cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ზამბია
მასმედია
მასმედია ზამბიაში შედგება რამდენიმე სხვადასხვა ტიპის კომუნიკაციის საშუალებისაგან: ტელევიზია, რადიო, კინო, გაზეთი, ჟურნალი და ინტერნეტ-ვებ-საიტები. ინფორმაციის, სამაუწყებლო სამსახურის და ტურიზმის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია ზამბიის საინფორმაციო სააგენტო, რომელიც დაარსდა 1969 წელს.
რადიო
ზამბიაში რადიოსადგურები გადმოსცემენ მუსიკას და ახალ ამბებს, რომლებიც საზოგადოებამდე აღწევს FM დიაპაზონის საშუალებით. ეს რადიოსადგურებია Flava FM 87,7 არხზე, Breeze FM 89,3 არხზე და Chikuni Community Radio Station FM 91,9 არხზე. ასევე მოქმედებს დაახლოებით ორი ათეული კერძო რადიოსადგური.
ტელევიზია
ზამბიაში სატელევიზიო გადაცემების მაუწყებლობას აწარმოებს ზამბიის ეროვნული რადიოსამაუწყებლო კორპორაცია. ასევე მუშაობენ რამდენიმე კერძო სატელევიზიო სადგურები.
ბეჭვდითი საშუალებები
ზამბიის ძირითადი გაზეთებია: Times of Zambia, Zambia Daily Mail და The Post.
Partners Guide წამყვანი ჟურნალია, რომელიც იხილავს საქმიან და ეკონომიკურ საკითხებს, რომლის ონლაინია http://www.pgzambia.com. The Bulletin & Record აღიარებული ჟურნალია პოლიტიკური საკითხების განხილვაში.
კულტურა
თანამედროვე ზამბიის შექმნამდე, ადგილობრივ მოსახლეობას შეადგენდნენ დამოუკიდებელი ტომები, თითოეული საკუთარი ცხოვრების წესით. კოლონიალური ეპოქის ერთ-ერთი შედეგი იყო ურბანიზაციის ზრდა. ქალაქებში ერთად ცხოვრება დაიწყო სხვადასხვა ეთნიკურმა ჯგუფებმა, რომლებიც ერთმანეთზე გარკვეულ გავლენას ახდენდნენ, ასევე იღებდნენ დიდი ევროპული კულტურის საუკეთესო ნაწილებს. ორიგინალური კულტურა მნიშვნელოვანწილად შენარჩუნდა სოფლებში. ქალაქის პირობებში ხდება განუწყვეტელი ინტეგრაცია და ამ კულტურის განვითარება, რომ განვითარდეს ის, რასაც დღეისათვის ჰქვია "ზამბიის კულტურა".
ტრადიციული კულტურა საკმაოდ შესამჩნევია ყოველწლიური მრავალფეროვანი ზამბიური ტრადიციული ცერემონიებისას. ზოგიერთი ყველაზე უფრო ცნობილი ცერემონიებია: Kuomboka და Kathanga (დასავლეთის პროვინცია), Mutomboko (ლუაპულის პროვინცია), Kulamba და Ncwala (აღმოსავლეთის პროვინცია), Lwiindi და Shimunenga (სამხრეთის პროვინცი), Lunda Lubanza (ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია), Likumbi Lyamize (ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია), Mbunda Lukwakwa (ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია), Chibwela Kumushi (ცენტრალური პროვინცია), Vinkhakanimba (მუჩინგის პროვინცია), Ukusefya Pa Ng’wena (ჩრდილოეთის პროვინცია).
პოპულარული ტრადიციული ხელოვნების სახეობები, ძირითადად თიხით ძერწვა, დაწვნა (მაგალითად, კალათების), ქსოვილებით კერვა, მცენარეების ღეროების დაწვნა, ხის გამოთლა, ძვლის გამოთლა, სხვადასხვა ხელნაკეთობების შექმნა და სპილენძის ნაკეთობები. ზამბიური ტრადიციული მუსიკის უმრავლესობა დაფუძნებულია ბარაბანებზე (და სხვა დასარტყმელ ინსტრუმენტებზე), სადაც ბევრი სიმღერა და ცეკვებია. ქალაქის ზონაში მუსიკის უცხოური ჟანრები პოპულარობით სარგებლობს, კერძოდ კონგოური Soukous, აფრო-ამერიკული მუსიკა და იამაიკური რეგი. რამდენიმე როკ შემსრულებელი გამოჩნდა 1970-იან წლებში და შეიქმნა ჟანრი, ცნობილი როგორც ზამროკი.
სპორტი
ზამბიამ თავისი დამოუკიდებლობა გამოაცხადა ტოკიოს 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების დახურვის ცერემონიის დღეს, რითაც გახდა პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, ოლიმპიადის დაწყებისას იყო ჩრდილოეთ როდეზია, ხოლო დამთავრებისას გახდა ზამბია. ზამბია მონაწილეობას იღებდა ლონდონის 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.
ფეხბურთი ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა ზამბიაში და ზამბიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს აქვს თავისი გამარჯვების მომენტები ფეხბურთის ისტორიაში. სეულის 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ზამბიის ეროვნულმა ნაკრებმა გაანადგურა იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ანგარიშით 4-0, სადაც ზამბიის ყველაზე გამოჩენილმა და აფრიკის ისტორიაში ერთ-ერთმა სახელგანთქმულმა ფეხბურთელმა კალუშა ბვალიამ ჰეთ-თრიკი შეასრულა. მაგრამ დღემდე ბევრი სპეციალისტი თვლის, რომ ქვეყნის ყველაზე ძლიერი ეროვნული ნაკრები 1993 წლის 28 აპრილის ავიაკატასტროფაში დაიღუპა გაბონის დედაქალაქ ლიბრევილთან. მიუხედავად ამისა, 1996 წელს, ზამბიას ეკავა 15-ე ადგილი ოფიციალურ საფეხბურთო რეიტინგში, რომელიც ყველაზე უფრო მაღალი მიღწევაა სამხრეთაფრიკულ ნაკრებებს შორის. 2012 წელს, ზამბიამ პირველად მოიგო აფრიკის ერთა თასი, ფინალში ორჯერ დამარცხების შემდეგ. მათ ფინალში დაამარცხეს კოტ-დ’ივუარის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები 8-7 პენალტების სერიაში. თამაში გაიმართა ლიბრევილში, სულ რამდენიმე კილომეტრში იმ ადგილიდან, სადაც 19 წლის წინ მოხდა საშინელი ავიაკატასტროფა.
ოლიმპიურ თამაშებზე ზამბიელმა სპორტსმენებმა მოიპოვეს 2 მედალი სპორტის 2 სახეობაში. მოკრივე კეიტ მვილამ ქვეყანას მოუტანა პირველი ოლიმპიური მედალი — ბრინჯაოსი, ქვემძიმე წონით კატეგორიაში ლოს-ანჯელესის 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და 12 წლის შემდეგ სამუელ მატეტემ მოიპოვა ვერცხლის მედალი 400 მეტრზე ბარიერებით გარბენში.
რაგბი, კრივი და კრიკეტი ასევე პოპულარული სპორტის სახეობებია ზამბიაში. კერძოდ, 2000-იანი წლების დასაწყისში, ავსტრალიის და სამხრეთ აფრიკის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების კაპიტნები იყვნენ ზამბიის დედაქალაქ ლუსაკაში დაბადებულები ჯორჯ გრეგანი და კორნე კრიგე. ზამბიას შეუძლია იამაყოს მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო სარაგბო ცენტრებით, რომლის მაგალითია ქალაქ ლუანშიაში (luanshya) არსებული სპორტული კომპლექსი.
ზამბიის რაგბის კავშირი — ჯერ კიდევ პატარა, მაგრამ განვითარებადი სპორტული ფედერაციაა ქვეყანაში. მას დღეისათვის უკავია 73-ე ადგილი მსოფლიო რაგბის კლასიფიკაციაში, 3650 დარეგისტრირებული მოთამაშე და 3 ფორმალურად ორგანიზებული კლუბი. კრიკეტი ზამბიის ტერიტორიაზე დამოუკიდებლობამდე — როდეზიის დროს უფრო იყო განვითარებული. შემდგომში მას სამოყვარულო დონეზე, მცირე წარმატებებით თამაშობენ.
2011 წელს ზამბიაში უნდა ჩატარებულიყო მეათე 2011 წლის სრულიად აფრიკული თამაშები, რომლისთვისაც ლუსაკაში, ნდოლაში და ლივინგსტონში უნდა აშენებულიყო 3 სტადიონი. ლუსაკაში სტადიონის ტევადობა უნდა ყოფილიყო 70 000 მაყურებელზე გათვლილი, ხოლო დანარჩენი ორი სტადიონის ტევადობა თითოეული 50 000 მაყურებელზე იყო გათვლილი. ხელისუფლება სახელმწიფო თანხების უკმარისობის გამო ხელს უწყობდა კერძო სექტორს სპორტული ობიექტების მშენებლობაში მონაწილეობისათვის. ამის შემდეგ თანხების უქონლობის გამო გადაისინჯა თამაშების 2011 წელს ზამბიაში ჩატარების საკითხი და ეს მოვალეობა დაეკისრა მოზამბიკს.
ზამბიას ჰყავს პირველი შავკანიანი აფრიკელი გოლფისტი მადალიტსო მუთია, რომელიც მონაწილეობდა გოლფში აშშ-ის ღია ჩემპიონატში, გოლფში ოთხი მთავარი ტურნირიდან ერთ-ერთში.
1989 წელს ზამბიის ეროვნულ საკალათბურთო ნაკრებს ჰქონდა საუკეთესო გამოსვლა, როდესაც ის მონაწილეობდა აფრიკის საკალათბურთო ჩემპიონატში და მოხვდა აფრიკის საუკეთესო გუნდების ათეულში.
დღესასწაულები
ზამბიის სახელმწიფო სადღესასწაულო დღეებია:
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
Turridae
Turridae — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ოჯახი.
მიმდინარე სახეობები
thumb|[[Polystira albida]]
სინონიმები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პავლოდარის ოლქი
პავლოდარის ოლქი (Павлодар облысы) — ოლქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ყაზახეთში, მდინარე ირტიშის ნაპირებზე. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია პავლოდარი. დაარსდა 1938 წელს.
დასავლეთიდან ესაზღვრება აკმოლისა და ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქები, ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან — რუსეთი, ხოლო სამხრეთიდან — აღმოსავლეთ ყაზახეთისა და ყარაღანდის ოლქები.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ოლქები
ზაქარია ანდრონიკაშვილი
ზაქარია თამაზის ძე ანდრონიკაშვილი (დ. 1740 ―  გ.  1802) — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
თამაზ ანდრონიკაშვილის ვაჟი. სიმამაცის გამო ცნობილი იყო „მიწის მგლის“ მეტსახელით. 1756 თავი გამოიჩინა ლეკებთან ბრძოლაში სოფ. კარალეთსა და სკრასთან. მეფის ასულ ელენესთან გამიჯნურების გამო ერეკლე II-მ რუსეთში გააძევა. თავისი ქალი კი იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის ძმას არჩილს მიათხოვა. ელენეს დაქვრივების შემდეგ (1771) ანდრონიკაშვილი დაბრუნდა რუსეთიდან და დაქორწინდა მასზე. 1780 დანიშნეს ქიზიყის მოურავად. 90-იანი წლების დასაწყისში ერეკლე II-ის დავალებით იბრძოდა იმერეთში თავისი გერის დავით არჩილის ძის (შემდეგში სოლომონ II) გასამეფებლად. 1795 თავი ისახელა კრწანისის ბრძოლაში.
ველისციხე (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)
ველისციხე — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ჭერმისხევის ნაპირას. თელავი-ბაკურციხის საავტომობილო გზაზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 380 მეტრი, გურჯაანიდან 11 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4508 ადამიანი.
ისტორია
სოფელი წარმოადგენს კახეთის ერთ-ერთ უძველეს და დიდ დასახლებას. იგი მდებარეობდა აღმოსავლეთისკენ მიმავალ მნიშვნელოვან მაგისტრალზე (ხორნაბუჯი-ველისციხე-ჭერემი-უჯარმა), ამასთან ველისციხე შიდა და გარე კახეთის დამაკავშირებელი უმოკლესი გზის (ველისციხე-ჭერემი-ჩაილურის) ჩამკეტი იყო ალაზნის ველზე. ველისციხე, ისევე როგორც უძველესი დიდი მაგისტრალის სხვა პუნქტები (ჭერემი, უჯარმა, ხორნაბუჯი) ალბანეთის დასავლური ტერიტორიების ქართულთან ინტეგრაციის პროცესისათვის მნიშვნელოვან სტრატეგიულ ობიექტს წარმოადგენდა. ველისციხე საისტორიო წყაროებში პირველად მოიხსენიება V საუკუნეში. ჯუანშერის მიხედვით, სპარსთა მეფე ხოსრომ, როგორც მნიშვნელოვანი გზის ორი მთავარი პუნქტი, ჭერმის ციხესთან ერთად ველისციხეც შემუსრა. ჟამთააღმწერლის მიხედვით, ლაშა გიორგიმ „სოფელსა — ველისციხესა იხილა ქალი ლამაზი“, რომელიც წაჰგვარა ქმარს და სასახლეში მიიყვანა. მისგან ლაშას შეეძინა ვაჟი — დავითი, შემდგომში დავით ულუდ წოდებული. ეპარქიულად ველისციხე თავდაპირველად შედიოდა ჭერემის საეპისკოპოში, ხოლო მისი მოშლის შემდეგ — ალავერდის ეპარქიაში. კახეთის სამეფოს წარმოქმნის შემდეგ, ველისციხის ყმა-მამულის მნიშვნელოვან ნაწილს საკუთარი მოურავების მეშვეობით, უშუალოდ კახეთის დედოფალი განაგებდა. XVll-XVlll საუკუნეში, ველისციხეში დასავლეთ საქართველოდან ჩამოსახლების ინტენსიური პროცესი მიდიოდა. 1812 წლის კახეთის აჯანყების დროს, კახელები თავდაპირველად შილდასთან, ხოლო შემდეგ ველისციხესთან, ე. წ. ფაფრის მინდორზე შეებნენ რუს დამპყრობლებს. ველისციხესთან ბრძოლაში ქართველებმა ალექსანდრე ბატონიშვილის მეთაურობით, დიდად აზარალეს რუსები და გამარჯვება მოიპოვეს. ამ გამარჯვებამ განაპირობა სოფელ ნუკრიანთან გამართულ ბრძოლაში ისევ ქართველთა წარმატება, რასაც მოჰყვა ქიზიყიდან რუსების დროებითი გაძევება. XlX-XX საუკუნეების მიჯნაზე ველისციხეში უმოგზაურია გერმანელ მოგზაურს და მეცნიერს ედუარდ აიხველდს, რომელიც ველისციხეს იხსენიებს, როგორც დიდ სოფელს, რომელიც ადრე გამაგრებული იყო. აქ განსაკუთრებით მევენახეობა და მემინდვრეობა იყო განვითარებული. ფუნქციონირებდა წყლის წისქვილების მთელი სისტემა.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აიკარა
აიკარა (Aiquara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 602 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 195.174 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.58 კმ²-ზე.
მუნიოგრანდე
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
სანლუკარ-დე-ბარამედა
სანლუკარ-დე-ბარამედა (ესპ. Sanlúcar de Barrameda) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, კადისის პროვინციის შემადგენლობაში, ანდალუსიის ავტონომიური რეგიონი. მუნიციპალიტეტი ადმინისტრაციულად კოსტა-ნოროესტე-დე-კადისს ეკუთვნის. მისი ფართობია 174 კმ². მოსახლეობა 63 968 ადამიანს შეადგენს (2007). პროვინციის ცენტრიდან დაშორებულია 44 კილომეტრით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კადისის ქალაქები კატეგორია:კადისის მუნიციპალიტეტები
ფიშერ-გაბელჰორნი
ფიშერ-გაბელჰორნი (Fiescher Gabelhorn) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში, ვალეს კანტონის ტერიტორიაზე. გადმოჰყურებს კონკორდიაპლაცის თოვლიან-ყინულიან არეალს. სიმაღლე 3 876 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
Lasioglossum hadrandrum
Lasioglossum hadrandrum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1979 წელს.
ოლიმპიკის ეროვნული პარკი
thumb|290px|ოლიმპიკის ეროვნული პარკი
ოლიმპიკის ეროვნული პარკი (Olympic National Park) — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ვაშინგტონის შტატში. პარკი მოიცავს ოლიმპიკის ნახევარკუნძულის დიდ ნაწილს, დაცულ ტერიტორიას ძირითადად ყოფენ სამ ნაწილად: წყნარი ოკეანის სანაპირო, მთები და ოლიმპიკის ტეები. პარკის ფართობი შეადგენს 3734 კმ²-ს. ისევე როგორც შეერთებულ შტატებში არსებულ სხვა პარკებს, ასევე ამ დაცულ ტერიტორიასაც მართავს ეროვნული პარკების სამსახური.
ოლიმპიკის ეროვნული პარკის ისტორია იწყება 1897 წლიდან, როდესაც აშშ-ის პრეზიდენტმა გროვერ კლივლენდმა ეს ტერიტორია დაცულ ადგილად გამოაცხადა. 1903 წელს აქ არსებულ დაცულ ტერიტორიას ეროვნული მონუმენტის სტატუსი მიენიჭა. 1938 წელს უკვე საბოლოოდ შეიცვალა სტატუსი და ოლიმპიკს ეროვნული პარკი ეწოდა. ოლიმპიკის ეროვნული პარკი შედის მსოფლიოს ბიოსფერული რეზერვის სიაში. 1981 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობად გამოაცხადა.
