cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მთიანი ყარაბაღის ომის ქრონოლოგია (2020)
6 ოქტომბერი
შეტაკებები ღამითაც გაგრძელდა. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მისი ძალები აკონტროლებდნენ ფრონტს, ხოლო არცახმა განაცხადა, რომ სიტუაცია სტაბილური იყო. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანულმა ძალებმა გაანადგურეს სომხური საბრძოლო მასალის საწყობი ბალიჯაში აზერბაიჯანული წყაროების თანახმად, სომხური რაკეტები მოხვდა სკოლის შენობასა და სახანძრო მანქანას აღდამის რაიონში. დაახლოებით 16:30 საათზე სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა დაიწყეს ახალი შეტევა სამხრეთ ფრონტზე. დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ, იმავე სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ სტეფანაკერტს დაახლოებით 19:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები იბომბავდნენ ევლახის, გორანბოისა და ბეილაგანის რაიონებს. დაახლოებით 22:30 საათზე აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ დაადასტურა, რომ სომხეთმა რაკეტები გაისროლა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის მიმართულებით, რაც აზერბაიჯანის არმიამ თავიდან აიცილა. ცოტა ხნის შემდეგ, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ უარყო ნავთობისა და გაზის ინფრასტრუქტურების დაბომბვა. შემდეგში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სომხურმა ძალებმა ქალაქი ტერტერი დაბომბეს.
7 ოქტომბერი
აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, შეტაკებები მთელი ფრონტის გასწვრივ გრძელდებოდა მთელი ღამის განმავლობაში. დაახლოებით 10:00 საათზე აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები აკონტროლებდნენ ჯაბრაილის რაიონს, მათ ასევე გამოაქვეყნეს ფოტოები, რომლებიც აშკარად ამტკიცებდა აზერბაიჯანული ძალებს ყოფნას შიუქიურბეილიში. დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ბომბავენ ტერტერის, ბარდის, აღდამის, აღჯაბადის, ფუზულისა და ჯაბრაილის რაიონებს შუადღისას, მათ განაცხადეს, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა დაამყარეს კონტროლი ახალ სომხურ ბაზებზე, ხოლო სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ სტეფანაკერტს. დაახლოებით 15:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა ცეცხლი გაუხსნეს ტერტერისა და ფუზულის რაიონების სოფლებს. დაახლოებით 19:30 საათზე, არცახის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა დაიბრუნეს გარკვეული პოზიციები.
9 ოქტომბერი
შეტაკებები მთელი ღამით გაგრძელდა; არცახის თავდაცვის მინისტრის განცხადებით, სიტუაცია სტაბილური იყო, მაგრამ დაძაბული. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, დილიდან სომხურმა ძალებმა ცეცხლი გაუხსნეს გორანბოის, ტერტერის, ბარდისა და აღდამის რაიონებს და დაბომბეს აღჯაბადის რაიონი და ქალაქი მინგეჩაური. სამინისტრომ ასევე გამოაქვეყნა კადრები, სადაც ჩანს ჯაბრაილის რაიონის სოფლები, რომლებზეც აშკარად კონტროლი ჰქონდათ დამყარებული მის ძალებს. სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ სტეფანაკერტს. დაახლოებით 14:00 საათზე აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა რაკეტები გაისროლეს ბეილაგანის მეჩეთისა და განჯის გოი იმამის მეჩეთისკენ დაახლოებით 16:30 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა სომხეთიდან მინგეჩაურისაკენ ფრენის დროს ჩამოაგდეს ბალისტიკური რაკეტა. დაახლოებით 17:00 საათზე, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მისმა ძალებმა კონტროლი დაამყარეს ჰადრუთზე, მის მრავალ სოფელთან ერთად. არცახის ხელისუფლებამ უარყო აღნიშნული ინფორმაცია. დღის განმავლობაში, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაქვეყნა კადრები, რომლებიც აშკარად აჩვენებს სუგოვუშანის (მადაგიზი) მიდამოებს და თალიშის ქუჩებს, კვლავ აღნიშნულია აზერბაიჯანის ყოფნა სადავო სოფლებში.
10 ოქტომბერი — რუსეთის შუამავლობით ცეცხლის შეწყვეტა
10 ოქტომბრის 04:00 საათამდე (00:00 GMT) რუსეთმა განაცხადა, რომ სომხეთიც და აზერბაიჯანიც შეთანხმდნენ ჰუმანიტარული მიზნებით ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ, მოსკოვში გამართული ათსაათიანი მოლაპარაკებების შემდეგ (მოსკოვის შეთანხმება) საომარი მოქმედებები ოფიციალურად უნდა შემწყდარიყო 12:00 საათზე (08:00 GMT), რათა მომხდარიყო პატიმრების გაცვლა და გარდაცვლილთა გადმოსვენება, რასაც ხელს უწყობდა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი (ICRC). ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დარღვევებს მუდმივი ხასიათი აქვს, რაც წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს ხელს უშლის დაღუპულების გამოსვენებაში, დაჭრილებისა და ტყვეების ურთიერთგაცვლაში, ასევე ხელს უწყობს ჰუმანიტარული კრიზისის საფრთხეს.
რუსეთმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და მოუწოდა ორივე მხარეს შეწყვიტონ საბრძოლო მოქმედებები, ასევე გამოხატა მზადყოფნა ფრონტზე სამხედრო დამკვირვებლის მისიის განლაგებისათვის, რომელიც ხელს შეუწყობდა ზავის უზრუნველყოფას. ამას დათანხმდა სომხეთი და ასევე აზერბაიჯანიც, თუმცა გარკვეული პირობებით. თურქეთმა და აზერბაიჯანმა განაცხადეს, რომ მინსკის ჯგუფმა ვერ მოახერხა კონფლიქტის მოგვარება და დაჟინებით მოითხოვდეს ოთხმხრივი მოლაპარაკებები, რომელშიც მონაწილეობდნენ სომხეთი, აზერბაიჯანი, რუსეთი და თურქეთი.
11 ოქტომბერი
სიტუაცია იყო საკმაოდ მშვიდი, თუმცა შეინიშნებოდა მცირე დარღვევები. დაახლოებით 02:30 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა განჯას სკუდის რაკეტა ესროლეს, სომხეთის ქალაქ ბერდიდან , დაიღუპა 10 და დაშავდა 33 მშვიდობიანი მოქალაქე. ეს ოფიციალურად უარყვეს, მაგრამ შემდეგ დადასტურდა. აზერბაიჯანმა ასევე განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა რაკეტები გაისროლეს მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგურისკენ. დაახლოებით 18:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ბომბავენ რამდენიმე რაიონის სოფლებს
12 ოქტომბერი
გრძელდებოდა მცირე შეტაკებები. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მათმა ძალებმა მიიღეს ოპერატიული უპირატესობა. აზერბაიჯანმა განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა სცადეს ჰადრუთის დაბრუნება. ამავე სამინისტროს ცნობით სომხური ჯარები აზერბაიჯანის რამდენიმე რაიონს ბომბავდნენ. დაახლოებით 15:00 საათზე აზერბაიჯანის ძალებმა განაცხადეს რამდენიმე სოფელზე ოპერატიული კონტროლის დამყარების შესახებ, მაგრამ მათში შესვლა არ მომხდარა.
13 ოქტომბერი
ბრძოლები განახლდა რამდენიმე რაიონში, სომხურმა ძალებმა აშკარად დაბომბეს რამდენიმე მათგანი. საღამოს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ისინი აკონტროლებდნენ ჰადრუთს, მაგრამ ეს შემოიფარგლებოდა მეზობელი სიმაღლეებით და თაღასერით და არ შესულან ჰადრუთის ცენტრში.
14 ოქტომბერი
ბრძოლა გრძელდებოდა; დაახლოებით 09:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ბომბავდა რამდენიმე რაიონს. აზერბაიჯანის მხარემ განაცხადა, რომ ისინი აკონტროლებდნენ ფუზულის რაიონის სამ და ხოჯავენდის რაიონის ხუთ სოფელს. ღამით, აზერბაიჯანმა გაანადგურა სარაკეტო გამშვები მოწყობილობები, რომლებიც სომხეთის ორ ადგილას, ქალბაჯარის რაიონის მოსაზღვრე ტერიტორიებზე მდებარეობდა.
15 ოქტომბერი
250px|right|thumb|[[ფუზული (ქალაქი)|ფუზულის ნანგრევები 2014 წელს. 2020 წლის 17 ოქტომბერს, პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადებით აზერბაიჯანმა ქალაქზე კონტროლი დაამყარა.]]
ბრძოლა გრძელდებოდა; აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა ტერტერში ცეცხლი გაიხსნეს დაკრძალვას, რის შედეგადაც დაიღუპა ოთხი მშვიდობიანი მოქალაქე და დაშავდა ოთხი, ამ ამბავს შეესწრო დოჟდის კორესპონდენტი. სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ მთელ ფრონტის ხაზს, მართუნის რაიონში BM-30 Smerch-ით იბომბებოდა წითელი ბაზარი. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მისმა ძალებმა დაამყარეს კონტროლი სოფელ არიშზე ფუზულის რაიონში, სოფელ დოშულუზე ჯაბრაილის რაიონში და ხოჯავენდის რაიონის რამდენიმე დასახლებაზე.
16 ოქტომბერი
ბრძოლა გრძელდებოდა მთელი ღამის განმავლობაში. სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა ინფორმაცია აზერბაიჯანული ძალების მიერ შუშაქენდის ინტენსიურ დაბომბვის შესახებ, ხოლო არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ხოჯავენდსა და მიმდებარე დასახლებებს ბომბავნენ. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები ბომბავდნენ გორანბოის, ტერტერის, აღდამისა და აღჯაბადის რაიონებს. საღამოს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ წინა დღეს სომხურმა ძალებმა რაკეტა ისროლეს ორდუბადის რაიონში, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა. სომხეთის ხელისუფლებამ უარყო აღნიშნული ინფორმაცია. აზერბაიჯანმა განაცხადა, რომ მან კონტროლი დაამყარა ხოჯავენდის რაიონის ზოგიერთ დასახლებაზე.
17 ოქტომბერი
სომხეთის თავდაცვის მინისტრის განცხადებით, სტეფანაკერტი და შუშა დაიბომბა გამთენიისას, მათ შორის კასეტური საბრძოლო მასალებით. ღამით თავს დაესხნენ აზერბაიჯანში მინგეჩაურს და განჯა, ამ უკანასკნელის წინააღმდეგ სკუდის რამდენიმე რაკეტა გამოიყენეს.
ამის შემდეგ აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ განჯაზე თავდასხმის შედეგად დაიღუპა მინიმუმ 13 მშვიდობიანი მოქალაქე და დაშავდა 52-ზე მეტი. სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ უარყო პასუხისმგებლობა და განაცხადა, რომ მან ჩამოაგდო ორი აზერბაიჯანული თვითმფრინავი სიუნიქის პროვინციაში, მოგვიანებით აღნიშნული უარყო აზერბაიჯანმა. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მათ ჩამოაგდეს სომხების სუ-25 (სომხეთმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია ) და გააკონტროლა ფუზული და რამდენიმე სოფელი. დაახლოებით 18:15 საათზე, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხეთში სამი აზერბაიჯანული უპილოტო თვითმფრინავი ჩამოაგდო.
საღამოს მიაღწიეს შეთანხმებას ჰუმანიტარული მიზნებით შუაღამიდან ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ.
18 ოქტომბერი — რუსეთის შუამავლობით ცეცხლის შეწყვეტა
მინი|250პქ|[[ხუდაფერინის ხიდები 2006 წელს.]] დილით ადრე ორივე მხარემ დაადანაშაულა ერთმანეთი ახლად შეთანხმებული ცეცხლის შეწყვეტის დაუყოვნებლივ დარღვევაში. სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, აზერბაიჯანის ძალებმა ფრონტის ხაზი დაბომბეს, მორიგი შეტევა დაიწყეს მდინარე არაქსის გასწვრივ და შეტევა განახორციელეს სტეფანაკერტზე, ხოლო აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მისმა ძალებმა მოიგერიეს სომხების თავდასხმები გადაბეისა და თოუზის რაიონებში, თავდასხმა განხორციელდა ჭამბარაკიდან და ბერდიდან, სომხეთ–აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ. დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ, „რია-ნოვოსტის“ კორესპონდენტმა გაავრცელა ინფორმაცია ორმხრივი ცეცხლის გახსნის შესახებ ჰადრუთთან. დაახლოებით 12:30 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მან ჩამოაგდო სომხური სამხედრო თვითმფრინავი სუ-25, რომელიც მათი განცხადებით, გადაადგილდებოდა ჯაბრაილის მიმართულებით; სომხეთმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია /
საღამოს აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ისინი მზად არიან მიცვალებულები გაცვალონ ტავუში-თოუზის დერეფნის გამოყენებით. აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა აიღეს ხუდაფერინის ხიდები და კაშხალი. დაახლოებით 19:00 საათზე აზერბაიჯანის ძალებმა აიღეს ფუზული.
19 ოქტომბერი
შეტაკებები გაგრძელდა მთელი ღამის განმავლობაში, ხოლო აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა ოპერატიული უპირატესობის შესახებ ; განცხადებაში ნათქვამია, რომ სომხური ჯარები ბომბავდნენ გორანბოის, ტერტერისა და აღდამის რაიონებს და ისროდნენ აღჯაბადის რაიონის მიმართულებითაც დაახლოებით 08:00 საათზე აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა აიღეს ჯაბრაილის რაიონის რამდენიმე სოფელი. ამის შემდეგ, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა დაიწყეს დაბომბვა და თავდასხმები. შუადღისას, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხეთმა რაკეტები გაისროლა ბაქო–ნოვოროსიისკის ნავთობსადენზე, მაგრამ უშედეგოდ სომხეთმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია. სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ თავდაპირველად განაცხადა, რომ სიტუაცია ნაკლებად დაძაბული იყო, მაგრამ შემდეგ განაცხადა, რომ შეტაკებები გრძელდებოდა ფრონტის გასწვრივ.
20 ოქტომბერი
ღამით შეტაკებები გაძლიერდა, კერძოდ, მარტაკერტთან (აღდარა), ჰადრუთთან და ზანგილანთან ახლოს, აზერბაიჯანის ჯარების მონაწილეობით. დაახლოებით შუადღისას, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ბომბავდნენ აღდამისა და ტერტერის რაიონებს. დაახლოებით ორი საათის შემდეგ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალები აკონტროლებენ ზანგილანს, ზანგილანის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს და ზანგილანის, ფუზულის, ჯაბრაილისა და ხოჯავენდის რაიონების რამდენიმე სოფელს. პრეზიდენტის ბრძანებით სოფელ ვანქს ეწოდა ჩინარლი. მალევე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაქვეყნა კადრები, სადაც ჩანს ზანგილანი, ხოლო BBC–ის რუსულმა სამსახურმა დაადასტურა აზერბაიჯანის განცხადებები. თავის მხრივ, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები უკან იხევდნენ მდინარე არაქსის გასწვრივ, რაც აზერბაიჯანმა უარყო.
22 ოქტომბერი
შეტაკებები სხვადასხვა ინტენსივობით გაგრძელდა მთელი ღამის განმავლობაში, მარტაკერტის, ჰადრუთისა და ზანგილანის მახლობლად. სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ აღნიშნა, რომ ხოჯავენდი იბომბებოდა ღამით აზერბაიჯანის ძალების მიერ. თავის მხრივ, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ადგილობრივი დროით 09:00 საათზე ბალისტიკური რაკეტები გაუშვეს სომხეთის ტერიტორიიდან ქაბალასა და ქურდამირის მიმარულებით. სომხეთმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია შუადღისას, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა ნახიჩევანში ჩამოაგდეს სომხური თვითმფრინავი. დაახლოებით 17:30 საათზე, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა კონტროლი დაამყარეს ფუზულისა და ჯაბრაილის რაიონების რამდენიმე სოფელზე. გარდა ამისა, მან აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანულმა ძალებმა კონტროლი დაამყარეს აღბანდზე ზანგილანის რაიონში, გამოაქვეყნეს სავარაუდო დამადასტურებელი კადრები. ალიევის აზრით, ამით აზერბაიჯანის ძალებმა დაასრულეს აზერბაიჯანისა და ირანის საზღვარზე კონტროლი სომხეთმა ტყუილი უწოდა აღნიშნულ ინფორმაცია და განაცხადა, რომ მძიმე შეტაკებები მოხდა  ქაჯარის მახლობლად ფუზულის რაიონში დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ინტენსიური შეტაკებები მოხდა მთელ ფრონტზე, განსაკუთრებით მარტუნის პროვინციაში.
23 ოქტომბერი
ღამით, შეტაკებები გაგრძელდა, კერძოდ, აღდარის, ჰადრუთისა და გუბადლის მახლობლად. დაახლოებით 09:00 საათზე, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა მარტუნის პროვინციის რამდენიმე სოფელი BM-30 Smerch–ის გამოყენებით დაბომბეს. აზერბაიჯანმა უარყო აღნიშნული და განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა ინტენსიურად დაბომბეს ტერტერის, აღდამისა და აღჯაბადის რაიონების სოფლები. საღამოს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა კონტროლი დაამყარეს ხოჯავენდის, ფუზულის, ზანგილანისა და გუბადლის რაიონების რამდენიმე სოფელზე. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ ასევე გამოაქვეყნა სავარაუდო დამადასტურებელი კადრები ერთ-ერთი სოფლიდან შემდეგ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა დაადასტურა, რომ აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი, შუქურ ჰამიდოვი მოკლეს გუბადლის რაიონში ჩატარებული ოპერაციების დროს. ცოტა ხნის შემდეგ, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანული ჯარები თავს ესხმოდნენ ლაჩინს, ასევე ისროდნენ ხოჯავენდისა და აღდარის (მარტაკერტი) მიმართულებით ღამით, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ სტეფანაკერტს; აზერბაიჯანმა უარყო აღნიშნული.
24 ოქტომბერი
ღამით, შეტაკებები გაგრძელდა, კერძოდ გუბადლისთან. დაახლოებით შუადღისას, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხეთის ჯარები რაკეტებს უშენდნენ ნაფთალანს და ტერტერს, სომხეთის ტერიტორიიდან ლაჩინის დაბომბვის დროს. სომხეთმა უარყო აღნიშნული და განაცხადა, რომ ლაჩინი რჩებოდა არცახის კონტროლის ქვეშ. BBC-ის რუსული სამსახურის კორესპოდენტმა დაადასტურა, რომ ქალაქ ლაჩინს სომხები აკონტროლებდნენ, მაგრამ აზერბაიჯანის ძლიერი დაბომბვის ქვეშ იმყოფებოდა საღამოს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხეთის ძალებმა სიუნიქის პროვინციიდან სცადეს შეტევა ზანგილანში აზერბაიჯანის პოზიციებზე. დაახლოებით 19:30 საათზე, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ხოჯავერდს ბომბავდნენ.
25 ოქტომბერი
ღამით, შეტაკებები განსხვავებული ინტენსივობით გაგრძელდა, ხოლო აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ მისი ძალები აკონტროლებდნენ ტერიტორიებს. დილით, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ მარტუნის პროვინციის რამდენიმე სოფელი იბომბებოდა დაახლოებით შუადღისას, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები ბომბავენ ტერტერის, აღდამისა და აღჯაბადის რაიონის რამდენიმე სოფელს. საღამოს, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაქვეყნა კადრები ზანგილანისა და ჯაბრაილის რაიონებიდან, რომელიც ვითარდებოდა მდინარე არაქსთან და ირანის საზღვართან. დაახლოებით 20:30 სთ-ზე, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ ასკერანის პროვინციის რამდენიმე სოფელს, შუშასთან ახლოს დაახლოებით 23:00 საათზე აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა კონტროლი დაამყარეს გუბადლიზე, გუბადლის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრზე; აზერბაიჯანმა გამოაქვეყნა დამადასტურებელი ფოტომასალა მოგვიანებით, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ადგილი ჰქონდა მძიმე შეტაკებებს საღამოს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა განაცხადა, რომ ორივე მხარე შეთანხმდა ჰუმანიტარული მიზნებით ცეცხლის შეწყვეტაზე 26 ოქტომბრის დილიდან.
26 ოქტომბერი — აშშ-ის შუამავლობით ცეცხლის შეწყვეტა
დილით ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება კვლავ დაირღვა. Eurasianet-ის ცნობით, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ ტვიტერის საშალებით 08:03 საათზე განაცხადა, რომ სომხეთმა დაარღვია ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება, შემდეგ წაშალა ტვიტი და 08:05 საათზე გამოაქვეყნა სხვა, რომელშიც ასევე ამბობდა, რომ სომხეთმა დაარღვია ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება. სომხეთის ცნობით, აზერბაიჯანის არტილერიამ სომხების პოზიციების დაბომბვა 08:45 საათზე დაიწყო. ამის შემდეგ, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები ბომბავდნენ ქალაქ ტერტერსა და მიმდებარე სოფლებს, ასევე ესროდნენ აზერბაიჯანის პოზიციებს ლაჩინის რაიონის სოფელ საფიიანის ტერიტორიაზე. არცახის ხელისუფლებამ და სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადეს, რომ ისინი „მკაცრად იცავდნენ“ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებას. დაახლოებით 10:30 საათზე აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ბერდში, ჭამბარაკსა და ვარდენისში განლაგებული სომხური ჯარები ესროდნენ აზერბაიჯანის პოზიციებს გადაბეის, დაშქესანისა და თოუზის რაიონებში. დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა დაიწყეს საჰაერო დარტყმა ხოჯავენდზე. აზერბაიჯანმა უარყო აღნიშნული. დაახლოებით 13:00 საათზე, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარებმა კონტროლი დაამყარეს ჯაბრაილის, ზანგილანისა და გუბადლის რაიონების რამდენიმე სოფელზე მდინარე ჰაქარის ხეობის გასწვრივ. სომხეთის ხელისუფლებამ დაადასტურა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა შეტევა დაიწყეს რეგიონში დაახლოებით 15:30 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები აღჯაბადის რაიონს ბომბავდნენ. დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები კვლავ ტერტერს ესროდნენ საღამოს, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის დაბომბვები მკვეთრად გააქტიურდა, ხოლო არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანელები აგრძელებენ ახალი შეტევიებს დაწყებას , აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრო კი აქვეყნებს ფოტომასალას, სავარაუდოდ ფადარიდან ამის შემდეგ, სომხეთის ხელისუფლებამ დაადასტურა, რომ მათ დაკარგეს გუბადლი და რომ აზერბაიჯანის ძალებმა სამხრეთით მიაღწიეს სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვარს. ასევე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაქვეყნა ხანლიღში გადაღებული ფოტომასალა.
27 ოქტომბერი
ღამით გაგრძელდა შეტაკებები, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა დაბომბეს მათი პოზიციები ხოჯავენდში, ფუზულსა და გუბადლიში. დაახლოებით შუადღისას, სომხეთის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა დაარტყეს სომხეთის სასაზღვრო პუნქტს ქვეყნის სამხრეთით, სომხეთის, აზერბაიჯანისა და ირანის საზღვრების გადაკვეთაზე. აზერბაიჯანმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია. ამასობაში, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ მისი თავდაცვის მინისტრი ჯალალ ჰარუთიანიანი საბრძოლო მოქმედების დროს დაიჭრა. თუმცა, აზერბაიჯანის არაოფიციალური სამხედრო წყაროების მტკიცებით, იგი მოკლეს და გაავრცელეს კადრები, რომელზეც აშკარად ჩანს დრონის კამერიდან გადაღებული მკვლელობა. დაახლოებით ორი საათის შემდეგ, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ტერტერსა და მის მიმდებარე სოფლებს ბომბავდნენ. დაახლოებით 18:00 საათზე, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა ბარდას ბალისტიკური რაკეტა ესროლეს, დაიღუპა 4 მშვიდობიანი მოქალაქე და დაშავდა კიდევ 13. სომხეთმა არ აიღო დაბომბვაზე პასუხისმგებლობა. დაახლოებით 20:00 საათზე, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ხოჯავენდსა და ლაჩინს ბომბავდნენ, რაც აზერბაიჯანმა უარყო.
28 ოქტომბერი
მთელი ღამის განმავლობაში, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, მოიგერიეს რამდენიმე სომხური კონტრშეტევა მარტაკერტთან, ხოჯავენდთან, ფუზულთან, ზანგილანთან და გუბადლის მახლობლად, ხოლო სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა „დივერსიული ჯგუფების“ განადგურების შესახებ. გამთენიისას, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა ტერტერის რაიონი დაბომბეს, რაც სომხეთმა უარყო. შუადღისას, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები შუშას ბომბავდნენ და ვითარება ჩანაქჩის მახლობლად იყო დაძაბული. აზერბაიჯანმა უარყო შუშას დაბომბვა და მისმა თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა კადრები, BBC–ის რუსული სამსახურის ცნობით, გუბადლის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. დაახლოებით 14:00 საათზე, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა განახორციელეს BM-30 Smerch რაკეტებით, კასეტური საბრძოლო მასალებით ბარდაზე შეტევა, დაიღუპა 21 მშვიდობიანი მოქალაქე და დაშავდა 70 ადამიანი. სომხეთმა უარყო პასუხისმგებლობა და განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ სტეფანაკერტს, ხოლო აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ასევე ბომბავდნენ გორანბოის და ტერტერის რაიონებს. საღამოს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანულმა ძალებმა დაამყარეს კონტროლი გუბადლის, ზანგილანის, ფუზულისა და ჯაბრაილის რაიონების რამდენიმე სოფელზე.
29 ოქტომბერი
ღამით შეტაკებები გაგრძელდა, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ მათ მოიგერიეს სომხების თავდასხმები ხოჯავენდის, ფუზულისა და გუბადლის მახლობლად. დილით, ორივე მხარემ დაადანაშაულა ერთმანეთი მშვიდობიანი მოსახლეობის დაბომბვაში. დაახლოებით 10:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები ბომბავდნენ ტერტერისა და გორანბოის რაიონებს დაახლოებით შუადღისას, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ შეტაკებები მიმდინარეობდა შუშიდან სამხრეთით რამდენიმე კილომეტრში მდებარე სოფელ ჩანაქჩში. ამის შემდეგ, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა კადრები ჰაქარის ხეობის ახლად განთავისუფლებული სოფლებიდან. საღამოს არცახის პრეზიდენტმა, არაიკ ჰარუთინიანმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები უკვე 5 კილომეტრში არიან მთიანი ყარაბაღის სიდიდით მეორე ქალაქი შუშიდან.
30 ოქტომბერი
შეტაკებები გაგრძელდა მთელი ღამის განმავლობაში, განსაკუთრებით შუშასთან. დაახლოებით შუადღისას აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხეთის ჯარები გორისიდან, ბომბავდა აზერბაიჯანის პოზიციებს გუბადლის რაიონში. ცოტა ხნის შემდეგ, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მძიმე შეტაკებები მიმდინარეობდა მთიანი ყარაბაღის სამხრეთით. შემდეგ, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სამხრეთით შეტაკებები გაძლიერდა. საღამოს Amnesty International-მა პირველად დაადასტურა სომხეთის მიერ კასეტური საბრძოლო მასალის გამოყენება, სადაც აღნიშნული ქმედება აღწერილი იყო როგორც „სასტიკი და უგუნური“. ამის შემდეგ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანულმა ძალებმა კონტროლი დაამყარეს ჯაბრაილის, ზანგილანისა და გუბადლის რაიონების რამდენიმე სოფელზე. დაახლოებით 17:30 საათზე Abkhazian Network News Agency-ის კორესპონდენტი იტყობინება, რომ ძლიერი აფეთქებების ხმა ისმის შუშასა და სტეფანაკერტთან ირანმა გააკრიტიკა მინსკის ჯგუფი და თქვა, რომ „მშვიდობის დამყარების რეალური სურვილი არ არსებობს“ არცერთი მხრიდან.
31 ოქტომბერი
ღამით შეტაკებები გაგრძელდა, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხურმა ძალებმა მათი პოზიციები დაბომბეს. სომხეთმა თქვა, რომ აზერბაიჯანი იყენებდა აკრძალულ ფოსფორულ საბრძოლო მასალებს მთიანი ყარაბაღის თავზე და ხანძრებს უკიდებდა დასახლებების მიმდებარე ტყეებს. ორივე მხარე იწყებს ერთმანეთის დადანაშაულებას საცხოვრებელი ადგილების დაბომბვაში აზერბაიჯანმა უარყო აღნიშნული ბრალდება. შუადღემდე სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა მიმართა რუსეთის პრეზიდენტს ვლადიმერ პუტინს თხოვნით, დაეწყო კონსულტაციები სომხეთის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მხარდაჭერის ფორმის დასადგენად ამის სანაცვლოდ, რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ ისინი მზად არიან გაუწიონ „ყველა საჭირო დახმარება“ სომხეთს თუ მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი სომხეთის ტერიტორიაზე გავრცელდება. საღამოს, არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები შუშას ბომბავდნენ. დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ბომბავენ ტერტერის რაიონის სოფლებს, ასევე აღჯაბადის რაიონის სოფელ ქიიამადინლს დაახლოებით 18:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მიმდინარეობდა შეტაკებები მარტაკერტთან და ხოჯავენდთან, სომხეთმა ეს დაადასტურა ღამით, მაგრამ განაცხადა, რომ შეტაკებების ინტენსივობა შემცირდა.
1 ნოემბერი
ღამით საბრძოლო მოქმედებები გრძელდებოდა აღდარის (მარტაკერტი), აღდამის, ხოჯავენდისა (მართუნი) და გუბადლის მიმდებარედ. დილით აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხური ძალები ბერდიდან, ჭამბარაკიდან და გორისიდან ესროდნენ აზერბაიჯანის პოზიციებს, რომლებიც მდებარეობდენ თოუზის, გადაბეისა და გუბადლის რაიონებში. პასუხად არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა რომ მარტაკერტი იბომბებოდა, RIA Novosti-ს ჟურნალისტის ცნობით კი იბომბებოდა ხანქენდი (სტეფანაკერტი). არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ორივე ქალაქი იბომბებოდა საღამომდე, ხოლო აზერბაიჯანის ცნობით, სომხურმა ძალებმა დაბომბეს აღჯაბადისა და ტერტერის რაიონის სოფლები.
3 ნოემბერი
ღამით, შეტაკებები გაგრძელდა, განსაკუთრებით ხოჯავენდთან და მარტაკერტთან, ასევე ზანგილანთან და გუბადლისთან. დილით, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხდა, რომ ფუზულის სომხეთის ტერიტორიიდან ესროდნენ BM-30 ტიპის სმერჩებს; სომხეთმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია. სომხეთის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ღამით შეტაკებები მოხდა თაგავერდში, ხოლო აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ტანკების ომი გაიმართა ხოჯავენდის მახლობლად.
4 ნოემბერი
ღამით შეტაკებები გრძელდებოდა აღდამის, ხოჯავენდის, ზანგილანის, გუბადლის, ლაჩინისა და შუშის მახლობლად. მოგვიანებით, სომხურმა ძალებმა გადაკეტეს შუშა-ლაჩინის გზა სამოქალაქო მოსახლეობისათვის.
5 ნოემბერი
ღამით შეტაკებები გაგრძელდა, განსაკუთრებით ხოჯავენდის მახლობლად. დილით სომეხმა განაცხადეს, რომ ხოჯავენდი, ასევე ლაჩინი და შუშა ძლიერ დაბომბეს. საღამოს აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები იბომბებენ ქალაქ ტერტერსა და სოფელ საჰლაბადს, აგრეთვე ჰაჯითურალისა და აფათლის აღდამის რაიონში.
7 ნოემბერი
ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის არმიამ აიღო 16 სოფელი ფუზულის, ჯაბრაილის, გუბადლის, ზანგილანის, ხოჯალისა და ხოჯავენდის რაიონებში სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, მძიმე შეტაკებები გრძელდება შუშასთან, აზერბაიჯანელთა მრავალჯერადი თავდასხმები წარმატებით მოიგერიეს ღამით. ასევე მოიგერიეს შეტაკებები მარტუნის (ხოჯავენდის) რაიონისა და ბერძორის (ლაჩინის) მიმართულებით.
8 ნოემბერი
აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის არმიამ შუშა აიღო. შუშის აღება დაადასტურეს თურქეთის მაღალჩინოსნებმა, რომლებიც ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდნენ ბაქოში. აღნიშნული ინფორმაცია ასევე დაადასტურა თურქეთის პრეზიდენტმა, რომელმაც მიულოცა აზერბაიჯანს მიღწეული წარმატება.
სომხეთის მთავრობამ განაცხადა, რომ ბრძოლა შუშასთან ახლოს მიმდინარეობდა. გარდა ამისა, გვიან საღამოს, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა: „საერთო ვითარება შეიძლება შეფასდეს, როგორც საკმაოდ ხელსაყრელი. ჩვენს ჯარს შეუძლია შეაფერხოს მოწინააღმდეგის წარმატების ყველა მცდელობა, მაგრამ შეტაკებები კვლავ გრძელდება. უკვე 3-4 დღეა, რაც შეტაკებები შუშისთვის გრძელდება ღამის საათებშიც. რუსი სამხედრო დამკვირვებლები, ექსპერტები და ჟურნალისტები ასევე უარყოფენ შუშის აღების ფაქტს. სომხური მედია აცხადებს, რომ სამხრეთ-აღმოსავლეთში Bayraktar TB2 თვითმფრინავი ჩამოაგდეს.
9 ნოემბერი
ღამით ბრძოლა კვლავ გრძელდებოდა. დაახლოებით 09:00 საათზე არცახის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ შუაღამის შემდეგ აზერბაიჯანის ძალებმა სტეფანაკერტი დაბომბეს შორი რადიუსის მოქმედების კასეტური ბომბებით აღნიშნული ინფორმაცია აზერბაიჯანმა უარყო
აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაქვეყნა შუშაში გადაღებული ვიდეომასალა, რომელიც ადასტურებს აზერბაიჯანის სრულ კონტროლს ქალაქზე. გვიან საღამოს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ „კიდევ 48 სოფელი, 1 დასახლება და 8 სტრატეგიული ბორცვი“ დაიკავეს აზერბაიჯანის ძალებმა ჯაბრაილის, გუბადლის, ზანგილანის, ხოჯალის, ხოჯავენდისა და ლაჩინის რაიონებში. საღამოს, რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხეთის თავზე რუსული მი-24 ტიპის სამხედრო თვითმფრინავი ჩამოაგდეს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკისა და სომხეთის სასაზღვრო სოფელ ერასხის მახლობლად. ინციდენტის შედეგად დაიღუპა ეკიპაჟს ორი წევრი და დაიჭრა სამი. აზერბაიჯანმა სასწრაფოდ გამოაცხადა, რომ ეს იყო უბედური შემთხვევა და აღნიშნულის გამო ბოდიში მოიხადა.
10 ნოემბერი
შუაღამისას აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა გამოაქვეყნა ხელშეკრულების ტექსტი, რომლის მიხედვითაც საომარი მოქმედებები შეწყდება 10 ნოემბრის 00:00 საათიდან; აღდამის რაიონის ოკუპირებული ტერიტორია აზერბაიჯანს დაუბრუნდება 2020 წლის 20 ნოემბრამდე; სომხეთი ჯარს გაიყვანს ქალბაჯარის რაიონიდან 15 ნოემბრამდე, ხოლო ლაჩინიდან — 1 დეკემბრამდე; 5 წლის განმავლობაში რუსი სამშვიდობოები განლაგდნენ მთიანი ყარაბაღისა და ლაჩინის დერეფნის საკონტაქტო ხაზის გასწვრივ; იქმნება სამშვიდობო ცენტრი ცეცხლის შეწყვეტის კონტროლის მიზნით; უზრუნველყოფილი იქნება კავშირი მთიან ყარაბაღსა და სომხეთს შორის; იძულებით გადაადგილებული პირები დაუბრუნდებიან ოკუპაციისგან განთავისუფლებულ ტერიტორიებს; განხორციელდება ტყვეთა და მიცვალებულთა გაცვლა.
დილით რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაცხადა, რომ დაახლოებით 2 000 რუსი მშვიდობისმყოფელი გაიგზავნა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში. იმავდროულად, არცახის თავდაცვის არმია იტყობინება, რომ აზერბაიჯანული ჯარები ასრულებდნენ საარტილერიო და სარაკეტო დარტყმებს ფრონტის ხაზის ყველა მთავარი მიმართულებით, სამიზნე იყო ასევე სამოქალაქო დასახლებები.
სქოლიო
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი
ბირკენფელდი
ბირკენფელდი  (გერმ. Birkenfeld) — ქალაქი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რაინლანდ-პფალცის მხარეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
იზაბელა იაგელონი
იზაბელა იაგელონი (Izabela Jagiellonka, Jagelló Izabela; დ. 18 იანვარი, 1519, კრაკოვი, პოლონეთი — გ. 15 სექტემბერი, 1559, ალბა-იულია, რუმინეთი) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე სიგიზმუნდ I-ისა და დედოფალ ბონა სფორცას ქალიშვილი. ტრანსილვანიის დიდი მთავარი და უნგრეთის დედოფალი 1539-1540 წლებში როგორც იანოს ზაპოლიას მეუღლე.
ადრეული წლები და საქორწინო გეგმები
ფრანგებთან ჩაშლილი მოლაპარაკების შემდეგ, დედოფალმა ბონამ იზაბელას იტალიაში გათხოვება განიზრახა. ამ მიზნით, მან პოლონეთის ელჩები გაუგზავნა თავის ბიძაშვილს, მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო II სფორცას და იზაბელას ხელი შესთავაზა, თუმცა ამ ქორწინებაზე თავად სიგიზმუნდმა თქვა უარი, რომელმაც განაცხადა, რომ თავის ქალიშვილს ასეთი სადავო მემკვიდრეობის მქონე კაცზე არ გაათხოვებდა. შემდეგი სასიძო იყო მანტუის ჰერცოგი ფედერიკო II გონძაგა, თუმცა მან უარი თქვა იზაბელაზე და ცოლად მონფერატის მარკიზა მარგერიტა პალეოლოგინა შეირთო. პარალელურად, სიგიზმუნდს მისი ჰაბსბურგზე დაქორწინება სურდა, რათა მეზობელ ავსტრიასა და გერმანიასთან ძლიერი ალიანსი შეექმნა. ამის გამო, 1530 წელს მან იზაბელას ხელი შესთავაზა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის ძმისწულ მაქსიმილიანს, ავსტრიის ერცჰერცოგ ფერდინანდ I-ის უფროს ვაჟს, თუმცა ჰაბსბურგებმა ამ შეთავაზებაზე უარი თქვეს, რადგან საპატარძლო სასიძოზე რვა წლით უფროსი იყო. ამის შემდეგ მისი საქმროს ძიება კვლავ იტალიაში დაიწყეს, სადაც ამჯერად არჩევანი სავოიის ჰერცოგ კარლო III-ის უფროს ვაჟზე, პრინც ლუდოვიკოზე შეაჩერეს, რომელიც 1536 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა. მინი|317x317პქ|იანოს ზაპოლია, იზაბელას მეუღლე დაახლოებით 1531 წლიდან, გაჩნდა მოსაზრება, რომ იზაბელა დაექორწინებინათ ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან უნგრელ დიდგვაროვანსა და ტრანსილვანიის დიდ მთავარ იანოს ზაპოლიაზე, რომელიც უნგრეთის ტახტის მოსარჩელე იყო. საქმე ის იყო, რომ 1526 წელს, უნგრეთის მეფე ლაიოშ II ოსმალებმა მოკლეს მოჰაჩის ბრძოლაში, რის შემდეგაც ტახტი მისი დის, დედოფალ ანა იაგელონის ქმარმა, ავსტრიის ერცჰერცოგმა და შემდგომში საღვთო რომის იმპერატორმა ფერდინანდ I-მა დაიკავა. ამას მოჰყა ის, რომ უნგრელთა ერთი ნახევარი ჰაბსბურგების მომხრე გახდა, ხოლო მეორე — ზაპოლიების. ამას უნგრეთში სამოქალაქო ომის დაწყება მოჰყვა, სადაც ოსმალები ზაპოლიებს მიემხრნენ. ამგვარ პირობებში, ჰაბსბურგებზე განაწყენებულმა დედოფალმა ბონამ გადაწყვიტა, რომ იზაბელა იანოს ზაპოლიაზე დაექორწინებინა, რომელსაც გამეფების დიდი შანსი ჰქონდა. თავდაპირველად ამ იდეას დიდად ეწინააღმდეგებოდა სიგიზმუნდ I, რადგან მისი პირველი მეუღლე, დედოფალი ბარბარა ზაპოლია, იყო ზემოთ ხსენებული იანოს ზაპოლიას ღვიძლი და, რასაც მისი სადავო მემკვიდრეობაც ემატებოდა. ამასთან, მას არც ჰაბსბურგებთან სურდა ურთიერთობის არევა, თუმცა ბონამ მისი დათანხმება მაინც მოახერხა. 1538 წელს, სიგიზმუნდის უშუალო შუამავლობით ზაპოლიებსა და ჰაბსბურგებს შორის დაიდო ნაგირვადის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მათ უნგრეთი გაიყვეს.
უნგრეთის დედოფალი
ნაგირვადის ხელშეკრულების დადებიდან ორ თვეში, კრაკოვში, ეპისკოპოსმა იშტვან ბროდარიკმა ჯვარი დასწერა იზაბელა იაგელონსა და იანოს ზაპოლიას. პოლონელები ამ ქორწინებას არათანაბრად და უსარგებლოდ თვლიდნენ, რაზეც მოსაზრება არც შემდგომში შეუცვლიათ. 1539 წლის 15 იანვარს, 5,000 უნგრელი რაინდი ჩავიდა კრაკოვში, რომელთან ერთადაც წყვილი უნგრეთში გაემგზავრა. მისი მზითევი 32,000 დუკატს შეადგენდა, რასაც ემატებოდა 6,000 დუკატის ღირებულების ნივთები. ვინაიდან ამ დროისათვის დედაქალაქი ბუდა ოსმალთა ხელში იყო, იზაბელა და იანოსი სეკეშფეჰერვარში ჩავიდნენ, სადაც 23 თებერვალს იგი დედოფლად აკურთხეს. მარცხნივ|მინი|270x270პქ|[[ლუკას კრანახი (მრავალმნიშვნელოვანი)|ლუკას კრანახი უმცროსის მიერ შესრულებული დედოფალ იზაბელას პორტრეტი]] მათი ქორწინება ხანმოკლე და უბედური იყო. 20 წლის განათლებული და სილამაზით სახელგანთქმული იზაბელა 52 წლის კაცზე იყო დაქორწინებული, რომელსაც არამყარი ტახტი და შერყეული ჯანმრთელობა ჰქონდა. 1540 წლის გაზაფხულზე იანოსი ტრანსილვანიაში გაემგზავრა, რათა იშტვან მალიატის მიერ მოწყობილი აჯანყება ჩაეხშო. ამ დროს იზაბელა სამეფო რეზიდენციაში დარჩა, რადგან ორსულად იყო. 1540 წლის 7 ივლისს მან თავისი ერთადერთი ვაჟი, იანოს სიგიზმუნდ ზაპოლია გააჩინა. მართალია ზაპოლიამ აჯანყების ჩახშობა მოახერხა, მაგრამ მალევე, 1540 წლის 22 ივლისს გარდაიცვალა ცერებრული სისხლდენის შედეგად.
რეგენტობა
ნაგირვადის ხელშეკრულების თანახმად იანოსის გარდაცვალების შემდეგ უნგრეთის ტახტი კვლავ ფერდინანდ I-ის ხელში უნდა გადასულიყო, მაგრამ უნგრელი დიდებულების უმრავლესობამ ეპისკოპოს გეორგ მარტინუცის თაოსნობით ეს ფაქტი გააპროტესტეს და იზაბელას ახლადდაბადებული ვაჟის, იანოს სიგიზმუნდის გამეფება მოითხოვეს. 1540 წლის სექტემბერში მათ იგი ოფიციალურად აირჩიეს უნგრეთის მეფედ, ხოლო იზაბელა მის რეგენტად დანიშნეს. ამან განარისხა ჰაბსბურგები, რის გამოც მალევე ფერდინანდი დიდი ჯარებით შეიჭრა უნგრეთში და ალყა შემოარტყა ბუდას (სადაც იმყოფებოდა იზაბელა და მისი ვაჟი). 1540 წლის ალყას ბუდამ გაუძლო, თუმცა 1541 წლის მაისში ოსმალეთის სულთანმა სულეიმან I-მა აიღო და დაიმორჩილა ქალაქი. აღსანიშნავია, რომ მეორე ალყისას იზაბელამ მამას, მეფე სიგიზმუნდ I-ს დახმარება სთხოვა, მაგრამ უარი მიიღო. სულეიმანს დაშილი უნგრეთი ერჩივნა, რის გამოც მხარს ზაპოლიებს უჭერდა, მაგრამ იმასაც ხვდებოდა, რომ მისი ჰაბსბურგებისგან დაცვა არ შეეძლო. ამის გამო, სულთანმა უნგრეთის ძირითადი ნაწილი და მისი უნგრული საფაშოებიც კი ჰაბსბურგებს დაუთმო, თავად კი მთელი ტრანსილვანია და მდინარე ტისას აღმოსავლეთი ნაწილი დაისაკუთრა. ამგვარ პირობებში, სულეიმანმა ტრანსილვანიისა და უნგრეთის იმ ნაწილში, რომელიც ოსმალეთს ექვემდებარებოდა იანოს სიგიზმუნდის დე ფაქტო მმართველობა სცნო და მის რეგენტად იზაბელა აღიარა. ამრიგად, იზაბელასა და მის ვაჟს საკმაოდ დიდი მიწები ერგოთ სამართავად, თუმცაღა ისინი მაინც ოსმალების ვასლებად რჩებოდნენ. მინი|368x368პქ|დედოფალი იზაბელა თავის ვაჟთან ერთად სულთან სულეიმანთან, 1541 წელი. 1541 წლის სექტემბერში იზაბელამ თავის შვილთან ერთად დატოვა ბუდა და თავის რეზიდენციად ჯერ ლიპოვა, შემდეგ კი ალბა-იულია გამოაცხადა. იგი პრეტენზიას გამოთქვამდა ახალ სამფლობელოებში არსებული ეკონომიკური პრობლემებისა და სოციალური მდგომარეობის გამო. იზაბელა ახალგაზრდა და საკმაოდ ლამაზი ქალი იყო, ტრანსილვანიაში არსებული სიდუხჭირე კი შეურაცხყოფდა მის პატივმოყვარეობას. რამდენადაც ცნობილია, მას საკმაოდ დახვეწილი და ძვირადღირებული გემოვნება ჰქონდა, რაზეც მისი ნაქონი სამი ყელსაბამი მეტყველებს, რომლებიც დღემდეა შემორჩენილი. მშობლიური ვაველის სასახლის მაგალითზე მან დაიწყო ალბა-იულიას სასახლის რესტავრაცია. ამავდროულად, მას საკმაოდ მძიმე პოლიტიკური ტვირთი დააწვა მხრებზე: ოსმალებთან მშვიდობის შენარჩუნება, მალიატის ამბიციების ჩახშობა და ფერდინანდ ავსტრიელის შეკავება ტრანსილვანიაში შეჭრისგან. 1543 წელს ოსმალები უნგრეთში დაბრუნდნენ და ქალაქ ესტერგომს შემოარტყეს ალყა, რა დროსაც ფერდინანდს არ გააჩნდა სათანადო შეიარაღება და დამარცხდა. ამ დროს იზაბელას მამამისმა, მეფე სიგიზმუნდმა პრობლემის მოგვარების მიზნით მეორედ გათხოვება შესთავაზა დაქვრივებულ იმპერატორ კარლ V-ზე, რომლის ცოლიც, დედოფალი ისაბელ პორტუგალიელი 1539 წელს დაიღუპა მშობიარობისას. კარლმა ახალი ცოლის შერთვაზე უარი თქვა, რის გამოც სიგიზმუნდმა იზაბელას ფერდინანდ I ავსტრიელზე, ან მის ვაჟზე, ერცჰერცოგ მაქსიმილიანზე დაქორწინება მოისურვა, თუმცა მოლაპარაკებები კვლავ ამაო აღმოჩნდა. ეს იმიტომ, რომ ფერდინანდს იმედი ჰქონდა ტრანსილვანიას ქორწინების გარეშეც შემოიერთებდა.
პოლონეთში დაბრუნება
მარცხნივ|მინი|325x325პქ|„დედოფალი იზაბელა ტოვებს ტრანსილვანიას“, შესრულებულია 1863 წელს, ალექსანდრ ფონ ვაგნერის მიერ საბოლოოდ, იზაბელამ დაარღვია შეთანხმება და ტრანსილვანიაზე უარი არ თქვა. საპასუხოდ ავსტრიელები შევიდნენ ტრანსილვანიაში, რა დროსაც, 1550 წელს იგი თავისი ლაშქრითურთ შეიკეტა ალბა-იულიაში. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივი დიდებულებისაგან დიდ მხარდაჭერას იღებდა, ალბა-იულია დაეცა, რის შემდეგაც იძულებული გახდა ბუდაში გაქცეულიყო. გზად მისი ძალები ავსტრიელებმა გაანადგურეს, რომელთაც მას ბუდაშიც შემოარტყეს ალყა. 1551 წელს, დამარცხებულმა იზაბელამ საბოლოოდ თქვა უარი ტრანსილვანიის ტახტზე და ხელი მოაწერა ვაიზენბურგის ხელშეკრულებას. იგი დასთანხმდა ფერდინანდს და ოპოლესა და რაჩიბორჟის სანაცვლოდ უარი თქვა ტრანსილვანიაზე. ამასთან ერთად, მას ყოველთვიურად 25,000 ფლორინის ოდენობის პენსია უნდა მიეღო. პარალელურად, იზაბელას შეუნარჩუნდა თავისი უფლებები უნგრულ მამულებზე, საიდანაც ყოველწლიური შემოსავალი 140,000 ფლორინს აღწევდა. ამის შემდეგ დაიწყო მოლაპარაკებები იანოს სიგიზმუნდისა და ფერდინანდის ერთ-ერთი ქალიშვილის დაქორწინებასთან დაკავშირებული მოლაპარაკებები. ამავე წლის აგვისტოში იზაბელამ უარი თქვა უნგრეთის ტახტზე, რასაც მოჰყვა იანოს სიგიზმუნდის დანიშვნა 4 წლის ერცჰერცოგინია იოჰანა ავსტრიელზე.
1551 წლის სექტემბერში იზაბელამ თავის ვაჟთან ერთად დატოვა ტრანსილვანია. ოპოლეში მან მხოლოდ მომდევნო წლის მარტში ჩააღწია, სანახაობით კი მეტად უკმაყოფილო დარჩა. სამეფო რეზიდენცია და მისი საცხოვრებელი იმდენად განადგურებული იყო, რომ ჩვეულებრივი ადამიანისთვისაც სახიფათო იყო მასში ცხოვრება, მონარქისთვის კი ეს შეურაცხმყოფელი იყო. ფერდინანდი არც შეთანხმებული თანხების გადახდასა და ქორწინებას ჩქარობდა. ამის გამო, ჩასვლიდან ერთ თვეში მან დატოვა ოპოლე და მშობლიურ პოლონეთში, კრაკოვის სამეფო კარზე დაბრუნდა. იგი თავის ოჯახთან ერთად აქ შემდეგი ხუთი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა. შემოსავლებით უზრუნველსაყოფად, მისმა ძმამ და დედამ იზაბელას ვიელუნის, კრჟეპიცისა და სანოკის ჰერცოგინიის წოდება მიანიჭეს.
ტრანსილვანიაში დაბრუნება და გარდაცვალება
მინი|320x320პქ|იზაბელა იაგელონის საფლავი უნგრეთში კვლავ არასტაბილური ვითარება იყო. იზაბელას მომხრე ეპისკოპოსი მოკლეს, პარალელურად კი ოსმალებმა დაიკავეს ეგერი და კენადი. ამგვარ პირობებში პოლონეთში თურქული დელეგაცია ჩავიდა სულეიმან I-ის დავალებით, რომელთაც იზაბელას უნგრეთში დაბრუნება და კლავ ტახტზე დაჯდომა შესთავაზეს. მის ძმას, სიგიზმუნდ II ავგუსტს, რომელსაც რუსეთთან ომი ჰქონდა, ეშინოდა ჰაბსბურგებთან ძლივს დალაგებული ურთიერთობის არევის, რის გამოც იზაბელას ოსმალთა შეთავაზებაზე უარი ათქმევინა, თავად კი რიგით მესამედ დაქორწინდა კათარინა ავსტრიელზე, საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ I ავსტრიელის ქალიშვილზე. იზაბელა და დედამისი, დედოფალი ბონა კატეგორიულად სთხოვდნენ ფერდინანდს რომ შეესრულებინა დადებული პირობა. საბოლოოდ იზაბელამ გადაწყვიტა, რომ რადგან ფერდინანდმა დაარღვია ხელშეკრულება, თავადაც არ იყო ვალდებული, რომ მისი პირობები შეესრულებინა, რის გამოც თავის ვაჟთან ერთად უნგრეთში დაბრუნდა.
1556 წლის თებერვალში იზაბელა და დედამისი ბონა, რომელიც მშობლიურ იტალიაში ბრუნდებოდა, სილეზიის გავლით ვარშავიდან გაემგზავრნენ. ზაფხულში იგი ლვოვში ჩავიდა, სადაც ხელსაყრელ მომენტს ელოდა. ამავე წლის ოქტომბერში, ოსმალთა ჯარების თანხლებით შევიდა ქალაქ კლუჯში. 1556 წლის 25 ნოემბერს ტრანსილვანიელებმა მისი 16 წლის ვაჟი კვლავ თავიანთ მთავრად აირჩიეს. ვინაიდან იგი უკვე სრულწლოვანი იყო, დედის რეგენტობა აღარ სჭირდებოდა, მაგრამ იზაბელამ თავისი ტრანსილვანიური კანცელარია მაინც ჩამოაყალიბა. ამ პერიოდში მან ახალი მონეტა მოჭრა, რომელზეც თვითონ და იანოს სიგიზმუნდი იყვნენ გამოსახულნი. 1557 წელს იზაბელამ ხელი მოაწერა ახალ ბრძანებულებას, რომლის მიხედვითაც ტრანსილვანიაში რელიგიური თავისუფლება ეძლეოდა ოთხი მრწამსის: კათოლიციზმის, ლუთერანიზმის, კალვინიზმისა და უნიტარიზმის წარმომადგენლებს. ეს იყო პიონერული ნაბიჯი კათოლიკე მონართა შორის, რომელიც რელიგიურ თავისუფლებას აცხადებდა. ამრიგად, იზაბელა პირველი ევროპელი მონარქი გახდა, რომელმაც შემოიღო რელიგიური ტოლერანტობა.
იზაბელა იაგელონი გარდაიცვალა 1559 წლის 15 სექტემბერს, ალბა-იულიაში, 40 წლის ასაკში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად, ტრანსილვანიაში დაბრუნებიდან სამი წლის შემდეგ.
კონსტანტინო-ალექსანდროვკა
კონსტანტინო-ალექსანდროვკა (Константино-Александровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 21 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 54 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 54 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას უკრაინელები შეადგენენ (37%).
ჯ. რ. რ. ტოლკინის თანამგზავრი და მეგზური
„'''ჯ.რ.რ. ტოლკინის თანამგზავრი და მეგზური'''“ (The J.R.R. Tolkien Companion and Guide) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ცხოვრების ვრცელი მეგზური. შედგენილია უეინ გ. ჰემონდისა და კრისტინა სკალის მიერ. გამოვიდა 2006 წელს. შეტანილია ორი ტომი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის წიგნები კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინი
სამართლიანობისთვის
ისტორია
„ქართული ოცნებიდან“ ეკა ბესელიას წამოსვლის შემდეგ, 2019 წლის 27 მაისს დაანონსდა პარტიის დაარსების შესახებ. 2019 წლის 20 ივნისს გაიმართა პარტიის პირველი ყრილობა, სადაც აირჩნენ:
მოგვიანებით პარტია დატოვეს გედევან ფოფხაძემ და ზვიად კვაჭანტირაძემ. ისინი „ჩვენი საქართველო — სოლიდარობის ალიანსს“ შეუერთდნენ.
ბიტბურგი
ბიტბურგი (გერმ. Bitburg) — ქალაქი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რაინლანდ-პფალცის მხარეში.
შედის აიფელ-ბიტბურგ-პრიუმის რაიონში. მოსახლეობა შეადგენს 12 734 კაცს (2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით). უჭირავს 47,54 კმ² ფართობი. ოფიციალური კოდი — 07 2 32 018.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ბერიოპლანო
ბერიოპლანო (Berrioplano; Berriobeiti) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 26 კმ². მოსახლეობა — 7457 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ანრი მუასანი
1886 წლის 26 ივნისს იგი გახდა პირველი ადამიანი რომელმაც შეძლო სუფთა ფთორის იზოლირება. 1893 წელს არიზონაში, მეტეორიტის კრატერში, მუასანმა აღმოაჩინა ნივთიერება, რომელიც თავისი თვისებებით ახლოს იყო ალმასთან. მუსანის პატივსაცემად ამ ნივთიერებას ეწოდა მისი სახელი მუსანიტი.
ბიოგრაფია
ანრი მუასანი დაიბადა 1852 წლის 28 სექტემბერს აღმოსავლეთის რკინიგზის კომპანიის უმცროსი თანამშრომლის ოჯახში. ამავე წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ტულუზიდან (საიდანაც წარმოშობით იყვნენ ანრის მშობლები) პარიზში გადასახლდა. 1864 წელს ოჯახი ამჯერად ქალაქ მოში გადავიდა, სადაც ანრი მუასანმა სწავლა დაიწყო ადგილობრივ სკოლაში. 1870 წელს მან მიატოვა სკოლა, არ გააგრძელა სწავლა ე. წ. „საუნივერსიტეტო კლასში“, რომლის გავლაც საჭირო იყო უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად. ანრიმ მუშაობა დაიწყო პარიზის ერთ-ერთ აფთიაქში, სადაც მან შეძლო გადაერჩინა ადამიანები დარიშხანის მოწამვლისაგან. მან გადაწყვიტა შეესწავლა ქიმია და დაიწყო მუშაობა ედმონ ფრემის, ხოლო შემდეგ პიერ პოლ დეერენის ლაბორატორიაში. დეერენმა ურჩია მას დაკავებულიყო აკადემიური კარიერით. ბაკალავრის სტატუსი, რომელიც საჭირო იყო უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად მუასანმა მიიღო 1874 წელს მეორე მცდელობით. პარიზში დაბრუნების შემდეგ იგი მეგობრობდა ქიმიკოს ალექსანდრე ლეონ ეტარდთან და ბოტანიკოს ვასკოსთან.
მუასანმა თავისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა 1874 წელს თემაზე „ნახშირორჟანგი და ჟანგბადი მცენარეთა მეტაბოლიზმში“ დიხრეინთან ერთად. მალე მან მიატოვა მცენარეთა ფიზიოლოგია და დაინტერესდა არაორგანული ქიმიით. მას შემდეგ, რაც 1880 წელს ანრი მუასანმა მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი, მეგობარმა ლანდრინმა შესთავაზა მას ადგილი ანალიტიკურ ლაბორატორიაში.
1882 წელს იგი დაქორწინდა ლეონ ლუგანზე. სამი წლის შემდეგ კი შეეძნათ ვაჟი.
1893 წელს მუასანმა დაიწყო არიზონაში, სიკვდილის ხეობასთან ახლოს აღმოჩენილი მეტეორიტის ფრაგმენტის შესწავლა, რომელშიც მან აღმოაჩინა ახალი მინერალის მცირე რაოდენობა. 1905 წელს ამ მინერალს მისი აღმომჩენის პატივისცემის ნიშნად ეწოდა მუასანიტი.
1907 წლის თებერვალში იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა პარიზში, სტოკჰოლმში გამართული ნობელის პრემიის დაჯილდოების ცერემონიალიდან დაბრუნებისთანავე. გარდაცვალების მიზეზად თვლიან მწვავე აპენდიციტს. არაა ცნობილი იყო თუ არა მისი გარდაცვალების მიზეზი ფტორთან დაკავშირებული მისი ექსპერიმენტები.
1976 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ანრი მუასანს სახელი მიანიჭა კრატერს, რომელიც მდებარეობს მთვარის მეორე მხარეს.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსები კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:ლონდონის სამფო საზოგადოების უცხოელი წევრები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
პაულიტასი (მინას-ჟერაისი)
პაულიტასი (Paulistas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუანიაინსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 918 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.3 კმ²-ზე. ფართობი 220 564 კმ²-ია.
გერმანიის დედოფლების სია
გერმანიის დედოფლების სიაში წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ გერმანიის მეფეებზე. როგორც წესი, ისინი ასევე ფლობდნენ საღვთო რომის იმპერატრიცის, იტალიის, ავსტრიის, ბოჰემიის, უნგრეთის, ხორვატიისა და სხვა ქვეყანათა დედოფლის წოდებასაც.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:გერმანიის დედოფლები კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით
ბერიოსარი
ბერიოსარი (Berriozar) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 2,71 კმ². მოსახლეობა — 10 651 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ნინო თათრიშვილი
ნინო თომას ასული თათრიშვილი (დ. 3 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 20 სექტემბერი], 1908, თბილისი, — გ. 7 სექტემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1949), პროფესორი (1954). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1960).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი 1928 წელს. 1928–1940 წლებში მუშაობდა საკავშირო მინერალოგიური ნედლეულის ინსტიტუტის ამიერკავკასიის განყოფილებაში, 1940 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში. 1937–1950 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მისი შრომები ძირითადად ეხება  გრანიტოიდების პეტროლოგიას, სხვადასხვა შედგენილობისა და გენეზისის საწყისი ქანების მეტასომატური გრანიტიზაციის პრობლემებს, მინერალური ფაციესების სისტემატიკას, მეტამორფიზმის ზოგად საკითხებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
ლუქსემბურგის ციხესიმაგრეების სია
ზოგიერთი ოპტიმისტური შეფასებით ლუქემბურგში 130-ზე მეტი ციხესიმაგრეა, მაგრამ უფრო რეალურად 100-ზე მეტი, მიუხედავად ამისა უმეტესობა ამ ციხესიმაგრეებიდან შეიძლება ჩაითვალოს დიდ რეზიდენციებად ან ფეოდალური მამულების სახლებად ვიდრე ციხესიმაგრებად.
ქვესია
ეს არის ნაკლებად მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრეების სია.
სქოლიო
კატეგორია:ციხესიმაგრეები კატეგორია:ლუქსემბურგი