cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰაერის უფლებები
რკინიგზა და ჰაერის უფლებები
ლიანდაგების პლატფორმების თავზე შენობების დადგმა დღემდე პოტენციურად საკმაოდ სარფიანია, განსაკუთრებით ისეთ დიდ ქალაქებში, როგორც ნიუ-იორკია. მცირე ხნის წინ ნიუ-იორკის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის კომპანიამ (Metropolitan Transportation Authority) სცადა ჰაერის უფლებები გაეყიდა ნიუ-იორკ ჯეტსისთვის (ამერ. ფეხბურთის გუნდი), რათა მათ პენ სტეიშენთან ლიანდაგების თავზე სტადიონის აგება შესძლებოდათ, ჰუდზონ იარდზსის გადახალისების პროექტის ფარგლებში. MTA-მ ამ მიზნისთვის პლატფორმის აგებაც კი ითავა, განვითარების წასახალისებლად.
გზები და ჰაერის უფლებები
რკინიგზის მსგავსად, ავტოსტრადების მშენებლებიც ცდილობენ საკუთარი ჰაერის უფლებების გაყიდვას. ბოსტონის ქალაქის მმართველობა ამჟამად ცდილობს ჰაერის უფლებების გაყიდვას ახლად დასრულებული ბიგ დიგის (დახურული ავტოსტრადა) თავზე.
ქალაქ ლოს-ანჯელესმა კი 2007 წელს კონკურსი გამოაცხადა ჰოლივუდის ავტოსტრადაზე პარკის გაშენების პროექტზე.
ჰაერის უფლებების გადაცემა
ჰაერის უფლებების გაყიდვა ან გადაცემა ისტორიული შენობების დაცვის ერთ-ერთი ხელსაყრელი ინსტრუმენტი გახდა. მაგალითად, მჭიდროდ დასახლებული ქალაქის ცენტრში ცათამბჯენებს შორის შეიძლება იყო დარჩენილი მცირე ზომის ისტორიული (ან კულტურული) მნიშვნელობის შენობა. დავუშვათ, ეს შენობა სულ სამსართულიანია, თუმცა ამ უბანში ზონირებით ნებადართულია 35-სართულიანი შენობების აგება. მოსახლეობას არ სურს ამ ისტორიული შენობის დანგრევა, თუმცა ამ შენობის მფლობელებს ამ ადგილზე უფრო მაღალი შენობის აგებით გაცილებით მეტი შემოსავლის მიღება შეუძლიათ.
ურნიაკი (ჩეკმაგუშის რაიონი)
ურნიაკი (Үрнәк; Урняк) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 665 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 82 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (62%) და ბაშკირები (36%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
506
თარიღი უცნობია
*
ლუკა იერუსალიმელი
ლუკა იერუსალიმელი, მუხაისძე (დ. დაახლოებით 1245 — გ. 1273), იერუსალიმის ჯვრის ქართული მონასტრის წინამძღვარი 1270-1273 წლებში. 1273 წელს ჯვრის მონასტერი მამლუქებმა მიიტაცეს და ლუკა იერუსალიმელი ქრისტიანობის დაცვისათვის სიკვდილით დასაჯეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1245 კატეგორია:გარდაცვლილი 1273
რიხტერის სკალა
მინი|[[ჩარლზ ფრენსის რიხტერი, 1970.]] რიხტერის სკალა (რიხტერის სიმძლავრის სკალა; უფრო კონკრეტულად - ადგილობრივი სიმძლავრის ML სკალა) განსაზღვრავს მიწისძვრის სიძლიერის რიცხვით მნიშვნელობას. ის ემყარება 10-ერთეულიან ლოგარითმულ სკალას, რომელიც გამოითვლება სეისმოგრამაზე ნულიდან უდიდესი გადახრის კომბინირებული ჰორიზონტალური ამპლიტუდის ალგორითმით.
მაგ. 5 მაგნიტუდა სიძლიერის მიწისძვრა 10-ჯერ უფრო ძლიერია ვიდრე 4-იანი მიწისძვრა, ხოლო 8 მაგნიტუდისა კი 10(8 − 4) ან 10000-ჯერ აღემატება 4-იანს.
რიხტერის სიმძლავრის განზომილების ერთეული არის მაგნიტუდა (ხშირად არასწორად უწოდებენ ბალს) (მაგ. 2002 წლის, 25 აპრილს, თბილისში დაფიქსირდა 4,5 მაგნიტუდა სიძლიერის მიწისძვრა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეისმური სკალები
ჩეჩნეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი
ისტორია
ჩეჩნეთის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი დაარსდა 1980 წლის 28 ნოემბერს ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში, რსფსრ მინისტრთა საბჭოს განკარგულებით.
თავდაპირველად მას ჩეჩნურ-ინგუშეთის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტს უწოდებდნენ. პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი მუხარი უმაროვი, რომელიც რესპუბლიკაში ცნობილია, როგორც საზოგადოებრივი განათლების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რომელიც ადრე მრავალი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა განათლების სამინისტროს, დაინიშნა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ მესამე უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების რექტორად.
სტუდენტების პირველი ჩარიცხვა ჩატარდა 1981 წელს შემდეგ სპეციალობებზე: შემდეგ წლებში გაიხსნა ახალი სპეციალობები, მათ შორის:
უნივერსიტეტის სტუდენტები ძირითადად რესპუბლიკის სოფლის სკოლების კურსდამთავრებულები იყვნენ. კარგად აღჭურვილი საგანმანათლებლო შენობები და საერთო საცხოვრებლები, მაღალკვალიფიციური პედაგოგიური პერსონალი საშუალებას აძლევდა უნივერსიტეტს წარმატებით მოემზადებინა ეროვნული მაღალკვალიფიციური პერსონალი რეგიონის განათლების სისტემისთვის.
1991 წელს რესპუბლიკაში დაწყებულმა დესტრუქციულმა პროცესებმა და შემდგომმა სამხედრო მოქმედებებმა ვერ იმოქმედებდა უნივერსიტეტის საქმიანობაზე. რამდენიმე წლის განმავლობაში ინსტიტუტი იზოლირებული აღმოჩნდა რუსეთის საგანმანათლებლო სივრცისგან. სინამდვილეში, მხოლოდ ბოლო წლებში ინსტიტუტს, რესპუბლიკის სხვა უნივერსიტეტების მსგავსად, ჰქონდა სრულფასოვანი საქმიანობის განხორციელების შესაძლებლობა და რუსეთის საგანმანათლებლო სფეროში შესვლის უფლება.
1995 წლის 17 აპრილს უნივერსიტეტს ეწოდა ჩეჩნეთის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. რექტორად დაინიშნა ფილოლოგიის დოქტორი, პროფესორი ბექხან ხაზბულატოვი, რომელიც უნივერსიტეტს ხელმძღვანელობდა 17 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში.
ცნობილი ქართველები: ო
ოძ
კატეგორია:ქართველები
ჩეჩნეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი
ისტორია
რუსეთის ფედერაციის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს 2011 წლის 23 მაისის ბრძანებით გადაკეთდა უმაღლესი პროფესიული განათლების ფედერალური სახელმწიფო საბიუჯეტო დაწესებულება - ჩეჩნეთის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი.
2013 წლის 1 მარტიდან უნივერსიტეტს ხელმძღვანელობს ფილოსოფიის კანდიდატი, ასოცირებული პროფესორი ხოჟ-ახმედ ხალადოვი.
სტრუქტურა
ჩეჩნეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის სტრუქტურას აყალიბებს 2 ინსტიტუტი და 4 ფაკულტეტი. ინსტიტუტი ახორციელებს უმაღლესი განათლების 23 ძირითად საგანმანათლებლო პროგრამას, ტრენინგის ექვს მიმართულებას და 3 დამატებით პროფესიულ პროგრამას. სტუდენტთა კონტინგენტი 5500-ზე მეტი ადამიანია, მათ შორის 3000-ზე მეტი სრულ განაკვეთზე მყოფი სტუდენტი. ინსტიტუტი უზრუნველყოფს საგანმანათლებლო მომსახურებას 35 მთავარ ლიცენზირებულ სპეციალობაში და სასწავლო პროფილებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: კავკასიის უნივერსიტეტები კატეგორია: ჩეჩნეთის უნივერსიტეტები კატეგორია: კავკასია
გიორგი კენჭაძე
გიორგი კენჭაძე (დ. 28 ივნისი, 1971, თბილისი — გ. 28 ივლისი, 2008) — ქართველი პოლიტიკოსი.
