cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ელექტროლიზი
გამოყენება
რა რაოდენობის სპილენძიც გადავიდა ანოდიდან ხსნარში, იმდენივე გამოიყოფა კათოდზე. ხსნარში მარილის რაოდენობა უცვლელი რჩება. აღნიშნული მეთოდი გამოიყენება ელექტროლიზის საშუალებით ზესუფთა მეტალების მისაღებად.
შენიშვნები
კატეგორია:ქიმიური პროცესები კატეგორია:ელექტროქიმია
Vollenhovia overbecki
Vollenhovia overbecki — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კონტრაბასი
350px|thumb|5-სიმიანი კონტრაბასი სხვადასხვა მხრიდან კონტრაბასი (contrabasso) — სიმებიან-ხემიანი მუსიკალური საკრავი. ვიოლინოს ოჯახში ყველაზე დიდი ზომის (დაახლოებით 2 მ) და დაბალი ჟღერადობისა. აქვს კვარტაზე აწყობილი 4 სიმი. არსებობს 3- და 5-სიმიანი კონტრაბასიც. უკრავენ ფეხზე დამდგარი. კონტრაბასი უპირატესად საორკესტრო და საანსამბლო საკრავია. ზოგჯერ იხმარება სოლო შესრულებისთვისაც (ცნობილი ვირტუოზები: ჯ. ბოტეზინი, იტალია, XIX საუკუნე; ს. კუსევიცკი, რუსეთი, XX საუკუნე; ფ. გერტოვიჩი, სსრკ და სხვა). კონტრაბასი ეწოდება აგრეთვე დაბალი რეგისტრის მუსიკალური საკრავების ყოველგვარ ნაირსახეობას (კონტრაბას-ტრომბონი, კონტრაბას-ტუბა, კონტრაბას-ბალალაიკა და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:სიმებიანი საკრავები
კანადა 1912 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1912 წელს, შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 8 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1912 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბერძენი პაპების სია
ბერძენი პაპების სია — 13 რომის პაპი იყო ბერძნული წარმოშობისა. მათ შორის პირველია ტელესფორუსი, ხოლო უკანასკნელი ზაქარია. ერთადერთი ბერძენი ანტიპაპი იყო ალექსანდრე V.
იხილეთ აგრეთვე
*
ლოა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ლოა შეიძლება აღნიშნვდეს:
მოლიზე
მოლიზე (Molise) — სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი ცენტრალური იტალიის სამხრეთში, წარმოადგენს ქვეყნის მეორე ყველაზე პატარა რეგიონს. 1963 წალმდე შედიოდა აბრუცი-ე-მოლიზეს რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობი 4 438 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 300 000 ადამიანს შეადგენს. შედგება ორი პროვინციისაგან: კამპობასოსა და იზერნიისგან.
ადმინისტრაციული დაყოფა
250პქ|მოლიზეს პროვინციების რუკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
.kn
.kn — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სენტ-კიტსი და ნევისისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
Toppdomän
ლოა (მდინარე)
ლოა (Río Loa) — ყველაზე გრძელი მდინარე ჩილეში. სიგრძე 440 კმ. სათავე მდებარეობს ანდების მთებში, ვულკან მინიოს კალთებზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4000 მეტრზე. გაედინება უდაბნო ატაკამის ტერიტორიაზე. ნაპირებზე წარმოიქმნება ოაზისები. ერთვის წყნარ ოკეანეს. წარმოადგენს სასაზღვრო მდინარეს ჩილეს რეგიონებს ტარაპაკასა და ანტოფაგასტას შორის.
წყლის ხარჯი შესართავთან — დაახლ 6 მ³/წმ, შუა დინებაში — 2,43 მ³/წმ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
იულიტორნიო
იულიტორნიო (Ylitornio) — მუნიციპალიტეტი ტორნიოს ხეობის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 784 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 212.47 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.87 ადამიანია 1 კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
ერემია ბერიშვილი
ერემია ბერიშვილი (დ. 10 მარტი, 1977, ასპინძა) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
2003 წელს დაამთავრა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ პროფესიათა ფაკულტეტი. 1999 წელს თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი „აჭარას“ ფეხბურთის გუნდის მწვრთნელი. 2002 წელს რექტორის თანაშემწე კულტურისა და სპორტის ხაზით. 2003 წელს პრორექტორი (კულტურა, სპორტი, ტურიზმი); 2004 წელს თბილისის მერიის ტრანსპორტის საქალაქო სამსახურის უფროსის მოადგილე. 2005-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ასპინძაში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
Vollenhovia pacifica
Vollenhovia pacifica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ტალტალი (მდინარე)
ლოა (Río Taltal) – მდინარე ჩრდილოეთ ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. ზემო დინებაში მდინარეს ეწოდება ჩაკო (Río Chaco). სათავე მდებარეობს ანდების მთებში მიედინება დასავლეთის მიმართულებით და ერთვის წყნარ ოკეანეს ქალაქ ტალტალთან.
230
თარიღი უცნობია
*
სრბობრანის თემი
სრბობრანის თემი (Србобран) — თემი სერბეთში, შედის სამხრეთ-ბაჩის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 17 017 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 60 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 284 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სრბობრანი. სრბობრანის თემი შედგება 3 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 94.7 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ლედ ზეპელინის 1969 წლის ევროპული ტურნე
1969 წელს ლედ ზეპელინმა მოაწყო ევროპული ტურნე. ტურნე დაიწყო 3 ოქტომბერს და დასრულდა 12 ოქტომბერს. პირველი საკონცერტო გამოსვლა გაიმართა ნიდერლანდებში, ხოლო უკანასკნელი ინგლისში. ევროპული ტურნეს ფარგლებში ლედ ზეპელინმა ერთი საკონცერტო გამოსვლა გამართა პარიზში. ტურნეს დასრულების შემდგომ, იმავე წელს, ჯგუფმა გამოუშვა მეორე სტუდიური ალბომი სახელწოდებით Led Zeppelin II.
სეტლისტი
ევროპული ტურნეს ფარგლებში ჯგუფმა პირველად შეასრულა სიმღერები Heartbreaker და What Is and What Should Never Be, ეს სიმღერები ჯგუფის მეორე სტუდიურ ალბომში შევიდა. ამ ტურნირის ფარგლებში ჯონ პოლ ჯოუნსმა სიმღერები ორღანზე შეასრულა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები კატეგორია:1969 წლის საკონცერტო ტურნეები
საქართველოს დამფუძნებელი კრება
thumb|400px|საქართველოს დამფუძნებელი კრების სხდომა საქართველოს დამფუძნებელი კრება — წარმომადგენლობითი დაწესებულება საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, რომლის მიზანი იყო საქართველოს პარლამენტის მოწვევამდე შეემუშავებინა სახელმწიფოს მმართველობის ფორმა და კონსტიტუცია. დამფუძნებელი კრების არჩევნები ჩატარდა 14-17 თებერვალს საყოველთაო ფარული, თანაბარი, პირდაპირი კენჭისყრით.
კრება გაიხსნა 1919 წლის 12 მარტს, უხუცესი სოციალ-დემოკრატის, სილიბისტრო ჯიბლაძის სიტყვით. გარდამავალ პერიოდში, დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან დამფუძნებელი კრების შეკრებამდე, საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებდა საქართველოს პარლამენტად წოდებული საქართველოს ეროვნული საბჭო, რომელსაც თავმჯდომარეობდა კარლო ჩხეიძე.
არჩევნებში მონაწილე სუბიექტები
პირველ ეტაპზე არჩევნებში მონაწილეობდა 15 პოლიტიკური ორგანიზაცია, ესენია:
არჩევნების შედეგი
მათგან გავიდა მხოლოდ 4. დამატებით არჩევნებში კრებას შეუერთდა ეროვნული პარტია და დაშნაკცუთიუნი. საბოლოოდ კრებაში 6 ფრაქცია შეიქმნა. 1919 წლის 21 მარტს კრებამ შექმნა კომისიები: შრომის, თვითმმართველობის, აგრარული, განათლების, ჯანმრთელობის, სამხედრო, იურიდიული, ხელოვნების და საგზაო. დამფუძნებელმა კრებამ დაამტკიცა მთავრობის ახალი შემადგენლობა, ნოე ჟორდანიას ხელმძღვანელობით, მიიღო ქვეყნის სახელმწიფო სიმბოლიკა: დროშა, გერბი და ჰიმნი, და ქვეყნის კონსტიტუცია (1921). მინი|ადგილების გადანაწილება პარტიების მიხედვით {{legend|#8B0000|[[საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია|სოციალ-დემოკრატიული პარტია}} {{legend|#FF8C00|სოც. ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია}} {{legend|#00008B|ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია}} {{legend|#FF0000|სოც. რევოლუციონერები}}]] დამფუძნებელი კრების შემადგენლობა 1919-1921 წწ ამგვარი იყო[1]:
საქართველოს დამფუძნებელმა კრებამ საქართველოში 1921 წლის 21 თებერვლამდე იარსება. გასაბჭოების შემდეგ, მისი წევრები მთავრობასთან ერთად, ემიგრაციაში განაგრძობდნენ მოღვაწეობას. საქართველოს რევკომმა 1921 წლის 24 მარტს გამოსცა დეკრეტი დამფუძნებელი კრების დათხოვნის შესახებ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
მებრძოლი ანგელოზი
მებრძოლი ანგელოზი (Ангел-воин) — ჩეხოსლოვაკიელი სამხედრო ტყვეების ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობს ქალაქის ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე.
