cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ისიდორე ქიქოძე
ისიდორე გიორგის ძე ქიქოძე (დ. იანვარი, 1855, ოზურგეთის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1916) — ქართველი რევოლუციონერ-ხალხოსანი.
ბიოგრაფია
ისიდორე ქიქოძე დაიბადა მღვდლის ოჯახში. ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1871 წელს შევიდა პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. 1873 წლის მაისში გადავიდა სამედიცინო-ქირურგიულ აკადემიაში. 1875 წელს „კანონის საწინააღმდეგო პროპაგანდაში მონაწილეობისათვის“ აკადემიიდან გარიცხეს. სტუდენტობის პერიოდში ისიდორე ქიქოძე აქტიურად მონაწილეობდა „კავკასიელთა“ რევოლუციური წრისა და „სრულიად რუსეთის სოციალ-რევოლუციური ორგანიზაციის“ საქმიანობაში. მისი რევოლუციური მეტსახელი იყო „კიკი“.
ისიდორე ქიქოძე იყო საქართველოში ხალხოსნური ორგანიზაციის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი და მისი ლიდერი. 1876 წლის თებერვალში მონაწილეობდა საპატიმროდან რევოლუციონერი ამხანაგების გაქცევის ორგანიზებაში. სტეპანოვის გვარით აწარმოებდა მოლაპარაკებას ჟანდარმერიის უნტეროფიცერ ბულანოვთან. შეთქმულება ჩაიშალა, ბულანოვი დააპატიმრეს, ქიქოძე მიიმალა. მონაწილეობდა ხალხოსანთა ორგანიზაციის ოდესის „ობშჩინის“ საქმიანობაში.
1875 წლის 13 ივლისს ალექსანდრე ციციშვილის საბუთებით ისიდორე ქიქოძე ფიქტიურად დაქორწინდა ოდესის „ობშჩინის“ წევრ ალექსანდრა ხორჟევსკაიაზე. ქორწინების მიზანი იყო ქალის მიერ მზითვად აღებული ფულის გამოყენება პროპაგანდისტული საქმისათვის.
„მოსკოველთა“ ორგანიზაციაში დაპატიმრების დაწყების შემდეგ ისიდორე ქიქოძე სამშობლოში ჩამოვიდა და არალეგალურად განაგრძო ცხოვრება დასავლეთ საქართველოში. აქ იგი ხალხოსნური წრეების გაფართოებაზე ზრუნავდა და ხელმძღვანელობდა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებში არსებული ხალხოსნური ჯგუფების პრაქტიკულ-რევოლუციურ მუშაობას.
1875 წელს, გაზაფხულზე, საქართველოში იმყოფებოდა, როცა მოსკოვის ხალხოსნური ორგანიზაციციის საქმესთან დაკავშირებით გაიჩხრიკა მისი ბინა ქუთაისში. ისიდორე ქიქოძე აიყვანეს პოლიციის მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ და ქალაქიდან გასვლა აუკრძალეს. ამავე წლის ნოემბერში გაიცა ისიდორე ქიქოძის დაპატიმრების ბრძანება. ისდორემ მიმალვა მოახერხა და გადავიდა არალეგალურ ცხოვრებაზე. 1875-77 წლებში იმალებოდა ქვემო გურიაში, რომელიც იმ დროს ოსმალეთის იმპერიას ეკუთვნოდა და იქედან ხელმძღვანელობდა ხალხოსნურ მოძრაობას გურიასა და სამეგრელოში. ისიდორე უმეტესად თურქეთს აფარებდა თავს, თუმცა ხშირად მალულად გადმოდიოდა გურიაში. რადგან ხელისუფლებამ ვერ მოახერხა ისიდორე ქიქოძის დაპატიმრება, 1878 წლის 26 ივლისს მის მიმართ აღძრული საქმის მსვლელობა შეჩერდა.
ერთხანს იგი კვლავ განაგრძობდა რევოლუციურ საქმიანობას. დაახლოებით 1889 წელს პოლიტიკას თავი საბოლოოდ დაანება, დაბრუნდა საქართველოში და შევიდა სახელმწიფო სამსახურში. მსახურობდა გურიაში აქციზის უწყების მოხელედ. გარდაიცვალა 1916 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:გარდაცვლილი 1916 კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
თერჯოლის მუნიციპალიტეტის გერბი
თერჯოლის მუნიციპალიტეტის გერბი — თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია თერჯოლის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2017 წლის 5 ივნისს №8 დადგენილებით.
აღწერილობა
გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ზურმუხტოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „თერჯოლა“.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტი
The Hardest Part (სიმღერა)
The Hardest Part — ინგლისური როკ ჯგუფის Coldplay მეოთხე სინგლი მათი 2005 წლის ალბომიდან X&Y. სინგლი დიდი ბრიტანეთის რადიო ეთერებში და ჩამოსატვირთ საიტებზე 2006 წლის 3 აპრილს გამოვიდა. ხოლო საერთაშორისოდ, ევროპაში, კანადაში, და ავსტრალიაში 2006-ის მაისსა და ივნისში გამოჩნდა. სინგლის საერთაშორისო ვერსია დიდ ბრიტანეთში 2006-ის 19 ივნისს გახდა ხელმისაწვდომი. საფრანგეთში, ბელგიისა და შვეიცარიის ფრანგულ ნაწილებში "The Hardest Part"-ის მაგივრად "What If" გამოვიდა. ბელგიაში გამოშვებული CD იგივე ბ-მხარეს შეიცავდა, სიმღერას "How You See the World" ირლს კორტში საკონცერტო გამოსვლის ჩანაწერით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები კატეგორია:2006 წლის სინგლები კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
მინი| თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია — ეკლესია მცხეთა-მთიანეთის მხარეში მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსოვრისის აღმოსავლეთით 2-3 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით.
ეკლესია (9,7 X 10,5 მ) ტრიკონქის ტიპისაა. ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეებში, კონსტრუქციულ და დეკორატიულ ელემენტებისათვის კირქვის ან შირიმის თლილი კვადრებია გამოყენებული. XVIII საუკუნეში ეკლესია შეუკეთებიათ. განუახლებიათ გუმბათის კონუსი, გაუმაგრებიათ დასავლეთის მკლავის კედლები. ამოუშენებიათ დასავლეთის სარკმელი და სამხრეთის კარი, დასავლეთით მიუშენებიათ სამრეკლო.
რემზიე ჰისარი
რემზიე ჰისარი (Remziye Hisar; დ. 1902, სკოპიე, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1992, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი აკადემიკოსი და ქიმიკოსი. პირველი თურქი ქალი, რომელმაც განათლება მიიღო სორბონის უნივერსიტეტში. თავის კარიერაში სხვადასხვა თურქულ უნივერსიტეტებში აკადემიურ თანამდებობას იკავებდა და გამოაქვეყნა მრავალრიცხოვანი სტატიები, ძირითადად მეტაფოსფატებსა და თურქულ ბალახებზე. ითვლება თურქეთის ერთ-ერთ თანამედროვე ქალად მეცნიერებაში.
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
1952-54 წლებში ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. გაიწმინდა, გამაგრდა კონსტრუქციული ელემენტები, აღდგენილ იქნა კედლებისა და გუმბათის ყელის დანგრეული ნაწილი, მთლიანად შეიცვალა სახურავი, ეკლესიას ძველი გეგმის მიხედვით შემოავლეს გალავანი.
რემზიე ჰისარი
ადრეული წლები
რემზიე ჰისარი დაიბადა 1902 წელს სკოპიეში, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო და სადაც მამამისი, სალიჰ ჰულუსი საჯარო მოხელედ დაინიშნა. დედამისი აიშე რეფია იყო. მეორე კონსტიტუციური ერის გამოცხადებიდან ერთი წლის შემდეგ, 1909 წელს ოჯახი სტამბოლში დაბრუნდა.
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
ეკლესიის დასავლეთის სწორკუთხა მკლავის სამივე კედელში თითო კარია. საკურთხევლის ფართო და დაბალ შვერილ აფსიდში ერთი სარკმელია. აფსიდებიან სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში შესასვლელები ბემიდანაა. ორივე სათავსს აღმოსავლეთით თითო სარკმელი აქვს. სამხრეთის და ჩრდილოეთის მკლავების ვიწრო, გარედან სწორკუთხა აფსიდებშიც თითო სარკმელია. მკლავების გადაკვეთით მიღებული სწორკუთხა სავრცე სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან დამატებული თაღებით კვადრატთანაა მიახლოებული. კვადრატიდან გუმბათის ყელის რვაკუთხედზე გადასვლა ტრომპებით ხდება. ტრომპების კიდევ ერთი რიგით რვაკუთხედიდან გუმბათის წრიული საფუძველია მიღებული. რვაწახნაგა გუმბათის ყელში ოთხი პატარა სარკმელია.
