cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფოსფორი
ფოსფორი დიდი ქიმიური აქტიურობის გამო ბუნებაში თავისუფალი სახით არ გვხვდება. პირველად ფოსფორი აღმოჩენილ იქნა გერმანელი ალქიმიკოსის ჰენიგ ბრანდის მიერ 1669 წელს, შარდის აორთქლებისას მიღებული მყარი ნაშთის მშრალი გამოხდით (უჰაერო გახურებით). სახელწოდება ფოსფორი (ბერძ. Φωσφόρος - ნიშნავს ”სინათლის მატარებელს”, ლათ. Phosphorus). წარმოქმნის დაახლოებით 190 მინერალს, რომელთა შორის მნიშვნელოვანია აპატიტი Ca5(PO4)3(F,Cl,OH), ფოსფორიტი Ca3(PO4)2 და სხვა.
ფოსფორს შეიცავს ადამიანის და ცხოველის ძვალი, ზოგიერთი სახის ცილა, ნერვული და თავის ტვინის ქსოვილები. ფოსფორი შედის დნმ (DNA), რნმ (RNA), ატფ ( ATP) და ფოსფოლიპიდების შემადგენლობაში. ფოსფორი წარმოქმნის ყველა უჯრედის მემბრანას, ამდენად იგი აუცილებელია ყოველი ცოცხალი უჯრედისათვის. ფოსფორი განსაკუთრებით ესაჭიროება მცენარეს ყვავილისა და ნაყოფის ზრდა–განვითარებისათვის, ხელს უწყობს ხეხილისა და ვაზის მსხმოიარობას. ფოსფორი შედის ნუკლეინის მჟავების შემადგენლობაში და მონაწილეობს ჟანგვა–აღდგენით პროცესებში.
კომერციული მიზნით მნიშვნელოვანია მისი გამოყენება სასუქების წარმოებაში.ფოსფორიანი სასუქების წარმოების ძირითადი ნედლეულია ფოსფორიტები და აპატიტები, რომელთა მთავარი შემადგენელი ნაწილაკია კალციუმის ფოსფატი. ფოსფორიტის საბადო აღმოაჩინეს საქართველოში 1931 წელს. ფოსფორიტს გადაუმუშავებლადაც იყენებენ ფქვილის სახით – შემოდგომაზე შეაქვთ ნიადაგში, სადაც იგი გარდაიქმნება ხსნად მჟავა მარილად, რომელსაც მცენარე ადვილად ითვისებს გაზაფხულსა და ზაფხულში.
ფოსფორ ნაერთები აგრეთვე ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა ფეთქებადი ნივთიერებების, მათ შორის ასანთის წარმოებაში, ასევე პესტიციდების, კბილის პასტების და დეტერგენტების მისაღებად.
ფოსფორის ალოტროპები
ფოსფორი წარმოქმნის რამდენიმე ფორმას (ალოტროპიებს) სხვადასხვა თვისებებით. მათ შორის ყველაზე გავრცელებული ალოტროპიებია თეთრი და წითელი ფოსფორი. ეს უკანასკნელი წარმოადგენს შუალედურ ფორმას თეთრსა და იისფერ ფოსფორს შორის. ალისფერი ფოსფორი მიიღება ნახშირბადდისულფიდში გახსნილი თეთრი ფოსფორის ხსნარის აორთქლებით მზის სხივებზე. შავი ფოსფორი მიიღება თეთრი ფოსფორის გაცხელებით უჟანგბადო არეში 200 °C ტემპერატურაზე, მაღალი წნევის ქვეშ (~ 12.000 ატმ). შავი ფოსფორი შესახედავად, თვისებებით და სტრუქტურით გრაფიტის მსგავსია, არის შავი და ფენებად განლაგებული. იგი დენის გამტარია, მომწამლავია და არ იხსნება წყალსა და ორგანულ გამხსნელებში. ცნობილია აგრეთვე ალოტროპი დიფოსფორი. იგი შეიცავს ფოსფორის დიმერს, როგორც სტრუქტურულ ერთეულს და ძალიან რეაქციისუნარიანია.
თეთრი ფოსფორი
თეთრ ფოსფორს აქვს ორი ფორმა, დაბალ-ტემპერატურული β-ფორმა და მაღალტემპერატურული α-ფორმა. ორივე შეიცავს ფოსფორის P4 ტეტრაედრს, როგორც სტრუქტურულ ერთეულს, სადაც ფოსფორის თითოეული ატომი დაკავშირებულია ფოსფორის სამ სხვა ატომთან ერთმაგი ბმით.
ტეტრაედრი არის როგორც თხევად, ასევე აირად მდგომარეობაში. 800 °C ტემპერატურაზე ზემოთ, დაახლოებით 1000 °C ტემპერატურაზე თეთრი ფოსფორის მოლეკულები დისოცირდება P2 მოლეკულებად P4 → 2P2, ხოლო 2000 °C ტემპერატურაზე ზევით ორატომიანი მოლეკულები იშლება ატომებად P2 → 2P. თეთრი ფოსფორი ნაკლებად სტაბილური და რეაქციისუნარიანია. იგი უფერო, გამჭვირვალე ცვილის მსგავსი ნივთიერებაა. უფრო ტოქსიკურია ვიდრე სხვა რომელიმე ალოტროპი. ადვილად ლღობადია (tლღ = 44 °C), მისი სიმკვრივეა 1.82გ/სმ3, არ იხსნება წყალში, მაგრამ იხსნება ორგანულ გამხსნელებში, მაგალითად გოგირდნახშირბადში (CS2). თეთრი ფოსფორი ჰაერზე ადვილად იჟანგება ჩვეულებრივ ტემპერატურაზეც კი. ნელი ჟანგვისას თეთრი ფოსფორის მწვანე ნათება გამოწვეულია ქიმიური ენერგიის სინათლის ენერგიად გარდაქმნით. ჰაერზე ადვილად აალდება, ამიტომ ინახავენ წყალში. როგორც უკვე აღვნიშნეთ თეთრი ფოსფორი თერმოდინამიკურად არამდგრადია, ნორმალურ პირობებში აალდება 30 °C-ზე. იგი თანდათანობით გადადის წითელ ფოსფორში. ამის გამო იგი ყოველთვის შეიცავს წითელი ფოსფორის მინარევს და აქვს ყვითელი ფერი, რის გამოც მას ყვითელ ფოსფორსაც უწოდებენ. თეთრი ფოსფორს იყენებენ ფარმაცევტული პრეპარატების დასამზადებლად. თეთრი ფოსფორი შეიძლება მივიღოთ სხვადასხვა მეთოდით - ფოსფორიტის ან აპატიტის ქვიშასთან და კოქსთან გახურებით (1600 °C). ელემენტური ფოსფორი გამოიყოფა ორთქლის სახით, რომელიც კონდენსირდება ცივ წყალში.
წითელი ფოსფორი
თეთრი ფოსფორის უჰაეროდ გახურებისას რამდენიმე დღე-ღამის განმავლობაში (დაახლოებით170°C მიიღება წითელი ფოსფორი). მას აქვს კრისტალური სტრუქტურა - ფოსფორის ყოველი ატომი დაკავშირებულია სამ სხვა ფოსფორის ატომთან. წითელი ფოსფორი არაქროლადია, არ იხსნება წყალში და გოგირდნახშირბადში. მომწამლავი არ არის, ჰაერზე არ იჟანგება და არ ანათებს. აალდება მხოლოდ მაღალ ტემპერატურაზე გახურებით (416 °C), ქროლდება და ორთქლის კონდენსაციის შემდეგ კვლავ თეთრ ფოსფორში გადადის. წითელმა ფოსფორმა გამოყენება ჰპოვა ასანთის წარმოებაში. ასანთის თავი შეიცავს ბერთოლეს მარილისა და გოგირდის ნარევს, ხოლო ასანთის ყუთის გვერდების ზედაპირი შეიცავს წითელ ფოსფორს. ბერთოლეს მარილთან სუსტი ხახუნის დროსაც კი წითელი ფოსფორი ფეთქებით ინთება.
იისფერი ფოსფორი
იისფერი ფოსფორი წარმოადგენს ფოსფორის თერმოდინამიკურ მდგრად ფორმას. იგი შეიძლება მივიღოთ წითელი ფოსფორის ხანგრძლივი გახურებით 550 °C ტემპერატურამდე. 1865 წელს, ჰითთროფმა აღმოაჩინა, რომ როცა ფოსფორს გადააკრისტალებენ გალღობილი ტყვიიდან, მიიღება წითელ/მეწამული ფორმა. ამის შემდეგ ეს ფორმა მოიხსენიება როგორც ”ჰითთროფის ფოსფორი” (ან იისფერი ან a-მეტალური ფოსფორი).
შავი ფოსფორი ყველაზე ნაკლებრეაქციისუნარიანი ალოტროპია და თერმოდინამიკურად მდგრადია 550 °C ტემპერატურაზე ქვემოთ. იგი აგრეთვე ცნობილია როგორც b-მეტალური ფოსფორი და აქვს გრაფიტის მსგავსი სტრუქტურა.
დიფოსფორის ალოტროპი - P2 სტაბილურია მხოლოდ მაღალ ტემპერატურაზე. დიმერი შეიცავს სამმაგ ბმას და წარმოადგენს N2-ის ანალოგს. დიფოსფორ ალოტროპი (P2) შეიძლება მივიღოთ მხოლოდ ექსტრემალურ პირობებში (მაგალითად, P4-დან 1100 K გახურებით).
