cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კლიმატოლოგია
კლიმატოლოგიური კვლევის მეთოდები
კლიმატოლოგიაში გამოიყენება კვლევის შემდეგი მეთოდები: 1. დაკვირვებები, ანუ ბუნებრივ გარემოში მიმდინარე პროცესების გაზომვა და ხარისხობრივი შეფასება; 2. ექსპერიმენტი, მაგალითად ნისლის გაბნევა, ღრუბლებზე აქტიური ზემოქმედება და სხვა; 3. სტატისტიკური ანალიზი, ის ფართოდ გამოიყენება მეტეოროლოგიური ელემენტების რიგების ანალიზის დროს, კლიმატური ნორმების თუ სხვადასხვა სტატისტიკური მახასიათებლების გამოანგარიშებისას; 4. ფიზიკო-სტატისტიკური ანალიზი, ატმოსფერული პროცესების აღწერა დიფერენციალური განტოლებებით; 5. მოდელირება, მაგალითად კლიმატური მოდელები, ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაციის მოდელი და სხვ; 6. კლიმატური და სინოპტიკური რუკების შედგენა და ანალიზი.
მეტეოროლოგიური დაკვირვებები წარმოებს მეტეოროლოგიურ სადგურებზე ერთიანი სისტემით ყოველ 3 საათში ერთხელ ანუ დღე-ღამეში 8-ჯერ. ნალექების რაოდენობა იზომება დღე-ღამეში 4-ჯერ, თოვლის საფარის სიმაღლე - ერთხელ, ხოლო თოვლის სიმკვრივე - 5 დღეში ერთხელ.
კლიმატოლოგიის განვითარების ისტორია
ჯერ კიდევ ანტიკური დროის მეცნიერები დაინტერესდნენ ამინდით და ატმოსფეროს მოვლენებით. რეგულარული მეტეოროლოგიური დაკვირვებათა ცდები იყო ძველ ჩინეთში, ინდოეთში, ხმელთაშუაზღვისპირეთში. პირველ სამეცნიერო ტრაქტატად ამ სფეროში უნდა მივიჩნიოთ არისტოტელეს „მეტეოროლოგიკა“, რომელიც მან შექმნა 2300 წლის უკან. ეს ნაწარმოები დღესაც მნიშვნელოვანია, რადგანაც ის ახასიათებს ანტიკური მეცნიერების მდგომარეობას მისი რენესანსის პირობებში.
მეტეოროლოგიის განვითარების თანამედროვე ეტაპი დაიწყო XVII საუკუნიდან, როდესაც საფუძველი ჩაეყარა ფიზიკურ მეცნიერებას. იმ დროს მეტეოროლოგია ფიზიკის ნაწილი იყო. 1600 წელს ცნობილმა მათემატიკოსმა და ასტრონომმა გალილეო გალილეიმ შექმნა პირველი თერმომეტრი, ხოლო 40 წლის შემდეგ ევანჯელისტა ტორიჩელიმ შექმნა ატმოსფეროს წნევის გამზომი ხელსაწყო — ბარომეტრი. XVII საუკუნის შუა პერიოდში ფლორენციაში ჰერცოგ ფერდინანდ II-ეს მფარველობით შეიქმნა ექსპერიმენტების აკადემია, სადაც ჩატარდა მრავალი მეტეოროლოგიური ექსპერიმენტი და ამით საფუძველი დაედო მეტეოროლოგიას. ამავე საუკუნის მეორე ნახევარში და XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში ევროპის რამდენიმე წერტილში დაიწყო მეტეოროლოგიური დაკვირვებები. 1654 წელს პირველი პარალელური დაკვირვებები ჩატარდა იტალიაში 10 სადგურისაგან შექმნილ მეტეოროლოგიურ ქსელში. 1668 წელს გრინვიჩის ობსერვატორიაში შეიქმნა ქარების პირველი რუკა. ამ პერიოდს მიეკუთვნება ჩატარებული დაკვირვებების საფუძველზე შექმნილი პირველი მეტეოროლოგიური თეორიები.
XVIII საუკუნის შუა წლებში მეტეოროლოგია ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელ მეცნიერებად. ამავე საუკუნის მეორე ნახევარში ევროპაში შეიქმნა მეტეოროლოგიურ სადგურთა საერთაშორისო კერძო ქსელი, რომელმაც იარსება 12 წელი. პირველი სახელმწიფო მეტეოროლოგიური სადგურები დაარსდა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, მათ შორის კავკასიაში პირველი ფიზიკური ობსერვატორია შეიქმნა თბილისში 1844 წელს.
თანამედროვე კლიმატოლოგიას საფუძვლები ჩაეყარა გერმანელი მეცნიერების ალექსანდერ ჰუმბოლდტის და ჰაინრიხ დოვეს ნაშრომებში. ჰუმბოლტმა თავის ნაშრომში „კოსმოსი“ წარმოადგინა კლიმატის ახალი განმარტება, რომელიც მზის სხივების დახრილობის გარდა ითვალისწინებს სხვა ფაქტორებსაც — ოკეანისა და მისი დინებების, აგრეთვე ქვეფენილი ზედაპირის თვესებების გავლენას. 1826 წელს გერმანელმა მეცნიერმა გეორგ ბრანდესმა შეადგინა პირველი სინოპტიკური რუკები. ატმოსფერული პროცესების კვლევის სინოპტიკური მეთოდი სწრაფად დაინერგა ინგლისში ტელეგრაფის გამოგონების შემდეგ (1837 წ). ამავე პერიოდში ალექსანდრე ვოეიკოვმა დაასაბუთა კლიმატის გეოგრაფიული კანონზომიერებები და მისი ფიზიკური ბუნება.
გერმანელმა მეცნიერმა ვლადიმერ კიოპენმა 1900-1920 წლებში შეიმუშავა დედამიწის კლიმატების კლასიფიკაცია. მან ჰაერის ტემპერატურის და ნელექების რეჟიმი გამოსახა ფორმულის სახით და თითოეულ კლიმატის ტიპს შეუსაბამა ფორმულა. კიოპენმა აგრეთვე საფუძველი ჩაუყარა კლიმატური ცვლილებების შესწავლას მზის აქტივობისგან დამოკიდებულებით. ავსტრიელმა კლიმატოლოგმა იულიუს ჰანმა შეადგინა სამტომეული მონოგრაფია „კლიმატოლოგიის სახელმძღვანელო“.
XX საუკუნის განმავლობაში კლიმატოლოგიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ჰელმუტ ლანდსბერგმა, დევიდ მილერმა, სიუკურო მანაბემ, როჯერ გრეჰემ ბარიმ (აშშ) და სხვა, ფერდინანდ შტაინჰაუზერმა (ავსტრია), მ. კონჩეკმა, მილუტინ მილანკოვიჩმა (ჩეხოსლოვაკია), ჰანს ფლონმა (გერმანია), პიერ პედელაბორდმა (საფრანგეთი), ბორის ალისოვმა, მიხეილ ბუდიკომ, ოლეგ დროზდოვმა, ხორენ პოღოსიანმა, მიხეილ პეტროსიანცმა, სერგეი ხრომოვმა, ნინა კობიშევამ (საბჭოთა კავშირი) და სხვა.
კლიმატოლოგიის განვითარება საქართველოში
საქართველოს პირველი კლიმატური აღწერები გვხვდება ანტიკური დროის ფილოსოფოსების (ჰეროდოტე, ჰიპოკრატე (ძვ. წ. V ს), სტრაბონი (ძვ. წ. I ს) და სხვა) ნაწარმოებებში. საქართველოს ცალკეული რეგიონების კლიმატური თავისებურებები მოიხსენიება შუა საუკუნეების ისტორიკოსების ნაწარმოებებშიც – გიორგი მერჩულე, იაკობ ხუცესი, გრიგოლ ხანძთელი და სხვა. 1631 წელს საქართველოში ჩამოვიდა იტალიელი მისიონერი არქანჯელო ლამბერტი, რომელმაც რამდენიმე წელი დაჰყო გორში, ხოლო შემდეგ, 16 წლის განმავლობაში სამეგრელოში იცხოვრა. იტალიაში დაბრუნების შემდეგ მან გამოსცა ნაშრომი „სამეგრელოს აღწერა“.
1844 წელს თბილისში დაარსდა ფიზიკური ობსერვატორია. იმ დროიდან თბილისის და საქართველოს კლიმატის შესახებ შეიძლება მსჯელობა ინსტრუმენტული დაკვირვებების საფუძველზე. 1850 წელს ა. ფილადელფინმა გამოაქვეყნა თბილისის პირველი კლიმატური დახასიათება. საქართველოს პირველ კლიმატურ გამოკვლევებს შორის აღსანიშნავია გ. ვილდის (1884), ა. ვოეიკოვის (1885), ნ. სალაცკის (1862) და ვ. ვოზნესენსკის (1895) ნაშრომები. ო. დროზდოვმა (1948) ახლებურად გააშუქა ნალექების კლიმატოლოგიური დამუშავების მთელი რიგი საკითხები და შეადგინა კავკასიის ნალექების წლიური ჯამების რუკა.
