cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თანზიმი
სამოქალაქო ომის დასაწყისი
1976 წლის მარტში ლიბანის არმიის ფაქტობრივი დაშლის შემდეგ თანზიმი  იცავდა არმიის ყაზარმებს აღმოსავლეთ ბეირუთის ქრისტიანულ რაიონებში, ასევე თავდაცვის სამინისტროსა და გენერალური შტაბის შენობებს იარზაში, რასაც თანზიმი  განიხილავდა  საკუთარი სამხედრო ძალების გაუმჯობესების შესაძლებლობად. 1976 წლის მარტისთვის ორგანიზაცია შედგებოდა 1500 კაცისა და ქალისგან, რომელთაგან ზოგი ლიბანის არმიის ყოფილი წევრი იყო. ორგანიზაციის შეიარაღება შეივსო რამდენიმე ჯავშანტრანსპორტიორით, მათზე დამონტაჟებული სატვირთო მანქანებით დიდი კალიბრის ტყვიამფრქვევით, ასევე მცირე კალიბრის ავტომატური ქვემეხებითა და  უკუმგდები იარაღით. იმავე წლის მარტში თანზიმი  მონაწილეობდა  მძიმე ბრძოლებში მთიან ლიბანში ლიბანის ნაციონალური მოძრაობის გაერთიანებული ძალების წინააღმდეგ.
„ლიბანის ძალებთან“ ინტეგრაცია
1976 წლის ივნისში სირიის სამხედრო ინტერვენციამ და ჟორჟ ადუანის (რომელიც იმ დროისთვის თანზიმის ხელმძღვანელობას უთავსებდა ლიბანის ფრონტის გენერალური მდივნის თანამდებობას) მდუმარე თანხმობამ ორგანიზაცია ორ ფრაქციად გაყო: პროსირიულ ფრაქციას ხელმძღვანელობდა ადუანი და ანტისირიულ ფრაქციას  სათავეში ჩაუდგნენ ფავზი მაჰფუზი და ობად ზუზინი. მაჰფუზმა და ზუზინმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ორ ფრაქციას შორის სისხლისღვრის თავიდან აცილებაში.
1977 წელს თანზიმის სამხედრო ფრთა გაერთიანდა „ლიბანის ძალებში“ ბაშირ ჯემაიელის ხელმძღვანელობით. ფავზი მაჰფუზი გახდა ერთ -ერთი მოადგილე და ობად ზუეინი თანზიმის გენერალური მდივანი. 1978 წლის თებერვალში თანზიმის მებრძოლებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ქრისტიანებით დასახლებული აღმოსავლეთ ბეირუთიდან სირიის შეიარაღებული ძალების განდევნაში.
„კედრების მოძრაობის“ პოლიტიკური ფრთა დარჩა დამოუკიდებელი და 1979 წელს  ტრანსფორმირდა პარტიად— „თანზიმი: ლიბანის წინააღმდეგობის მოძრაობა.“
ბოლო წლები
1990 წელს აუნის საფრანგეთში გაძევების შემდეგ, თანზიმის ზოგიერთი წევრიც იძულებული გახდა დაეტოვებინა ლიბანი. ბევრი გაერთიანდა აუნის „თავისუფალ პატრიოტულ მოძრაობაში“, უფრო ფართო ანტისირიულ ქრისტიანულ პოლიტიკურ კოალიციაში, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა 2005 წლის „კედრების რევოლუციაში“, რა დროსაც სირია იძულებული გახდა  გაეყვანა ჯარები ლიბანიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის ისტორია კატეგორია:ლიბანის სამოქალაქო ომი კატეგორია:პარტიზანული მოძრაობები კატეგორია:ორგანიზაციები კატეგორია:ორგანიზაციები ლიბანში კატეგორია:ლიბანის პოლიტიკური პარტიები
აპორტი
მინიატიურა|150პქ|ყაზახეთის ნაციონალური ბანკის მიერ 2009 წელს მოჭრილი მონეტა აპორტის გამოსახულებით 250px|მინიატიურა|აპორტი აპორტი (Апорт) — ძველი რუსული ადრეული ზამთრის ვაშლის ჯიში. მსხვილი (200-400 გ, ზოგი 1 კგ-მდე), სასიამოვნო გემოს მომჟავო ნაყოფი აქვს, იყენებენ ნედლად და საკონსერვო წარმოებაში, ჯიში ზამთარგამძლეა, უხვმოსავლიანი (ერთი ძირიდან 200-400 კგ). აპორტი გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში, რუსეთში (ვორონეჟის ოლქი, ჩრდილოეთი კავკასია), ყირგიზეთში, ყაზახეთსა და უკრაინაში.
საქართველოში აპორტი საშემოდგო ჯიშია. ახასიათებს შედარებით დაბალი საგემოვნო თვისებები, მერყევი მოსავლიანობა, უხვი ნაქარი (ძირნაყარი), გავრცელებულია ქართლსა და კახეთში, ნაკლებად - იმერეთსა და მესხეთში. ცნობილია წითელი აპორტი, ყუბანური აპორტი, ალექსანდრეს აპორტი (ალმა-ათური) და სხვა.
ჰიროჰიტო
ჰიროჰიტო (裕仁; დ. 29 აპრილი, 1901, ტოკიო — გ. 7 იანვარი, 1989, იქვე) — იაპონიის 124-ე იმპერატორი. 1908–1914 წლებში სწავლობდა უმაღლესი არისტოკრატიის (კაძოკუ) ბავშვებისათვის განკუთვნილ სკოლაში, 1914–1921 წლებში — მემკვიდრე უფლისწულის სპეციალურ ინსტიტუტში ტოკიოს უნივერსიტეტის პროფესორებისა და უმაღლესი სამხედრო მოხელეების ხელმძღვანელობით. 1921 წლიდან, მამამისის (იმპერატორ იოშიჰიტოს) ავადმყოფობის გამო, პრინც-რეგენტი იყო. 1926 წლის დეკემბერში ავიდა ტახტზე. თავისი მმართველობის პერიოდს მიანიჭა დევიზი „შოვა“ („განათლებული მსოფლიოს ეპოქა“). 1936 წელს ჩაახშო რადიკალი ოფიცრების ამბოხი, რომლებიც პარლამენტიდან მემარცხენე პარტიების კანდიდატების გაყრას მოითხოვდნენ. ამავდროულად გაზარდა სამხედრო ასიგნებები. სამხედრო ექსპანსიის ფორმალური მოწინააღმდეგე იყო და არ ერეოდა პრემიერ-მინისტრ ტოჯო ჰიდეკის კაბინეტის აგრესიულ პოლიტიკაში. 1945 წლის 15 აგვისტოს ხელი მოაწერა იაპონიის უსიტყვო კაპიტულაციას. ამერიკული სამხედრო ხელისუფლების ინიციატივით, საიმპერატორო ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად გათავისუფლდა პასუხისმგებლობისგან (იხ. ტოკიოს პროცესი). 1946 წელს გამოსცა რესკრიპტი „ნინგენ-სენგენი“, რომელიც ბევრმა მის მიერ ღვთაებრივი ბუნებისა და წარმოშობის უარყოფად აღიქვა.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 29  აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები *
ამურის ოლქი
მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 902 ათ. კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
ერლომ ახვლედიანი
ერლომ სერგოს ძე ახვლედიანი (დ. 23 ნოემბერი, 1933, თბილისი — გ. 20 მარტი, 2012) — ქართველი მწერალი, სცენარისტი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი (1957), უმაღლესი სასცენარო კურსები გაიარა მოსკოვში (1964). იყო კულტურის ძეგლთა დაცვის საზოგადოების ინსპექტორი (1959-60), საქართველოს ტელე-რადიოკომიტეტის მხატვრული ტელეფილმების სტუდიის უფროსი რედაქტორი (1967-68), „ქართულ ფილმთან“ არსებული მწერალთა შემოქმედებითი გაერთიანების წევრი (1971-72), სატელევიზიო ფილმების სტუდიის უფროსი რედაქტორი (1979-87), თსთი სასცენარო ჯგუფის პედაგოგ-ხელმძღვანელი (1982-87, 1995-99), არის ავტორი წიგნებისა „ზარმაცი თაგუნას ამბავი“, „ვანო და ნიკო“. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია და გამოქვეყნებულია რუსულ, სომხურ, ჩეხურ, გერმანულ, უნგრულ, თურქულ და არაბულ ენებზე. არის სსრკ პრემიების ლაურეატი.
გარდაიცვალა 2012 წლის 20 მარტს, 79 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ე კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ნიუ-ლონდონი (უისკონსინი)
ნიუ-ლონდონი (New London) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 7 295 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 507.5 კაცი/კმ². ფართობი 14,97 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი შეადგენს 14,97 კმ²-ს. აქედან, 14,37 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,60 კმ² წყალს უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აუტაგამის ოლქის ქალაქები
ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა
ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა (República Federal de Centroamérica), აგრეთვე ცნობილი როგორც ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვიცნიები — სუვერენული სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში, რომელიც შედგებოდა ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოს ყოფილი გვატემალის გენერალ-საკაპიტნოს ტერიტორიებისგან. არსებობდა 1821 წლის სექტემბრიდან 1841 წლამდე, რესპუბლიკური დემოკრატიის მმართველობის სტილით. დედაქალაქი იყო გვატემალა.
1823–1824 წლებში ფედერაციის სახელმწიფო გერბზე ეწერა „Provincias Unidas del Centro de América“ (ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვიცნიები), თუმცა 1824 წლის კონსტიტუციით, სახელმწიფო დროშასა და გერბზე მიეწერა „República Federal de Centroamérica / Centro América“ (ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა).
ზოგჯერ, ინგლისურენოვან ლიტერატურაში ამ სახელმწიფოს შეცდომით უწოდებენ ცენტრალური ამერიკის შეერთებულ შტატებს. დროშა, არგენტინის დროშის შთაგონებით კომოდორმა ლუის მიჩელ აურიმ შექმნა. სახელი „გაერთიანებული პროვინციებიც“ აღებულ იქნა არგენტინის პირველი სახელმწიფო რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციებისგან (Provincias Unidas del Río de la Plata). 1818 წელს, კომოდორმა აურიმ პირველად ნიკარაგუის სანაპიროსთან, კუნძულ პროვიდენსიაზე შექმნა დამოუკიდებელი რესპუბლიკა.
ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა შედგებოდა თანამედროვე გვატემალის, სალვადორის, ჰონდურასის, ნიკარაგუის და კოსტა-რიკისაგან (პანამა ამ დროს ბოლივარის კოლუმბიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა). 1830-იან წლებში დაემატა მეექვსე სახელმწიფო — ლოს-ალტოსი, დედაქალაქ კეცალტენანგოსთან ერთად, რომელიც თანამედროვე მექსიკის ჩიაპასის შტატის დასავლეთ მთიანეთს მოიცავდა. ესპანეთისგან დამოუკიდებელი ამ ახალი სახელმწიფოს (ლოს-ალტოსი) ანექსია მექსიკის პირველმა იმპერიამ მოახდინა.
1838–1840 წლებში, ფედერაცია ჩაფლული იყო სამოქალაქო ომში, სადაც კონსერვატორები ლიბერალებს ებრძოდნენ. ამ ყველაფერმა კი გართულა ეროვნული თვითშეგნების ჩამოყალიბება, ხელის შემშლელი იყო ასევე მრავალი იდეოლოგიური სხვაობა, რამაც სისხლიანი კონფლიქტის შემდეგ ფედერაციის დაშლა განაპირობა.
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:მექსიკის ისტორია კატეგორია:გვატემალის ისტორია კატეგორია:სალვადორის ისტორია კატეგორია:ჰონდურასის ისტორია კატეგორია:ნიკარაგუის ისტორია კატეგორია:კოსტა-რიკის ისტორია
აპრაქსინი
საკუთარი სახელი აპრაქსინი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ანანური (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ანანური — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ანანური, ავენისი, ბანცურთკარი, დგნალი, ზოტიკიანთკარი, თანდილაანთკარი, პავლეური, ფხუნდავი, შალიკიანთკარი, ცივწყარო, ციხისძირი, ციხისსოფელი, ჭივილაანები). მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, საქართველოს სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. თბილისიდან დაშორებულია 66 კილომეტრით, დუშეთიდან კი 23 კილომეტრით.
ისტორია
ანანურს ხელსაყრელი გეოგრაფიული და სტრატეგიული მდებარეობა ჰქონდა. აქ თავს იყრიდა ჩრდილოეთიდან თერგისა და არაგვის ხეობებით, ხოლო სამხრეთიდან შიდა ქართლიდან მომავალი მთავარი გზები. სოფელი უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. არაგვის საერისთავოს შექმნის შემდეგ ანანური ამ საერისთავოში შედიოდა. აქ იყო არაგვის ერისთავთა მთავარი ციხე. XVII-XVIII საუკუნეებში არაგვის ერისთავებმა განსაკუთრებულ ძლიერებას მიაღწიეს. ამ პერიოდს განეკუთვნება ანანურის ციხის გამაგრება და გაძლიერებაც. 1743 წელს მეფე თეიმურაზ II-მ საერისთავო გააუქმა და ანანური მეფის ხელისუფლებას დაუქვემდებარა. სავაჭრო გზების გასაყარზე მდებარეობამ განაპირობა ანანურში ვაჭრობის განვითარება. აქ სამეფო საბაჟოც ყოფილა. განვითარებული იყო მეჭურჭლეობა, მაუდის წარმოება. XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში აქ იყო სამეფო სამღებრო. 1786 წელს ანანური დაღესტნის ხანმა ომარმა ააოხრა. ამ დროს იგი მცირე ქალაქი იყო და იქ 100 კომლი ცხოვრობდა.
1803-1821 წლებში ანანური სამაზრო ცენტრი იყო, თუმცა ქალაქის სტატუსი არ ჰქონდა მინიჭებული, 1811 წელს ის შტატგარეშე ქალაქად იხსენიება .1802 წლის 6 აპრილს მიტროპოლიტი იოანე ანანურში შეეგება წმ. ნინოს ჯვარს, რომელიც ვახტანგ VI-ს ჰქონდა წაღებული რუსეთში და მეფე ალექსანდრე I-მა დაუბრუნა საქართველოს. ცარიზმის კოლონიური პოლიტიკის მთელი სიმძიმე საქართველოს სამხედრო გზის პირას მცხოვრებ მოსახლეობას დააწვა. ერევანზე სალაშქროდ წამოსულმა გენერალმა ციციანოვმა 1804 წელს ჯარი ჩაუყენა მოსახლეობას და სტეფანწმინდა-ანანურის გზის მონაკვეთი იძულებით გაასუფთავებინა. შრომის მძიმე პირობების გამო 23 კაცი დაიღუპა, რასაც მოჰყვა მაზრის აჯანყება. 1812 წელს კახეთის გლეხთა აჯანყებას ანანურის მაზრის გლეხობაც შეუერთდა, რის გამოც რუსმა კოლონიზატორებმა ანანური გადაწვეს.
საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 336 ადამიანი.
ჰიგუტი იტიიო
ჰიგუტი იტიიო (იაპ. 樋口 一葉 ) (ნამდვილი სახელი ნაცუ) (დ. 2 მაისი, 1872, ტოკიო — გ. 23 ნოემბერი, 1896, იქვე) — იაპონელი მწერალი ქალი. დაიბადა პოლიციის წვრილი მოხელის ოჯახში, მამის გარდაცვალების შემდეგ ოჯახს მძიმე შრომით არჩენდა. კერძო სკოლაში შეისწავლა კლასიკური იაპონური პოეზია. ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1892-იდან. შექმნა კლასიკური ნოველა თანამედროვეებზე. მის თხზულებებში რეალისტურადაა აღწერილი უბრალო ხალხის ცხოვრება (ნოველები: "ცხოვრება მიყრუებულ ადგილას", 1892; "მეცამეტე ღამე", "მღვრიე ნაკადი", ორივე 1895).
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები კატეგორია:მწერალი ქალები კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 1896
ანანური (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გელათი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი გელათი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იხილეთ აგრეთვე:
კაპფენბერგი
ქალაქს გააჩნია საცურაო კომპლექსი, საფეხბურთო სტადიონი და საციგურაო მოედანი.
კაპფენბერგი პირველად 1145 წელს მოიხსენიება და იმ დროისთვის ის ცნობილი იყო ფოლადის წარმოებით.
სქოლიო
მინი|მარცხნივ|800პქ| ქალაქის ხედი
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
მიხეილ აბრამიშვილი
მიხეილ ვლადიმერის ძე აბრამიშვილი (დ. 16 ივნისი, 1892, სოფ. არგვეთი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი ―  გ.  14 აპრილი, 1939, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, პედაგოგი. ძირითადად ესთეტიკისა და პოეტიკის პრობლემებს იკვლევდა. ერთ-ერთ-მა პირველმა გააშუქა იოსებ გრიშაშვილისა და გალაკტიონ ტაბიძის პოეზია (ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, 1915, № 3, 4; 1916, № 28-31). საყურადღებო გამოკვლევა მიუძღვნა გიორგი წერეთლის შემოქმედებას (ჟურნალი „ახალი კავკასიონი“, 1925, № 1-2). მისი წიგნი „ძველი ქართული თეატრი“ (1925) ქართული თეატრის ისტორიის შედგენის პირველი ცდაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები კატეგორია:დაბადებული  16 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1939 მ
ჩუკიუატის მუნიციპალიტეტი
ჩუკიუატის მუნიციპალიტეტი (Chuquihuta) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის რაფაელ-ბუსტილიოს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 658 ადამიანს შეადგენდა.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
კაროლ ლიპინსკი
კაროლ ლიპინკსი (დ. 30 ოქტომბერი, 1790, რაძინინი ― გ. 16 დეკემბერი, 1861, ურლუვი) — პოლონელი მევიოლინე და კომპოზიტორი. 1810 წლიდან იყო ლვოვის საოპერო თეატრის კაპელმაისტერი. გასტროლებს მართავდა ევროპის ქვეყნებში. 1839-1859 წლებში იყო დრეზდენის საოპერო ორკესტრის სოლისტი და კონცერტმაისტერი. 1859 წლიდან ცხოვრობდა ურლუვში. ეკუთვნის მრავალი თხზულება ვიოლინოსთვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1790 კატეგორია:გარდაცვლილი 1649 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი კატეგორია:პოლონელი მევიოლინეები კატეგორია:პოლონელი კომპოზიტორები
სტენლის თასის ფინალი 1940
1940 წლის სტენლის თასის ფინალი იყო საუკეთესო 6 სერიანი შეხვედრა ნიუ იორკ რეინჯერსა და ტორონტო მეიფლ ლივზს შორის. რეინჯერსს ამ სერიაში 4-2 იმარჯვა და დაეუფლა სტენლი თასს რომელიც შემდეგი 54 წლის მანძილზე მიუწვდომელი იქნება...
გზა ფინალამდე
ნიუ იორკ რეინჯერსმა დაამარცხა ბოსტონ ბრუინსი 4-2 და გააღწია ფინალში. ტორონტო მეიფლ ლივზი-ს კი დასჭირდა 2-0 დამარცხება ჩიკაგო ბლექ ჰოუქსი-ს და შემდეგ დეტროიტ რედ ვინგსი-ს დამარცხება ასევე 2-0 ანგარიშით რომ გასულიყო ფინალში.
თამაშები
ფინალური სერია ნიუ იორკ რეინჯერსა და ტორონტო მეიფლ ლივზი შორის გამოდგა მეტად დაძაბული რადგან სულ ჩატარებული 6 მატჩიდან, 3 მატჩი დამტავრდა დამატებულ დროში. პირველი ორი მატჩი ნიუ იორკ რეინჯერსმა ჩაატარა შინ მედისონ სკვერ გარდენში, შემდეგი ორი მატჩი კი ტორონტოში, რადგან როგორც ბევრ შემთხვევაში, ამჯერადაც ცირკს ჰქონდა აღებული მედისონ სკვერ გარდენი. რეინჯერსმა შეძლო 3 თამაშში გამარჯვების გოლი დამატებით დროში გაეტანა, მათ შორის ბოლო შეხვედრაში, რომელიც სტენლი თასის ააღებინა.
შენიშვნა: *აღნიშნული მატჩები დამთავრდა დამატებულ დროში
შემადგენლობა
ცენტრი
შემტევები
მცველები
მეკარე
ლიტერატურა
კატეგორია:ყინულის ჰოკეი
კროფორდის ოლქი
ამერიკის შეერთებულ შტატებში 11 ადმინისტრაციიულ ერთეულს ეწოდება კროფორდის ოლქი (Crawford County):
ობორა-ჰვეზდა
მინი|200პქ|ტყის შესასვლელი მინი|200პქ|მთავარი ხეივანი მინი|200პქ ობორა-ჰვეზდა (Obora Hvězda) — სატყეო პარკი ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღაში, რომელიც ამჟამად ბუნებრივი მონუმენტის სტატუსითაა დაცული. მისი ფართობი 84 ჰექტარია. მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან 6 კმ-ით დასავლეთით, ლიბოცის, ბრჟევნოვის, ბილა-ჰორისა და რუზინეს კვარტლებს შორის.
ტყე წერილობით წყაროებში პირველად 993 წელსაა მოხსენიებული მალეიოვის სახელით, როდესაც ჰერცოგმა ბოლესლავ II-მ ის ბრჟევნოვის მონასტერს უბოძა. XVI საუკუნეში, იმპერატორ ფერდინანდ I-ის მმართველობისას ის კედელშომოვლებულ სპორტული ნადირობის ნაკრძალად გადაიქცა. ამჟამინდელი სახელი მომდინარეობს საზაფხულო სასახლე ვარსკვლავისგან (XVI საუკუნე), რომელიც მის ცენტრში დგას. ტყის მიდამოებში 1620 წელს გაიმართა თეთრი მთის ბრძოლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრაღა კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
ლინ კოფინი
ლინ კოფინი — ამერიკელი პოეტი, მწერალი, მთარგმნელი და რედაქტორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1943 წლის 12 ნოემბერს. იყო ჟურნალ „ყოველკვარტლური მიმოხილვის“ („The Quarterly Review“)-ის ასოცირებული რედაქტორი. ასწავლიდა ინგლისურ ენას ვაშინგტონის, დეტროიტის, თბილისის უნივერსიტეტებში.
შემოქმედება
ავტორია 30-ზე მეტი პოეტური წიგნის, მხატვრული ლიტერატურის, დრამატურგიული ნაწარმოების. აქტიურად მოღვაწეობდა როგორც მთარგმნელი. მისი ნაწარმოებები გამოქვეყნებულია 50-ზე მეტ ჟურნალში (მათ შორისაა „კათოლიკური დაიჯესტი“ და „თაიმსი“). მისი პიესები იდგმებოდა მალაიზიის, სინგაპურის, ბოსტონის, ნიუ-იორკის, დეტროიტის თეატრებში. არის ვაშინგტონის პოეტების ასოციაციის წევრი. ნათარგმნი აქვს რუსი, ჩეხი, ჰოლანდიელი, მონღოლი და ირანელი პოეტები. აქტიურად თანამშრომლობს საქართველოსთან.
ურთიერთობა საქართველოსთან
ლინ კოფინი საქართველოში 2011 წ. ჩამოვიდა. კითხულობდა ლექციებს ილიას უნივერსიტეტში. 2012 წელს თბილისში გამოიცა გია ჯოხაძის მიერ ქართულად ნათარგმნი მისი ლექსების კრებული „მე ორივე ვარ“.
ლინ კოფინის მიერ ნათარგმნი შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“ ინგლისურად პირველი პოეტური თარგმანია 16 მარცვლიანი შაირით. მასზე მუშაობა 2012 წელს დაიწყო. 2015 წლის 4 ოქტომბერს კი ლონდონში, ქართული ფილმის IV ფესტივალის ფარგლებში, „ვეფხისტყაოსნის“ ახალ თარგმანთან დაკავშირებით, გაიმართა გამოცემის განხილვა, რომელშიც, ლინ კოფინის გარდა მონაწილეობას იღებდნენ მწერალი აკა მორჩილაძე და მთარგმნელი-ისტორიკოსი დონალდ რეიფილდი. ნათარგმნი აქვს თანამედროვე ქართველი მწერლების დათო ბარბაქაძის, გიორგი კეკელიძის, გივი ალხაზიშვილის, ზაზა აბზიანიძის ნაწარმოებები. 2013 წ. დ. კიზირიას რედაქტორობით აშშ-ში გამოსცა „ქართული პოეზიის ანთოლოგია“, რომელშიც შევიდა ძველი ქართული ლიტერატურის ნიმუშები.
სქოლიო
კატეგორია:მთარგმნელები კატეგორია:„ვეფხისტყაოსნის“ მთარგმნელები კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კორეის დროშა
კორეის დროშა შეიძლება აღნიშნავდეს:
გრანტის ოლქი
ამერიკის შეერთებულ შტატებში 16 ადმინისტრაციიულ ერთეულს ეწოდება გრანტის ოლქი (Grant County):
ხერთვისი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)
ხერთვისი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყლის თემში. მდებარეობს მდინარეების ჭოროხის მარჯვენა და აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 260 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 160 კაცი.
საწნახელები
იქვე შემორჩენილია მეორე საწნახელი. ეს საწნახელი საკმაოდ დიდი ზომისაა. გადარჩენილია დასავლეთი კედელი. თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული დანარჩენი. შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით ჩანს, რომ იგი ორგანყოფილებიანი ნაგებობა იყო. ერთი მათგანი გამოყენებული უნდა ყოფილიყო თეთრი ყურძნისათვის, ხოლო მეორე-შავისათვის. მთლიანი საწნახელის საერთო სიგრძე 6,50 მ-ია. სიმაღლე-89 სმ. აქაურთა თქმით აქვე მრავლად იყო ქვევრებიც, მაგრამ სახლის მშენებლობისათვის საჭირო ფართის მომზადებისას, ისინი გაუნადგურებიათ.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კოლკეჩაკის მუნიციპალიტეტი
კოლკეჩაკის მუნიციპალიტეტი (Colquechaca) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის ჩაიანტის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 40 329 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 846 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
სეფე
სეფე — რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:
V-XVI საუკუნეებში წერილობით ძეგლებში (ბიბლიისა და ოთხთავის უძველესი თარგმანები, „ნინოს ცხოვრების“ ადრინდელი რედაქციები, „ქართლის ცხოვრება“, „ხელმწიფის კარის გარიგება“, ისტორიული დოკუმენტები) სეფე გვხვდება როგორც ცალკე, ისე კომპოზიტებში: სეფეწული||სეფეკაცი||სეფეშვილი (სამეფო მიწაზე მოსახლე კაცი, სამეფო კაცი, სამეფო ვასალი). სეფექალი (დედოფლის მხლებელი, მოახლე ქალი). სეფე-გლეხი (სამეფო გლეხი), სეფე-ქვეყანა||სეფე მიწა (სამეფო მიწა, სემფო დომენი), სეფე-დროშა (სამეფო დროშა), სეფე-ზვარი (სამეფო ზვარი), სეფე-მწიგნობარი (სამეფო მწიგნობარი), სეფე-მეაბჯრე (მეფის მეაბჯრე), სეფე-კარავი (სამეფო კარავი), სეფე-ტაბაკი (სამეფო მაგიდა), სეფისკვერი (ზეციური მეუფის — ღმერთის პური) და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:წოდებები კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
ხეღრუ
ხეღრუ — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ახალშენის თემში. მდებარეობს აჭარის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 200 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 557 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფუკურო იპეი
ფუკურო იპეი (袋一平; დ. 17 ოქტომბერი, 1897 — გ. 2 ივლისი, 1971) — იაპონელი მწერალი, ფილოლოგი, საზოგადო მოღვაწე. იყო ალპინისტიც. დაამთავრა ტოკიოს უცხო ენათა ინსტიტუტის რუსული განყოფილება, 1963 იმოგზაურა საქართველოში. მეორედ ჩამოვიდა 1966, რუსთაველის საიუბილეო ზეიმზე. ეკუთვნის რამდენიმე წერილი ქართული ლიტერატურისა და კულტურის საკითხებზე, წიგნი „საქართველო ალპინისტის თვალით“ (1967). იაპონურ ენაზე პროზაულად თარგმნა და ჰაიასე ტადაჩის ნახატებითა და მ. ზიჩის საკაზმებით გამოსცა ვეფხისტყაოსანი (1955). ეს გამოცემა რამდენიმეჯერ განმეორდა (საერთო ტირაჟი 100000).
1972 გამოსცა ვეფხისტყაოსნის მდიდრულად დასურათებული პოეტური თარგმანი. იაპონურ ენაზე თარგმნა ქართული ფოლკლორების ნიმუშები, აგრეთვე გადმოცემები და ლეგენდები რუსთაველზე (ი. მეგრელიძის წიგნიდან „რუსთაველი და ფოლკლორი“, თბილისი, 1960). თარგმნილი აქვს ნოდარ დუმბაძის, ნიკოლოზ ტიხონოვის, ვალენტინ კატაევის და სხვა მწერლების ნაწარმოებები.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
ოქროს კარიბჭე (ხიდი)
thumb|350px|ოქროს კარიბჭე ოქროს კარიბჭე (Golden Gate Bridge – ოქროს კარიბჭის ხიდი) — დაკიდებული ხიდი გოლდენ-გეიტის სრუტეზე, რომელიც სან-ფრანცისკოს უბეს წყნარ ოკეანესთან აერთებს. ხიდის სრული სიგრძე 2.7 კმ-ია; დისტანცია საყრდენ კოშკებს შორის 1.280 მ, ხოლო სიმაღლე ხიდის მაგისტრალურ ნაწილსა და წყალს შორის საშუალოდ 67 მ. ორი საყრდენი კოშკი 227,4 მ-ია წყლის ზევით. მთავარი დაკიდებული კაბელების დიამეტრი — 0,91 მ.
ოქროს კარიბჭე ყველაზე გრძელი დაკიდებული ხიდი იყო მსოფლიოში მისი მშენებლობის დასრულების ჟამს 1937 წელს და მას შემდეგ სან-ფრანცისკოს საყოველთაოდ აღიარებული სიმბოლო გახდა. ამჟამად ხიდი სიდიდით მეორე დაკიდებული ხიდია აშშ-ში ვერაძანო-ნეროუს ბრიჯის შემდეგ (ნიუ-იორკი).
ოქროს კარიბჭეზე დღეში 118 000 ადამიანი გადადის.
center|thumb|800px
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-ფრანცისკო კატეგორია:აშშ-ის ხიდები
პერუს პროვინციები
thumb|150px|პერუს პროვინციების რუკა thumb|right|150px|პერუს პროვინციების რუკა სანაპირო/მთები/ჯუნგლები thumb|right|150px|პერუს პროვინციები რეგიონების მიხედვით პერუს პროვინციები (provincias) პერუში — მეორე დონის ადმინისტრაციული ერთეული. იგი იყოფა რაიონებად (distritos). პერუში დღესდღეობით არის 195 პროვინცია, რომლებიც გადანაწილებულია 25 რეგიონში ლიმის პროვინციის ჩათვლით, რომელიც არ მიეკუთვნება არცერთ რეგიონს. ყველაზე ცოტა პროვინცია არის კალიაოს რეგიონში (ერთი), ხოლო ყველაზე მეტი ანკაშის რეგიონში (ოცი).
მოსახლეობის სიმცირით გამოირჩევა პერუს ამაზონის ტროპიკული ტყეები, მოსახლეობა ძირითადად კონცენტრირებულია ქვეყნის ჩრდილოეთ–ცენტრალურ ნაწილში. ყველაზე ცოტა რაიონი პურუსის პროვინციაშია (1), ხოლო ყველაზე მეტი ლიმის პროვინციაში (43).
პროვინციების სია
ქვემოთ წარმოდგენილ სიაში ჩამოთვლილია პროვინციები დედაქალაქებითა და იმ რეგიონებით, სადაც ეს პროვინცია არის განლაგებული. UBIGEO კოდი არის ყველა პროვინციის უნიკალური იდენტიფიკატორი. იმ პროვინციების კოდები, სადაც არის რეგიონის დედაქალაქი, მთავრდება ციფრებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ადმინისტრაციული დაყოფა
შალვა აბრამიშვილი
შალვა იოსების ძე აბრამიშვილი (დ. 26 აგვისტო, 1903, თიანეთი ― გ. 5 აპრილი, 1973, თბილისი) — ქართველი მხატვარ-რესტავრატორი.
ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1930-იდან მუშაობდა მხატვარ-რესტავრატორად. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961). აბრამიშვილმა აღადგინა შუა საუკუნეების ქართული კედლის მხატვრობის მრავალი ძეგლი (ალავერდი, გელათის მონასტერი, ვანის ქვაბები, ვარძია, კორცხელი, ნეკრესი, სამთავისი, სამთავრო, უდაბნო, ყინწვისი, წალენჯიხა). მისივე ხელმძღვანელობით მოიხსნა და საგანგებოდ იქნა დაცული წილკნისა და ზედაზნის ფრესკები, სვეტიცხოვლის მხატვრობის ნაწილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მხატვარ-რესტავრატორები კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1973 შ
ფრიც ალბერტ ლიპმანი
ფრიც ალბერტ ლიპმანი (დ. 12 ივნისი, 1899, კენიგსბერგი ― გ. 24 ივლისი, 1986) — გერმანული წარმოშობის ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის (1950) და ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1962) წევრი.
ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა ბერლინის უნივერსიტეტი. 1939 წელს წავიდა ემიგრაციაში აშშ–ში. 1941 წლამდე მუშაობდა კორნელის, 1941-1949 წლებში ჰარვარდის უნივერსიტეტებში, 1949-1957 წლებში მასაჩუსეტსის ჰოსპიტალში. 1957 წლიდან კი როკფელერის ინსტიტუტში. იკვლევდა უჯრედში ნივთიერებათა ცვლას და ცილის ბიოსინთეზს. 1947 წელს მტრედის ნაღველიდან გამოყო და შეისწავლა A კოფერმენტის ქიმიური სტრუქტურა და ბიოლოგიური როლი. 1953 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.
დევიდ მარშალ ლენგი
დევიდ მარშალ ლენგი (ინგლ. David Marshall Lang) (დ. 1924 — გ. 1991) — ინგლისელი პროფესორი, ისტორიკოსი, ქართული, სომხური, ბულგარული ისტორიის სპეციალისტი, კავკასიოლოგი, ქართველოლოგი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1924 წლის 6 მაისს. დაამთავრა კემბრიჯის [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6_%D0%A1%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%98%D0%BE%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_(%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B6) წმ.იოანეს სახ. კოლეჯი]. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო ოფიცერი. იბრძოდა ირანში. 1944 წელს თავრიზში დაინიშნა ვიცე–კონსულის მოვალეობის შემსრულებლად.
1949 წლიდან ასწავლიდა ქართულ ენას ლონდონის უნივერსიტეტის აზიური და აფრიკული კვლევების ფაკულტეტზე. ლექციებს კითხულობდა ასევე კოლუმბიისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტებში. 1962-1964 წწ. იყო ლონდონის სამეფო-აზიური საზოგადოების საპატიო მდივანი. 1960-1970 წწ. 3-ჯერ იმოგზაურა სსრკ-ში, ძირითადად სომხეთის სსრ-ში.
გარდაიცვალა 1991 წლის 20 მარტს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიოლოგი კატეგორია:პროფესორები
კიტაგავა უტამარო
thumb|250px|right|უტამაროს მიერ დახატული ქალი და კაცი კიტაგავა უტამარო (იაპ. 喜多川 歌麿) (დ. 1753, კავაგოე — გ. 31 ოქტომბერი, 1806, ედო, ახლანდელი ტოკიო) — ხეზე შესრულებული ფერადი გრავიურების იაპონელი ოსტატი და ფერმწერი. უკიიო-ე-ს სკოლის წარმომადგენელი. მუშაობდა ედოში, ქმნიდა მოხელეთა ცხოვრების ამსახველ სიუჟეტებს, პეიზაჟებს (გრავიურების ალბომი "წიგნი მწერებზე", 1788). სახელი გაითქვა გეიშებისადმი მიძღვნილი ნამუშევრებით (გრავიურების ალბომი "იოსივარის მწვანე სახელების წელიწდეული", 1804). უტამაროს დახვეწილმა პოეტურმა შემოქმედებამ დიდი როლი ითამაშა იაპონური გრავიურისადმი XIX საუკუნის ევროპელი მხატვართა ინტერესის გაღვიძებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1753 კატეგორია:გარდაცვლილი  31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1806
The Hero's Return
„The Hero's Return“ — მეოთხე სიმღერა ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1983 წლის ალბომზე The Final Cut.
ეს არის ერთ-ერთი ალბომში შეტანილი სიმღერებიდან, რომელიც მანამდე The Wall-ში უნდა შეეტანათ (სამუშაო სახელწოდებით „Teacher, Teacher“). მოგვიანებით დევიდ გილმორი The Final Cut-ის შესახებ ამბობდა: „თუ ეს სიმღერები არ იყო გამოსადეგი The Wall-ისთვის, რატომ არის ამჯერად?“ .
ისევე, როგორც ალბომის სხვა სიმღერები, „The Hero's Return“-იც ანტისაომარი ტექსტით გამოირჩევა. სინგლის ვერსიაში შეტანილია სტროფები, რომლებიც არ ჟღერს ალბომის ვერსიაში. სინგლის ვერსიაში აგრეთვე სიმღერას ეწოდება „The Hero's Return (Parts 1 and 2)“. იგი შეტანილია „Not Now John“-ის b-მხარეზე. მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერა a-მხარის სახით არასოდეს გამოსულა, აშშ-ში, Billboard Mainstream Rock-ში #31 პოზიცია დაიკავა.
პერსონალი
აგრეთვე
სქოლიო
კატეგორია:1983 წლის სიმღერები კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:ანტისაომარი სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
მსოფლიოს ქვეყნები მოსახლეობის მიხედვით (2005)
ქვემოთ მოცემულია სუვერენული სახელმწიფოებისა და სხვა ტერიტორიების სია მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. რიგითი ნომრები მითითებული აქვთ მხოლოდ სუვერენულ სახელმწიფოებს, სხვა ტერიტორიები სიაში ჩართულია შედარებისათვის. მონაცემები ასახავს 2005 წლის მდგომარეობას.
კატეგორია:ქვეყნები კატეგორია:სტატისტიკა
Llistat de països per població Rhestr gwledydd gan poblogaeth Liste unabhängiger Staaten nach Einwohnerzahl La plej grandaj nacioj Lista de países por población Lönd eftir mannfjölda Lista di nazioni per popolazione Lijst van onafhankelijke staten naar inwoneraantal Lista de países por população Lista ţărilor după populaţie Список стран, сортировка по численности населения Države sveta po prebivalstvu فہرست ممالک آبادی Danh sách quốc gia theo dân số
რუსეთის ისტორია
რუსეთის ისტორია იწყება აღმოსავლეთის სლავებიდან. პირველი აღმოსავლეთ სლავური გაერთიანება იყო, კიევის რუსეთი, სწორედ ამ პერიოდში 988 წელს ბიზანტიის იმპერიიდან კიევის რუსეთში გავრცელდა ქრისტიანობა. რუსული კულტურის ჩამოყალიბებაზე უდიდესი გავლენა მოახდინა ბიზანტიურმა და სლაურმა კულტურებმა. კიევის რუსეთის დასუსტების შემდეგ, წარმოიქმნა სამთავროები, ამ პერიოდში აღმოსავლეთ აზიაში ძლიერდება მონღოლეთი, რომელიც ახორციელებს დაპყრობით ომებს. მონღოლების მმართველობის ქვეშ აღმოჩნდა სრულიად რუსეთი.
XIII საუკუნის დასაწყისისთვის, მოსკოვი თანდათანობით ძლიერდება და მთავარი კულტურული ცენტრი ხდება. ახლად შექმნილი მოსკოვის დიდი სამთავრო უკვე მოგვიანებით სამეფოდ, ხოლო პეტრე I დიდის დროს იმპერიად ცხადდება. რუსეთის იმპერიის ტერიტორიები სულ უფრო იზედებოდა. რუსეთის შემადგენლობაში შევიდა ერთ დროს უძლიერესი სახელმწიფო პოლონეთი, ხოლო აღმოსავლეთით იმპერიის საზღვრები აღწევდა წყნარ ოკეანემდე. ექსპანსია ასევე ხორციელდებოდა იმპერიის სამხრეთის მოსაზღვრე ტერიტორიებზე. რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მრავალი ერი მოექცა, ამ ტერიტორიებზე ხშირდა იმართებოდა აჯანყებები დამოუკიდებლობის მოპოვებისთვის. მათგან აღსანიშნავია 1832 წლის პოლონეთის აჯანყება. რუსეთი თავისი განვითარებით კვლავ ბატონყმურ ქვეყნად რჩებოდა, 1861 წელს იმპერატორ ალექსანდრე II-ის დადგენილებით გლეხები ბატონყმური უღლისგან გათავისუფლდნენ. 1905 წელს დაწყებული აჯანყების ჩახშობის მიზნით, იმპერატორმა ნიკოლოზ II-მ მოიწვია პირველი დუმა, თუმცა აჯანყება როგორც კი დასრულდა მეფემ ის დაითხოვა. 1914 წელს დაწყებულ პირველ მსოფლიო ომში რუსეთი ჩაერთო, ქვეყანაში შექმნილი მძიმე ვითარების გამო 1914 წელს განხორციელდა სტოლიპინის აგრარული რეფორმა.
1917 წელს რუსეთში რევოლუცია დაიწყო, რევოლუციაში მონაწილე ბოლშევიკებმა გაიმარჯვეს. ქვეყანაში ბოლშევიკებს დამკვიდრება გაუჭირდათ, რის გამოც რუსეთში დაიწყო სამოქალაქო ომი, ამ ომის დროს ბოლშევიკებმა სიცოცხლეს გამოასალმეს იმპერატორი ნიკოლოზი და მისი ოჯახის წევრები. 1922 წელს შეიქმნა საბჭოთა კავშირი, რომელმაც 1991 წლამდე იარსება. რუსეთი შეუდგა ბრესტ-ლიტოვსკის ზავით დაკარგული ტერიტორიების დაბრუნებას. 1920 წლისათვის საბჭოთა კავშირის სათავეში ექცევა იოსებ სტალინი, სტალინის მმართველობის დროს საბჭოთა ეკონომიკა აღმავლობის გზაზე დადგა. სტალინის მმართველობის ოცდაათწლიან დროს უწოდებენ "სტალინის ერას". 1980-იანი წლებიდან საბჭოთა კავშირის ეკონომიკა დაღმასვლის გზაზე დადგა. დაშლამ შეუქცევადი სახე მიიღო, ქვეყნის ხელმძღვანელობამ საბჭოთა კავშირის შენარჩუნება სცადა ახალი სამოკავშირეო ხელშეკრულების დადებით. 1991 წლის აგვისტოში მოეწყო ამბოხება. რომელიც ისტორიაში აგვისტოს პუტჩის სახელით არის ცნობილი. პუტჩმა კიდევ უფრო დააჩქარა სსრკ-ს დაშლის პროცესი. მიხეილ გორბაჩოვი თანამდებობიდან გადადგა. 1991 წლის 8 დეკემბერს საბჭოთა კავშირი ოფიციალურად დაიშალა.
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ რუსეთი ფედერაციულ სახელმწიფოდ გამოცხადდა. რუსეთის პირველი პრეზიდენტი გახდა ბორის ელცინი. რუსეთისთვის ეს პირველი წლები საკმაოდ მძიმე იყო, მისი ეკონომიკა უმძიმეს მდგომარეობაში იყო. რუსეთის ფედერაცია შევიდა 1992 წელს ჩამოყალიბებულ დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში. ამ პერიოდში რუსეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა ჩეჩნეთმა, 1994 წელს დაიწყო ჩეჩნეთ-რუსეთის ომი, ამ ომში რუსეთმა გაიმარჯვა. 1999 წელს კვლავ დაიწყო რუსეთ-ჩეჩნეთის მეორე ომი, რომელშიც კვლავ რუსეთმა გაიმარჯვა. რუსეთის ეკონომიკა აღმასვლის გზაზე დადგა, რამაც ქვეყანაში ვითარება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა.
კიევის რუსეთი
thumb|კიევის რუსეთი 11 საუკუნეში
IX საუკუნის დამლევს ნორვეგიაში მსხვილი სახელმწიფოები იწყებს ჩამოყალიბებას, რომელთა მეფეები მეზობელი მიწების ათვისების ყველანაირი ძალის გამოყენებით ცდილობდნენ. სწორედ ამ პერიოდში ჩამოყალიბდა კიევის რუსეთი, ეს მნიშვნელოვანი პერიოდია რუსეთის ისტორიაში. ძველი რუსული მატიანეების ცნობით, კიევის რუსეთის პირველი მთავარი იყო ლეგენდარული კიი, შჩეკი და ხორივი. (დაახლოებით 852). სლავურ ტომებს ქვეყნის სამართავად ვიკინგები მოუწვევიათ სამი ძმის — რიურიკის, სინეუსის და ტრუველის მეთაურობით. სწორედ რიურიკი ჩაუდგა კიევის რუსეთს სათავეში და ჩამოაყალიბა რიურიკების დინასტია.
კიევის რუსეთის ფეოდალური სახელმწიფო, სულ უფრო ძლიერდებოდა, 862 წელს მათ მიიერთეს ნოვგოროდი. რიურიკის სიკვდილის შემდეგ ძალაუფლება გადავიდა ოლეგის ხელში, რომელმაც 882 წელს კიევის ადგილობრივი ფეოდალები დაამარცხა და ქალაქი კიევი დაიკავა, 883-885 წლებში დაიმორჩილა რადიმიჩთა ტომები, ხოლო 907 და 911 წლებში ილაშქრა ბიზანტიაში. ოლეგის გარდაცვალების შემდეგ, 912 წელს, სახელმწიფოს მმართველი ხდება იგორი, რომელიც ასევე აქტიურ საგარეო პოლიტიკას აწარმოებს.
994-972 წლებში კიევის რუსეთის ფეოდალური სახელმწიფო საკმაოდ გაფართოვდა და გაძლიერდა. კიევის რუსეთის მმართველები აწარმოებდნენ ომებს პაჭანიკების წინააღმდეგ. ერთ-ერთ ასეთ ბრძოლაში დაიღუპა კევის რუსეთის დიდი მთავარი სვიატოსლავი. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტის მემკვიდრე ვაჟებს შორის ატყდა ბრძოლა პირველობისათვის, გაიმარჯვა ვლადიმირმა, მოგვიანებით დიდად წოდებულმა (980–1015). ვლადიმირის და მისი ვაჟის იაროსლავ ბრძენის დროს კიევის რუსეთში სახელმწიფო რელიგიად ქრისტიანობა ცხადდება (988-989), კერძოდ, ბიზანტიის მართლმადიდებლობა.
კიევის რუსეთში სიტუაცია ძალიან მძიმე იყო, იაროსლავ ბრძენის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო მის ვაჟებს შორის ბრძოლა ტახტის ხელში ჩასაგდებად. 1078-1093 წლებში კიევის მთავარი გახდა ვსევოლოდი, მან ვერ შეძლო კიევის რუსეთის დაშლის პროცესის შეჩერება. სულ უფრო მეტ დამოუკიდებლობას იჩენდნენ მიწების მთავრები. 1097—1113 წლებში გამართულმა მთავრების ყრილობებმა მდგომარეობას ვერ უშველა. 1113 წელს კიევის მთავარი გახდა ვლადიმირ მონომახი, მან შეძლო მდგომარეობის სტაბილიზაცია, მოახერხა ყივჩაყთა დამარცხება და ცალკეულ მთავართა დამორჩილება. სიტუაცია მაინც სავალალო იყო და კიევის რუსეთის დაშლამ შეუქცევადი სახე მიიღო. 1125-1132 წლებში გამეფდა ვლადიმირის ვაჟი მსტისლავი, მისი სიკვდილის შემდეგ კიევის რუსეთი საბოლოოდ დაიშალა ცალკეულ სამთავროებად. კიევის რუსეთის დაშლილ ტერიტორიაზე წარმოქმნილ სახელმწიფოებიდან, ყველაზე მნიშვნელოვანი და ძლიერი სახელმწიფოები იყო ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნოვგოროდის რესპუბლიკა, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთის ყველაზე ძლიერი სახელმწიფო იყო გალიჩ-ვოლინის სამთავრო.
მონღოლთა შეჭრა
მინი|[[ბათო-ყაენის მიერ ქალაქ ვლადიმირის აღება და გადაწვა, 1238 წლის თებერვალი.]]
ამ პერიოდში აზიის აღმოსავლეთით გაძლიერდა მონღოლეთის იმპერია. მონღოლეთმა დაიწყო ახალი ტერიტორიების მიერთებები. დასუსტებული და დაშლილი კიევის რუსეთის სამთავროები სერიოზულ წინააღმდეგობას ვერ უწევდა მონღოლეთს. 1223 წელს ბრძოლა გაიმართა მდინარე კალკეს სიახლოვეს, ამ ბრძოლაში რუსები დამარცხდნენ. 1237–1238 წლებში რუსები კვლავ დამარცხდნენ მონღოლებთა. მონღოლთა ურდოებმა გადაწვეს და გაანადგურეს ქალაქი ვლადიმირი (თებერვალი 4, 1238) და სხვა ქალაქები სამხრეთ რუსეთში. 1238 წლის 4 მარტს მდინარე სიტესთან გაიმართა ბრძოლა, ამ ბრძოლის შემდეგ რუსები წინააღმდეგობას თათარ დამპყრობლებს ვეღარ უწევდნენ. თათრები რუსეთიდან პოლონეთსა და უნგრეთში გადავიდნენ.
რუსეთის დაპყრობილ ტერიტორიაზე დაარსდა ახალი მონღოლური სახელმწიფო ოქროს ურდო, ახალი სახელმწიფოს შემადგენლობაში მოექცა ისეთი ქალაქები, როგორებიცაა: მოსკოვი, ნიჟნი-ნოვგოროდი და ტვერი. სახელმწიფოს სათავეში ედგნენ ბათუს დინასტიის ყაენები. XIV საუკუნიდან ოქროს უროდოს სახელმწიფო სუსტდება, ამ პერიოდში ძლიერდება რუსული სამთავროები. 1380 წელს რუსებმა ვლადიმირის მთავრის დიმიტრი დონელის მეთაურობით დაამარცხეს მონღოლები კულიკოვის ბრძოლაში. მიუხედავად ამისა, ოქროს ურდო თავის სიძლიერეს მაინც ინარჩუნებდა, 1382 წელს თოხთამიშმა აიღო მოსკოვი და გადაწვა. ოქროს ურდოს თათრულ სახელმწიფოს გამოუსწორებელი დარტყმა მიაყენა თემურლენგის შემოსევებმა. ოქროს ურდო დაეცა. რუსეთის სახელმწიფოებმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს.
რუსეთის სამეფო
thumb|ივანე IV
ივანე IV, მრისხანე
1480 წელს ოქროს ურდოსაგან საბოლოოდ გათავისუფლებამ დააჩქარა რუსეთის გაერთიანება და ცენტრალიზირებულ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბება. XV საუკუნის ბოლოს და XVI საუკუნის დასაწყისში რუსეთმა მიიერთა ფსკოვი, სმოლენსკი, რიაზანის მიმდებარე ტერიტორიები.
1547 წელს გამეფდა ივანე მრისხანე, ბოროტი, სასტიკი და თავშეუკავებელი ხასიათის გამო მას მრისხანე უწოდეს. მეფის შეუზღუდავი ძალაუფლების გაძლიერების მიზნით ივანე მრისხანემ შექმნა მეთოფეთა (სტრელცების) მუდმივი ჯარი და 1565 წელს შემოიღო ეგრეთ წოდებული ოპრიჩნინა. მეფემ სახელმწიფოს მნიშვნელოვანი ნაწილი თავის პირად საკუთრებად გამოაცხადა რომელსაც ოპრიჩნინა ეწოდა. ოპრიჩნინაში მცხოვრებ ბოიარებს ჩამოერთვათ მიწები და დაურიგეს მეფის სანდო პირებს - ოპრიჩნიკებს. ოპრიჩნინის უკეთ მოწყობის მიზნით დანარჩენ ქვეყანას დაეკისრა დიდი გადასახადები. ოპრიჩნინაში განსაკუთრებული სისასტიკით უსწორდებოდნენ მეფის მოწინააღმდეგეებს. დამყარდა დესპოტიზმი, ქვეყანაში საყოველთაო შიში გამეფდა, სჯიდნენ ყველა სოციალური ფენის წარმომადგენელს. ოპრიჩნიკებმა განუკითხაობა დაამყარეს. ოპრიჩნინის შექმნის შემდეგ დაიწყო ქვეყნის ეკონომიკის დაქვეითება. თავისი წარმოების უაზრობაში ბოლოს თვით ივანე მრისხანეც დარწმუნდა და 1572 წელს გააუქმა ოპრიჩნინა.
ივანე IV-ის დროს გრძელდებოდა საზღვრის გაფართოება აღმოსავლეთით. ივანე მრისხანემ დაიპყრო ყაზანის და ასტრახანის სახანოები. ამის შემდეგ რუსეთს გზა გაეხსნა ციმბირის სახანოსკენ. ვოლგისპირა კაზაკების რაზმის ატამანის (ხელმძღვანელის) ერმაკის მიერ წამოწყებული ბრძოლა ციმბირის სახანოს წინაარმდეგ. ერმაკის დაღუპვის შემდეგაც გაგრძელდა და ციმბირის სახანოს განადგურებით დასრულდა. 1558-1583 წლბში ივანე მრისხანე ბალტიისპირეთში აწარმოებდა ხანგძლივ ლივონის ომს. პოლონეთმა,ლიტვამ, დანიამ და შვედეთმა არ მისსცა რუსეთს უფლება დაეპყრო ლივონის ორდენის ტერიტორია. ლივონის ომში რუსეთი დამარცხდა ამ ომმა რუსეთს ნგრევა და დასუსტება მოუტანა. რუსეთმა ვერ მოიპოვა გასასვლელი ბალტიის ზღვაზე.
შფოთის წლები
thumb|[[კუზმა მინინის მოწოდებით ხალხი იღებს ნიშნი-ნოვგოროდს, ამ ბრძოლაში პოლონელები დამარცხდნენ. ]] 1584 წელს ივანე მრისხანეს გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ავადმყოფი და გონებასუსტი ვაჟი თეოდორე ივანეს ძე. თეოდორე ივანეს ძის მეფობის დროს რუსეთს ფაქტობრივად მართავდა ბორის გოდუნოვი.
1591 წელს ქალაქ უგლიჩში გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა ტახტის მემკვიდრე 8 წლის დიმეტრი ივანეს ძე. უშულოდ თეოდორე ივანის ძის გარდაცვალების შემდეგ ერობის კრებამ ბორის გოდუნოვი მეფედ აირჩია.
ბეგარა-გადასახადებით შევიწროებული გლეხები და ქალაქის ღარიბები გარბოდნენ დონის და ვოლგის გაღმა, სადაც ისინი თავისუფლ კაზაკებად იქცეოდნენ. ქალაქების გაუკაცრიელების თავიდან აცილების მიზნით, გლეხებს და დაბალი ფენის წარმომადგენლებს აეკრძალათ ქალაქის დატოვება, მოხდა მათი დაყმევება. ბორის გოდუნოვის მეფობის დროს მოხდა ევროპასთან დაახლოება, მეფეს სურდა ქალაქებში უნივერსიტეტების დაარსება და სტუდენტების სასწავლებლად ევროპაში გაშვება. გოდუნოვის მეფობის დასაწყისს დაემთხვა მოუსავლიანობა რუსეთში. მთელ ქვეყანაში საშინელი შიმშილი მძვინვარებდა, ხალხი ლაპარაკობდა რომ ქვეყანას ღმერთი სჯის უკანონო მეფის გამო. გავრცელდა ხმები რომ კაზაკებთან იმყოფებოდა უგლიჩში მოკლული დიმიტრი ივანეს ძე. ეს იყო თვითმარქვია ბერი გრიგოლ ოტრიპეევი. რომელიც პოლონეთში გაიქცა.
მაშინ როდესაც ბოიარები პოლონელებთან გარიგებებს აწარმოებდნენ, რუსები აჯანყებისთვის ემზადებოდნენ. მალე მოსკოვის ქუჩებში ბრძოლები გაჩაღდა ნიჟნი ნოვგოროდში ერობის მამასახლისის კუზმა მინინის და თავად დიმიტრი პოჟარსკის მეთაურობით შეიქმნა სახალხო ლაშქარი. მათ მიზნად დაისახეს რუსეთის ინტერვენტთაგან გათავისუფლება. სახალხო ლაშქარი თანდათანობით იზრდებოდა. 1612 წელს მოლაშქრეებმა გაათავისუფლეს ჩრდილოეთ რუსეთი და მოსკოვისკენ დაიძრნენ. ბრძოლების შემდეგ ინტერვენტები დამარცხდნენ.
რუსეთმა კი შეინარჩუნა დამოუკიდებლობა, მაგრამ დაკარგა რამდენიმე მნიშვნელოვანი მხარე. ინტერვენციამ რუსეთი გააჩანაგა.
რომანოვების დინასტიის ადრეული წლები
thumb|[[სტეფანე რაზინის გემი მიცურავს კასპიის ზღვაში]] thumb|რუსეთის პატრიარქის [[ნიკონი (ქატრიარქი)|ნიკონის მიერ განხორციელებული რეფორმა ეკლესიაში]] 1613 წლის თებერვალში გაიმართა ერობის კრება, რომელმაც ერთხმად აირჩია მეფედ 16 წლის მიხეილ I რომანოვი. ახალი მეფე ყველასთვის სასურველი აღმოჩნდა და ამიტომ თანხმობის და სიმშვიდის მისახწევად ხელსაყრელი პირობები შეიქმნა. რუსეთში მოხდა ახალი დინასტიის ასვლა სამეფო ტახტზე, რომანოვების დიანსტიამ 1917 წლამდე გაძლო
ამ დროისთვის მოსკოვი გაპარტახებული იყო. ქვეყანაში აღარ თარეშობდნენ პოლონელები და შვედები, ამიტომ რუსეთს მშვიდობიანი განვითარების საშუალება მიეცა. რომანოვთა მმართველობის დასაწყისში ცენტრალური ხელისუფლება დროებით შესუსტდა. ხშირად იმართებოდა ერობის კრება, კრება წყვეტდა საგარეო დასაშინაო პოლიტიკის მნიშვნელოვან საკითხებს. რუსეთის შედარებით გაძლიერებისთანავე დაიწყო ბრძოლა ახალი ტერიტორიების დასამოღილებლად. რუსეთმა დაიწყო ბრძოლა მისი მოსაზღვრე მიწების დასაპყობად.
მიხეილ I-ის შემდეგ ტახტი დაიკავა, მისმა ვაჟმა ალექსეი I-მა. მისი მმართველობსი დროს (1645-1676 წლებში) რუსეთში სამეფო ხელისუფლება განმტკიცდა. 1653 წელს რუსეთმა შეიერთა ბოგდან ხმელინცკის ხელმძღვანელობით პოლონეთის წინააღმდეგ აჯანყებული უკრაინა, რასაც მოჰყვა რუსეთ-პოლონეთის ომი. დასუსტებული პოლონეთს ეხმარებოდა ყირიმის სახანო, მიუხედავად ამისა მათ რუსეთს სერიოზულ წინააღმდეგობას ვერ უწევდა. გაფორმდა ანდრუსოვოს ზავი (1667), ამ ზავით რუსეთმა მიიღო დნეპრის მარცხენა სნაპიროს უკრაინა კიევითურთ და ბელორუსიის ნაწილი. რუსეთმა დაიბრუნა შფოთის წლებში დაკარგული სმოლენსკი.
1676 წელს ალექსანდრე მიხეილის გარდაცვალების შემდეგ ხელისუფლებისთვის გაჩახდა ბრძოლა მის ორ შვილს - სოფიასა და პეტრეს შორის, რომლებიც მას სხვადასხვა ცოლებისაგან ჰყავდა. 1689 წელს პეტრემ ჩაახშო თავისი ნახევარდის სოფიას ცდა დაუფლებოდა სახელმწიფო ძალაუფლებას. მეფე პეტრე I-მა სოფიო დააპატიმრა და მონასტერში გამოკეტა. პეტრე თავიდანვე იჩენდა მისწრაფებას განათლებისა და სამხედრო საქმისკენ. ჯერ კიდევ ბავშობისას მოსკოვის მახლობელი ორი სოფლის თანატოლებისაგან გასართობი პოლიკები შედგინა. შემდგომში ეს პოლიკები მრისხანე სამხედრო ძალად გადაიქცა.
პეტრე I დიდი
thumb|250px|left|პეტრე I დიდის მიერ ჩახშობილი, [[მეთოფეთა აჯანყება|მეთოფეთა აჯანყება]] პეტრე I დიდის მმართველობის დროს (1672–1725) რუსეთი ევროპულ ყაიდაზე გარდაექმნა. პეტრეს დროს გაძლიერდა რუსეთის კულტურული განვითარება, გატარდა საგანმანათლებო რეფორმა. ხუცურ-სლავური შრიფტის ნაცვლად გამარტივებული და ადვილად მოსახმარი სამოალქალაქო ანბანი იქნა შემოიღო. პეტრე I-მა ბალტიის ზღვაზე ნევის შესართავთან დაიწყო დიდი სანვსადგურო ქალაქის მშენებლობა, 1721 წელს აქ აიგო ახალი ქალაქი, რომელსაც იმპერატორმა თავისი წმინდანის საპატივსაემოდ სანქტ პეტერბურგის სახელი უწოდა. რუსეთის იმპერიის დედაქალაქი სწორედ აქ იქნა გადმოტანილი. განვითარდა ვაჭრობა. პეტრე I-მა გააუქმა პატრიარქობა, სამღვდელოება დაექვემდებარა სამღვდელოების კოლეგიას სინოდს. ქვეყნის განვითარებისთვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რეფორმა იყო ქვეყნის 8 გუბერნიად დაყოფა. შეიქმნა მეფის ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოო სენატი და 12 კაციანი კოლეგია. პეტრემ გააძლიერა ბატონყმობა და განამტკიცა მემამულეების მდგომარეობა.
პეტრე I დიდის დროს გაძლიერდა რუსეთის სამხედრო მდგომარეობაც, პირველი დაპირისპირება რომელიც პეტრეს მოუხდა ეს იყო ოსმალეთის იმპერიასთან. 1696 წელს პეტრე I-მა აიღო დონის შესართავთან აგებული თურქეთის ციხესიმაგრე აზოვი და გზა გაეხსნა აზოვის ზღვისაკენ. პეტრე იძულებული გახდა ოსმალეთთან დადებული ზავით ციხესიმაგრე აზოვს დასჯერებოდა. რუსეთისთვი ბალტიის ზღვაზე გასასვლელის მოსაპოვებლად პეტრე I შვედეთის წინააღმდეგ საომრად დანიას და პოლონეთს დაუკავშირდა. ომი 1700 წელს დაიწყო, თავდაპირველად შვედეთის მეფე კარლოს XII-მ ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა. მან ჯერ დანია დაამარცხა და ომიდან გამოიყვანა, ხოლო 1700 წელს ნარვასთან რუსეთის არმია დაამარცხა. 1709 წელს პოლტავასთან გენერალურ ბრძოლაში რუსებმა სასტიკად დაამარცხეს შვედური არმია. პოლტავის ბრძოლამ ძირეულად შეცვალა ჩრდილოეთის ომის მსვლელობა. რუსეთის ყველა მოკავშირე კვლავ ჩაერთო ომში შვედეთის წინააღმდეგ. საბოლოოდ ამ ომში შვედეთი დამარცხდა. რუსეთის შემადგენლობაში მოექცა ბალტიისპირეთის ვრცელი ტერიტორიები.
250px|thumb|პეტრე დიდი და რუსული არმია [[პოლტავის ბრძოლაში.]]
რუსეთს კვლავ მოუხდა დაპირისპირება ოსმალეთთან. 1711 წელს პეტრ I-ის ლაშქრობა მდინარე პრუტზე წარუმატებლათ დამთავრდა. რუსეთის არმია რომელშიც თვით პეტრე I იმყოფებოდა თურქების ალყის ქვეშ მოექცა. პეტრე I –მა აზოვის ციხესიმაგრე დათმო, ამით რუსებმა აზოვის ზღვაზე გასასვლელი დაკარგეს. 1722-1723 წლებში პეტრე დიდმა ასტრახანიდან კასპიის ზღვის დასავლეთი სანაპიროების გასწვრივ სახმელეთო და საზღვაო ლაშქრობების შედეგად მნიშვნელოვანი ტერიტორიები დაიკავა. 1723 წელს დადებული პეტერბურგის ზავით სპარსეთმა სცნო რუსეთის დაპყრობები კასპიის ზღვაზე. პეტრე სასტიკად უსწორდებოდა ყოველგვარ აჯანყებას, მან სისხლში ჩაახშო 1698 წლის მეთოფეთა აჯანყება, სასტიკდ გაუსწორდა 1707-1709 წლების გლეხთა აჯანყებას. იმპერატორმა არ დაინდო თავისი ერთადერთი ვაჟი - ალექსი რადგან მან მამის მოწინააღმდეგეებთან კავშირი დაამყარა და მეფის დამხობა სცადა. რუსეთის პირველი იმპერატორი პეტრე I დიდი 1725 წელს გარდაიცვალა, მას მემკვიდრე არ დარჩენია.
სახელმწიფო გადატრიალებები
გარდაცვალებამდე ორი წლით ადრე იმპერატორმა პეტრე დიდმა გამოსცა კანონი მემკვიდრეობის შესახებ. რომელშიც ასახელებდა მომავალ იმპერატს. მაგრამ პეტრე დიდი ისე მოულოდნელად გარდაიცვალა რომ მისი ანდერძი ვერ შესრულდა.
1725-1762 წლებში რუსეთის ტახტზე უმთავრესად მმართველობის უნარს მოკლებული ადამიანები იყვნენ, მათ დროს მედროვენი გაბატონდნენ. პეტრე დიდის ქვრივის ეკატერინე I-ის მმართველობა ორ წელს (1725-1727) გაგრძელდა. ამ დროს ძალაუფლებას მდაბიო წარმოშობის, ჯერ კიდევ პეტრე დიდის დროს დაწინაურებული მედროვე ალექსანდრე მენშიკოვი დაეუფლა. ეკატერინე I-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე პეტრე დიდის შვილის ალექსის მცირეწლოვანი ვაჟი პეტრე II ავიდა. მისი იმპერატორობის ხანაში (1727-1730) მდგომარეობა არ შეცვლილა, ძალაუფლებას კვლავ მედროვე ფლობდა მენშიკოვი შეცვალა დოლგორუკმა.
1730 წელს რუსეთის უზენაესმა საიდუმლო საბჭომ იმპერატორად პეტრე დიდის ნახევარძმის, ივანეს ასული, კურლანდიის ჰერცოგის ქვრივი, უშვილო ანა მოიწვია. ძალაუფლებას ანა ივანეს ასულის ფავორიტი ბირონი დაეუფლა. მან ყველა მნიშვნელოვან თანამდებობაზე გერმანელები დააყენა რითაც შელახა რუსი არისტოკრატიის პატივმოყვარეობა.
რუსულ საზოგადოებაში მტკიცდებოდა აზრი რომ რუსეთის ხელისუფალი სახელმწიფოს ინტერესებით სისხლხორცეულად უნდა ყოფილიყო დაინტერესებული. ასეთათ კი პეტრე დიდის ასული ელისაბედი მიაჩნდათ. 1741 წელს ანას გარდაცვალების შემდეგ გვარდიაზე დაყრდნობით განხორციელდა სახელმწიფო გადატრიალება, გერმანელები თანამდებობებს ჩამოაშორეს. ბირონი დააპატიმრეს და ციმბირში გადაასახლეს. იმპერატორდ ელისაბედ პეტრეს ასული აკურთხეს. ელისაბედ I-ის იმპერატორად კურთხევისთანავე 1741 წელს დაიწყო ომი შვედეთთან, რომელიც 1743 წლამდე გაგრძელდა. დამარცხებულმა შვედთმა რუსეთს გადასცა სამხრეთ-აღმოსავლეთი ფინეთის ნაწილი.
1762 წელს რუსეთში მორიგი სახელმწიფო გადატრიალება განხორციელდა. პეტრე III ტახტიდან ჩამოაგდეს და სიცოცხლეს გამოასალმეს. რუსეთის იმპერატორი გახდა პეტრე III-ის ქვრივი ეკაატერინე II.
რუსეთის იმპერია (1762–1825)
thumb|left|[[ეკატერინე II (რუსეთი)|ეკაატერინე II-ის ძეგლი, სანქტ-პეტერბურგში]] რუსეთში სახელმწიფო გადატრიალებების შემდეგ, ტახტზე ადის, ხელმოკლე გერმანელი თავადის შთამომავალი ეკაატერინე II. 15 წლის ასაკში იგი რუსეთის მომავალ იმპერატორ პეტრე III-ს მიათხოვეს. ეკატერინემ ბოლომდე მიიყვანა პეტრე დიდის მიერ დაწყებული ღონისძიებები ბატონყმური რუსეთის პირველხარისხოვან სამხედრო და საზღვაო სახელმწიფოდ გაედასაქცევად.
ეკაატერინე II-მ კიდევ უფრო განამტკიცა თავადაზნაურობის მდგომარეობა. მემამულეების დესპოტიზმმა და ძალმომრეობამ ყოველგვარ ზღვარს გადააბიჯა. ყოველივე ეს გლეხების დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა. 1773 წლიდან გლეხთა სტიქიურ ბრძოლებს კაზაკი ემელიან პუგაჩოვი ჩაუდგა სათავეში. პუგაჩოვმა თავი პეტრე III-დ გამოაცხადა და დაკარგული ტახტის ხელახლა მოპოვების შემთხვევაში გლეხებს, ყმობისგან სრულ გათავისუფლებას დაპირდა. 1775 წელს პუგაჩოვი შეიპყრეს და საჯაროდ სიკვდილით დასაჯეს. შემდგომში გლეხთა აჯანყების თავიდან აცილების მიზნით ეკატერინემ ადგილობრივი მმართველობის აპარატის განმრკიცება გადაწყვიტა. რუსეთი 50 გუბერნიად დაყო გუბერნიები კი მაზრებად დაანაწილა.