cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰომო ერექტუსი
კვლევისთვის გამოყენებული ნიმუშები და მეთოდები
ამ ორი ეგზემპლარის ურთიერთშედარებისთვის გამოიყენეს „ნარიკოტომის ბიჭის“ მარცხენა ბარძაყი და მარჯვენა მხრის ძვალი, ხოლო კუბი ფორაში აღმოჩენილი ქალის მარჯვენა ბარძაყი და მარჯვენა მხრის ძვალი. რენტგენოგრაფიით განსაზღვრეს ორიგინალი ნიმუშების კორტიკალური სისქე თავის ქალის რვა უბანში, ხოლო ბარძაყების თაბაშირის ნიმუშები დაანაწევრეს და დადგენილი კორტიკალური სიგანე გამოიყენეს ენდოსტეალური გარშემოწერილობის დასადგენად. შემდეგ ყველა ნიმუშს გადაუღეს ფოტოები და ინფორმაცია გადაიყვანეს ციფრულ ფორმატში. მხრის ძვლების ურთიერთშესადარებელი მოხაზულობა განისაზღვრა კომპიუტერული ტომოგრაფიით სკანირებისას. შესაბამისი კომპიუტერული ტომოგრაფიის მონაცემების გადაღებულ ფოტოებთან შედარებით გადაამოწმეს ნიმუშების ზომები. შემდეკ კი ფოტოების ასლები დაასკანერეს და გააანალიზეს Image J და Moment Macro-ს მეშვეობით.
თანამედროვე ადამიანის ნიმუშებად გამოიყენეს ზრდასრული ადამიანების პეკოს პუებლოში (ნიუ მექსიკო), აღმოსავლეთ აფრიკასა და დენვერის (აშშ) აღმოჩენილი მასალები. ეს ნიმუშები წარმოადგენდა სხეულის მორფოლოგიის ფართო ასპექტს. მათ გამოსაკვლევადაც გამოიყენეს კომპიუტერული ტომოგრაფია და რენტგენოგრაფია. ასევე დამატებით გამოიყენეს ზრდასრული შიმპანზეების შედარებითი ნიმუშები, როგორც არა ორ ფეხზე მოსიარულე სახეობის, იგივე ზომის ადამიანის ნიმუშებთან შესადარებლად.
გამოკვლევის შედეგები
ურთიერთშედარებითი კვლევის ნარკვევების მიხედვით, „ნარიკოტომის ბიჭისა“ და კუბი ფორაში აღმოჩენილი ქალის ბარძაყისა და მხრის ძვლების პროპორციები მაჩვენებელია სრული ბიპედალიზმის, რაც აშკარას ხდის, რომ 1,7 მილიონი წლის წინ ლოკომოტორული ქცევის ეს ფორმა უკვე არსებობდა სულ მცირე მხოლოდ ჰომო ერექტუსის სახეობაში. კუბი ფორას ნიმუშის კორტიკალური სისქის ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ კორტიკალური არეალი ბარძაყში წარმოადგენს 86,8 %-ს, რაც თანამედროვე ადამიანის ნიმუშების საშუალოზე მაღალია. ანალოგიურ შედეგს იძლევა მხრის ძვლის კორტიკალური სისქის პროცენულობაც, რომელიც 81,7 %-ს წარმოადგენს. მინი|205x205პქ
ცეცხლის გამოყენება
ცეცხლი ბუნებრივად ჩნდება მაშინ, როდესაც მეხი დაეცემა მშრალ ბალახს ან გამხმარ ხეს, ხოლო ადამიანებსაც შეუძლიათ ცეცხლის კონტროლი. ცეცხლის კონტროლის შესაძლებლობა იყო გარდამტეხი მომენტი ადამიანის ევოლუციის პროცესში, მაგრამ დღესდღეობით არ არსებობს კონსესუსი იმასთან დაკავშირებით, თუ ზუსტად როდის გამოიმუშავეს ცეცხლის გამოყენების უნარი ადამიანის წინაპრებმა. ზოგიერთი მეცნიერის მოსაზრებით, კერძოდ რიჩარდ რენგემის ჰიპოთეზის („cooking hypothesis“) თანახმად, ჰომო ერექტუსი წარმოადგენდა სახეობას, რომლის კვების რაციონშიც თერმულად დამუშავებული საკვები შედიოდა და შეეძლო ცეცხლის გამოყენება. ისინი ცეცხლს სანადიროდაც იყენებდნენ. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ცხოველებისგან განსხვავებით მათ შეეძლოთ ცეცხლის გამოყენება, გარკვეულწილად კვლავ ეშინოდათ მისი. აშკარად ნათელი მტკიცებულებები ცეცხლის რეგულარული გამოყენებისა ძირითადად თარიღდება 0,4 მილიონზე ნაკლები დროით, თუმცა, უძველესი ცეცხლის კვალი აღმოჩენილია აფრიკაში, აზიასა და ევროპაშიც. აღმოსავლეთ აფრიკაში აღმოჩენილი ნიმუშები თარიღდება 1,42-0,07 მილიონი წლით (გამოიყენეს კალიუმ-არგონის დათარიღების მეთოდი), ხოლო სვარტკრანში, სამხრეთ აფრიკაში აღმოჩენილი ნიმუშები თარიღდება 1,5 მილიონი წლით. ერთ-ერთი უძველესი ცეცხლის ნიმუშები გვხვდება ჩოკუნშენშიც (ან იგივე ზოქოუდიანში, ჩინეთი). ასევე ჩინეთში დრაკონის ძვლის გორაზე არსებულ გამოქვაბულში მკვლევარებმა ნახშირის დალექილი ფენა აღმოაჩინეს, თუმცა ეს არ ნიშნავდა იმას, რომ ეს ცეცხლი ხელოვნურად იყო გაჩენილი. იმ ადგილებში, სადაც ორგანული ნივთიერებები გროვდება ასევე შეიძლება გაჩნდეს ცეცხლი ბუნებრივად. უფრო სანდო ნიმუშად მიიჩნევა ცხოველების დამწვარი ძვლები და ცეცხლისთვის გარსშემოწყობილი ქვების განლაგება, რაც იმავდროულად ცეცხლის გამოყენების ყოველდღიურობაში უსვამს ხაზს.
ლონგიუშანის ტერიტორიაზე ჰომო ერექტუსის კვების რაციონი
ლონგიუშანის (ჩინეთი) ერთ-ერთ გამოქვაბულში აღმოაჩინეს ჰომინიდებისა და სხვა ცხოველების ერთ ეკოლოგიურ გარემოში თანაცხოვრების მტკიცებულებები. დიდი ზომის ძუძუმწოვარი ხორცისმჭამელების, დიდი რაოდენობით ძუძუმწოვარი ბალახისმჭამელებისა და ბევრი ფრინველის სახეობები წარმოადგენენ ეკოლოგიური თანასაზოგადოების მნიშვნელოვან წევრებს. აქ აღმოაჩინეს ცხენის, მარტორქის, სპილოსა და ღორის ძვლები, რომლებზეც იყო იარაღის კვალი, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ხორცით იკვებებოდა ამ ტერიტორიაზე ჰომო ერექტუსი. ასევე ეს ადგილმდებარეობა არის პირველი პალეოანთროპოლოგიური ადგილი, სადაც აღმოაჩინეს მტკიცებულება იმისა, რომ ჰომო ერექტუსი მცენარეულ საკვებსაც ღებულობდა. პალეონტოლოგმა და ბოტანიკოსმა რალფ ჩეინიმ 1930 წელს გამოიკვლია განამარხებული მცენარეების თესლები და წამოაყენა ჰიპოთეზა, რომ აკაკის (hackberry) ნაყოფი შედიოდა ჰომო ერექტუსის კვების რაციონში. გამოითქვა მოსაზრება, რომ ტუბერიც შესაძლოა ყოფილიყო გამოყენებული საკვებად, თუმცა ამის დამადასტურებელი ნამარხები არ არის აღმოჩენილი.
