cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გრიგოლ ბაკურიანის ძე
ბიოგრაფია
უცხოეთში მოღვაწე ქართველ პოლიტიკურ და სამხედრო მოღვაწეთა დასში გრიგოლ ბაკურიანის ძე გამორჩეულია ეროვნული თვითშეგნებით. მართალია, მთელი ცხოვრება ბიზანტიის სამსახურში გალია, მაგრამ ამას ოდნავადაც არ შეუსუსტებია მისი სიყვარული სამშობლოსადმი, ქართველებისადმი. ბიზანტიის დიდმა დომესტიკოსმა უზარმაზარი სიმდიდრე დააგროვა. უკვე ხანში შესულმა თავისი ქონებით იმპერიის ევროპულ ნაწილში, ბულგარეთის ტერიტორიაზე, პეტრიწონის სავანე აღაშენა. 1083 წელს ამ მონასტერს საგანგებო ტიპიკონი — წესდებაც განუწესა.
გრიგოლი ქართული სამხედრო ტრადიციების ერთგული გამგრძელებელი იყო. ბიზანტიელი ისტორიკოსები საგანგებოდ აღნიშნავენ, რომ დიდმა დომესტიკოსმა უკეთ იცოდა ჯარის მომზადება, მისი დაწყობა ფალანგ-ფალანგ (საბრძოლო წყობა, ქვეითი ჯარის ერთმანეთთან მიჯრილი მწკრივები), მოხერხებული საბრძოლო წყობის მოფიქრება. გასაოცარია, მაგრამ გრიგოლს თავი უპირველესად ქართველ მხედართმთავრად მიაჩნდა. ჩვენ „ქართველნი ვართ ნათესავით მხნენი და მხედრობით აღზრდილნი და მარადის ჭირვეულისა ცხორებას ჩუეულნი“, — საგანგებოდ აღნიშნავს იგი.
პეტრიწონის მონასტერიც გრიგოლმა მხოლოდ თავის თვისტომთათვის, ქართველთათვის ააგო. მართლაც საინტერესოა, რომ ბერძნებს, რომელთა გარემოში იზრდებოდა და რომელთა სახელმწიფოს ძლიერებისთვის იბრძოდა წლების განმავლობაში, სავანეში მოღვაწეობა ეკრძალებოდათ. გრიგოლი ტიპიკონში საგანგებოდ აღნიშნავდა: „მე ვურჩევ ყველას ამ მონასტერში მყოფს და უმტკიცესი დადგენილებით ვაწესებ, რომ არასოდეს ჩემს მონასტერში ბერძენი ხუცესი ან მონაზონი არ იქნეს დამკვიდრებული გარდა ერთი მდივნისა, რომელმაც იცის წერა და რომელიც ხანდახან მთავრებთან გაგზავნის წერილს წინამძღვრისგან და მათთან გაგზავნილს უკან დაიბრუნებს და მონასტრის საქმეებს წარმართავს“. ამ გადაწყვეტილებას გრიგოლი ამგვარად ხსნიდა: „ბერძნები მოძალადენი არიან, უპირონი და ანგარნი და მონასტერს რაიმე გაჭირვებას და ვნებას შეამთხვევენ ან ვინმე მოწინააღმდეგეს დააყენებენ ადგილზე, რომელიც შეეცდება იქ გაბატონდეს, ან მამასახლისობა თვითონ მიითვისოს, ან სხვა რაიმე დაწყევლილი საბაბით მონასტერი მიიჩემოს, რაც ხშირად გვინახავს მათგან ჩადენილი ჩვენი ტომის გულუბრყვილობისა და გულმართლობის წყალობით“.
XI საუკუნიდან მოყოლებული, პეტრიწონის მონასტერი ქართველთა კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი იყო. ამ სავანეში ბევრი სახელოვანი ქართველი მოღვაწეობდა. ამის ნათელსაყოფად იოანე პეტრიწის ხსენებაც საკმარისია. გრიგოლ ბაკურიანის ძე კი სამარადისოდ დარჩა ქართველი კაცის მეხსიერებაში ჭეშმარიტ ქართველად, ვინც ბედუკუღმართობამ სამშობლოს მოსწყვიტა და შორეულ ქვეყანაში გადააგდო, მაგრამ დიდებისა და სიმდიდრის მიუხედავად, ქართველი ხალხი არ დაივიწყა, თავისი მოღვაწეობის ყველაზე დიდი შედევრი მას უძღვნა, თავისი სამშობლოს აღმასვლაზე ზრუნავდა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული წარმოშობის ბიზანტიელები კატეგორია:გარდაცვლილი 1086
ნიკოლოზ კიკნაძე
ნიკოლოზ კიკნაძე (დ. 8 აპრილი, 1885, ზარანი, შორაპნის მაზრა — გ. 18 ოქტომბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი და საბჭოთა ფუნქციონერი. ,
ბიოგრაფია
1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1900-იან წლებში ჩაება რევოლუციულ მოძრაობაში. 1905 წლის დეკემბრის შეიარაღებული აჯანყების დღეებში იყო ხარაგაულში შეიარაღებული ბრძოლის ერთ-ერთი მეთაური. მუშაობდა ვლადიკავკაზის და გროზნოს ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში. ნ. ბუაჩიძესთან ერთად ხელმძღვაელობდა რსდმპ-ის თერგ-დაღესტნის კომიტეტს. ამავე პერიოდში გაემგზავრა ჟენევაში, სადაც გაიცნო ლენინი, რომელთანაც შემდგომში „სტეპკოს“ ფსევდონიმით ჰქონდა მიმოწერა. ის რუსულად თარგმიდა და უგზავნიდა ქართულ პრესაში გამოქვეყნებულ მასალებს. ლენინის დავალებით კიკნაძე თანამშრომლობდა მემარცხენე სოციალისტთა გაზეთებში. 1918 წლიდან საქართველოში დაბრუნდა და განაგრძო არალეგალური მუშაობა ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში: თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთებში „ვოლნასა“ და „კომუნისტში“. მონაწილეობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ საქმიანობაში. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ იყო გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი, გამომცემლობა "სახელგამის" დირექტორი, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის დირექტორის მოადგილე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თეთრი ლეგიონი
თეთრი ლეგიონი — არაფორმალური შეიარაღებული დაჯგუფება, შედგებოდა ეთნიკური ქართველი მებრძოლებისგან, რომლებიც აფხაზეთში დარჩნენ საქართველოს რეგულარული არმიის აფხაზეთის ომში (1992-93) დამარცხების შემდეგ.
ეს დაჯგუფება „ტყის ძმებთან“ ერთად, რომელიც ასევე არაფორმალური შეიარაღებული დაჯგუფება იყო აფხაზეთის ტერიტორიაზე, განაგრძობდნენ პარტიზანულ ბრძოლას აფხაზეთის ჯარებთან ცეცხლგამყოფი ზოლის გასწვრივ 1990-იან წლებში. „თეთრ ლეგიონს“ მეთაურობდა ზურაბ სამუშია.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი
კანიარის კანტონი
კანიარი (Cañar) — კანტონი ეკვადორში, კანიარის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კანიარი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 58 185 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კანიარის პროვინციის კანტონები
1360
თარიღი უცნობია
*
მგელციხე
მგელციხე — ციხესიმაგრე შუა საუკუნეების საქართველოში, ისტორიულ ჯავახეთში, ახლანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე (თურქული წყაროებით ქურთ-კალე), მდინარე მტკვრის პირას, საქართველო-თურქეთის საზღვრის მახლობლად. აგებული უნდა იყოს IX-X საუკუნეებში. მგელციხე მნიშვნელოვანი სიმაგრე იყო: კონტროლს უწევდა სამხრეთიდან საქართველოში მომავალ მაგისტრალურ გზას. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში მგელციხე სამცხის ათაგბაგებს ეკუთვნოდა და მათი საყრდენი პუნქტი იყო აჯანყებული ფეოდალების წინააღმდეგ. 1578 წ. 7 აგვისტოს 2-დღიანი ბრძოლის შემდეგ აიღეს ოსმალებმა. XX საუკუნის დასაწყისში მგელციხე დაათვალიერა და აღწერა (რამდენიმე კოშკი, სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობანი და ეკლესია) ექვთიმე თაყაიშვილმა. ეკლესია მოხატული იყო. შემორჩენილია მცირე ფრაგმენტები. ციხის მახლობლად, მტკვრისპირა ფერდობზე, არის მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
პროტოკოკოვანი წყალმცენარეები
პროტოკოკოვანი წყალმცენარეები (Protococcophyceae ანუ Chlorococcophyceae) — მწვანე წყალმცენარეების კლასი. აერთიანებს ერთუჯრედიან და კოლონიურ ფორმებს. ვეგეტატიურ მდგომარეობაში უძრავია. უჯრედი ერთ- ან მრავალბირთვიანია. უსქესო გამრავლება ხდება ზოოსპორებით ან ავტოსპორებით. სქესობრივი პროცესი იზოგამიაა. პროტოკოკოვანი წყალმცენარეები გავრცელებულია ყველგან მტკნარ წყალში, ნიადაგში და ნიადაგის ზედაპირზე, იშვიათად ზღვაში. ცხოვრებენ მრავალუჯრედიანი წყალმცენარეების თალუსში, მღიერებში. მასობრივი გამრავლების დროს იწვევენ წყლის „აყვავებას“. პროტოკოკოვანი წყალმცენარეებს (ქლორელა, სცენედესმუსი) აშენებენ საკვებად გამოყენების და სხვა მიზნით.
