cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტიერი ანრი
თამაშის სტილი
ანრის შთამბეჭდავი თამაშის ერთ-ერთი აღსანიშნავი მიზეზი მისი შესაძლებლობაა წარმატებით დააგვირგვინოს "ერთი-ერთზე" სათამაშო ეპიზოდები. ამას დამატებული მისი სიჩქარე ნიშნავს, რომ მას შეუძლია მცველებს საკმაოდ რეგულარულად გასცდეს, რათა ეს ყველაფერი გოლით დამთავრდეს. ის ზოგჯერ გადადის ხოლმე მარცხენა ფრთაზე, რაც შესაძლებლობას აძლევს მას დიდი წვლილი შეიტანოს ასისტირებაში: 2002-03 და 2004-05 შორის, თავდამსხმელმა 50 ასისტირება გააკეთა, რაც მისი არა ეგოისტური თამაშის და კრეატიულობის განმსაზღვრელია. სტანდარტულ სიტუაციებში, ანრი პენალტების და საჯარიმო დარტყმებისთვის პირველი არჩევანი იყო არსენალში, რაც რეგულარულად წარმატებულად მთავრდებოდა.
პირადი ცხოვრება და ოჯახი
ანრიმ 2003 წლის 5 ივლისს ინგლისელი მოდელი კლერ მერი მოიყვანა ცოლად. ცერემონია ჰაიკლერის ციხესიმაგრეში ჩატარდა, და 2005 წლის 27 მაისს წყვილს პირველი ბავშვი, ტეა გაუჩნდა. ანრიმ შვილის დაბადების შემდგომი პირველი გოლი მას მიუძღვნა; თითებით ასო "T" გამოსახვით და მათზე კოცნით. სანამ ანრი ჯერ კიდევ არსენალში თამაშობდა, მან ასევე სახლი შეიძინა ჰემფსტედში, ჩრდილოეთ ლონდონი.თუმცა, ბარსელონაში ტრანსფერიდან მოკლე ხანში, ცნობილი გახდა რომ ანრი და მისი ცოლი გაიყრებოდნენ.
სოციალური საქმიანობა
ანრი UNICEF-ფიფას გუნდის წევრია, სადაც მან სხვა პროფესიონალ ფეხბურთელებთან ერთად 2002 და 2006 წლების მსოფლიო თასების დროს სატელევიზიო გადაცემათა სერიაში მიიღო მონაწილეობა, რომელიც მსოფლიოს გარშემო ასეულობით მილიონმა ფანმა ნახა. ამ გადაცემებში მოთამაშეების მიერ ფეხბურთს პრომოუტირება ბავშთათვის სარგებლობის მოტანის კუთხით ხდებოდა.
წარსულში რასიზმის მსხვერპლი, ანრი აქტიურად გამოდის რასიზმის წინააღმდეგ ფეხბურთში. ყველაზე ცნობილი რასისტული ინციდენტი ანრის წინააღმდეგ 2004 წელს ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად ვარჯიშის დროს მოხდა, როდესაც ესპანური ტელევიზიის ჯგუფმა ლუის არაგონესის მიერ ანრის მიმართ თქმული ფრაზა, "შავი განავალი" დააფიქსირა. ინციდენტმა დიდი მღელვარება გამოიწვია ბრიტანულ პრესაში, და მოწოდებებიც გაისმა არაგონესის დათხოვნის შესახებ. ინციდენტის შემდეგ ანრიმ და ნაიკმა Stand Up Speak Up კამპანის წამოიწყეს ფეხბურთში რასიზმის წინააღმდეგ. ამის შედეგად, 2007 წელს, ტაიმმა ის ერთ-ერთ "გმირად და პიონერად" დაასახელა "The Time 100" სიაში.
კომერციული მარკეტინგული საქმიანობა
2006 წელს, ანრი შეფასებულ იქნა მსოფლიოში ნომერ მეცხრე ყველაზე მარკეტირებადი ფეხბურთელი; ასევე ის მერვე ყველაზე მდიდარო პრემიერლიგის მოთამაშეა, £21 მილიონით. ანრიმ მონაწილეობა მიიღო რენო კლიოს რეკლამებში, რომლებშიც პოპულარიზაცის გაუწია ტერმინს va-va-voom, რაც "სიცოცხლე"-ს ან "ვნება "-ს ნიშნავს. ამის შემდეგ სიტყვა Concise Oxford English Dictionary-ში შევიდა. 2006 წლის მსოფლიო თასის ტანდემად, ანრი ასევე გამოჩნდა ნაიკის Joga Bonito-ს კამპანიაში, პორტუგალიურად "ლამაზად თამაში". მისი შეთანხმებბა ნაიკთან მსოფლიო თასის შემდეგ დასრულად, რაც მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს რიბოკის კამპანია "I Am What I Am" მონაწილეობაზე. 2007-ის თებერვალში, ანრი ჯილეტის "ჩემპიონების პროგრამის" სამიდან სპორტსმენიდან ერთ-ერთად დასახელდა. პროგრამში, რომელიც სამი "დღეისთვის ყველაზე ცნობილი, საყოველთაოდ პატივსაცემი და წარმატებული ათლეტების" ჩართვას გულისხმობდა, რომელში მონაწილეობა ასევე როჯერ ფედერერმა და ტაიგერ ვუდსმაც მიიღეს. წარსულში სხვა კამპანიებს შორისაა პეპსის "Dare For More" კამპანია 2005 წელს, დეივიდ ბექჰემს, რონალდინიოსა და სხვებთან ერთად.
ტიტულების სია
'''ს.კ. მონაკო'''
'''ს.კ. არსენალი'''
ნიუ-იორკ რედ ბულსი
პირადი ჯილდოები
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები კატეგორია:ფიფას 100-ეული კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:მონაკოს მწვრთნელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:MLS-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ნიუ-იორკ რედ ბულზის ფეხბურთელები კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:2003 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები კატეგორია:ანტირასიზმის აქტივისტები
Dolichoderus nitidus
Dolichoderus nitidus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აბასირის კვაზი-ეროვნული პარკი
thumb|300px|ტბა სარომა (ივნისი, 2007)
აბასირის კვაზი-ეროვნული ნაკრძალი (網走国定公園) — კვაზი-ეროვნული ნაკრძალი იაპონიაში. ნაკრძალი იცავს ტბებს, მათ სანაპიროებს და ოხოტის ზღვის ლაგუნას ჰოკაიდოს კუნძულზე. ის იცავს შემდეგ ტბებს: აბასირის ტბა, ტბა ნოროტო, ტბა ტოფუცუ და ტბა სარომა. ტბა სარომა არის იაპონიის სიდიდით მეოთხე ტბა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის დაცული ტერიტორიები
დოირანი
დოირანი (Дојран) — ქალაქი მაკედონიაში, დოირანის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი (სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი). მოსახლეობა შეადგენს 2183 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ).
სქოლიო
კატეგორია:დოირანის თემის სოფლები
კისოს მთები
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქედები
ალფონსო II დ’ესტე
right|thumb|ალფონსო II დ’ესტე ალფონსო II დ’ესტე (Alfonso II d'Este; დ. 22 ნოემბერი, 1533 — გ. 27 ოქტომბერი, 1597) — ფერარის, მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგის — ერკოლე II-ის და მისი მეუღლის ფრანგი პრინცესას რენეს უფროსი ვაჟი და 1559 წლის 3 ოქტომბრიდან მამის მემკვიდრე.
1566 წელს იგი იმპერატორ მაქსიმილიან II-სთან ერთად ოსმალების წინააღმდეგ ომში მონაწილეობდა. 1574 წელს მონაწილეობა მიიღო პოლონეთის ტახტისათვის კენჭისყრაში, თუმც მის ამ წამოწყებას წარმატება არ მოჰყოლია.
ალფონსო II ხელოვნების მეცენატი იყო და მფარველობდა პოეტ ტორკვატო ტასოს. მან 3-ჯერ იქორწინა:
ჰამბურგის ვადენზეეს ეროვნული პარკი
ჰამბურგის ვადენზეეს ეროვნული პარკი (Hamburgisches Wattenmeer) — ეროვნული პარკი გერმანიაში, ქალაქ კუკსჰაფენიდან 12,5 კმ-ში, მდინარე ელბის შესართავთან. მოიცავს კუნძულებს — ნოივერკს, შარჰერნს და ნიგეჰერნს. ეს ტერიტორია ძირითადად ქვიშიანი და წყალმარჩხია.
არეალი ეროვნულ პარკად 1990 წელს ჰამბურგის პარლამენტმა გამოაცხადა. 2001 წელს, პარკის ტერიტორია გაფართოვდა და 13 750 ჰა შეადგინა.