დაამთავრა თბილისის მსუბუქი მრეწველობის ინსტიტუტი. 2004 წლის 22 აპრილიდან 10 აგვისტომდე იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის მსუბუქი მრეწველობის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები გიორგი
1032
თარიღი უცნობია
=
მმართველები
*
გუმბათის ქვეშ (რომანი)
„გუმბათის ქვეშ“ (Under the Dome) — სტივენ კინგის რომანი. გამოიცა 2009 წლის 10 ნოემბერს. ნაწარმოებზე კინგი ჯერ კიდევ 1970-ანი წლებიდან მუშაობს, თუმცა ორჯერ დაწყებული საქმე ორჯერვე მიატოვა და 2000-იან წლებში შეძლო საფუძვლიანად გადაემუშავებინა მასალა და დაესრულებინა კიდეც. აღსანიშნავია, რომანის თავდაპირველი სათაურიც ისევე ჟღერდა, როგორც საბოლოო ვერსია. თუმცა 1980-ანი წლების დამდეგს, როდესაც მწერალმა ხელმეორედ სცადა რომანის დასრულება, სამუშაო სათაურად „კანიბალები“ შეურჩია. მეორე სათაური ერთგვარი, თუმცა არაპირდაპირი, ახსნაა რომანის შინაარსისას. თავად კინგის თქმით, მან, როგორც მწერალმა, სცადა მკითხველი საზოგადოებისთვის ეჩვენებინა ადამიანების ქცევა, როდესაც ისინი გარე სამყაროს მოსწყდებიან და მიკროსამყაროში ჩაიკეტებიან.
სიუჟეტი
ამოუხსნელი ფენომენი რადიკალურად ცვლის დაბა ჩესთერს-მილის ცხოვრებას ამერიკის მენის შტატში. უცნაური, უხილავი ბარიერი გუმბათივით ჩამოეფარება დაბის დიდ ნაწილს და გარე სამყაროს მოსწყვეტს მცხოვრებლებიანად. გუმბათი გაუმტარია, თუმცა გამჭვირვალე. მასში ვერ გადიან ვერც ადამიანები, ვერც ძლიერი ტექნიკა. გუმბათის ქვეშ მოყოლილები კი ძლიერ ემოციურ შოკში იმყოფებიან და საშველს ელიან.
გამოცემა
ქართულ ენაზე რომანი სამ ტომად დაიბეჭდა 2014 წელს გამომცემლობა „პალიტრა L-ს“ მიერ; მთარგმნელი ლევან ინასარიძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტივენ კინგის რომანები კატეგორია:2009 წლის რომანები
პრიმორიეს მხარე
მინი|350px|პრიმორიეს მხარე. პრიმორიეს მხარე — რუსეთის ფედერაციის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.
პრიმორიეს მხარე შეიქმნა 1938 წლის 20 ოქტომბერს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით „შორეული აღმოსავლეთის მხარის დაყოფის შესახებ ხაბაროვსკისა და პრიმორიეს მხარეებზე“ (პრიმორიეს მხარის შემადგენლობაში შევიდა შორეული აღმოსავლეთის მხარის პრიმორიესა და უსურიისკის ოლქები, შესაბამისად გაუქმებული 1939 და 1943 წლებში).
მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ვლადივოსტოკი.
პრიმორიეს მხარის ფართობი შეადგენს 165,9 ათ. კმ²
მოსახლეობა — 1995,8 ათ. კაცი (2008). მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,3 ად./კმ² (2005), ქალაქის მოსახლეობის კუთრი წონა 75,4% (2005)
ლიტერატურა
კატეგორია:პრიმორიეს მხარე
საშოს მონოლოგები
„საშოს მონოლოგები“ (The Vagina Monologues) — ივ ენსლერის მიერ დაწერილი ეპიზოდური პიესა, რომელიც იდგმებოდა ოფ-ბროდვეის უესტსაიდ თეატრში (Westside Theater) 1996 წელს. პიესა ცოტა ხნით ასევე იდგმებოდა ჰია-არტ ცენტრში (HERE Arts Center).
საშოს მონოლოგები მოიცავს სხვადასხვა რაოდენობის მონოლოგებს, რომლებსაც კითხულობენ ქალები. თავდაპირველად თავად ივ ენსლერი კითხულობდა ყველა მონოლოგს. თითოეული მონოლოგი როგორღაც დაკავშირებულია საშოსთან, შეიძლება ეს იყოს სექსის, სიყვარულის, გაუპატიურების, მენსტრუაციის, მასტურბაციის, ორგაზმის თუ მშობიარობის თემები.
სქოლიო
კატეგორია:პიესები კატეგორია:1996 წლის პიესები
კეულატის ეროვნული პარკი
კეულატის ეროვნული პარკი (Parque Nacional Queulat ) — ეროვნული პარკი, ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს აისენის რეგიონში. დაარსდა 1983 წელს. ფართობი 1,541 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები კატეგორია:აისენის რეგიონის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1983 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
Gemmula fenestrata
Gemmula fenestrata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ფილიპოვკა (ჩეკმაგუშის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 93 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი
thumb|150px|კდრ–ს დროშა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი – კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფოს მეთაური. მოსახლეობა ირჩევს 5 წლით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები *
მანხაბალაგო
მანხაბალაგო (Manjabálago y Ortigosa de Rioalmar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 17 კმ². მოსახლეობა — 20 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ცნობილი ქართველები: პ
პუ
კატეგორია:ქართველები
მარმარაი
მინიატიურა|მარმარაი — ყველაზე ღრმა წყალქვეშა გვირაბი მსოფლიოში მარმარაი (Marmaray) — სარკინიგზო ტრანსპორტი თურქეთის ქალაქ სტამბოლში, რომელიც ქალაქის აზიურ ნაწილს, გებზეს, ზღვისქვეშა გვირაბით აკავშირებს ევროპულ ჰალიკალისთან. 13,6 კმ სიგრძის სარკინიგზო ხაზის გვირაბი ბოსფორის სრუტის ქვეშ 1,4 კმ-ზე გადის. ხაზზე სულ 41 სადგურია.
გვირაბის მშენებლობა 2004 წელს დაიწყო თურქულ-იაპონურმა კონსორციუმმა, დაფინანსება კი იაპონიის საერთაშორისო თანამშრობლობის სააგენტოსა და ევროპის საინვესტიციო ბანკის მიერ მოხდა.
რკინიგზის პროექტში, გვირაბით მგზავრთა ნაკადის გარდა, ტვირთების გადაზიდვის საკითხიც იგულისხმება. ხაზი ექსპლუატაციაში 2013 წლის 29 ოქტომბერს შევიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტრანსპორტი თურქეთში
ჩირდილელიანთკარი
ჩირდილელიანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის თემი). მდებარეობს ბაზალეთის პლატოზე. ბაზალეთის ტბის დასავლეთით. ზღვის დონიდან 940 მეტრი, დუშეთიდან 8 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 187 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
507
თარიღი უცნობია
კატეგორია:507
ოთარ ლორთქიფანიძე
ოთარ ლორთქიფანიძე (დ. 30 ოქტომბერი, 1930 — გ. 19 მაისი, 2002) — ქართველი არქეოლოგი, ანთროპოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, ქართული არქეოლოგიის ინსტიტუტის დამფუძნებელი.
1957 წლიდან ოთარ ლორთქიფანიძე კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1966 წელს მას ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა, ხოლო სამ წელიწადში პროფესორი გახდა. 1972 წლიდან იყო ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1977 წლიდან ხელმძღვანელობდა მისივე ინიციატივით შექმნილ არქეოლოგიური კვლევის ცენტრს.
1966 წლიდან ოთარ ლორთქიფანიძე სათავეში ჩაუდგა ვანის არქეოლოგიურ ექსპედიციას. მისი კვლევის საგანი იყო ძველი კოლხეთისა და იბერიის ისტორია არქაული ეპოქიდან გვიანდელ ანტიკურ ხანამდე. 1977 წლიდან ლორთქიფანიძის ინიციატივით ეწყობოდა შავიზღვისპირეთის ძველი ისტორიული და არქეოლოგიური საკითხებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სიმპოზიუმები. 1985 წელს აკადემიკოსის ინიციატივით დაფუძნდა ვანის არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელშიც განთავსებულია ვანის ნაქალაქარზე ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალის უმეტესობა (4000-ზე მეტი ექსპონატი).
ოთარ ლორთქიფანიძე ავტორია მრავალი სამეცნიერო შრომისა, რომელთაგან ზოგიერთს მიღებული აქვს სხვადასხვა სახის პრემია, მათ შორის ჰუმბოლტის სახელობის საერთაშორისო პრემია (2000). ოთარ ლორთქიფანიძე არჩეული იყო პოლონეთის არქეოლოგიური სამეცნიერო საზოგადოების წევრად, კლასიკური არქეოლოგიის საერთაშორისო ასოციაციის წევრად (რომი), ასევე გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის (ბერლინი) წევრ-კორესპონდენტად. იყო სხვადასხვა საერთაშორისო ჟურნალის რედაქციებისა და კლასიკური მითოლოგიის იკონოგრაფიული ლექსიკონის საერთაშორისო სამეცნიერო კომიტეტის წევრი.
არის ქალაქ ვანის საპატიო მოქალაქე. მისი სახელი მინიჭებული აქვს ვანის არქეოლოგიურ მუზეუმ-ნაკრძალს და ქუჩას რომელზეც მუზეუმი მდებარეობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
აგიაშვილი
საკუთარი სახელი აგიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
*
ბორის ბედია
დაამთავრა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის მუსიკალური სკოლა.
2008 წელს გახდა „ჯეოსტარის“ ფინალისტი. 2010 წელს მიიღო საერთაშორისო ვოკალური კონკურსის „ბალადა ო სალდატე“ («Баллада о Солдате») საუკეთესო ვოკალის დიპლომი. იმავე წელს გახდა საერთაშორისო მუსიკალური კონკურსის „ხრუსტალნი აისტი“-ს («Хрустальный аист») პირველი ადგილის მფლობელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1983
ნეოპილინა
ნეოპილინა (Neopilina) — მონოპლაკოფორების ერთადერთი გვარი. მათი სხეული დაფარულია თხელი, წვეტიანი, ხუფისმაგვარი ნიჟარით, რომლის სიგრძე 37 მმ აღწევს. აქვს 8 წყვილი ჩამკეტი კუნთი. მანტიის ღრუში 5-6 წყვილი ფრთისებრი ლაყუჩია. გული 2 პარკუჭისა და 4 წინაგულისაგან შედგება. თირკმელი 6 წყვილია, სასქესო ჯირკვლები — 2 წყვილი. ცალსქესიანი ცხოველებია. ცნობილია 6 სახეობა. გავრცელებულია წყნარი, ინდოეთისა და ატლანტის ოკეანეების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში 1800-6500 მ სიღრმეზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოლუსკები
ტიჩინოს კანტონი
300px|მინიატიურა|კანტონის უდიდესი ქალაქი [[ლუგანო]] ტიჩინო (Ticino) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მდინარე ტიჩინოსგან. იგი შვეიცარიის ერთადერთი კანტონია, რომელშიც ერთადერთი ოფიციალური ენა იტალიურია. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ურის კანტონი, დასავლეთით — ვალეს კანტონი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — გრაუბიუნდენის კანტონი, სამხრეთით კი იტალიის რეგიონები — პიემონტი და ლომბარდია. მის ტეროტორიაზე მოქცეულია იტალიის ექსკლავი კამპიონე-დ'იტალია.
შვეიცარიის კონფედერაციის შემადგენლობაში ტიჩინო 1803 წელს შევიდა.
მონტე-კენერის უღელტეხილი კანტონს გეოგრაფიულად ორად ჰყოფს. ჩრდილოეთი ნაწილი უფრო მთიანია, სამხრეთი ნაწილი კი ძირითადად ლუგანოს ტბის გარშემოა გაშლილი. კანტონის უდიდესი მდინარეა ტიჩინო.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 333 753 ადამიანს შეადგენს. მათი 83,1% იტალიურენოვანია, 8,3% გერმანული და 1.7% სერბო-ხორვატული. მოსახლეობის 76% კათოლიკეა, 7% კი პროტესტანტი.
ადმინისტრაციულად, ტიჩინოს კანტონი 8 რაიონად იყოფა.
კანტონის უდიდესი ქალაქი ლუგანო შვეიცარიის მესამე უმსხვილესი ფინანსური ცენტრია ციურიხისა და ჟენევის შემდეგ. მხოლოდ საბანკო სექტორში 8 400 ადამიანია დასაქმებული და იგი მშპ-ის 17%-ს აწარმოებს.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ხანკა
ხანკა (Ханка) — ტბა რუსეთის პრიმორიეს მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილსა და ჩინეთში. ფართობი 4190 კმ². სიგრძე 95 კმ. სიღრმე უმთავრესად 1-იდან 3 მ-მდე, მაქსიმალური 10,6 მ. მდებარეობს ხანკისპირა დაბლობზე, ზღვის დონიდან 68 მ სიმაღლეზე. ალუვიური ნალექებით ხანკისაგან გამოყოფილია პატარა ხანკის ტბა. ნაპირები უმთავრესად დაჭაობებულია. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყლის დონე მაღალია უმეტესად შემოდგომობით. იყინება ნოემბრის II ნახევარში. ყინულისაგან თავისუფლდება აპრილში. ხანკაში ჩადის მდინარეები: ლეფუ, მო, სინტუხა: გამოდის მდინარე სუნგაჩა (უსურის შენაკადი, ამურის აუზი). სანაოსნოა; განვითარებულია თევზჭერა. ონდატრის რეწვა. ნაპირებზე ბევრია წყლის ფრინველთა საბუდარი. სულ 52 სახეობის თევზი გვხვდება, მათ შორის სოლდატოვის ლოქო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრიმორიეს მხარის ტბები კატეგორია:ჩინეთის ტბები
Gemmula flata
Gemmula flata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ყარა-ბოღაზ-გოლი
ყარა-ბოღაზ-გოლი (Garabogazköl — „შავი ხახის ტბა“) — ყურე კასპიის ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში, თურქმენეთის დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს ფართო წყალმარჩხ ლაგუნას, რომელიც ზღვას უკავშირდება ამავე სახელწოდების 9 კმ სიგრძის, 800 მ სიგანისა და 3–4 მ სიღრმის ვიწრო სრუტით, სადაც შეინიშნება ზღვიდან მომავალი მუდმივი დინება 50–100 სმ/წ-ით. ყარა-ბოღაზ-გოლი ზღვის წყლის ბუნებრივი გიგანტური საორთქლებელია, მისი სარკის ფართობი, წყლის მოცულობა და სიღრმე არსებითად იცვლება წყლის ბალანსისა და კასპიის ზღვის დონის შესაბამისად.
XX საუკუნის დასაწყისში ზღვის დონე 0,5 მ-ით უფრო მაღალი იყო ვიდრე ყურეში, წყლის დონე ყურეში მსოფლიო ოკეანის დონესთან შეფარდებით იმყოფებოდა –26,5 მ ნიშნულზე (ფართობი 18 ათ. კმ², მოცულობა 130 კმ³, სიღრმე 10 მ). ყოველწლიურად ყურეში შედიოდა 18-იდან 25 კმ³ კასპიის ზღვის წყალი, რომელსაც წლის განმავლობაში შემოჰქონდა 330-380 მილიონი ტ. მარილი. მარილიანობა აღწევდა 270-290‰-ს. დამყარებული წყალ-მარილიანი ბალანსისას ინტენსიური აორთქლების ხარჯზე ყურეში დაგროვდა მილიარდობით ტონა მარილი და შესაძლებელი გახდა მათი სამრეწველო მოპოვება.
1930-იანი წლებიდან მოყოლებული მიმდინარეობდა კასპიის ზღვის დონის დაწევა, დაიწყო ყურის თანდათანობითი დაშრობა. 1970-იანი წლების ბოლოს წელიწადში მოდენა შემცირდა 5–7 კმ³-მდე, ხოლო დონე დაეცა –32 მ-მდე (ფართობი 12 ათ. კმ², მოცულობა 20–22 კმ³). მარილიანობამ გადააჭარბა 300‰-ს. 1980 წლის მარტში კასპიის წყლების ხარჯის შემცირების მიზნით სრუტე გადაკეტეს ყრუ კაშხლით, რომელმაც ყურეს ჩამონადენი მთლიანად გადაუკეტა, რამაც გამოიწვია მისი სწრაფი დაშრობა. 1983 წლის ბოლოს მისი ფართობი შემცირდა 1000 კმ²-მდე, მოცულობა 0,2 კმ³-მდე, ხოლო სიღრმეები 0,1–0,3 მ-მდე, საპირისპიროდ მარილიანობა გაიზარდა 380‰-მდე.
1984 წელს ყურე პრაქტიკულად დაშრა. ქარმა გაფანტა მარილიანი მტვერი მიმდებარე რაიონებში, რამაც ნიადაგის გამარილიანება და ადგილის მყიფე ეკოლოგიური წონასწორობის დაშლა გამოიწვია. 1980-იანი წლების დასაწყისში კასპიის ზღვის დონემ მოიმატა, რამაც გამოიწვია 1984 წლის სექტემბერში ჯებირში წყალსატარი ნაგებობის აშენების შესაძლებლობა და ყარა-ბოღაზ-გოლში კასპიის წყლების მოდინების განახლება შეზღუდულ მოცულობაში: წელიწადში 1,5–1,6 კმ³-ით.
