cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
COVID-19-ის ვაქცინა
კლინიკური კვლევის III მესამე ფაზაში ზოგიერთმა ვაქცინამ 95%-მდე ეფექტიანობა აჩვენა სიმპტომური ინფექციის თავიდან აცილების კუთხით. ამ დროისათვის არსებობს 20 ვაქცინა, რომელიც საზოგადო გამოყენებისთვის ავტორიზებული სულ მცირე ერთი ეროვნული რეგულატორის მიერ: ორი რნმ ვაქცინა (Pfizer–BioNTech და Moderna), ცხრა კონვენციური ინაქტივირებული ვაქცინა (BBIBP-CorV, იგივე სინოფარმი, ჩინეთის სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიის ვაქცინა, CoronaVac, იგივე სინოვაკი, Covaxin, CoviVac (რუსული COVID-19-ის ვაქცინა, COVIran Barakat, Minhai-Kangtai, QazVac და WIBP-CorV), ხუთი ვექტორული ვაქცინა (Sputnik Light, Sputnik V, Oxford–AstraZeneca, Convidecia და Janssen, მწარმოებელი Johnson & Johnson), ოთხი სუბიუნიტური ვაქცინა (Abdala, EpiVacCorona, MVC-COV1901, Soberana 02 და ZF2001). მთლიანობაში, განვითარების სხვადასხვა ეტაპზეა ვაქცინის 330 კანდიდატი, მათ შორის, 102 არის კლინიკური კვლევების ეტაპზე, რომელთაგანაც 30 I, 30 I–II, 25 III, ხოლო 8 IV ფაზის ცდებს გადის.
ბევრმა ქვეყანამ ვაქცინების განაწილების ფაზირებული სისტემა გამოიყება, რის შედეგადაც მოხდა პრიორიტეტული, გართულებების ან გადადების მაღალი რისკის ჯგუფების გამოვლენა და ვაქცინაცია, როგორიცა მოხუცები და ჯანდაცვის მუშაკები. განიხილება შუალედური, ერთდოზიანი ვაქცინაციის გამოყენებაც, ვიდრე ვაქცინების ხელმისაწვდომობა არ გაუმჯობესდება.
სხვადასხვა ქვეყნების ჯანდაცვის სააგენტოების მონაცემების მიხედვით, 2021 წლის 2 ოქტომბრისთვის მსოფლიოს მასშტაბით გაკეთებული იყო COVID‑19-ის ვაქცინის 6.31 მილიარდი დოზა. AstraZeneca 2021 წლის ბოლომდე 3 მილიარდი დოზის გამოშვებას გეგმავს, Pfizer–BioNTech 1.3 მილიარდი დოზისა, ხოლო Sputnik V, Sinopharm, Sinovac და Janssen თითოეული 1 მილიარდი დოზის; Moderna 600 მილიონი დოზის გამოშვებას გეგმავს, ხოლო Convidecia 500 მილიონისა. 2020 წლის დეკემბრისთვის სხვადასხვა ქვეყნებმა ვქცინების 10 მილიარდზე მეტი დოზა შეუკვეთეს, რისი ნახევარიც მოდიოდა მაღალშემოსავლიან ქვეყნებზე, რომლებიც მსოფლიოს მოსახლეობის დაახლოებით 14%-ს წარმოადგენენ.
ვაქცინის ტიპები
COVID‑19-ის ეფექტური ვაქცინის შესაქმნელად მუშავდება და კვლევის საგანია სულ მცირე ცხრა სხვადასხვა ტექნოლოგიური პლატფორმა. ვაქცინის კანდიდატების პლატფორმათა უმეტესობა ფოკუსირებულია კორონავირუსის სპაიკ-პროტეინზე და მის ვარიანტებზე, როგორც COVID‑19-ის ინფექციის მთავარ ანტიგენზე. 2020 წლის განმავლობაში შექმნილი პლატფორმები მოიცავს ინფორმაციულ რნმ-ს (mRNA) და დნმ-ს შეცვლილი ნუკლეოზიდებით, რეპლიკაციის უნარის არმქონე ვირუსულ ვექტორებს, პეპტიდებს, რეკომბინანტ პროტეინებს, ცოცხალ დასუსტებულ ვირუსებს და ინაქტივირებულ ვირუსებს.
COVID‑19-ის ბევრი ვაქცინის ტექნოლოგია არ ჰგავს უკვე არსებულ ვაქცინებს, რომლებსაც გრიპის წინააღმდეგ იყენებენ, არამედ, მათში გამოყენებული „ახალი თაობის“ სტრატეგიები, რომლებიც უფრო ზუსტადაა გამიზნული COVID‑19-ის ინფექციის კონკრეტულ მექანიზმებზე. რამდენიმე სინთეტური ვაქცინა იყენებს 2P მუტაციას, რომელიც კეტავს სპაიკ-პროტეინს შეერთებამდელ მდგომარეობაში, რაც იწვევს იმუნურ რეაქციას ვირუსზე მანამდე, სანამ ვირუსი ადამიანის უჯრედს შეუერთდება. ვაქცინის პლატფორმებმა, შესაძლოა, გააუმჯობესოს მოქნილობა ანტიგენების მანიპულირებაში და შესაძლებელი გახადოს COVID‑19-ის ინფექციის მექანიზმებზე უფრო ზუსტი გამიზვნა პოპულაციის მოწყვლად ქვეჯგუფებში, როგორიცაა ჯანდაცვის მუშაკები, მოხუცები, ბავშვები, ორსული ქალები და სუსტი იმუნური სისტემის მქონე ადამიანები.
რნმ ვაქცინები
რნმ ვაქცინა შეიცავს რიბონუკლეინის მჟავას, რომელსაც, ორგანიზმში მოხვედრისას, უჯრედს აწვდის ინფორმაციას, რის შედეგადაც უჯრედში ხდებ ორგანიზმისთვის უცხო პროტეინის სინთეზირება. ეს იწვევს ადაპტიურ იმუნურ რეაქციას, რის შედეგადაც ორგანიზმი სწავლობს, თუ როგორ ამოიცნოს და გაანადგუროს მსგავსი პათოგენები ან სიმსივნური უჯრედები. რნმ ვაქცინებში ხშირად, მაგრამ არა ყოველთვის, გამოყენებულია ინფორმაციული რნმ შეცვლილი ნუკლეოზიდებით. ორგანიზმში ამ რნმ-ის შეყვანისთვის მის მოლეკულას ათავსებენ ლიპიდურ ნანონაწილაკებში, რომელიც იცავს რნმ-ის ჯაჭვს და ხელს უწყობს უჯრედის მიერ მის შეწოვას.
რნმ ვაქცინები COVID‑19-ის პირველი ვაქცინები იყო, რომელთაც დიდ ბრიტანეთში, შეერთებულ შტატებსა და ევროკაშირის ქვეყნებში ავტორიზაცია მიიღეს. ამჟამად რნმ ტიპის ავტორიზებული ვაქცინებია Pfizer–BioNTech და Moderna. CureVac-ის მიერ (გერმანია) წარმოებულმა ვაქცინამ CVnCoV კლინიკური ცდები ვერ გაიარა.
ადენოვირუსული ვექტორული ვაქცინები
აღნიშნული ვაქცინები რეპლიკაციის უნარის არმქონე ვირუსულ ვექტორებს იყენებს, კერძოდ, ადენოვირუსის გარსს, რომელიც შეიცავს SARS‑CoV‑2-ის პროტეინის დნმ-ს. COVID‑19-ის ვექტორულ ვაქცინებში გამოყენებულ ვირუსებს რეპლიკაციის უნარი დაკარგული აქვს, რაც ნიშნავს, რომ მათ ახალი ვირუსების წარმოქმნა არ შეუძლიათ, არამედ, წარმოქმნიან მხოლოდ ანტიგენს, რომელიც ორგანიზმში სისტემურ იმუნურ რეაქციას იწვევს.
ავტორიზებული ვექტორული ვაქცინებია Oxford–AstraZeneca, Sputnik V, Convidecia და Janssen (Johnson & Johnson).
Convidecia და Janssen ერთდოზიანი ვაქცინებია. მათი ლოგისტიკური უზრუნველყოფა შედარებიტ მარტივია და მათი შენახვა ჩვეულებრივ მაცივრებშიც რამდენიმე თვის განმავლობაშია შესაძლებელი.
Sputnik V პირველი დოზისთვის Ad26-ს იყენებს, რომელიც Janssen-ის ერთი დოზის იდენტურია, ხოლო მეორე დოზისთვის Ad5-ს, რომელიც Convidecia-ს ერთი დოზის იდენტურია.
2021 წლის 11 აგვისტოს, ვირუსის დელტა ვარიანტის გავრცელების გამო, Sputnik V-ის მწარმოებელმა Pfizer-ს შესთავაზა, ჩაეტარებინა ცდები mRNA ვაქცინის შემდეგ Ad26 კომპონენტის (ე.წ. „Sputnik Light-ის“) ბუსტერად გამოყენებაზე.
ინაქტივირებული ვაქცინები
ინაქტივირებული ვაქცინები შედგება ვირუსული ნაწილაკებისგან, რომლებიც გაზრდილია ლაბორატორიულ პირობებში (მიკრობიოლოგიური კულტურის სახით) და შემდეგ მოკლულია სხვადასხვა მეთოდით, როგორიცაა მაღალი ტემპერატურა ან ფორმალდეჰიდი, რის შედეგადაც ისინი კარგავენ ავადმყოფობის გამომწვევ თვისებებს, მაგრამ შეუძლიათ ორგანიზმსი იმუნური რეაქციის სტიმულირება.
ამ ტიპის ავტორიზებული ვაქცინებია ჩინური CoronaVac (იგივე „სინოვაკი“), BBIBP-CorV (იგივე „სინოფარმი“), და WIBP-CorV; ინდური Covaxin; ხოლო შედარებით გვიან მიიღო ავტორიზაცი რუსულმა ვაქცინამ CoviVac და ყაზახურმა ვქცინამ QazVac. რამდენიმე მსგავსი ვაქცინა კლინიკური ცდების ეტაპზეა, მათ შორისაა ფრანგული Valneva.
სუბიუნიტური ვაქცინები
სუბიუნიტური ვაქცინებს ორგანიზმში შეჰყავს ერთი ან რამდენიმე ანტიგენი (ქვეერთეული) პათოგენის მთლიანი ნაწილაკების ნაცვლად. გამოყენებული ანტიგენები უმეტესწილად პროტეინული ქვეერთეულებია, თუმცა, შესაძლებელია ნებისმიერი მოლეკულის გამოყენება, რომელიც პათოგენის ფრაგმენტს წარმოადგენს.
ამჟამად ავტორიზებულია პეპტიდური ვაქცინები EpiVacCorona (რუსეთი) და ჩინური ZF2001. ავტორიზებას ელოდება საერთაშორისო წარმოების Novavax, კუბური Soberana 02 (შეწყვილებული ანტიგენებით) და ფრანგული Sanofi–GSK.
კლინიკურ ცდებს გადიოდა ავსტრალიური წარმოების V451, თუმცა, ცდები შეწყდა, რადგან აღმოჩნდა, რომ V451-ით ვაქცინირებულ პირებში HIV ტესტირება მცდარ შედეგებს იძლეოდა.
სხვა ტიპის ვაქცინები
ვაქცინის სხვა ტიპები, რომლებიც კლინიკურ ცდებს გადის, მოიცავს ვირუსისებრი ნაწილაკების ვაქცინებს, რამდნიმე დნმ ვაქცინას, სულ მცირე ორ ვაქცინას ლენტივირუსული ვექტორებით,  ერთ შეწყვილებულ ვაქცინას და ერთ ვაქცინაც ვეზიკულური სტომატიტის ვირუსით, რომელიც შეიცავს SARS‑CoV‑2-ის სპაიკ-პროტეინს.
ფორმულირება
2020 წლის სექტემბრისთვის ვაქცინის 11 კანდიდატი იმუნოგენურობის გასაზრდელად იყენებდა ადიუვანტებს. იმუნოლოგიური ადიუვანტი წარმოადგენს ვაქცინაში შემავალ ნივთიერებას, რომელიც ზრდის ორგანიზმის იმუნურ რეაქციას ანტიგენზე, როგორიცაა COVID‑19-ის ან გრიპის ვირუსი. შედეგად, ძლიერდება იმუნოგენურობა და მცირდება COVID‑19-ის ინფექციის გადადების შანსი ან მისი სიმწვავე აცრილებში. COVID‑19-ის ვაქცინებში შემავალი ადიუვანტები, შესაძლოა, განსაკუთრებით ეფექტური იყოს ინაქტივირებულ და ვაქტორულ ტექნოლოგიებზე დაფუძნებულ ვაქცინებში. ლიცენზირებულ ვაქცინებში გამოყენებული პირველი ადიუვანტები ალუმინის მარილები (ე.წ. „ალუმი“) იყო. ატორიზებული ვაქცინების 80% სწორედ ამ ადიუვანტებს იყენებს. ალუმის ადიუვანტი ორგანიზმში იმუნოგენურობის გასაძლიერებლად სხვადასხვა მოლეკულურ და უჯრედულ მექანიზმებს ააქტიურებს, როგორიცაა, მაგალითად, ანთებითი ციტოკინების გამოყოფა.
დაგეგმარება და განვითარება
2020 წლის იანვრიდან მოყოლებული ვაქცინის განვითარება დააჩქარა საერთაშორისო ფარმაცევტული ინდუსტრიის და სახელმწიფოთა მთავრობების უპრეცედენტო კოლაბორაციამ.
ვაქცინის შექმნის და დამუშავების მთლიან პერიოდში ხდება რამდენიმე საფეხურის შეფასება, მათ შორისა:
გამოწვევები
COVID‑19-ის ვაქცინის განვითარებას რამდენიმე უნიკალური გამოწვევა ახლდა თან.
აღნიშნული პროცესი მოიცავს უსაფრთხოების, ეფექტიანობის და დოზირების ცდებს, რომლებიც COVID‑19-ის ვაქცინის შემთხვევაში კომბინირებულად, რამდენიმე თვის განმავლობაში ჩატარდა, რასაც, პოტენციურად, ვაქცინის უსაფრთხოებაზე უარყოფითი გავლენის მოხდება შეუძლია. მგალიტად, ვაქცინის ჩინურმა მწარმოებლებმა და ჩინეთის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა ვაქცინაზე მუშაობა 2020 წლის იანვარში დაიწყეს, მარტში კი უკვე ვაქცინის რამდენიმე კანდიდატს განიხილავდნენ, მიზანი კი ამერიკის შეერთებულ შტატებთან შედარებით ჩინეთის ტექნოლოგიური სიძლიერის დემონსტრირება და ჩინელი ხალხის დარწმუნება იყო სამამულო წარმოების ვაქცინების ხარისხიანობაში.
ვაქცინების წარმოების გადაუდებელმა საჭიროებამ და მათი დამუშავების დაჩქარებამ შეიძლება რისკის წინაშე დააყენოს უსაფრთხო, ეფექტური ვაქცინის შექმნა. გარდა ამისა, უნივერსიტეტებში კვლევით პროცესებს აფერხებს ფიზიკური დისტანცირება და ლაბორატორიების დახურვა.
ორგანიზაციები
2020 წლის აპრილში დიდმა ოცეულმა და მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციამ გამოაცხადეს ინიციატივა სახელწოდებით „COVID-19-ის ხელსაწყოებზე წვდომის ამაჩქარებელი“ (Access to COVID-19 Tools Accelerator, ACT-A). იგი წარმოადგენს ინტერდისციპლინარულ მხარდამჭერ სტრუქტურას, რომელიც საშუალებას აძლევს პარტნიორ ქვეყებსა და ორგანიზაციებს, ერთმანეთს გაუზიარონ ცოდნა და რესურსები. ACT-A ოთხი პლატფორმისგან შედგება, რომელთაგანაც თითოეულს ორი ან სამი პარტნიორი მართავს: ვაქცინები (ე.წ. COVAX პლატფორმა), დიაგნოსტიკა, თერაპიები და ჯანდაცვის სისტემების მაკავშირებელი. ჯანმომ 2020 წლის აპრილში გამოსც „კვლევისა და განვითარების გეგმა ახალი კორონავირუსისთვის“ (R&D Blueprint (for the) novel Coronavirus), რომელშიც გაწერილია „ფართო, საერთაშორისო, მრავალ ადგილას მიმდინარე, ინდივიდუალურად შემთხვევითი კონტროლირებული კლინიკური კვლევა“, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია „ვაქცინის თითოეული სავარაუდო კანდიდატთან დაკავშირებული სარგებლისა და რისკების ერთდროული შეფასება ცდებისთვის მათი მზადყოფნიდან 3-6 თვეში“. ჯანმოს ვაქცინების კოალიცია ადგენს პრიორიტეტებს, თუ რომელი ვაქცინა გადავა კლინიკური ცდების II და III ფაზაზე, ხოლო III ფაზაზე გადასული კანდიდატებისთვის ცდების ჰარმონიზებულ პროტოკოლებს გამოსცემს.
ვაქცინების შექმნაში ჩართული იყვნენ სახელმწიფოთა მთავრობებიც. კანადამ ვაქცინებთან დაკავშირებული 96 კვლევითი პროექტი დააფინანსა კანადურ კომპანიებსა და უნივერსიტეტებში. პროექტის გეგმებში შედიოდა „ვაქცინების ბანკის“ შექმნა, რომლის გამოყენებაც სხვა კორონავირუსული აფეთქებების დროსაც შეიძლება მომავალში, ასევე, კლინიკური ცდების მხარდაჭერა და ვაქცინების წარმოებისა და მიწოდების ჯაჭვების განვითარება.
ჩინეთის მთავრობამ ვაქცინების ერთ-ერთი მწარმოებელი დაბალპროცენტიანი სესხით უზრუნველჰყო, ასევე, სწრაფად გამოუყო მიწა ქარხნების ასაშენებლად. ვაქცინების ადგილობრივ მწარმოებელს ჩინეთის მთავრობა მხარს უჭერს კვლევების, კლინიკური ცდების და წარმოების პროცესის დაფინანსებაში.
დიდმა ბრიტანეთმა 2020 წლის აპრილში COVID‑19-ის ვაქცინის საკითხზე სამუშაოდ სპეციალური ჯგუფი შექმნა, რომელსაც ინდუსტრიის, უნივერსიტეტების და სამთავრობო სააგენტოების თანამშრომლობის გზით ვაქცინის შექმნის სტიმულირება დაევალა, რაც ვაქცინის შექმნიდან წარმოებამდე ყველა ფაზას მოიცავდა.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოწინავე ბიოსამედიცინო კვლევების და განვითარების სააგენტომ (Biomedical Advanced Research and Development Authority, BARDA), ფედერალურმა უწყებამ, რომელიც დაავადებებთან ბრძოლის ტექნოლოგიებს აფინანსებს, გამოაცხადა მზადყოფნა COVID‑19-ის ამერიკული ვაქცინების შექმნის და ყველაზე სავარაუდო კანდიდატების წარმოების ფინანსური მხარდაჭერის შესახებ. 2020 წლის მაისში მთავრობამ ამ მიზნით დაიწყო დაფინანსება პროგრამისა Operation Warp Speed. 2021 წლის მარტისთვის BARDA-ს COVID-19-ის ვაქცინის შექმნისთვის დაახლოებით 19.3 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია ჰქონდა გაკეთებული.
დიდმა ფარმაცევტულმა კომპანიებმა ვაქცინების მასიური წარმოების გამოცდილებით, როგორიცაა Johnson & Johnson, AstraZeneca და GlaxoSmithKline (GSK), შექმნეს ალიანსები ბიოტექნოლოგიურ კომპანიებთან, მთავრობებთან და უნივერსიტეტებთან ეფექტური ვაქცინების შექმნის დაჩქარების მიზნით.
ისტორია
2019 წლის ბოლოს მოხდა COVID-19-ის ინფექციის გამომწვევი ვირუსის, SARS-CoV-2-ის იზოლირება, 2020 წლის 11 იანვარს კი მისი გენეტიკური სეკვენციაც გამოქვეყნდა, რასაც მოჰყვა დაუყოვნებელი საერთაშორისო რეაქცია შესაძლო პანდემიისთვის მომზადების და პრევენციული ვაქცინის შექმნის მიზნით. პროცესი დააჩქარა ფარმაცევტული ინდუსტრიის წარმომადგენლებსა და სახელმწიფოთა მთავრობებს შორის უპრეცენტო კოლაბორაციამ. 2020 წლის ივნისისთვის კორპორაციების, მთავრობების, საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციების და უნივერსიტეტების კვლევითი ჯგუფების მხრიდან ათობით მილიარდი დოლარის ინვესტიცია იყო განხორციელებული ათობით კანდიდატის მომზადებაში და გლობალური ვაქცინაციის პროგრამების დაგეგმვაში. ეპიდემიური მზაობის ინოვაციების კოალიციის (CEPI) ინფორმაციით, ვაქცინის შექმნაში აქტივობების 40% ამერიკის კონტინენტზე მოდიოდა, 30% აზიასა და ავსტრალიაზე, 26% ევროპაზე, რამდენიმე პროექტი კი მიმდინარეობდა სამხრეთ ამერიკაში და აფრიკაში.
2020 წლის თებერვალში ჯანმომ განაცხადა, რომ SARS‑CoV‑2-ის წინააღმდეგ ვაქცინის ხელმისაწვდომობა მომდევნო 18 თვის განმავლობაში მოსალოდნელი არ იყო. მოგვიანებით, ვირუსოლოგმა პოლ ოფიტმა განაცხადა, რომ ამჟამინდელი გადმოსახედიდან, 11 თვეზე ნაკლებ პერიოდში უსაფრთხო და ეფექტური ვაქცინის შექმნა მართლაც შესანიშნავი შედეგი იყო. საერთაშორისო ალიანსებისა და მთავრობებისთვის დამატებითი სტიმული COVID‑19-ის გავრცელების უსწრაფესი ტემპიც გახდა. შედეგად, მოკლე დროში შეიქმნა ვაქცინის რამდენიმე კანდიდატი, რომელთაგანაც ოთხის გამოცდა ადამიანებზე უკვე მარტში დაიწყო.
2020 წლის 24 ივნისს ჩინეთმა გამოსცა ვექტორული CanSino-ს შეზღუდული გამოყენების ნებართვა სამხედრო ძალებში, ასევე, გასცა ორი ინაქტივირებული ვაქცინის გადაუდებელი გამოყენების ავტორიზაცია მაღალი რისკის მქონე პირებისათვის. 2020 წლის 11 აგვისტოს რუსეთმა გასცა ავტორიზაცია Sputnik V-ის გამოყენებაზე გადაუდებელ შემთხვევებში, თუმცა, ერთი თვის შემდეგაც მესამე ფაზის ცდების გარეთ აღნიშნული ვაქცინა შეზღუდულად იყო ხელმისაწვდომი.
2020 წლის 20 ნოემბერს აშშ-ის საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციაში (FDA) გადაუდებელი გამოყენების ავტორიზაციის მოთხოვნა შეიტანა Pfizer–BioNTech-ის ალიანსმა; მოთხოვნა ეხებოდა mRNA ტიპის ვაქცინას BNT162b2 (აქტიური ინგრედიენტი ტოზინამერანი). 2020 წლის 2 დეკემბერს გაერთიანებული სამეფოს სამედიცინო და ჯანდაცვის პროდუქტების რეგულირების სააგენტომ (MHRA) Pfizer–BioNTech-ის ვაქცინას დროებითი ავტორიზაცია მისცა, შედეგად, დიდი ბრიტანეთი გახდა პირველი სახელმწიფო, რომელმაც გასცა ნებართვა ამ ვაქცინაზე და პირბელი დასავლური სახელმწიფო, რომელმაც COVID‑19-ის ვაქცინის ავტორიზაცია გასცა. 2020 წლის 21 დეკემბრისთვის Pfizer–BioNTech-ის ვაქცინას ევროკავშირის და არაერთი სხვა ქვეყნის ავტორიზაცია ჰქონდა. ბაჰრეინმა და არაბთა გაერთიანებულმა საემიროებმა ავტორიზაცია მისცეს ჩინური Sinopharm-ის წარმოებულ ვაქცინას BBIBP-CorV. აშშ-ის საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციასმ Pfizer–BioNTech-ის ვაქცინას გადაუდებელი გამოყენების ავტორიზაცია 2020 წლის 11 დეკემბერს მისცა. ერთი კვირის შემდეგ იგივე ტიპის ავტორიზაცია მიიღო Moderna-ს მიერ წარმოებულმა ვაქცინამ mRNA-1273 (აქტიური ინგრედიენტი ელასომერანი.
კლინიკური ცდები და ავტორიზაციის სტატუსები
I ფაზის ცდები, პირველ რიგში, ტარდება უსაფრთხოებისა და წინასწარი დოზირების დასადგენად და მასში რამდენიმე ათეული ჯანმრთელი სუბიექტი მონაწილეობს, ხოლო II ფაზა, წინამორბედი ფაზის წარმატებით დასრულების შემდეგ, აფასებს იმუნოგენურობას, დოზირების დონეებს (ეფექტურობას ბიომარკერების მიხედვით) და ვაქცინის კანდიდატის გვერდით ეფექტებს; მასში, როგორც წესი, რამდენიმე ასეული სუბიექტი მონაწილეობს. I–II ფაზის ცდები ახდებს უსაფრთხოების და იმუნოგენურობის შემოწმებას, რენდომიზებულია, კონტროლდება პლაცებოს საშუალებით და მის შედეგად ირკვევა უფრო ზუსტი, ეფექტური დოზირება. III ფაზის ცდებში ბევრად მეტი სუბიექტია ჩართული სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის არის საკონტროლო ჯგუფიც. ამ ფაზაში იტესტება ვაქცინის ეფექტურობა კონკრეტული დაავადების პრევენციის კუთხით (ამას „ინტერვენციული“ ცდა ეწოდება). ამავე დროს, გრძელდება ოპტიმალური დოზის გვერდითი ეფექტების. სხვადასხვა კომპანიების მიერ ჩატარებულ ცდებში III ფაზის შედეგები განსხვავდება უსაფრთხოების, ეფექტურობის, კლინიკური შედეგების, გვერდითი ეფექტების, ინფიცირების და გადაცემის მხრივ, ასევე, იმის მიხედვით, თუ რამდენად ახდენს ვაქცინა საშუალო ან მწვავე ინფექციის პრევენციას.
ცდების პროცესში დაგროვებული ინდიკატორების მიხედვით, კლინიკური ცდების მეთოდიკა შეიძლება შეიცვალოს და ადაპტირდეს მკურნალობის ნეგატიური და პოზიტიური შედეგებიდან გამომდინარე. ზოგიერთ შემთხვევაში II–III ფაზების ადაპტირება საშუალებას იძლევა, შემცირდეს ცდების ხანგრძლივობა და საჭირო სუბიექტების რაოდენობა, რაც გამორიცხავს დუბლირებულ და არასაჭირო კვლევებს.ამავე დროს, ხდება ცდების დიზაინში და მეთოდებში შეტანილი ცვლილებების გაზიარება საერთაშორისო მასშტაბით, სხვა ადგილებში მიმდინარე ცდების ადაპტირების მიზნით.
ამჟამად, ეროვნული რეგულატორების მიერ გადაუდებელი გამოყენებისათვის ავტორიზებულია 15 ვაქცინა. ამათგან 6 ავტორიზებული გადაუდებელი ან სრული გამოყენებისთვის ჯანმოს მიერ აღიარებული სულ მცირე ერთი მკაცრი რეგულატორის მიერ. Pfizer–BioNTech-ს და Moderna-ს აშშ-ის საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციაში თავიანთი ვაქცინებისთვის ბიოლოგიური ლიცენზიის აპლიკაციაც აქვთ შეტანილი, რაც ქვეყნის მასშტაბით ახალი ბიოლოგიური პროდუქტით ვაჭრობის ნებართვას ითვალისწინებს.
განაწილება
სწრაფად გავრცელებადი პანდემიის და 2020 წლის განმავლობაში COVID-19-ის შემთხვევების ზრდის ფონზე საერთაშორისო ორგანიზაციები, როგორიცაა ჯანმო და CEPI, ვაქცინის შექმნაზე მომუშავე ორგანიზაციები, მთავრობები და ფარმაცევტული ინდუსტრიის წარმომადგენლები მუშაობდნენ ვაქცინების განაწილების სქემაზე. ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ ლიცენზირებული ვაქცინები პირველ რიგში ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ჯანდაცვის სფეროში მომუშავე და ყველაზე დიდი საჭიროების მქონე პირებისათვის.
2020 წლის აპრილში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გაერთიენებული სამეფო დათანხმდა 20 სხვა ქვეყანასთან და საერთაშირისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობას, მათ შორის, საფრანგეთთან, გერმანიასთან და იტალიასთან ვაქცინის შექმნის და კვლევის შედეგების გაზიარების მიზნით, ასევე, დათანხმდა, რომ გერთიანებული სამეფოს მოქალაქეებს არ ექნებოდათ უპირატესობა ბრიტანულ უნივერსიტეტებში შექმნილ ვქცინებზე წვდომაში. რამდენიმე კომპანია გეგმავდა, ეწარმოებინა ვაქცინა ხელოვნურად დაბალი ფასებით, ხოლო გაეზარდა ფასები მომგებიანობის მიზნით მხოლო მას შემდეგ, რაც სახელმწიფოები ვაქცინები საკმარის მარაგებს შექმნიდნენ სამომავლო, ყოველწლიური ვაქცინაციის საჭიროების შემთხვევაში გამოყენების მიზნით.
იმავე თვეში ეპიდემიური მზადყოფნის ინოვაციების კოალიციამ (CEPI) განაცხადა: „აუცილებელია ძლიერი საერთაშორისო კოორდინაცია და თანამშრომლობა ვაქცინების შემქმნელებს, მარეგულირებლებს, პოლიტიკოსებს, სპონსორებს, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანიზაციებს და მთავრობებს შორის, რათა შესაძლებელი გახდეს ვაქცინების სავარაუდო კანდიდატების წარმოება საკმარისი რაოდენობით და მათი თანასწორი განაწილება ყველა, განსაკუთრებით კი, დაბალშემოსავლიან რეგიონებში." CEPI ჯანმოსთან ერთად მუშაობს ფინანსური რესურსების მოზიდვასა და სახელმძღვანელო მითითებების შექმნაზე უსაფრთხო და ეფექტური ვაქცინების გლობალურ განაწილებასთან დაკავშირებით, რაც გამოწვეულია განსხვავებული საჭიროებებით სხვადასხვა ქვეყნებსა და პოპულაციის სხვადასხვა სეგმენტს შორის.    მაგალითად, წარმატებული COVID‑19-ის ვაქცინა პირველ რიგში უნდა მიეწოდოს ჰანდაცვის მუშაკებს და ავადმყოფობის მძიმე განვითარების რისკის ქვეშ მყოფ პირებს, როგორიცაა მოხუცები და მჭიდროს დასახლებული ღარიბი მოსახლეობა.
ხელმისაწვდომობა
2021 წლის 18 იანვარს ჯანმოს გენერალურმა დირექტორმა, ტედროს ადანომ გებრეისუსმა ვაქცინების არატნაბარი განაწილების პრობლემასთან დაკავშირებით განაცხადა: „ამჟამად სულ მცირე 49 მაღალშემოსავლიან ქვეყანაში ვაქცინის 39 მილიონზე მეტი დოზაა გაკეთებული. ერთ-ერთ ძალიან დაბალშემოსავლიან ქვეყანაში კი მხოლოდ 25 დოზა გაკეთდა. არა 25 მილიონი, არა 25 ათასი; მხოლოდ 25.“
AstraZeneca-ს ერთი დოზის ღირებულება 47 ეგვიპტურ ფუნტს (EGP) არ აღემატება, თუმცა, სახელისუფლებო სტრუქტურები მას 100-200 ფუნტის ფარგლებში ყიდიან. კარნეგის საერთაშორისო მშვიდობის ფონდის (Carnegie Endowment for International Peace) მტკიცებით, სიღატაკის მაჩვენებელი ეგვიპტეში დაახლოებით 29.7 პროცენტია, რაც, დაახლოებით 30.5 მილიონ ადამიანს წარმოადგენს, რომელთაგანაც დაახლოებით 15 მილიონს ვაქცინაზე წვდომის საშუალება არ ექნებოდა. ადამიანის უფლებადამცველმა აქტივისტმა, ხალედ ალიმ მთავრობის წინაღმდეგ საჩივარი შეიტანა, რითიც აიძულა სახელმწიფო, ვაქცინა უფასოდ მიეწოდებინა საზოგადოების ყველა წევრისთვის.
იმუნოლოგის, დოქტორ ენტონი ფაუჩის მიხედვით, მუტირებული შტამები და ვაქცინების შეზღუდული განაწილება გრძელვადიან რისკებს შეიცავს: „ჩვენ უნდა შევძლოთ მთელი მსოფლიოს ვაქცინირება, არა მხოლოდ საკუთარი ქვეყნის.“ ედვარდ ბერგმარკი და არიკ ვიერსონიც ვაქცინაციის გლობალური ძალისხმევის მნიშვნელობას უსვამენ ხაზს და აცხადებენ, რომ მდიდარი ქვეყნების „პირველ რიგში მე“ მენტალობა, საბოლოოდ, საწინააღმდეგო შედეგს გამოიღებს, რამდენადაც ვირუსის გავრცელება ღარიბ ქვეყნებში მეტ ვარიანტებს წარმოშობს, რომელთა წინააღმდეგაც, შესაძლოა, ხელმისაწვდომი ვაქცინები ნაკლებად ეფექტური იყოს.
2021 წლის 10 მარტს შეერთებულმა შტატებმა, ბრიტანეთმა და ევროკავშირის ქვეყნებმა დაბლოკეს 80-ზე მეტი განვითარებადი ქვეყნის მხრიდან COVID‑19-ის საპატენტო უფლებების გაუქმების მცდელობა, რაც ხელს შეუწყობდა ვაქცინების წარმოებას ღარიბი ქვეყნებისთვის. 2021 წლის 5 მაისს ბაიდენის ადმინისტრაციამ განაცხადა, რომ მხარს უჭერს ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის გაუქმებას COVID-19-ის ვაქცინებისთვის.
ტარას შევჩენკო
ტარას შევჩენკო (Тарáс Григóрович Шевчéнко; დ. 9 მარტი [25 თებერვალი], 1814 – გ. 10 მარტი [26 თებერვალი], 1861) — უკრაინელი პოეტი, მსახიობი, ჰუმანისტი. მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობა თანამედროვე უკრაინული ლიტერატურისა და, უმეტესწილად, თანამედროვე უკრაინული ენის საფუძველს წარმოადგენს. შევჩენკო ასევე წერდა რუსულად და დატოვებული აქვს მრავალი ხელოვნების ნიმუში როგორც მხატვარსა და ილუსტრატორს.
1840 წელს შევჩენკომ უკრაინულ ენაზე გამოაქვეყნა პოემა „კობზარი“, რომელიც გახდა ახალი ხანის დასაწყისი უკრაინულ ლიტერატურაში. მომდევნო წელს გამოაქვეყნა მეორე პოემა „ჰაიდამაკები“. თავის შემოქმედებაში შევჩენკო უკრაინის გმირულ წარსულს უპირისპირებს უღიმღამო აწმყოს და ცდილობს თანამედროვეებში გააღვიძოს სამშობლოს სიყვარული. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი იდეებით არის გამსჭვალული შევჩენკოს პოემები „კავკასია“, „დიდი აკლდამა“ და მრავალრიცხოვანი ლექსები.
თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი პოეტები კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:უკრაინელი მხატვრები
Kohoutek - Kometenmelodie 1
„Kohoutek - Kometenmelodie 1“ — გერმანული ელექტრონული ჯგუფ Kraftwerk-ის სიმღერა და სინგლი, გამოცემული 1973 წელს.
კომპოზიცია (რომელიც დისკზე 2 ნაწილად არის წარმოდგენილი) ჯგუფის არც ერთ ალბომში არ არის შეტანილი, თუმცა მისი განსხვავებული ჩანაწერები შეიქმნა სპეციალურად ალბომისთვის Autobahn.
კომპოზიციის სახელწოდება მომდინარეობს 1973 წელს აღმოჩენილი კომეტისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1973 წლის სიმღერები კატეგორია:1973 წლის სინგლები კატეგორია:Kraftwerk-ის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები რალფ ჰიუტერის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები ფლორიან შნაიდერის ავტორობით
ტიგლათფილესერ I
250px|მინიატიურა|ტიგლათფილესერ I-ის რელიეფური გამოსახულება ქვაზე ტიგლათფილესერ I (ასურ. თუქულთიაფალეშარი) — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 1114-1076 წლებში.
მისი მართველობის დროს საკმაოდ გაძლიერდა ასურეთი. მეფობის დასაწყისში ტიგლათფილესერ I-ს ბრძოლა მოუხდა მცირე აზიის აღმოსავლეთ ოლქებში მცხოვრები მუშქების ძლიერ ტომებთან. მეფე სიამაყით მოგვითხრობს მათი დამარცხების შესახებ. ილაშქრა ასურეთის ჩრდილოეთით მდებარე ნაირის მხარეში, მიაღწია „ზემო ზღვას“ (შავი ზღვა). წარმატებით დალაშქრა ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნები, ებრძოდა ბაბილონს. მისი მეფობის ბოლო წლებში ასურეთში შემოსევა დაიწყეს ამორეველთა ტომებმა, რომლებთან ბრძოლაშიც ქვეყანა თანდათან დასუსტდა.
ტიგლათფილესერ I-ის მეფობის პერიოდში ხეთური სამეფო დაეცა, ეგვიპტე გამოუცდელი იყო, რომელიც დაექვემდებარა სამხრეთ ბაბილონის არამეულ მომთაბარე — ქალდეელთა ტომს. ამ პოლიტიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით, ასურეთი დარჩა ერთადერთი დიდი ძალა. მმართველობის პირველი ხუთი წლის განმავლობაში ტიგლათფილესერ I-მა დაიპყრო 42 ქვეყანა. როგორც ასურეთის მეფე, ამას თავად გვატყობინებს ტიგროსის შესართავთან არსებულ წარწერაში. ტიგლათფილესერ I არაერთხელ ეძახის თავს „ნაირის ქვეყნების დამპყრობელს თუმედან დაიაენემდე“. ეტყობა, ამით იგი გამოჰყოფს ნაირიში მის მიერ დაპყრობილი ქვეყნებიდან ასურეთთან ყველაზე ახლო (სამხრეთით) და ყველაზე უფრო შორს (ჩრდილოეთით) მდებარე ქვეყნებს.
ტიგლათფილესერ I გარდაიცვალა 39 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასურეთის მეფეები
გოლასკური
გოლასკური — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, თეკლათის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: გოლასკური, თეკლათი, რეკა, საგვარამიო, ტყირი).
მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ცივის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 10 მ, სენაკიდან 8 კმ.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოჰამედ მოსადეყი
მოჰამედ მოსადეყი (სპარს. محمد مصدق‎, ინგლ. Mohammad Mosaddegh, დ. 19 მაისი, 1882 — გ.   5 მარტი, 1967) — ირანის დემოკრატიულად არჩეული პრემიერ-მინისტრი 1951 წლიდან 1953 წლამდე, რომელიც ცდილობდა პროგრესული რეფორმების განხორციელებას, მათ შორის ნავთობისა და გაზის სექტორის ნაციონალიზაციას, რის გამოც  დაამხეს აშშ-ისა და ბრიტანეთის სადაზვერვო სამსახურებმა ორგანიზებული გადატრიალების შედეგად (ოპერაცია“აიაქსი “).
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|მოჰამედ მოსადეღის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გამოშვებული საფოსტო მარკა მოსადეყი დაიბადა 1882 წლის 16 ივნისს თეირანში, ცნობილ ოჯახში; მისი მამა, მირზა ჰიდეაულა ხან აშტიან ბახტიარი გახლდათ ფინანსთა მინისტრი ხორასანის პროვინციაში ყაჯართა დინასტიის მმართველობის დროს, ხოლო დედა, შაჰზადე მალიქა ტაჯ-ხანუმი — უფლისწულ აბას-მირზას შვილიშვილი და   ყაჯართა დინასტიის წარმომადგენლის,   ფათ-ალი შაჰის შვილთაშვილი. როდესაც 1892 წელს გარდაიცვალა  მოჰამედის მამა, მისი ბიძა დაინიშნა გადასახადების ამკრეფად ხორასანის პროვინციაში და მიენჭა მოსადეყ-ოს-სალთანის წოდება ნასერ ალ-დინ შაჰ ყაჯარის დროს.
სერგეი ეიზენშტეინი
სერგეი მიხეილის ძე ეიზენშტეინი (Сергей Михайлович Эйзенштейн; ლატ. Sergejs Eizenšteins; დ. 23 იანვარი, 1898, რიგა, ლატვია ― გ. 11 თებერვალი, 1948, მოსკოვი) — რევოლიუციური საბჭოთა თეატრალური სცენური დიზაინერი, კინორეჟისორი და კინო თეორეტიკოსი განთქმული მისი მუნჯი ფილმებით „გაფიცვა“, „ჯავშნოსანი პოტიომკინი“ და „ოქტომბერი“, რომელმაც განსაზღვრა ადრეული დოკუმენტური ფილმის განვითარების მიმართულება მის მიერ მონტაჟში ინოვაციური ხერხების დანერგვის შედეგად.
მოჰამედ მოსადეყი
ბიოგრაფია
1901 წელს მოსადეღი დაქორწინდა ნასერ ალ-დინ შაჰ ის (მართავდა ირანს 1848-1896 წლებში)  შვილიშვილ ზაჰრა ხანუმზე (1879-1965). წყვილს ჰყავდა ხუთი შვილი, ორი ვაჟი (აჰმად და ღულამ ჰუსეინი) და სამი ქალიშვილი (მანსურა, ზია აშრაფი და ხადიჯა).
სერგეი ეიზენშტეინი
ეიზენშტეინი დაიბადა რიგაში, ლატვია. მამამისი, მიხეილ ეიზენშტეინი, ებრაული წარმოშობის გერმანელი ინჟინერი იყო; დედა, ჯულია, რუსი ჰყავდა. დაამთავრა რიგის რეალური სასწავლებელი, შემდეგ სწავლობდა პეტროგრადის სამოქალაქო ინჟინერთა ინსტიტუტში, პრაქტიკა გაიარა სახელმწიფო უმაღლეს სარეჟისორო სახელოსნოებში (ГВЫРМ); იყო თეატრის „პროლეტკულტურა“ რეჟისორი; სრულიად რუსეთის კინოსარეჟისორო ინსტიტუტის (ВГИК) პროფესორი; კინოს თეორიაში ფუნდამენტალურ ნაშრომთა ავტორი.
მოჰამედ მოსადეყი
ბიოგრაფია
მოჰამედმა პოლიტიკური კარიერა მან 24 წლის ასაკში დაიწყო, ირანის საკონსტიტუციო რევოლუციაში მონაწილეობით. 1914 წელს სასწავლებლად გაემგზავრა პარიზში, შემდეგ სწავლობდა შვეიცარიაში, ნევშატელის უნივერსიტეტში. იგი გამოდიოდა 1919 წელს ინგლის-ირანს  შორის ხელშეკრულების დადების წინაამდეგ, რის შედეგად დიდ ბრიტანეთს ნავთობის დიდი კონცესიები ენიჭებოდა.
სერგეი ეიზენშტეინი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
მოჰამედ მოსადეყი
ბიოგრაფია
1921-1922 წლებში გახლდათ ფინანსთა მინისტრი, შემდეგ — მეჯლისის (პარლამენტის) წევრი.
ფადი ფრემი
ფადი ფრემი (არაბ. فادي أفرام);1954 ბეირუთი) —ლიბანელი მემარჯვენე ქრისტიანი პოლიტიკოსი და მებრძოლი, პარტია ქათაიბის აქტივისტი. ლიბანის სამოქალაქო ომის მონაწილე, ბაშირ ჯემაიელის მემკვიდრე, ფალანგისტური მილიციის მეთაური. იგი მეთაურობდა ლიბანის შეიარაღებულ ძალებს 1982-1983 წლებში. „მთის ომში“ დამარცხების შემდეგ, იგი მეთაურობიდან გადააყენეს და ემიგრაციაში წავიდა.
მუნასიპოვო
მუნასიპოვო (Монасип) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
ფადი ფრემი
ქათაიბის აქტივისტი
დაიბადა მდიდარ მარონიტულ ოჯახში, რომელიც   ბეირუთის აშრაფიის ქრისტიანული უბნიდან იყო. დაამთავრა ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. ამის შემდეგ მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი ჰარვარდის ბიზნესის სკოლასა და ტეხასის A&M უნივერსიტეტში. პროფესიით —ინჟინერ-მანქანათმშენებელი.
მუნასიპოვო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 83 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 49 კმ-ით.
მოჰამედ მოსადეყი
ბიოგრაფია
1949 წელს მოსადეყმა დააარსა პარტია  „ეროვნული ფრონტი“. მინი|მოჰამედ მოსადეყი ხელს ართმევს [[მოჰამედ რეზა ფეჰლევი|მოჰამედ რეზა ფეჰლევს]] მარცხნივ|მინი|შეხვედრა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ პრეზიდენტ ჰარი ტრუმენთან. 1951 წ.]] 1951 წლის 28 აპრილს მოჰამედ მოსადეყი დაინიშნა ირანის პრემიერ-მინისტრად  (ხმების რაოდენობით: 79 მომხრე და 12 წინააღმდეგი). მანამდე კი, 1951 წლის 15 მარტს, მან მონაწილეობა მიიღო ირანის ნავთობის საბადოების ნაციონალიზაციის შესახებ კანონის მიღებაში. ირანს, დიდ ბრიტანეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის მოხდა კონფლიქტი: მოსადეყმა გააძევა ყველა ბრიტანელი სპეციალისტი და მრჩეველი, შემდეგ კი 1952 წლის ოქტომბერში გაწყვიტა დიპლომატიური ურთიერთობა დიდ ბრიტანეთთან. მოსადეყის რეფორმები შეეხო სოფლის მეურნეობასაც, კერძოდ, გაუქმდა ძველი ფეოდალური სისტემა სოფლად. ამის საპასუხოდ შეერთებულმა შტატებმა და დიდმა ბრიტანეთმა ბოიკოტი გამოუცხადეს ირანის ნავთობს და ქვეყანაში გადატრიალების მომზადება დაიწყეს. მინი|აჰმადაბადი, 1965 წ. შინაპატიმრობაში 1953 წლის 4 აპრილს ცენტრალური სადაზვერვო ბიუროს უფროსმა ალენ დალესმა 1 მილიონი დოლარი გამოყო მოსადეღის დასამხობად. ამასობაში ირანში დაიწყეს შაჰის ძეგლების აღება, თავად შაჰი ქვეყნიდან გაიქცა ჯერ ბაღდადში, შემდეგ კი რომში. 19 აგვისტოს მოსადეყი ჩამოაგდეს, ხელისუფლებაში მოვიდა გენერალი ფაზლოლა ზაჰედი, რომელმაც ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და დიდ ბრიტანეთს ნავთობის კონცესიები დაუბრუნა და მათთან დიპლომატიური ურთიერთობა აღადგინა.
ფადი ფრემი
ქათაიბის აქტივისტი
ფადი ფრემი ახალგაზრდობიდან იყო მემარჯვენე ქრისტიანული ფალანგისტური პარტია ქათაიბის აქტივისტი. იგი იზიარებდა ნაციონალისტურ და ანტიკომუნისტურ შეხედულებებს. ახლოს იყო კატაიბის დამფუძნებლის პიერ ჯემაიელის ოჯახთან.
მუნასიპოვო
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (91%).
მოჰამედ მოსადეყი
ბიოგრაფია
დამხობის შემდეგ მოსადეყი გაასამართლეს ღალატისთვის და მიუსაჯეს სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა, რის შემდეგაც  სიცოცხლის ბოლომდე გადაასახლეს თეირანის მახლობლად მდებარე აჰმედაბადში, სადაც ის შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა.
ფადი ფრემი
ქათაიბის აქტივისტი
1969 წელს ფადი ფრემი შეუერთდა ქათაიბის ფალანგისტური მილიციის გასამხედროებულ ფრთას. მონაწილეობდა შეიარაღებულ შეტაკებებში პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის (პგო) ბოევიკების წინააღმდეგ. 1975 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა ლიბანის სამოქალაქო ომში. 1978 წლიდან მსახურობდა ფალანგისტების სამხედრო დაზვერვაში. 1980-იანი წლების დასაწყისში იგი ხელმძღვანელობდა ფალანგისტთა გენერალურ შტაბს.
ტიგლათფილესერ III
250px|მინიატიურა|ტიგლათფილესერ III ტიგლათფილესერ III (ასურ. თუქულთიაფალეშარი) — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 745-727 წლებში.
ფადი ფრემი
„ლიბანის  ძალების“ მეთაური
1982 წლის 13 სექტემბერს ლიბანის არჩეულმა პრეზიდენტმა ბაშირ ჯემაიელ ფადი ფრემი დანიშნა „ლიბანის   ძალების“ მემარჯვენე ქრისტიანული შეიარაღებული ფორმირებების მეთაურად (ადრე ეს პოსტი თავად ჯემაიელს ეკავა). მეორე დღეს ბაშირ ჯემაიელი მოკლეს.
პალესტინური წყაროები ფადი ფრემს ასახელებენ  საბრასა და შატილაში მომხდარი ხოცვა-ჟლეტის ერთ-ერთი მთავარ ორგანიზატორად, რაც ბაშირ ჯემაიელის მკვლელობის შემდეგ მოხდა.
ვილიაბა
ვილიაბა (ოფიციალურად ვილიაბის მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Villaba; Bayan ng Villaba) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 42 859 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 35 ბარანგაის.
მოჰამედ მოსადეყი
ბიოგრაფია
გარდაიცვალა 1967 წლის 5 მარტს.
1979 წლის ისლამური რევოლუციის შემდეგ, 15 მარტი — ნავთობის მრეწველობის ნაციონალიზაციის დღე, სახალხო დღესასწაულად ითვლება.
ხსოვნა
2004 წელს მოჰამედ მოსადეყის სახელი მიენიჭა ქუჩას კაიროში..
2011 წელს შეიქმნა კომპიუტერული თამაში მოჰამედის შესახებ, სახელწოდებით The Cat and the Coup.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1880 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1967 კატეგორია:ირანის ფინანსთა მინისტრები კატეგორია:ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:ირანის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
მუნასიპოვო
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ფადი ფრემი
„ლიბანის  ძალების“ მეთაური
„ლიბანის ძალების“ სათავეში ფადი ფრემი მკაცრი სამხედრო-პოლიტიკურ პოზიციას იკავებდა. ის აღნიშნავდა, რომ პგო- ს, მემარცხენე და სირიის მომხრე ძალებს ლიბანის ომში სირიისა და სსრკ-ს მხარდაჭერით სარგებლობდნენ და მართებულად მიიჩნევდა დაპირისპირებაში დასავლეთისა და ისრაელის დახმარების გამოყენებას.
"მთის ომი" და თანამდებობიდან გადაყენება
ფადი ფრემის მეთაურობით, „ლიბანის ძალები“, სამთავრობო არმიასთან ალიანსში, მონაწილეობდნენ „მთის ომში“ 1983 წლის სექტემბრიდან 1984 წლის თებერვლამდე. ფრემის ფალანგისტებს პასუხისმგებლობა დაეკისრათ  ომში ჩადენილი დანაშაულებისთვის. ფადი ფრემმა ბრალდებები უარყო.
„მთის ომი ”დასრულდა მემარჯვენე ქრისტიანების მარცხით მთიან ლიბანსა და ბეირუთში. გამარჯვება მოიპოვეს: დრუზების მილიციამ, ამალის შიიტურმა მოძრაობამ, პსპ- მ და სხვა მემარცხენე ძალებმა, სირიის გადამწყვეტი მხარდაჭერით. დამარცხებისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა  ფადი ფრემს, რომელმაც სხვა მემარჯვენე ქრისტიანი მეთაურების აზრით, ვერ შეაფასა მტრის ძალები და სათანადოდ არ შეიმუშავა ბრძოლების სტრატეგია და ტაქტიკა.
ფადი ფრემსა და ლიბანის პრეზიდენტ ამინ ჯემაიელს შორის ურთიერთობა გართულდა. 1984 წლის მარტში ლიბანის ძალების მმართველობა გადაიბარა ფუად აბუ ნადერმა (ასევე განმტკიცდა სამირ  ფარიდ ჯაჯაას პოზიციები).
კანადაში გადასვლა
ფადი ფრემმა დატოვა ლიბანი და გადასახლდა კანადაში, სადაც ის ამჟამადაც ცხოვრობს.
დაქორწინებულია ლენა აბუ ნადერზე, რომელიც გახლავთ ფუად აბუ ნადერის და, პიერ ჯემაიელის შვილიშვილი, ბაშირ ჯემაიელის დისშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ლიბანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ლიბანის სამხედრო მეთაურები კატეგორია:მარონიტი პოლიტიკოსები კატეგორია:ლიბანელი ნაციონალისტები
ტიგლათფილესერ III
გაატარა მნიშვნელოვანი რეფორმები: გაუქმა სამეფისნაცვლოები და შექმნა უფრო მცირე ადმინისტრაციული ერთეულები, რომელთაც სათავეში ჩაუყენა ოლქის უფროსები. შექმნა აგრეთვე მუდმივი არმია, რომელიც ივსებოდა რეკრუტირებული მოსახლეობისაგან. არმიას მთლიანად სახელმწიფო ინახავდა, რის გამოც ღარიბებსაც შეეძლოთ ჯარში ემსახურათ. რეფორმებმა განამტკიცეს ცენტრალური ხელისუფლება და ქვეყნის სამხედრო ძლიერება. ძვ. წ. 740 წელს დაიპყრო ტიგროსის ზემო დინების აუზში მდებარე ურარტუს ტერიტორიის ნაწილი, აგრეთვე ჩრდილოეთ სირიის მნიშვნელოვანი რაიონი, ძვ. წ. 735 წელს შეიჭრა ურარტუს ტერიტორიაზე და მიადგა მის დედაქალაქს ტუშფას, მაგრამ მისი აღება ვერ შეძლო. დაიმორჩილა ფინიკია და სირიის ნაწილი, ძვ. წ. 739 წელს აიღო ქ. დამასკიც. ბაბილონში მეფედ აირჩიეს ფულუს სახელით. ბაბილონს შეუნარჩუნა მმართველობა და მხოლოდ მოკავშირის უფლებებით გააერთიანა ასურეთთან. მის დროს გრძელდებოდა დაპყრობილი ტერიტორიებიდან მოსახლეობის ასურეთში გადმოსახლების პოლიტიკა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასურეთის მეფეები
ვილიაბა
სქოლიო
კატეგორია:ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ვახტანგ ორბელიანი (მდივანბეგი)
ვახტანგ (ორბელი) ყაფლანის ძე ორბელიანი (გ. XVII საუკუნის ბოლოს) — ქართლის მდივანბეგი 1676-იდან. სულხან-საბა ორბელიანის მამა და პირველი მასწავლებელი, ქართული მწერლობის მეცენატი, არჩილ II-ისა და გიორგი XI-ის ბიძა (დედის ძმა), 1683 სოფ. ტანძიაში ააშენა კარის ეკლესია და შესწირა მრავალი ხელნაწერი წიგნი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მდივანბეგები ვახტანგ
ჭალახმელა
ჭალახმელა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დოლოგანის თემში (სოფლები: დოლოგანი, ჭალახმელა, ჭინკაძეები). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყალის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 162 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევროპის VIII გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
23 ივნისი - 3 ივლისი 1983 პლოვდივი ბულგარეთი.
ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე ექვს ქვეჯგუფად დაყოფილი 18 გუნდი შესარჩევ ტურნირებში იბრძოდა ფინალის შვიდი საგზურის მოსაპოვებლად. სსრ კავშირის გუნდი პირდაპირ იყო დაშვებული ფინალში. გუნდებში 8 ძირითდი და 2 სათადარიგო მოთამაშე იყო.
საბჭოთა ნაკრებმა მერვედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული. იუგოსლავიელებმა კი კვლავ დაიკავეს თავისი კუთვნილი ადგილი სამეულში.
პირველი ჯგუფი
მეორე ჯგუფი
მესამე ჯგუფი
მეოთხე ჯგუფი
მეხუთე ჯგუფი
მეექვსე ჯგუფი
ფინალი
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ჩემპიონის შემადგენლობა
ანატოლი კაპროვი 2,5 (+1=3-0), ლევ პოლუგაევსკი 3,5 (+1=5-0), ტიგრან პეტროსიანი 3,5 (+2=3-0), რაფაელ ვაჰანიანი 4 (+3=2-0), ალექსანდრე ბელიავსკი 3,5 (+2=3-1), ბლადიმერ ტუკმაკოვი 3 (+1=4-1), ლევ ფსახისი 5 (+3=4-0), ოლეგ რომანიშინი 4,5 (+3=3-0), არტურ იუსუპოვი 5,5 (+4=3-0), ეფიმ გელერი 3 (+2=2-0).
დაფებზე საუკეთესონი
! style="background: #ddffdd;"|დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
კატეგორია:ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
ალშეევის რაიონი
ალშეევის რაიონი (Әлшәй районы; Альшеевский район) — მუნიციპალური რაიონი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაცია. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფ. რაევსკი.
გეოგრაფია
რაიონი მდებარეობს მოსკოვი-ჩელიაბინსკის რკინიგზის ხაზზე და ჩიშმი-დავლეკანოვო-კირგიზ-მიიაკისა და რაევსკი-სტერლითამაქის საავტომობილო გზების გადაკვეთზე.
ისტორია
ალშეევის რაიონი დაარსდა 1935 წლის 31 იანვარს.
მოსახლეობა
2010 წლის რუსეთის საყოველთაო აღწერების მიხედვით აქ ცხოვრობენ: ბაშკირები  — 39,3 %, თათრები — 32,4 %, რუსები — 22,7 %, უკრაინელები — 2,5 %, ჩუვაშები — 1,6 %, სხვა ეროვნების პირები — 1,5 %.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ალშეევის რაიონში არის 104 დასახლებული პუნქტი, რომლებიც ერთიანდებიან 20 სასოფლო დასახლებაში.
სქოლიო
კატეგორია:ბაშკირეთის რაიონები კატეგორია:ალშეევის რაიონი
Opel
Adam Opel GmbH (ცნობილი, როგორც Opel - ოპელი) — გერმანული ავტომარკა, რომელიც 1929 წლიდან, სააქციო საზოგადოებად ჩამოყალიბების შემდეგ ამერიკულ სავტომობილო კონცერნ General Motors-ს ეკუთვნის. კომპანია დაარსდა 1863 წლის 21 იანვარს და დაიწყეს ავტომობილების გამოშვება 1899 წელს. ოპელი არის GM ევროპის ნაწილი და GM-ის უდიდესი კომპანია ევროპაში.
მისი შტაბ-ბინა და მთავარი ქარხანა მდებარეობს რიუსელსჰაიმში. ამას გარდა მას ქარხნები აქვს ბოხუმში, კაიზერსლაუტერნში და აიზენახში. გერმანიის გარდა ოპელი თავის პროდუქციას ევროპაში GM-ის შვილობილი კომპანიების ექვს ქარხანაში უშვებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კომპანიები კატეგორია:ავტომწარმოებელი კომპანიები
გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი
გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი (пиряхи Ҷамъияти Географӣ, pirjachi Dżamijati Geografi) — დენდრიტული მყინვარი ცენტრალურ პამირში, ტაჯიკეთში. მდებარეობს მდინარე ვანჩის ზემოთში, მეცნიერებათა აკადემიისა და დარვაზის ქედებს შორის. სიგრძე 24,2 კმ, ფართობი 64,4 კმ². ფირნის ხაზი მდებარეობს 4200 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ენა ეშვება 2580 მ-მდე. მყინვარი აღმოჩინეს პ. კოსტენკოვმა და პ. ბესედინმა 1882 წელს. სახელი ეწოდა 1928 წელს.
ოფურჩხეთის ნაეკლესიარი
ოფურჩხეთის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფურჩხეთში, მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ეკლესიიდან შემორჩენილია ჩრდილო-აღმოსავლეთის კედლის მცირე ფრაგმენტი. კედელს შემოცლილი აქვს საფასადე ქვები. კედლის შიდა სტრუქტურა ნაშენია დუღაბითა და ფლეთილი ქვით. ინტერიერის მხრიდან იკითხება ფილაქვებით ამოყვანილი ოთხკუთხა ფორმის საკურთხევლის ნიშა. ეკლესიას შემოუყვება ქვით ნაგები გალავანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დასავლეთის ბუგი
ბუგი (Bug; Західний Буг, Zakhidnyy Buh ან დასავლეთის ბუგი; Захо́дні Буг, Zakhodni Buh; Западный Буг, Zapadnyy Bug) — მდინარე ნარევის მარცხენა შენაკადი, მიედინება ცენტრალური უკრაინიდან დასავლეთისკენ, კვეთს უკრაინა-პოლონეთის და პოლონეთ-ბელარუსის საზღვრებს და ერთვის მდინარე ნარევი პოლონეთში სეროკთან ახლოს. ნაწილი ტბას და მდინარე ვისტულას შორის ზოგჯერ მიჩნეულია, როგორც ბუგო-ნარევი. მდინარე ვისტულა ჩაედინება ბალტიის ზღვაში.
ბუგი ხშირად მიჩნეული იყო, როგორც ეთნოგრაფიული საზღვარი მართლმადიდებელ და კათოლიკე ხალხებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:ნარევის შენაკადები კატეგორია:ლვივის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ვოლინის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ლუბლინის სავოევოდოს მდინარეები კატეგორია:პოდლასის სავოევოდოს მდინარეები კატეგორია:მაზოვიეცის სავოევოდოს მდინარეები კატეგორია:ბრესტის ოლქის მდინარეები
საიგაფარი
საიგაფარი (Сәйғәфәр) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
Johnnie Walker
Johnnie Walker (ჯონი უოქერი) — შოტლანდიური ვისკის ბრენდი, ამჟამად, კომპანია „დიაჯიოს“ კუთვნილებაში. მსოფლიოში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული შოტლანდიური შერეული ვისკის ბრენდი, რომელიც იყიდება თითქმის ყველა ქვეყანაში. 2016 წელს წლიური გაყიდვები 223,7 მილიონზე მეტი იყო (156,6 მლნ ლიტრი). ბრენდი დააარსა სურსათით მოვაჭრე ჯონ უოქერმა.
საიგაფარი
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 630 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 69 კმ-ით.
Johnnie Walker
ისტორია
ჯონ უოქერი დაიბადა 1805 წლის 25 ივლისს. მისი ფერმერი მამა გარდაიცვალა 1819 წელს და ოჯახმა გაყიდა ფერმა. მათ ამ თანხით ინვესტიცია ჩადეს კილმარნოკში (აირშირი, შოტლანდია) მდებარე იტალიურ სასაქონლო საწყობში, სასურსათო მაღაზიებსა და ალკოჰოლური სასმელების მაღაზიაში. 1823 წლის აქციზის აქტმა შეამსუბუქა მკაცრი კანონები ვისკის დისტილაციასთან დაკავშირებით და მნიშვნელოვნად შეამცირა გადასახადები ვისკის დისტილაციისა და გაყიდვაზე. 1825 წლისთვის უოქერი, რომელიც არ სვამდა ალკოჰოლს, ყიდდა ალკოჰოლურ სასმელებს, მათ შორის რომს, კონიაკს, ჯინს და ვისკის. ვიდრე ვისკიში მარცვლეულისა და ალაოს შეზავება ჯერ კიდევ აკრძალული იყო, ის ყიდდა როგორც შერეული ალაოს ვისკის, ასევე მარცვლეულის ვისკის. ის ვისკის ამზადებდა მომხმარებლის შეკვეთით და ნაზავსაც კონკრეტული მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად ანაწილებდა. იმ დროისათვის მას არ ჰქონდა საკუთარი ბრენდი. წლების შემდეგ ეტიკეტებზე მიუთითა საკუთარი სახელი და ყიდდა შერეულ ალაოს ვისკის. ჯონ უოქერი გარდაიცვალა 1857 წელს. მარცხნივ|მინი| ალექსანდრე უოქერმა, ჯონ უოქერის ვაჟმა, მემკვიდრეობა მიიღო მამის გარდაცვალების შემდეგ. თანდათან ბრენდი პოპულარული გახდა. უოქერის გარდაცვალების შემდეგ, ძირითადად, მისი ვაჟი ალექსანდრე 'ალეკ' უოქერი და შვილიშვილი ალექსანდრე უოქერ II მართავდნენ ვისკის დამზადებისა და გაყიდვების პროცესს და ცდილობდნენ ბრენდის დამკვიდრებას. ალკოჰოლური სასმელების შესახებ აქტმა 1860 წელს დააკანონა მარცვლეულის ვისკისა და ალაოს ვისკის შერევა და დაიწყო შერეული შოტლანდიური ვისკის თანამედროვე ერა. შერეული შოტლანდიური ვისკი გამოირჩეოდა მსუბუქი და ტკბილი ხასიათით, უფრო ხელმისაწვდომი იყო ფართო აუდიტორიისთვის. ედინბურგელი ენდრიუ აშერი პირველი იყო, ვინც შერეული ვისკი გამოუშვა.
საიგაფარი
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (97 %).
Johnnie Walker
ნაზავები
მთელი თავისი ისტორიის მანძილზე ჯონი უოქერმა მხოლოდ რამდენიმე ნაზავი შექმნა.
საიგაფარი
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
Johnnie Walker
ნაზავები
მინი| ჯონი უოქერი ლურჯი ეტიკეტის ბოთლი საჩუქრის ყუთში
სქოლიო
კატეგორია: ალკოჰოლური სასმელები კატეგორია: ალკოჰოლი
ზანა (სენაკის მუნიციპალიტეტი)
ზანა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ზანის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ეწერი, ზანა, საესებუო, სატყებუჩავო, საშურღაიო). მდებარეობს მდინარე ზანის (ხობის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 160 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. სოფელი აღნიშნულია იტალიელი მისიონერის არქანჯელო ლამბერტის მიერ შედგენილ რუკაზე (XVII საუკუნე).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 292 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტუნისის პორტების სია
სტატიაში მოცემულია ტუნისის პორტებისა და ნავსადგურების სია.
სქოლიო
ტუნისი კატეგორია:ტუნისის პორტები და ნავსადგურები
ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები
ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები — ტრანსნაციონალური მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც შედგება ევროპის შვიდი ქვეყნის 11 საკურორტო ქალაქისაგან. კურორტები წარმოიშვა და განვითარდა ბუნებრივი მინერალური წყლის წყაროების გარშემო. XVIII საუკუნის დასაწყისიდან 1930-იან წლებამდე დასავლეთ ევროპაში აბანოებისა და კურორტების კულტურის ზრდა შეინიშნება, რამაც გამოიწვია დახვეწილი აბანოების მშენებლობა. ჩამოყალიბდა მთელი საკურორტო შენობების ანსამბლები.
ნომინაცია
ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქების მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მოხვედრის მცდელობები 2012 წელს დაიწყო, ხოლო ნომინაცია წარადგინეს 2019 წელს. 2021 წლის 24 ივლისს ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები ოფიციალურად შეიტანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრიაში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელგიაში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩეხეთში
პერხტოლდსდორფი
პერხტოლდსდორფი (Perchtoldsdorf) — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, მედლინგის რაიონში, ვენიდან 16 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით.
2011 წლის მონაცემებით, პერხტოლდსდორფის მოსახლეობა 14 566 ადამიანს შეადგენს.
ისტორია
ქალაქში ჩამწკრივებულია მრავალი საფორტიფიკაციო ნაგებობა, რომლებიც ბაბანბერგების მმართველობისას აიგო. ეს უკანასკნელნი ქალაქს 1286 წლამდე მართავდნენ, სანამ გარადიცვლებოდა ოტო ვონ პერხტოლდსდორფი. ამის შემდეგ კი იგი მემკვიდრეობით ჰაბსბურგებმა გადაიბარეს.
დღეისათვის ქალაქი საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში, რასაც ასევე ხელს უწყობს ვენის ტყეების სიახლოვე. აქ სიცოცხლის ბოლო წლები გაატარა ავსტიელმა კომპოზიტორმა ჰუგო ვოლფმა.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ტევტონები
მინი|„ტევტონი ქალები ბანაკის დაცვისას“, (1882), [[ჰენრი ლეიტმანი.]] ტევტონები — ძველი გერმანული ტომები. ძვ. წ. II საუკუნის დამლევს დაიძრნენ იუტლანდიის ნახევარკუნძულიდან და სამხრეთ გალიაში შეიჭრნენ. აქ ისინი შეუერთდნენ კიმბრებს და მათთან და სხვა გერმანულ ტომებთან ერთად ჩრდილოეთ იტალიისაკენ გაემართნენ. ძვ. წ. 102 წელს რომაელმა სარდალმა გაიუს მარიუსმა სესტიუსის წყლებთან (ახლანდ. ქ. ექსი, მარსელის მახლობლად) სასტიკად დაამარცხა ტევტონები, რის შემდეგ ისინი, როგორც ტომები, აღარ იხსენიებიან. ტევტონებს უწოდებდნენ საერთოდ გერმანელებსაც.
მოხეტიალე ნიღბის მეთოდი
ლიტერატურა
კატეგორია:კინო