cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მაქრავანქი
არქიტექურა
ღვთისმშობლის ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანი სტილისაა. ჰორიზონტის ოთხივე მხარეს ვიწრო სარკმლებია განლაგებული. ტაძარზე ამოკვეთილია ბოლნისის ტიპის ჯვრები. ასეთ სტილს XI საუკუნის სამლოცველოზეც შევხვდებით. ტაძარზე არაერთი ბარელიეფია. ვხვდებით სომხურად შესრულებულ წარწერებსაც. საკურთხეველი დამზადებულია ხისგან და რამდენიმე სხვადასხვა ფერითაა შეღებილი (წითელი, მწვანე, ლურჯი და ა. შ.).
X-XI საუკუნეების პატარა სამლოცველო მარტივი ერთნავიანი ბაზილიკაა. წინა და უკანა კედელზე ვიწრო სარკმლებია. სამლოცველოს წინ გვერდი-გვერდ ორი მოზრდილი ხაჩქარი დგას. კომპლექსში ტაძრის მახლობლად მდებარე სასაფლაოც შედის. აქ ვხვდებით რამდენიმე საინტერესო ხაჩქარსა და საფლავის ქვას.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
საბერძნეთი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
საბერძნეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეორედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ 2 ოქროს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:საბერძნეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იანგი-იურტი
იანგი-იურტი (Янги-Юрт; Яңы Йорт) — ხუტორი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იანურუსოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 45 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 55 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
საიმპერიო რაინდი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
ხმა ქართველი ქალისა
„ხმა ქართველი ქალისა“ (1917–1918) — ყოველკვირეული საპოლიტიკო, სამეცნიერო და ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა ქუთაისში. გაზეთის რედაქტორი იყო ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ფემინისტი და პუბლიცისტი კატო მიქელაძე. გაზეთს გამოსცემდა ქუთაისის ქალთა კლუბი. 1918 წლიდან კი — „ინტერპარტიული ქალთა ლიგა“. სულ გამოიცა გაზეთის 50 ნომერი.პუბლიკაციათა ავტორები იყვნენ: კატო მიქელაძე, ნ. ნადირაძე, ე. გაბაშვილი, საფო მგელაძე, დ. ახვლედიანი, დ. თომაშვილი ოლ. ბუაჩიძე და სხვა.
გაზეთი დიდი აღტაცებით მიესალმა 1917 წლის რუსეთის თებერვლის რევოლუციას („ილია მურომეცი აღდგა“) და იმედოვნებდა, რომ დადგა თავისუფლებისა და მომავალი ქვეყნის შენების ჟამი. იგი მხარს უჭერდა საქართველოს ტერიტორიულ ავტონომიას, რაც, მისი აზრით, აუცილებელი იყო ქვეყნის აღსადგენად და დემოკრატიული მმართველობის დასამყარებლად. კ. მიქელაძე თანაუგრძნობდა სოციალისტ-რევოლუციონერებს, შესაბამისად, გაზეთი „ხმა ქართველი ქალისა“ მემარცხენე იდეების მიმდევარი იყო, თუმცა, ზოგადად, ქართული პარტიების პოლიტიკური გავლენების მიღმა რჩებოდა და სრულ სარედაქციო თავისუფლებას ინარჩუნებდა. გაზეთის პირველივე ნომერში, 1917 წლის 5 აპრილის სარედაქციო სტატიაში, აღნიშნულია, რომ გაზეთი ყურადღებით მიადევნებს თვალს პარტიათა ქმედებას, მათ ნაკლსა და ღირსებას. ამავდროულად შეეცდება „მათ შორის ატეხილს უთანხმოებაში, ერთი რომელი შემაერთებელი ძაფის გამონახვას და გაბმას“. ამგვარად, გაზეთი კრიტიკული იყო საქართველოში არსებული პარტიების მიმართ, ვინაიდან, მისი აზრით, ვერც ერთი პარტიული პროგრამა ვერ ასახავდა და იტევდა იმ საზოგადოებრივ და მოქალაქეობრივ ინტერესებს, რომლებსაც ესწრაფოდა გამოცემა.
„ხმა ქართველი ქალისა“ უმთავრეს მიზნად აცხადებდა „დაქსაქსულ ქალთა ძალის“ გაერთიანებას ქვეყნის საკეთილდღეოდ და ქალთა უფლებების დაცვას, „ბრძოლას ქალის „ადამიანური პიროვნების აღდგენისათვის და სამშობლოს უფლებისათვის“. „ხმა ქართველი ქალისა“ მხარს უჭერდა სუფრაჟისტულ მოძრაობას და თანმიმდევრულად იბრძოდა ქალთა ემანსიპაციისათვის. გაზეთი მოითხოვდა ქალის პოლიტიკური უფლებების აღდგენას, მის მამაკაცთან უფლებრივ გათანაბრებას, ქალთა საარჩევნო ხმის უფლების დაკანონებას და მის მონაწილეობას საკანონმდებლო საქმიანობასა და თვიმმართველობაში, ასევე, სახელფასო ანაზღაურების თანასწორობას თანაბარი შრომისათვის, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის კანონმდებლობაში სქესობრივი პრივილეგიის გაუქმებას, ორივე სქესის თანაბარი განათლების უფლებას და სხვა.
ყველა ნომერს გასდევს ქალთა უფლებების გამომხატველი და მათი გაერთიანების იდეის შემცველი მოწოდებები : „სრული პოლიტიკური და მოქალაქეობრივი უფლება ქალებს“, „გაუმარჯოს ქალთა სოლიდარობას“. „ქალებო მთელი ქვეყნისა, შეერთდით“, დევიზი - „თანასწორობა სქესთა წინაშე კანონისა!“ საგაზეთო პუბლიკაციები ასახავდა და ეხმიანებოდა საქართველოში მიმდინარე თუ საერთაშორისო საზოგადოებრივ - პოლიტიკურ მოვლენებს და უმთავრესად,ფემინისტური თვალთახედვით განიხილავდა მათ. ეს მოვლენებია: პირველ მსოფლიო ომთან დაკავშირებული საერთაშორისო ამბები, კავკასიისა და საქართველოს რეგიონული მოვლენები, გაზეთი ერთგვარ განმანათლებლად ევლინება მკითხველს და პერმანენტულ დიალოგს მართავს მასთან ისეთ მნიშვნელოვან და აქტუალურ თემებზე, როგორებიცაა: ტერიტორიული ავტონომიის საკითხი, ეროვნული დამოუკიდებლობის მნიშვნელობა ქვეყნის არსებობისათვის, სიტყვის თავისუფლება, ქართული ენის როლი ქვეყნის განვითარებისათვის. შემეცნებით და ინფორმაციულ მიზნებს ისახავს ცალკეულ პუბლიკაციებში საუბარი დემოკრატიული რესპუბლიკის, კონსტიტუციის, განათლების მნიშვნელობის შესახებ,სოციალური თანასწორობის იდეები და სხვა.
გაზეთს ყურადღების მიღმა არ რჩება არც ერთი მნიშვნელოვანი მოვლენა, რომლებსაც ოპერატიულად აწვდის მკითხველს. პუბლიცისტთა განსჯის არეალში ექცევა როგორც საქართველოში, ისე რუსეთსა და ევროპაში მიმდინარე ამბები. გაზეთი დიდი სიხარულით მიესალმა 1918 წლის 26 მაისს საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებას და აღტაცების გამომხატველი არაერთი პუბლიკაცია მიუძღვნა მას. გამოცემა აკრიტიკებს მენშევიკებს იმის გამო, რომ ქალთა ორგანიზაციებს არ ჰყავდათ სეიმში თავიანთი წარმომადგენლები, თუმცა თავადაც არ წამოუყენებიათ კანდიდატები, რასაც ბოლშევიკურ პრაქტიკად მიიჩნევს. გაზეთის აზრით, არც მთავრობის წევრი სოციალისტები იცავენ საკმარისად ქალთა უფლებებს („ამიერკავკასიის სეიმი“). „ხმა ქართველი ქალისა“ გვთავაზობს თემატურად და ჟანრობრივად მრავალფეროვან პუბლიკაციებს ყველა საჭირბოროტო თემაზე. საგანმანათლებლო ამოცანებს ისახავს სიტყვის თავისუფლების, დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუციის არსისა და მნიშვნელობის ამსახველი შემეცნებითი სტატიები, წერილები ზნეობისა და პედაგოგიკის საკითხებზე და სხვა.