კლიმატოლოგიის განვითარებაში მნიშვნელოვანია აკადემიკოს თეოფანე დავითაიას როლი. მისი ძირითადი სამეცნიერო გამოკვლევები ეხება ზოგად და სასოფლო-სამეურნეო კლიმატოლოგიას, სარწყავი მელიორაციის თეორიას, კლიმატისა და ამინდის არასასურველ ფაქტორებთან ბრძოლის მეთოდების დასაბუთებას, ბუნების გარდაქმნასა და დაცვის პრობლემებს და სხვა.
შემდგომში, საქართველოს კლიმატს და მის ცალკეულ ელემენტებს მიეძღვნა გამოკვლევათა დიდი რაოდენობა. 1961 წელს გამოიცა მ. კორძახიას ცნობილი მონოგრაფია საქართველოს ჰავა, რომელშიც, მან  პ.კიოპენის კლასიფიკაციის გამოყენებით საქართველოს პირველი კლიმატური დარაიონება წარმოადგინა. 1971 წელს რუსულ ენაზე გამოიცა კოლექტიური მონოგრაფია საქართველოს კლიმატისა და კლიმატური რესურსების შესახებ, რომელიც მომზადდა ამიერკავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის სპეციალისტების მიერ (Климат и климатические ресурсы Грузии. Под ред. В.П. Ломинадзе и Г.И.Чиракадзе. Л., Гидрометеоиздат, 1971). შემდგომ წლებში გამოიცა რიგი მონოგრაფიები, რომლებიც განაზოგადებდა საქართველოს ტერიტორიაზე კლიმატის ცალკეული ელემენტების განაწილების ხასიათსა და რეჟიმს. მათ მიეკუთვნება ი. კვარაცხელიას (1971) და კ. გოგიშვილის (1974) მონოგრაფიები, რომლებშიც განზოგადებულია თავისუფალი ატმოსფეროს კლიმატისა და კლიმატის ცირკულაციური ფაქტორების კვლევის შედეგები. ი. ცუცქირიძის (1967), ნ. გვასალიას (1986), რ სამუკაშვილის (2015, 2016) და მ. ელიზბარაშვილის (1999) მონოგრაფიებში განზოგადებულია რადიაციული, თერმული და სითბური რეჟიმები, განხილულია ბიომეტეოროლოგიის საკითხების ფართო სპექტრი, შეფასებულია ჰელიოენერგეტიკული რესურსები და გამოვლენილია ჰელიოსისტემების ეფექტური ექსპლოატაციის რაიონები. შ. ჯავახიშვილის (1981), ჟ. ალიბეგოვას, ე. ელიზბარაშვილის, ზ. ჭავჭანიძის (1980, 1992) მონოგრაფიებში განხილულია ატმოსფერული ნალექების მოსვლის პირობები, ტერიტორიული განაწილება, რეჟიმი და სტრუქტურა. ე. ელიზბარაშვილის მონოგრაფიები (2007, 2017) ეძღვნება საქართველოს კლიმატსა და კლიმატურ რესურსებს. საქართველოს კურორტების და საკურორტო რესურსების ატლასი, ე. ელიზბარაშვილი და ნ. გონგლაძის (1980), ლ. ქართველიშვილის (2016, 2018), გ. მელაძის და მ. მელაძის (2016, 2020) და სხვათა მონოგრაფიები ეხება გამოყენებითი კლიმატოლოგიის, მათ შორის საკურორტო-სამედიცინო კლიმატოლოგიის, აგროკლიმატოლოგიის და სამშენებლო კლიმატოლოგიის პრობლემებს. აღსანიშნავია საქართველოში ჩატარებული მიკროკლიმატური გამოკვლევები, რომლებიც მიზნად ისახავდა საკურორტო ადგილების საკურორტო ფაქტორების და რესურსების გამოკვლევებს, და კურორტების სამედიცინო მომსახურებას (ბ. ჯანაშია, რ. კავკასიძე, ნ. გონგლაძე, ე. ელიზბარაშვილი და სხვ). 2018 წელს გამოქვეყნებულ ზ. ხვედელიძის მონოგრაფიაში საქართველოს პირობებისათვის განხილულია რეგიონალური მიკროცირკულაციური ატმოსფერული პროცესების დინამიკა მთა-გორიან ტერიტორიაზე.
ქართველი კლიმატოლოგებისთვის ყოველთვის აქტუალური იყო კლიმატის ცვლილების პრობლემა. თბილისის ტემპერატურის რიგების პირველი სტატისტიკური ანალიზი ჩაატარეს ი. ქურდიანმა (Курдиани И.Г., 1956) და გ. ჭირაქაძემ (Чиракадзе Г.И., 1959). დ. მუმლაძემ (1991) დაადგინა, რომ იმ პერიოდისათვის ტემპერატურის ზრდამ საქართველოში მაქსიმუმს 1966-1975 წლებში მიაღწია.
90 მეტეოროლოგიური სადგურისათვის შექმნილი 1906-1996 წწ პერიოდის მონაცემთა ბაზის საფუძველზე ჩატარებული გამოკვლევის შედეგად (კ. თავართქილაძე, ე. ელიზბარაშვილი,  დ. მუმლაძე, ჯ. ვაჩნაძე, 1999) დადგინდა, რომ თანამედროვე გლობალური დათბობის საერთო ფონზე აღმოსავლეთ საქართველოში მიმდინარეობდა  ტემპერატურის ზრდა, ხოლო დასავლეთში - უმთავრესად კლება. ლოკალური კლიმატების ასეთი მოზაიკური ცვლილების ძირითადი მიზეზი ბუნებრივ ლანდშაფტური პირობების თავისებურებაშია. ჰუმიდურ ლანდშაფტებში სითბოს დიდი რაოდენობა აორთქლებაზე იხარჯება, მთებში კი თოვლის დნობაზე, ამიტომაც მათი რეაქცია გლობალური დათბობის მიმართ გაცილებით სუსტია, ვიდრე არაჰუმიდური ლანდშაფტებისა. აკადემიკოსების ანდრია გრიგორიევისა და მიხეილ ბუდიკოს გეოგრაფიული ზონალურობის პერიოდული კანონის საფუძველზე შეაფასა საქართველოს სტეპური და ნახევრადუდაბნოს ლანდშაფტების გაუდაბნოების ალბათობა. ეს გამოკვლევები საფუძვლად დაედო ახალი მეცნიერული მიმართულების — ლანდშაფტების კლიმატოლოგიის განვითარებას (ე. ელიზბარაშვილი, მ. ელიზბარაშვილი., 2006).
საქართველოს კლიმატის ცვლილების თანამედროვე მდგომარეობა წარმოდგენილია კოლექტიურ მონიგრაფიაში (ელიზბარაშვილი ე., ტატიშვილი მ., ელიზბარაშვილი მ., მესხია რ., ელიზბარაშვილი შ.,2013). შექმნილია 25 კმ-იანი ბიჯის ბადური მონაცემთა უნიკალური ბაზა და შედგენილია ტემპერატურის და ნალექების ცვლილების გეოინფორმაციული რუკები.
საქართველოსათვის დამახასიათებელია საშიში და სტიქიური მეტეოროლოგიური მოვლენები-გვალვა, წაყინვა, სეტყვა, გრიგალური ქარი, ქარბუქი, ნისლი, თავსხმა, ელჭექი, ლიპყინული. 1883 წლის შემდეგ (Опасные гидрометеорологические явления на Кавказе.,1983) სტიქიური მეტეოროლოგიური მოვლენების კვლევები, ბუნებრივი კატასტროფების კვლევების ფარგლებში ჩატარდა, და გამოიცა მონოგრაფიის სახით (Элизбарашвили Э.Ш., Элизбарашвили М.Э.,2012).
საქართველოს კლიმატოლოგიური გამოკვლევების განვითარებაში მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო საქართველოს კლიმატური და აგროკლიმატური ატლასის (2011) გამოქვეყნება. ატლასი წარმოადგენს ქართველი კლიმატოლოგების და აგრომეტეოროლოგების მრავალწლიური კვლევების შეჯამების შედეგს, მასში  წარმოდგენილია 112 თემატური რუკა საქართველოს კლიმატის, კლიმატური და აგროკლიმატური რესურსების შესახებ.
ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის კლიმატოლოგიის და აგრომეტეოროლოგიის  განყოფილებაში მიმდინარეობს  საქართველოს ადმინისტრაციული რეგიონების კლიმატისა და კლიმატური რესურსების კვლევა. დაწყებული 2000 წლიდან შესრულებულია რამდენიმე რეგიონის კლიმატური გამოკვლევა და გამოცემულია სერიით „საქართველოს ჰავა“ (საქართველოს ჰავა. ტომი. 1, აჭარა, 2003; საქართველოს ჰავა. ტომი. 2, აფხაზეთი, 2006; საქართველოს ჰავა. ტომი. 3, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, 2010; საქართველოს ჰავა. ტომი. 4, გურია, 2011; საქართველოს ჰავა. ტომი. 5, შიდა ქართლი, 2016; საქართველოს ჰავა. ტომი. 6, იმერეთი, 2019; საქართველოს ჰავა. ტომი 7, კახეთი, 2020).
ლიტერატურა
* კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია კატეგორია:გეოგრაფიის დარგები
კუფია
კუფია — შხამიანი ქვეწარმავლების 2 გვარი ჩხრიალა გველისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 60 სმ-დან 2,5 მ აღწევს. გავრცელებული არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიასა (გვარი Trimeresurus) და სამხრეთ ამერიკაში (გვარი Bothrops). ცნობილია 80-მდე სახეობა. ჩხრიალა აპარატი არ გააცნიათ. ზოგი სახეობა ხეებსა და ბუჩქებზე ცხოვრობს. კვერცხმდებელი და კვერცხცოცხლადმშობი ფორმებია. უმრავლესობის ნაკბენი საშიშია ადამიანისათვის. ფართოდაა გავრცელებული ლაბარია (Bothrops atrox), რომელიც ტანად ყველაზე დიდია. გვხვდება ცენტრალურ ამერიკაში. ტაძრის კუფია (Trimeresurus wagleri) გავრცელებულია მალაკის ნახევარკუნძულსა და მალაის არქიპელაგზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩხრიალა გველისებრნი
ისაკოვო (ზადნესელსკოეს სასოფლო დასახლება)
ისაკოვო (Исаково) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ზადნესელსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
მრავალძარღვა
მრავალძარღვა (Plantago) — მცენარეთა გვარი მრავალძარღვასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი ბალახები, ზოგჯერ ბუჩქბალახებია.
გვარი მოიცავს 250-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია დედამიწის ზომიერ საერტყელში. საქართველოში 11 სახეობაა. იზრდებიან მთის ქვედა სარტყლიდან მოკიდებული ალპურ სარტყლამდე მშრალ და ბალახოვან ფერდობებზე, გზის პირებსა და დანაგვიანებულ ადგილებზე, მდელოებსა და ღორღიანებზე. Plantago major, Plantago media და Plantago lanceolata ფართოდ გავრცელებული სახეობებია.
მრავალძარღვას თესლი შეიცავს ლორწოს და გლიკოზიდ აუკუბინს, ფოთოლი — კაროტინს და ვიტამინს. ფოთოლს ხმარობენ ჭრილობისა და წყლულის მოსაშუშებლად, ნაყენს — ამოსახველებელ საშუალებად, წვენს — გასტრიტისა და ენტერიტის სამკურნალოდ
ლიტერატურა
კატეგორია:მრავალძარღვასებრნი
ჯეიმსის კუნძული (გამბია)
ჯეიმზის კუნძული (ინგლ.James Island) – მცირე ზომის გამაგრებული კუნძული მდინარე გამბიაზე, მდებარეობს ატლანტის ოკეანის შესართავიდან დაახლოებით 30 კმ–ში.
ისტორია
კუნძული ევროპელებით პირველად დასახლდა 1651 წელს და მას საფძველი ჩაეყარა კურლანდიის საჰერცოგოს მიერ. წმინდა ანდრიას კუნძული არ იყო საჰერცოგოს ერთადერთი ზღვისიქითა საჰერცოგო (კოლონია კუნძულ ტობაგოზე არსებობდა 1654–1659 წლების მანძილზე და განმეორებით 1660–1689 წწ). 1661 წელს კუნძული ინგლისელებმა დაიპყრეს, რომლებმაც მას თანამედროვე სახელწოდება მიანიჭეს. კუნძული დასავლეთ აფრიკიდან ოქროს, სპილოს ძვლისა და შავი მონების გადაზიდვის ბაზად გამოიყენებოდა. 1695 წელს ჯეიმზის ციხესიმაგრე ფრანგებმა აიღეს. ინგლისმა ის 1697 წელს დაიბრუნა. 1702 წელს კვლავ ფრანგებმა დაიპყრეს, ხოლო 1779 წელს ციხესიმაგრე მიტოვებულ იქნა.
2003 წელს, ჯეიმზის კუნძული, კოლონიალური პერიოდის სხვა სიმაგრეებთან ერთად, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანეს.
ინო
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბანტრი
thumb|left|ქალაქის ცენტრი ბანტრი (Bantry; Beanntraí, ბიან'ტრი) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, კორკის საგრაფოში (მანსტერის პროვინცია).
ბანტრის დაძმობილებული ქალაქები — ლა-კროსი უისკონსინის შტატში და საფრანგეთის ქალაქი პონ-ლაბე.
ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1892 წლის 22 ოქტომბერს და დაიხურა 1961 წლის 1 აპრილს.
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 3 309 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 3 150 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
საღვამიჩავო
ისტორია
XIX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 285 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა გაზეთი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
Amerie (მუსიკოსი)
ამერი მი მარი ნიკოლსონი (Amerie Mi Marie Nicholson; დ. 12 იანვარი, 1980 წელი, ფიჩბურგი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი. ამერის გამოშვებული აქვს ოთხი სტუდიური ალბომი: All I Have (2002), Touch (2005), Because I Love It (2007), In Love & War (2009).
ადრეული ცხოვრება
როჯერსი დაიბადა ფიჩბურგში, მასაჩუსეტსი. მისი დედა, მი სუკი, კორეელია, ხოლო მამა, ჩარლზ როჯერსი, აფრო-ამერიკელი. მისი დაბადებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, როჯერსის ოჯახი საცხოვრებლად სამხრეთ კორეაში გადავიდა, სადაც მუსიკოსი სამი წელი ცხოვრობდა. მისი მამა იყო აშშ-ის არმიის ოფიცერი. მუსიკოსის ოჯახს ხშირად უწევდა საცხოვრებელი ადგილის შეცვლა. როჯერსს ჰყავს უმცროსი და, ანჯელა როჯერსი, რომელიც ახლა მისი ადვოკატია.
კარიერა
ამერის სადებიუტო ალბომი, All I Have გამოვიდა 2002 წელს და მოიპოვა კრიტიკოსების მოწონება. ის აშშ-ის ბილბორდ 200-ში მეცხრე ადგილზე გავიდა 89 000 გაყიდული ეგზემპლარით. ალბომის მეორე და ბოლო სინგლი „Talkin' to Me" მოხვდა Hot R&B/Hip-Hop-ის ჩარტში.
2003 წელს ამერიმ მოიგო Soul Train Music Award საუკეთესო ახალი შემსრულებლის კატეგორიაში და ასევე იყო ნომინირებული საუკეთესო R&B/Soul ალბომისა (All I Have) და საუკეთესო R&B სოულ სინგლის ("Why Don't We Fall In Love") კატეგორიებში. მან მიიღო BET Award-ის ნომინაცია საუკეთესო R&B შემსრულებელი კატეგორიაში. მუსიკოსმა იმღერა LL Cool J-ის კომპოზიციაში „Paradise“, რომელმაც მიაღწია მე-14 ადგილს Hot R&B/Hip-Hop-ის ჩარტში და გახდა მომღერლის მეორე ტოპ 40 ჰიტი ცხელ ასეულში. 2004 წელს მან დაიწყო მუშაობა თავის მეორე ალბომზე, Touch. 2005 წელს ამერიმ გამოუშვა ალბომის მთავარი სინგლი „1 Thing". შეერთებულ შტატებში კომპოზიცია გავიდა მერვე ადგილზე ბილბორდის ცხელი ასეულში, ხოლო Hot R&B/Hip-Hop-ის სიმღერების ჩარტში პირველ ადგილზე. სიმღერა გავიგე ტოპ ხუთეულში ბრიტანეთში, სადაც იგი გახდა წლის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი სინგლი. ალბომი Touch გამოვიდა 2005 წელს და გავიდა მეხუთე ადგილზე ბილბორდ 200-ში. ალბომის გამოსვლიდან პირველ კვირაში გაიყიდა მისი 124000 ეგზემპლარი. ალბომის  მესამე სინგლი, „Touch", გავიდა 95-ე ადგილზე ამერიკის შეერთებულ შტატებში Hot R&B/Hip-Hop-ის სიმღერების ჩარტში. 2006 წელს ამერმა დაიწყო მუშაობა თავის მესამე ალბომზე, Because I Love It. ალბომმა ევროპაში, აზიასა და ავსტრალიაში მიაღწია ტოპ 20-ეულს. ალბომმა მიიღო ვერცხლის სერტიფიკატი BPI-ს მიერ.
