cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გიორგი გიორგაძე
გიორგი გელას ძე გიორგაძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1964, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი (1993). სსრკ სპორტის ოსტატი (1982), საერთაშორისო ოსტატი (1989).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:გიორგაძეები
ალეგრეტი-დუ-პიაუი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 153 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.23 კმ²-ზე. ფართობი 282 710 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
პუტი (შადრევანი)
შადრევანი პუტი (Фонтан «Путти»; Puttenbrunnen) — ისტორიული შადრევანი ქალაქ კალინინგრადში (1945 წლამდე - კენიგსბერგი). შადრევნის ავტორია სტანისლავ კაუერი.
აღწერა
შადრევნის სახელწოდება მომდინარეობს იტალიური სიტყვისაგან „puttо“, რაც „პატარას“ ნიშნავს. ძეგლი არის ოთხი ხელიხელჩაკიდებული ანგელოზისაგან შემდგარი კომპოზიცია. ფიგურები შესრულებულია ნიჟარქვისაგან.
ისტორია
შადრევანი შექმნეს 1908 წელს. მისი ავტორია გერმანელი მოქანდაკე, კენიგსბერგის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი სტანისლავ კაუერი. შადრევნის ახლოს, კალინინგრადში შემონახულია მოქანდაკის სხვა ნაშრომებიც: ბარელიეფები შენობებზე (პოლიციის პრეზიდიუმის შენობაზე, სამხატვრო აკადემიის შენობაზე და სხვა) და ქანდაკებები („ნიმფა ბანაობის შემდეგ“, „დედა და შვილები“, შილერის ქანდაკება და სხვა).
1912 წელს ქალაქ პოზენში (ამჟამად პოზნანი, პოლონეთი) გამართულ შადრევნების საერთაშორისო გამოფენაზე კაუერის ნამუშევარმა დაიკავა პირველი ადგილი. პოზნანის მაცხოვრებლებს სურდათ შადრევნის ყიდვა, მაგრამ კაუერმა შადრევანი აჩუქა კენიგსბერგს.
თავდაპირველად შადრევანი დაამონტაჟეს კენისგსბეგის ციხესიმაგრის ჰაუპტვახტთან, რომელზეც 1944 წელს დიდი ბრიტანეთის საჰაერო ძალებმა განახრციელეს ავიადარტყმა. ომის შემდეგ შადრევანი გადაიტანეს უნივერსიტეტის საავადმყოფოს ეზოში დრუმშტრასე 25-29-ში (ამჟამად საპორტო საავადმყოფო, საავადმყოფოს ქუჩა 34-38).
ამჟამინდელი მდგომარეობა
საავადმყოფოს ტერიტორიაზე მრავალწლიანი მდებარეობის პერიოდში არც ერთხელ არ ჩაუტარებიათ შადრევნის რესტავრაცია.
კალინინგრადის ოლქის მთავრობის 2007 წლის 23 მარტის № 132 დადგენილების თანახმად შადრევანს მიანიჭეს რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი, რომელიც შემდგომში დაადასტურა კალინინგრადის ოლქის მთავრობის 2009 წლის 24 დეკემბრის № 799 დადგენილებამ.
2010 წლიდან შადრევანი მსოფლიო ოკეანის მუზეუმის ბალანსზეა და მდებარეობს მის ტერიტორიაზე, ლანდშაფტურ პარკში „ძველი პორტი“. 2011 წელს დასრულდა ძეგლის კომპლექსური რესტავრაცია, რომლის ღირებულებამაც შეადგინა 23 165 000 რუბლი. შადრევანი აღადგინეს პეტერბურგის სახელოსნო „მემკვიდრეობის“ საარქივო ფოტოების დახმარებით.
შადრევანი მოქმედია. ყოველ გაზაფხულზე აპრილის ბოლო დღეს, მუზეუმში იმართება შადრევნების სეზონის ოფიციალური და საზეიმო გახსნა.
შადრევნის სიახლოვეს მუზეუმში 2015 წელს დაამონტაჟეს სტანისლავ კაუერის კიდევ ერთი ცნობილი ნამუშევარი გენიუსის რელიეფი, რომელიც ინახებოდა კალინინგრადის სამხატვრო გალერეაში.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში კატეგორია:რუსეთის შადრევნები
ალტურა
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
დროის მბრძანებლები
დროის მბრძანებლები (The Time Lords) — ფიქციური უძველესი უცხოპლანეტური ცივილიზაცია ჰუმანოიდური სახეობისა, რომელიც ცნობილია, როგორც გალიფრეელები. დროის მბრძანებლები და მათი წევრი დოქტორი გვხვდება სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ბრიტანულ ტელესერიალში Doctor Who. დროის მბრძანებლებს ეს სახელი დაერქვათ დროის არასწორხაზოვანი აღქმის გამო, რაც მათ საშუალებას აძლევს, ნახონ ყველაფერი, რაც კი მომხდარა, ხდება ან ოდესმე მოხდება, როგორც ნაჩვენებია 1996 წლის ფილმში „Doctor Who". ამ სპეციფიკური აღქმის გამო მათ განავითარეს მფარველობის კულტურა და დროსთან დაკავშირებული ტექნოლოგიები, რაც მოიცავს დროსა და სივრცეში სამოგზაურო მექანიზმებს (იგივე ტარდისებს) და სამეთვალყურეო მოწყობილობებს, რომლითაც დროში მოგზაურობენ და დროის დამახინჯებას ხელს უშლიან. თუმცა ეს უკანასკნელი იშვიათია, რადგან მათი ტაქტიკა იყო ჩარევისგან თავის არიდება და ნეიტრალიტეტი. დროის მბრძანებლებს შეუძლიათ, მანიპულაცია მოახდინონ სხვადასხვა სახის მოვლენებსა და ინდივიდებზე, თუკი არ ჩაერევიან საკუთარ პიროვნულ ისტორიაში.
თავდაპირველად დროის მბრძანებლები მოიხსენიებოდნენ, როგორც ძლიერი, მაგრამ მშვიდობიანი რასა პლანეტა გალიფრეიდან, საიდანაც დოქტორი გამოაძევეს. მოგვიანებით ფიქციურ სამყაროში მათი როლი გაიზარდა და მეტი ინფორმაცია გახდა ცნობილი. აღმოჩნდა, რომ დროის მბრძანებლების საზოგადოება იყო სტაგნაციური, ცერემონიების მოყვარული ოლიგარქია, მათი წარსული სავსე იყო მითებითა და ლეგენდებით. მეოთხე ინკარნაციისას დოქტორი მათი პრეზიდენტი გახდა და ბევრ რამეში დაეხმარა დროის მბრძანებლებს. განახლებულ სერიებში (2005 წლიდან) დროის მბრძანებლების საზოგადოება განადგურებულია, რაშიც დამნაშავედ დოქტორი ცხადდება. ბოლო დიდი დროის ომის პერიოდში ის მოვლენების მსვლელობაში ჩაერია. ამ დროს დროის მბრძანებლების პრეზიდენტი იყო ტირანი რასილონი, რომელიც გადასარჩენად მთელი დროისა და სივრცის განადგურებას აპირებდა.
დროის მბრძანებლები ითვლებიან ერთ-ერთ უძველეს და ტექნოლოგიურად ყველაზე ძლიერ რასად Doctor Who-ს სამყაროში. იმ მცირეოდენში, რომლებიც მათზე ძლიერები არიან, შედიან (უკვე გადაშენებული) ოსირიელები და სამყაროს უმაღლესი ძალები, როგორიცაა შავი და თეთრი მცველები, და შესაძლოა მუდმივებიც.
სქოლიო
კატეგორია:Doctor Who კატეგორია:გამოგონილი უცხოპლანეტელები
საქართველო-ურუგვაის ურთიერთობები
საქართველო-ურუგვაის ურთიერთობები —  წარმოადგენს  ურთიერთობებს ურუგვაისა და საქართველოს შორის. ურუგვაისთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1994 წლის 11 მაისს.
2011 წლის 6 ოქტომბერში მონტევიდეოში საქართველოსა და ურუგვაის საგარეო საქმეთა სამინისტროებს შორის პოლიტიკური კონსულტაციები გაიმართა. კონსულტაციების ფარგლებში განიხილეს საქართველოსა და ურუგვაის შორის პოლიტიკური, სამართლებრივი, კულტურული, სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციებში თანამშრომლობის საკითხები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:ურუგვაის დიპლომატიური ურთიერთობები
შალვა წიკლაური
შალვა წიკლაური (დ. 15 ივნისი, 1933 — გ. 17 ნოემბერი, 2020) — ქართველი პოლიტიკოსი.
დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა მარტვილის საშუალო სკოლებში, თბილისის 126-ე საშუალო სკოლის მასწავლებლად, 1968 წლიდან იყო თბილისის სამხატვრო-საწარმოო კომბინატის მხატვარ-შემსრულებელი, საამქროს ოსტატი, დირექტორის მოადგილეა. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,   ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ნამბალიეს რაიონი
ნამბალიეს რაიონი (Distrito de Namballe) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის სან-იგნასიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 120 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 501 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 684.3 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:სან-იგნასიოს პროვინციის რაიონები
ბარბარა მიკულსკი
ბარბარა ან მიკულსკი (დ. 20 ივლისი, 1936) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და სოციალური მუშაკი, იყო ამერიკი შეერთებული შტატების სენატორი მერილენდის შტატიდან 1987 — 2017 წლებში, ასევე მსახურობდა ამერიკის შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატაში 1977 — 1987 წლებში, დემოკრატიული პარტიის წევრი. მიკულსკი ყველაზე დიდ ხანს მსახურობდა ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესში ქალებს შორის და ის ასევე ყველაზე დიდი ხნის განმავლობაში იყო სენატორი მერილენდის შტატის ისტორიაში.
2012 წლის დეკემბრიდან, სენატორი დანიელ ინოუეს გარდაცვალებიდან 2015 წლამდე მიკულსკი იყო აშშ-ის სენატის დანახარჯების კომიტეტის თავმჯდომარე. ის იყო პირველი ქალი და პირველი მერილენდერი რომელსაც ეს პოზიცია ეკავა. ის ასევე იყო ჯანდაცვის, განათლების, შრომის და პენსიების კომიტეტების წევრი და სენატის მიერ შერჩეული დაზვერვის კომიტეტის წევრი.
სენატში მეხუთე საარჩევნო ვადით არჩევის შემდეგ, 2015 წელის 2 მარტს ბარბარა მიკულსკიმ დაანონსა რომ ის გადადგებოდა 114-ე კონგრესის დასრულებისას 2017 წელს. 2017 წლის იანვარს მიკულსკი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტს როგორც პროფესორი საჯარო პოლიტიკის დარგში და როგორც მრჩეველი უნივერსიტეტის პრეზიდენტისათვის.
ადრეული ცხოვრება, განათლება და კარიერა
მიკულსკი დაიბადა ბალტიმორში 1936 წლის 20 ივლისს, ვილიამ მიკულსკის და კრისტინ ელიანორის ოჯახში. მისი ორივე მშობელი პოლონური წარმოშობის იყვნენ; მის ემიგრანტ ბებია-ბაბუას ბალტიმორში საცხობს ფლობდნენ. ნორტ დამის ინტიტუტში სწავლისას ბარბარა მისი მშობლების სუპერმარკეტში მუშაობდა და პროდუქტები ისეთი მეზობლების სახლებში მიჰქონდა რომლებიც სახლებს ვერ ტოვებდნენ.
სოციოლოგიის ფაკულტეტის ბაკავრალიატით დასრულების შემდეგ წმინდა აგნესის მთის კოლეჯში 1958 წელს, ბარაბრა მიკულსკიმ დაამთავრა სოციალური სამუშაოს მაგისტრტურა მერილენდის უნივერსიტეტში 1965 წელს. ის მუშაობდა როგორც სოციალური მუშაკი კათოლიკური ქველმოქმედებებისთვის და ასევე მუშაობდა ბალტიმორის სოციალური მომსახურებების დეპარტამენტში, სადაც ეხმარებოდა რისკის პირას მყოფ ბავშვებს და მოხუცებს აწვდიდა ინფორმაცია და ცოდნას ჯამთელობის დაზღვევის პროგრამების შესახებ.
ჯილდოები და ღირსებები
1979 წელს გამოსულ სუპერსისტერსის ერთ-ერთ კარტს, ბარბრას სახელი და სახე ჰგონდა გამოსახული.
ნასამ სკაუთარ ყველაზე დიდი ინფორმაციის შემნახველ ბაზას სახელი ბარბარა მიკულსკის საპატივცემულოდ დაარქვა.
2011 წელს, მიკულსკი შეიყვანეს აშშ-ის ნაციონალურ ქალთა დიდების დარბაზში.
2012 წელს, ნასამ ახლად აღმოჩენის აფეთქებულ ვარსკვლავს სუპერნოვა მიკულსკი დაარქვა მის საპატივემულოდ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი კატეგორია:მერილენდის ქალი სენატორები კატეგორია:ქალები აშშ-ის კონგრესში კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:ქალები აშშ-ში
რუსტამ ორუჯოვი
რუსტამ ორუჯოვი (Rüstəm Orucov; დ. 4 ოქტომბერი, 1991, უსტ-ილიმსკი, ირკუტსკის ოლქი) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი. იგი ასპარეზობდა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში კაცთა 73 კილოგრამ წონით კატეგორიაში. მეორე რაუნდში გიდეონ ვან ზულის დამარცხების შემდეგ, იგი მინსარ ისაევთან დამარცხდა. 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მან -73 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ვერცხლის მედალი მოიგო.
ბიოგრაფია
რუსტამ ორუჯოვი დაიბადა 1991 წლის 4 ოქტომბერს, იკუტსკის ოლქის რაიონ უსტ-ილიმსკში, რუსეთში. შვიდი წლის ასაკში დაიწყო ვარჯიში ძიუდოში. 16 წლამდე ცხოვრობდა ირკუტსკის ოლქში. ახალგაზრდობაში მონაწლებას იღებდა სხვადასხვა ახალგაზრდულ შეძიბრებებში. ბაქოში გადასვლის შემდეგ რუსტავ ორუჯოვიმ ვარჯიში ცნობილ საბრძოლო ხელოვნებათა კლუბში, ატილა-ში (Attila) დაიწყო. ახალგაზრდულ დონეზე მას მოგებული აქვს ევრაზიის ჩემპიონატი, მაგრამ კონტინენტური ჩემპიონატის მოგება ვერ მოახერხა. მოგვიანებით, ორუჯოვმა უფროს დონეში ასპარეზობა დაიწყო; იგი თავიდან -66 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა. რუსტამ ორუჯოვმა პირველ წარმატებას -73 კილოგრამ კონით კატეგორიაში შეჯიბრების შემდეგ მიაღწია.
2011 წლის ივნისში, სლოვენიის ქალაქ ცელიეში ჩატარებულ ევროპის თასზე ორუჯოვმა მეორე ადგილი დაიკავა, ხოლო ამავე წლის ოქტომბერში გამართულ მსოფლიო თასზე (ბაქოში) მესამე ადგილი მოიპოვა. მსოფლიო თასზე მან პირველად იასპარეზა -73 კილოგრამ წონით კატეგორიაში. 2012 წლის თებერვალში,დუსედოლფში ჩატარებულ „გრანდ პრიქსზე“, ორუჯოვმა მეხუთე ადგილი დაიკავა. 2012 წლის მაისში ბაქოში ჩატარებული „გრან პრიქსი“ მან პირველი ადგილით დაასრულა.
2012 წლის ლონდონში ჩატარებული ოლიმპიური თამაშების 1/16-ში ორუჯოვმა სამხრეთ აფრიკელი გიდეონ ვა-ზული დაამარცხა, თუმცა მოგვიანებით ამავე ტურნირის შემდგომ ჩემპიონთან, რუს მანსურ ისაევთან დამარცხდა.
2013 წელს რუსტამ ორუჯოვი აზერბაიჯანის სამხედრო სავალდებულო სამსახურიდან დაბრუნდა. დაბრუნებიდან მალევე მონაწილეობა მიიღო სამსუნში ჩატარებულ „გრან პრიქსზე“, თუმცა საჭირო ვარჯიშების ვერშესრულების გამო ტურნირზე დამარცხდა. მაგრამ, 2013 წლის მაისში ორუჯოვი კვლავ ფორმაში ჩადგა და ბაქოში ჩატარებული ტურნირის („გრანდ სლემის“) გამარჯვებული გახდა. 2014 წელს, სამსუნში ჩატარებული მორიგი „გრან პრიქსი“ მან ვერცხლის მედლით დაასრულა.
2015 წელს, საქართველოში ჩატარებულ გრანდ პრიქსზე რუსტამ ორუჯოვმა ოქროს მედალი მოიპოვა. 2016 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
გუნარ გრენი
იოჰან გუნარ გრენი (Johan Gunnar Gren; დ. 31 ოქტომბერი, 1920 — გ. 10 ნოემბერი, 1991) — შვედი მწვრთნელი და ფეხბურთელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.
უტარადიტის პროვინცია
უტარადიტის პროვინცია (อุตรดิตถ์) — ტაილანდის ერთ-ერთი ჩრდილოეთ პროვინცია (ჩანგვათი). მეზობელი პროვინციებია: ფიტსანულოკი, სუქოტაი, ფრე და ნანი. აღმოსავლეთით მას ესაზღვრება ლაოსი. უტარადიტი მდებარეობს 488 კმ-ით ჩრდილოეთით ქვეყნის დედაქალაქ ბანგკოკიდან და 238 კმ-ით სამხრეთით ჩიანგმაიდან.
გუნარ გრენი
გუნარ გრენმა კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა მშობლიურ გეტერბორგში და იტალიაში, საფეხბურთო კლუბ მილანში, სადაც მასთან ერთად გამოდიოდნენ მისი თანამემამულეები, ნილს ლიდჰოლმი და გუნარ ნორდალი. შვედური სამეული 50-იანი წლების მილანის სიმბოლოებად ითვლებოდნენ და გულშემატკივრებში ცნობილი იყვნენ მათი ინიციალების კრებითი სახელი გრე-ნო-ლი.
უტარადიტის პროვინცია
უტარადიტის პროვინცია არის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი პროვინცია მთელი ტაილანდის ტერიტორიაზე მისი ბუნების გამო. მის ტერიტორიაზე არსებობს ბევრი ბრინჯის მინდორი, ჩაის პლანტაციები, უძველესი სალოცავები, ჩანჩქერები და მთის ნაკადულები.
გუნარ გრენი
კარიერის დასრულების მეტნაკლები წარმატებით მწვრთნელობას მოჰკიდა ხელი და სხვადასხვა გუნდებს, მათ შორის მილანს და იუვენტუსს ავარჯიშებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: შვედი მწვრთნელები კატეგორია:შვედი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
უტარადიტის პროვინცია
გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს მდინარე ნანის ხეობაში. დაახლოებით 45 კილომეტრში, ქალაქ უტარადიტის დედოფალი სირიქითის დამბისგან, რომელიც განთავსებულია 250 კმ²-იან ხელოვნურ ტბაზე. Phi Pan Nam Range-ის მთათა სისტემა გადის პროვინციის ჩრდილოეთიდან დასავლეთით.
პროვინცია ყველაზე მეტად დაფარულია ტექის ხით, რომელიც პროვინციის ძირითადი პროდუქტიც არის. აქ არის ნაპოვნი მსოფლიოში უდიდესი ტექის ხე. 1500 წლის ხის ზომებია: გარშემოწერილობა - 9,87 მ და 37 მ სიმაღლეში. თავდაპირველად ხე იყო 48.5 მეტრი სიმაღლეში, მაგრამ ქარიშხალის დროს დაზიანდა.
კლიმატი
კლიმატი ამ რეგიონში არ არის ცხელი, ქვეყნის სამხრეთან შედარებით. ზამთარში ტემპერატურა შეიძლება ჩამოვარდეს 10°C-მდე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
უტარადიტის პროვინცია დაყოფილია 9 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 67 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 562 სოფლისგან (მუბანი).
ეროვნული პარკები
პროვინციის ყველაზე ცნობილი პარკია ფჰუსაიდო. კიდევ ერთი პარკია კლონგ ტრონი (Klong Tron), რომლის ფართობია დაახლოებით 518 კმ² და მდებარეობს მთიანი რელიეფის მქონე ხეობაში.
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი
სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი (Крестовоздвиженский собор) —  მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1748-1749 წლებში, ბაროკოს სტილში.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.
ისტორია
XVIII საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე ლიგოვის პროსპექტის ადგილზე გადიოდა ძველი ნოვგოროდის გზა. ეს იყო ერთადერთი ტრაქტი, რომელიც აკავშირებდა სანქტ-პეტერბურგს დანარჩენ რუსეთთან. ტრაქტთან არსებობდა იამსკის მეეტლეების დასახლება, რომლის მოსახლეობასაც თავდაპირველად არ ჰქონდათ თავისი ეკლესია. 1710-1712 წლებში სასაფლაოზე ააშენეს პატარა სამლოცველო, რომელიც სავარაუდოდ 1714 წელს ხანძრის შედეგად უნდა განადგურებულიყო.
1718 წელს მეეტლეების თხოვნით ააშენეს იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია. ეს იყო პატარა შენობა სამრეკლოს გარეშე. 1723 წელს ააშენეს ხის სამრეკლო. 1730 წელს ეკლესია დაიწვა და მის ადგილზე კვლავ ხის ეკლესია ააგეს. ამ ეკლესიის არქიტექტორის სახელი ცნობილი არაა. მშენებლობას მეთვალყურეობდა არქიტექტორი იოჰან შუმახერი. მრევლი ითხოვდა მოძველებული იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის ადგილზე აეშენებინათ ახალი ქვის ტაძარი ჯვართამაღლების სახელზე.
ამ ეკლესიის უკან 1764-1768 წლებში ააშენეს ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია ბაროკოს სტილში. იგი გააფართოეს 1842-1844 წლებში ჯვართამაღლების ეკლესიის გადაკეთების წინ. 1848-1852 წლებში ჯვართამაღლების ეკლესია გადააკეთა არქიტექტორმა ეგორ დიმერტმა.
1932 წელს ტიხვინის ეკლესია დაიხურა და გადააკეთეს სკოლად, შემდეგ მასში განათავსეს რედიოტექნიკური ტექნიკუმი. ჯვართამაღლების ეკლესია დახურეს 1938 წელს.
1991 წელს ჯვართამაღლების ტაძარი გადასცეს კაზაკების მრევლს. წინამძღვრად დაინიშნა მღვდელი ვლადიმირ სერგიენკო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ასუებარი
ასუებარი (Azuébar, Assuévar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის ალტო-პალანსიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 23,4 კმ². მოსახლეობა — 310 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
პანჩო არენა
პანჩო არენა — საფეხბურთო სტადიონი უნგრეთის ქალაქ ფელჩიუტში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის საფეხბურთო კლუბ „პუშკაშის აკადემიის“ საშინაო მოედანი. იტევს 4500 მაყურებელს. მისი დიზაინი შექმნა მსოფლიოში ცნობილმა არქიტექტორმა იმრე მაკოვეჩმა, ხოლო მშენებლობა მისი სიკვდილის შემდეგ დაასრლა ტომაშ დობროსმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის სტადიონები
ფრანსისკუ-სანტუსი
ფრანსისკუ-სანტუსი (Francisco Santos) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 270 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიუ IX-ს შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
მერაბ გაგუნაშვილი
მერაბ გაგუნაშვილი (დ. 3 იანვარი, 1985, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი (2002). ჭაბუკთა მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადის მეორე პრიზიორი (1999). მსოფლიოს ვიცეჩემპიონი 20 წლამდე ასაკის ჭაბუკთა შორის (2001). შავი ზღვის აუზის ქვეყნების ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (2002). ანალოგიურ შეჯიბრებაზე 2003 წელს II-V ადგილები გაიყო. ევროპის გუნდური ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (2003 თავის დაფაზე მოიპოვა მცირე ვერცხლის მედალი). მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების მონაწილე (2000-2004; 2000 წელს თავის დაფაზე მოაგროვა 8-დან 6,5 ქულა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
მეთუნეობა
მინი|მეთუნეობა, [[ბენგალურუ, ინდოეთი]] მინი|თიხის ჭურჭელი მინი|თიხის ჭურჭელი მინი|მეთუნეობა მეთუნეობა — გამომწვარი თიხისგან საგნების დამზადება. თბილისში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მტკიცდება, რომ ნეოლითის ხანიდან დაწყებული, ძველი სამოსახლობის კულტურულ ფენებში და სამაროვნებში ჭარბობს კერამიკული ნაწარმი, როგორც ყველა ისტორიულ დროში მოხმარების უმთავრესი ნაწარმი. უძველესი თიხის ნაწარმი თბილისში გამოვლენილია დელისის ნასახლარზე (ძვ. წ. V ათასწლეულის დასასრული - IV ათასწლეულის I ნახევარი). საყურადღებოა, რომ კერამიკული ნაწარმის გენეტ. განვითარების საწყისთა ძიების თვალსაზრისით დელისის კერამიკაში ჩანასახის სახით უკვე ჩანს უყურო ჭურჭლის ის 2 ფორმა, რომელიც განვითარებული და ჩამოყალიბებული სახით გაცილებით გვიან ფართოდ ვრცელდება საქართველოს ტერიტორიაზე. ერთია, მტკვარ-არაქსის კერამიკის გვიანდელი საფეხურისა და შუა ბრინჯაოს ხანის თრიალეთის კულტურის ე.წ. მსხლისებური ჭურჭელი და მეორე, დაბალი, სწორი ყელ-პირიანი სფერულტანიანი ან კვერცხისებური ჭურჭელი. მორფოლოგიური და ტექნოლოგიური ევოლუციის ნიშნები საქართველოს სხვა არქეოლოგიურ კულტურებშიც ჩანს. ეს მოვლენა მოწმობს გარკვეული სამეთუნეო სკოლების, მათი მემკვიდრეობისა და ტრადიციების მონაცვლეობას ხანგრძლივ ისტორიულ პროცესში.
დიდუბეში აღმოჩენილია ენეოლითური ხანის თიხის ჭურჭელი, რომელიც თრელიგორების ნასახლარზე აღმოჩენილი მტკვარ-არაქსული კულტურის დროინდელი მასალის მსგავსი და თანადროულია.
ბრინჯაოს ხანის შემდგომი პერიოდის თბილისურ სამეთუნეო პროდუქციაზე სრულ წარმოდგენას ქმნის დიღმის მასივში შესწავლილი სამაროვნებისა და ნასახლარების არქეოლოგიური მასალა. თრელის სამაროვნზე გამოვლენილ მასალაზე ჩანს შუა და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ძეგლების კულტურულ-ქრონოლოგიური ურთიერთობა. ძვ. წ. XV საუკუნის დამლევისა და XIV საუკუნის კერამიკული ნაწარმი უახლოეს პარალელებს კახეთის, თრიალეთის და დასავლეთ სომხეთის ძეგლებთან პოულობს.
გვიანდელი ბრინჯაო - ადრინდელი რკინის ხანის თბილისური კერამიკული ჭურჭელი ჩვეულებრივ ჩარხზეა ნაკეთები, მრავალნაირი ფორმებითაა წარმოდგენილი და შემკულია ორნამენტით. ლილოს ყორღანებში შუა ბრინჯაოს ხანის ე. წ. თრიალეთური კერამიკის ფრაგმენტებია აღმოჩენილი.
კალანასანი
კალანასანი (ოფიციალურად კალანასანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Calanasan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი აპაიაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 550 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
მეთუნეობა
ადრეული რკინის ხანის კერამიკა გამოვლენილია დიღმის მასივში თრელიგორებბის ნასახლარზე. ადრეული შუა საუკუნეების კერამიკა მოპოვებულია ნაქულბაქარის ნამოსახლარზე.
კალანასანი
სქოლიო
კატეგორია:აპაიაოს მუნიციპალიტეტები
მეთუნეობა
ფეოდალური ხანის თბილისური კერამიკა აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებული თიხის ჭურჭლის ზოგად სტილს და ხასიათს გამოხატავს. თუმცა ზოგიერთი თავისებური ნიშანიც აქვს. საერთოდ კერამიკული წარმოების ტექნიკა და ორგანიზაცია განსაკუთრებით მაღალ დონეს აღწევს გაერთიანებული საქართველოს ძლიერების პერიოდში. ამ დროს თბილისი პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების ცენტრს და საერთაშორისო სავაჭრო-საკომუნიკაციო გზების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კვანძს წარმოადგენდა.
ადრინდელი ფეოდალური ხანის თბილისური განათხარი კერამიკა ყველაზე უკეთ ერეკლე II-ის მოედანზე გამოვლენილ კულტურულ ფენაშია წარმოდგენილი. თბილისის დედაციხეზე სრულადაა წარმოდგენილი რუსთაველის პერიოდი და გვიანდელი ხანა.
თბილისში აღმოჩენილი კერამიკა ფორმების, ტექნოლოგიისა და ორნამენტის მხრივ 3 ჯგუფად იყოფა: 1. სადა (ხელადები, ქილები...); 2. ანგობიანი (წერანქრით დაფარული დოქები, დერგები...); 3. მოჭიქული. ამ უკანასკნელთა შესამკობად გამოყენებულია: 1. ზედაპირზე თეთრი ანგობის გადავლება და ზემოდან ყვითელი ფერის საღებავით ორნამენტის დადება. 2. ზედაპირის ან შიდაპირის დაფარვა თეთრი ანგობით. 3. ზედაპირის მოხატვა თეთრი ანგობის ზოლებით და შემდეგ ფერადი, უმთავრესად მწვანე ან ცისფერი ჭიქურის გადავლება. 4. თეთრი ანგობით მოხატული ჭურჭლის ზედაპირზე ორნამენტის მოხატვა სგრაფიტოს წესით და შემდეგ ფერადი ჭიქურის გადავლება. 5. თეთრი ანგობით დაფარულ ზედაპირზე ორნამენტის მოხატვა სგრაფიტოს ხერხით და შეღებვა ყვითელი, მწვანე და სოსანისფერი საღებავით. 6. შესამკობად ერთდროულად რამდენიმე ხერხის გამოყენება.
ანონიმუსი
ანონიმუსი — ჰაკერული დაჯგუფება, დეცენტრალიზებული საერთაშორისო აქტივისტური და ჰაქტივისტური კოლექტივი და მოძრაობა, რომელიც ძირითადად ცნობილია თავისი სხვადასხვა კიბერშეტევებით სხვადასხვა მთავრობების, სამთავრობო ინსტიტუტებისა და სამთავრობო უწყებების, კორპორაციებისა და საიენტოლოგიის ეკლესიის წინააღმდეგ.
მეთუნეობა
საქართველოში და ამიერკავკასიაში, კერძოდ თბილისში, ამ პერიოდში საღებავად გამოიყენებოდა 3 ძირითადი შემღებავი ნივთიერება - რკინის, სპილენძისა და მარგანეცის ჟანგები. ჭურჭლის ფორმის, დანიშნულებისა და სიდიდის გათვალისწინებით ოსტატი შემკულობის სხვადასხვა ხერხს იყენებდა. ამ მონაცემებს ის მკაცრად უფარდებდა შემკულობის სხვადასხვაგვარ მოტივებსაც.
ანონიმუსი
სქოლიო
კატეგორია:ანონიმუსი კატეგორია:ანონიმურობა კატეგორია:ანტიჰომოფობია კატეგორია:კიბერშეტევები კატეგორია:ჰაკერული ჯგუფები კატეგორია:ინტერნეტ-კულტურა კატეგორია:ინტერნეტ-ტროლინგი კატეგორია:2003 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
მეთუნეობა
შუა ფეოდალურ ხანაში თბილისში მეთუნეობის განვითარების შესახებ სრულ სურათს გვაძლევს 300 არაგველის ბაღში „განჯისკართან“ გამოვლენილი XII-XIII საუკუნეების კერამიკისა და მინის საწარმოო კომპლექსი. „განჯისკარის“ სამეთუნეო სახელოსნო ჩამოყალიბებული ტექნიკურ-მხატვრული სკოლაა ხელოსნებისა, რომლებიც შეამხანაგებული შრომობენ და საზრდოობენ. მათ ნაწარმში გამოირჩევა რამდენიმე განსხვავებული „ხელი“. აღნიშნული სახელოსნოს არსებობა მოწმობს, რომ მასში გაერთიანებული მეთუნე ოსტატები ემორჩილებოდნენ ერთსა და იმავე მხატვრულ ამოცანებს და ტექნიკურ წესებს, რაც განპირობებული უნდა ყოფილიყო ხელოსანთა ორგანიზაციის ანუ ამქრის მიერ დამყარებული გარკვეული წესებით. ეს სახელოსნო მოსახლეობას აწვდიდა დიდი გემოვნებით შესრულებულ და კარგი ხარისხის მოჭიქულ ჭურჭელს.
კერამიკის ჭურჭელი გვიანდელ ფეოდალურ ხანაშიც თბილისის საქალაქო ცხოვრების უმთავრესი მოხმარების საგანი იყო. ქალაქის სხვადასხვა უბნის ნასახლარებზე ხშირად ჩნდება მოჭიქული ჭურჭლის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:კერამიკა კატეგორია:მეთუნეობა
ჰოულენდი
ჰოულენდი (Howland Island) — კუნძული წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში, ამერიკის შეერთებული შტატების არაინკორპორირებული არაორგანიზებული დაუსახლებელი ტერიტორია (ანუ, ფორმალურად არ შედის აშშ-ის შემადგენლობაში, მაგრამ მისი სამფლობელოა).
