cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რეალ მადრიდის ისტორია
მეცხრე ეტაპი 1981-1990
1986/1987 წლების სეზონი ჩაიწერა ესპანეთის ფეხბურთის ისტორიაში როგორც ყველაზე გრძელი სეზონი. 34 ტურის შემდეგ, გუნდებმა კიდევ 10 მატჩი გამართეს. პირველ ექვს ადგილზე გასული გუნდი იბრძოდა ჩემპიონის ტიტულისათვის (რომელიც ბოლოს რეალმა მოიგო), მეორე ექვსეული უეფას თასზე გამსვლელი ადგილისათვის და ბოლო ექვსეული პირველ დივიზიონში ადგილის შენარჩუნებისათვის.
1990 წლის 17 ნოემბერს ჯონ ბენჟამინ ტოშაკის გაშვების შემდეგ გუნდი ჩაიბარა ალფრედო დი სტეფანოსა და ხოსე ანტონიო კამაჩოს დროებითმა წყვილმა. ამ დროისათვის პრეზიდენტი ცდილობდა დაერწმუნებინა ლუის არაგონესი დაეტოვებინა ”ესპანიოლი” და გადმოსულიყო მადრიდში სამუშაოდ. არაგონესმა არ ისურვა კატალონიური კლუბის დატოვება და რეალის მწვრთნელად დანიშნეს რადომირ ანტიჩი.
მეათე ეტაპი 1991-2000
ერთი წლით ადრე პრეზიდენტობის ვადის ამოწურვამდე რამონ მენდოსამ 1991 წლის 14 აპრილს დანიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები. მისი კონკურენტი იყო მწერალი ალფონსო უსია. გამარჯვება მენდოსას დარჩა და იგი 4 წლით კვლავ გახდა რეალის პრეზიდენტი.
რამონ მენდოსამ ანტიჩი გაათავისუფლა პოსტიდან სეზონის შუაში. ამ დროს რეალი ლიდერობდა და უახლოეს მდევარს 7 ქულით უსწრებდა. ანტიჩი შეცვალა ჰოლანდიელმა ლეო ბეერჰაკერმა. ჰოლანდიელის ხელმძღვანელობით რეალმა დაკარგა ჩემპიონობა ბოლო ტურში ტენერიფეში ადგილობრივ გუნდ ”ტენერიფესთან”.
მეორე წელს ზუსტად იგივე სცენარი განმეორდა, ისევ ბოლო ტური და ისევ მარცხი ტენერიფეში ”ტენერიფესთან”. ამჯერად უკვე რეალს ბენიტო ფლორო წრთვნიდა. ბოლო ტურში 2 დაკარგული ტიტულის გამო მადრიდელებმა ტენერიფეს ”დაწყევლილი კუნძული” უწოდეს.
”სანტიაგო ბერნაბეუს” რეკონსტრუქცია დაიწყო 1992 წლის 7 თებერვალს და დასრულდა 1994 წლის 7 მაისს. დაიხარჯა 20 მილიონი ევრო. ბოლო ტურში 2 დაკარგული ტიტულის შემდეგ ხორხე ვალდანო რომელიც ”ტენერიფეს” მწვრთნელი იყო დაბრუნდა მადრიდში რეალის მთავარ მწვრთნელად რათა დაებრუნებინა რეალისთვის დიდება.
1995 წლის 20 ნოემბერს 10 წლიანი პრეზიდენტობის შემდეგ რამონ მენდოსა გავიდა პენსიაში. იგი შეცვალა ლორენსო სანსმა. 1996 წლის 20 მაისს ლორენსო სანსმა წარადგინა ახალი მთავარი მწვრთნელი, იტალიელი ფაბიო კაპელო. იგი მადრიდში მილანიდან გადავიდა სადაც 1994 წელს მოიგო ჩემპიონთა ლიგა. კაპელო რეალს მხოლოდ ერთი სეზონი 1996/97 წლებში წვრთნიდა მაგრამ გუნდს ქვეყნის ჩემპიონობა მაინც მოუტანა.
მე-7 ჩემპიონთა ლიგა რეალმა მოიგო 1998 წლის 20 მაისს, ”ამსტერდამ არენაზე”. ბოლოს მათ ჩემპიონთა ლიგა მოიგეს 1966 წელს და 32 წლის შემდეგ კვლავ ავიდნენ ევროპის საფეხბურთო მწვერვალზე. რეალმა ფინალში დაამარცხა ”იუვენტუსი” რომელიც მაშინ ფავორიტად ითვლებოდა. მატჩის ერთადერთი გოლი პრედრაგ მიატოვიჩის ანგარიშზეა.
გუს ჰიდინკი იყო მწვრთნელი მაშინ როდესაც რეალმა მეორედ მოიგო საკონტინენტთაშორისო თასი. რაულის განუმეორებელი გოლი ტოკიოს სტადიონზე და ”ბლანკოსმა” გაიმარჯვა 2-1.
ვისენტე დელ ბოსკემ შეცვალა ჯონ ტოშაკი სეზონის შუაში და მიიყვანა რეალი მერვე ჩემპიონთა ლიგის ტიტულამდე. ეს იყო პირველი ფინალი ჩემპიონთა ლიგის ისტორიაში სადაც ერთმანეთს ხვდებოდნენ ერთი ქვეყნის წარმომადგენელი გუნდები. 2000 წლის 24 მაისი, პარიზის ”სენ დენის” სტადიონი, რეალი - ვალენსია, ანგარიში 3-0. ეს იყო მე-20 საუკუნის ბოლო ჩემპიონთა ლიგის ფინალი და ისევე როგორც პირველი, ბოლოც მადრიდის რეალის საკუთრება გახდა. 2000 წლის 16 ივლისს ფლორენტინო პერესმა გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნებში. მის საარჩევნო კამპანიას თან სდევდა ორი სლოგანი: გვანთავისუფლოთ კლუბი ისტორიული ვალისაგან და ვიყიდოთ მსოფლიოს საუკეთესო ფეხბურთელები.
მეთერთმეტე ეტაპი 2001-2010
რეალის 100 წლის იუბილეს აღსანიშნავად ფლორენტინო პერესმა და დირექტორთა საბჭომ ერთხმად გადაწყვიტეს მოეწვიათ მისი უდიდებულესობა ესპანეთის მეფე. მონარქმა თავმდაბლად მიიღო მოწვევა.
2006 წლის 27 თებერვალს ფლორენტინო პერესმა დატოვა პრეზიდენტის პოსტი. ფერნანდო მარტინი გახდა დროებითი პრეზიდენტი, საპრეზიდენტო არჩევნები დანიშნა ლუის გომეს მონტეხანომ.
პრეზიდენტის პოსტისთვის იბრძოდა 5 კანდიდატი: რამონ კალდერონი, ხუან პალასიოსი, ხუან მიგელ ვილიარ მირი, ლორენსო სანსი და არტურო ბალდასანო. 2006 წლის 2 ივლისს ხმების დათვლის შედეგად გაიმარჯვა რამონ კალდერონმა.
2006 წლის 5 ივლისს ფაბიო კაპელო მეორედ გახდა რეალის მთავარი მწვრთნელი. მან კლუბის მესვეურებს თხოვა შემდეგი ფეხბურთელების ყიდვა: კანავარო, ემერსონი, დიარა, ნისტელროი და რეიესი. ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრის დროს გუნდში გამოჩნდა სამი ახალწვეული: მარსელო, გაგო, იგუაინი. ფერენც პუშკაშ ბირო გარდაიცვალა 2006 წლის 17 ნოემბერს. ის დიდი ხანი იტანჯებოდა ავადმყოფობით. იგი 79 წლის ასაკში დაიღუპა.
რეალის საპატიო პრეზიდენტმა ალფრედო დი სტეფანომ დააჯილდოვა ფიფას პრეზიდენტი იოზეფ ბლატერი ოქროს და ბრილიანტის თვლებიანი კლუბის ემბლემით. მადრიდის რეალმა კი ფიფას პრეზიდენტს მიანიჭა კლუბის საპატიო წევრის წოდება.
სლოგანი ”ერთად ჩვენ გავძლებთ, ერთად ჩვენ შევძლებთ” ახდენდა სასწაულებს, ამ სლოგანმა გუნდი და გულშემატკივრები გააერთიანა და შედეგმაც არ დააყოვნა. რეალმა მოიგო 30-ე ლა ლიგა თავისი ისტორიის მანძილზე. მარიდელებმა ჩემპიონობა გაიფორმეს ბოლო ტურში ”მალიორკას” ძლევით (3-1). ერთი კვირის შემდეგ რეალის კალათბურთის გუნდმაც მოიგო თავისი 30-ე ტიტული. მათ პლეიოფში დაამარცხეს ბარსელონა, პამესა და ჯოვენტუტი. ფინალში ”MVP” ჯილდო მიიღო ფელიპე რეიესმა.
2008 წლის 6 მარტს კლუბს შეუსრულდა 106 წელი. კლუბს ჩამოყალიბებიდან დღემდე აქვს შესანიშნავი მიღწევები. რეალი ყოველთვის მისდევდა ერთ პრინციპს ”ყოველთვის იბრძოლე გამარჯვებისთვის და პატივი ეცი მოწინააღმდეგეს”.
2007-2008 წლების სეზონი დაიწყო ახალი პროექტით რომელსაც ხელმძღვანელობდა ბერნდ შუსტერი, მისი წყალობით გუნდში გამოჩნდა ისეთი მოთამაშეები როგორებიც არიან: რობენი, დრენტე, სნეიდერი, სავიოლა, მეცელდერი, ჰეინცე. რეალმა პირველი ადგილი ჩემპიონატში დაიკავა მეორე ტურში ვილიარეალის განადგურების შემდეგ (5-0), და ეს პოზიცია შეინარჩუნა ბოლომდე. ”ბლანკოსმა” სეზონი დაასრულა ყველაზე მეტი გატანილი გოლით(84) და ყველა ცოტა გაშვებული ბურთით(36). 2008-2009 წლების სეზონში განხორციელდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ტრანსფერი და დაინიშნა ახალი მწვრთნელი - ხუანდე რამოსი. მნიშვნელოვანი ტრანსფერები - რაფაელ ვან დერ ვაარტი ჰამბურგიდან 13 მილიონ ევროდ, ლასანა დიარა (ლასი) - პორტსმუთიდან 25 მილიონ ევროდ და კლაას-იან ჰუნტელაარი - აიაქსიდან 20 მილიონ ევროდ; თუმცა გუნდი დატოვა გუნდის ერთ-ერთმა ლიდერმა - რობინიომ... (მანჩესტერ სიტი - 42 მილიონ ევროდ). ეს კი გუნდს აშკარად დაეტყო - ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ორივე მატჩი წააგო იუვენტუსთან, შემდეგ 1/8 ფინალში ორივე მატჩი წააგო ლივერპულთან. (0-1, 4-0). თუმცა, ამით "რეალის" ფიასკო არ დამთავრებულა  - 2-6 სახლში ელ კლასიკოზე...
2009-10 წლის სეზონში მადრიდის "რეალი" თითქმის მთლიანად გარდაიქმნა. დაინიშნა "რეალის" ლეგენდარული პრეზიდენტი, ფლორენტინო პერესი; ასევე, დაინიშნა ჩილელი მწვრთნელი მანუელ პელეგრინი. ფლორენტინო პერესმა მსოფლიოს დონის ვარსკვლავები გადაიბირა "რეალში". მან შეიძინა კრისტიანო რონალდო (მანჩესტერ იუნაიტედი, 94 მილიონი ევრო); კაკა (მილანი, 65 მილიონი ევრო); ქარიმ ბენზემა (ლიონი, 35 მილიონი ევრო); ჩაბი ალონსო (ლივერპული, 30 მილიონი ევრო); რაულ ალბიოლი (ვალენსია, 15 მილიონი ევრო); ალვარო ნეგრედო (ალმერია, 5 მილიონი ევრო); ალვარო არბელოა (ლივერპული, 4.5 მილიონი ევრო); ესტებან გრანერო (ხეტაფე, 4 მილიონი ევრო); ეზეკილ გარაი (რასინგ სანტანდერი, იჯარის დასასრული) და ანტონიო ადანი (ახალგაზრდა გუნდიდან). თუმცა, წავიდნენ მაღალი დონის ვარსკვლავები - ჟულიენ ფობერი (ვესტ ჰემი, იჯარის დასასრული); ფაბიო კანავარო (იუვენტუსი, კონტრაქტის დასასრული); ხავიერ სავიოლა (ბენფიკა, 5 მილიონ ევრო); რუბენ დე ლა რედი (გულის ცუდი მდგომარეობა); ჟორდი კოდინა (ხეტაფე, უფასოდ); ხავი გარსია (ბენფიკა, 7 მილიონ ევრო); დანი პარეხო (ხეტაფე, 3 მილიონ ევრო); გაბრიელ ჰაინცე (მარსელ;ი, 1.5 მილიონი ევრო); მიჩელ სალგადო (ბლექბერნი, კონტრაქტის გაწყვეტა); კლაას-იან ჰუნტელაარი (მილანი, 15 მილიონი ევრო); ალვარო ნეგრედო (სევილია, 15 მილიონი ევრო); ვესლი სნეიდერი (ინტერი, 15 მილიონი ევრო); არიენ რობენი (ბაიერნი, 25 მილიონი ევრო); მიგელ ტორესი (ხეტაფე, 2 მილიონი ევრო) და რუუდ ვან ნისტელორი (ჰამბურგი, უფასოდ, ზამთრის სატრანსფერო ფანჯარა). ჯამში ფლორენტინომ სატრანსფერო ფანჯარაში 252.5 მილიონი ევრო დახარჯა და 88.5 მილიონი იშოვა. გუნდმა ლა ლიგა დეპორტივოს 3-2 ძლევით დაიწყო, მაგრამ, საბოლოოდ მე-2 ადგილზე გავიდა. ესპანეთის თასის მე-2 ეტაპზე გუნდა ალკორკონთან 4-0 წააგო და ადრევე გამოეთიშა ტიტულისთვის ბრძოლას. ჩემპიონთა ლიგის 1/8 ფინალში გუნდი ლიონმა გამოთიშა ბრძოლას (0-0; 1-1).
2010 წლის ივნისში გუნდიდან წავიდა ჩილელი მწვრთნელი, მანუელ პელეგრინი და დაინიშნა ჟოზე მოურინიო. საზაფხულო სატრანსფერო ფანჯარაში გუნდში მოვიდა: სერხიო კანალესი (რასინგ სანტანდერი, 4.5 მილიონი ევრო); ანხელ დი მარია (ბენფიკა, 25 მილიონი ევრო); პედრო ლეონი (ხეტაფე, 10 მილიონი ევრო); სამი ხედირა (შტუტგარტი, 12 მილიონი ევრო); რიკარდო კარვალიო (ჩელსი, 8 მილონი ევრო) და მესუთ იოზილი (ვერდერი, 24 მილიონი ევრო). წავიდნენ: კრისტოფ მეტცელდერი (შალკე, კონტრაქტის დასასრული); გუტი (ბეშიქთაში, კონტრაქტის გაწყვეტა); რაულ გონსალესი (შალკე, კონტრაქტის გაწყვეტა), როისტონ დრენტე (ერკულესი, იჯარა) და რაფაელ ვან დერ ვაარტი (ტოტენჰემი, 9.7 მილიონი ევრო).
სქოლიო
კატეგორია:რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)
Pleurotomella corrida
Pleurotomella corrida — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რაფაელ ვან დერ ვარტი
რაფაელ ვან დერ ვარტი (დ. 11 თებერვალი, 1983) — ჰოლანდიელი ფეხბურთელი, ნიდერლანდის ეროვნული ნაკრებში 109 მატჩი აქვს ჩატარებული და 25 გოლი გატანილი. კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა გერმანულ საფეხბურთო კლუბ ჰამბურგში.
საკლუბო კარიერა
რაფაელ ვან დერ ვაარტმა ახალგაზრდული საფეხბურთო კარიერა დაიწყო „დეკენემერსში“. 1993 წელს გადავიდა „აიაქსის“ ახალგაზრდულ აკადემიაში. მისი პროფესიონალური დებიუტი ამ კლუბში შედგა 2000 წელს 19 აპრილს. 2000-2001 წლების სეზონში მწვრთნელმა კო ადრიაანსემ ის შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე გადაიყვანა. ვან დერ ვაარტი ძირითადი შემადგენლობის წევრი გახდა და იმ სეზონში 7 გოლი გაიტანა. 2002-03 წლების სეზონში მან 21 თამაშში 18 გოლის გატანა მოახერხა.
2005 წელს ის გადავიდა „ჰამბურგში“, სადაც პირველივე წელს გამოიჩინა თავი და გაიტანა 9 გოლი. ვან დერ ვაარტი შემდეგი სეზონისთვის კლუბის კაპიტნად დაინიშნა, თუმცა 2006-2007 წლის სეზონი საკმაოდ რთული აღმოჩნდა „ჰამბურგისთვის“. ვან დერ ვაარტის შეძენის სურვილი გამოთქვა „რეალმა“, მაგრამ ჰოლანდიელი კიდევ ერთი წლით დარჩა ჰამბურგში.
2008 წლის 4 აგვისტოს ვან დერ ვაარტი გადავიდა მადრიდში 13 მილიონი ევროს საფასურად. მადრიდში მან ორი სეზონი გაატარა. 2010 წლის 31 აგვისტოს სატრანსფერო ფანჯრის დახურვამდე 2 საათით ადრე ვან დერ ვაარტი 8 მილიონ ევროდ შეიძინა „ტოტენჰემმა“. ახალ კლუბში ვან დერ ვაარტი იყო ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი და საკვანძო ფიგურა „ტოტენჰემის“ მწვრთნელის ჰარი რედნაპის ტაქტიკაში. 2012 წელს კლუბში ახალი მწვრთნელი, ანდრე ვილაშ-ბოაში მივიდა, ვან დერ ვაარტმა დატოვა ინგლისი და თავის ყოფილ კლუბს - „ჰამბურგს“ - დაუბრუნდა.
სანაკრებო კარიერა
ვან დერ ვაარტის დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2001 წელს. მას შემდეგ ვან დერ ვაარტმა ხუთ დიდ საფეხბურთო ტურნირში მიიღო მონაწილეობა: სამჯერ ევროპის (2004, 2008 და 2012) და ორჯერ მსოფლიოს (2006 და 2010) ჩემპიონატებზე.
2004 და 2006 წლებში ის სათადარიგო მოთამაშე იყო. ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში მან ადგილი 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატზე დაიმკვიდრა, სასტარტო თრთმეტეულში ხვდებოდა ის 2010 და 2012 წლების ჩემპიონატებზეც.
პირადი და ოჯახური ცხოვრება
2005 წლის 10 ოქტომბერს ვან დერ ვაარტი დაქორწინდა ჰოლანდიელ მსახიობზე სილვიე მეისზე. წყვილი „ახალ ბექჰემებად“ ომნათლეს. ერთი წლის შემდეგ მათ შეეძინათ ბიჭი დამიენი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები კატეგორია:რეალ ბეტისის ფეხბურთელები კატეგორია:მიდტიულანის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
დიდი დეტექტივი თაგვი
დიდი დეტექტივი თაგვი (The Great Mouse Detective) — Walt Disney Feature Animation-ის 1986 წლის ანიმაციური ფილმი, Buena Vista Distribution-ის დისტრიბუციით. ამ, დისნეის რიგით 26-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმის რეჟისორები არიან ბარნი მეტინსონი, დევიდ მიშენერი, ისევე, როგორც ჯონ მასკერი და რონ კლემენტსი, რომლებმაც მოგვიანებით იმუშავეს „პატარა ქალთევზაზე“ და „ალადინზე“. ფილმის ალტერნატიული სახელწოდება, რომელიც 1992 წელს ხელმეორედ გამოშვებისას გამოიყენეს, იყო დიდი დეტექტივი თაგვის თავგადასავლები. სხვადასხვა ქვეყანაში აგრეთვე გამოიყენებოდა სახელწოდება დიდი დეტექტივი თაგვი ბეიზილი. ფილმის ყველა პერსონაჟი არის თაგვი ან ვირთაგვა, რომელიც ვიქტორიანული ეპოქის ლონდონში ცხოვრობს.
ეფუძნება რა ივ ტაიტუსის რომანს „ბეიზილი ბეიკერ-სტრიტიდან“, ფილმის სიუჟეტი შერლოკ ჰოლმზის სტილშია და აღწერს გმირ თაგვს, რომელიც დაკავებულია სხვადასხვა საქმის გამოძიებით. ტაიტუსმა ამ პერსონაჟს სახელი შეურჩია ბეიზილ რეტბოუნის პატივსაცემად - უკანასკნელი ყველაზე მეტად ცნობილია ჰოლმზის როლის შესრულებით. ჰოლმზი ართურ კონან დოილის ერთ-ერთ მოთხრობაში აგრეთვე ახსენებს ბეიზილს, როგორც თავის ერთ-ერთ ზედმეტსახელს.
დიდი დეტექტივი თაგვი კინოთეატრებში 1986 წლის 2 ივლისს გამოვიდა, ჰქონდა დადებითი შეფასებები და ფინანსური წარმატებაც, განსხვავევით სტუდიების წინა ნამუშევრისგან, „შავი კარდალა“. კომპანიის ახალი მმართველები დარწმუნებულები იყვნენ, რომ ანიმაციის განყოფილება მნიშვნელოვან სფეროს წარმოადგენდა, რასაც შემდგომში დისნეის რენესანსის სახელწოდებით ცნობილი პერიოდი მოჰყვა.
საუნდტრეკი
ფილმის საუნდტრეკული ალბომი გამოვიდა მხოლოდ 1992 წელს. მასში შესულია:
სქოლიო
კატეგორია:1986 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები კატეგორია:ანიმაციური ფილმების საუნდტრეკები კატეგორია:1992 წლის საუნდტრეკები
იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)
იუვენტუსი (Juventus, iuventus, gioventù: ახალგაზრდა), შემოკლებით იუვე — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ტურინიდან. დაარსებულია 1897 წელს, ტურინის ლიცეუმის სტუდენტთა ჯგუფის მიერ, როგორც სპორტული კლუბი იუვენტუსი. ისტორიის უდიდესი ნაწილი „იუვეს“ გატარებული აქვს იტალიის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში (1929 წლიდან სერია A), გამონაკლისი იყო მხოლოდ 2006-07 სეზონი.
„ბებერი ქალბატონი“, როგორც „იუვეს“ ხშირად მოიხსენიებენ, მესამე კლუბია იტალიის ყველაზე ასაკოვანთა შორის, დღეს არსებულთაგან მხოლოდ „ჯენოა“ (1893) და „უდინეზე“ (1896) დაარსდნენ „იუვენტუსზე“ ადრე. „იუვე“ იტალიურ საკლუბო ფეხბურთში ყველაზე წარმატებული კლუბია, მის აქტივშია 63 ტიტული, ყველაზე მეტი იტალიაში. გუნდის პირველი წარმატება ჩემპიონატში 1905 წლით თარიღდება. აქედან მოყოლებული „იუვენტუსმა“ სარეკორდოდ, 34-ჯერ შეძლო ქვეყნის ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება, 13-ჯერ დაეუფლა კლუბი იტალიის თასს, 7-ჯერ იტალიის სუპერთასს, ჯამში 52 გათამაშებაში აქვს გამარჯვება მოპოვებული იტალიაში, პირველი საერთაშორისო ტიტული „იუვესთვის“ იყო 1977 წელს მოგებული უეფას თასი. სულ ამ ტურნირზე „იუვემ“ 3 ჯერ იზეიმა გამარჯვება. 1985 და 1996 წლებში ტურინის „იუვენტუსმა“ უეფას ჩემპიონთა თასის (1992 დან ჩემპიონთა ლიგა) გათამაშებაში მიაღწია წარმატებას, 1984 წელს მოპოვებული აქვს თასების მფლობელთა თასის ტიტული, 2-ჯერ უეფას სუპერთასი. ფეხბურთის ისტორიაში „იუვენტუსი“ შევიდა როგორც პირველი კლუბი, რომელმაც ყველა ტურნირზე შეძლო წარმატების მიღწევა. „იუვენტუსი“, „ლივერპულთან“ ერთად, ევროპაში მეოთხე გუნდია საერთაშორისოდ აღიარებული ტიტულების რაოდენობის მიხედვით „რეალის“ (19), „მილანის“ (17) და „ბარსელონას“ (14) შემდეგ 11 ტიტულით.
„იუვენტუსი“ ერთ-ერთი თანადამაარსებელი კლუბია ორგანიზაცია ECA-სი, რომელმაც ჩაანაცვლა G-14.
„იუვენტუსის“ საშინაო სტადიონია იუვენტუსის სტადიონი, რომლის აშენებაც 2011 წელს დასრულდა, იგი 41000 მაყურებელს იტევს.
„იუვენტუსი“ ვარჯიშებს ტურინის ახლოს მდებარე ვინოვოს ბაზაზე ატარებს.
ისტორია
1897 წელს ტურინის ლიცეუმის “დე აზელიოს” რამდენიმე ფეხბურთზე შეყვარებულმა სტუდენტმა, დროის მოკვლისა და გართობის მიზნით, თავიანთი გუნდის შექმნა გადაწყვიტა. ახალაგაზრდებმა საწადელი 1897 წლის 1 ნოემბერს აისრულეს. ისინი დე უმბერტოს ქუჩაზე შეიკრიბნენ და ოფიციალურად დააარსეს საფეხბურთო კლუბი ტურინის “იუვენტუსი”. კლუბის სახელი მისი დამაარსებლების ასაკიდან მომდინარეობს – ლათინურად იუვენტუსი ახალგაზრდობას ნიშნავს. საინტერესოა, რომ ტურინელებს აბსოლუტურად საპირისპირო მნიშვნელობის მქონე მეტსახელი, სწორედ აქედან გამომდინარე აქვთ.
“იუვენტუსის” პირველი პრეზიდენტი ეუჟენიო კანფარი იყო, ხოლო კლუბი “არმის” მოედანზე მდებარე სტადიონზე ბურთაობდა.”იუვეს” თავდაპირველი ფორმა კი ვარდისფერი იყო(ამ ფორმით კლუბი 2003-04 წლების სეზონიდან გასვლით მატჩებს ატარებდა), მაგრამ იგი მალევე, სხვათა შორის შემთხვევითობის გამო შავთერთრ მაისურაზე შეიცვალა. ამასთან დაკავშირებით ლეგენდაც არსებობს. მის თანახმად 1903 წელს ტურინელებმა გახუნებული და დასვრილი ფორმების გამოცვლა გადაწყვიტეს და რამდენიმე მაისურა ინგლისის ქალაქ ნოტინგემში ნიმუშად გაგზავნეს. იქაურმა კლერკმა ჭუჭყიანი და გაცრეცილი მაისურები კარგად ვერ გაარჩია და ისინი შავთეთრ კომბინეზონს მიამსგავსა. კლერკმა გადაწყვიტა, რომ “იუვენტუსის” ფორმები ნოტინგემის “ნოთს ქაუნთის” იდენტური იყო და იტალიაში შავთეთრი მაისურები გაგზავნა, რამაც რა თქმა უნდა ძალიან გააკვირვა ტურინელები, მაგრამ მათ სხვა გზა აღარ რჩებოდათ და იძულებულნი იყვნენ ბედს შეგუებოდნენ. ამ ისტორიის შემდეგ კი ეს, მართლაც ლეგენდარული კლუბი დღემდე შეცდომით გამოგზავნილი ფორმით თამაშობს.
1898 წელს “იუვეს” პრეზიდენტი უკვე ენრიკო კანფარი გახდა. კლუბმა პირველ წარმატებებს სწორედ მის ხელში მიაღწია. თავიდან “იუვენტუსს” ტურინში და ქალაქის ახლომახლო მასზე ადრე დაარსებულ, უფრო გამოცდილ გუნდებთან უწევდა ჭიდილი და მათ დამარცხებას ცდილობდა. ამ ამოცნას კლუბმა მალევე გაართვა თავი. 1900 წელს კი “ბებერმა ქალბატონმა” იტალიის ჩემპიონატში პირველად, მაგრამ წარუმატებლად ითამაშა. 1901 წელს გუნდი დატოვა ენრიკო კანფარიმ, რომელიც შემდგომში პირველი მსოფლიო ომის დროს გარდაიცვალა. საკმაოდ მოკლე პერიოდში “იუვემ” კიდევ ორი პრეზიდენტი გამოიცვალა. ხოლო 1905 წელს კლუბის მართვა ალფრედო დიკს მიანდეს.
მართალია პოსტზე დიდ ხანს არც დიკი დარჩენილა(მხოლოდ ერთი წელი), მაგრამ სწორედ მისი პრეზიდენტობის დროს მოიპოვა “იუვენტუსმა” პირველი და ნანატრი ტიტული. 1905 წელს ტურინელებმა იტალიის ჩემპიონატი მოიგეს. მიუხედავად სწრაფი განვითრებისა “იუვენტუსი” მაინც საკმაო ხანს იყო სხვა გუნდების ჩრდილში. იმ პერიოდში იტალიურ ფეხბურთში ამინდს “ჯენოა”, ”პრო ვერჩელი” და კიდევ რამდენიმე კლუბი ქმნიდა. ტურინელთა მდგომარეობას ისიც ართულებდა, რომ “კასალე” და “პრო ვერჩელი” განსაკუთრებულად მტრულად იყვნენ განწყობილნი “იუვეს” მიმართ.
თუმცა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ყველაფერი შეიცვალა. ამ მხრივ, მნიშვნელოვანი იყო 1919-20 წლების სეზონი, როდესაც კლუბი პრეზიდენტი ჩინებული პოეტი კორადინო კორადინი იყო. სწორედ ამ უკანასკნელის მიერ შექმნილ ჰიმნს ასრულებდა “იუვენტუსი” 1960 წლამდე.
იმ დროინდელ “იუვენტუსში” თამაშობდნენ გამორჩეული ფეხბურთელებიც. მშვენიერი გოლკიპერი ჯაკონესა,ასევე მცველები-ბრუნო და ნოვო.ეს მოთამაშეები იყვნენ პირველები, რომლებიც “იუვედან” იტალიის ნაკრებში მიიწვიეს. 1923 წელს კლუბში მოვიდა პირველი სერიოზული მწვრთნელი – უნგრელი ჯენო კეროლი. სწორედ ამ უკანასკნელმა მოიყვანა “იუვენტუსში” ლეგენდარული გოლკიპერი ჯანპიერო კომბი. აგრეთვე, ჩინებული მოთამაშეები: მუნარეტი, როზეტა, გრაბი და ბიგატო. კეროლმა გუნდში რამდენიმე საკმაოდ ძლიერ უცხოელსაც უხმო. იქიდან გამომდინარე, რომ კლუბი დღითი დღე იხვეჭდა პოპულარობას და უფრო მეტ გულშემატკივარს იძენდა, საჭირო გახდა შედარებით დიდ სტადიონზე გადასვლა. ”იუვენტუსის” ხელმძღვანელებმაც არ დაახანეს და გუნდი მარსილიას ქუჩაზე მდებარე მოედანზე გადაიყვანეს.
შემდეგ წელს კი კლუბის პრეზიდენტი ცნობილი იტალიური ფირმის ფიატის დამაარსებლის შვილი ედუარდო ანიელი გახდა. სწორედ 1924 წლიდან დაიდო სათავე ანიელების ერამ “იუვენტუსის” ისტორიაში, რომელიც დღემდე გრძელდება და ალბათ კიდევ დიდ ხანს გასტანს.
1925-26 წლების სეზონში “იუვენტუსი” მეორედ გახდა იტალიის ჩემპიონი, რასაც ოთხწლიანი პაუზა და დიდი ეპოქის დაწყება მოჰყვა.
1930 წელს იტალიაში პროფესიონალური ლიგა სერია A შეიქმნა.
30-იანი წლების დასაწყისში გუნდში ბევრი ნიჭიერი ფეხბურთელი გამოჩნდა. გამოცდილ კომბის, ორსი, მონტი, კალიგარისი, ჩეზარინი, ფერარი, ბერტოლინი, ბორელი და კიდევ რამდენიმე გამორჩეული მოთამაშე დაემატა. მათი უმეტესობა “იუვეში” კლუბის ახალმა მწვრთნელმა კარლო კარკანომ მოიყვანა.
აღსანიშნავია, რომ 1934 წლის მუნდიალზე იტალია ძირითადად “იუვენტუსის” ფეხბურთელებით იყო დაკომპლექტებული. ხოლო, 1938 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე “სკუადრა აძურაში” ტურინელთა მხოლოდ ორი წარმომადგენელი იყო.
1931/32/33/34/35 წლებში “იუვენტუსმა” ზედიზედ ხუთჯერ მოიგო სერია A. ამ ტრიუმფებს შორის კი, 1933 წელს ტურინში მსოფლიოს ახალგაზრდულ თამაშებთან დაკავშირებით ახალი სტადიონი “სტადიო კომუნალე” ააგეს და “ბებერი ქალბატონიც” მასზე გადაბარგდა და “წითელ ვარსკვლავზე” გადასვლამდე სწორედ იქ ბურთაობდა (“ტორინოსთან” ერთად). იმ პერიოდში მიიღო კლუბმა პირველი საერთაშორისო გამოცდილებაც. ”იუვე” სხვა ქვეყნების კლუბებს არცთუ ისე წარუმატებლად შეეჭიდა.
ზედიზედ მეხუთე სკუდეტოს მოგების შემდეგ 1935 წლის 15 ივლისს ედუარდო ანიელი ავიაკატასტროფაში დაიღუპა. ამას იტალიის ჩემპიონატში თხუთმეტწლიანი პაუზა მოჰყვა. ”იუვენტუსმა” იქამდე ვეღარ შეძლო სერია A-ს მოგება სანამ კლუბის სათავეში ანიელების ოჯახის კიდევ ერთი წარმომადგენელი არ მოვიდა. იქამდე კი ტურინელები იტალიის თასის მოგებით დაკმაყოფილდნენ. 30-იანი წლების მიწურულს კლუბში ალფრედო ფონი და პიეტრო რავა გამოირჩეოდნენ.1938 წელს ისინი “სკუადრა აძურასთან” ერთად მსოფლიო ჩემპიონებიც გახდნენ. თუმცა მუნდიალამდე ცოტა ხნით ადრე, მათი ძალისხმევით “იუვენტუსმა” პირველად შეძლო ქვეყნის თასის მოპოვება. 1942 წელს “ბებერმა ქალბატონმა” ეს მიღწევა გაიმეორა. აქედან ხუთ წელიწადში კი კლუბის პრეზიდენტად ჯოვანი ანიელი დაინიშნა და როგორც უკვე აღვნიშნეთ მისი მმართველობის პერიოდში “იუვენტუსმა” 15-წლიანი ნავსი გატეხა და კვლავ მოახერხა სკუდეტოს მოგება.
მაშინდელი “იუვენტუსის” უდავო ლიდერი ლეგენდარული ჯამპიერო ბონიპერტი იყო. როგორც იცით ეს უკანასკნელი ჩატარებული მატჩებისა(444)და გატანილი გოლებს (177)მხრივ დღემდე კლუბის რეკორდსმენად რჩება. ასევე გამოირჩეოდა კარლო პაროლა და “იუვეს“ დანიელი ლეგიონერები-კარლ პრაესტი და ჯონ ჰენსენი. 1950 წელს, როგორც უკვე აღვნიშნეთ საკმაოდ გრძელი შესვენების შემდეგ “იუვენტუსი” კვლავ იტალიის ჩემპიონი ხდება. აღსანიშნავია, რომ იქამდე სერია A-ს ზედიზედ ხუთი გათამაშება ტურინის “ტორინოს” ჰქონდა მოგებული. “იუვენტუსმა” თავისი მეცხრე სკუდეტო 1952 წელს მოიპოვა და ამ მაჩვენებლით გაუტოლდა გენუის “ჯენოას”. 1954 წელს გუნდი დატოვა ჯოვანი ანიელიმ. ერთი წლის შემდეგ კი “იუვეს” პრეზიდენტი ამ უკანასკნელის უმცროსი ძმა უმბერტო გახდა. ამას მოჰყვა კლუბის რიგებში ორი ბრწყინვალე ფეხბურთელის – ომარ სივორისა და ჯონ ჩარლზის გამოჩენა.
“ბებერმა ქალბატონმა” 1958 წელს მეათედ გაჩემპიონება მოახერხა და შეიძლება ითქვას უკვე ოფიციალურად იქცა იტალიის უძლიერეს კლუბად. ამის შემდეგ “იუვენტუსის” მაისურებზე პირველი ვარსკვლავი გაჩნდა(როგორც იცით სერია A-ს ათჯერ მოგება ერთ ვარსკვლავად ფასობს).
1959 წელს “იუვე” მესამედ დაეუფლა ქვეყნის თასს. შემდეგ წელს კი ტურინელებმა პირველი დუბლიც გაახერხეს (მოიგეს იტალიის თასიცა და ჩემპიონატიც).
1961 წელს “იუვენტუსმა” მეთორმეტე სკუდეტო მოიპოვა, ხოლო შემდეგ წელს პრეზიდენტის პოსტიდან გააცილა კიდევ ერთი ანიელი.
1967 წელს “იუვენტუსმა” მორიგი სკუდეტო მოიპოვა. აქედან ოთხ წელიწადში კი კლუბის ისტორიაში ერთ-ერთი მთავარი მოვლენა მოხდა – გულშემატკივრების თხოვნით და თავად კლუბის მმართველთა გადაწყვეტილებით “ბებერი ქალბატონის” სათავეში ჯამპიერო ბონიპერტი მოვიდა. ამ უკანაკნელს “იუვესთვის” ისედაც მთელი კარიერა ჰქონდა მიძღვნილი და კლუბის ისტორიაში უკვე ლეგენდად იყო შესული, მაგრამ პრეზიდენტის პოსტზე გატარებულმა ცხრამეტმა წელმა კლუბისადმი მისი ამაგი გააასმაგა.
მაშინდელ “იუვეში” ბეტეგა(კლუბის ამჟამინდელი ვიცე-პრეზიდენტი), კაპელო, ჰალერი, კაუზიო, ფურინო და ანასტაზი უნდა გამოვარჩიოთ. შემდგომში მათ კაბრინი, შირეა, ჯენტილე, ტარდელი, როსი, ძოფი, პლატინი, ბონეკი, ლაუდროპი, რაში და კიდევ არაერთი ჩინებული ფეხბურთელი დაემატა. იმ 15-წლიან “ოქროს ხანაში”, როდესაც “იუვენტუსმა” თავისი სიძლიერე იტალიის ფარგლებს გარეთაც გამოაჩინა და მოიგო ყველა ტიტული, რომელიც ევროპული კლუბისთვის ხელმისაწვდომი იყო, გუნდს მხოლოდ სამი მწვრთნელი ჰყავდა. თუმცა არაოფიციალურად გარკვეული დროის მანძილზე ამ პოსტს მშვენივრად ითავსებდა ჯანპიერო ბონიპერტიც. განსაკუთრებულად ჯოვანი ტრაპატონის მუშაობა უნდა აღვნიშნოთ, მაგრამ არაფრით არ შეიძლება გარჯა არ დავუფასოთ ჩესტმირ უიპალეკსა და კარლო პაროლას.
1971 წელს “იუვენტუსი” მეორედ გავიდა უეფას თასის ფინალში, მაგრამ მისი მოგება ვერც მაშინ შეძლო. ამჯერად გადამწყვეტი, მეტოქის ანუ ინგლისური “ლიდსის” მოედანზე გატანილი ნაკლები გოლი გამოდგა. ტურინში მატჩი 2:2 დამთავრდა, ხოლო “ელანდ როუდზე” გუნდებმა თითო ბურთით ნაკლები შეუგდეს ერთმანეთს, რამაც “ლიდსი” გააჩემპიონა.
1972 წელს “ბებერმა ქალბატონმა” მეთოთხმეტედ შეძლო გაჩემპიონება. შემდეგ წელს კი ტურინელებმა კიდევ ერთი სკუდეტოს მოგების გარდა პირველად გააღწიეს ჩემპიონთა თასის ფინალში, სადაც მათ კვლავ იმედგაცრუება ელოდათ. მორიგ გადაულახავ ზღუდედ ამსტერდამის “აიაქსი” მოგვევლინა. ჰოლანდიელებმა ჯონი რეპის მე-4 წუთზე გატანილი ერთადერთი გოლის წყალობით იმარჯვეს.
80-იანი წლები “იუვენტუსისთვის” გაცილებით უფრო წარმატებული გამოდგა. 1981 და 1982 წლებში “ბებერი ქალბატონი” კვლავ იტალიის ჩემპიონი ხდება. ამის შემდეგ ტურინელთა მაისურებზე მეორე ვარსკვლავი ჩნდება. 1983 წელს კლუბი ქვეყნის თასს, ხოლო 1984 და 1986 წლებში “იუვე” კიდევ ორჯერ იგებს სერია A-ს. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ტურინელებმა წარმატებით იასპარეზეს ევროტურნირებზეც.
1983 წელს გუნდი მეორედ გავიდა ჩემპიონთა თასის ფინალში, მაგრამ გერმანულ “ჰამბურგს” ვერ აჯობა. ”იუვე” კვლავ დებიუტში გაშვებული ერთადერთი გოლით დამარცხდა.
1984 წელს “იუვენტუსმა” თასების თასი მოიპოვა. ფინალში ტურინელებმა 2:1 მოუგეს “პორტუს”. ამის შემდეგ კი “ბებერმა ქალბატონმა” ბონეკის დუბლით “ლივერპული” დაამარცხა და ევროპის სუპერთასსაც დაეპატრონა (ეს მატჩი 1985 წელს გაიმართა).
ნამონასტრევი
ნამონასტრევი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)
ისტორია
მიუხედავად ამისა მატჩი მაინც ჩატარდა და როგორც უკვე აღინიშნა “ბებერი ქალბატონის” გამარჯვებით დასრულდა. ამ წარატებას “იუვენტუსმა” საკონტინენტთაშორისო თასიც დაურთო. ტურინელებმა “არგენტინოს ხუნიორსს” თერთმეტმეტრიანების სერიაში ანგარიშით 4:2 სძლიეს(ძირითად დროში გუნდებმა 2:2 ითამაშეს). ამის შემდეგ “იუვე” იქცა პირველ კლუბად ევროპაში, რომელმაც მოიგო ყველა დიდი საკლუბო ტიტული, რომლის მოპოვებაც შესაძლებელი იყო იმ დროისთვის.
აღსანიშნავია, რომ 1987 წელს “იუვენტუსში” გატარებული ხუთი სეზონის შემდეგ კარიერა დაასრულა მიშელ პლატინიმ, რაც აშკარად მცირე ჩავარდნით აისახა კლუბზე. 1990 წლის თებერვალში პოსტი დატოვა ჯანპიერო ბონიპერტიმ, რომელიც დღემდე კლუბის საპატიო პრეზიდენტია. მის ნაცვლად კი კლუბის სათავეში ვიტორიო კიუზანო მოვიდა და შეიძლება ითქვას ღირსეულად გააგრძელა მისი წინამორბედის საქმიანობა.
იმავე წელს დინო ძოფის გაწვრთნილმა ტურინელებმა მერვედ მოიპოვეს იტალიის თასი, პირველად სუპერთასი და მეორედ უეფას თასი. რომლის ორმატჩიან ფინალშიც “იუვემ” უპრობლემოდ სძლია ფლორენციის “ფიორენტინას” 3:1,0:0. იტალიაში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ კი, “იუვენტუსმა” სპეციალურად მუნდიალისთვის აგებულ “დელე ალპიზე” დაიდო ბინა. თუმცა შემდგომში ეს ლამის სანანებელი გაუხდა. ყველაფერი იქამდეც კი მივიდა, რომ ერთი პირობა ალაპარაკდნენ იქნებ ჯობდეს “ბებერი ქალბატონი” რომელიმე სხვა ქალაქში გადაბარგდესო.
საქმე ის არის, რომ როგორც შემდგომში გაირკვა “დელ ალპის” ტრიბუნები სტადიონიდან ზედმეტად მოშორებით არის და თან მოედანი ქალაქის ბოლოშია, სადაც მისვლა საკმაოდ ძნელია. ყველაფერს ბურუსიც ემატება, რომელიც ტურინის და განსაკუთრებით იმ უბნის, სადაც მოედანი მდებარეობს, ხშირი სტუმარია. ზედა იარუსებზე მსხდომი ქომაგები წესიერად ვერ ადევნებენ თამაშს თვალყურს. ამიტომ მათი დიდი ნაწილი ძალიან ხშირად სახლში დარჩენას და მატჩის ტელევიზორით ყურებას ამჯობინებს. ეს განსაკუთრებით ევროტურნირზე ხდება,
როდესაც ტურინს ასე თუ ისე საშუალო დონის კლუბი სტუმრობს ხოლმე (ამის ერთ-ერთი მიზეზი გულშემატკივრების მიერ სერია A-სთვის უფრო დიდი მნიშვნელობის მინიჭებაა).
ასეა თუ ისე “ბებერი ქალბატონი” საშინაო მატჩებში თითქმის ყოველთვის განიცდის გულშემატკივრების ნაკლებობას, რაც საკმაოდ ცუდი ჩვეულებაა. ამას კიდევ ერთი და ალბათ თქვენთვის კარგად ცნობილი მიზეზი აქვს. სხვადასხვა გამოკითხვებში “იუვე” ხშირად მსოფლიოსყველაზე პოპულარულ კლუბად სახელდება ხოლმე და თითქმის ყოველთვის სამეულს მაინც არ სცილდება. მართალია კლუბს მთელი იტალიის მასშტაბით გაცილებით მეტი თაყვანისმცემელი ჰჰყავს, ვიდრე ვთქვათ “მილანსა” და “ინტერს” ერთად, მაგრამ რაოდენ პარადოქსულიც არ უნდა იყოს უშუალოდ ტურინში “ტორინოს” უფრო ბევრი ადამიანი ქომაგობს.
1991 წელს გუნდში კიდევ სამი სეზონით დაბრუნდა ჯოვანი ტრაპატონი, მაგრამ მისი “მეორედ მოსვლა” განსაკუთრებულად წარმატებული არ გამოდგა-მხოლოდ უეფას თასი. 1993 წელს “იუვენტუსმა” ძალიან იოლად დაამარცხა დორტმუნდის “ბორუსია” 3:0,3:1 და მესამედ მოიპოვა ეს ტიტული. იმ დროს გუნდში ბრწყინვალე ფეხბურთელების მორიგი ტალღა თამაშობდა. ანდრეას მელერი, დინო ბაჯო, რობერტო ბაჯო, ჯანლუკა ვიალი, ანჯელო პერუცი, პაოლო დი კანიო, ფაბრიციო რავანელი, იურგენ კოლერი და ა.შ.
90-იანი წლების შუაწელს კლუბი სერიოზულად გადახალისდა. მის სათავეში სხვადასხვა მნიშვნელოვან თანამდებობებზე ახალი სახეები ბეტეგა, ჯირაუდო და მოჯი დანიშნეს. 1994 წელს გუნდში ახალი მწვრთნელი მარჩელო ლიპი მოვიდა და საფუძველი ჩაეყარა კიდევ ერთ “ოქროს ეპოქას”.
გუნდში თანდათანობით ახალი ფეხბურთელებიც გამოჩნდნენ. ალესანდრო დელ პიერო, ვლადიმირ იუგოვიჩი, ანტონიო კონტე, ჩირო ფერარა, პაულო სოუზა, ანჯელო დი ლივიო, დიდიე დეშამი, კრისტიან ვიერი, ზინედინ ზიდანი, ალენ ბოკშიჩი, ალესიო ტაკინარდი, ედგარ დავიდსი, ჯანლუკა ძამბროტა, ფილიპო ინძაგი და ა.შ.
მარჩელო ლიპიმ პირველივე სეზონში მიაღწია წარმატებას. მისმა დამოძღვრილმა “იუვენტუსმა” 1995 წელს ცხრაწლიანი პაუზა შეწყვიტა და კიდევ ერთხელ, ოცდამესაედ მოიპოვა სკუდეტო. ”იუვემ” მეცხრედ მოიგო ქვეყნის თასიც და ისტორიაში მეორედ შეძლო დუბლის შესრულება. იმავე წელს ტურინელებმა მესამედ წააგეს უეფას თასის ფინალი. ორმატჩიან დუელში “პარმამ” მინიმალური სხვაობით 1:0,1:1 იმარჯვა.
1996 წელს “იუვენტუსმა” ყველაზე მეტი ოთხი ტიტული მოიპოვა. იტალიის მასშტაბით ტურინელები ქვეყნის სუპერთასის(პირველად) მოგებით შემოიფარგლნენ სამაგიეროდ კლუბმა ტრიუმფალურად იასპარეზა ევროსარბიელზე. “ბებერმა ქალბატონმა” რომში სტადიო ოლიმპიკოზე პენალტების სერიაში სძლია(ძირითადი დრო 1:1) ამსტერდამის “აიაქსს” და ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული გახდა. ”იუვემ” ამას საკონტინენტთაშორისო თასიც მიაყოლა. ტურინელებმა “რივერ პლეიტს” დელ პიეროს მიერ მატჩის მიწურულს გატანილი გოლით მოუგეს. ბოლოს კი ევროპის სუპერთასისთვის ორმატჩიან ბრძოლაში “იუვენტუსმა” “[[პარი სენ-ჟერმენი|პარი სენ-ჟერმენი” გაანადგურა. მართალია შეხვედრები 1997 წლის დასაწყისში გაიმართა, მაგრამ ეს ტიტული ტურინელებს ოფიციალურად 1996 წელს მოგებულად ეთვლებათ. ”პარკ დე პრენსზე” “ბებერმა ქალბატონმა” დამამცირებელი ანგარიშით 1:6 დაამარცხა ფრანგები. შინ კი “იუვემ” შედარებით მოკრძალებულად 3:1 იმარჯვა.
1997 წელს ტურინელებმა ქვეყნის ჩემპიონატი და სუპერთასი მოიგეს. 1998 წელს “ბებერი ქალბატონი” კვლავ იტალიის ჩემპიონია. იმავე წლებში გუნდი გადის ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, ორივე მატჩში ითვლება ფავორიტად, მაგრამ ვერც ერთში ვერ ახერხებს გამარჯვების მოპოვებას. პირველ შემთხვევაში “იუვენტუსი” დორტმუნდის “ბორუსიასთან” მარცხდება 1:3, ხოლო მეორეში მადრიდის “რეალთან” 0:1.
1999 წელს ალესანდრო დელ პიერო “უდინეზესთან” მატჩში მძიმე ტრავმას იღებს და დაახლოებით ერთი წლით შორდება ფეხბურთს, ხოლო მინდორზე დაბრუნებულს საკმაოდ დიდი დრო სჭირდება ფორმის თუნდაც სანახევროდ აღსადგენად. ამან გამოაჩინა, რომ გუნდი ძირითადად ერთ მოთამაშეზე იყო აწყობილი, მიუხედავად იმისა რომ გუნდში თამაშობდნენ ისეთი ღირსეული და მსოფლიო ფეხბურთის ლეგენდარული ფეხბურთელები, კერძოდ, კი ზინედინ ზიდანი, რობერტო ბაჯო, ვიალი, რავანელი... მათ ვერ შეძლეს ალესანდრო დელ პიეროს საქმის თუნდაც 10% შეესრულებინათ რადგან დელ პიერო იყო და არის შეუდარებელი და ფენომენალური ფეხბურთელი. დელ პიეროს არყოფნა გუნდმა მძიმედ გადაიტანა და “იუვენტუსი” ორწლიან კრიზისში ჩავარდა.
მარჩელო ლიპიმ პოსტი იმავე 1999 წელს დატოვა. მის ნაცვლად კი გუნდში სამი სეზონით მოვიდა კარლო ანჩელოტი. მისი თავკაცობით 2000 და 2001 წლებში “იუვენტუსმა” ბოლო ტურებში ძალიან მოულოდნელად და უაზროდ დაკარგა იტალიის ჩემპიონობა. გარდა ამისა ტურინელები სამარცხვინოდ გამოდიოდნენ ჩემპიონთა ლიგაში, რამაც ანჩელოტის დათხოვნა გამოიწვია. ამავე წელს ზინედინ ზიდანმა დატოვა იუვენტუსი და მადრიდის რეალს მიაშურა, უნდა ითქვას რომ ზიდანის წასვლის მთავარი მიზეზი იყო ის, რომ იგი ვერ იქცა გუნდის მეორეხარისხოვან ლიდერადაც კი, რადგან გულშემატკივრებისა და თანაგუნდელების თვალში ლიდერი იყო დელ პიერო, რომელმაც უმძიმესი ტრავმის მიუხედავად იუვენტუსს ძველი დიდება დაუბრუნა, რაც ვერ შეძლო ვერც ზიდანმა და ვერც სხვამ...
2001 წელს გუნდი კვლავ მარჩელო ლიპიმ ჩაიბარა და დაბრუნება 2002 წელს სკუდეტოსა და ქვეყნის სუპერთასის მოპოვებით აღნიშნა. შედეგიანი გამოდგა 2003 წელიც,”იუვენტუსმა” იგივე ტურნირები - იტალიის ჩემპიონატი და სუპერთასი მოიგო. გარდა ამისა ტურინელებმა ჩინებულად ითამაშეს ჩემპიონთა ლიგაში, გამორჩეული იყო დელ პიერო, რომელმაც თავისი ფენომენალურობით იუვე ფინალში გაიყვანა, მაგრამ ფინალი მათთვის კვლავ გადაულახავ ბარიერად იქცა. ნახევარფინალში მადრიდის “რეალთან” ბრწყინვალე გამარჯვების შემდეგ(3:1,1:2), კარლო ანჩელოტის დამოძღვრილ “მილანთან” მატჩში “იუვენტუსი” ისევ ფავორიტად ითვლებოდა, მაგრამ ფორტუნამ ჩემპიონობა მილანელებს არგუნა. რომლებმაც თანაბარი და უგოლო შეხვედრა პენალტების სერიაში მოიგეს. ბოლო დროინდელი წარმატებები, კლუბის ძველ ლიდერებთან ერთად შედარებით ახალ სახეებს პაველ ნედვედს, მაურო კამორანეზის, ჯანლუიჯი ბუფონს, ლილიან ტურამს, დავიდ ტრეზეგესა და კიდევ რამდენიმე მოთამაშეს უკავშირდება.
2003-04 წლების სეზონი “იუვენტუსმა” ნამდვილად ჩააგდო. ტურინელებს ქომაგების დამშვიდება იტალიის თასის მეათედ მოგებით შეეძლოთ, მაგრამ რომის “ლაციოსთან” ვერაფერი გააწყვეს 2:2,0:2.
2003-04 წლების სეზონის ბოლოს გუნდი დატოვა მარჩელო ლიპიმ, მაგრამ მასთან არ შეიძლება რაიმე პრეტენზია არსებობდეს. ლიპის დამსახურება “იუვენტუსისადმი” ძალიან დიდია და იგი კლუბის ისტორიაში ჯოვანი ტრაპატონისთან ერთად ტურინელთა ყველა დროის საუკეთესო მწვრთნელის სახელით არის შესული.
2004/05 და 2005/06 წლების სეზონში კლუბს ფაბიო კაპელო წვრთნიდა, რომლის თავკაცობითაც იუვემ კიდევ 2 სკუდეტოს მოპოვება შეძლო, თუმცა იტალიაში ატეხილი საფეხბურთო სკანდალის გამო მას ბოლო ორი ტიტული ჩამოართვეს და სერია B-ში დააქვეითეს. თან 17 ქულაც დააკლეს. მთავარმა მწვრთნელმა პოსტი დატოვა, ასევე დატოვა გუნდი მისმა რამდენიმე წამყვანმა ფეხბურთელმა: ძამბროტამ, კანავარომ, იბრაჰიმოვიჩმა, ტურამმა, ემერსონმა, ვიეირამ და ა.შ. თუმცა აღმოჩნდნენ ისეთებიც, ვინც საკუთარ გუნდის ერთგულები დარჩნენ სერია B-შიც კი. მათგან აღსანიშნავია გუნდის კაპიტანი და ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი, ალესანდრო დელ პიერო, რომელმაც იმთავითვე განაცხადა, რომ არსად წასვლას არ აპირებდა, რადგან როგორც მან თქვა: "ნამდვილი ჯელტმენი, არასდროს ტოვებს თავის სინიორას". ნედვედმა, ბუფონმა, კამორანეზიმ და ტრეზეგემ დიდი ხნის ყოყმანის შემდეგ მაინც დარჩენა გადაწყვიტეს. გუნდის მთავარ მწვრთნელად დიდიე დეშამი დაინიშნა.
2009 წელს “იუვეს” ხელმძღვანელებმა დაიწყეს დელე ალპის სრული დემონტაჟი და იმავე ადგილზე აშენდა ახალი იუვენტუსის სტადიონი.
2011 წლიდან „იუვენტუსის“ მწვრთნელი გახდა ანტონიო კონტე, რომელთან ერთად კლუბმა დაუმარცხებლად ჩაატარა 2011-12 წლების სერია A-ს სეზონი. სეზონის მეორე წრეში „იუვენტუსის“ ძირითადი კონკურენტი ჩემპიონობისთვის იყო „მილანი“. „იუვენტუსი“ გახდა ჩემპიონი 37-ე ტურში „კალიარის“ 2-0 დამარცხების შემდეგ. კონტეს გუნდმა დაამყარა სხვა რეკორდებიც, ყველაზე დიდი სხვაობით მოგებული მატჩი გასვლაზე (5-0 „ფიორენტინასთან“) და საუკეთესო დაცვა, მხოლოდ 20 გაშვებული გოლი სეზონში.
მწვრთნელები
მოცემულია იუვენტუსის მწვრთნელთა სია 1923 წლიდან - დღემდე.
ტიტულები
1959–60, 1960–61, 1966–67, 1971–72, 1972–73, 1974–75, 1976–77, 1977–78, 1980–81, 1981–82 1983–84, 1985–86, 1994–95, 1996–97, 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2011–12, 2012–13, 2013–14   2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019-20
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:ტურინი
დომინიკა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დომინიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:დომინიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფუტკრის საბოლავი
ფუტკრის საბოლავი (ან უბრალოდ საბოლავი) — მოწყობილობა, რომელიც მეფუტკრეობაში, სკის მოვლის დროს, ფუტკრის ოჯახის დასამშვიდებლად გამოიყენება. საბოლავი მოწყობილობა გამოიყენება სხვადასხვა საწვავისგან ბოლის გამოსაყოფად და შედგება ლითონის კორპუსზე მიმაგრებულია ტყავისგან. ფუტკარზე ბოლის დამამშვიდებელი ეფექტი უძველესი დროიდან ცნობილია, მაგრამ ეს ფაქტი მეცნიერული მხოლოდ XX საუკუნეში აიხსნა. როგორც აღმოჩნდა გაბოლვა ფუტკრების საყნოსავი სისტემის, რომელიც მას საფრთხის შესახებ ამცნობს, განეიტრალებას იწვევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეფუტკრეობა
Lasioglossum cassioides
სქოლიო
cassioides
გუნდაეთი
გუნდაეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის თემი). მდებარეობს მდინარე საძალიხევის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 750 მეტრი, ჭიათურიდან 10 კილომეტრი, ქუთაისიდან – 81 კმ., თბილისიდან – 191 კმ. სოფელში არის კარსტული მღვიმეები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
საციხური (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
საციხური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: საციხური, გელაური, ნამონასტრევი, პანტნარი). მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთით, მდინარე ნაფლატისწყლის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1120 მ, ხულოდან 11 კმ., აგარადან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა აგარის თემში. განვითარებული იყო მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა. სოფელში არის მინერალური წყლები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 346 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
თელავისხევი
თელავისხევი, თელავისრიყე — პერიოდული მდინარე თელავის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 21 კმ, აუზის ფართობი 50 კმ². სათავეს იღებს გომბორის ქედის აღმოსავლეთ განშტოება კაცებისღვედზე, ზღვის დონიდან 1900 მ-ზე. ჩამოუდის ქალაქ თელავს. საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებითა და მიწისქვეშა წყლით. გაზაფხულზე იცის წყალმოვარდნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
ნახშირბადი
ნახშირბადი  (Carboneum < carbō; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეორე პერიოდის, მეთოთხმეტე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეოთხე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, IVა) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 6, ატომური მასა — 12.011; სიმკვრივე (თხევად მდგომარეობაში) — 2.08 გ/სმ3; ბუნებრივი ნახშირბადი შედგება ორი სტაბილური იზოტოპისაგან: (98.892 %) და  (1.108 %). რადიოაქტიური იზოტოპებიდან ყველაზე მნიშვენლოვანია (T1/2=5.6 წ). ხელოვნური გზით მიღებულია ნახშირბადის არამდგრადი ნუკლიდები, რომელთა მასური რიცხვი მერყეობს 8-23-ის შუალედში.
ისტორია
ნახშირბადი ხის ნახშირის სახით გამოიყენებოდა ძველი დროიდან ლითონების გამოსადნობად. ძველთაგანვე ცნობილია ნახშირბადის ალოტროპიული მოდიფიკაცია — ალმასი და გრაფიტი. ნახშირბადის ელემენტარული ბუნება დადგენილია ანტუან ლავუაზიეს მიერ 1780-იან წლებში.
დასახელების წარმომავლობა
საერთაშორისო სახელწოდება მოდის carbō «ნახშირი».
ფიზიკური თვისებები
ნახშირბადი არსებობს მრავალი ალოტროპული მოდიფიკაციას სახით სხვადასხვა ფიზიკური თვისებებით. მოდიფიკაციის სხვადასხვაობა განპიროვნებულია ნახშირბადის უნარით წარმოქმნას სხვადასხვა ტიპის ქიმიური კავშირები. ცნობილია ნახშირბადის ხუთი ალოტრპული მოდიფიკაცია - ალმასი, კარბინი, გრაფინი, გრაფიტი და ფულერენი. ალმასისა და გრაფიტის კრისტალური სტრუქტურა ატომურია, მაგრამ ისინი ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან მესერში ატომების განლაგებით. ალმასის კრისტალურ მესერში ნახშირბადის თითოეული ატომი სხვა ატომებთან ახორციელებს ოთხ კოვალენტურ ბმას ტეტრაედრის წვეროების მიმართულებით (ბმის კუთხე - 109,28o, ბმის სიგრძე - 0,154 ნმ). ამით აიხსნება ალმასის დიდი სიგრძე. გრაფიტში ნახშირბადის ატომები განლაგებულია წესიერი ექსკუთხედის წვეროებში, რომლებიც შრეებს ქმნიან. მეზობელ პარალელურ შრეებს შორის მანძილი გაცილებით მეტია (0,335 ნმ), ვიდრე ერთსა და იმავე შრეში მეზობელ ატომებს შორის (0,142 ნმ). ეს იწვევს შრეებს შორის კავშირის შესუსტებას, რის გამო უბრალო მექანიკური ზემოქმედებითაც კი გრაფიტი ადვილად იშლება ფენებად, რომლებიც თავისთავად ძალიან მტკიცეა. ალმასის სიმკვრივე - 3510 კგ/მ3, გრაფიტის სიმკვრივე - 2250 კგ/მ³, tლღ 3570oC, tდუღ 4200oC. ალმასი ელექტრულ დენსა და სითბოს არ ატარებს. გრაფიტს ახასიათებს ლითონური ბზინვა; ელექტრული დენისა და სითბოს კარგი გამტარია. ალმასი ყველა ბუნებრივ ნივთიერებაზე მაგარია, გრაფიტი კი ქაღალდზე სუსტი გახახნუებითაც კი იშლება და ტოვებს კვალს.
ალმასი და გრაფიტი მაღალ ტემპერატურაზე ურთიერთ გარდაიქმნება. გრაფიტი ალმასად გარდაიქმნება 2000oC, 100 000 ატმოსფერული წნევის პირობებში, ხოლო ალმასი გრაფიტის სახეს იღებს უჰაეროდ გახურების დროს - 1500oC.
ნახშირბადის მესამე მოდიფიკაცია - კარბინი ჰექსაგონალური სტრუქტურის შავი ფერის ფხვნილია. პირველად მიიღეს სინთეზის გზით, შემდეგ აღმოაჩინეს ბუნებაშიც. გახურების დროს (2800oC) გარდაიქმნება გრაფიტად.
უკანასკნელ პერიოდში აღმოაჩინეს ნახშირბადის კიდევ ორი მოდიფიკაცია - ფულერენი და გრაფინი.
ნახშირბადის იზოტოპები
ბუნებრივი ნახშირბადი შედგება ორი სტაბილური იზოტოპისაგან — 12С (98,93 %) და 13С (1,07 %) და ერთი რადიოაქტიური იზოტოპისაგან 14С (β-გამოსხივება, Т½= 5700 წ.), თავმოყრილია ატმოსფეროში და დედამიწის ქერქის ზედაპირზე. ის ყოველთვის იქმება სტრატოსფეროს ქვედა ფენებში კოსმიური გამოსხივების ნეიტრონების ზემოქმედების შედეგად აზოტის ბირთვებზე, შემდეგი რეაქციით: 14N (n, p) 14C, ასევე, 1950 წ., როგორც ატომური ელექტროსადგურის მუშაობის ტექნოგენური პროდუქტი და წყალბადის ბომბის გამოცდის შედეგი.
წარმოქმნაზე და დაშლაზე 14С დაფუძნებულია რადიონახშირბადული დატირების მეთოდი, ფართოდ გამოიყენება მეოთხედული გეოლოგიაში და არქეოლოგიაში.
ნახშირბადის ალოტროპიული მოდიფიკაცია
thumb|300px|ნახშირბადის გამარტივებული [[ფაზური დიაგრამა, დაშტრიხული ზონა, სადაც ალოტროპიული მოდიფიკაციებს შეუძლიათ მეტასტაბილურები. (diamond — ალმასი, graphite — გრაფიტი, liquid — სითხე, vapor — აირი)]] thumb|300px|ნახშირბადის მოდიფიკაციების აღნაგობია სქემები a: [[ალმასი, b: გრაფიტი, c: ლონსდეილიტი d: ფულერენი — ბუკიბოლი C60, e: ფულერენი C540, f: ფულერენი C70 g: ამორფული ნახშირბადი, h: ნახშირბადის ნანომილაკი]]
ნახშირბადის ატომის ელექტრონულ ორბიტალს შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვანაირი გეომეტრია, მისი ელექტრონული ორბიტალების ჰიბრიდიზაციის მიხედვით. არსებობს ნახშირბადის ატომის სამი ძირითადი გეომეტრია.
2010 წ. ნოტინგემის უნივერსიტეტის თანამშრომლებმა სტივენ ლიდლმა და კოლეგებმა მიიღეს ნაერთი (მონომერული დილიტიო მეტანდი), სადაც ნახშირბადის ატომის ოთხი კავშირი მდებარეობენ ერთ სიბრტყეზე. ადრე "ბრტყელი ნახშირბადის" შესაძლებლობა იწინასწარმეტყველა პაულ ფონ შლეიერის მიერ H_2CLi_2, მაგრამ ის არ იქნა სინთეზირებული.
გრაფიტი და ალმასი
ნახშირბადის ძირითადი და კარგად შესწავლილი ალოტროპიული მოდიფიკაციებია - ალმასი და გრაფიტი. ნორმალურ პირობებში თერმოდინამიკულად მდგრადია მხოლოდ გრაფიტი, ხოლო ალმასს და ნახშირბადის სხვა ფორმებს მეტასტაბილურნი არიან. ატმოსფერული წნევის და 1200 K მაღალი ტემპერატურისას ალმასი გადადის გრაფიტში, 2100 K ზევით კი გარდაქმნა ხდება მომენტალურად. ΔН0 გადასვლა — 1,898 კჯლ/მოლი. ნორმალური წნევისა და 3780 K ტემპერატურისას ნახშირბადი სუბლიმირდება. თხევადი ნახშირბადი არსებობს მხოლოდ გარკვეული გარე წნევის დროს. სამმაგი წერტილები: გრაფიტი-სითხე-ორთქლი Т = 4130 K, р = 10,7 მპა. გრაფიტის პირდაპირი გადასვლა ალმასში მიმდინარეობს 3000 K ტემპერატურისა და 11—12 გპა - წნევისას.
60 გ პა-ზე მეტი წნევისას სავარაუდოა უფრო მკვრივი, მჭიდრო მოდიფიკაციის წარმოქმნა С III (სიმკვრივე 15—20 %-ით უფრო მაღალია ვიდრე ალმასის), რომელსაც გააჩნია ლითონური გამტარობა. მაღალი წნევებისას და შედარებით დაბალი ტემპერატურებისას (მიახლ. 1200 K) მაღალორიენტირებული გრაფიტიდან წარმოიქმნება ნახშირბადის ჰექსაგონალური კრისტალური მესერიანი მოდიფიკაცია, ვიურციტის ტიპის — ლონდსდეილიტი (а = 0,252 ნმ, с = 0,412 ნმ, სივრცებრივი ჯგუფი Р63/mmc), სიმკვრივე 3,51 გ/სმ³, ანუ ისეთივე, როგორც ალმასი. ლონსდეილიტი ნაპოვნია ასევე მეტეორიტებში.
ულტრადისპერსიული ალმასები (ნანოალმასი)
1980 წ. სსრკ-ში იქნა აღმოჩენილი ის, რომ ნახშირბადშემცველი მასალების დინამიკური დატვირთვის პირობებში შესაძლებელი წარმოიქმნეს ალმასის მსგავსი სტრუქტურები, რომლებმაც მიიღო ულტრადისპერსიული ალმასის სახელწოდება (უდა). თანამედროვე დროს ხშირად იხმარება ტერმინი «ნანოალმასი». ასეთი მასალებში ნაწილაკების ზომები შეადგენს ნანომეტრის ერთეულებს. უდა-ს წარმოქმნის პირობები შეიძლება რეალიზებულ იქნას ასაფეთქებელი ნივთიერებების დეტონაციის დროს მნიშვნელოვანი უარყოფითი ჟანგბადის ბალანსით, ტროტილისა და ჰექსოგენის ნარევის მაგალითზე. ასეთი პირობები შეიძლება რეალიზებულ იქნას ციური სხეულების დედამიწასთან შეჯახების დროს ნახშირბადშემცველი მასალების (ორგანიკა ტორფი, ნახშირი და სხვა) თანხლებით. ასე რომ ტუნგუსკის მეტეორიტის ვარდნის ზონაში ტყიან საგებელში აღმოჩენილ იქნა - უდა.
კარბინი
ნახშირბადის ჰექსაგონალური სინგონიის კრისტალურ მოდიფიკაციას მოლეკულების ჯაჭვური აღნაგობით ეწოდება კარბინი. ჯაჭვებს აქვს ან პოლიენური (—C≡C—), ან პოლიკუმულენური (=C=C=) აღნაგობა. ცნობილია კარბინის რამდენიმე ფორმა, რომლებიც განსხვავდებიან ელემენტარული უჯრედში ატომების რაოდენობით, უჯრედების ზომები და სიმკვრივე (2,68—3,30 გ/სმ³). ბუნებაში კარბინი გვხვდება მინერალ ჩაოიტის სახით (თეთრი ძარღვები და ჩანართები გრაფიტში) და მიღებულია ხელოვნურადაც - აცეტილენის მჟანგავი დეჰიდროპოლიკონდენსაციით, გრაფიტზე ლაზერული დასხივებით, ნახშირწყალბადებში ან CCl4 დაბალტემპერატურული პლაზმაში.
კარბინი წარმოადგენს მწვრილკრისტალური შავი ფერის ფხვნილს (სიმკვრივე 1,9-2 გ/სმ³), გააჩნია ნახევარგამტარების თვისებები. მიღებულია ხელოვნურად ნახშირბადის გრძელი ატომების ჯაჭვებისაგან, განლაგებული არიან პარალელურად ერთმანეთთან.
კარბინი — ნახშირბადის სიგძივი პოლიმერია. კარბინის მოლეკულაში ნახშირბადის ატომები შეერთებულია ჯაჭვად რიგრიგობით ან სამმაგი და ერთმაგი კავშირით (პოლიენური აღნაგობა), ან მუდმივი ორმაგი კავშირებით (პოლიკუმულებური აღნაგობა). ეს ნივთიერება პირველად მიგებული იქნა საბჭოთა ქიმიკოსების ვ. ვ. კორშაკის, ა. მ. სლადკოვის, ვ. ი. კასატოჩკინის და ი. პ. კუდრიავცევის მიერ 60-წლებში. ელემენტოორგანული ნაერთების ინსტიტუტში. კარბინს ახასიათებს ნახევარგამტარის თვისებები, ამასთან სინათლის ზემოქმედებით მისი გამტარობა ძლიერ იზრდება. ამ თვისებაზეა დაფუძნებული მისი პირველი პრაქტიკული გამოყენება - ფოტოელემენტებში.
ფულერენი და ნახშირბადიანი ნანომილაკები
ნახშირბადი ცნობილია ასევე კლასტერული ნაწილაკების სახით С60, С70, C80, C90, C100 და მსგავსი (ფულერენი), ასევე გრაფენების, ნანომილაკები და რთული სტრუქტურებიანი — ასტრალენი.
ამორფული ნახშირბადი
ამორფული ნახშირბადის აღნაგობის საფუძვლია მონოკრისტალური (ყოველთვის შეიცავს მინარევებს) გრაფიტი. ეს არის ქვანახშირის კოქსი, მურა და ქვანახშირი, ტექნახშირბადი, მური, აქტიური ნახშირი.
გრაფენი
გრაფენი (англ. graphene) — ნახშირბადის ორგანზომილიანი ალოტროპიულ მოდიფიკაციას წარმოადგენს, რომელიც წარმოიქმნება ერთი ატომის სისქის ფენით, ნაერთი sp² კავშირის მეშვეობით, ჰექსაგონალური ორგანზომილებიანი კრისტალური მესერით.
ბუნებაში არსებობა
ნახშირბადის შემცველობა დედამიწის ქერქში მასის 0,1 %-ია. თავისუფალი ნახშირბადი ბუნებაში ალმასისა და გრაფიტის სახით გვხვდება. ნახშირბადის ძირითადი მასა ბუნებრივი კარბონატების (კირქვები და დოლომიტები), საწვავი წიაღისეულის - ანტრაციტი (94—97 % С), მურა ნახშირის (64—80 % С), ქვანახშირის (76—95 % С), საწვავი შრეების (56—78 % С), ნავთობის (82—87 % С), საწვავი ბუნებრივი აირის (99 %-მდე მეთანი), ტორფების (53—56 % С), ასევე ბიტუმის და სხვა სახით გვხვდება. ნახშირბადი დედამიწის ატმოსფეროში და ჰიდროსფეროში არსებობს ნახშირორჟანგის სახით СО2, ჰაერში მასის 0,046 % СО2, მდინარეების, ზღვებისა და ოკეანეების წყლებში ~60 -ჯერ მეტია. ნახშირბადი შედის მცენარეებისა და ცხოველების შემადგენლობაში(~18 %).