2008 წელს ამერიმ გამოაცხადა, რომ ხელი მოაწერა სპეციალურ ხელშეკრულებას ლეიბლ Island Def Jam Music Group-თან, რამაც მას საშუალება მისცა გამოეშვა თავისი მუსიკა საკუთარი ლეიბლის ქვეშ, Feenix Rising. იმავე წელს, Columbia Records-მა გამოუშვა მუსიკოსის კომპილაციური ალბომი Playlist: The Very Best of Amerie. 2009 წელს ლეიბლმა გამოუშვა მუსიკოსის მეორე ალბომი, Best 15 Things.
ამერის მეოთხე და საბოლოო სტუდიური ალბომი, In Love & War, გამოვიდა 2009 წლის 3 ნოემბერს. ალბომის წამყვანი სინგლი, "Why R U", გავიდა 55-ე ადგილზე ბილბორდის R&B/Hip-Hop სიმღერების ჩარტში აშშ-ში. ალბომის მეორე სინგლი „Heard 'Em All", გავიდა 81-ე ადგილზე იმავე ჩარტში. მცირე რადიოს მხარდაჭერით - მესამე სინგლი, „Pretty Brown" გამოვიდა ალბომამდე მხოლოდ ორი კვირით ადრე. In Love & War გავიდა 46-ე ადგილზე ბილბორდ 200-ში, ხოლო მესამე ადგილზე საუკეთესო R&B/Hip-Hop ალბომების ჩარტში.
პანაღია
მინი|მარჯვნივ|150 პქ|პანაღია მინი|მარჯვნივ|150 პქ პანაღია (παναγία - ყოვლადწმიდა) — უმაღლესი იერარქის რეგალია. მღვდელმთავრის შესამოსელის ნაწილი. მომრგვალებული ფორმის, პატარა, ძვირფასი ფერადი ქვებით შემკული, გულსაკიდი ხატი, რომელიც ეპისკოპოსს ბისონის ზემოდან, ჯვართან ერთად მკერდზე უკეთია. „პანაღია“ ბერძნული სიტყვაა და ქართულად „ყოვლადწმიდას“ ნიშნავს. ამიტომ, მასზე ძირითადად ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელია გამოსახული, ზოგჯერ კი: მაცხოვარი, სამება, წმინდანები, ჯვარცმა და ბიბლიური სცენები. ჯვარს და პანაღიას ღვთისმსახურები მკერდზე დაკიდებულს ატარებენ ნიშნად იმისა, რომ მათი გული ქრისტეს რწმენითაა ანთებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
გომი (კასპის მუნიციპალიტეტი)
გომი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლებიი: გომი, ბორტა, ნიაბი). მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 550 მეტრზე. კასპიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
ისტორია
პირველად იხსენიება XIV საუკუნეში. 1398 წელს მეფე ალექსანდრემ შეწირულობა განუახლა სვეტიცხოველს. 1559 წელს მეფე სიმონმა გომის შეწირულობისა და თარხნობის წიგნი განუახლა სვეტიცხოველს. 1561 წელს მან გომი სამოურავოდ გადასცა პაპუნა მაღალაძეს. 1619 წელს კათოლიკოსმა ქრისტეფორემ გომი გიორგი მიწობლიძეს უბოძა სამოურავოდ, ხოლო 1624 წელს — მაღალაძეებს. 1691 წელს ნიკოლოზ კათოლიკოსმა გომში დადგა მარანი და საწნახელი. 1692 წელს ერეკლე I-მა გომი სამოურავოდ რევაზ მაღალაძეს გადასცა. XVII საუკუნეში გომს ეწერა 31 სახასო მოლაშქრე. ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.) გომს მოიხსენიებს თეძმის ხეობის სოფელთა სიაში. გომში არის გვიანდ. ფეოდ. ხანის ციხე, მარიდაანთ კოშკი და ნათლისმცემლის ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 884 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცალდაში
ცალდაში  — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, მულახის თემში (სოფლები: არცხელი, ზარდლაში, ლახირი, მაჯვდიერი, მურშკელი, ჟაბეში, ჟამუში, ღვებრა, ჩვაბიანი, ცალდაში, ჭოლაში).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 41 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ომოფორი
მინი|მარჯვნივ|150 პქ|[[ბისონი, ომოფორი და კვართი]] მინი|მარჯვნივ|150 პქ|მცირე ომოფორი ომოფორი (ὠμοφόριον ომოფორიონი - სამხრე) — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი და განიერი ლენტისებური ქსოვილი. იკერება სქელი ქსოვილისაგან და შემკულია ნაქარგი ჯვრებით, გარს შემოუყვება ლენტი და ბოლოვდება ორივე მხარეს ფოჩებით. სამღვდელმთავრო სამოსის ნაწილი, რომელსაც მხოლოდ მღვდელმთავარი ატარებს ბისონის ზემოდან შემოხვეულს ისე, რომ მისი ერთი ბოლო (მარცხენა) წინაა ჩამოშვებული, ხოლო მეორე მკერდზე ქვემოდან ზემოთაა ამოტრიალებული და მხარზე ზურგისკენ ეშვება. ადრინდელი ომოფორები შემკული იყო ქრისტეს ცხოვრების ამსახველი სიუჟეტებით ან მოციქულთა ან მღვდელმთავართა გამოსახულებებით, რაც საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში არსებული მასალითაც დასტურდება.
არსებობს ორი სახის: დიდი ომოფორი და მცირე ომოფორი. თავად ტერმინი გვიჩვენებს, რომ მათ შორის განსხვავება არის ზომა. წირვისას, სამოციქულოს წაკითხვის წინ, ეპისკოპოსი იხსნის დიდ ომოფორს და წირვის დასრულებამდე, იმოსება მცირეთი. ომოფორის გარეშე ეპისკოპოსი, მთავარეპისკოპოსი და მიტროპოლიტი, ისევე, როგორც მღვდელი ოლარის და დიაკვანი გინგილას გარეშე, მსახურებას ვერ აღასრულებს.
წმინდა გერმანე კონსტანტინოპოლელი ომოფორზე წერს:
ლიტერატურა
კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ძვ. წ. 710
გარდაიცვალნენ
*
მურთაზ დაუშვილი
მურთაზ 'ბუბა' დაუშვილი (დ. 1 მაისი, 1989, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, კვიპროსის საფეხბურთო კლუბ ლარნაკის „ანართოსისსა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების საყრდენი ნახევარმცველი.
საკლუბო
2012 წლის იანვარში გადავიდა საფეხბურთო კლუბ „ლვოვში“, სადაც არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებია. ამავე წლის თებერვალში იჯარის წესით გადავიდა ლვოვის „კარპატში“. ივლისში „კარპატმა“ ტრანსფერი გამოისყიდა და მას შემდეგ დაუშვილი უკრაინული კლუბის ღირსებას იცავს.
სანაკრებო
მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2008 წლის 19 ნოემბერს რუმინეთის წინააღმდეგ, დაუშვილმა შეუცვლელად ითამაშა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:ლვივის კარპატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი მ კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
პატარა გომარეთის განძი
პატარა გომარეთის განძი – XIV საუკუნის I ნახევრის უკანასკნელი ილხანების ვერცხლის მონეტების განძი. აღმოჩნდა 1936 წელს სოფელ პატარა გომარეთში (დმანისის მუნიციპალიტეტი) ეწყო თიხის ქილაში. შეიცავს 92 ვერცხლის დირჰემს, რომლებიც მოჭრილია ირანის ილხანების მუჰამადის (1336-1338), სათი-ბეგის (1338-1339), თუღა-თემურის (1337-1353) და სულეიმანის (1339-1343) სახელებით სხვადასხვა ზარაფხანაში (თავრიზი, ბაზარი, შირვანი, ალაგირი, ბარდა, კალისთუვანი) 27 მონეტა თბილისშია მოჭრილი, ხოლო 4 -ანისში.
განძის ყველაზე ადრეული მონეტა თარიღდება 1338 წლით, უგვიანესი - 1343, ე. ი. დაფლული უნდა იყოს არა უადრეს 1344 წელს. განძი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
გომარეთის განძი
ცალერი
ცალერი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ნაკრის თემში (სოფლები: ანილი, თავრალი, კვიცანი, კიჩხულდაში, ლაშხრაში, ლაწომბა, ლენკვაში, ნაკრა, ცალერი, ხერხვაში).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Princess of China
Princess of China — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Coldplay-ს პრომო სინგლი ალბომიდან Mylo Xyloto. ეს სიმღერა ჩაიწერა მომღერალ რიანასთან ერთად და დაიწერა სპეციალურად მისთვის. რადიოსადგურებმა იგი 2012 წლის 14 თებერვალს პრომო სინგლის სახით მიიღეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2012 წლის სინგლები კატეგორია:2011 წლის სიმღერები კატეგორია:რიანას სიმღერები კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
სალომე ლევერაშვილი
სალომე ლევერაშვილი (დ. 1997, თბილისი) — ქართველი ბალერინა.
