cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
ისტორია
ევრო 2008-ის შესარჩევში საქართველომ ტრადიციას არ უღალატა და კვლავ მხოლოდ ერთ გუნდს, ამჯერად ფარერების ნაკრებს გადაასწრო, თუმცა საქართველოს ნაკრებმა ამ შესარჩევშიც ჩაატარა დასამახსოვრებელი მატჩები, დაამარცხა რა ფარერების ნაკრები გასვლაზე 6;0, შესარჩევი ციკლის გახსნით მატჩში და ციკლის მიწურულს 2:0 დაამარცხა იმ პერიოდში საკმაოდ ძლიერი შოტლანდიის ნაკრები, რომელმაც ამ წაგებით ფაქტობრივად დაკარგა ჯგუფიდან გასვლის შანსი. ამ მატჩში გოლები ლევან მჭედლიძემ და დავით სირაძემ გაიტანეს. ამავე წელს ამხანაგურ თამაშებსში ქართველებმა დაამარცხეს ურუგვაის და თურქეთის ნაკრებები. შემდეგი შესარჩევი ციკლი(მსოფლიო 2010) კი ანტირეკორდის ხანა იყო — ქართველებმა ვერცერთი თამაში მოიგეს და ჯგუფში ბიოლო ადგილზე გავიდნენ. ამ დროს ნაკრებს ცნობილი არგენტინელი სპეციალისტი ექტორ რაულ კუპერი წვრთნიდა.
ქეცბაიას მწვრთნელობის პერიოდი
2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში ჯვაროსნებს მეტოქეებად მსოფლიოსა და ევროპის მოქმედი ჩემპიონები ესპანეთისა და საფრანგეთის ნაკრებები, ასევე ფინეთისა და ბელარუსის გუნდები შეხვდა. საქართველოს ნაკრებმა ციკლი კარგად დაიწყო, თბილისში მოუგო ბელარუსს 1:0 დავამარცხეთ, ხოლო 4 დღეში ესპანეთთან მინიმალური სხვაობით წააგო. მიუხედავად კარგი სტარტისა, ნაკრებმა შემდეგი მატჩები ჩააგდო, ჰელსინკიში ფინეთის ნაკრებთან შეხვედრა ფრედ 1:1 დაასრულა, ხოლოდ რამდენიმე დღეში ბელარუსთან სტუმრად დამარცხდ 2:0. საბოლოოდ საქართველოს ნაკრებმა, გაასწრო რა მხოლოდ ბელორუსს ჯგუფში კვლავ ბოლოსწინა, მეოთხე ადგილი დაიკავა. ციკლის მანძილზე ქეცბაიას კონფლიქტი მოუვიდა ნაკრების მცველებთან, ზურაბ ხიზანიშვილთან და ალექსანდრე ამისულაშვილთან, რომელებმაც ქეცბაიას ნაკრებში თამაშზე უარი განაცხადეს. ევრო 2016-ს საკვალიფიკაციო ეტაპზე პირველი ოთხი მატჩიდან სამის წაგების (ირლანდია 1;2, შოტლანდია 0:1, პოლონეთი 0:4) შემდგომ ქეცბაია მწვრთნელის პოსტიდან გადადგა. მის ნაცვლად მთავარ მწვრთნელის პოსტი კახაბერ ცხადაძემ დაიკავა, რომელსაც პოსტი 1 წელი ეკავა და 2016 წლის დასაწყისში თანამდებობა დაატოვებინეს სახელფასო სკანდალის შემდეგ. მის შემცვლელად სლოვაკი ვლადიმერ ვაისი დაინიშნა. thumb|400პქ|საქართველოს ნაკრები შესარჩევის წინ
ამჟამინდელი შემადგენლობა
შემადგენლობა შვედეთთან მსოფლიო ჩემპიონატი ს საკვალიფიკაციო და უზბეკეთთან ამხანაგური მატჩებისთვის 11 და 15 ნოემბერს, 2021 წელი.
საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელები
2021 წლის 2 ივნისის მდგომარეობით
კაპიტნების სტატისტიკა
საქართველოს ნაკრების კაპიტნების სტატისტიკა 2023 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეხბურთი კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
Camponotus nitidus
Camponotus nitidus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ანტიოქე IV ეპიფანე
მინი|250პქ|ანტიოქე IV ეპიფანეს ბიუსტი, [[ძველი მუზეუმი (ბერლინი)]] ანტიოქე IV ეპიფანე – სელევკიდების ელინისტური სახელმწიფოს – სირიის მეფე. ანტიოქე III-ის ძე. მეფობდა ძვ. წ. 175-164 წლებში. იზრდებოდა რომში, როგორც მძევალი. განათლება დაასრულა ათენში. იყო კარგი მხედართმთავარი და დიპლომატი, ცდილობდა აღმოსავლეთის ქვეყნების იძულებით ელინიზაციას. ძვ. წ. 170 და 168 წლებში შეიჭრა ეგვიპტეში, მაგრამ რომის ბრძანებით უკან დაიხია. იერუსალიმში იაჰვეს ტაძარი ზევსის ტაძრად გადააქცია, რამაც იუდეველთა აჯანყება გამოიწვია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სელევკიდები
ოლივერ კრომველი
ოლივერ კრომველი (ინგლ. Oliver Cromwell; დ. 25 აპრილი, 1599 — გ. 3 სექტემბერი, 1658) — ინგლისელი სამხედრო და პოლიტიკური ლიდერი. მოგვიანებით იყო ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის ლორდ-პროტექტორი. კრომველი დაიბადა ჰენრი VIII-ს მინისტრის ტომას კრომველის დის ოჯახში. ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი ოლივერ კრომველის ცხოვრების პირველი 40 წლის შესახებ. მხოლოდ 4 პირადი წერილი არის შემორჩენილი და 1628 წლის გამოსვლის ტექსტი. იგი გახდა დამოუკიდებელი პურიტანი, მას შემდეგ რაც რელიგიური ცვლილებების შედეგად უფრო შემწყნარებლური დამოკიდებულებით განეწყო პროტესტანტების მიმართ 1630-იან წლებში. ის გამოირჩეოდა რელიგიურობით და ღრმად სწამდა, რომ ყველა მისი გამარჯვება ღმერთის დამსახურება იყო. ოლივერი პარლამენტის წევრად აირჩიეს 1628 წელს და პარლამენტარებმა მას ზედმეტსახელად, მისი ხასიათისა და დამსახურებების გამო ,რკინისგვერდიანი (Ironside) უწოდეს. მან სწრაფად და ოსტატურად მოახერხა მისი, როგორც სარდალის, საოცარი შესაძლებლობების დემონსტრირება და ბრწყინვალედ უძღვებოდა კავალერიის შეიარაღებულ ძალებს, გამოირჩეოდა პრინციპული მმართველობით ახალი მოდელის არმიაში. ასევე, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სერ თომას ფეარფაქსის წინამძღოლობით წარმოებულ სამეფო კავალერიის ბრძოლებში.
კრომველი იყო მეფე ჩარლზ I-ის სიკვდილით დასჯის ერთ-ერთი ხელმომწერი 1649 წელს და იგი მართავდა ინგლისის თანამეგობრობას, როგორც რამპის პარლამენტის წევრი (1649–1653), თუმცა ამ თანამეგობრობამ ხანმოკლე დროით იარსება. ამის შემდეგ ის შეარჩიეს ირლანდიაში ინგლისური კამპანიის სამართავად 1649 – 1650 წლებში. კრომველის ძალებმა დაამარცხეს კონფედერატისა და როალისტების კოალიცია ირლანდიაში და დაიკავეს ქვეყანა. ამ გამარჯვებით დასრულდა ირლანდიის კონფედერატთა ომები. ამ პერიოდის განმავლობაში მიიღეს სისხლის სამართლის კანონების სერია კათოლიკეების წინააღმდეგ (მნიშვნელოვანი უმცირესობაა ინგლისსა და შოტლანდიაში, მაგრამ დიდი უმრავლესობაა ირლანდიაში) და მათ მიწის დიდი ნაწილი ჩამოართვეს. კრომველი ასევე უძღვებოდა კამპანის შოტლანდიის არმიის წინააღმდეგ 1650 და 1651 წლებში.
1653 წლის 20 აპრილს მან ძალის გამოყენებით თანამდებობიდან გაათავისუფლა რამპის პარლამენტი, დააარსა მოკლევადიანი ასამბლეა, რომელიც ცნობილია როგორც ბარებონის პარლამენტი, ამასთანავე, იგი მიწვეული იყო ინგლისის, შოტლანდიის და ირლანდიის ლორდ პროტექტორად 1653 წლის 16 დეკემბრიდან. როგორც მმართველი, იგი გამოირჩეოდა აგრესიული და ეფექტიანიი საგარეო პოლიტიკით. იგი ბუნებრივი მიზეზების შედეგად გარდაიცვალა 1658 წელს და დაკრძალეს უესტმინსტერის სააბატოში. როიალისტები ხელისუფლებაში დაბრუნდნენ 1660 წელს მეფე ჩარლზ II-სთან ერთად და ამოთხარეს კრომველის გვამი, დაკიდეს ჯაჭვებით და თავი მოკვეთეს.
