cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პრესის თავისუფლება
დემოკრატიული სახელმწიფოები
თავისუფალი და დამოუკიდებელი მედიის თეორია ჩამოყალიბდა ჯანსაღი და გამართული დემოკრატიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ქვაკუთხედად. ცენზურის არარსებობის შემთხვევაში, ჟურნალისტიკა თვალყურს ადევნებს როგორც კერძო, ასევე სამთავრობო საქმიანობას — აქტიურად ცდილობს ინფორმაციის გავრცელებას, რათა ხელი შეუწყოს მოქალაქეთა ინფორმირებულობას. ამ თვალსაზრისით, „მთავრობის მცდელობები გავლენა მოახდინოს გამოქვეყნებულ ან ეთერში გასულ საინფორმაციო შინაარსზე, მედიის კონტროლის გზით ან თვითცენზურის შემოღებით, წარმოადგენს საფრთხეს საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი და აუცილებელი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისთვის და გავლენას ახდენს დემოკრატიის ხარისხზე“. დამოუკიდებელი პრესა „ემსახურება პოლიტიკური ცოდნის, მონაწილეობისა და ამომრჩეველთა აქტივობის გაზრდას“, როგორც სამოქალაქო მონაწილეობის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი.
არა-დემოკრატიული სახელმწიფოები
მინი|[[გიორგი ღონღაძე, წარმოშობით ქართველი, უკრაინელი ჟურნალისტი, ცნობილი ინტერნეტ გაზეთის Ukrayinska Pravda დამფუძნებელი, რომელიც გაიტაცეს და მოკლეს 2000 წელს.]] საერთაშორისო ორგანიზაციის — „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ (RWB) — მიხედვით, მსოფლიო მოსახლეობის მესამედზე მეტი ცხოვრობს სახელმწიფოებში, სადაც არ არსებობს თავისუფალი პრესა. უმეტესწილად, ეს ხალხი ცხოვრობს იმ სახელმწიფოებში, სადაც არ არის დემოკრატია ან დემოკრატიულ პროცესებს მნიშვნელოვანი ხარვეზები გააჩნია. პრესის თავისუფლება განსაკუთრებით მწვავე პრობლემაა არადემოკრატიული სახელმწიფოებისთვის, რადგან თანამედროვე ეპოქაში ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობა კრიტიკულად საფრთხის შემცველია მათთვის და მათთან დაკავშირებული კონტროლის მექანიზმებისთვის. ამ მიზნით, არადემოკრატიული სახელმწიფოების უმეტესობა იყენებს სახელმწიფო საინფორმაციო პლატფორმებს, რათა ხელი შეუწყონ პროპაგანდას — მმართველი პოლიტიკური ძალის დარჩენას ქვეყნის სათავეში. ამასთან ერთად, დამოუკიდებელი ჟურნალისტის ან მედიის ყველა მცდელობის — მთავრობისთვის არასასურველი ინფორმაციის გავრცელება, მთავრობის კრიტიკა და ა.შ — ჩახშობა სპეცსამსახურების მიერ (ხშირად პოლიციის, სამხედრო და საიდუმლო სამსახურების მიერ საკმაოდ უხეში მეთოდების გამოყენებით). ასეთ ქვეყნებში, ჟურნალისტები, რომლებიც ცდილობენ მიუკერძოებლად და თავისუფლად შეასრულონ სამსახურეობრივი მოვალეობები, ხშირად ხდებიან სახელმწიფოს საიდუმლო სამსახურების მიერ დაშინების ობიექტები. ეს შეიძლება იყოს მუქარა — სულ მცირე, პროფესიული კარიერის დასრულება (სამსახურიდან გათავისუფლება, პროფესიულ შავ სიაში მოხვედრა) ან, მეტიც, მძიმე დანაშაულებით დამუქრება — გატაცება, წამება, მკვლელობა.
ევროპა
ცენტრალურ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ ევროპას აქვს სიტყვის, მათ შორის პრესის თავისუფლების ხანგრძლივი ტრადიცია. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ჰიუ ბეილიმ, შეერთებული შტატების] გაერთიანებული პრესის სამსახურის პრეზიდენტმა, ხელი შეუწყო ახალი ამბების გავრცელების თავისუფლებას. 1944 წელს მან მოითხოვა ახალი ამბების წყაროების და გადაცემის ღია სისტემის შექმნა და ახალი ამბების მინიმალური რეგულირება. მისი წინადადებები გამოქვეყნდა ჟენევის ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ კონფერენციაზე 1948 წელს, მაგრამ [[საბჭოთა კავშირი|საბჭოთა კავშირისა და საფრანგეთის დელეგატებმა დაბლოკეს.
მედიის თავისუფლება იმ ფუნდამენტურ უფლებათაგან ერთ-ერთია, რომელსაც იზიარებს ევროკავშირის ყველა წევრი სახელმწიფო და მოქალაქე. იგი განსაზღვრულია ევროკავშირის ძირითადი უფლებების ქარტიასა და ადამიანის უფლებათა ევროპულ დეკლარაციაში. ევროკავშირის გაფართოების პროცესში, გარანტირებული მედიის თავისუფლება მიჩნეულია, როგორც „ქვეყნის მზაობის ძირითადი მაჩვენებელი ევროკავშირის წევრობისთვის“.
გაერთიანებული სამეფო
New York Times-ის თანახმად, „ბრიტანეთს აქვს თავისუფალი, ცნობისმოყვარე პრესის ხანგრძლივი ტრადიცია“, მაგრამ „აშშ-ისგან განსხვავებით, ბრიტანეთს არ აქვს პრესის თავისუფლების კონსტიტუციური გარანტია.“ დიდ ბრიტანეთში პრესის თავისუფლება დამყარდა 1695 წელს, ალან რუსბიდგერი, The Guardian-ის ყოფილი რედაქტორი საუბრობს: „როდესაც ადამიანები საუბრობენ ჟურნალისტების ან გაზეთების ლიცენზირებაზე, ისინი უნდა ხელმძღვანელობდნენ ისტორიით. წაიკითხეთ, თუ როგორ გაუქმდა პრესის ლიცენზირება ბრიტანეთში 1695 წელს. გახსოვდეთ, თუ როგორ გახდა აქ მოპოვებული თავისუფლება მაგალითი დანარჩენი მსოფლიოსთვის და იცოდეთ, რომ მსოფლიო დღემდე გვაკვირდება თუ როგორ ვიცავთ ამ თავისუფლებებს“. მინი| [[ჯონ მილტონი|ჯონ მილტონის „არეოპაგიტიკის“ 1644 წლის გამოცემის პირველი გვერდი]] 1694 წლამდე დიდ ბრიტანეთს ლიცენზირების საკმაოდ დახვეწილი სისტემა ჰქონდა; უკანასკნელი დოკუმენტი, რომელიც აღწერს ამ სისტემას, პრესის ლიცენზირების შესახებ 1662 წლის აქტია. მთავრობის მიერ მინიჭებული ლიცენზიის გარეშე, დაუშვებელი იყო ნებისმიერი სახის პუბლიკაციის გამოქვეყნება. ორმოცდაათი წლით ადრე, სამოქალაქო ომის დროს, ჯონ მილტონმა დაწერა თავისი პამფლეტი — არეოპაგიტიკა (1644 წ.). ამ ნაშრომში მილტონი ძალზე ეწინააღმდეგებოდა მთავრობის ცენზურის ამ ფორმას და პაროდირებას უწევდა იდეას, წერდა — „მოვალეებსა და დამნაშავეებს შეუძლიათ დადიოდნენ საზღვარგარეთ მცველის გარეშე, თუმცა უწყინარმა წიგნებმა ნაბიჯიც არ უნდა გადადგან სათაურში ხილული ბადრაგის გარეშე“. მიუხედავად იმისა, რომ იმ დროისთვის ლიცენზირების პრაქტიკის შეჩერებამ მცირედი გააკეთა, მოგვიანებით იგი მნიშვნელოვან ეტაპად ჩაითვლა, როგორც პრესის თავისუფლების ერთ-ერთი ყველაზე მკაფიო დაცვა.
მილტონის მთავარი არგუმენტი ის იყო, რომ ინდივიდს შეუძლია განასხვაოს სწორი და არასწორი, კარგი და ცუდი. იმისათვის, რომ ადამიანებმა შეძლონ ამ უფლების გამოყენება, უნდა ჰქონდეთ შეუზღუდავი წვდომა თავისი თანამოაზრეების იდეებზე „თავისუფალ და ღია სივრცეში“. მილტონის ნაშრომებმა დიდი გავლენა იქონია ღია ბაზრის იდეის განვითარებაზე. მეტყველების ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც დიდ ბრიტანეთში განსაკუთრებით შეიზღუდა, იყო ცბიერი ცილისწამება. მაშინდელი კანონების მიხედვით, მთავრობის კრიტიკა დანაშაულად აღიქმებოდა. ინგლისის სასამართლოს ვარსკვლავის პალატის თანახმად, მთავრობის კრიტიკა აკრძალული იყო, ხოლო მეფე ყოველთვის საზოგადოების აზრზე მაღლა იდგა. სიმართლე ვერ იცავდა მას, ვისაც ცილი დასწამეს, რადგან მიზანი იყო მთავრობის ყველანაირი გმობის აღკვეთა და მგმობელთა დასჯა.
ბრიტანეთის ამერიკის კოლონიებში, პირველმა რედაქტორებმა აღმოაჩინეს, რომ საზოგადოებას განსაკუთრებით მოსწონდა ადგილობრივი გუბერნატორების კრიტიკის კითხვა. ამის პარალელურად კი, გუბერნატორები მიხვდნენ, რომ მათ შეეძლოთ გაზეთების დახურვა. ყველაზე დრამატული დაპირისპირება მოხდა ნიუ-იორკში 1734 წელს, სადაც გუბერნატორმა სატირული თავდასხმების გამოქვეყნების გამო ჯონ პიტერ ზენგერი სისხლის სამართლის მიხედვით ცილისწამებისთვის გაასამართლა. ადვოკატების მტკიცებით, ინგლისის საერთო სამართლის თანახმად, ჭეშმარიტება ცილისწამებისგან დაცვა იყო. ნაფიცმა მსაჯულებმა გაამართლეს ზენგერი, რომელიც გახდა პრესის თავისუფლებისთვის მებრძოლი, გამორჩეული ამერიკელი გმირი. გუბერნატორის ქმედებამ ხელი შეუწყო მედიასა და მთავრობას შორის არსებული დაძაბული ურთიერთობის გამწვავებას. 1760-იანი წლების შუა პერიოდში, 13 კოლონიაში კვირაში 24 გაზეთი გამოდიოდა, რის შედეგადაც მთავრობაზე სატირული თავდასხმები ამერიკული გაზეთების ყოველდღიურ მახასიათებლად იქცა.
ჯონ სტიუარტ მილი თავის წიგნში „თავისუფლების შესახებ“, მე–19 საუკუნის უტილიტარის თვალსაზრისით, ძალაუფლებასა და თავისუფლებას შორის არსებული დაპირისპირების საკითხს შეეხო: ინდივიდს აქვს საკუთარი თავის გამოხატვის უფლება, მანამ სანამ იგი ზიანს არ მიაყენებს სხვა პირებს. კარგი საზოგადოება არის ის საზოგადოება, რომელშიც ყველაზე მეტი ადამიანი „სარგებლობს ბედნიერების მაქსიმალური რაოდენობით“. თავისუფლების ამ ზოგად პრინციპებზე დაყრდნობით, მილი აცხადებს, რომ თუ ჩვენ არ დავაფიქსირებთ მოსაზრებას, შესაძლოა არ ითქვას ჭეშმარიტება. შესაბამისად, ინდივიდუალური გამოხატვის თავისუფლება აუცილებელია საზოგადოების კეთილდღეობისთვის. მილი წერს:
მწერლისა და სატირიკოსის უილიამ ჰონი 1817 წლის დეკემბრის სასამართლო პროცესები სამი პოლიტიკური ბროშურის გამოსაქვეყნებლად მიიჩნევა თავისუფალი პრესისთვის ბრძოლის ერთ-ერთ გარდამტეხ მომენტად.
დანია-ნორვეგია
1770 წლის 4 სექტემბრიდან 1771 წლის 7 ოქტომბრამდე დანია – ნორვეგიის სამეფოს ჰქონდა პრესის ყველაზე შეუზღუდავი თავისუფლება ევროპის სხვა ქვეყნებთან შედარებით. იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზემ ცენზურის მაშინდელი კანონები გააუქმა. იმის გამო, რომ გამოქვეყნებული, ძირითადად ანონიმური, ბროშურები, რომელიც კრიტიკული და ხშირად ცილისმწამებელი იყო თავად სტრუენსეს რეჟიმის მიმართ, გადაწყვიტა აღედგინა პრესის თავისუფლებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი შეზღუდვა ერთი წლის შემდეგ, 1771 წლის 7 ოქტომბერს.
ნაცისტური გერმანია (1933–1945)
მინი| [[იოზეფ გებელსი|იოზეფ გებელსის თაოსნობით, სახალხო განათლებისა და პროპაგანდის სამინისტრო ნაცისტურ გერმანიაში იყო მთავარი იარაღი პრესის თავისუფლების აღსაკვეთად.]] 1933 წელს ნაცისტურ გერმანიაში პრეზიდენტ პაულ ფონ ჰინდენბურგის მიერ გაცემული „ცეცხლწაკიდების დეკრეტით“ მნიშვნელოვნად შეიზღუდა პრესის თავისუფლება. ჰიტლერის მმართველობისას, პრესის თავისუფლების შეზღუდვა იოზეფ გებელსის ხელმძღვანელობით, საზოგადოებრივი განმანათლებლობისა და პროპაგანდის სამინისტროს მეშვეობით ხორციელდებოდა. სამინისტრო ითვლებოდა ერთგვარ ცენტრალურ საკონტროლო პუნქტად ნებისმიერი მედია საშუალებისთვის — იგი წყვეტდა სიუჟეტის გაშვება/მიჩქმალვის საკითხს. გებელსს მიაჩნდა, რომ ფილმებს შეეძლოთ აზრის, შეხედულებების შეცვლა. აქედან გამომდინარე, ყველას, ვინც კინოინდუსტრიაში იყო ჩართული — რეჟისორებიდან დაწყებული, ყველაზე დაბალი რანგის ასისტენტით დამთავრებული- დადებული ჰქონდა ნაცისტური პარტიისადმი ერთგულების ფიცი. თავად გებელსი აკონტროლებდა საზღვარგარეთ გადაღებულ იმ ფილმთა სიას, რომელთაც გერმანული მედია აშუქებდა. ჟურნალისტები, რომლებიც არ ემორჩილებოდნენ პროპაგანდის სამინისტროს, ჩვეულებისამებრ ციხეში ხვდებოდნენ.
შვედეთი და ფინეთი
შვედეთი, 1766 წელს მიღებული კანონმდებლობით, გახდა ერთ-ერთი პირველი სახელმწიფო მსოფლიოში, რომელიც იცავდა პრესის თავისუფლებას. დოკუმენტის მიღების პროცესში დიდი წვლილი მიუძღვის პარლამენტის წევრ ოსტრობოტნელ მღვდელს, ანდერს ქიდენიუსს. აღნიშნულ საკანონმდებლო ინიციატივას ეწინააღმდეგებოდა ეკლესია და შვედეთის სამეფო კარი. კანონი გაუქმდა 1772 წელს, მეფის ხელისუფლების დამხობის შემდეგ და აღდგა 1809 წელს, როცა ჩამოაგდეს გუსტავ IV. აღნიშნული დოკუმენტი სრულად აღდგა 1840 წელს, როცა მეფეს ლიცენზიების გაუქმების უფლება ჩამოართვეს.
ამერიკის შეერთებული შტატები
ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუციის პირველი შესწორებით ნათქვამია:"კონგრესის მიერ არ უნდა იქნას მიღებული არცერთი კანონი, რომელიც დააკანონებს რომელიმე რელიგიას, ან ხელს შეუშლის მის თავისუფალ აღმსარებლობას, რომელიც აღკვეთს სიტყვისა ან პრესის თავისუფლებას; ან წაართმევს ხალხს მშვიდობიანი შეკრების უფლებას და უფლებას პეტიციით მიმართოს მთავრობას, რათა მან დააკმაყოფილოს მისი მოთხოვნები."
ჩინეთი
ჩინეთის კომუნისტურმა პარტიამ ვერ შეასრულა თავისი დანაპირები — ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში არ არსებობს თავისუფალი მედია. თავისუფლების სახლი (Freedom House) პრესის თავისუფლების ყოველწლიურ ანგარიშში ჩინეთს მუდმივად აფასებს, როგორც „არა თავისუფალი“. სხვა ავტორიტარული რეჟიმების მსგავსად, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაშიც მედიას მთავრობის სტრუქტურები აკონტროლებენ. ჩინური მედია კი კომუნისტური პარტიის პროპაგანდის განყოფილების დირექტივებსა და ინტენსიურ მონიტორინგს ექვემდებარება, რაც თავისთავად გულისხმობს ურჩი თანამშრომლების დასჯას. მაგალითად, 2008 წელს ITV News-ის ჟურნალისტი ჯონ რეი დააპატიმრეს, რომელიც ტიბეტის დამოუკიდებლობისადმი მოწყობილ საპროტესტო აქციას აშუქებდა. პეკინის ოლიმპიადამდე რამდენიმე თვით ადრე, 2008 წელს, ტიბეტის საპროტესტო აქციებმა საერთაშორისო მედიის ყურადღება მიიქცია, რამაც სერიოზული ზეგავლენა მოახდინა ჩინეთის შიდა პოლიტიკურ მდგომარეობაზე. ადგილობრივმა მედია პლატფორმებმა დრო იხელთეს და დაუპირისპირდნენ მთავრობას, რათა მეტი თავისუფლება მოეპოვებინათ: ერთ-ერთმა ჟურნალისტმა დასვა კითხვა — „თუ კი ჩინელ ჟურნალისტებსაც კი არ აქვთ უფლება გააშუქონ ტიბეტში არსებული პრობლემები, როგორ შეიძლება უცხოელმა ჟურნალისტებმა იცოდნენ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის პოზიციების შესახებ კონკრეტულ მოვლენებთან დაკავშირებით?“ უცხოელმა ჟურნალისტებმა განაცხადეს, რომ შეზღუდულია მათი წვდომა კონკრეტულ ვებ-საიტებზე, მათ შორის ადამიანის უფლებათა დამცველის ორგანიზაციებისა. მიუხედავად იმისა, რომ ოლიმპიადის მიმდინარეობისას პრესის თავისუფლების ხარისხი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის ანგარიშების მიხედვით, მათ შორის ჩინეთის უცხოელ კორესპონდენტთა კლუბის განცხადებით, ფიქსირდებოდა დაშინების, ძალადობის არაერთი ფაქტი.
იმისდა მიუხედავად, რომ ჩინეთის სახელმწიფო განაგრძობს კონტროლს მედიასაშუალებებზე, საზოგადოების მხრიდან ადგილობრივი მედიის მხარდაჭერა საკმაოდ მოულოდნელი აღმოჩნდა საერთაშორისო დამკვირვებლებისთვის. ბუნდოვანია, თუ რამდენად სჯერათ ჩინეთის მოქალაქეებს კომუნისტური პარტიის განცხადებებისა ან რომელ მედიაპლატფორმებს თვლიან ისინი სანდოდ. ბოლოდროინდელი კვლევა ჩინეთში მედიის თავისუფლების შესახებ, მთავრობის მიერ გატარებული რეფორმების შემდეგ, უფრო მეტად ორიენტირებულია მედიასაშუალებებსა და სახელმწიფოს შორის ურთიერთობების ცვლილების შესწავლაზე.
2012 წელს გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესმა კომისარმა ჩინეთის მთავრობას მოუწოდა მოხსნას შეზღუდვები მედიასაშუალებებზე წვდომისთვის და დამოუკიდებელ და მიუკერძოებელ დამკვირვებლებს მისცეს ტიბეტის პირობების მონახულების შესაძლებლობა. მიუხედავად ამისა, ჩინეთის მთავრობამ არ შეცვალა პოზიცია.
ყარსიმაანთკარი
ყარსიმაანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ბაზალეთის თემში. მდებარეობს ბაზალეთის პლატოზე. ბაზალეთის ტბის პირას. ზღვის დონიდან 840 მ. დუშეთიდან 7 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გრაცის საათის კოშკი
მინიატიურა|გრაცის საათის კოშკი გრაცის საათის კოშკი (Grazer Uhrturm) მდებარეობს ავსტრიის ქალაქ გრაცში, შლოცბერგის მთაზე. წარმოადგენს ქალაქ გრაცის სიმბოლოს. კოშკის სიმაღლე 28 მეტრს შეადგენს.
კოშკის ძირითადი კორპუსი სავარაუდოდ XIII საუკუნეში აიგო. პირველად წერილობით მოიხსენიება 1265 წელს, 1560 წელს კი გრაცის საათის კოშკმა დღევანდელი სახე მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის შენობა-ნაგებობები კატეგორია:ავსტრიის არქიტექტურა
ოქტომბერი
ოქტომბერი (October) — გრიგორიანული კალენდრის მეათე თვე. ოქტომბერში 31დღე-ღამეა.
სახელი ეწოდა იმ ფაქტის გამო, რომ იგი იყო მერვე თვე რომაული კალენდრისა (ლათინურად octem — რვა), როდესაც წელი იწყებოდა მარტში. ქართული წარმართული კალენდრით — სთვლისა, ძველქართული სახელწოდებაა ღვინობისთვე.
ოქტომბერი არის შემოდგომის თვე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და გაზაფხულისა — სამხრეთ ნახევარსფეროში.
ოქტომბრის ზოდიაქოს ნიშნებია სასწორი და ღრიანკალი. ოქტომბერი ყოველთვის იწყება კვირის იმავე დღეს, რითაც იანვარი, გარდა ნაკიანი წლისა.
სთვლისა
კორნელი კეკელიძე სთვლისას 5 სექტემბერი — 4 ოქტომბრით საზღვრავდა.
ლეონიდ კოჟარა
ლეონიდ კოჟარა (დ. 14 იანვარი, 1963) — უკრაინელი დიპლომატი, პოლიტიკოსი. 2002-2006 წლებში უკრაინის ელჩი შვედეთში. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2012 წლის 24 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 თებერვლამდე.
Formica bihamata
Formica bihamata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბერგი
საკუთარი სახელი ბერგი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
სანტანა (მადეირა)
სანტანა (Santana) — ქალაქი პორტუგალიაში, მადეირის ავტონომიურ რეგიონში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 3300 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
პრესის თავისუფლება
ირანი
უკრაინული თვითმფრინავის ჩამოგდების შემდეგ, ირანის დაზვერვის სამსახურის თანამშრომლებმა დაარბიეს ირანელი ჟურნალისტების სახლები და ოფისები, ეძებდნენ და ანადგურებდნენ მათ პირად ტექნიკას — კომპიუტერებს, ტელეფონებს, ჩანაწერებს და ა.შ. ამ ჟურნალისტებმა გამოავლინეს ირანის რეჟიმის სიცრუე. მათგან არაერთმა მიიღო გაფრთხილება ხელისუფლების მხრიდან, რომლებიც აიძულეს გაეთიშათ ანგარიშები Instagram-ში, Twitter-სა და Facebook-ში.
2020 წლის 21 აპრილს ორგანიზაციამ — რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე (RSF) — პრესის თავისუფლების ყოველწლიურ რეიტინგში განაცხადა, რომ პანდემია „ნათელს ჰფეს მრავალ კრიზისს“, რომელიც ხელს უშლის პრესის თავისუფლების განვითარებას მთელ მსოფლიოში — იგულისხმებოდა ავტორიტარული სახელმწიფოები, მათ შორის ირანი.
RSF-მ ირანი დაადანაშაულა — კორონავირუსის ეპიდემიის შესახებ ინფორმაციის დამალვასა და დამახინჯებაში, რის გამოც ირანმა სიაში 173-ე ადგილი დაიკავა.
ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის 2019 წლის მოხსენების მიხედვით, სულ მცირე 250 ჟურნალისტია დაკავებული თავიანთ საქმიანობასთან დაკავშირებული მიზეზებით. დოკუმეტში ნახსენებია, რომ ირანში დაპატიმრებულია 11 ჟურნალისტი, რომლებიც ირანში ბენზინის გაძვირებასთან დაკავშირებული საპროტესტო აქციების მიმდინარეობისას დააკავეს. მოხსენებაში ერიტრეა, ვიეტნამი და ირანი დასახელებულია, როგორც „ჟურნალისტებისთვის ყველაზე ცუდი საპყრობილე“ ჩინეთის, თურქეთის, საუდის არაბეთისა და ეგვიპტის შემდეგ.
საერთაშორისო ორგანიზაციამ — „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ —, 2020 წლის 8 სექტემბერს გამოხატა შეშფოთება ირანში ჟურნალისტების დაკავებისა და რეპრესიების გაგრძელების გამო. „ადამიანის უფლებათა საბჭომ უნდა მიიღოს უფრო სერიოზული ზომები ჟურნალისტების დასაცავად“, — თქვა ოფიციალურმა წარმომადგენელმა.
პალესტინა
2019 წლის ოქტომბერში პალესტინის მთავრობამ 59 ვებსაიტი დაბლოკა. მათი მტკიცებით, ისინი კრიტიკულად უყურებენ მთავრობას. მიჩნეული იყო, რომ დაბლოკილი არაბული და პალესტინური ვებ-გვერდები აქვეყნებდნენ მასალებს, რომელიც „საფრთხეს უქმნის ეროვნულ უსაფრთხოებას და სამოქალაქო მშვიდობას“. დაბლოკილ საიტთაგან ერთ-ერთი — Quds News Network აცხადებს, რომ ამ ნაბიჯმა ასახა პალესტინის ხელისუფლების მხრიდან პრესის რეპრესიები.
საქართველო
პირველი ქართული ბეჭდური მედიასაშუალება, სახელწოდებით „საქართველოს გაზეთი“, 1819 წლის 21 მარტს გამოქვეყნდა. გაზეთში იბეჭდებოდა ცენტრალური და ადგილობრივი მთავრობის ბრძანებები და განკარგულებები, რუსეთისა და საქართველოს ამბები, მოთხრობები, ანეკდოტები და განცხადებები (მათ შორის ყმების გაყიდვის შესახებ), ასევე, ამბები უცხოეთის შესახებ.
1837 წლის 23 დეკემბერს იწყება ქართული ბეჭდური პრესის ცენზურის ისტორია — რუსეთის იმპერატორის გადაწყვეტილებით, საქართველოს მთავარმმართებლის უწყება შეითავსებდა სტამბიდან გამომავალი წიგნების ცენზურას, ხოლო ცენზორებად თბილისის გიმნაზიის მასწავლებლები დაინიშნენ.
