cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნიკარაგუის ისტორია
კოლონიიდან ერამდე
1822-1823 წლებში ნიკაარგუა შედიოდა მექსიკის იმპერიაში, შემდეგ კი გაწევრიანებული იყო ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებულ პროვინციებში. 1838 წელს კი დამოუკიდებლობაც მოიპოვა. გაერთიანებული პროვინციები დაიშალა პარტიული დაპირისპირებების გამო, რომლებიც სამოქლაქო ომში გადაიზარდა. სამოქლაქო ომებისა და მუდმივი აჯანყებების ფონზე ყალიბდებოდა ახლად შექმნილი ნიკარაგუის რესპუბლიკა. ძირითადად დაპირისპირებული იყვნენ ლეონის ლიბერალურ ელიტა და გრანადის კონსერვატული საზოგადოება. დაპირისპირებული მხარეებისთვის პოლიტიკური შეხედულებები უფრო მთავარი იყო ვიდრე სახელმწიფოებრივი ერთიანობა, რაც ძვირად უჯდებოდათ სამოსალაქო ომისგან გადაღლილ ნიკარაგუელებს. 1855 წელს აჯანყებულმა კონსერვატორებმა ამერიკელი ავანტიურისტი, უილიამ უოლკერიც, კი მიიწვიეს დასახმარებლად. გაპრეზიდენტებული უოლკერის გასადევნად კი ერთი კიდევ ომის გადახდა მოუწია, არამარტი ნიკარაგუას, მის მოსახღვრე კოსტა-რიკასა და ჰონდურასს. ამ პერიოდში იწვება ნიკარაგუის საზღვრების ჩამოყალიბებაც. დღევანდელი ნიკარაგუის აღმოსავლეთით მოსკიტების სანაპიროზე ნიკარაგუის სუვერენიტეტი არ ვრცელდებოდა. 1655 წლიდან 1850 წლამდე იგი ბრიტანეთის პროტექტორატის ქვეშ იყო. 1859 წელს კი ბრიტანეთმა ჰონდურასს გადასცა სამართავად, რასაც მოჰყვა მოსკიტების აჯანყება. 1860 წელს მოსკიტების სანაპირო ნიკარაგუის შემადგენლობაში შევიდა ავტონომიის სტატუსით. მოსკიტებს ეყოლებათ საკუთარი ხელისუფალი და შიდა საკითხების მოგვარებაში ნიკარაგუის მთავრობას უფლება არ ექნებოდა. ასე იყო 1870-იან წლებამდე. მას შემდეგ ნიკარაგუას ადგილობრივი ხელიუფლება არ უცვნია. 1890-იან წლებში კი პრეზიდენტ ხოსე სანტოს სელაიას პრეზიდენტობის დროს მოსკიტების ავტონომია გაუქმდება და სანაპიროზე ნიკარაგუის ჯარი შევა. ამ სარისკო გადაწყვეტილებას ბრიტანეთი სამხედრო ძალით არ უპასუხებს. მიუხედავად იმისა, რომ მოსკიტები აჯანყდნენ და ბრიტანეთს მიმართეს დახმარებისთვის, ზღვათა მფრობელი იმპერიისთვის მოსკიტების სანაპიროს დიდი მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა.
შეერთებული შტატების ინტერვენცია
1909 წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა მხარი დაუჭირეს პრეზიდენტ ხოსე სანტოს სელაიას წინააღმდეგ აჯანყებულ კონსერვატორებს. შტატებს ნაკლებად ადარდებდა კონსერვატორების პოლიტიკური შეხედულებები. მისი ინტერვენციის მთავარი მიზეზი ნიკარგუის საშინაო საკითხებში ჩარევისა იყო ის, რომ გაეკონტროლებინა ნიკარაგუის არხის შესაძლო მშენებლობის საკითხი, რომლის აშენებაც მისი შეხედულებით, რეგიონში დესტაბილიზაციას გამოიწვევდა და ხელი შეეშალა სელაიასთვის ეკონტროლებინა უცხო ქვეყნების ხელმისაწვდომობა ნიკარაგუის ეროვნულ რესურსებზე. 1909 წლის 17 ნოემბერს სელაიას ბრძანებით ორი ამერიკელი სიკვდილით დასაჯეს, რადგან აღიარეს რომ სურდათ აეფეთქებინათ "Diamante" მდინარე რიო სან ხუანში. შტატებმა ეს მისი საკუთრების ხელყოფად აღიარა და ნიკარაგუაში შეიჭრა. მისი სზღვაო ძალები დაბანაკდნენ ბლუეფილდსთან და უფრო აქტიურად ეხმარებოდნენ მოკავშირე კონსერვატორებს. სელაია 1909 წლის ბოლოს დანებდა და ქვეყნიდან წავიდა. ხელისუფლება კი ხოსე მადრისს გადაულოცა და ქვეყანა დატოვა.
ხოსე მადრისი ცდილობდა აჯანყება ჩაეხშო, თუმცა უშედდეგოდ. ისიც იძულებული გახდა 1910 წლის აგვსტოში დაეტოვებინა ქვეყანა. საბოლოოდ, აშშ-ის მხარდაჭერით ნიკარაგუის პრეზიდენტი გახდა ადოლფო დიასი. 1912 წლის აგვისტოში მან გამოსცა განცხადება ომის მინისტრ ლუის მენას გადაყენების შესახებ. მას ბრალდებოდა აჯანყების მეთაურობა. გენელალი მენა თავის ძმასთან, მანაგუის პოლიციის უფროსთან, ერთად ნიკარაგუიდან გაიქცა. როდესაც აშშ-ის დიპლომატიურმა მისიამ სთხოვა დიასს დაეცვა ამერიკელების საკუთრეაბა ამერიკელი მოქალაქეების მშვიდობა და უსფრთხოება, შეერთებული შტატების მარიონეტმა ასე უპასუხა:
1912 წელს აშშ-ის ჯარებმა დაიკავეს ნიაკრაგუა და დაიწყო ოკუპაციის პერიოდი, რომელიც 1933 წლამდე გაგარძელდა. 1910 წლიდანნ 1926 წლამდე ნიკარაგუის მთავრობას აკომპლექტებდა ნიკარაგუის კონსერვატული პარტია. ჩამოროს ოჯახი, რომელიც უძღვებოდა კონსერვატორებს, ასევე ეფექტურად აკონტროლებდა ნიკარაგუას. 1914 წელს დაიდო ბრაიან-ჩამოროს შეთანხმება. მისი ძალით ამერიკამ დაიზღვია თავი იმისგან, რომ აშენებულიყო ნიკარაგუის არხი. 1926 ამერიკის ჯარები გავლენ ნიკარაგუიდან და იმავე წელს  მორიგი დაპირისპირება წარმოიშობა ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის, რომელიც ისტორიაში კონსტიტუციონალისტების ომის სახელით შევა. ამერიკის საზღვაო ძალები კვლავ დაიკავებენ ნიკარაგუას და გუერილას ჯარების წინააღმდეგობას წააწყდებიან.
რუდოლფ აიცეტმიულერი
რუდოლფ აიცეტმიულერი (Rudolf Aitzetmüller) (დ. 2 დეკემბერი, 1923, ქ. ლინცი — გ. 18 აგვისტო, 2000, იქვე) — ავსტრიელი სლავისტი.
ნიკარაგუის ისტორია
შეერთებული შტატების ინტერვენცია
1927-1933 წლებში გენერალ აუგუსტო სესარ სანდინო უძღვება გუერილას ჯარებს, პირველყოვლისა კონსერვატორების და შემდეგ ამერიკის ჯარების წინააღმდეგ, რათა გაიმარჯვოს ნიკარაგუის ლიბერალურმა პარტიამ. სანდინო არ შეუერთდებ ა1927 წელს დადებულ შეთანხმებას ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის, რომლის ძალითაც, უნდა შეწყვეტილიყო დაპირისპირება და კვლავ გაპრეზიდენტებული ადოლფო დიასს დაესრულებინა პრეზიდენტობის ვადას.
1933 წელს ამერიკის ჯარები დიდი დეპრესიის გაღრმავების გამო გავლენ ნიკარაგუიდან. ისინი ჩამოაყალიბებენ და შეაიარაღებენ ეროვნულ გვარდიას, რომელიც დაკომპლექტებული იყო სამხედრო პირებითა და პოლიციელებით. არმია ჩააბარეს შტატების ახლო მეგობარს ანასტასიო სომოსა გარსიას. იგი შედიოდა ნიკარაგუის მმართველ ტრიუმვირატში, სანდინოსა და პრეზიდენტ ხუან ბაუტისტა საკასასთან ერთად.
ამერკის მთავრობამ დააწესა ნიკარაგუის კამპანიის მედალი, რომლითაც აჯილდოებდნენ იმ სამხედროებს, რომლებიც მონაწილეობდნენ ნიკარაგუის კონფლიქტში.
რუდოლფ აიცეტმიულერი
ცხოვრება
რუდოლფ აიცეტმიულერი ტყვეობიდან გათავისუფლების შემდეგ, 1946 წლიდან სწავლობდა გრაცის უნივერსიტეტში ინდოგერმანისტიკასა და სლავისტიკას.
ნიკარაგუის ისტორია
ანასტასიო სომოსა გარსიას მმართველობა
ანასტასიო სომოსა გარსიამ, რომელსაც ამერიკის მთავრობა უჭერდა მხარს, ეროვნული გვარდის შესაძლებლობები ჯეროვნად შეაფასა და ჯერ აუგუსტო სადინო მოაკვლევინა 1934 წლის თებერვალში, შემდეგ პრეზიდენტ ბაუტისტა საკასას მომდევრები ჩამოაშორა და 1936 წელს გაპრეზიდენტდა კიდეც. დაამყარა რა დიქტატურა 1979 წლამდე მისი ოჯახი მართავდა ნიკარაგუას.
სომოსას უპირველესი მოწინააღმდეგეები იყვნენ განათლებული საშუალო კლასი და კონსერვატული ელიტა, მათ შორის პედრო ხოაკინ ჩამორო კარდენალი. ლიბერალები თანდათანობით გადაიქცნენ უფრო მძვინვარე და რადიკალ მარქსისტებად. 1951 წლის 21 სექტემბერს ახალგაზრდა მარქსისტ-ლენინისტი პოეტი რიგობერტო ლოპეს პერესი მივიდა საღამოზე, რომელსაც ესწრებოდა პრეზიდენტო სომოსა გარსია და მკერდში ესროლა. მოგვიანებით ანასტასიოს შვილი ანასტასიო სომოსა დებაილე თავის მეუარებში"მოტყუებული ნიკარაგუა' ამტკიცებდა, რომ ჩამორომ წინასწარ იცოდა ამ მკვლელობის შესახებო. მკვლელი ლენინისტი ტყვიების წვიმაში ადგილზევე გარდაიცვალა, სომოსა გარსია კი- რამდენიმე დღის შემდეგ ამერიკულ ჰოსპიტალში, პანამაში.
რუდოლფ აიცეტმიულერი
ცხოვრება
გრაცის უნივერსიტეტშივე დაიცვა დისერტაცია 1950 წელს. როცა 1954 წელს მის მეუღლეს სამუშაოდ ზაარის მხარის უნივერსიტეტში მოუხმეს, აიცეტმიულერი გაჰყვა მას თან გერმანიაში.
ნიკარაგუის ისტორია
აღზევება და დიქტატორიის რეფორმაცია
კონსერვატულმა პარტიამ 1932 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე თავის კანდიდატად წამოაყენა ხუან ბაუტისტა საკასა. ანასტასიო სომოსას წყალობით პრეზიდნტის პოსტი უკვე დაუძლურებული იყო. თავად ლიბერალური პარტიის მმართველს თავისი გავლენა მოეხდინა კონგრესზე და ხელმძღვანელობდა ნიკარაგუის ეროვნულ არმიას. პრეზიდენტ საკასას პოპულარობა შემცირდა მისი სისუსტისა და 1934 წლის საპარლამენტო არჩევნების გაყალბების ბრალდების გამო. სომოსა გარსიამ იხეირა ბაუტისტას წარუმატებლობით. მან კავშირები დაამყარა ყოფილ პრეზიდენტებთან მონკადასა და ჩამოროსთან. გადამწყვეტ მომენტში კი ეროვნული არმიის ძალით ბაურტისტას მომხრეები ჩაანაცვლა მისთვის საიმედო პირებით და კონგრესს მიაღებინა კანონი, რომლის მიხედვით ბაუტისტა უნაროდ ცხადდებოდა. ბაურტისტას შემცვლელად კარლოს ბრენეს ხარკინი დანიშნა. ამგვარად, სომოსას გზა ჰქონდა გაკაფული პრეზიდენტობისკენ. მან ოფიციალურად დატოვა ეროვნული არმიის მეთაურის თანამდებობა და 1936 წლის დეკემბერში საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა. გაპრეზიდენტებულმა 1937 წლის 1 იანვარს კვლავ დაიბრუნა გავლენა ეროვნულ არმიაზე, დაუქვემდებარა რა პრეზიდენტს სამხედრო ხელმძღვანლის თანამდებობა. შემეგი ნაბიჯი საკუთარი ძალაუფლების გასამყარებლად გადადგა და ოჯახის წევრებსა და ნათესავებს დაურიგა საპასუხისმგებლო თანამდებობები. სომოსას ოჯახს გავლენა ჰქონდა ეროვნულ-ლიბერალურ პარტიაზე, რომელიც თავის მხრივ აკონტროლებდა საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლებას. ამრიგად სომოსა ერთპიროვნული მმართველი გახდა, რითაც ნიკარაგუა გადაიქცა დიქტატურად. პოლიტიკურ ოპოზიციას იმდენად შეეძლო დაპირისპირებოდა ხელისუფლებას, რამდენადაც საფრთხე არ შეექმნებოდა მმართველ ელიტას. ამიტომაც იყო, რომ სომოსას ეროვნული არმია არ ინდობდა თავის თანამემამულეებს, მხოლოდ იმიტომ, რომ სერიოზულ პოლიტიკურ მხარდაჭერას ფლობდნენ და მათი მოწყობილი დემონსტარციები საფრთხეს უქადდა ავტორიტარიზმს.
რუდოლფ აიცეტმიულერი
ცხოვრება
1962 წელს მას დოცენტად მოუხმეს ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში, ხოლო უკვე ერთი წლის შემდეგ კი სლავური ენების ფილოლოგიის ორდინარიუსად დაპატიჟეს ტიუბინგენის უნივერსიტეტში. ტიუბინგენიდან 1967 წელს ვიურცბურგის უნივერსიტეტში გადავიდა სამუშაოდ, სადაც 1991 წლამდე ასწავლიდა. ემერიტირებისთანავე იგი დაუბრუნდა მშობლიურ გრაცს, ხოლო 1994 წლიდან ლინცში ცხოვრობდა.
ნიკარაგუის ისტორია
აღზევება და დიქტატორიის რეფორმაცია
ორი წლის შემდეგ სომოსა გარსიამ გაამჟღავნა სურვილი დარჩენილიყო პრეზიდენტის თაანამდებობაზე თავისი ვადის გასვლის მიუხედავად. 1938 წელს კონგრესს გადაარქვა დამფუძნებელი ასამბლეა და ფაქტობრივად ჩამოართვა საკანონმებლო ფუნქციები. საპრეზიდენტო ვადა ოთხიდან ექვს წლამდე გააზრდევინა რითაც კიდევ რვა წლით გაიხანგრძლივა მმართველობის წლები.
ახალგაზრდა სომოსები
ანასტასიო სომოსა გარსია შეცვალა თავისმა ძემ ლუის სომოსა დებაილემ. 1956 წლის 29 სექტემბერს გაპრეზიდენტებული სომოსა ნიკარაგუის დიქტატორი იყო, მის უმცროსი ძმა ანასტასიო სომოსა დებაილე კი ნიკარაგუის ეროვნული არმიის მეთაური და მნიშვნელობით მეორე პირი ქვეყანაში. შეერთებულ შტატებში განათლებამიღებულ სომოსას უკეთესი ურთიერთობა ჰქონდა აშშ-სთან ვიდრე მამამისს და ამბობდნენ ინგლისურად უკეთ საუბრობს ვიდრე მშობლიურ ესპანურადო.
რუდოლფ აიცეტმიულერი
ცხოვრება
რუდოლფ აიცეტმიულერის მეცნიერული კვლევის მთავარი დარგი იყო ძველი სლავური ენა, ანუ ძველი ბულგარული ენა. გამოქვეყნებული ჰქონდა ძველბულგარულის გრამატიკა და - ლინდა სადნიკთან ერთად აგრეთვე ამ ენის განმარტებითი ლექსიკონი.
ნიკარაგუის ისტორია
ახალგაზრდა სომოსები
სომოსას რევოლუციონერი ოპოზიციონერები კუბის რევოლუციამ წაახალისა და ახალი ძალა მისცა. იმედისა და შთაგონებსი გარდა აჯანყებულებისთვის რევოლუციამ მოიტანა იარაღი და საბრძოლო საშუალებები. აჯანყებულები კოსტა-რიკაში დაიწყებენ მოქმედებას და ჩამოაყალიბებენ სანდინისტების ეროვნულ-ლიბერალურ ფრონტს, რომელსაც როგორც სანდინისტებს ისე გაიცნობენ. მათ სახელი დაირქვეს ლეგენდარული ნიკარაგუელის აუგუსტო სესარ სანდინოს პატივსაცემად. დაიწყება ნიკარაგუის გუერილას ბრძოლა სომოსას რეჟიმის წინააღმდეგ. აშშ-სგან მიღებული დახმარებით სომოსები ჩაახშობენ გუერილას მოძრაობას.
რუდოლფ აიცეტმიულერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიელი ენათმეცნიერები კატეგორია:ავსტრიელი ფილოლოგები კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
ნიკარაგუის ისტორია
ახალგაზრდა სომოსები
მართალია აჯანყება დამარცხდა, მაგრამ შედეგად ის მიიღო, რომ აჯანყებით შეფიქრიანებულმა პრეზიდენტმა ლუის სომოსა დებაილემ 1963 წლის თებერვალში დანიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები. არჩევნებში მან გაიმარჟვა, რადგან გააყალბეს და სადამკვირვებლო კომისიაში, რომელიც აკვირდებოდა არჩევნებს, არ შესულან მოწინააღმდეგე კონსერვატული პარტიის წევრები. სომოსამ კონსტიტუციაში შეიტანა შესწორება, რომლის ძალითაც ნიკარაგუის პრეზდენტობა მისი ოჯახის წევერებს არ გადაეცემოდათ. ამ ცვლილებებს სკეპტიკურად აღიქვამდნენ ნიკარაგუელი ოპოზიციონერები. ლუსი სომოსას გარდაცვალების შემდეგ 1967 წელს ისევ სომოსას ოჯახი აკონტროლებდა ქვეყანას და 1967 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ისევ სომსას ოჯახის წევრმა, ამჯერად ანასტასიო სომოსა დებაილემ გაიმარჯვა.
სანდინისტების აჯანყება
სომოსას რეჟიმის წინააღმდეგ საბრძოლველად გარდამტეხი წერტილი იყო 1972 წლის დეკემბერში მომხდარი მიწისძვრა, რომლემაც დაანადგურა დედაქალაქ მანაგუიას 90% და, მოკვდა 10, 000-ზე მეტი ადამიანი, 500 000 ადამიანამდე კი უსახლკაროდ დარჩა. ნიკარაგუამ მიიღო უზარმაზარი საერთაშოირსო დახმარება. გამომცემელმა და ჟურნალისტმა პერდო ხოაკინ ჩამორომ დაიწყო სენსაციური ამბების წერა იმის შესახებ, თუ როგორ ითვისებდა ამ თანხებს სომოსა და ეროვნული არმია. ამან გააღიზიანა ნიკარაგუის მოსახლეობა. ისინი აგრესიას იჩნდნენ არამარტო სომოსას რეჟიმის, არამედ ამერიკის შეერთებული შტატების მიმართაც (რადგან შტატები მხარს უჭერდა სომოსას კომუნისტების წინააღმდეგ). სომოსას რეჟიმის კორუფცია უკვე თვალშისაცემი გახდა. პოლიტიკური ოპოზიცია, განსაკუთრებით კი რევოლუციონერები(სანდინისტები) გამოცოხლებას იწყებენ, რომელთაც ზურგს კუბა და საბჭოთა კავშირი უმაგრებდა.
ახალი წლის წვეულებაზე სომოსას ოჯახის რამდენიმე წევრი და მისი მეგობარი აჯანყებულებმა დაიჭირეს და სიკვდილით დასაჯეს. ამ პერეიოდს სომოსა თავის მემუარებში იხსენებდა აჯანყებულებისა და მთავრობის დაპირისპირების ესკალაციის დაწყებას. ტერორისტული მოქმედების შემდეგ გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა. ეროვნულმა არმიამ დაიწყო სოფლების აოხრება და სანდინისტების მომხრეთა დაწიოკება. ადამიანის უფლებათა დამცველებმა ამხილეს სომოსას რეჟიმი, თუმცა პრეზიდენტ ჯერალდ ფორდს ნიაკარგუის დიქტატორთან ურთიერთობის შეწყვეტა არ სურდა.
აჯანყებულები წარმატებით აგრძელებდნენ მთავრობის წინააღმდეგ ბრძოლას. 1878 წელს პედრო ჩამოროს მკვლელობის შემდეგ ნიკარაგუა სრულმასშტაბიან სამოქალქო ომში ჩაება. სომოსას რეჟიმის მსხვერპლის დაკრძალვას 50, 000 ადამიანი დაესწრო. ნიკარაგუის მოსაზღვრე კოსტა-რიკასა და ჰონდურასში თავმოყრილი სანდინისტები შეიჭებიან ნიკარაგუაში, იზოლაციაში დარჩენილი დასახლებების ასაღებად. სანდინისტები ქალქებს იღებდნენ და აძევებდნენ იქიდან ეროვნულ არმიას. ამის საპასუხოდ სომოსა გაზრდილი ძლადობითა და რეპრესიებით მოქმედებდა. როცა, აჯანყებულებმა აიღეს ქალაქი ლეონი, მან ქალაქის საჰაერო დაბომბვა გადაწყვიტა და განკარგულება გასცა: "დაებომბათ ყველაფერი რაც მოძრაობდა იქამდე, სანამ მოძრაობას არ შეწყვეტდა."
აშშ-ის საინფორმაციო საშუალებები ფართოდ აშუქებდნენ ნიკარაგუაში მომხდარ ამბებს. გააანალიზა რა სომოსას დიქტატურა დღეებს ითვლიდა, კარტერმა აიძულა იგი დაეტოვებინა ნიკარაგუა. სომოსა, რომელიც იმედოვნებდა ეროვნული არმიის მეშვეობით შეინარჩუნებდა ძლაუფლებას, არ დასთანხმდა კარტერს. აშშ აყოვნებდა, რადგან არ სურდა სანდინისტებს ჩაეგდოთ ძალაუფლება. როდესაც ABC-ის რეპორტიორი ბილ სტიუარტი მოკლა ნიკარაგუის ეროვნულმა გვარდიამ, ამერიკის მოსახლეობა აღშფოთდა და უფრო მტრულად მოეკიდა სომოსას რეჟიმს. კარტერმა შეუწყვიტა სომოსას სამხედრო დახმარება, მიაჩნდა რომ სომოსას რეპსრესიული მოქმედებები სანდინისტებს კიდევ უფრო მეტ მხარდამჭერს გამოუჩენდა.
სანდინისტების პერიოდი (1979 - 1990)
როგორც კი ნიკარაგუის მთავრობა დაემხო ეროვნული გვარდიის მეთაურები სომოსასთან ერთად გაიქცნენ შეერთებულ შტატებში, რომელიც ჯერ დასთანხმდა თავშესაფარს მაიამიში, შემდეგ კი უარი განუცხადა მიღებაზე. აჯანყებულები ტრიუმფით შევიდნენ დედაქალქში და 1979 წლის 19 ივლისს ეროვნული აღორძინების მთავრობის ხუნტამ, რომელსაც უღვებოდა დანიელ ორტეგა, საკუთარ თავზე აიღო ნიკარაგუის მართვა.
რევოლუციური ომის შედეგად აშშ-ის ზარალმა $480 მილიონს მიაღწია. სანდინისტებმა მემკვიდრეობით მიიღეს დამშეული, დაავადებული ერი. ნიკარაგუის ტბა ავრცელებდა სიკვდილს, რადგანაც ათწლეულების განმავლობაში მასში ჩაედინებოდა მომწამვლელი ნარჩენები ტბის გარშემო აშენებული ქარხნებიდან. ნიადაგის ეროზია და მტვრის ქარიშხლები ტყეების გაჩეხვის ფონზე მწვავე პრობლემად ესხებოდა ქვეყანას. ამ თავსატკივარის აღმოსაფხვრელად სანდინისტურმა მთავრობამ შექმნა ბუნებრივი რესურსებისა და გარემოს დაბინძურების საწინააღმდეგო ეროვნული ინსიტიტუტი.
1984 წლის 4 ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში 67%-ით სანდინისტებმა გაიმარჯვეს. საერთაშორისო დამკვირვებლების უმეტესობამ არჩევნები გაყალბებულად სცნო. ძირითადი ოპოზიციის კანდიდატმა არტურო კრუსმა, რომლის უკან ამერიკის შეერთებული შტატები იდგა, ვერ გაუძლო შტატების ზეწოლას არ მიეღო 1984 წლის არჩევნებში მონაწილეობა. მოგვიანებით აშშ-ის პოლიტიკოსები იტყვიან: "(რეიგანის) ადმინისტრაცია არ დასთანხმდებოდა კრუსს არჩევნებში მიეღო მონაწილეობა. ამ შემთხვევაში სანდინისტებს შეეძლებოდათ ემტკიცებინათ, რომ საპრეზიდენტო არჩევნები ლეგიტიმური იყო." სხვა პოლიტიკური პარტიები, როგორცი იყვნენ კონსრვატულ-დემოკრატიული და თავისუფალი ლიბერალური პარტიები, შეძლეს სანდინისტას მთავრობის წინააღმდეგ ბრძოლა და არჩევნებში მონაწილეობა. კემბრიჯის უნივერსიტეტის ისტორიკოსი კრისტოფერ ენდრიუსი ამტკიცებდა, რომ სელპ-მა ზეწოლა მოახდინა მემარჯვენე ოპოზიციურ პარტიებზე, რომელთაგან მეტ საფრთხეს მოელოდა, ხოლო ზომიერი პარტიებს მოქმედების მეტი შესაძლებლობა მისცა და დაიტოვა იმის, მაჩვენებლად, რომ ნიკარაგუაში ერთპარტიული მმართველობა არ იყო. ორტეგა აირჩიეს პრეზიდენტად, თუმცა ნიაკარაგუის დაცემული ეკონომიკის ფონზე სიღარიბე მთელს ქვეყანას მოედო.
კომუნისტური მისწრაფებები და აშშ-ის კონტრისტები
შეერთებული შტატების მრავალწლიანი მხარდაჭერა სომოსას რეჟიმისადმი სანდინისტურ მთავრობასთან კონფრონტაციული პოლიტიკით შეიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ კარტერის ადმინისტრაცია ცდილობდა არ შეეწყვიტა დახმარება ნიკარაგუის ახალი მთავრობისათვის, რათა კიდევ უფრო არ დაახლოვებოდნენ საბჭოთა ბანაკს, მარქსისტულ-ლენინური იდეოლოგიის მიმდევრამა სანდინისტებმა მაინც საბჭოეთთან მეგობრბა არჩიეს და აშშ-სთან ურთიერთობა გაუფუჭდათ. სანდინისტები გეგმავდნენ საბჭოთა კავშირის დახმარებით თავისი 75, 000 ჯარი შეეიარაღებინათ Т-55-ით, მძიმე არტილერიითა და მილ მი-24-ით, რითაც ნიკარაგუა ცენტრალურ ამერიკაში უძლიერესი არმიის მფლობელი იქნებოდა, ვიდრე მთელი რეგიონის ქვეყნების შეიარაღება ერთად აღებული. საბჭოთა კავშირი ნიკარაგუას დაჰპირდა მიგ-21-ის ტიპის გამანადგურებლებს, თუმცა არ მიუცია, რამაც ძლიერ გაანაწყენა სანდინისტები.
მანაგუა იყო მეორე დედაქალაქი დასავლეთ ნახევარსფეროში ჰავანის შემდეგ, რომელსაც ჰქონდა საელჩო ჩრდილოეთ კორეაში. ჩინეთისა და თავისი საბჭოთა სპონსორების დაპირისპირების შემდეგ სანდინისტური მთავრობა დასთანხმდა ტაივანს ჰყოლოდა ნიკარაგუაში თავისი წარმომადგენლობა, ჩინეთის წარმომადგენლები კი ქვეყანაში არ შეუშვა.
ამ პერიოდში გახმოვანდა კონტრისტული დაჯგუფებების შექმნა. თავდაპირველად იგი დაკომპლექტდება სომოსას ეროვნული გვარდიის იმ ჯარისკაცებისგან, რომლებიც იძულებული გახდნენ დაეტოვებინათ ნიკარაგუა და იმჟამად ჰონდურასში იმყოფებოდნენ. კონტრისტები ნიკარაგუელი ბიზნეს ელიტის გავლენის ქვეშ მოექცევა. მათ სურდათ დაებრუნებინათ საკუთარი ქონება. კონტრისტების მეთაურთა ჯაჭვი შეიცავდა ყოფილი ეროვნული გვარდიის ჯარისკაცებს, კონტრისტების არმიის დამფუძვნებელს ენრიკე ბერმუდესსა და სხვებს. ერთი აღსანიშნავი კონტრისტების მეთაური იყო სანდინისტური რევოლუციის გმირი ედენ პასტორა, იგივე "კომანდანტე ზერო"  ("Commadante Zero"), ვინც გაემიჯნა ლენინისტურ ორიენტაციას.
1980 წელს რონალდ რეიგანის არჩევის შემდეგ ურთიერთობა შეერთებულ შტატებსა და სანდინისტურ მანაგუას შორის დათბა. რეიგანის ადმინისტრაციამ მომეტებული ყურადღება დაუთმო "კომუნისტურ საფრთხეს, რომელიც მოდიოდა სანდინისტებისგან. თავად სანდინისტებს მხარს უჭერდა კუბის პრეზიდენტი ფიდელ კასტრო და მათ მჭიდრო სამხედრო ურთიერთობა ჰქონდათ საბჭოთა კავშირთანაც. ამგვარად ცენტრალური ამერიკა ცივი ომის დროს ფრონტის ხაზი იყო. ამერიკა ცდილობდა დაეცვა თავისი ბიზნეს ინტერესები, რომელიც სანდინისტებისგან შევიწროებული იყო. საბოლოოდ აშშ-ის მთავრობა დასთანხმდა დაეფინანსებინა იარაღით და პრაქრიკულად გაეწრთვნა ჰონდურასსა და კოსტა-რიკაში განთავსებული კონტრისტების არმია სანდინისტების ჩამოსაგდებად. პრეზიდენტმა რეიგანმა კონტრისტებს "ჩვენი დამფუძვნებელი მამების მსგავსნი" უწოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ხოცავდნენ ყველას ვინც მათი წინააღმდეგი იყო.
ამერიკის ზეწოლამ ნიკარაგუის მთავრობის მიმართ პიკს მიაღწია 1983-1984 წლებში. აშშ არ ერიდებოდა ნიკარაგუიის პორტებსა და ნავთობის რეზერვუარების დაბომბვას. 1986 წელს ნიკარაგუამ საერთაშორისო სასამართლოში უჩივლა შტატებს. სასამართლომ განაჩენი გამოიტანა, რომ ამერიკის ეს ქმედება არაკანონიერი იყო. თუმცა რეიგანის ადმინისტრაციამ უარი განაცხადა სასამართლოს გადაწყვეტილების შესრულებაზე და განაცხადა, რომ საერთაშორისო სასამართლოს კომპეტენციაში არ შედიოდა ამ საქმის განხილვა. საბოლოოდ გაერთიანებული ერების გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია, რომლის შემდეგაც აშშ-ის მთავრობა იძულებული გახდა ნიკარაგუისთვის ჯარიმა გადაეხადა. მხოლოდ ისრაელმა და სალვადორმა, რომელიც იღებდა დიდი სამხედრო დახმარებას საკუთარი გუერილას აჯანყებულების წინააღმდეგ, მხარი დაუჭირეს შეერთებულ შტატებს. გადასახდელი ჯარიმა კი ჯერ კიდევ არ არის გადახდილი. ამერიკის შეერთებული შტატების ელჩმა გაეროში, ჯეინ კირკპატრიკმა, გააკრიტიკა საერთაშორისო სასამართლო და "ნახევრად სამართლიან" ორგანოდ მიიჩნია. 1985 წლის 1 მაისს რეიგანმა ეკონომიკური ემბარგო დაუწესა ნიკარაგუას, რომელიც ძალაში 1990 წლის მარტამდე დარჩა.
1982 წელს შტატებში გამოიცა კანონმდებლობა, რომელმაც აკრძალა კონტრიტების დაფინანსება. რეიგანის ადმინისტრაცია კი არალეგალუირად აგრძელებდა მათს მხარდაჭერას. შტატები ირანს საიდუმლოდ მიჰყიდდნენ იარაღს და იქიდან აღებული ფულით აფინასებდნენ კონტრისტებს. საიდუმლო გამომჟღავნდა და ირან-კონტრას სკანდალი მოჰყვა 1986-1987 წლებში. ორმხრივი დაუძლურების ფონზე, სანდინისტურ მთავრობას შეეშინდა კონტრისტების წარმატებების და მასთან მორიგება ამჯობინეს. ადგილობრივი მმართველობების შუამავლობით დადეს შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის თაობაზე 1988 წლის 23 მარტს. კონტრისტები ამის შემდეგ გაერთიანდებიან მომდევნო საპრეზიდენტო არჩევნბში მონაწილეობის მისაღებად.
სანდინისტების შემდგომი პერიოდი
1996 წლის 20 ოქტომბერს საპრეზიდნტო, საკანონმდებლო და ადგილობრივი მმართველობების არჩვენები მოეწყო, რომელიც როგორც საერთაშორიოს ისე ადგილობრივმა დამკვირვებლებმა დადებითად შეაფასეს. არჩევნებში გაიმარჯვა მანაგუის ყოფილმა მერმა, ლიბერალური ალიანსის მეთაურმა არნოლდო ალემანმა. ალემანმა გააგრძელა ლიბერალური ეკონომიკის განვითარება და წინასაარჩევნო პირობის "საქმე, არა სიტყვები" გამართლება. ამ დროს იგება ახალი მაგისტრალები და გზები, ხიდები. ნიკარაგუა იღებს დიდი საერთაშორიოს დახმარებას 1998 წლის ოქტომბერში თავს დამტყდარი ქარიშხალი მიჩის ზიანის ასანაზღაურებლად. ალემანის საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდეგ მას ბრალად კორუფციაში მონაწილეობა ედება და აპატიმრებენ. 2000 წელს თანამდებობის ზოგიერთი პირი გადადგა.
2000 წლის ნოემბერში მოეწყობა მუნიციპალური არჩევნები, რომელშიც საერთო ჯამში გაიმარჯვებს ალემანის პარტია. თუმცა საქალაქო დასახლებებში, განსაკუთრებით დეპარტამენტების დედაქალაქებში, მათ შორის მანაგუაში, სანდინისტას ეროვნულ-ლიბერალური ფრონტი მოიპოვებს მნიშვნელოვან წარმატებებს.
2001 წლის 4 ნოემბერს გაიმართება საპრეზიდენტო და საკანონმდებლო არჩევნები. ენრიკე ბოლანიოსი გაიმარჯვებს და გახდება ნიკარაგუის შემდგომი პრეზიდენტი. ეს არჩევნებიც, რომელიც 1990 წლის შემდეგ მეოთხე თავისუფალი და გაუყალბებელი არჩევნები იყო, საერთაშორიოს დამკვირვებლების მიერ დადებითად შეფასდა.
2006 წელს მოწქყობილ საპრეზიდენტო არჩევნებშI 16 წლიანი ინტერვალის შემდეგ ხელისუფლებაში მოვიდა დანიელ ორტეგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკარაგუის ისტორია
ქემალ ათათურქი
მუსტაფა ქემალ ათათურქი (Mustafa Kemal Atatürk), ან მუსტაფა ქემალ ფაშა (Mustafa Kemal Paşa) 1921 წლამდე და ღაზი მუსტაფა ფაშა (Gazi Mustafa Paşa) 1921—1934 წლებში (დ. 1881, სალონიკი, სალონიკის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია – გ. 10 ნოემბერი, 1938, დოლმაბაჰჩე, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი ფელდმარშალი, რევოლუციონერი სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი და თურქეთის რესპუბლიკის დამფუძნებელი მამა, რომელიც რესპუბლიკის დაფუძნებიდან, 1923 წლიდან, სიკვდილამდე, 1938 წლამდე იყო თურქეთის პრეზიდენტი. მან გაატარა ყოვლისმომცველი პროგრესული რეფორმები, რამაც თურქეთი გარდაქმნა სეკულარულ და ინდუსტრიალიზებულ ქვეყანად. იდეოლოგიურად, მისი სეკულარისტული და ნაციონალისტური პოლიტიკა და სოციალისტურ-პოლიტიკური თეორია ქემალიზმის სახელით გახდა ცნობილი. თავისი სამხედრო და პოლიტიკური მიღწევების გამო, ათათურქი XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ლიდერად ითვლება.
ახლად ჩამოყალიბებული თურქეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ამპლუაში, ათათურქმა წამოიწყო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული რეფორმების მკაცრი პროგრამა, რომლის საბოლოო მიზანი იყო თანამედროვე, პროგრესული და სეკულარული ეროვნული სახელმწიფოს აშენება. მან, დაწყებითი განათლება უფასო და სავალდებულო გახადა და ათასობით ახალი სკოლა გახსნა ქვეყნის მასშტაბით. ასევე შემოიღო ლათინურ ენაზე დაფუძნებული თურქული ანბანი, რომელიც შეცვალა ძველი ოსმალურის თურქული ანბანი. თურქმა ქალებმა თანაბარი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები მიიღეს ათათურქის პრეზიდენტობის დროს. კერძოდ, №1580 კანონის საფუძველზე 1930 წლის 3 აპრილს ქალებს მიენიჭათ ხმის მიცემის უფლება ადგილობრივ არჩევნებზე და რამდენიმე წლის შემდეგ, 1934 წელს, სრული საყოველთაო ხმის უფლება მიიღეს.
ათათურქის მთავრობა ატარებდა თურქიზაციის პოლიტიკას, რითაც ცდილობდა შეექმნა ერთგვაროვანი, ერთიანი და უპირველეს ყოვლისა სეკულარული ერი თურქული დროშის ქვეშ. ათათურქის დროს, თურქეთში მცხოვრებ უმცირესობებს სთხოვდნენ საჯაროდ თურქულად ელაპარაკათ, მაგრამ ამავე დროს მათ მიეცათ უფლება შეენარჩუნებინათ საკუთარი მშობლიური ენა. გვარის შესახებ კანონის მიხედვით არათურქულ ტოპონიმებს და უმცირესობებს დაევალათ თურქული გვარის მიღება. 1934 წელს, თურქეთის პარლამენტმა მას გვარად „ათათურქი“ მიანიჭა, რაც ნიშნავს „თურქების მამას“, რაც მისი როლის აღიარება გახდა, რომელიც მან თანამედროვე თურქეთის რესპუბლიკის მშენებლობაში შეიტანა. ის 1938 წლის 10 ნოემბერს სტამბოლში, დოლმაბაჰჩეს სასახლეში, 57 წლის ასაკში გარდაიცვალა. პრეზიდენტის პოსტზე ის პრემიერ-მინისტრმა, ისმეთ ინენიუმ შეცვალა და სახელმწიფო პანაშვიდი გადაუხადა მას.
1981 წელს, ათათურქის დაბადების 100 წლისთავზე, მის ხსოვნას გაერომ და იუნესკომ პატივი მიაგო და მიმდინარე წელი მსოფლიოში „ათათურქის წლად“ გამოაცხადა, ასევე მიიღო რეზოლუცია ათათურქის 100 წლის იუბილეზე, სადაც ის აღწერილია, როგორც „მებრძოლ ლიდერად კოლონიალიზმისა და იმპერიალიზმის წინააღმდეგ“ და „ხალხებს შორის ურთიერთგაგების გრძნობისა და მსოფლიოს ერებს შორის მტკიცე მშვიდობის შესანიშნავი წარმომჩენის, სადაც ის მთელი ცხოვრება მუშაობდა ხალხებს შორის ჰარმონიისა და თანამშრომლობის განსავითარებლად“. ათათურქს ასევე მიენიჭა ჯილდო მსოლფიოში მშვიდობაზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკისა და მეგობრობისთვის, განსაკუთრებით მეზობელ ქვეყნებთან მიმართებაში, როგორებიცაა ირანი, იუგოსლავია, ერაყი და საბერძნეთი, ასევე ბალკანეთის პაქტის შექმნისთვის, რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა ფაშისტური იტალიისა და ცარისტული ბულგარეთის ექსპანსიონიზმისთვის.
სახელი
ათათურქი დაიბადა, როგორც „მუსტაფა“. მეორე სახელი „ქემალი“ (რომელიც არაბულად ნიშნავს „სრულყოფილებას“ ან „სიმწიფეს“) მას მათემატიკის მასწავლებელის, კაპიტან მუსტაფა ეფენდის მიერ მიენიჭა. აფეთ ინანის მიხედვით, მისმა მასწავლებელმა ეს სახელი მას (ათათურქს) „მისი შესაძლებლობებისა და სიმწიფის აღფრთოვანებით დაარქვა“. სხვა წყაროების მიხედვით, მის მასწავლებელს სურდა ათათურქის სხვა მოსწავლეებისგან განასხვავება, რომელთაც ასევე ერქვათ „მუსტაფა“. მწერალი ენდრიუ მანგო ვარაუდობს, რომ შესაძლოა მან თავად აირჩია ეს სახელი, ნაციონალისტი პოეტის, ნამიქ ქემალი პატივსაცემად. ჟურნალისტ ალკანის მიხედვით, ათათურქმა, როგორც ჩანს, ჯარში მოღვაწეობის წლებში მიიღო სახელი „ქემალი“.
მას შემდეგ, რაც 1934 წელს პირადობის მოწმობა მიიღო გვარი „ათათურქი“, მისი სახელის ველში ჩაიწერა „ქემალ ათათურქი“, მაშინ, როდესაც სახელი „მუსტაფა“ საერთოდ გაქრა. 1935 წლის თებერვალში, ათათურქმა დაიწყო თავისი „ორიგინალური“ სახელის — „ქემალის“ გამოყენება. ჟურნალ „Tarama Dergisi“ (1934) მიხედვით ქემალი ნიშნავს „ფორტიფიკაციას“, „ციხესიმაგრეს“, „ჯარს“, „ფარს“. 1935 წლის 4 თებერვალს, მთავრობის ოფიციალურმა საინფორმაციო სააგენტო „ანადოლუს სააგენტომ“ შემდეგი განმარტება გააკეთა:
ადრეული წლები
thumb|left|upright|სახლი (დღეს [[ათათურქის მუზეუმი (სალონიკი)|მუზეუმი), სადაც ათათურქი დაიბადა და რომელიც მდებარეობს საბერძნეთის ქალაქ სალონიკში]] ათათურქი დაიბადა „აჰმეთ სუბაშის“ უბანში ან ისლაჰანეს ქუჩაზე (დღეს აპოსტოლუ პავლუს ქუჩა) მდებარე სახლში (დღეს მუზეუმი), „ქოჯა ქასიმფაშას“ უბანში, სალონიკში (დღეს საბერძნეთი), ოსმალეთის იმპერიაში. მისი მშობლები იყვნენ ალი რიზა ეფენდი, სამხედრო ოფიცერი წარმოშობით კოჯაჯიკიდან (ჩრდილოეთი მაკედონია), მოხელე და ხე-ტყით მოვაჭრე, და ზიუბეიდე ჰანიმი. მუსტაფას მხოლოდ და ჰყავდა, მაკბულე ათადანი, რომელიც 1956 წელს გარდაიცვალა.
სამხედრო კარიერა
თურქეთის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი 1923-1938 წლებში. თურქეთის ეროვნულ-გამანთავისუფლებელ რევოლუციის ლიდერი, სამხედრო მოღვაწე. მუსტაფა ქემალ ფაშა ოსმალეთის იმპერიის პერიოდში იყო სამხედრო ელიტის ერთ-ერთი ლიბერალი წარმომადგენელი, წარმატებით იბრძოლა პირველ მსოფლიო ომში. მისი დიდი დამსახურებაა ინგლისელთა მარცხი გალიპოლის ოპერაციაში (1915 წ.). 1916 წელს მას ებოძა ბრიგადის გენერლის ჩინი და ფაშას ტიტული. 1918 წელს ოსმალეთის იმპერიის დამარცხების შემდეგ ქვეყანა კატასტროფის წინაშე აღმოჩნდა. ევროპის სახელმწიფოებმა გადაწყვიტეს მისი დანაწილება. 1919 წელს მუსტაფა ქემალმა თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა თურქეთის ეროვნული კონგრესი, სადაც თურქეთის პატრიოტული ძალები გაერთიანდნენ. ამ ძალამ ვერ იხსნა ოსმალეთის იმპერია, მაგრამ გადაარჩინა თურქეთი. 1919-1922 წლებში მუსტაფა ქემალმა ინტერვენტებისგან გაწმინდა ანატოლია, დაამარცხა ბერძნები და სომხები. 1922 წელსვე მან დაამხო სტამბოლის მარიონეტული ხელისუფლება და მთელი თურქეთი მას დაემორჩილა. იგი იყო პირველი ვინც სცნო რუსეთის საბჭოთა მთავრობა, სამაგიეროდ კი დიდი დახმარება მიიღო ლენინისგან. 1922 წლის 1 ნოემბერს მან გააუქმა ოსმალეთის იმპერია, ტახტიდან გადააგდო უკანასკნელი სულთანი და თურქეთი რესპუბლიკად გამოაცხადა. 1923 წელს მუსტაფა ქემალი თურქეთის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი გახდა. ამ პოსტზე ყოფნისას მან ბევრი ძალიან მნიშვნელოვანი რეფორმა განახორციელა (ლათინურ ანბანზე გადასვლა, სამოქალაქო კანონმდებლობა, ევროპული ტანსაცმლის და ცხოვრების წესის შემოღება და სხვ.) და თურქეთი ევროპული განვითარების გზაზე დააყენა. 1934 წელს მას სამშობლოს წინაშე დიდი დამსახურებებისთვის მიენიჭა ტიტული „ათათურქი“ — თურქების მამა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:რევოლუციონერები
ძვ. წ. 222
გარდაიცვალნენ
*
ჯუზეპე ვერდი
ჯუზეპე ფორტუნინო ფრანჩესკო ვერდი (Giuseppe Fortunino Francesco Verdi; დ. 10 ოქტომბერი, 1813 — გ. 27 იანვარი, 1901) — იტალიელი კომპოზიტორი; XIX საუკუნის იტალიური ოპერის ყველაზე გავლენიანი ხელოვანი. მისი ნამუშევრები ხშირად იდგმება მსოფლიოს ყველა საოპერო თეატრში.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები კატეგორია:ოპერის კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1813 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1901
Lasioglossum rubripes
Lasioglossum rubripes — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1932 წელს.
სქოლიო
rubripes
პაესის მუნიციპალიტეტი (აპურე)
პაესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, აპურეს შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბარინასის შტატი, ჩრდილო-დასავლეთიდან — ტაჩირის შტატი, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან — კოლუმბია, ხოლო აღმოსავლეთიდან — მუნიოსის და რომულო-გალიეგოსის მუნიციპალიტეტები.
პაესის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 111 059 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 12 820 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:აპურეს შტატის მუნიციპალიტეტები
პაატა ბურჭულაძე
პაატა ბურჭულაძე (დ. 12 თებერვალი 1955, თბილისი, სსრკ) — ქართველი ოპერის მომღერალი (ბანი), პოლიტიკოსი.
ოპერა
ბურჭულაძემ მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისში მუსიკის პედაგოგ ოლიმპი ჭელაშვლითან. უკვე როგორც მოწაფე დიდი წარმატებით მღეროდა თბილისის ოპერიისა და ბალეტის თეატრში. განსაკუთრებული ნიჭის გამო მიიღო სტიპენდია, რომელმაც მას საშუალება მისცა სწავლა გაეგრძელებინა მაინლანდში ჯულიეტა სიმიონატის და ედუარდო მულერის ხელმძღვანელობით.
უკვე 1981 წელს მოიპოვა პირველი ჯილდო მუსიკალურ კონკურსში Voci Verdiane (ბუსეტო, იტალია). 1982 წელს ოქროს მედლით გაიმარჯვა ცნობილ მოსკოვის ჩაიკოვსკის საერთაშორისო კონკურსში. 1985 გაიმარჯვა ლუჩიანო პავაროტის კონკურსში (ფილადელფია, აშშ). მნიშვნელოვან კონკურსებში მიღწეული წარმატებების შემდეგ შეძლო ევროპის და ჩრდილოეთი ამერიკის სცენებზე წარმატებული გზის გაგრძელება.
მისი სენსაციური დეპიუტი შედგა კოვენტ გარდენ ოპერაში, ლონდონში, სადაც შეასრულა რამფისის პარტია ოპერა „აიდაში“, ტენორი ვარსკლავის ლუჩანო პავაროტის რადამესის გვერდით. არანაკლები წარმატება ხვდა მილანის ლა სკალასა და ვენის სახელმწიფო ოპერაში. ჰერბერტ ფონ კარაიანმა მიიწვია ზალცბურგის ფესტივალზე, სადაც იგი შემდეგაც არაერთხელ გამოჩნდა საკონცერტო წარმოდგენებში. ბურჭულაძის კარიერის კიდევ ერთი მწვერვალი იყო მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრში „ბორის გოდუნოვში“ მთავარი პარტიის შესრულება 1990-91 წლებში.
პოლიტიკა
2015 წლის ნოემბერში დააფუძნა ორგანიზაცია „საქართველოს განვითარების ფონდი“, რომლის მიზანი იყო „ქვეყნისთვის აქტუალური საკითხების განხილვა და სახელმწიფოებრივად მოაზროვნე დემოკრატიული ძალების კონსოლიდაცია“. 2016 წლის მაისში ბურჭულაძემ დააარსა მოძრაობა „სახელმწიფო ხალხისთვის“, რომელმაც 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2001) კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები პ კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
სახლი
thumb|შანტიტაუნი, [[სოუეტო, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა]] thumb|[[მარკენი, ნიდერლანდები]]
სახლების ნაირსახეობები
სახლების ნაირსახეობებია:
სქოლიო
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
გურამ მგელაძე
გურამ დავითის ძე მგელაძე (დ. 4 აპრილი, 1932, თბილისი — გ. 5 ივნისი, 2015) — ქართველი და საბჭოთა პარტიული და პოლიტიკური მოღვაწე, მეწარმე, სოციალისტური შრომის გმირი.
ბიოგრაფია
1973–1982 წლამდე საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის აბაშის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი იყო. ამ თანამდებობაზე განახორციელა ე. წ. „აბაშის ექსპირემენტი“, რომელიც ითვალისწინებდა საბაზრო ეკონომიკის ელემენტების დანერგვას საბჭოთა მეურნეობაში.
1982–1991 — წლამდე საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, საქართველოს სსრ სახელმწიფო მინისტრი, საქართველოს სსრ აგრო-სამრეწველო გაერთიანების თავმჯდომარე, საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს წევრი, საქართველოს სსრ კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი.
1992–1995 წლამდე — საქართველოს რესპუბლიკის საელჩოს მრჩეველი რუსეთის ფედერაციაში. 1995 წლამდე ითვლებოდა საქართველოს პრეზიდენტის — ედუარდ შევარდნაძის უახლოეს თანაგუნდელად. 1990 და 2000-იან წლებში აწარმოებდა სამეწარმეო საქმიანობას რუსეთში და ევროპის ქვეყნებში.
1992 წლის შემდეგ ძირითადად ცხოვრობდა მოსკოვში, დაქორწინებული იყო მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატ ნანა იოსელიანზე.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:საქართველოს სსრ მინისტრები
ოთახი
thumb|ოთახი [[იაპონიაში.]]
ოთახი — შემოსაზღვრული ადგილი სახლში ან რაიმე სხვა შენობაში. ხშირად ოთახს აქვს კარები და ფანჯრები. ოთახს შეიძლება ჰქონდეს კონკრეტული დანიშნულება. მაგალითად, ოთახს სადაც საჭმელს ამზადებენ ეწოდება სამზარეულო.
ძვ. წ. 223
გარდაიცვალნენ
*
ეზრა
საკუთარი სახელი ეზრა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ადოლფ საქსი
thumb|right|230px|ადოლფ საქსი ანტუან-ჯოზეფ 'ადოლფ' საქსი (Antoine-Joseph 'Adolphe' Sax; დ. 6 ნოემბერი, 1814 — გ. 4 თებერვალი, 1894) — ბელგიელი მუსიკალური ინსტრუმენტების დიზაინერი და მუსიკოსი (კლარნეტისტი), რომელიც საქსოფონის გამოგონებთაა ცნობილი.
ადოლფ საქსი დაიბადა დინანტში, ვალონია, ბელგია. მისი მამა, ჩარლზ-ჯოზეფ საქსი, თვითონაც ინსტრუმენტების დიზაინერი იყო, და რამდენიმე ცვლილება შეიტანა საყვირის დიზაინში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1814 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1894 კატეგორია:მუსიკალური ინსტრუმენტების გამომგონებლები კატეგორია:ბელგიელი გამომგონებლები
Amblyopone celata
Amblyopone celata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Amblyopone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Amblyoponinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Amblyopone
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1936 (გაზაფხული)
ჯგუფი „А“: ცხრილი
საუკეთესო ბომბარდირი — მიხეილ სემიჩასტნი (დინამო (მ)) — 6 გოლი 6 მატჩში.
რესურსები ინტერნეტში
1936 კატეგორია:1936 წელი ფეხბურთში
ლოზუნგი
სქოლიო
*
ამუდარიოს რაიონი
ამუდარიოს რაიონი — რაიონი უზბეკეთში, ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში. მოსახლეობა – 188 700 ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრია მანგიტი.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის რაიონები
Lasioglossum rubritarse
Lasioglossum rubritarse — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
rubritarse
კოჯორი
კოჯორი — დაბა და კურორტი თბილისში. ფეოდალურ ხანაში იყო ქართველ მეფეთა საზაფხულო რეზიდენცია, ხოლო XIX საუკუნეში წარმოადგენდა რუსული მმართველი ელიტის სააგარაკე ადგილს.
ეტიმოლოგია
დაბის სახელწოდების შესახებ რამდენიმე ვერსია არსებობს. ერთი ვერსიით მას სვანური წარმომავლობა აქვს: „კოჯო“ ნიშნავს ქვას, „კოჯორი“ — ქვიანს. სხვა ვერსიით კოჯრის წინა სახელწოდებაა კოჟორი. ეს ტოპონიმი თავისი წარმოშობით უკავშირდება კოჟოს, რაც კლდის თხემს ნიშნავს. სწორედ ვულკანური წარმოშობის კლდის თხემზეა დაშენებული კოჟრის ციხე. სახელწოდება კოჯორი რუსული ტრანსკრიპციით დამკვიდრდა 1800 წლიდან.
კიდევ ერთი ვერსიით სახელწოდება კოჯორი შესაძლოა უკავშირდებოდეს სიტყვას „ქოჩორი“, რადგან ძველად კოჯრის პლატო დაფარული იყო ტყეებით და მოგაგონებდათ ქოჩორს. მეოთხე ვარიანტით სახელწოდება მოდის სიტყვიდან „კოჟორა“,(დაკოჟრებული), რაც ახასიათებს ადგილის რელიეფს.
კიდევ ერთი თვალსაზრისით კოჯორი ორფუძიანი კომპროზიტია. პირველი ფუძეა სიტყვა „კო“, მეორე ფუძეა „ჯორი“. „კო“ სახელნაცვალი ფორმა უნდა იყოს სიტყვისა რკო, რაც ძველ ქართულში მუხას აღნიშნავდა. „„ჯორი“ სახელნაცვალი ფორმა უნდა იყოს სიტყვისა ჯვარი. ამ მნიშვნელობით კოჯორი იგივეა, რაც მუხაჯვარი. მუხაჯვარი თავდაპირველად სალოცავი ადგილის სახელი უნდა ყოფილიყო. ასეთი წინაქრისტიანული სალოცავი კოჯრის ტერიტორიაზე იყო უძოს მთა, სადაც ახლაც შემორჩენილია მუხნარის ნაშთები. უძოზე არის წმინდა გიორგის სახელობის სალოცავი. საქართველოს სინამდვილეში წმინდა გიორგის კავშირი მუხასთან დადგენილ ფაქტად ითვლება.
გეოგრაფია
კოჯრის პლატოდან ჩანს ლისისა და კუს ტბები, ბეთანია და წყნეთი, საგურამოს ქედი, ნახშირგორა, კავკასიონი.
ისტორია
კოჯორი, კოჯრის ციხე და კოჯრის გზა მრავალ ქართულ ისტორიულ წყაროშია მოხსენიებული. ფეოდალურ ხანაში იყო აგარანის ნაწილი, რაც მოიცავდა კოჯორს, შინდისს, ტაბახმელას, წავკისს. აქ საზაფხულო სადგომები ჰქონდათ ქალაქის მაღალი საზოგადოების წარმომადგენლებს. აგარანის ციხე კი იცავდა თბილისში სომხითიდან მიმავალ მთავარ გზას. ამიტომ მის დაუფლებას XI-XII საუკუნეებში დიდ ყურადღებას აქცევდნენ ქართველი მეფეები და მსხვილი ფეოდალები. აგარანის ციხეში გარდაიცვალა თამარ მეფე. XIII საუკუნიდან შეწყდა კოჯორში ზაფხულობით მეფეთა დგომის ტრადიცია.
XV საუკუნეებში კოჯორში აშენდა ორმოცი მოწამის სხელობის ეკლესია. ამავე საუკუნიდან კოჯრის ციხის მფლობელები გახდნენ სოლოღაშვილები. XVII საუკუნეში კათალიკოსმა ნიკოლოზ IX-მ კოჯორში ააშენება სასახლე და და კარის საყდარი. ამავე საუკუნეში როსტომ მეფემ კოჯორი კვლავ აქცია მეფეთა საზაფხულო რეზიდენციად. XVII-XVIII საუკუნეებში კოჯრის სასახლეში არსებობდა საჭურჭლე, რომელსაც ჰყავდა მეჭურჭლეთუხუცესი და მეჯამეთუხუცესი. სასახლეს როსტომის შემდეგ იყენებდნენ გიორგი XI და ვახტანგ VI. 1963 წელს კოჯორში აღმოჩენილი იქნა ვახტანგ VI-ის კუთვნილი ნივთების განძი სპილენძის ოთხი თეფში და ერთი თასი, რომლებიც ვახტანგმა 1721-1722 წლებში მიიღო შაჰ ჰუსეინისგან. XVIII საუკუნისათვის კოჯრის ორმოცი მოწამის ეკლესია თითქმის დანგეული და დაცარიელებული იყო. 1759 წელს ორბელიან-ყაფლანიშვილების ბრძანებით მონასტერი აღადგინეს.
1850-იან წლებში კოჯორში გაიხსნა ფოსტა-ტელეგრაფის განყოფილება, რომელიც მაშინ მხოლოდ ზაფხულში, სააგარაკო სეზონის დროს, მუშაობდა. 1857-1858 წლებში (სხვა ვერსიით 1865-1866 წლებში) თბილისსა და კოჯორს შორის საფოსტო მომსახურების ნიშნად გამოიყენებოდა საფოსტო მარკა ტფილისის უნიკა (იგივე ტფილისის მარკა, კოჯრის მარკა), რომელიც დღეისთვის ფილატელისტური იშვიათობაა. ამავე პერიოდში კოჯორი მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის ბრძანებით დაიყო უბნებად და იწყო მისი განაშენიანება სააგარაკედ. 1852 წელს ვოროცოვის შვილმა აქ ააშენა სააგარაკე სახლი ბაღით, თუმცა მისით თავად მეფისნაცვალი უფრო ხშირად სარგებლობდა. შემდგომში ვორონცოვმა სასახლე და ბაღი გადასცა წმინდა ნინოს სასწავლებელს. XIX საუკუნეში არსებობდა გეგმა, რომლის მიხედვითაც თბილისიდან კოჯრის მიმართულებით უნდა გაყვანილიყო სარკინიგზო გზა. XX საუკუნის დასაწყისისთვის კოჯორში იდგა 300-მდე სახლი, ხოლო სეზონურად დამსვენებელთა რაოდენობა აღწევდა 6000-ს. 1904 წლის 21 ოქტომბერს კოჯორში გაიხსნა სამრევლო დაწყებითი სკოლა კორნილე ელიზბარაშვილის ხელმძღვანელობით. სკოლაში მიღებულ იქნა 40 ბავშვი: ქართველები, სომხები, მაჰმადიანები.
1921 წელს კოჯრის სიახლოვეს მიმდინარეობდა კოჯორ-ტაბახმელის ბრძოლები რუსეთ-საქართველოს ომის დროს. საბჭოთა პერიოდში ვორონცოის ყოფილი სახლში განთავსდა ბავშვთა სახლი, ხოლო ვორონცოვის ბაღი გახდა საჯარო. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1968 წელს. შედიოდა გარდაბნის რაიონში და იყო სასოფლო საბჭოს ცენტრი (სოფლები: კიკეთი, კვესეთი). 2007 წლიდან მოექცა თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, ქალაქ თბილისის დიდგორის რაიონში, 2013 წელს გადავიდა მთაწმინდის რაიონის შემადგენლობაში და კიკეთთან ერთად შეადგენს ერთ ადმინისტრაციულ უბანს.
კურორტი
კოჯორი ადგილობრივი მნიშვნელობის საშუალომთიანი კლიმატური კურორტია. სამედიცინო ჩვენება: სუნთქვის ორგანოთა არასპეციფიური დაავადებები, ძვალ-სახსართა და ლიმფური კვანძების ტუბერკულოზი, ნერვული სისტემის ფუნქციური დაავადებანი, მეორეული სისხლნაკლებობა. სეზონი - ზაფხული.
ღირსშესანიშნაობები
სამხრეთით, აზეულას მთის ქიმზე დგას კოჯრის ციხე. შემორჩენილია გალავნისა და მის სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბოლოებში მდგარი ორი კოშკის ნანგრევები. ციხესიმაგრე ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. მრავალჯერ არის შეკეთებული და განახლებული. მისი უძველესი ფენა არა უგვიანეს XI საუკუნის II ნახევრით თარიღდება, ხოლო დღემდე მოღწეული კედლის ფრაგმენტები XVI-XVIII სს თარიღდება.
კოჯორის ტერიტორიაზე შემორჩენილია XV საუკუნის ორმოც მოწამეთა სახელობის ეკლესია. ესაა შვერილფასადიანი ერთნავიანი ნაგებობა. მის სამხრეთით აღმართულია შეისრულკამარიანი ნაგებობა.
კოჯრის სამხრეთ-დასავლეთით, ასურეთისწყლის ხეობაში მდებარეობს XIII საუკუნის I ნახევრის ძეგლი კაბენის მონასტერი.
კოჯრის სამხრეთით მდებარეობს გუდელისის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. მისგან შემორჩენილია საყდრის სამი კედელი, სადაც არის საგვარეულო საძვალე. საფლავის ქვაზე გარკვევით იკითხება: „ორბელიანი“. საყდრის გარშემო განლაგებულია საფლავის ქვები.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის დაბები კატეგორია:საქართველოს კურორტები
ბალტიმორი
ბალტიმორი — დამოუკიდებელი ქალაქი მერილენდში აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 641.943 ადამიანს შეადგენდა. ბალტიმორი მერილენდის უდიდესი ქალაქია და მისი კულტურული და ინდუსტრიული ცენტრია. ქალაქს სახელი მერილენდის კოლონიის დამფუძნებლის, ლორდ ბალტიმორის, პატივსაცემად დაერქვა. მე-19 საუკუნის დასაწყისში ბალტიმორი აშშ-ის სიდიდით მეორე პორტი გახდა ემიგრანტთათვის. ქალაქი დღესაც ქვეყნის ერთ-ერთი უმთავრესი საზღვაო პორტია, რომელიც ყველაზე ახლოს მდებარეობს ქვეყნის შუადასავლეთის ბაზრებთან ვიდრე ნებისმიერი სხვა აღმოსავლეთ სანაპიროს ქალაქი. ბალტიმორის უბე ერთ-ერთი ყველაზე უკეთ დაცული ღრმაწლყის საზღვაო პორტია მსოფლიოში, რომელსაც ტროპიკული შტორმებისა და ქარიშხლებისგან დელმარვას ნახევარკუნძული იცავს. აპალაჩის მთები უბეს ჩრდილოეთის სიცივისგან იფარავს, რის გამოც პორტში წყალი ზამთრის განმავლობაში არ იყინება.
ნიუ-იორკის შემდეგ, ბალტიმორი აშშ-ის მეორე ქალაქი იყო, რომელმაც 100.000-იანი ზღვარი გადალახა მოსახლეობის მიხედვით (მას მოჰყვა ნიუ-ორლეანი და ფილადელფია). 1980 წლამდე ბალტიმორი რჩებოდა ქვეყნის 10 უდიდეს ქალაქთა რიცხვში. ამჟამად ქალაქი მისი აგლომერაციის ჩათვლით მოსახლეობით უდიდეს ოცეულშია. ვინაიდან მას გარს ამავე სახელწოდების საგრაფო აკრავს, ქალაქს ასევე ბალტიმორ სიტის უწოდებენ ხოლმე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები კატეგორია:მერილენდი
პედრო-კამეხოს მუნიციპალიტეტი
პედრო-კამეხო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, აპურეს შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბირუაკის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-დასავლეთიდან — რომულო-გალიეგოსის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — აჩაგუასის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — კოლუმბია, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ბოლივარის შტატი.
პედრო-კამეხოს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 31 187 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 20 519 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:აპურეს შტატის მუნიციპალიტეტები
გალისიის სამეფო
გალისიის სამეფო (Reino de Galicia) – სამეფო სამხრეთ–დასავლეთ ევროპისა და ჩრდილოეთ–დასავლეთ პირენეს ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე. არსებობდა 410 – 1833 წლებში. სამეფო დააარსა სვებების მეფე ხერმერიხმა 410 წელს. გალისიამ ესპანურ სამეფოებს შორის პირველმა მიიღო კათოლიკობა და ასევე პირველმა მოჭრა საკუთარი მონეტა. ვესტგოთების ბატონობის შემდეგ (585-711 წწ.) გალისია შევიდა ასტურიისა და ლეონის სამეფოების შემადგენლობაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
ალავა
thumb|250px ალავა — პროვინცია ჩრდილოეთ ესპანეთში, ბასკეთის ავტონომიური რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 301,926 კაცს. ფართობი – 2,963 კმ². ალავას დედაქალაქია ვიტორია.
ალავის პროვინციას ესაზღვრება ესპანეთის შემდეგი პროვინციები:ბურგოსის პროვინცია, ლა რიოხა, ნავარა, გიპუსკოის პროვინცია და ბისკაიის პროვინცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ტრი-მოგილი
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ტრი-მოგილის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ტრი-მოგილი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ტასიმ ბეისიმ იბრიამი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
Lib.ge
Lib.ge ლიბ.ჯი — პირველი ქართული ინტერნეტ-ბიბლიოთეკა, რომელიც მოიცავს ათიათასზე მეტ ორიგინალურ და ნათარგმნ ტექსტს.
ისტორია
ლიბ.ჯი დაარსდა 2006 წელს. 2009 წელს ლიბ.ჯი-მ თბილისის საკრებულოს მხარდაჭერით დააარსა ლიტერატურული კონკურსი ახლაგაზრდა ავტორებისთვის, ასევე 2009 წლიდან არის ორგანიზატორი თარგმანის კვირეულისა. 2010 წელს ლიბ.ჯიმ როკ–კლუბთან ერთად დააფუძნა ყოველკვირეული არტ–საღამოები. 2010 წლიდან ლიტერატურის მუზეუმთან ერთად აწყობს ყოველთვიურ არტ–აქციებს. 2010 წლიდან ლიბ.ჯი–ს გაზეთ რეზონანსის კვირის გამოცემა „გალაკტიონში“ ეთმობა საკუთარი გვერდი.
ლიბ.ჯის განყოფილებებია: პროზა, პოეზია, დრამატურგია, სამეცნიერო, ისტორიული, საბავშვო, ფოლკლორი, ესეისტიკა, ინტერვიუ, სამართალი, ახალი წიგნები, პერიოდიკა, გალერეა, ღია ბლოგი, პრეს-ანონსი, სახელოვნებო აფიშა.
პორტალის რედაქტორთა ჯგუფი: ქეთო ნინიძე, არჩილ თალაკვაძე, დიანა ანფიმიადი, ნათია ნაცვლიშვილი, გიორგი ქავთარაძე, გიორგი კეკელიძე, გიორგი კაცია, ნიკა წიკლაური, ოლეგ კონოვალიოვი, ლიკა ავალიანი, ზაალ ჩხეიძე, ზაქარია ქიტიაშვილი, ოქტაი ქაზუმი, ანი კოპალიანი, ნათია გულიაშვილი, ვახუშტი მენაბდე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ელექტრონული ბიბლიოთეკები კატეგორია:საიტები
ძვ. წ. 225
'''ძვ. წ. 225''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
Amblyopone cephalotes
Amblyopone cephalotes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Amblyopone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Amblyoponinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Amblyopone
მფარავი ქსოვილი
მფარავი ქსოვილი, ეპიდერმისი — ქსოვილი, რომელიც მცენარის მთელს ზედაპირს, ყველა ორგანოს ფარავს გარედან, იგი იცავს მის ქვეშ მოთავსებულ უჯრედებს გამოშრობისა და დაზიანებისაგან. მფარავი ქსოვილი შედგება უჯრედის ერთი ან რამდენიმე შრისაგან. უჯრედები მცირე ზომისაა, აქვს სქელი გარსი და მჭიდორდაა გაწყობილი. ზოგიერთი მფარავი ქსოვილი მკვდარი უჯრედებითაა წარმოდგენილი.მაგ: ხე მცენარეებისა და ბუჩქებისა მრავალწლიანი ღეროს ქერქის საფევი.
მფარავი ქსოვილი, გარდა დაცვითი ფუნქციისა, სხვა ფუნქციასაც ასრულებს. მაგ: ფოთლის კანის შორის მოთავსებულია ლობიოს თესლის მოყვანილობის პატარა, წყვილ წყვილად დაწყობილი უჯრედები — ბაგეები, რომელიც შემოსაზღვრავს ბაგის ხვრელს. ბაგეები ემსახურება ფოთოლში აირთა ცვლას და ფოთლის ზედაპირზე წყლის აორთქლებას.
რესურსები ინტერნეტში
უცხო სიტყვათა ლექსიკონი — nplg.gov.ge კატეგორია:ჰისტოლოგია
პაულ დილსი
პაულ დილსი (Paul Diels; დაბადებით Paul Cäsar Oskar Gottlieb Diels პაულ ცეზარ ოსკარ გოტლიბ დილსი) (დ. 28 დეკემბერი, 1882, ბერლინი — გ. 19 თებერვალი, 1963, მიუნხენი) — გერმანელი ენათმეცნიერი და სლავისტი.
ცხოვრება
პაულ დილსი იყო ფილოლოგის ჰერმან დილსის უმცროსი ვაჟიშვილი. პაულ დილსი სწავლობდა ბერლინისა და ვენის უნივერსიტეტებში. 1906 წელს მან დისერტაცია დაიცვა ბერლინის ფრიდრიხ ვილჰელმის სახელობის უნივერსიტეტში თემაზე „ზმნის ადგილი ძველ ზემოგერმანულ პროზაში“ და მიენიჭა ფილოსოფიის დოქტორის წოდება.
1909 წელს იგი ბერლინში ინდოგერმანული ენათმეცნიერების პრივატდოცენტი გახდა. მოგვიანებით დილსი პრაღის გერმანული უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა, 1911 წელს ბრესლაუს (ვროცლავი) უნივერსიტეტის პროფესორის ხდება.
1947-დან 1952 წლამდე იგი ასწავლიდა მიუნხენის უნივერსიტეტში. 1944 წლამდე დილსი ბავარიის მეცნიერებათა აკადემიის კორესპონდენტი იყო, ხოლო 1947 წლიდან კი ნამდვილი წევრი.
პაულ დილსი აქვეყნებდა შრომებს ინდოგერმანისტიკაში, გერმანულ და სლავურ ფილოლოგიაში, რომელთა შორისაა ორი ტომი ძველი საეკლესიო სლავური ენის გრამატიკაში.