cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იტალიური არმია რუსეთში
ჩამოყალიბება
მე-8 არმიის შემადგენლობაში ასევე შედიოდა საჰაერო ძალებიც, რომელიც შედგებოდა შეზღუდული რაოდენობის მოიერიშე, ბომბდამშენი და სატრანსპორტო თვითმფრინავებისგან. იტალიური არმია რუსეთში ემორჩილებოდა გერმანული ჯარების B დაჯგუფებას, რომელსაც გენერალი მაქსიმილიან ფონ ვაიხსი მეთაურობდა. 1943 წლის თებერვალში, სტალინგრადის ბრძოლის შემდგომ, როცა იტალიელთა არმია თითქმის განადგურებული იყო, მუსოლინიმ მე-8 არმიის ნარჩენები დაშალა და უცერემონიოდ გამოიხმო შინ, იტალიაში.
შემადგენლობა
1942 წლის ნოემბრისთვის მე-8 იტალიური არმია შედგებოდა 235,000-ზე მეტი ჯარისკაცისგან, რომლებიც გადანაწილებული იყვნენ თორმეტ დივიზიასა და ოთხ ლეგიონში. მათ შეიარაღებაში შედიოდა 988 ქვემეხი, 420 ნაღმტყორცნი, 25,000 ცხენი და 17,000 ავტოსატრანსპორტო საშუალება.
სამხედრო ნადავლის პარკი
შინაარსი ისტორია
2020 წლის 27 სექტემბერს დაიწყო მსხვილმასშტაბიანი სამხედრო მოქმედებები ერთი მხიდან აზერბაიჯანის სამხედრო ძალებსა და მეორე მხრიდან არ აღიარებული მთიანი-ყარაბაღის რესპუბლიკის და სომხეთის სამხედრო ძალებს შორის, რაც 44 დღე გაგრძელდა და ყველაზე ხანგრძლივი და სისხლისმღვრელი აღმოჩნდა 1994 წლის ყარაბაღის ომის დამთავრების შემდგომ პერიოდში. 2020 წლის 9 ნოემბერს აზერბაიჯანის, სომხეთისა და რუსეთის ლიდერებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ, რაც სომხეთში შეფასებული იყო, როგორც ეროვნული დამცირება. სომხეთის მხარემ მარცხი განიცადა. აზერბაიჯანმა მთიანი ყარაბაღის გარშემო შვიდი რეგიონი და აზერბაიჯანის სსრ მთიანი ყარაბაღის ოლქის ყოფილი ტერიტორიის დაახლოებით მესამედი დაიბრუნა.
პარკის გახსნა და აქ წარმოდგენილი ექსპონატები, პირველ რიგში კასკები და სომეხი ჯარისკაცების მანეკენები უსაზღვრო აღშფოთებას იწვევვს სომხეთში და თვითონ აზერბაიჯანში სერიოზული დისკუსიის თემას წარმოადგენს.
იტალიური არმია რუსეთში
ძირითადი ოპერაციები
ოფიციალური წყაროს მიხედვით, საბჭოთა კავშირში გაგზავნილი 235,000 ჯარისკაციდან იტალიელებმა 114,520 დაკარგეს.
ამასობაში, 1942 წლის 17 დეკემბერს, საბჭოთა 21-ე არმიამ და მე-5 სატანკო არმიამ შეუტია და დაამარცხა რუმინელთა ჯარების ნარჩენები, რომლებიც იტალიელთა მარჯვენა სექტორზე იდგნენ. ამავდროულად საბჭოთა მე-3 სატანკო და მე-40 არმიებმა იტალიელთა მარცხნივ მდგარ უნგრელებს დაარტყეს. ამ ორმა შეტევამ გამოიწვია სტალინგრადის ჩრდილოეთით ღერძის ძალების კოლაფსი, იტალიელთა მე-8 არმია ალყაში მოექცა. უზარმაზარი დანაკარგების ფონზე იტალიელებმა რამდენიმე დღით მოახერხეს საბჭოთა არმიის შეტევის შეჩერება.
საბჭოთა 1-მა გვარდიამ შეუტია იტალიელთა ცენტრს. თერთმეტდღიანი ბრძოლის შემდეგ რიცხობრივად ბევრად მეტი წითელარმიელის წინააღმდეგ იტალიელთა დივიზიები ალყაში მოექცნენ და დამარცხდნენ. მინი|248x248პქ|დატყვევებული იტალიელები, აღმოსავლეთის ფრონტი, 1943 წელი. 1943 წლის 14 იანვარს, მცირე პაუზის შემდეგ, მე-6 საბჭოთა არმიამ იტალიელთა სამთო კორპუსის ალპინის დივიზიებს შეუტია. ალპინის დივიზიები იტალიელთა ფლანგის მარცხენა ნაწილზე იყვნენ დისლოცირებული და ამ დრომდე ბრძოლისგან საკმაოდ შემონახულნი იყვნენ, თუმცა მათი პოზიცია კრიტიკული გახდა იტალიელთა ცენტრის, მარჯვენა ფლანგისა და მარცხენა სექტორზე უნგრელთა კოლაფსის შემდეგ. შეტევამ ალპინის ორი დივიზია გაანადგურა. ალპინის პირველმა პოლკმა პოლკის დროშები დაწვა, რათა ისინი საბჭოელებს არ ჩავარდნოდათ ხელში. იტალიელთა გარკვეულმა ნაწილებმა მოახერხეს ალყისგან თავის დაღწევა.
სამხედრო ნადავლის პარკი
ექსპონატები
პარკში წარმოდგენილია თავდაცვის სისტემების მაკეტები და გამოფენილია 300 ექსპონატზე მეტი, მათ შორის 150-მდე მძიმე ტექნიკის ერთეული. ექსპონატებს შორის არის ტანკები, სამხედრო მანქანები, საარტილერიო დანადგარები, საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსები, სასროლო იარაღები, სატრანსპორტო საშუალებები. კერძოდ, პარკში წარმოდგენილია ტანკები T-72, მსუბუქადბრონირებული ბუქსიმზიდები მტ-ლბ, საზენიტო რაკეტების კომპლექსები "კრაზანა" და "კუბი". ასევე პარკში წარმოდგენილია კომპლექსური ოპერატიულ-ტაქტიკური რაკეტების (ოტრკ) "ისკანდერის" ფრაგმენტები, რომლებიც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განაღმვის სააგენტოს (არგს) შეტყობინების საფუძველზე, მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიაზე იქნა აღმოჩენილი.
ამას გარდა პარკში წარმოჩინებულია ყარაბაღში განლაგებული მოწინააღმდეგის თავდაცვის სისტემები, რომელიც 10 ზოლისაგან შესდგება, და თავისში მოიცავს ბეტონის საინჟინრო მოწყობილობებს, ტანკსაწინააღმდეგო თხრილებს და ზღარბებს, დანაღმულ ნაკვეთებს, ტუნელებს, სანგრებს და სხვ.. პარკში, ყოველივე ამის გარდა, გამოფენილია სომეხი ჯარისკაცების ასობით მუზარადები, ასევე სომეხი სამხედროების ცვილის მანეკენები. მუზარადების შესახებ მოცემული იყო განმარტება, რომ ისინი სომხების სამხედრო ძალების მიერ მიტოვებულნი იქნენ ბრძოლის ველზე. პარკის შესასვლელთან პარკში დადგმულია პარკის მთავარი ექსპონატი — აზერბაიჯანის არმიის მიერ ომის მიმდინარეობის პროცესში ნადავლის სახით მოპოვებული ორი ათასზე მეტი სამხედრო ავტომობილის სანომრო ნიშნებისაგან გაკეთებული უზარმაზარი ფარი.
პარკში სკამები ჭურვების შესანახი ყუთებისაგან არის გამოჭედილი, განათების ელემენტები გადამდნარი ნაღმებისაგან არის ჩამოსხმული, ხოლო ურნები – სატანკო ჭურვების გილზებისაგან.
პარკის შექმნა და გახსნა
სამხედრო ნადავლის პარკის შექმნა 2021 წლის იანვარში დაიწყო. ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ აზერბაიჯანის ხელისუფლება ბაქოში გახსნიდა მთიან ყარაბაღში კონფლიქტის მიმდინარეობის პროცესში მიღებული სამხედრო ნადავლის პარკს, ჯერ კიდევ 2021 წლის თებერვალში გავრცელდა. საინფორმაციო წყაროებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომგანკუთვნილ ტერიტორიაზე მიმდინარეობს სამშენებლო სამუშაოები, და სამხედრო ნადავლი ტექნიკის სახით უკვე ადგილზეა მიტანილი. ბრძოლაში დატოვებული ზოგიერთი ნივთი ჯერ კიდევ 10 დეკემბერს გამართულ ბაქოში გამარჯვების აღლუმზე იქნა დემონსტრირებული.
