cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აინ რენდი
კრიტიკა
2005 წელს, რენდის დაბადების ასი წლის თავზე, ედვარდ რონშტეინმა The New York Times-ისთვის დაწერილ სტატიაში რენდის მხატვრული ნაწარმოებები მოიხსენია, როგორც უტოპიური „რეტრო ფანტაზია“ და დაპროგრამებული ნეო-რომანტიზმი ხელოვანისა, რომელსაც ვერავინ გაუგო. მან აგრეეთვე გააკრიტიკა რენდის პერსონაჟები „დემოკრატიულ საზოგადოებაზე უარის თქმისთვის“. 2007 წელს, კრიტიკოსმა ლესლის კლარკმა რენდის მხატვრულ ნაწარმოებებს უწოდა „რომანტიკული ნოველები ფსევდო-ფილოსოფიით“. 2009 წელს, ჟურნალ GQ-ს კოლუმნისტმა, ტომ კარსონმა რენდის წიგნებს „რელიგიური ნოველების კაპიტალისტური ვერსია“ უწოდა.
საზოგადოების ინტერესი
1991 წელს, კონგრესის ბიბლიოთეკისთვის ჩატარებულ კლევაში, წიგნის კლუბ „Book-of-the-Month“-ის წევრებს ჰკითხეს, თუ რომელი წიგნი იყო ყველაზე გავლენიანი მათ ცხოვრებაში. რენდის „ატლანტმა მხრები გაშალა“ ბიბლიის მერე ყველაზე პოპულარული იყო. რენდის წიგნებს დღესაც გამოსცემენ და ყიდულობენ; 2013 წლის მონაცემებით, გაყიდულია რენდის წიგნების 29 მილიონი ეგზემპლარი (აქედან დაახლოებით 10% სკოლებში უფასო დისტრიბუციისთვის შეიძინა აინ რენდის ინსტიტუტმა). 1998 წელს, „Modern Library“-ის მკითხველებმა „ატლანტმა მხრები გაშალა“ მეოცე საუკუნის საუკეთესო მხატვრულ ნამუშევრად შეაფასეს. რენდის „პირველწყარომ“ მეორე ადგილი დაიკავა, „ჰიმნმა“ მეშვიდე, ხოლო „ჩვენ ცოცხლები“ მერვე ადგილზე გავიდა; აღსანიშნავია, რომ კრიტიკოსთა ანალოგიურ სიებში ვერც ერთი ნამუშევარი ვერ მოხვდა. მართალია, რენდს ყველაზე დიდი გავლენა აშშ-ში აქვს, ინტერესი მისდამი საერთაშორისო დონეზეც არსებობს. ინდოეთში, რენდის ნამუშევრები დღემდე არის ყველაზე გაყიდვად წიგნების რიგში.
რენდით მოხიბლული იყვნენ მისი კოლეგები-ნოველისტები, როგორებიც არიან ირა ლევინი, ქეი ნოლტე სმითი, ნილ სმითი, ერიკა ჰოლცერი და ტერი გუდკინდი. კომიქსების მხატვარმა სტივ დიტკომ და მუსიკოსმა ნილ პირტმა თქვეს, რომ რენდმა იქონია მნიშვნელოვანი გავლენა მათ ცხოვრებასა და აზრებზე. რენდი თავისი ცხოვრების მანძილზე პოზიტიურად წარმოაჩენდა ბიზნესს და საპასუხოდ, ბიზნეს-სფეროს წარმომადგენლები აღტაცებული იყვნენ მისი ნამუშევრებით და ეწეოდნენ მისი იდეების პროპაგანდას. ჯონ ელისონი (BB&T) და ედ სნაიდერი (Comcast Spectacor) აფინანსებდნენ რენდის იდეების პროპაგანდას, ხოლო მარკ ქუბანი („Dallas Mavericks“-ის მფლობელი) და ჯონ მექი („Whole Foods“-ის CEO) თვლიან, რომ რენდი მათი წარმატებისთვის უმნიშვნელოვანესი ფიგურაა.
რენდს და მის ნამუშევრებს ახსენებდნენ სხვადასხვა მედია-საშუალებებში: სატელევიზიო შოუებში (მათ შორის ანიმაციურ სიტკომებში), კომედიებში, დრამებში და აგრეთვე კინოფილმებსა და ვიდეო-თამაშებში. as well as in movies and video games. რენდი, ან მასზე დაფუძნებული პერსონაჟი (როგორც პოზიტიურ, ისევე ნეგატიურ ჭრილში) ხშირად ფიგურირებს ცნობილი ამერიკელი ავტორების მხატვრულ ნაშრომებში. რენდის ცხოვრებაზე გადაღებულია ორი ფილმი. ერთ-ერთი მათგანი, 1997 წელს გამოშვებული დოკუმენტური ფილმი „აინ რენდი: ცხოვრების აზრი“ ნომინირებული იყო ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდოზე საუკეთესო დოკუმენტური ფილმის ნომინაციაში. 1999 წელს გამოშვებულმა ფილმმა, „აინ რენდის ვნება“ (ამავე სახელის წიგნის ადაპტაცია) რამდენიმე ჯილდოც მოიპოვა. რენდი აგრეთვე გამოსახულია 1999 წლის აშშ-ის საფოსტო მარკაზე; მისი პორტრეტი შეასრულა ნიკ გაეტანომ.
პოლიტიკური გავლენა
მართალია, რენდი არ თვლიდა საკუთარ თავს „კონსერვატორად“ ან „ლიბერტარიანელად“, მას დღემდე დიდი გავლენა აქვს მემარჯვენე პოლიტიკურ სპექტრზე და ლიბერტარიანელებზე. ჯიმ პაუელის აზრით, რენდი არის არის თანამედროვე ამერიკული ლიბერტარიანიზმის სამი საკვანძო ქალი ფიგურადან ერთ-ერთი (როუზ უილდერთან და იზაბელ პატერსონთან ერთად), ხოლო დეივიდ ნოლანის, ლიბერტარიანული პარტიის დამფუძნებლის თქმით, „აინ რენდის გარეშე, ლიბერტარიანული მოძრაობა არ იარსებებდა“. ლიბერტარიანული მოძრაობის აღწერისას, ჟურნალისტმა ბრაიან დოერთიმ აღწერა რენდი, როგორც „ყველაზე გავლენიანი ლიბერტარიანელი მეოცე საუკუნეში“, ხოლო ბიოგრაფის, ჯენიფერ ბარნსი რენდს მოიხსენიებს, როგორც „ნარკოტიკს, რომელიც არის გზა მემარჯვენეობისკენ“. ეკონომისტი და აინ რენდის სტუდენტი, ჯორჯ რაისმანი წერდა: „აინ რენდს... უნდა ვუმადლოდეთ კაპიტალიზმის ფილოსოფიური საძირკველისთვის; იგი, უფრო მეტად, ვიდრე ნებისმიერი სხვა, პასუხისმგებელია პრო-კაპიტალისტური იდეების გავრცელებაზე“.
ამავე დროს, რენდის წინააღმდეგ გამოდიოდნენ კონსერვატიული ჟურნალის, National Review-ის რედაქტორები, უილიამ ბაკლი, უიტაკერ ჩემბერსი, გერი უილსი და სტენტონ ევანსი. 1950-იან და 1960-იან წლებში მათ გამოაქვეყნეს რენდის მიმართ კრიტიკულად განწყობილი სტატიები, თუმცა, მოგვიანებით მათ მოუწიათ გადაეხედათ დამოკიდებულება რენდისა და მისი იდეების მიმართ კონსერვატორებზე უკანასკნელის დიდი გავლენის გამო.
მიუხედავად იმისა, რომ რენდს ზოგიერთ საკითში კონსერვატორთათვის მიუღებელი პოზიცია ჰქონდა (მათ შორის აბორტი და მისი შეხედულებები რელიგიაზე), პოლიტიკოსები, რომლებიც რენდის გავლენის ქვეშ მოექცნენ და მის ციტირებას ახდენენ ჩვეულებრივ კონსერვატორები არიან (ხშირად აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები). არაერთ რესპუბლიკელ კონგრესმენს (მათ შორის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერს, პოლ რაიანს და სენატორ რენდ პოლს) უღიარებია, რომ რენდმა მათ ცხოვრებაზე დიდი გავლენა მოახდინა.
