cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სამხრეთი უცნობი მიწა
thumb| ალ-იდრისის XII საუკუნის რუკა სამხრეთი უცნობი მიწა (Terra Australis, Terra Australis Incognita) — მიწა სამხრეთ პოლუსის ირგვლივ, რომელიც გამოსახულია რუკების უმრავლესობაზე XVIII საუკუნემდე და წარმოადგენს თანამედროვე ავსტრალიის კონტინენტს და მისი სახელიც ამ ფრაზიდანაა წარმომდგარი. წარმოდგენები სამხრეთ მიწაზე არ იყო დაფუძნებული ანტარქტიკაზე ცოდნით იმის მიუხედავად, რომ მისი ბოლო გამოსახულებები წააგავს ანტარქტიკის კონტურებს.
კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:ანტარქტიკა კატეგორია:გეოგრაფიული აღმოჩენები კატეგორია:მითოლოგიური ადგილები
ახალი გვინეა
ახალი გვინეა (Pulau Irian, New Guinea, ტოკ-პისინის ენა — Niugini) — მსოფლიოში სიდიდით მეორე კუნძული (გრენლანდიის შემდეგ), რომლის ფართობი შეადგენს 786 000 კმ²-ს. კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. გეოგრაფიულად ეს ტერიტორია მიეკუთვნება მალაის არქიპელაგს ეს კუნძული წარმოადგენს აზიის და ოკეანეთის გამყოფს. ახალი გვინეა მიეკუთვნება ავსტრალიის კონტინენტს ახალი გვინეა ავსტრალიისგან გამოყოფილია ტორესის სრუტის მეშვეობით. ეს ტერიტორია მიიჩნევა მელანეზიის კუნძულების ჯგუფის ნაწილად. რაც შეეხება პოლიტიკურ თვალსაზრისს, ახალი გვინეა იყოფა ორ ნაწილად. დასავლეთი პაპუა შედის ინდონეზიის შემადგენლობაში რიგითი პროვინციის სახით. აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, სუვერენული სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეა. კუნძულზე დაახლოებით 9 500 000 ადამიანი (2010) ცხოვრობს, ეს ტერიტორია ერთ-ერთი ყველაზე მეჩხრად დასახლებული ადგილია (12 კაცი/კმ²).
ახალი გვინეა გეოლოგიური თვალსაზრისით, მოქცეულია ტექტონიკურად აქტიურ ზონაში. აქ არის მრავალი ვულკანი, მათ შორის სიმაღლის თვალსაზრისით უმაღლესია პუნჩაკ-ჯაია, სიმაღლე — 4884 მ (16 023 ფტ). კუნძული მდიდარია ფლორის და ფაუნის მრავალფეროვნებით, აქ არის მრავალი ენდემური ჯიშის ცხოველი და მცენარე.
კუნძულზე ადამიანის უძველესი ნასახლარები 40 000 წლით თარიღდება, ახალ გვინეაზე ადამიანი აზიის კონტინენტიდან მოხვდა. XVI საუკუნეში კუნძულზე პირველად მივიდნენ ევროპელები, ესენი იყვნენ ესპანელები, მათ ახალ აღმოჩენილ კუნძულს ნუევა გვინეა უწოდეს. მოგვიანებით ეს ტერიტორია შევიდა ნიდერლანდების იმპერიის შემადგენლობაში, ახალი გვინეა გაერთიანდა ჰოლანდიურ ოსტ-ინდოეთში. გერმანიის იმპერიის გაძლიერების შემდეგ, გერმანელებმა მოახდინეს კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილის ანექსირება, აქ შეიქმნა გერმანული ახალი გვინეა. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც მოხდა გერმანიის და მისი მოკავშირეების დამარცხება, ვერსალის ხელშეკრულების საფუძველზე, კუნძული ავსტრალიას გადაეცა. 1975 წელს კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილს დამოუკიდებლობა მიენიჭა.
პოლიტიკური დაყოფა
thumb|280px|ახალი გვინეის პოლიტიკური დაყოფა პოლიტიკური თვალსაზრისით კუნძული ახალი გვინეა იყოფა, თითქმის თანაბარ ორ ნაწილად, ესენია:
მოსახლეობა
კუნძულზე ცხოვრობს დაახლოებით 9 500 000 კაცი (2010).
ახალი გვინეა მსოფლიოში გამორჩეულია თავისი მოსახლეობის მრავალფეროვნებით. აქ მრავალი სხვადასხვა ტომის წარმომადგენელი ცხოვრობს. ისინი ძირითადად აბსოლუტურად განსხვავებულ ენებზე მეტყველებენ, რის გამოც ეს ადგილი მსოფლიოში ლინგვისტური თვალსაზრისით ყველაზე მრავალფეროვანია. აქედან 826 ენაზე მოსაუბრენი პაპუა-ახალ გვინეაში ცხოვრობენ, ხოლო 257 ენაზე მოსაუბრენი ირიან ჯაიაში (დასავლეთი პაპუა). ეს ენები თავისი ენათა ოჯახების მიხედვით მიეკუთვნება პაპუას ენებს და ავსტრონეზიულ ენებს.
აქ მცხოვრები პაპუასები არიან კუნძულის უძველესი მოსახლეობის შთამომავლები.
გეოგრაფია
thumb|280px|ახალი გვინეის მდებარეობა thumb|280px|ტოპოგრაფიული რუკა. thumb|280px|ფიზიკური რუკა. ახალი გვინეა წარმოადგენს მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს კუნძულს, რომელიც მიეკუთვნება ავსტრალიის კონტინენტს. კუნძული კონტინენტისგან აღმოსავლეთიდან გამოყოფილია არაფურის ზღვით, ხოლო დასავლეთიდან ტორესის სრუტის და მარჯნის ზღვის მეშვეობით. ეს კუნძული განიხილება მალაის არქიპელაგის შემადგენელ ნაწილად და მდებარეობს არქიპელაგის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მსოფლიოს მეორე უდიდესი კუნძულის სამხრეთით არის ავსტრალია და კარპენტარიის ყურე, ხოლო დასავლეთით მდებარეობს ბისმარკის და სოლომონის კუნძულების არქიპელაგები.
კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში არის ქედი, რომელიც გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 1600 კილომეტრის სიგრძეზე. ახალი გვინეის დასავლეთ ნაწილში არის კუნძულის და საერთოდ, მთელი ოკეანეთის უმაღლესი მწვერვალი, რომლის სიმაღლე 4884 მეტრს შეადგენს. აქ არის დიდი სიმაღლის მთები, რამდენიმე მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 4000 მეტრს, კუნძულის ზოგიერთი მთა მყინვარებითაა დაფარული. კუნძული მოქცეულია ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში.
ახალი გვინეაში არსებული, უდიდესი მწვერვალებია:
მნიშვნელოვანია კუნძულის ჩრდილოეთით და სამხრეთით არსებული ვაკეები და დაბლობები. ეს ტერიტორიები გადაჭიმულია ასობით კილომეტრზე. ახალი გვინეის ვრცელი ტერიტორიები უკავია სავანეებს, ჭაობებს და მანგროს ტყეებს. სწორედ დაბლობების ტერიტორიაზე, ინდონეზიაში არის ლორენცის ეროვნული პარკი, რომელიც 1999 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად გამოაცხადა.
ეს ტერიტორია მდიდარია თავისი ჰიდროგრაფიული ქსელით, აქ მრავლად არის წყალუხვი მდინარეები, მათგან აღსანიშნავია: სეპიკი, მამბერამო, ფლაი და დიგული. კუნძულზე ყველაზე დიდი ტბაა მარი.
კუნძული მდიდარია ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნებით, აქ მრავალი ენდემური ჯიშის წარმომადგენელი სახლობს. მდიდარია კუნძულის მწვანე საფარი, ახალ გვინეაში არსებობს დაახლოებით 11 000-20 000 მცენარის სახეობა. აქ ცხოვრობს დაახლოებით 650 ფრინველის სახეობა, მათგან აღსანიშნავია სამოთხის ფრინველები, მეკარვიები, თუთიყუშები და კაზუარები. არსებობს 400 ამფიბიის, 455 პეპელის სახეობა.
ისტორია
პირველი ადამიანები ახალ გვინეაზე დასახლდნენ დაახლოებით 40 000 წლის წინ. უძველესი მაცხოვრებლების ნასახლარები აღმოჩენილია კუნძულის მთიან რეგიონებში. ნასახლარებში აღმოჩენილია უძველესი სასოფლო-სამეურნეო სარწყავი სისტემები. დადგენილი არ არის კერძოდ მოსავლის რომელი სახეობის მოყვანა ხდებოდა ამ პერიოდში. კუნძულზე შაქრის ლერწამი ჯერ კიდევ ჩვენს ერამდე 6000 წლის წინ არსებობდა.