იზოტოპები
ორი რადიოაქტიური იზოტოპი 32P (ნახევარდაშლის პერიოდი 14.262 დღე) და 33P (ნახევარდაშლის პერიოდი 35.24 დღე) გამოიყენება სხვადასხვა სამეცნიერო ექსპერიმენტებში.
ფოსფორის ნაერთები
ჰიდრიდები: PH3, P2H4 ჰალოგენიდები: PBr5, PBr3, PCl3, PI3 ოქსიდები: P4O6, P4O10 სულფიდები: P4S3, P4S10 მაჟავები: H3PO2, H3PO4 ფოსფატები: (NH4)3PO4, Ca3(PO4)2, FePO4, Fe3(PO4)2, Na3PO4, Ca(H2PO4)2, KH2PO4 ფოსფიდები: Ca3P2, GaP, Zn3P2 Cu3P ორგანოფოსფორ და ორგანოსულფატები: ზარინი (მომწამვლელი ნივთიერება), ტაბუნი (მომწამვლელი ნივთიერება), პარათიონი, ტრიფენილფოსფინი და სხვა. ქიმიური ბმების წარმოქმნა
რადგანაც ფოსფორი პერიოდულ სისტემაში აზოტის ქვემოთ მდებარეობს, მათ გარე შრეზე ელექტრონების ერთნაირი განლაგება აქვთ.
ფოსფინი - PH3, წარმოადგენს ამიაკის (NH3) ანალოგს. მას აქვს პირამიდული სტრუქტურა, სადაც ცენტრში განთავსებულია ფოსფორის ატომი, რომელიც უკავშირდება წყალბადის სამ ატომს და ერთ ელექტრონულ წყვილს. ფოსფინში ფოსფორის ატომი აზოტის მსგავსად სამვალენტიანია, მაგრამ აზოტისაგან განსხვავებით იგი არ მიიღება ფოსფორისა და წყალბადის უშუალო შეერთებით. ფოსფინი მიიღება ფოსფიდების (მაგალითად, კალციუმის ფოსფიდის, Ca3P2) ჰიდროლიზით, ისევე როგორც ამიაკი მიიღება ნიტრიდების (Ca3N2) ჰიდროლიზით. ფოსფინი უფერო, არასასიამოვნო სუნის (ნივრის) მქონე, მომწამლავი ნაერთია. წყალში მცირედ ხსნადია, იგი ამიაკზე უფრო სუსტი ფუძე თვისების ნაერთია, ამიტომ ფოსფონიუმ მარილებს იგი მხოლოდ ძლიერ მჟავებთან (მაგალითად, HI) წარმოქმნის [PH4+I-] მსგავს მარილებს. ეს მარილები მაშინვე იშლებიან წყალში და არ იძლევიან (PH4+) იონებს.
დიფოსფინი (P2H4 ანუ H2P-PH2 ) წარმოადგენს ჰიდრაზინის ანალოგს (N2H4). იგი უფერო სითხეა, ჰაერზე სპონტანურად აალდება და დისპროპორციონირებით გადადის ფოსფინში და კომპლექსურ ჰიდრიდებში.
ფოსფორის ტრიჰალოგენიდები PF3(აირი), PCl3(სითხე), PBr3(სითხე) და PI3(მყარი) და პენტაჰალოგენიდები PCl5(მყარი) და PBr5(მყარი) საკმაოდ ცნობილი ნაერთებია.ფოსფორმა აგრეთვე შეიძლება წარმოქმნას შერეული ჰალოგენიდები. ფოსფორის ჰალოგენიდები შეიძლება მივიღოთ მარტივად - ფოსფორისა და ჰალოგენის შესაბამისი სტექიომეტრული რაოდენობით შერევის დროს. PF3 მიიღება PCl3 ურთიერთქმედებით AsF5 და შემდგომი ფრაქციული გამოხდით, რადგანაც ფოსფორისა და ფტორის პირდაპირი რეაქცია შეიძლება აფეთქებით დასრულდეს. პენტაჰალოგენიდები, PX5-ის სინთეზი ხდება ჭარბი ჰალოგენის მოქმედებით, როგორც პირდაპირ ელემენტარულ ფოსფორთან ასევე შესაბამის ტრიჰალოგენიდებთან. შერეული ფოსფორჰალოგენიდები არასტაბილურია და იშლებიან მარტივი ჰალოგენიდების წარმოქმნით. მაგალითად, 5PF3Br2 იშლება 3PF5 და 2PBr5.
ოქსიდები და ოქსიმჟავები
ფოსფორის (III) ოქსიდი, P4O6 (ტეტრაფოსფორ ჰექსოქსიდი) და ფოსფორის (V) ოქსიდი, P4O10 (ტეტრაფოსფორ დეკოქსიდი) წარმოადგენენ ფოსფორის ოქსიმჟავების ანჰიდრიდებს. ისინი ადვილად შედიან რეაქციაში წყალთან. P4O10 წარმოადგენს კარგ წყალწამრთმევ აგენტს, მას შეუძლია წყალი წაართვას აზოტმჟავას - HNO3. P4O6-ის სტრუქტურა მსგავსია P4, სადაც ყოველი P-P ბმა მყარდება ჟანგბადის საშუალებით.
P4O10 აღნაგობა მსგავსია P4O6-ის აღნაგობისა, მხოლოდ ყოველი ფოსფორის ატომი დამატებით უშუალოდ ორმაგი ბმით უკავშირდება ჟანგბადის ატომს. ფოსფორის ოქსიმჟავები შეიცავენ მჟავურ პროტონებს, რომლებიც უკავშირდებიან ჟანგბადს და არამჟავურ წყალბადის ატომებს, რომლებიც პირდაპირ უკავშირდებიან ფოსფორის ატომს. ფოსფორი იძლევა ბევრ ოქსიმჟავას, მათგან მნიშვნელოვანია მხოლოდ ექვსი, რომელთაგან სამი, ჰიპოფოსფოროვანი მჟავა, ფოსფოროვანი მჟავა და ფოსფორმჟავა არიან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი.
დაჟანგულობის ხარისხი	ფორმულა	დასახელება	მჟავური პროტონი	შენაერთები +1	 H3PO2	ჰიპოფოსფოროვანი მჟავა	 1	მჟავა, მარილები +3	 H3PO3	(ორთო) ფოსფოროვანი მჟავა	2	 მჟავა, მარილები +5	(HPO3)n	მეტაფოსფორ მჟავა	n	მარილები (n=3,4) +5	H5P3O10	ტრიფოსფორ მჟავა	3	მარილები +5	 H4P2O7	 ჰიპოფოსფორ მჟავა	4	მჟავა, მარილები +5	H3PO4	ფოსფორ მჟავა	 3	 მჟავა, მარილები
გავრცელება
ფოსფორი თავისი რეაქციისუნარიანობის გამო თავისუფალი სახით ბუნებაში არ არის გავრცელებული. იგი გვხვდება სხვადასხვა მინერალების სახით. ფოსფორის ძირითადი საბადოა აპატიტი (არასუფთა ტრიკალციუმ ფოსფატ მინერალი), რომელიც წარმოადგენს ამ ელემენტის მნიშვნელოვან კომერციულ წყაროს. ფოსფორის რეზერვების 50% არის არაბეთში. დიდი მარაგია აგრეთვე ჩინეთში, რუსეთში, მაროკოში, ფლორიდაში და სხვა.
ქიმიური თვისებები
აზოტთან შედარებით ფოსფორის ქიმიური აქტიურობა უფრო მაღალია. ფოსფორის ქიმიურ თვისებებს მეტწილად განსაზღვრავს მისი ალოტროპიული მოდიფიკაცია. თეთრი ფოსფორი ძალიან აქტიურია, მისი ქიმიური აქტიურობა მკვეთრად მცირდება წითელ და შავ ფოსფორში გადასვლის პროცესში. თეთრი ფოსფორი სიბნელეში ანათებს, ნათებას განაპირობებს ფოსფორის ორთქლის ჟანგვა, ოქსიდებამდე.
ურთიერთქმედება მარტივ ნივთიერებებთან
ფოსფორი ადვილად იჟანგება ჟანგბადის საშუალებით:
4P + 5O2 → 2P2O5 (ჟანგბადის სიჭარბე)
ნელი ჟანგვისას ან ჟანგბადის ნაკლებობის დროს მიიღება შემდეგი ოქსიდი
4P + 3O2 → 2P2O3
ურთიერთქმედებს ასევე ჰალოგენებთან, გოგირდთან, ზოგიერთ მეტალთან, სადაც ამჟღავნებს ჟანგვა – აღდგენით თვისებებს.
მეტალებთან – დამჟანგველია და წარმოქმნის ფოსფიდებს:
2P + 3Ca → Ca3P2,
2P + 3Mg → Mg3P2.
ფოსფიდები იშლება წყლითა და მჟავებით და წარმოქმნის ფოსფინებს.
2P + 3S → P2S3,
2P + 3Cl2 → 2PCl3.
წყალბადთან არ ურთიერთქმედებს.
