cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2015)
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის რეფერენდუმები კატეგორია:2015 წლის რეფერენდუმები
ოსკარის 90-ე დაჯილდოება
ოსკარის 90-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 90-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. იგი გაიმართა 2018 წლის 4 მარტს დოლბის თეატრში, ჰოლივუდში, ლოს-ანჯელესში. მასში მონაწილეობას ღებდნენ 2017 წელს გამოსული ფილმები. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემს ABC. ცერემონია უკვე მეორედ წაიყვანა ჯიმი კიმელიმ.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
აზრა აქინი
აზრა აქინი (Azra Akın; დ. 8 დეკემბერი 1981, ალმელო, ნიდერლანდები) — თურქი მოდელი და მსახიობი. მის მსოფლიო 2002-ის გამარჯვებული.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1981 წლის 8 დეკემბერს ნიდერლანდების ქალაქ ალმელოში. დედა და მამა 1971 წელს გადავიდნენ საცხოვრებლად ნიდერლანდებში თურქეთიდან.
აზრა აქინი თურქეთის ისტორიაში მეორე მოდელია, ვინც მოუტანა თურქეთს გამარჯვება მის მსოფლიო-ზე.
აზრა აქინი თავისუფლად ფლობს ნიდერლანდურ, თურქულ და ინგლისურ ენებს.
იგი არის ერთ-ერთი ყველაზე სასურველი ქალი თურქეთში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:თურქი მოდელები კატეგორია:თურქი მსახიობები
არამა
არამა (Aramus guarauna) — ფრინველი, არამასებრთა ოჯახის ერთადერთი წარმომადგენელი.
ბუტაევო
ბუტაევო (Ботай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
არამა
აღწერა
საშუალო ზომის, ჭაობის ფრინველია. მისი სხეულის სიგრძე დაახლოებით 66 სმ-ს შეადგენს. ფრთის შლილი 102 სმ-ია, მასა 1,1 კგ. თავი პატარაა, ნისკარტი გრძელი, ოდნავ გვერდებზე გაბრტყელებული და ქვედა მხარეს მოღუნული. ფრთებ მომრგვალებული და ფართოა. კუდიც აგრეთვე მომრგვალებულია, შედარებით მოკლე. შეფერილია მურა-ზეთისხილისფრად; კისრის ქვედა მხარეს, მკერდსა და ფრთები გარე ბუმბულზე აყრია თეთრი ლაქები. ფეხები და ფეხის თითები გრძელია. სქესობრივი დიმორფიზმი (განხვავება დედალსა და მამალს შორის) სუსტადაა გამოხატული. ფრენისას წეროს წააგავს, ფრენს გაჭიმული კისრითა და ფეხებით.
ბუტაევო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 100 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 104 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98%).
არამა
გავრცელება
გვხვდება ხშირ ბუჩქნარში, ტყის მასივებში, ამიტომ უპირატესობას მტკნარწყლოვან დაჭაობებულ ადგილებს ანიჭებს. ასეთად შეიძლება ჩაითვალოს ტბის, ტბორის ან მდორე მდინარის დაჭაობებული ადგილები. კარიბის ზღვის კუნძულებზე მშრალ ტერიტორიებზე გვხვდება, წყლისგან მოშორებით. ხშირად შეიმჩნევა ბუჩქზე ან გამხმარ ხეზე ჩამომჯდარი არამა.
ცხოვრების ნირი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|გაშლილი ფრთა არამები უმთავრესად მარტო, გამრავლების დროს კი წყვილებად ცხოვრობენ. შეიძლება მცირე გუნდებადაც შეიყარონ, სადაც 12-მდე წევრია გაერთიანებული. ხშირ ბუჩქნარში ღამის ქანდარაზე ჯდომის დროს ძნელად შესამჩნევია, დანარჩენ დროს საკმაოდ აქტიურ ცხოვრებას ეწევა და არ იმალება, განსაკუთრებით საკვების ძიების დროს. ამით ახლოს დგას წეროებთან და დიდად განხვავდება მეჭვავიებისაგან.
კარგად ცურავს, თუმცა უხალისოდ ფრენს. საფრთხის შემჩნევის დროს უპირატესობას გაქცევად ანიჭებს, ვიდრე დიდ მანძლზე გადაფრენას და იმალება ახლომდებარე ბუჩქნარში. ფრენს ნელა, ნარნარად; ამ დროს ფეხებსა და კისერს გაიშვრს ხოლმე წეროსავით. მიწაზე მოუხერხებლად გადაადგილდება, წააგავს მთვრალის სიარულს, რის გამოც მიიღო თავიი ინგლისური დასახელება „limpkin“.
დიდ მანძილზე არ მიგრირებს, თუმცა წვიმის ან გვალვის პერიოდის დროს არეალის ფარგლებში ერთი ადგილიდან მეორეზე მომთაბარეობა შეუძლია. არამას ხმა არ წააგავს არცერთ სხვა ფრინველისას, არის მწივანა, დისონანსირებული, ძლიერი კივილი; აგრეთვე შეუძლია წყნარი წკარუნისებრი ბგერების გამოცემა. ეს ფრინველი დილით ადრე, ღამე ან მოღრუბლულ დღეებში ყვირის.
კვება
ძირითადად იკვებება მტკნარი წყლის მუცელფეხიანებით — ამპულიარიებით Pomacea-ის გვარიდან. ნელა გადაადგილდება წყალმარჩხ ადგილებში და ეძებს ამ არსებებს, ხშირად სიარულის დროს მაღლა წევს ერთ ფეხს და აშტერდება წყალს ან ნისკარტის ქექავს შლამს ფსკერზე. მუცელფეხიანის დაჭერის შემდეგ, მის ნიჟარას უკან, წყალში აგდებს. ბარტყები პირდაპირ მშობლების ნისკარტიდან იღებენ საკვებს. ამპულიარიების გარდა არამა იკვებება მიტილუსით, მწერებით, კიბოებით, ჭიაყელებით, ბაყაყებით, მცირე ზომის რეპტილიებითა და მცენარეთა თესლებით.
გამრავლება
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ბარტყი ბუდობენ მთელი წლის მონაკვეთზე. ბუდეს წყალთან ახლოს აშენებენ, მიწაზე ხშირ მცენარეულობაში, ბუჩქზე ან ხეზე მიწიდან 6 მეტრის სიმაღლემდე. სამშენებლო მასალად იყენებენ ლელქაშის ან ბალახის ღეროებს, მცენარეების გადახლართულ წვრილ ბოჭკოებს. დედალი დებს 4–8 (უფრო ხშირად 6) ჭუჭყიან თეთრ ან ღია ყავისფერ კვერცხს მურა ან რუხი ლაქებით, ზომაში 56×44 მმ-ია. ინკუბაცია 27 დღემდე გრძელდება. კრუხობს ორივე მშობელი და ბარტყებზეც ორთავენი ზრუნავენ. გამოჩეკილი ბარტყები მუქი ყავისფერი ღინღლით არიან დაფარული, ბუდეს ერთი დღის განმავლობაში ტოვებენ.
სქოლიო
კატეგორია:არამა
კათრინ უინიკი
კათრინ უინიკი (Katheryn Winnick; დ. 17 დეკემბერი, 1977, ეტობიკოკი, ონტარიო, კანადა) — კანადელი მსახიობი. ცნობილი გახდა ისეთ ფილმებსა და სერიალებში მონაწილეობისათვის, როგორებიცაა: „გასაოცარი“ (2008), „ ძვლები “ (2010), „ ვიკინგები “ (2013-2020), „ქურდობის ხელოვნება“ (2013) და „„ვუ“ ძალის მფლობელი მკვლელები“ (2019).
კარიერა
მარცხნივ|მინი|238x238პქ|კათრინ უინიკი 2019 წელს კათრინ უინიკის სამსახიობო კარიერა 1999 წელს დაიწყო. იგი ამ წელს ჯერ სერიალში „პარანორმალური ქრონიკები“ სიუზის ეპიზოდურ როლზე დაამტკიცეს, შემდეგ კი ასევე სერიალში „სტუდენტთა სხეულები“ ჰოლი ბენსონის როლზე, რომელსაც იგი 5 სერიის განმავლობაში ასრულებდა.
ამის შემდეგ იგი თამაშობდა ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა: „ის ფაქტორი“ (2002), „მამიკოს პატარა გოგონა“ (2002), „ორი კვირის შეცდომა“ (2002, ჰქონდა ტიფანის როლი), „რა იპოვა ალისამ“ (2003, ჰქონდა ჯულის როლი), „პირველი 50 პაემანი“ (2004, ასრულებს ახალგაზრდა ქალის როლს), „სატანის პატარა დამხმარე“ (2004, ასრულებს ჯენა ვულის როლს), „ჩვენი დრო ამოიწურა“ (2004, ასრულებს უეიფის როლს), „კიდევ მაკოცე“ (2006, ასრულებს ჩელისის როლს), „როცა ნიცშე ტიროდა“ (2007, ჰქონდა მთავარი, ლუ სალომეს როლი), „ცივი სულები“ (2009, ასრულებს სვეტას როლს), „ღამე და დღე“ (2010, ასრულებს ჯულის როლს) და ა.შ.