ახალი გვინეაზე გავრცელებული იყო წყნარ ოკეანური ლაპიტას კულტურა. ამას მეტყველებს კუკის ძველი სამიწათმოქმედო დასახლება. ეს ადგილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად მიიჩნია.
XVI საუკუნეში პირველი ევროპელები, რომლებმაც დაამყარეს, კონტაქტი ახალ გვინეასთან, გახდნენ ესპანელები და პორტუგალიელები. 1525-1527 წლებში პორტუგალიელი ხორხე დე მენესესი ჩავიდა კუნძულის დასავლეთ ნაწილში.
1545 წელს ესპანელი ნავიგატორი იუნიგო ორტის დე რეტესი თავისი გემით ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპირო ზოლის სიახლოვეს დაცურავდა. ის მდინარე მამბერამოს გავლით კუნძულზე დაეშვა, სწორედ ამ ნავიგატორმა უწოდა ახალ ტერიტორიას ნუევა გვინეა. უკვე მოგვიანებით 1606 წლისათვის, ესპანელმა ნავიგატორმა ლუის ვაზ დე ტორესმა მოახდინა, აღმოსავლეთ ტერიტორიის გამოკვლევა. მისი ექსპედიცია აგრეთვე მოეწყო ბასილაკის კუნძულზეც.
thumb|280px|left|ახალი გვინეა 1884-1919 წლებში. დასავლეთი ნაწილი [[ნიდერლანდების, ჩრდილო-აღმოსავლეთი გერმანიის, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთი დიდი ბრიტანეთის.]]
1828 წელს კუნძულის დასავლეთი ნაწილი ნიდერლანდების იმპერიის საკუთრება გახდა. 1883 წელს, მოხდა საფრანგეთის მიერ კუნძულ ახალი ირლანდიის მცირე ხნით ანექსირება. რაც შეეხება კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს, ეს ტერიტორია შედიოდა ბრიტანეთის იმპერიის შემადგენლობაში. მას შემდეგ რაც ევროპაში მოხდა გერმანიის გაძლიერება. 1884 წელს ახალი გვინეის ჩრდილო-აღმოისავლეთი ნაწილი მოექცა გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში, აქ შეიქმნა გერმანიის ახალი გვინეა (აგრეთვე ე. წ. კაიზერ ვილჰელმის მიწა). 1898 წლიდან 1902 წლამდე ქალაქ მონოკვარში არსებობდა, პირველი ჰოლანდიური ადგილობრივი მთავრობა. ხოლო კუნძულის სამხრეთით ბრიტანელებს შექმნილი ჰქონდათ ბრიტანული ახალი გვინეა.
1905 წელს ბრიტანელებმა საკუთარ გამგებლობაში არსებულ ტერიტორიას გადაარქვეს სახელი და მას პაპუას ტერიტორია უწოდეს. 1906 წელს ეს ტერიტორია ოფიციალურად გადაეცა ავსტრალიას. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ავსტრალიურმა შეიარაღებულმა ძალებმა მოახდინა, გერმანელების მიერ კონტროლირებადი მიწების დაკავება, 1920 წელს აქ შეიქმნა ახალი გვინეის ტერიტორია. ომის დასრულების შემდეგ ერთა ლიგამ ავსტრალიას ეს ადგილები სამანდატოდ გადასცა.
1938 წლის 4 აგვისტოს რიჩარდ არჩბოლდმა აღმოაჩინა ბალიემის ხეობა, ეს ხეობა ამავე სახელწოდების მდინარის მიდამოებში მდებარეობს. ამ მიდამოებში ცხოვრებდა დანის ეთნიკური ჯგუფი.
1942 წელს იაპონიამ მოახდინა ჰოლანდიური ახალი გვინეის და ავსტრალიური ტერიტორიის დაპყრობა. ავსტრალიის ტერიტორია რომელსაც სამხედრო ადმინისტრაცია მართავდა, ცნობილი იყო უბრალოდ ახალი გვინეის სახელით. კუნძულის სიახლოვეს მნიშვნელოვანი ბრძოლები იმართებოდა იაპონიასა და აშშ-ს შორის. საბოლოოდ მოკავშირეების გამარჯვების შემდეგ, კუნძულიდან გაძევებული იქნა იაპონელები. კუნძულის დასავლეთ ნაწილში აღდგენილი იქნა ჰოლანდიელების მმართველობა. 1949 წლის დეკემბრიდან ამ მიწების კონტროლი ინდონეზიის ხელში გადავიდა. რამდენიმე წლის შემდეგ აქ კვლავ აღდგენილი იქნა ჰოლანდიელების მმართველობა.
1950-იანი წლებიდან ნიდერლანდებმა და ავსტრალიამ დაიწყეს მოლაპარაკება ამ რეგიონის სრული დამოუკიდებლობის მინიჭების საკითხზე. დასავლეთ პაპუაში შეიქმნა სპეციალური ორგანო, შემუშავდა დასავლეთ პაპუის გერბი, დროშა, ჰიმნი და სახელმწიფოს სხვა ატრიბუტები. ამ ყველაფერმა ინდონეზიის გაღიზიანება გამოიწვია, მან დაიწყო მისი არმიის მობილიზება, ინდონეზიას ამავე პერიოდში სამხედრო დახმარება გაუწია საბჭოთა კავშირმა. ნიდერლანდელები მზად იყვნენ წინააღმდეგობა გაეწიათ ინდონეზიელებისთვის, დაიწყო დიპლომატიური მოლაპარაკებები. 1962 წლის 1 ოქტომბერს ნიდერლანდებმა ეს ტერიტორია სამართავად გადასცა გაეროს. 1963 წლის 1 მაისს კუნძულის დასავლეთი ნაწილი გადავიდა ინდონეზიის კონტროლის ქვეშ, ინდონეზიელებმა ამ ტერიტორიას დასავლეთი ირიანი უწოდეს, ხოლო შემდგომ ირიან-ჯაია დაარქვეს. რამდენიმე წლის შემდეგ კუნძულის დასავლეთ ნაწილში ინდონეზიის წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყო, მაგრამ ეს ბრძოლა მარცხით დასრულდა, დაიღუპა მრავალი ადგილობრივი მოსახლე.
1971 წლამდე აღმოსავლეთი ახალი გვინეა კვლავ ავსტრალიის კონტროლის ქვეშ რჩებოდა. ამა წლის 16 სექტემბერს ჩამოყალიბდა ახალი სრულიად დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეა.
2000 წელს ირიან-ჯაიას ოფიციალურად ეწოდა „პაპუას პროვინცია“, ამ პროვინციას მიენიჭა სპეციალური ავტონომიური სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზია კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეა კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
.wf
.wf — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) უოლისი და ფუტუნასთვის.
რესურსები ინტერნეტში
wf კატეგორია:უოლისი და ფუტუნა
Toppdomän
Eurhopalothrix biroi
Eurhopalothrix biroi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Eurhopalothrix-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჩიქვილაძეები
ჩიქვილაძე — ქართული გვარი. გავრცელებულია სოფლებში: თავასა, თერჯოლა, სკანდე. ნახსენებია ი-რ-ლ-ში:
რესურსები ინტერნეტში
*
Eurhopalothrix bolaui
Eurhopalothrix bolaui — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Eurhopalothrix-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კანტონური სამზარეულო
მინი|რუკა, სადაც ნაჩვენებია ჩინეთის რეგიონული სამზარეულოები კანტონური ან იუეს სამზარეულო ( ჩინ. 粵菜) - გუანგდონგის პროვინციის სამზარეულო. ის ძირითადად გამოხატავს პროვინციის დედაქალაქის - გუანჯოუსა და მიმდებარე რეგიონებში არსებულ სამზარეულოს( მდინარე დელტის მიმდიბარე ტერიტორია, ჰონგ-კონგი და მაკაო). მარტივად რომ ვთქვათ, კანტონური სამზარეულო არის გუანჯოუს სამზარეულო ან კანტონურად მოსაუბრე ხალხის სამზარეულო, მაგრამ ის ასევე თავის თავში მოიაზრებს სხვადასხვა ჩინური სამზარეულოს სტილსა და ელემენტებს. მეორეს მხრივ, თეოჩევისა და ჰაკას სამზარეულოს აქვს საკუთარი ხასიათი, ისევე როგორც გუანქსის სამზარეულოს, თუმცა ისინი კულტურულად კანტონურად ითვლება. კანტონის სამზარეულო ჩინეთის სამზარეულოს რვა კულინარიული ტრადიციიდან ერთ-ერთია. ის ცნობილია ჩინეთის გარეთ იმის გამო, რომ დიდი რაოდენობით კანტონური ემიგრანტები არსებობს. კანტონის სამზარეულოში გაწვრთნილ მზარეულებზე მთელ ჩინეთში ძალიან დიდი მოთხოვნაა. მე -20 საუკუნის ბოლომდე დასავლეთის ჩინური რესტორნების უმეტესობაში ძირითადად კანტონური კერძები იყო.
ფონი
გუანჯოუს (კანტონი) ქალაქი, გუანგდონგის პროვინციის დედაქალაქი და კანტონის კულტურის ცენტრი, დიდი ხანია სავაჭრო კერაა. კანტონურ სამზარეულოში მრავალი იმპორტირებული საკვები და ინგრედიენტი გამოიყენება. კანტონის სამზარეულოში, ღორის, საქონლისა და ქათმის გარდა, თითქმის ყველა საკვები ხორცია, მათ შორის, სუბპროდუქტები, ქათმის ფეხები, იხვის ენა, ბაყაყის ფეხები, გველები და ლოკოკინები. ამასთან, ცხვარი და თხა ნაკლებად გამოიყენება, ვიდრე ჩრდილოეთ ან დასავლეთ ჩინეთის სამზარეულოებში. გამოიყენება სხვადასხვა მომზადების მეთოდები: ორთქლზე წვა და უბრალო წვის მეთოდი გამოიყენება ყველაზე ხშირად, მათი მოხერხებულობის და სისწრაფის გამო. სხვა ტექნიკაში შედის მცირე წვა, ორმაგი აორთქლება, მოხრაკვა და ღრმად წვა.
კანტონის მრავალი ტრადიციული მზარეულისთვის კერძის არომატი უნდა იყოს დაბალანსებული და არა ცხიმიანი. გარდა ამისა, სანელებლები უნდა იქნას გამოყენებული ზომიერად, რათა თავიდან იქნას აცილებული პირველადი ინგრედიენტების არომატიზატორები და ეს ინგრედიენტები უნდა იყოს მათი სიახლისა და ხარისხის პიკში. კანტონის სამზარეულოში არ არის გავრცელებული ახალი მწვანილი, განსხვავებით მათი ლიბერალური გამოყენებისგან სხვა სამზარეულოებში, როგორიცაა სიჭუანე, ვიეტნამი, ლაოსი, ტაილანდი და ევროპა. ნივრის, ხახვის და ქინძის ფოთლები გამონაკლისია, თუმცა პირველს ხშირად იყენებენ ბოსტნეულად, ხოლო მეორეს ჩვეულებრივ უმეტესად მხოლოდ გარნირად.
სოუსები და სუნელები
კანტონის სამზარეულოში, მრავალი ინგრედიენტი, როგორიცაა შაქარი, მარილი, სოიოს სოუსი, ბრინჯის ღვინო, სიმინდის სახამებელი, ძმარი, ხახვი და ქუნჯუთის ზეთი, საკმარისია არომატის გასაზრდელად. ამის მიუხედავად, ნიორი ძლიერ გამოიყენება ზოგიერთ კერძში, განსაკუთრებით მათში, რომელშიც შინაგანი ორგანოებია დატოვებული და შეიძლება გამოყოს უსიამოვნო სუნი. ასევე გამოიყენება ჯანჯაფილი, ჩილი წიწაკა, ხუთ სანელებლების ფხვნილი, შავი პილპილი, ანისული და რამდენიმე სხვა სუნელი.
გამხმარი და შენახული ინგრედიენტები
მიუხედავად იმისა, რომ კანტონელი მზარეულები დიდ ყურადღებას აქცევენ თავიანთი ძირითადი ინგრედიენტების სიახლეს, კანტონური სამზარეულო ასევე იყენებს შენახული საკვების დიდ ჩამონათვალს კერძის არომატის მისაცემად. ამან შეიძლება გავლენა იქონიოს ჰაკას სამზარეულოზე, რადგან ჰაკკები ერთ დროს დომინანტი ჯგუფი იყვნენ, რომლებიც იპყრობდნენ იმპერიულ ჰონგ-კონგს და სხვა სამხრეთ ტერიტორიებს.
გამოშრობის / შენარჩუნების / დაჟანგვის პროცესში ზოგი ელემენტი ძალიან ინტენსიურ არომატს იღებს, ზოგი საკვები ინახება მათი შენახვის ვადის გასაზრდელად. ზოგი მზარეული კერძში აერთიანებს როგორც ერთი და იგივე ნივთიერების გამხმარ, ასევე ახალ ჯიშებს. გამხმარ ნივთიერებას, ჩვეულებრივ, წყალში ატენიანებენ, რომ მოხდეს მომზადებამდე რეჰიდრატაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინური სამზარეულო კატეგორია:კანტონური სამზარეულო
.ws
.ws — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სამოასთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ws კატეგორია:კომუნიკაციები სამოაში
ილგაზის მთები
ილგაზის მთები (Ilgaz Dağları) — ქედი ჩრდილო-დასავლეთ ანატოლიაში, თურქეთში.
გეოგრაფია
შავი ზღვის რეგიონის დასავლეთ სანაპიროზე არსებობს სამი ქედის სისტემა, რომლებიც შავი ზღვის სანაპიროს პარალელურად გადის. ილგაზის მთები წარმოადგენს სანაპირო ზოლის მეორე დიაპაზონის აღმოსავლეთ ნაწილს, რომლის საშუალო მანძილია 100 კმ. მთის ჩრდილოეთის ფერდობები კასთამონუს პროვინციაშია, ხოლო სამხრეთი ფერდობები ჩანქირის პროვინციაში. მთათა სისტემის სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთით 150 კილომეტრს, ხოლო სიგანე დაახლოებით 30 კმ-ის შეადგენს. ამ 41.1°N, 33.86667°W კოორდინატებზე მდებარეობს მთის პიკი, რომელიც ცნობილია როგორც ჰაჯეთეფე და რომლის სიმაღლე 2 587 მეტრს შეადგენს. სახელმწიფო მაგისტრალი, რომელიც შავი ზღვის სანაპიროს ცენტრალურ ანატოლიასთან აკავშირებს, მდებარეობს პიკიდან 10 კილომეტრით დასავლეთით. გზატკეცილზე უმაღლესი უღელტეხილის სიმაღლე 1 850 მეტრს შეადგენს.
ეროვნული პარკი
ილგაზის მთის ეროვნული პარკი (Ilgaz Dağı Milli Parkı) 1976 წლის 2 ივნისს გაიხსნა, რომელიც ადვილად მისაწვდომია მაგისტრალიდან. პარკის ფართობი 732 ჰა შეადგენს. პარკის უმაღლეს წერტილებზე არსებობს უამრავი სასტუმრო, რომელიც ემსახურება მოთხილამურეებს, რომლებსაც შეუძლიათ გამოიყენონ 1 500 მ სიგრძის საბაგირო სათხილამურო ტრასაზე მოსახვედრათ. ანკარიდან პარკი 200 კილომეტრითაა დაშორებული, რაც უახლოეს ზამთრის კურორტს წარმოადგენს დედაქალაქის მოსახლეობისთვის. ზაფხულობით, სტუმრებს შეუძლიათ დაკავდნენ თევზაობით ეროვნულ პარკში არსებული ბალდრანის ხეობაში.
ეკოლოგია
ილგაზის მთები, განსაკუთრებით ჩრდილო ფერდობები, დაფარულია ხშირი ტყით. ტყეების პოპულარული სახელი ილგაზის მთების ირგვლივ არის „ხეების ზღვა“ (ağaç denizi). ტყეში მცხოვრები გარეული ცხოველებია: წითელი ირემი, გარეული ღორი, ყავისფერი დათვი, ნაცრისფერი მგელი, ევროპული ტურა და წითელი მელა. 1996 წელს, ილგაზის მთის ეკოლოგიაში აღმოაჩინეს ახალი მწერების სახეობა და 2010 წელს იგი დაასახელეს, როგორც Merodon Ilgazense.
მუსიკაში
პოპულარულ სიმღერა „ილგაზ“, რომელიც აჰმეთ სამიმ ბილგენს, ხოლო სიტყვები კომპოზიტორ ჯემილ თურქმანს ეკუთვნის, ილგაზის მთაზეა დაწერილი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქედები
ნარკოტიკული მცენარეები
ნარკოტიკული მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც შეიცავენ ისეთ ნივთიერებებს, რომლებიც ჯერ აღგზნებს, ხოლო შემდეგ თრგუნავს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას. ბევრ ნარკოტიკულ მცენარეებს სამკურნალო თვისებები აქვს და მათ მედიცინაში ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებად იყენებენ. მოქმედი ნივთიერება ნარკოტიკული მცენარეებში ძირითადად ალკალოიდებია. ბევრი მათგანი ძალზე შხამიანია და მათგან დამზადებული პრეპარატების ხანგრძლივი ხმარება ნარკომანიას იწვევს. ნარკოტიკული მცენარეებია ხაშხაში, ინდური კანაფი, ლენცოფა, ლემა და მრავალი სხვა სამკურნალო და შხამიანი მცენარე. ნარკოტიკული მცენარეები ძირითადად გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და ცენტრალური აზიის ტროპიკებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
კიზილ-ელგა
კიზილ-ელგა (Ҡыҙылйылға; Кызыл-Елга) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 33 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (89 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბუზდიაკის რაიონის სოფლები
Why Don't We Do It in the Road?
Why Don't We Do It in the Road? — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში The Beatles, რომელიც გამოვიდა 1968 წელს.
სიმღერის ავტორი და შემსრულებელია პოლ მაკ-კარტნი, ხოლო ალბომზე ავტორებად მითითებულები არიან ლენონი/მაკ-კარტნი. „Why Don't We Do It in the Road?“ არის მოკლე და უბრალო სიმღერა. იგი იწყება სხვადასხვა პერკუსიული ელემენტით და შეიცავს მაკ-კარტნის ხრინწიანი ვოკალს, რომელიც ერთსა და იმავე სტრიქონს იმეორებს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
ჯენე აიკო
ჯენე აიკო ეფურუ ჩილომბო (Jhené Aiko Efuru Chilombo; დაიბადა 16 მარტს, 1988 წელი, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) - ამერიკელი მომღერალი და კომპოზიტორი, რომელიც შეუდგა მუსიკალურ კარიერას ვოკალის მონაწილეობით და მონაწილეობდა ჯგუფის B2K რამდენიმე მუსიკალურ კლიპში R&B. იმ დროს ის ცნობილი იყო, როგორც B2K- ის წევრი ლილ 'ფიცის "ბიძაშვილი", თუმცა ის სინამდვილეში არ უკავშირდება ჯგუფს. იგი გამოყენებული იქნა როგორც მარკეტინგის ინსტრუმენტი, რომელსაც Sony და Epic Records სთავაზობდნენ, აიკოს ჯგუფის მეშვეობით პოპულარიზაციისთვის და საკუთარი თავის განვითარებისთვის.
ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|254x254პქ|აიკო 2013 წლის 22 სექტემბერს აიკო ლოს-ანჯელესში დაიბადა. მისი ოჯახი სამხრეთ ლოს-ანჯელესში ცხოვრობდა, მაგრამ შვიდი წლის ასაკში მათი სახლი დაიწვა. ისინი სლაუზონის გამზირთან გადავიდნენ ვიუ – პარკის – ვინდსორ ჰილსის, ბოლდუინ ჰილსისა და ლადერა ჰაიტის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც ის სკოლაში სწავლობდა საშუალო საფეხურზე ასვლამდე. აიკო არის პედიატრის ქრისტინა იამამოტოს და კარამო ჩილომბოს ქალიშვილი. მოგვიანებით მისი მშობლები დაშორდნენ.]მისი და არის R&B მომღერალი Mila J. მისი დედა ესპანური, დომინიკური და იაპონური წარმოშობისაა, ხოლო მამა მშობლიური ამერიკელი, აფრო-ამერიკელი და გერმანულ-ებრაული წარმოშობისაა. მან ვოკალის გაკვეთილები გაიარა კალივერში, კალიფორნია, მაგრამ თავი დაანება, როდესაც მოულოდნელად დაორსულდა. 20 წლის ასაკში მას შეეძინა გოგონა, რომელსაც ნამიკო ლავ ბრაუნერი დაარქვა.
კარიერა
2003 წელს, აიკომ დანიშნა თავისი სადებიუტო ალბომი, My Name Is Jhené, თავისი ლეიბლების Sony, The Ultimate Group და Epic მეშვეობით; თუმცა, ალბომი არ გამოვიდა. 2011 წლის მარტში, აიკო დაუბრუნდა მუსიკას თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი პროექტის, მიქსტეპის სახელწოდებით Sailing Soul (s). 2011 წლის 16 დეკემბერს, აიკომ გააფორმა ჩანაწერის ხელშეკრულება ამერიკელ რეკორდ პროდიუსერთან No I.D.- ს სარეკორდო ფირმა ARTium- თან, რომელიც განაწილებული იყო Def Jam Recordings- ის მეშვეობით. 2013 წელს აიკო გამოჩნდა ბიგ შონის სინგლზე "ფრთხილად", რომელშიც ასევე მონაწილეობდა ლილ უეინი, რომელიც გახდა მისი პირველი ტოპ 40 სინგლი აშშ-ის Billboard Hot 100 ჩარტში. 2013 წლის ნოემბერში მან გამოუშვა პირველი პროექტი Artium და Def Jam, გაფართოებული წარმოებისთვის (EP), სახელწოდებით Sail Out. EP- ს სარეკლამო სინგლებია "3:16 AM", "Bed Peace" და "The Worst", რომელთაგან უკანასკნელი გახდა სერთიფიცირებული პლატინა ა მერიკის ჩამწერი ინდუსტრიის ასოციაციის (RIAA) მიერ. აიკომ გამოაქვეყნა თავისი სადებიუტო ალბომი Souled Out, 2014 წლის 9 სექტემბერს.
2015 წლის თებერვალში აიკო იყო ნომინირებული სამი გრემის ჯილდოზე 57-ე ყოველწლიური გრემის დაჯილდოებაზე, მათ შორის საუკეთესო R&B სიმღერაზე "ყველაზე ცუდი" და საუკეთესო ურბანული თანამედროვე ალბომი Sail Out- ისთვის. იმავე თვეში ცნობილი გახდა, რომ აიკო შეუერთდებოდა რეპერ ჯ. კოულის ტურნეს სახელწოდებით, Forest Hills Drive Tour. 2015 წლის 19 მარტს აიკომ გამოუშვა სიმღერა "Living Room Flow". აიკომ შეასრულა "In My World in My Own / Very Good Advice" დისნეის ფილმიდან "ალისა საოცრებათა ქვეყანაში", ასევე მასში შედის "ჩვენ გვიყვარს დისნეის "საკომპილაციო ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2015 წლის ოქტომბერში. 2016 წლის მარტში, აიკომ გამოაცხადა რეპერ ბიგ შონთან თანამშრომლობის ალბომი, სახელწოდებით Twenty88, მათი სათაურიანი სადებიუტო ალბომი მხოლოდ TIDAL– ის სტრიმინგისთვის გახდა ხელმისაწვდომი ოთხი დღის განმავლობაში, ხოლო ჩამოსატვირთად 1 აპრილს გახდა ხელმისაწვდომი. დუეტი, ”TWENTY88 მოგვითხრობს ურთიერთობის მაღალ და დაბალ საფეხურზე, კონფლიქტის, მოგონებების, სიყვარულის, სექსისა და სხვა საკითხების შესახებ”. 2016 წლის ბოლოდან 2017 წლის შუა რიცხვებში აიკომ გამოუშვა მრავალი სინგლი რომელიც ალბომში არ შეიყვანა, როგორიცაა "Maniac", "First Fuck" 6lack და "Hello Ego" კრის ბრაუნის მონაწილეობით. მისი მეორე სტუდიური ალბომის მთავარი სიმღერა ", სანამ ჩვენ ახალგაზრდა ვართ" გამოვიდა 2016 წლის ივნისში. აიკოს მეორე ალბომი, Trip, გამოვიდა წინასწარი განცხადების გარეშე, 2017 წლის 22 სექტემბერს. მთავარი სინგლი ", სანამ ჩვენ ვართ ახალგზარდები", გამოვიდა 2017 წლის 9 ივნისს. 27 სექტემბერს, 2017 წელს ამერიკელმა მომღერალმა ლანა დელ რეიმ განაცხადა, რომ აიკო მისთვის კონცერტის შერჩეულ თარიღებში გახსნიდა ტურს, სახელწოდებით LA to the Moon Tour 2018 წლის იანვრის განმავლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ფემინისტი მუსიკოსები კატეგორია:პოპ-მუსიკა
კვეტერა
მინი|მარჯვნივ|250პქ|კვეტერის გუმბათოვანი ეკლესია კვეტერა, კვეტარი, კუეტერი — ისტორიული ციხე-ქალაქი კახეთში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ილტოს მარჯვენა ნაპირზე, ახმეტა-თიანეთის დამაკავშირებელი მაგისტრალის მარცხენა მხარეს. ახმეტიდან 12 კმ-ზე. ციხე-ქალაქის კომპლექსის შემადგენლობაში შედის: შიდა ციხე, ქვედა ციხე, გალავანი, სასახლე, დარბაზული ეკლესია და მთავარი ღირსშესანიშნაობა გუმბათოვანი ეკლესია.
წყაროებში პირველად კვირიკე III-ის მეფობის (1010-1037) დროიდან, XI საუკუნის I ნახევრიდან იხსენიება, თუმცა ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში უნდა არსებულიყო. იყო კახეთის სამთავროს (შემდეგ სამეფოს) ერთ-ერთი ცენტრი. საქალაქო ცხოვრების კვალი XIII საუკუნიდან ისპობა და შემდეგ წყაროებში იგი აღარ იხსენიება.
1968 წელს კვეტერაში არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გ. ლომთათიძე. გათხრებმა გამოავლინა დარბაზული ეკლესიის ნაშთი, ასევე დიდი რაოდენობით აღმოაჩინეს შუა საუკუნეების ჭურჭელი და სხვა, რომელიც ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. 2007 წლის 24 ოქტომბრიდან კვეტერის ციხე-ქალაქი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.
ისტორია
კახთა მეფე კვირიკე III-მ (1010-1037 წლები) კახეთ-ჰერეთის ტერიტორია შვიდ საერისთავოდ დაჰყო. მათ შორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი იყო კვეტერის საერისთავო. კვეტერის სიძლიერესა და მნიშვნელობაზე მიუთითებს შემდეგი ფაქტიც: ბაგრატ IV-მ (1027-1072 წლები), რომელმაც 1040-1043 წლებში მთელი კახეთ-ჰერეთი დაიმორჩილა კვეტერის აღება ვერ შეძლო. აღნიშნულის შესახებ მემატიანე გვამცნობს:
საქალაქო ცხოვრების კვალი კვეტერაში XIII საუკუნიდან ისპობა და გვიანდელი ხანის საისტორიო წყაროებში იგი აღარ იხსენიება.
არქეოლოგიური გათხრები
1968 წელს კვეტერაში არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარა ისტორიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ თბილისის სახელმწიფო უნივერსტეტთან ერთად (ხელმძღვანელი გ. ლომთათიძე). ზედა ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში, ბურჯის ქვეშ გამოვლინდა ადრინდელი შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის ნაშთი, გაითხარა სასახლე, გაიწმინდა გუმბათოვანი ეკლესია, ციხის წყალსაცავი, მთავარი (დასავლეთის) კარიბჭე, რვაწახნაგა კოშკი, დადგინდა წყალსადენის ტრასა. დიდი რაოდენობით გამოვლინდა მოუჭიქავი და მოჭიქული ჭურჭელი, მოჭიქული კრამიტი, ფაიანსის ნატეხები, მინის ჭურჭელი და სამაჯურები, სპილენძის მონეტა და სხვა. აღმოჩენილი მასალა, რომელიც IX–XIII საუკუნეებით დათარიღდა, ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. ციხე-სიმაგრის ტერიტორიაზე საწარმოო წუნის, ნახევარფაბრიკატებისა და მეთუნეობასთან დაკავშირებული საგნების აღმოჩენა, აგრეთვე ზოგიერთი ჭურჭლის თავისებურება მოწმობს, რომ განვითარებულ შუა საუკუნეებში საკუთარი სამეურნეო წარმოება ჰქონია.
1968-1970 წლებში სპეციალური სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწ. სახელოსნომ (არქიტექტორი ო. თორთლაძე, კონსულტანტი არქიტექტორი ლ. რჩეულიშვილი) ძეგლზე ჩაატარა სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები: აღადგინეს და მოჭიქული კრამიტით გადახურეს გუმბათოვანი ეკლესია. აღდგენილ იქნა სასახლის დანგრეული ნაწილები. 1984 წელს დამუშავდა ძეგლის აღდგენა-გამაგრებისა და კონსერვაციის პროექტი (არქიტერტორი ი. მოსულიშვილი). 1987-1991 წლებში მიმდინარეობდა ძეგლის აღდგენა-კონსერვაცია, რომელიც ბოლომდე ვერ დასრულდა. 1991 წელს ადგილობრივი მოსახლეობის ძალებით უხარისხოდ შეკეთდა ქვედა ციხის გალავნის ჩრდილოეთი კედელი.
ნაგებობები
კვეტერის გრანდიოზული ნანგრევები მაღალ მთაზეა, გარს არტყია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები მძლავრი გალავანი, რომლის კედლებში დატანებულია კონტრფორსები, მრგვალი და ოთხკუთხა კოშკები. მისი მოხაზულობა უსწორმასწოროა და მკვეთრადაა წაგრძელებული აღმოსავლეთ - დასავლეთის მიმართულებით (308 х 85 მ). ციხის ყველაზე მაღალი და შედარებით სწორი ადგილი უჭირავს შიდა ციხეს (ციტადელი), რომელიც დანარჩენი ნაწილისგან ზღუდითვეა გამოყოფილი. მეორე ნაწილი (ქვედა ციხე) ბევრად უფრო დიდია. შიდა და ქვედა ციხეებს შორის დონეთა სხვაობა 35 მეტრია. ციხესიმაგრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, ყველაზე მაღალ ადგილზე, აკროპოლისია, რომელშიც სასახლე და ეკლესიაა განლაგებული.
შიდა ციხე
მინი|მარჯვნივ|300პქ|შიდა და ქვედა ციხის გეგმა შიდა ციხე გეგმით აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებული მრავალკუთხედია, რომლის კედლებშიც ჩადგმულია მრგვალი და ოთხკუთხა კოშკები, გამაგრებულია კონტრფორსებით. ფართობი დაახლოებით შეადგენს 3500 მ²–ს.
შიდა ციხის ტერიტორიაზე შემორჩენილია დარბაზული ეკლესია, გუმბათოვანი ეკლესია, სასახლე, დამხმარე ნაგებობათა და წყალსაცავის ნაშთები. შიდა ციხეს ორი შესასვლელი აქვს — ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. ამ უკანასკნელით იგი ქვედა ციხეს უკავშირდება. შიდა ციხის აღმოსავლეთის ორივე კუთხეში ჩართულია დიდი მრგვალი კოშკები. ორივე კოშკის კედელი ეზოს მხარეს სწორია და მთელი ტანით გალავნის გარეთ არის გასული. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში მდგარი (სასიგნალო?) კოშკი მასიურია (დიამეტრი 7 მ, სიმაღლე 16,6 მ), აქვს მოსწორებული თავი, რომელზედაც გალავნის კედელში მოწყობილი ღია კიბე ადის. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩართულია სამსართულიანი კოშკი (დიამეტრი 5,3 მ, სიმაღლე 12,2 მ). კოშკის პირველ და მეორე სართულებს შესავლელი ცალ-ცალკე აქვს ეზოდან. ორივე შესასვლელი თაღოვანია. მესამე სართული გადაუხურავ, მაღალი კედლით შემოზღუდულ ბანს წარმოადგენს. კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა მოწყობილი (შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები). მეორე სართულის გადახურვის კოჭები კი, ბანის კედლის დავიწროებით მიღებულ საფეხურს ეყრდნობოდნენ.
გალავანი
გალავნის ჩრდილოეთ კედელში ჩრთულია ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით დაშორებული სამი სწორკუთხა კოშკი, რომლებიც კედლის მნიშვნელოვან ნაწილთან ერთად გვიანი შეკეთების დროსაა აგებული. სამივე კოშკი ძლიერაა დაზაინებული, მათგან აღმოსავლეთით მდგარი, გეგმით კვადრატული (5 X 5 მ) კოშკი თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. კოშკის დასავლეთ კედელში (სიმაღლე 1,7 მ) შემორჩენილია შესასვლელის კვალი. შუა კოშკი (7,5 X 4,5 მ), რომელიც სასახლის ჩრდილო-დასავლეთის კუთხეზე ჩრდილოეთიდანაა მიდგმული, მხოლოდ ორი სართულის სიმაღლეზე დგას. ერთადერთი შესასვლელი კოშკის პირველი სართულის სამხრეთ კედელშია. შესასვლელს წინიდან რამდენიმე საფეხურიანი ქვის კიბე ადგება, რომელიც სასახლის ჩრდილო - დასავლეთ კუთხეშია მოწყობილი. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. კოშკის დასავლეთ კედელს ებმის გალავნის ჩრდილოეთ კედელში (კოშკის ძირში) გაჭრილია ვიწრო სათადარიგო კარი (ამოშენებულია), რომელსაც გვერდებზე თითო ნახევარწრიული კონტრფორსი აქვს. მესამე, დასავლეთით მდგარი კოშკიდან, მხოლოდ სამხრეთ აღმოსავლეთ კუთხის ნაწილია შემორჩენილი, სამი სართულის სიმაღლეზე. შესასვლელი კოშკს სამხრეთიდან ჰქონია, მიწიდან 1,8 მ სიმაღლეზე.
გალავნის სამხრეთ კედლის შუაში ჩართული სწორკუთხა (6,8 X 5,3 მ.) კოშკისაგან მხოლოდ დასავლეთ სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების ნაწილებია შემორჩენილი. ეზოს მხარეს, პირველი სართულის ჩრდილოეთ კედელში შემორეჩნილია კარის დასავლეთ წირთხლი და მის ზემოთ მდებარე პატარა სწორკუთხა ხვრელობი. ამავე კედელში, მეორე სართულის დონეზე — დიდი თაღოვანი სარკმლის დასავლეთ ნახევარი. კოშკს ხის სართულშუა გადახურვა ჰქონია. კოშკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხესთან მოწყობილია კარი, რომლითაც შიდა ციხე ქვედა ციხეს უკავშირდებოდა. შიდა ციხის დასავლეთ კუთეში მდგარა მრგვალი კოშკი (შემორჩენილია საძირკველი).
დარბაზული ეკლესია
კვეტარის დარბაზული ეკლესია გეგმით ოთხკუთხაა (შიდა ზომები აფსიდის გარეშე: 6,1X3,1 მ, გრძივი კედლების სისქე 1,07 მ, დასავლეთის კედლის სისქე 2,05 მ). განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. მდებარეობს შიდა ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში. ამ ადგილას მდგარა ციხის აგებამდე. ციხის მშენებლობის დროს მისი აღმოსავლეთ ნაწილი აქ აგებული მასიური კოშკის ტანში მოუქცევიათ და აფსიდა მთლიანად ქვა-დუღაბის ბეტონით შეუვსიათ.
ეკლესია ნაშენია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. შემორჩენილი კედლები შიგნიდან და გარედან ბათქაშითაა დაფარული. შესასვლელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მხრიდან აქვს. ორივე კარი ხის ძელებით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია ძელების საყრდენი ბუდეები). აფსიდა ნალისებრი ფორმისაა, გადახურულია კონქით (აფსიდისა და კონქის ნაწილი აფსიდის შემავსებელ ბეტონში არსებულ ხვრელში მოჩანს). დარბაზი ცილინდრული კამარით ყოფილა გადახურული, რომლის ქუსლები გრძივ კედლებზეა შემორჩენილი. ეკლესიას სამხრეთიდან მცირე ზომის, გეგმით სამკუთხა მოხაზულობის სათავსი ეკვრის (შემორჩენილია 1,5 მ სიმაღლის კედლები).
გუმბათოვანი ეკლესია
მინი|მარცხნივ|300პქ|გუმბათოვანი ეკლესიის გეგმა გუმბათოვანი ეკლესია (10,5 X 9,8 მ) დგას შიდა ციხის აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება X საუკუნეს. შიგნიდან და გარედან მოპირკეთებულია შირიმის კარგად გათლილი, ნაწილობრივ დიდი ზომის (100 X 60,80 X 100) ფილებით, რომლებიც სწორ ჰორიზონტალურ რიგებს ქმნის. ეკლესიის გეგმის საფუძველია ტეტრაკონქი, რომლის კომპოზიციურ ცენტრს წარმოადგენს გუმბათქვეშა კვადრატი. მასზე აღმართულია ნახევარსფერული გუმბათით დასრულებული ცილინდრული ყელი. ჯვრის ოთხივე მკლავი ნახევარწრიული აფსიდით ბოლოვდება. მკლავებს შორის, გუმბათქვეშა კვადრატის ოთხივე კუთხეში გეგმით წრის სამი მეოთხედი მოხაზულობის თითო მაღალი თაღოვანი ნიშია. ოთხივე აფსიდის წინ ნახევარწრიული კამარით გადახურული ბემაა. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის აფსიდების ბემები ჩრდილო და სამხრეთ ბემებზე ორჯერ უფრო ღრმაა, რის გამოც ჯვრის აღმოსავლეთ–დასავლეთის ღერძი რამდენამდე აღემატება სამხრეთ–ჩრდილოეთის ღერძს. შესასვლელები სამხრეთით და დასავლეთ აფსიდებშია გაჭრილი. ორივე კარი გარედან სწორკუთხაა, შიგნიდან — თაღოვანი. საკურთხეველში თანაბარი სიმაღლის სამი თაღოვანი სარკმელია. დანარჩენ აფსიდებში — თითო. თითო თაღოვანი სარკმელია მკვალებს შორის მოქცეულ ნიშებშიც. ჯვრის ოთხივე მკლავის ბოლოებში სამ–სამი შეჯგუფებული ნახევარსვეტია, რომლებსაც საერთო ოთხწახნაგა კაპიტელი აგვირგვინებს; კაპიტელზე დაყრდნობილია როგორც გუმბათქვეშა, ისე მკლავებს შორის მოქცეული ნიშების თაღები. გუმბათქვეშა აღმოსავლეთისა და დასავლეთის თაღები ოდნავ ნალისებრი ფორმისაა, დანარჩენი ორი — ნახევარწრიული. აფსიდებისა და გუმბათვეშა თაღების ქუსლებთან თაროსა და შეწყვილებული ლილვისგან შედგენილი იმპოსტებია. ასეთივე იმპოსტებია გამოყოფილი კუთხის სივრცეების გადამხურავი ნახევარსფეროების საფუძვლის მთელ პერიმეტრზე. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველზე გადასასვლელად გამოყენებულია ერთი-მეორის მიმართ გადმომჯდარი თაღების სისტემა. გუმბათქვეშა თაღებისა და მკლავებს შორის მოქცეული ნიშების თაღების თავზე, კონსოლებზე დაყრდნობილი და საფეხურით გამოშვერილი თითო თაღია. ნიშების თაღების ზემოთ (გუმბათქვეშა თაღების წვერის დონეზე) მოწყობილია კიდევ ორ–ორი ასეთი თაღი, რომელთა შორის მოქცეული არეები შევსებულია შიგნითკენ ოდნავ გადმოხრილად დაწყობილი ქვის ფილებით, რომლებიც თაღებთან ერთად გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველს ქმნიან.
გუმბათის ყელს მარტივი პროფილის (თარო, დახრილი სიბრტყე და ლილვი) სარტყელი შემოუყვება. გუმბათის ყელში ექვსი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია, სამხრეთით და ჩრდილოეთით ორ-ორი. ეკლესიის შიდა სივრცის სტრუქტურას სავსებით შეესაბამება მისი გარეთა ფორმები. გარედან ოთხივე აფსიდი ჩაწერილია ხუთწახნაგოვან შვერილში, რომლებიც უფრო მაღალია, ვიდრე მათ შორის მოქცეული ნიშების შვერილები. მათ ზემოთ, მკლავებს შორის, გუმბათვეშა კვადრატის კუთხეებია. მკლავებს შორის მოქცეულ ნიშებს და გუმბათქვეშა კვადრატის კუთხეებს დამოუკიდებელი გადახურვა აქვს. კვრის მკლავების შვერილების წიბოებს სამ-სამი შეჯგუფებული სადა ლილვი ასდევს, რომლებსაც ნახევარწრიული თაღები ეყრდნობა. ლილვები სამაჯურებიანი ბურთულებით არიან დაბოლოებული და დაყრდნობილი არიან კვადრატულ ბაზისებზე. ანალოგიური ფორმისაა მათი კაპიტელებიც. კუთხის ნიშების შვერილები ნახევარწრიული ფორმისაა.
თითოეული მათგანის ღერძს, ცოკოლიდან სარკმლის ძირამდე, აუყვება კვადრატულ ბაზისზე დაყრდნობილი შეწყვილებული ლილვი. ლილვები სარკმლის ძირთან განშტოებულია, ევლებიან ორგვლივ სარკმელს და ერთვიან სარკმლის ზემოთ (ლავგარდნის ძირის დონეზე) ჰორიზონტალურად გამავალ ლილვს. მკლავების შვერილების ანალოგიური მოტივითაა დეკორირებული გუმბათის ყელიც. მისი ზედაპირი დანაწევრებულია თორმეტი დეკორატიული თაღით, რომლებიც ორი ლილვისგან შედგენილ ჰოტიზნტალურ სარტყელს ეყრდნობიან.
ეკლესიის მკლავებს, კუთხის ნიშების შვერილებს და გუმბათის ყელს შემოვლებული აქვს მკვეთრად შვერილი ლავგარდანი, რომლის პროფილს ქმნის ორ ლილვს შორის მოქცეული ირიბი სიბრტყე. ეკლესიის გუმბათი დაბალი, მრუდხაზოვანი სახურავითაა გადახურული. სახურავები დაბურულია ლაჟვარდისფრად მოჭიქული კრამიტით.
სასახლე
მინი|მარცხნივ|250პქ| კვეტერის სასახლის ნაშთები ჯაბა ლაბაძის ფოტო სასახლე დგას გალავნის ჩრდილოეთ კედელთან. განეკუთვნება X-XI საუკუნეებს. ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. შედგება გეგმით სწორკუთხა ორი ნაწილისგან. მათგან ერთი (16,5 X 9,2 მ) ორსართულიანია, ხოლო მეორე რომელიც ძირითად ნაწილზე ჩრდილოეთიდანაა მიდგმული – ერთსართულიანი. ეს უკანასკნელი ძირითად ნაწილზე ოდნავ გრძელია (სასახლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხის წინ შემორჩენილია ამ ნაგებობის სამხრეთ კედლის მცირე ნაწილი). ერთსართულიან ნაწილს დასავლეთიდან (მთელ სიგანეზე), გეგმით სწორკუთხა სამსართულიანი კოშკი ეკვრის, რომელიც მთლიანად ფარავს სასახლის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეს. ამ კუთხეშია მოწყობილი კოშკის ერთადერთი შესასვლელი.
