cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მოლიბდენი
გამოყენება
მოლიბდენის ტელურიდი წარმოადგენს ძალიან კარგ თერმოელექტრულ მასალას თერმოელექტროგენერატორებისათვის (თერმო-ე.მ.ძ 780 მკვ/К). მოლიბდენის ოქსიდი (III) (მოლიბდენის ანჰიდრიდი) ფართოდ გამოიყენება როგორც დადებითი ელექტროდი ლითიუმის დენის წყაროებში.
ბიოლოგიური როლი
ცხოველებისა და ადამიანების ორგანიზმისათვის მოლიბდენის ფიზიოლოგიური მნიშვნელობა პირველად იქნა ნაჩვენები 1953 წ, ამ ელემენტის ზეგავლენის აღმოჩენის შემდეგ ფერმენტის ქსანტინოქსიდაზას აქტივობაზე. ქსოვილების სუნთქვის სისტემის მნიშვნელოვანი კომპონენტია. აძლიერებს ამინომჟავების სინთეზს, აუმჯობესებს აზოტის დაგროვებას. მოლიბდენი შედის რიგი ფერმენტების შემადგენლობაში (ალდეგიდოქსიდაზა, სულფიტოქსიდაზა, ქსანტინოქსიდაზა და სხვა), რომლებიც ასრულებენ მნიშვნელოვან ფიზიოლოგიურ ფუნქციას, კერძოდ კი, შარდის მჟავას ცვლის რეგულაციას. მოლიბდენენზიმები აკატალიზირებს სხვადასხვა სუბსტრატების ჰიდროქსილირებას. ადელგიდოქსიდაზა ჟანგავს და ანეიტრალებს სხვადასხვა პირიმიდინებს, პურინებს, პტერიდინებს. ქსანტინოქსიდაზა აკატალიზებს ჰიპოქსანტინების გარდაქმნას ქსანტინებში, ხოლო ქსანტინების - შარდის მჟავაში. სულფოტოქსიდაზა აკატალიზებს სულფიტის გარდაქმნას სულფატში.
მოლიბდენის უკმარისობას ორგანიზმში თანსდევს ქსოვილებში ქსანტინოქსიდაზების შემცველობის შემცირება. მოლიბდენის უკმარისობისას ზარალდებიან ანაბოლური პროცესები, შეიმჩნევა იმუნური სისტემის შესუსტება. ამონიუმის ტიომოლიბდატი (მოლიბდენის ხსნადი მარილი), წარმოადგენს სპილენძის ანტაგონისტს და შლის მის უტილიზაციას ორგანიზმში.
აზოტის ბრუნვა
მოლიბდენი შედის ნიტროგენაზის აქტიური ცენტრის შემადგენლობაში — ფერმენტისა რომელიც აკავშირებს ატმოსფერულ აზოტს (გავრცელებულია ბაქტერიებში).
მიკროელემენტი
მოლიბდენის მიკრორაოდენობა აუცილებელია ორგანიზმის ნორმალური განვითარებისათვის, გამოიყენება მიკროელემენტური კვების შემადგენლობაში, კერძოდ კენკროვან კულტურებში. გავლენას ახდებს მცენარეების გამრავლებაზე.
ღირებულება
2011 წ. მოლიბდენის ღირებულება შეადგენდა მიახლოებით $37 500 ერთ ტონაზე.
ფიზიოლოგიური ქმედება
მოლიბდენისა და მისი ნაერთების მტვერი აღიზიანებს სასუნთქ გზებს.
ჟაკ ლაკანი
thumb|ჟაკ ლაკანი ჟაკ ლაკანი, სრული სახელი — ჟაკ-მარი-ემილ ლაკანი (Jacques-Marie-Émile Lacan; დ. 13 აპრილი, 1901 — გ. 9 სექტემბერი, 1981) — ფრანგი ფსიქოანალიტიკოსი, ფსიქიატრი და ექიმი. მისი ნაშრომები ინტერდისციპლინური კვლევის მეთოდით გამოირჩევა, სადაც ავტორი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ენათმეცნიერებას, ფილოსოფიას და მათემატიკას. ლაკანზე დიდი გავლენა მოახდინეს ფროიდის, სოსიურის და ლევი-სტროსის ნაშრომებმა. ლაკანმა ფროიდის ნააზრევის ინტერპრეტაცია შემოგვთავაზა სტრუქტურალისტური და პოსტსტრუქტურალისტური თეორიების ჭრილში, რითაც ფსიქოანალიზი პოსტსტრუქტურალისტურ თეორიად აქცია.
ლაკანის თანახმად „მე“ ვერასდროს დაიკავებს არაცნობიერის ადგილს და ვერც ვერასდროს შეძლებს მის მართვას, ვინაიდან „მე“ მხოლოდ და მხოლოდ ილუზიაა, თვით არაცნობიერის წარმოსახვის ნაყოფია. ლაკანისეული ფსიქოანალიზის მიხედვით, არაცნობიერი ყველაფრის საფუძველია.
კირჯალის თემი
კირჯალის თემი (Община Кърджали) — თემი ბულგარეთში. შედის კირჯალის ოლქში. 2008 წლის 15 დეკემბრის მონაცემებით თემის მოსახლეობაა — 76 235 ადამიანი. ამ დროს თემის უდიდეს დასახლებაში — ქალაქ კირჯალში 55 000 ადამიანი ცხოვრობდა.
თემის ტერიტორიის ფართობი — 642 კმ², რაც კირჯალის ოლქის ტერიტორიის 20%, ხოლო ქვეყნის 0,51%-ს შეადგენს. ესაზღვრება თემებს: ჰასკოვო, სტამბოლოვო, მომჩილგრადი, არდინო და ჩერნოჩენე.
კირჯალის თემის კმეტი (მერი) — ჰასან აზის ისმაილი.
დასახლებული პუნქტები
თემის შემადგენლობაში შედის შემდეგი დასახლებული პუნქტები:
სქოლიო
კატეგორია:კირჯალის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
მონპარნასი
მონპარნასი (Montparnasse), უბანი პარიზის სამხრეთში, სენის მარცხენა სანაპიროზე. იგი მდებარეობს რასპაისა და მონპარნასის ბულვარების გადაკვეთაზე, XIV ოლქში.
სახელწოდება მომდინარეობს პარნასის მთიდან, რომელიც ბერძნულ მითოლოგიაში მუზების სამყოფელი იყო. თავიდან ეს იყო შემაღლებული გორაკი, სადაც სტუდენტები ლექსებს კითხულობდნენ. XVIII საუკუნეში კი ადგილი გაასწორეს და სასეირნო ბულვარად გადააკეთეს. საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ აქ განთავსდა უამრავი საცეკვაო დარბაზი და კაბარე.
მონპარნასის უბნის სახელი დაერქვა მატარებლების სადგურს, სასაფლაოსა და კოშკს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარიზი
იშიმი (მდინარე)
იშიმი (Иши́м; Esil) — მდინარე ყაზახეთსა და რუსეთში, რომლის სიგრძეც შეადგენს 2,450 კილომეტრს, მისი საშუალო წყლის ხარჯია 56,3 მ³/წ. ის არის ირტიშის მარცხენა შენაკადი. იშიმის ქვედაწელი ნაოსნოისთვისაც გამოიყენება, მისი ზედა ნაწილი გადის ყაზახეთის დედაქალაქ ასტანაზე. მდინარე ნოემბრიდან მარტამდე გაყინულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ტიუმენის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ირტიშის შენაკადები კატეგორია:ომსკის ოლქის მდინარეები კატეგორია:აყმოლის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ყარაღანდის ოლქის მდინარეები
ექსტრუზია
thumb|260px|ექსტრუზიის შედეგად წარმოქმნილი [[ვულკანური გუმბათი]] ექსტრუზია (< ლათ. extrudo – ვაძევებ) — დედამიწის ზედაპირზე ბლანტი ლავის ამონთხევის შედეგად წარმოქმნილი მაგმური სხეული. ექსტრუზია ეწოდება აგრეთვე ბლანტი ლავის მქონე ვულკანების ამონთხევის ტიპს.
ამონთხეული ბლანტი ლავა გუმბათივით გროვდება ვულკანის ყელზე, საიდანაც დრო და დრო ძლიერი აფეთქების დროს გამოიყოფა აირები.
კიაინის მუნიციპალიტეტი
კიაინის მუნიციპალიტეტი (Käina vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ჰიიუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰიიუმაას მუნიციპალიტეტები
598
თარიღი უცნობია
*
ჩიტავაშლა
მინიატიურა|ჩიტავაშლა ჩიტავაშლა (Pyracantha coccinea) — ზაფხულმწვანე, ძლიერ ეკლიანი ბუჩქი ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 1,5-დან 2 (6) მ აღწევს. გაშლილი ვარჯი აქვს.
გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და წინა აზიაში, მათ შორის, ამიერკავკასიაში. საქართველოში ყველგან ვხვდებით მთის შუა სარტყლამდე ბუჩქნარებში, ტყის პირას, ქვეტყედ მეჩხერ მუხნარებსა და ღვიიანებში, ქვიან ფერდობებზე. ყვავილობს მაის-ივნისში, მსხმოიარობს სექტემბერ-ოქტომბერში.
ნაყოფი მცენარეზე რჩება ზამთრამდე, ამიტომ მნიშვნელოვანი საკვებია გარეული ფრინველებისათვის. დეკორაციული ბუჩქია, ზამთარში ფოთლები ზედ რჩება და ფერს იცვლის. იყენებენ ცოცხალ ღობედ (შეკრეჭას კარგად იტანს) და მინდორსაცავი ტყის ზოლების გასაშენებლად. თაფლოვანია. — 25°-მდე ყინვას უძლებს. ამრავლებენ თესლით, კალმით, გადაწვენით და ჩიტაკომშაზე მყნობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
Forbidden (Black Sabbath-ის ალბომი)
Forbidden — ინგლისური როკ-ჯგუფ Black Sabbath-ის მეთვრამეტე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1995 წელს. ალბომი გამოსცა ლეიბლმა I.R.S..
დამატება
იაპონურ გამოცემაში დამატებულია:
სქოლიო
კატეგორია:Black Sabbath-ის ალბომები კატეგორია:1995 წლის ალბომები
ყუბანი (სტადიონი)
ყუბანი (Кубань) — მრავალფუნქციური სტადიონი ქალაქ კრასნოდარში, ყუბანის საფეხბურთო კლუბის საშინაო არენა 2018 წლიდან. სტადიონი 35200 მაყურებელს იტევს. ის გაიხსნა 1960 წლის 30 ოქტომბერს, ხოლო პირველი საფეხბურთო მატჩი გაიმართა 1961 წლის 14 მაისს.
ისტორია
სტადიონი აშენდა 1960 წელს, ხოლო საზეიმოდ გაიხსნა იმავე წლის 30 ოქტომბერს, მშენებლობის დროს იგი ოფიციალურად იტევდა 20000 მაყურებელს. 1980 წელს რეკონსტრუქციის შემდეგ (დაემატა იარუსების ზედანაშენი) სტადიონის მაქსიმალური ტევადობა 50 ათას ადამიანამდე გაიზარდა. 2004 წელს სტადიონმა უმასპინძლა მატჩს რუსეთისა და ესტონეთის ნაკრებებს შორის 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში, რომელიც დასრულდა ანგარიშით 4:0 რუსეთის ნაკრების სასარგებლოდ. ერთი წლის შემდეგ, ყუბანის სტადიონზე, გაიმართა ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის პლეი-ოფის მატჩი რუსეთის ეროვნულ გუნდსა და დანიის ნაკრებებს შორის.
2005 წლის დასაწყისში ყუბანის არენა გახდა უეფას თასის მომავალი მფლობელის - ცსკა-ს საშინაო არენა, რომელმაც ორი მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა თავის მოედანზე: 2:0 ლისაბონის „ ბენფიკასთან" პირველ მატჩში 1/16 ფინალში და 2:0 ბელგრადის პარტიზანთან მერვედფინალის განმეორებით მატჩში. სწორედ ამიტომ, კრასნოდარი გახდა პირველი რუსული ქალაქი მოსკოვის შემდეგ, სადაც ცსკა-მ უეფას თასი მოიგო.
2008 წლის დასაწყისში სტადიონზე მორიგი რემონტი განხორციელდა, ჩრდილოეთ, დასავლეთ და აღმოსავლეთ ტრიბუნებზე დამონტაჟდა ახალი პლასტმასის სავარძლები, ასევე დამონტაჟდა ახალი სკორბოტა. 2009 წლის მარტში დასრულდა სტადიონის განახლების შემდეგი ეტაპი, რომლის დროსაც სამხრეთ ტრიბუნაზე დამონტაჟდა პლასტმასის სავარძლები და მოედნის ირგვლივ სარბენი ბილიკები შეიცვალა. 2011 წლის 6 მარტს ყუბანის სტადიონზე გაიმართა მატჩი რუსეთის სუპერთასისთვის, რომელშიც სანქტ-პეტერბურგის ზენიტმა მოსკოვის ცსკა 1:0 დაამარცხა.
დაგეგმილი იყო არენის შემდეგი რეკონსტრუქცია 2015 წლის მეორე ნახევარში, მაგრამ რეგიონის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა რეკონსტრუქცია დაეწყო 2018 წლის FIFA-ს მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ.
ტევადობა
სტადიონზე ადგილების რაოდენობის სხვადასხვა ვერსია არსებობს. სტადიონის ვებსაიტზე და RFU-ს ვებსაიტზე მითითებულია 35,200 მაყურებლის ადგილი, FC Kuban-ის ვებსაიტზე კი 31,654. 2008 და 2009 წლებში სამხრეთ და ჩრდილოეთ ტრიბუნებზე პლასტმასის სავარძლების დამონტაჟების გამო, სტადიონის ტევადობა (მაშინდელი რაოდენობა 28000) 6000-ით გაიზარდა, თუმცა სტადიონის ხელმძღვანელობის განცხადებით სტადიონზე მაყურებლის ადგილების ტევადობა 32000 იყო, რომელიც შემდგომ შემცირდა 31654-მდე. კლუბის ოფიციალურ ვებგვერდზე სტადიონის სქემის მიხედვით, სტადიონს აქვს 31,221 მაყურებლის ადგილი, მაგრამ ეს სქემა არ ითვალისწინებს VIP ადგილებს. ამავდროულად, კლუბის ინფორმაციით, ევროპის ლიგის პლეი ოფის მატჩს ყუბანსა და ფეიენოორდს შორის 32 275 მაყურებელი ესწრებოდა, რაც არ შეესაბამება კლუბის მონაცემებს სტადიონის მთლიანი ტევადობის შესახებ.
ვიდეორეფერი
2011 წელს სტადიონზე რუსეთის სუპერთასისთვის მატჩის ჩატარების მიზნით, ყუბანში ვიდეორეფერის ფუნქცია და მისთვის საჭირო აღჭურვილობა გააუმჯობესეს და გაზარდეს. ამრიგად, ვიდეო აღჭურვილობის რაოდენობის მიხედვით, სტადიონი გახდა მეორე რუსეთში, ლუჟნიკის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:სტადიონები რუსეთში კატეგორია:სტადიონები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:სტადიონები
ნორენია
ნორენია  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ასტურიის პროვინციის ოვიედოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5,29 კმ². მოსახლეობა — 5 470 კაცი (2016 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ასტურიის ქალაქები
ზაურ უგუევი
ზაურ რიზვაზანის ძე უგუევი (Заур Ризванович Угуев; დ. 27 მარტი, 1995) — რუსი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. ასპარეზობს 57 კგ წონით კატეგორიაში. მან მოიპოვა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალი, მანამდე კი 2018 და 2019 წლებში მსოფლიო ჩემპიონატზე, ასევე 2020 წელს მოიგო ინდივიდუალური თასი. არის რუსეთის ოთხზგის ჩემპიონი. არის ევროპული თამაშებისა და ევროპის ჩემპიონატის მედალოსანი.
რუსეთის ჩემპიონატი 2017
უგევმა ტურნირზე ხუთივე მოწინააღმდეგე დაამარცხა. 1/32 ფინალში ტურში მან დაღესტნელი რამაზან ფერზალიევი დაამარცხა ანგარიშით 14–4. 1/16 ფინალში მან იაკუტიას წარმომადგენელი არიან ტიუტრინი დაამარცხა ანგარიშით 3–0. მეოთხედფინალში უგევმა ყირიმის წარმომადგენელი რასულ მაშეზოვი 10-0 დაამარცხა. ნახევარფინალში მან იაკუტიას წარმომადგენელი დიმიტრი აქსენოვი 7-1 დაამარცხა. ფინალურ მატჩში მან დაამარცხა არტემ გრებეკოვი, ანგარიშით 3-1.
ივან იარიგინის მემორიალი
უგუევი არის ივან იარიგინის მემორიალის ორგზის გამარჯვებული (2017; 2018). მემორიალი ყოველწლიურად იმართებოდა კრასნოიარსკში. 2017 წელს ფინალში ტექნიკური უპირატესობით დაამარცხა დაღესტნელი არტემ გებეკოვი, ანგარიშით 10-0, შემდეგ წელს, 2018 წლის ივან იარიგინის მემორიალის ფინალში დაამარცხა ჩრდილოეთ ოსეთის წარმომადგენელი აზამატ ტუსუკაევი, ანგარიშით 4–1.
ევროპის ჩემპიონატი 2018
2018 წელს კასპიისკში გამართულ ევროპის ჭიდაობის ჩემპიონატზე ზაურ უგევმა მოიგო საკვალიფიკაციო, მეოთხედფინალური და ნახევარფინალური შეხვედრები. ფინალურ მატჩში შეხვდა ქართული წარმოშობის აზერბაიჯანელ მოჭიდავე გიორგი ედიშერაშვილის. ბოლო წამებამდე შეხვედრას იგებდა უგუევი, მაგრამ ბოლო 8 წამში ედიშერაშვილმა გდებით მოიპოვა 4 ქულა. უგუევის მწვრთნელმა გაასაჩივრა გადაწყვეტილება. მისი საჩივარი არ იქნა დაკმაყოფილებული, ამის გამო ედიშერაშვილს დამატებით მიენიჭა 3-5. ედიშერაშვილმა შეხვედრაში გამარჯვება მოიპოვა, ხოლო უგუევი ვერცხლის მედალს დასჯერდა.
რუსეთის ჩემპიონატი 2018
ზაურ უგუევი 57 კგ წონით კატეგორიაში გახდა რუსეთის ჩემპიონი. ტურნირი 2018 წლის აგვისტოში, მოსკოვის ოლქში, ოდინცოვოში გაიმართა. უგევმა საკვალიფიკაციო რაუნდში ტექნიკური გდებით დაამარცხა ჩეჩენი მუსლიმ სადულაევი, შემდეგ კი მეოთხედფინალში ყირიმის წარმომადგენელი რასულ მაშეშოვი დაამარცხა, აგრეთვე ტექნიკური გდებით. ნახევარფინალში უგევმა დაამარცხა ისმაილ გაჯიევი, რომელიც მის მსგავსად წარმოადგენდა დაღესტანს, ანგარიშით 3–0. უგუევი ფინალში რითაც უგუევი მიიყვანა ფინალურ მატჩში ოქროს მოპოვების შანსისთვის. უგუევი დაუპირისპირდა ტუვას წარმომადგენელი დონდუკ-ულ კურეშ-ული ანგარიშით 8–1 ანგარიშით. ამ გამარჯვების შედეგად მეორედ მოიპოვა რუსეთის ჩემპიონობა
მსოფლიო ჭიდაობის ჩემპიონატი 2018
უგუევმა 2018 წელს გამართულ რუსეთის ჩემპიონატზე გამარჯვების შედეგად, მან უნგრეთის ბუდაპეშტში გამართულ ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე გასვლა მოახერხა. მეოთხედფინალში უგუევი 2012 წლის ოლიმპიელ სომეხ მიჰრან ჯაბურიანს დაუპირისპირდა და ტექნიკური უპირატესობით 10–0 მოიგო. მეოთხედფინალში უგუევი დაუპირისპირდა 2017 წლის 23 წლამდელთა მსოფლიოს ჩემპიონს, კუბელ რეინერი ანდრეუ ორტეგას, რომელმაც გაიმარჯვა 6–0 ანგარიშით და დაუპირისპირდა პარიზის 2017 წლის მსოფლიო ჩემპიონს, იაპონელ იუკი ტაკაჰაშს, რომელიც უგევმა დაამარცხა ანგარიშით 7-7.ფინალში უგუევი 2018 წლის ბიშკეკის ჩემპიონს, ყაზახ ნურისლამ სანაევს დაუპირისპირდა.
მსოფლიო ჭიდაობის ჩემპიონატი 2019
მას შემდეგ რაც მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპულ თამაშებზე და დაამარცხა ტიუტრინი ტექნიკური ვარდნით საზაფხულო ბანაკის დაპირისპირებაში, მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონი უგუევი კიდევ ერთხელ შეძლებდა მონაწილეობა მიეღო ყაზახეთში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე. 1/32 ფინალში უგუევი დაუპირისპირდა მეტოქეს, რომელმაც მას სძლია ევროპულ თამაშებზე - რომელიც გახდა ევროპის თამაშების ჩემპიონი, მაჰირ ამირასლანოვი; უგევმა ამირასლანოვი დაამარცხა ანგარიშით 4-3. უგუევი შემდეგ დაუპირისპირდა მონღოლ მოჭიდავეს, ერდენებატინ ბეხბაიარს და დაამარცხა იგი ანგარიშით 5–2. მეოთხედფინალში უგუევის მეტოქე იყო აზიის ჩემპიონი, რეზა ატრი, რომელმაც დაამარცხა უგუევი ანგარიშით 2–0. ზაური ნახევარფინალში დაუპირისპირდა ინდოელ რავი კუმარის. უგუევმა კუმარი დაამარცხა. უგუევი ფინალში სულეიმან ატლის დაუპირსპირდა. უგუევმა მეტოქე ანგარიშით 13-3 დაამარცხა და მოახერხა დაეცვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ავქსენტი ცაგარელი
ავქსენტი ანტონის ძე ცაგარელი  (დ. 21 თებერვალი [ძვ. სტ. 9 თებერვალი], 1857, სოფ. დიღომი, რუსეთის იმპერია — გ. 25 აგვისტო [ ძვ. სტ. 12 აგვისტო] , 1902, თბილისი, რუსეთის იმპერია) — ქართველი დრამატურგი და მსახიობი. 1879 წლიდან იყო თბილისში შექმნილი მუდმივი ქართული დასის აქტიური წევრი და დრამატურგი.
ავქსენტი ცაგარელი კრიტიკული რეალიზმის წარმომადგენლად ითვლება. მისი ყურადღების ცენტრშია კაპიტალიზმით გამოწვეული საზოგადოებრივი ურთიერთობანი; უსახსროდ დარჩენილი თავადაზნაურობა, რომელიც ვერ თმობს ძველ პრივილეგიებს და უფლებებს. დრამატურგის პირველი პიესა — კომედია „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (1878) იყო მძაფრი სოციალური პროტესტი თავგასული თავად-აზნაურების წინააღმდეგ. პიესა საფუძვლად დაედო ამავე სახელწოდების ფილმს (1965, რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი). კომედიაში „ხანუმა“ (1882) ნაჩვენებია ფეოდალური კლასის გაღატაკება და ზნეობრივი დაკნინება. „ხანუმა“ გახდა ორი ფილმისა („ქეთო და კოტე“) და ერთი ოპერის („ქეთო და კოტე“) საფუძველი. აქვსენტი ცაგარელს ეკუთვნის დრამები, ლექსები, პუბლიცისტური წერილები და სხვ. ა. ცაგარელის დრამატულმა ნაწარმოებებმა დიდი აღიარება მოიპოვა, რაც განაპირობა მისი პიესების ცოცხალმა სასაუბრო ენამ, დახვეწილმა დიალოგებმა, ოსტატურად დახატულმა ტიპაჟმა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1857 კატეგორია:გარდაცვლილი 1902 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ფაციტი
ფაციტი (Facit) — სკანდინავიის ქვეყნებში გამოცემული საფოსტო მარკების კატალოგი, გამოდის შვედეთში 1947 წლიდან.
ფაციტი სრულად და დეტალურად წარმოაჩენს ალანდის კუნძულების, გრენლანდიის, დანიის, ისლანდიის, ნორვეგიის, ფარერების, ფინეთის, შვედეთის, ასევე დანიის დასავლეთ ინდოეთის (Dansk Vestindien) საფოსტო მარკებს. კატალოგი ორენოვანია და ინფორმაცია მოწოდებლია შვედურად და ინლისურად. კატალოგზე მუშაობს სკანდინავიელი კოლექციონერების 20-კაციანი კომიტეტი.
ფაციტის კატალოგს გამოსცემს შვედური კომპანია Facit Förlag AB, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ვესტეროსში (Västerås). 2007 წლიდან, ფილატელისტური კატალოგების თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, ფაციტი წარმოადგენს საფოსტო მარკების ფერად ილუსტრაციებს.
კატალოგში თითოეული მარკის შესახებ შემდეგი მონაცემებია წარმოდგენილი:
კატალოგი ფაციტი ასევე იძლევა ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა ღირს ესა თუ ის მარკა სუფთა ან ბათილი მარკა, ფურცელი, ბლოკი, მარკების სერია, პირველი დღის კონვერტი ამჟამინდელ ფილატელისტურ ბაზარზე.
არსებობს კატალოგის რამდენიმე ვერსია:
სქოლიო
კატეგორია:საფოსტო მარკების კატალოგები
Lasioglossum mulungense
Lasioglossum mulungense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
mulungense
კოპაძეები
კოპაძეები — ადრეფეოდალური პერიოდის ერთ-ერთი ქართული საგვარეულო. ჯაყელთა მარჯვენები და მედროშენი, დღეს დღეობით გავრცელებულია მესხეთში, იმერეთსა და ქართლში. წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენლები მესხი კოპაძეები იყვნენ, რომლებიც ფლობდნენ ვრცელ მამულებს და სტრატეგიულად მნიშვნელოვან კოპის ციხეს. მესხეთის შტოს კოპაძეები დღეს ძირითადად განსახლებულები არიან დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, უმეტესად იმერეთში. სახელწოდება. შეიცავს საკუთარ სახელს „კოპა“, შედარებითი ფორმაა „კოპალე“. ისტორიულ დოკუმენტებში დაცულია „კოპაძეთა მოსახსენიებელნი“. ამავე ძირისაა: კოპეიშვილი, კოპელაშვილი, კოპილაშვილი, კოპლატაძე.
ისტორია
ქართლის კოპაძეები ძირითადად აზნაურის ტიტულს ატარებდნენ, ისინი ქართლ-კახეთის მეფეების ქვეშემრდომები იყვნენ. ეს შტო პოლიტიკურ ასპარეზზე შედარებით გვიან გამოდის ვიდრე მესხი კოპაძეები.
მესხი კოპაძეები XII საუკინიდან XVI საუკუნის ბოლოდე იყვნენ აქტიური პოლიტიკური პროცესების მონაწილეები. მათ ჰქონდათ დიდი მამულები ტაოში. ფლობდნენ სტრატეგიულად მნიშვნელოვან კოპის ციხეს. საკმაოდ დიდ ხანს ისინი იყვნენ სამცხის ათაბაგების ჯაყელების უახლოესი დასაყრდენები, ომში კი სამცხის არმიის მედროშეები „წინამავალნი“. სამცხის საათაბაგოს ოსმალეთთან საბოლოოდ მიერთების და ადგილმამულთა სანჯაყებად გადაქცევის შემდეგ მესხი კოპაძეები სამფლობელოებიდან აიყარდნენ. მათი დიდი ნაწილი იმერეთში გადასახლდა ძირითადად დღევანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში. მას შემდეგ ისინი იმერეთის მეფის კარზე მსახურობდნენ.
რაც შეეხება ქართლელ კოპაძეებს მათი წარჩნებული ნაწილის ძირითადი სამფლობელოები წვრილ გლეხობას და სოფლებს წარმოადგენდა მესხი კოპაძეების შტოს დაკნინების შემდეგ გვარის წარმმართველ ძალად დღემდე რჩებიან ქართლის კოპაძეები.
დღეს საქართველოში ორი ათასზე მეტი კოპაძე ცხოვრობს, მათი უმრავლესობა აღმოსავლეთ საქართველოშია განსახლებული. მესხი კოპაძეების რიცხვი კი ხუთასამდე მერყეობს. ძირითადად განსახლებულები არიან: კასპის მუნიციპალიტეტში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, გორის მუნიციპალიტეტში, ქარელის მუნიციპალიტეტში, თბილისსა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
თომა აკვინელი
თომა აკვინელი (დ. დაახლ. 1225, როკასეკა — გ. 7 მარტი, 1274, ფოსანოვა, იტალია) — მაღალი შუა საუკუნეების ყველაზე გავლენიანი ფილოსოფოსი და ღვთისმეტყველი. დომინიკელთა ორდენის წევრი. პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი, თომიზმის ფუძემდებელი, რომელიც დღემდე კათოლიციზმის ცენტრალურ ფილოსოფიურ მოძღვრებად ითვლება. თომა აკვინელის მთავარ დამსახურებად ითვლება მკაცრი მეცნიერული - არისტოტელესეული - მეთოდის ქრისტიანულ ჭეშმარიტებათა დამტკიცების სამსახურში ჩაყენება. აქვინელის მოძღვრების ქვაკუთხედად შეიძლება ჩაითვალოს რწმენისა და გონების ჰარმონიული თანხვედრა. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებებია: „თეოლოგიის ჯამი“ (Summa theologiae), „ჯამი წარმართთა წინააღმდეგ“ (Summa contra gentiles) და „ჭეშმარიტების შესახებ“ (Questiones disputatae de veritate).
სქოლიო
კატეგორია:შუა საუკუნეების ფილოსოფოსები კატეგორია:იტალიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:იტალიელი თეოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1224 კატეგორია:გარდაცვლილი 1274 კატეგორია:კათოლიკე ეკლესიის მასწავლებლები კატეგორია:თომა აქვინელი კატეგორია:XIII საუკუნის იტალიელი მწერლები კატეგორია:XIII საუკუნის ფილოსოფოსები კატეგორია:XIII საუკუნის იტალიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ათეიზმის კრიტიკოსები კატეგორია:სამართლის ფილოსოფოსები კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კირგესაარეს მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰიიუმაას მუნიციპალიტეტები
პროსეკო
thumb|ბოთლი პროსეკო დი კონეგლიანო სპუმანტეს ექსტრა მშრალი ღვინო პროსეკო (იტალ. Prosecco) — იტალიური ღვინო, როგორც წესი, მშრალი შუშხუნა, დამზადებული ამავე სახელწოდების თეთრი ჯიშის ყურძნის რამდენიმე სახეობისგან. ყურძენი ძირითადად იზრდება იტალიის ვენეტოს რეგიონში, ტრადიციულად კონეგლიანოსა და ვალდობიადენეს არემარეში, ტრევიზოს ჩრდილოეთ ფერდობებზე.
სქოლიო
კატეგორია:შუშხუნა ღვინოები კატეგორია:იტალიური ღვინოები
ირანის მთიანეთი
ირანის მთიანეთი (სპარს. فلات ایران) — მთიანეთი დასავლეთ აზიაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება თურანისა და სამხრეთ კასპიის დაბლობები, აღმოსავლეთით მდინარე ინდის აუზში მდებარე ვაკე, სამხრეთით გარმსირის ზღვისპირა უდაბნო, სამხრეთ-დასავლეთით მესოპოტამიის დაბლობი, დასავლეთით გადადის სომხეთის მთიანეთში. ფართობი 2,7 მლნ. კვ.კმ. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლ. 2500 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დააახლ. 1500 კმ-ზე. ტერიტორიის 2/3 ირანს ეკუთვნის, დანარჩენი — ავღანეთსა და პაკისტანს, ჩრდილოეთ განაპირა კიდე თურქმენეთშია, დასავლეთ ნაწილი კი ერაყში.
ირანის მთიანეთი წარმოადგენს ნაოჭა და ნაოჭა-ლოდა მთების, ზეგნებისა და ქვაბულების ერთობლიობას. განაპირა მთები ალპური ოროგენეზის სარტყელშია მოქცეული და ახასიათებს მაღალი სეისმურობა. ესენია: ჩრდილოეთ ნაწილში — ელბურსი, თურქმენეთ-ხორასანის მთები, ფაროფამიზი, ჰინდუქუში; სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში — ზაგროსი, მაქრანი; აღმოსავლეთ ნაწილში კირთარის, სულეიმანის მთები, სფინგარისა და ჰინდურაჯის ქედები. მთიანეთის შიგა ნაწილში აღმართულიია ქუჰრუდის, ქუჰბანანის, შუა ავღანეთისა და სხვა მთათა სისტემები. ზეგნებიდან აღსანიშნავია სარჰადი, ღაზნი-ყანდაარის ზეგანი; მთათაშორისი დახშული ქვაბულებიდან — დაშთე-ქევირი, დაშთე-ლუთი და სხვ.
ამომშრალი ტბების ფსკერზე მარილი და თაბაშირია გამოლექეილი. ირანის მთიანეთის ჰავა ჩრდილოეთით მშრალი კონტინენტური, სუბტროპიკულია. სამხრეთით ტროპიკული. ნალექები მცირეა (50-150 მმ წელიწადში). ნალექიანია ელბურსის მთების ჩრდილოეთ კალთები (2000 მმ-მდე) და სულეიმანის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთები (1000 მმ-მდე). ირანის მთიანეთის მდინარეთა უმრავლესობა წყალმცირეა. მთავარი მდინარეებია: ქარუნი, ჰილმენდი, ჰარირუდი. მდინარეებს იყენებენ სარწყავად.
ბევრია მლაშე ტბა. გავრცელებულია უდაბნოსა და მშრალი სტეპის მცენარეულობა. განვითარებულია მლაშობი, ქვიშიანი, ქვიშიან-კენჭნარი უდაბნოები. ელბურსის ჩრდილოეთ და ზაგროსის დასავლეთ კალთებზე გვხვდება ფართოფოთლოვანი ტყეები, სულეიმანისა და კირთარის აღმოსავლეთ კალთებზე — მთის სავანა და სუბტროპიკული ტყეები. ცხოველებიდან გავრცელებულია ქვეწარმავლები, მღრღნელები, ტბებზე მრავალი ფრინველი ზამთრობს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირანის გეოგრაფია
ჭიბრევი
ჭიბრევი — ნასოფლარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, ფარახეთის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ფარახეთის თემის ნასოფლარები
სპარტელები
სპარტა დააარსეს დორიელებმა ძვ. წ. IX საუკუნეში პელოპონესის დიდი ნაწილის დაპყრობის შედეგად. მათ აქ დაიმორჩილეს ჯერ ლაკონიკის, შემდეგ კი მესენიის ოლქიც (ძვ. წ. VIII–VII საუკუნეები) იგი საბერძნეთის ყველაზე დიდი პოლისი გახდა. სპარტელები (Σπαρτιᾶται; დაახლ. 10 000 კაცი) სამხედრო ელიტად ჩამოყალიბდნენ. მათ „თანასწრებს“ უწოდებდნენ, რადგან ყველას ერთი ზომის მიწის ნაკვეთი ჰქონდა. ამ მიწებს ამუშავებდნენ სპარტელთა მიერ დამორჩილებული ადგილობრივები — ჰილოტები (დაახლ. 200 000) კაცი. მათ სპარტის მოქალაქეებად არ თვლიდნენ. იყვნენ სრულიად უუფლებონი, მაგრამ სპარტელებს მათი მოკვლის ან გაყიდვის უფლება არ ჰქონდათ. ისინი სპარტელებს უხდიდნენ მოსავლის ნახევარს. მეორე ჯგუფი ადგილობრივებისა — პერიეკები (დაახლ. 60 000 კაცი) ქალაქის განაპირას მცხოვრები ვაჭარ-ხელოსნები, თავისუფლები იყვნენ, მაგრამ არ ჰქონდათ პოლიტიკური უფლებები. სპარტელთა საზოგადოებრივი წყობილების ჩამოყალიბება და კანონების შექმნა უკავშირდება მათი ლეგენდარული მეფის — ლიკურგოსის სახელს.
წყარო
კატეგორია:ძველი საბერძნეთი კატეგორია:სპარტის სოციალური კლასები
კოპის ციხე
კოპის ციხე — ციხესიმაგრე ისტორიულ ტაოში. ბარდუსის ხეობაში. კლდეზე აგებული ძლიერი საფორტიფიკაციო ნაგებობა. სავარაუდებელია კოპაძეების მესხური წარჩნებული საგვარეულოს კუთვნილ ციხესიმაგრედ. კოპის ციხე პირველად ექვთიმე თაყაიშვილის ექსპედიციამ აღწერა 1907 წელს, ხოლო ასი წლის შემდეგ 2013 წლის 15-16 ოქტომბრის ექსპედიციამ ბუბა კუდავას ხელმძღვანელობით ჩაატარა დეტალური აღწერა ციხის და მისი შემოგარენის. ექსპედიციაში მონაწილეობდა მოლაშქრეთა კლუბი „თეთნულდიც“ აღმოჩნდა მეთორმეტე საუკუნის ეკლესია, ამავე პერიოდის საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ქვევრები, საცხოვრებელი სახლების ნაშთები და ულამაზესი ჩურუთმიანი ქვები, ფრესკები — ნუსხური, ასომთავრული და მხედრული დამწერლობის გამოსახულებით.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
მარიო ვარგას ლიოსა
ხორხე მარიო ვარგას ლიოსა (Jorge Mario Pedro Vargas Llosa დ.28 მარტი, 1936) — პერუელი მწერალი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი, ესეისტი და 2010 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი. ლიოსა ამჟამად პრინსტონის უნივერსიტეტში მიწვეული პროფესორია. მარიო ვარგას ლიოსა ლათინური ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი რომანისტი და ესეისტია. ზოგიერთ კრიტიკოსის აზრით, მან ლათინოამერიკელთაგან ყველაზე დიდი გავლენა მოახდინა საერთაშორისო საზოგადოებრიობაზე. 2010 წელს ნობელის პრემია „სიძლიერის სტრუქტურის მისეული შედგენისა და ინდივიდუალური წინააღმდეგობის, ამბოხისა და გამარჯვების მკვეთრი სურათებისთვის“ მიანიჭეს.
სწორედ მან, 1990 წელს, მექსიკის ტელევიზიის ეთერით განაცხადა, რომ „მექსიკაში აბსოლუტური დიქტატურაა“. ეს განცხადება მომდევნო ათწლეულში ფრთოსან ფრაზად იქცა და მსოფლიო შემოიარა.
ბიოგრაფია
მარიო ვარგას ლიოსა 1936 წლის 28 მარტს, საშუალოშემოსავლიან ოჯახში დაიბადა პერუს პროვინცია არეკიპაში. ის ერთადერთი შვილია ერნესტო ვარგას მალდონადოსა და დორა ლუისა ურეტას ოჯახში (დორა ავტობუსის მძღოლად მუშაობდა. ის კრეოლური ოჯახიდან იყო). ოჯახი მომავალი მწერლის დაბადებამდე რამდენიმე თვით ადრე დაინგრა. მარიოს დაბადებიდან მოკლე ხანში მამამისმა განაცხადა, რომ გერმანელ ქალთან ჰქონდა ურთიერთობა. შედეგად, მარიოს ორი ნახევარძმა - ენრიკე და ერნესტო - ჰყავს.
სქოლიო
კატეგორია:პერუელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:ესპანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XX საუკუნის რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის რომანისტები კატეგორია:იერუსალიმის პრემიის მფლობელები კატეგორია:პერუელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:პერუელი ათეისტები კატეგორია:პერუელი დრამატურგები კატეგორია:პერუელი ესეისტები კატეგორია:პერუელი ჟურნალისტები კატეგორია:მამაკაცი ჟურნალისტები კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსები კატეგორია:პერუელი რომანისტები კატეგორია:პერუელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:პერუელი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:მარქსიზმის კრიტიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ჟაკ ფრანსუა ალევი
thumb|ჟაკ ფრანსუა ალევი ჟაკ ფრანსუა ფრომანტალ ელი ალევი (ჰალევი) (ნამდვილი სახელი და გვარი ელიას ლევი) (დ. 27 მაისი, 1799, პარიზი — გ. 17 მარტი, 1862, ნიცა) — ფრანგი კომპოზიტორი, საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი (1836). ნატიფი ხელოვნების აკადემიის მუდმივი მდივანი (1854-იდან).
Lasioglossum mundulum
Lasioglossum mundulum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1916 წელს.
აგევზია
აგევზია (უარყოფითი პრეფიქსიდან a-დან და ძველი ბერძნულიდან γεῦσις geûsis „გემო“) — ენის მიერ გემოვნების შეგრძნების დაკარგვა, რა დროსაც ვერ ხერხდება სიტკბოს, სიმჟავის, სიმწარის, მარილიანობის და უმამის ამოცნობა (აღნიშნავს „სასიამოვნო/არომატულ გემოს“). ზოგჯერ ის ანოსმიაში (ყნოსვის დაკარგვა) ერევათ, ვინაიდან ენას მხოლოდ ტექსტურის და ასევე ტკბილს, მჟავეს, მწარეს, მარილიანსა და უმამს შორის განსხვავების აღქმა შეუძლია, ხოლო იმის უდიდესი ნაწილი, რაც გემოვნების შეგრძნებად აღიქმება, ძირითადად სუნიდან გამომდინარეობს. ჰიპოგევზიასთან (გემოს ნაწილობრივი დაკარგვა) და დისგევზიასთან (გემოს შეცვლა ან დამახინჯება) შედარებით ჭეშმარიტი აგევზია შედარებით იშვიათია.
მიზეზები
გემოვნების შეგრძნების დარღვევის ძირითადი მიზეზებია თავის ტრავმა, ზედა სასუნთქი გზების ინფექციები, ტოქსიკური ნივთიერებების ზემოქმედება, იატროგენური მიზეზები, მედიკამენტები, გლოსოდინია („პირის ღრუს წვის სინდრომი“) და COVID-19.
თავის ტრავმამ შესაძლოა გამოიწვიოს ცენტრალური ნერვული სისტემის რეგიონების დაზიანება, რომლებიც გემოვნების სტუმულების დამუშავებაში მონაწილეობენ, მათ შორის, თალამუსი, ტვინის უჯრედი და საფეთქლის წილი. მან ასევე შეიძლება გამოიწვიოს გემოს მასტიმულირებელი ნერვული გზების დაზიანება.
COVID-19
ზოგიერთი კვლევის თანახმად COVID-19-ით გამოწვეულ აგევზიას (და ანოსმიას) ეფექტურად კურნავს კურკუმას 1000 მილიგრამიანი დანამატი.
კვალი
კვალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
599
თარიღი უცნობია
*
Fidget spinner
მინი|
Fidget spinner, იგივე სპინერი — სათამაშო, რომელიც ჯერ კიდევ 1993 წელს გამოიგონეს, მაგრამ ის 2017 წელს გახდა პოპურალური.
ექსპერტების ერთი ნაწილი თვლის, რომ სათამაშო გამოიყენება ფსიქოლოგიური ზეწოლისგან დასახსნელად. ხოლო მეორე მხარე თვლის რომ იგი უბრალოდ ყურადღების გადასატანადაა. სათამაშო ზოგიერთ სკოლაში აკრძალულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:სათამაშოები კატეგორია:1993 წელს შექმნილი სათამაშოები
პიუჰალეპის მუნიციპალიტეტი
პიუჰალეპის მუნიციპალიტეტი (Pühalepa vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ჰიიუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰიიუმაას მუნიციპალიტეტები
აპოლონის ბადე
აპოლონის საცერს შემდეგნაირად აწყობენ:
შენებისს ამგვარად ეტაპობრივად გაგრძელებით ჩვენ შეგვიძლია დავამატოთ 2·3n ახალი წრეწირები n ეტაპზე, რაც მოგვცემს 3n+1 + 2 წრეწირს n საფეხურის შემდეგ. წრეწირთა ეს ერთობლიობა გვაძლევს აპოლონის საცერს.
სქოლიო
კატეგორია:ფრაქტალები კატეგორია:ჰიპერბოლური გეომეტრია
COVID-19-ის გადადება
250პქ|thumb|right|COVID-19-ის გავრცელების რესპირატორული გზა.
COVID-19-ის გადადება — 2019 წლის კორონავირუსული დაავადების გადაცემაა ადამიანიდან ადამიანზე. COVID-19 ძირითადად გადადის აირწვეთოვანი გზით. ინფიცირებული ადამიანები ამოისუნთქავენ ვირუსიან ჰაერს სუნთქვის, ლაპარაკის, ხველების, ცემინების ან სიმღერის დროს. გადადება უფრო სავარაუდოა, როდესაც ადამიანები ფიზიკურად ახლოს არიან. თუმცა, ინფიცირება შეიძლება მოხდეს უფრო დიდ დისტანციებზე, განსაკუთრებით შენობაში.
დაინფიცირება შეიძლება მოხდეს სიმპტომების დაწყებამდე 1-3 დღით ადრე. ინფიცირებულ პირებს შეუძლიათ დაავადების გავრცელება მაშინაც კი, თუ ისინი არიან პრესიმპტომური ან ასიმპტომური. ყველაზე ხშირად, ვირუსული დატვირთვის პიკი ზედა სასუნთქი გზების ნიმუშებში ხდება სიმპტომების გამოვლენიდან მალე და მცირდება სიმპტომების დაწყებიდან პირველი კვირის შემდეგ. ამჟამინდელ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, ინფიცირების პერიოდი სიმპტომების დაწყებიდან 10 დღეა მუსბუქი COVID-19-ის მქონე პირებისთვის და 20 დღემდე მძიმე COVID-19-ის მქონე პირებისთვის, მათ შორის იმუნოკომპრომეტირებული პირებისთვის.
ინფექციური ნაწილაკები ზომით მერყეობს აეროზოლებიდან, რომლებიც რჩება ჰაერში ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, უფრო დიდი წვეთებით დამთავრებული, რომლებიც რჩება ჰაერში ან ეცემა მიწაზე. გარდა ამისა, COVID-19-ის კვლევამ ხელახლა განსაზღვრა ტრადიციული გაგება იმის შესახებ, თუ როგორ ხდება რესპირატორული ვირუსების გადაცემა. სასუნთქი სითხის ყველაზე დიდი წვეთები შორს არ მიდის და შეიძლება ჩასუნთქვით ან თვალის, ცხვირის ან პირის ღრუს ლორწოვანი გარსით დაინფიცირება. აეროზოლები ყველაზე მაღალი კონცენტრაციით არიან ადამიანების სიახლოვისას, შედეგად ვირუსის უფრო ადვილად გადადის, როდესაც ადამიანები ფიზიკურად ახლოს არიან,  მაგრამ გადადება შეიძლება მოხდეს უფრო დიდ დისტანციებზე, ძირითადად ისეთ ადგილებში, რომლებიც ცუდად ვენტილირებადია; ამ პირობებში მცირე ნაწილაკები შეიძლება დარჩეს ჰაერში რამდენიმე წუთიდან რამდენიმე საათამდე.
ზოგადად, ერთი ინფიცირებული ადამიანის მიერ ინფიცირებულთა რაოდენობა ცვალებადია; რადგან ადამიანების მხოლოდ 10-დან 20%-მდეა პასუხისმგებელი დაავადების გავრცელებაზე. ის ხშირად ვრცელდება კლასტერებად. ამ შემთხვევებში ბევრი ადამიანი ინფიცირდება ერთი ადამიანისგან.
შესაძლებელია ადამიანი COVID-19-ით დაავადდეს დაბინძურებულ ზედაპირთან ან საგანთან შეხებისას, სანამ საკუთარ პირს, ცხვირს ან თვალებს შეეხება. ვარაუდობენ, რომ ეს არსებითად არ უწყობს ხელს ახალი ინფექციებს. თუმცა ძლიერი მტკიცებულება მიუთითებს, რომ ეს არ უწყობს ხელს არსებითად ახალ ინფექციებს. მიუხედავად, მტკიცე ვარაუდისა, ცნობილი არ არის, რომ ვირუსი ვრცელდება ფეკალიებით, შარდით, დედის რძით, საკვებით, ჩამდინარე წყლებით, სასმელი წყლით ან ცხოველთა დაავადების ვექტორებით (თუმცა ზოგიერთ ცხოველს შეუძლია ვირუსი ადამიანისგან გადასცეს). ორსულობის დროს ის ძალიან იშვიათად გადადის დედიდან ბავშვზე.
ინფექციურობის პერიოდი
ადამიანები ყველაზე ინფექციურნი არიან, როდესაც ავლენენ, თუნდაც, მსუბუქ ან არასპეციფიკურ სიმპტომებს, რადგან ვირუსული დატვირთვა ამ დროს ყველაზე მაღალია.
ამჟამინდელი მტკიცებულებების საფუძველზე, ზრდასრული ადამიანები მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის COVID-19-ით რჩებიან ინფექციურები (ანუ გამოდევნილი რეპლიკაციის კომპეტენტური SARS-CoV-2) სიმპტომების დაწყებიდან 10 დღის განმავლობაში. ზრდასრულები, რომლებსაც აქვთ მძიმე ან კრიტიკული COVID-19, ან იმუნიტეტის მძიმე დაქვეითება (იმუნოდეფიციტის მქონე პირები), შეიძლება დარჩეს ინფექციური (ანუ გამოდევნონ რეპლიკაციის კომპეტენტური SARS-CoV-2) სიმპტომების დაწყებიდან 20 დღის განმავლობაში.
ასიმპტომური გადადება
ადამიანებს, რომლებსაც სიმპტომი არ აქვთ, შეუძლიათ ვირუსის გადაცემა. 2020 წლის დეკემბრის სისტემურმა მიმოხილვამ დაადგინა, რომ COVID-19 ინფექციების დაახლოებით 17% იყო ასიმპტომური (95% სანდო ინტერვალი 14%-დან 20%-მდე; მიმოხილვამ დაადგინა, რომ "ასიმპტომური შემთხვევებიდან გადაცემის რისკი უფრო დაბალი იყო, ვიდრე სიმპტომატური შემთხვევებისას. მაგრამ არსებობდა მნიშვნელოვანი გაურკვევლობა ამის მასშტაბში.” ასიმპტომური COVID-19 ინფექციის მქონე პირებს შეიძლება ჰქონდეთ იგივე ვირუსული დატვირთვა, როგორც სიმპტომატური და პრესიმპტომური შემთხვევები და შეუძლიათ ვირუსის გადაცემა. თუმცა, ასიმპტომური შემთხვევების ინფექციური პერიოდი უფრო ხანმოკლეა, უფრო სწრაფი ვირუსული კოეფიციენტით.
გადადების დომინანტური ტიპი: ჰაერ-წვეთოვანი/აეროზოლი
COVID-19 ვირუსის გადაცემის დომინანტური გზაა რესპირატორული წვეთების (წვრილი თხევადი ნაწილაკების) ზემოქმედება, რომლებიც ატარებენ ინფექციურ ვირუსს (ანუ, ჰაერში ან აეროზოლური გადაცემა ). გავრცელება ხდება მაშინ, როდესაც ნაწილაკები გამოიყოფა ინფიცირებული ადამიანის პირიდან ან ცხვირიდან სუნთქვის, ხველების, ცემინების, საუბრის ან სიმღერის დროს. ადამიანის სუნთქვა ქმნის უხეში კონუსის ფორმის თბილი ტენიანი ჰაერის ნაპრალს; ინფიცირებულ ადამიანში სუნთქვა ატარებს ვირუსის შემცველ წვეთებს. ასე რომ, ჩვენ ველით, რომ ვირუსის შემცველი წვეთების ყველაზე მაღალი კონცენტრაცია იქნება უშუალოდ ინფიცირებული ადამიანის თვალწინ, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ გადაცემის რისკი ყველაზე დიდია ინფექციის წყაროდან სამიდან ექვს ფუტში. მაგრამ სუნთქვა შეიცავს უამრავ წვეთს, რომელთა ზომა 100 მიკრომეტრზე ნაკლებია, და ისინი შეიძლება დარჩეს ჰაერში მინიმუმ წუთის განმავლობაში და გადაადგილდნენ ოთახში. არსებობს მტკიცებულება, რომ ინფექციური SARS-CoV-2 აეროზოლებში რამდენიმე საათის განმავლობაში ცოცხლობს. არსებობს არსებითი მტკიცებულება ოთახში გადაცემის მოვლენების შესახებ (ანუ, მეტრზე ან ორ მეტრზე დიდ მანძილზე), რაც დაკავშირებულია შენობაში ყოფნასთან, განსაკუთრებით ცუდად ვენტილირებად სივრცეებში, თუმცა შიდა ჰაერის ნაკადმა, რომელიც წარმოიქმნება კონდიცირების სისტემებით, შეიძლება ხელი შეუწყოს რესპირატორული განყოფილებების გავრცელებას. ამან გამოიწვია განცხადებები, რომ გადაცემა ყველაზე ადვილად ხდება "სამ C სექტორში": ხალხმრავალ ადგილებში, ახლო კონტაქტის, ვიწრო და დახურულ სივრცეებში. გადადების ეს ტიპი ხდება ინფიცირებული ადამიანის მიერ ვირუსის ამოსუნთქვით, რომელიც შემდეგ ჰაერით გადაეცემა ახლოს მყოფ ადამიანს, ან ვინმეს ოთახში, რომელიც შემდეგ სუნთქავს ვირუსს. ჰაერ-წვეთოვანი გზით გადაცემის შემცირების მცდელობები მოქმედებს გადაცემის ერთ ან რამდენიმე საფეხურზე. პირბადის ან სახის დაფარვის საშუალებები გამოიყენება, როგორც ინფიცირებული პირის მიერ ამოსუნთქული ვირუსის შესამცირებლად (რომელმაც შესაძლოა არ იცოდეს, რომ ინფიცირებულია), ასევე, ადამიანის მიმართ, რომლიც მგრძნობიარე შეიძლება იყოს ვირუსის მიმართ. სოციალური დისტანცია ქმნის ადამიანებს შორის მანძილს. ერთი ან მეტი ინფიცირებული ადამიანის მიერ დაკავებული ოთახის ჰაერში ვირუსის დაგროვების თავიდან ასაცილებლად, ვენტილაცია გამოიყენება დავირუსებული ჰაერის გარეთ გასაშვებად (სადაც იგი განზავდება ატმოსფეროში) და ჩაანაცვლებს გარეთ არსებული სუფთა ჰაერი. ალტერნატიულად, ჰაერმა შეიძლება გაიაროს ფილტრებში ვირუსის შემცველი ნაწილაკების მოსაშორებლად. დაცვის (დაცვა დიდი წვეთების გამოდევნისაგან) და ჰაერის ფილტრაციის, აეროზოლების აღმოფხვრის კომბინაცია („ფარი და ჩაძირვის“ სტრატეგია) განსაკუთრებით ეფექტურია შიდა გარემოში რესპირატორული მასალების გადაცემის შესამცირებლად.
ზედაპირით (ნივთებით) გადადება
ალტ=A silver-colored door handle on a white door|მინი| ზედაპირები, რომლებსაც ხშირად ეხებიან, როგორიცაა კარის სახელურები, შეიძლება გადასცეს COVID-19, თუმცა არ არის მიჩნეული, რომ ეს იყოს ვირუსის გავრცელების მთავარი გზა. ადამიანს შეუძლია COVID-19 დაინფიცირდეს ზედაპირთან ან ობიექტთან შეხებით, რომელსაც აქვს ვირუსი (ე.წ. ფომიტე ), შემდეგ კი საკუთარ პირზე, ცხვირზე ან თვალებზე შეხებით, მაგრამ ეს არ არის გადაცემის მთავარი საშუალება და რისკი. ზედაპირით გადაცემა დაბალია. 2020 წლის ივლისის მდგომარეობით, „არ არსებობს კონკრეტული მოხსენება, რომელიც პირდაპირ აჩვენებდა ნივთებით გადადებას“, თუმცა „ადამიანები, რომლებიც კონტაქტში არიან პოტენციურად ინფექციურ ზედაპირებთან, ხშირად აქვთ მჭიდრო კონტაქტი ინფექციურ ადამიანთან, რაც ართულებს განსხვავებას სასუნთქი წვეთებსა და ნივთებით გადაცემას შორის. "
SARS-CoV-2-ით დაბინძურებულ ზედაპირთან ყოველ კონტაქტს 10000-დან 1-ზე ნაკლები აქვს ინფექციის გამოწვევის შანსი. სხვადასხვა კვლევამ აღმოაჩინეს არა სიცოცხლისუნარიანი ვირუსი ფოროვან ზედაპირებზე წუთებიდან საათებში, მაგრამ აღმოაჩინეს სიცოცხლისუნარიანი ვირუსი, რომელიც რჩება არაფოროვან ზედაპირებზე დღიდან კვირამდე. თუმცა, კვლევები არ ასახავს რეალურ სამყაროში არსებულ პირობებს, რომლებიც ნაკლებად ხელსაყრელია ვირუსისთვის. ვენტილაციამ და გარემო პირობების ცვლილებამ შეიძლება მოკლას ან გაანადგუროს ვირუსი. მაგალითად, ტემპერატურა, ტენიანობა და ულტრაიისფერი გამოსხივება ( მზის სინათლე ) ყველა გავლენას ახდენს ვირუსების სიცოცხლისუნარიანობის შემცირებაზე და ზედაპირების ინფექციურობაზე. ასევე მცირდება ნივთებით გადაცემის რისკი, რადგან ვირუსი არ გადადის ეფექტურად ზედაპირიდან ხელებზე, შემდეგ კი ხელებიდან ლორწოვან გარსებზე (პირში, ცხვირსა და თვალში).
ზედაპირზე ვირუსის საწყისი რაოდენობა (ანუ ვირუსული დატვირთვა რესპირატორულ წვეთებში) ასევე მოქმედებს ნივთებით გადაცემის რისკზე. ხელის დაბანა და ზედაპირის პერიოდული წმენდა ხელს უშლის არაპირდაპირი კონტაქტით ვირუსის გადადებას საგნების მეშვეობით. ნივთებით გადაცემის თავიდან აცილება შესაძლებელია ჩვეულებრივი საყოფაცხოვრებო საწმენდების ან დეზინფექციის გამოყენებით. როდესაც განიხილება მონაცემები და ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ გადაცემაზე რეალურ სამყაროში, „ფომიტის გადაცემის რისკი მას შემდეგ, რაც COVID-19-ით დაავადებული ადამიანი იმყოფებოდა დახურულ სივრცეში, უმნიშვნელოა 3 დღის (72 საათის შემდეგ), განურჩევლად იმისა, როდის გაიწმინდა იგი ბოლოს. ."
ცხოველური ვექტორები
მიუხედავად იმისა, რომ COVID-19 ვირუსი სავარაუდოდ წარმოიშვა ღამურებში, პანდემია შენარჩუნებულია ადამიანიდან ადამიანზე გავრცელებით და ცხოველიდან ადამიანზე COVID-19-ის გავრცელების რისკი დაბალია. ცხოველებში COVID-19 ინფექციები მოიცავდა შინაურ ცხოველებს (მაგ., შინაურ კატებს, ძაღლებს და მაწანწალა ცხოველებს), ზოოპარკისა და ცხოველების თავშესაფრის მაცხოვრებლებს (მაგ., დიდი კატები, წავი და პრიმატები); წაულა ფერმებში სხვადასხვა ქვეყანაში; და ველური თეთრკუდა ირემი აშშ-ს მრავალ შტატში. ცხოველების ინფექციების უმეტესობა მას შემდეგ მოხდა, რაც ცხოველები მჭიდრო კონტაქტში იყვნენ COVID-19-ით დაავადებულ ადამიანთან, როგორიცაა პატრონი ან მომვლელი. ლაბორატორიულ გარემოში ექსპერიმენტულმა კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ სხვა ტიპის ძუძუმწოვრები (მაგ., ვირთხები, კურდღლები, ზაზუნები, ღორები, მაკაკები, ბაბუნი ) შეიძლება დაინფიცირდნენ. ამის საპირისპიროდ, ქათმები და იხვები, როგორც ჩანს, არ ინფიცირდებიან ან არ ავრცელებენ ვირუსს. არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ COVID-19 ვირუსი შეიძლება გავრცელდეს ადამიანებზე შინაური ცხოველების კანიდან, ბეწვიდან ან თმიდან. აშშ-ს CDC რეკომენდაციას უწევს შინაური ცხოველების მფლობელებს შეზღუდონ მათი შინაური ცხოველის ურთიერთობა მათი ოჯახის გარეთ მყოფ არავაქცინირებულ ადამიანებთან; შინაური ცხოველების მფლობელებს ურჩევს, არ დაუფარონ სახე შინაურ ცხოველებს, რადგან ამან შეიძლება მათ ზიანი მიაყენოს; და აცხადებს, რომ შინაური ცხოველების დეზინფექცია არ უნდა მოხდეს საწმენდი საშუალებებით, რომლებიც არ არის დამტკიცებული ცხოველებისთვის. თუ შინაური ცხოველი დაავადდება COVID-19-ით, CDC რეკომენდაციას უწევს მფლობელებს „დაიცვან მსგავსი რეკომენდირებული ზომები, იმ ადამიანების მსგავსად, რომლებიც ზრუნავენ ინფიცირებულ ადამიანზე სახლში“.
COVID-19-ით დაავადებული ადამიანები უნდა მოერიდონ კონტაქტს შინაურ და სხვა ცხოველებთან, ისევე, როგორც COVID-19-ით დაავადებული ადამიანები უნდა მოერიდონ კონტაქტს სხვა ადამიანებთან.
დედიდან შვილზე
არ არსებობს მტკიცებულება ორსული ქალებიდან ნაყოფზე მუცლად ყოფნის პრიოდში COVID-19-ის გადაცემის შესახებ. კვლევებმა არ აღმოაჩინა სიცოცხლისუნარიანი ვირუსი დედის რძეში. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ დედის რძემ გაავრცელოს COVID-19 ვირუსი ჩვილებზე. ძუძუთი კვების უპირატესობების გათვალისწინებით, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია რეკომენდაციას უწევს დედებს, რომლებსაც აქვთ ეჭვმიტანილი ან დადასტურებული COVID-19, წახალისება უნდა დაიწყონ ან გააგრძელონ ძუძუთი კვება, ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის სათანადო ზომების მიღებისას.
საკვები და წყალი
არანაირი მტკიცებულება არ მიუთითებს იმაზე, რომ საკვების მოხმარება ან საკვების მიღება დაკავშირებულია COVID-19-ის გადაცემასთან. COVID-19 ვირუსს ჰქონდა დაბალი სიცოცხლისუნარიანობა ზედაპირებზე; 10000-დან 1-ზე ნაკლები კონტაქტი დაბინძურებულ ზედაპირებთან, მათ შორის არასაკვებთან დაკავშირებული ზედაპირებთან, იწვევს ინფექციას. შედეგად, საკვები პროდუქტებიდან ან შეფუთვით გავრცელების რისკი ძალიან დაბალია. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოები ურჩევენ ადამიანებს დაიცვან ჰიგიენის წესები საკვების მომზადებამდე და მიღებამდე ხელების საპნით და წყლით დაბანით.
COVID-19 ვირუსი სასმელ წყალში არ არის გამოვლენილი. ჩვეულებრივი წყლის დამუშავება (ფილტრაცია და დეზინფექცია) ახდენს ვირუსის ინაქტივაციას ან დაშლას. COVID-19 ვირუსის რნმ გვხვდება დაუმუშავებელ ჩამდინარე წყლებში,, მაგრამ არ არსებობს COVID-19 გადაცემის მტკიცებულება დაუმუშავებელი ჩამდინარე წყლების ან კანალიზაციის სისტემების ზემოქმედებით. ასევე არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ COVID-19-ის გადაცემა ადამიანებზე ხდება საცურაო აუზების, ცხელი აბაზანების ან აბაზანების წყლის მეშვეობით.
ვაქცინაციის ეფექტი
Pfizer-BioNTech, Moderna და Janssen COVID-19 ვაქცინები უზრუნველყოფს ეფექტურ დაცვას COVID-19-ისგან, მათ შორის მძიმე დაავადებისგან, ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილისგან, და „მზარდი მტკიცებულება ვარაუდობს, რომ COVID-19 ვაქცინები ასევე ამცირებს ასიმპტომურ ინფექციას და გადაცემას. „რადგან გადაცემის ჯაჭვები წყდება ვაქცინებით. მიუხედავად იმისა, რომ სრულად ვაქცინირებულ ადამიანებს შეუძლიათ კვლავ დაინფიცირდნენ და პოტენციურად გადასცენ ვირუსი სხვებს (განსაკუთრებით საზოგადოებრივ ადგილებში), ისინი ამას ბევრად უფრო დაბალი სიჩქარით აკეთებენ, ვიდრე არავაქცინირებული ადამიანები. COVID-19-ის გავრცელების პირველადი მიზეზი არის გადაცემა არავაქცინირებულ ადამიანებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემია კატეგორია:Pages with unreviewed translations
1432
თარიღი უცნობია
*
Lasioglossum murrayi
Lasioglossum murrayi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1905 წელს.
სქოლიო
murrayi
კოსოვოს ბრძოლა (1448)
კოსოვოს მეორე ბრძოლა (უნგრ. második rigómezei csata, თურქ. İkinci Kosova Muharebesi) (1448 წლის 17–20 ოქტომბერი)-სახმელეთო ბრძოლა უნგრეთის მეთაურობით ჯვაროსანთა არმიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის კოსოვოს პოლიეში. ეს იყო უნგრეთის შეტევის კულმინაცია, რათა შურისძიება მოეხდინათ ვარნაში მარცხისთვის ოთხი წლის წინ. სამდღიან ბრძოლაში ოსმალეთის არმიამ სულთან მურად II-ის მეთაურობით დაამარცხა ჯვაროსნული არმია მეფისნაცვლის იოანე ჰუნიადის მეთაურობით.
ამ ბრძოლის შემდეგ, თურქებს გზა გაუხსნეს სერბეთისა და ბალკანეთის სხვა სახელმწიფოების დასაპყრობად. ასევე დასრულდა კონსტანტინოპოლის გადარჩენის ყოველგვარი იმედი. უნგრეთის სამეფოს აღარ გააჩნდა სამხედრო და ფინანსური რესურსი ოსმალეთზე თავდასხმისთვის. მათ ევროპულ საზღვრებზე ნახევარსაუკუნოვანი ჯვაროსნული საფრთხის დასასრულის შემდეგ, მურადის ძე მეჰმედ II-მ თავისუფლად შეძლო ალყა მოექცია კონსტანტინოპოლისთვის 1453 წელს.
წინაპირობა
1444 წელს უნგრეთის მეფემ, პოლონეთის ვლადისლავ III-მ, დაარღვია ათწლიანი ზავი (სეგედის ზავი), რომელიც არსებობდა ოსმალეთის იმპერიასთან და წამოიწყო ახალი ჯვაროსნული ლაშქრობა. ვარნას ბრძოლაში, ჯვაროსანთა ჯარი ოსმალეთის ძალებს შეხვდა. ჯვაროსანთა ჯარი განადგურდა და მათი მეფე მოკლეს. ორი წლის შემდეგ, 1446 წელს, სულთანი მურად II დაბრუნდა ბალკანეთში, რათა შური ეძია ხელშეკრულების დარღვევისთვის, რომელიც წინ უძღოდა ბრძოლას. იმ წელს მისმა არმიამ დაიპყრო პელოპონესის ნახევარკუნძული, შემდეგ, პაპ ნიკოლოზ V-ის მიერ ახალი ჯვაროსნული ლაშქრობის გამოცხადების შემდეგ, მურადი ალბანეთი შეიჭრა. ვარნაში დამარცხებიდან ოთხი წლის შემდეგ, ჯონ ჰუნიადი, უნგრეთის უმდიდრესი მიწის მესაკუთრე, შეუერთდა ალბანეთის ომის ლიდერ გეორგ სკანდერბეგის ალიანსს, რომელიც ასევე მოიცავდა სერბეთსა და ბოსნიას. ოსმალეთის არმიის დასამარცხებლად ჰუნიადიმ შეადგინა 24000 კაციანი არმია, მათ შორის 8000 ვლახეთიდან. მისი უნგრელი კავალერია დაკომპლექტებული იყო გერმანელი და ბოჰემელი ქვეითი დაქირავებული ჯარისკაცებით. ჰუნიადის სტრატეგია ეფუძნებოდა ბალკანეთის ხალხის მოსალოდნელ აჯანყებას, მოულოდნელ შეტევას და ოსმალეთის მთავარი ძალის განადგურებას ერთ ბრძოლაში, მის მოკავშირეებთან დაკავშირების შემდეგ.
1448 წლის სექტემბერში ჰუნიადიმ თავისი ძალები დუნაის გასწვრივ გაატარა და დაბანაკდა სერბეთში, კოვინის გვერდით, სერბეთის დედაქალაქ სმედერევოს გარეთ. მთელი თვის განმავლობაში უნგრელები დაბანაკებულები დარჩნენ და ელოდნენ თავიანთ გერმანელ, ვლახეთელ, ბოჰემელ და ალბანელ მოკავშირეებს.ალბანეთის არმია სკანდერბეგის მეთაურობით შეფერხდა, რადგან ოსმალეთმა და მათმა მოკავშირეებმა ხელი შეუშალეს ჰუნიადის ჯართან დაკავშირებას. ითვლება, რომ ალბანეთის არმია შეაფერხა სერბმა დესპოტმა ჯურაჯ ბრანკოვიჩმა, რომლის არმიამ დაიპყრო მთის უღელტეხილები სერბეთ-ალბანეთის საზღვარზე და თავს დაესხა ჩრდილოეთ ალბანეთს. სერბებმა უარი თქვეს ჰუნიადის ძალებთან შეერთებაზე თურქებთან ადრინდელი ზავის გამო. ბრანკოვიჩის ზუსტი როლი სადავოა. შედეგად, სკანდერბეგმა გაანადგურა და გაძარცვა ბრანკოვიჩის სამფლობელოები, როგორც სასჯელი ქრისტიანული საქმის მიტოვებისთვის. ჰუნიადიმ გადაწყვიტა არ დალოდებოდა სკანდერბეგსა და მისით გაძლიერებას ბრძოლის გასახსნელად.
ბრძოლა
ჯვაროსნები, რომელთა რიცხვი 22,000-30,000 იყო, ჩავიდნენ კოსოვოს ველზე (1389 წელს კოსოვოს პირველი ბრძოლის ადგილი, სერბებსა და ოსმალებს შორის) და ოსმალეთის 40,000-60,000 კაციან არმიას დაუპირისპირდნენ. სულთან მურადი მეთაურობდა ქვემეხებისა და ჯანის დიდ ნაწილს, ხოლო მისი ვაჟი და მომავალი მემკვიდრე, 16 წლის მეჰმედი, რომელიც პირველად მონაწილეობდა ბრძოლაში, ხელმძღვანელობდა ანატოლიის ჯარებს მარჯვენა ფლანგზე. ჰუნიადი ბრძოლაში მეთაურობდა თავისი არმიის ცენტრს, ხოლო ჯვაროსნების მარჯვენა ფრთა ვლახეთის მეთაურობის ქვეშ იყო. უნგრელებს ჰქონდათ გრძელი ცეცხლსასროლი იარაღი. იმის გამოთვლებით, რომ ოსმალების დასამარცხებლად მას 40000-ზე მეტი კაცი დასჭირდებოდა, უნგრეთის რეგენტი ცდილობდა ანტიოსმალეთის ალბანურ ძალებთან შეერთებას, რომელიც შესაძლოა სკანდერბეგის მეთაურობით იყო. ოსმალებმა თავიანთ ბაზაზე, სოფიაში მიიღეს ჯვაროსნული არმიის მარშრუტის შესახებ ინფორმაცია და შემდგომში დაიწყეს თავიანთი მებრძოლების მომზადება.
მას შემდეგ, რაც ვერ შეძლო ოსმალეთის მთავარი არმიის პოვნა, რომელიც, მისი აზრით, ჯერ კიდევ მათ დედაქალაქში ედირნეში, მაგრამ 17 ოქტომბერს ჰუნიადი მოულოდნელად დაიჭირეს მაშინ, როდესაც ოსმალეთის არმია კოსოვოს ველზე მისი ჯარის წინაშე გამოჩნდა. მან პლემენტინას ბორცვზე ააგო ტაბორის ვაგონის ციხესიმაგრე, საიდანაც ოსმალეთს ებრძოლა. ოსმალებმა საპასუხოდ საკუთარი საწყობი ააშენეს. ბრძოლა დაიწყო მაშინ, როდესაც ჰუნიადმა შერეული კავალერიით (მსუბუქი და მძიმე) შეუტია ოსმალეთის ფლანგებს. ოსმალური ფლანგები, რომლებიც შედგებოდა რუმელიისა და ანატოლიის ჯარისკაცებისგან, მარცხდებოდნენ, სანამ თურქული მსუბუქი კავალერია არ მოვიდა მათ გასაძლიერებლად. 18/19 ოქტომბრის ღამეს მოხდა კავალერიის შეტაკება სალაროების ფლანგებზე და ჯვაროსანთა ღამის შეტევაა მათი ვაგონებისა და თოფების გამოყენებით სულთნის ცენტრალური პოზიციის წინააღმდეგ.18/19 ოქტომბრის ღამეს მოჰყვა დიდი სისხლისღვრა, მაგრამ ამით საბოლოო შედეგი არ დაფიქსირებულა. ქრისტიანული ფლანგები შემდგომ განადგურდა და გადარჩენილებმა უკან დაიხიეს ჰუნიადის მთავარ ძალებთან შესაერთებლად. 19 ოქტომბერს მურად II-მ გამოიყენა თავისი სიპაჰი კავალერია თესალიიდან ჯვაროსნული ლაშქრის მარცხენა ფლანგზე კავალერიის წინააღმდეგ საერთო იერიშთან ერთად მთელი ხაზის გასწვრივ, რათა ჰუნიადის ძირითადი შეტევისგან გადაეტანა ყურადღება. მანევრმა იმუშავა და მას ვლახეთის, მოლდოვისა და უნგრეთის კავალერია მოწყვიტეს. მათ ტყვეები არ წაიყვანეს.