cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აზია
აზიის რეგიონები
აზიაში რეგიონები შეიძლება გამოვყოთ როგორც წმინდა ფიზიკურ-გეოგრაფიული, ისე პოლიტიკურ-კულტურული თვალსაზრისით. ამ ორი სხვადასხვა კატეგორიით დაყოფის შემთხვევაში განსხვავდება როგორც რეგიონების რაოდენობა, ისე საზღვრები მათ შორის. დღესდღეობით უპირატესობას პოლიტიკურ-კულტურულ რეგიონებს ანიჭებენ, ფიზიკურ-გეოგრაფიულ რეგიონებად დაყოფას ძირითადად სამეცნიერო წრეებში იყენებენ.
ფიზიკურ-გეოგრაფიული დაყოფა
აზია შეიძლება დაიყოს შემდეგ ძირითად ფიზიკურ-გეოგრაფიულ ნაწილებად:
პოლიტიკურ-კულტურული დაყოფა
მინიატიურა| {{legend|#0000E0|[[ჩრდილოეთი აზია}} {{legend|#E000E0|ცენტრალური აზია}} {{legend|#00E000|დასავლეთი აზია}} {{legend|#E00000|სამხრეთი აზია}} {{legend|#FFFF20|აღმოსავლეთი აზია}} {{legend|#FFC000|სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია}}]] აზიას ტრადიციულად ყოფენ შემდეგ რეგიონებად:
ეს დაყოფა საკმაოდ პირობითია და არსებითად, პოლიტიკური ნიშნით დაყოფას გულისხმობს, გეოგრაფიული კრიტერიუმები თითქმის არ გამოიყენება. მიუხედავად ამისა, არ არსებობს ბოლომდე ჩამოყალიბებული აზრი ამ რეგიონების საზღვრების შესახებ. მრავალ ქვეყანას მოიაზრებენ როგორც ერთ ისე მეორე რეგიონში. აზიის რეგიონებიდან ყველაზე მკაფიოდ განსაზღვრული საზღვრები და შემავალი ქვეყნები აღმოსავლეთ აზიას აქვს.
აზიის სხვა რეგიონები და მხარეებია: მცირე აზია, შუა აზია, კავკასია, ახლო აღმოსავლეთი, შუამდინარეთი.
შაორის ჰიდროელექტროსადგური
შაორის ჰიდროელექტროსადგური — წლიური მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ტყიბულის ტერიტორიაზე. შაორ-ტყიბულის ჰესების კასკადის პირველი საფეხური. სადგურზე გამოიყენება მდინარე შაორის წყალი. წყალსაცავს ქმნის შაორის ტაფობში, სოფელ ხორგას მიდამოებში აგებული კაშხალი. ძალური კვანძი განთავსებულია ქალაქ ტყიბულში. სადგური ექსპლუატაციაში გადაეცა 1955 წელს. მისი დადგმული სიმძლავრეა 39.2 მგვტ, ხოლო საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება 139 გიგავატი. დერივაციული ტიპის მაღალდაწნევიანი ჰესი, რომელიც რეგულირდება წყალსაცავის მეშვეობით. 2007 წლიდან ეკუთვნის ჩეხურ კომპანია — Energo-Pro-ს.
აზია
ყველაზე პატარა ქვეყნები
ფართობის მიხედვით აზიის ყველაზე პატარა ქვეყნებია:
მოსახლეობა
მსოფლიოს მოსახლეობის 60 % აზიის წილად მოდის. 2012 წლის შეფასებით აქ 4,175 მილიარდზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს, რომლის დაახლოებით 60 % ჩინეთსა და ინდოეთში ცხოვრობს. მსოფლიოს 11 ქვეყნიდან, რომელთა მოსახლეობა ას მილიონს აღემატება, ექვსი (ჩინეთი, ინდოეთი, ინდონეზია, პაკისტანი, ბანგლადეში, იაპონია) მთლიანად, ერთი კი (რუსეთი) ნაწილობრივ აზიაში მდებარეობს. მოსახლეობა მეტად არათანაბრადაა გადანაწილებული — მჭიდროდაა დასახლებული წყნარი ოკეანის სანაპირო (ჩრდილოეთი ნაწილის გამოკლებით), იაპონიისა და მალაის არქიპელაგები, ინდოსტანის ნახევარკუნძულის უმეტესი ნაწილი, კორეის ნახევარკუნძული, ინდოჩინეთი, ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო და სხვა. ამავდროულად, პრაქტიკულად დაუსახლებელია არაბეთის ნახევარკუნძულის უმეტესი ნაწილი, გობის უდაბნო, ცენტრალური აზიის უდაბნოები, ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის სანაპირო, ციმბირი, რუსეთის უკიდურესი აღმოსავლეთი, დასავლეთი ჩინეთი და ტიბეტის მთიანეთი.
აღსანიშნავია, რომ აზია მოსახლეობის მიხედვით ყოველთვის აღემატებოდა არა მხოლოდ თითოეულ კონტინენტს, არამედ ყველა დანარჩენი კონტინენტის მოსახლეობას ერთად აღებულს.
უდიდესი ქვეყნები მოსახლეობის მიხედვით
აზიის ყველაზე ხალხმრავალი ქვეყნებია:
ეთნიკური შემადგენლობა
აზიის ეთნიკური შემადგენლობა უაღრესად მრავალფეროვანია. აქ ცხოვრობს ეთნიკური განვითარების სხვადასხვა საფეხურზე მდგომი რამდენიმე ასეული ხალხი, რომლებიც სხვადასხვა ოჯახებსა და ჯგუფებს ეკუთვნიან. აზიის უდიდეს ეთნოსს ჩინელები წარმოადგენენ. დიდ ერებს წარმოადგენენ არაბები, ჰინდუსტანელები (ინდოეთის უდიდესი ეთნოსი), ბენგალელები, იაპონელები, ბიჰარები, პენჯაბელები, იაველები, კორეელები, ტაიები, თურქები, სპარსელები და სხვა.
ურბანიზაცია
აზიის ქვეყნების პირველი ხუთეული ურბანიზაციის მიხედვით მინიატიურა|მარჯვნივ|[[სინგაპური არა მხოლოდ აზიაში, არამედ მთელ მსოფლიოში ყველაზე ურბანიზებული ქვეყანაა. მისი მოსახლეობის 100% ქალაქში ცხოვრობს.]]
აზიის ყველაზე ნაკლებად ურბანიზებული ქვეყნებია:
გეოგრაფიული კვლევის ისტორია
XVIII საუკუნიდან იწყება ინგლისელების მიერ ჰიმალაის შესწავლა. შორეული აღმოსავლეთის ნაპირები რუკაზე დაიტანეს ფრანგმა ზღვაოსანმა ჟ. ფ. ლაპერუზმა (1787 წ.), რუსმა გეოგრაფმა გ. სარიჩევმა (1789 წ.), ინგლისელმა ზღვაოსანმა უ. ბროუტონმა (1796—1797 წწ.), რუსმა ზღვაოსანმა ი. კრუზენშტენმა (1804—1805 წწ.), იაპონელმა ტოპოგრაფმა მამია რინძომ (1809 წ.), რუსმა ზღვაოსანმა ვ. გოლოვნინმა (1811 წ.). ახალციმბირის კუნძულები აღწერეს რუსმა მოგზაურმა ი. სანიკოვმა (1800-1806 წწ.) და პ. ანჟუმ (1821-1823 წწ.). 1820-1824 წლებში ციმბირის არქტიკას სწავლობდნენ რუსი მკვლევარები ფ. ვრანგელი და თ. მატეუშკინი. 1827—1828 წლებში აზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაპირები აღწერა რუსმა ზღვაოსანმა თ. ლიტკემ. მინიატიურა|მარცხნივ|[[ალექსანდერ ჰუმბოლდტი]] XIX საუკუნეში აზიის კვლევაში დიდი დამსახურება მიუძღვის გერმანელ გეოგრაფ ალექსანდერ ჰუმბოლდტს, რომელმაც აღწერა თავისი მოგზაურობა (1829 წ.) დასავლეთ ციმბირსა და ყაზახეთის სტეპებში. 1832 წელს გერმანელმა გეოგრაფმა კ. რიტერმა გამოაქვეყნა „აზიის დედამიწისმცოდნეობა“. შუა აზიის ვაკეებს სწავლობდნენ რუსი მეცნიერები ე. ევერსმანი (1820—1825 წწ.) და გ. კარელინი (1832—1842 წწ.); სამხრეთ ციმბირის რელიეფსა და წიაღისეულს - რუსი გეოლოგი გ. გელმერსენი (1833—1836 წწ) და გეოგრაფი პ. ჩიხაჩოვი (1842 წ.). 1842—1845 წლებში ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ციმბირს, ხოლო 1877—1878 წლებში ფერღანის ღრმულს სწავლობდა რუსი ბუნებისმეტყველი ა. მიდენდორფი. 1848—1865 წლებში რუსმა აკადემიკოსმა ვ. აბიხმა გამოიკვლია კავკასიის რელიეფი და წიაღი. 1843—1853 წლებში რუსი ზღვაოსანი გ. ნეველსკოი და მისი თანამოღვაწენი იკვლევდნენ სახალინისა და ქვემო ამურისპირეთის ნაპირებს. 1846—63 წლებში პ. ჩიხაჩოვმა გამოიკვლია მცირე აზია. 1848—63 წლებში რუსმა ზღვაოსანმა ა. ბუტაკოვმა აღწერა არალის ზღვა, ამუდარია და სირდარია. ცნობები ჩინეთის შუა და ჩრდილოეთ ნაწილების შესახებ შეკრიბა ამერიკელი მოგზაურის რ. პამპელისა (1862—1865 წწ.) და გერმანელი გეოგრაფის, ფ. რიხტჰოფენის (1868—1872 წწ.) ექსპედიციებმა. XIX საუკუნის შუა წლებიდან მკვეთრად იზრდება სხვადასხვა ინსტიტუტების, აკადემიების, მუზეუმების, მეტეოსამსახურისა და სამეცნიერო საზოგადოებების კოლექტიური გამოკვლევების როლი. ინგლისელებმა შექმნეს სამეფო ბენგალიური სააზიო საზოგადოება, ფრანგებმა — სააზიო საზოგადოება პარიზსა და ჰანოიში, ჰოლანდიელებმა — სამხრეთ აზიის შემსწავლელი საზოგადოება, გერმანელებმა — აღმოსავლეთ აზიის შემსწავლელი საზოგადოება და გერმანიის აღმოსავლეთური საზოგადოება. XIX საუკუნის ბოლოს ფართო საქმიანობა გააჩაღეს იაპონურმა კვლევითმა დაწესებულებებმა, სამეცნიერო საზოგადოებებმა და სამხედრო-გეოგრაფიულმა დაწესებულებებმა. 1845 წელს შეიქმნა რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება. ჩრდილოეთ აზიის შესწავლას ხელს უწყობდა ციმბირის სარკინიგზო მაგისტრალის გაყვანა. ჩრდილო-აღმოსავლეთი გასასვლელის ათვისების იდეა, რომელიც ჯერ კიდევ მიხეილ ლომონოსოვმა წამოაყენა XVIII საუკუნეში, პირველმა განახორციელა პოლარეთის მკვლევარმა შვედმა ნ. ა. ე. ნორდელშენდმა 1878—1879 წლებში. მან საზღვაო გზით შემოუარა ჩრდილოეთ აზიას დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. რუსეთის ექსპედიციამ ბ. ვილკიცკის მეთაურობით 1913—1915 წლებში გაიარა ეს გზა აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ და აღმოაჩინა ჩრდილოეთის მიწა.
XX საუკუნეში იაპონიაში შეიქმნა აღმოსავლეთ აზიის შემსწავლელი გეოლოგიურ-გეოგრაფიული სკოლა (ბ. კოტო, ნ. იამაძაკი, ხ. იაბე, ტ. კობაიასი და სხვა). მეორე მსოფლიო ომის წინ სამხედრო მოქმედების წყნაროკეანური არეალის მოსამზადებლად იაპონიისა და აშშ-ის სამხედრო-გეოგრაფიულმა სამსახურებმა ვრცელი ტოპოგრაფიული აგეგმვა ჩაატარეს.
უძველესი ცივილიზაციები
მინიატიურა|მარჯვნივ|ინდის ცივილიზაციის გავრცელების არეალიმინიატიურა|მარცხნივ|უძველესი შუმერული წარწერა. ძვ. წ. 3100-3000 წწ. აზია სამი უძველესი ცივილიზაციის სამშობლოა. მათგან ყველაზე ძველია შუმერი, რომელიც ძვ. წ. VI-III ათასწლეულებში არსებობდა მესოპოტამიაში, მდინარეების ტიგროსისა და ევფრატის გარშემო. ცივილიზაცია შუმერში რამდენიმე ასეული წლის განმავლობაში არსებობდა და ვითარდებოდა. ზოგადად, უძველესი ცივილიზაციები სწორედ მდინარეთა გარშემო ჩამოყალიბდნენ — ინდის ცივილიზაცია ძვ. წ. 2000-2500 წლებში მდინარე ინდის ველზე განვითარდა. ქალაქების მოჰენჯო-დაროსა და ჰარაპას გარდა, ამ ადრეული ცივილიზაციის შესახებ თითქმის არაფერია დარჩენილი. თუმცა ეს ქალაქები იმდენად კარგად გათვლილი გეგმის მიხედვითაა აგებული, რომ აშკარაა აქ ცივილიზაცია საკმაოდ მაღალ საფეხურზე იდგა. ინდის ველზე გაშლილი ქალაქების ქუჩები მოკირწყლული იყო, სახლები დაცული იყოს ხმაურის, სუნისა და ქურდებისაგან, ჰქონდათ საკუთარი ჭები და სანიტარული კვანძები. ქალაქებს ჰქონდა კანალიზაცია. ძვ. წ. 1700-იან წლებში ინდის ველზე გაშლილი ცივილიზაცია განადგურდა, თუმცა მიზეზი საიდუმლოდ რჩება. ჩინური კი ხუანხესა და იანძის გარშემო ჩამოყალიბდა. აღსანიშნავია, რომ ამ უკანასკნელს არსებობა არასდროს შეუწყვეტია და ძვ. წ. 3500 წლიდან უწყვეტად გრძელდება. ამ ცივილიზაციებმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიეს აზიის მომავალ განვითარებაზე. შუმერების გამოგონებათა შორისაა დამწერლობა, ბორბალი და ირიგაცია.
ევროპული კოლონიალიზმი
XVIII—XIX საუკუნეებში ინდოეთი ინგლისის კოლონიად გადაიქცა. XIX საუკუნეში მათვე დაიპყრეს ბირმა, ფრანგებმა - ვიეტნამი, კამბოჯა და ლაოსი, ამერიკელებმა — ფილიპინები. XIX—XX საუკუნეებში აზიის მრავალ არაბულ ქვეყანაში ბრიტანეთი და საფრანგეთი გაბატონდნენ. ევროპულ კოლონიზაციას მხოლოდ რამდენიმე აზიური ქვეყანა გადაურჩა, თუმცა ისინიც მათ ძლიერ გავლენას განცდიდნენ. XIX—XX საუკუნეებში მნიშვნელოვან იმპერიას წარმოადგენდა რუსეთის იმპერია. აზიის დეკოლონიზაციის პროცესი არსებითად XX საუკუნის მეორე ნახევარში დასრულდა. სწორედ ამ დროს მიიღო დამოუკიდებლობა ევროპული ქვეყნების კოლონიების უმეტესობამ.
XX საუკუნის დასაწყისი და პირველი მსოფლიო ომი
XX ს-ის დასაწყისისათვის აზიის ქვეყნების უმეტესობა ევროპულ სახელმწიფოთა კოლონიებს წარმოადგენდა, დასავლეთი აზიის დიდი ნაწილი კი ოსმალეთის იმპერიას ეკუთვნოდა. ომის საწყის პერიოდში აზიურ ფრონტს რუსეთ-ოსმალეთის საზღვარი წარმოადგენდა, სადაც, ძირითადად რუსეთისა და ოსმალეთის ჯარები ებრძოდნენ ერთმანეთს, მოგვიანებით კი, დიდი ბრიტანეთის სამხედრო ოპერაციებმა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ, დასავლეთ აზიის მნიშვნელოვანი ნაწილი მოიცვა. ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერია მსოფლიოს რუკიდან გაქრა. მის ადგილას თურქეთი გაჩნდა, მისი პროვინციების უმეტესობა კი დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის სამფლობელოებად იქცა.
პირველ მსოფლიო ომში ევროპული მეტროპოლიები აქტიურად იყენებდნენ საკუთარი კოლონიების ფიზიკურ და ეკონომიკურ რესურსებს, რის გამოც ომში აზიის მრავალი ქვეყანა მონაწილეობდა, მიუხედავად იმისა, რომ სამხედრო ოპერაციები აზიის მცირე ნაწილზე მიმდინარეობდა.
მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომი აზიისათვის ევროპაზე არანაკლებ მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო. საბრძოლო მოქმედებებმა უზარმაზარი ტერიტორია მოიცვა: ჩინეთი, კორეა, ინდოჩინეთის ნახევარკუნძული, მალაის არქიპელაგი და მიმდებარე ტერიტორიები. აგრესორსა და ოკუპანტს იაპონია წარმოადგენდა, რომელმაც იმპერიის გასაფართოვებლად ბრძოლა ადრევე დაიწყო, მაგრამ ომის განმავლობაში ამან განსაკუთრებით მძაფრი ხასიათი მიიღო. იაპონიის ჯარებმა და ფლოტმა უზარმაზარი ტერიტორიის ოკუპაცია მოახდინეს, თუმცა მოკავშირეების, გერმანიისა და იტალიის დამარცხების შემდეგ მოკავშირეებს წინააღმდეგობა ვეღარ გაუწია. საბჭოთა კავშირმა დაიწყო საომარი ოპერაციები კორეისა და ჩინეთის გასათავისუფლებლად. ინგლისელებმა და ამერიკელებმა კი გაათავისუფლეს სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია. იაპონია დანებებას არ აპირებდა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ამერიკელებმა ჰიროსიმისა და ნაგასაკის ატომური დაბომბვა განახორციელეს, იაპონიამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. სწორედ ეს თარიღი — 1945 წლის 2 სექტემბერი ითვლება ომის დასასრულად. იაპონიამ დაკარგა არა მხოლოდ დაპყრობილი ტერიტორიები, არამედ ჩრდილოეთი სახალინი და კურილის კუნძულებიც, რომლებიც საბჭოთა კავშირს გადაეცა. ომმა უზარმაზარი მატერიალური და ადამიანური ზარალი მიაყენა მრავალ ქვეყანას. მეორე მსოფლიო ომმა მნიშვნელოვნად შეცვალა აზიის მომავალი განვითარება. იაპონიამ დომინანტი ქვეყნის სტატუსი დაკარგა და ადგილი საბჭოთა კავშირს დაუთმო. ომის დასრულებას კოლონიებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის გააქტიურება მოჰყვა, რის შემდეგაც მრავალმა ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა.
XX საუკუნის მეორე ნახევარი
ამ ეპოქის უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო საბჭოთა კავშირის დაშლა, რის შედეგადაც აზიის რუკაზე გაჩნდნენ რუსეთი, ყაზახეთი, თურქმენეთი, უზბეკეთი, ყირგიზეთი, ტაჯიკეთი, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი. აღსანიშნავია ნატოს სამხედრო ოპერაცია ავღანეთში, სპარსეთის ყურის ომი, ირან-ერაყის ომი და სხვა კონფლიქტები. ზოგადად, შეიძლება ითქვას, რომ სწორედ ამ პერიოდში ჩამოყალიბდა აზიის დღევანდელი სახე.
XXI საუკუნე
XXI საუკუნის დასაწყისი აზიისათვის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და გეოპოლიტიკური ძვრებით ხასიათდება. აღსანიშნავია მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი, რომელმაც სხვა კონტინენტებთან ერთად აზიაც დააზარალა; არაბული გაზაფხული, რომელმაც 2010—2011 წლებში თითქმის მთელი დასავლეთი აზია მოიცვა; სირიის სამოქალაქო ომი; 2012 წლის სპარსეთის ყურის კრიზისი და სხვა. XXI საუკუნეში აზიის ერთ-ერთი უმთავრესი პრობლემა ტერორიზმია, რომლის მსხვერპლიც ყოველ წელს (განსაკუთრებით ისლამურ ქვეყნებში) მრავალი ადამიანი ხდება.
აზიის ქვეყნების ვალუტები
ცხრილში მოცემულია აზიის ყველა სუვერენული ქვეყნის ვალუტა. მინიატიურა|მარჯვნივ|1 [[აზერბაიჯანული მანათი]] მინიატიურა|მარჯვნივ|20 [[ბაჰრეინული დინარი, ავერსი]] მინიატიურა|მარჯვნივ|1000 [[იენა]] მინიატიურა|მარჯვნივ|1000 [[სომხური დრამი]] მინიატიურა|მარჯვნივ|200 [[ყაზახური ტენგე]] მინიატიურა|მარჯვნივ|1 [[ყირგიზული სომი]] მინიატიურა|მარჯვნივ|50 კამბოჯური რიელი, ავერსი
აზიის ქვეყნების პირველი ხუთეული ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის (ნომინალი) მიხედვით
ცხრილში მოცემულია აზიის ქვეყნების პირველი ხუთეული ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის (ნომინალი) მიხედვით საერთაშორისო სავალუტო ფონდის 2011 წლის მონაცემებით.
რელიგია
ე. წ. „მსოფლიოს რელიგიებს” (ქრისტიანობა, ისლამი, ბუდიზმი) დასაბამი აზიაში მიეცათ. დღეს აზიაში ძირითადად გავრცელებულია: მინიატიურა|მარცხნივ|[[საუდის არაბეთის ქალაქ მექაში მდებარე ქააბა ისლამის უდიდესი სიწმინდეა.]] მინიატიურა|მარჯვნივ|ბუდიზმის გავრცელების რუკა
ენები
აზიაში (და მთელ მსოფლიოშიც) ყველაზე გავრცელებული ენაა ჩინური, რომელზეც 1,3 მილიარდი ადამიანი ლაპარაკობს. ჩინურის გარდა აღსანიშნავია ჰინდი, არაბული, ბენგალური და იაპონური ენები, ასევე კორეული, თურქული, სპარსული, ინდონეზიური, ტაი და სხვა.
მულუნგუ (სეარა)
მულუნგუ (Mulungu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს.
აზია
კულტურა
მინიატიურა|მარცხნივ|[[ტაჯ-მაჰალის მავზოლეუმი — აზიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობა.]] მინიატიურა|მარჯვნივ|[[რაბინდრანათ თაგორი — ნობელის პრემიის პირველი აზიელი ლაურეატი.]] აზიას ძალიან მდიდარი და მრავალფეროვანი კულტურაა გააჩნია. მათგან ზოგიერთი (შუმერული ცივილიზაცია, ინდის ცივილიზაცია და ჩინური ცივილიზაცია) მსოფლიოს უძველეს ცივილიზაციათა რიცხვს მიეკუთვნება. აღსანიშნავია ისლამური კულტურაც, რომელიც მათსავით ძველი არაა, მაგრამ ახლო აღმოსავლეთის, შუა და სამხრეთი აზიის ქვეყნების ჩამოყალიბებაში უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა. არაბულმა კულტურამ უმნიშვნელოვანესი წვლილი შეიტანა ჩრდილოეთი აფრიკისა და ზოგიერთი ევროპული ქვეყნის, განსაკუთრებით, ესპანეთის განვითარებაში და მნიშვნელოვანი კვალი დააჩნია მათ კულტურასა და ისტორიას. აღმოსავლეთ აზიის კულტურები მრავალი საუკუნის განმავლობაში გარე სამყაროსაგან იზოლაციაში ვითარდებოდნენ, თუმცა XIX და განსაკუთრებით, XX საუკუნიდან მათ ფართო გავრცელება ჰპოვეს არა მხოლოდ აზიაში, არამედ მთელ მსოფლიოში. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალ აზიურ კულტურას ფართო გავრცელების არეალი აქვს, თითოეულ ქვეყანას მაინც მისთვის დამახასიათებელი, უნიკალური კულტურა გააჩნია.
მსოფლიო მემკვიდრეობიდან აზიაშია 209 ობიექტი (იხილეთ: მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში).
ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურის დარგში
ბენგალელი მწერალი და პოეტი რაბინდრანათ თაგორი იყო პირველი აზიელი, რომელმაც მიიღო ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში 1913 წელს. ეს პრემია ლიტერატურის დარგში ასევე მიიღეს იასუნარი კავაბატამ (იაპონია, 1968 წ), კენძაბურო ოემ (იაპონია, 1994 წ), გაო სინცზიანმა (ჩინეთი, 2000 წ), ორჰან ფამუქმა (თურქეთი, 2006 წ) და მო იანმა (ჩინეთი, 2012 წ).
მულუნგუ (სეარა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
აზია
პოლიტიკური რუკა
375px|frameless|მარჯვნივ
ამჟამად აზიის ტერიტორიაზე მდებარეობს 48 სუვერენული სახელმწიფო, 3 სამფლობელო და 2 გაურკვეველი საერთაშორისო სტატუსის ტერიტორია. აღსანიშნავია, რომ აზიის მრავალ ქვეყანას აწუხებს სეპარატიზმის პრობლემა. აზიის ქვეყნების მრავალი რეგიონი ცენტრალურ ხელისუფლებას არ ემორჩილება და დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად იბრძვის, რაც მრავალ პოლიტიკურ და სამხედრო კონფლიქტს იწვევს. ამჟამად აზიაში მრავალი დე ფაქტო დამოუკიდებელი პოლიტიკური ერთეულია, რომლებიც არ არიან აღიარებულნი საერთაშორისო საზოგადოების მიერ (მაგ. მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა, სამხრეთ ოსეთი, აფხაზეთი, ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფო, თამილ-ილამი, ერაყის ქურთისტანი და სხვა).
აზიის სუვერენული სახელმწიფოებია: 1 ნაწილობრივ ევროპაში მდებარეობს.
გაურკვეველი საერთაშორისო სტატუსის ტერიტორიებია:
NGC 7631
NGC 7631 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1851 წლის 30 აგვისტო. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
აზია
სქოლიო
*
NGC 7631
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
რიუ-კრესპუ
რიუ-კრესპუ (Rio Crespo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რონდონიის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 156 მეტრზე. მიეკუთვნება რონდონიის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არიკემისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 316 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.93 კმ²-ზე. ფართობი 1 717 640 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რონდონიის მუნიციპალიტეტები
ჯუზეპე პეანო
ჯუზეპე პეანო (Giuseppe Peano; დ. 27 აგვისტო, 1858, კუნეო — გ. 20 აპრილი, 1932, ტურინი) — იტალიელი მათემატიკოსი. მათემატიკური ლოგიკისა და სიმრავლეთა თეორიის ერთ-ერთი შემქმნელი. ეკუთვნის შრომები მათემატიკის აქსიომატიკაში და მათემატიკურ ანალიზში. ყველაზე უფრო ცნობილია ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლის აქსიომების შექმნით (პეანოს აქსიომები).
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მათემატიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
Camponotus picipes pudorosus
Camponotus picipes pudorosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
NGC 7634
NGC 7634 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1785 წლის 26 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ათი მცნება
მინი|[[მოსე ათი მცნებით, რემბრანდტი, 1659]] ათი მცნება — ათი უმთავრესი კანონი (წესი), რომელიც ძველი აღთქმის ხუთწიგნეულის თანახმად თავად ღმერთმა მისცა მოსე წინასწარმეტყველს სინის მთაზე (ძველი აღთქმა, გამოსვლაჲ, 19:10-25).
ასე ითარგმნა ებრაული ფრაზა‛ასერეთ ჰადდევარიმ, რომელიც მხოლოდ ხუთწიგნეულში გვხვდება. მასში იგულისხმება კანონის შეთანხმების ათი ძირითადი კანონი. მას აგრეთვე უწოდებენ ათ სიტყვას კანონთა ეს განსაკუთრებული კრებული ბიბლიაში მოიხსენიება, როგორც „სიტყვები“ (კნ. 5:22) და „შეთანხმების სიტყვები“ (გმ. 34:28). ბერძნულ სეპტუაგინტაში (გმ. 34:28; კნ. 10:4) ეს ფრაზა გადმოტანილია, როგორც დეკა (ათი) ლოგუს (სიტყვები). აქედან მომდინარეობს სიტყვა „დეკალოგი“.
პირველად ათი მცნება ღმერთმა ისრაელის კრებულს, სინას მთასთან ანგელოზის პირით გაუცხადა.ამის შემდეგ მოსე ავიდა მთაზე ქვის ორ ფილაზე დაწერილი ათი მცნების მისაღებად. იქ მან ღვთისგან სხვა წესები და მითითებებიც მიიღო. ვიდრე მოსე 40 დღეს მთაზე იმყოფებოდა, ხალხი მოუთმენლობამ შეიპყრო და კერპად ოქროს ხბო ჩამოასხა. მათი კერპთაყვანისმცემლობის დანახვაზე მთიდან ჩამომავალმა მოსემ „ღვთის ნაკეთები“ ფილები, რომლებზეც ათი მცნება ეწერა, ძირს დაანარცხა და დაამსხვრია.
ათი მცნებისგან შემდგარ კანონს „მოწმობა“ და „მოწმობის ორი ფილა“ ეწოდებოდა. აქედან წამოვიდა ფრაზები „მოწმობის კიდობანი“ და „მოწმობის კარავი“, რომელშიც ეს კიდობანი იდგა.
ათ მცნებას პირველ პირში გაკეთებული განაცხადი უძღოდა წინ: „მე ვარ შენი ღმერთი, რომელმაც გამოგიყვანე ეგვიპტის მიწიდან, მონობის სახლიდან“. ამ სიტყვებიდან მხოლოდ ის კი არ ჩანდა, თუ ვინ ვის მიმართავდა, არამედ ისიც, თუ რატომ მიეცათ სწორედ ამ დროს იუდეველებს ათი მცნება, რომლებიც ღმერთს აბრაამისთვის არ მიუცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმა
სპარსეთის შვიდი დიდი სახლი
არშაკიდური პერიოდის წყაროებში შვიდი სახლიდან მხოლოდ ორი - სურენისა და კარენის (კარენის) სახლია მოხსენიებული. დანარჩენი ხუთი ოჯახის ბედი ცუდად არის მიკვლეული, თუმცა ცნობილია, რომ ზოგიერთი მათგანი, განსაკუთრებით მიჰრანის ოჯახი, ხშირად ეწინააღმდეგებოდა სასანიდებს და ცდილობდა ტახტზე არშაკიდების დინასტიის აღდგენას, (მაგალითად, ბაჰრამ ჩუბინის დროს). ასევე ცნობილია, რომ სოხაის სახლი არშაკიდების (სავარაუდოდ, ფრაატ II-ის დროს) დროსაც კი შეწყდა და შაჰინშებმა თავიანთი ტიტული და ქონება გადასცეს თურანელ ნათესავებს - სპენდიადებს. არშაკიდების დაცემის შემდეგ, რაც შედეგი იყო არა მხოლოდ სასანი არდაშირის აჯანყების, არამედ სპარსეთის ოჯახების უარის თქმაზე თავად არშაკიდების მხარდაჭერაზე, ამ დინასტიის მეფეების უუნარობის გამო, რომ აღედგინათ წესრიგი მაინც. სპარსეთის სამეფოში მხოლოდ სამმა ოჯახმა შეინარჩუნა თავისი პოზიცია სასანურ ირანში და მეზობელ ქვეყნებში, თუმცა მრავალი თვალსაზრისით გახდა თავად სასანიდების მხარდაჭერებიც. სურენის ოჯახი, რომელიც გახდა სასანიდების ხერხემალი ირანში, მიჰრანების ოჯახი კავკასიის ალბანეთში, კარენის ოჯახი სომხეთში.
სქოლიო
კატეგორია:ირანის დინასტიები
Libor
ლიბორი (London Interbank Offered Rate) — ლონდონის ბანკთაშორისი შეთავაზების ინდექსი. ლიბორი არის ბანკთაშორის სესხებზე საშუალოშეწონილი საპროცენტო განაკვეთი, წარმოდგენილი ლონდონის საერთაშორისო ბირჟაზე მონაწილე ბანკების მიერ სხვადასხვა ვალუტითა და ვადით (ერთიდან 12 თვემდე).
ლიბორის ინდექსი ფიქსირდება ყოველდღიურად 1985 წლიდან, დასავლეთ ევროპის დროით დილის 11 საათზე, ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციის მიერ, შერჩეული ბანკების მიერ წარმოდგენილ მონაცემებზე დაყრდნობით.
ლიბორის ვალუტა
ლიბორის ინდექსი დაინაგარიშება 10 სხვადასხვა ვალუტაში:
ინდექსის შედგენა
ინდექსის დაფიქსირება ხორციელდება შემდეგნაირად:
ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციის უფლებამოსილი/ავტორიზებული აგენტი – „თომსონ როიტერის სააგენტო“ დასავლეთ ევროპის დროით დილის 11 საათზე უკავშირდება 16 პირველი კლასის ბანკს (Prime banks), შერჩეულს როგორც კომპანიებს, რომლებსაც გავლენა აქვთ ლონდონის ფულად ბაზარზე და ეკითხება 1 თვიდან 1 წლამდე შეთავაზებულ საპროცენტო განაკვეთების კვოტირებას (ფასების გამოცხადებას). თითოეული პერიოდისათვის მიღებული 16 მონაცემიდან ოთხი ყველაზე მცირე და ოთხი ყველაზე დიდი მაჩვენებლის გამორიცხვით, მიღებული მონაცემებით დაიანგარიშება საშუალო არითმეტიკული, რომელიც ქვეყნდება როგორც ლიბორის ინდექსი შესაბამისი პერიოდით და ვალუტით.
საქართველოს საბანკო სისტემა და ლიბორი
საქართველოში ლიბორის ინდექსზე დაფუძნებული სესხები გაიცემა ბანკი რესპუბლიკის მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
ბრიტანეთის საბანკო ასოციაციას გახსნილი აქვს სპეციალური საიტი ლიბორისათვის – bbalibor.com.
მიმდინარე აქტუალური განაკვეთის ნახვა შეიძლება ამ გვერდზე.
ოსლო
ოსლო (Oslo) — ნორვეგიის დედაქალაქი და ქვეყნის ყველაზე მსხვილი ქალაქი. 1624 წლიდან 1877 წლამდე ქალაქს ერქვა ქრისტიანია (Christiania), ხოლო 1877 წლიდან 1924 წლამდე — კრისტიანია (Kristiania).
გეოგრაფია
გაშენებულია ხმელეთში კარგად შეჭრილ ოსლო-ფიორდის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ბორცვიან ადგილას. ჰავა ზომიერია, ოკეანური. ზამთარ-ზაფხულ ძირითადად ერთნაირი ტემპერატურა დგას. საშუალო წლიური ტემპერატურაა +5,3 °C, ივლისის საშუალო ტემპერატურა +16,6 °C-ია, იანვარში კი -5,8 °C. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა საკმაოდ მნიშვნელოვანია, წვიმის საშუალო წლიური რაოდენობაა 671 მმ.
ისტორია
thumb|upright|ქრისტიანია 1814 წელს thumb|upright|Fjord à Christiania, [[კლოდ მონე (1895).]] ოსლოს დაარსდა 1054 წელს, როდესაც მეფე ჰარალდ III-მ ამავე სახელწოდების ხიდი ააშენა. XIII საუკუნიის დამლევიდან 1380 წლამდე ოსლო იყო ნორვეგიის ემფეთა სატახტო ქალაქი. 1624 წლის ხანძრის შემდეგ ქალაქი აშენდა ახალ ადგილზე. მეფე კრისტიან IV მოსახლეობა დღევანდელი ოსლოს ტერიტორიაზე გადაიყვანა დასასახლებლად. ახალ ადგილას სიმაგრე აკერსჰუსი ააგეს, რომელიც შემდგომში მცირერიცხოვანი გარნიზონის სადგომად იქნა გამოყენებული. მეფის პატივსაცემად მას ქრისტიანია ეწოდა. აქვე ინახავდნენ ნორვეგიელთა საკორონაციო ნივთებს. დანიელთა ბატონობის პერიოდში ქრისტიანია უმნიშვნელო ქალაქი იყო. კრისტიან II დანიელმა აქ სერიოზული მარცხი იგემა 1523 წელს. კარლ XII-მ 1716 წელს ამაოდ სცადა ციხესიმაგრე აკერსჰუსის ალყა და რაკი ვერაფერს გახდა, ქალაქი გადაწვა. თავის ზრდა-განვითარებასა და გადედაქალაქებას ოსლო ნორვეგიის შვედეთთან მიერთებას უნდა უმადლოდეს. ამ გაერთიანებამ ოსლოს ადგილმდებარეობა ოდნავ სამხრეთით, ანუ ევროპის გულისა და საზღვაო ნაპირისკენ გადასწია. 1814 წელს კრისტიანია ნორვეგიის დედაქალაქად გამოცხადდა. XIX სუაკუნეში გახდა ქვეყნის სამრეწველო და სავაჭრო ცენტრი. 1924 წელს ეწოდა ოსლო. 1940-1945 წლებში იყო ოკუპირებული მესამე რაიხის მიერ. იყო წინააღმდეგობის მოძრაობის ერთ-ერთი ცენტრი. ოსლოში 1952 წელს ჩატარდა ზამთრის ოლიმპიური თამაშები.
ქალაქის მმართველობა
ოსლოს გააჩნია მუნიციპალური საბჭო, რომელიც 4 წლის ვადით აირჩევა და 59 წევრისგან შედგება. საბჭო ირჩევს თავმჯდომარეს, რომელიც ამავდროულად არის ქალაქის მერი. ქალაქის უშუალო მმართველობას ახორციელებს ქალაქის მთავრობა, რომელიც 8 წევრისგან შედგება. 2019-2023 წლების მოწვევის მუნიციპალურ საბჭოში წამყვანი პარტიებია ნორვეგიის სოციალისტური, ლეიბორისტული და მწვანეთა პარტიები.
დემოგრაფია
2020 წლის მონაცემებით ქალაქში 693 491 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქ-თანამგზავრებთან ერთად ოსლო ქმნის აგლომ ერაციას, რომელის მოსახლეობა 1,5 მილიონს აღემატება. ქალაქის მოსახლეობა ბოლო წლებში რეკორდულად იზრდება, წლიურად 2%-ით (ბოლო 15 წელიწადში კი 17%-ით არის მომატებული) და სკანდინავიაში უსწრაფესად მზარდი ქალაქია უკვე. მოსახლეობის ზრდა როგორც შობადობის მკვეთრ მატებასთან, ასევე, ემიგრანტების რაოდენობის აწევასთან არის დაკავშირებული. ემიგრანტები კი ბოლო ხანებში პოლონეთიდან და ბალტიისპირეთიდან გადადიან ოსლოში.
უკანასკნელი მონაცემებით, ოსლოს მოსახლეობის 25% (140 000 ადამიანი) ემიგრანტებისგან შედგება. ემიგრანტთა უმეტესობა პაკისტანელია 20,036, შემდეგ მოსდევს სომალელთა დიასპორა 9,708, შვედები 7, 462 და შრი-ლანკელი თამილები 7,128. შედარებით მცირე ეთნიკური შემადგენლობაა წარმოდგენილი პოლონელების, ვიეტნამელების, თურქების, ერაყელების და დანიელების სახით. სტატისტიკის მიხედვით, ოსლოს მოსახლეობის 19 % დასავლურ სამყაროს არ ეკუთვნის. ქალაქში ცხოვრობენ პაკისტანელები (20,036) და შრი ლანკელი თამილები (7,128) ყველაზე მრავალრიცხვოვანი ეთნიკური უმცირესობაის სახით. მომდევნო ადგილებსს ყოფილი იუგოსლავიის ქვეყნებიდან, ვიეტნამიდან, ფილიპინებიდან, თურქეთიდან, სომალიდან, ერაყიდან და მაროკოდან ჩასულები იკავებენ. ამ ფაქტორების გათვალისწინებით ოსლოს მოსახლეობა წლიურად, სტაბილურად, 2 %-ით იზრდება და სკანდინავიაში ყველაზე სწრაფმზარდი ქალაქის სახელითაც სარგებლობს. მოსახლეობის ზრდას ხელს ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან შობადობის მაღალი მაჩვენებელიც უწყობს. განსაკუთრებული სიმკვეთრე შეიმჩნევა პოლონეთისა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების იმიგრანტთა მხრიდან, განსაკუთრებით კი მას შემდეგ, რაც 2004 წელს ეს ქვეყნები ევროკავშირის წევრი ქვეყნები გახდნენ.
რაოდენობრივი სტატისტიკა
thumb|upright|[[ოსლოს საკათედრო ტაძარი.]]
საჰაერო
ოსლოს გარდერმოენის აეროპორტი სკანდინავიაში მეორე ადგილზე დგას და სწრაფად მზარდ აეროპორტთა სიაში შედის. გარდერმოენს ემსახურება ჩქაროსნული რკინიგზა (Flytoget). სანდერფიორდის აეროპორტი, ტორპში (ვესტფოლდის მხარეში, 110 კილომეტრში). მოსის აეროპორტი, რიგეში (ოსტფოლდის მხარეში, 60 კილომეტრში)
საზღვაო
thumb|upright|ოსლოს პორტი ყოველდღიურად მუშაობს ბორანი, რომელიც მიცურავს კილის (გერმანია), კოპენჰაგენის (დანია) და ნოსედენის მიმართულებით. ასევე ყოველდღიურად გადაადგილდებიან ბორნები ოსლოს უბის აუზში შემავალი ქალაქების მიმართულებით.
სარკინიგზო
სადგური Oslo Sentralstasjon არის ოსლოს უმთავრესი რკინიგზის სადგური ოსლოში, საიდანაც მატარებლები გადიან: ტრონდჰეიმის, ბერგენის, სტოკჰოლმის (შვედეთი), გოთენბურგის (შვედეთი) და კოპენჰაგენის (დანია) მიმართულებით. 2004 წელს ნორვეგიული რკინიგზა ევროპაში პუნქტუალობით მესამე ადგილზე გავიდა, 2005 წლის პირველ ოთხ თვეში მატარებელთა გადაადგილების სიზუსტის მაჩვენებელი 92,9%-ს გაუტოლდა. ზამთრის განმავლობაში, დიდთოვლობისა და ნამქერის გამო ქვეყნის ცენტრალური მთიანეთის გადაკვეთაზე შესაძლოა სარკინიგზო დაკავშირება შეფერხებებით გახორციელდეს.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
thumb|upright|ოსლოს ტრამვაი ოსლოში საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემას მუნიციპალური სატრანსპორტო კომპანია Oslo Sporveier მართავს. კომპანია მოიცავს მეტროს, ავტობუსსა და ბორანს, რომელსაც თავის მხრივ სახელმწიფო სარკინიგზო კომპანია NSB ამუშავებს. მთელს ოსლოში ერთიანი საბილეთი სისტემა მუშაობს, რომელიც ბილეთის მფლობელს ერთი საათის განმავლობაში საშუალებას აძლევს ტრანსპორტით უფასოდ გადაადგილდეს. 2004 წლის მონაცემებით, ოსლოს ტრანსპორტით 160 მილიონი მგზავრი გადაადგილდა, რომლის 85 % Oslo Sporveier-ის კუთვნილი სატრასპორტო საშუალებით ისარგებლა, დარჩენილმა 15% კი კერძო ტრანსპორტით. thumb|upright|ოსლოს ავტობუსი
განათლება
უმაღლესი სასწავლებლები:
არქიტექტურა
thumb|upright|[[ნორვეგიის ეროვნული თეატრი]] პიპერვიკის ყურის აღმოსავლეთ ნაპირზე ძველი ქალაქის ნანგრევებია. მის ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით გაშენებულია თანამედროვე ოსლოს ცენტრის რეგულარული კვარტლები. მთავარი ქუჩა კარლ-იუჰანს გატე მიემართება რკინიგზის ვაგზლიდან კლასიცისტური სამეფო სასახლისკენ (1824-1848; ჰ.დ.ფ. ლინსტოვი). ამ ქუჩაზე დგას კლასიცისტური სტილის უნივერსიტეტის შენობა, რომელიც აშენებულია 1838-1852 წლებში ჰ. გროშის მიერ. სააქტო დარბაზი აშენებულია 1910-1911 წლებში ჰ. სინდინგ-ლარსენის მიერ, მოხატულია ედუარდ მუნკის მიერ. მთავარ ქუჩასა და ნავსადგურს შორის დმებარეობს ქალაქის საქმიანი ნაწილი. სამრეწველო საწარმოები ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილშია, საცხოვრებელი უბანი კი დასავლეთ ნაწლში.
ღირსშესანიშნაობებია: thumb|[[ოსლოს ოპერის თეატრი]] thumb|[[ვიკინგთა ხომალდების მუზეუმი (ოსლო)|ვიკინგთა ხომალდების მუზეუმი]] thumb|upright|სამეფო სასახლე
სქოლიო
*
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: კვალიფიკაცია (აფრიკა)
2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპი აფრიკაში — შესარჩევი ეტაპი აფრიკის ქვეყნებს შორის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006-ის საგზურისათვის. შესარჩევ ეტაპში მონაწილეობა 51 ქვეყანამ მიიღო (ჯიბუტი და კომორი მონაწილეობას არ იღებდნენ). აფრიკის ქვეყნებიდან მსოფლიო ჩემპიონატზე მხოლოდ 5 ქვეყანა გავიდა.
პირველი ეტაპი
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 4-1.
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 4-3.
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 5-1.
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 2-1.
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 3-0.
ფინალურ ეტაპზე გავიდა საერთო ანგარიშით 3-0.
გადის ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 4-2.
ორი მატჩის ჯამში იყო ფრე (3-3), მაგრამ სტუმრად გატანილი გოლის გამო გავიდა ფინალურ ეტაპზე.
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 4-1
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 3-1
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 5-3
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 3-2
გავიდა ფინალურ ეტაპზე საერთო ანგარიშით 7-0
მოიხსნა პირველი რაუნდიდან, კი ავტომატურად ფინალურ ეტაპზე გადავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფეხბურთი კატეგორია:2003 წელი ფეხბურთში კატეგორია:2004 წელი ფეხბურთში კატეგორია:2005 წელი ფეხბურთში
სამსხვერპლო
სამსხვერპლო — ქვის ბლოკის ან ქვის წყობის, კლდის, თიხის, ალიზის, ხის, მიწისა და ა. შ. შემაღლება (ზოგჯერ სიმბოლური გამოსახულებებით შემკული), რომელიც ვ. წარმართულ ხალხებში ღვთაებისადმი მსხვერპლის შესაწირად და ლოცვა-კურთხევისათვის იყო განკუთვნილი. ემსახურებოდა აგრეთვე მიცვალებულთა კულტს. დამახასიათებელია ყველა განვითარებული რელიგიისათვის, პრიმიტიული ხალხებს არა აქვთ. ხშირად სამსხვერპლოს აწყობდნენ ღია ცის ქვეშ ტაძრებთან, წმინდა აგილებსა და მოედნებზე, რათა მსხვერპლშეწირვის კვამლს ღვთაებამდე მიეღწია. სამსხვერპლო ეწყობოდა დახურულ ნაგებობებშიც (ტაძარი, სამლოცველო, საცხოვრებელი და აკლდამა).
ლიმანი
მინი|ლიმანი შავ ზღვაში მინი|ლიმანი ლიმანი (λιμένας — ნავსაყუდელი, უბე) — გეგმაში კლაკნილი, წაგრძელებული ყურე, დაბალი ნაპირებით; წარმოიშობა ზღვის მიერ ვაკის მდინარეთა შესართავების ან სანაპირო ჩადაბლებების დატბორვით. ლიმანი შეიძლება იყოს ზღვისკენ ღია (უბე) და ზღვისგან დახურული (ცელით გამოყოფილი). ლიმანში ჩვეულებრივ ილექება წვრილმარცვლოვანი ქვიშა, ალევრიტები და თიხა, აგრეთვე ხშირად ორგანული ნივთიერება, რომელიც დასაბამს აძლევს საწვავი ფიქალის, ნახშირისა და ნავთობის ბუდობებს.
სამსხვერპლო
საქართველო
საქართველოში სამსხვერპლოების არსებობა დადასტურებულია ძვ. წ. VI—V საუკუნეში, ნეოლით-ენეოლითის ხანიდან. ქვემო ქართლის ადრინდელი სამიწადმოქმედო ნამოსახლარებზე. ოთახის ცენტრში გამართულ კერებში, რომელთა მთავარი ფუნქცია ცეცხლის შენახვა იყო, აღმოჩნდა შეწირული ნივთები და ცხოველთა ძვლები, რასაც მზის, ნაყოფიერების და „დიდი დედის“ კულტს უკავშირებენ. მტკვარ-არაქსის კულტურის ძეგლებში გვხვდება კერასთან დაკავშირებული რქებიანი თიხის სადგრები. ზოგი მკვლევარი მათ „რქებიან საკურთხევლებად“ მიიჩნევს (რ. დუსო). მრავლადაა აღმოჩენილი ითიფალური ხასიათის ნალისებრი ზესადგრები, ნალისებრი კერები და სამსხვერპლოები. ნაგებობებში დამოწმებულია თიხის შემაღლებები შესაწირავი ჭურჭლითა და სხვა ნივთებით.
ლიმანი
ლიმანი წარმოიქმნება სანაპირო ზოლის დაძირვის შედეგად. ლიმანში მშრალი ჰავისა და ზედაპირული ჩამონადენის სიმცირის პირობებში დამლაშებული ლამიანი ნალექი გროვდება, რომელსაც ხშირად სამკურნალოდ იყენებენ. ცხელ კლიმატურ პირობებში ლიმანში გროვდება ალუმინისა და რკინის ოქსიდები, რომლებიც ბოქსიტების ბუდობებს ქმნიან.
არსებობს ზღვასთან მიმართებაში გახსნილი და ჩაკეტილი ლიმანი. როდესაც ლიმანი მთლიანად შორდება ზღვის წყალს, იქმნება ლიმანური ტბები. ლიმანების წარმოშობა წააგავს ლაგუნების წარმოშობას. იგი დაკავშირებულია ნატანების მოძრაობასთან ზღვის სანაპირო ზონაში. ეს მიმდინარეობს კონცხის კიდის მასალის წარეცხვისა და გადატანის, ნატანის დალექვის შედეგად, რომელთა ხარჯზე წარმოიქმნება წყალქვეშა ზვინული, რომელიც გადატიხრავს მდინარეების შესართავებსა და უბეებს ზღვიდან.
სამსხვერპლო
საქართველო
ქართული ეთნოგრაფიულ სინამდვილეში შემონახულია ქართული საკულტო ადათ-წესები საკურთხ-საწირავი რიტუალით, საზოგადო კულტმსახურების ადგილები — ჯვარხატები და სხვა, რომლებშიც კარგად ჩანს მრავალი წარმართული ელემენტი.
ლიმანი
ზრდის შესაბამისად, ზვინულები აზევებულია ზღვის დონეზე და წარმოშობს ყრილებსა და ცელებს.
სამსხვერპლო
ლიტერატურა
კატეგორია:მსხვერპლშეწირვა
ლიმანი
ლიმანები ფართოდ არის გავრცელებული შავი და აზოვის ზღვების ჩრდილოეთ სანაპიროებზე, სადაც მათი რაოდენობა ათობითაა. შავის ზღვის ლიმანებიდან გამოიყოფა: დნესტრის ლიმანი, დნეპრის ლიმანი, დნეპრო-ბუგის ლიმანი, ბუგის ლიმანი, ბერეზანის ლიმანი და სხვა. აზოვის ზღვაში გამოიყოფა ბეისუგის ლიმანი, ეისკის ლიმანი და სხვა.
მოქცევას მოკლებული ზღვის ნეიტრალური ნაპირის ტიპი, რომელიც მდინარეთა შესართავებთან დატბორვით წარმოიქმნება ლიმანური ნაპირის სახელწოდებითაა ცნობილი. ხასიათდება კლაკნილი, ვიწრო, ციცაბო აბრაზიულ ნაპირებიანი უბეებით.
სქოლიო
კატეგორია:ლიმანები კატეგორია:ჰიდროლოგია
სპორტსმენების სოფელი (ბაქო)
სპორტსმენების სოფელი (აზერ. Atletlər kəndi) — საცხოვრებელი ტერიტორია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, რომელიც განკუთვნილია სპორტსმენების, მათი მწვრთნელების და ა.შ. საცხოვრებლად, რომლებიც მონაწილეობდნენ I ევროპულ თამაშებში 2015 წელს, ისლამური სოლიდარობის თამაშებში 2017 წელს და XV ევროპის ახალგაზრდულ საზაფხულო ოლიმპიურ ფესტივალზე „ბაქო-2019“.
აღნიშნული დასახლება მდებარეობს ბაქოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ოლიმპიური სტადიონის მოპირდაპირედ - რომელიც არის ოლიმპიური თამაშების მთავარი ასპარეზი აზერბაიჯანში. ეროვნული ტანვარჯიშის არენა მდებარეობს თითქმის მოპირდაპირე მხარეს. ადგილი საკმაოდ კარგად შეირჩა, რადგან ეროვნული ტანვარჯიშის არენა, საკმაოდ დატვირთული იყო შეჯიბრებებით ბაქოს I ევროპულ თამაშებში. სხვათა შორის, ამ სპორტის წარმომადგენლებმა პირველად შეამოწმეს სპორტსმენების სოფელი 2014ლ წელს, როდესაც ბაქომ რიტმული ტანვარჯიშის ევროპის ჩემპიონატს უმასპინძლა.
ორგანიზატორები უზრუნველყოფენ ორ დიდ რესტორანს. ერთი მათგანი გთავაზობთ აზერბაიჯანული სამზარეულოს კერძებს, ხოლო მეორე - ევროპულს. რესტორნებში ერთდროულად სამი ათასი სპორტსმენის განთავსებაა შესაძლებელი და ფუნქციონირებს დილის 5 საათიდან 12 საათამდე. ეს არის ერთ–ერთი უდიდესი სამზარეულო ევროპაში, რომელიც თამაშების დროს ამზადებს საკვებს 80 ათასი კგ პროდუქტიდან. რესტორნის ეს განრიგი ძალიან მოსახერხებელია სპორტსმენებისთვის, ვინაიდან ზოგი მათგანი შეჯიბრამდე წონის აწევას ეწევა და ნამდვილად არ ჭამს ძალიან ბევრს, ზოგი კი წონის მატებას საჭიროებს. თავის მხრივ, სამედიცინო პუნქტები სოფელში 24 საათის განმავლობაში იმუშავებს. სხვადასხვა ქვეყნის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის წარმომადგენლები ადმინისტრაციულ შენობაში დასახლდებიან.
ასევე სპორტსმენთა სოფელში არის სპეციალური ცენტრები: 24 საათიანი კლინიკა, საინფორმაციო ცენტრი, სპორტული დარბაზი და ა.შ.
უნდა აღინიშნოს, რომ სპორტსმენების სოფელში შეიქმნა ყველა პირობა, რომ შეჯიბრის შემდეგ სპორტსმენებმა დაისვენონ. სპორტსმენების განკარგულებაშია 24 საათიანი დასვენებისა და გასართობი ცენტრები. მაგალითად, თამაშების მონაწილეებს შეუძლიათ ითამაშონ ვიდეო თამაშები, მაგიდის ჩოგბურთი, ბილიარდი, ისარგებლონ ინტერნეტით, უყურონ სატელევიზიო არხებს ან წავიდნენ კინოთეატრში.
ბუნებრივია, მეტი ყურადღება ექცეოდა იმ ადგილების მოწყობას, სადაც სპორტსმენები ცხოვრობენ, კერძოდ, ოთახების. ისინი აკმაყოფილებენ არა მხოლოდ ოლიმპიური სოფლების, არამედ ძვირადღირებული საცხოვრებელი კომპლექსების უმაღლეს სტანდარტებს.
სქოლიო
კატეგორია: სპორტი აზერბაიჯანში კატეგორია: ოლიმპიური თამაშები კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
მარტიანოვსკაია (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
პაკოტი
პაკოტი (Pacoti) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 607 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 111.959 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 103.67 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
შესწორებები
შესწორებები (The Corrections) — ამერიკელი მწერლის, ჯონათან ფრენზენის, 2001 წლის რომანი. ნაწარმოები ლამბერტების ოჯახის — შუახნის ამერიკელი წყვილისა და მათი სამი ზრდასრული შვილის — შესახებ მოგვითხრობს, რომლებიც ათასწლეულის დასასრულს უკანასკნელ შობას ატარებენ ერთად. რომანმა ეროვნული წიგნის ჯილდო მოიპოვა.
„შესწორებებმა“ ლიტერატურათმცოდნეებისგან ფართო აღიარება დაიმსახურა. მიუხედავად იმისა, რომ რომანის გამოქვეყნება წინ უსწრებდა 11 სექტემბრის ტერაქტს, არაერთა კრიტიკოსმა რომანი 11 სექტემბის შემდეგ ამერიკული ცხოვრების მთავარი საზრუნავებისა და ზოგადი განწყობის წინასწარმეტყველებად მიიჩნია. „შესწორებები“ არაერთხელ დასახელდა XXI საუკუნის ერთ-ერთ საუკეთესო რომანად.
Camponotus picipes plombyi
Camponotus picipes plombyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
The Chronic
The Chronic — Dr. Dre-ს პირველი სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1992 წელს.
მიმოხილვა
ჯგუფის N.W.A დაშლის შემდეგ Dr. Dre-მ ჩაწერა The Chronic (ეს სიტყვა სლენგში მარიხუანის სინონიმია). ალბომმა მეინსტრიმში შემოიტანა ჯი-ფანკის ჟანრი, რომელსაც გამოარჩევს მკვეთრი და ნელი ბას პარტიები და სინთეზატორის მელოდიური პარტიები. აქვე, როგორც წესი, არის სემპლები და ქალის ვოკალი.
ალბომმა გავლენა იქონია განგსტა რეპის შემდგომ განვითარებაზე, მაგრამ ასევე წარმოაჩინა ახალი შემსრულებლები - სნუპ დოგი, ნეიტ დოგი და უორენ ჯი (ეს უკანასკნელი Dr. Dre-ს ნახევარძმა არის). ალბომმა ხელი შეუწყო შემდეგ წლებში ჯი ფანკის ჟანრის განვითარებას.
სქოლიო
კატეგორია:Dr. Dre-ს ალბომები კატეგორია:1992 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:ალბომები Dr. Dre-ს პროდიუსერობით კატეგორია:Death Row Records-ის ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები
א
א (ალეფი) — პირველი ასო ებრაულ ენაში. მისი რიცხვითი მნიშველობაა 1 (ერთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ებრაული ასოები
Camponotus picipes pilosulus
Camponotus picipes pilosulus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სარქარი
სარქარი (სპარს. სარქარ — ზედამხედველი, უფროსი):
სქოლიო
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
ვალი-დუ-ანარი
ვალი-დუ-ანარი (Vale do Anari) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რონდონიის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 140 მეტრზე. მიეკუთვნება რონდონიის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არიკემისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 384 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.99 კმ²-ზე. ფართობი 3 135 211 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რონდონიის მუნიციპალიტეტები
ამერიკული ინგლისური
ამერიკული ინგლისური ( American English, აბრ.: AmE, AE, AmEng, USEng, en-US ) — ინგლისური ენის ენობრივი ვარიანტი, მიღებული ეროვნული სტანდარტი ამ ენისა ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიებზე. ინგლისური ენა აშშ-ში, ისევე როგორც თავისი გავრცელების სხვა რეგიონებში, ჩრდილოეთ ამერიკაში შემოტანილი იყო ბრიტანელი (უპირატესად ინგლისელი) კოლონისტების მიერ XVII-XVIII სს, რის შემდეგაც სხვადასხვა გარეგნული და შიდა ფაქტორების გავლენის ქვეშ, მასში განვითარდა მთელი რიგი თავისებური თვისებები ყველა ენობრივ დონეებზე. თვითონ აშშ-ში ამერიკული ინგლისური არის მშობლიური ქვეყნის მოსახლეობის 80%-სთვის და აქვს სტანდარტული, დამკვირდებული საგანმანათლებლო სისტემაში და მედიაში რიგი თვისებები ორთოგრაფიის სფეროში, გრამატიკის და ლექსიკის. მიუხედავად ამისა, ის, ისევე როგორც ინგლისური საერთოდ, არაა განმტკიცებული, ფედერალურ კონსტიტუციაში როგორც აშშ-ის ოფიციალურ ენად, თუმცა ფაქტობრივად არის. ბოლო წლების განმავლობაში ესპანურენოვანი მოსახლეობის ზრდასთან ერთად, გაძლიერდა მოძრაობა  მისთვის ოფიციალური სტატუსის მიცემისთვის, რაც უკვე მრავალი შტატის დონეზეა მიღწეული. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ სწორედ მნიშვნელოვანი ტერიტორიული და რაოდენობრივი დაფარვა ამერიკული ინგლისური ენისა, გამაგრებული მნიშვნელოვანი აშშ-ის ეკონომიკური რესურსებით, დაეხმარა ინგლისურ ენას მიეღო უფრო ფართო გლობალური მნიშვნელობა და გავლენა სხვა ენობრივ სისტემებზე. უნდა აღინიშნოს, რომ მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში ინგლისური ენა და ანგლიციზმები ნებაყოფლობით ვრცელდება და არა ძალის გამოყენებით.
ორთოგრაფიური ნიშნები
ზოგიერთი განსხვავებანი ამერიკულ და ბრიტანულ ფორმებს შორის:
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ენები კატეგორია:ინგლისური ენა
NGC 7638
NGC 7638 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1880 წლის 0. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ლატვიური ენა
ლატვიური ენა (latviešu valoda) — ლატვიის ოფიციალური ენა, შედის ბალტიკური ენების ჯგუფში. ახლოს დგას ლიეტუვურ ენასთან. ლატვიურ ენაზე ლაპარაკობს დაახ. 1,2 მილიონი კაცი ლატვიაში, ხოლო ლატვიის გარეთ 100 ათასი. ლატვიის მოსახლეობის დაახლოებით 80% საუბრობს ლატვიურად, მათგან 56%-სთვის ის მათი პირველადი ენაა.
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიური ენა
ოთარ ფირალიშვილი
ოთარ დავითის ძე ფირალიშვილი (დ. 21 სექტემბერი, 1915, თბილისი — გ. 17 დეკემბერი, 1984, იქვე) — ქართველი საბჭოთა მხატვარი, ხელოვნების ისტორიკოსი და თეორეტიკოსი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1973), პროფესორი (1975), საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1972). სკკპ წევრი 1948 წლიდან.
აჩხოტი
აჩხოტი — ისტორიული ძეგლი, სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სნოს თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე, საქართველოს სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან 1760 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 5 კილომეტრი.
ოთარ ფირალიშვილი
ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში. ფერწერული ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია „ქართველი ქალი ნაბდით“ (1958, მხატვრის კუთვნილება), „აკადემიკოსი კ. კეკელიძის პორტრეტი“ (1958, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კ. კეკელიძის კაბინეტი) „ქალის პორტრეტი“ (1962, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), „შემოდგომა ვერეს ხეობაში“ (1982, მხატვრის კუთვნილება).
აჩხოტი
ისტორია
სოფელზე გადიოდა თბილის-ჟინვალ-დარიალის უძველესი სავაჭრო გზა. XVII საუკუნის I მეოთხედში არაგვის ერისთავების მოურავმა შიოლა ღუდუშაურმა აქ ოსები ჩამოასახლა და ყმებად გაიხადა. შემდგომში ეს უფლებები ხელში ჩაიგდეს აზნაურმა ყაზბეგებმა. თანდათან ოსების უმრავლესობა სოფლიდან ჩრდილოეთ ოსეთში გადასახლდა. მათ ნაცვლად აქ სოფელ სნოდან გადმოსული ოჯახები დასახლდნენ.
დემოგრაფია
2014 აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიხაილოვსკაია (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
მიხაილოვსკაია (Михайловская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ტროიცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus picipes picipes
Camponotus picipes picipes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გაშამ ნაჯაფზადე
გაშამ ნაჯაფზადე (დ. 1 აპრილი, 1959) — აზერბაიჯანელი პოეტი. დაიბადა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის იმიშლის რაიონში.
1981 წელს დაამთავრა პედაგოგიური უნივერსიტეტის ლიტერატურული განყოფილება.1997 წელს მიღებული იქნა აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრად. დიდი ხნის მანძილზე მუშაოდა ქ.ბაქოში და ქ. იმიშლიში ლიტერატურის მასწავლებლად.
მუშაობდა გაზეთ „მედენიეთის“ (კულტურა) პასუხისმგებელ მდივნად.
მთვარე-მზისიერი კალენდარი
მთვარე-მზისიერი კალენდარი — კალენდრის სახესხვაობა, რომლის თარიღი მიუთითებს როგორც მთვარის ფაზაზე ასევე დროზე მზის წელიწადის მიხედვით. თუ მზის წელიწადი განისაზღვრება ტროპიკული წლით, მაშინ მთვარე-მზისიერი კალენდარი მიუთითებს სეზონზე. თუ ავიღებთ კოსმოსურ (sidereal) წელიწადს, მაშინ ეს კალენდარი იწინასწარმეტყველებს გალაქტიკას, რომელთანაც სავსე მთვარე გამოჩნდება. როგორც წესი, არსებობს დამატებითი მოთხოვნა - წელს უნდა ჰქონდეს თვეთა სრული რაოდენობა, ანუ წელთა უმრავლესობას უნდა ჰქონდეს 12 თვე, თუმცა ამასთან ყოველ მეორე ან მესამე წელს 13 თვე აქვს.
გაშამ ნაჯაფზადე
ამჟამად არის აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის მმართველი ჯგუფის წევრი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირთან არსებული ჟურნალ „ აზერბაიჯანის" პოეზიის განყოფილების გამგე და ხელმძღვანელობს საბავშვო ლიტერატურის სექციას. არის ეროვნული ტელე–რადიო საბჭოს ექსპერტთა ჯგუფის წევრი, უნივერსიტეტ „თავაჰქურ"ში მუშაობს უფროსი მასწავლებლის თანამდებობაზე,
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
ზემო კამის მაღლობი
ზემო კამის მაღლობი (Верхнекамская возвышенность) — მაღლობი რუსეთში, უდმურტეთში, პერმის მხარესა და კიროვის ოლქში; მდინარეების კამისა და ჩეფცის ზემო წელზე. სიმაღლე 337 მეტრამდე. აგებულია თიხებით, მერგელებითა და ქვიშებით. რელიეფი ძლიერაა დანაწევრებული. დიდი ნაწილი დაფარულია წიწვოვანი ტყით.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მაღლობები
NGC 7639
NGC 7639 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1880 წლის 0. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
პალმასია
პალმასია (Palmácia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბიოსი (ჯგუფი)
ბიოსი (BIOS, ანუ Biosystem, ცოცხალი სისტემა) — ქართული ალტერნატიული როკ-ჯგუფი. იგი დაარსდა 2006 წლის დეკემბერში, მაგრამ საბოლოოდ ჩამოყალიბდა 2007 წლის იანვარში.
შემოქმედება
ჯგუფის პირველმა სინგლმა „No Way“ გაიჟღერა არა ერთ რადიოსადგურზე. ეს იყო მისი პირველი ნამუშევარი და ცდა. ამის შემდეგ ჯგუფმა კიდევ 2 სიმღერა გამოუშვა, სახელწოდებით „საით?“ და „Hey“. ამ უკანასკნელზე მან კლიპიც გადაიღო, რომელშიც ასახულია ბიოსი კონცერტის დროს.
წევრები
კატეგორია:ქართული ალტერნატიული ჯგუფები კატეგორია:2006 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
მეჯიკ ჯონსონი
ირვინ „მეჯიკ“ ჯონსონი უმც. (Earvin "Magic" Johnson Jr.) — ამერიკელი კალათბურთელი, რომელიც ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის რიგებში თამაშობდა პოინტ გარდის პოზიციაზე, ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში. მას შემდეგ რაც ჯონსონმა ჩემპიონის ტიტული მოიგო სკოლაში და კოლეჯში, 1979 წლის NBA-ის დრაფტზე 1 ნომრად იქნა არჩეული ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის მიერ. მის ახალბედა სეზონში, მან შეძლო გუნდთან ერთად NBA ჩემპიონის ტიტულის და NBA ფინალის MVP ჯილდო მოიგო. მან 1980-იან წლებში ლეიკერსთან ერთად კიდევ 4 ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება შეძლო.
ადოლფ აიხმანი
ოტო ადოლფ აიხმანი (Otto Adolf Eichmann; დ. 19 მარტი, 1906, ზოლინგენი, გერმანია — გ. 1 ივნისი. 1962, რამლა (თელ-ავივი), ისრაელი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „SS“-ის ობერშტურმბანფიურერი, „გამოსახლების და გადასახლების რეფერატის“ ხელმძღვანელი და მთავარი დამნაშავე დაახლოებით 6 მილიონი ებრაელის საკონცენტრაციო ბანაკებში დეპორტირებაში და ფიზიკურ განადგურებაში. 1960 წელს ისრაელის სადაზვერვო სამსახურმა — მოსადმა ის არგენტინაში შეიპყრო. ის ბრალეულად ცნეს სამხედრო დანაშაულში და 1962 წელს ჩამოახრჩვეს.
მეჯიკ ჯონსონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
ადოლფ აიხმანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი ნაცისტები კატეგორია:ჰოლოკოსტი კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1962