cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wherever I May Roam
მუსიკალური ვიდეო
მუსიკალური ვიდეო, რომლის რეჟისორიცაა უეინ იშემი, შეიცავს სცენის მიღმა კადრებს კონცერტებიდან, ასევე დამონტაჟებულ კადრებს შოუებიდან, გადაღებულს 1992 წლის იანვარში სან-დიეგოში, კალიფორნია და Wherever We May Roam ტურნეს დროს 1992 წლის მარტში ჩრდილო-აღმოსავლეთ აშშ-ში. პრემიერა გაიმართა იმავე წლის 21 მაისს MTV-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:1992 წლის სინგლები კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები კატეგორია:1991 წლის სიმღერები
1177
თარიღი უცნობია
*
ოცდაათწლიანი ომი
ოცდაათწლიანი ომი (1618-1648) — 1555 წლის აუგსბურგის რელიგიურმა ზავმა ვერ მოუღო ბოლო კათოლიკეებისა და პროტესტანტების დაპირისპირებას გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიაში. კათოლიკეების თავგამოდებული მომხრე ავსტრიელი ჰაბსბურგების საიმპერატორო სახლი, ყოველნაირად ავიწროებდა ჩეხ ჰუსიტებს. 1618 წელს ჩეხები იმპერატორის წინააღმდეგ აჯანყდნენ. ასე დაიწყო ოცდაათწლიანი ომი. იმპერატორმა ფერდინანდ II-მ ჩეხები დაამარცხა და მათ სასტიკად გაუსწორდა. იმპერატორის ხელისუფლებამ დაიწყო უმკაცრესი ღონისძიების გატარება ჩეხეთის გაგერმანელებისა და გაკათოლიკებისთვის. გერმანელ პროტესტანტ მთავრებს შეეშინდათ, რომ იმპერატორი მათ სამფლობელოებშიც შეეცდებოდა კათოლიკობის აღდგენას. გაჩაღდა დაუნდობელი ომი გერმანელ პროტესტანტ მთავრებსა და იმპერატორს შორის. იმპერიაში დაწყებული არეულობით ისარგებლეს მეზობელმა ქვეყნებმა და ჩაერივნენ გერმანიის შინააშლილობაში. პროტესტანტული შვედეთისა და კათოლიკური საფრანგეთის ჯარებმა ააოხრეს გერმანია. ოცდაათწლიანი ომი დასრულდა 1648 წელს ვესტფალიის ზავით. ამ ზავით, გაჩანაგებული და დარბეული გერმანიის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი გადავიდა შვედეთისა და საფრანგეთის ხელში, გერმანელი მთავრები კი ავსტრიის იმპერატორისაგან დამოუკიდებელი თვითმპყრობელები გახდნენ. გერმანული ერის საღვთო რომის იმპერია დანაწევრდა 1500-მდე სარაინდო მამულად და დაახლოებით იმდენივე სახელმწიფოდ რამდენი დღეც არის წელიწადში.
ჰაბსბურგების საიმპერატორო სახლის ხელისუფლება გერმანული ერის საღვთო რომის იმპერიაზე მხოლოდ ფორმალურ ხასიათს ატარებდა.
ომის მიზეზები
ოცდაათწლიანი ომის მიზეზები ბევრად ადრე გაჩნდა. 1438 წელს საღვთო რომის იმპერიის სათავეში მოვიდა ჰაბსბურგების დინასტია. ისინი მიზნად ისახავდნენ გერმანიის იმპერიის გაძლიერებას და ამას კათოლიციზმის გაძლიერებაში ხედავდნენ. ამ დროს ევროპაში უკვე ვრცელდებოდა პროტესტანტული მიმდინარეობები. საღვთო რომის იმპერია ასობით პატარა სამთავროს ნაკრებს წარმოადგენდა, რომელთა უმრავლესობას პროტესტანტები წარმოადგენდნენ. პროტესტანტული რელიგია გერმანიიდან სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა. ამის აღმოსაფხვრელად რომის პაპმა 1540 წელს დაამტკიცა იეზუიტ ბერთა ორდენი. მათ ავსტრიაში შედეგს მიაღწიეს და მოსახლეობის უმრავლესობა ისევ კათოლიციზმზე მოაქციეს.
ამ პერიოდში დაიწყო საფრანგეთში რელიგიური ომები. ჰუგენოტებს (ფრანგ კალვინისტებს) ინგლისი და პროტესტანტული გერმანული სამთავროები უჭერდნენ მხარს. ბოლოს, 1589 წელს საფრანგეთის მეფე ანრი III-მ ანრი IV ბურბონი საფრანგეთის მეფედ აღიარა. ამით საფრანგეთი და ნავარა გაერთიანდა. საფრანგეთის სათავეში ჰუგენოტები მოვიდნენ.
საღვთო რომის იმპერიის ძალაუფლება იზრდებოდა. კარლ V-ის დროს ჰაბსბურგები ფლობდნენ ესპანეთს, იტალიას, სილეზიას, ნიდერლანდებს, ავსტრიას, მთელ დღევანდელ გერმანიას, უნგრეთის ნაწილს, ბოჰემიას და ესპანეთის ამერიკულ კოლონიებს. 1556 წელს, კარლ V-ის გადადგომის შემდეგ იმპერია ორად გაიყო. ფილიპემ მიიღო ესპანეთი მისი კოლონიებით, ნიდერლანდები და იტალია, მაგრამ ნიდერლანდებში დაწყებული აჯანყების შეჩერება ვერ შეძლო და იქ ახალი სახელმწიფო, ჰოლანდია ჩამოყალიბდა.
იეზუიტებმა ახლა ჩეხეთში გადაწყვიტეს პროტესტანტიზმის აღმოფხვრა. გერმანელმა მთავრება იგრძნეს მოახლოებული საფრთხე და 1608 წელს შექმნეს პროტესტანტული (ევანგელური) უნია. მათ მხარს უჭერდნენ ინგლისი და საფრანგეთი. ამის საპასუხოდ 1609 წელს ჩამოყალიბდა ჰაბსბურგების მეშვეობით კათოლიკური ლიგა. ანტიჰაბსბურგული კოალიციის მეთაური იყო ანრი IV ბურბონი, რომელმაც საერთოევროპული ომისთვის მზადება დაამთავრა. ამას ჰაბსბურგები უნდა გაენადგურებინა, მაგრამ 1610 წელს იგი მოკლეს და ომის საფრთხე დროებით გაქრა.
1618 წელს ჩეხ პროტესტანთა ჯგუფი შეიჭრა პრაღის სეიმის შენობაში და იმპერატორის მაცნეებს პასუხი მოსთხოვეს რელიგიურ დევნაზე, შემდეგ კი ფანჯრიდან გადაყარეს. ეს გადაიზარდა აჯანყებაში. აჯანყებულებმა ჩამოაყალიბეს არმია, მთავრობა, აკრიფეს გადასახადები. ასე დაიწყო ოცდაათწლიანი ომი.
ომის ეტაპები
მინი|300პქ|[[თეთრი მთის ბრძოლა, სადაც საიმპერატორო იოჰან ტილის ჯარებმა გადამცყვეტი გამარჯვება მოიპოვეს]] ომი ოთხ ეტაპად იყოფა. ჩეხურ–პფალცურ (1618–1623), დანიურ (1624–1629), შვედურ (1630–1634) და შვედურ–ფრანგულ (1635–1648). ჩეხებმა ბოჰემიის მეფედ აირჩიეს ფრიდრიხ V პფალცელი, პროტესტანტული უნიის მეთაური. ომის დრო ცუდად შეირჩა. არცერთ ევროპულ სახელმწიფოს არ ეცალა ამ ომისთვის. გადმწყვეტი ბრძოლა თეთრ მთასთან გაიმართა. იმპერიის ჯარებმა სასტიკად დაამარცხეს და ფრიდრიხს პფალცის საგრაფოდან წასვლა მოუწია. იმპერატორმა აკრძალ კათოლიციზმის გარდა სხვა ნებისმიერი სარწმუნოება.
დანიური ომი. ჰაბსურგების ძალაუფლების ზრდით შეშფოთებული იყო საფრანგეთი. ის და ინგლისი დიდძალ თანხას აძლევდნენ მის მეფეს ქრისტიან IV–ს ომის საწარმოებლად. ასევე ლუი XIII–ის თაოსნობით ჩამოყალიბდა ანტიჰაბსბურგული კოალიცია, რომელშიც ინგლისი, შვედეთი და ჰოლანდიაც შევიდნენ. იმპერიის ძალებმა დანიელები ყველგან დაამარცხეს და აიძულეს, აღარ ჩარეულიყო გერმანიის საქმეებში. ეს ეტაპიც იმპერიამ მოიგო.
შვედური ომი. მიმდინარე მოვლენები აშფოთებდა შვედებსა და საფრანგეთს. მისმა პირველმა მინისტრმა, კარდინალმა რიშელიემ გადაწყვიტა დიდძალი თანხა მიეცა გუსტავ–ადოლფისთვის,რაზეც შვედეთი დათანხმდა. ასევე რიშელიემ შეძლო პოლონეთსა და შვედეთს შორის ზავის გაფორმება. ამან შვედებს ხელ–ფეხი გაუხსნა. გუსტავ–ადლოფს ბალტიის ზღვაზე კონტროლის მოპოვება და მასთან მდებარე გერმანული მიწების დაუფლება სურდა. რიშელიეს კი საფრანგეთის ისტორიული საზღვრების დაბრუნება. იმპერიის ჯარები გუსტავმა თითქმის ყველა ბრძოლაში დაამარცხა. გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა 1632 წელს. შვედბმა გაიმარჯვეს, მაგრამ გუსტავ ადოლფი ბრძოლაში დაიღუპა, რამაც ომის შედეგზე იმოქმედა. გერმანელებმა შვედები 1634 წელს ნორდილნგენთან დაამარცხეს და პროტესტანტული სამთავროების ანექსია დაიწყეს. 1635 წელს გაფორმდა ზავი საქსონიაში. ეს ეტაპიც იმპერიამ მოიგო.
შვედურ–ფრანგული ომი. ამ ვითარებაში საფრანგეთმა ომში უშუალოდ ჩაბმა გადაწყვიტა და შვედეთთან კავშირი განაახლა. ამ კავშირს ვენეციის რესპუბლიკა, სავოიის საჰერცოგო და ჰოლანდია შეუერთდა. საფრანგეთს თავიდან ძალიან გაუჭირდა, მაგრამ შემდეგ ხელთ იგდო უპირატესობა. გააქტიურდნენ შვედებიც, რომელთაცც ახალი მთავარსარდალი, ლენარტ ტორსტენსონი ედგა სათავეში. 1642 წელს გარდაიცვალა რიშელიე, მაგრამ კარდინალმა ჯულიო მაზარინიმ მისი პოლიტიკა განაგრძო. მათ ესპანეთსა და იმპერიას მარცხი მიაყენეს. საფრთხე თვით იმპერიის მიწებს დაემუქრა და ამიტომ იმპერატორმა ზავზე დაიწყო ფიქრი. 1648 წელს დაიდო ვესტფალიის ზავი. შვედეთი ბალტიის ზღვაზე გაბატონდა. საფრანგეთმა მიიღო ელზასი და ლოთარინგია სტრასბურგის გარეშე. გერმანია ასობით სამეფო–სამთავროებად დაიყო. საფრანგეთი ევროპის უძლიერეს სახელმწიფოდ იქცა, რაც დაკანონდა 1659 წლის პირენეის ზავით, რომლითაც საფრანგეთმა ესპანეთი დაამარცხა და ახლი ტერიტორიები შემოირთა.
ომის შედეგი
ომმა საშინელი შედეგი მოუტანა ევროპას. იმის მიუხედავად, მტერი მოდიოდა თუ მოყვარე, ქალაქები და სოფლები ოხრდებოდა. განსაკუთრებით დაზარალდა გერმანია. დაეცა ეკონომიკა და განახევრდა მოსახლეობა.
სქოლიო
კატეგორია:XVII საუკუნის ომები
ლოზანის ფედერალური პოლიტექნიკური სკოლა
ლოზანის ფედერალური პოლიტექნიკური სკოლა (École polytechnique fédérale de Lausanne) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება შვეიცარიის ქალაქ ლოზანაში. 1969 წლიდან მიენიჭა ტექნიკური უნივერსიტეტის სტატუსი და ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ სასწავლებლად ითვლება. ხშირად მას ამერიკის მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტს ადარებენ. 2009 წელს ლოზანის სკოლამ, შანხაის უნივერსიტეტის რეიტინგში, ევროპის უმაღლეს სასწავლებლებს შორის 1-ლი, ხოლო მსოფლიო მასშტაბით ინფორმატიკის და საინჟინრო მეცნიერებების დარგში უმაღლეს სასწავლებლებს შორის მე-15 ადგილი დაიკავა. The Times Higher Education-ის 2009 წლის რეიტინგში EPFL-მა მსოფლიოს საუკეთესო უმაღლესებს შორის 42-ე, ევროპის ფარგლებში კი მე-12 ადგილი დაიკავა.
ისტორია
ლოზანის სკოლა 1853 წელს დაარსდა, École Spéciale de Lausanne დასახელებით. 1869 წელს მიუერთდა სახელმწიფო აკადემიას ტექნიკური ფაკულტეტის სახით. 1890 წელს ფაკულტეტის სახელი შეიცვალა და დაერქვა École d’ingénieurs de l’Université de Lausanne. 1946 წელს მან კიდევ ერთხელ შეიცვალა სახელი, ამჯერად მას École polytechnique de l’Université de Lausanne დაერქვა. EPUL-ის რეფორმის ფარგლებში 1969 წელს სასწავლებელი გამოეყო ლოზანის უნივერსიტეტს და დამოუკიდებელ უმაღლეს სასწავლებლად ჩამოყალიბდა ამჟამინდელი სახელით EPFL.
ამჟამად EPFL-ი შედგება შვიდი ფაკულტეტისგან:
სტატისტიკა
2008 წლის ზაფხულში ლოზანის ფედერალურ პოლიტექნიკურ სკოლაში 6 909 სტუდენტი ირიცხებოდა. იმავე წელს უმაღლესი სასწავლებელი დაამთავრა 570 ბაკალავრმა, 672 მაგისტრმა და 266 დოკტორმა.
რესურსები ინტერნეტში
Swiss Federal Institute of Technology (EPFL), Lausanne, Switzerland
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის უნივერსიტეტები
Funa fourlinniei
Funa fourlinniei — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კამა
კამა (Anethum graveolens) — მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. თავის გვარში ერთადერთი სახეობა. ზოგიერთი წყაროს თანახმად, Anethum-ის გვარში 4 სახეობა შედის.
ველურად გავრცელებულია მცირე აზიაში, ირანში, ჩრდილოეთ ინდოეთსა და ეგვიპტეში. ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველი ხალხებისათვის, როგორც სამკურნალო და სანელებელი მცენარე. სანელებელ მცენარედ გავრცელდა კულტურაში, შემდეგ კი როგორც გაველურებული და სარეველა — თითქმის მთელ დასავლეთ ევროპაში, სამხრეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. კულტივირებული და გაველურებულია კავკასიაშიც. სიცივის ამტანი, სითბოსა და სინათლის მოყვარულია.
ერთწლოვანი მცენარეა. ღერო ჩვეულებრივ მარტოული, მცირედ დატოტვილი, სიმაღლით 100–150 სმ-ია. ფოთლები ძაფისებრ სეგმენტებად სამ- ან ოთხმაგად ფრთისერგანკვეთილია. მცირე ზომის ყვითელი ყვავილები შეკრებილია ყვავილედში — რთულ ქოლგაში. ნაყოფი ორ ცალთესლიან ნაწილად იშლება, რომლებსაც გვერდებზე ფრთები აქვს.
ახალგაზრდა ფოთლებსა და ყლორტებს იყენებენ კერძებში (ნედლს ან გამხმარს), როგორც საკაზმ-სანელებელს და ეთერზეთოვან მცენარეს, აგრეთვე მწნილეულის დასამზადებლად (უკვე შემოსულს). კამა შეიცავს A პროვიტამინს, B ჯგუფის ვიტამინებს, C ვიტამინს და სხვა. თესლისგან მიღებული ეთეროვანი ზეთი მრეწველობის მრავალ დარგში გამოიყენება.
ხალხურ მედიცინაში ნაყოფის ფხვნილი და მისი ნაყენი გამოიყენება როგორც აირმდენი, ამოსახველებელი და შარდმდენი საშუალება; ნაყოფის ნახარში — ძუძუთი მკვებავ დედებში ლაქტაციის გასაძლიერებლად, უძილობისას — როგორც დამამშვიდებელი, აგრეთვე ხველის დროს და საჭმლის მონელების გასაუმჯობესებლად. ბალახის ნაყენს იყენებენ ჰიპერტონიის დროს, განსაკუთრებით საწყის სტადიებზე.
ითესება ადრეულად, თესლს აპნევენ ან რიგებში თესენ. ღია გრუნტში მწვანე მასის მოსავლიანობა 1–2 კგ/მ²-ია, დახურულში — 2–3 კგ/მ².
სქოლიო
კატეგორია:ქოლგოსანნი კატეგორია:სანელებელი მცენარეები კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები კატეგორია:ბოსტნეული
აპა (მდინარე)
აპა (Río Apa) — მდინარე პარაგვაისა და ბრაზილიაში. იგი მდინარე პარაგვაის შენაკადია, რომელიც თავის მხრივ პარანას ერწყმის. აპაზე გაივლის სახელმწიფო საზღვარის გარკვეული მონაკვეთი პარაგვაისა და ბრაზილიას შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაის მდინარეები კატეგორია:ბრაზილიის მდინარეები
კანბულატოვო
კანბულატოვო (Канбулатово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ფორმოზუსი
მინი|მარჯვნივ|[[გარდაცვლილის საეკლესიო კრება ჟან-პოლ როლანის ნახატზე.]] ფორმოზუსი (Formosus PP.; დ. უცნობია — გ. 4 აპრილი, 896) — რომის პაპი 891–896 წლებში.
წარმოშობით არისტოკრატლი რომაული გვარიდან იყო. ნიკოლოზ I-ის ხელით გახდა პორტოს ეპისკოპოსი. ასრულებდა მისიონერულ მოღვაწეობას ბულგარეთში. პაპ იოანე VIII-სთან დაპირისპირების დროს დაადანაშაულეს პონტიფიკის დამხობის მცდელობაში. მისი უფლებები აღადგინა მარინუს I-მა, ხოლო სტეფანე V-ის პაპობისას მხარს უჭერდა მის პოლიტიკას.
მომავალმა პაპმა სტეფანე VI-მ ამოთხარა ფორმოზუსის ცხედარი, ტახტზე დასვა, შემოსა და ისე გაასამართლა, მოაწყო ე. წ. გარდაცვლილის საეკლესიო კრება. პაპის გვამს მოაჭრა თითები, რომლებითაც პირჯვარს იწერდა და ტიბრში გადაუძახა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 896
დოგვილი
დოგვილი (Dogville) — 2003 წლის ფსიქოლოგიური დრამა, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორი ლარს ფონ ტრიერია. ფილმში მონაწილეობენ: ნიკოლ კიდმანი, ლორენ ბეკოლი, კლოი სევინი, პოლ ბეტანი, სტელან სკარსგარდი, უდო კირი და ჯეიმზ კაანი. გრეის მალიგენის ამბის მოსაყოლად სცენის მსგავსი გადასაღები მოედანია გამოყენებული. ქალი, რომელიც განგსტერებს ემალება, ჩამოდის პატარა მთიან ქალაქ დოგვილში, სადაც მას ადგილობრივები ფიზიკური სამუშაოს სანაცვლოდ შეიფარებენ. გრეისმა უნდა დაიმსახუროს ქალაქის ყოველი მცხოვრების მხარდაჭერა, რათა დარჩენის ნება დართონ, ამიტომ მისმა ყოველმა ცდამ, რომ ბევრი რამ საკუთარი ნებით გააკეთოს ან თავისი მუშაობა შეამსუბუქოს, შეიძლება კვლავ კრიმინალების ხელში დააბრუნოს. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ქალს არანაირი უფლებები არ გააჩნია, მისი გოდვილში დარჩენა ცვლის ადგილობრივების ცხოვრებასა და თავად ქალაქს.
ფილმი არის ლარს ფონ ტრიერის ტრილოგიის პროექტის „აშშ - შესაძლებლობათა მიწის” პირველი ნაწილი, რომელსაც მალევე „მენდერლეი” (2005) მოჰყვა. ტრილოგია „ვაშინგტონით”, მესამე ნაწილით - დასრულდება. ფილმი 2003 წლის კანის კინოფესტივალზე ოქროს პალმის ერთ-ერთი ნომინანტი იყო, მაგრამ ეს ჯილდო გას ვან სანტის „სპილომ” მიიღო. „დოგვილი” ნაჩვენები იყო სხვადასხვა კინოფესტივალზე, სანამ ფილმზე, 2004 წლის 26 მარტს აშშ-ი შეზღუდვები დაწესდა.
ფილმის სტრუქტურა
ფილმი შედგება 9 თავისა და პროლოგისგან.
პროლოგი
დოგვილი კლდოვან მთებში მდებარე ძალიან პატარა ამერიკული ქალაქია, რომელიც მიტოვებულ ვერცხლის მაღაროსთან მდებარეობს. გზა სწორედ ამ მთებისკენ მიდის და გზაც იქ წყდება. ფილმი პროლოგით იწყება, რომელშიც ვხვდებით ქალაქის თხუთმეტი მცხოვრებიდან – ათს. ისინი წარმოგვიდგებიან, კეთილი ხალხი პატარა ნაკლებით, რომლის გამოსწორებაც რთული არაა.
ქალაქს ტომ ედისონ უმცროსის გადმოსახედიდან ვხედავთ. ის მოწადინებული მწერალია, რომელიც თავისი ქალაქელების რეგულარული შეკრებისა და „მორალურ საკითხებზე” საუბრის გამო თავის საქმეს ცდება. ტომს სურს ფიზიკოსი მამის კვალს გაჰყვეს და გახდეს მასავით ქალაქის მორალური და სულიერი ლიდერი.
თავი 1-ლი
ტომი პირველია, ვინც გრეისს ხვდება. ქალი განგსტერებს გაურბის და ჩვენ ვიჯერებთ, რომ მას ესროლეს. გრეისი, მშვენიერი და თავმდაბალი ქალია. მას სურს, რომ გზა გააგრძელოს და გაიქცეს, თუმცა ტომი არწმუნებს, რომ მთები ძალზედ რთული გადასალახია. სანამ ისინი საუბრობენ, განგსტერები ქალაქამდე აღწევენ და ტომი მაშინვე მალავს გრეისს, ახლომდებარე მაღაროში. ერთ-ერთი განგსტერი ტომს ეკითხება თუ ნახა ქალი, რასაც ბიჭი უარყოფს. შემდეგ განგსტერი მას ჯილდოს სთავაზობს და ბარათს აძლევს, რომელზეც ტელეფონის ნომერი წერია, რათა მან დარეკოს იმ შემთხვევაში თუ გრეისი გამოჩნდება.
ტომი გადაწყვეტს, რომ მის მომდევნო შეხვედრაზე გრეისი გამოიყენოს როგორც „თვალსაჩინოება” - შანსი ქალაქის მცხოვრებთათვის, რომ მათ დაამტკიცონ თავიანთი პატივისცემა საზოგადოებრივი ღირებულებებისადმი, ასევე ის, რომ საჩუქრის მიღება ძალუძთ და სურთ უცნობის დახმარება. ხალხი სკეპტიკურაად განწყობილი. ტომი მათ არწმუნებს, რომ გრეისს შანსი უნდა მისცენ, რათა დაამტკიცოს, რომ ის კარგი ადამიანია. გრეისს ორ კვირას აძლევენ. მან ქალაქის მცხოვრებლებს თავი უნდა მოაწონოს.
თავი მე-2
ტომი ურჩევს გრეისს, რომ ქალაქის მცხოვრებლებს დაეხმაროს საშინაო საქმეებში. ქალიც რჩევას იღებს: უმეგობრდება მარტოსულ, ბრმა ჯეკ მაკეის, სხვებს მაღაზიის მართვაში ეხმარება, უვლის ჩაკისა და ვერას შვილებს. თავიდან დოგვილელები ქალს ეჭვის თვალით უყურებენ და დახმარების ნებას არ რთავენ. თუმცა მალევე ხალხი იღებს გრეისის დახმარებას. ასე ქალი ნელ-ნელა ქალაქის საზოგადოების ნაწილი ხდება.
თავი მე-3
შეთანხმების თანახმად გრეისმა უნდა გააგრძელოს დოგვილელების დახმარება. ის ასეც იქცევა და ამაში მცირე ხელფასსაც უხდიან. ქალს თანდათან მეგობრები უჩნდება. მათ შორისაა ბრმა ჯეკიც, რომელსაც თავი ისე მოაქვს, რომ თითქოს ბრმა არ არის. გრეისი მას პროვოკაციას უწყობს, რათა მან აღიაროს, რომ მართლაც ბრმაა. მოხუცი თავის სიბრმავეს აღიარებს. გრეისის გამოჩენიდან ორი კვირა გავიდა. ქალაქის მოსახლეობა კვლავ იკრიბება. ისინი თანხმდებიან, რომ ქალს დარჩენის ნება უნდა მისცენ.
თავი მე-4
დოგვილში ყველაფერი ჩვეულებისამებრ მიდის, სანამ პოლიცია დაკარგული პიროვნების პლაკატის გასაკრავად მოვა. პლაკატზე გრეისის ფოტო და სახელია. ქალაქის მცხოვრებლების აზრი ორად გაიყო: ერთნი თვლიან რომ გრეისის შესახებ პოლიციას უნდა შეატყობინონ, მეორენი კი არ ფიქრობენ ასე.
თავი მე-5
ოთხი ივლისის ზეიმამდე ყველაფერი კვლავ ჩვეულებისამებრ გრძელდება. ტომი უცნაურ სიტუაციაში უტყდება გრეისს სიყვარულში, ქალიც სიყვარულითვე პასუხობს. მთელი დოგვილი თანხმდება, რომ გრეისის დამსახურებით ეს ქალაქი უკეთესი გახდა. ამასობაში კვლავ პოლიცია მოდის, რათა დაკარგულის პლაკატი, ძებნილის პლაკატით ჩაანაცვლოს. ირკვევა რომ გრეისს ბანკის გაძარცვაში მონაწილეობისთვის ეძებენ. დოგვილელები თვლიან, რომ ქალი უდანაშაულო იქნება, ვინაიდან იმ დროს, როდესაც ძარცვა მოხდა, გრეისი მათ ქალაქში იყო.
მაგრამ მაინც ხიფათი გაიზარდა: აღმოჩნდა რომ ქალაქის მცხოვრებლებმა შეიფარეს ძებნილი, ამიტომ გრეისმა უფრო მეტი უნდა იმუშაოს, შრომის ანაზღაურება კი მცირდება. ეს იდეა ძალიან არ მოსწონს გრეისის, თუმცა ტომის გამო ის შემოთავაზებას თანხმდება.
თავი მე-6
დამატებითი სამუშაოების გამო გრეისი შეცდომებს უშვებს. სიტუაცია უარესდება და ხალხიც ახალი განრიგის გამო ერთიანად გაღიზიანებულია. ზოგი მამაკაცი გრეისზე სექსუალურ ძალადობას ცდილობს. ქალები კი მეტად უხეშები ხდებიან. ბავშვებიც კი თავნებობენ: ჩაკისა და ვერას 10 წლის შვილი ჯეისონი, გრეისს სთხოვს, რომ ქალმა მას გაარტყას, დიდი დავიდარაბის შემდეგ გრეისი მართლაც ასე იქცევა. მალე ისევ მოდის პოლიცია. ჩაკი მიდის თავის სახლში, სადაც გრეისი იმალება. ის მას აუპატიურებს და აშინებს, რომ თუკი წინააღმდეგობას გაუწევს, პოლიციასთან დაასმენს. პოლიცია კი მას შემდეგ მიდის, რაც ეტყვიან, რომ ქუდი გრეისს არ ეკუთვნის. გრეისი დაჭერას გადაურჩა, თუმცა მისთვის ნათელია, რომ ქალს ქალაქის მცხოვრებთაგან საკუთარი თავის დაცვა არ შეუძლია.
თავი მე-7
მას შემდეგ, რაც ტომი გრეისს გაქცევის იდეას სთავაზობს, ვერა ქალს შვილის ცემასა და ქმრის შეცდენაში სდებს ბრალს და ემუქრება, რომ გაანადგურებს ფაიფურის ფიგურებს, რომლებიც გრეისმა თავისი გამომუშავებული ფულით, ქალაქის მაღაზიაში იყიდა. ის პატიებას ითხოვს და ახსენებს ვერას, თუ როგორ ასწავლა მის შვილებს სტოიკოსების მოძღვრება. საპასუხოდ, ვერა ეკითხება გრეისს რამე თუ გაეგება სტოიკოსების მოძღვრებაში, რომ არ გამოხატოს არანაირი ემოცია, როდესაც ის მისი ფიგურებიდან ორს გაანადგურებს. გრეისს არ ძალუძს ცრემლების შეკავება და მაშინ ვერა შვიდივე ფიგურას ანადგურებს. გრეისს ამ ქალაქში არაფერი ესაქმება. ტომი ფულს აძლევს გრეისს, ის კი თავის მხრივ მანქანის მძღოლს - ბენს, რათა გრეისი ვაშლის ფურგონით ქალაქიდან გაეპარებინა. გზაში ბენი მანქანის საბარგულში აძვრება, სადაც გრეისი იმალება და ეუბნება, რომ რადგან ქალი პოლიციის ძებნილია, უფრო მეტი უნდა გადაუხადოს. გრეისს ფული არ აქვს. ბენი მასზე ძალას ხმარობს, ფურგონი კვლავ გზას აგრძელებს და ქალს კვლავ დოგვილში აბრუნებს.
ქალაქი თანხმდება, რომ ქალს გაქცევის ნება აღარ უნდა მისცენ. ფული, რომელიც გრეისმა ბენს გადაუხადა, რათა გაქცევაში დახმარებოდა, ტომს მამამისისთვის მოუპარავს. ქურდობაში გრეისს ადანაშაულებენ, ტომი თავის ქმედებას არ აღიარებს. გრეისს სპეციალურ საყელოს უკეთებენ და ჯაჭვით დიდ, მძიმე რკინის ბორბალზე აბამენ, რომელიც ხელს შეუშლის დოგვილიდან გაქცევაში. რკინის საყელოზე კი ზარია მიმაგრებული.
თავი მე-8
ქალაქის მცხოვრები მამაკაცები თავიანთ რიგს იკავებენ და გრეისზე ყოველდღიურად ხმარობენ ძალას. გვიან ღამის ჩვეულ შეკრებაზე გრეისი, ტომის რჩევის გათვალისწინებით, ყველაფერზე მშვიდად საუბრობს, რისი ატანაც მას ქალაქის მცხოვრებთაგან მოუწია. დაბნეული ხალხი საბოლოოდ გადაწყვეტს, რომ ქალი თავიდან მოიშორონ. ტომი, რომელიც ერთადერთი ზრდასრული მამაკაცია, რომელსაც გრეისთან სექსი არ ჰქონია, მიდის ქალთან და ცდილობს ქალთან დაწოლას, თუმცა გრეისი უარით პასუხობს. ნაწილობრივ გრეისზე და ნაწილობრივ საკუთარ თავზე გაბრაზებული, რომ თავად ვერ შეძლო მასზე ძალადობა, როგორც სხვებმა, ტომი საბოლოოდ გადაწყვეტს დაურეკოს განგსტერებს. გრეისს დოგვილელები ორდღიანი დასვენების ნებას რთავენ.
თავი მე-9, დასასრული
როცა განგსტერები მოდიან და მათ ტომი და სხვა დოგვილელები ეგებებიან. მოსულები გრეისს ათავისუფლებენ და ჩვენ საბოლოოდ ვიგებთ თუ ვინაა ის სინამდვილეში: ბანდის გავლენიანი ლიდერის ქალიშვილი, რომელიც გამოიქცა, რადგან აღარ შეეძლო მამის ბინძური საქმეების ატანა. გრეისის მამა შვილს თავის კადილაკში ხვდება და ეუბნება, რომ ის ამაყია, რადგან სხვებს ისეთივე მაღალი სტანდარტებით არ ეპყრობა, როგორც თავის თავს. თავიდან გრეისს არ სურს, რომ მას მოუსმინოს, თუმცა, როდესაც მამამისთან განხილვას ასრულებს და მანქანიდან გადმოდის, დაჰყურებს ქალაქსა და მის მცხოვრებლებს. ის ჩაფიქრდება და გადაწყვეტს, რომ მამას დაეთანხმოს: თუკი ის დოგვილელებს მათივე სტანდარტებით მოეპყრობოდა, მაშინ იქაურები ყველაზე საზიზღარი სასჯელით უნდა დაესაჯა, რაც კი შესაძლებელია და ამის არგაკეთება არაჰუმანური იქნებოდა.
გრეისი თანხმდება, რომ მოერგოს მამის ქალიშვილის როლს და დაუყოვნებლივ ითხოვს, რომ მთელი ქალაქი გაანადგურონ. ის ბრძანებას გასცემს, რომ ვერას თვალწინ დაუხოცონ მისი შვილები და უთხრან, რომ ხოცვა შეწყდება თუკი ის ცრემლებს შეიკავებს. ქალაქი დამწვარია, ყველა დოგვილელი სასტიკად მოკლული. ცოცხალი მხოლოდ ტომია, მას გრეისი თავად, მამის რევოლვერით კლავს. როდესაც დოგვილი მის გარშემო იწვის, გრეისი ხედავს ერთადერთ დოგვილელს - ძაღლ მოსეს. ბედის ირონიით ერთადერთი რომელსაც მის მიმართ სიბოროტე და უსამართლობა არ ჩაუდენია, სწორედ ქალაქის ძაღლია, რომელიც მაშინ გაუჩინარდა, როდესაც ქალაქი თავის ნამდვილი ბუნების გამომჟღავნებას იწყებდა. thumb|600px|centre|ქალაქ დოგვილის ხედი ზემოდან, ფილმის დასაწყისში.
საცდელი ვერსია
„დოგვილი: საცდელი” (Dogville: The Pilot) გადაიღეს 2001 წელს. ეს იყო ნამდვილი ფილმის საცდელი ვერსია, იმის გასარკვევად, რამდენად გაამართლებდა ფილმის გეგმა. თხუთმეტწუთიან საცდელ ფილმში მონაწილეობდნენ დანიელი მსახიობები: სიდსე ბაბეტ კნადსენი (გრეისის როლში) და ნიკოლაი ლი კოსი (ტომის როლში). ლარს ფონ ტრიერი კმაყოფილი იყო მიღებული შედეგით. ამის შემდეგ მან და პროდიუსერებმა გადაწყვიტეს, მხატვრული ფილმის გადაღება დაეწყოთ. ეს ყველაფერი მოხვდა „დოგვილის” DVD-ის მეორე დისკზე, რომელიც 2003 წლის ნოემბერში გამოვიდა.
დადგმა
„დოგვილის” ისტორია ჯონ ჰარტის მიერ ცხრა თავსა და პროლოგშია მოთხრობილი და მოქმედება სცენაზე, მინიმალისტური პეიზაჟების თანხლებით ვითარდება. სცენაზე დადგმულია ქალაქის ნაგებობათა ზოგიერთი კედელი და ასევე გარკვეული საგნები, თუმცა დანარჩენი დეკორაციები თეთრი და შავი ხაზების საშუალებით არსებობს. მაგალითად, ხურტკმლის ბუჩქების მონახაზს მიწერილი აქვს ტექსტი: „ხურტკმლის ბუჩქები” (Gooseberry Bushes). მიუხედავად იმისა, რომ დადგმის ეს ფორმა ნაცნობია შავი თეატრების ფანჯრებისთვის, ფილმებში მანამდე იშვიათად იყო ნაცადი (1954 წლის მუსიკალური ვესტერნი „წითელი წვივსაკრავები” და 1994 წლის ფილმი „ვანია 42-ე ქუჩაზე”). ცარიელი სცენური დადგმა იმისათვისაა, რომ აუდიტორიის ყურადღება მსახიობთა თამაშისა და ამბის გადმოცემისაკენ იყოს მიმართული და ასევე ეს ახსენებს, მათ ფილმის არაბუნებრივობის შესახებ. ფილმზე ძლიერი გავლენა იქონია ბერტოლტ ბრეხტის თეატრმა. (არის მსგავსება სიმღერა „Seeräuberjenny”-სა (რომელიც ბრეხტისა და კურტ უეილის „Die Dreigroschenoper”-შია გამოყენებული) და დოგვილის ამბავს შორის. ჩიკო ბუარკეს ამ სიმღერის ვერსია - "Geni e o Zepelim" ეხება დაჩაგვრის უფრო ეროტიკულ ასპექტებს და ძალიან ჰგავს ლარს ფონ ტრიერის კინემატოგრაფიულ ვერსიას). ფილმში გამოიყენება ზედმიწევნით ფრთხილი განათება, რათა იყოს ბუნებრივი ეფექტები, მაგალითად ღრუბლების მოძრავი ჩრდილები. არარსებული დეკორაციების არსებობის განცდისთვის გამოიყენება ხმის ეფექტები (მაგალითად, არ არის კარები, მაგრამ კარის გაღებისა და დახურვის ხმა ყოველთვის ისმის).
ფილმი გადაიღეს მაღალი გარჩევადობის ფორმატით და გამოყენებულ იქნა Sony HDW-F900 კამერები.
გამოხმაურება
თავად რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის თანახმად, ფილმის ამომავალი აზრი არის ის, რომ „ბოროტება შესაძლოა ყველგან აღმოცენდეს, სანამ სიტუაცია მწყობრშია”.
კრიტიკა
ფილმმა ფართო მასებში აღიარება მოიპოვა და ამჟამად აქვს 71%-იანი რეიტინგი, ფილმების შეფასებათა დამჯამებელ საიტზე rottentomatoes.
რეკლამა
აშშ-ის ბაზარზე ფილმმა 1,535,286 $ მოაგროვა, ხოლო დანარჩენ მსოფლიოში კი - 15,145,550 $, საერთო ჯამში მთლიანმა შემოსავალმა 16,680,836 $-ს მიაღწია. ამერიკის გახსნით უიქენდზე ფილმმა მხოლოდ 88,855 $ მოაგროვა, ფილმი მხოლოდ 9 კინოთეატრში გავიდა, თოთოეული კინოთეატრიდან დაახლოებით 9,872 $ შემოსავალი შემოვიდა. დანიაში კი ფილმმა 1,231,984 $-ის შემოსავალი ნახა. ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ქვეყანა იტალია იყო, 3,272,119 $-ით.
ლიტერატურა
გეორგ ტაიფენბახი: Drama und Regie (Writing and Directing): Lars von Trier's Breaking the Waves, Dancer in the Dark, Dogville. Würzburg: Königshausen & Neumann 2010. ISBN 978-3-8260-4096-2.
კამარა
thumb|160px|წვეტიანი ცილინდრული კამარა, ნაჩვენებია [[გამბრჯენი ძალები.]] კამარა (kamara) — მრუდწრიული მოხაზულობის მზიდი სივრცული კონსტრუქცია, რომელსაც ახასიათებს განმბჯენი ძალვის წარმოქმნა და უმეტესად კუმშვაზე მუშაობა. განმჯენი ძალვა ჩვეულებრივ გადაეცემა შემკვრელს, კონტრფორსს, განივ კედელს და ა. შ. კამარის მასალად იყენებენ რკინაბეტონს, ბეტონს, ქვასა და ხეს. კამარის განივი კვეთი სწორხაზოვანი, დანაოჭებული ან მრუდწირულია. კამარა გვხვდება ცილინდრული, შეკრული, ჯვაროვანი, სარკული, აფრის ფორმის და გუმბათის სახით. კამარით ხშირად ხურავდნენ სამრეწველო, სასაწყობო და სასოფლო-სამეურნეო შენობებს.
ძველ ქართულ ხუროთმოძღვერებაში ყველაზე მეტად გავრცელებული იყო ცილინდრული კამარა, რომელიც 2 პარალალეურ კედელს ან სვეტების მწკრივს ეყრდნობოდა. იყო აგრეთვე ვარსკვლავისებრი, ისრული (XVI-XVIII სს.) და შეკრული კამარები. უკანასკნელი შედგება სამკუთხა ელემენტებისაგან, რომლებიც კამარის წვეროში იყრიან თავს. შეკრული კამარა ზოგჯერ გუმბათს ცვლიდა (XVI ს.; შიომღვიმის ძველი ეკლესია, ნინოწმინდის ტაძარი).
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ტინამუსნაირნი
ტინამუსნაირნი, ფარულკუდიანები (Tinamiformes) — ფრინველთა რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 20-53 სმ, მასა 200 გ–1,5 კგ აღწევს. გავრცელებული არიან ამერიკის ტყეებში, ბუჩქნარებსა და ველებზე მექსიკიდან პატაგონიამდე. ფრენა არ უყვართ. ბუდედ იყენებენ მიწაში ამოთხრილ პატარა ორმოებს. დებენ 1–6 (12-მდე) კვერცხს, ინკუბაციის ხანგრძლივობა — 19–20 დღე-ღამე. კრუხობს მამალი. ფორმათა უმრავლესობა პოლიგამურია, ნაწილი - მონოგამიური. აღწერილია 47 თანამედროვე და რამდენიმე ამომწყდარი სახეობა. ტინამუსნაირნი იკვებებიან მცენარეული და ცხოველური საკვებით (მწერებით, სხვა უხერხემლოებით, პატარ-პატარა ქვეწარმავლებით). სანადირო ობიექტებია.
სქოლიო
* კატეგორია:ფრინველები
ნემსიწვერა
ნემსიწვერა (Geranium) — მცენარეთა გვარი ნემსიწვერასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახებია.
ცნობილია 400-მდე სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ყველგან, ძირითადად კი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ ზონაში. საქართველოში 27 სახეობაა, მათგან 3 კავკასიის ენდემია; სახეობათა უმრავლესობა იზრდება ტყისა და სუბალპურ სარტყელში; Geranium silvaticum ფიჭვნარებსა და ნათელ ტყეებში, Geranium gymnocaulon ქმნის მაღალმთის ფორმაციას, Geranium renardii სუბალპურ მდელოთა ერთ-ერთი ედიფიკატორია. მცირე ნაწილი გვხვდება ველებისა და ნახევრად უდაბნოების სარტყელშიც  (Geranium dissectum, Geranium molle). ნემსიწვერას ზოგიერთ დეკორატიულ სახეობას ამრავლებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნემსიწვერასებრნი
მზია თოთლაძე
მზია თოთლაძე (დ. 31 დეკემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1978 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ტექნიკუმის ფარმაცევტული ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“.
კადეშის ზავი
მინიატიურა|კადეშის ზავის ხეთური ვერსია (ინახება [[სტამბოლის არქეოლოგიური მუზეუმი|სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში).]] 200px|მინიატიურა|კადეშის ზავის ეგვიპტური ვერსია [[კარნაკი|კარნაკში, ამონ-რას ტაძრის კედელზე.]] კადეშის ზავი (ასევე მარადიული ზავი ან ვერცხლის ზავი) — ზავი ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-სა და ხეთების მეფე ხათუსილი III-ს შორის. ზავი მიჩნეულია მსოფლიოში პირველ სამშვიდობო ხელშეკრულებად. ხეთური ორიგინალი ინახება სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში, ხოლო მისი ასლი - ნიუ-იორკის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შტაბ-ბინაში.
ტექსტის მიხედვით ხათუსილი III-ის წარგზავნილები ჩადიან პი-რამსესში და ზავს დებენ ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-სთან. რამსესმა აღიარა ხათუსილის ლეგიტიმურობა სამეფო ტახტზე. ხეთებს გადაეცათ ქალაქები ამურუ და კადეში, ხოლო ეგვიპტეს შეუნარჩუნდა ფინიკია. რაც შეეხება სირიის ტერიტორიას იგი ორად გაიყო. ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილი ხეთებს გადაეცათ, ხოლო სამხრეთი ეგვიპტელებს. ხელშეკრულების მიხედვით ომი სამუდამოდ გამოირიცხა ამ ორი ქვეყნის ურთიერთობებში. ზავი შეეხო ლტოლვილებსაც, ორივე ქვეყანას უნდა დაებრუნებინა ისინი თავიანთ ქვეყანაში, თან ისე რომ არ დაესაჯა თავისი ქვეყნის ხელისუფლებას.
ზავის შედეგად ქვეყნებს შორის მშვიდობა დამყარდა, სულ მალე რამსეს II-მ ცოლად შეირთო ხათუსილი III-ის ასული მაათორნეფრურა, რომელსაც ეგვიპტელებმა ნეფერურა შეარქვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:ძველი ეგვიპტე კატეგორია:ხეთები
რობერტ უოდლოუ
რობერტ პერშინგ უოდლოუ (Robert Pershing Wadlow; დ. 22 თებერვალი, 1918, ოლტონი, ილინოისი — გ. 15 ივლისი, 1940, მანისტი, მიჩიგანი) — გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით, მსოფლიო ისტორიაში ყველაზე მაღალი ადამიანი, რომლის შესახებ ცნობები ეჭვგარეშეა და რომლის სიმაღლე 272 სმ-ს უდრიდა.
ბიოგრაფია
რობერტ უოდლოუ მძიმედ იყო დაავადებული ჰიპოფიზით, რამაც გამოიწვია და დააჩქარა მისი სიმაღლეში ზრდა. იგი მთელი სიცოცხლის მანძილზე იზრდებოდა. როდესაც იგი გარდაიცვალა მისი სიმაღლე 272 სმ-ით იყო შეფასებული, ხოლო წონა 199 კგ-ით. ამრიგად, უოდლოუ სიმაღლეში 26 სმ სჭარბობს დღეისათვის ყველაზე მაღალი ადამიანის — სულთან კოსენის (246 სმ) სიმაღლეს.
უოდლოუს მშობლები ნორმალური სიმაღლისა იყვნენ; მაგ.: მამამისი, ჰაროლდ უოდლოუ სიმაღლეში 182 სმ აღწევდა და 77 კგ იწონიდა. 4 წლამდე რობერტი ნორმალური ტემპით იზრდებოდა, თუმცა ამის შემდეგ რადიკალურად შეიცვალა უოდლოუს კონსტრუქცია; იგი არნახული ტემპებით იზრდებოდა სიმაღლეში. ყველასათვის წარმოუდგენელი იყო როდესაც ბიჭუნა 8 წლის ასაკში სიმაღლეში 188 სმ აღწევდა. 9 წლისა კი იმდენად განვითარდა, რომ საკუთარ მამას ხელით ატარებდა. 10 წლისას მისი სიმაღლე 198 სმ უდრიდა, ხოლო წონა 100 კგ-ს.
სრულწლოვნების პერიოდში (18 წლის ასაკში) რობერტ უოდლოუმ სიმაღლეში 254 სმ-ს მიაღწია და იწონიდა 177 კგ-ს. ამ პერიოდში უოდლოუ მთელს ამერიკაში გახდა ცნობილი და მას სრულიად უფასოდ უკერავდნენ ფეხსაცმელს (ამ მომენტისათვის მისი ფეხის ზომა 49-ით განისაზღვრებოდა).
მიუხედავად ყველაფრისა, იგი ჩვეულებრივ ცხოვრებას მისდევდა. სკოლა 18 წლის ასაკში დაამთავრა და უნივერსიტეტში ჩააბარა. იმავე წელს, ცირკთან ერთად მთელი აშშ მოიარა, ხოლო 1938 წლიდან მუდმივად მონაწილეობდა სხვადასხვა წარმოდგენებში, ხშირად პუბლიკაში ჩნდებოდა და ყველგან დიდ ყურადღებას იპყრობდა. ამიერიდან მას „კეთილი გიგანტი“ უწოდეს. როდესაც მას 21 წელი შეუსრულდა მისი სიმაღლე 2.63 სმ-ით განისაზღვრებოდა, ხოლო წონა 223 კგ-ს უდრიდა.
მცირე ასაკში მისი ჯანმრთელობა მძიმედ შეირყა. არნახული ტემპებით სიმაღლეში ზრდამ გამოიწვია ფეხების მგრძნობიარობის დაქვეითება. 1940 წლის 27 ივნისს რობერტ უოდლოუ უკანასკნელად გაზომეს სიმაღლეში და მისმა სიმაღლემ შეადგინა 272 სმ. ყველაფერი გაუარესდა მას შემდეგ, რაც უოდლოუს სეფსისი დაეწყო. ექიმები დიდი ძალისხმევით ცდილობდნენ მისი სიცოცხლის გადარჩენას, თუმცა უშედეგოდ. რობერტ უოდლოუ, როგორც მსოფლიოს ყველაზე მაღალი ადამიანი 1940 წლის 15 ივლისს ძილში გარდაიცვალა.
უოდლოუს გასვენებაში 40 ათასი კაცი იმყოფებოდა. მისი სასახლე ნეხევარ ტონას იწონიდა და მას 12 კაცი მიაცილებდა.
1178
თარიღი უცნობია
*
ლოჭინი
ლოჭინი (საცხენისი, ლოჭინისხევი, ომანისხევი ) — მდინარე გარდაბნის მუნიციპალიტეტში და თბილისში. იწყება იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1085 მ სიმაღლეზე. მიედინება ივრის ზეგანზე. მტკვრის მარცხენა შენაკადი ფონიჭალასთან. სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 207 კმ² (317 კმ² ). მთავარი შენაკადებია ნორიოსხევი, ალიხევი, საცხენისი, ლილოსხევი. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულსა და შემოდგომაზე. იყენებენ სარწყავად. ლოჭინის მარჯვენა მხარეს გაშენებულია თბილისის უბანი ლილო.
სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები კატეგორია:თბილისის მდინარეები კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
შეიხი მანსური
მანსური (ნამდვილი სახელი — უშურმა; დ. 1760, ალდი, ჩეჩნეთი, — გ. 13 აპრილი, 1794, შლისებურგის ციხესიმაგრე) — ჩრდილოკავკასიელი მთიელების პოლიტიკური და რელიგიური ლიდერი, ჩეჩენი. 1780-იანი წლებში სათავეში ედგა ჩეჩნების და მთის სხვა ხალხების ბრძოლას რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. გარდაიცვალა რუსების ტყვეობაში.
აღზევება
მანსურის თავდაპირველი სახელი უშურმა იყო. დაიბადა აულ ალდიში (ახლანდელი ქალაქ გროზნოს ნაწილი), ეკუთვნოდა ელისტანჟხოის ტაიპს. ერთი ვერსიით სასულიერო განათლება დაღესტანში მიიღო, სხვა ცნობებით გაუნათლებელი მწყემსი იყო. 1780-იანი წლების დასაწყისში ადგილობრივი მოლების ზეგავლენით შარიათის კანონების ქადაგება დაიწყო, ამასთანავე ცდილობდა მთის ტრადიციული წესების (ადათი) მნიშვნელობის დაკნინებას, სამართლიანი მუსულმანური სახელმწიფოს იდეის პოპულარიზაციას. ჩეჩნეთისა და დაღესტნის მთიელთა თემებში დიდი სახელი და გავლენა მოიხვეჭა. 1783 წელს ადგილობრივმა მუსულმანმა სასულიერო პირებმა შეიხად დაასახელეს და მანსურად (არაბულად „გამარჯვებული“) იწოდა. დაიწყო მოძრაობა მთიელთა გასაერთიანებლად „ცუდი“ მუსულმანებისა და „ურწმუნოების“ წინააღმდეგ, რაც, უპირველეს ყოვლისა, რუსეთის იმპერიის ექსპანსიონიზმთან დაპირისპირებას ნიშნავდა. ხუნძეთის მმართველის ომარ-ხანის წაქეზებით და ოსმალეთის დახმარების იმედით მანსურმა დაიწყო რუსეთის და იმპერიის მიმართ ლოიალური ყაბარდოელი ფეოდალების წინააღმდეგ ლაშქრობის ღია სამზადისი.
ბრძოლა რუსეთთან
1787 წლის მაისში, დაზვერვის ინფორმაციის საფუძველზე, რუსეთის გენერალ-ფელდმარშალმა გრიგოლ პოტიომკინმა მანსურის შესაპყრობად ჩეჩნეთში პოლკოვნიკ პიერის რაზმი გაგზავნა. რუსეთის ჯარმა დაიკავა და გადაწვა მანსურის მშობლიური აული ალდი, თუმცა შეიხის შეპყრობა ვერ შეძლო, ხოლო უკანა გზაზე, 26 ივნისს, მოხვდა ჩეჩნების ალყაში და თითქმის სრულად განადგურდა (მცირერიცხოვან გადარჩენილთა შორის იყო პოლკოვნიკ პიერის ორდინარი თავადი პეტრე ბაგრატიონი). ამ გამარჯვებამ მანსურის გავლენა კიდევ უფრო გაზარდა. ივლისში მან რუსების პოზიციებს შეუტია კავკასიის გამაგრებულ ხაზზე, ორჯერ სცადა ყიზლარის ციხის აღება, მაგრამ უშედეგოდ. ოქტომბერში მოზდოკთან მანსურის ჯარი დამარცხდა პოლკოვნიკ ნაგელის რაზმთან ბრძოლაში. შეიხის ავტორიტეტი მთიელთა შორის საგრძნობლად შეირყა, თუმცა 1786 წლის გაზაფხულზე მისი ქადაგებების ზეგავლენით ჩერქეზებმა მოაწყეს თავდასხმა მოზდოკის გამაგრებულ ხაზზე. 1787 წელს შეიხმა კიდევ რამდენიმე მარცხი განიცადა რუსებთან ბრძოლაში და იძულებული გახდა მდინარე ყუბანს მიღმა, ჩერქეზებთან გახიზნულიყო. მალე ურუფისა და ლაბას ნაპირებზე ბრძოლებში ის კვლავ დამარცხდა და რამდენიმე ერთგული მიმდევარის თანხლებით ოსმალთა შავიზღვისპირა ციხესიმაგრე ანაპაში გაიქცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1760 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1794 კატეგორია:ჩეჩნები კატეგორია:კავკასიის ომი
სოციოლოგიის ისტორია
სოციოლოგიის ისტორია — მეცნიერება სოციოლოგიის, როგორც დისციპლინისა და ჰუმანიტარული ცოდნის დარგის, ჩამოყალიბებისა და განვითარების შესახებ. სოციოლოგია წარმოიშვა განმანათლებლობის აზრიდან, საფრანგეთის რევოლუციიდან მალევე, როგორც პოზიტივისტური მეცნიერება საზოგადოების შესახებ. მისი წარმოშობა სხვადასხვაგვარი გადამწყვეტი ძვრების შედეგი იყო მეცნიერების ფილოსოფიასა და ცოდნის ფილოსოფიაში. სოციალურ ანალიზს ფართო გაგებით, როგორც არ უდნა იყოს, საერთო ფესვები აქვს ფილოსოფიასთან. თანამედროვე აკადემიური სოციოლოგია წარმოიშვა, როგორც რეაქცია მოდერნიზმზე, კაპიტალიზმზე, ურბანიზაციაზე, ფემინიზმზე, რაზიონალიზაციაზე და სეკულარიზაციაზე, ჰქონდა რა განსაკუთრებით დიდი ინტერესი თანამედროვე ეროვნული სახელმწიფოს წარმოშობისადმი; მისი შემადგენელი ინსტიტუტების, სოციალიზაციის ერთეულებისა და კონტროლის მისი ხერხებისადმი. აქცენტირება თანამედროვეობის, ვიდრე განმანათლებლობის გაგებისადმი, ხშირად გამოჰყოფს სოციოლოგიურ დისკუსიებს კლასიკური პოლიტიკური ფილოსოფიისგან.
მეცნიერებამდელი ეტაპი
ანტიკურობაში ორი ტრადიციული მიდგომა არსებობდა საზოგადოებისადმი: საზოგადოება ბუნებრივია (არისტოტელე) და საზოგადოება ხელვონურია (პლატონი).
შუა საუკუნეები
ადამიანი წარმოგვიდგება, როგორც მსოფლიოს მოქალაქე, საუბარი მიდის კაცობრიობაზე მთლიანობაში. სამყარო — დიდი სახელმწიფოა. კაცობრიობა მასში ერთიანია. დომინირებდა რეგრესის იდეა: ადამიანი ბუნებით ცოდვილია.
აღორძინების ეპოქა
დაიწყო ისეთი მოაზროვნეების უტოპიური იდეების წარმოშობა, როგორებიც იყვნენ: ტომას მორი (1478—1538), ტომაზო კამპანელა (1568—1639), ფრენსის ბეკონი (1561—1626). მაკიაველი მოასწავებს სოციალური უტოპიზმიდან პოლიტიკურ რეალიზმზე გადასვლას. შექმნა სახელმწიფოსა და სამოქალაქო საზოგადოების გაყოფის თეორია.
ახალი ეპოქა
თომას ჰობსმა (1588—1679) შექმნა საზოგადოებრივი ხელშეკრუბელის მცნება. მის ნაშრომ „ლევიათანში“ ახორციელებს სამოქალაქო საზოგადოებისადმი გადასვლას და ხელისუფლების ლეგიტიმურობის ახსნას.
ჯონ ლოკი (1632—1704). ბუნებრივი მდგომარეობა ლოკის მიხედვით — თანაბარუფლებიანობა, სადაც ბატონობენ გონის კანონები. სახელმწიფო — სურვილი შეინახოს თავისუფლება და ბუნებრივობა. მთავარი განსხვავება ბუნებრივი მდგომარეობისა სამოქალაქოსგან — საერთო დადგენილი კანონის არსებობა. საზოგადოებრივი ხელშეკრულების დადება, ზღუდავს სახელმწიფოს თავისუფლებას.
ტიურგომ (1727—1781) შექმნა სოციალური პროგრესის იდეა, შემდგომში მას ავითარებდა კონდორსე. პროგრსი — კაცობრიობის არსებობის ძირითადი კანონი. ყველაფერს მივყავართ პროგრესისაკენ. სხვადასხვა ერები სხვადასხვაგვარად ვითარდებიან, რადგან მათში ნიჭიერი ადამიანების განსხვავებული რაოდენობაა. განათლებას მივყავართ პროგრესისკენ. პროგრესის სისწრაფე დამოკიდებულია ვითარებაზე.
საზოგადოების აღწერის პირველი მცდელობები
thumb|250პქ|[[ოგიუსტ კონტი ]]
მეცნიერულ ხმარებაში ტერმინი „სოციოლოგია“ პირველად ოგიუსტ კონტმა (1798—1857) შემოიტანა (1832 წელს ), რომელიც 1842 წელს პოზიტიური ფილოსოფიის დამაარსებელი გახდა. ოგიუსტ კონტი თავის ნაშრომებს ცნობილი უტოპისტი-ფილოსოფოსის სენ-სიმონის (1760—1825) პირად მდივნად ყოფნისას ქმნიდა, მისმა სწავლებამ დიდი გავლენა იქონია ახალგაზრდა ოგიუსტ კონტის მეცნიერული შეხედულებების ჩამოყალიბებაზე.
სოციოლოგიაში კონტს ესმოდა ცოდნის მთელი ერთობლიობა საზოგადოების შესახებ. მისი აზრით, სოციოლოგიამ ბუნებისმეტყველებიდან უნდა აიღოს ისეთი მეთოდები, როგორიც არის დაკვირვება, ცდა და შედარებითი ანალიზი. კონტი სოციოლოგიას სოციალურ სტატიკად და სოციალურ დინამიკად ყოფდა. კონტის მიხედვით სოციოლოგია იკვლევს ისტორიული განვითარების კანონებს, რადგან საზოგადოებრივი მოვლენების არსი მათ ისტორიულობაშია. ოგიუსტ კონტი ითვლება სოციოლოგიის დამაარსებლად, რადგან მან პირველმა დააყენა საკითხი საზოგადოების შესახებ შემაჯამებელი მეცნიერების შექმნის აუცილებლობის შესახებ, თუმცაღა რეალური ფუნდამენტი ამ მეცნიერების შექმნისთვის ჯერ კიდევ ადრეულ პერიოდში ჩაიყარა სხვადასხვა მკვლევარების მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:სოციოლოგია
სკკპ ცკ
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტი (რუს. Центральный комитет Коммунистической партии Советского Союза; 1917 წლის გაზაფხულამდე: ЦК РСДРП; 1917—1918 ЦК РСДРП(б); 1918—1925 ЦК РКП(б); 1925—1952 ЦК ВКП(б)) — სსრკ კომპარტიის უმაღლესი პარტიული ორგანო პარტიის ყრილობებს შორის პერიოდებში. სკკპ ცკ-ის უდიდესი რაოდენობა (412 წევრი) არჩეულ იქნა 1990 წლის კომპარტიის XXVIII ყრილობაზე.
კომიტეტის უფლებამოსილებები
სკკპ-ის წესდების მიხედვით ცენტრალური კომიტეტი (შემოკლებით "ცეკა") ხელმძღვანელობდა პარტიის მთელ საქმიანობას, განაგებდა ადგილობრივ პარტიულ ორგანოებს, პარტიის საკადრო პოლიტიკას. ცეკა მიმართულებას აძლევდა ცენტრალურ სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს და პარტმუშაკებს; ქმნიდა სხვადასხვა ორგანიზაციებს და პარტიულ საწარმოებსა და დაწესებულებებს და ხელმძღვანელობდა მათ საქმიანობას, ნიშნავდა მის კონტროლს ქვეშ არსებული ცენტრალური გაზეთებისა და ჟურნალების რედაქციას, ანაწილებდა პარტიული ბიუჯეტის სახსრებს და აკონტროლებდა მათ შესრულებას.
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია კატეგორია:კომუნისტური პარტია
19 მაისი
19 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 139-ე დღე (ნაკიან წლებში - 140-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 226 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0519
კორდილიერა-დე-ლოს-ალტოსი
მინი|250პქ|კორდილიერა-დე-ლოს-ალტოსზე გამავალი გზა კორდილიერა-დე-ლოს-ალტოსი (Cordillera de los Altos) — მთის სისტემა პარაგვაიში, კორდილიერის, სენტრალისა და პარაგუარის დეპარტამენტებს შორის. მიეკუთვნება ბრაზილიის მთიანეთს. გადაჭიმულია მდინარე პარაგვაიდან იბიკუის მთისწინეთამდე. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 500 მეტრია. მის მაღლობებს შორისაა ემბოსკადა, კააკუპე, ლეონი, მბატოვი და ა. შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაის გეოგრაფია
კაშალია
კაშალია (Кәшәлә; Кашаля) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 80 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 80 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ბებე
ტიაგუ მანუელ დიაშ კორეია, ცნობილი როგორც ბებე (Tiago Manuel Dias Correia; დ. 12 ივლისი, 1990; აგუალვა-კასენი, პორტუგალია) — პორტუგალიელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „რაიო ვალეკანოს“ თავდამსხმელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბეშიქთაშის ფეხბურთელები კატეგორია:ეიბარის ფეხბურთელები კატეგორია:ლისაბონის ბენფიკას ფეხბურთელები კატეგორია:კორდობის ფეხბურთელები კატეგორია:რაიო ვალიეკანოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
ერთპარტიული სახელმწიფო
ერთპარტიული სახელმწიფო — სუვერენული სახელმწიფო სადაც მეტწილად კონსტიტუციურად, მხოლოდ ერთ პარტიას აქვს ხელისუფლების ფორმირების საშუალება. დანარჩენი პარტიები ან კანონგარეშედ არიან გამოცხადებულნი, ან ლიმიტირებულად და მინიმალური ჩართულობით, კონტროლის ქვეშ მონაწილეობენ პოლიტიკურ პროცესებში. რიგ შემთხვევებში ტერმნი „დე-ფაქტო ერთპარტიული სახელმწიფო“ გამოიყენება ისეთი ქვეყნის აღსაწერად, სადაც ტარდება მრავალპარტიული არჩევნები, მაგრამ ძალაუფლებაში მყოფი პარტია არ უშვებს ხელისუფლებაში სხვა ძალების მოსვლას.
სქოლიო
კატეგორია:ავტორიტარიზმი
Funa fraterculus
Funa fraterculus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტირანისებრნი
ლიტერატურა
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
ნატრონი
ნატრონი (Natron, Natron) — მარილიანი ტბა აღმოსავლეთ აფრიკაში. მდებარეობს ჩრდილოეთ ტანზანიაში, კენიის საზღვართან. ტბის სიღრმე უმეტესად სამ მეტრამდე აღწევს. წყალი ტბის სანაპირო ზოლს ცვლის წელიწადის დროებისა და წყლის დონის მიხედვით. ზედაპირის ფართობი შეადგენს 600 კმ²-ს.
დაჭაობებულ ადგილებში წყლის ტემპერატურა საკმაოდ დიდ ნიშნულს უახლოვდება — 50 °C. ნატრონი იფარება მარილით, რომელიც პერიოდულად წითელ და ვარდისფერ შეფერილობას იღებს (რაც განპირობებულია მიკროორგანიზმებით, რომლებიც ტბაში ბინადრობს). ტბასთან დიდი რაოდენობით გვხვდება ფლამინგო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტანზანიის ტბები
ნემსიწვერასებრნი
ნემსიწვერასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. გაერთიანებულია ბალახოვანი მცენარეები, იშვიათად ბუჩქბალახები ან ბუჩქები. ფოთლები თანაფოთლებიანი აქვთ, ყვავილები აქტინომორფული, იშვიათად ოდნავ ზიგომორფული; გვირგვინი წითელი ან მოლურჯო-იისფერია.
აერთიანებს 8-მდე გვარის 800 სახეობას. გვხვდება ძირითადად ზომიერ ოლქებში, იშვიათად — ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში მხოლოდ 2 გვარია ნემსიწვერა და სავარცხელა.
ლიტერატურა
*
ბონიფაციუს VI
მინი|მარჯვნივ|ბონიფაციუს VI ბონიფაციუს VI (Bonifatius PP. VI; დ. უცნობია — გ. აპრილი, 896) —  რომის პაპი 896 წლის აპრილში, რამდენიმე დღით.
წარმოშობით რომაელი. როდესაც იგი პაპად აირჩიეს ფორმოზუსის ნაცვლად, მას დიაკვნის წოდებაც კი არ ჰქონდა. 15 დღის შემდეგ 19 აპრილს გამოაცხადეს, რომ იგი გარდაიცვალა ნიკრისის ქარის შედეგად. მიიჩნევენ, რომ იგი გახდა მემკვიდრის სტეფანე VI-ის მსხვერპლი. 898 წელს პაპმა იოანე IX-მ მისი არჩევა იურიდიულად გამოაცხადა ბათილად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 896
კრისტოფერ ნოლანი
კრისტოფერ ნოლანი (დ. 30 ივლისი, 1970) — ბრიტანელ-ამერიკელი რეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. მისი ყველაზე ცნობილი ფილმებია ფსიქოლოგიური თრილერი „მემენტო“ და „ბნელი რაინდი“, რომლებითაც მოიპოვა აღიარება.
ის ხშირად მუშაობს თავის ძმასთან, სცენარისტ ჯონათან ნოლანთან და მსახიობებთან, კრისტიან ბეილთან და მაიკლ კეინთან ერთად. ნოლანი არის კომპანია Syncopy Films-ის თანადამაარსებელი მეუღლესთან, ემა თომასთან ერთად. აქვს ამერიკის შეერთებული შტატებისა და გაერთიანებული სამეფოს ორმაგი მოქალაქეობა.
ადრეული ცხოვრება
კრისტოფერ ნოლანი დაიბადა ლონდონში 1970 წლის 30 ივლისს. მამამისი სარეკლამო საქმით დაკავებული ინგლისელი იყო, დედამისი კი ამერიკელი სტიუარდესა. მან ბავშვობა გაატარა ლონდონსა და ჩიკაგოში. შვიდი წლის ასაკში ის დაინტერესდა კინემატოგრაფიით, როდესაც იპოვა მამამისის Super 8 კამერა. მან დაიწყო სამხედრო ფილმების გადაღება უფროს ძმასთან, მეტთან ერთად სათამაშო ჯარისკაცების გამოყენებით. მასზე გავლება მოახდინა ჯორჯ ლუკასის ვარსკვლავურმა ომებმა, რომელიც 1977 წელს გამოვიდა. ჩიკაგოში ცხოვრებისას, ის იღებდა მოკლემეტრაჟიან ფილმებს მომავალ რეჟისორსა და პროდიუსერ როკო ბელიჩთან ერთად. ფილმი, რომელმაც მოახდინა გავლენა მის კარიერაზე იყო რიდლი სკოტის სამართებელზე მორბენალი.
ნოლანმა განათლება მიიღო ჰაილიბერის კოლეჯში, ჰერთფორდშირი, ინგლისი და შემდეგ სწავლობდა ინგლისურ ლიტერატურას ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში. პარალელურად ის მუშაობდა რამდენიმე მოკლემეტრაჟიან ფილმზე კოლეჯის კინოსაზოგადოებასთან ერთად. მისი პირველი ფილმი, ტარანტელა ნაჩვენები იქნა 1989 წელს Image Union-ზე, PBS-ის სატელევიზიო გადაცემაში. მეორე მოკლემეტრაჟიანი სურათი, ქურდობა კი კემბრიჯის კინოფესტივალზე 1996 წელს. ნოლანს ასევე ეკუთვნის მოკლემეტრაჟიანი სურათი Doodlebug (1997). ქურდობასა და Doodlebug-ში თამაშობდა ჯერემი თეობალდი, რომელმაც შემდეგ განასახიერა მთავარი გმირი კრისტოფერ ნოლანის პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმში, დევნა.
დევნა
190px|thumb|ნოლანი ადრეულ ასაკში ნოლანმა გადაიღო თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი დევნა 1996 წელს. ფილმი მოგვითხრობს მწერალზე, რომელსაც ჩვევად აქვს ქცეული უცნობი ადამიანების დევნა და თვალთვალი. კადრები არ არის ნაჩვენები ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით, რაც მაყურებლებში იწვევს გაურკვევლობას. სურათის ბიუჯეტი სულ რაღაც $6000-ს შეადგენდა. ნოლანი ფილმის გადაღებებზე მუშაობდა უიკენდებზე ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის კინოსაზოგადოების წევრებთან ერთად. გადაღებები ძირითადად მიმდინარეობდა მისი მშობლების სახლში. კრისტოფერი ასევე არის სურათის მემონტაჟე და ოპერატორი. ფილმმა ყურადღება მიიპყრო 1998 წლის ტორონტოს კინოფესტივალზე, სადაც შედგა მისი პრემიერა. ლონდონში ის მხოლოდ ორ კინოთეატრში უჩვენეს, 1999 წელს კი Zeitgeist-მა ფილმი გამოუშვა აშშ-ში.
მემენტო
მემენტოს პრემიერა გაიმართა ვენეციის კინფესტივალზე 2000 წლის სექტემბერში. მან დაიმსახურა კრიტიკოსების მოწონება და ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსსა და აკადემიის ჯილდოზე საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის. ფილმი მოგვითხრობს ლეონარდ შელბიზე (გაი პირსი), რომელიც დაავადებულია ანტეროგრადიული ამნეზიით. მემენტოში მოთხრობილი ისტორია იყოფა ორ ნაწილად, რომელთაგან ერთი ქრონოლოგიურია, ხოლო მეორე უკუქრონოლოგიური. ისინი ერთმანეთისგან განირჩევა გამოსახულებით, რადგან ერთი ნაჩვენიბია ფერადად, ხოლო მეორე შავ-თეთრად. ყოველი ფრაგმენტის დაწყების დროს, მაყურებელმა არ იცის წინამდებარე მოვლენების შესახებ, რაც მათ ლეონარდის მსგავს გაურკვევლობაში აგდებს.
ბეტმენი: დასაწყისი
1997 წელს Warner Bros.-მა ბეტმენი და რობინის უარყოფითი შეფასებებისა და მცირე შემოსავლის გამო გადაწყვიტა ბეტმენზე ახალ ფილმის გადაღების განუსაზღვრელი ვადით გადადება. 2003 წელს ნოლანმა ბლეიდის სცენარისტთან, დევიდ ს. გოიერთან ერთად დაარწმუნა სტუდია, რომ რისკზე წასულიყო და ბეტმენის ახალი სურათი ასე თუ ისე უცნობი რეჟისორისთვის მიენდოთ. ბეტმენი: დასაწყისი გამოვიდა 2005 წლის 15 ივნისს და წლის ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმების ნუსხაში მეცხრე ადგილი დაიკავა. ფილმმა დაიმსახურა კრიტიკოსთა დადებითი შეფასება და ბევრმა ის ტიმ ბარტონის 1989 წლის ბეტმენზე უკეთეს ფილმად მიიჩნია. Rotten Tomatoes-ის მიხედვით კინოკრიტიკოსთა შეფასებების 85% პოზიტიურია. ფილმის ღირსებებად მიიჩნევა მისი ბნელი და გონივრული სიუჟეტი, ასევე შიშისა და ორმაგი ცხოვრების თემები. ფილმში მონაწილეობენ კრისტიან ბეილი (ბეტმენი), მაიკლ კეინი (ალფრედ პენივორთი), ლიამ ნისონი (რა'ს ალ გული), გერი ოლდმენი (ჯეიმზ გორდონი) და მორგან ფრიმენი (ლუციუს ფოქსი). სატურნის 32-ე დაჯილდოებაზე სურათმა გაიმარჯვა კატეგორიებში საუკეთესო ფენტეზი, საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი (კრისტიან ბეილი) და საუკეთესო სცენარი (ნოლანი და გოიერი). ფილმი ასევე ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო ოპერატურისთვის (ვოლი პფისტერი).
პრესტიჟი
ნოლანის შემდეგი პროექტი იყო პრესტიჟი, დაფუძნებული კრისტოფერ პრიესტის ამავე სახელწოდების რომანზე. Newmarket Films-მა წიგნის ადაპტაციაზე უფლება ჯერ კიდევ 2001 წელს შეიძინა. იმის გამო, რომ ნოლანი დაკავებული იყო ინსომნიასა და ბეტმენზე მუშაობით, მან სცენარის დაწერაში დახმარება სთხოვა თავის ძმას, ჯონათანს. 2005 წელს, ბეტმენი: დასაწყისის გამოსვლის შემდეგ ნოლანმა განაახლა პროექტი, კრისტიან ბეილთან და ჰიუ ჯეკმენთან მოლაპარაკებით. ძმებმა სცენარზე მუშაობა 2006 წლის 13 იანვარს დაასრულეს, სამ დღეში კი უკვე ფილმის გადაღებები დაიწყო. სურათი მოგვითხრობს ორ კონკურენტ ილუზიონისტზე, რომლებიც XIX საუკუნის მიწურულს მოღვაწეობენ. ბეილი და მაიკლ კეინი კიდევ ერთხელ მოგვევლილნენ ნოლანის ფილმში. მათთან ერთად პრესტიჟში ითამაშეს ჰიუ ჯეკმენმა, სკარლეტ იოჰანსონმა და დევიდ ბოუიმ. ფილმმა დადებითი შეფასებები დაიმსახურა და მისმა შემოსავალმა მსოფლიოს მასშტაბით $109 მილიონი შეადგინა.