.
მეტროპოლიტენის აგება იმ ადგილებიდან დაიწყეს, სადაც პიკის საათში ხალხმრავლობა იყო. ქალაქის გარკვეულ ნაწილში მგზავრთა სიჭარბე საათში 40 000-ს აღემატებოდა.
სოფიის მეტროპოლიტენი 1998 წლის 28 იანვარს გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან თითქმის 18 წლის შემდეგ. პირველი რადიუსის პირველი რიგი 1979 წელს დაიწყო სადგურების — ვარდარისა და ლიულინის მშენებლობით, ხოლო პირველი გვირაბები და პირველი ორი სადგური აღიჭურვა 1982 წელს ეროვნული კულტურის სასახლის მშენებლობისას. გახსნის დროს ხაზი მხოლოდ ხუთი სადგურისგან შედგებოდა და 6,5 კმ სიგრძე ჰქონდა. 1999 და 2000 წლებში ხაზი თითო სადგურით დაგრძელდა აღმოსავლეთით. 2003 წელს კი ჩრდილოეთის მიმართულებით დაემატა კიდევ ერთი სადგური ობელია, რომელიც თავის მხრივ, ერთადერთი მიწისზედა სადგურია სოფიის მეტროპოლიტენში.
უახლოესი ისტორია
2009 წელს პირველი ხაზი ექვსი სადგურით დაგრძელდა აღმოსავლეთის მიმართულებით საცხოვრებელ უბან მლადოსტამდე (ქართ: ახალგაზრდობა). ახალი მონაკვეთის გახსნის ოფიციალური თარიღია — 2009 წლის 8 მაისი.
სქოლიო
კატეგორია:სოფია კატეგორია:ბულგარეთი
მცხეთის დავითნი
მინიატიურა|300პქ|მცხეთის დავითნი მცხეთის დავითნი — X საუკუნე-XI საუკუნეების ქართული ხელნაწერი ფსალმუნი. მისი ტექსტი სავარაუდოდ ფსალმუნის ადრეულ, ალექსანდრიულ რედაქციას წარმოადგენს. ძირითადი ტექსტის გარდა, წიგნში ფსალმუნთან დაკავშირებული სხვა თხზულებებიცაა შეტანილი.
მცხეთის დავითნი ეტრატზეა გადაწერილი. შეიცავს 261 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 19,8X15,3 სანტიმეტრი. ტექსტი ასომთავრულითაა შესრულებული. ხელნაწერს ტექსტის ბოლოს დართული აქვს სტილიზებული არაბული ციფრები, დაწყობილი კლებადობით, 9-დან 1-ის ჩათვლით (246-r-v). ეს არის საქართველოში არაბული ციფრების გამოყენების ერთ-ერთი პირველი ნიმუში.
მცხეთის დავითნი საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი A-38).