1992 წლის ივნისში ჯებირი მთლიანად გაანადგურეს, მოდინების მოცულობამ 1993–95 წლებში შეადგინა 37–52 კმ³ წელიწადში. 1996 წელს ყურის ღრმული შეივსო, მოდინება შემცირდა 17 კმ³-ით წელიწადში. XXI საუკუნის დასაწყისში წყლის დონემ –27,5 მ, ფართობი დაახლოებით 18 ათ. კმ² შეადგინა. თანდათანობით აღდგენას იწყებს უნიკალური ბუნებრივი ლანდშაფტი და მიმდინარეობს ყურის ირგვლივ არსებული ეკოლოგიური გარემოების გაუმჯობესება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კასპიის ზღვის ყურეები კატეგორია:თურქმენეთის ლაგუნები
ირაკლი ჩხიკვიშვილი
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი, ხოლო 1946 წელს მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:ზარია ვოსტოკას რედაქტორები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ჩოხატაურში დაბადებულები ი
მენგამუნიოსი
მენგამუნიოსი (Mengamuñoz) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,75 კმ². მოსახლეობა — 61 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
რაისა უბილავა
რაისა უბილავა (დ. 1941) — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრი.
ბიოგრაფია
რაისა უბილავა დაიბადა 1941 წელს. იყო ხეივნის №1 საშუალო სკოლის პედაგოგი. 1991 წლის 29 ნოემბერს კენჭს იყრიდა ლესელიძის (ხეივნის) №20 საარჩევნო ოლქში აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად. იყო აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის დეპუტატი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს დეპუტატები
ოროზმანი
ოროზმანი — დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ოროზმანისა და ქვემო ოროზმანის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
პლატონი
პლატონი (დაახ. 21 მაისი ?, ძვ. წ. 427 – 347) — ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი კლასიკური ხანის ბერძენი ფილოსოფოსი, სოკრატეს მოსწავლე, არისტოტელეს მასწავლებელი, ფილოსოფიური დიალოგების ავტორი, ათენის აკადემიის დამფუძნებელი.
პლატონის დიალოგების მთავარი პერსონაჟი სოკრატეა. თუმცა ამ დიალოგთა შემადგენლობის რა ნაწილი ეკუთვნის სოკრატეს ან თავად პლატონს, დიდი კამათის საგანია, ვინაიდან სოკრატეს თავად საკუთარი შეხედულებები არ გამოუთქვამს. მიუხედავად ამისა, პლატონი უდავოდ განიცდიდა სოკრატეს გავლენას და მრავალი იდეა მის ადრეულ ნამუშევრებში სოკრატესგან ნასესხები უნდა იყოს.
ბიოგრაფია
პლატონი სავარაუდოდ ათენში ან ეგინაში დაიბადა მაისში ან დეკემბერში ძვ.წ. 428 ან 427 წელს საშუალო შეძლების არისტოკრატთა ოჯახში. მამამისს არისტონი ერქვა, დედას კი - პერიქციონა. მისი ოჯახი ძველი ათენელი მეფეების გენეალოგიის ერთ-ერთი განშტოების შთამომავლებად ითვლებოდნენ და ზოგიერთი ისტორიკოსის ცნობით, ის განთქმულ პოლიტიკოსს კრიტიასს ენათესავებოდა. ჰელენისტი ისტორიკოსის დიოგენეს მიხედვით, პლატონის დაბადების სახელი არისტოკლე უნდა ყოფილიყო, ხოლო პლატონი მისმა ჭიდაობის მასწავლებელმა - არისტონ არგოსელმა დაარქვა ტანადობისა და ფიზიკური სიძლიერის გამო. მეორე ვერსიით პლატონს სახელი მისი ფართო შუბლის, ან მისი ვრცელი შეხედულებების გამო ეწოდა (პლატოს ბერძნულად ფართოს, ვრცელს ნიშნავს).
პლატონი სოკრატეს მოსწავლე ადრეულ სიყმაწვილეში ხდება და, როგორც თავად აღნიშნავს საკუთარ წერილებში, ის დაესწრო საკუთარი მასწავლებლის სასამართლოს, თუმცა არა განსასჯელის აღსრულებას. ქალაქის მიერ სოკრატეს გაწირვამ მასზე მძიმე შთაბეჭდილება მოახდინა და მისი ადრეული ნამუშევრები ძირითადად მის მასწავლებელზე მოგონებებს წარმოადგენს. მიჩნეულია, რომ მისი ეთიკური ნაშრომების უმრავლესობა ისეთი საზოგადოებრივი ცხოვრებისკენ მისწრაფებაა, სადაც ამგვარი უსამართლობა შეუძლებელი იქნებოდა. სოკრატეს სიკვდილიდან მომდევნო თორმეტი წლის განმავლობაში პლატონი მოგზაურობს იტალიაში, სიცილიასა და ეგვიპტეში ცოდნის გასაღრმავებლად.
40 წლის ასაკში, ათენში დაბრუნების შემდეგ, პლატონი აკადემოსის ჭალაში, ათენთან, აფუძნებს ერთ-ერთ უძველეს დღემდე ცნობილ ორგანიზებულ სკოლას დასავლურ სამყაროში. აკადემია მიწის შემოსაზღვრული ვრცელი ნაკვეთი იყო, რომელიც ერთ დროს ათენის მოქალაქეს, სახელად აკადემოსს, ეკუთვნოდა, თუმცა ზოგიერთი წყაროს თანახმად ადგილს სახელი უძველესი გმირის პატივსაცემად დაერქვა. ამ აკადემიამ იმოქმედა 529 წლამდე, როდესაც ის იუსტინიანე I ბიზანტიელმა დახურა, ვინაიდან მისი წარმოდგენით ეს დაწესებულება ქრისტიანობის გავრცელების საშიშროებას წარმოადგენდა. ამ აკადემიაში იმ დროის მრავალი მოაზროვნე სწავლობდა, მათ შორის არისტოტელეც.
პლატონზე დიდი ზეგავლენა იქონია რამდენიმე ადრეულმა ფილოსოფოსმაც, მათ შორის: პითაგორელებმა, რომელთა რიცხვთა ჰარმონიის დებულებები აისახა პლატონის ფორმათა თეორიაში; ანაქსაგორას მიმდევრებმა, რომლებიც თავის მხრივ სოკრატეს ასწავლიდნენ და რომელთაგანაც მომდინარეობს სწავლება ცნობიერების ყოვლისმომცველობაზე; პარმენიდეს მიმდევრებმა, რომელთა მიხედვით ყველა საგანი ერთი მთლიანის ნაწილია, რაც შესაძლოა სულზე პლატონისეული მოძღვრების საფუძველი გახდა.
ნაშრომები
thumb|left|[[რაფაელის პლატონი ათენის სკოლის ფრესკაზე, შესაძლოა ლეონარდო და ვინჩის მსგავსად. პლატონი ზეცისკენ მიუთითებს, რაც მის ფორმათა მრწამსს განასახიერებს.]] სოკრატესგან განსხვავებით პლატონი საკუთარ ფილოსოფიურ შეხედულებებს წერილობითი ფორმით ქმნიდა და, შესაბამისად, შთამომავლობას დიდი რაოდენობით ხელნაწერი დაუტოვა. პლატონის წერილებში ასახულია კამათი მმართველობის შესაძლო საუკეთესო ფორმებზე, იხილავს რა არისტოკრატიას, დემოკრატიას, მონარქიას, ოლიგარქიას და ა.შ. ცენტრალური თემა მის ნაშრომებში უკავია კონფლიქტს ბუნებასა და საყოველთაოდ მიღებული შეხედულებებს შორის, მემკვიდრეობაზე, ადამიანური გონებისა და ხასიათის გარემოზე (დიდი ხნით ადრე თანამედროვე „ბუნება აღზრდის პირისპირ“ დებატების დაწყებამდე, ტომას ჰობსისა და ჯონ ლოკის დროს), განსხვავება ცოდნასა და ჭეშმარიტ რწმენას შორის. ამ პრობლემათა დეტალურმა განხილვამ შემდგომში ისეთ იდეათა და არგუმენტთა აღმოცენება გამოიწვია, რომლებიც დღემდე თანამედროვეე ფილოსოფოსთა დავის საგანია. მის თანამედროვე მოაზროვნეთაგან განსხავევებით პლატონი ამტკიცებდა, რომ ძირითადი განსხვავება ცოდნასა და ჭეშმარით რწმენას შორის იყო მათი განხილვის საგანთა ბუნება: ცოდნა იყო უკვდავი სინამდვილე, მაშინ როდესაც ჭეშმარიტი რწმენა იყო ეფემერული, დამოკიდებული სინამდვილე.