მდიდარია პარკის ეკოსისტემა. გვხვდება მრავალი სახეობის მცენარე და ცხოველი, არსებული 15 ცხოველის და 8 მცენარის სახეობა კი ენდემურია. ცხოველებიდან პარკში მრავალი ველური ჯიშის წარმომადგენელი სახლობს. ფაუნის სახეობებიდან აღსანიშნავია: ბარიბალი, პუმა, კოიოტი, ჩრდილო ამერიკული თახვი, მგელი, წითელი მელა, მთის არწივი, თეთრთავა არწივი, ალალი და სხვები. აღსანიშნავია აგრეთვე პარკში არსებული ზღვის ცხოველთა მრავალფეროვნებაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აშშ-ში
საფრანგეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
საფრანგეთი იყოფა 22 მეტროპოლიტ რეგიონად და 5 ზღვისიქითა დეპარტამენტად, თავის მხრივ რეგიონებიც იყოფა სპეციალურ ერთეულებად — დეპარტამენტებად, საფრანგეთი შედგება 96 დეპარტამენტისგან. კორსიკა არის საფრანგეთის კონტროლირებადი ტერიტორია ხმელთაშუა ზღვაში. საფრანგეთის რეგიონებს შორის ფართობით ყველაზე დიდია სამხრეთი პირენეები 45,6 ათასი კვ. კმ, ხოლო ზღვისგადაღმა რეგიონებს შორის ყველაზე დიდია საფრანგეთის გვიანა 83 534 კმ²-ით.
საფრანგეთის რეგიონების და დეპარტამენტების სია
right|thumb|250px|საფრანგეთის რეგიონები და დეპარტამენტები.
ინტერნეტ რესუსრსები
კატეგორია:საფრანგეთის ქვეგანყოფილებები
მუნიოტელიო
მუნიოტელიო (Муньотельо) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20 კმ². მოსახლეობა — 56 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
კასარეხოსი
კასარეხოსი (Casarejos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების სორიის პროვინციის პინარესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 28 კმ². მოსახლეობა — 154 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სორიის მუნიციპალიტეტები
პალაცი-დეი-როლი
მიწის სიმცირის გამო, მესაკუთრეები იძულებულნი იყვნენ სასახლეები სიმაღლეში განევითარებინათ. 1576 წელს, რესბუბლიკურმა სენატმა სასახლეთა მფლობელები დაავალდებულა ემასპინძლათ უცხოური დელეგაციებისათვის.
პალაცი-დეი-როლი ურბანული დაგეგმარების ნამდვილი ინოვაციაა, რომელიც დღეს უამრავ ტურისტს იზიდავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის სასახლეები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
დათვისჯვარი
დათვისჯვარი, დათვის-ჯვარისღელე, დათვისჯვარისღელე — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, ზღვის დონიდან 2677 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით. შემოსილია ალპური მდელოებით. სამანქანო გზით აკავშირებს ხევსურეთის არაგვის ხეობას (პირაქეთა ხევსურეთი) არღუნის ხეობასთან (პირიქითა ხევსურეთი).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის უღელტეხილები
ამარგოზა
ამარგოზა (Amargosa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
Turridrupa
Turridrupa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ამარგოზა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 33 931 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 435.932 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 77.84 კმ²-ზე.
Turridrupa
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ამარგოზა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
საქართველო XVI საუკუნეში
საქართველო XVI საუკუნეში არსებობდა რამდენიმე დამოუკიდებელი სამეფო-სამთავროს სახით. XVI საუკუნეში დეზინტეგრაციის პროცესი გაღრმავდა, გაძლიერდა სათავადოები, რომლებიც მეფის ხელისუფლებას არ ემორჩილებოდნენ. იმერეთის სამეფოს ფარგლებში დამოუკიდებლობის მიღწევას ცდილობდნენ გურიის სამთავრო, ოდიშის სამთავრო და აფხაზეთის სამთავრო და აღწევდნენ კიდეც. ქართლის სამეფოში არსებული სათავადოები (საამილახორო, საციციანო, ქსნის და არაგვის საერისთავოები) არ ცდილობდნენ დამოუკიდებელ ერთეულად ჩამოყალიბებას, მაგრამ მუდმივად ეურჩებოდნენ მეფის ხელისუფლებას. სამხრეთ-დასავლეთიდან საქართველოს მეზობლობდა ოსმალეთის იმპერია, რომელმაც საკუთრი ძლიერების ზენიტს XVI საუკუნეში მიაღწია. XVI საუკუნის დასაწყისში საქართველო სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჩამოყალიბდა სეფიანთა იმპერია, რომელთანაც საქართველოს მუდმივი დაპირისპირება ჰქონდა XVI-XVIII საუკუნეების განმავლობაში
ქართლის სამეფო
thumb|250px|თეთრბატკნიანელთა ირანის სახელმწიფო thumb|250px|შაჰ ისმაილ I-ის დროინდელი სეფიანელთა ირანი. thumb|250px|გორის ციხე. thumb|150px|შაჰ ისმაილ I. thumb|150px|სეფიანელთა ირანის დროშა. thumb|150px|სიმონ I. 1505 წელს გამეფდა კონსტანტიენ II-ის შვილი დავით X. მისი გამეფებისთანავე ქართლს შეუტია იმერეთის მეფე ალექსანდრე II-მ, რომელმაც 1509 წელს დაიკავა ქალაქი გორი და მდინარე ლიხვამდე ქართლის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი. ალექსანდრე II იმერეთში ოსმალეთის იმპერიის შემოსევის გამო გახდა იძულებული ქართლიდან გასულიყო. ქართლს სისტემატურად თავს ესხმოდა კახეთის მეფე გიორგი II. გიორგი II 1513 წელს დავითის ძმა ბაგრატ მუხრანბატონმა შეიპყრო და მოკლა. ამის შემდეგ დავითმა კახეთის სამეფო დაიკავა და 5 წლის განმავლობაში 1513-1518 წლებში ფლობდა მას.
1518 წელს ქართლს შეესია ისმაილ I-ის სარდალი, ერევნის მმართველი დივ სულთან რუმლუ. მასთან ერთად ლაშქრობაში მონაწილეობდა სამცხის ათაბაგი ყვარყვარე III. მათ აიღეს გორი და სურამი. ქართლის სამეფომ იკისრა ხარკი და ირანის ვასალობა. ამით ისარგებლეს კახელებმა და 1518 წელს კახეთში მეფობა აღადგინეს. 1518 წელს დავით X-მ ორჯერ გაილაშქრა კახეთის დასამორჩლებლად, მაგრამ ამაოდ. დავით X არ იხდიდა ირანის ხარკს და ციხეებს ამაგრებდა, ამის გამო 1522 წელს ისმაილ I-მა ილაშქრა საქართველოში. ისმაილ I გაგის ციხესთან გაჩერდა და ციხის განახლება დაიწყო. ისმაილ I-მა დავითი თავისთან იხმო და ისლამის მიღება მოსთხოვა. დავითი არ გამოცხადდა. გაიმართა თელეთის ბრძოლა, რომელშიც ირანელებმა გაიმარჯვეს. დავითი შიდა ქართლში გადავიდა. ისმაილმა დაიკავა თბილისი. თბილისში ყოფნის დროს მან მოასწრო შაჰ-ისმაილის მეჩეთის აშენება, რომელიც XX საუკუნემდე იდგა ქალაქში. 1524 წელს შაჰ-ისმაილი გარდაიცვალა და ირანში შიდა სიტუაცია აირია. ამით ისარგებლა დავით X-მ და ქვეყანა ვასალობისგან გაათავისუფლა. მან მოშალა გაგის ციხე, რომელიც სპარსების ლაშქრობების მთავარი დასაყრდენი იყო. იმავე წელს დავით X მოულოდნელად ტახტიდან გადადგა და ბერად აღიკვეცა.
დავითის შემდეგ გამეფდა მისი ძმა გიორგი IX. გიორგიმ სულ ორი წელი იმეფა. გიორგის შემდეგ გამეფდა დავით X-ის ძე ლუარსაბ I. 1536 წელს ქართლი დალაშქრა ოსმალეთის იმპერატორმა სულეიმან I-მა. მისი მეფობის პერიოდზე მოდის ირანის შაჰ თამაზ I-ის ლაშქრობები საქართველოში. თამაზ I ოთხჯერ შეესია ქართლს 1541, 1547, 1551 და 1554 წლებში და დამანგრეველი ზიანი მოუტანა. 1541 წელს ყიზილბაშებმა აიღეს თბილისი და ბირთვისი. ლუარსაბს კახეთის მეფე ლევანმა უარი უთხრა ყიზილბაშების წინააღმდეგ დახმარებაზე, ამიტომ ლუარსაბმა პარტიზანული ბრძოლა დაიწყო. 1541 წელს შაჰ თამაზმა თბილისში გარნიზონი დატოვა და თავად ყარაბაღში წავიდა. 1547 წელს შაჰ თამაზმა დალაშქრა ჯავახეთი და ქვემო ქართლი.
1551 წელს შაჰ-თამაზი მესამედ შეესია საქართველოს. ქართლის ლაშქრის დიდი ნაწილი ვარძიაში იყო დაბანაკებული, თამაზ I-მა აიღო და გაძარცვა ვარძია, შემდეგ კი ააოხრა ქართლი. 1554 წელს შაჰ-თამაზი ქართლში მეოთხეჯერ შევიდა. გორის აღების შემდეგ ის მიადგა ატენის ციხეს, სადაც თავშეფარებული იყო დედოფალი ნესტან-დარეჯანი. ყიზილბაშებმა აიღეს ატენის ციხე და ხელში ჩაიგდეს ძვირფასი ტყვეები. დედოფალმა ნესტან-დარეჯანმა თავი მოიკლა.
1555 წელს ირანსა და ოსმალეთს შორის დაიდო ამასიის ზავი, რომლითაც ირანმა და ოსმალეთმა გაიყვეს კავკასია. ოსმალეთის იმპერიას ერგო იმერეთის სამეფო მისი სამთავროებით, სამცხე-საათაბაგო და დასავლეთ სომხეთი, ხოლო ირანს ქართლისა და კახეთის სამეფოები, აღმოსავლეთ სომხეთი და აზერბაიჯანი. ლუარსაბ I არ ეგუებოდა ირანის გაბატონებას ქართლში, მან შიდა და ქვემო ქართლის ციხეებიდან განდევნა ყიზილბაშები და თბილისსაც შეუტია. თბილისის დაცვა ირანის შაჰისგან დავალებული ჰქონდა ყარაბაღის მმართველ შაჰვერდი სულთანს, რომელიც ლუარსაბის წინააღმდეგ დაიძრა. გარისის ბრძოლაში ქართველებმა დაამარცხეს ყიზილბაშები. ბრძოლაში ქართლის ლაშქარს სარდლობდა ლუარსაბის ვაჟი სიმონ I. თავად ლუარსაბი ბრძოლაში დაიღუპა.
ლუარსაბ I-ის გარდაცვალების შემდეგ მეფე გახდა სიმონ I. სვიმონმა მთავარ მიზნად დაისახა ყიზილბაშთა განდევნა ქვეყნიდან. 1559 წელს კახეთის სამეფოსთან ურთიერთობის მოგვარების მიზნით მან ცოლად შეირთო კახთა მეფის ლევანის ასული თამარი. სიმონი აპირებდა თბილისის გათავისუფლებას ყიზილბაშებისგან. კახეთის მეფე ლევანმა სიმონს დაახმარა მცირე რაზმი გიორგი ბატონიშვილის სარდლობით. 1561 წელს ციხედიდის ბრძოლაში ქართველები დაუდევრობის გამო დამარცხდნენ. ბრძოლაში მოკლეს გიორგი ბატონიშვილი. სიმონ მეფე იძულებული გახად უკან დაეხია. მან გორის ციხეს შეაფარა თავი. 1564 წელს ირანის მხარეს გადავიდა სიმონ მეფის ძმა დავითი, რომელიც ყაზვინში ეახლა შაჰ თამაზს და ისლამი მიიღო. შაჰმა მას დაუმტკიცა ქართლის სამეფო და დაუდ-ხანი უწოდა. დაუდ-ხანი ყიზილბაშთა ლაშქართაჰ ერთად ქართლში ჩავიდა. 1567-1568 წლებში დიღომთან და სამადლოსთან ბრძოლებში სიმონმა ორჯერ დაამარცხა დაუდ-ხანი, მაგრამ თბილისის აღება მაინც ვერ შეძლო.
1569 წელს შაჰ-თამაზმა დიდი ჯარი გაგზავნა დაუდ-ხანს დასახმარებლად. ფარცხისის ბრძოლაში აზნაურ კახაბერ ყორღანაშვილის ღალატის გამო სიმონ მეფე დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. დატყვევებული მეფე ალამუთის ციხეში გამოკეტეს. 1569-1578 წლებში ქართლის მეფობდა დაუდ-ხანი. მას მხოლოდ თბილისი და ქვემო ქართლი ემორჩილებოდა. 1578 წელს ოსმალებმა ამასიის ზავი დაარღვიეს. იმავე წელს ჩილდირის ბრძოლაში მათ დაამარცხეს ირანის და ქართლის ლაშქარი და სამცხის გავლით ქართლში შევიდნენ. დაუდ-ხანმა თბილისი გადაწვა და ლორეს შეაფარა თავი. ქართლში დაიწყო ოსმალობა. ოსმალებმა ქართლის ციხეებში თავისი გარნიზონები ჩააყენეს, თბილისში კი ფაშა დასვეს. დაუდ-ხანმა ოსმალეთს მორჩილება გამოუცხადა. მას ორი სანჯაყი ჩააბარეს. ირანმა თითქმის მთელი სამხრეთ კავკასია დაკარგა. შაჰმა მუჰამად ხუდაბანდამ გადაწყვიტა ოსმალეთის წინააღმდეგ გამოეყენებინა დაპატიმრებული სიმონ I.
სიმონ I, რომელმაც ისლამი მიიღო, ქართლში დაბრუნდა და ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყო. მან ოსმალებისგან გაათავისუფლა ლორე, გორი და 4-თვიანი ალყა შემოარტყა თბილისს. 1579 წელს მუსტაფა ლალა-ფაშამ 20 ათასიანი ლაშქარი სურსათ-სანოვაგითურთ გაგზავნა თბილისის დასახმარებლად. დმანისთან ბრძოლაში ოსმალებმა დაამარცხეს სიმონ I და ირანელი სარდალი ალი ყული-ხანი და თბილისში შევიდნენ. მალე სიმონმა კვლავ შემოარტყა ალყა თბილისს. 1580 წელს ქართლში შევიდა მუსტაფა ლალა-ფაშას ნაცვლად დანიშნული სინან-ფაშა. მანაც შეძლო ალყის გარღვევა და თბილისში შესვლა. მაგრამ სიმონი ოსმალებს მოსვენებას არ აძლევდა და დმანისის, სამშვილდის და ლორეს ციხეებს გამუდმებით იღებდა. 1588 წელს ირანი დროებით დაუზავდა ოსმალეთს და სიმონმაც ოსმალეთის ხარკი იკისრა. 1588-1590 წლებში სიმონ I-მა სამჯერ სცადა იმერეთის სამეფოს დაკავება, მაგრამ უშედეგოდ. 1598 წელს სიმონმა განაახლა ბრძოლა ოსმალეთის წინააღმდეგ. მან ალყა შემოარტყა გორის ციხეს, რომელიც 1599 წელს აიღო. ოსმალეთის წინააღმდეგ აჯანყება მთელ ქართლს მოედო. აჯანყებას მანუჩარ II ათაბაგიც. ოსმალეთის სულთანმა საქართველოშ გაგზავნა თავრიზის ბეგლარბეგი ჯაფარ-ფაშა. სიმონ I საბარათიანოში აგროვებდა მეწინავე ლაშქარს, როცა ოსმალები ალგეთის ხეობაში შევიდნენ. ნახიდურის ბრძოლაში სიმონი დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. ის 1611 წელს იედიყულეს ციხეში გარდაიცვალა
კახეთის სამეფო
thumb|200px|კახეთის სამეფოს გერბი. thumb|200px|კახეთის სამეფოს ცენტრი გრემი. thumb|150px|კახეთის მეფე ლევანი. thumb|150px|კახეთის მეფე ალექსანდრე II. XVI საუკუნის დასაწყისში შედარებით სტაბილურობა და მშვიდობიანობა სუფევდა კახეთის სამეფოში, თუმცა კახეთი გამოთიშული იყო საერთო ქართული ბრძოლიდან დამპრყობელთა წინააღმდეგ და არ მონაწილეობდა მასში. ალექსანდრე I უპირატესობას ანიჭებდა მშვიდობიანობის შენარჩუნებას დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების ხარჯზე. მისი პოლიტიკის წინააღმდეგი იყო უფროსი ვაჟი გიორგი, რომელსაც ქართლის სამეფოს დაპყრობა სურდა. ალექსანდრე I მტკიცედ იდგა ქართლთან მშვოდიბანობის შენარჩუნების პოზიციაზე. მას მხარს უჭერდა უმცროსი შვილი დიმიტრი. გიორგის ურთიერთობა მამასთან და ძმასთან ისე გამწვავდა, რომ 1511 წელს გიორგიმ მოკლა მამა, თვალები დასთხარა ძმას და მეფის ტახტი დაიკავა. გიორგი ისტორიაში ავ-გიორგის სახელით შევიდა.
ავ-გიორგიმ მაშინვე დაიწყო ქართლის დარბევა. ის ლაშქრით წავიდა ქართლის მეფე დავით X-ის წინააღმდეგ და ატენის ციხეს მიადგა, მაგრამ ვერ აიღო. მალე ავ-გიორგიმ კვლავ დაარბიაქართლის მოსაზღვრე სოფლები. ავ-გიორგის წინააღმდეგ ბრძოლა საკუთარ თავზე აიღო დავით X-ის ძმამ, ბაგრატ მუხრანბატონმა. 1512 წელს ავ-გიორგიმ ალყა შემოარტყა ქსნის ციხეში გამაგრებულ ბაგრატ მუხრანბატონს, მაგრამ 3-თვიანი ალყის მიუხედავად, ციხე ვერ აიღო. უკან დაბრუნებული ავ-გიორგი ნადირობის დროს შეიპყრო ბაგრატ მუხრანბატონმა და მოკლა. დავით X-მ კახეთი დაიკავა. კახელმა თავადებმა გარსევან ჩოლოყაშვილის მეთაურობით ავ-გიორგის ერთადერთი შვილი ლევანი დამალეს და დავით X-მ მისი ხელში ჩაგდება ვერ მოახერხა. 1513-1518 წლებში ქართლი და კახეთი გაერთიანებული იყვნენ.
1518 წელს ქართლს შაჰი ისმაილ I შეესია. ამით ისარგებლეს კახეთის თავადებმა და ბოდბის ტაძარში ლევანი მეფედ აკურთხეს. 1520 წელს დავითმა ორჯერ ილაშქრა ლევანის წინააღმდეგ, მაგრამ კახეთი ვეღარ დაიბრუნა. ლევანი (1518-1574) აგრძელებდა ბიძის, ალექსანდრე I-ის პოლიტიკას და დიპლომატიური ურთიერთობებით თავიდან აიცილა ირანელების და ოსმალების შეჭრა კახეთში. 1551 წელს ლევანმა ერთგულება შეჰფიცა ირანის შაჰ თამაზ I-ს და ქართლში მისი ლაშქრობების დროს არ გამოვიდა ქართლის მეფე ლუარსაბ I-ის დასახმარებლად. მეტიც, 1551 წელს ლევანი დაეხმარა შაჰ თამაზს შაქის დამორჩილებაში. 1555 წელს ამასიის ზავის შემდეგ ლევანმა შაჰს გაუგზავნა შვილი იესე მძევლად. ლევანმა ცოლად შეირთო თინათინ გურიელი, რომელმაც ძველი შუამთის მონასტრის მახლობლად ააგო ახალი შუამთა. ლევანმა მეორე ცოლად მოიყვანა შამხლის ასული და ამით დაარეგულირა მწვავე ურთიერთობა საშამხლოსთან. 1563 წელს ლევანმა კავშირი დაამყარა რუსეთის მეფე ივანე მრისხანესთან, რომელმაც გააქტიურა რუსეთის სამხრეთული პოლიტიკა. ლევანმა კახეთის ციხეებში რუსთა მცირე რაზმები ჩააყენებინა, თუმცა ირანის და ოსმალეთის მოთხოვნით მალევე დაითხოვა ისინი. მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთთან კავშირი ირანსა და ოსმალეთს აღიზიანებდა, კახეთის მეფეები ჯიუტად განაგრძობდნენ რუსეთთან ურთერთობას. ლევანის შვილმა ალექსანდრე II-მ,რომელიც ტახტზე 1574 წელს ავიდა, 1587 წელს ხელი მოაწერა „ფიცის წიგნს“, რომლითაც აღიარა რუსეთის მფარველობა და რუსეთის მეფე თედორე I-სგან მიიღო წყალობის სიგელი. თედორე თავს „ივერიის ქვეყნის და ქართველი მეფეების ხელმწიფეს“ უწოდებდა. ალექსანდრეს აუჯანყდნენ ნახევარძმები ელიმირზა და ხოსრო, მაგრამ ალექსანდრემ ისინი დაამარცხა.
ალექსანდრე II-ის დროს კახეთის სამეფო კიდევ უფრო გაძლიერდა. ის მისი წინამორბედების მსგავსად, არათუ არ მონაწილეობდა ქართლის ბრძოლაში დამპყრობლის წინააღმდეგ, არამედ მტრობდა თავის სიძე ქართლის მეფე სიმონ I-ს. ის თავს დაესხა ჯარის გარეშე დიღომში მდგარ სიმონს, ხოლო მის მეუღლეს (საკუთარ დას) შეურაცხყოფა მიაყენა. მარტყოფთან გამართულ ბრძოლაში სიმონმა ალექსანდრე დაამარცხა. 1578 წელს ალექსანდრე II-მ არ დაუშვა მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა, შეხვდა მუსტაფა ლალა-ფაშას სართიჭალაში, მორჩილება აღუთქვა და ხარკი და ძღვენი მიართვა. მუსტაფა ლალა-ფაშამ ალექსანდრეს შაქის დაპყრობა დაავალა. ალექსანდრე II-მ ილაშქრა შაქში და იქ მმართველად შვილი ერეკლე დატოვა. ალექსანდრე II-ის მეფობის დროს კახეთი ყველაზე მდიდარი და მშვიდობიანი სამეფო იყო ქართულ სამეფო-სამთავროებში. მეფის მოლაშქრეთა რაოდენობა 15 ათასს შეადგენდა, აღორძნდა მეურნეობა.
იმერეთის სამეფო
thumb|left|200px|მამლუქი მეომრები. thumb|left|150px|იმერეთის მეფე ალექსანდრე II. იმერეთის მეფე ალექსანდრე II ცდილობდა ქართლის დაუფლებასაც. 1509 წელს მან ქართლში ილაშქრა და გორი და სურამი აიღო. იმერეთში ოსმალეთის იმპერიის შეჭრის გამო ალექსანდრე II იძულებული გახდა ქართლიდან გასულიყო. 1510 წელს ოსმალებმა გადაწვეს ქუთაისი და გეგუთი. ეს იყო ოსმალების პირველი შემოსევა იმერეთში. ალექსანდრე II იმავე წელს გარდაიცვალა. ტახტი დაიკავა ბაგრატ III-მ.
1533 წელს ბაგრატის ინიციატივით მოეწყო ლაშქრობა ჯიქეთში. მასში მონაწილეობდნენ ოდიშის ერისთავი მამია III დადიანი და გურიის მთავარი მამია I გურიელი, რომლებიც ჯერ კიდევ ცნობდნენ იმერეთის მეფის უზენაესობას. ლაშქრობა წარუმატებელი გამოდგა. მამია III დადიანი ლაშქრობის დროს დაიღუპა, ხოლო მამია I გურიელი ტყვედ ჩავარდა. ბაგრატ III-მ წარმატებას მიაღწია სამხრეთის ფრონტზე. 1535 წელს მურჯახეთის ბრძოლაში მან დაამარცხა სამცხის ათაბაგი ყვარყვარე III და შემოერთა სამცხე-საათაბაგო. ბაგრატმა გურიელს დაუბრუნა აჭარა და ჭანეთი, რომლებსაც გურიელები XV საუკუნის ბოლოს ფლობდნენ, მაგრამ ამით გაინაწყენა ოდიშის ერისთავი. 1543 წელს ბაგრატ III-მ გურიის მთავრის დახმარებით გაიმარჯვა ქარაღაქის ბრძოლაში ოსმალეთისა და სამცხის ათაბაგის წინააღმდეგ. 1545 წელს სოხოისტის ბრძოლაში ბაგრატ III-ის, გურიელის და ქართლის მეფე ლუარსაბ I-ის გაერთიანებული ლაშქარი დამარცხდა ოსმალეთის ლაშქართან და სამცხე კვლავ ოსმალეთმა დაიკავა.
ბაგრატ III-ის დროს აღდგა ნიკორწმინდის ეპარქია, შეიქმნა ხონისა და გელათის ეპარქიები. აფხაზეთის საკათალიკოსოს რეზიდენციამ ბიჭვინთიდან გელათში გადაინაცვლა. ბაგრატ III-ის ინიციატივით მოწვეულმა საეკლესიო კრებამ აკრძალა ტყვის სყიდვა. ამასიის ზავის შემდეგ ბაგრატ III იძულებული იყო ოსმალეთისთვის ხარჯი გადაეხადა.
1565 წელს ბაგრატის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო ტახტი დაიკავა გიორგი II-მ. ის გამუდმებულ ომში იყო ჩართული ოდიშის მთავარ ლევან I დადიანთან და გურიის მთავარ გიორგი II გურიელთან. 1568 წელს ლევან I დადიანმა თავად ლიპარიტიანთან ერთად იმერეთთის მეფეზე გაილაშქრა. იანეთთან ბრძოლაში იმერეთის მეფე დაამარცხა დადიანი. ლევან დადიანი ოსმალეთში გაიქცა. ომსლაეთის სულთანმა მას მიაშველა ტრაპიზნის და ერზურუმის საფაშოების ჯარი და 9 ხომალდი. გურიელმა და დადიანმა იმერეთის მეფეს წაართვეს საჯავახო და შუაზე გაიყვეს.
სამცხე-საათაბაგო
thumb|left|250px|ტაო-კლარჯეთი. thumb|left|250px|სეფიანელთა ირანი 1598 წელს.
1535 წელს სამცხეს დაეუფლა იმერეთის მეფე ბაგრატ III. 1545 წელს ოსმალეთის იმპერიის სულთანმა სულეიმან I-მა ბაგრატის წინააღდეგ გაგზავნა ერზურუმის მმართველი მუსა ფაშა. ბაგრატმა დახმარება გურიელსა და დადიანს თხოვა. დადიანი ბაგრატს არ დაეხმარა. ლევან I დადიანი იმერეთის მეფეზე განაწყენებული იყო, რადგან მან გურიის სამთავროს გადასცა აჭარა და ჭანეთი. მაგრატთან გამოცხადდა როსტომ გურიელი. იმერეთისა და გურიის გაერიანებულმა ჯარმა ქარაღაქის ბრძოლაში დაამარცხეს ოსმალები და მათი ზარბაზნები ჩაიგდეს ხელში. სულეიმან I-მა უფრო დიდი ჯარი გაგზავნა ბაგრატ III-ის წინააღმდეგ. ბაგრატ III-ს ამჯერად ქართლის მეფე ლუარსაბ I-ც შეუერთდა. სოხოისტის ბრძოლაში ოსმალებმა გაიმარჯვეს. ოსმალებმა დაიკავეს სამცხე. ქართლის სამეფოს დარჩა ჯავახეთი. სამცხის ათაბაგმა ქაიხოსრო II-მ დახმარებისთვის და ქართლისთვის ჯავახეთის წართმევისთვის ირანს მიმართა. შაჰ თამაზმა 1547 წელს ილაშქრა ჯავახეთსა და ქვემო ქართლი. 1549 წლის ზაფხულ-შემოდგომაზე ოსმალებმა სამცხეში 25 ციხე აიღეს, 1550 წლისთვის მათ მთლიანად დაიპყრეს ტაო.
ამასიის ზავის მიხედვით სამცხე საათაბაგო ოსმალეთსა და ირანს შორის იქნა გაყოფილი. სამცხის დასავლეთი ნაწილი ოსმალეთს ერგო აღმოსავლეთი კი ირანს. 1578 წელს ოსმალეთმა ახალი ომი წამოიწყო ირანის წიააღმდეგ. ოსმალეთის არმიას სარდლობდა მუსტაფა ლალა-ფაშა. სამცხე-საათაბაგოში შიდა დაპირისპირება მიმდინარეობდა ყვარყვარე IV-სა და მანუჩარ II-ს შორის. მუსტაფა ლალა-ფაშა მანუჩარს დაპირდა ტახტზე დასმას, თუ ის ოსმალეთის მხარეს დაიჭერდა. 1578 წლის 9 აგვისტოს ჩილდირის ბრძოლაში ოსმალებმა დაამარცხეს ირანელები და მათთან ერთად მეომარი ქართლელები. მანუჩარ II 6-ათასიანი ლაშქრით შორიახლო იდგა და გამარჯვებულის გამოვლენას ელოდა. ოსმალეთის გამარჯვების შემდეგ მას ათაბაგობა მაინც არ მისცეს და ხახულის სანჯაყი მისცეს საგამგებლოდ. ამის შემდეგ მუსტაფა ლალა-ფაშა მიადგა ახალციხეს. მას მორჩილება გამოუცხადეს ყვარყვარე IV-მ და მისმა დედამ დედდისიმედმა.
1579 წელს სულთნის ბრძანებით საათაბაგოს ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ახალციხის საფაშო. ფაშად დაინიშნა გამაჰმადიანებული მანუჩარ II დაინიშნა. 1582 წელს მანუჩარი კვლავ გაქრისტიანდა და აჯანყება მოაწყო. ერთი წლის შემდეგ მან ცოლად შეირთო ქართლის მეფის სიმონ I-ის ასული ელენე. ამით მან განამტკიცა კავშირი ქართლის საამეფოსთან. 1587 წელს მანუჩარის წინააღმდეგ ოსმალთა დიდი ჯარი დაიძრა ფერჰად-ფაშას მეთაურობით. ოსმალებმა ახალციხე აიღეს. შალიკაშვილები და ზოგიერთი სხვა თავადი ოსმალებს მიემხრნენ. 1590 წლის ირან-ოსმალეთის ზავით მთელი კავკასია ოსმალებს ერგო. 1595 წელს ოსმალეთმა აღწერა მთელი სამცხე-საათაბაგო და შეადგინა აღწერის წიგნი გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი. მასში აღწერილია 1160 სოფელი. ახალციხის საფაშოში დაინერგა მიწათმოქმედების ოსმალური სისტემა. მიწა შეიძლებოდა ჰქონოდა იმას ვინც მუსლიმი იქნებოდა და სულთანის სამსახურში ჩადგებოდა. დაიწყო საქართველოს ამ მხარის ისლამიზაცია.
სქოლიო
XVI კატეგორია:XVI საუკუნე
ავიაციისა და საჰაერო თავდაცვის სარდლობა
თავდაცვის ძალების ავიაციისა და საჰაერო თავდაცვის სარდლობა (ყოფილი საქართველოს საჰაერო ძალები, საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალები) — საქართველოს თავდაცვის ძალების საჰაერო ძალა. 1992 წელს შეიქმნა, როგორც საქართველოს შეიარაღებული ძალების ნაწილი. 2016 წელს, თავდაცვის ძალების რეფორმის შემდეგ გარდაიქმნა თავდაცვის ძალების სარდლობად.
ისტორია
სამხედრო-საჰაერო ძალების ჩამოყალიბება დაიწყო 1991-1992 წწ საბჭოთა კავშირის დაშლის პარალელურად. 1992 წლის 1 იანვარს შეიქმნა სამხედრო-საჰაერო ძალების და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სამმართველო. 1992 წელს მიღებულ იქნა „საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის შესახებ“ კანონი, რომელმაც განსაზღვრა საჰაერო ძალების როლი რესპუბლიკის თავდაცვაში. 1995 წლის 27 აპრილს სსძ-ს გვარდიის სამმართველოს შვეულმფრენთა საავიაციო პოლკი შეუერთდა, ამ დროისთვის საჰაერო ძალებში უკვე ირიცხებოდა 1,000 კაცი. 1997 წელს საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებულ იქნა ახალი კანონი „საქართველოს თავდაცვის შესახებ“, რომელმაც ხელახლა განსაზღვრა სამხედრო-საჰაერო ძალების ადგილი სახელმწიფო თავდაცვის ორგანიზებაში. 2001 წლის საკანონმდებლო ცვლილებით სამხედრო-საჰაერო ძალები და საჰაერო თავდაცვის ჯარები გაერთიანდა, ხოლო 2010 წელს საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალები, როგორც შეიარაღებული ძალების შემადგენლი სახეობა გაუქმდა და სახმელეთო ჯარების დაქვემდებარებაში გადავიდა საავიაციო და საჰაერო თავდაცვის ბრიგადების სახით. გაუქმებამდე მის შემადგენლობაში იყო 1,813 სამხედრო და სამოქალაქო პერსონალი, 22-მდე სამხედრო თვითმფრინავი (სუ-25КМ/УБ, L-39, იაკ-52), 11 სხვადასხვა ტიპის ვერტმფრენი (მი-24, მი-8, UH-1H, მი-2) და 380 საჰაერო თავდაცვითი რაკეტა კლასი „მიწა-ჰაერი“.
საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალები
საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალები იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების შემადგენელი ნაწილი 1992-2010 წწ, რომლის დანიშნულებაც იყო საქართველოს სამხედრო ძალების სხვა სახეობებთან ერთად საქართველოს დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დაცვა, აგრეთვე საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულება. სამხედრო-საჰაერო ძალებში გაუქმებამდე ირიცხებოდა 1 813 პერსონალი და მის განკარგულებაში იყო სხვადასხვა ტიპი სამხედრო-საჰაერო ტექნიკა. სამართლებრივი საფუძველი იყო საქართველოს რესპუბლიკის 1992 წლის 22 დეკემბრის კანონი „საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის შესახებ“ და შემდგომ საქართველოს 1997 წელის 31 ოქტომბრის კანონი „საქართველოს თავდაცვის შესახებ“. ამჟამად, საქართველოს სსძ, მთელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზითა და პერსონალით, გარდაქმნილია სახმელეთო ჯარების საავიაციო და საჰაერო თავდაცვის ბრიგადებად.
ბრძოლები
სამხედრო-საჰაერო ძალები აქტიურად მონაწილეობდა, როგორც 1992-1993 წწ აფხაზეთის შეიარაღებულ კონფლიქტში, ისე 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომში.
აფხაზეთის ომში 1992 წლის 28 სექტემბრიდან 1993 წლის 28 სექტემბრამდე საქართველოს ძალებმა 280-მდე საბრძოლო გაფრენა შეასრულეს. ქართულ მოიერიშეებს მართავდნენ პილოტები: სამხედრო-საჰაერო ძალების სარდალი პოლკოვნიკი იზანი ცერცვაძე, ვალერი ნაყოფია, სლავა ჯაბუა, დაქა ყიზილაშვილი, რეზო ნარუშვილი, თამაზ ნადირაშვილი, კახა თვაური, ალან ლაკოევი, ზვიად ბექაური, ვოვა შებეტოვი, ლადო ავლოხაშვილი, მალხაზ ტაბატაძე, გოჩა შინგაზდილოვი, დავით გუგულაშვილი, ვლადიმერ ბალაევი, იგორ ბედუსენკო და ზურაბ იარაჯული. საბრძოლოს მოქმედებების დროს საქართველომ ექვსი მოიერიშე თვითმფრინავი და ათზე მეტი შვეულმფრენი დაკარგა. სამხედრო-საჰაერო ძალების სარდალი პოლკოვნიკი იზანი ცერცვაძე 1993 წლის 23 სექტემბერს დაიღუპა სოხუმთან ბრძოლების დროს.
მისიები და მიზნები
თავდაცვის ძალების ავიაციისა და საჰაერო თავდაცვის სარდლობის ამოცანები:
პროფესიული დღე
პირველი სამხედრო გაფრენა 1992 წლის 19 სექტემბერს შესრულდა სუ–25 ტიპის მოიერიშე თვითმფრინავით და ეს დღე 1995 წელს ქართული სამხედრო ავიაციის პროფესიულ დღედ გამოცხადდა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს შეიარაღებული ძალები კატეგორია:სამხედრო-საჰაერო ძალები ქვეყნების მიხედვით
1717
თარიღი უცნობია
*
Lasioglossum halictoides
Lasioglossum halictoides — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1858 წელს.
სქოლიო
halictoides
კორომანდელის სანაპირო
220px|მინიატიურა|[[ინდოეთი კორომანდელის სანაპირო]] კორომანდელის სანაპირო — ინდოსტანის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპირო. გადარეცხილია ინდოეთის ოკეანის ბენგალიის ყურით. სიგრძე დაახლოებით 700 კმ, სიგანე — 80–100კმ. წარმოადგენს ბორცვიანი ვაკეების ხაზს, რომელიც დასავლეთით აღმოსავლეთ გატებში გადადის.
სანაპიროსთან მდებარეობს ქვიშიანი დიდი პლაჟები. სანაპირო დაბალია, დაყოფილია მსხვილ მდინარეთა დელტებით, რომლებიც დაახლოებით 10 ათასი კვ.კმ. ფართობის დელტებს ქმნიან. მდინარეები სათავეს იღებენ დეკანის ზეგანზე და მიედინებიან აღმოსავლეთ გატების გავლით დაბლობისკენ. ისინი წარმოქმნიან ნაყოფიერ ალუვიურ ნიადაგებს ვაკეზე.
Konami
Konami Holdings Corporation (株式会社コナミホールディングス კონამი კაბუსიკი გაისა; უკეთ ცნობილი, როგორც Konami) — გასართობების მწარმოებელი იაპონური კომპანია, რომელიც ქმნის და დისტრიბუციას უწევს საკოლოექციო ბარათებს, ანიმეს, სლოტ აპარატებს, არკადულ აპარატებსა და ვიდეო თამაშებს.
კორომანდელის სანაპირო
ამჟამად, კორომანდელის სანაპირო მდებარეობს ანდჰრა-პრადეშის და ტამილნადუს, აგრეთვე, მოკავშირე პუდუჩერის ტერიტორიებზე. სანაპიროზე განლაგებულია მსხვილი სანავსადგურო ქალაქები — ჩენაი (მადრასი), კუდალორი, ტრანკებარი (ტარანჰამბადი), ნაგაპატნამი და სხვ.
Konami
Konami ცნობილია ისეთი განთქმული ვიდეო თამაშების სერიების შექმნით, როგორებიცაა „Castlevania“, „Contra“, „Dance Dance Revolution“, „Frogger“, „Gradius“, „Metal Gear“, „Pro Evolution Soccer“, „Silent Hill“, „Suikoden“ და „Yu-Gi-Oh!“. 2012 წელს, კომპანია Hudson Soft-ის შთანთქმის შედეგად მის საკუთრებაში გადავიდა რამდენიმე თამაში, მათ შორის „Adventure Island“, „Bonk“, „Bloody Roar“, „Bomberman“, „Far East of Eden“ და „Star Soldier“. Konami არის მეოცე უმსხვილესი ვიდეო თამაშების კომპანია მსოფლიოს მასშტაბით შემოსავლების მხრივ.
კორომანდელის სანაპირო
კორომანდელის სანაპირო წარმოადგენს ინდოეთის სოფლის მეურნეობის ტენიან რეგიონს, სადაც დიდი რაოდენობით არის ბრინჯი, ქოქოსის პალმა.
Konami
კომპანია დაარსდა 1969 წელს, ტოიონაკაში, ოსაკა, იაპონია, კაგემასა კოზუკის მიერ (რომელიც დღემდე რჩება Konami-ს თავმჯდომარედ) და დაკავებული იყო მუსიკალური ავტომატების გაქირავებითა და შეკეთებით. დასახელება "Konami" მომდინარეობს დამაარსებლის, კაგემასა კოზუკის და მისი პარტნიორების, ესინობუ ნაკამის, ჰირო მაცუდის და სეკიტი იისიჰარის გვარებიდან, რომლებმაც ერთობლივად დააფუძნეს Konami Industry Co., Ltd.
კორომანდელის სანაპირო
ეტიმოლოგია
220px|მინიატიურა|1753 წლის კორომანდელის სანაპიროს ფრანგული რუკა არსებობს სახელწოდების წარმოშობის რამდენიმე ვერსია: თამილურიდან "Chola Mandalam" — უძველეს სახელმწიფო ჩოლას რაიონი ან ისევ თამილურიდან "Karai Mandalam" — "სანაპიროს რაიონი". უფრო სარწმუნოა სახელწოდების წარმოქმნა სიტყვიდან "Kara-mandala", რაც ნიშნავს სანსკრიტზე "მიწას, რომელიც მზის სხივების იღებს".
Konami
კონამის შტაბ-ბინა მდებარეობს ტოკიოში. აშშ-ში Konami ვიდეო თამაშების ბიზნესს მართავს მისი ოფისის მეშვეობით, რომელიც მდებარეობს ელ-სეგუნდოში, კალიფორნია. ის ასევე ოფისს ფლობს სიდნეიში, ავსტრალია. 2016 წლის მონაცემით, მსოფლიოს მასშტაბით Konami-ს განკარგულებაში იყო 21 შვილობილი კომპანია.
კორომანდელის სანაპირო
კლიმატი, ფლორა და ფაუნა
220px|მინიატიურა|მანგროვის ბუჩქების ხედი წყლის ზედაპირის ზემოთ და წყლის ქვემოთ კორომანდელის სანაპირო მოხვედრილია დასავლეთ გატების წვიმიან რეგიონში და იღებს გაცილებით ნაკლებ ნალექებს, ვიდრე დანარჩენი ინდოეთი ზაფხულის სამხრეთ-დასავლეთ მუსონების პერიოდში. ნალექების საშუალო რაოდენობა წლის მანძილზე შეადგენს 800 მმ/წელიწადში, რომელთა დიდი ნაწილი ოქტომბრიდან დეკემბრამდე პერიოდზე მოდის. ბენგალიის ყურის ტიპოლოგია ხელს უწყობს ჩრდილო-დასავლეთ მუსონების წარმოქმნას, რომლებიც თანაბარი ნალექების ნაცვლად იწვევს ციკლონებს და ტროპიკულ ციკლონებს, რომლის შედეგად ყოველ წელს ოქტომბრიდან იანვრამდე პერიოდში სანაპირო მდებარეობს სტიქიური უბედურების ქვეშ.
Konami
სქოლიო
კატეგორია:Nikkei 225 კატეგორია:Konami კატეგორია:ინტერაქტიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრები კატეგორია:1969 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:Entertainment Software Association კატეგორია:იაპონური ბრენდები კატეგორია:სლოტ აპარატების მწარმოებლები კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები იაპონიაში კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების გამომცემელი კომპანიები
კორომანდელის სანაპირო
კლიმატი, ფლორა და ფაუნა
სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს ტყის ვიწრო ზოლი, რომელიც იყოფა მშრალი და მარადმწვანე ტყეების ცალკეულ ეკორეგიონებად. სხვა ტროპიკული მშრალი ტყეებისაგან განსხვავებით, აღმოსავლეთ დეკანის ტყეები მთელი წლის განმავლობაში ინარჩუნებს ფოთლებს. კორომანდელის სანაპიროზე მდებარეობს აგრეთვე, მანგროვის ვრცელი ტყეები, რომლებიც ავსებს მდინარის დელტებს და სანაპირო ოლქის დაბლობებს. ამას გარდა აქ მდებარეობს პულიკატისა და კალიველის ტბები, რომლებზეც ცხოვრობს ათასობით ადგილობრივი თუ გადამფრენი ფრინველი
ისტორია
1530-ანი წლების ბოლოს კორომანდელის სანაპიროზე გაჩნდა სამი პორტუგალიური დასახლება ნაგაპატინამი, სან-ტომე-დე-მელიაპორი და პულიკატი. მოგვიანებით, XVII და XVIII საუკენეებში სანაპიროს დაუფლებისთვის და ინდოეთთან ვაჭრობაზე კონტროლის დამყარების მიზნით იბრძოდნენ ევროპელი ხელისუფალნი. ომი დამთავრდა ინგლისის გამარჯვებით, თუმცა საფრანგეთმა 1954 წლამდე შეინარჩუნა კონტროლი მცირე ანკლავებზე პუდუჩერში. XVII საუკუნეში ჩინური ექსპორტის დიდი ნაწილი სწორედ კორომანდელის პორტების გავლით გადიოდა ევროპაში.
2004 წლის 26 დეკემბერს ინდოეთის ოკეანეში კუნძულ სუმატრას დასავლეთ სანაპიროსთან მომხდარმა მიწისძვრამ, გამოიწვია ცუნამი, რომელმაც გადაუარა კორომანდელის სანაპიროს და შეიწირა უამრავი სიცოცხლე და გამოიწვია უზარმაზარი ზარალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: სანაპიროები კატეგორია: ინდოეთის გეოგრაფია კატეგორია: ანდჰრა-პრადეში კატეგორია: ტამილნადუ
Boy (ალბომი)
Boy — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1980 წელს.
ალბომზე
ჯგუფის სადებიუტო ალბომის, რომლის პროდიუსერიც იყო სტივ ლილიუაიტი, სენსაციად იქცა. პოსტ პანკისა და ახალი ტალღის ზღვარზე მყოფი კოლექტივი მსმენელმა დადებითად მიიღო. დისკის გამოცემამდე გამოვიდა წარმატებული სინგლი I Will Follow, რომელიც ნოსტალგიური ტონით დღემდე სრულდება U2-ს კონცერტებზე.
თავდაპირველად დისკის პროდიუსერი უნდა ყოფილიყო Joy Division-ის პროდიუსერი მარტინ ჰენეტი. მიუხედავად ამისა, ეს საქმე ლილიუაიტს ანდეს. ჯგუფის რეპერტუარში იმ დროს 40ზე მეტი სიმღერა შედიოდა და შერჩეული იქნა რამდენიმე ”სიცოცხლისუნარიანი”, რომლითაც U2 ბევრ მსმენელს უნდა გაეცნო.
ალბომის თემებში ბევრი სექსუალური მოტივი იყო, რამაც ამერიკული გეი კლუბების მხრიდან მოწონება დაიმსახურა.
”ბილბორდის” ჩარტებში ალბომის მაქსიმალური პოზიცია #63 იყო, თუმცა ჯგუფის შემდგომი მასალის პოპულარობის გამო მოგვიანებით იგი მოხვდა #52 ადგილზე.
საკონცერტო გამოსვლებისა და ბონოს ვოკალზე ექოს ეფექტების გამოყენების კრიტიკის მიუხედავად, სწორედ კონცერტებმა განამტკიცეს დამწყები ჯგუფის პოტენციალი. ამასთან, ყველა კრიტიკოსი ერთმანეთს ეთანხმებოდა ბონოს ქარიზმატულობაზე და ვნებიან იმიჯზე. იმ პერიოდში მას თვლიდნენ ახალგაზრდა როდ სტიუარტის გადმონაშთად.
Boy არის ჯგუფის ერთადერთი ალბომი, რომლის ყველა სიმღერაც და სინგლების B-გვერდებიც შესრულებულა კონცერტებზე, ერთხელ მაინც.
გარეკანი
ალბომის გარეკანზე გამოსახულია პიტერ როუენი, ბონოს მეგობრის, გუჯის ძმა, რომელიც ამჟამად ცნობილი ირლანდიელი ფოტოგრაფია. იგი ასევე გამოტანილია ალბომების Three, War, The Best of 1980–1990, და Early Demos ყდებზე. ფოტოგრაფები, ჰიუგი მაკგინესი და გარეკანის დიზაინერი სტივ ევერილი (ადამ კლეიტონის მეგობარი) ასევე შემდგომში U2-ს სხვა ყდებზეც მუშაობდნენ.
აშშ გამოცემაში გამოყენებულია ჯგუფის აშლილი გამოსახულება, რადგანაც კოლექტივს ეშინოდა, რომ მათ პედოფილიაში დასდებდნენ ბრალს. ამერიკული გარეკანის ფოტოსურათის ავტორია სენდი პორტერი.
2008 წლის გამოცემაში ყველა ქვეყნის ვარიანტში გამოყენებული იქნა ერთი და იგივე ყდა.
სქოლიო
კატეგორია:U2-ს ალბომები კატეგორია:1980 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Island Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები სტივ ლილიუაიტის პროდიუსერობით
ჯენი გერჰარდტი
„ჯენი გერჰარდტი“ (Jennie Gerhardt) ამერიკელი მწერლის თეოდორ დრაიზერის რომანი, რომელიც 1911 წელს გამოქვეყნდა. რომანში მწერალი შეეცადა რეალისტურად აესახა კაპიტალისტური სამყაროს „მაღალი საზოგადოების“ მახინჯი ყოფა, მისი მანკიერი თვისებები.
გერჰარდტების ოჯახის აღწერისას მწერალმა ბევრი ავტობიოგრაფიული ამბავი გამოიყენა. დიდია მსგავსება მოხუც გერჰარდტსა და მწერლის მამას შორის. თავად დრაიზერი ჯენი გერჰატდს თავის ყველაზე საყვარელ გმირად თვლიდა.
რომანში დაპირისპირებულია უბრალო, მშრომელი ადამიანებისა და გამდიდრების ჟინს აყოლილი, მომხვეჭელი კაპიტალისტების ბუნება.
კატეგორია:1911 წლის რომანები კატეგორია:ამერიკული რომანები კატეგორია:თეოდორ დრაიზერის რომანები კატეგორია:სოციალური რომანები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული რომანები
ჟამბილის ოლქი
ჟამბილის ოლქი (Жамбыл облысы) ყოფ. ჯამბულის ოლქი — ოლქი სამხრეთ ყაზახეთში. დაარსდა 1939 წლის 14 ოქტომბერს სამხრეთ ყაზახეთის ოლქის გაყოფის შედეგად. 1993 წლის 4 მაისს უწოდეს დღევანდელი სახელი. ოლქს სახელი ეწოდება ყაზახი საბჭოთა პოეტის, მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატის ჟამბილ ჟაბაევის (1846-1945 წწ.) პატივსაცემად. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ტარაზი (ჯამბული, ჟამბილი).
დასავლეთიდან ესაზღვრება სამხრეთ ყაზახეთის ოლქი, ჩრდილოეთიდან — ყარაღანდის ოლქი, აღმოსავლეთიდან — ალმათის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — ყირგიზეთი.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ოლქები
სტრადე-ნუოვე
სტრადე-ნუოვე (Strade Nuove) — იტალიაში ამ ტერმინით მოიხსენიებენ ურბანული გზების იმ ნიმუშებს, რომლებიც ქალაქ გენუაში XVI-XVIII საუკუნეებში აშენდა.
გზების ერთობლიობა ძირითადად შედგება შემდეგი გზატკეცილებისგან: ვია-გარიბალდი, ვია-ბალბი და ვია-კაიროლი. სისტემა გენუის მდიდარი ოჯახების იერაა აშენებული.
მაღალი არქიტექტურული ღირებულების პირველი სტრადა-ნუოვა, ამჟამად სტრადა-გარიბალდი 1551—1583 წლებში არქიტექტორმა გალეაცო ალესიმ ააშენა. იგი ძველი ქალაქის თავში მდებარეობს, საიდანაც მისი პანორამული ხედი იშლება. იმჟამად ის გენუის მმართველი ელიტის სიმბოლოს წარმოადგენდა. 1601—1618 წლებში, პირველის მოდელზე მეორე სტრადა-ნუოვა, ამჟამად ვია-ბალბი აშენდა, 1778—1786 წლებში კი მესამე, ბოლო გზა ვია-კაიროლი.
2006 წელს, სტრადე-ნოუვე გენუის ძველ ნაწილსა და სასახლეების კომპლექს პალაცი-დეი-როლისთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ვეჯინი
ვეჯინი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთის მთისწინეთსა და ალაზნის ვაკის მიჯნაზე, ბაკურციხე-თელავის საავტომობილო გზაზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 420 მეტრი, გურჯაანიდან 7 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2935 ადამიანი.სოფელი სამ მთავარ, კეჭის, ვეჯინის და აზნაურის, სექტორებად იყოფა.
სოფელში ფუნქციონირებს ჰიდროელექტროსადგური „ალაზანჰესი“, რომელიც XX საუკუნის 30-იან წლებში აიგო. 90-იან წლებში ვეჯინელებმა შეძლეს ამ სადგურის შესყიდვა, თუმცა 2001 წელს ჰესი აქციონერების დაუკითხავად აუქციონზე გაყიდეს და მფლობელებს არანაირი კომპენსაცია არ გადაუხადეს.
სოფელი არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. სოფლის ტერიტორიაზე დღემდე შემორჩენილია ოცდაათზე მეტი ისტორიული ძეგლი ან ნანგრევი. მათგან სიდიადით გამოირჩევა ამაღლების სამონასტრო კომპლექსი და ყველაწმინდის ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიორგი III (იმერეთის მეფე)
გიორგი III (გ. 1639) — იმერეთის მეფე 1604-1639 წლებში, კონსტანტინე ბატონიშვილის ძე.
მძიმე ბრძოლა უხდებოდა ოდიშის ძლიერი მთავრის ლევან II დადიანის წინააღმდეგ. ეს ბრძოლა განსაკუთრებით გამწვავდა მას შემდეგ, რაც დადიანის მხარეზე გადავიდა გიორგი III-ის მიერ შერისხული თავადი პაატა წულუკიძე. 1623 გოჭოურის ბრძოლაში (ქუთაისის მახლობლად) დადიანმა დაამარცხა გიორგი III. დადიანის წინააღმდეგ დაუახლოვდა გიორგი სააკაძეს, რომელსაც 1626 ბაზალეთის ბრძოლაში ზემო იმერეთის ლაშქარი მიაშველა, შემდეგში დაუმოყვრდა თეიმურაზ I-ს. 1629 მისმა ვაჟმა, ტახტის მემკვიდრე ალექსანდრემ, ცოლად შეირთო თეიმურაზ I-ის ასული დარეჯანი (ზურაბ არაგვის ერისთავის ქვრივი). მაგრამ ლევან დადიანი ამის შემდეგაც სისტემატურად არბევდა იმერეთის სამეფოს. გიორგი III-ის დროს იმერეთში ფართო ხასიათი მიიღო ადამიანებით ვაჭრობამ (ტყვის სყიდვა). შექმნილი ვითარებიდან თავის დასაღწევად 1619-1621 გიორგი III-მ სცადა რუსეთის მეფის მფარველობა მოეპოვებინა. მაგრამ ამ ცდას რეალური შედეგი არ მოჰყოლია.