cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კონსტანტინე ლესელიძე
სამხედრო კარიერა
1925 წელს დაინიშნა გაერთიანებული ქართული სამხედრო სკოლის ბატარეის მეთაურის თანაშემწის მოვალეობის დროებით შემსრულებლად და გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი. 1926—1927 წლებში იყო გაერთიანებული ქართული სამხედრო სკოლის ბატარეის მეთაურის თანაშემწე. 1927—1928 წლებში იყო კავკასიის წითელდროშოვანის არმიის პირველი ქართული მსროლელი პოლკის ბატარეის მეთაური. 1928-1929 წლებში განაგრძო სწავლა, იყო მეთაურთა შემადგენლობის დახელოვნების საარტილერიო კურსების სმენელი დეტსკოე სელოში.
1929 წელს დაინიშნა კავკასიის წითელდროშოიანის არმიის 1–ლი ქართული მსროლელი პოლკის ბატარეის მეთაურად. 1930 წელს დაინიშნა კავკასიის წითელდროშიანის არმიის მე–5 ქართული მსროლელი პოლკის დივიზიონის მეთაურად. 1931-1937 წლებში იყო კავკასიის წითელდროშიანის არმიის მე–2 ქართული საარტილერიო პოლკის მეთაური და კომისარი. 1937—1938 წლებში იყო ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის 63–მე ქართული მსროლელი დივიზიის მეთაური და კომისარი. ამავდროულად, 1934 და 1937 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ყრილობების დელეგატი.
1938 წელს დატოვა კავკასია და 1941 წლამდე იყო ბელორუსიის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქის მე–5 მსროლელი დივიზიის არტილერიის უფროსი. 1939 მონაწილეობდა პოლონეთის კამპანიაში მე–5 მსროლელი დივიზიის არტილერიის უფროსად.
thumb|450px| საქართველოს სსრ მშრომელთა დელეგაცია სტუმრად მე–18 არმიაში. სხედან მარცხნიდან მარჯვნივ: პოეტი [[გიორგი ლეონიძე|ლეონიძე გიორგი ნიკოლოზის ძე, გენერალ–მაიორი სიმონ კოლონინი, საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მეორე მდივანი მიხეილ ბარამია, გენერალ–პოლკოვნიკი კონსტანტინე ლესელიძე, ახალციხის რაიკომის პირველი მდივანი გიორგი კირვალიძე; დგანან: არმიის სარდლის ადიუტანტი დიმიტრი დუბროვინი, ჩრდილო კავკასიის ფრონტის პოლიტსამმართველოს მუშაკი მაიორი ა. დოჭვირი, მხატვარი უჩა ჯაფარიძე, პოეტი სიმონ ჩიქოვანი, პოლკოვნიკი ვლადიმერ ზარელუა, მსახიობი აკაკი ხორავა, პოლკოვნიკი ლეონიდ ბრეჟნევი 1943წ.]]
დიდი სამამულო ომის საწყის წლებში ის იყო დასავლეთის ფრონტის მე–2 მსროლელი კორპუსის არტილერიის უფროსი და შემდგომ დასავლეთის ფრონტის 50-ე არმიის სარდლის მოადგილე. ტულასთან ბრძოლაში მისმა ტაქტიკამ, პირდაპირი დამიზნებით მტრის ტანკების წინააღმდეგ ყველა ზარბაზნის გამოყენებამ, გაამართლა. ამან ხელი შეუწყო გენერალ გუდერიანის მეორე სატანკო არმიის მრავალი მანქანის განადგურებას.
1942 წლიდან, მას შემდეგ რაც მოწინააღმდეგემ კავკასიას შეუტია, ლესელიძე გადაიყვანეს ამიერკავკასიის ფრონტზე. ის იყო ამიერკავკასიის ფრონტის მე–3 მსროლელი კორპუსის მეთაური (1942), ამიერკავკასიის ფრონტის 46–ე არმიის ჯარების სარდალი (1943), ამიერკავკასიის ფრონტის 47–ე არმიის ჯარების სარდალი (1943), ჩრდილოეთკავკასიის ფრონტის, 1-ლი უკრაინული ფრონტის მე–18 არმიის ჯარების სარდალი (1943-44). მან თავი გამოიჩინა კავკასიის ქედზე ქლუხორის და მარუხის უღელტეხილებთან გამართული ბძოლებით, ქალაქ ტუაფსესა და ნახევაკუნძულების ნოვოროსიისკისა და ანაპის გათავისუფლებით.
1944 წლის 14 თებერვლიდან ლესელიძე იმყოფებოდა სამკურნალოდ სსრკ ცენტრალურ სამხედრო ჰოსპიტალში ქ. მოსკოვში. იგი ევაკუირებული იყო ფრონტიდან გრიპის გართულების შემდეგ მძიმე ავადმყოფობის სამკურნალოდ. ლესელიძე იქვე გარდაიცვალა 1944 წლის 21 თებერვალს.
გენერალ–პოლკოვნიკი კონსტანტინე ლესელიძე დაკრძალეს ქალაქ თბილისში ვერის ძველ სასაფლაოზე. 1974 წელს კი გადაასვენეს დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
იოსებ სტალინი მის შესახებ ამბობდა „ჭკვიანი იყო, ნებისყოფაც ჰქონდა.“  ლეონიდ ბრეჟნევი აღნიშნავდა:
ოჯახი
400px|მარჯვნივ|ლ. ი. ბრეჟნევი ესაუბრება ო. კ. ლესელიძეს მის მამაზე, მე-18 არმიის სარდალ კონსტანტინე ლესელიძეზე
ძეგლი
კ. ნ. ლესელიძის ძეგლი ბრინჯაოსია, შესრულებულია 1974 წელს მოქანდაკე ს. ი. კაკაბაძის მიერ და აღმართულია მარმარილოს მაღალ პოსტამენტზე სოფელ ლესელიძეში 1975 წელს.
კ. ნ. ლესელიძის ძეგლის საზეიმო გახსნა მოხდა საბჭოთა არმიის გამარჯვების 30 წლისთავის დღეს — 1975 წლის 9 მაისს. მიტინგზე გამოვიდა გენერლის ქალიშვილი იზოლდა ლესელიძე, რომელმაც თქვა:
აფხაზეთის ომის დროს 1992 წლის სექტემბერში ქ. გაგრის დაცემის შემდეგ სხვა ქართულ ძეგლებთან ერთად მიწასთან იქნა გასწორებული გენერალ-პოლკოვნიკ კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე ლესელიძის ძეგლიც. ძეგლის შემდგომი ბედი უცნობია.
კ. ნ. ლესელიძის სკულპტურული პორტრეტის აღდგენა შეუძლებელია: არ შემორჩა მასალები არც მოქანდაკის სახელოსნოში, არც ქანდაკებათა თბილისის კომბინატში.
ჯილდოები და სამხედრო წოდებები
thumb|კონსტანტინე ლესელიძის და მისი მეუღლის საფლავი თბილისში, დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში ჯილდოები
სამხედრო წოდებები
რესურსები ინტერნეტში
ფილმები
სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სუვოროვის I ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:კუტუზოვის I ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ბოგდან ხმელნიცკის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სსრ–ის შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:ქართველი არტილერისტები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:არმიათა სარდლები დიდ სამამულო ომში კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ასამი (მთავარი)
ასამი — კამბეჩოვანის მთავარი VI საუკუნის II ნახევარში. სუმბატ დავითის ძის მიხედვით, ქართლის ერისმთავარ გვარამის ძმა. ასამის გამთავრება კამბეჩოვანში ირანელთა წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების შედეგად მოხდა. ასამმა და მისმა ძმამ ვარაზვარდმა „გარდაუქციეს ერი“ (აუჯანყეს) შაჰის ირანელ მოხელეს ვეზან ხორნაბუჯელ ერისთავს, მოკლეს იგი და თვით დადგნენ მთავრებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მთავრები
მაღრიბული დიალექტები
მაღრიბული დიალექტები (ან მაღრიბული ან დარჯია) — არაბული ენების ვარიაციები, რომელზეც საუბრობენ მაღრიბში. დიალექტები ძირითადად გავრცელებულია ალჟირში, მაროკოში, ტუნისსა და ლიბიაში. ალჟირში საფრანგეთის კოლონიზაციის დროს მაღრიბული მიიჩნეოდა ცალკე ენად და მისი შემსწავლელი სპეციალური წინებიც არსებობს. მაღრიბზე მოლაპარაკეები მას უწოდებენ დარჯიას, რაც სალიტერატურო არაბულში დიალექტს ნიშნავს. ეს დიალექტები გამოიყენება მხოლოდ სასაუბროდ, დამწერლობისთვის იყენებენ არაბულ დამწერლობას (ან ფრანგულს).
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბული ენა
ტრანსამერიკის პირამიდა
thumb|250px|ტრანსამერიკის პირამიდა ტრანსამერიკის პირამიდა (ინგლ. Transamerica Pyramid) ყველაზე მაღალი და ცნობადი ცათამბჯენია სან-ფრანცისკოში.