წყალთან ურთიერთქმედება
ურთიერთქმედებს წყალთან და ამ დროს განიცდის დისპროპორციონირებას:
8Р + 12Н2О = 5РН3 + 3Н3РО4 (ფოსფორმჟავა)
ტუტესთან ურთიერთქმედება
ტუტის ხსნარში დისპროპორციონირება უფრო მეტად მიმდინარეობას
4Р + 3KOH + 3Н2О → РН3 + 3KН2РО2
3P + 5HNO3 + 2H2O → 3H3PO4 + 5NO
2P + 5H2SO4 → 2H3PO4 + 5SO2 + 2H2O.
ჟანგვის რეაქცია ასევე მიმდინარეობს ასანთის ანთებისას, დამჟანგელის როლს ამ დროს ასრულებს ბერთოლეს მარილი:
6P + 5KClO3 → 5KCl + 3P2O5
გამოყენება
მნიშვნელოვანია მისი გამოყენება სასუქების წარმოებაში. ფოსფორიანი სასუქების წარმოების ძირითადი ნედლეულია ფოსფორიტები და აპატიტები.
ადამიანისა და ცხოველებისათვის ფოსფორის წყაროდ მცენარეული საკვები ითვლება. მცენარე კი ფოსფორს ნიადაგიდან ითვისებს ხსნადი ფოსფატების სახით. მცენარეთა და ცხოველთა ლპობის შედეგად ფოსფორი კვლავ უბრუნდება ნიადაგს, სადაც ფოსფორბაქტერიები შეუთვისებელ ფოსფორს გარდაქმნიან არაორგანულ ნაერთებად - ფოსფატებად. ე.ი. ბუნებაში მიმდინარეობს ფოსფორის მიმოქცევა. მცენარეს ნიადაგიდან უფრო მეტი ფოსფორი გამოქვს ვიდრე უბრუნდება ბუნებრივად მიმდინარე პროცესების დროს. ამიტომ პერიოდულად საჭიროა ნიადაგში ფოსფორშემცველი სასუქების შეტანა. ყველაზე იაფია ფოსფორიტი, რომელიც შეიცავს წყალში უხსნად კალციუმის ფოსფატს - Ca3(PO4)2, რის გამოც იგი გამოიყენება მხოლოდ მჟავა ნიადაგებში (უხსნადი საშუალო მარილი გადადის მჟავა მარილში, რომელიც წყალში ხსნადია). ასევე ფართოდ გამოიყენება სუპერფოსფატი, რომელიც წარმოადგენს კალციუმის დიჰიდროფოსფატისა [Ca(H2PO4)2] და კალციუმის დიჰიდრატის CaSO4•2H2O ნარევს. იგი მიიღება კალციუმის სულფატისა და გოგირდმჟავის ურთიერთქმედებით. იგი შედარებით იაფი სასუქია, მაგრამ ღარიბი, მკვებავი ელემენტების დაბალი შემცველობით (შეიცავს 20%-მდე P2O5) და გარდა ამისა შეიცავს ბალასტს (CaSO4), რომელიც უარყოფითად მოქმედებს ნიადაგის სტრუქტურაზე. კონცენტრირებული ფოსფორიანი სასუქია ორმაგი სუპერფოსფატი Ca(H2PO4)2 (48%-მდე P2O5), რომელიც მარტივი სუპერფოსფატისაგან განსხვავებით არ შეიცავს ბალასტს - CaSO4. ასევე მნიშვნელოვანი კომპლექსური სასუქებია ამოფოსი (ფოსფორთან ერთად შეიცავს აზოტსაც), ამოფოსკა, ნიტროამოფოსი და ნიტროამოფოსკა.
ფოსფორი ფართოდ გამოიყენება ორგანოფოსფორ ნაერთების დასამზადებლად, სადაც შუალედურ პროდუქტად გამოყენებულია ფოსფორის ქლორიდი და ორი სულფიდი: ფოსფორპენტასულფიდი და ფოსფორსესქვისულფიდი. ორგანოფოსფორ ნაერთებს აქვთ მრავალმხრივი გამოყენება, როგორიცაა პლასტიფიკატორების, ცეცხლსაწინააღმდეგო მასალების, პესტიციდების, მაექსტრაგირებელი აგენტების და სხვათა წარმოებაში.
ფოსფორი აგრეთვე მნიშვნელოვანი პროდუქტია ფოლადის წარმოებაში, ფოსფორ ბრონზეს და სხვა მრავალი მსგავსი პროდუქტების მისაღებად. ფოსფორი ემატება მეტალურ სპილენძს, რათა მიიღონ უჟანგბადო სპილენძი ან ფოსფორშემცველი სპილენძის (CuOFP) შენალღობი, რომელსაც უფრო მაღალი თერმული და ელექტრული გამტარობა აქვს, ვიდრე სუფთა სპილენძს.
ფოსფორი გამოიყენება სპეციალური მინების დასამზადებლად, რომელსაც შემდგომ იყენებენ ნატრიუმის ნათურებში.ნატრიუმის ტრიფოსფატი, რომელიც მიიღება ფოსფორმჟავიდან, ზოგიერთ ქვეყანაში გამოიყენება გამრეცხ დეტერგენტებში.
ფოსფორმჟავა, რომელიც მიიღება ელემენტარული ფოსფორიდან, გამოიყენება როგორც საკვების დანამატი. მჟავა ასევე წარმოადგენს საწყის პროდუქტს საკვები ფოსფატების მისაღებად, ასეთი ნაერთებია მონოკალციუმფოსფატი და ნატრიუმტრიფოსფატი. ისინი ასევე გამოიყენებიან კბილის პასტების წარმოებაში. ტრინატრიუმფოსფატი გამოიყენება მათეთრებელ აგენტებში წყლის დასარბილებლად და ორთქლის ქვაბების კოროზიისაგან პრევენციისათვის.
თეთრი ფოსფორი გამოიყენება სამხედრო საქმეში, ფეთქებადი ბომბების დასამზადებლად.
წითელი ფოსფორი გამოიყენება ასანთის წარმოებაში.
32P და 33P გამოიყენებიან, როგორც რადიოაქტიური იზოტოპები, ინდიკატორი ბიოქიმიურ ლაბორატორიაში.
ოლექსანდრივკა (ხერსონის რაიონი)
ოლექსანდრივკა (Олександрівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ხერსონის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 2596 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხერსონის რაიონის სოფლები
დასავლეთი ლისკამი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:იტალიის მთები
17 აგვისტო
17 აგვისტო — გრიგორიანული კალენდრის 229-ე დღე (ნაკიან წლებში – 230-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 136 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0817
სიმბოლური ლოგიკა
სიმბოლური ლოგიკა, მათემატიკური ლოგიკა - თანამედროვე ფორმალური ლოგიკა, რომელიც შეისწავლის სწორი, გამართული ბჭობისა და დასაბუთების კანონებს სპეციალურად აგებული სიმბოლიკური ენების გამოყენებით (იხ. ლოგისტიკური მეთოდი). კვლევის ეს მეთოდი ტრადიციულ მეთოდებთან შედრებით გაცილებით უფრო ზუსტი და ნაყოფიერია. სიმბოლური ლოგიკის იდეა პირველად გ. ლაიბნიცმა ჩამოაყალიბა. მისი სისტემური განვითარება კი ჯ. ბულის შრომებით დაიწყო XIX საუკუნის შუა წლებში (”ლოგიკის მათემატიკური ანალიზი”, 1847). ამჟამად სიმბოლური ლოგიკა ინტენსიურად განვითარებადი მრავალდარგობრივი მეცნიერებაა.
კატეგორია:ლოგიკა
Symbolic logic
გარდანთა
გარდანთა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1030 მეტრი, ცხინვალიდან 3 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძარის თემის სოფლები
ფალომბეს რაიონი
ფალომბეს რაიონი (Phalombe District) — მალავის რაიონი, მდებარეობს მალავის სამხრეთ რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ფალომბე. ფართობი — 1394 კმ². მოსახლეობა — 313 129 კაცი (2008 წელი).
პასკუალკობო
პასკუალკობო (Pascualcobo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 16 კმ². მოსახლეობა — 42 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
Nepotilla microscopica
Nepotilla microscopica — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
თხმელარი
თხმელარი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, პირველი მაისის თემში. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 15 მეტრზე. ქალაქ აბაშიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, პირველი მაისიდან 2 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 253 ადამიანი.
ლამპუნგი
ლამპუნგი (Lampung) — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ესაზღვრება ბენკულუსა და სამხრეთ სუმატრის პროვინციებს. ლამპუნგში ცხოვრობს ლამპუნგის ხალხი, რომელიც სუმატრის ყველა სხვა ხალხისგან განსხვავებულ ენაზე ლაპარაკობს, აქვთ საკუთარი ანბანიც. დედაქალაქია ბანდარ-ლამპუნგი.
2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 7 596 115 ადამიანს შეადგენს. მათი სამი მეოთხედი იავიდან, მადურიდან და ბალიდან მიგრირებულთა შთამომავალია. ეს მიგრანტები უკიდურესად მჭიდროდ დასახლებული კუნძულებიდან ახალი მიწების ძიებისას აღმოჩნდნენ სუმატრაზე. ლამპუნგი ერთ–ერთი პირველი დანიშნულების ადგილი იყო ინდონეზიის მთავრობის ტრანსმიგრაციის პროგრამაში.
