cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბარატ შეკინსკაია
ბარატ ჰაბიბ კიზი შეკინსკაია (Barat Həbib qızı Şəkinskaya; დ. 28 ივნისი, 1914 — გ. 14 იანვარი, 1999) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა კინოსა და თეატრის მსახიობი ქალი, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1949). გათხოვილი იყო სსრკ-ს სახალხო არტისტზე მეჰტი მამედოვზე. კინომსახიობის და თეატრალური რეჟისორ ელჩინ მამედოვის დედა.
ბიოგრაფია
ბარატ ჰაბიბ კიზი შეკინსკაია დაიბადა 1914 წლის 28 ივნისს ქალაქ შუშაში ბეგის ოჯახში. დედამისი გევხარ-ხანუმი იყო აზერბაიჯანელი მწერლისა და დრამატურგ აბდურაჰიმ ბეგ ახვერდიევის ძმიშვილი. პირველადი განათლება მან მიიღო ქალაქ შუშაში. 13 წლის ასაკში მონაწილეობდა განჯის დრამატულ წრეში.
1935 წლიდან თამაშობდა აზერბაიჯანის აკადემიური დრამატულ თეატრში. ბარატ შეკინსკაია აზერბაიჯანში იყო პირველი ქალი, რომელმაც ითამაშა მამაკაცის როლი. მან მაყურებელს თავი დაამახსოვრა კოსტიას როლის შესრულებით განჯის თეატრში, ასევე 1934 წელს ბაქოში ნათამაშევი ნაპოლეონის როლით. მსახიობმა ასევე რამდენიმე საბავშვო როლიც ითამაშა. თავისი ბოლო საბავშვო როლი შეასრულა 37 წლის ასაკში (რზა თაჰმასიბის „ოცნებებში“ ნაზლის როლი).
1935 წელს აზერბაიჯაის სახალხო არტისტის მუსტაფა მარდანოვის ინიციატივით ბარატ შეკინსკაია მონაწილეობდა რადიოგადაცემაბში.
მსახიობი გარდაიცვალა 1999 წლის 13 იანვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
ჩობანსიღნახი
ჩობანსიღნახი  (Çobansığnaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,589 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
გიგინტო
გიგინტო (ოფიციალურად გიგინტოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Guiguinto) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 113 415 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
კამპუ-მორანი
კამპუ-მორანი (Campo Mourão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 630 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 87 194 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 115.05 კმ²-ზე. ფართობი 757 875 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ოქროს გლობუსის 58-ე დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის 58-ე დაჯილდოება გაიმართა 2002 წლის 20 იანვარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
დალაქლი (თოუზი)
დალაქლი (Dəlləkli) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ალმაგრო (საფეხბურთო კლუბი)
ალმაგრო (Club Almagro) — არგენტინული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბუენოს-აირესიდან. ჩამოყალიბდა 1911 წლის 6 იანვარს. ასპარეზობს არგენტინის პრიმერა დივიზიონის შემდეგ სიძლიერით მეორე — არგენტინის პრიმერა B ნასიონალის დივიზიონში.
ისტორია
„ალმაგროს“ ისტორია სათავეს 1911 წლის 6 იანვრიდან იღებს. კლუბი არგენტინის მეორე დივიზიონში გამარჯვების შემდეგ არგენტინის პრიმერაში პირველად 1938 წელს აღზევდა. მეორედ პრიმერა B ნასიონალში 1968 წელს გაიმარჯვა, თუმცა პრიმერაში გადასასვლელ ტურნირზე წარმატება ვერ მოიპოვა. კლუბმა სეზონების უმეტესობა არგენტინის მეორე დივიზიონში, ხოლო რამდენიმე სეზონი — მესამე დივიზიონში გაატარა. 2000 და 2004 წლებში „ალმაგრომ“ ორჯერ მოახერხა არგენტინის პრიმერაში აღზევება, თუმცა ვერ შეძლო უმაღლეს დივიზიონში ადგილის შენარჩუნება და ორივეჯერ პირველივე სეზონის შემდეგ მისი დატოვება მოუწია.
2017–18 წლების სეზონზე „ალმაგრო“ ახლოს იყო უმაღლეს დივიზიონში დაბრუნებასთან. გუნდმა საფეხბურთო კლუბ „ალდოსივისთან“ ერთად ქულათა თანაბარი რაოდენობა დააგროვა, თუმცა გადამწყვეტი ე.წ. „ოქროს შეხვედრა“ დათმო ანგარიშით 1–3. უმაღლეს დივიზიონში მეორე საგზურის მოსაპოვებლად მეორე-მეცხრე ადგილოსან გუნდებს შორის პლეი-ოფი დაინიშნა. „ალმაგროს“ აღნიშნულ პლეი-ოფში ყველაზე სუსტი გუნდი პრიმერა B ნასიონალის დებიუტანტი — „აგროპეკუარიო“ შეხვდა, რომელთანაც საკუთარ მოედანზე ჩასატარებელ შეხვედრაში ნახევარფინალში გადასასვლელად ფრეც ჰყოფნიდა, თუმცა მარ-დელ-პლატაში გამართული ეს მატჩი „აგროპეკუარიოს“ გამარჯვებით — 2–0 დამთავრდა და „ალმაგრო“ ამჯერადაც უმაღლესი დივიზიონის მიღმა დარჩა.
შემადგენლობა 2019–2020
2020 წლის 6 იანვრის მონაცემებით
ცნობილი ფეხბურთელები
<div style="-moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; -o-column-count: 2; -ms-column-count: 2; column-count: 2; text-align: left;">
სქოლიო
კატეგორია:არგენტინის საფეხბურთო კლუბები
როვანიონი
როვანიონი, იგივე ველურმიწეთი — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში დიდი რეგიონი შუახმელეთის ჩრდილოეთით. აქ ჩამოედინებოდა დიდი მდინარე ანდუინი და მდებარეობდა ტყემწვანე, ასევე ცნობილი, როგორც ბნელტევრი. როვანიონი იყო ტყის აღმოსავლეთით მდებარე მცირე რეგიონი, რომელიც როვანიონის სამეფოდ იქცა, მაგრამ მესამე ეპოქაში სახელწოდებას იყენებდნენ მთელი ველურმიწეთის მიმართ.
დეივიდ სიმენი
დეივიდ სიმენი (David Seaman; დ. 19 სექტემბერი, 1963) — ინგლისელი ფეხბურთელი, მეკარე. ცამეტი წლის განმავლობაში ასპარეზობდა ლონდონის „არსენალში“. 1998 და 2002 წლების მსოფლიო ჩემპიონატების, ასევე, 1996 და 2000 წლების ევროპის ჩემპიონატების მონაწილე ინგლისის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიდზ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:ბირმინგემ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუინზ პარკ რეინჯერსის ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
ტატიანა კონტოროვა
ტატიანა კონტოროვა (Татьяна Абрамовна Конторова) (დ. 16 დეკემბერი, 1911, პეტერბურგი — გ. 2 აპრილი, 1978, ლენინგრადი) — რუსი თეორეტიკოსი-ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
1935-1940 წლებში ტატიანა მუშაობდა თეორეტიკოსად ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის „პლასტიკური დეფორმაციის ლაბორატორიაში“. 1933 წელს იგი იცავს დისერტაციას ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე: „პლასტიკური დეფორმაციის მექანიზმის შესახებ“. 1935-1941 წლებში კონტოროვამ იაკობ ფრენკელისთან ერთად ოთხი ნაშრომი გამოაქვეყნა. ეს ნაშრომები ეხებოდა პლასტიკური დეფორმაციის, მექანიკური შემრჩოლებისა და კრისტალების მყიფე რღვევის თეორიის საკითხებს. ტატიანა კონტოროვამ იაკობ ფრენკელისთან ერთად გამოქვეყნებული ნაშრომებიდ დიდი წვლილი შეიტანა კრისტალების დეფექტების თეორიაში.
ომის წლების პერიოდში ტატიანა კონტოროვა თანამშრომლობდა ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის თეორიულ განყოფილებასთან. ინსტიტუტის კოლექტივთან ერთად იგი ევაკუირებულ იყო ყაზანში. ყაზანში ტატიანა კვლავ აგრძელებდა მუშაობას მყარის სხეულის მექანიკურ თვისებებზე.
