cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მერაბ სარალიძე
მერაბ სარალიძე (დ. 25 აპრილი, 1936, ხაშური — გ. 4 იანვარი, 2007) — ქართველი ანიმაციური ფილმების რეჟისორი. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.
ბიოგრაფია
1954 წელს დაამთავრა ხაშურის საშუალო სკოლა, 1960 წელს - თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1960–1970 წლებში მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ გაერთიანება მულტფილმების რედაქტორად, ხოლო 1971–1995 წლებში მულტფილმების მთავარ რედაქტორად. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1988).
ფილმოგრაფია
დამდგმელი რეჟისორია ფილმების:
სცენარის ავტორია ფილმების:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
მერენი-ნოი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
ხვანჭკარის ქუჩა
ხვანჭკარის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი). უსახელო ქუჩიდან შატილის ქუჩამდე. ადრე ერქვა თემქის დასახლების 63-ე ქუჩა. ხვანჭკარის ქუჩა დაერქვა XX საუკუნის 70-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია ამავე სახელწოდების ქუჩა, რომელიც მდებარეობდა ახალქალაქისა და ახლანდელი ცოტნე დადიანის ქუჩებს შორის, გაუქმდა მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქციის შედეგად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ტიუ-კენგ-ლენგი (სადგური)
ტიუ-კენგ-ლენგი — სადგური ჰონგ-კონგში, კვუნ-ტონგისა და ცეუნგ-კვან-ოს ხაზზე. მდებარეობს ტიუ-კენგ-ლენგში, საი-კუნგის რაიონში. სადგური გაიხსნა 2002 წლის 18 აგვისტოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვუნ-ტონგის ხაზი კატეგორია:ცეუნგ-კვან-ოს ხაზი
ქალები აზერბაიჯანში
ქალები აზერბაიჯანში ყოველთვის მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ ქვეყნის ისტორიასა და განვითარებაში. დღესაც ქალთა უფლებები ქვეყანაში დაცულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციით.
ქალთა შემოქმედებითი საქმიანობა
XIX საუკუნე აზერბაიჯანის ცხოვრება ხასიათდება ქალთა შემოქმედებით. აზერბაიჯანში მიმდინარე პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული პროცესები ამ საუკუნეში ქალთა განმანათლებლობისა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში უფრო აქტიურ მონაწილეობას იღებდა. ამ პერიოდის ცნობილი შემომქმედები არიან ხურშიდბანუ ნათავანი, აღაბეიმ აღა აღაბაჯი, გონჩაბეიმი, ფათმა ხანუმ კამინი, შახნიგიარ ხანუმი, გამაარბიემ შეიდა ყარაბაღი და სხვა.
ქალთა ქველმოქმედება
ამ პერიოდის განმავლობაში, განმანათლებლობასთან ერთად ქველმოქმედებამ  მნიშვნელოვანი ადგილი დაიკავა. გოვჰარ ყაჯარმა, ჰამიდა მამედყულიზადე, ნიგიარ შიხლინსკაიამ, მასმა ტალიშინსკაიამ, სალთანათ ახმედოვამ და სხვებმა ქალების საქველმოქმედო საქმიანობა შექმნეს, რომლებმაც ბევრი რამ გააკეთეს.
ნათავან ხურშიდბანუ, რომელიც ყარაბაღის ბოლო ხანის შვილი იყო და ცნობილი აზერბაიჯანელი ქალი პოეტი, აქტიური მონაწილეობა მიიღო მოსახლეობის წყლით უზრუნველყოფით და გამართა წყლის ხაზი შუშიდან სარიბაბაში.
თეზეპირის მეჩეთი, რომელიც ნაბათ აშურბეილიმ ააშენა არის საქველმოქმედო ღონისძიებების შედეგი.
1901 წელს, ალექსანდრინსკის მუსულმანური ქალთა სკოლა გაიხსნა, პირველი აზერბაიჯანული საერო სკოლა გოგონებისთვის და პირველი ასეთი ტიპის სკოლა რუსეთის იმპერიაში.
ქალთა საარჩევნო უფლება
„სანავთობო ბუმის“ შედეგად ბაქოში XIX საუკუნის მეორე ნახევარში შეიქმნა სავაჭრო-სამრეწველო ბურჟუაზია, რომელთა შორის იყვნენ ქალთა სქესის წარმომადგენლები. მათ ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება ჰქონდათ. „ამომრჩეველთა სიის“ მიხედვით, 1906-1909 წლებში ბაქოში გამართულ დუმის არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 200-ზე მეტმა ქალბატონმა.
1907 წელს, მუსულმანური ფრაქციის წარმომადგენლებმა წარმოადგინეს კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც ქალთათვის ხმის მიცემა ნებადართული უნდა ყოფილიყო. ეს კანონპროექტი მიღებულ იქნა მუსულმანური ფრაქციის მიერ, მაგრამ შენიშვნით, რომ წინასაარჩევნო შეხვედრები ცალკედ უნდა ჩატარებულიყო. კანონპროექტის ინიციატორი ხალილ ბეგ ხასმამედოვი იყო. დუმის დაშლის გამო ამ ინიციატივის რეალიზება ვერ მოხერხდა.
1917 წლის თებერვლის რევოლუცია ქალთა თანასწორობისთვის ბრძოლაში მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო. 1917 წლის 26 ოქტომბერს გამართულ „მუსავათის“ პარტიის პირველ ყრილობაზე, მიღებულ იქნა 14-პუნქტიანია პარტიული პროგრამა, რომლის თანახმადაც: „20 წლის ასაკს მიღწეულ ყველა მოქალაქეს აქვს არჩევნებში მიღების უფლება, განურჩევლად სქესისა, ეროვნებისა და რელიგიისა“.
Homo naledi
Homo Naledi — გადაშენებული ჰომინიდების ერთ-ერთ სახეობა, რომელიც სამხრეთ აფრიკაში, კერძოდ დინალედი ჩამბერში, „ამომავალი ვარსკვლავის გამოქვაბულში“ აღმოაჩინეს. მოცემულ გამოქვაბულში არ შეინიშნება არავითარი კვალი სხვა ცხოველების არსებობისა, და არც აქ არსებული განამარხებული სახეობები არ ატარებენ რაიმე ტიპის დაზიანებებს, რომლებიც მტაცებელთან გამოქვაბულის დასაკავებლად გამართული ბრძოლის დრო შეიძლებოდა მიეღოთ. სულ 1550-მდე ეგზემპლიარი აღმოჩნინეს. ნამარხებზე დაკვირვებით დგინდება, რომ ისინი ჩამბერში სრულაიდ ჯანმრთელები ჩამოვიდნენ და მხოლოდ გარდაცვალების შემდეგ დაიწყეს გახრწნა. მათი განამარხებული ჩონჩხი მეცნიერებმა ბიოლოგიური ნალექებით მდიდარი რბილი თიხის ფენიდან ამოიღეს, რომელიც ჩემბერში დროთა განმავლობაში გროვდებოდა. ამ სახეობისათვის დამახასიათებელია სხეულის მცირე ზომის მქონე ადამიანთა პოპულაციების მსგავსი სხეულის წონა და სიმაღლე, მაგრამ შიდა ქალის მცირე ტევადობით იგი ავსტრალოპითეკის მსგავსია. იგი უმეტესწილად ადრეული ჰომინიდებისათვის, ჰომო ერექტუსისთვის, ჰომო ჰაბილისისა და ჰომო რუდოლფენსისთვის, დამახასიათებელი ნიშან-თვისებების მატარებელია, მაგრამ გამოირჩევა იმითაც, რომ მას გააჩნია ხელისა და მაჯის ისეთი მანიპულატორული ადამპტაციები, როგორიც დამახასიათებელია თანამედროვე ადამიანისათვის. გამოკვლევების შედეგად დადგინდა კიდევ ერთი თანხვედრა თანამედროვე ადამიანის აგებულებასთან, რაც მოიცავს ტერფისა და ქვედა კიდურების მსგავსებას. ეს ადამიანური ნიშნები კონტრასტს ქმნის პრიმიტიულ ან უფრო მეტად ავსტრალიოპიტეკურ ტორსთან, მხრებთან, მენჯთან და პროქსიმალურ ბარძაყთან. იქიდან გამომდინარე,რომ წარმოდგენილია სულ მცირე 15 ინდივიდი, ჩონჩხის მრავალი ელემენტის მსგავსებით, ჰომო ნალედი იქცა ერთ-ერთ უდიდეს აღმოჩენად აფრიკის ტერიტორიაზე. ჩემბერში პირველი აღმოჩენები 2013 წელს განხორციელდა, რომელიც იძლეოდა მრავალი ინდივიდის შემადგენელ ნაწილებს,რომლებიც ჯერ კიდევ გამოკვლევის პროცესშია.
ქალები აზერბაიჯანში
ქალთა საარჩევნო უფლება
1918 წლის 28 მაისს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ ქვეყანაში დემოკრატიული ცვლილებები განხორციელდა უმოკლეს ვადებში. საერთო ამომრჩეველთა უფლებები შემოღებულ იქნა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მიერ 1918 წელს. მიღებულ იქნა კანონი „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამფუძნებლობით კრებაზე არჩევნების შესახებ“, სადაც აღნიშნული იყო, რომ კრება შედგება იმ წარმომადგენლებისაგან, რომლებსაც მოსახლეობა ირჩევს განურჩევლად სქესისა და თანაბარი უფლებებით პირდაპირი და საიდუმლო ხმის მიცემის საფუძველზე.
Homo naledi
დინალედის ჩამბერი
მინი|მარცხნივ|325x325პქ|დინალედის ჩამბერის აღწერილობა. „ამომავალი ვარსკვლავის გამოქვაბულის სისტემა“ (აგრეთვე ცნობილი როგორც ვესტმინსტერის ან იმპერიის გამოქვაბული) მდებარეობს გაუტენგის პროცინციაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. 2013 წლის 13 სექტემბერს გამოქვაბულების მოყვარული მკვლევარები სტივენ ტაკერი და რიკ ჰანტერი დოლომიტის ქანით ნაგებ გამოქვაბულთა სისტემაში შევიდნენ, ეს გამოქვაბული „ამომავალი მზის“ სახელითაა ცნობილი. მიუხედავად იმისა, რომ გამოქვაბული კარგად იყო შესწავლილი მკვლევრებს იმედი ჰქონდათ, რომ რაიმე უცნაურს მაინც იპოვიდნენ. შემთხვევით ტაკერმა გამოქვაბულის იატაკში ნაპრალი დაინახა, რომლის გასვლის შემდეგაც იგი დინალედის ჩამბერში მოხვდა. მიწაზე მოფენილმა ძვლება მათი ყურადღება მიიპყრო, ძველები ზედაპირზე ეყარა, ძვლები თანამედროვე ადამიანს არ ეკუთვნოდა. მათი ამოტანა მალევე დაიწყო, სულ 1550-მდე ეგზემპლიარი იქნა ამოღებული, იმაზე მეტი, ვიდრე უპოვიათ აფრიკის ყველა წერტილში ერთად: თავის ქალები, ყბები, ნეკნები, კბილები, თითქმის მთლიანი ფეხი, ხელი. პრაქტიკულად ყველა ძვალი დაუზიანებელი იყო. ზრდასრულები, ახალგაზრდები, ჩვილები, ხანდაზმულები, გამოქვაბულში თითქმის ყველაფერი აღმოჩნდა ჰომო ნალედის გვარის სრულად შესასწავლად.
აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ მღვიმე მუდმივ სიბნელეშია და მას მზე არცერთი მხრიდან არ ხვდება. ეს გარემოებები, მჭიდრო პარალელს ქმნის სიმას გამოქვაბულთან, სადაც არაერთი ნამარხი აღმოაჩინეს. თუმცა, დინალედის გამოქვაბულისგან განსხვავებით, სიმას გამოქვაბული არ შეიცავდა დიდი ზომის ძუძუმწოვრების ნამარხებს. ასევე, არ არსებობდა მტკიცებულებები ადამიანების ოკუპაციასთან დაკავშირებით, მაგრამ სიმას გამოქვაბულში ბევრად უფრო საშინელ, მაგრამ საინტერესო ფაქტს წააწყდნენ. ატაპუერკას გუნდმა აღნიშნული გამოქვაბულიდან ამოიღო ხელების და ფეხების ძვლები, ხერხემლები. ეს ნაშთები ეკუთვნის სულ მცირე 28 ნეანდერტალელს. ამ ფაქტმა მეცნიერები ასეთი გამოწვევის წინაშე დააყენა: 28 ნეანდერტანელი ვიღაცამ შეგნებულად ჩაყარა ორმოში, საიდანაც ვეღარ ამოვიდნენ და შესაბამისად მათი სხეულები დროთა განმავლობაში გაიხრწნა. მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ სწორედ ასეთი გამოქვაბულები დაიკავეს შემდგომ ჰომო ნალედებმა. თუმცა გვამების განზრახ ჩაგდებაში გამომჟღავნდა პრიმატების საკმაოდ რთული ქცევა, რასაც ბევრად დიდი ზომის ტვინი სჭირდებოდა, ვიდრე მაშინ ჰქონდათ. აქედან გამომდინარე, მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ეს გორილას ან ჰომო ჰაბილისის ნამოქმედარია.
ქალები აზერბაიჯანში
ქალთა საარჩევნო უფლება
ამრიგად, აზერბაიჯანი გახდა პირველი მუსულმანური ქვეყანა, სადაც ქალებს მიეცათ მსგავსი უფლებები, მაშინ, როდესაც ჯერ ამერიკასა და ევროპაში ასეთი უფლებებით ქალბატონები არ სარგებლობდნენ.
ქალთა პირველი ყრილობა
1921 წელს შედგა  ქალთა პირველი ყრილობა, რომელიც ქვეყნის ისტორიაში შევიდა, როგორც ქალთა პირველი ყრილობის წელი. ამ ყრილობის მთავარი მიზანი ქალთა განთავისუფლების იდეა იყო. 1921 წელს შექმნილი სკოლამდელი აღზრდის ინსტიტუტი, რომელიც გოგონებისთვის იყო გახსნილი, ერთი წლის შემდეგ რეორგანიზებულ იქნა უმაღლეს ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში.
Homo naledi
დინალედის ჩამბერი
„ამომავალი ვარსკვლავის გამოქვაბულის“ ორიგინალი რუკა შეიქნა ჯგუფის მიერ, რომელიც შეისწავლიდა გამოქვაბულის შიდა აგებულებას, ჯგუფი, რომელმაც ჰომო ნალედის შესწავლა დაიწყო, ამ რუკით სარგებლობდა, თუმცა რუკაზე არ იყო დინალედი ჩამბერის შესახებ ინფორმაცია.
დინალედი ჩამბერი ბევრ საიდუმლოებას შეიცავს, მას შემდეგ რაც ეს აღმოაჩინეს, მიმდინარეობდა მისი სრული შესწავლა, გამოიყენეს ყველა თანამედროვე ტექნიკა, იმასთვის, რომ სრულიად შეესწავლად მისი მორფოლოგიური მახასიათებლები.
ქალები აზერბაიჯანში
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდი
1957, 1967 და 1972 წლებში საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული აზერბაიჯანის ქალთა ყრილობები ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ აზერბაიჯანის ქალთა მოძრაობის განვითარებაში და იძენდნენ უფრო ორგანიზებულ ფორმას.
Homo naledi
დინალედის ჩამბერი
როდესაც დინალედი ჩამბერში პირველად შევიდნენ, ცხადი იყო რომ, იქამდე სხვა იყო ნამყოფი ამ ოთახში, რადგან ძვლები გადაადგილებული იყო, ასევე დატოვებული იყო რამდენიმე კვლევის სამაგრიც. მოკვლევამ ცხადყო, რომ ეს იყო ათწლეულის წინანდელი კვალი. დინალედის ოთახში შესვლა დღესდღეობით ძალიან რთულია. აქედან გამომდინარე ჩნდება კითხვა, თუ საიდან აღმოჩნდნენ ეს არსებები აქ. შეიძლება აქ შემოცოცდნენ და გაიჭედნენ, ან მოკვდნენ როცა გამოქვაბული წყლით აივსო. ბერგერი და მისი მეგობრები კი ფიქრობენ, რომ ამ ოთახს რაღაც სარიტუალო მნიშვნელობა ჰქონად, მათი აზრით აქ ისინი მკვდრებს ინახავდნენ.ამ მოსაზრებას ბევრი შეეწინააღმდეგა, თუმცა ზოგი ფიქრობს, რომ სხვანაირად აქ ვერ აღმოჩნდებოდნენ ჩვილები და მოხუცები.
ქალები აზერბაიჯანში
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდი
ყარაბაღის კონფლიქტის აქტიური ფაზის დროს 74 000 აზერბაიჯანელი ჯარისკაციდან 2 000 ქალი იყო და 600 მათგანი პირდაპირ მონაწილეობდა სამხედრო ოპერაციებში. ქალთა სამხედრო სამსახური ნებაყოფლობითი იყო.
Homo naledi
დინალედის ჩამბერი
კრის სტრინგერი ლონდონის მუზეუმიდან, ამბობს რომ მართლაც დიდი ამოცანაა თუ საიდან აღმოჩნდნენ ეს ადამიანები აქ, თავიანთ უკანასკნელ განსასვენებელ ადგილას. ის ასევე ამბობს რომ, თუ მას მართლაც ფორთოხლის ზომის ტვინი ჰქონდა, მაგრამ შეეძლო სიბნელეში ღრმად გამოქვაბულში შესვლა და მიცვალებულთა ამ ოთახში ნაპრალიდან ჩაშვება, ეს ყოველივე მართლაც საინტერესოა, იმიტომ რომ მას წესით არ უნდა შეძლებოდა ასეთი კომპლექსური საქმის განხორცილება.შეიძლება სხვა ახსნა-განმარტებებიცაა, თუმცა ჯერჯერობით ყველაფრის დადგენა ვერ ხერხდება.
გათხრის პროცესი
სტატიაში მოთხრობილი ნარჩენების ამოთხრასა და გამოკვლევაზე ნებართვა გაიცა სამხრეთ აფრიკის ბუნებრივ რესურსთა მემკიდრეობის სააგენტოს ხელოვნებისა და კულტურის დეპარტამენტის მეირ. მთელ ამ გამოკვლევებს კოორდინირებას უწევდა ვიტვატერსრენდის უნივერსიტეტის ევოლუციური განვითარების ინტიტუტი და პალეო მეცნიერების სახელმწიფო ცენტრი. თავად უნივერსიტეტზე უნდა ითქვას ისიც, რომ ყველა ნიმუში შენახულია სპეციალურ ნიადაგში და მეცნიერებს შესაძლებლობა აქვთ შეისწავლონ ისინი. გამომდინარე იქიდან რომ კვლევები ტარდებოდა რთულ გარემოპირობებში, რასაც ერთვოდა ისიც, რომ ფიზიკური ძალა ძალიან მცირე იყო, გათხრები ჩატარდა სპეციალური ჯგუფის დახმარებით. კიდევ ერთი საინტერესო ფაქტი, რომელიც ამ გათხრებს უკავშირდება არის ის, რომ სპეციალურად დინალედი ჩამბერში განხორციელებული კვლევების დასახმარებლად შემუშავდა უნიკალური სისტემა ჩაწერისა და აღდგენის. მთელი ეს პროცესები და სტრატეგია ფოკუსირებული იყო იმაზე, რომ მკვლევრებს მოეხერხებინათ შეძლებისდაგვარად მაქსიმალური ქრომოტოგრაფული და სივრცული ინფორმაციის შეგროვება. ტექნიკური კუთხით საგულისხმოა, რომ კვლევების დროს იყენებდნენ სამ განზომილებიან უკონტაქტო სკანირების საშუალებებს, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი ხდებოდა პირდაპირ ეთერში თვალი მიედევნებინათ მიწისქვეშ მიმდინარე პროცესებისათვის. გარდა თანამედროვე ტექნოლოგიებისა, კვლევების დროს იყენებდნენ ტრადიციულ საშუალებებსაც, რომელთა დახმარებითაც ადვილდებოდა ამოღებული ნივთიერებების შესწავლა. კვლევის ორგანიზატორებმა, იმისათვის რომ საბოლოოდ დარწმუნებულიყვნენ შეგროვილი ინფორმაციის სრულყოფილებაში, მოიწვიეს ძალიან დიდი რაოდენობა ექსპერტებისა. ყოველი მომდევნო ადგილის ამოთხრისას, წინასწარ დგებოდა ის ფარგლები სადაც უნდა ემუშავათ არქეოლოგებს. ამასთანავე მათ თავიანთი არსენალიდან ამოიღეს მეტალის ხელსაწყოები, რათა არ მომხდარიყო ნამარხების უნებლიე დაზიანება, ხოლო რაც შეეხება ზედაპირის გაწმენდით სამუშაოებს, იგი ტარდებოდა ერთი ან ორი ხელის ჯაგრისით. ყველა მატრიქსი, რომლის ამოღებაც მოხერხდა, შემდგომში ორმაგად იქნა შეფუთული და აღდგენილი გამოკვლევებისათვის. გარდა მატრიქსისა, ძვლებიც და სხვა სახის ნარჩენებიც იგივე გზას გადიოდნენ სანამ ანალიზები ჩაუტარდებოდათ. მეცნიერები ათვიცნობიერებდნენ თუ რაოდენ დიდ აღმოჩენასთან ჰქოდნათ საქმე, ამიტომ დიდი სიფრთხილითა და გულისყურით ეპყრობოდნენ თითოეულ ნიმუშს. შეიძლება ითქვას, რომ დინალედი ჩმაბერში ჩატარებული ეს გამოკვლევები, არქეოლოგიის ისტორიაში წარმოადგენს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს და ინოვაციურ გათხრებს როგორც აღმოჩენილი ნამარხებით, ასევე იმ საშუალებებით, რომელთა ხელშეწყობითაც ტარდებოდა ექსპედიცია. გარდა ჩანაწერებისა, მთლიანი პროცესის დროს კეთდებოდა მაღალი რეზოლუციის ფოტოგადაღებაც, რომლის საშუალებითაც ინახავდნენ ინფორმაციას ზედაპირისა და ადგილმდებარეობის შესახებ. მეცნიერებმა, როგორც კი დასრულებული სახით მიიღეს ჩანაწერები, გამოყვეს განსხვავებული შრეები, რომელთა შორისაც კიდევ სულ მცირე სამ-სამი ძირითადი ნაწილია მითითებული.
„ადრეული“ ჰომოები
უახლესი ინფორმაციის გარეშეც ცხადია, რომ ჰომოს გვარის წარმოშობას საკმაოდ რთული ისტორია ჰქონდა. ამის ყველაზე ნათელი მაგალითი ჰომო ნალედის ჩონჩხის აგებულებაა. ნამარხების მრავალფეროვნება მიუთითებს, რომ ჰომოს გვარი აფრიკის სხვადასხვა მხარეში განსხვავებულად ჩამოყალიბდა. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი მეცნიერის გონება კონცენტრირებულია აღმოსავლეთ აფრიკისკენ, როგორც ნამარხების კერიისკენ, სამხრეთ აფრიკა ყოველდღიურად აცვიფრებს და განსხვავებული დილემის წინაშე აყენებს მათ.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
აზერბაიჯანის კანონმდებლობა არ ზღუდავს  ქალისთვის პოლიტიკური საქმიანობას. 2011 წლის მონაცემებით, აზერბაიჯანის ეროვნული ასამბლეის 125 წევრიდან 19 ქალი იყო.
Homo naledi
„ადრეული“ ჰომოები
„ადრეული“ ჰომოების განამარხებული ნივთები წარმოადგენენ მეცნიერთათვის გამოწვევას, ამ ნივთებთან დაკავშირებული მთავარი სირთულე მდგომარეობს უკვე არსებულ აღმოჩენილ და გამოკვლეულ ნამარხებთან მათ მისადაგებაში. კრეაციონისტები დაობენ იმაზე, რომ „ადრეულ“ ჰომინიდებს არ გააჩნიათ ადამიანური ნიშნები. ბოლოდროინდელ პუბლიკაციებზე დაყრდნობით შეიძლება ითქვას, რომ ჰომო ნალედი თავისუფლად დაიკავებს ადგილს ადამიანთა წინაპრებს შორის. ასევე მცირე ზომის დმანისელი ჰომინიდიც და ბრგე D4500 სახეობაც მიეკუთვნებიან ადამიანთა კლასს. დროთა განმავლობაში, თანამედროვე მეცნიერების მეირ ჩატარებული კვლევები კიდევ უფრო აფართოებს იმ არეალს, რომელიც ადამიანის წინაპრების ვარიაციებს მოიცავს. რაც ყველაზე მთავარია ამ კვლევებში, შეიძლება ითქვას, რომ ადამიანთა სახეობების დივერსიფიცირება ჯერ კიდევ მაშინ დაიწყო, როდესაც ჩვენი წინაპრები მუდმივ მაცხოვრებლებს წარმოადგენდნენ ბაბილონში.
მთელი ეს აღმოჩენები მეცნიერების ხელში გადაიქცა კიდევ ერთ მტკიცებულებად იმის შესახებ, რომ ევოლუციურად ადამიანი წარმოიქმნა მისგან განსხვავებული წინაპრებისაგან. კერძოდ, ეს განამარხებული ინდივიდები, რომლებიც ერთიანდებიან "ადრეული" ჰომოების კლასში, წარმოადგენენ საშუალებას, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი გახდება იმ კავშირის დამტკიცება, რომელიც არსებობს თანამედროვე ადამიანისა და აუსტრალიოპიტეკის გვარს შორის. მთელი ეს განამარხებული ინდივიდები მკვლევართა ნაწილისათვის წარმოადგენს მტკიცებულებას იმ თეორიის სასარგებლოდ, რომელიც ემხრობა ე.წ „bushiness“ მოსაზრებას, რის მიხედვითაც ყველა ეს სახეობა და მათ შორის თანამედროვე ადამიანიც, წარმოადგენს ერთი მთლიანი ბუჩქის კონკრეტული ტოტების განშტოებას.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
2013 წელს აზერბაიჯანში ძალადობის მსხვერპლთა სამი თავშესაფარი გაიხსნა.
Homo naledi
ჩამბერის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ნაკვალევი
მინი|329x329პქ|ჩამბერის ტერიტორია პირველი დათვალიერებისას. კიდევ ერთი მსგავსება ჰომო ნალედსა და თანამედროვე ადამიანს შორის, რომელიც ამყარებს მოსაზრებას მათ ევოლუციური კავშირის შესახებ, არის ჩამბერის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ნაკვალევი. აღმოჩენილ 107 სატერფული ელემენტიდან, ერთი-ერთი თითქმის ზრდასრული ადამიანის ტერფის მსგავსია. ჰომო ნალედის ტერფი მისი მორფოლოგიური შედგენილობით, განცალკევებული ცერა თითით, წაგრძელებული ტარზალური ფირფიტით, გამოკვეთილი კოჭითა და შეერთებებით ევოლუციურად პრივიტივიზმიდან თანამედროვე ადამიანისკენ არის უფრო მეტად გადახრილი. ყველა ეს ზემოთჩამოთვლილი ელემენტები მიუთითებს გამართულ ბიპედალიზმზე, მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს ის სხვაობები, რომელიც ჰომო ნალედის ტერფს თანამედროვე ადამიანის ტერფისაგან განასხვავებს. კერძოდ, მრუდე პროქსიმალური ფალანგები და შემცირებული შუა ტერფის სიგრძივი თაღი. ამ მხრივ უნდა ითქვას, რომ ჩამბერში აღმოჩენილი ეს მახასიათებლები ნათელს ხდის გადაადგილების ნაირსახეობის მსგავსებას ჰომო ნალედისა და თანამედროვე ადამიანის შემთხვევაში. გარდა მამოძრავებელი სისტემის მსგავსებისა, ჰომო ნალედის ტერფის აგებულება იძლევა მეცნიერებისათვის საშუალებას, გამოიკვლიონ ის თუ რამდენად იყო იმდროინდელი ჰომოების ეს სახეობა ადაპტირებული ანატომიურ ფუნქციებთან, რომელიც სწორედ ამგვარი მამოძრავებელი სისტემით არის განპირობებული. ამ კუთხით, ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, მეცნიერების მიერ მიღწეული შედეგები, საშუალებას იძლევა მოხდეს იმის შესწავლა, თუ როგორ იცვლებოდა ევოლუციურად ტერფის ფორმა და ფუნქციონირება, რაც შედგომში სახეობების კლასობრივი დაჯგუფებისათვის კიდევ ერთი ხელშემწყობი ფაქტორი გახდება. ჰომო ნალედის სრული მორფოლოგია ჰომოების გვარის რიგებში უფრო ჯდება, ვიდრე ავსტრალოპითეკის ან სხვა ადრეული ჰომინინის გვარში. ჰომო ნალედისა და სხვა ჰომოების წევრებს შორის მსგავსი ნაკვთები იკავებს ჰომო ნალედის ჩონჩხის უმეტეს ნაწილს და წარმოადგენენ სხვადასხვა ფუნქციონალურ სისტემებს, რომელშიც შედის საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემა, ღეჭვისა და მანიპულირების სისტემა. საყრდენ-მამოძრავებელ შტრიხებში, რომლებიც ჰომოების მსგავსია, შედის გრძელი ქვედა კიდურები, განსაკუთრებით მკაფიო ლინეა ასპერა, ძლიერი დუნდულის კუნთების ჩართვები, წერწეტა ფიბულები და საერთოდ ადამიანის მსგავსი კოჭები და ტერფები. ქვედა კიდურების ეს ასპექტები ზრდის საყრდენ-მამოძრევებელი სისტემის ნაბიჯების შესრულებას. ჰომო ნალედის ხელს აქვს ჰომოსთან მსგავსება მაჯის, ცერისა და ხელისგულის სახით. ჰომო ნალედს აქვს ძლიერად ღეჭვის უკმარისობა რაც ავსტრალოპითეკისა და პარანთროპუსისათვის არის დამახასიათებელი - პატარა კბილები. ზედა კიდურებს, მხრებს და გულმკერდის არეს აქვთ უფრო პრიმიტიული მორფოლოგიური ნაკვთები, მაგრამ ვერ აცილებს ჰომო ნალედს ჰომოსთან წევრობას.
დათარიღება
ჯერჯერობით ჰომო ნალედის დათარიღება ვერ ხერხდება, მიუხედავად იმისა რომ მეცნერებმა სცადეს დათარიღების სამივე მეთოდი, რომელიც გამოიყენება პრაქტიკაში, ზუსტი დროის განსაზღვრა შეუძლებელი არის, ადგილობრივი მეცნიერები მუშაობენ რომ ახალი დათარიღების ტექნოლოგია შექმნან, რომელიც, სავარაუდოა რომ 2017 წლისათვის იქნება მზად.დათარიღებისას რადიოკარბონატი არ გამოყენება, ვინაიდან შეიძლება დააზიანოს აღმოჩენილი ჰომო ნალედის სხეული ნაწილები. აღმოსავლეთ აფრიკაში აღმოჩენილი ნაწილები განისაზღვრა ვულკანური ფერფლით, მაგრამ ამ შემთხვევაში ჰომო ნალედი აღმოჩენილის ადგილას არ აღმოჩენილა ისეთი სახის მატერია, რომელიც მოგვცემთა რაიმე ინფორმაცია მისი ზუსტი თარიღის გასაგებად. რადგან ჰომოს გვარი საშუალოდ 2.5 – 2.8 მილიონ წლის წინანდელია უნდა ივარაუდებოდეს, რომ აღმოჩენილი ნაწილებიც სწორედ ამ პერიოდს მიეკუთვნება, მაგრამ მრავალი მეცნიერი მიიჩნევს, რომ ეს ნაწილები უფრო ახალგაზრდაა.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
2014 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მოსახლეობის 50.3% ქალები იყვნენ, რაც შეადგენდა 4,763,600 ადამიანს.
Homo naledi
დათარიღება
თუ ჰომო ნალედი არის ორ მილიონზე მეტი წლის, როგორც ამას ვარაუდობენ, მას შესაძლოა საკმაოდ ახლო კავშირი ჰქონდეს ჰომოს გვარის წარმოშობასთან. მაგრამ იმ შემთხვევაში თუ კი ჰომო ნალედი ასი ათასზე ნაკლები წლისაა, ეს შესაძლოა ნიშნავდეს იმას, რომ იგი გადარჩა ახლო წარსულში, როგორც ჰომო ფლორენსისი ინდონეზიაში (კიდევ ერთი სახეობა, რომელიც ხასიათდება მცირე ტვინითა და პატარა კბილებით). იმის გამო, რომ დღესდღეობით ცნობილია ჰომო ნალედის მხოლოდ ერთი ადგილსამყოფელი, გაურკვეველია როგორ აღმოჩნდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. თუ აღმოჩნდება, რომ აღნიშნული სახეობა იყო უფრო ფართოდ გავრცელებული, მისმა სხეულის ზომამ, შესაძლოა მეცნიერები დააყენოს ნამრხების ხელახლა შესწავლის ფაქტის წინაშე უკვე მთელი აფრიკის კონტინენტის მასშტაბით.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
აზერბაიჯანში მომუშავე ქალთა უმრავლესობა განათლების სფეროშია დასაქმებული.
2014 წელს ქალები ქვეყნის საშუალო სკოლებში პედაგოგთა საერთო რაოდენობის 76.2% -ს შეადგენდნენ. მასწავლებელთა საერთო რაოდენობის 77.5% და პედაგოგთა 47.2% უმაღლეს სასწავლებლებში.
Homo naledi
ჰომო ნალედის ანატომია
ჰომო ნალედს აქვს ანატომიური ნაკვთების მსგავსებები აუსტრალოპითეკთან, ასევე ჰომოსთან და რამდენიმე  ნაკვთი, რომელიც სხვა ჰომინინის სახეობაში არ გვხვდება. ეს ანატომიური მოზაიკა ჩონჩხის სხვადასხვა რეგიონში ჩანს. თავის ქალის, ქვედა ყბისა და კბილების მორფოლოგია უმეტესად ჰომოს გვარის აქვს, თუმცა ჰომო ნალედის ტვინის ზომა ავსტრალოპითეკის საზღვრებშია. ქვედა კიდურები ჰომოს მსგავსია, ტერფები და კოჭები თავიანთი კონფიგურაციით ადამიანის მსგავსი აქვთ, მაგრამ მენჯები შესამჩნევად გაფართოებულია, როგორც ავსტრალოპითეკ აფარენსისის შემთხვევაშია. მაჯები, თითის წვერები და თითების პროპორციები ჰომოსთვის დამახასიათებელია, თუმცა ხელის პროქსიმალური და შუალედური ფალანგები შესამჩნევად მოღუნულია, გაცილებით მეტად, ვიდრე ნებისმიერი ავსტრალოპითეკის შემთხვევაში. ამ უკანასკნელთა მსგავსად არის ასევე მხრების კონფიგურაცია. მალები უმეტესად არის პლეისტოცენის დროინდელი ჰომოს გვარის წევრების მსგავსი, მაშინ როდესაც ნეკნები დისტალურად ფართოდ არის, როგორც ავსტრალოპიტეკ აფარენსისის შემთხვევაში.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
გარდა ამისა, რესპუბლიკის ექიმების 64.4% ქალია. დოქტორანტთა 49.2% და ყველა მეცნიერის 51.2% ქალია. აზერბაიჯანის ეროვნული აკადემიის სამი აკადემიკოსი და 11 ასოცირებული წევრი ქალია.
Homo naledi
ჰომო ნალედის ანატომია
ჰომო ნალედს სხეულის მასა აქვს თანამედროვე ტანდაბალი ადამიანის მსგავსი და არის ასევე ტანდაბალი ადამიანისა და ჩვენთვის ცნობილი უდიდესი ავსტრალოპითეკის სიმაღლის. სხეულის მასა გამოთვლილია რვა ბარძაყის ნიმუშით, და მერყეობს 39,7 კილოგრამსა და 55.8 კილოგრამს შორის. არცერთი ბარძაყის ნიმუში არ არის სრული, რათა ზუსტად გამოვთვალოთ ბარძაყის სიგრძე, თუმცა U.W. 101-484-ის დიდი წვივის ძვალი თითქმის მთლიანად არის შენარჩუნებული, რაც მისი სიგრძის გამოთვლის საშუალებას გვაძლევს და ის დაახლოებით 325 მმ-ია. აფრიკელი ადამიანის პოპულაციაზე დაფუძნებული ამ ინდივიდუალის სიმაღლის გამოთვლები მერყეობს 144.5 სანტიმეტრსა და 147.8 სანტიმეტრს შორის. ეს გამოთვლები დაახლოებით თანხვედრაშია დმანისის პოსტკრანიალური ელემენტების გამოთვლებთან და ოდნავ პატარაა ადრეული ჰომოების KNM-ER 1472 და KNM-ER 1481-ის ბარძაყების ნიმუშების გამოთვლებზე. ზოგიერთ დიდ აუსტრალოპითეკსაც ჰქონდა გრძელი დიდი წვივის ძვლები და სავარაუდოდ შედარებით დიდი სიმაღლე, როგორც მაგალითად ვორანსო-მილედან KSD-VP 1/1-ის ჩონჩხის აგებულებიდან ჩანს.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
საჯარო სამსახურში მომუშავე ქალთა საერთო რაოდენობა 28% -ს შეადგენს. მეწარმეების დაახლოებით 17% ქალები არიან.
Homo naledi
ჰომო ნალედის ანატომია
ჰომო ნალედის ნამარხების ამოღებისას, ნამარხები გამოირჩეოდა მაღალი ხარისხის ძვლის მოტეხილობებითა და ფრაგმენტაციით. გამოკვლევებმა აჩვენა რომ ეს დიდწილად გამოწვეულია გამოფიტვასთან. მრავალი ფრაგმენტი ძვალზე მიუთითებს იმ საკითხზე, რომ დაზიანება სხვადასხვა დროს მოხდა. მნიშვნელოვანია ჩატარდეს ნახშირბადზე კვლევა, რაც ბევრ რამეს დაადგენს, თუმცა ამის გამო შესაძლებელია დაზიანდეს ნიმუშები, ამიტომ ეს მხოლოდ მას შემდეგ განხორციელდება, როდესაც სრული დეტალური შესწავლა დასრულდება ყველა ნიმუშის. ჰომო ნალედის ნამარხები მართლაც საოცარ ინფორმაციას შეიცავენ. ამასთანავე, ადრეული ჰომინინების ბევრი ძვალი პირველად აღმოაჩინეს. ჰომო ნალედისთვის დამახასიათებელია პრიმიტიული ქალა მცირე ტვინით, პრიმიტიული ზედა კიდურები და თანამედროვე აღნაგობის ქვედა კიდურები. უნდა ითქვას, რომ მსგავსი ტენდენცია დმანისელი ჰომინიდებისათვისაცაა დამახასიათებელი, მაგრამ ამაზე მეცნიერებმს მომავალში აქვთ სამუშაო, კერძოდ შეადარონ ეს ორი ჰომინიდი ერთმანეთს და აწარმოონ დეტალური და კვლევა.
ჰომო ნალედის ნიმუშების თავის ქალის შიდა ნაწილის მოცულობა არის ჩვენთვის ნაცნობი ჰომოების უმეტესობაზე შედარებით პატარა. მეცნიერებმა გააერთიანეს ინფორმაცია უმეტესი სრული თავის ქალის კამარის ნიმუშებზე, რათა რათა გამოეთვალათ დიდი (სავარაუდოდ კაცის) და პატარა (სავარაუდოდ ქალის) თავის ქალის შიდა მოცულობა. შედეგები დაახლოებით 560 და 465 კუბური სანტიმეტრია, შესაბამისად, მთლიანად ფარავს ავსტრალოპითეკის თავის ქალის შიდა მოცულობას. ჰომოს გვარში მხოლოდ ჰომო ჰაბილისის უმცირესი ნიმუში, ჰომო ერექტუსის ერთი ნიმუში და ჰომო ფლორესისი ფარავს ამ შედეგებს. კამარის მცირე ზომის მიუხედავად, ჰომო ნალედის თავის ქალა სტრუქტურულად მსგავსია ადრეული ჰომოებისა.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
2014 წელს 7 არასამთავრობო ორგანიზაცია აკრედიტებული იყო ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთათვის სოციალური დახმარების გაწევის მიზნით.
Homo naledi
თავის ქალა
მინი|მარცხნივ|200პქ|ჰომო ნალედის თავის ქალა, რესტავრაციის შემდეგ. თავის ქალაზე ერთი შეხედვით შესაძლებელია იმის მიხვედრა რომ იგი არ ეკუთვნის თანამედროვე ადამიანს, შტრიხებზე დაკვირვებით ცხადია, რომ ზედმეტად პრიმიტიული ქვედა ყბა და კბილები აქ თავის ქალას. ძალიან ადრეულ ჰომინიდებს, როგორიცაა აუსტრალოპითეკი, ანდაც ლუსი, აქვს ბევრად უფრო პატარა, ნუშის ფორმის თავის ქალა, ხოლო ჰომო ნალედის უფრო საინტერესო აღმოჩნდა მეცნიერთათვის, მას ნამდვილად პატარა თავის ქალა აქვს და სულ რაღაც ფორთოხლისხელა ტვინი უნდა ჰქონოდა, თუმცა ის ძალიან მომრგვალებულია, სწორედ ეს აღძრავს ინტერესს, ცვირიდან კბილების მიმართულებით კი მცირე დაქანებასაც შეიმჩნევა, ძალიან წააგავს, აუსტალოპითეკ სედიბას თავის ქალის ფორმას, თუმცა ჰომო ნალედი ამ მხრივ ბევრად გამოირჩება თავის ქალი ფორმით, ვიდრე სხვა რომელიმე აუსტრალოპითეკი. ეს სიმრგვალე და სიბრტყელე თავის ქალისა განაპირობებს პატარა კბილებისა და საღეჭი კუნთების არსებობას, ამიტომ ივარაუდება, რომ ჰომო ნალედები მეტად მიირთმევდნენ საკვებს ისე, როგორc თანამედროვე ადამიანი, ვიდრე გორილები ან ჩვენი რომელიმე სხვა წინაპრები. ყბის ცვლილებამ გავლენა მოახდინა სხვა ტიპის გარეგნულ მახასიათებლებზეც, ნელ-ნელა ყბა უკან შედის და ნაკლებ ადგილს იკავებს, ხოლო ცხვირი უფრო ფართოვდება და ბრტყელ ფორმას კარგავს, ჰომო ნალედი ამ დასკვნის გაკეთების საშუალებას იძლევა. მრავალი წლის განმავლობაში ჰომოებისათვის დამახასიათებლად მიიჩნეოდა დიდი თავის ქალა, მაგალითისთვის თუ ავიღებთ ჰომო ერექტუსის თავის ქალას იგი 900 სმ³ არის, პატარა თავის ქალის აღმოჩენამ მრავალი მეცნიერი გააკვირვა, ჰომო ნალედის თავის ქალა, სულ რაღაც 560 სმ³ არის, ჰომო ნალედი მრავალი ფიზიკური მახასიათებლით ჰგავს ჩვენს გვარს. ტვინის მცირე ზომა მრავალ მეცნიერს აფიქრებდა, მაგრამ ნეიროლოგები მიიჩნევენ, რომ ტვინის ფორმირების პერიოდში უპირატესობა ენიჭება არა ტვინის დიდ ზომას, არამედ ტვინის სტრუქტურას, თუ რამდენად რთულადაა იგი მოწყობილი ან რამდენად მარტივად, ეს ფაქტორი განაპირობებს ტვინის პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენების შესაძლებლობას. თავის ქალები ერთმანეთისგან გასხვავდებოდა ზომით, მაქსიმალური განსხვავება კი 15 % არის, მეცნიერები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ეს განსხვავება სქესობრივი ნიშნით არის განპირობებული, მცირე განსხვავება სქესთა ფიქიკურ აგებულებათა შორისა ასევე საინტერესოა ჰომო ნალედის გახილვისას. მეცნიერები ვარაუდობენ რომ სქესთა შორის რაც უფრო მცირე განხვავებაა, ეს ევოლუციურ პროცესში მეტად ეხმარება ერთი გვარის წევრებს, თუ გარემოპირებობი უხეშად არ ჩაერევა მათი განვითარების პროცესში.
ქალები აზერბაიჯანში
XXI საუკუნე
2014 წლის არჩევნების შემდეგ ქვეყნის მუნიციპალიტეტში ქალთა რაოდენობა 2004 წლიდან მოყოლებული 4% -დან 35% -მდე გაიზარდა.
2016 წლისთვის ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობაა 5,012,700, აქედან 2,439,500 ქალია (48.67%). დასაქმებულთა რაოდენობა - 4.759.900, 2.294.2009 - ქალები (48.2%)
2017 წლისთვის აზერბაიჯანის მოსახლეობა 9,810,000, საიდანაც 4,918,800 ქალია, რაც შეადგენს 50.14%.
2017 წლის იანვარში ქვეყნის მასშტაბით 4 მილიონ 918 ათას 800 ქალია. მათ შორის მხოლოდ 2016 წელს დაიბადა 159 ათასი 500 ქალი და ეს შეადგენს დაბადებულ ბავშვთა საერთო რაოდენობის 46.8% -ს.
Homo naledi
თითის ფალანგები
თანამედროვე ადამიანისა და ნენადერტანელის პროქსიმალური და შუალედური ფალანგები არის მოკლე, ნაკლებად მოღუნული და ნაკლებად ძლიერი. ასევე ის გამოირჩევა ცუდად განვითარებული ფლექსორული მყესის ფიქსაციით (მიმაგრებით). ჰომო ნალედის აქვს უჩვეულოდ მოღუნული პროქსიმალური და შუალედური ფალანგები. ჰომო ნალედის პროქსიმალური ფალანგების საშუალო გამრუდება არის (PPS, n=11). საშუალო სიმრუდის ეს მაჩვენებლები (IPS, n=14) ბევრად უფრო მაღალია, ვიდრე იმ მაიმუნებისა, რომელიც აფრიკაში სახლობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ „წიაღისეული“ ჰომინინების ვარიაცია საკმაოდ მრავალრიცხოვანია, გამრუდების PPS და IPS მაჩვენებლები უჩვეულოა. ჩვენამდე მოღწეული ნამარხების შესწავლის საფუძველზე, შეიძლება ითქვას, რომ ერთადერთი ჰომო ნალედისთან მიახლოებული იყო აფარენსისი, რომელსაც ჰქონდა ბევრად უფრო მრუდე PPS და შედარებით სწორი IPS. ექსპერიმენტული, ქცევითი და მორფოლოგიური მტკიცებულებების შესაწავლამ აჩვენა, რომ ფალანგების გამრუდება არის ადაპტური პასუხი გადააგილების მუდმივ სტრესზე, რათა ხშირად და სწრაფად შეეძლოთ ცოცვა, გაქცევა, შეჩერება და ხმელეთის უფორ ძლიერი პრიმატებისგან თავის დაღწევა ან თუნდაც მათთან გამკლავება. ბიომექანიკური შესწავლის დროს დადგინდა, რომ მრუდე ძვალი ამცირებს საერთო დაძაბულობას, განსაკუთრებით ეს ხდება თითის მოხრის პროცესში, რადგან მრუდე ძვალი უფრო მჭიდრო კავშირში შედის სახსართან. აქედან გამომდინარე, ფალანგების გამრუდების ძლიერი ხარისხი არის წმინდა ფუნქციური მითითება იმ ფაქტებზე, რომ მას ხშირად უწევდა ცოცვა, გადაადგილება და მტრისგან თავის დაღწევა. მის თითებს მაღალი დატვირთვისთვის უნდა გაეძლოთ. მოზრდილი ჰომო ნალედის ფალანგები იყო უფრო მეტად მრუდე ვიდრე არასწრულწოვნების. ეს ონტოგენეზური მტკიცებულება მიუთითებს სწორედ იმ ფაქტზე, რომ მოზრდილი ჰომო ნალედების ცხოვრება იყო მკაცრი, ფრთხილი და საკმაოდ საშიში. არასრულწლოვნები მანამ, სანამ ამაზე ფიქრს დაიწყებდნენ გამრუდება იმდენად არ აღენიშნებოდათ.
გარდა ფალანგების სიმრუდისა, ჰომო ნალედის საკმაოდ გრძელი თითებიც ჰქონდა. აშკარაა, რომ თითების ზომები ადრეულ ჰომინინებში დროთა განმავლობაში მკვეთრად იცვლებოდა. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ნალედის მესამე და მეოთხე თითი ყველა სხვა ჰომინიდის თითზე გრძელი იყო, გარდა რამიდუსსა და ადრეულ თანამედროვე ადამიანზე. (ამ უკანასკნელს უჩვეულოდ გრძელი, მაგრამ სწორი ფალანგები ჰქონდა). კარგად განვითარებულ თითებს შორის რკალი კი მაღალ დატვირთვაზე მიუთითებდა. გრძელი და მრუდე თითები დაკავშირებულია ჰომო ნალედის მუდმივ გადაადგილებასთან. თუმცა ფალანგების ფლექსოლური გარსის გამყოფი ზედაპირი არც თუ ისე კარგად ჰქონდა განვითარებული. ამით თანამედროვე ადამიანებს ძალიან წააგავს. საერთო ჯამში, გამრუდება ორივე PPS და IPS კომპონენტში ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს, რომ მოძრაობა იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტი ჰომო ნალედის რეპერტუარში. ევოლუციურ პროცესებზე დაკვირვებამ, ანთროპოლოგებს აჩვენა, რომ ჰომო ნალედის ხელები მალე გათავისუფლდნენ „ზედმეტი“ დატვირთვისგან და ის ერთგავრი მანიპულაციის საგანი გახდა. როდესაც მოხდა ერთგვარი მოძრაობის რეკონსტრუქცია, ანუ პრიმატები გადავიდნენ ბიპედალიზმზე (ორ ფეხზე სიარული დაიწყეს), ხელებს მიეცათ უფრო მეტი თავისუფლება, ამიტომ დაიწყეს ფიქრი იმაზე, თუ რა შეიძლებოდა გაეკეთებინათ თავისუფალი ხელებით. ავსტრალოპითეკები და ჰომო ჰაბილისი ხასიათდებიან ადამიანის მსგავსი მორფოლოგიით. რაც უპირველესად გამომდინარეობს ქვედა კიდურიდან, რაც ნათლად მიუთითებს ჩვეულ ბიპედალიზმზე. მაგრამ ასევე დიდი მსგავსებაა მაიმუნებთანაც. ეს შეინიშნება ზედა კიდურზე, რომელმაც თავისთავად გამოიწვია სხვადასხვა ფუნქციური ინტერპრეტაციები. პრიმიტიული თვისებები, თითოეულ ჰომინინში არსებობს, რაც წინაპრისგან ერგოთ. მაგრამ დროთა განმავლობაში გახდა ნეიტრალური, როგორც სხვა ადაპტაციური ნიშან–თვისებები. სხვები, ცდილობდნენ პრიმიტიული თვისებების აღდგენას, რადგან თვლიდნენ, რომ მის შენარჩუნებას ფუნქციურად სასარგებლო ადაპტური მნშივნელობა ჰქონდა.
ქალები აზერბაიჯანში
ქალთა მიმართ ძალადობა
2011 წლის განმავლობაში ქალთა და ბავშვთა საკითხთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარემ, ქალთა წევრებმა გააძლიეს თავიანთი საქმიანობა ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ. ოჯახური ძალადობის საკითხების გაშუქება ასევე დაიწყო მედიაში, რამაც საკითხის მიმართ ინტერესი აამაღლა.
Homo naledi
თითის ფალანგები
ჰომო ნალედის მკაცრად მრუდე ფალაგნები ასოცირდება თანამედროვე ადამიანთან სხვა მხრივაც. კერძოდ, პრიმიტის ზედა კიდური წარმოადგენს ერთადერთ მტკიცებულებას იმისა, თუ როგორ შეიძლება შეცვალოს ქცევის ინტენსივობამ ჰომინინის მორფოლოგიური სტრუქტურა. ფალანგური მორფოლოგიისგან განსხვავებით, შეიძლება ითქვას, რომ ასეთი ცერა თითისა და იდაყვის სრული კომპლექტი გვხვდებოდა მხოლოდ ნეანდერტანელებში და თანამედროვე ადამიანებში, ანუ ისეთ არსებებში რომლებმაც იცოდნენ იარაღის დამუშავება და გამოყენება. ყოველივე ეს შეიძლება მიუთითებდეს იმ ფაქტზე, რომ ჰომო ნალედის ხელის ასეთი სრული კომპლექტი შეექმნა სწორედ იარაღის გამოყენების დროს, ანუ იარაღის გამოყენებამ უბიძგა მათ ორგანიზმს მსგავსი სტრუქტურის ჩამოყალიბებისკენ. (თუმცა რაიმე სახის იარაღი ვერ იქნა აღმოჩენილი დინალედის გამოქვაბულში). მიუხედავად ამისა, გრძელი და მრუდე ფალანგები მიუთითებენ ჰომო ნალედის ძლიერი ცხოვრების წესზე, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ მას ჰქონდა ძალის ზუსტად და სწორად მანიპულირების უნარი. ამ ორმაგი როლის საჭიროებას თანამედროვე ანთროპოლოგები ვერ ხედავენ, შესაბამისად ჰომო ნალედის საქციელს ზუსტ ახსნას ვერ უძებნიან. ჰომო ნალედის მორფოლოგიის შესწავლამ განამტკიცა მანამდე არსებული კიდევ ერთი ჰიპოთეზა იმის შესახებ, რომ ჰომინინებმა შეინარჩუნეს უნარი იმისა, რომ პრიმიტიულად გამოეყენებინათ ზედა კიდური, მაშინაც კი როდესაც კონკრეტული ასპექტების დახვეწა მოხდა. ამ ყოველივემ კი შემდგომში ხელი შეუწყო პრიმატების უკეთეს მოძრაობას და იარაღის გამოყენებას.
ქალები აზერბაიჯანში
ქალთა მიმართ ძალადობა
2010 წლის კანონმა შეიმუშავა ოჯახში ძალადობის საჩივრების გამოსაკვლევი ჩარჩო, რომელიც განსაზღვრავს შემაკავებელი ორდერების გაცემის პროცესსა და ასევე ითვალისწინებდა ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა საცხოვრებელი და სარეაბილიტაციო ცენტრების შექმნის შესაძლებლობას. გაუპატიურებისათვის მაქსიმალური ვადა 15 წელია აზერბაიჯანში. პროსტიტუცია არის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა. საზოგადოებრივი სახლების მფლობელების თავისუფლების აღკვეთა 6 წლამდეა.
ცნობილი ქალები აზერბაიჯანში
მაჰსეთი განჯევი — XII საუკუნის სპარსელი პოეტი ქალი.
Homo naledi
გალერეა
მინი|center|680პქ|ჰომო ნალედისა და სხვა ადრინდელი სახეობების თავის ქალის მახასიათებლების შედარება მინი|center|340პქ|ჰომო ნალედის თავის ქალის ნარჩენები და ყბის ძვლები
ქალები აზერბაიჯანში
ცნობილი ქალები აზერბაიჯანში
ნაბათ ხანუმ აშურბეილი — ნავთობმწარმოებელი და მეცენატი.
ჰამიდა მამედყულიზადე — აზერბაიჯანის განმანათლებლებისგან ერთ-ერთი პირველთაგანი, საზოგადო მოღვაწე.
Homo naledi
სქოლიო
კატეგორია:გადაშენებული სახეობები კატეგორია:2013 წლის არქეოლოგიური აღმოჩენები კატეგორია:აფრიკის პრეისტორიული ძუძუმწოვრები
Adelomyrmex
Adelomyrmex — მომცრო ტროპიკული ჭიანჭველასებრნთა გვარი Myrmicinae-ს ქვეოჯახიდან.
ქალები აზერბაიჯანში
ცნობილი ქალები აზერბაიჯანში
ლეილა მამედბეკოვა — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი პილოტი.
Adelomyrmex
გავრცელება
გავრცელების არეალებია ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკა, ახალი გვინეა, ახალი კალედონია, პალაუ, ფიჯი, სამოა, გალაპაგოსის კუნძულები.
ქალები აზერბაიჯანში
ცნობილი ქალები აზერბაიჯანში
გამარ ალმასზადე — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ბალერინა, ბალეტმაისტერი და პედაგოგი.
ბარატ შეკინსკაია — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა კინოსა და თეატრის მსახიობი ქალი.
Adelomyrmex
კლასიფიკაცია
ცნობილია დაახლოებით 30 სახეობა. Adelomyrmex-ს გვარი -ს გვართან ერთად მიეკუთვნება Adelomyrmex genus-group-ის გვარების ჯგუფს (Stenammini-ს ტრიბიდან, ზოგჯერ გამოჰყოფენ -ს ცალკე ტრიბად), ან Solenopsidini-ს ტრიბას. .
ქალები აზერბაიჯანში
ცნობილი ქალები აზერბაიჯანში
ვაჯია სამედოვა — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვარი.
Adelomyrmex
სქოლიო
კატეგორია:მირმიცინები
ქალები აზერბაიჯანში
ცნობილი ქალები აზერბაიჯანში
ლეილა ვექილოვა — აზერბაიჯანელი საბოთა ბალერინა, ბალეტმეისტერი, პედაგოგი.
ზეინაბ ხანლაროვა — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მომღერალი (სოპრანო).
აიდა იმანგულიევა — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი არაბისტი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.
ფირანგიზ ალიზადე — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, პიანისტი ქალი, მუსიკათმცოდნე და პედაგოგი.
ზარიფა ალიევა — საბჭოთა ექიმ-ოფთალმოლოგი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, პროფესორი.
აზიზა მუსტაფაზადე — აზერბაიჯანელი მომღერალი, პიანისტი და კომპოზიტორი, რომელიც ასრულებს ჯაზ-ფიუჟენს და მუღამს.
მეჰრიბან ალიევა — მილი მეჯლისის დეპუტატი, აზერბაიჯანის მეოთხე პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის მეუღლე, კეთილი ნების ელჩი იუნესკო-ში, ოიკ-სა და იოგმკს-ში.
სქოლიო
კატეგორია:ქალები კატეგორია:ქალები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ქალები აზერბაიჯანში
ლეჩხუმის ქუჩა
ლეჩხუმის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მახინჯაურის ქუჩიდან გომარეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. აქვს სამი შესახვევი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ტვერის ხიდი (კოლპინო)
ტვერის ხიდი (Тверской мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგის კოლპინოს რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრ კოლპინოში, კომკავშირის არხზე. ხიდის სიგრძეა - 32,3 მეტრი, სიგანე - 18 მ.
მდებარეობა
ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს ბანკის შესახვევსა და ტვერის ქუჩას.
დინების ზემოთ მდებარეობს დუმსკის ხიდი, ქვემოთ კი - ხარლამოვის ხიდი.
სახელწოდება
საბჭოთა პერიოდში ხიდს არ ჰქონდა ოფიციალური სახელწოდება, მოქმედებდა არაოფიციალური სახელი ბანკის ხიდი, რომელიც მიიღო ბანკიოს შესახვევის მიხედვით. ხიდმა თანამედროვე სახელწოდება მიიღო 2012 წლის 20 ივლისს ახლოს მდებარე ტვერის ქუჩის მიხედვით.
ისტორია
ამჟამად მოქმედი რკინა-ბეტონის ხიდი ააგეს 1969 წელს ინჟინერ ა. დ. გუტცაიტის („Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერი) პროექტის მიხედვით. მშენებლობას აწარმოებდა „ლენხიდმშენის“ ტრესტი (მთავარი ინჟინერი ო. ა. როზოვი). ხიდის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1969 წლის 6 ნოემბერს. ეს იყო ქალაქის პირველი რკინა-ბეტონის ხიდი.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია, რკინა-ბატონისაა. ხიდის სავალი ნაწილი მოასფალტებულია და შედგება ორი სავალი ზოლისაგან. მოაჯირები თუჯისგანაა დამზადებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
გუმეროვო (იშიმბაის რაიონი)
გუმეროვო (Гумерово; Ғүмәр) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება პეტროვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 50 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 379 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
გრიგოლ დადიანი (ცაიშელი)
გრიგოლი (დადიანი) (დ. დაახლ. 1760 — გ. 1822) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ცაიშის ეპისკოპოსი (ცაიშელი), მოგვიანებით მიტროპოლიტი; განმანათლებელი, მისიონერი, ქველმოქმედი.
ოდიშის მთავრის კაცია ოტიას ძე დადიანის ხელშეწყობით აღადგინა და მოაშენა ცაიშის მონასტერი, შეაკეთა მთავარი ტაძარი, ააშენა ქვის სამრეკლო, აგრეთვე სახლები მღვდლებისა და სხვა სასულიერო პირებისათვის, მონასტერს შემოავლო გალავანი, შემნა ხელნაწერი და ნაბეჭდი წიგნების კოლექცია. სხვადასხვა დროს მონასტერს აუშენა 4 ტაძარი: სოფელ ლარჩავას — მთავარანგელოზის, სოფელ კოცოხს — თევდორე ტირონის, ხეთას — წმ. კვირიკესი. ხეთაში, თავისივე მამულში, ააგო სასახლე და მოაწყო კარის ეკლესია. იქვე დააარსა სასწავლებელი. თავისი სახსრებით დაიხსნა დასავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან მიერ გატაცებული ტყვეები, ეწეოდა სამისიონერო საქმიანობას აფხაზთა დასაბრუნებლად ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე. 1822 წლის 19 ივნისს შედგენილ მის ვრცელ ანდერძში საინტერესო ცნობებია იმდროინდელ დასავლეთ საქართველოს სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ.
მარტინა ჰინგისი
მარტინა ჰინგისი (Martina Hingis; დ. 30 სექტემბერი, 1980, კოშიცე, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკური წარმოშობის შვეიცარიელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი.
ოლიმპიურ თამაშებზე, მას ერთი ვერცხლის მედალი აქვს წყვილთა თანრიგში მოპოვებული. სანაკრებო დონეზე, ჰინგისმა ერთხელ მოიგო ჰოპმანის თასი შვეიცარიის ნაკრებთან ერთად.
მესამედ და საბოლოოდ მარტინა ჰინგისმა კარიერა 2017 წლის ბოლოს დაასრულა. 2013 წელს, იგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.
ერთეულები: 4 (2–2)
(დ) – დახურული კორტი
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი ჩოგბურთელები კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში კატეგორია:საფრანგეთის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში კატეგორია:უიმბლდონის ჩემპიონები კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
აბრიტუსის ბრძოლა
აბრიტუსის ბრძოლა — რომის იმპერიისა და გუთების ბრძოლა. გაიმართა 251 წლის 1 ივლისს რომის პროვინცია მეზიაში (თანამედროვე რაზგრადი, ბულგარეთი). რომაელთა არმიას მეთაურობდა იმპერატორი დეციუსი და მისი შვილი ჰერენიუს ეტრუსკუსი, ხოლო გუთების ჯარს მეფე კნივა. ბრძოლაში დამაჯერებელ გამარჯვებას გუთებმა მიაღწიეს, იმპერატორი და მისი შვილი ბრძოლაში დაიღუპნენ. დეციუსი იყო პირველი იმპერატორი, რომელიც ბრძოლაში გარდაიცვალა მტრის ხელით. ომის შედეგად გაიზარდა სამხედრო და პოლიტიკური არასტაბილურობა, თუმცა კრიზისის ნიშნები წინა ათწლეულიდან გაჩნდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის იმპერიის ბრძოლები კატეგორია:III საუკუნის ბრძოლები
ანსემბურგის ციხესიმაგრე
250px|მინი|ანსემბურგის ციხესიმაგრე ანსემბურგის ციხესიმაგრე (Buerg Aansebuerg, Vieux Château d'Ansembourg, Burg Ansemburg) ცნობილი, როგორც ანსემბურგის ძველი ციხესიმაგრე — ცენტრალურ ლუქსემბურგში, რომელიც ერთ-ერთი იმ ციხეთაგანია, რომელიც შედის ვალეის შვიდი ციხესიმაგრის შემადგენლობაში. მდებარეობს პატარა სოფლის ანსემბურგის შემაღლებულ ადგილას. შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე არის კერძო რეზიდენცია ანსემბურგის გრაფისა და გრაფინიის.
ისტორია
250px|მინი|მარცხნივ|ანსემბურგის ციხესიამგრის ძველი ნახატი, ჟან-ბატისტ ფრესეზი (1857)
საკუთრების უფლებაზე პირველად ნახსენები იყო 1135 წელს, როდესაც ციხესიმაგრის ლორდი იყო ჰაბერტ დ'ანსემბურგი. ფორტიფიკაციები აიგო დაახლოებით შუა XII საუკუნეში. სამხრეთ-დასავლეთის კოშკის კარიბჭე და ჩრდილოეთის მთავარი გოდოლი აშენდა ჯოფროიტ დ'ანსემბურგის მიერ XIV საუკუნის დასაწყისში. ჯეიკობ II დე რავილეს დროიდან, როგორც ჩანს ციხესიმაგრე მნიშვნელოვნად არ შეცვლილა. მთავარი შესასვლელი თარიღდება 1565 წლით. 1683 წელს ციხესიმაგრე დაანგრია საფრანგეთის მარშალ დე ბუფლერსის ჯარმა. XVII საუკუნეში სარემონტო სამუშაოები განხორციელდა ბიდარტისა და მარჩანტ ერ დ'ანსემბურგის ოჯახების მიერ, რომელთაც ააგეს ანსემბურგის ახალი ციხესიამგრე.
ბოლოდროინდელი განვითარება
დღესდღეობით ციხესიმაგრის მფლობელია გასტონ-გეტანი გრაფი დე მარჩანტ ეტ დ'ანსემბურგი, რომელსაც გადაეცა ქონება მამის სიკვდილის შემდეგ. 2008 წლის დასასრულში ლუქსემბურგის მთავრობამ შეიძინა მათი საოჯახო ბიბლიოთეკა (დაახლოებით 6000 წიგნამდე), ასევე შესთავაზეს საოჯახო არქივი. ინტერესი კოლექციაზე გაიზარდა მარიენდალენსის გრაგნილის შემდეგ, სადაც მოთხრობილი იყო ვიანდენის მმართველის იოლანდას ამბავი, რომელიც ნაპოვნი იქნა 1999 წელს ენათმეცნიერის გუი ბერგის მიერ. გრაგნილი თარიღდება XIV საუკუნის დასასრულით ან XV საუკუნის დასაწყისით, ის დაწერილი იყო მოსელე ფრანციონიანურ დიალექტზე (ეს ხელნაწერს განსაკუთრებულობას სძენს), რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული თანამედროვე ლუქსემბურგულ ენასთან.
ციხესიმაგრე დღესდღეობით
ციხესიმაგრე მკაცრად კერძო საკუთრებაა და არაა ღია ვიზიტორებისთვის.
ცოტა ხნის წინ (2016 წლის მაისში) ანსემბურგის გრაფმა გახსნა მეტად განსაკუთრებული მოდური სასტუმრო ციხესიმაგრის მიმდებარე ერთ-ერთ შენობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლუქსემბურგის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ლუქსემბურგის ისტორია
ნიკოლა-კოზლევოს თემი
ნიკოლა-კოზლევოს თემი (Община Никола Козлево) — თემი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. შედის შუმენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 6 620 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 264.33 კმ²-ს. მოიცავს 11 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ნიკოლა-კოზლევო.
ბილი კიდი
ბილი კიდი (ინგლ. Billy the Kid, ითარგმნება, როგორც „ბავშვი ბილი“, ნამდვილი სახელია ჰენრი მაკკართი, ასევე ცნობილი ფსევდონიმით უილიამ ჰ. ბონი) — ირლანდიური წარმოშობის ამერიკელი ბანდიტი ველურ დასავლეთში, რომელმაც მოკლა რვა ადამიანი, სანამ თავად მას 21 წლის ასაკში შერიფი პეტ გარეტი მოკლავდა. ბილი კიდმა იბრძოლა ნიუ მექსიკოს შტატში, ლინკოლნის ოლქის ომში, რომლის მიმდინარეობისას, გავრცელებული ინფორმაციით, მან სამი მკვლელობა ჩაიდინა.
მაკკართი თხუთმეტი წლის ასაკში დაობლდა. პირველად საკვების ქურდობისთვის 1875 წელს დააპატიმრეს თექვსმეტი წლის ასაკში. ათი დღის შემდეგ მან ჩინელების სამრეცხაო გაქურდა და ისევ დააკავეს, თუმცა გაქცევა მალევე მოახერხა. ის დღევანდელი ნიუ მექსიკოდან არიზონას ტერიტორიაზე გაიქცა (იმ პერიოდში ნიუ მექსიკო და არიზონა ოფიციალურად არა ამერიკის შტატები, არამედ ორგანიზებული ტერიტორიები იყო), რამაც ის დამნაშავედ და ფედერალურ ძებნილად აქცია. 1877 წელს მაკკართიმ დაიწყო საკუთარი თავის მოხსენიება, როგორც უილიამ ჰ. ბონი.
1877 წელს, მჭედელთან ჩხუბის შემდეგ, რომელსაც მჭედლის მკვლელობა მოჰყვა, მაკკართი არიზონაში ძებნილად იქცა და ამიტომ ის ნიუ მექსიკოში დაბრუნდა. აქ ის შინაური პირუტყვის ქურდების ჯგუფს შეუერთდა. მაკკართი რეგიონში ფართოდ ცნობილი გახდა, როდესაც რეგულატორებს (რეგულატორები — შერიფის მიერ მობილიზებული მოქალაქეები ძალის გამოყენებით სამართლის დასაცავად) ლინკოლნის ოლქის ომში შეუერთდა 1878 წელს. მაკკართი და ორი სხვა რეგულატორი მოგვიანებით დამნაშავედ სცნეს სამი ადამიანის მკვლელობაში, რომელთაგან ორი ლინკოლნის ოლქის შერიფი უილიამ ჯ. ბრეიდი და მისი ერთ-ერთი მოადგილე იყვნენ.
ბობ დილანის ცნობილი სიმღერა Knockin' on Heaven's Door დაიწერა 1973 წლის ფილმისთვის Pat Garrett and Billy the Kid (პეტ გარეტი და ბავშვი ბილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1859 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1881 კატეგორია:ამერიკელი კრიმინალები
სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია
სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გვიანდელი მინაშენები ეკვრის. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ეკლესიის საფასადო წყობა მოზრდილი ქვებისაა. შიგნითა საპირე ქვები გაცილებით წვრილია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ორივე მინაშენი, ჩამონგრეულია ეკლესიის კამაროვანი გადახურვა, მონგრეულია კედლები სმნიშვნელოვანი ნაწილი. შენობა 1 მეტრის სიმაღლეზე მიწაშია ჩაფლული. შესასვლელი სამხრეთ მინაშენიდანაა. შემორჩენილია შესასვლელის მხოლოდ აღმოსავლეთ წირთხლის ნაწილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აბელ ენუქიძის ქუჩა
აბელ ენუქიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, სამგორის რაიონში (ნავთლუღი); ჟან ჟორესის ქუჩიდან ბესარიონ ჭიჭინაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. თავდაპირველად იყო უსახელო მონაკვეთი. ქუჩას აბელ ენუქიძის სახელი დაერქვა 1977 წელს.
ლიტერატურა
ენუქიძე
სამხრეთი კორეის კულტურა
მინი სამხრეთი კორეის კულტურა - 1948 წლიდან ჩრდილოეთი კორეიისგან ცალკე ჩამოყალიბებული სამხრეთი კორეის რესპუბლიკის კულტურა. გაყოფამდე კორეის კულტურა საუკუნეების მანძილზე ყალიბდებოდა, უმეტესად იზოლირებულად ჩინეთის გავლენით, დაყოფის შემდეგ კი სამხრეთი კორეელების ცხოვრრბის წესი მნიშვნელოვნად შეცვალა ურბანიზაციამ, ვესტერნიზაციამ და ინდუსტრიალიზაციამ. ცვლილებებმა ცხოვრების წესში და ეკონომიკაში გამოიწვია მოსახლეობის დიდ ქალაქებში კონცენტრირება და სოფლების დეპოპულარიზაცია, სახლებში რამდენიმე თაობის ცხოვრება დასავლური ტიპის ოჯახებმა შეცვალეს, გავრცელდა ინდუსტრიალიზაცია. დღეს სამხრეთი კორეის კულტურის პოპულარობის და სხვა ქვეყნებში გავრცელების ტრენდი შეინიშნება, ამ მოვლენას "კორეულ ტალღას" უწოდებენ. დღეს სამხრეთი კორეის კულტურა მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანია.
ლიტერატურა
XX საუკუნემდე კორეულ ლიტერატურაზე დიდი გავლენა ჰქონდა კლასიკურ ჩინურ ლიტერატურას. XVI საუკუნეში კორეული ანბანის ჩამოყალიბებამდე კორეული სიტყვების დასაწერად გამოიყენებოდა ჩინური დამწერლობა. კორეული დამწერლობის, "ჰანგულის" ფართო გავრცელებას (რაც მხოლოდ XIX ს-ის მეორე ნახევარში მოხდა) მოჰყვა კორეული ლიტერატურის მნიშვნელოვანი ზრდა. XX საუკუნიდან პოპულარული გახდა პატრიოტიზმის და ლირიზმის მოტივები. შეინიშნებოდა პოეზიის დასავლური ფორმების შემოღების მცდელობები, განსაკუთრებით ამერიკული პოეზიის თარგმნებში. დღეს სამხრეთ კორეაში პოეზია საკმაოდ პოპულარულია.