პლატონი უმეტესწილად დიალოგების ფორმით წერდა. ადრეულ დიალოგებში რამდენიმე პერსონაჟის დისკუსიაა აღწერილი, სადაც თემის განხილვა ხდება პერსონაჟების მიერ ერთმანეთისთვის დასმული კითხვების სახით. ამ დიალოგების მთავარი მოქმედი პირია სოკრატე. ამით პლატონმა სათქმელის მიტანა მკითხველამდე მოახდინა სადა, ლაღი და მეცნიერული ტერმინოლოგიის დახვავების გარეშე. მათ სოკრატესეულ დიალოგებს უწოდებენ.
დიალოგთა წარმართვის სტილი მნიშვნელოვანწილად შეიცვალა პლატონის ცხოვრების განმავლობაში. დამკვიდრებულია აზრი, რომ პლატონის ადრეული ნამუშევრები სოკრატეს იდეებზეა დამყარებული, მაშინ როდესაც მისი გვიანდელი შრომები სულ უფრო მეტად ემიჯნება პლატონის ყოფილი მასწავლებლის შეხედულებებს. შუალედურ დიალოგებში სოკრატე ხდება პლატონის საკუთარი ფილოსოფიის მქადაგებელი, ხოლო კითხვა-პასუხის სტილი კი შედარებით ფორმალურ ხასიათს ატარებს: მთავარი ფიგურა განასახიერებს პლატონს, ხოლო მეორეხარისხოვანი პერსონაჟები კი მხოლოდ „ჰო“–ს, „რა თქმა უნდა“–ს ან „ნამდვილად“–ის თქმის ფუნქციას იძენენ. გვიანდელი დიალოგები ტრაქტატის ხასიათისაა, სადაც სოკრატე ხშირად აღარ ფიგურერებს ან ხშირ შემთხვევაში სდუმს. ასევე საყოველთაოდ მიიჩნეულია, რომ ადრეული დიალოგები ეყრდნობა სოკრატეს ნამდვილ დისკუსიებს, ხოლო გვიანდელი დიალოგები მთლიანად პლატონს ეკუთვნის. გაურკვევლობა იმაში, თუ რომელი დიალოგები ეკუთვნის სინამდვილეში სოკრატეს, ცნობილია როგორც „სოკრატეს პრობლემა“.
დიალოგის ფარული მიზანსცენა პლატონსა და მკითხველს ფილოსოფიური დისკუსიის დამკვირვებლის როლს ანიჭებს; მკითხველს შემეცნების არა ნაკლებ ორი არჩევანი აქვს: მონაწილეობა მიიღოს დიალოგებში განხილულ საკითხებში, ან უბრალოდ მიჰყვეს მას რათა შეიცნოს ნაშრომში აღწერილ ხასიათთა თვისებები. დიალოგის ფორმატი ასევე საშუალებას აძლევს პლატონს არაპოპულარული მოსაზრებები არასიმპათიურ პერსონაჟთა პირით გამოხატოს, როგორიცაა თრასიმაქუსი „რესპუბლიკა“-ში.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
ბელოსტოკი
ქალაქში მიედინება მდინარე ბიალა, აქ კლიმატი კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს -5 °C, ხოლო საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 7 °C. ქალაქი ბელოსტოკი იყოფა 28 ადმინისტრაციულ ერთეულდა.
ისტორია
ეს ადგილი პირველად იხსენიება 1437 წლიდან. ამ პერიოდში განსაკუთრებით ძლიერია ლიტვის დიდი სამთავრო, სწორედ მის შემადგენლობაში შედიოდა ეს ტერიტორიაც. ამ პერიოდში, აქ აიგო პირველი ხიდი და ეკლესია. უკვე იწყება ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობის დასახლებაც და უკვე 1692 წლიდან ეს ადგილი ქალაქად იხსენიება.
1795 წლიდან ბელოსტოკი მოექცა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. ქალაქში საკმაოდ ბევრი ებრაელი ცხოვრობდა, 1897 წელს ჩატარებული რუსული აღწრის შედეგად, ბელოსტოკში ცხოვრობდა 66 000 ადამიანი, აქედან 41 900 ებრაელი (მთელი მოსახლეობის 63 %).
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, ბელოსტოკზე განხორციელდა დაბომბვები. 1915 წლის 31 აგვისტოს გერმანელმა სარდლებმა აიღეს ეს ქალაქი. ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ, ქალაქი სხვა ტერიტორიებთა ერთად შევიდა ბელორუსიის სახალხო რესპუბლის შემადგენლობაში. 1919 წლის 19 თებერვალს უკვე ეს ტერიტორია უბრუნდება პოლონეთს. 1920 წელს დაწყებული პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ომის დროს, ამ ქალაქზე განხორციელდა დაბომბვები, საბჭოელების მიერ. ომში პოლონეთის გამარჯვებით ეს ქალაქი კვლავ პოლონეთს დარჩა.
1939 წელს დაწყებული მეორე მსოფლიო ომის დროს აღმოსავლეთი პოლონეთი, მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის საფუძველზე ოკუპირებული იქნა საბჭოთა კავშირის მიერ. ბელოსტოკი სხვა პოლონურ ქალქებთან ერთან სსრკ-ს შემადგენლობაში მოექცა. 1941 წლის 27 ივნისს გერმანიამ დაიპყრო აღმოსავლეთი პოლონეთი, ქალაქ ბელოსტოკის უკვე გერმანელები სამხედროები აკონტროლებდნენ, აქ მცხოვრები 56 000 ებრაელი უმძიმეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა. 1944 წელს ეს ტერიტორია საბჭოთა არმიის მეშვეობით გათავისუფლებული იქნა გერმანელებისაგან.
გალერეა
ქალაქ ბელოსტოკში მრავალი ისტორიული შენობა და მუზუმი მდებარეობს. აქ კულტურის განვითარება ჯერ კიდევ პოლონეთ-ლიტვის სახელმწიფოს დროიდან იწყება. აქ არის მრავალი ბაღი და ეკლესია-მონასტერი.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
ცნობილი ქართველები: ჟ
ჟღ
კატეგორია:ქართველები
გლაციოლოგია
გლაციოლოგია (glacies და logos) — მეცნიერება მყინვარების შესახებ; ე.ი. დედამიწის ზედაპირზე ყინულის იმ ბუნებრივ დანაგროვთა შესახებ, რომლებიც მყარი ატმოსფერული ნალექების აკუმულაციისა და გარდაქმნის შედეგად წარმოიქმნენ. გლაციოლოგია შეისწავლის მყინვართა წარმოშობას, არსებობისა და განვითარების პირობებს, მათ შედგენილობას, აგებულებას და ფიზიკურ თვისებებს, გეოლოგიურ და გეომორფოლოგიურ მოქმედებას, გეოგრაფიულ გავრცელებას და გეოგრაფიული გარსის სხვა კომპონენტებთან დამოკიდებულებას.
დღეისათვის ტერმინი გლაციოლოგია ფართო მნიშვნელობით იხმარება. გლაციოლოგიის საგანი იფარგლება კვლევის ისეთი განხრით, როგორიცაა მთლიანად გლაციოსფეროს შესწავლა, მასში არსებული ყინულის ფორმათა (მყინვარები, თოვლის საბურველი, წყალსატევების ყინულის საფარი და სხვ.) ფართო კვლევა და მათი ევოლუცია. გლაციოლოგია სწავლობს ატმოსფეროსა და ლითოსფეროში არსებული ყინულების, აგრეთვე მდინარეებისა და ზღვებზე წარმოქმნილი ყინულების ფორმათა ერთობლიობას.
ისტორია
მარჯვნივ|მინი|190პქ|გლაციოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი [[ლუი აგასისი]] გლაციოლოგიას როგორც მეცნიერებას საფუძველი ჩაეყარა 1779-1796 წწ. როდესაც გამოქვეყნდა შვეიცარიელი მეცნიერის ორას ბენედიქტ დე სოსიურის „ალპებში მოგზაურობა“. გლაციოლოგიის ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა ლუი აგასისის, ფრანსუა ფორელის, დევიდ ფორბზისა და სხვ. შრომებმა. აგასისმა შეისწავლა მყინვარული ნალექები, დაასაბუთა იმ დროისათვის ახალი და ძირითადად სწორი იდეა მყინვარული ეპოქების არსებობის შესახებ. ფორელმა კი საფუძვლიანად შეისწავლა ალპური მყინვარები.
XIX საუკუნის II ნახევრიდან რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოებასთან დაარსებული ე. წ. მყინვარული კომისია ივანე მუშკეტოვის ხელმძღვანელობით იწყებს რუსეთის ტერიტორიაზე ძველი და თანამედროვე მყინვარების შესწავლას. მნიშვნელოვანი იყო გლაციოლოგიაში მიულერის, ფლინტის, პატერსონისა და სხვათა შრომები. XX საუკუნის 20-იან წწ. კავკასიონის თანამედროვე და ძველ გამყინვარებას იკვლევდნენ ვილჰელმ ჰერმან აბიხი, ივანე მუშკეტოვი, ნიკოლოზ ბუში და სხვ. კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთის მყინვარების შესწავლაში დიდი ღვაწლი მიუძღვის სტანისლავ კალესნიკს, გიორგი ტუშინსკის და პავლე კოვალიოვს. მყინვარწვერზე და იალბუზზე აშენდა მაღალმთიანი მეტეოროლოგიური სადგურები. 1932 წელს განხორციელდა რაჭის, ზემო სვანეთისა და ხევის მყინვართა ენების ტოპოგრაფიული აგეგმვა (მელეტი სანებლიძე, ალექსანდრე ასლანიკაშვილი, დავით წერეთელი და სხვ.). მარცხნივ|მინი|210პქ|დედამიწაზე გამყინვარების ანაბეჭდი („თეთრი სივრცეები“) გლაციოლოგიის განვითარებას ხელი შეუწყო პირველმა (1882-1883 წწ.) და მეორე (1932-1933 წწ.) საერთაშორისო პოლარულმა წელმა. გლაციოლოგიური კვლევა ფართოდ გაიშალა საერთაშორისო გეოფიზიკური წლისა (1957-1958 წწ., დამატებით 1959) და საერთაშორისო ჰიდროლოგიური ათწლეულის (1965-1975) პერიოდში, სადაც წამოიჭრა ახალი მოსაზრებანი მყინვარების წარმოქმნისა და მოქმედების შესახებ. გამოკვლეულია პამირის (ნ. კორჟენევსკი, რ. ზაბიროვი), ტიან-შანის (გ. ავსიუკი), ალთაის (მ. ტრონოვი) მყინვარები.
გლაციოლოგიის პრაქტიკულ მნიშვნელობაზე მეტყველებს, ის რომ მყინვარებს დედამიწაზე ხმელეთის ფართობის დაახლოებით 11% უკავია; მყინვარები დიდი რაოდენობით შეიცავენ მტკნარ წყალს.
გლაციოლოგია გეოლოგიისა და გეორგაფიის მეცნიერებათა ციკლს მიეკუთვნება. იგი ფართოდ არის დაკავშირებული გეოკრიოლოგიასთან, რომელიც თავის მხრივ, შეისწავლის მზრალი გრუნტების წარმოშობასა და მათ პროცესებს. ამ მეცნიერებებს შორის საზღვარი პირობითია. ცნობილია, რომ გლაციოლოგია შეისწავლის ყველა სახის ბუნებრივ ყინულებს, რომლებიც დედამიწის ხმელეთის ზედაპირზეა წარმოდგენილი; ხოლო გეოკრიოლოგია სწავლობს ყინულს, რომელიც მიწის ქვეშაა მოქცეული (ამ შემთხვევაში ქანებში). თუმცა ამ დარგების ასეთი დაყოფა პრაქტიკული თვალსაზრისით ხშირ შემთხვევაში შესაძლებელი არ არის, რამეთუ მიწისზედა და მიწისქვეშა ყინულების წარმოშობის კანონზომიერებანი ხშირად ერთმანეთთან არის დაკავშირებული. ამდენად ასეთი მიდგომა ყოველთვის გამართლებული არ არის.
გლაციოლოგია ფართო ხაზით ებჯინება აგრეთვე გეოგრაფიისა (კლიმატოლოგიას, ოკეანოლოგიას, ხმელეთის ჰიდროლოგიას, კარტოგრაფიას) და გეოლოგიის (კრისტალოგრაფიის, ვულკანოლოგიის) შესაბამის დარგებს.
უდიდესი მყინვარები
პ ა მ ი რ ი:
ყ ა რ ა ყ ო რ უ მ ი:
ტ ი ა ნ - შ ა ნ ი:
ჰ ი მ ა ლ ა ი:
ა ლ პ ე ბ ი:
კ ა ვ კ ა ს ი ო ნ ი:
ანტარქტიდისა და გრენლანდიის გამყინვარება
მსოფლიოს ყველაზე ვრცელი გამყინვარება ანტარქტიდაზეა. ანტარქტიდის თითქმის მთელი ზედაპირი დაფარულია კონტინენტური ყინულით. ყინულოვანი საფრის ზედაპირის საშუალო სიმაღლე 2040 მ-ს აღწევს. მინი|left|240პქ|რისერ-ლარსენის შელფური მყინვარი (ანტარქტიდა). კონტინენტის ცენტრალური ნაწილიდან მყინვარული ნაკადები ნელა მიემართება პერიფერიისაკენ, ზღვაში ეშვება და აისბერგებს ქმნის. მყინვარების მოძრაობის სიჩქარე წელიწადში 30-40 მ-იდან 350-400 მ-მდეა. ზოგან მყინვარული ნაკადები ზღვაში ათეულ კილომეტრზე იჭრება. მოსაზღვრე მყინვართა ენების შეერთებით სანაპირო ზოლში ჩნდება უძრავი ყინულოვანი წარმონაქმნი — შელფური მყინვარები.
ყველაზე მნიშვნელოვანია როსისა (ფართ. 487 ათ. კმ²) და ფილხნერის (ფართ. 430 ათ. კმ²) უზარმაზარი შელფური მყინვარები.
მნიშვნელოვანი გამყინვარებაა წარმოდგენილი მსოფლიოს უდიდეს კუნძულ გრენლანდიაზე. გრენლანდიის ტერიტორიის 81% დაფარულია სქელი ყინულოვანი ჯავშნით. გამყინვარების საერთო ფართობია - 1 834 ათ. კმ². ყინულის ფარი კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში ორ დიდ გუმბათს ქმნის. ყინულის ზედა ფენები გრენლანდიის ცენტრიდან ფარის დასავლეთ და აღმოსავლეთ კიდისკენ წელიწადში 150 მ სიჩქარით მოძრაობს. სანაპირო ზოლში წარმოიქმნება ცალკეული მყინვარები, რომელთა სიჩქარე დღე-ღამეში 30-40 მ აღწევს. ნაპირთან მყინვარებს წყდება ყინულის დიდი მასები, რომლებიც აისბერგების სახით დაცურავს ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში (15 ათ-მდე აისბერგი წელიწადში).
გლაციოლოგია საქართველოში
კავკასიონის მყინვარების შესწავლა XIX ს. II ნახევარში დაიწყო. სპორადული დაკვირვებები ტარდებოდა საქართველოს მყინვარებზეც (გ. აბიხი, ი. ხოძკო, ნ. დინიკი, ა. კრასნოვი, ა. პასტუხოვი, გ. მერცბახერი და სხვ.). XX ს. დასაწყისში მსხვილმასშტაბიანი სამხედრო ტოპოგრაფიული რუკების საფუძველზე აღინუსხა კავკასიონის ყველა მყინვარი და შედგა კატალოგი (კ. პოდოზერსკი, 1911).
დადგინდა კავკასიონის ძველი გამყინვარების პერიოდების სინქრონულობა ალპურ გამყინვარებასთან (ვ. რენგარტენი, ა. რეინგარდი), რამაც გამოიწვია გამყინვარების ალპური სქემის უცვლელად გადმოტანა კავკასიაში. 1950-იან წწ. ეს სქემა კრიტიკულად გადაისინჯა ქართველი გეოგრაფის ლევან მარუაშვილის მიერ. 1930-იან წწ. დაიწყო კავკასიონის ძველი და თანამედროვე მყინვარების თანმიმდევრული შესწავლა, დადგინდა მყინვართა დეგრადაციის ფაქტი (დავით წერეთელი). 1950-იანი წწ. დაიწყო კავკასიონის სამხრეთ კალთის მყინვარების გავრცელების გეოგრაფიული თავისებურებების, რეჟიმისა და ზედაპირული ჩამონადენის შესწავლა (ვ. ცომაია, შ. ინაშვილი). მომზადდა მასალა დასავლეთ ამიერკავკასიის მყინვართა კატალოგისათვის.
დღეისათვის ვახუშტის ინსტიტუტი აწარმოებს კავკასიონის ზოგიერთ მყინვარზე დაკვირვებებს. კარგად არის შესწავლილი მყინვარი თბილისა. ბოლო დროს სამეცნიერო ექსპედიციები მოეწყო მყინვარ ზოფხიტოზე. აღსანიშნავია რამინ გობეჯიშვილისა და ვლადიმერ კოტლიაკოვის შრომები გლაციოლოგიის დარგში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია კატეგორია:დედამიწის მეცნიერებები
ვალერიან პიდმოჰილნი
ვალერიან პეტროვიჩ პიდმოგილნი (უკრ: Валер'ян Петрович Підмогильний; დ. 2 თებერვალი, 1901 ― გ. 3 ნოემბერი, 1937) ― უკრაინელი რომანისტი, მთარგმნელი. ცნობილია რეალისტური რომანით „ქალაქი“. სტალინური რეპრესიის მსხვერპლი.
ბიოგრაფია
ვალერიან პიდმოგილნი 1901 წლის 2 თებერვალს ეკატერინოსლავის გუბერნიაში (დღევანდელი დნეპროპეტროვსკის ოლქი, უკრაინა) დაიბადა. ფრანგული ენა ადრეულ ასაკშივე ისწავლა და ფრანგული ლიტერატურის არაერთი ნიმუში უკრაინულად თარგმნა, განსაკუთრებით, ანატოლ ფრანსისა და გი დე მოპასანის ნაწარმოებები. 14 წლის ასაკში მისი ოჯახი სოფელ ჩაპლიში გადასახლდა.
1919-1920 წლებში სახალხო განათლების მხატვრული პროპაგანდის განყოფილების მდივნად მუშაობდა. ივან ფრანკოს სახელობის სკოლაში მათემატიკას ასწავლიდა, ხოლო 1920-1921 წლებში პავლოგრადში ასწავლიდა.
1921 წელს კიევში გადავიდა, სადაც წიგნის პალატის ბიბლიოგრაფად მუშაობდა. 1921-1923 წლებში ვორზელში უკრაინულ ენასა და პოლიტიკას ასწავლიდა.
1927 წელს პიდმოგილნის რომანი „ქალაქი“ დაიბეჭდა, რამაც ავტორს პოპულარობა მოუპოვა. ნაწარმოები რუსულ ენაზე ითარგმნა. სტალინური რეპრესიების დროს, საბჭოთა სისტემისადმი დამოკიდებულების გამო პიდმოგილნის ნაწარმოებების დაბეჭდვა უფრო და უფრო გაუჭირდა. 1934 წელს დააპატიმრეს. აბსურდულ ბრალდებებზე ხელის მოწერის შემდეგ სოლოვკის ტყვეთა ბანაკში გაგზავნეს. 1937 წლის 3 ნოემბერს სანდარმოხში დახვრიტეს.
რეაბილიტირებულ იქნა 1956 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:უკრაინელი მთარგმნელები კატეგორია:XX საუკუნის მთარგმნელები
508
თარიღი უცნობია
*
ავსტრალიის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით
აქ წარმოდგენილია ავსტრალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით. ცალკეული ქალაქების გარდა, წარმოდგენილია ავსტრალიის უდიდესი ურბანიზებული ქალაქების სიაც.
ავსტრალიის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით
2008 წლის ივნისში, ავსტრალიაში ჩატარებული აღრცხვით დადგინდა ქალაქების მოსახლეობა. ამჟამად ავსტრალიაში არის ხუთი ქალაქი, რომელიც მილიონს გადასცდა. ავსტრალიის 12 ქალაქი 100 000-დან 900 000-მდე მერყეობს. ავსტრალიის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდია სიდნეი 4 399 722 ადამიანით, ამ ქალაქის გარშემო შექმნილია კონტინენტის ყველაზე დიდი აგლომერაცია.
ავსტრალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით. thumb|200px|right|[[სიდნეი]] thumb|right|200px|[[მელბურნი]] thumb|right|200px|[[ბრისბენი]] thumb|200px|right|[[პერთი]] thumb|right|200px|[[ადელაიდა]] thumb|right|200px|[[გოლდ-კოსტი]] thumb|right|200px|[[ნიუკასლი (ავსტრალია)|ნიუკასლი]] thumb|right|200px|[[კანბერა]]
50 ურბანიზებული ქალაქი მოსახლეობის მიხედვით
ავსტრალიის ქალაქების მაღალურბანიზებული დასახლებული პუნქტებია:
25 ადგილობრივი სამთავრობო ტერიტორია მოსახლეობით
ავსტრალიის ტერიტორია იყოფა შტატებად, შტატები კი იყოფა ადგილობრივ სამთავრობო ტერიტორიებად. დღეისათვის მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი ადგილობრივი სამთავრობო ტერიტორიაა ბრისბენის საბჭო 1 027 847 მცხოვრებით. ავსტრალიის დედაქალაქი კანბერაც (მოსახ. 345 257) იყოფა სამთავრობო ტერიტორიებად და ის მიეკუთვნება ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის საკანონმდებლო ასამბლეას.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის ქალაქები კატეგორია:ავსტრალიის დემოგრაფია
ელის მანრო
მანროს მხატვრული ლიტერატურა ყველაზე ხშირად მის მშობლიურ ჰარონ ქანთიში ვითარდება, რომელიც ონტარიოს სამხრეთ-დასავლეთში მდებარეობს. მისი მოთხრობები იკვლევს ადამიანურ სირთულეებს და ამ ყველაფერს ასახავს გაურთულებელი პროზაული სტილით. მწერლობაზე დაყრდნობით, მანრო მიიჩნევა „ჩვენი დროის ერთ-ერთ უდიდეს თანამედროვე მწერლად“. სინტია ოზიკმა ელის მანრო აღწერა, როგორც „ჩვენი ჩეხოვი“. მანრო არის მრავალი ლიტერატურული ჯილდოს მიმღები, მათ შორისაა 2013 წლის ნობელის პრემია ლიტერატურაში მისი ნამუშევრებისთვის, როგორც "თანამედროვე მოთხრობის დიდოსტატის". ის მენ ბუქერის საერთაშორისო პრემიის მფლობელი გახდა 2009 წელს. კანადის გენერალ გუბერნატორის ჯილდოს გამარჯვებული 1968, 1978 და 1986 წლებში.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
მანროს დაბადების სახელია ელის ენ ლეიდლოუ (Alice Ann Laidlaw). ის დაიბადა ვინგჰემში, ონტარიო. მისი მამა, რობერტ ერიკ ლეიდლოუ, მელისა და წაულა ს ფერმერი იყო და მოგვიანებით ინდაურის მეურნეობაში გადავიდა. დედამისი, ენ კლარდე ლეიდლოუ, იყო სკოლის მასწავლებელი. ის არის ირლანდიელი და შოტლანდიელი წარმოშობით, მისი მამა არის ჯეიმზ ჰოგის პირდაპირი შთამომავალი.
მანრომ თინეიჯერობის ასაკში დაიწყო წერა, გამოაქვეყნა მისი პირველი მოთხრობა "ჩრდილების ზომები", 1950 წელს. დასავლეთ ონტარიოს უნივერსიტეტში ინგლისურ ენასა და ჟურნალისტიკას სწავლობდა ორწლიანი სტიპენდიით. ამ პერიოდის განმავლობაში იგი მუშაობდა როგორც მიმტანი, თამბაქოს ამკრეფი და ბიბლიოთეკის მოსამსახურე. 1951 წელს მან დატოვა უნივერსიტეტი, სადაც 1949 წლიდან სწავლობდა ინგლისურ ენას და დაქორწინდა ჯეიმზ მანროზე. ისინი გადავიდნენ დუნდარავში, დასავლეთ ვანკუვერში. ჯეიმზი მუშაობდა მაღაზიაში. 1963 წელს წყვილი საცხოვრებლად ვიქტორიაში გადავიდა, სადაც მათ გახსნეს მაღაზია მანროს წიგნები, რომელიც დღემდე მოქმედებს.
კარიერა
მანროს ფართოდ აღიარებულმა მოთხრობების პირველმა კრებულმა, ბედნიერი ჩრდილების ცეკვამ (1968), მიიღო გენერალ გუბერნატორის პრემია, შემდეგ კანადის უმაღლესი ლიტერატურული პრემია. ამ წარმატებას მოჰყვა გოგონათა და ქალთა ცხოვრება (1971), ურთიერთდაკავშირებული მოთხრობების კრებული. 1978 წელს, მანროს კიდევ ერთი ურთიერთდაკავშირებული მოთხრობების კრებული ვინ გგონიათ, რომ ხართ? გამოიცა. ამ წიგნმა მანროს მოუპოვა გუბერნატორის მეორე გენერალური ლიტერატურული პრემია. 1979 – დან 1982 წლამდე მან იმოგზაურა ავსტრალიაში, ჩინეთში და სკანდინავიაში საზოგადოებრივი ხილვადობისა და საჯარო კითხვისთვის. 1980 წელს მანრომ მწერალთა თანამდებობა დაიმსახურა ბრიტანეთის კოლუმბიის უნივერსიტეტში და ქუინსლენდის უნივერსიტეტში.
მწერლობა
მანროს მრავალი მოთხრობა ვითარდება ჰარონ ქანთიში, ონტარიოში. ავტორი ყურადღებას ამახვილებს რეგიონალურ თავისებურებებზე, რაც მისი მხატვრული ლიტერატურის ერთ-ერთი მახასიათებელია. ის არის ყოვლისმომცველი მთხრობელი, რომელიც ემსახურება სამყაროს გაგებას. როგორც უილიამ ფოლკნერისა და ფლანერი ო'კონორის ნაწარმოებებში, მისი პერსონაჟები ხშირად უპირისპირდებიან ღრმა ფესვგადგმულ ადათებსა და ტრადიციებს, მაგრამ მანროს პერსონაჟების რეაქცია, ძირითადად, ნაკლებად მწვავეა, ვიდრე მათი სამხრეთელი კოლეგების. მისი მამრობითი პერსონაჟები დაახლოებით ერთი ტიპაჟის არიან, ხოლო მისი ქალი პერსონაჟები უფრო რთულები არიან. მანროს ნამუშევრების დიდი ნაწილი ასახავს ლიტერატურულ ჟანრს, რომელიც ცნობილია სამხრეთ ონტარიოს გოთიკის სახელით.
მანროს პროზას ხშირად ადარებენ მოკლე მოთხრობების შესანიშნავ მწერლებს. მის მოთხრობებში, როგორც ჩეხოვის ნაწარმოებში, სქემა მეორეხარისხოვანია და „ცოტა რამ ხდება“. როგორც ჩეხოვთან, გარანი ჰოლკომბე აღნიშნავს: ”ყველაფერი ემყარება გასხივოსნების მომენტს, უეცარ განმანათლებლობას, ლაკონიურად, დახვეწილად, გამჟღავნებულ დეტალებს”. მანროს ნამუშევარი ეხება „სიყვარულს და საქმეს, და ორივეგან წარუმატებლობას. ის იზიარებს ჩეხოვის აკვიატებას დროისა და ჩვენი ძალიან სამწუხარო უუნარობის გამო, სურს შეაჩეროს და თავიდან აიცილოს წინ წასვლის დაუყოვნებელი მოძრაობა.“
მისი ნამუშევრების ხშირი თემაა გოგონათა ასაკობრივი დილემა და შერიგება ოჯახთან, სადაც ის გაიზარდა. ბოლოდროინდელ საქმიანობაში, როგორიცაა სიძულვილი, მეგობრობა, სიყვარული, ქორწინება (2001) და გაქცევა (2004), მან ყურადღება გაამახვილა საშუალო ასაკის, მარტოხელა ქალის და ხანდაზმულების ტრაგედიებზე. ეს არის მისი სტილის ნიშანი: პერსონაჟებმა უნდა განიცადონ გაბრწყინება, რომელიც გაანათებს ჩრდილებს და მნიშვნელობას მიანიჭებს მოვლენას.
მანროს პროზა ცხადყოფს ცხოვრების ორაზროვნებას: „ირონიული და სერიოზული, ამავე დროს“, „ღვთიური და პატივისცემის დევიზები და საზიზღარი მიჯაჭვულობა“, „განსაკუთრებული, უსარგებლო ცოდნა“, „მხიარულების ტონები და ბედნიერი აღშფოთება“, „ცუდი გემოვნება, უსუსურობა, სიხარული“. მისი სტილი მარტივად უნაცვლებს ერთმანეთს ფანტასტიკურსა და ჩვეულებრივს   ადამიანის გვერდით.
მრავალი კრიტიკოსის მტკიცებით, მანროს მოთხრობებს ხშირად აქვთ რომანებისთვის დამახასიათებელი ემოციური და ლიტერატურული სიღრმე. ხშირად ისმოდა შეკითხვა, რას წერდა მანრო რეალურად, მოთხრობებს თუ რომანს. ალექს ქიგანმა, რომელიც ეკლექტიკა- ში წერს , მარტივი პასუხი გასცა: „ვის ანაღვლებს? მანრო მოთხრობების უმეტესობაში ისეთივეა, როგორც სხვა რომანებში.“
მანროს მუშაობის შესახებ კვლევა ჩატარდა 1970 – იანი წლების დასაწყისიდან, ხოლო პირველი სადოქტორო დისერტაცია გამოიცა 1972 წელს.
ახალი ვერსიების შექმნა
მანრო აქვეყნებს თავისი მოთხრობების სხვადასხვა ვარიანტებს მოკლე დროში. მისი ნამუშევრები „გადავარჩინოთ მოსავალი და „ვნება“ გამოვიდა ორი განსხვავებული ვერსიით იმავე წელს, 1998 წელს და 2004 წელს.
პირადი ცხოვრება
მანრომ 1951 წელს იქორწინა ჯეიმზ მანროსთან. მათი ქალიშვილები შეილა, კეტრინ და ჯენი დაიბადნენ 1953, 1955 და 1957 წლებში. კეტრინი გარდაიცვალა მისი დაბადების დღეს, თირკმელების ფუნქციონირების ნაკლებობის გამო.
1963 წელს მონროები გადავიდნენ საცხოვრებლად ვიქტორიაში, სადაც მათ გახსნეს მონროს წიგნები, პოპულარული წიგნების მაღაზია, რომელიც ჯერ კიდევ არსებობს. 1966 წელს მათ ქალიშვილი ანდრეა შეეძინათ. ელისი და ჯეიმზ მანრო განქორწინდნენ 1972 წელს.
მანრო დაბრუნდა ონტარიოში. 1976 წელს იგი დაქორწინდა ჯერალდ ფრემლინზე, კარტოგრაფი და გეოგრაფი, რომელსაც უნივერსიტეტში შეხვდა. წყვილი საცხოვრებლად გადავიდა კლინტონში, ონტარიოს მახლობლად, შემდეგ კი კლინტონში მდებარე ერთ სახლში, სადაც ფრემლინი გარდაიცვალა 2013 წლის 17 აპრილს, 88 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:კანადელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:კანადელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XX საუკუნის კანადელი ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მწერლები კატეგორია:ლიტერატურის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ონტარიოს ორდენის წევრები კატეგორია:დასავლეთ ონტარიოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ონტარიოელი მწერლები კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
1033
მმართველები
*
Viva La Vida Or Death And All His Friends
Viva La Vida Or Death And All His Friends — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Coldplay-ს მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2008 წლის 12 ივნისს, ლეიბლზე Parlophone. სახელწოდება მომდინარეობს ესპანური ფრაზიდან, რომელიც ითარგმნება, როგორც „იცხოვრე სიცოცხლე“, თუმცა აგრეთვე შეიძლება ითარგმნოს, როგორც „გაუმარჯოს სიცოცხლეს“. ტექსტების მხრივ, ალბომი ეხება სიყვარულს, სიცოცხლეს, სიკვდილს და ომს.
ალბომის ჩაწერა მიმდინარეობდა 2007 წლის ივნისიდან 2008 წლის აპრილამდე, პროდიუსერების, ჯონ ჰოპკინზის, რიკ სიმფსონის, მარკუს დრევსის და ბრაიან ინოს თანაშემწეობით და იყო ჯგუფის პირველი დისკი ამ უკანასკნელის პროდიუსერობით. ჯგუფმა თავად სცადა სხვადასხვა სტილში ექსპერიმენტების ჩატარება, ვინაიდან, ინოს მითითებით, ყოველი სიმღერა განსხვავებული უნდა ყოფილიყო. კოლექტივის მუსიკალური ინტერესებიც უფრო ფართო გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ სურდათ, ალბომი 42 წუთზე ნაკლები ხანგრძლივობის ყოფილიყო, იგი ოდნავ ხანგრძლივი გამოვიდა. მასალაზე მუშაობის დაწყება რამდენიმეჯერ გადაიდო. დისკის გარეკანზე გამოყენებულია ეჟენ დელაკრუას „თავისუფლება ბარიკადებზე“.
Viva la Vida როგორც კრიტიკოსების მიერ აღიარებული, ასევე კომერციულად წარმატებული იყო. ალბომიდან გამოიცა ხუთი სინგლი - „Violet Hill“ და „Viva la Vida“ (მაისი, 2008), „Lovers in Japan“ და „Lost!“ (ნოემბერი, 2008), „Strawberry Swing“ (სექტემბერი, 2009). „Viva la Vida“ იქცა ჯგუფის პირველ სიმღერად, რომელმაც ბრიტანეთშიც და აშშ-შიც ჩარტში #1 ადგილი დაიკავა. ალბომმა მიიღო გრემის ჯილდო წლის საუკეთესო როკ-ალბომისთვის და ნომინირებული იყო წლის ალბომის კატეგორიაშიც. იგი იყო 2008 წლის ყველაზე გაყიდული ალბომი. 2011 წლისთვის საერთო ჯამში, მისი 11 მილიონი ასლი გაიყიდა. 2008 წლის 25 ნოემბერს იგი ხელახლა გამოიცა, ორიგინალური ალბომის და EP-ის Prospekt's March ერთობლივი სახით.