ალფონსო II დ’ესტე
ყველა მისი ქორწინება უშვილოდ დარჩა და ალფონსო II-ემ მემკვიდრედ ბიძაშვილი, მონტეკიოს მარკიზი ჩეზარე დ’ესტე დანიშნა. პაპმა კლიმენტი VIII-ემ ჩეზარეს მამის უკანონო წარმოშობის გამო ამ უკანასკნელს ფერარა ჩამოართვა და 1598 წელს თავის სამფლობელოებს შეუერთა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დ’ესტე კატეგორია:ფერარას ჰერცოგები კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1533 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1597
ჰამბურგის ვადენზეეს ეროვნული პარკი
1992 წელს, ეროვნული პარკი ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოცხადდა, რის შემდეგაც შევიდა იუნესკოს საერთაშორისო დაცვის პროგრამაში „ადამიანი და ბიოსფერო“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ეროვნული პარკები კატეგორია:გერმანიის ბიოსფერული ნაკრძალები კატეგორია:ჰამბურგის ბიოსფერული ნაკრძალები კატეგორია:ვადენზეე კატეგორია:ჰაბმბურგის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1990 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1990 წელს დაარსებულები დასავლეთ გერმანიაში კატეგორია:რამსარის ძეგლები გერმანიაში
ელისაბედ ფონ არნიმი
ადრეული ცხოვრება
დაიბადა 1866 წლის 31 აგვისტოს, სიდნეიში, ავსტრალიაში, ჰენრი ჰერონ ბოშამპის (1825–1907), მდიდარი გემების ვაჭრისა და ელისაბედ (მეტსახელად ლუი) ვაის ლასეტერის (1836–1919) ოჯახში. მას ოჯახი მეის ეძახდა. ჰყავდა ოთხი და-ძმა. მისი ერთ-ერთი ბიძაშვილი იყო ახალ ზელანდიაში დაბადებული ქეთრინ მენსფილდი. როდესაც ის სამი წლის იყო, ოჯახი საცხოვრებლად ინგლისში გადავიდა, ისინი ლონდონში ცხოვრობდნენ, თუმცა რამდენიმე წელი შვეიცარიაში გაატარეს.
ის სწავლობდა მუსიკის სამეფო კოლეჯში, ძირითადად სწავლობდა ორგანს.
პირადი ცხოვრება
1891 წლის 21 თებერვალს, ლონდონში ელისაბედი დაქორწინდა დაქვრივებულ გერმანელ არისტოკრატ გრაფ ჰენინგ აუგუსტ ვონ არნიმ-შლაგენტინზე, (1851–1910) რომელსაც იგი შეხვდა იტალიაში მამასთან ერთად მოგზაურობის დროს. ჰენინგი იყო საფრანგეთში გერმანიის ყოფილი ელჩის გარდაცვლილი გრაფ ჰარი ფონ არნიმის უფროსი ვაჟი. თავდაპირველად ბერლინში ცხოვრობდნენ, ხოლო 1896 წელს გადავიდნენ იმდროინდელ ნასენჰეიდში, პომერანიაში. 1899 წელს ჰენინგ ფონ არნიმი დააპატიმრეს თაღლითობისთვის, მაგრამ მოგვიანებით გაამართლეს.
წყვილს ოთხი ქალიშვილი და ვაჟი ჰყავდა. ბავშვების მასწავლებელთა შორის იყო ე. მ. ფოსტერი, რომელიც მათთან ერთად 1905 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში მუშაობდა. 1907 წლის აპრილიდან მაისამდე ჰაგ ვოლპოლი იყო მათი მასწავლებელი.
1908 წელს ელისაბედი ბავშვებთან ერთად ლონდონში გადავიდა საცხოვრებლად. 1910 წელს გრაფი ფონ არნიმი გარდაიცვალა. 1911 წელს ელისაბედი გადავიდა შვეიცარიაში, რანდონში და ააგო „Chalet Soleil“, სადაც დროგამოშვებით მასპინძლობდა ლიტერატურული საზოგადოების წარმომადგენლებს.
ფონ არნიმის ქალიშვილი ფელიციტასი, რომელიც სწავლობდა შვეიცარიის სკოლა-ინტერნატში, შემდეგ კი ბრემენში, გერმანიაში, 16 წლის ასაკში გარდაიცვალა პნევმონიით.
მეორე ქორწინებაა
ფონ არნიმი 1916 წელს დაქორწინდა ფრენკ რასელზე ბერტრანდ რასელის უფროს ძმაზე. ისინი 1919 წელს დაშორდნენ, თუმცა ოფიციალურად არასდროს განქორწინებულან. შემდეგ იგი გაემგზავრა შეერთებულ შტატებში, სადაც მისი ქალიშვილები ლიბეტი და ევი ცხოვრობდნენ. 1920 წელს დაბრუნდა თავის სახლში შვეიცარიაში. იმავე წელს დაიწყო რომანი ალექსანდრე სტიუარტ ფრერთან (1892-1984), რომელიც მოგვიანებით გახდა გამომცემლობის Heinemann-ის თავმჯდომარე. ალექსანდრე სტიუარტი ელისაბედზე 26 წლით უმცროსი იყო. მათ შორის რომანი რამდენიმე წლის განმავლობაში გაგრძელდა. 1933 წელს ის დაქორწინდა მწერალზე პატრიცია უოლესზე.
1930 წელს მან ააშენა სახლი სამხრეთ საფრანგეთში. იქ ვარდების ბაღი შექმნა და სახლს Mas des Roses უწოდა. ეს სახლი სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა, თუმცა მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში, 1939 წელს გადავიდა შეერთებულ შტატებში. გარდაიცვალა გრიპისგან, ჩარლსტონში, სამხრეთ კაროლინაში, 1941 წლის 9 თებერვალს, 74 წლის ასაკში და კრემირებული იქნა ფორტ ლინკოლნის სასაფლაოზე, მერილენდში. 1947 წელს მისი ფერფლი შეურიეს მისი ძმის, სერ სიდნი ბოშამპის ფერფლს წმინდა მარგარეტის ეკლესიის ეზოში, ტაილერს გრინში, ბუკინგემშირში. მის საფლავის ქვაზე ლათინური წარწერაა, parva sed apta (პატარა, მაგრამ შესაფერისი).
ლიტერატურული კარიერა
ფონ არნიმ მწერლის კარიერა დაიწყო თავისი სატირული და ნახევრად ავტობიოგრაფიული წიგნის, „ელიზაბეტი და მისი გერმანული ბაღი“ გამოქვეყნებით (1898). წიგნი ანონიმურად გამოქვეყნდა და ოცჯერ იყო დაბეჭდილი 1899 წლის მაისისთვის, გამოქვეყნებიდან ერთი წლის შემდეგ.
არნიმის 1921 წლის რომანი ვერა, ბნელი ტრაგი-კომედია, რომელიც ეძღვნება მის კატასტროფულ ქორწინებას ერლ რასელთან, იყო მისი ყველაზე კრიტიკულად აღიარებული ნამუშევარი, რომელიც ჯონ მიდლტონ მიურის მიერ აღწერილი იყო, როგორც „ჯეინ ოსტინის ქარიშხლიანი უღელტეხილი“.
მისი 1922 წლის ნამუშევარი, მოჯადოებული აპრილი, რომელიც შთაგონებული იყო ერთთვიანი არდადეგებით იტალიაში, ალბათ ყველაზე მსუბუქი და ელვარეა მის რომანებს შორის. ის რეგულარულად იყო ადაპტირებული სცენასა და ეკრანზე: 1925 წელს დაიდგა ბროდვეის თეატრში, 1935 წელს გადაიღეს ამერიკული მხატვრული ფილმი, მოჯადოებული აპრილი, რომელიც ხელმეორედ გადაიღეს 1992 წელს (მათ შორის მთავარ როლებში იყვნენ ჯოსი ლოურენსი, ჯიმ ბროუდბენტი და ჯოან პლორაიტი), 2010 წელს მოჯადოებული აპრილის მიხედვით გადაიღეს მუსიკალური პიესა, ხოლო 2015 წელს სერიალი, BBC Radio 4-ზე.
მისი 1940 წლის რომანი ბატონი სკეფინგტონი ადაპტირდა ოსკარზე ნომინირებულ მხატვრულ ფილმში, რომელიც Warner Bros.-მა 1944 წელს, ბეტი დეივისისა და კლოდ რეინსის მონაწილეობით გადაიღო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:ბრიტანელი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ქალი მწერლები
რაფაელ ჩხოტუა
რაფაელ ნიკოლოზის ძე ჩხოტუა (დ. 2 იანვარი, 1885 — გ. 1937) — აფხაზი თავადი, სამხედრო პირი და პოლიტიკოსი.
ჩქოტუების (ჩხოტუების) საგვარეულოს წარმომადგენელი. დაამთავრა ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი. მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა მე-17 პოლკში. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს შტაბ-როტმისტრი ჩხოტუა მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში პოლონეთის ტერიტორიაზე (თავი გამოიჩინა სადგურ კოლიუშკისთან ბრძოლაში 1914 წლის ნოემბერში), შემდეგ გენერალ ნიკოლოზ ბარათოვის ექსპედიციაში ირანში. 1916 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის, შემდეგ პოლკოვნიკის წოდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები რაფაელ
ტუნგუსკის მეტეორიტი
მინი|მარჯვნივ|350პქ|ტუნგუსკის მეტეორიტის ვარდნის ადგილი (წითლად).