ბოლო დროს ლამპუნგი ცნობილია გეოგრაფიული არასტაბილურიბით, განსაკუთრებით მიწისძვრებითა და ვულკანური აქტივობებით. 2005 წლის 10 მაისს, მოხდა რიხტერის სკალით 6,4 ბალის მიწისძვრა. მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია ვულკან კრაკატაუს 1883 წლის ამოფრქვევამაც.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
Lasioglossum basilanum
Lasioglossum basilanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1928 წელს.
ალჟირი
ალჟირი (الجزائر, ბერბ. ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ), ოფიციალურად ალჟირის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა (არაბ. الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية ალ-ჯუმჰურია ალ-ჯეზაირია დემოკრატია აშ-შაბიია) — ქვეყანა ჩრდილოეთ აფრიკაში. სიდიდით ხმელთაშუა ზღვისა და აფრიკის კონტინენტის პირველი, ხოლო მსოფლიოს — მეათე ქვეყანა. ალჟირი მაღრიბის (ე.ი. „დასავლეთის“) ქვეყანათა რიცხვს მიეკუთვნება. არაბული ანდაზა ამბობს: „მაღრიბი ის ფრინველია, რომლის ტანი ალჟირია, ხოლო ფრთები - მაროკო და ტუნისი“.
ალჟირს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ტუნისი, აღმოსავლეთით ლიბია, დასავლეთით მაროკო, სამხრეთ-დასავლეთით დასავლეთი საჰარა, მავრიტანია და მალი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ნიგერი, ჩრდილოეთით კი — ხმელთაშუა ზღვა. მისი ფართობი დაახლოებით 2 400 000 კვადრატული კილომეტრია. დედაქალაქია ალჟირი ალ-ჯაზაირი. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქი-ნავსადგური, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის შორეულ ჩრდილოეთით, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე.მოსახლეობის რაოდენობით, რომელიც 43 600 000-ია (2020 მონაც.)  ალჟირი  მერვე ადგილზეა აფრიკის კონტინენტზე.
ალჟირი არის არაბული ქვეყნების ლიგის, გაეროს, აფრიკის კავშირისა და ოპეკის წევრი ქვეყანა.
ისტორია
თანამედროვე ალჟირის ტერიტორიაზე პირველყოფილი ადამიანი ჯერ კიდევ 300-400 ათასი წლის წინათ ცხოვრობდა. უძველეს დროში თანამედროვე ალჟირის ტერიტორია დასახლებული იყო ძველი ლიბიური ტომებით. ძვ. წ. XII საუკუნეში ალჟირის ტერიტორიაზე გაჩნდა პირველი ფინიკიური კოლონიები. ძვ. წ. III საუკუნეში წარმოიქმნა მასესილებისა და მასილების ძლიერი ტომთაშორისი კავშირები, რომელთაც ბელადები-აგელიდები მეთაურობდნენ. ძვ. წ. 202 წელს მასილების აგელიდმა მასინისამ გააერთიანა ორივე კავშირი ერთიან ნუმიდიის სახელმწიფოდ, რომლის დედაქალაქი გახდა კირტა (ახლანდელი კონსტანტინი). ნუმიდია კართაგენს წარმატებით ებრძოდა, მაგრამ ძვ. წ. 146 წელს კართაგენი რომაელებმა დაიპყრეს, შეიჭრნენ ნუმიდიაში და მეფე იუგურთა (მეფობდა. დაახლოებით ძვ. წ. 116-105 წლებში) დაამარცხეს, ნუმიდია დაიმორჩილეს და ძვ. წ. 46 წელს გადააქციეს რომის პროვინციად. ნუმიდიაში რომაული კულტურა გავრცელდა, II ს-ში-ქრისტიანობა. 438 წელს ჩრდილოეთ აფრიკის სანაპირო ზოლი (თანამედროვე ალჟირის ტერიტორიის ჩათვლით) ქვეყანა დაიპყრეს ვანდალებმა. 439 წელს შეიქმნა ალანებისა და ვანდალების სამეფო. 534 წელს თანამედროვე ალჟირის ნაწილი დაიპყრო ბიზანტიამ.
VII საუკუნეში, როდესაც მთელ ჩრდილო აფრიკაში გაბატონდნენ არაბები, ქვეყანა მოექცა არაბული სახალიფოს ფარგლებში. დაიწყო ალჟირის ძირითადი მოსახლეობის -ბერბერების არაბიზაციის ხანგრძლივი პროცესი. ბერბერებმა მიიღეს ისლამი, აითვისეს არაბული ენა.
VIII-XV სს-ში  ფეოდალურად დაქუცმაცებული ქვეყანა შედიოდა სხვადასხვა არაბ.სახელმწიფოთა შემადგენლობაში. VIII-X სს-ში ემორჩილებოდა თლემსენისა და ტაჰირთის ხარიჯიტთა საამიროებს. 761-909 წლებში ალჟირის ტერიტორიაზე არსებობდა აბადიტების მიერ დაარსებული რუსტამიდების სახელმწიფო. ფატიმიდების დარტყმის შედეგად .მისი დაცემის შემდეგ დევნილებმა შექმნეს შუასაუკუნობრივი სახელმწიფო მზაბი საჰარაში.
944 წელს ბერბერების თავადმა ბოლოგინ იბნ ზირიმ დააარსა ქალაქი ელ-ჯაზაირი (თანამედროვე დედაქალაქი ალჟირი). ზირის შთამომავლები ქვეყანას სათავეში ედგნენ 1148 წლამდე. ფატიმიდების შემდგომ იყვნენ ზირიადები. 1014-1152 წლებში ტერიტორიის გარკვეულ ნაწილს ჰამადიდები მართავდნენ.
XI ს-ში ა-ის ტერიტორიაზე ორი დიდი არაბული ტომის -ბანუ ჰილალისა და ბანუ სულაიმის შეჭრამ დააჩქარა ალჟირის არაბიზაციის პროცესი. XI-XIII სს-ში ა-ის ტერიტორია დაიმორჩილეს ალმორავიდებმა და ალმოჰადებმა,
1148-1269 წლებში ალჟირს ალმოჰადების დინასტია მართავს, მათი მმართველობის შემდეგ ქვეყანა იშლება რამდენიმე წვრილ სახელმწიფოდ. XIII-XVI სს-ში -ზაიანიდებis (აბდალვადიდები) მმართველობა(დედაქალაქი თლემსენი). დროდადრო ქვეყნის ტერიტორიაზე იჭრებოდნენ ტუნისისა და მაროკოს მბრძანებლები.
1492 წელს ქვეყანაში დასახლდნენ ესპანეთიდან დევნილი მავრები და ებრაელები, რომლებიც თავს ირჩენენ მეკობრეობით. ამის გამო არაგონის მეფე ფერდინანდ II თავს დაესხა მათ, 1506 წელს დაიპყრო ქალაქი ბუჟია,.მერს ალ-ქაბირი(1505), ორანი (1509), ალჟირი (1510) და სხვ. 1518 წლისათვის ესპანელებმა ხელში ჩაიგდეს ალჟირის მთელი სანაპირო, ადგილობრივმა ფეოდალებმა და ვაჭრებმა დახმარებისათვის მიმართეს სახელგანთქმულ მეკობრეებს ძმებს -არუჯს და ხაირ ალ-დინ ბარბაროსას; მათ 1515 წელს დაიმორჩილეს ალჟირი. ხაირ ალ-დინმა ა-ის ტერიტორიიდან განდევნა ესპანელები, გააერთიანა ქვეყანა, ხელთ იგდო ძალაუფლება (1519-46), აღიარა ოსმალეთის სულთნის უზენაესი ხელისუფლება და დაინიშნა ქვეყნის მმართველად -ბეგლარბეგად. XVI ს-ის მეორე ნახევრიდან  ოსმალეთის საფაშო (ფაშალიქი) იყო. იყოფოდა 3 ბეილიქად: კონსტანტინა, ტიტერი (მედეა) და მასკარა (ორანი).ხაირ ალ-დინისა და მისი მომდევნო მმართველების დროს ალჟირი ცალკე ადმინისტრაციულ -ტერიტორიულ ერთეულად იქცა.
. ალჟირელი მეკობრეები დიდად ავიწროებდნენ ქრისტიანებს ხმელთაშუა ზღვაზე,ვაჭრობდნენ მონებით, რაც ალჟირსა და ევროპის ქრისტიანულ სახელმწიფოებს სორის იწვევდა მუდმივ ომებს. XVII ს. შუახანებში ალჟირის დიდკაცობამ შეძლო ოსმალეთის ფაშის ხელისუფლების შეზღუდვა. მათი არჩეული წინამძღოლი -დეი ფაშასთან ერთად მართავდა ალჟირს. 1711 წელს დეი ბაბა ალიმ გააძევა ოსმალეთის უკანასკნელი ფაშა და ალჟირი ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. ევროპის სახელმწიფოებმა ცნეს მისი სუვერენიტეტი. ალჟირი ეკონომიკურად აღორძინდა. XVIII-XIX სს. მიჯნაზე გაძლიერდა ქვეყნის ფეოდალური დაქუცმაცების პროცესი, რამაც დეების სახელმწიფო დაქვეითების გზაზე დააყენა.
