cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეკატერინა მაქსიმოვა
ბიოგრაფია
1957 წელს ბალერინამ გაიმარჯვა მოსკოვში ბალეტის მოცეკვავეთა საკავშირო კონკურსში, იმავე წელს შედგა მისი დებიუტი   პეტრე ჩაიკოვსკის ბალეტში „მაკნატუნა“, სადაც მაშას როლი შეასრულა. მინი|ეკატერინა მაქსიმოვა და ვლადიმირ ვასილიევი 1958 წელს ეკატერინა მაქსიმოვამ ქორეოგრაფიული სასწავლებელი დაამთავრა (პედაგოგ ე. გერდტის კლასი). ამავე წელს დიდი თეატრის დასში მიიწვიეს, სადაც მისი პედაგოგ-რეპეტიტორი იყო გალინა ულანოვა. პირველივე დღიდან და 40 წელზე მეტი ხნის მანძილზე მისი საყვარელი თეატრის პრიმა-ბალერინის მაღალ წოდებას ინარჩუნებდა. მარცხნივ|მინი|დონ კიხოტი-ეკატერინა მაქსიმოვა და ვლადიმირ ვასილიევი. [[მოსკოვი, დიდი თეატრი (1970 წ.)]] კრიტიკოსები ყოველთვის აღნიშნავდნენ, რომ ეკატერინა მაქსიმოვას ფილიგრანული ტექნიკის გარდა განსაკუთრებული, ყველასგან განსხვავებული მომხიბვლელობით გამოირჩეოდა.
1961 წელს დაქორწინდა ვლადიმერ ვასილიევზე, რომელთანაც სასწავლებლის ერთ მერხზე იჯდა. ლამაზ ოჯახთან ერთად მსოფლიოში ერთ-ერთი ულამაზესი საბალეტო დუეტიც შეიქმნა .ბალერინას სხვა პარტნიორებს შორის იყვნენ მ. ლიეპა, ა. ბოგატირევი.
წყვილისათვის დიდი ტრაგედია იყო ბავშვის დაკარგვა, რის შემდეგაც ბალერინა მთელი არსებით გადაეშვა საქმეში.
36 წლის ასაკში ეკატერინამ მძიმე ტრავმა მიიღო რეპეტიციის დროს და ექიმებმა სცენაზე გამოსვლა აუკრძალეს. როგორც თავად ამბობდა, მხოლოდ ვლადიმერ ვასილიევს უნდა უმადლოდეს იმას, რომ წამოდგა ინვალიდის სავარძლიდან და უკვე შემდეგ სეზონზე გამოვიდა სცენაზე ჟიზელის როლში.
ეკატერინა მაქსიმოვა უკანასკნელად სცენაზე 1999 წელს გამოვიდა. ამის შემდეგ ის ქორეოგრაფიულ მოღვაწეობას ეწეოდა.
1980 წელს დაამთავრა რუსეთის სახელმწიფო თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი (ГИТИС)  ბალეტის მასწავლებლის სპეციალობით. 1982 წლიდან ასწავლიდა ხსენებული ინსტიტუტის ქორეოგრაფიის კათედრაზე (1996 წლიდან - პროფესორი). მინი|[[ბალერინა|ბალერინას საფლავი-მოსკოვი, ნოვოდევიჩის სასაფლაო]] 1988 წელს, "საპენსიო ასაკის" სხვა სოლისტებთან ერთად, იგი სკანდალურად გაათავისუფლა თეატრიდან იური გრიგოროვიჩმა.
1990 წლიდან   კრემლის ახლად ორგანიზებული ბალეტის თეატრის პედაგოგი იყო. 1998 წელს, მას შემდეგ, რაც ვ. ვასილიევი დიდი თეატრის ბალეტის რეჟისორად მიიწვიეს, მან შეძლო თეატრში დაბრუნება, როგორც მასწავლებელმა.
ეკატერინა მაქსიმოვასა და ვლადიმერ ვასილიევის მატადორის ცეკვა შესულია ფრანკო  ძეფირელის ცნობილ ფილმში „ტრავიატა“.
ეკატრინა მაქსიმოვა გახლდათ რუსეთის დამოუკიდებელი პრიზის ლიტერატურისა და ხელოვნების უმაღლესი მიღწევების სფეროში - "ტრიუმფის“ ჟიურის წევრი (1992 წლიდან).
დაწერა ავტობიოგრაფიული წიგნი "მადამ არა" (მოსკოვი, 2003).
ბალერინა 2009 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა – გულის უკმარისობისგან.
სქოლიო
კატეგორია:პრიმა-ბალერინები კატეგორია:რუსი ბალერინები კატეგორია:ბალეტის მოცეკვავე რუსები კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 2009 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
ჩრდილოეთის წითელი მუხა
ჩრდილოეთის წითელი მუხა (Quercus rubra) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა
right|thumb|400 px|ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკის მაკკიმის შენობა. ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა (Boston Public Library) იყო პირველი საზოგადოებრივი მუნიციპალური ბიბლიოთეკა აშშ-ში, დაარსდა 1848 წელს. ეს ასევე პირველი საჯარო ბიბლიოთეკა იყო, რომელიც მკითხველს წიგნებისა და სხვა მასალის დროებით გატანის უფლებას აძლევდა.
მოცულობით 14,9 მილიონი წიგნითა თუ პერიოდული გამოცემით, ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა სიდიდით მესამეა აშშ-ში. ბიბლიოთეკის კოლექციაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ხელევონებისა და ხელოვნების ისტორიის გამოცემები (მაკკიმის შენობის მესამე სართულზე) და ამერიკის ისტორიის გამოცემები (მნიშვნელოვანი კვლევითი ნამუშევრების ჩათვლით). აქვეა ლითოგრაფიების, ფოტოსურათების, რუკების, იშვიათი წიგნებისა და შუასაუკუნეების მანუსკრიპტების ვრცელი კოლექცია.
არქიტექტურა
ბიბლიოთეკა თავდაპირველად მდებარეობდა ყოფილ სასკოლო შენმობაში მეისონის ქუჩაზე და საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1854 წლის 20 მარტს. მოგვიანებით იმავე წელს ბიბლიოთეკის კომისიამ ახალი შენობის აგების უფლება გასცა, რომელიც ბოილსტონისა და დარტმუზის ქუჩების კუთხეში უნდა განლაგებულიყო, კოპლის მოედანზე.
1888 წელს ჩარლზ ფოლენ მაკკიმმა, არქიტექტურული ფირმა მაკკიმი, მიდი და უაიტიდან, ახალი შენობის პროექტი შექმნა, რომლის მშენებლობა 1895 წელს დასრულდა. შენობა მოიცავდა ბავშვთა ოთახს (პირველად აშშ-ში) და ქანდაკებათა ბაღს მის ცენტრალურ ეზოში. კოპლის მოედანზე შენობის ფასადი მე-16 საუკუნის იტალიური პალაცოს სტილშია. მორკალური არკიანი ფანჯრები რიმინიში ალბერტის ტემპიო მალატესტიანას ნიმუშზეა გადაწყვეტილი, რომელიც თავის მხრივ პირველი სრულიად რენესანსის სტილში აგებული შენობა იყო. თუმცა მაკკიმ საკუთარ პროექტში პირდაპირ იმიტაციას მოერიდა. სამი ცენტრალური დიდი კარის სილუეტი ოდნავ ხაზგასმულია მთლიანი ფასადის რითმის დაურღვევლად.
მოდერნისტული მინაშენი ფილიპ ჯონსონის პროექტით დასრულდა 1972 წელს. ჯონსონის შენობაში ამჟამად ცირკულაციაში მყოფი კოლექცია ინახება, მაკკიმის შენობაში კი კვლევითი ბიბლიოთეკაა განთავსებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ბიბლიოთეკები კატეგორია:ბოსტონი კატეგორია:ნეორენესანსი კატეგორია:მუზეუმები
პუიუპატამარკა
პუიუპატამარკა (Puyupatamarka) — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, კუსკოს რეგიონში. წარმოადგენს კოლუმბამდელი ციხესიმაგრის ნანგრევებს.
კუდრიავცევო (ხაროვსკის რაიონი)
კუდრიავცევო (Кудрявцево) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუბენსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus maculatus maculatus
Camponotus maculatus maculatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სერგო დუმბაძე
სერგო დუმბაძე (დ. 20 აპრილი, 1937, ბაკო, ხულოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორ-ემერიტუსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი.
ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი.
მუშაობდა პედაგოგად ხულოს რაიონის სოფელ თხილვანის არასრულ საშულო სკოლაში; 1970 წელს პედაგოგიურ ინსტიტუტში იწყებს მუშაობას კათედრის ლაბორანტად, შემდეგ იყო უფროსი მასწავლებელი, კათედრის დოცენტი, პროფესორი, კათედრის გამგე და ფაკულტეტის დეკანი. მან დაწერა წიგნი „სელიმ ხიმშიაშვილის სტრატეგიული მიზანი და მისი განხორციელების გზები“. მეცნიერმა განსაკუთრებით დიდი დრო დაუთმო მეორე მსოფლიო ომში აჭარიდან წარგზავნილთა გმირობის გაშუქებას „აჭარა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში“. ნაშრომი „წარუშლელი ფურცელი“, ეძღვნება ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ღვაწლს მეორე მსოფლიო ომის წლებში; 2007 წელს გამოცსა მონოგრაფია „ისინი იბრძოდნენ ავღანეთში“ - ავღანეთში მებრძოლი ქართველების შესახებ, ხოლო 2004 წელს საქართველოში პირველად გამოაქვეყნა მონოგრაფია „კავშირგაბმულობა და ფოსტა აჭარაში“, რომელშიც ამ დარგის ხელმძღვანელთა და თანამშრომელთა ღვაწლი წარმოაჩინა; ავტორია პუბლიცისტური წერილებისა: „სოფელი ბაკო“ - ისტორიულ-ეთნოგრაფიული დახასიათება, „სელიმ ხიმშიაშვილი - საქართველოს ერთიანობისათვის წამებული რაინდი“, „იტალიელი მეცნიერი აჭარის შესახებ“, „დედაენის როლი საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში“, „აბუსერისძე ტბელის თხზულების ზოგიერთი გეოგრაფიული სახელის შესახებ“, ეტიმოლოგიურად ახსნილია „ხიხა“, „ხიხათა“, „ხიხანი“, „შუარტყალა“, „ხიხაძირი“, „ქოჩახი“, „ერდო“ და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
პონჩო
thumb|პონჩო პონჩო (მაპუდუნგუნი: pontro, blanket)  — ლათინურ ამერიკული სამოსი, რომლის ფუნქციაცაა სითბოს შენარჩუნება ან გაკეთებულია წყალგამძლე მატერიისგან და იცავს წვიმის დროს.
სქოლიო
კატეგორია:ტანსაცმელი
ხუან მანუელ დე როსასი
ხუან მანუელ ხოსე დომინგო ოტრის დე როსას ი ლოპეს დე ოსორნიო (Juan Manuel José Domingo Ortiz de Rosas y López de Osornio;დ. 30 მარტი, 1793 — გ. 14 მარტი, 1877) — არგენტინელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. არგენტინის ფედერაციის დიქტატორი. ბუენოს-აირესის გენერალ-კაპიტანი  1829–1832 და 1835–1852 წლებში.
Quercus salicifolia
Quercus salicifolia — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია მექსიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
რიმინის პროვინცია
რიმინის პროვინცია (Provincia di Rimini) — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რიმინი. ესაზღვრება სან-მარინოს რესპუბლიკას.
ისტორია
2006 წლის რეფერენდუმის შემდეგ, მარკეს რეგიონში მდებარე ისტორიულ რეგიონ მონტეფელტროს პროვინცია პეზარო და ურბინოს გამოეყო 7 მუნიციპალიტეტი (კომუნა) და 2009 წლის 15 აგვისტოს შეუერთდა რიმინის პროვინციას.
გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი 863 58 კმ²-ია, მოსახლეობა 325 219 (2009). შედგება 27 კომუნისგან.
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ქააბა
მინი|მლოცველი ქააბასთან ქააბა (الكعبة — „კუბი“) — კუბური ფორმის მუსლიმური სიწმინდე (შენობა). დღესდღეობით ჰაჯის დროს უამრავი პილიგრიმი მოდის და ქააბას წინ შემდეგ სიტყვებს წარმოთქვამს: „უფლის სამსახურში ვართ აბრაამის მოწოდების საპასუხოდ“ ირგვლივ ტარდება ტავაფის რიტუალი. მუსლიმებისთვის კააბა არის ქიბლა - ორიენტირი, რომლისკენაც იყურება ყველა მუსლიმი ლოცვის დროს.
ქააბას აგებულება
ქააბის სიმაღლე შეადგენს 15 მეტრს. მისი სიგრძე და სიგანე არის 10 და 12 მეტრი. ქააბის კუთხეები შეესაბამება მსოფლიოს ოთხ მხარეს და შემდეგ სახელებს ატარებენ: „იემენის“ (სამხრეთი), „ერაყის“ (ჩრდილოეთი), „ლევანტისა“ (დასავლეთი) და „ქვის“ (აღმოსავლეთი), სადაც ჩამონტაჟებულია შავი ქვა. ქააბა ნაშენია გრანიტისგან და დაფარულია ქსოვილით. შიგნით არსებობს ოთახი.
ლიტერატურა:
კატეგორია:ისლამი
აბრაამ დე მუავრი
აბრაამ დე მუავრი (Abraham de Moivre; დ. 26 მაისი, 1667, ვიტრი–ლე–ფრანსუა ― გ. 27 ნოემბერი, 1754, ლონდონი) — ფრანგი მათემატიკოსი, ავტორი ფორმულისა (მუავრის ფორმულა), რომელიც საშუალებას იძლევა ტრიგონომეტრიული სახით მოცემული z კომპლექსური რიცხვი მთელ n ხარისხში ავიყვანოთ.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
კონცევიჩის სისტემა
კონცევიჩის სისტემა — კორეული ენის კირილური ანბანის მეშვეობით ტრანსკრიბირების სისტემური კრებული. ეს სისტემა შეიმუშავა რუსმა აღმოსავლეთმცოდნემ, კორეისტმა ლევ კონცევიჩმა. აღსანიშნავია, რომ ლევ კონცევიჩი ეყრდნობოდა უფრო ადრეულ ტრანსკრიფციას, რომლის შემუშავებასაც ა. ა. ხოლოდოვიჩმა მოჰკიდა ხელი.
ლევ კონცევიჩისეული სისტემა წარმოადგენს კორეული სიტყვების კირილიზების ძირითად სისტემას მთელს აღმოსავლეთ სლავურენოვან (რუსული, უკრაინული და ბელარუსული ენებისთვის) არეალში. დიდი იყო ამ სისტემის გავლენა კირილური ანბანის მქონე სამხრეთსლავურ (სერბული, ბულგარული, მაკედონური) ენათა კორეანიზმების მართლწერათა შექმნისა და ჩამოყალიბების საქმეში.
საქართველოში კორეულ სახელთა და რეალიათა ქართულად გადმოტანა დღესაც კირილური ტრადიციით ხდება.
ტრანსკრიფცია
დღესდღეობით სამხრეთ კორეაში, ისევე როგორც ჩრდილოეთ კორეაში ძირითად დამწერლობას წარმოადგენს კორეული დამწერლობა - ჰანგული. თავის დროზე საბჭოთა კორეისტების მიერ შემუშავებული იქნა წესები, რომელთა მიხედვითაც შესაძლებელი გახდა კირილური ანბანის მეშვეობით გადმოეცათ ჰანგულის ბგერათა ჟღერადობა. ლევ კონცევიჩის მიერ გაწეული მუშაობის შედეგად სისტემატიზირებული იქნა ეს წესები.
ჰანგილის სხვა რომანიზებულ სისტემათაგან განსხვავებით კონცევიჩის სატრანსკრიფციო სისტემაში განსაკუთრებული ყურადღება იმას კი არა ექცევა, თუ როგორ იწერება ესა თუ ის ასო, არამედ სმენადობას, ბგერათა ჟღერადობას (ფონეტიკური ტრანსკრიფცია).
შენიშვნები:
ლიტერატურა
* * * კატეგორია:კირილიცა * * *
შარლ ერმიტი
შარლ ერმიტი (Charles Hermite; დ. 24 დეკემბერი, 1822, დიეზი, ლოთარინგია, საფრანგეთი ― გ. 14 იანვარი, 1901, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1856), პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი (1869).
მრავალი გამოკვლევა აქვს კლასიკური ანალიზის, ალგებრისა და რიცხვთა თეორიის საკითხებზე. მისი ძირითადი შრომები დაკავშირებულია ელიფსურ ფუნქციათა თეორიასა და მის გამოყენებასთან. დაამტკიცა e რიცხვის ტრანსცენდენტურობა; შემოიღო განსაკუთრებული სახის კვადრატული ფორმები, რომლებიც მის სახელს ატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
კუნიცინო (ვოლოგდის ოლქი)
კუნიცინო (Куницыно) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუბენსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ნამაზი
thumb|right|250px|ისლამის მიმდევრები [[კაიროში, 1865 წელი. ]]
ნამაზი ან სალათი (صلاة; ) — ისლამში სავალდებულო ლოცვის სახელწოდება, რომელიც დღეში ხუთჯერ უნდა შესრულდეს მუსლიმების მიერ. ისლამის მიმდევრების მოსაზრებით ნამაზი არის ღმერთსა და მლოცველს შორის პირდაპირ კავშირის დამყარების საშუალება. ხუთი ლოცვა შეიცავს ციტატებს ყურანიდან, რომლებიც არაბულ ენაზეა, ხოლო ლოცვების ძირითად ნაწილს ისლამის მიმდევარი თავის საკუთარ ენაზე კითხულობს.
ლოცვები წარმოითქმება გამთენიისას, შუადღისას, საღამოს, მზის ჩასვლისას და ღამით. მუსლიმი დღის ძირითად ნაწილს ლოცვაში ატარებს. ისლამში მიიჩნევენ, რომ ლოცვის მეჩეთში შესრულება უკეთესია.
მლოცველის ხელი
მლოცველის ხელი — მლოცველის ხელის სინდრომი ვლინდება იდაყვისა და წინამხრის ნერვზე ხანგრძლივი ზეწოლის ან ტრავმის შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:სინდრომები
Camponotus maculatus humilior
Camponotus maculatus humilior — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
წანერის უღელტეხილი
წანერის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე. სიმაღლე 3887 მ. აგებულია პალეოზოური და კამბრიულისწინა გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. თოვლ-ყინულიანია. აკავშირებს მდინარეების ენგურისა (მესტიის მუნიციპალიტეტი) და ბეზენგის ჩერეკის (ყაბარდო-ბალყარეთი) აუზებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:რუსეთის უღელტეხილები კატეგორია:კავკასიონის უღელტეხილები
დიეზი
საკუთარი სახელი დიეზი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Quercus sapotifolia
Quercus sapotifolia — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ცენტრალურ ამერიკასა და სამხრეთ მექსიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
ლასა (ორენსე)
ლასა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ვერინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 216 კმ². მოსახლეობა — 1223 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ორენსეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ორენსეს ქალაქები
მუავრის ფორმულა
მუავრის ფორმულა — ფორმულა რომელიც საშუალებას იძლევა ტრიგონომეტრიული სახით მოცემული z კომპლექსური რიცხვი მთელ n ხარისხში ავიყვანოთ. გამოისახება ასე:
მუავრის ფორმულიდან გამომდინარეობს, რომ z-ის n ხარისხში ახარისხებისას r მოდული უნდა ავახარისხოთ ამავე ხარისხში, ხოლო x არგუმენტი გავამრავლოთ ხარისხის მაჩვენებელზე. მუავრის ფორმულა საშუალებას იძლევა \cos(nx) და \sin(nx) გამოვსახოთ \cos(x) და \sin(x)–ის ხარისხების საშუალებით. მუავრის ფორმულა მიიღო ფრანგმა მათემატიკოსმა აბრაამ დე მუავრმა 1707 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათემატიკური თეორემები კატეგორია:ალგებრა
პუკა-პუკარა
სახელი სავარაუდოდ კედლების წითელი ფერისგან მომდინარეობს. პუკა-პუკარა იმ სამხედრო არქიტექტურის ნიმუშია, რომელიც ასევე ითავსებდა ადმინისტრაციული ცენტრის ფუნქციებს.
დღეისათვის პუკა-პუკარა მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.
800px|მინიატიურა|ცენტრი|პუკა-პუკარა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
Camponotus maculatus foveolatus
Camponotus maculatus foveolatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი
ოგიუსტ პირამის დეკანდოლი (Augustín Pyrámus de Candólle; დ.4 თებერვალი, 1778, ჟენევა, შვეიცარია— გ. 9 სექტემბერი, 1841, იქვე) — შვეიცარიელი ბოტანიკოსი და პედაგოგი, ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ბოტანიკოსი, მცენარეთა კლასიფიკაციის ბუნებრივი სისტემის ერთ-ერთი პირველი ავტორი.
საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1810), ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი (1822), სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო (1826) და უცხოელი წევრი (1835), აგრეთვე შვედეთის, ბავარიისა და პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიების წევრი. სამეფო მედლის კავალერი (1833).
იგი იყო ბოტანიკოსების, ალფონს დეკანდოლის მამა და კაზიმირ დეკანდოლის ბაბუა. დეკანდოლი მოხსენიებულია 16605-მდე მცენარის დასახელების ავტორად ან თანაავტორად.
მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა DC.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:მედიცინის დოქტორები კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრები კატეგორია:პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრები კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:ბავარიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:ჟენევის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სამეფო მედლის ლაურეატები
შუშის ბრძოლა (1992)
შუშის ბრძოლა — სომხურ-აზერბაიჯანული კონფლიქტის, ყარაბაღის ომის ერთ-ერთი ეპიზოდი. მიმდინარეობდა 1992 წლის 8-9 მაისს. ამ ბრძოლის შედეგად აზერბაიჯანის სამხედრო შეიარაღებულმა ფორმირებებმა დაკარგეს კონტროლი ქალაქ შუშაზე.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის უახლესი ისტორია კატეგორია:სომხეთის უახლესი ისტორია კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:სომხეთის ბრძოლები კატეგორია:აზერბაიჯანის ბრძოლები
ჩორნოჰორა
ჩორნოჰორა (Чорногора) — ქედი უკრაინაში. უკრაინის კარპატების ყველაზე მაღალი მთის მასივი. სიმაღლე 1800-2000 მ (მაქსიმალური 2061 მ — მთა ჰოვერლა). სიგრძე დაახლოებით 40 კმ. აგებულია თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და მერგელებით. აქა-იქ არის ვულკანური ქანების გამოსავლები. ფერდობებზე, 900-1200 მ სიმაღლეზე წიფლის, ხოლო 1200-1500 მ სიმაღლეზე — ნაძვის ტყეებია. უფრო ზევით ალპური მდელოა, რომელიც საძოვრებად არის გამოყენებული. განვითარებულია ტურიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის ქედები
ტაგანროგი
ტაგანროგი (Таганрог) — ნავსადგური ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, როსტოვის ოლქში. მდებარეობს აზოვის ზღვის პირას, ტაგანროგის ყურეზე, დონის როსტოვიდან დასავლეთით 70 კმ-ის დაშორებით. დაარსდა 1698 წელს პეტრე I-ის მიერ, როგორც სამხედრო პორტი და ციხე-სიმაგრე. ტაგანროგში 1825 წელს გარდაიცვალა იმპერატორი ალექსანდრე I.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ქალაქები
ჯამბულ კოხრეიძე
ჯამბულ (ჯაბა)  კოხრეიძე (დ. 10 მაისი, 1966, მაღლაკი, წყალტუბოს რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს მეოთხე მოწვევის პარლამენტის წევრი (1995–1999).
1983 წელს დაასრულა მაღლაკის საშუალო სკოლა, 1989 წელს — თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1992 წელს — იგივე უნივერსიტეტის ასპირანტურა პოლიტიკური მეცნიერებების მიმართულებით.
1989–1991 წლებში იყო წყალტუბოს რაიონის საბჭოს აღმასკომის განყოფილების გამგე. 1992-1995 წლებში — ქუთაისის საინჟინრო ინსტიტუტის მასწავლებელი, წყალტუბოს ჰუმანიტარულ-ეკონომიკური ინსტიტუტის პრორექტორი. 1995 წელს სტაჟირება გაიარა აშშ-ის პოლიტიკურ-სამეცნიერო ცენტრებში. არის პოლიტურთიერთობების ინსტიტუტის „მერიდიანი“-ს (ვაშინგტონი) დიპლომანტი. გამოქვეყნებული აქვს პუბლიცისტური წერილები.
1992 წლიდან არის ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, წყალტუბოს ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, იმერეთის ბიუროს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. პარტიის გაყოფის შემდეგ აღმოჩნდა „სახალხო პარტიაში“ (თავმჯდომარე — მამუკა გიორგაძე).
საქმიანობა პარლამენტში: საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წევრი. ადგილობრივი თვითმმართველობის კომიტეტის წევრი. ფრაქცია „სახალხო პარტიის“ წევრი.
1998 წელს დაიცვა პოლიტიკურ მეცნიერებათა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ადგილობრივი თვითმმართველობის პრინციპები და მისი განხორციელების ეტაპები პოსტკომუნისტურ ქვეყნებში“.
1999–2003 წლებში მუშაობდა ქუთაისის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტში დოცენტად.
ჰყავს მეუღლე მარინა ჩხობაძე-კოხრეიძე და ორი შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
ჩათინი
ჩათინი, ჩათინთაუ — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე 4412 მ. ჩათინი აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. მწვერვალის კალთებიდან ჩამონადენი ნაკადებით საზრდოობს მყინვარი ჭალაათი. პირველი საბჭოთა ასვლა განხორციელდა 1937 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის მთები
ხუჯაბი
ხუჯაბი ან ჰუჯაბი — ივერიის ღვთისმშობლის ქართული მონასტერი. მდებარეობს საქართველოში , მარნეულის მუნიციპალიტეტში , ახლანდელი სოფელ ახქერფის მახლობლად.
ნაგებობათაგან აღსანიშნავია XIII საუკუნის I ნახევრის ტაძარი. პროპორციებით, დეკორატიული მორთულობითა და სტილისტიკური ნიშნებით მიეკუთვნება XII-XIII საუკუნეების მიჯნისა და XIII საუკუნის I ნახევრის ხუროთმოძღვრულ ძეგლთა ჯგუფს (ბეთანია, ქვათახევი, ფიტარეთი, წუღრუღაშენი (ძვ. გუმბათი), ახტალა და სხვა). გუმბათის ყელი უხვადაა მოჩუქურთმებული. გარედან შემოსილია ოქროსფერი და ღვინისფერი ქვით. შიგნით მოხატულია, შემორჩენილია ქართული ასომთავრული წარწერების ფრაგმენტები. მონასტრის ტერიტორიაზე არის სხვა ნაგებობათა ნაშთებიც.
ქტიტორული წარწერა ტაძრის კედლიდან XIX საუკუნეში წაუშლიათ სომხებს.
მდებარეობა
ხუჯაბის ტაძრი საქართველოსა და სომხეთის საზღვართან ახლოს მდებარეობს. ტერიტორიული კუთვნილება საკამათო გახდა მას შემდეგ, რაც 2005 წელს ტელეკომპანია „მზის“ გადამღებ ჯგუფს, რომელიც ხუჯაბის კადრებს იღებდა, ცეცხლი გაუხსნეს სომეხმა მესაზღვრეებმა. როგორც გაირკვა, ხუჯაბის ტაძარს სომხური მხარე თავის სახელმწიფო საზღვრებში მოიაზრებს და, შესაბამისად, მესაზღვრეებმა გადამღები ჯგუფი საზღვრის უკანონო გადაკვეთისათვის კანონდამრღვევებად ჩათვალეს. ქართულ მედიაში გავრცელდა სტატიები, რომელთა მიხედვითაც საზღვარი მესაზღვრეებმა უკანონოდ გადმოწიეს სომხეთის სასარგებლოდ, რის შედეგადაც ხუჯაბი სომხური კონტროლის ქვეშ მოექცა; ზოგიერთი წყარო ასახელებს 300 მეტრს, ზოგი კი 400-ს.
საბჭოთა კავშირის პერიოდში ხუჯაბის ტაძარი საქართველოს საზღვრებში იყო მოქცეული. დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ საქართველოსა და სომხეთს შორის რაიმე სახის ხელშეკრულება საზღვრის გადაწევასთან დაკავშირებით ოფიციალურ დონეზე არ გაფორმებულა.
ისტორია
პირველად ქართულ წყაროებში ძეგლი გვხვდება 1721 წლის ხალხის აღწერის დავთარი და დასტურალამალი, სადაც აღნიშნულია ხუჯაბის ქორის ბუდე.
ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით:
სოფლების სიაში ვახუშტი ამ სახელწოდების სოფელსაც იხსენიებს - "უჯაბი", რომელიც მოქცეულია სოფ. ხანძუტსა და ჯარმეჩებს შორის.
ჰუჯაბის მამათა მონასტერი დაცარიელდა მტრის მორიგი შემოსევის დროს. 1905 წელს კი იქ ჩამოყალიბდა რუსეთის მართლმადიდებლური დედათა მონასტერი, რომელმაც 1935 წლამდე იარსება. დედათა მონასტრის წინამძღვრის იღუმენია პავლას ნაამბობიდან ირკვევა, რომ 1935 წელს ჰუჯაბის მონასტრიდან დედები გაურკვეველი მიზეზით განდევნეს, რომლებმაც იქვე არსებულ სოფლ ახ-კერფში შეაფარეს თავი და იქ დაემკვიდრნენ. ერთ-ერთ საცხოვრებელში მოაწყვეს სამლოცველო.
ძეგლის აღწერა
სამონასტრო კომპლექსი უახლოესი სოფლიდან 1 კილომეტრში მდებარეობს ლალვარის მთის ძირში. გარედან მას გალავანი ერტყა, რომლის შიგნით სხვადასხვა ნაგებობათა კვალია: კელიები, სატრაპეზო და სამეურნეო დანიშნულების სხვა ნაგებობანი.
გუმბათოვანი ეკლესია
მონასტრის ნაგებობათაგან აღსანიშნავია XIII საუკუნის I ნახევრის ტაძარი. პროპორციებით, დეკორატიული მორთულობითა და სტილისტიკური ნიშნებით მიეკუთვნება XII-XIII საუკუნეების მიჯნისა და XIII საუკუნის I ნახევრის ხუროთმოძღვრულ ძეგლთა ჯგუფს (ბეთანია, ქვათახევი, ფიტარეთი, წუღრუღაშენი (ძვ. გუმბათი), ახტალა და სხვა). გუმბათის ყელი უხვადაა მოჩუქურთმებული. გარედან შემოსილია ოქროსფერი და ღვინისფერი ქვით. შიგნით მოხატულია, შემორჩენილია ქართული ასომთავრული წარწერების ფრაგმენტები.
დარბაზული ეკლესია
გალავნის შესასვლელთან მეორე დარბაზული ტიპის ეკლესიის ნანგრევებიცაა, თარიღდება V-VI საუკუნეებით. იგი დარბაზული ტიპის ყოფილა. შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით ძეგლი ადრეფეოდალური ხანას განეკუთვნება. შირიმის ქვა რომლითაც არ ის ნაშენი იქვე ხეობაში 1 კმ-ში მოიპოვება.
ნასოფლარი
სამონასტრო კომპლექსის სიახლოვეს, ფოლადაურის მარჯვენა ნაპირას ორი ხევის შესაყარში ნასოფლარია და იქვე ნაეკლესიარიც (10მ.*4მ.). მიიჩნევა რომ აღნიშნული არის ჰუჯაბის ნასოფლარი. იქვე გადიოდა სატრანზიტო გზა რომელსაც მგლის კარის უღელტეხილით გადავყავდით ლორე-ტაშირში.
ქტიტორული წარწერა ტაძრის კედლიდან XIX საუკუნეში წაუშლიათ სომხებს.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობებს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ახორციელებს. ტაილანდი საერთაშორისო და რეგიონული ორგანიზაციების სრული წევრია. მჭიდრო ურთიერთობები აქვს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის სახელმწიფოებთან: ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ფილიპინებთან, სინგაპურთან, ბრუნეისთან, ლაოსთან, კამბოჯასთან, მიანმართან და ვიეტნამთან. რეგიონული თანამშრომლობა იზრდება ეკონომიკის, ვაჭრობის, საბანკო, პოლიტიკურ და კულტურის სფეროებში. 2005 წელს ტაილანდი აღმოსავლეთ აზიის პირველ სამიტს დაესწრო.
დავები
ტაილანდსა და ლაოსს შორის საზღვრის ნაწილი არ არის ბოლომდე გარკვეული. ვიეტნამთან საზღვაო საზღვრის დავა 1997 წლის აგვისტოში მოგვარდა. კამბოჯასთან საზღვაო საზღვრის ნაწილიც სადავოა. ზოგჯერ საზღვართან დაკავშირებით კონფლიქტი წარმოიშვება ტაილანდსა და მიანმარს შორისაც.
მონტევიდეო
მონტევიდეო (ესპანურად - Montevideo) — ურუგვაის დედაქალაქი, ქვეყნის უმსხვილესი ქალაქი და ნავსადგური. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქს, რომლის ფართობი 201 კვადრატული კილომეტრია, 1,319,108 მოსახლე ჰყავს (ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით მესამედი). მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთით, მდინარე რიო-დე-ლა-პლატას ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
კვიპროსი
კვიპროსსა და ტაილანდს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1980 წლის 5 მაისს დამყარდა. კვიპროსი ტაილანდში ნიუ-დელიში მდებარე უმაღლესი კომისრის ოფისითაა წარმოდგენილი, ხოლო ტაილანდი კვიპროსში რომში მდებარე საელჩოთი.
მონტევიდეო
დაარსდა 1726 წელს ბრუნო მაურისიო დე საბალას მიერ, რაც უდიდეს სტრატეგიული სვლად შეიძლება ჩაითვალოს ესპანურ-პორტუგალიური დავაში რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოსთან დაკავშირებით, ამავე დროს, მონტევიდეო გახდა ესპანური კოლონია საკრამენტოს „დარაჯი“.
მდებარეობს ურუგვაის სამხრეთ ნაწილში, რიო-დე-ლა-პლატის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ატლანტის ოკეანის უბეში. 1807 წელს მცირე დროით იყო ბრიტანეთის მმართველობის ქვეშ. მონტევიდეო არის ლათინური ამერიკის წამყვანი სავაჭრო ბლოკების, მერკოსურის და ALADI-ს ადმინისტრაციული შტაბის ადგილი; ქალაქის პოზიცია ევრობაში ბრიუსელის როლის მსგავსია.
2019 წლის მერკერის მოხსენების თანახმად, მონტევიდეოს ცხოვრების დონით ლათინურ ამერიკაში პირველი ადგილი უჭირავს; ქალაქი ამ წოდებას 2005 წლიდან ინარჩუნებს. 2010 წლის მდგომარეობით, მონტევიდეო იყო მე-19 უდიდესი ქალაქი ეკონომიკით კონტინენტზე და მე-9 ყველაზე მაღალი შემოსავლის მქონე დასახლება დიდ ქალაქებს შორის. 2020 წელს მისი პროგნოზირებული მშპ 49,7 მილიარდი დოლარია, რაც ერთ სულ მოსახლეზე 28,385 აშშ დოლარი გამოდის.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
მიანმარი
მიანმარის საელჩო ბანგკოკში მდებარეობს, ხოლო ტაილანდის საელჩო იანგონშია განლაგებული. მიანმარსა და ტაილანდს შორის ურთიერთობები მეტწილად ეკონომიკურ და სავაჭრო ურთიერთობებზე ფოკუსირდება.
სადავო ტერიტორიები
სამ სადავო კუნძულთან დაკავშირებით ზოგჯერ ტაილანდსა და მიანმარს შორის კონფლიქტი წარმოიშობა. სადავო ტერიტორიები ანდამანის ზღვაში მდებარეოობს. მოლაპარაკებები 1982 წლს თებერვალში დაიწყო და კუნძულ გინგის (კო-ლამი), კო-ქჰამისა და კო-კი-ნოკის სტატუსი განუსაზღვრელი დარჩა. შემდგომი მოლაპარაკებები 1985, 1989 და 1990 წლებში გაიმართა. მხარეებმა კუნძულები „არავის მიწად“ გამოაცხადეს. 1998, 2003 და 2013 წლებში ვითარების დაძაბვას მცირე შეტაკებები მოჰყვა.
მონტევიდეო
1807 წელს, ქალაქი ბრიტანეთის მმართველობის ქვეში იმყოფებოდა. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, მონტევიდეო ჩართული აღმოჩნდა ლა-პლატის ბრძოლაში, რომელიც ამ ომის ერთ-ერთ პირველ საზღვაო ბრძოლა იყო.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
ლაოსი
ლაოსი და ტაილანდი მეზობელი სახელმწიფოები არიან და ლინგვისტური და კულტურული მსგავსებები აქვთ. ტაილანდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონს, ისანს, მძლავრი ლაოსური ფესვები აქვს. ისანის მოსახლეობა ტაილანდის მოსახლეობის შეადგენს და ისანის ენაზე საუბრობს, რომელიც ლაოსური ენის დიალექტია. ქვეყნებს შორის დიპლომატია მდინარე მეკონგზეა კონცენტრირებული, რომელიც „ნამდვილი მშვიდობისა და მეგობრობის“ საზღვარს წარმოადგენს.
მონტევიდეო
მონტევიდეო საკმაოდ მდიდარია კულტურული და არქიტექტურული მემკვიდრეობით. მისი არქიტექტურა უბადლოდ მიიჩნევა მთელს სამხრეთ ამერიკაში, ირეკლავს რა მის კოლონიურ წარსულს არტ-დეკოს სტილით დამთავრებული, სადაც საოცრად იგრძნობა ესპანური, პორტუგალიური, ფრანგული და ბრიტანული კვალი.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
ლაოსი
ტაილანდის საელჩო ვიენტიანში მდებარეობს, ხოლო გენერალური საკონსულო ― სავანაქეტში. ლაოსის საელჩო ბანგკოკში, ხოლო გენერალური საკონსულო ქჰონ-კენში მდებარეობს.
მონტევიდეო
მონტევიდეო ქვეყნის განათლების კერაა, სადაც პირველი უნივერსიტეტი „Universidad de la República“ 1849 წელს დაარსდა.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
სამხრეთი კორეა
სამხრეთ კორეასა და ტაილანდს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1958 წლის ოქტომბერში დამყარდა. კორეის ომის დროს ტაილანდი მეორე სახელმწიფო იყო (აშშ-ის შემდეგ), რომელმაც სამხრეთ კორეის მხარდასაჭერად ჯარები გაგზავნა. 2003 წლის ოქტომბერში სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი როჰ მო-ჰიუნი ტაილანდს ეწვია, ხოლო პრემიერ-მინისტრი თჰაქსინ შინავატრა სეულში 2005 წლის ნოემბერში ჩავიდა. სამხრეთი კორეა ტაილანდისთვის მე-10 უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორია.
მონტევიდეო
გეოგრაფია
საშუალო სიმაღლე 43 მეტრია. ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ორი შედარებით მაღალი ბორცვი: „the Cerro de Montevideo“ და „the Cerro de la Victoria“, რომელთა უმაღლესი წერტილია „Cerro de Montevideo“, რომლის მწვერვალზე, 134 მეტრი სიმაღლეზე, ციხესიმაგრე, სახელად „Fortaleza del Cerro“, მდებარეობს. მონტევიდეოსთან უახლოესი ქალაქებია ჩრდილოეთით ლას-პიედრასი და სამხრეთით სიუდად-დე-ლა-კოსტა; ორივე მათგანი ქალაქის ცენტრიდან 20-25 კილომეტრითაა დაშორებული.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
საუდის არაბეთი
საუდის არაბეთის საელჩო ბანგკოკში მდებარეობს, ხოლო ტაილანდის საელჩო ერ-რიადში. სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობები 1957 წელს დამყარდა და ასეულობით ათასი ტაილანდელი საუდის არაბეთში გაემართა სამუშაოდ. ქვეყნებს შორის ისტორიულად მეგობრული და სტრატეგიული ურთიერთობა დაიძაბა ლურჯი ალმასის საქმის შემდეგ, თუმცა ურთიერთობის სტატუსის მიუხედავად, საუდის არაბეთსა და ტაილანდს შორის ვაჭრობის დონე მაღალია. ბოლო წლებში ორი სამეფო ურთიერთობების გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად. 2022 წლის 26 იანვარს ორივე სახელმწიფომ გამოაცხადა, რომ დიპლომატიური ურთიერთობები სრულად აღადგინეს და მალე ელჩებსაც დანიშნავენ.
ტაილანდს საუდის არაბეთიდან მეტწილად ნედლი ნავთობი, ნავთობქიმიკატები და სასუქი შეაქვს, ხოლო საუდის არაბეთში ექსპორტზე ავტომობილების ნაწილები და აქსესუარები, კონდიციონერები, მაცივრები, თევზი, შალის ნაწარმი, სარეცხი მანქანები, დანადგარები, ტანსაცმელი, ბრინჯი და ა.შ. გააქვს.
მონტევიდეო
კლიმატი
ზაფხული თბილ-ცხელი და ნოტიოა, სხვა სეზონებთან შედარებით ნაკლებად ქრის ქარი. ამ პერიოდში საღამოობით ხშირად ზღვიდან ქრის ქარი, რომელიც ცხელ ქალაქს აგრილებს. ჩრდილოეთის ცხელ ქარებს კონტინენტის ტროპიკული ნაწილიდან ტენიანი და ცხელი ჰაერის მასები მოაქვს. ჩვეულებრივ, თბილ პერიოდს მოსდევს სამხრეთ-დასავლეთის ცივი ჰაერის მასებით წარმოქმნილი ჭექა-ქუხილი, რაც ტემპერატურას საგრძნობლად ამცირებს. ეს ფენომენი რეგიონალურია და შეიძლება წლის განმავლობაში რამდენჯერმე მოხდეს.
მონტევიდეოს წლიური საშუალო ტემპერატურა 16.7 გრადუსია. ყველაზე დაბალი დაფიქსირებული ტემპერატურა —5.6 გრადუსია, ხოლო ყველაზე მაღალი - 42.8 გრადუსი.
ღირსესანიშნაობები
მონტევიდეოში ვხვდებით როგორც ნეოკლასიკური (მონტევიდეოს მიტროპოლიტენის ტაძარი), ისე პოსტმოდერნისტული (მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი მონტევიდეო ან 518 მეტრი სიმაღლის ANTEL-ის სატელეკომუნიკაციო კოშკი) სტილით აგებულ შენობებს. ძველი ქალაქის შენობებოს ფასადები ირეკლავს რა ევროპელი იმიგრანტების კვალს და გვიჩვენებს ძველევროპული არქიტექტურის გავლენას მასზე. აღსანიშნავია სამთავრობო შენობებიც, რომლებშიც შედის: საკანონმდებლო სასახლე, მერია, Estévez Palace (ესტვეზის სასახლე) და აღმასრულებელი კოშკი. ყველაზე მნიშვნელოვანი სპორტული სტადიონია „the Estadio Centenario“. Parque Batlle, Parque Rodó და Parque Prado არის მონტევიდეოს სამი საუკეთესო პარკი.
ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
მონტევიდეო
ღირსესანიშნაობები
პოციტოს რაიონში, ამავე სახელწოდების სანაპიროთან ახლოს, ვხვდებით 1920-1940 წლებში ბელოსა და რებორატის მიერ სტილთა შერწყმით აშენებულ მრავალ სახლს. პოციტოს სხვა ღირსშესანიშნაობებში შედის რაულ სიჩეროს მიერ აგებული „Edificio Panamericano“; აგრეთვე „Positano“ და „El Pilar“, რომლებიც ადოლფო სამერ სმიტმა და ლუის გარსია პადრომ 1950-იან, 1960-იან წლებში ააგეს.
Palacio Legislativo
„Palacio Legislativo“, იგივე საკანონმდებლო სასახლე მდებარეობს ქალაქის ცენტრის ჩრდილოეთით, აგუადაში; შენობა ურუგვაის პარლაენტის ადგილსამყოფელია. მშენებლობა 1904 წელს, პრეზიდენტ ჟოზე ბატლ ორდენეზის მთავრობის დაფინანსებით, დაიწყო. იგი დააპროექტეს იტალიელმა არქიტექტორებმა ვიტორიო მეანომ და გაეტანო მორეტმა; მათ შენობის ინტერიერი დაგეგმეს.
სატელეკომუნიკაციო კოშკი
„Torre de las Telecomunicaciones“ (სატელეკომუნიკაციო კოშკი) ან „Torre Antel“ (ანტელის კოშკი) არის 158 მეტრი სიმაღლის, ურუგვაის სამთავრობო სატელეკომუნიკაციო კომპანიის, ANTEL-ის 37-სართულიანი შტაბი და ყველაზე მაღალი შენობა ქვეყანაში. დააპროექტა არქიტექტორმა კარლოს ოტომ. მდებარეობს მონტევიდეოს ყურის გვერდით. კოშკის მშენებლობა დასრულა 2000 წლის 15 მარტს.
როცა კოშკის მშენებლობა გამოცხადდა, ბევრი პოლიტიკოსი ჩიოდა მის ღირებულებაზე (40$ მლნ დოლარი და დამატებით 25$ მლნ დოლარი სატელეკონუმიკაციო კომპლექსის სხვა ხუთი შენობისთვის). მშენებლობისას წარმოქმნილმა პრობლემებმა კოშკის დაგეგმილი ხარჯი, 65$ მლნ აშშ დოლარი, 102$ მილიონ დოლარამდე გაზარდა.
დემოგრაფია
1860 წელს მონტევიდეოს ჰყავდა 57.913 მოსახლე; მათ შორის იყო უამრავი აფრიკული წარმოშობის ადამიანი, რომლებიც მონებად მოიყვანეს, ხოლო საუკუნის შუა წლებში მათ დამოუკიდებლობა მოიპოვეს. ძირითადად დიდი ევროპული იმიგრაციის გამო, 1880 წლისთვის მონტევიდეოს მოსახლეობა ოთხჯერ გაიზარდა. 1908 წელს ქალაქის მცხოვრებთ რიცხვი 309,331 მოსახლეს გაუტოლდა. XX საუკუნეში ქალაქმა განაგრძო დიდი რაოდენობით ევროპელი ემიგრანტების მიღება, განსაკუთრებით ესპანელებისა და იტალიელების, რასაც მოჰყვა ფრანგების, გერმანელების, ინგლისელების, ირლანდიელების, შვეიცარიელების, ავსტრიელების, პოლონელების, ჰოლანდიელების, ბერძნების, უნგრელების, რუსების, ხორვატების, ლიბანელების გადმოსახლება.
2004 წლის 14 ივნისი-31 ივლისში ჩატარებული აღწერის მიხედვით მონტევიდეოს მოსახლეობა 1,325,968-ია, მაშინ როცა მთლიანი ქვეყანა, ურუგვაი, 3,241,003 მცხოვრებს ითვლიდა. ქალი მოსახლეობა იყო 707,697 (53.4%), ხოლო კაცი მოსახლეობა - 618,271 (46.6%).
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მონტევიდეოში ცხოვრობს 1,319,108 მოსახლე.
წყარო: Instituto Nacional de Estadística de Uruguay
მონტევიდეოს მუნიციპალიტეტი
მონტევიდეოს მუნიციპალიტეტი პირველად 1908 წლის 18 დეკემბრის სამართლებრივი აქტით შეიქმნა. მუნიციპალიტეტის პირველი მერი იყო დანიელ მუნოზი (1909–1911). 1918 წელს ურუგვაის კონსტიტუციით მუნიციპალიტეტი გაუქმდა, თუმცა გაბრიელ ტერას სამხედრო გადატრიალების დროს, 1933 წელს იგი კვლავ აღდგა (ოფიციალურად აღდგენილად 1934 წლის ურუგვაის კონსტიტუციით გამოცხადდა). 1952 წლის კონსტიტუციით კვლავ გადაწყდა მუნიციპალიტეტების გაუქმება; იგი ძალაში შევიდა 1955 წლის თებერვალში. მიუხედავად ამისა, მუნიციპალიტეტი 1967 წელს კვლავ აღდგა და ამ დროიდან უწყვეტად ფუნქციონირებს. 1990 წლიდან მონტევიდეო დეცენტრალიზდა 18 რეგიონად; თითოეული რეგიონის ადმინისტრირებას და მომსახურებას უზრუნველყოფს მისი ზონალური საზოგადოების ცენტრი (Centro Comunal Zonal, CCZ), რომელიც მონტევიდეოს მუნიციპალიტეტის დაქვემდებარებაშია. მონტევიდეოს მუნიციპალური ოლქების საზღვრები შეიქმნა 1993 წლის 12 ივნისს; საზღვრები თანმიმდევრულად შესწორდა 1993 წლის 19 ოქტომბერს, 1994 წლის 6 ივნისსა და 1994 წლის 10 ნოემბერს.
მონტევიდეოს ქალაქის მთავრობა რამდენიმე ფუნქციას ასრულებს; მათ შორისაა: საზოგადოებასთან კომუნიკაციის შენარჩუნება, კულტურის პოპულარიზაცია, საზოგადოების ორგანიზება, გარემოზე ზრუნვა და მოძრაობის რეგულირება. მისი მთავარი შტაბი პალაციოს მუნიციპალიტეტში, დე ჯულიოს გამზირზე 18 ნომერში, მონტევიდეოს ცენტრალურ მხარეში მდებარეობს.
მონტევიდეოს განყოფილებას კიდევ ერთი ორგანო, ჯუნტას დეპარტამენტი, ანუ მონტევიდეოს კონგრესი, მართავს. ჯუნტა, რომელიც შედგება 31 უხელფასოდ არჩეული წევრისგან, პასუხისმგებელია ისეთ საკითხებზე, როგორებიცაა: მოქალაქეების თავისუფლება, კულტურული საქმიანობის რეგულირება, ქუჩებისა და საზოგადოებრივი ადგილების დაეგმარება და ძეგლების განთავსება. აღნიშნული ორგანოს ადგილსმყოფელია ფრანცისკოს კიუდად ვიეჯაში მდებარე არქიტექტურულად ღირსშესანიშნავი გომესის სახლი.
საჯარო საგათლება
ქვეყნის უდიდესი და ყველაზე მნიშვნელოვანი უნივერსიტეტია რესპუბლიკის უნივერსიტეტი, რომელშიც 2007 წლის აღწერით, 81,774 მოსწავლე ირიცხებოდა. დაარსდა 1849 წლის 18 ივნისს მონტევიდეოში, სადაც ჯერ კიდევ მდებარეობს მისი შენობებისა და ობიექტების უმეტესი ნაწილი. მისი რექტორია დოქტორი როდრიგო აროშენა. უნივერსიტეტში განთავსებულია 14 ფაკულტეტი (განყოფილება) და სხვადასხვა ინსტიტუტი და სკოლა. ეს უნივერსიტეტი ბევრმა გამოჩენილმა ურუგვაელმა დაამთავრა; მათ შორისაა: კარლოს ვაზ ფერეირა, ხოსე ლუი მასერა, გაბრიელ პატერნაინი, მარიო ვსჩებორი, რომან ფრესნედო სირი, კარლოს ოტი და ელადიო დიზეტე.
სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსება 1833 წლის 11 ივნისს, სენატორ დომასოს ანტონიო ლარანაგას მიერ შემოთავაზებული კანონის მიღებით დაიწყო. იგი ითხოვდა ცხრა აკადემიური განყოფილების შექმნას. 1836 წელს შეიქმნა ზოგადი კვლევების სახლი, სადაც განთავსდა ლათინურის, ფილოსოფიის, მათემატიკის, თეოლოგიისა და იურისპრუდენციის განყოფილებები. 1838 წლის 27 მაისს მანუელ ორბიმ მიიღო დადგენილება რესპუბლიკის საუკეთესო უნივერსიტეტის შექმნის შესახებ.
კერძო განათლება
ურუგვაის უდიდესი კერძო უნივერსიტეტი, აგრეთვე მონტევიდეოში მდებარეობს. ORT ურუგვაი პირველად 1942 წელს, არაკომერციული ორგანიზაციის სახელით დაარსდა, ხოლო ოფიციალურად, როგორც კერძო უნივერსიტეტი, 1996 წლის სექტემბერში დამტკიცდა და გახდა მეორე კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულება ქვეყანაში, რომელმაც აღნიშნულ სტატუსს მიაღწია. იგი არის საერთაშორისო საგანმანათლებლო ქსელის, მსოფლიო ORT-ის წევრი, რომელიც ებრაული საზოგადოების მიერ 1880 წელს სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთში დაარსდა. უნივერსიტეტში ირიცხება დაახლოებით 8000 სტუდენტი, რომლებიც 5 ფაკულტეტსა და ინსტიტუტში არიან განაწულებულნი; უმეტესი მათგანი ტექნოლოგიების/ინჟინერიის მიმართულებით სწავლობს. 2010 წლის მდგომარეობით მისი რექტორი იყო დოქტორი ჟორჟ ა. გრუნბერგი.
სქოლიო
კატეგორია:ურუგვაის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის დედაქალაქები
პფორცჰაიმი
პფორცჰაიმის ფართობი 98 კმ²-ია და მდებარეობს ქალაქ შტუტგარტსა და კარლსრუეს შორის, რამდენემე მდინარის შერწყმის ადგილზე და წარმოქმნის საზღვარს ბადენსა და ვიურტემბერგს შორის, მოქცეულია ბადენის ტერიტორიაზე. ქალაქი ადმინისტრაციულად არცერთ რაიონს არ მიეკუთვნება.
მეორე მსოფლიო ომის დროს პფორცჰაიმი მრავალგზის დაიბომბა. უდიდესი თავდასხმა და ერთ-ერთი ყველაზე გამანადგურებელი საჰაერო დაბომბვა მთელი მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში, სწორედ პფორცჰაიმზე განახორციელა სამეფო საჰაერო ძალებმა 1945 წლის 23 თებერვლის საღამოს. დაბომბვისას დაიღუპა ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით მეოთხედი — 17 000 ადამიანი, განადგურდა შენობათა 83%. მოკავშირეებს მიაჩნდათ, რომ ამ ქალაქში იწარმოებოდა გერმანიის ძალებისათვის საჭირო ინსტრუმენტები და რომ იგი იყო გერმანული ჯარების გადაადგილების სატრანსპორტო კვანძი. დაბომბვის ეს ისტორია დრამატულადაა აღწერილი 2011 წელს გამოცემულ გილ მილტონის ისტორიულ წიგნში „ვოლფრამი: ბიჭი, რომელიც ომში მიდის, 2011“.
ომის შემდეგ, ნანგრევების უზარმაზარი მასა ვალბერგის მთაზე გაიტანეს, ნაწილი კი ქალაქის გარეუბანში არსებულ ბრიოტცინგერის ხეობაში ჩაყარეს, რამაც ამ ხეობის გაქრობა გამოიწვია. იგივე ქმედებები განხორციელდა სხვა დანგრეულ ქალაქებში, მაგალითად შტუტგარტსა და მიუნხენში. ომის შმედგომ ოც წელისადში, პფორცჰაიმი თანდათანობით ხელახლა აშენდა, საკმაოდ თანამედროვე იერსახე მიეცა და 1950-იანი წლების რამდენიმე გამორჩეული შენობაც აიგო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
Quercus shumardii
Quercus shumardii — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
მაქსიმიხა (ვოლოგდის ოლქი)
მაქსიმიხა (Максимиха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუბენსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus maculatus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ევროპის ერთა თასის I გათამაშება
== ევროპის ერთა თასის პირველი გათამაშება - 2000 ==
პირველი ტურნირის სტარტზე ევროპის 30 ქვეყნის ნაკრები დადგა. ისინი ფირა-აერ-მა წინასწარ დაყო ოთხ ჯგუფად. ეს ჯგუფები ევროპული რაგბის მამებმა წინა წლების შედეგების მიხედვით შეადგინეს. პირველ ჯგუფში, რომელიც უშუალოდ თასისათვის იბრძოდა მოხვდნენ რუმინეთის, ესპანეთის, საქართველოს, პორტუგალიის, ჰოლანდიის და მაროკოს გუნდები. (მაროკოელები, ისევე როგორც ტუნისელები მესამე ჯგუფში ,უკანასკნელად თამაშობდნენ ფირა-აერ-ის პირველობაზე და მათი შედეგები საერთო ჩათვლაში არ შედიოდა). ტურნირის დასკვნითი მატჩი თბილისში (საქართველო - რუმინეთი)ცენტრალურიც აღმოჩნდა. გამარჯვებული თასის პირველი მფლობელი გახდებოდა. რუმინელთა გამოცდილებამ თავისი გაიტანა და თასი ბუქარესტს გაემგზავრა.
ვინაიდან მაროკოს ნაკრები მომავალი წლიდან თავისი კონტინენტის ჩემპიონატში გადაერთვებოდა, იმ წელს პირველი დივიზიონი არავის დაუტოვებია. აფრიკელთა მიერ განთავისუფლებული ადგილი კი მეორე დივიზიონის გამარჯვებულმა, რუსეთის ნაკრებმა, შეავსო.
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|5 ! style="background: #ddffdd;"|6 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
საქართველოს ნაკრები - მწვრთნელი - კლოდ სორელი
მეორე დივიზიონი
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|5 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
მესამე დივიზიონი
I რეგიონალური დივიზიონი
II რეგიონალური დივიზიონი
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
III რეგიონალური დივიზიონი
კატეგორია:ევროპის ერთა თასი
ურუგვაი
1680 წელს პორტუგალიელებმა დააარსეს ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ევროპული დასახლება ურუგვაიში — კოლონია-დელ-საკრამენტო. XVIII საუკუნის დასაწყისში ესპანელებმა სამხედრო ციხესიმაგრის სახით დააარსეს მონტევიდეო. 1811–1828 წლებში ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, არგენტინასთან და ბრაზილიასთან ომების შემდეგ ურუგვაიმ დამოუკიდებლობა მოიპოვა. დღეისათვის იგი დემოკრატიული კონსტიტუციური რესპუბლიკაა, პრეზიდენტით, რომელიც როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაურია.
ურუგვაი პირველ ადგილზეა ლათინურ ამერიკაში დემოკრატიის, მშვიდობის, კორუფციის ნაკლებობისა და ცხოვრების ხარისხის ინდექსის მაჩვენებლებით; ასევე პირველია სამხრეთ ამერიკაში პრესის თავისუფლების, საშუალო კლასის ზომის, კეთილდღეობისა და უსაფრთხოების მხრივ. ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით, ურუგვაის მსოფლიოს ყველა სხვა ქვეყანაზე მეტი წვლილი შეაქვს გაეროს სამშვიდობო მისიებში. ქვეყანა რეგიონში მეორეა ეკონომიკის თავისუფლების, შემოსავლების თანასწორობის, ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლებისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მხრივ. ურუგვაი მესამე საუკეთესო ქვეყანაა კონტინენტზე ადამიანის განვითარების ინდექსის, ეკონომიკის ზრდის, ინოვაციებისა და ინფრასტრუქტურის თვალსაზრისით. გაეროს მიერ ურუგვაი შეფასებულია როგორც მაღალი შემოსავლების მქონე ქვეყანა — ერთადერთი მსგავსი მონაცემის მქონე სახელმწიფო ამ რეგიონიდან ჩილესთან ერთად. ურუგვაი მნიშვნელოვანი ექსპორტიორია ისეთი პროდუქტებისა, როგორებიცაა მატყლი, ბრინჯი, სოია, ძროხის გაყინული ხორცი, ალაო და რძე.
2013 წელს, მარიხუანას წარმოების, გაყიდვისა და მოხმარების მიმართ ინოვაციური პოლიტიკის შემოღებისათვის, ჟურნალმა ეკონომისტმა ურუგვაი „წლის ქვეყნად“ დაასახელა. ქვეყანაში ასევე ლეგალურია ერთსქესიანი ქორწინება და აბორტი, რის შედეგადაც, ურუგვაი მიიჩნევა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ლიბერალურ და სოციალურად განვითარებულ სახელმწიფოდ. რეგიონში სამაგალითოა და მთელ მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო ადამიანის უფლებების, ტოლერანტობისა და ჩართულობის საკითხების მხრივ.
ისტორია
ურუგვაის ტერიტორიაზე ესპანელების გამოჩენამდე ცხოვრობდნენ ინდიელი ტომები ჩარუა და ჩანა. XVI საუკუნეში კი იწყება ესპანელთა დაპყრობები, თუმცა თავდაპირველად მათ ვერ შეძლეს მუდმივი დასაყრდენი პუნქტების ჩამოყალიბება. 1680 წელს ლა-პლატის ყურის მარცხენა ნაპირზე პორტუგალიელებმა დააარსეს ციხესიმაგრე კოლონია-დელ-საკრამენტო, საიდანაც მათ არალეგარულად გადაჰქონდათ ტვირთი ბუენოს-აირესში. კონტრაბანდისტებისაგან დასაცავად ესპანელებმა 1724 წელს დააარსეს ქალაქი მონტევიდეო. ახალ ქალაქში კუნძულ ტენერიფედან გადასახლდნენ გუანშები. XVIII საუკუნიდან შევიდა კოლონია რიო-დე-ლა-პლატას შემადგენლობაში. კოლონიალური მმართველობის დასასრულს თანამედროვე ურუგვაის ტერიტორიაზე განსახლებული იყო 30 ათასი ადამიანი, რომელთა მესამედიც მონტევიდეოში ცხოვრობდა.
ნაპოლეონის ესპანეთში შეჭრის შემდეგ გამოცხადდა რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოს დამოუკიდებლობა. თანამედროვე ურუგვაის ტერიტორია (Banda Oriental) შევიდა ახალი სამეფოს შემადგენლობაში. გაუჩოს (გუანშების შთამომავლები) ტომმა მხარი დაუჭირა როგორც ესპანეთისაგან, ისე ბუენოს-აირესისაგან ხოსე ხერვასიო არტიგასის ბრძოლას დამოუკიდებლობისათვის. თავდაპირველად არტიგასმა და მისმა მომხრეებმა მოითხოვეს ცალკე პროვინციის ჩამოყალიბება. 1814 წლის 7 მარტს რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციების უმაღლესმა დირექტორმა ხერვასიო პოსადასმა გასცა ბრძანება აღმოსავლეთის პროვინციის შექმნის შესახებ.
ურუგვაი მსოფლიოში პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც 1907 წელს მიიღო კანონი განქორწინების შესახებ, ხოლო მეორე ქვეყანა სადაც 1877 წელს განათლება სავალდებულო და უფასო გახდა.
1929 წელს დიდმა დეპრესიამ მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენა ქვეყანას. რასაც მოჰყვა სახელმწიფო გადატრიალებები და 1942 წლის ახალი კონსტიტუცია. 1945 წელს ურუგვაიმ მეორე მსოფლიო ომში ფაშისტურ გერმანიას გამოუცხადა ომი.
1950 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ანდრეს მარტინეს ტრუებამ, რომლის ძალისხმევითაც 1951 წელს მიიღო ახალი კონსტიტუცია.
1991 წელს ურუგვაი გახდა მერკოსურის ეკონომიკური ბლოკის წევრი. 2010 წლიდან ურუგვაის პრეზიდენტია ხოსე მუხიკა, რომელსაც ერთ-ერთ ურარიბეს პრეზიდენტად მიიჩნევენ. 2013 წელს ურუგვაიში დააკანონეს ერთი სქესის წყვილთა ქორწინება. 2013 წლის 25 დეკემბერს პრეზიდენტმა მუხიკამ ხელი მოაწერა კანონს მარიხუანის ლეგალიზაციის შესახებ, რომელსაც მანამდე მხარი დაუჭირა პარლამენტის ზედა პალატამ. შედეგად ურუგვაი გახდა პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, სადაც დააკანონეს ამ ნარკოტიკული ნივთიერების დამზადება და გასაღება.
გეოგრაფია
300px|thumb|170px|left||ურუგვაის რუკა ურუგვაის ფართობი ფართობი 176 220 კმ²-ს შეადგენს.
საზღვრის საერთო სიგრძე 1564 კმ (მათ შორის: არგენტინასთან — 579 კმ, ბრაზილიასთან — 985 კმ.). სანაპირო ზოლის სიგრძე: 660 კმ.
ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია მთა სერო-კატედრალი 514 მ. სამხრეთით გორაკ-ბორცვიანი ტერიტორია იცვლება დაბლობებით. სანაპირო ზოლი ლაგუნის ტიპისაა.
კლიმატი სუბტროპიკული, ოკეანურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 22—24 °C, ივლისისა 10—12 °C. სამხრეთის ქარების, პამპეროს ქროლვის დროს კი ტემპერატურა 5 °C-მდე ეცემა, მოდის თოვლიც.
ატმოსფერული ნალექები 1000 მმ-ს შეადგენს სამრეთის რაიონებში, ხოლო 1200 მმ-ს ჩრდილოეთით.
სახელმწიფო
thumb|250პქ|ურუგვაის პარლამენტის შენობა — [[პალასიო-ლეხისლატივო, მონტევიდეო]] ურუგვაი წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკაა საპრეზიდენტო სისტემით. ხელისუფლების წევრები ხუთი წლის ვადით ირჩევიან უნივერსალური საარჩევნო სისტემით. ურუგვაი უნიტარული სახელმწიფოა: მთელს ქვეყანაში ერთიანად ხორციელდება იუსტიციის, განათლების, უსაფრთხოების, საგარეო და თავდაცვის პოლიტიკა. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს პრეზიდენტი და 13 მინისტრისგან შემდგარი კაბინეტი.