ისტორიული მონტგომერი ბლოკის ადგილას აგებული 48-სართულიანი შენობის სიმაღლე 260 მეტრია. მასში ძირითადად სავაჭრო და ბიზნეს ობიექტებია განლაგებული. შენობის მშენებლობა დაიწყო 1969 წელს და დასრულდა 1972 წელს. ამჟამად იგი მსოფლიოს უმაღლეს შენობათაგან 88-ე ადგილზეა.
შენობის უნიკალური ფორმა ტრანსამერიკასა და ბენკ ოვ ამერიკის მმართველობას შორის შეჯიბრის შედეგი იყო. ტრანსამერიკას სურდა ბენკ ოვ ამერიკის მმართველებს (რომლებიც ბანკის შენობის ბოლო სართულზე იმყოფებოდნენ) მათი შენობისთვის ქვემოდან ამოეხედათ, თუმცა ბენკ ოფ ამერიკის შენობა საკმაოდ მაღალი იყო და მაღალ ბორცვზე იდგა. მიწის განკარგისა და ზონირების ადგილობრივი განაწესი ტრანსამერიკას დიდი რაოდენობით საოფისე ფართის შექმნის საშუალებას არ აძლევდა. თუმცა, შენობის დიზაინერების ინოვაციურმა მიდგომამ შესაძლებელი გახადა ამ პრობლემის დაძლევა და ამჟამად ეს შენობა სან-ფრანცისკოს პანორამის ყველაზე გამორჩეული ნაწილია.
მიუხედავად იმისა, რომ ამ შენობაში ტრანსამერიკის კორპორაციის შტაბ-ბინა უკვე არ არის განთავსებული, ის კვლავაც რჩება ამ კომპანიის ლოგოს ნაწილი. შენობას თითქმის პროვოკაციული ეფექტი აქვს მნახველზე და ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლოთაგანი გახდა. არქიტექტორ უილიამ პერეირას პროექტმა თავდაპირველად მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობა გამოიწვია შენობის დაგეგმვისა და მშენებლობის პერიოდში.
1999 წელს ტრანსამერიკა ჰოლანდიურმა სადაზღვევო კომპანიამ AEGON შეისყიდა.
კატეგორია:სან-ფრანცისკო კატეგორია:აშშ-ის ცათამბჯენები
Daphnella elata
Daphnella elata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
გუნუნგ-პალუნგის ეროვნული პარკი
გუნუნგ-პალუნგი (Taman Nasional Gunung Palung) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ ბორნეოზე, დასავლეთ კალიმანტანის პროვინციაში.
ისტორია
გუნუნგ-პალუნგს ეროვნული პარკის სტატუსი თავიდანვე არ ჰქონია. პარკი პირველად 1937 წელს შეიქმნა როგორც ტყის ნაკრძალი და მოიცავდა 300 კმ²-ს. 1981 წელს ფართობი გაიზარდა 900 კმ²-მდე, სტატუსი კი ველური ბუნების ნაკრძალით შეიცვალა. 1990 წლის 24 მარტს მას ეროვნული პარკის სტატუსი მიენიჭა.
გეოგრაფია
პარკი გამოირჩევა გავრცელებულუ სახეობების მრავალფეროვნებით, დაწყებული მანგროსა და ჭალის ტყეებით, დამთავრებული დაბლობის ალუვიური ტყეებით, მთის ტყეებითა და ველური ბუნებით. იგი ერთ-ერთია მსოფლიოში არსებული სულ რამდენიმე პარკიდან, სადაც შესაძლებელია ველურად მობინადრე ორანგუტანების ხილვა.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:დასავლეთ კალიმანტანის გეოგრაფია კატეგორია:კალიმანტანის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:დასავლეთ კალიმანტანის ღირსშესანიშნაობები
მერაია კერი
მერაია კერი (Mariah Carey, დ. 27 მარტი, 1969 ) — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორი, მუსიკალური პროდიუსერი, მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორი და მსახიობი. მისი, როგორც მომღერლის, დებიუტი 1990 წელს, Columbia Records-ის აღმასრულებელი დირექტორის ტომი მოტოლას ხელმღვანელობით შედგა და მალე იგი იქცა პირველ მუსიკოსად, რომლის პირველი ხუთი სინგლი აშშ-ს ბილბორდის ცხელი 100-ეულის სათავეში მოექცა. 1993 წელს მოტოლასთან ქორწინების შემდეგ, ჰიტ-სინგლების სერიის წყალობით, იგი Columbia Records-ის გაყიდვების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლების მქონე მუსიკოსად იქცა. ჟურნალ „ბილბორდზე“ დაყრდნონოთ, ის აშშ-ში 1990-იანი წლების ყველაზე წარმატებული არტისტია.
ვოკალური შესაძლებლობა
საკუთარი განცხადებით, მერაიას გააჩნია კონტრალტოს 5-ოქტავიანი ხმის დიაპაზონი, რეალურად კერის ვოკალური დიაპაზონი ფარავს ყველა ოქტავას კონტრალტოდან დაწყებული - სოპრანომდე. მისთვის მიღწევადია ბევრი სხვა მეცო-სოპრანო და მღერის დროს შეუძლია მოქნილად და მოხდენილად ოქტავების ცვლა. მერაია იოლად მღერის სტვენის რეგისტრზე, რაც წარმოადგენს ადამიანის ხმის უმაღლეს რეგისტრს. კერის განცხადებით, მინი რიპერტონმა უდიდესი გავლენა მოახდინა მისი მღერის ტექნიკაზე. ადრეული ასაკიდანვე კერი ცდილობდა მიეღწია რიპერტონის მაღალი ნოტებისათვის. ასე გაზარდა საკუთარი ვოკალური დიაპაზონი მომავალმა მომღერალმა. გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით, არ არსებობს მსოფლიოში სხვა ვოკალისტი, ვისაც მერაიაზე უკეთ შეუძლია სუპერმაღალი ნოტებისათვის მიწვდომა. ამ მხრივ კერიმ მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. ემტივისა და ჟურნალი Blender-ის 22 საუკეთესო მუსიკალური ხმის სიაში მერაიამ 1 ადგილი დაიკავა. გამოკითხვაში მონაწილეობა მიიღეს ფანებმა და მკითხველებმა. ამის შესახებ თავმდაბალმა კერიმ განაცხადა: ”რასაკვირველია ესა უდიდესი კომპლიმენტია, მაგრამ საკუთარ თავზე ამგვარად სულაც არ ვფიქრობ”.
მებაღჩეობა
მებაღჩეობა — მცირე ზომის, არაინდუსტრიული, მოსავლის წარმოების სახეობა, რომელიც მოიცავს მცირე ზომის მიწის ნაკვეთების, სხვადასხვა გეომეტრიული ფორმისა და ფერდობების დამუშავებას და მათზე ბოსტნეულის, ხილის, კენკრისა და სხვა კულტურული მცენარეების გაშენებას. გარდა ამისა, მფლობელები მიწის ნაკვეთზე ახორციელებენ აუცილებელ ზრუნვას მოსავლის გაზრდისა და შეინარჩუნებისათვის (ნიადაგის სასუქებით გამდიდრება, მავნებლებისგან მოშორება).
ისტორია
თავდაპირველად ბოსტნეულის მოსავალს ველურ ბუნებაში აგროვებდნენ მონადირე-შემგროვებლები და მათი მოყვანა დაიწყო მსოფლიოს რამდენიმე კუთხეში.
ტრადიციულად მოჰყავდათ ნიადაგში მცირე რიგებათ ან ბლოკებათ, ძირითადად ფერმაში მოხმარებისთვის, ხოლო დანარჩენი იყიდება ახლომდებარე ქალაქებში.
სქოლიო
კატეგორია:მებაღჩეობა
დიუბუა დე მონპერე
1831-1834 წლებში იმოგზაურა შავი ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ყირიმსა და ამიერკავკასიაში. შედეგები გამოაქვეყნა 1839-1845 წლებში, ექვსტომიან ნაშრომში (დიდი ატლასის დართვით), რომელშიც თავმოყრილია ძვირფასი ფაქტობრივი მასალა ქვეყნის ბუნებისა და სიძველეთა შესახებ. დიუბუა დე მონპერე საქართველოს გეოლოგიის პირველი მკვლევარია. მან შენიშნა კავკასიონის კრისტალური სუბსტრატის გამოსავლები დარიალის ხეობასა და აფხაზეთში, აღნიშნა კავკასიონის ნაოჭა სისტემის ახალგაზრდა (გვიანმესამეული) ასაკი და სიმეტრიული აგებულება გარდიგარდმო ჭრილში. აღწერა საქართველოს დანალექი წყებების განამარხებული ფაუნა და შეადგინა საქართველოს პირველი გეოლოგიური რუკა.
დიუბუა დე მონპერე განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ხალხთა ისტორიის საკითხებს, ქართულ და სომხურ ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. გამოთქვამდა მოსაზრებებს ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების თავისებურებათა და ისტორიის განვითარების შესახებ. მისი აზრით, ქართული ხუროთმოძღვრება ბიზანტიური და სომხური ხუროთმოძღვრების განშტოება ან ანარეკლი იყო. დიუბუა დე მონპერეს თეორიის სიმცდარე დაამტკიცეს ქართველმა ხელოვნებათმცოდნეებმა. მიუხედავად იმისა, რომ დიუბუა დე მონპერეს მიერ შემუშავებული კონცეფცია არასწორი იყო, მისი ნაშრომები მნიშვნელოვანია, რადგან მათში მოცემულია შემდგომში დაღუპული ან სახეშეცვლილი ძეგლების აღწერილობები და ჩანახატები.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი მოგზაურები კატეგორია:შვეიცარიელი გეოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 1850
გუდალეთი
ისტორია
გუდალეთი წყაროებში პირველად XIV საუკუნის ბოლოს იხსენიება მცხეთის საკათოლიკოსო მამულების 1392 წლის თარხნობის გუჯარში. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფელთა სიაში მოხსენიებულია „გუდარეხის" სახელწოდებით. 1635 წელს გუდალეთი თავისი მონასტრითა და სასახლით მეფე როსტომმა პაატა ყორღანაშვილ-იარალისშვილს დაუმტკიცა. საბუთების მიხედვით იგი სააკაძისეულ სოფლად ითვლებოდა.გიორგი სააკაძის საქართველოდან გადახვეწის შემდეგ სოფელი სახასო იყო და მეფე როსტომმა იორამ სააკაძეს უბოძა. XVIII საუკუნეში სოფელს თავადი თარხნიშვილები ფლობდნენ.
სოფელში ხუროთმოძღვრების მრავალი ძეგლია შემორჩენილი:
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 142 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აკანმული
thumb|210px|სასახლე აკანმულეში, ხედი წინიდან thumb|210px|სამსართულიანი სასახლე აკანმულეში, ხედი გვერდიდან აკანმული (Acanmul) — მაიას ცივილიზაციის ნანგრევები მექსიკაში. მდებარეობს იუკატანის ნახევარკუნძულზე, კამპეჩეს შტატში, შტატის დედაქალაქიდან ჩრდილოეთით 25 კმ-ზე. თანამედროვე ეპოქაშიც კი აკანმული და მისი მიმდებარე რეგიონი ნაკლებადაა შესწავლილი არქეოლოგების მიერ.
აკანმულის პირველი მოკლე აღწერილობა დაგვიტოვა ჰარი პოლოკმა. . 2000 წლიდან აქ მიმდინარეობს არეოლოგიური გათხრები (ხელმძღვანელები: ებერ ოხედა (Heber Ojeda) და ჯოზეფ ბოლი (Joseph Ball).
არქეოლოგების უდიდეს ყურადღებას იპყრობს სამსართულიანი შენობა, რომელიც სავარაუდოდ უნდა ყოფილიყო გვიანკლასიკური პერიოდის მმართველის სასახლე.
სქოლიო
კატეგორია:მაიას ქალაქები კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ჭიაყელები
thumb|ჭიაყელა ჭიაყელები — მცირეჯაგრიანი რგოლოვანი ჭიების რამდენიმე ოჯახის საერთო სახელწოდება. მათი სხეული შედგება 80-დან 300-მდე სეგმენტისაგან. ყოველ სეგმენტზე, წინას გარდა, 8-8 (ზოგ ტროპიკულ ფორმებს რამდენიმე ათეული) მოკლე ჯაგარია, რომლებსაც ჭიაყელები მოძრაობის დროს ეყრდნობიან. აქვთ კარგად განვითარებული სისხლის მიმოქცევა. სუნთქავენ კანით. ნერვული სისტემა შედგება სუსტად განვითარებული თავის ტვინისა და მუცლის ძეწკვისაგან. გრძნობის ორგანოები არ აქვთ, სამაგიეროდ კანში ბევრი მგრძნობიარე უჯრედია. არიან ჰერმაფროდიტები. განაყოფიერება და კვერცხების განვითარება ხდება პარკებში, რომლებსაც გამოყოფს სარტყელი - წინა რამდენიმე სეგმენტის ჯირკვლოვანი გამსხვილება. პარკიდან გამოსული პატარა ჭიები 3-4 თვის შემდეგ ზრდასრული ჭიის ზომას აღწევენ. ჭიაყელებს კარგად აქვთ განვითარებული რეგენერაციის უნარი. ბინადრობენ ნიადაგში. იკვებებიან მცენარეული ნარჩენებით, ნაკელით და სხვა. ჭიაყელები მოიცავენ 1500-მდე სახეობას. დიდი მნიშვნელობა აქვთ როგორც ნიადაგწარმომქმნელებს, მაგრამ გარკვეული ზიანიც მოაქვთ, რადგან ღორის ფილტვის ჰელმინთებისა და ფრინველების ზოგი პარაზიტის შორისული მასპინძლები არიან.
რესურსები ინტერნეტში
Ver
კონსო
კონსო (აგრეთვე ცნობილი როგორც კარატი) — პატარა ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ეთიოპიაში, მდინარე საგანზე, ზღვის დონიდან 1650 მეტრზე. კონსოს სპეციალური ვორედის (ეთიოპიის სახელმწიფოს ადმინისტრაციული დანაყოფი) ადმინისტრაციული ცენტრია და შედის სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში.
კონსო, რომელსაც სახელი კონსოს ხალხისგან ეწოდა, ცნობილია თავისი რელიგიური ტრადიციებით, ვაგას სკულპტურებითა და სამარხებით (ადრეული ჰომინიდების). 1997 წლიდან ქალაქი შესული იყო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში, 2011 წელს იგი უკვე მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა.
როგორც ეთიოპიის სტატისტიკის ცენტრალური სააგენტო იტყობინება, 2005 წელს ქალაქის სავარაუდო მოსახლეობა 4593 ადამიანს შეადგენდა, 2258 კაცს და 2335 ქალს. 1994 წლის ოფიციალური აღწერის მონაცემებით კი ქალაქში 2535 ადამიანი ცხოვრობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები კატეგორია:ეთიოპიის დასახლებული პუნქტები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში
ალექსი პლეშჩეევი
ალექსი ნიკოლოზის ძე პლეშჩეევი (Алексей Николаевич Плещеев; დ. 4 დეკემბერი, [ძვ. სტ. 22 ნოემბერი], 1825, კოსტრომა — გ.  8 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 26 სექტემბერი] , 1893, პარიზი; დაკრძალულია მოსკოვში) — რუსი მწერალი. პეტრაშეველთა წრეში მონაწილეობისათვის 1849 წელს გადაასახლეს. მოსკოვში დაბრუნდა 1859 წელს. პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1844, ლექსთა პირველი კრებული — 1846. პლეშჩეევისზოგი ლექსი რევოლუციის სიმღერად იქცა. 1848-დან წერდა მამხილებელ მოთხრობებს.
მას ბევრი რამ აკავშირებდა საქართველოსთან: პირადად იცნობდა ნიკო ნიკოლაძეს; ლექსებს აქვეყნებდა თბილისურ ჟურნალში „გუსლი“ (1882) და სხვა. მისი პოეზია პოპულარული იყო საქართველოში (მთარგმნელები: აკაკი წერეთელი, კონსტანტინე ლორთქიფანიძე, შიო მღვიმელი, გრიგოლ აბაშიძე). პლეშჩეევის სიმღერა-ლექსმა „წინ! უშიშრად და მტკიცედ“ გავლენა მოახდინა იროდიონ ევდოშვილის ლექსზე „მეგობრებო, წინ, წინ გასწით!“.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1825 კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
Windows Phone
Windows Phone (შემოკლებით: WP) — სმარტფონის საოპერაციო სისტემა, რომელიც შექმნა კომპანია Microsoft-მა. ის არის Windows Mobile-ის (ასევე Microsoft-ის მიერ შექმნილი მობილური საოპერაციო სისტემა, რომლის წარმოება 2010 წლის იანვარში შეწყდა, რადგან იმავე წლის 21 ოქტომბერს უკვე შემოვიდა მისი ახალგაზრდა "შვილი") "შთამომავალი", თუმცა წინაპარ პლატფორმებთან არათავსებადია. წინამორბედისაგან განსხვავებით, Windows Phone-ის სამიზნე ბაზარი გულისხმობს უფრო მეტად ჩვეულებრივ მომხმარებლებს, ვიდრე კომერციულ კლიენტებს. პირველად ის 2010 წლის ოქტომბერში გამოვიდა, აზიაში კი 2011 წლის ადრეულ ხანებში.
სისტემის ბოლო ვერსია (ბოლო ფართომასშტაბიანი განახლების შემდეგ) არის Windows Phone 8, რომელმაც 2012 წლის 29 ოქტომბერს იხილა მზე. სწორედ Windows Phone-ის შექმნის დროს ჩამოყალიბდა ინტერფეისის ახალი სადიზაინო ენა (დიზაინის სტილი) - "Modern UI" (რომლის კოდური სახელწოდებაა Metro). რაც შეეხება გამოყენებას, ამ საოპერაციო სისტემისთვის, მობილური მოწყობილობის სისტემური მოთხოვნები მინიმალურია, რაც Metro სტილის ინტერფეისის დამსახურებაა.
აპლიკაციების საინსტალაციო ფაილების ფორმატი, ამ სისტემაში არის XAP ფორმატი (მხოლოდ Windows Phone 8-ისთვის და უფრო ახლებისთვის), ხოლო საინსტალაციო ფაილების მენეჯერის როლს ასრულებს Windows Phone Store-ი).
Microsoft-ი ამჟამად მუშაობს Windows Phone-ის განახლებაზე, კოდური სახელწოდებით: "Windows Phone Blue" (ადრე ერქვა "Windows Phone Apollo Plus"), რომლის დასრულების შემდეგ შესაძლოა შემოვიდეს Windows Phone 8.1 ან Windows Phone 8.5 განახლებული სისტემა.
გარდამავალი პერიოდი
Windows Phone-ი შეიქმნა ძალიან სწრაფად. ამის ერთ-ერთი შედეგი არის ის, რომ იგი არათავსებადია წინამორბედ - Windows Mobile-თან და Windows Mobile-ის აპლიკაციებთან. Microsoft-ის Mobile Developer Experience-ის პროდუქტების მთავარმა მენეჯერმა, ლარი ლიბერმანმა (Larry Lieberman) eWeek-ში (ბიზნეს-ტექნოლოგიური ჟურნალი) განაცხადა: "მეტი დრო და რესურსები რომ გვქონოდა, შეიძლებოდა წინამორბედ პლატფორმებზე თავსებადობისთვისაც მოგვეხერხებინა რამე." ლიბერმანის თქმით, Microsoft-ი მსოფლიო ბაზარზე ცდიდა ახალ მიდგომას სმარტფონების ოპერაციულ სისტემაზე. Microsoft-ის საოპერაციო სისტემების აღმასრულებელმა ვიცე პრეზიდენტმა, ტერი მაიერსონმა (Terry Myerson) განაცხადა: "მოცულობითი (Capacitive sensing) ტექნოლოგიის სენსორულ ეკრანებზე გადასვლის, სტილუსის გვერდზე გადადების, და სხვა მნიშვნელოვანი ტექნიკური განვითარების გამო, ჩვენ აუცილებლად უნდა გაგვეწყვიტა კავშირი მოძველებულ პლატფორმებთან, რაც გულისხმობს სწორედ იმას, რომ Windows Phone-ი არ არის თავსებადი Windows Mobile-თან და ამ უკანასკნელის აპლიკაციებთან."
Windows Phone 7
Windows Phone 7-ის ანონსი შედგა Mobile World Congress-ზე (მსოფლიო მობილური ინდუსტრიის გამოფენა) ბარსელონაში, 2010 წლის 15 თებერვალს, და გამოვიდა 2010 წლის 8 ნოემბერს აშშ-ში.
2011 წლის მაისში, Microsoft-მა გამოუშვა სისტემის ახალი ვერსია Windows Phone 7.5 (კოდური სახელწოდებით Mango).
2012 წელს გამოვიდა Windows Phone 7.5-ის მინორული განახლება - Tango.
2013 წლის იანვარში, გამოვიდა Windows Phone 7.8 განახლება.
Windows Phone 8
2012 წლის 29 ოქტომბერს, Microsoft-მა გამოუშვა Windows Phone 8, საოპერაციო სიტემის ახალი თაობა. Windows Phone 8-ის პროგრამული არქიტექტურა Windows NT-ს პროგრამულ ბირთვზეა დაფუძნებული, მისი წინამორბედის, Windows phone 7-ის არქიტექტურა კი დაფუძნებულია Windows CE საოპერაციო სისტემაზე.
Nokia-სთან თანამშრომლობა
2011 წლის 11 თებერვალს, ლონდონის პრეს-ღონისძიებაზე, Microsoft-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა - სტივ ბალმერმა და Nokia-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა - სტიველ ელოპმა (Stephen Elop) განაცხადეს მათი კომპანიების პარტნიორობის შესახებ, რაც გულისხმობდა იმას, რომ Nokia-ს გვერდზე უნდა გადაედო თავისი საოპერაციო სისტემა - Symbian-ი, და მისი სმარტფონების ძირითადი სისტემა უნდა გამხდარიყო Windows Phone. ღონისძიება ხაზს უსვამდა Windows Phone-ის კონკურენტუნარიანობას Android-ისა და iOS-ის მიმართ. შესაბამისად წარმოდგენილი იყო ფრაზა: "ახლა უკვე სამი ცხენის რბოლაა". ელოპმა ახსნა მიზეზი თუ რატომ აირჩია მან Android-ის მაგივრად Windows phone-ი. მან განაცხადა: "ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი არის "დიფერენციაცია". Android-ზე გადასვლით, ჩვენ ვიცოდით რომ დიფერენცირება ძალიან გაგვიჭირდებოდა." ამით ის იგულისხმა, რომ Nokia დიდი ხანია ისედაც პარტნიორობდა Microsoft-თან და შესაბამისად მისი პროდუქტის ათვისებაც არ გაუჭირდებოდა. Google-ის Android-ი კი მისთვის უცხოპლანეტური ხილი იყო.
Nokia-მ თავისი პირველი Windows phone-ები: Lumia 800 და Lumia 710, 2011 წლის ოქტომბერში დააანონსა, Nokia World 2011-ის ღონისძიებაზე.
2012 წლის Consumer Electronics Show-ზე შედგა Lumia 900-ის ანონსი. ის ერთ-ერთი პირველი Windows Phone-ია, რომელსაც აქვს მე-4 თაობის (LTE) მხარდაჭერა. საბოლოოდ კი 2012 წლის 8 აპრილს გაეშვა გაყიდვაში.
2013 წლის 26 ივლილს, Nokia-მ გამოუშვა Lumia 1020, რომლის უმთავრესი ღირსებაა 41 მეგაპიქსელიანი კამერა, რომლის დახმარებით შესაძლებელია წარმოუდგენლად შორი და მცირე დეტალები უპრობლემოდ აღვბეჭდოთ ელექტრონულ "ფირზე". ამ მოწყობილობას აქვს ორ ბირთვიანი 1.5 GHz სიჩქარის პროცესორი, ოპერატიული მეხსიერება კი 2 GB-ს შეადგენს. მისი წინა კამერის მატრიცა კი 1.3 მეგაპიქსელიანია.
მწარმოებელი კომპანიები
2013 წლის ნოემბრის მონაცემებით:
Windows Phone 7-ის გაჯეტებს აწარმოებენ: Dell, HTC, LG და Samsung.
Windows Phone 7.5-ის გაჯეტებს აწარმოებენ: Acer, Alcatel, Fujitsu, Toshiba (მხოლოდ იაპონიაში), HTC, Nokia, Samsung და ZTE.
Windows Phone 8-ის გაჯეტებს აწარმოებენ: HTC, Huawei, Nokia და Samsung.
ლოკალიზაცია
Windows Phone 7.x-ის საქართველოში გამოჩენის შემდეგ, ქართველი მომხმარებლების დიდმა ნაწილმა უკმაყოფილება გამოთქვა აღნიშნულ პლატფორმაზე ქართული იუნიკოდის არარსებობის გამო. ეს საკითხი ერთ-ერთი განხილვადი თემა იყო ქართულ ფორუმებზე. ასევე შეიქმნა სპეციალური პეტიციის ფორმა, რომლითაც მოთხოვნილი იყო იუნიკოდის მხარდაჭერის ჩამატება. თუმცა, განახლებების მიუხედავად, მომხმარებლების მსგავსი აქტიურობა მაიკროსოფტის მხრიდან უპასუხოდ დარჩა.
უკვე Windows Phone 8-ში ქართული იუნიკოდის მხარდაჭერა ჩაემატა. ქართული ლოკალიზაციიდან, სისტემაში ასევე გამოჩნდა კალენდარი ქართულ ენაზე. თუმცა, ქართული კლავიატურა ამ პლატფორმაზე კვლავ მიუწვდომელია. ამ შემთხვევაში მომხმარებლებმა კვლავ იაქტიურეს და ქართული კლავიატურის დაუყოვნებლივ გამოჩენის მოთხოვნა დაიწყეს, მაგრამ მოთხოვნა კვლავ არ დაკმაყოფილდა. ამჟამად ალტერნატივად განიხილება აპლიკაცია-კლავიატურების გამოყენება, რომლებიც დაკოპირება/ჩასმის პრინციპით მუშაობენ და მათი გამოყენება დამატებით დისკომფორტს ქმნის.
Windows Phone 8-ის გაჯეტების წარმოებას სამომავლოდ გეგმავენ LG, Micromax Mobile და Sony.
სქოლიო
კატეგორია:Microsoft კატეგორია:Nokia
ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი
ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი — კერძო უნივერსიტეტი ბაქოში. უნივერსიტეტი დაარსდა 1992 წლის 30 აპრილს, როგორც ბიშის დიპლომატიური კოლეჯი, პროფესორ ნაზიმ ჰუსეინლის მიერ. ამ კოლეჯის დაარსების მთავარი მიზანი იყო ქვეყანაში დიპლომატიური და პოლიტიკური განათლების განვითარება, ასევე პროფესიონალი დიპლომატებისა და იურისტების მომზადება. 1996 წლის 21 თებერვალს უნივერსიტეტი სახელმწიფომ აღიარა, როგორც უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.
2005 წლის 30 ივნისიდან 2006 წლის 26 მაისამდე საგანმანათლებლო დაწესებულებას ერქვა ბაქოს დიპლომატიის უნივერსიტეტი. 2006 წლის 26 მაისს უნივერსიტეტს ოფიციალურად ეწოდა ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი.
ფაკულტეტი
საგანმანათლებლო დაწესებულება ანიჭებს დიპლომებს ბაკალავრის, მაგისტრატურისა და დოქტორანტურაში. უნივერსიტეტში ასწავლიან პროფესორები და დოქტორანტები.
2017 წელს უნივერსიტეტმა გახსნა რეგიონული დიპლომატიისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი. ამ ფაკულტეტზე მასწავლებლები ასწავლიან აზერბაიჯანულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.
უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში პირველ წლებში ჩატარდა კვლევითი სამუშაოები სრულიად ახალ სფეროებში: დიპლომატიისა და საგარეო პოლიტიკის ფუნდამენტური და გამოყენებული პრობლემების კვლევა; აზერბაიჯანის კვლევების სპეციალობაში კვლევითი სამუშაოების ჩატარება; სამეცნიერო პუბლიკაციების მოსამზადებელი სამუშაოების ორგანიზება; შესაბამის სფეროებში ინფორმაციული სისტემის ორგანიზება და ა.შ.
ამჟამად, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება მოქმედებს, როგორც ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი.
ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტში სასწავლო პროცესი ორგანიზებულია თანმიმდევრულობის, პროფესიონალიზმის, ნაციონალიზაციის, ამავე დროს, ინტერნაციონალიზმისა და სოციალიზაციის პრინციპების საფუძველზე. ამჟამად, 2 ფაკულტეტზე ტრენინგი ხორციელდება 18 სპეციალობაში ბაკალავრის დონეზე, 13 სპეციალობაში სამაგისტრო დონეზე.
პარტნიორები
უნივერსიტეტი თანამშრომლობს სხვადასხვა ქვეყნის სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან, მათ შორის რუსეთის უმაღლეს ეკონომიკურ და კულტურულ სასწავლებელთან, მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტთან, თურქეთის სულეიმან დემირელის უნივერსიტეტთან, გირნის ამერიკული უნივერსიტეტი, უკრაინის დიპლომატიური აკადემია, საქართველოს დამოუკიდებელი დიპლომატიური აკადემია, ბუდაპეშტის კორვინუსის უნივერსიტეტი და სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან.
ამავდროულად, უნივერსიტეტი არის მსოფლიო დიპლომატიური აკადემიის და საერთაშორისო ურთიერთობების უნივერსიტეტის კავშირის, ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის საერთაშორისო კვლევების კავშირის, დსთ-ს ქვეყნების საერთაშორისო ურთიერთობების უნივერსიტეტების ასოციაციის, კავკასიის უნივერსიტეტების კავშირის წევრი. 2012 წელს უნივერსიტეტის 20 წლის იუბილე აღინიშნა. ამ შემთხვევაში, 7 თანამშრომელს გადაეცათ განათლების მოწინავე მუშაკის სამკერდე ნიშანი, 14 ადამიანს კი გადაეცა საპატიო სიგელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: კავკასია კატეგორია: აზერბაიჯანის უნივერსიტეტები კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: კავკასიის უნივერსიტეტები
ალექსანდრე აბაშელი
ალექსანდრე აბაშელი (ნამდვილი სახელი — ალექსანდრე (ისაკ) ბესარიონის ძე ჩოჩია; დ. 27 აგვისტო, საჩოჩიო — გ. 27 სექტემბერი ან 29 სექტემბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი პოეტი და ფანტასტი-მწერალი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. სწავლობდა აბაშის ორკლასიან სასწავლებელში. მსახურობდა საჩოჩიოს ფოსტის მოხელედ, რამდენიმე თვის შემდეგ გადაიყვანეს ბორჯომის ფოსტის განყოფილებაში. 1902 წლიდან ეცნობოდა არალეგალურ ლიტერატურას. 1904 წელს მუშაობდა ბათუმში, როტშილდის ქარხანაში. 1905 წელს დაიწყო რევოლუციური საქმიანობა, მუშაობდა პროპაგანდისტად აბაშის, ბანძის და მარტვილის რაიონებში. რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის 1906 წელს გადაასახლეს სოლვიჩეგოდსკში. 1908 წელს გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა თბილისში „კავკაზისა“ და „ნოვაია რეჩის“ რედაქციებში. აქ გამოქვეყნდა აბაშელის პირველი ლექსები რუსულ ენაზე. მისი პირველი ქართული ლექსი „შავი აჩრდილი“ 1910 წელს დაიბეჭდა (ჟურნალ „თეატრი და ცხოვრება“, № 28). 1905 წელს რევოლუციის ოპტიმისტური და რეაქციის პერიოდის სევდიანი განწყობილებები აირეკლა აბაშელის ლექსთა პირველ წიგნში „მზის სიცილი“ (1913). კრებულის ძირითადი თემაა ე. წ. მზის კულტი, რომელსაც ორგანულად უკავშირდება რეალისტური და სიმბოლისტური ტენდენიები. 1913-1914 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე.
საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ გახდა ლიტერატურული დაჯგუფება „აკადემიური მწერლობის კავშირის“ წევრი. 1921 წელს მისი რედაქტორობით გამოვიდა ჟურნალი „ხომალდი“. 20-იანი წლების დასაწყისისათვის აბაშელის შემოქმედებაში მომძლავრდა დეკადენტური მოტივები (კრებული „ანთებული ხეივანი“, 1923). იგი აქტიური წევრი გახდა. საბჭოთა საქართველოში სოციალისტურ გარდაქმნასთან ერთად აბაშელის პოეზიაში ახალი ეტაპი დაიწყო (ლექსი „თბილისი“, 1926). ლექსთა წიგნში „გაბზარული სარკე“ (1929) პოეტი „ეპოქისათვის თანამგზავრული სიმღერის“ თქმას მოითხოვდა.
შემოქმედება
აბაშელის შემოქმედებაში დამკვიდრდა ახალი ქვეყნის მშენებლობის თემატიკა. სამამულო ომის დროს დაწერილ ლექსებში პოეტმა უმღერა საბჭოთა ხალხის გმირობას.
სულ ათიოდე ლექსი ჰქონდა გამოქვეყნებული ალექსანდრე აბაშელს, როცა გაზეთი „თემი“ წერდა: „ს. აბაშელის შემოქმედებამ ისე წაგვახალისა, რომ ჩვენი გაზეთის რედაქციამ გადაწყვიტა დანიშნოს ფულის პრემია საუკეთესო ქართული ლექსისათვის, რომელიც დაწერილი იქნება 1911 წლის განმავლობაში. ამისთვის ცალკე ჟიური იქნება დაარსებული. პრემიის რაოდენობა და პირობები და ჟიურის წევრების სახელები ამ მოკლე ხანში იქნება გამოცხადებული“. ჟიურის წევრთაგან მოვიხსენიებთ მხოლოდ აკაკი წერეთელს, იაკობ გოგებაშვილს, კიტა აბაშიძეს და იაკობ ნიკოლაძეს, რომ ნათელი გახდეს მისი კომპეტენცია. 1911 წლის 28 ივნისს პრემია მიანიჭეს სატურნის ფსევდონიმით წარდგენილ ლექსს „მზე“. ნახევარი წლის შემდეგ გაირკვა, რომ „სატურნი“ არის ალექსანდრე აბაშელი.პოეტს ჯილდო თვით აკაკიმ გადასცა.
— იგონებს ალექსანდრე აბაშელი 23 წლის შემდეგ. სავსებით კანონზომიერია, რომ ალ. აბაშელმა რამდენიმე ლექსი უძღვნა აკაკის. პოეტი მიმართავს თავის დიდ წინაპარს: „დგას საქართველო ოქროს თასივით შენი ლექსების ნექტარით სავსე“.
ლექსი 1935 წელს არის დაწერილი — აკაკის გარდაცვალებიდან 20 წლის შემდეგ. 1926 წელს მან დაწერა ლექსი „წერილი ნოე ჩხიკვაძეს“, რომელშიც აღნიშნავს, რომ „დღეს… დაეცა ლოცვა და პოეზია“, რომ აღარ ისმის „ციდან ქუხილი ბარათაშვილის, მთიდან ყვირილი ვაჟას ხარისა“ და მათ სანაცვლოდ „ახლა ქუხილი არ ისტამბება, ხარი არ ჰყვირის მაღალ მთებიდან, ლექსი დაახრჩო წვრილმა ამბებმა, ამონაწერმა გაზეთებიდან“. ამ მხრივ საინტერესოა ლექსების ციკლი „მამის სიკვდილი“, „ბებიაჩემი“, „პაპაჩემი“, რომლებიც დაწერილია 1928–1929 წლებში. ეს ის ხანაა, როცა მარქსისტულ-ლენინურ „თეორიასა და დებულებებს“ აზეპირებდნენ დიდსა და პატარას. არადა, ცხოვრება მათ გარეშეც შეიძლებოდა. პოეტი გვიხატავს სურათს დღეღამ მშრომელი ბებიისა, რომელიც ოთხმოცი წლის აღესრულა: „რათ ჩავიმწარო დარჩენილი წელი ორიოდ, ვიდრე მიხმობდეს ცხონებული ჩემი ბებია? ოთხმოცი წელი გაატარა უთეორიოდ, და მისი ბედი, ვიტყვი, ბევრჯერ შემხარბებია!..“ ბესარიონ ჟღენტის აზრით, ალექსანდრე აბაშელი მზის მომღერალია. „პოეტი უმღერის და ადიდებს მზეს, როგორც კოსმიურ, ზექვეყნიურ საწყისს, რომელსაც ვერ წვდება ჟამთა ბრუნვის უკუღმართობა, მზე მაღლა დგას სიკვდილ-ადიდებს მზეს, როგორც კოსმიურ, ზექვეყნიურ საწყისს, რომელსაც ვერ წვდება ჟამთა ბრუნვის უკუღმართობა, მზე მაღლა დგას სიკვდილ-სიცოცხლეზე, დროთა ცვალებადობაზე, მასში მარადიულობა და უკვდავებაა განხორციელებული. ამიტომაც მიელტვის მას ჟამთაბრუნვის სუსხით დაწყლულებული, ქვეყნად გაბატონებული ბოროტებისა და უკუღმართობის გამო აღშფოთებული სული“:
სწორედ ეს სიტყვები წაუმძღვარა პოეტმა თავის ლექსთა პირველ წიგნს - „მზის სიცილი“  (1913 წ.), რომელიც „მრავალმხრივ სიმპტომატური და საყურადღებო მოვლენაა რევოლუციამდელ ქართულ პოეზიაში. სწორედ ამიტომაც ამ წიგნის გამოსვლამ თავის დროზე ცხოველი საზოგადოებრივი ინტერესი გამოიწვია“ (ბ. ჟღენტი). შემდეგ ალ. აბაშელმა გამოსცა წიგნები „ანთებული ხეივანი“, „გაბზარული სარკე“, „მზე და სამშობლო“, რომლებშიც უფრო და უფრო სრულყოფილად გამოჩნდა მზისა და სამშობლოს მომღერალი პოეტის შემოქმედება.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 1954 კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:ფანტასტი მწერლები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები ა კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაცია
250px|მინიატიურა|კონფედერაციის დროშა კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაცია (Конфедерация горских народов Кавказа) — მილიტარიზებული პოლიტიკური ორგანიზაცია, რომელიც არსებობდა 1991-1994 წლებში.
დაარსება
„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციიის“ შექმნა, გაძლიერება და საქართველოს წინააღმდეგ გამოყენება საბჭოთა კავშირისა და შემდგომ რუსეთის სპეცსამსახურების მიერ დაგეგმილი და განხორციელებული ერთ-ერთი პროექტი იყო, რომელსაც საბჭოთა კავშირში არსებითი პოლიტიკური გარდაქმნა-მოდერნიზების პერიოდში უნდა საბჭოთა ინტერესები დაეცვა და სირთულეები შეექმნა იმ საბჭოთა რესპუბლიკებისათვის, რომლებიც საბჭოთა კავშირიდან გასვლას გადაწყვეტდნენ.
1989 წლის 25-26 აგვისტოს, სოხუმში ჩატარებულ „კავკასიის მთიელ ხალხთა I ყრილობაზე“ დაარსდა „კავკასიის მთიელ ხალხთა ასამბლეა“. „კავკასიის მთიელ ხალხთა ასამბლეის“ გამხელილ მიზნებად დასახული იქნა უმთავრესად კულტურული-ავტონომიური მიზნები.
1990 წლის 13-14 ნოემბერში ნალჩიკში ჩატარდა „კავკასიის მთიელ ხალხთა II ყრილობა“, რომელზეც განცხადდა, რომ ორგანიზაცია წარმოადგენს მთიელთა დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართალმემკვიდრეს.
1991 წლის 1-2 ნოემბერს, სოხუმში, „კავკასიის მთიელ ხალხთა III ყრილობაზე“, რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ 14 კავკასიური ეთნოსის წარმომადგენლები გადაწყდა „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ — როგორც პოლიტიკური გაერთიანების შექმნა, რომელიც თავს აცხადებდა „სუვერენულ ეროვნულ-სახელმწიფო გაერთიანებად“ — იგი წარმოდგენილი იქნა როგორც კონფედერაციული სახელმწიფო, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ არა იმ დროს არსებული რაიმე ადმინისტრატიულ-პოლიტიკური ავტონომიები, არამედ — კავკასიის „ხალხები“ ანუ ეთნოსები. კონფედერაციის დედაქალაქად განოცხადდა სოხუმი, ხოლო მეორე დედაქალაქად კი მახაჩყალა.
„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ სოხუმში შექმნა და მის დედაქალაქად სოხუმის გამოცხადება, ისეთ ვითარებაში, როდესაც მასში შემავალი „ხალხების“ ტერიტორიების აბსოლუტური უმრავლესობა ჩრდილო კავკასიაში, რუსეთში მდებარეობდა, იმთავითვე მუთითებდა კონფედერაციის დანიშნულებაზე და გამიზნულობაზე აფხაზეთში გამოსაყენებლად.
„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ იდეოლოგიურ ბაზას წარმოადგენდა ა. სახაროვის „საბჭოთა კავშირის ახალი კონსტიტუცია“ — რომლის შესაბამისად საბჭოთა კავშირი უნდა დაშლილიყო ასობით მცირე ეთნიკურ-პოლიტიკურ ერთეულად და „საქართველო მცირე იმპერიაა“ იდეა. აფხაზეთში ომის პერიოდში კონფედერაციას საერთაშორისო მასმედიაში განუწყვეტელ იდეოლოგიურ დახმარებას უწევდა ა. სახაროვის ქვრივი ელენე ბონერი.
„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ შექმნას, რომელიც თითქოს და სსრკ საკანონმდებლო ბაზას ყოველნაირად ეწინააღმდეგებოდა და რუსეთის არსებული ტერიტორიული მოწყობის წინააღმდეგ იბრძოდა — არასოდეს და არაფრით არ შეწინააღმდეგებია არც სსრკ და არც რუსეთის საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლება.
„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ იდეებსა და იდეოლოგიას ზვიად გამსახურდიამ და ჯ. დუდაევმა დაუპირისპირეს „კავკასიური სახლის“ იდეა და შექმნეს კიდეც შესაბამისი ორგანიზაციული სტრუქტურები.
კონფედერაცია საქართველოს წინააღმდეგ
1992 წლის 18 აგვისტოს, გროზნოში „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ პარლამენტის საგანგებო სხდომაზე მიღებული იქნა დადგენილება აფხაზი სეპარატისტებისათვის სამხედრო დახმარების აღმოჩენის შესახებ.
1992 წლის 21 აგვისტოს, აფხაზეთში ომის დაწყების შემდეგ, „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციამ“ ომი გამოუცახადა საქართველოს და აფხაზეთში გადაისროლა თავისი შეიარაღებული ძალები. 1992 წლის 19 აგვისტოს აფხაზეთში მოხალისეების გაგზავნის გადაწყვეტილება კონფედერაციის შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში მიიღეს ყუბანის და დონის კაზაკთა ატამანთა საბჭოებმა.
„კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციის“ შეიარაღებული ფორმირებები და რუსეთის არმიის მიერ მათთვის გადაცემული დიდძალი საბრძოლო ტექნიკა ღიად და დაუფარავად საავტომობილო გზებითა და რკინიგზით ასობით კილომეტრების სიშორიდან გადაისროლებოდა აფხაზეთში.
კონფედერაცია ჩეჩნეთის წინააღმდეგ
დაარსებისთანავე „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაცია“ ჩეჩნეთში, რუსეთის ფედერაციის ერთადერთ თვითგამოცხადებულ სახელმწიფოში, რომელიც რუსეთიდან გასვლას და საერთაშორისო ცნობას ითხოვდა, პოლიტიკური გავლენის სფეროში დაუპირისპირდა ჩეჩნეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას და უპირველეს ყოვლისა მოძრაობის ლიდერს, პრეზიდენტს ჯ. დუდაევს. „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციას“ კრემლში მთავარი მხადამჭერის სახით ჰყავდა რუსეთის დუმის თავმჯდომარე ჩეჩენი რ. ხასბულატოვი.
აფხაზეთში ომის დაწყების დროიდან, სამხედრო თვალსაზრისით გაძლიერებულმა „კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაციამ“ გაააქტიურა ბრძოლა ჩეჩნეთში მისი ძალაუფლების დასამყარებლად პრეზიდენტ ჯოხარ დუდაევის წინააღმდეგ. განსაკუთრებით დაიძაბა პოლიტიკური სიტუაცია ჩეჩნეთში აფხაზეთის ომის დასრულების შემდეგ, როდესაც კონფედრაციამ თავისი შეიარაღებული ძალების არსებითი ნაწილი ჩეჩნეთში გადაისროლა და ჯოხარ დუდაევის დასამხობად დაუფარავ ბრძოლას შეუდგა. გროზნოში რუსეთის პირდაპირი მხარდაჭერით კონფედერაციამ მოაწყო ორი პუტჩი, რომელთაგან 1994 წლის ზაფხულის „თეატრალური მოედნის პუტჩს“ მოჰყვა არსებითი შეიარაღებული შეტაკება ტანკების გამოყენებით, კონფერედაციის მომხრეთა დამარცხება და მისი სრული განდევნა ჩეჩნეთიდან — კონფედერაციის პარლამენტის თავმჯდომარე ი. სასლანბეკოვი გაიქცა ჩეჩნეთიდან და მოსკოვს შეაფარა თავი. ჩეჩნეთის უხუცესთა ყრილობამ სასლანბეკოვი და რ. ხასბულატოვი ჩეჩენი ერის მოღალატეებად გამოაცხადა.
კონფედერაციის დასასრული
აფხაზეთში ომის დამთავრების შემდეგ და განსაკუთრებით, რუსეთ-ჩეჩნეთის პირველი ომის დაწყებისას იგი დაიშალა. მეთაურთა ძირითადი ნაწილის მიმართ თვით რუსეთში სისხლის სამართლის საქმეები აღიძრა. კონფედერაციის ყოველგვარი აქტიურობა შეწყდა, ხოლო მისი შეიარაღებული ფორმირებები რუსეთის ხელისუფლებამ გაანადგურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია კატეგორია:კავკასიის ისტორია კატეგორია:რუსეთის პოლიტიკა კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთი
ლიეტუვის ისტორია
thumb|300px|ლიეტუვურ სახელმწიფოთა ტერიტორიები [[XIII век|XIII—XXI]] ლიეტუვის ისტორია — ისტორია ლიეტუვისა, რომელიც საუკუნეთა განმავლობაში იცვლიდა საზღვრებს, პოლიტიკურ-კლასობრივ წყობილებებს და მმართველ დინასტიებს.
უძველესი ისტორია
თანამედროვე ლიეტუვის ტერიტორია, არქეოლოგიურ კვლევებზე დაყრდნობით, ჩვენს ერამდე მეცხრე-მეათე ათასწლეულებში უკვე დასახლებული იყო ადამიანებით. უძველესი სადგომები ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეებშია აღმოჩენილი. ძველი წელთაღრიცხვის VIII-VI ათასწლეულების სადგომები მდინარეების ნემანის, ვილიისა და მერკინის გასწვრივაც იქნა აღმოჩენილი. იმდროის ადამიანები თემებად ცხოვრობდნენ და თევზჭერით, ნადირობით და შემგროვებლობით იყვნენ დაკავებულნი. უკვე იცნობდნენ ისრებს, ჰქონდათ წაწვეტებული სამუშაო იარაღები ტყავეულის დასამუშავებლად და კაუჭები და ბადეები სანადიროდ და სათევზაოდ. ნეოლითის ბოლოს (ძვ. წ. III-II ათასწლეულები)ცენტრალური ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ზონრული კერამიკის კულტურის მატარებელი ხალხი დასახლდა ბალტიისპირეთში, რომლებიც საბრძოლველად ხელცულისმაგვარ ქვის იარაღებს იყენებდნენ. მეცნიერთა ვარაუდით, ისინი ინდოევროპული წარმოშობის ტომები უნდა ყოფილიყვნენ. ტომები დაკავებულნი იყვნენ მიწათმოქმედებით, მოშინაურებული ჰყავდათ ცხოველები, თესავდნენ ხორბლეულს. ამის მიუხედავად, ნადირობა და თევზჭერა ადგილობრივი მოსახლეობის გამოკვების და საქმიანობის ძირითად სფეროდ რჩებოდა. ამდროიდან ვისლასა და დასავლეთ დვინას შორის ბალტიისპირელი ტომების ჩამოყალიბების პროცესი დაიწყო.
ძვ. წ. IV-II საუკუნეებში გაჩნდა რკინის იარაღი. ახალი წელთაღრიცხვის დამდეგიდან თემი დაიშალა და საოჯახო თემი შეიქმნა. ლიეტუვური ტომები გაცხოველებით ვაჭრობდნენ სლავებთან. ლიეტუვის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა რამდენიმე ტომობრივი გაერთიანება: ჟემაიტები, აუქშტაიტები, იატვიაგები. V-VI საუკუნეებში საოჯახო თემი დაიშალა და შეიცვალა ტერიტორიული თემებით, ამავე დროს გაჩნდა კერძო საკუთრება, მდიდართა ფენა.
ფეოდალური წყობილება
IX-XII სს ლიეტუვის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ფეადალური ტიპის ურთიერთობა და სახელმწიფოს ტიპის გაერთიანებები, დაიწყო ლიეტუველი ხალხის შექმნის პროცესი. გავრცელდა სახნავი მიწათმოქმედება, გამოიყო ხელოსნობა. XIII საუკუნიდან ლიეტუვის ისტორიაში დაიწყო ფეოდალური ხანა. გლეხთა ძირითადი მასა XV საუკუნის შუა ხანებამდე პირად თავისუფლებას ინარჩუნებდა. სახელმწიფო ტიპის გაერთიანებებს სათავეში ედგნენ კუნიგასები (მთავრები). ცალკეულ მიწებს შორის ეკონომიკურ-კულტურული და პოლიტიკური ურთიერთობები, ცალკეულ მთავართა თავდაცვითი კავშირები, ამ პროცესში „უხუცეს“ მთავართა დაწინაურება, საფუძვლად დაედო ლიეტუვის ფეოდალური სახელმწიფოს შექმნას. წერილობით წყაროებში ლიეტუვა და ლიეტუველები პირველად 1009 წლიდან იხსენიებიან. XIII საუკუნის 30-60-იან წლებში ერთ-ერთმა „უხუცესმა“ აუქშტაიტების მთავარმა მინდაუგასმა დაიმორჩილა სხვა მთავრების მიწები. 1240 წელს ჩამოყალიბდა ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო - ლიტვის დიდი სამთავრო, რაც სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების შინაგანი ევოლუციური შედეგი იყო. დაარსების დღიდან ლიტვის დიდ სამთავროს მძიმე ბრძოლა უხდებოდა გერმანელ ფეოდალთა აგრესიის წინააღმდეგ, რომელთაც XIII საუკუნეში ბალტიისპირეთში შექმნეს ლივონიისა და ტევტონთა ორდენები და ქრისტიანობის გავრცელების საბაბით ცდილობდნენ ბალტიისპირეთის დაპყრობას. ამ ბრძოლებში ლიეტუვა მეზობელი სლავური ქვეყნების მხარდაჭერას ცდილობდა. 1236 წელს ლიეტუველებმა დაამარცხეს გერმანელი რაინდები, მაგრამ 1230-1283 წლებში ამ უკანასკნელებმა შესძლეს პრუსებისა და დასავლეთ ლიეტუველთა მიწების დაპყრობა. XIII საუკუნის შუა წლებიდან რუსეთში მონღოლთა შემოსევების შემდეგ ლიეტუვის მთავრებმა შეიერთეს თანამედროვე ბელორუსიის მიწები, უკრაინა და რუსეთის მიწები. ლიეტუვის ფეოდალური სახელმწიფოს გაერთიანება დაასრულა ვიტენისტმა (მართავდა 1293-1315).
გედიმინასის (1316-1341) დროს დაწესდა მთავრის მემკვიდრეობითი ხელისუფლება. ლიტვის სამთავრო უფრო გაძლიერდა და გაფართოვდა ალგირდასის (1345-1377), კეისტუტისისა (1345-1382) და ვიტაუტასის (1392-1330) დროს. მის შემადგენლობაში შედიოდა მინსკი, კიევი, მიწები დნესტრსა და დნეპრს შორის შავ ზღვამდე, სმოლენსკი, ვიაზმა და სხვა.
სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების არათანაბარმა ხასიათმა და მოსახლეობის ეთნიკურმა სიჭრელემ განსაზღვრა ლიტვის დიდი სამთავროს შედარებითი სისუსტე, რაც განსაკუთრებით გამოვლინდა მოსკოვის სახელმწიფოსთან ბრძოლაში სლავური მიწებისთვის. საშინაო წინააღმდეგობებისა და გერმანული აგრესიის წინააღმდეგ ბრძოლის პირობებში 1387 წელს ლიეტუვის სახელმწიფომ რელიგიად კათოლიკობა აღიარა და კრევოს უნიით 1385 წელს პოლონეთთან კავშირი შეკრა; ხოლო 1569 წელს ლუბლინის უნიით, ფეოდალთა კლასობრივი ინტერესების შესაბამისად, ლიეტუვა გაერთიანდა პოლონეთთან. ახალ სახელმწიფოს რეჩ პოსპოლიტა ეწოდა, თუმცა ლიეტუვამ შეინარჩუნა ტერიტორია, ფინანსები, არმია, ადმინისტრაცია, სასამართლო და სხვა ინსტიტუციები, მისი სუვერენიტეტი მაინც მნიშვნელოვნად შეიზღუდა.
გლეხთა დაყმევების პროცესი
XIV საუკუნის მეორე ნახევარში ლიეტუვაში დაიწყო გლეხთა დაყმევების პროცესი. მიწისმფლობელ-ფეოდლთა კლასი დიდი მთავრის ძირითადი საყრდენი იყო. XVI საუკუნეში შეიქმნა წოდებრივ-წარმომავლობითი ფეოდალური-შლიახტური სეიმი, რომელიც პანების რადასთან ერთად მალე გადაიქცა სახელმწიფო ხელსუფლების ძირითად ორგანოდ. ლიეტუველი ფეოდალები აქტიურად მონაწილეობდნენ პოლიტიკურ ინტერვენციებში რუსეთის წინააღმდეგ XVII საუკუნის დამდეგს. 1654-1667 წწ რეჩ პოსპოლიტა კვლავ ჩაება ომში რუსეთთან.
რუსეთის პერიოდი
რუსეთთან შეერთებამ ხელი შეუწყო ლიეტუვაში კაპიტალისტურ ურთიერთობათა განვითარებას; ლიეტუვა თანდათან ჩაება საერთო რუსულ ბაზარში. დაიწყო ლიეტუველი ხალხის რუს ხალხთან დაახლოების პროცესი. ცარიზმის მძიმე უღელი ლიეტუველებში აგრესიას იწვევდა, რის გამოც ხშირი იყო აჯანყებები (1838, 1842, 1843, 1847, 1859-61 წწ). 1861 წლის საგლეხო რეფორმას 1863-64 წლებში ლიეტუვასა და ბელორუსში მოჰყვა გლეხთა მასობრივი მღელვარებანი, რომელთაც სათავეში ედგა ა. მაცკიავიციუსი. შედეგად, მეფის მთავრობა გარკვეულ დათმობებზე წავიდა ლიეტუვის გლეხობის მიმართ, რამაც დააჩქარა ლიეტუვაში კაპიტალიზმის განვითარება. გაჩნდა ქალაქისა და სოფლის ბურჟუაზია. ცარზმის ეროვნული ჩაგვრის წინააღმდეგ მიმართულ ლიეტუველი ხალხის მოძრაობას სათავეში ედგნენ ბურჟუაზიულ-ლიბერალური და კლერიკალური ინტელიგენციის წარმომადგენლები: ი. ბასანავიჩიუსი, ი. შლიუპასი, ვ. კუდირკა და სხვები.
პირველი მსოფლიო ომი
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ლიეტუვის ტერიტორია საომარ ასპარეზად იქცა. 1915 წელს გერმანელმა ოკუპანტებმა თითქმის მთელი ლიეტუვა დაიკავეს.
პირველი საბჭოთა წყობილება
მინი|[[წითელი არმია|საბჭოთა ჯარების ლიეტუვაში შესვლა, 1940 წ.]] 1918 წლის 16 დეკემბერს ლიეტუვის დიდ ნაწილში საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა. 1919 წლის აპრილში ლიეტუველმა ერმა დასავლეთის სახელმწიფოების დახმარებით ქვეყანაში საბჭოთა წყობილების დამხობა შესძლო.
ფაშისტური გერმანიის აგრესია ლიეტუვას 1939 წლის მარტში შეეხო. 1940 წელს ქვეყანაში წითელი არმია შევიდა. იმავე წლის 17 ივნისს ქვეყანაში უკვე მეორედ მყარდება საბჭოთა ხელისუფლება.
1990 წლის 11 მარტს ლიეტუვამ პირველმა სსრკ-ში შემავალ ქვეყანათაგან, გამოაცხადა დამოუკიდებლობის აღდგენა.
რესურსები ინტერნეტში
*
ფადგუ
ფადგუ, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (გუფის თემი), მდინარე ღალიძგის ხეობაში. ზღვის დონიდან 170 მ, ოჩამჩირიდან 26 კმ, გუფიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გუფის თემის სოფლები
ფინდიქლის რაიონი
ფინდიქლის რაიონი — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ფინდიქლი. ფართობი 383 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 16 487 ადამიანს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:
ფინდიქლის რაიონის შემადგენლობაშია 23 სოფელი:
სქოლიო
კატეგორია:რიზეს პროვინციის რაიონები
ბენინი
ბენინი (Bénin), ბენინის რესპუბლიკა (République du Bénin, 1975 წლამდე დაჰომეა) —  სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში. აქვს საზღვაო გასასვლელი გვინეის ყურეში. დედაქალაქი პორტო-ნოვო, მთავრობა მდებარეობს ქვეყნის უდიდეს ქალაქ კოტონუში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბურკინა-ფასო და ნიგერი, აღმოსავლეთიდან - ნიგერია, დასავლეთიდან - ტოგო.
სახელწოდება
კოლონიური და დამოუკიდებლობის პერიოდში ქვეყანა ცნობილი იყო, როგორც დაჰომეი. 1975 წლის 30 ნოემბრეს, ქვეყნის სახელწოდება შეიცვალა და მას ოფიციალურად ბენინი დაერქვა. სახელწოდება ბენინის სანაპიროსთან მდებარე ბენინის ყურის გამო დაერქვა. თვითონ ყურეს სახელწოდება ევროპელებმა შეურჩიეს, როდესაც მათ ბენინის იმპერია შექმნეს თანამედროვე ნიგერიის ტერიტორიაზე. ქვეყანა ბენინს არანაირი კავშირი არ აქვს თანამედროვე ნიგერიის ქალაქ ბენინ-სითისთან და არც ბენინის ვერცხლის ქანდაკებებთან. ფორმა "ბენინი" არის ქალაქ ურბინუს (ახლანდელი ბენინის ქალაქი) პორტუგალიური კორუფციის შედეგი.
ახალი სახელწოდება, ბენინი ნეიტრალიტეტის გამო შეირჩა. დაჰომეი ფონების ხალხის დაჰომეის სამეფოს ერქვა, რომელიც თანამედროვე ბენინის სამხრეთ ნაწილის მესამედით შემოიფარგლებოდა. ეს ტერიტორია არ მოიცავდა პორტო-ნოვოს, ცენტრალურ ბენინს, მულტი- ეთნიკურ ჩრდილო- დასავლეთ ნაწილს, ათაკორას და ბარიბების ხალხის ბოგუს სამეფოს, რომელიც დღეს ქვეყნის ჩრდილოეთ- აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს.
ბუნება
ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს პლატოს (სიმაღლე 500 მ-მდე). ქვეყნის უმაღლესი წერტილი (635 მ) მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ატაკორის მთაგრეხილზე. სამხრეთით ზღვისპირა დაბლობია. სანაპირო ხაზი ნაკლებად დანაწევრებულია. დაბლობზე ჰავა ეკვატორულია. წვიმის სეზონი ორჯერ დგება. წლის განმავლობაში ტემპერატურა უმნიშვნელოდ იცვლება. ნალექები აღმოსავლეთ ნაწილში 800-დან 1300 მმ-მდეა წელიწადში. ჩრდილოეთ ნაწილში ჰავა ეკვატორულ-მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა დაახლოებით 24 °C-ია, ივლისისა - დაახლოებით 30 °C. ნალექები 1000-დან 1500-2000 მმ-მდეა წელიწადში.
მთავარი მდინარეა ვემე (ჩაედინება გვინეის ყურეში, რომელიც შესართავიდან მხოლოდ 200 კმ-ზეა სანაოსნო. ჭარბობს წითელი ლატერიტული, სამხრეთში - წითელ-ყვითელი ლატერიტული ნიადაგები. უმეტესად გავრცელებულია მაღალბალახოვანი სავანები, სადაც ბევრია ანტილოპა და მტაცებელი ცხოველები (ჯიქი, აფთარი და სხვა). სანაპიროზე ნოტიო ტროპიკული მარადმწვანე ტროპიკული ტყეა (ტერიტორიის დაახლოებით 1/5).