XIX საუკუნიდან დაიწყო ფრანგული კოლონიზაცია.1830 წლის ივნისში ალჟირში საფრანგეთის ჯარი შეიჭრა, დაამარცხა დეის ლაშქარი და 5 ივლისს ხელთ იგდო დედაქალაქი ალჟირი. საფრანგეთის სამხედრო ექსპანსიას ალჟირის მოსახლეობამ უპასუხა შეიარაღებული აჯანყებებით. ქვეყნის შიდა ოლქებში მცხოვრები ტომების აჯანყებას სათავეში ჩაუდგა ამირა აბდ ალ კადირი. აჯანყება 1847 წელს ფრანგებმა ჩაახშვეს. 1848 წელს ქვეყანა გამოცხადდა საფრანგეთის ტერიტორიად და დაიყო დეპარტამენტებად, რომელთაც სათავეში პრეფექტები ჩაუდგნენ. პრეფექტები ემორჩილებოდნენ გენერალ-გუბერნატორს.
. მალე ახალი ანტიფრანგული აჯანყებები დაიწყო (1849 წელს ზააჯის ოაზისის ოლქში, 1852-ლალუატში, 1864-67 ულად სიდი შეიხის ტომთა აჯანყება, 1871-1872 წწ. 200-ზე მეტი ტომის აჯანყება მუჰამად მუკრანის მეთაურობით. 1881 წელს ულად სიდი შეიხის ტომების მეორე აჯანყება). 1852-1870 წლებში ფრანგებმა დაიმორჩილეს მთიანი კაბილია და სამხრეთ ალჟირი. ამერიკელი ისტორიკოსი ბენედიქტ კიერმანი  წერდა: „1875 წლისათვის საფრანგეთის მიერ ქვეყნის დაპყრობა დასრულებული იყო. ომმა  1830 წლიდან დაახლოებით 825,000 მკვიდრი ალჟირელი შეიწირა.“ საფრანგეთის დანაკარგი 1831-51 წლებში იყო 92,329 ადამიანი და 3,336 მოკლული იყო აცქიაზე. საფრანგეთის მოსახლეობა, რომელიც დაახლოებით 2.9 მილიონი იყო 1872 წელს, 1860 წელს მიაღწია 11 მილიონს. საფრანგეთის პოლიტიკა მიმართული იყო ქვეყნის „ცივილიზაციაზე“. მონებით ვაჭრობა და მეკობრეობა შეწყდა საფრანგეთის დაპყრობის შემდეგ. ფრანგების მიერ ალჟირის დაპყრობას გარკვეული დრო დასჭირდა და მნიშვნელოვანი სისხლისღვრა მოჰყვა. ძალადობისა და დაავადების- ეპიდემიების ერთობლიობამ განაპირობა ალჟირის მკვიდრი მოსახლეობის შემცირება თითქმის ერთი მესამედით 1830 წლიდან 1872 წლამდე. ამ პერიოდის განმავლობაში შეიქმნა მცირე, მაგრამ გავლენიანი ფრანგულენოვანი მკვიდრი ელიტა, რომელიც შედგებოდა ბერბერებისაგან, ძირითადად კაბილებისგან. შედეგად, საფრანგეთის მთავრობამ ხელი შეუწყო კაბილებს. სკოლების დაახლოებით 80% აშენდა  კაბილებისთვის.
1848 წლიდან დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, საფრანგეთი მართავდა ალჟირის ხმელთაშუა ზღვის მთელ რეგიონს. ალჟირი გახდა ასობით ათასი ევროპელი ემიგრანტის საცხოვრებელი ადგილი. 1825 და 1847 წლებში ალჟირში ემიგრაციაში 50,000 ფრანგი  წავიდა. ბევრი ევროპელი დასახლდა ორანში და ალჟირში და უკვე მე –20 საუკუნის დასაწყისში ისინი ორივე ქალაქში მოსახლეობის   უმრავლესობას წარმოადგენდნენ.
1905-06 წლებში ალჟირელთა საპროტესტო მოძრაობამ  ახალი ძალით იფეთქა. ინტელიგენციისა და ეროვნული ბურჟუაზიის წარმომადგენლებმა -ახალგაზრდა ალჟირელების ორგანიზაციებმა მოითხოვეს მკვიდრი მოსახლეობისათვის პოლიტიკური უფლებების მინიჭება.
მეორე მსოფლიო ომის დროს საფრანგეთის კაპიტულაციის შემდეგ ალჟირი გერმანიისა და იტალიისათვის საკვებისა და ნედლეულის წყარო ხდება. 1942 წლის ნოემბერში ალჟირში ინგლის-ამერიკის ჯარებმა დაიკავეს. მოკავშირეებთან ერთად საფრანგეთის ჯარიც იბრძოდა, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შედგებოდა საფრანგეთის აფრიკული კოლონიების მკვიდრთაგან, მათ შორის, ალჟირელებისგან. 1943 წელს ალჟირში შეიქმნა საფრანგეთის ეროვნული განთავისუფლების კომიტეტი (სეგკ), რომელმაც აღუთქვა ალჟირელებს მდგომარეობის გაუმჯობესება, თუმცა არ შეასრულა პირობა. ომის შემდეგ ქვეყანაში აქტიურდება განმათავისუფლებელი მოძრაობა. 1954 წელს ჩამოყალიბდა ეროვნულ განმათავისუფლებელი ფრონტი (ეგფ).
1954 წლის 1 ნოემბერს ალჟირის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ოლქებში იფეთქა აჯანყებამ ეგფ-ს მეთაურობით, რომელმაც მთელი ქვეყანა მოიცვა. შეიქმნა ეროვნული განთავისუფლების არმია (ეგა). 1956 წლის აგვისტოში ეგფ-ის კონგრესზე მიიღეს პროგრამა, რომელიც მოითხოვდა ალჟირის განთავისუფლებას.
ალჟირმა საფრანგეთისაგან სრული დამოუკიდებლობა მოიპოვა ევიენის 1962 წლის მარტის შეთანხმებებისა და 1962 წლის 1 ივლისის თვითგამორკვევის რეფერენდუმის შემდეგ. ალჟირის დამოუკიდებლობა გამოცხადდა 1962 წლის 3 ივლისს, ხოლო 5 ივლისი არცეული იქნა ქვეყნის დამოუკიდებლობის დღედ.
დამოუკიდებელ ალჟირის პირველ მთავრობას. სათავეში ჩაუდგა ეროვნულ განმათავისუფლებელი ფრონტის (ეგფ) ლიდერი აჰმედ ბენ ბელა. 1965 წელს განხორციელდა სამხედრო გადატრიალება და ხელისუფლებაში მოვიდა ჰუარი ბუმედიენი. თავდაცვის მინისტრი და ბენ ბელას ყოფილი თანამოაზრე. მომდევნო 25 წელი ალჟირისთვის შედარებითი სტაბილურობის პერიოდად იქცა. ქვეყანაში დამყარდა ერთპარტიული სისტემა. 1979-1992 წლებში პრეზიდენტია შადლი ბენჯედიდი. 1989 წლიდან გამოჩნდა შეზღუდული პოლიტიკური პლურალიზმის ნიშნები. 1990 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა ისლამურმა ფუნდამენტალისტურმა ფრონტმა. ისლამისტების გააქტიურებას მოჰყვა სამხედროთა მოსვლა ხელისუფლებაში: ქვეყანას მართავდნენ მუჰამედ ბუდიაფი (1992-1993), ალი ჰუსეინ კაფი (1993-1994), ლიამინ ზერუალი (1994-1999). მას შემდეგ სამხედრო ხელისუფლებისა და ისლამისტი რადიკალების დაპირისპირება, რომელიც ხშირად სისხლიან კონფლიქტებში გადადის, ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრების საფუძვლად იქცა. 1999 წლიდან ქვეყნის პრეზიდენტია ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი აბდელაზიზ ბუტეფლიკა. 2001 წლის გაზაფხულიდან ქვეყნის პოლიტიკური ვითარება გართულდა კაბილიის (რეგიონი უმეტესად ბერბერი მოსახლეობით ქვეყნის დედაქალაქის აღმოსავლეთით) კრიზისის შედეგად. ბერბერების მასობრივი გამოსვლები ჟანდარმერიის (შინაგანი ჯარები) მიერ იქნა ჩახშობილი. არაოფიციალური მონაცემებით დაიღუპა 60  და დაშავდა ორი ათასი ადამიანი. მთავრობის სასტიკმა რეპრესიებმა გამოიწვია სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის მასობრივი აქციები, რის შედეგადაც შეიქმნა ბერბერული რაიონების არაფორმალური მმართველობის ორგანოები - კაბილიის საკოორდინაციო საბჭოს სოფლის კომიტეტები, რომელთა ერთ-ერთი მოთხოვნა გახდა ბერბერული ენისათვის მეორე სახელმწიფო ენის (არაბული ენის შემდეგ) სტატუსის მინიჭება.
2001 წლის ოქტომბერში, ბერბერი ახალგაზრდობის მრავალთვიანი გამოსვლების შემდეგ, ოფიციალურად იქნა აღიარებული ბერბერული ენა და ამ ეთნიკური უმცირესობის პოლიტიკური და კულტურული უფლებები.
