cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რუსულ-ჩუქჩური ომები
ჩუკოტკის კოლონიზაცია
შესტაკოვი კი 1729 წელს ოხოტსკისკენ წავიდა, იგი აპირებდა დაუმორჩილებელი კორიაკების დაპყრობას, რომლებიც ოხოტის ზღვის ჩრდილო სანაპიროებზე ბინადრობდნენ, და შემდეგ ანადირში ჩასვლას. 1730 წლის 14 მარტს, მდინარე ეგაჩზე, შესტაკოვის რაზმს, რომელიც 20 კაზაკისგან, 113 იაკუტისგან, ტუნგუსებისგან და კორიაკებისგან შედგებოდა, თავს 2000 კაცანი ჩუქჩების რაზმი დაესხა. ბრძოლაში შესტაკოვი ყელში დაიჭრა და დაიღუპა, მისი რაზმის უმეტესობა დაიღუპა, დანარჩეები კი გაიქცნენ.
.ee
.ee — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ესტონეთისთვის.
რუსულ-ჩუქჩური ომები
ჩუკოტკის კოლონიზაცია
პავლუცკიმ 1736 წელს ისევ გაილაშქრა ჩუქჩების წინააღმდეგ. კაზაკების გადმოცემის თანახმად, დაუმორჩილებელ ჩუქჩებს უმოწყალოდ ხოცავდნენ. ბევრი ჩუქჩური ოჯახ თვითმკვლელობას არჩევდა დამორჩილებას.
.ee
რესურსები ინტერნეტში
ee კატეგორია:კომუნიკაციები ესტონეთში
რუსულ-ჩუქჩური ომები
ჩუკოტკის კოლონიზაცია
1740 წელს კაზაკი შიპიცინი თავისი რაზმით შეხვდა ჩუქჩების რაზმს. კაზაკმა ბრძოლას თავი აარიდა და ჩუქჩა უხუზესები ვითომა დამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის შეიტყუა თავის ბანაკში, სადაც ყველა მოკლა. ამავე წელს სენაატმა ოფიციალურად დაამტკიცა რუსეთის ასეთი პოლიტიკა. ამ წლის ბრძანების თანახმად, ჩუქჩები ყველა ხერხის გამოყენებით უნდა იძულებულები გაეხადათ გამხდარიყვნენ რუსეთის ქვეშერდომები. ხოლო 1742 წელს ირკუტსკის ვიცეგუბერნატორის შეთავაზებით, სენატმა ბრძანა დაუმორჩილებლები სრულიად გაენადგურებინათ. დანარჩენები კი იაკუტიაში გადაესახლებინათ. ამ ბრძანების შესრულება პლავუცკის დაევალა.
1744 - 1746 წლებში მან 400-650 ჯარისკაცთან ერთად სამჯერ გაილაშქრა ჩუკოტკაზე. ლაშქრობები უშედეგოდ დასრულდა. ჩუქჩებმა უარი თქვეს რუსებთან ღია შეტაკებებზე და ტუნდრას აფარებდნენ თავს. 1747 წელს სენატმა ისევ მოითხოვა ჩუქჩების სამხედრო ძალით დამორჩილება. ჩუქჩები თავს დაესხნენ კორიაკებს, რომლებიც ანადირის გარნიზონის ირმებს მწყემსავდნენ და მთელი ჯოგი გაიტაცეს. პლავუცკი 97 კაციანი რაზმით დაედევნა მათ. 14 მარტს იგი დაეწია ჩუქჩებს და თავს დაესხა. ჩუქჩებმა პირველივე გასროლის შემდეგ, არ აცალეს კაზაკებს გადაეტენათ თოფები, შეეტკინნენ მათ და დაამარცხეს. პლავუცკი, 40 კაზაკი და 11 კორიაკი დაიღუპნენ ბრძოლაში. ჩუქჩებმა ხელში ჩაიგდეს იარაღი, ტყვია-წამალი, 1 ზარბაზანი და ალამი.
პლაცუცკის რაზმის დამარცხებამ სენატს უბიძგა ანადირში დამატებითი ძალები გადაესროლა. რუსები უკვე ისე ენერგიულად აღარ ებრძოდნენ ჩუქჩებს. 1748 - 1755 წლებში სამჯერ მოხდა გალაშქრება მდინარე ანადირის სანაპირიოებზე, ნახევარკუნძულზე კი უკვე აღარ გადასულან. ჩუქჩები ერიდებოდნენ დიდ რუსულ რაზმებთან დაპირისპირებას. ისინი თავს ესხმობდნენ რუსების მოკავშირე იუკაგირებს და კორიაგებს, ასევე რუსების მცირე რაზმებს. 1754 წელს ისინი ანადირამდეც მივიდნენ, მაგრამ ბრძოლას თავი აარიდეს.
1750ანი წლების შუაში რუსებმა გააცობიერეს ჩუქჩებთან ომის უპერსპექტივობა. ანადირის ახალი მეთაური ივან შმალევი უკვე აღარ ცდილობდა ჩუქჩების სამხედრო ძალით დამორჩილებას. 1755 წელს მან დაიწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები, რამაც მომავალ წელს ის შედეგი გამოიღო, რომ, 1756 წელს ანადირში ჩუქჩების ერთ-ერთი კლანის მეთაური ჩამოვიდა და დათანხვდა ქვეშერდომობის მიღებაზე.
1760 წელს ანადირის მეთაურად დაინიშნა პოლკოვნიკი ფრიდრიხ პლენისნერი. მან სენატისადმი მიმართვაში ოფიციალურად განაცხადა რომ ჩუქჩების მოქცევაში არა მხოლოდ სამხედრო ძალა, არამედ მოლაპარაკებები და წაქეზებები უნდა იყოს გამოყენებული. 1763 წელს იგი ანადირში ჩავიდა და ვითარების გაცნობის შემდეგ, მან შესთავაზა ფორტის ლიკვიდია. მისი მთავარი არგუმენტი ის იყო, რომ ამ ფორტის მოქმედებისთვის დახარჯულია 1 381 007 რუბლი და 49 კაპიკი, ხოლო ამდენი წლის მანძილზე, არანაირი შედეგი მიღწეული არაა. სენატი დაეთანხმა ამას. 1764 წელს კი რუსეთის იმპერატორმა ეკატერინე IIმ ბრძანება გასცა დაეტოვებინათ ანადირი. ჯარების და მოსახლეობის გაყვანა ანადირიდან 1771 წლამდე გაგრძელდა, შემდეგ კი ფორტი დაინგრა. ანადირის ფორტის ლიკვიდაციით არა მხოლოდ შეწყდა ჩუქჩების წინააღმდეგ საომარი მოქმედებები, არამედ ნიშნავდა რუსეთის დამარცხებას.
ჩუკოტკის მშვიდობიანი ფორმალური დამორჩილება
რუსეთმა ჩუკოტკა სამხედრო მეთოდებით ვერ დაიმორჩილა, მაგრამ საბოლოოდ უარი არ უთქვია. 1778 წელს გიჟიგინის ციხესიმაგრის მეთაურმა ტიმოთე შმალევმა და მონათლულმა ჩუქჩამ ნიკოლოზ დაურკინმა ერთ-ერთ ჩუქჩა უხუცესთან დადეს ხელშეკრულება ჩუქჩების მიერ რუსეთის ქვეშერდომობის მიღებაზე. ამ მოლაპარაკებას არანაირი ძალა არ ჰქონდა, ვინაიდან ვრცელდებოდა მხოლოდ იმ ტომებზე ვინც ამ უხუცესის ავტორიტეტს აღიარებდნენ და იქამდე სანამ აღიარებდნენ. რეალურად კი XIX საუკუნეშიც ჩუქჩები ითვლებოდნენ დაუმორჩილებელ ერად, რომლებიც გადასახადს ისე და იმდენს იხდიდნენ როგორც მოისურვებდნენ და თუ მოისურვედნენ. XIX საუკუნის მიწურულს კი რუსი ეთნოგრაფი ვლადიმერ ბოგორაზი, წერდა რომ ჩუკოტკაზე არანაირი რუსული გავლენა არ შეინიშნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
ბაღდათის მუნიციპალიტეტის დროშა
ბაღდათის მუნიციპალიტეტის დროშა — ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ბაღდათის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2012 წლის 26 ოქტომბერს №84 დადგენილებით.
აღწერილობა
დროშის ქსოვილი გაყოფილია ვერტიკალურად ორ თანაბარ ნაწილად:
დროშის პროპორციაა 2:3.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტი
Long John Silver
Long John Silver — ამერიკული როკ-ჯგუფ Jefferson Airplane-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1972 წელს, ლეიბლზე RCA Victor.
სქოლიო
კატეგორია:Jefferson Airplane-ის ალბომები კატეგორია:1972 წლის ალბომები
შოკვე
შოკვე, ძველად ვილა-ტრიგო-დე-მორაისი (Chokwé) — ქალაქი მოზამბიკში. შედის გაზის პროვინციაში. მოსახლეობა — 61 666 ადამიანი (2008 წლის აღწერის მონაცემები). შოკვე მდებარეობს მაპუტუს ჩრდილოეთით 230 კმ-ში.
სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის ქალაქები კატეგორია:გაზის პროვინცია
დიფთონგი
დიფთონგი (ძველი ბერძნული: δίφθογγος (დიფთონგოს) — ორი ხმოვანი) — ორი განსხვავებული ხმოვნის ისეთი შეერთება, რომელიც გვაძლევს ერთ მარცვალს ერთ-ერთი ხმოვნის დასუსტების გზით. დიფთონგის მაგალითებია oi(ფრანგულში), ai და au(ინგლისურში). განარჩევენ ორი ტიპის დიფთონგს:
Rip It Up (სიმღერა)
Rip It Up — რობერტ ბლეკუელისა და ჯონ მარასკალკოს სიმღერა. ჩაიწერა 1956 წელს Bill Haley and his Comets-ის და ლიტლ რიჩარდის მიერ.
ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი იქნა სიმღერის საკუთარი ვერსია. იგი შეტანილია ალბომში Anthology 3, რომელიც გამოვიდა 1996 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1956 წლის სიმღერები
ჩაკმული
thumb|ქანდაკება ჩაკმულის ქანდაკება — მექსიკაში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ქალაქ ჩიჩენ-იცაში მდებარე მოემართა ტაძრის წვერზე ქვის შთამბეჭდავი ქანდაკებაა წამოწოლილი. ის დაახლოებით ახ. წ. 900-1050 წლებით თარიღდება და შესაძლოა ტოლტეკების წვიმის ღმერთს გამოხატავდეს. ქანდაკებას მკერდზე ჯამი უდევს, რომელშიც სავარაუდოდ რელიგიური ცერემონიების დროს მსხვერპლად შეწირული ადამიანის გულებს აწყობდნენ. ეს სახელი „ჩაქმული“ ფრანგმა არქეოლოგმა ოგიუსტ დე პლონჯენმა შეარქვა, რომელიც მე-19 საუკუნის 60-იან წლებში ჩიჩენ-იცას შეისწავლიდა. მისი მტკიცებით ეს სიტყვა ღმერთ-ვეფხვს ნიშნავდა. დღეს ამ ტიპის ყველა ქანდაკებას ჩაქმულებს უწოდებენ.
კატეგორია:ქანდაკებები კატეგორია:მაიას ცივილიზაცია
ალ-მანსური
აბუ ჯაფარ აბდ ალ-ლაჰ იბნ-მუჰამად ალ-მანსური ( ابو جعفر عبدالله ابن محمد المنصور) (დ. 705 — გ. 775) —  აბასიანთა დინასტიის ხალიფა 754-775 წლებში. აბასიანთა სახალიფოს დედაქალაქის – ბაღდადის – დამაარსებელი. გაატარა ადმინისტრაციულ-ფინანსური რეფორმები. ხელს უწყობდა ვაჭრობისა და ხელოსნობის განვითარებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:აბასიანთა ხალიფები კატეგორია:დაბადებული 705 კატეგორია:გარდაცვლილი 775 კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
ედლაი სტივენსონი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ედლაი სტივენსონი (Adlai Stevenson) შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იმანუელ კანტი
იმანუელ კანტი (Immanuel Kant; დ. 22 აპრილი 1724, კენიგსბერგი — გ. 12 თებერვალი 1804, იქვე) — გერმანელი ფილოსოფოსი, თანამედროვე ფილოსოფიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. გერმანული კლასიკური ფილოსოფიის, გერმანული იდეალიზმის ერთ-ერთი დამაარსებელი. მისი აზრები და იდეები დღესაც დიდ გავლენას ახდენს მეტაფიზიკის, ეპისტემოლოგიის, ეთიკის, პოლიტიკური ფილოსოფიისა და ესთეტიკის მიმართულებებით.
ბიოგრაფია
მინი|კანტის ბიუსტი [[ბელუ-ორიზონტიში, ბრაზილია]] იმანუელ კანტი დაიბადა 1724 წლის 22 აპრილს ქალაქ კიონიგსბერგში, ახლანდელ კალინინგრადში. სახელი დაარქვეს წმინდა იმანუელის პატივსაცემად. გარდაიცვალა იმავე ქალაქში 1804 წლის 12 თებერვალს. 1745 წელს დაამთავრა კიონიგსბერგის უნივერსიტეტი. პირველი ნაშრომი „ცოცხალ ძალთა ჭეშმარიტი შეფასების“ შესახებ გამოსცა 1747 წელს. ხელმოკლეობის გამო 9 წელი კერძო მასწავლებელი იყო. ამ ხანებში გამოაქვეყნა ათამდე ნაშრომი. „ცის თეორია“ (1755) რასაც ენგელსმა „გენიალური აღმოჩენა“ უწოდა. 1755 იყო კიონიგსბერგის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი, 1770-დან პროფესორი. ამავე წლიდან ხელმძღვანელობდა კათედრას. ორჯერ (1786 და 1788) აირჩიეს რექტორად. ლექციებს კითხულობდა მეტაფიზიკაში, ლოგიკაში, ეთიკაში, ფიზიკაში, ფიზიკურ გეოგრაფიაში. 1781 წელს გამოვიდა მისი პირველი ნაშრომი „წმინდა გონების კრიტიკა“, 1783– „პროლეგომენები“, 1788– „პრაქტიკული გონების კრიტიკა“, 1790– „მსჯელობის გონების კრიტიკა“. 1794 წელს მთავრობამ აკრძალა მისი ნაშრომი „რელიგია მხოლოდ გონების ფარგლებში“. 1797 წელს თავს ანებებს ლექციების კითხვას. 1793 წელს განიზრახა თავისი თხზულებათა სრული კრებულის გამოცემა, მაგრამ ვერ განახორციელა. 1838 წელს დაიწყო კანტის ნაშრომთა გამოცემა (როზენკრაბტის და შუბერტის, აგრეთვე ჰარტენშტაინის რედაქციით). 1910 წელს გამოვიდა კანტის აკადემიური გამოცემის პირველი ტომი. 1898 წლიდან გამოდის სპეციალური ჟურნალი „Kantstudien“.
კანტის მოძღვრება
მინი|კანტის ქანდაკება [[კალინინგრადი (ქალაქი)|კალინინგრადიში, რუსეთი]] როდესაც კანტი სამოღვაწეო ასპარეზზე გამოვიდა, ევროპული რაციონალიზმი და ემპირიზმი ჩიხში იყო მოქცეული. კანტი წერდა, რომ იგი ჰიუმმა გამოაღვიძა „დოგმატური ძილისაგან“, ე. ი. დააეჭვა ლაიბნიც-ვოლფის ფილოსოფიის სამართლიანობაში. მან ერთმანეთისაგან განასხვავა ლოგიკური და რეალური საფუძველი, შემოიტანა ფილოსოფიაში უარყოფითი სიდიდეების ცნება, დაანახა კავშირი მეტაფიზიკასა და მისტიკურ მეოცნებობას შორის. იუმის სკეპტიციზმი კანტისთვის მიუღებელი იყო, ამიტომ იგი ცდილობდა მეტაფიზიკისათვის ეშველა, ერთი მხრით მათემატიკასა და ნიუტონის ფიზიკასთან დაკავშირებით, მეორე მხრივ, ღვთის არსებობის ახალი, უეჭველი დასაბუთების გამონახვით. ამდენად კანტი მაინც ლაიბნიც-ვოლფის სკოლის წარმომადგენელია, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ამ სკოლას აკრიტიკებდა. როცა კანტი შემეცნების ახალ პრინციპებს დაადგენს და ღვთის არსებობის თეორიის დასაბუთების შესაძლებლობას უარყოფს იწყება მისი ფილოსოფიური განვითარების მეორე, ეგრეთ წოდებული პრაქტიკული პერიოდი. პირველ პერიოდს ეწოდება დოგმატური, რადგან კანტი მაშინ აღიარებდა შემეცნების შესაძლებლობას წინასწარი შემოწმების-კრიტიკის გარეშე.
კანტის მტკიცებით მათემატიკისა და ფიზიკის მეცნიერებათა არსებობა იმას ნიშნავს, რომ არსებობს ჭეშმარიტება. ფილოსოფიას უფლება არ აქვს უარყოს ეს ფაქტი. მას შეუძლია დაადგინოს მხოლოდ მისი შესაძლებობის პირობები. კანტის აზრით ეს საკითხი ძველმა ფილოსოფიამ ვერ გადაწვიტა, რადგან მისთვის ამოსავალი იყო ის, რომ ჭეშმარიტი აზრი საგანს უნდა ეთანხმებოდეს. კანტი მოითხოვს საპირისპირო პრინციპის დაშვებას, რის მიხედვითაც საგნები ექვემდებარება ჩვენს შემეცნებას. ამ რადიკალურ შემობრუნებას ფილოსოფიაში იგი უწოდებს „კოპერნიკისებურ რევოლუციას“. მისი შეხედულებით ახალმა ფილოსოფიამ ეს პრინციპი უნდა დაუდოს საფუძვლად შემეცნების ბუნების ახსნას, მისი საზღვრების დადგენას, აგრეთვე იმის გარკვევას, თუ რისი ცოდნაა ამ საზღვრების მიღმა. ამრიგად, კანტის მიზანი საერთოდ მეტაფიზიკის უარყოფა კი არ, არამედ მისი ახლებური დასაბუთება არის.
მსჯელობათა სახით არსებული მეცნიერებათა შემეცნება არ შეიძლება დაყვანილ იქნას ანალიზურ მსჯელობებზე, რომლებშიც მხოლოდ სუბიექტის ცნებაში ნაგულისხმევის ცხადყოფა ხდება. შემეცნებაში უნდა დადგინდეს ახალი; მსჯელობის სუბიექტს რაღაც მისგან განსხვავებული უნდა მიეწეროს და თან აუცილებლობით. ამგვარ მსჯელობას კანტი სინთეზურ მსჯელობას უწოდებს. კანტის სინტეზურ მსჯელობას მხოლოდ ცდისეულად, აპოსტერიორულად თვლიდნენ. „წმინდა გონების კრიტიკის“ ამოცანაა დაასაბუთოს სინთეზური მსჯელობის შესაძლებლობა აპრობირებულად, ცდისაგან დამოუკიდებლად.
ამ ამოცანის განსახორციელებლად კანტი ერთმანეთისგან თიშავს მეცნიერულ შემეცნებასა და მისგან დამოუკიდებელ სინამდვილეს, რასაც ნოუმენების ანუ თავისთავადი ნივთის სფეროს უწოდებს. თავისთავადი ნივთი მოქმედებს ჩვენზე; მისგან გამოწვეული შეგრძნებები მხოლოდ მასალაა, რაც მოწესრიგდება გრძნობადის აპრობირებულ ფორმებში (დრო და სივრცე) და შეკავშირდება განსჯის აპრობირებული წესებით. ასეა აგებული შემეცნების საგანი, ანუ მოვლენა, რაც თავისთავადი ნივთის შესახებ მხოლოდ იმას გვეუბნება, რომ იგი არსებობს. სხვანაირად შემეცნების საგანი შემეცნებაშივე აიგება. ამ საგანში ამოვიკითხავთ მხოლოდ იმას, რაც ჩვენმა შემეცნებამ არაცნობიერად შეიტანა მასში. ყველაფერი, რასთანაც შემეცნებას მიმართება აქვს (საკუთარი მე-ს ჩათვლით), იქცა მოვლენად, რაც ვერაფერს გვეტყვის იმავე საგნის, როგორც თავისთავადი ნივთის შესახებ.
თეორიული გონების ყოველგვარი ცდა სცილდება ცდის ანუ მოვლენების სფეროს, კანტის მიხედვით, წარმოშობს გარდაუვალ წინააღმდეგობებს, რაც საფუძვლად დაედო რაციონალურ ფსიქოლოგიას (პარალოგიზმები), რაციონალურ კოსმოლოგიას (ანტინომიები) და რაციონალურ თეოლოგიას (ჰიპოსტარიზებული იდეა). კანტის ამ კრიტიკის მიზანი იყო არა ღვთის თავისუფლების და სულის უაროფა, არამედ მათ შესახებ მეცნიერული ცოდნის შეუძლებლობის დასაბუთება. მაშინდელმა გერმანულმა სოციალურ-პოლიტიკურმა ჩამორჩენილობამ თავისი დაღი დაასვა კანტის თეორიას. „ჩემი მიზანი იყო შემეზღუდა ცოდნა, რათა ადგილი მიმეცა რწმენისთვის“, – წერდა იგი. დუალიზმმა, რაც კანტის შემეცნების თეორიაში აგნოსტიციზმში გადაიზარდა, განაპირობა მისი ეთიკის აბსტრაქტული ხასიათი და სხვა ნაკლოვანებანი.
კანტის ეთიკის თანახმად, ადამიანი თავისუფალია გადაწყვეტილებათა მიღებაში. მას შეუძლია არ დაემორჩილოს მოვლენათა სფეროს აუცილებლობას, იმოქმედოს კატეგორიული იმპერატივის მიხედვით. კატეგორიული იმპერატივი მოითხოვს: „მოიქეცი ისე, რომ შენს მოქმედებაში ადამიანი ყოველთვის იყოს აგრეთვე მიზანი და არასდროს მხოლოდ საშუალება„
კანტმა ვერ შეძლო მოვლენებისა და თავისთავადი ნივთის, არსისა და ჯერარსის, თავისუფლებისა და აუცილებლობის სფეროს დაკავშირება. ამას თავადაც გრძნობდა. ამიტომ 1787 წელს, როცა მიიჩნია, რომ აღმოაჩინა მესამე სახის, სიამოვნება-უსიამოვნების აპრიორული პრინციპეპი. შრომაში „მსჯელობის უნარის კრიტიკა“ სცადა საძიებელი კავშირის დადგენა. მსჯელობის უნარის ძირითდი ობიექტი (მშვენიერი) არის ის, რაც არსებობს არსის სფეროში, მაგრამ მაინც თავისთავადი ღირებულება აქვს. მშვენიერის აუცილებლობა არც თეორიულია და არც პრაქტიკული. იგი ნიმუშისაგან, მისაბაძისაგან გამომდინარე აუცილებლობაა. მშვენიერის გარდა თავაისთავად მოწონებას იმსახურებს ამაღლებულიც, მაგრამ თუ მშვენიერი ისე ზემოქმედებს ჩვენზე, თითქოს ბუნებაში მიზანშეწონილობას ჰქონდეს ადგილი, ამაღლებულის გამომწვევი ჩაგრავს ჩვენს გრძნობებს, რაც გვაქეზებს დავტოვოთ გრძნობადობის სფერო და გონების მაღალ მიზანშეწონილობას მივენდოთ.
ადამიანის ყველა უნარს შორის პრიმატი აქვს პრაქტიკულს, ამიტომ კვლევის საბოლოო მიზანია ადამიანი, როგორც მორალური ანუ თავისუფალი არსება. საზბის ისტორია კანტს ესმის, როგორც ადამიანის თავისუფლების მზარდი გამოვლინება. ადამიანთა თავისუფალი გადაწყვეტილებების გადაჯაჭვა ბუნების ზოგადი კანონზომიერების გარკვეულ ფორმას იღებს.
დროის ცნების მეტაფიზიკური ახსნა კანტის მიხედვით
1. დრო არის ემპერიული ცნება, გამოყვანილი რაიმე გამოცდილებიდან, ვინაიდან ერთდროულობა თუ თანამიმდევრობა არც კი აღიქმებოდა ა პრიორი საფუძვლად რომ არ ედოს დროს წარმოდგენა, მხოლოდ ამ პრობით შეიძლება წარმოდგენა იმისა, რომ რაღაც არსებობს ერთსა და იმავე დროს (ერთდროულად)ან სხვვადასხვა დროს (ერთმანეთის შემდეგ) 2. დრო აუცილებელი წარმოდგენაა, რომელიც ყველა მჭერეტელობას საფუძვლად უდევს, საერთოდ მოვლენების განხილვისას თვით დროის გამორიცხვა შეუძლებელია, თუმცა მოვლენების სრულიად თამამად შეიძლება მოცილდეს დროს. მაშასადამე დრო ა პრიორი მოცემულია. მხოლოდ მასშია შესაძლებელი მოვლენათა მთელი სინამდვილე. ყველა ისინი შეიძლება უარიყოს, მაგრამ თვით დრო(როგორც მოვლენათა შესაძლებლობის საყოველთაო პირობა) არ შეიძლება მოიხსნას. 3. ამ აუცილებლობას ა პრიორი ემყარება აგრეთვე აპოდიქტურ ძირითად დებულებათა შესაძლებლობა დროის მიმართებათა ან დროის აქსიომათა შესახებ საზოგადოდ დროს აქვს მხოლოდ ერთი განზომილება: სხვადასხვა დრო ერთად როდია, არამედ ერთმანეთის შემდეგ (ისე როგორც სხვადასხვა სივრცეები, ერთმანეთის კიარა, ერთდროულად არიან). ეს ძირითადი დებულებანი გამოცდილებიდან არ გამოიყვანება, რადგან გამცოდილება ვერ მისცემდა ვერც მკაცრ ზოგადობას და ვერც აპოდიქტურ უტყუარობას. ჩვენ შეგვეძლო მხოლოდ გვეთქვა: ასე გვასწავლის ამას ჩვეულებრივი აღქმა, მაგრამ ვერ ვიტყოდით: რომ ასე უნდა იყოს, ეს ძირითადი დებულებანი ითვლებიან წესებად, რითაც საერთოდ შესაძლებელია გამოცდილება;  ისინი გვასწავლიან გამოცდილებამდე და არა გამოცდილების საშუალებით. 4. დრო არ არის დისკურსიული, ან როგორც უწოდებენ, ზოგადი ცნება, არამედ გრძნობადი მჭვრეტელობის წმინდა ფორმა სხვადასხვა დრო ერთი და იმავე დროის მხოლოდ ნაწილებია, მაგრამ წარმოდგენა, რომელიც შეიძლება მოცემული იყოს მხოლოდ ერთადერთი საგნით, ჭვრეტაა, ზოგადი ცნებიდან არ გამოიყვანება აგრეთვე ის დებულება, რომ სხვადასხვა დრო არ შეიძლება ერთად იყოს, ეს დებულება სინთეზურია და ხმოლოდ ცნებიდან ვერ წარმოდგება. მაშასადამე, უშუალოდ მოცემულია დროის მჭვრეტელობასა და წარმოდგენაში. 5. დროის უსასრულობა სხვა არაფერს ნიშნავს, თუ არა იმას რომ დროის ყოველი განსხაზღვრული სიდიდე შესაძლებელია მხოლოდ საფუძვლად მდებარე ერთი დროის შემოფარგვლით, ამიტომ დროის თავდაპირველი წარმოდგენა მოცემული უნდა იყოს როგორც შესამოუსაზღვრელი, მაგრამ თუ საგნის ნაწილები და მისი ყოველი სიდიდე მხოლოდ შემოზღუდვის გზით შეიძლება განსაზღვრულად წარმოვიდგინოთ, მაშინ მთელი წარმოდგენა არ შეიძლება ცნებების საშუალებით (რადგან ცნებები შეიცავენ მხოლოდ ნაწილწარმოდგენებს), რამეთუ მათ საფუძვლად უნდა ედოს უშუალო ჭვრეტა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 1724 კატეგორია:გარდაცვლილი 1804 კატეგორია:განმანათლებლობა კატეგორია:გერმანელი ნაციონალისტები კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები კატეგორია:იმანუელ კანტი კატეგორია:XVIII საუკუნის ანთროპოლოგები კატეგორია:XVIII საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მწერლები კატეგორია:XVIII საუკუნის არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ანთროპოლოგები კატეგორია:XIX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მწერლები კატეგორია:კონტინენტური ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის კრიტიკოსები კატეგორია:განმანათლებელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ეპისტემოლოგები კატეგორია:გერმანელი ანთროპოლოგები კატეგორია:გერმანელი ესეისტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:მეტაფიზიკოსები კატეგორია:ონტოლოგები კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები კატეგორია:განათლების ფილოსოფოსები კატეგორია:ისტორიის ფილოსოფოსები კატეგორია:სამართლის ფილოსოფოსები კატეგორია:ლიტერატურის ფილოსოფოსები კატეგორია:ლოგიკის ფილოსოფოსები კატეგორია:რელიგიის ფილოსოფოსები კატეგორია:სექსუალობის ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური ფილოსოფოსები კატეგორია:კენიგსბერგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ერიხ ფრომი
ერიხ ფრომი (Erich Seligmann Fromm; დ. 23 მარტი, 1900, ფრანკფურტი — გ. 18 მარტი, 1980, ლოკარნო) — ფსიქოლოგი, ფილოსოფოსი, ფსიქოანალიტიკოსი, ფრანკფურტის სკოლის წარმომადგენელი, ნეოფროიდიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.
ბიოგრაფია
ერიხ ფრომი პატრიარქალურ ებრაულ ოჯახში აღიზარდა. დედამისი, როზა კრაუზე, რუსეთიდან ემიგრირებული რაბინის ქალიშვილი იყო; საგვარეულოს სხვა წარმომადგენლები თალმუდის ღრმა ცოდნით გამოირჩევოდნენ, რის გამოც ებრაულ სათვისტომოში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდნენ. ნათესავების გავლენის ქვეშ მოქცეულმა ახალგაზრდამ გადაწყვიტა, რომ იუდაიზმის შესწავლა და გავრცელება მისი მოწოდება იყო.ფრომის საყვარელ წიგნს ბავშვობაში ძველი აღთქმა წარმოადგენდა, რომელშიც მას განსაკუთრებით სამი ეპიზოდი ხიბლავდა: ადამ და ევას განდევნა სამოთხიდან, სოდომის ისტორია და იონა — წინასწარმეტყველის ამბავი. მამამისი, ნაფტალი ფრომი, აგრეთვე რაბინების შთამომავალი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ვაჭრობას ეწეოდა, ის ორთოდოქსულ ტრადიციებს იცავდა, რაც უარყოფითად აისახებოდა მის კომერციულ საქმიანობაზე, ვინაიდან ის გაცილებით უფრო დიდ დროს უთმობდა მრავალრიცხოვანი რიტუალების აღსრულებასა და რელიგიური ტექსტების გარჩევას, ვიდრე მყიდველების მომსახურებას. ამის გამო სიდუხჭირე ფრომთა ოჯახის მუდმივი თანმდევი იყო. ფრომი ხშირად აღნიშნავდა, რომ ის სუბკულტურული გარემო (იხ.სუბკულტურა), რომელშიც იგი აღიზარდა, ანგარებისგან და პრაგმატიზმისგან შორს იყო, რომ კაპიტალისტური ფასეულობების მიმართ სკეპტიკური დამოკიდებულება მას ბავშვობაში ჩამოუყალიბდა იუდაიზმის გავლენით (ეს უკანასკნელი კი ქადაგებს, რომ მატერიალური კეთილდღეობა არა თუ თვითმიზანია, არამედ სულიერი მოთხოვნების დაკმაყოფილების აუცილებელი პირობაა). თუმცა ამ სკეპტიციზმმა ნიჰილიზმისაკენ და სულიერი ფასეულობების უარყოფისკენ ევოლუცია არ განიცადა.
კაპიტალისტური ფასეულობების უარმყოფელი და სოციალური რეკონსტრუქციის მომხრე ფრომი არც ტრადიციულ კონსერვატიზმის იდეოლოგიას იზიარებდა. ფრანკფურტში ფრომი ებრაულ სკოლაში დადიოდა, რომელშიც რელიგიური ტრადიციების გარდა ზოგადსაგანმანათლებლო საგნებიც ისწავლებოდა. 1918 წელს ატესტატის მიღების შემდეგ ფრომმა სამართლის შესწავლა გადაწყვიტა, ხოლო რელიგიური განათლების მიღებაზე უარი განაცხადა. სამართალს ფრომი აღიქვამდა, როგორც რაიმე საზოგადოების ეთიკურ მინიმუმს, ეთიკის კავშირს რელიგიასთან კი ფრომი ყოველთვის ნათლად ხედავდა, ასე რომ, მის ამ გადაწყვეტილებაში რადიკალური არაფერი იყო. სამართლის ხიბლი მალე გაქარწყლდა, რის შემდეგ ფრომი ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში გაემგზავრა. აქ ფრომი სწავლობდა ფილოსოფიას, სოციოლოგიას და ფსიქოლოგიას. იმხანად ჰაიდელბერგში კარლ იასპერსი, მაქს ვებერი და ალფრედ ვებერი მოღვაწეობდნენ,; უკანასკნელი ფრომის დისერტაციის ხელმძღვანელი იყო. 1922 წელს მას ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.
შემდეგ ფრომმა სწავლა ფსიქოანალიზის ბერლინის ინსტიტუტში განაგრძო. აქ მან ორთოდოქსული ფროიდიზმი სრულფასოვნად შეისწავლა, და კლინიკურ პრაქტიკაში მისი გამოყენება დაიწყო.მისი ნაშრომები სერიოზულ ფსიქოანალიტიკურ ჟურნალებში იბეჭდებოდა (მაგალითად, „იმაგო“-ში).ზიგმუნდ ფროიდს ფრომი პირადად არ იცნობდა, თუმცა მისი მოძღვრებით მოხიბლული და გამსჭვალული იყო. ამის მიუხედავად, საკუთარი კონცეფციის ჩამოყალიბების შემდეგ ფროიდიზმის რადიკალური რევიზია სწორედ ფრომმა მოახდინა. ჰაიდელბერგში ფრომმა ფსიქოანალიტიკოსი ქალი ფრიდა რაიჰმანი გაიცნო, რომელიც მასზე 10 წლით უფროსი იყო. ფრიდა ჯერ ფრომის პაციენტი გახდა, შემდეგ ისინი დაქორწინდნენ. მათი კავშირი არამდგრადი აღმოჩნდა (4 წლის შემდეგ მეუღლეები ერთმანეთს გაშორდნენ). 1930 წელს ფრომი ფრანკფურტის სკოლის დამაარსებლებთან (მაქს ჰორკჰაიმერთან, თეოდორ ადორნოსთან და ჰერბერტ მარკუზესთან) იწყებს თანამშრომლობას. 1932 წელს ჩატარებული გამოკვლევის შედეგებზე დაყრდნობით ფრომმა ადოლფ ჰიტლერის ახლო მომავალში გამარჯვება იწინასწარმეტყველა. 1933 წელს მან გერმანია დატოვა და აშშ-ს შეაფარა თავი.
Cataulacus mckeyi
Cataulacus mckeyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ერიხ ფრომი
ბიოგრაფია
1941 წელს მისი პირველი წიგნი გამოქვეყნდა, ეს იყო აწ კლასიკად ქცეული ნაშრომი "თავისუფლებისგან გაქცევა"("Escape from freedom"), რომელშიც მან ტოტალიტარიზმის სახეობები გამოააშკარავა და დაგმო.გერმანიაში ამ წიგნმა ფრომის მიმართ ბრმა სიძულვილის ტალღა გამოიწვია. 1940-იან წლებში ფრომი ფრანკფურტის სკოლას ემიჯნება, რადგან აღარ იზიარებს მარკუზეს და ადორნოს იდეებს. ის პედაგოგიური და საზოგადოებრივი საქმიანობით და პრაქტიკული ფსიქოანალიზითაა დაკავებული. კლინიკურმა პრაქტიკამ ცხადყო, რომ თანამედროვე საზოგადოებაში ნევროზების უმრავლესობას არა მარტო ბიოლოგიური, არამედ სოციალური ფაქტორებიც იწვევენ. ასე ფრომი საბოლოოდ გაემიჯნა კლასიკურ ფროიდიზმს. ფრომი ომის შემდეგ გერმანიაში აღარ დაბრუნდა. 1949 — 1969 წწ. იგი მექსიკაში ცხოვრობდა. აქ ფრომი ხშირად კაპიტალისტური წყობის კრიტიკით გამოდიოდა. 1960 წელს ის აშშ-ს სოციალისტურ პარტიაში გაწევრიანდა,მან ამ პარტიის პროგრამაც კი შეიმუშავა, რომელიც არ იქნა მიღებული პარტიაში არსებული შიდა განხეთქილების გამო. ამ წარუმატებლობის მიუხედავად, ფრომი არ ტოვებს პოლიტიკურ ასპარეზს, განაგრძობს ლექციების კითხვას და მიტინგებში მონაწილეობას. 1969 წელს პირველი ინფარქტის შემდეგ, ფრომი შვეიცარიაში მიემგზავრება. აქ, ლოკარნოში, მან სიცოცხლის ბოლო წლები გაატარა. მთელი ამ დროის განმავლობაში იგი სრულფასოვან შემოქმედებას ეწეოდა.
Cataulacus mckeyi
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ერიხ ფრომი
ფილოსოფიური იდეები
თავისუფლების საკუთარ კონცეფციას ერიხ ფრომმა რადიკალური ჰუმანიზმი უწოდა.ამ კონცეფციის იდეური წყაროების ნუსხაში შეგვიძლია ვიხილოთ: კარლ მარქსი, ზიგმუნდ ფროიდი, ებრაელი წინასწარმეტყველები, ბუდა, ლაო-ძი. ფრომის აზრით, ტექნოლოგიურმა პროგრესმა კაცობრიობას საყოველთაო ბედნიერება და კეთილდღეობა ვერ მოუტანა, მატერიალურ — ტექნიკურ პროგრესს ადამიანების სულიერი სრულყოფა თან არ სდევდა, რის გამოც თანამედროვე საზოგადოებაში სრული ქაოსია გაბატონებული. მატერიალური კომფორტის კულტით შეპყრობილ საზოგადოებას ფრომმა შიზოფრენიის დიაგნოზი დაუსვა. ფრომის აზრით, რელიგიები ორ ჯგუფად იყოფა: ავტორიტარული და  ჰუმანისტური.
ჰუმანისტურ რელიგიაში სამყაროს ცენტრი ადამიანია. ამ კონცეფციის თანახმად, ადამიანმა საკუთარი გონი უნდა განავითაროს, რათა შეიცნოს მიმართება საკუთარ თავსა და გარე სამყაროს შორის. მან ადამიანები უნდა შეიყვაროს და ყველა ცოცხალი არსების ერთიანობა მოიაზროს და შეიგრძნოს. ჰუმანისტური რელიგია მიზნად ადამიანის დაუძლურებას კი არ ისახავს, პირიქით, მისი მიზანი ძლიერი ინდივიდია, რომელიც სამყაროს სიხარულით ეგებება. მთავარი სათნოება არა მორჩილებაა, არამედ თვითრეალიზაციაა. ღმერთი ასეთ რელიგიაში ადამიანის შესაძლებლობების ზღვრული სიმბოლოა; ის ადამიანზე ძალადობას და ბატონობას არ განასახიერებს. ჰუმანისტური რელიგიის მთავარ შემოქმედებად ფრომი ლაო-ძის, ბუდას, სოკრატეს, იესო ქრისტეს, სპინოზას ასახელებს. მათი მოძღვრებები მხოლოდ დეტალებში განსხვავდებიან, ლაიტმოტივი კი ერთია: ადამიანის ამოცანა ჭეშმარიტების შემეცნებაა, ინდივიდი იმდენადაა ადამიანი, რამდენადაც მან ამ ამოცანის გადაჭრა შეძლო.იგი თავისუფალი უნდა იყოს; ადამიანი თვითმიზანია, და არა სხვა ადამიანების მიზნების მისაღწევად არსებული საშუალება. მის მთავარ მამოძრავებელ ძალას სიყვარული უნდა წარმოადგენდეს.
რაც ეხება ფსიქოანალიზს, მის დანიშნულებას, ფრომის აზრით, სამყაროს მიმართ სწორედ ასეთი,ჰუმანისტურ-რელიგიური დამოკიდებულების შექმნა წარმოადგენს. მაშასადამე, იგი მხოლოდ ავტორიტარულ რელიგიას უპირისპირდება. რელიგიას ემუქრება არა ფსიქოანალიზი, არამედ თანამედროვე ადამიანის საბაზრო ორიენტაცია. თანამედროვე ადამიანი უზენაეს მიზანს აღარ ეძებს, ის ეკონომიკური მანქანის ინსტრუმენტად გადაიქცა, რომლის ერთადერთი საზრუნავი წარმატების მიღწევაა.ეს უკანასკნელი მას ბედნიერებასთან აქვს გაიგივებული. საბაზრო ორიენტაციის პირობებში ადამიანი მხოლოდ გარკვეული ტიპის საქონელია, რომლის "ფასს" მის მიღმა არსებული, მისგან დამოუკიდებელი ფაქტორები განსაზღვრავენ, ასეთი ვითარება კი საზიანოა ინდივიდუალური თვითშეფასებისთვის. იქმნება ახალი ტიპის ადამიანი, რომლის ქცევას გაუცხოება და უმწეობა განსაზღვრავს. ამასთანავე, იგი კერპთაყვანისცემელია: მისი კულტის ობიექტებია სახელმწიფოს ინსტიტუტი, ავტორიტარული ბელადის ფიგურა, მეცნიერება და მის მიერ შობილი ტექნოლოგია და სხვ. ავტორიტარული და ჰუმანისტური ელემენტები ხშირად ერთი და იმავე რელიგიური ტრადიციის ფარგლებში თანაარსებობენ განუწყვეტლივი კონფლიქტის პირობებში.
ისტორია ადასტურებს, რომ რელიგიურ გამოცდილებას და საზოგადოების სოციალურ-ეკონომიურ და პოლიტიკურ სტრუქტურას შორის გარკვეული კორელაცია არსებობს, კერძოდ, იმ საზოგადოებაში, რომელსაც ადამიანთა მცირერიცხოვანი ძლევამოსილი ჯგუფი ძალისმიერი მეთოდებით მართავს,და რომელშიც შიშით შეპყრობილ ინდივიდს ძლიერი და დამოუკიდებელი განცდების უნარი დაქვეითებული აქვს, რელიგიის ავტორიტარული ფორმაა გაბატონებული. ჰუმანისტური რელიგიური გამოცდილება იქმნება იმ საზოგადოებებში, სადაც პიროვნება ან გრძნობს თავისუფლებას და პასუხისმგებლობას, ან თავისუფლებისთვის მებრძოლ უმცირესობაშია გაწევრიანებული. მსოფლიო რელიგიების ტრაგედია მდგომარეობს შემდეგში: თავის განვითარების ერთ—ერთ ეტაპზე ისინი მასობრივ ორგანიზაციებად ყალიბდებიან, მათ საკუთარი ბიუროკრატიული აპარატი უჩნდებათ, რის შემდეგ ისინი თავისუფლების პრინციპებს რყვნიან და არღვევენ. ადამიანი ეთაყვანება არა ღმერთს, არამედ სხვა ადამიანებს, რომლებმაც განაცხადეს, რომ უფალი მათი საშუალებით გამოხატავს თავის ნებას.
ფსიქოანალიზის მნიშვნელობა
კარლ გუსტავ იუნგი დასავლეთის კულტურაში ხედავს მწვავედ დასმულ პრობლემებს, რომლის გადაწყვეტა შესაძლებელია თუ მატერიალური და რაციონალური ფასეულობების მოთხოვა დაიკლებს.
"ჩვენთვის საინტერესო საკითხის შესწავლისას, უპირველეს ყოვლისა, ყურადღება უნდა მივაქციოთ თანამედროვე დასავლეთის ადამიანის სულიერ კრიზისს და ფსიქოანალიზს, როგორც ამ კრიზისის გადალახვის ერთ-ერთ იარაღს. დასავრულ კულტურას მიკუთვნებულ ადამიანთა უმრავლესობა ამა თუ იმ ხარისხით განიცდის ამ კრიზისის გავლენას, ამასთან თავად ამას სრულად ვერ აცნობიერებს, მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები სავსებით ერთსულოვანნი არიან როგორც ამჟამინდელი კრიზისის არსებობის აღიარებაში, ისე მისი არსის განსაზღვრაში. ეს ფენომენი განისაზღვრება ცნებებით "შეუძოდ ყოფნა" ("malaise") "მოწყენილობა" ("ennui"), "საუკუნის დაავადება" ("maladie du siucle"), აქ ლაპარაკია ადამიანის აპათიაზე, ავტომატურობაზე, თვით გაუცხოვებაზე. სხვა ინდივიდებთან და ბუნებასთან კავშირის დარღვევაზე, რაციონალიზმი ადამიანის მიერ ყველაფრის სათავედ ითვლებოდა, სანამ მან უაღრესად ირაციონალური თვისებები არ შეიძინა, დეკარტის ეპოქამ დასაბამი მისცა აზროვნების და გრძნობების მკადიო განცალკევებას: აზროვნება რაციონალურია. ადამიანური პიროვნება, როგორც მხოლოდ ინტელექტის განსახიერება, მოწოდებულია ბუნებაზე კონტროლი განახორციელოს. არსებობის მიზანი ხდება სულ უფრო მეტი მატერიალური ფასეულობების წარმოება."
ლიტერატურა
Erich Fromm: Zen Buddhism and Psychoanalysis, New York, june.1970
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ებრაელი ფსიქოლოგები კატეგორია:ებრაელი ფილოსოფოსები კატეგორია:მარქსისტი ჰუმანისტები კატეგორია:მარქსისტი მწერლები კატეგორია:ანტიკონსუმერისტები კატეგორია:ფრანკფურტელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის ფსიქოლოგები კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები კატეგორია:ამერიკელი მარქსისტები კატეგორია:ამერიკელი ჰუმანისტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:გერმანელი ათეისტები კატეგორია:გერმანელი ჰუმანისტები კატეგორია:ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ფსიქიატრიის ისტორია კატეგორია:ებრაელი ათეისტები კატეგორია:ებრაელი ჰუმანისტები კატეგორია:ებრაელი სოციალისტები კატეგორია:სიყვარულის ფილოსოფოსები
.eg
.eg — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ეგვიპტესთვის.
რესურსები ინტერნეტში
eg კატეგორია:კომუნიკაციები ეგვიპტეში
სურჩინის თემი
სურჩინის თემი (Сурчин) — თემი სერბეთში, შედის ბელგრადის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 39 615 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 138 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 288 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სურჩინი. სურჩინის თემი შედგება 7 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 41.1 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის დროშა
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის დროშა — ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2014 წლის 25 ივნისს №11 დადგენილებით.
აღწერილობა
დროშა ვერტიკალურად თანაბრად გაყოფილია მეწამულ და ზურმუხტოვან ველებად. მეწამულ ველზე ზედა მარჯვენა კუთხეში გამოსახულია ვერცხლის ცხრაქიმიანი ვარსკვლავი. დროშას ჰორიზონტალურად გადაკვეთს ვერცხლის შვიდი ტალღოვანი სარტყელი. დროშის პროპორციაა 2:3.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი
ევრაზია
200px|thumb|right|ევრაზიის კონტინენტი ევრაზია — დედამიწის ყველაზე დიდი კონტინენტი, მდებარეობს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (გარდა ზოგიერთი კუნძულისა). საერთო ფართობი მიმდებარე კუნძულებიანად შეადგენს 53,4 მლნ კვ.კმ-ს, მოსახლეობა - 4,1 მილიარდს. კონტინენტს გარს აკრავს ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე, წყნარი, ატლანტის და ინდოეთის ოკეანეები და მათი ზღვები. კუნძულების ფართობი 3,75 მლნ კმ²-ია.
ებრაული ენა (Hebraicum)
ჰებრაიკუმი (examen hebraicum) ეწოდება გამოცდას ებრაულ ენაში. გამოცდაზე ჩამბარებელმა უნდა დაამტკიცოს, რომ შესწევს უნარი გაიგოს ძველი აღთქმის ებრაულად შესრულებული ტექსტები.
ჰებრაიკუმი, ისევე როგორც გრეკუმი, ან ლატინუმი წარმოადგენს გამოცდის ერთ-ერთ ტიპს, რომლის წარმატებით ჩაბარების გარეშე წარმოუდგენელია ევროპის მრავალი ქვეყნის უნივერსიტეტში სწავლის გაგრძელება თეოლოგიის, ძველი და ახალი ფილოლოგიების სხვადასხვა მიმართულებით.
ევრაზია
იხილეთ აგრეთვე
ებრაული ენა (Hebraicum)
ცნობა ამ ენაში გამოცდის ჩაბარების შესახებ წარმოადგენს მთავარ წინაპირობას რომელიმე სემინარში მონაწილეობის უფლების მისაღებად. თეოლოგიის, სიძველეთმცოდნეობის და ძველი ფილოლოგიისა და არქეოლოგიის ნაყოფიერი სწავლისათვის მეტად მნიშვნელოვანია ამ ენის საფუძვლების ელემენტარული ცოდნა მაინც.
საუნივერსიტეტო ჰებრაიკუმი
ჰებრაიკუმის ჩაბარება უნივერსიტეტში შიდა საუნივერსიტეტო საქმეა. გამოცდას იბარებს შესაბამისი ფაკულტეტის საგამოცდო კომისია და იგი შედგება კლაუზურისაგან, რომელშიც სტუდენტს მოეთხოვება ათპწკარიანი ტექსტის თარგმნა.
საეკლესიო ჰებრაიკუმი
საეკლესიო ჰებრაიკუმი არის საუნივერსიტეტო გამოცდა რომლის მიხედვითაც მტკიცდება ძველი აღთქმის ებრაულ ენაზე წაკითხვისა და გაგების უნარი.
საეკლესიო ჰებრაიკუმის ჩაბარება შეიძლება თეოლოგიური ფაკულტეტის სემინარ ამბროზიანუმზე ბადენ-ვიურტემბერგში. საეკლესიო ჰებრაიკუმს სცნობენ კათოლიკურ-თეოლოგიურ ფაკულტეტებსა და ზოგიერთ ევანგელისტურ-თეოლოგიურ ფაკულტეტზე.
ჰებრაიკუმის გამოცდას სახელმწიფო გამოცდის სტატუსი აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ებრაული ენა კატეგორია:უცხო ენის სერტიფიკატები
ბიკიას ენა
ბიკიას ენა — სამხრეთ-ბანტოიდური ენა. ლაპარაკობდნენ კამერუნში. 1986 წლის აღწერით ამ ენასე საუბრობდა ოთხი კაცი (თუმცა მხოლოდ მხოლოდ ერთს შეეძლო თავისუფლად ლაპარაკი). ახლა შეიძლება აღარც არსებობს ბიკიას ენაზე მოლაპარაკე ადამიანი.
ინგლისელმა ენათმეცნიერმა დეივიდ დალბიმ გადაიღო 87 წლის აფრიკელი, რომლისთვისაც ბიკია ბუნებრივი ენა იყო. ჩანაწერი საშუალებას არ იძლეოდა ენა შემოენახა მეცნიერებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბანტუს ენები
.er
.er — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ერიტრეასთვის.
რესურსები ინტერნეტში
er კატეგორია:კომუნიკაციები ერიტრეაში
ვერის ნიკოლოზის ჯვარი
მინი|ვერის ჯვარი 1900-იანი წლები ვერის ნიკოლოზის ჯვარი, ვერის ჯვარი, ნიკოლოზის ჯვარი — თუჯის სამახსოვრო ჯვარი ვერაზე. ამჟამად დანგრეულია.
1837 წლის 2 ოქტომბერს, რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ I-ის თბილისიდან ვლადიკავკაზში მგზავრობის დროს, იმპერატორის ფაეტონი ამოტრიალდა და თავქვე დაეშვა ხევში. შემთხვევის ადგილას იმპერატორის სასწაულებრივად გადარჩენის მოსაგონად 1846 წელს თუჯის ჯვარი აღმართეს.
1896 წელს გამოცემულ ბროშურაში „Тифлисъ и его окрестности“ ვკითხულობთ, რომ „...მდ. ვერეს ხიდზე გამავალი საქართველოს სამხედრო გზა გადის ქალაქის იმ ნაწილში, რომელსაც ასევე ვერა ეწოდება. შემდეგ ეს გზა ციცაბო აღმართზე ადის, რომლის ერთ-ერთ შესახვევში კვარცხლბეკზე აღმართულია ჯვარი წარწერით:
ნელსონ როკფელერი
ნელსონ როკფელერი (Nelson Rockefeller) (დ. 8 ივლისი, 1908 — გ. 26 იანვარი, 1979) — ამერიკელი ბიზნესმენი, რესპუბლიკელი პოლიტიკოსი. იყო ნიუ-იორკის შტატის 49-ე გუბერნატორი (1959–1973) და აშშ-ის 41-ე ვიცე-პრეზიდენტი (1974–1977) ჯერალდ ფორდის პრეზიდენტობისას. სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა ფრანკლინ რუზველტის, ჰარი ტრუმენისა და დუაიტ ეიზენჰაუერის ადმინისტრაციაში.
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:ნიუ-იორკის გუბერნატორები კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
მანუელ I კომნენოსი
250px|მინიატიურა|მანუელ კომნენოსი მანუელ I კომნენოსი (დ. 1118, კონსტანტინოპოლი — გ. 24 სექტემბერი, 1180, იქვე) — ბიზანტიის იმპერატორი 1143–1180 წლებში. ეყრდნობოდა წვრილ და საშუალო პროვინციულ ფეოდალებსა და ქალაქებს. ხელს უწყობდა ფეოდალური მიწათმფლობელობის განმტკიცებას. 1158 წელს ეკლესიებსა და მონასტრებს აუკრძალა სამფლობელოების გაფართოება. იმპერია გაათავისუფლა მოზღვავებული ვენეციელი ვაჭრებისაგან. მანუელ I ცდილობდა ბიზანტიის ბატონობის აღდგენას იტალიასა და ეგვიპტეში, მაგრამ ვერ შეძლო. აიძულა უნგრეთი (1164 წ.) და სერბია (1172 წ.) ეცნოთ ბიზანტიის სუვერენიტეტი. 1176 წლის 17 სექტემბერს მირიოკეფალონთან (მცირე აზია) დაამრცხეს სელჩუკებმა და იძულებული გახდა მათთვის დორილეონის და სუბლეონის ციხესიმაგრეები დაეთმო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1118 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1180 კატეგორია:კომნენოსები კატეგორია:XII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
Cataulacus micans
Cataulacus micans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
შიბუტუ
შიბუტუ (Chibuto) — ქალაქი მოზამბიკში. შედის გაზის პროვინციაში. მოსახლეობა — 57 281 ადამიანი (2008 წლის აღწერის მონაცემები).
სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის ქალაქები კატეგორია:გაზის პროვინცია
ლითგოუ
ლითგოუ (Lithgow) — ქალაქი სამხრეთ ავსტრალიის შტატ ახალ სამხრეთ უელსში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 11 143 კაცს. ლითგოუ 150 კილომეტრითაა დაშორებული შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ სიდნეის, ხოლო 60 კილომეტრით ქალაქ ბათურსთს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 950 მ სიმაღლეზე. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი შეადგენს 860,1 მმ-ს.
ქურთის მუნიციპალიტეტის გერბი
ქურთის მუნიციპალიტეტის გერბი — ქურთის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ქურთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2010 წლის 25 მაისის №3 დადგენილებით.
აღწერილობა
გერბის ფარი გაკვეთილია და იყოფა ორ ნაწილად:
გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — ერთქონგურიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ქურთა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტი
სიტყვაწარმოება
სქოლიო
კატეგორია:ენათმეცნიერება
Rock and Roll Music
Rock and Roll Music — ჩაკ ბერის მიერ დაწერილი სიმღერა. იგი სინგლის სახით 1957 წელს გამოვიდა. ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი იქნა მისი საკუთარი ვერსია, რომელიც ალბომში Beatles for Sale შევიდა და 1994 წელს საარქივო ჩანაწერების ალბომზე Live at the BBC გამოიცა.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1957 წლის სიმღერები კატეგორია:1964 წლის სიმღერები
რობერტ გედიკე
მინი|რობერტ გედიკე რობერტ ანდრიას ძე გედიკე (Robert Gödicke; დ. 9 თებერვალი, 1829, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 19 თებერვალი 1910, იქვე) —  რუსი  არქიტექტორი, პროფესორი, რუსეთის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიის აკადემიკოსი, ალექსანდრე ბრიულოვის მოწაფე.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1829 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
აზერბაიჯანის სახმელეთო ძალები
აზერბაიჯანის სახმელეთო ძალები (Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunları) — აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სახმელეთო კომპონენტი. 2013 წლის სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით ქვეყანას ყავს 56,850 ჯარისკაცი და დაახლოებით 15000 გასამხედროებული პირი. ასევე რეზერვში არიი 300 000 პირი რომელსაც ბოლო 15 წლის განმავლობაში ქონდა სამხედრო სამსახურის გამოცდილება.
საომარ სიტუაციაში სახმელეთო ჯარს შეუძლია გამოიძახოს ეროვნული გვარდია, აზერბაიჯანის შინაგანი ჯარები და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის სამსახური.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალები კატეგორია:არმიები ქვეყნების მიხედვით
.es
.es — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ესპანეთისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
es კატეგორია:კომუნიკაციები ესპანეთში
Toppdomän
თბილისის წმინდა ორმეოცთა ეკლესია
თბილისის წმინდა ორმეოცთა ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, მდებარეობს სამღებროსა და ბოტანიკური ქუჩების გადაკვეთაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
ლედ ზეპელინის 1971 წლის ჩრდილო ამერიკული ტურნე
1971 წელს ინგლისურმა როკ-ჯგუფმა ლედ ზეპელინმა მოაწყო ჩრდილო ამერიკული ტურნე. იგი დაიწყო 7 აგვისტოს და დასრულდა 17 სექტემბერს. ვიდრე ჩრდილო ამერიკაში გაიმართებოდა კონცერტები, ჯგუფმა შვეიცარიის ქალაქ მონტრეში გამართა ორი კონცერტი. ჩრდილო ამერიკული ტურნეს დროს ჯგუფის მიერ სეტლისტის უმრავლესობა მეოთხე ალბომიდან იყო. ჩრდილო ამერიკაში გამართული კონცერტებიდან ორი საკონცერტო გამოსვლა გაიმართა კანადის ქალაქ (ტორონტოსა და ვანკუვერში).
ჩრდილო ამერიკული ტურნეს შემდეგ ჯგუფმა გამართა იაპონური ტურნე.
ჩრდილო ამერიკული ტურნირის ფარგლებში ლედ ზეპელინმა მოგების სახით $ 1 000 000 ნახა.
სეტლისტი
ბისზე:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები კატეგორია:1971 წლის საკონცერტო ტურნეები
ალბა-იულია
ალბა-იულია (Alba Iulia, Karlsburg, Gyulafehérvár) — ტრანსილვანიისა და რუმინეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი. განლაგებულია ალბის ჟუდეცში, მდინარე მურეშზე, ბუქარესტისგან ჩრდილო-დასავლეთით 270 კმ-ით დაშორებული. მოსახლეობა — 63,536 ადამიანი (2011 წელი).
შუა საუკუნეები
IX-XI საუკუნეებში, როდესაც ხდება ტრანსილვანიის სლავიანიზაცია, ქალაქი ნახსენებია სლავური სახელით Балград (ბალგრადი) ან Белград (ბელგრადი). ლათინურზე იგი იყო გადათარგმნილი როგორც ალბა-იულია, და ასეთ ფორმაში პირველად გვხვდება 1097 წელს. XI საუკუნიდან იგი უნგრეთის დერჟავას ნაწილი ხდება ისევ სხვა სახელით, ამჯერად მისი სახელი დიულაფეჰერვარი. XII-XIII საუკუნეებში აღდგა კათოლიკური ეკლესია, რომელიც აღადგინა იანოშ ხუნიადმა; დაკრძალულია იქვე. 1541-1690 იყო ტრანსილვანიის სამთავროს დედაქალაქი, თუმცა მიქაი მამაცმა 1599 წელს შეძლო მოკლე დროით სამივე დუნაის სამთავროს გაერთიანება და ალბა-იულიაში სატახტო ქალაქის შექმნა.
უახლესი ისტორია
XVIII საუკუნეში ავსტრიელმა გაბსბურგებმა გადაწყვიტეს ალბა-იულიის კეთილმოწყობა. იმპერატორ კარლ VI-ის დროს აშენდა ვარსკვლავის ფორმის ციხესიმაგრე, ხოლო თვითონ ქალაქმა მიიღო გერმანული სახელი კარლსბურგი. 1794 წელს ბატიანის ეპისკოპოსის მეურვეობით გაიხსნა რუმინეთში პირველი ბიბლიოთეკა, რომლის მარგალიტად ითვლება ლორშის დიდი კოდექსი, რომელიც შეიქმნა კარლის დროს.
1918 წლის 1 დეკემბერს ალბა იულიაში გამოცხადდა ტრანსილვანიისა და რუმინეთის შეერთება, ხოლო 4 წლის შემდეგ მეფე ფერდინანდ პირველი გახდა გაერთიანებული სახელმწიფოს მონარქი.
დემოგრაფიული მონაცემები
1891 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 8,167 მაცხოვრებელს, საიდანაც 3,482 იყო უნგრელი (42.63%), 3,426 რუმინელი (41.94%) და 867 გერმანელი (10.62%).
1910 წლიდან მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 11,616 - მდე. მათგან 5226 იყო უნგრელი (45%), 5,170 რუმინელი (44.51%) და 792 გერმანელი (6.82%).
1930 წლისთვის გამოკითხვის მიხედვით მოსახლეობის 38.3% იყო ორთოდოქსი რუმინელი, 21.4% აღმოსავლეთ კათოლიკე რუმინელი, 14.9% რეფორმატორი, 10.5% კათოლიკე, 7.2% ლუთერანი, 6.5% იუდეველი.
2011 წლის გამოკითხვის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 58,681-ს. მათგან 95.3% იყო ეთნიკური რუმინელი, 3.2% ბოშა, 1.9% უნგრელი და 0.2% გერმანელი.
Cataulacus mocquerysi
Cataulacus mocquerysi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Rocky Raccoon
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში The Beatles, რომელიც გამოვიდა 1968 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
კარმენი (ნოველა)
კარმენი (Carmen) 一 ფრანგი ავტორის, პროსპერ მერიმეს 1845 წლის ნოველა, რომელიც იმავე წელს გამოქვეყნდა. ნაწარმოები არაერთხელაა ადაპტირებული, მათ შორის გამოსარჩევია ცნობილი ფრანგი კომპოზიტორის, ჟორჟ ბიზეს ამავე სახელწოდების მქონე ოპერა, რომელიც აღნიშნულ მოთხრობას დაედო საფუძვლად.
ინსპირაცია
გრაფინია მონტიჰოსადმი მიწერილ წერილში მერიმემ ისაუბრა ნაწარმოების შექმნის კრიტერიუმებზე და თქვა, რომ იგი შთაგონებული იყო იმ ამბით, რომელიც გრაფინიამ 1830 წლის ესპანეთში ვიზიტისას მოუყვა. ის წერს: „ეს იყო ამბავი უღირსი პიროვნებისა, რომელმაც მოკლა საკუთარი ქალი, რომელიც საზოგადოებისკენ მიისწრაფვოდა... ერთი პერიოდი ბოშების ცხოვრებას ვიკვლევდი, ამიტომ ჩემი გმირი ბოშად ვაქციე“.
ნოველაზე, ერთი ვერსიით, გავლენა იქონია ჯორჯ ბაროუს წიგნმა, სახელწოდებით 一ზინკალი (1841), მეორე ვერსიით კი ავტორმა ნაწარმოებზე მუშაობა მას შემდეგ დაიწყო, რაც გაეცნო ალექსანდრე პუშკინის პოემას 一 ბოშები (1824), რომელიც, მოგვიანებით, მერიმემ ფრანგულად თარგმნა.
სიუჟეტი
1830 წლის ადრიან შემოდგომაზე ცნობისმოყვარე მეცნიერი (რომელიც მწერლის ალტერ ეგოდაა მიჩნეული) კორდოვაში მეგზურს დაიქირავებს და ძველი მუნდაის საძებრად მიემგზავრება. სწორედ აქ მოიგო უკანასკნელი ბრძოლა ძლევამოსილმა იულიუს კეისარმა. შუადღის პაპანაქება სიცხის გამო ის თავს გრილი ხეობის ჩრდილს შეაფარებს, მაგრამ მდინარესთან ადგილი უკვე დაკავებულია. მთხრობელს მარდი და ძლიერი ყმაწვილი შეეგებება. ყმაწვილი მოღუშულია, ამაყი მზერა და ქერა თმა აქვს. მოგზაური მის კეთილგანწყობას იმით იმსახურებს, რომ სიგარასა და საჭმელს სთავაზობს. მეგზურის მჭერმეტყველური მინიშნებების მიუხედავად, მოგზაური ყმაწვილთან ერთად გზას აგრძელებს. ისინი ღამის გასათევად შორეულ ვენტაში ჩერდებიან. ყმაწვილი გვერდით მუშკეტონს მოიდებს და ღრმად ჩაეძინება, მეცნიერს კი არ ეძინება. იგი სახლიდან გამოდის და ხედავს თავის მეგზურს, რომელიც ყმაწვილის დასასმენად მიიპარება 一 მან ულანის საგუშაგოს უნდა შეატყობინოს, რომ ვენტაში ყაჩაღი ხოსე ნავარო იმყოფება. მისი შეპყრობისთვის ორასი დუკატია დაწესებული. მთხრობელი ყმაწვილს საფრთხის შესახებ შეატყობინებს და ამის შემდეგ ისინი დამეგობრდებიან.
მეცნიერი თავის ძიებას კორდოვის დომინიკანური მონასტრის ბიბლიოთეკაში აგრძელებს. მზის ჩასვლის შემდეგ, გვადალკივირის სანაპიროზე სეირნობს. ერთ საღამოს მეცნიერს უახლოვდება ქალი, რომელსაც თმაში ჟასმინის ყვავილები აქვს ჩაწნილი, მაღალი არ არის, ახალგაზრდაა, კარგი აღნაგობა აქვს და დიდრონი, ირიბი თვალები. მეცნიერი გაოცებულია მისი უცნაური, ველური სილამაზით, განსაკუთრებით მისი მზერით, რომელიც ერთდროულად მგრძნობიარეცაა და ველურიც. იგი ქალს სიგარეტს შესთავაზებს და შეიტყობს, რომ მას კარმენი ჰქვია, ბოშაა და მკითხაობა შეუძლია. მეცნიერი ქალს სახლში მიცილების ნებართვასა და თავისი ხელოვნების ჩვენებას სთხოვს. მკითხაობა დასაწყისშივე წყდება 一 კარი იღება და ოთახში მოსასხამში გახვეული კაცი ლანძღვა-გინებით შემოიჭრება. იგი მეცნიერის მეგობარი ხოსე აღმოჩნდება. კარმენთან გაუგებარ ენაზე ცხარე შეხლა-შემოხლის შემდეგ ხოსეს სტუმარი სახლიდან გაჰყავს და სასტუმროს გზისკენ მიუთითებს. მეცნიერი აღმოაჩენს, რომ ამასობაში დაკარგა ოქროს საათი, რომელიც კარმენს ძალიან მოეწონა. გულნატკენი და დარცხვენილი მეცნიერი ტოვებს ქალაქს. რამდენიმე თვის შემდეგ ის კორდოვაში აღმოჩნდება და შეიტყობს, რომ ყაჩაღი ხოსე ნავარო დაპატიმრებულია და განაჩენს ციხეში ელოდება. მეცნიერი, რომელიც ადგილობრივ ზნე-ჩვეულებებს იკვლევს, ყაჩაღის ბედით დაინტერესდება და მის სანახავად და მონანიების მოსასმენად მიდის.
ნოველის მეოთხე, ბოლო თავში მთხრობელი მკითხველს თავის შთაბეჭდილებებს უზიარებს ესპანელი ბოშების წეს-ჩვეულებებისა და ენის შესახებ. ნაწარმოებს კი მრავლისმეტყველი ბოშური ანდაზით ამთავრებს 一 „მოკუმულ პირში ბუზი ვერ შეფრინდება“.
სქოლიო
კატეგორია:1845 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები კატეგორია:XIX საუკუნის ლიტერატურა კატეგორია:პროსპერ მერიმეს ნაწარმოებები
ნალევკა
მარჯვნივ|მინი|400x400პქ|ნალევკას მრავალფეროვანი რეცეპტები მომზადების სხვადასხვა ეტაპზე ნალევკა — ტრადიციული ალკოჰოლური სასმელი პოლონეთიდან. სამკურნალო ნაყენების მსგავსად, როგორც წესი, ეს არის 40% -დან 45% -მდე ალკოჰოლის შემცველობით, თუმცა ზოგი შეიძლება იყოს 75% სიძლიერის. ნალევკა იქმნება ალკოჰოლით, ჩვეულებრივ არყ ით. დამატებით ინგრედიენტებს შორისაა ხილი, მწვანილი, სანელებლები, ფესვები, შაქარი და თაფლი. სახელი ნალევკა ამჟამად არის რეგისტრირებული როგორც ეროვნული დასახელება ევროკავშირის ს ფარგლებში. ჩვეულებრივი ლიქიორისგან განსხვავებით, ნალევკას აძველებენ. მას შემდეგ, რაც ნალევკა წარმოიქმნება ინფუზიით და არა დისტილაციით, თხევადი, ტიპურად ფერადი და გარკვეულწილად გაუმჭვირვალეა. ნალევკას გემო ჰგავს ხილის ლიქიორ შნაპსს, მაგრამ, როგორც წესი, ტკბილია და არ გააჩნია ალკოჰოლის ძლიერი გემო.
ხშირად სიტყვა „ნალევკა“ შეიძლება შეცდომით ასოცირდებოდეს პოლონურ ალკოჰოლთან, რომლის ხარისხი დაბალია და ალკოჰოლის შემცველობაც განსხვავებულია.
ის ასევე შეიძლება შეცდომით გაიგივდეს მის რუსულ და უკრაინულ ნათესავ სასმელ ნალივკასთან, ( რუს., უკრ. : наливка), რომელიც პოპულარულია უკრაინაში XVII საუკუნიდან და რუსეთში XIX საუკუნის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ პოლონური ნალევკა წარმოადგენს ინფუზიას, უკრაინულ/რუსულ ნალივკას ამზადებენ ქილაში ხილით, შაქრით და წყლით, ლუქავენ მას და გრძელდება დუღილის პროცესი. ამრიგად, უკრაინული/რუსული ნალივკა გაცილებით სუსტია (ჩვეულებრივ შეიცავს 20% -ზე ნაკლებ ალკოჰოლს). პოლონური ნალივკის რუსული ანალოგის შესაბამისი სახელი იქნება ნასტოიკა. ( настойка , настоянка   , ნასტოიანკა, სიტყვასიტყვით, ნაყენი ).