იტალიური არმია რუსეთში
შემადგენლობა
იმის მიუხედავად, რომ იტალიელებს გადაეცათ თორმეტი ერთეული Panzer IV ტიპის გერმანული ტანკი და ხელში ჩაიგდეს რამდენიმე საბჭოთა ერთეულიც, მათ მაინც ძალიან მცირე რაოდენობის ტანკი და ტანკსაწინააღმდეგო იარაღი გააჩნდათ. თავად იტალიური წარმოების ტანკები, რომლებიც მე-8 არმიას ჰყავდა, მოძველებული მოდელები იყო. ამ მიზეზით, იტალიელთა განკარგულებაში მყოფი ტანკები და ტანკსაწინააღმდეგო იარაღები თავად მათი ეკიპაჟებისთვის უფრო სახიფათო იყო, ვიდრე მოწინააღმდეგისთვის. მარცხნივ|მინი|იტალიელი სამხედროები რუსეთში, 1942 წლის ივლისი იტალიური საექსპედიციო კორპუსის გენერალი ჯოვანი მესე გამუდმებით ითხოვდა ზამთრის შესაფერისი აღჭურვილობის მიწოდებას და მიანიშნებდა მათ სერიოზულ ნაკლებობაზე, ეს პრობლემა არც შემდგომ ფორმირებული იტალიური მე-8 არმიისთვის იყო უცხო. ჯარისკაცთა საბრძოლო შაშხანები და ტყვიამფრქვევებიც ხშირად გამოუსადეგარი, არასაიმედო და გაჭედვისკენ მიდრეკილი იყო. მკაცრი რუსული ზამთრის პირობებში იტალიელთა ძირითადი საბრძოლო შაშხანა Carcano და Breda 30 ტიპის ტყვიამფრქვევი ხშირად იჭედებოდა და მუშაობისთვის აუცილებელი იყო, რომ ისინი სითბოს წყაროსთან ახლოს დიდი ხნით ყოფილიყვნენ. Beretta 38A ტყვიამფრქვევები ბევრად მაღალი ხარისხის იყო და საიმედო იყო, თუმცა ის საბჭოთა კავშირში მყოფ იტალიელებს ძალიან იშვიათად ჰქონდათ არსენალში, ვინაიდან განკუთვნილი იყო მხოლოდ სპეციალური ჯგუფებისთვის, როგორიც იყო, მაგალითად, ფაშისტური პარტიის შავხალათიანთა რაზმები. მე-8 არმიას არ გააჩნდა ხელით გადასატანი ანტისატანკო დანადგარებიც, რაც მათ იძულებულს ხდიდა, საბჭოთა ტანკების წინააღმდეგ ხელყუმბარების, ტყვიამფრქვევებისა და ნაღმტყორცნების იმედად ყოფილიყვნენ, თუმცა ხშირი იყო ხელყუმბარების დეფექტიც და ისინი ან საერთოდ არ ფეთქდებოდა, ან გაურკვეველი დროის შემდეგ ახდენდა დეტონაციას. პრობლემები ჰქონდა ნაღმტყორცნის ჭურვებსაც, რომლებიც არასაკმარისი ფეთქებადი მასალით იყო დატენილი და ფრაგმენტირებისას არასაკმარისად იშლებოდა.
ძირითადი ოპერაციები
სტალინგრადის ბრძოლისას საბჭოელების მიერ წამოწყებული ოპერაცია პატარა სატურნი მიზნად ისახავდა იტალიელთა მე-8 არმიის სრულ განადგურებას. 1942 წლის დეკემბერში იტალიელები სწორად ამ ოპერაციის ქარცეხცლში აღმოჩნდნენ. მარცხნივ|მინი|264x264პქ|მკაცრი ზამთრით დაზარალებული იტალიელები უკან იხევენ. მარცხნივ|მინი|261x261პქ|იტალიელები ნიკიტოვკაში უკან დახევესისას, 1943 წელი. 11 დეკემბერს საბჭოთა 63-ე არმიამ, რომელსაც T-34 ტანკები და ავიაცია უჭერდა მხარს, იტალიელთა ყველაზე სუსტ სექტორს დაარტყა. იტალიელი დამცველები მომხდურზე 9-ჯერ ნაკლები იყვნენ, თუმცა მათ შეძლეს პოზიციების დაცვა 19 დეკემბრამდე, სანამ მათ მეთაურებისგან მიიღეს ბრძანება, პოზიციები დაეტოვებინათ. მხოლოდ შობამდე მოხერხდა ამ იტალიური დივიზიების ბოლომდე დამარცხება და მათი უკანდახევა.
სამხედრო ნადავლის პარკი
პარკის შექმნა და გახსნა
მთელი ექსპოზიციის შექმნას დაახლოებით სამი თვე დასჭირდა. პარკის გახსნა 2021 წლის 12 აპრილს შესდგა. პარკის გახსნაში მონაწილეობდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, რომელმაც თავის სიტყვაში განაცხადა, რომ «თითოეული, ვინც მოინახულებს სამხედრო ნადავლის პარკს, დაინახავს ჩვენი არმიის ძლიერებას, ჩვენს ნებისყოფას და იმას, თუ რა ძნელი იყო გამარჯვების მიღწევა».
იტალიური არმია რუსეთში
ლიტერატურა
კატეგორია: მეორე მსოფლიო ომი კატეგორია: იტალიის ისტორია
სამხედრო ნადავლის პარკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ბაქოს ბაღები და პარკები კატეგორია:აზერბაიჯანის მუზეუმები
იტალიური არმია რუსეთში
ძირითადი ოპერაციები
27 იანვარს ალპინის ნარჩენებმა, რომლებიც წითლების ალყაში იყვნენ, გაარღვიეს მტრის რიგები და მიაღწიეს დასავლეთით მდებარე გერმანელების მიერ მოწყობილ ახალ თავდაცვით ხაზს. ამ იტალიელთაგან ბევრს აღენიშნებოდა მოყინული კიდურები, მძიმე ავადმყოფობა და უკიდურესი დემორალიზება. ფაქტობრივად, შეიძლება ითქვას, 1943 წლის თებერვლისთვის იტალიური არმია რუსეთში უბრალოდ აღარ არსებობდა.
დონიელ მალენი
დონიელ მალენი (დ. 19 იანვარი, 1999) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. დორტმუნდის „ბორუსიასა“ და ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს ნიდერლანდების 15, 16, 17, 18, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.
ტიტულები
პსვ: (1)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები კატეგორია:ეინდჰოვენის პსვ-ს ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კარლ ფონ ჰანი
კარლ ფონ ჰანი (29 აპრილი 1848, ფრიდრიხშტალი (ვიურტემბერგი)  – 16 აგვისტო 1925, თბილისი) – გერმანელი კავკასიოლოგი, ქართველოლოგი, ძველბერძნული და გერმანული ენების პედაგოგი
პირადი ცხოვრება.
1875 წელს, 27 წლის კარლ ფონ ჰანი ქორწინდება 19 წლის ჰელენ ფონ ფრანკენზე, რომელიც იყო მხატვრების - პოლ ფონ ფრანკენისა და ჰელენ კებერის ქალიშვილი.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
კარლ ფონ ჰანმა განათლება ვიურტემბერგში, გერმანიაში მიიღო, შემდგომ კი სწავლა ტიუბინგენისა და ნოვოროსიის (ოდესა) უნივერსიტეტებში გააგრძელა ფილოსოფიისა და თეოლოგიის ფაკულტეტზე. მამამისი, ფრიდრიხ ჰანი (1809-1878) მუშაობდა ფრიდრიხშტალში მდებარე მეტალურგიულ ქარხანაში, დედა კი იყო მარგარიტა ჰაინრიკ შარლოტი. ფონ ჰანი საქართველოში 1872 წელს, 24 წლის ასაკში ჩამოდის. იმავე წელს, როდესაც იგი კავკასიის მთავარმართებლის - მიხეილ ნიკოლოზის ძის შვილთა აღმზრდელი ხდება.
სამხედრო საქმიანობა
1870-1871 წლებში, საქართველოში გამომგზავრებამდე 1 წლით ადრე, ფონ ჰანმა იბრძოლა საფრანგეთ-პრუსიის ომში, ხოლო შემდეგ, 1877-1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომში წარმოადგენდა რუსულ წითელ ჯვარს და სწორედ ამიტომ, 1898 წელს დაჯილდოვდა რუსეთის წინაშე გაწეული სამსახურის გამო.
პროფესიული საქმიანობა
1874 წელს, კარლ ფონ ჰანი იწყებს თბილისის გიმნაზიებში ლათინური, ძველბერძნული და გერმანული ენების სწავლებას, 1906 წლიდან 1909 წლამდე კი ხდება თბილისის ქალთა პირველი გიმნაზიის დირექტორი. გარდა გიმნაზიებში სწავლებისა, გერმანელმა კავკასიოლოგმა თავისი მოღვაწეობის განმავლობაში გამოაქვეყნა მრავალი კვლევა და გამოსცა წიგნები კავკასიის შესახებ, მათ შორის კი საქართველოს კულტურის, გეოგრაფიის, ისტორიისა და ეთნოგრაფიის შესახებ. მისი ნაშრომების დიდი ნაწილი დაფუძნებული იყო იმ წყაროებზე კავკასიის შესახებ, რომლებიც გაფანტული იყო ანტიკურ ბერძნულ, რომაულ და ბიზანტიურ ლიტერატურაში და სწორედ ყოველივე ამას მოუყარა თავი კარლ ფონ ჰანმა. იგი იყო საპატიო წევრი ისეთი საზოგადოებებისა, როგორიც იყო რუსეთის სამეცნიერო საზოგადოების კავკასიის განაყოფი, მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოების კავკასიის განაყოფი და რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განაყოფი.
გარდაცვალება
კარლ ფონ ჰანი გარდაიცვალა 1925 წლის 16 აგვისტოს, თბილისში, 77 წლის ასაკში და დაკრძალულია აქვე.
კავკასიოლოგია
კარლ ფონ ჰანის ძირითად ნაშრომს წარმოადგენს ორტომეული წიგნი - „ ინფორმაცია კავკასიის შესახებ ნაპოვნი ანტიკურ ბერძნულ და რომაულ ნამუშევრებში “, რომელთაგან პირველ ტომში, როგორც ავტორი იუწყება, მოცემულია ინფორმაცია კავკასიის შესახებ ჰომეროსიდან მოყოლებული ჩვ. წ. მე-6 საუკუნემდე, მეორე ტომში კი მე-6 საუკუნიდან მე-15 საუკუნემდე. ფონ ჰანს გადაწყვეტილი ჰქონდა, რომ მესამე ტომიც გამოეცა, რომელშიც იქნებოდა შუა საუკუნეების იტალიური წყაროებიდან შეგროვებული ინფორმაცია კავკასიის შესახებ, თუმცა მხოლოდ ერთი იტალიელი კათოლიკე მისიონერის - არქანჯელო ლამბერტის ნაშრომი თარგმნა და გამოაქვეყნა სამეგრელოს შესახებ. წიგნებისთვისა თუ სხვა სახის ნაშრომებისთვის, გერმანელი ქართველოლოგი იყენებდა ფაქტობრივად ყველა ანტიკური ავტორის წყაროებს დაწყებული ჰომეროსით, ჰესიოდით, ჰეროდოტუსით, ჰიპოკრატეთი და დემოსტოთენესით, დასრულებული პლატონით, არისტოტელეთი, აპოლონიუსითა და ფლავიუსით. 1909 წელს 5 ნაწილად დაიბეჭდა მისი შემდგომი ნაშრომი „ ქალაქ თბილისის წარსულიდან, დასაბამიდან რუსების შემოსვლამდე “ გერმანულენოვან გაზეთში - „ კაუკაზიშე პოსტი “. კარლ ფონ ჰანი განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს თამარ მეფესა და მისი მეფობის პერიოდს საქართველოში თავის ნაშრომებში, მის პერიოდს ოქროს ხანას უწოდებს და აღნიშნავს, რომ სწორედ მისი მეშვეობით იქცა საქართველო აღმოსავლეთის ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოდ. ფონ ჰანი თითქმის ყოველ წელს აწყობდა ექსპედიციებს როგორც საქართველოში, ასევე სომხეთსა და აზერბაიჯანში, რა დროსაც მოიარა გვერიშის ხეობა, ლაჯანურის ხეობა, რიონის ხეობა, თუშეთი, ფშავი და მრავალი სხვა ადგილი. აქედან გამომდინარე, 1913 და 1915 წლებში გამოსცა „ მოკლე სამოგზაურო გზამკვლევი კავკასიაში “ და „ პრაქტიკული რჩევები და გამოსადეგი ინფორმაცია კავკასიის მთებში მთასვლელთათვის “. გარდა გეოგრაფიის და ისტორიისა, კარლ ფონ ჰანი ასევე დაინტერესებული იყო კავკასიის გეოლოგიითა და ჰიდროლოგიით და სწორედ ამიტომ, თავისი სამოგზაურო გამოცდილებიდან გამომდინარე გამოაქვეყნა ნაშრომები „ ჩანაწერები კავკასიის მყინვარებისა და ტბების შესახებ “, „ კავკასიის მინერალური წყლების შესახებ”, „ კავკასიის ძირითადი მდინარეების სურათები “ და „ კავკასიის მიწისძვრების შესახებ “. გერმანელი კავკასიოლოგი გაზეთ „ ტიფლისკი ლისტოკის “ 1911 წლის ნომერში ასევე აღნიშნავს მოგზაურობისას ნანახ არქიტექტურას, კერძოდ კი ტაძრებისას და წერს, თუ რამდენად განსხვავდება იგი ბიზანტიური ეკლესიებისგან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1848 კატეგორია:გარდაცვლილი 1925 კატეგორია:კავკასიოლოგები კატეგორია:გერმანელი კავკასიოლოგები კატეგორია:ქართველოლოგები კატეგორია:გერმანელი ქართველოლოგები კატეგორია:77 წლის ასაკში გარდაცვლილნი კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები
ენსო ტროსერო
ენსო ექტორ ტროსერო (Enzo Héctor Trossero; დ. 23 მაისი, 1953, ესმერალდა, სანტა-ფე, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე.
სპორტივო ბელგრანო
საფეხბურთო კარიერა 1971 წელს, საფეხბურთო კლუბ „სპორტივო ბელგრანოს“ რიგებში დაიწყო.
კოლონი
1972–1975 წლებში არგენტინის პრიმერა დივიზიონის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „კოლონის“ შემადგენლობაშია. „კოლონის“ მაისურით პირველად 1972 წლის 21 აპრილს, „რივერ პლეიტის“ წინააღმდეგ მეტროპოლიტანოს ჩემპიონატის მე-12 ტურის მატჩში გამოვიდა მინდორზე. პირველი ბურთი 1973 წლის 29 აპრილს, მეტროპოლიტანოს მე-10 ტურის მატჩში „ფერო კარილ ოესტეს“ გაუტანა. ბოლოჯერ მეტოქის კარი 1974 წლის 24 მარტს მეტროპოლიტანოს მე-9 ტურის შეხვედრაში აიღო. ამ დღეს ტროსეროს გუნდმა „ბოკა ხუნიორსს“ უმასპინძლა და ანგარიშით 4–1 დაამარცხა. უკანასკნელად „კოლონის“ რიგებში 1975 წლის 5 მარტს, სტუმრად, „ურაკანის“ წინააღმდეგ გამართულ მეტროპოლიტანოს მე-5 ტურის მატჩში გამოვიდა. საერთო ჯამში არგენტინის ჩემპიონატის ფარგლებში „კოლონის“ შემადგენლობაში 101 შეხვედრა ჩაატარა და 3 ბურთი გაიტანა.
ინდეპენდიენტე
1975–1986 წლებში არგენტინის პრიმერა დივიზიონის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „ინდეპენდიენტეს“ ღირსებას იცავს, რომლის მაისურით პირველად 1975 წლის 24 სექტემბერს, კორდოვის „ბელგრანოს“ წინააღმდეგ ნასიონალის ჩემპიონატის მე-2 ტურის გასვლით შეხვედრაში გამოვიდა მინდორზე. მატჩი სტუმართა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–0 დამთავრდა. პირველი გოლი 1976 წლის 15 თებერვალს, მეტროპოლიტანოს პირველი ტურის გასვლით შეხვედრაში „ურაკანს“ გაუტანა. მატჩი მასპინძელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–1 დამთავრდა. ლიბერტადორესის თასის გათამაშებაზე „ინდეპენდიენტეს“ რიგებში პირველად 1976 წლის 13 მაისს, „რივერ პლეიტის“ წინააღმდეგ ითამაშა. მატჩი ბუენოს-აირესში გაიმართა და უგოლო ფრით დასრულდა. „ინდეპენდიენტე“ ასეთი შემადგენლობით გამოვიდა მოედანზე: კიროგა, სორია, ვილავერდე, ტროსერო, პავონი, როხასი, სემენევიჩი, ბოჩინი, ბერტონი, ასტეგიანო და საგიორატო. მეტოქე გუნდის შემადგენლობაში სხვა ფეხბურთელებთან ერთად ფილოლი, პასარელა, ალონსო და ლუკე თამაშობდნენ. ლიბერტადორესის თასის გათამაშებაზე „ინდეპენდიენტეს“ მაისურით პირველი გოლი 1978 წლის 30 ივნისს, ეკვადორული საფეხბურთო კლუბის კიტოს „ელ ნასიონალის“ კარში გაიტანა. მატჩი კიტოში გაიმართა და სტუმართა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–1 დამთავრდა. ლიბერტადორესის თასის გათამაშებაზე „ინდეპენდიენტეს“ რიგებში უკანასკნელად 1984 წლის 27 ივლისს, საკუთარ მოედანზე, „გრემიოს“ წინააღმდეგ გამართულ ტურნირის განმეორებით ფინალურ მატჩში გამოვიდა.
ნანტი
„ნანტმა“, როგორც 1979 წლის საფრანგეთის თასის მფლობელმა, ევროპის თასების მფლობელთა თასზე გამოსვლის უფლება მოიპოვა. სწორედ აღნიშნული თასის გათამაშებას უკავშირდება ტროსეროს საკლუბო კარიერაში ევროთასებზე ასპარეზობის დებიუტი. პირველად ფრანგული კლუბის შემადგენლობაში 1979–80 წლების ევროპის თასების მფლობელთა თასის გათამაშების პირველი წრის შეხვედრაში ჩრდილოეთ ირლანდიურ საფეხბურთო კლუბ ბელფასტის „კლიფტონვილის“ წინააღმდეგ ითამაშა. „ნანტი“ ასეთი შემადგენლობით გამოვიდა მოედანზე: ჟან-პოლ ბერტრან-დემანი, ენსო ტროსერო, მაქსიმ ბოსისი, პატრის რიო, ოსკარ მიულერი, ტიერი ტიუსო, ანრი მიშელი, ჟილ რამპიონი, ოსკარ ვიქტორ ტროსერო, ლოიკ ამისი და ბრუნო ბარონშელი. შეხვედრა 1979 წლის 19 სექტემბერს ბელფასტში, „სოლიტუდის“ სტადიონზე გაიმართა და სტუმართა გამარჯვებით 1–0 დამთავრდა. ქვემოთ მოყვანილია ენსო ტროსეროს მიერ თასების თასზე ჩატარებული მატჩები „ნანტის“ შემადგენლობაში.
არგენტინელი მცველისთვის წარმატებული გამოდგა ნანტელთა რიგებში გატარებული პირველივე 1979–80 წლების სეზონი, როდესაც გუნდთან ერთად საფრანგეთის ჩემპიონი გახდა. ამ სეზონზე მან კლუბის მიერ საფრანგეთის ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებულ 35 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 6 გოლი გაიტანა. „ნანტმა“ 38 მატჩიდან 26 მოიგო, 7 დათმო, 5 ფრედ დაამთავრა, 57 ქულით სატურნირო ცხრილში პირველი ადგილი დაიკავა და ორწლიანი შესვენების შემდეგ ევროპის ჩემპიონთა თასზე გამოსვლის უფლება კვლავ მოიპოვა.
„ინდეპენდიენტედან“ იჯარით საფრანგეთში გადაინაცვლა და საფრანგეთის პირველი დივიზიონის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „ნანტის“ რიგებში განაგრძო საკლუბო კარიერა, სადაც 1979–1981 წლების განმავლობაში საფრანგეთის პირველი დივიზიონის ფარგლებში ჩატარებულ 69 მატჩში 12 გოლი გაიტანა.
1980–81 წლების სეზონზე გუნდთან ერთად საფრანგეთის ვიცე-ჩემპიონი ხდება. ამ სეზონზე მან კლუბის მიერ საფრანგეთის ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებულ 34 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და კვლავ 6 გოლი გაიტანა. „ნანტმა“ 38 მატჩიდან 22 მოიგო, 5 დათმო, 11 ფრედ დაამთავრა, 55 ქულით სატურნირო ცხრილში მეორე ადგილი დაიკავა და სულ ორი ქულით ჩამორჩა ჩემპიონატის გამარჯვებულ „სენტ-ეტიენს“, ამასთან უეფა-ს თასზე გამოსვლის უფლებაც მოიპოვა, სადაც კლუბმა ბოლოს 1978–79 წლების გათამაშებაზე იასპარეზა.
სანაკრებო მატჩები
(1) (პენ.) 8–7 (2) (3) (4)
მიღწევები
thumb|right|309პქ| [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინის ეროვნულ ნაკრებში. 12.05.1983 ]]
სამწვრთნელო კარიერა
სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ, სამწვრთნელო კარიერის დაწყება გადაწყვიტა. 1987–1989 წლებში არგენტინის 20-წლამდე ნაკრების მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად მუშაობდა, 1989–1990 წლებში არგენტინის 16-წლამდე ნაკრების მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:კოლონის ფეხბურთელები კატეგორია:ესტუდიანტესის ფეხბურთელები კატეგორია:ინდეპენდიენტეს ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ნანტის ფეხბურთელები კატეგორია:მექსიკის ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ესტუდიანტესის მწვრთნელები კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1983 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთის მწვრთნელები
რომაულ-სპარსული ომები
რომაულ-სპარსული ომები, ასეავე რომაულ-ირანული ომები — კონფლიქტი ბერძნულ-რომაული სამყაროსა და ორ მემკვიდრე ირანულ იმპერიებს — პართია და სასანიანებს — შორის. სამხედრო დაპირისპირებები პართიის იმპერიასა და რომის რესპუბლიკას შორის ძვ.წ. 54 წელს დაიწყო; დაპირისპირება გვიანი რესპუბლიკის დროს დაიწყო და რომის (შემდეგ ბიზანტიის) და სასანიდების იმპერიაც მოიცვა. მასში ჩართული იყვნენ სხვადასხვა ვასალური სამეფოები და მოკავშირე მომთაბარე ტომები, რომლებიც წარმოდგენილი იყვნენ ბუფერული სახელმწიფოებისა და პროქსის სახით. ომი მუსლიმ არაბთა დაპყრობების შედეგად დასრულდა, რამაც სასანიდთა იმპერიის დაცემა და ბიზანტიის იმპერიისთვის უზარმაზარი ტერიტორიული დანაკარგები გამოიწვია.
მიუხედავად იმისა, რომ სამხედრო დაპირისპირებები რომაელებსა და სპარსელებს შორის შვიდი საუკუნე გრძელდებოდა, სასაზღვრო ზოლი, გარდა ცვლილებებისა ჩრდილოეთის მიმართულებით, ძირითადად სტაბილური იყო. არცერთ მხარეს არ გააჩნდა ლოჯისტიკური უპირატესობა და არც საკმარისი ცოცხალი ძალა, რათა მათ საზღვრებს გარეთ ხანგრძლივი სამხედრო კამპანიები ეწარმოებინა, ასე რომ არცერთი მხარე არ რისკავდა ისეთი სახით წინსვლებს, რასაც შეიძლება მათი ფრონტის ხაზი ძალიან დაევიწროვებინა. ორივე მხარე საზღვრებს გარეთ დაპყრობებს აწარმოებდა, მაგრამ ძალთა ბალანსი თითქმის ყოველთვის აღდგებოდა. თავდაპირველად განსხვავებული სამხედრო ტაქტიკის მქონე არმიები, თანდათან, VI საუკუნის ნახევრიდან ძალიან ემსგავსება ერთმანეთს.
რომალ-სპარსული ომების შედეგად გამოწვეული რესურსთა დანახარჯები ორივე იმპერიისთვის კატასტროფულად აისახა. ხანგრძლივმა და გაწელილმა ომებმა VI და VII საუკუნეებში ისინი გამოფიტული და დაუცველი დატოვა საგარეო საფრთხეებისგან, როგორიც აღმოჩნდა ახლად წარმოქნილი სახალიფო, რომელმაც სულ რაღაც რამდენიმე წელიწადში, როგორც კი რომაულ-სპარსული ომები დასრულდა, თავს დაესხა ორივე იმპერიას. ისარგებლეს რა ორივე მხარის დასუსტებით, მუსლიმ არაბთა ლაშქარმა მალევე სრულად დაიპყრო სასანიდების იმპერია და აღმოსავლეთ რომის იმპერიას ჩამოაჭრა: ლევანტი, კავკასია, ეგვიპტე და ჩრდილოეთ აფრიკა. მომდევნო წლებში აღმოსავლეთ რომის იმპერიის უდიდესი ნაწილი მუსლიმთა ბატონობის ქვეშ მოექცა.
რომის რესპუბლიკა პართიის წინააღმდეგ
მინი|255x255პქ|A sculpted head (broken off from a larger statue) of a Parthian warrior wearing a [[Hellenistic armies|Hellenistic-style helmet, from the Parthian royal residence and necropolis of Nisa, Turkmenistan, 2nd century BC]] დასავლეთში პართიელთა გამოჩენა მითრიდატე I-ის დროს დაიწყო და მითრიდატე II-ის პერიოდში განახლდა, რომელიც წარუმატებლად დაუკავშირდა ლუციუს კორნელიუს სულას რომაულ-პართიული ალიანსის ჩამოყალიბების მიზნით (დაახლ. ძვ.წ. 105 წელი). როდესაც ლუციუსი, ძვ.წ. 69 წელს, თავს დაესვა სამხრეთ სომხეთს და დაიწყო ბრძოლები ტიგრანის წინააღმდეგ, ის ამავდროულად ფრაატ III-თან მიმოწერას აწარმოებდა, რათა მისი ამ ჩაურევლობა ეზრუნველყო. მიუხედავად იმისა, რომ პართია ამ კონფლიქტში მართლაც ნეიტრალური დარჩა, ლუციუსმა გადაწყვიტა მათზე თავდასხმა. ძვ.წ. 66-65 წელს, პომპეუსმა მიაღწია ფრაატთან შეთანხმებას და გაერთიანებული რომაულ-პართიული ლაშქარი თავს დაესხა სომხეთს, მაგრამ ევფრატის საზღვართან მათ შორის წინააღმდეგობამ მალევე იჩინა თავი. საბოლოოდ ფრაატმა კონტროლი დაამყარა მესოპოტამიის დიდ ნაწილზე, გარდა ოსროენის ოლქისა, რომელიც რომაელთა დამოკიდებულებაში მოექცა.
ძვ.წ. 53 წელს რომაელი გენერალი მარკუს ლიცინიუს კრასუსი თავს დაესხა მესოპოტამიას, ეს ლაშქრობა კატასტროფული შედეგებით დასრულდა; ის და მისი ვაჟი პუბლიუსი კარახის ბრძოლაში დაიღუპნენ, სადაც პართიელებს გენერალი სურენა მეთაურობდა. ეს იყო რომაელთა ყველაზე ცუდი მარცხი არაუსიოს ბრძოლის შემდეგ. მომავალ წელს პართიელებმა მოარბიეს სირია და ძვ.წ. 51 წელს წამოიწყეს მნიშვნელოვანი ლაშქრობა; მაგრამ მათი არმია ანტიგონეასთან რომაელთა ჩასაფრებაში მოექცა და ისინი განიდევნენ.
პართიელები მეტწილად ნეიტრალურები აღმოჩნდნენ რომის სამოქალაქო ომში, რომელიც იულიუს კეისარის, პომპეუსის და ტრადიციულად სენატის მომხრეებს შორის მიმდინარეობდა. მათ დაამყარეს კავშირი პომპეუსთან, რომლის მარცხისა და სივდილის შემდეგ, პაკორ I პომპეუსის მომხრე გენერალ კ. კეცილიუს ბასუსს მიემხრო, რომელიც აპამეიას ველზე ალყში ყავდათ კეისარის მომხრე ძალებს. სამოქალაქო ომი დასრულებისთანავე, იულიუს კეისარი შეუდგა მზადყოფნას პართიის წინააღმდეგ სამხედრო ლაშქრობისთვის, რომელიც კეისრის მკვლელობის გამო გადაიდო. პართიელები ასევე ემხრობოდნენ ბრუტუსსა და კასიუსს სამოქალაქო ომში („ლიბერატორების სამოქალაქო ომი“) და გაგზავნეს დამხმარე რაზმები მათ დასახმარებლად ძვ.წ. 42 წლის ფილიპის ბრძოლაში. ლიბერატორების მარცხის შემდეგ, ძვ.წ. 40 წელს, პართიელებმა, ბრუტუსისა და კასიუსის მხარდამჭერ რომაელ კვინტუს ლაბიენუსთან ერთად, თავს დაესხა რომის ტერიტორიებს. მათ გადალახეს რომის პროვინცია სირიას და დაიძრნენ იუდეაში, დაამხეს რომის მარიონეტი ჰირკანე II და მის ნაცვლად დააყენეს მისი ძმისშვილი ანტიგონე. შეიქმნა ისეთი სურათი, რომ რომაელებს მთელი აღმოსავლეთი პართიელთა ხელთ ეგონათ, თუმცა რომის მეორე სამოქალაქო ომის შედეგებმა, რომის ძალაუფლება ისევ განამტკიცა აზიაში. იმპერატორმა მარკუს ანტონიუსმა ვენდიტუსი ლაბიენუსის წინააღმდეგ გაგზავნა, რომელიც თავს დაესხა ანატოლიას. რომაელებმა ლაბიენუსის ძალები მოიგერიეს და ის სირიაში განდევეს, სადაც მას პართიელების ძალებიც შეუერთნენ, მაგრამ ამის მიუხედავად დამარცხდა, ტყვედ ჩავარდა და მოკლეს. სირიის კარებთან მარცხის შემდეგ, პართიელებმა მიატოვეს სირია. ძვ.წ. 38 წელს პართიელები ისევ დაბრუნდნენ, მაგრამ მათ გადამწყვეტი დარტყმა მიაყენა ვენდიტიუსმა, პაკორი კი მოკლეს. რომაელთა დახმარებით ჰეროდე I დიდმა იუდეადან ანტიგონე განდევნა. როგორც კი რომაული კონტროლი აღსდგა სირიასა და იუდეაში, მარკუს ანტონიუსი გაუძღვა უზარმაზარ არმიას ატროპატენაში, მაგრამ მისი საალყო მანქნები და მისი ესკორტი ალყაში აღმოჩნდა და ამოხოცეს, ამას ემატებოდა ისიც, რომ ის სომეხმა მოკავშირეებმაც მიატოვეს. პართიაში წინსვლის არ ქონის შედეგად, რომაელებმა, დიდი დანაკარგების გამო, უკან დახევა ამჯობინეს. ძვ.წ. 33 წელს ანტონიუსი ისევ სომხეთში იმყოფებოდა, რათა მიდიის მეფესთან გაერთიანებულიყო ოქტავიანესა და პართიელების წინააღმდეგ. მაგრამ რიგმა მიზეზებმა აიძულა იგი უკან დახეული და მთლიანი რეგიონი პართიელებისთვის დაეთმო.
ადრეული რომაულ-სასანიდური კონფლიქტი
383 ან 384 წელს სომხეთი ისევ გახდა დაპირისპირების მიზეზი რომსა და სასანიდების იმპერიას შორის, თუმცა საომარი მოქმედებები ამ დაპირისპირებას არ გამოუწვევია. რადგანაც ორივე იმპერია დაკავებული იყო ბარბაროსების წინააღმდეგ ბრძოლაში,384 ან 387 წელს, შაპურ III-სა და თეოდოსიუს I-ს შორის სამშვიდობო ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის მიხედვით მხარეებმა სომხეთი გაინაწილეს. ამავდროულად რომის იმპერიას ჩრდილოეთიდან გერმანელები, ალანები და ჰუნები უტევდნენ, ხოლო სპარსეთის ჩრდილოეთ საზღვრებში ჯერ ჰუნები, შემდეგ კი ეფთალიტები ემუქრებოდნენ. ორივე იმპერია ჩართული იყო ბარბაროსებთან ბრძოლაში, რამაც იმპერიებს შორის მშვიდობა დაამყარა, რომელიც მხოლოდ ორი მცირე ომებით შეფერხდა, პირველი 421-422 წლებში, როდესაც ბაჰრამ V-მ ქრისტიანობაზე გადასული სახელმწიფო მოხელეების დევნა დაიწყო, და მეორე 440 წელს, როდესაც იეზდიგერდ II რომის მიერ კონტროლირებად სომხეთში შეიჭრა.
ანასტასიური ომი
მინი|რუკა რომელიც ასახავს რომაულ-სპარსულ სასაზღვრო ზოლს 384 წელს სომხეთის განაწილების შემდეგ. ფრონტის ხაზი სტაბილური იყო V საუკუნის განმავლობაში. ანასტასიურმა ომმა დაარღვია ყველაზე გრძელი მშვიდობიანი პერიოდი, რაც კი ამ ორ სახელმწიფოს შორის არსებულა. ომის დაწყების მიზეზი სპარსეთის მეფის კავად I-ის მიერ ბიზანტიის იმპერატორის ანასტასიოს I-ისგან ფინანსური დახმარების მოთხოვნა იყო, რასაც იმპერატორი არ დაეთანხმა და სპარსეთის მეფემ გადაწყვიტა ის ძალდატანებით მიეღო. 502 წელს სპარსელებმა მოულოდნელად დაიკავეს თეოდოსიპოლისი და ალყაში მოაქციეს ქალაქი ამიდა. ციხე-ქალაქის ალყა უფრო რთული აღმოჩნდა, ვიდრე ეს კავადს წარმოედგინა, თუმცა სამ თვიანი წინააღმდეგობის მიუხედავად ის სპარსელების ხელში გადავიდა. 503 წელს რომაელებმა სცადეს ამიდის გათავისუფლება, ამავდროულად, კავადი შეიჭრა ოსროენეში და იგივე წარმატებით ალყაში მოაქცია ედესა. 504 წელს რომაელებმა დაიბრუნეს ამიდა. იმავე წელს სომხეთში კავკასიონიდან შეიჭრნენ ჰუნები და მხარეებს შორის ზავი დაიდო. მხარეებს შორის მოლაპარაკება დიდხანს მიმდინარეობდა და საბოლოოდ 506 წლის ნოემბერს მათ შრის გაფორმდა სამშვიდობო ხელშეკრულება. 505 წელს ანასტასიოსმა დარასთან გამაგრებული ქალაქის მშენებლობა დაიწყო. ამავდროულად შეუდგა ედესის, ბატნაე და ამიდის კედლების აღდგენა. მიუხედავად იმისა, რომ მხარეებს შორის სრულ მაშტაბიანი ომი არ ყოფილა, მათ შორის დაძაბულობა ისევ გრძელდებოდა, განსაკუთრებით კი მაშინ, როდესაც დარასთან სამშენებლო პროცესები მიმდინარეობდა, რომელიც მათ შორის ათწლეულების წინ დადებული ხელშეკრულების პირობებს არღვევდა. მიუხედავად სპარსელების წინააღმდეგობისა, ანასტასიოსი სამშენებლო პროცესებს არ აჩერებდა და 507-508 წლებში ის დასრულდა. მარჯვნივ|მინი|რელიეფი რომელიც ასახავს სასანიანთა დელეგაციას ბიზანტიაში, მარმარილო, IV-V საუკუნე, ისტანბულის არქეოლოგიური მუზეუმი.
იბერიული ომი
მარცხნივ|მინი|250x250პქ|აღმოსავლეთ რომის და სპარსეთის იმპერია 477 წელს. 524-525 წლებში კავად I-მა ბიზანტიის იმპერატორს იუსტინე I-ს შესთავაზა მისი ვაჟი ხოსროს შვილობილად აყვანა, მაგრამ შეთანხმება ვერ შედგა. თავდაპირველად კავადის შემოთავაზებას დიდი დიდი ენთუზიაზმით შეხვდა ბიზანტიის იმპერატორი, მაგრამ იუსტინეს კვესტორი პროკულუსი ამის წინააღმდეგ გამოვიდა. ქვეყნებს შორის დაძაბულობა კიდევ უფრო გაამძაფრა იბერიის მეფის, გურგენის, მიერ რომაელების მხარეს გადასვლამ. 524/425 წლებში, ქრისტიანული მეზობლის ეგრისის სამეფოს მსგავსად, იბერიელები სპარსელებს აუჯანყდნენ და მათ დასახმარებლად რომი ჩრდილოეთ კავკასიელ ჰუნებს დაუკავშირდნენ, რათა მათ აჯანყებულთათვის დახმარება აღმოეჩინათ. ორივე მხარე დაინტერესებული იყო ომი მარიონეტების მეშვეობით ეწარმოებინათ, სამხრეთში არაბი მოკავშირეების, ხოლო ჩრდილოეთში ჰუნების გამოყენებით. ღია დაპირისპირება ორ იმპერიას შორის 526-527 წლებში დაიწყო. თავდაპირველად ბრძოლები სპარსელების სასარგებლოდ მიმდინარეობდა; 527 წელს მათ ჩაახშვეს იბერიის აჯანყება, იმავე წელს შეაჩერეს რომაელების შემოტევა ნისიბინსა და თებეთასასკენ, ასევე ხელი შეუშალეს თანურის და მალაბასას გამაგრების მცდელობებს. ხარვეზების გამოსწორების მიზნით, რამაც სპარსელთა წარმატება განაპირობა, ახალმა იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა აღმოსავლეთის არმიების რეორგანიზაცია მოახდინა. 528 წლისთვის ველისარიუსის არმია ცდილობდა თანურის გამაგრებითი სამუშაოებისთვის უსაფრთხოება ეზრუნველყო, რადგან მშენებლობა ფრონტის ხაზთან მიმდინარეობდა. 529 წელს სირიაში ლახამიდების მარბიელმა ლაშქრობამ, იუსტინიანე აიძულა არაბი მოკავშირეები გაეძლიერებინა, რისთვისაც ის ალ-ჰარის ჯაბალას კოალიციის ერთ სამეფოდ შეკვრაში მიეხმარა.
ომი კავკასიისთვის
589 წელს სპარსელებმა ღალატის მეშვეობით დაიკავეს მარტიროპოლისი. გადამწყვეტი აღმოჩნდა სპარსელი გენერალის ბაჰრამ ჩობანის აჯანყება, რომელიც ჰორომიზდმა თანამდებობიდან დაითხოვა და დაამცირა. 590 წელს სასახლის გადატრიალების შედეგად ჰორომიზდი დაამხეს და ის ხოსრო II-მ ჩაანაცვლა, მიუხედავად ამისა, ბაჰრამი არ აპირებდა აჯანყების შეწყვეტას და დამარცხებული ხოსრო იძულებული გახდა ბიზანტიისთვის შეეფარა თავი. სპარსეთის ტახტი ბაგრამმა დაიკავა, რომელიც ბაჰრამ VI-ის სახელით გახდა ცნობილი. მავრიკიოსის დახმარებით ხოსრომ ბაჰრამის წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყო და 591 წელს, ბიზანტიისა და ხოსროს გაერთიანებულმა ძალებმა ბაჰრამი ბლარათონის ბრძოლაში დაამარცხა, რის შემდეგაც ხოსრომ სპარსეთის ტახტი აღიდგინა. დახმარების სანაცვლოდ, ხოსრომ ბიზანტიას არა მხოლოდ დარა და მარტიროპლისი დაუბრუნა, არამედ დათანხმდა იბერიის დასავლეთ ნაწილის და პერსარმენიის უდიდესი ნაწილი ბიზანტიისთვის გადაცემას. მარცხნივ|მინი|ქერუბიმი და ჰერაკლე იღებს ხოსრო II-ის მორჩილე ([[Champlevé enamel over gilt copper, 1160–1170, Paris, Louvre).]] მარჯვნივ|მინი|350x350პქ|ბიზანტიისა და სასანიდებთა იმპერია 600 წ. მარჯვნივ|მინი|350x350პქ|511-624 წლის ომების სქემა.
ადრეული რომაულ-სასანიდური კონფლიქტი
მინი|ბიშაპურის II რელიეფი, რომელიც აღნიშნავს შაპურ I-ის გამარჯვებებს დასავლეთის ფრონტზე, ის გამოსახულია ცხენზე შემჯდარი დატყვევებულ ვალერიანესთან, მკვდარ გორდიანე III და სავარაუდოდ ან ფილიპე ან ურანიუსთან. კონფლიქტი პართიელთა მმართველობის დამხობისა და არდაშირ I-ის მიერ სასანიდთა იმპერიის დაარსების შემდეგაც გაგრძელდა. 230 წელს არდაშირმა (226-241) დაარბია მესოპოტამია და სირია და რომისგან ყოფილი აქემენიდური იმპერიის საზღვრების დათმობა მოითხოვა. უნაყოფო მოლაპარაკების შემდეგ, 232 წელს, ალექსანდრე სევერუსი არდაშირის წინააღმდეგ გაემართა და მოიგერია ის როცა ერთ-ერთი არმიის შენაერთი სომხეთში შეიჭრა, ხოლო დანარჩენი ორი სამხრეთით, რომელიც უშედეგო აღმოჩნდა. იმპერატორმა რომში ტრიუმფით აღნიშნა. 238-240 წლებში, მისი მმართველობის მიწურულს, არდაშირი თავდასხმაზე გადმოვიდა, დაიკავა რამდენიმე ქალაქი სირიაში და მესოპოტამიაში, მათ შორის კარაი, ნისიბინი და ჰატრა.
კულმინაცია
602 წელს რომაელთა არმია, რომელიც ბალკანეთში წარმატებით კამპანიას აწარმოებდა, ფოკას მეთაურობით აჯანყდა, რომელმაც მოახერხა ტახტის ხელში ჩაგდება, შემდეგ კი მავრიკიოსი და მისი ოჯახის წევრების მოკლა. ხოსრო II-მ თავისი კეთილისმყოფელის მკვლელობა ომის საბაბად და რომაული პროვინცია მესოპოტამიის დასაპყრობად გამოიყენა. ომის პირველ წლებში სპარსელები უპრეცედენტო წარმატებით სარგებლობდნენ. მათ დაეხმარათ ხოსროს მიერ მავრიკიოსის ვაჟის პრეტედენტის სახით გამოყენება და გენერალი ნარსეს მიერ ფოკას წინააღმდეგ დაწყებული აჯანყება. 603 წელს ხოსრომ მესოპოტამიაში დაამარცხა და მოკლა გენერალი გერმანიუსი და ალყაში მოაქცია დარა. რომაელთა დამხმარე ძალების გამოჩენის მიუხედავად, 604 წელს მან კიდევ ერთ გამარჯვებას მიაღწია, ხოლო დარა ცხრა თვიანი ალყის შემდეგ დაეცა. შემდგომ წლებში სპარსელებმა ერთმიეორეს მიყოლებით დაიკავეს მესოპოტამიის სხვა ციხეები. ამავდოროულად მათ წარმატებას მიაღწიეს სომხეთში და თანდათან დაიმორჩილეს რომაული გარნიზონები კავკასიაში.
ადრეული რომაულ-სასანიდური კონფლიქტი
დაპირისპირება არდაშირის მემკვიდრის შაპურ I-ის დროსაც გაგრძელდა; ის თავს დაესხა მესოპოტამიას და დაიკავა ჰატრა, ბუფერული სახელმწიფო, რომელმაც დაუმორჩილებლობა პართიას დაუმორჩილებლობა გამოუცხადა და რომს მიემხრო, მაგრამ მისი ძალები 243 წელს რესაენეს ბრძოლაში დამარცხდნენ; კარაი და ნისიბინი რომს დაუბრუნდა. ამ წარმატებით გამხნევებული იმპერატორი გორდიანე III ჩაუყვა ევფრატს, მაგრამ 244 წელს დამარცხდა ქტესიფონთან გამართულ მესიხეს ბრძოლაში. გორდიანე ან ბრძოლაში დაუღუპა ან მისმა ხალხმა მოკლა; ახალი იმპერატორი ფილიპე გახდა, რომელმაც 500.000 დინარის გადახდის სანაცვლოდ სპარსელებთან მშვიდობა დაამყარა. მარცხნივ|მინი|250x250პქ|იულიანეს წარუმატებელი ლაშქრობა 363 წელს დასრულდა რომაელთა ტერიტორიული დანაკარგებით, რომელსაც ხელშეკრულების თანახმად 299 წლიდან ფლობდნენ. გერმანელთა შემოსევებით და იმპერატორთა სწრაფი ცვლებით დასუსტებულ რომის იმპერიას შაპურ I ისევ უგრძელებს ბრძოლებს. 240-იან წლებში ფილიპე ჩაერთო სომხეთისთვის ბრძოლაში; შაპურმა დაიპყრო სომხეთი და მოკლა მისი მეფე, 253 წელს ბარბარილოს ბრძოლაში დაამარცხა რომაელები, რის შემდეგადაც სავარაუდოდ დაიკავა და გაძარცვა ანტიოქია. 258 და 260 წლებში, შაპურმა ედესას ბრძოლაში შეიპყრო იმპერატორი ვალერიანე. მოგვიანებით ის ანატოლიაში შეიჭრა, მაგრამ დამარცხნენ რომაელებთან ბრძოლაში; ოდეანატუს პალმირელის შემოტევებმა სპარსელებს აიძულა რომის ტერიტორიები (სომხეთი და ანტიოქია) დაეტოვებინა.
რომის იმპერია პართიის წინააღმდეგ
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ|პართიის იმპერია ძვ,წ, 1 წ. ორ სახელმწიფოს შორის დაძაბული ურთერთობა ომის დაწყების საშიშროებას ზრდიდა, რომ არა ახ.წ. 1 წელს ოქტავიანესა და ფრაატს შორის შემუშავებული კომპრომისი. მოცემული ხელშეკრულების თანახმად პართიამ ჯარები გამოიყვანა სომხეთიდან დარომაული პროტექტორატი სცნო. ამის მიუხედავად, რომაულ-სპარსული წინააღმდეგობა სომხეთზე კონტროლის მოპოვების მიზნით შემდეგ საუკუნეებშიც გრძელდებოდა. პართიის მეფის არტაბანის გადაწყვეტილება, ვაკანტურ სომხეთის ტახტზე საკუთარი ვაჟი დაესვა, ახ.წ. 36 წლისთვის გახდა რომთან დაპირისპირების მიზეზი, რაც მხოლოდ მას შემდეგ დასრულდა, რაც არტაბანმა უარი განაცხადა სომხეთზე გავლენის სფეროს შენარჩუნებაზე. 58 წელს ომი დაიწყო, როდესაც პართიელთა მეფე ვოლოგეზ I-მა მისი ძმა თრდატ I სომხეთის ტახტზე აიყვანა. რომაელებმა მალევე დაამხეს თრდატი და მის ნაცვლად კაპადოკიელი პრინცი დასვეს, რასაც რომსა და პართიას შორის გაჭიანურებული ომი მოჰყვა. ომი 63 წელს დასრულდა, როდესაც რომაელებმა თრდატს და მის მემკვიდრეებს ნება დართეს სომხეთი ემართათ იმ პირობით, თუ სომხეთის მეფეს რომაელი იმპერატორები დაამტკიცებდნენ.
ადრეული რომაულ-სასანიდური კონფლიქტი
275 და 282 წელს ავრელიანე და პრობუსი გეგმავდნენ სპარსეთში ლაშქრობას, მაგრამ ისინი მოკლეს იქამდე, სანამ საკუთარ გეგმებს შეასრულებდნენ. 283 წელს იმპერატორმა კარუსმა სპარსეთში ლაშქრობა წამოიწყო, გაძარცვა მისი დედაქალაქი, ქტესიფონი და რომ არა იმავე წლის დეკემბერში კრასუსის ნაადრევი გარდაცვალება, რომაელები დინასტიური შინა აშლილობით დასუსტებულ სპარსელების წინააღმდეგ ლაშქრობას სავარაუდოდ კიდევ გააგრძელებდნენ. დიოკლეტიანეს ადრეული მმართველობის პერიოდში დროებითი მშვიდობა დაარღვია ნარსემ, რომელმაც საომარი მოქმედებები განაახლა, დაიკავა სომხეთი და 296 და 297 წლებში დაამარცხა გალერიუსი კარაისთან ბრძოლაში, მაგრამ 298 წელს გალერიუსმა სატალას ბრძოლაში დაამარცხა ნარსე, გაძარცვა ქტესიფონი და ხელთ იგდო სპარსული საგანძური და სამეფო ჰარემი. რომაელთა ეს გამარჯვება აღმოჩნდა ყველაზე გადამწყვეტი უკანასკნელ ათწლეულებში. სამშვიდობო ხელშეკრულებით რომაელების ხელში მოაქცია ტერიტორია მდ. ტიგროსისსა და დიდ ზაბს შორის, კერძოდ რომაელების ხელში გადავიდა ისეთი ქალაქები, როგორიც იყო: ტიგრანაკერტი, საირდი, მარტიროპოლისი, ბალალესა, მოხოსი, დაუდია, და არზანი. ასევე სომხეთზე კონტროლი გადაეცათ რომაელებს.
შედეგები
უკანასკნელი ომის დამანგრეველმა შედეგმა ორივე იმპერიის დასუსტება გამოიწვია. როდესაც კავად II ორთვიანი მეფობის შემდეგ გარდაიცვალა, სპარსეთი დაუსრულებულ დინასტიურმა ბრძოლებმა და სამოქალაქო ომმა მოიცვა. კავად II-ის მიერ წარმოებულმა ლაშქრობებმა, რამაც გადასახადების გაზრდა გამოიწვია, დაასუსტა სპარსეთის ეკონომიკა, ამას ემატებოდა არეულობები რელიგიური ნიშნით და პროვინციული მიწათმფლობელების გაძლიერება. ომის შედეგემა სასტიკად იმოქმედა ბიზანტიის იმპერიაზეც, რომლის ფინანსური რეზერვი ამოწურა ბალკანეთში წარმოებულმა ომებმა, რომელიც ახლა დიდწილად სლავების ხელში იყო მოქცეული. ანატოლია სპარსეთის გამუდმებულმა ლაშქრობებმა დაასუსტა; იმპერიის მმართველობა ახლად გათავისუფლებულ ტერიტორიებზე კავკაასია, სირია, მესოპოტამია, პალესტინა და ეგვიპტეში, ხანგრძლივი სპარსული ოკუპაციის გამო შესუსტებული იყო.
ადრეული რომაულ-სასანიდური კონფლიქტი
299 წელს მიღწეული შეთანხმებები 330-იანი წლების შუა პერიოდამდე გაგრძელდა, სანამ შაპურ II განაახლებდა დაპირისპირებებს. მიუხედავად ბრძოლებში მნიშვნელოვანი წარმატების მიღწევისა, რისი კულმინაციაც, 348 წელს კონსტანციუს II-ის დამარცხება იყო სინგარასთან, მისმა კამპანიამ დიდხნიანი შედეგი ვერ გამოიღო: სამი სპარსული ალყა ნისიბინისთვის, იმ პერიოდში ცნობილი, როგორც მესოპოტამიის კარი, მოგერიებულ იქნა და 359 წელს შაპურის მიერ დაკავებული ამიდა და სინგარა, მალევე ისევ რომაელების ხელში დაბრუნდა. ლაშქრობებში უზარმაზარი დანაკარგების შედეგად, სპარსეთი დასუსტდა და ის მალე მიატოვეს მოკავშირე ბარბაროსებმაც, რამაც შაპური დაუცველი დატოვა იმპერატორი იულიანეს მიერ წამოწყებული თავდასხმისაგან, რომელიც დიდი არმიით ევფრატის გასწვრივ ქტესიფონისკენ დაიძრა. ქტესიფონში გამარჯვების მიუხედავად, იულიანემ ვერ მოახერხა სპარსეთის დედაქალაქის დაკავება და ტიგროსის მიყოლებით უკან დაიხია. სპარსელების მიერ დადევნებული იულიანე სამარას ბრძოლაში დაიღუპა. რომაული არმიის აღმოსავლეთ ევფრატის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ჩარჩენის შემდეგ, იულიანეს მემკვიდრე იოვიანე იძულებული გახდა რომაული არმიისთვის რომის ტერიტორიაზე უსაფრთხო გადაადგილების სანაცვლოდ მნიშვნელოვან დათმობებზე წასულიყო. რომაელებს მოუწიათ ტიგრორის აღმოსავლეთით მდებარე სამფლობელოები, მათ შორის ნისიბინი და სინგარა სპარსელებისთვის დაეთმოთ, რის შემდეგაც შაპურმა მალევე დაიპყრო სომხეთი, რომელიც რომაელებმა მიატოვეს.
კულმინაცია
ფოკას სასტიკმა რეპრესიებმა მემკვიდრეობის კრიზისი წარმოშვა, რაც მოჰყვა იმას, რომ გენერალმა ჰერაკლემ საკუთარი ძმიშვილი ნიკეტასი გაგზავნა ეგვიპტეში, რამაც მის ვაჟს ჰერაკლეს მისცა შანსი 610 წელს ტახტის პრეტედენტი გამხდარიყო. ფოკას, რომელიც არავითარი პოპულარობით არ სარგებლობდა და რომელსაც არაერთი ბიზანტიური წყარო იხსენიებს როგორც „ტირანს“, მალევე დაამხო ჰერაკლემ, რომელიც კართაგენიდან ჩამოვიდა. ამ პერიოდშივე სპარსელებმა დაასრულეს კავკასიისა და მესოპოტამიის დაპყრობა, 611 წელს გადალახეს სირია და შეიჭრნენ ანატოლიაში, დაიკავეს კეისარეა. 612 წელს ჰერაკლემ სპარსელები განდევნა ანატოლიიდან 613 წელს სირიის მიმართულებით წამოიწყო კონტრ-შეტევა. ანტიოქიასტან ჰერაკლემ, სპარსელ გენერლებთან შაჰრაბარაზ და შაჰინთან სასტიკი მარცხი განიცადა, რის შემდეგაც მოირღვა რომაული პოზიციები. შემდეგ წლებში სპარსელებს შანსი მიეცათ პალესტინის, ეგვიპტის, როდოსის და სხვა აღმოსავლეთ ეგეოსის ზღვის სხვა მცირე კუნძულების დაპყრობის და მათ შორის ანატოლიის აოხრების. შექმნილი ვითარება ავარებმა და სლავებმა სასიკეთოდ გამოიყენეს და დაიწყეს ბალკანეთის რბევა. რომის იმპერია განადგურების პირას იმყოფებოდა. მარჯვნივ|მინი|ხოსრო II-ის მკვლელობა. მარცხნივ|მინი|300x300პქ|624-628 წლის ომების სქემა. ამ წლების განმავლობაში, ჰერაკლე, ომის გასაგრძელებლად სათანადო რაოდენობის ფულის შეგროვების მიზნით ცდილობდა არასამხედრო ხარჯების შემცირებას, ვალუტის გაუფასურებას და საეკლესიო ჭურჭლების გადადნობას, რასაც მხარს უჭერდა პატრიარქი სერგიუსი. 622 წელს ჰერაკლემ დატოვა კონსტანტინოპოლი, ქალაქი სერგიუს და გენერალ ბონუს ჩააბარა, რომელიც მისი ვაჟის რეგენტად დაინიშნა. მცირე აზიაში ჰერაკლემ შეკრიბა ჯარი და მცირე წვრთნების შემდეგ, რასაც მათი მორალის ამაღლება უნდა მოყოლოდა, წამოიწყო ახალი კონტრშეტევა, რამაც წმინდა ომის ხასიათი მიიღო. ბიზანტიელებმა კავკასიაში მარცხი აგემეს ბიზანტიელთა მოკავშირე არაბ ბელადის არმიას და შემდეგ შაჰრაბარაზის სარდლობით, სპარსელთა არმიაც დაამარცხა. 623 წელს, ავარებთან საზავო მოლაპარაკებების შემდეგ, 624 წელს ჰერაკლემ განაახლა ლაშქრობა აღმოსავლეთში და განზაკთან, ატროპატანეში, უკუაქცია ხოსროს არმია. 625 წელს სომხეთში დაამარცხა გენერალი შაჰრბარაზი, შაჰინი და შაჰრაპლაკანი და იმავე წლის ზამთარში, მოულოდნელად, შეიჭრა შაჰრბარაზის მთავარ ბაკანში და თავს დაესხა დაბანაკებულ სპარსელთა ჯარს. 626 წელს, სპარსელთა არმიის დახმარებით, რომელსაც შაჰრაბარზი მეთაურობდა, ავარებთან და სლავებთან ერთად, სამივე წარუმატებლად ცდილობდა კონსტანტინოპოლის აღებას. ამავდროულად შაჰინის არმიამ კიდევ ერთი გამანადგურებელი მარცხი განიცადა ჰერაკლეს ძმის თეოდორეს მეთაურობით.
შედეგები
არცერთ იმპერიას არ მიეცა აღდგენის შანსი, რამდენიმე წელიწადში ორივე იმპერია არაბების (ისლამის მიერ ახლად გაერთიანებული) შემოტევამ მოიცვა, რომელიც ჰოვარდ-ჯონსტონის თანახმად „მხოლოდ ადამიანთა ცუნამს შეიძლება შევადაროთ“. ჯორჯ ლინკის თანახმად „ზედმეტად გახანგრძლივებული ბიზანტიურ-სპარსულმა კონფლიქტმა გზები გაუხსნა ისლამს“. სასანური ირანი მალევე დამორჩილა შემოტევებს და დაპყრობილ იქნა. ბიზანტურ-არაბეთის ომების შედეგად, ახლად გათავისუფლებული აღმოსავლეთ რომის ყოფილი ტერიტორიები: სირია, სომხეთი, ეგვიპტე და ჩრდილოეთ აფრიკა, არაბების ხელში აღმოჩნდა, რამაც იმპერია ტერიტორიულ ნამსხვრევებად აქცია, მოცული მიმოფანტული კუნძულებითა და საყრდენი წერტილებით ბალკანეთსა და იტალიაში. დარჩენილი ტერიტორიები, გამუდმებული შემოტევების შედეგად სრულად გაღარიბდა, რამაც სოციუმის კლასიკური ურბანული ცივილიზაციიდან, უფრო რურალურ, შუა საუკუნოვან სოციუმად ჩამოყალიბება გამოიწვია. მაგრამ სპარსეთისგან განსხავებით, საბოლოო ჯამში, რომის იმპერია გადაურჩა არაბულ შემოტევებს, თუნდაც ნარჩენი ტერიტორიების შენარჩუნებითა და არაბთა მიერ დედაქალაქისგან ალყის მოგიერებით 674-678 და 717-718 წლებში. შემდგომ კონფლიქტებში, რომის იმპერიამ ასევე დაკარგა კრეტა და სამხრეთ იტალიაც, მაგრამ, საობლოო ჯამში, ისინიც გათავისუფლებული იქნა.
ალექსანდრე მანველიშვილი
ბიოგრაფია
1915 წელს ალექსანდრე მანველიშვილმა დაამთავრა ვალეს სამწლიანი სკოლა და იმავე წელს მიიღეს ახალციხის უმაღლესი დაწყებითი სასწავლებლის მოსამზადებელ კლასში. ამ დროს მიმდინარეობდა პირველი მსოფლიო ომი მიმდინარეობდა და ახალციხის მხარე კავკასიის ფრონტის ნაიწლი იყო. 1924 წელს ალექსანდრე მანველიშვილმა წარჩინებით დაამთავრა ახალციხის საშუალო სკოლა და თბილისის უნივერსიტეტში სოციალურ-ეკონომიკურ ფაკულტეტზე აპირებდა სწავლის გაგრძელებას. ამ დროს ახალციხეს გამოეყო ერთი სტიპენდია თბილისის ცენტრალურ პედაგოგიურ ინსტიტუტში. მანველიშვილმაც აირჩია სტიპენდიით სწავლის გაგრძელება და ჩაირიცხა მარიამ ორახელაშვილის სახელობის სამწლიან უმაღლეს პედაგოგიურ ინსტიტუტში სოციალ-ლიტერატურული განხრით. აქ მას ასწავლიდნენ დიმიტრი უზნაძე, გიორგი ახვლედიანი, მიხეილ ზანდუკელი, სიმონ ჯანაშია, ვარლამ თოფურია. 1928 წელს აღნიშნული ინსტიტუტი დახურეს და მანველიშვილი გადაიყვანეს  უნივერსიტეტის პედაგოგიურ ფაკულტეტზე ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით.
სამუშაოდ მანველაშვილი გაგზავნეს მშობლიურ სკოლაში. სულ მალე იგი მოწაფეთა საყვარელი პედაგოგი გახდა. როდესაც წმენდაში მოყოლა დაუპირეს, ერთხანს თბილისში დაბრუნდა, აქ უნივერსიტეტის დოცენტმა თამარ ლომოურმა მისი სამეცნიერო საქმიანობაში ჩართვა მოინდომა, მაგრამ მანველაშვილი სამშობლოს დატოვებაზე ფიქრობდა. 1929 წლის ოქტომბერში შეიკრიბა მთელი ჯგუფი იძულებით გადახვეწილებისა, რომლებიც მალე თურქეთში აღმოჩნდნენ. მათ 1929 წლის ნოემბრიდან 1930 წლის 1 მაისამდე გაიარეს ყარსი, არზრუმი და ტრაპიზონი. ტრაპიზონში ყოფნისას მანველიშვილმა მოინახულა სოლომონ II-ის საფლავი. 1930 წლის იანვარ-აპრილი მანველიშვილმა სტამბოლში გაატარა. მან თავის მოგონებებში შემოგვინახა ცნობები იქაურ ქართველ კათოლიკეთა მონასტრისა და მის მოღვაწეთა, მათ შორის, მამა შალვა ვარდიძის შესახებ. 1930 წლის 1 მაისს ალექსანდრე მანველიშვილმა სტამბოლი დატოვა, ფრანგული გემით „ანგკორ“ საფრანგეთში გაემგზავრა და 10 მაისს მარსელში ჩავიდა. დაბინავდა ვალენტინე-ბოლიოში და მუშაობა პეჟოს ქარხანაში დაიწყო.
საფრანგეთში მანველიშვილი გახდა მოძრაობა „თეთრი გიორგის“ ერთ-ერთი ლიდერი ლეო კერესელიძესთან და მიხაკო წერეთელთან ერთად. ერთ ხანს იყო ამ მოძრაობის გამოცემის ფაქტობრივი რედაქტორი. მასში გამოაქვეყნა 30-მდე წერილი და გამოკვლევა.
რომაულ-სპარსული ომები
რომის იმპერია პართიის წინააღმდეგ
კონფლიქტის ახალი ტალღა ახ. წ. II საუკუნეში დაიწყო, რა დროსაც რომაელები თანდათან უპირატესობას იჩენდნენ პართიელების წინააღმდეგ. 114 და 115 წლებში იმპერატორი ტრაიანე თავს დაესხა სომხეთსა და მესოპოტამიას, და ახლად შემოერთებული პროვინციები რომის უშუალო მმართველობას დაუქვემდებარა. შემდეგ მან დაიკავა პართიის დედაქალაქი ქტესიფონი, იქამდე სანამ სპარსეთის ყურეს მიაღწევდა. 115 წელს რომის მიერ დაკავებულ, პართიულ ტერიტორიებზე აჯანყებები დაიწყო, რასაც ასევე თან დაერთო ებრაელთა აჯანყება რომის ტერიტორიაზე, რამაც გაფანტა რომის სამხედრო რესურსები. პართიელები თავს დაესხნენ რომაელთა მნიშვნელოვან პოზიციებს, მაშინ როცა რომაული გარნიზონები სელევკიაში, ნისიბინში და ედესაში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ იქნა განდევნილი. ტრაიანემ მოახერხა მესოპოტამიელი მეამბოხეების დამორჩილება, მაგრამ, მას შემდეგ, რაც პართიის ტახზე მარტიონეტი პრინცი პართამასპატესი დასვა, ის გაბრუნდა სირიაში. 117 წელს ტრაიანეს ნაადრევი გარდაცვალების შედეგად, რომაელებმა ვერ შეძლეს ახლად დაპყრობილ პართიულ პროვინციებში რომაული მმართველობა გაემყარბეინათ.
ტრაიანეს პართიაში ლაშქრობამ განსაზღვრა „რომის იმპერიის დიდ სტრატეგიაზე აქცენტის გადატანა“, მაგრამ მისმა მემკვიდრე ადრიანემ რომის საზღვრები ევფრატის გასწვრივ გადმოიტანა, რითიც მან აღადგინა აქამდე არსებული სტატუს კვო და შედეგად სომხეთი, მესოპოტამია და ადიაბენე ყოფილ მფლობეელბს და მარიონეტ-მეფეებს დაუთმო. მინი|რელიეფური გამოსახულება სეპტიმიუს სევერუსის თაღზე, რომელიც ასახავს პართიასთან ომს. აიგო რათა აღენიშნთ რომაელთა გამარჯვება. 161 წელს განახლდა ომები სომხებისთვის, როდესაც ვოლოგეზ IV-მ დაამარცხა აქ განთავსებული რომაელები, დაიკავა ედესა და გაძარცვა სირია. 163 წელს რომაელებმა სტატიუს პრისკუსის მეთაურობით დაამარცხეს პართიელები სომხეთში და სომხეთის ტახტზე სასურველი კანდიდატი აიყვანა. მომდევნო წელს ავიდიუს კასიუსი თავს დაესხა მესოპოტამიას, გაიმარჯვა დურა-ევროპოსისა და სელევკიის ბრძოლებში და 165 წელს გაძარცვა ქტესიფონი. ეპიდემია (სავარაუდოდ ჩუტყვავილა) რომელიც ამ დროს პართიაში იყო გავრცელებული, რომაული არმიაც მოიცვა, რამაც რომაელებს აიძულა უკან გაბრუნებულიყვნენ, რაც შემდეგ ანტონინეს ჭირის გამომწვევ მიზეზად იქცა. 195-197 წლებში რომის იმპერატორ სეპტიმიუს სევერუსის მეთაურობით მესოპოტამიაში წამოწყებულმა ლაშქრობამ, რომის საზღვრები ნისიბინი, სინგარასა და ქტესიფონამდე გაფართოვება გამოიწვია. პართიელების წინააღმდეგ უკანასკნელი ომი იმპერატორმა კარაკალამ წამოიწყო, რომელმაც 216 წელს გაძარცვა არბელა. მისი მკვლელობის შემდეგ, მემკვიდრე მაკრინუსი ნისიბინთან ახლოს პართიელებთან ბრძოლაში დამარცხდა. პართიელებთან მშვიდობის სანაცვლოდ, მარკიანუსი იძულებული იყო კარაკალას ლაშქრობის მიერ გამოწვეული ზარალი აენაზღაურებინა.
იბერიული ომი
530 წელს სპარსელები შეიჭრნენ მესოპოტამიაში და დარასთან დაამარცხეს რომაული ძალები, ხოლო სპარსელების კავკასიაში მეორე შეჭრის მცდელობა აღკვეთა სიტასმა სატალასთან. 531 წელს ველისარიუსის ძალები კალინიკუმის ბრძოლაში სპარსელებთან დამარცხდა, რამაც მისი დაქვეითება გამოიწვია. იმავე წელს რომაელებმა სომხეთში რამდენიმე გამაგრება დაიკავეს, პარალელურად სპარსელებმა აღმოსავლეთ ეგრისში ორი ციხე დაიკავეს. კალინიკუს ბრძოლის შემდეგ იუსტინიანეს დესპან ჰერმოგენესა და კავადს შორის წარუმატებელი მოლაპარაკებები წარიმართა. სპარსელების მიერ მარტიროპოლისის ალყა შეაჩერა კავადის გარდაცვალებამ და სპარსეთის ახალმა მეფემ, ხოსრო I-მა 532 წლის გაზაფხულს მოლაპარაკებები განაახლა და იმავე წლის სექტემბერს დათანხმდა „ საუკუნო ზავს “, რამაც მხოლოდ 8 წელი იმოქმედა. ორივე მხარე შეთანხმდა რომ დააბრუნებდნენ მათ მიერ დაკავებულ ტერიტორიებს, გარდა ამისა, რომაელები დათანხმდნენ ერთჯერადი სახით 100 ცენტერანიის (11.000 ლბ. ოქრო) გადახდას. რომაელებმა დაიბრუნეს ეგრისის ციხეები, იბერია სპარსეთის ხელში დარჩა და მათ საკუთარ სამეფოში დარჩენის ან რომაულ ტერიტორიაზე გადასვლის უფლება მიეცათ. ალტ=|მინი|სასანიანთა კონტროლ ქვეშ მოქცეული ტერიტორიები, რომელიც მნიშვნელოვანწილად მერყევი იყო, თუმცა სტაბილური კონტროლის ქვეშ რჩებოდა ირანისა და ერაყის ტერიტორია. მესოპოტამია საომარი მოქმედებების ადგილი იყო, ასე რომ არც რომაელებს და არც სასანიანებს არ ჰქონდათ მასზე სრული კონტროლი.