cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბაჰამის კუნძულები
II მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდი
1967 წელს, ლინდენ პინდლინგი პროგრესული ლიბერალური პარტიიდან კოლონიის პირველი შავკანიანი პრემიერი გახდა. 1968 წელს პოსტის სახელი შეიცვალა და ეწოდა პრემიერ-მინისტრი. 1973 წელს ბაჰამის კუნძულები სრულიად დამოუკიდებელი გახდა თანამეგობრობის სამეფოში და შეინარჩუნა ერთა თანამეგობრობის წევრობა. დამოუკიდებლობიდან სულ ცოტა ხნის შემდეგ, პირველ გენერალ-გუბერნატორად (გაერთიანებული სამეფოს მონარქის ოფიციალური წარმომადგენელი) დაინიშნა მილო ბატლერი.
ტურიზმსა და ოფშორული ფინანსებზე დაფუძნებულმა ბაჰამის ეკონომიკამ 1950-იანი წლებიდან აღმავლობა დაიწყო. თუმცა, დღემდე დღის წესრიგში რჩება ისეთი მნიშვნელოვანი გამოწვევები, როგორიცაა განათლება, ჯანდაცვა, საბინაო ფონდი, საერთაშორისო ნარკოვაჭრობა და არალეგალური იმიგრაცია ჰაიტიდან.
ქვეყნის უმაღლესი განათლების სისტემას ქმნის ბაჰამის კუნძულების კოლეჯი. კოლეჯს გააჩნია ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა და ასოცირებული ხარისხები, ფლობს სამ კამპუსს და სასწავლო-კვლევით ცენტრებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით.
გეოგრაფია და კლიმატი
1864 წელს, ბაჰამის კუნძლების გუბერნატორი იტყობინებოდა, რომ კოლონია მოიცავდა 29 კუნძულს, 661 კის და 2 387 კლდეს.
აშშ-სთან მდებარე უახლოესი კუნძულია ბიმინი, რომელსაც ბაჰამის კუნძულების კარიბჭეს უწოდებენ. კუნძულ დიდი ბაჰამის აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული აბაკო. უკიდურესი სამხრეთი კუნძულია ინგაუა. უდიდესი კუნძულია ანდროსი. სხვა დასახლებულ კუნძულთა შორისაა ელიუთერა, კეტი, ლონგ-აილენდი, სან-სალვადორი, აკლინსი, კრუკედ-აილენდი, ეკსუმა და მაიაგუანა. ქვეყნის დედაქალაქი ნასაუ კუნძულ ნიუ-პროვიდენსზე მდებარეობს.
ყველა კუნძული დაბალი და ბრტყელია. ზოგან შეიმჩნევა ქედები, რომელთა სიმაღლეც როგორც წესი 15-20 მეტრს არ აჭარბებს. ქვეყნის უმაღლესი წერტილია ალვერნიის მთა (ყოფილი კომოს ბორცვი) კუნძულ კეტზე. მისი სიმაღლე 63 მეტრია.
სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულები, რომლებიც გეოგრაფიულად ბაჰამის კუნძულების გაგრძელებას წარმოადგენს, თუმცა ისინი დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიებს მიეკუთვნება.
thumb|right|2005 წელს ქარიშხალ [[ვილმა (ქარიშხალი)|ვილმას შედეგად დაზიანებული სახლები.]]
კლიმატი
ბაჰამის კუნძულების კლიმატი სუბტროპიკულიდან ტროპიკულში გარდამავალია და მნიშვნელოვნადაა შერბილებული გოლფსტრიმის დინების წყლის გავლენით, განსაკუთრებით ზამთარში. საპირისპიროდ, ეს ფაქტი ხშირად ძალიან სახიფათოა ზაფხულსა და შემოდგომაზე, როდესაც კუნძულების ან მათ სიახლოვეს ქარიშხლები ქრის. 1992 წლის ატლანტიკური ქარიშხლების სეზონის დროს, ჩრდილოეთ კუნძულებს ქარიშხალმა ენდრიუმ შეუტია, 1999 წელს უმრავლეს კუნძულს გადაუარა ქარიშხალმა ფლოიდმა, 2011 წელს კი ქარიშხალმა აირინმა არქიპელაგი მთლიან სიგრძეზე გადაკვეთა.
მიუხედავად იმისა, რომ ბაჰამის კუნძულების ისტორიაში ყინვა არასოდეს დაფიქსირებულა, ტემპერატურა ხანდახან 2–3 °C (35,6–37,4 °F)-მდე ეცემა არქტიკული აფეთქებების დროს, რომელიც გავლენას ახდენს ფლორიდის მიმდებარე ტერიტორიაზე. 1977 წლის იანვარში, წვიმაში გარეული თოვლი დაფიქსირდა ქალაქ ფრიპორტში, როდესაც ასევე თოვდა მაიამიში. ამ დროისათვის ტემპერატურა 4,5 °C (40,1 °F) იყო.
მთავრობა და პოლიტიკა
thumb|[[ბაჰამის კუნძულების პარლამენტი დედაქალაქ ნასაუში.]] ბაჰამის კუნძულები საპარლამენტო კონსტიტუციური მონარქიაა, რომლის მეთაურია მეფე ჩარლზ III ტიტულით ბაჰამის მეფე. პოლიტიკური და სამართლებრივი ტრადიციები მჭიდროდ მიჰყვება გაერთიანებული სამეფოსა და უესტმინსტერის სისტემებს. ორი ძირითადი პარტიაა თავისუფალი ნაციონალური მოძრაობა და პროგრესულ ლიბერალური პარტია.
სამუშაო ადგილების დაახლოებით ნახევარს აწარმოებს ტურიზმი, მაგრამ ვიზიტორთა რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა მას შემდეგ, რაც 2008 წლის ბოლო კვარტალში გლობალურმა ეკონომიკამ დაღმასვლა დაიწყო. ასევე შემცირდა საბანკო სექტორი და ფინანსური სერვისი.
ბაჰამის კუნძულები ერთა თანამეგობრობის წევრია, როგორც თანამეგობრობის სამეფო, სახელმწიფოს მეთაურს წარმოადგენს მისი უდიდებულესობა მეფე ჩარლზ III (წარმოდგენილია გენერალ-გუბერნატორით).
საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს ორპალატიანი პარლამენტი, რომელიც შედგება 38 წევრიანი ასამბლეის სახლისაგან, რომლის წევრებსაც ირჩევენ რაიონები და 16 წევრიანი სენატისაგან, რომლის წევრებსაც ნიშნავს გენერალ-გუბერნატორი, მათ შორის, ცხრას პრემიერ-მინისტრის რჩევით, ოთხს მისი უდიდებულესობის ლოიალური ოპოზიციის ლიდერის რჩევით, დარჩენლის სამს კი ასევე პრემიერ-მინისტრის რჩევით ოპოზიციის ლიდერთან კონსულტაციების შემდეგ. ყველა ძირითად საკანონმდებლო ფუნქციას ასრულებს ასამბლეის სახლი. უესტმინსტერის სისტემის თანამხად, ხუთწლიანი ვადის მანძილზე ნებისმიერ დროს, პრემიერ-მინისტრს შეუძლია დაშალოს პარლამენტი და დანიშნოს საყოველთაო არჩევნები.
მთავრობისა და ასამბლეის სახლში უმრავლესობის მქონე პარტიის მეთაურია პრემიერ–მინისტრი. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს მინისტრთა კაბინეტი, რომელსაც არჩევს პრემიერ–მინისტრი და ამტკიცებს ასამბლეის სახლი. მოქმედი გენერალ–გუბერნატორია მისი ბრწყინვალება სერ არტურ ფოულკსი, რომელიც წარმოადგენს წმინდა მიქაელისა და წმინდა გიორგის ორდენს. ამჟამინდელი პრემიერ–მინისტრია მისი უპატივცემულესობა, მისი უდიდებულესობის საპატიო პირადი კონსული პერი კრისტი.
ბაჰამის კუნძულებზე დიდი ხანია ფუნქციონირებს ორპარტიული სისტემა, სადაც დომინირებს ცენტრისტულ–მემარცხენე პროგრესულ–ლიბერალური პარტია და ცენტრისტულ–მემარჯვენე თავისუფალი ნაციონალური მოძრაობა. რამდენიმე უმნიშვნელო პარტიას საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვების შანსი არასოდეს ჰქონია. მათ შორისაა ბაჰამის კუნძულების დემოკრატიული მოძრაობა, კოალიცია დემოკრატიული მოძრაობისთვის, ბაჰამის ნაციონალისტური პარტია და ნაციონალურ-დემოკრატიული ალიანსი.
კონსტიტუციურ უფლებებს შორისაა სიტყვის, პრესის, მრწამსის, მიმოსვლისა და საზოგადოებრივი გაერთიანების თავისუფლება. მიუხედავად იმისა, რომ ბაჰამის კუნძულები გეოგრაფიულად კარიბის ზღვის აუზში არ მდებარეობს, იგი კარიბის საზოგადოების წევრია. სასამართლო დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისაგან. იურისპუდენცია ეფუძნება ინგლისურ სამართალს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|right|ბაჰამის კუნძულების რაიონები ყველგან, გარდა კუნძულ ნიუ-პროვიდენსისა, ადგილობრივ თვითმმართველობათა სისტემას ქმნის ბაჰამის კუნძულების რაიონები; ნიუ-პროვიდენსი პირდაპირ ცენტრალური მთავრობის მიერ იმართება. 1996 წელს ქვეყნის პარლამენტმა მიიღო „ადგილობრივი მმართველობის აქტი“, რომლის საფუძველზეც შეიქმნა სხვადასხვა ადგილობრივი ადმინისტრაციული ქვედანაყოფები. ამ აქტის საერთო მიზანია არჩეულ სხვადასხვა ტიპის მმართველებს გაუადვილდეთ თავიანთი რაიონების მართვა ცენტრალური ხელისუფლებისგან ხელის შეშლის გარეშე. საერთო ჯამში, შექმნილია 38 რაიონი, რომელთა მმართველების არეჩევნები იმართება ყოველ ხუთ წელში ერთხელ. სხვადასხვა რაიონებში სულ არის საბჭოს ას ათი წევრი და ორას ოთხმოცდაერთი ქალაქის კომიტეტის წევრი.
თითოეული საბჭოსა თუ ქალაქის კომიტეტის წევრი პასუხისმგებელია საჯარო სახსრების პატიოსნად გამოყენებაზე, რომელიც მიმართული უნდა იყოს ამომრჩევლების შენარჩუნებისა და მოზიდვისკენ.
ბაჰამის კუნძულების რაიონები, გარდა ნიუ-პროვიდენსისა, შემდეგია:
სამხედრო ძალები
ბაჰამის კუნძულების სამეფო შეიარაღებული ძალები ოფიციალურად 1980 წლის 31 მარტს შეიქმნა. მის მოვალეობებში შედის ბაჰამის კუნძულების დაცვა, ნარკოტიკების კონტრაბანდის, არალეგალური იმიგრაციისა და ბრაკონიერობის შეჩერება, ასევე მეზღვაურთა დახმარება როდესაც და სადაც კი ეს შეეძლებათ. შეიარაღებული ძალების განკარგულებაშია 26 სანაპირო და ნაპირსახლო ხომალდიანი ფლოტი, ასევე 6 საჰაერო ხომალდი და 1500-ზე მეტ კაციანი პერსონალი, სადაც 65 ოფიცერია და 74 ქალი.
ეროვნული დროშა
thumb|right|200px|ბაჰამის კუნძულების ეროვნული დროშა 200px|მინიატიურა|ბაჰამის კუნძულების ეროვნული გერბი 200px|მინიატიურა|ყვითელი ანწლი ბაჰამის კუნძულების დროშაზე დატანილი ფერები განასახიერებს ბაჰამელი ხალხის ზოგად სურათსა და მისწრაფებებს. მონახაზი ასახავს ბუნებრივი გარემოს (მზე, ქვიშა და ზღვა), ეკონომიკურ და ეკონომიკური განვითარების ასპექტებს. დროშა შედგება შავი ტოლგვერდა სამკუთხედისგან, რომელიც მიემართება ორფეროვანი სამი ჰორიზონტალური, თანაბარი სვეტისგან შემდგარი უკანა ფონისკენ. შუა სვეტი ოქროსფერია, ზედა და ქვედა კი ზღვისფერი.
დროშის სიმბოლიზმი შემდეგია: შავი, ძლიერი ფერი განასახიერებს გაერთიანებული ხალხის სიმამაცესა და ძალას, დროშის ძირითადი ნაწილისკენ მიმართული სამკუთხედი წარმოსახავს ბაჰამელი ხალხის შეუპოვრობას განვითარებისაკენ. ოქროსფერი და ზღვისფერი მზისა და ზღვის მდიდარი რესურსების სიმბოლოა. როგორც ზოგიერთი თეთრკანიანი ბაჰამელი ხუმრობს, დროშაზე დატანილი შავი ფერით შავკანიანი მოსახლეობაა წარმოჩენილი, თეთრებს კი ის ძაფი განასახიერებს, რომლითაც დროშაა შეკერილი და „მათ ყველას კრავს“.
არსებობს გარკვეული წესი, თუ როგორ უნდა იქნეს დროშა გამოყენებული ძირითად დღესასწაულებზე. დაკრძალვის ცერემონიისას, დროშა უნდა ფარავდეს კუბოს ზედა ნაწილს, მაგრამ არ უნდა ფარავდეს საყრდენებს. დროშაზე გამოსახული შავი სამკუთხედი კუბოში მწოლიარე მიცვალებულის თავის ზემოთ უნდა იყოს. დროშა კუბოზე გადაფარებული უნდა დარჩეს მთელი ცერემონიის მანძილზე და უნდა მოსცილდეს მხოლოდ უშუალოდ საფლავში ჩასვენების წინ. მოცილების შემდეგ, დროშა სათუთად უნდა დაკეცონ და წაიღონ. მხილველისთვის შავი სამკუთხედი არასოდეს არ უნდა იყოს მიმართული წვეტით ზემოთ, რადგან ეს უბედურების მომასწავებლად ითვლება.
ეროვნული გერბი
ბაჰამის კუნძულების ეროვნული გერბი შეიცავს სახელმწიფო სიმბოლოებს და მათ ფოკუსში მოთავსებულ ფარს. ფარი უკავია ეკალფარფლიან თევზსა და ფლამინგოს, რომლებიც ქვეყნის ეროვნული ცხოველები არიან. ფლამინგო მიწაზე დგას, ეკალფარფლიანი თევზი კი ზღვაში, რაც კუნძულების გეოგრაფიაზე მიუთითებს.
ფარის წვერზე მოთავსებულია ნიჟარა, რაც კუნძულთა ჯგუფის მრავალფეროვან წყალქვეშა სიცოცხლეზე მიუთითებს. ნიჟარა დაყრდნობილია ჩაფხუტზე. მის ქვემოთ მდებარეობს უშუალოდ ფარი, რომლის მთავარი სიმბოლოა გემი, რომელიც წარმოადგენს ქრისტეფორე კოლუმბის ხომალდ სანტა-მარიას, მის ზემოთ კი გამოსახულია მზე. ფსკერის გასწვრივ, ფარს დაბლა ჩნდება ლენტი, რომელზეც წაწერილია ეროვნული დევიზი: "'წინ, ზევით, ერთად პროგრესისკენ.'"
ეროვნული ყვავილი
ბაჰამის კუნძულების ეროვნული ყვავილია ყვითელი ანწლი (Tecoma stans), რადგან ის ამ კუნძულების მკვიდრია და ყვავის მთელი წლის მანძილზე.
სხვა მრავალ ყვავილთა შორის ყვითელ ანწლზე არჩევანის გაკეთება მოხდა 1970-იან წლებში, საჯარო ხმის მიცემის საფუძველზე, რომელშიც მონაწილეობდნენ კუნძულ ნიუ-პროვიდენსის ოთხივე ბაღის კლუბის წევრები. ეს კლუბები იყო: ნასაუს ბაღის კლუბი, კარვერის ბაღის კლუბი, საერთაშორისო ბაღის კლუბი და YWCA ბაღის კლუბი.
მიუხედავად იმისა, რომ კუნძულებზე იზრდება სხვა ყვავილებიც, მაგალითად ბუგენვილეა, ჰიბისკუსი და სამეფო დელონიკსი, მათზე არჩევანი არ შეჩერდა, რადგან ისინი უკვე წარმოადგენდნენ სხვა ქვეყნების ეროვნულ ყვავილებს. ყვითელი ანწლი კი არცერთის სხვა ქვეყნის ეროვნული ყვავილი არ იყო (თუმცა ახლა ის არჩეულია აშშ-ის ვირჯინიის კუნძულების ეროვნულ ყვავილადაც).
ეკონომიკა
thumb|left|საკრუიზო გემები [[ნასაუს პორტში]]
ბაჰამის კუნძულები ვესტ-ინდოეთი ს ერთ-ერთი მოწინავე ქვეყანაა, რომლის ეკონომიკის უდიდესი ნაწილი ტურიზმს ეყრდნობა. ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ს 60 %-ს სწორედ ტურიზმის ინდუსტრია აწარმოებს და ასაქმებს სამუშაო ძალის ნახევარზე მეტს. ტურიზმის შემდეგ, ეკონომიკის მეორე უმნიშვნელოვანეს სექტორია ფინანსური სერვისი, რომლიცი მშპ-ის 15 %-ს აწარმოებს.
thumb|right|200px|ბაჰამის კუნძულების პროდუქციის ექსპორტის გრაფიკული გამოსახულება.
უცხოური ბიზნესის წასახალისებლად მთავრობას შემუშავებული აქვს არაერთი სტიმული, პროგრესს განიცდის საბანკო საქმე და ფინანსური რეფორმები. მთავრობას ასევე განზრახული აქვს ძირითადი ფინანსური ინსტიტუტების შერწყმა. შეზღუდვების დაწესება, კაპიტალისა და სავალუტო ბაზრის კონტროლი ბაჰამის კუნძულების ცენტრალური ბანკის კომპეტენციაში შედის. ბაჰამის კუნძულების ფასიანი ქაღალდების საერთაშორისო ბირჟა ამჟამად 19 საჯარო კომპანიას აერთიანებს. საბანკო სისტემის შედარებითი სიჯანსაღის გამო, გლობალური ფინანსური კრიზისი ქვეყნის ფინანსურ სექტორს მწვავედ არ შეხებია.