კუნძული აღმოაჩინეს XIX საუკუნის დასაწყისში. 1857 წლიდან ოფიციალურად ეკუთვნის აშშ-ს. კუნძულის საერთო ფართობია — 1,62 კმ².
გეოგრაფია
thumb|left|200px|კუნძულ ჰოულენდის ხედი კოსმოსიდან thumb|left|250px|კუნძულ ჰოულენდის მდებარეობა კუნძულს აქვს წაგრძელებული ფორმა და გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. მისი სიგრძეა 2,5 კმ, ხოლო სიგანე არაუმეტესი 0,8 კმ. სანაპირო ზოლის სიგრძე — 6,4 კმ. ზღვის დონიდან ყველაზე მაქსიმალური სიმაღლე — 3 მეტრი. კუნძულზე დგას შუქურა ერჰარტი.
ბარაკასი
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
ჰოულენდი
გეოგრაფია
ზოგჯერ 70 კმ-ით სამხრეთით მდებარე კუნძულ ბეიკერთან ერთად შეჰყავთ ფენიქსის კუნძულების შემადგენლობაში.
მცენარეულობა და ცხოველთა სამყარო
კუნძული მთლიანად დაფარულია ბალახით და დაბალი სიმაღლის ბუჩქებით. კუნძულის ცენტრში იზრდებიან დაბალი სიმაღლის ხეები.
ისტორია
კუნძული ჰოულენდი აღმოაჩინეს 1842 წელს ამერიკულმა ვეშაპის დამჭერებმა და მას სახელი ერთ-ერთი მათგანის პატივსაცემად დაარქვეს. შეიყვანეს ჰავაის კუნძულების შემადგენლობაში, მაგრამ 1936 წელს გადავიდა აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს იურისდიქციაში. ჰოულენდი — ეგრეთ წოდებული აშშ-ის არაინკორპორირებული არაორგანიზებული ტერიტორიაა (იურიდიულად არ ითვლება აშშ-ის ტერიტორიის ნაწილად). დღეისათვის აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტრო აკვირდება კუნძულს გარეული ბუნების გადარჩენის ეროვნული პროგრამის ფორმატში.
ამ კუნძულს უკავშირდება ლეგენდარული ამერიკელი მფრინავი ქალის ამელია ერჰარტის გაქრობა. პრეზიდენტ ფრანკლინ დელანო რუზველტის განკარგულებით ჰოულენდზე სპეციალურად ერჰარტის გადაფრენისთვის აშენდა ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.
მოსახლეობა
კუნძულზე მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს. ყოველწლიურად აქ მოდიან აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს და სანაპირო დაცვის წარმომადგენლები. კუნძულზე შესვლა დაშვებულია მხოლოდ სპეციალური ნებართვით და ძირითადად მეცნიერებისათვის.
კატეგორია:აშშ-ის კუნძულები კატეგორია:აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
მოჰამედ ჰამიდ ანსარი
მოჰამედ ჰამიდ ანსარი (Mohammad Hamid Ansari, मोहम्मद हामिद अंसारी, মহম্মদ হামিদ আনসারি; დ. 1 აპრილი, 1937) — ინდოეთის სახელმწიფო მოღვაწე. ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტი 2007 წლის 11 აგვისტოდან.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წლის 1 აპრილს კალკუტაში (დასავლეთ ბენგალი). საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა კალკუტის უნივერსიტეტში. მისის დამთავრების შემდეგ, სწავლა გააგრძელა ალიგარჰის მუსლიმურ უნივერსიტეტში პოლიტიკური მეცნიერებების ფაკულტეტზე. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემია
სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემია (Српска академија наука и уметности / Srpska akademija nauka i umetnosti) — ეროვნული აკადემია და სერბეთის ყველაზე ცნობილი აკადემიური დაწესებულება, რომელიც შეიქმნა 1841 წელს, როგორც სერბეთის ხელნაწერთა საზოგადოება (руштво србске словесности / Društvo srbske slovesnosti).
წინამორბედები
სერბეთის მეცნიერების სამეფო აკადემია (Српска краљевска академија/Srpska kraljevska akademija), სერბეთის სწავლილთა აკადემიის (Српско учено друштво/Srpsko učeno društvo) მემკვიდრე იყო, რომელიც გაერთიანდა 1892 წელს და რომელიც ემსახურებოდა სერბეთის კულტურისა და სამეცნიერო საქმიანობის პოპულარიზაციას. მსგავსი სახის ორგანიზაცია, სერბული თანამშრომლობის საზოგადოება (Друштво српске словесности) პირველ საგანმანათლებლო ორგანიზაციას წარმოადგენდა სერბეთის სამთავროში, რომელიც ჩამოყალიბდა 1841 წლის 7 ნოემბერს. სერბეთის მეცნიერების სამეფო აკადემიის წევრები იყვნენ ისეთი პირები, როგორიცაა იოვან ცვიიჩი.
სერბეთის სამეფო აკადემიის დაარსება
მას შემდეგ, რაც სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემია კანონის თანახმად დაარსდა 1886 წლის 1 ნოემბერს (როგორც სერბეთის სამეფო აკადემია), დაწესებულება გახდა უმაღლესი აკადემიური ორგანო მთელი სერბეთის მასშტაბით.
შენობა
1909 წლიდან 1952 წლამდე სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის შენობა მდებარეობდა ბრანკოვას ქუჩა 15-ში, ბელგრადში. მოგვიანებით, 1963 წელს ეს შენობა დაანგრიეს. ამის შემდეგ აკადემია გადაიტანეს პრინც მიჰაილოვას ქ. 35-ში, ქალაქის ცენტრში მდებარე ისტორიულ შენობაში, რომელიც დღესაც აკადემიის შენობის ფუნქციას ასრულებს. სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემია სერბეთის უმაღლესი სამცენიერო დაწესებულებაა, რომელიც პრინც მიჰაილოვას ქუჩაზე თითქმის ერთი საუკუნეა რაც არსებობს. შენობა გარედან გაფორმებულია ფრანგული ელემენტებითა და არტ-ნუვოს სტილშია აგებული, რომელიც სერბეთის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს არქიტექტურულ ობიექტს წარმოადგენს.
იმის გათვალისწინებით, რომ სერბეთის სამეფო აკადემიას მიწის ნაკვეთის გარდა სხვა ფინანსური რესურსები არ გააჩნდა, სპეციალურად აკადემიისთვის შენობის აშენება მეტად რთული აღმოჩნდა. 1896 წელს მეფის ბრძანებულებით სპეციალურად შეიქმნა სერბეთის სამეფო აკადემიის, სერბეთის მუზეუმისა და ეროვნული ბიბლიოთეკის ფონდი, რომელსაც გააჩნდა საკუთარი კაპიტალი და მიწები. ამის საშუალებით აკადემიამ შეძლო ახალი შენობის მშენებლობა.
შენობის ექსტერიერისა და ინტერიერის სრული განახლების შესახებ 2020 წელს გახდა ცნობილი. სამუშაოები, სავარაუდოდ, 2024 წლისთვის უნდა დასრულდეს და დამატებით აკადემიაში საკონცერტო დარბაზი აშენდება.
საარჩევნო ასამბლეა
ხელოვნების ფართო დარგის აკადემიკოსებისთვის ადგილის შექმნის მიზნით, „სახვითი ხელოვნებისა და მუსიკის კათედრას“ 2021 წელს დაერქვა „ხელოვნების კათედრა“, რაც წლების განმავლობაში ორგანიზაციაში პირველი მნიშვნელოვანი ცვლილებაა.
ნობელის ლაურეატები
სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიაში სულ 20 წევრი იყო, რომლებიც ნობელის პრემიით დააჯილდოვეს:
დოლნო-ცირნილიშტე
დოლნო-ცირნილიშტე (Долно Црнилиште) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სვეტი-ნიკოლეს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 261 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 114 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სვეტი-ნიკოლეს თემის სოფლები
ბაბიანკა
ბაბიანკა (Баб'янка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ივანო-ფრანკივსკის ოლქის კოლომიის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 517 კაცს შეადგენდა.
სან-იგნასიოს რაიონი (პერუ)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:სან-იგნასიოს პროვინციის რაიონები
ბაბიანკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლომიის რაიონის სოფლები
მარია ანა სავოიელი
მარია ანა სავოიელი (Maria Anna di Savoia, Maria Anna von Savoyen; დ. 19 სექტემბერი, 1803 — გ. 4 მაისი, 1884) — სავოიური დინასტიის წარმომადგენელი. სარდინიის მეფე ვიტორიო ემანუელე I-ის ასული. ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა 1835-48 წლებში როგორც ფერდინანდ I-ის მეუღლე. 1848 წლის რევოლუციის შემდეგ ის და მისი ქმარი ტახტიდან გადადგნენ და პრაღაში გადასახლდნენ.
ბიოგრაფია
მარია ანა დაიბადა 1803 წლის 19 სექტემბერს კოლონას სასახლეში, რომში. იგი იყო სარდინიის მეფე ვიტორიო ემანუელე I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარია ტერეზა დ’ჰაბსბურგ-ესტეს ასული. ამ პერიოდში საფრანგეთის იმპერატორი ნაპოლეონ I დიდად ავიწროვებდა ჩრდილო იტალიელ მონარქებს, რის გამოც მისი მშობლები გადასახლებაში ცხოვრობდნენ რომში. მარია ანას ტყუპისცალი და ჰყავდა, სახელად მარია ტერეზა, რომელიც შემდგომში პარმის ჰერცოგინია ხდება. ორი ტყუპი პრინცესა თვით რომის პაპმა პიუს VII-მ მონათლა. მათი ნათლიები ერცჰერცოგი ფერდინანდ დ’ჰაბსბურგ-ესტე და მისი ცოლი, მარია ბეატრიჩე რიკარდა დ’ესტე იყვნენ. მათი ნათლობის პორტრეტი დღეისათვის რომის მუზეუმში ინახება.
1831 წლის 12 თებერვალს, სარდინიის დედაქალაქ ტურინში მარია ანა მარიონეტულად დაქორწინდა უნგრეთის მეფე ფერდინანდ V-ზე (შემდგომში ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორი ფერდინანდ I). 27 თებერვალს, ვენაში შედგა მათი ნამდვილი ქორწილი, რომელიც ჰოფბურგის სასახლის სამლოცველოში ოლომუცის კარდინალ-არქიეპისკოპოსმა ჩაატარა.
მარია ანასა და ფერდინანდს, მიუხედავად მრავალწლიანი და ასე თუ ისე ნორმალური ქორწინებისა, შვილები არ ჰყოლიათ.
1835 წლის 2 მარტს ფერდინანდი ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორი გახდა, რითაც მარია ანა იმპერატრიცა ხდება. ამ თანამდებობაზე იგი 1836 წლის 12 სექტემბერს ეკურთხა პრაღაში.
1848 წლის 2 დეკემბერს უშვილო ფერდინანდი რევოლუციის გამო ტახტიდან გადადგა თავისი ბიძაშვილის, ფრანც იოზეფ I-ის სასარგებლოდ, რაც მას არასდროს უნანია. მიუხედავად ამისა, იგი მაინც იმპერატრიცა მარია ანას სახელით მოიხსენიებოდა. გადადგომის შემდეგ, ფერდინანდმა და მარია ანამ დატოვეს ვენის საიმპერატორო კარი და პრაღაში გადასახლდნენ, სადაც ისინი რეიჩშტადტის სასახლეში დაბინავდნენ.
მარია ანა გარდაიცვალა 1884 წლის 4 მაისს პრაღაში, 80 წლის ასაკში. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ვენის საიმპერატორო ბაზილიკაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1803 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1884 კატეგორია:ავსტრიის დედოფლები კატეგორია:უნგრეთის დედოფლები კატეგორია:ბოჰემიის დედოფლები კატეგორია:სავოიელთა დინასტია კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
ხილჯის დინასტია
მინიატიურა|ხილჯის დინასტია ხილჯის დინასტია (ჰინდი: सलतनत ख़िलजी) — თურქული წარმოშობის ისლამური დინასტია, რომელიც მართავდა ჩრდილოეთ ინდოეთს 1290-1320 წლებში. მისი დამაარსებელია ჯალალ-ად-დინ ფირუზ ხილჯი (1290-1296 წწ.). ხილჯის დინასტია მეორეა ღოლამების შემდეგ, რომელიც მართავდა დელის სასულთნოს. დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელია კუტბ ად-დინ მუბარაქი (1316-1320 წწ.).
გიორგი გეგელაშვილი (სპორტსმენი)
გიორგი გეგელაშვილი — ქართველი სპორტსმენი (ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (ატალაის და ერქანის მემორიალი) გამარჯვებული (2016, იზმირი, თურქეთი, 42 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, სარაევო, ბოსნია-ჰერცეგოვინა, 46 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით გიორგი
ჩიტუნგვიზა
ჩიტუნგვიზა (Chitungwiza) — ქალაქი ზიმბაბვეში, ადმინისტრაციულად შედის აღმოსავლეთ მაშონალენდის პროვინციაში.
ისტორია
ჩიტუნგვიზას დასახლება შეიქმნა 1978 წელს სამი დასახლებისაგან: სეკე, ზენგეზა და სეინტ-მერისი. 1981 წელს დასახლებამ მიიღო ქალაქის სტატუსი. ჩიტუნგვიზა ყველაზე უფრო დინამიურად განვითარებადი ქალაქია ზიმბაბვეში. რადგანაც ჩიტუნგვიზა მდებარეობს ჰარარესთან ახლოს, ბევრი ადამიანი სამუშაოდ მიემგზავრება დედაქალაქში.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს დაახლოებით 30 კმ-ით სამხრეთით ჰარარედან. ქალაქის ცენტრის სიმაღლე შეადგენს 1448 მეტრს ზღვის დონიდან.
დემოგრაფია
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა წლების მიხედვით   :
სქოლიო
კატეგორია:ზიმბაბვეს ქალაქები
ბეხისი
ბეხისი (Bejís, Begís) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის ალტო-პალანსიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 42,4 კმ². მოსახლეობა — 371 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
მოტილალ ნერუ
მინი|მოტილალ ნერუ მოტილალ ნერუ (დ. 6 მაისი, 1861, აგრა — გ. 6 თებერვალი, 1931, ლაქნაუ) — ინდოეთის ნაციონალურ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე, ინდოეთის ეროვნული კონგრესის (იეკ) ერთ-ერთი ლიდერი. ცნობილი ადვოკატი, ჯავაჰარლალ ნერუს მამა. 1919 და 1928 წლებში იყო იეკ-ის თავმჯდომარე. სვარაჯისტების პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1923) და ხელმძღვანელი. ავტორი ინდოეთის კონსტიტუციის პროექტისა, რომელსაც საფუძვლად ედო დომინიონის სტატუსის სქემა (1928).
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი ადვოკატები კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
მამლუქების დინასტია
მინიატიურა|ხილჯის დინასტია მამლუქების დინასტია (, ग़ुलाम ख़ानदान) იგივე ღულამების დინასტია — მამლუქების დინასტია, რომელიც მართავდა ჩრდილოეთ ინდოეთს 1206-1290 წლებში. მისი დამაარსებელია კუტბ ად-დინ აიბაკი (1206-1210 წწ.). მამლუქების დინასტია დელის სასულთნოს პირველი მმართველი დინასტიაა. მისი უკანასკნელი წარმომადგენელია მუიზ-ად-დინ ქეიქუბადი (1287-1290 წწ.).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის დინასტიები კატეგორია:დინასტიები
მონსენიორ-იპოლიტუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 391 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.41 კმ²-ზე. ფართობი 401 433 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ამსტერდამი (კუნძული)
ამსტერდამი (Amsterdam) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, შედის საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორიის შემადგენლობაში.
კუნძული მდებარეობს დაახლოებით ერთნაირ მანძილზე ანტარქტიდის, ავსტრალიის და აფრიკის ნაპირებიდან.
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება იკვლევს ადამიანის ტვინში არსებულ იმ მახასიათებლებს, რომლებიც ქალისა და კაცის ტვინს ერთმანეთისგან განასხვავებს. არსებობს მოსაზრება, რომ ფსიქოლოგიური სქესობრივი განსხვავებები ასახავს გენების, ჰორმონებისა და სოციალური მდგომარეობის გავლენას ადამიანის ტვინის განვითარებაზე.
ამსტერდამი (კუნძული)
კუნძულიდან სამხრეთში, 85 კმ-ში მდებარეობს პატარა დაუსახლებელი კუნძული სენ-პოლი, რომელიც კუნძულ ამსტერდამთან და მის გარშემო არსებულ კლდეებთან ერთად ქმნის სენ-პოლისა და ამსტერდამის კუნძულებს.
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება
ტვინის მორფოლოგიური და ფუნქციური კვლევები ამტკიცებს, რომ მამაკაცისა და ქალის ტვინი არ შეიძლება მიიჩნეოდეს იდენტურად როგორც სტრუქტურული, ისე ფუნქციური პერსპექტივიდან. ტვინის ზოგიერთი სტრუქტურა სულაც სქესობრივად დიმორფულია.
ამსტერდამი (კუნძული)
გეოგრაფია
thumb|left|129px|კუნძული ამსტერდამი კუნძული ამსტერდამი — ვულკანური კუნძულია (უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 1792 წელს) ფართობით 58 კმ². კუნძულის უმაღლესი წერტილი (დე ლა დივსის მთა) მდებარეობს ზღვის დონიდან 867 მეტრ სიმაღლეზე.
კლიმატი
მიუხედავად იმისა, რომ კუნძული მდებარეობს ეკვატორთან უფრო ახლოს, ვიდრე სამხრეთ პოლუსთან, მას ხშირად მიაკუთვნებენ სუბანტარქტიკულ კუნძულებს. ამას გარდა კუნძული ამსტერდამი, კოლორადოს შტატის ანტიპოდია.
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ნერვული სქესობრივი დიმორფიზმები ადამიანებში ჩანს მხოლოდ მონაცემების გასაშუალოებულ ვარიანტებში, მაგრამ ამ მონაცემებში არის ისეთი ცვლადებიც, რომლებიც ერთმანეთს ემთხვევა, ამიტომ უცნობია რამდენად განიცდის თითოეული დიმორფიზმი გენებისა ან გარემოს გავლენას, მოზრდილ ასაკშიც კი.
ამსტერდამი (კუნძული)
კლიმატი
მაგრამ კუნძულის კლიმატი არ ჰგავს არც სუბანტარქტიკის და არც კოლორადოს კლიმატს. აქ კლიმატი საკმაოდ რბილი და თანაბარია: ყველაზე ცივი თვის კლიმატი (ივლისი და აგვისტო) — დაახლოებით 11 °С, ყველაზე თბილი (თებერვალი) — 17,5 °C.
კუნძულზე ბევრი ხეა, თუმცა ადამიანების მიერ კუნძულის აღმოჩენამდე კუნძულზე იზრდებოდა მხოლოდ ბალახი და ბუჩქის რამდენიმე სახეობა. კუნძულზე ბინადრობენ პინგვინების, სელაპების და ზღვის ფრინველების კოლონიები. კუნძულზე ასევე იმყოფებიან ადამიანის მიერ შემოყვანილი ძროხები.
ისტორია
კუნძული ამსტერდამი 1522 წლის 18 მარტს მსოფლიოს გარშემო პირველი გაცურვის დროს აღმოაჩინა ესპანელმა კაპიტანმა ხუან სებასტიან ელკანომ, რომელმაც უცნობი მიზეზების გამო კუნძულს სახელი არ დაარქვა. ქალაქ ამსტერდამის პატივსაცემად ეს სახელი 1633 წელს კუნძულს უწოდა ნიდერლანდელმა ანტონი ვან დიმენმა.
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება
ისტორია
მამაკაცისა და ქალის ტვინის განსხვავებულობის შესახებ დაშვება ანტიკური საბერძნეთის ფილოსოფოსებიდან დაახლოებით ძვ. წ. 350 წლიდან იღებს სათავეს. არისტოტელეს დროს გავრცელებული იყო იდეა, რომ მამაკაცები ჩასახვიდან 40 დღეში „იღებდნენ სულს“, ხოლო ქალებს ამისთვის 80 დღე სჭირდებოდათ. 1854 წელს, ემილ ჰუშკემ აღმოაჩინა, რომ „მამაკაცებში შუბლის წილი 1%-ით უფრო დიდი იყო ვიდრე ქალებში“. 19-ე საუკუნის განმავლობაში მეცნიერებმა ტვინში სქესობრივი დიმორფიზმის კვლევა უფრო აქტიურად დაიწყეს. 21 წლის წინ, მეცნიერებს ტვინის რამდენიმე სტრუქტურულ სქესობრივ დიმორფიზმზე ჰქონდათ ინფორმაცია, თუმცა დაშვება იმის შესახებ, რომ სქესს შესაძლოა რაიმე სახის გავლენა ჰქონოდა ყოვლედღიური ამოცანების შესრულებაზე, არ არსებობდა. მოლეკულური, ცხოველური და ნეიროვიზუალური კვლევების დახმარებით გამოიკვეთა ბევრი ახალი ინფორმაცია ქალისა და კაცის ტვინის განსხვავებების შესახებ, ასევე შეიქმნა დაახლოებითი წარმოდგენა მათი სტრუქტურული და ფუნქციური განსხვავებების შესახებ.
ამსტერდამი (კუნძული)
მოსახლეობა
კუნძულზე იმყოფება საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორიის ერთადერთი მეცნიერებით და თანამშრომლებით მუდმივად დასახლებული პუნქტი — მარტენ-დე-ვივიე, მოსახლეობის რაოდენობით — დაახლოებით 40 ადამიანი.
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება
სქესობრივი გადარჩევა
არსებობს მოსაზრება, რომ მამრობითსა და მდედრობით სქესს შორის შემეცნების უნარის განსხვავება ხელს უწყობდა სქესობრივ გადარჩევას ევოლუციის მთელი პროცესის მანძილზე. აღმოჩნდა, რომ ჰიპოკამპუსს ახასიათებს სეზონური აქტიურობა ზოგიერთ ძუძუმწოვარში ჰიპოკამპუსს სეზონური აქტიურობა ახასიათებს. ის აქტიურია გამრავლების პერიოდში და უმოქმედოა ჰიბერნაციისას. ამის მიზეზი არის ის, რომ სივრცითი მეხსიერება მეტად საჭიროა გამრავლების სეზონზე.
ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, მდედრობითი სქესის წარმომადგენლების ინფორმაციის გახსენების უნარი მამაკაცებისაზე უკეთესი აღმოჩნდა. ამის მიზეზი შეიძლება იყოს ის, რომ ქალებს აქვთ სარისკო სიტუაციის შეფასების უფრო რთული სისტემა, რაზეც ამიგდალას შუბლისწინა კორტიკალური კონტროლი აგებს პასუხს. მაგალითად, ინფორმაციის გახსენების მამაკაცებზე უფრო განვითარებული უნარი, დიდი ალბათობით სქესობრივი გადარჩევისას არსებული წნეხის პირობებში წარმოიშვა, რომლის დროსაც ქალებს წყვილის შესარჩევად ერთმანეთთან შეჯიბრი უწევდათ. სოციალურ მინიშნებათა ამოცნობა იყო უპირატესი თვისება, რადგან მის ხარჯზე შთამომავლობის მაქსიმალური რაოდენობის დატოვება ხდებოდა შესაძლებელი და შესაბამისად ევოლუციის პროცესშიც ეს თვისება უპირატესი იყო.
ამსტერდამი (კუნძული)
მოსახლეობა
იმავდროულად კუნძულზე სეზონთან დამოკიდებულებაში ცხოვრობს 50-დან 100-მდე ადამიანი. ესენი ძირითადად სამეცნიერო ექსპედიციების და მეტეოროლოგიური სადგურის თანამშრომლები არიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორია კატეგორია:საფრანგეთის კუნძულები კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
სქესობრივ განსხვავებათა ნეირომეცნიერება
სქესობრივი გადარჩევა
ოქსიტოცინი არის ჰორმონი, რომელიც იწვევს საშვილოსნოს შეკუმშვას და რძის გამოყოფას ძუძუმწოვრებში.ამ ჰორმონის გამოყოფა მეძუძური დედებისთვისაა დამახასიათებელი. კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ოქსიტოცინი აუმჯობესებს სივრცით მეხსიერებას. მიტოგენით გააქტიურებული პროტეინკინაზას გზის ჩართვით, ოქსიტოცინი თამაშობს მნიშვნელოვან როლს გრძელვადიანი სინაფსური პლასტიკურობის გამუჯობესებაში, რაც გულისხმობს ორ ნეიორნს შორის სინაფსზე სიძლიერის ცვლილებას, რომელიც რამდენიმე წუთის განმავლობაში გრძელდება. ოქსიტოცინს ასევე შეაქვს წვლილი გრძელვადიანი მეხსიერების გაუმჯობესებაში. ეს ჰორმონი შესაძლოა ეხმარებოდა დედებს დაემახსოვრებინათ შორსმდებარე საკვები წყაროების ლოკაცია, რათა უკეთ გამოეკვებათ შთამომავლობა.
