cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეგრისის დიდი ომი
ომის განახლება: ბიზანტია-ეგრისის ერთობლივი ბრძოლა სპარსელთა წინააღმდეგ
ამ მარცხის პასუხად, ხოსრო I-მა მთავარსარდალი ხორიანე გამოგზავნა ლაშქრით, რომელსაც თან დაქირავებულ ალანთა რაზმებიც ახლდა. სპარსელები შეიჭრნენ ლაზიკაში, მუხურისში და ცხენისწყლის პირას დაბანაკდნენ. ბიზანტიელთა და ლაზთა ლაშქარმა ეს ჯარიც სასტიკად დაამარცხა. თავად ხორიანეც დაიღუპა, რამაც გადაწყვიტა კიდეც ბრძოლის ბედი. ამ ბრძოლაში გადამწყვეტი როლი კვლავ ეგრისელთა მხედრობამ ითამაშა გუბაზ მეფის მეთაურობით. ამ მარცხის შემდეგ სპარსელთა ჯარის ნარჩენები სამშობლოში დაბრუნდნენ, ამიტომ გუბაზი პეტრაზე დაუყოვნებლივ იერიშს მოითხოვდა, მაგრამ ბიზანტიელი სარდლების დაყოლიება ვერ შეძლო. ამ უკანასკნელთა უპასუხისმგებლო მოქმედებებმა ეგრისელები აიძულეს კონსტანტინოპოლში ჩასულიყვნენ და ყველაფერი იმპერატორისათვის მოეხსენებინათ. იუსტინიანემ დაგისთე გაიწვია და საპყრობლეში ჩასვა, მის ნაცვლად კი იტალიის კამპანიიდან ახალი დაბრუნებული, 70 წლის, გამოცდილი სტრატეგოსი, ბესა გამოგზავნა, რომელსაც მოკავშირეთა ჯარების მეთაურობა გადააბარა.
აბაზგების აჯანყება
ბესას ეგრისში ჩამოსვლის პერიოდში, 550 წელს, აბაზგები აჯანყდნენ ბიზანტიელთა წინააღმდეგ და სპარსელებს მიემხრნენ. აჯანყების უშუალო მიზეზი იყო ბიზანტიელთა მიერ აბაზგიაში მმართველობის ახალი წესების დამკვიდრებისა და ქვეყნის საბოლოო დამორჩილების ცდა. აბაზგებმა კვლავ დაიყენეს საკუთარი მთავრები ბიზანტიელი მოხელის ნაცვლად და სპარსეთს დახმარება სთხოვეს.
ხოსრო ანუშირვანს, რომელმაც 541 წელს ბიზანტიელთა მიერ სებასტოპოლისისა და პიტიუნტის ციხეების საგანგებო დანგრევის გამო აფშილეთსა და აფხაზეთში დამკვიდრება ვერ მოახერხა, კვლავ მიეცა შანსი, ამჯერად თავად აბაზგების დახმარებით, აქ თავისი ჯარი ჩაეყენებინა. მან სასწრაფოდ გამოგზავნა თავისი სახელგანთქმული სარდალი ნაბედე, რომელიც „ჯარით შეიჭრა ლაზიკეში და... ჯარითურთ ჩადგა რომაელებისა და ლაზებისაგან განდგომილ აბაზგთა ქვეყანაში და ხელთ იგდო მათგან მძევლებად სამოცი ბავშვი წარჩინებულთა გვარებიდან“.
ბუნებრივია, ამას იუსტინიანეს სასწრაფო რეაქცია მოჰყვა, რომელმაც ბესას სათანადო ზომების მიღება უბრძანა. ამ უკანასკნელმა აბაზგიაში ლაშქარი გაგზავნა. ბრძოლა მოხდა ტრაქეის ციხესთან, რომელიც აუღებელ სიმაგრედ ითვლებოდა. აბაზგები თავგანწირვით იბრძოდნენ, მაგრამ ბიზანტიელებმა ხერხი იხმარეს: ჯარის ნაწილი გემებით გადაიყვანეს და ტრაქეის ზურგში გადასხეს, მცირე ნაწილმა კი აღმოსავლეთიდან შეუტია. აბაზგებმა ორი მხრიდან შემოტევას ვერ გაუძლეს, მით უმეტეს, რომ ბიზანტიელებმა სახლებს ცეცხლი წაუკიდეს და დამარცხდნენ. ბიზანტიელი ისტორიკოსი სპარსელთა ჯარის შესახებ არაფერს ამბობს. სავარაუდოდ, ის ამ დროისათვის აბაზგიის ტერიტორიაზე აღარ იმყოფებოდა. ბიზანტიელებმა მრავალი ტყვე ჩაიგდეს ხელში და ციხის გალავანი მიწასთან გაასწორეს.
ამავე დროს არეულობა მოხდა აფშილეთშიც, ეგრისის მეფის ერთ-ერთმა დიდმა მოხელემ, რომელიც გუბაზის უკმაყოფილო აზნაურების რიცხვს ეკუთვნოდა, ღალატით გადასცა სპარსელებს აფშილების მეტად მაგარი ციხე წიბილი (წებელდა), მაგარმ სპარსელებმა შეურაცხყოფა მიაყენეს ციხისთავის ცოლს, ტომით აფშილს. ქალის ღირსების შეურაცხყოფის გამო აფშილებმა ციხეში შესული ყველა სპარსელი ამოწყვიტეს.
სპარსელებმა დასაყრდენი ვერც აფშილეთში ნახეს, მათ მხოლოდ პეტრა ჰქონდათ დაკავებული.
პეტრას აღება მოკავშირეთა მიერ
ბესას მთავარი მიზანი ეგრისში სპარსელთა საყრდენი პუნქტის, პეტრას აღება იყო, ამიტომაც 551 წლის დასაწყისში სტრატეგოსმა ქალაქის ალყა განაახლა. ეს იყო სპარსელებსა და ბიზანტიელებს შორის პეტრას დასაუფლებლად გამართული მესამე ბრძოლა, რომელიც, იმდროინდელი ავტორის თქმით, უმაგალითო იყო სამხედრო ხელოვნებითა და გმირობის მაგალითებით. სპარსელებს ციხის დაზიანებული გალავანი კარგად ჰქონდათ გამაგრებული, ზღუდის შიგნითა მხარეს კი ახალი სქელკედლებიანი ნაგებობები მიეშენებინათ, რაც, გარე კედლების შენგრევის შემთხვევაშიც კი, ქალაქში შეღწევას შეუძლებელს ხდიდა, წყალსადენი მილები სამ წყებად ჩაემარხათ, რათა მოალყეებს წყლის გადაკეტვა ვერ მოეხერხებინათ და სურსათიც ბლომად ჰქონდათ მომარაგებული. ძნელად მისადგომ გალავანთან ვერც სანგრევ მანქანებს დგამდნენ, ამიტომაც ბიზანტიელთა ალყა დიდხანს და უშედეგოდ გრძელდებოდა.
ბიზანტიელთა ჯარში რამდენიმე ხელმარჯვე ჰუნიც ერია, რომლებმაც მსუბუქი და მოსახერხებელი სანგრევი მანქანები ააწყვეს. მათი საშუალებით, მოალყეებმა, ბოლოსდაბოლოს, გალავნის შენგრევა შეძლეს. ციხის მცველები მოიერიშეებსა და მანქანებს აალებული კუპრით სავსე ქოთნებს უშენდნენ. ცეცხლი სწრაფად ედებოდა ყოველივეს, თუმცა ქვემოთ მყოფნი მის ჩაქრობას ახერხებდნენ. ამ ცხარე ბრძოლაში, სტრატეგოსმა ბესამ, რომელიც 70 წელს იყო მიღწეული, კიბეები მოატანინა და ზღუდის მორღვეულ ნაწილზე პირველმა თავად იწყო აცოცება. სარდლის მაგალითით გამხნევებულმა ჯარისკაცებმაც მას მიჰბაძეს. სპარსელები თავგანწირვით იბრძოდნენ. ბრძოლის ბედი ზურგქარის ამოვარდნამ განსაზღვრა, რის გამოც სპარსელთა მიერ ნატყორცნი ცეცხლი მათსავე კოშკს მოედო. ციხის უკანასკნელმა დამცველებმა დანებებას ცეცხლში სიკვდილი ამჯობინეს. ბიზანტიელებმა ქალაქი აიღეს და როდესაც ნადავლის აღება დაიწყეს, გაოცებულნი დარჩნენ მტრის საომარი საჭურველის სიმრავლით. ბესას ბრძანებით, ციხე მიწასთან გაასწორეს, რათა მტერს მისი გამოყენება ვეღარ მოეხერხებინა.
სპარსელები შეტევაზე გადადიან
ხოსრო I არ აპირებდა ეგრისი ბიზანტიელთათვის დაეთმო. პეტრა ჯერ კიდევ ალყაში იყო, როდესაც ქვეყანაში ახალი ჯარი შემოიჭრა მერმეროეს სარდლობით. პეტრას დაცემის ამბავი სპარსელებმა გზაში შეიტყვეს. მერმეროემ მიმართულება შეცვალა და ეგრისის დედაქალაქისაკენ წავიდა. სტრატეგოსმა ბესამ კი პეტრას აღების შემდეგ ბრძოლის გაგრძელება აღარ ისურვა, სომხეთში გადავიდა და ქონების მოხვეჭა დაიწყო. მისმა უმოქმედობამ სპარსელთა ლაშქარს ქვეყნის სიღრმეში შესვლის საშუალება მისცა.
მერმეროემ, ლაზიკაში ჩასვლისთანავე, პირველ რიგში, სკანდის ციხესიმაგრე აღადგენინა, რომელიც ადრე შორაპნის ციხესთან ერთად, ეგრისელებმა მიწასთან გაასწორეს, რათა სპარსელებს ისინი მათ წინააღმდეგ არ გამოეყენებინათ, თავად კი წინ გაემართა. როდოპოლისთან, რომლის გალავანიც ლაზებს იმავე მიზეზით მოენგრიათ, აღარ შეჩერებულა და პირდაპირ არქეოპოლისისაკენ წავიდა, რომელსაც ბიზანტიელთა 3 000 კაციანი გარნიზონი იცავდა. ამ უკანასკნელთა მთავარი ძალები მდინარე ფაზისის შესართავთან იყვნენ დაბანაკებულები. მათთან ერთად იყო ჭანების 800 კაციანი რაზმიც.
როდესაც მერმეროემ ამის შესახებ შეიტყო, აღარც არქეოპოლისთან გაჩერებულა. მან გადაწყვიტა ჯერ მათზე მიეტანა იერიში და ქალაქისაკენ შემდეგ შემობრუნებულიყო, რათა ზურგი დაცული ჰქონოდა. ფაზისთან დაბანაკებულები, რომელთაც სპარსელების მოგერიების იმედი არ ჰქონდათ, წინასწარ გამზადებულ ნავებში ჩასხდნენ და მდინარის მარცხენა ნაპირზე გადავიდნენ. სპარსელებს მხოლოდ დაცარიელებული ბანაკი დახვდათ და გაწბილებულები უკან, არქეოპოლისისაკენ შემობრუნდნენ.
არქეოპოლისის ბრძოლა
არქეოპოლისის ბრძოლის ბედის გადაწყვეტაში მნიშვნელოვანი როლი სპარსელთა ერთ-ერთმა საბრძოლო სპილომ ითამაშა. ქალაქიდან გამოსული ერთი ბიზანტიელი მეომარი გავეშებული სპილოს პირისპირ აღმოჩნდა. მეომარმა მოასწრო და სპილოს შუბლში შუბი აძგერა. ტკივილისაგან გაგიჟებულმა სპილომ მასზე ამხედრებული მოისრები ძირს გადმოყარა, ფეხებით გათელა და ხორთუმით ერთმანეთზე მიაწვინა სპარსელები. მისმა საზარელმა ხმამ ცხენებიც დააფრთხო, რომლებმაც მხედრები გადმოყარეს და თავადაც გაგიჟებულებმა დაიწყეს რბოლა. ამ არეულობაში სპარსელები დაბნეულები გარბოდნენ, ბიზანტიელები კი ხოცვა-ჟლეტით მისდევდნენ მათ.
სპარსელები დამარცხდნენ. მათ ოთხი ათასი მებრძოლი დაკარგეს, რომელთა შორის სამი სარდალი იყო. ბიზანტიელებმა ხელში ჩაიგდეს სპარსელთა ოთხი დროშა, რომლებიც მაშინვე იმპერატორს გაუგზავნეს კონსტანტინოპოლში.
სპარსელები პოზიციებს იმაგრებენ
მერმეროემ ქვეყნის შუაგულში, მუხურისისაკენ დაიხია. აქ მან ლაზთა მიერ დანგრეული ქუთაისის ციხესიმაგრე შეაკეთა და აქვე დარჩა გამოსაზამთრებლად. მუხურისიდან აღმოსავლეთით, ქართლის საზღვრამდე, ეგრისის მთელი ტერიტორია სპარსელთა ხელში მოექცა. ამ სტრატეგიული ობიექტების დაკავებით სპარსელებმა დანარჩენ ლაზიკას და მაშასადამე, ბიზანტიელებს, მთელი სვანეთი და ლეჩხუმი მოსწყვიტეს, რამდენადაც ამ მხარეებში მიმავალი გზები რიონისა და ცხენისწყლის ხეობებში გადიოდა, რომლებსაც ქუთაისის ციხესიმაგრე აკონტროლებდა. მით უმეტეს, რომ ქუთაისთან ახლოს მდებარე უქიმერიონის ციხესიმაგრე, რომელიც ცხენისწყლის ხეობაში უნდა ყოფილიყო და ამ დროს ეგრისელებს ეკავათ, აგრეთვე, დიდ გაჭირვებას განიცდიდა, რადგანაც სპარსელები დაბრკოლებას უქმნიდნენ მის სურსათით მომარაგებას.
551 წელს ბიზანტიასა და სპარსეთს შორის ხელახლა დაიდო ხუთწლიანი ზავი, რომლის მიხედვითაც ბიზანტიას გარკვეული თანხა უნდა გადაეხადა, ხოლო სპარსელებს ლაზიკიდან ჯარი უნდა გამოეყვანათ, თუმცა ეს უკანასკნელნი პირობის შესრულებას არც აპირებდნენ. პირიქით, მათ ერთი წარჩინებული ლაზის, თეოფობის ღალატის წყალობით, უქიმერიონის ხელში ჩაგდებაც კი მოახერხეს „და ამრიგად, მუხურისიდან იბერიამდე მთელი მიწა-წყალი გამოეცალათ ხელიდან რომაელებსა და ლაზთა მეფეს“. მერმეროემ დაზამთრება ლაზიკაში გადაწყვიტა. ქუთაისის ციხეში 5 000 კაციანი გარნიზონი ჩააყენა. მცველები ჩააყენა, ასევე, უქიმერიონის ციხეშიც. „თვითონ კი ააშენა ლაზთა მეორე ციხე, რომელსაც სარაპანისს ეძახიან და რომელიც ზედ ლაზიკის საზღვრებთან მდებარეობს, და იქ დარჩა“. მეფე გუბაზი ოჯახთან ერთად მთებში გაიხიზნა. ბიზანტიელთაგან კი ზოგი არქეოპოლისს იყო თავშეფარებული, ზოგი კი სხვა სიმაგრეებს. მერმეროემ გუბაზს წერილი გაუგზავნა და დამორჩილება მოსთხოვა, რახედაც ამ უკანასკნელმა, ბიზანტიელთა დახმარების იმედით, პასუხიც არ გასცა.
552 წელს მერმეროემ კიდევ ერთხელ სცადა ფაზისის შესართავთან დაბანაკებულ ბიზანტიელებსა და ლაზებთან შებრძოლება, თუმცა ეს ვერ შეძლო და აბაზგების წინააღმდეგ გაემართა. გზა აქაც შეკრული დახვდა, ამიტომაც მუხურისისაკენ გამობრუნდა და ქუთაისში დაბანაკდა.
შემდეგ წელს მერმეროემ ტელეფისის ციხის ასაღებად გაილაშქრა, სადაც ბიზანტიელთა ჯარი იდგა მარტიანეს სარდლობით. ბიზანტიელები დამარცხდნენ და სამარცხვინოდ გაიქცნენ. სპარსელთა სარდალმა ციხესიმაგრის გარდა ბიაზნტიელთა მთელი სამხედრო ბანაკიც ჩაიგდო ხელში, მაგრამ ბიზანტიელთა დევნა შეწყვიტა, მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე გადავიდა და მივიდა „ონოგურისის ციხეში, რომელიც მას წინათ გაეხადა არქეოპოლისის მიდამოებში რომაელთა წინააღმდეგ საჭირო სასიმაგრო საფარად“. მან აქ მდგომი სპარსელთა გარნიზონი გაამხნევა, იგი სხვა რაზმით შეავსო, თავად კი კვლავ ქუთაისისაკენ გაემართა. აქ იგი უეცრად ავად გახდა, ამიტომ სწრაფად მოაწესრიგა საქმეები და ქართლში გადავიდა, თუმცა ავადმყოფობამ დასძლია და 554 წელს ქალაქ მცხეთაში გარდაიცვალა.
გუბაზ მეფის მკვლელობა
სპარსელთა ასეთმა წარმატებებმა და ბიზანტიელი სარდლების წინდაუხედავობამ და გულარხეინობამ ეგრისელ წარჩინებულთა ერთ ნაწილს კვლავ სპარსელებთან შერიგება აფიქრებინა, თუმცა თავად მეფე გუბაზი იმპერატორისათვის მიცემულ პირობას მტკიცედ იცავდა. გამოუვალ მდგომარეობაში ჩავარდნილმა მეფემ იუსტინიანეს ელჩები გაუგზავნა, რომლებმაც მას ბიზანტიელ სარდალთა სილაჩრისა და მათი შეუთანხმებელი მოქმედებების შედეგების შესახებ აცნობეს. იმპერატორმა სტრატეგოსი ბესა გადააყენა, სხვა ორი სარდალი კი, მარტიანე და რუსტიკე, კვლავ თანამდებობებზე დატოვა. ამ გარემოებებით შეშფოთებულმა სარდლებმა გადაწყვიტეს გუბაზი მოღალატედ გამოეცხადებინათ და მოეკლათ, მით უმეტეს, რომ ამ სარდლებთან გუბაზს ურთიერთობა უკვე დიდი ხნის გაფუჭებული ჰქონდა.
მარტიანემ და რუსტიკემ გუბაზის მოკვლა დაგეგმეს, თუმცა მანამდე ჯერ საკუთარ უსაფრთხოებაზე იზრუნეს. მათ კონსტანტინოპოლში რუსტიკეს ძმა, იოანე გაგზავნეს, რომელმაც იუსტინიანეს მოახსენა გუბაზი ფარულად სპარსელებს ეხმარება და თუ სასწრაფოდ არაფერი ვიღონეთ ქვეყანას მათ გადასცემსო. იმპერატორმა გუბაზის შეჩერება ბრძანა. ამ პასუხმა შეთქმულებს ხელ-ფეხი გაუხსნა. მათ მეფე მდინარე ხობის პირას დაიბარეს, ვითომ ონოგურისის ციხის ასაღებად გალაშქრების თაობაზე მოსალაპარაკებლად და უიარაღოდ, მხოლოდ რამდენიმე კაცის თანხლებით მოსული ლაზთა მეფე ვერაგულად მოკლეს. მომხდარმა ეგრისელთა დიდი მღელვარება გამოიწვია. მათ მეფის დაკრძალვის შემდეგ ბიზანტიელებთან ერთად ბრძოლის გაგრძელებაზე უარი განაცხადეს და მათთან ყოველგვარი კავშირის გაწყვეტა დააპირეს. მოღალატე სარდლებმა იუსტინიანესათვის თავის მოსაწონებლად, ონოგურისის ციხეზე მიიტანეს იერიში, თუმცა კიდევ ერთხელ დაამტკიცეს თავიანთი უსუსურობა — ბიზანტიელთა 50 000 კაციანი არმია სპარსელ მეციხოვნეთა 3 000 კაციანმა ჯარმა სამარცხვინოდ დაამარცხა და ციხის მისადგომებიდანაც გააქცია.
სახალხო კრება ეგრისში
554 წლის ზამთარში, როდესაც საომარი მოქმედებები შეწყდა, ხოლო ბიზანტიელთა მთელი ჯარი ქალაქებსა და ციხეებში იყო გადანაწილებული, ლაზმა დიდებულებმა „კავკასიის ერთ ხეობაში შეყარეს დიდძალი ხალხი ჩუმად, რომ რომაელებს არ შეეტყოთ, რასაც აქ მოაგვარებდნენ, და დასვეს საკითხი — სპარსელების მხარეზე გადავიდეთ, თუ ისევ რომაელებთან დავრჩეთო“. როგორც მოსალოდნელიც იყო, ამ სახალხო კრებაზე სპარსოფილური და ელინოფილური ორიენტაციის წარმომადგენლებს შორის ცხარე კამათი გაიმართა. აგათია სქოლასტიკოსმა შემოგვინახა განსხვავებული პოზიციის მქონე ორი წარჩინებული ლაზის — აიეტისა და ფარტაზის მიერ წარმოთქმული სიტყვები, რომლებიც, მისივე შეფასებით, მჭერმეტყველების შესანიშნავ ნიმუშებს წარმოადგენენ. დიდი კამათის შემდეგ, საბოლოოდ, შეთანხმდნენ იმ აზრზე, რომ სჯობდა არ აჩქარებულიყვნენ, ბიზანტიელთა მხარეს დარჩენილიყვნენ და იმპერატორ იუსტინიანესათვის შეეტყობინებინათ მისი სტრატეგოსების მოღალატეობრივი და უსამართლო საქციელის შესახებ, რათა მას ყველა გარემოება მიუკერძოებლად გამოეძია და დამნაშავეები დაესაჯა. გარდა ამისა, ლაზები მოითხოვდნენ, რომ იმპერატორს მათთვის მეფედ გამოეგზავნა გუბაზის უმცროსი ძმა წათე, რომელიც იმჟამად კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა.
იუსტინიანესათვის ცხადი გახდა, რომ ეგრისს ადგილობრივი მოსახლეობის ნდობის გარეშე ვერ შეინარჩუნებდა, ამიტომაც მათი ყველა თხოვნა შეასრულა. ეგრისში გაგზავნა იმპერატორის კარზე დაწინაურებული პიროვნება — ათანასე, რათა მას ზედმიწევნით ზუსტად გამოეკვლია მომხდარი ამბავი და საქმე რომაული კანონების შესაბამისად გაერჩია. ეგრისში ჩასვლისთანავე ათანასემ სარდალი რუსტიკე მაშინვე აფსაროსის ციხეში გამოამწყვდევინა, მისი ძმა, იოანე კი, რომელიც დანაშაულის უშუალო შემსრულებელი იყო, გაქცეულიყო. ის მალევე იპოვეს და დააპატიმრეს.
ომის განახლება: მისიმიელთა აჯანყება
555 წელს იბერიის გავლით ეგრისში ხოსროს მიერ სპარსული ლაშქრის მთავარსარდლად დანიშნული ნახორაგონი შემოიჭრა, რომელის მუხურისში ჯარების შეკრებასა და ომისთვის მზადებას შეუდგა. ბუნებრივია, შექმნილ გარემოებაში სასამართლოს გამართვა ვეღარ მოხერხდა.
ამასობაში, წათე კონსტანტინოპოლიდან ეგრისში დაბრუნდა. ბიზანტიელმა სტრატეგოსებმა, ჯარმა და მოსახლეობამ ის დიდი პატივით მიიღეს. წათეს თან ჩამოჰყვა სტრატეგოსი სოტერიქე, რომელსაც იმპერატორისაგან დავალებული ჰქონდა დასავლეთ იმიერკავკასიაში მცხოვრები მოკავშირე ტომებისათვის ფული დაერიგებინა. სოტერიქე თავისი ორი შვილითურთ მისიმიელთა ქვეყანაში გაემართა და ბუქლოოსის ციხეში გაჩერდა. მისიმიელები ბიზანტიელებს არ ენდობოდნენ და იფიქრეს, რომ ისინი მათი ციხესიმაგრის ალანებისათვის გადაცემას აპირებდნენ და ამიტომაც, სტრატეგოსთან ორი წარჩინებული კაცი გაგზავნეს და შეუთვალეს, ჩვენი ქონების წართმევა არ გაივლო გულშიო. სოტერიქემ შეურაცხყოფილად იგრძნო თავი და თავის მხლებლებს ელჩები ჯოხებით აცემინა. ღამით მისიმიელები თავს დაესხნენ სტრატეგოსს, მოკლეს ის, მისი შვილები და მხლებლებიც და იმპერატორის გამოგზავნილი ფულიც გაიტაცეს. მოგვიანებით, მისიმიელები მიხვდნენ, რომ ბიზანტიელები ჩადენილს არ აპატიებდნენ, ამიტომ უკან დასახევი გზა აღარ ჰქონდათ და ელჩები გაუგზავნეს სპარსელებს, რათა მიეღოთ ისინი, როგორც ქვეშევრდომები.
ბიზანტიელებმა მხოლოდ 556 წლის გაზაფხულისათვის მოიცალეს მისიმიელებისთვის და მათ დასასჯელად 4 000 კაციანი რაზმი გაგზავნეს, მაგრამ მათ იქ ქართლიდან და მუხურისიდან წამოსული სპარსული ლაშქარი დახვდათ, ამიტომაც მათ იქ შეჭრა ვერ მოახერხეს და კოდორის ქვემო წელზე გაჩერდნენ. მთელი ზაფხულისა და შემოდგომის განმავლობაში შეტაკება არ მომხდარა. ზამთრის დადგომისთანავე, სპარსელები ქუთაისსა და ქართლში გაბრუნდნენ, რათა იქ გამოეზამთრებინათ. ამით ისარგებლეს ბიზანტიელებმა, შეიჭრნენ მისიმინიაში და ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ სასტიკად გაუსწორდნენ მათ.
ომის დასასრული
მრავალწლიანი ომის შედეგად, აგათია სქოლასტიკოსის მიხედვით, ხოსრო I მიხვდა, რომ ეგრისში ფეხს ვერ მოიკიდებდა. ეგრისისათვის ბრძოლამ შეიწირა მისი საუკეთესო მეომრები, გაჭინაურებული ომი მძიმე ტვირთად აწვა სახელმწიფო ხაზინას. სპარსთა ჯარები ეგრისში თანდათანობით მცირდებოდა. საბოლოოდ, 562 წელს დაიდო 50 წლიანი ზავი, რომლის მიხევითაც ეგრისი თავისუფლდებოდა სპარსელთა ჯარისგან და ბიზანტიელებს უბრუნდებოდა, სამაგიეროდ ამ უკანასკნელთ დიდძალი ფული უნდა გადაეხადათ. სპარსელებმა ეგრისი დატოვეს, მაგრამ სვანეთი კიდევ დიდი ხნით შეინარჩუნეს. ცალკეული შეტაკებები კი ორ იმპერიას შორის დასავლეთ საქართველოში VI საუკუნის დასასრულამდე გრძელდებოდა.
ტარია ჰალონენი
საპრეზიდენტო კარიერა
მინი|ტარია ჰალონენი 2021 წელს ფინეთის სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ 2000 წლის 16 იანვრის საპრეზიდენტო არჩევნებზე წამოაყენა ტარია ჰალონენის კანდიდტურა. არჩევნების პირველ ტურში, რომლის 7 კანდიდატიდან 4 ქალი იყო, ტარიამ მიიღო ხმების 40 %, ხოლო მისმა უახლოესმა კონკურენტმა ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა ესკო აჰომ 34,4 %. 6 თებერვლის მეორე ტურში კი ქალბატონმა ტარიამ მიიღო  ხმების 51,6 %. 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კვლავ მიიღო მონაწილეობა და კვლავ მეორე ტურის საშუალებით (ხმათა 51,6 %) დაამარცხა საული ნიინისტე. 2005 წელს ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა საქართველოში.
ოჯახი
ქალბატონი ტარია მეორედაა გათხოვილი. მისი მეუღლეა მასზე 5 წლით უმცროსი პენტი არაიარვი. პირველი ქორწინებიდან ჰყავს ქალიშვილი - ანა, რომელიც სწავლობს საერთაშორისო პოლიტიკას კენტის უნივერსიტეტში (დიდი ბრიტანეთი) და ცხოვრობს მამამისთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ფინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:ფინელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
საქართველოს საპატრიარქო
სრულიად საქართველოს საპატრიარქო — დაწესებულებათა ერთობლიობა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ფარგლებში, რომლებიც თავისი განყოფილებებითა და სამსახურებით ეხმარებიან სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს  აღმასრულებელი ხელისუფლების განხორციელებაში. შესაბამისად, ექვემდებარებიან და ანგარიშვალდებულნი არიან მის წინაშე. საპატრიარქო კოორდინაციას უწევს ეპარქიებში მოქმედ მსგავს დაწესებულებებს. საქართველოს საპატრიარქო, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი.
სქოლიო
*
სავეზირო
სავეზირო, სავაზირო, ვეზირთა საბჭო — მეფესთან არსებული სათათბირო და მმართველ-განმკარგულებელი ორგანო სათანადო სამოხელეო აპარატითურთ, მთავრობა გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში.
სახელმწიფო მმართველობის ცენტრალურმა აპარატმა, ვიდრე იგი სავეზიროს სახეს მიიღებდა, განვითარების დიდი გზა განვლო. XII საუკუნის დასაწყისში სავეზირო, როგორც მთავრობა, არ არსებობდა. მხოლოდ ერთი ვეზირის — მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელის სახელოა ამ დროს წყაროებში ფიქსირებული. მთავრობის ფუნქციას ასრულებდნენ „დარბაზის რიგის“ მაღალი თანამდებობის პირები მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდლის მეთაურობით. დავით აღმაშენებლის დროს ცენტრალური სამეფო ხელისუფლების შედარებით მწყობრი და დახვეწილი აპარატი შეიქმნა, რომელიც XIII საუკუნის პირველ მეოთხედში სავეზიროს სახით ჩამოყალიბდა.
სავეზიროს წარმოშობამდე ვეზირი პირადად მეფეს მოახსენებდა მის საგანმგებლო უწყებაში არსებული მდგომარეობის შესახებ. ვეზირთა რაოდენობის ზრდასთან ერთად გაჩნდა მოთხოვნილება ვეზირთა შეთანხმებული მუშობისა, ერთიანი პოლიტიკის გატარებისა. სწორედ ამ მიზნით შეიქმნა სავეზირო, რომელიც უზრუნველყოფდა მეფისათვის ვეზირთა კოლექტიურ მოხსენებას და მეფის უმაღლესი განკარგულების თანახმად ვეზირთა მხრივ ქვეყნის შეთანხმებულ მართვას. სავეზიროში წინასწარ განიხილავდნენ იმ საკითხებს, რომლებიც სხვადასხვა უწყებას ეხებოდა და შეიმუშავებდნენ ერთიან პოლიტიკის ხაზს.
„ვეზირთა უპირველესად“ სავეზიროში მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი ითვლებოდა. შემდეგ ერთმანეთს უფროს-უმცროსობის რიგით მისდევდნენ ათაბაგი, ამირსპასალარი, მანდატურთუხუცესი, მეჭურჭლეთუხუცესი, მსახურთუხუცესი, აგრეთვე ვეზირთა თანაშემწენი - საწოლის მწიგნობარი, ამილახორი, ამირეჯიბი, რომლებიც სათათბირო ხმის უფლებით სარგებლობდნენ. მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელს - პრემიერს ყვეფარი ეკითხებოდა, ყველა სამეზე მიუწვდებოდა ხელი, მათ შორის, სამხედრო, საფინანსო და საეკლესიო საქმეებზეც. მართვის ოპერატიულობისათვის ცალკე იყო გამოყოფილი „სამთა ვეზირთა“ ჯგუფი — ათაბაგი, ამირსპასალარი და მანდატურთუხუცესი და „ორთა ვეზირთა“ ჯგუფი — მეჭურჭლეთუხუცესი და მსახურთუხუცესი. „სამთა ვეზირთა“ ჯგუფი უფრო მეტი გავლენითა და პატივით სარგებლობდა და საფიქრებელია, რომ ქვეყნის საგარეოპოლიტიკური, სამხედრო და საშინაო საქმეების გფანხილვა ამ ვიწრო წრეში ხდებოდა. შედარებით გვიან უნდა იყოს შექმნილი „ორთა ვეზირთა“ ჯგუფი, რომელიც ძირითადად ქვეყნის საფინანსო-ეკონომიკურ მდგომარეობაზე ზრუნავდა.
მეფე სავეზიროს ეთათბირებოდა სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი საქმეების გადაწყვეტის დროს — ქვეყნის თავდაცვის საკითხებზე, მტერზე ლაშქრობისას, ზავის ჩამოგდებისას და ა. შ.; მაგ., როდესაც საქართველოს სამეფოს მტერი დაესხა თავს, თამარ მეფემ მოუწოდა „ყოველთა ვეზირთა თვისთა და შეიქმნა გამორჩევა“. სავეზიროს სხდომა მეფის თავმჯდომარეობით მიმდინარეობდა. თუ მეფე არ იყო, თავმჯდომარეობდა „ვეზირთა უპირველესი“.
სავეზიროს კომპეტენცია და ავტორიტეტი ყოველთვის ერთნაირი არ იყო. მეფეს ძირითადად შეეძლო სავეზიროს საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების მიღება, მაგრამ ეს მხოლოდ იშვიათ შემთხვევაშო ხდებოდა. სავეზიროში აშკარად შეიმჩნეოდა ცენტრალური საუწყებო დარგობრივი მმართველობის სისტემის საწყისები და ამ მხრივ იგი დარბაზს უპირისპირდებოდა. გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს დაშლასთან ერთად სავეზიროც მოიშალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
Polyrhachis karawaiewi
Polyrhachis karawaiewi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლეპტოპი
ლეპტოპი (იგივე ნოუთბუქი) — პორტატული პერსონალური კომპიუტერი, რომლის კორპუსში არის ჩვეულებრივი პერსონალური კომპიუტერის კომპონენტები გაერთიანებული (უფროსწორეთ მას არ სჭირდება ცალკე მოწყობილობები როგორიცაა კლავიატურა, მონიტორი და სხვა). ის არის მსუბუქი და მოსახერხებელი, ნოუთბუქებს აქვთ ბატარეა რომლებიც დენის წყაროს გარეშე ძლებენ 1 საათიდან 15 საათამდე (გააჩნია ბატარეის სიმძლავრეს).
პირველი ნოუთბუქი 1979 წელს შეიქმნა NASA-ს შეკვეთით.
ტიპები
არსებობს ლეპტოპის განსხვავებული ტიპები, ესენია:
და სხვა.
კატეგორია:კომპიუტერი კატეგორია:ტექნიკა
ბადრიშვილი
საკუთარი სახელი ბადრიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
სახელო
სახელო — თანამდებობა ძველ საქართველოში. მოხელის „გასაგებელი“ (საბა). „საჴელოი“ „ჴელიდან“ (იხ. ხელი) წარმოდგა. „სახელოთა სჯანი“ ანუ მართვა-გამგეობის საქმეთა წარმართვა მეფის საზრუნავს შეადგენდა. გაერთიანების ხანის საქართველოში (ნაწილობრივ გვიანდელ ფეოდალურშიც) ცენტრალური სამოხელეო აპარატი დარგებად იყო დაყოფილი (ვეზირი, სავეზირო). შემუშვდა სახელოთა სიმბოლური ნიშნები, რომელთაც გადასცემდა მეფე უწყებათა მთავარ მოხელეებს (მგ., ოქროს ლომისთავიან არგანსა და ხმალს — ამირსპასალარს, „თვალედ“ ბეჭედს — მოლარეთუხუცესს).
დასტურლამალით განსაზღვრულია სახელოების განაწესი, მათი „წესითა შემსგავსებითა“ გამგებლობა. დიდი სახელოები მსხვილ ფეოდალებს ეჭირათ (ხშირად ერთ კაცს რამდენიმე სახელო ეკავა). სახელო მოხელის შემოსავლის ფრიად მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენდა, მის ერთგვარ საკუთრებად იყო მიჩნეული და ზოგჯერ კიდეც იყიდებოდა. ჩვეულებრივ სახელო მემკვიდრეობით გადადიოდა, რასაც აჯის საფუძველზე მეფე წყალობა-ბოძების სპეციალური აქტით განამტკიცებდა. „სახელოს გაცემის“ საბუთს მეფეს სახლთუხუცესი წარუდგენდა. დაკანონებული იყო სახელოს „სისხლი“ მოხელის დაჭრისა და მკვლელობის საგანგებო საზღაური. საფეოდალოებში სახელმწიფოსაგან განკერძოებული სახელოები არსებობდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ფიდლერის მოდელი
ფიდლერის მოდელი — ლიდერობის თეორია ინდუსტრიულ და ორგანიზაციულ ფსიქოლოგიაში, რომელიც წარმოადგინა ფრედ ფიდლერმა (დაიბადა 1922 წ.),იგი იყო ერთ-ერთი წამყვანი მეცნიერი, რომელიც დაეხმარა ამ სფეროს გადასულიყო ლიდერის თვისებების და პიროვნული მახასიათებლების შესწავლიდან მათი ქცევის და ლიდერობის სტილის შესწავლაზე.ეს მოდელი მიზნად ოპტიმალური ლიდერობის განსხვავებული ფორმების გათვალისწინებას ისახავს.
ორი ფაქტორი
ფიდლერის მოდელი თავისი არსით ლიდერობის ეფექტურობის სიტუაციონისტურ კონცეფციას წარმოადგენს.რომლის თანახმადაც ლიდერის ეფექტურობას განსაზღვრავს ორი ფაქტორის შესაბამისობა,ესენია: ლიდერობის სტილი და სიტუაციის ხელსაყრელობა.
LPС-კითხვარი
LPС-კითხვარი არის ფიდლერის მიერ შემუშავებული საზომი ინსტრუმენტი,რომელსაც "ყველაზე ნაკლებად სასურველი თანამშრომლის კითხვარი" ეწოდება და რომლითაც საქმეზე ან ურთიერთობაზე ორიენტირებული ლიდერობის სტილის დადგენა ხდება.კონცეფციის პირველი ნაწილი ლიდერებს შორის არსებულ ინდივიდუალურ განსხვავებებს ეხება.ლიდერები ერთმანეთისგან მრავალი თვისებით,მაგალითად,გონებრივი შესაძლებლობებით,გრძნობად-ემოციური გამოვლინებებით,ხასიათის თვისებებით,ცხოვრებისეული გამოცდილებით განსხვავდებიან. ფ.ფიდლერს ამგვარი ინდივიდუალური განსხვავებები ნაკლებ მნიშვნელოვნად მიაჩნია,რის გამოც მან მიზნად ლიდერების ტიპებად დაყოფის ახალი მეთოდის შექმნა დაისახა. ამგვარ მეთოდს LPС-კითხვარი წარმოადგენს,რომელიც ბიპოლარული ზედსართავი სახელებისგან (მაგალითად, "მეგობრული-მტრული", "სასიამოვნო-უსიამოვნო" და ა.შ.) შედგება,ხოლო გამოკითხვის პროცესში ლიდერმა მისთვის ყველაზე არასასურველი თანამშრომელი უნდა გაიხსენოს ან წარმოისახოს და ამ ზედსართავის სახელების გამოყენებით შეაფასოს. LPС-კითხვარის მეშვეობით საკუთრივ ლიდერის ორიენტაცია იზომება. სკალის დადებით განზომილებას მაღალი ქულები აქვს მიწერილი,ხოლო უარყოფითს პირიქით-დაბალი.LPС-ს ზოგად მაჩვენებელს სუმარული ქულა გამოხატავს. LPС-ის კითხვარით მიღებული მაღალი ქულა იმაზე მიუთითებს,რომ ლიდერი თანამშრომლის ინდივიდუალურ თვისებებს და მის პროფესიულ კომპეტენტურობას კარგად ასხვავებს,LPС-კითხვარით მიღებულ დაბალ ქულას რაც შეეხება,ის თანამშრომლებისადმი ლიდერის უარყოფითი დამოკიდებულების მაჩვენებელია. LPС-ის ჯამური ქულა ლიდერის ორიენტაციას გამოხატავს,რაც შემდგომმა ემპირიულმა კვლევებმა არაერთხელ დაასაბუთეს. გამოკვლევებმა შემდეგი ზოგადი სურათი მოგვცა:LPС-ის დაბალი ქულის მქონე ლიდერი მეტწილად საქმეზეა ორიენტირებული,ის ხელქვეითების საქმიანობას მკაცრად აკონტროლებს.LPС-ის მაღალი ქულის მქონე ლიდერი კი,ძირითადად,თანამშრომლებთან ურთიერთობაზეა ორიენტირებული,ის მუშაობის პროცესში მათ მიმართ ნაკლებ სიმკაცრეს იჩენს.საგულისხმოა,რომ LPС-ის კითხვარით გაზომილი ორიენტაციები თვით ლიდერის შემეცნებითი სტრუქტურის სირთულესთან დაკავშირებული აღმოჩნდა:LPС-ის მიხედვით დაბალი ქულის მქონე ლიდერები შედარებით მარტივ კოგნიტურ მიმართებებს ავლენენ,რადგან მათ მიერ მუშაობის პროცესის ხედვა სწორხაზოვანი და ერთგანზომილებიანია,ისინი თანამშრომლებს მხოლოდ შესასრულებელი საქმით აფასებენ. LPС-ის მაღალი ქულის მქონე ლიდერები კი საწინააღმდეგო ტენდენციას ამჟღავნებენ:მათ მიერ მუშაობის პროცესის ხედვა მრავალგანზომილებიანია და სწორედ ამიტომ მათ ადამიანური და საქმიანი თვისებების ერთმანეთისგან განსხვავება უადვილდებათ.
სიტუაციის ხელასყრელობა
სიტუაციის ხელსაყრელობა მოდელის მეორე მხარეა,რომელიც ლიდერის ფუნქციონირების სიტუაციურ მახასიათებლებს ეხება.აქ სამი ცვლადია გამოყოფილი: 1.ლიდერის და ჯგუფის ურთიერთობა,რომელშიც მისდამი ხელქვეითების მიერ ნდობის,სიმპათიის და პატივისცემის გამოვლენა იგულისხმება.როდესაც ლიდერს და თანამშრომლებს შორის კარგი ურთიერთობებია,ის როგორც ხელმძღვანელი მათ მიერ მიღებული და აღიარებულია,მის მიმართ ისინი ლოიალურები არიან,ხოლო ასეთი ვითარება ლიდერობის ეფექტურობის ხელშემწყობ პირობას ქმნის.საწინააღმდეგო შემთხვევაში ლიდერობის პროცესის ეფექტურად წარმართვისათვის მინიმალური შანსი არსებობს. 2.დავალებების სტრუქტურირება,რომელიც შესასრულებელი სამუშაოს ცალკეულ კომპონენტებად დანაწევრების ხარისხს გამოხატავს.ზოგიერთი სამუშაო კარგად არის სტრუქტურირებული,ამოცანები ნათლადაა დასმული,თანამშრომლებს კონკრეტული დავალებები აქვთ მიცემული,ჯგუფის ყოველმა წევრმა კარგად იცის რა და როდის უნდა აკეთოს,ხოლო საწინააღმდეგო შემთხვევაში როლური ფუნქციების ოპტიმალურ დონეზე განხორციელება შეუძლებელი ხდება. 3.თანამდებობრივი ძალაუფლება,რომელშიც თანამშრომლის მიღების,განთავისუფლების,დასჯის,დაწინაურების და ხელფასის მომატების ფორმალური უფლება იგულისხმება.ორგანიზაციაში უფლებამოსილების განაწილება მისი სტრუქტურის ერთ-ერთ ძირითად განზომილებას წარმოადგენს.ზოგიერთს ისეთი თანამდებობა უკავია,რომ მას ფართო და რეალური ძალაუფლება გააჩნია,სხვა კი ისეთ თანამდებობაზე მუშაობს,რომელიც მას თანამშრომლების მიმართ ნაკლებ უფლებებს ანიჭებს. სიტუაციები განსხვავდებიან ლიდერის ეფექტურობის ხელსაყრელობის ხარისხით.ყველაზე ოპტიმალური არის ის სიტუაცია,რომელშიც ლიდერსა და ჯგუფს შორის კეთილმოსურნე ურთიერთობა არსებობს,დავალებათა შესრულება კარგადაა ორგანიზებული,ხოლო ლიდერს დიდი ძალაუფლება გააჩნია.ყველაზე არასახარბიელოა სიტუაცია,რომელშიც ჯგუფის წევრებს შორის საქმე ცუდადაა განაწილებული,ლიდერს თანამშრომლებთან ცუდი ურთიერთობა აქვს და მცირე ფორმალური ძალაუფლება გააჩნია.ამ ფაქტორებს შორის ლიდერის მოქმედების ოპტიმალურობის განსაზღვრაში ყველაზე დიდი მნიშვნელობა ლიდერის თანამშრომლბთან ურთიერთობას ენიჭება.
ლიდერის და სიტუაციის მახასიათებლების ინტეგრირება
კონცეფციაში იგულისხმება ლიდერის და სიტუაციის თვისებების გაერთიანება,რაც ლიდერის ეფექტურობის შესახებ პროგნოზის გაკეთების საშუალებას იძლევა.მოდელის თანახმად,საქმეზე ორიენტირებული ლიდერი უფრო ეფექტურად მაშინ მუშაობს,როდესაც ვითარება მისთვის ან ძალზედ ხელსაყრელია,ან პირიქით-ძალზე არახელსაყრელია.ურთიერთობებზე ორიენტირებულ ლიდერს რაც შეეხება,მისი მოქმედება საშუალო დონის ხელსაყრელ სიტუაციაშია უფრო ეფექტური.ამ ვარაუდის არგუმენტირებას ფ.ფიდლერი შემდეგნაირად ცდილობს.საშუალო დონის ხელსაყრელ ვითარებაში შრომის პროცესში მრავალი ფაქტორი ზემოქმედებს,განუსაზღვრელობის ხარისხი მაღალია.იმის გამო,რომ ურთიერთობებზე ორიენტირებულ ლიდერს შედარებით კომპლექსური შემეცნების სტრუქტურა გააჩნია,ის მრავალგანზომილებიან სიტუაციაში განუსაზღვრელობას ამცირებს და ამის გამო საქმეს თავს კარგად ართმევს.ხოლო საქმეზე ორიენტირებული ლიდერი,რომლისთვისაც მოქმედების შედარებით რიგიდული კოგნიტური სტრუქტურა არის დამახასიათებელი,თავს კარგად შედარებით ნათელ,განსაზღვრულ ვითარებაში გრძნობს,ანუ მაშინ,როცა საქმიანობის ხელშემწყობი პირობები ან ძალიან კარგია ან ძალიან ცუდი.
ფიდლერის მოდელის კრიტიკა
ამ მოდელის კრიტიკაში წინა პლანზე ცვლადების გაზომვის საკითხი ფიგურირებს.ნაკლად მიჩნეულია ის,რომ LPС-ს სკალა ერთგანზომილებიანია,ანუ კონცეფტურად იგულისხმება,რომ თუ ლიდერი საქმიანობაზეა ორიენტირებული,მაშIნ მას თანამშრომლებთან ურთიერთობის მცირე მოტივაცია გააჩნია.გარდა ამისა,საყვედური იმის შესახებ გამოითქვა,რომ ლიდერს სიტუაციის გაცნობიერების მეშვეობით როგორც საქმიანობის სტრუქტურაზე,ასევე თანამშრომლებთან ურთიერთობაზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა შეუძლია.ეს იმას ნიშნავს,რომ მას გარკვეულ ფარგლებში,შრომის შინაარსის შეცვლის უნარი გააჩნია და ეს მოვლნა,როგორც დამოუკიდებელი ცვლადი,კონცეფციაში გათვალისწინებული არ არის.გარდა ამისა,ისიც აღსანიშნავია,რომ სიტიაციური ცვლადების გაზომვა პრაქტიკაში გარკვეულ სირთულეს წარმოადგენს;ხშირად ძნელია იმის დადგენა,ლიდერს და ხელქვეითებს შორის როგორი ურთიერთობა არსებობს,შრომითI ჯგუფების მუშაობის სტრუქტურა როგორია და ლიდერს რა რეალური ძალაუფლება გააჩნია.ამავე დროს,ფ.ფიდლერის მოდელი ყველა მკვლევარის მიერ ზოგადად დადებითად არის შეფასბული.უპირველეს ყოვლისა იმიტომ,რომ ემპირიული მონაცემები მთლიანობაში მის ვალიდურობაზე მიუთითებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფსიქოლოგია
ინერციული ათვლის სისტემა
ინერციული ათვლის სისტემა — ათვლის სისტემა, რომელშიც სხეული ინარჩუნებს უძრაობის მდგომარეობას ან წრფივ თანაბარ მოძრაობას სხვა სხეულებთან ურთიერთქმედების არ არსებობის, ან გარე ზემოქმედებების კომპენსაციის შემთხვევაში. ათვლის სისტემა, რომელიც არის უძრავი ან მოძრაობს წრფივად და თანაბრად რაიმე ინერციული ათვლის სისტემის მიმართ, თვითონაც არის ინერციული. ინერციულ ათვლის სისტემაში სრულდება გალილეის ფარდობითობის პრინციპი და აინშტაინის ფარდობითობის პრინციპი.
კატეგორია:ათვლის სისტემები
ბატიაშვილი
კატეგორია:ქართული გვარები
Ѣ
Ѣ, ѣ (ჲაწ, ან ჲაც) — კირილური არქაული ასო. გამოითქმოდა როგორც „ე“, ან „ჲე“. 1918 წელს რუსული ორთოგრაფიის რეფორმის შემდეგ, ეს ასო რუსული ანბანიდან ამოიღეს.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
ვალდეტე იდრიზი
thumb|ვალდეტე იდრიზი [[აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი|აშშ-ს სახელმწიფო მდივან რაისთან ერთად|250x250პქ]] ვალდეტე იდრიზი — პლატფორმა „CiviKos“ აღმასრულებელი დირექტორი 2017 წლისთვის. ის იყო დამფუძნებელი და არასამთავრობო ორგანიზაცია „Community-Building Mitrovica-ის“ აღმასრულებელი დირექტორი; ამ ორგანიზაციის მიზანი მშვიდობის და საზოგადოების მშენებლობის ხელშეწყობა იყო მიტროვიცას რეგიონში, ჩრდილოეთ კოსოვოში. 6 წლის განმავლობაში, 2008 წლამდე „ Community-Building Mitrovica“ იყო ერთადერთი ორგანიზაცია მიტროვიცაში, რომელიც ხელს უწყობდა შერიგებასა და ურთიერთობების განახლებას ეთნიკურად ალბანელებსა და სერბებს შორის. იდრიზი თავად იყო ეთნიკურად ალბანელი, წარმოშობით კოსოვოს ჩრდილოეთ მიტროვიცადან, რომელმაც დაკარგა სახლი 1999 წელს სერბების შემოჭრისას. 2008 წლისთვის მისი სახლი ჯერ კიდევ ოკუპირებული იყო სერბების მიერ. „Community-Building Mitrovica-მ“ გაუწია ორგანიზება შეთანხმებას, რომელიც მიხედვითაც ზოგიერთ სერბს შეეძლო საკუთარ სახლს დაბრუნებოდა კოსოვოში. ამ შეთანხმებისთვის იდრიზის სიკვდილით დაემუქრნენ კოსოვოელი ალბანელი მებრძოლები.
იდრიზიმ 2008 წელს მიიღო საერთაშორისო ჯილდო „ქალთა სიმამაცისთვის“ და 2009 წელს სოროპტიმისტის მშვიდობის საერთაშორისო ჯილდო.
ის აირჩიეს პლატფორმა „CiviKos“ აღმასრულებელ დირექტორას 2011 წლის დეკემბერში. „CiviKos“ არის ინიციატივა სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა კოსოვოში „რომლის მიზანიცაა შექმნას და შესაძლებლობა მისცეს სამოქალაქო საზოგადოებრივ სექტორსა და მთავრობას შორის საკოოპერაციო გარემოს ჩამოყალიბებას“.
სქოლიო
კატეგორია:კოსოვოელი ქალები კატეგორია:ეთნიკური ალბანელები კოსოვოში
ბაინდურაშვილი
საკუთარი სახელი ბაინდურაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ძ
ძ, ⴛ, Ⴛ, Ძ (ძილი) — ქართული ანბანის ოცდამერვე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთერთმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ მჟღერ სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამი ათასს (3000).
მოხაზულობა
ძ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც მარჯვენა ჰორიზონტალის მეშვეობით კვადრატულ არეს იკავებს. ძ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში ძ ზედა სამ ხაზში იწერება.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
მირაჟი
thumb|right|250px|მირაჟი [[მოჰავეს უდაბნო|მოჰავეს უდაბნოში]] მირაჟი (ფრანგ. mirage) — ოპტიკური მოვლენა ატმოსფეროში, რომლის დროსაც შორს მყოფ საგანთან ერთად განცალკევებით ჩანს მისი მოჩვენებითი გამოსახულება; თუ საგანი ჰორიზონტის მიღმაა, მაშინ ჩანს მხოლოდ მისი მოჩვენებითი გამოსახულება.
მირაჟი შეიძლება იყოს საგნის ქვევით (ქვემო მირაჟი), ზევით (ზემო მირაჟი) და მის გვერდით (გვერდითი მირაჟი).
მირაჟი აიხსნება საგნიდან წამოსული სინათლის სხივების გამრუდებით, რასაც იწვევს სინათლის გარდატეხის მაჩვენებლების ანომალური განაწილება ატმოსფეროში ჰაერის ტემპერატურის (ე.ი. სიმკვრივის) სხვადასხვაობის გამო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოპტიკური ფენომენი
რომანოზ IV დიოგენე
რომანოზ IV დიოგენე (გ. 1071) – ბიზანტიის იმპერატორი 1068-1071 წლებში. წარმოშობით კაპადოკიელი ფეოდალი, მხედართმთავარ კონსტანტინე დიოგენეს შვილი.
ბიოგრაფია
რომანოზი კონსტანტინე X დროს არმიის სარდალი იყო. იმპერატორის სიკვდილის შემდეგ მან აჯანყება მოაწყო ტახტის ხელში ჩასაგდებად, მაგრამ დამარცხდა და შეიპყრეს კიდეც. საპყრობილედან იგი იმპერატრიცა ევდოკიას წყალობით გაათავისუფლეს, რომელზეც მან მომდევნო 1068 წელს იქორწინა და ბიზანტიის იპერატორიც გახდა.
რომანოზ IV მეფობის პირველ წლებში წარმატებით ებრძოდა თურქ-სელჩუკებს, თუმც 1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკთა სულთანმა ალფ-არსლანმა ბიზანტიელები სასტიკად დაამარცხა და თვით იმპერატორიც ტყვედ ჩაიგდო. ზავის გარანტიითა და 1 000 000 ბიზანტიური დრაჰმის ოდენობის გამომსასყიდის გადახდის აღთქმის შემდეგ, ალფ-არსლანმა რომანოზი ტყვეობიდან გაათავისუფლა. ამასობაში იმპერატორის მოწინააღმდეგეებმა ტახტზე კონსტანტინე X-ის ვაჟი — მიხეილ VII დუკა აიყვანეს, რომანოზ IV ტახტის დაბრუნებისათვის ბრძოლაში დაამარცხეს, ღალატით შეიპყრეს და თვალები დათხარეს. რამდენიმე დღის შემდეგ რომანოზ დიოგენე გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
Polyrhachis keratifera
Polyrhachis keratifera — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბერიკაცები (ფილმი)
ბერიკაცები — 1975 წლის ქართული სატელევიზიო მხატვრული ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორია ალეკო ნინუა.
სიუჟეტი
სამეგრელოს ერთი სოფლის ხელმძღვანელობა გადაწყვეტს, რომ ხანდაზმულებს ტკბილი სიბერის უზრუნველსაყოფად მოხუცთა სახლი აუშენოს. ბერიკაცებს პროტესტის გრძნობა უჩნდებათ და იმის დასამტკიცებლად, რომ ჯერ არ დაუძლურებულან, ყმაწვილკაცურად იქცევიან, ერთი ცოლსაც ირთავს... სახლი შენდება, მაგრამ იქ მოხუცთა თავშესაფრის ნაცვლად, საბავშვო ბაღი იხსნება.
ვაშუქანი
ვაშუქანი — მითანის დედაქალაქი ძვ. წ. XV-XIII საუკუნეებში. ვარაუდობენ რომ მდებარეობდა თანამედროვე თელ-ფეხერიეს ადგილას (ჩრდილოეთი მესოპოტამია). აქ აღმოჩნდა არქეოლოგიური მასალით მდიდარი სასახლე. დაარბია ხეთების მეფე სუფილულიუმა I-მა (ძვ. წ. XIV საუკუნე), დაიპყრო ასურეთის მეფე ადადნირარი I-მა (ძვ. წ. XIII საუკუნე), რომლის შემდეგაც ასურეთის პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოექცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მითანი
ბავარები
ბავარები — გერმანული ტომი. ვარაუდით წარმოშობილია მარკომანებისა და სხვა დასავლეთ გერმანული ტომების შედეგად. VI საუკუნის შუა ხანებიდან ბავარებმა დაიკავეს რომის ყოფილი პროვინციების — ნორიკუმისა და რეციის ტერიტორიები; დასახლდნენ თანამედროვე ზემო ავსტრიის, ნაწილობრივ ტიროლის ტერიტორიებზე. VII-VIII საუკუნების ბოლოს ბავარების საზოგადოების წყობილების შესწავლის წყაროა „ბავართა სამართალი“. ბავარების ტომი გერმანული და ავსტრიული ხალხის ეთნობრივი კომპონენტია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანული ტომები კატეგორია:გერმანიის ისტორია
ეთნოგენეზი
მეორე ტიპის ეთნოგენეზი ახალი დროის მოვლენაა, იგი შეიძლება განვითარდეს მიგრაციების შედეგად, უკვე ჩამოყალიბებული ეთნოსთა  ასიმილაცისა და კონსოლიდაციის გზით. მაგალითად, ამერიკელი ხალხის ფორმირებაში მონაწილეობა მიიღო ევროპულმა, აზიურმა, და აფრიკულმა ეთნოსებმა. შესაძლებელია პირიქითაც მოხდეს, უკვე ჩამოყალიბებული ეთნოსის შიგნით მოხდეს ახალი ეთნოსის წარმოშობა.
მკვლევართათვის შედარებით იოლია ასეთი „ახალგაზრდა“ ეთნოსების ჩამოყალიბების პროცესებზე დაკვირვება, რადგან ასეთ შემთხვევაში მათ განკარგულებაშია უამრავი დადასტურებული ფაქტი, წერილობითი, ზეპირი, ყოფითი და სხვა სახის ისტორიული წყარო. ამის საპირისიროდ, უაღრესად რთულია ძველი ხალხების ეთნოგენეზის კვლევა, რადგან საამისოდ პირდაპირი, უეჭველი მოწმობები მეცნიერებას არ გააჩნია. სწორედ ამიტომ ძველი ხალხების ეთნოგენეზს მეცნიერები ერთდროულად რამდენიმე დისიპლინის შესაყარზე იკვლევენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რასები კატეგორია:ეთნოსი
Chaos A.D. (ალბომი)
Chaos A.D. — ჯგუფ სეპულტურას 1993 წლის სტუდიური ალბომი. ალბომში შენარჩუნდა წინა დისკებისათვის დამახასიათებელი თრეშ-მეტალის სტილისტიკა. ასევე გაღრმავდა ჯგუფის მუსიკაში ჰარდკორ პანკის, ინდუსტრიული მუსიკისა და ბრაზილიური სტილის პერკუსიული მოტივების ინტეგრირება. მოგვიანებით სწორედ ამ ალბომმა იქონია მთავარი გავლენა გრუვ მეტალის ჟანრის ჩამოყალიბებაზე.
სქოლიო
კატეგორია:1993 წლის ალბომები კატეგორია:სეპულტურას ალბომები კატეგორია:Roadrunner Records-ის ალბომები
რიო-ატო
რიო-ატო (Río Hato) — ქალაქი პანამაში, კოკლეს პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 297 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:კოკლეს დასახლებული პუნქტები
ანდრეი შტოგარენკო
ანდრეი იაკოვლევიჩ შტოგარენკო (უკრ: Андрій Якович Штогаренко; დ. 15 ოქტომბერი, 1902 ― გ. 15 ნოემბერი, 1992) ― უკრაინელი საბჭოთა კომპოზიტორი და პედაგოგი, სსრ კავშირის სახალხო არტისტი (1972),სოციალისტური შრომის გმირი (1982), II ხარისხის ორი სტალინური პრემიის ლაურეატი (1946, 1952) და ტარას შევჩენკოს სახელობის უკრაინის ეროვნული პრემიის მფლობელი (1974).
ბიოგრაფია
ანდრეი შტოგარენკო 1902 წლის 15 ოქტომბერს, ნოვი-კაიდაკიში, დღევანდელი დნეპროპეტროვსკის მახლობლად დაიბადა.
1943 წლიდან ცხოვრობდა კიევში, სადაც კიევის კონსერვატორიაში მუშაობდა. 1954-1968 წლებში იყო რექტორი, 1968-1989 წლებში ― კონსერვატორიის კომპოზიციის კათედრის ხელმძღვანელი.
1944 წლიდან შეუერთდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიას.
1962 წელს მონაწილეობა მიიღეო კიევში გამართულ ნ. ლისენკოს სახელობის საერთაშორისო მუსიკალურ კონკურსში.
გარდაიცვალა 1992 წლის 15 ნოემბერს, კიევში. დაკრძალულია ბაიკოვის სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:უკრაინელი კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები კატეგორია:საბჭოთა მამაკაცი კომპოზიტორები კატეგორია:XX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:მამაკაცი კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
Polyrhachis khepra
Polyrhachis khepra — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბლასტო...
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
Ѥ
Ѥ, ѥ — კირილური არქული ასო–ნიშანი, რომელიც არსებობდა ძველი საეკლესიო (სლავური) ენაში. ѥ არის І-სა და Е-ეს შერწყმის შედეგად მიღებული ლიგატურა. სავარაუდოდ ასოთა ამგვარი შერწყმა უნდა ყოფილიყო ბგერათა შერწყმის ერთგვარი ისტორიული პროცესის შედეგი, რაც ე-ს წინამდებარე ი-ს განახევარხმოვნებას უნდა გამოეწვია: დროთა განმავლობაში იე უნდა გადასულიყო ჲე-ში. სიტყვის დასაწყისში, ან ხმოვნის შემდეგ იკითხება როგორც ჲე, ხოლო გარკვეული თანხმოვნების შემდეგ კი როგორც ე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ლიგატურები
ბაგრამიანის ბატალიონი
მინი|ბაგრამიანელი სომეხი სოხუმის დაცემის დღეს ებრძვის ქართულ შენაერთებს
ბაგრამიანის ბატალიონი (Բաղրամյան) – იყო აფხაზეთის 1992-93 წლების ომის პერიოდში (1993 წლის 9 თებერვალს) ჩამოყალიბებული სომხური ბატალიონი, რომელსაც თავდაპირველად ნაციონალისტური ორგანიზაცია „კრუნკის“ ლიდერი, ვლადისლავ არძინბას მომხრე ალბერტ ტოპოლიანი მეთაურობდა და აფხაზურ მხარეზე იბრძოდა. ეს შენაერთი საბჭოთა სომეხი მარშლის ივანე ბაგრამიანის სახელს ატარებდა.
გაგრელი სერგეი ზაბელიანის ინიციატივით, რომელსაც შემდგომ ბაგრამიანის ბატალიონის ზურგის უფროსის მოადგილე გახდა, 1992 წ. 15 აგვისტოს 200 სომეხი მზად იყო საომრად. მათგან 20-მდე კაცმა პირველ შეტაკებაშიც მიიღო მონაწილეობა, რომელიც გაიმართა გუდაუთის რაიონ სოფ. შიცკვარაში (ვიტალი სმირის დაჯგუფებაში). შემდგომ 1993 წ. 5 იანვარის სოხუმზე განხორციელებულ შეტევაში გენა ჭანბას ასეულის შემადგენლობაში იბრძოდა სომეხთა ოცეული. აქ მათ დანაკარგები ნახეს მოკლულთა და ტყვეთა სახით.
ბაგრამიანის ბატალიონში ძირითადად გაერთიანდნენ გაგრის, გუდაუთის რაიონებსა და ტყვარჩელის ზონაში მცხოვრები სომეხი ახალგაზრდები. მეთაურად დაინიშნა უფროსი ლეიტენანტი ვაგარშაკ კოსიანი, ხოლო შტაბის უფროსად — პოლკოვნიკი ლეონიდ მარქარიანი. აღნიშნულმა ბატალიონმა თვითმხილველთა, საქართველოს გენპროკურატურის, უშიშროების და სადაზვერვო ორგანოების შეფასებით, თავი გამოიჩინა განსაკუთრებული სისასტიკით და მონაწილეობა მიიღო ქართველთა გენოციდსა და ეთნიკურ წმენდაში. ბაგრამიანის ბატალიონს ფინანსურად და ეკონომიკურად ეხმარებოდნენ რუსეთის სომხური დიასპორის წარმომადგენლები, ბიზნესმენები (მაგ., ყოფილი გაგრელი სერგეი ჩაკრიანი და სხვ.).
სომხები იბრძოდნენ სეპარატისტთა სხვა ბატალიონებშიც: პირველ მსროლელთა, მეორე მოტომსროლელთა, განთიადის, სოხუმის, ეშერა-ათონის, ბიჭვინთის, გაგრის ასეულში „აძაფშ“. სამხედრო მოქმედებებში აფხაზების მხარეზე სულ 1500-ზე მეტი სომეხი მონაწილეობდა. მათგან 140 დაიღუპა. საბრძოლო დამსახურებებისათვის 11 სომეხს მიენიჭა ე.წ. აფხაზეთის გმირის წოდება (კ. გურგენიანი, გ. ტრაპიზონიანი, ა. ისხანიანი, ს. კირაკოზიანი, ა. ასატურიანი და სხვ.), 5 დაჯილდოვდა „ლეონის ორდენით“, ხოლო 10 — მედლით „მამაცობისათვის“.
სომხური ბატალიონი მონაწილეობდა აგრეთვე 1998 წლის მაისში გალის რაიონში განხორციელებულ ქართველთა ეთნიკურ წმენდაში.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი
ხიგუანი
ხიგუანი (Jiguaní) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, გრანმის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 125 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბაიამოდან მდებარეობს 25 კილომეტრში.
დემოგრაფია
მუნიციპალიტეტის ფართობია 646 კმ². 2004 წლის აღწერის მონაცემებით მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 60,320 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 93,4 ადამიანს კმ²-ზე.
სახელმწიფო (პლატონი)
thumb|200px|[[1713 წლის გამოცემა]]
სახელმწიფო (Πολιτεία — „პოლიტია“) — პლატონის მიერ ძვ. წ. 380 წელს დაწერილი ცნობილი დიალოგი. დიალოგის მთავარი მოქმედი ფიგურა სოკრატეა. წიგნი ეხება ისეთ თემებს, როგორებიცაა სიმართლე, კანონი, სამართლიანი ქალაქი და სამართლიანი ადამიანი. ისტორიულად და ინტელექტუალურად იგი ფილოსოფიისა და პოლიტიკური თეორის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ნაშრომად ითვლება. მასში სოკრატე სხვადასხვა ათენელსა და უცხოელთან ერთად მსჯელობს სიმართლის არსზე და განიხილავს, არის თუ არა სამართლიანი კაცი უსამართლოზე უფრო ბედნიერი ქალაქში, რომელიც ფილოსოფოსი-მეფის მიერ იმართება. ნაწარმოების გმირები ასევე მსჯელობენ იდეათა თეორიაზე, სულის უკვდავებაზე და ფილოსოფოსისა და პოეტის როლზე საზოგადოებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლატონის დიალოგები კატეგორია:უტოპია
ბაზელის მანიფესტი
ბაზელის მანიფესტი — მანიფესტი რომელიც მიიღეს II ინტერნაციონალის ბაზელის (შვეიცარია) კონგრესზე ბალკანეთში 1912 წლის 9 ოქტომბერს დაწყებული ომის და მოსალოდნელი მსოფლიო ომის საშიშროებასთან დაკავშირებით. ბაზელის მანიფესტმა მოუწოდა საერთაშორისო პროლეტარიატს დაუნდობლად ებრძოლა ომისა და მის გაჩაღებაში დამნაშავე კაპიტალურ სახელმწიფოთა გაბატონებულ კლასების წინააღმდეგ, დაადასტურა II ინტერნაციონალის შტუტგარტის კონგრესის (1907) რეზოლუციის ძირითადი დებულებები, მიუთითა, რომ ომი, თუ იგი დაიწყებოდა, გამოიწვევდა მძიმე ეკონომიკურ და პოლიტიკურ კრიზისს, რომელიც უნდა გამოეყენებინათ „კაპიტალიზმის დამხობის დასაჩქარებლად“.
პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისშივე II ინტერნაციონალის ოპორტუნისტმა ლიდერებმა დაივიწყეს ბაზელის მანიფესტი და ყველანაირად იცავდნენ თავიანთ ბურჟუაზიულ მთავრობების იმპერიალისტურ პოლიტიკას.
Ѵ
Ѵ, ѵ („იჟიცა“) — ბოლო ასო იყო რუსულ კირილურ ანბანში, 1918 წლის წერის რეფორმამდე. ბერძნულ ანბანში შეესაბამება იფსილონი.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
ჭახვათა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ჭახვათა შეიძლება აღნიშნავდეს
ცეცილიენჰოფი
ცეცილიენჰოფის სასახლე (Schloss Cecilienhof) — სასახლე პოტსდამში. მდებარეობს ახალი ბაღების ჩრდილოეთ ნაწილში, იუნგფერნზეეს ტბასთან. ეს იყო უკანასკნელი სასახლე აგებული ჰოჰენცოლერნის ოჯახის მიერ. კაიზერმა ვილჰელმ II-მ იგი საკუთარი ვაჟის სამეფო პრინცი ვილჰელმისა და ცეცილია მეკლენბურგ-შვერინელისთვის ააგო. შენობის პროექტი პოლ შულცე-ნაუმბურგმა ინგლისელ ტუდორთა სააგარაკო სახლს დაამსგავსა და იგი 1914-1917 წლებში აიგო. ცეცილიენჰოფი იყო 1945 წლის 17 ივლის-2 აგვისტოს პოტსდამის კონფერენციის ადგილი. სასახლეში ამჟამად მუზეუმი და სასტუმროა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის სასახლეები
Polyrhachis labella
Polyrhachis labella — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
Microsoft Word
Microsoft Office Word — ტექსტური რედაქტორი, რომელსაც აწარმოებს კორპორაცია Microsoft. იგი პირველად გამოვიდა 1983 წელს, Xenix-ის სისტემებისათვის, სახელწოდებით „Multi-Tool Word“. Microsoft Office Word შედის Microsoft Office-ის პაკეტში.
პროგრამის აღწერა
მისი დახმარებით შესაძლებელია სხვადასხვა სირთულის ტექსტების დოკუმენტის შექმნა, ცხრილების და სხვადასხვა გრაფიკული ობიექტების ჩათვლით.
Microsoft Word უზრუნველყოფს ტექსტური ფაილის მარტივ და მოხერხებულ დაფორმატებას კარგად მოფიქრებული ინსტრუმენტებისა და გასაგები ინტერფეისის მეშვეობით. ფუნქციების ფართო სპექტრის წყალობით ტექსტური პროცესორი Microsoft Word გვაგონებს მაგიდის საგამომცემლო სისტემას. პროგრამის ფუნქციურ შესაძლებლობათა შორის უნდა აღინიშნოს:
აღნიშნული პროგრამის ფუნქციონალი ძალზედ მრავალფეროვანია, რის წყალობითაც ტექსტს ექნება წასაკითხად და აღსაქმელად მოხერხებული სახე. გარდა ამისა, ავტოფორმატირების, სტილების გამოყენება, ასევე წინასწარ შერჩეული შაბლონები იძლევიან Microsoft Word–თან მუშაობის გაცილებით მარტივი და მოხერხებული მუშაობის შესაძლებლობას.
უკანასკნელი ვერსიების ძირითად ფორმატს წარმოადგენს Microsoft Office Open XML (გაფართოება .docx), რომელიც წარმოადგენს ZIP-არქივს და შეიცავს ტექსტს XML მონიშვნით, და ასევე მთელ აუცილებელ გრაფიკას. ყველაზე გავრცელებულად ჯერ კიდევ რჩება Microsoft Word 97—2010-ის ფაილების ბინარული ფორმატი გაფართოებით .doc.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Microsoft Office
გიორგი X
ბიოგრაფია
უფლისწულობაში ოსმალთა წინააღმდეგ ქართლის 1598-1599 აჯანყების ერთ-ერთი მეთაური იყო. 1599 სათავეში ედგა შიდა ქართლის ჯარს და დავალებული ჰქონდა აჯანყების ჩასაქრობად ქართლში შემოსულ ოსმალთა ლაშქრისაგან გორის დაცვა. ნახიდურის ბრძოლაში (1599) ქართველთა დამარცხებისა და სიმონ I-ის დატყვევების შემდეგ გიორგი X უკან გაბრუნებულ ოსმალებს დაედევნა, მაგრამ ვერ მიეწია და ქართლში დაბრუნდა. 1601 ოსმალთაგან გაათავისუფლა ლორე. ირან-ოსმალეთის 1602-1612 ომში იძულებული იყო ქართლის ლაშქრით ებრძოლა ირანის მხარეზე. 1603-1604 მონაწილეობდა ერევნის აღებაში. 1604 აბას I-ის ნებართვით ქართლში დაბრუნდა თბილისსა და ახალციხეში მდგარი ოსმალების წინააღმდეგ საბრძოლველად. აბას I-მა გიორგი X-ს წაართვა ლორე-დებედის ხეობა — საქართველოს უმნიშვნელოვანესი სტრატეგიული მხარე სამხრეთით. გიორგი X-ის დროს, 1604-1605, საფუძველი ჩაეყარა რუსეთისა და ქართლის პოლიტიკურ ურთიერთობას: მიღწეულ იქნა შეთანხმება, რითაც რუსეთ-ქართლის კავშირი და რუსეთის მფარველობა განმტკიცებული უნდა ყოფილიყო გიორგი X-ის ასულის ელენესა და თედორე ბორისის ძე გოდუნოვის დაქორწინებით. მაგრამ რუსეთის საშინაო მდგომარეობის გაუარესებამ და პოლონეთ-შვედეთის ინტერვენციის დაწყებამ ეს გეგმა ჩაშალა და ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობაც შეწყდა.