ტუნგუსკის მეტეორიტი (Тунгусский метеорит) — უნიკალური ბუნებრივი მოვლენა, რომელიც მოხდა 1908 წლის 30 ივნისს, ადგილობრივი დროით დილის 7 საათზე, მდინარე პოდკამენაია-ტუნგუსკის აუზში (კრასნოიარსკის მხარე, რუსეთი). იგი მოგვაგონებდა მოვლენებს, რომლებიც თან სდევს მეტეორიტების ჩამოვარდნას, ოღონდ გამოირჩეოდა უზარმაზარი მასშტაბებით. ამ დღეს აღმოსავლეთ ციმბირის უზარმაზარ ტერიტორიაზე 800 კმ-მდე რადიუსის მანძილზე მრავალმა ადამიანმა შენიშნა თვალისმომჭრელი სიკაშკაშის ბოლიდი.
ისტორია
კატასტროფის ადგილზე გაგზავნილ იქნა რამდენიმე ექსპედიცია, რომელთაგან პირველი (გამოკვლევითი ექსპედიცია) განხორციელდა 1927 წელს ლეონიდ კულიკის ხელმძღვანელობით. მარცხნივ|მინი|270პქ|ტუნგუსკა ([[2008 წ.).]] ექსპედიციის შედეგად რაიმე მნიშვნელოვანს ვერ მიაკვლიეს, თუმცა მცირე რაოდენობით აღმოჩნდა მიკროსკოპული სილიკატური და მაგნეტიტური ბურთები.
ტუნგუსკის მეტეორიტის გზაზე დარჩა ძლიერი მტვრისებრი კვალი, რომელიც რამდენიმე საათის განმავლობაში ჩანდა. მოვლენის ადგილიდან 1000 კმ-მდე მანძილზე ისმოდა აფეთქების ხმა. აღნიშნული იყო მიწისძვრის მსგავსი მოვლენები, წარმოქმნილმა ჰაერის ტალღამ ბევრ ადგილას წააქცია ადამიანები და შინაური ცხოველები, განვითარდა ხანძარი, ზანზარებდნენ სახლის კარები, ჭურჭელი, სახლის კედლებზე არსებული სურათები და ხატები ძირს ცვიოდა. ყოველივე ეს თვალისმომჭრელი სიკაშკაშის და დამაყრუებელი ხმაურით დაგვირგვინდა.
როგორც შემდგომ გაირკვა, ცეცხლოვანი სხეული ჩამოვარდა მდინარე პოდკამენაია-ტუნგუსკის მარჯვენა შენაკადის ჩამბის აუზში.
მოვლენათა მსვლელობა
დადგენილია, რომ მოვლენების განვითარებამდე სამი დღით ადრე, დაწყებული 1908 წლის 27 ივნისიდან ევროპის, რუსეთის ევროპული ნაწილისა და ციმბირის ტერიტორიებზე შეინიშნებოდა უცნაური ატმოსფერული მოვლენები: ვერცხლისებრი ღრუბლები, ბინდი და სხვ. ბრიტანელი ასტრონომი უილიამ ფრედერიკ დენინგი წერს: „30 ივნისის ღამით ბრისტოლის თავზე არსებული ცა იმდენად ნათელი იყო, რომ ვარსკვლავები აღარც კი ჩანდნენ, და რომ ცის ჩრდილოეთ ნაწილს მოწითალო შეფერილობა ჰქონოდა, ხოლო აღმოსავლეთურს — მომწვანო“.
დილით 1908 წლის 30 ივნისს ცენტრალურ ციმბირში გაიფრინა ცეცხლოვანმა სხეულმა, რომელიც ჩრდილოეთური მიმართულებით მოძრაობდა; მისი ეს ფრენა დაფიქსირდა არაერთ დასახლებულ პუნქტზე, რომელშიაც ასევე ქუხილის ხმები გაისმოდა. სხეულის ფორმა აღიწერება მომრგვალოდ, სფეროსებურად ან ცილინდრულად. ფერი როგორც წითელი, ისევე ყვითელი ან თეთრი.
ადგილობრივი დროით 7 საათსა და 14 წუთზე ცეცხლოვანი სხეული აფეთქდა. აფეთქების სიმძლავრე განისაზღვრა 40-50 მეგატონით, რაც შეესატყვისება უძლიერესი წყალბადის ბომბის ენერგიას.
საინტერესო ფაქტები
აფეთქების ძალა უტოლდებოდა დაახლოებით 1000 „ჰიროსიმას“, თუმცა რაც ყველაზე გასაკვირია, ობიექტის კვალი ვერსად ვერ აღმოაჩინეს. ტუნგუსკის ფენომენის საკითხი იმდენად ჩახლართული აღმოჩნდა, რომ სხვადასხვა მკვლევარებმა დაახლოებით 100-მდე სხვადასხვა ჰიპოთეზა წამოწიეს ამ საკითხთან დაკავშირებით. ფაქტი ერთია, იყო კოლოსალური ძალის აფეთქება, რომელმაც დაახლოებით 80 მლნ. ხე დააქცია. საინტერესოა, რომ აფეთქება მოსკოვის თავზე რომ მომხდარიყო, სიკაშკაშეს დაინახავდნენ ბალტიისპირეთსა და უკრაინაში, ხოლო ქუხილს ყირიმში გაიგონებდნენ.
აფეთქების შედეგად მიწა ისე ზანზარებდა, რომ ასეულ კილომეტრზე იმსხვრეოდა ფანჯრის შუშები, იქცეოდნენ ძროხები, ცხენები, ფრინველთა დაჯგუფებები პანიკურად ფრენდნენ, ხოლო ადამიანთა უმრავლესობამ მიიჩნია, რომ სამყაროს დასასრული დადგა. აფეთქება იმდენად გრანდიოზული იყო, რომ ტაიგაში არსებული ძლიერი ხეების ნაწილი, როგორც ამას კულიკი აღწერდა „ლერწამივით იყო გადატეხილი“.
ეპიცენტრის კოორდინატები
დადგენილია, რომ აფეთქება დაფიქსირდა ჰაერში სხვადასხვა ცნობებით 5-15 კმ-ზე. საუბარი შესაძლებელია მხოლოდ განსაკუთრებულ წერტილში (ეპიცენტრში) არსებულ კოორდინატთა პროექციაში. გეოგრაფიული კოორდინატების განსაზღვრა განსაკუთრებული წერტილიდან სხვადასხვა შედეგებს იძლევიან.
მოვლენის შედეგი
აფეთქების შედეგად წარმოქმნილი სეისმური ტალღა რეგისტრირებულ იქნა ირკუტსკის, ტაშკენტის, თბილისისა და იენის ობსერვატორიებში. აფეთქების შემდეგ დაიწყო გეომაგნიტური შტორმი, რომელიც დაახლოებით 5 საათი გრძელდებოდა. წარმოუდგენელი ატმოსფერული ეფექტები, რომლებიც აფეთქებას უსწრებდნენ წინ, მაქსიმუმს 1 ივლისს მიაღწიეს, რის შემდეგაც კლება დაიწყეს (თუმცა მათი ცალკეული კვალი შენარჩუნებულ იქნა ივლისის ბოლომდე).
პირველი პუბლიკაციები
პირველი ცნობები იმის შესახებ, რომ ტუნგუსკასთან ახლოს მოხდა აფეთქება, გამოქვეყნდა 1908 წლის 30 ივნისს გაზეთ „ციმბირის ცხოვრება“-ში (რუს. „Сибирская жизнь“):
აშკარად ჩანს, რომ აღნიშნული ჩანაწერი ფრიად შორს დგას რეალურ სინამდვილესთან, თუმცა ეს წერილი ისტორიაში შევიდა, მხოლოდ იმიტომ, რომ სწორედ ამ წერილმა აიძულა ლეონიდ კულიკს გამგზავრებულიყო ციმბირის ტერიტორიაზე, ვარდნის ადგილას.
გაზეთ „ციმბირ“-ში (რუს. „Сибирь“) 1908 წლის 2 ივლისიდან მოყვანილ იქნა უფრო დამაჯერებელი ფაქტები:
თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ იმ დროისათვის განსაკუთრებული ინტერესი ამ მოვლენის მიმართ დიდად არავის არ გამოუხატავს. მეცნიერული გამოკვლევები მხოლოდ 1920-იანი წლების ბოლოსთვის დაიწყო.
პირველადი დასკვნები
გავნითარებული მოვლენების შედეგად გამოტანილ იქნა დასკვნა, იმის შესახებ, რომ ამ ადგილას ჩამოვარდა მრავალტონიანი მეტეორიტი, მოსაძებნი იყო მხოლოდ ფაქტები. თუმცა სწორედ ამ მომენტიდან იწყება პრობლემები. ვერც კრატერი და ვერც ნამსხვრევები ვერ აღმოაჩინეს. მეტეორიტული ჰიპოთეზა სულ უფრო და უფრო კარგავდა ძალას. მაშინვე იყო გამოთქმული ახალი მოსაზრება, რომ ციმბირში არა მეტეორიტი არამედ კომეტა ჩამოვარდა.
როგორც ცნობილია კომეტის ბირთვი შედგება წყლის ორთქლისა და გაყინულ მდგომარეობაში მყოფი ზოგიერთი სხვა ნაერთის, აგრეთვე მტვრისა და ქვის მსგავსი ნივთიერების ნარევისაგან. მიჩნეულ იქნა, რომ ციმბირის ამ ადგილას სწორედ რომ კომეტა ჩამოვარდა. ამასთან ერთად კომეტის ჰიპოთეზა გამყარდა იმ გარემოებით, რომ ვარდნისას კომეტა ჰაერში ხახუნის ძალის შედეგად გადახურდა და აფეთქდა ხმელეთის ზედაპირიდან დაახლოებით 10 კმ-ში. ხმელეთზე სწორედ ამიტომ არ გამომუშავდა კრატერი, ხეები სწორედ წარმოქმნილმა ჰაერის ტალღამ წააქცია, ხოლო ნამსხვრევები გადნა. ეს იყო იმ მონენტისთვის ყველაზე უფრო დამაჯერებელი ჰიპოთეზა, თუმცა აღნიშნული ჰიპოთეზაც იქნა უარყოფილი, რამეთუ გაყინული ქვის მსგავსი ნაწილაკები, რომელიც აგებს კუდიან ვარსკვლავს, ვერ ახერხებს ატმოსფეროს მსხვილი ფენების გავლას, გადახურების შედეგად იგი უსათუოდ სკდება მსვლელობის დასაწყისშივე.
პირველი ეტაპი
მარჯვნივ|მინი|200პქ|[[ანატოლი ლუნაჩარსკი, რომელმაც ფინანსურად ითავა კულიკის პირველი ექსპედიცია.]] 1921 წელს აკადემიკოსების ვლადიმერ ვერნადსკისა და ალექსანდრე ფერსმანის მხარდაჭერით მეცნიერ-მინერალოგმა ლეონიდ კულიკმა მოაწყო ტუნგუსკის პირველი საბჭოთა ექსპედიცია, რომელიც მიმართული იყო ტუნგუსკის რაიონში არსებული მეტეორიტის ვარდნის არსებობის გადასინჯვა და მომხდარის გამოკვლევა.
მინერალოგი ლეონიდ კულიკი განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა ტუნგუსკის მეტეორიტის მიმართ. 1927-1939 წწ. ტუნგუსკაში მან მოაწყო ოთხი (სხვა ცნობით ექვსი) სამეცნიერო ექსპედიცია, რომელიც ცდილობდა ტუნგუსკის ფენომენის ახსნას. თუმცა პირველი ექსპედიციის განხორციელება რთული აღმოჩნდა, რამეთუ იმ დროს ქვეყანაში მძიმე პირობები იყო. ტრანსპორტის დაქცევა, საკვები პროდუქტების მომარაგება, უსასხსრობა — ყოველივე ეს ართულებდა ექსპედიციის განხორციელებას. თუმცა ყველაფრის მიუხედავად, კულიკის დიდი ძალისხმევით ექსპედიცია მაინც შედგა. ლეონიდ კულიკმა მოახერხა და შეხვდა ანატოლი ლუნაჩარსკის, რომელიც 1917-1929 წწ. განათლების სახკომი იყო. ლუნაჩარსკი დაინტერესდა ექსპედიციით და ითავა აღნიშნული საქმე.
სრულიად რუსეთის ცაკი-ის პრეზიდიუმმა კულიკს მანდატი გამოუყო. 1921 წლის სექტემბერს ექსპედიცია, რომელსაც კულიკი ხელმძღვანელობდა დაიძრა შორეული აღმოსავლეთისაკენ. თუმცა ექსპედიციის გამგზავრებამდე ჟურნალ „მიროვედენიე“-ს (რუს. „Мироведение“) მთავარმა რედაქტორმა კულიკს გადასცა ოტო კირხნერის კალენდრის ნაწყვეტი, რომელშიაც ასახული იყო 1908 წლის 17 (30) ივნისის მომხდარი კატასტროფა. კულიკმა ციმბირში ყოფნისას მოინახულა არაერთი დასახლებული პუნქტი, რათა უკეთ გასცნობოდა მოვლენის ხასიათს. ამასთანავე იგი ადგილობრივ მოსახლეობაში გამოკითხვებს ატარებდა. მან საზოგადოებაში მრავალრიცხოვანი ანკეტები დაარიგა, სადაც შეკითხვები იყო დასმული მეტეორიტთან დაკავშირებით. მარცხნივ|მინი|160პქ|მინერალოგი [[ლეონიდ კულიკი]] მონაცემების შეკრების შემდეგ გამოტანილ იქნა დასკვნა, რომ მეტეორიტი სადღაც ენისეის მხარეში ჩამოვარდა. შედგენილ იქნა სქემატური რუკა, სადაც ნაჩვენები იყო მეტეორიტის ვარდნის დაახლოეობითი ადგილმდებარეობა. მიუხედავად იმისა, რომ კულიკს სურდა გამგზავრილიყო ვარდნის ადგილას, მისი ჩანაფიქრი იმ ეტაპზე ვერ განხორციელდა, რამეთუ გამოლეულ იქნა სახსრები.
ექსპედიცია შინ 1922 წლის მაისში დაბრუნდა. ამ ხნის განმავლობაში ექსპედიციამ გაიარა დაახლოებით 20 ათ. კმ. საბოლოოდ ამ ექსპედიციამ შეაგროვა მონაცემები, რომელმაც გამოარკვია მეტეორიტის ვარდნის უფრო ზუსტი კოორდინატები და ასევე გამოკითხულ იქნა თვითმხილველები. კულიკმა იმთავითვე განაცხადა, რომ მეტეორიტი სადღაც პოდკამენაია-ტუნგუსკის რაიონში ჩამოვარდა, თუმცა ამ მოსაზრებას უარყოფითად შეხვდნენ. მოგვიანებით გაჩნდა ახალი ცნობები მეტეორიტთან დაკავშირებით, რომელიც ადასტურებდა კულიკის მოსაზრებას.
ირკუტსკის ობსერვატორიის ყოფილი დირექტორი ა. ვოზნესენსკი როდესაც გაეცნო ექსპედიციის შედეგებს, მოხსენებით გამოვიდა მოყვარულ ქვეყანათმომლახველთა შორის და განაცხადა, რომ მეტეორიტი ჩამოვარდა პოდკამენაია-ტუნგუსკის აუზში, 1908 წლის 30 ივნისს. 1925 წლის აგვისტოში ვრცელი სტატია გამოქვეყნდა ჟურნალ „მიროვედენიეში“, სადაც დახასიათებული იყო მეტეორიტთან დაკავშირებული მოვლენები.
გამოჩენილი გეოლოგი ვლადიმერ ობრუჩევი, რომელიც 1924 წელს იკვლევდა მდინარე პოდკამენაია-ტუნგუსკის აუზს, ჟურნალ „მიროვედენიეში“ აქვეყნებს საინტერესო სტატიას, სადაც ყვება, ტუნგუსკასთან მომხდარ მოვლენას.
შემდგომი ეტაპები
1926 წელს ლეონიდ კულიკმა მოახერხა და მიაღწია ექსპედიციის ხელახალ დაფინანსებას. ამაში მას კვლავ ვლადიმერ ვერნადსკი დაეხმარა. არსებითად ეს არა ექსპედიცია, არამედ რეკოგნოსცირება იყო. 1927 წლის თებერვალს კულიკი გიულიხთან ერთად გაემგზავრა შორეულ გზაში. დანიშნულების ადგილს გაჭირვებით მიაკვლიეს. შედეგად ექსპედიციამ მიიღო საყურადღებო მონაცემები. გამოვლინდა, რომ ხეები უზარმაზარ ტერიტორიაზე წაიქცა, ამასთანავე უცნაური ის იყო, რომ ეპიცენტრის ადგილზე ხეებმა თავიანთი განლაგება შეინარჩუნეს, ხოლო მეტეორიტულ კრატერს ვერსად ვერ მიაკვლიეს. მიუხედავად იმისა, რომ მეტეორიტული კრატერი ვერ მოიპოვეს, კულიკი მაინც თავის მოსაზრებაზე რჩებოდა და აღნიშნავდა, რომ ტუნგუსკის რაიონში სწორედ რომ მეტეორიტი ჩამოვარდა. კვლევის დროს მან დააფიქსირა თერმოკარსტული ძაბრები და შეცდომით მიიჩნია როგორც მეტეორიტული მომცრო კრატერები.
1928 წლის ნოემბერში კულიკი ლენინგრადში ბრუნდება. გამოდიოდა მოხსენებებით. ალექსანდრე ფერსმანის ხელშეწყობით მეცნიერებათა აკადემიამ გადაწყვიტა დაეფინანსებინა ახალი ექსპედიცია, რომელსაც სათავეში ისევ კულიკი ჩაუდგებოდა. ამჯერად ექსპედიციის მიზანი იყო გამოევლინათ მეტეორიტის ნარჩენები.
1929 წლის 24 თებერვალს ექსპედიცია გაემგზავრა ციმბირისკენ. კულიკმა ექსპედიციაში თან წაიყვანა ახალგაზრდა ასტრონომი ევგენი კრინოვი და ასევე სხვადასხვა სფეროდან რამდენიმე გამცდილი სპეციალისტი. ექსპედიცია საუკეთესოდ იყო აღჭურვილი. შესაძლებელი იყო გეოლოგიური, ჰიდროლოგიური და ბურღვითი სამუშაოების ჩატარება.
6 აპრილს ექსპედიცია მივიდა დანიშნულების ადგილას. მეტეორიტის ნამსხვრევების ძებნა უპირველეს ყოვლისა დაიწყო ე. წ. სუსლოვსკის ძაბრში. მაისის ბოლოს თხრილის დამუშავება დაასრულეს. თხრილის სიგრძემ შეადგინა 38 მ, ხოლო სიღრმემ 4 მ. შეუდგნენ ძირის გასუფთავებას და მათთვის გასაკვირად ვერაფერი მეტეორიტის მსგავსი ვერ აღმოაჩინეს. შემდეგ დაიწყო ბურღვითი სამუშაოები, რომელიც ხელით მიმდინარეობდა. პირველი ჭაბურღილის სიღრმემ 30 მ-ს მიაღწია; როდესაც ჭაბურღილი 25 მეტრის ნიშნულს მიუახლოვდა აღმოჩნდა წყლიანი ჰორიზონტები, რომელთა წყალმა რამდენიმე მეტრით ზედაპირისაკენ ამოიწია. შემდეგ დადგეს მეორე და მესამე ჭაბურღილები, თუმცა ისევ უშედეგოდ.
1930 წელს კულიკი ბრუნდება ლენინგრადში. ამის შემდეგ ექსპედიცია დიდი ხნით გადაიდო.
რიგით მეოთხე ექსპედიცია მხოლოდ 1937-1938 წწ. განხორციელდა. აკადემიკოსის ოტო შმიდტის დახმარებით ამ რაიონში გაატარეს აეროფოტოაგეგმვა. 1939 წლის ივლისში მცირე ექსპედიციასთან ერთად კულიკი კვლავ ეწვია ტუნგუსკის მეტეორიტის ვარდნის ადგილს. ამჯერად მან გადაწყვიტა სამხრეთის ჭაობის ფსკერის შესწავლა. სიღრმის გაზომვამ უჩვენა, რომ ჭაობის ფსკერზე არის შესამჩნევი უსწორმასწოროებანი. ამ ადგილების უსწორმასწოროებების კვლევა კულიკმა 1940 წლის ზაფხულისთვის გადადო. იგი ფიქრობდა, რომ სწორედ ამ ჭაობის ფსკერის დარღვევა წარმოადგენს მეტეორიტის კვალს.
1940 წლისათვის დაგეგმილი იყო ასევე ფართო მაგნიტომეტრიული სამუშაოების შესრულება. თუმცა 1940 წლის ექსპედიცია არ განხორციელებულა. ხოლო 1941 წელს საბჭოთა კავშირმა დაიწყო ომი ფაშისტურ გერმანიასთან. კულიკი როგორც მოხალისე გაეწვია არმიაში, სადაც 1942 წელს დაიღუპა კიდეც. ომის დამთავრების შემდეგ კულიკის ექსპედიციის განახლება არავის აღარ სძალუძდა. ამას ემატებოდა ის გარემოებაც, რომ კულიკის მიერ შესრულებულმა ოთხმა ექსპედიციამ არსებითად არაფერი არ უჩვენა. მთავარი — მეტეორიტი არ იქნა ნაპოვნი. ტუნგუსკის ფენომენის გარკვეული ხნით მივიწყება განაპირობა აგრეთვე ომის მსველობამ და მისმა შემდგომმა ვითარებამ.
კულიკის შემდგომი პერიოდი
თუმცა ყველაფრის მიუხედავად, ტუნგუსკის მეტეორიტის მიმართ ინტერესი არ ცხრებოდა. ამჯერად მისი საიდუმლოს გასარკვევად გამოჩნდნენ ადამიანები, რომლებსაც არსებითად არ ჰქონდათ წარმოდგენა კატასტროფის შესახებ.
1946 წელს ჟურნალ „Вокруг света“ გაჩნდა სტატია „აფეთქება“. მისი ავტორი იყო მწერალი ალექსანდრე კაზანცევი. მან წამოწია ვერსია, რომლის მიხედვით ტუნგუსკაში აფეთქდა „პლანეტშორისი ატომური ხომალდი“, რომელიც თავის მხრივ, დედამიწაზე გამოუშვეს „მარსიანელებმა“. სამეცნიერო წრეებში აღნიშნული ვერსია სერიოზულად არავინ არ განიხილა, თუმცა ახალგაზრდებში აღნიშნული ვერსია მეტად პოპულარული გახდა. საინტერესოა, რომ 1947 წელს ციმბირში ჩამოვარდა მეტეორიტი, რომელმაც შემდგომ მიიღო სახელწოდება — სიხოტე-ალინის მეტეორიტი. აღნიშნულმა მოვლენამ გარკვეულწილად დარჩრდილა ტუნგუსკის კატასტროფა.
1949 წელს ევგენი კრინოვმა გამოაქვეყნა მონოგრაფია „ტუნგუსკის მეტეორიტი“, რომელშიაც დაწვრილებით განიხილა ტუნგუსკის ისტორიის შესწავლის საკითხები.
1950 წელს ჟურნალის „Знание-сила“ ერთ-ერთმა მწერალმა წამოწია ვერსია, რომ ტუნგუსკის ადგილას აფეთქდა ვარსკვლავთშორისი (და არა პლანეტშორისი) კოსმოსური ხომალდი, რომელმაც საბოლოოდ წარმოშვა სამხრეთის ჭაობი. ტუნგუსკასთან დაკავშირებით შემდეგ წლებში მიმდინარეობდა გამოკვლევები, რომლებიც არსებითად მაინც ვერ ხსნიდა ტუნგუსკის ფენომენის ბუნებას. ვრცელდებოდა მხოლოდ ვერსიები. 1953 წელს ტუნგუსკა მოინახულა კირილ ფლორენსკიმ.
1958 წლის 30 ივნისი იყო ტუნგუსკის მეტეორიტის საიუბილეო თარიღი. ჟურნალ გაზეთებში იბეჭდებოდა სტატიები, სადაც საუბრობდნენ კულიკის მიერ ნაპოვნ მცირე ზომის რკინის ნაწილაკებზე, შესაბამისად მიიჩნევდნენ, რომ ტუნგუსკის მეტეორიტის ვარდნის საკითხი გარკვეულია. გაჩნდა ვერსია, რომ ტუნგუსკაში ჩამოვარდა მეტეორიტი, რომელიც რკინისგან შედგებოდა. შემდეგ წლებში შეიქმნა სამოყვარულო არაფორმალური ორგანიზაცია — „КСЭ“. საბოლოოდ ვერც კულიკმა და ფლორენსკიმ, ვერც „КСЭ“-მ მეტეორიტების მსგავსი რაიმე საგანი ვერ აღმოაჩინეს.
ძირითადი შეხედულებები
ტუნგუსკის მეტეორიტთან დაკავშირებული საყოველთაოდ მიღებული ჰიპოთეზები, რომლებიც ხსნიან მოვლენის განსაკუთრებულობას, დღემდე არ მოიპოვება. ამასთანავე არსებული ვერსიები და შეხედულებები მეტად სხვადასხვაგვარია.
1970 წელს საბჭოთა ერთ-ერთ ჟურნალში გამოქვეყნდა სტატია, სადაც საუბარი მიდიოდა 1969 წლამდე არსებულ ყველა თეორიაზე, საბოლოოდ ჟურნალში თითქმის 80 ასეთი თეორია აღიწერა.
1930-იან წლებში ბრიტანელი მეტეოროლოგი ფრენსის უიპლი წერს, რომ ტუნგუსკის მოვლენა დაკავშირებულია კომეტის ბირთვის დაცემასთან დედამიწაზე. მსგავსი თეორია შემოგვთავაზა ცნობილმა ბუნებისმეტყველმა ვლადიმერ ვერნადსკიმ, რომელმაც მიიჩნია, რომ ტუნგუსკის სხეული იყო ფხვიერი სქელი კოსმოსური მტვერი. ასეთი ახსნა ბევრმა ასტრონომმა გაიზიარა.
გაანგარიშებით გამოითვალა, რომ კატასტროფის წარმომქმნელი ძალის ასახსნელად ციურ სხეულს უნდა ჰქონოდა მასა დაახლოებით 5 მლნ. ტ.
მკვლევარები ცდილობდნენ ასევე მეტეორიტული ჰიპოთეზის საბოლოოდ დამუშავებას. რიგი ასტრონომები ამტკიცებენ, რომ კომეტა მაღლა ატმოსფეროში უნდა დამსხვრეულიყო, ამიტომ მის ნაცვლად უნდა ჩამოვარდნილიყო ქვის ასტეროიდი.
ასტრონომ იგორ ასტაპოვიჩის მიხედვით, ტუნგუსკის ფენომენი შეიძლება აიხსნას ატმოსფეროს სქელი ფენებიდან მსხვილი მეტეორიტის რიკოშეტით.
ნასას სეციალისტების მიხედვით (რომელიც გამოითქვა 2009 წლის ივნისში) ტუნგუსკის მეტეორიტი შედგებოდა ყინულისაგან, ხოლო მისმა გავლამ ატმოსფეროს სქელ ფენებში გამოიწვია იშვიათი ატმოსფერული მოვლენების წარმოქმნა. იგივე აზრს იზიარებს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ატმოსფეროს ფიზიკის ინსტიტუტი.
ჰიპოთეზები
1941 წელს ლინკოლნ ლაპაზმა, ხოლო შემდეგ 1965 წელს კლაიდ კოუენმა, ჩანდრა ატლურიმ და ვილარდ ლიბიმ შემოგვთავაზეს, რომ ტუნგუსკის მოვლენა გამოწვეული იყო კოსმოსიდან ჩამოვარდნილი ანტინივთიერების ნაწილაკის განადგურებით.
შავი ხვრელი
1973 წელს ტეხასის უნივერსიტეტის ფიზიკოსებმა ალბერტ ჯექსონმა და მაიკლ რაიანმა ივარაუდეს, რომ ტუნგუსკის მეტეორიტი იყო შავი მიკროხვრელი, რომელსაც ჰქონდა მასა 1017 -იდან 1019 კგ-მდე, რაც, თავის მხრივ, შეესაბამება ასტეროიდის მასას. შავი ხვრელი შეეჯახა დედამიწას ცენტრალური ციმბირის ტერიტორიიდან, მოხდა გამჭოლი გარღვევა, საიდანაც შავი ხვრელი აღმოჩნდა ცენტრალურ ამერიკაში (ნიუფაუნდლენდსა და გრენლანდიას შორის). ამას ხელი შეუწყო ატმოსფერულმა მოვლენებმა და დარტყმითმა ტალღამ.
ასტეროიდი თუ კომეტა
ტუნგუსკის სხეულის შედგენილობა დღემდე დისკუსიის საგანია. 1930 წელს ბრიტანელმა ასტრონომმა ფრანსის უიპლმა შემოგვთავაზა იდეა, რომლის თანახმად ტუნგუსკის სხეული არის უმნიშვნელო კომეტა. კომეტური მეტეორიტები, რომლებიც ძირითადად შედგება ყინულისა და მტვრისაგან, შესაძლებელია რომ აორთქლებულიყო დედამიწის ატმოსფეროსთან შეჯახების დროს, რის შემდეგ მოისპო ყველანაირი ხილვადი კვალი. კომეტურ ჰიპოთეზას ამყარებს კაშკაშა ცა (ან „skyglows“ ან „ნათელი ღამეები“), რომელიც შეიმჩნეოდა რამდენიმე ღამის განმავლობაში მთელი ევროპის ტერიტორიაზე. აღნიშნული მოვლენა შესაძლოა აიხსნას გაძლიერებული მტვრისა და ყინულის შედგენილობით, რომელიც გაიფანტა ატმოსფეროს ზედა ფენიდან კომეტის კუდისაგან. ტუნგუსკის კომეტურმა ჰიპოთეზამ საბჭოთა კავშირში საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა 1960-იან წლებში.
1978 წელს ასტრონომმა ლუბორ კრესაკმა ივარაუდა, რომ ტუნგუსკის სხეულის ფრაგმენტი არის ენკეს მოკლეპერიოდული კომეტები, რომელიც პასუხს აგებს ბეტა ტაურიდის მეტეორთა ნაკადზე: ტუნგუსკის მოვლენა დაემთხვა ნაკადის მაქსიმუმს, როგორც ეს მოსალოდნელი იყო ამდაგვარი ფრაგმენტისაგან. დღევანდელ დროში ცნობილია, რომ ამდაგვარი ტიპის სხეულები ფეთქდება დედამიწის ზედაპირიდან ათეულ და ასეულ კილომეტრებზე. სამხედრო თანამგზავრებმა არაერთხელ დააფიქსირეს აღნიშნული მოვლენები.
1983 წელს ასტრონომმა ზდენეკ სეკანინმა გამოაქვეყნა სტატია „კომეტის ჰიპოთეზის კრიტიკა“. მან აღნიშნა, რომ სხეული, რომელიც კომეტური ნივთირებისაგან შედგებოდა, ატმოსფეროში მოგზაურობისას წესით უნდა დამსხვრეულიყო, იმ დროს როდესაც ტუნგუსკის სხეული ატმოსფეროს ქვედა ნაწილში დარჩა. სეკანინა მიუთითებდა, რომ არსებული გამოცდილება მიუთითებს იმაზე, რომ ტუნგუსკა იყო ქვის მსხვილი ობიექტი, შესაძლოა ასტეროიდული წარმოშობის. აღნიშნულმა ჰიპოთეზამ მიიღო გაგრძელება 2001 წელს, როდესაც გამოქვეყნდა ფარინელასა და ფოსჩინის თანაავტორობით შექმნილი ნაშრომი, სადაც ნავარაუდევია ობიექტის შესაძლო შემოჭრა ასტეროიდთა სარტყლიდან.
კომეტური ჰიპოთეზის მომხრეებმა მიიჩნიეს, რომ ობიექტი იყო ამომწყდარი კომეტა ქვის მანტიით, რაც დაეხმარა ობიექტს შეჭრილიყო ატმოსფეროში.
ასტეროიდულ ჰიპოთეზაში მთავარი პრობლემა ისაა, რომ ამ ქვიურ ობიექტს უნდა შეექმნა დედამიწის ზედაპირზე კრატერი, მაგრამ ცნობილია, რომ ამდაგვარ წარმონაქმნს ვერსად ვერ მიაკვლიეს. გამოქვეყნდა სხვადასხვა მოდელები, ხოლო 1993 წელს გამოითქვა მოსაზრება, რომ ქვიური სხეულის დიამეტრი უნდა ყოფილიყო 60 მ (200 ფუტი). 2008 წელს ტუნგუსკის სამგანზომილებიანი მოდელირება შექმნეს უტუჟნიკოვმა და რუდენკომ. გამოვლინდა, რომ ტუნგუსკა უფრო კომეტური წარმოშობისაა. მათი შედეგების მიხედვით, კომეტური ნივთიერება იფანტება ატმოსფეროში, ხოლო ტყეების განადგურება განაპირობა დარტმითმა ტალღამ.
1990-იან წწ. იტალიელმა მკვლევარებმა შეისწავლეს ფისი, რომელიც ამოიღეს იმ ხეებიდან, რომლებიც 1908 წლის მოვლენებს ესწრებოდნენ. მათ აღმოაჩინეს მაღალ დონეზე მყოფი ქსოვილები, რომლებიც გვხვდება კლდოვან ასტეროიდებში და იშვიათად კომეტებში. ჟურნალ „Geophysical Research Letters“ გამოქვეყნდა გამოკვლევა, რომლის თანახმად დარტყმა გამოწვეული იყო კომეტით.
ჩეკოს ტბა
ბოლონიის უნივერსიტეტის გეოლოგების ჯგუფმა წამოწიეს ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვით ტუნგუსკის მეტეორიტის კრატერის ნაშთს შესაძლოა სწორედ რომ ჩეკოს ტბა წარმოადგენდეს. ტბის სიღრმე 50 მ-მდეა, ხოლო ფსკერი კონუსისებრი ფორმისაა. 1961 წელს ტბაზე ჩატარდა დეტალური გამოკვლევა და დადგინდა, რომ ტბის ასაკი შეადგენს არა ნაკლებ 5000 წელს. თუმცა ახალმა კვლევებმა საპირისპირო უჩვენა; სახელდობრ ტბის ფსკერის შლამის მხოლოდ 1 მეტრამდეა ტბასთან დაკავშრებული სედიმენტაციის შედეგი, რაც მიუთითებს, რომ ტბის ასაკი სულ რაღაც 100 წლამდეა. ზონდირების აკუსტიკური ექო გვარწმუნებს ტბის ფსკერის მეტეორიტულ წარმოშობაზე. ზონდირებამ უჩვენა ასევე ტბის ფსკერის კონუსისებური ფორმაც. ასაკი დაფუძნდა ტბის ფსკერზე არსებული შლამის დანალექებიდან გამომდინარე. მაგნიტური მონაცემები უჩვენებენ შესაძლო ქანის არსებობას, რომელიც შეიძლება შეჯახების სხეულის ფრაგმენტს წარმოადგენდეს.
იტალიელი მეცნიერების დასკვნები გამოქვეყნდა ბოლონიის უნივერსიტეტის საიტზე.
ტუნგუსკა და ლიტერატურა
ალექსანდრე კაზანცევის ერთ-ერთ რომანსა და თხრობაში გაშუქებულია უცხოპლანეტელ ხომალდთა ჰიპოთეზა, რომელიც მეტად პოპულარული გახდა საბჭოთა ფანტასტიკაში. სტანისლავ ლემი რომანში „ასტრონავტები“, იყენებს იგივე ჰიპოთეზას, სადაც საუბრობს, რომ ხომალდი სადაზვერვო იყო, რომელიც მიმართული იყო პლანეტა ვენერის მაცხოვრებელთა მიმართ, რომლებიც თავის მხრივ, ემზადებოდნენ დედამიწის დაპყრობისათვის და განადგურებისათვის. ძმები სტრუგაცკები ერთ-ერთ მოთხრობაში, იუმორით შეხვდნენ აღნიშნულ ჰიპოთეზებს და წამოაყენეს თავიანთი ახალი ვერსია, სადაც ხომალდი განიხილება არა მარტო როგორც უცხოპლანეტური წარმოშობის, არამედ როგორც სხვა სივრციდან მყოფი ხომალდი, რომელშიაც დრო ჩვენ დროსთან შედარებით უკუღმა მოძრაობს.
იუმორის მიუხედავად, ტუნგუსკის მეტეორიტის უკუღმა დროში მოძრაობის ჰიპოთეზა, სსრკ-ში გამოთქმული იყო ჯერ კიდევ 1969 წლამდე, ხოლო შემდეგ 2000 წწ., სადაც ლიტერატურულად აიღწერა იური პერმატიევის მიერ. კრებულში „ფანტასტიკა. 1964 წელი“ გამოქვეყნდა ჰენრიხ ალტშულერისა და და ვალენტინა ჟურავლიოვას სტატია „მოგზაურობა პოლემიკის ეპიცენტრში“, სადაც საუბარი მიდის ფანტასტიკურ ჰიპოთეზაზე, რომლის თანახმად აფეთქება გამოწვეული იყო ლაზერული სიგნალით.
მუსიკა
ამერიკული მეტალ-ჯგუფ მეტალიკის სიმღერაში All Nightmare Long მოყოლილია ტუნგუსკის მეტეორიტის მოვლენები.
ბრაზილიური ტუნგუსკა
1930 წლის 13 აგვისტოს ბრაზილიაში დაფიქსირდა ტუნგუსკის მსგავსი მოვლენა, რომელმაც ბრაზილიური ტუნგუსკის სახელწოდება მიიღო. ბრაზილიური ტუნგუსკა პრაქტიკულად არ არის შესწავლილი, რამეთუ მოვლენა დაფიქსირდა ძნელადმისადგომ რაიონში; შესწავლას ხელი შეუშალა ასევე აქ განვითარებულმა ბანდიტიზმა.
ვიტიმის ბოლიდი
2002 წლის 25 სექტემბერს მდინარე ვიტიმის რაიონში (ირკუტსკის ოლქი) შეიმჩნეოდა ძლიერი ბოლიდი. დაფიქსირდა ძლიერი სიკაშკაშე, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ანათებდა ღამის ტაიგას. ვარდნის შემდეგ დაიწყო ძლიერი ხმაური, რომელიც აფეთქებას წააგავდა. ვარდნის ადგილი დაახლოებით იმეორებს ტუნგუსკის მეტეორიტის მოვლენას, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან უფრო მცირე მასშტაბებით გამოირჩევა.
სახელწოდება
ტუნგუსკის მეტეორიტი ცნობილია ასევე როგორც ტუნგუსკის ასტეროიდი, ტუნგუსკის მეტეოროიტი, ტუნგუსკის ფენომენი და ტუნგუსკის აფეთქება.
მინი|მარჯვნივ|220პქ|ტუნგუსკის მოვლენა და ლეონიდ კულიკი საფოსტო მარკაზე ([[სსრკ, 1958)]]
სქოლიო
კატეგორია:ციმბირი კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარე კატეგორია:დედამიწა კატეგორია:კატასტროფები კატეგორია:აფეთქებები
იბიკუიტინგა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 335 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 424.242 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.72 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალფონსო I დ’ესტე
ალფონსო I რომის პაპის არმიათა მთავარსარდალი იყო ვენეციის რესპუბლიკისა და კამბრაის ლიგის წინააღმდეგ ომში.
1491 წლის 12 იანვარს მან იქორწინა ანა სფორცაზე (1473-1497), მილანის ჰერცოგის გალეაცო მარია სფორცას ქალიშვილზე. იგი 1497 წელს მშობიარობას გადაჰყვა. 1502 წლის 2 თებერვალს ალფონსო I-მა მეორედ იქორწინა. ამჯერად ლუკრეცია ბორჯიაზე (1480-1519), პაპ ალექსანდრე VI-ის ქალიშვილზე და ჩეზარე ბორჯიას დაზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები:
უკანასკნელ მშობიარობას ლუკრეცია ბორჯია თან გადაყვა. ალფონსო I-მა კი მესამედ იქორწინა, რათა მისი უკვე 2 არაკანონიერი შვილი ლეგიტიმური გამხდარიყო. მეუღლეს ერქვა ლაურა დანტი (გ. 27 ივნისი 1573) და იგი ალფონსოს საყვარელი იყო წლების მანძილზე.
შვილები: ალფონსო I-ის ცდა უკანონო შვილების ლეგიტიმიზაციისა უშედეგოდ დასრულდა. იგი პაპმა არ აღიარა და როდესაც ალფონსო II, ალფონსო I-ის შვილიშვილი, 1597 წელს უმემკვიდრეოდ გარდაიცვალა პაპმა კლემენტ VIII-ემ ჩეზარე დ’ესტეს, მონტეკიოს მარკიზს, მამის ალფონსოს არაკანონიერი დაბადების გამო ფერარას მემკვიდრეობაზე უარი განუცხადა. 1598 წელს ჩეზარემ უარი განაცხადა ფერარაზე და ეს მიწა პაპის ოლქს შეუერთდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:დ’ესტე კატეგორია:ფერარას ჰერცოგები კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1476 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1534
NGC 443
NGC 443 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1861 წლის 8 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Cataglyphis elegantissimus
Cataglyphis elegantissimus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
შრომის სამართალი აზერბაიჯანში
შრომის სამართალი აზერბაიჯანში — უფლება, რომლის მიხედვითაც აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში მუშაობის უფლება აქვს ყველას, მათ შორის უცხოელებს. სამართლის მიხედვით, არავის უნდა ჩამოერთვას მუშაობის უფლება მოქალაქეობის, სქესის, რასის, ეროვნების, ენის, საცხოვრებელი ადგილის, ეკონომიკური მდგომარეობის, სოციალური წარმომავლობის, ასაკის, ოჯახური მდგომარეობის, რელიგიის, პოლიტიკური შეხედულებების, პროფკავშირებთან ან სხვა დისკრიმინაციის საფუძველზე. ყველა ადამიანი თავისუფალია და შეუძლია აირჩიოს თავისი სამუშაო ადგილი, პროფესია და საქმიანობა.
აზერბაიჯანის მოქმედი კანონმდებლობით იძულებითი შრომა აკრძალულია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ქვეყანაში მუშაობას არავის აიძულებენ. თუ ადამიანს აქვს „უმუშევრის“ სტატუსი, სახელმწიფომ მას სოციალური შემწეობა უნდა მისცეს (ფულადი დახმარება). გარდა ამისა, სახელმწიფო უნდა ეცადოს ქვეყანაში უმუშევრობის აღმოფხვრას.
დასაქმებულთა უფლებები და მოვალეობები
დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის შრომითი ურთიერთობა იწყება შრომითი ხელშეკრულების ძალაში შესვლის მომენტიდან. შრომის სამართალი განსაზღვრავს დასაქმებულთა და დამსაქმებელთა უფლებებსა და მოვალეობებს. მუშაკებს უფლება აქვთ მიიღონ შესაბამისი ხელფასი და იმუშაონ უსაფრთხო და ჯანსაღ პირობებში, გაწევრიანდნენ პროფკავშირებში ან სხვა ორგანიზაციაში და სხვა.
ამავდროულად, დასაქმებულმა პირმა თავი უნდა შეიკავოს სამუშაო დისციპლინის, შრომის უსაფრთხოების მოთხოვნების, სახელმწიფო და სავაჭრო საიდუმლოების გამჟღავნებისა და ნებისმიერი სხვა სახის დარღვევისგან, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სხვების შრომითი უფლებებისა და ინტერესების დარღვევა.
დამსაქმებელთა უფლებები და მოვალეობები
დამსაქმებლებმა პატივი უნდა სცენ დასაქმებულთა უფლებებს. მათ ეკისრებათ პასუხისმგებლობა შრომითი ხელშეკრულებების, კოლექტიური ხელშეკრულებების და მოქმედი შრომის სამართლის პირობების დაცვაზე.
Dolichoderus obliteratus
Dolichoderus obliteratus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
შრომის სამართალი აზერბაიჯანში
დამსაქმებელთა უფლებები და მოვალეობები
დამსაქმებლები უნდა ეცადონ გააუმჯობესონ სოციალური კეთილდღეობა, მათ შორის ხელფასი, შექმნან და შეინარჩუნონ უსაფრთხოება და ჯანსაღი სამუშაო გარემო და მიიღონ აუცილებელი ზომები დისკრიმინაციის თავიდან ასაცილებლად, კერძოდ, გენდერულ და სექსუალურ შევიწროება. დამსაქმებელს უფლება აქვს, მოქმედი შრომის სამართლის და შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის გამო დასაქმებულებს დისციპლინური პასუხისმგებლობა დააკისროს. გარდა ამისა, მათ უფლება აქვთ მოითხოვონ თანამშრომლების მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.
Dolichoderus obliteratus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
შრომის სამართალი აზერბაიჯანში
სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა შრომის სამართლის დარღვევისთვის
აკრძალულია პირის დაშინება, შევიწროება, ძალის გამოყენებით ან თავისუფლების შეზღუდვით სამუშაოდ იძულება. ეს ქმედება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ოთხიდან რვა წლამდე. სასჯელი შეიძლება გაიზარდოს იმ შემთხვევაში თუ ამ ქმედებამ ვინმეს სიკვდილი გამოიწვია.
დასაქმებული პირის მიერ უსაფრთხოების წესების ან შრომის უსაფრთხოების სხვა წესების დარღვევა ისჯება, თუ ეს ქმედება იწვევს ადამიანის ჯანმრთელობას სერიოზულ ან უმნიშვნელო დაზიანებას, ან პირის ან პირების სიკვდილს.
შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია და აზერბაიჯანი
აზერბაიჯანი გახდა შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი 1992 წლის მაისს. შსო-ს ადგილობრივი ოფისი აზერბაიჯანში 2003 წელს გახსნა.
2010 წლის 18-19 ნოემბერს, აზერბაიჯანის დედაქალაქმა ბაქომ უმასპინძლა შრომის ინსპექციის რეგიონული ალიანსის მე-3 კონფერენციას. კონფერენცია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შრომისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ, შრომის ინსპექციის საერთაშორისო ასოციაციამ, ILO-მ და მსოფლიო ბანკმა ერთად მოაწყვეს.
სქოლიო
კატეგორია:შრომის სამართალი აზერბაიჯანში კატეგორია:სამართალი ევროპაში
Houses of the Holy
Houses of the Holy — ინგლისური მძიმე როკ-ჯგუფ ლედ ზეპელინის მეხუთე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1973 წლის 28 მარტს. ეს იყო ჯგუფის პირველი ალბომი, რომელსაც თავად ოთხეულის სახელი არ ეწოდა. მუსიკალურად კოლექტივი იცვლებოდა და აფართოებდა ჟღერადობას.
მიუხედავად იმისა, რომ Houses of the Holy არაერთგვაროვნად შეაფასეს, კრიტიკოსებისათვის იგი ჯგუფის ერთ-ერთ საყვარელ დისკად იქცა.
ჩაწერა
ალბომის დიდი ნაწილი ჩაიწერა 1972 წელს, ბერკშირის ტერიტორიაზე, როლინგ სტოუნზის პორტატულ სტუდიაში. სიმღერების დიდი ნაწილი უფრო ადრეც დაიწერა. მაგალითად, No Quarter-ის შექმნა ჰედლი გრეინჯის სტუდიაში დაიწყეს.
ჩაწერების მორიგი სესია შედგა სტუდიაში Olympic, 1972 წლის მაისში ჯგუფის 1972 წლის ამერიკული ტურის მსვლელობისას. დამატებითი სესიები შედგა ნიუ-იორკის ცნობილ სტუდიაში Electric Lady Studios.
ამავე პერიოდში ჩაიწერა სიმღერების ნაწილი, რომელიც არ მოხვდა Houses of the Holy-ში. ასეთებია Black Country Woman, Walter's Walk, The Rover და სასათაურო, Houses of the Holy. ეს სიმღერები მოგვიანებით მოხვდა ჯგუფის სხვა ალბომებში.
კომპოზიცია და თემები
ალბომში შეიმჩნევა ლედ ზეპელინის სტილისტური თავისებურებებისგან მკვეთრი ცვლილებები. ჯიმი პეიჯის პროდიუსერობის მეთოდების დახმარებით, გიტარის სოლოები მრავალფენიანი გახდა და არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ბლუზით. ალბომის პირველ კომპოზიციაში, The Song Remains the Same და პიესაში The Rain Song რობერტ პლანტის ტექსტი მისტიციზმისა და ფენტეზის ფორმისგან, რომელიც შეიმჩნეოდა წინა ალბომზე, ოდნავ შორს არის. D'yer Mak'er-ის (რეგი) მსგავს სიმღერებში მოხვდა მუსიკალური ჟანრები, რომლებიც არ გამოიყენებოდა წინა ალბომებზე. The Crunge ფანკის ჟანრის არის, ხოლო The Rain Song შეიცავს ჯოუნსის მიერ ახლადშეძენილი მელოტრონის ჟღერადობას. ალბომის ბოლოს ჟღერს The Ocean, რომელშიც ჟღერს ა კაპელა ვოკალური სექცია და დუ-უაპის გავლენით შექმნილი სოლო, ეძღვნება „მოყვარულთა ოკეანეს“, რომელიც ჯგუფის კონცერტებს მოაწყდა უკანასკნელ პერიოდში.
ალბომის ყდა
მინი|300პქ|მარცხნივ|Houses of the Holy - ალბომის მთელი ყდა
ალბომის ყდა შეიქმნა არტურ კლარკის რომანის ბავშვობის დასასრული გავლენით (რომანის ბოლოს საუბარია მილიონობით შიშველ ბავშვზე, რომელიც მხოლოდ ნაწილობრივ არის ადამიანების რასიდან). დიზაინში გამოყენებული იქნა ჩრდ. ირლანდიაში გადაღებული რამდენიმე ფოტოსურათი, რომელთა ავტორია ობრი პაუელი (დიზაინერული ჯგუფი Hipgnosis). ეს ადგილი არჩეული იქნა, რადგან ასევე სურდათ პერუს ლანდშაფტის გამოყენება, მაგრამ ამ ჩანაფიქრიდან არაფერი გამოვიდა.
ისევე, როგორც დისკთან Led Zeppelin IV დაკავშირებით, ამ ალბომზეც ჯგუფის სახელი არ იქნა გამოტანილი. მიუხედავად ამისა, მენეჯერმა პიტერ გრანტმა იზრუნა იმაზე, რათა გამოცემებში დაემატებინათ კონვერტი ალბომის სათაურით, რომელიც ნაწილობრივ ფარავდა ბავშვების შიშველ სხეულებს. მიუხედავად ამისა, დისკს ვეტო დაადეს სამხრეთ ამერიკის რამდენიმე რეგიონში.
ალბომის პირველ გამოცემას კომპაქტ დისკზე ახლავს სათაურიც, დაბეჭდილი მთავარ სურათზე.
ჯიმი პეიჯმა დაადასტურა, რომ ეს დიზაინი სინამდვილეში იყო რიგით მეორე, იმ ვერსიებიდან, რომლებიც Hipgnosis-მა დარადგინა. პირველზე, რომელიც სტორმ თორგერსონს ეკუთვნოდა ტენისის კორტები იყო გამოსახული. შემდგომში თორგერსონმა ეს დიზაინი გამოიყენა ალბომებზე Presence და In Through the Out Door.
შეფასება
ეს იყო ჯგუფის უკანასკნელი ალბომი ლეიბლზე Atlantic Records. შემდგომში, 1974 წელს, ჯგუფმა ჩამოაყალიბა საკუთარი ლეიბლი, Swan Song Records. Houses of the Holy ასევე არის ლედ ზეპელინის ერთადერთი ალბომი, რომელიც შეიცავს ყოველი სიმღერის ტექსტს ალბომის გარეკანზე.
გამოცემისთანავე ალბომს არაერთგვაროვანი შეფასება ხვდა წილად. კრიტიკის დიდი ნაწილი ეხებოდა სხვადასხვა კომპოზიციის უცნაურ სტილისტიკას, რაც არ ახასიათებდა ლედ ზეპელინის შემოქმედებას. თუმცა, კომერციულად იგი წარმატებული იყო და მოხვდა ბრიტანეთის ჩარტის #1 ადგილზე. ამერიკაში დისკი ჩარტში 39 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა და ეს ჯგუფისათვის ყველაზე დიდი მიღწევა იყო ალბომის Led Zeppelin III შემდეგ.
ჯილდოები და ნომიმაციები
(*) აღნიშნავს დაუხარისხებელ სიას.
სქოლიო
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ალბომები კატეგორია:1973 წლის ალბომები კატეგორია:ალბომები სტორმ თორგერსონის გარეკანის დიზაინით კატეგორია:Electric Lady Studios-ში ჩაწერილი ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯიმი პეიჯის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Hipgnosis-ის გარეკანის დიზაინით კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები
პრაღის სასაფლაო
პრაღის სასაფლაო (Il cimitero di Praga) — იტალიელი მწერლის, უმბერტო ეკოს, რომანი. გამოქვეყნდა 2010 წელს. „ვარდის სახელის“ შემდეგ მიიჩნევა ეკოს საუკეთესო რომანად.
ნაწარმოებში მოქმედება XIX საუკუნის ევროპაში რელიგიური და პოლიტიკური შეთქმულებების გარშემო ვითარდება. რომანში ვხვდებით ოკულტისტებს, სატანისტებს, მასონებს, იეზუიტებს, რევოლუციეონერებს და სხვადასხვა ქვეყნების საიდუმლო სამსახურებს. მთავარი პერსონაჟი, სიმონე სიმონინი საიდუმლო აგენტია, იგი „გეგმავს შეთქმულებებს, ინტრიგებსა და თავდასხმებს, რომლებიც ევროპის კონტინენტის ისტორიულ და პოლიტიკურ ბედს განსაზღვრავს.“ რომანი მოგვითხრობს თანამედროვე ანტისემიტიზმის აღზევების, დრეიფუსის საქმის, სიონის პროტოკოლების და სხვა მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ, რომლებმაც ებრაელი ხალხის მიმართ მტრობა და სიძულვილი წარმოშვა.