სასახლის პირველი სართული დამხმარე დანიშნულებისა ყოფილა. მის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული თითო სწორკუთხა სარკმელია, ჩრდილოეთ კედელში — ფართო და მაღალი თაღოვანი ბუხარი. შიგნით ქვედა სართულის კედლები, ზედა სართულის კედლებთან შედარებით, რამდენადმე სქელია, რაც სართულშუა გადახურვის დონეზე გადახურვის ძელების საყრდენ საფეხურს ქმნის. მინი|250პქ| კვეტერის კოშკის საერთო ხედი ჯაბა ლაბაძის ფოტო მეორე სართული მისაღები დარბაზია, შესასვლელი მას სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში აქვს. განივ კედლებში ორ–ორი, ხოლო სამხრეთ კედელში სამი ფართო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, რომლებიც ორივე მხრიდან კედლის საფეხურით შეღრმავებულ თაღოვან არეში არიან ჩასმული. სარკმლებისა და შეღრმავებების თაღები ოდნავ ოვალურია – მსუბუქი ტეხილით წვერთან. შესასვლელის წინ სწორკუთხა ბაქანი ყოფილა. იგი დაყრდნობილი იყო ნახევარწრიული თაღებით დაკავშირებულ ოთხ ბურჯზე. ბაქანზე ადიოდა ღია ორმარშიანი კიბე, რომლის კვალი პირველი სართულის აღმოსავლეთ კედელზეა შემორჩენილი. დარბაზს მეორე კარი ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდესთან აქვს. ამ კარით იგი ჩრდილოეთიდან მიდგმული ნაგებობის თავზე არსებულ ტერასას უკავშირდებოდა.
ქვედა ციხე
მინი|250პქ| კვეტერის კოშკის შიდა ხედი ჯაბა ლაბაძის ფოტო ქვედა ციხეს მთის სამხრეთ-დასავლეთი და ჩრდილოეთი ფერდის ნაწილი უკავია. მისი ფართობი დაახლოებით 25 000 მ²–ს შეადგენს, გალავნის საერთო სიგრძე — დაახლოებით 540 მ, სისქე 1,1 მ. გალავნის კედლების უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილი კედლების საშუალო სიმაღლე 4,5 მეტრია. საბრძოლო ბაქანი აქაც ხისა ყოფილა.
ქვედა ციხეს ორი კარიბჭე აქვს. მათგან მთავარი გალავნის სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია, ციხის ყველაზე დაბალ ადგილზე. ამ მხრიდან ციხეს ერთადერთი მისასვლელი გზა ადგება. კარიბჭის წინ კლდის ქარაფია, მათ შორის კი ვიწრო გასასვლელია დარჩენილი. მეორე კარიბჭე აღმოსავლეთითაა, გალავნის აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებს შერთვსი ადგილზე. მთავარი კარიბჭე მოქცეულია ორ მძლავრ ბურჯს შორის. მათგან ერთი, გეგმით წრიული (დიამეტრი ფუძის დონეზე 3 მ, სიმაღლე 7,8 მ) და ზემოთკენ შევიწროებული — მასიურია, ხოლო მეორე ნახევარწრიულია, სამსართულიანი (სიმაღლე 9 მ) და ეზოს მხრიდან მთელ სიმაღლეზე ღიაა. ბურჯის პირველი და მეორე სართული კარიბჭის მცველთა სადგომს წარმოადგენდა. მესამე სართული ქონგურებიანი (შემორჩენილია ნაწილები) ღია ბანი ყოფილა. მეორე კარიც ბურჯებს შორისაა მოქცეული, რომლებიც მთლიანად გალავნის ხაზს გარეთ არიან გასული. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ სამსართულიანი ბურჯი. ეზოს მხრიდან ბურჯის სამივე სართული გახსნილია, ხის სართულშუა გადახურვა ჩამოშლილია (შემორჩენილია ხის ძელების საყრდენი ბუდეები). მესამე სართული ხუთი მოზრდილი ზომის ქინგურით შემოზღუდულ ღია ბან სწარმოადგენს. ქონგურები იატაკის დონიდან იწყებიან და ორკალთა დაბოლოება ჰქონიათ (მთელ სიმაღლეზე შემორჩენილია მხოლოდ ერთი). ბურჯებს შორის მოქცეულია ქონგურებით დასრულებული სწორი კედელი, რომელზეც, ეზოს მხრიდან, საბრძოლო ბაქანი ყოფილა მოწყობილი. კედლის შუაში ხის ძელებით გადახურული ვიწრო კარია.
ქვედა ციხის დასავლეთ ნაწილში, კარიბჭესთან ახლოს, დგას შერჩეული რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით ნაგები რვაკუთხა კოშკი (სიმაღლე 9 მ). გარედან წყობას ბათქაში აქვს გადასმული, ისე რომ ზედაპირი საკმაოდ გლუვია. კოშკი დგას დაბალ სწორკუთხა საფუძველზე, რომელსაც შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ამ მხრიდან საფუძველს პატარა მინაშენი ჰქონია (შემორჩენილია კედლის ნაწილებიც). კოშკი შიგნით მრგვალია და მთელ სიმაღლეზე აქვს ოსტატურად ნაგები ქვის ხვეული კიბე, რომელიც განათებულია ხუთი პატარა სარკმლით. კოშკს თავი მონგრეული აქვს.
კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, გალავნის კედელთან ახლოს, შემორჩენილია პატარა დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. კოშკის ირგვლივ საკმაოდ დიდ ფართობზე მრავლადაა შემორჩენილია ნაგებობათა ნაშთები.
წყალი ციხეს თიხის მილებით მიეწოდებოდა სამხრეთ-დასავლეთიდან.
საინტერესო ფაქტები
2007 წლის 24 ოქტომბრიდან კვეტერის ციხე-ქალაქი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
V საზონათაშორისო ტურნირი
V საზონათაშორისო ტურნირი
ეს იყო 1978-1981 ციკლის პირველი საზონათშორისო ტურნირი. ბრწყინვალედ აიღო სტარტი ნანა იოსელიანმა, რომელმაც ზედიზედ 12(!) პარტია მოიგო. ნანამ რა თქმა უნდა პირველმა გადაკვეთა ფინიშის ხაზი. პრეტენდენტთა ტურნირის საგზურები მიიღეს ჟუჟა ვერეციმ და ნანა ალექსანდრიამ. ამასობაში ცნობილი გახდა რომ ალა კუშნირი უარს ამბობდა პრეტენდენტთა მატჩებში თამაშზე. ამიტომ ფიდემ გადაწყვიტა მისი ადგილი მიეცა საზონათშორისო ტურნირებში მეოთხე ადგილებზე გასულ მოჭადრაკეთა შორის მატჩში გამარჯვებულისათვის. ვინაიდან რიოში მეოთხე ადგილი გ. ფიშდიკმა და ე. პოლიქრონიადემ გაიყო მათ შორის დაინიშნა დამატებითი მატჩი, რომლის გამარჯვებული შემდეგ პრეტენდენტის საგზურისათვის შეხვდა მარტა ლიტინსკაიას.
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|11 ! s! style="background: #ddffdd;"|12 ! s! style="background: #ddffdd;"|13 ! s! style="background: #ddffdd;"|14 ! s! style="background: #ddffdd;"|15 ! s! style="background: #ddffdd;"|16 ! s! style="background: #ddffdd;"|17 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
დამატებითი საკანდიდატო მატჩი. ნოემბერი რიო-დე-ჟანეირო 1979
დამატებითი კოეფიციენტებით გამარჯვება მიეკუთვნა გ. ფიშდიკს, რომელმაც მოიპოვა უფლება მატჩში შეხვედროდა მარტა ლიტინსკაიას პრეტენდენტის საგზურისათვის.
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
გერმანული ენის ისტორიის პერიოდიზაცია
გერმანული ენის ისტორიული განვითარების უწყვეტი პროცესის ცალკეული, დროითად ხელმოსაჭიდი და დამაჯერებლად არგუმენტირებადი საფეხურების მიხედვით დაყოფას არაერთგვაროვნად უდგებიან ენის ისტორიკოსები. ამის მიზეზი ისაა, რომ არ არსებობს ერთიანი აზრი იმის შესახებ, თუ რომელი კრიტერიუმები უნდა დაედოს ენის პერიოდიზებას საფუძვლად, და რა წონა უნდა ჰქონდეს სხვადასხვა ასპექტთა შორის მოპოვებულ კრიტერიუმებს. ჯერ კიდევ არ მოიპოვება ენის განვითარების პერიოდიზაციის საყოველთაოდ აღიარებული თეორია (შდრ. თორსტენ როელკე 1995; 1998), თუმცა საკითხავი ის არის, არის თუ არა საერთოდ შესაძლებელი ოდესმე ისეთი უნივერსალური თეორიის გამომუშავება, რომელიც გამოდგებოდა ნებისმიერი ენის ისტორიული განვითარების საფეხურების დასადგენად. (შდრ. ვილჰელმ შმიდტი 2007). დღემდე გამოყენებული, ან დისკუტირებული კრიტერიუმების ჩამოყალიბება კი შემდეგნაირად ჩამოყალიბების საშუალებას იძლევა:
პეტერ ერნსტი (2005, 19) განასხვავებს ორ მთავარ ჯგუფს, შიდაენობრივი და გარეენობრივი კრიტერიუმებისა. პრობლემატურია მხოლოდ ამ ორი ჯგუფის კულტურის ისტორიის, ხელოვნების ისტორიის პოლიტიკურ და საზოგადოებრივი კრიტერიუმებში განთავსება, რადგან ამ ფაქტორების ერთმანეთისაგან დაცილება შეუძლებელია.
Eurhopalothrix brevicornis
Eurhopalothrix brevicornis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Eurhopalothrix-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
წყლის მცენარეულობა
thumb|ნიმფა ალბა, [[დუმფარა]] წყლის მცენარეულობა (Aquiherbosa) — მცენარეთა თანასაზოგადოება, რომელშიც გაბატონებულია წყლის მცენარეები. არსებობს წყლის მცენარეულობის ორი ეკოლოგიური ჯგუფი:
ანატომიურ-მორფოლოგიური აგებულებითა და ფიზიოლოგიური თვისებებით ისინი შეგუებულნი არიან წყალში ცხოვრების ნირს და ასეთი გარემოპირობები ოპტიმალურია მათი ზრდა-განვითარებისათვის. არსებობს წყლის მცენარეულობის 3 ტიპი:
საქართველოში შედარებით ფართოდაა გავრცელებული და ტიპოლოგიურად ნაირგვარია ნიმფური ტიპი. ზღვის დონიდან სიმაღლის მატებასთან ერთად განუხრელად მცირდება წყლის მცენარეულობის სახეობრივი შემადგენლობა. საქართველოს დაბლობებში და მთის ქვედა სარტყელში გავრცელებულია წყლის მცენარეულობის 80-მდე სახეობა, ხოლო 2000 მ-ზე მაღლა თითო-ოროლა სახეობა გვხვდება.
სქოლიო
* კატეგორია:მცენარეთა ეკოლოგია
ჩიკვილაძეები
ჩიკვილაძე — ქართული გვარი. გავრცელებულია სოფლებში: საკაო, სომიწო, სორი, ფარი, შეუბანი, ჭალა და ქორეთი.
სქოლიო
*
სანტო-ნინიო (სამხრეთი კოტაბატო)
სანტო-ნინიო (ოფიციალურად სანტო-ნინიოს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Santo Niño; Bayan ng Santo Niño) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 39 796 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კოტაბატოს მუნიციპალიტეტები
The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars
The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars — ინგლისელი მუსიკოს დეივიდ ბოუის სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1972 წელს. ეს კონცეპტუალური დისკია, რომლის წარმატებაც დღემდე გრძელდება. გამოსვლისთანავე ის მოექცა ბრიტანული ჩარტის მეხუთე ადგილზე.
სქოლიო
კატეგორია:1972 წლის ალბომები კატეგორია:დეივიდ ბოუის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის ალბომები კატეგორია:Rykodisc-ის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები დეივიდ ბოუის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები კენ სკოტის პროდიუსერობით კატეგორია:როკ-ოპერები
Wild Honey Pie
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
აოსტა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
გაბონის პრეზიდენტი
thumb|200px|გაბონის დროშა გაბონის პრეზიდენტი — გაბონის სახელმწიფოს მეთაური. პრეზიდენტს მოსახლეობა ირჩევს 7 წლის ვადით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბონი კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები *
.ye
.ye — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) იემენისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ye კატეგორია:კომუნიკაციები იემენში
Toppdomän
Eurhopalothrix browni
Eurhopalothrix browni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Eurhopalothrix-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლადოგის ტბა
ლადოგის ტბა (Ладожское озеро) — ტბა რუსეთის ევროპულ ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ლენინგრადის ოლქში. უდიდესია ევროპაში ფართობით 17 700 კმ² (კუნძულებიანად 18.135 კმ²), სიგრძე 219 კმ, საშუალო სიგანე 83 მ, საშუალო სიღრმე 51 მ, მაქსიმალური 230 მ; წყლის მოცულობა 908 კმ3. აუზის ფართობი 276 ათასი კმ². ლადოგის ტბის ქვაბული ტექტონიკური წარმოშობისაა და გარდაქმნილია მყინვარების მიერ. ჩრდილოეთ ნაპირი მაღალი, კლდოვანი, შეჭრილ-შემოჭრილია და დაფარულია ტყით; სამხრეთი — დაბალი და სუსტად დანაწევრებული. ლადოგის ტბაში 660-მდე კუნძულია, დიდი კუნძულებია: რისკალანსარი, მანტსინსარი, კილპოლა, ტულოლანსარი, ვალაამი. ტბაში ჩადის მდინარეები: ვოლხოვი, სვირი, ვუოქსა. გამოდის მდინარე ნევა. წყლის დონის რყევა წლის განმავლობაში საშუალოდ 0,8 მ-ია, უდიდესი - 3 მ-მდე (ივნისსა და ნოემბერში). ღელვის დროს ტალღების სიმაღლე 3 მეტრს აღემატება. შემოდგომაზე ხშირია შტორმი. იცის სეიშები. დინებები ქარისმიერია.
ლადოგის ტბის ზედაპირზე წყლის ტემპერატურა აგვისტოში დაახლოებით 16 °C, მაქსიმალური 25 °C-მდე. ფსკერისპირა წყლის ფენის ტემპერატურა ზამთარში 2-დან 2,5 °C-მდეა, ზაფხულობით 4-5 °C. სანაპირო და ყურეები იყინება დეკემბრის დასაწყისში. ცენტრალური ნაწილი კი იანვარ-თებერვალში. ყინულის საშუალო სისქე 50-60 სმ-ს უდრის, უდიდესი 90-100 სმ. ყინულძვრა ტბის ცენტრალურ ნაწილში მარტში და აპრილის დასაწყისშია. წყლის საშუალო გამჭვირვალობა ცენტრალურ ნაწილში 4,5 მ, უდიდესი - 8 - 10 მ. წყალი მტკნარია. ტბა მდიდარია თევზით: ორაგული, კალმახი, სიგი, ჭაფალა, ფარგა, კაპარჭინა, ქორჭილა, თართი და სხვა. გვხვდება სელაპიც.
ლადოგის ტბა სანაოსნოა და ვოლგა-ბალტიის გზის ნაწილია. სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ მდინარე სვირიდან ნევამდე გაყვანილია სანაოსნო შემომვლები არხი. ტბის ნაპირებზეა ქალაქები: პრიოზერსკი, პეტროკრეპოსტი, ნოვაია-ლადოგა, სორტავალა. ძველად ტბას ნევო ეწოდებოდა. XIII საუკუნეში დაარქვეს ძველი რუსული ქალაქის ლადოგის (IX ს.) სახელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ტბები
1453
თარიღი უცნობია
*
ნაროვანი
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
The Word (სიმღერა)
The Word — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Rubber Soul, რომელიც გამოვიდა 1965 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
ნარშავი
ნარშავი (Carduus) — ეკლიანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა.
ცნობილია 120-მდე სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში 9-მდე სახეობაა. უმრავლესობა იზრდება მთის შუა სარტყლამდე; თითო-ოროლა ალპურსაც აღწევს; 3 სახეობა კავკასიის ენდემია.
ნარშავის თითქმის ყველა სახეობა თაფლოვანია, ზოგი კი მინდვრის სარეველაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ლოლიტა (რომანი)
thumb|რომანის პირველი გამოცემის გარეკანი „ლოლიტა“ (Lolita) — ვლადიმერ ნაბოკოვის რომანი. პირველად დაიწერა ინგლისურად და გამოიცა პარიზში 1955 წელს, შემდეგ კი ავტორმა რუსულად თარგმნა და 1958 წელს ნიუ-იორკში გამოსცა. რომანმა სახელი გაითქვა ინოვაციური წერის სტილითა და სკანდალური თემით: „ლოლიტაში“ მოთხრობილია საშუალო ასაკის მამაკაცზე — ჰუმბერტ ჰუმბერტზე, რომელსაც თავდავიწყებით შეუყვარდება 12 წლის გოგო, სახელად დოლორეს ჰეიზი, და მასთან ინტიმურ ურთიერთობას იწყებს.