cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ევრილ ჰეინესი
მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 2010 წელს როდესაც ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში გახდა პრეზიდენტის მრჩევლის თანაშემწე ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში. 2013 წლის 9 აგვისტოდან ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს დირექტორის მოადგილეა. 2014 წლის დეკემბერში დანიშნეს ეროვნული უსაფრთოხოების საკითხებში ამერიკის პრეზიდენტის მრჩევლის მოადგილედ და ეს თანამდებობა ეკავა 2017 წლის 20 იანვრამდე.
2020 წლის 23 ნოემბერს ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა წარადგინა საკვანძო თანამდებობებზე წარდგენილი კანდიდატების სია, რომელშიც ევრილ ჰეინესი მოაზრებოდა, როგორც ეროვნული დაზვერვის სააგენტოს დირექტორი. 2021 წლის 21 იანვარს აშშ-ის სენატმა იგი დაამტკიცა და გახდა პირველი ქალი აღნიშნულ თანამდებობაზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ეროვნული დაზვერვის სააგენტოს დირექტორები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 5)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 5). აგებულია 1905 წელს.
ორსართულიანია, აგურის, მაღალი სახლი, ვაჟა-ფშაველას ქუჩის აღმართის დასაწყისში დგას. ნაშენია რუსული აგურით. შენობის ფასადი საზეიმოდ არის მორთული. ცენტრი აქცენტირებულია თაღოვან ღიობში ჩასმული, ხის კვეთილი სადარბაზო კარით, რომლის ზემოთ პარაპეტზე, ნახევარწრიული, დეკორატიული ფრონტონია. გამოყვანილი ფასადის სიბრტყე დაყოფილია აგურის დეკორატიული წყობით. გამოყვანილი ფრიზებით ეზოს მხარეს, მინაშენში მოყოლილია ხის ძველი აივნის ნაწილები, ჭვირულად დამუშავებული ორნამენტული დეტალებით. ჩიხის მხარეს ფასადი სრულიად სახეცვლილია. სახლის ძველი სარდაფი ახალი მშენებლობის დროს განადგურდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბრიტანია (გოიასი)
ბრიტანია (Britânia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 263 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ვერმელიუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 509 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.77 კმ²-ზე. ფართობი 1 461 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
პარმის კონსორტთა სია
პარმის კონსორტთა სიაში წარმოდგენილია იმ პიროვნებების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ პარმის მონარქებზე. წოდება შეიქმნა 1545 წელს და იგი პირველად ჯიროლამა ორსინიმ მიიღო, უკანასკნელი კონსორტი კი ლუიზ მარი ტერეზ არტუელი იყო, რომლის ქმრის გარდაცვალებიდან მალევე გაუქმდა წოდება, თუმცა ნომინალურად პარმის ჰერცოგებმა შეინარჩუნეს წოდება, დღეისათვის კი პარმის ნომინალური და ტიტულარული ჰერცოგინია ანამარი გუალტერია ვან ვიზელია.
ბურბონები
ანტონიო ფარნეზეს შემდეგ ტახტი მისი ძმისწულის ვაჟმა, ესპანეთის მეფე კარლოს III-მ დაიკავა, რომელსაც პარმის ჰერცოგობის პერიოდში ცოლი არ ჰყოლია და შესაბამისად ამ პერიდში ბურბონთა დინასტიას პარმაში კონსორტიც არ ჰყოლია. 1735 წელს კარლოსი პარმის ტახტიდან გადადგა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VI-ის სასარგებლოდ, სიცილიისა და ნეაპოლის სანაცვლოდ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ისტორია კატეგორია:პარმის ჰერცოგინიები
ყაიმაქლი
ყაიმაქლი (Qaymaqlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
იკოთის წმინდა მარინეს ეკლესია
იკოთის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა  ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ძველ სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია, სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კუთხეებში და ლავგარდანზე გამოყენებულია ქართული აგური. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მოთავსებულია წყვილი, შეისრულთაღიანი ნიშა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. კონქში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი. ეკლესიის კამარა შეისრული ფორმისაა. კამარის საბრჯენი თაღები კრონშტეინებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში შეისრულთაღიანი ნიშებია მოწყობილი. დასავლეთ კედელში შესასვლელის ორივე მხარეს - თაღოვანი ნიშებია. დარბაზი ნათდება სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის თაღოვანი სარკმლებით. დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში თაღოვანი შესასვლელებია. სამხრეთ შესასვლელის თავზე ჩასმულ ქვის კვადრებზე, მოთავსებულია მხედრული წარწერა, რომლის ამოკითხვა ვერ მოხერხდა. კვადრს მცენარეული ორნამენტი აჩარჩოებს. შესასვლელს ორივე მხარეს ჩამოუყვება კედლის წყობაში ჩაძირული რომბები, ანალოგიურია დასავლეთი კარის მორთულობაც. შესასვლელის თავზე მოწყობილია თაღოვანი ნიშა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ, კედლის წყობაში ჩაძირული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას აგურის ვერტიკალური წყობის კარნიზი აქვს. საბურავად გამოყენებულია შიფერი. სახურავი მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. შესასვლელის და სარკმლის წირთხლები დაზიანებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატრინ დე ვალუა (1428-1446)
კატრინ დე ვალუა (Catherine de Valois; დ. 1428 — გ. 13 ივლისი, 1446) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის ქალიშვილი. ბურგუნდიის ჰერცოგ შარლ გულადის პირველი მეუღლე.
ბიოგრაფია
კატრინი დაიბადა 1428 წელს საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის ასული. 1435 წელს, საფრანგეთსა და ბურგუნდიას შორის გაფორმებული სამშვიდობო ხელშეკრულების საფუძველზე, კატრინი დანიშნეს ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ III-ის ვაჟზე, შაროლუას გრაფ შარლ დე ვალუაზე. 1438 წელს შარლი თავისი დელეგაციით ეწვია პარიზს, რათა თავისი საცოლე პირველად ენახა. 1439 წლის 11 ივნისს, წმინდა ომარის სახელობის სააბატოში ისინი ოფიციალურად დაინიშნენ, ხოლო 1440 წლის 19 მაისს, ბლუაში შედგა მათი ქორწინება. პატარძალი ამ დროს 12 წლის იყო, ხოლო სიძე 7-ის. ცხადია მათ შვილები არ ჰყოლიათ. საბედნიეროდ, შარლსა და კატრინს მეგობრული ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ, თუმცა მათი მცირეწლოვანებიდან გამომდინარე სხვადასხვა საძინებლებში ეძინათ და ორივე მათგანზე შარლის დედა, ბურგუნდიის ჰერცოგინია ისაბელ პორტუგალიელი ზრუნავდა. კატრინი მეტად დახვეწილი, ინტელიგენტი, გულკეთილი და ეშხიანი იყო, რის გამოც მან მალევე მოხიბლა სამეფო კარი. ასევე მას მიეწერება ბურგუნდიის სამეფო კარზე ეტიკეტის შემოღება და დიდი ბიბლიოთეკის გახსნა. თუმცაღა, ქვემო ქვეყნების (თანამედროვე ბელგია-ჰოლანდია) მკაცრმა კლიმატმა სერიოზულად შეარყია კატრინის ჯანმრთელობა. 1446 წელს მას იმ ეპოქაში განუკურნებელი დაავადება, ტუბერკულოზი დაუდგინეს, რითაც გარდაიცვალა ამავე წლის 13 ივლისს, 17-18 წლის ასაკში. ვინაიდან მასთან შვილები არ ჰყავდა, შარლი მეორედ დაქორწინა იზაბელ დე ბურბონზე.
აგრობიოლოგია
აგრობიოლოგია (agros — მინდორი, — სიცოცხლე,  — მოძღვრება).
ბობრუისკი
ბობრუისკი ან ბაბრუისკი (Бабру́йск) — ქალაქი ბელარუსში. წარმოადგენს ბობრუისკის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს.
ისტორია
ქალაქი პირველად ისტორიულ წყაროებში იხსენიება 1387 წელს. კიევის რუსეთის პერიოდში, ბობრუისკის დღევანდელ ტერიტორიაზე, მდებარეობდა სოფელი.
მოსახლეობა
2013 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 217 100 კაცი შეადგინა. სიმჭიდროვე 2565 კაცი კმ².
ქალაქის ფართობი შეადგენს 90,02 კმ²-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელარუსის ქალაქები
გაგო დრაგო
გაგიკ ჰარუთინიანი (Գագիկ Հարությունյան, Gago Drago; დ. 8 მარტი, 1985, ვერიშენი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) ცნობილი როგორც გაგო დრაგო — სომეხი-ნიდერლანდელი კიკბოქსერი წარმოშობით ალკმაარიდან. იგი ცნობილია თავისი დარტყმების კომბინაციებით და დარტყმის არაპროგნოზირებადი ტექნიკით, აგრეთვე უაღრესად აგრესიული საბრძოლო სტილით. გაგო ასპარეზობს „K1-MAX“-ში და „ლოეკს დარბაზში“ ედვინ ვან ოსის მეთვალყურეობის ქვეშ.
აგრობიოგეოცენოზი
აგრობიოგეოცენოზი (agros „მინდორი“, bios „სიცოცხლე“, ge „დედამიწა“, kainos „ახალი“, „საერთო“) — მინდორში ხელოვნურად შექმნილი ბიოგეოცენოზი, რომელიც შედგება აგროფიტოცენოზის, ნიადაგის კომპლექსის და გარემოს აბიოტური ფაქტორებისაგან.
გაგო დრაგო
ბიოგრაფია და კარიერა
გაგო დრაგო დაიბადა 1985 წლის 8 მარტს ვერიშენში, სომხეთის სსრ-ში. 1989 წელს, მთიანი ყარაბაღის ომის გამო, იგი ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ნიდერლანდებში. 14 წლის ასაკში ალკმაარის დაბრაზში დაიწო ვარჯიში კიკბოქსში. თავიდან იგი იყო ცნობილი მებრძოლების, საჰინ იაკუტისა და დენის "რუს" შაროიკინის სპარინგ პარტნიორი. 20 წლის ასაკში მან სახელი გაგიკ ჰარუთიანი შეიცვალა და გაგო დრაგო დაირქვა. კარიერის დასაწყისში მას არ მისცეს უფლება გამგზავრებულიყო ბენელუქსიდან ვიზის საკითხის გამო. საბოლოოდ, 2005 წელს მიიღო ნიდერლანდების მოქალაქეობა და ამ პერიოდიდან თავისუფლად იბრძოდა მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში.
დრაგოს გულშემატკივრებს იგი ძალიან აგრესიული სტილის გამო უყვართ: ყოველთვის წინ მიიწევს და ზეწოლას ახდენს მოწინააღმდეგეებზე. 2002-2006 წლებში იგი დაუმარცხებელი იყო. ეს გამარჯვებათა სერია შეჩერდა WFCA-ს ღონისძიების დროს, ჰოლანდიაში 2006 წლის 5 თებერვალს, როდესაც გაგო დრაგო ფალდირ ჩაჰბარის დაუპირისპირდა.
2006 წლის 13 მაისს იბრძოდა ამსტერდმში ჩატარებულ 2006 წლის K-1 მსოფლიო გრანდ პრიქსში; ტურნირში იგი რეი სტარინგს დაუპირისპირდა და ბოლო წამზე ქულების დაკარგვით დრაგო მასთან დამარცხდა.
2006 წლის 30 ივნისს თითქმის ორი თვის შემდეგ დრაგო იბრძოდა პირველ K-1 მსოფლიო MAX-ის ფინალში. პირველ რაუნდში გოგა დრაგომ მუხლებზე დასცა 2002 წლის K-1 მსოფლიო MAX ჩემპიონი ალბერტ კრაუსი. ნახევარფინალში იგი ბუაკავ ბანჩამეკს დაუპირისპირდა. გაგო დრაგომ შეხვედრაში ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით დამარცხდა და ტურნირი ახალგაზრდა დებიუტანტისთვის ამ ღამეს დასრულდა. მისმა მოწინააღმდეგემ ბაიაკავ ბანჩამეკიმ აღნიშნული ტიტული მოიგო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:სომეხი კიკბოქსერები კატეგორია:ნიდერლანელი კიკბოქსერები
მარია ვინტერი
ბიოგრაფია
დაიბადა მრავალშვილიანი ბუდაპეშტელის ოჯახში. მარია ვინტერის მამა უცნობია (ზოგიერთი მონაცემებით იგი ირანელია). ორი წლის ასაკში დედამ მარია აღსაზრდელად მიაბარა კარმელიტების კათოლიკურ მონასტერში. ცხრა წლის შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ სახლში, მაგრამ დედამ ბავშვტა სახლში გაამგზავრა.
არ დაუსრულებია საშუალო სკოლა, რადგან მარია იძულებული იყო სოლნოკეში ემუშავა მემანქანედ და სტენოგრაფიკად. 1955 წელს დაბრუნდა ბუდაპეშტში. შეეძნა ვაჟი, მაგრამ ქორწინება არ გაუფორმებია, საქმროსთან ჩხუბის გამო. ცხოვრობდა შემთხვევით გამომუშავებული ფინანსებით.
1956 წლის 23 ოქტომბერს მარია ვინტერმა მხარი დაუჭირა უნგრეთის ანტიკომუნისტურ აჯანყებას. მონაწილეობდა დემონსტრანტების შეტევაში რადიოს სახლზე. მეორე დღეს იგი კორვინის გადასასვლელის დამცველებს შეუერთდა. 30 ოქტომბერს მონაწილეობდა პოლიციის ნაწილის შტურმში. 4 ნოემბერს დაიჭრა საბჭოთა ძალებთან ბრძოლის დროს. ბრძოლებში გვერდიგვერდ იბრძოდა მეგობართან, კატალინ სტიკერთან ერთად.
9 ნოემბერს მარია ვინტერი საზღვრის გადაკვეთის მცდელობისას დააკავეს. დაკითხვის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს და გადავიდა ავსტრიაში. თუმცა, რამდენიმე კვირის შემდეგ იგი სამშობლოში დაბრუნდა. მუშაობდა შავ სამუშაოებზე.
1957 წლის 16 ივლისს მარია ვინტერი კვლავ დააპატიმრეს და გადასცეს სასამართლოს. ცხრაკაციან ჯგუფს, მათ შორის ვინტერს, ბრალი წაუყენეს ბუდაპეშტის ამბების დროს მკვლელობებში. დაკიტხვა მიმდინარეობდა მკაცრი ფორმით. ვინტერი კითხვებზე ძალიან აგრესიულად პასუხობდა. 1958 წლის 23 ივლისს სასამართლომ მიუსაჯა სიკვდილი. 1959 წელს სააპელაციო სასამართლომ მარია ვინტერს შეუცვალა სასჯელი და მიუსაჯა სამუდამო პატიმრობა. ხუთ სხვა ბრალდებულ სხვადასხვა პატიმრობის ვადა მიუსაჯეს. სამ განსასჯელს სიკვდილის განაჩენი გამოუტანეს და დახვრიტეს კატალინ სტიკერი, იოჟეფ კოტე შიორიოში და იოჟეფ ტოტი.
მარია ვინტერმა ციხეში 11 წელი გაატარა. გაათავისუფლეს 1970 წლის 25 მარტს. ცხოვრობდა სოლნოკეში და დუნაკესიში, მუშაობდა მკერავად და დამლაგებლად. გათხოვდა და შეეძინა მეორე შვილი, მალევე დაშორდა ქმარს ალკოჰოლზე დამოკიდებულების გამო. ზურგის დაზიანების გამო იგი 1980 წლიდან იღებს ინვალიდობის პენსიას.
უნგრეთში კომუნისტური მმართველობის გადავრდნის შემდეგ მარია ვინტერი გახდა ცნობილი საზოგადოებრივი და პოლიტიკური მოღვაწე. მონაწილეობდა უნგრეთის რევოლუციის ვეტერანთა ორგანიზაციის შექმნაში. 1993 წელს, იგი გახდა კომიტეტის წევრი, რომელიც პასუხისმგებელი იყო აჯანყების მონაწილეთა საცხოვრებლების განაწილებაზე.
გაწევრიანდა პარტია ფიდესში. ითვლება ლიბერალური კონსერვატიზმის წარმომადგენლად. 2006 და 2010 წელს კვლავ აირჩიეს უნგრეთის ეროვნულ ასამბლეაში. შედიოდა პარლამენტის შრომისა და ადამიანის უფლებების კომიტეტში.
2006 წლის 24 მაისს მარია ვინტერი, შანდორ რაცი და ლასლო ბალაშ-პირი სახალხოდ შეეწინააღმდეგნენ და პროტესტი გამოხატეს უნგრეთის რევოლუციის 50-ე წლისთავზე იტალიის პრეზიდენტის ჯორჯო ნაპოლიტანოს მოწვევას, რადგან იგი მხარს უჭერდა საბჭოთა ჯარების შეჭრას უნგრეთის ტერიტორიაზე.
1991 წელს დააჯილდოეს დიდი ჯვრის ორდენით უნგრეთის რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისათვის.
საინტერესო ფაქტები
მარია ვინტერი უნგრეთის პარლამენტის ყველაზე ღარიბი წევრია: მას არანაირი შემოსავალი არ აქვს გარდა პენსიისა, არანაირი აქტივები და არანაირი ღირებული ნივთი გარდა ნოუთბუკისა.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:უნგრელი პოლიტიკოსები კატეგორია:უნგრეთის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატები
Metallica Through the Never
Metallica: Through the Never — 2013 წლის ამერიკული IMAX-ის საკონცერტო/მხატვრული ფილმი. მასში მონაწილეობს ამერიკული მძიმე მეტალ-ჯგუფი მეტალიკა. ფილმის სათაური აღებულია ჯგუფის სიმღერიდან „Through the Never“, რომელიც შეტანილია 1991 წლის ალბომში Metallica.
ფილმში მთავარ, პერსონაჟ ტრიპის როლს ასრულებს დეინ დეჰაანი. სიუჟეტი წარმოადგენს სიურეალისტურ თავგადასავალს სპეციალური მისიისას, რომელზეც პერსონაჟს აგზავნიან. ამას თან ერწყმის მეტალიკის მიერ 2012 წლის აგვისტოში გამართული კონცერტების კადრები.
მუსიკა
ფილმის ოფიციალური საუნდტრეკი გამოიცა 2013 წლის 24 სექტემბერს ლეიბლზე Blackened Recordings.
სქოლიო
კატეგორია:2013 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები კატეგორია:მეტალიკის ვიდეო ალბომები
საძეგურის კვირაცხოვლის ეკლესია
საძეგურის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში.
ყორექვით ნაგები ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით, ასიმეტრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი.
ტრაპეზის ქვასთან დევს ჯვრის ბუნის ქვა, რომელიც შებათქაშებულია. არქიტრავული შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კედლები შემორჩენილია 3-3,5 მეტრზე.
ძეგლი სერიოზულად არის დაზიანებული. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, გარღვეულია კედლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აბდრაშიტოვო (ალშეევის რაიონი)
აბდრაშიტოვო (Әбдрәшит; Абдрашитово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ალშეევის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 619 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ რაევსკიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია რაევკა, რომელიც ასევე დაშორებულია 27 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ალშეევის რაიონის სოფლები
ჰოვანეს აბელიანი
ჰოვანეს არტემის ძე აბელიანი (Հովհաննես Աբելյան; დ. 4 ნოემბერი, 1865, შემახა, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ.  1 აგვისტო, 1936, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ-სა და სომხეთის სსრ-ს სახალხო არტისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ხელოსნის ოჯახში. სწავლობდა ბაქოს რუსულ რეალურ სასწავლებელში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1882 წელს. 1886 წლიდან გამოდის სომხურ სცენაზე. 1932 წელს მიიღო აზერბაიჯანისა და სომხეთის სახალხო არტისტისა და შრომის გმირის წოდება. გამოდიოდა ბაქოს, თბილისის, ასევე შუა აზიის, უკრაინის და რუსეთის ქალაქების სცენაზე. აგრეთვე საზღვარგარეთ: თურქეთში, ირანში, ეგვიპტეში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ინგლისში, აშშ-ში.
1936 წელს აბელიანის სახელი ეწოდა ვანაძორის სახელმწიფო დრამატულ თეატრს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1865 კატეგორია:გარდაცვლილი      1 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1936 კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
საათლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საათლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გარიბლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
გარიბლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გრიმი (სეზონი 5)
მინი|
ზებუნევრივი დრამატული სატელევიზიო სერიალ „გრიმის“ (Grimm) მეხუთე სეზონის პრემიერა 2015 წლის 30 ოქტომბერს გაიმართა და 2016 წლის 20 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 22 ეპიზოდისგან.
აღწერა
ნიკი უარესობისკენ იცვლება რაც ხელს უშლის თავის მოვალეობის შესრულებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2015 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები კატეგორია:2016 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები სეზონი 1
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 10)
თელავის საცხოვრებელი სახლი —  არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 10). თარიღდება XIX საუკუნის შუა წლებით.
სახლი ნაშენია ძველი აგურით, გაყოფილია ორ ნაწილად. ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე იგი ერთ სართულად გამოდის კლდეზე გადაკიდებული, მდიდრულად შემკული, ქვის აივნით. ხის ტერასა ჭვირული მოაჯირით არის შემოფარგლული. ტერასაზე გამომავალი კარ-სარკმლების ალათები ძველია, სწორკუთხა, ღიობების თავსართები - ნახევარწრიული. ინტენსიური სახეცვლილია. შემორჩენილია ოთახების ძველი გეგმარება მაგრამ კარები ამოქოლილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 15)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 15). აგებულია XIX საუკუნეში.
დაბალი, რიყის ქვითა და აგურის შერეული წყობით ნაგები, ერთსართულიანი შენობა ეზოს სიღრმეში დგას. ოთახები ინდივიდუალურად არის განლაგებული. ინტერიერი სახეცვლილია. ეზოს მხარეს, მთავარი ფასადის წინ, ჭვირული მოაჯირით შემოფარგლული, ხის ტერასა-აივანია. აივანზე ნახევარწრიული არქივოლტებით მორთული კარ-სარკმლები გამოდის. ენობის უკანა კედელი ქარაფის პირასაა და ალაზნის ველს გადაჰყურებს. ამ კედელში არსებული კარი ამოქოლილია აგურით. შემორჩენილია ძველი აგურის საპირვებიანი სარკმლები. ეზოს მხარეს სახლს უსახური მინაშენი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
წინანდლის ეკლესიების კომპლექსი
წინანდლის ეკლესიების კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ წინანდლის ცენტრში. კომპლექსში შედის ერთმანეთისგან ოციოდე მეტრის მოშორებით მდგარი, სხვადასხვა დროის ორი ეკლესია, რომელთა შორის ერთი ღვთისმშობლის, ხოლო მეორე წმ. გიორგის სახელზეა აგებული.
ღვთისმშობლის ეკლესია
ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზულია (9.2 x 6.5 მ). თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ნაშენია რიყის ქვით. კონსტრუქციულ ნაწილებში (კარ-სარკმლის წირთხლები, საბჯენი თაღები, კამარა) გამოყენებულია კვადრატული აგური. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, მათ შორის სამხრეთისა გვიანდელია და შიგნითკენ მკვეთრადაა გაგანიერებული, ორივე შესასვლელი ხის ძელებით, თარაზულად არის გადახურული, მესამე კარი (ამჟამად ამოშენებულია), რომელიც გარედან ორზე გაცილებით განიერია, ჩრდილოეთიდან, XX საუკუნის შუა წლებში მოუწყვიათ. ამ დროს ამოუშენებიათ დასავლეთი და სამხრეთი შესასვლელები. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა. იმდენად, რომ მისი განივი ღერძი დაახლოებით 1 მეტრით ჭარბობს გრძივ ღერძს. აღმოსავლეთით ღრმა, წესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდია. აფსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო, შეისრულთაღოვანი ნიშაა მოწყობილი. თითო, სწორკუთხა სარკმელი ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშიცაა. მათ შორის ჩრდილოეთ სარკმელი მოგვიანებითაა გაგანიერებული.დასავლეთ სარკმლის გადახურვა საფეხურებადაა დამუშავებული და შიგნიდან გარეთკენ მაღლდება. აფსიდი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კონქით. კონქის ზემოთ, როგორც ჩანს მცირე სიცარიელეა. მასთან დამაკავშირებელი ხვრელი აფსიდის სარკმლის გადახურვაშია მოწყობილი, რომლის გამოც აღმოსსავლეთ კედელი, დანარჩენ კედლებთან შედარებით, გაცილებით უფრო სქელია (სისქე დაახლოებით - 1.3 მეტრია). ეკლესიების ფასადები ორსაფეხურიანი ლავგარდნითაა დასრულებული, რომლის თითოეული საფეხური ჩვეულებრივად დალაგებული და კუთხეებით წინწამოწეული აგურის, თითო რიგითაა გამოყვანილი. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ასწვრივ, აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოსახულია საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი, მაღალი ჯვარი, რომლის ზედა მკლავზე შეღრმავებულივე რომბია წაბმული. გარდა ამისა, ფრონტონის არეში კიდევ სამი, მსგავსი რომბია - თითო-თითო ჯვრის ზედა მკლავის გვერდებზე, ხოლო ერთი ზედა მკლავის ასწვრივ, ფრონტონის წვერთან. მსგავსი ჯვარი, ოღონდ რომბების გარეშე, გამოსახულია ეკლესიის დასავლეთ ფრონტონზეც. ეკლესიის სამხრეთ- აღმოსავლეთ კუთხეს, თითქმის მთელ სიმაღლეზე, აუყვება გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის (კონტრფორსის?) კედლის ნაშთი, რომელიც ეკლესიასთან წყობითაა შერწყმული. 1980-იანი წლების მიწურულს, ძეგლზე სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაატარა სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწ. სახელოსნომ ჩრდილოეთ კედელში ამოშენდა. მოგვიანებით მოწყობილი შესასვლელი, სახურავზე მოიხსნა. მოგვიანებით დაშენებული, დაახლოებით ოცდაათიოდე სმ-ის სიმაღლის ფენა. განახლდა ლავგარდანი, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.
წმინდა გიორგის ეკლესია
წმ. გიორგის ეკლესია წარმოადგენს ე. წ. „თავისუფალი ჯვრის ტიპის" გუმბათოვანი ტაძრის ნაირსახეობას. შენობის ბირთვი გეგმით კვადრატული ჯვრული კამარით გადახურული სივრცეა, რომელსაც აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან შედარებით დაბალი, ვიწრო სივრცეები ერთვის. მათ შორის აღმოსავლეთით მდებარე, საკუთრივ საკურთხეველი, შიგნიდან ნახევარწრიულია, ხოლო გარედან ხუთწახნაგოვანი. დასავლეთისა კი - სწორკუთხაა (შენობის გარეთაა ზომები ღერძებზე: სიგრძე - 15.2 მ, სიგანე - 8 მ). დასავლეთ ეკლესიას დასავლეთიდან ეკვრის კვადრატული გეგმის, სამ მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი კარიბჭე, რომლის სახურავზე, ადრე, მცირე ზომის სამრეკლო იქნებოდა დადგმული (შემორჩენილი იყო საფუძვლის ნაშთი). ეკლესია ნაშენია კვადრატული აგურით, ალაგ-ალაგ (ძირითადად ქვედა ნაწილებში), წვრილი რიყის ქვის, სწორხაზოვანი რიგების ჩართვით. შესასვლელი სამია: ცენტრალური ნაწილის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში - ერთმანეთს მოპირდაპირედ. ხოლო დასავლეთით - „მკლავის“ ცენტრში. ინტერიერი ცხრა ფართონ, მაღალი, თაღოვანი სარკმლითაა განათებული. აქედან სამი - აფსიდშია, ორ-ორი - ცენტრეალური კვადრატის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში - კარის აქთ-იქით, თითო კი - დასავლეთ „მკლავის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში. ცენტრალური ნაწილის კარ-სარკმლები შიგნიდან მოთავსებულია საფეხურით შეღრმავებული, ნახევარწრიული თაღით დასრულებულ არეში. აფსიდში სამი, ნახევართაღოვანი ნიშაა მოწყობილი - ორი ჩრდილოეთით, ხოლო ერთი სამხრეთით. ცენტრალური ნაწილის კამარის წვეროში სწორკუთხა პლაფონია გამოყვანილი. ეკლესიის ცენტრალური ნაწილის და დასავლეთ „მკლავის“ კუთხეებს, გარედან, სადა პილასტრები აუყვება. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადზე, კარ-სარკმლები ერთიან, სადა საპირეში არის ჩასმული, რომელშიც, სარკმლების ქვემოთ, გამოყვანილია მათივე სიგანის თითო, სწორკუთხა, შეღრმავებული არე. შესასვლელების ზემოთ კი - კედელში, წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი, ნახევარწრიულ პოსტამენტზე დაყრდნობილი ჯვრის გამოსახულებაა. თითოეულ სარკმელს ამკობს აგურის რელიეფური თავსართი - ჰორიზონტალური გადანაკეცებით ბოლოებში. საკურთხევლის შვერილს განაპირა წახნაგებზე იგივე ზომის თითო, ცრუ სარკმელია. ფასადები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით.
2007-2008 წლებში, სოფლის გამგეობის თაოსნობითა და მაცხოვრებელთა შეწევნით, ძეგლს ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. ინტერიერი და ფასადები გაიწმინდა და გაჭყარტლული ნალესობისგან აღდგა კედლების მონგრეული ნაწილები და ლავგარდანი კარიბჭეზე დაიდგა. ახალი თუნუქის, პირამიდისებრი სახურავით გადახურული, რვაწახნაგოვანი სამრეკლო. ეკლესიის თითოეული ნაწილი გადაიხურა თუნუქის დამოუკიდებელი სახურავით. კეთილმოეწყო ეზო და იგი რიყის ქვის გალავნით შემოიფარგლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფაინა
ფაინა (Faina) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 360 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ვერმელიუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 983 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.59 კმ²-ზე. ფართობი 1 945 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
თამაზ აქუბარდია
თამაზ აქუბარდია (დ. 15 სექტემბერი, 1951, თბილისი) —  ქართველი ეკონომისტი, მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკის ფაკულტეტი და ასპირანტურა. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ლიუბანის ტბა
ლიუბანის ტბა (Любань) — ტბა ბელარუსში, ბრესტის ოლქის კობრინის რაიონში. მდებარეობს მდინარე მუხავეცის აუზში, სოფელ დივინიდან 3 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
წყალშემკრები აუზის ფართობი 143 კმ²-ს შეადგენს, იგი ბრტყელი დაჭაობებული ვაკეა. ტბის სიგრძეა 2,2 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 1,4 კმ.
ტბის აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარეობს არქიტექტურული ძეგლები: ბრინჯაოს ხანის დასახლება და მეზოლითისა და ნეოლითის ეპოქის სადგომები.
სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსის ტბები
სანტა-მარია-დუ-სალტუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 284 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.99 კმ²-ზე. ფართობი 440 605 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
შუა ალევის ეკლესია
შუა ალევის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში.
ყოჩიანთ უბნის სასაფლოაზე დგას დარბაზული ეკლესია, რომელიც სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნალისებრი ფორმის აბსიდი, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით არქიტრავული ნიშაა. აბსიდი დარბაზისგან გამოიყოფა შვერილებით. გრძივ კედლებში თითო ნიშაა. დასავლეთ კედელში მოთავსებულია სარკმელი. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის კვალი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთი სარკმლის სათაური შირიმისაა, ნაგებობა გვიან შუა საუკუნეებში გადაუკეთებიათ. დასავლეთ კეხზე შემორჩენილია ამ პერიოდის სამრეკლოს ორი აგურის სვეტი. ეკლესიის კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია. ჩამოქცეულია თაღ-კამარა, ხოლო ნაგებობის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე გარღვეულია. კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყარაფაფაგი
ყარაფაფაგი (Qarapapaq) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
Low in High School
Low in High School — ინგლისელი ალტერნატიული როკ-მომღერალ და მუსიკოს მორისის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2017 წლის 17 ნოემბერს BMG-ზე. მისი პროდიუსერია ჯო ჩიკარელი. მასალა ჩაიწერა საფრანგეთში, La Fabrique Studios და იტალიაში, ენიო მორიკონეს Forum Studios-ში.
ალბომის პირველი სინგლი, „Spent the Day in Bed“, გამოვიდა 2017 წლის 19 სექტემბერს. აგრეთვე ცნობილი გახდა მომავალი საკონცერტო ტურნეს შესახებ. 2017 წლის 24 ოქტომბერს გამოვიდა კიდევ ერთი სიმღერა, „I Wish You Lonely“.
სქოლიო
კატეგორია:მორისის ალბომები კატეგორია:2017 წლის ალბომები
ტიპოგრაფი
ტიპოგრაფი ( type designer   ) - ტიპოგრაფიკისა და წიგნის დიზაინის სპეციალისტი. ტიპოგრაფიკას მოიცავს შრიფტის ოსტატებს, გრაფიკული დიზაინერები და სხვა სპეციალისტებს. სიტყვა მოდის ბერძნული სიტყვიდან - typos, ანაბეჭდი + γράφω, ვწერ. ტიპოგრაფის საქმიანობა მდგომარეობს ნახატის, ტიპოგრაფიული სიმბოლოების, პერსონაჟების შექმნაში. ჯერ კიდევ იოჰან გუტენბერგიდან დაწყებული, ტიპოგრაფიულ სიმბოლოებს ქმნიდნენ ბეჭდვის ოსტატები. ამიტომ ტიპოგრაფია ბუნებრივად მოიცავს თავის თავში სიმბოლოთა შექმნას და ბეჭდვით მუშაობას. თანამედროვე ტიპოგრაფი კარგად უნდა ფლობდეს ხატვის წესებს და კანონებს, ასევე, გრაფიკას, კალიგრაფიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცნიერება კატეგორია:მეცნიერება და კულტურა კატეგორია: პოლიგრაფია კატეგორია: ტიპოგრაფია
კალიფორნიის უნივერსიტეტი (სან-დიეგო)
კალიფორნიის უნივერსიტეტი სან-დიეგოში (The University of California) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი სან-დიეგოში, კალიფორნია, აშშ. დაარსდა 1960 წლის 18 ნოემბერს და გახდა კალიფორნიის უნივერსიტეტის ათ კამპუსს შორის მეშვიდე. უნივერსიტეტი მოიცავს 866 ჰექტარს, ცენტრალური კამპუსი კი 466-ს.
კალიფორნიის უნივერსიტეტი სან-დიეგოში ერთ-ერთი საუკეთესოა მსოფლიოში. Academic Ranking of World Universities-ის 2016 წლის მონაცემებით ის მეთოთხმეტეა. U.S. News & World Report-მა მას მეცხრამეტე ადგილი მიანიჭა (მეცხრე შტატებში). Center for World University Rankings-ის მიხედვით კალიფორნიის უნივერსიტეტის სან-დიეგოს კამპუსი მეჩვიდმეტეა მსოფლიოს მასშტაბით.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
თორქები (ტომები)
მინი|368x368პქ| თორქები [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში, ცხოვრობდნენ პაჭანიკებსა და პოლოვცებს შორის. ]] თორქი ( ოღუზები, უზები) - ერთ-ერთი თურქული ტომი, რომელიც X-XIII საუკუნეებში შავი ზღვის სტეპებში მომთაბარეობდნენ. 985 წელს დაქირავებულმა თორქებმა მონაწილეობა მიიღეს რუსეთის მთავარ ვლადიმერ სვიატოსლოვის ძის მიერ მოწყობილ ლაშქრობაში ბულგარებისა და ხაზარები ს  წინააღმდეგ.
XI საუკუნის დასაწყისში პოლოვცებისაგან შევიწროებული თორქები მდინარე დნეპრისაკენ დაიძრნენ, სადაც ისინი შეეჯახნენ  რუსეთის ხელისუფლებას : 1055 წელს მთავარმა ვსევოლოდმა გაილაშქრა მათ წინააღმდეგ, რათა დაეცვა პერეიასლავის მიწა. 1060 წელს მათ წინააღმდეგ ლაშქრობა წამოიწყეს მთავარებმა  იზიასლავმა, სვიატოსლავმა, ვსევოლოდმა და ვსესლავმა. ანალების თანახმად, ლაშქრობები დამთავრდა იმით, რომ შეშინებული თორქები გადაიხვეწნენ. დევნისას მათი ნაწილი დაიღუპა სიცივისაგან, ნაწილი შიმშილისაგან და ნაწილი ზღვამ შთანთქა.
XII საუკუნეში თორქები კვლავ ჩნდებიან მდინარე დონის მიდამოებში. 1116 თორქები და პაჭანიკები ორი დღის მანძილზე ებრძოდნენ რუსეთი ს მთავარ ვლადიმირ მონომახ ს. 1121 წელს ვლადიმირმა გაათავისუფლა რუსეთი ბერენდეს ტომებისაგან, ხოლო თორქები და პაჭანიკები თავისით გაიქცნენ.
XI საუკუნეში თორქების ნაწილმა დაიკავა ტერიტორია მდინარე როსის გასწვრივ და დაემორჩილნენ ადგილობრივ მთავრებს. ამ ნახევრადმომთაბარე თორქების ცენტრი იყო ქალაქი ტორჩეკი. მდინარე დნეპრი ს მარცხენა ნაპირზე დასახლდა  თორქების კიდევ ერთი ჯგუფი, რომლებმაც აღიარეს პერეიასლავის მთავრის უზენაესობა. XII ს. ცნობების თანახმად, ამ თორქებმა დაიკავეს ადგილები ქალაქ ბარიშევკას მახლობლად. თორქების ნაწილმა გადაკვეთა დუნაი და მიიღო ბიზანტიის ქვეშევრდომობა.
თორქები, რომლებიც დასახლდნენ პოროსიესა და პერეიასლავის სამთავროს მიწებზე და შეერწყნენ თურქულ ტომებს. 1240 წელს მონღოლთა შეჭრისას რუსეთის ტერიტორიაზე, რომელიც ბათო ყაენი ს ლაშქრობებად მოიხსენება, რუსული სამთავროები განადგურდა. მრავალი თორქი, თათარ-მონღოლებმა გადაასახლეს ვოლგაზე, ხოლო დარჩენილი ნაწილი ასიმილირდა ადგილობრივ სლავურ მოსახლეობასთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაშენებული ერები კატეგორია:თურქულენოვანი ხალხები
იმპერატრისი
იმპერატრისი (Imperatriz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში.
2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 250 063 კაცი შეადგინა. სიმჭიდროვე — 167,9 კაცი/კმ². ქალაქის ფართობი შეადგენს 1 367,901 კმ²-ს.
იმპერატრისი დაარსდა 1856 წლის 16 ივლისს.
ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია
ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია — გარდამავალი ხანის საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორის სასაფლაოზე.
დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები.
გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით ერთი არქიტრავული ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ნახევარწრიული სოლეაა.
გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პირველ საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობა, ხოლო მეორეს - ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი. პილასტრები დასრულებულია მარტივი ფორმის კაპიტელებით.
დარბაზს ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის და სამხრეთის სარკმლებით. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარი ნაოთხალია.
ეკლესიის ინტერიერში იატაკი მიწაყრილია. დაზიანებულია კამარის საბრჯენი თაღი. კედლებში წარმოქმნილია ბზარები. საბურავი აყრილია.
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბედიშქალა
ბედიშქალა (Bədişqala) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 071 კაცი.
გრიმი (სეზონი 6)
მინი|
ზებუნევრივი დრამატული სატელევიზიო სერიალ „გრიმის“ (Grimm) მეექვსე სეზონის პრემიერა 2017 წლის 6 იანვარს გაიმართა და ამავე წლის 31 მარტს დასრულდება. იგი შედგება 22 ეპიზოდისგან.
აღწერა
მას შემდეგ რაც ნიკმა და მისმა მეგობრებმა აღმოაჩინეს 7 გრიმის მიერ დამალული განძი სიტუაცია რადიკალურად შეიცვალა, ზოგიერთი მოკავშირე მტერი გახდა, ზოგიერთი მტერი კი მოკავშირე, წინ საკმაოდ დიდი ბრძოლა გველის რომელიც საბოლოოდ გადაწყვეტს ნიკისა და მისი მეგობრების მომავალს.
იზაბელ დე ბურბონი
იზაბელ დე ბურბონი (Isabelle de Bourbon; დ. 1434 — გ. 25 სექტემბერი, 1465) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ შარლ I-ისა და აგნეს ბურგუნდიელის ქალიშვილი. შაროლუას გრაფ შარლ დე ვალუას მეორე მეუღლე. ბურგუნდიის ჰერცოგინია მარია I-ის დედა და კასტილიის მეფე ფილიპე I-ის ბებია. აგრეთვე იყო ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფე ფილიპე II-ისა და საღვთო რომის იმპერატრიცა და ავსტრია-უნგრეთის დედოფალ მარია ესპანელის დიდი ბებია.
ბიოგრაფია
იზაბელის ცხოვრების შესახებ, არც თუ ისე ბევრი ცნობაა ჩვენამდე მოღწეული. იგი დაიბადა 1434 წელს და იყო ბურბონის ჰერცოგ შარლ I-ისა და მისი ცოლის, აგნეს ბურგუნდიელის ქალიშვილი. აგნესი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან უშიშის ასული, რომელიც თავის მხრივ ძლევამოსილი ჰერცოგი და საფრანგეთის მეფე შარლ VI "შლეგის" რეგენტი იყო.
ბურბონებსა და ბურგუნდიელებს შორის საქორწინო მოლაპარაკებები მალევე გაჩაღდა. იზაბელისა და შარლის ქორწინება 1454 წლის 30 ოქტომბერს შედგა, ქალაქ ლილში. 1457 წლის 13 თებერვალს მან გააჩინა თავისი პირველი და უკანასკნელი ქალიშვილი, სახელად მარია, რომელსაც სახელი საფრანგეთის დედა-დედოფალ მარია ანჟუელის პატივსაცემად დაარქვეს. 1459 წელს იზაბელი გახდა საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ისა და დედოფალ შარლოტა სავოიელის ვაჟის, პრინცი ჟაკის ნათლია, რომელიც მალევე დაიღუპა.
შარლის პირველი ცოლის მსგავსად, იზაბელიც ტუბერკულოზით გარდაიცვალა 1465 წლის 25 სექტემბერს, ანტვერპენში, 31 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1434 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1465 კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
ხორენ აბრამიანი
დაიბადა 1930 წლის 1 აპრილს ერევანში. 1951 წელს დაასრულა ერევნის თაეატრალური ინსტიტუტი. ამავე წლიდან ერევნის დრამატული თეატრის მსახიობია. 1980–1985 წლებში მთავარი რეჟისორი. 1988–1996 წლებში თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელია. 1985–1988 წლებში ლენინაკანის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორია. კინოში მისი დებიუტი შედგა 1949 წელს.
გარდაიცვალა 2004 წელს ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში.
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2004 კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:სომეხი რეჟისორები
გარიბლი (აღდაში)
გარიბლი  (Qəribli) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 969 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
Ego Trippin'
Ego Trippin' — ამერიკელი რეპერ სნუპ დოგის მეცხრე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2008 წელს. ალბომი გამოიცა ლეიბლზე Geffen.
სქოლიო
კატეგორია:სნუპ დოგის ალბომები კატეგორია:2008 წლის ალბომები
ხოქი
ხოქი (Xok) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, კანგარლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  4 904 კაცი.
რანგქოლი
რანგქოლი (Рангкӯл) — მაღალმთიანი ტბა ტაჯიკეთში, მთიანი ბადახშანის ავტონომიურ ოლქში. გაწოლილია პამირში, სარიქოლის ქედის სამხრეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 3784 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 7,8 კმ², აუზის ფართობი 1980 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,5 მ. უკავია ვრცელი გაუდინარი ქვაბული. ნაპირები ბრტყელია, ადგილ-ადგილ დაჭაობებული. წყალი ხან მტკნარია, ხან მარილიანი. უზიუქ-დარიის ფშანით უკავშირდება დასავლეთით მდებარე შორქოლის ტბას. საზრდოობს მდნარი თოვლისა და მყინვარული წყლით. წყალი სუსტად თბება. სექტემბრის ბოლოს წარმოიქმნება ყინულნაპირისი. კუნძულებზე გვხვდება გარეული ბატების კოლონიები; მოიპოვება ოსმანი. ტბის სიახლოვესაა ამავე სახელწოდების დასახლება და მურღაბზე მიმავალი გზა. ტბის სამხრეთით, მთებში არის პუტნიკოვის მღვიმე.
სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის ტბები
Compendium ferculorum, albo Zebranie potraw (წიგნი)
წიგნში არის 300-ზე მეტი რეცეპტი და დაყოფილია სამ თავად. თავებში წარმოდგენილია ხორცის, თევზის და სხვა კერძები და თითოეული თავი მთავრდება „მზარეულის მთავარი საიდუმლოებით". ჩერნიეცკის სამზარეულოს სტილი, როგორც ნათლად ჩანს მის წიგნში, დამახასიათებელი იყო მდიდრული პოლონური ბაროკოს სამზარეულოსთვის. ის ხშირად თავის კერძებში იყენებდა ძმარს, შაქარსა და ეგზოტიკურ სანელებლებს. წიგნი მე-18 და მე-19 საუკუნეებში რამდენჯერმე გამოიცა და მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია პოლონური სამზარეულოს განვითარებაზე.
ისტორია
ჩერნიეცკი იყო კეთილშობილი მოქალაქე, რომელიც ემსახურებოდა ლუბომირსკების სახლის სამ თაობას, როგორც ქონების განმკარგავი და მთავარი მზარეული. მან სამსახური დაიწყო დაახლ. 1645 წელს. ის ემსახურებოდა სტანისლავ ლუბომირსკს 1649 წლამდე, შემდეგ მის უფროსი ვაჟს, ალექსანდრე მიხალ ლუბომირსკის და მის შვილიშვილს, იოზეფ კაროლ ლუბომირსკს.
მიუხედავად იმისა, რომ ჩერნიეცკის წიგნი პირველად 1682 წელს გამოიცა, ის დასრულებული უნდა ყოფილიყო ალექსანდრე მიხალ ლუბომირსკის გარდაცვალებამდე 1677 წელს. წიგნის მეორე გამოცემა მოვიდა სამი ათწლეულის შემდეგ, რაც ფრანგულმა კულინარიულმა წიგნმა, სახელწოდებით Le Cuisinier françois დაიწყო კულინარიული რევოლუცია, რომელიც გავრცელდა მთელ ევროპაში მე-17 საუკუნის მეორე ნახევარში. ფრანგული გასტრონომიის ამ ახალ ტალღაში, ეგზოტიკური სანელებლები ძირითადად შეიცვალა შინაური მწვანილებით. პოლონელი მაგნატები ხშირად ქირაობდნენ ფრანგ შეფ-მზარეულებს თავიანთ სახლებში და ზოგიერთ მათგანს ბიბლიოთეკებში ჰქონდა წიგნის, Le Cuisinier françois ასლები (მათ შორის მეფე იან III სობესკი, რომელიც დაქორწინებული იყო ფრანგ მარი კაზიმირე დ'არკუენზე).
მესამე გამოცემა, რომელიც გამოიცა ვილნოში (ახლანდელი ვილნიუსი, ლიტვა) 1744 წელს, იყო პირველი გამოცემა, რომელიც დაიბეჭდა კრაკოვის გარეთ. ეს იყო ასევე პირველი გამოცემა, რომელსაც მიენიჭა ახალი სათაური, Stół obojętny, jest pański, a oraz i chudopacholski (გულგრილი სუფრა, ანუ როგორც სამეფო და უბრალო). 1784 წლის Sandomierz-ის გამოცემას, დაემატა სოუსების, ჯანჯაფილის, ძმრის და სხვა სანელებლების ორმოცი ახალი რეცეპტი. ეს რეცეპტები გადმოიღეს წიგნიდან Compendium medicum, რომელიც არის მე-18 საუკუნის პოპულარული პოლონური სამედიცინო საცნობარო წიგნი. თუმცა ეს რეცეპტები განსხვავდებოდა კულინარიული სტილით ჩერნიეცკის ნაწარმოებისგან და აღარ დაუბეჭდავთ შემდგომ გამოცემებში.
მე-19 საუკუნის გამოცემებში, რომელიც გამოქვეყნდა ვარშავასა და ბერდიჩოვში (ახლანდელი ბერდიჩივი, უკრაინა) გამოიყენეს კიდევ ერთი ახალი სათაური, Kucharka miejska i wiejska (ქალაქისა და სოფლის სამზარეულო).
ძველი პოლონური სამზარეულოსადმი გაზრდილმა ინტერესმა განაპირობა 21-ე საუკუნის დასაწყისიდან წიგნის ახალი გამოცემების დაბეჭდვა, მათ შორის შეზღუდული გამოცემა 500 დანომრილი ტყავით შეკრული ტომისგან, რომელიც გამოიცა 2002 წელს. 2009 წელს ვარშავის ვილანუვის სასახლის მუზეუმმა გამოაქვეყნა გამოცემა კვების ისტორიკოსის იაროსლავ დუმანოვსკის ვრცელი შესავალით, სადაც წარმოდგენილია ჩერნიეცკის ცხოვრება და მოღვაწეობა.
სქოლიო
კატეგორია:კულინარიული წიგნები კატეგორია:წიგნები კატეგორია:წიგნები გამომცემლობის მიხედვით კატეგორია:წიგნები ავტორის მიხედვით კატეგორია:წიგნები ჟანრის მიხედვით კატეგორია:პოლონური წიგნები
იტაპირაპუანი
იტაპირაპუანი (Itapirapuã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 348 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ვერმელიუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 835 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.83 კმ²-ზე. ფართობი 2 043 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
იომარაღალი
იომარაღალი (Ömərağalı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
სან-ანტონიუ-დუ-ჟასინტუ
სან-ანტონიუ-დუ-ჟასინტუ (Santo Antônio do Jacinto) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალმენარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 775 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.39 კმ²-ზე. ფართობი 503 376 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ეპე
ეპე (Epe) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ნიდერლანდებში.
ქალაქის ფართობი შეადგენს 157,25 კმ²-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია
დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა  ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დელკანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებული ნახევარწრიული აბსიდით, ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშაა. სარკმლის კვალი არ ჩანს. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ნაოთხალია. ეკლესია ადგილობრივ მოსახლეობას თუნუქით გადაუხურავს. ძეგლი დაკეტილია და მისი აზომვა ვერ მოხერხდა. აღწერა ხდება კედლის ნაპრალიდან. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. გარშემო მიწის დონე აწეულია.
ოქსალატები
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ოქსალატის ანიონის სტრუქტურა ოქსალატები (< οχαλις — მჟაუნა) — მჟაუნმჟავის მჟავური და საშუალო მარილები, მაგ. , . მარტივი ოქსალატის მარილების რენტგენოსტრუქტურულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ოქსალატის ანიონს შეუძლია მიიღოს ბრტყელი აგებულება D2h მოლეკულური სიმეტრიით ან აგებულება, სადაც კუთხე დაახლოებით 90°-ია და ემთხვევა D2h სიმეტრიას. მაგალითად, ოქსალატის ფრაგმენტი იღებს ბრტყელ, D2h აგებულებას -ის მკვრივ სტრუქტურაში (M = Li, Na, K); თუმცა, -ის სტრუქტურაში  ორწახნაგა კუთხე 81°-ის ტოლია.
დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოქსალატები
სქოლიო
* კატეგორია:ანტიკოაგულიანტები
ზეგაანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზეგაანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზეგაანში, დგას სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 1 კილომეტრზე. ნაგები ყოფილა რიყის ქვით, აგურით და კირის სქელი ხსნარით. დანგრეულია: აღმოსავლეთ კედელი აღარ არსებობს, დანარჩენი კედლები ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იენი-ქერქი
იენი-ქერქი (Yeni Kərki) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, კანგარლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —   	380 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანგარლის რაიონის სოფლები
ჭაჭამურის მაცხოვრის ეკლესია
ჭაჭამურის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაჭამურის ჩრდილოეთით, 1კმ-ზე ტყეში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია საშუალო ზომის რიყის ქვით ყოფილა ნაშენი. მიუხედავად იმისა, რომ ძეგლი დანგრეულია, აშკარად შეიმჩნევა სწორკუთხა საკურთხევლის მოხაზულობა. კარი სამხრეთიდან ყოფილა გაჭრილი. ძეგლი ადგილობრივი ხატია და უმნიშვნელოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გობუიუსთიუ
გობუიუსთიუ (Qobuüstü) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 263 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
ადაპტაციური სინდრომი
ადაპტაციური სინდრომი, საერთო ადაპტაციური სინდრომი (adaptatio „შეგუება“, „მორგება“, syndrome „თავმოყრა“) — ცხოველებისა და ადამიანის ორგანიზმში სხვადასხვა გამღიზიანებლების გავლენით წარმოქმნილი საერთო დამცველობითი რეაქციების ერთობლიობა, რაც ხელს უწყობს დარღვეული წონასწორობის აღდგენას და მიმართულია ჰომეოსტაზის შესანარჩუნებლად. ეს რეაქციები ხელს უწყობს ორგანიზმში დარღვეული წონასწორობის აღდგენას და ემსახურება შინაგანი გარემოს მუდმივობის დაცვას — ჰომეოსტაზს. ადაპტაციური სინდრომის ცნება შემოიღო კანადელმა მეცნიერმა ჰ. სელიემ (1936). ადაპტაციური სინდრომის გამომწვევ ფაქტორებს (ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ტრავმა, მაიონიზებელი გამოსხივება, ტემპერატურის მკვეთრი ცვალვა ბადობა, ინფექცია, სისხლის დაკარგვა და სხვ.) სტრესორები ეწოდება, ხოლო მათი მოქმედებით გამოწვეულ ორგანიზმის მდგომარეობას — სტრესი. ადაპტაციური სინდრომის ძირითადი ნიშნებია თირკმელზედა ჯირკვლების ქერქის გადიდება და სეკრეციული მოქმედების გაძლიერება, ელენთისა და ლიმფური კვანძების შემცირება, ცვლილებები სისხლში, ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა, სისხლის წნევის მკვეთრი დაცემა და სხვ.; ადაპტაციური სინდრომში განარჩევენ ორ ან სამ სტადიას. პირველი განგაშის სტადიაა. გრძელდება 6-იდან 48 სთ-მდე. ამ სტადიაში ორგანიზმი ცდილობს შეეგუოს მძიმე მდგომარეობას. თუ დამაზიანებელი მოქმედება არ არის ძლიერი, ვითარდება მეორე, ე. წ. რეზისტენტობის სტადია. ორგანიზმი ხდება მდგრადი არახელსაყრელი ფაქტორებისადმი, ძლიერდება დამცველი, ნერვულ-ჰუმორალური მექანიზმების მოქმედება და სტადიის ბოლოს უბრუნდება ნორმალურ მდგომარეობას. თუ დამაზიანებელი მოქმედება ძლიერია და ამავე დროს ხანვრძლივი, ორგანიზმი კარგავს რეზისტენტობას, დამცეელი მექანიზმების მოქმედება სუსტდება, შემგუებელი ჰორმონების (გლუკოკორტიკოიდების) გამოყოფა მცირდება და ვითარდება მესამე — გამოფიტვის სტადია. მდგომარეობა უარესდება და ორგანიზმი შეიძლება დაიღუპოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგია
მაზამი
მაზამი (Məzəm) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
ზურაბ ახმეტელი
ზურაბ ახმეტელი (დ. 12 ივლისი, 1948, სოფელი ზემო ხოდაშენი, ახმეტის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი.
1983 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახმეტის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
ლინგვისტური დეტერმინიზმი
ლინგვისტური დეტერმინიზმი (Linguistic — „ენობრივი“, Determinism - „განპირობებულობა“) — იდეა, რომლის მიხედვითაც ენას შეუძლია განაპირობოს აზროვნება, შეხედულებები და გარესამყაროს აღქმა. ეს ნიშნავს, რომ ამ თეორიის მიხედვით, ადამიანის მშობლიური ენის თავისებურებები, სტრუქტურა, გრამატიკა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ადამიანის გონებაში მიმდინარე პროცესებზე.
ლინგვისტური დეტერმინიზმის თეორიის ჩამოყალიბება უკავშირდება ამერიკელი ლინგვისტის და ინჟინერის, ბენჟამინ ლი უორფის (24 აპრილი, 1897 – 26 ივლისი, 1941) სახელს. მისი დაკვირვებები არის ერთგვარი გაგრძელება ლინგვისტური რელატივიზმის თეორიისა, რომელიც „საპირ-უორფის თეორიის“ სახელითაა ცნობილი. რელატივიზმის თეორიის მიხედვით, ადამიანის მიერ გარესამყაროს აღქმაზე გავლენას ახდენს მისი სალაპარაკო (მშობლიური) ენის სტრუქტურა.
თამაზ გამყრელიძის (23 ოქტომბერი, 1929) მოკლე განმარტების მიხედვით, ლინგვისტური დეტერმინიზმი ნიშნავს, რომ ენას შეუძლია განაპირობოს აზროვნება, ხოლო ლინგვისტური რელატივიზმის თეორია ამ განპირობებულობას იმ კონკრეტულ ენას უკავშირებს, რომელზეც პიროვნება მეტყველებს.
მიმოხილვა
ლინგვისტური დეტერმინიზმი ლინგვისტური რელატივიზმის უფრო „ძლიერი“, რადიკალური ფორმაა. ამ ფორმებს შორის განსხვავება შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვაყალიბოთ:
ამ შეხედულებათაგან უფრო გავრცელებულია ე.წ. „სუსტი“ ვერსია, რომლის მიხედვითაც ენა მხოლოდ გავლენას ახდენს — განაწყობს ადამიანს აზროვნების და ქცევის გარკვეული ტიპისადმი.
თამაზ გამყრელიძე აღნიშნავს, რომ ენა ერთ-ერთი მთავარი საშუალებაა, რომლითაც ადამიანი კავშირს ამყარებს გარემოსთან. სწორედ ენის საშუალებით გადაიცემა ადამიანთა საზოგადოებაში ქცევის უდიდესი ნაწილი. ადამიანზე მნიშვნელოვანწილად მოქმედებს ის ენა, რომელიც კონკრეტულ საზოგადოებაში აზრთა გაცვლის, კომუნიკაციის საშუალებაა. რეალური სამყაროს აღქმა აიგება ამა თუ იმ საზოგადოებრივი ჯგუფის ენობრივი ნორმების საფუძველზე. აქედან გამომდინარეობს ვარაუდი, რომ სხვადასხვა ენა განსხვავებულ გავლენას ახდენს ადამიანთა აზროვნებასა და აღქმაზე.
საპირ-უორფის თეორია
უნდა აღინიშნოს, რომ სინამდვილეში „საპირ-უორფის თეორია“ არ წარმოადგენს ედუარდ საპირის (26 იანვარი, 1884 – 4 თებერვალი, 1939) და ბენჟამინ ლი უორფის ერთობლივი შრომის შედეგს. მართალია საპირი უორფის მასწავლებლი იყო და ისინი იცნობდნენ ერთმანეთს, მაგრამ მსგავსი პუბლიკაცია მათ ერთად არასდროს გამოუქვეყნებიათ.
მიუხედავად იმისა, რომ ლინგვისტური რელატივიზმის თეორია მანამდეც იყო განხილვის საგანი, საპირის და უორფის ფორმულირებულმა იდეამ განსაკუთრებული გამოხმაურება ჰპოვა. შესაბამისად, თეორია მათ სახელებს უკავშირდება. განსაკუთრებული კრიტიკა მოჰყვა ლინგვისტური დეტერმინიზმის იდეას მისი კატეგორიულობის გამო.