ბაჰამის ეკონომიკას საკმაოდ კონკურენტუნარიანი საგადასახადო რეჟიმი აქვს. მთავრობა შემოსავლებს იღებს იმპორტის ტარიფებიდან, ლიცენზიების საფასურიდან, ქონებისა და საფოსტო მარკების გადასახადებიდან, მაგრამ არ არსებობს საშემოსავლო გადასახადი, კორპორაციული გადასახადი, კაპიტალის საშემოსავლო გადასახადი, დამატებითი ღირებულების გადასახადი (დღგ) და სიმდიდრის გადასახადი. სოციალური დაზღვევის ფონდში დამსაქმებლები იხდიან 3,9%-ს და დასაქმებულები 5,9%-ს. 2010 წელს, გადასახადებიდან მიღებულმა მთლიანმა შემოსავალმა მშპ-ის 17,2% შეადგინა. 2006-2008 წლებში ინფლაციის დონე საშუალო იყო და 3,7%-ს შეადგენდა.
ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლის მიხედვით, ბაჰამის კუნძულები ამერიკის ერთ-ერთი უმდიდრესი სახელმწიფოა.
აფრო-ბაჰამელები
აფრო-ბაჰამელები ბაჰამის კუნძულების ის მაცხოვრებლები არიან, რომელთა წინაპრების სამშობლოც დასავლეთ აფრიკაა. პირველი აფრიკელები ბაჰამებზე, კერძოდ კი კუნძულ ელიუთერაზე მოვიდნენ ბერმუდის კუნძულებიდან, ესენი იყვნენ გათავისუფლებული მონები, რომლებიც ახალ სიცოცხლეს ეძებდნენ. ამჟამად, აფრო-ბაჰამელები ბაჰამის კუნძულების უმსხვილეს ეთნიკურ ჯგუფს შეადგენენ, ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 85%-ს. ასევე სახლობს დაახლოებით 80 000 ჰაიტელი.
ევროპელები
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ბაჰამის კუნძულებზე 16 598 თეთრკანიანი ადამიანი ცხოვრობს. დაახლოებით 38 000 ევროპელი ბაჰამელი, ანუ ბაჰამელები ევროპული წარმოშობით, ძირითადად ინგლისელი პურიტანებისა და ამერიკელი ლოიალისტების შთამომავლები არიან, რომლებიც კუნძულებზე 1649 წელსა და შემდეგ 1783 წელს დასახლდნენ. ისინი წარმოქმნიან ბაჰამის კუნძულების უმსხვილეს უმცირესობას, მთლიანი მოსახლეობის 12%-ს. ბევრი სამხრეთელი ლოიალისტი აბაკოს კუნძულებზე ჩასახლდა, სადაც მოსახლეობის 50% თეთრკანიანია.
ევროპელი ბაჰამელების მცირე ნაწილი ბერძენი მუშების შთამომავალია, რომლებიც ბაჰამებზე 1900-იან წლებში ზღვის ღრუბლების ინდუსტრიის გასავითარებლად ჩავიდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი მოსახლეობის მხოლოდ 1%-ს შეადგენენ, მათ შეძლეს და შეინარჩუნეს თავიანთ განსხვავებული ბერძნული ბაჰამური კულტურა.
ბაჰამელების გენეალოგიის ერთ-ერთი მახასიათებელი ისაა, რომ ოჯახების უმრავლესობას განშტოებები აქვს და უშუალოდ ოჯახის წევრებიც კი მოიცავენ მთელს სპექტრს „ღიას“, „ყავისფერსა“ და „შავს“ შორის.
ბაჰამის კუნძულებზე, გამოიყენება მხოლოდ ტერმინი ბაჰამელი, რადგან არ ცნობენ ტერმინ ვესტ-ინდოელს.
გარდა ამისა, ბევრი ბაჰამელი შერეული წარმოშობისაა, მათ შორის არიან კალათბურთელი რიკ ფოქსი, მსახიობი პერსია უაიტი და მომღერალი ლენი კრავიცი.
დემოგრაფია
ბაჰამის კუნძულების მთლიანი მოსახლეობა 347 176 ადამიანია, საიდანაც 25,9% 14 წელზე ქვემოთაა, 67,2% 15-დან 64 წლამდე, 6,9% კი 65 წელზე მეტის. მოსახლეობის ზრდა 0,925%-ია (2010 წლის აღწერით). შობადობის მაჩვენებელია 17,81 ყოველ 1000 ადამიანზე, სიკვდილიანობა 9,35/1000, მიგრაციის სალდო -2.13 ყოველ 1 000 ადამიანზე.
ახალშობილთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 23,21-ია ყოველ 1000 დაბადებულზე. დაბადებისას, სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 69,87 წელია: 73,49 წელი ქალებისთვის და 66,32 მამაკაცებისთვის. ნაყოფიერების საერთო მაჩვენებელი ქალებისთვის არის 2.0 ბავშვი (2010 წლის აღწერა).
ქვეყნის ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგნაირია: 85% აფრიკელი, 12% ევროპელი, 3% აზიელი და ლათინოამერიკელი. რელიგიური მრწამისი მიხედვით, მოსახლეობის 35,4% ბაპტისტია, 15,1% ანგლიკანი, 13,5% კათოლიკე, 8,1% ორმოცდაათიანელი, 4,8% ღმერთის ეკლესიის მიმდევარი, 4,2% მეთოდისტი, 15.2% სხვა ქრისტიანი, 12% პროტესტანტი, 3% არარელიგიურია ან უცნობია, 2% სხვა. სხვა მრწამსის ადამიანებს შორის არიან ებრაელები, მუსლიმები, ბაჰაისტები, ინდუისტები, რასტაფარიანელები და ადგილობრივი მაგიური პრაქტიკის მიმდევრები.
კულტურა
thumb|right|250პქ|ჯუნკანუს აღნიშვნა [[ნასაუში.]] დაბალგანვითარებულ გარე კუნძულებზე მისდევენ ხელოსნობას, მათ შორისაა პალმის ფოთლებისგან დაწნული კალათების დამზადება. ამ ნივთს ზოგადად „ჩალას“ უწოდებენ და ამაგრებენ ქუდებსა და ჩანთებზე, რომლებიც საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში. ასევე გამოიყენებენ ე. წ. „ვუდუს თოჯინებში“, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი თოჯინები ამერიკული წარმოსახვების შედეგია და არაა კავშირში ისტორიულ ფაქტებთან.
ზოგიერთი ბაჰამელი ხალხურ მაგიურ ტრადიციებს მისდევს, ძირითადად ჰაიტურ–ბაჰამური საზოგადოება, რომელიც უმთავრესად ქვეყნის გარე კუნძულებზე სახლობს. თუმცა, მაგიური პრაქტიკა ბაჰამის კუნძულებზე აკრძალულია და ისჯება კანონით. ჯუნკანუ არის ტრადიციული ბაჰამური მუსიკის, ცეკვისა და ხელოვნების პარადი, რომელიც ნასაუს ქუჩებში იმართება ყოველი წლის ახალი წლის დღეს. ჯუნკანუ ასევე იმართება სხვა დღესასწაულებზე, მაგალითად ემანსიპაციის დღეს.
მრავალი კუნძულების დასახლებებში მნიშვნელოვანი სოციალური ღონისძიებაა რეგატა. როგორც წესი, იგი ერთი ან რამდენიმე დღე გრძელდება და მონაწილეობენ ძველი სტილის ნავები, ასევე იმართება სანაპიროს ფესტივალი.
ზოგიერთ დასახლებას აქვს ფესტივალები, რომლებიც დაკავშირებულია არეალისათვის ტრადიციულ მოსავალთან თუ საკვებთან, მათ შორისაა „ანანასის ფესტივალი“ გრეგორი-ტაუნსა და ელიუთერაზე, „კიბორჩხალის ფესტივალი“ ანდროსის კუნძულებზე. სხვა მნიშვნელოვან ტრადიციებს შორისაა ამბების თხრობა.
ბაჰამელებს აქვთ საკმაოდ მდიდარი ლიტერატურა და პოეზია, მოთხრობები, პიესები და მოკლე ფიქციური ნამუშევრები. ამ ნამუშევრების საერთო თემატიკაა ცნობიერების ცვლილება, დახვეწილობისკენ სწრაფვა, იდენტობის ძიება, გარდასულ გზათა ნოსტალგია და მშვენიერების ტრფიალი. ღვაწლმოსილ მწერლებს შორის არიან სუსანა უელეისი, პერსივალ მილერი, რობერტ ჯონსონი, რეიმონდ ბრაუნი, ო.მ. სმიტი, უილიამ ჯონსონი, ედი მინისი, უინსტონ საუნდერსი და სხვები.
სქოლიო
კატეგორია:კარიბის კუნძულები კატეგორია:კარიბის ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
იწრია
იწრია (ყოფ. ყარადაში) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 104 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბერლინალე
ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი ანუ ბერლინალე — მსოფლიოში კინოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფესტივალი. ტარდება ყოველი წლის თებერვალში.
ბერალინალე მნიშვნელოვანი მოვლენაა კინემატოგრაფიასა და მასმედიაში. ყოველწლიურად მასზე ესწრება 76 ქვეყნის წარმომადგენელი 15 000 სპეციალისტი, მათ შორის 3 500 ჟურნალისტი. სეანსებზე დასწრება ფასიანია.
ბერლინის ფესტივალი დაარსდა 1951 წელს. თავდაპირველად იგი ზაფხულში ტარდებოდა, 1978 წლიდან კი თებერვალში გადაიტანეს. პირველი ბერლინალეს გახსნა შედგა 1951 წლის 6 ივნისს ალფრედ ჰიჩკოკის ფილმით რებეკა.
ბერლინის კინოფესტივალზე ფილმები მთელი მსოფლიოდან მოდის და მათი შერჩევა საერთაშორისო ხასიათისაა. საუკეთესო ფილმები ჯილდოვდება ოქროს დათვით, საუკეთესო რეჟისურის, საუკეთესო ქალის როლისა და საუკეთესო მამაკაცის როლისათვის განკუთვნილია ვერცხლის დათვი, საპატიო ოქროს დათვი გადაეცემა კინოს სფეროში მოღვაწე პროფესიონალებს კინემატოგრაფიაში შეტანილი წვლილისათვის.
პიკიმაჩაი
პიკიმაჩაი – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, აიაკუჩოს ხეობაში. იგი თარიღდებოდა ძვ. წ. 20 000 წლით, რაც დიდ დავას იწვევდა მეცნიერებში. საბოლოოდ მისი შექმნის თარიღად ძვ. წ. 12 000 წელი განისაზღვრა. აქ აღმოჩენილია უამრავი არტიფაქტი: ბაზალტის იარაღები, სატყორცნი იარაღები, ლითონის ნარჩენები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ვარნეთი
ვარნეთი — გვიანდელი ფეოდალური ხანის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყუდაბელში. მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირას, ამავე სახელწოდების ნასოფლარის მახლობლად, მაღალ მთაზე.
ამჟამად ციხეც და მის ფარგლებში მოქცეული ორსართულიანი დარბაზული ეკლესიაც დანგრეულია. ეკლესია გაუთლელი ქვით იყო ნაგები. კონსტრუქციული ნაწილებისათვის გამოყენებულია უხეშად ნათალი ქვა. პირველი სართული თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული, მეორე სართულისაგან შემორჩენილია აფსიდა კედლის მხატვრობის ნაშთით და სამხრეთი კედლის მიმდებარე ნაწილი. 1970 წელს ვარნეთის მახლობლად მდინარე მტკვრის ნაპირზე ხვნის დროს ამოყარეს ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესიის ქვები - ვოლუტებიანი სვეტისთავი და შესასვლელის 2 საპირე ქვა (დატოვებულია ადგილზე).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სამუელ ჩავლეიშვილი
სამუელ ჩავლეიშვილი (დ. 1857, ოქროსქედი — გ. 2 მაისი, 1932) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, მას მეტსახელად „გურიის ბულბული“ შეარქვეს.
ბიოგრაფია
დაიბადა ასკანის თემის სოფელ ოქროსქედში. სამუელ ჩავლეიშვილის მშობლები მომღერლები იყვნენ. მათი ოჯახის ბატონი იყო თავადი მაქსიმელაშვილი, რომელიც გურული სიმღერის მცოდნე იყო და ნიჭიერ ახალგაზრდებს ხელს უწყობდა ხალხური სიმღერის შესწავლაში. სწორედ მან და მისმა მეგობარმა, დათა გუგუნავამ ჩამოაყალიბეს სამუელ ჩავლეიშვილი მომღერლად. გუგნავას შემდეგ სამუელმა ანტონ დუმბაძესთან განაგრძო დაოსტატება. ერთი წლის სწავლის შემდეგ ჩავლეიშვილმა ირგვლივ შემოიკრიბა მომღერალი მეგობრები და შექმნა საკუთარი ანსამბლი, რომელშიც შედიოდნენ სამუელ ჩხიკვიშვილი, ვლადიმერ დოლიძე, ბესარიონ ინწკირველი.
1903 წელს თავისი ანსამბლით პირველი გამართული კონცერტების შემოსავალი სამუელმა ფოთის ქართულ სკოლას შესწირა. 1906 წელს ჭიათურაში მუშების სასარგებლოდ კონცერტი გამართა. მოგვიანებით გუნდს შეუერთდნენ ვარლამ სიმონიშვილი, ალექსანდრე მახარაძე, სამსონ ურუშაძე, ილარიონ ჩავლეიშვილი. 1908 წელს ჩავლეიშვილის ანსამბლმა მონაწილეობა მიიღო სხვიტორში აკაკი წერეთლის იუბილეზე. პოეტს ისე მოეწონა ანსამბლი, რომ მალე მისი ინიციატივით ამ ჯგუფის პირველი ჩაწერაც შედგა გრამფირფიტაზე. ამ ფონოჩანაწერის მოსმენის შემდეგ სამუელ ჩავლეიშვილით დაინტერესდა მომღერალი ვლადიმერ ბერძენიშვილი და 1912 წელს მათ ბარნაბ, ვახტანგ და ერმალო სიხარულიძეებთან ერთად ჩოხატაურში ჩაატარეს კონცერტი. 1913 წელს ანსამბლმა წარმატებით მიიღო მონაწილეობა ვაჟა-ფშაველას საღამოზე თბილისში, რასაც ასევე ფონოჩანაწერი მოჰყვა, ხოლო 1914 წელს ქუთაისში აკაკის იუბილეზე.
1917 წელს სამუელმა ნოე სიხარულიძისა და კოტე ფოცხვერაშვილის თაოსნობით ჩამოაყალიბა ახალი გუდი, რომელშიც მღეროდნენ ნიჟა ლომინაძე, ერმილე სიხარულიძე, ვლადიმერ ბერძენიშვილი, ბესარიონ ინწკირველი, ბებურ ჩხაიძე, ილიკო ნინიძე, დათა მამაკაიშვილი, ვახტანგ სიხარულიძე. 1927 წლის 16-17 მაისს თბილისში, რუსთაველის თეატრში აღინიშნა სამუელ ჩავლეიშვილის მოღვაწეობის 50 წლის იუბილე. იმავე წელს ეს თარიღი აღინიშნა ოზურგეთშიც, სადაც კონცერტში მონაწილეობა მიიღეს ვარლამ სიმონიშვილისა და არტემ ერქომაიშვილის გუნდებმა.
გარდაიცვალა 1932 წელს. იმავე წელს გარდაიცვალნენ მომღერლები ნესტორ კონტრიძე და გიორგი ბაბილოძე. ამასთან დაკავშირებით არტემ ერქომაიშვილმა შექმნა სიმღერა „დავკარგეთ სამი მომლხენი“. დაკრძალულია ოზურგეთში.
შემოქმედება
სამუელ ჩავლეიშვილმა გადატრიალება მოახდინა გურულ სიმღერაში. შემოიღო ე.წ. თავისუფალი სიმღერა, განვითარების ახალ დონეზე აიყვანა პირველი ხმა. მღეროდა მხოლოდ პირველ, ზედა ხმას, იცოდა საეკლესიო გალობაც. მუდმივად მიმართავდა იმპროვიზაციებს, ყოველი შესრულებისას სიმღერას ახლებურად მღეროდა და ამით ახალ ვარიანტს ქმნიდა. მას მეეტსახელად „გურიის ბულბულს“ ეძახდნენ. სამუელ ჩავლეიშვილმა ჩამოაყალიბა გურული სიმღერის საკუთარი სკოლა, რომელიც განსხვავდებოდა ზემო აკეთელი ხუხუნაიშვილებისა და გიგო ერქომაიშვილის სკოლებიდან.
მისი ბიძაშვილი ილარიონ ჩავლეიშვილი ასევე ცნობილი მომღერალი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1857 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1932 კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
პროსპერ მერიმე
პროსპერ მერიმე (Prosper Mérimée; დ. 28 სექტემბერი, 1803, პარიზი ― გ. 23 სექტემბერი, 1870, კანი) — ფრანგი დრამატურგი, ისტორიკოსი, არქეოლოგი და მწერალი.
ბიოგრაფია
პროსპერ მერიმე დაიბადა პარიზში, საფრანგეთი. სწავლობდა იურისპრუდენციას; ბერძნულ, ესპანურ, ინგლისურ და რუსულ ენებს. იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც რუსული ლიტერატურის დიდი ნაწილი ფრანგულად თარგმნა.
პროსპერ მერიმეს შემოქმედებაში უმთავრესი ადგილი მცირე ზომის მოთხრობებს უჭირავს, როგორებიცაა „ეტრუსკული ლარნაკი“, „ტამანგო“, „კარმენი“ და ა.შ. მას შემდეგ, რაც ჟორჟ ბიზემ მისი მოთხრობის საფუძველზე ოპერა „კარმენი“ დადგა, პროსპერ მერიმეს, როგორც მწერლის რენომე ერთი-ორად გაიზარდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1803 კატეგორია:გარდაცვლილი 1870 კატეგორია:პროსპერ მერიმე კატეგორია:პარიზელი მწერლები კატეგორია:ფრანგი ფენტეზი მწერლები კატეგორია:ფრანგი არქეოლოგები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი ისტორიკოსები კატეგორია:საფრანგეთის აკადემიის წევრები კატეგორია:XIX საუკუნის მთარგმნელები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კონრად I
კაზიმირ II-ის და ჩეხეთის მთავრის ქალიშვილის ელენა ზნოემელის მეოთხე და უმცროსი ვაჟი (ძველ ისტორიოგრაფიაში მას მიიჩნევდნენ რუსეთის მთავრის ქალიშვილად — ელენა  ვსევოლოდის ასული ან როსტისლავ გალიციელის ქალიშვილი, იან დლუგოშის შეცდომის გამო, რომელმაც მოიგონა მისი წარმომავლობა, მხოლოდ მისი არა პოლონური სახელის გამო   ), ლეშეკ I თეთრის უმცროსი ძმა.
კუიავიის მთავარი 1202—1247 წლებში, სერაძის მთავარი, კრაკოვის მთავარი 1229—1232, 1241—1243 წლებში. დააარსა დამოუკიდებელი მაზოვიის სამთავრო, რომელიც შედიოდა პოლონეთის სამეფოში. მართავდა მას 1207—1247 წლებში.
1227 წელს თავისი ძმის ლეშეკ I თეთრის გარდაცვალების შემდეგ კონრადი სამართლიანად თვლიდა მალოპოლსკის ტახტზე თავის პრეტენზიებს ყველაზე საფუძვლიანად და ბრძოლა ტახტისათვის შეიარაღებული გზით დაიწყო. 1229 წელს დაამარცხა კრაკოვის მთავარი ანრი I წვერა (Henryk I Brodaty) და აიყვანა ის ტყვედ. კონრადის გამარჯვებით ისარგებლა ვლადისლავ III წვრილფეხამ და დაჯდა კრაკოვში მთავრად. კონრადმა დახმარებისათვის მიმართა დანილ რომანის ძე გალიციელს და მასთან მოკავშირეობის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი. გააერთიანა თავისი და დანილო გალიციელის ძალები და დაიძრა ქალაქ კალიშისაკენ რომელიც ვლადისლავ მწვრილფეხას ეკუთვნოდა, კალიში ალყის შემდეგ დანებდა მას.
მჭიდროდ თანამშრომლობდა გერმანელების (ტევტონთა) ჯვაროსნების ორდენთან, 1226 წ. მას გადასცეს პოლონეთის ჰელმინის მიწები. 1237 წლის 3 მარტს დობჟინსკის რაინდებს გადასცა ვოლინის ქალაქი დოროგიჩინი (დროხიჩინი) მნიშვნელოვანი მიწებით დასავლეთ ბუგსა და მდინარე ნუროის შორის. 1238 წლის მარტში გალიჩ-ვოლინის მთავარი დანილო გალიციელი დიდი ჯარით მოადგა ქალაქ დროხიჩინს, აიღო ქალაქი, დაატყვევა ქალაქის დობჟინის ორდენის მაგისტრი, და დაიბრუნა დროგიჩინის მიწები ბუგზე (დღეს — პოდლასის სავოევოდო პოლონეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში).
1241 წლის 10 ივლისი, გამოიყენა რა დიდი მთავრის ანრი II ღვთისმოსავის სიკვდილით ბათო-ყაენის შემოსევის დროს, სექტემბერში დაიკავა კრაკოვი, და გახდა კრაკოვის მთავარი (1241–1243). მაგრამ 1243 წლის 25 მაისის სუხოდოლთან ბრძოლის შემდეგ, სადაც მან თავის შვილებთან ერთად მარცხი განიცადა მცირე პოლონეთის (მალოპოლსკის) მთავრისაგან ბოლესლავ VI მორცხვისაგან, იძულებული იყო დაეტოვებინა კრაკოვი და დაბრუნებულიყო მაზოვიაში. მაგრამ იმავე წელს მაზოვიის მთავარმა გაანადგურა კრაკოვის მიწები და კელცე, დაიყოლია რომანოვიჩები აეღოთ ლუბლინი. 1244 წ. კონრად I თავს დაესხა სეცეხოვსკისა და ლუბლინის მიწებს. განსაკუთრებით შედეგიანი იყო მისი 1246 წლის კომპანიები, როდესაც კონრადმა მოახერხა დაემარცხებინა ბოლესლავის ძალები ზარიშოვის ბრძოლაში და დაიწყო ლელოვის და ტინიეჩის ციხესიმაგრეების მშენებლობა, რომლებიც საკმაოდ ეფექტურად გარს ერტყა კრაკოვს. მაგრამ მაშინაც არ ეყო გამბედაობა და საბოლოოდ დარჩა სერაძში. კონრად I მაზოვიელი, გარდაიცვალა 1247 წლის 31 აგვისტოს და დაასაფლავეს პლოცკის საკათედრო ტაძარში.
სქოლიო
კატეგორია:პიასტები კატეგორია:პოლონეთის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1187 კატეგორია:გარდაცვლილი 1247
ალბერტ ინდუაშვილი
ალბერტ ინდუაშვილი (დ. 12 მაისი, 1962, სოფ. ურბნისი, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.
1986 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქარელის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი იურისტები
Opisthopsis haddoni
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვარშაყიანი
„ვარშაყიანი“ — საგმირო-ფანტასტიკური ხასიათის ვრცელი ქართული რომანი, რომელშიც მოთხრობილია ვარშაყისა და მისი წინაპრების საფალავნო თავგადასავალი. შედგება 18 კარისაგან. მოღწეულია ერთ-ერთი ნაკლული ნუსხით (S—2398), გამოცემულია მხოლოდ I კარი. ვარაუდობენ, რომ თხზულება სპარსულიდანაა ნათარგმნი თუ გადმოკეთებული. თარიღდება XVII — XVIII საუკუნეებით. ქართული ვერსიის ავტორი უცნობია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა
მაჭარწყლის ეკლესია
ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი აქვს სამხრეთი მხრიდან. სწორედ აღნიშნული შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე ამოკაწრული ასომთავრული წარწერის რამდენიმე გრაფემა — „ნიკლზ“ საკმარის არგუმენტად ჩათვალა სერგი მაკალათიამ, რომ აღნიშნული ტაძარი წმიდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიად მიეჩნია. თუმცა დევი ბერძენიშვილმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ აქ მოხსენიებული ნიკოლოზი შეიძლება საერო პირი იყოს.
ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. იგი ძალიან დაზიანებულია, კერძოდ, კამარა ჩაქცეული აქვს, თითქმის მთლიანად დანგრეულია აღმოსავლეთ ფასადი. ეკლესია აგებულია რუხი ფერის უხეშად გათლილი საშუალო ზომის ქვებით. ალაგ-ალაგ ჩატანებულია წითელი ფერის ქვები. ეს განსაკუთრებით შეინიშნება ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, რაც მნახველზე დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს. ეკლესიას გალავნის შიგნით შიგნით სასაფლაოა. ტაძრის ინტერიერში დასავლეთ ფასადზე მომწვანო ფერის ქვაზე ამოკაწრულია XI საუკუნის მხედრული წარწერა, რომელიც დღემდე უცნობი იყო ქართული ისტორიოგრაფიისათვის. წარწერიანი ქვა ამობრუნებულია. როგორც ჩანს შემდეგ სამშენებლ მასალად გამოიყენეს. წარწერა სავედრებელი ხასიათისაა და შემდეგი სახით იკითხება:  ამის შემდეგ მოდის რამდენიმე გრაფემა, რომელიც კირით არის დაფარული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლატფარი
ლატფარი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში, ლატფარის უღელტეხილის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარეების ლამუშურისწყლისა და ხეშკურის (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადები) სათავეებში. სიმაღლე 3140 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით და კვარციტებით. კალთები დამრეცია, შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
მირ ისკუსტვა
მირ ისკუსტვა (რუს.: «Мир иску́сства», ხელოვნების სამყარო) — რუსულენოვანი ჟურნალი და მის გარშემო თავშეყრილი შემოქმედებითი გაერთიანება. ჟურნალმა და გაერთიანებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა რუსებზე, რომელთაც მე-20 საუკუნის პირველ ათწლეულში ევროპული ხელოვნების რევოლუციურ გარდაქმნაში დიდი წვლილი გაიღეს. 1909 წლიდან მრავალი მირისკუსნიკი (მოძრაობის წევრების მეტსახელი) ასევე თანამშრომლობდა ბალე-რუსის კომპანიასთან პარიზში. პარადოქსია, თუმცა დასავლეთ ევროპაში თვით ჟურნალი თითქმის არავის უნახავს.
ისტორია
ხელოვანთა გაერთიანება ჩამოყალიბდა 1898 წელს სტუდენტთა ჯგუფის მიერ, რომელთა შორის იყვნენ ალექსანდრე ბენუა, კონსტანტინ სომოვი, დმიტრი ფილოსოფოვი, ლეონ ბაქსტი, იუჟინ ლანსერი. საწყისი მომენტი ამ ახალი ჯგუფისა იყო რუს და ფინელ ხელოვანთა გამოფენა სანქტ-პეტერბურგის გამოყენებითი ხელოვნების შტიგლიცის მუზეუმში.
ჟურნალი შეიქმნა 1899 წელს სანქტ-პეტერბურგში ალექსანდრე ბენუას, ლეონ ბაკსტისა და სერგეი დიაგილევის (მთავარი რედაქტორი) მიერ. მათი მიზანი დრომოჭმული პერედვიჟნიკების სკოლის მდარე ხელოვნების სტანდარტების კრიტიკა და არტისტული ინდივიდუალიზმისა და არტ-ნუვოს სხვა პრინციპების პროპაგანდა იყო. ხელოვნების მიმდინარეობის თეორიული დეკლარაციები იბეჭდებოდა დიაგილევის სტატიებში „რთული კითხვები“, „ჩვენი წარმოსახვითი დეგრადაცია“, „მუდმივი ტანჯვა“, „სილამაზის ძიებაში“, რომელიც ჟურნალის 1/2 და 3/4 ნომრებში დაიბეჭდა.
დამფუძნებელ მამათა გარდა მოძრაობის აქტიური წევრები იყვნენ მსტისლავ დობუჟინსკი, იუჟინ ლანსერი და კონსტანტინ სომოვი. ხელოვნების სამყაროს მიერ ორგანიზებული გამოფენები მრავალ გამოჩენილ მხატვარს იზიდავდა რუსეთსა და საზღვარგარეთიდან, განსაკუთრებით მიხაილ ვრუბელს, მიხაილ ნესტეროვსა და ისააკ ლევიტანს. მისი „კლასიკური პერიოდის“ (1898—1904) განმავლობაში გუნდმა ექვი გამოფენა მოაწყო: 1899 (საერთაშორისო), 1900, 1901 (სანქტ-პეტერბურგის იმპერიული ხელოვნების აკადემიაში), 1902 (მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგში), 1903, 1906 (სანქტ-პეტერბურგი). მეექვსე გამოფენაში დიაგილევი შეეცადა მოსკოვის წევრების გამოყოფისთვის შეეშალა ხელი, რომელთაც 1901 წელს დამოუკიდებელი „36 ხელოვანის გამოფენა“ მოაწყვეს, მოგვიანებით კი (1903-დან) „რუს ხელოვანთა კავშირის“ ჯგუფის სახელით გამოდიოდნენ.
1904-10 წლებში მირ ისკუსტვა როგორც ცალკე მხატვრული გაერთიანება არ არსებობდა. მისი ადგილი მემკვიდრეობად ერგო რუს ხელოვანთა კავშირს, რომელიც ოფიციალურად გრძელდებოდა 1910 წლამდე, ხოლო არაოფიციალურად — 1024-მდე. კავშირში შედიოდნენ მხატვრები (ვ. სეროვი, კ. კოროვინი, ბ. კუსტოდიევი, ზ. სერბრიაკოვა), ილუსტრატორები (ი. ბილიბინი, კ. სომოვი), რესტავრატორები (ი. გრაბარი) და სცენური დიზაინერები (ნ. რერიხი, ს. სუდეიკინი).
1910 წელს ბენუამ გამოაქვეყნა კრიტიკული სტატია ჟურნალში „რეჩ“ რუს ხელოვანთა კავშირზე. შედეგად მირ ისკუსტვა ხელახლა ჩამოყალიბდა. ახალი ხელმძღვანელი ნიკოლაი რერიხი გახდა. ჯგუფში ახალი წევრები გაერთიანდნენ — ნ. ალტმანი, ვლ. ტატლინი, მ. სარიანი. ზოგიერთი კრიტიკოსის თვალსაზრისით გაერთიანებაში ავანგარდისტების მიღებით გჯუფი უფრო საგამოფენო ორგანიზაცია გახდა ვიდრე ხელოვნების მიმდინარეობა. 1917 წლიდან ჯგუფის ხელმძღვანელი ივან ბილიბინი გახდა. იმავე წელს ჯგუფს შეუერთდნენ „ბუბნოვი ვალეტის“ წევრებიც.
ახალი გაერთიანება თითქმის ყოველწლიურად ახალი გამოფენით გამოდიოდა სანქტ-პეტერბურგსა და მოსკოვში. მირ ისკუსტვას ბოლო გამოფენა გაიმართა პარიზში 1927 წელს. შემდეგ ჯგუფის ზოგიერთი წევრი მიმდინარეობა „ჟარ-ცვეტს“ (მოსკოვი, 1924), ზოგი კი „ოთხ ხელოვნებას“ (მოსკოვი-ლენინგრადი 1925-დან) შეუერთდა.
ხელოვნება
მათი წინამორბედი ინგლისელი პრერაფაელიტების მსგავსად ბენუა და მისი მეგობრები შეძრწუნებული იყვნენ თანამედროვე ინდუსტრიული საზოგადოების ანტიესთეტიურობით და ცდილობდნენ გაეერთიანებიათ რუსული ნეორომანტიული მხატვრები ხელოვნებაში პოზიტივიზმთან ბრძოლის ეგიდით.
რომანტიკოსების მსგავსად მირისკუსნიკები წინა ეპოქების ხელოვნების შენარჩუნებას ქადაგებდნენ, განსაკუთრებით კი ტრადიციულ ხალხურ ხელოვნებასა და მე-18 საუკუნის როკოკოს. ანტუან ვატო შესაძლოა ერთადერთი ხელოვანი იყო, რომელსაც ყველა მათგანი აღმერთებდა. აღორძინების მსგავს პროექტებს მირისკუსნიკები იუმორისტულად ეკიდებოდნენ, თვით-პაროდიის სულისკვეთებით. ისინი აღტაცებული იყვნენ ნიღბებითა და მარიონეტებით, კარნავალითა და თოჯინების თეატრით, ოცნებებითა და ზღაპრებით. ყველაფერი გროტესკული და თამაშის ელემენტით გაცილებით საინტერესო იყო მათთვის, ვინემ სერიოზული და ემოციური. მათი რჩეული ქალაქი ვენეცია იყო, იმდენად რომ დიაგილევმა და სტრავინსკიმ იგი საკუთარი დამარხვის ადგილადაც კი აირჩიეს.
საშუალებად მირისკუსნიკები სინათლეს, აკვარელის ჰაეროვან ეფექტებსა და გუაშს ირჩევდნენ სრული სპექტრის ზეთის საღებავების ნაცვლად. ხელოვნების ყველა ოჯახში შეტანის მოტივით ისინი ხშირად ინტერიერისა და წიგნების დიზაინით იყვნენ დაკავებული. ბაქსტმა და ბენუამ რევოლუცია მოახდინეს თეატრალურ დიზაინში მათი რადიკალური დეკორაციებით სპექტაკლებისთვის „კლეოპატრა“ (1909), „კარნავალი“ (1911) და „L'après-midi d'un faune“ (1912).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ხელოვნება კატეგორია:არტ-ნუვო კატეგორია:ხელოვნების ჟურნალები კატეგორია:რუსეთის ჟურნალები კატეგორია:რუსულენოვანი ჟურნალები
ვილიარ-დელ-კობო
ვილიარ-დელ-კობო (Villar del Cobo, Villar d'el Cobo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის სიერა-დე-ალბარასინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 54,128599 კმ². მოსახლეობა — 160 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
კობალტი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარ სახელს კობალტს აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:
ბატაბანო
ბატაბანო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, მაიაბეკეს პროვინციაში.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას კვეთს მრავალი პატარა მდინარე. ქალაქში არსებული ნავსადგური XVI საუკუნით თარიღდება და დიდ როლს ასრულებდა კუბის სანაპირო ზოლის ქალაქებს შორის ნავიგაციაში, სანამ XIX საუკუნეში ისინი ერთმანეთს რკინიგზით დაუკავშირდებოდნენ. დღეისათვის ის მნიშვნელოვანია რამდენადაც წარმოადგენს ნავსადგურს, საიდანაც ხდება კომუნიკაციის დამყარება კუნძულ ხუვენტუდთან და კაიო-ლარგო-დელ-სურთან. ასევე მნიშვნელოვანია მისი როლი მეთევზეობაში.
ბატაბანოს სამხრეთით მდებარეობს მრავალი პატარა კუნძული, რომლებიც კანარეოსის არქიპელაგს მიეკუთვნება.
ქალაქი 1688 წელს დაარსდა.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 664 ადამიანს შეადგენდა. 187 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 137,2 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
სომინოტი
სომინოტი (ოფიციალურად სომინოტის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Sominot; Bayan ng Sominot) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 061 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
(No Pussyfooting)
(No Pussyfooting) — პროექტის Fripp & Eno მიერ 1973 წელს გამოცემული სტუდიური ალბომი. ეს არის პირველი ორი მუსიკოსის, ბრაიან ინოსა და რობერტ ფრიპი მნიშვნელოვანი სტუდიური თანამშრომლობებიდან. ალბომი ჩაიწერა 3 დღეში, მაგრამ 2 წლის მანძილზე. ითვლება, რომ ეს დისკი არის ბრაიან ინოს მხრიდან ერთ-ერთი ცდა ემბიენტურ მუსიკაში.
რემასტერი (2008)
ალბომის ოფიციალურ რემასტერში შეტანილია:
სქოლიო
კატეგორია:1973 წლის ალბომები კატეგორია:რობერტ ფრიპის ალბომები კატეგორია:ბრაიან ინოს ალბომები
ვარჯანაული
საკუთარი სახელი ვარჯანაული შეიძლება აღნიშნავდეს:
Opisthopsis halmaherae
Opisthopsis halmaherae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Opisthopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
პლატონ იოსელიანი
პლატონ ეგნატეს ძე იოსელიანი (დ. 27 ნოემბერი [ძვ. სტ. 15 ნოემბერი], 1809, თბილისი — გ.  27 ნოემბერი [ძვ. სტ. 15 ნოემბერი] , 1875, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1809 წლის 30 ნოემბერს (ძველი სტილით 18 ნოემბერს, მეორე ვერსიით ის დაბადებულია 27 ნოემბერს). მეფე გიორგი XII-ის კარის მოძღვარის, ეგნატე ონისიმეს ძე იოსელიანისა და ბარბარე სულხანიშვილის ოჯახში. ის წმინდა პლატონის ხსენების დღეს დაიბადა და სწორედ ამიტომ დაარქვეს საქართველოში მანამდე ნაკლებად გავრცელებული სახელი. თავისი წინაპრების შესახებ ერთგან პლატონი წერს: „მე, მამა-პაპითა ვეკუთვნოდი მეფეთა სასახლეს გუარისა გამო... 1560 წლიდამ, ვითარცა ფიცისა კაცნი ვიყვენით სუანეთსა, ოდიშსა, იმერეთსა და ქართლსა, ვითარცა სასახლის კაცნი ვახლდით მთავართა და მეფეთა იმერეთისა და ქართლისა დასრულებამდე მეფობისა“. პლატონ იოსელიანის მეორე ვერსიის მიხედვით მისი გვარი იტალიური წარმოშობისა ყოფილა, რომლებიც ვენეციელ და გენუელ ვაჭრებს შემოჰყოლიან იმერეთში და მერე გავრცელებულან მთელ საქართველოში.
პლატონ იოსელიანის გარშემო ტრიალებდნენ ისეთი პირები, როგორებიცაა, მაგალითად, მეფის ვაჟები: დავითი, იოანე, თეიმურაზი და ბაგრატი და მწერლები: გრიგოლ ორბელიანი, ვახტანგ ორბელიანი, ალექსანდრე ჭავჭავაძე, სოლომონ დოდაშვილი. 1809 წლის 2 დეკემბერს იოსელიანი მოუნათლავს ელენეს, აბიმელიქის ასულს, დავით ბატონიშვილის მეუღლეს, რომელიც ჯერ კიტებ არ იყო პეტერბურგში გადასახლებული და 1811 წლამდე თბილისში ცხოვრობდა.
თავდაპირველად მისი მასწავლებელი იყო გამოჩენილი კალიგრაფი, თელავის სემინარიის ყოფილი რექტორი — დავითი (ალექსი-მესხიშვილთან). შემდეგ სწავლობდა იოანე ნათლისმცემლის სამრევლო სასწავლებელში, მღვდელ იესე ჩუბინაშვილის (აკადემიკოსი დავით ჩუბინაშვილის მამა) ხელმძღვანელობით. 1819 წელს 10 წლის პლატონი მიაბარეს თბილისის სასულიერო სამაზრო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1821 წლის სექტემბერში [1817]] წელს, თეოფილაქტე ეგზარქოსის მიერ დაარსებული თბილისის სემინარიის პირველ კლასში მიიღეს. სემინარიაში პლატონი სწავლობდა რუსულ ენასა და სიტყვიერებას, გეოგრაფიას, სამოქალაქო ისტორიას, ფილოსოფიის ისტორიას, ღვთისმეტყველებას, საეკლესიო ისტორიას, დაწყებით მათემატიკას. სასწავლებელი 1829 წელს დაასრულა წარჩინებით.
ვარცლი
ვარცლი — ცომის მოსაზელი ხის ჭურჭელი, მოგრძო და ღრმა, ორივე მხარეს წაშვერილი თავი აქვს. ვარცლი შეიძლება მთლიანი მორისაგან იყოს გამოთლილი ან ნაჭრებისაგან შეკრული. ვარცლის ხის საფარებელს ორომი ეწოდება. ვარცლის თავებზე ამოგუნდავებული პური ორომზე დააქვთ და ისე აკრავებ თორნეში. ძველად ქართულ ხალხურ დარბაზში ვარცლი ზემო თაროში დედაბოძის ზურგთან მიყრდნობილ ფეხებიან სადგარზე იდგა, ხშირად იგი კიდობანს ცვლიდა. ზოგან ვარცლი წისქვილის ხვიმირს ეწოდებოდა. ქიზიყში ხის მთლიანი ნაჭრებისაგან უსამსჭვლოდ (უფარეშოდ) ჭურჭლის გამომთლელ მოხელეს მევარცლე ერქვა.
პლატონ იოსელიანი
ბიოგრაფია
1828-1831 წლებში პლატონი სამაზრო- სასულიერო სასწავლებლის მასწავლებლის, სემინარიის სამეურნეო ნაწილის, საქმის მწარმოებლის, სემინარიის გამგეობის თარჯიმნის, სასულიერო-სამაზრო-სამრევლო სასწავლებლების ინსპექტორისა და ბოლოს, ბიბლიოთეკარის თანამდებობებს ასრულებდა. ჯერ კიდევ სემინარიაში სწავლის პერიოდში დაიწყო სამწერლო-მთარგმნელობითი საქმიანობა: გადაწერა ხელნაწერთა კრებული („მოთხრობა ჰსჯულთა უღმრთოთა მახმადიანთა“ და სხვ.). 1829 წელს რუსულიდან უთარგმნია ფილარეტის ორი სიტყვა.
1829-1831 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში, რომელიც დაასრულა ღვთისმეტყველების კანდიდატის ხარისხით. პეტერბურგში სწავლის პერიოდში მას დიდ დახმარებას უწევდნენ ქართველი ბატონიშვილები, რომელთა რიცხვი მაშინ იქ ბევრი იყო. პლატონ იოსელიანი ბატონიშვილებისაგან დახმარების გარდა იძენდა ძველ წიგნებს, ცნობებს და ბევრ ისეთ ნივთს რაც იმ დროს იშვიათი იყო. აკადემიაში ყოფნის დროს თეიმურაზ ბატონიშვილის თხოვნით ქართულ ენაზე თარგმნა „ისტორია მწვალებელთა ქრისტიანობისა ვიდრე დაწყებით დროთა ჩვენამდე“. 1835 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სემინარიაში ფილოსოფიისა და ფიზიკის მასწავლებლად, რომლის დროსაც მან მრავალი მასალა მოაგრავა მათ შორის მასწავლებლობის შესვლის დროსვე მოჰკიდა ხელი საქართველოს ისტორიის მასალების შეგროვებასა და წიგნების ბეჭდვას. 1837 წელს გამოსცა ჩახრუხაძის და შავთელის „თამარიანი“. იმავე წელს მას მიანდეს საეკლესიო გუჯარების გაშინჯვა და გაცნობა, რაზედაც პეტერბურგში წარდგენილ ანგარიშზე მადლობა და ჯილდო მიიღო. რუსეთის მაღალ წრეებში ნდობით აღჭურვილ პლატონ იოსელიანს მიანდეს მცხეთის ტაძრის წიგნთსაცავის წიგნების გადასინჯვა და კატალოგის შედგენა, რაზედაც მან შესრულებულ სამუშაოში 1839 წელს მთავრობის მორიგი ჯილდო მიიღო.
ვარცლი
აგრეთვე აქვს მცირე ნავის მნიშვნელობა (საბა).
პლატონ იოსელიანი
ბიოგრაფია
1840 წელს თბილისში პირველად ცალკე წიგნად გამოსცა „ქართული გრამატიკა“, რომელიც თავისი მრავალი ნაკლულევანობის მიუხედავად დიდ მოვლენად ჩაითვალა. სწორედ ამ პერიოდში მეცნიერთა შორის დაიწყო ფიქრი ქართულ ანბანში ზოგიერთი ასოების შემდგომი გამოყენება არ გამოყენება. ქართული გრამატიკის გარდა იმავე 1841 წელს გამოსცა ქართული კალენდარიც. 1841 წელს პეტერბურგში რუსულ ენაზე გამოსცა საქართველოს ეკლესიის ისტორია. აღნიშნული გამოცემისათვის მასალებს იგი 1834 წლიდან აგროვებდა.
ვარცლი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭურჭელი
პლატონ იოსელიანი
ბიოგრაფია
1842-1843 წლებში სამინისტროს ჟურნალში დაბეჭდილი გიორგი მოურავისა და ანტონ კათალიკოსის ცხოვრების, ასევე ქვატა ხევის მონასტრის აღწერის გამო მიიღო მთავრობისაგან მადლობები და წმინდა ანას პირველი ხარისხის ორდენის ნიშანი.
ქართულ საზოგადოებაში არსებულმა სულიერმა მდგომარეობამ გამოიწვია ძველი ქართული მწერლობის პლატონ იოსელიანისთვის დაკვეთა, რაზედაც შეგროვდა 1000 მანეთი. ამ ფულით მან დაბეჭდა: მალე პლატონ იოსელიანი აირჩიეს საქართველოს სინოდალური სამმართველოს წარმომადგენლად. 1846-1856 წლებში რედაქტორობდა რუსულ პერიოდულ გაზეთს „ზაკავკაზსკი ვესტნიკს“, რომელიც თბილისში გამოდიოდა. ამ გაზეთში გამოაქვეყნა იოსელიანმა თავისი გამოკვლევები. 1849 წელს იმოგზაურა საბერძნეთში, მოინახულა ათონის ივერთა მონასტერი, შეისწავლა ქართული კულტურის ძეგლები.
რაფაელ ნადალი
რაფაელ ნადალ პარერა (Rafael Nadal Parera; დ. 3 ივნისი, 1986, მანაკორი, ესპანეთი) — ესპანელი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი. მოგებული აქვს რეკორდული 14 საფრანგეთის ღია პირველობა, რის გამოც მიჩნეულია თიხის საფარის ყველა დროის საუკეთესო ჩოგბურთელად და „თიხის მეფედ“, ხოლო სხვა საფარებზე მოპოვებული გამარჯვებების გამო, ის ასევე ითვლება ერთ-ერთ საუკეთესო ჩოგბურთელად ისტორიაში.
პლატონ იოსელიანი
ბიოგრაფია
იოსელიანი იყო ათენის არქეოლოგთა საზოგადოების ნამდვილი წევრი. აქტიურად თანამშრომლობდა და კორესპონდენციებს გზავნიდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიაში. მჭიდროდ იყო დაკავშირებული აკადემიკოს მარი ბროსესთან.
1850 წელს თბილისში დაბრუნებულმა პლატონ იოსელიანმა თავისი მოგზაურობა საბერძნეთში გაზეთში დაწერა. მალე მან დაიწყო საქართველოში მოგზაურობა, მოიარა ეკლესია მონასტრები, ბიბლიოთეკები, თავადიშვილთა ოჯახები და მოიკითხა იქ შემორჩენილი ხელნაწერები. 1857 წელს მიიღო საქართველოში მთავარმართებლის „ოსობი პორუჩენიის ჩინოვნიკობა“. მალე გაზეთ „კავკაზსი ვესტნიკის“ გამოცემას თავი დაანება და გაზეთ „კავკაზში“ დაიწყო წერა, სადაც გამოაქვეყნა „მოგზაურობა თბილისიდან მცხეთამდე“, „ალევის ტაძრის აღწერა“, „პოკრონოს ტაძრის აღწერა“. 1859 წელს „კავკაზის კალენდარში“ დაბეჭდა მამადავითის აღწერა, კაბენის მონასტრის აღწერა. ქართულ სასულიერო მახარებელში იერუსალიმს დოსითეოს პატრიარქის მოგზაურობა საქართველოში. აქვე დაბეჭდა რამდენიმე ქართული წარწერისა რომლებიც მოიპოვა იერუსალიმში და სხვა ქალაქებში ქართულ ტაძრებზე. ამავე დროს დაიბეჭდა დაღესტანის აღწერაც, რომელშიც დარესტანში მეფისდროინდელ მქადაგებლებს განიხილავს. ამას მოჰყვა „ჩოლოყაანთ გვარის აღწერა“, სადაც ბევრი ისტორიული ცნობებია თავმოყრილი ზოგადად კახეთზე და მის მმართველებზე. 1860 წელს დაწერა დუშეთის აღწერა. 1866 წელს დაწერა „თბილისის აღწერა“. „გიორგი მეფის ცხოვრება“ პლატონ იოსელიანის ნაწერებში ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია, რომელიც აგებულია ძველ წყაროებზე დაყრნობით.
რაფაელ ნადალი
ნადალს მოგებული აქვს 22 დიდი სლემის ტურნირი – 14 საფრანგეთის ღია პირველობა, 4 აშშ-ის ღია პირველობა, 2 უიმბლდონი და 2 ავსტრალიის ღია პირველობა. სლემების რაოდენობით, იგი თანალიდერია როჯერ ფედერერთან ერთად. ესპანელს ასევე მოგებული აქვს 36 მასტერსი და ამ მხრივ რეკორდსმენია ნოვაკ ჯოკოვიჩთან ერთად. ჯამში ნადალმა კარიერაში ATP-ის 92 ტურნირი მოიგო ერთეულებში. ესპანელი 209 კვირის განმავლობაში იკავებდა რეიტინგში პირველ ადგილს.
მხოლოდ ნადალს და შვედ ჩოგბურთელს – მატს ვილანდერს, აქვთ მინიმუმ 2 დიდი სლემის ტურნირი მოგებული სამ სხვადასხვა საფარზე: ჰარდზე, ბალახზე და თიხაზე. 2014 წელს საფრანგეთის ღია პირველობის მოგებით, ნადალი გახდა პირველი მამაკაცი ჩოგბურთელი, რომელმაც შეძლო ზედიზედ 10 წლის განმავლობაში დიდი სლემის ტურნირის მოგება. 2017 წელს მონტე-კარლოს მასტერსის მოგებით, ნადალმა მოხსნა არგენტინელი გილიერმო ვილასის რეკორდი, რომელსაც ყველაზე მეტი – 49 ტურნირი ჰქონდა მოგებული თიხის საფარზე. იმავე წელს საფრანგეთის ღია პირველობის მოგებით, ნადალი გახდა პირველი მამაკაცი ჩოგბურთელი, რომელმაც ერთი დიდი სლემის ტურნირის მოგება 10-ჯერ შეძლო.
პლატონ იოსელიანი
ბიოგრაფია
1860-1875 წლებში გამოსცა ქართველოლოგიური პრობლემატიკისადმი მიძღვნილი მრავალი ათეული ნაშრომი. მსოფლმხედველობით იოსელიანი იდეალისტი იყო. მისი აზრით, ისტორიის პროცესს წარმართავდა უზენაესი განგება. კაცობრიობის ისტორიას იოსელიანი 3 დიდ პერიოდად ყოფდა: გვაროვნული ანუ პირველყოფილ-თემურ, ფეოდალურ და კაპიტალისტურ წყობილებებად. 1850 წელს მისი წინასიტყვაობით გამოვიდა გიორგი ერისთავის „გაყრა“. იოსელიანი ანტონ I-ის ლიტერატურული სკოლისა და ენობრივი პოზიციის მიმდევარი იყო, რაც გამოვლინდა მის თხზულებაში „პირუჱლ-დაწყებითი კანონნი ქართულისა ღრამატიკისა“ (1840). „მამებისა“ და „შვილების“ ბრძოლის დროს იოსელიანი „მამათა“ ბანაკს ემხრობოდა. ძველი თაობის წინააღმდეგ მიმართულ „გამოცანებში“ (1871) ილია ჭავჭავაძემ სხვა მოღვაწეთა შორის იოსელიანიც გაკენწლა. სიცოცხლის ბოლომდე სასტიკი წინააღმდეგი იყო ქართულიდან ხმარებაში არარსებული ასოების ამოღების და თანამედროვე ქართულით წერა-კითხვისა.
რაფაელ ნადალი
ოლიმპიურ თამაშებზე, ნადალს 1-1 ოქროს მედალი აქვს ერთეულებში და წყვილებში მოგებული. 2010 წელს, იგი გახდა მეორე ჩოგბურთელი ანდრე აგასის შემდეგ მამაკაცთა ჩოგბურთის ისტორიაში, რომელმაც კარიერული ოქროს სლემი შეასრულა (მოიგო ყველა დიდი სლემის ტურნირი და ოლიმპიური ოქროს მედალი ერთეულებში). სანაკრებო დონეზე, მან 4-ჯერ მოიგო დეივისის თასი ესპანეთის ნაკრებთან ერთად.
პლატონ იოსელიანი
ბიოგრაფია
ისტორიის საკითხების გაშუქებისას იოსელიანი მნიშვნელოვან ადგილს უთმობდა ფოლკლორულ მასალას, კრებდა ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს. იგი ქართული გამოცანების პირველ ჩამწერად ითვლება. შეადგინა კრებულები „გამოცანანი ქართულნი“ (1835) და „ანდაზები და გამოცანები“ (1939).
რაფაელ ნადალი
2002–2004
2002 წლის 29 აპრილს 15 წლის ასაკში, ნადალმა ATP-ის პირველი ოფიციალური მატჩი მოიგო. 762-ე ნომრად განთესილმა ნადალმა პარაგვაელი რამონ დელგადო დაამარცხა: 6–4, 6–4. მომავალ წელს, ნადალმა მოიგო ჩელენჯერის დონის ორი ტურნირი და დაამთავრა წელიწადი ტოპ 50-ში. 2003 წელს შედგა მისი დებიუტი უიმბლდონზე და ზოგადად დიდი სლემის ტურნირებზე.
2004 წელს ავსტრალიის ღია პირველობაზე, ნადალი მესამე რაუნდში გავიდა, სადაც ავსტრალიელ ლეიტონ ჰიუიტთან სამ სეტში დამარცხდა. საინტერესოა, რომ თუ ნადალი მოიგებდა ამ მატჩს, ის შემდეგ ეტაპზე მსოფლიოს პირველ ჩოგანს, შვეიცარიელ როჯერ ფედერერს დაუპირისპირდებოდა. თუმცა ნადალი რამდენიმე კვირაში მაინც შეხვდა ფედერერს მაიამის მასტერსზე და ორ სეტში დაამარცხა იგი. შვეიცარიელის დამარცხების შემდეგ, ნადალი ჩილელ ფერნანდო გონსალესთან დამარცხდა.
პლატონ იოსელიანი
თანამშროლობა მარი ბროსესთან
პეტერბურგის სამეცნიერო აკადემია საქათველოს ისტორიული წარსულის შესწავლას 1835 წლიდან შეუდგა. ამ მიზნით წარმოშობით ფინელი ენათმეცნიერი ენათმეცნიერი ანდრეი შეგრენი (1794-1855 წწ.) ორი წლით კავკასიაში გაგზავნეს. შეგრენი საქართველოს ისტორიისა და და მწერლობის პირველწყაროებს გაეცნო. შეისწავლა ქართული და სომხური ენები. შეგრენმა თბილისში გაიცნო პლატონ იოსელიანი და ისინი აქტიურად ჩააბა პეტერბურგის სამეცნიერო აკადემიის მუშაობაში.