2004 წლის აპრილში. აბდელ აზიზ ბუტეფლიკას ხელმეორედ გამარჯვების შემდეგ გამოცხადდა ნაწილობრივი ამნისტია, რომლის თანახმად აჯანყებულებს გარანტირებული ექნებოდათ პატიება, თუ ნებაყოფლობით განიარაღდებოდნენ და ჩაბარდებოდნენ.
2005 წლის სექტემბერში საყოველთაო სახალხო რეფერენდუმზე დამტკიცდა სამთავრობო პროექტი „მშვიდობისა და თანხმობის ქარტია“, რომელიც ითვალისწინებდა ყოფილი ბანდფორმირებების წევრების ამნისტიას, რომლებიც შეწყვეტენ შეიარაღებულ ბრძოლას ხელისუფლების წინააღმდეგ და სურთ დაუბრუნდნენ მშვიდობიან ცხოვრებას. თუმცა ქვეყნის უმსხვილესმა ისლამურმა დაჯგუფებამ „სალაფიტების ქადაგებისა და ჯიჰადის ჯგუფმა“ (დაახლ. 1000 ბოევიკი), რომელიც შეუერთდა 2004 წელს საერთაშორისო ტერორისტულ ორგანიზაცია ალ ქაიდას, უარი განაცხადა პროექტში მონაწილეობაზე.
2006 წლის ოქტომბერში „სალაფიტების ქადაგებისა და ჯიჰადის ჯგუფის“ ლიდერმა აბუ მუსაბ აბდელ ვუდუდმა გამოაცხადა „ამერიკის შეერთებული შტატებისა და დასავლეთის ინტერესების წინააღმდეგ არაბული მაღრიბის რეგიონში მრავალწლიანი ომის“ დასაწყისი.
2009 წლის სექტემბერში ქვეყნის პრეზიდენტად მესამე ვადით არჩეული იქნა აბდელ აზიზ ბუტეფლიკა.
ალჟირი არაბული გაზაფხულის პერიოდში - ალჟირში არეულობა დაიწყო 2010 წლის დეკემბრის დასაწყისში, უფრო ადრე, ვიდრე ტუნისში, რაც გამოწვეული იყო უმუშევრობით, ალჟირელი ახალგაზრდების ცუდი მდგომარეობით,    საცხოვრებლი პირობების არქონით. მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სურსათის ფასების მკვეთრმა ზრდამ, რამაც დარტყმა მიაყენა ღარიბ ფენას. უფრო გაძლიერდა ტუნისის რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ და შესამჩნევი მასშტაბები 2011 წლის 1 იანვრიდან მიიღო. შედეგად პრეზიდენტმა ბუტეფლიკამ გამოაცხადა უახლოეს მომავალში რეფორმების დასაწყისი და საგანგებო მდგომარეობის (1992 წლიდან) გაუქმება. არაბული გაზაფხულის პერიოდში ქვეყანაში მასობრივი დემონსტრაციებიs შედეგად პრეზიდენტმა 2011 წლის 3 თებერვალს განაცხადა 19-წლიანი საგანგებო მდგომარეობის გაუქმების შესახებ.
2019 წლის პროტესტი - 2019 წლის თებერვალში ალჟირში მასობრივი დემონსტრაციები დაიწყო, რაც გამოწვეული იყო 82  წლის პრეზიდენტ აბდალ აზიზ ბუტეფლიკას მიერ თავისი კანდიდატური მეხუთე ვადით წამოყენებით. საპროტესტო ტალღის შედეგად ბუტეფლიკა იძულებული გახდა უარი ეთქვა არჩევნებში მონაწილეობაზე,  არჩევნების ვადა გადაწია შედარებით გვიანი პერიოდისათვის და მოიწვია ალჟირის საყოველთაო ნაციონალური კონფერენცია ახალ კონსტიტუციაზე სამუშაოდ, რომლის თანახმადაც ჩატარდება რეფერენდუმი.
გეოგრაფია
მინი|მარცხნივ ალჟირი აფრიკის კონტინენტის ერთ-ერთი უდიდესი ქვეყანაა, რომელიც ჩრდილოეთ აფრიკაში, მაროკოსა და ტუნისს შორის მდებარეობს. ფართობი: 2 381 740 კვ. კმ. ტერიტორიის 80 % უდაბნოს უჭირავს.
ეკონომიკა
1950-იან წლებში აღმოჩენილ იქნა ნავთობისა და გაზის საბადოები, რომლის ექპორტით ზღვით ხდება საფრანგეთსა და იტალიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:არაბულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ილია კარპოვი
ილია სპირიდონის ძე კარპოვი (დ. 1909, ტფილისი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
ბიოგრაფია
ილია კარპოვი დაიბადა 1909 წელს თბილისში, მუშის ოჯახში. 1916 წელს შევიდა უმაღლეს დაწყებით სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1920 წელს. 1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამთავრების შემდეგ მუშაობდა შიკრიკად ტყვიამფრქვეველთა კურსებზე. შემდეგ 1924 წლამდე სწავლობდა საშუალო სკოლაში. ხელობის შესწავლის მიზნით კარპოვი შევიდა კამოს სახელობის საქარხნო-საფაბრიკო სასწავლებელში, რომელსაც 1928 წელს ამთავრებს. ხელობის შესწავლის შემდეგ კარპოვმა 4 წლის განმავლობაში ზეინკლად იმუშავა ორჯონიკიძის სახელობის მექანიკურ ქარხანაში და სამხედრო საწყობში, რომლის პარალელურად დაამთავრა მუშფაკი და 1932 წელს შევიდა თბილისის ინდუსტრიალური ინსტიტუტის ელექტროტექნიკურ განყოფულებაზე, რომელიც დაამთავრა 1937 წელს.
1937 წელს საქართველოს კპ (ბ) ცაკის გადაწყვეტილებით ილია კარპოვი გაგზავნილი იყო სოხუმში სოხუმჰესის მშენებლობის უფროსის თანამდებობაზე.
1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად სოხუმის რაიონის ანდრეევკის №50 საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
პარიშევე
პარიშევე (Паришеве) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ხერსონის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 112 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხერსონის რაიონის სოფლები
მარჯნის ზღვა
სქოლიო
კატეგორია:მარჯნის ზღვა კატეგორია:წყნარი ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
ტორფის ხავსები
ტორფის ხავსები სფაგნუმი (Sphagnum) — ღეროფოთლოვანი ხავსების კლასის სფაგნიდების (Sphagnidae) ქვეკლასის ერთადერთი გვარი.
აერთიანებს 320 სახეობას. საქართველოში გვხვდება 26 სახეობა. უმთავრესად ჭაობის ხავსებია, დიდი ზომის, მოთეთრო-მომწვანო, რუხი ან მოწითალო. ღეროს არ აქვს რიზოიდები, ტოტისა და ღეროს ფოთლები უძარღვოა, შეიცავს ქლოროფილიან და წყლის შემცველ (ჰიალინურ) უჯრედებს.
იზრდება ხშირი და მკვრივი კორდების სახით. ქმნის სფაგნუმიან ჭაობებს, რომელთაც განსაკუთრებით დიდი ფართობი უკავიათ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში. საქართველოში გვხვდება კოლხეთსა და მთიანეთში (ძირითადად Sphagnum cuspidatum, Sphagnum centrale, Sphagnum palustre და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ხავსისნაირნი
ჰოუმ-რულის ჩანჩქერი
ჰოუმ-რულის ჩანჩქერი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კუკთაუნის სიახლოვეს. ჰომ რულის ჩანჩქერიდან 8 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1521 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კუინზლენდის ჩანჩქერები
სან-გაბრიელი (ბაია)
სან-გაბრიელი (São Gabriel) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 427 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 199.498 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.36 კმ²-ზე.
ზალცბურგის მხარე
ზალცბურგის მხარე (Land Salzburg, Salzburger Land, Såizburg, Såizburga Lãnd) — ფედერალური მხარე ავსტრიაში. დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქია ზალცბურგი. მოსახლეობა - 515 ათასი.
მსხვილი ქალაქები
ზალცბურგის მუნიციპალიტეტები ქალაქის სტატუსით:
ვალს-ზიცენჰაიმის მუნიციპალიტეტს მიუხედავად 12,000 მაცხოვრებლისა არ აქვს ქალაქის სტატუსი. ის ცნობილია როგორც 'ავსტრიის უდიდესი სოფელი'.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის მხარეები
პანტიკო თორდია
1967 წელს დაამთავრა ქ. სარატოვის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (რუსეთი) თვითმფრინავმშენებლობის ფაკულტეტი.
იმავე წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის დიმიტროვის სახელობის საავიაციო ქარხანაში ინჟინრად, 1978 წლიდან იყო ამავე ქარხნის დირექტორი, 1985–1991 წლებში სახელშეცვლილი ქარხნის თბილისის საავიაციო საწარმოო გაერთიანების გენერალური დირექტორი, 1991–1992 წლებში საქართველოს სსრ მრეწველობის მინისტრის მოადგილე, 1993–1998 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის მრჩეველი, 1998 წელს ისევ თბილისის სახელმწიფო საავიაციო საწარმოო გაერთიანების, 2000 წლიდან კი–შპს „თბილავიამშენის“ გენერალური დირექტორი, 2008–2013 წლებში შპს „თბილავიამშენის“ დირექტორი. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ქარხანაში დაიწყო რეაქტიული მოიერიშე სუ-25 თვითმფრინავების, მისი მოდიფიკაციებისა და „ჰაერი-ჰაერი“ კლასის მართვადი რაკეტების სერიული წარმოება. მისივე თაოსნობით ჩატარდა საწარმოს ტექნიკური გადაიარაღების, კომპიუტერიზაციისა და რესტრუქტურიზაციის პროცესები. პანტიკო თოდრია არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, რაციონალიზატორული წინადადებისა და არაერთი გამოგონების ავტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2000) კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები პ
Lasioglossum basilautum
Lasioglossum basilautum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1910 წელს.
