cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვიქტორ ნოზაძე
ბიოგრაფია
ვიქტორ ნოზაძე დაიბადა ზემო იმერეთის სოფელ წირქვალში. სწავლა დაიწყო საჩხერის ორკლასიან სასწავლებელში, რის შემდეგაც განაგრძო ჭიათურის სამოქალაქო სასწავლებელში. 1913 წელს ოქროს მედალზე დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია და სასწავლებლად წავიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში.
1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში ჩამოვიდა, სოციალ-დემოკრატებმა ქუთაისში მიავლინეს, სადაც ხელმძღვანელობდა პარტიულ პრესას,
1919 წლის ბოლოს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ნოზაძე 70 ახალგაზრდასთან ერთად უცხოეთში გააგზავნა სწავლის გასაგრძელებლად. ჯერ ლონდონში იყო, შემდეგ ბერლინში, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კი, 1928 წლიდან პარიზში დასახლდა.
პარიზში მან ჟურნალისტური მოღვაწეობა წამოიწყო და ხელი მოჰკიდა დიდფორმატიანი ლიტერატურულ-მეცნიერული და პოლიტიკური ჟურნალ „კავკასიონის“ გამოცემას. გარდაცვალებამდე იყო ამ ჟურნალის გამომცემელი, რედაქტორი, კორექტორი, ავტორ-თანამშრომელი, ამწყობი და ექსპედიტორი. ვიქტორ ნოზაძე სხვადასხვა დროს ცხოვრობდა სამხრეთ ამერიკასა და ესპანეთში, შემდეგ ისევ პარიზში დაბრუნდა და ლევილში დასახლდა ძმის, გიორგი ნოზაძის ოჯახთან ერთად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სერიოზულად დაინტერესდა რუსთაველის პოემით და შექმნა რუსთველოლოგიური ნაშრომების სერია. ვიქტორ ნოზაძის შრომებს საბჭოთა ხელისუფლება არ აღიარებდა, მისი წიგნები საქართველოში არალეგალურად აღწევდა და ფოტოასლებით გამრავლებული ვრცელდებოდა.
გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში, დაკრძალულია საფრანგეთში, ლევილის სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ვიქტორ
სიდადე-ველია
სიდადე-ველია (Cidade Velha; „ძველი ქალაქი“) — ქალაქი კუნძულ სანტიაგუზე ქალაქ პრაიას მახლობლად. მოსახლეობა. 2,1 ათ. კაცი (1990).
ქალაქი რიბეირა-გრანდეს სახელწოდებით 1462 წელს დააარსეს კუნძულის პირველაღმომჩენმა ანტონიო ნოლიმ. ქალაქის ცენტრი 2009 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, როგორც „ევროპის პირველი ფორპოსტი ტროპიკულ აფრიკაში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაბო-ვერდეს ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კაბო-ვერდეში
ემილიანო მარტინესი
დამიან ემილიანო მარტინესი (Damián Emiliano Martínez; დ. 1 სექტემბერი, 1992) — არგენტინელი ფეხბურთელი, „ასტონ ვილასა“ და არგენტინის ეროვნული ნაკრების მეკარე. 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და ამავე ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარე.
საკლუბო კარიერა
მარტინესი არსენალმა ინდეპენდიენტედან 2010 წელს იყიდა. თამაშობდა საფეხბურთო კლუბის ახალგაზრდულ გუნდებში. 2012 წელს, ის იჯარით „ოქსფორდ იუნაიტედში“ გადავიდა, მაგრამ მხოლოდ ერთ მატჩი ითამაშა. შემდეგი იჯარის პერიოდი 2013/14 წლებში „შეფილდ უენსდისში“ გაატარა, სადაც დამიანემ მეტი სათამაშო პრაქტიკა მიიღო და 11 შეხვედრაში ითამაშა. არსენალში დაბრუნების შემდეგ, ის რეგულარულად დაიწყო გუნდის მატჩებში თამაში. დამიანას დებიუტი გუნდში 2014 წლის 22 ოქტომბერს, ჩემპიონთა ლიგის მატჩში, ანდერლეხტის წინააღმდეგ შედგა.
გუნდური კარიერა
მარტინესი ასევე თამაშობდა თავისი ქვეყნის ახალგაზრდულ გუნდებში. 2011 წელს ის მიიღეს ეროვნულ ნაკრებში.
მისი საერთაშორისო დებიუტი, 28 წლის ასაკში შედგა, 2021 წლის 3 ივნისს, 2022 წლის კატარის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში, ჩილეს წინააღმდეგ. 2021 წლიდან, ის არგენტინის ნაკრების ძირითადი მეკარე გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები კატეგორია:რედინგის ფეხბურთელები კატეგორია:შეფილდ უენსდეის ფეხბურთელები კატეგორია:ოქსფორდ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ხეტაფეს ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი C
ჯგუფი C — ევრობასკეტი 2013-ის მესამე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2013 წლის 4 სექტემბრიდან - 9 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა ზლატოროგ არენაზე ქალაქ ცელეში, სლოვენიაში.
ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ პოლონეთის, სლოვენიის, ესპანეთის, ხორვატიის, ჩეხეთისა და საქართველოს ნაკრებები. აქედან სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში.
ცხრილი
ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (UTC+4)
მაილ ენდი (მეტროსადგური)
მაილ ენდი (Mile End) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ტაუერ ჰემლეტსში მდებარეობს.
კატეგორია:დისტრიქტის ხაზის სადგურები კატეგორია:ცენტრალური ხაზის სადგურები კატეგორია:ჰამერსმით-ენდ-სიტის ხაზის სადგურები
მერანი (გამომცემლობა)
„მერანი“ — როგორც საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის გამომცემლობა დაარსდა 1921 წელს თბილისში. 1925-1931 წლებში გამომცემლობას ეწოდებოდა „ქართული წიგნი“, 1932-1942 — „ფედერაცია“, 1943-1962 — „საბჭოთა მწერალი“. 1963 წელს გამომცემლობები „საბჭოთა მწერალი“, „ზარია ვოსტოკა“ და „ხელოვნება“ გაერთიადნენ ერთ დიდ გამომცემლობად და ეწოდა „ლიტერატურა და ხელოვნება“, რომელსაც 1968 წელს, გამომცემლობა „ხელოვნების“ გამოყოფის შემდეგ, დაერქვა „მერანი“. გამომცემლობას ჰქონდა ქართული და რუსული რედაქციები. „მერანის“ პერიოდული გამოცემები იყო ალმანახები „კრიტიკა“ და „საუნჯე“.
შენობა
გამომცემლობა „მერანი“ თბილისში, რუსთაველის გამზირის N42-ში მდებარეობს.
შენობა, რომელშიც უწინ გაზეთის „ზარია ვოსტოკა“ რედაქცია იყო მოთავსებული 1926-30 წლებში აიგო არქიტექტორ დავით ჩისლიევის პროექტით და კონსტრუქტივიზმის ნიმუშს წარმოადგენს.
შოთა რუსთაველის გამზირზე ნაგებობის ოთხსართულიანი ნაწილი გამოდის, რომელიც ერთიანი დიდი ჰორიზონტალური სარკმლებით არის განხსნილი. რუსთაველის შესახვევისკენ შენობა ხუთსართულიანი ნაწილით არის მიმართული, მისი ფართო სწორკუთხა ღიობების რიტმს ბოლო სართულის შეისრული თაღები ასრულებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის სტამბები კატეგორია:საქართველოს გამომცემლობები
ვატიკანის სახელმწიფოებრივი მოწყობა
მინი|მარჯვნივ|ვატიკანის გერბი მინი|მარცხნივ|ვატიკანის დროშა
ვატიკანის სახელმწიფოებრივი მოწყობა — აბსოლუტური თეოკრატული მონარქიის ჩარჩოში მოქმედი პოლიტიკური სისტემა, რომელშიც კათოლიკური ეკლესიის მეთაური — რომის პაპი, ახორციელებს უზენაეს კანონმდებლობით, აღმასრულებელ და სასამართლო ძალაუფლებას ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოზე, რომელიც წმინდა საყდრისაგან გამოყოფილი, დამოუკიდებელი ერთეულია. პაპის ასეთი ძალაუფლება არა-მემკვიდრეობითი მონარქიის ძალზედ იშვიათი შემთხვევაა. პაპი აირჩევა კონკლავის მიერ, რომელიც არის ამომრჩეველი კარდინალებისაგან შემდგარი კოლეგია. დღესდღეობით ყველა კარდინალი, რომელსაც 80 წლისათვის არ მიუღწევია იღებს მონაწილეობას პონტიფიკოსის არჩევნებში. კონკლავი მოქმედი პაპის გარდაცვალების ან გადადგომის შემთხვევაში იკრიბება სიქსტეს კაპელაში სადაც ელექტორებს (ანუ ამომრჩეველ კარდინალებს) კეტავენ კაპელაში (ლათ. cum clave, შესაბამისად სიტყვა "კონკლავი") სანამ ისინი ახალ პაპს არ აირჩევენ. პაპის ასარჩევად კარდინალთა ხმების ორი-მესამედია საჭირო.
კარდინალთა მიერ ხმის მიცემის ყოველი რაუნდის შემდეგ, საარჩევნო ბიულეტენები იწვება და სპეციალური ნივთიერებები ემატება. წარუმატებელი რაუნდის შემთხვევაში, ანუ მაშინ როდესაც ხმათა ორ-მესამედს ვერცერთი კარდინალი ვერ იღებს, საკვამურიდან შავი ბოლი (ლათ. fumata nera) ამოდის, ხოლო წარმატებული არჩევნების შემთხვევაში თეთრი ბოლი (ლათ. fumata bianca). შესაბამისად, მორწმუნეებს ყოველდღე ოთხჯერ აქვთ საშუალება შეიტყონ არჩევნების მიმდინარეობის და ახალი პაპის შესაძლო იდენტურობის შესახებ. ისინი ამისათვის წმინდა პეტრეს მოედანზე იკრიბებიან და ელოდებიან სასახლის საკვამურიდან ბოლის ამოსვლას. წმინდა კოლეჯის დეკანი (ლათ. Cardinale Decano) შემდგომ სთხოვს ახლად არჩეულ პაპს აირჩიოს მისი საპონტიფიკოსო სახელი და ამის შემდეგ როგორც კი პაპი საკუთარ თეთრ სამოსში შეიმოსება უფროსი კარდინალ-დიაკვანი (ლათ. Cardinale Protodiacono) წმინდა პეტრეს ბაზილიკის მთავარ აივანზე გამოდის და მორწმუნეებს ახალი პაპს ვინაობას აცნობს ცნობილი ფრაზით: Annuntio vobis gaudium magnum: habemus papam. (ქართ. მე თქვენ გაცნობებთ დიდი სიხარულით: ჩვენ გვყავს პაპი).
მინი|მარჯვნივ|პაპი ფრანცისკე, ამჟამინდელი ვატიკანის სახელმწიფოს ხელმძღვანელი მინი|მარცხნივ|250px|ვატიკანის გუბერნატორის სასახლე
პაპი იოანე პავლე II, დაიბადა პოლონეთში, პირველი არა იტალიელი პაპი თითქმის ხუთი საუკუნის განმავლობაში. აჩეულ იქნა 16 ოქტომბერს, 1978 წელს, მან შეცვალა პაპი იოანე პავლე I, რომლის ზეობა შემოიფარგლებოდა მის მოულოდნელ გარაცვალებამდე მხოლოდ 34 დღე. პაპი იოანე პავლე II გარდაიცვალა 26 წლის, 2 აპრილს, 2005 წელს. მომდევნო პაპის არჩევნები დაიწყო 18 აპრილს, 2005 და დასრულდა 19 აპრილს, პაპად არჩეულ იქნა ბენედიქტე XVI რომელიც 2013 წლის 28 თებერვალს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გადადგა. 2013 წლის 13 მარტს რომის ახალი პაპი ფრანცისკე გახდა.
ვატიკანის ადმინისტრაცია
პაპი ვატიკანის სახელმწიფოს ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანოს კომისიის დელეგატია. ეს კომისია შეიქმნა 1939 წელს, პიუს XII-ის მიერ. იგი შედგება შვიდი კარდინალისგან, რომლებსაც პაპი ნიშნავს ხუთი წლის ვადით. მიღებული კანონები კომისიის მიერ უნდა იქნას დამტკიცებული პაპის სამდივნოს მეშვეობით.
პაპების აუდიტორია
კვირაობით, შუადღისას, პაპი მიმართავს წმინდა პეტრეს მოედანზე შეკრებილ ხალხს, ან ზაფხულის განმავლობაში თავის საზაფხულო რეზიდენციაში და იძლევა მისი კურთხევა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვატიკანი
Vatikanstadt
განგრენა
განგრენა (Gangraena) — სხეულის რომელიმე ნაწილის ან ორგანოს კვდომა (ნეკროზი). ვითარდება ქსოვილების ჟანგბადით მომარაგების შეწყვეტის ან მკვეთრი დაქვეითების დროს, გვხვდება უმეტესად გულიდან დაშორებულ უბნებში (მაგალითად, კიდურების თითები) ან ისეთ კერებში, სადაც დარღვეულია ადგილობრივი სისხლის მიმოქცევა.
გამომწვევი მიზეზები
განგრენის გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს გარეგანი და შინაგანი.
ტიპები
300პქ|მარჯვნივ განარჩევენ მშრალ, სველ და აიროვან განგრენას.
მშრალი
მშრალი განგრენის დროს ქსოვილი თანდათანობით კარგავს სითხეს, იჭმუხნება, მკვრივდება და პატარავდება. დანეკროზებული უბანი მურა ფერს იღებს ან შავდება. ამ პროცესს მუმიფიკაციასაც უწოდებენ. სისხლით მომარაგების უეცარ შეწყვეტას თან სდევს ძლიერი ტკივილი, კიდური ფერმკრთალდება და ცივდება, პულსი და კანის მგრძნობელობა ნელ-ნელა ქრება, დაზიანებული ადგილის ფუნქცია ირღვევა. კვდომა პერიფერიიდან ცენტრისაკენ ვრცელდება, მკვდარი და საღი ქსოვილის მიჯნაზე ვითარდება დემარკაციული ხაზი. მშრალი განგრენა ძირითადად კიდურებზე, ცხვირის წვერზე და ყურის ბიბილოზე ჩნდება (უმეტესად მოყინვისა და ქიმიური დამწვრობის შედეგად). შინაგანი ორგანოების ასეპტიკური ნეკროზის დროს მკვდარი უბანი ნელ-ნელა შეიწოვება და მის ადგილს ნაწიბუროვანი ქსოვილი იკავებს ან ვითარდება ცისტა. თუ ქსოვილებში ლპობითი ინფექცია შეიჭრა, მშრალი განგრენა შეიძლება სველ განგრენად გადაიქცეს.
სველი
სველი განგრენის დროს ქსოვილები ფუვდება და დიდდება, დანეკროზებული უბანი ჭუჭყიანი მწვანე ფერის მასად იქცევა, რასაც სიდამპლის სუნი ასდის, კანი მგრძნობელობას კარგავს, სხეულის ტემპერატურა მაღალია. თუ ორგანიზმი დაუძლურებულია და მოსაზღვრე საღი ქსოვილების ადგილის რეაქცია სუსტია, პროცესი შორს ვრცელდება, სისხლში ლპობითი რღვევის პროდუქტების მოხვედრა კი სეფსისს იწვევს (უმეტესად შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულებში). იშვიათად, კეთილთვისებიანი მიმდინარეობის დროს, სველი განგრენა შეიძლება მშრალ განგრენად გადაიქცეს.
მკურნალობა და პროფილაქტიკა
განგრენის მიზეზის თავიდან აცილება, სისხლის გადასხმა, ანტიბიოტიკების მიღება, ზოგჯერ საჭირო ხდება ქირურგიული ჩარევა.
სქოლიო
კატეგორია:განგრენა
ბაზლიძე
საკუთარი სახელი ბაზლიძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
უმაღლესი ლიგა 2000—2001
უმაღლესი ლიგა 2000-2001 — უმაღლესი ლიგის მეთორმეტე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა ქუთაისის „ტორპედო“, მეორე ადგილზე გავიდა თბილისის „ლოკომოტივი“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები
.ht
.ht — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ჰაიტისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ht კატეგორია:კომუნიკაციები ჰაიტიში
Toppdomän
Calyptomyrmex singalensis
Calyptomyrmex singalensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Calyptomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
რაშის ოლქი
რაშის ოლქი (Рашки управни округ) — ოლქი სერბეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, შედის ცენტრალური სერბეთის შემადგენლობაში.
მინი|მარცხნივ|ოლქის თემები
მოსახლეობა
ოლქის ტერიტორიაზე ცხოვრობს: 188,5 ათასი სერბი (65 %), 93,9 ათასი ბოშნიაკი (32 %), 1,9 ათასი მუსლიმანი (1 %) და სხვა.
მინი|მარცხნივ|200px|რაშის ოლქის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა (2002)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:სერბეთის ოლქები
ხილდერიკ I
ხილდერიკ I (Childerich I.; Childéric I-er; დ. 437 — გ. 482) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიის წარმომადგენელი. სახელმწიფოს მართავდა 457/458–481/482 წლებში. სავარაუდოდ, ფრანკების ლეგენდარული მეფის მეროვეუსის შვილი. იგი არის ფრანკების პირველი მეფე, რომლის არსებობაც არა მხოლოდ წერილობითი, არამედ მატერიალური ისტორიული წყაროებითაც დასტურდება. სახელი ხილდერიკი ფრანკების ენაზე ითარგმნება, როგორც „ბრძოლაში ძლიერი“ ან „ძლიერი მეომარი“
ხილდერიკი იყო სალიკელი ფრანკების მეთაური და მართავდა ტერიტორიას, რომლის ცენტრიც იყო თანამედროვე ბელგიის ქალაქი ტურნე.
მამია IV გურიელი
მამია IV გურიელი (გ. 1784) — გურიის მთავარი 1726-1756, 1758-1765, 1771-1776 წლებში, გიორგი IV გურიელის ძე. წყაროებში მოხსენიებულია, როგორც „დიდი“.
ხილდერიკ I
სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები კატეგორია:მეროვინგები კატეგორია:დაბადებული 437 კატეგორია:გარდაცვლილი 482
მამია IV გურიელი
ბიოგრაფია
თავდაპირველად იძულებული იყო დამორჩილებოდა ოსმალეთის იმპერიას და მონაწილეობდა ოდიშის სამთავროსა და აფხაზეთზე ოსმალეთის ლაშქრობებში. 1732 წელს დაუმოყვრდა იმერეთის მეფე ალექსანდრე V-ს, ცოლად მოიყვანა მისი ქალიშვილი როდამი. როდამს მზითვად ალექსანდრე V-მ გაატანა საჯავახოს მხარე. 1734 წელს გურიელმა ალექსანდრეს მხარი დაუჭირა ჩიხორთან დადიანის წინააღმდეგ ბრძოლაში, სადაც მეფემ გაიმარჯვა. 1748 წელს აკრძალა ტყვის სყიდვა, რამაც ოსმალეთის უკმაყოფილება გამოიწვია. მამიამ დაიწყო მოკავშირეების ძიება და სამხედრო დახმარება სთხოვა ერეკლე II-ს. ერეკლესთან დიპლომატიურ მოლაპარაკებებზე გაგზავნილი ჰყავდა მისი ბიძა, შემოქმედელი ეპისკოპოსი ნიკოლოზი.
1752 წელს მხარი დაუჭირა სოლომონ I-ის საწინააღმდეგო აჯანყებას. 1756 წელს ახალციხის ფაშის დახმარებით გამარჯვებულმა სოლომონმა მამია IV გურიელი გადააყენა და მთავრად მისი ძმა გიორგი V გურიელი დასვა. მამია IV ჯერ რაჭის საერისთავოში გაიქცა, იქედან კი ქართლში გადავიდა და ერეკლე II-ს ეახლა, მისი შუამდგომლობითა და ახალციხის ფაშის დახმარებით შეურიგდა სოლომონს და 1758 წელს ტახტი დაიბრუნა. მომდევნო ხანაში მამია IV გურიელი ოსმალეთის წინააღმდეგ მებრძოლი სოლომონ I-ის მხარეზე გამოდიოდა. მონაწილეობდა 1757 წელს ხრესილის ბრძოლაში, 1759 წლის საეკლესიო კრებაში, რომელმაც აკრძალა ტყვეებით ვაჭრობა. 1758-1759 წლებში განაახლა შემოქმედში არსებული ქედის ეკლესია.
1765 წელს ჰასან-ფაშამ ილაშქრა დასავლეთ საქართველოში, მამია IV გადააყენა და მთავრად გიორგი V გურიელი დასვა. 1770 წელს როდამის გარდაცვალების შემდეგ სოლომონ I-მა საჯავახო წაართვა გურიელს და უკან დაიბრუნა. 1771 წლის 4 იანვარს სოლომონმა ილაშქრა გურიაში გადააყენა გიორგი V და კვლავ მამია IV გაამთავრა. 1771 წლის ოქტომბერში რუსეთის კორპუსის გენერალ ალექსეი სუხოტინის ჩარევით მამიამ გურიაში დააბრუნა გიორგი V და მას საბატონიშვილო მისცა. 1775 წელს სოლომონმა ორჯერ ილაშქრა გურიაში მთავრის დასამორჩილებლად. სოლომონ I აპირებდა გურიის სამთავროს გაუქმებას, სოლომონმა მამიას ვაჟი დავითი ქუთაისში გაიწვია აღსაზრდელად, მაგრამ დააბრმავა და გურიაში შეჭრა გადაწყვიტა, მაგრამ მას წინ აღუდგნენ ადგილობრივი თავადები და ეპისკოპოსები.
1776 წელს მამია უკვე საბოლოოდ ტახტიდან გადააყენა გიორგი V გურიელმა. ის მოულოდნელად თავს დაესხა მთავარს და ცოლ-შვილითურთ ბაილეთის ციხეში დააპატიმრა და მხოლოდ მას შემდეგ გაათავისუფლა, რაც მთავრის ტახტზე მდგომარეობა გაიმყარა.
ღრმად მოხუცებული მამია გურიელი დაავადდა, დაბრმავდა და ბერად აღიკვეცა. გარდაიცვალა 1784 წელს.
მეორეხარისხოვანი ადგილები შუახმელეთში
აელუინი
აელუინი, ან ტარნ აელუინი — ლურჯი ფერის მთის ტბა, მდებარე დორთონიონში, ლადროსიდან სამხრეთ-დასავლეთით. ამბობენ, რომ მას მელიანი იცავდა. აქ იმალებოდა ბარაჰირისხალხი, დაგორ ბრაგოლახის შემდეგ, სანამ მათ გორლიმმა არ უღალატა.
აკრძალული გუბურა
აკრძალული გუბურა — გუბურა ითილიენში. მესამე ეპოქის 3019 წლის 8 მარტს, როდესაც ფროდო და სემი გამოქვაბულში ფარამირთან ერთად იმყოფებოდნენ, გოლუმი, რომელიც მათ ეძებდა, ამ გუბურაში შეძვრა.
გუბურის წყალი კორმალენის მინდვრისკენ მიედინებოდა.
ბაკლბერის ბორანი
ბაკლბერის ბორანი — ბორანი, რომელიც მდინარე ბრენდივაინზე მდებარეობდა. იგი მაზრიდან ბაკლენდამდე, ბრენდივაინის ხიდიდან 20 მილის დაშორებით მდებარეობდა. თავად ბორანის ნავი იყო დიდი და ბრტყელი.
გრძელი ტბა
ერებორის და ქალაქ ველის სამხრეთით მდებარე ტბა, რომელზეც ტბისპირა ქალაქი, ესგაროთი იდგა.
გუნდაბადი
გუნდაბადის მთა იყო ნისლიანი მთების ჩრდილოეთით მოსაზღვრე მთა. ჯუჯებს შორის იგი მეტად დაფასებული იყო, მაგრამ აქ მეტწილად ორკები ცხოვრობდნენ.
ჯუჯების გადმოცემით, უკვდავმა დურინმა, უხუცესმა ჯუჯების მამებიდან, გაიღვიძა გუნდაბადის მთაში, ელფთა გამოღვიძების შემდეგ. ამ დროიდან მოყოლებული, მთა ჯუჯების სახელთან იყო დაკავშირებული. თუმცა, ვინაიდან დურინი ეული იყო, მან მთა დატოვა და სამხრეთით გაემართა, სადაც კჰაზად-დუმი აღმოაჩინა. ადრეულ ეპოქებში გუნდაბადის მთა წარმოადგენდა ჯუჯების შეკრების ადგილს, მაგრამ ისინი მთაში არასოდეს დასახლებულან - ყოველ შემთხვევაში, ცნობები ამის შესახებ არ არსებობს.
მეორე ეპოქის 1695 წელს საურონმა ერიადორი დალაშქრა. 1697 წელს მან ერეგიონი დაიპყრო და ელრონდი თითქმის ჩამოაგდო. უამრავმა თავი შეაფარა ჩრდილოეთს, მაგრამ საურონს კჰაზად-დუმიდან წამოსულმა ძალებმა დაარტყეს. მან ჯუჯები მოიგერია, მაგრამ დურინის კარი ვერ აიღო. იმედგაცრუებულმა, ორკებს უბრძანა, ჯუჯებზე ენადირათ ყველგან, სადაც აღმოაჩენდნენ. ამის შემდეგ მოხდა გუნდაბადის პირველი აღება - იქ ორკები დასახლდნენ
მესამე ეპოქის დაახლოებით 1300 წელს გაძლიერდა ანგმარის სამეფო. მისი მიწები მდებარეობდა ნისლიანი მთების ორივე მხარეს. ამგვარად, გუნდაბადის მთა მის ნაწილად იქცა. მიუხედავად იმისა, რომ ანგმარი 1975 წელს განადგურდა, ხოლო მისი ხალხის ნაწილი, რომელიც აღმოსავლეთით ცხოვრობდა, გაძევებული იქნა, გუნდაბადში კვლავ ორკები ცხოვრობდნენ.
მესამე ეპოქის 2941 წელს თორინ მუხისფარი, განდალფი, რამდენიმე ჯუჯა და ბილბო ბეგინსი ნისლიან მთებში აღმოჩნდნენ. იქ მოკლული იქნა დიდი გობლინი. შურისძიების სურვილით, განრისხებულმა ორკებმა, ბოლგის მეთაურობით, გუნდაბადი დატოვეს და მარტოსული მთისკენ გამოემართნენ, შეიტყვეს რა სმაუგის აღსასრულის შესახებ. თუმცა, ისინი დამარცხდნენ ხუთი ლაშქრის ბრძოლაში. მესამე ეპოქის ბოლოს ისინი კვლავ ცხოვრობდნენ გუნდაბადის მთაში, მცირე რაოდენობით.
ამბობენ, რომ სახელწოდება Gundabad მომდინარეობს კჰუზდულიდან. თუმცა, მისი მნიშვნელობა უცნობია. შეიმჩნევა კჰუზდულური ელემენტი gundu, რაც ნიშნავს მიწისქვეშა დარბაზს. ამავე დროს, უცნობია, არის თუ არა ეს სიტყვა Gundabad-ის ნაწილი.
ერედ გორგოროთი
ერედ გორგოროთი (ინგ: Ered Gorgoroth) — მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. იგი განლაგებული იყო ბელერიანდის ჩრდილოეთით.
ერედ გორგოროთი დორთონიონის სამხრეთ წერტილში მდებარეობდა და ჰყოფა დორთონიონსა და არდ-გალენის მიდამოებს ბელერიანდისგან.
ამ ადგილზე გარკვეული დროის განმავლობაში ცხოვრობდა უნგოლიანტი. აქ იგი თავს უყრიდა მრავალ ობობას, რომლებიც ქსელებს ხლართავდნენ და აბნელებდნენ ამ მიდამოებს. ყველა მდინარე მოწამლული იყო მათ მიერ.
გორგოროთს უღელტეხილი არ გააჩნდა. პირველ ეპოქაში ბერენმა, ბარაჰირის ვაჟმა, გადალახა ეს მთები, მაგრამ არასოდეს უსაუბრია ამ საშიშ მოგზაურობაზე.
ისევე, როგორც ბელერიანდის სხვა ნაწილები, გორგოროთი დატბორილი იქნა მრისხანე ომის დროს, მიუხედავად იმისა, რომ დორთონიონის ყველაზე მაღალი მწვერვალები გადარჩნენ და ეწოდებოდათ ტოლ ფუინის კუნძულის სახელი.
ერედ ენგრინი
ერედ ენგრინი (ინგ: Ered Engrin) — მთების ზეგანი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. ერედ ენგრინი, იგივე „რკინის მთების“ რიგი განლაგებული იყო ჩრდილოეთით.
ძველი დროიდან ეს მთები უერთდებოდა ერედ ლინდოსა და ოროკარნის და აერთიანებდა მათ, მაგრამ ვალარებისა და მელკორის ბრძოლების შემდეგ ეს კავშირი დანგრეული იქნა.
ამ მთებში აშენებული იქნა ანგბანდი და უტუმნო. მისი ჩრდილოეთით მდებარეობდა ფოროდვაითი, მუდმივი ყინვის სამეფო.
მესამე ეპოქაში ანგმარის მთები უერთდებოდნენ ერიადორს, ისევე როგორც ერედ მითრინი და რკინის მთები.
ერედ ვეთრინი
ერედ ვეთრინი (ინგლ. Ered Wethrin) — იგივე „აჩრდილის მთების“ სახელით ცნობილი მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან.
სამხრეთით ეს სამხრეთ-დასავლური ჯაჭვი ყოფდა დორ-ლომინისა და მითრიმის ჩრდილო მიდამოებს ბელერიანდიდან სამხრეთამდე. დასავლეთით იგი უხვევდა ჩრდილო-დასავლეთისაკენ და ქმნიდან ჰითლუმის საზღვარს. სამხრეთ-დასავლეთით არსებული ხაზი ქმნიდა ნევრასტის სამხრეთ საზღვარს, ხოლო „მითრიმის მთები“ ყოფდნენ დორ-ლომინსა და მითრიმს.
ერედ ვეთრინში ასევე მიედინებოდა რამდენიმე მდინარე, მათ შორის - ნაროგი, ტეიგლინი და სირიონი. ერედ ვეთრინის სამხრეთით მდებარე დიდი ტერიტორია უფრო ახლოს იყო ექორიათის საზღვრებთან და ქმნიდა მდელოს, რომელშიც მიედინებოდა სირიონი.
ერედ ვეთრინი შუახმელეთის პირველ ეპოქაში შთანთქეს ტალღებმა, როდესაც ვალარებმა შეცვალეს შუახმელეთის ფორმა.
ერედ ლითუი
ერედ ლითუი (ინგ: Ered Lithui) — მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. „ფერფლის მთებად“ წოდებული ეს ადგილი წარმოადგენდა მორდორის ჩრდილო საზღვარს. სახელწოდებიდან გამომდინარე, ეს იყო სიკვდილის მთის ვულკანური ამონაფრქვევის ფერფლის ადგილი.
ერედ ლომინი
ერედ ლომინი (ინგლ. Ered Lómin) — რიგი მთებისა ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. მთების ეს ნაწილი ჰითლუმის დასავლეთ ნაწილს შეადგენდა. ამ მთებში ასევე დამალული იყო კირით ნინიაჰი, რომელსაც იცავდა ნოლდორების კარიბჭე.
ერედ ლუინი
ერედ ლუინი (ინგლ. Ered Luin) — მცირე მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. „ლურჯ მთებად“ წოდებული ეს ადგილი მდებარეობდა ერიადორის შორეული დასავლეთით.
პირველი ეპოქის დროს ერედ ლუინი ჰყოფდა ერიადორსა და ბელერიანდს. დასავლეთით იყო შვიდი მდინარე, ხოლო ადგილი, რომელზეც მიედინებოდნენ ისინი, იყო ცნობილი ოსირიანდისა და ლინდონის სახელით. ამიტომაც ამ მთებს ხოლმე ერედ ლინდონს უწოდებენ. ამ ადგილებში მდებარეობდა ჯუჯების ქალაქები ბელეგოსტი და ნოგროდი.
ვალარების მორგოტთან ომის დროს მთების ეს რიგი გარღვეული იქნა ზღვის მიერ. იქ, სადაც შეიქმნა სიცარიელე, აშენდა რუხი სანაოსნო, რომელიც ცნობილი იყო იმით, რომ სწორედ აქედან მიდიოდნენ შორეულ მიწებში მოგზაურები - თუმცა, სამუდამოდ.
ერედ მითრინი
ერედ მითრინი (ინგლ. Ered Mithrin) — მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. რუხ მთებად წოდებული ეს ნაწილი მდებარეობდა როვანიონის ჩრდილოეთით.
ეს იყო ერედ ენგრინის ნარჩენები, რომლებიც მანამდე მოიცავდნენ შუახმელეთის ჩრდილოეთ ნაწილს. ეს მთები დაინგრა შუახმელეთის პირველი ეპოქის დროს.
რუხი მთების ჩრდილოეთით ფოროდვაითი მდებარეობდა. ეს მიწა ასევე ცნობილი იყო დორ დაიდელოსის სახელით (პირველ ეპოქაში), მაგრამ არდას არსებობის პირველ პერიოდში მისი დიდი ნაწილი განადგურებული იქნა.
მეორე და მესამე ეპოქის რუკებზე ისე ჩანდა, თითქოს ერედ მითრინი ჰითაეგლირის ჩრდილოეთით მდებარეობდა, მაგრამ სინამდვილეში ეს მთები უფრო ძველი იყო.
მთლიანი სამყაროს რუკები პირველი ეპოქის შემდეგ შემორჩენილი არ იყო, ასე რომ უცნობია, არსებობდა თუ არა მთების ეს კომპლექსი მესამე ეპოქაში.
ერედ ნიმრაისი
თეთრი მთების მნიშვნელოვანი მწვერვალებია „რკინის ხერხი“ და „გაშეშებული რქა“. ამ ორს შორის განლაგებულია დვიმორბერგი, მკვდართა ბილიკის შესასვლელი. აღმოსავლეთ ბოლოს განლაგებულია მინის ტირითი, რომელიც მინდოლუინის მთას ებჯინება. გონდორის შუქურები განლაგებულია მთების შვიდ მწვერვალზე. ესენია: ამონ დინი, ეილენახი, ნარდოლი, ერელასი, მინ-რიმონი, კალენჰადი და ჰალიფირიენი.
თეთრ მთებში რამდენიმე მდინარეს ვხვდებით, მათ შორის არიან: ადორნი (რომელიც მიედინება იზენში), სნოუბორნი და მერინგის ნაკადი (რომელიც ენტების ღრეში მიედინება). სამხრეთ მხარეს არის: ერუი (ჩაედინება ანდუინში), რინგლო და კირილი, რომლებიც მორთონდთან ერთად ჩაედინებიან ბელფალასის ყუ­რეში, რომელიც განლაგებულია ედჰელონდში, დოლ ამროთთან. აგრეთვე აქ არის ანფალასი და ლებენინის ხუთი მდინარე.
ეფელ დუათი
ეფელ დუათი (ინგ: Ephel Dúath) — მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. ეს მთები იცავენ მორდორის დასავლეთსა და სამხრეთს. სინდარულ ენაზე მათი სახელწოდება ნიშნავს „ბნელი აჩრდილის გარე ღობეს“. ეფელ დუათი მორანონს (შავ კარიბჭეს) უერთდება ერედ ლითუისთან. ამრიგად, მორდორი დაცულია შემოტევისაგან სამი მხრიდან. მინას მორგულის ქალაქი იცავს მის ყველაზე დიდ შესასვლეს, რომელსაც ხშირად უსახელო „უღელტეხილს“ უწოდებენ. აქ განლაგებულია დაწყევლილი მდინარე მორგულდუინი.
ნაწილობრივ დამალული კიბე განლაგებულია მორგულდუინის ჩრდილოეთით, კირით უნგოლის უღელტეხილამდე. აქედან შესაძლებელია მოხვედრა ეფელ დუათში, შემდეგ - კირით უნგოლში. ეფელ დუათში ასევე განლაგებულია დურთანგის ციხესიმაგრე.
ექორიათი
ექორიათი (ინგ: Echoriath) — მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. ისინი წარმოადგენენ ბელერიანდის ჩრდილოეთით მდებარე მთების ციკლს. ექორიათი ბუნებრივად შექმნილი მთების მრგვალი კომპლექსი იყო, რომელიც ესაზღვრებოდა ტუმლადენის მდელოს. ექორიათში მოხვედრა შესაძლებელი იყო მხოლოდ ღრმა დამალული ხეობიდან, რომელსაც შვიდი კარიბჭე იცავდა.
კრისაეგრიმი
კრისაეგრიმი (ინგ: Crissaegrim) არის მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, შუახმელეთიდან. ისინი წარმოადგენენ გონდოლინის ირგვლივ მდებარე მრგვალი მთების ნაწილს. ამ ადგილებში ბინადრობდნენ თორონდორის არწივები, ისინი გონდოლინს მორგოთის ჯაშუშებისგან იცავდნენ. მრისხანე ომის შემდეგ ეს მთები ბელერიანდთან ერთად ზღვამ დაფარა.
შავი კარიბჭე
მორდორის შავი კარიბჭე (ს.: მორანონი, Morannon) — კარიბჭე, რომელიც შექმნა საურონმა, მორდორის ბნელმა მბრძანებელმა. იგი თავდაპირველად იცავდა კირით გორგორის უღელტეხილს, რომელიც ერედ ლითუისა და ეფელ დუათს შორის მდებარეობდა. სავარაუდოდ, კარიბჭე აგებული იქნა ერთი ბეჭდის დახმარებით. საურონის დაცემის შემდეგ იგინუმენორელთა გარნიზონად იქცა. მეორე მხარეს მას იზენისპირი იცავდა. დაცული დასავლეთით დურთანგის მიერ, იგი შეცვლილი იქნა, რათა მორდორის მთელი ბოროტი ძალა შიგნით დაეკავებინა. მინას ითილი, აღმავალი მთვარის კოშკი ამავე პერიოდში იქნა შეცვლილი და აგებული იქნა კირით უნგოლიც. ეს ორი ასევე განკუთვნილი იყო მორდორის ბოროტების შესაკავებლად.
თუმცა, გონდორში დიდი ამბოხისა და შინაური ბრძოლები დროს ამ ადგილებში ადამიანთა გავლენა შესუსტდა, ვინაიდან მათი ყურადღება გადატანილი იქნა სხვაგან. ამ დროს მორდორში კვლავ შევიდნენ ნაზგულები და ორკები, თავს დაესხნენ გარნიზონებს და თავად დასახლდნენ. ამ დროს მინას ითილი დაიპყრეს ნაზგულებმა. იმ დროიდან მას მინას მორგული ეწოდა, გრძნეულების ციხე-კოშკი.
ბეჭდის ომის პერიოდში დასავლეთის ლაშქარი, შემდგარი 7000 ადამიანისგან, გამოჩნდა შავ კარიბჭესთან, რათა საურონის თვალის ყურადღება მიექცია და ასე ფროდოსთვის საშუალება მიეცა, ერთი ბეჭედი ბედისწერის მთაში გაენადგურებინა. ბეჭედი განადგურდა. შავი კარიბჭე და კბილების ციხე-კოშკები დანგრეული იქნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადგილები შუახმელეთში
ქალები ალბანეთში
ალბანელი ქალები  —   პირველი ქალთა ასოციაცია  ალბანეთში დაარსდა 1909 წელს. ქალები ალბანეთის ჩრდილოეთით გეგის რეგიონიდან ცხოვრობენ კონსერვატიულ და პატრიარქალურ საზოგადოებაში. ისინი იმყოფებიან  დაქვემდებარებულ მდგომარეობაში მამაკაცებთან მიმართებაში. არსებული მდგომარეობა შენარჩუნდა კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ ქვეყანის  დემოკრატიაზე და საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის მიუხედავად. გეგის რეგიონის ალბანელების კულტურა ეფუძნება ლეკა დუკაჯინის 500 წლიან „კანუნს“, რომელიც ალბანური იურიდიული ჩვეულებების ტრადიციულ კრებულს წარმოადგენს. "კანუნის" მიხედვით, ქალის მთავარი როლი ბავშვებზე და სახლზე ზრუნვაა.
ისტორია და წეს-ჩვეულებები
ამერიკულ ჟურნალ The literary World (Boston) - ში 1878 წელს გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით, ალბანელ ქალებს ჰქონდათ იარაღის ტარების უფლება.
როგორც ბრიტანელმა მკვლევარმა ედიტ დურჰემმა 1928 წელს აღნიშნა, ალბანელი სოფლის ქალები ძველ საბერძნეთში მცხოვრები ქალების მსგავსად, უფრო კონსერვატიულები იყვნენ ისეთი ტრადიციების შენარჩუნებაში, როგორიც იყო მოწოდება შურისძიებისკენ. მარცხნივ|მინი| მოხუცი ქალი ალბანეთის ჩრდილოეთიდან ტრადიციულ სამოსში მეორე მსოფლიო ომამდე გეგი ქალები  მთიან რაიონებში  მამაკაცებთან „თანაცხოვრობდნენ“. გეგ მამაკაცებში მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა საცოლის ქალწულობას, რამაც განაპირობა ის ფაქტორი, რომ ქალები ქალწულობის აღსადგენად საფასურს იხდიან. ინფექციისა და ანთების რისკის მიუხედავად, გეგი ქალები თანხმდებიან საიდუმლო „20-წუთიან გინეკოლოგიურ“ ოპერაციაზე, რომელიც ტარდება ქალაქების შესაბამის კლინიკებში. სიძეებს თავიანთ პატარძლები იმავე კლინიკებში მიჰყავთ, თუ მათ ქორწილის ღამეს სისხლდენა არ ექნებათ.
გეგ ალბანელთა პატრიარქალურ საზოგადოებაში გოგონების დაბადება ტრადიციულად ნაკლებად სასურველია ვიდრე ბიჭების. ვაჟების ყოლის სურვილს მნიშვნელობის გამო, ორსულ ალბანელ ქალებს ხვდებიან ფრაზით të lindtë një djalë —  "დაე, იყოს ვაჟი".
ლაბები სამხრეთ-დასავლეთ ალბანეთის ლაბერიის რეგიონიდან ასევე ცხოვრობენ პატრიარქალურ საზოგადოებაში. მონტენეგროელების მსგავსად, ლაბერიელი ქალები ყველა მძიმე სამუშაოს ასრულებენ.
შეფიცული ქალწულები
მინი|277x277პქ| შეფიცული ქალწული, რაფშაში, ჰოტი, ოსმალეთის ალბანეთი, [[მე-20 საუკუნე|მე-20 საუკუნი ს დასაწყისი.]] წარსულში, თუ ოჯახს საკუთარი პატრიარქი არ ჰყავდა, გაუთხოვარ ალბანელ ქალს შეეძლო  უფროსის როლი შეესრულებინა და პირობას დებდა, რომ ქალწულობას შეინარჩუნებდა. შეფიცულ ქალწულებს უფლება ჰქონდათ ეცხოვრათ როგორც მამაკაცებს, ეტარებინათ იარაღი, ჰქონოდათ ქონება, თავისუფლად ემოძრავათ, ჩაეცვათ მამაკაცებივით, დაერქვათ მამაკაცური სახელები, თუ სურდათ, დაეცვათ თავიანთი გვარის ღირსება, თავიდან აიცილებინათ დაგეგმილი ქორწინება და ყოფილიყვნენ კაცების საზოგადოებაში. ესარგებლათ მამაკაცებთან თანაბარი მდგომარეობით.
ქალთა უფლებების დაცვა
მინი|213x213პქ| ურანი რუმბო ([[1895– 1936) — ალბანელი ფემინისტი, მასწავლებელი და დრამატურგი, რომელიც ემხრობოდა ქალთა განათლებას.]] მე-19 საუკუნეში სამი ფრაშერიმ პირველმა გააჟღერა ალბანელ ქალებში განათლების მიღების აუცილებლობის იდეა და ამტკიცებდა, რომ ეს გააძლიერებდა საზოგადოებას, ვინაიდან განათლებულ ქალებს საშუალება ექნებოდათ შვილებისთვისაც გადაეცათ ცოდნა. იმავე საუკუნის ბოლოს, ქალაქის ელიტის წარმომადგენელმა ქალებმა, რომლებმაც განათლება მიიღეს დასავლეთ ევროპაში, გააცნობიერეს ქალთა განათლების დონის ამაღლების აუცილებლობა თავად ალბანეთში. 1891 წელს სევასტიმ და პარასკევი კირიაზიმ კორჩაში დააარსეს პირველი საშუალო სკოლა გოგონებისთვის ალბანეთში, ხოლო 1909 წელს — ქალთა პირველი ორგანიზაცია ქვეყანაში "დილის ვარსკვლავი" (Yll’i Mëngesit ), რომლის მიზანი იყო ქალთა უფლებების გაფართოება მათი განათლების დონის გაზრდით.
ქვეყანაში ქალთა მოძრაობის განვითარება პირველი მსოფლიო ომის დროს შეფერხდა, მაგრამ განახლდა, როდესაც ომის შემდეგ ალბანეთი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შენების გზას დაადგა. დებმა კირიაზებმა კორჩაში დააარსეს ორგანიზაცია Perlindja, რომელიც გამოსცემდა გაზეთ Mbleta-ს. 1920 წელს შაკე ჩობამ შკოდერში დააარსა ადგილობრივი ქალთა ორგანიზაცია "ალბანელი ქალი"  (Gruaja Shqiptare ) და მალე ამ სახელწოდების საზოგადოებები გაჩნდა კორჩაში, ვლორასა და ტირანაში. 1920 წელს, აქტივისტთა ჯგუფმა ჯიროკასტრაში, მათ შორის ურანი რუმბომ, დააარსა "ქალთა კავშირი".Lidhja e Gruas ), ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფემინისტური ორგანიზაცია, რომელიც ალბანელ ქალთა ემანსიპაციისა და განათლების მიღების უფლების კამპანიას ეწეოდა. მათ თავიანთი განცხადება გამოაქვეყნეს გაზეთ "დრიტა"-ში, სადაც აპროტესტებდნენ ქალების დისკრიმინაციას და სოციალურ უთანასწორობას. 1923 წელს "რუმბომ" მონაწილეობა მიიღო კამპანიაში, რათა გოგონებს  გიროკასტრის "მამაკაცების" ლიცეუმში სიარულის უფლება ჰქონოდათ.   ალბანელ ქალთა მოძრაობას მხარს უჭერდa განათლებული ქალაქელების ელიტური ნაწილი, რომლებიც შთაგონებული იყვნენ იმდროინდელი თურქეთის ლიდერის ქემალ ათათურქის სახელმწიფო ფემინისტური პოლიტიკით.
ალბანეთის მეფის აჰმეტ ზოგის დროს (1928-1939 წლებში) ქალთა უფლებებს სახელმწიფო იცავდა ეროვნული სახელმწიფო ორგანიზაცია "ალბანელი ქალის" საქმიანობით, რომელიც ატარებდა პროგრესულ პოლიტიკას და უზრუნველყოფდა ქალების განათლებისა და პროფესიული საქმიანობის, თანაბარი  მემკვიდრეობის,  განქორწინების უფლებებს. აკრძალული იქნა წინასწარ შეთანხმებული და იძულებითი ქორწინება, ასევე მრავალცოლიანობა, ქალების ჰარემებში მოთავსება და იძულებითი ჩადრის ტარება. პრაქტიკაში, ეს პროგრესული პოლიტიკა ვრცელდებოდა კოსმოპოლიტური ურბანული ელიტებით და მცირე გავლენა იქონია ალბანელი ქალების უმეტესობის ცხოვრებაზე.
1920 წელს ქალებს მიენიჭათ შეზღუდული ხმის უფლება, ხოლო 1945 წელს ეს უფლება ყველა ქალმა მიიღო. კომუნისტური რეჟიმის დროს ალბანეთში გენდერული თანასწორობის ოფიციალური იდეოლოგია გავრცელდა. კომუნისტური რეჟიმის დაცემის და პირველი დემოკრატიული არჩევნების შედეგების შემდეგ, ალბანეთის პარლამენტში ქალი დეპუტატების რაოდენობა 75-დან 9-მდე შემცირდა. 1991 წლიდან გარდამავალ პერიოდში ქალების მდგომარეობა გაუარესდა. დაიწყო რელიგიის აღორძინება, შედეგად ქალები დაუბრუნდნენ თავიანთ ტრადიციულ  დედისა და დიასახლისის როლებს.
ქორწინება, შობადობა და ოჯახური ცხოვრება
შობადობის საერთო მაჩვენებელი ალბანეთში შეადგენს 1,5 ბავშვს ქალზე (2015 წლის შეფასებით), რაც დაბალი მაჩვენებელია .კონტრაცეპტივების გამოყენება საკმაოდ მაღალია 69,3% (2008-2009). ალბანელი ქალების უმეტესობა ოჯახს 20-დან 25 წლამდე ქმნის . 2011 წლის მდგომარეობით, პირველი ქორწინების საშუალო ასაკი იყო 23.6 ქალებისთვის და 29.3 მამაკაცებისთვის.
აბორტი ალბანეთში სრულად დაკანონდა 1995 წლის 7 დეკემბერს. მათი ჩატარება შესაძლებელია დედის მოთხოვნით ორსულობის მე-12 კვირამდე. ქალებმა პროცედურამდე ერთი კვირით ადრე უნდა გაიარონ კონსულტაცია, ხოლო საავადმყოფოებს, რომლებიც აბორტს ახორციელებენ, ეკრძალებათ თავიანთი პაციენტების შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება.
ენვერ ხოჯას მმართველობის დროს ქვეყანაში ტარდებოდა ნატალისტური პოლიტიკა, რომელიც ქალებს არალეგალურად აიძულებდა აბორტის გაკეთებას. შედეგად, ალბანეთი გახდა დედათა სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლით მეორე ქვეყანა მთელ ევროპაში. მთლიანობაში ქვეყანაში ორსულობის დაახლოებით 50% აბორტით სრულდებოდა.
დასაქმება
კომუნისტების დროს ქალების დიდი პროცენტი ანაზღაურებად სამუშაოებზე მუშაობდა. ალბანეთში შემდგომი გარდამავალი პერიოდი აღინიშნა სწრაფი ეკონომიკური ცვლილებებითა და არასტაბილურობით. შრომის ბაზარს შეექმნა გარდამავალი ქვეყნების უმეტესობისთვის დამახასიათებელი არაერთი პრობლემა. მათ შორის, სამუშაო ადგილების დაკარგვა ბევრ სექტორში, რაც საკმარისად არ იყო კომპენსირებული ეკონომიკაში ახალი სექტორების გაჩენით. 2011 წლის მდგომარეობით, ახალგაზრდა ქალების დასაქმების მაჩვენებელი 51,8%-ს, ხოლო ახალგაზრდა მამაკაცების 65,6%-ს შეადგენდა.
განათლება
მინი| ახალგაზრდა ალბანელი სტუდენტები ტირანაში ჯერ კიდევ 1946 წელს ალბანეთის მოსახლეობის დაახლოებით 85% წერა-კითხვის უცოდინარი იყო ძირითადად იმიტომ, რომ 1912 წლის დამოუკიდებლობამდე ქვეყანაში პრაქტიკულად არ არსებობდა სკოლები, სადაც  სწავლება იქნებოდა ალბანურ ენასზე. XIX საუკუნის შუა ხანებამდე ოსმალეთის ხელისუფლება კრძალავდა სკოლებში ალბანური ენის გამოყენებას. კომუნისტურმა რეჟიმის დროს უპირატესობა ენიჭებოდა ისეთი განათლების სისტემას, რომელიც  გულისხმობდა მხოლოდ უმარტივესი ცოდნის მიცემას და  სკოლებში სოციალისტური იდეოლოგიის დამკვიდრებას. 2015 წლის მონაცემებით, ქალის წიგნიერების მაჩვენებელი (96.9%) მხოლოდ ოდნავ დაბალი იყო, ვიდრე მამაკაცების (98.4%).
ქალთა მიმართ ძალადობა
XXI საუკუნის დასაწყისში ალბანეთის ხელისუფლებამ მიიღო მთელი რიგი ზომები ქალთა მიმართ ძალადობის პრობლემის გადასაჭრელად, მათ შორის No. 9669/2006 (კანონი ოჯახურ ურთიერთობებში ძალადობის წინააღმდეგ მიმართული ზომების შესახებ) კანონის   და სტამბულის კონვენციის რატიფიცირების ჩათვლით.
სქოლიო
კატეგორია:ალბანური საზოგადოება კატეგორია:ქალები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ქალები ალბანეთში
ლუბა ბოჭორიშვილი
ლუბა ილიას ასული ბოჭირიშვილი (დ. 17 სექტემბერი, 1914, სოფ. ბუშეტი, ახლანდელი თელავის რაიონი ― გ. 23 ივლისი, 1952, თბილისი) — ქართველი ეთნოგრაფი.
ბიოგრაფია
1935 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. ნაშრომში „ქართული კერამიკა“ ბოჭორიშვილმა წამოაყენა დებულება ქართული ხალხური კერამიკის ტიპოლოგიური ერთიანობისა და მისი ყველი ქართული მეთუნეობის კულტურუდან მომდინარეობის შესახებ; დაადგინა ამ კულტურის უშუალო კავშირი ჩრდილოეთ კავკასიასა და წინააზიის ანალოგიურ კულტურებთან. აღსანიშნავია ბოჭორიშვილის წვლილი ქართული ხალხური კოსტიუმისა და ხალხური ოქრომჭედლობის შესწავლაში, ქართველი ხალხის სამეურნეო ყოფის და ისტორიული ეთნოგრაფიის პრობლემების კვლევაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1952 კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ლ
ნოვოელდიაკოვო
ნოვოელდიაკოვო (Яңы Йәлдәк; Новоельдяково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 308 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 42 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 110 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (89 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბურაევოს რაიონის სოფლები
I'll Follow the Sun
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1964 წლის სიმღერები
იალნო
იალნო — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს იალნოს ქედის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილს, საიდანაც საკუთრივ იწყება იალნოს ქედი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1874,3 მ. იალნოს მთა არის იალნოს ქედის უმაღლესი წერტილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
პიონონო
მინი|ტრადიციული გრანადული პიონონო პიონონო (Pionono) — ესპანური ნამცხვარი გრანადის მხარიდან, რომელიც გამოირჩევა ტკბილი, სავოიარდების მსგავსი გემოთი. იგი პოპულარულია არა მხოლოდ ესპანეთში, არამედ მთელს სამხრეთ ამერიკაში, კარიბებში, სამხრეთ აფრიკასა და ფილიპინებში, რის გამოც არსებობს მისი მრავალი ვარიაცია, მათ შორის არასაკონდიტრო ვარიანტებიც. მას სახელი დაერქვა რომის პაპ პიუს IX-ის პატივსაცემად (ესპანურად „პიო ნონო“ პიუს მეცხრეს ნიშნავს).
ესპანეთი
პიონონო პატარა საკონდიტრო ნაწარმია, რომელიც ესპანეთში, კერძოდ კი დაბა სანტა-ფეში, გრანადის პროვინციაში გამოიგონეს. მიუხედავად პატარა ზომისა, პიონონო ორი ნაწილისაგან შედგება: პირველი არის ნამცხვრის ზედა, თხელი ფენა, რომელსაც ცილინდრისებური ფორმა აქვს და გაჟღენთილია სხვადასხვა სიროპით, მეორე ნაწილი კი არის ნაზი ბისკვიტი, შიგნით კრემით. ამის გამო, ხშირ შემთხვევაში მას ორად ჭრიან და ამ ნაწილებს ცალ-ცალკე მიირთმევენ.
გრანადაში მისი ყველაზე ცნობილი მწარმოებელია „Pastelerías Casa Isla“, რომელსაც მაღაზიების ქსელი მთელს ქალაქში აქვს. თანდათანობით პიონონო გასცდა ესპანეთის საზღვრებს და დიდი პოპულარობა მოიპოვა მის კოლონიზებულ სახელმწიფოებში, რის გამოც დღეისათვის იგი ლათინურ ამერიკასა და ფილიპინებში უფროა პოპულარული, ვიდრე სხვა ქვეყნებში.
სამხრეთი ამერიკა და კუბა
სამხრეთ ამერიკის ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა: არგენტინა, ურუგვაი, პარაგვაი, ვენესუელა, კოლუმბია და პერუ, ასევე კუბა კარიბების რეგიონიდან, პიონონო ერთობ პოპულარული დესერტია და აქ მისი არაერთი ვარიაცია არსებობს. აქ მისი ბისკვიტის ცომს ფქვილის, კვერცხისა და შაქრისაგან ამზადებენ, რომელსაც შემდეგ სპეციალურ ფურცელში ახვევენ და ასე აცხობენ. ზოგჯერ, სურვილისამებრ, ცომში ემატება ნიგოზი, ან ისეთი ხილი, როგორიცაა მარწყვი, ალუბალი და მოცვი. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ამ რეგიონში პიონინოს მოშუშულ ლორთან, მაიონეზთან, პომიდორთან და ყველთან, ან სავოიარდების სალათთან ერთად მიირთმევენ. კუბასა და სხვა ლათინურ ქვეყნებში მას არა პიონინოს, არამედ ბრასო-დე-გიტანოს, ან ბრასო-გიტანოს უწოდებენ.
პუერტო-რიკო
პუერტო-რიკოში პიონინოს ტკბილი გემო სულაც არ აქვს. ადგილობრივები მას პურივით აცხობენ და ცომში ქონდარსაც უმატებენ. ჩვეულებრივ, ბისკვიტში ხილისა და კრემის ნაცვლად ადგილობრივები ყველიან ზღვის პროდუქტებს, ან ხორცის პიკადილიოს უკეთებენ. ამის გამო იგი სენდვიჩს უფრო ჰგავს. ასე მომზადებულ პიონონოს ამოავლებენ ფქვილისა და კვერცხის სოუსში და შემდეგ კარგად წვავენ.
ფილიპინები
ფილიპინებში პიონონოს ადგილობრივი წარმოთქმის გამო პიანონოს უწოდებენ. ცხადია, აქაური ვარიაციაც ძლიერ განსხვავდება ორიგინალი ნამცხვრისაგან. ფილიპინურ ვერსიას აქვს უფრო ჟელეს რულეტის სახე. მას ამზადებენ კვერცხის, კარგად გაცრილი ფქვილისა და შაქრისაგან. გაციების შემდეგ იგი ჟელეს ემსგავსება, რის გამოც მას სხვა საკონდიტრო ნაწარმთან ერთად მიირთმევენ ხოლმე. ასეთი კონსისტენციის გამო ხშირად ფილიპინელები მას „ღრუბლის ნამცხვარსაც“ უწოდებენ. მისი შესქელებისათვის შეიძლება გამოიყენონ მარგარინი ან კარაქი. თანამედროვე ეპოქაში ფილიპინებში პიონონომ უფრო დიდი პოპულარობა ჰპოვა, რის გამოც ადგილობრივმა მზარეულებმა მის ახალ ვარიაციებზე დაიწყეს მუშაობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანური სამზარეულო კატეგორია:ნამცხვარი კატეგორია:დესერტები
ანონისებრნი
ანონისებრნი (Annonaceae) — მერქნიან მცენარეთა ოჯახი ორლებნიანთა კლასისა. ცნობილია 2100-მდე სახეობა.
გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეებში. ზოგი სახეობა კულტივირებულია, მაგ., Anona cherimolia, რომლის არომატული ნაყოფი ფერითა და კონსისტენციით ნაღებს წააგავს. კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროზე მოშენებულია Asimina triloba, რომელიც ალკალოიდ აზიმინს შეიცავს. მისი სურნელოვანი, ტკბილი, წვნიანი ნაყოფი იჭმება, ფოთლებს და თესლს კი მედიცინაში იყენებენ. ზოგი სახეობა სამშენებლო ხეტყეს, სუნელ-სანელებელს, არომატულ ნივთიერებებს იძლევა.
ყვავილების თავისებური აგებულებით ანონისებრთა შორის გამოირჩევიან Eupomatio-ს გვარის წარმომადგენლები. მათ ყვავილს ყვავილსაფარი არ აქვს, მწერებს იზიდავს ანდროცეუმით.
ლიტერატურა
*
პუტჩი
გერმანული ტერმინი „პუტჩი“ პირველად გამოიყენებულ იქნა ციურიპუტჩის დროს 1839 წელს, მისი პირდაპირი გერმანული თარგმანია შთაათსშთრაიხი (Staatsstreich).
მოციქულები
მინი|თორმეტი მოციქულის რუსული ხატი, XIV საუკუნე მოციქულები — სახარების მიხედვით, იესო ქრისტეს რჩეული 12 მოწაფე, მისი მუდმივი თანამგზავრები, ქრისტეს ამაღლების შემდეგ ქრისტიანულ საზოგადოებათა მეთაურები. მოციქულები იყვნენ: სიმონ-პეტრე, ანდრია პირველწოდებული, იაკობ ზებედესი, იოანე ღვთისმეტყველი, მათე, ფილიპე, ნათანიელ-ბართლომე, თომა, იაკობ ალფესი, იუდა იაკობის (თადეოსი), სვიმონ კანანელი, იუდა ისკარიოტელი. როდესაც იუდამ იესო გასცა და მერე თავი ჩამოიხრჩო, თერთმეტმა მოციქულმა მის ნაცვლად კენჭისყრით ქრისტეს სამოცდაათ მოწაფეთაგან ერთი — მატათი აირჩია. მოციქულები მოღვაწეობდნენ იერუსალიმში და მის ფარგლებს გარეთ. საქართველოში ანდრია პირველწოდებულმა და სვიმონ კანანელმა იქადაგეს. სვიმონ კანანელი საქართველოში ეწამა, იგი ახალი ათონის მთაზე დაუკრძალავთ. მოციქულების თემას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქრისტიანულ ხელოვნებაში.
პუტჩი
ტაქტიკურად პუტჩი მოიცავს ზოგიერთ აქტიურ სამხედრო ნაწილთა კონტროლის ჩაგდებას, ხოლო ქვეყნის დანარჩენი შეიარაღებული სამსახურების ნეიტრალიზებას. აქტიური ჯგუფი იპყრობს ან განდევნის ლიდერებს, ხელთ იგდებს მნიშვნელოვან სამთავრობო დაწესებულებებზე, კომუნიკაციის საშუალებებზე და ინფრასტრუქტურაზე (მაგ. გზები, ელექტროსადგურები) ფიზიკურ კონტროლს.
მოციქულები
გადატანითი მნიშვნელობით მოციქულები ეწოდება რომელიმე იდეის, მოძღვრების თავგადადებულ მიმდევარს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანობა
პუტჩი
პუტჩი ტიპურად არსებული მთავრობის ძალას იყენებს მისივე გადასაყენებლად. ედვარდ ლუტვაკის განმარტების თანახმად წიგნში „პუტჩი: პრაქტიკული სახელმძღვანელო“: „პუტჩი შედგება ინფილტრაციით სახელმწიფო აპარატის მცირე თუმცა კრიტიკული სეგმენტისა, რომელიც შემდგომში იცვლება მთავრობის დანარჩენი ნაწილის კონტროლს ქვეშ ასაყვანად“. ამ მნიშვნელობით, სამხედრო ან რაიმე სხვა ორგანიზებული ძალის გამოყენება პუტჩის გადამწყვეტი ნაწილი არ უნდა იყოს. ამგვარად, სახელმწიფო აპარატის ნებისმიერი არალეგალური ტაქტიკის სახით გადაყენება შეიძლება მოიაზროს როგორც პუტჩი, ლუტვაკის თანახმად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკა
ანსამბლი
ანსამბლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Calyptomyrmex stellatus
Calyptomyrmex stellatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Calyptomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
I'll Get You
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი გამოვიდა 1963 წელს, სინგლზე She Loves You. სიმღერის სამუშაო სახელწოდება იყო „Get You in the End“.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1963 წლის სიმღერები
პორის ქვერეგიონი
პორტის ქვერეგიონი (Porin seutuმუნიციპალიტეტი) ― ფინეთის სატაკუნტის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 129 994 ადამიანს შეადგენს.
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:სატაკუნტის გეოგრაფია
.hu
.hu — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) უნგრეთისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
hu კატეგორია:კომუნიკაციები უნგრეთში
Toppdomän
კანადის სოფლის მეურნეობისა და საკვების მუზეუმი
კანადის სოფლის მეურნეობისა და საკვების მუზეუმი (Canada Agriculture and Food Museum, Musée de l'agriculture et de l'alimentation du Canada) — სოფლის მეურნეობის ეროვნული მუზეუმი ოტავაში, ონტარიო, კანადა. მუზეუმი რამდენიმე შენობაშია განთავსებული, მათ შორის ცენტრალურ საექსპერიმენტო ფერმაში. მუზეუმი მოქმედებს, როგორც „მომუშავე ფერმა“ და საზოგადოებას სთავაზობს საჯარო პროექტებსა და გამოფენებს სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებების შესახებ. ადგილზე მოწყობილი გამოფენების გარდა მუზეუმი ორგანიზებას უწევს ქვეყნის სხვა მუზეუმებში სოფლის მეურნეობის შესახებ გამოფენების მოწყობას.
ცენტრალურ საექსპერიმენტო ფერმაში გამოფენა პირველად 1920 წელს მოეწყო (ამ პერიოდში კანადის სოფლის მეურნეობისა და საკვების მუზეუმი ოფიციალურად არ გახსნილა). 1983 წელს მუზეუმი კანადის მთავრობამ ოფიციალურად გახსნა და მას სოფლის მეურნეობის მუზეუმი უწოდა. თავდაპირველად მუზეუმი მხოლოდ რძის პროდუქტების განყოფილებას მოიცავდა, მოგვიანებით კი გაფართოვდა და მუზეუმმა ცენტრალური საექსპერიმენტო ფერმისს სხვა შენობებიც დაიკავა. 2000 წლის მაისში მუზეუმს კანადის სოფლის მეურნეობის მუზეუმი ეწოდა, 2013 წლის მაისში კი ამჟამინდელი სახელი მიენიჭა.
ისტორია
კანადის სოფლის მეურნეობისა და საკვების მუზეუმის კოლექცია წარმოიქმნა მუზეუმიდან, რომელიც ცენტრალურ საექსპერიმენტო ფერმაში იყო მოწყობილი 1920 წლიდან. მოგვიანებით კოლექციის ზრუნვაზე პასუხისმგებლობა აიღო კანადის ეროვნულმა მუზეუმებმა (NMC). მიუხედავად ამისა ექსპონატთა ნაწილი კანადის ისტორიის მუზეუმსა და კანადის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის მუზეუმში განთავსდა.
thumb|[[მარცვლეული კულტურების ფარდული/ ნაგებობა 76]] thumb|[[ძროხა|ძროხები მუზეუმის მთავარ ნაგებობაში]] 1978 წელს, განიხილებოდა საკითხი ცენტრალური საექსპერიმენტო ფერმის ერთ-ერთ შენობაში სოფლის მეურნეობის მუზეუმის გახსნის შესახებ. 1980 წელს, რძის განყოფილების ზედა სართული შეირჩა სასოფლო-სამეურნეო გამოფენების მოსაწყობად. მუზეუმის შესაქმნელად მემორანდუმი გაფორმდა კანადის სოფლის მეურნეობისა და საკვების დეპარტამენტსა და კანადის ეროვნულ მუზეუმებს შორის. მუზეუმების გაერთიანების მოთხოვნების თანახმად, ფერმის ზედა სართული უნდა განახლებულიყო. ეროვნული მუზეუმების გაერთიანების მიერ დაცული სასოფლო-სამეურნეო კოლექცია მომავალი სოფლის მეურნეობის მუზეუმისთვის ექსპონატების მთავარ წყაროს წარმოადგენდა. კანადის საჯარო სერვისებისა და შესყიდვების დეპარტამენტმა ფერმის სარემონტო სამუშაოები 1983 წლის აგვისტოში დაასრულა და მუზეუმთა გაერთიანების წყალობით პირველი ორი გამოფენა: „მეთივეობა კანადაში“ და „ოციანების ფარდული“ მოეწყო. მუზეუმი ფორმალურად 1983 წლის 12 ოქტომბერს გაიხსნა და მას სოფლის მეურნეობის მუზეუმი ეწოდა. მუზეუმის გახსნის დღიდან სამუშაო არეალი გაფართოვდა და თავდაპირველ, ცენტრალურ საექსპერიმენტო ფერმასთან ერთად დღესდღეობით დაწესებულება შვიდ შემონას მოიცავს საზოგადოებრივი და ადმინისტრაციული მიზნებისათვის.
გამოფენები
მუზეუმის ძირითადი გამოფენები ცენტრალურ საექსპერიმენტო ფერმაში ეწყობა, კანადის სოფლის მეურნეობისა და სასოფლო-სამეურნეო კვლევების დეპარტამენტის ცენტრში. მუზეუმი ცენტრალური საექსპერიმენტო ფერმის რამდენიმე ნაგებობას იკავებს.