შემდგომ პერიოდში ტატიანა თანდათან დაინტერესდა მყარი სხეულების ელექტრონული თეორიით: სითბურით, განსაკუთრებით კი ელექტრონული თვისებებით. 1948-1951 წლებში ტატიანა იყო ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის ნახევრად გამტარული განყოფილების ერთ-ერთი აქტიური თეორეტიკოსი. აღსანიშნავია, რომ ამ განყოფილებას ხელმძღვანელობდა აბრამ იოფე. იოფეს ხელმოწერილ დახასიათებაში წერია:
ტატიანა კონტოროვა არის 46 ნაშრომის ავტორი. აგრეთვე მისი ხელმძღვანელობით დაცულია მთელი რიგი საკანდიდატო დისერტაციები. აღსანიშნავია რომ, მისი სადოქტორო დისერტაციის დაცვა მოხდა განსაკუთრებულ პირობებში. ტატიანა თანამშრომლებმა კონფერენციის დარბაზში საკაცით მიიყვანეს და სავარძელში ისე ჩასვეს, რომ მას აუდიტორიისათვის შესძლებოდა ეჩვენებინა ფორმულები, რომელიც დაფაზე წინასწარ ჰქონდა მომზადებული. მისი სადოქტორო დისერტაცია დაცულ იქნა 1973 წლის 25 ივნისს და ეხებოდა შემდეგ თემას: „მყარი სხეულების მექანიკური და სითბური თვისებების თეორია“. დაცვალ მაღალ დონეზე ჩაიარა და მას ერთხმად მიანიჭეს ფიზიკა-მათემატიკის დოქტორის ხარისხი, რომელიც ერთი წლის შემდეგ დაუმტკიცდა (1974 წლის 12 აპრილი).
ტატიანა კონტოროვა გარდაიცვალა 1978 წლის 2 აპრილს, ლენინგრადში.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ფერღანის ოლქი
ფერღანის ოლქი (ვილაეთი) (Farg‘ona viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ფერღანა.
ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში, ფერღანის ქვაბულის სამხრეთში. ფართობი 6.8 ათასი კმ². ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილშია ქუშთეფეს მასივი და იაზიავანის სტეპი (ცენტრალური ფერღანა), რომლებიც სამხრეთიდან შემოფარგლულია ალაის ქედიდან ჩამონადენი მდინარეების გამოზიდვის კონუსებით. ჰავა კონტინენტურია. ოლქის ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარზე მიედინება მდინარე სირდარია. მდინარეები ფართოდაა გამოყენებული სარწყავად. ფერღანის ოლქი მებამბეობისა და მეაბრეშუმეობის მთავარი რაიონია. მთელი სათესი ფართობი სარწყავია. გაყვანილია საირიგაციო არხები და შექმნილია წყალსაცავები (ქარიდონის, ყურღანთეფეს). ნათესების 67% უკავია ტექნიკურ კულტურებს (ბამბა). მოჰყავთ სიმინდი, ხორბალი, ბრინჯი, სუბტროპიკული კულტურები (ბროწეული, ლეღვი), ვაშლი, გარგარი, ყურძენი და სხვა. კარტოფილი და ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურები — ქალაქის გარეუბნებში. მებამბეობის რაიონებში განვითარებულია მეაბრეშუმეობა. მეცხოველეობა სახორცო-სარძეო მიმართულებისაა. მცხვილ რქოსანი საქონელი სარწყავ ზონაშია, ბუნებრივ საძოვრებზე მისდევენ მეცხვარეობას. ქალაქი ფერღანა ავიახაზებით უკავშირდება ქვეყნისა და აზიის მრავალ ქალაქს.
ჯილდოები და მედლები
ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1964).
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ოლქები
ლოპბურის პროვინცია
ლოპბური ( ลพบุรี ) —პროვინცია ტაილანდის ცენტრალურ რეგიონში. პროვინცია დაყოფილია 11 ადმინისტრაციულ ოლქად, რომლის დედაქალაქია მუეანგ ლოპბურის რაიონი. პროვინციის მოსახლეობა 750 000-ზე მეტია, რის გამოც ის მოსახლეობის მიხედვით ტაილანდში 32-ეა, ხოლო სიდიდით 36-ე. მისი მეზობელი რვა პროვინციაა: ფეტჩაბუნი, ჩაიაფუმი, ნახონ რატჩასიმა, სარაბური, ფრანახონი სი აიუტაია, ანგ ტონგი, სინგბურიბური და ნახონ საუანი.
ლოპბური ისტორიულად მნიშვნელოვანი პროვინციაა, სადაც მრავალი ისტორიული ნაგებობა და არტეფაქტი მდებარეობს. ლოპბურში აღმოჩენილია პრეისტორიული დასახლებები. წარსულში ლოპბურს უწოდებდნენ ლავოს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამეფოს აბსოლუტური მონარქი მართავდა.
ისტორია
ლოპბური მთელი თავისი ისტორიის მანძილზე ცნობილია როგორც ლავო. სახელი ლავო აღმოცენდა მონის სამეფოს დვარავატის პერიოდში (მე -6 და მე -11 საუკუნეში). ამ პერიოდში დამპყრობელი ქმერები ქალაქში თავიანთ შთამბეჭდავ ტაძრებს აშენებდნენ. ნავარაუდევია, რომ გარკვეული პერიოდი ლოპბური განთავისუფლებული იყო, რასაც 1115-დან 1155 წლამდე ჩინეთში მისი საელჩო მიწმობს. 1289 წელს მან სხვა ელჩი გაგზავნა ჩინეთში, მაგრამ მალე ტაიელების სამეფო სუხოტაისა და მოგვიანებით აიუთჰაიას ნაწილი გახდა.
აიუთჰაიას პერიოდში, მეფე რამათიბოდ I- მა გაგზავნა ფრა რემესუანი (შემდგომში მეფე რამესუანი) როგორც უპარაჯა, რომ ლოპბურში ემეფა. 1665 წელს დიდმა მეფემ ნარაიმ ბრძანა ახალი სასახლის აშენება, რომელიც მდინარე ლოპბურის აღმოსავლეთ სანაპიროზე აშენდა. ლოპბური გახადა ქვეყნის მეორე დედაქალაქი. მეფე ნარაის გარდაცვალების შემდეგ, ქალაქი თითქმის მიტოვებული და დანგრეული იყო.
1856 წელს მეფე მონგკუტმა, რომელიც ჩაკრის დინასტიის წარმომადგენელი იყო, ნარაის სასახლის აღდგენა ბრძანა. 1938 წელს ქალაქს მნიშვნელობა საბოლოოდ დაუბრუნდა, როდესაც ფელდმარშალმა პლაკ ფიბუნსონგჰრამმა ლოპბური ტაილანდში უდიდესი სამხედრო ბაზის ადგილად აირჩია. ერთი პერიოდი გადაწყვეტილი იყო, რომ ლოპბური ტაილანდის ახალი დედაქალაქი გამხდარიყო მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ.
გეოგრაფია
ლოპბური მდებარეობს მდინარე ჩაო ფრაიას ხეობის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ლოპბურსა და მდინარე პა საკს შორის. პროვინციის ტერიტორიის ოცდაათი პროცენტი და თა ვუნგის რაიონის უმეტესი ნაწილი ალუვიური ვაკეებს უკავია. დანარჩენი 70 პროცენტი შერეული ვაკეები და ბორცვებია. პროვინციის აღმოსავლეთ საზღვარს ფეტჩაბუნის მთები ქმნის.
კლიმატი
ლოპბურის პროვინციაში ტროპიკული სავანის კლიმატია ( Köppen- ის კლიმატის კლასიფიკაციის კატეგორია Aw). ზამთარი მშრალი და თბილია. ტემპერატურა მაისამდე იზრდება. მუსონების სეზონი მაისიდან ოქტომბრამდე გადის, რაც მოიცას ძლიერ წვიმებს და დღისით გრილ ტემპერატურას, თუმცა ამის მიუხედავად ღამეები მაინც თბილია.
სიმბოლოები
პროვინციის გერბი გამოხატავ ვიშნუს, რომელიც არის ქხმერული ტაძრის ფრა პრანგ სამ იოდის წინ.
ლოპბურის ფარზე გამოსახულია ფრა ნარაი, რომლის უკანაც ფრა პრანგ სამ იოდია გამოსახული, მასზე წარზერაა: კუნძულებზე ნაჩვენებია ფრა ნარაი, ხოლო ფონზე ფრა პრანგ სემ იოდ. ფარზე გამოსახულია წარწერაც: ,,თავშესაფარი სამი კოშკით". ეს ეხება მეფე ნარაის, რომელმაც 1664 წელს გამაგრებული ქალაქი ა;ტერნატიულ დედაქალაქად აქცია, მაშინ როდესაც აიუთჰაიას ემუქრებოდა ჰოლანდიის საზღვაო ბლოკადა.
პროვინციის მთავრობა
მინი|209x209px| ლოპბურის რუკა|მარცხნივ პროვინცია იყოფა 11 ოლქად ( ამფო ). ოლქები შემდგომ იყოფა 122 ქვე-ოლქად (ტამბონი ) და 1,126 სოფლად ( მუბანი ).
რკინიგზა
ლოპბურის რკინიგზის სადგური არის ტაილანდის ჩრდილოეთის ხაზის სახელმწიფო რკინიგზის სადგური, რომელიც ბანგკოკიდან გამოსული სარკინიგზო ხაზის დასასრულს წარმოადგენს.
Საჰაერო
ხოკ კატიამის საჰაერო ძალების ბაზა ქალაქიდან 9 კილომეტრით ჩრდილოეთით მდებარეობს. ბაზიდან კომერციული ფრენები არ ხორციელდება.
Განათლება
კასეცარტის უნივერსიტეტი, ლოპბურის კამპუსი
რამხამჰაენგის უნივერსიტეტი, ლოპბურის კამპუსი
პიბულ ვიტაიალაის სკოლა
2017 წლის ადამიანის განვითარების ინდექსი
2003 წლიდან, გაეროს განვითარების პროგრამამ (UNDP) ტაილანდში პროგრესი განიცადა. აქ ადამიანის გავითარება ქვე-ეროვნულ დონეზე ხდება, რომელიც მოიცავს ადამიანის განვითარების რვავე ძირითად სფეროს. ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ეროვნულმა საბჭომ ცალკეულ პროვინციების განვითარებაზე (NESDB) პასუხისმგებლობა 2017 წლიდან აიღო.
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია
სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია (Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա) — სომხეთის უმაღლესი სამეცნიერო დაწესებულება, რომელიც ხელმძღვანელობს კვლევებს და კოორდინაციას უწევს სამეცნიერო სფეროში მიმდინარე აქტივობებს სომხეთში.
ისტორია
აკადემია დაარსდა 1943 წლის 10 ნოემბერს თითქმის ათი წლის წინ, 1935 წელს შექმნილი საბჭოთა მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალის საფუძველზე. მის დამაარსებლებს შორის იყვნენ ჰოვსეფ ორბელი, სტეპან მალხასიანცი, ივან გევორქიანი და ვიქტორ ამბარცუმიანი. ორბელი აკადემიის პირველი პრეზიდენტი გახდა.
სტრუქტურა
ფიზიკისა და ასტროფიზიკის განყოფილება
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილება
ქიმიისა და დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა განყოფილება
არმენოლოგიისა და საზოგადოებრივ მეცნიერებათა განყოფილება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცნიერებათა აკადემიები
რაიბულ თოდუა
ადრეული ბიოგრაფია
რაიბულ თოდუა ვანის რაიონის სოფელ ზედა ვანში დაიბადა 1944 წლის 30 ოქტომბერს სამხედრო ექიმის, ამბროსი თოდუას და ზინა აბრამიძის ოჯახში. ამბროსი რაიბულის დაბადებიდან მალევე გარდაიცვალა, ის სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულების მიზნით 1946 წელს ბერლინში იმყოფებოდა, როდესაც საბჭოთა კავშირის მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვების წლისთავის ღონისძიებაზე მოწყობილი ტერორისტული აქტის დროს დაიჭრა. მძიმედ დაჭრილი ბერლინიდან პოლონეთში, პოზნანში გადაიყვანეს, სადაც გარდაიცვალა და იქვე დაკრძალეს.
რაიბულის გაზრდაში დიდი წვლილი შეიტანა ბიძამ, ცნობილმა ქირურგმა შოთა თოდუამ, ის ცნობილი იყო მკურნალობის ინოვაციური მეთოდით, რომელიც დღეს ფართოდ გამოიყენება — ფარისებრ ჯირკვალს გულმკერდის კანის ქვემოდან იღებდა, რომ პაციენტს ყელზე ნაწიბური არ დარჩენოდა. ამ ოპერაციის ჩასატარებლად მასთან მთელი საბჭოთა კავშირიდან დადიოდნენ პაციენტები. შოთას ახლო მეგობრობა აკავშირებდა ცნობილ უკრაინელ ექიმთან, აკადემიკოს ალექსანდრ ვიშნევსკისთან, რომელთან ერთადაც ფრონტზე იბრძოდა. მოგვიანებით შოთა თოდუას სახელი მიენიჭა ვანის რაიონულ საავადმყოფოს.
შოთას გარდა რაიბულის ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშეს დედის ძმამ, ოთარ აბრამიძემ და სკოლის დირექტორმა მიშა ხარძეიშვილმა, რომელიც რაიბულის მამის ბავშვობის მეგობარი იყო და მათ ოჯახებს საერთო ფუძე აკავშირებდათ სოფელ გადიდში. რაიბულის საუკეთესო მეგობარი ბავშვობიდან მოყოლებული მთელი ცხოვრების განმავლობაში იყო მიშას ვაჟიშვილი ომარ ხარძეიშვილი, პროფესორი, თსუ-ს პათომორფოლოგიის კათედრის გამგე.
კარიერა
რაიბულ თოდუამ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი დაამთავრა 1969 წელს, რის შემდეგაც ვანის რაიონის სოფელ გადიდში სამედიცინო პუნქტის გამგედ გაანაწილეს. იმავდროულად ვანის რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ექიმი-ორდინატორი იყო, თუმცა იქ დიდხანს არ დარჩენილა – ბიძის, შოთა თოდუას ხელშეწყობით, მალე მოსკოვის ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში, მიზნობრივ ორდინატურაში გააგრძელა სწავლა, სადაც ქირურგიაში ძალიან დახელოვნდა.
1973 წელს რაიბული საქართველოში დაბრუნდა და თბილისის ონკოლოგიის სამედიცინო ცენტრში ექიმ-ორდინატორად დაიწყო მუშაობა. მალე თსუ-ს ახალდაარსებული კათედრის ასისტენტი გახდა. 1981 წელს ახლად ორგანიზებულ ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრში კანის, რბილი ქსოვილებისა და ძვლების სიმსივნეთა ქირურგიულ განყოფილებაში გადავიდა, ჯერ – მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ – უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1992 წელს აირჩიეს ონკოლოგიის სამედიცინო ცენტრის წამყვან სპეციალისტად და სამეცნიერო საბჭოს წევრად, 2006 წელს კი ონკოლოგიური ცენტრის კანის, რბილი ქსოვილებისა და ძვლების სიმსივნეთა ქირურგიულ განყოფილებას ჩაუდგა სათავეში.
ავტორია 174 სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის – ორი მონოგრაფია და ქირურგიული ინსტრუმენტი, რომელიც თავზე ოპერაციების დროს სისხლდენის შესაჩერებლად გამოიყენება. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მამაკაცის სარძევე ჯირკვლის კიბო, ეტიოლოგია, დიაგნოსტიკა, მკურნალობა“, დაიცვა ერევანში 1983 წელს.
რაიბულმა განსაკუთრებით დიდი დრო მოახმარა მამაკაცის სარძევე ჯირკვლის კიბოს კვლევას, რომელიც იშვიათი პათოლოგიაა, მას პოსტსაბჭოთა სივრცეში ამ დაავადების მქონე ყველაზე მეტი – 160-მდე პაციენტი ჰყავდა. შეიმუშავა მისი სტადიების საკუთარი TNM კლასიფიკაცია, რომელმაც დიდი აღიარება პოვა ჯერ მოსკოვში, შემდეგ – საბჭოთა კავშირის საზღვრებს გარეთაც. ამ საკითხზე მოხსენების წასაკითხად 1989 წელს ავსტრიაში, ონკოლოგთა მსოფლიო კონგრესზე მიიწვიეს, სადაც მაშინ არ გაუშვეს, თუმცა მოგვიანებით მაინც მოახერხა მისი წაკითხვა – 1998 წელს ფლორენციაში, ევროპის მამოლოგთა პირველ კონგრესზე გამოვიდა ამავე მოხსენებით, სადაც ევროპის ონკოლოგთა ასოციაციის ნამდვილ წევრად აირჩიეს, მის მიერ შემუშავებული კლასიფიკაცია კი 2003 წელს გამოცემულ ონკოლოგიურ დაავადებათა სამედიცინო ლექსიკონში შეიტანეს.
მისი ხელმძღვანელობისას ონკოლოგიის ცენტრი იქცა დიდი სკოლად, სადაც უამრავი კარგი ონკოლოგი აღიზარდა და მთელ ამიერკავკასიას აძლევდა მიმართულებას. მონაწილეობდა საქართველოს სხვადასხვა რეგიონის: იმერეთის, სამეგრელოს, აფხაზეთის, – ონკოლოგიური სამსახურების ჩამოყალიბებასა და საქმიანობაში, ატარებდა ოპერაციებს და კითხულობდა ლექციებს ადგილობრივი ექიმი ონკოლოგებისთვის, იყო სამკურნალო კომბინატის კონსულტანტ-ონკოლოგი. თავისი სამედიცინო პრაქტიკის განმავლობაში თხუთმეტ ათასზე მეტი სხვადასხვა სირთულის ოპერაცია აქვს ჩატარებული. მონაწილეობდა 27 საერთაშორისო კონგრესსა და კონფერენციაში.
1970 წელს გადაეცა მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“, 2005 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება.
დაქორწინებული იყო ექიმ ტატიანა თოდუაზე, მათი შვილი კახა ასევე ექიმი-ონკოლოგი და მამის პროფესიული გზის გამგრძელებელია.
რაიბულ თოდუა 2014 წლის 11 აპრილს გარდაიცვალა ავთვისებიანი სიმსივნესთან მრავალწლიანი ბრძოლისა და რამდენიმე გაკეთებული ოპერაციის შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კორუმბატაი-დუ-სული
კორუმბატაი-დუ-სული (Corumbataí do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 601 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 002 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.35 კმ²-ზე. ფართობი 164 341 კმ²-ია.
Outside the Wall
„Outside the Wall“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა. იგი შეტანილია 1979 წლის ალბომში The Wall. სიმღერის ავტორია როჯერ უოტერსი.
ნორ-ედესია
ნორ-ედესია (Նոր Եդեսիա) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 070 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 162 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 33 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 34.82 კმ²-ია.
Outside the Wall
სიუჟეტი
ალბომის სხვა სიმღერებისგან განსხვავებით, აქ პინკი არ არის ცენტრალური პერსონაჟი. საუბარია იმაზე, რომ კედელი დაინგრა და განიხილება აზრი იმის შესახებ, რომ მრავალ ადამიანს აქვს სოციალური ბარიერი და ეს მოვლენა განმეორბადია. იმ დროს, როდესაც ერთი პიროვნება უბრუნდება საზოგადოებას, მეორე მას ტოვებს.
დეტალები
სიმღერაში კიდევ ერთხელ არის ნახსენები „ნაზი გულები“ (The Bleeding Hearts). მნიშვნელოვანია, რომ როჯერი საკუთარ 1986-1987 წლების სესიურ და ტურნეს ბენდს უწოდებდა The Bleeding Heart Band. სწორედ ამ შემადგენლობით ჩაიწერა საუნდტრეკი „When the Wind Blows“ და ალბომი Radio K.A.O.S..
ნორ-ედესია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
Outside the Wall
დეტალები
სიმღერის ბოლოს ჟღერს ფრაზა, რომელიც უერთდება ალბომის პირველ კომპოზიციას „In the Flesh?“. იგივე შეიძლება ითქვას საბოლოო წყვეტილ მელოდიაზე. 8 ფირიან აუდიოკარტრიჯზე, რომელიც ავტომატურად უკრავდა პირველ სიმღერას, ფრაზა „Isn't This Where We Came In“ საერთოდ ამოვარდა.
ფილმში „პინკ ფლოიდი: კედელი“ შეტანილია სიმღერის განსხვავებული ვერსია, ორკესტრის მონაწილეობით. მისი ერთ-ერთი სეგმენტი კომპოზიის „Southampton Dock“ მონაკვეთის აკორდებს იმეორებს. იგივე ვერსია ჟღერს The Wall Live In Berlin-ის ფინალში.
საკონცერტო ვერსიები
ცალკე აღსანიშნავია სიმღერის საკონცერტო ვერსია, რომელიც სრულდებოდა The Wall-ის ყველა შოუს მიწურულს, გარდა როჯერის კონცერტისა The Wall Live in Berlin (იგი ჩაანაცვლა ჯგუფურმა The Tide Is Turning (After Live Aid)-მა, რომელიც, უოტერსის, აზრით, უფრო დადებითი მუხტის მატარებელი იყო და უფრო მოერგო საერთო სანახაობას). როგორც წესი, ყოველი შოუს ბოლოს სცენაზე გამოდიოდა მთელი მონაწილე ბენდი. ყოველ მუსიკოსს ეკავა ინსტრუმენტი, რომელიც მის ძირითად ინსტრუმენტს არ წარმოადგენდა (მაგალითად, რიჩარდ რაიტს - აკორდეონი). შემდეგ ყველა გადიოდა სცენიდან, მაგრამ ოთხი ძირითადი მუსიკოსი ბრუნდებოდა და ემშვიდობებოდა მსმენელს, კედლის ნანგრევების ფონზე.
მსგავსი სახით სიმღერა სრულდებოდა როჯერის 2010-2013 წლების ტურნეს ფარგლებშიც. 2011 წლის 12 მაისს, მას შემდეგ, რაც უოტერსთან მოწვეულმა დევიდ გილმორმა შეასრულა მხოლოდ „Comfortably Numb“, როჯერმა იგი სცენაზე იხმო, ისევე როგორც ნიკ მეისონი (რომელიც ამ დროს დარბაზში იმყოფებოდა). დევიდი უკრავდა მომცრო ზომის გიტარაზე, ხოლო ნიკი - დაირაზე. მათ კიდევ ერთხელ შეასრულეს ეს ნომერი და მას შემდეგ, რაც სცენაზე მხოლოდ სამნი დარჩნენ, დაემშვიდობნენ მსმენელს.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1979 წლის სიმღერები კატეგორია:როკ-ბალადები კატეგორია:The Wall კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ტანგარა (სანტა-კატარინა)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 674 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.33 კმ²-ზე. ფართობი 388 384 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
აგონოი (ბულაკანი)
აგონოი (ოფიციალურად აგონოის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Hagonoy) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბულაკანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 133 448 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 26 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბულაკანის მუნიციპალიტეტები
ნიკა შერბაკოვი
ნიკა შერბაკოვი (დ. 3 აგვისტო, 2000, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, თბილისი, საქართველო, 63 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
მიხეილ ვეტოშკინი
მიხეილ კუზმას ძე ვეტოშკინი (Михаи́л Кузьми́ч Вето́шкин, პარტიული ფსევდონიმი ორლოვი, ივანოვი, კუზმიჩი; დ. 5 ნოემბერი, 1884, სოფ. უსოლიე — გ. 2 თებერვალი, 1958, მოსკოვი) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, ისტორიკოსი. კომპარტიის წევრი 1904 წლიდან.
ბიოგრაფია
მუშაობდა რსდმპ ციმბირის კავშირში, იყო სოციალურ-დემოკრატიულ პარტიის კომიტეტების წევრი კრასნოიარსკში, ტომსკში, ჩიტასა და ხარბინში. 1908-1912 წლებში არალეგალურ პარტიულ მუშაობას ეწეოდა ფსკოვის გუბერნიაში. 1912-1917 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1917 წლის აპრილიდან იყო ვოლოგდის და ველიკი უსტიუგის საბჭოების, 1917 წლის დეკემბერ-იანვრიდან რსდმპ ვოლოგდის საგუბერნიო კომიტეტის წევრი. 1918-1920 წლებში — ვოლოგდის საგუბერნიო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. რკპ VII და VIII ყრილობების დელეგატი. არჩეული იყო სრულიად რუსეთის ცაკის, ყირიმის რევკომისა და რკპ საოლქო კომიტეტის, შემდეგ კიევის საგუბერნიო რევკომის და უკრაინის კომუნისტური პარტიის საგუბერნიო კომიტეტის წევრად. 1920 წლის შემოდგომიდან რსფსრ მუშგლეხინის სახელობის კომისარიატის კოლეგიის წევრი. 1922 წლიდან უკრაინის სსრ იუსტიციის შემდეგ მუშგლეხინის სახელმწიფო კომისარი. 1925-1941 წლებში სსრკ ცაკის საბიუჯეტო კომისიის პასუხისმგებელი მდივანი. მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი (1953). ვეტოშკინი ავტორია შრომებისა რუსეთის ისტორიისა და სკკპ ისტორიის საკითხებზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.
რენე დე ვალუა
რენე დე ვალუა (Renée de Valois; დ. 25 ოქტომბერი, 1510 — გ. 12 ივნისი, 1574, აგრეთვე ცნობილი როგორც რენე ფრანგი, რენე ვალუა, ან რენე ორლეანელი — ლუი XII-ის და მისი მეორე მეუღლის - ანა ბრეტონელის ნაბოლარა ქალიშვილი. ფერარისა და მოდენის ჰერცოგ ერკოლე II-ის მეუღლე. რომის პაპის ალექსანდრე VI-ის რძალი.
ადრეული ცხოვრება
რენე დაიბადა 1510 წლის 25 ოქტომბერს, ბლუას სასახლეში, ქალაქ ტურინში, საფრანგეთის სამეფოში. რენეს მამა იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XII ვალუა, ხოლო დედა, საფრანგეთის დედოფალი და ბრეტანის ჰერცოგინია - ანა ბრეტონელი. ანა ყოველთვის ცდილობდა დაეცვა ბრეტანის დამოუკიდებლობა ამიტომაც თავიდან უნდოდა, რომ ბრეტანში თავის მემკვიდრედ რენე გამოეცხადებინა, მაგრამ ლუი XII-მ არ მისცა ამის უფლება. ამიტომაც ანამ თავის მემკვიდრედ რენეს უფროსი და - კლაუდია დე ვალუა დაასახელა.
რენეს განათლებაზე ზრუნვა მისმა მშობლებმა ადრეული ასაკიდანვე დაიწყეს. თუმცა რენეს დედა ოთხი წლის ასაკში გარდაეცვალა, მამამ კი ახალი ცოლი შეირთო თუმცა 1515 წელს ლუი XII-ც გარდაიცვალა და მისი ახალი მეუღლე სამშობლოში დაბრუნდა. იქიდან გამომდინარე, რომ რენეს ძმა არ ჰყავდა საფრანგეთის ტახტზე ადის მისი უფროსი და - კლაუდია დე ვალუა და მისი მეუღლე - ფრანსუა I. იმის გამო, რომ რენეს ბრეტანზე პრეტენზია არ გამოეთქვა კლაუდიამ და ფრანსუამ მის გათხოვებაზე დაიწყეს ფიქრი და საქმროს რაც შეიძლებოდა შორეულ სახელმწიფოებში ეძებდნენ.
რენეს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა ინგლისელ დიდგვაროვან - ანა ბოლეინთან, რომელიც თავის დასთან ერთად საფრანგეთში სასწავლებლად იყო ჩამოსული. თუმცა ანას და - მერი ბოლეინი მალე ფრანსუას საყვარელი გახდა, რის გამოც სასწრაფოდ გააგზავნეს ინგლისში, მაგრამ ანა კვლავ საფრანგეთში დარჩა.
ფერარისა და მოდენის ჰერცოგინია
მარცხნივ|მინი|217x217პქ|ერკოლე II დ'ესტე, რენეს მეუღლე 1528 წელს რენე დაქორწინდა ფერარის ჰერცოგ ერკოლე II-ზე, რომელიც ლუკრეცია ბორჯიას და ალფონსო I-ის ვაჟი იყო. რენეს იტალიაში მისი წარმომავლობის გამო რენე ფრანგი შეარქვეს ანუ Renatia di Francia. რენეს დამ და სიძემ სიძუნწე არ გამოიჩინეს და მას მზითვად უამრავი ძვირფასეულობა გაატანეს. 1531 წელს რენემ გააჩინა პირველი შვილი, გოგონა რომელსაც ანა დაარქვეს. 1533 წელს გააჩინა ტახტის მემკვიდრე სახელად ალფონსო, ამას მოჰყვა 1535 წელს კიდევ ერთი გოგონა - ლუკრეცია დ'ესტე. შემდეგ 1537 წელს ელეონორა დ'ესტე, ხოლო 1538 წელს გააჩინა ლუიჯი დ'ესტე.
1534 წლის 13 ოქტომბერს გარდაიცვალა რენეს მამამთილი, ფერარისა და მოდენის ჰერცოგი - ალფონსო I დ'ესტე. ამავე დღეს რენე და ერკოლე II გახდნენ ფერარისა და მოდენის საჰერცოგოების მმართველნი. მათი მოწინააღმდეგე იყო რომის პაპი პავლე III, რაც იმით იყო გამოწვეული, რომ იგი ფრანგების თავგამოდებული მტერი იყო და ვერ იტანდა, რომ ერკოლეს ცოლი (იგულისხმება რენე) ფრანგი ქალი იყო. თანაც აღმოჩნდა რომ რენე კალვინიზმის მიმდევარი იყო რამაც რომის პაპის, ანუ კათოლიკური სამყაროს მეთაურის განრისხება გამოიწვია.
რენეს სასამართლო
მინი|რენე დე ვალუას გერბი რენემ გარსშემოირტყა როგორც ფრანგი ისე უცხოელი კალვინისტები. იგი არ აპირებდა რწმენის გამოცვლას და "პაპისტების" რიგებში გადასვლას. როგორც ყველა დედას მასაც დიდი გავლენა ჰქონდა თავის შვილებზე, ამიტომაც მის შვილებსაც ჰქონდათ გადახრა კალვინიზმისაკენ თუმცა ერკოლეს გავლენით მისი ყველა შვილი კათოლიკედ დარჩა.
ხალხში ყოფნისას რენე ბრწყინავდა, ეცვა მოხდენილად, საუბრობდა მხიარულად და ისე მოჰქონდა თავი თითქოს და უდარდელი ქალი იყო, თუმცა მას საშინლად რთული ცხოვრება ჰქონდა. 1551 წლიდან სიტუაცია ძალიან დაიძაბა. ამ წელს მთელს იტალიაში ამოქმედდა ახალი კანონი რომლის მიხედვითაც, კალვინისტთა ყველა მომხრე განურჩევლად მათი სოციალური სტატუსისა (ანუ მნიშვნელობა არ ჰქონდა იქნებოდა გლეხი, მეომარი, ჰერგოგი თუ ბარონი) დაისჯებოდა სიკვდილით.
საფრანგეთში დაბრუნება
1559 წლის 3 ოქტომბერს გარდაიცვალა რენეს მეუღლე - ერკოლე II დ'ესტე. ფერარისა და მოდენის ჰერცოგი ხდება რენეს ვაჟი ალფონსო II დ'ესტე. რენეს მაშინვე უნდოდა საფრანგეთში დაბრუნება თუმცა ერთი წლის მანძილზე მისი ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილეს. 1560 წელს რენე სამშობლოში დაბრუნდა სადაც თავშესაფარი ჰპოვა თავის უფროს ქალიშვილ ანასთან, რომელიც გათხოვილი იყო გიზის ჰერცოგ ფრანსუა I-ზე. რენე 1563 წლის 10 მაისს კვლად კალვინისტად მოინათლა, მან დააფინანსა ფრანგი ჰუგენოტები მეორე რელიგიურ ომში. თუმცა 1572 წლის 24 აგვისტოს შემდეგ (წმინდა ბართლომეს ღამე) იგი კვლავ კათოლიკე გახდა კვლავ სიცოცხლის შენარჩუნების გამო. რენე დე ვალუა დარდაიცვალა 1574 წლის 12 ივნისს, 63 წლის.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1510 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1574 კატეგორია:ვალუები კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები კატეგორია:მოდენის ჰერცოგინიები
ადნან იანუზაი
ადნან იანუზაი (Adnan Januzaj; დ. 5 თებერვალი, 1995, ბრიუსელი) — ბელგიელი ფეხბურთელი, „მანჩესტერ იუნაიტედისა“ და ბელგიის ეროვნული ნაკრების წევრი. მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს 2014 წლის ჩემპიონატზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ბელგიელი ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
რამირო II (არაგონი)
რამირო II არაგონელი (Ramiro II el Monje; დ. 1075 — გ. 16 აგვისტო 1157) — არაგონის მეფე 1134—1137 წლებში. სანჩო I-ის და ფელიცია დე რუსის ვაჟი.
ადრეული წლები
ადრეულ ასაკაში რამირომ გადაწყვიტა სასულიერო პირი გამხდარიყო. ის წავიდა მონასტერში და თავდაპირველად სან-პონსე-დე-ტომერასის ბერი იყო, შემდეგ სან პედროს მონასტრის აბატი, მოგვიანებით კი როდა-ბარბასტროს ეპისკოპოსი.
მისმა ძმამ ალფონსო I-მა სიკვდილის წინ თავისი სამფლობელო ანდერძით დაუტოვა იონიტების და ტამპლიერთა რაინდთა ორდენს, მაგრამ არ ნავარის და არც არაგონის ელიტა არ ჩქარობდა შეესრულებინატ ეს განკარგულება. ნავარის მეფედ გარსიო რამირესი აირჩიეს, არაგონში ხაკების ყრილობაზე კი — რამირო. რომის პაპის წინასწარი ნებართვის შემდეგ რამირო ტახტზე ავიდა.
მმართველობა
thumb|left|ხოსე კასადო დელ ალისალი. უესკის ზარები. [[პრადოს მუზეუმი]] რამირო მართავდა არაგონის სამეფოს და სობრარბეს და რიბაგორსას საგრაფოებს. თავისი მმართველობის დასაწყისში, რამიროს მოუხდა არაგონელი დიდებულების სახით ოპოზიციასთან გამკლავება.
როდესაც გაიგო, რომ დიდებულები ამზადებდენ შეთქმულებას, რამირომ სანტ-პონს დე ტომრესის მონასტრის აბატთან გააგზავნა მაცნე, რომელიც ადრე აბატთან მსახურობდა. როდესაც მაცნე აბატთან მივიდა, ის ვარდებს სხლავდა და მაღალ თავებს აჭრიდა. აბატმა მეფეს ურჩია, რომ მასაც იგივე გაეკეთებინა.
გარსია რამირესის აყვანის უშედეგო მცდელობის შემდეგ, რომის პაპის რჩევით რამირო II დაქორწინდა ქვრივ აგნესა აკტივანელზე (აგნესა დე პუატიეზე). ამ ქორწინებიდან მათ შეეძინათ ქალიშვილი. 1137 წელს რამირო II და რამონ ბერენგერმა, რომელიც ბარსელონის საგრაფოს ხელმძღვანელობდა, ხელი მოაწერეს საქორწინო ხელშეკრულებას რომლის თანახმადაც პრინცესა პეტრონილა ხდებოდა გრაფის საცოლე. ხოლო თვითონ რამირო კი ტახტიდან გადადგა და სან-პედროს მონასტერში დაბრუნდა, სადაც 1157 წლის 16 აგვისტოს გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაგონის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1075 კატეგორია:გარდაცვლილი  16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1157
ჯაფარ ჯაბარლის სახლ-მუზეუმი
ჯაფარ ჯაბარლის სახლ-მუზეუმი (Cəfər Cabbarlının ev-muzeyi) — სახლ-მუზეუმი, რომელშიც ცხოვრობდა აზერბაიჯანელი დრამატურგი ჯაფარ ჯაბარლი. მუზეუმი შედის კულტურის სამინისტროს სისტემაში.
მუზეუმი გაიხსნა 1982 წლის 20 მარტს მწერლის 80 წლისთავთან დაკავშირებით. მუზეუმის სახელით გამოშვებული იქნა დისკი „თავისუფალი ჩიტი“, რომელიც შედგებოდა მწერლის მიერ დაწერილი სიმღერებისგან. იმავდროულად ჯაბარ ჯაბარლის 100 წლისთავთან დაკავშირებით დაფუძნდა განსაკუთრებული პრემია „ჯაბარლი“, რომელიც რამდენიმე ესტრადის არტისტს გადაეცა. კულტურულ ცენტრში ინახება 8 000 ექსპონატი.
ოთახებში, სადაც განლაგებულია ექსპონატები, ასევე წარმოდგენილია დოკუმენტები და ფოტოსურათები, რომლებიც განასახიერებენ მწერლის ცხოვრების სასცენო მაკეტებს, პირად ნივთებს და სხვა. ასევე გამოჩენილი პიროვნებების მიერ ნაჩუქარი ნივთები და სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ეძღვნება ჯაბარ ჯაბარლის. ამჟამათ მუზეუმს ხელმძღვანელობს გიამარ სეიფედინგიზი.
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები კატეგორია:აზერბაიჯანის სახლ-მუზეუმები კატეგორია:აზერბაიჯანის ბიოგრაფიული მუზეუმები
პრეტენდენტთა VII ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ვაჟთა შორის
14 მარტი - 1 აპრილი 2013 ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი
ტურნირში დაუშვეს 8 უძლიერესი გროსმაისტერი. ტურნირს უნდა დაესახელებინა მოჭდრაკე, რომელიც შემდგომ საჩემპიონო მატჩში შეხვდებოდა მსოფლიოს ჩემპიონს, ვ. ანანდს.
ტურნირი ჩატარდა ორ წრედ. პირველ წრეში დაწინაურდა მაგნუს კარლსენი. მეორე წრე ბრწყინვალედ ჩაატარა ვლადიმერ კრამნიკიმა. კულიმინაციური მომენტი დადგა ბოლო ტურში. კარლსენი დამარცხდა სვიდლერთან. კრამნიკი დიდხანს იბრძოდა, მაგრამ მაინც დამარცხდა ივანჩუკთან და დამატებითი მაჩვენებლების მიხედვით ტურნირის გამარჯვებულად გამოცხადდა კარლსენი.
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში
ისა ჰაბიბეილი
ისა აქბერის ძე ჰაბიბეილი (İsa Əkbər oğlu Həbibbəyli; დ. 16 ოქტომბერი, 1949, შარური, ნახიჩევანის ასსრ, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, პროფესორი, აზერბაიჯანის პარლამენტის წევრი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი 2013 წლიდან.
ბიოგრაფია
ისა ჰაბიბეილი 1949 წლის 16 ოქტომბერს, ნახიჩევანის სსრ-ის შარურის რაიონში დაიბადა. დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის ნახიჩევანის ფილიალის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი.
ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორია. ათათურქის სახელობის კულტურის, ენისა და ისტორიის ორგანიზაციის წევრია. აზერბაიჯანის მწერალთა გაერთიანებისა და აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა გაერთიანების წევრია.
1971 წლიდან მუშაობდა შარურის რაიონის სკოლაში მასწავლებლად. 1975 წლიდან — ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მასწავლებლის, დოცენტის, სამეცნიერო პრორექტორის პოზიციაზე. 1996-2013 წლებში — ამავე უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობაზე.
2013 წლის აპრილიდან, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
ვეტრენი-პოიასი
ვეტრენი-პოიასი — ჭიუხი რუსეთის ფედერაციის ევროპული ნაწილის ჩრდილოეთში, თეთრი ზღვის ონეგის უბის სამხრეთით, არხანგელსკის ოლქსა და კარელიის რესპუბლიკაში. სიგრძე დაახლოებით 200 კმ, სიმაღლე 200-300 მ (უდიდესი 306 მ). ჩრდილოეთისაკენ ციცაბოდ ეშვება, სამხრეთისაკენ— დამრეცად. აგებულია უძველესი კრისტალური ფიქლებით, მაგმური ქანების ინტრუზივებითა და ბაზალტებით. შემოსილია ტაიგის ტყით (უმთავრესად ნაძვი).
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ზეგნები
აკიტუ
აკიტუს აღნიშნავდნენ წლის პირველ თვეში, მარტში ან აპრილში. ბაბილონურ კალენდარში ეს თვე აგრეთვე ცნობილი იყო, როგორც „ნისანუ“. სწორედ იმის გამო, რომ აკიტუს დღესასწაული ტარდებოდა ბაბილონური წლის პირველ დღეებში, მას პირობითად ახალი წლის აღნიშვნას უკავშირებენ. თუმცა, რადგან ყოველ ქალაქს თავისი კალენდარი ჰქონდა, სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, დღესასწაული ტარდებოდა წელიწადში ორჯერაც. ამ ორი აღნიშვნიდან ერთ-ერთი მეორეზე უფრო „მთავრად“ ითვლებოდა. მაგალითად, ბაბილონში გაზაფხულის აკიტუ იმართებოდა ცის ღმერთის, მარდუქის პატივსაცემად, ხოლო შემოდგომის აკიტუ ასურეთში ღმერთ აშურს ემსახურებოდა. ნიფურის კალენდრით პირველი აკიტუ აღინიშნებოდა მეოთხე თვეში (ხუთი სხვადასხვა ღვთაებისათვის), ხოლო მეორე აკიტუ — მეთორმეტე თვეში.
ბაბილონში
ბაბილონში აკიტუს აღნიშვნისთვის საჭირო იყო ორი ადგილი, კერძოდ, უმაღლესი ღვთაების, მარდუქის, ტაძარი, „ესაგილა“ და „აკიტუს სახლი“, რომელიც ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობდა. დღესასწაულის ორი უმთავრესი ღმერთი იყო ნაბუ და მისი მამა მარდუქი. ამ უკანასკნელს ძვ. წ. I ათასწლეულში უწოდებდნენ „ბელს“ ან ლორდს, რადგან მისი ნამდვილი სახელი ძალიან წმინდად ითვლებოდა საიმისოდ, რომ წარმოეთქვათ.
ის, თუ რომელი ღმერთების ქანდაკებები მიიღებდნენ მონაწილეობას პროცესიაში, დამოკიდებული იყო ქალაქის მიმდინარე პოლიტიკურ მდგომარეობასა და იმაზე, თუ ვინ მართავდა მას იმ კონკრეტულ მომენტში, რადგან ღმერთის ქალაქში დაბრუნების ინსცენირება ქალაქის დაპატრონების მიზნით სწორედ მმართველებს მოეთხოვებოდათ.
ნისანუს თვის პირველ სამ დღეს მესოპოტამიელები რიტუალისთვის მზადებას ანდომებდნენ.
მეოთხე დღეს უმაღლესი რელიგიური პირი, შეშგალუ, მოსახლეობას დღესასწაულის დადგომას აცნობებდა, რაც ხალხისთვის დასვენების კვირის დაწყებას ნიშნავდა. „აკიტუს სახლში“ შეშგალუ კითხულობდა ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიშს“. ამავე დროს, უმაღლესი ქურუმი მეფეს აძლევდა სამეფო სკიპტრას. შემდეგ მეფე მიდიოდა ბორსიპაში, ქალაქში, რომელიც ბაბილონიდან 17 კმ-ში მდებარეობდა. იქ, ნაბუს ტაძარში, მეფე ღამეს ათევდა და მეორე დღეს ნაბუს გამოსახულება წყნარი პროცესიით უკან ქალაქში მიჰქონდა. ამ ინტერვალის დროს ქალაქის მცხოვრებლები ბაბილონის ქუჩებში დადიოდნენ, თითქოს „ეძებდნენ“ მარდუქს, რომელიც მთაზე იყო დატყვევებული.
ნაბუს ტრიუმფალური დაბრუნების შემდეგ, მეხუთე დღეს, ხდებოდა ბრძოლების დადგმა, რაც განასახიერებდა ნაბუს შურისძიებას მამის დატყვევებისთვის. მარდუქის მტრები წარმოდგენილნი იყვნენ ორი ფიგურით.
მეხუთე დღესვე ხდებოდა მარდუქის და ნაბუს ტაძრების განწმენდა. სწორედ ამ ტაძრებში შედიოდა შემდეგ მხოლოდ ნახევრად ჩაცმული და ფეხშიშველი მეფე. მას ხვდებოდა ქურუმი, რომელიც მარდუქის აკლდამისკენ მიუძღვებოდა. მეფეს ძალზედ მოკრძალებულად მოქცევა მოეთხოვებოდა. როგორც რიტუალის ნაწილი, ის ვალდებული იყო, დაეჩოქა ღვთის წინაშე და დაერწმუნებინა ის, რომ მას არ უგულებელუყვია თავისი მოვალეობები ბაბილონისა და ესაგილას წინაშე. ასევე აუცილებლად უნდა მოენანიებინა ცოდვები. სათქმელი სიტყვა მეფეს წინასწარ უნდა მოემზადებინა. იგი მოიცავდა გრძელ სიას დაპირებებისა, რომლებიც ეხებოდა როგორც ჩვეულებრივ ხალხს, ისე სამღვდელოებას. ამის შემდეგ ქურუმი ართმევდა მეფეს სამეფო რეგალიებს — გვირგვინს, სკიპტრასა და იარაღს, — აწნიდა სილას და უწევდა ყურებს. აუცილებელი იყო, სილა ისეთი ძლიერი ყოფილიყო, რომ მეფეს ცრემლი წამოსვლოდა. ეს იყო სასჯელი იმ ცოდვებისთვის, რომლებიც, შესაძლოა, უნებურად იქნა ჩადენილი. სილის გაწნას ჰქონდა ის ფუნქცია, რომ შეეხსენებინა მეფისთვის თავმდაბლობისა და მოკრძალების მნიშვნელობა, მისი მოვალეობები ღვთაებებისა და ხალხის წინაშე. ასეთი დამცირების კიდევ ერთი მიზანი მეფისთვის იმის ჩვენება იყო, რომ რეგალიების გარეშე იგი ერთი ჩვეულებრივი მოკვდავია, რომლის ბედი დამოკიდებულია ღმერთებსა და ღვთის მსახურებზე. თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ დამცირების რიტუალში მონაწილეობას იღებდა არა უშუალოდ მეფე, არამედ მისი „შემცვლელი“ — ვიღაც პირი, ვინც ასრულებდა „ყალბი მეფის“ როლს.
ეს ეპიზოდი ითვლებოდა აკიტუს მთავარ, სასიცოცხლო ნაწილად, რადგან სწორედ ამ დროს ხდებოდა კავშირის განმტკიცება ღმერთებსა და საზოგადოებას (მეფეს) შორის.
მეექვსე დღეს თავს აჭრიდნენ და წვავდნენ იმ ფიგურებს, რომლებიც ნაბუმ მეხუთე დღეს „დაამარცხა“. ამავე დღეს ჩამოდიოდნენ სხვა ღმერთებიც ახლომდებარე ქალაქებიდან. მათ მოჰყვებოდნენ ქურუმები, მაღალი საზოგადოების წარმომადგენლები. ამ ექვსი დღის განმავლობაში მოსახლეობას საჩუქრები, შემოწირულობები მიჰქონდა მარდუქთან.
ზუსტად ცნობილი არ არის, რა ხდებოდა მეშვიდე დღეს. ერთადერთი ტექსტი, რომელიც ამ დღეზე მიანიშნებს, მარდუქის წამებაზეა, თუმცა დაზუსტებული არაა, რომ ეს წყარო სწორედ აკიტუს ეხება. წყარო მოგვითხრობს შამაშისა და ადადის მიერ გამოგზავნილ კაცზე, რომელიც ნისანუს მეშვიდე დღეს მიდის დატყვევებული (შესაძლოა, უკვე მკვდარი) მარდუქის გადასარჩენად. არსებობს სხვა ვარაუდიც, რომ ამ დღეს ხდებოდა ღმერთების განბანვა და მათი ახალი ტანსაცმლით მორთვა — მზადება მერვე დღის შეკრებისთვის.
მერვე დღეს ყველა ღმერთის ქანდაკება გამოჰქონდათ ტაძრებიდან და უჩვენებდნენ ბაბილონელებს. ახლა ყველა ღმერთი მზად იყო მარდუქისთვის პატივის მისაგებად და მათი „პარლამენტი“ აცხადებდა თავის „გეგმას“ მომავალი წლისთვის. ძირითადად, ეს „გეგმა“ შედგებოდა დალოცვისგან, ღმერთები ქალაქს კარგ ბედსა და წარმატებას უსურვებდნენ. ითვლებოდა, რომ ამ ყველაფერს იწერდა ნაბუს ღვთაება. ამის შემდეგ ღმერთები იწყებდნენ „ტურს“ ქალაქში მდინარისკენ. აქედან მცირე ფლოტით მიდიოდნენ „აკიტუს სახლამდე“. ითვლებოდა, რომ ეს პროცესია მზად იყო ქაოსის ძალებთან საბრძოლველად. წინ მიდიოდა მეფე, რომელიც ესკორტს უწევდა თვით მარდუქს. მეფეს ღვთაება მიჰყავდა წმინდა მთამდე, საიდანაც ის მზის ღმერთის ყველა სხვა ღმერთისგან დამოუკიდებლობას გამოაცხადებდა, შემდეგ კი უკან აბრუნებდა სხვა ღმერთებთან. გზის ბოლო ნაწილზე ღვთაებები გადაჰქონდათ ეტლებზე და „აკიტუს სახლში“ ასე შეჰქონდათ. აქ იმართებოდა ბანკეტი ღმერთებისა, რომლებიც მარდუქის გამარჯვებასა და ბაბილონის სამეფოს აყვავებას ზეიმობდნენ. ამ დროს ხალხი სხვადასხვა სიმღერას მღეროდა. შეგვიძლია აღვადგინოთ სამი მათგანი: ჰიმნი სიყვარულის ქალღმერთის, იშთარის მიმართ, სიმღერა მარდუქის მამა ენლილზე და კიდევ ერთი ჰიმნი, რომელშიც ღმერთებს ეკითხებოდნენ, რატომ არ იყვნენ ისინი თავიანთ ტაძრებში, ისინი კი პასუხობდნენ, რომ მათი ადგილი მარდუქთან იყო.
ნისანუს მეცხრე დღეს ტრიუმფალური პროცესია მეფის ხელმძღვანელობით მიემართებოდა „აკიტუს სახლისკენ“. ამ დღეს მარდუქის ქანდაკება ბედისწერათა პალატიდან აქ გადმოჰქონდათ. ამ პროცესიას იმდენად მნიშვნელოვნად თვლიდნენ, რომ მისი დაწყებისა და დასრულების თითოეული დეტალი გულმოდგინედ სრულდებოდა და განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა.
გიორგი ჩიქოვანი
გიორგი ჩიქოვანი (დ. 20 მაისი, 1999, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ანტალია, თურქეთი, 90 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
ჩანგლი
ჩანგლის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი ყარსიდან სამხრეთ-დასავლეთით 80 კმ-ში, ისტორიული საქართველოდან სრულიად მოწყვეტილად, ამჟამად ქურთებით დასახლებულ მთიანი სოფლის, ჩანგლის (Çengilli ჩენგილი) ცენტრში. დღეითვის ადგილობრივები საერთო თავლად იყენებენ.
ძეგლის აღწერა
მისი დასავლეთი ფასადი, ცენტრალური კარიდან სამხრეთით მდებარე მონაკვეთი მთლიანად მრავალსტრიქონიან ასომთავრულ წარწერას უჭირავს, რომელიც გვამცნობს, რომ ძეგლი XIV საუკუნეში აუგიათ, დროის იმ მონაკვეთში, როცა ეს მხარე ქართული ეკლესიის მფლობელობაში იმყოფებოდა. რამდენიმე ქართული წარწერა გვხვდება ასევე კარნიზზე, ხოლო სოფელში სახლების კედლებში ჩაშენებულ საფლავის ქვებზეც ქართული ეპიტაფიებია შემორჩენილი.
ძეგლი გეგმაში სამხრეთით და ჩრდილოეთით მცირედ შვერილ მკლავიან ჯვარს წარმოადგენს, რომლის საკურთხევლის გარდიგარდმო ვიწრო პასტოფორიუმებია მოწყობილი. ინტერიერში აღსანიშნავია გუმბათის ყელის უჩვეულო არქიტექტურულ-კონსტრუქციული გადაწყვეტა. ტრომპ-აფრებზე დაყრდნობილ გუმბათი გრეხილი ორი ლილვით იწყება, რომელზეც რვა ორ ნაწილიანი სვეტია მოთავსებული და შეკრულ თაღნარს ქმნის. თაღებს შორის თაღოვანი სარკმლებია. ასევე სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავშიც. საკურთხეველი ცენტრალური სარკმლით ნათდება, რომლის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია მოწყობილი.
გარედან ისევ გუმბათის მხატვრულ-არქიტექტურული სახე იქცევს მნახველის ყურადღებას. 16 ნაწილიან თაღნარში, რომელიც შეწყვილებულ ლილვებს ეყრდნობა, მონაცვლეობით ხან სარკმელია გაჭრილი, ხანაც სამკუთხა ნიშებია შეჭრილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
თურქეთის საავტომობილო მრეწველობა
thumb|თურქული საავტომობილო კომპანიები, როგორიცაა [[TEMSA, Otokar და BMC, მსოფლიოს უმსხვილესი ფურგონების, ავტობუსების და სატვირთო მანქანების მწარმოებლები არიან.]]
თურქეთის საავტომობილო მრეწველობა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ქვეყნის ეკონომიკის საწარმოო სექტორში. თურქეთის საავტომობილო სექტორში მოქმედი კომპანიების საწარმოები, ძირითადად მარმარილოს ზღვის რეგიონში მდებარეობენ.
2012 წელს, თურქეთმა 1 მილიონზე მეტი ავტომობილი გამოუშვა. ავტომობილის შემქმნელთა და ნაწილების მომწოდებლებთან ერთად, თურქეთის საავტომობილო სექტორი წარმოების ბაზების გლობალური ქსელის განუყოფელი ნაწილი გახდა, რომელიც დაახლოებით 20 მილიარდი დოლარის ღირებულების ავტომობილებისა და კომპონენტების ექსპორტს ახორციელებს. გლობალური ავტომწარმოების მწარმოებელ ქარხნებს წარმოადგენენ: Fiat/Tofaş, Oyak-Renault, Hyundai, Toyota, Honda და Ford/Otosan.
საავტომობილო მრეწველობის საფუძვლები 1950-იან წლებში ჩაეყარა, როდესაც TOE-მ (Türk Otomotiv Endüstrileri A.ş., თურქული საავტომობილო ინდუსტრიები) დაიწყო REO-ს სამხედრო სატვირთო ავტომანქანების და მოგვიანებით International Harvester-ის სატვირთო მანქანების გამოშვება. შემდგომში ავტომანქანების მშენებებლობა ხანმოკლე დროით შეჩერდა. 1961 წელს, პირველი სამამულო მანქანა „დევრიმი“ გამოვიდა, რომელიც TÜLOMSAŞ-მა შეიმუშავა. 1959 წელს Otosan-ის საწარმოო ქარხნის გახსნით, 1966 წელს დაიწყო სამამულო მანქანის Anadol-ის მასობრივი წარმოება.
ისტორია
thumb|დევრიმის ბოლო ნიმუში TÜLOMSAŞ-ში thumb|Anadol A1 (Ford Otosan-ში წარმოებული) thumb|Tofaş Murat 124 thumb|Oyak-Renault 12 thumb|Anadol STC-16 (Ford Otosan-ში წარმოებული) thumb|ქარსან პეჟო J9 thumb|[[Etox Zafer Coupé გიოქსუს პარკის მახლობლად, ანკარის ერიამანის რაიონში]]
1959 წელს, სტამბოლში კომპანია Otosan-ის ქარხანა გაიხსნა, რომელიც თურქეთში Ford Motor-ის ავტომობილებს გამოუშვებდა, ამავე კომპანიის ლიცენზიის ქვეშ.
1961 წელს, ესქიშეჰირის TÜLOMSAŞ-ის ქარხანაში დამზადდა სედანის ტიპის მანქანა „დევრიმი“. დევრიმი პირველი თურქული ავტომობილი მანქანა გახდა, რომელიც სპეციალურად შეიმუშავეს და აწარმოეს თურქეთში.
1964 წელს, ბრიტანეთის საავტომობილო კორპორაციის Austin-სა და Morris-ის მანქანებს, შესაბამისი ლიცენზიის ქვეშ, იზმირში მდებარე BMC-ის ქარხანა აწარმოებდა. BMC-ის ბრენდი, 1989 წელს თურქულმა კომპანია „Çukurova Group“-მა სრულიად შეიძინა.
1966 წელს, Anadol-ი გახდა პირველი მასობრივად წარმოებული თურქული საავტომობილო ბრენდი. Anadol-ის ყველა მოდელი წარმოებულია სტამბოლში მდებარე Otosan-ის ქარხანაში.
1968 წელს ბურსაში Tofaş-ის ქარხანა გაიხსნა, რომელიც შესაბამისი ლიცენზიის ქვეშ Fiat-ს ავტომობილებს უშვებდა.
2004 წლისთვის, თურქეთმა წელიწადში 518,000 ავტომობილი გაიტანა საზღვარგარეთ, ძირითადად ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში.
2006 წელს, ევროპის საინვესტიციო ბანკმა Tofaş-ს 175 მილიონი ევრო კრედიტი გამოყო, რომლის მიზანი ევროპული ბაზრისთვის PSA Peugeot Citroën-ისა და Fiat Auto-ს მცირე ზომის კომერციული სატრანსპორტო საშუალებების ერთობლივად განვითარება და წარმოება იყო. სესხი, რომლის თანაფარდობა 400 მილიონ ევროს ითვლიდა, მიზნად ისახავდა კომპანიის წარმოების შესაძლებლობების მნიშვნელოვან გაფართოებას და დაახლოებით 5 000 ახალი სამუშაო ადგილი შექმნას. საავტომობილო მანქანების წარმოება ბურსაში, „Tofaş“-ის საწარმოო ქარხანაში მიმდინარეობს.
Etox Zafer-ის პირველი ოფიციალური ჩაშვება წარმოებაში 2007 წლის 30 აგვისტოს შედგა.