სქოლიო
basilautum
დობლოუგის პრემია
დობლუგის პრემია (შვედ. Doblougska priset, ნორვ. Doblougprisen) — ლიტერატურული პრემია მხატვრული ლიტერატურისთვის, რომელიც ნორვეგიელი ბიზნესმენისა და ქველმოქმედის ბირგერ დობლუგის (1881–1944) სახელს ატარებს. დობლოუგის პრემიას 1951 წლიდან, ყოველწლიურად, ივნისის დასაწყისში ანიჭებს შვედეთის აკადემია ორ (შვედურ და ნორვეგიულ) ლიტერატურულ ნაწარმოებს. 1985 წლიდან პრემია ორ შვედურ და ორ ნორვეგიულ ნაწარმოებს ენიჭება.
სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოები კატეგორია:შვედეთის აკადემია კატეგორია:პრემიები კატეგორია:შვედური ლიტერატურული ჯილდოები‎ კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ძველები (ვარსკვლავთკარიბჭე)
ირმის ნახტომში მათ ძველებს, პეგასის გალაქტიკაში მცხოვრები ადამიანები მათ წინაპრებს, ხოლო რეიფები ლანტეელებს ეძახიან. საკუთარ თავს ისინი ხანდახან ანკვიტასად ასახელებენ თავიანთ ენაზე.
ძველები და ორაები
მილიონობით წლის წინ, ადამიანთა პირველი ევოლუცია ალტერანები, რომლებიც შორეულ გალაქტიკაში ცხოვრობდნენ და რომელთაც განვლეს ევოლუციური გზა ამაღლებამდე, ორად გაიხლიჩა — ორაებად და ძველებად; მანამდე ეს ჯგუფები ერთმანეთისაგან არ განსხვავდებოდნენ და ერთიან საზოგადოებაში ცხოვრობდნენ. ალტერანების საზოგადოებაში მოგვიანებით ფილოსოფიურ-მსოფლმხედველობრივმა განსხვავებებმა იჩინეს თავი. ორაები სულ უფრო და უფრო მგზნებარე მორწმუნეები გახდნენ, ხოლო ძველებმა კი უპირატესობა მიანიჭეს სამყაროს სამეცნიერო-რაციონალურ ხედვას. ორ ჯგუფს შორის ბზარი სულ უფრო და უფრო იზრდებოდა, რამაც ალტერანების ჯერ ორად გახლეჩა, შემდგომში კი ორაების მხრიდან ძველების ამოწყვეტის მცდელობა გამოიწვია. ორაების ძალმომრეობის წინააღმდეგ, ამელიუსად წოდებულმა ძველმა მოისურვა ჭეშმარიტების კიდობნის — სინამდვილის დამნახებელი ხელსაწყოს გამოყენება. ომის თავიდან ასაცილებლად ძველებმა მიატოვეს მშობლიური გალაქტიკა და ახალი სახლის ძებნას შეუდგნენ.
ათასობით წლის შემდეგ, ძველებმა აღმოაჩინეს ირმის ნახტომი, სადაც უზარმაზარი იმპერია შექმნეს. ძველებმა ააგეს ვარსკვლავთკარიბჭეები გალაქტიკის მრავალ პლანეტაზე, რომლებიც მათ აითვისეს. მათ მიერ ათვისებულ პლანეტათა რიცხვში შედიოდა დედამიწაც, რომელსაც ტერა უწოდეს. დედამიწის სტატუსი ძველთა იმპერიაში ბოლომდე ნათელი არ არის; ვინაიდან SG-1-ის მიერ გალაქტიკაში აღმოჩენილი დედამიწის თავდაპირველი ვარსკვლავთკარიბჭე ყველა ცნობილ ვარსკვლავთკარიბჭეზე უფრო ძველია, შეიძლება ვიფიქროთ, რომ დედამიწა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პლანეტა უნდა ყოფილიყო. დედამიწის მნიშვნელობაზე მიგვითითებს ისიც, რომ დედამიწაზე იმყოფებოდა მათი მფრინავი ქალაქი ატლანტიდა (ვარსკვლავთკარიბჭე) მის პეგასში გაფრენამდე და რომ რეიფებთან დამარცხების შემდეგ მათი შთამომავლობა დედამიწაზე დაბრუნდა. ირმის ნახტომში ძველების მიერ ათვისებული სხვა მნიშვნელოვანი პლანეტებია პროკლარუშ ტაონასი, ვალოს კორი და დაკარა.
მიუხედავად ძველების სხვა გალაქტიკაში გადახვეწისა, როგორც ჩანს, მათ მაინც შეინარჩუნეს კავშირი თავიანთ თანამოძმეებთან, ამას მოწმობს ორივე გალქტიკაში ნაპოვნი შორი კავშირგაბმულობის მოწყობილობა. უკვე ირმის ნახტომში მცხოვრებ ძველებს რამდენიმე მილიონი წლის წინ უცნობი სენი, ჟამი მოედოთ და მრავალი მათგანი დაიხოცა, ნაწილი კი ცოდნისა და სიბრძნის წყალობით ამაღლდა. ჟამის თავიდან ასაცილებლად, რომელმაც თითქმის მთლიანად გაანადგურა მათი ცივილიზაცია ირმის ნახტომში, ზოგიერთმა ძველმა, როგორც ჩანს, სცადა დროში უკუმოგზაურობა მაგრამ ამაოდ. ცოცხლად დარჩენილი ძველები თავიანთი მფრინავი ქალაქით ატლანტიდით პეგასის გალაქტიკაში გაერიდნენ სენს. ვინაიდან ამ სენის სიმპტომები ძალიან ჰგავს ქადაგთა მიერ ურწმუნოებში გავრცელებული ინფექციის სიმპტომებს, დანიელ ჯექსონმა გამოთქვა მოსაზრება, რომ ძველები ორაებმა დაასნებოვნეს, რადგან ისინი ძველებს კვლავ მტრებად თვლიდნენ. ანუბისის თქმით, პეგასის გალაქტიკაში გადახვეწამდე ძველებმა სცადეს სიცოცხლის კვლავ აღმოცენება ჟამისაგან გაუკაცრიელებულ ირმის ნახტომში დაკარის ზეიარაღის გამოყენებით. კაცობრიობის თანამედროვე ევოლუცია ამ ცდის შედეგი უნდა იყოს.
ძველები პეგასის გალაქტიკაში
რამდენიმე მილიონი წლის წინ ძველების ნაწილი თავისი მფრინავი ქალაქით ატლანტიდით პეგასის გალაქტიკაში გადაიხვეწა. ეს გამოწვეული უნდა ყოფილიყო დაავადება ჟამის თავიდან აცილების სურვილით, რომელიც იმ დროს ანადგურებდა მათ ცივილიზაციას ირმის ნახტომში. ანტარქტიკაში ნაპოვნი გაყინული ძველი აიიანა, რომელიც ძველებმა თან არ წაიყვანეს პეგასისის გალაქტიკაში და რომელიც ამ სენით დაავადებული აღმოჩნდა, ამყარებს დოქტიორ ჯექსონის ამ მოსაზრებას (მე-6 სეზონის მე-4 სერია: „გაყინული“).
პეგასის გალაქტიკაში მისვლის შემდეგ ძველები დასახლდნენ პლანეტაზე რომელსაც უწოდეს ლანტეა და თავის თავსაც ლანტეელები უწოდეს (ატლანტიდის ექსპედიციის მონაწილენი მათ ატლანტებსაც უწოდებენ; პეგასის გალაქტიკის მცხოვრებლები კი ატლანტებად ხშირად ატლანტიდის ექსპედიციის წევრებს მოიხსენებდნენ). პეგასის გალაქტიკა ძველებს გონიერი სიცოხლის გარეშე დახვდათ და ამიტომ მათ დაიწყეს გალაქტიკაში ადამიანთა განსახლება და ახლადათვისებულიპლანეტები ერთმანეთთან ვარსკვლავთკარიბჭეებით დააკავშირეს. ძველები იცავდნენ ახლადდასახლებულ პლანეტებს, და იშვიათ შემთხვევებში, თავადაც სახლდებოდნენ ამ პლანეტებზე თავიანთი წარმოშობის გაუმხელად. პეგასის გალაქტიკაში ძველების მიერ განთესილი ადამიანები მათ „წინაპრებს“ უწოდებენ. პეგასის გალაქტიკის ათვისებისას ერთ-ერთ პლანეტაზე ძველები წააწყდნენ ხოჭოს, რომელსაც „ირატუსი“ უწოდეს და რომელსაც გასაოცარი განკურნების უნარი და შთამბეჭდავი იმუნიტეტი ახასიათებდა. ადამიანებით კვებისას ამ ორგანიზმმა სავარაუდოდ შეითვისა ადამიანის გენეტიკური ინფორმაცია და  რეიფებად განვითარდა, მიუხედავად იმისა, რომ უცნობია ამ განვითარების დეტალები, ძველები აღიარებდნენ თავის წილ პასუხისმგებლობას რეიფთა წარმოშობაში.
Tonite Let's All Make Love in London
Tonite Let's All Make Love in London (მოდით ამ საღამოს ლონდონში სიყვარულით დავკავდეთ) — მუსიკალური ალბომი, რომელიც შეიცავს პიტერ უაიტჰედის ამავე სახელწოდების ფილმში გაჟღერებულ სიმღერებს. ფილმი ეფუძნება ლონდონში გამართულ ფსიქოდელიურ კონცერტებს, სხვადასხვა ინტერვიუს და ჯგუფ პინკ ფლოიდის სტუდიურ ჩანაწერებს. გარდა ამისა, ფილმში ასევე გადაღებულები არიან: ჯონ ლენონი, იოკო ონო, ვანესა რედგრეივი, ლი მარვინი, ჯული კრისტი, ალენ გინზბერგი, ერიკ ბერდონი, მაიკლ კეინი და სხვები.
ძველები (ვარსკვლავთკარიბჭე)
ენა და დამწერლობა
პეგასელი ატოზიელები ლოცვისას ძველების ენას იყენებენ. ძველების ენასა და დამწერლობას იყენებენ აგრეთვე ორაები და მათი მიმდევრები, ეს იმითაა განპირობებული, რომ ორაები და ძველები ერთი და იმავე ხალხის შთამომავალია. რეიფების ენა, რომლებიც ხოჭო ირატუსის მიერ ძველების დნმ-ის შთანთქმისა და შერწყმის შედეგად წარმოიშვნენ, ძველების ენიდან წარმოქმნილი უნდა იყოს, შესაბამისად, ძველების ენის მცოდნისათვის რეიფულის გაგება საკმაოდ ადვილია.
Tonite Let's All Make Love in London
1990 წელს ლეიბლმა See For Miles Records გამოსცა საუნდტრეკის განსხვავებული ვერსია, დისკის Tonite Let's All Make Love in London ...Plus (ნომერი კატალოგში: SEEK 258) სახით. ალბომში შეტანილია იგივე კომპოზიციები, რაც ორიგინალურ ფირფიტაზე, თუმცა პინკ ფლოიდის Interstellar Overdrive წარმოდგენილია უფრო ვრცელი სახით (თავდაპირველად მისი ხანგრძლივობა მხოლოდ 3:02 იყო), 16:46 ხანგრძლივობით. დისკში ასევე შეტანილია Nick's Boogie (11:50), კიდევ ერთი იმპროვიზაცია. ჩანაწერი შეიცავს ფილმში შეტანილ ინტერვიუებსაც.
ძველები (ვარსკვლავთკარიბჭე)
ენა და დამწერლობა
ძველების ენა იყენებს უნიკალურ დამწერლობას, რომელსაც დედამიწაზე ბადალი არ მოეპოვება. ალტერანული ასოები ოთხკუთხედებს მიაგვანან და ძირითადი მართი კუთხეებისაგან შედგებიან. ანბანი 25 ასოს და 10 ციფრს შეიცავს. ცნობილია აგრეთევე, რომ ძველები რვაობით სისტემასაც იყენებდნენ. დაზუსტებით არაა ცნობილი, თუ როგორ იყენებდენ ძველები ასო-ნიშნებს, თუმცაღა ცნობილია, რომ ზოგ სიმბოლოს შეიძლება განსხვავებული მნიშვნელობა ჰქონდეს ზევიდან ქვევით კითხვისას. ძველების სიტყვების წარმოთქმა საგრძნობლად იცვლებოდა მისი გამოყენების ათასწლეულების მანძილზე.
Tonite Let's All Make Love in London
Tonite Let's All Make Love in London...Plus-ის პრომოკამპანიის ფარგლებში გამოიცა დისკი მხოლოდ პინკ ფლოიდის კომპოზიციებით და ინტერვიუებით მაიკლ კეინთან და ლი მარვინთან. თუმცა ამ გამოცემას ახლდა წარწერა 'Mini Promotion - CD Sampler' (მინი-პრომოუშენი - კომპაქტ-დისკის ნიმუში), სინამდვილეში ეს იყო ოფიციალური სრულყოფილი გამოცემა, რომელიც მუსიკალურ მაღაზიებშიც იყიდებოდა. ორივე ინტერვიუ ინდექსირებულია ერთ ტრეკად, თუმცა ბუკლეტზე ორივე მითითებულია ცალ-ცალკე.
ძველები (ვარსკვლავთკარიბჭე)
ტექნოლოგია
ძველების ტექნოლოგია ვარსკვლავთკარიბჭის სამყაროში ცნობილ ტექნოლგიებს შორის ყველაზე უფრო განვითარებულია და მას მხოლოდ ორაული ტექნოლოგია თუ უწევს მეტოქეობას. მათ ყველაზე დიდ ტექნოლოგიურ მიღწევად შეიძლება ჩაითვალოს ვარსკვლავთკარიბჭე და ატლანტისი.
Tonite Let's All Make Love in London
სქოლიო
კატეგორია:1968 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:პინკ ფლოიდის საუნდტრეკები კატეგორია:ალბომები ჯო ბოიდის პროდიუსერობით
ძველები (ვარსკვლავთკარიბჭე)
ტექნოლოგია
მრავალი ძველური მოწყობილობა ასამუშავებლად საჭიროებს ძტა-გენს (ძ – ძველური ტ – ტექნოლოგიის ა – აქტივაციის გენი), სხვებისათვის კი ასეთი გენი საჭიროა მხოლოდ გასააქტიურებლად და შემდეგ მისი გამოყენება ნებისმიერს შეუძლია.
ნულოვანი წერტილის მოდული
ნულოვანი წერტილის მოდული (შემოკლებით ნუწემი, Zero Point Module) გამოგონილი მოწყობილობაა ვარსკვლავთკარიბჭის სამყაროში. ნუწემი ენერგიის მძლავრი წყაროა და იგი ძველებმა შეჰქმნეს და, შესაბამისად, ფართოდ გამოიყენება ძველების სხვადასხვა მოწყობილობათა ენერგიით უზრუნველსაყოფად. ნუწემის მოქმედების პრინციპი ეფუძნება ნულოვან რხევებს — სხვა განზომილებათა ვაკუუმიდან ახდენს ენერგიის ამოწვლილვას (დოქტორმა როდნი მაკკეიმ ნუწეზე საუბრისას ერთხელ აღნიშნა, რომ იგი „შეიცავს მინიატურულ სამყაროს).
გამოყენება
ნულოვანი წერტილის მოდული გამოიყენება ძველების დიდი მოწყობილობებისათვის ენერგიის მისაწოდებლად. ნულოვანი წერტილის მოდული ერთადერთი საკმარისად მძლავრი კვების წყაროა, რომელსაც შეუძლია ენერგიით დააკმაყოფილოს ძველების საპლანეტო თავდაცვითი სისტემები, ძალური ველები (იხ. ატლანტისი) ან ვარსკვლავთკარიბჭე, როდესაც იგი სხვა გალაქტიკისაკენ ხსნის ჭიახვრელს.
კატეგორია:ვარსკვლავთკარიბჭე
პაროტშპიცე
მთაზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1863 წლის 16 აგვისტოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:იტალიის მთები
ტრაგაკანტი
ტრაგაკანტი, ტრაგანტი, ტრაგაკანტული ასტრაგალუსი (Tragacantha) — მცენარეთა ქვეგვარი პარკოსანთა ოჯახის ასტრაგალუსის გვარისა. ძლიერ დატოტვილი და ეკლიანი ბუჩქია, რომლის სიმაღლე 20—50 (100) სმ აღწევს.
250-მდე სახეობა უმთავრესად გავრცელებულია წინა და შუა აზიასა და კავკასიაში, რამდენიმე — ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საქართველოსათვის ცნობილი 6 სახეობიდან 1 საქართველოს ენდემია: (Tragacantha atenicus) და 1 კავკასიონისა  (Tragacantha  denudatus).
ტრაგაკანტის სახეობათა უმეტესობა იზრდება უდაბნოს, ველისა და ტყე-ბუჩქნარის სარტყლებში — მშრალ, როჭკიან, ზოგან წვრილმიწიან ადგილებზე. ქსეროფილური მცენარეულობის ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტია, ხშირად ქმნის ტრაგაკანტიანებს. მათი ღეროსა და ტოტების დასერვით იღებენ გუმფისს — გუმიტრაგაკანტს, რომელსაც საფეიქრო მრეწველობაში, ფარმაკოლოგიასა და პარფიუმერიაში იყენებენ. ტრაგაკანტებს ჭამს აქლემი, თხა და ცხვარი. წინა აზიაში ზოგან მისგან მიღებულ შაქარსაც ხმარობენ. ტრაგაკანტები ამაგრებენ სუბსტრატს და ანტიეროზიული მნიშვნელობა აქვთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
ახსარგინა (ერედვის მუნიციპალიტეტი)
ახსარგინა — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ცალბუდის (ლეხურის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ცხინვალიდან 28 კილომეტრი, გორიდან — 30 კილომეტრი.