cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბელარუსი
უახლესი ისტორია
1918-19 წლებში მოიპოვა დამოუკიდებლობა რუსეთისაგან, 1941-44 წლებში ოკუპირებული იყო ფაშისტური გერმანიის მიერ. 1945 წელს გახდა გაეროს წევრი. 1991 წელს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა სსრ კავშირისაგან. დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა — შეიქმნა მინსკში. 1999 წელს ხელი მოეწერა შეთანხმებას რუსეთ-ბელარუსის კავშირის შექმნის შესახებ.
გეოგრაფია
thumb|left| ბელარუსის რესპუბლიკა ქვეყანა ცენტრალური ევროპის აღმოსავლეთში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: რუსეთი — აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით, ლიეტუვა და ლატვია — ჩრდილო-დასავლეთით, პოლონეთი — დასავლეთით, უკრაინა — სამხრეთით. ფართობი შეადგენს 207 600 კვ. კმ-ს, საიდანაც 25 % ტყეებზე მოდის. მთავარი მდინარეებია: ნემანი, პრიპიატი, დნეპრი. ბუნებრივი რესურსები — ტყეები, ტორფი, ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მცირე მარაგები, გრანიტი, დოლომიტური კირქვა, ცარცი, სილა, ხრეში, თიხა.
რელიეფი
ბელარუსს უკავია აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის დასავლეთი განაპირა ნაწილი. დამახასიათებელია მაღლობი, დაბლობი და ვაკე სივრცეები, რომელიც ადგილ-ადგილ დაჭაობებული და ტბიანია. ბელარუსის რელიეფის თავისებურება ძირითადად განაპირობა მეოთხეულმა კონტინენტურმა გამყინვარებამ (შემორჩენილია კარგად გამოხატული მორენული სერები). ტერიტორიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მხარე უჭირავს მყინვარისპირა ვაკეების ზოლს, რომლის დასავლეთით ბერეზინის ცენტრალური და სხვა მცირე ვაკეებია. ქვეყნის სამხრეთით მდებარეობს ბელარუსის პოლესიე. უკიდურეს სამხრეთშია მოზირის სერი.
გეოლოგიური აგებულება და სასარგებლო წიაღისეული
ბელარუსის ტერიტორია აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. ბაქნის სამხრეთ ნაწილში შემოჭრილია უკრაინის ფარი, აღმოსავლეთში კი - ვორონეჟის ანტეკლიზა. ბაქნის უძველესი საფუძველი მხოლოდ ბელარუსის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში შიშვლდება, სხვაგან იგი დაფარულია 1000-5000 მ სისქის ტერიგენული და კარბონატული ნალექებით (ზედაპროტეროზოურიდან ნეოგენამდე და ანთროპოგენამდე). ბელარუსი მდიდარია სხვადასხვა სასარგებლო წიაღისეულით (კალიუმის მარილები, ქვამარილი, ნავთობი, მურა ნახშირი, ქვანახშირი). ბევრგანაა თიხისა და სამშენებლო ქვის საბადოები, ტორფის ბუდობები და სხვა. არის მინერალური წყლებიც.
შიგა წყლები
ბელარუსის მდინარეები შავი და ბალტიის ზღვების აუზებს განეკუთვნება. მათი საერთო სიგრძე 51 000 კმ-ზე მეტია. დიდი მდინარეა დნეპრი, დასავლეთი დვინა, ნემანი. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში აქვს სათავე მდინარე ლოვატს (ნევის აუზი). მდინარეთა საზრდოობა შერეული ტიპისაა. იყენებენ სანაოსნოდ, ხე-ტყის დასაცურებლად. მდინარე პრიპიატი დნეპრ-ბუგის არხით დაკავშირებულია მდინარე ბუგთან. ბელარუსში მრავალი ტბაა, რომლებიც მდიდარია თევზით.
ტერიტორიული მოწყობა
ბელარუსი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულად იყოფა 6 ოლქად (voblast — ბრესტის, გომელის, გროდნოს, ვიტებსკის, მინსკისა და მოგილიოვის) და 1 მუნიციპალიტეტი (horad — ქალაქი მინსკი).
დემოგრაფია
2009 წლის მონაცემებით ბელარუსის მოსახლეობა შეადგენს 9 503 807 ადამიანს. აქედან ეთნიკურად ბელარუსი - 83,7 %, რუსი - 8,3 %, პოლონელი - 3,1 %, უკრაინელი - 1,7 % და სხვა - 3,2 %. ერთ კვადრატულ კილომეტრზე საშუალოდ 50 ადამიანი ცხოვრობს. მოსახლეობის 70 % ქალაქში მაცხოვრებელია. ბელარუსის უდიდესი ქალაქი და ამავდროულად დედაქალაქი არის მინსკი, სადაც 2015 წლის მონაცემებით 1 937 900 ადამიანი ცხოვრობს. სიდიდით მეორე ქალაქი არის გომელი (526 873 მაცხოვრებელი), ხოლო მესამე კი - მოგილევი (374 644). ბელარუსის სხვა დიდი ქალაქებია: ვიტებსკი (366 299), გროდნო (356 557), ბრესტი (330 934) და ა. შ.
Anochetus diegensis
Anochetus diegensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ბელარუსი
დემოგრაფია
როგორც ევროპული სახელმწიფოების უმრავლესობა, ბელარუსიც გამოირჩევა მოსახლეობის რაოდენობის შემცირების კუთხით. ასევე შეინიშნება საშუალო ასაკის ზრდის ტენდენციაც. კერძოდ, დღეის მონაცემებით მოსახლეობის საშუალო ასაკი 37 წელია და თუ ზრდა მსგავსი ტემპებით გაგრძელდა 2050 წლისთვის აღნიშნული მონაცემი 55-დან 65 წლამდე ავა. ეს ყველაფერი გამოიწვია ახალგაზრდა მოსახლეობის ქვეყნიდან გადინებამ.
ენა
ბელარუსს აქვს ორი სახელმწიფო ენა - რუსული და ბელარუსული. რუსულად საუბრობს მოსახლეობის უმრავლესობა - 72 %, ხოლო ბელარუსულად კი - მხოლოდ 11,9 %.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები კატეგორია:სლავური ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
ლამინარული დინება
ლამინარული დინება (lamina) — ბლანტი სითხის (ან აირის) მოწესრიგებული დინება, რომლის დროსაც სითხის მეზობელი შრეები ერთმანეთს არ შეერევა, ლამინარული დინება მდგრადია. პრაქტიკულად ხორციელდება რეინოლდსის რიცხვის შემდეგი მნიშვნელობების დროს:
სადაც:
Anochetus diegensis
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ლამინარული დინება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰიდროდინამიკა
კავკასიური ზერინთია
კავკასიური ზერინთია (Allancastria caucasica) — პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. მესამეული პერიოდის რელიქტი და იშვიათი სახეობა; კავკასიის ენდემი; გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი კავკასიის ტერიტორიაზე. საქართველოში სახეობა პირველად მოპოვებული და აღწერილია მდინარე რიონის ხეობიდან. კავკასიური ზერინთიის წინა ფრთების სიგრძე 28–30 მმ-ია, საერთო შეფერილობა — მკრთალი ყვითელი შავი ლაქებით. ფრთების კიდეებს გასდევს დაკბილული შავი არშია. უკანა ფრთის კიდე დაკბილულია. კიდესთან წითელი და ცისფერი ლაქებია განლაგებული. ფრთის ძირი და სხეული შემუქებულია. გავრცელების არეალი მოიცავს კავკასიას და იჭრება ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში. ნომინატური სახეობა ბინადრობს დასავლეთ საქართველოს კოლხურ ტყეში. კახეთის მშრალ, სუბტროპიკულ ტყეებში დაფრინავს სტაბილური ფორმა (აღმოსავლეთი საქართველო), ხოლო კავკასიონის დასავლეთ ნაწილში (აფხაზეთი, კრასნოდარის მხარე) — ქვესახეობა. თუმცა ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, ისინი მხოლოდ ვარიაციებს წარმოადგენენ.