2019 წელს უინიკი სერიალში „„ვუ“ ძალის მფლობელი მკვლელები“ დაამტკიცეს მთავარ, კრისტინა გევინის როლზე. ამას მოჰყვა 2020 წელს ტელესერიალში „დიდი ცა“ შესრულებული ჯენი ჰოიტის მთავარი როლი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:კანადელი ქალი მსახიობები კატეგორია:იორკის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კარმენ-სალსედოს რაიონი
კარმენ-სალსედოს რაიონი (Distrito de Carmen Salcedo) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ლუკანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 437 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 768 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 473.66 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლუკანასის პროვინციის რაიონები
ემა ცუ ვალდეკ უნდ პირმონტი
ემა ცუ ვალდეკ უნდ პირმონტი (Emma zu Waldeck und Pyrmont; დ. 2 აგვისტო, 1858, ვალდეკი, გერმანია — გ. 20 მარტი, 1934, ჰააგა, ნიდერლანდები) — გერმანელი პრინცესა. ნიდერლანდების დედოფალი და ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგინია 1879-1890 წლებში როგორც ვილემ III-ის მეორე მეუღლე. ნიდერლანდების დედოფალ ვილჰელმინას დედა და მისი რეგენტი 1890-1898 წლებში.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|340x340პქ|ახლადდაქვრივებული ემა თავის ქალიშვილთან, დედოფალ ვილჰელმინასთან ერთად 1890 წელს ემა დაიბადა 1858 წლის 2 აგვისტოს გერმანიაში. იგი იყო ვალდეკ უნდ პირმონტის პატარა სამთავროს მთავარ გეორგ ვიქტორისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ელენა ნასაუელის ქალიშვილი. მას შემდეგ, რაც მისი უფროსი და, პრინცესა ელენა ცოლად გაჰყვა დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას უმცროს ვაჟს, ალბანის ჰერცოგ ლეოპოლდს ვალდეკების ოჯახი დაწინაურდა და ემასაც მიეცა შანსი, რომ პრესტიჟულად გათხოვილიყო. ამის გამო მშობლებმა იგი აღსაზრდელად მკაცრ კალვინისტ პასტორს მიაბარეს, რომელმაც ემას ხატვა, ქალის ხელსაქმეები და ფრანგული ლიტერატურა კარგად ასწავლა.
1879 წლის 7 იანვარს, აროლსენში ემა ცოლად გაჰყვა ნიდერლანდების მეფე ვილემ III-ს, რომლის პირველი ცოლი, დედოფალი სოფია ვიურტემბერგელი 1877 წელს გარდაიცვალა.
ქორწინებიდან მალევე, 1880 წლის 31 აგვისტოს ემამ თავისი ერთადერთი შვილი, პრინცესა ვილჰელმინა გააჩინა, რომელიც ამ დროს საერთოდ არ მოაზრებოდა მემკვიდრედ, რადგან ვილემ III-ს პირველი ცოლისგან ორი ვაჟი ჰყავდა, თუმცა მათი უშვილოდ და ნაადრევად დაღუპვის გამო ვილჰელმინა მეფის ერთადერთ მემკვიდრედ იქცა.
1890 წლის 23 ნოემბერს ვილემ III გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი მცირეწლოვანმა დედოფალმა ვილჰელმინამ დაიკავა, რომლის რეგენტიც დედოფალი ემა გახდა. სწორედ მის რეგენტობასთანაა დაკავშირებული ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგოს ნიდერლანდებისგან გამოყოფა, რომლის ტახტიც ემას ბიძამ, ადოლფ ნასაუელმა დაიკავა.
ემა რეგენტობას სერიოზულად ეკიდებოდა, ამიტომაც ცდილობდა მინისტრებთან კარგი ურთიერთობა შეენარჩუნებინა და ზუსტად მიჰყვებოდა კონსტიტუციური მონარქიის პრინციპებს. პარალელურად, იგი დიდ ყურადღებას უთმობდა თავისი ქალიშვილის განათლებას. აღსანიშნავია, რომ მას შემდეგ, რაც ვილჰელმინას 16 წელი შეუსრულდა ემა მასთან ერთად მართავდა ქვეყანას. 1898 წელს ვილჰელმინა 18 წლის გახდა და ემასაც რეგენტობა ჩამოერთვა, თუმცა მიენიჭა დედა-დედოფლის წოდება.
დედა-დედოფალი ემა გარდაიცვალა 1934 წლის 20 მარტს ჰააგას სამეფო სასახლეში, 75 წლის ასაკში. მისი გარდაცვალების მიზეზაც ბრონქიტი დასახელდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1934 კატეგორია:ნიდერლანდების კონსორტები კატეგორია:ქალი რეგენტები კატეგორია:დედა დედოფლები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები კატეგორია:ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგინიები
ვასილ ჩალაძე
ვასილ დიანოსის ძე ჩალაძე (დ. 9 სექტემბერი, 1913, სოფ. ნაკიეთი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 2010 რუსთავი) — ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე, პოლკოვნიკი, თბილისის ომის, შრომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარე.
ბიოგრაფია
1939 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. მალევე დაინიშნა ამავე ფაკულტეტის დეკანის მოადგილედ. 1941 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. დიდი სამამულო ომის დროს, 1941-1942 წლებში, მონაწილეობა მიიღო კარელიის ფრონტზე გერმანელი ფაშისტების წინააღმდეგ.
1942 წლის ივლისში საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის გადაწყვეტილებით კარელიის ფრონტიდან იგი გადმოიყვანეს ამიერკავკასიის ფრონტის განკარგულებაში ახალჩამოყალიბებულ ქართულ სამხედრო შენაერთებში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტის ბრძოლებში — დივიზიის პოლიტგანყოფილების უფროსი ინსტრუქტორის, პოლკის კომისრის, პოლკის მეთაურის მოადგილის თანამდებობებზე.
დიდი სამამულო ომის დამთავრების შემდეგ, 1946 წელს გადაიყვანეს რუსთავის ველზე ამიერკავკასიის მეტალურგიული კომბინატისა და ქიმიური ქარხნის მშენებლობასთან დაკავშირებით დანიშნეს ჯერ რუსთავის ქალაქკომის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგედ, 1951 წელს — ქალაქკომის მეორე მდივნად, ხოლო 1952 წლიდან 1957 წლამდე — პირველ მდივნად.
მალე ვასილ ჩალაძე დაწინაურდა საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პასუხსაგებ თანამდებობაზე. ერთხანს იმუშავა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ, ხოლო ათეული წლების განმავლობაში — თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მდივნად. ბოლოს თბილისის ომის, შრომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანთა საბჭოს ჩაუდგა სათავეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები კატეგორია:რუსთავის საპატიო მოქალაქეები (1970) კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:დიდი სამამულო ომის მონაწილეები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ვასილ კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კომუნიკე
კომუნიკე (communique соmmunicatio-დან — შეტყობინება, გადაცემა) — ოფიციალური შეტყობინება (უპირატესად საერთაშორისო ხასიათის) სახელმწიფო და საერთაშორისო ორგანიზაციების, ასევე სხვადასხვა ქვეყნის და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომამდგენლებისა მოლაპარაკებების შედეგების, საომარი მოქმედებების ან მსგავსის შესახებ. პირდაპირი ინფორმაციული ამოცანის გარდა, კომუნიკე შეიძლება უფრო არსებით შინაარსობრივ დატვირთვას ატარებდეს, როდესაც მასში გამოხატულია გამომქვეყნებელის პოზიცია პოლიტიკურ-უფლებრივ პრობლემებზე, მოცემულია მათი შეფასება, ქვეყნდება დაინტერესებული სუბიექტების მოვალეობები და მიზნები. რიგ შემთხვევებში კომუნიკე შეიძლება შეიცავდეს დოკუმენტურად გაფორმებულ მასალებს, სახელმწიფოთაშორისი კონტაქტების შედეგების შესახებ.
უნიანი (პიაუი)
უნიანი (União) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 52 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.
კომუნიკე
სქოლიო
კატეგორია:ტერმინები
უნიანი (პიაუი)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 654 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.35 კმ²-ზე. ფართობი 1 173 447 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნასიბა აბდულაევა
ნასიბა აბდულაევა (Nəsibə Məlik qızı Yarməhəmmədova; დ.15 ნოემბერი, 1961, სამარყანდი, უზბეკეთის სსრ, სსრკ) — უზბეკი მომღერალი, უზბეკეთის სახალხო არტისტი (1993).
ცხოვრება
ნასიბა აბდულაევა დაიბადა 1961 წლის 11 ნოემბერს, უზბეკეთის სსრ-ის სამარყანდის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრში, ქალაქ სამარყანდის ბოგიშამოლის სამეზობლოში. მისი დედა, ხალჩუჩუკ ხალიმაკულოვა, წარმოშობით ტაჯიკია, მამა მალიქ იარმაჰმადოვი, წარმოშობით ირანელია. ნასიბა აბდულაევა მამამისს ეთნიკურად სპარსელად თვლის.
1980 წელს დაქორწინდა აზერბაიჯანელ გიტარისტზე, ელდარ აბდულაევზე. ამ ქორწინებიდან მას ორი ვაჟი ჰყავს: ანვარ აბდულაევი და აქბერ აბდუალევი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:უზბეკი მომღერლები
ბონიტუ-დი-მინასი
ბონიტუ-დი-მინასი (Bonito de Minas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟანაუარიის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 673 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.48 კმ²-ზე. ფართობი 3 904 911 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
სიუანკუნ-სი
330px|მინიატიურა|default|სიუანკუნ-სის საერთო ხედი სიუანკუნ-სი (კიდული მონასტერი, გამარტ. ჩინ. 懸空寺) — სატაძრო კომპლექსი აგებულია კლდეზე წმინდა მთა ჰენშენის მახლობლად შანსის პროვინციაში, ჩინეთში. მონასტერი განლაგებულია ქალაქ დატუნიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 65 კმ-ში.
სიუანკან-სის რეგიონში დიდი ისტორიული მნიშვნელობა აქვს და ტურისტების სიმრავლით გამოირჩევა. მონასტერი 491 წელს ჩრდილოეთის ვეითა დინასტიის დროს აშენდა. კომპლექსი აერთიანებს ბუდისტურ, დაოსურ და კონფუციანურ საკურთხევლებს.
მონასტერში ციცაბო კედლის გასწვრივ დაახლოებით 40 დარბაზი და პავილიონია განთავსებული. ნაგებობები ხიმინჯებს ემყარება, რომლებიც თავის მხრივ კლდეშია ჩასობილი. თავად კლდე მონასტრის უკანა კედლად გამოიყენება. კლდეში გამოკვეთილია ბუდის გამოსახულება და ქანდაკებები.
მონასტერში საერთო ჯამში სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული 80 ქანდაკებაა. ყველაზე მსხვილი რელიეფური ამონაკვეთია ტატხატის გამოსახულება.
სიუანკან-სი 1982 წლიდან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მიერ ეროვნული ძეგლის სახელით სარგებლობს და სახელმწიფოს მიერ არის დაცული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინური კულტურა კატეგორია:ბუდიზმი კატეგორია:დაოიზმი კატეგორია:კონფუციანიზმი
ილავეს რაიონი
ილავეს რაიონი (Distrito de Ilave) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის ელ-კოლიაოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 847 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 54 138 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 62 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 874.57 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ელ-კოლიაოს პროვინციის რაიონები
ფრანტიშეკ პლანიჩკა
ფრანტიშეკ პლანიჩკა (დ. 2 ივნისი, 1904, პრაღა, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია — გ. 20 ივლისი, 1996, პრაღა, ჩეხეთი) — ჩეხი ფეხბურთელი, მეკარე. ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ტიტულოვანი ფეხბურთელი ჩეხოსლოვაკიის ფეხბურთის ისტორიაში. კარიერის ძირითადი ნაწილი გაატარა პრაღის „სლავიაში“, რომელთან ერთად რვაჯერ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი. 1934 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი და 1938 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალისტი ჩეხოსლოვაკიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 90-ე ადგილზე დასახელდა.
სანაკრებო კარიერა
1926–1938 წლებში ჩეხოსლოვაკიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 73 შეხვედრას ატარებს, აქედან 37 შეხვედრას ნაკრების კაპიტნის რანგში.
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
პლანიჩკამ მსოფლიო ჩემპიონატების 6 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ექვსივეჯერ ეროვნული ნაკრების კაპიტნის რანგში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიელი ფეხბურთელები კატეგორია:პრაღის სლავიას ფეხბურთელები კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები კატეგორია:1938 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
დულკადირი
დულკადირის ბეილიქი (Dulkadiroğulları Beyliği) — ანატოლიის თურქმანული ბეილიქი, რომელიც რუმის სელჩუკთა სასულთნოს დაშლის შედეგად ანატოლიის აღმოსავლეთ მხარეში ოღუზი (თურქმანული) კლანების მიერ ჩამოყალიბდა. ბეილიქი ქირშეჰირსა და მოსულს შორის მდებარე ტერიტორიას მოიცავდა. ოსმალთა იმპერიის გაძლიერებასთან ერთად ის ჯერ ბუფერულ ზონად, XVI საუკუნეში კი ოსმალთა იმპერიის ნაწილად იქცა.
დულკადირის ბეილიქი დღევანდელ — კაისერის, ელაზიღის, აინთაფის, მალათიის და ადიამანის — პროვინციებს მოიცავდა, ხოლო დედაქალაქი ელბისტანში, დღევანდელი თურქეთის ქაჰრამანმარაშის პროვინციაში მდებარეობდა.
ისტორია
ბეილიქის წარმოქმნა თურქ-ოღუზთა, ბოზოკის კლანის წარმომადგენელ ზულკადარ-ოღლი ზეინიდინ აჰმედ კარაჯა-ბეგის უკავშირდება, რომელმაც 1337 წელს ილხანიდებთან ბრძოლაში ელბისტანი დაიკავა და დამოუკიდებელი ბეილიქი ჩამოაყალიბა. დროთა განმავლობაში ბეილიქის მმართველები ფორმალურად ემორჩილებოდნენ, როგორც ეგვიპტის მამლუქთა სასულთნოს, ასევე ოსმალთა სახელმწიფოს. კარაჯა-ბეგმა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობები წარმართა კილიკიის სომეხთა სახელმწიფოს წინააღმდეგ. მისი დაკნინება მამლუქთა მფლობელობაში მყოფ, ქალაქ ალეპოს მმართველის, ბაი ბუღას მიერ. მამლუქთა სულთნის წინააღმდეგ მოწყობილ აჯანყებაში მონაწილეობით იწყება. რაც შემდგომ მისი დამხობის საფუძველი გახდა. მამლუქებმა კარაჯა-ბეგის ნაცვლად ელბისტანის გამგებლად მისი შვილი ჰალილ-ბეგი დანიშნეს.
თემურლენგის მიერ ელბისტანის, მალათიის და ბესნის დაპყრობის შემდეგ, კარაჯა-ბეგის შვილიშვილმა - მაჰმუდ ბეგმა საკუთარი სამფლობელო დაკარგა. მაჰმუდ ბეგმა კარგი ურთიერთობები დაამყარა ოსმალ მმართველებთან და მათი დახმარებით შეძლო ძალაუფლების აღდგენა. ამავდროუად, ის ასევე ებრძოდა რამაზანიდებსა და კარამანიდებს, რის შედეგადაც კაისერის დაპყრობა მოახერხა.
1442 წელს ტახტზე მაჰმუდ ბეგის შვილი სულეიმან-ბეგი ადის, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდგომ სამთავროში მემკვიდრეებს შორის შინა ომები იწყება. საკუთარი კანდიდატის ტახტზე დამტკიცების მიზნით, ბეილიქის შიდა საქმეებში ოსმალები და მამლუქებიც აქტიურად მონაწილეობდნენ. 1479 წელს ოსმალთა დახმარებით ტახტზე ბოზკურტ ალა ად-დინ-დაულა ავიდა. მისი ქალიშვილი აიშა-ხათუნი ოსმალთა სულთნის ბაიაზიდ II ცოლი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ანატოლიის ბეილიქები კატეგორია:თურქული დინასტიები
Yaki-Da
Yaki-Da — შვედური პოპ-ჯგუფი, რომელშიც შედიოდნენ მარი კნუტსენი და ლინდა შონბერგი. დუეტი შექმნა Ace of Base-ის წევრმა და პროდიუსერმა იუნას ბერგრენმა. იგი აგრეთვე იყო მათი სადებიუტო ალბომის პროდიუსერი და მასზე თითქმის ყველა (გარდა ორი) სიმღერის პროდიუსერი.
დუეტის სადებიუტო ალბომი Pride გამოვიდა 1995 წელს. წარმატება იქონია მისმა სინგლმა „I Saw You Dancing“, რომელიც მოხვდა Billboard Hot 100-ის 54-ე პოზიციაზე. Billboard-ის საცეკვაო ჩარტებში მან მე-11 ადგილი დაიკავა. ჯგუფს წარმატება ჰქონდა ევროპაში, ლათინურ ამერიკასა და აზიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Ace of Base კატეგორია:შვედური ელექტრონული ჯგუფები კატეგორია:ევროდენს ჯგუფები კატეგორია:1994 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:2000 წელს დაშლილი ჯგუფები
ლუი გეი-ლუსაკი
ჟოზეფ ლუი გეი-ლუსაკი (Joseph Louis Gay-Lussac; დ. 6 დეკემბერი, 1778 — გ. 9 მაისი, 1850, პარიზი) — ფრანგი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
ჟოზეფ ლუი გეი-ლუსაკი დაიბადა 1778 წლის 6 დეკემბერს „სენტ-ლეონარდ-დე-ნოლეტში (დღევანდელი ზემო ვიენას დეპარტამენტი). გეი ლუსაკის მამა იყო ანტონი გაი იყო ექიმის შვილი, რომელიც მოსამართლედ მუშაობდა. ჟოზეფს ჰყავდა ერთი ძმა და სამი და. 1703 წლისათვის მამა-შვილმა მიიღეს გეი-ლუსაკის სახელი. ლუი გეი ლუსაკმა ადრეული განათლება მიიღო ბურდუქსის კათოლიკურ „აბბეიში“, თუმცა ცხოვრების შემდგომ პერიოდში იგი ათეისტი გახდა. 1798 წელს იგი შედის ეკოლო პოლიტექნიკუმში (პარიზი). 1809 წელს გეი-ლუსაკი გახდა ქიმიის პროფესორი ამავე პოლიტექნიკუმში, ხოლო 1808-1832 წლებში იგი იყო სორბონის უნივერსიტეტში ფიზიკის პროფესორი. 1821 წელს ჯოზეფი აირჩიეს შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელ წევრად, ხოლო 1932 წელს იგი არჩეულ იყო ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად.
მოღვაწეობა
ლუი გეი-ლუსაკი მეცნიერების ისტორიაში შევიდა, უპირველესად, როგორც ცნობილი ქიმიკოსი. მან შეადგინა პროექტი და შეძლო და განახორციელა გოგირდმჟავას მიღება. თუმცა ქიმიურ გამოკვლევებთან ერთად მის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ფიზიკას. მან თავისი დროისათვის გასაოცარი საქმე ჩაიდინა — პირველი გაფრინდა საჰაერო ბურთით და მიაღწია 4000 მეტრ სიმაღლეს. ამ ფრენის დროს მან ბევრი მნიშვნელოვანი ფიზიკური დაკვირვება განახორციელა. დღესაც მის სახელს ატარებს მის მიერ აღმოჩენილი და გამოკვლეული გაზის კანონი. გაზების ფიზიკურ გარდაქმნებზე გამოკვლევების ჩატარებისას მეცნიერი დაინტერესდა ქიმიური რეაქციების ზეგავლენით გაზების მოცულობით თანაფარდობაზე.
გეი-ლუსაკი იყო ისეთი პიროვნება, რომ მას თავგზას არასოდეს არ უბნევდა რაიმე მარცხი ან სიძნელე, პირიქით — უფრო დიდ ძალას მატებდა ახალი მეთოდების შემუშავებასა და ხელსაწყოების კონსტრუირებაში. გაზის მოცულობის გასაზომი აპარატი, სპეციალური თერმომეტრი და მანომეტრები — ეს მხოლოდ ზოგიერთი ხელსაწყოებია, რომლებმაც საშუალება მისცეს მას დაწყებული საქმე ბოლომდე მიეყვანათ.
მიღწევები
1802 — გეი-ლუსაკი იყო პირველი, ვინც ფორმულირება გაუკეთა კანონს, რომელსაც შემდგომში გეი-ლუსაკუს კანონი ეწოდა. ეს კანონი მათემატიკურად შეიძლება შემდეგნაირად ჩაიწეროს:, სადაც p — მოცულობაა, T — აბსოლუტური ტემპერატურა ხოლო k — ბოლცმანის მუდმივაა.
1804 — მან და ჟან ბატიტს ბოიტმა განახორციელეს 7016 მეტრის სიმღლეზე ცხელი აირის ბალონით ასვლა დედამიწის ატმოსფეროზე დაკვირვებისათვის. მათ სურდათ სხვადასხვა სიმაღლეზე აეღოთ ჰაერის ნიმუშები (მათ ძირითადად ანიტერესებდათ ჰაერის ტენიანობა და ტემპერატურა)
1805 — გეი ლუსაკმა საკუთარ მეგობართან, ალექსანდერ ჰუმბოლდტთან ერთად აღმოაჩინა შემდეგი ფაქტი: ატმოსფეროს შემადგენლობა არ იცვლება წნევის შემცირებით (სიმაღლეზე ასვლა). აგრეთვე მან აღმოაჩინა, რომ წყალი შედგებოდა ორი ნაწილი წყალბადისა და ერთი ნაწილი ჟანგბადისაგან.
1811 — მან ცნო იოდი ახალ ელემენტად, აგრეთვე აღწერა მისი თვისებები და მანვე შესთავაზა მეცნიერებს სახელი „iode“.
იხილეთ აგრეთვე
გეი-ლუსაკის კანონი
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსები კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
პეგასი
მინი|250პქ|პეგასძე ამხედრებული [[ბელეროფონი]] პეგასი (Πήγασος) — ფრთოსანი ცხენი ძველბერძნულ მითოლოგიაში. გავრცელებული ვერსიით, მედუზა გორგონას სისხლიგან წარმოიშვა. მეორე ვერსიის თანახმად, იგი პოსეიდონისა და მედუზა ვაჟიშვილია. ხშირად გვხვდება სხვადასხვა ლეგენდებში, მაგალითად, ერთ-ერთი მითის თანახმად ბელეროფონი პეგასზე ამხედრდა და სწორედ ასე შეძლო მითური ქიმერას დამარცხება. გავრცელებული ლეგენდის მიხედვით ყველგან, სადაც ის ფეხს დაადგამდა წყარო ამოდიოდა, რომელიც პოეტებს შთააგონებდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:პოსეიდონის შთამომავლობა
ხაიმე III (მაიორკა)
ხაიმე III მამაცი (Jaime III; დ. 1315 — გ. 25 ოქტომბერი, 1349) — მაიორკის მეფე 1315–1349 წლებში.
ხაიმე III 9 წლის ასაკში ავიდა ტახტზე. დედის გარდაცვალების შემდეგ ის ხდება თავის უშვილო ბიძის სანჩო I-ის მემკვიდრე.
რეგენტების საბჭომ ხაიმე II აიძულა უარი ეთქვა ტახტზე ხაიმე III-ის სასარგებლოდ, ამასთანავე სანჩოს მიერ დაგროვილმა ვალებმა და 1331–1333 წლების ეპიდემიებმა ქვეყანა მიიყვანა იმ მდგომარეობამდე, რომ უკვე სრულწლოვანმა მეფემ ხაიმე III-მ ჩაიბარა მთლიანად განადგურებული და დაცარიელებული სახელმწიფო. ყოველივე აქედან გამომდინარე ხაიმე III იძულებული გახდა განეხორციელებინა პურის იმპორტი, რამაც უფრო მეტად გააუარესა ქვეყნის ფინანსური მდგომარეობა. ამას დაემატა ისიც, რომ 1337 წელს მეფემ ხელი მოაწერა კანონების კოდექსს და არაგონის მიმართ აღებულმა ვალდებულებამ იძულებული გახადა ომი წამოეყო გენუასთან. შედეგმაც არ დააყოვნა და ხაიმე III-მ დაკარგა გავლენა სხვადასხვა ბაზრებზე და ტერიტორიებზე, შესაბამისად ამას მოყვა ფინანსური კრიზისი.
1343–1345 წლებში პედრო IV არაგონელმა თითქმის წინააღმდეგობის გარეშე ხელში ჩაიგდო ხაიმე III-ის სამეფო, რომელსაც პედრო IV-მ შესთავაზა კომპენსაციის სახით სოლიდური თანხა, მაგრამ ხაიმე III ტახტის დათმობას არ შეეგუა.
ხაიმე III-მ საფრანგეთს მიყიდა მონპელიე და აღებული ფულით შეკრიბა ჯარი. 1349 წელს გადავიდა მალიორკაზე, ხოლო ლიუკმაიორის ბრძოლაში დაიღუპა. მისი შვილები ხაიმე და ისაბელა თავის თავს მოიხსენიებდნენ მაიორკის მეფეებად, მაგრამ მათ არავითარი ძალაუფლება არ ჰქონდათ მსგავსად არაგონის მეფეებისა, რომლებიც ფორმალურად ატარებდნენ მეფის ტიტულს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაიორკის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1315 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1349 კატეგორია:ბარსელონის დინასტია
არქი ჯგუფი
არქი (არქი ჯგუფი) — საინვესტიციო კომპანია, რომელიც დაფუძნდა 2006 წლის მაისში. თავდაპირველად კომპანია დაკავებული იყო საინვესტიციო და საკონსულტაციო საქმიანობით, 2008 წლიდან კი აქტიურად შემოვიდა საქართველოს დეველოპერულ ბაზარზე; კომპანიას აქვს პარტნიორების ქსელი როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. უცხოელ პარტნიორებთან ერთად შექმნილი პარტნიორული ქსელის მეშვეობით, კომპანიის საქმიანობის არეალი საქართველოს საზღვრებს ცდება. 2018 წელს „არქი ჯგუფს“ ჩაუტარდა რებრენდინგი და დაერქვა „არქი“.
არქი ჯგუფი სამშენებლო პროექტებს თბილისის თითქმის ყველა უბანში ახორციელებს; დედაქალაქის ცენტრალურ უბნებში კი მიმდინარეობს მასშტაბური პროექტები, მათ შორის მრავალფუნქციური სახოვრებელი კომპლექსი არქი თაუერის მშენებლობა ჭავჭავაძის გამზირზე. არქი ჯგუფს განხორციელებული აქვს რამდენიმე მასშტაბური პროექტი. ეს არის კომპანია პარტნიორების ქსელით, საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ. დღესდღეობით, კომპანია რამდენიმე სამშენებლო პროექტს ახორციელებს, მათ შორისაა, „არქი თაუერი“ — მრავალფუნქციური საცხოვრებელი კომპლექსი დიდ დიღომში, „სანსეტ კვარიათი“ — ელიტარული, სასტუმრო ტიპის აპარტამენტები კვარიათში, „სანსეტ შოვი“ — პირველი ოთხვარსკვლავიანი სასტუმრო შოვში.
სქოლიო
კატეგორია:საინვესტიციო კომპანიები
არნოლდ შონბერგი
არნოლდ შონბერგი (Arnold Schoenberg ან Schönberg (, (აშშ); ასევე, შენბერგი ; დ. 13 სექტემბერი, 1874 — გ. 13 ივლისი, 1951) — ავსტრიაში დაბადებული კომპოზიტორი, მუსიკის თეორეტიკოსი, პედაგოგი და ფერმწერი. დაკავშირებული იყო გერმანულ პოეზიასა და ხელოვნებაში არსებულ ექსპრესიონისტულ მოძრაობასთან და იყო ვენის მეორე სკოლის ლიდერი. ნაცისტური პარტიის აღზევების კვალდაკვალ შონბერგის მოდერნისტული და ატონალური მუსიკა მიჩნეული იქნა დეგრადირებულ მუსიკად (Entartete Musik). 1934 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა საცხოვრებლად, ხოლო 1941 წელს ამერიკის მოქალაქეც გახდა.
შონბერგის მიდგომამ ჰარმონიასა და მასალის განვითარებასთან ძლიერი გავლენა მოახდინა XX საუკუნის მუსიკალურ აზროვნებაზე. სულ მცირე სამი თაობის ევროპელი და ამერიკელი კომპოზიტორების დიდი ნაწილი შეგნებულად ავითარებდა მის ნააზრევს, ხოლო სხვები მძაფრად რეაგირებდნენ მის წინააღმდეგ.
თავის ადრეულ კარიერაში აფართოებდა გერმანული რომანტიზმის ორ, ჩვეულებრივ საპირისპიროდ მიჩნეულ, ბრამსის და ვაგნერის სტილებს. მოგვიანებით, მისი სახელი დაუკავშირდა ინოვაციებს ატონალობაში (თუმცა, თავად ეს ტერმინი ეზიზღებოდა), რომელიც ყველაზე დიდი პოლემიკის საგანი გახდა XX საუკუნის აკადემიურ მუსიკაში. 1920-იან წლებში განავითარა თორმეტტონიანი (დოდეკაფონიური) ტექნიკა – კომპოზიციის მეთოდი, რომელიც წარმოადგენს ქრომატიული გამის თორმეტივე საფეხურისგან შედგენილი ფიქსირებული სერიების მანიპულაციას. ასევე, შემოიღო ტერმინი „განვითარებადი ვარიაცია“ და იყო პირველი თანამედროვე კომპოზიტორი, რომელმაც დაიწყო მოტივების განვითარების ისეთი გზების გამოყენება, რომლებიც არ იყო დამოკიდებული ცენტრალურ, დომინანტურ მელოდიურ იდეაზე.
შონბერგი, ასევე, იყო კომპოზიციის გავლენიანი პედაგოგი. მის მოსწავლეებს შორის იყვნენ ალბან ბერგი, ანტონ ვებერნი, ჰანს აისლერი; მოგვიანებით, ჯონ კეიჯი, ლუ ჰარისონი, ერლ კიმი და სხვა ცნობილი მუსიკოსები. მისმა ბევრმა პრაქტიკამ, მათ შორის, კომპოზიციის მეთოდების ფორმალიზებამ, ასევე, აუდიტორიის ჩართვამ ანალიტიკურ აზროვნებაში, გამოძახილი ჰპოვა მთელი XX საუკუნის ავანგარდულ მუსიკალურ აზროვნებაში. მისი ბევრი სადავო შეხედულება მუსიკის ისტორიასა და ესთეტიკაზე გადამწყვეტი აღმოჩნდა XX საუკუნის ბევრი მუსიკოლოგის და კრიტიკოსისთვის, რომელთა შორისაც არიან თეოდორ ადორნო, ჩარლზ როზენი და კარლ დალჰაუსი, ასევე პიანისტები არტურ შნაბელი, ედუარდ შტოიერმანი და გლენ გულდი.
შონბერგის საარქივო მემკვიდრეობა დაცულია არნოლდ შონბერგის ცენტრში, ვენაში.
ადრეული წლები
ოც წელს გადაცილებული შონბერგი თავს ოპერეტების გაორკესტრებით ირჩენდა და ამავე დროს საკუთარ ნაწარმოებებსაც ქმნიდა, როგორიცაა „გასხივოსნებული ღამე“ (Verklärte Nacht) (1899). მოგვიანებით, ამ ნაწარმოების საორკესტრო ვერსიაც შექმნა, რომელიც მისი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ნაწარმოები გახდა. როგორც რიხარდ შტრაუსმა, ისე გუსტავ მალერმა აღიარეს მისი, როგორც კომპოზიტორის მნიშვნელობა, შტრაუსმა მისი Gurre-Lieder-ის, ხოლო მალერმა რამდენიმე ადრეული ნაწარმოების მოსმენისას.
1909 წლიდან რიხარდ შტრაუსი საკუთარ ნაწარმოებებში შედარებით კონსერვატიულ მუსიკალურ ენას დაუბრუნდა, რის შემდეგაც შონბერგს დიდ მნიშვნელობას აღარ ანიჭებდა, მალერმა კი ის პროტეჟედ აიყვანა და აგრძელებდა მის მხარდაჭერას მაშინაც კი, როცა შონბერგის მუსიკა მისთვის უკვე გაუგებარი გახდა. მალერი წუხდა იმაზე, თუ ვინ იზრუნებდა შონბერგზე მისი გარდაცვალების შემდეგ. შონბერგს, რომელიც თავდაპირველად დასცინოდა მალერს, აზრი შეეცვალა მისი მესამე სიმფონიის მოსმენის შემდეგ, რომელიც მისთვის „მეხის დაცემასავით“ იყო და რომელიც გენიოსის ქმნილებად მიაჩნდა. ამის შემდეგ ის მალერზე ისე საუბრობდა, როგორც წმინდანზე.
1898 წელს შონბერგი ლუთერანულ ქრისტიანობაზე მოექცა. მაკდონალდის მიხედვით, ეს გარკვეულწილად დასავლეთევროპულ კულტურასთან კავშირის გაძლიერების მიზნით, გარკვეულწილად კი, ანტისემიტიზმის აღზევების ფონზე თავდაცვის მიზნით მოხდა. 1933 წელს, ხანგრძლივი მედიტაციის შემდეგ, დაუბრუნდა იუდაიზმს, რადგანაც გაიაზრა, რომ „თავის რასობრივ და რელიგიურ კუთვნილებას ვერ გაექცეოდა“. ეს ნაბიჯი ნაციზმის წინააღმდეგ მისი პოზიციის ნათელი დაფიქსირებაც იყო. მოგვიანებითაც, ცხოვრების ბოლო ეტაპზე, იგი ებრაული რელიგიის წარმომადგენლად თვლიდა თავს.
1901-1914: ექსპერიმენტები ატონალობაში
1901 წლის ოქტომბერში შონბერგმა ცოლად შეირთო მატილდა ზემლინსკი, და დირიჟორის და კომპოზიტორის, ალექსანდერ ფონ ზემლინსკისა, რომელთანაც დაახლოებით 1894 წლიდან სწავლობდა. მას და მატილდას ორი შვილი ჰყავდათ: გერტრუდი (1902-1947) და გეორგი (1906-1974). გერტრუდი 1921 წელს მამამისის მოსწავლეზე, ფელიქს გრაისლეზე დაქორწინდა. 1908 წლის ზაფხულზე მატილდამ რამდენიმე თვით მიატოვა შონბერგი და წავიდა ახალგაზრდა ავსტრიელ ფერმწერთან, რიხარდ გერსტლთან. ამ პერიოდში აღინიშნება მკვეთრი ცვლილება კომპოზიტორის ნამუშევრებში. მეუღლის არყოფნის პერიოდში დაწერა „შენ მიყრდნობილი ხარ ვერცხლისფერ ტირიფს“ (Du lehnest wider eine Silberweide), მეცამეტე სიმღერა ციკლიდან „დაკიდებული ბაღების წიგნი“ (Das Buch der Hängenden Gärten), Op. 15, რომელიც გერმანელი მისტიცისტი პოეტის, შტეფან გეორგეს იმავე სახელწოდების კრებულს ეფუძნება. ეს იყო მისი პირველი კომპოზიცია, რომელიც ტონალობასთან დაკავშირებულ არცერთ მითითებას არ შეიცავს.
ამავე წელს დაასრულა თავისი ერთ-ერთი ყველაზე რევოლუციური ნაწარმოები, სიმებიანი კვარტეტი №2, რომლის პირველი ორი ნაწილი, თუმცა საკმაოდ ქრომატიული, ტონალობის ტრადიციულ ნიშნებს იყენებს, ბოლო ორი ნაწილი კი, რომელშიც ასევე გეორგეს ლექსებია გამოყენებული, გაბედულად ასუსტებს კავშირს ტრადიციულ ტონალობასთან. მიუხედავად ამისა, ორივე მოქმედება ტონალური აკორდით მთავრდება და ნამუშევარი არაა სრულად არატონალური. სიმებიანი კვარტეტის ტრადიციებისგან განსხვავებით, ის სოპრანოს ხაზსაც შეიცავს.
1910 წლის ზაფხულზე შონბერგმა დაწერა Harmonielehre, რომელიც მუსიკის თეორიის შესახებ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან წიგნად რჩება. დაახლოებით 1911 წლიდან იგი მიეკუთვნებოდა ხელოვანთა და ინტელექტუალთა წრეს, რომელიც მოიცავდა ლენე შნაიდერ-კაინერს, ფრანზ ვერფელს, ჰერვარტ ვალდენს და ელზე ლასკერ-შულერს.
1910 წელს შეხვდა ედუარდ კლარკს, ინგლისელ მუსიკის ჟურნალისტს, რომელიც მაშინ გერმანიაში მუშაობდა. კლარკი გახდა მისი ერთადერთი ინგლისელი მოსწავლე. მოგვიანებით მან, როგორც BBC-ს პროდიუსერმა, ბრიტანეთს გააცნო შონბერგის ბევრი ნაწარმოები და თავად შონბერგიც (ისევე, როგორც ვებერნი, ბერგი და სხვები).
კიდევ ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოები მისი ამ ატონალური (ან პანტონალური) პერიოდიდან არის „მთვარის პიერო“ (Pierrot Lunaire), Op. 21. ეს არის 1912 წელს დაწერილი ინოვაციური ციკლი ექსპრესიონისტული სიმღერებისა, რომელშიც ბელგიელ-ფრანგი პოეტის, ალბერ ჟიროს ლექსების გერმანული თარგმანებია გამოყენებული. ნაწარმოები იყენებს ვოკალურ ტექნიკას, სახელწოდებით Sprechstimme („საუბარი-სიმღერა“), რაც წარმოადგენს მელოდრამატულად წარმოთქმულ რეჩიტატივს და დაწერილია ქალის ხმის და ხუთი მუსიკოსისგან შემდგარი პატარა ანსამბლისთვის. ანსამბლი, რომელსაც დღეს „პიეროს ანსამბლს“ უწოდებენ ხოლმე, შედგება ფლეიტის (პიკოლოს), კლარნეტის (ბანის კლარნეტის), ვიოლინოს (ალტის), ჩელოს, მთხრობელის და ფორტეპიანოსგან.
ვილჰელმ ბოპს, ვენის კონსერვატორიის დირექტორს 1907 წლიდან, სურდა იმ მოძველებული გარემოს შეცვლა, რომელიც მისთვის რობერტ ფუქსთან და ჰერმან გრედენერთან ასოცირდებოდა. ბევრი კანდიდატურის განხილვის შემდეგ, 1912 წელს, მან პედაგოგის პოზიციები შონბერგს და ფრანც შრეკერს შესთავაზა. ამ დროს შონბერგი ბერლინში ცხოვრობდა. მისთვის უცხო არ იყო ვენის კონსერვატორია, სადაც ერთი წლით ადრე თეორიის კერძო კურსს ასწავლიდა. იგი სერიოზულად დაფიქრდა ამ შემოთავაზებაზე, მაგრამ საბოლოოდ უარი თქვა. ალბან ბერგისთვის მოგვიანებით მიწერილ წერილში აღნიშნავს, რომ ამის მთავარი მიზეზი „ვენის მიმართ სიძულვილი“ იყო და ასევე დასძენს, რომ ეს გადაწყვეტილება, შესაძლოა, ფინანსურად წამგებიანი იყო, მაგრამ თავს მაინც კმაყოფილად გრძნობდა. ორიოდე თვის შემდეგ შრეკერსაც მისწერა, რომ თანხმობა ამ უკანასკნელის მხრიდანაც არ იქნებოდა კარგი აზრი.
I მსოფლიო ომი
პირველმა მსოფლიო ომმა შონბერგის განვითარებაში კრიზისი გამოიწვია. სამხედრო სამსახურმა ხელი შეუშალა მის ცხოვრებას, როცა 42 წლის ასაკში, არმიაში გაიწვიეს. ის ვერ ახერხებდა განსაზღვრული დროის მანძილზე შეუწყვეტლად მუშაობას და ამის გამო ბევრი დაუსრულებელი ნამუშევარი და განუვითარებელი „დასაწყისები“ დაუგროვდა. ერთხელ, ზემდგომმა ოფიცერმა მოისურვა გაგება, მართლა იყო თუ არა იგი „ის ავადსახსენებელი შონბერგი“. კომპოზიტორმა უპასუხა: „მოგახსენებთ, რომ დიახ. არავის უნდოდა ის (შონბერგი) ყოფილიყო, ვიღაც აუცილებლად უნდა ყოფილიყო, ამიტომ გადავწყვიტე ისევ მე ვყოფილიყავი.“ (ნორმან ლებრეხტის მიხედვით (2001), ეს მინიშნებაა შონბერგის ბედზე, რომ „დისონანსის ემანსიპატორი“ გამხდარიყო.)
ალექს როსის შეფასებით, „საომარი ფსიქოზის აქტი“ იყო ის, რომ შონბერგმა პარალელი გაავლო გერმანიის საფრანგეთზე თავდასხმასა და თავის თავდასხმას შორის დეკადენტურ, ბურჟუაზიულ სახელოვნებო ფასეულობებზე. 1914 წლის აგვისტოში, გააკრიტიკა რა ბიზეს, სტრავინსკის და რაველის მუსიკა, დაწერა: „ახლა მოდის გამოღვიძება! ახლა ჩვენ ამ იაფფასიანებს მონობაში ჩავაგდებთ და ვასწავლით გერმანული სულის პატივისცემას და გერმანული ღმერთის თაყვანისცემას“.
დამოკიდებულება თანამედროვე კომპოზიტორებსა და პუბლიკას შორის უარესდებოდა, რის გამოც შონბერგმა 1918 წელს, ვენაში, დააარსა კერძო მუსიკალური პერფორმანსების საზოგადოება (Verein für musikalische Privataufführungen). მისი მიზანი იყო ისეთი ფორუმის უზრუნველყოფა, სადაც თანამედროვე მუსიკალური კომპოზიციების სათანადოდ მომზადება, რეპეტიციების ჩატარება და შესრულება იქნებოდა შესაძლებელი, მოდის კარნახის და კომერციის ზეწოლისგან თავისუფალ სივრცეში. მისი დაარსებიდან 1921 წლამდე, როდესაც ის ეკონომიკური მიზეზების გამო დაიხურა, საზოგადოებამ ფასიან წევრებს წარუდგინა 353 პერფორმანსი; კონცერტები კვირაში ერთხელაც კი ტარდებოდა. პირველი წელიწადნახევრის განმავლობაში შონბერგს თავისი ნაწარმოებების შესრულების უფლება არ მიუცია. სანაცვლოდ, საზოგადოების აუდიტორია ისმენდა სკრიაბინის, დებიუსის, მალერის, ვებერნის, ბერგის, რეგერის და სხვათა რთულ, თანამედროვე კომპოზიციებს.
დოდეკაფონიის განვითარება
მოგვიანებით, შონბერგმა შეიმუშავა დოდეკაფონიის (თორმეტტონიანი) მეთოდის ყველაზე გავლენიანი ვერსია, რომელსაც რენე ლეიბოვიცმა და ჰამფრი სიერლმა 1947 წელს ინგლისურსა და ფრანგულში ალტერნატიული სახელი – სერიალიზმი უწოდეს. ეს ტექნიკა აითვისა მისმა ბევრმა სტუდენტმა, რომლებიც ე. წ. ვენის მეორე სკოლის წარმომადგენლები იყვნენ, მათ შორის იყვნენ ანტონ ვებერნი, ალბან ბერგი და ჰანს აისლერი, რომლებზეც შონბერგმა ძლიერი გავლენა მოახდინა. გამოსცა არაერთი წიგნი, „ჰარმონიის თეორიიდან“ დაწყებული „მუსიკალური კომპოზიციის საფუძვლებით“ დამთავრებული. მათი დიდი ნაწილი ახლაც იბეჭდება და გამოიყენება მუსიკოსების და დამწყები კომპოზიტორების მიერ.
შონბერგი თავის განვითარებას უყურებდა, როგორც ბუნებრივ პროგრესს და სერიალიზმზე გადასვლის შემდეგ თავისი ადრინდელი ნაწარმოებები არ უარუყვია. 1923 წელს შვეიცარიელ ფილანთროპს, ვერნერ რაინჰარტს, მისწერა:
"ამჟამად, ჩემთვის უფრო დიდი მნიშვნელობა აქვს, რომ ხალხს ესმოდეს ჩემი ადრინდელი ნაწარმოებები... ისინი ჩემი გვიანდელი ნამუშევრების ბუნებრივი წინამორბედნი არიან და მხოლოდ ის, ვინც გაიგებს და ჩაწვდება მათ, შეძლებს გაიგოს გვიანდელი ნაწარმოებებიც, რომლებიც სცდება მოდურ აუცილებელ მინიმუმს. მე არ ვანიჭებ დიდ მნიშვნელობას იმას, რომ ვიყო მუსიკალური „ბუა“, არამედ სწორად გაგებული კარგი, ძველი ტრადიციის ბუნებრივი გამგრძელებელი!"
შონბერგის პირველი ცოლი 1923 წლის ოქტომბერში გარდაიცვალა. შემდეგი წლის აგისტოში ცოლად შეირთო გერტრუდ კოლიში (1898–1967), თავისი მოსწავლის, მევიოლინე რუდოლფ კოლიშის და. გერტრუდმა დაწერა ლიბრეტო შონბერგის ერთაქტიანი ოპერისთვის Von heute auf morgen, მაქს ბლონდას ფსევდონიმით. მისი თხოვნით, შონბერგის დაუსრულებელი პიესა, „იაკობის კიბე“ (Die Jakobsleiter), შესასრულებლად მოამზადა კომპოზიტორის მოსწავლემ, ვინფრიდ ცილიჰმა. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ (1951) მან დააარსა ბელმონტის მუსიკალური გამომცემლობა, რომელიც ძირითადად შონბერგის ნაწარმოებებს გამოსცემდა. შონბერგმა მუსიკალური კრიპტოგრამის სახით გამოიყენა ნოტები სოლ და მი♭ (გერმანულად: Es, ანუ „S“) „გერტრუდ შონბერგის“ აღსანიშნავად თავის „სიუიტაში“ სეპტეტისთვის, Op. 29 (1925).
1924 წელს გარდაიცვალა კომპოზიტორი ფერუჩიო ბუზონი, რომელიც პრუსიის ხელოვნების აკადემიაში, ბერლინში, კომპოზიციის მასტერკლასს ხელმძღვანელობდა და მის ადგილას შონბერგი დაინიშნა, თუმცა, ჯანმრთელობის პრობლემების გამო მუშაობის დაწყება 1926 წლამდე ვერ შეძლო. ამ პერიოდში მისი სტუდენტებიდან აღსანიშნავია კომპოზიტორები რობერტო გერჰარდი, ნიკოს სკალკოტასი და იოზეფ რუფერი.
მესამე რაიხი და ემიგრაცია ამერიკაში
აღნიშნულ თანამდებობაზე მუშაობა შონბერგმა 1933 წლამდე გააგრძელა, ადოლფ ჰიტლერის თაოსნობით ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლამდე. საფრანგეთში დასასვენებლად ყოფნის დროს გააფრთხილეს, რომ გერმანიაში დაბრუნება მისთვის საშიში იქნებოდა. შონბერგი ჯერ ოფიციალურად დაუბრუნდა ებრაულ რელიგიას პარიზის ერთ-ერთ სინაგოგაში, ხოლო შემდგომ, შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა ოჯახთან ერთად, თუმცა, სანამ ეს მოხდებოდა, წარუმატებლად სცადა ბრიტანეთში გადასვლა. ის შეეცადა, გამოეყენებინა თავისი ყოფილი სტუდენტის და იმჟამად BBC-ს უფროსი პროდიუსერის, ედუარდ კლარკის დახმარება ბრიტანეთში პედაგოგიური სამსახურის ან გამომცემლის პოვნაში, თუმცა ამან შედეგი არ გამოიღო.
პირველი პედაგოგიური თანამდებობა აშშ-ში მან ბოსტონში, მალკინის კონსერვატორიაში მიიღო. შემდგომ, გადავიდა ლოს-ანჯელესში, სადაც ასწავლიდა სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში და კალიფორნიის უნივერსიტეტში. ორივე უნივერსიტეტმა მუსიკალურ დაწესებულებებს თავიანთ კამპუსებში მოგვიანებით შონბერგის სახელი უწოდა.
1935 წელს, ოტო კლემპერერის რეკომენდაციით, რომელიც მაშინ ლოს-ანჯელესის ფილარმონიული ორკესტრის მუსიკალური დირექტორი იყო, კალიფორნის უნივერსიტეტში მიწვეულ პროფესორად დაინიშნა. მომდევნო წელს სრული პროფესორის თანამდებობაზე დააწინაურეს, სადაც მისი ხელფასი 5,100 აშშ დოლარი იყო წელიწადში. ამან საშუალება მისცა, 1936 ან 1937 წლის მაისში ეყიდა ესპანური ვილა უნივერსიტეტის კამპუსის ახლოს, 18,000 დოლარად. ეს მისამართი შერლი ტემპლის სახლის პირდაპირ მდებარეობდა, სადაც შონბერგი კოლეგა კომპოზიტორს და ტენისის პარტნიორს, ჯორჯ გერშვინს დაუმეგობრდა. შონბერგებმა მალე საოჯახო საქმეში დამხმარეების დაქირავებაც შეძლეს და კვირაობით, ნაშუადღევს, მასპინძლობდნენ წვეულებებს, რომლებიც საუკეთესო ყავით და ვენური ნამცხვრებით იყო განთქმული. ხშირი სტუმრები იყვნენ ოტო კლემპერერი (რომელიც კერძოდ სწავლობდა კომპოზიციას შონბერგთან 1936 წლიდან), ედგარ ვარეზი, ჯოზეფ ექრონი, ლიუს გრუნბერგი, ერნსტ ტოხი და ზოგჯერ ცნობილი მსახიობებიც, როგორებიც იყვნენ ჰარპო მაქსი და პიტერ ლორი. კომპოზიტორები ლეონარდ როზენმანი და ჯორჯ ტრემბლი ამ პერიოდში შონბერგთან სწავლობდნენ.
აშშ-ში გადასვლის შემდეგ შონბერგმა თავისი გვარის მართლწერა შეცვალა (Schönberg - Schoenberg).
1941 წელს შონბერგი შეერთებული შტატების მოქალაქე გახდა.
ცრურწმენა და გარდაცვალება
შონბერგის ცრუმორწმუნე ბუნებამ, შესაძლოა, გარკვეულწილად გამოიწვია მისი გარდაცვალება. კომპოზიტორს ჰქონდა „ტრისკაიდეკაფობია“ (რიცხვ 13-ის შიში). მისი მეგობრის, კატია მანის მიხედვით, შიშობდა, რომ ცამეტის ჯერად რიცხვში მოკვდებოდა. შესაძლოა, ეს 1908 წელს დაწყებულიყო, როცა დაწერა მეცამეტე სიმღერა ციკლიდან „დაკიდებული ბაღების წიგნი“. შონბერგს ისე ეშინოდა თავისი 65-ე დაბადების დღისა (1939), რომ მისმა მეგობარმა სთხოვა კომპოზიტორს და ასტროლოგს, დეინ რუდიარს, მოემზადებინა შონბერგის ჰოროსკოპი. რუდიარი ასეც მოიქცა და უთხრა შონბერგს, რომ ეს წელი, მართალია, საშიში იყო, მაგრამ არა ფატალური.
თუმცა, 1950 წელს, 76-ე დაბადების დღეზე, ერთმა ასტროლოგმა შონბერგს წერილი მისწერა, სადაც აფრთხილებდა, რომ ეს წელი კრიტიკული იყო: 7 + 6 = 13. ამან კომპოზიტორი გააოგნა და დეპრესიაში ჩააგდო, რადგან იმ მომენტამდე მხოლოდ ცამეტის ჯერად წლებს უფრთხოდა და ასაკის ციფრების შეკრება არასდროს უფიქრია. იგი გარდაიცვალა პარასკევს, 1951 წლის 13 ივლისს, შუაღამემდე ცოტა ხნით ადრე. შონბერგი მთელი დღე ლოგინად იყო, ავადმყოფი, აღელვებული და დეპრესიული. მისი მეუღლე, გერტრუდი, შონბერგის დის, ოტილიასთვის მეორე დღეს მიწერილ წერილში წერს, რომ კომპოზიტორი გარდაიცვალა 23 საათსა და 45 წუთზე, შუაღამემდე 15 წუთით ადრე. ოტილიასთვის მიწერილ სხვა წერილში, რომელიც 1951 წლის 4 აგვისტოთი თარიღდება, გერტრუდი განმარტავს:
"„დაახლოებით თორმეტს რომ თხუთმეტი წუთი აკლდა, საათს შევხედე და ჩემთვის ვთქვი: კიდევ მეოთხედი საათიც და უარესი გადავლილი იქნება. შემდეგ ექიმმა დამიძახა. არნოლდმა ორჯერ მძიმედ ამოისუნთქა, მისმა გულმა ძლიერად დაიწყო ცემა და ეს იყო დასასრული“."
შონბერგის ფერფლი მოგვიანებით, 1974 წლის 6 ივნისს, ვენის ცენტრალურ სასაფლაოზე გადაასვენეს.
მუსიკა
თანამედროვე არტ-მუსიკის რეპერტუარში არსებული შონბერგის მნიშვნელოვანი კომპოზიციები 50 წელზე უფრო დიდ პერიოდს მოიცავს. ტრადიციულად, ეს ნაწარმოებები სამ პერიოდად იყოფა, თუმცა, ეს დაყოფა სადავოა, რადგან ყველა პერიოდის მუსიკა საკმაოდ მრავალფეროვანია. მოსაზრება, რომ მისი თორმეტტონიანი პერიოდი „სიტილისტურად მსგავს ნამუშევრებს აერთიანებს, უბრალოდ ვერ მყარდება მუსიკალური დასაბუთებით“, ხოლო სხვა მნიშვნელოვანი მუსიკალური მახასიათებლები, განსაკუთრებით მოტივურ განვითარებასთან დაკავშირებული საკითხები, მთლიანად სცილდება პერიოდულ საზღვრებს. ამ პერიოდებიდან პირველი (1894-1907) უკავშირდება მაღალი რომანტიზმის გერმანელი კომპოზიტორების გავლენას და პოეზიასა და ხელოვნებაში გავრცელებულ ექსპრესიონისტულ მოძრაობას. მეორე (1908-1922) ხასიათდება ტონალურ ცენტრზე უარის თქმით, რაც მოიხსენიება (თუმცა, არა შონბერგის მიერ), როგორც „თავისუფალი ატონალობა“. მესამე პერიოდი (1923 წლის შემდეგ) იწყება შონბერგის მიერ დოდეკაფონიის, ანუ თორმეტტონიანი კომპოზიციური მეთოდის გამოგონებით. შონბერგის ყველაზე ცნობილი მოსწავლეები – ჰანს აისლერი, ალბან ბერგი, ანტონ ვებერნი ერთგულად მიჰყვებოდნენ მას ინტელექტუალური და ესთეტიკური გარდაქმნების ამ გზაზე, თუმცა ბევრი ექსპერიმენტით და განსხვავებული მიდგომებით.
პირველი პერიოდი: გვიანი რომანტიზმი
საუკუნეთა გასაყარზე დაწერილი სიმღერებით და სიმებიანი კვარტეტებით შონბერგი კომპოზიტორთა შორის უნიკალურ ადგილზე აღმოჩნდა. მისი მეთოდები ამჟღავნებდნენ ერთდრულად ბრამსის და ვაგნერის გავლენებს, რომლებიც, იმდროინდელი მსმენელების უმეტესობის თვალსაზრისით, ერთმანეთის დიამეტრულად საწინააღმდეგონი იყვნენ და გერმანული მუსიკის ორ ურთიერთგამომრიცხავ მიმართულებას წარმოადგენდნენ. მაგალითად, შონბერგის ექვსი სიმღერა, Op. 3 (1899–1903), ამჟღავნებს ტონალური ორგანიზაციის კონსერვატიულ სიცხადეს, რაც ტიპური იქნებოდა ბრამსისა და მალერისთვის და აჩვენებს კომპოზიტორის ინტერესს დაბალანსებული ფრაზების და ურღვევი ტონალური იერარქიის მიმართ. თუმცა, ამ სიმღერებში ასევე გვხვდება თამამი ინციდენტური ქრომატიზმი და გარკვეული მისწრაფება მოტივების ვაგნერული, „წარმომადგენლობითი“ ხასიათისკენ. ამ მიდგომების სინთეზი უმაღლეს წერტილს აღწევს სიმებიან სექსტეტში „გასხივოსნებული ღამე“ (Verklärte Nacht), Op. 4 (1899). ამ პროგრამულ ნაწარმოებში რამდენიმე გამოკვეთილი „ლაიტმოტივური“ თემა ვითარდება, თითოეული მათგანი კი გადაფარავს და იმორჩილებს წინამორბედს. ის მოტივური ელემენტები, რომელიც მთელი ნაწარმოების განმავლობაშია შენარჩუნებული, გამუდმებით იშლება, იცვლება და ხელახლა ერთდება. ამ ტექნიკას, რომელიც პირველ რიგში, ბრამსის მუსიკაში ვლინდება, შონბერგი განვითარებად ვარიაციებს ეძახდა. შონბერგისეული პროცესები ამ ნაწარმოებში ერთდროულად ორი სხვადასხვა გზითაა ორგანიზებული – ერთის მხრივ, ჩანს მოტივური იდეების ვაგნერული თხრობა, მეორეს მხრივ კი, ბრამსისეული მოტივური განვითარება და ტონალური სიცხადე.
მეორე პერიოდი: თავისუფალი ატონალობა
შონბერგის 1908 წლის შემდეგ დაწერილ მუსიკაში მრავალგვარი ექსპერიმენტია ტრადიციული გასაღებების და ტონალური ცენტრების გარეშე. მისი პირველი გამოხატულად ატონალური პიესა იყო სიმებიანი კვარტეტი Op. 10, სოპრანოსთან ერთად. ამ პიესის ბოლო ნაწილს არ აქვს გასაღების ნიშნები, რაც დიატონურ ჰარმონიასთან შონბერგის განშორების ფორმალური ნიშანი იყო. ამ ეპოქის სხვა მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია სიმღერების ციკლი „დაკიდებული ბაღების წიგნი“ (Das Buch der Hängenden Gärten), Op. 15 (1908–1909), ხუთი პიესა ორკესტრისთვის, Op. 16 (1909), ცნობილი „მთვარის პიერო“ (Pierrot Lunaire), Op. 21 (1912) და ასევე, დრამატული „მოლოდინი“ (Erwartung), Op. 17 (1909). თუმცა, მუსიკალური კონსტრუქციები ტონალური ცენტრების და კონსონანს-დისონანსის ტრადიციული ურთიერთმიმართების გარეშე შეგვიძლია აგრეთვე ვიპოვოთ მის კამერულ სიმფონიაში No. 1, Op. 9 (1906), ნაწარმოებში, რომელიც გამოირჩევა მთელტონიანი და კვარტული ჰარმონიული განვითარებით, დინამიური და უჩვეულო ანსამბლური ურთიერთობების წამოწყებით, რაშიც შედის დრამატული ჩართვები და არაპროგნოზირებადი ინსტრუმენტული შეთანხმებები. ბევრი ეს თვისება ტიპური გახდება XX საუკუნის ტემბრზე ორიენტირებული კამერული მუსიკისთვის.
მესამე პერიოდი: დოდეკაფონიური და ტონალური ნამუშევრები
1920-იან წლებში შონბერგი მუშაობდა წესრიგის ისეთი ფორმის განვითარებაზე, რაც მის მუსიკალურ ტექსტურას უფრო მარტივს და ნათელს გახდიდა. ამის შედეგი იყო „კომპოზიციის მეთოდი თორმეტი ტონით, რომლებიც მხოლოდ ერთმანეთთან არიან კავშირში“, სადაც ოქტავაში შემავალი თორმეტივე ტონი (კომპოზიციურად გამოუყენებელი) მიიჩნევა თანასწორად და არცერთ ნოტს ან ტონს არ გააჩნია ისეთი განსაკუთრებული სტატუსი, როგორიც კლასიკურ ჰარმონიაში ექნებოდა. შონბერგი ამ აღმოჩენის მნიშვნელობას მუსიკისთვის ალბერტ აინშტაინის მიერ ფიზიკაში გაკეთებული აღმოჩენების თანასწორად მიიჩნევდა. მან ეს აღმოჩენა თავისებურად გამოაცხადა. თავის მეგობართან, იოზეფ რუფერთან ერთად სეირნობისას თქვა: „მე გავაკეთე აღმოჩენა, რომელიც უზრუნველყოფს გერმანული მუსიკის უპირატესობას მომდევნო ასი წლის განმავლობაში“. ამ პერიოდიდან არის „ვარიაციები ორკესტრისათვის“, Op. 31 (1928); საფორტეპიანო პიესები, Opp. 33a და b (1931) და საფორტეპიანო კონცერტი, Op. 42 (1942). გავრცელებული შეხედულების საწინააღმდეგოდ, შონბერგის მიერ ამ ტექნიკის გამოყენება მკაცრად მეთოდური არაა და ფართოდ განსხვავდება ნაწარმოებიდან ნაწარმოებამდე. აქედან გამომდინარე, მისი დაუსრულებელი ოპერის, „მოსე და არონის“ სტრუქტურა არ ჰგავს მაგალითად, სტრუქტურას ფანტაზიისა ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის, Op. 47 (1949).
პირველი ნამუშევრები
მიუხედავად ამისა, მისი ნაწარმოებების უმეტესობა კარგად არ მიიღეს. კამერული სიმფონია No. 1-ის პრემიერამ 1907 წელს შეუმჩნევლად ჩაიარა. თუმცა, როდესაც ის ხელახლა შეასრულეს Skandalkonzert-ზე 1913 წლის 31 მარტს (ბერგის, ვებერნის და ზემლინსკის ნაწარმოებებთან ერთად) „ტაშის ხმაში ერეოდა კარის გაღების ხმებიც და მეორე სურათის დროს პირველი ჩხუბიც მოხდა“. მოგვიანებით, ბერგის „ალტენბერგის სიმღერის“ შემდეგ, მეორე ჩხუბიც დაიწყო, რა დროსაც შონბერგმა კონცერტი შეწყვიტა და ჩხუბისთავებს პოლიციის გამოძახებით დაემუქრა.