cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარიამი (ბიზანტიის დედოფალი)
პირველი სახელმწიფო გადატრიალება და ხელისუფლებაში მოსვლა
1074 წელს დედოფალმა მარიამმა თავისი პირველი და უკანასკნელი შვილი გააჩინა, რომელსაც ბაბუამისის, იმპერატორ კონსტანტინე X-ის პატივსაცემად დაარქვეს სახელი. დაბადებისთანავე, პატარა კონსტანტინე მიხეილმა თანამმართველად დაინიშნა. ეს ძველი ბიზანტიური ტრადიცია იყო, რომ იმპერატორი თავის ტახტის მემკვიდრეს თანამმართველად ინიშნავდა, რათა ღრმა ბავშვობიდანვე შეეთვისებინათ ქვეყნის მართვა. სამწუხაროდ, უფლისწული კონსტანტინეს სუსტი ჯანმრთელობა ჰქონდა. მისი აღზრდა დედოფალმა გამოჩენილ მწერალსა და ღვისმეტყველს, წმინდა თეოფილე ბულგარელს მიანდო. ცნობილია, რომ მარიამმა ლიტერატურულ-დიდაქტიკური ტრაქტატიც კი დაწერა, სახელად „სამეფო დარიგებანი“.
მეორე სახელმწიფო გადატრიალება
მიხეილის შვიდწლიანი მმართველობა სრული კრახი იყო. მანასკერტში გამარჯვებული, შეგულიანებული თურქები აქტიურად შედიოდნენ და სახლდებოდნენ ბიზანტიის კუთვნილ ანატოლიაში, ახლო აღმოსავლური პროვინციები კი თითქმის მთლიანად თურქებს დაუთმეს. ამას დაემატა ბალკანელი ხალხების აჯანყებები და გადასახადების გაზრდა, რაც ხალხში დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა. ყოველივე ამან, ბიზანტიელებს მიხეილის დამხობის სურვილი გაუჩინა. ამ დროს ადგილობრივ დიდგვაროვან ნიკოფორეს ტახტზე პრეტენზიები გაუჩნდა და მიხეილის დასამხობად ჯარების შეგროვება დაიწყო. დედოფალმა მარიამმა ამ დროს საოცარი გონიერება და წინდახედულობა გამოიჩინა.
1077 წელს დედოფალმა მარიამმა პატიმრობაში მყოფი ბიზანტიელი მხედართმთავარი რუსელ დე ბაიოლი გაანთავისუფლა და აჯანყებულ ნიკიფორესთან საბრძოლველად გააგზავნა. თავდაპირველად დაამარცხა კიდეც, მაგრამ მოგვიანებით თვითონაც ნიკიფორეს შეუერთდა. იმპერატორმა დასახმარებლად ისევ თურქ-სელჩუკებს მიმართა, რომლებმაც დაამარცხეს რუსელი და დაატყვევეს. იგი კონსტანტინოპოლში გადაიყვანეს, სადაც სიკვდილით დასაჯეს. მიუხედავად ყველაფრისა, მარიამისა და მიხეილის ძალისხმევა ფუჭი აღმოჩნდა. 1078 წელს ნიკიფორე ბოტანიატემ წარმატებით გაილაშქრა ნიკეაზე, სადაც მან თავი იმპერატორად გამოაცხადა. ამავდროულად, მიხეილს დასავლეთში მეორე დიდგვაროვანი — ნიკიფორე ბრიენი, რომელიც გავლენიანი კაპადოკიელი დიდგვაროვნის, ალექსი კომნენოსის სიძე და ანა კომნენოსის მეუღლე იყო. ნიკიფორე ბოტანიატემ ალექსი კომნენოსის დახმარებით დაამარცხა ბრიენი და მისი მომხრეები. ამავდროულად, სრულიად ბიზანტიურმა არისტოკრატიამ და სამღვდელოებამ ბოტანიატეს დაუჭირეს მხარი. საბოლოოდ, 1078 წლის გაზაფხულზე, დაამხეს მიხეილ VII-ის მმართველობა და ტახტზე ნიკიფორე III ბოტანიატე ადის.
ამ დროს მიხეილი იძულებით გამოკეტეს მონასტერში. თავად მარიამი თავის ვაჟ კონსტანტინესთან ერთად თავისივე აგებულ პეტრიწონის მონასტერში გაიქცა, თუმცა იგი მონაზვნად არ აღკვეცილა. იგი პეტრიწონში საიმპერატორო კარზე დაბრუნებისა და ვაჟისათვის ტახტის დაბრუნების გეგმებს აწყობდა.
მეორე ქორწინება ნიკიფორე III-ზე
მარცხნივ|მინი|352x352პქ|იმპერატორი ნიკიფორე III და დედოფალი მარიამი უკვე ორჯერ დაქვრივებულ და ასაკოვან იმპერატორ ნიკიფორე III-ს კარგად ესმოდა, რომ ხალხის გულის მოსაგებად მათ ფავორიტზე, დედოფალ მარიამზე ქორწინება იყო აუცილებელი, რისი სურვილიც მას ისედაც ჰქონდა, რადგანაც წლების მანძილზე იგი დედოფალს შორიდან ეტრფოდა. ხალხის აჯანყების თავიდან ასაცილებლად, ნიკიფორე ბოტანიატემ მარიამს ცოლობა სთხოვა. მარიამს სხვა გზა აღარ დარჩენოდა და დასთანხმდა, თუმცა დედოფალმა ჯერ კონსტანტინეპოლის პატრიარქისაგან მიიღო მიხეილთან განქორწინების ნებართვა, შემდეგ კი ნიკიფორეს ჩამოართვა პირობა, რომ იგი ქორწინების შემდეგ თავის მემკვიდრედ მის ვაჟს — კონსტანტინეს გამოაცხადებდა. იმპერატორი ცხადია დასთანხმდა მის ამ მოთხოვნას და 1078 წელს ნიკიფორე და მარიამი დაქორწინდნენ. ამის შესახებ ნიკოფორე ბრიენი გვამცნობს:
ცხადია, მაშინდელ ბიზანტიაში დედოფლის მეორედ გათხოვებამ დიდი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია. ქორწინებიდან მალევე ნიკიფორემ სიტყვა გატეხა და მან თავის მემკვიდრედ საკუთარი ნათესავი გამოაცხადა ნიკიფორე სინადენოსის სახით.
მესამე სახელმწიფო გადატრიალება
1081 წლის 1 აპრილს დაამხეს იმპერატორ ნიკიფორე III-ის მმართველობა და ტახტზე ალექსი I კომნენოსი ადის. იმხანად ბევრი ფიქრობდა, რომ ალექსი ცოლს გაშორდებოდა და მის ნაცვლად მარიამზე იქორწინებდა, თუმცა ასე არ მოხდა. მას შემდეგ, რაც ალექსიმ კონსტანტინეპოლი აიღო და საიმპერატორო ტახტზე ავიდა, მარიამმა მართალია დაკარგა დედოფლის წოდება, თუმცა პირველად ბიზანტიის იმპერიის ისტორიაში, წინამორბედი იმპერატორის ცოლს დედოფლის აბსოლუტურად ყველა უფლებამოსილება შეუნარჩუნდა. ამრიგად მან მხოლოდ ოფიციალურად დაკარგა გვირგვინი, რეალურად კი იგი კვლავ დედოფლის ძალაუფლებით სარგებლობდა. ასევე მისი მოთხოვნით, ახალმა იმპერატორმა დედოფალს წითელი მელნით დამოწმებული და ოქროს ბეჭედდასმული წერილობითი დასტური მისცა, იმის თაობაზე, რომ მისი ვაჟი კონსტანტინე იმპერატორის თანამმართველი ხდებოდა.
დედოფალმა მარიამმა დატოვა სამეფო კარი და მანგანას დიდებულ სასახლეში გადავიდა. მას საკმაოდ კარგი ურთიერთობა ჰქონდა ახალ დედოფალ ირენე დუკაინასა და დედამისთან, გადიდგულებულ მარია ბულგარელთან. მარიამს ხშირად სტუმრობდა იმპერატორ ალექსის უფროსი ასული ანა კომნენა, რომელთან ერთადაც იგი დიდ დროს უთმობდა ქარგვას. იგი ძირითადად დროს მარტოობაში ატარებდა, რა დროსაც ხშირად სწერდა წერილებს თავის ძმას საქართველოში და ასევე ძველ მეგობრებს კონსტანტინეპოლის სამეფო კარზე.
მიუხედავად ძველი ურთიერთობისა, ტახტზე ასული ირენე დუკაინა სულ ერთ კვირაში ეკურთხა დედოფლად და კატეგორიულად მოითხოვა მარიამის სამეფო კარიდან გაძევება, რაზეც იმპერატორმა უარი განაცხადა. დედოფალი მარიამი ხშირად სტუმრობდა სამეფო კარს, სადაც იგი იმპერატორ ალექსი I-თან მოლაპარაკებებს აწარმოებდა. მათი შეთანხმებით, იმპერატორის უფროსი ასული, ანა კომნენა ცოლად უნდა გაჰყოლოდა მარიამის ვაჟ კონსტანტინეს. ვინაიდან ალექსის ამ დროისათვის ვაჟი არ ჰყავდა, სწორედ კონსტანტინე მოიაზრებოდა მის მემკვიდრედ და სწორედ მისი უფლებების გასამყარებლად იგეგმებოდა ეს პოლიტიკური ქორწინება. მალევე იმპერატორმა დედოფალ მარიამს სამეფო ოქროს ბეჭედი გადასცა, რომლითაც მისი ყოველი ნება-სურვილი, რომელიც ამ ბეჭდით იქნებოდა დადასტურებული, უსიტყვოდ უნდა ასრულებულიყო. ამით მარიამი სრულად დაკმაყოფილებული აღმოჩნდა, რადგან მისი ვაჟი ტახტის მემკვიდრე იყო, თავად კი როგორც დედოფალი ისე ცხოვრობდა, თუმცა როგორც ჩანს, იგი ხელისუფლებისათვის ბრძოლის შეწყვეტას არ აპირებდა. მალევე კვლავ გავარდა ჭორები იმის თაობაზე, რომ ალექსი კომნენოსი მარიამის საყვარელი იყო. ამის გასანეიტრალებლად, მან ალექსი თავის შვილობილად გამოაცხადა, რითაც თავად დედა-დედოფალი ხდება და კიდევ უფრო მეტ ძალაუფლებას იძენს. სწორედ ამ დროს, დედა-დედოფალ მარიამმა ოფიციალურად გამოაცხადა კონსტანტინე პორფიროგენეტისა და ანა კომნენას ნიშნობის ამბავი.
ტახტისათვის ბრძოლა და კონსტანტინეს გარდაცვალება
კონსტანტინეს თანამმართველობამ სულ რამდენიმე წელს გასტანა. 1087 წლის 13 სექტემბერს იმპერატორ ალექსის ვაჟი შეეძინა, სახელად იოანე, რომელიც მან თავის თანამმართველად დაინიშნა, კონსტანტინე პორფიროგენეტს კი ჩამოართვეს ტახტის მემკვიდრის უფლებები, სასახლიდან დაითხოვეს და გააუქმეს მისი და ანა კომნენას ნიშნობაც, რომელიც მალევე მიათხოვეს ნიკიფორე ვრიენოსს. თავად დედოფალ მარიამსაც ჩამოართვეს მისი უფლებები და იძულებით გამოკეტეს მონასტერში. ცხადია იგი მონაზვნად არ აღკვეცილა და ეკლესიიდან განაგრძობდა ტახტისათვის ბრძოლას. მალევე, მარიამი ახალ შეთქმულებაში გაერია.
აქედან უკვე იწყება საიმპერატორო ტახტისათვის ბრძოლის ახალი ეპოქა, რომელმაც თითქმის ცამეტ წელს გასტანა. ეს ბრძოლა მარიამის პირველი ქმრის, იმპერატორ მიხეილ VII-ის დედის, ევდოკია მაკრემსბოლეტისასა და მისი მეორე ქმრის, რომანოზ IV-ის ვაჟმა, დიოგენემ დაიწყო. შეთქმულთა საიდუმლო საქმიანობა და მთელი ინტრიგების ქსელი მხოლოდ 1094 წელს გამჟღავნდა. დიოგენე ალექსი I-ის ბრძანებით მაშინვე შეიპყრეს და სხვა შეთქმულთა ვინაობების გასაგებად იგი სასტიკად აწამეს. დიოგენემ შეთქმულთა შორის დედოფალი მარიამი და მისი ვაჟი კონსტანტინეც დაასახელა. იმ ეპოქაში, შეთქმულების მოწყობა ან მასში მონაწილეობა უმძიმესი დანაშაული იყო და სიკვდილით ისჯებოდა, თუმცა როდესაც იმპერატორი საქმის ვითარებას გაეცნო, აღმოჩნდა, რომ მიუხედავად დედოფლის შეთქმულებაში მონაწილეობისა, მარიამი ალექსის მოკვლის წინააღმდეგ გამოდიოდა. ამის გამო, ალექსი I-მა შეიწყალა მარიამი და მისი ვაჟი. მან ტახტზე უფლებააყრილი კონსტანტინე, 1094 წელს მარმარილოს ზღვაში მდებარე კუნძულ ბუიუკადაზე გადაასახლა. აქვე იგი ადგილობრივ ბერ-მონაზვნებს დაუახლოვდა და გადასახლებიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1095 წლის დასაწყისში კონსტანტინე 21 წლის ასაკში გარდაიცვალა. კონსტანტინეპოლიდან გააძევეს თავად დედოფალი მარიამიც, რომელიც ნიკიფორე III-ის მიერ ნაჩუქარ თრაკიის მამულში დასახლდა. მარიამის სამფლობელოები მოიცავდა თანამედროვე თრაკიისა და სამხრეთ ბულგარეთის ტერიტორიებს, რომელსაც გასასვლელი ჰქონდა ეგეოსის ზღვაზეც.
ბევრი აღნიშნავს, რომ შვილის გარდაცვალებით გატეხილ მარიამს სამუდამოდ დაუტოვებია პოლიტიკური ცხოვრება და დარჩენილი წლები სასულიერო ცხოვრებას მიუძღვნა. ამავე დროს, სწორედ 1096 წელს დაიწყო პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა და სრულიად ჯვაროსნული ომების ეპოქა, რის შემდეგაც მარიამი და მისი განსვენებული ვაჟი ბიზანტიაში აღარავის გახსენებია.
სასულიერო მოღვაწეობა
მინი|346x346პქ|ათონის ივერთა მონასტერი პირადი ტრაგედიის მიუხედავად, დედოფალმა მარიამმა მოიკრიბა ძალა და თავისი ცხოვრება სასულიერო მოღვაწეობას მიუძღვნა. მას ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ბიზანტიაში მოღვაწე ქართველ ბერებთან და პოლიტიკოსებთან. იგი შესაწირავს უგზავნიდა ათონის ივერთა მონასტერს, სადაც სააღაპე წიგნში მისი მოსახსენიებელი შეიტანეს. დედოფალი მეგობრობდა გრიგოლ ბაკურიანის ძესთან, აღმოსავლეთის დიდ დომესტიკოსთან. თეოფილაქტე ბულგარელმა მარიამ დედოფალს უძღვნა „იოანეს სახარების განმარტება“. მარიამის სახელი მოიხსენიება პალესტინის ქართულ სავანეებსა და იერუსალიმის დედათა მონასტერში. მან გადასახადებისაგან გაათავისუფლა ათონის იბერთა მონასტერი და შესწირა მას ადგილ-მამული, ხოლო იერუსალიმში, სიონის მთაზე, დედასთან, საქართველოს დედოფალ ბორენასთან ერთად ააშენა ცნობილი მონასტერი — კაპათა. ეს მონასტერი ქართული მწიგნობრობის თვალსაჩინო კერად იქცა. მარიამის შეკვეთით შესრულებულ ერთ–ერთ ხელნაწერში — "წიგნი სინაის მთის მარტვილობაზე" — გადამწერი მოწიწებით ახსენებს მარიამსა და ბორენას, როგორც კაპათას დამაარსებლებს.
მარიამი და საქართველო
მარცხნივ|მინი|377x377პქ|დავით აღმაშენებელი დედოფალი მარიამი ყოველთვის დიდი სიყვარულითა და პატრიოტობით ხასიათდებოდა, როდესაც საქმე საქართველოს ეხებოდა. მისი ბიზანტიური ქორწინების მიზანიც სწორედ საქართველოს ურთიერთობების დათბობა იყო მეზობელ სახელმწიფოსთან. იგი თავის ძმას, გიორგი II-ს არაერთხელ დაეხმარა ჯარით, მას შემდეგ, რაც 1089 წელს გიორგი გადადგა და ტახტზე მისი ვაჟი დავით IV ავიდა, კიდევ უფრო გაიზარდა მარიამის კონტაქტი სამშობლოსთან. დავითს ძალიან უყვარდა მამიდამისი და ყოველთვის დიდ პატივს სცემდა მას. ამიერიდან მარიამ დედოფალი გამოსახული იყო არა მხოლოდ ბიზანტიურ ოქრო-ვერცხლის მონეტებზე, არამედ ქართულ ხატებზეც. დავით აღმაშენებელს ეხმარებოდა საეკლესიო და სახელმწიფო რეფორმების გატარებაში. იგი მფარველობდა და სწყალობდა ბიზანტიის სამეფოში არსებულ ქართულ ეკლესიებსა და მონასტრებს. სწორედ რომ დედოფალ მარიამის შთაგონებით დააარსა დავით აღმაშენებელმა იყალთოსა და გელათის აკადემიები. სპეციალურად გელათის აკადემიისთვის, მარიამმა დავითს ხახულიდან ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი გაუგზავნა. მარიამის ხელშეწყობით, დავითი აკადემიის წარჩინებულ კურსდამთავრებულებს ბიზანტიაში აგზავნიდა უმაღლესი განათლების მისაღებად. აღსანიშნავია, რომ იმ დროისათვის სწორედ ბიზანტია იყო მთელ მსოფლიოში საუკეთესო განათლების მისაღებად საუკეთესო ადგილი. უკვე განათლებამიღებულ ქართველებს, ასევე მარიამი აბრუნებდა მშობლიურ საქართველოში, სადაც დავითი მათ სახელმწიფო სამსახურებში აყენებდა.
რუის-ურბნისის საეკლესიო კრება
მარიამს მართლაც დიდი გავლენა ჰქონდა დავით აღმაშენებელზე. მას თავის სამშობლოში მიმდინარე განუკითხაობაზე დიდად შესტკიოდა გული, ამიტომაც მან დავითს პირველ რიგში სასულიერო ფენაში არსებული ანარქიის მოგვარება ურჩია. მისივე რჩევით, 1104 წელს დავით IV-მ რუის-ურბნისის საეკლესიო კრება მოაწყო, რა დროსაც დედოფალი მარიამი საქართველოში ჩავიდა და კრებას დაესწრო. ამ კრებაზე მან მოინახულა თავისი ძმა, ბერად აღკვეცილი გიორგი და მეფე დავით IV. რუის-ურბნისის საეკლესიო კრებას მსოფლიო საეკლესიო კრების მსგავსი სამზადისი გაუწია მარიამმა, რითაც ხაზი გაუსვეს მის საგანგებო და განსაკუთრებულ მნიშვნელობას. ამ კრების თაოსანი ცხადია დავითი იყო. ის ერთადერთი მანდილოსანი, რომელიც ამ უდიდეს ისტორიულ მოვლენას ესწრებოდა-მარიამი იყო.
კრებამ დავით აღმაშენებლის მომხრეთა ხაზი გაატარა და მიიღო მეტად მნიშვნელოვანი დადგენილებები: ე. წ. ძეგლისწერა (რუის-ურბნისის ძეგლისწერა), რომლის ძალითაც გადააყენა უღირსი მღვდელმთავრები; მათი ადგილი სამეფო ხელისუფლების ერთგულმა პირებმა დაიკავეს. მოწესრიგდა ხელდასხმის წესი და მოგვარდა საეკლესიო ცხოვრების ბევრი სხვა საკითხი. კრების დასრულების შემდეგ, მარიამი დაემშვიდობა თავის ოჯახის წევრებს და კვლავ ბიზანტიაში, კერძოდ კი თავის თრაკიულ მამულში დაბრუნდა.
გარდაცვალება
ბიზანტიაში დაბრუნებულმა მარიამმა უკანასკნელი წლები თრაკიაში, თავისივე აგებულ ერთ-ერთ მონასტერში გაატარა, თუმცა იგი არც თუ ისე იშვიათად ჩნდებოდა კონსტანტინეპოლის სამეფო კარზე. მან მოაწყო რამდენიმე დინასტიური ქორწინება ბიზანტიისა და საქართველოს სამეფო კარებს შორის, რითაც ცხადია ხელი შეუწყო ამ ორი სახელმწიფოს კიდევ უფრო დაახლოვებას. სწორედ მისი წყალობით, 1116 წელს შედგა დავით აღმაშენებლის შუათანა ასულის, პრინცესა კატასა და იმპერატორ ალექსი I-ის ვაჟის, ისააკ კომნენოსის ქორწინება, რომლიდანაც დაიბადა მომავალი იმპერატორი ანდრონიკე I, რომელმაც შემდეგში ცოლად საფრანგეთის მეფე ლუი VII-ის ასული აგნეს ფრანგი შეირთო. მონაზვნად აღკვეცილმა მარიამმა დიდი გავლენა მოახდინა კომნენოსთა დინასტიის სამეფო კარის ქალბატონების მოდაზე. გარდა ამისა, იგი დიდგვაროვან ქალებს აქტიურად მოუწოდებდა ქველმოქმედებაში ჩაბმისკენ. დედოფალი მარიამი გარდაიცვალა 1118 წელს თავის თრაკიულ მამულში. იგი დაკრძალეს იქვე, თავისსავე აგებულ ერთ-ერთ მონასტერში.
პორტრეტი
ერთ-ერთი პირველი ისტორიკოსი ქალი და მარიამის სარძლო, იმპერატორ ალექსი I-ის უფროსი ასული ანა კომნენე დედოფალ მარიამის გარეგნობის შესახებ ასეთ რამეს წერს:
კულტურული მემკვიდრეობა
დედოფალი მარიამის სულ ორი ისტორიული გამოსახულება მოგვეპოვება. ერთ-ერთი მათგანი, მარიამმა თავადვე გაუგზავნა დავით აღმაშენებელს. აქ საუბარია მარიამ დედოფლის ყველაზე ადრეულ, 1071 წლის ჩვენამდე მოღწეულ მხატვრულ პორტრეტზე. ტიხრული მინანქრის სახით ხახულის კარედის ყველაზე საპატიო ადგილას, ხატის შუბლზეა მოთავსებული. ხახულის ხატზე ასახულია მარიამისა და მიხეილ დუკას ქორწინების ცერემონია. მეფე და დედოფალი წარმოდგენილი არიან სრულ სადღესასწაულო ბიზანტიურ სამოსელში, მარიამს მარჯვენა ხელი გულ-მკერდზე აქვს მიდებული. მარცხენაში კი ჯვრით დამშვენებული სკიპტრა უჭირავს.
იგი ასეთივე სკიპტრით არის გამოსახული მარიამ დედოფლის პარიზის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში დაცულ იოანე ოქროპირის თხზულებათა ბერძნული ხელნაწერის მინიატურაზე. საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ ფრანგმა მეცნიერმა ხალანდონმა კომნენოსების შესახებ დაწერილ ორტომიან მონოგრაფიაში 69 გვერდი მარიამ დედოფლის თავგადასავალს დაუთმო, ხოლო იმპერიის ქართველი დედოფლის დრამატული ცხოვრება სრულყოფილად ასახა მაქსიმ დე კონსტანიმ ისტორიულ რომანში "ბიზანტიისაკენ". გარდა ამ ყველაფრისა, დედოფალი მარიამი კონსტანტინე გამსახურდიას რომან „დავით აღმაშენებელში“ არის ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1050 კატეგორია:გარდაცვლილი 1118 კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:ბიზანტიის დედოფლები კატეგორია:ქართული წარმოშობის ბიზანტიელები კატეგორია:ბაგრატიონები კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები
The Wall Live (ტურნე)
The Wall Live — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის 2010-2013 წლების მსოფლიო საკონცერტო ტურნე. ეს იყო პირველი ტურნე, რომელზეც როჯერ უოტერსი, როგორც სოლო-შემსრულებელი, ასრულებდა ჯგუფ პინკ ფლოიდის მთლიან კონცეპტუალურ ალბომს The Wall. ამ ტურნემდე უკანასკნელად მან იგი ასეთი სახით წარმოადგინა 1990 წლის 21 ივლისს, ბერლინში.
კოულ მორტონის (Daily Mail) აზრით, „პინკ ფლოიდის The Wall-ის ტურნე-ვერსია არის ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური და რთული როკ-შოუ, რომელიც ოდესმე დადგმულა.“ დათვლილია, რომ ტურნეს მომზადებას სავარაუდოდ 60 მილიონი დოლარი დასჭირდა. ჩრდილოეთ ამერიკაში მისმა პირველმა ეტაპმა 56 კონცერტიდან 89 მილიონი დოლარის შემოსავალი შეაგროვა. ეს იყო 2010 წელს ჩრდილოეთ ამერიკაში რიგით მეორე ყველაზე შემოსავლიანი და მსოფლიოში - რიგით მეექვსე ყველაზე შემოსავლიანი ტურნე.
უოტერსი ამ შოუებს ანიჭებდა ანტიმილიტარისტულ დატვირთვას. ამასთან ერთად, მისივე თხოვნით, მნახველები მის ოფიციალურ საიტზე ტვირთავდნენ ომში დაღუპული საკუთარი ახლობლების ფოტოსურათებს, რომლებიც შემდგომში, კონცერტის დროს პროეცირდებოდა კედელზე.
უოტერსის წინა ტურნეების პერსონალიდან ამ ტურნეში მონაწილეობდნენ სნოუი უაიტი, დეივ კილმინსტერი, ჰარი უოტერსი და დეივ კილმინსტერი. დამატებითი ვოკალისტები იყვნენ კიპ, მარკ და მაიკლ ლენონები (ჯგუფიდან Venice). დევიდ გილმორის სტროფებს ასრულებდა რობი უაიკოფი. დამატებითი გიტარისტის სახით მონაწილეობდა ჯ. ე. სმითი. ტურნეს მსვლელობისას, ლონდონის დარბაზში O2, 2011 წლის 12 მაისს, დევიდ გილმორი და ნიკ მეისონი გამოჩნდნენ უოტერსთან Outside the Wall-ის შესრულებისას, თუმცა შოუს მთავარ მომენტად იქცა კედლის თავზე სიმღერაში Comfortably Numb დევიდ გილმორის გამოჩენა და კომპოზიციაში ვოკალური და გიტარის პარტიების შესრულება.
სქოლიო
კატეგორია:როჯერ უოტერსის ტურნეები კატეგორია:2010 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2011 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2012 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2013 წლის საკონცერტო ტურნეები
ბრონისლავა ვაისი
ბრონისლავა ვაისი (Bronisława Wajs), აგრეთვე ცნობილი როგორც პაპუშა (Papusza, ), (დ. 17 აგვისტო,  1910, ლუბლინი — გ. 8 თებერვალი, 1987, ინოვროცლავი) — ბოშა პოეტი პოლონეთიდან. წარუძღვა ბოშათა ბანაკს, რომელიც პოლონეთში 1949 წელს დაბანკდა. გამოუშვა ლექსების კრებული «პაპუშას სიმღერები» (1956). კრებული ოცდახუთჯერ გამოიცა პოლონეთში. ქალაქ გოვუჟ-ველკოპოლსკში მას დაუდგეს ქანდაკება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოშები კატეგორია:პოლონელი პოეტები
გნუ
გნუ (Connochaetes) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების გვარი ძროხისებრთა (Bovidae) ოჯახისა. გნუს სხეულის სიგრძე 2 მ აღწევს, სიმაღლე მინდაოში 1,3 მ, წონა 275 კგ. აქვს მოღუნული რქები, მურა-მორუხო მოკლე ბალნით შემოსილი სხეული. ბალანი ქედზე ფაფარივით ადგას, ყელზე კი „წვერს“ ქმნის. გავრცელებულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკის ტრამალებში. ცხოვრობს ჯოგებად. იკვებება ბალახოვანი მცენარეებით. მაკეობა 8-9 თვე გრძელდება. იგებს ერთ ხბოს. ცნობილია გნუს 2 სახეობა: თეთრკუდა გნუ (Connochaetes gnou), გვხვდება სამხრეთ აფრიკაში და ზოლებიანი გნუ (Connochaetes taurinus), გვხვდება აღმოსავლეთ აფრიკაში. იყენებენ გნუს ხორცს, ტყავს. ტყვეობას ადვილად იტანს და მრავლდება. აკლიმატიზებულია ასკანია-ნოვაში.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ძროხისებრნი
Crash! Boom! Bang!
'Crash! Boom! Bang!' — შვედური პოპ-როკ დუეტ როქსეტის მეხუთე სტუდიური ალბომი, გამოსული 1994 წლის აპრილში. მიუხედავად ევროპასა და სამხრეთის აფრიკის ქვეყნებში წარმატებისას, აშშ-ში, ლეიბლის EMI სუსტი მარკეტინგული სვლების გამო, მას ნაკლები პოპულარობა ხვდა წილად. ქსელში მაკდონალდსი გავრცელდა მისი შემოკლებული ვერსია 'Favorites from Crash! Boom! Bang!'. იაპონურ გამოცემაში შეტანილია Almost Unreal, მითითებული როგორც It's Almost Unreal. აშშ-ში ასევე გამოვიდა ალბომის ვინილის ფირფიტის ვერსია, თუმცა კომპაქტ-დისკები ძირითადი და პოპულარული ფორმატი იყო.
სინგლების სახით გამოიცა ალბომის სიმღერები Sleeping in My Car, Crash! Boom! Bang!, Fireworks, Run to You და Vulnerable
სიმღერების სია
კომპაქტ დისკი
სერტიფიცირებები
!scope="row"|მსოფლიო
სქოლიო
კატეგორია:როქსეტის ალბომები კატეგორია:1994 წლის ალბომები
ნეოტროპიკის ოლქი
ნეოტროპიკის ოლქი ან ნეოტროპიკი — დედამიწის რვა ყველაზე დიდი ბიოგეოგრაფიული ოლქიდან ერთ-ერთი. იგი მოიცავს სამხრეთსა და ცენტრალურ ამერიკას და მახლობელ კუნძულებს (ანტილიის, გალაპაგოსის, ცეცხლოვანი მიწისა და სხვა). დამახასიათებელია არასრულკბილიანები (ჭიანჭველაჭამიები, ჯავშანოსნები, ზარმაცები), ცხვირფართე მაიმუნები, ტუკანები და სხვა.
სეიშელის პრეზიდენტი
სეიშელის პრეზიდენტი — სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით. მინი|200px|სეიშელის პრეზიდენტის დროშა
Inquisitor kawamurai
Inquisitor kawamurai — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
დიდი ცისფერი ორმო
მინი|270პქ|დიდი ცისფერი ორმო
ორმო ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც ფრანგმა მკვლევარმა ჟაკ-ივ კუსტომ დიდი ცისფერი ორმო დაივინგის წამყვან ადგილად მოიხსენია. 1971 წელს კუსტო ეწვია ამ ადგილს, რათა მოეხდინა მისი სიღრმის გამოკვლევა. ექსპედიციამ დაადგინა, რომ დიდი ცისფერი ორმო არის ტიპური კირქვული კარსტული წარმონაქმნი, ხოლო წყალქვეშა ნავებით სიღრმეში ჩასვლის შემდეგ ექსპედიციამ აღმოაჩინა მასიური სტალაქტიტები, რომლებიც განლაგებული იყვნენ 5°-ზე, რაც მიუთითებდა მათ გეოლოგიურ ნაწევზე. სიღრმის პირველეულმა კვლევებმა გამოავლინა მისი მაქსიმალური სიღრმე (125 მ), თუმცა 1997 წელს ჩატარებული ექსპედიციის მიხედვით ორმოს სიღრმე განისაზღვრა 124 მეტრით. ამ სიღრმეების სხვაობა აიხსნება სედიმენტაციის პროცესით, ან გაზომვის უზუსტობით. ექსპედიციის ძირითადი მიზანი იყო ფსკერზე არსებული კერნის შეგროვება. დიდი ცისფერი ორმო არის რეკრეაციული დაივინგის პოპულარული ადგილი. ბევრია ზვიგენი.
არკანზასი
არკანზასი (Arkansas) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ინდიელთა ტომის არკანზას მიხედვით. 1541 წელს გამოიკვლია ფერნანდო დე სკოტომ. 1648 – შეიქმნა ევროპელთა პირველი კოლონიები. 1815-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1836-დან – შტატი. 1861-1868 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
ირაკლი მეძმარიაშვილი
ირაკლი მეძმარიაშვილი (დ. 29 იანვარი, 1962, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. საქველმოქმედო ორგანიზაცია, საზოგადოება „თბილისელი“-ს გამგეობის თავმჯდომარე. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, ქართული ოცნების დეპუტატობის კანდიდატი კრწანისის რაიონის გამგებელი (1995-1998) და თბილისის მთავრობის ვიცე-პრემიერი (1998-2000).
ირაკლი მეძმარიაშვილი იყო დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი თაობის სახელმწიფო მოხელე, რომელმაც კოლეგებთან ერთად დედაქალაქის ინფრასტრუქტურის განვითარება დაიწყო სამოქალაქო ომის შემდეგ. მისი მენეჯმენტით განხორციელდა არაერთი მსხვილმასშტაბიანი მუნიციპალური პროექტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1962 წლის 29 თებერვალს თბილისში. 1978 წელს დაამთავრა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლა. 1978-1983 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში; 1994-1998 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.
ტოპოლოგია (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ტოპოლოგია შეიძლება აღნიშნავდეს:
ირაკლი მეძმარიაშვილი
ბიოგრაფია
1983-1989 წლებში იყო საპროექტო ინსტიტუტი კავგიპროტრანსის ინჟინერი; 1989-1991 წლებში კონცერნ საქკურორტის მატერიალური რესურსების სამმართველოს უფროსი; 1991-1995 წლებში „TMS Ltd“ და „TMS Bank 21 Century“-ის დამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი. 1995 წელს დაინიშნა თბილისის მერიის ეკონომიკური პოლიტიკის სამმართველოს უფროსად. 1995-1998 წლებში მუშაობდა კრწანისის რაიონის გამგებელად. 1998-2000 წლებში იყო თბილისის მთავრობის ვიცე-პრემიერი; 2000-2004 წლებში საქართველოს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარე; 2004-2008 წლებეში საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის აღმასკომის წევრი; 2004-2011 წლებში მსოფლიო ჭიდაობის ფედერაციის სენატორთა კლუბის წევრი. 2005 წლიდან არის ფიფა-ს საფეხბურთო აგენტი; 2006-2009 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული სტადიონის გენერალური დირექტორი; 2010-2012 წლებში „Engeo Capital Group GMBH“-ის (ავსტრია) აღმასრულებელი დირექტორი.
2012 წლიდან არის საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის წარმომადგენელი ევროპის ქვეყნებში; 2013 წლიდან საზოგადოება „თბილისელი“-ს გამგეობის თავმჯდომარე.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
ფერადი მეტალურგია
ფერადი მეტალურგია — მრეწველობის ერთ–ერთი უძველესი დარგი. ტექნოლოგიური თვალსაზრისით, მეურნეობის ეს დარგი მოიცავს ფერადი, კეთილშობილი და იშვიათი ლითონების მოპოვებას, მათ გამდიდრებას და გამოდნობას. ფერადი მეტალურგიის დარგების განლაგების თავისებურებაზე გავლენას ახდენს მთელი რიგი ბუნებრივი და ეკონომიკური ფაქტორები.
ისტორია
წარსულში ფერადი მეტალურგიის საწარმოები ძირითადად ნედლეულის მოპოვების ადგილებთან ახლოს იქმნებოდა, რადგანაც მაშინ საქმე ჰქონდათ ძირითადად მძიმე და ფერადი ლითონების მეტალურგიასთან. მე–20 საუკუნის შუა პერიოდიდან დაიწყო ალუმინის მრეწველობის სწრაფი ზრდა, ამიტომაც დარგის განლაგების ორიენტაცია შეიცვალა და გადაიხარა ენერგეტიკული მიმართულებისაკენ. მსუბუქი ფერადი ლითონების გამოსადნობად – ალუმინი, ტიტანი – საჭიროა დიდი რაოდენობის ელექტროენერგია, ამდენად, მათი საწარმოების განლაგება მოსახერხებელია ენერგიის იაფ წყაროებთან. დღეისათვის ფერადი მეტალურგია აწარმოებს 70 სხვადასხვა სახეობის ლითონს, საიდანაც 96% მოდის ალუმინზე, სპილენძე, ტყვიასა და თუთიაზე. განვითარებულ ქვეყნებში ფერადი მეტალურგიის რესურსებისა და მოპოვების უდიდეს პოტენციალს ფლობენ აშშ, ავსტრალია, ჩინეთი, კანადა და სარი. მსოფლიოს სხვადასხვა განვითარებულ ქვეყნებში მეურნეობის ეს დარგი ძირითადად იმპორტულ ნედლეულზე ვითარდება. ამიტომაც ამ ქვეყნებში დარგის განლაგების გეოგრაფია ნაკლებად ეყრდნობა სანედლეულო ფაქტორს და მეტწილად სატრანსპორტო–ენერგეტიკული და სამომხმარებლო ფაქტორების გათვალისწინებით ვითარდება. განვითარებადი სამყაროს ქვეყნები მდიდარია ფერადი ლითონებით, თუმცა, აქ მათი წარმოება და გამოყენება მნიშვნელოვნად მცირეა.
*
ფრანკლინი (აიდაჰო)
ფრანკლინი (Franklin) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ფრანკლინის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 641 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ლას-მედულასი
ლას-მედულასის სანახაობრივი ლანდშაფტი და ოქროს მოპოვებითი ტექნოლოგია ახ.წ. 77 წელს აღწერილი აქვს პლინიუს უფროსს. ოქროს მოპოვებით სამუშაოებში გამოყენებული იყო ჰიდრავლიკური სისტემა, რომელიც წყლის დიდი რაოდენობის წყალობით მთის გამორეცხვას გულისხმობდა. წყალი შვიდი დიდი აკვედუკის საშუალებით მოემართებოდა ლა-კაბრერის რაიონიდან. იგივე აკვედუკები გამოიყენებოდა ოქროს შემცველი ქვიშრობების გასარეცხად.
სამოციქულო
სამოციქულო, ქრისტიანული ღვთისმსახურისათვის განკუთვნილი კრებული. საწინასწარმეტყველოსაგან განსხვავებით, რომელიც უმთავრესად ძველი აღთქმის ქინასწარმეტყველთა წიგნების საკითხავებს შეიცავს. სამოციქულო ახალი აღთქმიდან გამოკრებილი საკითხავებისაგან შედგება.
ლას-მედულასი
ეს ტერიტორია ძვ. წ. 25 წელს რომის იმპერატორმა ოქტავიანე ავგუსტუსმა დაიპყრო. დაპყრობის მთავარ მიზანს დიდი რაოდენობით ოქროს შემცველი ალუვიური დეპოზიტები წარმოადგენდა, რომლისგანაც ადგილობრივები ოქროს მოიპოვებდნენ. ოქროს მასიური წარმოება აქ ახ. წ. I საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო.
სამოციქულო
X საუკუნამდე სამოციქულო განცალკევებით არ გვხვდება. ლექციონარი შეიცავდა როგორც ძველი, ისე ახალი აღთქმის საკითხავებს. სამოციქულოს ტიპის კრებულებს ძველად „სახარება საწელიწდო გამოკრებული“ ან „სამოციქულო გამოკრებული“ (ბერძნულად აპრაკოსი) ერქვა. სამოციქულოს უძველესი თარგმანი გიორგი მთაწმიდელს ეკუთვნის (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, ხელნაწერი H-1299).
ლას-მედულასი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
სამოციქულო
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალი აღთქმა
გობი (ჭურჭელი)
გობი — დიდი ზომის ამოთლილი ან შეკრული ხის ჭურჭელი, იხმარება უმთავრესად ცომის მოსაზელად, სანოვაგის დასაწყობად და სხვა. გობს აკეთებენ „უწვნო“, „სუფთა“ ხეებისაგან (ცაცხვი, თელა). ასეთი გობი ხმარებისას არ სკდება და არც გემოს აძლევს საჭმელს. გობების წარმოება ფართოდ იყო გავრცელებული ქართლსა და იმერეთ-სამეგრელოში. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში დაცულია სხვადასხვა ზომისა და დანიშნულების გობების მდიდარი კოლექცია.
ლუიზიანა
ლუიზიანა (Louisiana) — შტატი აშშ-ის სამხრეთ ნაწილში, მექსიკისპირა დაბლობზე. სახელი ეწოდა საფრანგეთის მეფის ლუი XIV-ის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები კატეგორია:ლუიზიანა
საკატეკასი (ქალაქი)
1993 წელს ქალაქის ისტორიული ნაწილი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ვასილ სტუსი
ვასილ სემიონოვიჩ სტუსი (უკრ: Васи́ль Семе́нович Стус; დ. 6 იანვარი, 1938, რახვნიკა, უსსრ ― გ. 4 სექტემბერი, 1985, პერმ-36, რსფსრ) ― უკრაინელი პოეტი, მთარგმნელი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, ჟურნალისტი და უკრაინის დისიდენტური მოძრაობის აქტიური წევრი. პოლიტიკური შეხედულებების გამო, მისი ნაშრომები საბჭოთა რეჟიმმა აკრძალა და 13 წელი ტყვეობაში გაატარა. 2005 წლის 26 ნოემბერს უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშენკომ ვასილ სტუსი უმაღლესი სახელმწიფო ტიტულით, უკრაინის გმირის წოდებით დააჯილდოვა. სტუსი უკრაინის ერთ-ერთ მოწინავე პოეტად მიიჩნევა.
ბიოგრაფია
ვასილ სტუსი 1938 წლის 6 იანვარს რახნივკაში (ვინიციის ოლქი, დღევანდელი უკრაინა), გლეხის ოჯახში დაიბადა. მომდევნო წელს მშობლები, სემიონ დემიანოვიჩი და ირინა იაკივნა სტალინოში (დღევანდელი დონეცკი) გადავიდნენ. ვასილი უკრაინულ ენასა და პოეზიას დედამ აზიარა, რომელიც მას უკრაინულ ხალხურ სიმღერებს უმღეროდა.
საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ვასილ სტუსი სტალინოს პედაგოგიური ინსტიტუტის (დღევანდელი დონეცკის უნივერსიტეტი) ისტორიისა და ლიტერატურის განყოფილებაში ჩაირიცხა. 1959 წელს ინსტიტუტი წარჩინებით დაამთავრა. სწავლის დასრულების შემდეგ სტუსი მცირე ხნით კიროვოგრადის ოლქის სოფელ ტაუჟნიაში უკრაინულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა. შემდეგ ორი წლით საბჭოთა არმიაში მსახურობდა. უნივერსიტეტში სწავლისა და ურალის მთებში სამხედრო სამსახურის დროს სტუსიმ ლექსების წერა და იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთესა და რაინერ მარია რილკეს ლექსების უკრაინულ ენაზე თარგმნა დაიწყო. მისი თარგმანები მოგვიანებით სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის ბრძანებით გაანადგურეს და დაკარგულია.
სამხედრო სამსახურის შემდეგ, 1960-1963 წლებში სტუსი გაზეთის „სოციალისტური დონბასი“ რედაქტორად მუშაობდა. 1963 წელს კიევში, უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის შევჩენკოს ლიტერატურის ინსტიტუტის სადოქტორო პროგრამაზე ჩაირიცხა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:უკრაინელი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის პოეტები კატეგორია:საბჭოთა დისიდენტები
ტელე...
ტელე... (ბერძნ.  tele — შორს)    — რთული სიტყვის ნაწილი. აღნიშნავს:
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
Inquisitor kilburni
Inquisitor kilburni — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ინტერი (ტელეარხი)
ინტერი (Інтер) — უკრაინული ტელეარხი, რომელმაც მაუწყებლობა დაიწყო 1996 წლის 20 ოქტომბერს და შედის „Inter Media Group“ ჰოლდინგში.
ისტორია
დაარსების დღიდან გენერალური დირექტორი იყო ალექსანდრე ზინჩენკო, რომელიც შემდეგში არხის საპატიო პრეზიდენტი გახდა. 2001-2006 წლებში ტელეარხს ხელმძღვანელობდა ვლადისლავ რიაშინი. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში „ინტერი“ უკრაინის წამყვანი ტელეარხი გახდა.
2002 წლის 30 დეკემბრიდან „ინტერი“ სადღეღამისო მაუწყებლობაზე გადავიდა.
2016-2019 წლებში ტელეარხის მმართველი იყო ეკატერინა შკურატოვა.
მფლობელები სხვადასხვა დროს იყვნენ: იგორ პრუჟნიკოვი (1996-2005), ვალერი ხოროშკოვსკი (2005-2013), დიმიტრი ფირტაში (2006-2021), სერგეი ლიოვოჩკინი (2013-დან).
ინტერსკოლა
2006 წელს ტელეარხმა გახსნა „ინტერსკოლა“ — მედიასაგანმანათლებლო პროგრამა, რომლის მიზანია სატელევიზიო სფეროს მაღალკვალიფიციური სპეციალისტების მომზადება.
ფონდი „ინტერი — ბავშვებს
ტელეარხმა ჩამოაყალიბა საქველმოქმედო ფონდი — პროგრამა, რომელიც ორიენტირებულია ობოლი და ავადმყოფი ბავშვების დახმარებაზე. ფონდი ასევე აფინანსებს სპორტულ, შემოქმედებით ორგანიზაციებს და ახალგაზრდა ტალანტებს. ფონდის დირექტორია ტელეწამყვანი დაშა მალახოვა.
სქოლიო
კატეგორია:სატელევიზიო არხები
ტრანსგენდერი სექს-მუშაკები
მინი|ტრანსგენდერი სექს-მუშაკი [[ინდოეთიდან]] ტრანსგენდერი სექს-მუშაკი — ტრანსგენდერი ადამიანი რომელიც მუშაობს სექს-ინდუსტრიაში და აკმაყოფილებს სხვადასხვა სექსუალურ მოთხოვნებს თანხის სანაცვლოდ. არსებობს ტრანსგენდერი სექს-მუშაკების ორი კატეგორია, ესენია: ქალი ტრანსგენდერი სექს-მუშაკები, რომლებიც კაცებად დაიბადნენ და პირიქით, ქალი სექს-მუშაკები, რომლებიც კაცებად დაიბადნენ. მათთან სექსუალური აქტის დროს არსებობს შიდსით დაინფიცირების შანსი.
სქოლიო
კატეგორია:სექს-მუშაკები კატეგორია:სექს-ინდუსტრია კატეგორია:ტრანსგენდერობა
სმელტერვილი
სმელტერვილი (Smelterville) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, შოშონის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 627 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ტოპოლოგია (კომპიუტერული ქსელები)
მინი|250პქ|ტოპოლოგია ტოპოლგია — გამოთვლითი ქსელის სხვადასხვა კომპონენტების (მონაცემთა გადაცემის ხაზი, ქსელური კვანძი და ა.შ. ) განლაგება, რომლის წვეროებს წარმოადგენენ ელექტრონული მოწყობილობები, ხოლო წახნაგებს კი მათ შორის ფიზიკურ და ლოგიკურ კავშირებს. წვეროების ასუწოდებენ სადგურებს ან კვანძს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერული ქსელები
პალმა (ქალაქი)
პალმა (Palma (ოფიციალურად), Palma de Mallorca (არაოფიციალურად)) — ქალაქი ესპანეთში, კუნძულ მალიორკაზე. ქვეყნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ტურისტული ცენტრი. მოსახლეობა 413,781 კაცი (2008 წ).
პალმა ძველმა რომაელებმა დააარსეს როგორც თავიანთი ბანაკი, რომელიც კუნძულზე მდებარე მეგალითურ ნაგებობებზე იყო განთავსებული. რომის იმპერიის დაღმასვლის წლებში ის არაერთხელ გამხდარა ვანდალთა შემოსევის საგანი. შემდეგ იყო ბიზანტიურ დაპყრობა, რომელსაც აქ მავრების კოლონიის დაარსება მოჰყვა, ბოლოს კი, თანამედროვე სახით ქალაქი ჰაიმე I-მა არაგონელმა დააარსა.
სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების ქალაქები კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
Inquisitor kurodai
Inquisitor kurodai — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კლაუდია გოლდინი
ბიოგრაფია
1971-1973 წლებში მედისონში ვისკონსინის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ასისტენტ პროფესორი. 1973-1979 წლებში იყო პრინსტონის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ასისტენტ-პროფესორი, ხოლო 1987-1988 წლებში მიწვეულო ფელო. 1982-1983 გაფართოებული კვლევის ინსტიტუტის წევრი. 1979 წლიდან ასოცირებული, 1985-1990 წლებში კი ეკონომიკის სრული პროფესორი პენსილვანიის უნივერსიტეტიში. 1990 წლიდან ჰარვარდის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორი (Henry Lee Professor). ამერიკის ეკონომიკური განვითარების პროგრამის დირექტორი (28 წლიდან 2017 წლამდე) და ეკონომიკური კვლევების ეროვნული ბიუროს ასოცირებული თანამშრომელი.
1990-1991 წლებში ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი, 2013 წლიდან კი პრეზიდენტი. ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი (1992), 2010 წლიდან კლიომეტრიკის საზოგადოების წევრი.
1984-1988 წლებში ჟურნალის Journal of Economic History-ის რედაქტორი, ამჟამად Quarterly Journal of Economics ასოცირებული რედაქტორი (მისი რედაქციის წევრი 1991 წლიდან) და რამდენიმე სარედაქციო კოლეგიის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:საპატიო დოქტორები კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
მატაგალპა
მატაგალპა — ქალაქი ნიკარაგუაში, არის მატაგალპის დეპარტამენტის დედაქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 109 100 (2005) ადამიანს მაშინ, როდესაც დეპარტამენტის მოსახლეობა არის 480 000. მატაგალპა არის ნიკარაგუის სიდიდით მეხუთე ქალაქი. იგი მანაგუის შემდეგ ეკონომიკური მნიშვნელობით მეორე ქალაქია რესპუბლიკაში. მას "მუდმივი გაზაფხულის მხარესა" და "ჩრდილოეთის მარგალიტს" უწოდებენ.
სახელის წარმომავლობა
მატაგალპელი ენათმეცნიერის კათოლიკე მღვდლის გილერმო კიენეს (ცხოვრობდა 1898 -1959 წლებში) მიხედვით, სიტყვა მატაგალპა მომდინარეობს სუმოს ენიდან, რაც ნიშნავს "წავიდეთ იქ, სადაც მთებია".
ამავდროულად არსებობს მეორე მოსაზრება. სიტყვა მატაგალპა უნდა ნიშნავდეს "მდინარის შემდეგ" და "მთებს შორის" (''Aqui junto al agua" y "Entre Montañas"). ეს აღწერილობა ემთხვევა მატაგალპის მდებარეობას - იგი მართლაც მდინარე რიო გრანდე დე მატაგალპის შემდეგ ამწვანებულ მთებს შორისაა მოქცეული.
კოლონიამდელი ისტორია
მატაგალპა თავდაპირველად ადგილობრივი მკვიდრების სოფელი იყო. მატაგალპელ ინდიელენს ჰქონდათ თავისი ენა, მაგრამ 1875 წლის შემდეგ იგი გაქრა. მატაგალპური ენით შედგენილი 92 სიტყვიანი დოკუმენტი აღმოაჩინა დანიელ ბრიტონმა ფილადელფიის ფილოსოფიური ბიბლიოთეკაში.
კოლონიის შემდგომი ეპოქა
მატაგალპა დააარსეს 1554 წელს ესპანელებმა "ჩრდილოეთის ზღვის" - კარიბის ზღვის ძებნის დროს.
მატაგალპა მდებარეობს კონტინენტურ წყალგამყოფზე კარიბის ზღვასა და წყნარ ოკეანეს შორის. მატაგალპაში ოქრო პირველად აღმოაჩინეს 1850 წელს. ესპანელებისა და მეტისების გარდა ოქრომ გერმანელი ახალმოსახლეები მიიზიდა. იმ პეროდი ორი ყველაზე ცნობილი გერმანელი იყო ლუდვიგ ელსტერი და მისი ცოლი კატერინა ბრაუნი. მათ დათესეს ყავის პირველი პლანტაციები, და ცერცვი, რომელიც გერმანიაში გაიგზავნა გასაყიდად. ყავამ ქალაქში მიიზიდა 120-მდე ევროპელი ემიგრანტი, რომლებიც დაოჯახდნენ ადგილობრივ მაცხოვრებელ ქალებზე. მათი შთამომავლები დღესაც ცხოვრობენ მატაგალპაში. 1930 წელს გამოჩნდნენ დანიელი ემიგრანტებიც და დასახლდნენ მთისწინეთში. თუმცა მათი უმეტესობა დაბრუნდა დანიაში, მას შემდეგ რაც ინდიელები აჯაყდნენ და აიღეს მატაგალპა. მხოლოდ გრიონებისა და მიულერების ოჯახები დარჩნენ.
მატაგალპა გადაიქცა ავანტიურისტ ულიამ უოლკერისგან დევნილთა თავშესაფრად. აჯანყებულმა პატრიოტებმა უოლკერის(რომელმაც თითქმის მთელი ნიკარაგუა დაიმორჩილა) წინააღმდეგ ჩამოაყალიბეს "ჩრდილოეთის რაზმი". მათ გაიმარჯვეს სან ხაკინტოს ბრძოლაში,
ეკონომიკა
მატაგალპა მრავალფეროვანი მხარეა. აქ მოჰყავთ და გააქვთ ხორცი, ყველი, ყავა, კაკაო, ხახვი, პომიდორი, სხვადასხვა სახის ხილი და ბოსტნეული კულტურები. საკუთარი მოხმარებისთვის კი აწარმოებენ ხეს, სიმინდს, ხილს, ყვავილებს. მატაგალპა ცნობილია მთებით, რომლებიც ეკოტურიზმისთვის არის შესაფერისი. უკანასკნელ წლებში, გერმანული მთავრობის მხარდაჭერით აშენდა სასმელი და გამდინარე წყლის სისტემა. თითქმის დასრულებულია მანაგუა-სებაკოს გზატკეცილის მშენებლობა. ყოველივე ეს დადებითად აისახება ქალაქის განვითარებაზე.
გალერეა
კატეგორია:ნიკარაგუის ქალაქები
ტარას პროხასკო
ტარას ბოგდანოვიჩ პროხასკო (უკრ: Тара́с Богда́нович Проха́сько; დ. 16 მაისი, 1968, ივანო-ფრანკოვსკი) ― თანამედროვე უკრაინელი რომანისტი, ესეისტი და ჟურნალისტი.
ბიოგრაფია
ტარას ბოგდანოვიჩ პროხასკო 1968 წლის 16 მაისს ივანო-ფრანკოვსკიში დაიბადა. 1992 წელს ლვოსის ივან ფრანკოს სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. 1989-1991 წლებში სტუდენტურ გამოსვლებში მონაწილეობდა.
თავდაპირველად ივან ფრანკოს კარპატების სატყეო ინსტიტუტში მუშაობდა, შემდეგ იყო მასწავლებელი, ბარმენი, დარაჯი, რადიოს წამყვანი, მუშაობდა სამხატვრო გალერეაში, ტელესტუდიაში. თანამშრომლობდა ლვოვის გაზეთებთან „ექსპრესი“ და „Поступ“.
არის უკრაინის მწერალთა ასოციაციის წევრი. ამჟამად ივანო-ფრანკოვსკიში ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:ლვოვის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:უკრაინელი ესეისტები კატეგორია:მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:უკრაინელი მამაკაცი მწერლები
Live Bites
Live Bites — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის რიგით მესამე საკონცერტო ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1995 წლის აპრილში. ალბომი ჩაწერილი სხვადასხვა ქალაქებში: სანქტ-პეტერბურგი (რუსეთი), სან-ფრანცისკო (აშშ), მეხიკო (მეხიკო), ბერლინი (გერმანია) და მიუნხენი (გერმანია).
ოსირისი
thumb|200px|ოსირისი ოსირისი (ეგვიპტურად „უსირ“) — ძველ ეგვიპტურ მითოლოგიაში ერთ-ერთი უმთავრესი ღვთაება; მცენარეულობისა და წყლის ღმერთი, მიცვალებულთა მფარველი და მსაჯული. დედამიწის ღვთაების გების და ცის ქალღმერთის ნუტის ძე, ისიდას ქმარი და ძმა, ჰორის მამა. ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანებიდან ოსირის კულტი ქალაქ ბუსირისიდან მთელ ეგვიპტეში გავრცელდა. კულტის ცენტრი ქალაქი აბიდოსი გახდა. ყოველწლიურად აბიდოსში ქურუმები ოსირისის მთის ეპიზოდებს ხალხის წინაშე დრამატულ სცენებად წარმოადგენდნენ. მითის მიხედვით, ოსირისი თავის სამეფოს (დედამიწას) ბრძნულად და სამართლიანად მართავდა. შურის გამო იგი მოუკლავს ძმას — სეთის, უდაბნოს ბოროტ ღვთაებას, და მისი გვამი მდინარე ნილოსში ჩაუგდია. ისიდას უპოვნია ქმრის ცხედარი, მაგრამ სეთის იგი მოუპარავს, 40 ნაწილად დაუყვია (ნომთა რიცხვის შესატყვისად) და მთელ ეგვიპტეში მიმოუბნევია. დიდი ძებნის შემდეგ ისიდას შეუგროვებია ოსირისის გვამის ნაწილები და გაუცოცხლებია. ბერძნულ-რომაულ ეპოქაში ოსირისის კულტი ფართოდ გავრცელდა ეგვიპტის ფარგლებს გარეთ. ოსირისის კულტი, მკვდარი და აღმდგარი ღვთაებისა ბუნებას განასახიერებდა.
ოსირისის სამსჯავრო
ეგვიპტელებს სწამდათ, რომ დასავლეთის კარიბჭესთან, მაღალ ტახტზე იჯდა ოსირისი. სიკვდილის ღმერთს მასთან გარდაცვლილები მიჰყავდა, რომლებიც შემდეგ სიტყვებს წარმოთქვამდნენ:
ამის შემდეგ გარდაცვლილი სასწორთან მიჰყავდათ. სასწორის ერთ-ერთ თეფშზე მის გულს, ხოლო მეორეზე ქალღმერთ მაატის თუ გარდაცვლილი ცრუობდა, ცოდვებით დამძიმებული გული სასწორს თავის მხარეს დახრიდა და იგი საშინელი ურჩხულების მსხვერპლი გახდებოდა. თუ არ ცრუობდა, სასწორი გაწონასწორდებოდა და გარდაცვლილი დასავლეთის ქვეყანაში გადადიოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
კალიფორნიის ყურე
კალიფორნიის ყურე (Golfo de California), ცნობილია ასევე, როგორც კორტესის ზღვა (Mar de Cortés) — ყურე ჩრდილოეთ ამერიკის წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. გამოყოფს კალიფორნიის ნახევარკუნძულს მექსიკის კონტინენტური ნაწილისაგან. ყურის წყლები ესაზღვრება მექსიკის შტატებს: ქვემო კალიფორნიას, სამხრეთ ქვემო კალიფორნიას, სონორას და სინალოას. ყურის მაქსიმალური სიღრმეა 3000 მეტრი.
ტელენომუსები
ტელენომუსები (Telenomus) — სიფრიფანაფრთიანი მწერების გვარი Scelionidae-თა ოჯახისა. აქვთ შავი სხეული, რომლის სიგრძე 0,7—1,5 მმ აღწევს. პარაზიტობენ პეპლების, ბაღლინჯოებისა და ბუზების კვერცხებში. ბუნებრივ პირობებში მრავალი მავნე მწერის რაოდენობის ერთ-ერთი ძირითადი რეგულატორია. ლაბორატორიებში ამრავლებენ მავნებლების წინააღმდეგ ბიოლოგიური ბრძოლისათვის.
კალიფორნიის ყურე
კუნძულები
ყურეში ორი დიდი (ანხელ-დე-ლა-გუარდა და ტიბურონი) და რამდენიმე პატარა კუნძულია, მათ შორის ესპირიტუ-სანტო და პარტიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის ყურეები კატეგორია:წყნარი ოკეანის ყურეები
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი
სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტი — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც ეროვნული ასამბლეა, რომელიც პარლამენტის ქვედა პალატაა, ირჩევს 5 წლის ვადით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები *
კაუკენესის პროვინცია
კაუკენესი (Provincia de Cauquenes) — პროვინცია ჩილეში, შედის მაულეს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კაუკენესი. პროვინცია მოიცავს 3 კომუნას.
ფართობი — 3,027.2 კმ². მოსახლეობა — 57,088 კაცი. სიმჭიდროვე — 18,09ად/კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაულეს რეგიონის პროვინციები
ოკლაჰომა
ოკლაჰომა (Oklahoma) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „წითელ ხალხს“ ნიშნავს. 1541 წელს ფრანცისკო დე კორონადო იკვლევდა ტერიტორიას ესპანელთათვის. 1803 წელს ოკლაჰომა მოჰყვა ლუიზიანის გაყიდვაში. 1890 შეიქმნა ოკლაჰომის ტერიტორია. 1907-დან აშშ-ს შტატია. 1928 — აღმოაჩინეს ნავთობი. ესაზღვრება კანზასი, ტეხასი, არკანზასი, მისური, ნიუ–მექსიკო და კოლორადო. მოქმედებს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებები: ოკლაჰომის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და ოკლაჰომის უნივერსიტეტი (1890).
არნოლდ ჩიქობავა
არნოლდ სტეფანეს ძე ჩიქობავა (დ. 26 მარტი [ძვ. სტ. 14 მარტი] 1898, საჩიქობავო — გ. 5 ნოემბერი, 1985, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დამფუძნებელი, აკადემიკოსი, იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების სამეცნიერო სკოლის დამფუძნებელი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1898 წელს სოფ. საჩიქობავოში (სენაკის მუნიციპალიტეტი). 1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1926-1933 წლებში იყო თსუ-ის დოცენტი, შემდეგ კი, სიცოცხლის ბოლომდე, ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი. 1933-1960 წლებში განაგებდა თსუ-ს კავკასიოლოგიის კათედრას. 1929 წელს მიიღო ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.
1936-1985 წლებში თბილისის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის იბერიულ-კავკასიური ენების განყოფილების გამგეა, 1950-1952 წლებში კი ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. 1941 წელს იგი არჩეულ იქნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელ აკადემიკოსად. 1950-1963 წლებში აკადემიის პრეზიდიუმის წევრია.
პროფესორი ჩიქობავა იყო ბერლინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1960 წელი), დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფილოლოგიური საზოგადოების საპატიო წევრი (1968 წელი), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971 წელი), მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლომონოსოვის პრემიის ლაურეატი (1951 წელი).
არნლოდ ჩიქობავას მეცნიერული კვლევის ძირითადი თემები იყო: იბერიულ-კავკასიური ენები, ენათმეცნიერების თეორიული პრობლემები, რუსთველოლოგია, ქართული და კავკასიური ენების გრამატიკა, ქართული ენისა და ლიტერატურის ისტორია, ბასკურ-კავკასიური ჰიპოთეზა, ლექსიკოგრაფია, და ა.შ.
არის 300-მდე სამეცნიერო-კვლევითი ნაშრომის, მათ შორის 14 მონოგრაფიის ავტორი, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების წელიწდეული“ (ამჟამად „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“) დამფუძნებელი და უცვლელი მთავარი რედაქტორი.
საქართველოს სსრ-ის III-VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
გარდაიცვალა 1985 წელს თბილისში. დაკრძალულია სოფ. ოქროყანაში, საკუთარ აგარაკზე.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ა
რესიფი
რესიფი (Recife) — ქალაქი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატის დედაქალაქი. ბრაზილიის სიდიდით მე-4 ალგომერაცია, რომელშიც 4 054 866 ადამიანი ცხოვრობს. 2020 წლის მონაცემების მიხედვით, ქალაქში 1 653 461 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქი 1537 წელს დაარსდა და პერნამბუკუს საკაპიტანოს დედაქალაქს წარმოადგენდა, რომელიც შაქრის ლერწმის წარმოებით იყო ცნობილი. მე-17 საუკუნეში რესიფი ახალი ჰოლანდიის დედაქალაქი იყო. ქალაქი მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე და ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდეს პორტს წარმოადგენს. უამრავი ხიდისა და კუნძულების, ასევე არქიტექტურის გამო ქალაქს ხშირად „ბრაზილიურ ვენეციას“ უწოდებენ. 2010 წლისთვის, რესიფი აგი-ს მიხედვით ბრაზილიის მე-2 ყველაზე განვითარებული ქალაქია (პალმასის შემდეგ).
რესიფის ალგომერაცია პერნამბუკუს შტატის უდიდესი ინდუსტრიალური ზონაა. მეოცე საუკუნის 70-იან–80-იან წლებში რესიფიში უამრავი კომპანია და საწარმო შეიქმნა, რამაც ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიის კომერციულ ცენტრად გახადა, რომელიც (ალგომერაციის ჩათვლით) 85 000-ზე მეტ საწარმოს მოიცავს.
რესიფი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიის ტურისტული ცენტრია. ქალაქში მდებარე ისტორიული რაიონი ოლინდა იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად იქნა აღიარებული.
ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელი „რესიფი“ სიტყვა რიფის ძველი პორტუგალიური შესატყვისიდან, „არესიფიდან“ მომდინარეობს (პორტ. Arrecife), რომელიც არაბული სიტყვა „რასიფიდან“ (არაბ. رصيف) წარმოიშვა, რაც ბილიკს, რიფების ხაზს ნიშნავს. ჟოსე პედრო მაჩადოს ლექსიკონის მიხედვით სიტყვა „არესიფის“ გამოყენება 1258 წლიდან იწყება. შესაბამისად, ქალაქის სახელწოდება გეოგრაფიული ფაქტორიდან გამომდინარე შეირჩა, რომელიც პირველად ლოპეს დე სოუზას დღიურში მოიხსენიება, სადაც მას „ბარა დუს არესიფის“ (პორტ. Barra dos Arrecifes) უწოდებს (1532).
ისტორია
პორტუგალიის მიერ კოლონიზაციამდე, დღევანდელი რესიფის ტერიტორიაზე ადგილობრივი ტომები ცხოვრობდნენ, რომელთა საქმიანობა შედგებოდა ნადირობისგან და მიწათმოქმედებისგან.
ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიაში პორტუგალიელები მხოლოდ 1501 წელს ჩავიდნენ. 1535 წელს დუარტე კოელიუმ პორტუგალიის მეფისგან პერნამბუკუში საკაპიტანოს დაარსების უფლება მიიღო, ხოლო მომდევნო წელს ქალაქი ოლინდა დააარსა. უშუალოდ რესიფის წარმოქმნის პროცესი სწორედ ოლინდას დაარსებას უკავშირდება. სხვადასხვა დოკუმენტებში რესიფი ხშირად არის ნახსენები, როგორც პატარა მეთევზეთა სოფელი. აღსანიშნავია, რომ გარკვეული დროის პერიოდში რესიფი ნიდერლანდების მიერ იყო დაკავებული.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები
დაუნი
დაუნი (Downey) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბანოკის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 625 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ხენერალიფე
ხენერალიფე (Generalife, მომდინარეობს جَنَّة آلْعَرِيف, Jannat al-'Arif, „არქიტექტორის ბაღი“) – XIII–XIV საუკუნეების გრანადის მმართველი ნასრიდების დინასტიის ყოფილი ქალაქგარეთა რეზიდენცია. ხენერალიფეს ბაღები მდებარეობს სერო-დელ-სოლის ბორცვზე. მასთან ახლოს მდებარეობს ციხესიმაგრე ალჰამბრა და ალბაისინის დასახლებული რაიონი, რომელტან ერთადაც 1984 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, როგორც „შუა საუკუნეების არაბული სამეფო რეზიდენციების ფასდაუდებელი მაგალითი“
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова, აკრონიმი МГУ, MSU, MGU) — უდიდესი და უძველესი უნივერსიტეტია რუსეთში, დაფუძნდა 1755 წელს. უნივერსიტეტს 4.000-მდე მასწავლებელი, 31.000 სტუდენტი და 7.000 მუშა დოცენტი ჰყავს.