რემზიე ჰისარი
ადრეული წლები
სანამ მისი ოჯახი ცხოვრობდა ბებიამისის სახლში, ის დაწყებით სკოლაში ჩაირიცხა. რემზიე 3 კლასიანი სკოლა ერთ წელიწადში დაასრულა და მიიღო თავისი პირველი დიპლომი. მამამისის სტამბოლში სხვა ადგილას დანიშვნით, ოჯახი კვლავ გადავიდა სხვაგან და ასე რემზიე სწავლობდა ბოსფორის ორივე მხარეს, სხვადასხვა ადგილას იღებდა საშუალო განათლებას. შემდეგ ის გაჰყვა თავის მასწავლებელს, რომელიც დაინიშნა გოგონების პედაგოგთა უმაღლეს სკოლაში (ოსმალეთის თურქულით: Dârülmuallimât). ხუთი წლის განმავლობაში სწავლობდა ჩაფაში, ფათიის რაიონში მდებარე პანსიონატში, მათ შორის ორი დამატებითი წელი, რომლის დროს უმაღლეს სასწავლებელში სწავლობდა. რემზიემ განათლება მიიღო მეცნიერების მხრივ „Darülfünun“-ში (დღევანდელი სტამბოლის უნივერსიტეტი), სადაც ის ძირითადად ქიმიით იყო დაინტერესებული. 1919 წლის 15 ივლისს, ის წარმატებით დაასრულა განათლება.
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
მოხატულობა
ეკლესიაში შემორჩენილია IX-X საუკუნეების მოხატულობის დაზიანებული ფრაგმენტები. IX საუკუნის მოხატულობა შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხეველში. საკურთხევლის აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს ნაცრისფერ ფონზე გამოსახულია მოციქულთა ფიგურები. ქვემოთ, წმინდანთა ფეხებთან გავლებულია უსწორმასწორო ფართო შავი ზოლი. სარკმლის თავზე მედალიონში მაცხოვრის ბიუსტია მოთავსებული. საკურთხევლის მოხატულობის ქვედა რეგისტრში შემორჩენილია მხოლოდ კედლის კიდეებში სიმეტრიულად განლაგებული მოწითალო-აგურისფერი საღებავით შესრულებული ორი სწორკუთხედი, რომლებშიც გამოსახული ყოფილა განედლებული ჯვრები. მოხატულობაში გამოყენებულია ნაცრისფერი, ღია ვარდისფერი, მოწითალო-აგურისფერი, მუქი წითელი და მოვარდისფრო-ღვინისფერი საღებავები. სახის ნაკვთები და შარავანდები შესრულებულია შავი ხაზით.
რემზიე ჰისარი
ადრეული წლები
უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ის შეუერთდა თანაკლასელთა მცირე ჯგუფს და გემგზავრა ბაქოში, აზერბაიჯანის მასწავლებელთა კოლეჯში სამუშაოდ. ჯგუფი ზღვით ჯერ ბათუმში და შემდეგ სამდღიანი მგზავრობით ბაქოში ჩავიდა. ბაქოში მდიდარ აზერბაიჯანელთან სადილის დროს, რემზიე შეხვდა რეშით სურეიას (მოგვიანებით გიურსეი), თურქ ექიმს. წყვილი 1920 წლის 18 მარტს დაინიშნა და ერთი თვის შემდეგ, 20 აპრილს დაქორწინდა. მალევე მან და მისმა მეუღლემ დატოვეს აზერბაიჯანი, სადაც საბჭოთა არმია შეიჭრა და დაბრუნდნენ სტამბოლში.
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
მოხატულობა
X საუკუნის მხატვრობა შემორჩენილია ეკლესიის დასავლეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში. დასავლეთ მკლავის წყვილ პილასტრებზე გამოსახულია ორი წმინდანი მთელი ტანით, სამხრეთ პილასტრზე - წმ. მეომარი. წმინდანის ფიგურა გაირჩევა ამავე მკლავის სამხრეთ კედელზეც. ეკლესიის ჩრდილოეთ ფასადში მცენარეული ორნამენტის ფრაგმენტია შემორჩენილი. მხატვრობის კოლორიტში გაბატონებულია ოქროსფერი ოქრა, მოწითალო-ყავისფერი, ნაცრისფერი და მუქი ლურჯი.
ფასადებზე კარების ზღუდეები და სარკმლების თავსართები შემკულია. გუმბათის ყელს შემოვლებული აქვს დეკორატიული თაღედი.
რემზიე ჰისარი
ადრეული წლები
1921 წლის 7 აპრილს, მას შეეძინა შვილი ფეზა გიურსეი, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი გახდა. მოგვიანებით მას ყოფილი მასწავლებელი დაუკავშირდა, რომელიც იმავდროულად განათლების სამინისტროში განათლების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი იყო, და მას ადანაში მასწავლებლად მუშაობა შესთავაზა. რემზიემ ზღვით, მერსინის გავლით ჩავიდა, მას შემდეგ, რაც თავისი 1,5 წლის შვილი დედას და უფროსს დას სტამბოლში დაუტოვა. იგი ასწავლიდა მათემატიკას ორ კლასიან სკოლაში.
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
მოხატულობა
ეკლესია დგას ადრინდელ ფეოდალური ხანის ნასოფლარზე, რომელსაც რამდენიმე ჰექტარი ფართობი უკავია. ნასოფლარზე აღმოჩნდა სხვადასხვა შენობების ნანგრევები და სხვადასხვა სახის და დანიშნულების კერამიკის ნატეხები. ნასოფლარის ცენტრალურ ნაწილში დიდი მარნის ნანგრევებია.
2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
რემზიე ჰისარი
ადრეული წლები
ერთი წლის შემდეგ, ის თავის მეუღლესთან პარიზში ჩავიდა, რომ განაგრძო უმაღლესი განათლება. 1924 წელს, მას პარიზში შეეძინა ქალიშვილი დეჰე, რომელიც მოგვიანებით საერთაშორისო ფსიქოლოგიის ასოციაციის თურქეთიდან წევრი გახდა. პარიზში რემზიე სწავლობდა სორბონის უნივერსიტეტში ქიმიას, ასევე მარი სკლოდოვსკა-კიური მოსწავლეც იყო. ამ პერიოდში, მან თურქეთის მთავრობისგან სტიპენდია მიიღო, ხოლო მისი ვაჟი პარიზში მის დასთან იყო. რემზიემ ბიოქიმიაში სერტიფიკატი მიიღო. იგი იყო პირველი თურქი ქალი, რომელმაც მიიღო სერთიფიკატი სორბონაში. მიუხედავად იმისა, რომ მას სურდა სადოქტორო კვლევები ჩაეტარებინა, მას სახლში დაბრუნება მოუწია, რადგან განათლების დასრულების გამო, მას სტიპენდია შეუჩერდა.
კარიერა
სტამბოლში ჩამოსვლის შემდეგ, რემზიე ერენქიოის გოგონათა უმაღლესს სკოლაში ადმინისტრაციულ პერსონალად დაინიშნა. რემზიეს არ მოეწონა ეს თანამდებობა, რადგან მას სურდა ქიმიის მასწავლებლობა. მისი განაცხადი დოქტორის ხარისხის სტიპენდიისთვის, რომელიც პარიზში უნდა მიეღო, თავდაპირველად ურყვეს. შედეგად, მან გამოიყენა ვაკანტური ქიმიის მასწავლებლის ადგილი და წავიდა მასწავლებლად ზონგულდაქის სამთო საინჟინრო სკოლაში. ამის შემდეგ, განათლების მინისტრმა ჯემალ ჰიუსნუმ, რემზიეს შესთავაზა საფრანგეთში დოქტორანტურის შესწავლა და მისი ვაჟი ფეზა შევიდა ცნობილი გალათასარიის უმაღლეს სკოლაში, როგორც გადასახადიდან გათავისუფლებული მოსწავლე.
1930 წელს წყვილი განქორწინდა. რემზიემ თავის ქალიშვილთან, დეჰასთან და უმცროს დასთან, მიჰრისთან ერთად პარიზში გადავიდა, სადაც მისი და მის ქალიშვილს უვლიდა. ის პოლ პასკალთან (1880-1968 წწ.) ერთად მეტაფოსფატებს იკვლევდნენ, რის შედეგადც, სამი წლის შემდეგ დოქტორის ხარისხი მიიღო.
1947 წელს, რემზიემ 1934 წლის გვარის შესახებ კანონის ამოქმედების შემდეგ, მიიღო ჰისარის გვარი, გადავიდა სტამბოლის ტექნიკურის უნივერსიტეტში და დაიკავა ქიმიის ასოცირებული პროფესორის თანამდებობა მექანიკური ინჟნერიისა და ქიმიის ფაკულტეტზე. იგი 1959 წელს სრული პროფესორის წოდება მიიღო. 1973 წელს პენსიაზე გავიდა. გამოაქვეყნა 20-ზე მეტი სტატია მისი კარიერის განმავლობაში, ძირითადად მეტაფოსფატებისა და თურქული მწვანილების შესახებ, რომელთა დიდი ნაწილი გამოცემული იყო ჟურნალში Bulletin de la Société Chimique de France.
სქოლიო
კატეგორია:თურქი აკადემიკოსები კატეგორია:თურქი ქიმიკოსები
მორგანის ბიბლიოთეკა და მუზეუმი
მორგანის ბიბლიოთეკა და მუზეუმი, ყოფილი პიერპონტ მორგანის ბიბლიოთეკა — მუზეუმი და სამეცნიერო ბიბლიოთეკა ნიუ-იორკში, მანჰეტენზე, მიურეი ჰილის სამეზობლოში. ის მდებარეობს მედისონის გამზირზე, სამხრეთიდან 36-ე ქუჩასა და ჩრდილოეთით 37-ე ქუჩას შორის.
მორგანის ბიბლიოთეკა და მუზეუმი რამდენიმე სტრუქტურისგან შედგება. მთავარი შენობა დააპროექტა ჩარლზ მაკკიმმა ბენჯამინ ვისტარ მორისთან ერთად. მე-19 საუკუნის იტალიური ყავისფერი ქვის სახლი მედისონის გამზირზე, ისააკ ნიუტონ ფელპსის მიერ აშენებული, ასევე მიწის ნაკვეთის ნაწილია. მუზეუმი და ბიბლიოთეკა ასევე შეიცავს შუშის შესასვლელ შენობას, რომელიც შექმნილია რენცო პიანოს და ბაიერ ბრინდერი ბელის მიერ. მთავარი შენობა და მისი ინტერიერი არის ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობა.
ადგილის მფლობელები ადრე იყვნენ ფელპსის ოჯახის წევრები. მორგანის ბიბლიოთეკა დაარსდა 1906 წელს მორგანის კერძო ბიბლიოთეკის შესანახად, რომელშიც შედიოდა ხელნაწერები და ნაბეჭდი წიგნები, აგრეთვე მისი ანაბეჭდების და ნახატების კოლექცია. მთავარი შენობა აშენდა 1902-1906 წლებში, 1.2 მილიონ დოლარად. ბიბლიოთეკა საჯარო დაწესებულება 1924 წელს გახდა. შუშის შესასვლელი შენობა დაემატა 2006 წელს, როდესაც მორგანის ბიბლიოთეკა და მუზეუმი განახლდა.
ხელნაწერები
მინი| ერთ-ერთი ხელნაწერი მორგანის ბიბლიოთეკისა და მუზეუმის კოლექციის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია მისი განათებული ხელნაწერების შედარებით მცირე, მაგრამ ძალიან შერჩეული კოლექცია. უფრო ცნობილ ხელნაწერებს შორისაა მორგანის ბიბლია, მორგან ბითუსი, ქეთრინ კლევის საათები, ფარნეზის საათები, მორგანის შავი საათები და კოდექს გლაზიერი. მორგანს ეკუთვნის ანდრეა კორსალის მიერ ინდოეთიდან 1516 წელს დაწერილი წერილის ასლი; ეს წერილი, ხუთიდან ერთ-ერთი, შეიცავს ჯვრის თანავარსკვლავედის პირველ აღწერილობას.
ხელნაწერთა კოლექცია ასევე შეიცავს ავტორთა ორიგინალურ ხელნაწერებს, მათ შორისაა სერ უოლტერ სკოტის და ონორე დე ბალზაკის ხელნაწერები. ამავე კოლექციაშია პერსი ბიშ შელის რვეული; ემილ ზოლას ნაწერები; რობერტ ბერნსის ლექსების ორიგინალები; ჩარლზ დიკენსის უნიკალური საშობაო სიმღერის ხელნაწერი; და ჰენრი დევიდ თოროს ჟურნალი. ასევე არის მწერლების, ჯორჯ სანდის, უილიამ მაკიპის ტაკერაის, ლორდ ბაირონისა და შარლოტა ბრონტეს ნაწერები, კოლექციაში დაცულია სერ უოლტერ სკოტის ცხრა რომანის ხელნაწერები, მათ შორის აივენჰოს.
მორგანის მუსიკალური ხელნაწერთა კოლექცია სიდიდით მეორეა, ის მხოლოდ კონგრესის ბიბლიოთეკას ჩამორჩება. კოლექციის ნაწილია ბეთჰოვენის, ბრამსის, შოპენის, მალერისა და ვერდის ნაწარმოებები და მოცარტის ჰაფნერის სიმფონია D Major-ში. კოლექცია ასევე შეიცავს ქაღალდის ნატეხებს, რომლებზედაც ბობ დილანმა დაწერა Blowin 'in the Wind და It Ain't Me Babe. იგი ასევე შეიცავს ვიქტორიანას მნიშვნელოვან კოლექციას, მათ შორის გილბერტისა და სალივანის ხელნაწერთა და მასთან დაკავშირებულ არტეფაქტების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კოლექციას.
წიგნები და ანაბეჭდები
მორგანის მუზეუმი შეიცავს ბეჭდურ და ევროპელი მხატვრების ნახატების კოლექციას, კერძოდ, აქ ინახება ლეონარდო და ვინჩის, მიქელანჯელოს, რაფაელის, რემბრანდტის, პეტერ პაულ რუბენსის, დიურერის და პიკასოს ნამუშევრები. კოლექცია შეიცავს ადრე დაბეჭდილ ბიბლიებს, მათ შორის გუტენბერგის სამ ბიბლიას. კოლექციის ნაწილია უამრავი წიგნების ტომები. 1945 წელს ფელის სტემფლე დაინიშნა ნახატებისა და ბეჭდვის პირველ კურატორად მორგანის ბიბლიოთეკაში.
მორგანის მუზეუმშია რამდენიმე მასალა ძველი ეგვიპტიდან, დაწესებულება ასევე შეიცავს უილიამ ბლეიკის ორიგინალურ ნახატებს და ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერის პატარა პრინცის კონცეფციის ნახატებს. მორგანს აქვს მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კოლექცია უძველესი ახლო აღმოსავლეთის ცილინდრიანი ბეჭდებისა.
ნამუშევრები და სხვა კოლექციები
კოლექცია ჯერ კიდევ შეიცავს რამდენიმე ძველი ოსტატის ნახატს, რომელიც მორგანმა შეაგროვა 1907 და 1911 წლებში (ჰანს მემლინგის, პერუჯინოს და ციმა და კონეგლიანოს ნამუშევრები). თუმცა, ეს არასოდეს ყოფილა კოლექციის ყურადღების ცენტრში და გირლანდაიოს შედევრი Giovanna Tornabuoni-ს პორტრეტი გაიყიდა, როდესაც დიდი დეპრესიის გამო მორგანს ფინანსური პრობლემები შეექმნა. მორგანი ასევე ფლობს შუა საუკუნეების ხელოვნების ისეთ ნიმუშებს, როგორიცაა Stavelot Triptych  და ლინდაუს სახარების ლითონის ნაწარმის ყდა.
მორგანის ბიბლიოთეკისა და მუზეუმის სხვა ცნობილი ნამუშევრების მხატვრები არიან: ჟან დე ბრუნჰოფი, პოლ სეზანი, ვინსენტ ვან გოგი, ჯონ ლიხი, გასტონ ფებუსი, რემბრანდტი, და ჯონ რუსკინი.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ნიუ-იორკში კატეგორია:ნიუ-იორკის ისტორიული ძეგლები კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ამერიკაში კატეგორია:სამხატვრო კოლექციები
ჯუზეპე გონძაგა
ჯუზეპე გონძაგა (Giuseppe Gonzaga; დ. 20 მარტი, 1690 — გ. 16 აგვისტო, 1746) იყო გუასტალას ჰერცოგ ვინჩენცო გონძაგას უმცროსი ვაჟი და ანტონიო ფერანტე გონძაგას ძმა, რომლის მემკვიდრეც ის გახდა 1729 წელს.
ჯუზეპე, მიუხედავად იმისა რომ გონძაგას დინასტიის გუასტალას შტოს უკანასკნელი მამრობითი სქესის წარმომადგენელი იყო, გვიან დაქორწინდა. 1731 წლის 29 მარტს მან ელეონორე ფონ ჰოლშტაინზე (დ. 1715— გ. 1760), ვიზენბურგის ჰერცოგ ლეოპოლდის ქალიშვილზე იქორწინა. ჯუზეპე გონძაგას შვილი არ სეძენია და მისი სიკვდილის შემდეგ იმპერატორმა ფრანც I-მა 1748 წელს გუასტალას საჰერცოგო ჰაბსბურგების სამფლობელო პარმას შეუერთა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გონძაგა კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1690 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1746
მოადი
მოადი — სასამართლო პროცესის მონაწილე მხარე (მომჩივანი, მოპასუხე), XVI-XVIII საუკუნეების საქართველოში. ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნის მიხედვით, მოსამართლეებმა მოდავენი „ორნივ დაიბარონ... ჯერ ერთი აჩივლონ... მისი საჩივარ დაწერილი იქონიონ; მერმე მეორე მოადი აჩივლონ და მისი საქმე და საჩივარიც დაწერონ...“ (იხილეთ მუხლი 24, აგრეთვე 143, 216).
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული საპროცესო სამართალი
ნურსულთან ნაზარბაევი
ნურსულთან აბიშის ძე ნაზარბაევი (Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев; Нурсултан Абишевич Назарбаев; დ. 6 ივლისი, 1940, უშკონირი, ყაზახეთის სსრ, სსრკ) — ყაზახეთის სსრ-ის პირველი და ერთადერთი პრეზიდენტი (1990–1991 წწ.), 1991-2019 წლებში ყაზახეთის რეპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი, 1984-1989 წლებში ყაზახეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, 1989-1991 წლებში ყაზახეთის კომპარტიის პირველი მდივანი. „ერის ლიდერის“ ტიტულის მატარებელი.
ბიოგრაფია
ნურსულთან ნაზარბაევი დაიბადა 1940 წლის 6 ივლისს ყაზახეთის სსრ-ის ალმა-ათის ოლქის ქარასაის რაიონის სოფელ ჩემლოგანში (ამჟამად უშკონირი) აბიშა და ალჟან ნაზარბაევების ოჯახში.
შრომითი საქმიანობა და კარიერა
1984 წელს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე გახდა, დინმუჰამედ კუნაევის ხელმძღვანელობის ქვეშ, რომელიც იმჟამად ყაზახეთის კომპარტიის პირველი მდივანი იყო. 1989-1991 წლებში ყაზახეთის კომპარტიის პირველი მდივანია. 1990 წლის 14 ივლისიდან 1991 წლის 23 აგვისტომდე სკკპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრია.
გარდა ამისა, 1979-1989 წლებში იყო სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს 10-11 მოწვევის დეპუტატი ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქიდან. სსრკ-ის სახალხო დეპუტატი 1989-1991 წლებში. 1990 წლის თებერვალ-აპრილში ყაზახეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე.
დეკემბერის მოვლენები
1986 წლის დეკემბერში რესპუბლიკის დედაქალაქ ალმა-ათაში დაიწყო არეულობა, რომელიც გამოიწვია ყაზახეთის კომპარტიის ცკ-ის პირველი მდივნის დინმუჰამედ კუნაევის ადგილზე გენადი კოლბინის არჩევამ. თავდაპირველად კუნაევი მხარს უჭერდა აღნიშნულ თანამდებობაზე ნაზარბაევის არჩევას, მაგრამ საბლოოდ მკვეთრად დაუპირისპირდა მის კანდიდატურას. არეულობის ერთი კვირის თავზე ნაზარბაევი მინისტრთა საბჭოს სხვა წევრებთან ერთად პირადად შეხვდა სტუდენტებს და განუმარტა არსებული ვითარება.
პრეზიდენტობა
1990 წლის აპრილიდან ყაზახეთის სსრ-ის პრეზიდენტია. იგი ბოლომდე ცდილობდა შეენარჩუნებინა სსრკ ნებისმიერი ფორმით. ამავე წლის დეკემბერში იგი არ მივიდა ბელოვეჟში და ხელი არ მოაწერა დსთ-ის შექმნის ხელშეკრულებას.
1991 წლის 1 დეკემბერს შედგა ყაზახეთის ისტორიაში პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომლის შედეგების მიხედვით ნაზარბაევმა მიიღო ხმების 98,7 %. საარჩევნო ბიულეტინში სხვა კანდიდატი არ ყოფილა. 1991 წლის 16 დეკემბერს ყაზახეთის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო კანონი ქვეყნის დამოუკიდებლბის გამოცხადების შესახებ ქვეყანას ეწოდა ყაზახეთის რესპუბლიკა, შესაბამისად, ნაზარბაევიც გახდა ყაზახეთის პრეზიდენტი. 1995 წელს რეფერენდუმის საფუძველზე ნაზარბაევის უფლებამოსილება გაგრძელდა 2000 წლამდე. 1999 წლის 10 იანვარს ნაზარბაევი მეორე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად და მიიღო ხმების 79,78 %. 2005 წლის არჩევნებში კი — 91,15 %. 2011 წლის ვადამელ საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 95,5 %. 2015 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 97,7%.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1996)
ტერა-ნოვა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერა-ნოვა (Terra Nova) — ახალი მიწა.
Leptogenys longiscapa
Leptogenys longiscapa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მცხეთის მუნიციპალიტეტი
მცხეთის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია 1917 წლამდე ტფილისის გუბერნიის დუშეთის მაზრაში შედიოდა, 1917-29 წლებში — ტფილისის მაზრაში, 1930-34 წლებში ცალკე რაიონია, 1938 წლამდე თბილისის გარეუბნის რაიონს დაექვემდებარა, შემდეგ კვლავ ცალკე რაიონია. ამჟამად მუნიციპალიტეტი.
მცხეთის მუნიციპალიტეტს აღმოსავლეთით ესაზღვრება საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი, დასავლეთით კასპის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთით დუშეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტები, სამხრეთით გარდაბნისა და თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტები და ქალაქი თბილისი. მცხეთის მუნიციპალიტეტის ფართობია 805 კმ². მუნიციპალური და რეგიონის ცენტრი — ქალაქი მცხეთა.
მცხეთის მუნიციპალიტეტი მოქცეულია ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავის ოლქში. მუხრან-საგურამოს ვაკეზე ჰავა ზომიერად ნოტიოა, იცის ცხელი ზაფხული და ზომიერად ცივი ზამთარი. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 10,8 °C, ნალექიანობა — 590 მმ წელიწადში. მთის ქედებზე კი ჰავა შედარებით გრილია. საშუალო მთის ზონაში კლიმატი ზომიერად ნოტიოა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ძირითადად დაბალ და საშუალო მთიანია, სიმაღლე ზღვის დონიდან 670-1600 მ-ის ფარგლებში იცვლება.
რელიეფი
მცირე მიწიანობის მიუხედავად მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ბუნებრივი პირობების მიხედვით, მრავალფეროვნებით გამოირჩევა.
ტერიტორიის სამხრეთ ნაწილში იჭრება საშუალო სიმაღლის განედური საგურამოს ქედი, რომელიც იალნოს ქედის დასავლეთ გაგრძელებას წარმოადგენს. საგურამოს ქედი მის თხემურ ნაწილში პლიოცენის კონგლომერატებითაა აგებული. სამხრეთ ფერდობზე კი განვითარებულია ზედა სარმატის თიხები და კირქვიანი ქვიშაქვები. უმაღლესი წერტილია საგურამო (1392 მ). საგურამოს ქედი თავისი უკიდურესი დაბოლოებებით ქალაქ თბილისშიც იჭრება.
მდინარეებს არაგვსა და ქსანს შორის გაწოლილია სხალტბის სერი, რომელიც კუესტუსებურია და გამორჩეულია თავისი მაღალი ფლატით, რომელიც ნეოგენური კონგლომერატებით არის აგებული. სხალტბის ქედის სიგრძე 12 კმ-ია, ხოლო სიმაღლე 1091 მ. აქ არის წარმოდგენილი ბედლენდური რელიეფი, რომელიც შემოსილია ქსეროფილური მცენარეულობით.
მცხეთის მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის ასევე მსხალდიდის, სათიბისა და საბადურის ქედების გარკვეული ნაწილები. მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი მთავარი მორფოლოგიური ელემენტია მუხრან-საგურამოს ვაკე, რომელიც წარმოადგენს მესამეულის წყებებში მოქცეულ ახალგაზრდა ტექტონიკურ დეპრესიას, რომლის ღერძი ქვაბულის მიმართულებას ემთხვევა. მუხრან-საგურამოს ქვაბულის ფსკერი აგებულია მდინარე არაგვისა და ქსნის პირველი ტერასის აკუმულაციური რიყნარით.
შიგა წყლები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გაედინება საქართველოს უმნიშვნელოვანესი მდინარე მტკვარი. სოფელ ძეგვთან მტკვარი შედის ძეგვის კლდეკარში. ძეგვის კლდეკარის გაგრძელებას მცხეთის ქვემოთ წარმოადგენს მუხათგვერდის ხეობა, რომელიც ზემო ავჭალამდე მიდის. ორივე ამ ხეობას ეწოდება მცხეთის ვიწრობი, რომელიც საერთო ჯამში წარმოადგენს მტკვრის გამკვეთ, ვიწრო და კლდოვან ხეობას.
არაგვი მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის სოფელ მისაქციელიდან ქალაქ მცხეთამდე. არაგვი ზემო და შუა დინებაში მთის მდინარეა. მუნიციპალიტეტში შემოსვლის შემდეგ კი ვაკის. მუხრან-საგურამოს ვაკეზე მდინარე იშლება, იტოტება და საკმაოდ ფართო ჭალას აჩენს. განვითარებულია ტერასები. შესართავთან სხალტბისა და საგურამოს ქედებს კვეთს და ისე ჩაედინება მტკვარში. არაგვის მთავარი შენაკადებია ნარეკვავი (სიგრძე 47 კმ) და თეზამი (28 კმ).
ხეკორძულა (სიგრძე 12,8 კმ) იწყება თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. იკვებება თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წლის დანარჩენ დროს კი წყალმცირობაა. საშუალო წლიური ხარჯი 0,31 მ³/წმ.
დიღმისწყალი (სიგრძე 22 კმ) სათავეს იღებს საწკეპელას ქედზე. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლებით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა ზამთარში.
მცხეთის მუნიციპალიტეტის დასავლეთ საზღვართან ჩამოედინება მდინარე ქსანი. მუნიციპალიტეტში არის ტბებიც, მ.შ. წოდორეთისა და მუხათგვერდის ტბები. მოიპოვება არტეზიული წყლებიც.
ჰავა
მცხეთის მუნიციპალიტეტი მოქცეულია ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავის ოლქში. მუხრან-საგურამოს ვაკეზე ჰავა ზომიერად ნოტიოა, იცის ცხელი ზაფხული და ზომიერად ცივი ზამთარი. ჰაერის საშუალო წლიური ტრემპერატურაა 10,8 °C, იანვრის -1,1 °C. ნალექები 590 მმ წელიწადში.
მუხრან-საგურამოს ქვაბულში ქარებს მნიშვნელოვანი სიჩქარე აქვთ (წლიურად საშუალოდ 3,6 მ/წმ). სხალტბისა და საგურამოს ქედებზე ჰავა ზომიერად ნოტიოა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული.
ნიადაგები
მუხრან-საგურამოს ვაკეზე გაბატონებულია ალუვიური კარბონატული და მდელოს ყავისფერი ნიადაგები. მდელოს ყავისფერი ნიადაგებია აგრეთვე მტკვრისპირა ვაკეზე და თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთის მთისწინეთში. ფართოდაა გავრცელებული ასევე ტყის ყავისფერი ნიადაგები. სხალტბის, საგურამოსა და თრიალეთის ქედებზე გვხვდება ტყის ყომრალი ნიადაგი. მდინარეთა ტერასებზე გაბატონებულია ალუვიური თიხნარი კარბონატული ნიადაგი.
ლანდშაფტები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ლანდშაფტის შემდეგი სახეები:
ფლორა
ტყესა და ბუჩქნარს უკავია მთელი ტერიტორიის მხოლოდ 17 %. თუმცა ფლორა მრავალფეროვანია.
ლისის ქედის კალთებზე ვხვდებით ხელოვნური ტყის კორომებს (უმეტესად ფიჭვს). მდინარე დიღმისწყლის ზემოთში არის ნაძვნარი, არაგვის ნაპირებზე კი არის ჭალის ტყეები, სადაც ხარობს დაბლობის მუხა, ტირიფი, ვერხვი და თელა. ფლორით მდიდარია ასევე საგურამოს ნაკრძალი, რომელშიც გამოვლინებულია 50-ზე მეტი სახეობის ხე და ბუჩქი, რომელთაგან აღსანიშნავია რცხილა, წიფელი, თელა, მუხა, პანტა და სხვ.
ფაუნა
მდიდარია მუნიციპალიტეტის ფაუნა. ფაუნის სიმდიდრეს უპირველეს ყოვლისა განაპირობებს საგურამოს ნაკრძალი, რომელიც დაარსდა 1946 წელს. ძუძუმწოვარი ცხოველებიდან აქ გავრცელებულია კავკასიური ირემი, შველი, კავკასიური მურა დათვი, მგელი, მელა, ტურა, ფოცხვერი, კურდღელი, მაჩვი, თეთრყელა კვერნა, წავი, ძილგუდა, გარეული ღორი, დედოფალა და სხვ.
ორნითოფაუნას ქმნის მწყერი, გარეული მტრედი, კაკაბი, ყვავი, კაჭკაჭი, ქორი, ხოხობი და სხვ.
მტკვარში მოიპოვება მტკვრის ტობი, მტკვრის წვერა, მურწა, ხრამული, გველანა და სხვ.
მოსახლეობა
მცხეთის მუნიციპალიტეტში 60 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის 1 ქალაქი (მცხეთა) და 59 სოფელი. ქალაქი მცხეთა მუნიციპალური ცენტრია და მისი მოსახლეობა 7940 კაცია, ანუ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის 14,3 %. მუნიციპალიტეტის გამგეობის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტში 9900 იძულებით გადაადგილებული პირი ცხოვრობს. დიდი სოფლებია წეროვანი (8,2 ათასი) და მუხრანი (6,2 ათასი).
მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები: არაშენდა, აღდგომელაანთკარი, ახალდაბა, ახალი ნიჩბისი, ახალსოფელი, ახალუბანი, ბევრეთი, ბიწმენდი, ბურიანი, გალავანი, გოროვანი, ერედა, ვაზიანი, ვარდისუბანი, ზაქარო, ზემო ნიჩბისი, თეზამი, კარსანი, კევლიანი, კოტორაანთკარი, ლელუბანი, ლისი, მამკოდა, მისაქციელი, მსხალდიდი, მუხათგვერდი, მუხათწყარო, მუხრანი, მშრალხევი, ნავაზი, ნავდარაანთკარი, ნატახტარი, ნაფეტვრები, ნახშირგორა, პატარა ქანდა, საგურამო, სათოვლე, სასხორი, სხალტბა, უფურეთი, ფრეზეთი, ქვემო ნიჩბისი, ქსანი, ქსოვრისი, შანკევანი, ჩარდახი, ციხისძირი, ცხვარიჭამია, ძალანთხევი, ძალისი, ძეგვი, ძველი ქანდა, წეროვანი, წილკანი, წინამძღვრიანთკარი, წიწამური, წოდორეთი, ხეკორძი, ჯიღაურა.
ტონალა
კვირაში ორი დღე (სამშაბათი და კვირა) ქალაქში უდიდესი ქუჩის ბაზრობა იმართება, რომელიც რამდენიმე მთავარ ქუჩას ფარავს. გასაყიდათ გამოაქვთ კერამიკა, ხელნაკეთი ნივთები და ა. შ.
მცხეთის მუნიციპალიტეტი
მოსახლეობა
2007 წელს ქალაქ თბილისს შეუერთდა დაბა ზაჰესი და სოფლები: აგარაკი, გლდანი, დიდგორი, დიღომი, თხინვალა, ზურგოვანა, ძველი ვეძისი, თელოვანი. 2014-2017 წლებში მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში არ შედიოდა ქალაქი მცხეთა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულებია გალავნის, ლისის, მისაქციელის, ნატახტრის, მუხრანის, ნიჩბისის, საგურამოს, ქსნის, ქსოვრისის, ცხვარიჭამიის, ძეგვის, წეროვნის, წილკნის თემები.
ტონალა
ამ არეალში არსებული თიხამიწა ნიადაგის წყალობით, საუკუნეთა მანძილზე ქალაქის ტრადიციულ საქმიანობას მეთუნეობა წარმოადგენდა.
მცხეთის მუნიციპალიტეტი
ეკონომიკა
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის ამიერკავკასიის რკინიგზის ხაზი, საქართველოს სამხედრო გზა და ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები. აქ მდებარეობს ამიერკავკასიაში პირველი ჰიდროელექტროსადგური — ზაჰესი, მოქმედებდა მრავალი სხვადასხვა პროფილის საწარმო, რომელთა დიდი ნაწილი გაჩერებულია. სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგებია მებოსტნეობა-მებაღეობა, მევენახეობა, მეხილეობა, მეცხოველეობა, მოჰყავთ მარცვლეული.
ტონალა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
მცხეთის მუნიციპალიტეტი
კულტურა
მუნიციპალიტეტში 49 სახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, 1 საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 41 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 4 მუზეუმი: მცხეთის ხელოვნებისა და ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული მუზეუმ-ნაკრძალი, ი. ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი (სოფ. საგურამო).
ღირსშესანიშნაობანი
მცხეთის მუნიციპალიტეტის მთავარი ღირშესანიშნაობანია: ქალაქი-მუზეუმი მცხეთა — სვეტიცხოვლის და სამთავროს კომპლექსები, მცხეთის ჯვარი, ბებრისციხე, არმაზციხე, პომპეუსის ხიდი, აგრეთვე ზაჰესი, ზედაზნის კომპლექსი, ქსნის ციხე, ნასტაგისის ნამოსახლარი, შიომღვიმის კომპლექსი, ისტორიული სოფლები — დიდგორი, მუხრანი, წილკანი.
სქოლიო
*
კვირიტები
კვირიტები (ლათ. Quirites) — მოქალაქეების სახელწოდება რესპუბლიკის დროს ძველ რომში. იხმარებოდა ოფიციალური მიმართვისას (Populus Romanus Quiritium). ტერმინი კვირიტები ნაწარმოებია co-uria-დან (კურია, მამაკაცთა კავშირი). თავდაპირველად კვირიტები კურიების წევრები იყვნენ, რომელთა ერთობლიობამ (რომის სახელმწიფოს ჩამოყალიბების პროცესში) შეადგინა რომის მოქალაქეობა (მათ განსაკუთრებულ უფლებას წარმოადგენდა "კვირიტული უფლებები" და "კვირიტული საკუთრება").
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი რომი
სოსო იორამაშვილი
იოსებ (სოსო) იორამაშვილი (დ. 13 იანვარი, 1905, დირბი — გ. 11 სექტემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი მწერალი და მთარგმნელი.
დაიბადა სოფელ დირბში (ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი). 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.
წლების განმავლობაში მუშაობდა ჟურნალ-გაზეთების რედაქციებსა და გამომცემლობებში; 1942-1945წწ. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში; 1946 წლის შემდეგ შეუდგა ლიტერატურულ მოღვაწეობას; მისი მოთხრობების პირველი კრებული „ვერხვის ჭალაში“ გამოქვეყნდა 1954 წელს. მისი ნაწარმოებების ძირითადი თემაა სოფელი, ნადირობა; იგი სათავგადასავლო ჟანრის ერთ-ერთი პიონერია საქართველოში („კარავი მტკვრის პირას“, 1959). ავტორია მოთხრობების კრებულებისა: „ნაცნობი სახე“ (1956), „უცნაური შეხვედრა“ (1968), „ჯაბა ელიაური“ (1962), „კოჭლი კაკაბი“ (1964), „მოთხრობები“ (1965), „გაღმა ვენახი“ (1967), „წითელი ვაშლის საიდუმლოება“ (1977) და სხვა; ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას (მათე ზალკა, „გენერალი“, 1941 და სხვა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
უბანგი-შარი
უბანგი-შარი — საფრანგეთის ყოფილი კოლონია ეკვატორულ აფრიკაში 1914 წლიდან. 1958 წელს მიიღო ავტონომია. 1960 წლიდან დამოუკიდებელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის ყოფილი კოლონიები კატეგორია:აფრიკის ისტორია ქვეყნის მიხედვით
ახატანი
ახატანი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭოპორტის თემი). მდებარეობს მდინარე ახატანისწყლის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრზე, დუშეთიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 130 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Leptogenys lucidula
Leptogenys lucidula — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სინაის კოდექსი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიბლია კატეგორია:ქრისტიანული კანონი
კჰამამის ოლქი
მინი|კჰამამის ოლქის მდებარეობა. კჰამამი (ఖమ్మం జిల్లా, Khammam) — ინდოეთის ოლქი, მდებარე ტელანგანის შტატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელანგანის ოლქები
ჩიბჩა-მუისკების ცივილიზაცია
მინი|მარცხნივ|230პქ|ჩიბჩა-მუისკების ტაძრის ნანგრევები thumb|250|px|ჩიბჩა-მუისკების სახელმწიფოს მდებარეობა თანამედროვე [[კოლუმბია|კოლუმბიის რუკაზე(ლურჯად)]] მინი|250პქ|მუისკების ოქროს ტივი (ძვ. წ. 200–1500) ჩიბჩა-მუისკების ცივილიზაცია – კოლუმბამდელი ცივილიზაცია სამხრეთ ამერიკაში. ცივილიზაციის ცენტრი მდებარეობდა ბოგოტის ზეგანზე (თანამედროვე კოლუმბია). ამ რეგიონში ჩამოყალიბებული ცივილიზაცია (V-XV სს.) გამოირჩეოდა სამეთუნეო საქმის მაღალი დონით, საფეიქრო საქმით, ქვანახშირის ამოღება-გამოყენებითა და ზურმუხტების დამუშავებით. ისივე, როგორც სხვა ამერიკულ ცივილიზაციებში, აქაც ადგილი ჰქონდა ქონებრივ უთანასწორობას, რამაც თავის ასახვა ჰპოვა რელიგიურ მითოლოგიაში: ღმერთი ჩიბჩაკუმი („ჩიბჩას ხალხის დასაყრდენი“) წარმოადგენდა უბრალო ხალხის მფარველს, ხოლო ღმერთი ბოჩიკა - დიდებულთა მფარველს.
ცალკეული მკვლევრები თვლიან, რომ ჩიბჩა-მუისკები ძველი ამერიკის ერთადერათი ხალხი იყო, რომელთაც შემოიღეს ფული, რომლის როლსაც ოქროსგან მოჭრილი პატარა დისკები ასრულებდა. უფრო ფრთხილი მეცნიერები თავის დასკვნებში მიიჩნევენ, რომ ეს დისკები წარმოადგენდნენ მაღალი მოთხოვნილების სამკაულებს, რომლებსაც სხვა საქონელზე ცვლიდნენ.
ჩიბჩა-მუისკების სახელმწიფოსთანაა დაკავშირებული ლეგენდა ზღაპრულად მდიდარი ქვეყნის - ელდორადოს შესახებ. პირველ ესპანელ კონკისტადორებს ადგილობრივი მაცხოვრებლები მოუყვნენ ერთ-ერთ ტომში ბელადის არჩევის რიტუალის შესახებ, როდესაც საზეიმოდ კურთხევის დღეს ბელადს ტანზე ნელსაცხებელს წაუსვამდნენ, შემდეგ კი ოქროს ფხვნილით დაფარავდნენ. თანატომელები ამ ოქროში ამოვლებულ ბელადს ძვირფასი ტახტრევანით მიიყვანდნენ რომელიღაც ტბამდე, სადაც იგი ჩამოიბანდა ოქროს ფხვნილს, პროცესიის მონაწილენი კი ტბაში ისროდნენ ოქროს ნივთებსა და ძვირფას ქვებს. ჩიბჩა-მუისკების სახელმწიფოს არსებობის მანძილზე, რამდენი ამგვარი ცერემონიალი ჩატარდებოდა?! ასე აღმოცენდა ლეგენდა უცნობი ქვეყნის - ელდორადოსა და მისი უსაზღვრო სიმდიდრის შესახებ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის ისტორია კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები კატეგორია:ამერიკის ხალხები
ვორონინო (ხაროვსკის რაიონი)
ვორონინო (Воронино) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუმზეროს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 10 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ლამარა პაპინაშვილი
ლამარა პაპინაშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1929, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.
ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი.
1954 წელს მუშაობა დაიწყო ჰიდრომეტეოროლოგიის უნივერსიტეტში წამყვან მეცნიერ-თანამშრომლად. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი კავკასიის, ამიერკავკასიის, საქართველოს კლიმატისა და კლიმატურ რესურსებზე. შრომათა უმრავლესობა დანერგილია სახალხო მეურნეობაში (სოფლის მეურნეობა, მშენებლობა, ავიაცია, გზათა ექსპლოატაცია). ასეთ შრომებს განეკუთვნება თოვლის საფარის რეჟიმი, საშიში მეტეოროლოგიური ელემენტების მიხედვით ტერიტორიული დარაიონება, ატმოსფერული ნალექების და თოვლის საფარის საუკუნოვანი ცვალებადობის მიხედვით კლიმატის რყევადობა, თბილსიის აეროპორტის კლიმატი, თბილისის კლიმატი, კოლხეთის დაბლობის ამოშრობის შედეგად ატმოსფერული ნალექების შესაძლო ცვლილებების დადგენა. მის მიერ შედგენილია მეტეოროლოგიურ მონაცემთა ბანკი (ჰაერის ტემპერატურა, სინოტივე, ატმოსფერული ნალექები, თოვლის საფარი, თოვლის საფარის წონა ერთეულოვან ფართზე). მონაცემთა საფუძველზე შედგენილია (თანაავტორობით) „საინჟინრო ნორმები და წესები საქართველოს ტერიტორიისათვის“. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1973 წელს „თოვლის საფარის რეჟიმი საქართველოს ტერიტორიაზე“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ზაქარია წინასწარმეტყველი
thumb|200px|ზაქარია წინასწარმეტყველიწმინდა ზაქარია წინასწარმეტყველი მანგლისმხილველი  — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 თებერვალი, ახალი სტილით — 21 თებერვალი. იგი იყო ერთი თორმეტი მცირე წინასწარმეტყველთაგანი. 70 წელი იმყოფებოდნენ იუდეველები ბაბილონის ტყვეობაში, მაგრამ ბოლოს მეფე კვიროსმა გაათავისუფლა ისინი და ნაბუქოდონოსორის მიერ იერუსალიმის ტაძრის დანგრევის შემდეგ მიტაცებული სიწმიდეები დაუბრუნა. დაბრუნებიდან მეშვიდე თვეს იუდეველებმა დანგრეული სამსხვერპლო აღადგინეს, შემდეგ კი ტაძრის აღორძინებასაც შეუდგნენ. კეთილმსახური ადამიანები უხვ შემოწირულობებს აკეთებდნენ, მაგრამ ბოროტი ადამიანების, ავაზაკებისა და წარმართების მანქანებით მშენებლობა ჭიანურდებოდა. ისრაელში სარწმუნოებრივი სულისკვეთების განსახორციელებლად უფალმა მათ შორის ორი წინასწარმეტყველი - ანგია და ზაქარია გამოარჩია.
ზაქარია ჯერ კიდევ ჭაბუკი იყო, როდესაც უფალმა საწინასწარმეტყველო მსახურებისაკენ მოუწოდა და არაამქვეყნიური სახილველების ჭვრეტის ღირსი გახადა. სწორედ ზაქარია წინასწარმეტყველის წიგნშია განცხადებული მაცხოვრის მიწიერი ცხოვრების უკანასკნელი მოვლენები, მისი დიდებით შესვლა იერუსალიმში (9,9), უფლის 30 ვერცხლად გაყიდვა და ამ საზღაურით მეკეცის მიწის შესყიდვა (11,12-13), მაცხოვრის გვერდის განგმირვა (12,10), მოციქულთა გაფანტვა გეთსემანიის ბაღში (13,7), მზის დაბნელება მაცხოვრის ჯვარზე ვნების დროს (14,6-7). გადმოცემის მიხედვით, ღვთის მადლის რჩეულმა ჭურჭელმა — ზაქარიამ ღრმა მოხუცებულობამდე იცხოვრა. იგი იერუსალიმის მახლობლად დაკრძალეს თავის დიდ თანამედროვე და თანამოსაგრე ანგიასთან ერთად. ზაქარია წინასწარმეტყველს „მანგლისმხილველს“ ვუწოდებთ, რადგან მან ჩვენებით იხილა მანგალივით მოდრეკილი გრაგნილი, რომელიც რისხვის მომასწავლებლად ფრინავდა ჰაერში (5,1-2).
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი აღთქმის წინასწარმეტყველები
კონდოას კლდის მხატვრობა
კონდოას კლდის მხატვრობა — გამოქვაბულთა სერია ტანზანიაში. მდებარეობს ბორცვის იმ მხარეს, რომელიც სტეპებს გადაჰყურებს, ქალაქ კონდოადან არუშასკენ მიმავალ მაგისტრალზე, კონდოადან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით. გამოქვაბულები მოიცავს მხატვრობებს, რომელთაგან ზოგიერთი, ტანზანიის სიძველეთა დეპარტამენტის მიერ 1500 წლის ასაკით თარიღდება. ნახატებზე გამოსახულია ადამიანები, ხალხი და ნადირობის სცენები.
2006 წლიდან ძეგლი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში
კინესტეტიკური სწავლება
კინესტეტიკური სწავლება — სწავლების მეთოდი, რომლის დროსაც მოსწავლეები ასრულებენ ფიზიკურ მოქმედებებს/დავალებებს, ლექციის მოსმენის ან დემონსტრაციის ყურების მაგივრად. ინდივიდის მიდგომა, დამოკიდებულებები და გამოცდილების ინტერპრეტაცია განპირობებულია არა მხოლოდ სწავლის საგანზე, არამედ სწავლების მეთოდებზეც. ზოგადად, სწავლების სამი ფორმა არსებობს: ვიზუალური, აუდიო და კინესტეტიკური. გამოკვლევათა თანახმად, კინესტეტიკური სწავლება მოსახლეობის 15% იზიდავს. სწავლების კინესტეტიკური სტილი ყველაზე მეტად წარმატებულია მაგ. სპორტის, მუსიკის, და სხვ. პრაქტიკული საქმიანობის შესწავლის პროცესში. სწავლების ეს პროცესი ადამიანს საშუალებას აძლევს ერთდროულად ორ მოვლენაზე გაამახვილოს ყურადღება: გონების და სხეულის მოქმედებაზე. იმ ადამიანებს, რომელთაც კინესტეტიკური სწავლის პროცესი იზიდავთ, თვალის-ხელის კარგი კოორდინირება შეუძლიათ და ძალიან სწრაფი რეცეპტორები გააჩნიათ.
კინესტეტიკური სწავლების პროცესი, ზოგადად, ნებისმიერ პიროვნებას ესადაგება და ამყარებს ძველ ჩინურ შეხედულებას: „ვისმენ — მავიწყდება; ვხედავ — მახსოვს; ვაკეთებ — ვაცნობიერებ“. კინესტეტიკური სწავლება აუმჯობესებს ნებისმიერი ადამიანის სწავლის პროცესს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პედაგოგიკა კატეგორია:სპორტი კატეგორია:მუსიკა
Leptogenys luederwaldti
Leptogenys luederwaldti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბუზები
მინი|Musca domestica ბუზები (Brachycera), მწერების ქვერიგი ორფრთიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 1-იდან 55 მმ-მდე მერყეობს. პირის ორგანო დაუნაწევრებელი ხორთუმია. თათების ბოლოზე აქვთ 2-2 მისაწოვარი, რაც გლუვ ზედაპირზე ცოცვის საშუალებას აძლევთ. ბუზების მატლი უფეხოა, ტოვებს უთავოს შთაბეჭდილებას. ზრდასრული ბუზები იკვებებიან ყვავილის ნექტარით, ცხოველის სისხლით, ხრწნადი ნივთიერებებით, ნაკელითა და სხვა. მატლები იკვებებიან ფოთლებისა და ფესვების ქსოვილებით, ხრწნადი ნივთიერებებით. პარაზიტობენ ცხოველურ ქსოვილებსა და ორგანოებში. გვხვდება როგორც მავნე, ისე სასარგებლო სახეობები. მავნე სახეობებს შორის არიან შინაური ცხოველების (იშვიათად ადამიანის) პარაზიტები, სისხლისმწოვი ბუზარები, ბაქტერიების, ჰელმინთების კვერცხების გადამტანნი, პროდუქტებისა და კულტურული მცენარეთა მავნებლები. სასარგერგებლო სახეობებს შორის არიან მცენარეების დამმტვერავნი, მტაცებლები და პარაზიტები, რომლებიც მავნე მწერებს ანადგურებენ. ბუზები ფართოდ არიან გავრცელებული. ქვერიგში 70-მდე ოჯახია, რომელთა უმრავლესობა აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიაზეც არიან გავრცელებული: მაწუხელასებრნი, ჯორაბუზისებრნი, ბზუალასებრნი, ბიძგისებრნი, ჩუხჩუხელასებრნი, ზღარბაბუზისებრნი, მარცვლოვანთა ბუზები, მენაღმე ბუზისებრნი, ნამდვილი ბუზისებრნი, ბუზარასებრნი, ბორასებრნი და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორფრთიანები
ذبابة Mosca Flue Fliegen Kärbes fa:مگس Mouche זבוב Musho ハエ 파리 (동물) Fluer Муха 蠅
გულიელმო გონძაგა
thumb|170px|გულიელმო გონძაგა გულიელმო გონძაგა (Guglielmo Gonzaga; დ. 24 აპრილი, 1538 — გ. 14 აგვისტო, 1587) — მანტუის ჰერცოგი და მონფერატოს მარკიზი 1550—1587 წლებში.
ბიოგრაფია
გულიელმო ჰერცოგ ფედერიკო II გონძაგას უმცროსი ვაჟი იყო. ძმის, ფრანჩესკო III-ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ იგი მანტუის ჰერცოგი და მონფერატოს მარკიზი გახდა. 1561 წლის 26 აპრილს გულიელმომ იქორწინა იმპერატორ ფერდინანდ I ქალიშვილ ელეონორეზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები:
გოიანია
გოიანია (პორტ. Goiânia) — ქალაქი ბრაზილიაში, გოიასის შტატის უმსხვილესი ქალაქი და დედაქალაქი. მოსახლეობის მხრივ ქალაქი მეორეა ცენტრალურ-დასავლეთ ბრაზილიის რეგიონში და მეცამეტე ქვეყნის მასშტაბით.
ქალაქის მშენებლობა წინასწარაა დაგეგმარებული და აშენდა 1933 წელს, გუბერნატორ პედრო ლუდოვიკოს მიერ, როგორც შტატის დედაქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი. გოიანიას გააჩნია ყველაზე დიდი მწვანე არეალი ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით მთელს ბრაზილიაში და ამ მხრივ მსოფლიოში მეორეა კანადის ქალაქ ედმონტონის შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები
მაჰბუბნაგარის ოლქი
მინი|მაჰბუბნაგარის ოლქის მდებარეობა. მაჰბუბნაგარი (మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, Mahbubnagar) — ინდოეთის ოლქი, მდებარე ტელანგანის შტატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელანგანის ოლქები
ენსენადა
ენსენადა (Ensenada) — ზღვისპირა ქალაქი მექსიკაში, ქვემო კალიფორნიის შტატის მესამე უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს კალიფორნიის ნახევარკუნძულზე, აშშ-ის ქალაქ სან-დიეგოდან 125 კმ-ით სამხრეთით.
კალიფორნიების ერთ-ერთი პირველი დასახლება თანდათან აეროკოსმოსურ ცენტრად, საკრუიზო გემების დესტინაციად და მეღვინეობის ცენტრად იქცა. როგორც ამბობენ, ევროპული ვაზი პირველად 1703 წელს სან-იგნასიოს იეზუიტთა მისიამ გააშენა.
წყნარ ოკეანეზე მდებარე ენსენადის ნავსადგური მნიშვნელოვანი კომერციული, მეთევზეობისა და ტურისტული ცენტრია. ქალაქში მდებარეობს საზღვაო ბაზა, სამხედრო ბაზა და სამხედრო აეროპორტი.
ქალაქი ენსენადის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული და კომერციული ცენტრია. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 279 765 ადამიანს შეადგენს.
ქალაქს შიდა მხრიდან აკრავს პატარა ქედი. კლიმატი მთელი წლის მანძილზე რბილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ლელა წურწუმია
ლელა წურწუმია (დ. 12 თებერვალი, 1969, თბილისი) — ქართველი პოპ-მომღერალი. გამოშვებული აქვს 12 ალბომი, გადაღებული აქვს 10 მუსიკალური ვიდეო. მისი ალბომი „სულელი წვიმა“ დასახელდა 2003 წლის ყველაზე მაღალტირაჟიან ალბომად. „სტუდია თბილისის“ ინტერნეტ-მაღაზიაში ეს ალბომი დღემდე ყველაზე კარგად გაყიდვად ალბომთა ათეულს ლიდერობს. 2006 წელს ლელამ ჩამოაყალიბა საკონცერტო ბენდიც, რომელთან ერთად შემდგომში თავის სიმღერებს ასრულებდა. საქართველოს გარდა ის გარკვეული პოპულარობით სარგებლობს საზღვარგარეთ. 2006 წელს გამოუშვა საუკეთესო სიმღერების კომპილაცია აშშ-სა და ისრაელში. იმავე წელს, ერთ-ერთ სოციოლოგიურ გამოკითხვაში წლის ტელესახეებს შორის პირველ ათეულში მოხვდა. . მან ქართველ მაყურებელს შესთავაზა ერთ-ერთი პირველი კოსტიუმირებული სოლო-კონცერტი სანახაობრივი ეფექტებით. ზოგ გამოკითხვაში სახელდება როგორც ყველაზე პოპულარული ქართველი მომღერალი ამჟამად მიჰყავს გადაცემა „მხოლოდ ლელასთან“ მთავარ არხზე.
ოჯახი, ცხოვრების ადრეული წლები
ლელა წურწუმია 1969 წლის 12 თებერვალს დაიბადა თბილისში. მამა, ლუდოვიკო წურწუმია ფიზიკოსი და ლექტორი იყო, ხოლო დედა, ნინო ლომთათიძე, უცხო ენების სპეციალისტი. ჰყავს ორი და — ეკა და ხათუნა. დაამთავრა თბილისის 77-ე საშუალო სკოლა. 5 წლიდან აქტიურად იწყებს მუსიკის სფეროში გარკვევას, დადიოდა ვოკალის პედაგოგებთან.
მუსიკალური განათლება
ლელა წურწუმია 1986—1988 წლებში სწავლობდა თბილისის საცირკო — საესტრადო სასწავლებელში, 1990 წელს ჩააბარა თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში, მუსკომედიის ფაკულტეტზე, 1992 წელს კი გადავიდა სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1994—1996 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში, ვოკალის განხრით. თეატრალურ-მუსიკალური განათლება და გამოცდილება მას დაეხმარა შეექმნა მისთვის დამახასიათებელი ინდივიდუალური იმიჯი, შესრულების მანერა.
კარიერა
პოპულარობის მოხვეჭამდე ლელა 1988 წელს ხდება ფილარმონიის სოლისტი, იმავე წელს მღერის ანსამბლ „თაიგულში“ 1996—1999 წლებში მღეროდა რესტორან „ევროპაში“, სადაც ყოველ საღამოს ბენდთან ერთად ცოცხლად ასრულებდა ცნობილი კომპოზიტორების სიმღერებს. იმ დროისათვის იმავე რესტორანში მუშაობდა მისი მომავალი მეუღლე და პროდიუსერი კახა მამულაშვილი. კახამ, იგივე მამულიჩამ შენიშნა ახალგაზრდა მომღერალი გოგონა და მალე მათ ერთმანეთი გაიცნეს. როგორც შემდგომში მამულიჩა იხსენებს, მან ლელაში დაინახა ის პოტენციალი, რომლის სათანადო რეალიზების შემთხვევაშიც ქართულ სცენას ახალ ვარსკვლავს შემატებდა. ასე დაიწყო საქმიანი ურთიერთობა, ხოლო შემდეგ ეს ყველაფერი სხვა გრძნობაში გადაიზარდა.
მამულიჩა ამ პერიოდიდან ლელას პროდიუსერი გახდა. ერთობლივმა მუშაობამ შედეგი მალე გამოიღო. ლელა წურწუმიას მიერ შემოთავაზებულმა პირველივე სიმღერამ, კლიპმა, ალბომმა და კონცერტმა მსმენელების აღიარება მოიპოვა და განხილვის საგნად იქცა. ამ პერიოდის მის სიმღერათა შორის იყო „მინდა გიმღერო ისევ“ და „პაემანი“. ეს მელანქოლიური სიმღერები მომენტალურად გახდა ჰიტი.
სევდით სავსე სიმღერები შეცვალა „რად მინდოდამ“. 1999, რომელზეც ისრაელში, ქალაქ აშდოდში კლიპი გადაიღეს. კლიპი აღსანიშნავია იმით, რომ მასში არის იმ დროისათვის საკმაოდ თამამი კადრები, შიშველი სხეულის ნაწილები.
ამასობაში ლელა წურწუმიამ მუშაობა დაიწყო თავის პირველ ალბომზე და 2000 წლის მაისში მსმენელს უკვე შესაძლებლობა მიეცა აუდიოკასეტებზე მოესმინა ალბომი, რომელსაც მომღერალმა და მისმა პროდიუსერმა სახელად „პაემანი“ შეარქვეს. ალბომი ძირითადად ქალაქური, ლირიკული სიმღერებისგან შედგებოდა, რამაც თავდაპირველად გაამართლა, მაგრამ მომღერალმა და მისმა პროდიუსერმა გადაწყვიტეს მსმენელისათვის მომავალში სხვა მუსიკა შეეთავაზებინათ. ამიტომ მუშაობა ახალ ალბომზე დაიწყეს და პარალელურად ემზადებოდნენ პირველი სოლო კონცერტისათვის.
დებიუტი
ლელას, მამულიჩას და პროფესიონალთა გუნდის 6 თვიანი ერთობლივი შრომის შედეგად 2000 წლის სექტემბერში შედგა ლელა წურწუმიას პირველი სოლოკონცერტი ფილარმონიაში. ეს იყო პირველი გრანდიოზული შოუ კონცერტი საქართველოში, თეატრალური დადგმებით, კოსტიუმირებული სანახაობით და რაც მთავარია, ენერგიული რიტმებით. განსაკუთრებული ეფექტი მოახდინა ფინალური სიმღერის, სამბას შესრულებამ. ქორეოგრაფიამ, თამამმა ჩაცმულობამ და ენერგიულმა რიტმებმა მაყურებლების ხანგრძლივი აპლოდისმენტები დაიმსახურა.