ბიოგრაფია
სალომე ლევერაშვილი დაიბადა 1997 წელს, ქალაქ თბილისში. მან 2016 წელს დაამთავრა ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის თბილისის საბალეტო ხელოვნების სახელმწიფო სასწავლებელი და იმავე წელს ჩაირიცხა ჰოლანდიის ნაციონალური ოპერისა და ბალეტის თეატრის ახალგაზრდულ დასში. სალომე ლევერაშვილი ასევე სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგში ვაგანოვას ბალერის სკოლაში.
ცეკვით სალომე პატარაობიდანვე დაინტერესდა. სალომეს დედა მარინა ბერიკაშვილი ქართული ხალხური ცეკვის შემსრულებელი იყო, მამა კი ტანმოვარჯიშე. პლასტიურობა და ცეკვის სიყვარულიც ალბათ მათგან გამოჰყვა. თავიდან სალომეც ქართულ ცეკვაზე შეიყვანეს, მაგრამ შემდეგ ბალეტის სიყვარულმა გადასძლია და საბალეტო სკოლაში დაიწყო სწავლა. მთელი ათი წლის განმავლობაში მისი პედაგოგები იყვნენ: ქეთევან მუხაშავრია, მარგარიტა ზერცალოვა, მაია ზურაშვილი და სხვები. განსაკუთრებით კი აღსანშნავია ლარისა ჩხიკვიშვილი, რომელმაც დიდი როლი შეასრულა მის ბალერინად ჩამოყალიბებასა და საერთოდ ცხოვრებაში.
მოცეკვავემ წარმატებას საერთაშორისო არენაზე არაერთხელ მიაღწია, მათ შორის 2016 წლის 20-24 აპრილს ქალაქ რიგაში სასწავლო პროფესიული ცენტრის „ევენტუსი“ ორგანიზებით, გაიმართა ბავშვთა XII საერთაშორისო ქორეოგრაფიული კონკურსი „გაზაფხული რიგაში 2016“. აღნიშნულ კონკურსში მონაწილეობა მიიღეს მსოფლიოს 21-ზე მეტი ქვეყნის წარმომადგენლებმა, საქართველოს გარდა, აღნიშნულ კონკურსში მონაწილეობდნენ ასევე ევროპის, რუსეთის, ბელარუსის, ყაზახეთის, ვიეტნამის, აშშ-ის, იაპონიისა და სხვა ქვეყნების წარმომადგენლები. „რიგის გაზაფხული 2016“-ის კონკურსში სალომე ლევერაშვილი „ვარიაციის“ კატეგორიაში“ ოქროს მედლის, გრან-პრისა და პირველი ადგილის მფლობელი გახდა. კონკურსზე ბალერინამ პუნის ბალეტიდან „ესმერალდა“, სწორედ ესმერალდას ვარიაცია იცეკვა. ამავე კონკურსში კიდევ ერთი საპრიზო ადგილი, კერძოდ მეორე ადგილი და ვერცხლის მედალი თანამედროვე ცეკვის კატეგორიაში დაიმსახურა ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის სასწავლებლის მოსწავლემ თათული თალაკვაძემ. მან ვარიაცია პოსოხოვის ბალეტიდან „საგალობელი“ შეასრულა.
ამსტერდამის საბალეტო თეატრის ახალგაზრდულ დასში მუშაობის პირველ წელს სალომემ დაახლოებით 70-მდე სპექტაკლში მიიღო მონაწილეობა. ასევე, ის ხშირად დადიოდა გასტროლებზე ჰოლანდიის გარშემო. მანვე თავი გამოსცადა არა მხოლოდ კლასიკაში, არამედ ის ცეკვავდა მოდერნს და აგრეთვე ნეო კლასიკას. სალომე ლევერაშვილი ინდივიდუალურად მუშაობდა ქორეოგრაფებთან. თავდაუზოგავმა შრომამ ნაყოფი გამოიღო და დღეს სალომე ლევერაშვილი ამსტერდამის ნაციონალური ბალეტის მთავარი დასის წამყვანი ბალერინაა, ის აგრეთვე თანამშრომლობს თანამედროვეობის უდიდეს ქორეოგრაფებთან, ცეკვავს ბალეტებში: „ბაიადერა“, „კოპელია“, „მძინარე მზეთუნახავი“, „დონ კიხოტი“, „მატა ჰარი“, „ტრისტანი და იზოლდა“ და სხვა. სალომეს აგრეთვე საშუალება ჰქონდა მონაწილეობა მიეღო საქართველოს სახელმწიფო ბალეტის მრავალ სპექტაკლში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ბალერინები კატეგორია:დაბადებული 1997
აფსიდები
აფსიდები (ბერძნ. hapsis, idos - თაღი, კამარა) — ერთი ციური სხეულის გარშემო მეორის მოძრაობის ორბიტის ის წერტილები, რომელთა გავლისასაც ამ სხეულებს შორის მანძილები უმცირესი ან უდიდესია. კონკრეტულ შემთხვევებში ორბიტების აფსიდებს საკუთარი სახელები აქვს. დედამიწის გარშემო მოძრავი სხეულის აფსიდებს პერიგეუმი და აპოგეუმი ეწოდება. მზის გარშემო მოძრავი სხეულისას - პერიჰელიუმი და აფელიუმი. ვარსკვლავის გარშემო - პერიასტრი და აპოასტრი. მთვარის გარშემო მოძრავი სხეულის აფსიდები იქნება პერისელენიუმი და აპოსელენიუმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასტრონომია
აგუალვა-კასენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
პორტუგალიური ენა
პორტუგალიური ენა — პორტუგალიელთა და ბრაზილიელთა ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის რომანულ ენებს.
სტატუსი
ოფიციალური ენა:
გრამატიკა
პორტუგალიურ ანბანში 23 ასოა, ნასესხებ სიტყვებში გამოიყენება აგრეთვე y, k და w. ენაში არის დიგრაფები - nh, lh, ch, ss. დიგრაფების გარდა, ასო h არ გამოითქმება. მახვილის ნიშანი ერთდროულად გამოხატავს აქცენტსაც და ხმოვნის ღია და დახურულ მდგომარეობას. სტრიქონსზედა ნიშანი '~' ხმოვნის ან დიფთონგის ცხვირისმიერ წარმოთქმას აღნიშნავს.
პორტუგალიის თავისებურება ის არის, რომ მისი ენობრივი ცენტრი (კოიმბრისა და ლისაბონის რაიონები) უფრო სამხრეთით მდებარეობს, ვიდრე ესპანეთის ასეთივე ცენტრი. ამის გამო ზოგიერთი ენობრივი ნიშანი, რაც ესპანურში სამხრეთ დიალექტებში შეინიშნება, პორტუგალიაში საერთო ლიტერატურული ნორმაა.
ლექსიკა
პორტუგალიური ენა ჩამოყალიბდა გვიანდელი ლათინურის ლუზიტანური ვარიანტის საფუძველზე კელტური და იბერიული სუბსტრატების მონაწილეობით. რომაული პროვინცია ლუზიტანიისაგან პორტუგალიურ ენაში შემორჩა სიტყვები: luso - ლუზოფონი, idioma luso - პორტუგალიური ენა, lusófilo - პორტუგალისტი.
ფრაზები და სიტყვები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიური ენა
კუშჩი (მრავალმნიშვნელოვანი)
კუშჩი შეიძლება აღნიშნავდეს:
საჭოჭუო
საჭოჭუო — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ჭალადიდის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: საბაჟო, საქორქიო, საღვამიჩავო, საჭოჭუო). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 3 მეტრზე, ხობიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით, ჭალადიდიდან (უახლოესი რკინგზის სადგური) 4 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 310 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კარპოვსკოე (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
კარპოვსკოე (Карповское) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ზადნესელსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ეტიოლირებული მცენარეები
ეტიოლირებული მცენარეები (etioler — გაუფერულება (ითქმის მცენარეებზე)) — მცირე სინათლეზე ან სიბნელეში გაზრდილი მცენარეები. ეტიოლირებული მცენარეები მკრთალი მწვანე ან ღია ყვითელია, რაც ქლოროფილის ნაკლებობით ან უქონლობით აიხსნება. აქვთ წაგრძელებული მუხლთშორისები, განუვითარებელი ფოთლები (მარცვლოვნებს პირიქით, ფოთლები უგრძელდებათ), სუსტად განვითარებული მექანიკისა და გამტარი ქსოვილები. ეტიოლირებული მცენარეები ხანმოკლე განათებითაც კი სწრაფად მწვანდებიან. ზოგი ბოსტნეულის ეტიოლირებულ ორგანოებს —  კომბოსტოს შიგნითა ფოთლებს, სატაცურის ყლორტებს, რომლებიც სპეციალურად დაყრილ მიწაში იზრდება და სხვა, ხმარობენ საჭმელად. დროებით ეტიოლირებას იყენებენ მრავალი დეკორატიული მცენარის (სუმბულის, შროშანისა და სხვა) საყვავილე ყლორტის განვითარების დასაჩქარებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ბახიოთი
ბახიოთი — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (არგვეთის თემი), მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარე ლაშურის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 860 მეტრი, საჩხერიდან 12 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 246 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყინული
მინი|ყინულის ნატეხი ყინული — წყლის მყარი ფაზა, რომელსაც ახასიათებს სხვადასხვა მოდიფიკაცია. ბუნებაში ყინული გვხვდება ხმელეთზე, წყალში და მიწისქვეშ; აგრეთვე თოვლის, თრთვილის, სეტყვის და სხვა სახით. ყინულის ძირითადი მასა დედამიწაზე დაგროვილია პოლარულ მხარეებში. საინჟინრო გეოლოგიაში განიხილება როგორც ქანი, ყველა მისი დამახასიათებელი თვისებით. XX საუკუნეში გერმანელმა მეცნიერმა გუსტავ ტამანმა აღმოაჩინა პოლიმორფიზმის მოვლენა — ნივთიერების თვისება დაკრისტალდეს სხვადასხვა ფორმით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყინული კატეგორია:გლაციოლოგია კატეგორია:გამჭვირვალე მასალები
ალუმინეს დეპარტამენტი
ალუმინეს დეპარტამენტი (Departamento Aluminé) — დეპარტამენტი არგენტინაში, ნეუკენის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 6 308 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 660 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ალუმინე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნეუკენის პროვინციის დეპარტამენტები
ძვ. წ. 641
გარდაიცვალნენ
*
ძიაოწუო
ძიაოწუო (焦作, ფინინი: Jiāozuò [tɕjáu.tswô]; საფოსტო: Tsiaotso) — საოლქო დონის ქალაქი ხენანის პროვინციის ჩრდოლო-დასავლეთ ნაწილში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. ის მდებარეობს ხუანხეს (ყვითელი მდინარე) ჩრდილოეთ სანაპიროზე. ქალაქს ესაზღვრება პროვინციის დედაქალაქი, ჭენჭოუ სამხრეთით, სინსიანი აღმოსავლეთით, ძიიუანი დასავლეთით, ლოიანი მსახრეთ-დასავლეთით და შანსის პროვინცია ჩრდილოეთით. ძიაოწუო ერთ-ერთი უმთავრესი ქალაქია ცენტრალური დაბლობების ურბანულ აგლომერაციაში და ის ასევე არის რეგიონული ცენტრი შანსისა და ხენანის სასაზღვრო ზოლზე.
ქალაქის მოსახლეობამ 2018 წელს 3 590 700 ადამიანი შეადგინა, რომელთაგან 1 424 500 ადამიანი 4 ურბანულ რაიონში: ძიეფანგში, შანიანგში, ჭონგჭანსა და მაცუნში, ასევე პოაის ოლქში ცხოვრობს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
საოლქო დონის ქალაქი 4 რაიონად, 2 სამაზრო ქალაქად და 4 მაზრად იყოფა.
გეოგრაფია
ძიაოწუო მდებარეობს ხუანხეს (ყვითელი მდინარე) მიმდებარედ, თაიხანგის მთის სამხრეთით.
ძიაოწუოს საოლქო დონის ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში თაიხანგის მთების სამხრეთი მთისწინეთია, სადაც დაახლოებით 1300 კვადრატული კილომეტრის ფართობის ხრეშიანი ნიადაგია. ამ ტერიტორიის გეოლოგია სტაბილურია. ძიაოწუოში არსებობს მაღაროები, წყლის რესურსები, სატრანსპორტო არტერიები, ქალაქები და მცირე ზომის დასახლებები. ნიადაგი იმდენად გამძლეა, რომ შესაძლებელია მაღალსართულიანი შენობების მშენებლობა.
2004 წლის 13 თებერვალს იუნთაის მთა იუნესკოს გლობალური გეოპარკების სიაში შევიდა (ამით ის მსოფლიოში მეხუთე, ჩინეთში კი მესამე გახდა).
კლიმატი
ძიაოწუოსათვის დამახასიათებელია ნახევრად უდაბნოს ჰავა (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია BSk). ქალაქში ოთხი მკვეთრად გამოყოფილი სეზონია. ტაიხანგის მთების არსებობის ქამო, ძიაოწუოს ცენტრალურ ნაწილში ტემპერატურა შედარებით მაღალია ვიდრე მეზობელ სინსიანგსა და ჭენგჭოუშია. ზამთარი გრილი და ძირითადად მშრალია. ზაფხული ცხელი და წელიწადის ამ პერიოდში ხშირად წვიმს. თვის საშუალო ტემპერატურა 1.3 °C-დან (იანვარი) 27.7 °C-მდე (ივლისი) იზრდება. ნალექების საშუალო რაოდენობა წლიურად 552 მილიმეტრს შეადგენს.
ეკონომიკა
ძიაოწუო ცნობილია ღუმელებისა და მანქანათმშენებლობის ინდუსტრიებით.
2017 წელს ქალაქის მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებელმა 234,28 მილიარდი ჩინური იუანი შეადგინა, რაც წინა წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7,4 %-ით გაზრდილი მაჩვენებელია. მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებელი ერთ სულ მოსახლეზე 65 936 იუანს შეადგენს.
ტრანსპორტირება
ძიაოწუო ძიაოწუოსა და ლიოუჭოუს დამაკავშირებელი რკინიგზის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე წერტილია. ის ასევე არის თაიიუენისა და ძოაიწუოს მარშრუტის ყველაზე სამხრეთით არსებული ტერმინალი. რკინიგზის საშუალებით ქალაქი დაკავშირებულია მახლობელ დასახლებულ პუნქტებთან: ამავე პროვინციაში (ხენანი) მდებარე ლოიანთან, სინსიანგთან, ნანიანგთან, და შანსის პროვინციაში მდებარე ძინჩენგთან.
კოლეჯები და უნივერსიტეტები
ხენნანის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი, რომელსაც დაახლოებით 100 წლიანი ისტორია აქვს ჩინეთის ტერიტორიაზე პირველი უნივერსიტეტია მომპოვებელი საწარმოების შესახებ. წარსულში ის ცნობილი იყო, როგორც ძიაოწუოს ნახშირის მომპოვებელი უნივერსიტეტი. ის თავდაპირველად, 1909 წელს ბრიტანული სინდიკატის მიერ დაარსდა. მისი სახელი მრავალჯერ შეიცვალა: ფუჭონგის ნახშირის მოპოვების უნივერსიტეტი, ძიაოწუოს ტექნოლოგიის კერძო ინსტიტუტი, ჩრდილო-დასავლეთის ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი, ძიაოწუოს ტექნოლოგიის ეროვნული ინსტიტუტი, ძიაოწუოს მომპოვებელი ინსტიტუტი და ძიაოწუოს ტექნოლოგიის ინსტიტუტი. 2004 წლიდან დაწესებულება ფუნქციონირებს როგორც ხენანის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი.
სქოლიო
კატეგორია:ხენანის ქალაქები კატეგორია:ძიაოწუო
არწივი (საეკლესიო ნივთი)
მინი|მარჯვნივ|200 პქ|არწივი არწივი — სამღველმთავრო წირვის ატრიბუტი, ძირს დასაფენი პატარა, ოვალური ან მრგვალი ფორმის ხალიჩა, რომელზეც გამოსახულია არწივი და ქალაქი. ქალაქი განასახიერებს საეპისკოპოსოს, რომელსაც მართავს მღვდელმთავარი, ხოლო არწივი, რომელიც ქალაქს დაჰყურებს აღნიშნავს, რომ ეპისკოპოსი, არწივის მსგავსად, მიწიერიდან ზეციურისაკენ უნდა ისწრაფოდეს. წირვის დროს ეპისკოპოსი დგას ამ ქსოვილზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო ნივთები
1845
1845 წელი („ჩყმე“ — ძველქართული აბრევიატურა) — წლების რაოდენობა ქრისტესშობიდან მოყოლებული.
თარიღი უცნობია
*
მიტრა
მინი|მარჯვნივ|200 პქ|მიტრა მინი|მარჯვნივ|200 პქ|[[ილია II|საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II და მიტროპოლიტი ანანია]] მიტრა (μίτρα - კრავი} — სამღვდელთმთავრო გვირგვინი, პატარა ხატებითა და ძვირფასი, ფერადი თვლებით შემკული. ეპისკოპოსის ლიტურგიული შესამოსელი. საეკლესიო ლექსიკონში ჩამოთვლილია ღვთისმსახურები: მღვდელმთავრები, არქიმანდრიტები და დამსახურებული დეკანოზები, რომელთაც მიტრის ტარების უფლება აქვთ. კათოლიკოს-პატრიარქის, მიტროპოლიტებისა და მთავარეპისკოპოსების მიტრები სავალდებულოა ჯვრებით გვირგვინდებოდეს. ეს წესი მოსკოვის, 1667 წლის საეკლესიო კრებამ დააკანონა.
ძველად საბერძნეთში მიტრას უწოდებდნენ თავზე წასაკვრელ ფართო ბაფთას, ძველი აღთქმის მღვდელმთავართა კიდარის მაგვარს, რომელიც ინასკვებოდა კეფაზე და გრძელი ბოლოებით ზურგზე ეშვებოდა. შედგებოდაა წინა და უკანა ნაწილისაგან. ორივე მათგანი წაწვეტებული ფორმის იყო. თავსაბურავის უკანა მხარეს უერთდებოდა ორი განიერი, კეფასა და მხრებზე დაშვებული ლენტი. დროთა განმავლობაში ბაფთამ მიიღო ქუდის ფორმა, რომელიც ზემოდან ღია იყო, წინა მხარეს კი ამოქარგული ხატებით შემკული.
მიტრის არსებობის პირველი ცნობა XI საუკუნით თარიღდება, როდესაც რომის პაპმა, ლეო IX-მ (1049-1054) მიტრა უბოძა ტრევირის მთავარეპისკოპოსს ევერარდოს, რომელიც მას რომში გაჰყვა. თავდაპირველად მიტრის ტარების უფლებით მხოლოდ ალექსანდრიის პატრიარქი სარგებლობდა, კონსტანტინეპოლის დაცემის შემდეგ (1453 წ.) მიტრის ტარება საყოველთაო გახდა როგორც დასავლეთის, ასევე აღმოსავლეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიებში და ეპისკოპოსის შესამოსელ აუცილებელ ნაწილად იქცა.
აღმოსავლეთის ეკლესიაში სიმბოლურად ეპისკოპოსის მიტრა მეფის გვირგვინს გაუთანაბრდა, რადგან ეპისკოპოსი მღვდელმსახურების დროს წარმოადგენს ზეცათა მეუფეს — იესო ქრისტეს. მიტრა აღნიშნავს ეკლის გვირგვინს, რომელიც ვნებულ მაცხოვარს დაადგეს თავზე (მათე 27, 29). აგრეთვე სუდარას, რომელიც დამარხვისას თავზე შემოახვიეს (იოან. 20, 7).
მართლმადიდებელი ეკლესიაში, მიტრის ტარების მხრივ, გამორჩეულია ალექსანდრიის ეკლესია და მისი მმართველი, რადგან მისი წოდებაა „პაპი და პატრიარქი ალექსანდრიისა“, შესაბამისად მსახურების დროს, პატრიარქის მიტრასთან ერთად იყენებს, პაპის ტიარასაც.
სულხან-საბა ორბელიანი მიტრას ასე განმარტავს:
ლიტერატურა
კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
დიდუბის ღვთისმშობლის ეკლესია
მინიატიურა|დიდუბის ეკლესია 1900-იან წლებში დიდუბის ღვთისმშობლის ეკლესია — თბილისში, დიდუბეში, წერეთლის გამზირზე მდებარე რენესანსულ-ბაროკოული სტილის გუმბათოვანი მართლმადიდებლური ეკლესია.
ისტორია
შუა საუკუნეებში დიდუბეში, რომელიც ქალაქის სანახებს წარმოადგენდა, მეფის სასახლე იდგა. აქვე იყო ეკლესიაც, რომელშიც 1189 წელს დაიწერეს ჯვარი თამარ მეფემ და დავით სოსლანმა. საეკლესიო ტრადიციით, დიდუბის ეკლესიის მთავარი, ღმრთისმშობლის ხატი თამარ მეფის მიერ არის შეწირული. 1760 წელს ეკლესია ლეკების შემოსევის დროს დაზიანდა, მაგრამ მალევე შეკეთდა. 1795 წელს ის დაანგრია აღა მაჰმად ხანის ლაშქარმა. 1880-84 წლებში მღვდელ პეტრე იმნაძისა და დეკანოზ ბესარიონ ზედგინიძის ძალისხმევით, მეცენატ გიორგი ქართველიშვილის შემწეობით დიდუბის ღმრთისმშობლის ეკლესია ხელახლა აშენდა (ეკლესიის განახლება დაიწყო 1872 წელს ხოლო გუმბათი 1889 წელს დაადგეს). მისი არქიტექტურა ე. წ. რუსული სტილის ნიმუშია. ეკლესია აკურთხეს 1884 წლის 23 სექტემბერს. მისი პირველი მღვდელი იყო კალისტრატე ცინცაძე, შემდგომში კათოლიკოს-პატრიარქი.
XIX საუკუნის ბოლოს აუცილებელი შეიქმნა აგრეთვე ეკლესიის კანკელის შეკეთება.
სამლოცველო ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით აიგო 1900 წელს.
ინტერიერი მოიხატა ალექსანდრე ბანძელაძის მიერ (დაიწყო 1979 წკის აგვისტოში და დაასრულა 1991 წელს).
ლეგენდა ხატის შესახებ
ახლანდელი ეკლესიის მიდამოებში ძველად საძოვრები იყო. ერთ კეთილმორწმუნე მწყემსს, რომელიც დიდუბეში აძოვებდა სამწყსოს, დასიზმრებია ანგელოზი, რომელსაც უუწყებია: „დიდუბის მინდორში, ამა და ამ ადგილას, ღმრთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატია დასვენებული. მიდი, თაყვანი ეცი და სასწაულს გიჩვენებსო.“
მოხუცი ბრმის ვედრება შეისმინა მოწყალე ღმერთმა და დიდუბის სანახებში მობრძანებული ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის ხატის განსადიდებლად მეყვსეულად განკურნა იგი. გახარებული მოხუცი ტაძრისკენ გაემართა, რათა თაყვანი ეცა სასწაულმოქმედი ხატისთვის. ამ სასწაულმოქმედებით განდიდებული ხატის თაყვანისსაცემად მრავალმა მომლოცველმა დაიწყო დენა მთელი საქართველოდან და უცხოეთიდან.
ხატის სასწაულებრივი პოვნის ადგილას ნიში აღუმართავთ, ხატი იქ დაუსვენებიათ და თაყვანი უციათ. მალე ნიშის ადგილას ეკლესია აუგიათ, რომელმაც XIX საუკუნემდე მოაღწია (პლ. იოსელიანი). ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის ხატის განსადიდებლად ორშაბათი დღე დადგინდა. ამ დღეს წირვას მოებმის ღმრთისმშობლის საჯანმრთელო პარაკლისი.
პანთეონი
ეკლესიის გვერდით არის პანთეონი, რომელშიც დაკრძალულნი არიან ისტორიკოსები პლატონ იოსელიანი, დიმიტრი ბაქრაძე და მიხეილ თამარაშვილი, მწერლები და პოეტები გიორგი წერეთელი, არტურ ლაისტი, პაოლო იაშვილი, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე არჩილ ჯორჯაძე, კომპოზიტორი დიმიტრი არაყიშვილი, მხატვარი დავით კაკაბაძე და სხვანი.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში
სირიის ეკონომიკა
დამოუკიდებლობის შემდეგ
1946 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სირიის ეკონომიკაში ფართო სტრუქტურული ცვლილებები განხორციელდა. მიუხედავად იმისა, რომ მეორე მსოფლიო ომის დროს სირია მოკავშირეთა მხარეს იყო და მოკავშირეები მისთვის სოფლის მეურნეობის, ტექსტილისა და სხვა ადგილობრივი სამრეწველო საქონლის ბაზრებს უზრუნველყოფდნენ, სირია ინფრასტრუქტურისა და რესურსების ნაკლებობასაც განიცდიდა, რაც ეკონომიკის აყვავებას ხელს უშლიდა. სოფლის მეურნეობა ეკონომიკის წამყვანი დარგი იყო და სამრეწველო გაფართოების მასშტაბებსა და ტემპს განსაზღვრავდა, რადგანაც მსხვილი მიწათმფლობელები სასოფლო-სამეურნეო ექსპორტიდან მიღებულ სარგებელს აგრო-სამრეწველო და მასთან დაკავშირებულ ურბანულ საწარმოებში აბანდებდნენ. 1958-1961 წლებში სირიის ეგვიპტესთან შეერთებისა და ბაასის პარტიის აღმავლობის შემდეგ, რის შემდეგაც 1960-იან წლებში პარტია ქვეყნის მთავარი პოლიტიკურ ძალად ჩამოყალიბდა, სირიის ეკონომიკური ორიენტაცია და განვითარების სტრატეგია მნიშვნელოვნად შეიცვალა.
1960-1970-იანი წლები
1960-იანი წლების შუა ხანებში მთავრობამ მიწის რეფორმა და მთავარი საწარმოების ნაციონალიზაცია დაიწყო. და უცხოური ინვესტიციები სირიის ეკონომიკური პოლიტიკის ახალი სოციალისტური მიმართულების შესაბამისად ხორციელდებოდა. სახელმწიფომ ცენტრალიზებული დაგეგმვის სისტემის შემოღებითა და მკაცრი მარეგულირებელი კომერციული ტრანზაქციების მეშვეობით ეკონომიკური გადაწყვეტილებების მიღებისა და განხორციელების პროცესზე კონტროლი დაამყარა, რასაც კვალიფიციური მუშახელის, ადმინისტრატორებისა და კაპიტალის მნიშვნელოვანი დანაკლისი მოჰყვა. მიუხედავად პოლიტიკური კონფლიქტებისა, რაც მიწათმფლობელების, ვაჭრებისა და მეწრამეების ნდობას ძირს უთხრიდა, სახელმწიფომ წარმატებით დანერგა ფართომასშტაბიანი პროექტები მრეწველობის, სოფლის მეურნეობისა და ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის.
2011-დღემდე: სირიის სამოქალაქო ომი
სირიის სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ სირიის ეკონომიკას დიდი დარტყმა მიაყენა მასიურმა ეკონომიკურმა სანქციებმა, რის შემდეგაც ვაჭრობა შეიზღუდა არაბული ქვეყნების ლიგასთან, ავსტრალიასთან, კანადასთან, ევროპის კავშირთან (ისევე, როგორც ევროპის სხვა სახელმწიფოებთან: ალბანეთთან, ისლანდიასთან, ლიხტენშტაინთან, მოლდოვასთან, მონტენეგროსთან, ჩრდილოეთ მაკედონიასთან, ნორვეგიასთან, სერბეთთან და შვეიცარიასთან), საქართველოსთან, იაპონიასთან, სამხრეთ კორეასთან, ტაივანთან, თურქეთთან და აშშ-სთან. 2020 წლის ივნისში აშშ-ის მიერ სირიის სამოქალაქო დაცვის აქტის ამოქმედების შემდეგ სირიის ეკონომიკის მიმართ სანქციები კიდევ უფრო გაფართოვდა.
სამოქალაქო ომთან დაკავშირებულმა სანქციებმა და დესტრუქციამ სირიის ეკონომიკა გაანადგურა. 2013 წლის ბოლოსთვის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გამოთვლით სირიის სამოქალაქო ომით გამოწვეული ჯამური ეკონომიკური ზარალი 143 მილიარდ ამერიკულ დოლარს უტოლდება. 2018 წელს მსოფლიო ბანკის გამოთვლით სირიის საცხოვრებლების 1/3 და ჯანდაცვისა და განათლების დაწესებულებათა ნახევარი კონფლიქტის შედეგად განადგურდა. მსოფლიო ბანკის გამოთვლით, 2011 წლიდან 2016 წლამდე პერიოდში კონფლიქტის გამო მთლიანი შიდა პროდუქტის დანაკარგი 226 მილიარდ ამერიკულ დოლარს გაუტოლდა.
სირიის ეკონომიკას მძიმე ტვირთად აწევს კონფლიქტთან დაკავშირებული ჰიპერინფლაცია. სირიის ყოველწლიური ინფლაციის დონე ერთ-ერთი უმაღლესია მსოფლიოს მასშტაბით.
საგარეო ვაჭრობა და ინვესტიციები
კომერციული საქმიანობა სირიის ეკონომიკისთვის ყოველთვის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენდა, რასაც აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის სავაჭრო მარშრუტზე ქვეყნის სტრატეგიული მდებარეობა უწყობდა ხელს. სირიის ქალაქებში განვითარებული იყო როგორიცაა ტრადიციული მრეწველობა, მათ შორის ტექსტილის წარმოება და მშრალი ხილის დამზადება, ისე თანამედროვე მძიმე მრეწველობა. 1960-იან წლებში მიღებული პოლიტიკის გამო 1980-იანი წლების ბოლომდე სირია უარს ამბობდა გლობალურ ეკონომიკასთან მიერთებაზე. 2001 წლის ბოლოს სირიამ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას გაწევრიანების თხოვნით მიმართა. სირია ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმების ხელმომწერი იყო, თუმცა 1951 წელს ისრაელის გაწევრიანების შემდეგ შეთანხმებას ჩამოშორდა. 2007 წელს სირიამ ევროპის კავშირთან ასოცირების შეთანხმებას მოაწერა ხელი, რითაც ორივე მხარე 2010 წლამდე თავისუფალი სავაჭრო შეთანხმების შესახებ მოლაპარაკებების წახალისებას უჭერს მხარს.
სირიის იმპორტის დიდი ნაწილი მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, მანქანა-დანადგარების ნედლეულზე მოდის. მთავარ საექსპორტო პროდუქტებს შორისაა: ნედლი ნავთობი, გადამუშავებული პროდუქტები, ბამბა, ტანსაცმელი, ხილი და მარცვლეული.
სოფლის მეურნეობა
სირიის ეკონომიკური განვითარების გეგმებში სოფლის მეურნეობა პრიორიტეტულია. მთავრობა სურსათის თვითკმარობის მიღწევას, ექსპორტიდან მიღებული შემოსავლების გაზრდასა და სოფლიდან მიგრაციის შეჩერებას ცდილობს. სირიის სამოქალაქო ომამადე კაპიტალის ინვესტირების, ინფრასტრუქტურული განვითარების, სუბსიდირებისა და ფასების მხარდაჭერის წყალობით სირია საერთო ჯამში სოფლის მეურნეობის იმპორიდან ბამბის, ხილის, ბოსტნეულისა და სხვა პროდუქტების ექსპორტიორად იქცა. ქვეყნის ექსპორტის ზრდას მთავრობის მხრიდან ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ სირიაში დიდ საირიგაციო სისტემებში ინვესტიციების დაბანდებამ შეუწყო ხელი. 2009 წელს სოფლის მეურნეობის სექტორში სამუშაო ძალის 17% იყო დასაქმებული და ამ სექტორზე მთლიანი შიდა პროდუქტის 21% მოდიოდა.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ეკონომიკა კატეგორია:არაბული ქვეყნების ლიგის ეკონომიკა კატეგორია:აზიის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ქვემო ნიჩბისი
ისტორია
სოფელი ქვემო ნიჩბისი ისტორიული ძეგლია, იგი სოფელ ნიჩბისის ნაწილი იყო. ნიჩბისი ახალი ნიჩბისის, ზემო ნიჩბისისა და ქვემო ნიჩბისის ძველი სახელწოდებაა. ისტორიული სოფელი ნიჩბისი ახლანდელი ქვემო ნიჩბისი უნდა იყოს. ქვემო ნიჩბისი ქართლის ერთ-ერთი უძველესი სოფელია. აქ არის მინის და ჭიქურის დასამზადებელი კვარცის ქვიშის საბადოები, ამიტომ მცხეთასთან, გორთან და მეჯვრისხევთან ერთად ნიჩბისი მეჭურჭლეობის განთქმული ცენტრი იყო. ნიჩბისი მოხსენიებულია გიორგი II-ის 1072 წლის სიგელში. მეფე გიორგი II-ს სოფელი შიომღვიმის მონასტრისათვის შეუწირავს. სოფელზე შეუვალობის სიგელი მონასტერს 1170 წელს განუახლეს. XVII საუკუნიდან, 1615 წელს მეფე ლუარსაბმა ნიჩბისი ქაიხოსრო და მერაბ ციციშვილების საგვარეულოს უბოძა. XVIII საუკუნეში სოფელი ლეკთა გამუდმებულმა შემოსევებმა გააჩანაგა. ამავე საუკუნის მიწურულისათვის სოფელში 7 კომლიღა ცხოვრობდა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მეთესლეობის ექსპერიმენტული მეურნეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 432 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე რამდენიმე ისტორიული ძეგლი დგას. მათ შორის აღსანიშნავია 1871 წელს აშენებული ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია და იოანე მახარობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია, რომელიც სამშენებლო წარწერის თანახმად აგებულია ელიოზის ძეების მიერ. სოფლის განაპირას დგას IV საუკუნის დარბაზული ეკლესია „ღვთაება“, რომელსაც, ასევე, კიკოლიანთ საყდარად მოიხსენიებენ.
ციციშვილების ციხე
thumb|მარცხნივ|ციციშვილების ციხე სოფლის ცენტრში დგას ციციშვილების ციხე-დარბაზი, რომელიც აშენებულია XVII საუკუნეში, 1615 წელზე გვიან. ციხის ტერიტორიაზე დგას კოშკი, აბანო. შემორჩენილია (სავარაუდოდ) ლაზარეთის, აფთიაქის, ეკლესიისა და სკოლის ნანგრევები.