ნახევარსფეროს განსხვავებები
ენის ფუნქიების შესახებ არსებული პოპულარული თეორის მიხედვით, ქალები ორივე ნახევარსფეროს შედარებით თანაბრად იყენებენ, მაშინ როცა კაცებში ენა მკაცრად ლატერალიზებულია მარცხენა ნახევარსფეროში. ამ თეორიის პირველი მხარდამჭერი იყო პოპულარული კვლევა, რომელიც 19 კაცსა და 19 ქალზე ჩატარდა. კვლევაში სამი შესრულებული ენობრივი ამოცანიდან ერთ-ერთზე დაკვირვებისას კაცებში უფრო ძლიერი ლატერალიზაცია გამოიკვეთა. 2008 წელს, რამდენიმე მეცნიერმა განაცხადა, რომ შემდგომმა კვლევებმა ვერ შეძლო ამ აღმოჩენის გამეორება. 29 კვლევის (კვლევები ეხებოდა ენობრივი ლატერალიზაციის შედარებას კაცებსა და ქალებში) მეტა-ანალიზის შედეგად განსხვავება ვერ იპოვეს. თუმცა 2013 წელს, პენსილვანიის უნივერსიტეტის პერელმანის სამედიცნო სკოლის მკვლევარებმა აღბეჭდეს მნიშვნელოვანი განსხვავება ქალებისა და კაცების ნეირონულ კავშირებში. კვლევაში გამოიყენეს 8-22 წლის 949 ადამიანის დიფუზიური ტენზორული გამოსახულება და მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ტვინის ყველა ნათხემის ზემოთ განლაგებულ რეგიონში ნახევარსფეროთაშორისი კავშირები ქალებისა და გოგონების ტვინში უფრო მეტი იყო, ხოლო შიდაჰემისფერული კავშირები მეტი იყო კაცებსა და ბიჭებში. შედეგი საპირისპირო იყო ნათხემის ნეირონებში. დაფიქსირებული განსხვავებები ნეირონულ კავშირებში უმნიშვნელო იყო 13 წლამდე მოზარდებში, მაგრამ უფრო საყურადღებო გახდა 14-დან 17 წლამდე ასაკში. ქცევაზე პოტენციური გავლენის გამოსაკვეთად ავტორებმა დაასკვნეს, რომ „საერთო ჯამში, შედეგებზე დაყრდნობით შეგვიძლია დავუშვათ, რომ კაცების ტვინის სტრუქტურა ამარტივებს კავშირს აღქმასა და კოორდინირებულ მოქმედებას შორის, ხოლო ქალების ტვინის მოწყობა აიოლებს კომუნიკაციას ანალიტიკური და ინტუიციური ინფორმაციის დამუშვების რეჟიმებს შორის."
ამიგდალა
კვლევა ჩატარდა ორივე სქესში აღმოჩენილ პოსტტრავმულ სტრესულ აშლილობაზე და შფოთვურ აშლილობაზე, რომლებიც ძირითადად გვხვდება ომის ვეტერანებთან, თავდასხმის მსხვერპლებთან და შევიწროვებულ ქალებთან. ემოციური მეხსიერების კოდირება იცვლება ამიგდალაში მარჯვნივ და მარცხნივ, ეს ხდება თანაბრად ორივე სქესში: მარჯვენა იწვევს უსიამოვნო და შიშთან დაკავშირებულ მოგონებებს, როგორც ცნობიერს, ასევე არაცნობიერს.
ამიგდალას მოცულობა თანაფარდობაში მოდის შიშის დონესთან გოგოებში, მაგრამ არა ბიჭებში.
ჰიპოკამპუსი
რამდენიმე კვლევის შედეგად გამოკვეთა, რომ კაცისა და ქალის ჰიპოკამპუსი განსხვავდება ანატომიურად, ნეიროქიმიურად და ასევე გრძელვადიანი პოტენციალიზაციის ხარისხით. მსგავსი სიცხადე აჩვენებს, რომ სქესს შესაძლოა გავლენა ჰქონდეს ჰიპოკამპუსის როლზე დასწავლის პროცესში. კონტრასტისთვის, 2016 წელს ჩატარებულმა მეტა-ანალიზმა აჩვენა, რომ ჰიპოკამპუსის მოცულობა არ განსხვავდება კაცებსა და ქალებში. ერთი ექსპერიმენტის შედეგად, რომლითაც შემოწმდა სტრესის გავლენა პირობით რეფლექსზე, აღმოაჩნდა, რომ მამაკაცთა შედეგი სტრესის ქვეშ გაუმჯობესდა, ხოლო ქალების შედეგი გაუარესდა. ჰიპოკამპუსის აქტივაცია უფრო დომინანტურია ჰიპოკამპუსის მარცხენა მხარარეს ქალებში, ხოლო კაცებში უფრო დომინანტია მარჯვენა მხარეს. ეს გავლენას ახდენს კოგნიტურ აზროვნებაზე: ქალები კაცებზე მეტ ვერბალურ სტრატეგიებს იყენებენ იმ ამოცანის შესრულებისას, რომელსაც კოგნიტური აზროვნება სჭირდება. ჰიპოკამპუსის ურთიერთქმედება ტვინის სხვა სტრუქტურებთან გავლენას ახდენს დასწავლის პროცესზე და სქესობრივად დიმორფულია.
სტრესი
როგორც აღმოჩნდა, სტრესი არის სეროტონინის, ნორეპინეფრინის და დოფამინის გაზრდილი დონის გამომწვევი მიზეზი მამრი ვირთხების ბაზილარულ ამიგდალაში, იგივე არ შეიმჩნევა მდედრების შემთხვევაში. ამის გარდა, ობიექტის ცნობის უნარი ქვეითდება მამრებში მოკლევადიანი სტრესის გამომჟღავნების შედეგად. ნეიროქიმიური დონეები ტვინში შეიძლება შეიცვალოს სტრესის ექსპოზიციის პირობებში, კონკრეტულად იმ რეგიონებში, რომლებიც დაკავშირებულია სივრცით და არასივრცით მეხსიერებასთან (შუბლის წილი და ჰიპოკამპუსი). დოფამინის მეტაბოლიტის დონე იკლებს პოსტსტრესულ პერიოდში მამრი ვირთხის ტვინში. კონკრეტულად ჰიპოკამპუსის CA1 რეგიონში.
მდედრ ვირთხებში როგორც მოკლევადიანი (1 საათი), ასევე გრძელვადიანი (21 დღე) სტრესი, როგორც აღმოჩნდა, აუმჯობესებს სივრცით მეხსიერებას. სტრესს მამრი ვირთხების სივრცით მეხსიერებაზე საზიანო ეფექტი აქვს, ხოლო მდედრი ვირთხები ამ ფენომენს გარკვეულ წინააღმდეგობას უწევენ. სტრესის ქვეშ მყოფი მდედრი ვირთხის ნორეპინეფრინის დონე 50 %-ით იზრდება შუბლის წილში, მაშინ როცა მამრის 50 %-ით იკლებს.
კოგნიტური ამოცანები
ერთ დროს მიიჩნევდნენ, რომ სქესობრივი განსხვავებები კოგნიტური ამოცანების გადაჭრისას თავს არ იჩენდა სქესობრივ მომწიფებამდე. თუმცა ახალი კვლევებით დასტურდება, რომ კოგნიტურ და პრაქტიკულ უნარებს შორის განსხვავებები განვითარების ადრეულ ეტაპზეც არსებობს. მაგალითისთვის მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ სამი და ოთხი წლის ბიჭები უკეთესად უმიზნებენ და გონებაში ფიგურებს საათის ისრის მიმართულებით უკეთ ატრიალებენ, ვიდრე იგივე ასაკის გოგონები. მეორე მხრივ, ჯერ მოუმწიფებელი გოგონები უკეთესად იხსენებენ სიტყვების გარკვეულ სიებს. მსგავსი სქესობირი განსხვავებები შემეცნებაში უფრო შეესაბამება უნარის გარკვეულ ნიმუშს ვიდრე საერთო ინტელექტს.
სქოლიო
კატეგორია:ნეირომეცნიერება კატეგორია:სექსი
მალხაზ ხვედელიძე
მალხაზ ხვედელიძე (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (2004, დურბანი, სამხრეთ აფრიკა). ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი (2004, გდინია, პოლონეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით