cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვანისა და ბაღდათის ეპარქია
ისტორია
1995 წ. 5 აპრილის საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით ვანისა და ბაღდათის ეპარქია დაარსდა. 1996 წ. ნოემბრიდან ვანისა და ბაღდათის ეპარქიის მმართველად დადგენილი იქნა ეპისკოპოსი ანტონ ბულუხია.
ადმინისტრაციულად ვანისა და ბაღდათის ეპარქია ორ ოლქად იყოფა: ვანისა (მთავარხუცესი - დეკანოზი პეტრე გიორგაძე) და ბაღდათისა (მთავარხუცესი - არქიმანდრიტი მაკარი აბესაძე).
მოქმედი ეკლესიები
ეპარქიის ტერიტორიაზე 22 ეკლესია მოქმედებს, მათ შორის 9 ვანის და 13 ბაღდათის რაიონის ტერიტორიაზე. ვანის ოლქი 1.ვანის ყოველთა ქართველთა წმიდათა საკათედრო ტაძარი. წინამძღვრის მოადგილე - დეკანოზი პეტრე გიორგაძე; 2. გორას წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი ანდრია პაიკიძე; 3. ზეინდრის წმ. ნიკოლოზის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი იასონ შარიქაძე 4. სოფ. ამაღლების ქრისტეს ამაღლების ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი ლუკა ჭულუხიძე; 5. ბზვანის წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი ზურაბ ბიბიჩაძე; 6. ისრითის წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი ლონგინოზ მანაგაძე; 7. ქედის წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - დეკანოზი ზაქარია დვალიშვილი; 8. ტობანიერის იოანე ნათლისმცემლის სამლოცველო. წინამძღვარი - მღვდელი ნიკოლოზ კაცაძე; 9. ყუმურის წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი კონსტანტინე გაბუნია.
ბაღდათის ოლქი 10. ბაღდათის წმ. გიორგის საკათედრო ტაძარი (არქიმანდრიტი მაკარი, აბესაძე); 11. ზემო დიმის წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი იოანე ყურაშვილი; 12. საკრაულას ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი მიქაელ გიორგობიანი; 13. ხანის 12 მოციქულის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი ბესარიონ მშვილდაძე; 14. წითელხევის ტაძრად მიყვანების ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი ბასილ ბასილაძე; 15. როკითის ფერისცვალების ეკლესია. წინამძღვარი - დეკანოზი იოაკიმე ისაკაძე; 16. ვარციხის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. წინამძღვარი - დეკანოზი მარკოზ დარჯანია; 17. ქვედა დიმის მთავარანგელოზთა ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელი გაბრიელ დარჯანია 18. ქვედა დიმის წმ. ნინოს სახელობის სამლოცველო. წინამძღვარი - მღვდელი დოსითეოზ შემაზაშვილი; 19. ობჩის წმ. გიორგის ეკლესია. წინამძღვარი - დეკანოზი დავით ბურჯანაძე; 20. ობჩის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ეკლესია. წინამძღვარი - იღუმენი ისააკი (ფირცხალავა); 21. ბაღდათის წმ. თამარ მეფის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელმონაზონი ზაბულონი (ნოდია); 22. გოთიეთის ივერიის ღვთისმშობლის ეკლესია. წინამძღვარი - მღვდელმონაზონი ილია (გამყრელიძე);
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
გიგანტების გზა
გიგანტების გზა (ირლ. Clochán an Aifir) — ტერიტორია, რომელიც მოიცავს უძველესი ვულკანური ამოფრქვევის შედეგად წარმოშობილ დაახლოებით 40 000 ბაზალტის სვეტს. მდებარეობს ჩრდილოეთ ირლანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ქალაქ ბუშმილსიდან 4,8 კმ-ის მოშორებით. 1986 წელს ტერიტორია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა, 1987 წელს კი ეროვნულ ბუნებრივ ნაკრძალად გამოცხადდა. სვეტების წვერები ნაფეხურებს წააგავს, რომლებიც ფრიალო კლდეების კალთებიდან ზღვაში უჩინარდებიან. სვეტების უმრავლესობა ექვსკუთხაა, თუმცა ზოგიერთს ოთხი, ხუთი, შვიდი და რვა კუთხეც გააჩნია. უმაღლესი სვეტები 12 მეტრია, ხოლო კლდეების გაქვავებული ლავის სისქე 28 მ.
ვულკანური სვეტები დაახლოებით 50-60 მლნ წლის წინ, პალეოგენის პერიოდში წარმოიქმნა.
დღეისათვის, გიგანტების გზა ჩრდილოეთ ირლანდიის ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.
ლეგენდა
ლეგენდის თანახმად, ფინ მაკქულმა ხიდი იმისთვის გადო, რომ ირლანდიიდან შოტლანდიაში გადასულიყო და იქაურ გოლიათს, ბენანდონერს შებრძოლებოდა. არსებობს ამ ლეგენდის რამდენიმე ვარიანტი, მაგრამ შინაარსი თითქმის ერთნაირია: ვეებერთელა ბენანდონერის დასამარცხებლად ფინმა ეშმაკური ოინი მოიფიქრა და თავის ცოლს, უნას სთხოვა დამხარება. როცა ბენანდონერი „გოლიათების ხიდით“ ირლანდიაში გადმოვიდა, უნა საბანში გახვეულ „მძინარე ბავშვთან“ ფინთან ერთად დახვდა და შოტლანდიელ გოლიათს უთხრა, დაიცადე, ჩემი ქმარი ჯერ შინ არ დაბრუნებულაო. ამის გაგონებამ ბენანდონერი დააფრთხო, ამხელა ბავშვის მამა ალბათ მართლაც ბუმბერაზი იქნებაო. შეშინებული თავის გადასარჩენად შოტლანდიაში გაიქცა და თან ხიდიც დაანგრია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი ირლანდია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში
ილია პატაშური
მინი|ილია პატაშური ილია (ილო) პატაშური (დ. 9 მაისი, 1939, სოფელი ხევშა, დუშეთის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი. პროფესორი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1982).
ბიოგრაფია
ილია პატაშური დაიბადა 1939 წლის 9 მაისს დუშეთის რაიონის სოფელ ხევშაში. მისი მშობლები იყვნენ: მამა — ვასილ პატაშური, დედა — სოფიო ქავთარაძე. ილია პატაშურის წინაპრები იყვნენ XVII-XVIII საუკუნეებში თეთრი არაგვის ხეობაში ხევის თავი ბაგრატინების სამეფო კარის მცველნი, მსახურნი დუშეთსა და ანანურში დიდი რუხა ივანე და გივი პატაშურები. ლომისის წმინდა გიორგის და ხევშის მთავარანგელოზის დეკანოზები.
1946 წელს შევიდა ხევშის დაწყებით სკოლაში. 1956 წელს დაამთავრა ფასანაურის საშუალო სკოლა. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის ი. ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში, რომელიც 1960 წელს წარჩინებით დაამთავრა. 1960 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში ფერწერის სპეციალობით, რომელიც დაამთავრა წარჩინებით (სადიპლომო თემა: „დავით აღმაშენებელი დიდგორზე ბრძოლის წინ“), ნაშრომში მიიღო უმაღლესი შეფასება. ხელმძღვანელი სამხატვრო აკადემიის რექტორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი — პროფესორი ა. ქუთათელაძე; ლექტორები: შ. მამალაძე, ჟ. ჯაში, კ. მახარაძე, ზ. ნიჟარაძე, ე. კალანდაძე; მხატვრულ დაოსტატებაში პროფესორები: საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი ლ. გუდიაშვილი და საქართველოს სახალხო მხატვარი ფ. ლაპიაშვილი.
1967 წელს დატოვეს სამხატვრო აკადემიაში ფერწერის კათედრაზე ლაბორანტად, ხოლო 1968 წელს მიიწვიეს ფერწერის კათედრაზე ფერწერის პედაგოგად. იმავე წლიდან გახდა საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის წევრი. 1970 წლიდან სწავლობდა სსრკ სამხატვრო აკადემიის ფერწერის შემოქმედებით სახელოსნოში. ხელმძღვანელი საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი უ. ჯაფარიძე. 1982 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება. 1990 წელს მოსკოვში მიენიჭა დოცენტის წოდება. 1995 წელს აირჩიეს თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორად და დანიშნეს ფერწერის კათედრაზე პეიზაჟის სახელოსნოს ხელმძღვანელად.
1966 წლიდან მონაწილეობს საქართველოსა და უცხოეთის სამხატვრო გამოფენებზე: საბერძნეთი, ბელგია, იუგოსლავია, პოლონეთი, აშშ, ინგლისი, იაპონია, რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი და ბალტიისპირეთის ქვეყნები.
ი. პატაშურს არაერთი პერსონალური გამოფენა აქვს მოწყობილი საქართველოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:ქართველი ფერმწერები
დამოუკიდებლობის მოედანი
დამოუკიდებლობის მოედანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ხავიერ ერნანდესი
ხავიერ „ჩიჩარიტო“ ერნანდეს ბალკასარი (Javier Hernández Balcázar; დ. 1 ივნისი, 1988) — მექსიკელი ფეხბურთელი, ლევერკუზენის „ბაიერისა“ და მექსიკის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.
მისი კარიერა დაიწყო 2006 წელს, მექსიკურ კლუბ „გუადალახარაში“, სადაც იგი თამაშობდა მანამ, სანამ გახდებოდა პირველი მექსიკელი ფეხბურთელი, რომელიც მაჩესტერ იუნაიტედს შეუერთდა, 2010 წლის ივლისში. მანჩესტერში მცირე სათამაშო დროის გამო 2014-2015 წლების სეზონი იჯარით „მადრიდის რეალში“ გაატარა. 2015 წლის აგვისტოში ის ბუნდესლიგის კლუბ „ლევერკუზენში“ გადავიდა.
ერნანდესის დებიუტი მექსიკის ნაკრებში 2009 წლის სექტემბერში კოლუმბიის წინააღმდეგ შედგა. მან ეროვნულ ნაკრებში ითამაშა ორ მსოფლიო ჩემპიონატზე. ის მექსიკის ნაკრებში გატანილი ბურთების რაოდენობით მეორე ადგილს იკავებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:მექსიკელი ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
მამედსალეჰ ისმაილოვი
ისმაილოვი, მამედსალეჰ ჯალილ ოღლუ (Məmmədsaleh Cəliloğlu İsmayılov) — საბჭოთა მუსიკათმცოდნე, აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1972), ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი (1964).
ბიოგრაფია
მამედსალეჰ ისმაილოვი 1912 წლის 22 აპრილს ელიზავეტპოლის გუბერნიაში, ნუხში დაიბადა. დაამთავრა ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალური მუსიკალური სასწავლებელი. 1846 წელს აზერბაიჯანის კონსერვატორიაში ასწავლიდა. 1938 წელს პროფესორი გახდა. 1960–1971 წლებში აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის კათედრის გამგე იყო, ხოლო 1980 წლიდან აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის ისტორიისა და თეორიის კათედრას ხელმძღვანელობდა. მამედსალეჰ ისმაილოვი 1994 წლის 10 მაისს ბაქოში გარდაიცვალა.
ხსოვნა
2013 წლის 17 მაისს აზერბაიჯანის კომპოზიტორთა კავშირმა მამაედსალეჰ იმსაილოვის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სამეცნიერო კონეფერნცია ჩაატარა.
აპოლო (სამოცდაათთაგანი)
მოციქული აპოლო (Απολλως; Apollos) - ქრისტეს მოციქული, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 8 დეკემბერი, ახალი სტილით - 21 დეკემბერი. იგი საქადაგებლად გაემგზავრა კორინთოში.
ლიტერატურა
კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
ტონდანო
ტონდანო — ტბა ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე, ქალაქ მანადოდან 36 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 600 მეტრ სიმაღლეზე და წარმოადგენს ჩრდილოეთ სულავესის პროვინციის უდიდეს ტბას.
ბოლო წლებში ტონდანოს ტბაში წყლის დონის მკვეთრი კლება ფიქსირდება. 1934 წელს ეს მაჩვენებელი 40 მეტრს შეადგენდა, 1993 წელს 23 მეტრს, 1996 წელს 18 მეტრს, ხოლო 2010 წელს კრიტიკულ ნიშნულს, 12 მეტრს მიუახლოვდა.
ტბაში ბინადრობს თევზის ენდემური სახეობა Tondanichthys kottelati.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ტბები
დოდეკაგონი
right|thumb|წესიერი დოდეკაგონი დოდეკაგონი (დოდეკაედრი) გეომეტრიაში ჰქვია თორმეტგვერდიან პოლიგონს.
დოდეკაგონის კონსტრუქცია
წესიერი დოდეკაგონის კონსტრუქცია შესაძლებელია სტანდარტული ფარგალ-სახაზავის მეთოდით. შემდეგი 23 ნაბიჯის ანიმაცია მოყვანილია ამ მეთოდის საილუსტრაციოდ. ყურადღება მიაქციეთ, რომ ფარგლის რადიუსი არ იცვლება ბიჯებს 8-11 შორის.
center|დოდეკაგონის კონსტრუქციის ანიმაცია
დოდეკაგონები გამოყენებაში
კატეგორია:მრავალკუთხედები
კუმბა იალა
საუბრობდა პორტუგალიურად, კრეოლურად, ესპანურად, ფრანგულად და ინგლისურად. შეეძლო კითხვა ლათინურად, ბერძნულად და ებრაულად.
2003 წელს დაამხო ვერისიმო კორეია სეაბრამ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
ოსკარის 82-ე დაჯილდოება
2009 წლის 24 ივნისს სიდ გენისმა პრეს-კონფერენციაზე გამოაცხადა, რომ 82-ე ცერემონიაზე საუკეთესო ფილმის კატეგორიისთვის 5-ის ნაცვლად 10 ნომინანტი იბრძოლებდა. 20 თებერვალს, Beverly Wilshire Hotel-ში გაიმართა ცერემონია, სადაც გადაცემული იქნა აკადემიის ჯილდო ტექნიკური მიღწევებისთვის. შოუს უმასპინძლა ელიზაბეთ ბენკსმა.
ყველაზე მეტი, ექვსი ჯილდო მიიღო „ქარიშხლის მბრძანებელმა“ საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო რეჟისორის ჩათვლით. ეს უკანასკნელი გადაეცა კეტრინ ბიგელოუს, რითიც ის გახდა მდედრობითი სქესის წარმომადგენელი პირველი ოსკაროსანი რეჟისორი. ყველაზე მეტ ნომინაციაშიც, 9 ნომინაციით ასევე თავი ისახელა ქარიშხლის მბრძანებელმა, „ავატართან“ ერთად.
ნომინანტები და გამარჯვებულები
2 თებერვალს Samuel Goldwyn Theater-ში, ბევერლი ჰილსი აკადემიის პრეზიდენტმა, ტომ შერაკმა და მსახიობმა ენ ჰეთეუეიმ წარადგინეს ოსკარის ნომინანტები 82-ე დაჯილდოებისთვის. 20 თებერვალს, Beverly Wilshire Hotel-ში გაიმართა ცერემონია, სადაც გადაცემული იქნა საპატიოს ჯილდოები სხვადასხვა მიღწევებისთვის. შოუს უმასპინძლა ელიზაბეთ ბენკსმა. შოუზე საპატიო ჯილდოებით დაჯილდოვდნენ ლორენ ბეკოლი, როჯერ კორმანი და გორდონ უილისი. ირვინგ გ. თალბერგის მემორიალური ჯილდოთი დაჯილდოვდა ჯონ კალი
ყველაზე მეტი, 9 ნომინაცია დაიმსახურეს ფილმებმა „ავატარი“ და „ქარიშხლის მბრძანებელი“. გამარჯვებულებს აკადემიის ჯილდო გადაეცათ 7 მარტს გამართულ დაჯილდოების ცერემონიაზე.
ჯილდოები
thumb|right|200px|კეტრინ ბიგელოუ, საუკეთესო რეჟისორი thumb|right|200px|ჯეფ ბრიჯისი, საუკეთესო მსახიობი კაცი thumb|right|200px|სანდრა ბულოკი, საუკეთესო მსახიობი ქალი thumb|right|200px|კრისტოფ ვალცი, საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში thumb|right|200px|მონიკი, საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში
საპატიო ოსკარი
ლორენ ბეკოლი, როჯერ კორმანი და გორდონ უილისი
ირვინ ტალბერგის სახელობის ჯილდო
ჯონ კელი
ნომინაციებისა და ჯილდოების რაოდენობა
ფილმები, რომლებიც წარდგენილები იყვნენ რამდენიმე ოსკარზე.
ფილმები, რომელთაც მიიღეს რამდენიმე ოსკარი.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
ტვიქიკე (სამოცდაათთაგანი)
მოციქული ტვიქიკე - ქრისტეს მოციქული, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 დეკემბერი, ახალი სტილით - 21 დეკემბერი. იგი საქადაგებლად გაემგზავრა ქალკედონში.
ნესტის ჭიები
ნესტის ჭიები (Oniscoidea) — ფესსახსრიანი ცხოველების ქვერიგი ტოლფეხიანთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 1-50 მმ აღწევს, ზურგ-მუცლის მიმართულებით გაბრტყელებულია. სხეულის თითოეულ სეგმენტზე სასიარულო, მუცელზე კი — 5 წყვილი ფირფიტისებრი ორტოტიანი სასუნთქი ფეხი აქვს. ქვერიგში 1000-მდე სახეობაა. გავრცელებულია ყველგან, ტენიან და თბილ, აგრეთვე მშრალ, მაგრამ     CaCO3-ით მდიდარ ადგილებში. განსაკუთრებით ბევრია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ტყეში ნესტის ჭიების უმრავლესობა სასარგებლოა (როგორც ტყის ნიადაგთწარმომქმნელები), ზოგი სათბურებსა და სარწყავ კულტურებს აზიანებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტოლფეხიანები
1043
მმართველები
*
ვილია-ელისა
ვილია-ელისა (Villa Elisa) — ქალაქი პარაგვაიში, ცენტრალურ დეპარტამენტში, ასუნსიონის მიდამოებში. ის ერთადერთი კოლონია იყო პარაგვაიში, რომელიც შვედებით დასახლდა და დღეისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და აქტიური ქალაქია ასუნსიონის მეტროპოლიურ არეალში. გაშენებულია ასუნსიონის ცენტრიდან 16 კმ-ის მოშორებით. ქალაქის სტატუსი 1938 წლის 22 მარტს მიიღო.
2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 53 166 ადამიანს შეადგენს და წლიური 9,52%-ით იზრდება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაის ქალაქები
Gemmula sikatunai
Gemmula sikatunai — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კარლ მანჰაიმი
კარლ მანჰაიმი (დ. 27 მარტი, 1893 — გ. 1947, 9 იანვარი) — გავლენიანი გერმანელი სოციოლოგი მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში. კლასიკური სოციოლოგიის მთავარი ფიგურა, ასევე ცოდნის სოციოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მანჰაიმი ყველაზე ცნობილია თავისი წიგნით „იდეოლოგია და უტოპია“ (1929/1936), რომელშიც იგი განასხვავებს ნაწილობრივ და ტოტალურ იდეოლოგიებს.
ბავშვობა და განათლება
კარლ მანჰაიმი დაიბადა 1893 წლის 27 მარტს ბუდაპეშტში, ტექსტილის ვაჭარი აუნგრელი მამისა და გერმანელი დედის ოჯახში. წარმოშობით მისი ორივე მშობელი ებრაელი იყო. ადრეული განათლება ბუდაპეშტში მიიღო. სწავლობდა ფილოსოფიასა და ლიტერატურას ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში. ასევე წავიდა ბერლინში (სადაც სწავლობდა გეორგ ზიმელთან ერთად) და პარიზში სწავლის გასაგრძელებლად, თუმცა უნგრეთში დაბრუნდა პირველი მსოფლიოს დაწყებისთანავე. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში, ხოლო შემდგომ ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში აიმაღლა კვალიფიკაცია.
აკადემიური კარიერა
1921 წელს ის დაქორწინდა ფსიქოლოგ იულისკა კაროლინე ლანგზე. მიუხედავად იმისა, რომ მისი შრომის შესახებ დიდი ინფორმაცია არ ვრცელდება, ლენგი თანამშრომლობდა მანჰაიმთან მის ბევრ ნამუშევარზე და მანჰაიმის სტუდენტებთან ერთად შეაჯამა მისი მრავალი ნამუშევარი, რომელიც უნდა გამოქვეყნებულიყო სიკვდილის შემდეგ.
1933 წელს, მანჰეიმი ანტისემიტური კანონის თანახმად, მანჰაიმი გააძევეს უნივერსიტეტიდან. იგი იძულებული გახდა ნაცისტურ რეჟიმს ბრიტანეთში გაქცეოდა. მანჰეიმი გახდა სოციოლოგიის ლექტორი ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში, სადაც მუშაობდა გარდაცვალებამდე.
1941 წელს, ლონდონის უნივერსიტეტის განათლების ინსტიტუტის დირექტორმა სერ ფრედ კლარკმა მიიწვია იგი სოციოლოგიის სასწავლებლად. 1946 წლის იანვარში იგი დაინიშნა სოციოლოგიის პირველ პროფესორად განათლების ინსტიტუტში, თანამდებობა მან დაიკავა ერთი წლის შემდეგ, გარდაცვალებამდე. ალტ=|მინი|225x225პქ| კარლ მანჰაიმის ძეგლი გოლდერის მწვანე კოლუმბარიუმში, გოლდერის მწვანე კრემატორიუმის ნაწილი მანჰაიმის ცხოვრება, ინტელექტუალური და გეოგრაფიული მიგრაცია, სამ ძირითად ფაზად იყოფა: უნგრული (1919 წლამდე), გერმანული (1919-1933) და ბრიტანული (1933-1947). თავის ნაშრომებში იგი სხვადასხვაგვარად ცდილობდა გერმანული ისტორიციზმიდან, მარქსიზმიდან, ფენომენოლოგიიდან, სოციოლოგიიდან და ანგლო-ამერიკული პრაგმატიზმიდან მიღებული ელემენტების სინთეზს.
მემკვიდრეობა
მანჰეიმის სოციოლოგიური თეორია იყო მრავალი წიგნის კვლევის საგანი. მანჰეიმი იყო ორმოცდაათამდე ძირითადი ნარკვევისა და ტრაქტატის ავტორი. მათი უმეტესობა მოგვიანებით გამოქვეყნდა წიგნის სახით.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის უნგრელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1947 კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:სოციოლოგია
გარდენ-სიტი
გარდენ-სიტი (Garden City) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ადის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 10972 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ცნობილი ქართველები: ყ
ყუ
კატეგორია:ქართველები
სექტემბერი 2009
სექტემბერი 2009 წლის მეცხრე თვეა. დაიწო სამშაბათს და დამთავრდა 30 დღის შემდეგ ორხშაბათს.
პორტალი:ახალი ამბები
09
მლაშობი ნიადაგი
thumb|მლაშობი ნიადაგი [[ბოლივიაში]] thumb| მლაშობი ნიადაგი — ხსნადი მარილებით დამლაშებული ნიადაგი. მლაშობ ნიადაგს ვხვდებით ველზე, უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოში. დამლაშებას უმეტესად იწვევს ნიადაგის ზედაპირზე ამოსული მარილი, რომელიც წარმოიქმნება ზედაპირიდან გრუნტის წყლის აორთქლების შედეგად. მლაშობი ნიადაგი არის ქლორიდული (ხსნადი მარილის შემცველობა აღემატება 1%-ს), სულფატური (ხსნადი მარილი 2 %-ზე მეტია) და სხვა. დამლაშების სიღრმის მიხედვით განარჩევენ ზედაპირულად და ღრმად დამლაშებულ ნიადაგებს: მარილის შემცველობის მიხედვით — ძლიერ, საშუალო და სუსტად დამლაშებულს. მლაშობის ნიადაგის გაუმლაშურება ხდება გრუნტის წყლის დონის დაწევით, ჩარეცხვით, ბალახის დათესვით.
საქართველოში მლაშობი ნიადაგი ძირითადად ალაზნის ველზე გვხვდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეომორფოლოგია კატეგორია:მლაშობი ნიადაგები
ელხან სამედოვი
ელხან სამედოვი (ელხან ზაქირ ოღლუ სამედოვი; Elxan Zakir oğlu Səmədov) — აზერბაიჯანის პროფესიონალური ფეხბურთის ლიგის პრეზიდენტი 2022 წლიდან.
ბიოგრაფია
ელხან ზაქირ ოღლუ სამედოვი დაიბადა 1974 წლის 14 იანვარს. საშუალო სკოლა ბაქოში დაამთავრა. 1990-1995 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ენათა უნივერსიტეტში. 1995-1999 წლებში სწავლა განაგრძო ამ უნივერსიტეტის ასპირანტურაში.
2001 წელს სწავლობდა იტალიაში, ტურინში, „შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციისა და ტრენინგის ცენტრში“. 2006 წელს მიიღო ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 2007 წელს სწავლობდა ვაშინგტონში მდებარე „ ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტის “ „საერთაშორისო სამართლის ინსტიტუტში“.
2009-2010 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაციის (AFFA) ბავშვთა ფეხბურთის განვითარების დეპარტამენტის დირექტორად. 2013-2015 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროში. იყო ბაქოში გამართულ 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე მომარაგების დეპარტამენტის უფროსი. 2021 წლიდან დღემდე, AFFA-ს VAR დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2022 წლიდან დაინიშნა აზერბაიჯანის პროფესიონალური ფეხბურთის ლიგის პრეზიდენტად.
მას აქვს მწვრთნელების უეფას „B“ ლიცენზია. სამედოვმა მონაწილეობა მიიღო პროფესიონალურ და სამოყვარულო შეჯიბრებებში აზერბაიჯანში და საერთაშორისო არენაზე ფეხბურთში, ფუტსალში, მინი ფეხბურთში და პლაჟის ფეხბურთში. რამდენჯერმა არჩეულია შეჯიბრების „საუკეთესო“ მოთამაშედ.
ელხან სამედოვი დაოჯახებულია და ერთი შვილი ჰყავს. იცის უცხო ენები - რუსული, ინგლისური და თურქული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:ფეხბურთი აზერბაიჯანში
ეპაფროდიტე (სამოცდაათთაგანი)
მოციქული ეპაფროდიტე (Έπαφρόδιτος) — ქრისტეს მოციქული, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 8 დეკემბერი, ახალი სტილით — 21 დეკემბერი. იგი საქადაგებლად გაემგზავრა თრაკიაში და იტალიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
Trust Me
Trust Me — „ბეიტსის მოტელის“ პირველი სეზონის მეოთხე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში 2013 წლის 8 აპრილს გავიდა.
მოკლე შინაარსი
ნორმა მთელ რიგ უსიამოვნო მოვლენებს უმკლავდება, რა დროსაც მისი ეჭვები ქალაქის კონკრეტული მაცხოვრებლების მიმართ იზრდება.
სიუჟეტი
როცა ნორმანი სარდაფში ჯიაოს იპოვის, გაიგონებს, რომ შელბი სახლში დაბრუნდა. ნორმანისთვის გაქცევის საშუალების მისაცემად დილანი, რომელიც ნორმანს უკან გაჰყვა, ზარს რეკავს და შელბის ყურადღებას გადაიტანს. მოგვიანებით დილანი ნორმანს სახლში შეჭრის შესახებ ეკითხება, თუმცა ნორმანი ამას უარყოფს. მომდევნო დღეს ის ემასთან მიდის. ემას მამა ამბობს, რომ ის ავადაა და უკან გაბრუნებულ ნორმანს ეუბნება, რომ ემას ის მოსწონს და ამის გამო წესიერად მოიქცეს; ნორმანი ამბობს, რომ ის წესიერად იქცევა. მოგვიანებით, ნორმანი ბრედლის შეხვდება, რომელიც მამის დაკარგვის გამო დამწუხრებულია, და მეგობრულად გაესაუბრება.
ნორმა შელბისთან ურთიერთობას აგრძელებს. ისინი ერთად დაწოლის შემდეგ მოტელის ოთახიდან გამოდიან, სადაც დილანი დახვდებათ. შელბი იგებს, რომ დილანი ნორმას შვილია. ნორმანი ნორმას ეუბნება, რომ შელბის სახლში ქამრის წამოსაღებად იყო მისული, როგორც თავად დაავალა. ნორმა პასუხობს, რომ ზოგჯერ ის ისეთ რამეებს ხედავს, რაც რეალური არ არის. როცა ნორმანი ამბობს, რომ მან დატყვევებული გოგონა აღმოაჩინა, ნორმა არ უჯერებს, თუმცა შელბის სახლში ყოფნისას სარდაფში ჩაიპარება, რათა საკუთარი თვალით ნახოს. სარდაფში არანაირი კვალი არაა. შელბის უნდა, რომ ნორმანი სათევზაოდ წაიყვანოს, თუმცა ნორმანი დედამისს ეუბნება, რომ წასვლა არ უნდა; ნორმა გაბრაზდება და მას წასვლას აიძულებს. შელბი ნორმანს ეუბნება, რომ ერთმანეთის ნდობის მოპოვება უნდა, რადგან მასზე და დედამისზე ზრუნვა სურს. მათი სათევზაო მოგზაურობა მალევე დასრულდება, რადგან შელბის კით სამერსის ხელის პოვნისას გამოიძახებენ.
ნორმას განყოფილებაში შეკითხვებს დაუსვამენ და მომხდართან ყველანაირ კავშირს უარყოფს. ის ღელავს, რომ მოტელის ძველ ხალიჩას იპოვნიან, რომელიც კით სამერსის ხელზე არსებულ ქსოვილს დაემთხვევა. ღამით ნორმანი დილანს მთელ ამბავს მოუყვება და ის დახმარებას დაჰპირდება. შედეგად ძმები ერთმანეთს უფრო უახლოვდებიან. დილანი ნორმანს დაარწმუნებს, რომ ბრედლის სახლში წავიდეს. ბრედლი ნორმანს მადლობას უხდის იმისთვის, რომ მძიმე დროს მის გვერდით იყო, რის შემდეგაც ისინი ერთად დაწვებიან. როცა ნორმა დილანისგან იგებს, რომ ნორმანი გოგოსთან ერთადაა, ძალიან განაწყენდება, რის შემდეგაც დილანი მას დაუპირისპირდება, ეუბნება, რომ იცის, რაც ჩაიდინა და ეს მისგან ნორმანის წაყვანის უფლებას აძლევს. ნორმა დილანს ფიზიკურად დაესხმება თავს. ამ დროს პოლიცია მოდის და ნორმას კით სამერსის მკვლელობისთვის აკავებს.
სქოლიო
1.4
გვრინი
გვრინი — მთიბლური სიმღერის კილო. სრულდებოდა ინდივიდუალურად, თიბვის დროს ცელის მოძრაობის რიტმთან შეწყობით; უმთავრესად გავრცელებულია ფშავ-ხევსურეთში. გვრინის ტექსტებად იყენებენ როგორც შრომის, ისე საყოფაცხოვრებო, სატრფიალო თემატიკაზე შექმნილ ნაწარმოებს, აგრეთვე "ხმით ნატირლებს".
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
რაფაელ გარსია ვალინო
ესპანეთის სამოქალაქო ომის დაწყებისას, იგი საზაფხულო არდადეგებზე იმყოფებოდა ბასკეთის სანაპიროებზე. მან მტრის ხაზები გადაკვეთა, სპეციალურად იმისათვის, რომ პამპლონაში მისულიყო, რათა ნაციონალისტურ არმიებს შეერთებოდა, რომელსაც ემილიო მოლა ხელმძღვანელობდა. იგი სათავეში ჩაუდგა რამდენიმე კარლისტურ შენაერთს.
სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ, 1942 წელს იგი არმიის შტატების მეთაურად დაინიშნა. 1947 წელს ის გენერალი გახდა. 1951 წლიდან 1956-მდე იგი უმაღლესი რწმუნებული იყო მაროკოში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ესპანელი გენერლები კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
მეანდრი
მინი|260პქ|ერთ-ერთი მდინარის მეანდრი მეანდრი (ბერძნ. Μαίανδρος — თურქეთის მეტად დაკლაკნილი მდინარის დიდი მენდერესის ძველი სახელწოდება) — ვაკის მდინარის კლაკნილი, რომლის სიმრუდის რადიუსი დამოკიდებულია მდინარის წყლიანობასა და სიჩქარეზე. მეანდრი გეოლოგიურად მდინარის კალაპოტის დეფორმაციაა, რომელიც უმეტესად ვითარდება ვაკის მდინარეების ქვემო დინებებში, იქ სადაც განვითარებულია ნელი დინება.
ჩაღუნული ნაპირი როგორც წესი ციცაბოა, ხოლო ამობურცული ნაწილი — აღმართია. მეანდრეებს მსოფლიოს მრავალი მდინარე ქმნის.
საქართველოში დიდ სიგრძეზე მეანდრეებს აჩენს მდინარე იორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეროზია კატეგორია:მდინარეები
ჰენდერსონი (კუნძული)
ჰენდერსონი (Henderson Island) — დაუსახლებელი მარჯნის კუნძული წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. 1902 წლიდან მიერთებულია ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების — პიტკერნის კუნძულების კოლონიას. კუნძულის სიგრძე 10,4 კმ-ია, სიგანე 5,6 კმ, მაქსიმალური სიმაღლე ოკეანის დონიდან — 33 მ, ხოლო მთლიანი ფართობი 37,3 კმ². მდებარეობს პიტკერნის კუნძულებიდან 193 კმ-ით ჩრდილოეთით. 1988 წლიდან, გაეროს მოთხოვნის საფუძველზე, ჰენდერსონი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, მისი უნიკალური ფრინველთა სამყაროსა და ფოსფატების ხელუხლებელი მარაგის გამო.
კუნძული მეტისმეტად პატარა და დახრამულია, ასევე ნაკლებია მტკნარი წყალი, რის გამოც შეუძლებელია სოფლის მეურნეობის განვითარება. სანაპირო ზოლზე ამოზიდული მარჯნის პლატფორმა 15 მეტრი სიმაღლისაა და ფრიალო კლდეებს წარმოქმნის. პლაჟები მხოლოდ ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროზეა.
კუნძულზე გავრცელებულია ოთხი სახეობის ენდემური ფრინველის სახეობა და დაახლოებით 50 სხვა არაენდემური ზღვის ფრინველი. ასევე 63 სახეობის ენდემური მცენარე, მათ შორის 35-40 სახეობის მწერიჭერია მცენარე.
Live at the BBC (The Beatles-ის ალბომი)
პირველ გამოცემებში „So How Come (No One Loves Me)“-ის მაგივრად შეცდომით იქნა მითითებული „Top So How Come (No One Loves Me)“. ეს შეცდომა შესწორებული იქნა 2001 წლის გამოცემაში.
ჰენდერსონი (კუნძული)
მიუხედავად იმისა, რომ კუნძული დღეს დაუსახლებელია, არქეოლოგიური მონაცემები ცხადყოფენ, რომ ის XII-XV საუკუნეებში დასახლებული ყოფილა პოლინეზიელი ხალხების პატარა ჯგუფით. მათი გაუჩინარების მიზეზი, ისევე როგორც პიტკერნის კუნძულების მოსახლეობისა, დღემდე უცნობია.
Live at the BBC (The Beatles-ის ალბომი)
გადაცემები
ჩანაწერები აღებულია ქვემოთ მითითებული გადაცემებიდან.
ჰენდერსონი (კუნძული)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში
Live at the BBC (The Beatles-ის ალბომი)
გადაცემები
დისკი 1 დისკი 1 დისკი 2 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 2 დისკი 1 დისკი 2
დისკი 1 დისკი 2 დისკი 1 დისკი 2 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 2 დისკი 2 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 1
დისკი 1 დისკი 1 დისკი 1 დისკი 2 დისკი 2 დისკი 2 დისკი 1 დისკი 2 დისკი 2 დისკი 2
62 ხუცესი და 300 ერისკაცი
ლიტერატურა
კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 477
The Police (ჯგუფი)
The Police (პოლიცია) — ინგლისური როკ-ტრიო, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ სტინგი (ბას-გიტარა, ვოკალი), სტიუარტ კოუპლენდი (დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია) და ენდი სამერსი (გიტარა, ვოკალი). ჯგუფი განსაკუთრებით პოპულარული იყო 1970-იანი წლების ბოლოს და 1980-იანი წლების დასაწყისში. მათი მუსიკის ელემენტებია ჯაზი, რეგეი და პანკ-როკი.
ჯგუფის 1983 წლის ალბომმა Synchronicity ბრიტანეთსა და აშშ-ში რვაჯერ პლატინის სტატუსი მიიღო. The Police მოგვიანებით დაიშალა, მაგრამ დროებით აღდგა 2007 წელს, ორწლიანი მასშტაბური მსოფლიო ტურნესათვის.
შექმნა (1977-1978)
ჯგუფის შეკრების ინიციატორი იყო სტიუარტ კოუპლენდი. მას შემდეგ, რაც Curved Air-იდან წავიდა, კოუპლენდი სერიოზულად ფიქრობდა საკუთარი როკ-ტრიოს შექმნაზე და ლონდონის პანკ-სცენასთან ინტეგრირებაზე. სტინგი და ჰენდრი პადოვანი მას 1977 წლის იანვარში შეუერთდნენ და ჩაწერეს პირველი სინგლი, "Fall Out"/"Nothing Achieving". იგი იმავე წლის თებერვალში გამოიცა.
ივლისშივე მათ დაიწყეს სახელით The Police გამოსვლა. პადოვანის შესაძლებლობები, როგორც გიტარისტის, შეზღუდული იყო. აგვისტოში მან დატოვა ჯგუფი და The Police სამუდამოდ იქცა ტრიოდ. 77/78 წლებში სტინგი და სამერსი ასევე თანამშრომლობდნენ გერმანელ კომპოზიტორ ებერჰარდ შონერთან. საბოლოოდ მათი ჩანაწერები სამი ალბომის სახით გამოიცა - როგორც როკის, ელექტრონული მუსიკისა და ჯაზის ნაზავი. გარდა ამისა, იმავე პერიოდში სტინგის გამოჩენამ გერმანული ტელეარხების ეთერში ცხადყო, რომ მის ვოკალს საკმაოდ მძლავრი ტემბრი აქვს და ეს იქცა The Police-ის წარმატების ერთ-ერთ მიზეზად.
სტინგმა თავი აჩვენა, როგორც შესანიშნავმა სიმღერების ავტორმა. მიუხედავად იმისა, რომ ჯგუფის ლირიკა ყოველთვის გამოირჩეოდა ფილოსოფიური თემების განხილვით, ალბომში Ghost in the Machine ეს განსაკუთრებით გამოიკვეთა.
ისევე როგორც The Clash, The Police იყო ერთ-ერთი პირველი მეინსტრიმული ჯგუფი, რომელმაც რეგეი როკ მუსიკას შეურწყდა. ხოლო ჯგუფის იმიჯი იმ დროის სიმბოლოდ იქცა. სამივე წევრმა სპეციალურად შეიღება თმები ღია ფრად, რაც მათ გამოარჩევდა. მაგრამ მათი გარიყვა პანკ-სცენისგან დაიწყო საღეჭი რეზინის Wrigley's Spearmint რეკლამით.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები კატეგორია:როკ-ტრიოები კატეგორია:2007 წელს აღდგენილი ჯგუფები კატეგორია:1977 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:The Police
გვირილა
გვირილა — რთულყვავილოვანთა ოჯახის რამდენიმე გვარის მცენარეთა კრებითი სახელწოდება. უფრო მეტად ამ სახელწოდებით ცნობილია Pyrethrum-ის გვარი, რომლის 100-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპისა და აზიის ზომიერ ზონაში და ნაწილობრივ ჩრდილოეთ ამერიკაში, უმრავლესობა კი კავკასიაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და წინა აზიის ქვეყნებში.
საქართველოში 24 სახეობაა, მათგან 10 სახეობა კავკასიის ენდემია, 3 - საქართველოსი. იზრდება მთის ქვემო სარტყლიდან მოკიდებული ალპურ სარტყლამდე მდელოებსა და მაღალბალახეულში, ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში, ტენიან და დაჭაობებულ ადგილებში, ქვიან და კლდოვან კალთებზე, ჩამონაზვავებზე და სხვა.
Doronicum-ის გვარიდან გვირილის სახელით ცნობილია ყვითელი გვირილა (Doronicum orientale), რომელიც უმთავრესად გავრცელებულია კოლხეთში, ნაწილობრივ კი ქართლში მთის შუა და ზემო სარტყლის ტყეებსა და ბუჩქნარებში, Leucanthemum-ის გვარიდან  - მინდვრის გვირილა.
იუგოსლავიის დაშლა
იუგოსლავია იყო მრავალეროვანი სახელმწიფო, რომელიც ცენტრალური ევროპიდან ბალკანეთის ნახევარკუნძულამდე იყო გადაჭიმული. იუგოსლავიის ეს სივრცე ეთნიკური კონფლიქტების მხრივ განსაკუთრებით მძიმე შემთხვევას წარმოადგენს მსოფლიო ისტორიაში. სულ რამდენიმე ათწლეულს გასტანა 6 რესპუბლიკისა და 2 ავტონომიური პროვინციის ერთობამ. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული ეთნიკური კონფლიქტების შედეგად ეს ფედერაციული გაერთიანება 5 სხვადასხვა სახელმწიფოდ დაიშალა და იმისდა მიხედვით, თუ დღეს ვინ, ან როგორ (რა კრიტერიუმით) დათვლის ამ სახელმწიფოებს, შეიძლება 6, ან 8 სახელმწიფო მივიღოთ. ესენია: სლოვენია, ხორვატია, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ჩრდილოეთი მაკედონია, მონტენეგრო, სერბია და კიდევ 2 ავტონომიური პროვინცია: კოსოვო და ვოევოდინა.
ომის გამომწვევ ძირითად მნიშვნელოვან ფაქტორებად ანალიტიკოსები შემდეგს ასახელებენ:
ამავდროულად, ყველაზე დიდ პრობლემად რჩებოდა ბოსნია-ჰერცეგოვინა, რომელიც ეთნიკური თვალსაზრისით მეტად ჭრელ რეგიონს წარმოადგენდა: 44 % მუსლიმი, 33 % სერბი და ხორვატი და სხვა უმცირესობები.
1991 წელს ევროპის თანამეგობრობის მიერ ინიციირებული ბადენტერის კომისია მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ იუგოსლავია დაიშალა.
ტიტოს გარდაცვალება
იოსიპ ბროზ ტიტოს გარდაცვალებისთანავე (1980 წლის 4 მაისი) არაჩვეულებრივი სისწრაფით გაღვივდა ეთნიკური კონფლიქტები, რადგან ტიტოს ბევრისთვის იუგოსლავიის შემაკავშირებელ ფიგურას წარმოადგენდა.
1974 წლის კონსტიტუციით ტიტოს ფაქტობრივად მთელი ძალაუფლება ერგო, რომლითაც ის ქვეყანას მართავდა. ბევრის აზრით, ტიტო თავისი ძალაუფლების მეშვეობით ახშობდა ქვეყნის ეთნიკურ უმცირესობათა ეროვნულ მისწრაფებებსაც.
ეთნიკური კონფლიქტის პირველი ნიშანი
1986 წელს სერბეთის მეცნიერებათა აკადემია აცხადებდა, რომ სერბული ნაციონალიზმი სულ უფრო და უფრო მძლავრობს, რომ იუგოსლავიაში მრავალი მნიშვნელოვანი პოსტი სერბებს უკავიათ.
სერბიას, რომელიც ყოფილი იუგოსლავიის ყველაზე დიდ და დემოგრაფიულად ყველაზე ძლიერ ქვეყანას წარმოადგენდა 1974 წლის კონსტიტუციით შეუმცირეს გავლენის სფეროები; კოსოვომ და ვოივოდინამ შეიძინეს უფრო მეტი უფლებები, ხოლო სერბეთის სოციალისტურ რესპუბლიკას მხოლოდ შეზღუდულად შეეძლო ამ რეგიონებზე ზემოქმედება. პროვინციებს წევრი რესპუბლიკების დარად თითო-თითო ადგილი ჰქონდათ სამთავრობო საბჭოში. სწორედ ამ საბჭომ ითამაშა უხეირო როლი მოგვიანებით, რამაც განაპირობა კიდეც ომების ატყდომა.
სერბ სოციალისტთა ლიდერს სურდა 1974 წლის მდგომარეობის აღდგენა. სხვა წევრი რესპუბლიკები (ხორვატია და სლოვენია) კი მილოშევიჩის ამ განზრახვას დიდი სერბეთისაკენ გადაგმულ ნაბიჯად განიხილავდნენ. მიუხედავად ამისა, სერბთა ლიდერმა მოახერხა ე. წ. ანტიბიუროკრატიული რევოლუციის ფარგლებში შეეზღუდა პროვინციების თანამონაწილეობის უფლება გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში. ასე დანიშნა მან ორი სერბი პროვინციების წარმომადგენლებად, რითაც გაინაღდა საარჩევნებოდ მთელი რიგი ხმები.
ამ მოვლენათა შედეგად ეთნიკურმა ალბანელებმა კოსოვოში წამოიწყეს კოსოვოზე სერბთა გავლენის საწინააღმდეგო მოძრაობა. 1980 წელს ალბანელები შეადგენდნენ მოსახლეობის 77 % იქ მცხოვრები სერბების რიცხვი შემცირდა როგორც მეორე მსოფლიო ომის დროს ალბანელთა მიერ სერბების მიმართ განხორციელებული გენოციდის, ასევე მოგვიანებითაც სერბი მოსახლეობის ჩაგვრის შედეგად, ისე რომ 1999 წელს სერბების 10 % -ღა თუ ცხოვრობდა კოსოვოში მხოლოდ.
ასე გაჩნდა კოსოვოში პროტესტების პირველი დიდი ტალღა, რომელსაც სერბეთის საპოლიციო ძალები და ინა (JNA = Jugoslovenska Narodna Armija, ანუ Југословенска народна армија. იხ. იუგოსლავიის სახალხო არმია) ახშობდა.
იუგოსლავიის სახალხო არმიის როლი
იუგოსლავიის სახალხო არმიის როლი განსაკუთრებით ნათელი გახდა სლობოდან მილოშევიჩის სიტყვასა და საქმეში, რომელიც 1987 წლიდან მართავდა იუგოსლავიის კომუნისტურ პარტიას.
ჯერ კიდევ მილოშევიჩის ხელისუფლებაში მოსვლამდე, პოლიციასა და ინა-ში (JNA/JНA — იუგოსლავიის სახალხო არმია) სერბები დომინირებდნენ. თავის მხრივ კი, იდეოლოგიურად იუგოსლავიის სახალხო არმია საკუთარ თავს ტიტოს კომუნისტურ-პარტიზანული ტრადიციის კვალად განიხილავდა, როგორც ევროპულის ისტორიის გარდატეხის ერთ-ერთ თანამონაწილედა და იუგოსლავიის ევროპული ფაშიზმისაგან განმათავისუფლებლად და მხსნელად.
მოგვიანებით, ომის დროს დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა საბრძოლო პროპაგანდაში ხორვატების გაიგივებას ისტორიულად ცნობილ ფაშისტურ ორგანიზაცია უსტაშასთან, ხოლო სერბებისა პარტიზანებთან. იუგოსლავიის სახალხო არმიას ხორვატები ზიზღნარევი ირონიით „იუგოვოისკას“ უწოდებდნენ.
1990-იანი წლების დამდეგს ინა (იხ. იუგოსლავიის სახალხო არმია) ნომინალურად სიძლიერით მსოფლიოს მეოთხე არმიად ითვლებოდა.
სოციალისტური სისტემის დაშლა
1990-იანი წლების დამდეგს აღმოსავლეთ და სამხრეთაღმოსავლეთ ევროპაში ერთმანეთის მიყოლებით დაინგრა კომუნისტური რეჟიმები გდრ-ში, პოლონეთში, ჩეხოსლოვაკიაში, უნგრეთში, რუმინეთსა და ბულგარეთში, და ბოლოს თვით საბჭოთა კავშირშიც კი. იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა, ალბანეთთან ერთად ერთ-ერთი უკანასკნელი იყო, რომელსაც დემოკრატიის პროცესი არ შეხებია. მაშინდელი იუგოსლავიის ფედერაციის წევრი რესპუბლიკები სლოვენია და ხორვატია მოითხოვდნენ მეტ დემოკრატიას, რადგან მათ ეს საკუთარი დამოუკიდებლობის მთავარ გარანტიად მიაჩნდათ. სლოვენიისა და ხორვატიის ეს მისწრაფება მეტი დემოკრატიისაკენ ძირითადად ვლინდებოდა მოთხოვნებში ფედერაციის რეფორმირების შესახებ. ხორვატიის და სლოვენიის მთავრობის ხელმძღვანელებს ფრანიო ტუჯმანსა და მილან კუჩანს გეზი რაც შეიძლება მეტი დამოუკიდებლობისაკენ ჰქონდათ აღებული.
პირველი თავისუფალი არჩევნები 1945 წლის შემდეგ
მართალია სლოვენიაში ყოფილმა კომუნისტმა მილან კუჩანმა კი გაიმარჯვა, მაგრამ მან გამარჯვება სწორედ იმიტომაც შესძლო, რომ რეფორმების კურსს უჭერდა მხარს.
რაკი ორივე გამარჯვებული თავს საკუთარი თანამემამულეების მხრიდან მხარდაჭერას გრძნოდა, კიდევ უფრო გააძლიერდა სლოვენიისა და ხორვატიის მოთხოვნები იუგოსლავიის ფედერაციის რეფორმირების შესახებ და ერთგვარად ულტიმატიური სახეც კი მიიღო; რეფორმების არგატარების შემთხვევაში ისინი დამოუკიდებლობის გამოცხადებას იტოვებდნენ პრობლემის გადაწყვეტის ერთ-ერთ ალტერნატიულ გზად.
პირველი მღელვარებები
1990 წლის მარტში ხორვატიის დამოუკიდებლობის მომხრეთა დემონსტრაციის დროს სპლიტში აღელვებულმა მასამ ხორვატებისა ინა-ს სერბი ჯარისკაცი ჩამოახრჩო. დემონსტრანტთა აღელვების მიზეზი გახდა მსხვერპლი მანიფესტანტთა შორის; სერბმა ჯარისკაცმა თავისი ჯავშან-ტრანსპორტიორით რამდენიმე ადამიანი გაიტანა. გარდა ამისა, ხორვატების ყაზარმებში რამდენიმეჯერ ჰაერში გაისროლეს იარაღიდან საპასუხო აგრესიის საჩვენებლად.
მარტშივე შეიკრიბა ინა-ს კონსილიუმი, რათა საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადებულიყო და არმია მღელვარებები ჩაეხშო. სერბია, მონტენეგრო, კოსოვო და ვოივოდინა გამოდიოდა საგანგებო მდგომარეობის მომხრედ, ხოლო ხორვატია, ჩრდილოეთი მაკედონია და ბოსნია-ჰერცეგოვინა კი პირიქით, ამგვარი ღონისძიების წინააღმდეგნი იყვნენ. საბოლოოდ არმია ვერ ჩაერია მაშინ მიმდინარე პროცესებში და ასე აირიდეს კიდეც თავიდან მდგომარეობის ესკალაცია.
მარტინ შპიგელი
1991 წლის იანვარში კონტრაობავეშტაინა სლუჟბამ (საიდუმლო სამსახურმა) წარმოადგინა ხორვატიის თავდაცვის მინისტრის მარტინ შპიგელის საიდუმლო შეხვედრის ვიდეო-ჩანაწერი ორ სხვა პირთან. ეს შეხვედრა 1990 წელს შემდგარა. შპიგელი ამბობდა: იარაღის მოწოდება და საერთოდ, სამხედრო კონტაქტები ინა-ს ოფიცრებთან მყარდებაო. ამ ფაქტზე ღალატისა და იარაღის ვაჭრობის (უნგრეთიდან) ბრალდებით დაკავებულ იქნა მარტინ შპიგელი. ბრალდებულმა საპასუხოდ სერბთა განადგურებისაკენ მოუწოდა ხორვატებს და მოწოდებათა შორის იყო ასეთიც "ალბანელებს უნდა დავეხმაროთ, შევაიარაღოთ… ქალი, კაცი, სამოქალაქო პირი სულ ერთია, ყველა სერბი უნდა განადგურდეს".
1991 წლის 9 მარტს სლობოდან მილოშევიჩის წინააღმდეგ დემონსტრაცია გაიმართა. დემონსტრაცია სამხედრო ძალით იქნა ჩახშობილი, რომლის დროსაც 3 კაცი დაიღუპა. გარდა ამისა, ხორვატთა გასამხედროებული ერთეულები შეიჭრნენ სერბულ მოსახლეობაში. მიუხედავად იმისა, რომ ინა-ს არ მოეთხოვებოდა შიდაპოლიტიკურ საქმეებში ჩარევა, იგი (სერბებით დომინირებული სახალხო ლაშქარი) სულ უფრო და უფრო ერთვებოდა სამოქალაქო საქმეებში.
დამოუკიდებლობის დეკლარაციები
1991 წლის აპრილს კრაინამ თავი ხორვატიისაგან დამოუკიდებლად გამოაცხადა. ხორვატიის აღმოსავლეთით სერბეთის მიმდებარე სხვადასხვა რაიონებში, სადაც სერბი მოსახლეობა ჭარბობდა, კრაინასთან მიერთება მოისურვეს და უარს თქვეს ზაგრებისათვის გადაეხადათ გადასახადები.
კვირების განმავლობაში ფედერაციის რეფორმირების გამო მიმდინარე ჭიდილის შემდეგ, რომელსაც ძირითადად იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციის სახელმწიფო პრეზიდიუმის კომისიაში ჰქონდა ადგილი, კიდევ უფრო გამძაფრდა სიტუაცია მას შემდეგ, რაც წარუმატებლად დამთავრდა 1991 წლის მაისში ხორვატი სტიეპან მესიჩის მიერ (ქრისტიანულ-დემოკრატიული ერთობა) მორიგი თავმჯდომარედ გახდომა სერბეთის და მონტენეგროს წინააღმდეგობის შედეგად.
ხორვატიისთვის, ისევე როგორც სლოვენიისთვის მომხდარი ფაქტი კიდევ ერთი მტკიცებულება იყო საიმისოდ, რომ კომუნისტური ძალები ბელგრადში ნამდვილი რეფორმების გატარებით სრულიად არ იყვნენ დაინტერესებული და ფედერაციის საერთო წესებს არღვევდნენ.
1991 წლის 25 ივნისს სლოვენიამ და ხორვატიამ პირველებმა გამოაცხადეს თავი დამოუკიდებლად. სლოვენიაში რესპუბლიკურ დონეზე მოაწყვეს ტერიტორიული თავდაცვა (ტერიტორიალნა ობრამბა) და იუგოსლავიის სახელმწიფო დროშები სლოვენიის დროშებით შეცვალეს.
სლოვენიის დამოუკიდებლობა
სულ მოკლე ხანში, მას შემდეგ რაც სლოვენიამ და ხორვატიამ თავი იუგოსლავიის სახელმწიფოთა კავშირისაგან დამოუკიდებლად გამოაცხადა დაიწყო საომარი ქმედებები სლოვენიის ტერიტორიული თავდაცვასა (ტერიტორიალნა ობრამბა) და ინა-სა შორის. აღსანიშნავია ის, რომ სლოვენთა ე. წ. „ტერიტორიალნა ობრამბას“ საამდროისოდ (1991 წლის ივნისისათვის) უკვე თავის კონტროლქვეშ ჰქონდა აყვანილი საზღვრის გადამკვეთი პუნქტები.
საომარი ქმედებები კონცენტრირებული იყო ცალკეულ სასაზღრე პუნქტებზე (მაგ. ავსტრიასთან), მნიშვნელოვან სატრანსპორტო კვანძებსა და ინა-ს ყაზარმებზე. სლოვენები მოითხოვდნენ; ინა გასულიყო სლოვენიიდან, ხოლო მძიმე შეიარაღება კი მათთვის (სლოვენთათვის) დაეტოვებინა, რადგან ეს შეიარაღება მათ აწ უკვე თავიანთ კანონიერ საკუთრებად მიაჩნდათ. სლოვენთა მოულოდნელმა თავდაცვის უნარმა და საერთაშორისო შუამდგმლობამ ის შედეგი გამოიღო, რომ სულ რამდენიმე დღეში მეომარი მხარეები დაზავდნენ და სლოვენიამ და ხორვატიამ ივალდებულეს იარაღი გადაეცათ ინასათვის.
ხორვატიის დამოუკიდებლობა
ბელგრადი, რომელიც ინას წყალობით პირდაპირ აღმოჩნდა კონფლიქტში ჩართული, ტერიტორიულ თავდაცვის ძალებს არალეგიტიმურ გასამხედროებულ ნაწილებად განიხილავდა, რის დასაბუთებაშიც მას ამ ორი რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის იურიდიული არცნობაც უწყობდა ხელს.
1991 წლის ზაფხულში სლოვენიის და ხორვატიის ტერიტორიულმა თავდაცვის ძალებმა, ამავე რესპუბლიკათა რწმუნებით, იუგოსლავიის სახალხო არმიას (ინა-ს) მსუბუქი შეიარაღება გადასცა.
ამას კი შემდგომში ხორვატიისთვის უნდა ჰქონოდა ყველაზე ცუდი და გადამწყვეტი შედეგი. მაიორმა ველიკო კადიევიჩმა, რომელიც ინა-ს მნიშვნელოვანი სამხედრო ფიგურა იყო, მოგვიანებით ბი-ბი-სი-ს დოკუმენტურ მასალებში („ძმათა ომი“) დაუფარავად ამბობდა რომ ბელგრადს მაშინ თვალი ხორვატიაზე ეჭირა.
სერბებს არანიარი ნაციონალური ინტერესები სლოვენიაში არ ჰქონდათ, ამ ქვეყნისთვის ღია ომის გამოცხადება დამოკიდებლობისთვის სწრაფვის გამო არ იქნებოდაო გამართლებული საერთაშორისო საზოგადოებრიობის წინაშე, სრულიად გასხვავებული მოლოდინი ჰქონდათ ხორვატიასთან მიმართებაში.
დღევანდელი პერსპექტივიდან კი სერბთა მიერ სლოვენიიდან ინა-ს ჯარების გამოყვანა და ამით ფედერაციის ინტეგრიტეტის ფაქტობრივი დათმობა იმ მიზანს მსახურებდა, რომ ძალების კონცენტრაცია დამოუკიდებლობისაკენ ასევე მსწრაფი ხორვატიის წინააღმდეგ ომისათვის მოეხდინათ.
შედეგები
დამოუკიდებლობის გამოცხადებისთანავე ხორვატიის სერბებმაც გამოაცხადეს კრაინის სერბთა რესპულიკა. იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მეორე დღესვე გასცა ბრძანება საზღვრების დაცვის შესახებ.
ინა-ს ჯარები გეგმავდა 48 საათის განმავლობაში დაემყარებინა კონტროლი ხორვატიასა და სლოვენიაში. მიუხედავად ამისა, ეს ვერ მოხერხდა, რადგან არათუ უბრალოდ ჯარისკაცების, არამედ საკუთარი თანამემამულეების მოკვლა მოუწევდათ. ამრიგად, სლოვენიამ მოახერხა რიცხობრივად უმცირესი მსხვერპლის გაღებით გამოყოფილიყო ფედერაციას.
(1991 წლის 7 ივლისი) ბრიონის შეთანხმების მიხედვით სთხოვა ევროპის გაერთიანების თხოვნის საფუძველზე ხორვატიამ და სლოვენიამ სამი თვით შეეჩერებინა დამოუკიდებლობის პროცესი. ამ სამ თვეში მიაღწია სლოვენიამ დამოუკიდებლობას.
1991 წლის აგვისტოში მაინც დაიწყო ერთწლიანი ომი ხორვატიაში. სერბთა კრაინა ხორვატიის წინააღმდეგ აწარმოებდა ომს ინა-ს მეშვეობით, რომელსაც სერბეთიდან იმართებოდა.
1991 წლის სექტემბერში მაკედონიამ გამოაცხადა თავისი დამოუკიდებლობის შესახებ. მაკედონია ერთადერთი ქვეყანა იყო, რომლის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებას ბელგრადის წინააღმდეგობა არ მოჰყოლია. დამოუკიდებლობის გამოცხადებისთანავე 500 ამერიკელი ჯარისკაცი იქნა გაგზავნილი გაეროს მანდატით მშვიდობის შესანარჩუნებლად. პრეზიდენტმა კირო გლიგოროვმა შესძლო ჩამოეყალიბებინა კარგი ურთიერთობები ბელგრადთან და სხვა რესპუბლიკებთან.
1991 წლის ნოემბერში ლორდ კერინგტონის თხოვნის საფუძველზე ევროპის გაერთიანების მიერ ინიციირებულ ე. წ. ბადენტერის კომისიას („Arbitration Commission of Peace Conference on Former Yugoslavia“) დაევალა შესაბამისი მოხსენების მომზადება იუგოსლავიის დაშლასთან დაკავშირებით. კომისია, რომელსაც რობერ ბადენტერი ხელმძღვანელობდა, შემდეგ დასკვნამდე მივიდა;
1991 წლის 27 ნოემბერს გაეროს უშიშროების საბჭომ გამოაქვეყნა რეზოლუცია N 721, რომლის მიხედვითაც ჯარისკაცები მშვიდობის შენარჩუნების მიზნით არიან განლაგებული წევრ რესპუბლიკებში. მიუხედავად ამისა, საბრძოლო მოქმედების შეჩერება ბევრგან მაინც შეუძლებელი აღმოჩნდა.
სქოლიო
კატეგორია:იუგოსლავია კატეგორია:ევროპის უახლესი ისტორია კატეგორია:ქვეყნების დაშლა
ნარგიზ ალიაროვა
ნარგიზ ალიაროვა (Nərgiz Əliyarova; დ. 1968, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პიანისტი და მუსიკათმცოდნე კლასიკური მუსიკის განხრით.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1968 წელს ბაქოში. 1986 წელს ოქროს მედალზე დაამთავრა ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალური მუსიკალური სასწავლებელი და უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ფორტეპიანოს ფალულტეტზე გააგრძელა სწავლა. სტუდენტობის წლებში სწავლაში გამოჩენილი მიღწევებისათვის წარდგენილ იქნა ლენინურ პრემიაზე. 1991 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა კონსერვატორია და სწავლა იქვე - ასიტენტურაში გააგრძელა.
1992 წლიდან ალიაროვამ მუშაობა დაიწყო ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში, თავიდან მასწავლებლად, შემდეგ უფროს მასწავლებლად, დოცენტად და 2010 წლიდან პროფესორად. 2001 წელს მან დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „აზერბაიჯანელ კომპოზიტორთა სონატები ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის“ (სტილისა და ინტერპრეტაციის საკითხები) და ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის ხარისხი მიენიჭა. 2002 წელს იგი აზერბაიჯანის ფილარმონიის მიერ შექმნილი საფორტეპიანო ტრიოს სოლისტი გახდა. 2009 და 2010 წლებში მან ორი კომპაქტ - დისკი გამოუშვა. ალიაროვა ათზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის და მეთოდური სახელმძღვანელოს ავტორია. ცხრა წლიდან ალიაროვამ სოლო კონცერტებით სხვადასხვა ანსამბლების, სიმფონიური და კამერული ორკესტრების შემადგენლობაში რესპუბლიკასა და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში გამოსვლა დაიწყო. კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მან სტაჟირება გაიარა რუსეთში, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთში. 2008 წელს ნარგიზ ალიაროვამ მეორე ადგილი დაიკავა პიეტრო არჯენტოს სახელობის მე-11 საერთაშორისო კონკურსში იტალიაში. იმავე წელს ალიაროვას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება მიენიჭა. 2010 წელს აზერბაიჯანის უმაღლემა საატესტაციო კომისიამ ალიაროვას პროფესორის წოდება მიანიჭა. იმავე წელს მას გადეცა პოლონეთის სახელმწიფოს საპატიო დიპლომი „შოპენის ნაწარმოებების პროპაგანდისათვის“.
Gemmula sogodensis
Gemmula sogodensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
გზირი
გზირი — გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში ადგილობრივი ადმინისტრაციის დაბალი მოხელე, სოფლის მამასახლისის ხელქვეითი. ევალებოდა ბრძანებისა თუ განკარგულების ადგილზე მიტანა და გამოცხადება, ვისიმე გამოძახება და სხვა. ტერმინი „გზირი“ ადრინდელ ქართულ ძეგლებშიც გვხვდება, მაგრამ მისი იმდროინდელი მნიშვნელობა უცნობია. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, შესაძლებელია „გზირი“ სიტყვა „გზისაგან“ იყოს ნაწარმოები.
ჯერომი
ჯერომი (Jerome) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ჯერომის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 10890 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ტალღის სიგრძე
ფიზიკაში ტალღის სიგრძე — სიდიდე, რომელიც გვიჩვენებს მანძილს, რომლის შემდეგაც მეორდება ტალღის ფორმა. ის როგორც წესი, განისაზღვრება როგორც მანძილი ტალღის ორ უახლოეს წერტილს შორის, რომელებსაც ერთი და იგივე ფაზა აქვთ, მაგალითად ორ უახლოეს მაქსიმუმს ან მინიმუმს შორის. ტალღის სიგრძე როგორც წესი აღინიშნება ბერძნული ასოთი (λ).
სინუსოიდალური ტალღის სიგრძე, რომელიც მუდმივი სიჩქარით ვრცელდება მისი სიხშირის უკუპროპორციულია.
Sinusoidal waves
წრფივ გარემოში ნებისმიერი ტალღური მოძრაობა შეიძლება წარმოედგენილი იქნას როგორც დამოუკიდებელი სინუსოიდალური ტალღების ერთობლიობა. სინუსოიდალური ტალღის სიგრძე λ, რომელიც v სიჩქარით ვრცელდება, მოიცემა როგორც:
სადაც v არის ფაზური სიჩქარე, ხოლო f არის სიხშირე.
ელექტრომაგნიტური ტალღის შემთხვევაში, როგორიცაა სინათლე ვაკუუმში, გავრცელების სიჩქარე არის სინათლის სიჩქარე. ბგერითი ტალღისთვის ჰაერში ბგერის სიჩქარე არის 343 მ/წმ(1238 კმ/სთ) (სტანდარტულ ტემპერატურასა და წნევაზე).
მდგარი ტალღა
მდგარი ტალღა არის ტალღისმაგვარი მოძრაობა რომელიც რჩება ერთ ადგილზე. სინუსოიდალური მდგარი ტალღა მოიცავს წერტილებს, რომლებიხ რჩება უძრავი (ე.წ. კვანძები), და ტალღის სიგრძე არის კვანძებს შორის მანშილის გაორმაგებული მნიშვნელობა. ტალღის სიგრძე, პერიოდი და სიჩქარეს შორის იგივე კავშირია, რადგან მდგარი ტალღა არის ორი ტოლი ამპლიტუდის საწინააღმდეგოდ გავრცელებადი ტალღის ჯამი.
მათემატიკური წარმოდგენა
გავრცელებადი სინუსოიდალური ტალღა ხშირად განისაზღვრება სიჩქარით v (x ღერძის გასწვრივ), სიხშირით f და ტალღის სიგრძით λ როგორც:
სადაც y არის x წერტილში t დროის მომენტში მერხევი სიდიდის მნიშვნელობა, ხოლო A არის ტალღის ამპლიტუდა. ექვივალენტური გამოსახვა ტალღური რიცხვის k (2 \pi შესაბამის ლალღის სიგრძეზე) და კუთხური სიხშირის ω (2 \pi სიხშირეზე) მოიცემა შემდეგნაირად:
რომელშიც ტალღის სიგრძე და ტალღური რიცხვი დაკავშირებულია სიცქარესა და სიხშირესთან როგორც:
ან
სქოლიო
კატეგორია:ტალღები კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ნატალია ნარიშკინა
ნატალია ნარიშკინა (დ.   1 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 22 აგვისტო], 1651 — გ.   4 თებერვალი  [ძვ. სტ. 25 იანვარი] , 1694) — რუსეთის სამეფოს ცარიცა, ალექსი I-ის მეორე მეუღლე და პეტრე I დიდის დედა.
ბიოგრაფია
ნატალია ნარიშკინა იზრდებოდა მოსკოვში ბოიარ არტამონ მატვეევის სახლში, სადაც, როგორც ითვლება, ნახა იგი მისმა მომავალმა მეუღლემ, ალექსი I-მა.