სქოლიო
კატეგორია:პირველყოფილი ადამიანები კატეგორია:ჰომო ერექტუსი
უნივერსალური გრამატიკა
thumb|ნოამ ჩომსკი (2004) უნივერსალური გრამატიკა (Universal Grammar) — რუსული წარმოშობის ამერიკელი ლინგვისტის, ნოამ ჩომსკის (Avram Noam Chomsky) მიერ შემოთავაზებული გრამატიკის თეორიული მოდელი. უნივერსალური გრამატიკა არის თანდაყოლილი, გენეტიკურად განპირობებული ენობრივი ცოდნა, რომელიც ყველა ადამიანის აქვს. იგი შედგება ძალიან ზოგადი, აბსტრაქტული პრინციპებისგან, რომლებიც საერთოა დედამიწაზე არსებული ყველა ენისათვის. ადამიანს აქვს თანდაყოლილი უნარი ამეტყველდეს გარკვეულ დროს, მაგრამ კონკრეტულად რა ენაზე ამეტყველდება, დამოკიდებულია ენობრივ გარემოზე. (თუ ენის ათვისების კრიტიკულ, სენსიტიურ პერიოდში არ არსებობს სხვა ადამიანებთან ურთიერთობა, შემდგომ კონტაქტს არ ძალუძს აანაზღაუროს ეს დეფიციტი). ეს უნივერსალური უნარი გულისხმობს გარკვეულ უნივერსალურ გრამატიკასაც. ასე მაგალითად, ხუთივე ათასი არსებული ენა აუცილებლად შედგება არსებითი სახელებისა და ზმნებისაგან, აქვს მხოლობითი და მრავლობითი, უარყოფისა და კითხვის ფორმები და სხვ. უნივერსალურია ის თანმიმდევრობაც, რომლის შესატყვისად ბავშვი ეუფლება დედაენას, თუმცა მშობლები ბავშვთან ურთიერთობაში არასოდეს იცავენ არავითარ თანმიმდევრობას: არავინ ცდილობს ბავშვს მიაწოდოს ჯერ სახელობითი ბრუნვა, შემდეგ ნათესაობითი და ა.შ. უნივერსალური გრამატიკა თავის თავში მოიცავს უნივერსალურ პრინციპებს. პრინციპი შეიძლება იყოს შემდეგი სახის: ენაში არის ცალკეული სიტყვები; სიტყვები შეადგენენ მეტყველების განსხვავებულ ნაწილებს; სიტყვა (სიტყვები) შეიძლება დავუკავშიროთ სხვა სიტყვას (სიტყვებს);
თეორიის თანახმად, თითოეულ ენობრივ პრინციპს თან ერთვის ე.წ. პარამეტრები, რომლებიც პრინციპის შესაძლო რეალიზაციას გამოხატავს. კონკრეტული მოცემული პრინციპის პარამეტრი შეიძლება განსაზღვრავდეს მეტყველების რომელიმე ნაწილის ადგილმდებარეობას სხვა სიტყვებთან მიმართებით. უნივერსალური გრამატიკის პრინციპი ყველა ენისათვის ერთია, მაგრამ სხვადასხვა ენაში ამ პრინციპის განსხვავებული პარამეტრები გამოიყენება. პრინციპებისა და პარამეტრების არსებობის შემთხვევაში, კონკრეტული ენის დაუფლებისას, ბავშვი მოცემული ენობრივი სტიმულის საფუძველზე შესაბამის პარამეტრს გამოარჩევს. ანუ იმ ენაში, სადაც გარკვეული პრინციპით შეზღუდვა არსებობს, ბავშვი ითვალისწინებს დადგენილ პოზიციებს წინადადებაში.
უნივერსალური გრამატიკის მოცემულობა არ ნიშნავს, რომ ქართველი ბავშვი უფრო მიდრეკილია ქართული ენის შესასწავლად, ვიდრე, ვთქვათ, გერმანელი. უნივერსალური გრამატიკა იმდენად ზოგადია, რომ ქართველი ბავშვი, თუ ის თავიდანვე ინგლისურენოვან გარემოში მოხვდება, ისევე ადვილად და ისევე კარგად ისწავლის ინგლისურს, როგორც ინგლისელი ბავშვი. იმის მიხედვით, თუ სად დაიბადა ბავშვი, მის მშობლიურ ენად შეიძლება იქცეს მსოფლიოში არსებული ხუთი ათასი სხვადასხვა ენიდან ნებისმიერი. ამასთან, ბავშვები მომზადებულნი არიან ორივე - სამეტყველო და ჟესტების - ენის შესასწავლად. ეს ნიშნავს, რომ ენის სწავლისკენ თანდაყოლილი მიდრეკილება საკმაოდ ძლიერი და ამასთანავე, მოქნილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ენის ფილოსოფია კატეგორია:ენათმეცნიერება
მსოფლიოს ქვეყნების დედაქალაქების სია
სქოლიო
*
10 Songs (Travis-ის ალბომი)
10 Songs — შოტლანდიური ჯგუფ Travis-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2020 წლის 9 ოქტომბერს. მისი ჩაწერისას ჯგუფის ვოკალისტი ფრენ ჰილი დაბრუნდა როგორც სიმღერების მთავარი ავტორი, 2003 წლის 12 Memories-ის შემდეგ.
ალბომმა ძირითადად კეთილგანწყობილი შეფასებები მიიღო. Metacritic-ზე, რომელზეც პოპულარული კრიტიკოსები ჩანაწერებს ანიჭებენ შეფასებას 100 ქულის ფარგლებში, ალბომი ფლობს 6 მიმოხილვაზე დაფუძნებულ 78 ქულას.
სქოლიო
კატეგორია:2020 წლის ალბომები კატეგორია:Travis-ის ალბომები
ერმოლინო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
ერმოლინო (Ермолино) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ბერდუჯი
ბერდუჯი — მდინარე ძეგამჩაის (ახლანდ. აზერბაიჯანის ტერიტორია) ძველი ქართული სახელწოდება. ეს მდინარე იყო ქართლის, შემდეგ გაერთიანებული საქართველოს სამხრეთ-აღმოსავლეთი საზღვარი ალბანეთ-არანთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
შიომღვიმე
შიომღვიმე — ადრეფეოდალური ხანის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მონასტერი. მსხვილი სენიორია.
მდებარეობს თბილისიდან 40 კმ-ზე, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. დააარსა VI საუკუნის II ნახევრის დამდეგს ერთ-ერთმა ასურელმა მამამ შიომ. როგორც წყაროები გადმოგვცემენ, შიოს თავისი სიცოცხლის უკანასკნელი წლები ბნელ და ღრმა მღვიმეში გაუტარებია, გარდაცვალების შემდეგ, თანახმად ანდერძისა, იქვე დაუსაფლავებიათ (აქედან სახელწოდება „შიოს მღვიმე“, „შიომღვიმე“). მისი საფლავი შიომღვიმეში წმინდა ადგილად მიაჩნდათ.
ისტორია
მთაზე აღმართული მცირე, მოხატული სამლოცველო XII საუკუნეს მიეკუთვნება. მონასტერი წყლით მარაგდებოდა სოფელ სხალტბიდან (შიომღვიმის წყალსადენი).
კულტურული მნიშვნელობა
thumb|300 px|left|წმ. შიო, მონასტრის დამფუძნებელი, მე-19 საუკუნის ფრესკაზე შიომღვიმე ძველი ქართული კულტურულ-მწიგნობრული კერაც იყო. აქ მოღვაწეობდნენ შიო მღვიმელი, ბასილ კარიჭის ძე (XI ს.), არსენ იყალთოელი, არსენ ბერი, გიორგი ხუცესმონაზონი (XIII-XIV სს.), თეოდოსი (1878-1881) და სხვა.
შიომღვიმის უდიდესი წიგნთსაცავიდან მოღწეულია მრავალი ხელნაწერი. 1804 ცნობით, შიომღვიმის ბიბლიოთეკაში დაცული ყოფილა ხელნაწერთა მდიდარი ფონდი (10 ურემზე ძლივს დაეტეოდაო). შიოსავე სიცოცხლეში მონაზონთა რაოდენობა მონასტერში 25-დან 200-მდე გაიზარდა. შიომღვიმე VI საუკუნიდან XII საუკუნის დასაწყისამდე კათოლიკოს-პატრიარქის უშუალო მფარველობაში იმყოფებოდა, დავით აღმაშენებელმა იგი სამეფო საკუთრებად აქცია. დაუწესა საგანგებო „ანდერძი“-ტიპიკონი (1123) და შესწირა დიდძალი უძრავ-მოძრავი ქონება. მონასტერმა მხარი დაუჭირა მეფეს ურჩ ფეოდალებთან ბრძოლაში. თბილისში მონასტერი ფლობდა სავაჭრო დუქნებს, საგანგებოდ აშენებდა გასაყიდ პირუტყვს. ჰქონდა სასამართლო (არასრული), საეპარქიო და სახელმწიფო გადასახადების შეუვალობის პრივილეგიები. მართვა-გამგეობის მხრივ მხოლოდ მეფე-პატრონის უზენაეს უფლებას ცნობდა, ეპარქიალურად მხოლოდ კათოლიკოს-პატრიარქს ექვემდებარებოდა. XIII-XVIII საუკუნეებში შიომღვიმის პოლიტიკური და ეკონომიური მდგომარეობა დაქვეითდა. XIV საუკუნის II ნახევარში ზევდგინიძე-ამილავართა საკუთრება გახდა (გიორგი VII-მ ერთგულობისათვის უბოძა ზევდგინიძე იოთამს (თაყას)). ამ დროიდან XIX საუკუნის I ათეულ წლებამდე შიომღვიმე ზევდგინიძე-ამილახვართა საძვალე იყო. 1614-1616, შაჰ-აბასის შემოსევების დროს შიომღვიმე ააოხრეს. 1678 აღადგინა გივი იოთამის ძე ამილახვარმა. ქართლში ოსმალთა ბატონობის (1723-1735) და ხშირი ლეკიანობის გამო 1726 შიომღვიმე მთლიანად დაიცალა.
1733 მონასტერში განახლდა ცხოვრება. ამ ეტაპზე ფართო სამშენებლო-აღდგენითი სამუშაოები შეასრულა გივი ანდუყაფარის ძე ამილახვარმა. 1735 შიომღვიმე ყიზილბაშებმა დაარბიეს და ბერები ერთიანად ამოხოცეს. XIV საუკუნიდან შიომღვიმის ყველა პრივილეგია გაუქმდა და გადავიდა მონასტრის პატრონის ხელში. ეპარქიალურად სამთავისის საეპისკოპოსოს დაექვემდებარა. სამთავნელ ეპისკოპოსს ზოგჯერ შიომღვიმის წინამძღვრის თანამდებობაც ეკავა. აღმოსავლეთ საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ (1801) შიომღვიმე ფეოდალური სენიორიიდან შტატის დაწესებილებად იქცა. 1811-1822 ადმინისტრაციულად შეუერთეს ქვათახევის მონასტერს, 1822-1887 კი თბილისის ფერისცვალების მონასტერს. 1887-დან მიეცა დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული-სასულიერო მმართველობა. XIX საუკუნის 90-იან წლებში ეპისკოპოს ალექსანდრე ოქროპირისძის ინიციატივითა და სახსრებით შიომღვიმე საფუძვლიანად განაახლეს. მონასტერი მოქმედებდა XX საუკუნის დასაწყისშიც. ამ ხანებში აქ სხვადასხვა შენობა აუგიათ. ამ დროსვე მოხატეს და „შეამკეს“, არსებითად კი დაამახინჯეს შიოს ძველი ეკლესია. მონასტრის მახლობლად კლდეში ნაკვეთი მღვიმეებია, რომლებიც ბერების საცხოვრებელი და თავშესაფარი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მონასტრები კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:შიო მღვიმელი კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში
სამურაი (1967 წლის ფილმი)
სამურაი (Le Samouraï) — 1967 წლის ფრანგული კრიმინალური დრამა. მთავარ როლს ასრულებს ალენ დელონი. ფილმის სცენარისტი და რეჟისორია ჟან-პიერ მელვილი.
შეელიტი
შეელიტი — ვოლფრამატების კლასის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა: CaWO4. მინარევებია Mo, Cu, Sr, Mn, Mb, Ta, F და სხვა. კრისტალდება ტეტრაგონურ სინგონიაში, აქვს დაპირამიდული ფორმის კრისტალები და მარცვლოვანი აგრეგატები. უფერული ან თეთრი, მურა, მწვანე და შავი ფერისაა. ახასიათებს ლუმინესცენცია ულტრაიისფერ სინათლეში.
სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3-5; სიმკვრივე 5500-6170 კგ/მ³. ზოგიერთი თვისების ცვალებადობა დამოკიდებულია მოლიბდენის შემცველობაზე. წარმოიქმნება სკარნებში, გრაიზენებსა და ჰიდროთერმულ ძარღვებში. შეელიტი ვოლფრამის მნიშვნელოვანი მადანია.
შეელიტი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში მოიპოვება, მ.შ. ევროპაში (ავსტრია, იტალია, საფრანგეთი, ესპანეთი, დიდი ბრიტანეთი), აზიაში (ჩინეთი, სამხრეთ კორეა, ტაჯიკეთი), რუსეთში (ურალი, ჩუკოტკა, ბაიკალისპირეთი, ჩრდილოეთი კავკასია), აშშ-ში (ნევადა, არიზონა, კალიფორნია) და სხვა.
შეელიტს როგორც მინერალს 1821 წლამდე არ აღიარებდნენ, მანამ სანამ შვედმა ქიმიკოსმა კარლ ვილჰელმ შეელემ (1742-1786) არ დაადგინა მისი მინერალური თვისება. მინერალს კარლ ვილჰელმ შეელეს პატივსაცემად შეელიტი ეწოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვოლფრამის მინერალები კატეგორია:კალციუმის მინერალები კატეგორია:ძვირფასი თვლები კატეგორია:ტეტრაგონური მინერალები
ნესტან-დარეჯანი (ლიტერატურული გმირი)
ნესტან-დარეჯანი — ქართველი მწერლის შოთა რუსთაველის მიერ შექმნილი, გამოგონილი გმირი პოემაში „ვეფხისტყაოსანი“. ნესტანის მამაა ფარსადანი, ინდოეთის მეფე. ნესტან-დარეჯანის მიჯნური კი — ტარიელი, პოემის მთავარი გმირი. ავთანდილი-არაბეთის სპასპეტი, ავთანდილის მიჯნური — თინათინი, თინათინის მამა — როსტევანი, არაბეთის ხელმწიფე. ძმადნაფიცები: ტარიელი, ავთანდილი, ფრიდონი.
Lasioglossum pheidolopse
Lasioglossum pheidolopse — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1926 წელს.
თადეოზი (იორამაშვილი)
მიტროპოლიტი თადეოზი (ერისკაცობაში — მირიან გაიოზის ძე იორამაშვილი; დ. 12 ოქტომბერი, 1946, ფლავი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 იანვარი, 2015) — თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქიის ყოფილი მღვდელმთავარი. 2013 წლის ოქტომბრიდან ტიტულარული ეპისკოპოსი (ეპისკოპოსი ეპარქიის გარეშე) მარაბდელი მიტროპოლიტის წოდებით.
1966 წელს დაამთავრა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშის საშუალო სკოლა. 1968-1973 წლებში სწავლობდა გორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომლის წარჩინებით დამთავრების შემდეგ 1973-1974 წლებში მუშაობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშის საშუალო სკოლაში.
1974-1977 წლებში სწავლობდა მცხეთის სასულიერო სემინარიაში. სკოლის ახალგაზრდა პედაგოგის მცხეთის სასულიერო სემინარიაში წასვლა მტკივნეულად აღითქვა მაშინდელმა ხელისუფლებამ.
1977 წლის 7 აპრილიდან დიაკვნად დაასხეს ხელი, 1 მაისიდან კი მღვდელმონაზვნად აკურთხეს. იმავე წლის 1 ივნისიდან უწმიდესი დავით V-ის ლოცვა-კურთხევით დაინიშნა ალავერდის საკათედრო ტაძრის მღვდლად. 1979 აკურთხეს წილკნის ეპისკოპოსად, 1982 წელს კი აგარაკ-წალკის ეპარქია ჩაბარდა. 1984 მანგლელი მთავარეპისკოპოსი იყო 1993 წლამდე, შემდეგ კი, 1995 წელს, ცაგერისა და ლეჩხუმ-სვანეთის მთავარეპისკოპოსი. 1995 წლიდან 2003 წლამდე ბოლნისისა და დმანისის ეპარქიას ედგა სათავეში. 2003 წლიდან ბოლნისის მთავარეპისკოპოსი გახდა. 2005 წლიდან კი თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსი. 2010 წლის 2 აგვისტოს ებოძა მიტროპოლიტის ხარისხი. 2013 წლიდან იყო პენსიაზე და ეწოდა მარაბდელი მიტროპოლიტი. კათედრა და რეზიდენცია თიანეთში.
მიტროპოლიტი თადეოზი ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, 2015 წლის 19 იანვარს გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 19  იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გუბაზ II
გუბაზ II (გ. 554) — ეგრისის მეფე VI საუკუნის 40-50-იან წლებში. მისი მეფობის დროს დიდი ბრძოლა მიმდინარეობდა ირანსა და ბიზანტიას შორის (დიდი ომიანობა ეგრისში). ირანელების მიერ ქართლის დაკავებისა და მეფობის გაუქმების შემდეგ ბიზანტიელებმა ეგრისის გამაგრებისა და ირანელების შემოსევის თავიდან აცილების მიზნით, ქვეყანაში ჯარების შემოყვანა დაიწყეს, მაგრამ ბიზანტიელების თავხედობამ, მეფის საქმეებში ჩარევამ, ხალხის ყვლეფამ იმდენად განარისხა ეგრისელები, რომ 541 წელს გუბაზმა ელჩები გაუგზავნა ირანის შაჰს ხოსრო I ანუშირვანს, რათა იგი დახმარებოდა მას ბიზანტიელთა ძალმომრეობისაგან ქვეყნის დახსნაში. ხოსრომ სიხარულით მიიღო გუბაზის ელჩები და მალე, 542 წელს, დიდი ჯარით შეიჭრა ეგრისში. გუბაზმა დახმარება გაუწია ირანელებს და ბიზანტიელები დამარცხდნენ, მაგრამ ხოსროს ვერაგული გეგმა ჰქონდა გუბაზისა და ეგრისელების გასანადგურებლად. მას სურდა, რომ გუბაზი მოეკლა, ეგრისელები მშობლიური მიწა-წყლიდან აეყარა და იქ ირანელები და თავისი ერთგული ტომები ჩაესახლებინა. შაჰმა გუბაზის მოკვლა თავის მოხელეს, ფაბრიზს დაავალა, ხოლო ფაბრიზმა ეს გეგმა გაანდო ერთ წარჩინებულ ეგრისელს, ფარსანსს, რომელსაც დიდი ხნის მტრობა ჰქონდა გუბაზთან, მაგრამ ფარსანსმა დაივიწყა პირადი დამოკიდებულება მეფესთან და გუბაზს ყველაფერი აცნობა. ხოსროს ნამდვილი ზრახვები გამომჟღავნდა და გუბაზი ბიზანტიელების მხარეს გადავიდა. ომი ახალი სისასტიკით განახლდა. ეგრისელები მეფესთან ერთად გმირულად იბრძოდნენ სამშობლოსათვის, მაგრამ არც ბიზანტიელები აღმოჩნდნენ სანდონი. მათი უგულობისა და ღალატის წყალობით ირანელებმა რამდენიმეჯერ გაიმარჯვეს. ამ დამარცხებაში გუბაზი ბიზანტიელთა სარდლებს მარტინეს, ბესასა და რუსტიკეს სდებდა ბრალს. მათ კი ვითომ სათათბიროდ 554 წელს მდინარე ხობისწყალთან მიიწვიეს მეფე და ვერაგულად მოკლეს. ამ ამბავმა სასტიკად აღაშფოთა ეგრისელები. მათ კრება მოიწვიეს და ბიზანტიის იმპერატორს მოსთხოვეს დაესაჯა მკვლელები, წინააღმდეგ შემთხვევაში ირანის მხარეზე გადასვლით იმუქრებოდნენ. იმპერატორმა კარგად იცოდა თუ რა მოჰყვებოდა მისთვის ეგრისელების ირანელთა მხარეს გადასვლას, ამიტომ 555 წელს გუბაზის მკვლელები გაასამართლეს და სიკვდილით დასაჯეს. ამავე წელს გაამეფეს ბიზანტიაში მყოფი გუბაზის ძმა წათე.
ბაზი (გვარი)
ბაზი (Bombus) — ბუდის მშენებელი საზოგადო მწერების გვარი ფუტკრისებრთა ოჯახისა. საკმაოდ მსხვილი, 3,5 სმ-მდე სიგრძის სხეული ხშირი ბუსუსით აქვს დაფარული. ამჟამად ცნობილია ბაზის 300-მდე სახეობა, რომლებიც ფართოდაა გავრცელებული ზომიერსა და ცივ სარტყელში. ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში ბაზი შეყვანილია ევროპიდან წითელი სამყურას დამტვერვის მიზნით. ბუდეს აშენებს დედალი ბაზი, კვერცხების დაყრიდან 20-25 დღის შემდეგ იჩეკებიან პირველი „მუშები“, ზაფხულის მიწურულში კი — დედლები და მამლები. განაყოფიერება შემოდგომაზე ხდება, რის შემდეგ მამლები იღუპებიან, დედლები კი მყუდრო ადგილებში იზამთრებენ. ბაზი სასარგებლო მწერია, ითვლება მრავალი მცენარის (მაგ., წითელი სამყურას) საუკეთესო დამმტვერავად (ამის გამო ბოლო დროს ცდილობენ მის მოშინაურებას). ზოგი ბაზი ფაკულტატური პარაზიტია საკუთარ და მონათესავე სახეობის ბუდეში.
გუბაზ II
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგრისის სამეფოს მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 554 კატეგორია:მოკლული მონარქები
ბაზი (გვარი)
ლიტერატურა
*
გამარტივებული ინგლისური ვიკიპედია
გამარტივებული ინგლისური ვიკიპედია (Simple English Wikipedia) — ვიკიპედიის განყოფილება ინგლისურ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. მოქმედებს საბაზისო და სპეციალურ ინგლისურზე. გაეშვა 2003 წლის 17 ნოემბერს. გამარტივებული ინგლისური ვიკიპედია, უპირველეს ყოვლისა, შექმნილია იმათთვის, ვისაც კითხვის თვალსაზრისით ცუდად ესმის ინგლისური ვიკიპედია. გამარტივებულ ინგლისურ ვიკიპედიაში არსებული სტატიები როგორც წესი წარმოადგენს ინგლისური ვიკიპედიის სტატიების გამარტივებულ და შემოკლებულ ვარიანტს. 2016 წლის მარტის მდგომარეობით მასში არსებობს დაახლოებით 118 ათასი სტატია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
1388
თარიღი უცნობია
*
ბაზიდიუმი
მინი|ბაზიდიუმიანი სოკოების სპორების სქემა ბაზიდიუმი ( — ფუძე, საძირკველი) — ბაზიდიუმიანი სოკოების სასპორე ორგანო.
ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოების მორფოლოგია
გამოღმა კოდორი
გამოღმა კოდორი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, ნაესაკოვოს თემში. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 14 მეტრზე, აბაშიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 379 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მენეჯმენტი
მენეჯმენტი — ბიზნეს-ორგანიზაციული მოქმედება, საქმიანობა. მარტივი სიტყვებით ის ნიშნავს: მოქმედება, რომ შეკრიბო ხალხი ერთად სასურველი მიზნების შესასრულებლად.
მენეჯმენტის მთავარი ხუთი ფუნქციაა:
მენეჯმენტი შეიძლება განვიხილოთ, როგორც წარმოებისა და მომსახურების ორგანიზაციის, მეთოდების, ტექნიკის და ტექნოლოგიის, ადამიანური ურთიერთობათა განვითარების კანონზომიერებათა შესახებ ცოდნის სისტემა, რომელიც ოთხი ძირითადი ელემენტისაგან შედგება:
1.მენეჯმენტის თეორიისაგან, რომელიც ავლენს და შეისწავლის მართვის სფეროში მოქმედ კანონებს, კანონზომიერებებს, პრინციპებს, კატეგორიებსა და ცნებებს, ახდენს მათ სისტემატიზაციას
2.მენეჯმენტის მეთოდისაგან, რომელიც შეისწავლის საშემსრულებლო ჯგუფებზე და მის თითოეულ წევრზე ეკონომიკური, სოციალუირ-ფსიქოლოგიური, ადმინისტრაციული ზემოქმედების ხერხებსა და მეთოდებს მათი პრაქტიკული გამოყენებისა გზებს.
3. მენეჯმენტის ორგანიზაციისაგან, რომელიც შეისწავლის მმართველობით ფუნქციებს, ადგენს ურთიერთდაქვემდებარების წესს,მართვის ორგანიზაციულ ფორმებსა და მათი ქვედანაყოპების დებულებებს, თანამედროვე ინსტრუქციებს და ა.შ.
4.მენეჯმენტის ტექნიკისა და ტექნოლოგიისაგან, რომელიც სწავლობს მენეჯმენტის სისტემაში ინფორმაციის მიღების, დამუშავების, მმართველობით გადაწყვეტილებათა გამომუშავების, სისტემური ანალიზის საქმეში შესაბამისი პროგრესული ტექნიკის, მათემატიკური მეთოდების გამოყენების გზებს.
*
გულის დანაშაულებები (ფილმი)
გულის დანაშაულებები (Crimes of the Heart) — 1986 წლის ამერიკული ფილმი. დაფუძნებულია პულიცერის პრემიის ლაურეატ ამავე სახელწოდების პიესაზე. სისი სპეისეკმა დაიმსახურა ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში.
სიუჟეტი
სამი ექსცენტრული და, მეგი, ლენი და ბეიბი ერთად იკრიბება მათი ბაბუის გარდაცვალების გამო. მათ შეკრებას სხვა მიზეზიც აქვს. უმცროსმა დამ, ბეიბმა, თავისი სენატორი ქმარი დაჭრა და სასამართლო ელის. ერთად შეკრებილი დები ძველ დროს იხსენებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1986 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
Facing the Animal
Facing the Animal — შვედი სოლო-შემსრულებელ ინგვი მალმსტინის მეცხრე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1997 წელს ლეიბლზე Pony Canyon (იაპონიაში) და 1998 წლის 10 თებერვალს ლეიბლზე Spitfire Records (აშშ-ში). მიუხედავად იმისა, რომ მალმსტინს მიეწერება, კომპოზიცია Air on a Theme კომბინაციაა ანტონიო ვივალდის ნაწარმოების Piccolo Concerto in C Major (RV443) მეორე მოქმედებიდან (Largo); ამასთანავე, Braveheart შეიცავს რიფს გარი მურის სიმღერიდან Over the Hills and Far Away. ალბომი შეიცავს დრამერ კოზი პაუელის ერთ-ერთ უკანასკნელ შესრულებას მის გარდაცვალებამდე 1998 წელს.
არგენტორატეს ბრძოლა
რომაელთა არმია 13000 მეომარს შეადგენდა, ხოლო ალემანების 35000-ს. გერმანელი ბარბაროსების ასეთი რაოდენობა მთელი IV საუკუნის განმავლობაში არ შეკრებილა ერთად. ორივე მოწინააღმდეგე მხარე არგენტორატესთან ( დღევანდელი სტრასბურგი ) განლაგდა ერთმანეთის პირისპირ. იულიანე ნიჭიერი და მამაცი სარდალი იყო. მან თავის ჯარში განამტკიცა დისციპლინა და მოახერხა მეომართა პატივისცემის და მხარდაჭერის მოპოვება. ლეგიონერებს ძალიან უყვარდათ თავიანთი მეთაური და მისთვის სიცოცხლესაც კი გაწირავდნენ.
ბრძოლა რომაელებმა დაიწყეს. მათმა ქვეითმა ჯარმა შეტევა წამოიწყო ალემანებზე მთელი ფრონტის გასწვრივ. შემდეგ რომის და ალემანთა კავალერია დაუპირისპირდა ერთმანეთს. ალემანთა კავალერიის ერთმა ნაწილმა მოახერხა ფლანგური შეტევით რომაელთა ერთი საბრძოლო ხაზის გარღვევა. ალემანმა ქვეითებმა წამოიწყეს შეტევა რომაელთა ცენტრის წინააღმდეგ, თუმცა რომაელები ნელ-ნელა დაეუფლნენ უპირატესობას ბრძოლის ყველა უბანზე და მტერს უკან დაახევინეს. ალემანები გაიქცნენ და ბრძოლის ველზე უამრავი დაჭრილ-დახოცილი დატოვეს. მათ დაახლოებით 12000 მეომარი დაკარგეს, 200 ალემანი კი რომაელებმა შეიპყრეს. იულიანეს დანაკარგი არ იყო დიდი. სულ 243 მეომარი და 4 სამხედრო ტრიბუნი დაიღუპა, ხოლო 1000-მდე ჯარისკაცი დაიჭრა. რომაელებს ტყვედ ჩაუვარდათ ალემანთა მეთაური, კნოდომარი. ამ დიდი გამარჯვებით რომაელებმა გაიმარჯვეს ალემანებთან ომში და საკმაოდ დიდი ხნით შეაჩერეს მათი წინსვლა რომის ტერიტორიებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:357 კატეგორია:IV საუკუნის ბრძოლები
ჰაინრიხ ფონ კლაისტი
ჰაინრიხ ფონ კლაისტი (Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist; დ. 18 ოქტომბერი, 1777 — გ. 21 ნოემბერი, 1811) — გერმანელი მწერალი და დრამატურგი. ყოველწლიური დაჯილოდოება – კლაისტის პრემია, რომელიც სხვადასხვა დროს მიენიჭათ ბერტოლტ ბრეხტს, არნოლდ ცვაიგს და სხვებს, მისი სახელობისაა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1777 კატეგორია:გარდაცვლილი 1811 კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი პოეტები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი პოეტები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები კატეგორია:ბრანდენბურგელი მწერლები
ტალისაი (ბატანგასი)
ტალისაი (ოფიციალურად ტალისაის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Talisay) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 238 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის.
ფესვები (ვან გოგი)
ფესვები — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული ზეთის საღებავებით ტილოზე, 1890 წელს, როდესაც მხატვარი ოვერში, საფრანგეთში ცხოვრობდა. ნამუშევარში კარგად გაირჩებვა ხატვის ის სტილი რასაც ვან გოგი ბოლო წლებში საკუთარ პეიზაჟებში იყენებდა.
წინარე პერიოდი
ვან გოგმა სიცოცხლის უკანასკნელი თვეები ოვერ-სიურ ოაზიში გაატარა, პატარა ქალაქში პარიზის ჩრდილოეთით, მას შემდეგ რას სენ-რემის თავშესაფარი დატოვა 1890 წლის მაისში. არის ვერსიები, რომ ნამუშევარი ვინსენტის ბოლო ნახატია 1890 წლის ივლისის ბოლოს მის გარდაცვალებამდე.
იან ჰულსკერს მიაჩნია რომ ორმაგ ტილოზე დახატულ ნამუშევრებს შორის ეს ყველაზე ორიგინალურია. მნახველები ამბობენ რომ მათ სურათზე სამი ფესვისა და ღეროს გარჩევა შეუძლიათ, თუმცაღა მთლიანი ნახატის აღქმა არცთუ ისე ადვილია, ვანდერ ვენისა და კნაპის თქმით ნამუშევარზე გაირჩევა ბუჩქის ორი ფიგურაც. ნამუშევარი საკმაოდ ცნობილია იმის მიუხედავად რომ ის გერმანული ექსპრესიონიზმისა და აბსტრაქციონიზმის ნიმუშია.
სქოლიო
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები კატეგორია:1890 წლის ნახატები
A State of Trance 2006
A State of Trance 2006 — 2006 წლის კრებული. გამოიცა არმინ ვან ბიურენის მიერ. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Armada Music.
სქოლიო
კატეგორია:A State of Trance კატეგორია:არმინ ვან ბიურენის ალბომები კატეგორია:2006 წლის ალბომები
ირაკლი უჩანეიშვილი
ირაკლი უჩანეიშვილი (დ. 14 ივნისი, 1929, თბილისი — გ. 27 ივლისი, 1992, იქვე) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1979).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1929 წლის 14 ივნისს, თბილისში. 1948 წ. დაამთავრა თბილისის ვაჟთა მეორე სკოლა. 1948–50 წლებში სწავლობდა თბილისის საავიაციო ტექნიკუმში, ხოლო 1950-54 წლებში შ. რუსთაველის სახ. თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა რუსთაველის თეატრში (1954–58), კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ (1958-67), რუსთავის თეატრში (1967-1970), მარჯანიშვილის თეატრში (1970 წლიდან).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ყარაყალპაკური ენა
ყარაყალპაკური ენა — თურქული ენა რომელიც გავრცელებულია უზბეკეთში, განსაკუთრებით კი ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში. მოლაპარაკეთა რაოდენობა შეადგენს 583 410 ადამიანს. 1928 წლამდე ენაში არაბული და სპარსული დამწერლობები გამოიყენებოდა.
ლექსიკა
რიცხვები
bir 1, eki 2, úsh 3, tórt 4, bes 5, altı  6, jeti 7, segiz 8, toǵız 9, on 10, júz 100, mıń 1000
ლიტერატურა
კატეგორია:ყარაყალპაკური ენა
ერმოლინსკაია (ვოლოგდის ოლქი)
ერმოლინსკაია (Ермолинская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 8 ადამიანს შეადგენდა.
Lasioglossum phenacorhinum
Lasioglossum phenacorhinum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1942 წელს.
სქოლიო
phenacorhinum
გუახირის ნახევარკუნძული
მინი|250პქ|გუახირის ნახევარკუნძული (მარცხნივ) გუახირის ნახევარკუნძული (Peninsula de La Guajira) — ნახევარკუნძული სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე, ჩრდილოეთ კოლუმბიასა და ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში. შეჭრილია კარიბის ზღვაში. წარმოადგენს სამხრეთ ამერიკის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ნახევარკუნძულს. მისი ფართობი 25 000 კმ²-ს შეადგენს. გადაჭიმულია მანაურეს ყურიდან (კოლუმბია) ვენესუელის ყურემდე, ქალაქ კალაბოსომდე (ვენესუელა) და კარიბის ზღვიდან სამხრეთით, სერანია-დელ-პერიხას მთათა სისტემამდე. ნახევარკუნძული 1891 წელს დავის საგანი იყო კოლუმბიასა და ვენესუელას შორის. დღესიათვის, მისი ტერიტორიის უდედესი ნაწილი კოლუმბიის შემადგენლობაშია და ქმნის გუახირის დეპარტამენტს, ხოლო დარჩენილი ნაწილი ვენესუელის კუთვნილებაა და შედის სულიას შტატის შემადგენლობაში.
კორსარი (პერსონაჟი)
მაიორი კრისტოფერ სამერსი (კორსარი) — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც მარველის მიერ გამოცემული კომიქსების წიგნებიდანაა ცნობილი. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს–ადამიანების 104-ე ნომერში (1977 წლის აპრილი). შექმნილია კრის კლერმონისა და დეივ კოკრუმის მიერ. კორსარი სთარჯამერების ლიდერი და იქს–ადამიანების ციკლოპის, ჰავოკისა და ვულკანის მამაა.
წარმოშობა
დიდი ხნის წინ, ამერიკის შეერთებული შტატების მაიორმა კრისტოფერ სამერსმა საკუთარი თვითმფრინავით, დე ჰავილანდის მოსკვიტით (de Havilland Mosquito) წაიყვანა თავისი ცოლი კეტრინ ენი და ორი პატარა შვილი სკოტი და ალექსი. ისინი მიფრინავდნენ დასავლეთ ამერიკის ნაპირებზე, როცა შიარის იმპერიის კოსმოსური ხომალდი, რომელიც დედამიწის გამოსაკვლევად ჩამოვიდა, დაესხათ თავს. შიარის ხომალდმა ცეცხლი გაუხსნა სამერსების თვითმფრინავს და რადგანაც ის ხის იყო, ცეცხლი წაეკიდა. კეტრინ ენმა ერთადერთ პარაშუტზე მიამაგრა ორივე შვილი და იმის იმედით, რომ გადარჩებოდნენ თვითმრინავიდან გადაუშვა. სკოტი და ალექსი ამგვარად დაუსხლტა შიარის იმპერიას.
შემდეგ კრისტოფერი და მისი ცოლი ტელეპორტით აიყვანეს კოსმოსურ ხომალდზე და შიარის იმპერიაში წაიყვანეს. აქ კრისტოფერი ცოლს დააცილეს და ციხეში ჩასვეს. ის მალევე გამოიქცა და აღმოაჩინა, რომ შიარის შეშლილი იმპერატორი დკენი აპირებდა მის ცოლზე ძალის გამოყენებას. დკენმა ის დააკავა და ალსიბარის ციხეში გაუშვა, სადაც კრიმინალები და პოლიტპატიმრები იხდიდნენ სასჯელს.
კატეგორია:1977 წლის კომიქსების პერსონაჟები კატეგორია:Marvel Comics-ის სუპერგმირები
აპარანის წყალსაცავი
აპარანის წყალსაცავი (Ապարանի ջրամբար) — სიდიდით მეოთხე წყალსაცავი სომხეთის რესპუბლიკაში. აშენდა 1962—1967 წლებში მდინარე ქასახზე. ზედაპირის ფართობი 7,9 კმ². გამოყენებულია სარწყავად. 2002 წელს დასრულდა წყალსაცავის რეკონსტრუქცია, რომელზეც დაახლოებით 1 მლნ. დოლარი დაიხარჯა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
მურყვამი
მურყვამი — დაკიდებული მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განტოტებაზე — სვეტღარის ქედზე, მდინარე ენგურის აუზში. სიგრძე 3,5 კმ, ფართობი 6,0 კმ². მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე. მურყვამზე აქვს სათავე მდინარე მურყვამს (ენგურის სისტემა). საზრდოობს სვეტღარის ქედის, ასმაშისა და ნიურმიშის უღელტეხილების კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებითა და ზვავებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
კონგონიასი
ქალაქი გამორჩეულია Santuário do Bom Jesus do Matosinhos–ს ბაზილიკით, რომელიც ასევე მოიცავს XVIII საუკუნის სკულპტურებს. ეს სკულპტურები დამზადებულია ალეიხადინიოს მიერ. ეს ხელოვანი მთელ მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესოდ მიიჩნევა ბაროკოს სტილში მომუშავე ხელოვნებს შორის.
ნიკოლოზ პრჟევალსკი
ნიკოლოზ მიხეილის ძე პრჟევალსკი (Пржевальский, Николай Михайлович; დ. 12 აპრილი [ძვ. სტ. 31 მარტი],   1839, სმოლენსკის გუბერნია, კიმბოროვო, ახლანდელი სმოლენსკის ოლქი — გ.  1 ნოემბერი [ძვ. სტ. 20 ოქტომბერი] ,   1888, ყარაქოლი, ყირგიზეთი, ქ. პრჟევალსკი) — რუსი გეოგრაფი, ცენტრალური აზიის მკვლევარი გენერალ-მაიორი (1886 წლიდან), პეტერბურგის მეცნიერებათა საპატიო წევრი (1878 წლიდან).
კონგონიასი
ეს ტაძარი 1985 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში
ნიკოლოზ პრჟევალსკი
ბიოგრაფია
1863 წელს დაამთავრა გენშტაბის აკადემია. 1867–1869 წლებში პრჟევალსკიმ სემიონოვ-ტიანშანსკის ხელშეწყობით ექსპედიცია მოაწყო უსურის მხარეში. 1870–1873 წლებში იმოგზაურა მონღოლეთში, ჩინეთსა და ტიბეტში, რისთვისაც დააჯილდოვეს გეოგრაფიის საზოგადოების უმაღლესი ჯილდოთი — დიდი კონსტანტინეს მედლით, 1876–1877 წლებში პრჟევალსკიმ ჩაატარა მეორე (ლობნორისა და ჯუნღარის) ექსპედიცია ცენტრალურ აზიაში, 1879–1880 წლებში — მესამე ექსპედიცია (ტიბეტის პირველი), 1883-1885 — მეოთხე ექსპედიცია (ტიბეტის მეორე), რომლის დროსაც პრჟევალსკის თანაშემწეები იყვნენ ვსევოლოდ რობოროვსკი და პეტრე კოზლოვი. მეხუთე ექსპედიციის დასაწყისში პრჟევალსკი გარდაიცვალა.
პრჟევალსკის ექსპედიციების სამეცნიერო შედეგები გადმოცემულია მის წიგნებში. პრჟევალსკიმ დაადგინა ცენტრალური აზიის მთავარი ქედების მიმართულება, აღმოაჩინა ახალი ქედები, დააზუსტა ტიბეტის მთიანეთის ჩრდილოეთი საზღვრები, აღწერა ლობნორის ტბა, შეაგროვა ვრცელი ზოოლოგიური, ბოტანიკური და მინერალების კოლექციები. 1891 წელს პრჟევალსკის პატივსაცემად რუსეთის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დააწესა მისი სახელობის ვერცხლის მედალი და პრემია. 1946 წელს დაწესდა პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი.
პრჟევალსკის სახელი დაერქვა ქალაქს, ქედს კუნლუნის სისტემაში, მყინვარს ალთაიში, სხვა გეოგრაფიულ ობიექტებს, აგრეთვე ცხოველთა და მცენარეთა მთელ რიგ სახეობებს. პრჟევალსკის ძეგლები დგას ისიქ-ქოლის ტბის მახლობლად და სანქტ-პეტერბურში.
კრუშევსკა
კრუშევსკა (Крушевска) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 133 ადამიანს.
ვულკანური კონუსი
მინი|ვულკანური კონუსი მინი|ვულკანური კონუსი ვულკანური კონუსი — წაკვეთილი კონუსის ფორმის ვულკანური ნაგებობა, რომელიც წარმოქმნილია ვულკანის ამოფრქვევის პროდუქტების დაგროვების შედეგად. ვულკანური კონუსის წვერზე ხშირად კრატერია, ფერდობებზე განლაგებულია პარაზიტული კონუსები და ღია ნაპრალები, საიდანაც ლავა ინთხევა. ნაპრალებში ლავის გაცივების შედეგად წარმოიქმნება დაიკი, რომლებიც აძლიერებენ ნაგებობას.
ჩვეულებრივ ვულკანური კონუსის მწვერვალზე განლაგებულია კრატერი. ნატეხი მასალები (შლაკი, ფერფლი და სხვ.), რომლებიც გროვდებიან ნაპრალების გასწვრივ, წარმოქმნიან კონუსს, რომლის ფერდობების სიმტკიცე სწორედ ამ ნატეხების ზომით არის განსაზღვრული. თხელი მასალა ქმნის ფერდობებს, რომელთა დახრილობა 40° და მეტია. მეტად დამახასიათებელი ფორმები გააჩნიათ შლაკურ ვულკანებს, რომლებიც წარმოადგენენ წაკვეთილ კონუსს, მწვერვალზე არსებული კრატერებითა და ფერდობთა დახრილობით 30-იდან 35°-მდე. ამდაგვარი ვულკანური კონუსების ზრდის ტემპი მნიშვნელოვანია.
ვულკანური კონუსის მაღალი ზრდის ტემპი ახასიათებდა ვულკან პარიკუტინს, რომელიც 1952 წლამდე მოქმედებდა. მსოფლიოს მსხვილი ვულკანების კონუსის უმეტესობა რთული აგებულებისაა და შედგება ფერფლისა და შლაკური ფენებისაგან. მსხვილი ვულკანური კონუსების ფერდობებს ხშირად ბარანკოსების კვალი ემჩნევა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვულკანოლოგია
დაბა
დაბა — დასახლებული პუნქტი, ქალაქის ტიპის ურბანული დასახლება.
დაბა ძველი ქართული ტერმინია დასახლებული პუნქტის მნიშვნელობით. დაბა ფუძის შემცველი ბევრი ტოპონიმია საქართველოში: დაბა, ახალდაბა, ყველდაბა, დაბაძველი, გარდაბანი (გარე დაბანი), უდაბნო (ე. ი. დაუსახლებელი ადგილი) და სხვა. სვანურ ენაში შესატყვისი ტერმინი — „დაბ“, ხნულს ნიშნავს. შესაძლოა, თავდაპირველად დაბა იხმარებოდა დამუშავებული მიწის, ნახნავის მნიშვნელობით. IX საუკუნიდან „დაბას“ თანდათან ცვლის „სოფელი“.
სქოლიო
*
მსოფლიო მემკვიდრეობა
thumb|პროექტ მსოფლიო მემკვიდრეობის ლოგო thumb|ძეგლი #86: ეგვიპტის პირამიდები thumb|ძეგლი #174: [[ფლორენცია|ფლორენციის ისტორიული ცენტრი (იტალია)]] thumb|ძეგლი #483: [[ჩიჩენ-იცა (მექსიკა).]] thumb|ძეგლი #592: [[ბორობუდური (ინდონეზია).]] მსოფლიო მემკვიდრეობა (World Heritage, Patrimoine Mondial, Patrimonio Mundial) — ბუნებრივი ან ადამიანის მიერ შექმნილი ობიექტები, რომელთა განსაკუთრებული ისტორიული ან ეკოლოგიური ფასეულობის გამო, უპირატეს ამოცანებად მათი შენახვა და პოპულარიზაცია ითვლება.
კრიტერიუმები
მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ხვდებიან მხოლოდ ის ძეგლები, რომლებსაც კომისიის აზრით უნივერსალური მნიშვნელობა აქვთ ისტორიის, ხელოვნებისა და მეცნიერების თვალსაზრისით. არჩევის გადაწყვეტისას გათვალისწინებული იქნება ძეგლის ორიგინალურობა, ავთენტურობა (ისტორიული ნამდვილობა) და მისი ერთიანობა (მთლიანობა). გარდა ამისა ძეგლი უნდა აკმაყოფილებდეს იუნესკოს ერთ ან რამდენიმე კრიტერიუმს ათიდან. 2005 წლის დასაწყისამდე კულტურული და ბუნების ძეგლებისათვის კრიტერიუმები ცალ-ცალკე იყო, 2005 წლის შემდეგ კი ყოველი ძეგლისათვის საერთო კრიტერიუმები შემუშავდა. სწორედ ამის გამოა, რომ შერჩეულ ძეგლთა უმრავლესობა აკმაყოფილებს მხოლოდ ან პირველ ექვს კრიტერიუმს (i–vi) ან მხოლოდ ბოლო ოთხს (vii–x). თუმცა, 29 ძეგლი არის ისეთი (შერეული ტიპის), რომელიც აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს ორივე ნაწილიდან.
სტატისტიკა
2021 წლის მონაცემებით სულ 1154 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია 167 ქვეყანაში. აქედან: 897 კულტურულია, 218 ბუნებრივი, ხოლო 39 კი შერეული ტიპის. მსოფლიო მემკვიდრეობა დაყოფილია ხუთ გეოგრაფიულ ზონად: აფრიკა, არაბული ქვეყნები (წარმოდგენილი ჩრდილოეთ აფრიკა და შუა აღმოსავლეთი), აზია-ოკეანეთი (წარმოდგენილი ავსტრალია და ოკეანია), ევროპა & ჩრდილოეთ ამერიკა, და ლათინური ამერიკა & კარიბები.
რუსეთი და კავკასია კლასიფიცირდება როგორც ევროპა, ხოლო მექსიკა შედის ლათინური ამერიკასა და კარიბის ზონაში. ქვემოთ მოყვანილი ცხრილი წარმოადგენს ზონებითა და კლასიფიკაციებით დაყოფილ სქემას: Stats
ტერიტორიული დაყოფა
შენიშვნა: ამ სიაში შეტანილია ქვეყნები, სადაც არის 10 და მეტი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი. მონაცემები მოცემულია 2021 წლის ივლისის მდგომარეობით.
რესურსები ინტერნეტში
*
გუარამი
გუარამი, გვარამი — ქართლის პირველი ერისმთავარი (575–600) სასანიანთა იმპერიის ადმინისტრაციული მოხელის – მარზპანის გამგებლობის შემდეგ და კლარჯეთის კურაპალატი (588–≈590).
არსებობს მოსაზრება, რომ გუარამი უნდა იყოს VI საუკუნის 70-იან წლებში ირანის წინააღმდეგ აჯანყებული ქართლის მეთაური გურგენი. ჯუანშერის ცნობით, გუარამი იყო ვახტანგ გორგასლის შვილიშვილი დედის მხრიდან. მას ქართლის ერისთავების თხოვნით ბიზანტიის კეისარმა კურაპალატობა უბოძა და ქართლის მეფედ დანიშნა. „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ცნობით, გუარამი ქართლის ერისთავებმა აირჩიეს ერისმთავრად. სუმბატ დავითის ძე გუარამს ქართველ ბაგრატიონთა მამამთავრად მიიჩნევს. წყაროების საერთო მოწმობით, გუარამმა საფუძველი ჩაუყარა მცხეთის ჯვრის ტაძარს.
წარმომავლობა
სუმბატ დავითის ძის ქრონიკაში მოცემულია გუარამის გენეალოგია, რომელიც უკავშირდება ისრაელის მეფე დავითს. ჯუანშერის ცნობით, გუარამი იყო ვახტანგ გორგასლის შვილიშვილი.
სუმბატ დავითის ძე და ჯუანშერი ერთხმად აღიარებენ, ბიზანტიის კარზე გუარამის კურაპალიტად დანიშვნას. გუარამი ქართულ ისტორიოგრაფიაში პირველი კურაპალატია.
სუმბატ დავითის ძე გუარამს თვლის ქართველ ბაგრატიონთა მამათავრად. წყაროების საერთო მოწმობით, გუარამმა საფუძველი ჩაუყარა მცხეთის ჯვრის ტაძარს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები კატეგორია:ქართველი კურაპალატები
ვერმიკულიტი
ვერმიკულიტი (vermiculus — ჭიაყელა) — სილიკატების კლასის ჰიდროქარსების ჯგუფის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა: (Mg+2, Fe+2, Fe+3)3 [(AlSi)4O10]•(OH)2•4H2O. მინარევებია K, Ti, Cu, Mn, Ni და სხვა.
კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. სტრუქტურა ფენობრივი აქვს, აგრეგატები — ფირფიტისებრი, ქერცლისებრი. მურა ფერისაა, ბრინჯაოსებრ-მოყვითალო-მომწვანო ელფერით.
სიმაგრე მინერალოგიური სკალით — 1–1,5; სიმკვრივე 2400–2700 კგ/მ³. 900–1000°C გახურებისას ფუვდება (მოცულობა იზრდება 15-25 ჯერ). გაფუებულ ვერმიკულიტს ახასიათებს მაღალი თბოსაიზოლაციო თვისებები. ვერმიკულიტი წარმოიქმნება ულტრაფუძე და ტუტე ქანების გამოფიტვის ქერქში, მცირე რაოდენობით – ბიოტიტის და ფლოგოპიტის ჰიდროთერმული შეცვლის შედეგად.
ვერმიკულიტი მოიპოვება რუსეთში (კოლის ნახევარკუნძული, ურალი და სხვა); უკრაინაში, ყაზახეთში, უზბეკეთში, ავსტრალიაში, აშშ-ში (კოლორადო, მონტანა, უაიომინგი) და ა.შ.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები კატეგორია:რკინის მინერალები კატეგორია:ალუმინის მინერალები კატეგორია:ქარსის ჯგუფი
ხაშამის ბრძოლა
ხაშამის ბრძოლა — 2018 წლის 7 თებერვალს, აშშ-ის ეგიდით შექმნილმა კოალიციამ, რომელიც შეიქმნა 2014 წელს ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს (ISIL) წინააღმდეგ, განახორციელა მასიური საჰაერო და საარტილერიო დარტყმები სირიის სამთავრობო ძალების მიმართულებით, ქალაქ ხაშამთან, ალ ტაბიეს მახლობლად, ორივე დაირ ელ-ზავრის გუბერნიაში. შეერთებულმა შტატებმა თავდასხმა ახსნა იმით, რომ სამთავრობო ძალებმა „წამოიწყეს არაპროვოცირებული თავდასხმა სირიის დემოკრატიული ძალების შტაბბინის წინააღმდეგ“, როდესაც კოალიციის ძალები „სირიის დემოკრატიული ძალების სამხედროებთან ერთად იყვნენ განლაგებული მდინარე ევფრატის სამშვიდობო ხაზის აღმოსავლეთით“. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ 2018 წლის 8 თებერვალს გამოაქვეყნა განცხადება სოფელ სალიჰიაჰაში მომხდარ ინციდენტზე სადაც ნათქვამია, რომ ეს გამოწვეული იყო სირიის დემოკრატიული ძალების სადაზვერვო მოქმედებებით, და არ იყო ინიცირებული რუსული ოპერაციების სარდლობის მიერ; განცხადებაში ხაზგასმით აღნიშნა, რომ რუსი სამხედროები არ იყვნენ „განთავსებულნი სირიის დაირ ელ-ზავრის პროვინციაში“.
აშშ-ის არმიამ განაცხადა, რომ ასი სირიელი სამთავრობო მებრძოლი დაიღუპა აშშ-ის თავდასხმის შედეგად, რის გამოც სირიამ დაადანაშაულა შეერთებული შტატები თავისი ჯარების „სასტიკ ხოცვაში“, ხოლო რუსეთმა დაადანაშაულა აშშ, ეკონომიკური მოტივების ქონაში, ახლომდებარე ნავთობის საბადოების მიმართ. დასავლეთის ახალი ამბების გავრცელების წყაროებიდან წინასწარი რეპორტაჟი ხაზს უსვამდა რუსეთის მონაწილეობას და მსხვერპლს ბრძოლაში. შემდგომი ანგარიშები და ოფიციალური განცხადებები როგორც რუსული, ასევე ამერიკული წყაროებიდან დრამატულად განსხვავებულ სურათს ქმნიდა. აშშ-ის თავდაცვის მდივანმა ჯეიმზ მეტისმა განაცხადა, რომ რუსულმა მხარემ შეატყობინა ამერიკელებს ზონაში რუსული სამხედროების არ ყოფნის შესახებ.
ფონი
2014 წლის სექტემბერში შეერთებულმა შტატებმა დაიწყო მცდელობები გლობალური კოალიციის შექმნისთვის, რომლის მიზანი იყო ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლა. 2014 წლის სექტემბრიდან აშშ აწარმოებდა სამხედრო ოპერაციებს სირიაში, პირველ რიგში ISIL– ის ძალების წინააღმდეგ, ოპერაცია „თანდაყოლილი გადაჭრის“ ფარგლებში. აშშ-ის მიერ მხარდაჭერილი პირველადი ძალა სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში არის სირიის დემოკრატიული ძალები, ჯგუფი, რომელიც ძირითადად ქურთი და არაბი მილიციელებისგან შედგება. 2017 წელს, აშშ-ის ძალების მხარდაჭერით, SDF-მ რაყა ისლამური სახელმწიფოსგან აიღო და მას შემდეგ გადავიდა მდინარე ევფრატამდე, სადაც შეერთებული შტატებისა და რუსეთის მთავრობებმა შექმნეს „დეფექციის ხაზი“. რამდენჯერმე, აშშ-ის ძალებმა დაარტყეს რეგიონში მოქმედ სირიის სამთავრობო ნაწილებს. 2017 წლის ნოემბერში აშშ-ის მთავრობამ განაცხადა, რომ ისინი ავრცელებენ თავიანთ მიზნებს სირიაში ISIL-ის ძალების გადალახვის მიღმა, რათა ზეწოლა მოახდინონ სირიის მთავრობაზე ჟენევის მოლაპარაკებებზე დათმობებზე. 2018 წლის იანვრის შუა რიცხვებში ეს მიზანი აშკარად გადაიცა სახელმწიფო მდივანმა რექს ტილერსონმა, რომელმაც თქვა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია შეინარჩუნებს ღია სამხედრო ყოფნას სირიაში ირანული გავლენის საწინააღმდეგოდ და სირიის პრეზიდენტის ბაშარ ალ-ასადის წასვლის უზრუნველსაყოფად.
რუსეთი სირიაში ატარებდა საჰაერო სამხედრო ოპერაციებს სირიის მთავრობის მხარდასაჭერად 2015 წლის 30 სექტემბრიდან. უფრო მეტიც, რუსი კერძო სამხედრო კონტრაქტორები („მოხალისეები“), განსაკუთრებით ვაგნერ ჯგუფთან ასოცირებული პირები, მთელი იმ დროის განმავლობაში მონაწილეობდნენ სახმელეთო ოპერაციებში, თუმცა მათი ყოფნა ოფიციალურად არ დადასტურებულა რუსეთის მთავრობის მიერ.
2018 წლის თებერვალში გენერალ-ლეიტენანტ ჯეფრი ლ. ჰარიგეინმა, აშშ-ის საჰაერო ძალების ცენტრალური სარდლობის მეთაურმა, ისაუბრა თავდასხმის წინა გარემოებებზე: „კოალიციამ დაინახა პერსონალის და აღჭურვილობის ნელი დაგროვება გასულ კვირაში, და ჩვენ შევახსენეთ SDF-ის რუს ჩინოვნიკებს და კოალიციის წარმომადგენლობას დეკონფლიკაციის ხაზის ტელეფონით. ეს იყო მტრის ძალების თავდასხმის წინ. მე ვიცი, რომ თქვენ იკითხავთ, ამიტომ მე მკაფიოდ განვმარტავ, რომ მე არ გამოვთქვამ სპეკულაციას ამ ძალის შემადგენლობის შესახებ ან ვისი კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდნენ ისინი.“ ჰარიგეინმა აშშ-ის შეტევა წარმოადგინა, როგორც კოალიციის მზადყოფნის დემონსტრირება „ISIS-ის აღორძინების თავიდან ასაცილებლად“.
2018 წლის 22 თებერვალს, ვაშინგტონის პოსტმა წარადგინა აშშ-ის დაზვერვის უსახელო წყაროები, რომ რუსული ბიზნესმენი ევგენი პრიგოჟინი, რომელიც სავარაუდოდ აფინანსებს ვაგნერის ჯგუფს, და სირიის მაღალჩინოსნებს, როგორიცაა მანსურ ფადლალაჰი, ისევე როგორც კრემლის ოფიციალური პირები, რომ პრიგოჟინ „ჰქონდა ნებართვა“ დაუზუსტებელი რუსი მინისტრისგან თებერვლის დასაწყისში „სწრაფი და ძლიერი“ ნაბიჯის გადადგმისათვის და ნებართვას სირიის მთავრობისგან ელოდა. რამდენიმე დღით ადრე, პრიგოჟინს ბრალი წაუყენა კოლუმბიის ოლქის დიდმა ჟიურიმ, ბრალდებით, რომელიც ეხებოდა გამოძიებას რუსეთის ჩარევასთან დაკავშირებით 2016 წლის შეერთებული შტატების არჩევნებში. უკრაინაში მოქმედი კრემლის საწინააღმდეგო Inform Napalm-ის პუბლიკაციაში ნათქვამია, რომ ოპერაციას რუსეთის სამხედრო სარდლობასთან დააზუსტა ვაგნერის ოპერაციების დეპარტამენტის უფროსმა და ყოფილმა რუსმა საზღვაო ქვეითმა ოფიცერმა სერგეი კიმმა.
ინციდენტი და მსხვერპლი
აშშ-ის სამხედრო ოფიციალური განცხადების თანახმად, ადგილობრივი დროით საღამოს 10 საათზე, 2018 წლის 7 თებერვალს, 500-მა სამთავრობო მებრძოლმა, რომლებსაც შეადგენდნენ ადგილობრივი მილიციელები, მთავრობის ჯარისკაცები, ირანელებით გაწვრთნილი ავღანელი შიიტი მებრძოლები და, სავარაუდოდ, რუსმა კონტრაქტორებმა დაიწყეს თავდასხმა სირიის დემოკრატიული ძალების შტაბზე ქალაქ ხაშამთან, რომელიც მდებარეობს სირიაში მდინარე ევფრატთან. T-72 და T-55 ტანკების მხარდაჭერით, სამთავრობო ჯარებმა თავდაპირველად SDF-ის ბაზა არტილერიით, ნაღმმტყორცნებითა და რაკეტებით დაბომბეს, რასაც აშშ-ის სამხედრო წარმომადგენლებმა უწოდეს „კოორდინირებული შეტევა“. დაახლოებით 20-30 ჭურვი დაეშვა შტაბიდან 500 მეტრში. აშშ-ის სამხედროების განცხადებით, აშშ-ის სპეციალური ოპერაციების პერსონალის დანიშნულ ბაზაზე ყოფნამ გამოიწვია აშშ-ის ეგიდით კოალიციური თვითმფრინავების რეაქცია, მათ შორის AC-130 ტიპის გემი, F-15E Strike Eagle გამანადგურებლები, უპილოტო საჰაერო ხომალდები (MQ-9), AH-64 Apache შეტევითი ვერტმფრენები, B-52 და F-22. აშშ-ის საზღვაო საარტილერიო ბატარეებმა, მათ შორის მაღალი მობილობის საარტილერიო სარაკეტო სისტემამ, დაბომბა სირიის ჯარებიც. რუსეთის კერძო სამხედრო კომპანიის წყაროების თანახმად, ვაგნერ ჯგუფი (ციტირებულია ახალი ამბების მედიასა და პენტაგონში) აშშ-ის ჯარები მუდმივ კონტაქტში იმყოფებოდნენ ოფიციალურ რუს მოკავშირე ოფიცრის მეშვეობით, რომელიც დეირ-ეზ-ზორში იყო განთავსებული. ამერიკელებმა მხოლოდ მას შემდეგ გახსნეს ცეცხლი, რაც მიიღეს დასტური, რომ არცერთი რუსი ჯარი არ მოქმედებდა ამ რეგიონში და არცერთი მათგანი რისკის ქვეშ არ დგებოდა.
შეტაკებებმა ოთხ საათს გასტანა და 100-ზე მეტი სირიელი სამთავრობო მებრძოლი დაიღუპა, ერთი SDF მებრძოლი დაშავდა, იტყობინება ,აშშ-ის ხელმძღვანელობით, კოალიცია. გავრცელებული ინფორმაციით, აშშ-ის ჯარები არ არიან დაღუპულები და დაჭრილები.
8 თებერვალს CNN-ის მიერ მოხსენიებული ორი თავდაცვის უცნობი ჩინოვნიკის თანახმად, აშშ-ის სამხედროებმა დაადგინეს, რომ თავდასხმაში რუსი კონტრაქტორები მონაწილეობდნენ, ერთმა მათგანმა თქვა, რომ ზოგიერთი კონტრაქტორი დაიღუპა საჰაერო დარტყმების შედეგად. ქურთული ძლების მეთაურმა და ყოფილმა რუსმა ოფიცერმა ასევე განაცხადეს, რომ იქ იმყოფებოდნენ რუსი კერძო სამხედრო კონტრაქტორები (PMC) და მათ დარტყმების დროს მსხვერპლი განიცადეს. ინციდენტიდან ორი კვირის განმავლობაში, აშშ-ის თავდაცვის მდივანმა, ჯიმ მატისმა და აშშ-ის სხვა სამხედრო ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა არაერთხელ განაცხადეს, რომ აშშ-ის სამხედრო მეთაურები კონტაქტში იყვნენ თავიანთ ოფიციალურ რუს კოლეგებთან შეტაკების შეტევის დაწყებამდე, მიმდინარეობისა და მისი დასრულების შემდეგ, ამერიკელებს რუსმა კოლეგებმა უთხრეს, რომ გასამხედროებულ შემადგენლობაში რუსები არ იყვნენ.
13 თებერვალს, აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტმა გამოაქვეყნა არაკლასიფიცირებული კადრები, რომლებიც ასახავს კოალიციის მიზანმიმართულ საჰაერო იერიშებს სამთავრობო T-72 ტანკზე.