კავკასიის სასწავლო ოლქი (Кавказский учебный округ) დაარსდა 1848 წლის 18 დეკემბერს, რომელთან ერთადაც ჩამოყალიბდა კავკასიის ცენზურის კომიტეტიც (Кавказский цензурный комитет). კომიტეტი შედგებოდა ოთხი წევრისგან — სამი ცენზორი და თავმჯდომარე, რომელიც, ამასთან ერთად, იყო სასწავლო ოლქის ხელმძღვანელის მოადგილე. ადგილობრივ ბეჭდური გამოცემების, გაზეთებისა და წიგნების კონტროლთან ერთად, ცენზურის კომიტეტს ევალდებოდა უცხოეთიდან შემოტანილი ლიტერატურის შემოწმება, საჭიროების შემთხვევაში მათი მოძიება და გაყიდვიდან ამოღებაც კი.
კავკასიის ცენზურის კომიტეტის საქმიანობა 1874 წლის 3 ნოემბრის ბრძანებით გაფართოვდა, რომლის მიხედვითაც სამხრეთ კავკასიის გარდა, მას ჩრდილოეთ კავკასიის, სტავროპოლის, თერგისა და ყუბანის გუბერნიებიც დაემატა. დროთა განმავლობაში იზრდებოდა ენათა რაოდენობა, რომელთა ლიტერატურაც აქტიურად კონტროლებდა ცენზორების მიერ — თავდაპირველად მიმდინარეობდა ქართული, თურქული, სომხური, სპარსული და არაბული მასალების შემოწმება, შემდეგ კი ფრანგული, ინგლისური, გერმანული, იტალიური და პოლონური პრესისა და ლიტერატურის ცენზურაც დაემატა. 1881 წელს კავკასიის გენერალ-გუბერნატორმა ჩაანაცვლა კავკასიის მეფისნაცვალი. აღნიშნული რეფორმის შედეგად, ცენზურის კომიტეტი ნახევრად გასამხედროებულ ორგანოდ ჩამოყალიბდა, რომელსაც 1884 წელს თბილისის ტიპოგრაფიების ინსპექტორის შტატიც დაემატა. პუბლიცისტი ლუკა ისარლოვი 1881-1888 წლებში ცენზორად მუშაობდა, რომლის დამოკიდებულებაც მეტად მკაცრი იყო ქართველი მწერლების შემოქმედების მიმართ: მაგალითად, მისი გადაწყვეტილებით ამოიღეს ილიას „აჩრდილიდან“ საუკეთესო ადგილები, ამასთანავე, აიკრძალა ლექსები — „მუშა“, „გაზაფხული“, „ელეგია“, „რა ვაკეთე, რას ვშვრებოდით“. აკაკის არ უბეჭდავდა ლექსებს, ხანდახან მის საჯარო გამოსვლებსაც კრძალავდა.
ავლაბრის სტამბა ხელახლა დიდი ჟრიამულით გახსნეს 1937 წლის 20 აგვისტოს. იგი აღდგა საარქივო მასალების, ზეპირი მოგონებებისა და სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, ააშენეს სახლის ზუსტი ასლი და მიწისქვეშა ოთახში კი ზუსტად იგივე ტიპოგრაფიული დაზგა შეიტანეს. საბჭოთა ეპოქაში ავლაბრის სტამბა განსაკუთრებით პოპულარულ ტერისტულ ადგილად მიიჩნეოდა. სტამბის მაკეტი დღემდე ინახება სტალინის სახლ-მუზეუმში, გორში, სადაც ამ სტამბის შესახებ დეტალურ ინფორმაციასა და ვრცელ ისტორიას ყვებიან.
1906 წლიდან იცვლება კავკასიის საცენზურო კომიტეტის სახელწოდება — ყალიბდება „კავკასიის ბეჭდვითი საქმის კომიტეტი“ (Кавказскйи комитет по делам печати), რომლის საქმიანობაც გულისხმობდა რევოლუციონერების წინააღმდეგ ბრძოლას. პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, სამხედრო ცენზურაზე ამოქმედდა დროებითი დადგენილება, რომლის მიხედვითაც ყველანაირი ბეჭდური აქტივობა და სტატიების გამოცემა უმკაცრესად კონტროლდებოდა.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
წინ გადადგმული ნაბიჯები, რომლებიც პრესის თავისუფლებას ხელს უწყობდა, გარკვეული პერიოდის შემდეგ მთავრობის აქტიური ჩარევით წარსულს ჩაბარდა. მთავრობამ არაერთხელ დახურა ეროვნულ დემოკრატიული პარტიის ბეჭდური მედიასაშუალებებს: გაზეთი საქართველო თავდაპირველად 1919 წელს დახურეს, ხოლო შემდეგ 1920 წლის მაისიდან აგვისტოს შუა რიცხვებამდე. 1919 წლის შემოდგომაზე დახურეს ეროვნულ დემოკრატების მეორე უწყება „კლდე“, რედაქტორი, რევაზ გაბაშვილი კი დაპატიმრებულ იქნა. ამის მიზეზი კი გახლდათ ეროვნულ დემოკრატთა პოზიციები საქართველოში ბრიტანეთის ჯართან, აფხაზეთში საქართველოს მიერ გატარებული პოლიტიკისა და საპატრიარქოს შესახებ. ედპ-ის გაზეთების მსგავსად, პოზიციის ღიად დაფიქსირების გამო მთავრობის მსხვერპლი ასევე გახდა გაზეთები — „Новости дня“ და „Тифлисская газета.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისთვის დიდ საფრთხეს წარმოადგენდა ბოლშევიკთა საქმიანობა. ბოლშევიკები ახალისებდნენ სეპარატისტულ მოძრაოებებს, გეგმავდნენ აჯანყებებს — შესაბამისად, მათი პრესა ყოველთვის იყო მთავრობის სამიზნეში. საგულისხმოა მოსკოვის ხელშეკრულება, რომელიც 1920 წლის 7 მაისს გაფორმდა. ხელშეკრულების თანახმად, რუსეთმა საქართველო დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ აღიარა. თუმცა, საზავო ხელშეკრულების ერთ-ერთი პუნქტი ბოლშევიკური პრესის ლეგალიზაციას ეხებოდა — რაც ნიშნავდეს იმას, რომ მათი დევნა შეწყდებოდა. შინაგან საქმეთა სამინისტრო მაინც ახერხებდა ანტისახელმწიფოებრივი საქმიანობისთვის ბოლშევიკების დასჯას. ლოგიკურია, რომ ბოლშევიკების მიერ ამ უფლებით სარგებლობა განსაკუთრებით საფრთხის შემცველი იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისთვის.
საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, საქართველო ძალდატანებით გახდა რუსეთის ახალი, ბევრად უფრო სასტიკი და ბოროტი იმპერიის ნაწილი. საბჭოთა კავშირში არ არსებობდა კონკურენტული პოლიტიკური არჩევნები, თავისუფალი მედია, საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვა და სხვა. როგორც სხვა ავტორიტარ სახელმწიფოებში, ბეჭდური მედია საბჭოთა კავშირში ცენტრალიზებული იყო და კომუნისტური პარტიის დირექტივების მიხედვით მოქმედებდა. რა თქმა უნდა, მაშინდელ პრესაში შეუძლებელი იყო რაიმე სახის ოპოზიციური ან განსხვავებული აზრის წაკითხვა. საბჭოთა პრესა ემსახურებოდა სოციალისტური წყობისა და ბელადების ქება-დიდებას.
საბჭოთა კავშირში ნებისმიერი სახის ბეჭდური გამოცემა კონტროლდებოდა ე.წ. „მთავლიტის“ (Главное управление по делам литературы и издательств – Главлит) მიერ, რომელიც 1922 წლის 6 ივნისის დეკრეტით ჩამოყალიბდა. მათი წესდების მიხედვით, შესაძლებლობა ჰქონდათ აეკრძალათ გამოცემა და ხელი შეეშალათ მისი გავრცელების შემთხვევაში, თუ: ნაწარმოები აგიტაციას ეწეოდა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ; ხდებოდა რესპუბლიკის სამხედრო საიდუმლოს გამჟღავნება; საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბება მცდარი ინფორმაციის გავრცელებით; ნაციონალისტური და რელიგიური ფანატიზმის გაღვივება; თუ მასალას ჰქონდა პორნოგრაფიული ხასიათი. აღნიშნული ორგანო 1933 წლამდე განათლების სამინისტროს ექვემდებარებოდა, შემდეგ კი სახალხო კომისართა საბჭოს დაექვემდებარა. საბჭოთა კავშირის დაშლამდე „მთავლიტი“ რამდენჯერმე გადავიდა სხვადასხვა უწყების დაქვემდებარებაში, თუმცა აღსანიშნავია, რომ ის ბოლომდე ქვეყნის მთავარ ცენზორად ითვლებოდა.
1937-1938 წლების მასობრივი რეპრესიების დროს მთავლიტი განსაკუთრებულად მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა — უნდა გამართლებულიყო საბჭოთა კავშირის მიერ მილიონზე მეტი ადამიანის რეპრესირება: დახვრეტა და გადასახლება. ამ პერიოდში უწყების თანამშრომლებსაც ჰქონდათ გააზრებული, რომ მეტად საპასუხისმგებლო საქმე ეკისრათ და მათი დაშვებული შეცდომა საბედისწერო აღმოჩნდებოდა. ამის გამო, უწყებაში მოწმდებოდა არა მხოლოდ სასიგნალო გამოცემები, არამედ მიმდინარეობდა ამა თუ იმ გაზეთის ან წიგნის რედაქტორის მიერ დამტკიცებული და ხელმოწერილი ეგზემპლიარიც კი. ცენზორებად უმაღლესი განათლების მქონე პირები ინიშნებოდნენ. ამ პერიოდის საბჭოთა კავშირში სრული პარანოიაა — ადამიანები ეწეოდნენ უმაღლეს დონეზე თვითცენზურას. მალევე გაჩნდა ე.წ. „მოხალისე ცენზორთა“ ჯგუფი, რომელიც მთავლიტს ატყობინებდა სხვადასხვა სახის გაპარულ შეცდომას.
1939 წლის ერთი მოხსენების მიხედვით, უწყების თანამშრომელთა 60%-ს გააჩნდა 1 წელზე ნაკლები მუშაობის სტაჟი, 28%-ს 2 წლამდე და მხოლოდ 12%-ს 3 წელზე მეტის. რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ თვით მთავლიტიც ვერ გადაურჩა მასობრივ წმენდას — „შავი საქმისა“ და რეპრესირებულთა დისკრედიტაციის შემდეგ თავად მთავლიტელთა კოლეგიის ჯერიც დადგა. საგულისხმოა, რომ მასობრივი რეპრესიების შემდეგ, მთავლიტის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სამუშაო პროფილი ძველი ფოტოების რეტუშირება გახდა. ასეთი რეტუშირების თვალსაჩინო მაგალითია სტალინისა და ნიკოლაი ეჟოვის საერთო ფოტო, რომელიც 1936-1938 წლებში იყო შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი — იგი უშუალო შემსრულებელი დიდი წმენდისა. 1939 წლიდან მისი დაქვეითება ნელ-ნელა ხდებოდა, საბოლოოდ კი იგი 1940 წლის 4 თებერვალს დახვრიტეს. ცხოვრებაში გამქრალი პირები მალევე ქრებოდნენ ვიზუალური მასალიდანაც, ამ შემთხვევაში ფოტოებიდან.
მიზეზი იმისა, თუ რატომ გამოქვეყნდა მიხეილ ბულგაკოვის გენიალური ნაწარმოები „ოსტატი და მარგარიტა“ 40 წლის დაგვიანებით მწერლის გარდაცვალებიდან, შეგვიძლია ვეძიოთ მთავლიტის საქმიანობაში. ამ უწყებამ მოახერხა და არ მიიტანა საბჭოთა კავშირის მკითხველამდე მაშინდელი შექმნილი არაერთი უმნიშვნელოვანესი ლიტერატურული ნაწარმოები. მაგალითისთვის, აიკრძალა ბორის პასტერნაკის „ექიმი ჟივაგო“, მაშინ როცა მწერალმა ამ შედევრისთვის ნობელის პრემია მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ აკრძალული იყო ასობით უცხოური ნაწარმოები, ისინი მაინც ვრცელდებოდა არალეგალურად 1970-იანი წლებიდან, მას შემდეგ, რაც ე.წ. „სამიზდატი“ ჩამოყალიბდა.
ბერგამოტი
ბერგამოტი (Citrus bergamia) — მარადმწვანე ხეხილოვანი მცენარე (სიმაღლით 3— 5 მ) ტეგანისებრთა ოჯახისა (ნარინჯოვანთა ქვეოჯახი).
პრესის თავისუფლება
საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
საბჭოთა კავშირის სხვა სოციალისტური რესპუბლიკების მსგავსად, საქართველოშიც ანალოგიურად მიმდინარეობდა რეპრესირებული და „ხალხის“ მტრად შერაცხული მწერლების ნაშრომების აკრძალვა, ბიბლიოთეკებიდან ამოღება. ამას მეტყველეს ტიციან ტაბიძის, მიხეილ ჯავახიშვილისა და პაოლო იაშვილის ნაშრომები. მათი ნაშრომებს ხელახლა დაშვება მხოლოდ სტალინისა და ბერიას სიკვდილის შემდეგ დაიწყო — 1937-1938 წლებში რეპრესირებულთა რეაბილიტაციის პროცესისას.
ბერგამოტი
ნაყოფი საშუალო სიდიდისაა, მსხლისებრი ფორმის; კანი ოქროსფერ-ყვითელია, სპეციფიკური სუნი აქვს. ტბილოვანი ყვითელია, მომჟავო ან მჟავე, ოდნავ მომწარო გემო დაჰკრავს. საჭმელად ნაკლებად იყენებენ.
პრესის თავისუფლება
პრესის თავისუფლება დამოუკიდებელ საქართველოში
დამოუკიდებელი საქართველოს ეპოქის პრესაში სხვადასხვა ტენდენციები არსებობდა. საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას დროს მიიღეს „კანონი პრესის შესახებ“, რომლის მიხედვითაც იკრძალებოდა ყოველგვარი ცენზურა და უზრუნველყოფილი უნდა ყოფილიყო გაზეთების გავრცელება მთელი რესპუბლიკის მასშტაბით. მიუხედავად ამისა, შესაძლებელი იყო კანონის ინტერპრეტირება იმგვარად, რომ ზოგჯერ გაზეთებს ბრალს სდებდნენ „ისეთი ფაქტების გავრცელების გამო, რაც არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს“. 1991 წლის მაისში, გამსახურდიას გადაწყვეტილებით, ოპოზიციის კანდიდატებს სახელისუფლებო პრესით სარგებლობის უფლება შეეზღუდათ. ამასთანავე, 1991 წლიდან სამთავრობო გაზეთების რედაქტორები ზვიად გამსახურდიას მიერ ინიშნებოდნენ. შემოდგომაზე დაიხურა რუსულენოვანი გამოცემა „ნოვაია გაზეტა“ (Новая Газета) (ყოფილი „მოლოდიოჟ გრუზიი“ Молодежь Грузии), დააპატიმრეს ზოგიერთი ჟურნალისტიც. 1991 წელს, მოსკოვის პუტჩის შემდეგ რუსული გაზეთები 1 თვით აიკრძალა, სექტემბერში 200-მდე ჟურნალისტმა გაფიცვა მოაწყო ცენზურის გასაპროტესტებლად.
ბერგამოტი
საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროზეა. ბერგამოტის ნაყოფის კანისაგან, ყვავილებისაგან, ფოთლებისა და ყლორტებისაგან მიიღება ბერგამოტის ეთეროვანი ზეთი (1,75%-მდე), რომელსაც იყენებენ პარფიუმერიასა და საკონდიტრო წარმოებაში.
პრესის თავისუფლება
პრესის თავისუფლება დამოუკიდებელ საქართველოში
საქართველოს მეორე და მესამე პრეზიდენტების — ედუარდ შევარდნაძისა და მიხეილ სააკაშვილის მმართველობის პერიოდში, ბეჭდური მედიის თავისუფლების შეზღუდვის ფაქტები ნაკლებად მოიპოვება. ეს კი გამოწვეული იყო პრესის, როგორც მედიუმის როლის კლებით მასობრივი საინფორმაციო საშუალებების სფეროში. ამ დროს საქართველოში გაჩნდა დამოუკიდებელი ტელევიზიები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს პოლიტიკურ პროცესებში. დამოუკიდებელი ტელევიზიების საქმიანობაში უხეშ ჩარევას, ორივე ხელისუფლების დროს ჰქონდა ადგილი, თავდაპირველად „რუსთავი 2“-ის, ხოლო შემდეგ ტელეკომპანია „იმედის“ შემთხვევაში.
ბერგამოტი
ლიტერატურა
კატეგორია:ციტრუსები
პრესის თავისუფლება
დღევანდელი სიტუაცია
თანამედროვე საქართველოში, ბეჭდურ და ტექსტურ მედიაში თითქმის აღარ არსებობს პირდაპირი ცენზურა. ბეჭდურ მედიაში ჭარბობს კარგად ორგანიზებული, კოორდინირებული სადეზინფორმაციო კამპანიების არსებობა და სიძულვილის ენის ტირაჟირება. ქართულ მედია სივრცეში არაერთი ბეჭდური თუ ინტერნეტ პლატფორმაა, რომლებიც მიზანმიმართულად იყენებენ ზემოთქმულს. აღსანიშნავია, რომ დეზინფორმაციისა და სიძულვიის ენის გამოყენება ხელს უწყობს საზოგადოების გახლეჩას, პოლარიზებას. მნიშვნელოვან პრობლემად ფიქსირდება ამა თუ იმ მედიასაშუალებებზე ზეწოლის ფაქტები. საგულისხმო პრობლემებად რჩება მედია პლატფორმების მოსყიდვა ინფორმაციის დამახინჯებით მიზნით, მათი პოლიტიკური მიზნებისთვის გამოყენება და თავისუფლების ხარისხის დაქვეითება.
2020 წელს, საერთაშორისო ორგანიზაციის — „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ — მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, საქართველო პრესის ინდექსის მიხედვით მე-60 ადგილზე იმყოფება. დასკვნაში გამოყოფილია აჭარის ტელევიზიის საქმე, რომელიც ზეწოლას განიცდის კონკრეტული პარტიის წარმომადგენლებისგან, საგულისხმოა აფგან მუხთარლის საქმეც.
ვიკიციტატა
ვიკიციტატის ქართული განყოფილება შეიქმნა 2006 წლის 23 სექტემბერს. დღეს ვიკიციტატა უკვე 89 ენაზეა შექმნილი.
პრესის თავისუფლება
დღევანდელი სიტუაცია
პრესისა და ბეჭდური მედიის თავისუფლება, მიუკერძოებლობა, ინფორმაციის სიზუსტე და მაღალი სტანდარტების დაცვა დემოკრატული სახელმწიფოს არსებობის ერთ-ერთ უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ დეზინფორმაციასთან ბრძოლის ფარგლებში მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა 2019 წლის დეკემბერში, როდესაც სოციალური ქსელის Facebook-ის მიერ 418 პროსახელისუფლებო გვერდი და ანგარიში გაუქმდა, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ „კოორდინირებულ არაავთენტურ ქცევაში“, რაც ანტიოპოზიციური და ანტიდასავლური ნარატივის გავრცელებაში გამოიხატებოდა, მათ რეკლამაზე კი ჯამში $ 316.000 იყო დახარჯული.
ვიკიციტატა
ვიკიციტატების, როგორც ვიკიმედიის სხვა პროექტების, მთელი შიგთავსი ხელმისაწვდომია GNU Free Documentation License-ის თანახმად.
ქართული ვიკიციტატა 162 სტატიას მოიცავს.
პრესის თავისუფლება
თანამედროვე ტექნოლოგიის შედეგები
ბუნებრივია, მთავრობები ცდილობენ ახალ მედია ტექნოლოგიებზე ბერკეტების გამოძებნა, ამის მაგალითია ჩინეთის მცდელობა — სახელმწიფოს ინტერნეტ-პროვაიდერის კონტროლი, რომლის საშუალებითაც ინტერნეტზე წვდომას აკონტროლებს, მაგრამ, როგორც ჩანს, მალე ეს ბევრად რთულ ამოცანად იქცევა, რადგან ჟურნალისტები მუდმივად განაგრძობენ ახალი ტექნოლოგიის ძიებას და ერთი ნაბიჯით გაუსწრებენ ზოგადად ნელა მოძრავ სამთავრობო ინსტიტუტებს, რომლებიც აქტიურად ცდილობენ მათ ცენზურას.
მსოფლიო რეიტინგი 2015
2015 წლის 12 თებერვალს საერთაშორისო ორგანიზაციამ, რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე (RSF), გამოაქვეყნა თავისი წლიური ანგარიში. მოხსენებაში განხილული იყო 180 სახელმწიფო პრესის თავისუფლების, დამოუკიდებელი მედიის და ჟურნალისტთა მდგომარეობის თვალსაზრისით. ირანი ამ სიაში 173-ე ადგილზეა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ რუჰანის დაპირებების მიუხედავად, სიტყვისა და ჟურნალისტების თავისუფლება არ გაუმჯობესებულა. ანგარიშის თანახმად, ირანმა მესამე ადგილი დაიკავა ჟურნალისტთა პატიმრობის სიაში.
მსოფლიო რეიტინგი 2016
2016 წლის 13 დეკემბერს საერთაშორისო ორგანიზაციამ, რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე, (RSF) გამოაქვეყნა ყოველწლიური ანგარიში. მოხსენებაში ნათქვამია: 348 ჟურნალისტი დააკავეს და 52 მძევლად აიყვანეს ირანში 2016 წელს. თურქეთის შემდეგ, ჩინეთს, სირიას, ეგვიპტეს და ირანს დაკავებული ჟურნალისტების თითქმის ორი მესამედი ჰყავს.
მსოფლიო რეიტინგი 2017
RSF-ის 2017 წლის ყოველწლიური ანგარიშის მიხედვით, ირანი კვლავ რჩება ჩინეთთან, თურქეთთან, ვიეტნამთან და სირიასთან ერთად იმ სახელმწიფოთა შორის, სადაც განსაკუთრებით ხშირია ჟურნალისტთა დაკავება და პროფესიულ საქმიანობაში ხელის შეშლა. მოხსენებაში ნათქვამია, რომ 2017 წელს მოკლეს 50 ჟურნალისტი და 326 დააკავეს, 54 რეპორტიორი კი მძევლად აიყვანეს.
მსოფლიო რეიტინგი 2018
RSF-ის ყოველწლიური მოხსენების მიხედვით, 2018 წელს ჟურნალისტთა მკვლელობისა და დაკავების ფაქტების უპრეცედენტო რაოდენობაა — ერთი წლის განმავლობაში 80 ჟურნალისტი მოკლეს, 348 დააკავეს და 60 მძევლად აიყვანეს. ირანი კვლავ რჩება იმ ხუთ სახელმწიფოთა (ჩინეთი, საუდის არაბეთი, თურქეთი და ეგვიპტე) შორის, რომლებიც დასახელებულია, როგორც „ჟურნალისტთა ციხე“. მოხსენების მიხედვით, ირანი 144-ე ადგილზეა და კვლავ ჟურნალისტთა საპყრობილედ ითვლება.
მსოფლიო რეიტინგი 2019
RSF-ის ყოველწლიური მოხსენების მიხედვით, 180 სახელმწიფოს შორის ნორვეგია იყო ყველაზე თავისუფალი და უსაფრთხო ქვეყანა მსოფლიოში პრესის თავისუფლების კუთხით. მეორე და მესამე ადგილს ინაწილებენ ფინეთი და შვედეთი. იმავდროულად, ირანი 180 სახელმწიფოდან 170-ე ადგილზეა, რომელიც ხელს უშლის მედიის თავისუფლებას.
მსოფლიო რეიტინგი 2020
21 აპრილს RSF– მა თავის ყოველწლიური ანგარიში გამოაქვეყნა მედიის თავისუფლების უახლესი რანჟირებით. ირანის ისლამური რესპუბლიკა ამ ჩამონათვალში 173-ე ადგილზეა, რაც 2019 წელთან შედარებით გაუარესებული შედეგია. ირანის მოკავშირე სამი ქვეყანა, სირია, ჩინეთი და ჩრდილოეთ კორეა 174-ე, 177-ე და 180-ე ადგილზე არიან. ეს ორგანიზაცია ადანაშაულებს ჩინეთსა და ირანს კორონავირუსის გავრცელების შესახებ ახალი ამბების ცენზურაში.
კორონა ვირუსის გავლენა მედიის თავისუფლებაზე
ჟურნალისტთა უსაფრთხოებისა და პროფესიული საქმიანობის მხარდამჭერი ორგანიზაციების მიერ შემუშავებული ერთიანი განცხადების მიხედვით, რომელსაც ხელს აწერს თითქმის ყველა წამყვანი ორგანიზაცია, ისინი ითხოვენ უზრუნველყონ ჟურნალისტთა და მედიის თანამშრომლების უსაფრთხოება, თავისუფლება და დამოუკიდებლობა — დაუბრკოლებლად შეძლონ ინფორმაციის ინტერნეტითა და კავშირსგარეშე სხვა მეთოდებით გავრცელება. შეშფოთებით აღნიშნეს, რომ მთავრობები უკვე ახორციელებენ მკაცრს ზომებს და არაპროპორციულად ზღუდავენ სიტყვის თავისუფლეას, რაც ხელს უშლის ჟურნალისტების პროფესიულ საქმიანობას, ადეკვატურად გააშუქონ კორონა ვირუსისგან გამოწვეული კრიზისი სხვადასხვა სახელმწიფოში. დაკავებულია არაერთი ჟურნალისტი, რომლებიც კოვიდ-19-ით გამოწვეული შედეგების ობიექტურად გაშუქებას ცდილობდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჟურნალისტიკა კატეგორია:თავისუფალი მედია *
ჟოსლინ ხუეირი
ჟოსლინ ხუეირი (არაბ. جوسلين خويري; დ. 15 აგვისტო, 1955, ბეირუთი —31 ივლისი, 2020, ბიბლოსი, მთიანი ლიბანი)— ლიბანელი ფალანგისტი, სამოქალაქო ომის მონაწილე. მემარჯვენე ქრისტიანული პარტია ქათაიბის  ქალთა შეიარაღებული ფორმირების მეთაური. ცნობილი გახდა 1976 წლის 6 მაისს ბეირუთის ბრძოლის შემდეგ. 1986 წელს მან თანამდებობა დატოვა და შეიარაღებული ძალებიდან წავიდა. იგი ეწეოდა საზოგადოებრივ და რელიგიურ საქმიანობას. იგი გახლდათ ლიბანის კათოლიკური ეკლესიების ექსპერტი, პაპის სამშვიდობო საქმეთა საბჭოს წევრი.
ადრეული წლები
ჟოსლინ ხუეირი დაიბადა ბეირუთში, მარონიტების ქრისტიანულ ოჯახში. სწავლობდა ბეირუთის არაბულ უნივერსიტეტში იურიდიულ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე.
ბავშვობიდან ჟოსლინ ხუეირი გამოირჩეოდა თავისუფლების სიყვარულით, მოქმედებდა საყოველთაოდ მიღებული ნორმების საწინააღმდეგოდ: ატარებდა შარვალს, კაბის ნაცვლად. ამავე დროს, რაც ეხებოდა „საერთო საქმეს“ იგი მიდრეკილი იყო დისციპლინის მკაცრი დაცვისა და იმ ავტორიტეტებისადმი უპირობო მორჩილებისკენ, რომლებსაც თვითონ ირჩევდა.
1970-იან წლებში ფართოდ გავრცელებული მემარცხენე იდეების მიუხედავად, ჟოსელინ ხუეირი ახალგაზრდობიდან იცავდა რადიკალურ მემარჯვენე ფალანგისტურ შეხედულებებს. იყო  შეუპოვარი   ლიბანელი ნაციონალისტი და ანტიკომუნისტი. 1972 წელს შევიდა პარტია ქათაიბში.
სამოქალაქო ომის მონაწილე
1975 წელს ლიბანში სამოქალაქო ომი დაიწყო. ჟოსლინ ხუეირი შეუერთდა ფალანგისტურ მილიციას. ირიცხებოდა 12 გოგონასგან დაკომპლექტებულ საბრძოლო ჯგუფში. მართალია, ბავშვობაში და მოზარდობის ხანაში არ  იყო რელიგიური წეს-ჩვეულებების მიმდევარი, მაგრამ ომის პირველივე დღეებიდან ქრისტიანული რწმენით განიმსჭვალა. როგორც თვითონ აღნიშნავდა, მისი რაზმის განლაგების ადგილას ღვთისმშობლის გამოსახულება გამოჩნდა ანთებული სანთლით.
1976 წლის 6 მაისის ღამეს, ჟოსლნი ექვს გოგონასთან (უმცროსი 14 წლის იყო) ერთად  იბრძოდა ექვსი საათის განმავლობაში  ბეირუთის ცენტრში სამასი პგო-ს ბოევიკის წინააღმდეგ. ფალანგისტებმა თავიანთი პოზიცია დაიკავეს. ხუეირის მოგონებების თანახმად, ეს იყო მისი "პირველი ლოცვის" დღე. ბრძოლის შედეგი გადაწყვიტა ჟოსლინმა, როდესაც სახურავიდან ყუმბარა ისროლა. ამ მოვლენას მოგვიანებით უწოდეს "შეხვედრა ქრისტესთან".
ჟოსლინ ხუეირი  აპირებდა წასვლას კარმელიტების მონასტერში. თუმცა, ბაშირ ჯემაიელის მოწოდების თანახმად, შეუერთდა ლიბანის ძალებს და ქალთა მემარჯვენე ქრისტიანული წარმონაქმნის მეთაური გახდა. 1983 წლისთვის მის ქვეგანაყოფში  1500  მებრძოლი ქალი ირიცხებოდა. ხუეირი  სამსახურს  რელიგიურ მისიად მიიჩნევდა, ატარებდა ქრისტიანულ ქადაგებებს ჯარისკაცებთან ერთად. იგი   მტკიცე და მკაცრი  პიროვნების რეპუტაციით სარგებლობდა და საკუთარ თანამებრძოლებშიც კი  გარკვეული შიშის გრძნობას იწვევდა.
1982 წელს ბაშირ ჯემაიელი აირჩიეს ლიბანის პრეზიდენტად, მაგრამ  ვიდრე ოფიციალურად შეუდგა მოვალეობის შესრულებას,  მოკლეს ტერაქტის შედეგად. საპასუხოდ ფალანგისტებმა საბრასა და შატილაში სისხლიანი ანგარიშსწორება მოაწყვეს. ჟოსლინი  შოკში იყო ჯემაიელის სიკვდილით, რომელსაც იგი უდავო ლიდერად თვლიდა, მაგრამ ამავე დროს მკაცრად გმობდა პალესტინელი ლტოლვილების ხოცვა-ჟლეტას.
1986 წელს "ლიბანის ძალებში" მოხდა განხეთქილება — ელი ჰობეიკა და სამირ ჯააჯა დაუპირისპირდნენ ფუად აბუ ნადერს, შემდეგ კი  მათ შორის შეტაკება მოხდა. ჟოსლინ ხუეირმა სამოქალაქო დაპირისპირებაში მონაწილეობის მიღებაზე უარი განაცხადა. მან  შეწყვიტა შეიარაღებული ბრძოლა და დატოვა "ლიბანის ძალები".
ჯოსლინ ხუეირიმ ყურადღება გაამახვილა საზოგადოებრივ და კონფესიურ საქმიანობაზე. მან დააარსა  ქალთა  ორი სოციალური და საქველმოქმედო ორგანიზაცია და იოანე პავლე II-ის ცენტრი. იგი იყო ლიბანის კათოლიკე იერარქთა ასამბლეის საეპისკოპოსო კომისიის წევრი. რამდენჯერმე გამოვიდა ბეირუთსა და ვატიკანში. მისი საქმიანობის ძირითადი მიმართულებები იყო კათოლიციზმის ტრადიციული ოჯახური ღირებულებების დაცვა (კერძოდ, აბორტის აკრძალვა), კულტურული იდენტობის შენარჩუნება, ლიბანსა და ახლო აღმოსავლეთში რელიგიათშორისი დიალოგის წარმართვა. 2014 წლიდან ჟოსლინ ხუეირი მსახურობდა პაპის სამშვიდობო საქმეთა  საბჭოში.
ჟოსლინ ხუეირი არ მონაწილეობდა პოლიტიკაში. მან მჭიდრო მეგობრული ურთიერთობა შეინარჩუნა ქათაიბის გამოჩენილ ფიგურებთან, მემარჯვენე ქრისტიანული მოძრაობის ვეტერანებთან, განსაკუთრებით ფუად აბუ ნადერთან. პოლიტიკურ თემებზე საუბრისას ხუეირი მოუწოდებდა ლიბანელ ქრისტიანებს გაეძლიერებინათ პატრიოტული პოზიციები.
გარდაცვალება და ხსოვნა
ჟოსლინ ხუეირი გარდაიცვალა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად 64 წლის ასაკში" ნოტ დამი დე სეკურის" ჯებეილის საავადმყოფოში.პარტია ქათაიბის  სპეციალურ განცხადებაში მას უწოდებდნენ "წინააღმდეგობის ხატს, ბრძოლისა და ღირსების განსახიერებას". პარტიის ლიდერმა სამი ჯემაიელმა ისაუბრა ჟოსელინ ხუეირის დამსახურებაზე პარტიის წინაშე.
ჯერ კიდევ მისი სიცოცხლის პერიოდში, 2015 წელს, ჟურნალისტებმა ნატალი დიუპლანმა და ვალერი როლენმა გამოაქვეყნეს  დეტალური ბიოგრაფია Jocelyne Khoueiry l’indomptable—დაუმორჩილებელი ჟოსლინ ხუეირი. 1988 წელს ლიბანელმა რეჟისორებმა მის შესახებ ფილმი გადაიღეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი კატეგორია:ლიბანელი ნაციონალისტები კატეგორია:ლიბანის სამოქალაქო ომის მონაწილე ქალები
იერუსალიმის პატრიარქების სია
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია
მირანდა კოსგროუ
მირანდა ტეილურ კოსგროუ (ინგლ. Miranda Taylor Cosgrove;დ. 14 მაისი,1993), ცნობილი, როგორც უბრალოდ მირანდა კოსგროუ — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მან კარიერა დაიწყო 3 წლის ასაკში, როდესაც მონაწილეობა მიიღო სატელევიზიო რეკლამაში. მისი სადებიუტი ფილმი იყო „School of Rock“ (2003). მირანდამ პირველი თვალსაჩინო როლი ითამაშა „Nickelodeon–ის“ საოჯახო კომედიაში „Drake and Josh“ (2004-2007), შემდეგ მიიღო მონაწილეობა ტელესერიალში „iCarly“ (2007–დღემდე). ამ ფილმის თითო ეპიზოდში მირანდა $180 000 იღებს.რითაც ის გახდა რიგით მეორე ბავშვი ანაზღაურებით ტელევიზიაში.
მირანდას სადებიუტო ალბომი გამოვიდა 2010 წლის 27 აპრილს სახელწოდებით Sparks Fly.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
იმერხევი
იმერხევი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იმერული ხეჭრელი
იმერული ხეჭრელი (Rhamnus imeretina) — კოლხური რელიქტური მცენარე ხეჭრელისებრთა ოჯახისა. 1,5-4 მ სიმაღლის ბუჩქი ან ხეა. ფოთლის ქვედა მხარე მონაცისფრო ხავერდისებრია, ზედა კი — მუქი მწვანე და თითქმის შიშველი. ზარისებრი ყვავილები ფოთლის იღლიაში შეკრებილია კონებად. ნაყოფი მომრგვალო შავი კურკიანაა.
გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოში, აღმოსავლეთ საქართველოს დასავლეთ ნაწილსა (სამხრეთ ოსეთი, ზემო ქართლი, მესხეთი) და თურქეთის მომიჯნავე რაიონებში (ართვინის ვილაიეთა და სხვა). იზრდება ქვეტყედ ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებსა და ტყისპირებზე მთის შუა სარტყლიდან ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე. დეკორატიულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხეჭრელისებრნი
სუმბატ დავითის ძე
ბიოგრაფიული ცნობები სუმბატ დავითის ძის შესახებ არ მოგვეპოვება. როგორც ე. თაყაიშვილმა გაარკვია, ის უნდა იყოს ბაგრატიონთა ტაოს შტოს წარმომადგენელი. სუმბატ დავითის ძის ნაშრომი ადამიდან იწყება და მთავრდება 1030/1031 ამბებით. ავტორის მიზანი იყო ეჩვენებინა ბაგრატიონთა წარმომავლობა, მათი საქართველოში მოსვლა, გამეფება და მეფეთა ისტორია.
ნაშრომის დასაწყისი ნაწილი ემყარება ბიბლიას. სუმბატ დავითის ძეს ბაგრატიონები ებრაელთა მეფისა და წინასწარმეტყველის დავითის შთამომავლებად გამოყავს. მისი აზრით, ისინი პალესტინიდან საქართველოში VI საუკუნეში მოვიდნენ და ერთი მათგანი გუარამი – ქართლის ერისმთავარი გახდა. ნაშრომის ის ნაწილი, რომელშიც მოთხრობილია ამბები ამ გუარამიდან აშოტ I-მდე, ემყარება "მოქცევაჲ ქართლისაჲს" ცნობებს. აშოტ I-იდან ბაგრატ III-მდე პერიოდის შესახებ სუმბატ დავითის ძეს ხელთ ჰქონის ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა საგვარეულო მატიანეები. ეს ნაწილი შეიცავს უხვ და სარწმუნო ქრონოლოგიურ ცნობებს. ბაგრატ III-ის მეფობის ბოლო წლებიდან სუმბატ დავითის ძე აღწერს თავის თანადროულ მოვლენებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ეონუე
ეონუე (Eönwë) — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. იგი პირველად ჩნდება რომანში „სილმარილიონი“. ამასთან, ეს პერსონაჟი ნახსენები იყო სხვადასხვა ნაშრომში, რომელიც „სილმარილიონის“ გამოცემამდეც არსებობდა.
ბიოგრაფია
ეონუე მანუეს მედროშეა, მაიარების მეთაური, ილმარესთან ერთად. „სილმარილიონში“ კრისტოფერ ტოლკინი ამატებს ინფორმაციას, რომ ეონუე იყო არდაში უდიდესი მებრძოლი და სწორედ ამიტომ მიუძღოდა ვალარებს ბრძოლაში. სწორედ ეონუე იყო პირველი, ვინც ეარენდილის გემს შეეგება, როდესაც უკანასკნელი ამანს მიადგა. როდესაც მანუე დათანხმდა დახმარებაზე, ეონუე შუახმელეთში გაემგზავრა, რათა ვანიარების წინამძღოლი ყოფილიყო რისხვის ომში.
როდესაც მორგოთი დამარცხდა, ეონუე ორი დარჩენილი სილმარილი თან წაიღო. ფეანორის ორმა დარჩენილმა ძემ მოიპარა სილმარილები.
მორგოთის დამარცხების შემდეგ საურონი სცადა ეონუესთან საერთო ენის შერჩევა. იმედი ჰქონდა, რომ მას აპატიებდნენ, მაგრამ ვინაიდან ეონუე მაია იყო, ისევე, როგორც საურონი, უკანასკნელს უბრძანა, ვალინორში წასულიყო, სადაც ვალარები თავად განსჯიდნენ მას. საბოლოოდ, საურონი შუახმელეთში დაიმალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუახმელეთის მაიარები კატეგორია:სილმარილიონის პერსონაჟები
ტეუელჩესის დეპარტამენტი
ტეუელჩესის დეპარტამენტი (Departamento Tehuelches) — დეპარტამენტი არგენტინაში, ჩუბუტის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2010 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 5 390 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 14 750 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩუბუტის პროვინციის დეპარტამენტები
კანდიხაი
კანდიხაი (ოფიციალურად კანდიხაის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Candijay; Bayan ng Candijay) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 119 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ბერგმანი
საკუთარი სახელი ბერგმანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბეგა I სურამელი
ბეგა I სურამელი — XII საუკუნის II ნახევრის მოღვაწე ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი. ისტორიული წყაროებით, სურამელთა გვარის ყველაზე ადრინდელი წარმომადგენელი. იხსენიება ბექას და ბეშქენის სახელითაც.
ბეგა თან ახლდა გიორგი III-ს ანისთან თურქთა სულხან არდოხის ძის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ლაშა გიორგის ერთი სიგელის ცნობით, მისთვის გიორგი III-ს უწყალობებია ქართლის სოფელი სუელნეთი. სურამელის ვაჟი იყო ქართლის ერისთავი რატი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
გალის წყალსაცავი
გალის წყალსაცავი — წყალსაცავი დასავლეთ საქართველოში, მდინარე ერისწყალზე, სოფელ რეჩხთან. აშენდა 1969 წელს. წყალშემკრები აუზის ფართობი 166 ათ. კმ², სარკის ფართობი 8,2 კმ², წყლის საერთო მოცულობა 145 მლნ მ³, სასარგებლო მოცულობა 110 მლნ. მ³, საშუალო სიღრმე 17,7 მ, უდიდესი სიღრმე 42,3 მ. საზრდოობს ძირითადად მდინარე ერისწყლისა და მდინარე ენგურის ჩამონადენით, რომელიც წყალსაცავში ჩაედინება ენგურჰესის დაწნევითი დერივაციული გვირაბით. გალის წყალსაცავის ფსკერი დაფარულია ალუვიონის სქელი ფენით. ნაპირები ზედა ნაწილში დამრეცია, ქვედაში — ციცაბო. აღინიშნება მეწყრული პროცესები. სანაპირო შემოსილია ბუჩქნარითა და მეორეული ტყით. გალის წყალსაცავი ჯვრის წყალსაცავთან ერთად ქმნის კასკადს, რომლის ძირითადი დანიშნულებაა მდინარე ენგურის ჩამონადენის მრავალწლიური და მდინარე ერისწყლის ჩამონადენის დღე-ღამური რეგულირება ენერგეტიკული მიზნებისთვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის წყალსაცავები
Formica bradleyi
Formica bradleyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გურიანთა
სოფელში არის საჯარო სკოლა, რკინიგზის სადგური „კახური“, კულტურის სახლი, მუზეუმი.
ისტორია
გურიანთა დასახლებული იყო ახალი ქვის ხანაში. მდინარე სკურდუმის მარჯვნივ აღმოჩენილია ნეოლითური ნამოსახლარი. V-VIII სუაკუნეებში გურიანთის ტერიტორიაზე, მდინარეების სკურდუმისა და ნატანების შესართავთან არსებობდა ციხე-ქალაქი ვაშნარი. ვაშნარი ნიკოლოზ ბერძენიშვილის მოსაზრებით წარმოადგენდა მაშინდელი გურიის ცენტრს, ხოლო გურიანთის სახელწოდებიდან წარმოიშვა ტოპონიმი გურია.
გვიან ფეოდალურ ხანაში ვაშნარი წარმოადგენდა ნაკაშიძეთა სათავადოს ზამთრის რეზიდენციას. 1689-1717 წლების საბუთში იხსენიება ნაკაშიძეების აზნაური გიორგი მამულაიშვილი, რომელიც ციხისთავი იყო და გურიანთას განაგებდა. სოფლის ტერიტორიაზე ასევე იყო ხის ეკლესიები, კახურის წმინდა გიორგის ეკლესია და მონასტრის მთავარანგელოზთა ეკლესია. 1885 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში შეიქმნა სოფელი ეწერი, სადაც დაასახლეს 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის ვეტერანები. 1902 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოება აერთიანებდა ორ სოფელს, მოსახლეობის რაოდენობა იყო 1895 ადამიანი. 1908 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა სამი სოფელი, ხოლო მოსახლეობა იყო 1311 ადამიანი. ცალკე სოფლებად იყო აღრიცხული გურიანთა და კახური.
1938 წელს გურიანთისგან გამოყოფილ იქნა და ცალკე სასოფლო საბჭოდ ჩამოყალიბდა ბაილეთი. 1946 წელს სოფელში აშენდა აგურის ქარხანა, რომელიც 50-60 ათას აგურს ამზადებდა წელიწადში. 1949 წელს ამუშავდა ჩაის ფაბრიკა, რომელიც ვაშნარის ნანგრევებზე აშენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბეტსი ჯონსონი
ბეტსი ჯონსონი (Betsey Johnson; დ. 10 აგვისტო, 1942. უეთერსფილდი, კონექტიკუტი, აშშ) — ამერიკელი მოდის დიზაინერი. ჯონსონი ცნობილია თავისი ქალური და ექსცენტრიული დიზაინისთვის. აგრეთვე, თავისი მოდის ჩვენებების შემდეგ სალტოს შესრულებისთვის. დიზაინერი ბავშვობიდან ცეკვაზე დადიოდა, რამაც შემდგომში მის კოსტიუმებისადმი სიყვარულზე მოახდინა გავლენა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მოდის დიზაინერები კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
ავსტრია 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეშვიდედ 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არატე
thumb|right thumb|Phaenomena არატე (Ἄρᾱτος ὁ Σολεύς დ. დაახლოებით ძვ. წ. 315 — გ. ძვ. წ. 240) — ძველი ბერძენი დიდაქტიკოსი-პოეტი და ასტრონომი კილოკიის ქ. სოლედან.