cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სანქტ-პეტერბურგის გეოგრაფია
კლიმატი
დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქს ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე ბალტიის ზღვით, სადაც მდებარეობს აზორის ანტიციკლონი და ისლანდიის დაბალი წნევის არეალი, ეს ფაქტორი ქალაქში ზღვის კლიმატის გავრცელებას უწყობს ხელს. ქალაქისთვის დამახასიათებელია თბილი, წვიმიანი ზაფხული და ზომიერად რბილი ზამთარი. ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ქალაქში ცივი, არქტიკული ჰაერის მასები შემოდის, რომელიც ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში ფორმირდება. ქალაქის კლიმატზე გავლენას ახდენს ასევე ცენტრალური აზიის დაბალი წნევის არეალი. ამ რეგიონიდან ქალაქში შემოდის მშრალი კონტინენტური კლიმატი.
მცენარეული საფარი
2002 წლის მონაცემებით მცენარეული საფარი ქალაქის ტერიტორიის 40%-ს მოიცავდა. 2000 წლისათვის ქალაქის 1 მცხოვრებზე 65 მ² მცენარეული საფარი მოდიოდა. ქალაქში მცენარეული საფარის საერთო ფართობი 31 000 ჰექტარია, რომელიც თავის მხრივ მოიცავს: 68 პარკს, 166 ბაღს, 730 სკვერს, 230 ბულვარსა და 750 გამწვანებულ ქუჩას. ქალაქის გამწვანებული პარკები მდებარეობს სხვადასხვა ლანდშაფტურ ზონაში, ფინეთის ყურის დაბალ და მაღალ ტერასებზე (სტრელნის, პეტერგოფისა და ლომონოსოვის პარკები), მორენას დაბლობზე (ქალაქ პუშკინის პარკები), მთის თხემებზე (შუვალოვის პარკი, ვერხვის ჭალა). ასევე ქალაქის გარკვეულ ნაწილში მდებარეობს ბუნებრივი ტყეები, რომლებსაც შენარჩუნებული აქვთ ჯიშობრივი შემადგენლობა (სოსნოვკა). ქალაქში არსებული მრავალი პარკი მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში გაშენდა, ძირითადად იმ ადგილებში, სადაც მცენარეული საფარი ან საერთოდ არ იყო, ან მხოლოდ მცირედი იყო (მოსკოვის გამარჯვების პარკი, ზღვისპირა გამარჯვების პარკი). ქალაქის გარეუბნებში შემონახულია ტყის მასივები, რომლებიც ტაიგის სამხრეთ ნაწილია (იუნტოლოვის საზაფხულო აგარაკი, რჟევის ტყეპარკი, სატყეო კუნძულები მდინარე ოხტის გასწვრივ, ტალინის გზატკეცილი, მდინარე ნევასა და მოსკოვის სარკინიგზო ხაზს შორის არსებული ტერიტორიები.
სანქტ-პეტერბურგში მდებარეობს 7 ბუნებრივი დაცული ტერიტორია: მათგან 3 სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფი, ხელოვნურადაა შექმნილი (იუნტოლოვსკის აღკვეთილი, გლადიშევსკის აღკვეთილი, ნევის ყურის ჩრდილოეთ სანაპირო), ხოლო 4 ბუნების ძეგლია (დუდერგოფსკის მაღლობი, კომაროვსკის სანაპირო, სტრელნინსკის სანაპირო, სერგიევკას პარკი). სანქტ-პეტერბურგის განვითარების გეგმა მოიცავს კიდევ 5 აღკვეთილსა და 2 ბუნების ძეგლს.
ეკოლოგიური პრობლემები
სანქტ-პეტერბურგში მოქმედებს 21 ავტომატური ჰაერის მონიტორინგის ცენტრი. ქალაქის სათბურის აირების საერთო მასამ 2009 წლის მონაცემებით 625,3 ათასი ტონა შეადგინა, მისი 91,9 % სატრანსპორტო საშუალებებზე მოდის. საზიანო სათბურის აირების საერთო მასა თითოეულ ადამიანზე წლის განმავლობაში 135,9 კგ-ია. 1 კმ²-ზე სათბური აირების საერთო მასა 434,5 ტონაა. 2009 წელს სათბური აირების საერთო მასა წინა წელთან შედარებით 1%-ით გაიზარდა.
<div style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; float: right; clear: right; margin: 1.4em; font-size: 90%; padding: .5em 1em; width: 200 პქ; height: auto;"> ყველაზე ხმაურიანი ქალაქები
მდინარე ნევის, ნევის ყურისა და ფინეთის ყურის ეკოლოგიური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია. ქალაქში არსებული ასეულობით საწარმოს გამო მდინარე ნევა დაბინძურებულია, რადგან მასში დიდი რაოდენობით სამრეწველო ნარჩენები ჩაედინება, მდინარის დაბინძურებას, ასევე იწვევს ტრანსპორტირების დროს მდინარეში ჩაღვრილი ნავთობი. მდინარეში ყოველდღიურად დაახლოებით 80 ათასი ტონა სამრეწველო ნარჩენები ჩაედინება.ყოველწლიურად პეტერბურგის ბუნების დამცველთა ორგანიზაცია ნევის აკვატორიაში საშუალოდ 40 სახეობის ჩაღვრილ ნავთობპროდუქტებს პოულობს. 2008 წელს სანქტ-პეტერბურგის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და უსაფრთხოების ორგანიზაციამ ნევის ნაპირებზე მდებარე არც ერთი ნაპირი არ ჩათვალა ბანაობისთვის ხელსაყრელად. ქალაქში არსებული სამრეწველო ობიექტები ათასობით ტონა მყარ ნარჩენებს გამოყოფენ, რომელიც ქალაქის ეკოლოგიას სერიოზულ საფრთხეს უქმნის. ამისათვის ქალაქიდან 30 კმ-ის მოშორებით, ლენინგრადის ოლქში, ტოსნენსკის რაიონში შექმნილია პოლიგონი „წითელი ბორი“, სადაც I-III კლასის ტოქსიკური ნარჩენების (ქიმიური, სამედიცინო და სამრეწველო) გადამუშავება ხდება.
ფინეთის ყურეში სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავმა ნაგებობამ ფინეთის ყურის აღმოსავლეთ ნაწილში, ნევის ყურეში წყლის დონის 10-20% კლება გამოიწვია, ამის გამო ნევის ყურეში ბიოგენების კონცენტრაცია გაიზარდა. ამ დამცავი ჯებირის ჩრდილოეთ და სამხრეთ-დასავლეთით დაგროვილმა მყარმა ნარჩენებმა ნევის ყურეში არსებული გრუნტების დაბინძურება გამოწვია, დალექილი მყარი ნარჩენები ამ გრუნტებს შეერია. ასევე, წყლის დონის კლებამ და მცენარეულმა ნარჩენებმა, ნევის ყურეში ზოგიერთი ტერიტორიის დაჭაობება გამოიწვია, რამაც საბოლოოდ შეიძლება დამბას შორის არსებული წყლის მასების ეფტროპიკაცია გამოიწვიოს.
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის გეოგრაფია
მუტნოვსკი
მუტნოვსკი (Мутновский) — რუსეთის ფედერაციის შორეული აღმოსავლეთის ფედერალურ ოკრუგში, კამჩატკის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში მდებარე მოქმედი ვულკანი. მუტნოვსკის ვულკანი ითვლება სამხრეთ კამჩატკის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანად; უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 2000 წელს. მდებარეობს ქალაქ პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკის სამხრეთით 80 კილომეტრში. ზღვის დონიდან აბსოლუტური სიმაღლე შეადგენს 2323 მ. მუტნოვსკის ძირში მდებარეობს გეიზერების ველი, რომელიც უფრო ცნობილია, როგორც გეიზერების მცირე ველი. 278px|მინიატიურა|მარჯვნივ|კრატერი
აღწერა
მუტნოვსკის ვულკანი არის სამხრეთ კამჩატკის ერთ-ერთი უდიდესი და აქტიური ვულკანი, განვითარების ხანგრძლივი ისტორიით და რთული აგებულობით. მორფოლოგიურად იგი რთული პოლოგენური მასივია, ზღვის დონიდან 2323 მ-ზე მდებარე მაქსიმალური სიმაღლის წერტილით. კონსტრუქციულად შედგება ოთხი შერწყმული სტრატოვულკანების კონუსებისგან, თავისი კალდერებით და შიდაკალდერული ნაგებობებით. ვულკანის ქანების შედგენილობა საკმაოდ მრავალფეროვანია, ბაზალტიდან – რიოდაციტამდე. ქანებში ჭარბობს მაღალალუმინიანი ბაზალტი, მაგრამ შედარებით ყველაზე ახალგაზრდა კრატერის ტეფრა შედგება მაღალალუმინიანი კალიუმ-ნატრიუმის სერიის ანდეზიტობაზალტებისგან. თანამდეროვე ვულკანური აქტივობის წერტილები თავმოყრილია ვულკანის ჩრდილო ნაწილში, სადაც მდებარეობს ნაგებობის სხეულში ღრმად შეჭრილი, კრატერების სისტემა. ამ კრატერებს შორის უდიდესებს, ჩრდილო-აღმოსავლეთის (Северо-Восточный) და სამრეთ-დასავლეთის (Юго-Западный) ფსკერები თითქმის მთლიანად გადაფარულია თანამედროვე მყინვარებით.
ისტორიის პერიოდში მოხდა მუტნოვსკის 16 ამოფრქვევა. აღსანიშნავია მათ შორის 1848 წლის ამოფრქვევა, რომელიც აღნიშნული ვულკანის უმძლავრეს ამოფრქვევად ითვლება. ამოფრქვევებს შორის არანაირი პერიოდულობა არ შეიმჩნევა. ვულკანის უდიდესი უმოქმედობა გრძელდებოდა 44 წელი (1854-1898 წწ.).
ვულკანის ჩრდილოეთის ფერდობზე, კრატერებიდან მუდმივად გადმოდის მაღალტემპერატურული ფუმაროლები, თერმული წყაროები და ორთქლის ჭავლები. ხშირად ფორმირდება კრატერული ტბები, რაც იწვევს სიღრმული ტემპერატურის ცვლილებას და აირულ ამოფრქვევებს.
ვულკანის უკანასკნელი ორი ამოფრქვევა იყო ფრეატული და დაბალი სიმძლავრის. ამ ორ ამოფრქვევას შორის პირველი, 1960 წლის 31 დეკემბრიდან 1961 წლის 1 იანვრის ღამეს, აქტიური ძაბრიდან მოხდა. მეორე ამოფრქვევა განხორციელდა თითქმის 40 წლიანი პაუზის შემდეგ, 2000 წლის 17 მარტს, ადგილობრივი დროით 6 საათსა და 56 წუთზე მოხდა აფეთქება სამხრეთ-დასავლეთის კრატერის, სამხრეთი კედლის ქვეშ. ერუფციული ღრუბლის სიმაღლემ 2,5 კმ მიაღწია. ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით ამონთხეული ლავის სიგრძემ 600 მ, ხოლო სიგანემ 30-40 მ შეადგინა.
როგორც შემდგომ ჩატარებულმა გეოლოგიურმა კვლევებმა აჩვენეს, 2000 წლის ივლისის აფეთქებამდე კრატერში მანამდეც მომხდარა რამდენიმე აფეთქება, რამაც ყინული დაადნო და წარმოიშვა დიამეტრში 250 მ-იანი ტბა. ამოფრქვევიდან 2 წლის შემდეგ ტბა გაცივდა და ისევ მყინვარად იქცა, რაც სამხრეთ-დასავლეთის კრატერში დაბალ სითბოგამოყოფაზე მეტყველებს.
საინტერესო ფაქტები
2008 წელს რუსმა პარაშუტით მხტომელმა, ვალერი როზოვმა, მუტნოვსკის კრატერში ნახტომი განახორციელა.
ბასურმანოვკა
ბასურმანოვკა (Боһорман; Басурмановка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 202 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია „მელეუზი“, რომელიც დაშორებულია 23 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (56%).
ჭიე
ჭიე — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს ხევსურეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1880 მ. დუშეთიდან 74 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ძვ. წ. XXVI საუკუნე
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:ძვ. წ. XXVI საუკუნე
გიორგი კიკნაძე
გიორგი კიკნაძე (დ. 1902, ხაშური, საქართველო — გ. 3 სექტემბერი,  1963, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი (1937-1938),  საქართველოს სსრ  საგარეო საქმეთა მინისტრი (1944–1952).
ბიოგრაფია
გიორგი კიკნაძე დაიბადა 1902 წელს. საშუალო განათლება მიიღო ქ. ხაშურში. 1923 წელს დაამთავრა ჰუმანიტარული ტექნიკუმი. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი და მიიღო ეკონომისტის სპეციალობა. იმავე წელს ჩაირიცხა უნივერსიტეტის ასპირანტურაში.
1929–1934 წლებში გიორგი კიკნაძე იმყოფებოდა პარტიულ სამუშაოზე: საქართველოს კომპარტიის თბილისის  ორგანიზაციის ლენინის რაიონულ კომიტეტში, თბილისის კომიტეტსა და გარეუბნის რაიონულ კომიტეტში. პარტიულ მუშაობას ათავსებდა პედაგოგიურ მოღვაწეობასთან.
1934 წელს იგი მიავლინეს მოსკოვში უმაღლესი კომუნისტური განათლების ინსტიტუტში სასწავლებლად.
1937 წელს, ამ ინსტიტუტის ასპირანტურის დამთავრების შემდეგ, მან დაიცვა დისერტაცია და მიიღო პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. იგი
დაინიშნა საბჭოთა კავშირის ხალხთა პედაგოგიკის ცენტრალური სამეცნიერო -კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად.
1937 წლის ივლის-სექტემბერში გიორგი კიკნაძე მუშაობდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრის  პირველ მოადგილედ. 1937–1938 წლებში იყო თბილისის უნივერსიტეტის რექტორი. მისი რექტორობის პერიოდში მთელ ქვეყანაში ფართოდ აღინიშნა თსუ-ის დაარსების ოცი წლისთავი. 1938–1944 წლებში გიორგი კიკნაძე იყო საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარი, ხოლო 1944-1952 წლებში-საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა მინისტრი.
გიორგი კიკნაძე გარდაიცვალა 1963 წლის 3 სექტემბერს. .
შრომები
გიორგი კიკნაძეს გამოქვეყნებული აქვს შრომები პედაგოგიკის საკითხებზე:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი  3 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1963 კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები
კაბალიეროსი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|რეკონკისტის მინიატურა კაბალიეროსი (Caballeros) — რაინდობა შუა საუკუნეების ესპანეთში. რეკონკისტის ადრინდელ ხანაში კაბალიეროსი ეწოდებოდა ცხენოსან მეომრებს, რომლებიც საკუთარი სახსრებით იძენდნენ ცხენს, მის აღჭურვილობას და იარაღს. დაახლოებით XII საუკუნიდან ამავე მნიშვნელობით იხმარებოდა იდალგოც.
სქოლიო
კატეგორია:რეკონკისტა კატეგორია:ესპანეთის არისტოკრატია კატეგორია:რაინდობა
მაქსიმ სტეპანოვი
მაქსიმ სტეპანოვი (დ. 18 აგვისტო, 1975) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. 2017-2019 წლებში ოდესის ოლქის გუბერნატორი. 2020 წლის 30 მარტიდან 2021 წლის 18 მაისამდე უკრაინის ჯანდაცვის მინისტრი. 2008-2010 წლებში იყო ოდესის ოლქის გუბერნატორის მოადგილე.
Formica molestans
Formica molestans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აიტოვო (ბიჟბულიაკის რაიონი)
აიტოვო  (Айыт; Аитово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1176 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 62 კმ-ით.
.
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
ლანგუსტისებრნი
ლანგუსტისებრნი (Palinuridae) — უხერხემლო ცხოველების ოჯახი ათფეხა კიბოების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 60 სმ აღწევს. სხეული და ანტენები ქიცებითაა დაფარული. მარწუხები არა აქვთ. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის, ატლანტისა და წყნარი ოკეანის სანაპიროებზე. ლანგუსტისებრნი იჭმევა და წარმოადგენს რეწვის ობიექტს. ძირითადაი სარეწაო სახეობებია ჩვეულებრივი ლანგუსტი (Palinurus vulgaris), Palinurus argus, Palinurus interruptus, Palinurus japonicus და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ათფეხა კიბოები
ოთარ გამყრელიძე
ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის ვაჟთა მე-20 საშუალო სკოლა. 1954-1957 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში.
1958-1963 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1990-1997 წლებში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიწვეული მეცნიერ-კონსულტანტი.
1991-2006 წლებში სამეცნიერო მუშაობის პარალელურად საქართველოს ადვოკატთა კოლეგის წევრია და გამოდის სასამართლო პროცესებზე. პარალელურად აქტიურად თანამშრომლობს საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ კომიტეტთან.
1993 წლის დეკემბრიდან საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის სამთავრობო კომისიის წევრი და შემდეგ თავჯდომარეა. პარალელურად არჩეული იყო საქართველოს 1995 წლის 24 აგვისტოს კონსტიტუციის პროექტის შემმუშავებელ კომისიის წევრად.
მონაწილეობა აქვს მიღებული საერთაშორისო-სამეცნიერო კონფერენციებში სისხლის სამართლის საკითხებზე, რომელთაგან აღსანიშნავია საბჭოთა კავშირისა და დასავლეთ გერმანიის მეცნიერთა შეხვედრა (თბილისი, 1983 წელი) და გერმანიის ქალაქ ფრაიბურგის მაქს პლანკი საზღვარგარეთისა და საერთაშორისო სისხლის სამართლის ინსტიტუტის მიერ 1999 წელს ორგანიზებული სამეცნიერო შეხვედრა თემაზე: „სისხლის სამართლებრივი წარსულის გადასინჯვა“. კონფერენციის მასალები ასახულია გერმანულ და რუსულ ენებზე გამოცემულ კრებულებში.
1995 წლის დეკემბერსა და 1996 წლის იანვარში მიწვეული იყო გერმანიის ქალაქ ფრაიბურგის მაქს-პლანკის საზღვარგარეთისა და საერთაშორისო სისხლის სამართლის ინსტიტუტში ორთვიანი სამეცნიერო მივლინებით. სამეცნიერო მივლინებაში ყოფნის პერიოდში მის მიერ მომზადდა „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის ალტერნატიული პროექტი“, რომელიც გამოქვეყნდა 1996 წელს ჟურნალ „საქართველოს პარლამენტის უწყებანი“ დეკემბრის ნომერში. აღნიშნული პროექტთან ერთად 1997 წლის 4-14 თებერვალს საქართველოს სამთავრობო დელეგაციამ განსახილველად ნიდერლანდებში ექსპერტიზისათვის წარადგინა. პროექტი გამოქვეყნებულია ო. გამყრელიძის წიგნში „ბრძოლა სამართლებრივი სახელმწიფოსათვის“, 1998 წელს.
ავსტრალია 1896 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრალიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად 1896 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ 2 ოქროს მედალი მოიპოვეს.
ოთარ გამყრელიძე
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი კატეგორია:დაბადებული  1932
ავსტრალია 1896 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1896 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრალია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კარლოს ევია
ლიტერატურა
კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
ჭართალი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ჭართალი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მ, დუშეთიდან 30 კმ.
სოფელი ჭართლის თემის ცენტრია. თემში ასევე შედიან სოფლები: ბუჩაანი, დოლასქედი, ვაშლობი, ზენუბანი, მენესო, მუგუდა, სონდა, ჩიტაურები, ჯუღისი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 222 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თეიმურაზ ბერიძე (პოლიტიკოსი)
თეიმურაზ ბერიძე (დ. 29 მარტი, 1946, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
1974 წელს დაამთავრა როსტოვი-დონზე სოფლის მეურნეობის მანქანათმშენებლობის ინსტიტუტი სპეციალობით სოფლის მეურნეობის მანქანები, კონსტრუირება და წარმოება. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
ძვ. წ. XXVII საუკუნე
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:ძვ. წ. XXVII საუკუნე
ხახალაჯვრის ეკლესია
ხახალაჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხახალაჯვარში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ბაზალტის, ტუფის და ფლეთილი ქვისგან დუღაბზე. გარედან არქიტრავული, შიგნიდან კი თაღოვანი. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. არქიტრავის ქვაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ერთადერთი სარკმელი, რომელიც ვიწრო და თაღოვანია, აღმოსავლეთის კედელშია. სარკმელი ამოშენებულია. ტაძრის ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. ტაძრის ნაოსი წყვილი მძლავრი პილასტრით ორადაა გაყოფილი, მასზე გადასულ თაღს კამარა ეყრდნობოდა. ასეთივე ნახევარპილასტრია გრძივი კედლების ბოლოში, რომლისგანაც დასავლეთ კედელზე თაღი გადადის. კამარა ჩამოქცეულია და კედლების ზედა რიგი მორღვეული. ტაძარი დაფარულია მცენარეული საფარით.
შრომის წითელი დროშის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი (Орден Трудового Красного Знамени) — სსრკ-ის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტისა (ცაკი) და სსრკ-ის სახალხო კომისართა საბჭო (სახკომსაბჭო) მიერ 1928 წლის 7 სექტემბერს დაწესებული ორდენი. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი შრომის წითელი დროშის ორდენით აჯილდოებს ცალკეულ მოქალაქეებს, დაწესებულებსა და მშრომელთა კოლექტივებს წარმოების დარგში, სამეცნიერო მოღვაწეობაში, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივ სამსახურში მოპოვებული განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ორდენი მზადდება ვერცხლისაგან. მის შუაგულში მოოქრული ნამგალი და უროა, ზემოთ - წითელი მინანქრით დაფარული გაშლილი დროშა და წარწერა - სსრკ (რუს.СССР). იბნევენ მკერდის მარცხენა მხარეს წითელი დროშის ორდენის გვერდით.
საქართველოს სსრ
შრომის წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან:
ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
მაიმუნები
მაიმუნები (Anthropoidea) — ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა; აერთიანებს უმაღლესი ძუძუმწოვრების და ადამიანის ოჯახსაც. ბალნიანი საფარველი კარგადაა განვითარებული. სხეულის ზოგიერთ უბანზე ბალანი შეიძლება ძლიერ იყოს დაგრძელებული, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ფაფარი, ულვაშები, წვერი, ფუნჯები (ყურებსა და კუდზე). უმრავლესობას სახე და ყურები ტიტველი აქვს. რიგ სახეობებს (პავიანებსა და სხვებს) აქვთ ძლიერ განვითარებული საჯდომი კორძები, რომლებიც მეტწილად მკვეთრი წითელია. მრავალი სახეობის მაიმუნებს (როზალია, ანთარი, მანდრილი, გვერეცა და სხვა) კაშკაშა შეფერილობა აქვს. ქალას ზომები (ტვინის ქალას და სახის ქალას ურთიერთშეფარდება) განსხვავებულია მაიმუნების ჯგიფების მიხედვით. ზოგს ქალაზე აქვს მაღალი ტროპები, რომლებსაც ემაგრება მძლავრი საღეჭი კუნთები. მაიმუნებს კარგად აქვთ განვითარებული მიმიკური კუნთებიც. კბილების რაოდენობა განსხვავებულია. კუჭი ჩვეულებრივ მარტივია, მხოლოდ თხელტანიანი მაიმუნების კუჭია რთული (ძირითადად მცენარეულობით კვებასთან დაკავშირებით). მარტივია მათი საშვილოსნოც. ბრმა ნაწლავი ყველას აქვს, ზოლო ჭიაყელა ნაწლავი - მხოლოდ ადამიანის მსგავს მაიმუნებს. მაიმუნებს დიდი თავის ტვინი აქვთ. განსაკუთრებით გამოირჩევა წინა ტვინი. გრძნობის ორგანოებიდან კარგად აქვთ განვითარებული მხედველობა და სმენა. თათები სატაცია. ორივე წყვილ კიდურზე ცერი უპირისპირდება დანარჩენ თითებს. თითებზე აქვთ ფრჩხილები. გამონაკლისს წარმოადგენენ მოთამაშე მაიმუნები, რომლებსაც ნამდვილი ფრჩხილი მხოლოდ ცერზე აქვთ. მაიმუნებს მკერდზე აქვთ ერთი წყვილი ძუძუ. მაომუნების უმრავლესობა მეხეურ ცხოვრებასაა შეგუებული. მაგოტი, პავიანები და სხვა მხოლოდ მიქაზე ბინადრობენ. უმრავლესობა ხროვებად ცხოვრობს, იკვებებიან მცენარეთა ნაყოფით, ფოთლებით,ნორჩი ყლორტებით, მწერებით, ჭიებით, ლოკოკინებით, ფრინველების კვერცხითა და მართვებით, ჭამენ აგრეთვე პატარ-პატარა ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებს. მაიმუნების მაკეობის ხანგრძლივობა განსხვავებულია: უმდაბლესი მაიმუნების მაკეობა გრძელდება 4-5 თვემდე, გიბონებისა - 7 თვემდე, ადამიანის მსგავსი მაიმუნებისა - 275 დღემდე. ჩვეულებრივ შობენ თითო ნაშიერს. მოთამაშე მაიმუნები ხშირად შობენ 2-3 ნაშიერს. მაიმუნების უმრავლესობა სქესობრივად მწიფდება 3-5 წლისა, ადამიანის მსგავსი მაიმუნები - 7-10 წლისა. პატარა მაიმუნები 20-25 წლამდე ცოცხლობენ, დიდები - 40 წელს და მეტსაც. ტყვეობის (ზოოპარკის) პირობებში მაიმუნები ასე ხანგრძლივად იშვიათად ძლებენ. მაიმუნები ცნობილია პლეისტოცენიდან. მაიმუნების სისტემატიკის შესახებ მეცნიერთა შორის აზრთა სხვადასხვაობა არსებობს. მაიმუნების ქვერიგში გაერთიანებულია 5 ოჯახი: მოთამაშე მაიმუნისებრნი, რომელთაგან აღსანიშნავია საგუინი, როზალია; კაპუცინისებრნი, რომელთაგან საყურადღებოა, რომელთაგან საყურადღებოა კაპუცინი, კოატა, ღრიალა მაიმუნები და სხვები. ორივე ოჯახის წარმომადგენლები გავრცელებული არიან ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ანთრისებრნი ბინადრობენ აფრიკაში, აზიასა და გიბრალტარზე, მათ შორის აღსანიშნავია ანთრები, პავიანები, მაკაკები. ადამიანის მსგავსი მაიმუნების ოჯახშია გიბონები, შიმპანზე, გორილა და ორანგუტანი; გავრცელებული არიან ტროპიკულ აზიაში. ამავე ქვერიგს ეკუთვნის ადამიანების ოჯახი.
ლიტერატურა
*
ვაგინიზმი
ვაგინიზმი — სქესობრივი დარღვევა, რომელიც ხელს უშლის ვაგინალურ სექსსა და სხვა ტიპის პენეტრაციას ვაგინაში. ეს ხშირად სექსის მცდელობას მტკივნეულს ან შეუძლებელს ხდის.
ვაგინიზმის გამომწვევი მიზეზები ხშირ შემთხვევაში უცნობია. ის შეიძლება დაკავშირებული იყოს ემოციურ ფაქტორებთან, სექსუალური ძალადობის გამოცდილებასთან ან ტრავმასთან და წარსულში მომხდარ მტკივნეულ სექსუალურ გამოცდილებასთან.
დარღვევის მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს ბიჰევიორულ თერაპიას და ვაგინის თანდათანობით დილაციას. როგორც წესი, ქირურგიული ჩარევა საჭირო არ არის. უცნობია, ზუსტად რამდენ ქალს აწუხებს ვაგინიზმი, თუმცა მიიჩნევა, რომ ის საკმაოდ იშვიათი დარღვევაა.
შენიშვნები
კატეგორია:სქესობრივი ჯანმრთელობა კატეგორია:ქალების ჯანმრთელობა კატეგორია:სქესობრივი დარღვევები კატეგორია:ვაგინა
თიანეთის მუნიციპალიტეტის გერბი
თიანეთის მუნიციპალიტეტის გერბი — თიანეთის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია თიანეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტი
ზურგოვანა
ზურგოვანა — სოფელი თბილისში, საბურთალოს რაიონში. მდებარეობს დიდი დიღმის ჩრდილოეთით. ზღვის დონიდან 500 მ-ის სიმაღლეზე.
2007 წლამდე ექვემდებარებოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიღმის თემს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 131 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
მამწვარა
მამწვარა — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გონდრიოს თემში. მდებარეობს ხანჩალის ტბის ჩრდილოეთით, მდინარე ფარავნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ნინოწმინდიდან დაშორებულია 13 კმ-ით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 782 კაცი. სოფელში არის საჯარო სკოლა.
სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძვ. წ. XXVIII საუკუნე
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:ძვ. წ. XXVIII საუკუნე
მალოპოლსკის სავოევოდო
გალერეა
კატეგორია:პოლონეთის სავოევოდოები
დავით ყიფშიძე
ბიოგრაფია
1921 წელს დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და იმავე წელს სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1925 წელს დაასრულა პედაგოგიური ფაკულტეტის ფილოსოფიის კურსი.
1925–1927 წლებში დ. ყიფშიძე იყო სოფელ კიცხის გლეხთა და ახალგაზრდობის სკოლის გამგე. 1927–1932 წლებში მუშაობდა ქალაქ ზესტაფონში საშუალო სკოლის დირექტორის მოადგილედ. 1932–1934 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1934–1937 წლებში ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ასწავლიდა პედაგოგიკის ისტორიას. 1937–1938 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრის მოადგილედ.
დიმიტრი ყიფშიძე სისტემატურად თანამშრომლობდა პედაგოგიურ პრესაში, მრავალი ნაშრომი აქვს გამოქვეყნებული პედაგოგიკის თეორიასა და ისტორიის საკითხებზე. გარდაიცვალა 1957 წლის 31 აგვისტოს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, აფხაზეთის ასსრ (Аҧснытәи Автономтә Советтә Социалисттә Республика, Аҧснытәи АССР; Абхазская Автономная Советская Социалистическая Республика, Абхазская АССР; 5 დეკემბერი, 1936 — 1992), აფხაზეთის ავტონომიურ სოციალისტურ საბჭოთა რესპუბლიკა (19 თებერვალი, 1931 — 5 დეკემბერი, 1936) — ავტონომიური რესპუბლიკა რომელიც შედიოდა საქართველოს სსრ-ის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სოხუმი.
გეოგრაფია
აფხაზეთის ასსრ მდებარეობდა საქართველოს სსრ ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აფხაზეთის ჩრდილოეთ საზღვარი კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის თხემს გასდევს. სამხრეთით და სამხრეთ დასავლეთით შავი ზღვა აკრავს. ჩრდილო დასავლეთი საზღვარი მდ. ფსოუზე გადიოდა, ხოლო აღმოსავლეთი სვანეთ-აფხაზეთის ქედზე და მდინარე ენგურზე (ქვემო დინებაზე). ჩრდილოეთით ესაზღვრება კრასნოდარის მხარე და ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიური ოლქი, აღმოსავლეთით მესტიისა და წალენჯიხის რაიონები, სამხრეთით ზუგდიდის რაიონი. ფართობი 8.7 ათასი კმ² (საქართველოს ტერიტორიის 12.5 %), მოსახლეობა 509.1 ათასი კაცი (1981).
ისტორია
1930 წლის 17 აპრილს აფხაზეთის ცაკ-ის III სესიამ განიხილა აფხაზეთ-საქართველოს შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის გადასინჯვის საკითხი. სესიისათვის აფხაზეთის მთავრობის მიერ მომზადებულ ცნობაში ნათქვამია: „იმასთან დაკავშირებით, რომ 1921 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულებამ დაკარგა რეალური მნიშვნელობა და, შესაბამისად, იგი შეიძლება განვიხილოთ მხოლოდ როგორც შეთანხმება აფხაზეთის სსრ და საქართველოს სსრ გაერთიანების შესახებ, ხოლო ამ რესპუბლიკების ნამდვილი ურთიერთობები ზუსტადაა განსაზღვრული მათ კონსტიტუციებში, — აუცილებელია ვაღიაროთ, რომ აფხაზეთის სსრ სახელწოდებას „სახელშეკრულებო რესპუბლიკა“ რეალური შინაარსი არ გააჩნია“. მართლაც, ხელშეკრულების თანახმად, აფხაზეთის თუ საქართველოს კომპეტენციას მიკუთვნებული უფლებამოსილებები ამიერკავკასიის და სსრ კავშირის გამგებლობაში გადავიდა; ხელშეკრულება წინააღმდეგობაში მოდიოდა საქართველოსა და აფხაზეთის კონსტიტუციებთანაც. ამიტომაც დაკარგა მან რეალური შინაარსი. სესიამ ეს გაითვალისწინა და კონსტიტუციიდან ამოიღო სახელწოდება „სახელშეკრულებო რესპუბლიკა“ და იგი „ავტონომიური რესპუბლიკა“-თი შეცვალა.
1931 წლის 11 თებერვალს ეს ცვლილებები დაამტკიცა აფხაზეთის საბჭოების VI ყრილობამ, რომელსაც ბაგაფში თავმჯდომარეობდა. ამიერიდან გაუქმებულად ჩაითვალა 1921 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულება. ყრილობაზე სიტყვით გამოსულმა ნ. ლაკობამ აღნიშნა: „საქართველოსა და აფხაზეთის მშრომელებს შორის ურთიერთობის საკითხი მთლიანად გადაწყვეტილია“.
14 თებერვალს საქართველოს საბჭოების VI ყრილობამ მოისმინა საქართველოსა ცაკის მდივნის ს. თოდრიას მოხსენება საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის შესახებ. მან დაადასტურა აფხაზეთის საბჭოების VI ყრილობის გადაწყვეტილება — გარდაქმნილიყო აფხაზეთის სახელშეკრულებო სსრ — აფხაზეთის ავტონომიურ სოციალისტურ საბჭოთა რესპუბლიკად საქართველოს სსრ-ის შემადგენლობაში. 1921 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულება კი ძალადაკარგულად გამოცხადდა.
1936 წლის 5 დეკემბერს ავტონომიურ რესპუბლიკას შეუცვალეს სახელი და დაარქვეს — აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა.
1992 წლის 23 ივლისს აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს სეპარატისტულად განწყობილმა დეპუტატთა ჯგუფმა, XII მოწვევის პირველი სესიის ბოლო სხდომაზე, საკონსტიტუციო ცვლილებების განსახორციელებლად საჭირო 2/3 ხმის არქონის მიუხედავად, უბრალო უმრავლესობით გააუქმა აფხაზეთის ასსრ-ის 1978 წლის კონსტიტუცია, უარი თქვა სახელწოდება „აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაზე“ და გამოაცხადა ახალი — „აფხაზეთის რესპუბლიკა“. მოგვიანებით აფხაზეთის ასსრ-ის დეპუტატების ქართულმა ფრაქციამ ასევე ჩაანაცვლა აღნიშნული სახელწოდება „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის“ სახელით.
ადმინისტრაციული ერთეულები
აფხაზეთის ასსრ შედგებოდა 5 ადმინისტრაციული რაიონისაგან: გალის, გუდაუთის, გულრიფშის, ოჩამჩირის და სოხუმის; ასევე1 გაგრის საქალაქო საბჭოსადმი დაქვემდებარებული ტერიტორია, 6 ქალაქი (გაგრა, გალი, გუდაუთა, ოჩამჩირე, სოხუმი, ტყვარჩელი) და 4 დაბა (ახალი ათონი, ბიჭვინთა, განთიადი, გულრიფში).
მმართველობა
კონსტიტუციის ბოლო სახე მიღებული იყო აფხაზეთის ასსრ IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს რიგგარეშე IX სესიაზე 1978 წლის 6 ივნისს. სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო აფხაზეთის ასსრ ერთპალატიანი უმაღლესი საბჭო იყო, რომელიც 140 დეპუტატისაგან შედგებოდა. უმაღლეს საბჭოს მოსახლეობა ირჩევდა 5 წლის ვადით. იგი უფლებამოსილი იყო გადაეწყვიტა ყველა საკითხი, რომელიც სსრკ, საქართველოს სსრ და აფხაზეთის ასსრ კონსტიტუციებით ავტონომიური რესპუბლიკის გამგებლობას განეკუთვნებოდა. აფხაზეთის ასსრ კონსტიტუციის მიღებას და მასში ცვლილებების შეტანას, ავტონომიური რესპუბლიკის ეკონომიკური და სოციალური განვითარების სახელმწიფო გეგმების, სახელმწიფო ბიუჯეტისა და მათი შესრულების ანგარიშების დამტკიცებას, უმაღლესი საბჭოს წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების შექმნას მხოლოდ და მხოლოდ ავტონომიური რესპუბლიკი უმაღლესი საბჭო ახორციელებდა. უმაღლესი საბჭოს კომპეტენციას მიეკუთვნებოდა აგრეთვე აფხაზეთის ასსრ კანონების მიღება, ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს (მთავრობის) — აფხაზეთის ასსრ სახელმწიფო და ხელისუფლების უმაღლესი აღმასრულებელი და განმკარგულებელი ორგანოს შექმნა. უმაღლესი საბჭო ირჩევდა თავის მუდმივმოქმედ და მის წინაშე ანგარიშვალდებულ ორგანოს — აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს, რომელიც უმაღლესი საბჭოს სესიებს შუა პერიოდში ახორციელებდა აფხაზეთის ასსრ სახელმწიფო ხელისუფლების უაღლესი ორგანოს ფუნქციებს. ხელისუფლების ადგილობრივ ორგანოებს ავტონომიურ რესპუბლიკებში, ქალაქებში, დაბებსა და სოფლებში წარმოადგენდა სახელმწიფო დეუტატთა შესაბამისი საბჭოები, რომელთაც ირჩევდა მოსახლეობა ორ-ნახევარი წლის ვადით. მართლმსაჯულებას ახორციელებდა აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი სასამართლო და რაიონული (საქალაქო) სახალხო სასამართლოები. აფხაზეთის ასსრ პროკურორს ნიშნავდა სსრკ გენერალური პროკურორი 5 წლის ვადით.
აფხაზეთის ასსრ მონაწილეობდა საქართველოს სსრ-ისა და სსრკ-ის გამგებლობას მიკუთვნებულ საკითხთა გადაწყვეტაში შესაბამისად საქართველოს სსრ და სსრკ სახელმწიფო ხელისუფლებისა და მმართველობის უმაღლესი ორგანოების მეშვეობით. სსრკ უმაღლესი საბჭოს ეროვნებათა საბჭოში იგი წარდგენილი იყო 11 დეუტატით.
აფხაზეთის ასსრ-ს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარედ ერთხმად აირჩიეს მიხეილ დელბა, თავჯდომარის მოადგილედ იასონ ზარანდია.
კანონმდებლობა
აფხაზეთის ასსრ-ის ტერიტორიაზე მისი დაარსებისთანავე მოქმედებდა რესპუბლიკის უმაღლესი კანონი — კონსტიტუცია. 1925-1994 წლებში მოქმედებდა შემდეგი კონსტიტუციები:
განათლება
რევოლუციამდელ აფხაზეთში მოსახლეობის მხოლოდ 10% იყო წერა-კითხვის მცოდნე. 1914-1915 სასწავლო წელს აფხაზეთის ტერიტორიაზე იყო 150 დაწყებითი სკოლა (7,6 ატასი მოსწავლე), 4 უმაღლესი დაწყებითი სასწავლებელი (0,6 ათასი მოსწავლე) და 2 საშუალო სკოლა (0,5 ათასი მოსწავლე). საშუალო-სპეციალური და უმაღლესი სასწავლებლები, აგრეთვე ბაგა-ბაღები არ იყო.
1980 წლის მონაცემებით აფხაზეთში 380 მასობრივი ბიბლიოთეკა ფუნქციონირებდა, აგრეთვე აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმი (2 ფილიალით) და დ. გულიას სახლ-მუზეუმი და 258 კლუბი.
მასმედია
აფხაზეთში ბეჭდვითი სიტყვის განვითარება ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ დაიწყო. პირველი ბოლშევიკური გაზეთი „სოხუმსკაია პრავდა“ გამოვიდა 1918 წლის აპრილს რუსულ ენაზე. პირველი გაზეთი აფხაზურ ენაზე „აფსნი“ 1919 წლის თებერვალში. 1921 წელს აფხაზეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე ორი კვირით ადრე, სოჭში რუსულ ენაზე გამოვიდა აფხაზეთის სამხედრო-რევოლუციური დროებითი კომიტეტის ორგანო „გოლოს ტრუდოვოი აბხაზიი“ («Голос трудовой Абхазии», 1921-1923), რომელსაც შემდეგ ეწოდა „ტრუდოვაია აბხაზია“ («Трудовая Абхазия», 1924-1926), ბოლოს — „სოვეცკაია აბხაზია“ («Советская Абхазия», 1927-1991). პირველი ქართულენოვანი გაზეთი „საბჭოთა აფხაზეთი“ გამოვიდა 1937 წლის 5 სექტემბერს.
აფხაზეთის ასსრ–ში გამოდიოდა რესპუბლიკური გაზეთები:
აფხაზეთის მწერალთა კავშირის ლიტერატურულ-მხატვრული და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გამოცემა
გამომცემლობა „ალაშარა“ („სინათლე“, 1930 წლიდან) აფხაზურ, ქართულ და რუსულ ენებზე გამოსცემდა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ, სასწავლო, სასოფლო-სამეურნეო, მხატვრულ ლიტერატურას, ყოველწლიურად უშვებდა 100-ზე მეტი დასახელების წიგნს 320 ათ. ც. საერთო ტირაჟით.
რადიომაუწყებლობა აფხაზეთის ასსრ-ს ტერიტორიაზე დაიწყო 1932 წლიდან. ტრანსლიაცია მიმდინარეობდა დღეში 3-ჯერ აფხაზურ, ქართულ და რუსულ ენებზე. აფხაზეთის ტელევიზია მუშაობს 1978 წლის ოქტომბრიდან, კვირაში 2-ჯერ. ტელე-რადიო პროგრამების ტრანსლიაცია ხდებოდა მოსკოვიდან, თბილისიდან, სოჭიდან. აფხაზეთის ტელევიზია და რადიომაუწყებლობა შედიოდა საქართველოს ტელე-რადიომაუწყებლობის სისტემაში.
კომენტარები
<references group="კ"/>
ალექსანდროვკა (ბიჟბულიაკის რაიონი)
ალექსანდროვკა  (Александровка; Александровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (87 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
საქართველოს ფლორა
საქართველოს მცენარეთა სამყარო (ფლორა) მდიდარი და მრავალფეროვანია. იგი დაახლოებით 13300 სახეობას ითვლის, მათ შორის 4225 თესლოვან მცენარეთა რიცხვს მიეკუთვნება, 75 - გვიმრისებურს, 600 - ხავსებს, 650 - მღიერებს, 5000 - სოკოვნებსა და 2000 - წყალმცენარეებს.
საკმაოდ ხანგრძლივი და საინტერესოა საქართველოს ფლორის განვითარების ისტორია. მესამეულ პერიოდში საქართველოს ფლორა ტროპიკული მცენარეულობის სახის და ძირითადად მარადმწვანე იყო. თანდათან, კლიმატის აცივებასთან ერთად, ტროპიკული მცენარეულობა ჯერ სუბტროპიკულით, ხოლო შემდგომ ზომიერი კლიმატური სარტყლისათვის დამახასიათებელი ფლორით იცვლებოდა. საქართველოს ტერიტორიაზე მეოთხეულ გამყინვარებას ცივი ქვეყნების ფლორის ცალკეულ წარმომადგენელთა შემოჭრა მოჰყვა.
კავკასიაში უძველესი ფლორის არსებობისათვის ხელსაყრელი ბუნებრივი პირობები შენარჩუნებული იქნა მხოლოდ კოლხეთსა და თალიშში (აზერბაიჯანი). სწორედ აქ, მიუხედავად მეოთხეულის გამყინვარებისა, შენარჩუნებულია შედარებით თბილი და ნოტიო ჰავა, შესაბამისი - სითბოსა და ტენის მოყვარული მცენარეებით.
ადგილობრივი - ენდემურია მცენარეული სამყაროს 380 სახეობა, რომელთაგანაც ზოგი რელიქტურ მცენარეებსაც მიეკუთვნება. საქართველოს ენდემური მცენარეებიდან ცნობილია ბიჭვინთისა და ელდარის ფიჭვი, სამეგრელოს არყი, საქრთული ნუში და სხვ.
რელიქტური მცენარეები ფართოდაა გავრცელებული კოლხეთში (პონტოს მუხა, შქერი, წყავი და სხვ.). რელიქტები გვხვდება საქართველოს ხვა რაიონებშიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ფლორა
სანტანდერი (სებუ)
სანტანდერი (ოფიციალურად სანტანდერის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Santander; Bayan ng Santander) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 527 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 10 ბარანგაის.
ძვ. წ. XXIX საუკუნე
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:ძვ. წ. XXIX საუკუნე
საქართველოს ფაუნა
thumb|270px|[[ფასკუნჯი შიო მღვიმელის მონასტრის თავზე]] მინი|270px|[[კავკასიური ციყვი.]] thumb|270px|[[ცხვარი|ცხვრები ჩრდილო-აღმოსავლეთ საქართველოში]] საქართველოს ცხოველთა სამყარო (ფაუნა) საკმაოდ მრავალფეროვანია. საქართველოში ცნობილია ძუძუმწოვრების 100-მდე, ფრინველების 330-ზე მეტი, ქვეწარმავლების 48, ამფიბიების 11, თევზების 160-მდე და უხერხემლო ცხოველების ათასობით სახეობა.
საქართველოს ტერიტორიაზე ფართოდაა წარმოდგენილი ცხოველთა როგორც ენდემური, ისე სხვადასხვა ქვეყნებისათვის დამახასიათებელი სახეობები. მათგან საქართველოში ჭარბობს ევროპული, შუა და წინააზიური სახეობები.
საქართველოში მთიანი ტერიტორიების სიჭარბის გამო ცხოველთა გავრცელებას კარგად გამოხატული სიმაღლებრივი ზონალურობა ახასიათებს. თუმცა, ცალკეული სახეობები ერთდროულად რამდენიმე ზონაშიც შეიძლება შეგვხვდნენ. აქ ძირითადად გამოიყოფა დასავლეთ აღმოსავლეთ საქართველოს მთათაშორისი ბარის, აგრეთვე ტყისა და ალპური ზონები.
ზონა მდიდარია ფრინველებით. აღსანიშნავია კოლხური ხოხობი, რომელსაც ამჟამად მდინარე ენგურსა და რიონს შორის მოქცელ ტერიტორიაზე ვხედავთ.
კოლხეთის დაბლობზე აკლიმიზირებული ცხოველებიდან ფართოდ გავრცელდა ძვირფასბეწვიანი მღრნელი ნუტრია (შემოყვანილია სამხრეთ ამერიკიდან).
აღმოსავლეთ საქართველოს ვაკისა და დაბლობი ზონის ფაუნა საკმაოდ მრავალფეროვანია. გარდა ველის სახეობებისა, აქ მრავლადაა წარმოდგენილი ჭალის ტყისათვის დამახასიათებელი ცხოველები.
ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია შირაქის ქურციკი, ჭალის გარეული ღორი, შველი, ირემი, ევროპული ზღარბი, კავკასიური თხუნელა. თბილისის მიდამოებშია ცნობილი ყველაზე პატარა ძუძუმწოვარი - ფუღუ, რომელიც წითელ წიგნშია შეყვანილი.
აღმოსავლეთ საქართველოს სტეპები, ნათელი ტყეები და ნახევრადუდაბნოები ხელსაყრელ პირობებს უქმნის ქვეწარმავალთა მრავალსახეობას.
საკმაოდ მრავალფეროვანია მთის ტყის ფაუნა. აქ ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია გარეული ღორი, შველი, ირემი, კურდღელი, ციყვი, კავკასიური თრია და სხვ. მტაცებლებიდან კავკასიური მურა დათვი, მგელი, ტურა, მელა, ფოცხვერი და სხვ.
ცხოველთა სამყაროს საკმაო მრავალფეროვნებით გამოირჩევა საქართველოს ალპური ზონა. აქაური ცხოველთა სამყარო ორიგინალურია. რთული რელიეფი, სუსხიანი ჰავა და უტყეობა თავისებურ დაღს ასვამს ცხოველებს - აქ არსებობა შეუძლიათ მხოლოდ თოვლსა და ხანგძლივი ზამთრის პირობებთან შეგუებულებს. ჩლიქოსნებიდან აღსანიშნავია კავკასიისთვის ენდემური ჯიხვი. იგი ზაფხულობით ალპურ საძოვრებზე ბალახობს, ზამთარში კი ჩამოდის ტყის საზღვრამდე და იკვებება გამხმარი ბალახით, ხავსებით და ლიქენებით.
მაღალმთიან ზონაში დიდი რაოდენობითაა ფრინველი.
XX საუკუნის 20-იანი წლებიდან მოყოლებული საქართველოში აკლიმიტიზირებულია მრავალი ცხოველი. მათ შორის: ალთაური ციყვი, გამბუზია, სარკისებრი კობრი, სიგი და სხვა.
საქართველოში ბუნებაზე ადამიანის ზემოქმედების შედეგად, მნიშვნელოვნად შემცირდა ცალკეულ ცხოველთა გავრცელების არეალი, ზოგიერთი მათგანი მოისპო კიდეც. მაგალითად, XX საუკუნის პირველ მოთხედში მოკლულ იქნა უკანასკნელი დომბა, მეორე ნახევარში - ქურციკი. მნიშვნელოვნად შემცირდა ნიამორისა და ხოხობის როგორც გავრცელების არეალი, ასევე რაოდენობა.
ლიტერატურა
*
ავსტრალია 1900 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრალიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 1900 წელს, საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ 2 ოქროსა და 3 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1900 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრალია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ალექსეევკა (აიტოვოს სოფსაბჭო)
ალექსეევკა  (Алексеевка; Алексеевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 187 ადამიანი. .
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
ძვ. წ. XXX საუკუნე
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:ძვ. წ. XXX საუკუნე
მაისი (კუბა)
მაისი (Maisí) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, გუანტანამოს პროვინციაში.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 276 ადამიანს შეადგენდა. 525 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 53,9 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
Formica morsei
Formica morsei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მაზოვიეცის სავოევოდო
მაზოვიეცის სავოევოდო (Województwo Mazowieckie) — სავოევოდო პოლონეთის ცენტრში. სავოევოდოს ცენტრია პოლონეთის დედაქალაქი ვარშავა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის სავოევოდოები
ძველი ვეძისი
ძველი ვეძისი — სოფელი თბილისში, საბურთალოს რაიონში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე დიღმისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან — 640 მეტრი.
2007 წლამდე ექვემდებარებოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის დიღმის თემს, 2014 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 53 ადამიანი.
ვეძისის სახელი ძველი ქართული სიტყვიდან „ვეძიდან“ მომდინარეობს. „ვეძა“ სულხან-საბა-ორბელიანის მიხედვით, მომჟაო წყაროს ნიშნავს. XX საუკუნის 30-იან წლებში ორი სოფელი, ქვემო და ზემო ვეძისი არსებობდა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
ლიაკათ ალი ხანი
ლიაკათ ალი ხანი (ურდუ: لیاقت علی خان    დ. 1 ოქტომბერი, 1895, კარნალი, პენჯაბი, ბრიტანეთის ინდოეთი — 16 ოქტომბერი, 1951, რავალპინდი, პენჯაბი, პაკისტანი) — პაკისტანის სახელმწიფო მოღვაწე, პაკისტანის პირველი პრემიერ -მინისტრი (1947—1951), მუჰამედ ალი ჯინას თანამოაზრე.
ბრიტანეთის ინდოეთში
დაიბადა კეთილშობილ მუსლიმთა ოჯახში, რომელიც დიდი პატივისცემით სარგებლობდა ადგილობრივ მოსახლეობასა და ბრიტანეთის მთავრობას შორის. ოჯახის მფლობელობაში გახლდათ  300 სოფელი, მათ შორის 60 კარნალში. მიწის საკუთრება ვრცელდებოდა აღმოსავლეთ პენჯაბსა და "გაერთიანებულ პროვინციებზე". ოჯახი დიდ პატივს სცემდა ინდოელ მუსლიმ მოაზროვნეს და ფილოსოფოსს საიდ აჰმად ხანს.
მამას სურდა, რომ  ვაჟიშვილს განათლება მიეღო ბრიტანეთის საგანმანათლებლო სისტემაში. 1918 წელს მან დაამთავრა მუჰამედის ანგლო-აღმოსავლური კოლეჯი, ახლანდელი ალიგარჰის მუსლიმური უნივერსიტეტი,  მიიღო ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებსა და  სამართალში. 1921 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტის ექსტერის კოლეჯი ბრინჯაოს მედლით. როგორც ოქსფორდის ასპირანტი,  აქტიურ მონაწილეობას ღებულობდა სტუდენტურ კავშირებში, იგი აირჩიეს „მეჯლისის“ (სტუდენტური კავშირი, რომელიც დაარსდა ინდოელი მუსლიმი სტუდენტების მიერ უნივერსიტეტში მათი უფლებების დასაცავად )საპატიო ხაზინადარად.
ლიაკათ ალი ხანი, განათლებით  იურისტი, 1922 წელს ადვოკატთა კოლეგიის წევრი გახდა  და  საკუთარი იურიდიული პრაქტიკა დაიწყო.
1923 წელს იგი   ინდოეთში დაბრუნდა. თავდაპირველად  ინდოეთის ეროვნულ კონგრესთან თანამშრომლობდა  და შეთავაზებაც კი მიიღომ რომ გაწევრიანებულიყო, მაგრამ ჯავაჰარალალ ნერუსთან შეხვედრის შემდეგ მისი შეხედულებები შეიცვალა და შეუერთდა მუსლიმთა ლიგას. 1926 წელს იგი „გაერთიანებული პროვინციებიდან”, აირჩიეს საკანონმდებლო საბჭოში ხოლო 1932 წელს —თავმჯდომარის მოადგილედ. ლიაკათ ალი ხანი, ცდილობდა ხშირად წამოეწია ის პრობლემები, რასაც მუსლიმები აწყდებოდნენ გაერთიანებულ პროვინციებში.
ლიაკათ ალი ხანმა აკადემიკოს ზიაუდინ აჰმედთან ერთად მთელი ძალისხმევა მიმართა მუსლიმური სტუდენტური კავშირებიდან ერთიანი სტუდენტური საბჭოს შესაქმნელად. საბოლოოდ, მუსლიმთა უფლებების ძლიერმა პროპაგანდამ მას ეროვნული ცნობადობა მოუტანა.
1936 წელს ლიაკათი გახდა მუსლიმთა ლიგის რეორგანიზაციის ერთ -ერთი მთავარი ინიციატორი,  მისი საპატიო გენერალური მდივანი და ამ პარტიის ლიდერის მოადგილე,  ასევე იყო პარტიული გამოცემა "განთიადის" დირექტორი. 1940 წელს იგი გახდა ქვეყნის ცენტრალური საკანონმდებლო ასამბლეის წევრი, რომელიც იმ დროს  დიდი ბრიტანეთის კოლონიას წარმოადგენდა.1946 წელს ლიაკათი მუსლიმთა ლიგის ლიდერი გახდა.
1947 წლის 15 აგვისტოს ლიაკათ ალი ხანი დაინიშნა პაკისტანის ახალი სახელმწიფოს პრემიერ მინისტრად, რომელიც რელიგიური ნიშნით გამოეყო ყოფილ ბრიტანეთის ინდოეთს. ამ პერიოდში  მუსულიმთა ლიგის პოზიციები სერიოზულად შეირყა დასავლეთ პაკისტანში სოციალისტებისა და აღმოსავლეთ პაკისტანის კომუნისტების მოქმედებით. მთავრობის საქმიანობის ძირითადი მიმართულებას წარმოადგენდა ქვეყანაში საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის შექმნა მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის შემდგომი განვითარებისათვის. მთავრობამ საფუძველი ჩაუყარა სინდის უნივერსიტეტის დაარსებას და გააგრძელა ინდოეთიდან პაკისტანში მუსლიმი მეცნიერებისა და ინჟინრების მოწვევის პოლიტიკა. მარცხნივ|მინი|ლიაკათ ალი ხანი და [[ჰარი ტრუმენი]] პრემიერ-მინისტრმა  ეკონომიკის დაგეგმის ხუთწლიანი სისტემა შემოიღო, რომელიც  კადრების ნაკლებობის გამო ვერ განხორციელდა. მალე ეკონომიკური პოლიტიკა დამოკიდებული გახდა ამერიკის შეერთებულ შტატებზე და აღებული იქნა   თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის კურსი მთავრობის ჩარევის გარეშე. 1949 წელს პრემიერ -მინისტრმა პაკისტანის დამფუძნებელ კრებაზე ინიცირება გაუკეთა  რეზოლუციის განხილვას " მიზნების განსაზღვრის შესახებ", რომლის მიხედვითაც გამოაცხადა   ისლამური რესპუბლიკის შექმნის გზა, რაც   გახდა ქვეყნის მომავალი კონსტიტუციის  საფუძველი.
1947-1949 წლებში  დაიწყო ომი მეზობელ ინდოეთთან სადავო ტერიტორიებთან დაკავშირებით. ამავე დროს, ლიაკათ ალი ხანი ცდილობდა მოეგვარებინა კონფლიქტი მუსლიმებსა და ინდუსებს შორის, ასევე გადაეჭრა ავღანეთთან ეთნიკური პუშტუნებით დასახლებული  სასაზღვრო ზონის პრობლემი. პოლიტიკოსი იცავდა იმ თვალსაზრისს, რომ მეტი აქცენტი უნდა გაკეთებულიყო სიტუაციის მოგვარების მკაცრ დიპლომატიურ მიდგომაზე და არა სამხედროზე, როგორც ჯინას გენერალ გუბერნატორი  ვარაუდობდა.
თანდათანობით, პაკისტანსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ურთიერთობა გაუარესდა, რადგან ამერიკელებმა წამოიწყეს რთული დიპლომატიური თამაში, რომლის მიხედვით ცდილობდნენ ინდოეთი ჩაერთოთ საგარეო პოლიტიკის დოქტრინის ორბიტაზე, შედეგად, ხანმა მოითხოვა ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო ბაზების ქვეყნიდან გაყვანა, რაც უკიდურესად უსიამოვნო სიურპრიზი იყო პრეზიდენტ ტრუმენისთვის. მაშინაც კი, ზოგიერთი ცნობით, ამერიკულმა სპეცსამსახურებმა დაიქირავეს პუშტუნი მკვლელები, დაპირდნენ ავღანელ პუშტუნებს, რომ შექმნიდნენ ერთიანი სახელმწიფო პუშტუნისტანს. იმავდროულად, პაკისტანის მთავრობის მეთაურმა დაიწყო მჭიდრო ურთიერთობების განვითარება საბჭოთა კავშირთან, ჩინეთთან, პოლონეთთან და ირანთან. მან ოფიციალური მოსაწვევები გაუგზავნა ქვეყანას საბჭოთა კავშირის ლიდერ იოსებ სტალინს და პოლონელ ლიდერს ვლადისლავ გომულკას. 1948 წელს პაკისტანმა დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობა სსრკ -სთან, ხოლო 1950 წელს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან, იმავე წელს ხელი მოეწერა ლიაკვატა-ნერუს პაქტს ორმხრივ ურთიერთობებში დაძაბულობის შესამცირებასა და რელიგიური უმცირესობების დაცვაზე საზღვრის ორივე მხარეს.
ამავდროულად, გაუარესდა ურთიერთობა კაბინეტის ხელმძღვანელსა და სამხედროებს შორის, რომლებიც უკმაყოფილო იყვნენ მისი დიპლომატიური მიდგომით ინდოეთთან ტერიტორიული დავის გადაწყვეტისას. შედეგად, გამოცხადდა სამხედრო გადატრიალების მცდელობა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გენერალური შტაბის უფროსი, გენერალ -მაიორი აქბარ ხანი, პაკისტანის კომუნისტური ლიდერის ფაიზ აჰმად ფეიზის მხარდაჭერით. სამხედრო პოლიციამ მასობრივი დაპატიმრებები განახორციელა სამხედროებს შორის.14 -ზე მეტ ოფიცერს ბრალი წაუყენეს გადატრიალების ორგანიზებაში. დაკავებულები გასაიდუმლოებულად გაასამართლეს და მიუსაჯეს ხანგრძლივი პატიმრობა.
მკვლელობა და ხსოვნა
1951 წლის 16 ოქტომბერს, 56 წლის ლიაკათ ალი ხანს რავალპინდის პარკში გამართულ მიტინგზე ორჯერ ესროლეს. მსროლელი იყო ავღანელი ფანატიკოსი შაად აქბარი, რომელიც მესაზღვრეებმა ადგილზე მოკლეს. ლიაკათ ალი ხანის მკვლელობის მოტივები არ გამოვლენილა. 2006 წელს გაშიფრული დოკუმენტები ნათელს ჰფენს ამერიკის შეერთებული შტატების როლს ამ დანაშაულის ორგანიზებაში.
მისი ტრაგიკული გარდაცვალების შემდეგ პოლიტიკოსმა მიიღო შაჰიდ-მილათის, ანუ ერის მოწამის საპატიო წოდება. ის დაკრძალეს კარაჩიში, ჯინას მავზოლეუმში. მუნიციპალურ პარკს, სადაც ის მოკლეს, ეწოდა ლიაკათის ბაღი მის საპატივცემოდ. 2007 წლის დეკემბერში სწორედ იქ მოკლეს პაკისტანის პრემიერ მინისტრი ბენაზირ ბჰუტო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1895 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:პაკისტანის პრემიერ-მინისტრები
ჭივილაანები
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბირი
ბირი (ბერი; Birr; Biorra) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, ოფალის საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია). ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა — ბირის ციხე-სიმაგრე, როსის გრაფების რეზიდენცია.
ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1858 წლის 8 მარტს და დაიხურა 1963 წლის 1 იანვარს
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 5 081 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 4 436 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:ოფალის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები