cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მამადაანები
მამადაანები (ყოფილი კაკმეთი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, თიანეთის თემში. მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.
ისტორია
სოფელ მამადაანებს ადრე კაკმეთი ერქვა. ამ სახელწოდებით მოიხსენიება იგი იოანე ბაგრატიონის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“. წერილობით წყაროებში კაკმეთი 1631 წლიდან მოიხსენიება, როდესაც ერეკლე ბატონიშვილმა იგი ლევან ავალიშვილს უბოძა. 1693 წელს, კახეთის ბატონმა და ყარაბაღის ბეგლარგებმა აბაზული-ხანმა კაკბეთი თუშთ მოურავ მამუკა ჩოლოყაშვილს, სახლთუხუცესს დურმიშხანსა და მათ შვილებს უბოძა. XVIII საუკუნიდან სოფლის ნაწილი თავადთა საკუთრება გახდა. 1700 წელს სოფლის მოსახლეობაზე ზეგავლენას ახსენდნენ ჩოლოყაშვილები; ამ დროს სვეტიცხოვლის მონასტერს ყმა-მამულში ეცილებოდა ალავერდელი ნიკოლოზ (ამბა) ჩოლოყაშვილი, რომლის მოურავი კაკმეთში ბეჟან ბაინდურაშვილი იყო.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 51 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცხოვრების სიმულატორი თამაშები
ცხოვრების სიმულატორი თამაშები (ან ხელოვნური ცხოვრების თამაშები) — სიმულატორი თამაში, რომელშიც მოთამაშე აკონტროლებს ერთს ან მეტ ხელოვნორ სიცოცხლის ფორმას. ცხოვრების სიმულატორი თამაში შეიძლება განსაზღვრავდეს ინდივიდუალთა შორის ურთიერთოას (ყველაზე ცნობილი ამგვარი თამაშებია „The Sims“, „The Sims 2“ და „The Sims 3“) ან ეკოსისტემის სიმულაცია. ეს დაყოფა ასევე ხშირად ითვალისწინებს დამაატებით ქვედაყოფას:
სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების ჟანრები კატეგორია:ვიდეო თამაშის ტერმინოლოგია კატეგორია:ცხოვრების სიმულატორის თამაშები
კავკასიის ომი
მინი|300px|მთიელი ლტოლვილები ([[პეტრე გრუზინსკი)]] კავკასიის ომი (აგრეთვე ცნობილი როგორც რუსეთის მიერ კავკასიის დაპყრობა, 1817—1864) — სამხედრო მოქმედებათა წყება, რომელიც კავკასიაში რუსეთის იმპერიის შეჭრას მოჰყვა და დასრულდა ამ უკანასკნელის მიერ ჩრდილოეთ კავკასიის ანექსიითა და ჩეჩნეთის, დაღესტანისა და ჩრდილოდასავლეთ კავკასიის ზოგიერთი მთიელი ხალხის განადგურებით. ომს შედეგად ასევე მოჰყვა ჩრდილოეთ კავკასიის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილის იძულებითი გადასახლება ოსმალეთის იმპერიაში (იხ. კავკასიური მუხაჯირობა). ომს სრულიად შეეწირა უბიხი ხალხი (ერი სრულიად ამოწყდა ან უკვალოდ ასიმილირდა), ხოლო მთისპირა და ზღვისპირა საუკეთესო მიწები რუსეთიდან ჩამოსახლებულ ოჯახებს გადაეცა.
ტერმინი
1860 წელს პირველად სამეცნიერო-პუბლიცისტურ ლიტერატურაში ტერმინი „კავკასიის ომი“ გამოიყენა როსტისლავ ფადეევმა თავის ნაშრომში „კავკასიის ომის სამოცი წელი“, რომელიც დაწერა კავკასიის მეფინაცვლის გენერალ-ფედმარშალის ალექსანდრე ბარიატინსკის დავალებით. მანამდე რუსეთის იმპერიის ექსპანსიის აღსანიშნავად იყენებდნენ შემდეგ სიტყვებს: „დაპყრობა“, „დამორჩილება“, „მოთვინიერება“, „რუსეთის ძალაუფლების დამყარება“ და სხვა.
ისტორია
ერთი მხრივ, ეს ბრძოლები მიმართული იყო კავკასიაში ირანისა და ოსმალეთის ექსპანსიის წინააღმდეგ, რაც კავკასიის ხალხების ინტერესებს ეხმაურებოდა, მეორე მხრივ, მათ მიზანს შეადგენდა კავკასიელი ხალხების ანტოფეოდალური მოძრაობის ჩახშობა; დასასრულ, ეს იყო კოლონიური ხასიათის ბრძოლა, რომელიც რუსეთის ცარიზმა 1817-1864 წლებში ჩრდილოეთი კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ წარმართა და ამით მთელი კავკასია შემოერთების პროცესი დასრულდა.
რუსეთის მთავრობა კავკასიის ტერიტორიით ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში დაინტერესდა. ყაზანისა და ასტრახანის სახანოების შემოერთების (1552-1556) შემდეგ მოსკოვის სახელმწიფო უშუალოდ კავკასიას ემეზობლებოდა. 1567 წელს სუნჯასა და თერგის შესართავთან, 1588 თერგის დელტაში რუსეთმა ციხესიმაგრეები ააგო. იმ დროს კავკასია ირან-ოსმალეთის ომის ასპარეზი იყო და მათი ექსპანსიის წინააღმდეგ ბრძოლაში კავკასიის სახელმწიფო მოღვაწენი ცდილობდნენ რუსეთის გამოყენებას. 1557 წელს ყაბარდოელმა მთავარმა თემურყვამ მოსკოვის ქვეშერდომობა მიიღო, ხოლო 1580-იან წლებში კახეთის სამეფომ რუსეთთან კავშირი დადო.
XVII საუკუნეში რუსეთთან კავშირი დადეს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრებმა. მაგრამ რუსეთის ინტერესები იმჯერად არ ითვალისწინებდა კავკასიაში აქტიური პოლიტიკის გატარებას. 1722-1723 წლებში კასპიისპირეთში რუსთა ჯარების ლაშქრობის დროს პეტრე I-მა სამხედრო პოლიტიკური კავშირი შეკრა ქართლის მეფე ვახტანგ VI-თან. რუსეთის მოკაცშირედ ვახტანგ VI-ის ხელმძღვანელობით სომეხთა ლაშქარიც გამოვიდა. მაგრამ რუსეთი კავკასიაში ფეხის მოსაკიდებლად კვლავ მოუმზადებელი აღმოჩნდა.
1768-1774 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომმა ვრცელი ტერიტორია მოიცვა. ფრონტი საქართველოშიც გაიხსნა. რუსეთის მთავრობამ აქ 1200-კაციანი საექსპედიციო კორპუსი გამოგზავნა. ქართლ-კახეთის მეფემ ერეკლე II-მ და იმერეთის მეფემ სოლომონ I-მა აქტიურად დაუჭირეს მხარი რუსეთს. 1770 წელს ერეკლე II-მა ასპინძის ბრძოლაში დიდი გამარჯვება მოიპოვა. სოლომონ I-მა კი ოსმალთა გარნიზონები განდევნა იმერეთის ციხეებიდან. ომი რუსეთის გამარჯვებით დამთავრდა. ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებით (1774) რუსეთმა შავ ზღვაზე ნაოსნობა და ბოსფორ-დარდანელის სრუტეებით სარგებლობის უფლება მიიღო. ყაბარდო და ჩრდილოეთი ოსეთი რუსეთის შემადგენლობაში შევიდა. ზავის 23-ე მუხლით რუსეთი დასავლეთ საქართველოში ოსმალეთის უფლებას ცნობდა, ოსმალეთი კი იმერეთის ხარკზე უარს ამბობდა. ამ ომის შემდეგ რუსეთის მთავრობამ ჩრდილოეთ კავკასიაში დაიწყო მიწების დარიგება რუსი მემამულეებისათვის, ხოლო კავკასიის სიმაგრეთა ხაზი სამხრეთისკენ გადასწია.
ყირიმის შემოერთების (1783) შემდეგ რუსეთმა აქტიური მოქმედება დაიწყო ამიერკავკასიაშიც. 1783 წლის 24 ივლისს გაფორმდა ტრაქტატი ქართლ-კახეთის რუსეთის პროტექტირატში შესვლის შესახებ (გეორგიევსკის ტრაქტატი). დაიწყო დარიალის სამხედრო გზის მოწესრიგება. 1784 წელს საფუძველი ჩაეყარა სიმაგრე „ვლადიკავკაზს“.
1785 წელს ყაბარდოსა და ჩაჩნეთში რუსეთის ცარიზმის კოლონიზატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ დაიწყო სახალხო მოძრაობა, რომელმაც მეზობელ ოლქებშიც გადაინაცვლა და საკმაოდ დიდი მასშტაბი მიიღო. მაგრამ მუსლიმანულმა ზედაფენამ ეს მოძრაობა რელიგიურ სამოსელში გაახვია და ღაზავათის დროშით წარმართა. ამ მოძრაობას სათავეში შეიხი მანსური ედგა. მაგრამ დაღესტნის ფეოდალების ნაწილმა მანსურს მხარის არ დაუჭირა და რუსეთის ქვეშევრდომობა მიიღო. ამან გააადვილა მანსურის დამარცხება ჩაჩნეთსა და ყაბარდოში. მანსურმა ჩრდილოეთ კავკასიის დასავლეთ ნაწილში გადაინაცვლა და იქ გააჩარა ბრძოლა. მანსურთან ბრძოლის დროს, ოსმალეთთან ურთიერთობის გამწვავების გამო, რუსეთის მთავრობამ ქართლ-კახეთიდან გაიყვანა დამხმარე რუსთა რაზმი, რომელიც იქ გეორგიევსკის ტრაქტატის პირობით იყო შეყვანილი. ამან ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მდგომარეობა გაართულა.
1787 წელს რუსეთსა და ოსმალეთს შორის დაიწყო ახალი ომი, რომელიც 1791 წელს ქ. იასში დადებული ზავით დამთავრდა. იასის ზავი ადასტურებდა ქუჩუქ-კაინარჯის ხელშეკრულებას და გეორგიევსკის ტრაქტატის პირობებს.
XVIII საუკუნის 90-იან წლებში ირანის შაჰმა აღა-მაჰმად-ხანმა ნაწილობრივ შეძლო ქვეყნის მდგომარეობის სტაბილიზაცია და საქართველოსა და ჩრდილოეთ აზერბაიჯანში ბატონობის აღდგენა სცადა. 1795 წელს დიდი ჯარით მოადგა საქართველოს და კრწანისის ველზე შეძლო ქართველების მცირერიცხოვანი ჯარის დამარცხება. მტერმა თბილისი აიღო და სასტიკად ააოხრა. ამ ამბავს კმაყოფილებით შეხვდნენ ოსმალეთშიც და დასავლეთ ევროპაშიც, რადგან ეს ფაქტი რუსეთის დამარცხებად მიაჩნდათ. რუსეთის მთავრობა ამიერკავკასიაში აქტიურ მოქმედებას შეუდგა. 1796 წლის დეკემბერში საქართველოში რუსთა 2-ათასიანი რაზმი შემოვიდა, 1794 წლის გაზაფხულზე კი 13-ათასიანმა ლაშქარმა ვ. ზუბოვის მეთაურობით კასპიისპირეთი დაიკავა და ირანში შესაჭრელად მოემზადა, მაგრამ ნოემბერში ეკატერინე II გარდაიცვალა და ახალი იმპერატორმა პავლე I-მა რუსეთის ჯარი უკან გაიწვია. 1798 წლის 11 იანვარს ერეკლე II გარდაიცვალა. ქვეყანაში შინაფეოდალური ომი გაჩაღდა. არც ირან-ოსმალეთი და დაღესტნის ფეოდალები არ იშლიდნენ მტრობას. ქართლ-კახეთის მეფის გიორგი XII-ის თხოვნით პავლე I-მა გადაწყვიტა საქართველოში ჯარის გამოგზავნა. 1800 წლის ნოემბერში რუს-ქართველთა მხედრობამ სოფ. კაკაბეთთან დაამარცხა საქართველოს დასარბევად წამოსული ავარიელი და ყიზიყუმუხელი ხანების ლაშქარი.
ამ დროისათვის პავლე I-მა განიზრახა ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმება და რუსეთის იმპერიისათვის შეერთება. გიორგი XII-ის გარდაცვალების შემდეგ (1800 წლის 28 დეკემბერი) გამოქვეყნდა მანიფესტი აღმოსავლეთ საქართველოს რუსეთთან შეერთების შესახებ (1801 წლის 18 იანვრის პავლე I-ის, ხოლო 1801 წლის 12 სექტემბრის ალექსანდრე I-ის ხელმოწერით). 1803 წელს თბილისში ჩამოვიდა კავკასიის ახალი მთავარსარდალი, წარმოშობით ქართველი, გენერალი პავლე ციციანოვი. მან ენერგიულად მოჰკიდა ხელი კავკასიაში ცარიზმის პოლიტიკის გატარებას - რუსეთთან შეერთებით უკმაყოფილო ქართლ-კახეთის სამეფო ოჯახის წევრები რუსეთში გადაასახლა, 1804 წელს იმერეთის მეფე სოლომონ II-თან ხელშეკრულება დადო რუსეთის მფარველობაში იმერეთის სამეფოს შესვლის თაობაზე. რუსეთის მფარველობა აღიარეს გურიისა და სამეგრელოს მთავრებმაც. 1803-1804 წლებში პ. ციციანოვმა ჭარ-ბელაქანი დალაშქრა და განჯის სახანოც დაიმორჩილა. საქართველოს რუსეთთან შეერთებამ და განჯის დაკარგვამ ირანში დიდი შეშფოთება გამოიწვია. ინგლისის წაქეზებით ირანმა 1804 წელს ომი გამოუცხადა რუსეთს. ეს ომი 1813 წლამდე გაგრძელდა და გულისტანის (ყარაბაღი) ზავით დასრულდა. ირანმა ცნო საქართველოს, დაღესტნის, აგრეთვე ყარაბაღის, დარუბანდის, ყუბისა და თალიშის სახანოების შეერთება რუსეთთან.
ირანს გარდა 1806-1812 წლებში რუსეთი ეომებოდა ოსმალეთსაც. რუსეთმა ამ ომშიც წარმატებას მიაღწია, მაგრამ 1812 წელს, რუსეთ-საფრანგეთის მოსალოდნელი ომის გამო ოსმალეთთან ზავის შეკვრა აუცილებელი გახდა და 16 მაისს ბუქარესტში დაიდო ზავი (ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება). რუსეთმა მიიღო ბესარაბია, ხოლო მოლდავეთი, ვლახეთი, კავკასია - ანაპა, ფოთი და ახალქალაქი ოსმალეთს დაუბრუნდა. სანაცვლოდ ისმალეთმა ცნო საქართველოს რუსეთთან შეერთბა. კოლონიალური ჩაგვრის რეჟიმი, რომელსაც ცარიზმი კავკასიაში ამყარებდა, ადგილობრივი მოსახლეობის დიდი უკმაყოფილებას იწვევდა. 1802-1813 წლებში საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში რამდენიმე აჯანყება მოხდა. მართალია, ყველა მარცხით დამთავრდა, მაგრამ კავკასიის მოსახლეობის ანტიკოლონიალური მოძრაობა მაინც არ შეუწყვეტია. 1817 წლიდან ცარიზმი გეგმაზომიერ მოქმედებას შეუდგა. ჩრდილოეთი კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ დაიწყო საკუთრივ კავკასიის ომი, რომელიც მიზნად ისახავდა ჩაჩნეთის, მთიანი დაღესტნისა და ჩრდილოეთ-დასავლეთი კავკასიის საბოლოო შეერთებას რუსეთთან. ეს ომი 3 ეტაპად იყოფა: 1817-1829; 1830-1856; 1856-1864.
ირანმა და ოსმალეთმა სცადეს კავკასიის ხალხების ანტიკოლონიური ბრძოლა საკუთარი მიზნებისათვის გამოეყენებინათ. 1826-1828 წლებში დაიწყო რუსეთ-ირანის, ხოლო 1828-1829 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომი, რომელიც რუსეთის გამარჯვებით დამთავრდა. ამიერკავკასიის ხალხებმა ამ ომებში რუსეთს დიდი დახმარება დაუწიეს. 1828 წელს თურქმანჩაის ზავით ერევნისა და ნახჭევნის სახანოები, ხოლო 1829 წელს ადრიანოპოლის ზავით ახალციხე, ახალქალაქი და შავი ზღვის სანაპირო მდინარე ყუბანის შესართავიდან აჭარის ჩრდილოეთ საზღვრამდე (სოფ. შეკვეთილი, ახლანდელი ოზურგეთის რაიონი), ანაპისა და ფოთის სიმაგრეებითურთ რუსეთს გადაეცა. 1828 წელს რუსეთმა ყარაჩაის ოლქი შეიერთა და ყაბარდოდან აფხაზეთში სოხუმის სამხედრო გზის გაყვანა დაიწყო. 1830 წელს ზაქათალასა და ყვარელს შორის კორდონების ხაზი დაწესდა.
ჩრდილოეთ კავკასიაში ანტიკოლონიური ბრძოლა ისლამის დროშით გაიშალა. 20-იანი წლებისათვის განსაკუთრებით გაძლიერდა რელიგიური მიმდინარეობა — მიურიდიზმი. მისი მოთხოვნა იყო თეოკრატიის ბელადის — იმამისადმი სრული მორჩილება და „ურჯულოთა“ წინააღმდეგ ბრძოლა. ამ მიზნით 20–30-იან წლებში ჩაცნეთსა და დაღესტანში შეიქმნა თეოკრატიული სახელმწიფო - იმამატი. პირველი იმამი ყაზი-მუჰამადი (ყაზიმოლა) იყო. მან სცადა ჩრდილოეთ კავკასიაში ყველა ფეოდალური სამფლობელოს გაერთიანება, მაგრამ ავარიის ხანი და ტარკის შამხალი არ დაემორჩილნენ. 1830 წლის თებერვალში ყაზი-მუჰამადმა იერიში მიიტანა ავარიის დედაქალაქ ხუნძახზე, მაგრამ დამარცხდა. სამაგიეროდ, 1831 წელს იმამმა ტარკის აღება შეძლო და ალყა შემოარტყა ბურნაიის, ვნეზაპნიის ციხეებს, მივიდა დარუბანდთან, ბრძოლა გაუმართა გროზნაიას და ვლადიკავკაზს. მის წინააღმდეგ კავკასიის ჯარების სარდლობამ გამოყო დიდი დამსჯელი ექსპედიციები და ყაზი-მუჰამადის რაზმები დაამარცხა. მომხრეთა მცირე ნაწილით ყაზი-მუჰამადმა მშობლიურ აულს გიმრს შეაფარა თავი. 1832 წლის 17 ოქტომბერს რუსეთის ჯარის გიმრის იერიშით აღების დროს ყაზი-მუჰამადი დაიღუპა. მეორე იმამი ჰამზათ-ბეგი გახდა. მან ავარიის სახანოს დამორჩილება სცადა, 1834 წელს ხუნძახი აიღო და ხანის ოჯახი ამოწყვიტა, მაგრამ შემდგომ თვითონ მოკლეს შეთქმულმა ფეოდალებმა. მესამე იმამი შამილი იყო. მისი ხელმძღვანელობით ანტიკოლონიალურმა მოძრაობამ ჩაჩნეთსა და დაღესტანში განსაკუთრებით ფართო ხასიათი მიიღო. 1834 წლის 18 ოქტომბერს რუსეთის ჯარმა იერიშით აიღო აულები ძველი და ახალი ჰოცატლი. შამილი იძულებული გახდა ავარიიდან წასულიყო, მაგრამ რუსთა ჯარების სარდლობამ იმის იმედით, რომ შამილი დაუძლურებული იყო, 2 წლის განმავლობაში შეტევითი ბრძოლა შეწყვიტა. შამილმა ისარგებლა ამ შეცვენებით და ძალა მოიკრიბა.
1837 წელს შამილს ჩაჩნეთი და მთელი ავარია ემორჩილებოდა. მიუხედავად ამისა, იმავე წლის ივლისში რამდენიმეჯერ დამარცხდა. იგი იძულებული გახდა მიეღო რუსეთის ქვეშევრდომობა და მძევლებიც მიეცა, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ კვლავ აჯანყდა. 1839 წელს მას რუსეთის ჯარის 2 დიდი რაზმი ებრძოდა — ერთი სამხრეთ დაღესტანში, მეორე კი იმამის რეზიდენციაში — აულ ახულგოს მიმართულებით. შამილი ბრძოლაში დაიჭრა და იძულებული გახდა ჩაჩნეთში გადასულიყო. 1840 წელს ჩაჩნეთსა და დაღესტანში ბრძოლა ახალი ძალით გაჩაღდა. იმავე წელს ჩრდილოეთ კავკასიის დასავლეთ ნაწილში აჯაყდნენ ადიღეელები, რომელთა შორის მიურიდიზმი ვერ გავრცელდა. ეს აჯანყება ანტიკოლონიური და ანტიფეოდალური ხასიათისა იყო. რუსეთის ხელისუფლებამ მხარი დაუჭირა ადგილობრივ ფეოდალებს. აჯანყებულები საბოლოოდ მაინც დამარცხდნენ. 1841-1843 წლებში შამილმა შეძლო რამდენიმე გამარჯვების მოპოვება, კვლავ დაიკავა ავარია და დაღესტნის მთელი რიგი რაიონები. იმამის სამფლობელო მნიშვნელოვნად გაიზარდა, მისი ჯარი 20 ათას კაცს აღწევდა. 1843 წელს რუსეთის მთავარსარდლობამ თავდაცვითი ტაქტიკა აირჩია.
1844 წელს რუსეთის ჯარმა შამილის დასაყრდენი აული დარღო იერიშით აიღო და დაანგრია; მთიელებმა ბრძოლით დაიხიეს მთებში და მიუვალ ადგილებს შეაფარეს თავი. მიუხედავად ამისა, მათ მაინც შეძლეს ალყაში მოექციათ ახალი მთავარსარდალი მიხეილ ვორონცოვი, რომელმაც დახმარე ძალების მოშველიებით გაარღვია რკალი. 1846 წელს ვორონცოვმა იმამატს სიმაგრეთა რკალი შემოარტყა და ისე შეუტია. შამილმა რამდენიმეჯერ სცადა ამ რკალის გარღვევა. 1846 წელს მისი რაზმები ყაბარდოში შეიჭრნენ, მაგრამ რუსთა ჯარებმა უკუაქციეს. 1849 წელს შამილმა თემირ-ხან-შურის აღება და კახეთში შეჭრა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. 1850 წელს ტყეების გაჩეხვის, აულების დარბევისა და კორდონების დაწესების ტაქტიკამ აიძულა ჩაჩნები ბრძოლაზე ხელი აეღოთ. 1853 წლიდან შამილის რაზმებმა ეს მხარე საბოლოოდ მიატოვეს.
ყირიმის ომის (1853-1856) დროს მთიელთა ბრძოლა შამილის მეთაურობით უმაღლეს ფაზაში შევიდა. შამილმა თავისი მიზნების განხორციელება რუსეთის წინააღმდეგ ოსმალეთისა და ინგლისის ბრძოლას დაუკავშირა. ოსმალეთს იგი წინასწარ მოელაპარაკა. 1853 წლის აგვისტოს 15-ათასიანი ჯარით შამილმა ზაქათალასთან სიმაგრეთა ხაზის გარღვევა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. იმავე დროს ადიღეელებმაც სცადეს სიმაგრეთა ხაზების გარღვევა. ამ დროს ყირიმის ომიც დაიწყო. ფრონტი კავკასიაშიც გაიხსნა. აქ ოსმალეთის ჯარებმა 3 მიმართულებით დაიწყეს შეტევა. ძირითადი ძალები (40 ათასი კაცი) ალექსანდროპოლისაკენ გაემართნენ, ხოლო 20-ათასიანი ჯარი ახალციხეს მიადგა და ბორჯომის ხეობით თბილისისაკენ გაჭრა სცადა. ოსმალთა ჯარის მე-3 ნაწილმა ფოთის სამხრეთით მდებარე წმინდა ნიკილოზის პორტი აიღო. 14 ნოემბერს ახალვიხესთან ბრძოლაში გენერალ ივანე ანდრონიკაშვილმა 5-ათასიანი რაზმით დაამარცხა ოსმალთა 20-ათასიანი ჯარი, ხოლო 19 ნოემბერს ბაშკადიკლართან გენერალ ვასილ ბებუთოვმა ოსმალთა ძირითადი ძალები გაანადგურა.
1854 წლის მაისში თურქები კვლავ გადმოვიდნენ შეტევაზე. 27 მაისს სოფელ ნიგოეთთან რუსთა ლაშქარმა (3 ათასი კაცი) უკუაქცია მოწინააღმდეგე (12 ათასი კაცი), ხოლო 4 ივნისს მდინარე ჩოლოქზე გენერალ ანდრონიკაშვილის ჯარმა (13 ათასი კაცი) თურქთა ლაშქარი (34 ათასი კაცი) დაამარცხა. 19 ივლისს რუსეთის ჯარმა ბაიაზიდი აიღო. ამ დროს შამილის არმიამ შეძლო სიმაგრეთა ხაზის გადმოლახვა და საქართველოში შეიჭრა. იგი სოფელ წინანდლამდე მივიდა, მაგრამ აქ შეაჩერეს და უკუაქციეს. შამილის წინააღმდეგ ბრძოლაში თავი ისახელა ქართველთა ლაშქარმა. 24 ივლისს ქურუქ-დართან ბრძოლაში ოსმალთა 60-ათასიანი არმია დამარცხდა.
1855 წლის ივნისსში რუსეთის ჯარმა შემოარტყა ციხე-ქალაქ ყარსს და ამით საფრთხე შეუქმნა ოსმალეთის ძირითად ცენტრებს. ყარსის გადასარჩენად ოსმალებმა ინგლისის და ფრანგების დახმარებით სევასტოპოლის აღების შემდეგ, სექტემბრის დასაწყისში, სოხუმში 45-ათასიანი ჯარი გადმოსხეს ომარ-ფაშას მეთაურობით. ოსმალთა ამ ძალების წინააღმდეგ მებრძოლ რუს-ქართველთა ჯარებს გენერალ ივანე ბაგრატიონ-მუხრანსკი სარდლობდა. 23-25 ოქტომბერს მდინარე ენგურზე გაიმართა ბრძოლა, რომელმაც დიდად შეასუსტა ოსმალთა ლაშქარი, მაგრამ მისი შეჩერება ძალთა სიმცირის გამო ბაგრატიონ-მუხრანსკიმ ვერ შეძლო და მდინარე ცხენისწყალზე დაიკავა ახალი პოზიცია. ოსმალებმა თითქმის მთლიანად აიღეს სამეგრელო, დასავლეთ საქართველოში პარტიზანული ბრძოლა გაჩაღდა. 1855 წლის 16 ნოემბერს რუსეთის ჯარს (გენერალი ნ. მურავიოვი) ყარსის გარნიზონი დანებდა. რუსთა მაშველი ჯარებისა და საქართველოს მოსახლეობის პარტიზანული ბრძოლებით შევიწროებულმა ომარ-ფაშამ უკან დაიხია. 1856 წლის თებერვალს იგი სოხუმზე გავლით ზღვით ტრაპიზონუისაკენ გაემართა.
ადიღეელები კვლავ აგრძელებდნენ ანტიკოლონიურ ბრძოლას და უტევდნენ საკუთარ მიწა-წყალზე აგებული სიმაგრეების ხაზს, მაგრამ მათ უარი თქვეს ოსმალეთის ქვეშევრდომობაზე და არ მიემხრნენ ოსმალეთ-ინგლისის, საფრანგეთ- ანტირუსულ კოალიციას. შამილის იმამატი კი ღრმა კრიზისს განიცდიდა, თავი იჩინა სოციალურმა წინააღმდეგობამ; შამილის ნაიბები ფაქტობრივად ფეოდალებად იქცნენ, რაც გლეხობაში უკმაყოფილებას იწვევდა. ხალხი თანდათან განუდგა შამილს, ხანგრძლივმა ბრძოლამ და დიდმა მსხვერპლმა აჯანყებულთა რიგები შეამცირა და დაასუსტა.
ჩრდილოეთ-დასავლეთ კავკასიაში ადიღეელთა წინააღმდეგ კვლავ იბრძოდა რუსთა ჯარი. 1858 წელს აქ კორდონების ხაზები დაწესდა მდინარე ბელაიის გასწვრივ, სადაც 1857 წელს ქ. მაიკოპი დაარსდა, ხოლო ყუბანის გადმოღმა კაზაკთა ახალი სტანიცები გაჩნდა. ცარიზმი კავკასიაში ხალხთა გადასახლების პოლიტიკას ახორციელებდა.
1859 წლის ნოემბერში რუს ხელისუფლებას ადიღეელთა აჯანყების მოთავე მუჰამედ-ემინიც დანებდა. 1860 წელს ადიღეელთა ტომის — ნათხვაჯების, ხოლო 1862-1864 წლებში აბაძეხების, შაფსუღებისა და უბიხების წინააღმდეგობაც გატეხეს. 1864 წლის 21 მაისს რუსეთის ჯარმა მდინარე მზიმთის სათავეში მთიელთა ბრძოლის უკანასკნელი კერა - კბაადა დაიკავა. ეს თარიღი კავკასიის ომის დასასრულად ითვლება.
სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ისტორია კატეგორია:ჩეჩნეთის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია კატეგორია:XIX საუკუნის ომები *
Things We Said Today
Things We Said Today — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ავტორია პოლ მაკ-კარტნი, ანოტაციებში ავტორებად მითითებულები არიან ლენონი/მაკ-კარტნი. სიმღერა შეტანილია ალბომში A Hard Day's Night, რომელიც გამოვიდა 1964 წელს. ბრიტანეთში იგი გამოვიდა სინგლის "A Hard Day's Night" b-მხარეზე.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1964 წლის სიმღერები
Colobostruma papulata
Colobostruma papulata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გოიგოლის ეროვნული პარკი
გოიგოლის ეროვნული პარკი (Göygöl Milli Parkı) — ეროვნული პარკი აზერბაიჯანში. მდებარეობს გოიგოლის რაიონში.
ეროვნული პარკი შეიქმნა 2008 და მისი ფართობი 127.55კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული პარკები
ლოგოგრამა
ლოგოგრამა (ბერძნ. λόγος « სიტყვა“ და γράμμα, „ასო“) — ერთი გრაფემა, რომელიც აღნიშნავს მთელ ლემას და არა მხოლოდ მისი ფონემების ერთ ნაწილს. უმეტეს შემთხვევაში ლოგოგრამაში არაფერი მიანიშნებს მის აღმნიშვნელზე (როგორ უნდა იქნას წარმოთქმული). ეს არის ერთი წერილობითი ნიშანი, რომელიც მთელ სიტყვას აღნიშნავს კონკრეტული ენისგან დამოუკიდებლად.
ლოგოგრამა, რომელიც რეალობის აბსტრაქტულ ელემენტს აღნიშნავს (როგორიცაა ცნება, ლემა, მორფემა) არის იდეოგრამა. ხოლო ნიშანი, რომელიც პირდაპირ, ხატვით წარმოადგენს რეალობის კონკრეტულ ელემენტს არის პიქტოგრამა.
ლოგოგრაფიკული სისტემები
thumb|ეგვიპტური იეროგიფები, რომლებიც დამწერლობის ლოგოგრაფიკულ სისტემას წარმოადგენს. ლოგოგრაფიკული სისტემა დამწერლობის ყველაზე ძველი სისტემაა. მას იყენებდნენ ახლო აღმოსავლეთის, აზიის, სამხრეთ ამერიკის უძველესი ცივილიზაციის წარმომადგენლები, როგორებიცაა:
ევროპულ ენებში გამოყენებული ლოგოგრამები
ლათინური დამწერლობის მქონე ევროპულ ენებში ძალიან მცირე რაოდენობით გვხვდება ლოგოგრამები. თუმცა არის ისეთებიც, რომლებიც ძალიან ხშირად გამოიყენება. ასეთებია, მაგალითად, არაბული ციფრები. მაგ. ლოგოგრამა 1 სხვადასხვა ენაში სხვადასხვა აღმნიშვნელს შეესაბამება: ფრანგულ ენაში un, une; ინგლისურში – one; ქართულში - ერთი და ა.შ. ასევეა სხვა ციფრების შემთხვევაშიც.
ციფრების გარდა ცნობილია სხვა ლოგოგრამებიც, როგორიცაა მაგ. & (ქართ. „და“, ინგლ. „and”, ფრანგ. „et“ და ა.შ); @ (ფრანგ. “chez”, ინგლ. “at”); € და ა.შ.
ლოგოგრამების თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ სხვადასხვა ენის წარმომადგენლებისთვის ერთნაირად გასაგებია.
იჯარეთი
საკუთარი სახელი იჯარეთი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 ჯგუფი E
E ჯგუფში თამაშები 14 ივნისიდან 24 ივნისამდე გაიმართება. ჯგუფი შედგება ჰოლანდიის, დანიის, იაპონიისა და კამერუნის ნაკრებებისგან. აღნიშნული გუნდები აქამდე გამართული მსოფლიო ჩემპიონატების ჯგუფურ ეტაპზე ერთმანეთთს არ შეხვედრიან.
ყველა დრო მოცემულია საქართველოს დროით (UTC+4)
ნიდერლანდები vs იაპონია
პირველი შანსი გოლის გატანისა ჰქონდა ვესლი სნეიდერს, სორეული ასაჯარიმო დარტყმიდან. იაპონელებისგან იუტო ნაგამოტოს შეეძლო გატანა.პირველი ტაიმის ბოლოს იაპონიას კიდევ ორჯერ შეეძლო გატანა. მეორე ტაიმში, 52-ე წუთზე სნეიდერმა გაიტანა გამარჯვების გოლი. გოლის გატანა ელიას პასის შემდეგ შეეძლო აფელაისაც. მატჩის ბოლოსწინა წუთზე გატანა შეეძლო ოკაზაკის, ხოლო ბოლო წუთზე ნაიჯელ დე იონგთან ორთაბრძოლაში, ნიდერლანდების საჯარიმოში, წაიქცა ნაგამოტო და ითხოვდა პენალტს, მაგრამ უშედეგოდ. ნიდერლანდებმა ამ, რიგით მეორე გამარჯვებით ერთი ტურით ადრე გაინაღდა პლეი-ოფის საგზური.
სქოლიო
ჯგუფი E
Think for Yourself
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Rubber Soul, რომელიც გამოვიდა 1965 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
ვანკუვერი (კუნძული)
thumb|250px|კუნძული ვანკუვერი ვანკუვერი — კანადის კუნძული, რომელიც შედის ბრიტანეთის კოლუმბიის შემადგენლობაში. ვანკუვერი რამდენიმე კუნძულთან ერთად, აღმოჩენილია ჯორჯ ვანკუვერის მიერ. ამ ტერიტორიის დასაუფლებლად ბრძოლა მიმდინარეობდა აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთს შორის, დიდმა ბრიტანეთმა შეძლო 1812-1814 წლების ომის შემდეგ, აქ თავისი გავლენის შენარჩუნება, მაგრამ მან დაკარგა ორიგონი.
კუნძული ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 460 კმ-ზე, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 80 კმ-ზე. ვანკუვერის ფართობი შეადგენს 32,134 კმ²-ს, კუნძულს მსოფლიოში ორმოცდამესამე, ხოლო კანადაში მეთერთმეტე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ. რაც შეეხება მოსახლეობას, ვანკუვერი კანადაში მხოლოდ მონრეალის კუნძულს ჩამორჩება. 2001 წლის აღწერით კუნძულ ვანკუვერზე ცხოვრობს 656,312 კაცი, ხოლო 2008 წლის აღწერით 740,876 კაცი. კუნძულის უდიდესი ქალაქებია: ნანაიმო, პორტ-ალბერნი,პარკსვილი და კოურტენი.
ვანკუვერი მთიანი კუნძულია. აქ ვრცელდება კორდილიერების მთათა სისტემა, კუნძულის უმაღლესი მთაა გოლდენ-ჰეიდნი 2,198 მეტრ სიმაღლით. აქ აგრეთვე არის მცირე მდინარეები და ტბები. ეს კუნძული მცირე სრუტეების მეშვეობით უკავშირდება ამერიკის შეერთებულ შტატებს და კანადის კონტინეტურ ნაწილს. ეს ტერიტორია მდიდარია მცენარეული და ცხოველური სამყაროთი.
ამ კუნძულის მთავარი შემოსავლის მომტანია ტურიზმი. კუნძულზე მდებარეობს ვიქტორიას საერთაშორის აეროპორტი, რომელიც მრავალ რეის ასრულებს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. აქ საკმაოდ განვითარებულია საზღვაო ტრანსპორტით მომსახურება, კუნძულზე მდებარეობს რკინიგზაც, რომელიც 1883 წელს დაარსდა.
სქოლიო
კატეგორია:კანადის კუნძულები
მეიძის რესტავრაცია
მინი|იმპერატორის გადასვლა [[კიოტოდან ტოკიოში, 1868 წლის ბოლოს]] მეიძის რესტავრაცია (იაპ. 明治維新 Meiji Ishin?), აგრეთვე ცნობილი როგორც მეიძი ისინ, რევოლუცია, ან განახლება — მოვლენათა სერია, რომლებსაც შედეგად იაპონიის პოლიტიკურ და სოციალურ სტრუქტურებში უზარმაზარი ცვლილებები მოჰყვა. ეს მოვლენები ხდებოდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, პერიოდში, რომელიც მოიცავს გვიანდელ ედოს პერიოდს (რომელსაც ხშირად გვიან ტოკუგავას სიოგუნატს უწოდებენ) და მეიძის ერის დასაწყის. ამ მოვლენათა ყველაზე მნიშვნელოვანი აღწერა უცხოელის თვალით ეკუთვნის სერ ერნესტ სატოუს წიგნში „დიპლომატი იაპონიაში“ (1862-1869). რესტავრაცია კომოდირი მეთიუ პერის შავი გემების ჩამოსვლით იაპონიის გახსნის პირდაპირი პასუხი იყო, რამაც იმპერიული იაპონია ზესახელმწიფოდ აქცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ისტორია კატეგორია:მეიძის რესტავრაცია კატეგორია:იაპონიის სამთავრობო რეფორმები
ადიექტივაცია
ადიექტივაცია (ანუ აგრეთვე ქართულად გაზედსართავება) — ენათმეცნიერებაში რომელიმე მეტყველების ნაწილისაგან ზედსართავი სახელის წარმოება დერივაციის გზით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ენათმეცნიერება
.tt
.tt — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ტრინიდადი და ტობაგოსთვის.
რესურსები ინტერნეტში
tt კატეგორია:კომუნიკაციები ტრინიდად და ტობაგოში
Toppdomän
Colobostruma sisypha
Colobostruma sisypha — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ირაკლი ჩოლოყაშვილი
ირაკლი ჩოლოყაშვილი (დ. 4 დეკემბერი, 1972) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, დირიჟორი, ანსამბლ „ლაშარის“ წევრი.
შემოქმედება
2005 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს როლები: ბობი (ჩარლზ დიკენსის „საშობაო სიმღერა“, რეჟ. ლევან წულაძე), ქმარი (არტურ შნიცლერი „ფერხული“ რეჟ. ლევან წულაძე), ანგელოზი (ვენედიქტ ეროფეევი „დაუსრულებელი სიზმარი“ რეჟ. ლევან წულაძე), ადიუტანტი (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, რეჟ. ლევან წულაძე), მარიო (თომას მანის „მარიო და ჯადოქარი“, დათიკო (ბესიკ ბარათაშვილი „აკუსტიკა“, რეჟ. ლევან წულაძე), ენი (ბერტოლდ ბრეხტი „სამგროშიანი ოპერა“, რეჟ. გიზო ჟორდანია), პესკარიოვი (ნიკოლოზ გოგოლის „ცხვირი“, რეჟ. ლევან წულაძე), ლორენცო (უილიამ შექსპირის „ვენეციელი ვაჭარი“, რეჟ. ლევან წულაძე), კოტე (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“, რეჟ. ლევან წულაძე) ქერუბინო (პიერ ბომარშეს „ფიგაროს ქორწინება“, რეჟ. ლევან წულაძე), მღვდელი (არტურ შნიცლერის „კაზანოვას დაბრუნება“, რეჟ. ლევან წულაძე), ახალგაზრდა სირიელი (ოსკარ უაილდის „სალომეა“, რეჟ. დავით დოიაშვილი), ექიმი ჯიმ ბეილისი (ართურ მილერის „ყველა ჩემი შვილი“, რეჟ. ლეო ანთაძე), ჟურნალისტი (ფრიდრიხ დიურენმატის „ღამის სტუმარი“, რეჟ. რამაზ სიხარულიძე), სწავლული კატა (ალექსანდრე პუშკინის „ონეგინი“ რეჟ. ირინა გაჩეჩილაძე), პატო დული (მარტინ მაკდონაჰის „სილამაზის დედოფალი“, რეჟ. გურამ ვაშაკიძე), სიმონიკო ჩოლოყაშვილი (ქაქუცას ძმა) (გურამ ქართველიშვილის „ქაქუცა ჩოლოყაშვილი“, რეჟ. ლევან წულაძე).
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1972
უგარითი
უგარითი — ძველი სავაჭრო ქალაქ-სახელმწიფო სირიაში. ზღვისპირა ქალაქი ახლანდელ რას-შამრის ახლოს. მდებარეობდა ლატაკიის ჩრდილოეთით 12 კმ-ით, მდინარე ორონტის ქვემო დინებასა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. ზღვიდან დაშორებულია დაახლოებით 1 კილომეტრით. ნაქალაქარი აღმოჩენილ იქნა ფრანგი არქეოლოგების ექსპედიციამ კ. შეფერის ხელმძღვანელობით 1929 წელს. არქეოლოგიური გათხრები ტარდებოდა 1929—1939 და 1948-1963 წლებში. გათხრების შედეგად აღმოჩენილია უზარმაზარი სამეფო სასახლის ნანგრევები და ბიბლიოთეკები (უგარიტული დამწერლობის ნიმუშების დიდი რაოდენობით (დაახლოებით ძვ. წ. 1450-1200 წლებში) აღმოჩნდა აქამდე უცნობი რელიგიურ-მითოლოგიური ლიტერატურა, რომელშიც არის პარალელები სანქონიატონის ნაამბობიდან და ძველი აღთქმიდან. გარდა უნგარულის, აგრეთვე ლაპარაკობდნენ აქადურ, შუმერულ და ხურიტულ ენებზე.
ისტორია
დასახლებული იყო ჩრდილო-დასავლურ სემიტურ-ქანაანური ტომებით. ძვ. წ. II ათასწლეულიდან უგარითი პერიოდულად განიცდიდა ეგვიპტისს გავლენას. ახლო აღმოსავლეთში იყო საერთაშორისო ვაჭრობის მთავარი ცენტრი. უგარითის მეფე მართავდა მიახლოებით 180 მიწათმოქმედ გაერთიანებას. კერამიკა ცხადყოფს ძლიერ მეკენურ-კვიპრულ გავლენას (კერამოკაზე აღმოჩენილია მეკენურ-კვიპრული წარწერები). ძვ. წ. XIV საუკუნეში უგარითი ქეტების მმართველობის ქვეშ აღმოჩნდა. ძვ. წ. XIV საუკუნეში უგარითი განადგურდა ზღვის ხალხების შემოსევით და ძვ. წ. XII საუკუნის დასაწყისის მიწისძვრებით. უგარითი საგრძნობლად გაძლიერდა ძველი წელთაღრიცხვის XV საუკუნის დასასრულიდან, თუმცა ხეთების ექსპანსიას თავი მაინც ვერ დააღწია და მოექცა ხეთების სამეფოს გავლენის ქვეშ. ნიკმეპას მეფობის (XIV ს.) პერიოდში ხეთებთან დადებული ხელშეკრულების მიხედვით, უგარითი ხეთების სამეფოს ერთეული უნდა ყოფილიყო. უგარითის სამეფო ხეთებს ემორჩილებოდა ხეთების სამეფოს დაცემამდე. ზღვის ხალხების შემოსევების შემდეგ (ძვ.წ. XIII-XII სს.მიჯნაზე) უგარითის სამეფო სამუდამოდ გაქრა ისტორიული ასპარეზიდან.
ვაჭრობა და ეკონომიკა
უგარითი იყო წინა აზიის ერთ-ერთი უმსხვილესი სავაჭრო ცენტრი. გაცხოველებული ვაჭრობა ჰქონდა შუამდინარეთის ქვეყნებთან, ეგვიპტესთან, მცირე აზიასთან, პალესტინასთან, ჩრდილოეთ სირიის სამთავროებთან. უგარითში განვითარებული იყო მარცვლეულის მეურნეობა და მებაღეობა. დიდი რაოდენობით ამზადებდნენ ღვინისა და ზეითუნის ზეთს. სოფლის მეურნეობას სასაქონლო ხასიათი ჰქონდა.
საზოგადოება
საზოგადოების თავისუფალი მოსახლეობა სამ ფენად იყოფოდა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სირიის ისტორია კატეგორია:ისტორიული ქალაქები
გეტებორგი
დაძმობილებული ქალაქები
გეტებორგი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
სანციანშანი
სანციანშანი (ჩინ. 三清山) — მთის მასივი და ეროვნული პარკი ჩინეთში, ძიანსის პროვინციაში, ქალაქ ნანჩანიდან 215 კმ-ით აღმოსავლეთით. 2008 წელს შეტანილ იქნა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ამ ტერიტორიისთვის დამახასიათებელია უღრანი ტყეები და მათ შუაგულში მდებარე გრანიტის კლდეთა ჯგუფები.
ეროვნული პარკი მოიცავს 22 950 ჰა-ს და მდებარეობს ჰუაიუს მთათა სისტემის დასავლეთით. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს 48 მწვერვალი და 89 გრანიტის სვეტი, რომლებიც ძალიან ჰგვანან ადამიანთა თუ ცხოველთა სილუეტებს. უმაღლესი მწვერვალია სანციანშანი, 1 817 მ ზღვის დონიდან. პარკი დაფარულია ზომიერი სარტყელის ტყეებით, მაგრამ გარს სუპტროპიკული მცენარეულობა აკრავს. გავრცელებულია 1000 სახეობის მცენარე და 800 სახეობის ცხოველი.
მთებში მდებარეობს დაოსიზმის ტაძარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
ცენტრალური სერბეთი
მინი|ცენტრალური სერბეთის ტერიტორია ფერითაა გამოყოფილი ცენტრალური სერბეთი (Централна Србија) — სახელწოდება სერბეთის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ნაწილისა, რომელიც მოქცეულია ვოევოდინასა და კოვოსო-მეტოხიის ავტონომიურ მხარეებს შორის. ცენტრალური სერბეთი თავის მხრივ არ წარმოადგენს ცალკეულ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულს და არ აქვს განსაზღვრა არც ერთ კანონსა თუ იურიდიულ დოკუმენტს. ცნება „ცენტრალური სერბეთი“ შემოღებულია უშუალოდ სერბეთის იმ ნაწილის გამოსაყოფად, რომელიც ავტონომიური მხარეების ფარგლებს გარეთაა. ცენტრალურ სერბეთში მდებარეობს 17 რაიონი და ქვეყნის დედაქალაქი — ბელგრადი, რომლის ტერიტორიაც გარეუბნებთან ერთად ასევეა გამოყოფილი ცალკე რაიონად.
გეოგრაფიული მდებარეობა
სერბეთის ამ ნაწილის სახელწოდება განაპირობა მისმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ — ის ქვეყნის ცენტრშია განლაგებული. ცენტრალური სერბეთის ჩრდილოეთით მდებარეობს ვოევოდინას ავტონომიური მხარე, ხოლო სამხრეთით — კოსოვო და მეტოხია. ცენტრალურ სერბეთს დასავლეთით გასასვლელი აქვს ჩერნოგორიისა და ბოსნია და ჰერცეგოვინის საზღვრებზე, აღმოსავლეთით კი რუმინეთის, ბულგარეთისა და მაკედონიის საზღვრებზე.
მოსახლეობა
thumb|left|200px|ცენტრალური სერბეთის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა (2002)
2002 წლის აღწერის მონაცემებით, ცენტრალური სერბეთის მოსახლეობა შეადგენს 5 466 009 ადამიანს. მოსახლეობის უმეტესობა სერბია (4 891 ათასი ადამ., ანუ 89 %). ცენტრალური სერბეთის ტერიტორიაზე ასევე ცხოვრობენ ბოშნიაკები (135,7 ათასი ადამ.), ბოშები (79,1 ათასი ადამ.), ალბანელები (60,0 ათასი ადამ.), ვლახები (40,0 ათასი ადამ.), ჩერნოგორიელები (33,5 ათასი ადამ.), იუგოსლავები (30,8 ათასი ადამ.) და სხვანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სერბეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
Googlepedia
thumb|right|Googlepedia
Googlepedia — Mozilla Firefox-ის გაფართოება. ძებნის რეზულტატებში აჩვენებს მართებულ ვიკიპედიის სტატიებს. სტატიაში ბმულებზე მოქმედებისას გაეშვება გუგლის ძებნის მექანიზმი.
იხილეთ აგრეთვე
Mozilla Firefox
კატეგორია:Mozilla-ს დამატებითი მოწყობილობები
მისტერ ბლისი
მისტერ ბლისი (Mr. Bliss) — ჯ. რ. რ. ტოლკინის საბავშვო წიგნი, რომელიც გამოიცა 1982 წელს. ეს არის ტოლკინის ნაკლებად ცნობილი მოთხრობა, რომელშიც აღწერილია მისტერ ბლისისა და მისი მანქანის ამბავი. სიუჟეტური ხაზი აგებულია გაბრაზებული მეზობლების, დათვების, გამყიდვლებისა და სხვა გმირების მონაწილეობით.
თავად ამ ისტორიის შთაგონებად იქცა ტოლკინის პირადი გამოცდილება მანქანასთან, რომელიც მან 1932 წელს შეიძინა. დათვების სახით წარმოდგენილია მისი შვილების სათამაშოები. ტოლკინი თავად იყო წიგნის გარეკანის ავტორი და ილუსტრატორი.
წიგნი არ გამოცემულა პროფესორის გარდაცვალებამდე. იგი მდიდრულად ილუსტრირებული იყო, ამიტომაც გამოცემა საკმაოდ დიდ თანხებთან იყო დაკავშირებული.
1982 წლის გამოცემაში თითო გვერდი უკავია ტოლკინის ხელნაწერ ვარიანტს და ილუსტრაციებს, ხოლო მეორე — ნაბეჭდ ვერსიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისური ლიტერატურა კატეგორია:1982 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ნაწარმოებები
.tv
.tv — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ტუვალუსთვის.
რესურსები ინტერნეტში
tv კატეგორია:ტუვალუ
მენქალისი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეონიდ ანდრეევი
ლეონიდ ანდრეევი (Леони́д Никола́евич Андре́ев; დ. 1871, ორიოლი — გ. 1919, ნეივალა, ფინეთი) — რუსი მწერალი, რუსული ლიტერატურის ვერცხლის საუკუნის წარმომადგენელი, რუსული იმპრესიონიზმის ფუძემდებელი. სწავლობდა იურიდიულ ფაკულტეტზე ჯერ სანქტ-პეტერბურგის, შემდეგ კი მოსკოვის უნივერსიტეტებში. აქვეყნებდა ფელეტონებს ფსევდონიმით James Lynch. მაქსიმ გორკის დახმარებით გამოსცა მოთხრობების პირველი კრებული. თანაუგრძნობდა 1905 წლის რევოლუციას, თუმცა მოგვიანებით გაემიჯნა რევოლუციურ მოძრაობას. გარდაიცვალა გულის მანკით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:რუსი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
ევროპოცენტრიზმი
ევროპოცენტრიზმი იდეოლოგიური კონცეფციაა, რომლის თანახმად, ევროპა თავისი უნიკალური სულიერი წყობით მსოფლიო კულტურისა და ცივილიზაციის ცენტრს წარმოადგენს; მან წამყვანი როლი ითამაშა თანამედროვე ცივილიზაციისა და კულტურის განვითარებაში.
ევროპოცენტრიზმის ისტორია
ძველ საბერძნეთში დასავლეთისა და აღმოსავლეთის გამიჯვნა ნიშნავდა „ბარბაროსისა“ და „ელინის“, როგორც ველურისა და ცივილიზებულის დაპირისპირებას. ასეთ დაყოფას მკაფიოდ გამოხატული ფასეულობრივი დატვირთვა ჰქონდა. ბარბაროსული საწყისი უარყოფილი იყო, ელინური კი - განდიდებული, რაც ტრადიციად ჩამოყალიბდა და შემდგომი პერიოდის ევროპას მემკვიდრეობით გადაეცა. ევროპოცენტრისტულ შეხედულებები ევროპულ ცნობიერებაში საუკუნეების მანძილზე ფიქსირდება. ჯვაროსნული ლაშქრობები, დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენები, ახალი მიწების ათვისება და კოლონიური სისტემის ჩამოყალიბება - ეს, ფაქტობრივად, ისტორიულ ფაქტებში განხორციელებული ევროპოცენტრისტული შეხედულებებია, რომლის მიხედვით ევროპა, თავისი ისტორიით, პოლიტიკით, რელიგიით, კულტურითა და ხელოვნებით, წარმოადგენს ერთადერთსა და უდავო ფასეულობას, რომელიც უპირისპირდება აღმოსავლური სამყაროს „უმართებულობასა“ და „განუვითარებლობას“.
ადრე შუასაუკუნეებში, როდესაც ევროპის პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული კავშირები დანარჩენ გარესამყაროსთან სუსტი და ზედაპირული იყო, აღმოსავლეთი აღიქმებოდა როგორც შორეული და ეგზოტიკური სამყარო. განმანათლებლობის ეპოქაში კი, როდესაც გამყარდა შეხედულება ისტორიაზე, როგორც სწორხაზოვან პროცესსზე, პროგრესი განიხილებოდა როგორც ევროპული ცივილიზაციის თანდათანობითი შეღწევა მსოფლიოს ყველა რეგიონში. თუ ჰერდერი აღმოსავლურ სამყაროს განიხილავდა პატრიარქული, იდილიური საწყისის განხორციელებად, ჰეგელი უკვე ცდილობდა დაესვა კითხვა, თუ რატომ დასცილდნენ აღმოსავლური ერები ადამიანურ საწყისებს და, გარკვეულწილად, ასცდნენ ისტორიის მაგისტრალურ გზას. საზოგადოებრივი განვითარების ასეთი შეფასება შემდეგ „პროგრესისტულ“ კონცეფციაში გადაიზარდა, მისთვის დამახასიათებელი წარმოდგენით მეცნიერებაზე (შემდეგ კი ტექნიკასა და ინფორმატიკაზე) როგორც ნებისმიერი პრობლემის გადაჭრის ოპტიმალურ საშუალებაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოციოლოგია კატეგორია:ეთნოცენტრიზმი კატეგორია:ცრუ შეხედულებები კატეგორია:პოლიტიკური ნეოლოგიზმები
სამეცნიერო ლიტერატურა
სამეცნიერო ლიტერატურა — კვლევითი-ანალიტიკური სახის, ემპირიული და თეორიული ხასიათის გამოქვეყნებულ წერილობით მასალა. კვლევის შედეგების გამოქვეყნება მისი ღირებულების შეფასების, შინაარსის გარშემო სამეცნიერო საზოგადოების განსჯის ერთ-ერთი წინაპირობაა.
სამეცნიერო პუბლიკაციების ნაირსახეობანი
სამეცნიერო ლიტერატურად ითვლება:
ხარისხი
არსებობს გარკვეული კრიტერიუმები, რომელსაც სამეცნიერო ლიტერატურა უნდა აკმაყოფილებდეს. ესენია: სამეცნიერო აპარატის გამართულობა, აკადემიური წერის კულტურა, ნაშრომის/პუბლიკაციის ფორმატი, რომელიც ბიბლიოთეკის რეჟიმისთვის არის გათვალისწინებული, მისით სარგებლობის (წაკითხვა, ციტირება და ა.შ.) შეუზღუდავი შესაძლებლობა. ნაშრომი უნდა ეყრდნობოდეს შესაბამის დარგში ან დარგებში, სამეცნიერო დისციპლინებში მიღწეულ გამოცდილებებს, როგორც ემპირიულ, ისე თეორიული მიდგომებს.
სამეცნიერო პუბლიკაციის/ნაშრომის დამაკმაყოფილებელი აკადემიური ხარისხის და ვარგისიანობის რევიზიისათვის პრაქტიკაში დამკვიდრებულია რეცენზირების ფორმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურა  კატეგორია:საინფორმაციო მეცნიერება
Colobostruma unicorna
Colobostruma unicorna — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ებრაული მუზეუმი (მანჰეტენი)
ებრაული მუზეუმი (Jewish Museum) — ხელოვნების მუზეუმი და კულტურული არტეფაქტების საცავი, რომელიც მდებარეობს 1109 მეხუთე ავენიუზე, ყოფილი ფელიქს მ. ვარბურგის სახლში, მუზეუმ მილის გასწვრივ მანჰეტენის ზემო აღმოსავლეთ მხარეს, ნიუ-იორკი. ეს არის პირველი ებრაული მუზეუმი შეერთებულ შტატებში, ისევე როგორც მსოფლიოში არსებული უძველესი ებრაული მუზეუმი, იგი შეიცავს ხელოვნებისა და ებრაული კულტურის უდიდეს კოლექციას. მიუხედავად იმისა, რომ კოლექცია შეგროვებული იყო 1904 წელს ამერიკის ებრაულ სასულიერო სემინარიაში, მუზეუმი არ გახსნილა 1947 წლამდე. მუზეუმში ყურადღება გამახვილებულია როგორც ებრაული ისტორიის არტეფაქტებზე, ასევე თანამედროვე ხელოვნებაზე. მუზეუმის კოლექციურ გამოფენას, სცენები კოლექციიდან, ყოველწლიურად ემატება მრავალი დროებითი გამოფენა.
ისტორია
მინი|ფელიქს მ. ვარბურგის სახლი, [[1908 წ]] მუზეუმში შეტანამდე კოლექცია დაცული იყო ებრაულ სასულიერო სემინარიაში. კოლექცია გადავიდა 1931 წელს, სემინარიასთან ერთად ბროდვეიზე. ებრაულმა სასულიერო სემინარიამ მიიღო 400-ზე მეტი ებრაული ნივთი და შექმნა "ებრაული საგნების მუზეუმი", ადრე იაკობ შიფის ბიბლიოთეკა. კოლექცია შემდგომში გაფართოვდა ჰაჯი ეფრემ ბენგუიატისა და ჰარი ფრიდმანის დიდი შემოწირულობებით. 1939 წელს, მეორე მსოფლიო ომის ფონზე, პოლონეთმა ნიუ -იორკში 350 -მდე ობიექტი გაგზავნა სახლებიდან და სინაგოგებიდან შესანახად. 1937 წელს ფელიქს ვარბურგის გარდაცვალების შემდეგ, 1944 წლის იანვარში მისმა ქვრივმა ფრიდამ სემინარიას გადასცა საოჯახო სასახლე მუზეუმისთვის და ადგილი გაიხსნა საზოგადოებისთვის, როგორც "ებრაული მუზეუმი" 1947 წლის მაისში. მინი|ინტერიერი მუზეუმის პირველი გაფართოება მოხდა ადამ ლისტის მიერ 1959 წელს, რომელმაც ქანდაკების ბაღის დაამატა. 1960-იან წლებში მუზეუმმა უფრო აქტიური როლი მიიღო თანამედროვე ხელოვნების ზოგად სამყაროში, გამოფენებით, როგორიცაა პირველადი სტრუქტურები, რამაც ხელი შეუწყო მინიმალისტური ხელოვნების მოძრაობის დაწყებას. 1990 წლიდან 1993 წლამდე დირექტორი ჯოან როზენბაუმი ხელმძღვანელობდა შენობის განახლებისა და გაფართოების პროექტს და მუზეუმის პირველი ძირითადი კაპიტალური კამპანიის განხორციელებას. არქიტექტორ კევინ როშის მიერ შემუშავებულმა პროექტმა გააორმაგა მუზეუმის ზომა. 1992 წელს ებრაული მუზეუმი და ლინკოლნის ცენტრის კინოს საზოგადოება გაერთიანდნენ ნიუ-იორკის ებრაული კინოფესტივალის შესაქმნელად, რომელიც წარმოადგენს მოკლემეტრაჟიან ფილმებსა და დოკუმენტურ ფილმებს.
დღეს მუზეუმი ასევე უზრუნველყოფს საგანმანათლებლო პროგრამებს უფროსებისა და ოჯახებისთვის, აწყობს კონცერტებს, სიმპოზიუმებს და მის გამოფენებთან დაკავშირებულ ლექციებს. ჯოან როზენბაუმი იყო მუზეუმის დირექტორი 1981 წლიდან 2010 წლამდე. 2006 წელს მუზეუმმა დაარღვია შაბათს დასვენების თავისი გრძელვადიანი პოლიტიკა, შაბათობით საჯარო დაშვების უფასოდ შეთავაზებით. 2011 წელს ახალ დირექტორად დაინიშნა კლაუდია გულდი. 2012 წელს კლაუდია გოლდმა დანიშნა იენს ჰოფმანი დირექტორის მოადგილედ. 2017 წლის დეკემბრის დასაწყისში ებრაულმა მუზეუმმა გაათავისუფლა ჰოფმანი დაკავებული თანამდებობიდან მას შემდეგ, რაც პერსონალის ნაწილმა სასამართლოში მის წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანა სექსუალური ძალადობის შესახებ. ამ გადაწყვეტილების შემდეგ, ჰონოლულუს ბიენალემ გაწყვიტა კავშირი ჰოფმანთან.
კოლექციები
მუზეუმში დაცულია 30,000 ნივთი, მათ შორის ნახატები, ქანდაკებები, არქეოლოგიური ნიმუშები, ებრაული საზეიმო ხელოვნების ნიმუშები და მრავალი სხვა ნიმუში, რომლებიც მნიშვნელოვანია ებრაული ისტორიისა და კულტურის შესანარჩუნებლად. მუზეუმის კოლექციაში შემავალი მხატვრები არიან ჯეიმზ ტისო, მარკ შაგალი, ჯორჯ სიგალი, ელეონორ ანტინი და დებორა კასი. ეს წარმოადგენს ებრაული ხელოვნების, იუდაიკისა და სამაუწყებლო მედიის უდიდეს კოლექციას ისრაელის გარეთ. მუზეუმში არის კოლექციის გამოფენა სახელწოდებით სცენები კოლექციიდან, რომელიც აჩვენებს ხელოვნების ნიმუშებს ანტიკურობიდან დღემდე.
არქიტექტურა
ფელიქს ვარბურგის სახლი აშენდა ფრანსუა I-ს (ან შატოესკის) სტილში, 1906-1908 წლებში ფელიქს და ფრიდა ვარბურგისთვის ჩარლზ პიერპონტი ჰენრი გილბერტის მიერ. ფრანსუა I-ს სტილი თავდაპირველად აღმოაჩინეს ნიუ-იორკში XIX საუკუნის ბოლოს რიჩარდ მორის ჰანტის ნამუშევრების მეშვეობით. ჰანტი იყო ცნობილი არქიტექტორი მთელს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, განსაკუთრებით ახალ ინგლისში და იყო ერთ-ერთი პირველი ამერიკელი არქიტექტორი, რომელიც სწავლობდა ელიტარულ Ecole des Beaux-Arts– ში პარიზში, საფრანგეთი. ჩარლზ პიერპონტი ჰენრი გილბერტი იყო ჰანტის მოწაფე და მიბაძა ჰანტის კლასიკურ შატოურ სტილს ვარბურგის სახლის დაპროექტების დროს, ასევე დაამატა გოთური შტრიხები. სახლი აგებულია კირქვაში, მანსარდის სახურავებით, ჩამოსხმული ჩამოსხმებით და ღობეებით. ეს არქიტექტურული სტილი ემყარებოდა ფრანგული აღორძინების ხანას.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ამერიკაში კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები დროის მიხედვით კატეგორია:ებრაული მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ნიუ-იორკში
პანა კოტა
მინი პანა კოტა (panna cotta; იტ. ადუღებული კრემი) — იტალიური დესერტი, რომელიც შედგება ჟელატინით შესქელებული კრემისგან, რომელსაც შემდეგ სასურველი ფორმა ეძლევა. არომატისთვის შეიძლება დაემატოს ვანილი, ყავა და სხვა სუნელები, ასევე ნაღები, რძე და შაქარი. ზემოდან ხშირად რაიმე კენკრის ან ხილის წვენს, ჯემი, კარამელი ან შოკილადის სიროფს ასხავენ ან უმატებენ რაიმე ხილს და კენკრას.
ისტორია
კერძი პანა კოტა არ გვხვდება იტალიურ რეცეპტების წიგნებში 1960-იან წლებამდე, თუმცა ტრადიციულად მის სამშობლოდ ჩრდილოეთი იტალიიის რეგიონი პიემონდი ითვლება ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად პანა კოტა უნგრელმა ქალმა გამოიგონა პიემონდის პროვინციაში მეოცე საუკუნის დასაწყისში, მაგრამ ამ ლეგენდას დასაბუთება არ აქვს. სხვა, ასევე დაუსაბუთებელი ლეგენდის თანახმად პანა კოტა 1960-იან წლებში გსმოიგონა შეფმა ეტერო სონგიომ. 1897 წლის ლექსიკომი ახსენებს კერძს სახელად "Latte inglese" - "ინგლისური რძე", რომელიც ასევე მზადდებოდა კრემით და ჟელატინით, თუმცა სხვა წყაროების მიხედვით "Latte Inglese" კვერცხით მზადდებოდა. შესაძლოა, რომ ამ სახელწოდებით ნებისმიერ მსგავს დესერტს მოიხსენიებდნენ. 2001 წელს პიემონდმა პანა კოტა რეგიონის ტრადიციული კერძების ოფიციალურ სიაში შეიტანა კრემის, ჟელატინის, რძის, შაქრის, ვანილის, კარამელის და რომის შემადგენლობით. ზოგი მიიჩნევს, რომ რომის მაგივრად ტრადიციურად ატმის ბრენდი გამოიყენება და არ ემატება არანაირი სოუზი. პანა კოტა 1990-იან წლებში პოპულარული გახდა ამერიკაში და შემდეგ მთელ მსოფლიოში. დღეს გავრცელებულია დასავლეთის ქვეყნებში, განსაკუთრებით იტალიაში, როგორც მაღალი კლასის დესერტი.
მომზადების წესი
თბილ კრემში აზავებენ შაქარს და, გემოვმებით, რაიმე სუნელს - ყავას, ვანილს, რომს და სხვა. ჟელატინი რბილდება რაიმე ცივ სითხეში და ემატება კრემს. მიღებული მასა თავსდება ფორმებში, ფორმის ძირში შეიძლება კარამელიც იყოს, რის შედეგაც დესერტი დაემსგავსება ფრანგულ კარამელიან კრემს. კერძის სახელის მიუხედავად პანა კოტა არ დუღდება, მხოლოდ თბება ჟელატინის და შაქრის დალღობის ტემპერატურამდე. იტალიური რეცეპტები ჟელატინის მაგივრად ხშირად მოითხოვენ "თევზის წებოს", რაც შეიძლება იყოს თევზის ქონის მსგავსი იტალიაში "Colla di pesce"-ს სახელით ცნობილი სუბსტანცია ან უბრალოდ ჟელატინი მისი მეორე სახელწოდებით.
მსგავსი კერძები
მსგავსი რეცეპტები არსებობს ევროპის სხვა ქვეყნებშიც. პანა კოტა ჰგავს ბავარიულ კრემს, თუმცა ის მზადდება კვერცხით და ჟელატინით ერთად და გაცემამდე იზავება ათქვეფილ ნაღებთან. ჟელატინს ასევე უმატებენ ბლანმანჟეს. დანიური "მოოს ჰვიტი" პანა კოტის თითქმის იდენტურია, მისი რეცეპტი პირველად ჩაიწერა ჰენრიკ ჰარპენსტრენგმა XII-XIII საუკუნეში.
წყაროები
კატეგორია: დესერტები
კატეგორია:გასტრონომია
იშხანი
იშხანი — შუა საუკუნეთა საქართველოს ერთ-ერთი დიდი სამონასტრო ცენტრი, ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი. მდებარეობს ტაოში, მდინარე ოლთისისწყლის მარჯვენა ნაპირზე (ამჟამად თურქეთის ფარგლებშია). თავდაპირველი ეკლესია (ბანის ტიპის წრიულ გარსშემოსავლელში მოქცეული ტეტრაკონქი) VII საუკუნის 30-იან წლებში ეპისკოპოსმა ნერსესმა ააშენა.
ისტორია
თავდაპირველი ეკლესია აუშენებია ქალკედონიტ სომეხთა კათალიკოს ნერსეს, VII საუკუნეში. იგი დარბეულა და მიტოვებულა არაბთა შემოსევის დროს. გიორგი მერჩულე მოიხსენიებს ნერსეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“:
არაბების შემოსევის დროს დანგრეული და მიტოვებული ეკლესია IX საუკუნის I ათეულ წლებში გრიგოლ ხანძთელის მოწაფემ საბა იშხნელმა განაახლა. X საუკუნეში იგი კვლავ საფუძვლიანად აღადგინეს, მაგრამ საბოლოო სახე ტაძარმა 1032 ბაგრატ IV-ის მეფობის დროს, ხუროთმოძღვარ ივანე მორჩაისძის ხელში მიიღო. იშხნის თავდაპირველი, ნერსესისეული, ტაძრისაგან გადარჩა მხოლოდ საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდა სვეტებზე თაღების მწკრივით. ძველი აფსიდა გარედან მთლიანად დაფარულია ახალი კედლებით. 2011 წ. ქართულმა ექსპედიციამ გამოავლინა მანამდე უცნობი ასომთავრული წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია ვინმე „თრდატის ძე“, შესაძლოა ტაძრის ერთ-ერთი ხუროთმოძღვარი.
არქიტექტურა
ახლანდელი ტაძარი თვალსაჩინოდ წაგრძელებული ჯვაროვან-გუმბათოვანი ნაგებობაა, რომლის ჯვარისებრი მოხაზულობა თითქმის მთლიანად იხატება გარედანაც მიწის დონეზე. დასავლეთის, სამხრეთის და ჩრდილოეთის მკლავები სწორკუთხაა. საკურთხევლის აფსიდას ორივე მხარეს მცირე აფსიდებით დასრულებული სადიაკვნე და სამკვეთლოა. დასავლეთის მკლავი წარმოადგენს სწორკუთხა დარბაზს, რომლის გრძივი კედლები პლასტიკურადაა დანაწევრებული კედლის სვეტებით. ჩრდილოეთით მას გრძელი, უაფსიდო სადგომი ეკვრის. გუმბათი ეყრდნობა 4 თავისუფლად მდგომ ბოძს, რომელთაც ძლიერ პროფილირებული და ჩუქურთმებით შემკული ბაზისები და სვეტისთავები აქვს. მრგვალი გუმბათის ყელი შიგნიდან და გარედან წვრილი ლილვებითა და გრეხილებზე დაყრდნობილი თაღებითაა შემკული.
იშხნის ტაძარი ორნამენტის მრავალფეროვნებით, სიმდიდრითა და თავისი უმნიშვნელოვანესი ძეგლია. ტაძრის შიგნით ძველი, XI საუკუნის I ნახევრის, მხატვრობის ფრაგმენტებია. დიდი ეკლესიის გვერდით ჩუქურთმებით შემკული პატარა სამლოცველოა (1066). ჩვენამდე მოღწეული ზოგიერთი ნუსხის მინაწერი მოგვითხრობს იშხნელ მოღვაწეთა მწიგნობრულ საქმიანობაზე. ილარიონ იშხნელის (X-XI საუკუნეები) დაკვეთით არის გადაწერილი ასკეტურ თხზულებათა კრებული (A-35) და მესტიის სახარება (1033) ამბერკი იშხნელის (XVI ს.) დავალებათა და დახმარებით განუახლებიათ 1233-ით დათარიღებული ხელნაწერი (A-85).
სქოლიო
* კატეგორია:იშხნის საეპისკოპოსო * კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
Thinking of Linking
„Thinking of Linking“ — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის მიერ დაწერილი ერთ-ერთი ადრეული სიმღერა. შესრულდა ჯგუფ The Beatles-ის მიერ 1994 წელს, მაგრამ არ იქნა შეტანილი The Beatles Anthology-ში. მიუხედავად ამისა, იგი ამ დოკუმენტური ფილმის 2003 წლის გამოცემაში მოხვდა. სიმღერას ახლავს მოკლე შესავალი გიტარაზე და ერთი სტროფი, მისამღერის გარეშე.
ცნობილია, რომ სიმღერა პოლმა 16 წლის ასაკში დაწერა. .
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები პოლ მაკ-კარტნის ავტორობით
დიდებული საუკუნე (მსახიობების სია)
ამ სტატიაში წარმოდგენილია თურქული სერიალის, „დიდებული საუკუნის“ მსახიობების სია.
სქოლიო
კატეგორია:დიდებული საუკუნე
AllPeers
thumb|right|No Preview
AllPeers — Mozilla Firefox ბრაუზერის უფასო გაფართოება 2006 წელს.
2008 წლის 2 მარტს, AllPeers გამოცხადდა დახურულ პროექტად.
გაფართოება სოციალური ქსელის აწყობის და ფაილების P2P ბაზაზე გავრცელების საშუალებას იძლეოდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:Mozilla-ს დამატებითი მოწყობილობები
55P/ტემპელ-ტუტლი
ტემპელ-ტუტლის კომეტა (ოფიციალური სახელწოდება 55P/Tempel-Tuttle) — ურანის ოჯახის კომეტა. კომეტას გააჩნია 4 კილომეტრი დიამეტრის ბირთვი და ბრუნავს მზის გარშემო, რისთვისაც მას დედამიწის 33.2 წელიწადი სჭირდება. ტემპელ-ტუტლის კომეტა პრაქტიკულად ერთდროულად, ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინეს ერნსტ ტემპელმა და ორას ტუტლიმ 1866 წლის 6 იანვარს. კომეტას სახელი მათ პატივსაცემად დაერქვა. კომეტის ბირთვიდან გამოყოფილი მასალით შეიქმნა მეტეორთა ნაკადი ლეონიდები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომეტები