cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სემიკარაკორსკის ციხესიმაგრე
ისტორია
როსტოვის ოლქში, ქალაქ სემიკარაკორსკის მახლობლად მდებარე უძველსი ხაზარული ციხესიმაგრე აგებულია VIII საუკუნის დასასრულსა და IX საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს კუნძულის მაგვარ ბორცვზე. ბორცვს გარშემო აკრავს მდინარე სალი და პატარა მდინარები სუსატი და სალაკი.
ლიზოციმი
მოქმედების პრინციპი
ლიზოციმი შლის ბაქტერიული უჯრედის კედელს, რის შედეგადაც ხდება ბაქტერიების ლიზისი. ლიზოციმი ორგანიზმში ასრულებს არასპეციფიკური ანტიბაქტერიული ბარიერის როლს, შედის ადამიანის ორგანიზმის მრავალი ქსოვილისა და სითხის შემადგენლობაში. ლიზინი აღმოჩენილია ზოგიერთ მცენარეში, ბაქტერიებსა და ფაგებში, ხოლო ყველაზე მეტი რაოდენობით — კვერცხის ცილოვან გარსში. ლიზოციმი ცილაა, რომლის მოლეკულური მასაა დაახლოებით 14 000; მისი ერთადერთი პოლიპეპტიდური ჯაჭვი შედგება 129 ამინომჟავას ნაშთისგან. ლიზოციმი მოქმედებს ბაქტერიული კედლის ერთ-ერთ ძირითად კომპონენტზე — რთულ პოლისაქარიდზე, რომელიც 2 ტიპის ამინოშაქარს შეიცავს. ამ პოლისაქარიდის სორბცია ხდება ლიზოციმის მოლეკულაზე. ამ დროს ფერმენტს უკავშირდება ამინოშაქრის 6 ციკლი, ხოლო ამ ციკლების ერთ-ერთი შემაკავშირებელი გლიკოზიდური ბმა მოხვდება კარბოქსილის ჯგუფებს შორის. ამგვარი ურთიერთმოქმედების შედეგად და აგრეთვე სუბსტრატის სავალენტი კუთხეების შეცვლის გამო ხდება აქტივაცია და გლიკოზიდური ბმის გაწყვეტა, რასაც ბაქტერიული უჯრედის გარსის დაშლა მოყვება. ლიზოციმი სამკურნალო საშუალებად გამოიყენება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფერმენტები
სემიკარაკორსკის ციხესიმაგრე
ისტორია
ციხესიმაგრე ოთხჯერ აღემატებოდა თავდაცვითი ხასიათის მაიაკის ციხესიმაგრეს. აქ განლაგებული იყო ხაზართა ხაკანის ბანაკი ქვემო დონზე.
1971-1974 წლებში ციხესიმაგრის რაიონში მიმდინარეობდა არქეოლოგიური გათხრები, რომელმაც აჩვენა, რომ ციხესიმაგრე აგებულია სისტემით „კვადრატი კვადრატში“, ციხესიმაგრის ზომები იყო 215 х 200 მ-ზე, ხოლო მის შიგნით მდებარეობდა ციტადელი 85 х 80 მ-ზე. ქალაქ-ციხესიმაგრეს ჰქონდა დიდი სავაჭრო დანიშნულება.
ციხესიმაგრე და ციტადელის ექვსმეტრიანი კედლები იყო ხაზართა სახაკანოს სავიზიტო ბარათი. მათ კედლებზე დახარჯული იყო დაახლოებით 2 მლნ ცალი აგური.
სამშენებლო მასალად გამოყენებულია მაღალი ხარისხის ალიზი. აგურის ზომებია 25 х 25 х 5 სმ. ციხესიმაგრის კედლები შემონახულია ერთი მეტრის სიმაღლეზე, ხოლო მთავარი კოშკის კედლები ორი მეტრის სიმაღლეზე. კედლების მაქსიმალური სიმაღლე სავარაუდოდ 5-6 მეტრი უნდა ყოფილიყო. არქეოლოგები თავდაპირველად ვარაუდობდნენ, რომ ციხესიმაგრის შიდა ნაგებობებიც ალიზისაგან იყო ნაგები, თუმცა შემდეგ გაარკვიეს, რომ მათ ასაგებად გამოყენებული იყო გამომწვარი აგური. აქედან გამომდინარე ივარაუდეს, რომ ციხესიმაგრე ეკუთვნოდა ხაკანებს, რადგან მხოლოდ ისინი ცხოვრობდნენ აგურის სახლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ციხესიმაგრეები
ბელკეუცი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიჩენის რაიონის სოფლები
უჟჰოროდის რაიონი
უჟჰოროდის რაიონი (Ужгородський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაკარპატიის ოლქში. მისი ფართობია 870 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 70 449 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 79 კაცს კმ²-ზე. უჟჰოროდის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი უჟჰოროდი.
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები
ვარშავის უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსი (დონის როსტოვი)
ვარშავის უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსი (Главный корпус Варшавского университета) — შენობა დონის როსტოვში. აგებულია 1912-1914 წწ. არქიტექტორ ი. ჩერკესიანის პროექტის მიხედვით. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩისა და ოსტროვსკის შესახვევის გადაკვეთაზე. ამჟამად წარმოადგენს სამხრეთის ფედერალური უნივერსიტეტის ერთ-ერთ კორპუსს. შენობა აგებულია მოდერნის სტილში და გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
XX საუკუნის დასაწყისში დიდი სადოვაიის ქუჩისა და ფოსტის (ამჟამად ოსტროვსკის) შესახვევის რაიონში მდებარეობდა პირველი გილდიის ვაჭრის ნ. ჩურილინის ფაბრიკა და ქარხანა. 1912 წელს ქალაქის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა ამ ადგილზე აეშენებინათ შემოსავლიანი სახლი. გამოცხადდა კონკურსი, რომელშიც გაიმარჯვა სამოქალაქო ინჟინერიის ინსტიტუტის სტუდენტ ი. ჩერკესიანის პროექტმა. მეორე და მესამე ადგილზე გავიდნენ შესაბამისად კიეველი (ი. ტოროვი) და როსტოველი (გ. ვასილევი) არქიტექტორები. ჩერკესიანის პროექტი რამდენიმე ცვლილების შემდეგ დაამტკიცეს. ამავე წელს დაიწყეს მშენებლობა, რომელიც დასრულდა 1914 წელს და შენობაც გახსნეს.
არქიტექტურა
კორპუსი აგებულია მოდერნის სტილში კლასიციზმის ელემენტებით. ხუთსართულიან შენობას აქვს რთული დაგეგმარება. შენობის დაგეგმარება არის კორიდორული სისტემის.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
მიდელაურების ეკლესია
მიდელაურების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. მდინარე ხადისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ მიდელაურთკარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,7 x 3,6 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვითა და ფიქლით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. უაფსიდო ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე მაღალი, ერთადერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილო კედელში - ერთი. ეკლესია შიგნით და გარეთ შელესილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნასაკირალის სერი
ნასაკირალის სერი — სერი საქართველოში. გაწოლილია მდინარეების სუფსისა და ნატანების ქვემო დინებებს შორის. აქვს განედური მიმართულება. იწყება შავი ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს მთა იაკობით და მთავრდება აღმოსავლეთით ნასაკირალის მთით (205,1 მ). სიმაღლე 110–216 მ ფარგლებში. კალთები ძლიერაა დანაწევრებული მდინარეების სუფსისა და ნატანების მრავალრიცხოვანი მდინარეთა აუზით, აგრეთვე რამდენიმე მცირე ზღვისპირა მდინარით. სერის დასავლეთი ნაწილის ვიწრო და ღრმა რელიეფი წააგავს გურიის ქედის რელიეფს; ნასაკირალის სერის აღმოსავლეთი ნაწილი თავისი შედარებით დაბალი მდგომარეობით, განირჩევა დამრეცი რელიეფით. სერის ფარგლებშია მრავალი დასახლებული პუნქტი, მათ შორის: დაბა ქვედა ნასაკირალი, სოფლები ვაკე, ზედუბანი და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:გურიის მხარის ქედები
კიბორჩხალა ზურგზე
კიბორჩხალა ზურგზე (Een op zijn rug liggende krab) — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, რომელზეც გამოსახულია ერთადერთი, ზურგზე მწოლიარე კიბორჩხალა, უკან მწვანე ფონით. ნამუშევარი შესრულებულია 1888 წელს, ზეთის საღებავებით ტილოზე და ინახება ვან გოგის მუზეუმში, ამსტერდამში.
შესაძლოა, ვინსენტს ნახატის დახატვა კაცუსიკა ჰოკუსაის მსგავსი ტიპის ნამუშევარმა შთააგონა, რომელიც მან Le Japon Artistique-ს მაღაზიაში ნახა და შემდგომში, 1888 წელს ძმამ, თეო ვან გოგმა გამოუგზავნა.
მსგავსი ნამუშევარი
1889 წელს, მას შემდეგ, რაც საავადმყოფოდან გამოვიდა, ვან გოგმა მეორე მსგავსი ტიპის ნამუშევარი — ორი კიბორჩხალა დახატა. ნახატზე გამოსახულია ორი, ერთი მუცელზე და მეორე ზურგზე მწოლიარე კიბორჩხალა. ეს ნახატი ლონდონში, ეროვნულ გალერეაშია შენახული.
thumb|left|[[ორი კიბორჩხალა (1889)]]
სქოლიო
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები კატეგორია:1888 წლის ნახატები კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
ოკეანეთის ფეხბურთის კონფედერაცია
ოკეანეთის ფეხბურთის კონფედერაცია (Oceania Football Confederation) — საფეხბურთო ორგანიზაცია, რომელიც აკონტროლებს ფეხბურთს ოკეანეთში. მისი მოვალეობაა სხვადასხვა საკლუბო და სანაკრებო ტურნირების გამართვა და ორგანიზება თავისი წევრი ქვეყნების წარმომადგენლებისთვის.
აქვსენტი გოგვაძე
აქვსენტი გოგვაძე (დ. 1 ნოემბერი, 1902, ოჩხათი, ოზურგეთის რაიონი — გ. 1991) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი.
ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით.
ოკეანეთის ფეხბურთის კონფედერაცია
2006 წლის 1 იანვარს ოკეანეთის კონფედერაცია დატოვა ავსტრალიის ნაკრებმა.
კონფედერაციის ამჟამინდელ წევრებს მხოლოდ ახალი ზელანდიის ნაკრებს უასპარეზია მსოფლიო ჩემპიონატზე. ორივე შემთხვევაში, 1982 და 2010 წლებში, ახალი ზელანდიის ნაკრები ჯგუფურ ეტაპზე გამოეთიშა ტურნირს.
აქვსენტი გოგვაძე
ბიოგრაფია
სწავლა გააგრძელა ასპირანტურაში მოსკოვში იმავე წელს, სადაც პარალელურად მუშაობდა მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში - არქიტექტორად, შემდეგ რაციონალიზაციისა და გამოგონებათა ბიუროს გამგედ. ასევე მუშაობდა მოსკოვის "ბურთულა საკისრების" ქარხნის მშენებლობაზე. გაიმარჯვა ქალაქ ტაშკენტის საქსოვი კომბინატის პროექტზე გამოცხადებულ კონკურსში 1933 წელს და თავად მონაწილეობდა თავისი პირველი პროექტის განხორციელებაში 1935 წლიდან. ამ ფაქტმა და მისმა სადისერტაციო თემამ "საქსოვი ფაბრიკის არქიტექტურული ტიპოლოგია" განსაზღვრეს მისი პროფესიული გზა, როგორც სამრეწველო არქიტექტურის პრაქტიკოსი არქიტექტორის. სამამულო ომის წლებში გათავისუფლებულ იქნა უშუალოდ საფრონტო სამხედრო სამსახურისგან და დაევალა თბილისის №31 საავიაციო ქარხნის დაპროექტებასა და მშენებლობაში მონაწილეობა. ის ასევე მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ "საქკომუნპროექტში", რომელიც შემდგომ მისი მონაწილეობით რეორგანიზებულ იქნა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ "საქსახპროექტად", სადაც გაგრძელდა მისი შემოქმედებითი მოღვაწეობა. იყო სამასამდე რეალიზებული პროექტის ავტორი, მათ შორის მცხეთის ატომური რეაქტორის პროექტის. როგორც კლასიკურ მემკვიდრეობაზე აღზრდილ არქიტექტორთა თაობის ღირსეული წარმომადგენელი, ინდუსტრიალიზაციის ეპოქაში სამრეწველო არქიტექტურაზე დახელოვნებული, ნაყოფიერად მუშაობდა სამოქალაქო არქიტექტურაშიც. მისი პროექტით იქნა აშენებული ტექნიკური უნივერსიტეტის "ქიმიკოსების" კორპუსი და მიმდებარე საერთო საცხოვრებლის შენობა კოსტავას ქუჩაზე, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ყოფილი ინსტიტუტის შენობა პეკინის ქუჩაზე თბილისში. აღსანიშნავია მისი საცხოვრებელი სახლები გორგასლის ქუჩაზე ქალაქ თბილისში, ასევე ქუთაისში, ბათუმში, ტყიბულში, ტყვარჩელში და გორში. მან ერთ-ერთმა პირველმა გამოიყენა გასული საუკუნის 50-იანი წლების პერიოდში პროგრესულად ქცეული "ლენტური ფანჯრების" თემა თბილისის "იზოტოპების" ქარხნის პროექტირებისას. იყო ეროვნული სამეცნიერო კადრების პირველი თაობის ღირსეული წარმომადგენელი; ათეული წლების განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. იყო მრავალი საუწყებო ჯილდოს მფლობელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 1991 კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ოკეანეთის ფეხბურთის კონფედერაცია
წევრები
1 არ არის ფიფა-ს წევრი
შარლოტ აგლაე ორლეანელი
შარლოტ აგლაე ორლეანელი (Charlotte Aglaé d'Orléans, Carlotta Aglae di Orléans; დ. 20 ოქტომბერი, 1700 — გ. 19 იანვარი, 1761) — ორლეანელთა დინასტიის წარმომადგენელი. ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და ფრანსუაზ მარი დე ბურბონის შუათანა ასული. მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგინია 1737-1761 წლებში როგორც ფრანჩესკო III-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|306x306პქ|შარლოტ აგლაე 1720 წელს შარლოტ აგლაე დაიბადა 1700 წლის 20 ოქტომბერს პარიზში. იგი იყო ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და მისი ცოლის, ფრანსუაზ მარი დე ბურბონის შუათანა ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია ორლეანის ჰერცოგი ფილიპ I და ელიზაბეტ შარლოტა კურპფალცელი, ხოლო დედის ზახით საფრანგეთის მეფე ლუი XIV და მისი საყვარელი, მადამ დე მონტესპანი იყვნენ.
ბავშვობაში იგი მადმუაზელ დე ბლუას წოდებას ატარებდა და მიუხედავად იმისა, რომ დიდი სილამაზით არ გამოირჩეოდა, ძალიან თავდაჯერებული გოგონა იყო. მამამისი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა მისი აღზრდის საკითხს. 1717 წლიდან შარლოტ აგლაემ სასიყვარულო ურთიერთობა დაიწყო რიშელიეს ჰერცოგთან. 1719 წელს, როდესაც ჰერცოგი დააპატიმრეს შეთქმულებაში მონაწილეობის გამო, შარლოტმა იგი რამდენჯერმე მოინახულა ციხეში. მან თავის მამას, რომელიც იმ დროს მეფე ლუი XV-ის რეგენტი იყო, სთხოვა მისი განთავისუფლება, თუმცა ამაოდ. ფილიპ II შარლოტის სარდინიის მეფისათვის მითხოვებას გეგმავდა, თუმცა არ გამოუვიდა.
მას შემდეგ, რაც ინგლისელებთან მოლაპარაკებები ჩაიშალა, ფილიპმა წამოჭრა შარლოტისა და მოდენის ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ის ქორწინების იდეა. მოლაპარაკებები წარმატებით დასრულდა, რასაც 1720 წელს ქორწილი მოჰყვა. ფრანგებმა შარლოტ აგლაეს უზარმაზარი მზითევი — 1,8 მილიონი ფუნტი გაატანეს. 1737 წელს მისი ქმარი ტახტზე ავიდა და ისიც მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგინია გახდა. მრავალწლიანი ქორწინებიდან შარლოტსა და ფრანჩესკოს სულ ათი შვილი შეეძინათ:
რამდენადაც ცნობილია, მოდენაში ცხოვრებისას მას რამდენჯერმე მალულად ეწვია რიშელიეს ჰერცოგი. შარლოტს მთელი თავისი ცხოვრების მანძილზე სურდა ნებისმიერ ფასად ფრანჩესკოსთან განქორწინება და მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნება. საბოლოოდ მან დაითანხმა თავისი ბიძაშვილი, საფრანგეთის მეფე ლუი XV, მიატოვა ფრანჩესკო და პარიზში გადასახლდა, სადაც გაატარა უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა 1761 წლის 19 იანვარს, 60 წლის ასაკში.
წინაპრები
შარლოტ აგლაე ორლეანელის წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1700 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1761 კატეგორია:ორლეანები კატეგორია:მოდენის ჰერცოგინიები
მიდელაურების ციხე
მიდელაურების ციხე, კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. ნასოფლარ მიდელაურთკარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება X-Xl საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4,8 x 6,9 მეტრი), ნაგებია დიდი ზომის (ზოგიერთი ქვის სიგრძე 2 მეტრს აღწევს), ერთმანეთს კარგად მორგებული, ზედაპირმოსწორებული ქვებით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ 6 მეტრ სიმაღლეზე. კოშკის სწორ (სამხრეთ) კედელში, მიწიდან 2,5 მეტრ სიმაღლეზე, წყობის ერთ-ერთ ქვაზე, რომელზეც ასომთავრული წარწერის ნაწილია შემორჩენილი, დაბალი რელიეფით გამოსახულია ადამიანის ორი სქემატური სახე (მზისა და მთვარის სიმბოლოები), რომლებიც ერთმანეთს მშვილდისებრი ფორმის რკალით უკავშირდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ირვინგ ლენგმიური
ირვინგ ლენგმიური (Irving Langmuir; დ. 31 იანვარი, 1881, ბრუკლინი — გ. 16 აგვისტო, 1957, ფალმუტი) — ამერიკელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში.
ბიოგრაფია
ირვინგ ლენგმიური დაიბადა 1881 წლის 31 იანვარს ნიუ-იორკის შტატის პატარა ქალაქ ბრუკლინში, არისტოკრატის ოჯახში. ლენგმიურიმ დაწყებითი განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო. 1892 წელს მისი ოჯახი გადასახლდა პარიზში. 11 წლის ლენგმიურიმ სწავლა პარიზის განაპირას მდებარე პანსიონში განაგრძო. სწორედ ამ პერიოდში გამომჟღავნდა მისი შრომისმოყვარეობა და ფიზიკა-ქიმიის სიყვარული. ლენგმიუმის ოჯახი მალევე დაბრუნდა სამშობლოში. 1898 წელს ლენგმიური შევიდა კოლუმბიის სამთო ინსტიტუტში, რომელიც 1903 წელს დაამთავრა. შემდეგ იგი გაემგზავრა გერმანიაში და 1906 წელს გერმანიის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი დაამთავრა. ლენგმიური მალევე დაბრუნდა სამშობლოში და მომდევნო სამი წელი პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა. 1909 წელს მენგმიურიმ მუშაობა „ჯენერალ ელექტრიკის“ კომპანიაში (სკენექტედი, აშშ) დაიწყო. სწორედ ამ ადგილზე დაასრულა მან მეცნიერული მოღვაწეობა.
მოღვაწეობა
ლენგმიური მისი თანამედროვე ფიზიკოსებისა და გამომგონებლებისაგან განსხვავებით, აშშ-ში არ ცდილობდა მეცნიერული გამოკვლევები პრაქტიკული გამოყენების მიზნით ეწარმოებინა. მეორე განსაკუთრებული თვისება ამ მეცნიერისა იმაში გამოიხატა, რომ თავის სამშობლოს ყველაზე მეტი აღმოჩენა შესძინა. მან „ჯენერალ ელექტრიკის“ სახელით შეძლო და შექმნა ვოლფრამის ისეთი ძაფი, რომელიც ადვილად არ იმსხვრეოდა და ელნათურაში უფრო გამძლე და კაშკაშა აღმოჩნდა. ლენგმიურიმ გააუმჯობესა დე ფორესტის აუდინი არა მარტო მინის ბალონის გაიშვიათებით, არამედ მასში დიდი რაოდენობის გაზის შეშვებითაც. გავარვარებული ძაფიდან ამოფრქვეული ელექტრონები გაზის მოლეკულებს ეჯახებოდა და ელექტრული დენის ღვარებს ქმნიდა. ამ აღმოჩენაზე დაყრდნობით ლენგმიურმა შექმნა ელექტრონული მილაკების სერია: 10−12 ამპერიდან და ზევით. ლენგმიურის უდიდესი ელექტრონული მილაკი ადამიანის სიმაღლე იყო. ლენგმიურის ამ აღმოჩენამ „ჯენერალ ელექტრიკს“ სახელი გაუთქვა. მრავალი მეცნიერი და ინჟინერი ევროპიდანაც კი გადასახლდა აშშ-ში ამ კომპანიაში სამუშაოდ. 1909 წელს, ლენგმიურის მისვლისას იქ 40 მეცნიერი და 55 ტექნიკური პერსონალი მუშაობდა, ხოლო ათი წლის შემდეგ ამ რიცხვმა 3000-ს გადააჭარბა.
ლენგმიუმის ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა შემთხვევით მოხდა. ვოლფრამის ძაფის შესწავლის პროცესში მან შემთხვევით გამოიყენა „ჯენერალ ელექტრიკის“ მეცნიერი თანამშრომლის კულიჯის მიერ დამზადებული ვოლფრამის ძაფი. დახშულ ბალონში მისი გავარვარების შედეგად ძაფმა ელექტრონების დიდი რაოდენობა გამოაფრქვია. ამას არ ელოდა ლენგმიური. შემდგომ გაირკვა, რომ კულიჯს საკუთარი ცდებისათვის ვოლფრამის მავთული თორიუმის ჟანგით დაეფარა. ამ ინფორმაციის მოპოვების შემდეგ ლენგმიურმა ცდები გააგრძელა და იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ ვოლფრამის მავთული საუკეთესოდ მაშინ მოქმედებს, როცა იგი დაფარულია თორიუმის ჟანგის თხელი ფენით, რომლის სისქე არ უნდა აღემატებოდეს ერთი მოლეკულის ფენას.
ირვინგ ლენგმიური აგრეთვე გატაცებული იყო ალპინიზმით, სწორედ ამ გარემოებამ ხელი შეუწყო იმას, რომ დაინტერესებული მეტეოროლოგიური საკითხების შესწავლითაც. კერძოდ მან შეისწავლა ღრუბლების სტრუქტურა, ხოლო შემდგომ ხელი მიჰყო ხელოვნური წვიმის მიღების ექსპერიმენტებს.
ფიზიკაში დღემდე შემორჩა: ლენგმიურის ფორმულა, ლენგმიურის მანომეტრი, ლენგმიურის ტუმბო, ლენგმიურის განტოლება, ლენგმიურ-საჰას განტოლება და მრავალი სხვა. იგი დაჯილდოებულია ლონდონის სამეფო საზოგადოების მედლით, რომფურდის, ნიქლოსის, ფრანკლინისა და გიბსის მედლებით.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატალინა არაგონელი
კატალინა არაგონელი (Catalina de Aragon; Catherine of Aragon; დ. 16 დეკემბერი, 1485 — გ. 7 იანვარი, 1536) — ტრასტამარას დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის დედოფალი 1509-1533 წლებში როგორც ჰენრი VIII-ის პირველი ცოლი. მანამდე იყო უელსის პრინცესა როგორც არტურ ტიუდორის მეუღლე.
ისაბელ კასტილიელისა და ფერდინანდ არაგონელის ქალიშვილი. კატალინა სულ სამი წლის იყო როცა არტურ ტიუდორზე დანიშნეს. 1501 წელს არტური და კატალინა დაქორწინდნენ, სულ 5 თვეში კი პრინცი არტური გარდაიცვალა. 1507 წლამდე ეკავა ელჩის პოზიცია, სწორედ კატალინა იყო ევროპის ისტორიაში პირველი ქალი ელჩი. მალევე კატალინა დაქორწინდა გარდაცვლილი მეუღლის უმცროს ძმა ჰენრი ტიუდორზე. 1509 წელს ჰენრი VIII-ის გამეფებით იგი დედოფალი გახდა. 1513 წელს ექვსი თვის მანძილზე ინგლისის რეგენტი იყო, სანამ ჰენრი საფრანგეთში იმყოფებოდა. ამ დროს ინლისელებმა მოიგეს ფლოდენის ბრძოლა, რომელშიც ინგლისელებს კატალინა მიუძღვოდა.
1525 წლიდან ჰენრიმ ენ ბოლეინის სახით სახით საყვარელი გაიჩინა. ამ დროს ჰენრი უკვე უკმაყოფილო იყო ცოლით, რადგან იგი ვაჟს ვერ აჩენდა. მას და კატალინას მხოლოდ ერთი ქალიშვილი ჰყავდათ, სახელად მერი. მალე ჰენრიმ კატალინასთან გაყრა და ენზე დაქორწინება მოისურვა. ვინაიდან კატალინა იმპერატორ კარლ V-ის დეიდა იყო, რომის პაპ კლემენტ VII- ს შეეშინდა განქორწინებაზე დათანხმების. ამაზე ჰენრი განრისხდა და კათოლიკურ სამყაროს გამოეყო. მან შექმნა თავისი ანგლიკანური ეკლესია, რომლის მეთაურიც თავად გახდა. 1533 წელს ჰენრი გასცილდა კატალინას და ენ ბოლეინზე იქორწინა. სამეფო კარიდან გაძევების შემდეგ კატალინა კიმბოლტონის სასახლეში დაბინავდა. 1536 წელს კატალინა გარდაიცვალა. ინგლისელმა ხალხმა ღირსეულად გამოიგლოვა ის, როგორც მათი კანონიერი და საყვარელი დედოფალი.
კატალინამ დიდი გავლენა იქონია უამრავ მწერალსა თუ მხატვარზე. მასზე გადაღებულია არაერთი ფილმი და სერიალიც.
ადრეული ცხოვრება
კატალინა დაიბადა 1485 წლის 16 დეკემბერს ალკალა-დე-ენარესში, მადრიდთან ახლოს. იგი იყო არაგონის მეფე ფერდინანდ II-ისა და მისი ცოლის, კასტილიის დედოფალ ისაბელ I- ის ნაბოლარა ქალიშვილი. კატალინას ჰქონდა გრძელი წითური თმა, მრგვალი სახე, ვიწრო ლურჯი თვალები და ქათქათა თეთრი კანი. მისი დიდი ბებიის, დედოფალ ფილიპინა ლანკასტერის ხაზით, კატალინა გამოდის ინგლისის მეფე ედუარდ III-ის შთამომავალიც. იგი ასევე იყო გარე ბიძაშვილი თავისი მამამთილის ჰენრი VII-ისა და ასევე თავისი დედამთილის, დედოფალ ელისაბედ იორკელის ბიძაშვილიც გამოდიოდა. მარცხნივ|მინი|312x312პქ|კატალინა არაგონელი 1496 წელს, 11 წლის ასაკში კატალინას განათლებას აძლევდა ალესანდრო გერალდინი, რომელიც წმინდა კათოლიკური ორდენის კლერიკი იყო. კატალინა მასთან სწავლობდა არითმეტიკას, სამართალს, კლასიკურ ლიტერატურას, ევროპის სამეფო დინასტიების გენეოლოგიებს, ჰერალდიკას, ისტორიას, ფილოსოფიას, რელიგიასა და თეოლოგიას. მას ჰქონდა ძალიან ძლიერი რწმენა კათოლიკური რელიგიისადმი (რაც დამახასიათებელია ესპანეთის პრინცესებისთვის), რამაც შემდგომში დიდი გავლენა იქონია მის ცხოვრებაზე. მან გარდა მშობლიური ესპანურისა მაღალ დონეზე იცოდა ლათინური, ფრანგული და ბერძნული. იგი ასევე სწავლობდა საშინაო საქმეებსაც, როგორებიცაა კულინარია, ცეკვა, ხატვა, ქარგვა, კარგი მანერები, მაქმანების გაკეთება, დაკვრა, კერვა და დაწვნა. მოგვიანებით დესიდერიუს ერასმუსმა მასზე განაცხადა, რომ უყვარდა ლიტერატურა და პატარაობიდანვე კითხულობდა უამრავ წიგნს.
კატალინა ბავშვობაშივე დანიშნეს ინგლისის ტახტის მემკვიდრეზე, უელსის პრინც არტურ ტიუდორზე. კატალინას დედის წარმომავლობიდან გამომდინარე, უფრო მეტი უფლება ჰქონდა ინგლისის სამეფო ტახტზე ვიდრე თავად ჰენრი VII-ს. იქიდან გამომდინარე, რომ ჰენრი ტახტზე ომით ავიდა და არა მემკვიდრეობით, ბევრი ევროპული სახელმწიფო მას მეფედ არ სცნობდა, რამაც ტახტზე უამრავი კონკურენტი გამოუჩინა. მიუხედავად იმისა, რომ კატალინა და არტური უკვე დანიშნულები იყვნენ, მათ 14 წლამდე ქორწინების უფლება არ ჰქონდათ. კატალინაზე ნიშნობით და მსოფლიოს უძლიერეს სახელმწიფოსთან ალიანსით ტიუდორებმა თავიანთი მდგომარეობა გაიმყარეს. 1499 წლის 19 მაისს მარიონეტული ქორწინებით კატალინა და არტური შეუღლდნენ. ამ დროს არტური 15 წლის იყო, ხოლო კატალინა 14-ის.
როცა კატალინა ინგლისში გაემგზავრა თან გაიყოლა რამდენიმე აფრიკელი მონაც. სწორედ ისინი იყვნენ პირველი შავკანიანები, რომელთაც ინგლისის სამეფო კარზე შესვლის ნება დართეს. ამით კატალინამ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა.
არტურის ცოლი და ქვრივი
მინი|ახლად დაქვრივებული კატალინა არაგონელი 1502 წელს კატალინა და არტური პირველად ერთმანეთს 1501 წლის 4 ნოემბერს შეხვდნენ ჰემშირში. მათი პირველი შთაბეჭდილების შესახებ ცნობილია. პრინცმა არტურმა მშობლებს მისწერა, რომ ის იქნებოდა თბილი და მოსიყვარულე ქმარი და ასევე ბედნიერი იყო პატარძლით. ამ დროს არც არტურმა იცოდა ესპანური და არც კატალინამ ინგლისური, რის გამოც მათი საერთო ენა ლათინური იყო. თუმცა როგორც გაირკვა მათ ლათინურად ერთმანეთს ვერაფერი გააგებინეს აბსოლუტურად განსხვავებული აქცენტის გამო. ათი დღის შემდეგ, 1501 წლის 14 ნოემბერს კატალინა და არტური დაქორწინდნენ. კატალინას მზითვში 200 000 ოქროს მონეტა გაატანეს სხვა უამრავ ძვირფას ნივთთან და მსახურთან ერთად.
ახალად დაქროწინებული წყვილი უელსში გაემგზავრა. არტურს სურდა, რომ თავისი ცოლისთვის საკუთარი სამფლობელოები ეჩვენებინა. ამ ამბიდან მალევე კატალინაც და არტურიც მძიმედ დაავადდნენ. სულ მალე 1502 წლის 2 აპრილს არტური ამ დაავადებამ იმსხვერპლა, თუმცა კატალინა გამოჯანმრთელდა. სულ რაღაც 16 წლის კატალინა უკვე ქვრივი იყო.
იმ დროინდელი წესების თანახმად, თუ ქორწინებაში ვაჟი არ იყო გაჩენილი, ქალი დაქვრივების შემდეგ სამშობლოში უნდა დაბრუნებულიყო. ცხადია თუ კატალინა ესპანეთში დაბრუნდებოდა მთელს მზითვებს თან წაიღებდა, რაც ჰენრი VII-ისთვის ნამდვილი დარტყმა იყო, რადგან ამ მზითვებმა ინგლისის ეკონომიკას ახალი სული შთაბერა. 1504 წელს გარდაიცვალა კატალინას დედა, კასტილიის დედოფალი ისაბელ I. მისმა გარდაცვალებამ კატალინას საქმროების რაოდენობა შეამცირა, რადგან კასტილია უფრო დიდი სამეფო იყო ვიდრე არაგონი. ისაბელის სიკვდილის შემდეგ ტახტი მის უფროს ქალიშვილს, ჭკუიდან შეშლილ ხუანა I-ს დარჩა. კატალინა ესპანეთში დაბრუნებას არ ჩქარობდა თავისი არასრულფასოვანი დის გამო. ფერდინანდ II მხოლოდ მცირე დახმარებას უწევდა მას ინგლისის სამეფო კარზე. 1507 წელს იგი დაინიშნა ესპანეთის ელჩად ინგლისში. კატალინა ევროპის ისტორიაში პირველი ქალი ელჩია. კატალინამ ამ ახალ მოვალეობას თავი ღირსეულად გაართვა.
არტურის გარდაცვალების შემდეგ ტახტის მემკვიდრე მისი უმცროსი ძმა ჰენრი გახდა, რომელსაც კარდინალობისთვის ამზადებდნენ. ჰენრიმ გამოთქვა თავისი ძმის ქვრივზე ქორწინების სურვილი, რაზეც უარი კატალინას არ უთქვამს. მან განაცხადა, რომ ქორწინება არასდროს ყოფილა ნამდვილი და ის მანამდე დასრულდა სანამ დაიწყებოდა.
ქორწილი
მინი|კატალინასა და ჰენრის კორონაცია, 1509 წ. პრინცი არტურის გარდაცვალებიდან შვიდ წელიწადში, კატალინა მეორედ გათხოვდა არტურის ძმა ჰენრიზე. ქორწილი 1509 წლის 11 ივნისს შედგა. ამ დროისათვის ჰენრი VIII უკვე ინგლისისა და ირლანდიის მეფე იყო, ასე რომ კატალინა დედოფალი გახდა. მიუხედავად ამისა, კორონაციამდე ის უგვირგვინო დედოფალი იყო. საქორწინო ცერემონიალი გრინვინჩში ჩედგა. ამ დროს კატალინა 23 წლის იყო, ხოლო ჰენრი 18-ის.
კორონაცია
1509 წლის 23 ივნისს უესტმინსტერის სააბატოში მოეწყო ყველაფერი რაც კატალინას კორონაციისთვის იყო საჭირო. წყვილმა ეს ღამე ლონდონის ტაუერში გაატარა. მეორე დღეს, 24 ივნისს, შუადღისას უესტმინსტერში კატალინა არაგონელი ოფიციალურად აკურთხეს ინგლისისა და ირლანდიის დედოფლად, ასევე ფორმალურად საფრანგეთის დედოფლადაც. კორონაციას მოჰყვა საოცარი ბანკეტი უესტმინსტერის დარბაზში. კატალინას კორონაციის აღსანიშნავად დარიგდა დიდძალი ოქრო. განსაკუთრებით დაეხმარნენ ინგლისელი მეომრების ქვრივებს, რომლებიც სამშობლოს დაცვისას დაეცნენ. მან ასევე მოაწყო რამდენიმე სახალხო გამოსვლა, რომლის დროსაც ინგლისელებს ძალიან მოეწონათ და შეუყვარდათ თავიანთი ახალი დედოფალი.
ორსულობა და ბავშვები
კატალინა სულ შვიდჯერ იყო ორსულად: მინი|229x229პქ|პრინცი ჰენრის დაბადების აღსანიშნავად გამართული საზეიმო ტურნირი
რეგენტობა
მარცხნივ|მინი|278x278პქ|დედოფალი კატალინა ვარდისფერ კაბაში, ირგვლივ მისი ფრეილინები და მისი პირადი მოძღვარი არიან, კარში კი ჩანს ცოლთან მიმავალი ჰენრი VIII, რომელმაც მისი რეგენტად დანიშვნის ამბავი ამცნო 1513 წლის 11 ივნისს ჰენრიმ კატალინა ინგლისში თავის რეგენტად დანიშნა, თავად კი საფრანგეთში წავიდა საომრად. ტაურენის ბრძოლისას ჰენრიმ ტყვედ ჩაიგდო ლუი ალანსონელი, მეფის ბიძაშვილი, იგი დააპატიმრეს და ინგლისში გააგზავნეს. ლუი მალევე გამოკეტეს ლონდონის ტაუერში, სადაც მხოლოდ სიკვიდლმისჯილებს, ან ქვეყნის მოღალატეებს სვავდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ლუი მათი მტერი იყო, კატალინა მას ძალიან გულისხმიერად და თბილად ექცეოდა როგორც კათოლიკეს და თავისი სამშობლოსთვის მებრძოლს, რასაც დედოფალი დიდად აფასებდა. საფრანგეთთან ომი მარტივი არ იყო, რადგან მას უამრავი მოკავშირე ჰყავდა, რომლებიც ომის დაწყებისთანავე დაირაზმნენ ინგლისის წინააღმდეგ. 1513 წლის 3 სექტემბერს შოტლანდიის მეფის ჯარები შეიჭრნენ ჩრდილოეთ ინგლისში. მინი|დედოფალი კატალინა როცა შოტლანდიელები ინგლისში შეიჭრნენ მეტად მძიმე მდგომარეობა იყო. ქვეყანაში მეფე და ჯარის დიდი ნაწილი არ იყო და მთავარსარდლობა და ბრძოლის დაგეგმვა მთლიანად დედოფლის კისერზე იყო. საქმეს ისიც ართულებდა, რომ კატალინა ამ დროს ორსულად იყო და ამგვარი მნიშვნელოვანი საქმეების კეთება ძალიან უმძიმდა. მიუხედავად ამისა, რეგენტმა დედოფალმა გასცა ბრძანება და ინგლისში მყოფი ყველა მებრძოლი მთელი თავისი აღჭურვილობით ჩრდილოეთში გაემგზავრა. შოტლანდიელები უკვე ინგლისის შუაგულში იყვნენ და ლონდონისკენ მიიწევდნენ. სულ 100 კილომეტრი ჰქონდათ დარჩენილი შოტლანდიელებს დედაქალაქამდე, როცა წინ კატალინას ჯარები გადაეღობათ. 1513 წლის 9 სექტემბერს შოტლანდიელებსა და ინგლისელებს შორის საშინელი ბრძოლა გაჩაღდა, რომელიც ისტორიაში ფოლდენის ბრძოლის სახელითაა ცნობილი. ბრძოლის ველზე უამრავი ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის თავად შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ IV, ტახტზე მისი ერთი წლის ვაჟი ავიდა, რამაც გამოიწვია შოტლანდიაში საშინელი შინა აშლილობის დაწყება. სწორედ ამიტომ შოტლანდიელები უკან გაბრუნდნენ. ამგვარმა მამაცურმა გამარჯვებამ კატალინას ინგლისელების თვალში დიდი ავტორიტეტი მოუტანა.
1520 წელს კატალინას დის შვილმა, საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V ინგლისს ეწვია და მოუწოდა ჰენრის მასთან ერთად საფრანგეთის წინააღმდეგ ომი კვლავ განეახლებინა. ჰენრიმ მართლაც დაუჯერა კარლს და საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ს ომი გამოუცხადა. მომდევნო ორი წლის მანძილზე მიმდინარეობდა ფრანკო-ინგლისური ომი, რაც კარლმა თავისი ძალების აღსადგენად და საფრანგეთში შესაჭრელად გამოიყენა.
დიდი განქორწინება
მარცხნივ|მინი|284x284პქ|შავებში ჩაცმული ქალი არის დედოფალი კატალინა არაგონელი, მის უკან მდგარი წყვილი არის მისი ქმარი ჰენრი და მისი საყვარელი და მომავალში უკვე ცოლიც [[ენ ბოლეინი]] 1525 წლიდან ჰენრი VIII დაინტერესდა კატალინას ფრეილინა ენ ბოლეინით. ამ დროისათვის კატალინას უკვე აღარ შეეძლო ბავშვების გაჩენა. ჰენრიმ იფიქრა, რომ მისი ქორწინება დაწყევლილი იყო და ბიბლიაზე დაყრდნობით განამტკიცა თავისი ვარაუდი, ჰენრიმ განაცხადა, რომ რადგან იგი თავისი გარდაცვლილი ძმის ცოლზე დაქორწინდა ღმერთი განრისხდა და მათ მემკვიდრე არ უბოძათ. მიუხედავად იმისა, რომ კატალინა ჰენრის ქალწული ჩაბარდა (მას და არტურს სექსუალური ურთიერთობა არ ჰქონიათ), ჰენრი მიიჩნევდა, რომ ღვთის თვალში ეს ქორწინება არასწორი იყო. მიუხედავად ამისა იგი ამ ეტაპზე ოჯახის დანგრევას არ აპირებდა, რადგან ასე იყო თუ ისე მერის სახით მემკვიდრე მაინც არსებობდა.
მალე ჰენრიმ გაიჩინა საყვარლები მერი ბოლეინისა და ბესი ბლაუნტის სახით. ბესისთან მას ჯანმრთელი ვაჟი შეეძინა რითაც ჰენრის თვალში დადასტურდა მისი ვარაუდი. თუმცა როგორც ჩანს კატალინასთვის ქმრის საყვარლებსა და შეხედულებებს დიდი მნიშვნელობა არ ჰქონია. მან ერთხელ ფრეილინებთან საუბრისას განაცხადა:
1527 მეფის მდივანმა რომის პაპ იულიუს II-ს თხოვნით მიმართა მეფე და დედოფალი ერთმანეთს გაეყარა, თუმცა პაპმა თავი დაიძვრინა და მდივანს სასტიკი უარი უთხრა. მინი|262x262პქ|კატალინა არაგონელი ევედრება მის ტირან მეუღლეს რომ გაცილებით არ შებღალოს მისი ქორწინება, ღირსება და ავტორიტეტი და ცდილობს თავისი სიმართლე დაანახოს ინგლისის მეფის მდივანი ვოლსი იმედგაცრუებული დაბრუნდა რომიდან და მეფეს პაპის პოზიციის შესახებ ამცნო. ამ შეხვედრას კატალინაც ესწრებოდა და როგორც მემატიანე გვამცნობს მას უეცრად ბედნიერების ღიმილმა გაჰკრა. უამრავი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ რომის პაპი მათ გაყრაზე უარს იმიტომ აცხადებდა, რომ იგი უფრთხოდა უძლეველ კარლ V-თან ომს, რომლის დეიდაც იყო კატალინა. პაპმა ჰენრის აუკრძალა განქორწინებაზე ფიქრი და მოუწოდა ღმერთისთვის მემკვიდრე ეთხოვა. მეფის ახალმა საყვარელმა ენ ბოლეინმა, რომლის ჩუმი მოწოდებითაც სურდა ჰენრის განქორწინება, აიძულა ვოლსი კვლავ ეთხოვა პაპისთვის მეფე-დედოფლის ქორწინების ანულირება. ჰენრიმ ვოლსი ღალატში დაადანაშაულა და საპყრობილეში გამოკეტა, სადაც იგი 1530 წელს გარდაიცვალა, ენ ბოლეინი კი მშვიდობიანად გამოძვრა ამ საქმიდან. ერთი წლის შემდეგ კატალინა სამეფო კარიდან გააძევეს, მისი ოთახები კი ენ ბოლეინს მისცეს. ამ ყოველივემ ევროპის მონარქებში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია. 1531 წელს სასოწარკვეთილმა კატალინამ კარლ V-ს მისწერა:
თუმცა სამეფო საბჭოში ვითარება მალე შეიცვალა. 1531 წელს დაიღუპა ამ საბჭოს წევრი, კენტერბურის არქიეპისკოპოსი უილიამ ვარჰამი, რომლის ადგილიც ენ ბოლეინის მოკავშირე არქიეპისკოპოსმა დაიკავა.
როდესაც ჰენრიმ კატალინასთან განქორწინება მოისურვა, კატალინას სანდო მრჩეველი და ერთ-ერთი მხარდამჭერი გახდა ჯონ ფიშერი. იგი რომის ლეგატთა საბჭოს წევრი იყო, დადიოდა ხალხში და ქადაგებდა კათოლიციზმს და მთელი ცხოვრება დაუქორწინებელი იყო. ჰენრი განარისხა ამან და ფიშერს ლათინურ ენაზე მიაყენა შეურაცყოფა. მიუხედავად ამისა იგი აგრძელებდა ხალხის დედოფლისადმი კეთილგანწყობის მოპოვებას და რომთან კონტაქტს, რაც იმის დასტურია, რომ მას მეფის რისხვის არ ეშინოდა. სწორედ ფიშერი იყო იმ ადამიანთაგან ერთ-ერთი რომლებმაც რომის პაპი დაარწმუნეს ჰენრისთვის განქორწინების ნება არ დაერთო. აგრეთვე კატალინას დიდი მოკავშირე იყო სამეფო საბჭოს წევრი და ჰენრის მრჩეველი თომას მური. გარდა ამისა კატალინას ემხრობოდნენ თავად ჰენრის ორივე და, შოტლანდიის დედოფალი მარგარეტ ტიუდორი და საფრანგეთის დედოფალი მერი ტიუდორი, ასევე საღვთო რომის იმპერატორი კარლ V, რომის პაპი პავლე III და თავად მთავარი რეფორმატორი მარტინ ლუთერიც კი.
განდევნა და გარდაცვალება
საფრანგეთის ახლად დაქვრივებულ მეფე ფრანსუა I-თან მოლაპარაკებების შემდეგ ჰენრი საიდუმლოდ დაქორწინდა ენ ბოლეინზე. ზოგიერთი ისტორიული წყაროს ცნობით ენი ამ დროს უკვე ორსულად იყო და ჰენრი ამიტომ ჩქარობდა მასზე ქორწინებას. ამით ჰენრი თავის ახალ შვილს, რომელზეც არც კი განიხილებოდა, რომ გოგონა იქნებოდა, სირცხვილს აარიდებდა. 1533 წლის 23 მაისს დედოფალ კატალინას პარლამენტის წინაშე თავის მართლება და ქორწინების დაცვა მოუხდა. მას ჰენრი ბრალს დებდა თავის გარდაცვლილ ძმასთან, პრინც არტურთან ქორწინების დროს ფიზიკურ კონტაქტში, თუმცა მან თავადაც კარგად იცოდა, რომ კატალინა ჰენრიზე ქორწინებისას ქალიშვილი იყო. მიუხედავად ამისა, ჰენრისგან დაშინებულმა პარლამენტარებმა კატალინასთან ქორწინება ბათილად სცდნეს. ამ ამბიდან ხუთ დღეში, 1533 წლის 28 მაისს ჰენრისა და ენის ქორწინება ძალაში შევიდა. მინი|პრინცესა [[მერი I (ინგლისი)|მერი, კატალინას ერთად-ერთი ქალიშვილი]] მიუხედავად ამისა, კატალინა თავის თავს ჰენრის ერთად-ერთ კანონიერ ცოლსა და ინგლისის ერთად-ერთ კანონიერ დედოფალს უწოდებდა. ჰენრიმ მას დედოფლის წოდება ჩამოართვა და როგორც არტურის ქვრივს, მას ქვრივი უელსის პრინცესის წოდება უბოძა.
1535 წლიდან კატალინა არაგონელი კიმბლტონის სასახლეში გადავიდა. იგი იქ რელიგიურ ცხოვრებას მიჰყვა და მხოლოდ წმინდა ფრანსისის ორდენის სამოსს ატარებდა. იგი ხშირად იღებდა დიდგვაროვან სტუმრებს და თავის ქალიშვილს მკაცრად უკრძალავდა მამის ნახვას და მისთვის წერილის მიწერას. ჰენრი ამან განარისხა და მერი სამუდამოდ დააშორა დედას, მათ ყველანაირი დაკონტაქტების საშუალება მოუსპოთ. გარკვეული დროის შემდეგ ჰენრიმ კატალინას განუცხადა, რომ მერის მხოლოდ მაშინ დაუბრუნებდა თუ ისიც და მერიც ენ ბოლეინს კანონიერ დედოფლად აღიარებდნენ. დედამაც და ქალიშვილმაც ამაზე სასტიკი უარი განაცხადეს.
1535 წლის დეკემბრის ბოლოს კატალინა იმდენად მძიმედ დაავადდა, რომ სიკვდილის პირას იყო. ამიტომ მან თავის დის შვილს, იმპერატორ კარლ V- ს მერიზე ზრუნვა სთხოვა. მიუხედავად ამისა წერილებში კატალინა ჰენრის მოიხსენიებს როგორც თავის საყვარელ ბატონსა და ქმარს. ჩვენამდე მოღწეულია კატალინას ჰენრისთვის დაწერილი წერილი:
კატალინა არაგონელი 1536 წლის 7 იანვარს გარდაიცვალა კიმბლტონის სასახლეში. მისი გარდაცვალების ამბავი მეფემ მეორე დღეს შეიტყო. ამ დროისათვის უკვე გავრცელებული იყო ჭორები რომ დედოფალი მოწამლეს. ედუარდ ჰოლმის ქრონიკების მიხედვით გარდაცვლილ კატალინას თავად ენ ბოლეინიც გლოვობდა და ლოცულობდა მისი სულისთვის. ამ დროისთვის ჰენრისა და ენს შორის უკვე დიდი უფსკრული იყო, რაც იმით იყო გამოწვეული, რომ კატალინას მსგავსად ვერც ენი აჩენდა ვაჟს, 1533 წელს ენმა მხოლოდ ერთი გოგონა გააჩნა, სახელად ელისაბედი. სწორედ კატალინას დაკრძალვის დღეს ენმა მკვდარი ვაჟი გააჩინა. დადიოდა ჭორები, რომ ენი გარდაცვლილი დედოფლის სულმა დაწყევლა, ან მისმა მტრებმა მოწამლეს ორსული დედოფალი.
კატალინა დაკრძალეს პეტერბრუთის კათედრალში, როგორც ქვრივი უელსის პრინცესა, და არა როგორც დედოფალი. ჰენრი არ დაესწრო მის დაკრძალვას და არც მერის მისცა უფლება დასწრებოდა.
რწმენა
კატალინა დადიოდა უამრავ ისეთ მონასტერში, სადაც წმინდანთა ნაწილები ინახებოდა. იგი ხშირად ლოცულობდა, დადიოდა ტაძარში და აბარებდა ახსარებას. ასევე ცნობილია, რომ მას გამუდმებით თან დაჰქონდა ბიბლია და პატარა ხის ჯვარი. იგი გამუდმებით, საოცარი თავდადებით იცავდა კათოლიკურ სარწმუნოებასა და რომის პაპის განუსაზღვრელ ძალაუფლებას. მას ეჭვიც არ ეპარებოდა კათოლიკური ეკლესიის სიწმინეში და 1517 წელს მეამბოხე მარტინ ლუთერი კორუფციასა და ღვთის გმობაში დაადანაშაულა. მარტინი კი პირიქით, კათოლიკურ ეკლესიას ფარისევლობის, კორუფციისა და უსამართლობის მთავარ ცენტრად მიიჩნევდა. სწორედ ასე დაიწყო  ე.წ. რეფორმაცია, რომელმაც მთელი ევროპა მოიცვა.
დედოფალი კატალინა თავგამოდებით ებრძოდა ლუთერსა და სხვა ერეტიკოსებს. სწორედ ამის გამო მან რომის პაპისგან მიიღო "კათოლიკობის დამცველის" წოდება, რასაც კატალინას მშობლებიც ატარებდნენ.
გარეგნობა
დედოფალ კატალინას იმ დროის ევროპაში ყველაზე ლამაზი ქალის სახელი ჰქონდა. იგი ჯდებოდა იმ ეპოქის სილამაზის ყველა სტანდარტში. მას ჰქონდა ლამაზი ლურჯი თვალები და წითური, და ამავდროულად ქერა ტალღოვანი თმა, დედამისის და მისი დის მსგავსად. მას ასევე ჰქონდა თოვლივით ქათქათა კანი და მრგვალი ფორმები, რაც იმ დროის ევროპაში ძვირად ფასობდა. ევროპის საუკეთესო მგოსნები მას უნაკლოს უწოდებდნენ, თუმცა სამეფო კარზე უხვად იყვნენ მასსავით ლამაზი ქალბატონები, რომლებსაც არ გაუჭირდათ მისთვის კონკურენციის გაწევა.
მემკვიდრეობა, მოგონებები და ისტორიოგრაფია
მინი|კატალინა არაგონელის ქანდაკება [[ალკალა-დე-ენარესი|ალკალა-დე-ენარესში, ესპანეთი, დაიდგა 2008 წლის მაისში]] კატალინას ბრძანებით ესპანელმა მწერალმა ხუან ლუისმა გამოსცა საკამათო წიგნი "ქრისტიან ქალთა განათლება", რომლის მიხედვითაც ქალებს ჰქონდათ განათლების მიღების უფლება, რაც იმ დროის მამაკაცებს და განსაკუთრებით სამღვდელოებას დიდად არ მოეწონა. ამით მან დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ხალხზე. კატალინაზე მისი მტერი თომას კრომველი ამბობდა:
კატალინა არაგონელმა დიდი პატივისცემა მოიპოვა თავისი საქველმოქმედო ფონდის შექმნით, რომელიც ღარიბებს ეხმარებოდა. იგი ასევე რენესანსული ჰუმანიზმის მფარველი და დიდი მეცნიერის, სერ დესიდერიუს ერასმუსის მეგობარი იყო. მისი განქორწინების პროცესზე ერასმუსი მას მოწმედაც ჰყავდა წაყვანილი.
მისი ქალიშვილის, დედოფალ მერი I-ის მეფობისას, ჰენრი VIII-ისა და კატალინას ქორწინება გამოცხადდა როგორც "კარგი და სწორი". მერის ძალიან უყვარდა დედა, ამიტომაც როდესაც ტახტზე ავიდა ბრძანა მისი პორტრეტების დახატვა. სწორედ ამ დროსაა შექმნილი კატალინა არაგონელის თითქმის ყველა ნახატი. კატალინა ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს შექსპირის "ჰენრი VIII-ის ქრონიკებში".
იგი დაკრძალულია პეტერბრუთის კათედრალში, მისი საფლავი ძვირფასი ქვისგანაა დამზადებული და თავზე ოქროს ასოებით აწერია მისი სახელი. კატალინას საფლავის ქვაზე გამოსახულია მისი გერბიც. მიუხედავად ჰენრის წინააღმდეგობისა, კატალინას ყველა დედოფლად თვლიდა, რის გამოც მის საფლავზე ამოტვიფრულია : "Katharine Queen of England", ანუ "კატალინა ინგლისის დედოფალი".
მეოცე საუკუნეში, დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ V-ის ცოლმა, დედოფალმა მერი ტეკმა განაახლა კატალინას საფლავი. ყოველ წლიურად პეტერბრუთის კათედრალში ხდება კატალინას სულის მოხსენიება და მისთვის ლოცვა. გარდა ლოცვისა, ამ დღეს ხალხს მის საფლავზე მიაქვს ყვავილები, ბროწეული, სანთლები და იმართება სხვა ღონისძიებებიც. მისი გარდაცვალებიდან 470 წლისთავზე ესპანეთისა და ბრიტანეთის საელჩოებმა დიდი ღონისძიება გამართეს. 2008 წელს, კატალინას მშობლიურ ქალაქ ალკარა-დე-ინარესში დაიდგა მისი ქანდაკება სადაც მას ხელში წიგნი და ვარდი უჭირავს.
კატალინა დღემდე რჩება აქტიური პირი სხვადასხვა მხატვრისა თუ მწერლის მუზაში. ამერიკელი ისტორიკოსი გარეტ მეტინგლი არის 1942 წელს გამოცემული, კატალინას ბიოგრაფიაზე დაწერილი წიგნის ავტორი. 1967 წელს მერი ლუკასმა დაწერა ტიუდორების დინასტიაზე დაწერილი ტრილოგიის პირველი ტომი, სახელწოდებით "დედოფალი კატალინა". მინი|კატალინა არაგონელის საფლავი პეტერბრუთის კათედრალში ისტორიკოსი ალან ვერმა თავისი ცხოვრების ბოლო წლები მიუძღვნა ისტორიული ნარკვევის დაწერას სახელწოდებით "ჰენრი VIII-ის ცოლები", რომელიც 1991 წელს გამოიცა და მთავარი როლები კატალინას და ენ ბოლეინს აქვთ. ამავე სტილის ისტორიული ნარკვევი გამოიცა 1992 წელს ანტონია ფრეიზერის ავტორობით. 2003 წელს ბრიტანელმა ისტორიკოსმა დევიდ სტარკმა დაწერა ექვსტომეული ისტორიული ნარკვევი სახელწოდებით "ექვსი ცოლი", სადაც პირველი ტომი მთლიანად კატალინაზეა. 2010 წელს გიილ ტრემლეტმა გამოსცა თავისი წიგნი სახელით "კატალინა არაგონელი: ჰენრი VIII-ის ესპანელი მეუღლე". 2011 წელს კი ჯულია ფოქსმა დაწერა წიგნი : "კატალინა არაგონელისა და კასტილიის დედოფალ ხუანას ტრაგიკული ცხოვრება", რომელშიც აღწერილია კატალინასა და მისი დის, დედოფალ ხუანა შეშლილიც მართლაც ტრაგიკული ცხოვრება.
კატალინას სახე ხელოვნებასა და ლიტერატურაში
საუკუნეების მანძილზე კატალინა არაგონელის ცხოვრებაზე მრავალი მხატვრული და დოკუმენტური ნაწარმოები დაიწერა, რომლებშიც მონათხრობია კათოლიკობის ერთგული ქალის ისტორია, რომელიც ბოროტმა მეუღლემ გასწირა. ეს ნაწარმოებები მოგვითხრობს ქალზე, რომელიც იყო რენესანსისა და ჰუმანიზმის მფარველი და ამასთან სურდა ქალებსაც ისეთივე განათლება მიეღოთ როგორსაც მამაკაცები იღებდნენ.
კატალინა არაგონელზე შექმნილია ფილმები, სერიალები, პიესები, ნოველები, სიმღერები, ლექსები და სხვა შემოქმედებითი ფორმები, რის შედეგადაც მან მოახერხა ისტორიასა და ხელოვნებაში დიდი ადგილი დაეკავებინა. მიუხედავად ამისა ჯერ არ გამოსულა ისეთი ფილმი, ან სერიალი სადაც კატალინა მთავარი როლის შემსრულებელია. იგი ძირითადად ჩასმულია ჰენრი VIII-ის ცოლებზე გადაღებულ ფილმებსა და სერიალებში, სადაც იგი დასაწყისში ჩანს და მალევე უჩინარდება, როგორც მოხდა რეალურადაც. შექსპირის მიერ დაწერილ პიესაში "ჰენრი VIII-ის ქრონიკები", კატალინა სულ რამდენიმე სცენაში ჩანს, იგი შავ სამოსს ატარებს და აპროტესტებს უსამართლო განქორწინებას.
მიუხედავად იმისა, რომ კატალინას ქერა თმა და ლურჯი თვალები ჰქონდა, მის ყველა ფილმში, სერიალსა თუ სპექტაკლში მას გამუდმებით შავგვრემანი და შავ თვალებიანი ქალები თამაშობენ, რადგან რეჟისორებს ყოველთვის სურთ წარმოადგინონ ჩვეულებრივი, ტიპური ესპანელი ქალის იერით და არა ისეთით, როგორიც რეალურად იყო. მისი ქერა თმა გამოწვეულია იმით, რომ მისი წინაპრები წარმოშობით ინგლისიდან და ჩრდილოეთ ესპანეთიდან არიან, სადაც ისეთი აღნაგობაა დამახასიათებელი, როგორიც კატალინას ჰქონდა.
კატალინას როლის შემსრულებელი ქალები, ყოველთვის საუბრობენ ესპანური აქცენტით, რაც მართალიცაა რაგან მან სიცოცხლის ბოლომდე ვერ შეძლო ინგლისურის ბოლომდე შესწავლა, რის გამოც იგი ყოველთვის ესპანური კილოთი ლაპარაკობდა.
წიგნები
მინი|349x349პქ|ელენ ტერის მიერ შექმნილი კატალინა არაგონელის პორტრეტი შექსპირის პიესის მიხედვით კატალინა არის მთავარი გმირი შემდეგი წიგნებისა:
კატალინა არის პერსონაჟი შემდეგ წიგნებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1485 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1536 კატეგორია:ტრასტამარის დინასტია კატეგორია:უელსის პრინცესები კატეგორია:ინგლისის დედოფლები კატეგორია:ქალი რეგენტები კატეგორია:ჰენრი VIII-ის ცოლები კატეგორია:არაგონის ინფანტები
ლუი ალექსანდრ დე ბურბონი (1747-1768)
ლუი ალექსანდრ დე ბურბონი (Louis Alexandre de Bourbon; დ. 6 სექტემბერი, 1747 — გ. 6 მაისი, 1768) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის შვილთაშვილი, პენტიევრის ჰერცოგ ლუი ჟან მარ დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ტერეზა ფელიჩიტა დ’ესტეს უფროსი ვაჟი და ლამბალის პრინცი. გარდაიცვალა ახალგაზრდა და უშვილო, რის გამოც ბურბონთა დინასტიის პენტიევრის შტო სამუდამოდ შეწყდა.
ადრეული წლები
ლუი ალექსანდრი დაიბადა 1747 წლის 6 სექტემბერს პარიზში, ტულუზის ოტელში, რომელიც მისი ოჯახის რეზიდენცია იყო. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის შვილთაშვილის, პენტიევრის ჰერცოგ ლუი ჟან მარ დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მოდენის ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ის ასულ მარია ტერეზა ფელიჩიტა დ'ესტეს უფროსი ვაჟი და ტახტის მემკვიდრე. მას სახელი ბაბუის, ტულუზის გრაფ ლუი ალექსანდრ დე ბურბონის პატივსაცემად დაარქვეს, რომელიც ლუი XIV-ისა და მისი საყვარლის, მადამ დე მონტესპანის ნაბოლარა ვაჟი იყო. თავის მხრივ, დედის მხრიდანაც ლუი XIV-ისა და მისი ძმის, ფილიპ I ორლეანელის შთამომავალი იყო, ვინაიდან დედამისის დედა, შარლოტ აგლაე ორლეანელი იყო ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ I-ის ვაჟისა და ლუი XIV-ის ქალიშვილის ასული. როგორც მამის მემკვიდრეს, ტახტზე ასვლამდე მიენიჭა პრინცი დე ლამბალის წოდება.
1754 წელს გარდაიცვალა ლუი ალექსანდრის დედა მარია ტერეზა ფელიჩიტა. იგი 28 წლის ასაკში გადაჰყვა მეშვიდე მშობიარობას, რომლის დროსაც მკვდარი ბავშვი დაიბადა. მისმა სიკვდილმა საშინლად იმოქმედა არა მხოლოდ ლამბალსა და მის ერთადერთ უმცროს დაზე, არამედ მათ მამაზეც, რომელსაც ძალიან უყვარდა თავისი მეუღლე. ამის შემდეგ პენტიევრის ოჯახმა დატოვა სამეფო კარი და პარიზში გადასახლდა.
ქორწინება
ლუი ალექსანდრის გარდაცვალებასთან ერთად, ფაქტიურად გაწყდა ალიანსი იტალიასა და საფრანგეთს შორის, ამიტომაც მისთვის ასევე იტალიელი მეუღლის ძიება დაიწყეს, რათა ალიანსი კვლავ აღმსდგარიყო. იგი მალევე დანიშნეს სავოიის პრინცესა მარია ტერეზა ლუიზა სავოიელზე. ლუი ალექსანდრისა და მარია ტერეზა ლუიზას ქორწინება 1767 წლის 27 იანვარს შედგა ტურინში, რომელიც ერთი კვირის მანძილზე აღინიშნებოდა. ცნობილია, რომ ლუი ალექსანდრი საცოლეს თავდაპირველად უბრალო გვარდიელის კოსტიუმში გადაცმული გაეცნო და პრინცი დე ლამბალის სახელით თაიგული მიართვა. მას სურდა, რომ ყოველგვარი ცერემონიის გარეშე ეხილა თავისი მომავალი მეუღლე, რომელიც მას დანახვისთანავე შეუყვარდა. შემდგომში პრინცესა დიდად გაოცებული დარჩა, როდესაც შეიტყო, რომ მისი საქმრო სწორედ ის თავმდაბალი გვარდიელი იყო. მარია ტერეზა საოცარი სილამაზით, მხიარული ხასიათითა და ნიჭიერებით გამოირჩეოდა. ცნობილია, რომ წყვილს ერთმანეთი მალევე შეუყვარდა და საფრანგეთში დაბრუნებამდე მარია ტერეზას მამის მფლობელობაში მყოფ ერთ-ერთ სასახლეში გაატარეს თაფლობის თვე.
პრინცესა მარია ტერეზა ლუიზა იყო კარინანის პრინც ლუდოვიკო ვიტორიო სავოიელისა და მისი გერმანელი ცოლის, კრისტინა ჰენრიეტა ჰესენ-როტენბურგელის ქალიშვილი. სამთვიანი ბედნიერი თანაცხოვრების შემდეგ, ლუი ალექსანდრი დაიღალა მხოლოდ თავის ახალგაზრდა ცოლთან ყოფნით და მასთან ერთად საფრანგეთის სამეფო კარზე დაბრუნდა. ლუი ალექსანდრმა მალევე გააბა ხუთთვიანი რომანი მადმუაზელ დე ლა შაზაინესთან. ერთხელ მან თავისი ცოლის მარგალიტებიც კი გაყიდა, რათა ვალები გაესტუმრებინა.
გარდაცვალება
ქორწინებიდან სულ თექვსმეტ თვეში, 1768 წლის 6 მაისს, 20 წლის ლუი ალექსანდრი ვენერიული დაავადებებით გარდაიცვალა იველინში, ვერსალთან ახლოს. მთავარი კი ისაა, რომ იგი ისე დაიღუპა, რომ შვილების დატოვება ვერ მოასწრო, რამაც ბურბონთა დინასტიის პენტიევრის შტოს შეწყვეტა გამოიწვია. იგი დაკრძალეს შატო დე რამბუილეტში. 1792 წელს ფრანგმა რევოლუციონერებმა მოკლეს პრინცესა დე ლამბალი, 1793 წელს კი ლუი ალექსანდრის მამაც გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1747 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1768 კატეგორია:ბურბონები
დავით შარაშიძე
დავით შარაშიძე (დ. 1886, ბახვი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 5 ნოემბერი, 1935, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი, გიგო შარაშიძის შვილი, გიორგი შარაშიძის მამა, ქრისტინე შარაშიძის ძმა.
ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი პედაგოგების, გიგო შარაშიძის და ნინო ქიქოძის ოჯახში. სწავლობდა ბახვის სოფლის სკოლაში, სადაც მისი მშობლებიც ასწავლიდნენ. შემდეგ სწავლობდა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში, საიდანაც გადავიდა ოდესის რეალურ სასწავლებელში. 1904 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, მუშაობდა ბოლშევიკების ფრაქციაში, პრესასთან თანამშრომლობდა „დ. შ-ძის“ ფსევდონიმით. 1905 წლის რევოლუციის დროს აქტიურად მუშაობდა ახალგაზრდებში, რის გამოც დააპატიმრეს. რამდენიმე თვეში გაათავისუფლეს რუსეთის იმპერიიდან გასახლების პირობით. ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ იძულებული გახდა წასულიყო ემიგრაციაში, ცხოვრობდა ჟენევაში და იქვე დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი. სწავლის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში, სადაც ორჯერ, 1907 და 1912 წლებში დააპატიმრეს პოლიტიკური საბაბით. პოლიტიკური დევნის გამო კვლავ ემიგრაციაში წავიდა და სამშობლოში დაბრუნდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ.
რედაქტორობდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის რუსულენოვან ორგანოს „борьба-ს“. 1918 წლის გაზაფხულზე რიგით ჯარისკაცად იბრძოდა ჩოლოქის ბრძოლაში. იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი და ხელი მოაწერა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს. აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო საზოგადოების მიერ საქართველოს დამოუკიდებლობის აღიარებისთვის მუშაობაში. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად, იყო საფინანსო-საბიუჯეტო და ხელოვნების კომისიების წევრი. 1921 წელს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და აქტიურად იყო ჩართული წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1921 წელს დაპატიმრებული იყო რამდენიმე თვით, გათავისუფლების შემდეგ, იმავე წლის სექტემბერში, წავიდა ემიგრაციაში.
ემიგრაციაში
ცხოვრობდა სტამბოლში, მუშაობდა საქართველოში არსებულ იატაკქვეშა ორგანიზაციებსა და ემიგრაციაში მყოფ მთავრობას შორის არალეგალური არხებით ინფორმაციის მიმოცვლაზე, თანამშრომლობდა ემიგრანტულ პრესასთან. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1925 წლიდან გადასახლდა პარიზში, სადაც აგრძელებდა პოლიტიკურ და პუბლიცისტურ საქმიანობას. პარიზში იყო სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების გაზეთების „ბრძოლა“ და „ბრძოლის ხმა“ რედაქტორი, ასევე ინტერპარტიული „დამოუკიდებელი საქართველოს“ თანარედაქტორი. მისი წერილები იბეჭდებოდა უცხოენოვან ჟურნალ-გაზეთებშიც. ფრანგულ ენაზე დაწერა და გამოაქვეყნა ანრი ბარბიუსის საპასუხო შრომა „საბჭოები და საქართველო“, რომელსაც თან ახლდა კარლ კაუცკის ვრცელი წინასიტყვაობა.
გარდაიცვალა ხანმოკლე ავადმყოფობის შემდეგ, დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი კატეგორია:ბახვში დაბადებულები კატეგორია:ბოლშევიკები კატეგორია:დაკრძალულები ლევილის სასაფლაოზე კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები დ კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
იაგსტცელი
იაგსტცელი (Jagstzell) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 37,97 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 296 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ტაფალია
ტაფალია (Tafalla) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 98,29 კმ². მოსახლეობა — 10 621 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ბეზედა
ბეზედა (Bezeda) — სოფელი მოლდოვაში, ბრიჩენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 151 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 560 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიჩენის რაიონის სოფლები
ველიკი-ბერეზნის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:ზაკარპატიის ოლქის რაიონები