cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერნესტო ჩე გევარა
კონგო
1965 წლის დასაწყისში, გევარა აფრიკაში გაემგზავრა, რათა თავის პარტიზანული ომის ცოდნა და გამოცდილება გაეზიარებინა კონგოში მიმდინარე კონფლიქტში. ალჟირის პრეზიდენტ აჰმედ ბენ ბელას ცნობით, გევარა ფიქრობდა, რომ აფრიკა იმპერიალიზმის სუსტი რგოლი იყო და აქედან გამომდინარე, მას უდიდესი რევოლუციური პოტენციალი გააჩნდა.. ეგვიპტის პრეზიდენტი გამალ აბდელ ნასერი, რომელსაც 1959 წლის ვიზიტის შემდეგ ჩესთან ძმური ურთიერთობა ჰქონდა, მის კონგოში ბრძოლის გეგმას „არაკეთილგონივრულს“ უწოდებდა და აფრთხილებდა, რომ იგი „ტარზანის“ განსახიერება გახდებოდა, რაც სასიკვდილო მარცხისთვის იყო განწირული. მიუხედავად ამ გაფრთხილებისა, გევარა კონგოში მაინც გამეგზავრა, გამოგონილი სახელით — რამონ ბენიტესი. კონგოს მიმდინარე კონფლიქტისას წარმოქმნილი მარქსისტული მოძრაობა სიმბას მხარდასაჭერად გევარა წარუძღვა კუბურ ოპერაციას. 1965 წლის 24 აპრილს, გევარა, რანგით მისი შემდგომი გენერალი ვიქტორ დრეკე და ექსპედიციის სხვა 12 კუბელი წევრი წევრი კონგოში ჩავიდნენ, რომლებსაც სულ მალე 100 კაციანი აფრო-კუბელთა კონტინგენტი შეუერთდა. ისინი პარტიზანული ომის ლიდერ ლორან-დეზირე კაბილასთან თანამშრომლობდნენ, რომელიც მანამდე პატრის ლუმუმბას დამხობის მხარდამჭერებს ეხმარებოდა, რომლებმაც რამდენიმე თვით ადრე წარუმატებელი ამბოხი მოაწყვეს. მოგვიანებით ლუმუმბას თაყვანისმცემელმა გევარამ, როგორც მაშინ განაცხადა, „მისი სიკვდილი გაკვეთილი იქნებოდა ყველა მათგანისთვის“. სუაჰილისა და სხვა ადგილობრივი ენების მწირად მცოდნე გევარამ თარჯიმნად მოზარდი ფრედი ილანგა დაინიშნა. მომდევნო შვიდი თვის განმავლობაში, ილანგა „დაუღალავად მშრომელი გევარას თაყვანისმცემლად“ იქცა; როგორც ამ ყმაწვლის მამა ამბობდა გევარაზე „იგი შავკანიანის მიმართაც იგივე პატივისცემას იჩენდა, რასაც თეთრებისადმი, მიუხედავად იმისა, რომ თავადაც თეთრი იყო“. თუმცა, გევარა სულ მალე იმედგაცრუებული დარჩა კაბილას შეიარაღებული ძალებით, რომლებიც შემდეგ ამ უკანასკნელმა დაშალა და თან განაცხადა: „ვერაფერი მაიძულებს დავიჯერო, რომ ის ჩვენი დროის ადამიანია“.
გევარას მიზანი იყო რევოლუციის ექსპორტი მობუტუს მოწინააღმდეგე სიმბას მებრძოლების მარქსისტული იდეოლოგიითა და პარტიზანული ომის ფოკოს თეორიის სტრატეგიებით გაწვრთნით. თავის კონგოს დღიურებში, გევარა ამბოხის წარუმატებლობის ძირითად მიზეზად ასახელებს ადგილობრივ კონგოელთა ძალების არაკომპეტენტურობას, შეურიგებლობას და უბრძოლველობას. 1965 წლის 20 ნოემბერს, გევარას ჯანმრთელობის პრობლემები შეექმნა, გააჩნდა დიზენტერია, რასაც თან დაერთო ასთმის მწვავე შეტევები. შედეგად, შვიდი თვის იმედგაცრუებისა და უმოქმედობის შემდეგ, გადარჩენილ კუბელ მებრძოლებთან ერთად (მისი 12 თანამებრძოლიდან 6 დაიღუპა), მან კონგო დატოვა. ერთი პერიოდი იგი დაჭრილების კუბაში გაგზავნას ფიქრობდა, თვითონ კი აპირებდა კონგოში დარჩენილიყო და მარტოს ებრძოლა სიკვდილამდე, როგორც სამაგალითო რევოლუციონერს; ამხანაგების ძალდატანებითა და კასტროს მიერ გამოგზავნილი ორი ემისრის ზეწოლის შედეგად, ბოლო მომენტში, გევარა უხალისოდ დათანხმდა აფრიკის დატოვებას. თვეების შემდეგ, კონგოს კრიზისში მიღებულ გამოცდილებაზე საუბრისას, გევარა ასკვნის, რომ მან სასიკვდილო ბრძოლა დატოვა, რადგან: „ადამიანურმა ელემენტმა მარცხი განიცადა. ბრძოლის მსურველი აღარავინაა. ხელმძღვანელობა გახრწნილია. ერთი სიტყვით... იქ გასაკეთებელი არაფერი იყო“. მისივე განცხადებით: „ჩვენი ძალებით ჩვენ არ შეგვეძლო იმ ქვეყნის გათავისუფლება, რომელსაც ბრძოლა არ სურდა“. რამდენიმე კვირის შემდეგ, გევარამ იმ დღიურების წინასიტყვაობა დაწერა, რომელსაც ის კონგოში აწარმოებდა, რაც მან შემდეგი სიტყვებით დაიწყო: „ეს არის მარცხის ისტორია“.
გევარას კუბაში დაბრუნება არ სურდა, რადგან კასტროს უკვე საჯაროდ ჰქონდა გამოცხადებული მისი „გამოსამშვიდობებელი წერილი“ — წერილი, რომელიც მხოლოდ მისი სიკვდილის შემთხვევაში უნდა გამოაშკარავებულიყო, რომელშიც ის კავშირების ყველანაირ გაწყვეტას და საკუთარი თავის მსოფლიო რევოლუციისათვის შეწირვას იუწყებოდა“. შედეგად, მომდევნო 6 თვე გევარა ფარულად ცხოვრობდა დარ-ეს-სალამსა და პრაღაში. ამ დროის განმავლობაში მან დაასრულა მემუარი თავის კონგოურ გამოცდილებაზე და გააკეთა 2 წიგნის მონახაზი — ერთი ფილოსოფიაზე, მეორე — ეკონომიკაზე. იგი ასევე ესტუმრა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებს, რათა მოესინჯა თავისი ყალბი პასპორტი, რომელიც მას სამხრეთ ამერიკაში შემდგომი მოგზაურობისთვის კუბელმა საიდუმლო აგენტმა დაუმზადა. ბოლივიაში გამგზავრების სამზადისში, გევარა საიდუმლოდ კუბას ეწვია, რათა კასტრო მოენახულებინა, ისევე როგორც თავის ცოლი და ხუთი შვილისთვის მიეწერა უკანასკნელი წერილი, რომელშიც იგი მათ თავის სიკვდილისთვის ამზადებდა და დარიგებით ასრულებდა:
ბოლივია
1966 წლის ბოლოს, გევარას ადგილსამყოფელი საზოგადოებისთვის ჯერ კიდევ უცნობი იყო, მიუხედავად იმისა, რომ მოზამბიკის დამოუკიდებლობისათვის მოძრაობა ფრელიმოს წარმომადგენლები ავრცელებდნენ ცნობას, თითქოს ისინი გევარას 1966 წლის ბოლოს ან 1967 წლის დასაწყისში დარ-ეს-სალამში შეხვდნენ, სადაც ჩემ რევოლუციის პროექტში დახმარება შესთავაზა, რომელიც საბოლოოდ მათ მიერ უარყოფილ იქნა. 1967 წელს, მუშათა საერთაშორისო დღეს, ჰავანაში ხალხის წინაშე გამოსვლისას, შეიარაღებული ძალების მოქმედმა მინისტრმა, მაიორმა ხუან ალმეიდამ განაცხადა, რომ „გევარა რევოლუციის სამსახურში იყო სადღაც, ლათინურ ამერიკაში“.
thumb|left|250პქ|გევარა ბოლივიურ სოფელში, სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, 1967 წ.
გევარას პირველი საყრდენი ბანაკი შორეულ ნანკაჰუასუს რეგიონში, მშრალ ტყეებში მდებარეობდა. ნანკაჰუასუს ხეობაში მიმდინარე წვრთნები მეტად სარისკო იყო და წარმოადგენდა გარკვეულ ნაბიჯს პარტიზანული ომის არმიის მშენებლობის გზაზე. ლა-პასში გევარას უპირველესი აგენტი იყო გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის უშიშროების სამსახურის ყოფილი თანამშრომელი ტამარა ბუნკე, რომელიც ხშირად უფრო ომის სახელით (nom de guerre), „ტანიათია“ ცნობილი. გავრცელებული ინფორმაციით, იგი ამავე დროს КГБ-ს აგენტადაც მუშაობდა და როგორც ზოგიერთი დასავლური წყარო მიიჩნევს, ის თავისდა უნებურად საბჭოთა ინტერესებს ემსახურებოდა, რადგან ბოლივიის ხემლძღვანელობა გევარას კვალზე გაყავდა.
გევარას პარტიზანული ძალები დაახლოებით 50 კაცს ითვლიდა და ELN-ს სახელით მოქმედებდა (Ejército de Liberación Nacional de Bolivia; „ბოლივიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი არმია“). იგი კარგად იყო შეიარაღებული და მასვე მიეწერებოდა რამდენიმე ადრინდელი წარმატება ბოლივიის რეგულარული არმიის წინააღმდეგ კამირის რთულ, მთიან რეგიონში. 1967 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში გევარას ქვედანაყოფების მიერ ბოლივიის შეიარაღებულ ძალებზე რამდენიმე შეტაკებაში გამარჯვების შემდეგ, ბოლივიის მთავრობამ პარტიზანული ძალები რეალური რაოდენობასთან შედარებით გადამეტებულად შეაფასა. მაგრამ, სექტემბერში, არმიამ სასტიკ ბრძოლაში ორი პარტიზანული დაჯგუფება გაანადგურა, როგორც იუწყებოდნენ, ამ დროს მოკლულ იქნა ერთ-ერთი ლიდერიც.
thumb|right|250პქ|[[ვალიეგრანდეს მდებარეობა ბოლივიაში]]
მკვლევრების ვარაუდით, გევარას რევოლუციის აგორების გეგმამ ბოლივიაში რამდენიმე მიზეზის გამო განიცადა კრახი:
დამატებით, გევარას ცნობილმა ჩვეულებამ, რომ ის უპირატესობას უფრო კონფრონტაციას ანიჭებდა, ვიდრე კომპრომისს, რაც მან მანამდეც გარეგნულად გამოამჟღავნა კუბის პარტიზანული ომის წარმოებისას, დიდი როლი ითამაშა იმაში, რომ მან ვერ განავითარა წარმატებული სამუშაო ურთიერთობები ბოლივიის ლიდერებთან, ისევე როგორც მას ეს კონგოშიც დაემართა. ეს ტენდენცია კუბაშიც არსებობდა, მაგრამ იქ მას ფიდელ კასტროს დროული ჩარევა აჩერებდა.
ამ ყველაფრის საბოლოო შედეგი კი ის იყო, რომ გევარამ 11 თვის განმავლობაში ვერ შეძლო ადგილობრივი მოსახლეობისა და ახალწვეულთა შემოკრება თავის მილიციის გარშემო. ამ სარისკო თავგადასავლის დასრულებამდე ცოტა ხნით ადრე, თავის დღიურში გევარა წერდა: „გლეხები არანაირ დახმარებას არ გვიწევენ და ისინი პირიქით, ინფორმატორები ხდებიან“.
შეპყრობა და სიკვდილით დასჯა
მინი|250პქ|[[ლა-იგერა|ლა-იგერის სკოლის შენობა, სადაც 1967 წლის 9 ოქტომბრის 13:10-ზე ჩე გევარა სიკვდილით დასაჯეს. ამჟამად განთავსებულია მუზეუმი]] მინი|250პქ|ჩე გევარას მონუმენტი [[ლა-იგერაში]]
ჩე გევარაზე ნადირობისას ბოლივიის შეიარაღებულ ძალებს რჩევებს აძლევდა ფელიქს როდრიგესი, კუბელი დევნილი და ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს სპეცრაზმის მუშაკი. ასევე, კევინ მაკდონალდის მიერ 2007 წელს გადაღებულ დოკუმენტურ ფილმი ჩემი მტრის მტერი ამტკიცებს, რომ ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს გევარას დაჭერაში რჩევებს აძლევდა და შესაძლოა ეხმარეობოდა კიდეც ნაცისტური ომის კრიმინალი კლაუს ბარბიე, რომელსაც „ლომის ყასაბს“ უწოდებდნენ.
1967 წლის 7 ოქტომბერს, ბოლივიის სპეცდანიშნულების ძალებს ინფორმატორმა იუროს ხეობაში გევარას პარტიზანთა ბანაკის ადგილსამყოველი აცნობა. 8 ოქტომბერს, მათ არეალს 1 800 ჯარისკაცით ალყა შემოარტყეს, შედეგად, როდესაც გევარა თანამებრძოლ სიმეონ კუბა სარაბიასთან გამოყოფას ცდილობდა, დაიჭრა და ტყვედ ჩავარდა. ჩეს ბიოგრაფი, ჯონ ლი ანდერსონი ბოლივიელ სერჟანტ ბერნარდინო უანკას ანგარიშზე დაყრდნობით იუწყება, რომ ორგან დაჭრილმა გევარამ, როდესაც მისი თოფი დაიცალა, დაიყვირა: „არ ისროლოთ! მე ჩე გევარა ვარ და თქვენთვის ცოცხალს მეტი ფასი მაქვს, ვიდრე მკვდარს.“
8 ოქტომბრის ღამეს, გაკოჭილი გევარა ნახევრად დანგრეულ, ტალახით შელესილ სკოლის შენობაში გადაიყვანეს სოფელ ლა-იგერას მახლობლად. მეორე დღის პირველ ნახევარში, გევარამ უარი განაცხადა რომ იგი დაეკითხა ბოლივიელ ოფიცერს და მხოლოდ ბოლივიელ ჯარისკაცებთან მშვიდი საუბარი ისურვა. ერთ-ერთი მათგანი, ვერტმფრენის პილოტი ხაიმე ნინო დე გუსმანი იუწყება, რომ ჩე „შემზარავად“ გამოიყურებოდა. გუსმანისვე თანახმად, გევარა დაჭრილი იყო მარჯვენა კანჭში, ჭუჭყიანი თმები ასჩეჩვოდა, მისი ფეხსაცმელები დაფლეთილიყო და ფეხები ტყავის უხეშ „ქარქაშებში“ ჩამჯდარიყო. მიუხედავად ღონემიხდილი გამომეტყველებისა, გუსმანი ყვება, რომ „ჩემ თავი მაღლა ასწია, ყველას პირდაპირ თვალებში შეხედა და მხოლოდ მოწევა ითხოვა“. დე გუსმანის თქმით, იგი „სიბრალულმა შეიპყრო“ და გევარას თამბაქოს პატარა ტომსიკა და ჩიბუხი გაუწოდა, რისთვისაც ჩემ მას გაუღიმა და მადლობა გადაუხადა. 8 ოქტომბრის გვიან ღამეს, მიუხედავად იმისა რომ ხელები შეკრული ჰქონდა, ჩემ ბოლივიელი ოფიცერი ეპინოსა ფეხებით კედელს მიანარცხა, მას შემდეგ რაც სკოლის შენობაში შესულმა ოფიცერმა მისთვის პირიდან ჩიბუხის გამოგლეჯვა სცადა, რომელიც მას სუვენირად უნდოდა. უპატივცემულობის მეორე შემთხვევისას, სიკვდილით დასჯამდე სულ ცოტა ხნით ადრე, გევარამ სახეში შეაფურთხა ბოლივიელ უმაღლეს ადმირალ უგარტეჩეს.
მომდევნო, 9 ოქტომბრის დილას, გევარამ ითხოვამ რომ მას სოფლის „მაესტრას“ (სკოლის მასწავლებლის), 22 წლის ხულია კორტესის ნახვა სურდა. როგორც მოგვიანებით კორტესი აღნიშნავს, გევარა „სასიამოვნო შესახედაობის, მშვიდი და ირონიული მზერის კაცი აღმოჩნდა“ და როგორც მან მათი საუბრისას აღმოაჩინა, გევარას „დაჟინებული, გამჭოლი და ამავე დროს წყნარი მზერის გამო, მას, „არ შეეძლო მისთვის თვალებში ჩახედვა“. მოკლე საუბრის განმავლობაში, გევარამ ხაზი გაუსვა სკოლის შენობის საშინელ პირობებს და აღნიშნა, რომ ბავშვების აქ სწავლება სასტიკად „ანტი-პედაგოგიკური“ იყო, მაშინ როდესაც, „მთავრობის ოფიციალური წევრები მერსედესის მანქანებით დასეირნობდნენ“... და დაამატა: „ეს სწორედ ისაა, რის წინააღმდეგაც ჩვენ ვიბრძვით“.
9 ოქტომბრის დილის მიწურულს, ბოლივიის პრეზიდენტმა რენე ბარიენტოსმა გევარას მოკვლა ბრძანა. ეს ბრძანება ფელიქს როდრიგესთან იყო დაკავშირებული, მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის მთავრობას შემდგომი დაკითხვების მიზნით გევარას პანამაში გადაყვანა სურდა. ჯალათობა იკისრა მარიო ტერანმა — ბოლივიის არმიის ნახევრად მთვრალმა სერჟანტმა, რომელმაც თავად გამოთქვა ჩეს მოკვლის სურვილი, იმ მიზეზით, რომ მისი სამი მეგობარი, სამივე სახელად „მარიო“, გევარას პარტიზანულ დაჯგუფებებთან ადრეული ბრძოლებისას მომკვდარიყო. ხელისუფლების მიერ საზოგადოებისთვის მისაწოდებელ წინასწარ შეთზულ ამბავთან შესაბამისობაში უნდა ყოფილიყო ნაჭრილობევი, ამიტომ, ფელიქს როდრიგესმა ტერანს უბრძანა ფრთხილად დაემიზნებინა, რათა ისე გამოჩენილიყო, თითქოს გევარა ბოლივიის არმიასთან შეტაკებისას დაღუპულიყო. როგორც ბოლივიის არმიის სარდლობის კაპიტანმა გარი პრადომ აღნიშნა, ბარიენტოსის მიერ გევარას დაუყოვნებლივ მოკვლის ბრძანების მიზეზი იყო ის, რომ მისთვის ციხიდან გაქცევის ყველანაირი შანსი მოესპოთ, ასევე, ამ ამბავთან რომ არ ყოფილიყო დაკავშირებული არანაირი დრამა.
თვეებით ადრე, თავის უკანასკნელ საჯარო გამოსვლაზე სამკონტინენტური კონფერენციის მიმდინარეობისას, გევარა საკუთარ ეპიტაფიას წერდა: „სადაც არ უნდა შევხვდეთ უეცარ სიკვდილს, დაე მივესალმოთ მას, იმ პირობით, რომ ჩვენი ბრძოლის ხმა მისწვდება ზოგიერთ ყურს, მეორე მხრივ კი შესაძლოა ის ჩვენს იარაღებს დაეპატრონოს“.
სიკვდილით დასჯის შემდგომი პერიოდი, გარდაცვალების შემდეგი სამუშაოები და მემორიალები
მინი|მარცხნივ|250პქ|ჩე გევარას გვამი ვალიეგრანდეში. ცენტრალური სადაზვერვო სააგნეტოს აგენტის მიერ გადაღებული ფოტო, 10 ოქტომბერი, 1967 წ. სიკვდილით დასჯის შემდეგ, გევარას სხეული ვერტმფრენის სამუხრუჭე ბუნიკებში მოათავსეს და ვალიეგრანდეს სიახლოვეს გადაიტანეს, სადაც ფოტოგრაფებმა ის ნუესტრა-სენიორა-დე-მალტის სამრეცხაოს ბეტონის ფილაზე მოთავსებული გადაიღეს. რამდენიმე მოწმემ დაადასტურა, რომ ეს ნამდვილად გევარა იყო, მათ შორის მთავარი იყო ბრიტანელი ჟურნალისტი რიჩარდ გოტი, ერთადერთი მოწმე, რომელიც გევარას სიცოცხელშიც შეხვედროდა.
სხეული მნახველთათვის საჯაროდ განათავსეს, რომლის სანახავადაც ასეულობით ადგილობრივი მიდიოდა, ბევრი მათგანი გევარას გვამს ქრისტეს ამსგავსებდა, ზოგიერთმა კი ჩუმად თმა მოაჭრა, როგორც საღვთო რელიკვია. ასეთი შედარებები მოგვიანებით კიდევ უფრო გავრცელდა, როდესაც ორი კვირის შემდეგ, ხალხმა სიკვდილის შემდგომი ფოტოები იხილა; ინგლისელი ხელოვნების კრიტიკოსი ჯონ ბერგერის დაკვირვებით, ისინი ორ ცნობილ ნახატს წააგავდა: რემბრანდტის „დოქტორ ტულპის ანატომიის გაკვეთილს“ და ანდრეა მანტენიას „ქრისტეს დატირებას“. გევარას გვამის ვალიეგრანდეში გადატანისას, იქ ასევე იყო ოთხი მოწმე კორესპონდენტი, რომელთა შორისაც იყო ბჯორნ კუმი შვედური Aftonbladet-დან, რომელმაც 1967 წლის 11 ნოემბერს, ამერიკულ The New Republic-ისთვის ეს სცენა ექსკლუზიურად აღწერა.
1967 წლის 11 ოქტომბრის დეკლასიფიცირებული მემორანდუმი, რომელიც აშშ-ის პრეზიდენტ ლინდონ ჯონსონს ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტოს პრეზიდნეტმა უოლტ უიტმენ როსტოუმ წარუდგინა, გევარას მოკვლის გადაწყვეტილებას „სულელურს“ მაგრამ „ბოლივიელთა პოზიციიდან გასაგებს“ უწოდებს. სიკვდილით დასჯის შემდეგ, როდრიგესმა გევარას რამდენიმე პირადი ნივთი დაიტოვა, მათ შორის Rolex GMT Master-ის მაჯის საათი, რომელსაც ის მრავალი წლის მანძილზე ატარებდა და ხშირად აჩვენებდა რეპორტიორებს. დღეისათვის, ამ ნივთებიდან ზოგიერთი გამოფენილია ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოში. მას შემდეგ, რაც სამხედრო ექიმმა გევარას გვამს ხელები მოჰკვეთა, ბოლივიელმა სამხედრო ოფიცრებმა ის საიდუმლო ადგილას წაიღეს და საიდუმლოდვე შიენახეს მისი დაკრძალვის ან კრემაციის ადგილი. ფორმალდეჰიდში შენახული ხელები კი ბუენოს-აირესში გაგზავნეს თითის ანაბეჭდის საიდენტიფიკაციოდ (მისი თითის ანაბეჭდები არგენტინის პოლიციაში ინახებოდა). მოგვიანებით ხელები კუბაში გაგზავნეს.
15 ოქტომბერს, ფიდელ კასტრომ გევარას დაღუპვის ამბავი საზოგადოებას ამცნო და მთელს კუბაში სამდღიანი გლოვა გამოაცხადა. 18 ოქტომბერს, კასტრომ ჰავანის რევოლუციის მოედანზე შეკრებილი დაახლოებით ერთი მილიონი მგლოვიარე ადამიანს წინაშე გევარას, როგორც რევოლუციონერის თვისებებზე ილაპარაკა. მან თავის ვნებააშლილი სახოტბო გამოსვლა შემდეგი სიტყვებით დაასრულა:
მინი|250პქ|ჩე გევარა და [[კამილო სიენფუეგოსი ჰავანის რევოლუციის მუზეუმში.]] მინი|250პქ|[[ჰავანის რევოლუციის მოედანი, კუბის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობა, სადაც ერთ დროს გევარა მუშაობდა. მისი გამოსახულების ქვეშ, წაწერილია მისი ესპანური დევიზი:"Hasta la Victoria Siempre" (მარადიული გამარჯვება მრავალჟამიერ)]] მინი|250პქ|[[ჩე გევარას მავზოლეუმი|ჩე გევარას მონუმენტი და მავზოლეუმი კუბის ქალაქ სანტა-კლარაში]]
გევარასთან ერთად ბოლივიაში მყოფმა ფრანგმა ინტექლეტუალმა რეჟი დებრემ, რომელიც 1967 წლის მაისში შეიპყრეს, 1968 წლის აგვისტოში ციხიდან ინტერვიუ მისცა, სადაც მან განავრცო გევარას შეპყრობის გარემოებები. დებრე, რომელიც გევარას პარტიზანულ დაჯგუფებებთან ერთად მცირე დროის განმავლოვაში ცხოვრობდა, განაცხადა, რომ ისინი „ტყის მსხვერპლნი“ და აქედან გამომდინარე „ჯუნგლების მიერ შეჭმულნი“ იყვნენ. დებრემ აღწერა ის უკიდურესად ხელმოკლე გარემოება, სადაც გევარას ხალხი იტანჯებოდა საკვების ნაკლებობით, უწყლოობით, ფეხსაცმელების უქონლობით და ისინი მხოლოდ 22 კაცის საკმარ 6 საბანს ფლობდნენ. დებრე ყვება, რომ გევარა და სხვებიც, იტანჯებოდნენ ავადმყოფობით, რაც გამოწვეული იყო ხელებისა და ფეხების გასიებით, ისე, რომ შეუძლებელი იყო მათ ხელებზე თითების გარჩევა. მიუხედავად ასეთი ამაო მდგომარეობისა, ის გევარას აღწერდა როგორც „ოპტიმისტურად განწყობილს ლათინური ამერიკის მომავალთან დაკავშირებით“ და შენიშნავდა, რომ „გევარა ცნობიერებაში შეგუებული იყო თავის სიკვდილს და მიაჩნდა, რომ მისი სიკვდილი გამოცოცხლების ერთგვარი ნიშანი იქნებოდა“, ასევე შენიშნავს, რომ გევარა სიკვდილს აღიქვამდა როგორც „ხელახლა დაბადების პირობად“ და „განახლების რიტუალად“.
1995 წელს, გადამდგარმა ბოლივიელმა გენერალმა მარიო ვარგასმა წიგნის — ჩე გევარა: რევოლუციონერის ცხოვრების ავტორ ჯონ ლი ანდერსონს გაანდო, რომ გევარას გვამი ვალიეგრანდეს დასაჯდომი მოედნის სიახლოვეს იყო დამარხული. ამის შემდეგ, ნეშტის ძიების მრავალეროვნული პროცესი დაიწყო, რომელმაც წელიწადზე მეტხანს გასტანა. 1997 წლის ივლისში, კუბელი გეოლოგებისა და არგენტინელი სასამართლო ანთროპოლოგების ჯგუფმა ორ საერთო საფლავში 7 ადამიანის ნაშთები აღმოაჩინეს, მათ შორის ერთს ხელები ჰქონდა მოკვეთილი (ჩე გევარა). ბოლივიის მთავრობის ოფიციალურმა პირებმა შინაგან საქმეთა მინისტრთან ერთად მოგვიანებით ეს სხეული გევარასთან გააიგივეს, როდესაც გათხრილი კბილები „საოცრად ემთხვეოდა“ ჩეს კბილების თაბაშირის მოდელს, რომელიც კუბაში, მისი კონგოში გამგზავრების წინ დამზადდა. არგენტინელმა სასამართლო ანთროპოლოგმა ალეხანდრო ინჩაურეგიმ ხელებმოკვეთილი გვამის გვერდით გათხრილი ჟაკეტის შიდა ჯიბეში თამბაქოს პატარა ტომსიკა აღმოაჩინა. ნინო დე გუსმანი, ბოლივიელი ვერტმფრენის პილოტი, რომელმაც სიკვდილის წინ ჩეს თამბაქოს პატარა ტომსიკა მისცა, მოგვიანებით შენიშნავდა, რომ ის თავიდან „სერიოზულად ეჭვობდა“, რომ „კუბელებმა მხოლოდ რაღაც ძველი ძვლები იპოვეს და მას ჩეს ეძახდნენ“, მაგრამ „მას შემდეგ რაც თამბაქოს ტომსიკის შესახებ გავიგე, ჩემი ეჭვებიც გაქრა“. 1997 წლის 17 ოქტომბერს, გევარას ნეშტი მის ექვს თანამებრძოლთან ერთად, სრული სამხედრო პატივისცემით გადაასვენეს კუბის ქალაქ სანტა-კლარაში სპეციალურად აგებულ მავზოლეუმში, სადაც ის კუბის რევოლუციის გადამწყვეტ სამხედრო გამარჯვებას ხელმძღვანელობდა.
ამერიკულმა ჟურნალმა Ramparts-მა სასწრაფოდ თარგმნა ბოლივიური დღიურები, რამაც შემდეგ მთელი მსოფლიო მოიარა. ასევე არსებობს ოთხი დამატებითი დღიური — ისრაელ რეიეს საიასის (ზედმეტსახელი „ბრაულიო“), ჰარი ვილეგას ტამაიოს („პომბო“), ელისეო რეიეს როდრიგესის („რონალდო“) და დარიენ ალარკონ რამირესის („ბენინიო“) — რომელთაგან თითოეული მოვლენების დამატებით ასპექტებს ააშკარავებს. 2008 წლის ივლისში, ბოლივიის პრეზიდენტმა ევო მორალესმა საზეიმოდ გახსნა გევარას მანამდე დალუქული ორი დაფლეთილი რვეული, სამეთვალყურეო ჟურნალი და რამდენიმე შავ-თეთრი ფოტო. ამ მოვლენის დროს, ბოლივიის კულტურის ვიცე-მინისტრმა პაბლო გრუმ განაცხადა, რომ წლის ბოლოსთვის იგეგმებოდა ხელნაწერების ყველა გვერდის ფოტოასლის გამოქვეყნება. ამასობაში, 2009 წლის აგვისტოში, ბოლივიის იუსტიციის სამინისტროს ანთროპოლოგებმა ბოლივიის ქალაქ ტეოპონტეს მახლობლად გევარას 5 თანამებრძოლი პარტიზანის ნეშტი აღმოაჩინეს.
მემკვიდრეობა
thumb|left|250პქ|გევარას სახის სტილიზებული გრაფიკა წარწერით — "El Che Vive" (ჩე ცოცხლობს). სიკვდილიდან 40 წელზე მეტი ხნის შემდეგ, ჩეს ცხოვრება და მემკვიდრეობა დღემდე პაექრობის საგნად რჩება. მისმა წინააღმდეგობრივმა სულისკვეთებამ თავის ცხოვრების სხვადასხვა მომენტში, შექმნა დაუსრულებელი გაორების კომპლექსი.
გარკვეულმა პიროვნებებმა, გევარას, როგორც გმირს ხოტბა შეასხეს; მაგალითად, ნელსონ მანდელამ იგი მოიხსენია, როგორც „შთაგონება ყველა ადამიანისთვის, ვისაც თავისუფლება უყვარს“, მაშინ, როდესაც ჟან-პოლ სარტრმა მას უწოდა „არა მხოლოდ ინტელექტუალი, არამედ ჩვენი დროის ყველაზე სრულყოფილი ადამიანი“. სხვებს შორის, ვინც გევარას მიმართ თავიანთ აღფრთოვანება გამოხატეს, იყვნენ გრაჰამ გრინი, რომელმაც შენიშნა, რომ ჩე „განასახიერებდა თავდადებას, მამაცობასა და გამბედაობას“, ასევე სუსან სონტაგი, რომლის მოსაზრებითაც „ჩეს მიზანი სხვა თუ არაფერი თავად ჰუმანურობა იყო“. შავკანიან საზოგადოებაში, ფილოსოფოსმა ფრანც ფანონმა გევარა „ადამიანის შესაძლებლობების მსოფლიო სიმბოლოდ“ აღიარა. შავი პანტერის პარტიამ კი განადიდა და განაცხადა: „გევარა არ მომკვდარა, მისი იდეები მარად ჩვენთანაა“. ქება-დიდებამ გამოძახილი ჰპოვა პოლიტიკურ სპექტრშიც, ანარქო-კაპიტალიზმისა და ლიბერტარიანიზმის თეორეტიკოსმა მურაი როთბარდმა სადიდებლად გევარას „გმირი ფიგურა“ უწოდა და მისი სიკვდილით მგლოვიარემ აღნიშნა, რომ „ჩვენი დროისა თუ მთლიანად საუკუნის ადამიანებს შორის, ჩე რევოლუციური პრინციპების ცოცხალი განსახიერება იყო“. ჟურნალისტ კრისტოფერ ჰიტჩენსის განცხადებით კი: „ჩეს სიკვდილი ჩემთვის და ჩემი მსგავსი მრავალი ადამიანისთვის ბევრს ნიშნავს, ის როლის მოდელი იყო, მიუხედავად ჩვენთვის, რომანტიკოსი ბურჟუებისთვის შეუძლებელი რამისა — ის წავიდა და შეასრულა კიდეც ის, რაც რევოლუციონერს უნდა ექნა — იბრძოლა და მოკვდა თავისი შეხედულებებისათვის“. ბევრისათვის კუბაში გევარა უსაყვარლეს ეროვნულ გმირად რჩება, სადაც მისი სურათი გამოსაულია 3 პესოიან ბანკნოტზე, სკოლის მოსწავლეები კი ყოველ დილას იწყებენ ფიცით — „ჩვენ ჩეს დავემსგავსებით“. თავის სამშობლო არგენტინაში, არსებობს უმაღლესი სკოლები, რომლებიც მის სახელს ატარებს, აღმართულია მრავალი მონუმენტი, მის მშობლიურ ქალაქ როსარიოში კი მხოლოდ 2008 წელს გაიხსნა 3,7 მ სიმაღლის ბრინჯაოს ქანდაკება. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ზოგიერთ ბოლივიელ გლეხს ის წმინდანად ჰყავს გამოცხადებული, როგორც „წმინდა ერნესტო“, რომლის წინაშეც დახმარების თხოვნით ლოცულობენ.
მინი|250პქ|მანიფესტაცია [[არგენტინაში, 2006 წლის 25 მაისი]]
ამ ყველაფრის საპირისპიროდ, დევნილი მოწინააღმდეგე ავტორი, ხაკობო მაჩოვერი უარყოფს მის საგმირო-სადიდებელ პორტრეტს და მას როგორც დაუნდობელ ჯალათად წარმოსახავს. ცილისწამებათა დასასაბუთებლად, ის იშველიებს ლათინური ამერიკის უმრავლეს ნაწილს, სადაც ჩეს მიერ ინსპირირებული რევოლუციების პრაქტიკული შედეგი იყო მილიტარიზმის გამალებული ზრდა და შიდა კონფლიქტები მრავალი წლის მანძილზე. გევარას შეფასებისას, ბრიტანელი ისტორიკოსი ჰიუგ თომასი შენიშნავს, რომ ჩე იყო „მამაცი, გულწრფელი და მტკიცე კაცი, რომელიც ამავე დროს ჯიუტი, გოლმოდგინე და კატეგორიული იყო“. თომასის თანახმად, მისი სიცოცხლის ბოლოს, „როგორც ჩანს, საკუთარი თავის დასამშვიდებლად ის დარწმუნდა მისი ძალადობების ღირსებებში“, მაშინ როდესაც ჩეს სიკვდილის შემდეგ „მისი ცუდი თუ კარგი გავლენა კასტროზე“ გაიზარდა, რადგან ფიდელმა მისი ბევრი ხედვა გაითავისა. თომასის შეფასებით, „ხოსე მარტისა და ლოურენს არაბის შემთხვევებში, მარცხი გაცისკროვნდა და არ გადაიზარდა ლეგენდებში“. პერუელი მწერალი და პოლიტიკური მოღვაწე ალვარო ვარგას ლიოსა ვარაუდობდა, რომ „გევარას თანამედროვე მიმდევრები თავს იტყუებენ, რადგან ისინი მითებს ებღაუჭებიან“, ამავე დროს აღწერს გევარას როგორც „მარქსისტ პურიტანს“, რომელიც თავის მტკიცე ძალაუფლებას უთანხმოების ჩასახშობად იყენებდა, ამავე დროს მოქმედებდა როგორც „ცივსისხლიანი სიკვდილის მანქანა“. ლიოსა გევარას ასევე ადანაშაულებს „ფანტასტიკურ დესპოტიზმში“, რადგან განეკუთვნებოდა კუბის რევოლუციის „გასაბჭოების“ მთავარ ღერძს და ფიქრობდა, რომ ის ფლობდა „სრულ სუბორდინაციას ბნელ ორთოდოქსულ იდეოლოგიაზე“. გევარა დღემდე რჩება საძულველ პიროვნებად ბევრი კუბელი დევნილისა და კუბელი ამერიკელისთვის აშშ-ში, რომლებიც მას მტრულად უყურებენ, როგორც „ლა-კაბანიის ყასაბს“.
მიუხედავად პოლარიზებული სტატუსისა, მისი სახის მაღალკონტრასტული ერთფეროვანი გამოსახულება, რომელიც 1968 წელს ირლანდიელმა მხატვარმა ჯიმ ფიტზპატრიკმა შექმნა, მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე უნივერსალურად გაყიდვადი და გამოსახვადი სურათი გახდა, რომელიც ურიცხვ ტანისამოსსა და ნივთზეა გამოსახული, მათ შორის მაისურებზე, ქუდებზე, პოსტერებზე, ტატუებსა და ბიკინებზე, რასაც ირონიულად შექავს წვლილი სამომხმარებლო კაპიტალიზმში, რაც გევარას ასე სძულდა. თუმცა, ის დღემდე რჩება ტრანსცენდენტალურ ფიგურად სპეციფიკურ პოლიტიკურ კონტექსტებში და ასევე, როგორც ახალგაზრდული წინააღმდეგობის ფართო სპექტრის ხატება.
შრომების სია
ერნესტო „ჩე“ გევარას მიერ ესპანურ ენაზე დაწერილი შრომები, შემდეგ თარგმნილი ინგლისურად
სიმღერები
მოცემულია სიმღერების ჩამონათვალი, რომლებიც ჩე გევარას გმირობას ეძღვნება ან თავადაა მოხსენიებული:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1967 კატეგორია:ჩე გევარა კატეგორია:რევოლუციონერები კატეგორია:პარტიზანული მოძრაობები კატეგორია:არგენტინელი პოეტები კატეგორია:ბასკი არგენტინელები კატეგორია:არგენტინელი კომუნისტები კატეგორია:არგენტინელი დიპლომატები კატეგორია:არგენტინელი ესეისტები კატეგორია:არგენტინელი მედიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები
Scaevatula amancioi
Scaevatula amancioi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აპერიბე
აპერიბე (Aperibé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 71 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ანტონიუ-დი-პადუის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 213 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 107.92 კმ²-ზე. ფართობი 94 636 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
V-22 Osprey
Bell-Boeing V-22 Osprey — ამერიკული მრავალმისიური, სამხედრო, კონვერტოპლანი, თავსებადი როგორც ვერტიკალურ აფრენასა და დაჯდომასთან (VTOL), ასევე მოკლე გარბენით აფერენასა და დაჯდომასთან (STOL). იგი შექმნილია ჩვეულებრივი შვეულმფრენის ფუნქციონალური შესაძლებლობებისა და ტურბოძრავიანი თვითმფრინავის ფართო დიაპაზონის, კრეისერული მაღალი სიჩქარის გასაერთიანებლად. მინი|მარცხნივ|150 პქ|დაკეცილი V-22 Osprey V-22 Osprey-ის გააჩნია ორი მძლავრი ძრავა სამბოლოიანი მოზრდილი პროპელებით, განლაგებული ჰორიზონტალურად ფრთების ბოლოებზე. ძრავები მოძრავია და შეუძლია მიიღოს ან ვერტიკალური, ან წინ მიმართული მდგომარეობა, ხოლო ფრთები და პროპელები იკეცება თვითმფრინავის გასწვრივ, რათა ნაკლები ადგილი დაიკავოს არამუშა მდგომარეობაში. V-22 წარმოიშვა აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს 1981 წელს დაწყებული JVX (Joint-service Vertical take-off/landing Experimental) პროგრამიდან. Bell Helicopter და Boeing Helicopters ჯგუფებმა მიიღეს საწარმოო კონტრაქტი 1983 წელს. ბელისა და ბოინგის ჯგუფები ერთობრივად აწარმოებდნენ თვითმფრინავს. V-22-მა პირველი გაფრენა 1989 წელს განახორციელა და დაიწყო ტესტირებისა და ალტერნატიული დიზაინის ძიების ხანგრძლივი პროცესი; სამხედრო სამსახურისთვის განკუთვნილი მსოფლიოში პირველი კონვერტოპლანის აგებასთან დაკავშირებული კომპლექსურობისა და სირთულეების გადაწყვეტას წლები დასჭირდა. მარცხნივ|150 პქ აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსმა პილოტების წვრთნა Osprey-სთვის 2000 წელს დაიწყო, ხოლო თვითმფრინავები 2007 წელს მიიღო. V-22 ავსებს და ფაქტობრივად ჩაანაცვლებს CH-46 Sea Knight შვეულმფრენს. Osprey-ის მეორე ოპერატორმა აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა მიიღო თვითმფრინავის მათი ვერსიები 2009 წელს. მას მერე, რაც V-22 Osprey ჩადგა აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა და საჰაერო ძალების სამსახურში, გამოყენებული იქნა იგი სამხედრო ოპერაციებში ავღანეთსა და ერაყში.
პარაფირება
ლიტერატურა
კატეგორია:დიპლომატია
ელინიკონის მეტროპოლიტენ პარკი
ელინიკონის მეტროპოლიტენ პარკი ( ბერძნ. <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού  ) — მშენებარე უმსხვილესი ურბანული პარკი, რომელიც მდებარეობს ელინიკონში, ათენში, საბერძნეთი. სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ევროპის  უდიდესი პარკი გახდება.
ელინიკონის მეტროპოლიტენ პარკი აშენდება ყოფილი ელინიკონის საერთაშორისო აეროპორტის ტერიტორიაზე და დაიკავებს დაახლოებით 200 ჰექტარ მიწას. მშენებლობის დაწყება დაგეგმილი იყო 2008 წელს, ხოლო დასრულება — 2013 წლისთვის, მაგრამ გეგმა, როგორც ჩანს, გაურკვეველი ვადით შეჩერდა ფინანსური კრიზისის დროს და რადგან მთავრობა განიხილავს ტერიტორიის სხვა მიზნებისთვის გამოყენებას, ხელი მოეწერა წინასწარ შეთანხმებას, კატარელი ინვესტრებისთვის მიწის ნაწილის მიყიდვის თაობაზე განვითარების მიზნით.
მშენებლობის ადგილი
დედაქალაქის პარკი აშენდება ყოფილი ათენის საერთაშორისო აეროპორტის ელინიკონის ადგილზე.
პარკი
2013 წელს ელინიკონის პროექტის ფარგლებში წარმოდგენილი იყო პარკის დიზაინის ვარიანტი. გუნდში შედიოდნენ Foster & Partners, Charles Anderson Landscape Architecture, ARUP და ბერძენი დიზაინის კონსულტანტების დიდი ჯგუფი. პროექტი გადაიხედა და ხელახლა წარედგინა საბერძნეთის მთავრობას 2018 წელს. 2005 წელს, საერთაშორისო გუნდმა, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ არქიტექტორები დევიდ სერერო, ელენა ფერნანდესი და ლანდშაფტის არქიტექტორი ფილიპ კოინეტი, გაიმარჯვა საერთაშორისო კონკურსში, რათა დაეპროექტებინა კაპიტალური პარკი ყოფილი ელინიკონის აეროპორტის ადგილზე. კონკურსში მონაწილეობა მიიღო 300-ზე მეტმა არქიტექტორთა გუნდმა.
კონკურსი დაფინანსებული იყო არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის, საბერძნეთის გარემოს დაცვის სამინისტროსა და ათენის დაგეგმვისა და გარემოს დაცვის ორგანიზაციის მიერ. ეს პროექტი შემდგომში განვითარდა ორ ეტაპად 2006 და 2007 წლებში დაგეგმარდა ორგანიზაციებთან თანამშრომლობით.
პარკის ფართობი 400 ჰექტარი იქნება, კიდევ 100 ჰექტარი გამოყენებული იქნება და საოფისე ობიექტებისთვის. დასრულების შემდეგ, მისი ფართობი გადააჭარბებს ლონდონის ჰაიდ პარკს (250 ჰექტარი) და ამერიკის შეერთებულ შტატებში ნიუ-იორკის ცენტრალურ პარკს (350 ჰა).
ელინიკონის მშენებლობა 2020 წელს დაიწყება და მოიცავს ძვირადღირებულ სახლებს, სასტუმროებს, კაზინოებს, მარინას, მაღაზიებსა და ოფისებს.
სქოლიო
კატეგორია:მოსალოდნელი მოვლენები კატეგორია:პარკები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:საბერძნეთის პარკები
აჭარის ქვაბული
აჭარის ქვაბული — მთიანი ქვაბული დასავლეთ საქართველოში. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია მესხეთის, სამხრეთიდან - შავშეთის, აღმოსავლეთიდან - არსიანის ქედებით, დასავლეთიდან აჭარა-გურიის მთისწინეთი კეტავს.
აჭარის ქვაბული აგებულია ძირითადად შუაეოცენური ნალექებით - ტუფბრექჩიებით, ტუფებით, ანდეზიტებით, ზოგან ეოცენური სიენიტ-დიორიტებით, აგრეთვე ტუფქვიშაქვებით, ქვიშაქვებითა და არგილატებით. აბსოლუტური სიმაღლე 100-1000 მ-იდან (ხეობათა ძირი) 1400 - 1500 მ-მდეა (ქვაბულის კიდეები). აჭარის ქვაბული ხასიათდება საშუალმთიანი ეროზიული რელიეფით.
აჭარის ქვაბულში 1000-იდან 1500 მ სიმაღლემდე ნოტიო ჰავაა, ზამთარი ზომიერად ცივია, ხაფხული - ხანგრძლივი და თბილი. ქვემოთ ჰავა შედარებით მშრალია, ზაფხული - ცხელი. 1000 მ-მდე იანვრის ტემპერატურა 1-იდან 3 °C-მდეა (ხულო 1 °C, ქედა 3,1 °C, ფურთიო 1,5 °C). ყველაზე თბილი თვის საშუალო ტემპერატურა 20 - 20,5 °C, საშუალო წლის ტემპერატურა 10-იდან 12,7 °C-ის ფარგლებშია. აბსოლუტური მინიმალური - 15 °C, -18 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური 39-40 °C აღწევს. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 700-1800 მმ შორის მერყეობა.
აჭარის ქვაბულის ჰიდროგრაფიულ ქსელს შეადგენს მდ. აჭარისწყალი და მისი შენაკადები, აგრეთვე მრავალი მიწისქვეშა წყარო.
აჭარის ქვაბულში გაბატონებულია ტყის ყომრალი ნიადაგები. ქვებულის ყველაზე დაბალ ადგილებში, მთისწინეთზე არის წითელმიწები. ტყის ქვედა სარტყელში გაბატონებულია მუხა, რცხილა, წიფელი, წაბლი, აგრეთვე ფიჭვი; ზედაში - ნაძვი, სოჭი, არყი. ყველაზე მაღალ ადგილებში სუბალპური მდელოებია. აჭარისწყლის ხეობის ფსკერზე და სამხრეთი ფერდობის ქვედა ზონაში მცენარეულობა ქსეროფიტულ იერს ატარებს.
აჭარის ქვაბულის ძირითადი ლანდშაფტებია: ნოტიო სუბტროპიკული ბორცვიანი მთისწინეთი ფართოფოთლოვანი ტყითა და წითელმიწებით, დაბალი და საშუალო მთის მთა-ხეობათა რელიეფის ტყის ყომრალ ნიადაგებზე განვითარებული შერეული ფართოფოთლოვანი ტყეები და ფიჭვნარები; საშუალო მთის მუქწიწვიანები ტყის ყომრალ ნიადაგებზე; სუბალპური და ალპური მდელოთა ფრაგმენტები.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ქვაბულები
ელექტროლიტური დისოციაცია
ელექტროლიტური დისოციაცია — წყალში გახსნისას ან გალღობისას ელექტროლიტის იონებად დაშლა. ელექტროლიტური დისოციაციის შედეგად ხსნარში წარმოიქმნება დადებითი და უარყოფითი იონები ეკვივალენტური რაოდენობით. ამიტომ ელექტროლიტის ხსნარი ელექტრონეიტრალურია, წარმოქმნილი იონები ჰიდრატირებულია, ე. ი. თითოეულ იონთან შეერთებულია წყლის ერთი ან რამდენიმე მოლეკულა.
ელექტროლიტური დისოციაციის პროცესებს, ქიმიური რეაქციების მსგავსად, განტოლებებით გამოსახავენ. მჟავების დისოციაციით მიიღება წყალბად–იონი (კატიონი) და მჟავას ნაშთის იონი (ანიონი):
აქედან ჩანს, რომ მჟავა ელექტროლიტია, რომლის დისოციაციით წყალბად–იონები და შესატყვისი ანიონები მიიღება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმიური პროცესები
ვარდის მეჩეთი
ვარდის მეჩეთი (Gül Camii, სიტყვასიტყვით: „ვარდის მეჩეთი“) — ოსმალების მიერ მეჩეთად გადაკეთებული ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია. კონსტანტინოპოლის დღემდე შერმოჩენილი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რელიგიური ბიზანტიური შენობა, თუმცა მისი აგების თარიღი დღემდე გაურკვეველია. ის სავარაუდოდ წმინდა თეოდოსიის მონაზონთა მონასტერი უნდა ყოფილიყო (Μονή τής Άγιας Θεοδοσίας εν τοις Δεξιοκράτους, Monē tis Hagias Theodosias en tois Dexiokratous) ან მაცხოვრის სახელობის მონასტერი (Μονή του Χριστού του Ευεργέτου, Monē tou Christou tou Euergetou).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიზანტიური ეკლესიები კატეგორია:სტამბოლის მეჩეთები
Lasioglossum erythrurum
Lasioglossum erythrurum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1914 წელს.
სქოლიო
erythrurum
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სომხეთში
2016 წლის მონაცემებით სომხეთში იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის 3 ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1052 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,34 % სომხეთის ძეგლებია.
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.
ტროპიკული ოლქი
ტროპიკული ოლქი — მსოფლიო ოკეანის ზოოგეოგრაფიული ოლქი, რომელიც მოიცავს იმ ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონებს, სადაც წყლის ზედაპირის ტემპერატურა 20°C-ზე ნაკლები არ არის. ტროპიკული ოლქის დასავლეთ საზღვარი გადის ჩრდილოეთ და სამხრეთ განედების 35°C-ზე, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში — რამდენადმე ახლოს. ტროპიკული ოლქისპელაგიალისათვის დამახასიათებელია ზვიგენები, თინუსები, იალქნოსნები, ზღვის კუები: ბენთალშია მარჯნის რიფები, სანაპიროს მანგროს ბარდები, ცხრაფეხები, დიდტანიანი მუცელფეხიანი და ორსაგდულიანი მოლუსკები და სხვა. პელაგიალში ბევრია ირგვლივტროპიკული გავრცელების სახეობები.
ტროპიკული ოლქი წარმოადგენს ტროპიკულ სამეფოს, რომელსაც ყოფენ 3, ზოგჯერ 4 ან 5 ოლქად: ინდოეთ- დასავლეთწყნაროკეანური, ცენტრალურამერიკული (ზოგჯერ გამოყოფილია დასავლეთატლანტური და აღმოსავლეთწყნაროკეანური) და აღმოსავლეთატლანტური. ოლქები, რომლებიც გამოყოფილია ფსკერის ფაუნათა გავრცელების საფუძველზე, განცალკავებულიი არიან ზოოგეოგრაფიული ბარიერებით: ხმელეთის — ძველი და ახალი ქვეყნების კონტინენტებით, და ოკეანური — შუაატლანტური და აღმოსავლეთწყნაროკეანური, რომლებსაც გადალახავს მეზობელი ფაუნის შემადგენლობის მხოლოდ 10%. ინდოეთ-დასავლეთწყნაროკეანური ფაუნა უძველესი და მდიდარია, ახასიათებს მაღალი ენდემიზმი.
მეორე ადგილზეა დასავლეთატლანტური ფაუნა. ამ უკანასკნელთან შედარებით აღმოსავლეთწყნაროკეანური ფაუნა ბევრად უფრო ღარიბია. სახეობათა სიღარიბით გამოირჩევა აღმოსავლეთატლანტური ფაუნა. ცენტრალურამერიკული ოლქის ზოგიერთი გვარი (ცხრაფეხები, ზღვის ზღარბები, მთელი რიგი თევზები) მოიპოვრბა აღმოსავლეთწყნაროკეანურ და დასავლეთატლანტურ წყალთხელებში, მაგრამ არ გვხვდება სხვა რაიონებში. ასეთი გავრცელება აიხსნება თანამედროვე ცენტრალური ამერიკის ადგილას წარსულში (მიოცენში — ქვედა პლიოცენში) საუტის არსებობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოკეანოლოგია
გულბადი
გულბადი, გულბაათი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVI საუკუნის 30-40-იან წლებში, თბილისის ციხისთავი. 1541 წელს, ირანის შაჰის თამაზ I-ის საქართველოში პირველი შემოსევის დროს, უღალატა ქართველებს, თბილისის ციხე მტერს ჩააბარა და მუსლიმანობა მიიღო. შაჰმა დააჯილდოვა რენეგატი გულბადი და მისი ვაჟები საკუთარ ამალაში ჩარიცხა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ტინეტო
ტინეტო (Tinetto) — იტალიის კუნძული ლიგურიის ზღვაში, ლა-სპენზიის ყურის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში. შედის ქალაქ პორტოვენერეს სამხრეთით მდებარე სამი კუნძულისგან შემდგარი არქიპელაგის შემადგენლობაში. ტინეტო სამი კუნძულიდან ყველაზე პატარაა, მდებარეობს კ. ტინოს სამხრეთით.
1997 წელს, არქიპელაგი, ჩინკვე-ტერესა და პორტოვენერესთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის კუნძულები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
Two Hearts Beat as One
„Two Hearts Beat as One“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს 1983 წლის სიმღერა და სინგლი. შეტანილია ალბომში War. გამოიცა ლეიბლზე Island. სიმღერის სახელწოდება მომდინარეობს XIX საუკუნის პიესის „ბარბაროსი ინგომარი“ ერთ-ერთი სტრიქონიდან.
სქოლიო
კატეგორია:1983 წლის სიმღერები კატეგორია:1983 წლის სინგლები კატეგორია:U2-ს სიმღერები
დიდი კვამლიანი მთების ეროვნული პარკი
მინი|250პქ|პარკის შესასვლელი
დიდი კვამლიანი მთების ეროვნული პარკი (Great Smoky Mountains) — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთ კაროლინის და ტენესის საზღვარზე. პარკი შეიქმნა 1934 წლის 15 ივნისს, აპალაჩის მთების ცენტრალურ ნაწილში. 1983 წელს დიდი კვამლიანი მთები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა.
პარკს უკავია დაახლოებით 2 110,4 კმ² ტერიტორია. ეროვნული პარკი მდებარეობს ზღვის დონიდან 277 - 2 025 მეტრ სიმაღლეზე, აქ არის თექვსმეტი მწვერვალი რომლის სიმაღლე 1 500 მეტრს აღემატება. აქ არსებული უმაღლესი მწვერვალი მესამეა ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში. დიდი კვამლიანი მთები მდიდარია ფლორით და ფაუნით, გავრცელებულია ხუთი სხვადასხვა ჯიშის ტყე. დაცულ ტერიტორიაში ხარობს 3 500 სხვადასხვა სახეობის მცენარე. პარკში ბინადრობს მრავალი იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველი.
Scaevatula pellisserpentis
Scaevatula pellisserpentis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
როლინ სტრაუსი
როლინ სტრაუსი (დ. 22 აპრილი, 1992) — სამხრეთაფრიკელი მოდელი. 2014 წელს გახდა „მის სამხრეთ აფრიკა“. ამავე წელს გახდა „მის მსოფლიო“. იგი მესამე სამხრეთაფრიკელია, ვინც მოახერხა ამ კონკურსის მოგება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი მოდელები
ალჟირის ქალაქები
ალჟირის ქალაქები (مدن الجزائر) — ალჟირის მსხვილი დასახლებული პუნქტების სია. ინტერნეტ-რესურსის World Gazeteer მიხედვით, ალჟირში 200 ისეთი ქალაქია, რომლებშიც 37 000-ზე მეტი კაცი ცხოვრობს.
ალჟირის ქალაქების სია
thumb|right|330px|ალჟირის ქალაქები thumb|right|330px|[[ალჟირი (ქალაქი)|ალჟირი, ქვეყნის დედაქალაქი]] thumb|right|330px|[[ორანი, ჩრდილოეთი აფრიკის ერთ-ერთი უდიდესი პორტი]]
ნაბახტევი
ნაბახტევი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ალის თემი). მდინარე ჭერათხევის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრი. ხაშურიდან 20 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 262 კომლი, სულ 854 ადამიანი. სოფელი მდიდარია კულტურის ძეგლებით: ნაბახტევის დედაღვთისა, ნათლისმცემლის ეკლესია, კვერცხობის ეკლესია, ღვთისმშობლის ეკლესია.
დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 855 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 688 კაცი, საიდანაც 346 მამაკაცია, ხოლო 342 ქალი
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ობერინ მარტელი
200px|მინი|ალტ=ობერინ მატელის როლის შემსრულებელი პედრო პასკალი ობერინ მარტელი (Oberyn Martell) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ჩილელმა მსახიობმა პედრო პასკალმა.
პრინცი ობერინ მარტელი, ასევე ცნობილი როგორც დორნის „წითელი გველგესლა“, მარტელების სახლიდან, დორნის მართველი ოჯახი. ის არის 8 უკანონო შვილის მამა, რომელთაც „ქვიშის გეველები“ ეწოდებათ. ის განთქმული იყო ხმლის ოსტატობით, სულისკვეთებით, შურისძიების სურვილით და სექსუალორობით.
ბიოგრაფია
ობერინს ჰყავს უფროსი და-ძმა, პრინცი ობერინ მარტელი და პრინცესა ელია მარტელი და როგორც ყველა მარტელების სახლის წევრი მას მოიხსენიებდნენ როგორც პრინცად ნაცვლად ლორდისა.
მას მეტსახელად „წითელი გველგესლა“ შეარქვეს შხამების ცოდნისა და არაჩვეულებრივი, საბრძოლო სტილის გამო. ობერინი ცნობილი იყო იმით, რომ იყო წარმატებული მეომარი, მაგრამ ასევე სამარცხვინო იყო თავისი სექსუალური ორიენტაციის გამო, რომელიც ვრცელდება კაცზეც და ქალზეც; ტირიონ ლანისტერი ეუბნება ბრონს, რომ ობერინი „განთქმულია ნახევარი ვესტეროსის გაჟიმვით“. ობერინის მიჯნური იყო ელარია სენდი; ის ყველანაირად მისი ცოლია, გარდა სახელისა და დორანმა ერთხელ აღნიშნა, რომ ელარია ობერინს ძალიან ახარებდა. ის ასევე იყო ობერინის რვიდან ოთხი ქალიშვილის დედა, რომლებიც მან აღიარა და მისცა თავისი სიყვარული და ზრუნვა. მან მეხუთეს, ელია სენდს, თავისი გარდაცვლილი დის სახელი დაარქვა.
როდესაც ის მოზარდი იყო, ობერინი თან ახლდა თავის დას ელიას კასტერლის კლდეზე სტუმრობისას. იქ ყოფნისას ობერინს და ელიას სურდათ ენახათ ახლად დაბადებული „მონსტრი“. სერსეიმ საბოლოოდ აჩვენა მათ ტირიონი, მაგრამ მარტელის და-ძმა იმედგაცრუებული დარჩა, იმიტომ რომ ის უბრალოდ ბავშვი იყო და გარკვეულწილად შეაშფოთა სერსეს უკვე ძლიერი სიძულვილი მისდამი.
პრინცი ობერინი ახალგზარდობაში ციტადელში იწვრთნებოდა, რათა მაესტერი გამხდარიყო. მიუხედავად იმისა რომ საბოლოოდ მობეზრდა და თავი გაანება, მან მაინც მოახერხა მაისტერტა ჯაჭვის რამდენიმე რგოლის გამოჭედვა.
როდესაც ის თექვსმეტი წლის იყო, ხანდაზმულმა დიდგვაროვანმა ობერინს საწოლში თავის საყვარელთან და მეუღლესთან ერთად შეუსწრო და პირველი სისხლის დუელში დაუპირისპირდა. ობერინმა გაიმარჯვა დუელში და რამდენიმე დღის შემდეგ მამაკაცი გარდაიცვალა ჩირქოვანი ჭრილობების გამო, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ობერინმა ხმლის პირი მოწამლა.
ობერინმა ასევე იმოგზაურა ესოსში სადაც ის ჯერ დაქირავებულ მეომრებთან „მეორე ვაჟებთან“ ერთად იბრძოდა, მოგვიანებით კი ასტაპორს ესტუმრა რათა ენახა ცნობილი მეომრები რომლებსაც „უნაკლონი“ ეწოდებოდათ, რომლებიც მოგვიანებით აღნიშნა, რომ შთამბეჭდავი იყვნენ ბრძოლის ველზე, მაგრამ ნაკლებად საძინებელში. ესოსში სულ 5 წელი იცხოვრა და მან ტირიონთან ლაპარაკისას აღნიშნა რომ ბევრი საბრძოლო ტექნიკა საბრძოლო ორმოებში ისწავლა.
მიუხედავად მისი თავხედური გზებისა და სექსუალობისადმი ლიბერალური დამოკიდებულებისა, ობერინი ძალიან დიდი ერთგულებით და სიყვარულით გამოირჩეოდა თავისი ოჯახის მიმართ. მას ძალიან უყვარდა თავისი და ელია, რომლის სიკვდილიც ძალიან რთულად გადაიტანა. შედეგად, მას ჰქონდა ძლიერი და სასტიკი სიძულვილი ლანისტერის მიმართ, განსაკუთრებით ტაივინ ლანისტერის მიმართ, რომელმაც, მისი აზრით, ბრძანა მისი დის მკვლელობა. ობერინს ძალიან უკმაყოფილო იყო თავისი სიძით რეიგარ ტარგარიენით, რადგან (ობერინის გადმოსახედიდან) ელიას უღალატა და „სხვა ქალი მოიტაცა“, რამაც თავის მხრივ გამოიწვია ომი, რის გამოც ძალიან ბევრი მათ შორის ელია და მისი შვილებიც დაიღუპნენ. იმის გამო რომ ობერინს შურისძიება ჰქონდა განზრახული ლანისტერებზე და ასევე სერ გრეგორ კლიგეინზე, რომელმაც ელია მარტელი გააუპატიურა, მოკლა და შემდეგ მისი შვილებიც დაუხოცა, ამის გამო ობერინი დუელში დაუპირისპირდა სერ გრეგორ კლიგეინს და მასთან ორთაბრძოლაში დაიღუპა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
კორბოული
კორბოული — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ნიგვზარა, შომახეთი). სოფელში მოიპოვება პემზა. სოფელში არის ორი საჯარო სკოლა და საექიმო ამბულატორია. სოფელში გადის გომი-საჩხერის საავტომობილო გზა. სოფელში ფუნქციონირებს საზოგადოებრივი ცენტრი.
გეოგრაფია
მდებარეობს ზღვის დონიდან 790 მეტრი, საჩხერიდან 18 კილომეტრი, თბილისიდან 145 კმ, ხაშურიდან 55 კმ, ჭიათურიდან 25 კმ.
კორბოულს ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან გორისა, მოძვი და ჯალაურთა, სამხრეთიდან მდინარე ძირულა, სოფლები ხვანი, ჭალოვანი და ლიჩი. აღმოსავლეთიდან შიდა ქართლის მხარის სოფლები, ხოლო დასავლეთიდან ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები — ბერეთისა და უსახელო. სოფლის ტერიტორიას ჩრდილოეთიდან აკრავს შინმოუსვლელთა გორა და მდინარე ქვედა ფრონე. სამხრეთიდან მდინარე ძირულას ხეობა. აღმოსავლეთიდან ეწრების და ესიების სერები.
საშუალო წლიური ტემპერატურაა 10 °C. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0,3 °C, ივლისისა — 22,5 °C. აბსოლუტური მინიმუმი -31 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 41 °C. ნალექები 1480 მმ. წელიწადში.
არის როგორც ფართო ფოთლოვანი, ასევე წიწვოვანები ტყე. ნიადაგის სახეებიდან წარმოდგენილია: მთის, ეწერი, ტუტე და ალუვიური ნიადაგები. სოფლის ფართობი შეადგენს 7,5 კმ²-ს. სახნავ ფართობებს უკავია 2150 ჰა, საძოვარს 1315 ჰა, მრავალწლიანი ნარგავებს 7 ჰა, სათიბს 40 ჰა, ტყესა და ბუჩქნარს 3098 ჰა. სოფელში მიედინება მცირე მდინარეები გაბანდულა, საკანაფურა, საჩქეფელა და სხვა. მთავარი მდინარეა დუმალა. ის პერიოდულად შრება. კორბოულისა და ბერეთისის საზღვარზე მოწყობილია დიდი წყალსაცავი, საიდანაც წყალი იტუმბება ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლებში მოსარწყავად.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3264 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გურამ დოჩანაშვილი
გურამ დოჩანაშვილი (დ. 26 მარტი, 1939, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 3 აპრილი, 2021, თბილისი, საქართველო) — ქართველი კლასიკოსი მწერალი, თანამედროვე ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი.
გურამ დოჩანაშვილის შემოქმედების მთავარი თემებია სიყვარული, სიკეთე, შეუპოვარი ბრძოლა ბოროტების წინააღმდეგ და თავისუფლებისკენ სწრაფვა. მისი შემოქმედება თარგმნილია მრავალ ენაზე და საფუძვლად დაედო ცნობილ კინოფილმებსა და ტელესპექტაკლებს.
გურამ დოჩანაშვილის მამა, პეტრე დოჩანაშვილი, ექიმი იყო. დედა, გულნარა ემხვარი, აკაკი წერეთლის დის შვილთაშვილი. ბავშვობაში გურამ დოჩანაშვილი თბილისის სხვადასხვა უბანში იზრდებოდა, რაც მომავალში მისი ცოცხალი და უშრეტი ფანტაზიის წყარო გახდა. სკოლაში სწავლასთან ერთად, სამუსიკო სასწავლებელში ვიოლინოზე დაკვრას ეუფლებოდა.
ახალგაზრდა დოჩანაშავილი შეუერთდა არალეგალურ პატრიოტულ ორგანიზაცია — „გორგასლიანს“. 17 წლის ასაკში, სკოლის მეგობრებთან ერთად, დააკავეს ანტისაბჭოური პროპაგანდის ბრალდებით და სამწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. მოგვიანებით განაჩენი პირობითი სასჯელით შეეცვალა.
1962 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი დაამთავრა, რის შემდეგაც ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის თანამშრომელი გახდა. ინსტიტუტში მუშაობისას მან მონაწილეობა მიიღო ათობით არქეოლოგიურ ექსპედიციაში.
გურამ დოჩანაშვილის პირველი წიგნი, მოთხრობების კრებული „მთის გადაღმა“ 1966 წელს გამოიცა. ამავე წელს, მას და მის მეუღლეს — ნათელა სეფიაშვილს — პირველი შვილი შეეძინათ. დოჩანაშვილის მეორე შვილი — ირაკლი — 1968 წელს დაიბადა. 1990 წელს, 22 წლის ასაკში, ირაკლი დოჩანაშვილი აივნიდან გადავარდნით ტრაგიკულად დაიღუპა.
მისი ერთ-ერთ ყვლეაზე მნიშვნელოვანი ნაწარმოების „სამოსელი პირველის“ გამოცემიდან ექვსი წლის შემდეგ დოჩანაშვილმა ნოველა „ვატერ(პო)ლოო ანუ აღდგენითი სამუშაოები“. 1989 წელს რეჟისორმა ნინო ახვლედიანმა გადაიღო ფილმი „ბესამე“, რომლის სცენარის ავტორი თავად დოჩანაშვილი იყო. მისი მოთხრობა „კაცი, რომელსაც ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა“ შესულია სასკოლო პროგრამაში.
გურამ დოჩანაშვილი იყო თბილისის საპატიო მოქალაქე, დაჯილდოებულია ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიით რომანისათვის „ბრმადყოფილზე. და…“ (ასევე, მთელი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის) და ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ლიტერატურული პრემიით „საბა“.
ბიოგრაფია
გურამ დოჩანაშვილი დაიბადა 1939 წლის 26 მარტს ქალაქ თბილისში. მომავალი მწერლის მამა — პეტრე დოჩანაშვილი იყო ექიმი, ხოლო დედა — გულნარა ემხვარი — დიასახლისი. გურამ დოჩანაშვილი იზრდებოდა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე, ზემელზე, სოლოლაკსა და ვერაზე. მწერლის ბებია იყო მერი(ფაცა) კორძაია, პაპა — სილოვან ემხვარი (აკაკი წერეთლის დის შვილიშვილი) და ბებია — ოლღა გუსევა (მამის მხრიდან).
1957 წელს ანტისაბჭოთა საქმიანობისათვის 3-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს, რაც მალე პირობითი სასჯელით შეუცვალეს. 1959 წელს შეუერთდა არალეგალური პატრიოტული ორგანიზაცია — „გორგასლიანს“.
1962 წელს დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი. უნივერსიტეტში სწავლისას გურამ დოჩანაშვილმა გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე, ნათელა სეფიაშვილი, რომელთანაც იქორწინა 1964 წელს.
მწერლის ცხოვრებაში განსაკუთრებული და მნიშვნელოვანი იყო 1966 წელი: 7 აპრილს დაიბადა მისი პირველი შვილი, ქეთო და გამოიცა პირველი წიგნი, „მთის გადაღმა“. 1968 წელს გურამ დოჩანაშვილი მწერალთა კავშირის წევრი გახდა, ამავე წლის 29 მაისს დაიბადა მისი უმცროსი ვაჟი, ირაკლი, რომელიც 1990 წელს ტრაგიკულად დაიღუპა.
გურამ დოჩანაშვილის პირველი მოთხრობები დაიბეჭდა ჟურნალ „ცისკარში“ 1961 წელს. მწერალი არის ლიტერატურული პრემია — „საბას“ ლაურეატი ნომინაციაში — „ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.“
პრეზენტაცია „რაც უფრო მახსოვს, და მეტად მაგონდება“
2010 წლის 17 დეკემბერს გურამ დოჩანაშვილის ბოლო ნაწარმოების, ავტობიოგრაფიული შინაარსის რომანის „რაც უფრო მახსოვს, და მეტად მაგონდება“ პრეზენტაცია გაიმართა. რომანი გურამ დოჩანაშვილის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის პერიოდს მოიცავს. მწერალი წიგნზე სამი-ოთხი წლის განმავლობაში მუშაობდა. პრეზენტაციას დაესწრო თბილისის მერი გიგი უგულავა, კომპოზიტორი ვაჟა აზარაშვილი და საზოგადოების სხვა წარმომადგენლები, რომლებმაც ქართველ მკითხველს გურამ დოჩანაშვილის ახალი წიგნის გამოცემა მიულოცეს.