cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iridomyrmex vicinus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ამასონასის რეგიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს რეგიონები
Camponotus variegatus proles
Camponotus variegatus proles — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
The Uninvited Guest
„The Uninvited Guest“ — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის 1989 წლის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან Seasons End. აგრეთვე გამოვიდა მისი მუსიკალური ვიდეოც, რომელშიც სტივ ჰოგართი ესაუბრება და აშინებს საკუთარ თავს. მხიარული განწყობის მიუხედავად, სიმღერა ეხება შიდსის თემას, ხოლო მისი ავტორია ჯონ ჰელმერი. ჯგუფის თქმით, სიმღერების უმეტესობა უფრო დაძაბული იყო, ამიტომ აუცილებელი გახდა მასში დადებითი განწყობის შეტანა.
სინგლის 12" გამოცემის გარეკანზე გამოსახული კარების გაღებაც იყო შესაძლებელი.
სქოლიო
კატეგორია:Marillion-ის სიმღერები კატეგორია:1989 წლის სიმღერები კატეგორია:1989 წლის სინგლები
ჩემი ავტობიოგრაფია (ჩაპლინი)
ჩემი ავტობიოგრაფია — ჩარლზ ჩაპლინის მიერ დაწერილი ავტობიოგრაფიული ჟანრის წიგნი. იგი პირველად გამოიცა Simon & Schuster-ის მიერ 1964 წელს. წიგნთან "ჩარპლინი: მისი ცხოვრება და ხელოვნება" ერთად, იგი არის 1992 წლის ბიოგრაფიული ფილმის, ჩაპლინის მთავარი წყარო. ჩაპლინმა წიგნი მიუძღვნა თავის მეუღლეს, უნა ო'ნილს.
წიგნი თარგმნილია ქართულ ენაზე ვახტანგ ჭელიძის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:1964 წლის წიგნები კატეგორია:ჩარლზ ჩაპლინი
ტოჰოს ბანკი
thumb|ბანკის წარმომადგენლობა [[ფუკუსიმაში, იაპონია ]]
ტოჰოს ბანკი (東邦銀行) — იაპონური ბანკი, სათავო ოფისი განთავსებულია ფუკუსიმის პრეფექტურის ქალაქ ფუკუსიმაში. ტოჰოს ბანკი ასევე მართავს რამდენიმე დანაყოფს ფუკუსიმის პრეფექტურის გარეთ, უცუნომიაში, მიიაგიში, ტოკიოში და სხვ.
ისტორია
ტოჰოს ბანკი შეიქმნა 1941 წელს, სამი რეგიონალური ბანკის შერწყმით მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი დაგეგმვის ფარგლებში. მანამდე ტოჰომ შემოიერთა რამდენიმე მცირე რეგიონალური ბანკი 1940 წელს. 1990 და 1991 წლებში ბანკმა გახსნა თავისი წარმომადგენლობები ნიუ იორკსა და ჰონკონგში, თუმცა ისინი დაიხურნენ 1990 წლების დასასრულში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ბანკები კატეგორია:1941 წელს დაარსებული ბანკები
რატი
საკუთარი სახელი რატი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
აგვადა (პუერტო-რიკო)
აგვადა (სან-ფრანსისკო-დე-ასის-დე-ლა-აგვადა) ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე, რინკონიდან აღმოსავლეთით, აგვადილიიდან და მოკადან დასავლეთით, ანიასკოდან და მაიაგესიდან ჩრდილოეთით. მოიცავს 17 ბარიოსა და აგვადის პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის აგვადილია-ისაბელა-სან-სებასტიანის მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კორიენტესი
კორიენტესი (Corrientes) – ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ არგენტინაში. კორიენტესის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე პარანის მარცხენა სანაპიროზე.
სარაუსი
სარაუსი (Zarauz, Zarautz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის უროლა-კოსტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 14,8 კმ². მოსახლეობა — 23 360 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
დანიელ დეფო
დანიელ დეფო (Daniel Defoe; დ. 13 სექტემბერი, დაახ. 1660 — გ. 24 აპრილი, 1731) — ინგლისელი მწერალი, ჟურნალისტი და პამფლეტერი, რომელმაც პოპულარობა მოიპოვა თავისი რომანით „რობინზონ კრუზო“. დეფომ დაწერა ხუთასზე მეტი წიგნი, პამფლეტი და სტატია ჟურნალებში სხვადასხვა თემებზე (მათ შორის პოლიტიკური, კრიმინალური, რელიგიური, ქორწინებები, ფსიქოლოგიური და სხვა).
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი სატირისტები კატეგორია:ინგლისელი ესეისტები კატეგორია:ინგლისელი ჟურნალისტები კატეგორია:ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:ინგლისელი საბავშვო მწერლები კატეგორია:დაბადებული XVII საუკუნე კატეგორია:გარდაცვლილი 1731
დოქტორი რვაფეხა
დოქტორი რვაფეხა — Marvel Comics-ის პერსონაჟი. პირველად გამოჩნდა კომიქსში «The Amazing Spider-Man» № 3 (საოცარი ადმიანი ობობა, ივლისი 1963 წ.). ის შექმნეს მწერალმა სტენ ლიმ და მხატვარმა სტივ დიტკომ. იგი მაღალინტელექტუალური სწავლული — ბოროტმოქმედი და ადამიანი ობობას ერთ-ერთი ძლიერი მეტოქეა. მისი მიზანია მსოფლიოს დაუმტკიცოს რომ გენიოსია და ასევე მოკლას ადამიანი ობობა. ზურგზე აქვს ოთხი მექანიკური საცეცი. თვითონ სტენ ლიმ თქვა რომ ოქტოპუსი — მისი ერთ-ერთი საყვარელი ბოროტმოქმედია. ეს პერსონაჟიგამოყენებულია ასევე უამრავ სხვა კომიქსსა და ვიდეო თამაშში. ფილმ ადამიანი ობობა 2-ში მისი როლი ითამაშა მსახიობმა ალფრედ მილონმა. დოქტორმა რვაფეხამ 2012 წლის ბოლოს მოკლა ადამიანი ობობას ალტერ ეგო პიტერ პარკერი.
ბიბლიოგრაფია
130-131,134,152,154,156-159,339,365,397,427-429,533,600, Annual#1,4, 6, 13
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
Iridomyrmex viridiaeneus
Iridomyrmex viridiaeneus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Iridomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus variegatus kattensis
Camponotus variegatus kattensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
აგლუტინაცია (ბიოლოგია)
აგლუტინაცია (agglutination) ანუ შეწებება — სხვადასხვა ნაწილაკების - სისხლის ფორმიანი ელემენტების (განსაკუთრებით წითელი ბურთულების - ერითროციტების), სისხლში შეწონილი ბაქტერიების და სხვათა გუნდებად შეწებებას და დალექვას. აგლუტინაციას იწვევს განსაკუთრებული ნივთიერებები - აგლუტინინები (სპეციფიკური ანტისხეულები), რომლებიც გროვდება ადამიანისა და ცხოველის სისხლში ინფექციურ დაავადებათა და იმუნიზაციის შედეგად. აგლუტინაციის რეაქციას დიდი მნიშვნელობა აქვს მრავალი ინფექციური დაავადების (მუცლის ტიფი, ბრუცელოზი და სხვა) დიაგნოსტიკისათვის, სისხლის ჯგუფების დასადგენად, მიკრობთა სახეობებისა და ტიპების დიფერენცირებისათვის და სხვა.
აგლუტინაციის რეაქცია ხდება სამ შემთხვევაში, როდესაც:
ჰემაგლუტინაცია
thumb|300px|right|ავადმყოფის სისხლის ტიპის დადგენა: „სერაფოლის“ ბარათი გვიჩვენებს, რომ სისხლი მიეკუთვნება A ჯგუფს. ჰემაგლუტინაცია არის სისხლის წითელი უჯრედების - ერითროციტების - შეწებება. ასეთ შემთხვევაში აგლუტინაციის გამომწვევ ნივთიერებას - აგლუტინინს ეწოდება ჰემაგლუტინინი.
სისხლის შეთავსებაზე ანალიზის დროს, თუ დონორისა და რეციპიენტის სისხლის სინჯების ერთდროული ინკუბაციისას ადგილი ექნება აგლუტინაციის რეაქციას, ამბობენ, რომ დონორის სისხლი შეუთავსებელია პაციენტის სისხლთან.
ლეიკოაგლუტინაცია
ლეიკოაგლუტინაცია აგლუტინაციის ის სახეა, როდესაც „შეწებდება“ სისხლის თეთრი უჯრედები - ლეიკოციტები, მისი გამომწვევებია ლეიკოაგლუტინინი და ფიტოჰემაგლუტინინი (PHA-L, PHA-E).
აგლუტინაცია მიკრობიოლოგიაში
აგლუტინაციის რეაქცია გამოიყენება სპეციფიკური ბაქტერიული აგენტის იდენტიფიცირებისათვის. ეს არის მნიშვნელოვანი დიაგნოსტიკური მეთოდი, ვინაიდან „ნაწილაკების შეწებება“ სწრაფად ხდება და იოლად განსახორციელებელი ანალიზია.
ისტორია
1896 წელს, ორმა ბაქტერიოლოგმა, ჰერბერტ ედვარდ დურჰამმა (?-1945) და მაქს ვონ გრუბერმა (1853-1927), აღმოაჩინეს სპეციფიკური აგლუტინაციის მოვლენა, რასაც ეწოდა გრუბერ-დურჰამის რეაქცია. გრუბერმა შემოიღო ტერმინი აგლუტინინი (ლათინურიდან ნაწარმოები სიტყვა), ეს შეიძლება ყფილიყო ნებისმიერი ნივთიერება, რომელიც გამოიწვევდა უჯრედების აგლუტინაციას - „შეწებებას“.
გრუბერისა და დურჰამის 1896 წლის აღმოჩენას პრაქტიკული გამოყენება მოუძებნა ფრანგმა ექიმმა ფერნანდ ვიალმა (1862-1929). მან აგლუტინაციის რეაქიცის საფუძველზე შეძლო მუცლის ტიფის დიაგნოსტირება. ვიდალმა აღმოაჩინა, რომ მუცლის ტიფის გამომწვევის მატარებელი ადამიანის სისხლის შრატი იწვევდა მუუცლის ტიფის ბაქტერიების აგლუტინაციას. მაშინ როცა, ჯანმრთელი ადამიანისშრატი იგივე რეაქციას არ იწვევდა. ეს იყო სეროდიაგნოსტიკის პირველი შემთხვევა - ვიდალის ტესტი.
1900 წელს ავსტრიელმა ექიმმა კარლ ლანდშტინერმა აგლუტინაციის რეაქციას სხვა, არანაკლებ მნიშვნელოვანი გამოყენება მოუძებნა და სისხლის შეთავსების ტესტი ჩაატარა. ამ ტესტით მან დასაბამი დაუდო სეროლოგიის განვითარებასა და სისხლის გადასხმის უსაფრთხო და წარმატებულ განხორციელებას.
სქოლიო
კატეგორია:სეროლოგია კატეგორია:ჰემატოლოგია
თხელკედლიანი კონსტრუქციები
თხელკედლიანი კონსტრუქციები — სამშენებლო კონსტრუქციები, რომლებსაც ერთი ზომა (სისქე) სხვა 2 ზომასთან შედარებით გაცილებით მცირე აქვთ (თხელი გარსები, გუმბათები, ნაკეცები, აგრეთვე, როგორც ელემენტებისაგან, შედგენილი რთული კონსტრუქციები). თხელკედლიანი კონსტრუქციების შესაქმნელად იყენებენ ნულოვანი, გაუსის ორმაგი სიმრუდის ან ნებისმიერი მოხაზულობის ზედაპირებს.
თხელკედლიანი კონსტრუქციები სეისმომედეგი, მსუბუქი და მაღალი სიმტკიცისაა, ხელსაყრელია დიდმალიანი სათავსების გადასახურად. ამის გამო ისინი ფართოდ გავრცელდა მთელ მსოფლიოში (საქართველოშიც) სხვადასხვა სივრცული კონსტრუქციის, შეაფრებული ფილების, ასაწყობი გარსების, ე. წ. „დარბაზის“ ტიპის გადახურვისა და სხვათა სახით. თხელკედლიანი კონსტრუქციებს ამზადებენ ლითონის, რკინაბეტონის, აგურის, ხის, პლასტმასისა და სხვა მასალისაგან, რომლებიც სხვა ფაქტორებთან ერთად ანიჭებენ მათ იზოტროპულ ან ანიზოტროპულ და დრეკად, დრეკად-პლასტიკურ ან პლასტიკურ თვისებებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამშენებლო კონსტრუქციები
ელენე (ბაგრატ IV-ის მეუღლე)
ელენე არგიროსი ან არგიროპაულაინა (დ. დაახლ. 1018 - გ. დაახლ. 1033) — ბიზანტიელი დიდგვაროვანი ქალი, საქართველოს დედოფალი, ბაგრატ IV-ის მეუღლე. ბიძამისმა ბიზანტიის იმპერატორმა რომანოზ III-მა გაათხოვა საქართველოს ახალგაზრდა მეფეზე 1032 წელს. ელენე გარდაიცვალა ერთ წელიწადში.
ელენე იყო მაგისტროს ბასილ არგიროსის ასული.
ელენემ და ბაგრატმა ჯვარი დაიწერეს ბანაში 1032 წელს, იქვე სადაც მოხდა ბაგრატის კორონაცია. მატიანე ქართლისაი გვაცნობს:
ქართული ისტორიოგრაფიის მიხედვით ელენემ საქართველოში ჩამოიტანა „იესოს ერთ-ერთი წმინდა ლურსმანი, ოკონას ხატი და სხვა ძვირფასუელობა“. საქართველოში მას გამოჰყვა არაერთი ბიზანტიელი მხატვარი. ელენემ აგრეთვე შესწირა დიდი სიმდიდრე გორდის მონასტერს.
ელენე მალევე გარდაიცვალა. ბაგრატმა ცოლად ოსთა მეფის ასული ბორენა შეირთო.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1033 კატეგორია:ბიზანტიელები
დავით აღმაშენებელი (რომანი)
ეს რომანი ეძღვნება ქართველ მეფესა და მის პირად ცხოვრებას. დავითი თავის უახლოეს მეგობრებთან ერთად იღვწის ქვეყნის გაძლიერებისთვის, მაგრამ ეს ყოველივე დიდ ხარკს მოითხოვს, რადგან უნდა შესწირონ მამულს ყველაფერი, თავიანთი პირადი ცხოვრება და სიცოცხლე.
ისტორიული პირები
ნაწარმოები ისტორიულ ჟანრშია შექმნილი. რომანის პერსონაჟთა დიდი ნაწილი ნამდვილი ისტორიული პირები არიან:
სან-ბენედიტუ (სეარა)
სან-ბენედიტუ (São Benedito) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს.
რევოლუციური ნობათი
„რევოლუციური ნობათი“ — ქართული ყოველდღიური ლიტერატურულ-პოლიტიკური გაზეთი, სოციალისტურ-რევოლუციონერთა პარტიის ქუთაისის კომიტეტის ორგანო. გამოდიოდა ქუთაისში 1918 წლის 20 მარტიდან 7 ივლისის ჩათვლით, გამოიცა 23 ნომერი. გამომცემელი-სარედაქციო კოლეგია. ბეჭდავდა პოლიტიკურ მიმოხილვას, საშინაო და საგარეო ინფორმაციას, სტატიებს სოფლის მეურნეობის, თეატრის, ხელოვნების, ლიტერატურის საკითხებზე. დიდი ადგილი ჰქონდა დათმობილი პრესის მიმოხილვას. ჰქონდა ორკვირეული ლიტერატურული დამატება „ლიგეია“.
სან-ბენედიტუ (სეარა)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 44 186 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 338.149 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 130.67 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
შენჯენის მეტროპოლიტენი
შენჯენის მეტროპოლიტენი (深圳地铁) — მეტროპოლიტენი სისტემა ჩინეთის ქალაქ შენჯენში. გაიხსნა 2004 წლის 28 დეკემბერს. 2008 წლის მონაცემებით შედგება 2 ხაზზე არსებული 19 სადგურისგან. საერთო სიგრძეა 22 კმ. მართავს შენჯენის მეტროპოლიტენის კომპანია (Shenzhen Metro Company, SZMC).
ხაზები და სადგურები
2 მოქმედ ხაზს გააჩნია შემდეგი ნომრები — 1 და 4. ხაზი 1-ის („შენჯუანი“ — „ლოხუ“) სიგრძე 16,6 კმ.-ია. შედგება 15 სადგურისგან და მიემართება დასავლეთიდან სამხრეთისაკენ. ხაზი 4-ის („შაონიანგდუნი“ — „ჰუანგანი“) სიგრძე 5,3 კმ.-ია. შედგება 5 სადგურისგან და მიემართება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ.
ისტორია
შენჯენის მეტროპოლიტენის ორივე ხაზი გახსნა ერთდროულად 2004 წლის 28 დეკემბერს. 2007 წლის 20 ივნისს ხაზ 4-ს დაემატა 1 სადგური.
მოძრავი შემადგენლობა
ძირითადად გამოყენებულია Movia 456-ისა და Bombardier-ის წარმოებული ვაგონები. ორივე ხაზზე გამოიყენება ექვსვაგონიანი შემადგენლობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის მეტროპოლიტენები
Easter (Marillion-ის სიმღერა)
Easter — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის წლის სინგლი ალბომიდან Seasons End. იგი გამოიცა 1990 წლის 19 მარტს აუდიოკასეტის, ხოლო 27 მარტს - სხვა ფორმატებში. ასევე გამოვიდა 12 სინგლი ალბომის კონვერტით, განსხვავებული გამოსახულებით და სიმღერების სხვა სიით.
ეს სიმღერა ჯგუფის მოყვარულებს შორის განსაკუთრებით პოპულარულია. მას გამოარჩევს ხალხური მუსიკის ელემენტების გამოყენება. სიმღერაში საუბარია რიგითი ირლანდიელების დრამატულ და მძიმე ცხოვრებაზე. ტექსტს საფუძვლად უდევს აღდგომა 1916 (უილიამ ბატლერ იეიტსის ლექსი).
სიმღერები
7 დისკი
12" ვერსია
12" ვერსია (შეზღუდული გამოცემა)
განმეორებითი გამოცემა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Marillion-ის სიმღერები კატეგორია:1990 წლის სიმღერები
NGC 7693
NGC 7693 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1882 წლის 1 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ბუდა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიტყვას ბუდა რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:
პამელა ანდერსონი
ბიოგრაფია
პამელა ანდერსონი დაიბადა კანადის ქალაქ ლედისმითში, მამამისის ღუმელის შემკეთებლის — ბარი ანდერსონისა და დედამისის — მოსამსახურის კეროლის ოჯახში. მისი დიდი პაპა უჰო ჰუუტიაინენი ეროვნებით ფინელი იყო, საარიიარვის მკვიდრი, რომელმაც დატოვა ფინეთის დიდი სამთავრო 1908 წელს. შემდეგ მან გვარი ანდერსონით შეიცვალა.
პამელა ანდერსონის წინაპრები დედის მხრიდან რუსები არიან. ჰაილენდის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ 1985 წელს ანდერსონი საცხორებლად ვანკუვერში გადადის, სადაც მუშაობას იწყებს ფიტნეს ინსტრუქტორად. 1989 წელს პამელა ანდერსონი ჟურნალ პლეიბოის გარეკანზე გამოჩნდა. გადაწყვიტა სამოდელო კარიერის გაგრძელება და ლოს-ანჯელესში დაბინავდა. 1990 წელს იგი გახდა პლეიბოის პლეიმეიტი. შემდეგ გადაწყვიტა მკერდის გადიდება. 1990-2000 წლებში პამელა ანდერსონი რამდენიმეჯერ გამოჩნდა „პლეიბოის“ გარეკანზე. ტომი ლისთან დაქორწინების შემდეგ პამელა ანდერსონი გარკვეული დროის განმავლობაში ცნობილი იყო პამელა ანდერსონ ლი სახელით (პამელა ლი).
დიდი ხანია რაც ანდერსონი პროპაგანდას უწევს ვეგეტარიენელობას, ხოლო 1999 წელს აქტიური მოღვაწეობისათვის მიენიჭა ლინდა მაკ-კარტნის პრემია. 2001 წელს გამოვიდა „Kentucky Fried Chicken“-ის წინააღმდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
პიუს VIII
thumb|150px|პიუს VIII thumb|150px|პიუს VIII-ეს გერბი პიუს VIII (Pius Octavus) ერისკაცობაში ფრანჩესკო სავერიო კასტილიონი ('Francesco Saverio Castiglioni; დ. 20 ნოემბერი 1761, ჩინგოლი, იტალია – გ. 1 დეკემბერი 1830, რომი) — რომის პაპი 1829-1830 წლებში.
ბიოგრაფია
ფრანჩესკო კასტილიონი იტალიერი არისტოკრატის ოჯახში დაიბადა. თეოლოგიური განათლება კანონიკური სამართლის განხრით მან ქალაქ ოზიმოს "კოლეჯო კამპანაში" და ქალაქ ბოლონიის "კოლეჯო მონტალტოში" მიიღო. 1785 წლის 17 დეკემბერს იგი რომში მღვდლად აკურთხეს. 1786 წელს იგი პისტოაში გამართულ სინოდის მდივანი იყო. სხვადასხვა ეკლესიებში გენერალვიკარად მსახურის შემდგომ დაინიშნა ჩინგოლის ტაძრის წინამძღვრად.
1800 წლის 10 ოქტომბერს პაპმა პიუს VII-ემ იგი მონტალტოს ეპისკოპოსად დანიშნა. მისი ეპისკოპატი იტალიაში ნაპოლეონის შემოჭრას დაემთხვა. დამპყრობელთა წინააღმდეგ გამოჩენილმა შეურიგებლობამ და სიმამაცემ ფრანჩესკო კასტილიონს დიდი პოპულარობა და სახელი მოუხვეჭა ადგილობრივ მოსახლეობაში. 1808 წლის ივლისში იგი დაპატიმრებულ იქნა მილანში. საფრანგეთის ჯარების მიერ იტალიის დატოვების შემდეგ 1814 წელს კასტილიონი გაათავისუფლეს და 1816 წლამდე ჩინგოლის ეპისკოპოსი იყო.
1816 წლის 8 მარტს ფრანჩესკო კასტილიონი ჩეზენას ეპისკოპოსად დაინიშნა და კარდინალი გახდა. 1822 წელს იგი ფრასკატის ეპისკოპოსი გახდა. პიუს VII-ის სიკვდილის სემდგომ იგი პაპობის ერთ-ერთ გავლენიან კანდიდატად ითვლებოდა, თუმც პირველ კონკლავზე იგი დამარცხდა და პაპი ლეო XII-გახდა. ლეო XII-ის სიკვდილის შემდეგ 1829 წლის 10 თებერვალს ახალი კონკლავი შეიკრიბა. 1829 წლის 31 მარტს კასტილიონი პაპად იქნა არჩეული. 5 აპრილ იგი პიუს VIII-ეს სახელით რომის პაპად აკურთხეს. ამ დროისთვის ახალი პაპის ჯანმრთელობა საკმაოდ იყო შერყეული და 1830 წლის 1 დეკემბერს იგი გარდაიცვალა კიდეც.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 1761 კატეგორია:გარდაცვლილი 1830 კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
ლეო XII
thumb|170px|ლეო XII ლეო XII (ლათ.: Leo Duodecimus) ერისკაცობაში ანიბალე ფრანჩესკო კლემენტე მელკიორე ჯიროლამო ნიკოლა დელა ჯენგა (იტალ.: Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola della Genga) (დ. 22 აგვისტო 1760, ჯენგა, იტალია — გ. 10 თებერვალი 1829, რომი) —  რომის პაპი 1823–1829 წლებში.
ვარსკვლავების აკადემია
thumb|300px|”ვარსკვლავების აკადემიის” განსხვავებული ვერსიების ადგილმდებარეობა {{legend|#0075FF|საკუთარი ვერსია}}{{legend|#75FFFF|საერთო ვერსია}}
ფორმატი
მსოფლიოს მასშტაბით არსებობს ვარსკვლავების აკადემიის უამრავი ვერსია. ყოველ ქვეყანას შოუს საკუთარი ვარიანტი გააჩნია, თუმცა ფორმატი ყველგან საერთოა: კონკურსანტები გარკვეული დროით დახურულ სასწავლებელში ცხოვრობენ. ამ სასწავლებელს ”აკადემია” ეწოდება და იმართება დირექტორის მიერ. მასწავლებლები კი პროექტის მონაწილეებს სხვადასხვა სახის არტისტულ დისციპლინებში წვრთნიან. მაყურებელს საშუალება აქვს თვალყური ადევნოს კონკურსანტთა აკადემიაში ცხოვრებას დღისა და ღამის განმავლობაში (კამერების იდეა გადმოღებულია ენდემოლისავე ცნობილი რეალური შოუდან ”Big Brother”). კვირაში ერთხელ მონაწილეები პრაიმ-ტაიმ შოუზე ასრულებენ მთელი კვირის მანძილზე მომზადებულ სასიმღერო ნომრებს, აქვე აჯამებენ უკანასკნელი კვირის განმავლობაში ”აკადემიაში” მიღწეულ წარმატებებსა და მარცხს. ხშირად პროექტი ცნობად სახეებს იწვევს და კონკურსანტებს მათთან ერთად სიმღერის საშუალებას აძლევს. კვირაში ერთხელ, მაყურებელთა ხმის მიცემის შედეგებითა და ჟიურის გადაწყვეტილებით ყველაზე სუსტი მონაწილე პროექტს ტოვებს. გამარჯვებული კი ჯილდოვდება საკუთარი CD-თ, ჩვეულებრივ გარკვეული ოდენობის თანხითაც.
ისტორია
მას შემდგომ, ვარსკვლავების აკადემიის ფენომენმა სწრაფი გზით გავრცელება იწყო და განსაკუთრებით დიდ პოპულარობას მიაღწია ისეთ სახელმწიფოებში, როგორებიცაა საფრანგეთი და რუსეთი.
დღეისათვის ვარსკვლავების აკადემია ”Big Brother”-ის შემდგომ მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული რეალური შოუა. მას გადასცემენ ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა ინდოეთი, არაბული სამყარო, აშშ. ის პირველი ესპანური ფორმატია, რაც ამ სახელმწიფოებმა აითვისეს. შოუ ემსგავსება ისეთ მასშტაბურ პროექტს, როგორიცაა ”Idol”, მათ შორის განსხვავება კი მდგომარეობს იმაში, რომ აკადემია, Idol-ისგან განსხვავებით, აშუქებს მონაწილეების პერსონალურ ცხოვრებას, მათ შორის არსებულ ურთიერთობებს.
ვარსკვლავების აკადემია სასიმღერო კონკურსია, რომელსაც ყოველ კვირას მაყურებელთა ხმის უმცირესობის მფლობელი კონკურსანტი ეთიშება, პროექტი კი გრძელდება მანამ, სანამ მაყურებელი ერთადერთ გამარჯვებულს არ გამოავლენს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მუსიკალური განათლება კატეგორია:სატელევიზიო რეალიტი-შოუების ფრენჩაიზები კატეგორია:სასიმღერო კონკურსები
Star Academy Star Academy (Frankrijk) Фабрика зірок
ლუის-გომისი
ლუის-გომისი (Luís Gomes) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 636 მეტრზე. მიეკუთვნება ოესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სან-მიგელის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 610 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57.67 კმ²-ზე. ფართობი 166 638 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
დატუ-ჰოფერ-ამპატუანი
დატუ-ჰოფერ-ამპატუანი (ოფიციალურად დატუ-ჰოფერ-ამპატუანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Datu Hoffer Ampatuan) ― მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 660 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მაგინდანაოს მუნიციპალიტეტები
Iridomyrmex viridigaster
Iridomyrmex viridigaster — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Iridomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მაყურებლის ტალღა
250px|right ტალღა(ზოგჯერ მექსიკური ტალღა) არის ხალხისგან შექმნილი ტალღა უმეტესად სტადიონზე, როდესაც მაყურებელი კონკრეტულ დროს დგება ცოტა ხნით და ხელს წევს ზევით. იდეალური ტალღის გასაკეთებლად საჭიროა თითოეული რიგის(ანუ სტადიონის მართობული ხაზის) ადამიანი აკეთებდეს ერთსა და იმავე მოძრაობას სინქრონულად მისი რიგის სხვა მაყურებლების მიმართებაში და ასევე დააყოვნოს მის მარცხენა(საათის ისრის საწინააღმდეგო ტალღა) ან მარჯვენა(საათის ისრის მიმართულების ტალღა) რიგის მოძრაობის დაწყებიდან.
ზოგჯერ მჯდომარე მაყურებელი(რომლის რიგი ჯერ არ მოსულა) ხელებს წინ წევს და ხელების კანკალისებურ მოძრაობას აკეთებს. შედეგი ამ ყველაფრისა ძალიან ჰგავს ტალღას რის გამოისობითაც შეერქვა მას ტალღა. სტადიონებზე, რომლებზეც რიგები არ წყდება შესაძლებელია ტალღა გაგრძელდეს, ხოლო იმ სტადიონებზე სადაც წყდება რიგები შესაძლებელია ტალღის მიმართულების შეცვლა მოხდეს პიკის მიღწევის მერე.
სესტონა
სესტონა (Cestona, Zestoa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის უროლა-კოსტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 43,69 კმ². მოსახლეობა — 3772 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
კლემენტ XIV
thumb|150px|კლემენტ XIV კლემენტ XIV (ლათ.: Clemens Quartus Decimus) ერისკაცობაში ჯოვანი ვინჩენცო ანტონიო განგანელი (იტალ.: Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli) (დ. 31 ოქტომბერი, 1705, სანტ არკანჯელო დი რომანია, იტალია — გ. 22 სექტემბერი, 1774, რომი) — რომის პაპი 1769–1774 წლებში. პაპად არჩევისას ის მხოლოდ უბრალო ფრანცისკანელი ბერი იყო.
thumb|150px|კლემენტ XIV-ის გერბი
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1705 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1774
ადმირალი
ადმირალი (admiraal ; amiral-დან, admiral; ‏أمير البحر ამირ ალ-ბაჰრი – „ზღვის მბრძანებელი“ ) — უმაღლეს მეთაურთა შემადგენლობის სამხედრო წოდებულება სამხედრო-საზღვაო ფლოტში.
ისტორია
ევროპაში გამოიყენება XII საუკუნიდან, მას შემდეგ, რაც ჩაანაცვლა მანამდე გამოყენებული ბერძნული და რომაული ტერმინები. იალქნიანი ფლოტის რეგლამენტის მიხედვით ადმირალი განაგებდა კორდებატალიას (ძირითად ძალებს), ვიცე-ადმირალი (ადმირალის შემცვლელი) — რეზერვს, რომელიც, როგორც წესი, განლაგებული იყო ძირითადი ძალების (არიერგარდის) უკან, კონტრ-ადმირალი (ყველაზე დაბალი საადმირლო ჩინი) კი — მოწინავე მზვერავ რაზმსა და ესკორტს (ავანგარდს). XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში ასევე არსებობდა წოდებები არირ- ან რეარ-ადმირალი და შაუტბენაჰტი, რომლებიც კონტრ-ადმირალის ჩინს შეესაბამება.
სქოლიო
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
ვიკინგები
thumb|ვიკინგების გემის მოდელი
ვიკინგები — სკანდინავიელი, ნორმანი მეზღვაური მეომრების დასახელება, რომლებიც VIII — XI საუკუნეებში თავს ესხმოდნენ ევროპის სხვადასხვა ქვეყანას და აარსებდნენ კოლონიებს.
ვიკინგები იყვნენ ოჯახში მეორე და მესამე ვაჟები, რომლებსაც მამის ქონება არ ეკუთვნოდათ მემკვიდრეობით და იძულებულნი იყვნენ დაეტოვებინათ სკანდინავიის ნაპირები და ზღვაში ეძებნათ ბედნიერება. ვიკინგები იყვნენ ისლანდიის და გრენლანდიის პირველი მოსახლეები, ზოგიერთი ცნობით ისინი ასევე იყვნენ კანადის და ნიუფაუნდლენდის პირველი ევროპელი მოსახლეები.
ვიკინგების ერა
პერიოდი - ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული რეიდიდან, 790-იან წლებში, ნორმანების მიერ ინგლისის დაპყრობის ჩათვლით, რომელიც 1066 წლით თარიღდება, სკანდინავიის ისტორიაში ვიკინგების ერად არის მიჩნეული. ვიკინგები იყენებდნენ ნორვეგიისა და ბალტიის ზღვას საკუთარი ექსპანიების საწარმოებლად სამხრეთისაკენ. ნორმანებს მემკვიდრეობით ერგოთ ვიკინგებისგან ტერიტორიები, რომლებიც მათ საფრანგეთის სამხრეთით ჰქონდათ დაკავებული - ნორმანების საჰერცოგო - X საუკუნეში. გამომდინარე აქედან, ნორმანებმა გააგრძელეს ვიკინგების მიერ დაწყებული ციკლი ამ მიწაზე. მაგალითისათვის, მეფე ჰაროლდ გოდვინსონს, ანგლო-საქსების უკანასკნელ მეფეს, დანიური წარმოშობის წინაპრები ჰყავდა. თავის მხრივ, ორი ვიკინგი ინგლისის ტახტზეც კი ავიდა - სვენ I 1013-1014 წლებში და მისი შვილი კნუდ I დიდი 1016-1035 წლებში.
გეოგრაფიული თვალსაზრისით, ვიკინგების ერა არა მხოლოდ ტიპურ სკანდინავიურ ტერიტორიებს მოიცავდა (თანამედროვე - დანია, შევედი, ნორვეგია), არამედ ჩრდილო გერმანელების მიერ კონტროლირებად მიწებს, უმეტესწილად დანელაგს, რომელშიც ასევე სკანდინავიური იორკი შედიოდა, სამეფო ნორთუმბრიის ადმინისტრაციულ ცენტრს, მერსიის გარკვეულ ნაწილებს და აღმოსავლეთ ანგლიას. ვიკინგმა ნავიგატორებმა ახალი მიწებისკენ გახსნეს გზა - აღმოსავლეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით, შედეგად კი დაარსდა კოლონიები შეტლანდიაში, ორკნეი და ფარერის კუნძულები - ისლანდია, გრელანდია; ლ’ანს-ო-მედოუზი, რომელიც მცირე დასახლებაა ნიუფაუნდლენდში.
839 წელს, როდესაც შვედი ემისარები მიემგზავრებიან ბიზანტიაში, სკანდინავიელები მსახურობენ ბიზანტიის იმპერიაში, როგორც მატერიალური სარგებლით მოტივირებული მებრძოლები. მეათე საუკუნის ბოლო ხანებში, ბიზანტიაში შეიქმნა იმპერიული დანაყოფი პირადი მცველების, რომელთა დიდი ნაწილს, ტრადიციულად, სკანდინავიელები წარმოადგენდნენ, ამ დანაყოფებს ვარიაგები ეწოდებოდა. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სკანდინავიელი მცველი ვარიაგებში ჰარალდ ჰარდრადა იყო, რომელმაც შემდგომ ნორვეგიის მეფე გახდა (1047-1066 წწ.).
არქეოლოგიურად დასტურდება, რომ ვიკინგებმა ბაღდადს მიაღწიეს, ისლამური იმპერიის ცენტრს. ნორვეგიელები რეგულარულად იყენებდნენ მდინარე ვოლგას სხვადასხვა გაცვლების საწარმოებლად, ცვლიდნენ: ბეწვს, ეშვებს, მონებს და ა.შ. ამ დროს მნიშვნელოვანი საპორტო პუნქტები იყო ბირკა, ჰედები, კაუპანგი, იორვიკი, სტარაია, ლადოგა, ნოვგოროდი და კიევი.
ძირითად შემთხვევაში, ნორვეგიელები მიემართებოდნენ ჩრდილოეთით და დასავლეთით - ირლანდიის, შოტლანდიის, ისლანდიის და გრელანდიის მიმართულებით; დანიელები - საფრანგეთისა, ნორმანდიისა და ინგლისასკენ, ხოლოდ შვედები აღმოსავლეთის მიმართულებით. ისლანდიური თქმულებების გადმოცემით, ძალიან ბევრი ნორვეგიელი ვიკინგები აღმოსავლეთ ევროპისკენაც მიდიოდნენ. ვიკინგების ერაში, მოდერნული ნორვეგია, შვედეთი, დანია არ არსებობდა, თუმცა ჰომოლოგიური თვალსაზრისით ძალიან მსგავსნი არიან, ამასთან ერთად გადაკვეთის წერტილები აღმოცენდა ენასა და კულტურაშიც. ვიკინგების ერას დასასრულს იქ არსებული ნაციებმა საკუთარი იდენტობა შეიძინეს ქრისტიანიზაციის პროცესთან ერთად. ვიკინგების ერას ფაქტობრივად მოჰყვა შუა საუკუნეები.
ვიკინგური ექსპანსია
ვიკინგებმა გაცურეს ჩრდილოეთის კუნძულებისკენ, ჩრდილო ატლანტიკის ნაპირების, ჩრდილო აფრიკის, რუსეთის აღმოსავლეთის და კონსტანტინოპოლისაკენ. ისინი იკვლევდნენ, სხვადასხვა გაცვლებს აწარმოებდნენ, აარსებდნენ კოლონიებს და ომობდნენ მატერიალური სარგებლის მიღების მიზნით. ვიკინგებმა ლეიფ ერიქსონის მეთაურობით, ერიკ წითურის მემკვიდრე, ჩრდილოეთ ამერიკას მიაღწიეს, დააარსეს დასახლებები ლ’ანს-ო-მედოუზიში, ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი, კანადა და სხვა.
მოტივები
ვიკინგების რეიდების მოტივები ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და საკვანძო საკითხია ჩრდილოეთის ისტორიაში. ერთ-ერთი მიღებული თეორიის თანახმად კარლოს დიდმა „გამოიყენა ძალა „გადამთიელებზე“ და გააქრისტიანა ისინი“, აიძულებდა მონათლულიყვნენ ან მათი სიკვდილი გარდაუვალი იყო. ვიკინგებმა და სხვა გადამთიელებმა უარი თქვეს ამ ყველაფერზე და შურის ძიება სურდათ. პროფესორი რუდოლფ სემიკი ამბობს: შემთხვევითი არაა, რომ ვიკინგების აქტიურობა დაემთხვა კარლოს დიდის მეფობის პერიოდს. ქრისტიანების შეღწევა სკანდინავიაში იყო საწყის ეტაპზე სერიოზული კონფლიქტის მიზეზი მთელი საუკუნის განმავლობაში, ფაქტობრივად.
გარდა ზემოთ ხსენებულისა, არსებობს სხვა ახსნა მოტივებისა, რომ ვიკინგებმა სწორი დრო შეარჩიეს საკუთარი „ექსპედიციებისათვის“, ისარგებლეს რეგიონში სისუსტით. ამ ორგანიზებულმა ექსპანსიამ საშუალება მიცა თავისუფალი რეიდებისა და სავაჭრო ტრანზაქციების განხორციელებას. ძველი მარშრუტების უნარიანობის დაქვეითებასაც შეიძლება გამოეწვია ზევით ნახსენები. თავად სავაჭრო ხაზების დაზიანება დასავლეთ ევროპისა დანარჩენ ევრაზიასთან, მეხუთე საუკუნეში რომის დაცემით იყო გამოწვეული და შემდეგ მეშვიდე საუკუნეში ისლამის გაბატონებით. ევროპის მიმართულებით რეიდები ვიკინგების მიერ შექმნილი პერსპექტივა არ იყო, ის იქამდეც მრავალნაცადი იყო - იუტებმა ბრიტანეთი დალაშქრეს 3 საუკუნით ადრე, მიგრაციის ხანაში. საქსონებიც მსგავს გეგმას მიჰყვებოდნენ, თუმცა მიუხედავად ამისა, ვიკინგების რეიდი იყო პირველი ექპანსია, რომლის ჩანაწერებიც გაკეთდა და მოწმეები არსებობდნენ და ამ შემთხვევაში ისინი უფრო მრავალნი იყვნენ, ვიდრე წინა შემთხვევებში.
გლიმა
გლიმა არის სკანდინავიური საბრძოლო ხელოვნება, რომელსაც ვიკინგები იყენებდნენ. სიტყვის ეტიმოლოგია უკავშირდება ძველ სკანდინავიურ ენას, რომელზეც გლიმა ნიშნავს გამოკრთომას, ნაპერწკალს.
ეს საბრძოლო ხელოვნება, როგორც თავდაცვის საშუალება, შეიცავს დარტყმებს, ჭიდაობის ელემენტებსა და იარაღის ხმარების ტექნიკებს. თავისი სიძლიერით ის არ ჩამოუვარდება მსოფლიოში გავრცელებულ სხვა საბრძოლო ხელოვნებებს. გლიმა იყო ტექნიკა, რომლითაც იწვრთნებოდნენ და მეომრებად ყალიბდებოდნენ ვიკიგნები. ის დღესაც გამოიყენება სკანდინავიაში, დანარჩენ ევროპაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში.
ყველა ასაკის ქალისთვის თუ კაცისთვის გლიმას გამოყენება არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ბრძოლით. ის ასევე სპორტი და ერთ-ერთი გასართობი იყო ერთად შეკრებილი ვიკინგებისათვის. მას იმდენად დიდი ადგილი ეჭირა ამ საზოგადოებაში, რომ თორი ორთაბრძოლების ღმერთადაც კი განიხილებოდა.
გლიმაში გამოიყოფა სამი ძირითადი კატეგორია: Lausatök, Hryggspenna და Brokartök.
ლეიზატოკი იყო გლიმას სახეობა, რომელიც გამოიყენებოდა თავდაცვისა და ბრძოლისათვის. ის იყო საბაზისო ტექნიკა ვიკინგი მეომრისათვის და შეიცავდა თავდაცვის საშუალებებს შეიარაღებული მეტოქის წინააღმდეგ. იმისათვის, რომ მებრძოლს შესძლებოდა უიარაღოდ გამკლავებოდა შეიარაღებულ მოწინააღმდეგეს საჭირო იყო თავად სცოდნოდა სხვადასხვა იარაღების გამოყენება როგორებიცაა: ხმალი, ნაჯახი, შუბი, დანა... შესაბამისად, ლეიზატოკი მოიცავდა იარაღის ოსტატობასაც.
რაც შეეხება, რიგსპენასა და ბროკარტოკს, ისინი უფრო სპორტის სახეობებია, ვიდრე საბრძოლო ხელოვნება. ბროკარტოკი დღესაცაა გავრცელებული სპორტი ისლანდიასა და შვედეთში. მოწინააღმდეგეები ცდილობენ წელზე დამაგრებულ ქამარსა და ბარძაყზე მოკიდონ მეტოქეს ხელი და ტანით დასცენ ისინი მიწაზე. რიგსპენაში გამარჯვებით კი ვიკინგები თავის ფიზიკურ სიძლიერეს ავლენდნენ. ორთაბრძოლის ამ სახეობაში მოჭიდავეები წელს ზემოთ კიდებენ ერთმანეთს ხელს. წაგებულია ის, ვინც პირველი შეეხება მიწას სხეულის რომელიმე ნაწილით გარდა ტერფებისა.
ვიკინგები ცნობილები იყვნენ, როგორც ძლიერი მეომრები ხმელეთზე თუ ზღვაში. მათ ჰქონდათ გამომუშავებული უნარები, რომელთა მეშვეობითაც ახერხებდნენ სხვა ეროვნების მეომრების დამარცხებას ბრძოლებში. ვიკინგების ასეთი სიძლიერე გამოიწვია იმან, რომ სკანდინავიელი ბავშვები 6-7 წლის ასაკიდან იწყებდნენ წვრთნას გლიმაში. ეს ხელს უწყობდა მათში გამომუშავებულიყო ფიზიკური სიძლიერე, რეფლექსები, ამტანობა და ვაჟკაცობა. ყველა ის უნარი, რომელიც ხელს უწყობდა მეომარს გადარჩენილიყო ბრძოლაში. ამას გარდა, გლიმა სპორტი იყო სკანდინავიელებისათვის, ამიტომ დიდ დროს უთმობდნენ მას თავისი ცხოვრების განმავლობაში. ორთაბრძოლები, როგორც სპორტი, ძალიან პოპულარული იყო მათში. ისლანდიური კანონების კრებულში, გრაგასში ეწერა ბრძოლის წესები. ხალხურმა გადმოცემებმა თითქმის უცვლელად შემოინახა გლიმა XXI საუკუნემდე. გლიმა პირველად მოხსენიებულია VIII საუკუნეში ნორვეგიელი კარის პოეტის, ბრაგი ბოდასონის ნაწარმოებებში.
საომარი ტაქტიკები და აღჭურვილობა
XI საუკუნემდე ვიკინგებს არ ჰყოლიათ კავალერია, რადგან მათი ცხენები გამოუსადეგარი იყო ბრძოლებში და მხოლოდ გადასაადგილებლად იყენებდნენ. ბრძოლები იმართებოდა, როგორც მცირერიცხოვან არმიებს შორის ოჯახების დაპირისპირებისას, ისე დიდ მასშტაბებზე ლაშქრობებისას. ვიკინგთა უდიდეს არმიებს 4000-7000 მეომარი შეადგენდა, მაგრამ მათ არ ჰყოლიათ მუდმივი ჯარი. რეიდებისა და კამპანიების შემდეგ ჯარი იშლებოდა და მებრძოლები უბრუნდებოდნენ ცხოვრების ჩვეულ წესს.
ვიკინგები არ აშენებდნენ თავდაცვით ნაგებობებს. სხვა ქვეყნებზე რეიდების მოწყობისას სკანდინავიელები სახლდებოდნენ დროებით ბანაკებში ზამთრობით. მიუხედავად ამისა,  სკანდინავიაში შემორჩენილია რამდენიმე ციხე როგორებიცაა: ფირკატი, ტელესბორგი, აგერსბორგი. სავარაუდოდ, მათში 6000-9000 კაცი სახლობდა და ჰქონდათ ადმინისტრაციული ცენტრები.
ვიკინგების ძირითადი საბრძოლო იარაღები იყო: შუბი, ხმალი და ნაჯახი. ისინი ასევე იყენებდნენ მშვილდსაც. თავისუფალი მოსახლეები იარაღს არ ატარებდნენ მხოლოდ ომში, არამედ იარაღის ტარება გამოხატავდა პიროვნების სტატუსს საზოგადოებაში და მის სიმდიდრეს ზოგ შემთხვევაში.
შუბები 2-3 მეტრის სიგრძის იყო. მისი პირი იყო სხვადასხვა ფორმის. ძლიერ შუბოსნებს შეეძლოთ ორი ხელით ერთროულად გაეტყორცნათ იარაღი ან ჰაერში დაეჭირათ მოწინააღმდეგის მიერ ნასროლი შუბი.
ხმლის ტარება მიანიშნებდა პატრონის სტატუსზე. დამზადება ძვირი ღირდა და ის მხოლოდ მაღალშემოსავლიანი ვიკიგნებისთვის იყო ხელმისაწვდომი. ისინი ძირითადად ორლესულებს იყენებდნენ, ტყავგადაკრული ხის ქარქაშით. თავდაპირველად ამზადებდნენ რკინისა და სუსტი ფოლადის მეშვეობით, შემდგომ კი ერთგვარი ფოლადიც გამოიყენეს. ოსტატი მჭედლები ორნამენტებსაც ურთავდნენ ხმლებს და სახელებს არქმევდნენ.
ნაჯახი კი ორგვარი იყო. მოკლე, რომელიც არის მჩატე და ფართან ერთად მოსახერხებელი იყო გაშლილ ბრძოლებში. გრძელი ნაჯახები კი შედარებით მძიმეა და ორი ხელით ეკავათ მეომრებს, რომლებიც მოწინავე რიგების უკნიდან უტევდნენ მეომრებს ძლიერი დარტყმებით.
აბჯრად იყენებდნენ ჯაჭვის პერანგებს, მაგრამ მათი სიძვირის გამო ისინი მხოლოდ სარდლებს ეცვათ. მეომრები ძირითადად შემოსილნი იყვნენ ირმის ტყავით, რომელიც მსუბუქი იყო და მეტი მოძრაობის საშუალებას იძლეოდა. მათ არასდროს გამოუყენებიათ რაინდებისათვის დამახასიათებელი ფირფიტოვანი აბჯარი, მაგრამ მოგვიანებით აღმოსავლეთიდან შემოიტანეს პატარა ფირფიტებისაგან დამზადებული აბჯრები. მუზარადს მხოლოდ სარდლები ატარებდნენ.
ვიკინგებს არ ჰყოლიათ პროფესიული ჯარი, ისინი არ იბრძოდნენ რეგულარული ფორმაციებით და სამხედრო დისციპლინაც განუვითარებელი იყო. სამაგიეროდ, ყოველი მეომარი ინდივიდუალურად ძლიერი იყო, მათი ერთობის მიზეზი კი ბრძოლაში სახელის მოხვეჭა და ლიდერის ერთგულება იყო. სამხედრო დისციპლინის ნაკლებობის გამო სამხედრო წინამძღოლებს ხშირად უწევდათ ომების წარმოება ჯარის შესანარჩუნებლად, წინააღმდეგ შემთხვევაში მეომრები სხვა მმართველებს მიემხრობოდნენ.
ბრძოლის დაწყებამდე ახალგაზრდა ვიკინგები დგებოდნენ მოწინავე რიგებში და ადგენდნენ „ფარების კედელს“. წინა რიგი იმუხლებოდა და იცავდა საკუთარ თავს, მეორე რიგი ოდნავ იხრებოდა მუხლებში და ფარებს აწყობდნენ წინა რიგის ფარების ზემოთ, მესამე რიგი კი ზემოთ მართავდა ფარებს და ჰორიზონტალურად ალაგებდა მათ. ამით ვიკინგები ქმნიდნენ თითქმის შეუღწევად კედელს რომელიც, სრულიად იყო დაცული წინა მხრიდან. ფარებ შორის დარჩენილი თავისუფალი სივრცე კი საკმარისი იყო იმისათვის, რომ მოწინავეებს ხმლებითა და შუბებით შეეტიათ მტრისათვის. „ფარების კედლის“ შედგენამდე ისინი შუბს ისროდნენ მოწინააღმდეგისკენ, რომელსაც ოდინის უძღვნიდნენ. ამ ერთ შუბს შემდეგ ისრებისა და შუბების წვიმა მოჰყვებოდა.
ვიკინგების ეპოქის დასასრული
ვიკინგების ერაში, სკანდინავიელი ქალები და მამაკაცები მოგზაურობდნენ ევროპის მასშტაბით, ძალიან ბევრ ადგილას დადგეს ფეხი და საკუთარი კულტურული დიასპორით დატოვეს ნაკვალევი ნიუფაუნდლენდიდან ბიზანტიის ჩათვლით. ენერგიული აქტივობები, რომელიც ხორციელდებოდა ამ ეპოქაში, იწვევდა უმნიშვნელოვანეს ცვლილებებს და გავლენას ახდენდა ვიკინგთა დღის წესრიგზეც კი. იმ 300 წლის განმავლობაში, რომელიც მერვე საუკუნეში დაიწყო, როდესაც აღმოცენდნენ პირველი ვიკინგი მებრძოლები, და მეთერთმეტე საუკუნემდე გასტანა, სკანდინავიურ კულტურაში უმნიშვნელოვანესი ცვლილებები მოხდა.
მეთერთმეტე საუკუნის ბოლოს, მაშინ როდესაც სამეფო დინასტიის ლეგიტიმაცია ხდება კათოლიკური ეკლესიის მიერ (წინარე 300 წლის მანძილზე ამ ლეგიტიმაციას ფაქტობრივი ძალა არ ჰქონდა) საგრძნობლად გაძლიერდა იქ მცხოვრები ხალხი და დაიწყო სამი სამეფოს - დანიის, შვედეთის და ნორვეგიის სამეფოთა ფორმირება. გაჩნდა ქალაქები, რომლებიც წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ცენტრებს, იყვნენ საერთონი და ეკლესიურად ლეგიტიმაცია-მოპოვებულები, ამასთან ერთად შეიქმნა საბაზრო პუნქტები, რომლებიც გერმანული და ბრიტანული მოდელების მიხედვით ფუნქციონირებდნენ და ეკონომიკური ფუნდამენტი გააჩინეს. ამ დროისათვის ისლამური ვერცხლის შემოდინება შეწყდა ერთი საუკუნით და ინგლისური ვერცხლის შემოდინებაც შეწყდა მეთერთმეტე საუკუნის შუა ხანებისათვის. ქრისტიანობამ საკუთარი ფესვები აქტიურად გაიდგა დანიასა და ნორვეგიაში სხვადასხვა ეპარქიების დაარსებით, ხოლო შვედეთში ეს პროცესი პირველ ნაბიჯებს დგამდა. უცხო საეკლესიო პირები და იქ მცხოვრები ელიტარული ხალხი ცდილობდა ქრისტიანობის ინტერესების აფიშირებას, რომელიც იწყებდა ტრანსფორმაციას და არ იყო კვლავინდებურად მისიონერულ ფაქტორზე დაყრდნობილი, ამასთან ერთად ცხოვრების სტილიც იცვლებოდა, რამაც მნიშვნელოვნად წაახალისა ეს პროცესი. 1103 წლისათვის პირველი არქიეპისკოპოსის ეპარქია დაარსდა სკანდინავიაში, ლუნდში, რომელიც შემდგომ დანიის ნაწილი გახდა.
სკანდინავიური სამეფოების ასიმილაცია ევროპიდან შემოსულ კულტურასთან, რომელზე გავლენაც ქრისტიანობისა უდიდესი იყო, გახდა იმის საფუძველი, რომ სკანდინავიელი მმართველების მენტალური ცვლილება განხორციელდა, მათ შეცვალეს საკუთარი მიზნები და ფოკუსირდნენ კარგი ურთიერთობის დამყარებაზე მეზობლებთან. ვიკინგთა შემოსავლის ერთ-ერთი მთავარი წყარო მონათმფლობელობა იყო. შუა საუკუნეების ეკლესია თვლიდა, რომ ქრისტიანებს არ უნდა ჰყოლოდათ ქრისტიანი მონები, თავად ევროპის ჩრდილოეთში ფართოდ იყო გავრცელებული მონათმფლობელობა კლასიკური სახით, რომელიც გულისხმობდა, რომ მონა მიჩნეულია, როგორც ადამიანის პირადი მოხმარების ნივთი და მისი ექსპლუატაცია ყოველ გზის სავსებით ლეგიტიმურია. ეს მნიშვნელოვანი ბიძგი გამოდგა რეიდისთვის, რომელიც ეფუძნებოდა ეკონომიკურ მიზნებს, მონათმფლობელობის აქტივობები გრძელდებოდა მეთერთმეტე საუკუნის ბოლომდე. ამ დროისათვის, სკანდინავიელთა მტაცებლური შეტევები შესუსტებული იყო ჩრდილოეთისა და ირლანდიის ზღვების მიმდებარე ტერიტორიებზე.
ნორვეგიის მეფეები აგრძელებდნენ საკუთარი ძალის დემონსტრაციას ბრიტანეთის ჩრდილოეთით და ირლანდიაში, რეიდები გაგრძელდა მეთორმეტე საუკუნემდე, თუმცა მათი მილიტარისტული ამბიციები ფოკუსირებული სრულად ახლებური გზისკენ იყო. 1107 წელს, სიგურდ პირველმა, გაცურა აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისკენ ნორვეგიელი ჯვაროსნებითურთ, რათა ებრძოლათ ახლად შექმნილი იერუსალიმის სამეფოსათვის, ამასთან ერთად, მნიშვნელოვანია დანიელთა და შვედთა აქტივობები ამასთან მიმართებაში - ისინი ენერგიულად იღებდნენ მონაწილეობას ბალტიის, იგივე ჩრდილოეთის ჯვაროსნულ მოძრაობაში მეთორმეტე და მეცამეტე საუკუნეებში.
კულტურა
ვიკინგების კულტურაზე, საქმიანობაზე და რწმენაზე ბევრი წყარო მიგვითითებს.მიუხედავად იმისა, რომ მათ არ დაუტოვებიათ წიგნების სახით არანაირი მემკვიდრეობა, მაგრამ მათ ჰქონდათ ანბანი და საკუთარ თავს და მათ სამყაროს ე.წ. მაგიურ ქვებზე წერდნენ. მათზე არსებული ინფორმაცია ძირითადად მოდის სხვა კულტურებიდან, რომლებსაც კავშირი ჰქონდათ მათთან. მეოცე საუკუნიდან მოყოლებული არქეოლოგიურმა გათხრებმა უფრო სრული და დაბალანსებული სურათი წარმოგვიდგინა ვიკინგების ცხოვრებაზე. არქეოლოგიურმა გათხრებმა წარმოდგენა შეგვიქმნა მათ დასახლებებზე საქმიანობაზე, გემებზე, საბრძოლო აღჭურვილობაზე და მათ რელიგიაზე.
ლიტერატურა და ენა
ინფორმაციის ძირითადი წყაროები ვიკინგების შესახებ მოდის ტექსტებიდან იმ რეგიონებიდან, სადაც ვიკინგები აქტიურები იყვნენ. ლათინური ანბანი სკანდინავიაში ქრისტიანობასთან ერთად შემოვიდა. ამის გამო ცოტაა წყაროები სკანდინავიიდან გვიანი მეთერთმეტე-ადრეული მეთორმეტე საუკუნეებამდე. სკანდინავიელები წარწერებს რუნებზე აკეთებდნენ, მაგრამ ისინი ძირითადად მოკლეა და ტრაფარეტული. ყველაზე მეტი ინფორმაცია მოიპოვება ქრისტიანული და ისლამური ქვეყნებიდან სკანდინავიის გარეთ, რომლებსაც ვიკინგების მიმართ კარგი დამოკიდებულება არ ჰქონდათ.
ეკლესიის გაძლიერებისა და სკანდინავიის და მისი კოლონიების ასიმილაციამ შექმნა შუა საუკუნეების ქრისტიანული კულტურა. ეს მოხდა მეთერთმეტე-მეთორმეტე საუკუნეებში, რის შემდეგაც ჩრდილოეთში ბინადარი ხალხის წერილობითი წყაროებიც გაჩნდა ლათინურად ან ძველ ნორვეგიულად. ვიკინგების კოლონია ისლანდიაში მეთორმეტედან მეთოთხმეტე საუკუნის ჩანთვლით ადგილობრივ ენაზე შეიქმნა ძალიან ბევრი ნაშრომი. სწორედ აქედან გვაქვს პირველი წყაროები ვიკინგების ხანის ტრადიციებზე. რა თქმა უნდა არ შეიძლება ამ წყაროების პირდაპირ ნდობა, მაგრამ ბევრი სპეციფიკური დეტალი ნაკლებად საეჭვოა.
ვიკინგებმა საკუთად ენაზე, კულტურაზე და საქმიანობაზე ინფორმაცია ძველ ნორვეგიულ სიტყვებსა და იქ მდებარე ადგილებში დაგვიტოვეს. ზოგიერთი ასეთი სიტყვა და ადგილის დასახელება დღესაც თითქმის უცვლელად გამოიყენება. ისინი გვაწვდიან ინფორმაციას იმის შესახებ თუ სად ცხოვრობდნენ ისინი და რა მნიშვნელობა ჰქონდა კონკრეტულ ადგილებს. ამის მაგალითებია: „ეგილსე“ (სიტყვიდან „ეიგილს“ რაც ეიგილის კუნძულს ნიშნავს), „ორმსკირკი“ (სიტყვებიდან „ორმრ კირკა“, რაც მატლის ტაძარს ნიშნავს), „მეოლს“ (მერი ნიშნავს ქვიშის დიუნას), „რავენსკარი“ (ყვავის ქვა), „ვინლანდი“ (ღვინის მიწა), „კაუპანგერი“ (სანავსადგურო ბაზარი), „ტორშავნი“ (თორის ნავსადგური), და რელიგიური ადგილი „ოდენსე“, რაც ნიშნავს ადგილს, სადაც თაყვანს სცემენ ოდინს. ყოველდღიურ სალაპარაკო ინგლისურში გამოყენებული ბევრი სიტყვა სკანდინავიურია, მაგალითად: კვირის დღეები (Thursday - თორის დღე), ღერძი, კავი, ტივი, დანა, გუთანი, ტყავი, ომბუდსმენი, ქმარი, წარმართი, ჯოჯოხეთი, ნორმანი და ქექვა - ყველა ეს სიტყვა ძველი ნორვეგიულიდან მომდინარეობს. ეს სიტყვები ვიკინგების ერაში გამოიყენებოდა და შესაძლებლობას გვაძლევს შევიცნოთ მათი ურთიერთობა ბრიტანეთის კუნძულებზე მცხოვრებ ხალხთან. შეტლანდისა და ორკნეის კუნძულებზე ძველმა ნორვეგიულმა მთლიანად შეცვალა ადგილობრივი ენები და დროთა განმავლობაში გადაიქცა ახლა არარსებულ ენად - ნორნულად. ზოგიერთი თანამედროვე სახელის ჩრდილოული წარმოშობა მხოლოდ მათი გამოკვლევის შემდეგ გამოვლინდა. მაგალითად: იორკი (ცხენის ყურე), სოუნსი (სვეინის კუნძულები), ტოქვილი (ტოკის ფერმა). ლინგვისტიკური და ეთიმოლოგიური გამოკვლევები დღემდე დიდ ინფორმაციას გვაწვდიან ვიკინგების კულტურაზე, მათ სოციალურ სტრუქტურაზე, ისტორიაზე. ასევე იმაზე, თუ როგორ იქცეოდნენ ისინი უცხო კულტურებთან რომლებსაც ხვდებოდნენ, რომლებსაც უტევდნენ, ვაჭრობდნენ თუ რომლებიც უბრალოდ ახლოს ცხოვრობდნენ. ნავარაუდებია, რომ სამხრეთ საფრანგეთის დასავლეთ სანაპიროზე არსებული დასახლებები ასევე განიცდიდნენ ვიკინგებისგან ზემოქმედებას. ისეთ ადგილების სახელებს, როგორებიცაა მაგალითად ტაილბურგი (ტრალის ციხე) შეხვდებით სამხრეთით ჩარენტეს მდინარემდე. ამჟამად გასკონია და მისი ახლომდებარე ტერიტორიები ამჟამად ვიკინგური არქეოლოგიის ადგილმდებარეობას წარმოადგენს. ძველი ნორვეგიული ენის კვალი ეტყობა ისეთ თანამედროვე ენების, როგორებიცაა: შვედური, ნორვეგიული, დანიური და ისლანდიური. როგორც ჩანს ძველმა ნორვეგიულმა გავლენა ვერ იქონია სლავურ ენებზე აღმოსავლეთ ევროპის დასახლებებში. სავარაუდოდ ამის მიზეზი ამ ენებს შორის განსხვავება ძალიან დიდი იყო და შერწყმა ამის გამო ვერ მოხდა.
რუნოვანი ქვები
ვიკინგების ხანის ჩრდილოელებს წერაქ-კითხვა შეეძლოთ არასტანდარტული ანბანით სახელად რუნორი, რომელიც ბგერებზე იყო აგებული. იმის მიუხედავად, რომ წარწერები ფურცლებზე თითქმის არ შემოინახა, გვაქვს ათასობით ქვა რუნებით რომლებიც ვიკინდებამდელი პერიოდიდანაცაა. მათი უმეტესობა გარდაცვლილების მოსახსენიებლადაა, მაგრამ ყოველთვის საფლავებთან არ მდებარეობა. რუნორი XV საუკუნემდე გამოიყენებოდა ლათინურის პარალელურად.
ვიკინგების ეპოქის რუნოვანი დამწერლობის უმეტესობა ნაპოვნია შვედეთში და თარიღდება მეთერთმეტე საუკუნიდან ზევით. ყველაზე ძველი რუნოვანი ქვა ნორვეგიაში აღმოაჩინეს და ის IV საუკუნით თარიღდება, რაც გვაძლევს იმის საშუალებას, რომ ვთქვათ, რომ რუნოვანი დამწერლობა ვიკინგებზე ადრეც არსებობდა. ბევრ ასეთ ქვაზე ჩაწერილია ვიკინგების ექსპედიციების მონაწილეების სახელები. ასეთია კჯულას რუნოვანი ქვა, რომელიც მოგვითხრობს დასავლეთ ევროპაში გრძელ ომზე და ტურინგის რუნოვანი ქვა, რომელიც მოგვითხრობს ექსპედიციაზე აღმოსავლეთ ევროპაში. სხვებში ნახსენებია ექსპედიციებში დაღუპული მებრძოლების სახელები. მათ შორისაა 25 „ინგვარული“ რუნოვანი ქვა მალარდალენში, შვედეთში, რომლებიც აღმართულია დღევანდელი რუსეთის ტერიტორიაზე გაგზავნილ XI საუკუნის ექსპედიციაში დაღუპულთა პატივსაცემად. რუნოვანი ქვები მნიშვნელოვან წყაროებს წარმოადგენს ჩრდილოური კულტურის გამოსაკვლევად, რაც მხოლოდ ვიკინგებით არ შემოიფარგლება.
სამარხები
ვიკინგების არაერთი სამარხია აღმოჩენილი: სკანდინავიაში, ბრიტანეთის კუნძულებზე, ირლანდიაში, გრენლანდიაში, ისლანდიაში, ფაეროეს კუნძულებზე, გერმანიაში, ბალტიისპირეთში, რუსეთში და ა.შ. ვიკინგების დამარხვის წესები მრავალფეროვანი იყო. ისინი მიმართავდნენ როგორც დამარხვას, ასევე ყურღანებს და ე.წ. „სამარხ გემებსაც“.
წერილობით წყაროებზე დაყრდნობით ცნობილია, რომ დაკრძალვების უმეტესობა ზღვაზე ხდებოდა. დაკრძალვა ითვალისწინებდა დამარხვას ან კრემაციას. ამ ორს შორის არჩევანი ადგილობრივ ტრადიციებზე იყო დამოკიდებული. დღევანდელი შვედეთის ტეროტორიაზე კრემაცია იყო პრედომინანტური, დანიაში უფრო ხშირად დამარხვას მიმართავდნენ. ნორვეგიაში გამოიყენებოდა ორივე ხერხი. სამარხებში ჩაყოლებული ნივთები გვაძლევს ინფორმაციას იმის შესახებ თუ რა ითვლებოდა გამოსადეგად მომავალ ცხოვრებაში, ჩვენ არ გაგვაჩნია ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ მარხავდნენ ვიკინგები ბავშვებს.
გემები
ვიკინგების ყველა ზომის გემები არქროლოგების მიერ საკმაოდ ბევრია აღმოჩენილი. ისინი გვაწვდიან ინფორმაციას მათი აშენების ხერხებზე. არსებობდა ვიკინგების გემების მრავალი ტიპი, რომლებიც სხვადასხვა დანიშნულებისთვის იქმნებოდა. ყველაზე კარგად ცნობილი ალბათ ე.წ. „გრძელი გემია“. გრძელი გემი ბრძოლაში და დაზვერვაშიც გამოიყენებოდა და შექმნილი იყო სისწრაფისა და მანევრირებისთვის. აფრებთან დამატებად გამოიყენებოდა ნიჩბები, რაც ნავიგაციას ქარის დამოუკიდებლადაც ხდიდა შესაძლებელს. გრძელ გემს ჰქონდა გრძელი და ვიწრო კორპუსი რათა გაეადვილებინა მებრძოლთა გადასმა მეჩეჩ წყალში. გრძელ გემებს ექსტენსიურად იყენებდნენ ლეიდანგები, სკანდინავიური დაცვითი ფლოტები. ასეთი გემები თითქმის ვიკინგების კონცეფციის სინონიმად იქცა.
ვიკინგები უნიკალურ გემებსაც აშენებდნენ მშვიდობიანი დანიშნულებებისთვის. „კნარრი“ იყო სავაჭრო გემი განკუთვნილი დიდი რაოდენობით ტვირთის გადასატანად. მას უფრო ფართო კორპუსი ჰქონდა, იყო უფრო ღრმა და გქონდა ცოტა ნიჩაბი, რომლებიც ძირითადად პორტებში მანევრირებისთვის ან მსგავსი სიტუაციებისთვის გამოიყენებოდა. ვიკინგების ერთ-ერთი ინოვაცია იყო „ბეიტასი“, გემი აღჭურვილი იალქანზე დამაგრებული ძელით, რომელიც იძლეოდა ქარის საწინააღმდეგოდ ეფექტიანი ცურვის საშუალებას. ხშირი იყო გემების პატარა ნავებით აღჭურვა, რომლებითაც ტვირთი ან ხალხი გადაადგილდებოდა გემიდან ნაპირზე.
გემები ვიკინგების კულტურის ინტეგრირებული ნაწილი იყო. ისინი უზრუნველყოფდნენ ყოველდღიურ ტრანსპორტაციას ზღვებზე, ახალის მიწების აღმოჩენას, იერიშებს, დაპყრობებს და ვაჭრობას მეზობელ კულტურებთან. მათ მნიშვნელოვანი რელიგიური დატვირთვაც ჰქონდათ. დიდი სტატუსის მქონე ხალხი ძირითადად დაკრძალული იყო გემზე ცხოველურ შესაწირთან, იარაღთან, პროვიზიასთან და სხვა ნივთებთან ერთად.
კარგად შემონახული ხუთი ვიკინგური გემის ნაწილები იქნა აღმოჩენილი როსკილდ ფიორდის გათხრებისას გვიან 1960იან წლებში. ნაპოვნი იყო როგორც გრძელი გემები, ასევე კნარრები. გემები იქ იყო განთავსებული ნავიგაციის დასაბლოკად და ამგვარად როსკილდის დასაცავად საზღვაო თავდასხმისგან. ამ გემების ნარჩენები შეგიძლიათ იხილოთ ვიკინგების გემების მუზეუმში როსკილდში.
საზოგადოებრივი წყობილება
ვიკინგური საზოგადოება დაყოფილი იყო სამ სოციალურ-ეკონომიკურ კლასად: მონები (thralls), კარლები და იარლები. ამის შესახებ ნათლადაა მონათხრობი ედაში „სიმღერა რიგზე“, რომელიც ასევე აღწერს, რომ სწორედ ღმერთ რიგმა - კაცობრიობის მამამ, ასევე ცნობილმა როგორც ჰეიმდალმა - შექმნა სამი კლასი. ეს სოციალური სტრუქტურა არქეოლოგებმაც დაადასტურეს.
Thralls - მონა, ან მსახური სკნადინავიურ ტერიტორიებზე ვიკინგების ხანაში. ძველ ინგლისურში მისი შესატყვისი ტერმინი - peow. ტრელები იყვნენ ყველაზე დაბალი რანგის წარმომადგენლები - მონები. მონობა არსებით მნიშვნელობას ატარებდა ვიკინგურ საზოგადოებაში როგორც ყოველდღიური საქმიანობისთვის, ისე დიდი მასშტაბის კონსტრუქციებისთვის, ვაჭრობისა და ეკონომიკისთვის. მათ იყენებდნენ როგორც მსახურებს და მუშებს ფარმებსა და  კარლებისა და იარლების დიდ ოჯახში. გარდა ამისა, ევალებოდათ ციხესიმაგრეების, ფორტიფიკაციების (სხვადასხვა სამხედრო-საინჟინრო ნაგებობა) მაგისტრალების, არხების, ბორცვების, გზების და სხვა პროექტების მშენებლობა. „სიმღერა რიგზეს“ მიხედვით მონები მიიჩნეოდნენ, როგორც საზიზღარი არსებები, რომლებსაც ზემოდან უყურებდნენ. ახალი მონები ან შთამომავლობით ჩნდებოდნენ, ან სხვა მიწებიდან მოჰყავდათ. ვიკინგები ხშირად ატყვევებდნენ ხალხს ევროპაში, თავდასხმების დროს და ტრელებად აქცევდნენ. სხვა სახელები ტრელებისთვის იყო „trael“ და „ty“.
კარლები იყვნენ თავისუფალი გლეხები. ისინი ფლობდნენ ფერმებს, მიწას და საქონელს და დაკავებულნი იყვნენ ყოველდღიური ყოფა-ცხოვრებით, მაგალითად მინდვრის დახვნა, საქონლის მოწველა, სახლების მშენებლობა. სხვა სახელები კარლებისთვის იყო „bonde“ ან უბრალოდ, თავისუფალი ხალხი.