ავტორები მხარს უჭერენ ქალთა კოოპერატიულ მოძრაობას. მკითხველს აზიარებენ უცხოეთში საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და პროცესებში ქალთა მონაწილეობის გამოცდილების ფაქტებს. გაზეთი აქვეყნებდა მხატვრულ ნაწარმოებებსაც, რომლებიც თავისი შინაარსით, დიდწილად, ფემინისტური იყო. მაგ., დაიბეჭდა მარიჯანის, ს. მგელაძის ლექსები, დ. ახვლედიანის ერთმოქმედებიანი პიესა „ქალი და აჩრდილი“ და სხვ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქუთაისის ისტორია
სერგო სურგულაძე
ბიოგრაფია
აქტიურად მონაწილეობდა გურიის გლეხთა გამოსვლებში 1905 წელს. 1906 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. შემდეგ მუშაობდა სამტრედიის ბოლშევიკურ ორგანიზაციაში. იყო არაერთხელ დაპატიმრებული. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს ციმბირში იყო პარტიზანული რაზმების ერთ-ერთი მეთაური. 1919 წლის მარტში არმიის ყრილობაზე აირჩიეს არმიის საბჭოს თავმჯდომარედ. იყო ასევე სამხედრო სასამართლოს თავმჯდომარე. მონაწილეობდა ციმბირში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაში. 1921 წელს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. მუშაობდა თიანეთის მაზრაში, სადაც დაიღუპა ბრძოლის დროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 1923 კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:სურგულაძეები კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივლისი კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები კატეგორია:ბოლშევიკები
ოჟორის ძველი ნაგებობის ნაშთი
ოჟორის ძველი ნაგებობის ნაშთი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა საქართველოში, სოფელ ოჟორაში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნაგებობიდან  შემორჩენილია აღმოსავლეთი კედელი, რომლის სიმაღლე 80 სმ-ს აღწევს. ჩრდილოეთით და სამხრეთით კედლის ფრაგმენტები 50 სმ სიმაღლისაა. ტერიტორიაზე მიმობნეულია დიდი ზომის ქვები. ძეგლის დათარიღება ტერიტორიის გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები
საბერძნეთი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
საბერძნეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამესამედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ 4 ოქროსა და 4 ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:საბერძნეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
სათიხარის ღვთისმშობლის ეკლესია
სათიხარის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ სათიხარში. აგებულია IX-X საუკუნეებში.
ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებული ნახევარწრიული აბსიდით. მისი შუა ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია სატრიუმფო თაღის სამხრეთი ქუსლი, რომელიც აბსიდის მხარს ეყრდნობა. აბსიდის გვერდითი ნიშები მიწის დონეზეა. კედლები შემორჩენილია 6-7 მეტრის სიმაღლეზე. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. სამხრეთი შესასვლელი მიწის დონიდან 50 სმ-ზე მოჩანს. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ჩრდილოეთი ფასადი პერანგშემოცლილია. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან გარშემოსავლელი აქვს, რომლის კედლები შემორჩენილია დაახლოებით 1-2 მეტრზე. კედლები ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ეკლესიის კედლების მიჯრით დიდი ზომის ხეებია ამოსული.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ანტონივკა (უმანის რაიონი)
ანტონივკა (Антонівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერკასის ოლქის უმანის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 637 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უმანის რაიონის სოფლები
ტოლორსის წყალსაცავი
ტოლორსის წყალსაცავი (Տոլորսի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, ქალაქ სისიანიდან სამხრეთით 3 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 1650 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია მდინარე სისიანისა და აირიგეტის შეერთების ადგილას. წყალსაცავის მოცულობა 96,8 მილიონი მ³-ია, ფართობი – 4,7 კმ², საშუალო სიღრმე – 32 მეტრი. წყალსაცავში დაგროვილი წყალი გამოიყენება ენერგეტიკაში და ირიგაციისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
სოკოლუზადე ლალა მეჰმედ-ფაშა
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1606
ნადეჟდა კრუპსკაია
მინი|ნადეჟდა კრუპსკაია. ნადეჟდა კრუპსკაია (Наде́жда Константи́новна Кру́пская; დ. 26 თებერვალი [ძვ. სტ. 14 თებერვალი, 1869 — გ. 27 თებერვალი, 1939) — რუსი პოლიტიკოსი და რევოლუციონერი. 1898–1924 წლებში იყო ვლადიმერ ლენინის მეუღლე. 1929–1939 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის განათლების მინისტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1869 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1939 კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები კატეგორია:რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები კატეგორია:რსდმპ-ის III ყრილობის დელეგატები
გიორგი დიღმელაშვილი
გიორგი დიღმელაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 70 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი, 70 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ჩინური ოთახი
ეს ფილოსოფიური არგუმენტი დღემდე ერთ-ერთი ყველაზე განხილვადია კოგნიტივისტიკის სფეროში. მეტიც, ზოგიერთი მკვლევარი კოგნიტივისტიკას განსაზღვრავს, როგორც „სერლის არგუმენტის უარსაყოფ კვლევით პროექტს“. მხოლოდ 2010 წლიდან 2014 წლამდე სამეცნიერო ჟურნალებში გამოიცა 750-ზე მეტი სტატია, რომლებშიც განიხილება სერლის აზრითი ექსპერიმენტი.
სქოლიო
კატეგორია:აზრითი ექსპერიმენტები
ხალიდი (საუდის არაბეთი)
ხალიდი ბინ აბდულაზიზ ალ საუდი (خالد بن عبد العزيز آل سعود Khālid ibn ‘Abd al ‘Azīz Āl Su‘ūd; დ. 13 თებერვალი 1913 — გ. 13 ივნისი 1982) — საუდის არაბეთის მეფე 1975–1982 წლებში, ქვეყნის მეოთხე მმართველი. მისი პერიოდი გამოირჩეოდა ქვეყნის განვითარებით, რომელიც ნავთობის მოპოვების ზრდით იყო განპირობებული.
ივი ადამუ
ივი ადამუ (Ήβη Αδάμου; დ. 24 ნოემბერი 1993, აია-ნაპა, კვიპროსი) — ბერძნული წარმოშობის კვიპროსელი მომღერალი. 2012 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონსკურსის წარმომადგენელი კვიპროსიდან. მანამდე, მომღერალი ცნობილი იყო, როგორც ფინალისტი ბერძნული მუსიკალური კონკურსისა "The X Factor».
ბიოგრაფია
ივი დაიბადა 1993 წლის 24 ნოემბერს კვიპროსის ქალაქ აია-ნაპაში. მამა კვიპროსელი ბერძენი და დედა ბულგარელი. ივი ერთ-ერთია ოჯახში სამი ბავშვიდან, მას ჰყავს ორი და: ერთი მასზე უფროსი, მეორე კი უმცროსი. 9 წლის ასაკში ივი პირველად მიიღო მონაწილეობა მუსიკალურ შეჯიბრში.
2011 წლის 4 აგვისტოს, კვიპროსის ადგილობრივ კონკუსში გამარჯვებით ივიმ მოიპოვა უფლება, რომ წარედგინა კვიპროსი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2012-ზე სიმღერით «La La Love». პირველ ნახევარფინალში დაიკავა მე-7 ადგილი 91 ქულით, ხოლო ფინალში დაიკავა მე-15 ადგილი 65 ქულით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:კვიპროსელი მომღერლები კატეგორია:ბერძენი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები კატეგორია:მომღერლები სქესის მიხედვით
ტერტ-ბუტილის ჰიპოქლორიტი
ტერტ-ბუტილის ჰიპოქლორიტი — ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით (CH3)3COCl არის უფერო სითხე, რაც იშვიათი ორგანული ჰიპოქლორიტისსთვის. გამოიყენება ქლორირებისთვის. იგი იწარმოება ტერტ-ბუტილის ალკოჰოლის ქლორირებით ტუტის თანაობისას:
ტერტ-ბუტილის ჰიპოქლორიტი საჭიროა ორგანული ქლორამინების სინთეზში:
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები კატეგორია:ტერტ-ბუტილის ნაერთები კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
გიგოლაანის ეკლესიის ნანგრევი
გიგოლაანის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, გორის მუნიციპალიტეტის სოფ. გიგოლაანში, მიდამოები, ტყეში.
კედლები შემორჩენილია დაახლოებით 1-2 მეტრის სიმაღლეზე, შესასვლელი არ იკითხება. მიწის დონე აწეულია. ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვის გროვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კევინ ჰარტი
მინი|კევინ ჰარტი კევინ ჰარტი (ინგლ. Kevin Hart; დ. 6 ივლისი, 1979 წელი) არის ცნობილი ამერიკელი კომიკოსი, მსახიობი და პროდიუსერი. მან თავისი კარიერა დაიწყო როგორც მოყვარულმა, კომედიის კონკურსებში მონაწილეობით. შემდეგ მან პირველი შესვენება 2001 წელს აიღო. მან ითამაშა ბევრ პოპულარულ ფილმში, რამაც მას სახელი და დიდება მოუტანა. კევინ ჰარტმა ასევე გამოუშვა უამრავი კომედიური ალბომი. მის ფანებს მოსწონთ მისი იუმორის გრძნობა. ის და დუეინ ჯონსონი საუკეთესო მეგობრები არიან. დუეინი ყოველთვის დასცინის კევინ ჰარტის სიმაღლეს, რომელიც არის 1,63 მ. კევინი აქტიურად იყენებს სოციალურ ქსელებს, განსაკუთრებით ინსტაგრამს.
ადრეული წლები
ჰარტი დაიბადა 1979 წლის 6 ივლისს, ფილადელფიაში, პენსილვანიის შტატში. მას ჰყავს უფროსი ძმა რობერტი. რობერტ ჰარტი, აუზის პროფესიონალი მოთამაშეა. ძმები ჰარტები ძალიან ახლოს არიან ერთმანეთთან. ამ დროისთვის რობერტი თავის ძმასთან ცხოვრობს. ისინი გაზარდა მარტოხელა დედამ - ნენსიმ. მამა ნარკომანი იყო, ამიტომ მან ცხოვრების დიდი ნაწილი ციხეში გაატარა. მარცხნივ|მინი|240x240პქ|კევინ ჰარტი [[დუეინ ჯონსონი|დუეინ ჯონსონთან და გერმანელ რეპერთან ალბერტ ტროვატოსთან ერთად ბერლინში, გერმანია, 2016 წლის ივნისი]] ახალგაზრდა ჰარტმა გადაწყვიტა გამხდარიყო კომიკოსი, ბავშვობის ტკივილის დასაძლევად. კევინ ჰარტი თავდაპირველად არ იყო კარგი კომიკოსი. მან ნელ-ნელა მიაღწია წარმატებას. იგი ხშირად მონაწილეობდა შეჯიბრებებში, რამაც მას წარმატების მიღწევის საშუალება მისცა. მას დიდი დრო დასჭირდა კომედიური სტილის გასაუმჯობესებლად.
პირადი ცხოვრება
ჰარტი პირველად დაქორწინდა ტორეი ჰარტზე, მაგრამ მათ 2017 წელს განქორწინების შესახებ განაცხადი შეიტანა. მათ ჰყავთ ორი შვილი ჰევენ ლეი და ჰენდრიქსი. ორივე მათგანი იზიარებს შვილებზე მეურვეობას.
2014 წელს ჰარტმა ხელი სთხოვა მოდელს ენიკო პარიშს და 2016 წელს იქორწინეს. წყვილს 2017 წელს შეეძინა ვაჟი, კენზო კაში, 2020 წლის სექტემბერში კი ქალიშვილი, კაორი მაის.
კარიერა
კევინ ჰარტმა სამსახიობო კარიერა 2002 წელს დაიწყო. მან იმონაწილევა ჯუდ აპატაუს მიერ შექმნილ ამერიკულ კომედიაში - "Undeclared". იმავე წელს მისი დებიუტი შედგა კომედიურ ფილმში - "ქაღალდის ჯარისკაცები".
2003 წელს იგი გამოჩნდა კომედიურ საშინელებათა ფილმში - "Scary Movie 3". ფილმმა კომერციულად დიდი წარმატება მოიპოვა, თუმცა შეფასებები საშუალოზე დაბალი იყო. იმავე წელს მან იმონაწილევა ფილმში - "Death of a Dynasty".
2004 წელს მან მიიღო მთავარი როლი კომედიურ ფილმში - "Soul Plane". ფილმი კომერციული წარუმატებლობით დასრულდა და უარყოფითი შეფასებები მიიღო. კევინის შემდეგი მნიშვნელოვანი როლი იყო "Scary Movie 4".
მომდევნო წლებში ის გამოჩნდა ფილმებში - "Epic Movie" (2007), "Superhero Movie" (2008), "Not Easily Broken" (2008), "Death at a Funeral" (2010) და "Little Fockers" (2010).
2012 წელს მან ითამაშა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი როლი რომანტიკულ-კომედიურ ფილმში - "Think Like a Man". ფილმს ფინანსური წარმატება ხვდა წილად. ფილმმა 96 მილიონ დოლარზე მეტი შემოსავალი მიიღო. შემდეგ წელს ის ნახეს სპორტულ-კომედიურ ფილმში "Grudge Match", სადაც მან ითამაშა ისეთ ცნობილ მსახიობებთან ერთად, როგორებიც არიან სილვესტერ სტალონესი და რობერტ დე ნირო. ფილმს კომერციულად საშუალო წარმატება ხვდა წილად და მიმოხილვები ძირითადად ნეგატიური იყო.
2014 წელს მან მთავარი როლი შეასრულა კომედიურ ფილმში - "Ride along". ფილმს ფინანსურად დიდი წარმატება ხვდა წილად. იმავე წელს იგი ნახეს რომანტიკულ-კომედიურ ფილმში "About Last Night".
კევინ ჰარტის შემდეგი ფილმი იყო - "Get Hard", რომელიც 2015 წელს გამოვიდა.
2016 წელს მან იმონაწილევა ფილმებში - "Central Intelligence" და "The Secret Life of Pets". ორივე ფილმი კომერციულად წარმატება იყო. 2017 წელს კევინმა გაახმოვანა ანიმაციური ფილმი - "Captain Underpants: The First Epic Movie". ფილმმა კომერციულ წარმატებას მიაღწია და ასევე დადებითი შეფასებებიც მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
https://www.gudstory.com/kevin-hart-biography/
https://www.thefamouspeople.com/profiles/kevin-hart-30175.php
https://www.biography.com/performer/kevin-hart
https://www.imdb.com/name/nm0366389/bio?ref_=nm_ov_bio_sm
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
სიმონ-ბოლივარის რაიონი (პერუ)
სიმონ-ბოლივარის რაიონი (Distrito de Simón Bolívar) — რაიონი პერუში, პასკოს რეგიონის პასკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 200 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 005 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 697.15 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პასკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პასკოს პროვინციის რაიონები
საბერძნეთი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
საბერძნეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეოთხედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 13 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:საბერძნეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ქალამნის მოძრაობა
ქალამნის გამოსახულებით გამოსვლების დასაწყისად შეგვიძლია მივიჩნიოთ 1476 წელი, როდესაც ვიღაც მეცხვარემ გამოაცხადა ფრანკონიაში ღვთისმშობლის მოსვლის შესახებ, რომელიც თითქოსდა ხალხს დაპირდა, რომ ტყეებს, საძოვრებსა და წყლებს საზოგადოებრივ საკუთრებაში გადასცემდა. მეცხვარის ქადაგებანი ათობით ათასმა ადამიანმა აიტაცა. ადგილობრივმა ეპისკოპოსმა წინასწარმეტყველის დაჭერა და აჯანყების მეთაურების განადგურება ბრძანა, რადგან შეიარაღებული გამოსვლის ეშინოდა. 1495 წელს ელზასში შეიქმნა ახალი მოძრაობა, რომელიც ასევე იყენებდა ქალამნის სიმბოლოს.
ქალამნის ახალი კავშირის ცენტრმა 1513 წელს ბრეისგაუში გადაინაცვლა. ქალამნის მოძრაობასთანაა დაკავშირებული 1517 წლისა და უფრო გვიანი დროის აჯანყებები. ამ მოძრაობამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1524—1526 წლების გლეხთა ომის მომზადებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:აჯანყებები გერმანიაში
მანჯურიული კურდღელი
მანჯურიული კურდღელი  (Lepus mandshuricus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კურდღლისებრთა ოჯახისა. ადრე მას ხშირად აიგივებდნენ იაპონურ კურდღელთან (Lepus brachiurus) ან აერთიანებდნენ გვარში Caprolagus.
მახასიათებლები
ზრდასრული მანჯურიული კურდღელის სხეულის სიგრძეა 40-55 სმ, კუდისა 4,5–7,5 სმ, ყურებისა 7,5–10,4, ხოლო წონა 1,3—2,5 კგ. გააჩნია შედარებით მოკლე ფეხები და ყურები. ფერად რუხი-ნაცრისფერია. კუდი ყავისფერი-შავი. დაფიქსირებულია მელანიზმიც, რის გამოც მას ზოგჯერ უწოდებენ Lepus melainus-ს.
გავრცელება და ჰაბიტატი
მანჯურიული კურდღელი გავრცელებულია აღმოსავლეთ რუსეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთსა და ჩრდილოეთ კორეის გარკვეულ ტერიტორიებზე. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს მდინარე უსურის აღმოსავლეთ ნაპირს, ჩინეთის ზოგ პროვინციას (ხეილუნძიანი, გირინი, ლიაონინი, შიდა მონღოლეთი) და კორეის ნახევარკუნძულის იმ ნაწილს, სადაც კორეული კურდღელი (Lepus coreanus) არ არის გავრცელებული. იგი ნაპოვნია ტყეებში. წიწვოვანთან შედარებით უპირატესობას ანიჭებენ შერეულ ტყეებს. მანჯურიული კურდღლები ერიდებიან ღია ადგილებს, რათა ადამიანებისგან შორს იყვნენ. გავრცელებულნი არიან ზღვის დონიდან 900 მეტრზე.
სქოლიო
კატეგორია:კურდღლები კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
დონ-პლაზა
დონ-პლაზა — ოთხვარსკვლავიანი სასტუმრო დონის როსტოვის ცენტრში. მის სიახლოვე მდებარეობს როსტოვის სახელმწიფო მუსიკალური თეატრი, ფილარმონია და მაქსიმ გორკის სახელობის როსტოვის დრამის აკადემიური თეატრი. საბჭოთა პერიოდში ეწოდებოდა „ინტურისტი“.
ისტორია
1955 წელს სტუმრების ნაკადი გაიზარდა 3 000 კაცამდე, რომლებიც ძირითადად ჩადიოდნენ ბულგარეთიდან, საფრანგეთიდან, აშშ-დან და გდრ-დან. მიუხედავად იმისა, რომ იზრდებოდა ქალაქისადმი ინტერესი, დონის როსტოვში მოქმედებდა მხოლოდ ერთი სასტუმრო „დონი“, რომელშიც უცხოელებისათვის გამოყოფილი იყო 65 ადგილი და მხოლოდ 8 ოთახი იყო აღჭურვილი სველი წერტილებით.
1964 წლიდან დონი როსტოვში ყოველწლიურად ჩადიოდა საშუალოდ 5 ათასი ტურისტი. ქალაქი გახდა საბჭოტა კავშირის ერთ-ერთი ტურისტული ცენტრი. საჭირო იყო გაეფართოებინათ მატერიალური ბაზა: საჭირო გახდა ახალი სასტუმროები, მაღაზიები, რესტორნები. 1966 წელს სსრკ-ის ტურიზმის განყოფილებამ დაამტკიცა დონის როსტოვში სასტუმრო „ინტურისტის“ აშენებისათვის საჭირო დოკუმენტები.
1973 წლის 17 ივლისი სასტუმრო „ინტურისტის“ დაბადების დღეა. ამ დღეს გაიხსნა 17-სართულიანი შენობა. პირველი სტუმრები იყვნენ გფრ-დან ცოლ-ქმარი ნას და არსის ჰელმუტები.
1974 წელს პროექტის ავტორი ლ. პუშკოვი და მთავარი არქიტექტორი ვ, სიმონოვიჩი დააჯილდოვეს რსფსრ-ის სახელმწიფო პრემიით. მუშაობის პირველ წელს სასტუმრომ მიიღო 37 ათასი ტურისტი მსოფლიოს 60 ქვეყნიდან. 1990 წლისათვის ინტურისტის დამსახურებით დონის როსტოვს გაეცნო ნახევარი მილიონი უცხოელი.
2004 წელს სასტუმროს ჩაუტარდა რესტავრაცია დაამატეს საკონფერენციო დარბაზი და ბიზნეს-ცენტრი. 2007 წელს სასტუმრო ოთხვარსკვლავიანი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის სასტუმროები კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
შოთა ჭალაგანიძე
შოთა ჭალაგანიძე (დ. 21 მაისი, 1933, თბილისი, — გ. აგვისტო, 2018) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ინჟინერ-მექანიკოსი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ფაკულტეტი ინჟინერ- მექანიკოსის კვალიფიკაციით.
მუშაობდა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, ხოლო შემდეგ საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში რიგითი ტექნიკოსიდან ლაბორატორიის ხელმძღვანელამდე. იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის განყოფილების ინსტრუქტორი 1962 წლიდან, შემდეგ, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებისა და ტექნიკის სექტორის გამგე, განყოფილების გამგის მოადგილე. 1973 წლიდან კი ბორჯომის რაიკომის პირველი მდივანი. საქართველოს სსრ სატყეო მეურნეობის მინისტრი 1977-1988 წლებში, ხოლო 1988-1991 წლებში - საქართველოს სსრ ბუნების დაცვისა და სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე. 1991 წლიდან იყო სახელმწიფო კონცერნ "საქსოფლმანქანათმშენის" უფროსი და სასოფლო-სამეურნეო მანქანათმშენებლობის სამეცნიერო-კვლევითი და საკონსტრუქტორო ტექნოლოგიური ინსტიტუტის "საქაგრომანქანის" გენერალური დირექტორი. ასევე იყო საქართველოს მრეწველობის სამინისტროს მრეწველობის სტრატეგიული განვითარებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური უზრუნველყოფის დეპარტამენტის უფროსი 1997 წლიდან, 2002 წლიდან კი ახლად შექმნილი "საქინოვაციის" გენერალური დირექტორი. სხვადასხვა დროს ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს აგრარულ და ტექნიკურ უნივერსიტეტებში, სადაც მუშაობდა პროფესორის თანამდებობაზე. 2004 წლიდან - საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაის, ვიცე-პრეზიდენტი. 2005–2012 წლებში უკვე პრეზიდენტი. არჩეული იყო საქართველოს უმაღლესი საბჭოს მრავალი მოწვევის დეპუტატად. დაჯილდოებულია მთავრობის ჯილდოებით, მიღებული აქვს "წლის საუკეთესო ინჟინერის" წოდება. ნაყოფიერი მუშაობა აქვს ჩატარებული სამთო მიწათმოქმედების მექანიზაციის ტექნიკურ საშუალებათა კვლევის, დამუშავებისა და გამოყენების მიმართულებით. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ჩაის მოვლა-მოყვანის მანქანათა კომპლექსის შექმნასა და წარმოებაში ფართოდ დანერგვის საქმეში, აგრეთვე მის მიერ დამუშავებული იქნა კლდოვანი ფერდობების გატყევების სამუშაოთა ახალი ტექნოლოგიები და ტექნიკური საშუალებები, რის საფუძველზედაც ჩატარდა კლდოვანი ფერდობების გატყევება რამდენიმე ათას ჰექტარზე. გამოქვეყნებული აქვს 233 სამეცნიერო ნაშრომი, 60-მდე ნაშრომი კი საზღვარგარეთ, არის 14 წიგნის, 2 მონოგრაფიისა და 10 გამოგონების ავტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
რენდი ნიუმენი
რენდალ სტიუარტ ნიუმენი (Randall Stuart Newman; დ. 28 ნოემბერი, 1943) — ამერიკელი მომღერალი, კინოკომპოზიტორი, პიანისტი, სიმღერებისა და არანჟირების ავტორი, რომელიც ცნობილია თავისი გამორჩეული ხმის ტემბრითა და კინოკომპოზიციებით.
ნიუმენს მიღებული აქვს ოსკარის ოცი ნომინაცია საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისა და საუკეთესო ორიგინალური სიმღერის კატეგორიებში, საიდანაც მოგებული აქვს ორი. იგი აგრეთვე სამი ემის, შვიდი გრემისა და ხუთი ენის მფლობელია.
ნიუმენი შეყვანილია სიმღერების ავტორთა (2002), დისნეის ლეგენდებისა (2007) და როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზებში (2013). 2010 წელს გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი ჰოლივუდის დიდების ხეივანში.
ენრიკე პორტუგალიელი (ვიზეუს ჰერცოგი)
ენრიკე პორტუგალიელი (Henrique de Portugal), მეტსახელად ზღვაოსანი (o Navegador; დ. 4 მარტი, 1394 — გ. 13 ნოემბერი, 1460) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და დედოფალ ფილიპა ლანკასტერის ვაჟი. ვიზეუს ჰერცოგი. მონაწილეობდა ჩრდილო აფრიკულ კამპანიაში, მათ შორის სეუტას ბრძოლაში (1415). იგი აფინანსებდა პორტუგალიელ მოგზაურებსა და კოლონისტებს, რის გამოც დიდი აღმოჩენების ეპოქის ერთ-ერთ უდიდეს პატრონად ითვლება.
ბიოგრაფია
ენრიკე დაიბადა 1394 წლის 4 მარტს პორტუში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ფილიპა ლანკასტერის შუათანა ვაჟი. დედის მხრიდან იგი იყო ინგლისის მეფე ედუარდ III-ის ვაჟის, ლანკასტერის ჰერცოგ ჯონ გაძვალტყავებულის შვილიშვილი და მეფე ჰენრი IV-ის ბიძაშვილი.
1414 წელს ენრიკემ მამა დაარწმუნა, რომ მაროკოზე გაელაშქრათ სეუტას ასაღებად, რითად გიბრალტარის სრუტეზე მნიშვნელოვან დასაყრდენს გაიჩენდნენ. ქალაქი სეუტა 1415 წელს პორტუგალიელთა სამეფო დომენში გადავიდა. იმავე წელს, გამოჩენილი გმირობისა და კეთილგონიერებისათვის მეფემ ენრიკე რაინდისა და ვიზეუს ჰერცოგის წოდებით დააჯილდოვა.
ალგარვეს ქალაქ ლაგოსში ენრიკემ დიდი გემთმშენებელი საწარმო გახსნა, რითაც მალე თავისი ფლოტილია შექმნა. ამის შედეგად, 1425 წელს ენრიკემ თავისი გემებით მოახდინა კუნძულ მადეირას კოლონიზირება, რომელიც დღემდე პორტუგალიას ეკუთვნის. 1420 წლის 25 მაისს ენრიკე დაინიშნა ქრისტეს ორდენის დიდ მაგისტრად.
1426 წელს ენრიკეს დაფინანსებულმა მოგზაურებმა, გონსალო ველო კაბრალის მეთაურობით აღმოაჩინეს აზორის კუნძულები და პორტუგალიას მიუერთეს, რომელიც დღემდე პორტუგალიას ეკუთვნის.
1433 წელს, მეფე ჟუან I-ის გარდაცვალების შემდეგ მეფე ენრიკეს ძმა, დუარტე I გახდა, რომელმაც მას აღმოჩენილი მიწებიდან შემოსული ოქროს მეხუთედი მისცა. აგრეთვე მან მიანიჭა უფლება, რომ შეესწავლა მაროკოსა და დასავლეთ აფრიკის სანაპიროები.
1437 წელს, ენრიკეს თაოსნობით პორტუგალიელებმა სცადეს ტანჟერის დაპყრობა, რომელიც დიდი წარუმატებლობით დასრულდა, რადგან მათ ვერც ქალაქი აიღეს და თანაც ენრიკეს უმცროსი ძმა, ინფანტი ფერნანდუ ტყვედ ჩავარდა და სიცოცხლის დარჩენილი ექვსი წელი ტყვეობაში გაატარა. ამით დიდი დარტყმა მიადგა მის სამხედრო რეპუტაციას, რის გამოც დარჩენილი ცხოვრება ენრიკე მხოლოდ აღმოჩენებითა და პოლიტიკით იყო დაკავებული.
დუარტე I-ის მეფობა მხოლოდ ხუთ წელს გაგრძელდა და იგი 1438 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა — აფონსუ V-მ დაიკავა. წესით რეგენტი აფონსუს დედა, დედოფალი ელეანორ არაგონელი უნდა გამხდარიყო, მაგრამ დუარტეს ანდერძის თანახმად ეს მისი ძმა, ინფანტი პედრუ უნდა ყოფილიყო, რასაც მოჰყვა რეგენტობისათვის ბრძოლის დაწყება, სადაც ენრიკემ პედრუს მხარე დაიჭირა. საბოლოოდ აფონსუ V-ის რეგენტი პედრუ გახდა, რომელმაც ხელი შეუწყო ენრიკეს აღმოჩენებს.
ენრიკე აფრიკის კოლონიზაციით იყო დაინტერესებული, რის გამოც 1444 წელს მოახდინა მწვანე კონცხის პორტუგალიისათვის მიერთება და აქ ახალი ციხე-ქალაქიც ააგო, სახელად კაბო-ვერდე (მოგვიანებით ეს სახელი ეწოდა ქვეყანას, რომელიც მწვანე კონცხზე ჩამოყალიბდა). კაბო-ვერდედან იგი გვინეასაც ეწვია, თუმცა მისი კოლონიზაცია არ მოუხდენია. საბოლოოდ ენრიკემ მიაღწია თავის მთავარ მიზანს: ეპოვნა ახალი სავაჭრო გზა, რომელმაც მის მიერ შესწავლილ სამხრეთ აფრიკაზე გაიარა.
1449 წელს, როდესაც აფონსუ V სრულწლოვანი გახდა, მასა და პედრუს შორის დიდი კონფლიქტი წარმოიშვა, მაგრამ ამჯერად ენრიკემ მხარი აფონსუს დაუჭირა. ამავე წელს აფონსუს ძალებმა დაამარცხა პედრუს არმია, რა დროსაც დაიღუპა თავად პედრუც. მოგვიანებით, აფონსუმ ენრიკეს ვაჭრობაში მონოპოლია მიანიჭრა, როგორც ჯილდო იმ დიდი შემოსავლებისათვის, რაც მის მიერ აღმოჩენილი მიწებიდან შემოდიოდა.
1452 წელს პორტუგალიაში კოლონიებიდან ოქროს პირველი პარტია ჩავიდა, რამაც პორტუგალიელებს მადა გაუღვიძა და უფრო დაინტერესდნენ კოლონიზაციით. 1460 წელს საბოლოოდ დაასრულეს კაბო-ვერდეს კოლონიზაცია და შეისწავლეს აფრიკული სანაპიროები მაროკოდან სიერა-ლეონემდე.
1452 წელს ენრიკე ალგარვში დასახლდა, სადა 1457 წლიდან ფარუში გადავიდა. მისი აქ გადასახლება გამოწვეული იყო იმით, რომ ენრიკემ დააარსა სკოლა, სადაც ასწავლიდნენ ასტრონომიასა და ზღვაოსნობას. აქ დასახლებიდან სამ წელიწადში, 1460 წლის 13 ნოემბერს, 66 წლის ენრიკე გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1394 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1460 კატეგორია:ავისები
მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაში
მრავალმოთმაშიანი ვიდეო თამაში (Multiplayer video game) — ვიდეო თამაში, სადაც ერთი და იმავე დროს, ერთი და იმავე თამაშის გარემოში ერთზე მეტ მოთამაშეს შეუძლია თამაში. დღესდღეობით, უფრო ხშირად იქმნება ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები ვიდრე მრავალმოთმაშიანი, სადაც მოთამაშეს უწევს დაპროგრამებულ გამოწვევებთან ან არა-მოთამაშე პერსონაჟებთან გამკვლავება, მაშინ როდესაც მრავალმოთამაშიანი თამაშები საშუალებას იძლევა ურთიერთობის დამყარებას სხვა ინდივიდებთან - ეს შეიძლება მოხდეს მათთან პარტნიორობით ან სულაც მათთან მეტოქეობით.
დღესდღეობით ყველაზე დიდი მასიური მრავალმოთამაშიანი ონლაინ როლური თამაში არის სამხრეთ კორეული თამაში „Lineage“, 19 მილიონი რეგისტრირებული მოთამაშით (ძირითადად აზიაში).
მრავალმოთამაშიან თამაშებში მოთამაშეს შეუძლია კონკურენცია გაუწიოს ორ ან მეტ მოთამაშეს, ითამაშოს კოოპერატივში, რათა მიაღწიოს საერთო მიზანს, ზედამხედველობა გაუწიოს სხვა მოთამაშის ქმედებებს და ა.შ. მრავალმოთამაშიანი თამაშები, როგორც წესი მოითხოვენ მოთმაშეებისაგან თამაშის ერთიანი სისტემის რესურსებისა და კომპიუტერული ქსელის გამოეყენებას, რათა ითამაშონ თამაშები ერთმანეთისგან დიდი მანძილის დაშორებით.
სქოლიო
კატეგორია:კიბერსპორტი კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშის ტერმინოლოგია კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების მექანიზმები
კოადიუტორი
კოადიუტორი (გვიანლათ. coadiutor — „ერთად დახმარება“; ზმნიდან „coadiuvare“; Coadiutore) — ეპისკოპოსის ღირსების მატარებელი თანამშრომელი, რომელიც სადიოცეზო ეპისკოპოსს სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებაში ეხმარება. ეპისკოპოსის კოადიუტორს ნიშნავს ეკლესია მისი ცალკეული სამწყსო საქმიანობების ხელშეწყობის მიზნით. კოადიუტორი ეპისკოპოსს დიოცეზის მართვაში ეხმარება და ენაცვლება მას ამ უკანასკნელის არყოფნის ან რაიმე დაბრკოლების შემთხვევაში. დამხმარე ეპისკოპოსისგან განსხვავებით, კოადიუტორი მემკვიდრეობის უფლებით სარგებლობს.
სქოლიო
კატეგორია:კათოლიციზმი კატეგორია:რელიგიური ტერმინები კატეგორია:საეკლესიო წოდებები
თიღვის წმინდა მარიამის ეკლესია
თიღვის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ თიღვაში, სასაფლაოზე. აგებულია ადრეულ შუა საუკუნეებში. დარბაზული, შვერილაბსიდიანი ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის ქვიშაქვის კვადრებით. წყობას ჰორიზონტალურ რიგებად მიყვება მცირე ზომის კვადრები. ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა ნალისებრი აბსიდით, რომელიც დარბაზისაგან შვერილებით არის გამოყოფილი. სატრიუმფო თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. აბსიდის ცენტრალური ნაწილი გამონგრეულია. დარბაზის სამხრეთ კედელზე ერთი კრონშტეინია, რომელსაც კამარის საბრჯენი თაღი ეყრდნობოდა. კამარა ჩამოქცეულია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით კედლების სიმაღლე 3-5 მეტრს აღწევს.
სომხური ანბანის შექმნის ისტორია
250px|მინიატიურა|სომხური მანუსკრიპტი სომხური ანბანი შეიქმნა V საუკუნის დასაწყისში. ამის აუცილებლობა გამოიწვია სომხეთში ქრისტიანობის ოფიციალურად შემოღებამ. მთლიანობაში კი ეს მოთხოვნილება განპირობებული იყო სომხეთის საერთო პოლიტიკური, კულტურული და იდეოლოგიური მდგომარეობით. ამოცანას სომხური ეკლესიის დაავალებით დაახლოებით 405 წელს ასრულებდა მესროპ მაშთოცი. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, მაშთოცმა ახალი დამწერლობა კი არ შექმნა, არამედ გამოიყენება ჩვენს დრომდე მოუღწეველი უძველესი სომხური წარწერა. სომხური ენის ფონეტიკის შეუდარებლად ასახვამ ხელი შეუწყო ანბანის ფართო პოპულარობას. ის არა მარტო ქრისტიანობის გავრცელების საშუალება გახდა მთელ სომხეთში, არამედ მთელი ადრე შუა საუკუნეების სომხური ლიტერატურისა და პოეზიის განვითარების საშუალებაც.
თიღვის წმინდა მარიამის ეკლესია
თაღოვანი შესასვლელები სამივე კედელშია გაჭრილი, აქედან, ჩრდილოეთისა მინაშენს უკავშირდებოდა, ორი დანარჩენი კი გარშემოსავლელს. მინაშენის მხოლოდ ჩრდილოეთი და დასავლეთი კედლებია შემორჩენილი.
სომხური ანბანის შექმნის ისტორია
სომხური ანბანის წარმოშობის ისტორია ერთ-ერთი უფრო ყველაზე კარგად შემონახული ისტორიაა, ვიდრე სხვა რომელიმე ანბანის წარმოშობის ისტორია.
თიღვის წმინდა მარიამის ეკლესია
ნაგებობის გარშემოსავლელიდან მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ეკლესიის ფასადებზე პერანგი ბევრგან შემოცლილია. მიწის დონე საგრძნობლადაა ამოწეული. ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სომხური ანბანის შექმნის ისტორია
ქრისტიანობის ბრძოლა კერპთაყვანისმცემლობასთან
301 წელს დიდი სომხეთის სახელმწიფოში ოფიციალურად გამოცხადდა ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად. ეს ის დროს იყო, როცა ქრისტიანობა თავად რომის იმპერიაში ჯერ კიდევ იდევნებოდა. ახალ რელიგიას ახალი მმართველი ფენა ჩაუდგა სათავეში. იგი ნელ-ნელა გავრცელდა უბრალო ხალხში. ბიბლია უცხო იყო ადგილობრივთათვის, რადგან ის ბერძნულ და სირიულ (არამეულ) ენებზე იყო შექმნილი.
387 წელს, როდესაც სომხეთი გადაინაწილა ქრისტიანულმა რომის იმპერიამ და ზოროასტრიზმის მიმდევარმა პართიამ კერპთაყვანისმცემლობა სომხეთში შესუსტებას იწყებს. შეიქმნა ვითარება სომხური ანბანის საჭიროებისათვის. უკვე IV საუკუნის ბოლოს შეიქმნა სომხური ანბანი, ბიბლიის სომხურ ენაზე სათარგმნელად, რათა ქრისტიანობის სტატუსი შენარჩუნებულიყო რეგიონში და დომინანტური რელიგიაც გამხდარიყო სომხეთში.
ისტორიული ცნობები
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|საიუბილეო მონეტა, მიძღვნილი სომხური ანბანის შექმნის 1600 წლისადმი მთავარ ისტორიულ წყაროს წარმოადგენს სომხურ ენაზე შექმნილი კორიუნის თხზულება „მესროპ მაშთოცის ცხოვრება“. კორიუნი ყოფილა მესროპის მოწაფე და ბიოგრაფი. მას მასწავლებლის გარდაცვალებისთანავე დაუწყია მუშაობა ამ შრომაზე. თხზულება დაწერილა დაუყოვნებლივ მესროპ მაშთოცის გარდაცვალებისთანავე 440 წელს სომხეთის კათოლიკოსის იოსებ ვაიოცძორის ბრძანებით.
შემდეგი მნიშვნელოვანი წყაროა მოვსეს ხორენაცის "სომხეთის ისტორია", რომელიც დაწერილია 480-490 წლებში. ხორენაცი აგრეთვე იყო მაშტოცის მოწაფე და მის მიერ დაწერილი თხზულება წარმოადგენს ისტორიული ამბების უშუალო მოწმისა და მონაწილის მონათხრობს.
ამ წყაროებს ავსებს და მნიშვნელოვანი ცნობები მოეპოვება V საუკუნის სომეხ ისტორიოგრაფს ლაზარ ფარპეცს. ფარპეცი ყოფილა მაშთოცის ერთ-ერთი მოწაფის - ოვანეს არწრუნის მოწაფე. მას მოწმედ მოჰყავს თავის თხზულებაში კორიუნი, როგორც სანდო წყარო.
მესროპ მაშტოცი
220px|მინიატიურა|წმინდა მესროპ მაშტოცი. 1651 წლის ხელნაწერი. მესროპ მაშტოცი (დაახლ. 361-440) წარმოშობით უბრალო გლეხის ოჯახიდან იყო. მან თავისი ცხოვრება მიუძღვნა ქრისტიანობის გავრცელებას სომხეთში. მესროპის ერთ-ერთი პირველი მოწაფე - მოვსეს ხორენაცი იხსენებდა, რომ ქადაგებების პროცესში მესროპი განიცდიდა მრავალ სიძნელეს. ის ერთდროულად იყო სახარების მკითხველიც და მთარგმნელიც. თუ ვინმე სხვა კითხულობდა და მთარგმნელი არ იმყოფებოდა იქვე, ხალხს არ ესმოდა წაკითხულის შინაარსი. ამიტომ მან ჩაიფიქრა სომხური დამწერლობის შექმნა და მთლიანად მიეცა ამ საქმეს. მძიმე იყო მისი შრომა სხვადასხვა გზების ძიებაში.
მაშტოცი გაემგზავრა ვაგარშაპატში, სადაც მალე კათოლიკოს სააკ პარტევთან შეიკრიბა სპეციალური საეკლესიო კრება, კორიუნის გადმოცემით, ეს კრება იყო სომხეთის ბედ-იღბალით შეწუხებული ნეტარი ძმების კრება, რომელთა სურვილი იყო სომხური დამწერლობის შექმნა.
დანიელის დამწერლობა
ისტორიული წყაროების თანახმად, ე.წ. "დანიელის დამწერლობა", შესაძლოა, იყო დაკარგული ძველი სომხური დამწერლობის ნიმუში, მაგრამ V საუკუნეში მას უკვე აღარ შეეძლო ადეკვატურად დაეფიქსირებინა მაშინდელი სომხური ენა. კორიუნის თანახმად, ეს იყო სომხური ენის ანბანი, რომელიც აღმოაჩინა სირიელმა ეპისკოპოსმა დანიელმა. ხორენაცის აზრით, ეს დამწერლობა იყო უძველეს დროის, რომელიც განლაგებული იყო ბერძნული ანბანის რიგის მსგავსად.
V საუკუნეში ბიზანტიაში დიდი არეულობა დაიწყო. კერძოდ, კონსტანტინეპოლის პატრიარქს იოანე ოქროპირს (დაახლ 347- 407) ბრალი დასდეს ორიგენეს სწავლების მიმართ თანაგრძნობაში. იოანე ოქროპირი გადააყენეს და განდევნეს კონსტანტინეპოლიდან 404 წლის ივნისში. მალევე, ამის შემდეგ, მოხდა სასწაულები. კერძოდ, დაიწვა ეკლესიები, სენატის შენობა და აგრეთვე, დიდგვაროვანთა სასახლეები. ამის შესახებ წერს ხორენაცი, რომ „დიდ მღელვარებებს და ხანძრებს ჰქონდა ადგილი“. სომხეთის მეფე საგანგებო მისიით ჩასულა მესოპოტამიაში მოდავე მხარეთა შესარიგებლად. მეფემ იქ შეიტყო ინფორმაცია "დანიელის დამწერლობის" შესახებ, რომელიც იმავე წელს ჩამოტანილ იქნა სომხეთში ვრამშაპუხის დაბრუნებისას. მეფემ წარგზავნა თავისი სწავლული სპეციალურ ელჩად ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში, ეს იყო თავადი ვაგრიჩ ხადუნი, რომელიც შეხვედრია სავარაუდოდ, დანიელ ეპისკოპოსის მღვდელს იერემია აბელს და მისი დახმარებით შეუძენია ახლადაღმოჩენილი დამწერლობა.
მეფე ვრამშაპუტის ბრძანებით, ამ დამწერლობის საფუძველზე შეიქმნა ახალი ანბანი და მთელ ქვეყანაში ამ ანბანით დაიწყეს ენის შესწავლა. მაშთოცმა საგანგებო დამსახურებისათვის მიიღო „ვარდაპეტის“ (მასწავლებლის) წოდება. მისი ბიოგრაფი წერდა: დაახლოებით ორი წლის მანძილზე მაშთოცი ასწავლიდა ამ ანბანით წერა-კითხვას. როდესაც დიდი რაოდენობით ადამიანებმა შეისწავლეს იგი, ამის შემდეგ მეფეს გაუცია ბრძანება, რომ მთელს სომხეთში ესწავლებინათ ამ დამწერლობის გამოყენებით. რამდენიმეწლიანი პრაქტიკის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ „დანიელის დამწერლობა“ მთლად შესაბამისი არ იყო სომხური ენისათვის. ანბანი დასახვეწი იყო და მთლიანად ვერ გამოხატავდა სომხური ენისათვის დამახასიათებელ ნიშან-თვისებებს.
"დანიელის დამწერლობის" წარმოშობის შესახებ სამეცნიერო წრეებში განსხვავებული აზრი არსებობს. მაგ: 1892 წელს ი. არუთინიანმა შემოგვთავაზა მოსაზრება, რომ წარმართულ ეპოქაში არსებობდა უძველესი სომხური ანბანი. სტატიაში "მაშთოცამდელი სომხური ლიტერატურის საკითხის შესახებ" გ. ა. აბრამიანი იზიარებს ამ მოსაზრებას. მაგრამ ლ. და გ. აჩარიანებმა უკუაგდეს მოსაზრება მაშთოცამდელი სომხური დამწერლობის არსებობის შესახებ. გერმანელი სწავლული-არმენოლოგი იოსებ მარკვარტი შესაძლებლად თვლიდა, რომ თავის დროზე დანიელის დამწერლობა შექმნილიყო, როგორც დამწერლობის ნიმუში და მოგვიანებით გაკეთებულიყო მისი თარგმანი. ეს მოსაზრება მკაცრად გააკრიტიკა მ. აბეგიანმა. ზოგიერთი სწავლული სარწმუნოდ თვლის, რომ „დანიელის დამწერლობა“ დაფუძნებული იყო სემიტურ ანბანზე, რომელშიც ხმოვანი ასოები არ იყო მკვეთრად გამოხატული. მათი აზრით, დანიელის დამწერლობამ ვერ შეძლო სომხური ენის მდიდარ თანხმოვანთა სტრუქტურის, აგრეთვე, ხმოვანი ბგერების ღრმად გადმოცემა, რის გამოც, მესროპ მაშთოცი იძულებული გახდა პირადად გამგზავრებულიყო ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში სრულყოფილი ანბანის შესაქმნელად.
ექსპედიცია მესოპოტამიაში
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|მესროპ მაშთოცი. 1776 წლის ხელნაწერი. დანიელის დამწერლობის გამოყენების წარუმატებელი ცდის შემდეგ, სომხეთის მეფის ვრამშაპუხის და კათოლიკოს სააკის დავალებით მაშთოცი (ცნობილია ამ წლებში გამოსული ვრამშაპუხის რამდენიმე ბძანება) მოწაფეთა ჯგუფთან ერთად გაემგზავრა ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში. კერძოდ, ქალაქებში - ამიდი, ედესა, და ბოლოს, სამოსატი. ხორენაცის თანახმად, ის შეხვდა ეპისკოპოს დანიელს, თუმცა უშედეგოდ. ამიდში ის შეხვედრა ეპისკოპოს აკაკის. ედესაში მაშტოცი მიიღო ქალაქის ეპისკოპოსმა ბაბილამ. მან მოინახულა ქალაქის ბიბლიოთეკა, სადაც ის შეხვედრია მის მფლობელს ორატორ პლატონს, რომელსაც მიუთითებია მეორე ორატორზე, სახელად - ეპიფანია, ხოლო ეს უკანასკნელი გარდაცვლილი დახვედრიათ.
ხანგრძლივი სამეცნიერო ძიების, ედესაში მრავალი სხვადასხვა ანბანისა და დამწერლობის სისტემის შესწავლის შემდეგ, მაშტოცმა 405/406 წ.წ. შექმნა 36 ასო-ბგერიანი სომხური ანბანი. ცნობილია, რომ თავისი ვიზიტისას მაშტოცი ყოფილა ედესის წიგნთსაცავში, სადაც, სავარაუდოდ, ატარებდა ძირითად სამეცნიერო სამუშაოებს. მას გამოუყენებია როგორც ბერძნული, ასევე, სხვა დამწერლობის სიტემები. მესროპის წინაშე არსებობდა საკმაოდ რთული სამეცნიერო საკითხი - რამდენიმე ათეული დიალექტის არსებობის პირობებში მას აუცილებლად უნდა განესაზღვრა საერთო სალიტერატურო ენის ფონეტიკური ნორმები (7 ასო გადმოსცემდა ენის ხმოვან ბგერას, ხოლო 29 თანხმოვან ბგერათა ჯგუფს). მას უნდა აერჩია დამწერლობის ერთ-ერთი სახე პირადად - მარჯვნიდან მარცხნივ წერის სისტემა (როგორც ეს მიღებული იყო ასურულში) თუ პირიქით, მარცხნიდან მარჯვნივ წერის სისტემა (როგორც ეს მიღებული იყო ბერძნულში). შეექმნა თუ არა ცალკეული ასოები ხმოვანთა გამოსახატავად, თუ დიაკრიტიკული ნიშნებით აღენიშნა და ა.შ.
ამის შემდეგ მაშტოცი გაემგზავრა ქალაქ სამოსატში, სადაც ბერძენ მწიგნობარსა და კალიგრაფ როპანოსომის დახმარებით დაასრულა სომხური დამწერლობის მოხაზულობის ტექნიკა -  საბოლოოდ გამოსახა ასოთა შორის ყველა განსხვავება - წვრილი და მსხვილი, მოკლე და გრძელი, ცალკეული და ორმაგი და შეუდგა მის თარგმნას"..
მაშტოცის ბიოგრაფის კორიუნის თანახმად, ექსპედიცია გრძელდებოდა დაახლოებით ერთი წელი. სომხეთში დაბრუნების შემდეგ, ლაზარ ფარპეცის ცნობით, კათოლიკოსმა სააკმა წარმოუდგინა მას სწავლულ მონაზონთა ჯგუფი, რომელთა დახმარებით მაშტოცმა საბოლოოდ დაადგინა სომხური ენის ფონეტიკური და ორთოგრაფიული ნორმები.
სომხური ფონეტიკური ანბანის შექმნის შემდეგ სომხურ ენაზე ითარგმნა, როგორც საეკლესიო წიგნები, ისე ისტორიული, ფილოსოფიური და სხვა სახის ლიტერატურა. მაშტოცი ფაქტობრივად გახდა არა მხოლოდ ანბანის, არამედ სომხური სალიტერატურო საქმიანობის დამფუძნებელიც.
აკადემიური "მსოფლიო ისტორიის" ავტორებმა მაღალი შეფასება მისცეს მაშტოცის ისტორიული და ლინგვისტური საქმიანობის შედეგებს.
კვლევების ისტორია
მინიატიურა|220 px|აკადემიკოსი ჰრაჩია აჩარიანი, რომელსაც რამდენიმე გამოკვლევა აქვს სომხური დამწერლობის ისტორიის შესახებ სომხური დამწერლობის დათარიღების პრობლემაზე ისტორიკოსები და ენათმეცნიერები XVIII საუკუნიდან მუშაობენ. პირველი სამეცნიერო კვლევა ამ საკითხზე ეკუთვნის მ. ჩამჩიანს, რომელიც, თავის ფუნდამენტურ ნაშრომში "სომხეთის ისტორია" (ტ. 1-3, 1784-1786), ანბანის შექმნის თარიღად შესმოგვთავაზა 408 წელი. XIX საუკუნის შუა ხანებში ფრანგი აღმოსავლეთმცოდნის, ლინგვისტისა და ისტორიკოსის მარი ბროსეს აზრით, სომხური ანბანი შეიქმნა 408-410 წლებში. XIX - XX საუკუნების მიჯნაზე მეცნიერებმა - ადონცი, მანანდიანი, მარკვარტი, აბეგიანი, ტერ-მკრტჩიანი, აკინიანი და სხვ. შემოთავაზეს ანბანის დათარიღების უფრი ვრცელი დიაპაზონი, კერძოდ, 382- 416 წ.წ. XX საუკუნის დასაწყისში საყოველთაოდ აღიარებულმა არმენოლოგმა ტერ-მკრტიჩიანმა შემოგვთავაზა 412-416 წ.წ, რომლის საფუძველზე 1912 წელს სომხური ანბანის შექმნის 1500 წლისთავიც კი აღინიშნა.
1925 წელს პროფესორმა ნ. ადონცმა სტატიაში "მაშტოცის და მისი მოწაფეების ცხოვრების უცნობი ფურცლები" უარყო ტერ-მკრტჩიანის დათარიღება პატრიარქ ფოტიას ნაწერების საფუძველზე. შრომის - "ბიბლიოთეკა", ერთ-ერთი თავში საუბარია ვინმე მღვდელ მასტუბიოსზე (ბერძნ. Μαστούβιος) სომხეთიდან, რომლისთვისაც თეოდორ მაპსუეტის მიერ დაიწერა საეკლესიო ტრაქტატი. თეოდორ მაპსუეტის ცნობილი ბიოგრაფიული მონაცემების გამოყენებით, ადონცი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში მაშტოცსა და მაპსუეტის შეხვედრა უნდა მოხდარიყო არა უგვიანეს 383-392 წლებისა. თუმცა 1937 წელს უფრო ფართო კვლევის საფუძველზე ადონცმა უარყო თავისი პირვანდელი კონცეფცია და შემოგვთავაზა 405 წ.
მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საკითხის გარკვევაში აკადემიკოსმა ი. ა. მანანდიანმა. მან შეისწავლა გვიანდელი პერიოდის ხელნაწერები და მხარი დაუჭირა ადონცის პირვანდელ კონცეფციას და კონცენტრაცია მოახდინა 391-392 წ.წ. პერიოდზე. თუმცა, ხელნაწერების კრიტიკულმა ანალიზმა აჩვენა მათი უზუსტობა და არასანდოობა. ბოლოდროინდელმა კვლევებმა ასევე დაადასტურეს მანანდიანის შრომების უსაფუძვლობა.
პირველადი წყაროების ახალი კვლევის საფუძველზე ისტორიკოსებმა და ენათმეცნიერებმა XX საუკუნის შუა წლებდან განსაზღვრეს სომხური ანბანის შექმნის თარიღი - 405-406 წლები.
თავის ნაშრომში "ანბანის ისტორია" (1899), ინგლისელი მკვლევარი ის. ტეილორი აღნიშნავს, რომ მაშტოცის მიერ ანბანის შექმნის პროცესში ძირითადად, გამოიყენებოდა ბერძნული ანბანი.
სომხური ანბანის კვლევის ისტორიისადმი მიძღვნილია, ასევე მრავალი ინდივიდუალური მონოგრაფია.
თანამედროვე კვლევები
ქრისტიანული ლიტერატურისათვის შემუშავებული სხვა ანბანური დამწერლობებისათვის გამოიყენებოდა ბერძნული ანბანური დამწერლობა. სომხური დამწერლობისთვისაც, სავარაუდოდ, იგივე სისტემა უნდა ყოფილიყო გამოყენებული, მაგრამ და ვინაიდან სომხური ენა განსხვავდება ბერძნულისაგან დიდი რაოდენობით კონსონანტური ფონემებით (თანხმოვანი ბგერებით), ამ სპეციფიკური სომხური ბგერების გამოსახატავად მაშტოცმა დაუმატა ახალი სიმბოლოები. ეს დამატებითი ნიშნები, დაწყებული მე-8 ნიშნიდან, მესროპმა სრულიად შემთხვევით დაალაგა რიგში სხვადასხვა ადგილას.
მესროპმა გამოიყენა სრულიად სხვა, ბერძნული ანბანისაგან განსხვავებული წერის გრაფიკული სისტემა. ბერძნული ბგერების შესატყვისი სომხური ბგერები სრულიად განსხვავდება ბერძნული ბგერების ექვივალენტისაგან. ამ განსაკუთრებული გრაფიკული ნიშნების წყალობით, უძველესი სომხური დამწერლობის სისტემის დაკავშირების ყველა ცდა სხვა დამწერლობებთან (სემიტურ, შუა სპარსულ, არამეულ დამწერლობებთან) წარუმატებლად დასრულდა. მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ სომხური დამწერლობა მეტ-ნაკლებად უფრო სიახლოვეს იჩენს ეთიოპიურ დამწერლობასთან. ეს გამოიხატება ძირითად ბგერაზე სხვა სიმბოლოს დამატებით, რომ ბგერასთან ფონეტიკურად ახლოს მდგომი მეორე ბგერა გამოისახოს. თუმცა, ახალი ანბანის ერთ-ერთ პროტოტიპად, შესაძლოა, არამეული ანბანიც გამოიყენებოდა.
ანბანის გრაფიკულ სახეზე საუბრისას, კორიუნი წერს, რომ მაშტოცმა გამოსახა ანბანის მთელი რიგი განსხვავებანი - "წვრილი და მსხვილი, მოკლე და გრძელი, ცალკემდგომი და ორმაგი". მკვლევართა უმრავლესობა კორიუნის ამ ბუნდოვანი ტერმინის ქვეშ ხედავს განსხვავებულ შრიფტებს ან კალიგრაფიულ ინდივიდუალურობებს. ასე, მაგალითად: კ. კაფადარიანი გვთავაზობს იდეას, რომ მაშტოცმა თავის დროზე შექმნა სამი სხვადასხვა შრიფტი.
მაშტოცისეული ასოების გრაფიკული წარმომავლობა განსაკუთრებულად მკვეთრად განიხილება გ. აჩარიანის და გ. სევაკის მონოგრაფიებში. ამერიკელი ლინგვისტი ჩარლზ ფერგიუსონი აღნიშნავს, რომ ანბანის შექმნისას მაშტოცი ცდილობდა, მიეღწია მნიშვნელოვანი გრაფიკული განსხვავებებისთვის როგორც ბერძნული, ასევე სირიული ანბანისაგან, რომლებსაც მათი მეზობელი ხალხები იყენებდნენ.