კრომველის ფიგურა ერთ-ერთ ყველაზე ურთიერთსაპირისპირო და სადავო პიროვნებას წარმოადგენს ბრიტანული კუნძულების ისტორიაში. ისტორიკოსთა ნაწილი, როგორიცაა მაგალითად დევიდ შარფი, მას მიიჩნევს როგორც მკვლელ დიქტატორს. სამხედრო დიქტატორი უწოდა მას უინსტონ ჩერჩილმა, თავისუფლების გმირი - ჯონ მილტონმა და ტომას კარლაილმა. მისი შემწყნარებლური დამოკიდებულება პროტესტანთა მიმართ არ მოიწონეს კათოლიკეებმა. მის მიერ გატარებული ზომები ირლანდიაში, ხშირად აღქმულია როგორც გენოციდთან მიახლოებული ან გენოციდის მსგავსი. ის მკვეთრად გაკრიტიკებული და არაპოპულარული პიროვნებაა ირლანდიაში. ის აირჩიეს 100 უდიდეს ბრიტანელთა რიცხვში BBC-ის 2002 წლის გამოკითხვის შედეგებზე დაყრდნობით.
ადრეული წლები
კრომველი დაიბადა ჰანტინგდონში 1599 წლის 25 აპრილს რობერტ კრომველისა და ელიზაბეტ სტიუარტის ოჯახში. ოჯახს ქონება მემკვიდრეობით გადმოეცათ ოლივერის დიდი ბაბუისგან, მორგან აპ უილიამისგან, რომელმაც იქორწინა ქეთრინ კრომველზე (დ. 1482 წ.), ტომას კრომველის დაზე, რომელიც იყო ჰენრი VIII-ს მინისტრი. კრომველის ოჯახმა, როგორც ბენეფიციარებმა, დიდი სიმდიდრე შეიძინეს მონასტრების დაშლის პერიოდში. რობერტსა და ელიზაბეტს ჰყავდათ ათი შვილი, მაგრამ ოლივერი, მეხუთე შვილი, იყო ერთადერთი ბიჭი, რომელიც გადარჩა.
კრომველის პაპა, სერ ჰენრი უილიამსი, იყო ერთ-ერთი ორი ყველაზე მდიდარი მიწათმფლობელი ჰანტინგდონშირში. კრომველის მამა, რობერტი, შედარებით უფრო მოკრძალებული პიროვნება იყო, მაგრამ მაინც ირიცხებოდა მიწის ნაკვეთების მფლობელთა რიცხვში. როგორც მრავალ ძმებში უმცროსმა, რობერტმა მემკვიდრეობით მიიღო მხოლოდ სახლი ჰანტინგდონში და მცირე რაოდენობით მიწა. ამ მიწას ექნებოდა შემოსავალი 300 ფუნტამდე წელიწადში. თავად კრომველმა 1654 წელს თქვა:
კრომველი მოინათლა 1599 წლის 29 აპრილს, წმინდა იოანეს ეკლესიაში, და ესწრებოდა ჰანტინგდონის გრამატიკის სკოლას. მან სწავლა განაგრძო სიდნეის სასექსის კოლეჯში, კემბრიჯში, შემდეგ ახლად დაარსებულ კოლეჯში განაგრძო სწავლა, ძლიერი პურიტანული ეთიკით. მან დატოვა კოლეჯი 1617 წლის ივნისში, წოდების მიღების გარეშე, მამის გარდაცვალებისთანავე. ბიოგრაფები ირწმუნებიან, რომ ის შემდეგ ესწრებოდა ლინკოლნის საზოგადოებას (Lincoln Inn), მაგრამ ლინკოლნის საზოგადოების არქივი მასზე ჩანაწერს არ ინახავს. ანტონია ფრეიზერის დასკვნით, სავარაუდოდ, მან ამ დროს ტრენინგი გაიარა ლონდონის ერთ – ერთ სასამართლო დარბაზში. მისი ბაბუა, მამა და ორი ბიძა ესწრებოდნენ ლინკოლნის სასწავლო საზოგადოებას, ხოლო კრომველმა თავისი ვაჟი რიჩარდიც იქ გაგზავნა განათლების მისაღებად 1647 წელს.
კრომველი მამის გარდაცვალების შემდეგ სახლში დაბრუნდა ჰანტინგდონში. დედა დაქვრივდა და მისი შვიდი და დასაოჯახებელი იყო. იმ დროისათვის ოლივერი საჭირო იქნებოდა სახლში ოჯახის დასახმარებლად.
ქორწინება და ოჯახი
კრომველმა ცოლად შეირთო ელიზაბეტ ბურჩიერი (1598 – 1665) 1620 წლის 22 აგვისტოს, ლონდონში. ელიზაბეტის მამა, სერ ჯეიმზ ბურჩიერი, ლონდონელი ტყავის ვაჭარი იყო, რომელიც ესექსში მდებარე ფართო მიწებს ფლობდა და მძლავრი კავშირი ჰქონდა იქ მცხოვრებ პურიტან ოჯახებთან. ქორწინებამ კრომველი დაუკავშირა ლონდონის სავაჭრო საზოგადოების წამყვან წევრებს, რომლებიც დიდი გავლენით გამოირჩეოდნენ ჰოლანდიაში. ამ გავლენიან ქსელში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭებოდა კრომველის სამხედრო და პოლიტიკურ კარიერას. წყვილს ცხრა ბავშვი შეეძინათ.
კრომველის სამხედრო სტილი
კრომველს არ ჰქონდა გავლილი ოფიციალური წვრთნა სამხედრო ტაქტიკაში და მიჰყვებოდა მის ზოგად პრაქტიკას: სამ რიგში ჩაწყობილი კავალერია, რომელიც მიიწევდა წინ და ჰქონდა უფრო მეტი გავლენა შედეგზე, ვიდრე ცეცხლის გამხსნელებს. მის ძლიერ მხარეებს წარმოადგენდა: კარგი ინსტინქტები წინამძღოლობისას და მორალური ავტორიტეტი. ომში, რომელშიც ძირითადად მოყვარულები იბრძოდნენ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ეს ძლიერი თვისებები, რამაც, სავარაუდოდ, დიდი წვლილი შეიტანა მისი კავალერიის დისციპლინაში.
ოლივერ კრომველის მხედართმთავრული ნიჭი პირველივე ბრძოლებში გამოჩნდა, განსაკუთრებით კი მარსტონ-მურთან (2 ივლისი, 1644 წ. ). მისი ჯარი მეფის არმიისთვის ნამდვილ რისხვად იქცა. სწორედ კრომველის არმიამ შეასრულა უმთავრესი როლი ნასების გადამწყვეტ ბრძოლაში ჩარლზ I-ს წინააღმდეგ (14 ივნისი, 1645 წ. ). როგორც პარლამენტის პურიტანული კოალიციის ლიდერმა (ასევე ცნობილი, როგორც „მრგვალთავიანები“ – მოკლედ შეჭრილი თმის გამო) და ახალი მოდელის არმიის მეთაურმა, საბოლოოდ დაამარცხა მეფე ჩარლზ I და აბსოლუტურ ძალაუფლებაზე მონარქთა მოთხოვნას ბოლო მოუღო. ოლივერ კრომველმა განსაკუთრებული ძალაუფლება მოიპოვა, როდესაც სათავეში ჩაუდგა პარლამენტის უმაღლეს პალატას და მრჩევლებად თავისი პროტესტანტ-პურიტანი თანამებრძოლები აირჩია. მის დროს გამოიცა კანონები: არმიაში დუელების ჩატარების აკრძალვის, სამოქალაქო ქორწინების იურიდიული სტატუსისა და მთელი სამეფო ქონების სახელმწიფო ხაზინაში ჩარიცხვის შესახებ. ჩაიგდო თუ არა ძალაუფლება ხელში, კრომველმა მაშინვე „რკინის“ დისციპლინის დამყარება დაიწყო. მან სასტიკად ჩაახშო აჯანყებები ირლანდიასა და შოტლანდიაში. მან დაყო ქვეყანა თორმეტ სამხედრო გუბერნიად და თითოეულს სათავეში გენერალ-მაიორი ჩაუყენა. მისი რაზმები მუდმივად იცავდნენ სახელმწიფო გზებს, დააწესა გადასახადების აკრეფის ახალი სისტემა. რეფორმებისთვის საჭირო ხარჯები მეფის მომხრეების ქონებით დაფარა. კრომველმა შემოიტანა ახლომდებარე საკავალერიო წარმონაქმნები, რომელშიც სამხედრო ნაწილები მუხლებზე იდგნენ. ეს ყველაფერი ინგლისში სიახლე იყო და მისი წარმატების მთავარ ფაქტორს წარმოადგენდა. ის ინარჩუნებდა თავისი ჯარების სიახლოვეს შეტაკებების შემდეგაც კი. ბრძოლაში უპირატესობის მოიპოვების შემდეგ საშუალებას აძლევდა მოწინააღმდეგეებს დაეტოვებინათ ბრძოლის ველი. ეს ყველაფერი ეხმარებოდა ოლივერ კრომველს და საშუალებას აძლევდა სწრაფი რეაგირება მოეხდინა საბრძოლო მოვლენების განვითარებაზე. ბრძანების გაცემის წესი იყო მტკიცე და გადამწყვეტი იყო როგორც მარსტონ მურის, ასევე ნასების ბრძოლაში. ამ ყველაფრის შედეგად, მან ჩამოაყალიბა რკინის დისციპლინა მის სამხედრო შენაერთებში და მათ „რკინისგვერდებიანი მხედრების“ სახელითაც კი იცნობდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1599 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1658 კატეგორია:სამხედრო ლიდერები კატეგორია:გენერლები კატეგორია:ინგლისის ისტორია კატეგორია:ინგლისის პოლიტიკა კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები
კრის პენი
კრის პენი (Christopher Shannon "Chris" Penn; დ. 10 ოქტომბერი, 1965 — გ. 24 იანვარი, 2006) — ამერიკელი კინო და სატელევიზიო მსახიობი, რომელმაც სახელი გაითქვა მისი როლებისთვის ფილმებში: „ცოფიანი ძაღლები“, „Footloose“ და „True Romance“.
ბიოგრაფია
პენი დაიბადა მერილენდში, კალიფორნია. მისი მშობლები ლეო პენი და ეილინ რაიანი იყვნენ მსახიობები. მისი მამობრივი ბებია და პაპა იყვნენ ებრაელი იმიგრანტები ლიტვიდან და რუსეთიდან, ხოლო დედამისი იყო კათოლიკე იტალიური და ირლანდიელი წარმოშობის. მას ჰყავს ორი უფროსი ძმა, მსახიობი შონ პენი და მუსიკოსი მაიკლ პენი.
პენი იპოვეს გარდაცვლილი მის სანტა მონიკას კონდომინიუმში 2006 წლის 23 იანვარს, 40 წლის ასაკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
Renaissance Pictures
Renaissance Pictures — ამერიკული კინო-კომპანია. დააარსეს რეჟისორმა სემ რეიმიმ, პროდიუსერმა რობერტ ტაპერტმა და მსახიობმა ბრიუს კემპბელმა 1979 წლის 10 აგვისტოს, რათა ეწარმოებინათ საშინელებათა ფილმი „ბოროტი მიცვალებულები“ (ინგლ. The Evil Dead). ამას მოჰყვა ფილმები „ბოროტი მიცვალებულები 2“ (1987) და „ბნელეთის არმია“ (1992). კომპანიამ დაარსებიდან დღემდე მრავალი ფილმი აწარმოა. ამჟამად რეიმი და ტაპერტი მუშაობენ საშინელებათა ფილმების შექმნაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული კინოკომპანიები
Camponotus nitidior
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჰელვეტინიარვის ეროვნული პარკი
ჰელვეტინიარვის ეროვნული პარკი (Helvetinjärven kansallispuisto, ითარგმნება როგორც ეშმაკის ტბის ეროვნული პარკი) ― ეროვნული პარკი პირკანმაის რეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს რუოვესის მუნიციპალიტეტში. ეროვნული პარკის ფართობი 49.8 კმ²-ია. დაარსდა 1982 წელს. პარკი ფინეთის მთავარი სატყეო სამმართველოს დაქვემდებარებაშია.
სქოლიო
კატეგორია:1982 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:პირკანმაის გეოგრაფია კატეგორია:ფინეთის ეროვნული პარკები
ბარბადასი
ბარბადასი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ორენსეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 30,02 კმ². მოსახლეობა — 11 158 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ორენსეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ორენსეს ქალაქები
ანტონიო ბანდერასი
ხოსე ანტონიო დომინგეს ბანდერასი (José Antonio Domínguez Banderas; დ. 10 აგვისტო, 1960, მალაგა) — ესპანელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი და მომღერალი. სამსახიობო კარიერა პედრო ალმოდოვარის ფილმებში შესრულებული როლებით დაიწყო, შემდეგ კი მოღვაწეობა ჰოლივუდში განაგრძო და ითამაშა 1990-იანი წლების ისეთ პოპულარულ ფილმებში, როგორებიცაა „ფილადელფია“, „ინტერვიუ ვამპირთან: ვამპირის ქრონიკები“, „დაქირავებული მკვლელები“, „ევიტა“, „ზოროს ნიღაბი“ და სხვა.
მირანტი-და-სერა
მირანტი-და-სერა (Mirante da Serra) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რონდონიის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. მიეკუთვნება რონდონიის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟი-პარანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 878 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.97 კმ²-ზე. ფართობი 1 191 875 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რონდონიის მუნიციპალიტეტები
ჭაგანი
ჭაგანი — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ღანირის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 50 მ, სამტრედიიდან 9 კმ. ჭაგანი მდებარეობს მდინარე ჭურთავას ხეობაში, გარშემო ესაზღვრება სოფლები: დიდი ჯიხაიში, ღანირი, დაბა კულაში. სოფელი ერთთავად ვაკეზეა გაშენებული, ამაღლებული ადგილები არ გვხვდება. მიწა ნესტიანია, კარგად ხარობს სიმინდი და ბამბუკი. სოფელში მდებარეობს მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის XVIII-XIX საუკუნეში ხის მასალისგაან აგებული მთავარანგელოზის ეკლესია.
ისტორია
სოფლის წარმოშობაზე ბევრი ვერსია არსებობს. ფრანკფურტის უნივერსიტეტის ქართულენოვან ჩანაწერებში მოხსენებულია, როგორც ტაო-კლარჯეთში ქართულ ნასოფლარ ჭანთჭალიდან დევნილი წარჩინებულების სამფლობელოდ. სავარაუდოა, რომ მათი შთამომავლებია ის ჭანთჭალელიშვილები (ჭანჭალეიშვილი), რომლებიც დღესაც ცხოვრობენ სოფლის ტერიტორიაზე. სოფელში ასევე მრავლად არიან: ქაჯაიები, ყლარჯეიშვილები, არველაძეები, მანჯგალაძეები, ხვიჩიები, კანდელაკები და სხვები. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საბას სამედიცინო უნივერსიტეტი
მინი|ბოტომის ხედი, მარჯვნივ ქვემოთ ჩანს უნივერსიტეტის ეზო საბას სამედიცინო უნივერსიტეტი — საბას (ნიდერლანდების ანტილის კუნძულები) დედაქალაქ ბოტომში მდებარე არაკომერციული სამედიცინო სკოლა. საბას უნივერსიტეტი კურს დამთავრებულებს ანიჭებს მედიცინის დოქტორის ხარისხს. საბას უნივერსიტეტის მფლობელია R3 Education, Inc.
ისტორია
საბას სამედიცინო უნივერსიტეტი ჩამოყალიბდა 1986 წელს, როგორ საბას მთავრობის და ამერიკის შეერთებული შტატების მედოკოსების ერთობლივი პროექტი. უნივერსიტეტმა ნიდერლანდების ანტილის კუნძულების ფედერალური მთავრობის ნებართვა მიიღო 1988 წელს და ოფიციალურად მოქმედება დაიწყო 1989 წელს.
ჯგუფების ზომა შეადგენს 80 -100 სტუდენტს, სტუდენტები 20 თვეში ადიან საბაზისო სამედიცინო მომზადებას და შემდეგ ამერიკისა და კანადის კლინიკებში აგრძელებენ პრაქტიკის მიღებას.
სქოლიო
კატეგორია:საბა
ჰიიდენპორტის ეროვნული პარკი
ჰიიდენპორტის ეროვნული პარკი (Hiidenportin kansallispuisto) ― ეროვნული პარკი სოტკამოს მუნიციპალიტეტში, კაინუუს რეგიონში, ფინეთში. ეროვნული პარკი 1982 წელს რეგიონის ველური ბუნების დასაცავად დაარსდა. პარკის ფართობი 45 კმ²-ია. ეროვნული პარკის ⅔ წიწვოვან ტყეს უკავია.
სქოლიო
კატეგორია:1982 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:კაინუუს გეოგრაფია კატეგორია:ფინეთის ეროვნული პარკები
დეპრესია (მეტეოროლოგია)
კარგად არის ცნობილი ალეუტის დეპრესია, რომელიც მდებარეობს წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ალეუტის კუნძულების მახლობლად. ატმოსფეროს მოქმედების ერთ-ერთი ცენტრია. ზაფხულში თითქმის ქრება (გადაინაცვლებს პოლარული აუზის სიღრმეში). იანვარში მის ცენტრში წნევა 1000 მბ-ზე ნაკლებია.
მისი ანალოგია ატლანტის ოკეანეში წარმოქმნილი ისლანდიის დაბალი წნევის არე, რომელიც განსაკუთრებით კარგად ზამთარშია გამოხატული, როდესაც წნევა დეპრესიის ცენტრში 996 მბარ-ზე ნაკლებია. ცნობილია ასევე აზიის დეპრესია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კლიმატოლოგია კატეგორია:მეტეოროლოგია
ჯული გილბერტი
ჯულია გილბერტი (Jullye Giliberti; დ. 23 აპრილი 1976, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი მსახიობი. ცნობილია თავისი როლებით მხოლოდ ტელენოველებში. პირველი მისი გარღვევა ტელესერიალში მეტ-ნაკლებად წარმატებულად დაგვირგვინდა. 2004 წელს შედგა მისი დებიუტი ტელესერიალ „ტყვე“-ში, სადაც განახორციელა იგნასია „ნაჩა“ ვერგარას სახე.
აქედან მოყოლებული ზედიზედ მიიღო მონაწილეობა ასევე ადგილობრივ ცნობილ ტელესერიალებში, როგორებიცაა: „დუმილის კანონი“, „მკაცრი სიყვარული“, „დამპატიჟე შოკოლადზე“. ბოლო წინადადება მიიღო ტელესერიალში „შეიყვარო ისევ“. ასრულებს მძიმეხასიათის, აქტიური ქალების როლს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
ბალონი
ბალონი (Ballon; Balana) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს კარლოუს საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია), ტრასა N-80-თან.
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 596 ადამიანი (2006 წლის აღწერით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 284 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
კატეგორია:კარლოუს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
Camponotus nitens nitens
Camponotus nitens nitens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გაქცეული მატარებელი
გაქცეული მატარებელი (Runaway Train) — ანდრეი კონჩალოვსკის 1985 წლის თრილერი. ფილმი გადმოსცემს ორი პატიმრის ისტორიას. ისინი მკაცრი რეჟიმის ციხიდან გარბიან და მატარებელს შეაფარენ თავს. თუმცა აღმოჩნდება, რომ მატარებელს მემანქანე არ ჰყავს. ვოითი და რობერტსი ნომინირებული იყვნენ ოსკარზე. ვოითმა მიიღო ოქროს გლობუსის ჯილდო დრამაში შესრულებული მამაკაცის საუკეთესო როლისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1985 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
მონრეალი
2016 წელს, მონრეალის მოსახლეობა 1 704 694 ადამიანს შეადგენდა. მის მეტროპოლიური ზონაში 4 098 927 ადამიანი ცხოვრობს, ურბანულ აგლომერაციაში კი 1 958 257. მონრეალი ძირითადად ფრანგულენოვანი ქალაქია; მოსახლეობის 60,5% სახლში ფრანგულად საუბრობს, 21,2% ინგლისურად, 19,8% კი არც ერთ მათგანზე. მონრეალი კანადის ყველაზე ბილინგუალური ქალაქია, რადგან მისი მოსახლეობის 56% ორივე სახელმწიფო ენას ფლობს. გარდა ამისა, მონრეალი მეორე ყველაზე დიდი ფრანგულენოვანი ქალაქია მთელ მსოფლიოში, პარიზის შემდეგ.
1970-იან წლებში, კანადის ისტორიულ კომერციულ დედაქალაქს როგორც მოსახლეობით, ისე ეკონომიკური სიძლიერით, ტორონტომ გადაასწრო. მიუხედავად ამისა, მონრეალი დღემდე რჩება კანადის მნიშვნელოვან ცენტრად კომერციაში, აერონავტიკაში, ფარმაცევტიკაში, ტექნოლოგიებში, დიზაინში, განათლებაში, კულტურაში, ტურიზმში, გეიმინგში, კინოში და ა. შ. მონრეალში მდებარეობს სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის სათაო ოფისი, ასევე გაეროს მესამე სათაო ოფისი ნიუ-იორკისა და ვაშინგტონის შემდეგ. გარდა ამისა, მონრეალი მეორე ქალაქია ჩრდილოეთ ამერიკაში საკონსულოების სიმრავლის თვალსაზრისით. მონრეალი ატარებს იუნესკოს დიზაინის ქალაქის ტიტულსაც. 2009 წელს, საერთაშორისო კონგრესებისა და კონვენციების ასოციაციამ (ICCA) მონრეალი დაასახელა ჩრდილოეთ ამერიკის წამყვან მასპინძელ ქალაქად საერთაშორისო ასოციაციათა ღონისძიებებისათვის. 2015 წელს, ორგანიზაცია Economist Intelligence Unit-ის მიერ შედგენილ საცხოვრებლად ყველაზე კარგ ქალაქთა სიაში მონრეალი მე-14 ადგილს იკავებდა 140 ქალაქს შორის.
თავის ისტორიის განმავლობაში, მონრეალმა მრავალ საერთაშორისო კონფერენციასა თუ ღონისძიებას უმასპინძლა, მათ შორის ექსპო-67-სა და 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს. იგი კანადის ერთადერთი ქალაქია, რომელმაც ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს უმასპინძლა. ამჟამად, ქალაქი ყოველწლიურად მასპინძლობს ავტორბოლა კანადის გრან-პრის, ფორმულა ერთს, მონრეალის ჯაზის საერთაშორისო ფესტივალს და კომედიურ ფესტივალ Just for Laughs-ს. 2012 წელს, მონრეალს ბეტა+ გლობალური ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:მონრეალი კატეგორია:კანადის ქალაქები კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
Camponotus nitens fuhrmanni
Camponotus nitens fuhrmanni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ლა-პეროხა
ლა-პეროხა (La Peroja‎, A Peroxa‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ორენსეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,52 კმ². მოსახლეობა — 1810 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ორენსეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ორენსეს ქალაქები
ბოზა
thumb|160px|ბოზა ბოზა (boza, боза, боза, bragă boza) — ფერმენტირებული სასმელი, პოპულარული ბალკანეთში, თურქეთში და რამდენიმე ცენტრალური აზიის ქვეყანაში. მზადდება დუღილის მეთოდით ხორბლისგან, სიმინდისგან ან ფეტვისგან, ჩვეულებრივ შეიცავს 1% ალკოჰოლს და აქვს ოდნავ მჟავე ტკბილი არომატი. სხვადასხვა ქვეყნებში დამზადების რეცეპტი ცოტათი სხვანაირია. არსებობს ბოზას რამდენიმე სახეობა, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია ბულგარული, ალბანური და თურქული ბოზა.
ისტორია
ფერმენტირებული ხორბლის ფქვილის (ზოგადად ფეტვის) სასმელები ჯერ კიდევ ძვ. წ. IX ან VIII ათასწლეულებიდან იწარმოებოდა ადგილობრივი მკვიდრი ანატოლიელებისა და მესოპოტამიელების მიერ და ძვ. წ. IV საუკუნეში ასევე ქსენოფონტიც ახსენებს, თუ როგორ შეინახეს და გააციეს მომზადებული სასმელები ქოთნებში, რომლებიც მიწაში ჩაფლეს. არსებობს ცნობები აქადურ და შუმერულ ტექსტებში, სადაც ბოზა მოხსენიებულია, როგორც „ნადუღარი (დაფქული) ფეტვის სასმელი“ და სადაც მისი სახელი იყო arsikku და ar-zig. thumb|left|200px|ბოზათი მოვაჭრე თურქი. [[ბუქარესტი 1880 წელი]] ის აღარ არსებობდა X საუკუნემდე სანამ ეს სასმელი არ იქნა გამოგონილი როგორც ბოზა, რომელიც ცენტრალური აზიის თურქების საერთო სასმელი გახდა. მოგვიანებით, ის გავრცელდა კავკასიასა და ბალკანეთში. თავისი ოქროს ხანა ბოზამ ოსმალეთის იმპერიის დროს ჰპოვა და ოსმალეთის ადრეული პერიოდიდან ბოზას დამზადება ქალაქების ერთ-ერთი მთავარი დარგი გახდა. XVI საუკუნემდე ბოზა თავისუფლად ისმეოდა ყველგან, მაგრამ ეგრეთ წოდებული თათრული ბოზას გაკეთების ჩვეულებამ რომელიც ოპიუმს შეიცავდა, გამოიწვია ხელისუფლების უკმაყოფილება და სასმელი აკრძალულ იქნა სულთან სელიმ II-ის (1566–1574) მიერ. მან განსაზღვრა უალკოჰოლო რძის ფერი ტკბილი ბოზას სახეობა, რომელსაც უმეტესწილად ალბანელები ამზადებდნენ.
XVII საუკუნეში სულთანმა მეჰმედ IV-მ აკრძალა ალკოჰოლური სასმლელები მათ შორის ბოზაც და ყველა ბოზას მაღაზია დაკეტა. XVII საუკუნის თურქი მოგზაური ევლია ჩელები მოგვითხრობს რომ ბოზა ფართოდ ისმეოდა იმ დროს და რომ მარტო სტამბოლში 300 ბოზას მაღაზია არსებობდა, რომელნიც 1005 ადამიანს ასაქმებდა. ამ პერიოდში ბოზა ფართოდ გავრცელებული იყო იანიჩარებში. ბოზა ალკოჰოლის მცირე დოზას შეიცავდა, იმ დრომდე სანამ ის არ მოიხმარებოდა დიდი რაოდენობით, რათა სიმთვრალე გამოეწვია, ის ნებადართული იყო, იმის საფუძველზე რომ ის იყო სხეულის ტემპერატურის მომმატებელი და გამაძლიერებელი სასმელი ჯარისკაცებისთვის. XIX საუკუნეში ოსმალეთის სასახლისთვის სასურველი ტკბილი და უალკოჰოლო ბოზა სულ უფრო პოპულარული ხდებოდა, მაშინ როდესაც ბოზას მჟავე და ალკოჰოლური სახე დაკნინებას გზაზე იდგა. 1876 წელს ძმებმა ჰაჯი იბრაჰიმმა და ჰაჯი სადიკმა სტამბოლის ვეფას რაიონში „Direklerarası„-ის გასართობ ცენტრთან ახლოს დააარსეს ბოზას მაღაზია. ეს ბოზა თავისი სქელი შემადგენლობითა და მჟავე გემოთი, მთელ ქალაქში გახდა პოპულარული, ეს მაღაზია ბოზას მაღაზიებიდან ერთადერთია რომელიც იმ დროიდან დღემდე ფუნქციონირებს. დღეს ამ მაღაზიას ჰაჯი სადიკისა და ჰაჯი იბრაჰიმის შვილთაშვილების შვილთაშვილები მართავენ.
სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ევბეის ნომი
ევბეის ნომი (Εύβοια) — ნომი საბერძნეთში, ცენტრალური საბერძნეთის რეგიონში, კუნძულ ევბეასა და სკიროსზე. ნომის დედაქალაქია — ქალკისი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ნომები
არტაანის რაიონი
არტაანის პროვინცია (Ardahan ilçe) — რაიონი (ილჩე) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, არტაანის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი არტაანი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის რაიონები
არარენდა
არარენდა (Ararendá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 500 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 344.132 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.51 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი
მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი ნიუ-იორკში აშენდა იაპონელი არქიტექტორის მინორუ იამასაკის პროექტით. გაიხსნა 1973 წლის 4 აპრილს; განადგურდა 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტის შედეგად. ცენტრის კომპლექსი შედგებოდა 7 შენობისგან, რომელთა შორის არქიტექტურულად დომინირებდა ორი ტყუპი-კოშკი, თითოეული მათგანი 110 სართულით (ჩრდ. 417, სამხ. 415 მ). მათ აგებამდე მსოფლიოში უმაღლესი შენობა იყო ემპაია სტეიტ ბილდინგი, ხოლო მათი განადგურების შემდეგ ეს უკანასკნელი ისევ გახდა უმაღლესი შენობა ქალაქ ნიუ-იორკში.
2001 წლის 11 სექტემბერს ალ-კაიდას მიერ განხორციელებული ტერაქტის შედეგად ორივე შენობა მთლიანად ჩამოინგრა, კომპლექსის კიდევ ერთი შენობა (სასტუმრო მარიოტი) მათ ნანგრევებში მოჰყვა. დანარჩენი ოთხი შენობის კარკასი გადარჩა, თუმცა მოგვიანებით ისინი ექსპლოატაციისთვის გამოუსადეგად სცნეს და დაანგრიეს. ტერორისტული შეტევის შედეგად დაიღუპა 2,753 ადამიანი.
ამ ადგილას აშენდა 6 ახალი ცათამბჯენი, რომელთა შორისაა ამერიკის ყველაზე მაღალი შენობა ფრიდომ ტაუერი. ასევე მემორიალი და სატრანსპორტო კვანძი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა კატეგორია:აშშ-ის ცათამბჯენები
World Trade Center
ინციდენტი სურუგის ყურის თავზე
მინი|250პქ|JAL 907 რეისის დაზარალებული მგზავრების ბორტზე განლაგების რუკა. ინციდენტი სურუგის ყურის თავზე — 31 იანვარი 2001 წელი, ცაში სურუგის ყურის (იაპონია) სანაპიროს თავზე სიძუოკის პრეფექტურაში Japan Airlines-ის ორი ლაინერის მონაწილეობით მოხდა საავიაციო ინციდენტი, რომელნიც გადამკვეთი კურსით ფრენისას ცოტათი ასცდნენ ერთმანეთთან შეჯახებას.
აღწერა
ადგილობრივი დროით 15:36 საათზე ტოკიოს საერთაშორისო აეროპორტიდან გამოფრინდა თვითმფრინავი ბოინგ 747-446D სარეგისტრაციო ნომრით „JA8904“, რომელიც შიდა ავიარეის JAL907-ს ახორციელებდა და მიფრინავდა ნაჰაში. მის ბორტზე იმყოფებოდნენ ეკიპაჟის 16 წევრი 40 წლის კაპიტან მაკოტო ვატანაბეს (渡辺 誠) ხელმძღვანელობით და აგრეთვე 411 მგზავრი. მალე თვითმფრინავმა 11700 მეტრის (39000 ფუტის) სიმაღლე დაიკავა. ამავდროულად 11100 მეტრის (37000 ფუტის) სიმაღლეზე მისი გზის გადამჭრელად მიფრინავდა თვითმფრინავი DC-10-40D სარეგისტრაციო ნომრით „JA8546“, რომელიც საერთაშორისო რეის JAL958-ს ასრულებდა სამხრეთ კორეული კიმჰის აეროპორტიდან (ქ. პუსანი) იაპონიის ნარიტის აეროპორტში. მის ბორტზე 13 ეკიპაჟის წევრი იმყოფებოდა კაპიტან ტაცუიუკი აკაძავოს (赤沢 達幸) მეთაურობით და 237 მგზავრი.
თვითმფრინავები უსაფრთხო 600 მეტრის (2000 ფუტის) ინტერვალით უნდა დასცილებოდნენ ერთმანეთს. მაგრამ 15:54 საათზე ტოკიოს ფრენების მართვის ცენტრში, რომელიც ქალაქ ტოკოროძავაში მდებარეობს, 26 წლის სტაჟიორმა ჰიდეკი ჰატიტანიმ (蜂谷 秀樹), რომელიც ამავდროულად ათეულ სხვა ასეთ რეისთან მუშაობდა, ეკრანზე დაინახა რეის 907-სა და 958-ს გადამკვეთი ტრაექტორია და რეის 958 (DC-10)-ს ბრაძენა მისცა, რომ 10500 მეტრის (35000 ფუტის) სიმაღლეზე დაშვებულიყვნენ. თუმცა მას აერია და შემთხვევით არასწორი ნომერი 907 (B747) დაასახელა. ცოტა მოგვიანებით, შეამჩნია რა, რომ 958 ისევ იგივე სიმაღლეზე მიფრინავდა, სტაჟიორმა ამ რეისს მარჯვნივ გადახვევის ბრძანება მისცა. რეის 958-ის ბორტზე ეს ბრძანება ვერ გაიგეს. სტაჟიორის ხელმძღვანელმა, იასუკო მომიიმ (籾井 康子), გააცნობიერა რა არსებული სიტუაციის სახიფათოობა, ეთერში გასცა ბრძანება „957, დაიწყეთ სიმაღლის აკრეფა“, თუმცა ამ მომენტში რადარებზე არანაირი რეისი 957 არ იყო. ამ დროს რეის 907-ის (B747) TCAS-ის სისტემამ სიმაღლის აკრეფის ბრძანების გაცემა დაიწყო, ამავდროულად კი რეის 958-ის ( DC-10) პილოტებს სიმაღლის შემცირების ბრძანებას აძლევდა. პილოტმა ვატანაბემ ყურადღება არ მიაქცია TCAS-ის ბრძანებას და განაგრძო დისპეჩერის მიერ გაცემული დაშვების ბრძანების შესრულება. პილოტმა აკაძავამ კი სისტემის ბრძანების თანახმად, ასევე დაშვება დაიწყო. ასე რომ ორივე თვითმფრინავი ახლა უკვე ერთ სიმაღლეზე მიფრინავდნენ ურთიერთ გადამკვეთი გზით.
15:55:02-ზე ეთერში როგორც იქნა გაისმა რეის 907-სთვის ბრძანება, რომელიც ამ მომენტში 10860 მეტრის (36200 ფუტის) სიმაღლეზე იმყოფებოდა, რომ 11700 მეტრის (39000 ფუტის) სიმაღლეზე ასულიყო, მაგრამ ამ ბრძანების შესრულება ვატანაბემ ვეღარ მოასწრო, რადგან სულ რამდენიმე წამში მან შეამჩნია მისი საფრენის გზის გადამკვეთად მომფრინავი რეისი 958 და საჭევარი მისგან მთლიანად წინ გასწია, აიძულა რა თვითმფრინავ 747-ს მკვეთრად ქვევით მიმართულიყო და თვითმფრინავ DC-10-ის ქვევით ჩაეყვინთა. თვითმფრინავები 100 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე დასცილდნენ. თვითონ ვატანაბემ განაცხადა, რომ სხვაობა სიმაღლეში მხოლოდ 11 მეტრი (35 ფუტი) იყო. მოგვიანებით უცნობმი მგზავრი ტელეარხ NHK-ს ერთ-ერთ გადაცემაში ყვებოდა: „მე არასდროს მენახა, რომ თვითმფრინავი ასე ახლოს დაფრინავდეს. მე მეგობა, რომ ჩვენ ჩამოვვარდებოდით“ (I have never seen a plane fly so close. I thought we were going to crash). კადენის სამხედრო ბაზის აკადემიის სტუდენტმა ალექს ტერნერმა (Alex Turner), გამოითვალა, რომ მანევრის ხანგრძლივობა სულ რამდენიმე წამს შეადგენდა.
რადგანაც თვითმფრინავების გადაკვეთისას ბორტგამცილებლები უკვე ემსახურებოდნენ მგზავრებს, ბოინგის მკვეთრმა მანევრმა გამოიწვია ცხელ სასმელიანი ურიკების გადაყირავება, ბევრი ბორტგამცილებელი და ღვედშეუკრავი მგზავრები კი ზემოთ აისროლა და ჭერს მიაჯახა. ერთი ბიჭი 4 სავარძლით უკან გადაისროლა, ხოლო 54 წლის ქალმა ფეხიც კი მოიტეხა. სულ რეის 907-ს ბორტზე სერიოზული ტრავმა 9 ადამიანმა მიიღო: 2-მა ბორტგამცილებელმა და 7-მა მგზავრმა. კიდევ 81-მა მგზავრმა და 10 ბორტგამცილებელმა კი უმნიშვნელო ტრავმები — უმეტესწილად დამწვრობები და დაჟეჟილობები. 16:45 საათზე რეისი 907 მცირე დაზიანებებით უკან დაბრუნდა და ტოკიოს აეროპორტში ავარიულად დაეშვა. რეის 958 ბორტზე არავინ დაშავებულა.
ორივე თვითმფრინავზე მყოფთაგან არავინ გარდაცვლილა. თუ ეს შეჯახება მაინც მოხდებოდა, შეიძლებოდა 677 ადამიანი დაღუპულიყო, რაც 94-ით გადააჭარბებდა იმ დროისთვის ყველაზე დიდი ავიაკატასტროფის მსხვერპლთა რიცხვს.
შედეგები
მომდევნო დღის 6 საათისთვის საავადმყოფოებში ისეც იყვნენ რეის 907-ის 8 მგზავრი, ხოლო დავდაპირველად ჰოსპიტალიზირებულთაგან 22 მგზავრი უკვე გაწერეს. კომპანია Japan Airlines-მა რეის 907-ის ყველა მგზავრს ოფიციალური ბოდიში გაუგზავნა, აღსანიშნავია ის რომ დაჭრილებს პირადად მოუხადეს, სხვებს კი — პოსტით. ასევე იაპონიის მთავრობამ მოუწოდა სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციას, რომ შესაბამისი ზომები მიეღოთ, რათა ასეთი ინციდენტები აღარ განმეორებულიყო მომავალში. თუმცა ICAO-მ თავდაპირველად აღარ განაგრძო გამოძიება. 2002 წლის 1 ივლისს, რეის 907-სა და 958-ის ინციდენტიდან 18 თვის შემდეგ, გერმანიის საჰაერო სივრცეში ბოდენის ტბის მიდამოებში მსგავს გარემოში შეეჯახნენ Ту-154М (ბაშკირეთის ავიახაზები) და B757 (DHL), რის შედეგადაც დაიღუპა 71 ადამიანი. ამან საბოლოოდ აიძულა ICAO, რათა იაპონიის ცაში მომხდარი ინციდენტი გამოეძიებინა. იმავე წლის 12 ივლისს გამოქვეყნებულ იქნა ანგარიში გამოძიების შესახებ.
სასამართლო
2003 წლის 7 მაისს ტოკიოს პოლიციის დეპარტამენტმა დაიწყო გამოძიება დისპეჩერბის ჰიდეკი ჰატიტანისა და იასუკო მომიის მიმართ და ასევე პილოტ მაკოტო ვატანაბეს მიმართ ეჭვით პროფესიულ გულგრილობაში. მალე პილოტ ვატანაბეს ყველა ბრალდება მოხსნეს, რადგანაც იმ დროს არსებული ავიაკომპანიების ინსტრუქციები TCAS-ის ბრძანებებს არ ანიჭებდნენ უპირატესობას დისპეჩერის ბრძანებებზე. აგრეთვე TCAS-მა ბრძანებების გაცემა ინციდენტამდე 50 წამით ადრე დაიწყო და დისპეჩერებს კიდევ ჰქონდათ დრო, რომ სიტუაცია გამოესწორებინათ. 2004 წლის 30 მარტს დისპეჩერებს ჰატიტანისა და მომიის წაუყენეს ბრალდება პროფესიულ გულგრილობაში, რომლის შედეგადაც რამდენიმე ადამიანი დაიჭრა.
2006 წელს პროკურორმა ჰატიტანისთვის 1 წლიანი სასჯელი მოითხოვა, ხოლო მომიისთვი — 1,5 წლიანი. მაგრამ იმავე წლის 20 მარტს ჩატარებულმა სასამართლომ მოსამართლე ჰისაჰარუ იასუის (安井 久治) თავმჯდომარეობით ისინი უდანაშაულოდ აღიარა, ჩათვალა რა, რომ სტაჟიორს ვერ შეეძლო საშიშროების წინასწარგანჭვრეტა და რომ რეისების ნომრების არევა არ წარმოადგენს მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს. ამასთანავე მოსამართლე ჰისაჰარუ იასუიმ აღნიშნა, რომ ძიება პილოტების მიმართ ამ შემთხვევაში არის „არაშესაფერისი“. 31 მარტს ტოკიოს საოლქო პროკურორმა აპელაცია შეიტანა ტოკიოს მთავარ სასამართლოში. იმავე წელს იაპონიის მთავრობა მიიღო გადაწყვეტილება Japan Airlines-სა და Tokio Marine & Nichido Fire Insurance-სთვის საერთო ჯამში 82,4 მილიონი იენის გამოყოფის შესახებ, რათა დაზარალებულებისთვის კომპენსაციის გადახდის შესაძლებლობა მიეცათ.
2008 წლის 11 აპრილს ტოკიოს მთავარმა სასამართლომ, აპელაციის განხილვის შემდეგ, გააუქმა 2006 წლის გადაწყვეტილება და დისპეტჩერები ჰატიტანი და მომიი დამნაშავეებად ცნო. თავმჯდომარე მოსამართლემ კენ სუდამ (須田 賢) 33 წლის ჰატიტანის 1 წლიანი პატიმრობა შეუფარდა, ხოლო 39 წლის მომიის თავისუფლების აღკვეთა 1 წლით და 6 თვით, ამასთანავე ორივე განაჩენი აღსრულების 3 წლით გადატანას ითვალისწინბდნენ. მოსამართლე სუდამ განაცხადა, რომ რეისების ნომრების არევა „ელემენტარული შეცდომებია“. დისპეჩერების წარმომადგენელმა ადვოკატებმა აპელაცია შეიტანეს, მაგრამ 2010 წლის 26 ნოემბერის უმაღლესმა სასამართლოს ისინი უარყო.
სქოლიო
კატეგორია:ავიაკატასტროფები
ამსტერდამ-რაინის არხი
მინი|ამსტერდამ-რაინის არხი ამსტერდამ-რაინის არხი (Amsterdam-Rijnkanaal) — არხი ნიდერლანდებში, რომელიც ქალაქ ამსტერდამს აკავშირებს მთავარი სანაოსნო გზით მდინარე რაინთან. წარმოადგენს მნიშვნელოვან სანაოსნო არტერიას ამსტერდამის პორტსა და გერმანიის რურის რეგიონს შორის. არხი აგრეთვე გამოიყენება წყალმომარაგებისათვის. ამსტერდამის პორტიდან ბრეკელენამდე მიემართება სამხრეთისაკენ, შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებას იღებს და გაივლის ქალაქ უტრეხტს, რის შემდეგაც, უერთდება მერვედეს არხს; კვეთს მდინარეებს ლეკსა და ლინგეს და უახლოვდება მდინარე ვაალს. არხის სიგანეა 100-120 მ, სიღრმე 6 მ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების არხები
Hot as Sun
კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნის სიმღერები
ნოვა-უნიანი
ნოვა-უნიანი (Nova União) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რონდონიის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 250 მეტრზე. მიეკუთვნება რონდონიის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟი-პარანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 493 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.28 კმ²-ზე. ფართობი 807 126 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რონდონიის მუნიციპალიტეტები
ჭაგან-ჭყვიში
ჭაგან-ჭყვიში — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (მთისძირის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 60 მეტრი. ვანიდან 11 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 418 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Hope of Deliverance
"Hope of Deliverance" — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის სიმღერა 1993 წლის ალბომიდან Off the Ground.
საკონცერტო შესრულება
სიმღერა სრულდებოდა 1993 წლის The New World Tour-ის ფარგლებში. ამის შემდეგ იგი პირველად შესრულდა On the Run Tour-ის ფარგლებში.
ჩარტები
სიმღერა იქცა მუსიკოსის ბრიტანულ ჰიტად და მოხვდა ჩარტის #18 პოზიციაზე. Billboard Hot 100-ში მას დიდი წარმატება არ ჰქონია - იგი მხოლოდ 83 ადგილამდე ავიდა, მაგრამ Billboard Adult Contemporary ჩარტში მეცხრე ადგილზე მოხვდა. მას აგრეთვე ჰქონდა წარმატება გერმანიაში, მესამე ადგილის სახით. იგი კვლავ გადის ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის, ისევე, როგორც სამხრეთ ამერიკის რადიოსადგურების ეთერში. რემიქსული ვერსიები გამოვიდა 1993 წლის 15 იანვარს და ხშირად ჟღერდა კლუბებში. 1993 წლის 13 თებერვალი მოხვდა ევროპული საუკეთესო 20-ეულის პირველ პოზიციაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:1993 წლის სინგლები კატეგორია:1993 წლის სიმღერები კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნის სიმღერები
Camponotus nitens
Camponotus nitens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ვალეის არხი
მინი|ვალეის არხი ვალეის არხი (Valleikanaal) — არხი ნიდერლანდებში. სიგრძე 40 კმ. აკავშირებს მდინარე ქვემო რაინს (რენენი, საფრანგეთი) მდინარე ემთან (ამერსფორტი, ნიდერლანდები). არხზე მხოლოდ ნავებს შეუძლიათ გავლა. გამოიყენება სადრენაჟო მიზნებში, უპირველეს ყოვლისა, წყალდიდობის თავიდან ასაცილებლად. დაბინძურებულია, პერიოდულად მიმდინარეობს წმენდითი სამუშაოები.
დასავლეთი კარპატები
დასავლეთი კარპატები (Karpaty Zachodnie; Západné Karpaty; Északnyugati-Kárpáto) — კარპატის მთების დასავლეთი, ყველაზე მაღალი და განიერი ნაწილი პოლონეთის, ჩეხეთის, სლოვაკეთისა და უნგრეთის ტერიტორიებზე. სიგრძე დაახლოებით 400 კილომეტრი, სიგანე 200 კილომეტრზე მეტი. შედგება სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ მიმართული ქედებისა (დასავლეთი ბესკიდები) და იზოლირებული მასივებისაგან (ტატრები, დაბალი ტატრები, დიდი ფატრა და სხვა). აგებულია ძირითადად გრანიტებით, გნაისებითა და კირქვებით. მაღალ მთებზე ალპური რელიეფი და მყინვარული ტბებია. ტატრებში აღმართულია კარპატების უმაღლესი მწვერვალი გერლახოვსკი-შტიტი (2655 მ).
დასავლეთ კარპატების სამხრეთ ნაწილში საშუალო სიმაღლის ბრტყელმწვერვალებიანი მასივებია (სლოვაკეთის მადნიანი მთები, ბიუკი, მატრა და სხვა). მთების კალთებზე, დაბლა ფართოფოთლოვანი და შერეული ტყეებია (მუხნარი, წიფლნარი), ჩრდილოეთ კალთებზე და საშუალო მთიან ზონაში — შერეული და წიწვოვანი, მაღალმთიანეთში — ალპური მდელოები. დასავლეთ კარპატების ნაკრძალებში შემონახულია ტყის ფლორა და ფაუნა. ცხოველებიდან გვხვდება დათვი, კეთილშობილი ირემი, შველი, გარეული ღორი, მგელი, ფოცხვერი და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის ქედები კატეგორია:ჩეხეთის ქედები კატეგორია:სლოვაკეთის ქედები კატეგორია:უნგრეთის ქედები
კრატეუსი
კრატეუსი (Crateús) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.
რკინის ფარდა
thumb|230px|right|ქვეყნები რკინის ფარდის იქით მოცემულია წითლად. [[იუგოსლავია, თუმცა კომუნისტური, აღმოსავლეთის ბლოკისგან დამოუკიდებელი იყო. ასევე, კომუნისტური ალბანეთი განუდგა საბჭოთა კავშირს და ჩინეთს მიემხრო ადრეულ 1960-იანებში.]] ტერმინი რკინის ფარდა პირველად გამოიყენა იოზეფ გებელსმა, საყოველთაოდ პოპულარული გახადა უინსტონ ჩერჩილმა, და ის მიუთითებს საზღვარზე, რომელიც სიმბოლურად, იდეოლოგიურად და ფიზიკურად ჰყოფდა ევროპას ორ ნაწილად მეორე მსოფლიო ომის დასასრულიდან ცივი ომის დამთავრებამდე, 1945-1990 წლებში.
კრატეუსი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 72 853 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 985.411 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.4 კმ²-ზე.
რკინის ფარდა
1946 წლის 5 მარტს უინსტონ ჩერჩილი გამოვიდა სიტყვით ამერიკის ქალაქ ფულტონში, სადაც პირველად ახსენა „რკინის ფარდა“, რომელიც საბჭოთა კავშირმა ჩამოუშვა შუა ევროპაში, მის მიღმა ყველანაირ ბოროტებას სჩადის და გეგმავს, რომ „თავისუფალ სამყაროს“ (ე.ი. დასავლეთის ქვეყნებს) თავს მოახვიოს თავისი ცხოვრების წესი. „ფულტონის სიტყვა“ მიჩნეულია „ცივი ომის“ თავისებურ გამოცხადებად.
კრატეუსი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
რკინის ფარდა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცივი ომი კატეგორია:ევროპის ისტორია კატეგორია:მეტაფორები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის შედეგები კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
ნოგეირა-დე-რამუინი
ნოგეირა-დე-რამუინი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ორენსეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 98,3 კმ². მოსახლეობა — 1988 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ორენსეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ორენსეს ქალაქები
რეი ლიოტა
რეი ლიოტა დაიბადა ნიუარკში, ნიუ ჯერსი და იშვილეს ექვსი თვის ასაკში მერიმ და ალფრედ ლიოტამ. 1973 წელს, რეიმ დაამთავდა უნიონის უმაღლესი სკოლა უნიონში, ნიუ ჯერსი. ლიოტა მსახიობობას მაიამის უნივერსიტეტში სწავლობდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ვიდეო თამაშების მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ლი სტრასბერგის თეტრისა და კინოს ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები
ჯინ ვებსტერი
ჯინ ვებსტერი (Alice Webster; სრული სახელი — ალისა ჯეინ ჩანდლერ ვებსტერი Alice Jane Chandler Webster; დ. 24 ივლისი, 1876 — გ. 11 ივნისი, 1916) — ამერიკელი მწერალი. ცნობილი გახდა წიგნით გრძელფეხება მამილო.
ბიოგრაფია
ჯინ ვებსტერი დაიბადა 1876 წლის 24 ივლისს, ფრედონიაში, ნიუ-იორკის შტატში. იგი ანა მოფეტ ვებსტერის და ჩარლზ ლუთერ ვებსტერის უფროსი შვილი იყო. ჯინ ვებსტერის დედა მარკ ტვენის ძმისშვილი იყო, ხოლო მამა — ტვენის ბიზნეს-პარტნიორი და ჩარლზ ლ. ვებსტერის 1884 წელს დაარსებული საგამომცემლო კომპანიის გამომცემელი. თავდაპირველად, ბიზნესი წარმატებული აღმოჩნდა და როცა ალისა ხუთი წლის იყო, მისი ოჯახი ნიუ-იორკში, ლონგ-აილენდზე გადავიდა ცსაცხოვრებლად. თუმცა, გარკვეული დროის შემდეგ, გამომცემლობა პრობლემების წინაშე დადგა და მარკ ტვენთან ურთიერთობა გაუარესდა. 1888 წელს, ჩარლზ ვებსტერის ჯანმრთელობის გაუარესების გამო, მათი ოჯახი კვლავ ფრედონიაში გადავიდა საცხოვრებლად. 1891 წელს, ჯინ ვებსტერის მამამ წამლების გადაჭარბებული დოზის მიღებით თავი მოიკლა.
ალისა ჯეინ ჩანდლერ ვებსტერი ფრედონიის სახელმწიფო კოლეჯში ფაიფურზე მხატვრობას სწავლობდა, რომელიც 1894 წელს დაამთავრა. 1894-1896 წლებში, იგი ლედი ჯეინ გრეის სკოლაში, ბინგემტომში სწავლობდა, პანსიონერად. პანსიონში, მის ოთახის მეზობელსაც ალისა ერქვა, რის გამოც, ვებსტერმა საკუთარ ახალ სახელად თავისი მეორე სახელის, ჯეინის ვარიაცია — ჯინი აირჩია. ლედი ჯეინ გრეის სკოლა მან 1896 წლის ივნისში დაამთავრა და ერთი წლით, კვლავ ფრედონიის სახელმწიფო კოლეჯში დაბრუნდა.
1897 წელს, ჯინ ვებსტერი ვესარის კოლეჯში შევიდა, რომელიც 1901 წელს დაამთავრა. ინგლისური ენის და ეკონომიკის სპეციალობით, მან გაიარა კეთილდღეობის და სასჯელაღსრულების რეფორმის კურსები, რის შემდეგაც, იგი სოციალური საკითხებით დაინტერესდა. კურსის ფარგლებში, იგი მზრუნველობამოკლებულ და უსახლკარო ბავშვთა დაწესებულებებს ესტუმრა. ამ პერიოდში მიღებული გამოცდილება მისი წიგნების — გრძელფეხება მამილოს და როცა პეტი სკოლაში შევიდა-ს დაწერის შთაგონების წყარო გახდა. ვებსტერი გატაცებული იყო მოგზაურობით. ამასთანავე, იგი მონაწილეობდა რეფორმატულ მოძრაობაში — ციხის და ობოლთა თავშესაფრების რეფორმების გატარებაში. მისი პირველი რომანი — როცა პეტი სკოლაში შევიდა 1903 წელს გამოქვეყნდა. 1908 წელს, ჯინ ვებსტერი შეხვდა იურისტ გლენ ფორდ მაკკინს, რომელზეც შვიდი წლის განმავლობაში საიდუმლოდ იყო დანიშნული. გლენ ფორდ მაკკინი ქორწინებაში იყო და 1915 წლის ივნისში განქორწინდა, ამავე წლის 7 სექტემბერს კი — ცოლად ვებსტერი შეირთო. 1903-1915 წლებში, ჯინ ვებსტერმა რვა რომანი, მრავალი გამოუქვეყნებელი მოთხრობა და პიესა დაწერა.
ჯინ ვებსტერი გარდაიცვალა 1916 წლის 11 ივნისს, მშობიარობის შემდგომი გართულების შედეგად. გარდაცვლილის საპატივცემოდ, ვებსტერის ქალიშვილს ჯინი დაარქვეს.
ჯო პანტოლიანო
220px|thumb
ჯო პანტოლინო (Joseph Peter "Joe" Pantoliano; დ. 12 სექტემბერი, 1951) — ამერიკელი კინო და სატელევიზიო მსახიობი. სახელი გაითქვა რალფ სიფარეტოს განსახიერებით სოპრანოს კლანში და სიფერის - მატრიცაში.
პანტოლიანო დაიბადა ჰობოკენში, ნიუ ჯერსი. იგი ესწრებოდა გაკვეთილეს HB Studio-ში, მაგრამ უფრო ფართოდ სწავლობდა ჯონ ლენისთან. იგი ცხოვრობს მის ცოლთან, ყოფილ მოდელ ნენსი შეფარდთან ერთად. მან გაიცნო მისი ცოლი მეგობრის, სამატრა ფილიფსის დახმარებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:იტალო-ამერიკელები კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
ისაბელა (ბასილანი)
ისაბელა (ოფიციალურად ქალაქი ისაბელა; Lungsod ng Isabela) ― მეოთხე კლასის შემადგენელი ქალაქი და ბასილანის დე-ფაქტო დედაქალაქი. 2020 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 130 379 ადამიანს შეადგენს.
ლუსონზე მდებარე ისაბელას პროვინციისგან განსხვავებისთვის ქალაქს ხშირად ისაბელა-დე-ბასილანს უწოდებენ.
კუნძულოვანი პროვინცია ისაბელა მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ავტონომიური რეგიონის შემადგენლობაში შედის, თუმცა ისაბელა, რომელიც წარსულში პროვინციის დედაქალაქის ფუნქციას ასრულებდა, რეგიონის შემადგენლობაში არ შედის. ისაბელა ზამბოანგის ნახევარკუნძულის რეგიონის იურისდიქციის ქვეშაა. ფილიპინების სტატისტიკის სააგენტო სტატისტიკური მიზნით, ისაბელას ბასილანისგან დამოუკიდებლად აჯგუფებს. პროვინციის დედაქალაქი ლამიტანშია გადატანილი.
ისტორია
1840 წლამდე ესპანეთის კოლონიური ინტერესები განსაკუთრებით დასავლეთ მინდანაოზე, სულუს სასულთნოს ტერიტორიებზე ფოკუსირდებოდა. ბრიტანელები, ფრანგები, გერმანელები და ამერიკელბიც დაინტერესებული იყვნენ მდიდარი კუნძულებით.
1843 წელს საფრანგეთის საგაერო მინისტრმა, ფრანსუა გიიომ ვიეტნამისკენ ადმირალ სესილისა და კაპიტან ჩარნერის ხელმძღვანელობით ფლოტი გაგზავნა. ვიეტნამში საფრანგეთის ინტერვენცია 1842 წელს ჩინეთში ბრიტანელების წარმატების საპასუხო ნაბიჯი იყო. ფლოტმა კუნძულ ბასილანის დაკავებაც სცადა, ჰონგ-კონგის მსგავსი ბაზის შესაქმნელად, მაგრამ ფრანგების მცდელობას ესპანელთა ძლიერი ოპოზიცია მოჰყვა, რომლებიც კუნძულს ფილიპინების ნაწილად თვლიდნენ.
ამერიკული რეჟიმი
1898 წელს კუნძული ბასილანი სამ რაიონად იყოფოდა: ესპანელების მიერ კონტროლირებად ქალაქ ისაბელად და ლამიტანად და ტაუსუგების სავაჭრო ცენტრად მალუსოში.
1898 წლის პარიზის ზავით ესპანეთმა ფილიპინების კუნძულები ამერიკის შეერთებულ შტატებს დაუთმო, რის შემდეგაც ესპანეთ-ამერიკის ომი დასრულდა. 1899 წელს ამერიკელთა მიერ ფილიპინების ჩრდილოეთ კუნძულების ოკუპაციის შემდეგ ესპანურმა გარნიზონებმა ზამბოანგისკენ და ხოლოსკენ დაიხიეს.
1899 წლის 8 დეკემბერს ამერიკულმა ჯარებმა ზამბოანგის ესპანური გარნიზონები დაამარცხეს. იმავე წელს ამერიკელბმა ჯეიმზ ს. პეტიტის ხელმძღვანელობით ისაბელას საზღვაო-სამხედრო ბაზა დაიკავეს.
პოლიტიკურად, ბასილანი მოროს პროვინციის (1899-1914) ნაწილი გახდა. 1914-1920 წლებში ბასილანი მინდანაოსა და სულუს განყოფილების ნაწილი იყო, 1920-1936 წლებში კი ზამბოანგის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა.
ისაბელას მუნიციპალიტეტი
1972 წლის 21 სექტემბერს, პრეზიდენტ ფერდინანდ მარკოსის დეკლარაციის მიხედვით ქვეყანაში საომარი მდგომარეობა გამოცხადდა. მომდევნო წლის 27 დეკემბერს პრეზიდენტმა №356 საპრეზიდენტო დეკრეტი გამოსცა, რომლის თანახმადაც „მთავრობის ყურადღების უზრუნველსაყოფად და განვითარების ხელშესაწყობად“ ქალაქი ბასილანი პროვინციად გადაკეთდა. 1974 წლის 2 დეკემბერს №593 საპრეზიდენტო დეკრეტის თანახმად №356 საპრეზიდენტო დეკრეტში ცვლილებები შევიდა და პროვინციის დედაქალაქად ისაბელას მუნიციპალიტეტი გამოცხადდა. იმავე დეკრეტის მიხედვით ბასილანის პროვინციაში ათი მუნიციპალიტეტი შეიქმნა.
ქალაქი ისაბელა
№9023 რესპუბლიკური აქტის საფუძველზე და 2001 წლის 25 აპრილს ქალაქის მოსახლეობის მიერ რატიფიცირების შემდეგ ისაბელას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. იმავე წლის ნოემბერში ისაბელას მოსახლეობამ მუსლიმური მინდანაოს ბანგსამოროს ავტონომიურ რეგიონში გაწევრიანებას მხარი არ დაუჭირა და ზამბოანგის ნახევარკუნძულის რეგიონის იურისდიქციის ქვეშ დარჩა.
გეოგრაფია
ისაბელა კუნძულ ბასილანის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს, ბასილანის სრუტის გასწვრივ. სრუტის ჩრდილოეთით ქალაქი ზამბოანგა მდებარეობს. ქალაქის იურისდიქციის ქვეშაა კუნძული მალამავიც.
ქალაქი ისაბელა არარეგულარული რელიეფით ხასიათდება. 60%-იანი დახრილობის რელიეფი კუნძულ ბასილანზე მენსის, ბუსაის, პანუნსულანის, კალვარიოს, კაპაიავანისა და კაპატაგანის ბარანგაებში, ხოლო კუნძულ მალამავიზე პანიგაიანისა და სანტა-ბარბარას ბარანგაებში გვხვდება.