cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალეპოს ბრძოლა (1918)
პრინც ფეისალის ძალებმა განაგრძეს გზა ჩრდილოეთით ჰეჯაზის რკინიგზის გასწვრივ ალეპოს მისადგომებთან. დღის დასაწყისში, ქალაქის სამხრეთით არსებულ თავდაცვით ძალებზე წარმატებული თავდასხმის შემდეგ, სიბნელის საფარქვეშ გვერდი აუარა ამ ბარიერებს და შეაღწია ალეპოში, სადაც ქუჩებში ხელჩართული ბრძოლა გაგრძელდა მთელი ღამის განმავლობაში. ქალაქი დილით პრინცის ძალებმა დაიპყრეს.
ბრიტანეთის იმპერიის ძალა
მე-5 საკავალერიო დივიზია და ჯავშანმანქანები ორ სვეტად იყო ორგანიზებული. სვეტი „A“ შედგებოდა მე-5 საკავალერიო დივიზიის შტაბ-ბინისგან, ყველა ჯავშანმანქანისა და მე-15 საიმპერატორო სამსახურის საკავალერიო ბრიგადისგან. მე-13 და მე-14 საკავალერიო ბრიგადებმა შექმნეს სვეტი „B“.
ილდირიმის არმიის ჯგუფის თავდაცვა
ალეპო იმ დროს გარნიზონირებული იყო 4000-კაციანი ოსმალეთის ჯარით, დაახლოებით 20000 მეომრით ქალაქში და მის მახლობლად. ეს ძალა დაყვეს მუსტაფა ქემალმა და მეორე არმიის მეთაურმა ნეჰედ ფაშამ ქალაქის დასაცავად. მუსტაფა ქემალმა ოთხი დივიზია განალაგა ქალაქის სამხრეთით, რომელთა შტაბი იყო კატმაში. ოსმალეთის XX კორპუსის ახლად რეორგანიზებული 1-ლი და მე-11 დივიზიები (2000-დან 3000-მდე ჯარისკაცი „თურქეთიდან ერთი სრული პოლკის გაძლიერებით“), და 24-ე და 43-ე, რომელთაც დივიზიებს ეკავათ ძლიერი, კარგად გამყარებული პოზიციები.
მუსტაფა ქემალმა უბრძანა უფრო სუსტ 41-ე დივიზიას დაეცვა ისქენდერუნი ალეპოს ჩრდილო-დასავლეთით, ხოლო 44-ე დივიზია იყო რეზერვში ისქენდერუნის ყურის ჩრდილოეთით თარსუსში 23-ე დივიზიასთან ერთად. ამ ტერიტორიაზე შესაძლოა 47-ე დივიზიაც ყოფილიყო. შემორჩენილი გერმანული ჯარი გაიყვანეს და კონცენტრირებული იყო თარსუსთან. მეოთხე არმიის შტაბ-ბინა, 48-ე, მე-3 საკავალერიო და შედგენილი დივიზიები, მეშვიდე არმიის 26-ე და 53-ე დივიზიები და მერვე არმიის მე-7, მე-16, მე-19, მე-20 და 46-ე დივიზიები ყველა განადგურდა ან დაიშალა.
ოპერაცია ოვერლორდი
სამხედრო ოპერაცია „ოვერლორდი“ (Operation Overlord, ასევე ნორმანდიის ოპერაცია) — დასავლელი მოკავშირეების მიერ ჩატარებულ ოპერაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა გერმანელთა განდევნას ჩრდილოეთ საფრანგეთიდან და იქ მომდევნო ოპერაციებისათვის მყარი ბაზისის შექმნას. „ოვერლორდის“ ოპერაციას განეკუთვნებიან მოკავშირეთა ჯარების გადასხმა ნორმანდიაში (ოპერაცია ნეპტუნი) და მისი მომდევნო სამხედრო ოპერაციები. „ოვერლორდი“ მიმდინარეობდა 1944 წლის 6 ივნისიდან (დი-დეი) 1944 წლის 25 აგვისტომდე (მოკავშირეთა ჯარების მიერ პარიზის აღება).
ალეპოს ბრძოლა (1918)
ჯავშანტექნიკის დაზვერვა,23 ოქტომბერი
ჰამადან ჯავშანტექნიკის კოლონამ დაიწყო დაზვერვა ალეპოსკენ, რის გამოც უკან დატოვა მე-15 საიმპერატორო საკავალერიო ბრიგადა. ისინი თავს დაესხნენ მტრის ზოგიერთ კავალერიას თუმანთან, დაახლოებით ალეპოს სამხრეთით. საჰაერო და სახმელეთო დაზვერვამ დაადგინა უკანა დაცვის ზომა და შეამჩნია, რომ 6000 ან 7000 ჯარისკაცი იცავდა ალეპოს. მინი| კაპიტანი მაკინტაირი, მე-7 მსუბუქი მანქანის პატრულის მეთაური ზავის დროშით, რომელიც გამოიყენეს 23 ოქტომბერს გენერალ-მაიორმა ჰ. ჯ. მაკენდრიუმ, მე-5 საკავალერიო დივიზიის მეთაურმა, გაგზავნა კაპიტანი მე-7 მსუბუქი მანქანის პატრულის მეთაურობით ზავის დროშის ქვეშ ალეპოს დათმობის მოთხოვნით, რაც უარყო მუსტაფა ქემალმა. შემდგომში, ჯავშანმანქანებმა დაზვერეს ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით. აღმოჩნდა, რომ ქვეყანა ძალიან უხეში იყო მანქანებისთვის და ისინი უკან დაბრუნდნენ.
ოპერაცია ოვერლორდი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
ალეპოს ბრძოლა (1918)
ბრძოლა
მინი| Falls Sketch Map 41 დევნა დამასკოდან ალეპოში 1918 წლის 1-დან 28 ოქტომბრამდე სანამ ჯავშანმანქანები ელოდნენ მე-15 საიმპერატორო სამსახურის საკავალერიო ბრიგადის გაძლიერებას 24 და 25 ოქტომბერს, ისინი განაგრძობდნენ ოსმალეთის თავდაცვის დაზვერვას ალეპოს სამხრეთით. პრინც ფეისალის ჯარი, რომელსაც მეთაურობდა ნური ბეი, მიიწევდა ჰეჯაზის რკინიგზის გასწვრივ მე-5 საკავალერიო დივიზიის მარჯვენა ფლანგზე. ნური ბეიმ 25 ოქტომბერს ალეპოს სამხრეთით მდებარე ოსმალეთის პოზიციებზე შეტევა დაიწყო. ამ ძალებმა უკან დაიხიეს საწინააღმდეგო ცეცხლის გახსნის შემდეგ.
ნური ბეის ძალებს შეუერთდა 1500-კაციანი ჰიჯაზის არაბთა ჯარი, რომელსაც მეთაურობდა შერიფ ნასირი, რომელსაც პრინცი ფეისალმა უბრძანა ჰომსიდან ალეპოში წინსვლა. იმავდროულად, მე-15 საიმპერატორო სამსახურის საკავალერიო ბრიგადა დაეწია ჯავშანმანქანებს ალეპოს სამხრეთ-დასავლეთით. მათ გაათავისუფლეს ჯავშანტექნიკა 25 ოქტომბრის საღამოს, ხოლო მე-5 საკავალერიო დივიზიის „B“ სვეტმა მიაღწია სერაიკინს, დაახლოებით ალეპოს სამხრეთით.
მაკენდრიუმ სამი მხრიდან ქალაქზე თავდასხმა დაგეგმა 26 ოქტომბერს. ჯავშანმანქანებს სამხრეთიდან, გზის გასწვრივ, უნდა შეეტიათ. პრინცი ფეისალის ძალებს აღმოსავლეთიდან უნდა შეეტიათ, ხოლო მე-15 საიმპერატორო საკავალერიო ბრიგადა, რომელიც მოძრაობდა ალეპოს დასავლეთით, უნდა გაეჭრა ისქანდერუნის გზა. თუმცა, 25 ოქტომბრის ღამის განმავლობაში, ნური ბეის არაბული ძალები თავს დაესხნენ ქალაქს აღმოსავლეთიდან, და არაბთა ძალები, შერიფ ნასირის მეთაურობით, შემოიჭრნენ შემორჩენილი ოსმალეთის თავდაცვითი ნაწილების გარშემო, შევიდნენ ქალაქში მხარდამჭერებთან კონტაქტის დასამყარებლად.
ღამით ქუჩებში ხელჩართული ბრძოლა დაიწყო. დაბნეულობის დროს მუსტაფა ქემალმა თავისი შტაბ-ბინა ქალაქიდან გაიყვანა, დაკარგა კავშირი ალეპოს სამხრეთით მდებარე ტერიტორიების დაცვასთან. 26 ოქტომბრის დილისთვის ეს თავდაცვითი პოზიციები მიტოვებული იყო. ალეპო ფეისალის ძალებმა აიღეს 26 ოქტომბრის 10:00 საათისთვის, რის შედეგადაც დაიღუპა 60 ადამიანი. მაკენდრიუ მალევე ჩამოვიდა ჯავშანტექნიკით.
დასასრული
მინი| No1 ავსტრალიური მსუბუქი მანქანის პატრული ალეპოს რკინიგზის სადგურზე
პირველი და მეორე მსოფლიო ომის დროს ბრიტანეთისა და თანამეგობრობის დაღუპულთა სასაფლაო მდებარეობს შეიხ მაკსუდის მახლობლად,, რომელსაც მოგვიანებით ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები სირიის სამოქალაქო ომის შემდეგ.
სქოლიო
<references group="" responsive="0">
კატეგორია: XX საუკუნის ბრძოლები კატეგორია: პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები
ლუმიიოკი
ლუმიიოკი (Lumijoki) — მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 973 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 290.29 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.25 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰაილუოტო, ლიმინკა, ოულუ და სიიკაიოკი. მუნიციპალიტეტი პირველად 1548 წელს ლიმინკის სამრევლოს შემადგენლობაშია მოხსენიებული. დამოუკიდებელი სამრევლო და მუნიციპალიტეტი 1867 წელს გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
პუკარა-დე-ლა-კომპანია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები
ბონო
პოლ დეივიდ ჰიუსონი Paul David Hewson, ბრიტანული იმპერიის ორდენის მფლობელი, უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით ბონო Bono (დ. 10 მაისი, 1960) — ირლანდიელი ვოკალისტი და მუსიკოსი, ჯგუფ U2-ის წევრი.
ბონო დაიბადა და გაიზარდა ქ. დუბლინში (ირლანდიის რესპუბლიკა). იგი არის ჯგუფის თითქმის ყველა ტექსტის ავტორი. მათში ხშირად ჟღერს პოლიტიკური, სოციალური და რეგილიური სტრიქონები. ჯგუფის არსებობის პირველ წლებში ამ ტექსტებს ახლდა სულიერი და მეამბოხე თემატიკა. ჯგუფის განვითარებასთან ერთად ასევე იცვლებოდა მისი წევრების პოლიტიკური შეხედულებები და ინტერესები. თავის მხრივ, U2 გამოირჩევა არა მხოლოდ სიმღერების ტექსტებით, არამედ მისთვის დამახასიათებელი ჟღერადობით, რომელსაც ქმნის გიტარისტ ეჯის თანაავტორობაც. თუმცა, ბონო ითვლება U2-ის ერთგვარ სავიზიტო ბარათად და რიგით 54-ე ყველაზე წარმატებულ სიმღერების ავტორად ბრიტანული სინგლების ისტორიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი მუსიკოსები კატეგორია:ირლანდიელი მომღერლები კატეგორია:U2-ს წევრები კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1960
411
თარიღი უცნობია
*
მუჰოსი
მუჰოსი (Muhos) — მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 862 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 797.26 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.31 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ქვემო მსხალგორი
ქვემო მსხალგორი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ბაისუბნის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარეების ბაისუბნისხევისა და კაბალის ხეობებს შორის. ზღვის დონიდან 340 მეტრი, ლაგოდეხიდან 14 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 444 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხახვი
მეცნიერული ლათინური სახელი მისცა კარლ ლინეიმ, — allium — წარმოშობილია ლათინული სიტყვა ნიორისაგან, რომელიც თავის მხრივ, ალბათ დაკავშირებულია, კელტურ სიტყვასთან all — მშუშხავი; მეორე ვერსიით — წარმოშობილია halare — სურნელება.
არსებობს რამდენიმე ასეული სახეობა, რომლებიც ჩვეულებრივ იზრდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. ხახვის სამშობლოდ ითვლება — სამხრეთ-დასავლეთი აზია.
ბოტანიკური აღწერა
thumb|left|ყვავილედის მწვრილი ყვავილები
გვარის წარმომადგენლებს აქვთ დიდი, ცოტათი დაპრესილი სფეროსმაგვარი ხახვი, რომელიც დაფარულია მოწითალო, თეთრი ან იისფერი საფარველით.
ფოთლები ხაზოვანია ან სარტყელისმაგვარი, ძირისმიერი, მილისებური, ღერო 1 მ-მდე აღწევს. ყვავილები წვრილია, უსახური, განლაგდება გრძელ ღეროზე. ყვავილედის დიამეტრი ზოგ სახეობებში 40 სმ-ს აღწევს.
ყვავილობს ივნის-აგვისტოში. ნაყოფს იძლევა აგვისტო-სექტემბერში.
მცენარის ყველა ნაწილს აქვს იოლად ცნობადი მკვეთრი «ხახვისებური» ან «ნიორის» სუნი.
ქიმიური შემადგენლობა
ბოლქვები შეიცავენ აზოტის შემცველ ნივთიერებებს ( 2,5 %-მდე), სხვა და სხვა შაქრებს (10—11 %) (გლუკოზას, ფრუქტოზას, სახაროზას, მალტოზას), ინულინის პოლისახარიდს, ფიტინს, ფლავონოიდ კვერცეტინი და მისი გლუკოზიდები, ცხიმები, სხვა და სხვა ფერმენტები, კალციუმის, ფოსფორის მარილები, ფიტონციდები, ლიმონისა და ვაშლის მჟავები, ვიტამინები A (3,75 მგ %), B1 (60 მგ %), B2 (50 მგ %), PP (0,20 მგ %), C (10,5—33 მგ%), ასევე ეთერზეთები მკვეთრი განსაკუთრებული სუნით, ცხვირისა და თვალის ლორწოვანი გარსის გამაღიზიანებლებით. ეთერზეთების მთავარ შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს დისულფიდები და სულფიდები.
ხახვის სახეობები
ხახვისებრთა ოჯახში ასობით სახეობებია. ხახვები პირობითად შეიძლება დაიყოს ორ კატეგორიად: დეკორატიულად და საჭმელად, თუმცა ზოგი მათგანი ორივე კატეგორიას მიეკუთვნება.
დეკორატიული ხახვებია (ალიუმი):
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:ბოსტნეული
დებეტი
დებეტი — საბუღალტრო აღრიცხვის ტერმინი. მომდინარეობს ლათინური სიტყვისაგან debre „დარჩა“ (ინგლისური ვიკიპედიის თანახმად). სხვა წყაროს მიხედვით წარმოიშობა ლათინური სიტყვისაგან „debet“, რომელიც ნიშნავს „მას მართებს“ (დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის თანახმად).
საბუღალტრო ანგარიშის მარცხენა მხარე, რომელიც ასახავს (უტრირებულად) საწარმოს ქონებას ან საკუთრების უფლებას, ანგარიშზე აღრიცხული ფაქტების კონტექსტში. დებეტური ნაშთი - ანგარიში რომელემე თარიღით. დებეტური ბრუნვა ანგარიში რომელიმე დროის მონაკვეთში. დებეტური ნაშთი - საწარმოს ქონების ან საკუთრების უფლების მდგომარეობა, რომელიც აღირიცხება ანგარიშზე, რომლის ნაშთსაც ვაკვირდებით, დროის რომელიმე მომენტში. დებეტური ბრუნვა - დროის მონაკვეთში შესრულებული სამურნეო საქმიანობის ოპერაციები, რომლითაც გამოწვეულია ქონებრივი\საკუთრების უფლების ზრდა ან საწარმოს ვალდებულებების შემცირება, რომლებიც აღირიცხება განხილვად ანგარიშზე. დებეტური ბრუნვა აქტივის ანგარიშებში, უფრო ზუსტად რომ განვმარტოთ, სამურნეო საქმიანობის ასახვისას, ნიშნავს თანხების ზრდას (აქტივის ანგარიშებზე, როგორც წესი აღირიცხება საწარმოს ქონება ან ქონებრივი უფლება და რეზერვები). დებეტური ბრუნვა პასივის ანგარიშებში - ნიშნავს თანხების კლებას (პასივის ანგარიშებში, როგორც წესი, აღირიცხება ხელფასი და სხვადასხვა ვალდებულებები, ასევე საწარმოს კაპიტალი). ხშირად იხმარება ტერმინი დებეტური გატარება, რომელსაც დამოუკიდებელი მნიშვნელობა არ გააჩნია. დებეტურ გატარებაში იგულისხმება იმ ანგარიშის დებეტირება, რომელსაც გატარება ეხება.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა
412
თარიღი უცნობია
*
Elysium
Elysium —  ჯგუფ Pet Shop Boys-ის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2012 წლის სექტემბერში. იგი გამოსცეს ლეიბლებმა Parlophone და EMI. ალბომი ჩაიწერა 2012 წელს ლოს-ანჯელესში, პროდიუსერ ენდრიუ დოუსონის დახმარებით. პირველი სინგლი ალბომიდან, „Winner“, გამოიცა 2012 წლის 3 ივლისს.
სქოლიო
კატეგორია:Pet Shop Boys-ის ალბომები კატეგორია:2012 წლის ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
ვოგეზთა მოედანი
ვოგეზთა მოედანი (Place des Vosges) — პარიზის ყველაზე ძველი მოედანი. მდებარეობს მარეს კვარტალში და წარმოადგენს კვადრატს (140 მ გვერდებით). 1799 წლამდე სამეფო მოედანი ერქვა (Place Royale). ამჟამინდელი სახელწოდება ვოგეზის დეპარტამენტის მცხოვრებთა პატივსაცემად მიიღო, რომლებმაც რევოლუციური არმიისთვის გადასახადების გადახდა საკუთარი ნებით დაიწყეს.
მოედანი მეფე ჰენრი IV-ის ბრძანებით ააგეს 1605-12 წლებში. მას შემდეგ მოედანი თითქმის უცვლელი რჩებოდა. შენობები მოედნის გარდიგარდმო მკაცრად ერთგვაროვან სტილშია დაცული — თითოეული მათგანი წითელი აგურითაა ნაგები და ნაცრისფერი ქვის ზოლები დაყვება. ორ შენობას შედარებით მაღალი მანსარდებით მეფისა და დედოფლის პავილიონები ჰქვია. ამ მოედანზე მდებარე სახლებში მრავალ განთქმულ პიროვნებას უცხოვრია, მათ შორის იყვნენ კარდინალი რიშელიე, მარიონ დელორმი, ვიქტორ ჰიუგო, თეოფილე გოტიე, ალფონს დოდე და სხვები. ამ ადგილას შედგა რაინდული ტურნირი, რომელზეც სასიკვდილოდ დაიჭრა საფრანგეთის მეფე ანრი II.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარიზის არქიტექტურა
ნიკოლას სპარქსი
ნიკოლას სპარქსი (Nicholas Sparks; დ.  31 დეკემბერი, 1965) — ამერიკელი რომანების ავტორი და სცენარისტი. გამოცემული აქვს 17 რომანი. აქედან რვა ეკრანიზაციების სახით გამოვიდა, მათ შორის - „გზავნილი ბოთლში“, „იჩქარე შეიყვარო“, „უბის წიგნაკი“, „ღამეები როდანთში“, „ძვირფასო ჯონ“, „უკანასკნელი სიმღერა“, „იღბლიანი“ და ბოლო დროის ეკრანიზაცია, „მშვიდი ნავსადგური“.
სქოლიო
კატეგორია:ნიკოლას სპარქსი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები კატეგორია:ამერიკელი რომანტიკული ჟანრის რომანისტები კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის მწერლები
ნარჯხეუ
ნარჯხეუ, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), აფხაზეთის სამხრეთ–აღმოსავლეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 200 მ, ოჩამჩირიდან 35 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა. ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:აგუბედიის თემის სოფლები
სალევკა
სალევკა (Салғыя; Сальевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დუვანის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 871 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მესიაგუტოვოდან დაშორებულია 66 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სულეია, რომელიც დაშორებულია 141 კმ-ით. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (97 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:დუვანის რაიონის სოფლები
ტიურნიავია
ტიურნიავია (Tyrnävä) — მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 581 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 494.85 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.38 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. ქალაქი ოულუ მუნიციპალიტეტის ცენტრიდან დაახლოებით 30 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს. ტიურნიავიის მთავარი პროდუქტია კარტოფილი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ნემანი
ნემანი (Nemunas, Нёман, Memel, Niemen) — მდინარე ბელარუსში, ლიეტუვაში და რუსეთის კალინინგრადის ოლქში. ქვემო დინებაში წარმოადგენს სასაზღვრო ზოლს რუსეთსა და ლიეტუვას შორის.
გეოგრაფია
მდინარე სათავეს იღებს მინსკის მაღლობის სამხრეთით, ზემო დინებაში მიედინება ნემანის დაბლობზე, ხოლო ქვემოთში კი გადადის შუა ლიეტუვის დაბლობში და ერთვის ბალტიის ზღვის კურშის ყურეს. წყლის საშუალო ხარჯია 678 მ3/წმ. წყალდიდობა იცის მარტიდან მაისის ჩათვლით. იყინება დეკემბერში, ყინულძვრაა მარტში, ზოგჯერ თებერვალში ან აპრილში.
შენაკადები
მდინარე ნემანს 180-მდე შენაკადი აქვს, რომელთაგან უმთავრესია: მარჯვენა შენაკადები - სვისლოჩი, მერკისი, ნერისი, ნევეჟისი, დუბისა, იურა და მარცხენა შენაკადები: შეშუპე, უშა, ლოშა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის მდინარეები
ფილოფე (ბერი)
ფილოფეუსი იგივე ფილოფე (Филофей Псковский, დ. 1465 — გ. 1542) — იღუმენი, იერლიზაროვის მონასტერში, რომელიც მდებარეობდა ფსოკოვში, XVI საუკუნეში. ფილოფე იყო „მესამე რომის“ იდეის ავტორი. მისი სიტყვებით:
ამ იდეას უდიდესი მნიშვნელობა მიენიჭა, ამ დროს რუსეთის მმართველი იყო ვასილი III, რუსეთი ახალი გათავისუფლებული იყო მონღოლთა ბატონობისგან და სულ უფრო ძლიერდებოდა. „მესამე რომი“ ანუ მოსკოვი, თავს ყველა მართლმადიდებლის მფარველად აცხადებდა და ამ უკანასკნელთა იმედებიც გარკვეულწილად მოსკოვს დაუკავშირდა.
2009 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ არქეოლოგებმა მიაგნეს ფილოფეს საფლავს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1465 კატეგორია:გარდაცვლილი 1542
არხანგელსკოე
მინი არხანგელსკოე — XVIII-XIX საუკუნეების რუსული საკარმიდამო ანსამბლი მოსკოვიდან 20 კმ-ზე. 1703-1810 წლებში არხანგელსკოე თავად გოლიცინების საკუთრება იყო, 1810-1917 - თავად იუსუპოვებისა. ამჟამად მუზეუმია. კლასიციზმის სტილით ნაგებ ანსამბლში (1813-იდან მშენებლობაში მონაწილეობდნენ: არქიტექტორები ო. ბოვე, ე. ტიურინი, ს. მელნიკოვი და სხვა) შედის სვეტებიანი სასახლე (1780, შევალიე დე გერნის პროექტი), პარკი ქანდაკებებით, შადრევნებითა და საპარკო ნაგებობებით, თეატრი, შემონახულია ძვ. დეკორაციები, ავეჯი, კერამიკა, აგრეთვე მდიდარი ბიბლიოთეკა, სურათები (ვან დეიკის, ტიეპოლოს, ბუშესა და სხვა ტილოები), ანტიკური ქანდაკების ორიგინალები, ფალკონესა და ე. ბუშარდონის ქანდაკებები და სხვა.
არხანგელსკოეს ანსამბლში შედის აგრეთვე მიქელ მთავარანგელოზის ეკლესია (1646) და ორანჟერეების ადგილას აშენებული ორი სანატორიუმი (1934 - 1937, სამხედრო ინჟინერი ვ. აპიშკოვი. 1965 არხანგელსკოეში ჩატარდა სარესტავრაციო სამუშაოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის არქიტექტურა
სურამის კვირაცხოვლის ტაძარი
სურამის კვირაცხოვლის ეკლესია — ტაძარი გუმბათიანია,  მდებარეობს დაბა სურამში დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელი საავტომობილო გზის გვერდით შემაღლებულ ბორცვზე, იმ ადგილას სადაც უწინ ტაძარი ყოფილა. აგებულია 1998 წელს. ტაძარში ერთ-ერთ კუთხეში ქვაზე ამოკვეთილია შემდეგი სტრიქონები: „ტაძარი ეს კვირაცხოვლისა აშენდა სადიდებლად ღვთისა, უფალო შეიწირე შრომა და ღვაწლი ქტიტორთა-ვალერი გელაშვილისა და ბეითან ნოზაძისა და შეუნდე ხუროთმოძღვარსა არჩილ მინდიაშვილსა. ქრისტე შობიდან 1998 წელი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:სურამი
გურიის აჯანყება
გურიის აჯანყება — 1841 წელს გურიის გლეხთა შეიარაღებული გამოსვლა რუსეთის მთავრობის წინააღმდეგ, რომელიც მოჯანყეთა მარცხით დასრულდა. აჯანყების მიზეზები იყო გურიაში რუსული სამოქალაქო მმართველობის ჩამოყალიბება და ოზურგეთის მაზრის შექმნა და ფულადი გადასახადების დაწესება. აჯანყებამ ბატონყმობისა და თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო და ანტირუსული შინაარსი შეიძინა და გლეხობის გარდა თავადაზნაურობის დიდი ნაწილის უშუალო მონაწილეობით მიმდინარეობდა.
მიზეზები
რუსული მმართველობის დამყარების პროცესი იყო მტკივნეული როგორც ადგილობრივი თავად-აზნაურობისთვის, ასევე გლეხობისთვის. ამ პროცესის ნაწილი იყო ადგილობრივი კანონმდებლობის შეცვლა რუსულით, სამხედრო და სამოქალაქო მოხელეების დანიშვნა ზემოდან, მათი ძალმომრეობა და თვითნებობა, კორუფციის ზრდა, ანტირუსული ძალების დევნა და რეპრესია, სახელმწიფო გადასახადების სიმძიმე, საქმისწარმოების გადაყვანა რუსულ ენაზე. აჯანყების უშუალო კატალიზატორად იქცა განის რეფორმები და მისი ფინანსური მხარე, რომლის მიხედვით გადასახადები ფულადი სახით უნდა აკრეფილიყო. ასევე ვრცელდებოდა ხმები, რომ ხელისუფლება აპირებდა ჩაეტარებინა მოსახლეობის ქონების აღწერა. ნატურალური გადასახადის ფულადით ჩანაცვლება შეუსაბამო აღმოჩნდა გურიის ადგილობრივი ეკონომიკური სიტუაციისთვის.
რეფორმის მიხედვით სახაზინო გლეხს უნდა გადაეხადა სულადობრივი გადასახადი 1 მანეთი და დამატებით კომლზე 35 კაპიკი,, ხოლო საბატონო და საეკლესიო გლეხებს — 50 კაპიკი სულადობრივი და დამატებით 9 კაპიკი კომლზე. მანეთი ვერცხლით. გადასახადების აკრეფა ხელისუფლებამ პირველად ლანჩხუთში სცადა, თუმცა არ გამოუვიდა. უბნის ბოქაული ბარათაშვილი ამის შემდეგ აკეთში გაემგზავრა და იქ სცადა, აეკრიფა გადასახადები. ამასთან, გლეხობა არ თავისუფლდებოდა შრომითი ბეგარისგან. 1829 წლის, რუსული მმართველობის დამყარების შემდეგ გურიაში რუსული ფული შედიოდა მხოლოდ დროებითი მმართველობის უფროსის ხელფასის სახით, რაც თვეში 600 მანეთს შეადგენდა. დროებითი მმართველობის სხვა წევრებიც კი ხელფასს ნატურით იღებდნენ. რეფორმამდე არსებული გადასახადები იყო სასურსათო ბეგარა და შრომითი ბეგარა, რომელთაც ხალხი ნატურით (პროდუქციითა) და შრომით იხდიდა. ხალხში ფულად ტრიალებდა მხოლოდ ოსმალური ვერცხლის ფული მაგრამ ისე მსუბუქი, რომ კაპიკის 1/20-ის ღირებულება თუ ჰქონდა. 1837 წელს, გურიაში დიმიტრი ყიფიანის ყოფნისას მხოლოდ მაღალი თანამდებობის რუს მოხელეებს თუ ჰქონდათ წვდომა რუსულ ფულზე. გურულებმა დაიწყეს გადასახადების შეტანა ოსმალური ფულით, „ფარითა“ და „ყურუშით“, მაგრამ მეფის რუსეთის მთავრობა გადასახადების რუსულ ფულზე გადახდას ითხოვდა, რაც გლეხებს არ გააჩნდათ. გარდა გადასახადებისა, ადგილობრივი გლეხობისთვის მიუღებელი იყო კარტოფილის მოყვანის მოთხოვნა.
პირველი ტალღა
22 მაისს გადასახადების ამკრეფმა თავადმა ბარათაშვილმა დაიწყო გადასახადების აკრეფა სოფელ აკეთიდან. მოსახლეობამ ითხოვა დრო, თუმცა უშედეგოდ. მოხელეებმა დაიწყეს სახლებიდან ნივთების წაღება პატრონების დაუკითხავად. 24 მაისს ჭანჭათელი გლეხების ჯგუფი ენუქა, გოგია და ათანასე ვადაჭკორიები, დათა მეგრელიძე და მარტინ ლანჩაბაძე თავს დაესხნენ გადასახადების ამკრეფ და გოგოსი დოროძეს, სცემეს მას და წაართვეს აკრეფილი ფული 11 მანეთი. ბარათაშვილმა შეკრიბა მცირე ჯგუფი, რამდენიმე თავადი შალიკაშვილების გვარიდან, რამდენიმე აზნაური და გაემართა გლეხების დასასჯელად. გლეხები სოფლიდან გაიქცნენ. მოხელეებმა დაიწყეს მათი სახლებიდან ნივთებისა და საქონლის წაღება. ვადაჭკორიებმა შეკრიბეს 50-მდე გლეხი. ხმლებითა და თოფებით შეიარაღებული გლეხები თავს დაესხნენ გადასახადების ამკრეფ მოხელეებს და წაართვეს აკრეფილი ფული. გლეხებმა ბარათაშვილს ლანჩხუთამდე მისდიეს და ქვებით სახლის კარ-ფანჯარა დაულეწეს. შეტაკების დროს თავში ხანჯლით დაჭრეს აზნაური ალექსანდრე ჯაყელი და ხელში დაიჭრა გლეხი გაბრიელ ჩხაიძე.
იაცენკოს მიერ სიტუაციის არასწორი შეფასების გამო აჯანყების შესახებ მცდარი წარმოდგენა ჰქონდათ საქართველო-იმერეთის გუბერნიაში. ამ დროს აკეთში დარჩენილმა 8 მეამბოხემ ახალი ძალები შემოიკრიბა. ვადაჭკორიებმა აკეთისა და ლანჩხუთის გლეხები შემოიკრიბეს და შეადგინეს რაზმი „ფირალი“, რომელიც 220-მდე კაცს ითვლიდა. აჯანყებაში თანდათანობით ჩაერთნენ აკეთის, ლანჩხუთის, ვანის, შემოქმედის, ლიხაურისა და ასკანის გლეხები. სოფელ აკეთიდან დაძრულმა გლეხებმა გადალახეს მდინარე სუფსა და გაემართნენ ოზურგეთისკენ, მაგრამ შემდეგ შეცვალეს გეზი, შემოუარეს მას და შევიდნენ შემოქმედში. აქ მათ მოითხოვეს იაცენკოსთან მოლაპარაკებები. იაცენკომ გლეხებთან შეხვედრაზე უარი თქვა და მათთან ოთხი მოხელე გაგზავნა, მაგრამ გლეხებმა არ მიიღეს იაცენკოს გაგზავნილი მოხელეები. გლეხების გეგმა იყო, შემოევლოთ სოფლები, გაეზარდათ მოლაშქრეთა რაოდენობა, დაბანაკებულიყვნენ ოსმალეთის იმპერიის საზღვართან, ჩოლოქის მარჯვენა მხარეს და იქედან გაეგზავნათ მოთხოვნები ადმინისტრაციისადმი. თუ რუსეთის ხელისუფლება მათ მოთხოვნებს არ დააკმაყოფილებდა, ისინი შეუტევდნენ ოზურგეთს. ჩოლოქთან დაბანაკება გლეხებისთვის მომგებიანი იყო, რადგან მათ დაცული ექნებოდათ ზურგი, მიიღებდნენ დახმარებას ოსმალეთიდან და დამარცხების შემთხვევაში გაიქცეოდნენ ოსმალეთში. გლეხები 3 ივნისს ჩავიდნენ ლიხაურში, ოსმალეთის იმპერიის მოსაზღვრე სოფელში. ლიხაურში აჯანყებულებს შეუერთდა გლეხების, ოთარ თოიძის და გოგიჩა გორდელაძის, აზნაურების გიტო გოგორიკიძის და სიმონიკა გოგოლიშვილის და თავად მიხეილ მაქსიმელიშვილის რაზმები. ამ დროიდან აჯანყებაში უკვე არა მხოლოდ გლეხები, არამედ გურიის თავადაზნაურობაც აქტიურად ჩაება.
მაზრის უფროსი იაცენკო დახმარებას სთხოვდა სახაზო ბატალიონით მეთაურს, პოდპოლკოვნიკ შეპლევს, რათა ამ უკანასკნელს გაემაგრებინა ნაგომრის საგუშაგოზე მდგარი კაზაკთა რაზმი. ამავე დროს ადგილზე არ იმყოფებოდა დასავლეთ საქართველოს სამხედრო ნაწილის უფროსი პოლკოვნიკი ალექსეი ბრუსილოვი. მას ცვლიდა პოდპოლკოვნიკი ჩერნიკოვი. ჩერნიკოვმა 3 ივნისს უბრძანა პორუჩიკ კოვალევსკის, 140 ჯარისკაცითა და ოფიცრით რედუტ-კალედან ოზურგეთში გადასულიყო. თავად ჩერნიკოვი ქუთაისიდან გურიისკენ დაიძრა მე-2 სახაზო ბატალიონის 167 ჯარისკაცით და 50 კაზაკით და რიონის მარჯვენა ნაპირზე დაბანაკდა. მან ქუთაისიდან დამატებით გამოიძახა 100 ქვეითი და ორი ზარბაზანი.
ამის შემდეგ ამბოხებული გლეხების რაზმმა ოზურგეთს შეუტია, ჩახერგა ქალაქის შესასვლელი გზები, გადაწვა საბაჟოსა და კარანტინის შენობები. ქალაქში მდგარმა მცირერიცხოვანმა გარნიზონმა ბრძოლა ვერ გაბედა. ბრძოლას აჯანყებულების მოერიდნენ და დაიძრნენ გურიანთისკენ. გურიანთაში მცხოვრები თავადი გიორგი ნაკაშიძე რუსეთის ხელისუფლების ერთგული იყო. ისა ჩაუსაფრდა აჯანყებულებს და ბრძოლაში უკან დაახევინა. ბრძოლაში დაიღუპნენ სახაზინო გლეხები როსტომ მჟავანაძე და გოგია მენაბდე. 8 ივნისს აჯანყება მოედო ჩოხატაურის ირგვლივ მდებარე სოფლებს. 600-მდე გლეხი როსტომ და გიორგი მაშაკიშვილების ხელმძღვანელობით თავს დაესხა ჩოხატაურში მდგარ რუსულ საგუშაგოს, სადაც კაპიტან ღოღობერიძის მეთაურობით იდგა ერთი ასეული და გურიის მილიციის რაზმი.
ივნისის შუა რიცხვებისთვის მღელვარება შედარებით ჩაცხრა. ხელისუფლებამ ჩათვალა, რომ აჯანყება აღარ გრძელდებოდა. 10 ივნისს ოზურგეთი დატოვა და თბილისში დაბრუნდა საქართველო-იმერეთის სამოქალაქო გუბერნატორი გენერალ-მაიორი სემიონ კახანოვი. მან ოზურგეთის მაზრის უფროსს დაავალა, რომ საჭიროების შემთხვევაში გადასახადები თურქული ლირითაც მიეღოთ. კახანოვმა მოლაპარაკება გამართა საჯავახოში შეკრებილ გლეხთა ლაშქართან. საჯავახოელი გლეხები მოლაპარაკებების შედეგად დაიშალნენ.
მეორე ტალღა
ხელისუფლებისთვის მოულოდნელად, 2 აგვისტოს თავდასხმა მოხდა ნაგომარში მდებარე საგუშაგოზე. 30-მდე გლეხი თავს დაესხა პირველი სახაზო ბატალიონის სამ ჯარისკაცს. ამ თავდასხმამ კახანოვი დაარწმუნა, რომ აჯანყება ნებისმიერ დროს შეიძლება განახლებულიყო, მანამ, სანამ გლეხები ტყეებს აფარებდნენ თავს. მას მიაჩნდა, რომ გურიაში დამატებითი ძალების მობილიზება იყო საჭირო. ბრუსილოვს, მის საწინააღმდეგოდ, მიაჩნდა, რომ არსებული რესურსიც საკმარისი იქნებოდა აჯანყებულების წინააღმდეგ. 7 ივლისს ახალციხიდან გურიაში დამატებით გაიგზავნა მესამე სახაზო ბატალიონის 1 ასეული. ეს ძალები საკმარისი მართლაც არ აღმოჩნდა, რომ გლეხების უკმაყოფილება არ დამცხრალა. ივლისის ბოლოს გურიანთელმა გლეხება უარი თქვეს გადასახადების გადახდაზე. გურიანთელებს შეუერთდნენ ლიხაურელი გლეხები. ორივე სოფლის გლეხობა სოფელ-სოფელ დადიოდა და სხვებსაც აჯანყებისკენ მოუწოდებდა. ოზურგეთის მაზრის უფროსი იაცენკო ჩავიდა გურიანთაში და შეხვდა გლეხთა მოძრაობის სამ ლიდერს. იაცენკო დებდა პირობას, რომ გადასახადი აღარ გაიზრდებოდა და რომ გურიის მოსახლეობას აღარ შეეხებოდა რუსეთის ჯარში გაწვევა. ამასთან ის უხსნიდა გლეხებს, რომ მათი მოქმედება დანაშაული იყო. 3 აგვისტოს გლეხების წარმომადგენლები მივიდნენ მაზრის უფროსთან და გადასცეს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე უხუცესი გლეხი თანახმა იყო რაზმების დაშლაზე, გლეხების უმრავლესობა ამას არ აპირებდა. 5 აგვისტოს კახანოვმა უბრძანა ბრუსილოვს, ნაგომრის საგუშაგოს გარნიზონი გადაეყვანა ოზურგეთში და გაემაგრებინა ქალაქი. ამ დროისთვის გურიაში ხელისუფლების სამხედრო რესურსი შედგებოდა 700 ჯარისკაცისგან, რომელთაგან 444 ქალაქ ოზურგეთში იდგა, ხოლო დანარჩენი სხვადასხვა საგუშაგოებზე იყო გადანაწილებული.
აჯანყებამ თანდათან საყოველთაო ხასიათი მიიღო და ზენიტში შევიდა. მას შეუერთდნენ ჩოჩხათის გლეხები. მათ გადასახადები უკვე გადახდილი ჰქონდათ, მაგრამ აჯანყებას მაინც შეუერთდნენ. აგვისტოში აჯანყებული გლეხების რაოდენობამ 7200-ს მიაღწია. აგვისტოში აჯანყებაში ჩაერთო მართვის სადავეებს მოკლებული და რუსული მმართველობით უკმაყოფილო გურიის ფეოდალები და აჯანყების პოლიტიკური ხელმძღვანელობა მათ აიღეს თავის თავზე. 8 აგვისტოს გურიაში პირადად ჩავიდა ალექსეი ბრუსილოვი. ის აპირებდა შავი ზღვის სანაპიროზე თავი მოეყარა იმერეთის, სამეგრელოსა და გურიის მილიციისთვის და იქედან შეეტია გლეხებისთვის. იმავე დღეს აჯანყებულები გადავიდნენ აქტიურ სამხედრო ქმედებებზე. თავად ამბაკო შალიკაშვილის მეთაურობით აჯანყებულების ნაწილი გაემართა გურია-იმერეთის საზღვარზე, იმერეთიდან მომავალი რუსის ჯარის შესაკავებლად, ხოლო მეორე ნაწილი გაემართა შეკვეთილისკენ. მათ მოაწყვეს ჩასაფრება და ცეცხლი გაუხსნეს შეკვეთილში მიმავალ რუსების რაზმს, რომელსაც თან მომარაგება მიჰქონდა. ბრუსილოვმა პირველი სახაზო ბატალიონის ჯარისკაცები გაგზავნა შეკვეთილის დასაცავად, ხოლო მეორე სახაზო ბატალიონის ერთი ასეული პორუჩიკ ჭილაძის მეთაურობით გაგზავნა ლიხაურში გლეხებთან მოსალაპარაკებლად. ლიხაურში შეკრებილმა 100-მდე გლეხმა ჭილაძეს დაშლაზე უარი უთხრა.
გოგორეთის ბრძოლა
ბრუსილოვი შიშობდა, რომ აჯანყებულები დაამყარებდნენ კონტროლს ოზურგეთი-შეკვეთილის გზაზე. ამის თავიდან აცილებისთვის ის 9 აგვისტოს, დილის 5 საათზე 200 ქვეითითა და 2 ზარბაზნით ოზურგეთიდან დასავლეთით დაიძრა. მან გზად შეიტყო, რომ სოფელ გოგორეთის ეკლესიასთან იმყოფებოდა 300-მდე აჯანყებული გლეხი, ხოლო მთლიანად სოფელში აჯანყებულების რაოდენობა 500-ს შეადგენდა. გოგორეთში თავს იყრიდნენ გლეხები და აზნაურები სხვადასხვა სოფლებიდან, რათა თავს დასხმოდნენ შეკვეთილის სიმაგრეს. ბრუსილოვმა ჯარი გოგორეთიდან 2 ვერსზე გააჩერა და წინ გაგზავნა კაპიტანი გაბაშვილი 100 ჯარისკაცით. აჯანყებულებმა გაბაშვილის რაზმს ცეცხლი გაუხსნეს. ამას ბრუსილოვმა არტილერიის ცეცხლით უპასუხა. ორმხრივი ცეცხლი 4 საათს, დილის 10 საათიდან შუადღის 2 საათამდე გაგრძელდა. ბრუსილოვს ტყვია-წამლის მარაგი ამოეწურა, თანაც ოზურგეთში მას მცირე გარნიზონი ჰყავდა დატოვებული, ამიტომ უკან დახევა დაიწყო.
აჯანყებულებმა გლეხ აბესა ბოლქვაძის მეთაურობით 12 ვერსზე სდიეს რუსეთის ჯარს. ბრძოლაში რუსეთის ჯარის მხარეს დაიღუპა 6 და დაიჭრა 16 ადამიანი, ხოლო აჯანყებულებს რუსების მიერ არტილერიის გამოყენების გამო მიადგათ მეტი ზიანი, დაეღუპათ 15 და დაეჭრათ 40 ადამიანი, მათ შორის დაიჭრა აბესა ბოლქვაძე.
შეკვეთილის ბრძოლა
რუსეთის რეგულარული ჯარის დამარცხებამ ახალი საბრძოლო შემართება მისცა აჯანყებულებს. ისინი იმავე დღეს საღამოს 8 საათზე ვაშნართან თავს დაესხნენ რუსეთის ჯარის აღალს, მოკლეს 8-დან ორი და ტყვედ აიყვანეს 4 ჯარისკაცი. აჯანყებულებს დაედევნა რუსეთის მომხრე თავადი გიორგი ნაკაშიძე, მოუკლა ორი კაცი, დაატყვევა ორი და წაართვა ნადავლის ნაწილი.
აჯანყებულების შემდეგი სამიზნე შეკვეთილის წმინდა ნიკოლოზის ციხე-სიმაგრე იყო. 9 აგვისტოს აჯანყებულეთა კიდევ ერთი რაზმი 200 კაცის შემადგენლობით თავს დაესხა მდინარე ჩოლოქის მარჯვენა ნაპირზე არსებულ რუსულ საგუშაგოს. საგუშაგოს იცავდა ოთხი კაზაკი. გლეხებმა სამი მათგანი ტყვედ აიყვანეს და ხელში ჩაიგდეს საგუშაგოს მთელი ქონება. მალე მათ ტყვედ აიყვანეს კიდევ 9 კაზაკი და ორი სტრაჟნიკი, დაარბიეს ჩოლოქის საბაჟო და კარანტინი.
აზნაური გოგია ქარცივაძე თავს დაესხა რუსულ საგუშაგოს ნატანებში და გადაწვა მდინარეზე არსებული გადასასვლელი, რითაც გადაკეტა შეკვეთილის სიმაგრესთან დამაკავშირებელი გზა. შეკვეთილის სიმაგრე, რომელსაც სულ 14 ჯარისკაცი იცავდა, მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ბრუსილოვის განკარგულებაში ოზურგეთში იყო მხოლოდ 300 ჯარისკაცი, 20 კაზაკი და 2 ზარბაზანი. ეს ძალა შეკვეთილის დასაცავად საკმარისი არ იყო. მან დასახმარებლად და შეკვეთილის დასაცავად უხმო რედუტ-კალეს პირველი სახაზო ათასეულის მეთაურ პორუჩიკ კომილევსკის და ოდიშის მთავარ დავით დადიანს, ხოლო შეკვეთილის ციხის კაპიტანმა შედრინმა დახმარება სთხოვა მეორე ქართული სახაზო ათასეულის უფროსს, მაიორ კრინიცკის. 10 აგვისტოს 2000 აჯანყებული დაიძრა შეკვეთილისკენ. რაზმი ორად გაიყო, ერთი ნაწილი ციხეს უტევდა, მეორე კი მდინარე ნატანების ხიდთან განლაგდა, რათა შეეჩერებინათ შეკვეთილის ციხის დამხმარე რუსული რაზმები. ერთ-ერთ რაზმს აბესა ბოლქვაძე ხელმძღვანელობდა. 10 აგვისტოს 900-მა აჯანყებულმა აიღო წმინდა ნიკოლოზის სიმაგრე. ისინი დაეუფლენენ სიმაგრეში დაცულ თოფ-იარაღს და სურსათს. 100 გლეხი სიმაგრეში დარჩა, დანარჩენები კი ნატანების საგუშაგოზე გამაგრდნენ. შჩედრინი 14 ჯარისკაცთან ერთად ნავებით გაუშვეს რედუტ-კალეში.
შეკვეთილისთვის ბრძლა ამით არ დასრულებულა, მოგვიანებით, 2 სექტემბერს ციხე-სიმაგრის ზღვიდან აღება სცადა შავი ზღვის სანაპირო ხაზის უფროსმა გენერალმა ანრეპმა. მან შეკვეთილში ზღვიდან სცადა დესანტის გადასხმა, მაგრამ ვერ მოახერხა, აჯანყებულებმა საგუშაგოს ირგვლივ ყველაფერი გადაწვეს.
გრიგოლეთის ბრძოლა
შეკვეთილის შემდეგ გლეხებმა დაიკავეს მდინარე მალთაყვასა და სუფსაზე არსებული გადასასვლელები. 11 აგვისტოს 23 გლეხი ფოთთან თავს დაესხა რუსეთის ჯარის კუთვნილ საქონელს, გარეკა ხარები და შეიპყრო მწყემსი. 13 აგვისტოს ისინი კიდევ უფრო ახლოს მივიდნენ ციხესთან და გაძარცვეს ნავები. აჯანყებულები აპირებდნენ ფოთსა და რედუტ-კალეზე შეტევას. ძლიერი წვიმების გამო შეტევის დაწყება ვერ მოხერხდა. საქართველო-იმერეთის სამოქალაქო მმართველობის უფროსი გენერალ-მაიორი სკალონი სასწრაფო მოქმედებას სთხოვდა რედუტ-კალეს რაზმსა და დავით დადიანს.
13 აგვისტოსთვის ბრუსილოვს ოზურგეთში ჰყავდა 500 ჯარისკაცი, 100 მილიციელი, 20 კაზაკი და 2 ზარბაზანი. ის დამატებით ელოდებოდა 325 ჯარისკაცს და 2 ზარბაზანს. 13 აგვისტოს ბრუსილოვმა დაკარგა ლიხაურის საგუშაგო. ამ საგუშაგოზე მდგარი 9 ჯარისკაცი ოზურგეთში გაიქცა. გლეხებმა დაამყარეს კონტროლი გურიანთის საგუშაგოზეც. აქ მდგარი პორუჩიკი მიქელაძის რაზმი ოზურგეთში გაიხიზნა, მაიორმა ნაკაშიძემ კი ლანჩხუთში მაჭუტაძეებს შეაფარა თავი. გლეხები სრულად აკონტროლებდნენ ოზურგეთიდან შეკვეთილისა და ფოთისკენ მიმავალ გზებს. რუსეთის ხელისუფლება ჯერ კიდევ აკონტროლებდა ქუთაისი-ოზურგეთის გზას. 14 აგვისტოს ეს გზაც აჯანყებულებმა დაიკავეს. 15 აგვისტოს 5 საათისთვის აჯანყებულებმა ოზურგეთი იზოლაციაში მოაქციეს. მათ უკვე მთლიანად ეკავათ ყველა მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი, სამხრეთ-დასავლეთი გურია, გურია-იმერეთისა და გურია-ფოთის საზღვრები, ოზურგეთ-ქუთაისის გზა და სხვა. მოკლე დროში მათ დაიკავეს გურიანთა, გადაწვეს ლიხაურის საგუშაგო და დასვეს ოზურგეთის აღების საკითხი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ოზურგეთი — ერთადერთი იყო, რაც მთავრობის ხელში რჩებოდა და ისიც აჯანყებულთა მიერ იყო ალყაშემორტყმული. ოზურგეთს იცავდნენ პოლკოვნიკი ბრუსილოვი, მაზრის უფროსი იაცენკო, საფოსტო ოლქის უფროსი, გენერალი კახანოვი. 15 აგვისტოს ახალციხის მაზრიდან გურიაში გადავიდა მოსე არღუთინსკი და სოფელ ვაკიჯვარში შეჩერდა.
16 აგვისტოს აჯანყებულების წინააღმდეგ დაიძრა იმერეთის სახალხო ლაშქარი თავად მიქელაძის მეთაურობით. მიქელაძემ ნაგომრის შემდეგ გზის გაგრძელება ვეღარ შეძლო, რადგან ნასაკირალის უღელტეხილი ამბოხებულებს ჰქონდათ დაკავებული. მიქელაძის ლაშქარი ალყის საშიშროების წინაშე იყო, ამიტომ მან უკან დაიხია, ჩოხატაურისკენ და შეუერთდა ლივენის რაზმს. აჯანყებულებმა ლივენისა და მიქელაძის რაზმებზე ჩოხატაურში იერიში მიიტანეს და მიქელაძე თავისი სახალხო ლაშქრით იმერეთის სოფელ ეწერში გაიქცა.
18 აგვისტოს გურიისაკენ დაიძრა სამეგრელოსა და იმერეთის მილიცია 1000 კაცით დავით დადიანის მეთაურობით. ბრძოლა 20-დან 23 აგვისტომდე, სამ დღეს გრძელდებოდა. დადიანმა აიღო მალთაყვა და გრიგოლეთი, მაგრამ ოზურგეთისკენ წინ ვერ წაიწია, რადგან მდინარეებზე ხიდები არ იყო და ყველა გადასასვლელს აჯანყებულები აკონტროლებდნენ. აჯანყებულებმა თავის მხრივ ვეღარ შეძლეს ფოთსა და რედუტ-კალეზე შეტევა. ბრძოლაში აჯანყებულთა მხრიდან დაიღუპა ორი ადამიანი: სიმონ ჭყონია და ქაიხოსრო გუგუნავა. სამეგრელოს სახალხო ლაშქრიდან დაიღუპა ერთი და დაშავდა 37 ადამიანი, მოიკლა 19 ცხენი. დადიანის მილიციამ თოფ-იარაღი აჯანყებულებს ჩააბარა. დადიანების კუთვნილი ერეკლე II-ის ხმალი ჯვარცხმელმა აზნაურმა ყარსუმ ბერიძემ ჩაიგდო ხელში. დადიანის მილიციამ უკან დაიხია ფოთში. კავკასიის კორპუსის გენერალური შტაბის უფროსი გენერალ-მაიორი პავლე კოცებუ წერდა:
შეტევა ოზურგეთზე
აგვისტოს ბოლოსთვის გურიის გლეხთა ძალები შეადგენდა 7200 ადამიანს, აქედან 4000 იდგა ფოთთან, მალთაყვაში, 2700 ჩოხატაურის საგუშაგოს ირგვლივ, სადაც ალყაში ჰყავდათ იმერეთის მილიცია, ხოლო 500 აკონტროლებდა გურია-იმერეთის გადასასვლელებს. 24-27 აგვისტოს გურულები უშედეგოდ უტევდნენ ჩოხატაურის საგუშაგოს. საბოლოოდ პოლკოვნიკმა წერეთელმა იმერეთის მილიცია უკან დახია სურსათ-სანოვაგის ამოწურვის გამო და ის მდინარე ცხენისწყალზე გადაიყვანა. აჯანყებულები უკან მიჰყვებოდნენ წერეთელს და აპირებდნენ შეტევას ცხენისწყალზე,
შეკვეთილსა და გრიგოლეთში გამარჯვებებისა და ზურგის უშიშროების განმტკიცების შემდეგ აჯანყებულებმა შეუტიეს ოზურგეთს, მაგრამ გარნიზონმა შეძლო მცირერიცხოვანი ძალების კონცენტრირება. 23 აგვისტოს აჯანყებულებმა დაიკავეს მაღლობები ოზურგეთის გარშემო, სადაც ერთი ზარბაზანი აიტანს და დაბომბეს ოზურგეთის ჰოსპიტალი. გარნიზონმა გახსნა საპასუხო ცეცხლი, რის შემდეგაც სროლა შეწყვიტეს გლეხებმაც. გარნიზონი აკონტროლებდა მხოლოდ ოზურგეთის ციხეს. ბრუსილოვის ბრძანებით ქალაქის შიდა ციხეში შეზიდეს განაპირა პუნქტებში არსებული სახაზინო ქონება. ქალაქის მცველებს შეუერთდნენ ლიხაურის საგუშაგოს მცველებიც. მილიციის საბრძოლო სულისკვეთება ძლიერ დაცემული იყო. ჯარისკაცები გარბოდნენ. 27-28 აგვისტოს გაიქცა 20 ჯარისკაცი თავად დათა გუგუნავას მეთაურობით და შეუერთდა აჯანყებულებს. 1 სექტემბერს აჯანყებულებმა წამოიწყეს ოზურგეთის ციხეზე საყოველთაო შეტევა. შეტევას თავად გუგუნავა და ლიხაურელი აზნაური სიმონ გოგორიშვილი ხელმძღვანელობდნენ. შეტევაში ჩაბმა დააგვიანა ლანჩხუთიდან მომავალმა დათა გურიელმა. 3000 აჯანყებული დღის 3 საათიდან კოლონებად უტევდა ციხეს, თუმცა გარნიზონი თავს იცავდა ზარბაზნებით ცეცხლით და პერიოდულად შედიოდა ხელჩართულ ბრძოლაში. შეტევა გაგრძელდა საღამომდე. ქალაქის მილიციამ, მაიორ მაკუხინის არტილერიამ და თავად მიქელაძის ლაშქარმა დაიცვეს ქალაქი. აჯანყებულებმა ციხე ვერ აიღეს, დაკარგეს 150 კაცი და დაიხიეს უკან. შეტევის დროს მძიმედ დაიჭრა და მეორე დღეს გარდაიცვალა აჯანყების ერთ-ერთი მეთაური აბესა ბოლქვაძე. წარუმატებლობამ ჩაკლა აჯანყებულთა სულისკვეთება და მიუხედავად იმისა, რომ მათ ქალაქის აღება მაინც შეეძლოთ შეტევის ნაცვლად თავდაცვით პოზიციებზე გადავიდნენ. ამასობაში არღუთინკიმ მოხერხებული მანევრით გვერდი აუარა ნასაკირალთან გამაგრებულ აჯანყებულებს, რომლებიც ქუთაისი-ოზურგეთის გზას კეტავდნენ და 5 სექტემბერს ოზურგეთთან გამოჩნდა. ადგილობრივი ფეოდალები მთავრობის მხარეს გადაიხარნენ. არღუთინსკი-დოლგორუკოვმა თავად-აზნაურთა რჩევით იმ მხრიდან დაარტყა აჯანყებულებს, საიდანაც ისინი არ ელოდნენ. თავდასხმამ საბოლოოდ გადაწყვიტა აჯანყებულების ბედი. ამ ბრძოლაში 60-ზე მეტი აჯანყებული დაიღუპა. ბრძოლაში აქტიურად მონაწილეობდა კაპიტანი თავადი გრიგოლ ორბელიანი, რომელიც არღუთინსკიმ შემდგომ დააწინაურა გამოჩენილი თავდადებისთვის.
აჯანყების დამარცხება
აჯანყებულთა წინააღმდეგ კავკასიის მეფისნაცვალმა გენერალმა გოლოვინმა 14 აგვისტოს გურიის დამსჯელ ექსპედიციას სათავეში ჩაუყენა წარმოშობით სომეხი, პოლკოვნიკი (შემდგომში გენერალი, დაღესტნისა და კასპიის მხარეთა შეიარაღებულ ძალთა უფროსი) მოსე ზაქარიას ძე არღუთინსკი-დოლგორუკოვი (1798-1855 წ.წ.). არღუთინკის განკარგულებაში იყო გენერალ-მაიორი კოცებუ 2 464 რეგულარული ჯარისკაცით, რომელშიც შედიოდა:
არხარი
მინიატიურა|არხარი არხარი, არგალი, არკალი, კაჩკარი (Ovis ammon) — გარეული ცხვარი. ბინადრობს შუა და ცენტრალურ აზიაში. განარჩევენ რამდენიმე გეოგრაფიულ რასას, რომლებიც განსხვავდებიან ზომით, რქების ფორმითა და მატყლის ფერით. ზოგი მათგანის წონა 200 კილოგრამამდეა. არხარის მაკეობა გრძელდება ხუთი თვე. გაზაფხულზე შობს ერთ (იშვიათად ორ) კრავს. ძვირფასი სანადირო-სარეწაო ობიექტია. მერინოსთან არხარის ჰიბრიდაციით ყაზახეთში მიღებულია დიდი ზომისა და მთამაღლის საარსებო პირობებთან კარგად შეგუებული შინაური ცხვრის მაღალპროდუქტული ჯიში — არხარმერინოსი.
გურიის აჯანყება
აჯანყების დამარცხება
გარდა ამისა, გროვდებოდა მილიცია, ანუ სახალხო ლაშქარი იმერეთსა და ახალციხეში. 23 აგვისტოსთვის არღუთინსკის ცხენისწყლის საგუშაგოსთან რეალურად მობილიზებული ჰყავდა 1800 ქვეითი, 100 კაზაკი და 4 ზარბაზანი., გარდა ამისა, მას შეუერთდა სამეგრელოს მილიცია. არღუთინსკი გეგმავდა ოზურგეთის გათავისუფლებასა და ფოთის დაცვის უზრუნველყოფას. 23 აგვისტოს მან ფოთის დასაცავად გაგზავნა დონის კაზაკების ერთი რაზმი პოლკოვნიკ ბუიუროვის მეთაურობით. კაზაკებს თან ახლდნენ სამეგრელოსა და იმერეთის მილიციები 300 ქვეითით და ორი ცხენოსნით. მათი დავალება იყო ფოთისა და რედუტ-კალეს დაცვა და შეკვეთილისა და ფოთი-შეკვეთილის გზის გათავისუფლება აჯანყებულებისგან. ფოთში შესვლის შემდეგ ბუიუროვმა შეკვეთილზე შეტევის ბრძანება გასცა, მაგრამ სამეგრელოს მილიცია უარს ამბობდა რეგულარული არმიის გარეშე შეტევაზე, მათი ნაწილი ბუიუროვს არ დაემორჩილა და სახლებში გაიქცა. ბუიუროვი იძულებული გახდა შეტევა დაეწყო 40 ჯარისკაცითა და კაზაკების ერთი რაზმით. მან გაანადგურა აჯანყებულების საგუშაგო მდინარე მალთაყვაზე, რომელსაც 50 გლეხი იცავდა, შემდეგ ბრძოლით აიღო მდინარე სუფსაზე არსებული საგუშაგო. ამის შემდეგ გურულებმა რამდენიმე საგუშაგო უბრძოლველად დათმეს. 3 სექტემბერს ბუიუროვი შეკვეთილის სიმაგრეში შევიდა. აჯანყებულებმა ციხეში არსებული სურსათისა და იარაღის საწყობები გადაწვეს და ისე დატოვეს ციხე. შეკვეთილის შენარჩუნება ბეიუროვს არ შეეძლო, ამიტომ ისევ უკან დაიხია ფოთში.
არხარი
ლიტერატურა
კატეგორია:ძუძუმწოვრები
გურიის აჯანყება
აჯანყების დამარცხება
30 აგვისტოს არღუთინსკი ცხენისწყლის საგუშაგოდან გურიისკენ დაიძრა ქართველ გრენადერთა პოლკის 2 ბატალიონით, 2 ქვემეხით და იმერეთის მილიციის 1500 კაციანი რაზმით. 31 აგვისტოს ის ჩოხატაურიდან 5 ვერსით დაშორებულ სოფელ ეწერში შეჩერდა. 2 სექტემბერს არღუთინსკიმ ჩოხატაური დაიკავა. აქ მას შეუერთდა ერევნის კარაბინერთა და სამეგრელოს ეგერთა პოლკების ორი ასეული და გურიის მილიციის 250 მებრძოლი. იმავე დღეს არღუთინსკი ნაგომრისკენ დაიძრა. აჯანყებულებმა გადაწვეს ნაგომრის საგუშაგო და დაიხიეს 3 ვერსით უკან, გამაგრებულ ადგილზე. მათ ასევე მოხსნენ ოზურგეთის ალყიდან ჯარების ნაწილები და გადაისროლეს ნაგომრის დაცული ხაზის გასაძლიერებლად. არღუთინსკიმ იმერეთის მილიციის მეთაურ პოლკოვნიკ წერეთელს დაავალა ერევნის პოლკის ორასი კარაბინერით, 300 მილიციელით და 2 ზარბაზნით შეექმნა ნაგომარზე შეტევის შთაბეჭდილება, თავად კი ძირითადი ძალებით დაიწყო შემოვლითი მანევრის განხორციელება. არღუთინსკი მთავარ ძალებთან ერთად 3 სექტემბერს დილის ხუთ საათზე გამოჩნდა ოზურგეთთან. დაბნეულმა აჯანყებულებმა ბრძოლას ვერ გაუძლეს, 60 ადამიანი დაკარგეს და უკან დაიხიეს. არღუთინკიმ დაკარგა 3 ჯარისკაცი და დაეჭრა 12. ოზურგეთის ალყა მოხსნილი იყო, აჯანყებულების ხელში რჩებოდა ნასაკირალის სიმაღლე ნაგომრის საგუშაგოსთან ახლოს, თუმცა ოზურგეთთან დამარცხების გამო ბევრმა აჯანყებულმა მიატოვა ნაგომარიც.
6 სექტემბერს არღუთინკიმ ნასაკირალის გადასასავლელიც დაიკავა, ოზურგეთი-ქუთაისის გზაზე რამდენიმე საგუშაგო მოაწყო და 100 ჯარისკაცით გააძლიერა ჩოხატაურის საგუშაგო. ოზურგეთთან გამარჯვების შემდეგ პოლკოვნიკი ბეიუროვი აღარ დაელოდა არღუთინსკის და დაიწყო შეტევა შეკვეთილზე. 13 სექტემბერს ციხეს ცეცხლი გაუხსნეს ზღვიდან, 14 სექტემბერს კი სამეგრელოდან მისულმა 350 კაციანმა მილიციამ ციხე დაიკავა. აჯანყებამ ჩაქრობა დაიწყო. 17 სექტემბრისთვის გურიანთის, ლიხაურის, ჩიბათის და ჩოჩხათის 1654-მა გლეხმა დაიფიცა იმპერატორის ერთგულებაზე. შმდეგი ორი კვირის განმავლობაში არღუთინსკიმ კიდევ 2818 გლეხი დააფიცა. სექტემბრის ბოლოს უკვე ყველა მეამბოხეს იარაღი დაყრილი ჰქონდა. დაფიცებები ოქტომბერშიც გაგრძელდა.
მეთაურები
პირველ ეტაპზე, როცა აჯანყების წამყვან ძალას გლეხობა შეადგენდა, მას ხელმძღვანელებდნენ გლეხები, რომელთაგან ცნობილია შემდეგი სახელები:
აგვისტოში, აჯანყების აღმავლობის პერიოდში თავადაზნაურობა აქტიურად ჩაება მოძრაობაში და ცდილობდა იგი საკუთარი მიზნებისათვის გამოეყენებინა. გურიაში მცხოვრებ თავად-აზნაურთა 500 ოჯახიდან რუსეთის მხარე დაიჭირა მხოლოდ 114-მა, დანარჩენები აჯანყებას შეუერთდნენ. აჯანყების ხელმძღვანელები გახდნენ თავადები ამბაკო შალიკაშვილი, ქაიხოსრო გუგუნავა და დავით გუგუნავა. სამივე მათგანი აჯანყებამდე გურიის მილიციაში მსახურობდა. აჯანყებას მეთაურობდა ასევე აზნაურები: აბესა ბოლქვაძე, სიმონ გოგორიშვილი, ათარმიზა თოიძე, ლევან, გოჯასპირ და სვიმონ ჭყონიები, სვიმონ და გოგია ქარცივაძეები და სხვა. აჯანყებაში ჩართული იყო ასევე ორი მღვდელი, რომელთაგან ერთი გამოიძიების დროს გარდაიცვალა. ბრძოლებში დაიღუპნენ სიმონ ჭყონია, ქაიხოსრო გუგუნავა და აბესა ბოლქვაძე. გურიის აჯანყებაში ჩართული იყო ქობულეთის ყოფილი ბეგი, ოსმალეთის იმპერიის ქვეშევრდომი ჰასან-ბეგ თავდგირიძეც, რომელიც ვერ ურიგდებოდა გურიაში რუსეთის გაბატონებას და მის წინააღმდეგ მიმართულ ყოველგვარ მოძრაობას აქტიურად ეხმარებოდა. იგი აჯანყებულებს ეხმარებოდა ტყვია-წამლის შოვნაში, მაგრამ კავკასიის მმართველობის კატეგორიული მოთხოვნით იძულებული გახდა ადრეულ ეტაპზევე ჩამოშორებოდა აჯანყებას და არ მიეღო მასში უშუალო მონაწილეობა. როდესაც აჯანყებამ აშკარად ანტიბატონყმური ხასიათი მიიღო, თავადების უმრავლესობა მთავრობას მიემხრო (დ. გუგუნავა და სხვა) და მხოლოდ მცირე ნაწილი დარჩა აჯანყების ერთგული (ა. შალიკაშვილი და სხვა).
შედეგები
გურიის აჯანყება მარცხით დამთავრდა, რადგან ცალკეული სოფლის გლეხებს, რომლებიც აჯანყების ძირითად ძალას შეადგენდნენ, ერთობლივი მოქმედების წინასწარ შეთანხმებული პროგრამა არ ჰქონდათ. აჯანყების მხოლოდ 10-მდე მეთაურმა შეძლო გაქცევა ოსმალეთში. მოძრაობის 50 მეთაური მთავრობამ ქუთაისის ციხეში ჩასვა, შემდეგ კი სამხედრო წესით გაასამართლა. სასამართლო 1842 წლის 13 მარტს გაიმართა ქალაქ ქუთაისში. მაგრამ ხალხის მღელვარების თავიდან აცილების მიზნით 49 მათგანი შეიწყალა, მხოლოდ ამბაკო შალიკაშვილს მიესაჯა ციმბირში გადასახლება, თუმცა ნაცნობი გენერლების წყალობით მანაც მოახერხა სასჯელისგან თავის არიდება.
პოპულარულ კულტურაში
გურიის აჯანყება მხატვრულად აღწერა ეგნატე ნინოშვილმა ისტორიულ რომანში „ჯანყი გურიაში“. რომანის მიხედვით 1928 წელს ალექსანდრე წუწუნავამ გადაიღო ფილმი „„ჯანყი გურიაში“. აჯანყების შესახებ არსებობს ხალხური ლექსი მინი|350პქ|კადრი ფილმიდან „ჯანყი გურიაში“ ყველა ბრუნდი და მართალი
შიშვლად აქვენ ხელში ხმალი
ვისაც არ აქვს იარაღი
აუღიათ თოხის ტარი
მამუკა გაჩეჩილაძე
მამუკა გაჩეჩილაძე (დ. 10 აპრილი, 1967, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემია, ილია ჭავჭავაძის სახელობის საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
გურიის აჯანყება
პოპულარულ კულტურაში
ერთმანეთს ეუბნებიან
ამოვიღოთ გულის ჯავრი
ჩვენს მოდაურსა ვეჩხუბოთ
აუდუღოთ სისხლის ღვარი
ღმერთმა ისეთ დროს მოგვასწროს
თხოვნას ღმერთი აგვისრულებს
წაბლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია
წაბლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაბლოვანის ჩრდილოეთით, ფერდობზე. თარიღდება XIX საუკუნით.
გურიის აჯანყება
პოპულარულ კულტურაში
გაიმარჯვებს ჩვენი ჯარი
შემორჩენილია კიდევ ერთი ხალხური ლექსი, რომელიც მიუთითებს აჯანყებაში თავად ამბაკო შალიკაშვილის ხელმძღვანელ როლზე
წაბლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (10,2X6,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით და თლილი კირქვით, კამარა, კონქი და გადახურვა ხისაა. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან სწორკუთხა შესასვლელები სამხრეთით და დასავლეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე შიგნიდან თაღოვანი, გარედან სწორკუთხა სარკმელია, მის გვერდზე ასევე თაღიანი ნიშებია. თითო თაღიანი სარკმელია ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით (კარის თავზე). საკურთხევლის ბაქანი შემაღლებულია და არდაბაგი ეკვრის. საკურთხეველი ეკლესიის დარბაზისგან გამოყოფილია აფსიდის მხრებზე დაყრდნობილი ხის სატრიუმფო თაღით. დარბაზის კამარა შიგნიდან შეფიცრულია. იატაკზე არაწესიერი მოხაზულობის ბაზალტის დიდი ზომის ფილებია მოგებული. სამხრეთ ფასადზე კარს და ტიმპანს შემოვლებული აქვს ნახევარწრიული რელიეფური ლილვი. აღმოსავლეთ ფასადზე, ფრონტონის წვეროსთან, ქვის სწორკუთხოვან ფილაზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი.
გურიის აჯანყება
პოპულარულ კულტურაში
ამბაკოს და ათარმიზას
თორემ საქმე წაგვიხდება
არღუთინსკი კას არ გვიზამს
ყველა მოჯანყე შემოკრბა
ყველა მოთავე აქ არის
ამბაკო შალიკაშვილი
თავი და ბაირახტარი
შალიკაშვილის ხმალი, რომლითაც ის აჯანყებაში იბრძოდა დაცულია ოზურგეთის მუზეუმში.
სქოლიო
კატეგორია:გურიის ისტორია კატეგორია:საქართველოს აჯანყებები კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
კანადა 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 1964 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 4 მედალი მოიპოვეს.
ფილიპ შაიდემანი
ფილიპ შაიდემანი (Philipp Scheidemann; დ. 26 ივლისი, 1865 — გ. 29 ნოემბერი, 1939) — გერმანელი სოციალ-დემოკრატი პოლიტიკოსი, ვაიმარის რესპუბლიკის პირველი რაიხსკანცლერი 1919 წელს. შაიდემანმა გამოაცხადა გერმანია რესპუბლიკად 1918 წლის 9 ნოემბერს.
კანადა 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფილიპ შაიდემანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა კატეგორია:გერმანიის კანცლერები კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1865 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
გიორგი გეგელაშვილი
გიორგი გეგელაშვილი (დ. 20 ნოემბერი, 1958, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები გიორგი