2007-2008 წლების ფინანსურმა კრიზისმა კვლავ გააღვივა ინტერესი რენდის ნამუშევრების მიმართ, განსაკუთრებით პოპულარული გახდა „ატლანტმა მხრები გაშალა“, რომელშიც, ზოგიერთის აზრით, ნაწინასწარმეტყველები იყო კრიზისი. სტატიებში ხშირად ადარებდნენ რეალურ მოვლენებს ნოველაში მომხდარ ამბებს. ამავე დროს, რენდი და „ატლანტმა მხრები გაშალას“ მთავარი გმირი, ჯონ გოლტი ხშირად ჩნდებოდნენ „ჩაის მოძრაობის“ საპროტესტო აქციებზე. ამასთან ერთად, გაიზარდა რენდის მიმართ კრიტიკულად განწყობილი ადამიანების რაიოდენობა, განსაკუთრებით კი მემარცხენეების მხრიდან, რომლებიც მას ეგოიზმის და თავისუფალი ბაზრის მხარდაჭერას ედავებოდნენ და თვლიდნენ, რომ ალან გრინსპანზე მას მიერ მოხდენილმა გავლენმა თავისი როლი ითამაშა კრიზისის დაწყებაში. ჟურნალი Mother Jones წერდა, რომ „რენდის გენია გამოიხატებოდა იმაში, რომ მას შეეძლო გადმოებრუნებინა ტრადიციული იერარქია და წარმოეჩინა მდიდრები, ნიჭიერები და ძალაუფლების მქონე ადამიანები როგორც დაჩაგრულები“. ჟურნალმა აგრეთვე შეადარა რენდის იდეები მესამე რაიხის პროპაგანდის მინისტრის, იოზეფ პაულ გებელსისას. The Nation-ის რედაქტორმა, კორი რობინმა თავის სტატიაში აღნიშნა, რომ მისი აზრით, არსებობდა მსგავსებები „რენდიზმის მორალურ სინტექსსა“ და ფაშიზმს შორის.
აკადემიკოსთა რეაქცია
რენდის გარდაცვალების შემდეგ, ინტერესი მისი ნამუშევრების მიმართ საგრძნობლად გაიზარდა. ისტორიკოსმა ჯენიფერ ბარნსმა აღმოაჩინა რენდის ნამუშევრების მიმართ ინტერესის სამი ანთება, მესამე ასეთი ანთება 2000 წლიდან დაიწყო. მაგრამ, დღესდღეობით, ცოტა უნივერსიტეტს აქვს ჩართული რენდი ან ობიექტივიზმი ფილოსოფიური სპეციალობის პროგრამაში, ხოლო ლიტერატურული და ფილოსოფიური ფაკულტეტების დიდი ნაწილი მას მხოლოდ პოპ-კულტურის ფენომენად მიიჩნევს და არა სერიოზული შესწავლის ობიექტად.
გლადშტეინი, ჰარი ბინსუანგერი, ალან გოთელფი, ჯონ ჰოსპერსი, ედვინ ლოქი, უოლეს მეთსონი, ლეონარდ პეიკოფი, კრის მეტიუ სკიაბარა და ტარა სმითი ასწავლიდნენ რენდისეულ ფილოსოფიას აკადემიურ ინსტიტუტებში. სკიაბარა ამჟამად არის ჟურნალ „Ayn Rand Studies“-ის თანარედაქტორი. 1987 წელს, გოთელფმა, ჯორჯ უოლშმა და დეივიდ კელიმ დააფუძნეს „აინ რენდის საზოგადოება“, „ამერიკული ფილოსოფიურ ასოციაციასთან“ აფილირებული ჯგუფი. 2012 წელს, პიტსბურგის უნივერსიტეტმა წამოიწყო „აინ რენდის საზოგადოების ფილოსოფიური კვლევები“. სმითმა დაწერა რამდენიმე აკადემიური წიგნი და ნამუშევარი რენდის იდეებზე, მათ შორის „აინ რენდის ნორმატიული ეთიკა: ვირტუოზი ეგოისტი“. რენდის იდეების სწავლის საგნად აქციეს კლემსონის და დიუკის უნივერსიტეტებში. ამავე დროს, ამერიკული და ინგლისური ლიტერატურების მკვლევარები ძირითადად აიგნორებენ რენდის ნამუშევრებში, თუმცა კი ინტერესი მისდამი გაიზარდა 1990-იანი წლებიდან.
რენდის მკვლევარები დაგლას დენ ული და დაგლას რასმუსენი აღნიშნავენ მისი ნააზრევების ორიგინალურობას, მაგრამ მის სტილს „ჰიპერბოლიკურს და ემოოციურს“ უწოდებენ. ფილოსოფოსი ჯეკ უილერი ამბობს, რომ რენდის ეთიკა არის „ყველაზე დიდი მიღწევა“, „რომლის შესწავლაც საგრძნობლად უფრო ნაყოფიერია, ვიდრე იმ ეპოქის ნებისმიერი სხვა ნააზრევისა“. 2001 წელს ლიტერატურულ ენციკლოპედიაში გამოჩნდა სტატია რენდის შესახებ, სადაც ჯონ დეივიდ ლუისმა განაცხადა, რომ „რენდმა დაწერა ინტელექტუალურად ყველაზე გამოწვევი მხატვრული ნაწარმოები მის თობაში“. 1999 წელს მიცემულ ინტერვიუში, სკიაბარამ განაცხადა: „ვიცი, რომ რენდს დასცინიან“ და გააკეთა პროგნოზი, რომ აკადემიურ წრეებში ინტერესი მისი ნამუშევრების მიმართ გაიზრდებოდა.
ლიბერტარიანელი ფილოსოფოსი მაიკლ ჰუმერი თვლის, რომ ცოტა ადამიანი თუ თვლის რენდის იდეებს დამარწმუნებლად, განსაკუთრებით ეს მის ეთიკას ეხება. ჰუმერის აზრით, რენდის იდეების ინტერპრეტაცია საკმაოდ რთული ამოცანაა და შეიძლება ლოგიკურ კავშირსაც იყოს მოკლებული. ჰუმერი თვლის, რომ ყურადღებას, რომელსაც რენდი იღებს, განაპირობებს, რომ ის იყო „ბრწყინვალე მწერალი“, განსაკუთრებით კი ნოველისტი. აღსანიშნავია, რომ რენდის ნაშრომმა, „ატლანტმა მხრები გაშალა“-მ გაყიდვებით გადაასწრო თავად რენდის ნებისმიერ ნამუშევარს, ისევე როგორც კლასიკური ლიბერალიზმის მიმდევარ სხვა ფილოსოფოსებს, როგორებიც არიან ლუდვიდ ფონ მიზესი, ფრიდრიხ ჰაიეკი და ფრედერიკ ბასტიატი.
პოლიტიკის მეცნიერი ჩარლზ მიურეი დადებითად აფასებს რენდის ლიტერატურულ მიღწევას, მაგრამ აკრიტიკებს მის ნათქვამს, რომ ერთადერთი ფილოსოფოსი, ვინც მასზე გავლენა მოახდინა, არისტოტელე იყო. მიურეის აზრით, რენდის ფილოსოფიაში ადგილი აქვთ ნიცშესა და ჯონ ლოკის იდეებსაც. მართალია, თავად რენდი ამტკიცებდა, რომ ობიექტივიზმი იყო ინტეგრირებული ფილოსოფიური სისტემა, ფილოსოფოსი რობერტ ბასი თვლის, რომ მისი ცენტრალური იდეები ეთიკაში წინააღმდეგობაში მოდის მის ცენტრალურ პოლიტიურ იდეებთან.
ობიექტივისტური მოძრაობა
1985 წელს, რენდის მემკვიდრემ, ლეონარდ პეიკოფმა დააარსა აინ რენდის ინსტიტუტი, არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა რენდის იდეებისა და ნამუშევრების პოპულარიზებას. 1990 წელს, პეიკოფთან იდეოლოგიური უთანხმოების გამო, ფილოსოფოსმა დეივიდ კელიმ დააფუძნა ობიექტივისტური სწავლების ინსტიტუტი, რომელიც ახლა ცნობილია, როგორც ატლასის საზოგადოება. 2001 წელს, ისტორიკოსმა ჯონ მაკ-კასკიმ დააფუძნა ჰიმნის ფონდი ობიექტივისტური სწავლებისთვის, რომელიც გასცემდა გრანტებს აკადემიურ წრეებში ობიექტივიზმზე მუშაოიბსთვის. ტეხასის უნივერსიტეტმა, პიტსბურგის უნივერსიტეტმა და ჩრდილოეთ კაროლინას უნივერსიტეტმა მიიღეს ეს გრანტები.
ნამუშევრები
ნოველები:
სხვა:
სქოლიო
კატეგორია:აინ რენდი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი ესეისტები კატეგორია:ამერიკელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტი ქალები კატეგორია:ამერიკელი სეკულარისტები კატეგორია:ათეისტი ფილოსოფოსები კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები კატეგორია:მარქსიზმის კრიტიკოსები კატეგორია:ეპისტემოლოგები კატეგორია:ებრაელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ებრაელი ქალი მწერლები კატეგორია:მეტაფიზიკოსები კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფოსები კატეგორია:პრომეთეს პრემიის ლაურეატები კატეგორია:რუსი დრამატურგები კატეგორია:რუსი ქალი ესეისტი კატეგორია:რუსი ქალი რომანისტები კატეგორია:რუსი ფილოსოფოსი ქალები კატეგორია:რუსი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები კატეგორია:რუსი სცენარისტები კატეგორია:რუსი ქალი მწერლები კატეგორია:ფანტასტი ქალი მწერლები კატეგორია:ნიუ-იორკელი მწერლები კატეგორია:ათეისტი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის რუსი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
აბელის პრემია
აბელის პრემია (Abel Prize) — ნორვეგიელი მათემატიკოსის ნილს ჰენრიკ აბელის სახელობის პრემია მათემატიკაში. დააარსა ნორვეგიის მთავრობამ 2002 წელს და გაიცემა 2003 წლიდან. პრემია გაიცემა ყოველწლიურად ჩვენი დროის გამოჩენილ მათემატიკოსებზე. პრემიამ დაარსებისთანავე მიიღო სახელწოდება „ნობელის პრემია მათემატიკაში“  და გახდა ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო მათემატიკის სფეროში.
პრემიის ფულადი ჯილდოა 6 მლნ ნორვეგიული კრონი (€ 750 ათ. ან $1,06 მლნ). .
პრემიის ლაურეატს ყოველწლიურად ირჩევს საერთაშორისო კომიტეტი, რომელიც შედგება ხუთი მათემატიკოსისაგან, რომელსაც ნიშნავენ საერთაშორისო მათემატიკური კავშირი და ევროპის მათემატიკოსთა გაერთიანება. კომიტეტს ხელმძღვანელობს ნორვეგიელი მათემატიკოსი რაგნი პიენე.
ლაურეატები
აბელის პრემიის ლაურეატების ცხრილი :
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო პრემიები
დორა მარია ტელიესი
დორა მარია ტელიეს არგუელო (Dora María Téllez Argüello, დ. 21 ნოემბერი 1956, მატაგალპა) — ნიკარაგუელი რევოლუციონერი და ისტორიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა და გაიზრადა ქალაქ მატაგალპაში საშუალო კლასის ანტიკრელიკალურ ოჯახში. დაასრულა ქალთა კათოლიკური სკოლა „სან ხოსე“, შემდეგ მიიღო სამედიცინიო განათლება ქალაქ ლეონის უნივერსიტეტში (სწავლა დაიწყო 1973 წელს). უნივერსიტეტში სწავლის დროს დაინტერესდა სანდინისტების იდეებით. 1974 წელს გახდა სანდინისტების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის წევრი, აქტიური მონაწილეობა მიიღო ნიკარაგუის დიქტატორის ანასტასიო სომოსა დებაილეს წინააღმდეგ გამართულ სანდინისტურ რევოლუციაში. 1976 წელს მესამე კურსის შემდეგ მიატოვა სწავლა და ჩაირიცხა პარტიზანულ დანაყოფში.
იბრძოდა ქვეყნის ჩრდილოეთით, ოკოტალიას რაიონში. მიიღო ესპანურენოვანი ლათინური ამერიკის ქვეყნებში უმაღლესი სამხედრო წოდება კომანდანტე. მომზადებას გადიოდა პანამასა და კუბაში, როგორც სამხედრო ექიმი, 1979 წელს დაბრუნდა ნიკარაგუაში და 22 წლის ასაკში გახდა სანდინისტების ერთ-ერთი მხედართმთავარი. იბრძოდა რამდენიმე ფრონტზე.
1978 წლის 22 აგვისტოს გახდა ქვეყნის პარლამენტის აღების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, რომლის დროსაც მძევლად აიყვანა 1 500 ადამიანი და იყო მთავრობასთან მოლაპარაკებებზე პასუხისმგებელი პირი. როგორც დასავლეთის პარტიზანული ფრონტის შტაბის უფროსი, 1979 წლის ზაფხულში მონაწილეობდა ქალაქ ლეონის შტურმით აღებაში, რომელსაც იცავდნენ ეროვნული გვარდიის ელიტური ნაწილები.
სანდინისტური რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ ეკავა ქალაქ ლეონის სამხედრო კომენდანტის თანამდებობა, შემდეგ კი ქალაქ მანაგუის საქალაქო კომიტეტის პოლიტიკური მდივნის თანამდებობა. 1985-1990 წლებში ეროვნული აღორძინების მთავრობაში იყო ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი და ხელმძღვანელობდა უფასო ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შექმნას, რისთვისაც მას მიენიჭა გაეროს ჯილდო. 1980-1982 წლებში იყო სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი. 1985 და 1990 წლებში ეროვნული ასამბლეის დეპუტატად აირჩიეს.
1995 წელს დატოვა სანდინისტების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი დემოკრატიზაციის არარსებობისა და დანიელ ორტეგას ავტორიტარული მმართველობის გაძლიერების წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად და გახდა „სანდინისტების განახლების მოძრაობის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რათა შეექმნა ახალი პოლიტიკური ძალა. ახალმა პარტიამ 2006 წლის არჩევნებში მანაგუაში მიიღო ხმების მეოთხედი. 1998-2007 წლებში იყო ახალი პარტიის ხელმძღვანელი. 2008 წელს გამოაცხადა შიმშილობა დანიელ ორტეგას დიქტატურის წინააღმდეგ, რომელიც კვლავ პრეზიდენტად აირჩიეს 2006 წელს. აქცია გაგრძელდა 13 დღის განმავლობაში და ექიმების მოწოდების შემდეგ შეწყვიტა შიმშილობა.
ასევე მხარს უჭერდა 2018 წელს ნიკარაგუაში მიმდინარე საპროტესტო აქციებს, მკვეთრად დაუპირისპირდა დანიელ ორტეგას და ამბობდა: „ეს არის ადამიანი პრინციპების გარეშე, რომელსაც მხოლოდ ძალაუფლების წყურვილი ამოძრავებს“... „ის არის დიქტატორი... ის არის ტირანი ... ადამიანი, რომელიც არ ზრუნავს ნიკარაგუელთა ცხოვრებაზე და მხოლოდ ძალასა და ფულზე ზრუნავს“.
სამეცნიერო მოღვაწეობა
1998 წლიდან ხელმძღვანელობდა ბიბლიოგრაფიული კვლევების პროექტს ნიკარაგუის უნივერსიტეტებისათვის. იყო კოსტა-რიკის უნივერსიტეტისა და ცენტრალური ამერიკის უნივერსიტეტის (სადაც ასწავლიდა ისტორიას) ერთობლივი პროექტის ხელმძღვანელი.
როგორც ისტორიკოსი სწავლობდა მატაგალპისა და ხინოტეგის ძირძველი მოსახლეობისათვის მიწების ჩამორთმევის პერიოდს რომელიც გამოწვეული იყო ნიკარაგუის კოლონიზაციით 1820-1890 წლებში ნიკარაგუის ისტორიაში შეტანილი წვლილისათვის გახდა ნიკარაგუის გეოგრაფიისა და ისტორიის აკადემიის წევრი და გვატემალის ისტორიისა და გეოგრაფიის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.
2004 წელს მიიწვიეს ჰარვარდის უნივერსიტეტის ღვთისმეტყველების სკოლაში, მაგრამ სახელმწიფო დეპარტამენტმა აშშ-ის ვიზა არ მისცა, რადგან იგი ამ დრომდე ითვლება ტერორისტად 1978 წელს ეროვნულ სასახლეზე თავდასხმის გამო. ამის პასუხად 122-მა ჰარვარდელმა მეცნიერმა და 15-მა სხვა სასწავლებლის მეცნიერმა გააკეთეს მისი მხარდამჭერი განცხადება.
დორა მარია ტელესი რამდენიმე პუბლიკაციის ავტორია. არასოდეს ყოფილა გათხოვილი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ნიკარაგუელი ისტორიკოსები კატეგორია:ნიკარაგუის პოლიტიკოსები
ჰიპარიონი
ჰიპარიონი (Hipparion) — ამომწყდარი სამთითა ცხენის გვარი. ტანად პატარა ცხენის ტოლია (1,5 მ მინდაოში). დამახასიათებელია საკმაოდ მაღალგვირგვინიანი ძირითადი კბილები, რომლებსაც ძლიერ დანაოჭებული მინანქარი აქვს და ხშირად მეტად განვითარებული თვალბუდის წინა ფოსო. ფართოდ იყო გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკის, აფრიკისა და ევრაზიის გვიანდელ მიოცენსა და პლიოცენში. ჰიპარიონის ნაშთები გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოს (ელდარი, უდაბნო, იაღლუჯა, ქვაბები) მესამეულ ნალექებში. მის ამოწყდომას უკავშირებენ თანამედროვე ცხენის (Eguus-ის გვარი) სწრაფ გავრცელებას გვიანდელ პლიოცენში. ბინადრობდა ნახევრად სტეპურ გარემოში, ნათელ ტყეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები კატეგორია:ცხენი
მარია ფრანჩესკა სავოიელი
მარია ფრანჩესკა სავოიელი (Maria Francesca di Savoia, Maria Francisca de Saboia; დ. 21 ივნისი, 1646 — გ. 27 დეკემბერი, 1683) — ნემურის ჰერცოგ კარლო ემანუელე სავოიელის ქალიშვილი. პორტუგალიის ორგზის დედოფალი. პირველად დედოფალი იყო 1666-68 წლებში როგორც აფონსუ VI-ის მეუღლე, თუმცა აფონსუს შეშლილობის გამო მალევე გასცილდა მას და ცოლად მის ძმას, ინფანტ პედრუს გაჰყვა, რომელთან ერთადაც 1683 წლის სექტემბერში ხელმეორედ ავიდა ტახტზე, თუმცა სამ თვეში იგი გარდაიცვალა.
ოჯახი
მარია ფრანჩესკა დაიბადა 1646 წლის 21 ივნისს პარიზში. იგი იყო ნემურის ჰერცოგ კარლო ემანუელე სავოიელისა და მისი ცოლის, ელიზაბეტ დე ბურბონის ასული. ელიზაბეტი იყო საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი IV-ისა და მისი საყვარლის, გაბრიელა დ'ესტრესის შვილიშვილი. ელიზაბეტს მამისგან მემკვიდრეობით ომალის საჰერცოგო ერგო, რაც ქორწინების შემდეგ მისი ქმრის საკუთრება გახდა. რაც შეეხება მარია ფრანჩესკას მამას, იგი იყო სავოიის ჰერცოგ ფილიპო II-ის შვილთაშვილი.
პირველი ქორწინება
საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-მ რომელიც ესპანეთის წინააღმდეგ მოკავშირეებს აგროვებდა, მარია ფრანჩესკა, როგორც უმაღლესი რანგის არისტოკრატი და თავად ლუის ნათესავი, მიათხოვეს პორტუგალიის მეფე აფონსუ VI-ს. ამ დროს მარია ფრანჩესკა უკვე 20 წლის იყო და თითქმის შინაბერად ითვლებოდა. აფონსუ ჭკუიდან შეშლილი ახალგაზრდა ბიჭი იყო, რომელსაც ტვინის მარცხენა მხარე მთლიანად გათიშული ჰქონდა, ამიტომაც ქვეყანას დედამისი, დედოფალი ლუიზა დე გუსმანი მართავდა.
საბოლოოდ ეს შეთქმულება ომში გადაიზარდა, რომელიც აფონსუ VI-ის მცირე რიცხოვან მომხრეებსა და დანარჩენ პორტუგალიას შორის მიმდინარეობდა. დედოფალმა მარია ფრანჩესკამ ამ პერიოდში რომანი გააბა თავის მაზლთან პედრუ დე ბრაგანსასთან. დედოფალმა მარია ფრანჩესკამ და ინფანტმა პედრუმ დიდი აჯანყება წამოიწყეს.1667 წლის 1 ოქტომბერს პედრუმ დაიკავა სამეფო სასახლე და მეფეს მოსთხოვა თავისი მეობრების მმართველობისგან ჩამოშორება. სასახლის გარშემო მყოფი ხალხიც იგივეს ითხოვდა. მეფე უნდა დათანხმებულიყო. ნოემბერში იგი აიძულეს უარი ეთქვა ტახტზე. კორტესებმა პედრუ პრინც მმართველად აღიარეს. მარია ფრანჩესკა ამტკიცებდა რომ არ ჰქონდა აფონსუსთან ცოლ-ქმრული ურთიერთობები და როგორც იქნა აფონსუსთან განქორწინდა.
მეორე ქორწინება
მას შემდეგ რაც აფონსუს გაეყარა, სულ რამდენიმე თვეში მარია ფრანჩესკა პედრუს გაჰყვა ცოლად. 1669 წელს მარია ფრანჩესკამ მათი პირველი და უკანასკნელი ქალიშვილი - იზაბელ ლუიზა ბრაგანსა გააჩინა. ბრაგანსის დინასტია სრული გაქრობის საფრთხის წინაშე იდგა, თუმცა იმედი მაინც არსებობდა, ვინაიდან როგორც აღმოჩნდა დედოფალს ბავშვის გაჩენა შეეძლო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1646 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1683 კატეგორია:პორტუგალიის დედოფლები კატეგორია:სავოიელთა დინასტია კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები
ფრანც გიურტნერი
ფრანც გიურტნერი (Franz Gürtner; დ. 26 აგვისტო, 1881, რეგენსბურგი, გერმანიის იმპერია — გ. 29 იანვარი, 1941, ბერლინი, მესამე რაიხი) — ნაცისტური გერმანიის იუსტიციის რაიხსმინისტრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1881 წლის 26 აგვისტოს, რეგენსბურგში. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. ჯერ იბრძოდა საფრანგეთში, ხოლო შემდეგ — პალესტინაში, სადაც გამოვლენილი სიმამაცისთვის რკინის ჯვრის პირველი და მეორე ხარისხით დაჯილდოვდა. ომის შემდეგ გაიარა იურიდიული პრაქტიკა და 1919 წელს გაწევრიანდა გერმანიის ნაციონალურ სახალხო პარტიაში. 1922-1932 წლებში, ბავარიის იუსტიციის მინისტრად ყოფნის დროს, იგი იცავდა ჰიტლერს (მისი დამსახურებაა, რომ ლუდის პუტჩისთვის ჰიტლერმა შედარებით მსუბუქი განაჩენი მიიღო). ნაცისტურ პარტიაში გაწევრიანდა 1937 წელს.
1932 წლის ივნისში გიურტნერი დანიშნეს იუსტიციის მინისტრად. იუსტიციის მინისტრის რანგში მან გაამართლმა „გრძელი დანების ღამე“ და განაცხადა, რომ ჰიტლერის მოქმედებები სამართლიანი იყო და სახელმწიფოს დაცვისკენ იყო მიმართული. გარდაიცვალა 1941 წლის 29 იანვარს, ბერლინში.
კატეგორია:ნაცისტური გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწეები კატეგორია:ნაცისტური პარტიის წევრები კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
მაჰაძანგა
მაჰაძანგა (Mahajanga) — ქალაქი მადაგასკარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მაჰაძანგის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 135 660 ადამიანს. ქვეყნის ერთ-ერთი საპორტო ქალაქი. სასოფლო-სამეურნეო რაიონის (ბრინჯი, პილპილი, ყავა) ცენტრი. განვითარებულია კვების, საფეიქრო და ცემენტის მრეწველობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მადაგასკარის ქალაქები კატეგორია:რეგიონალური დედაქალაქები მადაგასკარში
ოტო ვიტე
1913 წელს, როდესაც ალბანეთი ჩამოცილდა ოსმალეთის იმპერიას მუსლიმანმა ალბანელებმა სულთანის ძმიშვილი ჰალიმ ედი მოიწვიეს, რათა ის მეფედ ეკურთხებინათ. ოტომ გამოიყენა მისი ჰალიმთან მსგავსება და წავიდა დურესში თავის დაშნის მყლაპველ მეგობარ მაქს შლეპსინგთან ერთად. ის ამტკიცებდა, რომ მან შეძლო დაერწმუნებინა ადგილობრივი ჯარი და ის 1913 წლის 13 აგვისტოს მეფედ აკურთხეს. ის ასევე ამტკიცებდა, რომ ხუთი დღის განმავლობაში სარგებლობდა ჰარამხანით და სანამ მის თაღლითობა გამჟღავნდებოდა მონტენეგროსთვის ომის გამოცხადება მოასწრო. მისი სიტყვებით მან გაიტაცა სამეფოს საგანძურის მნიშვნელოვანი ნაწილი და ჰარამხანის დახმარებით მიმალვა მოახერხა. საბოლოოდ მან ქვეყნის დატოვებაც შეძლო.
მისი ისტორიის დიდი ნაწილი მიჩნეულია შეუძლებლად. ისტორიაში არ არსებობდა ჰალიმ ედი, ხოლო აბდულჰამიდ II-ის ვაჟი ბურჰან ედინი რომელსაც ჰქონდა შეთავაზება არასოდეს ჩსულა ალბანეთში. არ დასტურდება ასევე მისი გაქცევის ისტორიაც. მიუხედავად ამისა მისი სახალხო გამოსვლები გერმანიაში პოპულარობით სარგებლობდა. ბერლინის პოლიციამ მოგვიანებით მას ნება დართო, რომ მის ოფიციალურ ბარათზე ყოფილიყო მითითებული მისი სამსახიობო ფსევდონიმი ehemaliger König von Albanien (ალბანეთის ყოფილი მეფე). მთელი შემდგომი ცხოვრების მანძილზე ის მოითხოვდა, რომ ამ ტიტულით მიემართათ. ეს ასევე მის საფლავის ქვაზეცაა ამოტვიფრული.
ოტო ვიტეს ისტორია გამოიყენა მწერალმა გარი ტერტლდავმა ფანტასტიკის ჟანრის ნოველაში ყოველ ინჩში მეფე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1958 კატეგორია:უზურპატორები
ბოსნიელები (ერი)
ბოსნიელები (Bošnjaci), ან მუსლიმები (Muslimani) — ერი, ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის უმსხვილესი ეთნიკური ჯგუფი. ასევე ბოსნიელები ისტორიულად ცხოვრობენ მიმდებარე სანჯაყის რეგიონში, ასევე ანატოლიაში – XIX საუკუნეში ოსმალეთის იმპერიის მიერ ბალკანური ტერიტორიების დაკარგვასთან ერთად მრავალი მუსლიმი იძულებული შეიქნა გადასახლებულიყო ოსმალეთის ტერიტორიაზე, თუმცა მათ უმრავლესობას დღეს ბოსნიური თვითშეგნება აღარ აქვს. ბოსნიის ომის მიმდინარეობისას კი ასევე მრავალი ბოსნიელი იძულებული იქნა ბოსნია და ჰერცეგოვინა დაეტოვებინა და სხვა ქვეყნებში გადასახლებულიყო.
ეთნონიმი
ეთნონიმი ბოსნიელი შუა საუკუნეების ბოსნიის სამეფოს გაჩენას უკავშირდება და პირველად წყაროებში მეთხუთმეტე საუკუნეში გვხვდება. იგივე სახელი მეჩვიდმეტე საუკუნის ბოლოსთვის აქტიურად გამოიყენებოდა ბოსნიის მცხოვრებთა აღსანიშნავად. იგივეს აღნიშნავს ევლია ჩელებიც.
ეთნოგენეზი და ისტორია
ბოსნიის ტერიტორიაზე სლავები მეშვიდე საუკუნიდან გამოჩნდნენ. მათ მოახდინეს ადგილობრივი მოსახლეობის ასიმილაცია და ბოსნიის ტერიტორიაზე სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები შექმნეს. ამას დაერთო კირილესა და მეთოდეს მოღვაწეობაც, რომლებმაც აღმოსავლეთ ბოსნიაში ქრისტიანობა გაავრცელეს. ამის შემდეგ სხვადასხვა მეზობელი სახელმწიფოები მუდმივად ცდილობდნენ თავისი გავლენის გავრცელებას ბოსნიაზე, რაშიც მათ ხელს უწყობდა ბოსნიური ეკლესიის კავშირი ბოგომილებთან. ბოგომილობა ერესად იყო მიჩნეული და მისი მიმდევრები ორივე ოფიციალური ქრისტიანული ეკლესიის მიერ სასტიკად იდევნებოდნენ, თუმცა მათი რიცხვი მთიან ბოსნიაში საკმაოდ ბევრი იყო, რადგან ვერც რომაული, რომლებმაც მკვიდრად მოიკიდეს ფეხი ხორვატიასა და დალმაციაში, და ვერც ბიზანტიური მისიები, რომლებმაც მოაქციეს ბულგარეთი და სერბეთი, ბოსნიის ტერიტორიაზე ვერ აღწევდნენ.
XV საუკუნიდან ბოსნია ოსმალეთის იმპერიის მფლობელობაში ხვდება. ბოგომილები, რომლებიც საკმაოდ ბევრ საერთოს ნახულობენ ისლამთან, ოსმალეთის მილეთის სისტემით წახალისებულნი აქტიურად იღებენ ისლამს. 1520-იანი წლებისთვის ბოსნიაში მოსახლეობის მესამედი უკვე მუსლიმია. ისლამიზაცია შედარებით ნელა მიდიოდა ჰერცეგოვინაში, სადაც კათოლიციზმი საკმაოდ იყო ფეხმოკიდებული. ყალიბდება ბოსნიურ–მუსლიმური ეროვნება, რომლის იდენტობის განსაზღვრა-ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა ჰუსაინ გრადაშჩევიჩის აჯანყებამ (1831-33).
1878 წელს ბოსნიას იკავებს ავსტრია–უნგრეთი. მრავალი მუსლიმი ტოვებს ბოსნიას და ანატოლიისკენ მიემართება. 1908 წელს ავსტრია ახდენს ბოსნიის ანექსიას, რაც სერბიასა და ჩერნოგორიაში დიდ უკმაყოფილებას იწვევს. სერბ ნაციონალისტთა აზრით, ბოსნია სერბეთის განუყოფელი ნაწილი იყო და ისევე, როგორც ნოვიპაზარის სანჯაყი, სერბეთს უნდა შეერთებოდა. სწორედ ეს იყო სარაევოს მკვლელობისა და შემდგომ, პირველი მსოფლიო ომის მიზეზი. ავსტრიული მმართველობის პერიოდში ბოსნიელებს, როგორც ცალკე ეთნოსს, პირველად ცნობენ და მათგან ელიტურ სამხედრო ნაწილებს აკომპლექტებენ, რომლებმაც ყველა შენაერთზე მეტი მედალის მიღება მოახერხეს პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში.
პირველი მსოფლიო ომისა და ავსტრია–უნგრეთის დაშლის შემდეგ, მისი სამხრეთ სლავური მიწებიდან იქმნება სლოვენების, ხორვატების და სერბების სახელმწიფო, რომელიც 1918 წლის 1 დეკემბერს უერთდება სერბეთს და ქმნის სლოვენების, ხორვატებისა და სერბების სამეფოს. ბოსნიელთა ეთნოსი უგულებელყოფილია და ბოსნიელებს ეძლევათ არჩევანი თავი ამ სამი ეთნოსიდან რომელიმეს მიაკუთვნონ. (ეს პრაქტიკა კომუნისტური იუგოსლავიის პერიოდშიც გაგრძელდა) იდენტობა უფრო და უფრო რელიგიურისკენ იწევა, ბოსნიელი მუსლიმები ქმნიან იუგოსლავიის მუსლიმთა ორგანიზაციას (Jugoslovenska Muslimanska Organizacija), რომელიც იბრძვის ბოსნიის ავტონომიისთვის და შესაბამისად, ბოსნიელთა, როგორც ეთნოსის, სახელმწიფომქმნელი სტატუსისთვის.
იუგოსლავიის ოკუპაციის შემდეგ ბოსნია ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ნაწილი ხდება. უსტაშების რეჟიმის ანტი-სერბულ კამპანიას მოჰყვა სერბებს შორის ჩეტნიკური მოძრაობების გაჩენა, რომლებიც საპასუხოდ ყველა არასერბს სდევნიდნენ, მათ შორის ბოსნიელებსაც. ამ მიზეზის გამო მრავალი ბოსნიელი (რომლებსაც უსტაშები ხორვატ მუსლიმებად თვლიდნენ) უერთდება უსტაშების ფორმირებებს და მონაწილეობს სერბების დევნაში, თუმცა ბოსნიელთა სასულიერო წრეები უარყოფითად ეკიდებიან ამ საქმეს. 1941 წლის 14 აგვისტოს ბოსნიელ მუსლიმ სწავლულთა ორგანიზაცია "ალ–ჰიდაია" (El-Hidaje) იღებს გადაწყვეტილებას, რომელშიც ისინი მოუწოდებენ მუსლიმებს არ მიიღონ მონაწილეობა სერბების, იუდეველებისა და ბოშების დევნასა და ხოცვაში. ამ გადაწყვეტილებას იღებენ მუსლიმთა სასულიერო საბჭოები ქალაქებში: პრიედორი (1941 წლის 23 სექტემბერს), სარაევო (1941 წლის 12 ოქტომბერს), მოსტარი (1941 წლის 21 ოქტომბერს), ბანია ლუკა (1941 წლის 12 ნოემბერს), ბიელინა (1941 წლის 2 დეკემბერს), ტუზლა (1941 წლის 11 დეკემბერს) და ზენიცა (1942 წლის 26 მაისს). მიუხედავად უსტაშების რეჟიმის მცდელობისა, ეიძულებინათ ამ გადაწყვეტილების მიმღებნი უარეყოთ ის და ამისთვის ორჯერ გაგზავნეს სპეციალური წარმომადგენლები (იოზო დუმანჯიჩი და მოგვიანებით ჯაფერ–ბეგ კულენოვიჩი, ხორვატიის მუსლიმი ვიცე–პრეზიდენტი), ბოსნიელებმა ეს გადაწყვეტილება არ უარყვეს. მეორე მხრივ, ბოსნიელებისგან ყალიბდება სს დივიზია, ხოლო მეორე დივიზიის ჩამოყალიბება ვეღარ მოესწრო.
მეორე მსოფლიო ომის დროს მრავალი ბოსნიელი იბრძოდა კომუნისტი პარტიზანების მხარდამხარ, მათ შორის ჯემალ ბიედიჩი, ჰამდია პოზდერაცი, ბრანკო მიკულიჩი, რეუფ სელმანაღიჩი და სხვ. იოსიპ ბროზ ტიტოს კომუნისტური მმართველობის პერიოდში სწორედ მათ შემოიტანეს კულტურული მუსლიმის ცნება და 1971 წლის იუგოსლავიის კონსტიტუციაში შემადგენელ ერებს შორის გაჩნდა მუსლიმი. იმჟამინდელი ბოსნიის პრეზიდენტის, ჰამდია პოზდერაცის თქმით: ''მათ უარი გვითხრეს ბოსნიელობაზე, მაგრამ შემოგვთავაზეს ვიყოთ მუსლიმები. ეს არ არის სწორი ტერმინი, მაგრამ ეს მხოლოდ დასაწყისია.''
იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ ბოსნია სისხლიანმა ბოსნიის ომმა მოიცვა. ამ ომში ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკას ბოსნიელ სერბთა და ხორვატთა სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები – სერბთა რესპუბლიკა და ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკა, რომელთაც სერბეთი (იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის სახით) და ხორვატია უჭერდნენ მხარს – დაუპირისპირდნენ. ომმა ოთხი წელი გასტანა და ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის მთელ ტერიტორიას შეეხო, ბოსნიელი სამოქალაქო პირები მოწინააღმდეგის შეიარაღებული ძალების მიერ ჩატარებული ეთნიკური წმენდებისა და გენოციდის სამიზნე გახდნენ. ომის შედეგად ბოსნიური დიასპორა გაჩნდა დასავლეთ ევროპაში, ამერიკასა და ავსტრალიაში.
ენა
ბოსნიელები საუბრობენ ენაზე, რომელსაც ოფიციალურად ბოსნიური ენა ეწოდება, თუმცა რეალურად სერბოხორვატულის ერთ-ერთი შტოს – შტოკავურის იეკავური დიალექტია, თუმცა დატვირთულია ნასესხობებით თურქულიდან, სპარსულიდან და არაბულიდან.
განსხვავებით სერბებისა და ხორვატებისგან, ოსმალურ და შედარებით პასიურად – გვიანდელ პერიოდშიც ბოსნიელები იყენებდნენ არაბული ანბანის მოდიფიკაციას სერბოხორვატული ენისთვის – არებიცას. ბოსნიის ავსტრია-უნგრული ოკუპაციის შემდეგ არებიცას სტანდარტიზაცია მოახდინა ჯამალუდდინ ჩაუშევიჩმა, ბოსნიელები ცდილობდნენ ის სერბოხორვატულის ლათინურ და კირილიცასთან ერთად ექციათ ერთ–ერთ ოფიციალურ ფორმად, მაგრამ მათი რიცხვის სიმცირისა და არაბული დამწერლობის სირთულის გამო ეს ვერ მოახერხეს. არებიცაზე წიგნი 64 წლიანი წყვეტის შემდეგ 2005 წელს გამოიცა.
რელიგია
ბოსნიელები ტრადიციულად თავს აკუთვნებიან სუნიტური ისლამის ჰანაფი მაზჰაბს, რომელიც სახელმწიფო რელიგიას წარმოადგენდა ოსმალეთში, თუმცა ოსმალეთის პერიოდშივე გავრცელებული იყო მრავალი სუფი სწავლება და სექტა. მეთექვსმეტე საუკუნეში ბოსნიელმა დერვიშმა, ჰამზა ორლოვიჩმა დააარსა სინკრეტული სწავლება, რომელშიც ქრისტიანობის, ისლამისა და ბოგომილობის ელემენტები შეიტანა. ეს სწავლება ჰამზავიას ტარიყას სახელით გახდა ცნობილი და საკმაოდ დიდი გავრცელებაც ჰპოვა ბოსნიაში, ვიდრე ოსმალებმა არ შენიშნეს ამ სექტის არსებობა და ჰამზა სტამბოლში დაიბარეს. 1573 წლის 6 ივნისს დიდმა ვეზირმა, ბოსნიური წარმოშობის მეჰმედმა საიდუმლოდ მოაკვლევინა ჰამზა, რომელიც 1579 წლის 11 ოქტომბერს მოკლა დერვიშმა, რომელიც გადმოცემით ჰამზას მიურიდი ყოფილა. (თუმცა სხვადასხვა გადმოცემები ასევე დერვიშის ფსიქიკურ ავადმყოფობაზე, სასახლის კარის ინტრიგებზე და მსგავს ვერსიებზეც საუბრობენ)
კომუნისტურ პერიოდში ბოსნიელები ეთნონიმად დაადგინეს მუსლიმი. ამგვარად, ოფიციალურად ათეისტი ან სხვა რელიგიის მიმდევარი ეთნიკური ბოსნიელები ეროვნებად მუსლიმს უთითებდნენ ვიდრე 90იან წლებამდე, როდესაც იუგოსლავია დაიშალა და ეთნონიმი ბოსნიელი დაბრუნდა ოფიციალურ დოკუმენტებში. კომუნისტურ პერიოდში რელიგიური პრაქტიკის სიმცირემ ბოსნიელთა დიდი ნაწილის სეკულარული ცხოვრების წესის ჩამოყალიბება განაპირობა, რაც ბოსნიის ომის შემდეგ შეიცვალა. უცხოეთიდან ბოსნიელების დასახმარებლად ჩამოსულმა მუჯაჰიდებმა ჩამოიტანეს შედარებით აქტიური და პრაქტიკული ისლამის ფორმა – სალაფიზმი. მუჯაჰიდთა დიდი ნაწილი სალაფიტი იყო, ხოლო ისინი ელიტურ ფორმირებად განიხილებოდნენ ბოსნიის არმიაში და ასევე აქტიურად ეწეოდნენ ქადაგებას. ომის დასაწყისიდანვე ბევრი არმიელი გადმოდიოდა მუჯაჰიდთა დაჯგუფებაში, ომის შემდეგ კი ისინი თავის მხრივ აგრძელებდნენ ქადაგებას.
1998 წლის გამოკითხვის თანახმად, ბოსნიელთა 78,3%მა თავი გამოაცხადა რელიგიურად.
სიმბოლიკა
ბოსნიელთა ეროვნული სიმბოლოა შუა საუკუნეების ბოსნიის სამეფოს მმართველი, კათოლიკე კოტრომანიჩების დინასტიის სიმბოლიკა – ექვსი ოქროსფერი შროშანა (რომელიც ბოსნიის ენდემურ, ოქროს შროშანას (Zlatni Ljiljan) ან ბოსნიურ შროშანას (Bosanski Ljiljan; Lilium bosniacum) გამოხატავს) ლურჯ ფარზე, თეთრი დიაგონალური ხაზით, რომელიც მეფე ტვტრკოს ხმლის სიმბოლოა. ეს სიმბოლიკა ასახული იყო ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკის სახელმწიფო სიმბოლოებში, როგორც რელიგიურად ნეიტრალური და ყველა ბოსნიელისთვის მისაღები, თუმცა იგი სერბებისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა და 1998 წელს მათი მოთხოვნით ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის დღევანდელი სახელმწიფო სიმბოლიკა იქნა მიღებული. ასევე ბოსნიური სიმბოლოა ნახევარმთვარე დროშაზე – თეთრისა და მწვანის სხვადასხვა კომბინაციებითა და განლაგებით, ზოგჯერ ვარსკვლავის დართვით. ამ დროშას იყენებდა ბოსნია ოსმალურ პერიოდში, ასევე ჰუსაინ გრადაშჩევიჩის აჯანყების დროს. ასევე აქტიურად გამოიყენებოდა ასეთი დროშები მეორე მსოფლიო ომის დროს და ბოსნიის ომის პერიოდშიც. ბოსნიური დიასპორა აქტიურად იყენებს ოდნავ სახეცვლილ შროშანებიან ემბლებას, სადაც ფარის ზედა მარჯვენა ნაწილში გამოსახულია სამი თეთრი ნახევარმთვარე მწვანე ფონზე, რაც ბოსნიელთა რელიგიურ კუთვნილებასაც უსვამს ხაზს.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი (ASUE) (Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (ADIU)) — სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი დაარსდა 1930 წელს და სამხრეთ კავკასიაში ერთ-ერთი უდიდესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა. უნივერსიტეტს 14 ფაკულტეტი აქვს, სადაც 16 000 სტუდენტი იღებს განათლებას. უნივერსიტეტ 57 სამაგისტრო პროგრამა აქვს, დასაქმებულია 1000-ზე მეტი ლექტორი, მათ შორის 62 პროფესორი და 344 დოცენტი, რომელთა შორისაც არიან აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის აქტიური წევრები, სახელმწიფო ჯილდოთა მფლობელები, საპატიო მასწავლებლები და მეცნეირები. აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი არის ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის, ისლამური სამყაროს უნივერსიტეტთა ფედერაციის, შვი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის საუნივერსიტეტო საბჭოსა და ევრაზიის უნივერსიტეტთა ასოციაციის სრული წევრი.
2007 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკურ უნივერისტეტში საბიბლიოთეკო და საინფორმაციო ცენტრი ამოქმედდა, ასევე გაიხსნა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად აგებული 7 სართულიანი საგანმანათლებლო შენობა. იმავე წელს უნივერსიტეტმა „ევროპული ხარისხის“ ჯილდო მიიღო.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის განვითარების სტრატეგიული გეგმა ითვალისწინებდა როგორც 2010 წლამდე საგანმანათლებლო პროცესის საერთაშორისო სტანდარტებამდე აყვანას, საერთაშორისო აკრედიტაციის დასრულებას და ბოლონიის პროცესთან სესაბამისობაში მოყვანას, ასევე საგანმანათლებლო მომსახურების საერთაშორისო ბაზარზე უფრო აქტიურ მონაწილეობას. დღეისთვის უნივერსიტეტის რექტორი ადალათ მურადოვია, რომელსაც 5 ვიცე-რექტორი ჰყავს. .
ისტორია
thumb|left|180px|უნივერსიტეტის რექტორი - ადალათ მურადოვი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი თავდაპირველად ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის შემადგენლობაში შედიოდა, რომელსაც 1934 წელს გამოეყო. სხვადასხვა დროს უნივერსიტეტს სხვადასხვაგვარად მოიხსენიებდნენ და ზოგჯერ კვლავ ერწყმოდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტს. მისი შექმნის დროს, 1930 წელს მას სავაჭრო-კოოპერატიული ინსტიტუტი ეწოდებოდა. 1933 წელს აზერბაიჯანის სსრ-ის მთავრობის გადაწყვეტილებით მას კარლ მარქსის სახელობის აზერბაიჯანის სოციალურ-ეკონომიკური უნივერსიტეტი ეწოდა. 1936 წელს უნივერსიტეტის სახელი ოდნავ შეიცვალა და კარლ მარქსის სახელობის სოციალურ-ეკონომიკური ინსტიტუტი ეწოდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ასეუ ბაქოს სახემწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის განყოფილებას მიუერთდა. 1944 წელს უნივერსიტეტი კვლავ გამოეყოა და აზერბაიჯანის ეროვნული ეკონომიკური ინსტიტუტი ეწოდა. 1959 წელს ასეუ კვლავ ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტს შეუერთდა და კიდევ ერთხელ გამოეყო 1966 წელს. 1987 წელს ინსტიტუტის სახელწოდება ფინანსურ-ეკონომიკურ ინსტიტუტად შეიცვალა, ხოლო2000 წელს ამჟამინდელი სახელი ეწოდა.
დერბენტის ფილიალი
thumb|right|180px|უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის შენობა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის დერბენტის განყოფილება ჰეიდარ ალიევის მიერ 1993 წელს დაარსდა, თუმცა ოფიციალური გახსნის ცერემონია მხოლოდ 2016 წლის ნოემბერში გაიმართა. დერბენტის ფილიალის მთლიანი ფართო 11 000 კმ²-ს აღემატება. უნივერსიტეტში 32 საკლასო ოთახია, რომელიც 1000-ზე მეტ სტუდენტს იტევს. პირველ წელს უნივერსიტეტში 69 ადამიანი რეკრუტირდა. დღეისთვის სტუდენტებს ოთხ: მსოფლიო ეკონომიკის; ფინანსებისა და საკრედიტო; სააღრიცხვო, ანალიზისა და აუდიტის და ზოგადი ეკონომიკის მიმართულებებზე შეუძლიათ სწავლა. დერბენტის ფილიალის სტუდენტებს შეუძლიათ ისარგებლონ უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების პრივილეგიებით - შეუძლიათ მიიღონ ორმაგი დიპლომი და მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ საერთაშორისო გაცვლით პროგრამებშიც.
ზაქათალის ფილიალი
thumb|left|180px|უნივერსიტეტის კარიერული ცენტრის ლოგო აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ფილიალი მდებარეობს ზაქათალის რაიონშიც. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2016 წლის 29 აპრილის ბრძანების შესაბამისად აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის განყოფილებაში ზაქათალის ფილიალი გაიხსნა. ფილიალის ოფიციალური გახსნის ცერემონია 2016 წლის 15 სექტემბერს გაიმართა. ფილიალში ოთხი მიმართულება ფუნქციონირებს: ბიზნეს-მენეჯმენტი, ფინანსები, სააღრიცხვო და ეკონომიკა. პირველ წელს ზაქათალის ფილიალში აზერბაიჯანის 37 რეგიონის 113 სტუდენტი ჩაირიცხა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი კატეგორია:1934 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი
თელავის ცენტრალური ბიბლიოთეკა
თელავის ცენტრალური ბიბლიოთეკა — ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს ერეკლე II-ის ქუჩაზე (№ 1), საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე. დაარსდა 1884 წელს ქართველი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის ი. როსტომაშვილის თაოსნობით. გახსნილად გამოცხადდა 1885 წლის 20 იანვარს ძველი შენობა იდგა თავისუფლების მოედანზე ი. როსტომაშვილს სხვადასხვა დროს ეხმარებოდნენ: რ. ერისთავი, ა. ყაზბეგი, ი.დავითაშვილი, ვ. ბარნოვი და სხვა. 1972 წელს თელავის ბიბლიოთეკა გადაკეთდა ცენტრალურ სარაიონო ბიბლიოთეკად.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავი კატეგორია:საქართველოს ბიბლიოთეკები
ფრანც შლეგელბერგერი
ლუის რუდოლფ ფრანც შლეგელბერგერი (Franz Schlegelberger; დ. 23 ოქტომბერი, 1876, კენიგსბერგი, გერმანიის იმპერია — გ. 14 დეკემბერი, 1970, ფლენსბურგი, გფრ) — გერმანელი პოლიტიკოსი და მესამე რაიხის პოლიტიკური მოღვაწე. ნაცისტურ გერმანიაში იკავებდა სამართლიანობის მინისტრის პოსტს. გაასამართლეს ნიურნბერგის პროცესზე.
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:ნაცისტური გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწეები კატეგორია:ნაცისტური პარტიის წევრები
საიდუმლო პოლიცია
საიდუმლო პოლიცია — სახელმწიფო ძალოვანი ორგანო ან გასამხედროებული ორგანიზაცია, რომლის მთავარი დანიშნულებაა დაიცვას მმართველი რეჟიმი შინაგანი საფრთხეებისაგან, მათ შორის სახელმწიფო გადატრიალებებისაგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური რეპრესიები
ნიჟნი-ნოვგოროდის ალექსანდრე ნეველის ტაძარი
ნიჟნი-ნოვგოროდის ალექსანდრე ნეველის ეკლესია (Александро-Невский собор) — საკათედრო, მართლმადიდებლური ტაძარი მდებარეობს ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიულ ნაწილში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას. ეკლესიის მშენებლობა გრძელდებოდა 1868-1881 წლებში, არქიტექტორ ლევ დალის პროექტის მიხედვით. ეკლესიის წინამძღვარია სრგეი მატვეევი.
ეკლესია მდებარეობს ქალაქის ქვედა ნაწილში. ეკლესიის საკურთხეველი ნაკურთხია ალექსანდრე ნეველის, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მარიამ მაგდალინელის სახელზე.
ისტორია
1856 წელს ქალაქის ვაჭართა ფენამ გამოთქვა სურვილი აეგოთ ნიჟნი-ნოვგოროდის ბაზრობის მეორე მართლმადიდებელი ეკლესია ბაზრობაზე იმპერატორ ალექსანდრე II-ის სტუმრობის აღსანიშნავად. საჭირო თანხები (454 667 რუბლი) გამოიძებნა 10 წლის შემდეგ.
1864 წლის 8 სექტემბერს შედგა მომავალი ტაძრის პირველი ქვის სიმბოლური ჩადება სარძიკველში. 1864 წელს მზად იყო არქიტექტორ რობერტ კილევეინის პროექტი, თუმცა მის განსახორციელებლად ფინანსები არ იყო საკმარისი, მეორე პროექტი წარადგინა ახალგაზრდა არქიტექტორმა ლევ დალმა. მისი პროექტი დაამტკიცეს 1865 წელს.
1867 წლის 15 სექტემბერს შეიქმნა სამშენებლო კომიტეტი, ხოლო 1868 წლის 11 აგვისტოს შედგა ხელმეორედ საფუძვლის ჩაყრა.მშენებლობა კი დაიწყო 18 აგვისტოს, რომელიც გაგრძელდა 13 წელი, შიდა სამუშაოები გაგრძელდა 1881 წლამვე. ეკლესიის სიმაღლეა 87 მეტრი.
1881 წლის 20 ივლისს მშენებლობა დასრულდა და ეკლესია საზეიმოდ აკურთხეს იმპერატორ ალექსანდრე III-ის, მისი მეუღლის მარიასა და უფლისწულ ნიკოლოზის მონაწილეობით.
1929 წელს ეკლესია დახურეს, ძვირფასეულობა დაიტაცეს, ხოლო ეკლესიის ხის მასალა დაურიგეს ადგილობრივ მოსახლეობას გასათბობად. მრევლმა შეძლო ხატების გარკვეული ნაწილის გადარჩენა.
1920-იანი წლების ბოლოს შეიმუშავეს ბაზრობის მოედნის რეკონსტრუქციის გეგმა, რომელიც ითვალისწინებდა ეკლესიის დანგრევას და მის ადგილზე ვლადიმერ ლენინის ძეგლის დადგმას. აღნიშნული პროექტი არ განხორციელებულა.
შემდეგ პერიოდში ეკლესია ფუნქციონირებდა როგორც საწყობი და ნაწილობრივ როგორც საცხოვრებელი. 1940-იან წლებში ეკლესიის შენობაში ხანძარი გაჩნდა, განადგურდა ეკლესიის ინტერიერი, რის შემდეგაც ეკლესიის შიდა შელესილობა მთლიანად მოხსნეს.
2009 წლის 8 სექტემბერს მთავარეპისკოპოსმა გიორგიმ აღავლინა საღვთო ლიტურგია. ამავე წლის 12 სექტემბრიდან ეკლესია გახდა საკათედრო.
სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ტაძრები კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
ოტო გეორგ თირაკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:ნაცისტური გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწეები კატეგორია:ნაცისტური პარტიის წევრები
ზეგარდის ხატი
ზეგარდის ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნაქალაქარის სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. აგებულია XX საუკუნეში. ნაშენია ნატეხი ქვით. შელესილია კირის ხსნარით. გეგმით სწორკუთხა, საფეხურიან მასიურ პოსტამენტზე (3×1,25 მეტრი) დადგმულია შეისრულთაღიანი საზარე (სიმაღლე 2 მეტრი). პოსტამენტის ჩრდილო მხარეს, ერთიმეორის თავზე, განლაგებულია ორი სწორკუთხა ნიში. სალოცავზე დასავლეთიდან მიშენებულია ნატეხი ქვით ნაგები, გეგმით კვადრატული (2,1×2,1 მეტრი) ბეღელი (სიმაღლე 1,6 მეტრი), რომელსაც თუნუქის ორფერდა სახურავი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
პედრუ-რეჟისი
პედრუ-რეჟისი (Pedro Régis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 80 მეტრზე. მიეკუთვნება ბორბორემის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-ნორტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 765 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 78.37 კმ²-ზე. ფართობი 73 560 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
კაბუ
კახა აბუაშვილი, უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით კაბუ (დ. 19 აგვისტო, 1974, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და რეპერი.
ბიოგრაფია
კახა აბუაშვილი 1974 წლის 17 აგვისტოს დაიბადა თბილისში. სწავლობდა თბილისის 187-ე საშუალო სკოლაში. 1998 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტის, სამსახიობო ფაკულტეტი. კურსი მიყავდა ლევან წულაძეს. იქ გაიცნო დუტა სხირტლაძე, რომელთან ერთადაც დაიწყო თეატრალური კარიერა.
სამსახიობო კარიერის პარალელურად გატაცებული იყო მუსიკით, ძირითადად პანკ-როკით, მოგვიანებით კი ჰიპ-ჰოპით დაინტერესდა. მუსიკალური გავლენა მოახდინეს რეპერებმა 2Pac და Snoop Doggy Dog.
2007 წლის თებერვალში კაბუ ნარკოტიკების მოხმარებისთვის დააკავეს. თავდაპირველად კაბუ თბილისი-სენაკის ავტომაგისტრალის გორის მონაკვეთზე მოძრაობის წესების დარღვევის გამო დააკავეს. შემდგომი შემოწმებისას აღმოჩნდა, რომ ის ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ იყო. სასამართლომ ის 500 ლარით დააჯარიმა და მეორე დღესვე გაათავისუფლა.
ჰყავს მეუღლე ანუკა და შვილები: გიორგი და კესო.
შემოქმედება
პირველი სიმღერა — „STOP“, შექმნა 1997 წელს და შიდსთან ბრძოლას მიუძღვნა და ერთ-ერთ ფესტივალზე შესრულდა კიდევაც. მალევე გამოვიდა კაბუს პირველი ალბომი „დაიკიდე“. მოგვიანებით გამოვიდა მისი ორი დუეტი — სტეფანესთან „გიყვარდეს“ და თამთა გოგუაძესთან „მინდა რომ არსებობდე“. ძირითადად მეგობრობს და თანამშრომლობს რეპერებთან: ძვალი, გერცი, მემო, მუზა, ბედინა და ჯგუფი ისინი. სხვადასხვა დროს პოპულარობით სარგებლობდა შემდეგი სიმღერები: „ჰეი გოგონი“, „სისატურა“, „ვის კლავ შენ“, „საქართველო ლამაზო“, ფრთხილად, „მომე“, „არ გეტყვი რომ მიყვარხარ“ და ა.შ.
რამდენიმე წელი დიჯეის ამპლუაში მოღვაწეობდა რადიოში FM 100.3. მუშაობდა ვაკის თეატრალურ სარდაფში.
დისკოგრაფია
პირველი ალბომი „დაიკიდე“
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი რეპერები
ქუფა
ქუფა (الكوفة, ელ-ქუფა) — ქალაქი ერაყში. მდებარეობს ბაღდადიდან სამხრეთით 170 კილომეტრში და ნაჯაფიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 10 კილომეტრში. განლაგებულია ევფრატის ორივე სანაპიროზე. 2003 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 110 000 ადამიანს.
ორშაბათები მზეზე
ორშაბათები მზეზე (Los lunes al sol) — 2002 წლის ესპანური დრამატული ფილმი. ფილმში ასახულია უმუშევრობის პრობლემა. ფილმმა მიიღო გოიას ჯილდო საუკეთესო ფილმისთვის.
ქუფა
სამარასთან, ქარბალასთან, კადიმიასა და ნაჯაფთან ერთად ქუფა წარმოადგენს შიიტი მუსლიმებისთვის ყველაზე მნიშვნელოვან ქალაქს. ქალაქი იყო ალი იბნ აბუ ტალიბის ბოლო დედაქალაქი. ის დაარსებულია ჰიჯრას პირველ ასწლედში მერე მართლმორწმუნე ხალიფა უმარ იბნ ალ-ხატაბის მიერ.
ორშაბათები მზეზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2002 წლის ფილმები კატეგორია:ესპანურენოვანი ფილმები კატეგორია:ესპანური ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები
ქუფა
ქალაქში მდებარეობს VII საუკუნეში აგებული მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი მეჩეთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერაყის ქალაქები
გლეხთა ომი ზემო ავსტრიაში
გლეხთა ომი ზემო ავსტრიაში — გლეხთა ერთ-ერთი დიდი გამოსვლა 1626 წელს, ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში. გამოწვეული იყო ფეოდალური ექსპლუატაციის გაძლიერებით. ომის უშუალო საბაბი გახდა იმპერატორი ფერდინანდ II-ის მიერ მაქსიმილიან I ბავარიელისთვის ზემო ავსტრიის გადაცემა 1620 წელს. ზემო ავსტრიელ გლეხობას მძიმე ტვირთად დააწვა ბავარიის მთავრობის მიერ დაწესებული გადასახადები და ბავარიის ჯარის შენახვა. ამას დაერთო კონტრრეფორმაციის ძალდატანებით გატარება.
აჯანყების მთავარ ძალას გლეხები წარმოადგენდნენ, თუმცა მოქალაქენი და პროტესტანტი თავადაზნაურებიც იღებდნენ მასში მონაწილეობას. მაისის დამლევიდან ივლისის დამდეგამდე აჯანყებულებმა შეადგინეს დიდი, კარგად ორგანიზებული და შეიარაღებული ჯარი შტეფან ფადინგერის მეთაურობით და დაიკავეს თითქმის მთელი ზემო ავსტრია. გლეხები იკავებდნენ ციხეებსა და მონასტრებს, ანადგურებდნენ ფეოდალურ დოკუმენტებს, მიჰქონდათ მებატონეთა ქონება და იარაღი, კათოლიკური სამღვდელოება, კათოლიკე თავადაზნაურების მნიშვნელოვანი ნაწილი და ბავარიელი მოხელენი გაიქცნენ ზემო ავსტრიიდან, მაგრამ ქალაქ ლინცის გარემოცვის დროს ფადინგერი სასიკვდილოდ დაიჭრა. მისი სიკვდილის შემდეგ ფერდინანდ II ისარგებლა აჯანყებულთა რიგებში შექმნილი უთანხმოებით და დაიწყო მათთან მოლაპარაკება, ამავე დროს მან მოასწრო ზემო ავსტრიაში ჯარის შეყვანა. 1626 წლის დეკემბერში აჯანყება ჩააქრეს კათოლიკური ლიგისა და ვალენშტაინის ჯარებმა. განსაკუთრებით მწვავე იყო უკანასკნელი ბრძოლა. ომის შესახებ ცნობები შემონახულია ფოლკლორში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავსტრიის ომები
ნატკორის ეკლესია
ნატკორის ეკლესია — არქიტექტურული, არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გულგულის სამხრეთით, სამიოდე კილომეტრზე, ნასოფლარ ნატკორის ტერიტორიაზე. თარიღდება VI საუკუნით.
ძეგლი სამნავიანი ბაზილიკაა (22x11 მ). აგებული იყო რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით, გარეთა კუთხეები, ნავების გამმიჯნავი ბოძები და თაღები - შირიმით. ნაგებობის გეგმის სწორკუთხედში ჩაწერილია საკმაოდ ვრცელი, შუა ნავი და ვიწრო, გვერდის ნავები, რომლებიც ერთმანეთისგან გეგმით ჯვრული ფორმის ბოძების სამი წყვილით იყო გამიჯნული. ბოძებზე გრძივი მიმართულებით გადაყვანილი იყო სუფთად ნათალი შირიმის კვადრებით გამოყვანილი, ნალისებრი თაღები. თაღები ეყრდნობოდა შირიმისავე იმპოსტებს (შემორჩენილია რამდენიმე იმპოსტი, რომელთა პროფილს თარო და დახრილი სიბრტყე შეადგენს).