cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
XMII
XMII (აგრეთვე ცნობილი როგორც Transmission 4.1) — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს საკონცერტო ალბომი. გამოიცა 2005 წლის ივნისში. ეს არის ჯგუფის რიგით მეორე სესია XM Satellite Radio-სთვის, რომელიც შედგა 2003 წლის 21 ივლისს. განსხვავებით წინამორბედი XM-სგან, XMII-ში ძირითადად შეტანილია სიმღერები ალბომიდან Lightbulb Sun.
სქოლიო
კატეგორია:Porcupine Tree-ს საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2005 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Transmission-ის ალბომები
ბოტოლანი
ბოტოლანი (ოფიციალურად ბოტოლანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Botolan) ― პირველი კლასის მუნიციპა111ლიტეტი სამბალესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 66 739 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 31 ბარანგაის. მუნიციპალიტეტი 1572 წელს ესპანელმა გენერალ-გუბერნატორმა ხუან დე სალსედომ დააარსა.
სქოლიო
კატეგორია:სამბალესის მუნიციპალიტეტები
ჟდანოვსკაია (ჩერეპოვეცის რაიონი)
ჟდანოვსკაია (Ждановская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ჩერეპოვეცის რაიონში. სოფელი შედის აბაკანოვოს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება აბაკანოვოს სოფსაბჭოს. 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 10 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 51 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 9 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: რუჟბოვო, სუმინო, პოკროვი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩერეპოვეცის რაიონის დასახლებული პუნქტები
სიმონ გოგიტიძე
სიმონ კონსტანტინეს ძე გოგიტიძე (დ. 3 (15) იანვარი, 1872, სოფ. ჭალა, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 4 მარტი, 1927, თბილისი) — პედიატრი, მეცნიერული პედიატრიის პიონერი საქართველოში; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1904 წ.), პროფესორი (1912 წ.).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი კატეგორია:ქართველი ექიმები სიმონ
ნუევა-კახამარკის რაიონი
ნუევა-კახამარკის რაიონი (Distrito de Nueva Cajamarca) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის რიოხის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 875 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 551 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 92 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 330.31 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რიოხის პროვინციის რაიონები
Nike
Nike, Inc. — ამერიკული ტრანსნაციონალური კომპანია, რომელიც აწარმოებს სპორტულ ტანსაცმელებს, ფეხსაცმელებსა და სხვადასხვა ინვენტარებს. შტაბ-ბინა მდებარეობს ბივერტონში, ორეგონის შტატი. Nike მსოფლიოში არის სპორტული სამოსელის ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელი, რომლის წლიური ბრუნვა 2015 წლის მონაცემით შეადგენდა $30,601 მილარდს და 2015 წელს, მსოფლიოს მასშტაბით ჰყავდა 62,000-ზე მეტი თანამშრომელი. 2014 წელს ბრენდი შეფასებული იქნა 19 მილიარდ დოლარად და ითვლება ყველაზე ძვირადღირებულ სავაჭრო მარკად სპორტულ ინდუსტრიაში.
კომპანია Nike დააარსეს ბილ ბოუერმანმა და ფილ ნაიტმა 1964 წლის 25 იანვარს. მისი თავდაპირველი სახელი იყო Blue Ribbon Sports, ხოლო ოფიციალურად Nike დაერქვა 1971 წლის 30 მაისს.
გარდა იმისა, რომ ნაიკი აწარმოებს სპორტულ სამოსელს, იგი ასევე ასპონსორებს სხვადასხვა სპორტსმენებსა და სპორტულ გუნდებს.
სქოლიო
კატეგორია:Nike კატეგორია:Nike-ის ბრენდები კატეგორია:1970-იანი წლების მოდა კატეგორია:1980-იანი წლების მოდა კატეგორია:1990-იანი წლების მოდა კატეგორია:2000-იანი წლების მოდა კატეგორია:2010-იანი წლების მოდა კატეგორია:1964 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ტრანსნაციონალური კომპანიები აშშ-ში კატეგორია:ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟის კომპანიები კატეგორია:სპორტული სამოსის ბრენდები
პერეირა (კოლუმბია)
პერეირა (Pereira) — ქალაქი კოლუმბიაში, რისარალდის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ რეგიონის ცენტრში, პატარა ხეობაში, რომელიც ანდების მთაგრეხილის დასავლეთ ნაწილიდან ეშვება. ყავის წარმოების სტრატეგიულ არეალში მდებარეობამ განაპირობა ქალაქის გადაქცევა კოლუმბიის მნიშვნელოვან ურბანულ ცენტრად; ამავე დროს, ძალზედ ახლოს მდებარეობს ისეთ დიდ ქალაქებთამ როგორიცაა ბოგოტა, კალი და მედელინი. 2005 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 576 329 ადამიანს შეადგენდა.
ისტორია
პერეირის ტერიტორია ჯერ კიდევ ევროპულ კოლონიზაციამდე დასახლებული იყო კიმბაიას ხალხით, რომელიც ცნობილია ოქროზე მუშაობის ხელოვნებით. ესპანელებმა პირველი დასახლება 1540 წელს გააშენეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
საჯარო რეესტრი
__STATICREDIRECT__
ხუმბილიის რაიონი
ხუმბილიის რაიონი (Distrito de Jumbilla) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ბონგარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 569 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10.18 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 154.18 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბონგარის პროვინციის რაიონები
სამხრეთ სუდანის მუნიციპალიტეტები
სამხრეთი სუდანის 10 შტატი დაყოფილია 86 მუნიციპალიტეტად. სამხრეთი სუდანის 10 შტატია: აღმოსავლეთი ეკვატორია, დასავლეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი, დასავლეთი ეკვატორია, ერთობა, ვარაბი, ზემო ნილოსი, ტბები, ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი, ცენტრალური ეკვატორია და ჯონგლი.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის შტატები
სიმიუს ოლქი
სიმიუს ოლქი (Simiyu Region) — ტანზანიის 30-დან ერთ-ერთი ოლქი. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ბარიადი.
მოსახლეობა — 1 584 157 ადამიანი (2012 წელი).
ფართობი — 25 212 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ტანზანია კატეგორია:ტანზანიის ოლქები
ლუო - კენიელი და ტანზანიელი ხალხები
დემოგრაფია
ტანზანიის ლუოს პოპულაცია შეადგენდა 280 000-ს,2001 წლის საყოველთაო აღწერაზე დაყრდნობით. ლუოს ეთნიკური ჯგუფი ტანზანიაში კენიიდან გადავიდა. ლუოს ხალხის უმავლესობა ჩრდილო ტანზანიის ტერიტორიაზე Mara Region-ში ცხოვრობს. ტანზანიის ლუოს ჯგუფი ცნობილია Luo Keverindo-ს სახელით, თუმცა იგივე სახელი ლუოს ზოგიეთ კენიურ ჯგუფსაც მიეკუთვნება.
ენა
დოლუო (Dholuo) ლუოს ენაა, რომელიც სკოლებში ისწავლება. დოლუო მიუეკუთვნება ენების ნილოტურ ჯგუფის, დასავლურ ნილოტურ განშტოებას, ჩარი-ნილეს ოჯახს. დოლუოსთან ყველაზე მეტად დაახლოებული ენა არის Padhola და Alur of Uganda. ლუოში არის მრავალგვარი შიდარეგიონალური ვარიაციები გამოთქმასა და ლექსიკაში. Siaya-ს რეგიონი  განსაკუთრებით გამოირჩევა ლოუს სხვადასხვა რეგიონებიდან გადმოსული მოსახლეობით და მისი მრავალფეროვნებით. კენიაში ლუოს ტომის ენა გავრცელებულია და სხვა ხალხებში იგი გამოიყენება როგორც მეორე ენა.
მიგრაცია
ზეპირსიტყვიარებაზე დაფუძნებული ისტორიით, ცნობილია, რომ მრავალი მიგრაციის შემდეგ, თანამედროვე ლუოს კულტურა კენიაში დამკვიდრდა. მიგრაცია დაიწყო მეთხუთმეტე საუკუნის ბოლოს და გაგრძელდა მეცხრამეტე საუკუნის ბოლომდე. ნიანზა დაკავებული იყო bantu-ზე მოლაპარაკე საზოგადოებით, რომლებიც ლუოს გავლენით სხვადასხვა მიმართულებით გადაადგილდა. ლუოს ახალმოსახლეები თავდაპირველად აღმოსავლეთ უგანდიდან შევიდნენ ნიანზას ჩრდილოეთ ნაწილში, ამჟამინდელ სიასიას მხარეში. მეთვრამეტე საუკუნეში, რამდენიმე ლუოს ჯგუფები ამ აერალზე გავრცელდნენ და მოიცვეს სამხრეთ ნიანზაც. მთელი ეს პროცესი მოიცავდა ლოუს მოსახლეთა თანმიმდევრულ გადაადგილებებსა და შემდგომში ბანთუს ჯგუფებთან ასიმილირებასაც. მიგრაციის, როგორც მინიმუმ 5 ტალღაა ცნობილი, რომელიც სხვადასხვა დროს განხორციელდა. ამ დროისთვის კენიაში ლუოს შემადგენლობაში შედის 27 სუბ-დაჯგუფება და ყოველი მათგანი შედგება სხვადასხვა მცირე სუბდაჯგუფებისგან, „სუბ-კლანებისგან“. ლუოს წარმომადგენელთა ძირითადი საქმიანობაა თავზაობა, ფერმერობა და მიწათმოქმედება. ლუოს მიწების გარეთ, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ აფრიკაში ისინი მნიშვნელოვან სამუშაო ძალას წარმოადგენენ სხვადასხვა პროფესიებისათვის. ლუოს ხალხსა და მის ენობრივ დიალექტებს აქვთ ისტორიული ფესვები, რომელიც იწყება ვიქტორიის ტბის რეგიონიდან. ლუოს ჰყავს მრავალი ეთნიკური მეზობელი, რითაც გამოწვეულია მისი ეთნიკური მრავალფეროვნება.
მეურნეობა
ლუოს სამომხმარებლო მეურნეობა დამოკიდებულია აგრარულ სფეროზე, მეცხოველეობასა და თევზაობაზე. აგრარულ სფეროში უმეტესწილად მუშაობენ ქალები.ისინი მცირე ჯგუფებად  იყოფიან და უვლიან სამეზობლო კარ-მიდამოებს.მათი პირველადი მოვალეობა არის ოჯახის რჩენა. მარცვლეულის კულტურას დიდი ადგილი უკავია ლუოს ხალხებში. სორგო, ფეტვი,სიმინდი და ბატატი პირველადი მარცვლეულის კულტურას მიეკუთვნებიან. სორგო და მანიოკი განსაკუთრებით ფასობენ მათი სიმშრალისადმი გამძლეობის გამო. მაღლა მდებარე ტერიტორიებზე მოჰყავთ ბანანიც.
სოციალური პრობლემები
კოლონიური პერიოდის განმავლობაში ლუო იზოლირებული იყო ნაციონალური ხელისუფლებისგან, მიუხედავად იმისა, რომ ის ქვეყნიდ რიგით მეორე უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენს.დასავლეთ კენია ეკონომიკური განვითარების მხრივ ღარიბია, ლუოს გზები განახლებას საჭიროებს და ადამიანის იმუდოდეფიციტის ვირუსის, აივ ინფექციის მაჩვენებელი მაღალია, ხშირია საკვების უკმარისობა და ბავშვთა სიკვდილიანობა. წყლის მიწოდების სისტემა გაუმართავია, რაც ახალი დაავადებების კერას აჩენს, როგორებიცაა მუცლის ტიფი, დიზენტერია და ა.შ სოციალურ პრობლემებს შორის უდიდესია არასრულწლოვანთა ფეხმძიმობა.არ არსებობს სოციალური პასუხისმგებლობა იმ გოგონების მიმართ, რომლებიც ფეხმძიმობის გამო წყვეტენ განათლების მიღებას.ტურიზმი გვერდს უვლის ლუოს მიწებსა და ვიქტორიის ტბას თუმცა,ვიქტორიის ტბა ცნობილია ჰიპოპოტამებით, კაპარჭინას სახეობის თევზებით და კულტურული ატრაქციონებით.
სოციალიზაცია
ბავშვის აღზრდაზე დედები და ბებიები ზრუნავდნენ. მეოცე საუკუნის ბოლოს, სკოლებმა დიდი როლი ითამაშეს სოციალიზაციის პროცესში. მომწიფების ასაკიდან დაოჯახებამდე ბიჭები ერთად ცხოვრობდნენ სახლში სახელად „simba”. ქალები, რომლებიც ადრეულ ასაკში ქორწინდებოდნენ (დაახლოებით 16 წლამდე) გადიოდნენ ქორწინებამდელ სოციალიზაციას, რომელშიც მთავარი როლი დედამთილს ეკისრებოდა. ლუოს არ ჰქოდა ფორმალური რიტუალები რომლითაც ადამიანის სწულწლოვანებაში გადასვლას აღნიშნავდნენ. 1970-იან წლებში დამკვიდრდა წესი, რომლის მიხედვითაც ადამიანებს სრულწლოვანებამდე მიღწევის პერიოდში ქვედა წინა ექვს კბილს უღებდნენ.
სანათესაო კავშირები და საგვარეულო
ნათესაობრივ ჯგუფებს ძალიან დიდი როლი აქვთ ლუოს სოციალური ცხოვრების მოწყობაში. ლუოს უდიდეს საგვაერულოებს, როგორებიცაა Dhoudi, ანტროპოლოგიურ ლიტერატურაში მოიხსენიებიან როგორც „კლანები“-მიწათმფლობელი ეგზოგამური დაჯგუფებები. მემკვიდრეობითობა პატრილინეალურია და ქალი ქორწინების შემდეგ მიიჩნევა მათი მამის საგვარეულოს ნაწილად. ეს დაჯგუფებები მოიაზრებიან „სუბ-ჯგუფებად“, რომლებსაც ჰქავთ საერთო წინაპარი  სახელად Ramogi. მათი გენეოლოგიური დამოკიდებულებები ერთმანეთის მიმართ არის შთამომავლობათა განგრძობადი ისტორიის შედეგი.
შრომის დანაწილება
საქმიანობებს ლუოს კულტურაში სქესის მიხედვით ანაწილებენ. აგრიკულტურა, ბავშვების მოვლა, საჭმლის კეთება და სხვა ოჯახური საქმიანობები ქალების მოვალეობაა. ქალები ასევე დასაქმებულნი არიან რეწვითა და  მეთუნეობით. ამ საქმიანობაში მამაკაცებიც იღებენ მონაწილეობას, ისინი უმეტესად მოწნულ ნაწარმს ამზადებენ და მუშაობენ რკინაზე. მამაკაცები  პოლიტიკურ, ზეპირსიტყვიერი ისტორიის და რიტუალურ საქმეებში დომინირებენ. პრე-კოლონიურ ეპოქაში ისინი მებრძოლებიც იყვნენ. ფულის მოჭრისა და სხვა საგარეო საქმიანობებიც მეტწილად მამაკაცთა მოვალეობას წარმოადგენს. ვაჭრობის სფეროში დომინირებენ ქალები, თუმცა მამაკაცებიც მონაცილეობენ ისეთი საქონლით ვაჭრობაში, რომელიც შემოდის ლუოს ტერიტორიის გარედან.
გამოჩენილ ლუოელ ექიმია Prof. David Peter Simon Wasawo პირველი მეცნიერი აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში და Makerere University-ს პროფესორი, Professor Walter Jaoko- ტროპიკულ დაავადებათა სპეციალისტო და აივ ინფექციის წამყავნი მკვლევარი;
პოლიტიკური მოწყობა
ოცდამეერთე საუკუნის დასაწყისიდან ლუოს ტომი ლოკალური “მმართველების“ ადმინისტრაციული სისტემით ხელმძღვანელობს, რომელიც ბრიტანეთის კოლონიური მთავრობის მიერ იყო დადგენილი და პოსტკოლონიური კენიის პოლიტიკურ მოწყობაშიც გაგრძელდა. ლუო, მისი ტრადიციების მიხედვით, არ ხასიათდება ცენტრალიზებული ავტორიტეტებითა და მთავრობით. ლუოში მოქმედებენ ბუნებრივი, თანდაყოლილი წესებით, რომლებიც შეესაბამება თანამედროვე მოწყობის წესს.
ისტორიაზე დაყრდნობით,პრეკოლონიურ ერაში ადამიანებს შეეძლოთ გავლენა მოეხდინათ უხუცესთა საბჭოების გადაწყვეტილებებზე. პოლიტიკური ავტორიტეტებისა და ცენტრალიზებული მთავრობის ინსტიტუტები შესუსტებული იყო. ლუო არის კლასიკური მაგალითი მართვის სეგმენტური შთამომავლობის სისტემისა, რომელიც იყო მერყევი და ხშირად ცვალებადი.
თანამედროვე ადმინისტრაციული ოლქები ლუოს ტერიტორიაზე, რომლებიც კოლონიურ ეპოქაში ჩამოყალიბდა, სტატიკურ მდგომარეობაში გადავიდა, როდესაც წარსულში  აქტიურად მუშაობდა ჯგუფებს შორის არსებულ ფრაქციულ და ტერიტორიულ პრობლემებზე.
ფოლკლორი
ისტორიები, ლეგენდები, გამოცანები და ანდაზები ლუოს კულტურის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს. ტრადიციულად მათზე საუბარი siwindhe-ში ხდება, რაც დაქვრივებული ბებიის სახლს წარმოადგენს. ლუოელი ბიჭები და გოგონები საღამოობით თავს იყრიან და ყურს უგდებენ უფროსებს მათი კულტურისა და ტრადიციების შესახებ. საღამოობით, როდესაც ხალხი თავიანთი ბაღებიდან ბრუნდება, ისინი მოხარულები არიან, რომ უამბონ ერთმანეთს საინტერესო ისტორიები და თან რაიმე ახალი თავადაც შეიძინონ. siwindhe-ში ბებიები ხელმძღვანელობენ. ისინი თხრობასა და ვერბალურ თამაშებს აკონტროლებენ. გამოცანებს აქ კონკურსის და გამოწვევის სახე აქვს, სადაც გამარჯვებულები გოგონების „ცოლად მოყვანით“ ჯილდოვდებიან. ეს „ქორწინება“ არაა ნამდვილი და გათამაშებას წარმოადგენს. გამოცანების ამოცნობისას ხალხს ერთმანეთის მიმართ მეგობრული დამოკიდებულება აქვთ და პასუხების თქმისას აგრესიამოკლებულ კამათში შედიან. ერთ-ერთი გამოცანა ასე გამოიყურება: „ჩემს სახლს კარი არ აქვს,“ რასაც პასუხად ეხმაურებიან - „კვერცხი.“ ასევე არსებობს გამოცანა, „რა არის ტბა, რასაც გარშემო ლერწმები აკვრია?“ პასუხია: „თვალი.“ ჭკვიანური პასუხები, რომლებიც განკუთვნილ პასუხებს არ წარმოადგენენ, ალტერნატიულ სწორ პასუხებად არიან მიჩნეული - ასე ყველა მოაზროვნე გამარჯვებული რჩება.
ანდაზები siwindhe-ში გამართული დისკუსიების სხვა ნაწილს წარმოადგენს და მათი გამოყენება ლუოს ხალხის ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც ხდება. ზოგიერთი მაგალითია: „თვალი, რომელსაც არ უმკურნალებ, ზიზღით შემოგხედავს,“ „ბოცვერი პატარაა, მაგრამ ტყუპებს ბადებს,“ და „მხდალი აფთარი მრავალი წელი ცოცხლობს.“
ზღაპრები
ზნეობრივივი ზღაპრები ყველა მსმენელს ცხოვრების სწორ გზას უჩვენებს და სთავაზობს გამოსავალს მის სირთულეებთან გასამკლავებლად. კითხვები, როგორიცაა, „რატომ კვდებიან ადამიანები?“ „რა უნარები უნდა გააჩნდეს კარგ მეუღლეს?“ „რისი საზღაურია დეფორმირებული ჩვილი?, „ვინ აგებს პასუხს ცუდ ბავშვზე?“ „რატომ იტანჯება ზოგიერთი ადამიანი?“ და მრავალი სხვა ლუოელი ხალხის ფოლკლორის თემებს წარმოადგენს. მაგალითისთვის, ისტორია სახელად „ოპონდოს ბავშვები“ კაცის, სახელად ოპონდოს შესახებაა, ვისი ცოლიც ჩვეულებრივი ბავშვების მაგივრად დიდი ზომის ხვლიკებს ბადებდა. ხვლიკ ბავშვებს სასიკვდილოდ ყრიდნენ, რადგან ისინი შეუხედავები იყვნენ. მაგრამ ერთხელაც მშობლებმა გადაწყვიტეს, რომ ასეთი ბავშვი დაეტოვებინათ და გაეზარდათ. მოზარდობის ხანებში ბავშვს ძლიერ უყვარდა მდინარებში მარტო ბანაობა. ცურვის დაწყებამდე ის ხვლიკის კანს იხსნიდა და ცურვის დროს ის ჩვეულებრივ ადამიანად იქცეოდა. მისი კანი მხოლოდ ზედაპირულად იყო დაფარული. ერთ დღესაც გამვლელმა მოახსენა მის მშობლებს, რომ მათი შვილი ჩვეულებრივი ადამიანი იყო. მშობლებმა გადაწყვიტეს, საიდუმლოდ ეთვალთვალათ მისთვის და ეს თავადაც დაინახეს. მათ გაანადგურეს მისი კანი და ამის შემდეგ ბიჭი ყველამ შეიყვარა. ამ მიზეზის გამო, ოპონდომ და მისმა ცოლმა ძლიერ ინანეს, რომ წინათ ისინი სასიკვდილოდ იმეტებდნენ ხვლიკებად დაბადებულ ჩვილებს. ეს ზღაპარი გულისხმობს, რომ ფიზიკური დეფექტის ბავშვებს სიბრალულითა და თანაგრძნობით უნდა მოვეპყრათ და დამცირების ნაცვლად, დავეხმაროთ.
მუსიკა
ლუოს კულტურის ხალხი თავიანთ ტრადიციებს მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ წყაროდ იყენებს. სიმღერები მათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში ისევე პოპულარულია, როგორც წარსულში. მუსიკოსები საკუთარი ნაშრომებით კულტურულ, პოლიტიკურ, თაობრივ პრობლემებს ეხებიან და ცდილობენ ყოველდღიური ცხოვრების აქტუალურ თემებს გაუსვან ხაზი. ლუოელები მუსიკის მოსმენას დიდ დროს უთმობენ და რეგულარულად ყიდულობენ ჩანაწერებსა და CD დისკებს. ქრისტიანული ეკლესიის მუსიკა ასევე გართობის ფორმას წარმოადგენს. უნდა აღინიშნოს, რომ მოკლე ისტორიის სიმღერით თხრობა კარგად განვითარებული ხელოვნების დარგი იყო ლუოს ტრადიციულ ცხოვრებაში. ზოგი ისტორიას მუსიკალური გაფორმებაც ახლავდა თან. ყველაზე ცნობილი მოკლე ისტორიების მწერალი კენიელი ქალი, გრეის ოგოტია. მის ნამუშევრებში ისევე როგორც ტრადიციული თემები, თანამედროვე სირთულეების თემატიკაც ჭარბობს. მისი ერთ-ერთი მოკლე ისტორია ეხება განათლებულ ქალს, რომელსაც პოლიგამურ ქორწინებაში უწევს ცხოვრება. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებებია „სხვა ქალი“, „მებადური“ და „ღირსეული მინისტრი.“
რელიგია
რელიგიური შეხედულებები, რომლებიც ლუოს კულტურისთვისაა დამახასიათებელი, დაყრდნობილია რამდენიმე კითხვზე, რომლებიც სხვა რელიგიებსაც ახასიათებთ. ინტერესის საგანია ადამიანის საწყისი და მისი ბედისწერის რაობა; ისმევა კითხვები: რა ხდება სიკვდილის შემდეგ? რის საზღაურად იტანჯებიან ადამიანები? ეს კითხვები რელიგიის მთავარ თემებს წარმოადგენს. მათზე პასუხის გაცემას ლუოელები ადამიანისგან მოელიან, რადგან თვლიან, რომ თუკი ადამიანია ცხოველებს შორის ერთადერთი, ვისაც სამყაროს შექმნაზე ფიქრი შეუძლია, უზენაესიც სწორედ ის უნდა იყოს. იმ ადამიანს, რომელსაც ლუოს კულტურის წარმომადგენლები სამყაროს შემქნელად მოიაზრებენ „ღმერთი“ ჰქვია, ხოლო მათთვის ნეიასაი (Nyasaye) ან იუოკი (Juok) ეწოდება.
ლუოს რელიგიას თუ ეთიკისა და იდეოლოგიის მხრივ განვიხილავთ, ყურადღება რელიგიის ორ მთავარ საყრდენზე უნდა შევაჩეროთ. ლუოს ხალხს სწამს ნეიასაის, როგორც უზენაესი არსების და იუოკის, როგორც ზებუნებრივი სულიერი ძალის გამოხატულების. იმისთვის, რომ ორივე ძალის ადგილი სწორად გადავანაწილოთ, მათი ერთმანეთისგან გამიჯვნაა საჭირო.
ნეიასაი გულისხმობს, რომ სამყარო უზენაესმა შექმნა და იგი მარადიულად განაგრძობს მასზე ზრუნვას; ყველაფერი, რაც ხდება, დაგეგმილია უზენაესის მიერ; ადამიანი სხვა არსებებზე მაღლა დგას და ყველაფერი მისთვისაა შექმნილი.
იუოკი გულისხმობს, რომ ყველა ცოცხალი არსებას, ისევე, როგორც არა-ცოცხალს, გარკვეული სახის ძალა გააჩნია; ადამიანები და ცხოველები ფიზიკური სხეულების მიღმა სულებსა და ჩრდილებს ფლობენ; ადამიანის და ცხოველის სულიერი თვისებები ფიზიკური სხეულის გახრწნის შემდეგაც განაგრძობენ არსებობას.
ლუოს რელიგიაში ნეიასაისა და იუოკის გარდა სხვა სახელებიც გვხვდება. ვიერა (Were)  გულისხმობს „მოთხოვნის შემსრულებელს“;  ვიონ კოთ (Wuon koth), „ვინც წვიმას გზავნის“; ნეიაკალაჰა (Nyakalaga), „ვინც ყველგან მიედინება.“
ყოველდღიური ცხოვრება
ერთ-ერთი ყველაზე აღსანიშნავი ფაქტი ლუოელი ხალხის შესახებ არის ის, რომ ქალები დიდ როლს თამაშობენ სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაში. თანამედროვე ეკონომიკის ჩამოყალიბებამდე ქალის სამუშაო სფეროს ბაღი წარმოადგენდა. შრომისმოყვარე ქალებს შეეძლოთ გამოემუშავებინათ საკმაო რაოდენობის თანხა მოსავლის ცხოველებზე, თასებსა და კალათებზე გადაცვლით. ყოველდღიურ თანამედროვე ცხოვრებაში ახალგაზრდა გოგონას მოეთხოვება, რომ დედასა თუ მამის სხვა ცოლებს დახმარება გაუწიოს ფერმის სამუშაოებში, რომელსაც მამა, ძმები და მამის ძმები მართავენ. იმის მიუხედავად, ქალიშვილი სწავლობს თუ არა სკოლაში და იმკვიდრებს თუ არა დამაკმაყოფილებელ პოზიციას საზოგადოებაში, ცხოვრების მანძილზე მაინც უწევს მიწასთან და მის დამუშავებასთან შეგუება. მამაკაცებს ძირითადად თანხასთან და ცხოველებთან აქვთ შეხება. მათ მოვალეობაში შედის პატარძლის ფულზე გადაცვლა, პარტნიორების მოპოვება და კომერციული ქმედებები.
მამაკაცები მმართველების პოზიციაზე დგანან, შესაბამისად რაც თანხას და განკარგვას ეხება, მათი მოვალეობაა.
ლუოელი ხალხის ძირითადი მარცვლეულები სიმინდი, ფეტვი და სორგოა. ყავა, თამბაქო, ბამბა და შაქრის ლერწამი ყველაზე კარგად გაყიდვადი მარცვლეულებია. მნიშვნელოვან ცხოველებს წარმოადგენენ ცხვრები, თხები, ქათმები, მსხვილ რქოსანი საქონელი, რომელიც პატარძლის საფასურად გამოიყენება. თევზები ვიქტორიას ტბიდან და მისი ნაკადულებიდან ასევე მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს, განსაკუთრებით ტილაპია. ბევრი პროდუქტი მოწოდებულია, მაგალითად შაქარი, პური და კარაქი, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხშირად მოხმარებადია და ლუოელების ჩვეულება - „ჩაის დროში“ მონაწილეობს. კერძს, რომელსაც ისინი დღეში რამდენიმეჯერ ჭამენ - უგალი ეწოდება. იგი სიმინდისს ფაფას წარმოადგენს და მისი ჭამა გარნირთან ერთად ხდება, მაგალითად მოშუშულ ხორცთან, ან თევზთან.
ღონისძიებები
ბავშვები და ზრდასრულები ხშირად თამაშობენ ბაოს, რაც ცნობილ აფრიკულ სამაგიდო თამაშს წარმოადგენს. ბაო სტრატეგიული თამაშია და მისი თამაში ორ ადამიანს შორისაა შესაძლებელი. ლუოელი ბიჭები ასევე ხშირად თამაშობენ ისეთ ცნობილ თამაშებს, როგორებიცაა ფეხბურთი და კალათბურთი. ასევე ჩართულნი არიან სპორტის სხვადასხვა სახეობებში. ზოგ მათგანს იტაცებს ცურვაც. რაც შეეხება განსაკუთრებულ დღეებს, დაბადების დღე ლუოს კულტურის წარმომადგენლებისთვის დიდ მნიშვნელობას ატარებს, იმის მიუხედავად, რომ წარსულში ლოუელები თავიანთ ასაკს არც კი ითვლიდნენ. მშობლები ბავშვების დაბადების დღის გამხიარულებას ნამცხვრებით, საჩუქრებითა და მისალოცი ბარათებით ცდილობენ.
დაკრძალვა
დაკრძალვებზე გამოცხადება ლუოს კულტურის წარმომადგენლებისთვის გარკვეულ ვალდებულებას წარმოადგენს, იმის მიუხედავად, დაკრძალვის ადგილიდან რამდენად შორს ცხოვრობენ ისინი. დაკრძალვის დროს ლუოელებს მოაქვთ დიდი რაოდენობის ხორცი, ლუდი და მსუბუქი სასმელები. დაკრძალვის ცერემონია კაცისთვის ოთხ დღეს გრძელდება, ხოლო ქალისთვის სამ დღეს. დამარხვისა და გარდაცვლილზე საუბრის შემდეგ იმართება ნადიმი, რასაც წირვის სახე აქვს. კაცის დასაფლავების შემდეგ მამალს კლავენ და მის ხორცს გარდაცვლილის ნათესავები შეექცევიან. მამალი ლუოს კულტურის წარმომადგნელებისთვის მამაკაცურობის სიმბოლოდაა მიჩნეული.
ქორწილი
ქორწილი ლუოს კულტურის წარმომადგენლების ყველაზე მნიშვნელოვან ღონისძიებას წარმოადგენს. ლუოელებისთვის ქორწინების გარეშე ცხოვრება მიუღებელია. დიდ ოჯახებს მომუშავეების ადეკვატური რაოდენობა სჭირდებათ, ამიტომაც პოლიგამია (მრავალცოლიანობა) ყველასთვის ხელსაყრელია. პატარძლის უნარჩვევებთან  ერთად თანხაც იზრდება,  უნარჩვევებს განსაზღვრავს სხვადასხვა ფაქტორი, მათ შორის განათლებაცაა. საქმროს ოჯახი მოლაპარაკებას აწარმოებს პატარძლის ოჯახთან. ეს პროცეში შეიძლება წლების განმავლობაშიც გაგრძელდეს. მოლაპარაკებამ ორივე ოჯახის ინტერესი უნდა დააკმაყოფილოს. ლუოს კულტურის წარმომადგენლებს სწამთ, რომ განშორება მიუღებელია მას შემდეგ, რაც ქალი გაიყიდება და ბავშვებს გააჩენს. მაშინაც კი, როდესაც განშორება ხდება, წყვილები მაინც დაქორწინებულებად მოიაზრებიან. რაც შეეხება უშვილობას, ის ქალის დანაშაულად ითვლება და ამის გამო მიტოვებული, ხან კი სხვა ცოლით ჩანაცვლებული ხდება.
ქორწილის ღონისძიება ლუოელი ხალხისთვის გალამაზების, მოდურად ჩაცმისა და გართობის საშუალებას იძლევა. ქორწილის დროს სრულდება სხვადასხვა სიმღერები, მოკლე ისტორიები და ტარდება გასართობი ღონისძიებები.
წყარო
კატეგორია:აფრიკის ხალხები კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ეთნიკური ჯგუფები
ჭიკაანის ციხე
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ჰლავნი-ნადრაჟი (პრაღის მეტრო)
ჰლავნი-ნადრაჟი (Hlavní nádraží) — პრაღის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს C ხაზზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1974 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრაღის მეტროსადგურები
სანქტ-პეტერბურგის დიდი სახელმწიფო ცირკი
სანქტ-პეტერბურგის დიდი სახელმწიფო ცირკი (Большой Санкт-Петербургский государственный цирк) — პირველი ქვის სტაციონარული ცირკი რუსეთში, რომელიც ერთ-ერთი უძველესია ქვეყანაში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. ცირკის ისტორიული სახელწოდებაა ასევე „ჩინიზელის ცირკი“.
ისტორია
დღეს არსებული ცირკის შენობა, 1877 წლის 26 დეკემბერს გაიხსნა. ცირკის დიდი სცენა დაახლოებით 13 მეტრია და ცირკში არის თავშესაფარი, 150 ცხენის საცხოვრებელი. შენობის არქიტექტორი ვასილი კენელი იყო. ჩინიზელის ცირკი რუსეთში არის  ჰინეს ცირკის მემკვიდრე, რომელიც დაიხურა 1875 წელს.
ჩინიზელების ოჯახი ცირკს ხელმძღვანელობდნენ 1921 წლამდე, სანამ ისინი ემიგრაციაში წავიდოდნენ. მათი ოჯახი ხშირად იჯარით იღებდა ცირკის შენობას, ასე მაგალითად 1898 წელს, როცა მათ შეძლეს რუსეთში ჭიდაობის პოპულარიზაცია და სწორედ ამ შენობაში გამართეს მსოფლიო ჩემპიონატი ჭიდაობაში.
1928 წელს, სწორედ ამ შენობაში გაიხსნა მსოფლიოში პირველი ცირკის მუზეუმი. 2014-2015 წლებში ცირკში ფართომასშტაბიანი რეკონსტრუქცია განხორციელდა. გამაგრდა ცირკის საფუძველი და კედლები, ცირკის გუმბათი განახლდა. დარბაზში ნაკლები რიგებია, თუმცა მისი ადგილმდებარეობა უფრო მოსახერხებელია. ორკესტრი ასევე გადავიდა იმპერიულ ლოჟაში, თავის თავდაპირველ ადგილას (ფარანგის ფარდასთან). 2015 წელს ცირკს დაუბრუნდა თავისი ისტორიული სახელი „ჩინიზელი“, რომელიც მას გაეტანო ჩინიზელის პატივისცემის ნიშნად ეწოდა.
არქიტექტურა
ცირკი იმ დროისათვის მართლაც უჩვეულო და გასაოცარი ხედვით არის აშენებული. მსოფლიოში პირველად, 49.7 მეტრი სიგრძის გუმბათის აშენებისას, გარკვეული შიდა სვეტების საყრდენები არ იყო გამოყენებული, რამაც უჩვეულო სივრცული ეფექტი შექმნა. ასეთი, გუმბათის პრინციპულად ახალი დიზაინი, როგორც გიგანტური გადატრიალებული თასს ჰგავდა, შემდგომში ფართოდ გამოიყენებდნენ მსგავსი სტრუქტურების მშენებლობაში. დღეისათვის დარბაზის ტევადობაა დაახლოებით 5 000 ადამიანი. დერეფნები გაფორმებულია მდიდრული ნახატებითა და გასაოცარი სარკეებით.
იაპონური დაკრძალვა
მინი| სასაფლაო ტოკიოში იაპონური დაკრძალვა (葬ō sōgi ან 葬 式sōshiki ) — სამგლოვიარო ცერემონიალი იაპონიაში, რომელიც მოიცავს გაღვიძებას, მიცვალებულის კრემაციას, ოჯახის სამარხში დაკრძალვას და პერიოდულ მემორიალურ ცერემონიალს. 2007 წლის სტატისტიკის მიხედვით, გარდაცვლილი იაპონელების 99,81% კრემირებულია.
სხვა პრაქტიკაა რიუკიუს კუნძულებზე, სადაც კრემაციის ნაცვლად, სხეულს დროებით ასვენებენ ოჯახის საფლავში (დიდი სამარხი). რამდენიმე წლის შემდეგ, ხორცის დაშლის შემდეგ, ძვლებს რეცხავდნენ და ყრიდნენ სასაფლაოზე, სამუდამოდ ინახავდნენ იქ.
სიკვდილის შემდეგ
მიუხედავად იმისა, რომ იაპონია უფრო საერო საზოგადოება გახდა (იხ. რელიგია იაპონიაში ), დაკრძალვების 91% ტარდება როგორც ბუდისტური ცერემონია. როდესაც ადამიანი გარდაიცვლება, გარდაცვლილის თავთან დგამენ პატარა მაგიდას, რომელიც ყვავილებით, საკმევლით და სანთლით არის მორთული.
ამის შესახებ ეცნობება ნათესავებსა და ხელისუფლებას, გაიცემა გარდაცვალების მოწმობა. როგორც წესი, დაკრძალვის ღონისძიებებს უფროსი ვაჟი აკეთებს და უკავშირდება ტაძარს ცერემონიალის დაგეგმვის მიზნით.
სხეულს წმენდენ და ხვრელები ამოივსება ბამბით ან მარლით. გარდაცვლილ ქალს აცვია თეთრი კიმონო, ხოლო გარდაცვლილი მამაკაცს - კოსტიუმი ან კიმონო. შეიძლება გამოიყენონ მაკიაჟი. საგნები - მაგალითად თეთრი კიმონო, წყვილი სანდლები, ექვსი მონეტა სამი გადაკვეთის მდინარეზე გადასასვლელად და დასაწვავი საგნები, რომლებიც მიცვალებულს უყვარდა (მაგალითად, სიგარეტი და ტკბილეული) ათავსებენ სათავსში, რომელსაც შემდეგ ყრიან სამსხვერპლოში. სხეული თავსდება ჩრდილოეთისკენ ან დასავლეთისკენ.
გაღვიძება
მარცხნივ|მინი| სამძიმრის ფულის კონვერტის ტრადიციული დიზაინი მინი| დაკრძალვის მოწყობა ყვავილების კომპოზიციებით, გარდაცვლილის პორტრეტით და იჰაი, მემორიალური დაფით. სიკვდილის შემდეგ რაც შეიძლება მალე გაიმართება, იაპონური გაღვიძება, „ღამის გავლა“. დაკრძალვისას ყველა სტუმარს აცვია შავი ფერის სამოსი: მამაკაცებს აცვიათ შავი კოსტიუმები თეთრი პერანგითა და შავი ჰალსტუხებით, ქალებს ან შავი კაბა ან შავი კიმონო. შეკრებილები დაკრძალვისას სამძიმრის ფულს თავაზობენ მასპინძელს/დიასახლისს, სპეციალურ შავ და ვერცხლისფერ კონვერტში ჩადებულს ( bushūgibukuro  ან kōdenbukuro). გარდაცვლილთან ურთიერთობისა და სტუმრის სიმდიდრის გათვალისწინებით, ეს თანხა შეიძლება იყოს 3000-დან 30,000 იენის ექვივალენტი. გაღვიძების ცერემონია მთავრდება მას შემდეგ, რაც მღვდელი დაასრულებს სუტრას. თითოეულ სტუმარს ეძლევა საჩუქარი, რომლის ღირებულებაა ამ სტუმრისგან მიღებული სამძიმრის თანხის დაახლოებით ნახევარი ან ერთი მეოთხედი. უახლოესი ნათესავები შეიძლება დარჩნენ და გაათენონ ღამე გარდაცვლილთან იმავე ოთახში.
დაკრძალვა
დაკრძალვა, რომელსაც  ეწოდება, ჩვეულებრივ, გაღვიძების მეორე დღეს ხდება. ცერემონიისას გარდაცვლილი იღებს ახალ ბუდისტურ სახელს (戒 名, kaimyō, „წინაპრის სახელი“), რათა არ მოხდეს გარდაცვლილის დაბრუნება, მისი სახელის ხსენებისას.
კრემაცია
მინი| კრემაცია იაპონიაში, ილუსტრაცია 1867 წ. კრემაციისას კუბო მოთავსებულია კრემატორიუმის უჯრაზე. ოჯახი ესწრება კრემაციის პრიცესს. ჩვეულებრივ, კრემაციას დაახლოებით ორი საათი სჭირდება და ოჯახი დანიშნულ დროს ბრუნდება, როდესაც კრემაცია დასრულდება. ზრდასრული სხეულის კრემაციას დაახლოებით საათნახევარი სჭირდება, ბავშვის სხეულს 45 წუთი, მკვდარი შვილის სხეულს 15 წუთი.
რიუკიუს კუნძულებზე, ტრადიციული დაკრძალვა გარკვეულწილად განსხვავდებოდა იაპონიის დანარჩენი ნაწილისგან. კრემაციის ნაცვლად, სხეულს დროებით ასვენებდნენ ოჯახის საფლავში (დიდი სამარხი). რამდენიმე წლის შემდეგ, ხორცის დაშლის შემდეგ, ძვლებს გარეცხავდნენ და ჩაყრიდნენ სასაფლაოზე, შემდეგ კი სამუდამოდ ინახავდნენ იქ.
საფლავი
მინი| წითლად დაწერილი ცოცხალი მეუღლის სახელი ტიპური იაპონური საფლავი როგორც წესი, საოჯახო სასაფლაოა, რომელიც შედგება ქვის ძეგლისგან, ყვავილების, საკმევლის, წყლის და ფერფლის განყოფილებებისგან.
თანამედროვეობა
XX საუკუნის დასაწყისამდე გვამების უმეტესობას კრძალავდნენ და კრემაციას მხოლოდ მდიდარ პირებს უკეთებდნენ. კრემაცია უფრო გავრცელდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მისი ეფექტურობისა და სისუფთავის გამო. 2009 წლის ფისკალურ პერიოდში იაპონიის ცხედრების 99.9% დაწვეს, ხოლო, ზოგიერთმა ადგილობრივმა მთავრობამ დაკრძალვა აკრძალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაკრძალვის ტრადიციები
რევმატოლოგია
რევმატოლოგია — შინაგანი მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის რევმატულ დაავადებათა ( რევმატიზმი, ოსტრეოართროზი, პერიართრიტი, ბურსიტი და სხვ.) ეტიოლოგიის, პათოგენეზი, დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკურ საკითხებს. როგორც მედიცინის დამოუკიდებელი დარგი, ჩამოყალიბდა XX ს. 50-იან წლებში, თუმცა ცალკეულ რევმატულ დაავადებათა შესწავლას დიდი ისტორია აქვს. სახსრების რევმატული ანთება ჯერ კიდევ ჰიპოკრატემ აღწერა, რომაელმა ექიმმა გალენოსმა კი პირველმა შემოიღო ტერმინი "რევმატიზმი". XIX ს-ში თანამედროვე რევმატოლოგიის ფუძემდებელმა ბუიომ დაადგინა კავშირი რევმატულ პოლიართრიტსა და გულის დაზიანებას შორის. სერგეი ბოტკინის გამოკვლევებით პირველად აღინიშნა რევმატიზმის კავშირი ინფექციასთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა
სომხეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა
სომხეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა — ეროვნული საჯარო ბიბლიოთეკა სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. დაარსდა 1832 წელს, როგორც ერევნის სახელმწიფო გიმნაზიის ნაწილი. ბიბლიოთეკა მთელი რესპუბლიკის კულტურულ საცავს წარმოადგენს.
ბიბლიოთეკის ამჟამინდელი შენობა 1939 წლით თარიღდება და მდებარეობს კენტრონის რაიონში, თერიანის ქუჩაზე. იგი დააპროექტა არქიტექტორმა ალექსანდრე თამანიანმა შვიდი მილიონი წიგნის დასატევად. 1925-1990 წლებში ბიბლიოთეკა ალექსანდრე მიასნიკიანის სახელს ატარებდა.
ამჟამად, ბიბლიოთეკის ფონდი 6,6 მილიონ წიგნს მოიცავს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხური კულტურა კატეგორია:ეროვნული ბიბლიოთეკები კატეგორია:სომხეთის ბიბლიოთეკები კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
დრუჟბა (უნგენის რაიონი)
დრუჟბა (Drujba) — სოფელი მოლდოვაში, უნგენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 119 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 601 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგენის რაიონის სოფლები
თეოფრასტე
მინიატიურა თეოფრასტე, თეოფრასტოსი (ძვ. ბერძ. Θεόφραστος, Theophrastos Eresios; დ. დაახლ. ძვ. წ. 370 . ერესოსი, კუნძული ლესბოსი — გ. ძვ. წ. 288-ძვ. წ. 285 წლებს შორის, ათენი) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, ბუნებათმცოდნე, მუსიკის თეორეტიკოსი.
სწავლობდა ათენში პლატონთან, შემდეგ არისტოტელესთან და გახდა მათი უახლოესი მეგობარი, ხოლო ძვ. წ. 323 წელს — მათი მემკვიდრე პერიპათეტიკების სკოლის მეთაურის თანამდებობაზე.
არის 200-ზე მეტი შრომის ავტორი ფიზიკის, მინერალოგიის, ფიზიოლოგიის და სხვა დარგებში.
ქართულად ნათარგმნია მისი „ხასიათები“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
ფუტკრის დაავადებანი
ფუტკრის დაავადებანი — განასხვავებენ ფუტკრის არაგადამდებ და გადამდებ დაავადებებს, ეს უკანასკნელი თავის მხრივ იყოფა ინფექციურ და ინვაზიურ დაავადებებად. განვითარების სხვადასხვა სტადიაზე შეიძლება დაავადდეს ფუტკრის ოჯახის ყველა ინდივიდი (მუშა, მამალი, დედა ფუტკარი). ფუტკრის გადამდები დაავადებებია ვაროატოზი, აკარაპიდოზი, ნოზემატოზი, ამებიაზი, ბრაულოზი, მელანოზი, სენოტაინიოზი და ფიზოცეფალოზი. ამათგან ყველაზე საშიშია ვაროატოზი, რომელსაც იწვევს ტკიპა ვართოა იაკობსონი. მის წინააღმდეგ საბრძოლველად იყენებენ პრეპარატ ვაროიატინს.
ფუტკრის ბარტყის დაავადებებია:
პროფილაქტიკა: დაავადების თავიდან ასაცილებლად საჭიროა ვიყოლიოთ ძლიერი ოჯახები, გაზაფხულსა და შემოდგომაზე ჩავატაროთ სანიტარულ-პროფილაქტიკური ღონისძიებან.
მკურნალობა:ანტიბიოტიკები, სულფანილამიდური პრეპარატები შაქრისსიროფთან ერთად.
პარდო-მიგელის რაიონი
პარდო-მიგელის რაიონი (Distrito de Pardo Miguel) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის რიოხის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 975 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 440 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 131 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რიოხის პროვინციის რაიონები
ჯიზია
ჯიზია (جزْية) — სულადი გადასახადი, რომელსაც არაბთა სახალიფოში, შემდგომ კი სხვა სახელმწიფოშიც, იხდიდნენ არამუსლიმანი ქვეშევრდომები (ზიმიები) - სრულწლოვანი, შრომისუნარიანი მამაკაცები (ქალები, ბავშვები, მოხუცები, მონები, მათხოვრები, ბერმონაზვნები ჯიზიისაგან თავისუფლდებოდნენ).
ჯიზიას იხდიდნენ ყოველწლიურად ფულით ან ნატურით. მუსლიმანური სამართლის მიხედვით ჯიზიას იხდიდნენ ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის ძალითაც არამუსლიმანებს სიცოცხლისა და საკუთრების ხელშეუხებლობის გარანტია ეძლეოდათ. ასეთ შემთხვევაში ჯიზია ხშირად კომლობრივ გადასახადს წარმოადგენდა. ასე იყო, მაგალითად საქართველოში არაბთა დაპყრობების დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისლამური ეკონომიკა კატეგორია:გადასახადები
რექტის რაიონი
რექტის რაიონი (Recta District) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ბონგარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 231 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 24.58 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბონგარის პროვინციის რაიონები
ფუტკრისდედა
ფუტკრისდედა (Ophrys) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ჯადვარისებრთა ოჯახისა. ტუბერიანი ბალახებია.
საქართველოში გავრცელებულია 3 სახეობა. მათგან Ophrys caucasica და Ophrys oestrifera მთელ საქართველოში გვხვდება. ორივე სახეობა მთის შუა სარტყლამდე, ტყეებში, ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში იზრდება. მესამე სახეობა — Ophrys apifera საქართველოს ენდემია, უფრო იშვიათია, მხოლოდ აფხაზეთსა და იმერეთში გვხვდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯადვარისებრნი
XM (ალბომი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Porcupine Tree-ს საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2003 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Transmission-ის ალბომები
ბაქოს ოლიმპიური სტადიონი
ბაქოს ოლიმპიური სტადიონი (Bakı Olimpiya Stadionu) — მულტისპორტული სტადიონი ბაქოში. სტადიონის მშენებლობა 2011 წლის 6 ივნისს დაიწყო ბოიუქ შორის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. სტადიონი გაიხსნა 2015 წლის 6 მარტს.
სტადიონში საერთო ჯამში, 69,870 ადგილია, აკმაყოფილებს უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტების სტადიონებს. 2015 წლის თებერვალში დასრულდა 225,000 კვ.მ. სტადიონის მშენებლობა 650 000 კვ.მ. და 2015 წლის 6 მარტს გაიხსნა. 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშები ბაქოს ოლიმპირ სტადიონზე ჩატარდა. ასევე აქ ჩატარდება 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის მატჩები.
სტადიონს გააჩნია დიდი ინფრასტრუქტურა, რომელიც აღჭურვილია ავტოსადგომით, ბულვარით, პარკით, დიდი რაოდენობით შიდა და გარე ფართობებით.
სტადიონის ისტორია
მინი|248x248პქ|ბაქოს ოლიმპიური სტადიონის მშენებლობა 2008 წელს, სტადიონის პროექტირებაზე წინასწარი მუშაობა დაიწყო. გამოცხადდა ტენდერი, რომლის დროსაც განიხილებოდა მრავალი ადგილობრივი და უცხოური კომპანიების წინადადებები. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანიამ ჩაატარა სამშენებლო ორგანიზება ტერიტორიის მოსამზადებლად, რომელზეც სტადიონი მდებარეობს.
2011 წლის 6 ივნისს, აზერბაიჯანის ფეხბურთის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ცერემონიალი გაიმართა ბაქოს ოლიმპიური სტადიონზე. ცერემონიალს ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და მისი მეუღლე მეჰრიბან ალიევა, ასევე ფიფას პრეზიდენტი იოზეფ ბლატერი და უეფას პრეზიდენტი მიშელ პლატინი, მსოფლიო საფეხბურთო საზოგადოების გამოჩენილი წარმომადგენლები, სხვადასხვა ფედერაციის ხელმძღვანელები, ფეხბურთის ვეტერანები და სხვა სტუმრები.
2012 წლის ნოემბერში დაიწყო სტადიონის სრულმასშტაბიანი მშენებლობა. სამუშაოები ჩატარდა საერთაშორისო სამშენებლო სტანდარტის (IBC), უეფას და ფიფას სტანდარტებისა და აზერბაიჯანის მშენებლობის წესების შესაბამისად.
2014 წლის 28 თებერვალს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი ოლიმპიური სტადიონის მშენებლობას გაეცნო.
სტადიონის გახსნა 2015 წლის 6 მარტს შედგა. აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა, გახსნის ცერემონიალში მიიღო მონაწილეობა.
ღონისძიებები
2013 წლის 2 თებერვალს ილჰამ ალიევის თავმჯდომარეობით გაიმართა პირველი ევროპული თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა, რომელიც 2015 წელს ბაქოში გაიმართა. შეხვედრაზე გამოცხადდა, რომ პირველი ევროპული თამაშების ოფიციალური გახსნისა და დახურვის ცერემონია ოლიმპიურ სტადიონზე გაიმართება. 2014 წლის 19 სექტემბერს, ჟენევაში, უეფას აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომის ფარგლებში, გამოცხადდა, რომ ბაქოს ოლიმპიურ სტადიონზე გაიმართება სამი ჯგუფური ეტაპის მატჩი და ევროპის 2020 წლის ჩემპიონატის მეოთხედფინალური ეტაპის ერთი თამაში.
2015 წლის 12 ივნისს ოლიმპიურ სტადიონზე შედგა პირველი ევროპული თამაშების გახნა, 28 ივნისს კი დახურვა. ასევე, აღნიშნული თამაშების ფარგლებში, სტადიონზე ჩატარდა მძლეოსნობის შეჯიბრებები.
არქიტექტურა
სტადიონის სტენდებზე აგებულია ტრიბუნები, სარბენი ბილიკები და სხვა ინფრასტრუქტურა.
6 სართულიანი სტადიონის სიმაღლე 62 მეტრია. სტადიონს იტევს 68,700 მაყურებელს.
სტადიონის შიდა ფართობია 120830 მ². სტადიონს აქვს 18 შესასვლელი, 41 ლიფტი და 7 ავტოსადგომი. სტადიონი მოიცავს ძირითად და სასწავლო სტადიონებს, ასევე მექანიკურ შენობას, გათვალისწინებულიაVIP, CIP და მედია სექტორები, ასევე სექტორები შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მაყურებლებისთვის. სავარჯიშო სტადიონი 1,800 მაყურებელს ითვალისწინებს. დიზაინი, მშენებლობა, ლოგისტიკური მომსახურება, პროექტის კოორდინაცია, უსაფრთხოების მენეჯმენტი, დაგეგმვა და მშენებლობის კონტროლი წარმატებით განახორციელა კომპანია TEKFEN- მა.
სქოლიო
კატეგორია:სტადიონები კატეგორია:სტადიონები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:აზერბაიჯანის საფეხბურთო სტადიონები
ვინ მაუნგი
ვინ მაუნგი (မန်းဝင်းမောင်; Win Maung; დ. 17 აპრილი, 1916, ჰლეზეიტი, ბრიტანეთის ბირმა — გ. 4 ივლისი, 1989, იანგონი, მიანმარი) — ბირმელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ბირმის პრეზიდენტი 1957 წლის 13 მარტიდან 1962 წლის 2 მარტამდე.
ბიოგრაფია
ვინ მაუნგი დაიბადა 1916 წლის 17 აპრილს იანგონის მახლობლად მდებარე სოფელ ჰლეზეიტში, ეროვნებით კარენი უ შვე იინისა დაუ ტარის ოჯახში. 1937 წელს დაამთავრა რანგუნის უნივერსიტეტის ჯადსონის კოლეჯი და მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის წოდება. მსახურობდა ბრიტანულ ნავთობკომპანიაში „ბირმა ოილ კომპანიში“ და კოლონიალური ადმინისტრაციის ორგანოებში. იაპონიასთან წყნარი ოკეანის აუზში ომის დაწყების შემდეგ ვინ მაუნგი მსახურობდა ბრიტანეთის არმიაში ლეიტენანტის წოდებით. მონაწილეობდა იაპონიის არმიის წინააღმდეგ საბრძოლო მოქმედებებში, გაწევრიანდა ბირმის ეროვნულ პოლიტიკურ ორგანიზაციაში სახალხო თავისუფლების ანტიფაშისტური ლიგა. 1944 წელს გააგზავნეს სამხედრო მომზადებისთვის ინდოეთისა და ცეილონის ბრიტანულ სასწავლო ცენტრებში. 1945 წელ, როდესაც სახალხო თავისუფლების ანტიფაშისტურმა ლიგამ დაიწყო ანტიიაპონური აჯანყება, ვინ მაუნგი პარაშუტით დაეშვა ტაუნგუს რაიონში ანტიიაპონური წინააღმდეგობის მოძრაობის ორგანიზებისათვის. დაკავებული იყო კარენების პარტიზანული ჯგუფების ჩამოყალიბებით.
საომარი მოქმედებების დასრულების შემდეგ აირჩიეს კარენი ახალგაზრდობის ლიგის თავჯდომარის მოადგილედ, ხოლო რამდენიმე წლის შემდეგ — გაერთიანებული კარენების ლიგის თავმჯდომარედ. როგორც სახალხო თავისუფლების ანტიფაშისტური ლიგის აღმასკომის წევრი, 1947 წელს აირჩიეს დამფუძნებელი კრების დეპუტატად. ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ დაიკავა ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრის თანამდებობა. 1951-1952 და 1956 წლებში აირჩიეს პარლამენტის დეპუტატად. სხვადასხვა დროს ასევე ეკავა შახტების, სამთო მრეწველობისა და მთის სამუშაოების, წყლის საჰაერო და სავაჭრო ტრანსპორტის მინისტრის თანამდებობები.
1957 წლის 11 მარტს ვინ მაუნგი ბირმის კავშირის პრემიერ-მინისტრ უ ნუს წინადადებით ერთხმად აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. ქვეყნის პოლიტიკური ელიტა იმედს გამოთქვამდა, რომ მისი მოღვაწეობა ხელს შეუწყობდა ქვეყანაში დამყარებულიყო მშვიდობა და წესრიგი. ორი დღის შემდეგ, 1957 წლის 13 მარტს ვინ მაუნგმა ოფიციალურად დაიკავა ბირმის კავშირის პრეზიდენტის თანამდებობა.
ვინ მაუნგის პრეზიდენტობის პერიოდი დაემთხვა მორიგ პოლიტიკურ ძვრებს ქვეყნის ისტორიაში. 1958 წლის პოლიტიკურმა კრიზისმა ხელისუფლებაში მოიყვანა დროებითი სამხედრო მტავრობა გენერალ ნე ვინის ხელმძღვანელობით, რომელმაც გარკვეულწილად მოახერხა სიტუაციის სტაბილიზაცია და 1960 წელს ჩაატარა საპარლამენტო არჩევნები.მაგრამ ხელისუფლებაში დაბრუნებულმა უ ნუმ ვერ მოახერხა ბირმის პრობლემების გადაჭრა და 1962 წლის 2 მარტს ხელსუფლებაში მოვიდა ბირმის რევოლუციური საბჭო გენერალ ნე ვინის მეთაურობით. ვინ მაუნგი გადააყენეს პრეზიდენტის თანამდებობიდან, დააპატიმრეს და ციხეში გაუშვეს ხუთი წლის ვადით.
1967 წელს, ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ ყოფილი პრეზიდენტი მთლიანად ჩამოშორდა დიდ პოლიტიკას და ცხოვრობდა როგორც ჩვეულებრივი მოქალაქე.
ვინ მაუნგი გარდაიცვალა 1989 წლის 4 ივლისს იანგონში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიანმარის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კარლ II (ნავარა)
კარლ II ნავარელი (Karlos II.a Nafarroakoa, Charles II de Navarre), მეტსახელად ცუდი (le Mauvais; დ. 10 ოქტომბერი, 1332 — გ. 1 იანვარი, 1387) — ევრეს დინასტიის წარმომადგენელი. ნავარის მეფე ფილიპ III-ისა და მისი ცოლისა და თანამმართველის, დედოფალ ჟანა II-ის უფროსი ვაჟი. ნავარის მეფე 1349-87 წლებში. აგრეთვე იყო ევრეს გრაფი 1347-87 წლებში.
როგორც მეფე, აწარმოებდა აქტიურ საგარეო პოლიტიკას. მამისაგან მემკვიდრეობით ვრცელი მიწები დარჩა ნორმანდიაში და ვინაიდან დედის ხაზით ლუი X-ის ერთადერთი შთამომავალი იყო, პრეტენზია გააჩნდა საფრანგეთის ტახტზე, რის გამოც აქტიურად მონაწილეობდა ასწლიან ომში ინგლისის მხარეს. აქტიურად იბრძოდა მეზობელი საფრანგეთისა და ესპანეთის წინააღმდეგ, ასევე გამოირჩეოდა საოცარი სისასტიკით, რის გამოც ხალხში არაპოპულარული იყო. უნდა აღინიშნოს, რომ ასწლიანი ომის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ლიდერი იყო, რომელმაც განსაზღვრა მისი დასასრული. თავისი პრეტენზიების გამო დაკარგა ფრანგული მიწები და გარკვეული ტერიტორიები დაუთმო კასტილიასაც. მისი ტრაგიკულად, ცოცხლად დაწვის ამბავი ხალხმა ღვთიურ სამართლად შერაცხა.
ბიოგრაფია
კარლი დაიბადა 1332 წლის 10 ოქტომბერს საფრანგეთში. იგი იყო ევრეს გრაფ ფილიპ III-ისა და მისი მეუღლის, საფრანგეთის მეფე ლუი X-ის ერთადერთი შვილის, ნავარის დედოფალ ჟანა II-ის უფროსი ვაჟი. მისი ოჯახი, გარდა საკუთრივ ნავარისა და ევრესა, ფლობდნენ შამპანს, ნორმანდიასა და ბრიენს. 1317 წელს, ეს მიწები საფრანგეთის მეფემ მის მშობლებს ტახტზე პრეტენზიის უარყოფის კომპენსაციის სახით უბოძა. 1349 წლისთვის, კარლის ორივე მშობელი მკვდარი იყო, რის გამოც იგი მართალია ნავარის მეფე გახდა, თუმცა მომდენვო სამი წლის მანძილზე მისი რეგენტი საფრანგეთის მეფე იყო. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა მშობლებმა უარი თქვეს ტახტზე, საფრანგეთის მეფე ჟან II-მ კარლთან შეთანხმება დადო და უარის თქმის სანაცვლოდ 1352 წელს თავისი უმცროსი ასული, პრინცესა ჟანა დე ვალუა მიათხოვა.
1364 წელს ჟან II ტყვეობაში გარდაიცვალა და ტახტზე მისი ვაჟი შარლ V ავიდა. ამან კარლის დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია და საფრანგეთში შეიჭრა, თუმცა საფრანგეთის მეფეს მისი ბიძა, ბურგუნდიის ჰერცოგი დაეხმარა თავისი ვრცელი ჯარებით, რის გამოც კარლი დამარცხდა. ამის გამო, შარლმა მას მთელი ფრანგული სამფლობელოები ჩამოართვა, რადგან მან დაარღვია ტახტზე უფლებათა უარყოფის პირობა, რის გამოც მიიღო ეს მიწები. პარალელურად შარლ V-მ მამამისის დროს დაკარგული მიწების შემოერთება დაიწყო. გალიერებულ საფრანგეთთან ბრძოლის დაწყება კარლმა უაზრობად ჩათვალა, ამიტომაც არაფერი მოუმოქმედია მისი მოკავშირე ინგლისელების დასახმარებლად. მომდევნო წლებში, ისედაც პატარა ნავარის სამეფოს მიწები კარლმა მეზობელ კასტილიასთან გაცხარებულ ომში დაკარგა, რომელიც თავისი ვაჟის, პრინცი კარლისა და კასტილიის ინფანტა ელეანორას ქორწინებით შეაჩერა.
იგი გარდაიცვალა 1387 წლის 1 იანვარს, 54 წლის ასაკში. მისი დაღუპვის ამბავი მეტად საინტერესოა: ცივ ზამთარში მეფეს დაავადება შეეყარა და ექიმებმა მაშინდელი მედიცინის ხერხებით მკურნალობა დაიწყეს და მთლიანად ძმრიან საბანში გაახვიეს, რომელიც თავის გარდა ყოველი მხრიდან ამოკემსეს. იქვე მყოფმა მსახურმა შენიშნა, რომ საბანი უშნოდ იყო ამოკემსილი და გამოშვერილი ძაფის მოშორება გადაწყვიტა, თუმცა ხელით მოწყვეტას მოერიდა, რადგან შეეშინდა არ გაერღვია, ამიტომაც ძაფი სანთლით მოწვა, რა დროსაც ძმრით დასველებულ საბანს ალი მოედო. იგი ისე სწრაფად დაიწვა, რომ მსახურებმა ოთახში წყლის მიტანაც ვერ მოასწრეს. მისი სისასტიკით გადაღლილმა ნავარელმა ხალხმა, მისი ასეთი უცებადი და უცნაური გარდაცვალება ღვთიურ სამართალს მიაწერეს.
შვილები
კარლი დაქორწინებული იყო საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის ასულ ჟანა დე ვალუაზე, რომელთანაც ჰყავდა შვიდი შვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1332 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1387 კატეგორია:ნავარის მეფეები კატეგორია:ასწლიანი ომი
სერგეი ბოტკინი
სერგეი ბოტკინი (Серге́й Петро́вич Бо́ткин; დ. 5 სექტემბერი, 1832 — გ. 12 დეკემბერი, 1889) — რუსი თერაპევტი და საზოგადო მოღვაწე; ფიზიოლოგიური მიმართულების ფუძემდებელი კლინიკურ მედიცინაში. 1855 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. მონაწილეობდა ყირიმის კამპანიაში. 1861-იდან პეტერბურგის სამედიცინო აკადემიის პროფესორია. პირველმა შექმნა რუსეთში ექსპერიმენტული ლაბორატორია, სადაც იკვლევდა წამლეულის ქმედებას. დაადგინა ვირუსული ჰეპატიტის ინფექციური ხასიათი. შექმნა ახალი მიმართულება, რომელსაც ნერვიზმი ეწოდა. მონაწილეობდა ქალთა საექიმო კურსების ჩამოყალიბებაში (1872). გარდაიცვალა 1889 წელს, დაკრძალულია პეტერბურგში.
ცენტრალური რეგიონი (ბურკინა-ფასო)
ცენტრალური რეგიონი (Centre) — რეგიონი ბურკინა-ფასოს ცენტრში. რეგიონი დაარსდა 1996 წელს.
გეოგრაფია
რეგიონს ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ცენტრალური პლატოს რეგიონი, სამხრეთიდან — სამხრეთ-ცენტრალური რეგიონი, დასავლეთიდან — დასავლეთ-ცენტრალური რეგიონი.
კლიმატი ტროპიკული და მშრალია, ხანმოკლე წვიმიანი პერიოდით.
მოსახლეობა
რეგიონი მოსის ხალხის ტრადიციული დასახლების ადგილია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 1 პროვინციად, რომელიც 6 დეპარტამენტისაგან შედგება:
ეკონომიკა
რეგიონი ასევე ბურკინა-ფასოს სამეურნეო-ეკონომიკური ცენტრია, საშუალო და მცირე სამრეწველო საწარმოების მნიშვნელოვანი რაოდენობით. სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულია რეგიონის მოსახლეობის 25 %. ცენტრალური რეგიონის ტერიტორიაზე ასევე მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი; აქ გადის რკინიგზის ხაზი, რომელიც უაგადუგუს აბიჯანთან აკავშირებს.
სქოლიო
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს რეგიონები
ნივთების ინტერნეტი
ეს სფერო განვითარდა სხვადასხვა ტექნოლოგიების კონვერგენციის გამო, მათ შორის ყველგანმყოფი გამომთვლელები, სასაქონლო სენსორები, მზარდი ძლიერი ჩაშენებული სისტემები და მანქანური სწავლება. ჩაშენებული სისტემების, უკაბელო სენსორული ქსელების, კონტროლის სისტემების, ავტომატიზაციის (მათ შორის სახლისა და შენობების ავტომატიზაციის ჩათვლით) ტრადიციული სფეროები, დამოუკიდებლად და ერთობლივად საშუალებას აძლევს ნივთების ინტერნეტს სამომხმარებლო ბაზარზე, IoT ტექნოლოგია ყველაზე მეტად იმ პროდუქტების სინონიმად ითვლება, რომლებიც ეხება „ჭკვიანი სახლის" კონცეფციას. მათ შორის ხელსაწყოებსა და მოწყობილობებს (როგორიცაა განათების მოწყობილობები, თერმოსტატები, სახლის უსაფრთხოების სისტემები, კამერები და სხვა საყოფაცხოვრებო ტექნიკა), რომლებიც მხარს უჭერენ ერთ ან უფრო გავრცელებული ეკოსისტემები და მათი კონტროლი შესაძლებელია ამ ეკოსისტემასთან დაკავშირებული მოწყობილობების საშუალებით, როგორიცაა სმარტფონები და ჭკვიანი დინამიკები. IoT ასევე გამოიყენება ჯანდაცვის სისტემებში
არსებობს მთელი რიგი რისკები IoT ტექნოლოგიებისა და პროდუქტების ზრდასთან დაკავშირებით, განსაკუთრებით კონფიდენციალურობისა და უსაფრთხოების სფეროებში. შესაბამისად, დაწყებულია ინდუსტრიისა და მთავრობის ნაბიჯები ამ პრობლემების გადასაჭრელად, მათ შორის საერთაშორისო და ადგილობრივი სტანდარტების შემუშავება, გაიდლაინები და მარეგულირებელი ჩარჩოები.
„ჭკვიანი“ მოწყობილობების ქსელის ძირითადი კონცეფცია ჯერ კიდევ 1982 წელს განიხილებოდა. კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში დადგმული, მოდიფიცირებული კოკა-კოლას სავაჭრო აპარატი იყო პირველი მოწყობილობა, რომელიც მიერთებული იყო ARPANET-თან. მას შეეძლო ინფორმაციის გაცემა თავისი მარაგის შესახებ და ასევე, იყო თუ არა ცივი ახალი ჩატვირთული სასმელი.
ტერმინი „ნივთების ინტერნეტი“ პირველად შემოიტანა კევინ ეშტონმა 1999 წელს. თუმცა მას ერჩივნა ფრაზა „ინტერნეტი ნივთებისთვის“. Cisco Systems-მა შეაფასა, რომ IoT „დაიბადა“ 2008-2009 წლებში, როდესაც იზრდებოდა ნივთები/ადამიანების თანაფარდობა. 0.08-დან (2003 წ.) 1.84-მდე (2010 წ.).