ზერინთიას ტიპური ადგილსამყოფელია ბარისა და მთის კოლხური ტიპის ფართოფოთლოვანი ტყეები ზღვის დონიდან 200–2400 მ-ზე. ახასიათებს წყვეტილი არეალი, რაც წარსულში სახეობის ფართო გავრცელებაზე მიუთითებს. ამჟამად მისი რიცხოვნობა მცირდება, თუმცა ლოკალურ ადგილებში ზოგჯერ დიდი რაოდენობითაც გვხვდება.
კავკასიური ზერინთია წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. ბარში მარტ-მაისში ფრენს, მთებში კი — ივნის-ივლისში. იკვებება ყვავილებით, დენდროფილია. კვერცხდება და მატლის კვება მიმდინარეობს ძირმწარას გვარის სახეობებზე, მ. შ. ქართულ ძირმწარაზე (Aristolochia iberica). ჭუპრი იზამთრებს მსუბუქ პარკში.
ძირითადი მალიმიტებელი ფაქტორებია წყვეტილი არეალი და მონოფაგია. ამჟამად სახეობის ადგილსამყოფელი ანთროპოგენური ფაქტორების ძლიერ ზეგავლენას განიცდის ტიპური ბიოტების საკურორტო, სატურბაზო ზონებად ათვისების გამო.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფროსნისებრნი კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
რეუს დეპორტიუ (საფეხბურთო კლუბი)
პრიმერა დივიზიონის გათამაშებაში კლუბს მონაწილეობა არასდროს მიუღია. სეგუნდა დივიზიონში პირველად აღზევდა 2016 წელს.
ისტორია
კლუბი დაარსდა 1909 წლის 23 ნოემბერს, „რეუს სპორტ კლუბის“ დაშლის შედეგად. 1917 წლის 29 სექტემბერს კლუბი შეერწყა „ველოსიპედისტას“ და „ოლიმპიას“, შედეგად გახდა მულტი-სპორტული კლუბი „რეუს დეპორტიუ“.
1951 წელს კლუბი დაიყო 2 დამოუკიდებელ ნაწილად, ერთი ნაწილი არის „საფეხბურთო კლუბი რეუს დეპორტიუ“, მეორე სექცია კი ჰოკეის დაეთმო.
სეგუნდა დივიზიონ ბ-ში გატარებული მრავალი სეზონის შემდეგ, 2015 წელს, „რეუს დეპორტიუმ“ სცადა სეგუნდა დივიზიონში აღზევება. ჩემპიონატში მე-3 ადგილის დაკავების შემდეგ, აღსაზევებელი პლეი-ოფის მე-2 ეტაპზე დამარცხდა ფეროლის „რასინგთან“.
2015 წელს, კლუბმა შეძლო ესპანეთის თასის 1/32 ეტაპზე გასვლა, სადაც „ატლეტიკო მადრიდთან“ დამარცხდა. ამ სეზონში „რეუსმა“ ასევე ითამაშა სეგუნდაში აღსაზევებელ პლეი-ოფში, ამჯერად შეძლო მეტოქის, სანტადერის „რასინგის“ დამარცხება, გასვლაზე 3-0 გამარჯვების შემდეგ, საშინაო მატჩშიც მოიგო, ანგარიშით 1-0 და ისტორიაში პირველად აღზევდა მეორე დივიზიონში.
იარადამი (ბაშკირეთი)
იარდამი (Ярҙам; Ярдам) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 55 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (90 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბუზდიაკის რაიონის სოფლები
LoveGame
LoveGame (სიყვარულის თამაში) — ლედი გაგას სიმღერა. იგი შეტანილია მის სადებიუტო სტუდიურ ალბომში The Fame. სინგლი გამოიცა ლეიბლზე Interscope Records, Cherrytree Records, Streamline Records, Kon Live.
სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის სინგლები კატეგორია:2009 წლის სიმღერები კატეგორია:ლედი გაგას სიმღერები კატეგორია:სიმღერები ლედი გაგას ავტორობით კატეგორია:Interscope Records-ის სინგლები კატეგორია:სიმღერები RedOne-ის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები RedOne-ის პროდიუსერობით
შელიხოვის ყურე
შელიხოვის ყურე (Залив Шелихова) — ყურე ოხოტის ზღვაში, აზიის კონტინენტურ სანაპიროსა და კამჩატკის ნახევარკუნძულს შორის. მოქცეულია რუსეთის ფარგლებში. სიგრძე 650 კმ, შესასვლელის სიგანე 130 კმ, უდიდესი სიგანე 300 კმ, სიღრმე 350 მ. ნაპირები უპირატესად კლდოვანი და ფლატოვანია, სამხრეთ-აღმოსავლეთში დაბალია. ჩრდილოეთ ნაწილში ტაიგონოსის ნახევარკუნძულით იყოფა გიჟიგის (დასავლეთით) და პენჟინის (აღმოსავლეთით) უბეებად. სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს იამის უბე და იამის პატარა კუნძულები. მოქცევები არასწორი ნახევარდღიურია (სიმაღლე 12,9 მ-მდე პენჟინის ყურეში). დეკემბრიდან მაისამდე დაფარულია ყინულით. ჩაედინება მრავალი მდინარე, მ.შ. პენჟინა, გიჟიგა, იამა. ყურეში იჭერენ ქაშაყს, პალტუსს, ნავაგას, კამბალას და სხვ. სახელი ეწოდება მეზღვაურ გრიგოლ შელიხოვის პატივსაცემად.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ყურეები კატეგორია:წყნარი ოკეანის ყურეები
ბუზები (ჟან-პოლ სარტრი)
ბუზები (Les Mouches) 一 ფრანგი ეგზისტენციალისტი ფილოსოფოსისა და მწერლის, ჟან-პოლ სარტრის 1943 წლის პიესა. იგი წარმოადგენს „ელექტრას“ ერთგვარ ადაპტაციას, რომელზე ნარკვევებიც ეკუთვნით ისეთ ცნობილ ძველბერძნებს, როგორებიც არიან სოფოკლე, ესქილე და ევრიპიდე. სპექტაკლი მოგვითხრობს ორესტესა და მისი დის, ელექტრას ისტორიას, რომელთა მიზანსაც თავიანთი დედის - კლიტემნესტრა ს - და მისი საყვარლის, ეგისთეს მოკვლა წარმოადგენს.
როგორც ფილოსოფოსი, სარტრი პიესაში თან რთავს ეგზისტენციალურ პასაჟებს, კერძოდ, ეს მკვეთრად ვლინდება, როდესაც ელექტრა და ორესტე ებრძვნიან ზევსს და ერინიებს, არგოსის ქალღმერთებს.
სიუჟეტი
არგოსის მთავარ მოედანზე ზევსის ქანდაკებას ბუზები ეხვევიან. შემოდის ორესტე, რომელიც მსუქან ბუზებს იგერიებს, სასახლიდან საზარელი გოდება ისმის.
თხუთმეტი წლის წინ კლიტემნესტრამ, ორესტესა და ელექტრას დედამ და მისმა საყვარელმა ეგისთემ ბავშვების მამა აგამემნონი მოკლეს. ეგისთეს ორესტეს მოკვლაც უნდოდა, მაგრამ ბიჭი როგორღაც გადარჩა. ახლა კი შორეულ მხარეში გაზრდილი ვაჟი მშობლიურ ქალაქს უბრუნდება.
შემოდის ქალაქელის ტანსაცმელში გადაცმული ზევსი. ის განუმარტავს ორესტეს, რომ დღეს მიცვალებულების დღეა და ეს გოდება ცერემონიის დაწყების მაუწყებელია.
არგოსელები, მეფისა და დედოფლის მეთაურობით, თავიანთ მიცვალებულებსცოდვების შენდობას ევედრებიან.
სქოლიო
სქოლიო (ბერძნ. scholia, მრ. რ. scholion – ახსნა, განმარტება) — დამატებითი ტექსტი (განმარტება, წყარო, რედაქტორის შენიშვნა და ა. შ.), რომელიც მოთავსებულია სვეტის ძირში. ძირითადი ტექსტისგან გამოყოფილია სწორი ხაზით. სქოლიოს აწყობენ უფრო წვრილი კეგელით და დასმული აქვს ნიშანი (ციფრი ან ვარსკვლავი), რომელიც ძირითადი ტექსტის განსამარტავ ნაწილთან დასმული ნიშნის იდენტურია. სქოლიოს ნუმერაცია ან მიყოლებულია, ან დალაგებულია თავების (დარგების) მიხედვით.
ბუზები (ჟან-პოლ სარტრი)
სიუჟეტი
ქალაქში ხმა დადის, რომ აგამემნონის ვაჟი ცოცხალია. ზევსი აცხადებს, თუ ის შემთხვევით ორესტეს შეხვდება, ეტყვის, რომ „არგოსელები ცოდვიანები არიან, მაგრამ ისინი მონანიების გზას ადგანან. თავი დაანებეთ მათ, ახალგაზრდავ, თავი დაანებეთ, პატივისცემით მოექეცით ბუზებს, რომელთაც ხალხის ცოდვები იტვირთეს. წადით, მშვიდობიანათ წადით, კეთილი გზით იარეთ! თქვენ ამ დანაშაულის მონაწილე არ ხართ, ამიტომ არ უნდა გაიზიაროთ მათი მონანიება. თქვენ სრულიად განსხვავდებით მათგან, თქვენ შორის უზარმაზარი უფსკრულია“.
შუა სამწყარო
შუა სამწყარო — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონისა და შუა ფრონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 940 მეტრი, ყორნისიდან 6 კილომეტრი.
ბუზები (ჟან-პოლ სარტრი)
სიუჟეტი
ზევსი მიდის. ორესტე დაბნეულია. მან არ იცის, რა უპასუხოს უცნობს. ქალაქი, რომლის კანონიერი მეფე შეიძლება ყოფილიყო, მისთვის უცხოა, აქ მისი ადგილი არ არის. ორესტე არგოსიდან წასვლას გადაწყვეტს.
სქოლიო
ლიტერატურა
კატეგორია:წერა
შუა სამწყარო
ლიტერატურა
კატეგორია:ავნევის თემის სოფლები
ბუზები (ჟან-პოლ სარტრი)
სიუჟეტი
გამოჩნდება ელექტრა, რომელსაც ორესტე გაესაუბრება. ელექტრა უცხო ქვეყნიდან მოსულს უყვება, როგორ სძულს კლიტემნესტრა და ეგისთე. ელექტრა მარტოხელაა, არც მეგობრები ჰყავს და არც შეყვარებული, მაგრამ იმედს არ კარგავს - ერთ ადამიანს ელოდება...
შემოდის დედოფალი კლიტემნესტრა, რომელიც ელექტრას სთხოვს, ჩაიცვას სამგლოვიარო ტანსაცმელი: მალე მონანიების ცერემონიალი დაიწყება. კლიტემნესტრა ორესტეს რომ მოჰკრავს თვალს, გაკვირვებული ამბობს: მოგზაურები, როგორც წესი, ჩვენს ქალაქს გვერდს უვლიან, „მათთვის ჩვენი მონანიება - შავი ჭირია და ამ სენის გადადების ეშინიათ“.
ელექტრა დამცინავად აფრთხილებს ორესტეს, რომ სახალხო მონანიება არგოსელების ეროვნული სპორტია, ყველამ კარგად იცის ერთმანეთის დანაშაული. დედოფლის დანაშაული კი „ოფიციალური დანაშაულია, რომელიც, შეიძლება ითქვას, საფუძვლად უდევს სახეკლმწიფოებრივ წყობილებას“. ყოველ წელს, აგამემნონიოს მკვლელობის დღეს ხალხი მიდის გამოქვაბულთან, რომელიც, როგორც ამბობენ, ჯოჯოხეთს უკავშირდება. როდესაც გამოქვაბულის დახშული შესასვლელიდან უზარმაზარ ლოდს გადააგორებენ, „ჯოჯოხეთიდან მიცვალებულები წამოდგებიან და მთელ ქალაქს მოედებიან“. არგოსელები მათთვის მაგიდებსა და სკამებს ამზადებენ, ლოგინებსაც კი უშლიან. ელექტრა ამ სულელურ თამაშებში მონაწილეობას არ აპირებს. ესენი მისი მიცვალებულები არ არიან.
ელექტრა მიდის. მას კვალდაკვალ მიჰყვება კლიტემნესტრა, რომელიც ორესტეს ურჩევს, სასწრაფოდ წავიდეს ქალაქიდან. გამოჩნდება ზევსი. როდესაც ის შეიტყობს, რომ ორესტე წასვლას აპირებს, ხელსაყრელ ფასად წყვილ ცხენს სთავაზობს. ორესტე კი ეტყვის, რომ წასვლა გადაიფიქრა.
გამოქვაბულის წინ ხალხს მოუყრია თავი. გამოჩნდებიან ეგისთე და კლიტემნესტრა. ლოდს გადააგორებენ და შავი ხვრელის წინ მდგომი ეგისთე მოსანანიებელი სიტყვით მიმართავს მიცვალებულებს. მოულოდნელად გამოჩნდება ელექტრა, რომელსაც მკრეხელურად თეთრი კაბა აცვია. იგი არგოსელებს მოუწოდებს, შეწყვიტონ მონანიება და დაიწყონ ჩვეულებრივი ადამიანური ცხოვრება. მიცვალებულებმა კი მათ გულებში იცოცხლონ, ვისაც ისინი უყვარდა, მაგრამ საფლავებში არ წაუყვანიათ. უეცრად, გამოქვაბულის შესასვლელის ჩამკეტი ლოდი გრუხუნით ქვემოთ ჩამოგორდება. ბრბო გაშეშდება, შემდეგ კი მათი სიმშვიდის დამრღვევისკენ მიიწევს, რათა გაუსწორდეს მას. ეგისთე გააფთრებულ ბრბოს შეაჩერებს და შეახსენებს, რომ ზეიმის დღეს დასჯა კანონით ეკრძალებათ.
სასახლის სეფე-დარბაზში დგას ზევსის შემზარავი, გასისხლიანებული ქანდაკება, რომლის კვარცხლბეკთან ორესტე და ელექტრა იმალებიან. ირგვლივ უამრავი ბუზი ირევა. შემოდიან კლიტემნესტრა და ეგისთე. ორივე მათ მიერვე მოგონილმა ცერემონიამ საშინლად დაღალა. დედოფალი მიდის, ეგისთე კი ზევსის ქანდაკებას შესთხოვს, უწყალობოს მას სიმშვიდე.
სიბნელიდან ხმალშემართული ორესტე გამოვარდება. იგი ეგისთეს თავის დაცვას შესთავაზებს, მაგრამ ის უარზეა - სურს, ორესტე მკვლელად აქციოს. ჭაბუკი კლავს მეფეს, შემდეგ კი დედოფლის მოსაკლავად მიემართება. ელექტრას მისი შეჩერება სურს, მაგრამ „მას ზიანის მიყენება აღარ შეუძლია..“. მაშინ ორესტე თვითონ მიდის.
ელექტრა ეგისთეს გვამს დასცქერის: ნუთუ მას ეს უნდოდა? ის მოკვდა, მაგრამ მასთან ერთად ელექტრას შურისძიებაც მოკვდა. ისმის კლიტემნესტრას კივილი. „აი, ჩემი მტრებიც მოკვდნენ. წლების განმავლობაში ნაადრევად ვზეიმობდი მათ სიკვდილს, ახლა კი გულზე მარწუხები მიჭერს. ნუთუ თხუთმეტი წელი თავს ვიტყუებდი?“ - ეკითხება თავის თავს ელექტრა. ბრუნდება ორესტე; ხელები სისხლით აქვს დასვრილი. იგი ტავს თავისუფლად გრძნობს, მან სამართლიანი საქმე ჩაიდინა და მზად არის, მკვლელის ტვირთი ატაროს, რადგან ამ ტვირთში მისი თავისუფლებაა.
მსუქანი ბუზების გუნდი და-ძმას გარს ეხვევა. ისინი ერინიები, სინდისის ქენჯნის ქალღმერთები არიან. ელექტრას ძმა აპოლონის ტაძარში მიჰყავს, რათა ადამიანებისა და ბუზებისგან დაიცვას.
ორესტესა და ელექტრას აპოლონის კვარცხლბეკთან სძინავთ. და-ძმა იღვიძებს, თითქოს ნეხვის უზარმაზარი ბუზები იყვნენ, ისე იღვიძებენ ერინიები.
დას რომ შეხედავს, შეშფოთებული ორესტე აღმოაჩენს, რომ ელექტრა ერთ ღამეში საოცრად დამსგავსებია კლიტემნესტრას. ეს არც არის გასაკვირი:
ელექტრა, ისევე, როგორც დედამისი, საშინელი დანაშაულის მომსწრე გახდა. ერინიები ორესტესა და ელექტრას გარშემო გაშმაგებით ცეკვავენ. ელექტრა წუხს მომხდარის გამო. ძმის რჩევით, იგი უარს ამბობს მონანიებაზე. ორესტე მთელ პასუხისმგებლობას თავის თავზე იღებს, რათა საბოლოოდ იგრძნოს თავისუფლება.
შემოდის ზევსი, რომელიც ერინიებს დააშოშმინებს. ის არ აპირებს ორესტეასა და ელექტრას დასჯას, მას „ცოტაოდენი მონანიება“ სჭირდება. ზევსი ცდილობს, დაარწმუნოს ელექტრა, რომ მას მოკვლა არ უნდოდა, უბრალოდ, ბავშვობაში მკვლელობანას თამაში უყვარდა, ეს თამაში ხომ მარტომაც შეიძლება ითამაშო. ელექტრას ეჩვენება, რომ მან საკუთარ თავს უკვე გაუგო.
ზევსი ორესტესა და ელექტრას სთხოვს, ხელი აიღონ დანაშაულზე და იგი მათ არგოსის სამეფო ტახტზე დასვამს. ორესტე ამაზე უპასუხებს, რომ ამისი უფლება მას ისედაც აქვს. ზევსი ორესტეს აფრთხილებს, რომ ახლა მას ტაძრის გასასვლელში ფიწლებითა და ხელკეტებით შეიარაღებული არგოსელები ელოდებიან. ის კი კეთროვანივით მარტოა. ზევსი ორესტეასგან მოითხოვს, აღიაროს საკუთარი დანაშაული, მაგრამ იგი უარზეა. ზევსმა თვითონ შექმნა ადამიანი თავისუფალი. თუ მას არ უნდოდა, რომ დანაშაული მომხდარიყო, მაშინ რატომ არ შეაჩერა ეს ხელი, როდესაც ის მკვლელობას სჩადიოდა? ესე იგი, დაასკვნის ორესტე, ცაში არც სიკეთეა და არც ბოროტება, „იქ არავინაა, ვისაც შეუძლია, მიბრძანოს მე“.
ორესტეს თავისუფლება მის განდევნას ნიშნავს. ის თანახმაა - ყველა ადამიანმა თავისი გზა უნდა მოძებნოს. ზევსი მდუმარედ მიდის.
ელექტრა ორესტეს მიატოვებს. ელექტრას, როგორც კი წრეში ფეხს შედგამს, ერინიები დაესევიან. იგი ზევსს უხმობს. ელექტრა ცოდვებს ინანიებს და ერინიები თავს ანებებენ.
ერინიებს მთელი ყურადღება ორესტეზე გადააქვთ. იღება ტაძრის კარი და მოჩანს გააფთრებული ბრბო, რომელიც მზადაა, ნაკუწებად აქციოს ჭაბუკი. იგი არგოსელებს ამაყად განუცხადებს, რომ ჩადენილი მკვლელობის პასუხიმგებლობას საკუთარ თავზე იღებს. მან ეს ხალხისთვის გააკეთა: თავის თავზე აიღო ადამიანის დანაშაული, რომელიც ვერ გაუმკლავდა ამ ტვირთს და პასუხისმგებლობა არგოსის მოსახლეობას დააკისრა. ბუზებმა საბოლოოდ უნდა შეწყვიტონ არგოსელების ჩაგვრა. ახლა ეს ბუზები მისი საკუთრებაა. დაე, არგოსელებმა ახალი ცხოვრება დაიწყონ. ის მათ ტოვებს და ყველა ბუზი თან მიჰყავს. ორესტე წრიდან გამოდის და მისი. ერინიები კივილით დაედევნებიან.
პერსონაჟები
ზევსი (ბრძნული)/იუპიტერი (რომაული) 一 სპექტაკლში მთავარი ანტაგონისტი, ზევსი წარმოდგენილია ექსპოზიციაში , როგორც "ბუზებისა და სიკვდილის ღმერთი", თუმცა იგი ტრადიციულად ასოცირდება ცასთან, ელვასთან, ჭექა-ქუხილთან, კანონთან, წესრიგთან და სამართლიანობასთან.
ორესტე (ფილებუსი) 一 პიესის მთავარი გმირი, ის არის ელექტრას ძმა და აგამემნონის ვაჟი.
ელექტრა 一 ორესტეს და და აგამემნონის ასული.
აგამემნონი 一 არგოსის ყოფილი მეფე და ორესტესა და ელექტრას მამა. აგამემნონი ჯერ კიდევ სიუჟეტში მიმდინარე მოვლენებზე 15 წლით ადრე მოკლა ეგისთემ. ორესტეს მამის სიკვდილზე შურისძიების წყურვილი პიესის მთავარი ლაიტმოტივია.
კლიტემნესტრა 一 ეგისთეს ცოლი და ორესტესა და ელექტრას დედა.
ეგისთე 一 კლიტემნესტრას ქმარი.
ბუზები 一 ასევე ცნობილი, როგორც ერინიები ან „ჯოჯოხეთის ქალღმერთები“, ემსახურებიან ზევსს და სჯიან მათ, ვინც ცრუ ფიცს დებს.
ფონი
პიესა პირველად 1943 წელს დაიდგა, მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობის პირობებში და შეიძლება გარკვეულ პოლიტიკურ გამოძახილსაც წარმოადგენდეს. სარტს თავდაპირველად გერმანული ცენზურის წინააღმდეგ გაბრძოლება მოუწია, რადგან პარიზი, იმ დროს, გერმანული არმიის მიერ იყო ოკუპირებული. ერთ-ერთი რეპეტიციის დროს ახალგაზრდა კაცი მიდის სარტრთან და მას ეცნობა. როგორც შემდეგ გაირკვა, ეს პიროვნება ალბერ კამიუ იყო. გამომდინარე გერმანული ოკუპაციისა, სპექტაკლს მაყურებელთა მწირი რაოდენობა ესწრებოდა, თუმცა კრიტიკოსთა მხრიდან პიესამ დიდი მოწონება დაიმსახურა. სიმონ დე ბოვუარისთვის სპექტაკლის შთაბეჭდილება და ეფექტურობა შემდეგნაირი იყო:"„შეუძლებელია სპექტაკლის მნიშვნელობების შეცდომით გააზრება; სიტყვა თავისუფლება, რომელიც ორესტეს პირიდან ამოვიდა, არღვევდა ჩვენს ცნობიერებას“."1947 წელს პიესა პირველად დაიდგა აშშ-იც, ვასარის კოლეჯში და შემდეგ ნიუ-იორკის საპრეზიდენტო თეატრში. ნიუ-იორკ ტაიმზის მიმოხილვაში ლესტერ ბერშტეინი დადებითად გამოეხმაურა დადგმას და აღნიშნა:"„დრამატურგიულმა ხელოვნებამ შეიძინა კიდევ ერთი სპექტაკლი ბუზების სახით, ამ დრამატული ისტორიის რამდენიმე თეატრალურად ეფექტური ხელსაწყოს გამოყენებით'"სარტრის პირადი ბიოგრაფის თქმით, ორიგინალი პიესის მთლიანი ალეგორიაა 1941 წელს პარიზში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით. საუბარია პარიზში, გერმანელი სამხედეროების მიერ რვა პატიმრის სიკვდილით დასჯაზე. გამომდინარე იქიდან, რომ ნაცისტთა ხელისფულება წიგნს აკრძალავდა, სარტრს მისი იერის შეცვლა მოუწია. სიმონ დე ბოვუარი, სარტრის მეუღლე, იხსენებდა, რომ პიესის პირველი მოქმედება შთაგონებული იყო ქალაქ ემბორიოთი, „ყველა იმ ჩაკეტილი სახლითა და შენობით, რომელიც მზის ქვეშ, ცეცხლის ალში იყო გახვეული“. მეორე მოქმედებაზე დიდი გავლენა იქონია ავტორის მიერ ეტრუსკების დაკრძალვის ცერემონიის გაცნობამ.
სარტრის ფილოსოფია
ერთმა მკვლევარმა კავშირი პიესასა და სარტრის ფილოსოფიას შორის შემდეგნაირად ახსნა:"„პიესა იკვლევს თავისუფლებისა და პასუხისმგებლობის თემებს ეგზისტენციალურ ჭრილში, რომელიც მშვიდობისმოყვარე ფილებუსის მეამბოხე ორესტედ ქცევაში ვლინდება. ადამიანი შეიძლება არ იყოს მზად დღევანდელი კრიზისისთვის წარსული გამოცდილებვისდა გამო. ორესტე ეწინააღმდეგება არაკეთილსინდისიერებას და კონგრუენტულობას აღწევს საკუთარი მოთხოვნების გათვალისწინებითა და მდგომარეობის სრული გათვალისწინებით“."სარტრის ფილოსოფიური გაგებით, თავისუფლების იდეა არ მდგომარეობს რაიმეს გაკეთებაში. მისი თქმით, შენ თავისუფალი ხარ, ე.ი. ყოველთვის გაგაჩნია არჩევანი, „მაშასადამე აირჩიე“. მისი თქმით, ადამიანის თავისუფლების იდეა მდგომარეობს იმაში, რომ „მან თავად განსაზღვროს საკუთარი სურვილები“.
პიესაში, აგრეთვე, ცალსახად ვლინდება ფრიდრიხ ნიცშეს გავლენა სარტრზე. შეიძლება ითქვას, რომ ორესტე აკმაყოფილებს ნიცშეს მიერ წამოყენებული ზეადამიანის კონცეფციის კონდიციებს, ისევე, როგორც მისი ძალიან ცნობილი პერსონაჟი - ზარათუშტრა - ნაწარმოებიდან ესე იტყოდა ზარატუსტრა. ორესტეს ეუფლება უნარი, გაინთავისუფლოს გონება დოგმებისგან და სხვების შთაბეჭდილებებისგან და, ამის მაგივრად, იფიქროს მორალურ აღმასვლაზე. ზარათუსტრას მსგავსად, ორესტეც გრძნობს, რომ უნდა ჩავიდეს ხალხთან და გაუხილოს მათ თვალები (თუმცა ზარატუსტრასგან განსხვავებით, ორესტე ამას თანაგრძნობის გამო აკეთებს). ზევსთან დებატისას ორესტე საუბრობს იმ საკითხთან დაკავშირებითაც, რომ იგი იმ მორალური უღელის გარეთაა, რომლითაც გარშემომყოფები ცდილობენ მის შეკაზმვას - შეიძლება ითქვას, რომ ეს იდეა პირდაპირ კავშირს ბადებს ნიცშეს ფილოსოფიურ ნაშრომთან - სიკეთისა და ბოროტების მიღმა - და, ასევე, ირიბადაა აღწერილი ნიცშეს სხვა ნაწარმოებებშიც. ორესტე არ არის შებოჭილი სიკეთისა და ბოროტების ცრუ დიქოტომიით, არამედ იღებს მას, რაც მოხდა, და ფოკუსირდება საკუთარ აწმყოსა და მომავალზე.
პარალელი ორესტეასთან
ბუზები არის ესქილეს ტრილოგიის ნაწილის, ორესტეს თანამედროვე ვარიაცია. მიუხედავად იმისა, რომ სარტრი ესქილეს უჩვეულო თხრობის სტილს უგულებელყოფს, ის პიესას საკუთარ შეხედულებებს არგებს ისეთი თემებით, როგორიცაა დსიქოლოგიური მონობისგან გათავისუფლება და ა.შ. სარტრი განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ორესტეს ტრილოგიის მეორე ნაწილზე. ესქილესგან განსხვავებით, რომლის ნაწერებშიც შურისძიების თემას დიდი ადგილი უკავია, სარტრთან ორესტე არ კლავს ეგისთესა და კლიტემნესტრას შურისძიებისთვის ან იმის გამო, რომ „ეს მათი ბედი იყო“, არამედ არგოსის ხალხის გულისთვის, რათა ისინი მონობისგან გათავისუფლდნენ. სარტრი მკვეთრად ამახვილებს ყურადღებას იმ ფაქტზე, რომ ორესტე თავად იღებს ამ გადაწყვეტილებას, ყოველგვარი გარე ძალების ჩარევისა და ხელმძღვანელობის გარეშე, რაც, ერთგავრად, წინააღმდეგობაში მოდის ესქილეთან. სარტრი ამცირებს კლიტემნესტრას ისე, რომ გაცილებით დიდი აქცენტი გაკეთდეს დედის მკვლელობაზე, ეს კი ესქილეს ვერსიაში ასე არ ვლინდება. მიუხედავად იმისა, რომ ელექტრა კლიტემნესტრას სიკვდილის შემდეგ დანაშაულის გრძნობას განიცდის, ორესტე არ გრძნობს სინანულს დედის მკვლელობით. სარტრის მრისხანების აღქმა განსხვავდება ესქილესეული აღქმისგან იმით, რომ სარტრის პერსონაჟები, ჩადენილ დანაშაულზე შურისძიების ნაცვლად, ცდილობენ დანაშაულის გამოწვევას მათგან, ვინც თავად ჩაიდინა დანაშაული. სარტრი ამით მორჩილებაზე ამახვილებს ყურადღებას; მას სურს დაამტკიცოს, რომ სინანული მხოლოდ მაშინ უნდა იგრძნოს ადამიანმა, თუ ჩადენილი ქმედება არასწორია.
კონსტანტინე კოჩეტოვი
კონსტანტინე ალექსანდრეს ძე კოჩეტოვი (Константин Алексеевич Кочетов; დ. 17 მარტი, 1932, სადგური ლევ ტოლსტოი) — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, არმიის გენერალი. სკკპ წევრი (1956).
ბიოგრაფია
კონსტანტინე კოჩეტოვი არმიაში იყო 1950 წლიდან. დაამთავრა ლვოვის შჩორსის სახელობის ქვეითთა სასწავლებელი, ფრუნზეს სახელობის აკადემია, გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემია. 1973 წელს დაინიშნა დივიზიის მეთაურად. 1975 წელს კორპუსის მეთაურია, 1978 წელს არმიის სარდალი, 1979 წელს — იმიერბაიკალის სამხედრო ოლქის სარდლის პირველი მოადგილე, 1981 წელში — ჯარების სამხრეთის ჯგუფის სარდალი, 1986 წელს — მოსკოვის ოლქის სარდალი, 1989 წლის თებერვლიდან —თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე, სსრ კავშირის სახალხო დეპუტატი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:სსრ კავშირის სახალხო დეპუტატები კატეგორია:სსრ კავშირის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრ კავშირის თავდაცვის მინისტრის მოადგილეები
ჯორჯია ჰეილი
ჯორჯია თეოდორა ჰეილი ( ინგლ. Georgia Theodora Hale დ. 25 ივნისი,  1900 წ.  სენტ-ჯოზეფი აშშ. - გ. 17 ივნისი, 1985, ჰოლივუდი, კალიფორნია, აშშ) –  ამერიკული მუნჯი კინოს მსახიობი.
ბიოგრაფია
მინი|[[ოქროს ციებ-ცხელება|"ოქროს ციებ-ცხელება" 1925 წ.]] ჯორჯია თეოდორა ჰეილი დაიბადა 1900 წლის 27 ივნისს მისურის შტატ სენტ-ჯოზეფში. მისი მშობლები იყვნენ ჯორჯ ვაშინგტონი ჰეილი და ლორა იმბრი. ჰყავდა ორი უფროსი და - ევგენია და ელენე. მალე მისი ოჯახი ილინოისში გადავიდა საცხოვრებლად. მარცხნივ|მინი|[[ჩარლი ჩაპლინი|ჩარლი ჩაპლინთან ერთად ფილმში "ოქროს ციებ-ცხელება"]] 1922 წელს ჯორჯია ჰეილმა გაიმარჯვა „ მის ჩიკაგოს “ კონკურსში და მამის დიდი წინააღმდეგობის მიუხედავად, ფულით, რომელიც ჯილდოდ გადასცეს,  გაემგზავრა ნიუ იორკში. მას სურდა თეატრის მსახიობობა, მაგრამ მისი მცდელობა წარუმატებელი გამოდგა და   ჰოლივუდში გადავიდა, სადაც 1925 წელს  ითამაშა თავის პირველ ფილმში "მაშველი მონადირეები" (რეჟისორი იოზეფ ფონ სტერნბერგი). მინი|გადაღებებზე 1925 წ. ჯორჯია მეგობრობდა მსახიობ ლიტა გრეისთან (ჩარლი ჩაპლინის მეუღლე), რომელიც ასრულებდა მთავარ როლს ჩარლი ჩაპლინის ფილმში „ოქროს ციებ-ცხელება “. გადაღებები დაწყებული იყო, როდესაც ლიტა დაფეხმძიმდა და როლზე უარი თქვა. ლიტას შემცვლელად რეჟისორმა ჯორჯია მიიწვია. ხსენებულ ფილმში შესრულებულმა როლმა ჯორჯია ჰეილი ცოტა ხნით ვარსკვლავად აქცია, თუმცა ხმოვანი კინოს გამოჩენამ უარყოფითი გავლენა მოახდინა მის კარიერაზე. 1928 წელს გამოვიდა მუნჯი ფილმი „უკანასკნელი მომენტი“, რამაც დაასრულა ჯორჯიას სამსახიობო კარიერა. ეს ბოლო ფილმი იყო მსახიობის მონაწილეობით. მიუხედავად ამისა, ჩარლი ჩაპლინმა ჯორჯია  1931 წელს მიიწვია ეპიზოდურ როლზე ფილმში „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები“, სადაც ერთ-ერთ ეპიზოდში შეცვალა ვირჯინია ჩერილი, რომელიც ბოლო სცენის გადაღების წინ მოულოდნელად სილამაზის სალონში წავიდა.
პირადი ცხოვრება
სამსახიობო კარიერის დასრულების შემდეგ, ჯორჯია ცეკვას ასწავლიდა. შემდეგ გასული საუკუნის 20-იანი წლების ბოლოს ჯორჯია სამხრეთ კალიფორნიაში უძრავი ქონების ინვესტირებით დაკავდა. ამ საქმიანობით მან დიდი ქონება დააგროვა. გარკვეული დროის განმავლობაში მისი კომპანიონი იყო   ჩარლი ჩაპლინი. 1983 წელს დოკუმენტურ ფილმში „უცნობი ჩაპლინი“ ჯორჯია ჰეილი თბილად იხსენებდა   ჩაპლინთან მუშაობის პერიოდს. მან ასევე დაწერა წიგნი ამის შესახებ, რომელიც მხოლოდ 1995 წელს გამოიცა, მისი გარდაცვალებიდან 10 წლის შემდეგ. 1950-იან წლებში ჯორჯიამ დაწერა გამოუქვეყნებელი ნოველა სახელწოდებით "სიცოცხლის ზღვარი", თუმცა ვერ დაიმსახურა გამომცემლების მოწონება.
ჯორჯია ჯეილი  არასდროს ყოფილა დაქორწინებული. იგი სიცოცხლის  ბოლო 15 წლის განმავლობაში თავის მეგობარ მამაკაცთან ერთად ცხოვრობდა, რომელსაც ქონების დიდი ნაწილი დაუტოვა  გარდაცვალების შემდეგ, 1985 წლის 17 ივნისს.
სქოლიო
კატეგორია:მსახიობები სფეროებისა და ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობი ქალები საუკუნის მიხედვით კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:მუნჯი კინოს ქალი მსახიობები
ჩერნიგოვის სამთავრო
151px|rightჩერნიგოვის სამთავრო - ძველი რუსეთის სამთავრო XI-XIII სს-ში, რომელსაც ეკავა სევერიანების, ნაწილობრივ პოლიანების, რადიმიჩების, ვიატიჩების და სხვ. ტერიტორია, დნეპრის ორსავე მხარეს, მდინარე დესნის, სეიმის, სოჟის დინების გასწვრივ. ქალაქები: ჩერნიგოვი, სნოვსკი, ლიუბეჩი, ნოვგოროდ-სევერსკი, სტაროდუბი და სხვ. 1024-1036 წლებში მსტისლავ ვლადიმირის ძის, ხოლო 1054-1073 წლებში - სვიატოსლავ იაროსლავის ძის დამოუკიდებელი სამფლობელო იყო. 1097 წელს გამოეყო სევერსკის სამთავრო. ჩერნიგოვის უკანასკნელი მთავარი იყო მიხეილ ვსევოლოდის ძე (გ. 1246 წელს). 1239 წელს ჩერნიგოვი მონღოლებმა აიღეს და დაწვეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:რუსული სამთავროები კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
ჩონჩხი
მინი|[[ცხენისა და ადამიანის ჩონჩხი]] ჩონჩხი — ცხოველებისა და ადამიანის მაგარი ქსოვილების ერთობლიობა, რომელიც წარმოადგენს სხეულის საყრდენს და, ამასთან ერთად, იცავს ორგანიზმს მექანიკური დაზიანებისაგან. განასხვავებენ გარეგან და შინაგან ჩონჩხს. უხერხემლოების უმრავლესობის ჩონჩხი გარეგანია და, ჩვეულებრივად, წარმოდგენილია ნიჟარის ან კუტიკულის სახით. კუტიკულური გარეგანი ჩონჩხი, რომელიც დამახასიათებელია განსაკუთრებით ფეხსახსრიანებისათვის, შედგება ქიტინისაგან. უხერხემლოების შინაგანი ჩონჩხი პრიმიტიულ შემთხვევაში (ღრუბლები) წარმოდგენილია კიროვანი და კაჟოვანი ნემსებით — სპიკულებით. უმდაბლესი ქორდიანების — უქალოების შინაგანი ჩონჩხი წარმოდგენილია გრძელი საღერძე სიმით — ქორდით.
ადამიანის ჩონჩხის შემადგენლობაში 200 ძვალზე მეტია (სასმენი ძვლების ჩაუთვლელად). ადამიანის ჩონჩხის შესწავლას — ოსტეოლოგიას ანთროპოლოგიაში გარკვეული მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან ცალკეული ძვლები, განსაკუთრებით კი მათი თანაფარდობა, სხვადასხვა რასობრივ ჯგუფში გარკვეული დიფერენცირების სურათს ქმნიან.
იულიუს II
მინიატიურა|160პქ|იულიუს II იულიუს II (Iulius PP. II, ერისკაცობაში ჯულიანო დელა როვერე; დ. 5 დეკემბერი, 1443 — გ. 21 თებერვალი, 1513) — რომის პაპი 1503 წლის 1 ნოემბრიდან 1513 წლის 21 თებერვლამდე.
ჯულიანო დელა როვერე დაიბადა დეკემბერს ალბისოლეში. პაპად არჩევისას იმპერატორ იულიუს კეისარის პატივსაცემად მიიღო სახელწოდება იულიუს II.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1443 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1513
პლასტუნი
პლასტუნი ― სამხედრო პირი რუსეთის იმპერიაში, ყუბანის და შავი ზღვის კაზაკთა ქვედანაყოფის ფეხოსანი კაზაკი, რომელსაც სადაზვერვო და თავდაცვითი ფუნქციები ჰქონდა. პლასტუნების დასახლების გამო შეიძინა სახელი სოფელმა პლასტუნკამ ქალაქ სოჭთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალები კატეგორია:სამხედრო წოდებები
წმინდა სიდონია
სიდონია და უფლის კვართი
მას შემდეგ, რაც უფლის კვართზე წილი იყარეს, ის სწორედ მცხეთელებს ხვდათ და მათ ეს კვართი ქართლში ჩამოაბრძანეს. დაბრუნებულ ელიოზს თავისი და სიდონია შეეგება, რომელმაც გამოართვა უფლის კვართი, გულში ჩაიკრა და ტირილითა და გოდებით სული განუტევა. ამ ამბავმა მეფე ადერკის ყურამდეც მიაღწია და მან გადაწყვიტა შეემოსა კვართი, მაგრამ ვერანაირად შესძლეს მისი მოშორება სიდონიას გაცივებული ხელებიდან. იძულებულნი შეიქმნენ, სიდონია კვართიანად დაემარხათ.
სვეტიცხოველი
გავიდა სამი საუკუნე და იმპერატორმა კონსტანტინე დიდმა ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა. სულ მალე კი კაპადოკიიდან ქართლში მოსულმა წმინდა ნინომ ჯერ მირიან მეფე და ნანა დედოფალი მოაქცია რჯულზე, ხოლო შემდეგ მეფისავე თანადგომითა და მრავალი სასწაულის წყალობით მთელი ქართლი გააქრისტიანა.
ერთხელ მირიან მეფემ სამეფო ბაღში ეკლესიის აშენება გადაწყვიტა და ხუროებმა ნაძვის ხისაგან გამოთლილი შვიდი სვეტიდან მხოლოდ ექვსის აღმართვა შეძლეს, მეშვიდე კი ვერაფრით დაძრეს ადგილიდან. წმინდა ნინომ ილოცა და გამთენიისას ზეცით გარდმოხდენილმა „ყოვლად ცეცხლითა მობლარდნილმა“ ჭაბუკმა თორმეტი წყრთის სიმაღლეზე აღამაღლა სვეტი და ჰაერში გააჩერა.
კონსტანტინე დიდმა მირიან მეფის მოქცევის შესახებ რომ შეიტყო, მას და ახლადგაქრისტიანებულ ქართველ ერს საჩუქრად გამოუგზავნა უფლის ხატი, ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილი და კვარცხლბეკი სამსჭვალითურთ. ამავე დროს წმინდა ნინომაც უთხრა მირიან მეფეს, რომ მცხეთაში დავანებული ყოფილიყო კიდევ ერთი დიდი სიწმინდე - თვით უფლის კვართი.
ამის შემდეგ ხალხი მასიურად ხედავდა ერთსა და იმავე სიზმარს: ეკლესიას თავს ვარსკვლავებით გარშემორტყმული ჯვარი ედგა, რომელთაგანაც ორი ცისკრის მნათობი გამოეყოფოდა სხვა დანარჩენ ვარსკვლავებს და ერთი აღმოსავლეთისკენ, მეორე კი დასავლეთისკენ მიდიოდა. თვით ჯვარი კი არაგვის იქით კლდის თავზე ჩერდებოდა და იქიდან ზეცაში უჩინარდებოდა. წმინდა ნინოს რჩევით მირიან მეფემ ერთი ჯვარი თხოთის მთაზე, მეორე კი უჯარმაში აღამართინა. მესამე ჯვარს ადგილი რომ ვერ შეურჩიეს, მირიან მეფემ უფალს შესთხოვა შემწეობა და ანგელოზის პირით უწყების შემდეგ ის არაგვის გაღმით კლდეზე აღამართინა.
აღიმართა თუ არა ეს მესამე ჯვარი, იმავე წუთს ყველა კერპი დაინგრა ქართლში.
როდესაც მირიან მეფის აღსასრულის დრო დადგა, მან დაიბარა, რომ დაეკრძალათ ზემო ეკლესიაში - სამთავროს დედათა მონასტერში და არა ქვემო ეკლესია „წმიდათა წმიდაში“ (ამჟამინდელი სვეტიცხოველი) იმ მოკრძალების გამო, რაც მას ნათლის სვეტის მიმართ ჰქონდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები სიდონია კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
სან-ბერნარდინო
სან-ბერნარდინო — ქალაქი კალიფორნიაში. 2010 წლის აღწერით მოსახლეობა შეადგენს 209924 კაცს. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 321 მეტრზე და მისი ფართობი შეადგენს  154.480 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
ელ-მარღაბი
ელ-მაღრაბი (المرقب‎) — ლიბიის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 432 202 ადამიანს შეადგენს. მთავარი ქალაქი და დედაქალაქია ელ-ხუმსი. რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ფართოდ ცნობილი, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ლეპტის-მაგნა.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის რაიონები
მოსულის მუზეუმი
მოსულის მუზეუმი (არაბული: متحف الموصل ) — მეორე უდიდესი მუზეუმი ერაყში, ერაყის ეროვნული მუზეუმის შემდგომ, რომელიც მდებარეობს ბაღდადში. აღნიშნული მუზეუმი გაძარცვეს 2003 წელს ერაყის ომის დროს. თავდაპირველად, 1952 წელს მუზეუმს ეკავა შენობის ერთი პატარა დარბაზი, 1972 წელს კი გაიხსნა მუზეუმისთვის ახალი შენობა, სადაც დაცული იყო უძველესი ასურული ექსპონატები.
სქოლიო
კატეგორია: მსოფლიოს მუზეუმები კატეგორია: ერაყის მუზეუმები
ჩაჩინაგი
ჩაჩინაგი, კ ე შ ი ა გ ი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ყორნისის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ტილიანის (აღმოსავლეთის ფრონის აუზი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1020 მეტრი, ყორნისიდან 14 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყორნისის სადაბო თემის სოფლები
აბუ-თიგი
აბუ-თიგი (أبو تيج) — ქალაქი ეგვიპტეში. კვეთს მდინარე ნილოსი. 2006 წელს აბუ-თიგის მოსახლეობა შეადგენდა 70 969 ადამიანს. წაერმოადგენს ასიუტის მუჰაფაზის დასახლებულ პუნქტს და ასიუტისა და დაირუტის შემდეგ უდიდესი ქალაქია მუჰაფაზაში. მდებარეობს ნილოსის დასავლეთ ნაპირზე.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ასიუტის მუჰაფაზა
პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
პირკანმაის (Birkaland) რეგიონი 5 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 23 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
ტამპერეს ქვერეგიონი
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
ინფრაბგერა
ინფრაბგერისათვის დამახასიათებელია სხვადასხვა გარემოში მცირე შთანთქმა, რის შედეგადაც ინფრაბგერითი ტალღები ჰაერში, წყალსა და დედამიწის ქერქში შეიძლება დიდ მანძილებზე გავრცელდეს, ამ მოვლენას ფართოდ იყენებენ ძლიერი აფეთქებების ან სასროლი იარაღის ადგილმდებარეობის განსაზღვრისას. დიდ მანძილებზე ინფრაბგერის გავრცელება ზღვაზე სტიქიური უბედურების — ცუნამის წინასწარმეტყველების საშუალებას იძლევა. ინფრაბგერის მეშვეობით შესაძლებელია მიწისძვრების მონიტორინგი, ასევე დედამიწის შიდა ფენებში ნავთობის მარაგის ძიება. ინფრაბგერის მნიშვნელოვანი თვისება იმაში მდგომარეობს, რომ მას შეუძლია ძალიან დიდი მანძილების დაფარვა ძალიან მცირე დისიპაციით.
ვარდისფერი ნონეა
ვარდისფერი ნონეა (Nonea rosea) — ერთწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. შებუსულია გაფარჩხული ბეწვით, ბეწვები სხედან ბორცვებზე. აქვს 14–40 სმ სიმაღლის, აღმავალი ან სწორი, მარტივი ან დატოტვილი ღერო. ფოთლები მოგრძო-უკუკვერცხისებური ფორმისაა. ქვედა ფოთლები ყუნწად არის შევიწროებული და როზეტულია, ხოლო ზედა ფოთლები მჯდომარეა, კიდემთლიანი ან კიდედაკბილული. ყვავილედი ცალმხრივია. გვირგვინი იისფერია ან ვარდისფერ-იისფერი. ყვავის მარტ-მაისში, ნაოფმსხმოიარობს მაის-აგვისტოში.
გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. იზრდება ველებსა და ქვიან ფერდობებზე, კლდოვან ადგილებში.
სქოლიო
კატეგორია:ნონეა
აბდრაშბაში
აბდრაშბაში (Әбдрәшбаш; Абдрашбаш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 88 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 83 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (97 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბურაევოს რაიონის სოფლები
ჭიორის კვირაცხოვლის ეკლესია
ჭიორის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭიორაში, აგებულია შუა საუკუნეებში.
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. იგი რეკონსტრუირებულია XX საუკუნის 70-იან წლებში. ამჟამად მნიშვნელოვნადაა სახეშეცვლილი. ზომები დაპატარავებულია. აღსანიშნავია, რომ ეკლესიის რეკონსტრუქციისას გამოყენებულია ავთენტური თლილი და გამოტეხილი ყორე ქვები. კედლებს შემოუყვება ბეტონის სარტყელი. ორფერდა სახურავი თუნუქისაა. შიგნიდან ეკლესია გალესილია ჯერ ცემენტით, შემდეგ კი, კირითაა შეფეთქილი. ჭერი ხისაა, ხოლო იატაკზე ბეტონია დასხმული. დასავლეთის კედელში დატანებული აქვს ახალი რკინის კარები, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებში ორ-ორი სარკმელია, ნაწილობრივ ძველი, თლილი ქვებით გამოყვანილი. ხოლო, საკურთხევლის კედელში ერთი დიდი სარკმელია მომრგვალებული თაღით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები