cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შალვა თაბუკაშვილი
ბიოგრაფია
სწავლობდა ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში, შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1916 წელს და დაბრუნდა სამშობლოში. მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა სკოლებში, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 20-იან წლებში მამასთან ერთად, რომელიც აგრეთვე ცნობილი პედაგოგი იყო, ხელი მოჰკიდა სახელმძღვანელოებისა და მეთოდური ლიტერატურის შედგენა-გამოშვებას. შალვა თაბუკაშვილის კალამს ეკუთვნის ისეთი თეორიულ-პედაგოგიურ-მხატვრული ხასიათის წიგნები, როგორებიცაა „ განთიადი“, „წითელი კანდელი“, „მნათობი“, „ახალი სოფელი“, „პუნქტუაცია“, „საბჭოთა რესპუბლიკების ლიტერატურა“ და სხვა. აღსანიშნავია თანაავტორობით გამოქვეყნებული 3-7 კლასების მშობლიური ლიტერატურა. იგი 114 ნაშრომის ავტორია. ამასთანავე სისტემატურად თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში, აქვეყნებდა საყმაწვილო მოთხრობებს, ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას, მუშაობდა გამომცემლობებში: „სახელგამსა“ და „საბლიტგამში“ მთავარ რედაქტორად, აგრეთვე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალ „მოამბის“ რედაქციის გამგედ.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
სოლომონ თავაძე
სოლომონ ეგნატეს ძე თავაძე (დ. 11 ივლისი [ძვ. სტ. 29 ივნისი ], 1890, ჩოჩხათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 28 მაისი, 1960, თბილისი) — ქართველი მწერალი, რევოლუციონერი.
შალვა თაბუკაშვილი
ლიტერატურა
კატეგორია: ქართველი პედაგოგები კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1971 კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები შ
სოლომონ თავაძე
ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. გაჭირვებამ საშუალება არ მისცა ესწავლა სკოლაში. 13 წლისას გარდაეცვალა მამა. 1904 წელს დაიწყო დაიწყო მუშაობა ჩაქვში ჩაის მკრეფავად. მუშაობის დროს ეცნობოდა არალეგალურ ლიტერატურას. 1 მაისს მონაწილეობა მიიღო მშრომელთა საერთაშორისო დღის დემონსტრაციაში, რის გამოც მცირე ხნით დააპატიმრეს და სამსახურიდან დაითხოვეს. შემდეგ იშოვა სამსახური ჩაის ფაბრიკაში, სადაც 1905 წლის მაისამდე მუშაობდა. 1905 წლის მაისში გადავიდა გომმუხაყრუაში, სადაც მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში. იმავე წლის ოქტომბერში მონაწილეობა მიიღო შორაპანში ჩაფრების განიარაღებაში. 1906 წლის თებერვალში დააპატიმრეს და ტობოლის გუბერნიაში გადაასახლეს. სამი თვე ციხიდან ციხეში ატარებდნენ, 20 დღე ციმბირში გაატარა და შემდეგ სამ ამხანაგთან ერთად გაქცევა შეძლო. ერთ ხანს იმალებოდა ბაქოში ვანო ნაფეტვარიძის სახელით. 1907 წლიდან გახდა რსდმპ წევრი და ირიცხებოდა 1919 წლამდე. 1907-1909 წლებში მუშაობდა სარეწავ „ოლეუმის“ მექანიკურ სახელოსნოში შეგირდად. 1909 წლის დასაწყისში სამსახურიდან დაითხოვეს. აპირებდა სოფელში მიწის გაყიდვას, რის გამოც ჩავიდა დაბრუნდა გურიაში. ჯუმათში ყოფნისას კვლავ დააპატიმრეს და გაათავისუფლეს იმ პირობით, რომ მაზრაში აღარ დაბრუნდებოდა. თავაძე წავიდა სამურზაყანოში, სადაც ხე-ტყის სახერხ ქარხანასა და წისქვილში მუშაობდა. 1910 წლის მარტის დასაწყისში დაბრუნდა ბაქოში, სადაც 19 მარტს დააპატიმრეს. 11 თვე გაატარა ბაქოს ციხეში, შემდეგ გადაიყვანეს ქუთაისში, სადაც გურიის რესპუბლიკის საქმეზე გაასამართლეს და მიუსაჯეს 10 წლით პატიმრობა. 1912 წელს ქუთაისის ციხეში ყოფნის დროს ჯვარი დაიწერა. პატიმრობაში დაიწყო წერა. მისი პირველი ლექსი „მუშა“ 1912 წელს გამოქვეყნდა გაზეთ „თემში“. ამის შემდეგ მისი ლექსები და მოთხრობები სისტემატურად იბეჭდებოდა „ობოლი მუშის“ ფსევდონიმით. 1915 წლის შემოდგომაზე გადაიყვანეს მეტეხის ციხეში. მუშაობდა ციხის სტამბაში, ისწავლა ასოთაწყობა.
ციხიდან გათავისუფლდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. 1918 წელს გამოქვეყნდა თავაძის პირველი წიგნი, მომავალი, რომელშიც შევიდა საპატიმროში დაწერილი ლექსების და პოემების კრებული. მალე მას მოჰყვა მოთხრობების წიგნი „საპატიმროს დღიურიდან“. თავაძეს ეკუთვნის ლექსებისა და პოემების კრებულები „შორი ნათელი“ (1924), „მზია ლაური“ (1939), „კავკასიონი“ (1943), რომანები „გზა მეწამული“ (1930), „მაისის განთიადი“ (1941-1946), „ქართული ფოლადი“ (1953), „დაუვიწყარნი“ (1953-1954) და სხვა მრავალი. ეწეოდა ნაყოფიერ მთარგმნელობით მუშაობას. ქარათულად თარგმნა ჯეკ ლონდონის „მარტინ იდენი“, ი. ტურგენევის „რუდინი“, ა. გერცენის „ნამყო და ნააზრევი“ და სხვა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დაკრძალულებია მისი მეუღლე აგრაფინა თავაძე (1894-1973) და ვაჟიშვილი აკაკი თავაძე (1918-1920).
თამაზ მაქაცარია
თამაზ 'თაზო' მაქაცარია (დ. 3 ოქტომბერი, 1995) — ქართველი ფეხბურთელი, ბათუმის „დინამოს“ ცენტრალური თავდამსხმელი, ასევე შეუძლია მარცხენა გარემარბის პოზიციაზე თამაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
ანდრიივკა (სახნოვშჩინის რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხარკივის ოლქის სახნოვშჩინის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 122 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სახნოვშჩინის რაიონის სოფლები
ჩვენებური (ჟურნალი)
„ჩვენებური“ — შვედეთში და თურქეთში თურქულ ენაზე გამოცემული ქართული კულტურის ჟურნალი. პირველი ხუთი ნომერი ქალაქ სტოკჰოლმში გამოიცა 1977 წელს. ჟურნალის რედაქტორი იყო შალვა თევზაძე (შანვერ აქინი). „ჩვენებური“ სტოკჰოლმიდან იგზავნებოდა თურქეთშიც. ამ ჟურნალის მე-6-7 ნომერი ერთად დაიბეჭდა თურქეთში. ამ ნომრების რედაქტორი კი აჰმედ ოზქანი (მელაშვილი) იყო. მელაშვილის გარდაცვალების შემდეგ, ჟურნალი „ჩვენებური“ დაიხურა. ჟურნალი 1993 წლის თებერვლის ბოლოს იბერია ოზქანმა (მელაშვილ) და მისმა მეგობრებმა აღადგინეს. გამომცემელი იყო შევქეთ შირინი, მთავარი რედაქტორი კი მეორე ნომრიდან ფარნა-ბექა ჩილაშვილი. ფარნა-ბექა ჩილაშვილმა 1996 (ან 1997) წელს, მე-19-21 (იანვარი-ივნისი) ნომრის გამოცემის შემდეგ ჟურნალ „ჩვენებური" დატოვა და ამ წლიდამ გამოუშვა ჟურნალი „მამული“ თურქულ ენაზე. 1996 (ან 1997) წლიდან „ჩვენებურის" გამომცემელი და ხელმძღვანელი გახდა ოსმან ნური მერჯანი (ოთარ იმედაშვილი). „ჩვენებური" 2006 წელს დაიხურა.
დენდი სანტოსო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:ინდონეზიელი ფეხბურთელები
ანდრეევკა (ნახიმოვის რაიონი)
ანდრეევკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს სევასტოპოლის საქალაქო საბჭოს ნახიმოვის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1702 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიმოვის რაიონის სოფლები
ლევან ჭაფოძე
ლევან ჭაფოძე (დ. 21 ოქტომბერი, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, ცხინვალის „სპარტაკის“ მარცხენა მცველი და კაპიტანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:მარტვილის მერანის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
ნიღაბი (ფილმი)
ნიღაბი (The Mask) — 1994 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფანტასტიკური კომედიური ფილმი, რომელიც ეფუძნება Dark Horse Comics-ის მიერ გამოშვებული კომიქსების სერიას „ნიღაბი“. ფილმის რეჟისორია ჯეკ რასელი. იგი გადაღებული იქნა Dark Horse Entertainment-ის მიერ, New Line Cinema-ის დისტრიბუციით. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1994 წლის 29 ივლისს.
ფილმში მთავარ, სტენლი იპკისის როლს ასრულებს ჯიმ კერი. იგი განასაიხერებს მამაკაცს, რომელიც პოულობს ლოკის ნიღაბს, რომელიც მას ნიღბად, მხიარულ და მაგიური თვისებებით აღჭურვილ არსებად აქცევს. ფილმში დამატებით როლებს ასრულებენ პიტერ გრინი (მაფიის ლიდერი დორიან ტაირელი), ემი იასბეკი (პრესის რეპორტიორი), პიტერ რიგერტი და ჯიმ დუგანი (დეტექტივები), რიჩარდ ჯენი (სტენლის მეგობარი), ორესტეს მატაკენა (ღამის კლუბის მფლობელი), ბენ სტაინი (ფსიქოლოგი) და კამერონ დიასი (ტინა კარლაილი).
ფილმი წლის ერთ-ერთ შემოსავლიან სურათად იქცა, გაამყარა კერის ამ პერიოდის ერთ-ერთი დომინანტი კომიკოსი მსახიობის როლი და დიასი, რომლისთვისაც ეს იყო დებიუტი სრულმეტრაჟიან კინოში, აქცია ვარსკვლავად. ამ როლისთვის კერი ნომინირებული იქნა ოქროს გლობუსზე, ხოლო ფილმი - ოსკარზე საუკეთესო ვიზუალური ეფექტების კატეგორიაში, თუმცა მას „ფორესტ გამპმა“ მოუგო.
ანდრიივკა (სვატოვეს რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქის სვატოვეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 87 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სვატოვეს რაიონის სოფლები
ბოსფორის სახელმწიფო
ბოსფორის სახელმწიფო ან კიმერიელთა და ბოსფორელთა სამეფო (ბერძ. Βασίλειον τοῦ Κιμμερικοῦ Βοσπόρου, Basileion tou Kimmerikou Bosporou) აგრეთვე ტავრიდა — ანტიკური მონათმფლობელური სახელმწიფო ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. წარმოიქმნა ძვ. წ. V საუკუნის 80-იან წლებში ქერჩისა და ტამანის ნახევარკუნძულებზე არსებული ბერძნული კოლონია-პოლისების გაერთიანების შედეგად, რაც ნაკარნახევი იყო, მათი საერთო სავაჭრო-ეკონომიკური (ხორბლეულის ექსპორტი) და სამხედრო-თავდაცვითი (ირგვლივ მცხოვრები ტომების თავდასხმათა მოგერიება). გაერთიანების მოთავე იყო ქალაქი პანტიკაპეონი (ახლანდელი ქერჩი), რომელიც ბოსფორის სახელმწიფოს დედაქალაქი გახდა. ეს იყო პირვლი რეალური შემთხვევა, როდესაც ბერძნებმა შეძლეს ეთნიკურად ჭრელი მოსახლეობის მქონე, კულტურულად მრავალფეროვან რეგიონში პოლიტიკური შეღწევა და იქ ერთგვარი ბერძნულ-ნომადური კულტურის ჩამოყალიბება. ამ პერიოდიდან ეწოდა ყირიმს შავი ზღვის ციტადელი, რადგან რეგიონის მდებარეობა საშუალებას აძლევდა მის მმართვლებს ფაქტობრივად მთლიანად ეკონტროლებინათ ყველა საზღვაო გზა, რომლითაც შავიზღვისპირეთის კოლონიები, ბერძნები და მცირე აზიელი ტომების ნაწილი სარგებლობდნენ. ძვ.წ. II საუკუნის ბოლოს ბოსფორის სამეფო დაიპყრო პონტოს მეფე მითრიდატე VI ევპატორმა, რითაც დასრულდა სამეფოს პოლიტიკური დამოუკიდებლობა. ძვ.წ. 63 - ახ.წ 370 წწ.-ში კი ბოსფორი რომის იმპერიის მოკავშირე და მეგობარ სახელმწიფოს წარმოადგენდა, რომლის მმართველებიც ატარებდნენ გარკვეულ ავტონომიურ ნიშნებს რომის იმპერიის პროტექტორატის ქვეშ.
ბოსფორის სამეფოს ძირითადი შემოსავალი მონების, ხორბალისა და თევზის ექსპორტი იყო, მოგვიანებით კი მას დაემატა სკვითური ოქროს ნაკეთობები. ვაჭრობის სწრაფმა ზრდამ, ხელი შეუწყო სამეფოს ელიტური კლასის კეთილდღეობას, რაც გამოიხატა დიდ სიმდიდრესა და ქალაქების სწრაფ აღორძინებაში. ეს ყველაფერი ნათლად ჩანს ბოსფორის მეფეების სამეფო ყორღანებში, რომლებიც მიმოფანტულია ყირიმის სამხრეთ ტერიტორიებზე. სამარხებში მრავლადაა ნაპოვნი სკვითური ტიპის ოქროს სამკაულები, ძვირფასი ქვები, ოქროს ვაზები ათენელი ოსტატებისგან, ტერაკოტა შორეული ქვეყნებიდან, აბრეშუმის ქსოვილების ნაშთები და ბარელიეფური სტილით გაკეთებული უზარმაზარი ოქროს ქანდაკებები.
ადრეული ბერძნული კოლონიები
ამ კოლონიების უმრავლესობა დაარსეს მილეტელებმა ძვ.წ. VII-V სს-ში. ფანაგორია დააარსეს თეოსელებმა ძვ.წ. 540 წელს, ხოლო ნიმფეონი - ათენელებმა. ეს კოლონიები ძვ.წ. V საუკუნის მანძილზე შედიოდნენ დელოსის ლიგაში.
ძვ.წ. IV ს-ში ასევე დაარსდა სკვითიის ნეაპოლისი - ბოსფორის სამეფოში მცხოვრები სკვითების მთავარი ქალაქი.
გეორგრაფია
სახელმწიფოს ტერიტორია ძირითადად მოიცავდა ყირიმის ტერიტორიის ძირითად ნაწილს, ტამანის ნახევარკუნძულს და აზოვის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროს.
არქაენაქტიდების დინასტია
არქაენაქტიდები (ბერძ. Αρχαιανακτίδαι) იყვნენ თრაკიული წარმოშობის მეფეები ბოსფორის სამეფოში. ბერძენი ისტორიკოსის დიოდორე სიცილიელის გადმოცემით ეს დინასტია ბოსფორს მართავდა ძვ.წ. 480-438 წწ-ში. მათ ჩაანაცხვლეს ნახევრადლეგენდარული კიმერიელი მეფეების დინასტია. დინასტიის დამფუძნებელი არქაენაქსი იყო ქალაქ-სახელმწიფოთა ლიგის სტრატეგოსი, რომელიც მეთაურობდა პოლისების გაერთიანებსა საერთო საფრთხის წინაამღდეგ სკვითების და მეოტების თვდახმებისაგან. მათთან გამარჯვებებში მოხვეჭილი სახელი არქაენაქსმა გამოიყენა ძალაუფლების მოსაპოვლებლად და დაისაკუთრა ქალაქი პანტიკაპეონი, ეკურთხა მეფედ და თავი ბოსფორის მმართველად გამოაცხადა, არქაენაქტიდების მმართველობის ხანაში ჩაეყარა საფუძველი ერთიან მონარქიულ სახელმწიფოს ბოსფორში და გაიზარდა მისი საერთაშორისო პრესტიჟი. აიგო ახალი სავაჭრო ფაქტორიები და ტაძრები, ასევე რეგიონის ცენტრად საბოლოოდ იქცა ქალაქი პანტიკაპეონი. დინასტიის უკანასკნელი მმართველი საურგუსი ტახტიდან ჩამოაგდო ტირანმა სპარტოკმა, რომელიც იყო თრაკის სამეფო დინასტიის სპარტოკიდებს წარმომადგენელი.
კოტინები
220px|მინიატიურა|კოტინების გეოგრაფიული მდებარეობა კარპატისპირეთში ( ძვ.წ. 117-38 წ.წ.) რომის იმპერიის ეპოქაში კოტინები — ერთ-ერთი კელტური ან გერმანული ტომი, რომელიც დასახლდა თანამედროვე სლოვაკეთის, მორავიის, კარპატისპირეთის და სამხრეთ პოლონეთის ტერიტორიაზე. ტომი მოხსენებულია ტაციტუსის შრომებში. ჩვ. წ. ის I საუკუნეში ისინი ხარკს უხდიდნენ რკინის სახით ქვადებს და სარმატებს. კოტინები მონაწილეობდნენ მარკომანთა ომებში ჩვ. წ. ის II საუკუნეში, მაგრამ არ დახმარებიან რომაელებს მარკომანთა წინააღმდეგ ბრძოლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: კელტური ტომები კატეგორია: ევროპის ისტორია კატეგორია: სლოვაკეთი
ბოსფორის სახელმწიფო
სპარტოკიდები
დინასტია დააარსა თრაკიული სამეფო ოჯახის ერთ-ერთმა წამომადგენელმა ტირანმა სპარტოკ I-მა, თუმცა აჯანტების დეტალების შესახებ ცნობები არ მოგვეპოვება, დინასტია ბოსფორის სამეფოს მართავდა ძვ.438-110 წწ-ში და წარმოადგენს ყველაზე ცნობილ და ძლევამოსილ დინასტიას სამეფოს ისტორიაში. სწორედ ამ დინასტიის ადრეულმა წარმომადგენლებმა მიიღეს პირველად ბასილევსის ტიტული. ასევე ბოსფორის ყველა ქალაქის არქონტი-ს ტიტული და ადგილობრივი ტომების მეფის ტიტულები სინდების, სკვითების და მეოტების მეფე. არქეოლოგიურად აღმოჩენილი მატერიალური (მონეტები, ტექსტები, წარწერები ძეგლებსა და სამარხებში) არ გვაწვდის სრულ ინფორმაციას რეგიონის მმართველების სრული და ზუსტი ქრონოლოგიისთვის. მარცხნივ|მინი|ბოსფორული ოქროს ფიალა. ძვ.წ. IV საუკუნე მინი|280x280პქ|ბერძნული კოლონიები [[შავი ზღვა|შავი ზღვის სანაპიროებზე. ]] სატირუსმა (ძვ.წ. 431-387წწ), სპარტოკის მემკვიდრემ, გააფართოვა დინასტიის გავლენა რეგიონში. ბრძოლით დაიკავა ქალაქი ნიმფეონი, ალყა შემოარტყა თეოდოსიას, რომელიც რეგიონში მეორე იყო სიმდიდრით და ჰქონდა ყველაზე ხელსაყრელი მდებარეობის მქონე პორტი რეგიონში. სხვა ქალაქებისგან განსხვავებით მისი აკვატორია მთელი წლის განმავლობაში არ იყინებოდა. სატირუსმა დაამარცხა სკვითები და აჯანყებული სინდები. გააფართოვა ვაჭრობა საბერძნეთის მსხვილ მეტროპოლიებთან, თუმცა თეოდოსიის აღებას ვერ მოესწრო.
მონეგრილიო
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
ბოსფორის სახელმწიფო
სპარტოკიდები
სპარტოკიდების დინასტია ძველ სამყაროში ცნობილი იყო როგორც ერთ ერთი ყველაზე ძლევამოსილი დინასტია ბერძნულ სამყაროში, რომლებიც ცნობილი იყვნენ საკუთარი სიბრძნითა და ავანტიურიზმით. მიუხედავად იმისა, რომ ბერძნული წყაროები ვერ უარყოფენ მათი მმართველობის ტირანულ სახეს, მაინც ისინი მოხსენიებულები არიან როგორც ძლიერ დინასტებად და მმართველებად. მათ შეძლეს ნახევრად ველური რეგიონის სამხედრო-პოლიტიკურ ძალად გადაქცევა, მჭიდრო კავშირები შეინარჩუნეს ათენთან, რომელიც ბოსფორული ხორბლის ყველაზე დიდი მომხმარებელი იყო; მეფე ლეუკონ I - მა მიანიჭა პრივილეგიები ათენურ ხომალდებს ბოსფორის პორტებში, ამის საპასუხოდ ათენელებმა მოქალაქეობა მიანიჭეს ლეუკონს და დიდი შეღავათები დაუწესეს მასაც და მის შვილებსაც ატიკაში.
მითრიდატიდები
მინი|280x280პქ|[[პონტოს სამეფო ძლიერების ზენიტში. მეფე მითრიდატე VI ევპატორის მმართველობის დასაწყისში. ]] სავმაკის აჯანყების შემდეგ მითრიდატე VI-მ ხანგრძლივი მზადება დაიწყო ყირიმის სამხედრო გზით დასაპყრობად. ძვ.წ. 108 წელს მან გაგზავნა დიდი დამსჯელი ექსპედიცია, დიოფანტეს მეთაურობით, მათ დაიკავეს ფეოდოსია, პანტიკაპეონი. აჯანყება ჩაახშეს, სავმაკი დაატყვევეს, ხოლო ბოსფორის სახელმწიფო მითრიდატე VI-ის ძალაუფლების ქვეშ მოექცა. მარცხნივ|მინი|მარმარილოს სტელა. აღმოჩენილია [[ტამანის ნახევარკუნძული|ტამანის ნახევარკუნძულზე. ელინური კულტურისთვის დამახასიათებელი მეომრები ბოსფორის ამეფოდან. ძვ.წ. IV საუკუნე. ]] მითრიდატეს მმართველობის პერიოდში ყირიმში სტაბილურობა აღსდგა, მან სკითებთან სამოკავშირეო ხელშეკრულება დადო და ყირიმის სამხედრო ელიტის ძირითადი ნაწილი სწორედ მათი ბელადებით დააკომპლექტა, ასევე შეამჩინა მონათმფლობელთა გავლენა რეგიონში, დაიბრუნა ქალაქი ტანაისი და ასეთივე სამოკავშირეო ხელშეკრულება დადო აზოვის ზღვის სანაპიროზე მცხოვრები ტომების ბელადებთან, მათ შორის ყვლაზე ცნობილია ოლთაკე, რომელიც შემდგომში კოლხეთის სატრაპიც გახდა,
რომთან დამარცხებული მითრიდატე ძვ.წ. 66 წელს მცირე მხედრობით, ჯერ კოლხეთში გადავიდა, სადაც ქალაქ დიოსკურიაში საკუთარ რეზიდენციაში გამოიზამთრა, ხოლო აქედან კოლხეთ-მეოტიდას გზით გადავიდა პანტიკაპეონში, სადაც ისევ შეუდგა მზადებას რომზე კიდევ ერთი თავდასხმის განსახორციელებლად. ყირიმის მმართველს მაქარესს არ სურდა მამის დახმარება და რომთან ახალი ომის წამოწყება, რის გამოც მითრიდატემ მოკლა შვილი და თვითონ გახდა ყირიმის ერთპიროვნული მმართველი. ამის შემდეგ გააძლიერა სამხედრო მზადება და მოიხმო მოკავშირე მომთაბარე ტომების ბელადები, ასევე დაიწყო ადგილობრივი სამხედრო გაწვევა, ძვ.წ. 63 წელს მითრიდატეს უფროსმა ვაჟმა ფარნაკემ რომაელთა დახმარებით მითრიდატეს წინააღმდეგ მოასწყო აჯანყება. მან მოულოდნელი თავდასხმით მარტივად დაამარცხა სამზადისში მყოფი მამის სამხედრო ძალები. მითრიდატე პანტიკაპეონს შეეფარა, დამარცხებისთვის განწირულმა მეფემ თავი მოიკლა. ერთ ერთი ვერსიით მითრიდატე ბოსფორის მეფეთა ყორღანშია დარკძალული. მინი|280x280პქ|[[ტანაისი|ტანაისის ნაქალაქარი. აზოვის ზღვის სანაპიროზე. ]] რომაელთა მხარდაჭერით ტახტზე ასული ფარნაკე რომის მეგოვარი და მოკავშირე ქვეყნის სტატუსით დაჯდა ბოსფორის ტახტზე. ამ პერიოდიდან რეგიონი საბოლოოდ ხდება რომაელთა პოლიტიკური ინტერესის საგანი. ფარნაკე II (ძვ.წ. 63-47წწ) მალე განუდგა პომპეუსს. იულიუს კეისრის სამოქალაქო ომისას სცადა მამისეული სამფლობელოების დაბრუნება და ყირიმიდან უზარმაზარი ნომადური არმიით დაიძრა სამხრეთისკენ. გაანადგურა კოლხეთის რომაული პროვინცია და მოკლა მისი მმართველი არისტარქე. შემდეგ კი შეიჭრა პონტოში, თუმცა იულიუს კეისარმა ელვისებური დარტყმით გაანადგურა ფარნაკეს არმია პონტოში, ზილესთან. საიდანაც ფარნაკემ გაქცევით უშველა თავს. კეისარი დაუკავშირდა ფარნაკეს უახლოეს მეგობარს და ბოსფორის გუბერნატორს ასანდრე-ს, რომელიც აუჯანყდა ფარნაკეს და მოკლა იგი. ამის შემდეგ ტახტზე ავიდა ასანდრე, (ძვ.წ. 47-17წწ) რომელმაც ცოლად შეირთო ფარნაკეს ასული დინამია, რომელიც ცნობილი იყო თავისი სილამაზით, პოლიტიკური გამჭრიახობითა და ხასიათის სიმტკიცით. კეისრის მმართველობის პერიოდში ასანდრე და დინამიას თანამმართველობისას შეიქმნა ბოსფორ-კოლხეთის სამეფო. ამ ორი რეგიონის ერთიან პოლიტიკურ სივრცეში გაერთიანება განპირობებული იყო არამარტო პოლიტიკური ნებით, არამედ ამ ორ რეგიონს შორის ადრეული პერიოდიდან არსებული მჭიდრო ეკონომიკური და კულტურული კავშირებით. დინამიამ მიიღო ბოსფორისა და კოლხეთის დედოფლის ტიტული. ასანდრეს გარდაცვალების შემდეგ დინამია ძალით შერთეს ცოლად რომაელ უზურპატორს სკრიბონს, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. ძვ.წ. 16 წელს იგი ცოლად გაყვა მაღალი წარმომავლობის რომაელ დიდგვაროვანს პოლემონ I-ს, რომელიც ოქტავიანეს რეფორმის წყალობით იყო ერთდროულად ყირიმის, პონტოს, კოლხეთის და კილიკიის მეფე. იგივე სამეფოების დედოფლის ტიტულები მიიღო დინამიამ, რომელიც რეალურად მართავდა ამ პროვინციებს. პოლემონის გარდაცვალების შემდეგ (ძვ.წ. 8წ.) დინამია სიკვდილამდე (ახ.წ. 8წ.) მართავდა ამ სამეფოებს. მას მეტსახელად უწოდეს Philoromaios - რომის მეგობარი. დინამიას სიკვდილით დასრულდა მითრიდატიდების მმართველობა ყირიმში.
ურთიერთობები კოლხეთთან
მინი|სავრომაკ II-ის მიერ მოჭრილი ბოსფორული მონეტა. ახ.წ. 172-211წწ. ბოსფორის სახელმწიფოს მჭიდრო სავაჭრო-ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობა ჰქონდა კოლხეთთან. პანტიკაპეონის, ნიმფეონის, მირმეკიონის, ტირიტაკეს გათხრებისას მრავლადაა ნაპოვნი ძვ. წ. VI-IV საუკუნეების კოლხური კერამიკის ფრაგმენტები, კოლხური ვერცხლის მონეტები (კოლხური თეთრი), აგრეთვე თიხის ჭრაქი, რომელზეც ამოკაწრულია სახელი „კოლხოს“. მეორე მხრით, კოლხეთში ნაპოვნია ბოსფორული ამფორები და ქალქების პანტიკაპეონისა და ნიმფეონის მონეტები. რგიონებს შორის მჭიდრო სავაჭრო-ეკონომიკური და კულტურული კავშირების გამოვლინებაა ასევე ძვ.წ. 44 წელს შექმნილი პონტოს, ყირიმის და კოლხეთის ერთიანი სამეფო, რომელსაც მართავდა დედოფალი დინამია ძვ.წ. 47-ახ.წ. 8 წწ-ში).
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ძველი საბერძნეთი
ანდრიივკა (სკადოვსკის რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 326 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
ზედგენიძე
საკუთარი სახელი ზედგენიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
ანდრიივკა (სკვირის რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს კიევის ოლქის სკვირის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 24 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკვირის რაიონის სოფლები
მარეკ ჰამშიკი
მარეკ ჰამშიკი (Marek Hamšík; დ. 27 ივლისი, 1987, ბანსკა-ბისტრიცა) — სლოვაკეთის ნაკრებისა და „ნაპოლის“ ფეხბურთელი. მიღებული აქვს მონაწილეობა მუნდიალი 2010-ზე. ოთხჯერ (2009, 2010, 2013, 2014) დასახელდა სლოვაკეთის საუკეთესო ფეხბურთელად.
ხუცაუ-ძუარი
ხუცაუ-ძუარი („ღვთაების სამლოცველო“) — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ისტორიულ დვალეთში., მდებარეობს სოფლების фალლაგ-ქომისა და რეგახის სიახლოვეს, ფერდობზე.
მარეკ ჰამშიკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ხუცაუ-ძუარი
ძეგლის აღწერა
ძეგლი დარბაზული ტიპისაა, შემორჩენილია ნანგრევების სახით. გარს ევლება ფიქლით ნაგები ოთხკუთხა ზღუდე. იქვე შეინიშნება სამარხთა კვალი. ეკლესია დამხრობილია ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ხაზზე. ძირითადად ნაგებია ფიქლით, თიხის ხსნარით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია დამუშავებული ტუფის ქვაც. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილში აქვს. ჩრდილოეთის, აღმოსავლეთისა და სამხრეთის კედლებში დატანებულია დამრეცრაფიანი სარკმლები. ნახევარწრიული აფსიდა დარბაზისაგან საფეხურითაა შემაღლებული. ოთხკუთხა ნიშები მოწყობილია აფსიდის სარკმლის ორსავე მხარეს (ჩრდილოეთ ნაწილში ორი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში — ერთი ნიში). პატარა ნიშები დატანებულია დარბაზის სამხრეთ კედელსა და გარედან დასავლეთის კედელში.
ხუცაუ-ძუარის ზუსტად დათარიღება ხელოვნებათმცოდნეობითი თვალსაზრისით ჭირს. იგი, სავარაუდოდ, დვალეთის ტერიტორიაზე საქართველოს საერო და სასულიერო მესვეურთა მიერ აგებული ეკლესიების — ზრუგის ხოზიტა მად-მაირამის, სოფელ თლის, სოფელ ნარის შემდეგ აშენებული პატარა სამლოცველოა. სოფლებში გავრცელებული მცირე ეკლესიებიდან გამომდინარე თუ ვიმსჯელებთ, ძეგლი შესაძლებელია, შუაფეოდალური ხანით (XI-XIII საუკუნეები) დათარიღდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დვალეთის ტაძრები კატეგორია:დვალეთის ხუროთმოძღვრული ძეგლები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ჩრდილოეთ კავკასიაში
გოკუ
მინიატიურა სონ გოკუ (孫 悟空) — მანგა-სერიალის Dragon Ball მთავარი პერსონაჟი და გამოგონილი სუპერგმირი. მისი შემქმნელია აკირა ტორიამა. პერსონაჟი ეფუძნება ჩინური ეპოსის „მოგზაურობა დასავლეთისკენ“ მთავარ პერსონაჟს, სუნ უკუნს.
ანდრიივკა (სლოვიანსკის რაიონი, სოფელი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქის სლოვიანსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1044 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვიანსკის რაიონის სოფლები
ქართლის სასპასპეტო
„მეფეთა ცხოვრების“ ცნობით, ქართლის სამეფოს დამაარსებელმა და მისმა პირველმა მმართველმა ფარნავაზ მეფემ (ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლო — ძვ. წ. III საუკუნის I ნახევარი) თავისი სამფლობელო გაყო ცხრა სამხედრო-ადმინისტრაციულ ერთეულად, აქედან რვა იყო საერისთავო (ერისთავით სათავეში) და ერთი სასპასპეტო (სპასალარით („სიფაჰსალარ“)/სპასპეტით („ერან სპაჰპატ“) სათავეში). სასპასპეტოს ტერიტორია, როგორც ყველაზე მთავარი ადმინისტრაციული ერთეულისა, მთლიანად მოიცავდა ისტორიული შიდა ქართლის რეგიონებს, მათ შორის, ცხინვალის რეგიონს. ფარნავაზ მეფის მიერ შექმნილმა სამხედრო-ადმინისტრაციულმა მოწყობამ პრაქტიკულად უცვლელი სახით იარსება მთელი ელინისტური ხანის (ძვ. წ. IV-ძვ. წ.I სს.) და გვიანანტიკური პერიოდის (ახ. წ. I-IV სს.) განმავლობაში. მთელ ამ პერიოდში ცხინვალის რეგიონის ტერიტორია, რომელიც ქართლის სასპასპეტოში შედიოდა, ქართლის სამეფოს განუყოფელი ნაწილი იყო.
პირველი ეტაპი
თავდაპირველად ფარნავაზ მეფემ შემოიღო სპასპეტის წოდება, რომელმაც იხელმძღვანელა სპარსული ტრადიციებით და შიდა ქართლის ტერიტორიაზე დააარსა ერთი სასპასპეტო.
მეორე ეტაპი
მოგვიანებით, თამარ მეფის დროს მოხდა შიდა ქართლის სამ სასპასპეტოდ დაყოფა.
აღნიშნულმა დაყოფამ იარსება ვახუშტი ბატონიშვილის დრომდე, რომელსაც თავის „საქართველოს გეოგრაფიაში“ აღწერილი აქვს სამივე სასპასპეტოს ტერიტორიული მოწყობა.
ერთი სასპასპეტო მდებარეობდა მტკვარსა და თრიალეთის ქედს შორის, ტაშისკარიდან თბილისამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იბერიის საერისთავოები
პერდიგერა
პერდიგერა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის მონეგროსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 109,767135 კმ². მოსახლეობა — 572 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სარაგოსის ქალაქები
კვადები
220px|მინიატიურა|აღმოსავლეთ ევროპა ახ. წ. III-IV ს.ს. ქვადები. კვადები (Quadi) — ძველი გერმანული ტომები სვევთა გაერთიანებიდან, რომლებიც ცხოვრობდნენ ჩვ. წ. აღ. მდე I ს. მდინარე მაინის ნაპირებზე ჩვ. წ. აღ. ის დასაწყისიდან VI საუკუნემდე მდინარე დუნაის შუაწელის დინებიდან ჩრდილოეთით, აგრეთვე, მდინარეების ელბასა და ოდერის სათავეებთან — ქვემო ავსტრიის, მორავიის, დასავლეთ სლოვაკეთის და ჩრდილოეთ უნგრეთის ტერიტორიებზე.
კვადები იყვნენ მარკომანთა მოკავშირეები. შედიოდნენ მარობოდის სამეფოში. 166—180 წწ. მონაწილეობდნენ მარკომანებთან ერთად რომის წინააღმდეგ ბრძოლებში. რომაელებმა ისინი გაანადგურეს, რის შემდეგაც აღიარეს რომის ბატონობა.
V ს. კვადების ნაწილი ვანდალებთან ერთად გადასახლდა ესპანეთის ტერიტორიაზე და პირენეს ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში შექმნა საკუთარი სამეფო. 585 წ. იგი დაიპყრეს ვესტგოთებმა. ესპანეთში კვადებს ზოგჯერ უწოდებენ კვადო-სვევებს, ხოლო მათ სამეფოს სვევთა სამეფოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანული ტომები კატეგორია:ევროპის ისტორია კატეგორია:გერმანელები
მირზა მერლანი
მირზა მერლანი (დ. 5 ოქტომბერი, 1980) — ქართველი ფეხბურთელი, ბოლნისის „სიონის“ მეკარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ვილნიუსის ვეტრას ფეხბურთელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი
სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები
სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში. იყოფა ხმელეთის ხმელთაშუა ზღვის ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის, მუსონური შერეული ტყის და ჰემიჰილეის ქვეზონებად. ხმელთაშუა ზღვის ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის ქვეზონა გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროების გასწვრის, ჩრდილოეთ ამერიკაში (კალიფორნია). სამხრეთ სამერიკის დასავლეთ ნაწილში (შუა ჩილე), სამხრეთ აფრიკაში, ავსტრალიის სამხრეთ და დასავლეთ რაიონებში, ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში.
იცის მშრალი და ცხელი ზაფხული, გრილი და ნოტიო ზამთარი. ყველაზე ცივი თვის საშუალო ტემპერატურა 4—12°C, ყველაზე თბიილი თვისა 18—28°C. ნალექები 500—1000 მმ წელისადში (მთებში ადგილ-ადგილ 2000მმ). ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 460—585 კჯ/სმ² (110—140 კკალ/სმ²) სითბოს. გავრცელებულია ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის მცენარეული ფორმაციები. ტყეში ხარობს მარადმწვანე მუხა, ფიჭვი, კედარი და სხვა. განვითარებულია ყავისფერი და ტყის ყომრალი ნიადაგები, ადგილ-ადგილ ყვითელმიწები.
მუსონური შერეული ტყის ქვეზონა გავრცელებულია აზიის, ავსტრალიის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის აღმოსავლეთ განაპირა მხარეებში. ჰავა თბილია. ზამთარი მშრალი იცოს. ზაფხული — ნოტიო. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 210—250 კჯ/სმ² (50—60 კკალ/სმ²) სითბოს. ამ ქვეზონაში სუბეკვატორულ სარტყელთან ახლოს გავრცელებულია სინოტივის მოყვარული მრავალიარუსიანი მარადმწვანე ტყე ლიანებით; ზომიერ სარტხელთან ჭარბობს ფოთოლმცვივანი ტყე. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკული სარტყლების მუსონურ ტყაში ხარობს მარადმწვანე მუხა, კამელია, მანლია, ფიჭვი, სოჭი, დაფნა და სხვა. ჭარბობს ყვითელი და წითელი ნიადაგები.
ჰემიჰილეის ქვეზონა — გავრცელებულია იქ, სადაც მთელი წლის განმავლობაში ჭარბი სინოტივეა. ასეთი რაიონებია: აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, ბრაზილიის მთიანეთის სამხრეთი ნაწილი, აფრიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 500-630 კჯ//სმ² (120—150 კკალ/სმ²) სითბოს. ნალექები 1000 მმ-ზე მეტი წელიწადში. სუბეკვატორულ სარტყელთან ახლოს ჭარბობს მარადმწვანე ტყე, რომელიც ზომიერი სარტყლისაკენ იცვლება ფოთოლმცვივანი ტყით. განვითარებულია მურაწითელი, ყვითელი და წითელმიწა ნიადაგები.
სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები საგრძნობლად არის შეცვლილიი ადამიანის ზემოქმედებით. ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნებში გაშენებულია ზეთისხილი, ციტრუსები, ვენახები, თესენ მარცვლეულს. ჰემიჰილეისა და მუსონური შერეული ტყის ქვეზონებში მოჰყავთ ბრინჯი, ჩაი, არაქისი, ბამბა, ციტრუსები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბუნებრივი ზონები და ბუნებრივი ტერიტორიული დაყოფა
ივან რაკიტიჩი
ივან რაკიტიჩი (Ivan Rakitić; 10 მარტი 1988, მოლინი) — შვეიცარიელ-ხორვატი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სევილიასა“ და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. არის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2015)და მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018).
საკლუბო
რაკიტიჩი დაიბადა შვეიცარიაში, ხორვატულ ოჯახში. ახალგაზრდული კარიერა შვეიცარიაში გაატარა და მისი პირველი პროფესიონალური კლუბი შვეიცარიული „ბაზელი“ იყო. 2007 წლიდან 4 სეზონი გაატარა გერმანულ კლუბ „შალკეში“, 2011 წელს კი „სევილიაში“ გადავიდა. 2013 წლიდან „სევილიის“ კაპიტანი გახდა. ესპანურ კლუბთან ერთად შეძლო ევროპის ლიგის 2013–14 წლების სეზონის ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება. იმავე წლის ზაფხულში, 26 წლის ასაკში, შეიძინა კატალონიურმა გრანდმა „ბარსელონამ“ და მას ხუთწლიანი კონტრაქტი გაუფორმა.
სანაკრებო
2006–07 წლებში გამოდიოდა შვეიცარიის ახალგაზრდულ ნაკრებში. 2007 წელს სლავენ ბილიჩმა ის ხორვატიის ნაკრებში მიიწვია. რაკიტიჩმა მონაწილეობა მიიღო ევროპის სამ: 2008, 2012 და 2016 წლების გათამაშებაში.
საკლუბო
სევილია:(1)
ბარსელონა:(13)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:შვეიცარიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები კატეგორია:შვეიცარიის სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბაზელის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:შალკე 04-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ნარ-ძუარი
ნარ-ძუარი (Нары дзуар) — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ისტორიულ დვალეთში, სოფელ ნარში.
ძეგლის აღწერა
1974 წლის აგვისტოში ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ, სოფელ ნარის სიახლოვეს, აღმოსავლეთისაკენ, მთის ფერდობზე მიაკვლია ტუფის ქვით (აქა-იქ ფიქალიცაა გამოყენებული) ყორულად ნაგებ წმინდა გიორგის სახელობის დანგრეულ სამლოცველოს. იგი დამხრობილია აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზე. შესასვლელი დასავლეთის კედელში აქვს დატანებული. ეკლესიას გარს ევლება ფიქლით ასევე ყორულად ნაგები ოთხკუთხა ზღუდის ნანგრევები. მის სიახლოვეს შეინიშნება სამარხთა კვალი. საყურადღებოა, რომ „ძუარის“ სხვადასხვა ადგილას ჩაშენებულია ჩუქურთმიანი ლავგარდნის შვიდი ქვა, ვიწროხვრელობიანი სარკმლის ზედანი, ნახევარწრიული ტიმპანი (რადიუსი 0.5 მ) და თაღის ორი დიდი ქვა. დიდ ყურადღებას იპყრობს ლავგარდნის ჩუქურთმიანი ქვები (სიმაღლე 0.29 მ). სამ მათგანზე გამოსახულია ასეთი ჩუქურთმა: ქვის ზედა ნაპირი — თარო სადაა, ხოლო ქვედას გაუყვება მრგვალი რელიეფური „ღილები“, მათ შორის სივრცე კი შევსებულია ორღარიანი ლენტით წნული რომბისებური ორნამენტით, რომბებს შიგნით გამოხაზულია რომბი, ხოლო წნული რომბების კუთხეებში — სამკუთხედი. ლავგარდნის ერთ ქვაზე, რომლის ჩუქურთმა ზემოთ აღწერილ ჩუქურთმას იმეორებს, რომბისებრი წნულის მაგივრად ელიფსური ორნამენტული მოტივია გამოსახული. ლავგარდნის დანარჩენ სამ ქვაზე კი ჩუქურთმა წარმოადგენს 0.1 მ სიმაღლის ერთმანეთისაგან 0.05 მ-ით დაშორებულ ცილინდრულ შვერილებს. აღსანიშნავია, რომ ლავგარდნის ჩუქურთმათა ღარები აგურისფრადაა შეფერადებული.
აღწერილი ორნამენტული დეკორი გარკვეულ მსგავსებას ავლენს X საუკუნის შუახანებითა და II ნახევრით დათარიღებულ (რ. მეფისაშვილი) ქართული ძეგლების (ერედვის „ბერის საყდარი“, კუდაროს „ნადარბაზევი“ და სხვა) დეკორთან. ამასთანავე, ჩუქურთმის ლენტის დაწევრების ტექნიკური ხერხით იგი შესაძლებელია XI საუკუნის დასაწყისსაც ეკუთვნოდეს, რამდენადაც ამ პერიოდში ქართული ორნამენტული კვეთის ტექნიკაში შემოდის და უაღრესად გავრცელებული ხდება ჩუქურთმის მომხატველი ლენტის დანაწევრება ორი ღარით (შდრ. ქუთაისის ბაგრატის ტაძარი, მანგლისი, სამთავისი, სვეტიცხოველი და სხვა ).
მეცნიერთა ვარაუდით, დღევანდელი ნარ-ძუარის ადგილზე, ან მის სიახლოვეს X საუკუნის II ნახევარსა და XI საუკუნის დასაწყისში ტუფის ქვით აიგო ქართული ეკლესია, რომელსაც ჰქონდა ტიპმანიანი კარი, ვიწრო სარკმელი, ჩუქურთმიანი ლავგარდანი და შიგნიდან იყო შელესილი.
აღსანიშნავია, რომ ლავგარდანს სხვადასხვა ფასადზე, ისევე, როგორც მთელ რიგ ქართულ არქიტექტურულ ძეგლებზე (კუმურდო, ტყობა-ერდი და სხვა), განსხვავებული ორნამენტული მოტივი ჰქონდა. ამასთანავე, ჩუქურთმის ნახატის ხაზგასასმელად, მისი ღარები შეფერადებული იყო (შდრ. იკვი, ნიკორწმინდა, საფარის წმ. საბას ტაძარი და სხვა) არსებული მასალებით. როგორც ჩანს, იმ ეკლესიის დანგრევის შემდეგ, მისი ქვები ნარ-ძუარის მშენებლობისას (სავარაუდოა, გვიან შუასაუკუნეებში) გამოუყენებიათ.
ნარ-ძუარის თავდაპირველი ნაგებობის აშენების დრო ემთხვევა დვალეთის ტერიტორიაზე ცნობილი ქართული საკულტო ხუროთმოძღვრული ძეგლების — ხოზიტა მად-მაირამისა და სოფელ თლის ეკლესიების, რომლებიც XI საუკუნის I ათწლეულითაა დათარიღებული, მშენებლობის (ვ. დოლიძე) ეპოქას. ამასთან დაკავშირებით საყურადრებოა აღინიშნოს, რომ ადრეფეოდალური ხანის მიწურულს (X საუკუნე) ნიქოზის საეპარქიოში, რომლის მოღვაწეობის სფეროშიც დვალეთიც შედიოდა, ფართოდ მიმდინარეობს ეკლესიების მშენებლობა. დვალეთის ტერიტორიაზე ეკლესიების აგება იმავე ისტორიული პროცესის გამოხატულებაა, რომლის შედეგიცაა საქართველოს მთიანეთსა და აგრეთვე იმიერკავკასიაში IX-XI საუკუნეების ქართული ქრისტიანული საკულტო ნაგებობების წარმოქმნა და რომლის მიზეზებიც საქართველოს სახლმწიფოებრივსა და აგრეთვე, იმიერკავკასიის ხალხთა ისტორიულ განვითარებაში ძევს.
სქოლიო
კატეგორია:დვალეთის ტაძრები კატეგორია:დვალეთის ხუროთმოძღვრული ძეგლები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ჩრდილოეთ კავკასიაში
კოლონიის თემი
ისტორია
პირველი ცნობა თემის შესახებ გვხვდება 863 წელს, თავდაპირველად იყო არმენიაკონის თემის ნაწილი, ადრეულ პერიოდში ის არსებობდა როგორც ავტონომიური ოლქი,  რომელიც ქალაქ კოლონეიას გარშემო მდებარე ტერიტორიას მოიცავდა: ნიკოლაოს ოიკონომიდასი გადმოგვცემს არაბი გეოგრაფის, ალ-მასუდის ჩანაწერებს, რის მიხედვითაც კოლონეია წარმოადგენდა კარგად გამაგრებულ სასაზღვრო ოლქს.
მდებარეობა
იმპერატორი კონსტანტინე VII პორფიროგენეტი (913-959 წწ.) თემას აღწერს როგორც პატარა ოკრუგს, რომელიც ქალაქ კოლონეიის გარდა აღმოსავლეთში მოიცავდა ნეოკესარიას, არაბრაკას, ნიკოპოლის და ტეფრიკს. თემში ასევე მდებარეობდა თექვსმეტი ციხსესიმაგრე.
სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიის თემები
ილია ზურაბიშვილი
ილია ელეფთერის ძე ზურაბიშვილი (დ. 18 მარტი, 1872, ყვარელი — გ. 29 მარტი, 1955, თბილისი) — ქართველი მწერალი და პუბლიცისტი.
ბიოგრაფია
ყვარელში დაამთავრა ორკლასიანი სკოლა და უსახსრობის გამო სწავლა აღარ გაუგრძელებია. მიუხედავად ამისა დიდი შრომითა და გარჯით შეძლო მიეღო სოლიდური თვითგანათლება. განსაკუთრებით კარგად იცნობდა ქართული და მსოფლიო კლასიკურ ლიტერატურას. კალამი ადრე სცადა, უკვე ოცდაორი წლის ჭაბუკს გიორგი წერეთელმა გაზეთ „კვალში“ დაუბეჭდა პირველი მოთხრობა „სამშობლოს მსხვერპლი“. მალე მისი ნაწარმოებები ილია ჭავჭავაძის „ივერიამაც“ გამოაქვეყნა. შემდეგ იქვე დაიბეჭდა მისი თეატრალური რეცენზიები.
ილია ზურაბიშვილი ცნობილია როგორც თეატრის შესანიშნავი კრიტიკოსი და მუსიკათმცოდნე. ამ საკითხებზე რეცენზიების გარდა აქვს ნარკვევები ჩვენი თეატრის კორიფეებზე, წერილები საოპერო თუ სიმფონიურ მუსიკაზე. მის კალამს ეკუთვნის ნაშრომი „ხალხის მოქმედი გენია“, ივანე ფალიაშვილის და ვანო სარაჯიშვილის ლიტერატურული პორტრეტები და მონოგრაფია ზაქარია ფალიაშვილის ლიტერატურული პორტრეტები და მონოგრაფია „ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი““. ი. ზურაბიშვილმა დაგვიტოვა მოგონებები თავისი დროის ისეთ გამოჩენილ მოღვაწეებზე როგორიცაა ილია, აკაკი და სხვა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია: ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები ილია კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ზურაბ მალანია
ზურაბ მალანია (დ. 7 ოქტომბერი, 1996) — ქართველი ფეხბურთელი, ქობულეთის „შუქურას“ ნახევარმცველი.
პანამის პრეზიდენტი
300px|მინიატიურა|პანამის პრეზიდენტის შტანდარტი პანამის პრეზიდენტი — პანამის მთავრობისა და ქვეყნის მეთაური. მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.
პანამის სამხედრო (დე ფაქტო) ლიდერები (1968-1989)
1968–1989 წლებში პანამის თავდაცვის ძალების ხელმძღვანელი იყო ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი.
რესურსები ინტერნეტში
*
ვერტიკალური აფრენა
სიუჟეტი
მეორე მსოფლიო ომის დროს გენერალი ფრენკ სავაჯი ხდება ბომბდამშენთა გუნდის მეთაური. ის ცდილობს, ქვედანაყოფი დისციპლინირებულ მებრძოლ გუნდად ჩამოაყალიბოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1949 წლის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ფილმები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კასტილბლანკო-დე-ლოს-აროიოსი
კასტილბლანკო-დე-ლოს-აროიოსი (Castilblanco de los Arroyos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების სევილიის პროვინციის სიერა-ნორტე-დე-სევილიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 325 კმ². მოსახლეობა — 4899 კაცი (2020 წ.).
ანდრიივკა (კრივი-რიჰის რაიონი, დევლადოვეს თემი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დნიპროპეტროვსკის ოლქის კრივი-რიჰის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 237 კაცს შეადგენდა.
კასტილბლანკო-დე-ლოს-აროიოსი
სქოლიო
კატეგორია:სევილიის მუნიციპალიტეტები
ანდრიივკა (კრივი-რიჰის რაიონი, დევლადოვეს თემი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრივი-რიჰის რაიონის სოფლები
ანდრიივკა (სუმის რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს სუმის ოლქის სუმის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 86 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სუმის რაიონის სოფლები
ბასუთჩაის ნაკრძალი
ბასუთჩაის ნაკრძალი (Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu) — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზენგელანის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1974 წელს და მისი მიზანი იშვიათი აღმოსავლური ჭადრის დაცვა და შენარჩუნება იყო.
ბასუთჩაის ნაკრძალი მდებარეობს თვითგამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. ამ ტერიტორიაზე ამჟამად ნაკრძალის სტატუსი მოშლილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ნაკრძალები
ფუკენე
ფუკენე (Fúquene) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კუნდინამარკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.880 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 088 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუნდინამარკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ელდარის ფიჭვის სახელმწიფო ნაკრძალი
ელდარის ფიჭვის სახელმწიფო ნაკრძალი (Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu) — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს სამუხის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 2004 წელს და მისი მიზანი იშვიათი ენდემური ელდარის ფიჭვის დაცვა და შენარჩუნება იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ნაკრძალები
ვაშბარნი (უისკონსინი)
ვაშბარნი (Washburn) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბეიფილდის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 2 117 ადამიანს შეადგენდა. სიმჭიდროვე 209.6 კაცი/კმ². ფართობი 15.98 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეიფილდის ოლქის ქალაქები
მურილიო-დე-გალიეგო
მურილიო-დე-გალიეგო (Murillo de Gállego, Morillo de Galligo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,713178 კმ². მოსახლეობა — 191 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
ფუსაგასუგა
ფუსაგასუგა (Fusagasugá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კუნდინამარკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.863 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 107 259 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 525.78 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 204 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუნდინამარკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ძილეს-ძუარი
ძილეს-ძუარი („ძლევის ჯვარი“) — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ისტორიულ დვალეთში, მდებარეობს კოშკოვანი სოფლის „ქალაქის“ აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე.
ძეგლის აღწერა
ეკლესია დანგრეულია, ნაშენი ყოფილა ფიქლით, რიყის ქვითა და ტუფით. შემორჩენილია მისი აღმოსავლეთი კედლის ნაწილი, რომელშიც ერთმანეთის გვერდით მოწყობილია ორი ოთხკუთხა ნიში. ამ ნიშში იყო ტუფისაგან გამოქანდაკებული ცხოველის (ცხვარი?) თავის ორი გამოსახულება. აღსანიშნავია, რომ კედლის ძირში შეიმჩნევა უფრო ადრინდელი ნაგებობის, კირის ხსნარით შედუღაბებული წყობა, აფსიდისებრი მომრგვალებით. შესაძლებელია, რომ ტუფის ქვები, რომლებიც იქვე ყრია, იმ თავდაპირველი ნაგებობისაა (ნაეკლესიარი?), ცხოველის თავის ქანდაკოვანი გამოსახულებები კი მისი სახურავის დამაგვირგვინებელი იყოს (შდრ. სოფელ გავეთის ეკლესია, სოფელ ღულის ეკლესია და სხვა). ასეთ ვარაუდს ადგილობრივთა გადმოცემაც ადასტურებს — მამაპაპათაგან გაუგიათ, რომ ეს სალოცავი ასიოდე წლის წინ აუგიათ და რომ მისი მშენებლობისას, ნანგრევებში, ოქროს დიდი ჯვარი და საეკლესიო ნივთები უპოვნიათ. მათი აზრით იქ ადრე ეკლესია უნდა არსებულიყო.
ძილეს-ძუარის წარწერები
აღსანიშნავია რომ ძილეს-ძუარიდან მომდინარეობს ხუთი ქვა ქართული წარწერით. ისინი შესწავლილია თ. ბარნაველისა და ვ. გამრეკელის მიერ და დათარიღებულია XVI-XVII საუკუნეებით. იმ წარწერებიდან ორი სამლოცველოს აღმოსავლეთ კედელში, ნიშებს ქვემოთ ჩაშენებულ ფიქლებზეა ამოკვეთილი.
ძილეს-ძუარის წარწერების პალეოგრაფიულ თავისებურებებიდან გამომდინარე ასოების: „ძ“-ანის, „ჲ“-სა და „ჯ“-ანის მოხაზულობანი, ორი უკანასკნელი ასო — ზურგზე დაწოლილი ასო „ჲ“ და მოკლე და მარჯვნივ აზიდულფეხიანი „ჯ“-იანი მსგავსებას პოულობს ვანის ოთხთავის (XIII საუკუნის დამდეგი), იენაშის ოთხთავის (XIII საუკუნე), შიომღვიმის ოთხთავის (1304 წ.) დამწერლობაში. ამაზე დაყრდნობით შეიძლება ვიფიქროთ, რომ ძილეს-ძუარის აღნიშნული წარწერები შესაძლებელია XIII-XIV საუკუნეებით დათარიღდეს.
წარწერა I
აღნიშნული ქვა (0,90Х0,15 მ.) თავდაყირა იყო ჩაშენებული. შერეული ასომთავრულითა და ნუსხურით ორ სტრიქონად ამოკვეთილია დაქარგმებული ტექსტი:
ქარაგმების გახსნით წარწერა შეიძლება ასე წავიკითხოთ: „დიდებაჲ, ძლევის ჯვრის დიდებაჲ. წმინდა გიორგჲ, შემიწყალე. ძლევის ჯვარო, გიორგჲ, სეჲა შეიწყალე“.
ანდრიივკა (უჟჰოროდის რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ზაკარპატიის ოლქის უჟჰოროდის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 280 კაცს შეადგენდა.
ძილეს-ძუარი
წარწერა II
მეორე წარწერა მდებარეობს პირველის მარჯვნივ, ქვაზე (0,58Х0,19 მ). შერეული ასომთავრულითა და ნუსხურით ოთხ სტრიქონად ამოკვეთილია დაქარგმებული ტექსტი:
ანდრიივკა (უჟჰოროდის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უჟჰოროდის რაიონის სოფლები
ძილეს-ძუარი
წარწერა II
ქარაგმების გახსნით და ნაკლოვანი ადგილების სავარაუდო შევსებით წარწერა შეიძლება ასე წავიკითხოთ: „ძლევაი (?), ...დიდებაჲ ძლევის (?) ... ჯვრის (ან ჯვარო), ამისი მწერალი, შრჲ (?) გიორგჲ (?) შეიწყალე“.
წარწერა III
ამავე სალოცავის უკანა კედელში ჩატანებულია ქვის გრძელი მონაპობი, რომლის ვიწრო გვერდზე შემორჩენილია ექვსი ასო: ჯ?გნდზ. ასოები შესრულებულია ამოკოდვით, საკმაოდ წესიერად და მკვეთრად.
წარწერა IV
ქვა (1,54Х0,40 მ.) ეგდო ნაეკლესიარის წინ მიწაზე. ქარაგმების გახსნისას შესაძლებელი გახდა ტექსტის წაკითხვა:
ქრისტე შეიწყალე იოანე გ(?) დიდებაი ძლევის ჯვრის წმინდაო ძვ... ვრა მიქელისძე დიდებაი წმინდა იოანე შეიწყალე იოვანე.
სქოლიო
კატეგორია:დვალეთის ტაძრები კატეგორია:დვალეთის ხუროთმოძღვრული ძეგლები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ჩრდილოეთ კავკასიაში
გარაგელის ნაკრძალი
გარაგელის ნაკრძალი ან ყარაგოლის ნაკრძალი (Qaragöl Dövlət Təbiət Qoruğu) — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ლაჩინის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1987 წელს და მისი მიზანი მყინვარული წარმოშობის მთის ტბების იშვიათი ეკოსისტემის შენარჩუნება იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ნაკრძალები
თენგიზ ჩანტლაძე
თენგიზ ჩანტლაძე (დ. 5 ივნისი, 1933 — გ. 7 სექტემბერი, 1988) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976) და საქართველოს სახალხო არტისტი (1982).
თენგიზ ჩანტლაძემ 1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (ამჟამად „საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი“). 1957 წლიდან კონფერენსიედ მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ესტრადაზე. 1960–1961 წლებში იგი მოღვაწეობდა კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ დრამატულ თეატრში. 1962 წელს ჩანტლაძემ ფილარმონიასთან დააარსა მინიატიურების თეატრი, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელიც, დირექტორიც და წამყვანი მსახიობიც თვითონ ჩანტლაძე იყო. 1975 წელს მისი ინიციატივით დასი სახელმწიფო ფილარმონიას გამოეყო და დამოუკიდებელ სახელმწიფო თეატრად გარდაიქმნა. თენგიზ ჩანტლაძე 1988 წლის 7 სექტემბერს თეატრში გულის შეტევით გარდაიცვალა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: ლუარსაბ თათქარიძე, მილიციის უფროსი გვარამია, ვანო ხიმშიაშვილი და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ნონასპე
ნონასპე (Nonaspe, Nonasp) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის ბახო-არაგონ-კასპეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 111,448993 კმ². მოსახლეობა — 978 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
ანდრიივკა (ხოროლის რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ხოროლის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 488 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხოროლის რაიონის სოფლები
გაჩალა
გაჩალა (Gachalá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კუნდინამარკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.516 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 751 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12.84 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 448 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუნდინამარკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ანდრიივკა (დნიპროს რაიონი)
ანდრიივკა (Андріївка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დნიპროპეტროვსკის ოლქის დნიპროს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 16 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დნიპროს რაიონის სოფლები (დნიპროპეტროვსკის ოლქი)
გაჩანსიპა
გაჩანსიპა (Gachancipá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კუნდინამარკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.379 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 792 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 245.27 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 44 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუნდინამარკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
პიედრატახადა
პიედრატახადა (Piedratajada, Piedratallada) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სინკო-ვილიასის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 22,660366 კმ². მოსახლეობა — 87 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
ელ-კასტილიო-დე-ლას-გუარდასი
ელ-კასტილიო-დე-ლას-გუარდასი (El Castillo de las Guardas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების სევილიის პროვინციის სიერა-ნორტე-დე-სევილიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 258,05 კმ². მოსახლეობა — 1468 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სევილიის მუნიციპალიტეტები
არებიცა
წარმოშობა
XV საუკუნიდან ბოსნია ოსმალეთის იმპერიის მფლობელობაში ხვდება. ადგილობრივი მოსახლეობის ისლამიზაციის პროცესიც ამ დროიდან იწყება, განსაკუთრებით კი ბოგომილთა გნოსტიკური სწავლების მიმდევრებში, რომლებსაც ისლამთან ბევრი საერთო ჰქონდათ, ხოლო ორივე ოფიციალური ქრისტიანული ეკლესიის მიერ სასტიკად იდევნებოდნენ. ოსმალთა მმართველობის დროს ყალიბდება ბოსნიურ–მუსლიმური ეროვნება. მათ, თუმცა მიიღეს ისლამი, შეინარჩუნეს თავისი ენა, მოგვიანებით კი დაიწყეს ამ ენაზე სხვადასხვა ტექსტების წერა. რადგან ოსმალეთში მუსლიმთა დამწერლობად არაბული მიიჩნეოდა, ნელ–ნელა შეიქმნა ლიტერატურა, რომელიც დაწერილი იყო სლავურ ენაზე არაბული ანბანით.
იგივე პროცესი განვლო ყველა იმ ენამ, რომლებსაც სხვადასხვა მუსლიმური უმცირესობების დედაენას წარმოადგენდა. ზოგმა მათგანმა ფართო გავრცელებაც ჰპოვა, მაგალითად ესპანურმა და პორტუგალიურმა, ჩინურმა, ბელარუსულმა. ზოგიერთი კი, მათ შორის ქართველი მუსლიმების მიერ ოსმალეთში ქართულ ენაზე არაბული ანბანით ჩაწერილი ტექსტები, რამდენიმე მანუსკრიპტითაა წარმოდგენილი.
ბოსნიელები იმ ბგერებს, რომლებიც არაბულ და ოსმალურ ენებში არ იყო, სხვადასხვა ნიშნებით ან დიგრაფებით გამოხატავდნენ. XIX საუკუნეში ბოსნიელი იმამი ჯამალუდდინ ჩაუშევიჩი ახდენს ამ ლიტერატურის სტანდარტიზაციას და ქმნის ანბანს სადაც ამატებს რამდენიმე ნიშანს ბოსნიური ბგერებისა და ხმოვნების გამოსახატავად, ანუ აქცევს არებიცას ანბანად ნაცვლად აბჯადისა.
მაგალითები
გაიიცა: Molimo se tebi, Bože
ჩირილიცა: Молимо се теби, Боже
არებიცა: سوا ڵۆدسقا بىڃا راݗايۆ سه سلۉبۉدنا و يهدناقا ۆ دۉستۉيانستوۆ و پراوىما. ۉنا سۆ ۉبدارهنا رازۆمۉم و سويهشڃۆ و ترهبا دا يهدنۉ پرهما درۆغۉمه پۉستۆپايۆ ۆ دۆحۆ براتستوا
გაიიცა: Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva