cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პრიმატების ქცევა
"ნამდვილი ალტრუიზმი"
არსებობს ჰიპოთეზა, რომელიც გულისხმობს რომ ალტრუიზმის ნამდვილი გამოვლინება სისხლით მონათესავე ინდივიდებში გვხვდება. მაგალითად ერთი წევრი მეორეს სარგებლის გამო არ წმენდს და ასუფთავებს. ამაზე გავლენას გენეტიკური კოდი ახდენს, სისხლით მონათესავენი ერთმანეთს „უსასყიდლოდ“ ეხმარებიან ჰიგიენის შენარჩუნებაში. რა თქმა უნდა, მათ შორისაც არსებობს განსხვავებები, ვგულისხმობ რამდენად ხშირად ან რა პერიოდის განმავლობაში უვლიან ერთმანეთს. თუ მათ ცხოვრებას დავაკვირდებით ეს ქმედება მეტად გამოხატულია დედისა და შვილის შემთხვევაში. ხსენებული პროცესი უფრო დიდი ხნის განმავლობაში მიმდინარეობს, ვიდრე იგივე არამონათესავე ინდივიდებს შორის. ახალდაბადებული მაიმუნი ბუნებრივია გარემოს არ არის შეგუებუული, ამიტომ მას დედა ეხმარება და თბილი ენით ლოკავს. გარდა ამისა დედის ეს ქმედება მშობიარობის შემდეგ ახალშობილის სხეულზე დარჩენილი მემბრანის მოშორებასაც ემსახურება. დროთა განმავლობაში როდესაც დედა აგრძელებს ახალშობილისადმი ასეთ მოპყრობას, ვგულისხმობ დღეების გასვლის შემდეგ, ეს ჩვევაში ყალიბდება და შედეგად უკვე ზრდასრული მაიმუნიც მიყვება იგივე კვალს. ამ ყველაფრის შედეგად ვიღებთ ვითარებას, სადაც ყველი ინდივიდი, დანარჩენებზე ზრუნავს.
დავარცხნა და გასუფთავება
როგორც დასაწყისში იყო საუბარი განირჩევა სამი ტიპი. უკვე დასახელებული მშობლისმიერი მოვლა, სოციალური (იერარქიული და ა.შ) და მესამე რომელიც გუსილხმობს თვით მოვლას. ამ შემთხვევაშიც ყველაფერი მარტივადაა. ინდივიდს რომელსაც პარტნიორი არ ჰყავს იძულებულია რაიმე მოიმოქმედოს, რათა ჰიგიენურობა შეინარჩუნოს. ამის გამო მას თვითონ უწევს ამ ყველაფრის გაკეთება.
"კლანჭებიდან ფრჩხილებამდე"
პრიმატებს ბევრი ცხოველისგან განსხვავებით კლანჭების ფორმა განსხვავებული აქვთ. მეტწილად ისინი ფრჩხილებს წააგავს. ლოგიკურია შეკითხვა თუ რატომ განუვითარდათ პრიმატებს ასეთი მოყვანილობისა და ფორმის ფრჩხილები. შესაძლოეა ეს მათი ცხოვრების წესიდან გამომდინარეა. გარკვეულ ეტაპზე გაჩნდა საჭიროება რომ თათები სხვა ფუნქციით გამოეყენებინათ და სულას აღარ ჭირდებოდათ კლანჭები. თუნდაც ეს შეიძლება ყოფილიყო ის პროცესი რომელზეც ამ სტატიაშია საუბარი: მოვლა, დავარცხნა, გასუფთავება.
აგრესიის პარადოქსული ასპექტები
დღევანდელი გადმოსახედიდან ძალადობის რაღაც ასპექტები პარადოქსულად გამოიყურება. პირველი ის, რომ ძალადობა ზრდის  კონტაქტს ინდივიდებს შორის. უწინ იგი ცხოველებში არსებულ უარყოფით ძალად, დისპერსიულ მექანიზმად ითვლებოდა. რამდენადაც აგრესია იწვევს გაფანტულობას და აშორებს ინდივიდებს ერთმანეთისგან. ეს ჰიპოთეზა ცხადი ხდება ცხოველთა იმ სახეობების მაგალითზე, რომლებით თავიანთ აგრესიას საცხოვრებელი ტერიტორიის დასაცავად იყენებენ. მაგრამ სხვა უფრო სოციალურ სცოველთა ჯგუფებში აგრესია ხელს უწყობს ინდივიდებს შორის კონტაქტის ზრდას.უფრო ხშირად აგრესიას ადგილი აქვს პრიმატების ახლო ნათესავურ ჯგუფებში, ვიდრე ერთამნეთისთვის უცხო ინდივიდებში. ზუსტად ისე, როგორც ადამიანების საზოგადოებაში მკვლელები ხშირად ახლო კავშირში არიან ხოლმე თავიანთ მსხვერპლებთან.პრიმატების აგრესიის კიდევ ერთი პარადოქსული მხარე ისაა, რომ  ინდივიდების რიხცის სწაფი ზრდა და საცხოვრბელი არეალის „გადავსება“ (Crowding) სულაც არ არის აგრესიული ქცევის გამომწვევი ერთ-ერთი წინაპირობა, როგორც ამას უწინ ვარაუდობდნენ. პირიქით პრიმატები ამ დროს გამოირჩევიან ერთმანეტზე ზრუნვითა და დაძაბულობის განმუხტვის მცდელობებით. იგივე შეიძლება ითქვას ადამიანის შემთხვევაშიც უფრო მჭიდროდ დასახლებულ ქვეყნებში ბვერად დაბალი ძალადობის მაჩვენებელია ვიდრე სხვებში. მაგალითისთვის ნიდერლანდებისთვის, რომელიც მსოფიოს ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქვეყანაა, მკვლელობების რიცხვი 20 - ჯერ ნაკლდებია ამერიკის მაჩვენებელზე. ამ მაგალითების გათვალისწინებით შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ მოსაზრება იმის შესახებ რომ მჭიდროდ დასახლებლი ცხოვრება აგრესიული ქცევის ერთ-ერთი წინა პირობაა დიდი ალბათობით მცდარია.ხოლო მიტევების ფენომენი კი ადამიანებშიც პარადოქს წარმოადგენს. არ არსებობს ახსნა თუ რატომ მიდიან ადმიანები ციხეში იმ პატიმრის სანახავად, რომელმაც მათი მოკვლა სცადა. მკველვართა გარკევული ნაწილის აზრით ეს ქმედება შეიძლება გარკვეული სახით ჩვენი გამრთელობისთვის იყოს სარგებლის მომტანი. უფრო მეტათ რთულია ამ ფენომენის განსაზღვრა  ან აღმოჩენა ცხოველებში. ეს მათში უფრო შერიგების სახით არსებობს.
აგრესიის მიმართებითი მოდელი
1970 წელს მეცნიერებმა გადაუხვიეს წინანდელ შეხედულებებს, როდესაც გააცნოებიერეს სოციალური ურთიერთობების მნიშვნელობა. შეუძლებელია უყურებდე მაიმუნების, შიმპანზეების ან ადამიანების ჯგუფს და ვერ ხედავდე, რომ მხოლოდ ინდივდების კოლექცია არ არიან და რაღაცნაირედ ერთმანეთთან დაკავშირებულები არიან. სწორედ ამის შესწავლა დაიწყეს პრიმატოლოგებმა ამ გარდამტეხი მომენტიდან. პროფესორ ფრანს დე ვაალსა (Frans B. M. de Waal) და ვენ რუსმალენს თავიანთ სტატიაში „Recognition and Consolation among chimpanzees” აღწერილი აქვთ პრიმატების შერიგების პროცესი, როდესაც მამალი შიმპანზეები ჩხუბობენ, როგორც წესი, ერთამნეთს ფიზიკურად არ ეხებიან, ისინი მხოლოდ ყვირიან და ღრიალებენ. ეს დაპირისპირება შეიძლება ხელჩართულ ბძოლაშიც გადაიზარდოს, მაგრამ ასევე შეიძლება ჩხუბის დაწყებიდან 10 წუთის შემდეგ ერთ-ერმა მაიმუნმა მეორეს ხელი გაუწოდოს შერიგების სურვილის ნიშნად, რასაც მათი ჩახუტება და კოცნა მოჰყვება. ეს შერიგების პროცესი შემდეგნაირად გამოიყურება როგორც სურათზეა ნაჩვენები. ცხოველების შერიგების პროცესი შეიძლება განიმარტოს, როგორც უშუალოდ ჩხუბის შემდგომი მეგუბრული გაერთიანება ყოფილ ოპონენტებს შორის. ასევე ბევრ ცხოველს გააჩნია აგრესიის შეჩერების გარკვეული სახის „რიტუალები“. მაგალითად მამალი შიმპანზეების ძირითადი ნაწილი თავიანთ ბასრ კბილებს სხვა მამალ შიმპანზეებზე საკბენად იყენებ, მაგრამ ასვე შეიძლება მათი კბენა მდედრებმაც იგემონ. ასეთ შემთხვევაში ამ ინციდენტიდან მოკლე დროში მდედრი მაიმუნი უნდა მივიდეს მამალთან და მას ხელზე კოცნა შესთავაზოს, რითაც იგი ამოწმებს აქვს თუ არა მამრ შიმპანზეს მასთან შერიგების სურვილი. თუ მდედრს გაუმართლა და მამალი შიმპანზე კარგ განწყობაზე აღმოჩნდა მათ შორის შერიგების პროცესი შედგება, რაც ჩახუტებათ და კოცნით დაგვირგვინდება. მაგრამ ასევე შეიძლება მამრი სულაც არ იყოს შერიგების განწყობაზე და ეს პროცესი ჩაიშალოს. ეს არის შიმპანზეების შერიგების ტიპური პროცესი, რომელიც მიმდინარეობს როგორც ველურ ბუნებაში მცხოცრებ ასევე ტყვეობაში მყოფ ინდივიდებს შორის. შიმპანზეებში ასევე არსებობს მედიაციის პროცესიც, რომელსაც დაახლოებით იგივე დანიშნულება აქვს რაც ჩვენს საზოგადოებაში სასამართოსა და კანონს. ამ დროს ორი შიმპანზე, რომლებაც ერთმანეთთან იჩხუბეს ერთმანეთის მოპირდაპირე მხარეს სხდებიან. თვალს არიდებენ ერთმანეთს, რადგან უბრალო თავლით კონტაქტიც შეიძლება კრიტიკული აღმოჩნდეს შერიგების პროცესისითვის. როგორც წესი მედიატორის როლს  მოხუცი მდედრი შიმპანზეები ასრულებენ ხოლმე, რომელიც მიდის ჯერ ერთ მაიმუნთან და ეფერება. ამის შემდეგ პირველი მაიმუნის თანხლებით მეორესთან გადაინაცვლებს და მას დაუწყებს მოფერებას. თუ პირველი მაიმუნი ყოყმანებს მედიატორზე გაყოლას ხშირად ეს მოხუცი მაიმუნი მას ხელს მოჰკიდებს და ისე მიჰყავს ხოლმე. მას შემდეგ რაც მეორე მაიმუნი დაწყნარდება პირველი იქაურობას გაერიდება და პროცესიც დასრულდება.
პრიმატების აგრესია ორსულების, მეძუძური დედებისა და ახალშობილების მიმართ
ცნობილია, რომ სხვადასხვა ძუძუმწოვრებისა და ფრინველთა სახეობის წარმომადგენელი მამრები თავს ესხმიან და კლავენ მათი მაწყვილის ახალშობილ ნაშიერს. ძირითადად იმათ ,რომლებიც მათი ჩასახული არაა. ამას იმის გამო აკეთებენ, რომ ამგვარად უფრო მეტი შანსია მდედრმა შემდგომი ნაშიერი შვას,რომლებიც უკვე მათი ჩასახული იქნება. ამ მხრივ ახალშობილების მკვლელობა სექსუალური კონფლიქტების ყველაზე დრამატული გამოხატულებაა. ბევრმა შესწავლამ, აჩვენა რომ მამრები არასოდეს არ ესხმიან საკუთარ შთამომავლობას. ისინი პირიქით, თავიანთი ნაშიერების დაცვას ცდილობენ. ამას მდედრი პრიმატები თავიან სასარგებლოდ იყენებენ და ცდილობენ შვილი ყველაზე ძლიერი პრიმატისგან ჩაისახონ. მდედრები ცდილობენ ისეთი მეწყვილე არჩიონ, რომელიც მას და მის ნაშიერს დაიცავს და გამოკვებავს. მამრი პრიმატების აგრესია მდედრების მიმართ ხშირადაა აღწერილი სხვადასხვა კვლევით ლიტერატურებში, ისინი ასეთი შემთხვევების ფართო არჩევანს გვთავაზობენ. ერთ-ერთი მათგანი აღწერს ბაბუინების ერთ ერთი ჯგუფის აგრესიას ორსული და მეძუძური მდედრების მიმართ. ასეთი ბაბუინები მამრების აგრეესიის მსხვერპლნი მხოლოდ დღის საათებში დათვლით კვირაში ხუთჯერ ხდებოდნენ. ამ შემთხვევების მეოთხედი ფიზიკურ თავდასხმას მოიცავდა და ყოველი 50 დან 1 მძიმე ჭრილობებით სრულდებოდა. ამ ჯგუფის ყოველი ორსული ან მეძუძური მდედრი ელოდა წელიწადში ერთხელ იღებდა მძიმე ნაიარევს აგრესიული მამრი  ბაბუინებისგან. მდედრი მთის გორილების შემთხვევაში ასეთი ძალადობის რიცხვი ბევრად მაღალია 12 საათში თითოეული მაინმუნი 1 დან 4,3 შემთხვევაში ხდებოდა მარმრის მსხვერპლი. თუმცა ბაბუინებისგან განსხვავებით ეს აგრესია ას სულდებოდა სხეულის დაზიანებებით. ზოგ პრიმატებში ეს რიცხვი პირიქით ძალიან დაბალია, ისინი იშვიათად ესხმიან მდედრებს თავს მაგალითად: წითელი ღირალების თვის ეს რიცხვი ყოველ 12 საათში ძალადობის 0,04 შემთევავაა. განსხვავდებიან ის კონტექსტებიც, რომლებშიც მამრები იჩენენ აგრესიას მდედრი ინდივიდების მიმართ, როგორც ერთი სახეობის შიგნით ასევე სხვადასხვა სახეობებს შორის. ბევრ სახეობაში ეს ხდება საკვების მოპოვებისთვის ბრძოლისას. ხშირად ახალგაზრდა მამრ ინდივიდთა ჯგუფები თავს ესხმიან მოხუც მდედრებს, იმისთვის რომ მათი დამცველი მოხუცი მამრები პროვოკაციაზე წამოაგონ და ჩაითრიონ იმ პროძოლაში რომელსაც აუცილებლად წააგებენ. მსგავს პროცესს აღწერს დე ვაალიც ტყვეობაში მყოფი შომპანზეების მაგალითზე: შიმპანზეების ორი ჯგუფი იბრძვის ძალაუფლების ხელში ჩასაგდებად ერთ მხარეს ნიკი და ლუისი საპირისპირო მხარეს კი იერონი. ნიკი და ლუისი ხშირად ესხმოდნენ ხოლმე თავს იერონის დაცვის ქვეშ მყოფ  მდედრ ინდივდებს მხოლოდ იმისთვის, რომ გამოეცადათ რა შესაძლებლობების პატრონი იყო იერონი და როგორ მოახერხებდა იგი მათ დაცვას. ეს მაგალითი გვაჩვენებს, რომ ზოგჯერ მდედრებს მათი დამცველი ხდის სხვებისათვის სასურველ  თავდასხმის ობიექტს. იმას, რომ მამრები განსაკუთრებული აგრესიით გამოირჩევიან ორსული და მეძუძური  მდედრების მიმართ მკვლევარები შემდეგ ახსნა უძებნიან. ისინი თვლიან, რომ ამგვარი საქციელით მამრები თავიანთთვის ხელმისაწვდომი ნაყოფიერი მდედრების რაოდენობას ზრდიან რათა შემდეგ მათთან შეწყვილდნენ.
კომუნიკაცია
კომუნიკაცია მნიშვნელოვანი ასპექტია თითოეელი არსების ცხოვრების განმავლობაში. საინტერესოა, თუ როგორ ურთიერთობენ პრიმატები. ძირითადად ცხოველების ურთიერთობა დამყარებულია გენეტიკურად მიღებული სიგნალების გამოყენებით. ერთი სახეობის მოქცევით შეიძლება ვივარაუდოთ სხვა სახეობის მოქცევა. მაიმუნებს კომუნიკაციის უნარი ძალზედ აქვთ განვითარებული. პრიმარებში განასხვავებენ კომუნიკაციის 4 ტიპს:
ვიზუალური
ურთიერთობის საშუალება, რომელიც შედგება მიმიკებისგან, ჟესტებისგან და პოზებისგან. ეს ელემენტები იძლევიან საშუალებას, რომ გავარკვიოთ ცხოველის ემოციური მდგომარეობა. ეს იქნება აგრესია, ძალაუფლებისკენ ლტოლვა ან შეიძლება მხოლოდ მეგობრული ჟესტი- ხელის ჩამორთმევა. ყოველთვის შეიძლება გავიგოთ პრიმატის განწყობა შესახებ, არის ის აგრესიული თუ მეგობრული. ეს ყველაფერი შეიძლება გაირკვეს თვალის მიმიკაზე დამოკიდებული. თუ ცხოველს აქვს დაჟინებული მზერა, მაშინ ის არის აგრესიული და თუ უბრალოდ ნეიტრალურია მზერა, მაშინ პირიქით-მეგობრული.
ჟესტი
ეს ყველაზე უფრო პროგრესული ელემენტი კომუნიკაციის სფეროში, რომელიც გააჩნია მაიმუნებს. ჟესეტები დაბალი დონის განვითარების მაიმუნებს, როგორც მაკაკები არიან ახასიათებთ, აგრესიის ნიშანს, მაგრამ უფრო მაღალი დონის მაიმუნებში ჟესტები ნიშნავს კეთილმოსურნეობას. მათ შეუძლიათ უჩვენონ გზა ერთმანეთს, ხელი ჩამოართვან, ან სულაც დაუქნიონ ხელი, ყველაფერი ისე როგორც ადამიანებს ახასიათებთ.
მიმიკა
მიმიკაც ძალიან განვითარებული კომუნიკაციის საშუალებაა პრიმატებს შორის, მაგრამ ყველაზე უფრო განვითარებული არის მაიმუნებში. მხოლოდ მაიმუნებს, ადამიანის მსგავსად აქვთ მომრგვალებული პირის კუნთი. სწორედ ამის გამო შეუძლიათ მაიმუნებს კოცნა. ძირითადად, ტუჩის მიმიკა ძირითადად გამოხატავს მეგობრულ ურთიერთობას.
კონაქტური
როგორც სიტყვა გვეუბნება, ეს კომუნიკაცია არის შემდგარი კონტაქტით. ამ კომუნიკაციის ტიპში გამოიყენება სხვადასხვა ჟესტები. ესენი შეიძლება იყოს ჩახუტება, კოცნა ან სულაც „გაჩხრეკვა“. ეს კონკრეტული ქმედებები არის მეგობრული, ხოლო უბრალო კბენა, ხელის კვრა ან ჩქმეტა - აგრესიული.
ოლფაკტორული
ოლფაკტორული- ეს არის პრიმიტიული და ადრეული კომუნიკაციის ფორმა. პრიმატებში კომუნიკაციის ეს ფორმა კარგად აქვთ გავითარებული ნახევრადმაიმუნებს, რომლებასც გააჩნიათ ორგანიზმში რკინა, რომელიც გამოყოფს ნივთიერებას გარკვეული სურნელით. ამ სურნელით ისინი ნიშნავენ თავიან თავებს, ადგილს სადაც ისინი იმყოფებიან და ა.შ. ხანდახან გამოიცემა ისეთი ნივთიერება, რომლის საშუალებითაც ნახევრადმაიმუნები ატყობინებენ ერთმანეთს საფრთხის შესახებ. მაიმუნებს ოლფაკტორული კომუნიკაციის ტიპი არ აქვთ ისე გავითარებული, როგორც ნახევრადმაიმუნებს, მაგრამ კარგად მუშაობს ორ სიტუაციაში:
აკუსტიკური
არ არის საიდუმლო,რომ ძუძუმწოვრებს შეუძლიათ გამოსცენ სხვადასხვა ხმები, რომლებიც გამოხატავენ, როგორც სიამოვნებას, ისევე სიძულვილს რაიმეს მიმართ. არ არიან გამონაკლისები პრიმატებიც. დაკვირვების შედეგად აკუსტიკური და ხმოვანი კომუნიკაცია აქვთ საკმაოდ კარგად განვითარებული. ეს ბოლოს თქმული ეხება ყველა პრიმატების ქვეჯქუფს. ბგერებით ისინი არა მხოლოდ გამოხატავენ სიამოვნებას ან სიძულვილს, არამედ ამ ქმედებით ისინი გადასცემენ ერთმანეთს ინფორმაციას კვების, საბრთხის და სოციალური სტატუსის შესახებ. პრიმატის ნებისმიერ ემოციურ მდგომარეობას მოსდევს ბგერების გამოცემა სხვადასხვა ტემბრით და ხმის სიძლიერით. უკვე დამტკიცებულია, რომ ადამიანის და პრიმატის ტვინებს აქვთ ერთნაირი განლაგება და სტრუქტურა, მაგრამ უფრო განვითარებულ პრიმატებს თავის ტვინის ქერქის ზონა, რომელიც პასუხობს აკუსტიკურ რეგულაციას, არის ჩანასახის მდგომარეობაში. აკუსტიკური კომუნიკაცია „მოთამაშე“ მაიმუნებისა შორეულად ჰგავს ადამიანის მეტყველებას. არა ბგერათა მსგავსებით, არამედ მგერების ინტონაციით. ბგერათა ინტონაციით და ტებრის ტონით პრიმატებს შეუძლიათ იცნონ თავიანთი ჯგუფის წევრები და დაარეგულირონ პირადული ურთიერთობები. აკუსიტიკურ ფონს, რომელსაც ქმნიან „წვრილ ცხვირა“ მაიმუნები გამოიმუშავებენ 20-მდე  ბგერით სიგნალს. ამ ოჯახის წარმომადგენლები არიან „მაკაკები“. ძალიან საინტერესოა აკუსტიკური ურთიერთობა „გიბონებს“ შორის. ამ მაიმუნების ხმებს  ხშირად არქმევენ „გიბონების სიმღერას“, რადგან ეს ხმები შეიცავს ჰარმონიულ ბგერებს. გიბონებს შეუძლიათ „სიმღერა“. გიბონებს ეხერხებათ „სიმღერა“, როგორც სოლო-მაგ. როდესაც მამრი იკავებს ტერიტორიას, ასევე დუეტით, როდესაც აცნობებს სხვებს მეწყვილის შერთვას. „სიმღერის“ ინიციატორი შეიძლება იყოს როგორც მამრი, ისევე მდედრიც. უფრო მეტად შესწავლილი კომუნიკაცია მაიმუნებს შორის არის შიმპანზესი. დამტკიცებულია, რომ შიმპანზეებს შეუძლია იცნონ ერთმანეთი ხმით და გონიერად გამოიყენონ ბგერები. ხაზი არის გასმული, რომ უფრო დაბალი დონის პრიმატები იყენებენ ხმას აგრესიული თვალსაზრისით, ხოლო მაღალი დონის პრიმატები კი პირიქით- კეთილმოსურნედ. ამიტომ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ კეთილმოსურნე ხმის გამოყენებით წარმოიშვა ადამიანური ენა. არსებობს კომუნიკაციის გავითარების რამდენიმე ეტაპი:
სქოლიო
კატეგორია:ზოოლოგია კატეგორია:პრიმატები
პოლარისი
პოლარისი, იგივე პოლარული ვარსკვლავი, აღნიშნული როგორც პატარა დათვის ალფა, α UMi, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩრდილოეთის ვარსკვლავი — პატარა დათვის თანავარსკვლავედის ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავი. დედამიწის ჩრდილოეთ პოლუსის ცასთან სიახლოვის გამო, ამჟამად იგი პოლარული ვარსკვლავია. პარალაქსის მეთოდით გაზმოვის შედეგად დადგენილია, რომ ის დედამიწიდან 433 სინათლის წლის მანძილზეა, გამოთვლის სხვა მეთოდებით კი 30%-ით უფრო ახლოს.
პოლარისი მრავალჯერადი ვარსკვლავია და შედგება მთავარი ვარსკვლავის (α UMi Aa, ყვითელი სუპერგიგანტი) და უფრო პატარა კომპანიონისაგან (α UMi Ab) და მესამე ვარსკვლავისგან α UMi B, რომელიც 1780 წელს უილიამ ჰერშელმა აღმოაჩინა. ერთ დროს მიაჩნდათ, რომ სისტემაში შედიოდა კიდევ ორი სხვა ვარსკვლავი α UMi C და α UMi D, თუმცა შემდეგ გაირკვა, რომ ისინი ფიზიკურად არ არიან კავშირში სისტემასთან.
ვარსკვლავური სისტემა
α UMi Aa არის 4,5 მზის მასის მქონე F7 ყვითელი სუპერგიგანტი. ეს დინამიკური მასის მქონე პირველი კლასიკური ცეფეიდია. ორი პატარა კომპანიონიდან α UMi B არის 1.39 მზის მასის მქონე მთავარი მიმდევრობის F3 ვარსკვლავი, რომელიც α UMi Aa-ს გარს უვლის 2400 ასტრონომიული ერთეული მანძილიდან; α UMi Ab ძალიან ახლოსაა მთავარი მიმდევრობის F6 ტიპთან, აქვს 18.8 ასტრონომიული ერთეულის ორბიტა და 1.26 მზის მასა.
პოლარის B-ს ხილვა შესაძლებელია უბრალო ტელესკოპითაც. უილიამ ჰერშელმა იგი 1780 წელა აღმოაჩინა ხელნაკეთი რეფლექტორი ტელესკოპით, რომელიც იმ დროისათვის ერთ-ერთ უძლიერეს ტელესკოპად ითვლებოდა. 1929 წელს ის ხელახლა აღმოაჩინეს პოლარის A-ს სპექტრის გამოცდისას. დადგინდა, რომ ეს იყო ბინარული სისტემა, რომელშიც მეორე ვარსკვლავი ჯუჯა იყო, რაც ადრეული დაკვირვებებითაც იყო ნავარაუდევი. 2006 წლის იანვარში, NASA-მ ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გადაღებული ფოტოები გამოაქვეყნა, სადაც ასახული იყო პოლარისის სისტემის შემადგენელი სამი ვარსკვლავი. უახლოესი ჯუჯა ვარსკვლავის ორბიტა პოლარის A-სგან მხოლოდ 18.5 ასტრონომიული ერთეულითაა დაშორებული (2.8 მლრდ კმ, მანძილი მზესა და ურანს შორის), რითაც იხსნება თუ რატომ არის მისი შუქი დაფარული მისი უახლოესი დაუფრო კაშკაშა კომპანიონის შუქით.
ცვალებადი ვარსკვლავი
პოლარის A, ყვითელი სუპერგიგანტი, დაბალი ამპლიტუდის I პოპულაციის კლასიკური ცვალებადი ცეფეიდია. თუმცა ერთ დროს მიაჩნდათ, რომ მისი მაღალი გალაქტიკური განედიდან გამომდინარე, II ტიპის ცეფეიდი უნდა ყოფილიყო. ცეფეიდები მნიშვნელოვანი სტანდარტული სანთლებია მანძილის განსასაზღვრად და იქიდან გამომდინარე, რომ პოლარისი ამ ტიპის უახლოესი ვარსკვლავია, იგი ზედმეტად კარგადაა შესწავლილი. პოლარისის ცვალებადობა ჯერ კიდევ 1852 წელს იწინასწარმეტყველეს, რაც 1911 წელს დანიელმა ასტრონომმა ეინარ გერცშპრუნგმა დაამტკიცა.
პოლარისის სიკაშკაშის რანგი პულსაციების დროს 1.86 - 2.13-ია, თუმცა, აღმოჩენის შემდეგ შეიცვალა მისი ამპლიტუდა. 1963 წლამდე, ამპლიტუდა 0.1 მაგნიტუდაზე მეტი იყო, რაც შემდეგ ტანდათანობით შემცირდა. 1966 წლის შემდეგ ის ძალიან სწრაფად შემცირდა, სანამ საბოლოოდ 0.05-ს არ მიაღწია. ამის შემდეგ, ის ამ რანგში მერყეობს. გავრცელებული ინფორმაციით, ამპლიტუდამ ამჟამად კვლავ ზრდა დაიწყო, რაც არც ერთ სხვა ცეფეიდში არაა შემჩნეული.
დროთა მანძილზე, დაახლოებით ოთხი დღით შეიცვალა პერიოდიც. იგი მუდმივად იზრდებოდა წელიწადში დაახლოებით 4.5 წამით, რაც საბოლოოდ 1963-1965 წლებში შეჩერდა. თავდაპირველად მიაჩნდათ, რომ ეს ცეფეიდის არასტაბილურობის ხაზში მიმდინარე საერთო ევოლუციის ბრალი იყო.
პულსაციების დროს, პოლარისის ტემპერატურა მცირედით იცვლება. თუმცა, ეს მცირედი ოდენობაც ცვალებადია და არაპროგნოზირებადი. ყოველი ციკლის დროს, ტემპერატურისა და მისი ამპლიტუდის არამდგრადი ცვლილებები 50 000-დან 170 000-მდე მერყეობს და სავარაუდოდ ის დაკავშირებულია პოლარის Ab-თან ორბიტით.
ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, დღეისათვის პოლარისი 2,5-ჯერ უფრო კაშკაშაა, ვიდრე მაშინ, როდესაც მასე პტოლემე აკვირდებოდა. ასტრონომ ედუარდ გინანის აზრით, ეს საკმაოდ თვალშისაცემი ცვლილებაა.
ტიგრანაკერტი (არცახი)
ტიგრანაკერტი ასევე ცნობილი როგორც არცახის ტიგრანაკერტი (Արցախի Տիգրանակերտ) — ელინისტური პერიოდის სომხური ქალაქის ნანგრევები. მდებარეობს დღევანდელი აზერბაიჯანის აღდამის რაიონში.
პოლარისი
სახელები
ასტრონომიულ ნავიგაციაში მისი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, პოლარისი მრავალი სახელითაა ცნობილი. პოლარისი მას რენესანსის დროს ეწოდა, რაც ლათინურია ჩრდილოეთ პოლუსთან ახლომდებარეს ნიშნავს. 2016 წელს, საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ვარსკვლავების კატალოგიზაციისა და საკუთარი სახელების სტანდარტიზაციის მიზნით, სამუშაო ჯგუფი შექმნა. 2016 წლის ივლისში გამოსულ ბიულეტინში, ამ ვარსკვლავის სახელი მოხსენიებულია როგორც პოლარისი.
ტიგრანაკერტი (არცახი)
ტიგრანაკერტი არის სომხეთის მთიანეთის ანალოგიური სახელის მქონე რამდენიმე ქალაქიდან ერთ ერთი, რომლებიც სომხეთის მეფის ტიგრან II-ის (ძვ. წ. აღ. 95–55) სახელს ატარებენ. არცახი განსაზღვრვს მის მდებარეობას დიდი სომხეთის ისტორიულ რეგიონ არცახში. ზოგიერთი მეცნიერი, მაგალითად როგორიც არის: რობერტ ჰევსენი და ბაბკინ ჰარუტინიანი ფიქრობენ, რომ ეს ქალაქი შეიძლება მამამისის ტიგრან I-ის (ძვ. წ. აღ. 123–95) მიერ იყოს დაარსებული. ქალაქი მოიცავს დაახლოებით 50 ჰექტარს და მდებარეობს მდინარე ხაჩენიდან სამხრეთით 4 კილომეტრში.
პოლარისი
პოლარული ვარსკვლავის როლში
იმის გამო, რომ α UMi დედამიწის მოძრაობის ღერძის ხაზის სიახლოვეს, ჩრდილოეთ პოლუსის „თავზე“ მდებარეობს, პოლარისი ცაში უძრავად ჩანს, ჩრდილოეთის ცის სხვა ყველა ვარსკვლავი კი თითქოს მის გარშემო მოძრაობს. შესაბამისად, წარმოადგენს ბრწყინვალე ფიქსირებულ წერტილს, რაც მეტად გამოსადეგია ასტრონომიულ ნავიგაციასა და ასტრომეტრიაში. 21-ე საუკუნის შემდეგ, ჩრდილოეთ პოლუსი α UMi-სგან გადაინაცვლებს, დაახლოებით 41-ე საუკუნეში კი ამ ადგილას ვარსკვლავი გამა ცეფეი აღმოჩნდება. ისტორიულად, ძვ. წ. 2750 წლისთვის პოლარული ვარსკვლავის როლს ვარსკვლავი ტუბანი ასრულებდა, კლასიკურ ნატიკურ პერიოდში კი პატარა დათვის ბეტა (β UMi).
ტიგრანაკერტი (არცახი)
ყარაბაღის პირველი ომის შემდეგ ტერიტორია იყო თვით გამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ. 2020 წლის ომის შემდეგომ გაფორმებული მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შემდეგ ის გადაეცა აზერბაიჯანს მხარეს. 2021 წლის ნოემბერში სომხურმა წყაროებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, აზერბაიჯანის მიერ ტიგრანაკერტის ტერიტორიაზე მწვადის რესტორანის გახსნის შესახებ.
პოლარისი
მანძილი
ჰიპაკროსის ასტრომეტრიული სატელიტის პარალაქსის გაზომვების შეთანხმების მიხედვით, ბოლიდროინდელი გამოთვლები პოლარისამდე მანძილად 433 სინათლის წელს ასახელებს. უფრო ძველი გაზომვები ოდნავ ნაკლებს აჩვენებდა, ხოლო უახლესი მაღალრეზოლუციური სპექტრული ანალიზების მიხედვით, შესაძლოა იგი 100 სინათლის წლით უფრო ახლოს იყოს. პოლარისი უახლოესი ცვალებადი ცეფეიდია დედამიწასთან და შესაბამისად, მის ფიზიკურ პარამეტრებს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მთელ ასტრონომიულ მანძილთა სკალაში.
ტიგრანაკერტი (არცახი)
ისტორია
პირველად ტიგრანაკერტის პირდაპირი ხსენება გვხვდება VII საუკუნეში. სადაც ნათქვამია, რომ უტიქის პროვინციაში იყო ორი ამ სახელის მქონე ქალაქი. ისტორიკოსებმა და არქეოლოგებმა პირველის დათარიღება შეძლეს ძველი წელთაღრიცხვის 120-80 წლებით, ტიგრან I-ის ან მისის შვილის და მემკვიდრის ტიგრან II-ის მეფობის პერიოდით. რობერტ ჰევსენმა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა ტიგრან II-ის მიერ ქალაქის დაარსების შესაძლებლობა, რადგან ქალაქის გათხრების დროს მის ტერიტორიაზე არ აღმოჩენილა მონეტები ან რაიმე სახის ჩანაწერები სადაც მისის სახელი იქნებოდა ნახსენები. მეორე ტიგრანაკერტის ნანგრევები დღემდე არ არის აღმოჩენილი, თუმცა მიიჩნევა რომ ის უნდა ყოფილიყო გარდმანის რაიონში.
პოლარისი
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავები
ტიგრანაკერტი (არცახი)
ისტორია
ტიგრანაკერტი 625 წლის გაზაფხულზე ჰერაკლეს მეთაურობით ბიზანტიელებსა და სასანიანებს შორის ბრძოლის ადგილი იყო რომელიც ამ უკანასკნელის დამარცხებით დასრულდა. ქალაქის კედლებზე შემორჩენილია V-VII საუკუნეების როგორც სომხური ასევე ბერძნული წარწერები.
შუა საუკუნეებში ქალაქის დაღუპვის შემდეგ სახელი ტიგრანაკერტი შემორჩა როგორც გეოგრაფიული არეალის სახელწოდება, თუმცა გამოიყენებოდა სხვა და სხვა ვარიაციები: ტნგრნაკერტი, ტარნაკერტი, ტარანიურტი, თარნაგიურტი და ტეტრაკერტე. უახლოეს ისტორიაში ტერიტორია შედიოდა თვით გამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის აშკერანის პროვინციაში, სანამ 2020 წლის ომის შემდგომი ხელშეკრულების საფუძველზე არ გადაეცა აზერბაიჯანს. 2020 წლის მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომხური წყაროები იტყობინებოდნენ ნაქალაქარის ტერიტორიის დაბომბვების შესახებ.
გათხრები
ტიგრანაკერტის აღმოჩენა და არქეოლოგიური გათხრები დაიწყო 2005 წლის მარტში, რომელიც 2020 წლამდე სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დოქტორის ჰამლეტ პეტროსიანის ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა. არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ქალაქის ორი გალავანი, ელინისტური სტილის კოშკები და V-VII საუკუნეებით დათარიღებული სომხური ბაზილიკა.
2008–2010 წლების გათხრების დროს აღმოჩენილი იყო პართიის მონარქების მითრიდატე III-ს (ძვ. წ. აღ. 57–54) და ოროდ II-ს (ძვ. წ. აღ. 57–37) ვერცხლის მონეტები. 2010 წელს მიმდებარედ მდებარე შაჰბულაგის ციხესიმაგრეში გაიხსნა ტიგრანაკერტისთვის მიძღვნილი მუზეუმი. 2020-ში აღდამის რაიონის აზერბაიჯანისთვის გადაცემამდე თანამშრომლება მუზეუმის ზოგიერთი ექსპონატი გაიტანეს.
სქოლიო
კატეგორია:ელინიზმი კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა
ლაშა პარუნაშვილი
ლაშა პარუნაშვილი (დ. 14 თებერვალი, 1993, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, დანიურ კლუბ „ესბიერის“ ნახევარმცველი. მისი დებიუტი საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში შედგა უზბეკეთის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში 2017 წლის 23 იანვარს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:სასკოს ფეხბურთელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:ესბიერგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
სილაილი (ზარდაბი)
სილაილი (Siləyli) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	447 კაცი.
გიორგი ხარაიშვილი
გიორგი ხარაიშვილი (დ. 29 ივლისი, 1996, მარნეული) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოსა“ და საქართველოს 19 წლამდელთა ნაკრების მცველი.
გულიანცის თემი
გულიანცის თემი (Община Гулянци) — თემი ჩრდილოეთ ბულგარეთში. შედის პლევენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 12 459 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 459.2 კმ²-ს. მოიცავს 12 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გულიანცი.
გიორგი ხარაიშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1996 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
გულიანცის თემი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლევენის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
ინჯედერე (პოსოფის რაიონი)
ინჯედერე (İncedere) — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 91 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 10 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 92 ადამიანი ცხოვრობს.
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ჭვენთელი.
სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
საფარგულოვო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 99 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 104 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
ერისკირხი
ერისკირხი (Eriskirch) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციული ოლქის შემადგენლობაში, ბოდენზეეს რაიონში. თემის ფართობია 14,58 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 4 652 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
მარგარეტ ავსტრიელი (1584-1611)
მარგარეტ ავსტრიელი (Margarete von Österreich, Margarita de Austria; დ. 25 დეკემბერი, 1584, გრაცი — გ. 3 ოქტომბერი, 1611, ესკორიალი) — ავსტრიელი ერცჰერცოგინია. 1599 წლიდან ესპანეთის დედოფალი. ფილიპე III-ის ცოლი.
ავსტრიის ერცჰერცოგინია
მარცხნივ|მინი|298x298პქ|ველასკესის მიერ შესრულებული მარგარეტის პორტრეტი. ინახება პრადოს მუზეუმში, ესპანეთში. მარგარეტი დაიბადა 1584 წლის 25 დეკემბერს გრაცში. იგი იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია მარია ანა ბავარიელის ასული. მარგარეტს სულ 14 და-ძმა ჰყავდა, რომელთაგან აღსანიშნავია შვედეთისა და პოლონეთის დედოფალი ანა და საღვთო რომის იმპერატორი ფერდინანდ II.
მარგარეტი, ისევე როგორც მისი დები, ჰაბსბურგთათვის დამახასიათებელი წინ გამოწეული ნიკაპისა და ტუჩების გამო, დიდი სილამაზით არასდროს გამოირჩეოდნენ. მიუხედავად ამისა, მარგარეტი მაინც ყველას ხიბლავდა თავისი ქარიზმით, მეგობრული და მხიარული ხასიათით.
როდესაც წამოიზარდა, ესპანელ და ავსტრიელ ჰაბსბურგებს შორის კავშირის გასამყარებლად საქორწინო მოლაპარაკებები დაიწყო, სადაც ესპანეთის მომავალი მეფე ფილიპე III უნდა დაქორწინებულიყო კარლ II-ის ერთ-ერთ ასულზე. 1596 წელს არაგონის ადმირალი ჩავიდა გრაცის სამეფო კარზე და ფილიპეს მომავალ საცოლეებად მარგარეტი, ელეონორა და გრეგორია შეარჩია, ამ სამიდან კი უკვე თავად მეფეს უნდა ამოერჩია საცოლე. ადმირალმა სამივე დის პორტრეტი ჩაიტანა ესპანეთში, სადაც ფილიპე III-მ მარგარეტი აარჩია, ხოლო მამამისმა, მეფე ფილიპე II-მ კი გრეგორია. აღსანიშნავია, რომ ფილიპე გრეგორიაზე დაქორწინდებოდა, თუმცა იგი მხოლოდ 16 წლის ასაკში გარდაიცვალა მოულოდნელად, რის გამოც ესპანეთის მეფის საცოლედ მარგარეტი იქცა. ვინაიდან ფილიპე და მარგარეტი ახლო ნათესავები იყვნენ, ქორწინებაზე თანხმობა რომის პაპს უნდა გაეცა, რომლის მოპოვებასაც ორი წელი დასჭირდა.
ესპანეთის დედოფალი
მარცხნივ|მინი|364x364პქ|ორსული დედოფალი მარგარეტი 1603 წელს 1599 წლის 18 აპრილს, ქალაქ ვალენსიაში შედგა ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფე ფილიპე III-ისა და ავსტრიის ერცჰერცოგინია მარგარეტის ქორწინება. ფილიპე III ამ ქორწინებამდე სულ ერთი წლით ადრე ავიდა ესპანეთის ტახტზე. ვალენსიამდე, ფერარაში შედგა მათი მარიონეტული ქორწინება, სადაც ჯვარი რომის პაპმა კლემენტ VIII-მ დასწერათ. აღსანიშნავია, რომ ფერარაში ქორწინებისას მარგარეტს დედამისიც ახლდა. ფერარადან ვალენსიამდე კი იგი ბიძამისმა, ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერმა ალბრეხტ VII-მ ჩააცილა. ფერარადან ისინი ჯერ გენუაში ჩავიდნენ, აქედან კი გემით გაემგზავრნენ ვალენსიამდე. ერცჰერცოგინია მარგარეტის საქორწინო მზითვს 100,000 დუკატი შეადგენდა.
ქორწინების თანავე მარგარეტი ესპანეთისა და პორტუგალიის დედოფლად გახდა. მან ქმარს მალევე შეაყვარა თავი, რის გამოც სამეფო კარზე მეტად გავლენიანი ფიგურა გახდა. ფილიპეს მარგარეტისადმი „მგრძნობიარე დამოკიდებულება და მჭიდრო ურთიერთობა“ ჰქონდა, მათი ურთიერთობა კი 1605 წელს, ვაჟის გაჩენის შემდეგ კიდევ უფრო გაუმჯობესდა.
მადრიდში მარგარეტთან ერთად სამეფო კარზე ცხოვრობდა ფილიპეს მამიდაც, საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ის ქვრივი მარია ესპანელი და მისი ნაბოლარა ასული მარგარეტიც, რომელიც მონაზვნად იყო აღკვეცილი. ამ ქალბატონებმა მალევე ქალთა ძლიერი წრე შეკრეს, რომელსაც დიდი გავლენა ჰქონდა მეფეზე. მათ ხაზი გაუსვეს ესპანეთის სტატუსს, როგორც უდიდეს კათოლიკურ ძალას, რომელიც ევროპაში კათოლიციზმის მთავარ დამცველად გვევლინებოდა. ასევე ცდილობდნენ ჰაბსბურგთა დინასტიის ერთიანობის შენარჩუნებას, რაც იმითაც გამოიხატება, რომ ფილიპმა ერთხელ მარგარეტის ძმას, იმპერატორ ფერდინანდ II-ს ფინანსური დახმარება სთხოვა, რომელიც მიიღო კიდევაც. მინი|305x305პქ|მარგარეტის გერბი ესპანეთის სამეფო კარზე არსებული პრო-ავსტრიული ქალთა კავშირი ეწინააღმდეგებოდა პრემიერ-მინისტრის, ლერნას ჰერცოგის გეგმებს, რომელსაც ასევე დიდი გავლენა ჰქონდა ფილიპეზე და რომელიც აცხადებდა, რომ მიუხედავად დინასტიური კავშირისა, ესპანეთი სრულიად დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო და ავსტრიასთან კავშირი არაფერში სჭირდებოდა. დედოფალი მარგარეტი მეტად მელანქოლიური გახდა და უკმაყოფილო იყო ლერნას ჰერცოგის გავლენით მის ქმარზე. ცნობილია, რომ იგი პრემიერ-მინისტრს კორუმპირებულსაც კი უწოდებდა. ამას დაერთო ისიც, რომ ლერნამ მეფეს საყვარელი გაუჩინა მარიანა დე სან-ხოსეს სახით, რომელიც ფილიპეს ბოლომდე მართავდა. მარიანა და ლერნა მეფეზე ასეთ გავლენას ფაქტობრივად მისი სიცოცხლის ბოლომდე ინარჩუნებდნენ. პრემიერ-მინისტრის გავლენები მხოლოდ 1618 წელს დაეცა, ფილიპეს გარდაცვალებამდე სამი წლით ადრე.
გარდაცვალება
მარგარეტ ავსტრიელი გარდაიცვალა 1611 წლის 3 ოქტომბერს, 26 წლის ასაკში. იგი თავისი მერვე მშობიარობიდან რამდენიმე დღეში, ინფექციის შეჭრის შედეგად დაიღუპა. ზოგიერთი ვარაუდობს, რომ დედოფალი მშობიარობას კი არ გადაჰყვა, საკმევლის კვამლით მოწამლეს, რომელიც სპეციალურად აანთეს მის ოთახში დონ როდრიგო დე კალდერონის ბრძანებით. კალდერონს ეს ბრალდება მხოლოდ 1619 წელს წაუყენეს და აღიარების მისაღებად აწამეს, თუმცა საბოლოოდ იგი უდანაშაულოდ სცნეს.
მარგარეტი დაკრძალეს ესკორიალში, ესპანეთის მეფეთა და დედოფალთა საძვალეთში. მის შემდეგ ფილიპე III აღარ დაქორწინებულა.
წინაპრები
მარგარეტ ავსტრიელის წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1584 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1611 კატეგორია:ესპანეთის დედოფლები კატეგორია:პორტუგალიის დედოფლები კატეგორია:მილანის ჰერცოგინიები კატეგორია:სარდინიის დედოფლები კატეგორია:სიცილიის დედოფლები კატეგორია:ნეაპოლის დედოფლები კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგინიები კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები კატეგორია:ესკორიალის მეფეთა პანთეონში დაკრძალულები
განგის გავიალი
განგის გავიალი (Gavialis gangeticus) — ქვეწარმავალი გავიალისებრთა ოჯახისა. მდედრის სხეულის სიგრძე 2.6–4.5 მ, ხოლო მამრის 3–6 მ აღწევს. წონა საშუალოდ 160 კგ. ზრდასრულ მამრს დინგის ბოლოზე აქვს მკვეთრი წანაზარდი, რომელიც თიხის ქოთანს მოგვაგონებს, რომელიც ცნობილია გჰარას სახელწოდებით, საიდანაც წარმოსდგა სახეობის სახელწოდებაც, — გჰარიალი/გარიალი. წაგრძელებული დინგისა და 110 ბასრი და შემჭიდროებული კბილის წყალობით განგის გავიალი კარგად იჭერს თევზს. გვხვდება ჩრდილოეთ ინდოეთისა და ნეპალის მდინარეებში. ცოცხალ ადამიანს თავს არ ესხმის, მაგრამ ჭამს მდინარე განგში დაკრძალვის ცემერონის შედეგად წყალში გაშვებული ადამიანის გვამს. განგის გავიალს წააგავს გავიალისებრი ნიანგი (Tomistoma schlegelii). 1920 წლის აგვისტოში მდინარე გჰაგჰრაში, ქალაქ ფაიზაბადში, მოკლეს 6.55 მ სიგრძის განგის გავიალი.
სქოლიო
კატეგორია:გავიალისებრნი
სან-ისიდრო (ესპანეთი)
სან-ისიდრო (San Isidro, San Isidre) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის ვეგა-ბახა-დელ-სეგურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,7 კმ². მოსახლეობა — 2103 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
მიჰელაშა-ნოუე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
დოლნა-მიტროპოლიის თემი
დოლნა-მიტროპოლიის თემი (Община Долна Митрополия) — თემი ჩრდილოეთ ბულგარეთში. შედის პლევენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 20 879 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 674.9 კმ²-ს. მოიცავს 16 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დოლნა-მიტროპოლია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლევენის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
სანავარდოს წითელი საყდარი
სანავარდოს წითელი საყდარი — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი. იგი მდებარეობს სანავარდოს განაპირას. ტაძარი დანგრეულია. შემორჩენილია საკურთხევლის, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების მცირე ნაწილები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იუჰან პარტსი
იუჰან პარტსი (Juhan Parts; დ. 27 აგვისტო, 1966, ტალინი, ესტონეთის სსრ) — ესტონელი პოლიტიკოსი. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 2003-2005 წლებში. ეკონომიკისა და კომუნიკაციის მინისტრი 2007-2014 წლებში.
დაამთავრა ტალინის პირველი საშუალო სკოლა, შემდეგ ტარტუს უნივერსიტეტში სწავლობდა სამართალს. შემდეგ მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროში. 2003 წლის რიიგიკოგუს არჩევნებში მისმა პარტიამ მოიპოვა ხმების უმრავლესობა და ჩამოაყალიბა მთავრობა, თვით პარტსი გახდა პრემიერ-მინისტრი. თანამდებობიდან გადადგა 2005 წლის მარტში, მას შემდეგ, რაც მისი კაბინეტის იუსტიციის მინისტრს პარლამენტმა უნდობლობა გამოუცხადა. 13 აპრილს პრემიერ-მინისტრი გახდა ანდრუს ანსიპი. 2007-2014 წლებში იყო ეკონომიკისა და კომუნიკაციის მინისტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
სან-ხუან-დე-ალიკანტე
სან-ხუან-დე-ალიკანტე (San Juan de Alicante, Sant Joan d'Alacant) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის ალაკანტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 9,64 კმ². მოსახლეობა — 24 367 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალიკანტეს ქალაქები
Disco (ალბომი)
Disco — ინგლისური სინთპოპ-დუეტ Pet Shop Boys-ის ალბომი, გამოცემული 1986 წლის 17 ნოემბერს, ლეიბლზე Parlophone.
Disco არის ალბომის Please სიმღერების რემიქსების კრებული. გარდა ამისა, მასში შეტანილია ორიგინალური სიმღერების B-მხარეები. კრებულში შეტანილია ართურ ბეიკერის, შეპ პეტიბოუნისა და თავად Pet Shop Boys-ის შექმნილი რემიქსები.
სქოლიო
კატეგორია:Pet Shop Boys-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:1986 წლის რემიქსული ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის რემიქსული ალბომები
აგნეს მერანიელი
აგნეს მერანიელი (Agnes von Meranien, Agnès de Méranie; დ. 1175 — გ. 20 ივლისი, 1201) — მერანიის ჰერცოგ ბერთოლდის ასული. საფრანგეთის დედოფალი 1196-1200 წლებში, როგორც ფილიპ II- ის მესამე ცოლი და მისი ორი შვილის დედა.
ბიოგრაფია
აგნესი დაიბადა 1175 წელს, საღვთო რომის იმპერიაში შემავალ პატარა მერანიის საჰერცოგოში, ბავარიის მახლობლად. იგი იყო მერანიის ჰერცოგ ბერთოლდისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია როშლიცელის ასული.
დაჩი ნანობაშვილი
დაჩი ნანობაშვილი (დ. 15 მარტი, 1979, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მათემატიკოსი და პედაგოგი, „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო 2018“-ის ფინალისტი და ოლიმპიადა „ევერესტის“ დამაარსებელი.
აგნეს მერანიელი
ბიოგრაფია
1193 წელს საფრანგეთის მეფე ფილიპ II გასცილდა თავის მეორე მეუღლეს, დედოფალ ინგებორგ დანიელს, რის შემდეგაც მეორე საცოლის ძიება დაიწყო. სულ სამ წელიწადში, 1196 წლის ივნისში, ფილიპი და აგნესი დაქორწინდნენ, რითაც აგნესი საფრანგეთის დედოფალი გახდა. ამ ქორწინებით რომის პაპი ინოკენტი III ერთობ უკმაყოფილო დარჩა, რადგან ეკლესიურად ფილიპი და ინგებორგი მაინც ცოლ-ქმარი იყვნენ. თავად ინგებორგიც ქმართან შერიგებას ითხოვდა, ფილიპი კი მასთან ჯვრის აყრას სთხოვდა პაპს. რომის პაპი დიდ ხანს ფიქრობდა, თუ როგორ მოქცეულიყო, საბოლოოდ კი 1200 წელს ინგებორგისა და ფილიპის შერიგება და კვლავ შეუღლება მოახერხა, აგნესს კი გააცილა.
დაჩი ნანობაშვილი
ბიოგრაფია
დაჩი ნანობაშვილი დაიბადა 1979 წლის 15 მარტს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1999 წლიდან არის მათემატიკის პედაგოგი. 2009 წელს დააარსა ოლიმპიადა „ევერესტი“, სადაც მონაწილეობას იღებენ ბავშვები II-დან VI კლასის ჩათვლით. „ევერესტის“ პროექტის ფარგლებში გამოუშვა 13 ამოცანათა კრებული, რომელში შესულ ამოცანათა უმრავლესობა მისი შექმნილია. 2010 წელს იყო ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის გარე ექსპერტი. 2011 წელს იყო 1-6 კლასის მათემატიკის სახელმძღვანელოების გრიფირების ექსპერტი. 2018 წლიდან არის წმინდა გიორგის სახელობის საერთაშორისო სკოლის პირველი კლასების მენეჯერი. 2018 წელს მონაწილეობა მიიღო კონკურსში „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო“ და მოხვდა საუკეთესო ხუთეულში (შესაბამისად გავიდა ფინალში).
აგნეს მერანიელი
ბიოგრაფია
მიუხედავად იმისა, რომ იგი უკვე დედოფალი აღარ იყო, მეფე მაინც ზრუნავდა მასზე. მას პუასუს სასახლე უბოძა პარიზთან ახლოს, სადაც 1201 წლის 20 ივლისს, 25-26 წლის აგნესი მშობიარობის დროს გულის გასკდომით გარდაიცვალა. იგი დაკრძალულია ნანტში.
დაჩი ნანობაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
აგნეს მერანიელი
ოჯახი
აგნესსა და ფილიპეს ოთხწლიანი ქორწინებიდან ორი შვილი შეეძინათ: ფილიპი და მარი. ვინაიდან მათი ქორწინება ეკლესიურად არაკანონიერი იყო, ისინიც უკანონო ბავშვებად იყვნენ ცნობილები, ისე, როგორც საყვარლებთან შეძენილი შვილები, თუმცა რომის პაპმა 1201 წელს ისინი კანონიერ შვილებად სცნო. აგნესის პიროვნებაზე ძალიან ცოტა რამაა ცნობილი, მაგრამ ცნობილია, რომ სწორედ მისი გავლენით მოსთხოვა ფილიპმა პაპს მათი შვილების კანონიერად ცნობა. ფილიპი ბოლონიის ჰერცოგი გახდა, ცოლად მატილდა ბოლონიელი შეირთო, მასთან ორი შვილი შეეძინა და 1235 წელს გარდაიცვალა 25 წლის ასაკში. რაც შეეხება მარის, იგი პირველად ცოლად გაჰყვა ნემურის გრაფ ფელიპე I-ს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მისთხოვდა ბრაბანტის ჰერცოგ ჰაინრიხ I-ს, რომელთანაც ორი გოგონა შეეძინა და გარდაიცვალა 1224 წელს, 25 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1175 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1201 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
ოთარ კიტეიშვილი
ოთარ (ოთო) კიტეიშვილი (დ. 26 მარტი, 1996, რუსთავი) — ქართველი ფეხბურთელი, შტურმისა და საქართველოს ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1996 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ტანგის ოლქი
ტანგის ოლქი (Mkoa wa Tanga, Tanga) — ტანზანიის 30-დან ერთ-ერთი ოლქი. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ტანგა.
მოსახლეობა — 2 045 205 ადამიანი (2012 წელი).
ფართობი — 26 677 კმ².
გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კენიას, ასევე შემდეგ ტანზანიის ოლქებს: სამხრეთიდან პვანის ოლქს, სამხრეთ-დასავლეთიდან მოროგოროს ოლქს, დასავლეთიდან მანიარის ოლქს და ჩრდილო-დასავლეთიდან კილიმანჯაროს ოლქს. აღმოსავლეთიდან გარს ერტყმის ინდოეთის ოკეანის წყლები.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ოლქი შედგება რვა რაიონისაგან:
კეროკოტილიოს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კუტერვოს პროვინციის რაიონები
დოლნი-დიბნიკის თემი
დოლნი-დიბნიკის თემი (Община Долни Дъбник) — თემი ჩრდილოეთ ბულგარეთში. შედის პლევენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 14 076 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 307.57 კმ²-ს. მოიცავს 7 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დოლნი-დიბნიკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლევენის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
სერმენევო
სერმენევო (Сермән) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 018 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (88%).
კიშლა (ტელენეშტის რაიონი)
კიშლა (Cîşla) — სოფელი მოლდოვაში, ტელენეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 102 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 845 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
სან-მიგელ-დე-სალინასი
სან-მიგელ-დე-სალინასი (San Miguel de Salinas, Sant Miquel de les Salines) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის ვეგა-ბახა-დელ-სეგურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,9 კმ². მოსახლეობა — 6313 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
გრემის შადრევნიანი პავილიონი
გრემის შადრევნიანი პავილიონი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გრემში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ეგრეთ წოდებულ მეფე-დიდებულთა უბანში, მდინარე ინწობის ნაპირას.
ნაგებობის გეგმა თითქმის კვადრატულია და ოთხივე მხარეს გახსნილი, შუაში კი, შადრევანია, რომელიც იატაკის დონის ქვემოთაა. პავილიონისაკენ მომდინარე წყლის სათავე ნაგებობა მოშორებით, მდინარე ბოლიის სათავესთან ყოფილა აგებული. სათავე ნაგებობიდან წყალი კერამიკული მილებით მოედინებოდა და ჩადიოდა პავილიონის აღმოსავლეთ გვერდზე მიშენებულ მცირე ზომის, წრიულ აუზში. აქედან კი შადრევნისაკენ მიემართებოდა. წყლის მოძრაობისათვის საჭირო წნევის შესაქმნელად, აუზის ფსკერი შადრევნის ფსკერზე ბევრად უფრო მაღლაა. წყალი აუზიდან შადრევნისკენ ჯერ ჰორიზონტალურად მიედინებოდა, შადრევანთან მიახლოებისას კი, ძირს ეშვებოდა, შემდეგ ისევ ჰორიზონტალურად მიედინებოდა შადრევნის ფსკერისაკენ და მის ცენტრში ამოდიოდა.
ნაგებობა, როგორც მიაჩნიათ, რთული აგებულების გუმბათოვანი კამარებით ყოფილა გადახურული. გადახურვა დაყრდნობილი იყო მძლავრ, ოთხკუთხა ბოძებზე, რომელთაგან ძირებიღაა შემორჩენილი, ორ-ორი აღმოსავლეთ და დასავლეთ გვერდებზე, ხოლო ოთხი — შუა ხაზზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სნუკერის სეზონი 2000-2001
სნუკერის სეზონი 2000-2001 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2000-2001 წლებში. მიმდინარეობა — 26 აგვისტო 2000 — 13 მაისი 2001. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია), მასტერსი — პოლ ჰანტერი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 20 შეჯიბრი.
ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2000-2001 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.
სქოლიო
კატეგორია:სნუკერის სეზონები კატეგორია:2000 წელი სნუკერში კატეგორია:2001 წელი სნუკერში
ატლანტიკის თასი 1976
ატლანტიკის თასი 1976 (Copa del Atlántico 1976, Taça do Atlântico 1976) — საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო ტურნირის — ატლანტიკის თასის რიგით მესამე და ბოლო გათამაშება, რომელიც ოთხი ქვეყნის — არგენტინის, ბრაზილიის, ურუგვაისა და პარაგვაის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებებს შორის გაიმართა 1976 წლის 25 თებერვლიდან 9 ივნისის ჩათვლით.
ტურნირში გამარჯვება მესამედ მოიპოვა ბრაზილიის ნაკრებმა.
1956 და 1960 წლების ატლანტიკის თასის გათამაშების ფორმატისგან განსხვავებით, რომელიც ითვალისწინებდა თითო შეხვედრას გუნდებს შორის, მიმდინარე — 1976 წლის ტურნირის ფარგლებში გუნდები ორ-ორჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს — სტუმრად, მეტოქის მოედანზე და შინ, საკუთარ მინდორზე.
შენიშვნა
thumb|right|287პქ| ტურნირის საუკეთესო ბომბარდირი [[მარიო კემპესი. ]] ქვემოთ მოცემულია ეროვნული გუნდებისა და საერთაშორისო ტურნირების ჩამონათვალი, რომელთა ანგარიშშიც ეთვლებოდათ მოცემულ გუნდებს 1976 წლის ატლანტიკის თასის ფარგლებში ურთიერთშორის ჩატარებული მატჩების შედეგები:
ბომბარდირები
ტურნირის საუკეთესო ბომბარდირი ექვსი გატანილი გოლით გახდა არგენტინის ნაკრების თავდამსხმელი მარიო კემპესი
სქოლიო
კატეგორია:საფეხბურთო ტურნირები
გრემის სავაჭრო უბნის აბანო
გრემის სავაჭრო უბნის აბანო — ყვარლის მუნიციპალიტეტის, სოფელი გრემის არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ეგრეთ წოდებული სავაჭრო უბნის დასავლეთ ნაწილში. თარიღდება XV-XVI საუკუნეებით.
აღწერა
საბანაო ნაწილი ორსართულიანია. ქვედა ნაწილი გათბობისთვის იყო განკუთვნილი, ზედა კი - საბანაოდ. საქვაბე ქვედა სართულის დონეზე, აღმოსავლეთ ნაწილის შუაშია. მის თავზე, ზედა სართულის მთელ სიგანეზე, მოწყობილია კამაროვანი წყალსაცავი. აქედან ცხელი წყალი, კედლებში დატანებული მილებით, შესაბამისი ადგილებისკენ მიედინებოდა. მეორე წყალსაცავი, რომელიც ცივი წყლისათვის იყო განკუთვნილი, სამხრეთ კედლის გაყოლებაზეა და ასევე კამარით ყოფილა გადახურული.
საბანაო ნაწილს გეგმის სწორკუთხედში ჩაწერილი ტოლმკლავა ჯვრის ფორმა აქვს. ცენტრში, ჯვრის მკლავების გადაკვეთაზე, მოზრდილი რვაწახნაგა სათავსოა, რომელსაც ოთხი მხრიდან ერთვის თითო ღრმა უბე. მათგან სამი სწორკუთხაა, ხოლო მეოთხეს, აღმოსავლეთით მდებარეს, სამწახნაგა დაბოლოება აქვს. შემორჩენილი ნაწილების მიხედვით დგინდება, რომ უბეები შეისრული კამარით იყო გადახურული, ცენტრალური ნაწილი კი - გუმბათოვანით. საბანაო ნაწილის ოთხივე კუთხეში განცალკევებული საბანაო სათავსოებია, რომლებსაც შესასვლელი ცენტრალური სათავსოდან აქვთ. აღმოსავლეთ კუთხეებში მდებარე ორივე სათავსოს აღმოსავლეთ ბოლოში ერთი მეტრი სიმაღლის კედლით გამოყოფილი აუზია, რომლებშიც ცივი და ცხელი წყალი ცალ-ცალკე შედიოდა.
Pixel Piracy
Pixel Piracy — გვერდით-მოძრავი სათავგადასავლო კომპიუტერული თამაში რომელსაც ქმნის Quadro Delta. თამაშში, მოთამაშე ქმნის პირატულ გემს, ირჩევს მის ეკიპაჟს და უძღვება მათ პირატულ მსოფლიოში. თამაშს არ აქვს მოცემული მიზანი მოთამაშისათვის, და მათ აქვთ უფლება იმოგზაურონ როგორც უნდათ თამაშში.
გრემის სავაჭრო უბნის აბანო
აღწერა
დასავლეთ კუთხეში მდებარე სათავსოები სხვადასხვაგვარადაა გადაწყვეტილი. მათგან სამხრეთ-დასავლეთ კუთხის სათავსო კვადრატულია, მასში მილები არ შედის. ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე სათავსო უფრო მოზრდილია და მისი დასავლეთ ნაწილი შენობის ძირითადი კორპუსის გარეთ გადის.
Pixel Piracy
სქოლიო
კატეგორია:Rougelike თამაშები
გრემის სავაჭრო უბნის აბანო
აღწერა
აბანოს ძირითადი კორპუსის კედლებში ექვს ადგილას მოწყობილია გეგმით სწორკუთხა, მოზრდილი ღრმული, რომლებშიც წყლის მილები შედის და გამოდის. კედლების დაზიანების გამო მათი დანიშნულების განსაზღვრა ვერ ხერხდება. მეორე სართულის აგურის იატაკი დაყრდნობილი იყო აგურისავე ოთხკუთხა სვეტებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
იულემისტე
იულემისტე (Ülemiste järv) — ტბა ტალინის შემოგარენში. XIV საუკუნიდან წარმოადგენს ქალაქის სასმელი წყლის მთავარ წყაროს. 2005 წლის მონაცემებით წყლის საშუალო მოხმარება 60 829 მ³-ს შეადგენდა.
ტბის სიახლოვეს მდებარეობს ტალინის აეროპორტი და სავაჭრო ცენტრი Ülemiste.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის ტბები
ომარ გვასალია
ომარ გვასალია (დ. 31 აგვისტო, 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 21 აპრილი, 1992) — ქართველი კინორეჟისორი, რეჟისორი ფილმებისა: „ალყა“, „ქართველები ცაში“, „დროებითი მოწმობა“, „ერთგული მეგობარი“ და სხვა.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ვგიკის სადადგმო ფაკულტეტის სარეჟისორო განყოფილება (ლევ კულეშოვისა და ალექსანდრა ხოხლოვას სახელოსნო, 1968). ლენინგრადის სატელევიზიო ფილმების სტუდიაში გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „ყველა ჩემი ვაჟი-შვილია“ ა. სტეფანოვიჩთან ერთად 1968 წელს. 1968-1970 წლებში მუშაობდა საქართველოს ქდსპფ სტუდიაში. 1972 წელს შედგა მისი დებიუტი მხატვრულ კინოში. მოსფილმის ექსპერიმენტულ გაერთიანებაში დადგა ფსიქოლოგიური დრამა „დროებითი მოწმობა“ ა. სტეფანოვიჩთან ერთად. მას მოყვა სხვადასხვა ჟანრის ფილმები „მშვიდობიანი დღეები“ (1974) „იმედის მწვანე კუნძული“ (1978), „მშვიდობით მეგობარო“ (1980), „ქართველები ცაში“ (1984), „ალყა“ (1990). დაწერა სცენარი ფილმისათვის „ბედიანი“ (ფილმის რეჟისორი გ. ლევაშოვ-თუმანიშვილი, 1992). წარმატებით მუშაობდა დოკუმენტურ კინოში, როგორც სცენარისტი და რეჟისორი. ფილმ-ინტერვიუს ჟანრში გადაიღო ფილმები მოზარდთა აღზრდის პრობლემებზე „ერთი დღე უნივერსიტეტში“ (1968), “დიალოგები“ (1976), „70 შეკითხვა“ (1980), „გაიცანით, ჩვენი შვილები“ (1987), ასევე დოკუმენტური ფილმი „ფრესკა“. 80-იანი წლების საქართველოს მტკივნეული სოციალური და საზოგადოებრივი პრობლემები ასახა ილია ჭავჭავაძის ცხოვრებისა და მოღვაწეობისადმი მიძღვნილ ფილმში „რამდენიმე სურათი ილიას ცხოვრებიდან“ (1987). მთავარი როლი შეასრულა ფილმში „მოგზაურობა სოპოტში“ (რეჟისორი ნანა ჯორჯაძე, 1980). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინო ფაკულტეტზე 1974-დან 1991 წლამდე. იყო საქართველოს ტელეფილმების სტუდიის დირექტორი 1983-1985 წლებში 1988 წელს გ. ლევაშოვ-თუმანიშვილთან და რ. ხოტივართან ერთად დააფუძნა კინო-ფირმა „მთვარის გლობუსი“. დაიღუპა ავტოკატასტროფაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992