ლიტერატურა
კატეგორია:პროტოკოკოვანი წყალმცენარეები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 660
გაეროს 660 რეზოლუცია მიიღეს 1990 წლის 2 აგვისტოს, მას შემდეგ რაც გაეროს მოუხდა სასწრაფოდ ჩარეულიყო ერაყის მიერ ქუვეითში შემჭრაში. საბჭომ დაგმო ერაყის ჩარევა და მოსთხოვა ამ უკანასკნელს, რომ  ქუვეითის ტერიტორია სასწრაფოდ დატოვებინათ და დაბრუნებოდნენ იმ პოზიციას, რომელიც მათ გააჩნდათ 1990  წლის 1 აგვისტოსთვის.
იემენის რესპუბლიკამ მოუწოდა ქუვეითს და ერაყს მოლაპარაკებებისკენ, რათა გადაეწყვიტათ თავიანთი შეუსაბამობა ერთა ლიგის დახმარებით. მოლაპარაკებები თავდაპირველად გაიმართა ქალაქ ჯედაში საუდის არაბეთში. საბჭომ აგრეთვე გადაწყვიტა საჭიროების შემთხვევაში კვლავ მოეწყოთ შეხვედრა, რეზოლუციის ფარგლებში.
რეზოლუცია მიიღეს ერთსულოვნად 14 ხმით, (იემენს არ მიუღია მონაწილეობა). ეს იყო თორმეტიდან პირველი რეზოლუცია, რომელიც მიიღეს ამ კონფლიქტთან დაკავშირებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
გრიგოლ დოდორქელი
გრიგოლ დოდორქელი (ვახვახიშვილი) — XVII-XVIII საუკუნეების ქართველი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი, დავითგარეჯის ლიტერატურული სკოლის აქტიური წევრი, თავად ვახვახიშვილთა საგვარეულოდან.
მოღვაწეობდა დოდორქის მონასტერში. 1703-1713 წლებში დაწერა ჰაგიოგრაფიული თხზულება „თთუესა სეკდემბერსა იგ წამებაჲ ყოვლადდიდებულისა მოწამისა დედოფლისა ქეთევანისაჲ, რომელი იწამა სპარსთა მეფისა შაჰაბაზ უსჯულოჲსა მიერ ქალაქსა შირაზისასაჲ“, რომელიც სანდო ისტორიული წყაროცაა. გრიგოლ დოდორქელს ეკუთვნის რამდენიმე საგალობელიც. ზოგ მათგანში შექებულია ქეთევან დედოფალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი მწერლები
ბარნაბიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია
ბარნაბიანთკარის მთავარანგელოზის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარნაბიანთკარში. დგას სოფლის ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება XVII-XIX საუკუნეებით. ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შეუკეთებია, რის გამოც იგი ძალზე სახეშეცვლილია. ეკლესიას აქვს კამარა და ფანერის ბრტყელი ჭერი.
ეკლესია დარბაზულია (6,5 X 4,9 მ), შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. სწორკუთხოვან საკურთხეველში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. დარბაზის კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. იატაკი კვადრატული აგურისაა. ფასადები შელესილია ცემენტის ხსნარით. ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავი გამართულია ხის ნივნივებზე. ეკლესიის დასავლეთ ფერდობზე დაშენებული ყოფილა აგურის სამრეკლო, რომლის მხოლოდ ძირია შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გერბი
thumb|right|200px|აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გერბი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გერბი - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო სიმბოლო აჭარის დროშასთან ერთად, რაც დადგენილია საქართველოს კონსტიტუციური კანონით „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ“. შემოღებულ იქნა 2008 წელს, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიღებასთან ერთად, ძალაშია 2008 წლის 4 აგვისტოდან.
აღწერილობა
თანახმად კონსტიტუციური კანონისა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ“, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გერბი განისაზღვრება რესპუბლიკის კონსტიტუციით და მასში აუცილებლად უნად იყოს გათვალისწინებული საქართველოს სახელმწიფო გერბის ელემენტები.
გერბის აღწერილობა მოცემულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის მე-7 მუხლში (პუნქტი 1):
გერბზე მუშაობდა პრეზიდენტთან არსებული ჰერალდიკოსთა ჯგუფი. კონსტიტუციის თანახმად, გერბის გამოყენების წესი განისაზღვრება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონით.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
Rewired
Rewired — ჯგუფ Mike + The Mechanics-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2004 წელს. ალბომი გამოსცა ლეიბლმა Virgin.
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის ალბომები კატეგორია:Mike + The Mechanics-ის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
ზაიჩინო
ზაიჩინო (Зайчино) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 32 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ სკალნა-გლავის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ზაიჩინო, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ალი ისმაილ ალი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
მგზავრული
მგზავრული, ქართული ხალხური სამხმიანი სიმღერა. ასრულებენ მამაკაცები მგზავრობის დროს. მგზავრულს ახასიათებს ემოციური მელოდია, გამოკვეთილი რიტმი, ნათელი ფაქტურა, ომახიანი შესრულება, სტროფული ფორმა. პოეტური ტექსტი ნებისმიერია. მგზავრული ზოგჯერ მხოლოდ ცალკეული შეძახილებით („არალო“, „არალალო“) — სრულდება. უფრო ხშირად კი გზასთან დაკავშირებული ტექსტით — „გზა, სიარულში დალია, სიპი ქვა წყალთა დენამა“. მგზავრული პირველად ჩაწერა ანდრია ბენაშვილმა ქიზიყში (სიღნაღის რაიონი) და 1865 წელს გამოაქვეყნა თავის კრებულში „ქართული ხმები“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
გოტსკა-სანდენის ეროვნული პარკი
გოტსკა-სანდენი მთლიანად ქვიშისგან შედგება და მისი პეიზაჟისთვის დამახასიათებელია პლაჟები, დიუნები და ფიჭვის ტყეები. სახელი გოტსკა-სანდენი „გოტლანდის ქვიშიან კუნძულს“ ნიშნავს და მომდინარეობს იმ პროვინციიდან, რომელსაც ის მიეკუთვნება. 1909 წლიდან კუნძულზე შექმნილია ეროვნული პარკი. გარდა რუხი სელაპების კოლონიისა, უმაღლესი ფაუნა ძალიან მდიდარი არაა. თუმცა გავრცელებულია უიშვიათესი მწერები და მცენარეები, მათ შორის რამდენიმე სახის ორქიდეა. ზაფხულობით, კუნძულ ფორედან და მატერიკზე მდებარე ქალაქ ნინეშამნიდან რეგულარულად ხორციელდება სანაოსნო ტურები.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის კუნძულები კატეგორია:შვედეთის ეროვნული პარკები
Mutual Film
Mutual Film იყო ადრეული ამერიკული კინოსტუდია, რომელმაც სახელი გაითქვა ჩარლი ჩაპლინის კომედიების გამოშვებიც. კომპანია დაარსდა მილუოკში, 1906 წლის ივლისში, ჯონ. რ. ფრეულერის (1872-1958), ჰარი ე. აიტკენისა (1877-1956) და როი აიტკენის (1882-1976) მიერ. გაერთიანება გაუქმნდა 1972 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კინოსტუდიები
Lasioglossum pelorodontum
Lasioglossum pelorodontum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1980 წელს.
სქოლიო
pelorodontum
კოლონია
მინი|250პქ|ქვეყნები და მათი კოლონიები [[1945 წელს]] კოლონია (colonia) — ტერიტორია საკუთარი პოლიტიკური და ეკონომიკური ხელისუფლების გარეშე, რომელიც დაპყრობილია იმპერიალისტური სახელმწიფოს (მეტროპოლიის) მიერ.
ჯანკა
ჯანკა (Джанка) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 131 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
მისამართი
მისამართი ქართულ ენაში ზუსტ ცნობას ვისამე საცხოვრებელი ბინის ან დაწესებულების ადგილსამყოფლის შესახებ. თუმცა მისამართი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს შემდეგთაგანს:
Whitesnake (ალბომი)
Whitesnake — ბრიტანული მძიმე როკ-ჯგუფ უაიტსნეიკის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, გამოცემული ლეიბლებზე Geffen, Warner Bros. და EMI. ალბომში ძირითადად თავმოყრილია მძიმე მეტალის ჟანრის კომპოზიციები. აშშ-ში ალბომმა რვა გზის პლატინის სტატუსი შეიძინა. განსაკუთრებული წარმატება იქონია მისმა ერთ-ერთმა სინგლმა „Is This Love“.
სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის ალბომები კატეგორია:უაიტსნეიკის ალბომები კატეგორია:Geffen Records-ის ალბომები კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:Universal-ის დელუქს-გამოცემები კატეგორია:ალბომები კით ოლსენის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები მაიკ სტოუნის პროდიუსერობით
ArtRave: The Artpop Ball
ArtRave: The Artpop Ball (სტილისტურად artRAVE: The ARTPOP Ball) — ამერიკელ პოპ-მომღერალ ლედი გაგას რიგით მეოთხე მსოფლიო ტურნე. იგი გაიმართა მომღერლის მესამე სტუდიური ალბომის ARTPOP (2013) მხარდასაჭერად. ტურნემ სტარტი აიღო გაგას პირველი სარეზიდენციო შოუს — Lady Gaga Live at Roseland Ballroom შემდგომ, რომელიც გაიმართა 2014 წლის მარტში და აპრილში ნიუ-იორკში. ტურნე დაიწყო 4 მაისს ფლორიდის შტატის საპორტო ქალაქიდან ფორტ-ლოდერდეილი. ტურნეს პირველ ეტაპზე გაგა ეწვევა ამერიკის შეერთებული შტატების და კანადის იმ ქალაქებს, რომლის კონცერტები გაგას მესამე მსოფლიო ტურის Born This Way Ball ფარგლებში გაუქმდა ბარძაყის ტრავმის გამო.
ტურნეს კონცეფცია და სახელწოდება მომდინარეობს გაგას ორ დღიანი ივენთიდან artRave. სცენის დიზაინი წააგავდა ოლიმპოს მთას რომელიც შედგებოდა ორი ნაწილისგან და დაკავშირებული იყო გამჭვირვალე პოდიუმებით. გაგას სასცენო კოსტუმები მოიცავდა რვაფეხის საცეცებიან კოსტუმს, ფენიქსის ფრთების კოსტუმს და მრავალფეროვან პარიკებს. ტურნე აღჭურვილი იყო უახლესი ლაზერული შოუს ელემენტებით.
ტურნე ჩატარდა კომპანია Live Nation-ის პროდიუსინგით, ხოლო ტურნეს ოფიციალური სპონსორი ამერიკის შეერთებულ შტატებში იყო Absolut Vodka და დიდ ბრიტანეთში ტელეკომუნიკაციების ქსელი O2. ჟურნალ ბილბორდის მონაცემებით ტურენს 76 შოუდან გაიყიდა 920,088 ბილეთი და მისმა შემოსავალმა შეადგინა 83 მილიონი აშშ დოლარი. ტურნემ კრიტიკოსების მხრიდან დადებითი შეფასბეები დაიმსახურა. 2014 წლის 24 ნოემბრის პარიზის კონცერტის პირდაპირ ეთერში ტრანსლაცია მოხდა საიტზე Yahoo! Live.
სქოლიო
კატეგორია:ლედი გაგას ტურნეები კატეგორია:2014 წლის საკონცერტო ტურნეები
მეხსიერების მისამართი
მეხსიერების მისამართი — ორობითი რიცხვებისგან შემდგარი კოდი, რომელიც განსაზღვრავს ინფორმაციის ადგილმდებარეობას მეხსიერებაში, სადაც რაიმე მონაცემს ინახავს კომპიუტერული პროგრამა. თანამედროვე კომპიუტერებს, რომლებსაც შეუძლიათ თითოეულ ბაიტზე მითითება ბაიტზე-მითითებადი ეწოდებათ, ისინი ერთ მისამართზე ერთ ბაიტს იტევენ; როდესაც მონაცემი ბაიტზე მეტია ინფორმაცია მეზობელ მისამართებზე ნაწილდება. თუმცა, არსებობს word-addressable(უორდზე მითითებადი, უორდი შეიძლება იყოს 1-დან 8 ბაიტამდე), რომელიც განსხვავებული ზომის ინფორმაციას იტევს.
გაშვებად პროგრამაში ფარდობითი მისამართი არის ათვლილი რაიმე წერტილიდან, ხოლო აბსოლუტური(ზოგჯერ ზუსტი, რეალური ან მანქანური) არის უნიკალური და რეალური მისამართი მეხსიერებაში.
კატეგორია:კომპიუტერის არქიტექტურა კატეგორია:დამხსომებელი მოწყობილობა
Μνήμη υπολογιστή
Real World Studios
Real World Studios — ხმისჩამწერი სტუდია, რომელიც მდებარეობს უილტშირის საგრაფოში. იგი ექვემდებარება ხმისჩამწერ ლეიბლს Real World Records Ltd., რომელიც დაარსებულია მუსიკოს პიტერ გებრიელის მიერ. სტუდია განლაგებულია ქალაქისგან იზოლირებულ ადგილას და მუსიკოსებს უქმნის შემოქმედებით ატმოსფეროს.
სტუდიის ყველაზე ცნობილი ოთახია Big Room (დიდი ოთახი), რომელიც ითვლება მსოფლიოს სტუდიებს შორის ყველაზე დიდ საკონტროლო ოთახად. მას ერთვის ე.წ. ’ტყის ოთახი’.
სხვადასხვა დროს სტუდიაში მუშაობდნენ: ჯეი-ზი, ბიონსე ნოულსი, მიუზი, Take That, შადეი, New Order, ტომ ჯონსი, Stereophonics და კაილი მინოუგი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხმისჩამწერი სტუდიები კატეგორია:პიტერ გებრიელი კატეგორია:Virgin Records
Real World
ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი
ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი (Víctor Manuel Román y Reyes; დ. 13 ოქტომბერი, 1872 — გ. 6 მაისი, 1950) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 49-ე პრეზიდენტი. სამი წლის განმავლობაში. იგი პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას გარდაიცვალა. მის მთავრობაში ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა მარიანო არგუელიო ვარგასს.
ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი (ასევე უწოდებდნენ ტ.ვ-ტიო ვიქტორი) იზიარებდა ხოსე სანტოს სელაიას სამხედრო ფილოსოფიას, რომელიც გერმანიის კაიზერის სამხერდო თვალთახედვის იდენტური იყო. ტიო ვიქტორი სომოსას ლიბერალ-ნაციონალისტური პარტიის წევრი იყო.
პრეზიდენტი ვიქტორ მანუელი ფილადელფიაში გარდაიცვალა. მან სასიკვდილო სარეცელთან, რომელიც გარშემორტყმული იყო შვილიშვილებით, ოჯახის წევრებითა და რამდენიმე პოლიტიკოსით, ხელი მოაწერა ლიბერალური და კონსერვატული პარტიების კოალიციურ შეთანხმებას. პრეზიდენტი დაეხმარა პოლიტიკურ უმცირესობებს ეროვნულ კონგრესში შეეღწიათ.
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1959 კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
პროტოპტერუსი
ლიტერატურა
კატეგორია:ძვლიანი თევზები
1361
თარიღი უცნობია
*
დელეგის კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:კანიარის პროვინციის კანტონები
First National
მინი|150px|First National-ის ერთ-ერთი ფილმი პოსტერი First National — დამოუკიდებელი თეატრის მფლობელთა გაერთიანება აშშ-ში, რომელიც დაარსდა 1917 წელს და მოიცავდა როგორც ფილმების ჩვენებას, ასევე მათ გავრცელებას. საბოლოოდ გაერთიანება გარდაიქმნა კინოსტუდიად, რომელსაც დაექვა First National Pictures, Inc. მოგვიანებით იგი შეუერთდა Warner Bros.-ს. 1936 წელს კომპანიამ შეწყვიტა არსებობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Time Warner-ის შვილობილი კომპანიები კატეგორია:კალიფორნიაში დაარსებული კომპანიები
შავფეხება ქრცვინი
შავფეხება ქრცვინი (Mustela nigripes) — ძუძუმწოვარა ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა.
კატეგორია:კვერნისებრნი
სამეგრელო
სამეგრელო (მეგრ. სამარგალო) — დასავლეთ საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე. ეს არის მდინარე რიონს, ცხენისწყალს, ენგურსა და შავ ზღვას შორის მოქცეული ტერიტორია. სახელწოდება მომდინარეობს ისტორიული მხარის ეგრისის სახელიდან. ქართულ წერილობით წყაროებში იხსენიება XII საუკუნიდან. თავდაპირველად გაიგივებული იყო მთლიანად დასავლეთ საქართველოსთან (მსგავსად აფხაზეთისა, იმერეთისა), XIII-XV საუკუნეებში უკვე ვიწრო მნიშვნელობა აქვს — აღნიშნავს ქართველების ეთნოგრაფიული ჯგუფით — მეგრელებით — დასახლებულ მხარეს მდინარეებს ფსირცხასა (ძვ. ანაკოდიისწყალი) და ცხენისწყალს შორის. ცენტრალური ქალაქია ზუგდიდი.
გვიანდელ შუა საუკუნეებში ამ ტერიტორიაზე ოდიშის სამთავრო შეიქმნა, ახალი სახელწოდებაც აქედან მიიღო — ოდიში, თუმცა უცხოურ წყაროებში „სამეგრელოდან“ ნაწარმოები სახელწოდებებიც გვხვდება. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ლიტერატურაში ისევ დამკვიდრდა სახელწოდება „სამეგრელო“. XVII საუკუნის I ნახევარში აფხაზ ფეოდალთა მოძალების შედეგად, დროთა განმავლობაში სამთავროს საზღვარმა ჯერ მდინარე კელასურზე, შემდეგ ღალიძგაზე, ბოლოს კი ენგურზე გადმოინაცვლა.
დონ კრისტოფორო დე კასტელის ცნობით, მისი საქართველოში მოღვაწეობისას (1627-1654 წწ), სამეგრელოს ტერიტორია ვრცელდებოდა რიონიდან კოდორამდე:
გრძელკუდა დედოფალა
გრძელკუდა დედოფალა (Mustela frenata) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მამლის სხეულის სიგრძე 33-42 სმ, ხოლო დედლისა — 28-35 სმ აღწევს. წონა შესაბამისად, 160-450 გ-იდან 80-250 გ-მდე. შობს 4-5 ნაშიერს, რომელთაც 12 დღის შემდეგ საკვების მოპოვება დამოუკიდებლად შეუძლიათ. გავრცელებულია ჩრდილო, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. გამოიყოფა დაახლოებით 40 ქვესახეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვერნისებრნი
სამეგრელო
საზღვრები
მდინარე მალთაყვას შესართავის შემდეგ საზღვარი მდინარე ენგურის ხეობის მარჯვენა ფერდობს მიუყვება და ადის ადიშის ქედის მთავარი წყალგამყოფის თხემზე, რომელიც თითქმის 50 კმ-ის სიგრძეზე (მთა დურისთავამდე) სამეგრელოს ტერიტორიას სვანეთისგან გამოყოფს. აქედან საზღვარი მდინარეების ტეხურისა და ცხენისწყლის წყალგამყოფს მიუყვება, რომელიც ოდიშის ქედის სამხრეთ ფერდობის უკიდურეს აღმოსავლეთ კონტრფოსს წარმოადგენს. ამის შემდეგ საზღვარი ჯერ ასხის მასივის შემავალი გოდირაკილის ქედის თხემზე, შემდეგ მდინარეების აბაშისა და საწისკვილეს წყალგამყოფზე გადის. სოფ. ხიდიდან სამეგრელოს საზღვარი მკვეთრად უხვევს სამხრეთისაკენ მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირს მიუყვება. ამ მდინარის რიონთან შეერთების ადგილამდე. მდინარე ცხენისწყლის შესართავთან სამეგრელოს საზღვარი მკვეთრად უხვევს დასავლეთისაკენ და დაახლოებით 12 კმ მანძილზე მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირს გაუყვება, შემდეგ გადადის რიონის მარცხენა მხარეზე და მდინარე ფიჩორის კალაპოტს ემთხვევა, ამ უკანასკნელის პალიასტომის ტბასათან შეერთებამდე.
პადრე-გარსია
პადრე-გარსია (ოფიციალურად პადრე-გარსიის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Padre Garcia) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51 853 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები
სამეგრელო
ისტორია
1803 წლის 4 დეკემბერს სამეგრელოს მთავარი გიორგი დადიანი ირჩევს რუსეთის ვასალობას. სამეგრელო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა 1857 წელს. 1860 წლის კამერალური აღწერით სამეგრელოში აღირიცხა 303 თავადი და 2073 აზნაური. რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში სამეგრელო არსებობდა ზუგდიდისა და სენაკის მაზრების სახით
Lasioglossum pembense
Lasioglossum pembense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1945 წელს.
სამეგრელო
ჰავა
250px|thumb| ენგურჰესი სამეგრელო დასავლეთ საქართველოს მთელ ტერიტორიასთან ერთად ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული ჰავის ოლქშია მოქცეული. სამეგრელოს ვაკე-დაბლობი და გორაკ-ბორცვიანი ზოლი გამოირჩევა ნოტიო თბილი ჰავით, უთოვლო ზამთრით და ცხელი ზაფხულით. მისი საშუალო და მაღალმთიანი ნაწილებისთვის კი დამახასიათებელი შესაბამისად, ზომიერად ცივი და ცივი ჰავა, თოვლიანი ზამთრით და ხანმოკლე ზაფხულით.
Lasioglossum pembense
სქოლიო
pembense
სამეგრელო
ჰავა
სამეგრელოს ჰავის წარმომქმნელი ფაქტორებიდან უპირველეს ყოვლისა გეოგრაფიული მდებარეობა უნდა აღინიშნოს. სამეგრელოს ტერიტორია საქართველოსთან ერთად სუბტროპიკული და ზომიერი სარტყლების საზღვარზე მდებარეობს, რის შედეგადაც მზის რადიაციის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდება. მზის ნათების ხანგრძლივობა სამეგრელოს ტერიტორიაზე წლის განმავლობაში 1800–2200 საათში ფარგლებში მერყეობს. ეს მაჩვენებელი უფრო მაღალია რეგიონის ვაკე ზღვისპირა ტერიტორიისათვის და ზღვიდან დაშორებისა და რელიეფის სიმაღლის ზრდასთან ერთად, შესაბამისაც კლებულობს, რასაც იმავე მიმართულებით ღრუბლიანობის მატებაც უწყობს ხელს.
სამეგრელოს ჰავის ხასიათზე დიდ გავლენას ახდესნს შავი ზღვის სიახლოვე. ზღვის ზედაპირზე წყლის ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში 9 °C-ზე დაბლა არ ეშვება, ზაფხულობით კი 24 °C–25 °C-ს აღმატება. თბილი ზღვის სიახლოვე ზღვისპირა ხმელეთის და თავად ზღვის ზედაპირის უთანაბრო გათბობა დღეღამისა და სეზონების მიხედვით, განაპირობებს ერთი მხრივ, ჰაერის მასების ბრიზულ და შედარებით სუსტად გამოხატულ მუსონურ ცირკულაციას და მეორე მხრივ, სითბურ გავლენას სამეგრელოსა და მთელი დასავლეთ საქართველოს ჰავაზე.
სამეგრელოს ჰავის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის რელიეფს, კერძოდ, მის ჰიფსომეტრულ განვითარებას. სამეგრელოს ტერიტორია განფენილია ზღვის დონიდან 3200 მ-მდე, რაც განაპირობებს ჰაერის ტემპერატურის კლებას ადგილის სიმაღლის ზრდასთან ერთად. ასევე დიდი გავლენა აქვს სამეგრელოს ჰავაზე კავკასიონის განედურ გაჭიმულ მაღალ ქედს, რომელიც თავისებურ კლიმატურ ჯებირს წარმოადგენს. კავკასიონის ქედის გავლენით ჰაერის მასები ვერ იჭრებიან სამეგრელოსა და მთელი დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე.
მზის რადიაცია
სამეგრელოს ტერიტორიაზე რადიაციული ბალანსის, ანუ სხივური ენერგიის შემოსავალ-გასავლის ტერიტორიული განაწილება შემდეგ სურათს იძლევა – ვაკე-დაბლობის საზღვრებში, რადიაციული ბალანსის წლიური სიდიდე 55 კკალ-სმ²-ს აღემატება. ხოლო მთებში ეს მაჩვენებელი 45–50 კკალ-სმ²-მდე ეცემა. რაც შეხება ჯამურ რადიაციას, რაც მზის პირდაპრი და გაბნეული რადიაციების ჯამით მიიღება, მის განაწილებას სამეგრელოს ტერიტორიაზე შებრუნებული ხასიათი აქვს. ჯამური რადიაციის მაღალი მაჩვენებლები – 130–140 კკალ-სმ² – მთიანი რეგიონებისთვის არის დამახასიათებელი. სამეგრელოს ვაკე-დაბლობზე ეს მაჩვენებელი 115–120 კკალ-სმ²-ს არ აღემატება.
ჰაერის ტემპერატურა
thumb|250px|ხედი მარტვილის მონასტრიდან მარტვილზე სამეგრელოს ტერიტორიისთვის დამახასიათებელი საკმაოდ მაღალი რადიაციული ბალანსი შესაბამისად, მაღალ თერმულ რეჟიმს განაპირობებს. სამეგრელოს ვაკე-დაბლობზე და გორაკ-ბორცვიან ზოლში ჰაერის საშუალო მრავალწლიური ტემპერატურა ხმელეთის ზედაპირიდან ახლოს 14 °C-ს აღემატება, მთებში კი 10–12 °C-ს შეადგენს.
სამეგრელოს ყველაზე ცივი თვე იანვარია, იშვიათად თებერვალი. ყველაზე ცივი თვის საშუალო თვიური ტემპერატურა სამეგრელოს ვაკე ნაწილში დადებითია და 6–7 °C-ს უდრის, მთიან ზონაში კი – უარყოფითი. ყველაზე თბილი თვეებია – ივლისი და აგვისტო. ივლისის საშუალო თვიური ტემპერატურა სამეგრელოს ვაკ-დაბლობზე 22 °C-ს აღემატება, მთიან რაიონებში 15–16 °C-ის საზღვრებში ცვალებადობს.
გარდამავალ სეზონებში ჰაერის ტემპერატურა საშუალედო მნიშვნელობებს იღებს. აპრილში ტემპერატურა ზღვის სანაპირო ზოლში 12–13 °C-ია, ხმელეთის სიღრმეში რამდენადმე მატულობს, ხოლო შემდეგ სიმაღლის ზრდის მიხედვით კვლავ კლებულობს და მთებში 8–10 °C აღემატება.
ჰაერის სინოტივე
ზღვიდან მონაბერი ნოტიო ჰაერის მასები სამეგრელოს ტერიტორიაზე განაპირობებს მთელი წლის მანძილზე ჰაერის მაღალ სინოტივეს. წყლის ორთქლის პარციალური წნევა მაღალია შავი ზღვის სანაპირო ზოლში. აქ მისის საშუალო წლიური მნიშვნელობა შეადგენს დაახლოებით 14 ჰპა-ს, იანვარში 6–7 ჰპა-ს, ხოლო ივლისსში 22 ჰპა-ს ადგილის სიმაღლის ზრდასთან ერთად, ჰაერის პარციალური წნევა კლებულობს. საშუალო მთი ზონაში მისი საშუალო მაჩვენებელი 7–8 ჰპა-ს უდრის, იანვრისა – 3–4 ჰპა-ს და ივლისისა – 13 ჰპა-ს.
ჰაერის მაღალი სინოტივის შესაბამისად, სამეგრელოს ტერიტორიაზე მაღალია ფიზიოლოგიური სინოტივეც, ანუ ადამიანის სხეულის ტემპერატურაზე მოყვანილი შეფარდებითი სინოტივე.
ატმოსფეროს ნალექების მახასიათებლები
სამეგრელოს ტერიტორია საკმაოდ უხვნალექიანია. ნალექების წლიური ჯამი 1400–3000 მმ-ის საზღვრებში ცვალებადობს. ნალექების სიუხვით განსაკუთრებით გამოირჩევა საშუალო და მაღალმთიანი რაიონები. უფრო ნაკლები ნალექიანობა ზღვის სანაპირო ზოლისთვისაა დამახასიათებელი.
ატმოსფეროს განსაკუთრებული მოვლენები
ატმოსფეროს განსაკუთრებული მოვლენებიდან უპირველეს ყოვლისა აღსანიშნავია ელჭექი. სამეგრელოს ტერიტორიაზე მთელი წლის განმავლობაში საშუალოდ 30–40 დღეა ელ-ჭექიანი. ეს მოვლენა ყველაზე ხშირია წლის თბილ პერიოდში, განსაკუთრებით ზაფხულში. ზამთარში ელ-ჭექი სამეგრელოში იშვიათია. ასევე იშვიათად იცის სეტყვა. მისი მოსვლის ალბათობა თანაბარია წლის ნებისმიერ დროს.
ნისლიან დღეთა რიცხვი დიდ დიაპაზონში მერყეობს. ვაკე-დაბლობზე ასეთ დღეთა რიცხვმა შეიძლება 10–50-ს მიაღწიოს, მთიან რაიონებში კი გაცილებით მეტს. მაგალითად, ლებარდეში დაფიქსირებულია საშუალოდ 101 დღე ნისლით.
ქარბუქი სამეგრელოში იშვიათი მოვლენაა. უფრო მეტად იგი მთიანი ზონისთვისაა დამახასიათებელი, სადაც ქარბუქიან დღეთა რიცხვმა წლის განმავლობაში შეიძლება 5-ს გადააჭარბოს (კურორტი ლებარდე).
სასარგებლო წიაღისეული
სამეგრელოს ტერიტორია მდიდარია სხვადასხვა სახის წიაღისეულით. განსაკუთრებულ ყურადღებას თავისი პერსპექტიულობით იპყრობს მდინარეების ენგურის, ხობის და რიონის ხეობებს შორის მდებარე ვაკე-დაბლობზე განვითარებული ნავთობისა და გაზის შემცველი ქანების კომპლექსი, რომელიც სიღრმიდან ზედაპირისაკენ წარმოდგენილია:
სამეგრელოს ტერიტორიაზე გავრცელებული მაღალტემპერატურული წყლები ძირითადად ქვედა ცარცულ კირქვებთან არის დაკავშირებული. სოფელ ოხურეისთან, ბურღილის პირთან წყლის ტემპერატურა თითქმის 100 °C-ია, ჭალადიდში – 95 °C, ცაიშში, ქვალონსა და ყულევში – 81 °C, 75 °C და 50 °C შესაბამისად.
სამეგრელოს ტერიტორიაზე დადგენილია მაგანა-ხორგა-ჭანისწყლის (წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი) ქვანახშირისა და ფახულანის ლიგნიტისა და ქვანახშირიანი ფიქლების საბადოები, რომელთა სავარაუდი მარაგი 60–70 მლნ. ტონას შეადგენს.
საყურადღებოა სამეგრელოში გავრცელებული ტორფიანი ჭაობები (ანაკლია, ჭურია, ნაბადა, ფიჩორი და სხვა) რომლებიც ტორფის დიდ მარაგს შეიცავენ.
სამეგრელოს ტერიტორიაზე გავრცელებული კარბონატული ქანების ზოგიერი ტიპი მოხერხებული უმეტეს შემთხვევაშია უცილებელია მასალაა მშენებლობისათვის. მათგან, პირველყოვლისა აღსანიშნავია კირქვა, რომლის საბადოები ცნობილია წალნეჯიხის (სქური), სენაკისა (ნოქალაქევი) და ჩხოროწყუს (მუხურის) მუნიციპალიტეტებში.
„ლუგელა“, სამკურნალო მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს საქართველოს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ხობის ხეობაში, სოფ. მუხურიდან 4 კმ-ზე, 290 მ სიმაღლეზე. წყალი გამოდის ბაიოსური ასაკის ძლიერ დისლოცირებული ქანებიდან.
ჰიდროლოგია
შუა საუკუნეების ავტორთა მიერ დატოვებული ცნობებიდან ყურადღებას იპყრობს არქანჯელო ლამბერტის მიერ შედგენილი სქემატური რუკა სამეგრელოს ჰიდროგრაფიული ქსელის შესახებ, რომელიც თანდართულია მის მიერვე დაწერილ წიგნში „სამეგრელოს აღწერა“. ამ პერიოდის თვალსაჩინო მიღწევას წარმოადგენს ვახუშტი ბაგრატიონის შრომა „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, რომელშიც საკმაოდ დიდი ადგილი აქვს დათმობილი სამეგრელოს წყლის ობიექტების დახასიათებას.
მნიშვნელოვანი მოცულობის სამუშაოები იქნა ჩატარებული კოლხეთის დაბლობზე 1880–1910 წლებში. ამ სამუშაოების შედეგად შეიქმნა სამეგრელოს წყლის ობიექტების ჰიდროგრაფიული, ჰიდროლოგიური და გლაციოლოგიური ხასიათის ინფორმაცია. ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, კ. პოდოზერსკიმ 1911 წელს შეადგინა მყინვარების პირველი კატალოგი, მოგვიანებით ა. ესენმა „მდინარეების სია“.
ოციან წლებში დაიწყო საქართველოს მათ შორის სამეგრელოს წყლის ობიექტების ფართომასშტაბიანი შესწავლა, რაც ძირითადად 1922 წელს საქართველოს ჰიდრომეტეოროგიური სამსახურის შექმნასთან იყო დაკავშირებული.
ქართველმა მეცნიერებმა დიდი წვლილი შეიტანეს სამეგრელოს წყლის ობიექტების შესწავლის საქმეში. მათი კვლევის შედეგები წარმოადგენს საიმედო მეცნიერულ ბაზას აღნიშნული ობიექტების რაციონალური გამოყენების და დაცვის ღონისძიებათა ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთებისათვის.
ოკუპაცია
ოკუპაცია (occupatio) — რომელიმე სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალების მიერ სხვა ქვეყნის ტერიტორიის დროებით დაკავება. ოკუპაცია უნდა გავმიჯნოთ ანექსიისაგან, რომელიც ერთი სახელმწიფოს მიერ სხვა ქვეყნის სრულ ან ტერიტორიის ნაწილის ძალით მიერთებას გულისხმობს.
სამეგრელო
მდინარეები
thumb|250px|[[ტეხური]] სამეგრელოს ტერიტორია გამოირჩევა მდინარეთა ჰიდროგრაფიული ქსელების კარგი განვითარებით. აქ აღრიცხულია 2441 დიდი და მცირე მდინარე, რომელთა საერთო სირგძე 5191 კმ-ს შეადგენს. მათ წილზე მოდის საქართველოს მდინარეთა საერთო რაოდენობის 9.3 ‰ და საერთო სიგრძის 7.6 ‰. აქედან 10 კმ-ზე მეტი სიგრძის მდინარეები 43 ‰-ის, საერთო სიგრძით 1183 კმ.
ოკუპაცია
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლიტიკა კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
სამეგრელო
მდინარეები
უდიდესია ხობისწყალი, რომლის სიგრძე 150 კმ-ია და მეექვსე მდინარეა საქართველოს დიდ მდინარეთა შორის. იგი შედგება 1485 შენაკადისაგან.
მეორე ადგილზეა მდინარე ტეხური, მესამე ადგილზეა მდინარე აბაშა.
სამეგრელოს ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ კიდეზე გაედინებიან ტრანზიტული მდინარეები – ენგური, ცხენისწყალი და რიონი, რომელთა სიგრძე სამეგრელოს ტერიტორიაზე უდრის შესაბამისად 94, 44 და 99 კმ-ს.
ტბები
სამეგრელოს ტერიტორიაზე სულ 13 ტბაა აღრიცხული. მათი წყალშემკრები აუზების საერთო ფართობი 553 კმ-ია. ხოლო წყლის სარკის ჯამური ფართობი 19.4 კმ-ს არ აღემატება, რაც შესაბამისად რეგიონის ტერიტორიის საერთო ფართობის 12.8 და 0.455 ‰ უდრის. ტბების უმეტები ნაწილი თავმოყრილია შავი ზღვისა და მდინარე რიონის ნაპირების გასწვრივ. მცირე რაოდენობის ტბები გვხვდება აგრეთვე სამეგრელოს ქედის მაღალმთიან ზონაში, სადაც მათი ქვაბულები ძველი გამყინვარების მექანიკური მოქმედების შედეგად არის წარმოქნმნილნი.
ტბორები და წყალსაცავები
სამეგრელოს ტერიტორიაზე არსებული ხელოვნური ტბორებისა და წყალსაცავების სარკის საერთო ფართობი 18.0 კმ²-ს უდრის, აქედან ტბორების სარკის საერთო ფართობი 0.1 კმ²-ს არ აღემატება. სამეგრელოს ტბორებიდან და წყალსაცავებიდან სარკის ფართობით გამოირჩევა ენგურის წყალსაცავი, რომელიც წარმოადგენს ჰიდროენერგეტიკული მიზნით მდინარე ენგურის ჩამონადენის რეგულირების ობიექტს.
არხები
სამეგრელოს ვაკე და გორაკ-ბორცვიან ზოლში კულტურული მცენარეები თავიანთი ზრდა-განვითარების აქტიურ ფაზებში, განსაკუთრებით კი ცალკეულ გვალვიან წლებში საჭიროებენ მორწყვას. ამ მიზნით აქ გაყვანილია 16 მაგისტრალური სარწყავი არხი 104 კმ სიგრძით, ხოლო შიდა სარწყავი არხის საერთო სიგრძე 932 კმ-დე აღწევს. არხების წყალგამტარობა 15.7 მ³/წმ-ს უდრის, ხელოვნურ მორწყვას დაქვემდებარებული ტერიტორიების ფართობი კი 7164 ჰა-ს შეადგენს.
სარწყავ არხებთან ერთად მოქმედებაშია ხელოვნური დაწვიმების სარწყავცი სისტემები, რომელიც 4592 ჰა ფართობის მორწყვის საშუალებას იძლევა. აქედან ხელოვნური დაწვიმების გზით შეიძლება მოირწყა:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში 1208 ჰა, ხობის მუნიციპალიტეტში 888 ჰა, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში 300 ჰა, აბაშის მუნიციპალიტეტში 863, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში 680, მარტვილის მუნიციპალიტეტში 653 ჰა მიწის ნაკვეთში. საერთოს. სამეგრელოს ტერიტორიაზე ხელოვნურ მორწყვას საჭიროებბს 11 756 ჰა მიწის ნაკვეთი, რაც საქართველოს სარწყავი ფართობის 3.3 ‰ შეადგენს.
ჭაობები და დაჭაობებული ადგილები
სამეგრელოს ჰიდროგრაფიული ქსელის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნაწილს ჭარბტენიანი მიწები წარმოადგენს. ჭაობებს დაჭაობებულ მიწასთან ერთად სამეგრელოს ტერიტორიის საერთო ფართობის 20 ‰ უკავია, რაც 74 650 ჰა-ს შეადგენს.
ბუნების საშიში მოვლენები
thumb|250px|ჭადრების ხეივანი [[სალხინო (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)|სალხინოში]] thumb|250px|[[ნოქალაქევი]] thumb|250px|[[წალენჯიხა]] სამეგრელოს ტერიტორია, ისევე როგორც მთლიანად საქართველო, რთული ფიზიკურ–გეოგრაფიული პირობებით გამოირჩევა და მასთან დაკავშირებით პერიოდულად განიცდის ბუნების საშიში მოვლენების ზემოქმედებას. მიწისძვრები, დისკომფორტული ტემპერატურები და წაყინვები, ძლიერი ქარები და წყალდიდობები, გვალვები და ზედმეტად ჭარბი ნალექები, ღვარცოფები და ზვავები საგრძნობ მატერიალურ ზარალს იწვევს და საერთოდ უარყოფით ზეგავლენას ახდენს სახალხო მეურნეობის სხვადასხვა დარგების განვითარებასა და ფუნქციონირებაზე.
მიწისძვრები
საქართველოს სეისმოტექტონიკური განაწილების რუკის მიხედვით, სამეგრელოს ტერიტორია განეკუთვნება ცენტრალურ კავკასიას, კოლხეთის დაბლობის დეპრესიას და შავი ზღვის სანაპირო ზოლს. ტექტონიკური განვითარების თვალსაზრისით, სამეგრელოს ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი შედის კოლხეთის ტექტონიკური დეპრესიის ფარგლებში, რომელსაც დასავლეთიდან შავი ზღვის ქვაბული ესაზღვრება, ხოლო ჩრდილოეთიდან ფანავისა და სამეგრელოს (ეგრისის) ქედები. სწორედ ამ ტერიტორიის საზღვრებში მდებარეობს ფოთი-ასხისა და კურზუ-ხიხაძირის სიღრმული რღვევები, რომლებთანაც მკვლევარ-სპეციალისტთა მტკიცებით უნდა იყოს დაკავშირებული სამეგრელოში მომხდარი მიწისძვრის მეტი წილი.
სამეგრელოს ტერიტორიის სეისმურობა არ შეიძლება ცალკე იქნას განხილული საქართველოსა და მთლიანად კავკასიის სეისმურობის გათვალისწინების გარეშე. არცთუ იშვიათად სამეგრლოს ტერიტორიაზე მეტ-ნაკლები ძალით შეიგრძნობა მის საზღვრებს გარეთ მდებარე მიწისძვრის კერებში მომხდარი მიწისძვრების მოქმედება. მაგალითისთვის 1991 წლის 29 აპრილს მომხდარი რაჭა-იმერეთის მიწისძვრის აღნიშვნა კმარა. ამ მიწისძვრის კერას სამეგრელოს საზღვრებს დარეთ მდებარე გაგრა-ჯავის ტექტონიკური რღვევის ზოლში ჰქონდა ადგილი და მან საკმაოდ დიდი ზარალი მიაყენა რაჭის, იმერეთის, სამაჩაბლოს ტერიტორიაზე განლაგებულ მთელ რიგ დასახლებულ პუნქტებს. აღნიშნული მიწისძვრა საკმაო ძალით იქნა შეგრძნობილი სამეგრელოს ტერიტორიაზეც.
დღემდე შემორჩენილი ძველი საბუთების მიხედვით ისტორიულ წარსულში სამეგრელოს ტერიტორიაზე ცნობილია ერთი მიწისძვრა, რაც 1616 წელს მომხდარა. ამ მიწისძვრის შედეგად ჩამონგრეულა ცაიშის ტაძრის გუმბათი.
XX საუკუნის 30-იანი წლებიდან სამეგრელოს ტერიტორიაზე მომხდარი მიწისძვრის აღრიცხვა მიმდინარეობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მ. ნოდიას სახელობის გეოფიზიკის ინსტიტუტის სეისმური დაცვის ეროვნული სამსახურის რეგიონული ტიპის სეისმურ სადგურებში. პირველი ასეთი სადგური მოწყობილ იქნა 1937 წელს ქალაქ ზუგდიდში – დადიანების სასახლის სარდაფში. შემდეგ თანამედროვე ტიპის მოკლეპერიოდიანი სეისმოგრაფებით აღჭურვილი სადგურები შეიქმნა მარტვილში, კურზუში, ლებარდეში, ჭალეში და ჩქვალერში. ამ სადგურებში ჩატარებული ინსტრუმენტალური დაკვირვების შედეგად სამეგრელოს ტერიტორიაზე დაფიქსირებულია 1300-მდე სხვადასხვა ინტენსიობის მიწისძვრა, რომელთაგან მოსახლეობის მიერ მხოლოდ ნაწილი იქნა შეგრძნობილი.
XX საუკუნეში სამეგრელოს ტერიტორიაზე მომხდარი მიწისძვრებიდან აღსანიშნავია, 1930 წლის 7 ნეომბერს სამეგრელო-სვანეთის მიწისძვრა, რომელიც მაქსიმალური ინტენსიობით (6 ბალი) შეგრძნობილ იქნა ზუგდიდის, წალენჯიხის და ნაწილოვრივ მესტიის რაიონებში (საბერიო, ფახულანი, წალენჯიხა, ჯვარი, ჭკადუაში, ჭუბერი). ეს მიწისძვრა 5–6 ბალიანი ინტენსიობით აღინიშნა მარტვილისა და სენაკის რაიონებში (გაშპერდი, თამაკონი, მარტვილი, სალხინო, ფოცხო).
ანალოგიური ინტენსიობის მიწისძვრას ადგილი ჰქონდა 1941 წლის 15 ივნისს, რომელიც მენჯის მიწისძვრის სახელით არის ცნობილი. ეს მიწისძვრა 6 ბალიანი ინტენლიობით სოფ. ხორშში აღინიშნა, ხოლო აბასთუმანში, მენჯში, სენაკში, ხეთაში, ფოცხოსა და ეწერში მისმა ინტენსიობამ 5–6 ბალი შეადგინა.
6-ბალიანი მიწისძვრა მოხდა ზემო სამეგრელოში 1955 წლის 25 დეკემბერს (თაიაში, მიქავაში, მუხურში, გალში). ამ მიწისძვრის სიძლიერემ კუზუში, ნაკიფუში, ხაბუმეში, ჯვარში და წალენჯიხაში 5 ბალი შეადგინა.
მაკროსეისმური მასალების გაანალიზების საფუძველზე,დასახლებული პუნქტების სია, სადაც მომხდარი მაქსიმალური ინტენსიობის მიწისძვრა იქნა დაფიქსირეული:
გვალვები
დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ სამეგრელოში, მკაცრი გვალვა იშვიათია, თუმცა ის მნიშვნელოვან ზარალს აყენებს სახალხო მეურნეობას და უპირველეს ყოვლისა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების წარმოებას.
მკაცრი გვალვები სამეგრელოში მოსალოდნელია ყოველ 10–20 წელიწადში ერთხელ, უკანასკნელ ასეთ გვალვას აქ ადგილი ჰქონდა 1998 წელს.
სამეგრელოს ტერიტორიაზე გამოყოფილია სამი აგროჰიდროლოგიური ზონა: ძლიერი, ზომიერი და სუსტი დაწყლიანების. ძლიერი დაწყლიანების ზონას უკავია შავი ზღვის სანაპირო ზოლი, სადაც პროდუქტიული ტენის მარაგი 1 მ. სისქის ნიადაგის ფენაში სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში შეადგენს 300–400 მმ-ს. ზომიერი გაწყლიანების ზონა ვრცელდება კოლხეთის დაბლობის ვაკე ტერიტორიის დიდ ნაწილზე, სადაც ნიადაგში პროდუქტიული ტენის მარაგი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში 250–350 მმ საზღვრებში მერყეობს.
მთებში ძირითადად გაწყლიანების ტიპია გავრცელებული, რომლისთვისაც პროდუქტიული ტენის მარაგი შეადგენს 200–300 მმ-ს.
ნიადაგში ტენის მარაგის მნიშვნელოვანი შემცირება შესაძლებელია მხოლოს ხანგრძლივი უნალექო პერიოდების შემთხვევაში, სოფლის მეურნეობაში უნალექო პერიოდად მიჩნეულია ისეთი პერიოდი, როდესაც ატმოსფერული ნალექები არ აღემატება 5 მმ-ს. ეს კრიტერიუმი შერჩეულია იმ თვალსაზრისით, რომ სწორედ 5 მმ-ზე მეტი ნალექებია მნიშვნელოვანი მცენარის ზრდა-განვითარების.უნალექო პერიოდების უწყვეტი ხანგრძლივობა სამეგრელოს ტერიტორიის უმატეს ნაწილზე 8° დღეს არ აღემატება.
უნალექობის გარდა ნიადაგის გამოშრობისა და გვალვების განვითარებისათვის საჭიორა მაღალი ტემპერატურული ფონის არსებიბა, გვალვის დროს ტემპერატურა დაბლობ რაიონებში აღწევს 35–40 °C-ს, ხოლო მთებში – 25–30 °C-ს. შაშუალო ტემპერატურა 13 სთ-ზე მის საშუალო მრავალწლიურს 4–5 °C-ით აღემატება.
წაყინვები
სამეგრელოს მთიან რაიონში ადრეულ პირველ წაყინვებს შეიძლება ადგილი ჰქონდეს სექტემბრის მეორე დეკადაში, მაღალმთიან ადგილებში კი აგვისტოს მეორე დეკადაში. გვიანი (გაზაფხულის) წაყინვები მთიან ადგილებში შესაძლებელია აღინიშნოს მაისის მეორე დეკადაში. რაც შეეხება სამეგრელოს ვაკე-დაბლობის ტერიტორიას, წაყინვები ზემოთ ხსენებულ თვეებში არ აღინიშნება. ადრეული წაყინვები აქ შეიძლება აღინიშნოს იშვიათად, სექტემბრის მესამე დეკადაში, ხოლო ყველაზე გვიანი წაყინვები აპრილის მესამე დეკადაში.
უხვი ნალექები
სამეგრელოში უხვი ნალექები ხშირია, როგორც შავი ზღვის სანაპიროზე, ისე მიმდებარე მთიან ზონაში, მაგალითისთვის 1916 წლის 25 სექტემბერს ფოთის მეტეოლოგიურმა სადგურმა 5–6 წუთიან ინტერვალში დააფიქსირა 30 მმ-ზე მეტი ნალექი, წვიმის მაქსიმალური ინტენსივობა 6.4 მმ-ს უდრიდა წუთში.
უხვნალექიან დღეთა რიცხვი სამეგრელოს ტერიტორიაზე წლის განმავლობაშ იცვლება 10–20 დღის ფარგლებში. სანაპირო ზოლში ასეთ დღეთა რიცხვი უფრო ნაკლებია, ზღვიდან დაშორებით მდებარე ვაკეზე და წინამთებში ნალექიან დღეთა რიცხვი მეტია, ხოლო მაღალ მთებში რამდენადმე მცირდება.
წყალდიდობები
სამეგრელოს ტერიტორიისათვის დამახასიათებელ სტიქიურ ბუნებრივ მოვლენებს შორის წყალდიდობები (წყალმოვარდნები) განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს. ბუნების საშიშ მოვლენას იწვევს არა მარტო თავსხმა წვიმები და თოვლის საფარის ინტენსიური დნობა, არამედ მეწერებით, კლდე-ზვავებით და თოვლის ზვავებით ჩახერგილი უბნების ზემოთ შექმნილი დროებითი წყალკსატევების წყლისაგან უეცარი განტვირთვა.
სამეგრელოს მოსახლეობა უხსოვარი დროიდან განიცდიდა წყალდიდობები მავნე ზემოქმედებას.
ზვავები
სამეგრელოს მთიანი ნაწილის რელიეფის ინტენსიური დანაწევრების საშუალო და განსაკუთრებული მაღალმთიანინ ზონებში უტყეო, ციცაბო ფერდობების არსებობა და უხვთოვლიანი ზამთრის ხშირი განმეორებადობა, ხელს უწყობს ზვავების ფართო გავრცელებას, ზვავსაშიში ტერიტორიის ქვედა საზღვარი სამეგრელოში ზღვის დონიდან 250–350 მ-ზე გადის, ხოლო ზედა საზღვარი სამეგრელოს ქედისა და მისი განშტოებების თხემებზე, რომელთა სიმაღლე ალაგ-ალაგ 3000–3100 მ. აღწევს.
სამეგრელოში ფართოდ არის გავრცელებული ზვავშემკრებები, რომლეთა საზღვებშიც ზვავის კერის ფართობი 0.5 ჰა-ს არ აღემატება. ასეთი ზვავის კერების რიცხვი სამეგრელოში არსებული ზვავის კერების საერთო რაოდენობის 68–70 ‰ შეადგენს. აქვე 10 ჰა-ზე მეტი ფართობის ზვავის კერებზე მოდის საერთო რაოდენობის მხოლოდ 5–7 ‰. ცალკეული რთული ზვავების კერების ფართობი 40–50 ჯა-ს აღემატება. სამეგრელოში არც ზვავშემკრებები გამოირჩევიან დიდი სიგრძით. მათი საერთო რაოდენობის 38–40 ‰-ის სიგრძე 1 კმ-ზე მაკლებია, მაღალმთიან ზონაში მდებარე ზოგიერთი ზვავშემკრების სიგრძემ კი შეიძლება 2–3 კმ-ს მიაღწიოს.
სამეგრელოში ზვავების რაოდენობის 80 ‰ ჩამოდის თოვის დროს, 5‰ – თოვლის დნობის დროს, 6 ‰ – დათბობის დროს, 1 ‰ – ქარბუქის დროს, ხოლო 8 ‰ თოვლის საფარის ფიზიკურ-მექანიკური თვისებების შემცვლის შემდეგ.
სამეგრელოს ტერიტორიის საერთო ფართობის 27 ‰ ზვავსაშიშად ითვლება.
ძლიერი ქარები
სამეგრელოში, განსაკუთრებით მისი ვაკე-დაბლობის ნაწილში და მთისწინა ზოლში ძლიერი ქარები საკმაოდ ხშირია. 15 მ/წმ და უფრო მერი სიჩქარის ქარების განმეორებადობა წლიურად შეადგენს ჯვარში – 66, წალენჯიხაში – 49, ფოთში – 40, სენაკში – 29. დღეს ძლიერი ქარები უფრო მეტად ხშირია წლის ცივ პერიოდში. ასეთი ქარების უწყვეტი ხანგრძლივობა სწორედ ამ პერიოდშია ყველაზე მეტი და საშუალოდ 7–8 საათს აღწევს მაშინ, როცა ზაფხულის პერიოდში 4-სთ არ აღემატება.
დემოგრაფია
1897 წელს სამეგრელოში 114 869 ადამიანი ცხოვრობდა, 1908 წელს — 124 151, 2002 წელს — 450 ათასზე მეტი, ხოლო 2014 წლის აღწერის მიხედვით 330 761 ადამიანი.
ეკონომიკა
დღეს უმსხვილესი სამრეწველო ობიექტია ენგურჰესი, რომელიც ქვეყანაში ყველაზე მეტ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს.
სოფლის მეურნეობა
სამეგრელოში განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. სოფლად ჰყავთ ძროხა და კამეჩი, თხა და ღორი, ფრინველი და ფუტკარი. მარცვლეულიდან გავრცელებულია სიმინდი. ადგილობრივმა ნოტიო და თბილმა ჰავამ ხელი შეუწყო მეჩაიეობისა და მეხილეობის განვითარებას.
მევენახეობა
ისტორიული მონაცემები იძლევიან საშუალებას გამოვიტანოთ დასკვნა, რომ ვაზის კულტურის საწყისი უნდა ვეძიოთ სადრაც დასავლეთ აზიაში, სახელდობრ, ამიერკავკასიაში, შუა და მცირე აზიაში, სირიაში, ირანში. აქ იყო პირველად შეტანილი კულტურული ვაზი, აქვე დაღვინდა მისი წვენი. აკადემიკოს გ. წერეთლის გამოკვლევით სიტყვა ღვინო ყველა ენაში ქართული ენიდან შევიდა.
ერთ-ერთი უდიდესი ცენტრი კულტურული ვაზის ჩამოყალიბებისა, როგორც ჩანს საქართველოა, საიდანაც ვაზის კულტურა ევროპაში შევიდა და გავრცელდა. მევენახეობა დამოუკიდებლივ განვითარდა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში.
მევენახეობა კარგადაა განვითარებული დასავლეთ საქართველოშიც, კერძოდ სამეგრელოში. აფხაზეთ-სამეგრელოში 120-ზე მეტი ვაზის ჯიში არსებობს. ყოველი ეკოლოგიური გარემოსთვის თავისებური, ჯიშთა ასეთი მრავალფეროვნება, პირველ რიგში, იმაზე მიგვითითებს, რომ მევენახეობას ამ მხარეში ისტორიულ წარსულშიც დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა, რაც დასტურდება სალოცავების (ოდუდიეს, ჟინიში, გალენიში და სხვათა) ჩატარება მათთვის განკუთვნილი ჭურ-ღვინის ანდა ზედაშეს გარეშე შეუძლებელი იყო. დღესაც ხალხურ ლექსებში შემორჩენილია სახელები ეგრისში ადრე გავრცელებული მაღლარი ვაზის ჯიშებისა:
სამეგრელოს მთავარი ჯიშებია: აბშილაური, გოლაათური, გრეხი, დონდღვაბია, დედოფლის კითი, ეგურძეული, ვერნახი, ზერდაგი, თხუნთხუ, თოვანი, კვანწახურა, კეთილაური, კერთოლი, კაპისტონი, მარგალური, კიკაჩა, კუტალა, ლაგილური, მუხიშხა, მორცხულა, მახვატელი, მაჭკვატური, მარბა, ოჯალეში, ოქონა, ოფოთი, პანეში, პუმპულა, პაპასკირი, საკუმა, სამანჭრო, ტუტაში, ტოროკუჩხი, უჩახარდანი, უგვარო ქველები, ჩერგვალი, ჩეჭიფეში, ჩეში, ჩხინკილოური, ჩხოროკუნი, ჩხუბეში, ჩხუში, ჩეჩქიში, ჩერგვალი, ცანაფითა, ჭყვიტილური, ჭითაში, ჭოტიში, ხოჯიშთოლი (ხარისთვალა) და სხვა.
მეგრულად ვენახს „ბინეხი“ ჰქვია, ველურ ჯიშს კი „ბურეხი“, რომელიც ახლაცაა შემორჩენილი კოლხეთის ტყეებში. დასაბამიდან აქ ვენახი ხეზე იყო აშვებული და ამიტომ ყველა აქაურ ჯიშებს „მაღლარი“ ეწოდებოდა. მას სხლავდნენ ორ წელიწადში ერთხელ. მას „ბინეხიში წიმინდუა“ (გაწმენდა-გასხვლა) ეწოდებოდა. გასხვლის დროს გამოყენებაში იყო „ოჭკირალი“ (საჭრეთლები), „კვაღა“ (ცული) და „ცემლარი“ (ცელი). აღნიშნული იარაღებით ჩამოჭრიდნენ ძველ „ლერწებს“ (ყლორტებს) და ახალ ნაზარდებს დატოვებდნენ. ვენახის შეწამვლაზე იმ დროს წარმოდგენაც არ ჰქონდათ. ყურძენი მწიფდებოდა სხვადასხვა დროს. მაგალითად „შონურს“ აგვისტოში წურავდნენ. უმეტესობა შემოდგომის შუა რიცხვებში იწურებოდა. რთველს მეგრულად „მაშარობას“ ეძახდნენ. ხიდან ყურძნის ჩამოსაკრეფად გამოყენებაში იყო „გიდელი“. ყურძენს წურავენ საწნახელში წურავდნენ იქვე და ასამდნენ ქვევრებში, რომელსაც თავს დაუხურავდნენ ოფიჭოს  ფირფიტის მაგვარი ფურცლებით, რაც ბალმწარას  ლაფანისაგან მზადდებოდა. ოფიჭოსაგან ამზადებდნენ ქვევრის გასარეცხი ხელსაწყოსაც (სარცხს მეგრულად ორჩხაში ჰქვია). ჰქონდათ ასევე „ოწარეში“ (საწური) ხის ტარზე მობმული ტილოს ნაჭერი, რომლიტაც ჭურში დარჩენილ წყლის წვეთებს ამოწურავენ. ქვევრიდან ღვინო ამოჰქონდათ კოლოჭურადან (გოგრამწარადან, ტუტულა, იგივე ჭურა) გაკეთებული ხრიკათი, თხლე კი ხაპირით. მაშარობის დროს ხშირი იყო ნადის წვევა. ამ დროს მღეროდნენ „ხემხუვაიე ხვარიელც“, — სიმრერა ვენახ „ხემხუზე“ (ხემხუ თეთრი ყურძენი იყო. ალბათ ის სხვა ყურძენთა შორის რჩეული იყო).
სალხინო სუფრას (ტაბაკის) ბოლომდე ვინც შერჩებოდა, მიირთმევდნენ საბოლოო სასმისს — „ოლურკულას“ (წასვლისკულას), რომელსაც სიმღერასაც დაატანდნენ:
ძველი ვაზის ჯიშები ფილოქსერამ გაანადგურა. ამ დარგის მცოდნეთა წყალობით დასავლეთ ევროპიდან შემოვიდა ვენახის შეწამვლისა და მოვლის ახალი წესები და მასთან დაკავშირებით ახალი ტერმინები. ბინეხიში გინოჸონუა (ვენახის დამყნობა), ბინეხიში გერინაფა (ვაზის დაყენება 3-ნეკზე, 4-ზე და ა. შ.), ლერწიში გეშახელუა (ყლორტის გამოხშირვა) და სხვა. შემოვიდა ვაზის ახალი სახელებიც: კალაბერნე (შდრ. აბაშური კამურა), იზაბელა, ფრანგულა და მრავალი სხვა.
სამეგრელოში ვენახების მთელი ფართობის 93 % ცოლიკოურს უკავია, მას მოსდევს ოჯალეში, ციცქა, კრახუნა, საფერავი, ალექსანდროული, გულშავა, იზაბელა და სხვა ჯიშები.
მეღვინეობის თვალსაზრისით სამეგრელო იყოფა ორ ძირითად, მკვეთრად განსხვავებულ ზონად: მთიან და დაბლობ ზონად. დაბლობ ზონაში მევენახეობა მცირედაა განვითარებული. მაღალხარისხოვანი ღვინოები ამ მხარეში მიიღება მთიან ზონაში მტების ფერდობებისა და გორაკების დაქანებებზე გაშენებული ვენახებიდან. სამეგრელოს მთიანი ზონა შეიძლება გაიყოს მეღვინეობის შემდეგ მიკრორაიონებად:
მდინარე აბაშის და ტეხურის შუა დინაების მთაგორიანი ზოლი, რომელიც მოიცავს მარტვილის მუნიციპალიტეტს მთლიანად და წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის ზემო ნაწილს. მდინარე ხობის და ჭანისწყლის (ჭანწყარი) შუა დინების გასწვრივ მდებარე ზოლი. მდინარე ენგურის (ინგირი) მარცხენა მხარე. მეღვინეობის ძირითადი მიმართულების შესაბამისად სამეგრელოს სარაიონო სტანდარტულ ასორტიმენტში შეტანილია:
საქართველოში მევენახეობის წინსვლას წარსულში ხელს უწყობდა სამუშაო პროცესების ნაკლები სირთულე. ვაზი არ საჭიროებდა მყნობას და წამლობას. თანამედროვე მევენახეობის წინაშე კი მეტად რთული ამოცანების დასახული.