აღწერა
1918 წელს ტაგანროგის რუსულ-ბალტიურ ქარხანაში („კომბაინების ქარხანა“) მუშაობდა 1 700 ჩეხი და სლოვაკი, რომლებიც ტყვეებად ჩავარდნენ პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში. მუშათა დიდი ნაწილი დაიღუპა სამოქალაქო ომის დროს, რომლებიც იბრძოდნენ ბოლშევიკების მხარეს. მათი ხსოვნისადმი პატივის მისაგებად, 1927 წელს წითელი ქვიშაქვისაგან დაამზადეს ძეგლი ი. ნავრატის პროექტის მიხედვით. საფლავის ფილაზე დგას მებრძოლი ანგელოზი, რომელსაც ერთი ფრთა მოტეხილი აქვს.
კვარცხლბეკზე რევოლუციური რომანტიზმის სტილში ამოტვიფრულია ტექსტი რუსულად და ჩეხურად.
რომლის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი. დაკარგულია ანგელოზის თავის ნაწილიც, რბილი ქვიშაქვა გაანადგურა, თოვლის დნობამ ზამთრის შემდეგ. ძეგლი დროებით დაკონსერვებულია, რის გამოც დამახინჯებულია ძეგლის ფერი, აუცილებელია სასწრაფო აღდგენითი სამუშაოები.
2009 წლის მდგომარეობით საკონსერვაციო მასალისაგან არარაფერი იყო დარჩენილი და მხატვარმა-ენთუზიასტებმა მოხატეს ვარდისფერ ფერებში. 2010 წელს და მომდევნო წლებში გადაღებეს თეთრად. 2016 წელს რუსული ტექსტის ადგილზე დაამონტაჟეს შავი მარმარილოს დაფა ტექსტის რეპლიკით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
კანადა 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1920 წელს, ბელგიის ქალაქ ანტვერპენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 9 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
.bl
რესურსები ინტერნეტში
bl კატეგორია:სენ-ბართელმი
Toppdomän
Passion: Music for The Last Temptation of Christ
Passion: Music for The Last Temptation of Christ — პიტერ გებრიელის ალბომი, რომელშიც შესულია მუსიკა მარტინ სკორსეზეს ფილმიდან ქრისტეს უკანასკნელი ცდუნება. სინამდვილეში, მუსიკალური თემების დიდი ნაწილი ოდნავ შეცვლილია და დამატებულია ახალი კომპოზიციებიც, რაც ალბომს პიტერის საკუთარი სტუდიური დისკის სტატუსს აძლევს. 1990 წელს ამერიკული მუსიკის დაჯილდოების ცერემონიაზე მან მიიღო ჯილდო, როგორც ნიუ-ეიჯის ჟანრის საუკეთესო ჩანაწერმა. 2002 წელს გამოვიდა მისი და გებრიელის სხვა ალბომების რემასტერი.
ენტრე-რიოსის რესპუბლიკა
ენტრე-რიოსის რესპუბლიკა — ერთწლიანი ისტორიის მქონე რესპუბლიკა სამხრეთ ამერიკაში, რომელმაც იარსება სულ ერთი წელი (1820-1821). მოიცავდა 166,980 კმ²-ს და მდებარეობდა თანამედროვე არგენტინის პროვინციების — ენტრე-რიოსისა და კორიენტესის ტერიტორიებზე. შეიქმნა 1820 წელს გენერალ ფრანსისკო რამირესის მიერ. არსებობა შეწყვიტა რამირესის მკვლელობის შემდეგ,1821 წლის 10 ივლისს.
ნაყოფი (მცენარე)
მინი|[[კულტურული ხილის ბაზარი]] ნაყოფი (ლათ. fructus) — ფარულთესლოვან მცენარეთა ორგანო, რომელიც წარმოიქმნება ყვავილისაგან და შეიცავს ერთ ან მეტ თესლს, ვითარდება ორმაგი განაყოფიერების შემდეგ (გამონაკლისია პართენოკარპული ნაყოფები). ფარულთესლოვან მცენარეთა პრიმიტიულ ჯგუფებში ნაყოფი უშუალოდ გინეცეუმიდან ვითარდება (მაგ., ბაიასებრნი), უფრო მაღალი განვითარების ჯგუფებში ნაყოფის ფორმირებაში მონაწილეობს ყვავილის სხვა ნაწილებიც: ყვავილსაფარი, ყვავილსაჯდომი, გინოფორი, ჯამი, გვირგვინი, მტვრიანები და სხვა.
სხვადასხვა კლასიფიკაციით ნაყოფებს ყოფენ ნამდვილ (თუ ის განვითარებულია მხოლოდ ნასკვიდან) და ცრუ (თუ მის განვითარებაში მონაწილეობვს ყვავილის სხვა ნაწილებიც) ნაყოფად. ნამდვილი ნაყოფი თავის მხრივ იყოფა მარტივ (ერთი ნასკვიდან განვითარებული) და რთულ (აპოკარპული გინეცეუმიდან განვითარებული) ნაყოფად. მინი|ხილის კალათი, [[ბალთაზარ ვან დერ ასტი]] მარტივი ნაყოფი კონსისტენციის მიხედვით იყოფა მშრალ და წვნიან ნაყოფად. მშრალ ნაყოფებს შორის არჩევენ მრავალთესლიან თვითხსნად (ფოთლურა, პარკი, ჭოტი, ჭოტაკი, კოლოფი და სხვა) და ერთთესლიან უხსნარ ნაყოფებს (კაკალი, ფრთიანა, თესლურა, მარცვალა და სხვა), წვნიან ნაყოფებს შორის კი - მრავალთესლიანებს (კენკრა, გოგრულა და სხვა) და ერთთესლიანებს (კურკიანა). რთულ ნაყოფებს განეკუთვნება რთული ფოთლურა, რთული თესლური და სხვა.
ნაყოფის უფრო თანამედროვე მორფოგენეზურ კლასიფიკაციებში გათვალისწინებულია გინეცეუმის აგებულება - ნაყოფფოთლების რაოდენობა, მდებარეობა, შეზრდა, თესლის რაოდენობა, მიმაგრება და სხვა. მორფოგენეზური კლასიფიკაციების მიხედვით ნაყოფი იყოფა აპოკარპულ და ცენოკაპულ ნაყოფებად, რომლებიც თავის მხრივ კიდევ უფრო წვრილ კატეგორიებად ნაწილდება.
ნაყოფის დანიშნულებაა თესლების დაცვა და გავრცელება. ნაყოფებისა და მასთან ერთად თესლების გავრცელება ქარის, წყლის, ცხოველების, ადამიანისა და სხვების საშუალებით ხდება. გავრცელებისათვის ნაყოფებს აქვს სხვადასხვა სპეციალური წარმონაქმნები: ქოჩორი, ფრთისებრი გამონაზარდი, ეკლები, ქაცვები, ჯაგარი და სხვა.
მრავალი ნაყოფი შეიცავს მნიშვნელოვან საკვებ ნივთიერებებს (ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები, ვიტამინები) და გამოიყენება სხვადასხვა სახით საკვებად, სამკურნალო საშუალებად, საღებავის დასამზადებლად და სხვა. მრავალი მცენარის ნაყოფი იმდენად ტიპურია, რომ მათი საშუალებით მცენარის სახეობის დადგენაც კი შეიძლება.
მეცნიერებას, რომელიც ნაყოფებს შეისწავლის კარპოლოგია ეწოდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია *
ქლორპიკრინი
ქლორპიკრინი, იგივე ტრიქლორნიტრომეთანი (ქლორი და pikros მწარე) — ძლიერი  მომწამვლელი  და  ძლიერი  ცრემლდენი  ნივთიერება,  მწვავე სუნის მქონე უფერო ზეთისებრი სითხე, რომელიც აღიზიანებს ლორწოვან გარსს და  აზიანებს  ადამიანის  ცენტრალურ ნერვულ სისტემას და კანს. მისი ქიმიური ფორმულაა Cl3CNO2; დუღილის ტემპერატურა — მინ 64°С და  მაქს 113 °C; სიმკვრივე —  1653,9კგ/მ2. ქლორპიკრინი მაღალი  ტემპერატურის  დროს  იღებს  მოყვითალო ფერს. პრაქტიკულად წყალში უხსნადია, კარგად იხსნება ორგანულ გამსხნელებში, არ ჰიდროლიზდება წყლითა და ტუტეების წყალხსნარში. 400 °C-ისას იშლება ფოსგენად და C1NO იღებენ პიკრინმჟავას ან მათი მარილების ქლორირებით. იყენებენ პესტიციდად, არილმეთანური საღებავების სინთეზში და სხვა. ქლორპიკრინის გამოყენება  ადამიანის წინააღმდეგ  კანონით  აკრძალულია  მაშინაც  კი,  როდესაც  ცეცხლსასროლი  იარაღის  გამოყენება  კანონით  ნებადართულია.
ისტორია
ქლორპიკრინის ისტორია 1848 წელს იწყება თავდაპირველად მას  იყენებდნენ  საწარმოებში  მოგვიანებით კი  პირველი მსოფლიო ომის დროს 1914 - 1918 წლებში სამხედრო  მიზნებისთვის,  პირველად სამხედრო  მიზნისათვის 1915 წელს რუსეთის არმიამ  გამოიყენა პირველ მსოფლიო ომში, მოგვიანებით კი გერმანიის არმიამ  1916 წელს. ქლორპიკრინის სამხედრო  ვარიანტის  სახელწოდებაა „სიენსი“ (CNS ).
ქლორპიკრინი საბჭოთა არმიის  ნაწილებმა  გამოიყენეს 1989 წლის 9 აპრილს   თბილისში,   გამთენიისას,  რუსთაველის გამზირზე  მშვიდობიანი მიტინგის დარბევის დროს, რამაც  გამოიწვია  ასობით  უდანაშაულო  ადამიანის  ძლიერი  მოწამვლა  დასახიჩრება  და  სიკვდილი, მშვიდობიანი  მიტინგის ერთ-ერთი მონაწილე არასრულწლოვანი 16 წლის  გოგონა ქლორპიკრინით მოწამვლის  შედეგად  გარდაიცვალა, 9 აპრილის ტრაგედიის  გამოძიების  შექმნილმა  კომისიამ   ანატოლი სობჩაკის  თავჯდომარეობით  კომისიის  ერთ-ერთ   მოხსენებაში  კომისიის წევრებმა  ოფიციალურად  დაადასტურეს  ქლორპიკრინის გამოყენების ფაქტი  სხვა უფრო ნაკლებად საშიში  და  ნაკლებად  მომწამლავი ნივთიერებების  ცრემლსადენი  გაზების  კერძოდ  სიესი ( CS ) გაზის და ქლორაცეტოფენონი ( CN ) ერთად.
დღეს მსოფლიოში მკაცრადაა  აკრძალური ქლორპიკრინის გამოყენება საომარი მოქმედებების დროს, სამხედრო  მიზნებისთვის და  შეტანილია  მასობრივი  განადგურების  იარაღების ნუსხაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქიმიური იარაღები
Vollenhovia papuana
Vollenhovia papuana — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Vollenhovia pedestris
Vollenhovia pedestris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
231
თარიღი უცნობია
*
.eh
რესურსები ინტერნეტში
Toppdomän
კევინ გარნეტი
კევინ გარნეტი (ინგლ. Kevin Garnett) (დ. 19 მაისი, 1976, მაულდინი, სამხრეთი კაროლინა), ქველმოქმედი, კალათბურთელი აშშ-ში.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1976 წლის 19 მაისს ქალაქ მაულდინში, სამხრეთ კაროლინის შტატში. დღესდღეობით მას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც KG, The Big Ticket ან The Kid. მისი საკალათბურთო ცხოვრება დაიწყო მის მშობლიურ ქალაქ მაულდინში. იგი თავიდანვე გატაცებული იყო კალათბურთით და მისი განვითარება დაიწყო ე. წ. Primary School- ში. ამის შემდეგ უკვე იგი გადაგის ფარაგაუტის აკადემიაში, სადაც მოხდა მისი სრული ჩამოყალიბება როგორც კალათბურთელის. როგორც ილინოისის შტატის მაცხოვრებელი, კევინიც რა თქმა უნდა ჩიკაგოს გულშემატკივარი იყო. ფარაგაუტის აკადემიაში გატარებული 3 წლის შემდეგ მან მოახერხა და მიიღო ილინოისის შტატის Mr. Basketball-ის მეტსახელი. 19 წლის იგი უკვე 203 სანტიმეტრი იყო, და მისი თამაშის მაყურებლებს ანცვიფრებდა, ამხელა სიმაღლის მქონე კალათბურთელისათვის დაუხასიათებელი სწაფი და მოქნილი თამაშით. ზუსტად მისი წყალობით დაამყარა ფარაგაუტის აკადემიამ ის რეკორდი რომელთანაც ახლოს მისვლასაც კი ვერ ახერხებს დღესდღეობით. 28 მოგება და მხოლოდ ორი წაგება სეზონში.
კევინ გარნეტი იყოს ის პირველი კალათბურთელი, რომელიც დრაფტზე გაიყვანეს არა კოლეჯიდან არამედ High School-იდან (ფარაგაუტის აკადემია High School იყო). იგი დღემდე ითვლება ერთ-ერთ უნიკალურ მოთამაშედ მთელი ნბა-ს ისტორიის განმავლობაში, და საუკეთესო თუ არა ერთ-ერთ საუკეთესო უნივერსალ მოთამაშედ. მთელი თავისი საკალათბურთო კარიერის განმავლობაში მას ყველა პოზიციაზე აქვს ნათამაშები (გამთამაშებელიც კი) მაგრამ საბოლოოდ დამკვიდრდა მძიმე ფორვარდის პოზიციაზე. საუბედუროდ გარნეტი არ ატარებს ნბა-ს ბეჭედს. ყველაზე დიდი რაც გარნეტმა მის გუნდთან ერთად მიაღწია იყო 2004 წელს დასავლეთ კონფერენციის ფინალი, სადაც ტყის მგლები დამარცხდნენ ლოს-ანჯელეს ლეიკერსთან. ხოლო მისი ინდივიდუალური მიღწევები და წარმატებები, უამრავია. ჯერ მარტო მისი Rookie-ს წელს, სეზონის პირველი ნახევარი სათადარიგოთა სკამზე გაატარა, მეორეში კი მისცეს საშუალება ეთამაშა და ნახევარი სეზონიც კი გახდა მისთვის საკმარისი გამხრდარიყო ნბა-ს ლიდერი ბლოკებში. გარნეტს აქვს მიღწეული ისეთი შედეგისთვის რომელსაც მხოლოდ 4-მა მოთამაშემ მიაღწია მთელი ნბა-ს ისტორიაში. ეს არის 30+ ქულა და 20+ მოხსნა ერთ თამაშში. 32 ქულა და 21 მოხსნა, ეს მოხდა საკრამენტოს წინააღმდეგ გადამწყვეტ მეშვიდე თამაშში, დასავლეთ კონფერენციის ნახევარფინალში. აგრეთვე მან მოხსნა ლარი ბერდის რეკორდი რომელიც ითვალისწინებდა 6 წლის განმავლობაში (ზედიზედ) თამაშში საშუალოდ 20+ ქულა და 10+ მოხსნა. გარნეტის არის ერთ-ერთი ბრწყინვალე დაცვითი სტილის მოთამაშე. მისთვის სირთულეს არც ცენტრის და არც გამთამმაშებლის შეჩერება წარმოადგენს. იგი ბევრჯერ ლიდერობდა ნბა-ს ბლოკებში და მოხსნებში და დღესაც პირველია მოხსნებში. გაკეთებული აქვს 17 ტრიპლ დაბლი.
ჰყავს მეუღლე ბრენდი პადილა რომელზედაც კევინი 2004 წელს დაქორწინდა. იგი ითვლება ყველაზე ქველმოქმედი კალათბურთელი მოქმედ კალათბურთელებს შორის. ჰიუსტონის All-Star Weekend-ზე მას შესაბამისი პრიზიც გადასცეს. 2005 წელს კატრინათი დაზარალებული ოჯახებისთვის გარნეტმა საკუთარი ჯიბიდან გაიღო 1,2 მილიონი დოლარი.
პირადი რეკორდები
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები კატეგორია:2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
ბენედიქტე II
მინი|მარჯვნივ|ბენედიქტე II ბენედიქტე II (Benedictus PP. II; დ. 635 — გ. 8 მაისი, 685) — რომის პაპი 684–685 წლებში.
ბენედიქტე II გარდაიცვალა 8 მაისს, 658 წელს. მან შეცვალა ლეო II. არჩეულ იქნა 683 წელს. იგი აქტიურად ეხმარებოდა მონოთელიტიზმისს აღკვეთაში. მან აღადგინა მრავალი ეკლესია რომში.
ბენედიქტე II რომის კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 635 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 685 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
აილეუს ოლქი
აილეუს ოლქი —  ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 729  კმ². დედაქალაქი – აილეუ. ოლქი დაყოფილია 4 რაიონად. იგი აღმოსავლეთ ტიმორის ორი ოლქიდან ერთ-ერთია, რომელსაც არ აქვს გასასვლელი ზღვაზე (მეორეა ერმერა).
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
კანადა 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 1924 წელს, საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. ამ თამაშებზე მათ 3 ვერცხლისა და ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
MP3
MPEG-1 აუდიო ფენა 3, უფრო ხშირად ცნობილი როგორც მპ3 (MP3), პოპულარული აუდიო კოდირების ფორმატია.
ის იყენებს დანაკარგულ კომპრესირების ალგორითმს, რომელიც გათვლილია იმისთვის, რომ დიდად შეამციროს აუდიო ჩანაწერის წარმოდგენისთვის საჭირო მონაცემების რაოდენობა და ამავე დროს ჩვეულებრივი მსმენელისთვის ისევე ჟღერდეს როგორც ორიგინალური, არა შეკუმშური ჩანაწერი. ის გამოგონებულ იქნა ევროპელი ინჟინრების ჯგუფის მიერ ფილიფსში.
კატეგორია:ინფორმატიკა
.mf
.mf — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD), რომელიც, როგორც მოსალოდნელია, სენ-მარტენს მიენიჭება.
სერ ჯონ სოანის მუზეუმი
1988 წლიდან მოყოლებული, განხორციელდა რამდენიმე რესტავრაციის პროგრამა, განახლდა ისეთი ადგილები როგორებიცაა: ნახატების ოთახები, სურათების ოთახი, სასწავლო და გასახდელი ოთახი. ოთახებს შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი სახის დიზაინი და უმეტეს შემთხვევაში მათი ორიგინალური თანმიმდევრობითაა განლაგებული. 1997 წელს სამეურვეო საბჭომ მემკვიდრეობის ლატარიის ფონდის დახმარებით შეიძინა მთავარი სახლი No14- ში. სახლი აღდგა და მუზეუმს საშუალება მიეცა რომ გაეფართოვებინა თავისი საგანმანათლებლო საქმიანობა, ხელახლა გაენთავსებინა თავისი სამეცნიერო ბიბლიოთეკა და შეექმნა რობერტ ადამის სასწავლო ცენტრი, სადაც განთავსებულია სოანის რობერტ ადამის 9000 ნახატის კოლექცია.
სოანეს კოლექციაშია კანალეტოს, უილიამ ჰოუგართის, მისი მეგობრის უილიამ ტერნერის, თომას ლორენსის, ჯოშუა რეინოლდზის, უილიამ ჰამილტონის  და ჯოვანი ბატისტა პირენისს 15 ნახატიa, რომელთაგან ბევრი ჩარჩოთი მუზეუმშია გამოფენილი. კოლექციაში 30 000 -ზე მეტი არქიტექტურული ნახატია. მუზეუმში მხოლოდ 90 ვიზიტორი დაიშვება, ნებისმიერ დროს. 2019 წლის მარტის ბოლოს, მუზეუმს 131, 459 ვიზიტორი ჰყავდა.
სახლები
სოანემ ლინკოლნის Inn Fields– ის ჩრდილოეთ მხარეს სამჯერ ააშენა და დაშალა სახლები. ჯერ #12 სახლი იყიდა, რომელიც გარედან უბრალო აგურის სახლი იყო. მოგვიანებით, 1806 წელს, სამეფო აკადემიაში არქიტექტურის პროფესორად დანიშვნის შემდეგ, სოანემ იყიდა მე-13 ნომერი სახლი, რომელიც დღეს მუზეუმია.
მე-13 ნომრის დასრულების შემდეგ, სოანემ დაიწყო შენობების არქიტექტურულ ლაბორატორიად გადაკეთება. იგი მუდმივად ცვლიდა სახლის ინტერიერს. 1823 წელს, მან შეიძინა მესამე სახლი, #14. ამ პროექტმა მას საშუალება მისცა აეშენებინა სურათების გალერეა. მესამე სახლის წინა ძირითადი ნაწილი განიხილებოდა როგორც ცალკე საცხოვრებელი ადგილი; ის შიგნიდან არ იყო დაკავშირებული სხვა შენობებთან. როდესაც ის გარდაიცვალა, მე -14 ნომერი სახლი ოჯახს უანდერძა და მუზეუმის საკუთრებაში გავიდა. მინი| უმეტესწილად, მუზეუმი ინარჩუნებს სოანეს მიერ შექმნილ თავდაპირველ არქიტექტურას
მუზეუმი
მუზეუმი დაარსდა სოანეს სიცოცხლეში, 1833 წელს, პარლამენტის კერძო აქტით, რომელმაც ძალა მიიღო სოანეს გარდაცვალების შემდეგ, 1837 წელს. აქტი მიღებულ იქნა 1833 წლის აპრილში, სადაც დადგენილი იყო რომ სოანეს გარდაცვალების შემდეგ, მისი სახლი და კოლექციები გადაეცემოდა სამეურვეო საბჭოს. აქტში ასევე ეწერა ისიც, რომ ანდერძს არცერთი ნივთი არ უნდა გამოკლდებოდა.
სოანის მუზეუმი ახლა ეროვნული არქიტექტურის შესწავლის ცენტრია. 1988 წლიდან 2005 წლამდე მუზეუმის რესტავრაციის პროგრამა განხორციელდა პიტერ ტორნტონის, შემდეგ კი მარგარეტ რიჩარდსონის ხელმძღვანელობით. სამუშაოს ღირებულების დიდი ნაწილი დაფინანსებულია სერ ჯონ სოანის მუზეუმის ფონდის მიერ.
სახლის ყველაზე ცნობილი ადგილებია მუზეუმის უკანა ნაწილი - გუმბათის არე, კოლონადა და მუზეუმის დერეფანი. გენიალურად შემუშავებულ სურათთა გალერეას აქვს კედლები, რომლებიც შედგება დიდი "მოძრავი თვითმფრინავებისგან", რაც მას საშუალებას აძლევს დაიტიოს იმაზე მეტი ნივთი, ვიდრე ამას გალერეას ფართობი იძლევა.
ჯონ სოანმა 1824 წლის 12 მაისს შეიძინა სეტი I-ის სარკოფაგი, რომელიც ეგვიპტური იეროგლიფებითაა დამშვენებული. მცირე აკლდამა აღმოაჩინა ჯოვანი ბატისტა ბელზონმა. სოანმა იყიდა 2000 ფუნტად, ითვლება სოანის კოლექციის ყველაზე ძვირადღირებულ ნამუშევრად.
თამადა
thumb|250პქ|[[ოსკარ შმერლინგი|ო. შმერლინგის ნამუშევარი „თქვენი სადღერგძელო იყოს!“]]
თამადა — ქართული პურობის, სუფრის გამძღოლი. ჩვეულებრივ, მასპინძელი ან თანამეინახენი თამადად ირჩევენ ჭარმაგ პატივსაცემ მამაკაცს, რომელიც სუფრის თადარიგის მცოდნედ და მჭევრმეტყველად ითვლება. სუფრის დანიშნულების (ქორწილი, ძეობა, დღეობა, ქელეხი და სხვა) მიხედვით, თამადას ევალება ტრადიციული სადღეგრძელოების წარმოთქმა, სმის წესების, სუფრის წესრიგის, ცეკვა-სიმღერისა და ლხინის მთელი მსვლელობის რეგულირება. ეთნოგრაფიული მონაცემებით, ძველად ოჯახებში თამადობას ბავშვობიდანვე აჩვევდნენ. საქართველოს მთიანეთის საკულტო დღეობა-წვეულებებზე თამადას არ ირჩევდნენ - მის მოვალეობას ხევისბერი ან გვარ-ხატის რომელიმე მსახური ასრულებდა, საოჯახო სარიტუალო პურობას კი ოჯახის უფროსი მამაკაცი უძღვებოდა. ზემო სვანეთში „თამადა“, „თამათა“ ერქვა თიბვის მესვეურს, წინამძღოლს, რომელიც მუშაობისას სიმღერას იწყებდა. „თამადის“ ნაცვლად ზოგჯერ თურქულიდან შემოსულ სიტყვას „ტოლუმბაშსაც“ (თურქ. toplum başı – თავყრილობის/შეკრების უფროსი/თავი/ მეთაური) ხმარობენ. ალ. ჯამბაკურ-ორბელიანის ცნობით, „ტოლუმბაში“ „ამხანაგების თავს“ ნიშნავს. თანამედროვე ფასეულობების მიმართება ქართულ ტრადიციებთან და ფასეულებათა ევოლუცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ადათ-წესები კატეგორია:ქართული სუფრა
ატაკამა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი ატაკამა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ატაკამის რეგიონი
ატაკამის რეგიონი (Región de Atacama) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 9 კომუნას.
ფართობი — 75 176,2 კმ². მოსახლეობა — 254 336 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 3,38 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კოპიაპო.
მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთში და ესაზღვრება:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს რეგიონები
სრემსკი-კარლოვცის თემი
სრემსკი-კარლოვცის თემი (Сремски Карловци) — თემი სერბეთში, შედის სამხრეთ-ბაჩის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 8 782 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 172 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 51 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ვებერი (ერთეული)
ვებერი (აღნიშვნა: ', ') — მაგნიტური ნაკადის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. 1 ვებერი მაგნიტური ნაკადი 1 კვადრატულ მეტრზე არის (1 ვბ/მ2) არის 1 ტესლა.
ერთეულს სახელი ეწოდა გერმანელი ფიზიკოსის, ვილჰელმ ედუარდ ვებერის პატივსაცემად.
განმარტება
ვებერი შეიძლება განმარტებული იქნას ფარადეის ინდუქციის კანონის მეშვეობით, რომელიც აკავშირებს რაიმე ჩაკეტილი კონტურის გამჭოლი მაგნიტური ველის ნაკადს ამ კონტურში წარმოქმნილ ელექტრულ ველთან. 1 ვებერი მაგნიტური ნაკადის ცვლილება 1 წამში გამოიწვევს 1 ვოლტი ელექტრომამოძრავებელი ძალის გენერირებას.
SI სისტემის საბაზისო ერთეულებში 1 ვებერი არის წარმოებულ ერთეულებში კი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაგნეტური ნაკადის ერთეულები კატეგორია:სი სისტემის წარმოებული ერთეულები კატეგორია:მაგნიტური ნაკადის საზომი ერთეულები
Vollenhovia penetrans
Vollenhovia penetrans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნაყოფიერება
ლიტერატურა
* კატეგორია:ზოოლოგია კატეგორია:რეპროდუქცია
ეკვატორული გვინეის ქალაქები
thumb|right|330px|ეკვატორული გვინეის რუკა ეკვატრული გვინეის ქალაქები — ეკვატორული გვინეის დასახლებული პუნქტების სია, დალაგებული მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, სადაც წარმოდგენილია ქალაქები, რომელთა მოსახლეობის რაოდენობაც აღემატება 1000 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
*
ჰელიუმი
ჰელიუმი (Helium < ἥλιος; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის პირველი პერიოდის, მეთვრამეტე ჯგუფის (ძველი კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, VIIIა) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 2, ატომური მასა — 4.0026, tდნ — (−272.20)°C, tდუღ — (−268.928)°C, სიმკვრივე (ნსპ) — 0.1786 გ/ლ. ჰელიუმი ერთატომიანი უფერული და უსუნო აირია; ბუნებრივი ჰელიუმი შედგება ორი სტაბილური იზოტოპისაგან: (≈0.0002% ) და  (≈99.9998% ). ხელოვნურად მიღებულია არამდგრადი ნუკლიდები, რომელთა მასური რიცხვი მერყეობს 2-10-ის ფარგლებში; მიეკუთვნება ინერტულ აირებს.
ჰელიუმი მეორე ყველაზე გავრცელებული ელემენტია სამყაროში და ასევე სიმსუბუქით მეორეა პერიოდულ ცხრილში. თანამედროვე სამყაროში თითქმის მთელი ახალი ჰელიუმი წარმოიქმნება ვარსკვლავებში წყალბადის ატომის გახლეჩით. დედამიწაზე ის წარმოიქმნება შედარებით მძიმე ელემენტთა დაშლის შედეგად. ჰელიუმს იღებენ ბუნებრივი აირიდან დაბალტემპერატურული დაშლის პროცესით — ეგრეთ წოდებული ფრაქციული გამოხდის მეთოდით.
აღმოჩენის ისტორია
1868 წლის 18 აგვისტოს ფრანგმა მეცნიერმა პიერ ჟანსენმა ინდოეთის ქალაქ გუნტურში ყოფნის დროს მზის სრული დაბნელებისას პირველად შეძლო მზის ქრომოსფეროს გამოკვლევა. ჟანსენმა შეძლო სპექტროსკოპის ისე აწყობა რომ მზის გვირგვინის სპექტრზე თვალთვალი შეიძლებოდა არა მარტო მზის დაბნელებისას არამედ ჩვეულებრივ დღესაც კი. მეორე დღესვე მზის პროტუბერანციების სპექტროსკოპიამ წყალბადის ლურჯ, მწვნე-ცისფერ და წითელ ხაზებთან ერთად გამოავლინა ძალიან კაშკაშა ყვითელი ხაზი, თავდაპირველად ჟანსენმა და სხვა ასტრონომებმაც ის მიიღეს ნატრიუმის D ხაზად. ჟანსენმა დაუყოვნებლად დაწერა ამის შესახებ საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიაში. შედეგად დადგენილ იქნა, რომ მზის სპექტრში ყვითელი ფერის ხაზი არ ემთხვევა ნატრიუმის ხაზს და არ ეკუთვნის იმ დროისათვის ცნობილ არცერთ ქიმიურ ელემენტს.
ორი თვის შემდეგ, 20 ოქტომბერს, ინგლისელმა ასტრონომმა ნორმან ლოკერმა, რომელმაც არ იცოდა ფრანგი კოლეგის შესახებ, დამოუკიდებლად გამოიკვლია მზის სპექტრი. როდესაც მან აღმოაჩინა უცნობი ყვითელი ხაზი, რომლის ტალღის სიგრძე იყო 588 ნმ (უფრო ზუსტად 587,56 ნმ), ის აღნიშნა D3, რადგანაც ის ძალიან ახლოს იყო ფრაუნგოფერის ხაზებთან D1 (589,59 ნმ) და D2 (588,99 ნმ) ნატრიუმი. ორი წლის შემდეგ ლოკერმა, ინგლისელ ქიმიკოს ედვარდ ფრანკლანდთან თანამშრომლობით წამოაყენა წინადადება რათა ახალი ელემენტისათვის ეწოდებინათ „ჰელიუმი“ (ἥλιος — „მზე“).
საინტერესოა ის რომ, ჟანსენისა და ლოკერის წერილები საფრანგეთის აკადემიაში ერთ დღეს - 1868 წლის 24 ოქტომბერს მივიდა, მაგრამ ლოკერის წერილი, რომელიც ოთხი დღით გვიან იყო დაწერილი, მივიდა რამდენიმე საათით ადრე. მეორე დღეს აკადემიის სხდომაზე წაკითხულ იქნა ორივე წერილი. ახალი მეთოდის აღსანიშნავად საფრანგეთის აკადემიამ გადაწყვიტა მედლის მოჭრა. მედლის ერთ მხარეს გამოსახული იყო ჟანსენი და ლოკერი, მეორე მხარეს კი - მზის მითური ღმერთი აპოლონი, ოთხ ცხენიან ეტლში.
ჰელიუმი აღმოჩენიდან მხოლოდ 27 წლის შემდეგ იქნა დედამიწაზე ნაპოვნი — 1895 წელს შოტლანდიერი ქიმიკოსის უილიამ რამზაის მიერ, რომელიც იკვლევდა აირის ნიმუშს რომელიც მიიღო მინერალ კლევეიტის დაშლისას, მის სპექტრში აღმოაჩინა ისევ ის ყვითელი ხაზი, რომელიც ადრე მზის სპექტრში იქნა ნაპოვნი. ნიმუში დამატებითი კვლევისათვის გაგზავნილ იქნა ცნობილ ინგლისელ მეცნიერ-სპექტროსკოპისტ უილიამ კრუქსთან, რომელმაც დაადასტურა, რომ ნიმუშის სპექტრში ყვითელი ხაზი ემთხვეოდა ჰელიუმის D3 ხაზს. 1895 წლის 23 მარტს რამზაიმ განაცხადა ჰელიუმის დედამიწაზე აღმოჩენის შესახებ ლონდონის სამეფო საზოგადოებაში, და ასევე საფრანგეთის აკადემიაში მარსელენ ბერტლოს მეშვეობით.
შვედმა ქიმიკოსებმა პერ თეოდორ კლევემ და ნილს აბრაჰამ ლენგლემ შეძლეს კლევეიტისაგან საკმარისი აირის გამოყოფა, რათა დაედგინათ ახალი ელემენტის ატომური წონა.
1896 წელს ჰენრი კაიზერმა, ზიგმუნდ ფრიდლენდერმა, ხოლო ორი წლის შემდეგ ედვარდ ჩარლზ ბელიმ საბოლოოდ დაასაბუთეს ატმოსფეროში ჰელიუმის არსებობა.
რამზაიმდე ჰელიუმი გამოყო ასევე ამერიკელმა მეცნიერმა ფრენსის ჰილებრანდმა, მაგრამ ის შეცდომით ფიქრობდა რომ მიიღო აზოტი და რამზეისადმი წერილში აღიარა მასზე აღმოჩენის პრიორიტეტი.
რამზაიმ სხვადასხვა ნივთიერებებისა და მინერალების კვლევისას აღმოაჩინა რომ ჰელიუმი თანდაყვება ურანს და თორიუმს. მაგრამ მნიშვნელოვნად გვიან, 1906 წელს, ერნესტ რეზერფორდმა და როიდსმა დააგინეს, რომ რადიოაქტიური ელემენტების ალფა-ნაწილაკები წარმოადგენენ ჰელიუმის ბირთვებს. ამ გამოკვლევებმა ჩაუყარეს საფუძველი ატომების აღნაგობის თანამედროვე თეორიას.
thumb|right|300px|თხევადი ჰელიუმის ტემპერატურაზე თბოტევადობის დამოკიდებულების გრაფიკი
მხოლოდ 1908 წელს ნიდერლანდელმა ფიზიკოსმა ჰეიკე კამრლინგ-ონესმა შეძლო თხევადი ჰელიუმის მიღება დროსელირებით (იხ. ჯოუნს-ტომსონის ეფექტი), მას შემდეგ, რაც აირი ვაკუუმში მდუღარე თხევად წყალბადში გააცივეს. დიდი ხანი უშედეგოდ ცდილობდნენ მყარი ჰელიუმის მიღებას, 0,71 К ტემპერატურის დროსაც კი, რომელსაც მიაღწია გერმანელმა ფიზიკოსამა ვილემ ჰენდრიკ კეეზომიმ. მხოლოდ 1926 წელს, 35 ატმ. წნევის პირობებში და შეკუმშული ჰელიუმის გაცივებით გაუხშოებულ, გამეჩხერებულ მდუღარე ჰელიუმში, მან შეძლო კრისტალების გამოყოფა.
1932 წელს კეეზომმა გამოიკვლია თხევადი ჰელიუმის თბოტევადობის ცვალებადობის ხასიათი ტემპერატურის ცვლასთან ერთად. მან აღმოაჩინა, რომ მიახლოებით 2,19 K-ისას თბოტევადობის ნელი და თანმიმდევრობითი მატება იცვლება მკვეთრი ვარდნით და თბოტევადობის მრუდი იღებს ბერძნული ასოს λ (ლამბდა) ფორმას. ამასთან ტემპერატურა, რომელზეც ხდება თბოტევადობის ნახტომი, მინიჭებული აქვს პირობითი სახელი „λ-წერტილი“. ამ წერტილის უფრო ზუსტი მნიშვნელობა - 2,172 K უფრო მოგვიანებით იქნა დადგენილი. λ-წერტილში ხდება თხევადი ჰელიუმის ღრმა და მკვეთრი ფუნდამენტალური თვისობრივი ცვლილებები — თხევადი ჰელიუმის ერთი ფაზა ამ წერტილში იცვლება მეორეთი, ამასთან დაფარული სითბოს გამოყოფის გარეშე; ადგილი აქვს მეორე სახის ფაზურ გადასვლას. λ-წერტილზე მაღალი ტემპერატურის დროს არსებობს ეგრეთ წოდებული ჰელიუმი-I, მასზე დაბლა კი — ჰელიუმი-II.
1938 წელს საბჭოთა ფიზიკოსმა პეტრე კაპიცამ აღმოაჩინა თხევადი ჰელიუმი-II-ის ზედენადობის მოვლენა, რომელიც მდგომარეობს სიბლანტის კოეფიციენტის მკვეთრი შემცირებით, რის შედეგად ჰელიუმი მიედინება თითქმის ხახუნის გარეშე. აი რას წერდა ის თავის აღმოჩენაზე ერთ-ერთ თავის მოხსენებაში : … სითბოს ისეთი რაოდენობა, რომელიც ფაქტობრივად გადაჰქონდა, ფიზიკური შესაძლებლობების მიღმა მდებარეობს, რომ სხეულს ფიზიკის არც ერთი კანონით არ შეუძლია გადაიტანოს უფრო მეტი სითბო ვიდრე, მისი სითბური ენერგია გამრავლებულს ბგერის გავრცელების სიჩქარეზე. თბოგამტარობის ჩვეულებრივი მექანიზმით სითბოს გადატანა ამ მასშტაბით შეუძლებელი იყო. საჭირო იყო სხვა ახსნის ძიება.
იმის მაგივრად, რომ აგვეხსნა სითბოს გადატანა თბოგამტარობით, ანუ ენერგიის გადაცემით ერთი ატომიდან მეორეზე, მისი ახსნა შეიძლებოდა უფრო ტრივიალურად — კონვექციით, სითბოს გადატანით თვითონ მატერიაში. ხომ არ ხდება ისე, რომ გახურებული ჰელიუმი მოძრაობს ზევით, ხოლო ცივი ეშვება ქვევით, სიჩქარეების სხვაობის გამო წარმოიქმნება კონვექციური დენები, და ამგვარად ხდება სითბოს გადატანა. მაგრამ ამისათვის საჭირო იყო წარმოგვედგინა რომ ჰელიუმი თავისი მოძრაობისას მიედინება ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე. ჩვენ უკვე გვქონდა შემთხვევა, როდესაც, ელ. დენი მედინებოდა სადენებში ყოველგვარი წინაღობის გარეშე. და მე გადავწყვიტე, რომ ჰელიუმიც მოძრაობდა ყოველგვარი წინაღობის გარეშე, რომ ის არის არა ზეთბოგამტარი ნივთიერება, არამედ წარმოადგენს ზედენადს. …
… თუკი წყლის სიბლანტე ტოლია 10−2 პ, მაშინ ეს მილიარჯერ უფლო მეტად დენადი სითხეა, ვიდრე წყალი …
ჯოშუა ზირკზე
ჯოშუა ზირკზე (დ. 5 მაისი, 2001, სხიდამი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს იტალიური „პარმაში“ (იჯარით მიუნხენის „ბაიერნიდან“) და ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში.
ჰელიუმი
სახელწოდების წარმომავლობა
სახელცოდება მოდის ბერძნული სიტყვა ἥλιος — „მზედან“ (ის. ჰელიოსი). საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ სახელწოდებაში გამოყენებულია ლითონებისათვის დამახასიათებელი ბოლოსართი „-უმი“ (ლათ. „-um“ — „Helium“), რადგანაც ლოკერი ვარაუდობდა, რომ მის მიერ აღმოჩენილი ელემენტი იყო ლითონი. სხვა ანალოგიური კეთილშობილი აირის მსგავსად ლოგიკური იქნებოდა მისთვის ეწოდებინათ „ჰელიონი“ („Helion“). თანამედროვე მეცნიერებაში სახელწოდება „ჰელიონი“ აღნიშნავს იზოტოპ ჰელიუმ-3-ის ბირთვს.
ჯოშუა ზირკზე
საერთაშორისო კარიერა
დედამისი წარმოშობით ნიგერიიდანაა, ხოლო მამა — ნიდერლანდელია. 2016 წლიდან თამაშობს ნიდერლანდების სხვადასხვა ახალგაზრდულ ნაკრებებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი კატეგორია:დაბადებული 2001 კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
ჰელიუმი
სამყაროში
ჰელიუმი სამყაროში გავრცელებით მეორე ადგილზეა წყალბადის შემდეგ — მიახლოებით 23 % მასის მიხედვით. მაგრამ დედამიწაზე ჰელიუმი იშვიათია. პრაქტიკულად მთელი ჰელიუმი სამყაროში შეიქმნა დიდი აფეთქების პირველ რამდენიმე წუთში, პირველადი ნუკლეოსინთეზის დროს. თანამედროვე სამყაროში თითქმის ყველა ახალი ჰელიუმი წარმოიქმნება წყალბადის თერმობირთვული სინთეზის შედეგად ვარსკვლავებში (იხ. პროტონ-პროტონული ციკლი, ნახშირბად-აზოტური ციკლი). დედამიწაზე ის წარმოიქმნება მძიმე ელემენტების ალფა-დაშლის შედეგად (ალფა-ნაწილაკები, რომლებიც გამოსხივდება ალფა-ფაშლის დროს — ეს არის ჰელიუმ-4-ის ბირთვები). ჰელიუმის ნაწილი რომელიც წარმოიქმნება ალფა-დაშლის დროს და დედამიწის ქერქის ქანებში გამოღწეულ ჰელიუმს, მიიტაცებს ბუნებრივი აირი, რომელშიც ჰელიუმის კონცენტრაცია შეიძლება აღწევდეს მოცულობის 7 %-ს ან მეტსაც.
დედამიწის ქერქი
მერვე ჯგუფის ფარგლებში ჰელიუმს დედამიწის ქერქში შემცველობით მეორე ადგილი უჭირავს (არგონის შემდეგ).
ჰელიუმის შემცველობა ატმოსფეროში (წარმოიქმნება Ac-ის, Th, U დაშლის შედეგად) — მოცულობის 5,27 %, მასის 7,24 % შეადგენს. ატმოსფეროში, ლითოსფეროში და ჰიდროსფეროში ჰელიუმის მარაგი ფასდება 5 მ³. ჰელიუმშემცველი ბუნებრივი აირები შეიცავენ, როგორც წესი, მოცულობის მიახლოებთ 2 %. განსაკუთრების იშვიათად გვხვდება აირები რომელთა ჰელიუმშემცველობა აღწევს 8 — 16 %.
ჰელიუმის საშუალო შემცველობა დედამიწის ნივთიერებაში — 3 გრ/ტ. ყველაზე დიდი კონცენტრაციაა მინერალებში, რომლებიც შეიცავენ ურანს, თორიუმს და სამარიუმს: კლევეიტი, ფერგუსონიტი, სამარსკიტი, გადოლინიტი, მონაციტი (მონაციტური ქვიშები ინდოეთში და ბრაზილიაში), თორიანიტი. ჰელიუმის შემცველობა ამ მინერალებში შეადგენს 0,8 — 3,5 ლ/კგ, თორიანიტში კი ის აღწევს 10,5 ლ/კგ.
განსაზღვრა
ხარისხობრივად ჰელიუმს განსაზღვრავენ სპექტრული ანალიზის მეშვეობით ემისიური სპექტრით (დამახასიათებელი ხაზები 587,56 ნმ და 388,86 ნმ), რაოდენობრივად — მას-სპექტრომეტრიული და ქრომატოგრაფიული ანალიზების მეთოდებით, ასევე მეთოდებით რომლებიც ეფუძნებიან ფიზიკური თვისებების ცვლილებებს (სიმკვრივე, თბოგამტარობა და სხვა).
ფიზიკური თვისებები
ჰელიუმი — პრაქტიკულად ინერტული ქიმიური ელემენტია.
მარტივი ნივთიერება ჰელიუმი — არატოქსიკურია, არ აქვს ფერი, სუნი და გემო. ნორმალურ პირობებში წარმოადგენს ერთატომიან აირს. მისი დუღილის წერტილი (T = 4,215 K 4He) ყველაზე დაბალია ყველა მარტივ ნივთიერებასთან შედარებით; მყარი ჰელიუმი მიღებულ იქნა მხოლოდ 25 ატმოსფეროზე მეტი წნევის დროს — 1 ატმოსფერული წნევის დროს ის არ გადადის მყარ ფაზაში ტემპერატურის აბსოლუტური ნულის დროსაც კი. ექსტრემალური პირობები ასევე საჭიროა ჰელიუმის მრავალრიცხობრივი ნაერთების შესაქმნელად, ისინი ყველანი ნორმალურ პირობებში არასტაბილურნი არიან
თვისებები აიროვან ფაზაში
300px|thumb|left|ჰელიუმის სპექტრული ხაზები ნორმალურ პირობებში ჰელიუმი პრაქტიკულად იქცევა როგორც იდეალური აირი. ყველა პირობებში ჰელიუმი არის მონოატომური ნივთიერება. ნორმალურ პირობებში სიმკვრივე შეადგენს 0,17847 კგ/მ³, ახასიათებს თბოგამტარობა - 0,1437 ვტ/(მ·К) — უფრო მეტი ვიდრე ყველა სხვა აირს წყალბადის გარდა, მისი კუთრი თბოტევადობა განსაკუთრებით მაღალია (ср = 5,23 კჯ/(კგ·К), შედარებისათვის — 14,23 კჯ/(კგ·К) Н2). ელემენტის სიმბოლო, შესრულებულია აირის მილებით, რომელიც შევსებულია ჰელიუმით|thumb|right ჰელიუმით შევსებულ მილებში დენის გატარებისას შეიმჩნევა სხვადასხვა ფერის განმუხტვები, რომლებიც უმთავრესად დამოკიდებულია მილებში აირის წნევაზე. ჩვეულებრივ ჰელიუმის სპექტრიდან ხილული შუქის ფერი არის ყვითელი. წნევის შემცირებასთან ერთად ხდება ფერების ცვლა — ვარდისფერი, ნარინჯისფერი, ყვითელი, კაშკაშა-ყვითელი, მოყვითალო-მწვანე და მწვანე. ეს დაკავშირებულია ჰელიუმის სპექტრში არსებულ ხაზების რამდენიმე სერიაზე, რომელიც მდებარეობს ინფრაწითელსა და ულტრაიისფერს შორის დიაპაზონში, სპექტრის ხილვად ნაწილში მნიშვნელოვანი ხაზები მდებარეობენ 706,52 ნმ და 447,14 ნმ-ს შორის. წნევის შემცირება იწვევს ელექტრონის თავისუფალი გარბენის სიგრძის ზრდას, ანუ მისი ენერგიის ზრდას ჰელიუმის ატომებთან შეჯახებისას. ეს იწვევს ატომების გადაყვანას დიდი ენერგიის აღზნებულ მდგომარეობაში, რის შედეგად ხდება სპექტრული ხაზების შერევა ინფრაწითელიდან ულტრაიისფრამდე.
ჰელიუმი ყველაზე ცუდად იხსნება წყალში, ვიდრე სხვა ცნობილი აირი. 1 ლ წყალში 20 °C ტემპერატურისას იხანება მიახლოებით 8,8 მლ (9,78 - 0 °C, 10,10 - 80 °C), ეთანოლში — 2,8 (15 °C), 3,2 (25 °C). მისი დიფუზიის სიჩქარე მყარ სხეულებში სამჯერ უფრო მაღალია ვიდრე, ჰაერისა, და მიახლოებით 65 % მაღალია, ვიდრე წყალბადის.
გარდატეხის მაჩვენებელი გარდატეხის კოეფიციენტი ათთან ახლოსაა, ყველაზე უფრო ახლოს ვიდრე ყველა სხვა აირის მაჩვენებელი. ამ აირს გააჩნია უარყოფითი ჯოულ-ტომსონის კოეფიციენტი გარემოს ნორმალური ტემპერატურის პირობებში, ანუ ის ხურდება როდესაც მას აძლევენ საშუალებას მოცულობაში თავისუფლამ გაიზარდოს. მხოლოდ ჯოული-ტომსონის ინვერსიის ტემპერატურის ქვევით (მიახლოებით 40 К ნორმალური წნევის დროს) ის ცივდება თავისუფალი გაფართოების დროს. ამ ტემპერატურის ქვევით გაცივებისას, გაფართოებითი გაცივებით ჰელიუმი შეიძლება გათხევადდეს. ასეთი გაცივება ხდება დეტანდერის დახმარებით.
ქიმიური თვისებები
ჰელიუმი — მენდელეევის ცხრილის (ინერტული აირები) მეერვე ჯგუფის ქიმიურად ყველაზე ნაკლებად აქტიური ელემენტია. ჰელიუმის ბევრი ნაერთი არსებობს მხოლოდ აიროვან ფაზაში - ე.წ. ექსიმერული მოლეკულების სახით, რომლებსაც გააჩნიათ სტაბილური მდგრადი აღგზნებული ელექტრონული მდგომარეობა და არამდგრადი ძირითადი მდგომარეობა. ჰელიუმი წარმოქმნის ორ ატომიან მოლეკულებს He2+, ფტორიდს HeF, ქლორიდს HeCl (ექსიმერული მოლეკულები წარმოიქმნება ელექტრონული განმუხტვის დროს ან ჰელიუმის და ფთორის ან ჰელიუმისა და ქლორის ნარევების ულტრაიისფერი დასხივებით).
ცნობილია ჰელიუმის ქიმიური ნაერთი LiHe (შესაძლებელია, მხედველობაშია ნაერთი LiHe7, ).
იზოტოპები
ბუნებრივი ჰელიუმი შედგება ორი მდგრადი იზოტოპისაგან: 4He (იზოტოპური გავრცობადობა — 99,99986 %) და შედარებით იშვიათი 3He (0,00014 %; ჰელიუმ-3-ის შემცველობა ბუნებრივ წყაროებში შეიძლება მერყეობდეს საკმაოდ ფართო საზღვრებში). ცნობილია ჰელიუმის კიდევ ექვსი რადიოაქტიური იზოტოპი.
სტანდარტული ატომური მასა
ჰელიუმის სტანდარტული ატომური მასად მიღებულია — 4.0026 (4.002602), რომელიც როგორც წესი იანგარიშება ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილურ და შედარებით მდგრად იზოტოპტთა საშუალო შეწონილი ატომური მასით, მათი, დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად.
მიღება
ამ ნარევს, ე.წ. ნედლ ჰელიუმს, (He — 70-90 %) ასუფთავებენ წკალბადისაგან (4-5 %) CuO-ს მეშვეობით 650—800 К ტემპერატურის პირობებში. მისი საბოლოო გაწმენდა მიიღწევა დარჩენილი ნარევის ღრმა გაცივებით N2-ის ვაკუუმში დუღილით და მინარევების ადსორბერებში აქტიური ნახშირის მეშვეობით ადსორბციით, რომლებიც თავის მხრივ ასევე ცივდებიან N2. ჰელიუმს აწარმოებენ - ტექნიკური სისუფთავის სიწმინდის (99,80 % ჰელიუმის მოცულობით) და მაღალი სიწმინდის (99,985 %).
მსოფლოში ჰელიუმის წარმოებაში ლიდერობს აშშ (140 მლნ მ³ წელში), შემდეგ — ალჟირი (16 მლნ მ³). მესამე ადგილზეა რუსეთი — 6 მლნ მ³ წელში. ჰელიუმის მსოფლიო მარაგს შეადგენს 45,6 მლრდ მ³.
ტრანსპორტირება
200 px|thumb|250 ლ-იანი [[დიუარის ჭურჭელი თხევადი ჰელიუმით.]] აიროვანი ჰელიუმის ტრანსპორტირებისათვის გამოიყენება ყავისფრად შეღებილი ფოლადის ბალონები (სტანდარტი 949-73), რომლებსაც განათავსებენ სპეციალურ კონტეინერებში. ტრანსპორტირებისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნას ყველა სახის ტრანსპორტი, მხოლოდ შესაბამისი პირობების დაცვით.
თხევადი ჰელიუმის გადასაზიდად გამოიყენება სპეციალური ტიპის სატრანსპორტო ჭურჭელი მაგ.: СТГ-10, СТГ-25 და ა.შ. რომლების ღია-რუხი ფერისა და მოცულობით შესაბამისად 10, 25, 40, 250 და 500 ლიტრისაა. გარკვეული წესების დაცვის შემთხვევაში გადაზიდვისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც სარკინიგზო ტრანსპორტი, ასევე ავტო- და სხვა სახის ტრანსპორტი. თხევადი ჰელიუმის ჭურჭელი აუცილებლად უნდა ინახებოდეს ვერტიკალურ მდგომარეობაში.
გამოყენება
ჰელიუმის უნიკალური თვისებები ფართოდ გამოიყენება მრეწველობაში და სახალხო მეურნეობაში:
გეოლოგიაში
ჰელიუმი ხელსაყრელი ინდიკატორია გეოლოგებისათვის. ჰელიუმის გადაღებით შეიძლება განისაზღვროს დედამიწის ზედაპირზე სიღრმული გარდატეხები. ჰელიუმი, როგორც რადიოაქტიური ელემენტის დაშლის პროდუქტი, გამოჟონავს ბზარებსა და ნაპრალებში, აჯერებს დედამიწის ქერქის ზედა ფენას და მიემართება მაღლა ატმოსფეროში, ხოლო შემდეგ კოსმოსურ სივრცეში. ასეთი ბზარები და განსაკუთრებით მათი გადაკვეთის ადგილები ხასიათდება ჰელიუმის მაღალი კონცენტრაციით. ეს მოვლენა პირველად დაადგინა გეოფიზიკოსმა იგორ იანიცკიმ ურანის მადნის ძებნის დროს და მიღებული იქნა როგორც მეცნიერული აღმოჩენა: „ექსპერიმენტალურად დადგენილია ადრე უცნობი კანონზომიერება, რომ თავისუფლად მოძრავი ჰელიუმის ანომალიური (მაღალი) კონცენტრაციის განაწილება დამოკიდებულია დედამიწის ქერქის სიღრმულ, მათ შორის მადნურ, გარდატეხებზე.“ ეს კანონზომიერება გამოიყენება დედამიწის სიღრმული აღნაგობის შესასწავლად და ფერადი და იშვიათი ლითონების მადნების საძებნელად.
ბიოლოგიური როლი
ამ დროისათვის ჰელიუმის ბიოლოგიური როლი არ არის გარკვეული.
ფიზიოლოგიური ქმედებები
ინერტული აირები ხასიათდებიან ფიზიოლოგიური ქმედებებით, რომელიც გამოიხატება მათი ნარკოტიკული მოქმედებით ორგანიზმზე. ჰელიუმის (და ნეონის) ნარკოტიკული მოქმედება ნორმალური წნევის დროს ცდებისას არაა დარეგისტრირებული, იმ დროს როცა წნევის მომატებისას ჩნდება «მაღალი წნევის ნერვული სინდრომი».
ლედ ზეპელინის 1969 წლის ჩრდილო ამერიკის ტურნე
1969 წელს ლედ ზეპელინმა გამართა საკონცერტო ტურნე ჩრდილოეთ ამერიკაში. ტურნე დაიწყო 17 ოქტომბერს და დასრულდა 8 ნოემბერს. 25 ოქტომებერს ჯგუფმა საკონცერტო გამოსვლა გამართა ბოსტონში, ამ კონცერტს დაესწრო 15,000 ადამიანი. ბოსტონში გამართული კონცერტით ჯგუფმა მოგების სახით $45,000 ნახა.
ჩრდილო ამერიკული ტურნეს ფარგლებში ჯგუფმა ორი საკონცერო გამოსვლა გამართა კანადის ქალაქებში. ჩრდილო ამერიკული ტურნე დასრულდა აშშ-ს ქალაქ სან ფრანცისკოში.ამ ტურნეს შემდეგ ჯგუფმა მოაწყო დიდი ბრიტანეთის საკონცერტო ტურნე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები კატეგორია:1969 წლის საკონცერტო ტურნეები
Vollenhovia pertinax
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ალექსანდრე გურული
ალექსანდრე 'სანდრო' გურული (დ. 9 ნოემბერი, 1985, ბათუმი) — ქართველი ფეხბურთელი, ფრანგული „სენტ-ომერის“ ნახევარმცველი.
2008 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრის დროს ის შეიძინა უკრაინულმა „კარპატმა“. კლუბში გატარებულ პირველ სეზონში მან 22 მატჩში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა ერთი გოლი. შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და ითამაშა სამ კლუბში: გორის „დილაში“, ბათუმის „დინამოსა“ და „ზესტაფონში“, ეს უკანასკნელი 2013 წელს თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა, ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას იგი შეუერთდა ბელარუსის კლუბ „შახტიორს“, რომელთან ერთადაც პირველივე სეზონში შეძლო თასის მოგება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ლიონის ოლიმპიკის ფეხბურთელები კატეგორია:ლვივის კარპატის ფეხბურთელები კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ბოლივია 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბოლივიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
სლოვენიის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
სლოვენიის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები — წარმოადგენს სლოვენიას საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში. ევრობასკეტ 2005-ზე სლოვენიის ნაკრებმა მე–6 ადგილი მოიპოვა, რითაც 2006 წლის ფიბა-ს მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობის საშუალება მიეცა.
მიმდინარე შემადგენლობა
კატეგორია:სლოვენიის ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები
სამხრეთული ძაღლი
სამხრეთული ძაღლი იყო ძაღლის ჯიშის სახეობა, რომელიც არსებობდა დიდ ბრიტანეთში სავარაუდოდ მე-19 საუკუნემდე. უცნობია, თუ როდის შეწყდა მისი არსებობა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ იგი შეერია სხვა ჯიშებს. ცნობილია, რომ ჯიში გამოიყენებოდა ნადირობისას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
232
თარიღი უცნობია
*
Vollenhovia piroskae
Vollenhovia piroskae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აგერსე
აგერსე (Agersø) — დანიის კუნძული დიდი ბელტის სრუტეში, კუნძულ ზელანდიის გვერდით. ფართობი 6,84 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 2008 წლის მონაცემებით 233 ადამიანია.
ბოლივია 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბოლივიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბოლივია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტემერინის თემი
ტემერინის თემი (Темерин) — თემი სერბეთში, შედის სამხრეთ-ბაჩის ოლქში.