cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კაიაჰის შტატი
გეოგრაფია
კარენი (კაიაჰ) შტატი მდებარეობს მიანმარის აღმოსავლეთ ნაწილში. კარენის (კაიაჰის) შტატის რელიეფი მთაგორიანია. ის მოიცავს ,,კარენი-კარენის" მთებს, რომლებიც გამოყოფილია მდინარე სალვინით, რადგან ის მიედინება. მინი| კაიას 9 ქვეჯგუფის ფიგურები.|მარცხნივ|244x244პქლავპიტას კაშხალი, რომელიც 1950 წელს აშენდა იაპონიასთან ორმხრივი სარემონტო ხელშეკრულების საფუძველზე, არის მთავარი ჰიდროელექტრო საწარმოო კაშხალი, რომელიც აწარმოებს მთლიანი ჰიდროელექტროენერგიის წარმოების მეოთხედს მიანმარში.
დემოგრაფია
ეთნოგრაფები შვიდიდან ათი ეთნიკურ ჯგუფს (მათ შორის არიან ეთნიკური ქვეჯგუფების) მოიხსენიებენ, კაიას შტატის მკვიდრნს. გარდა ამისა, შანი, ინთა და ბამარი ხალხები ცხოვრობენ ჩრდილოეთით, ხოლო პა-ო მიმდებარე გორაკებში. თითოეული ჯგუფი ასევე ცნობილია ერთზე მეტი სახელით. ცხადია, კაიაჰის შტატში ეთნიკური კუთვნილება რთულ საკითხს წარმოადგენს, რაც უფრო რთულია დღევანდელი პოლიტიკური ვითარების გამო. გაეროს და ბირმული მთავრობის მიერ ჩატარებული 1983 წლის აღწერის თანახმად, კაიაჰებმა შეადგინა 56,12%, ხოლო ბამარი (17,58%), შანი (16,66%), კარენი (6,45%), შერეული რასები (2,08%) და სხვა ჯგუფები უმცირესობები იყვნენ. ეთნოლინგვისტები გამოყოფენ შემდეგ ენობრივ ჯგუფებს კაიას შტატში:
რელიგია
კაიანთა ტრადიციულ რელიგიას კან ხვანს უწოდებენ და მას მას შემდეგ იყენებენ, რაც ხალხი ბრინჯაოს ხანაში მონღოლეთიდან გადასახლდა. მასში შედის რწმენა, რომ კაიანები ხალხი ქალის დრაკონისა და კაცი / ანგელოზების ჰიბრიდული კავშირის შედეგია.
მთავარი რელიგიური ფესტივალი არის ქეი ჰტეინ ბოის სამდღიანი ფესტივალი, რომელიც ახსენებს იმ რწმენას, რომ შემოქმედმა ღმერთმა სამყაროს ფორმა მისცა მიწაში მცირე ზომის ჩხირის დარგვით. ამ ფესტივალის განმავლობაში, მარტის ბოლოს ან აპრილის დასაწყისში, ქეი ჰტოე ბოის ბოძი დგება და მონაწილეები ბოძზე ცეკვავენ. ეს ფესტივალი ტარდება საუკუნო ღმერთისა და შემოქმედი მაცნეების თაყვანისცემისთვის, წლის განმავლობაში კურთხევისთვის მადლობის გადასაცემად, პატიების თხოვნით და წვიმისთვის სალოცავად. ეს არის შესაძლებლობა, რომ კაიანმა სხვადასხვა სოფელი შეიკრიბოს ტომის სოლიდარობის შესანარჩუნებლად.
კაიანებს ძლიერი რწმენა აქვთ აგვისტოში და არაფერს აკეთებენ მკითხაობის რაიმე ფორმის მითითების გარეშე.
Განათლება
კომპიუტერული უნივერსიტეტი, ლოიკავი
ლოიკაუს უნივერსიტეტი
ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი, ლოიკავი
ქვემოთ მოცემულია 2002–2003 სასწავლო წლის საჯარო სკოლის სისტემის რეზიუმე.
Ჯანმრთელობის დაცვა
მიანმარში ჯანდაცვის ზოგადი მდგომარეობა ცუდია. სამხედრო მთავრობა ხარჯავს ქვეყნის მშპ – ს 0,5% –დან 3% –მდე ჯანმრთელობის დაცვაზე, რაც მუდმივად წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე დაბალ მაჩვენებლებს. მიუხედავად იმისა, რომ ჯანდაცვა ნომინალურად უფასოა, სინამდვილეში, პაციენტებს სამედიცინო და მკურნალობის საფასურის გადახდა უწევთ, თუნდაც საზოგადოებრივ კლინიკებსა და საავადმყოფოებში. საჯარო საავადმყოფოებს მრავალი ძირითადი საშუალება და მოწყობილობა არ აქვთ. უფრო მეტიც, ჯანგონისა და მანდალაის გარეთ ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურა ძალიან ცუდია.. 2016 წელს ლოიკაუს გენერალური საავადმყოფო განახლდა იაპონიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოსგან (JICA) 1.945 მილიარდი იენის დაფინანსებით. ქვემოთ მოცემულია სახელმწიფო ჯანდაცვის სისტემის რეზიუმე.
სქოლიო
კატეგორია:მიანმარის შტატები
სეფი I
შაჰ სეფი ან სეფი I (დ. 1611 — გ. 12 მაისი, 1642) — სეფიანთა დინასტიის მეექვსე წარმომადგენელი, მუჰამედ ბაყერ მირზასა და დილარამ ხანუმის ვაჟი. აბას I-ის შვილიშვილი. ირანის შაჰი 1629-1642 წლებში.
აბას I-ის ანდერძის მიხედვით მისი ტახტზე ასვლა ხოსრო მირზამ უზრუნველყო. შაჰ სეფიმ შაჰის ტიტულის მიღებისთანავე მოიშორა ყველა, ვისაც კი შეეძლო მისთვის ძალაუფლება წაერთმია, სეფიანთა ყველა უფლისწული და ასევე, პოლიტიკური ფიგურები. 1633 წელს მისი ბრძანებით, ღალატის ბრალდებით, სიკვდილით დასაჯეს იმამყული-ხანი და უნდილაძეთა ოჯახის სხვა წარმომადგენლები. სეფი ნაკლებ ყურადღებას აქცევდა მთავრობასა და ბიზნესს. არ ჰქონდა ინტელექტუალური ინტერესები. არ იცოდა წერა-კითხა სწორად. იგი საკუთარ დროს ძირითადად ღვინის სმაში ხარჯავდა და გახდა დამოკიდებული თამბაქოზე (როგორც აბას I). მისი მმართველობის პერიოდში უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური ფიგურა იყო დიდი ვეზირი მირზა მუჰამად სარუ თაქი, რომელიც ამ თანამდებობაზე სეფიმ 1634 წელს დანიშნა.
ირანის მტრებმა მალევე ისარგებლეს სეფის სისუსტით. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალეთმა იწვნია დამამცირებელი მარცხი ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლებში მიმდინარე ომის დასაწყისში, შაჰ აბასის დროს, შაჰ სეფის ტახტზე ასვლიდან ერთი წლის შემდეგ, მათ განაახლეს ომი ირანთან და 1634-1635 წლებში დაიკავეს ერევანი, ჰამადანი და თავრიზი. 1638 წელს ოსმალეთის არმიამ მურად IV-ის მეთაურობით აიღო ბაღდადი. ბაღდადის აღებამ ირანი აიძულა ეთხოვა ზავი და 1639 წელს დაიდო ზუჰაბის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც აბას I-ის მიერ დაკავებული ტერიტორიები კვლავ ოსმალეთის იმპერიის ხელში გადავიდა. ამავე პერიოდში, დიდ მოგოლთა იმპერიამ იმპერატორ შაჰ-ჯაჰანის სარდლობით 1638 წელს დაიპყრო სპარსელების ხელში მყოფი ავღანეთის ნაწილი ციხე-ქალაქ ყანდაარითურთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1611 კატეგორია:გარდაცვლილი 1642 კატეგორია:სპარსეთის მონარქები კატეგორია:სეფიანთა დინასტია კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მაისი
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (2016)
2016 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით 58-ე საპრეზიდენტო არჩევნები აშშ-ში, რომელიც გაიმართა 2016 წლის 8 ნოემბერს. The US Elections Project შეფასებით, 2016 წელს კენჭისყრაში მონაწილეობა მიიღო 128.8 მილიონი ამერიკელმა, სულ 231 მილიონი ამომრჩევლიდან, აქტივობამ შეადგინა 55.7%. რესპუბლიკური პარტიიდან კანდიდატმა დონალდ ტრამპმა დაამარცხა დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი ჰილარი კლინტონი. ტრამპი, როგორც 45-ე პრეზიდენტი, შეუდგა თავის საქმიანობას 2017 წლის 20 იანვარს, ასევე მისი მეწყვილე ინდიანის გუბერნატორი, მაიკ პენსი, შეუდგა თავის საქმიანობას, როგორც 48-ე ვიცე-პრეზიდენტი.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები კატეგორია:2016 წლის არჩევნები
ცეცხლის ქვეყანა
ცეცხლის ქვეყანა (Odlar yurdu) — საბჭოთა ფერმწერის თაირ სალახოვის მონუმენტალური ტრიპტიქი, შეიქმნა 2007 წელს. ავტორის ეს ცნობილი ნამუშევარი, მხატვრის ერთ-ერთი უკანასკნელია, რომელიც აგვირგვინებს აზერბაიჯანის მენავთობეების შრომის აღწერას.
აღწერა
ტრიფტიქის ცენტრალურ ნაწილში, რომელსაც ეწოდება „დღევანდელი კასპი“, აღბეჭდილია ნავთობის საზღვაო პლათფორმა, რომელზეც ანთებულია ბუნებრივი აირის შაშხანა. მას უახლოვდებიან მუშები ნავით. მარცხენა ნაწილში, რომელსაც ეწოდება „ცეცხლთაყვანისმცემლების ტაძარი“ — გამოსახულია ათეშგაჰი ანთებული მაშხალით და ცეცხლთაყვანისმცებლებით. მარჯვენა ნაწილში კი — უამრავი მლოცველია ლოცვის დროს ქალქულის კოშკის გარშემო.
სქოლიო
კატეგორია:თაირ სალახოვის ნახატები
სან-რაფაელი (ანტიოკია)
სან-რაფაელი (San Rafael) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.160 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 203 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 362 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ბოდავის I ქუჩა
ბოდავის I ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); პაატა სააკაძის ქუჩიდან არსენალის ხევამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის  რაიონის ქუჩები
ინდოეთ-პაკისტანის პირველი ომი
ინდოეთ-პაკისტანის პირველი ომი — შეიარაღებული კონფლიქტი ინდოეთსა და პაკისტანს შორის. მიმდინარეობდა 1947 წლის 24 ოქტომბრიდან 1948 წლის 31 დეკემბრამდე. კონფლიქტი წარმოიშვა ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფის შემდეგ. კონფლიქტის მიზეზი გახდა ჯამუ და ქაშმირის შტატის კუთვნილების შესახებ დავა. შტატში სჭარბობდა მუსულმანური მოსახლეობა, რის გამოც იგი პაკისტანის შემადგენლობაში უნდა ყოფილიყო, თუმცა მმართველმა ზედაფენამ, რომელიც შედგებოდა ინდუსებისა და მაჰარაჯებისაგან, მიიღო გადაწყვეტილება ინდოეთთან შეერთების შესახებ.
წინარე ისტორია
1815 წლამდე ჯამუ და ქაშმირის შტატი შეგებოდა 15 მცირე სამთავროსაგან (16 ინდუისტური და 6 მუსულმანური), მათი ნაწილი მდებარეობდა ავღანეთის ემირის კონტროლის ქვეშ. ინდურ სამთავროებს მართავდნენ რაჯპუტის თავადები, რომლებიც დიდ მოგოლთა ვასალები იყვნენ იმპერატორ აქბარის დროს. დიდ მოგოლთა იმპერიის დაცემის შემდეგ და გურქების თავდასხმების შედეგად მთიანი სამთავროები გადავიდა რანჯიტ სინგჰის კონტროლის ქვეშ.
ინგლის-სიქების პირველი ომი (1845-1846 წწ.) მიმდინარეობდა ქაშმირში გამაგრებულ სიქებსა და ოსტ-ინდოეთის კომპანიას შორის. 1846 წლის ლაჰორის ხელშეკრულების მიხედვით სიქებმა 1,2 მლნ რუპიის სანაცვლოდ დატოვეს ოლქები მდინარეებს ბისსა და სატლეჯს შორის. ოსტ-ინდოეთის კომპანიამ ვერ შეძლო სწრაფად გადაეხადა სიქებისთვის აღნიშნული თანხა ამიტომ სიქების მთავარმა გულაბ-სიგჰმა დაიკავა ქაშმირი. იგი გახდა კვლავ ჩამოყალიბებული ჯამუსა და ქაშმირის სამთავროს პირველი მაჰარაჯა. გულაბმა დააარსა დინასტია, რომელიც მართავდა სამთავროს, სანამ ინდოეთმა არ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა.
ინდოეთის გაყოფა
1947 წლის 21 ოქტომბერს დაიწყო პაკისტანელი პუშტუნების ნახევრადგასამხედროებული დანაყოფების შეჭრა ქაშმირში. რამდენიმე დღის შემდეგ აიღეს დედაქალაქი სრინაგარი და მაჰარაჯა ჰარი-სინგჰმა დასახმარებლად მიმართა ინდოეთს. ინდოეთი დაეხმარებოდა იმ პირობით თუკი ქაშმირი შეუერთდებოდა ინდოეთს. მაჰარაჯა დათანხმდა და ინდოეთის მთავრობამ 27 ოქტომბერს გამოაცხადა სამთავროს ინდოეთთან მიერთება. ინდოეთის ჯარები გაიგზავნა ქაშმირში.
პაკისტანმა გამოაცხადა, რომ მაჰარაჯას არ ჰქონდა უფლება გამოეძახებინა ინდოეთის არმია, რადგან ის არ იყო მემკვიდრე მმართველი, არამედ ბრიტანელების მიერ დანიშნული. პაკისტანმა გადაწყვიტა საპასუხო ზომების მიღება, მაგრამ პაკისტანის ქვეითი ჯარების შტაბის უფროსმა გენერალმა სერ დუგლას გრეისმა უარი თქვა ქაშმირში ჯარების გაგზავნაზე, უარი თქვა პაკისტანის გენერალ-გუბერნატორის მუჰამედ ალი ჯინას ბრძანების შესრულებაზე. გრეისმა დაუმორჩილებლობის ფაქტი გაამაართლა იმით, რომ ქაშმირში მდებარე ინდოეთის ძალებმა თავის დროზე ფიცი დადეს ბრიტანეთის მეფის ჯორჯ VI-ის ერთგულებაზე და არ შეეძლო კონფლიქტი ინდოეთის ძალებთან. პაკისტანმა საბოლოოდ მაინც გააგზავნა ჯარები ქაშმირში, მაგრამ ამ დროისათვის ქაშმირის 2/3 დაკავებული ჰქონდა ინდოეთს. მხოლოდ გილგიტი და ბალტისტანი დაიკავეს პაკისტანელებმა და მიუერთეს პაკისტანს.
პირველი ეტაპი: შეჭრის დასაწყისი
პაკისტანმა სამთავროს ჩრდილოეთი ნაწილი თავის ტერიტორიად გამოაცხადა აზად ჯამუ-ქაშმირის სახელწოდებით და იქ განათავსა თავისი ჯარები. პაკისტანის ჯარები განათავსა სასაზღვრო რაიონებში მუზაფარაბადთან და დომელიასთან. თავდაპირველი შეჭრის მიზანი იყო პაკისტანის ჯარის მიერ კონტროლის დამყარება ქაშმირის ხეობაზე, სახელმწფოს საზაფხულო დედაქალაქ სრინაგარის ჩათვლით (ჯამუ იყო ზამთრის დედაქალაქი). მაგრამ იმის ნაცვლად, რომ სრინაგარისკენ გადაადგილებულიყვნენ პაკისტანის ძალები დარჩნენ  სასაზღვრო რეგიონის დაპყრობილ ქალაქებში და დაიწყეს მათი ძარცვა.
მეორე ეტაპი: ინდოეთის ოპერაცია ქაშმირის ხეობაში
კონფლიქტში ინდოეთის ჩართვის შემდეგ მათი ძალები და ტექნიკა გადაადგილდა სრინაგარის რაიონში და ალყის შემდეგ დაამარცხა მუსულმანური ლაშქარი ქალაქის გარეუბანში. დამარცხების შემდეგ გაიქცნენ ქალაქ ბარამბულასა და ურისაკენ სადაც იყვნენ გაფანტულები. თუმცა, ქალაქ პუნჩთან ახლოს მდებარე ხეობაში, ქაშმირი ჯარები მუსლიმებმა დაბლოკეს.
გილგიტში ადგილობრივმა ლაშქარმა მხარი დაუჭირა პაკისტანის შეჭრას და დაამყარეს კონტროლი ქაშმირის ამ ჩრდილოეთ ნაწილზე. ქალაქ ჩიტრალის მუსულმანური ჯარიც, რომელსაც სათავეში ადგილობრივი მმართველი მეხთარი ედგა, პაკისტანელებს შეუერთდა.
მეოთხე ეტაპი: ჯანგერის დაცემა და ნაოშერუსა და ურზე
ტომების ჯარმა დაიპყრო ჯანგერი. შემდეგ ისინი უშედეგოდ დესხნენ თავს ნაოშერს და მიიტანეს რამდენიმე წარუმატებელი დარტყმა ქალაქ ურზე. მას შემდეგ რაც რეგიონში ინდური ძალები გამოჩნდა, ფრონტის ხაზი გახდა სტაბილური.
მეხუთე ეტაპი: „ოპერაცია ვიჯაი“ — კონტრშეტევა ჯანგერზე
ინდოეთის ჯარებმა დაიწყეს კონტრთავდასხმა სამხრეთით ჯანგერზე და რაჯაურიზე დარტყმის მიზნით. ქაშმირის ხეობაში ტომების ლაშქარმა განაგრძო თავდასხმა ურის გარნიზონზე. ჩრდილოეთით გილგიტის ლაშქარმა დაიკავა სკარდუ.
მეექვსე ეტაპი: ინდოელების გაზაფხულის თავდასხმა
ჯანგერთან ინდოელები წააწყდნენ მუსულმანთა ჯარის მკაცრ წინააღმდეგობას, რომელსაც არაოფიციალურად შეუერთდნენ პაკისტანის რეგულარული ძალები. ქაშმირის ხეობაში ინდოელებმა დაიბრუნეს ტიტვალი, მაგრამ გილგიტის ლაშქარმა მნიშვნელოვანი პროგრესი განიცადა ჰიმალაის მთისწინეთში, სადაც ალყა შემოარტყეს ლეხს, დაიპყრეს კარგილი და დაამარცხა ინდოეთის ძალები სკარდუსთან.
მეშვიდე ეტაპი: „ოპერაცია გულაბი“
ინდოელები განაგრძობდნენ თავდასხმას ქაშმირის ხეობაში ჩრდილოეთის მიმართულებით, რათა დაეპყროთ კერანი და გურეზის ხეობა. აქვე ისინი თავს დაესხნენ ქალაქ ტიტვალს. ქაშმირის არმიამ შეძლო ქალაქ სკარდუს დაცვა გილგიტის ლაშქრისაგან, მაგრამ აგვისტოში ჩიტრალის ჯარმა მატა-ულ-მულკის სარდლობით ალყა შემოარტყა სკარდუს და არტილერიის დახმარებით დაიპყრო იგი.
მერვე ეტაპი: „ოპერაცია ბიზონი“
მუსულმანების მიერ პუჩის ბლოკადა გრძელდებოდა. 77-ე საპარაშუტო დივიზიამ მიიტანა წარუმატებელი იერიში ზოჯი-ლის უღელტეხილზე. 24 ნოემბერს ინდოელებმა მაინც მოახერხეს უღელტეხილის აღება და საბოლოოდ სკარდუ გაათავისუფლეს ალყისაგან.
მეცხრე ეტაპი: პუნჩის ბლოკადის დასასრული
ინდოელები ამ დროისათვის უკვე ფლობდნენ უპირატესობას ყველა სექტორში. პუნჩი, როგორც იქნა გაათავისუფლეს ერთწლიანი ალყისაგან. გილგიტის ძალები ჰიმალაის მთისწინეთში ასევე გაანადგურეს.
მეათე ეტაპი: ცეცხლის შეწყვეტა
გაეროს რეზოლუციის თანახმად, 1949 წლის 1 იანვრიდან ძალაში შევიდა შეთანხმება. 27 ივნისს ინდოეთი და პაკისტანი ხელს აწერენ შეთანხმებას ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. ქაშმირის 60 % გადავიდა ინდოეთის კონტროლის ქვეშ, ხოლო 40 % დაექვემდებარა პაკისტანს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია კატეგორია:პაკისტანის ისტორია
ახა (მდინარე)
ახა — მდინარე დმანისის მუნიციპალიტეტში, შავწყაროსწყლის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
ბოდბის ქუჩა
ბოდბის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (შავი სოფელი); სამასი არაგველის III შესახვევიდან შავსოფლის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1960 წლამდე შესახვევი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია: ისნის რაიონის ქუჩები
ალექს ბორშტეინი
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ალექს ბორშტეინი 2016 წელს ალექს ბორშტეინი (Alex Borstein; დ. 15 თებერვალი, 1971) — ამერიკელი მსახიობი, გამხმოვანებელი, სცენარისტი, პროდიუსერი და კომიკოსი. ყველაზე მეტად ცნობილია ანიმაციური ტელესერიალის, გრიფინების პერსონაჟის, ლოის გრიფინის გახმოვანებისა და სერიალ Mad TV-ში მონაწილეობისთვის.
დაიბადა ჰაილენდ პარკში, ილინოისის შტატი, ხოლო ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა ქალაქ დერფილდში, (ილინოისი). დაამთავდა სანფრანცისკოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სადაც შეისწავლა რიტორიკა.
1999 წელს იქორწინა მსახიობსა და მწერალ ჯეკსონ დაგლასზე. 2014 წლის ოქტომბრის თვეში წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. მათ ჰყავთ ორი შვილი, ბარნაბი და ჰენრიეტა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მომღერლები
ონიქსი (მდინარე)
ონიქსი — ანტარქტიდის ყველაზე გრძელი მდინარე. მდებარეობს ვიქტორიას მიწის რაიტის ხეობაში, მაკ-მერდოს მშრალ ველებზე, რომელიც ხასიათდება თითქმის მთელი წლის განმავლობაში უთოვლობით, მზის ინსოლაციის დიდი დონით და საკმაოდ მაღალი ზაფხულის ტემპერატურით. მდინარის სიგრძეა დაახლოებით 30 კმ. ჩაედინება ვანდას ტბაში.
მდინარეში წყლის დონე განიცდის დღიურ და სეზონურ ძლიერ ცვალებადობას. ონიქსს აქვს რამდენიმე შენაკადი და მოედინება მხოლოდ გვიანდელი ანტარქტიდული ზაფხულის პერიოდში (თებერვალი, მარტი). დანარჩენი დროის განმავლობაში მდინარის დინება პრაქტიკულად არ არსებობს. ზოგჯერ რამდენიმე წლის განმავლობაში მდინარე ვერ აღწევს ვანდას ტბას. მაგრამ ხანდახან ხდება თავისებური წყალდიდობებიც; ერთ-ერთი მათგანის დროს, 1984 წელს, ახალზელანდიელი რაფტინგისტები დაეშვნენ კიდევაც მდინარეზე.
მდინარეში არ არსებობს თევზი, მაგრამ არსებობს მიკროორგანიზმები და წყალმცენარეები, რომელთა ყვავილობა შესამჩნევია. მდინარის გასწვრივ განთავსებულია მეტეოსადგურები, ხოლო მდინარის ხეობაში 1968 წლიდან 1995 წლამდე მდებარეობდა ახალზელანდიური სადგური ვანდა. საინტერესოა, რომ სადგურზე 1974 წლის 5 იანვარს დაფიქსირებულმა ჰაერის მაქსიმალურმა ტემპერატურამ შეადგინა +15 °C; ეს ალბათ მთელი ანტარქტიდის რეკორდია ტემპერატურაში.
center|thumb|500px|[[რაიტის ხეობა|რაიტის ხეობის რუკა მდინარე ონიქსით და ვანდას ტბით]]
სქოლიო
კატეგორია:ანტარქტიდის მდინარეები
ვასილ ფავლენიშვილი (გ. 1918)
ვასილ გიორგის ძე ფავლენიშვილი (ფავლენოვი; დ. 26 დეკემბერი, 1854 — გ. 22 იანვარი, 1918) — თავადი, ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1916).
დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის იუნკერთა ქვეითი სკოლა (1878). სამხედრო სამსახურში იყო 1869 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878) პრაპორშჩიკის ჩინით. 1904 წლიდან იყო პოდპოლკოვნიკი. 1905-1911 წლებში მსახურობდა კავკასიის მსროლელთა მე-5 პოლკში, შემდეგ შემახის 265-ე ქვეით პოლკში. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე კავკასიის მე-9 ქვეითი პოლკის შემადგენლობაში. თავი გამოიჩინა ოგნოტის ოპერაციის დროს, სოფ. გულდართან 1916 წლის 11-12 აგვისტოს ბრძოლებში, რისთვისაც დაჯილდოვდა გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის“. ამავე ბრძოლაში მძიმედ დაიჭრა. დაჯილდოებული იყო ასევე წმ. ანას, წმ. ვლადიმირისა და წმ. სტანისლავის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ცხინვალის განყოფილების წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1854 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1918 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში‎ კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები კატეგორია:წმინდა გიორგის ორდენის კავალრები ვ
ჩისტიე-პრუდი (მოსკოვის მეტრო)
ჩისტიე-პრუდი (Чистые пруды) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს სოკოლნიჩესკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1935 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
გულისრევა (რომანი)
გულისრევა (La Nausée, თავდაპირველი სახელწოდება - მელანქოლია) — ჟან-პოლ სარტრის ფილოსოფიური და ნაწილობრივ ავტობიოგრაფიული სადებიუტო რომანი, რომელიც 1938 წელს გამოქვეყნდა. მწერალმა ყველაზე მეტად სახელი ამ ნაწარმოებით გაითქვა. ავტორის აზრით, ეს მისი ერთ-ერთი საუკეთესო ნაშრომი იყო.
ნაწარმოები ეგზისტენციალიზმის ერთ-ერთ კანონიკურ ნაშრომად ითვლება.
შინაარსი
ანტუან როკანტენი, 35 წლის დაუოჯახებელი მამაკაცი, მარტო ცხოვრობს ბუვილში, გამოგონილ ქალაქში, რომელიც ჰავრს მოგვაგონებს. იგი მუშაობს XVIII საუკუნის არისტოკრატის მარკიზ დე როლბონის ბიოგრაფიის კვლევაზე - მას შემდეგ, რაც მიატოვა სამუშაო ინდოჩინეთში, მოგზაურობებისგან და თავგადასავლებისგან დაღლილმა. გაცნობიერების პროცესი ერთ-ერთი პირველი მნიშვნელოვანი აზრთაგანია სარტრის წიგნში. როკანტენი წერს დღიურს და სწორედ მისი ტექსტით იქმნება რომანი, რომელიც პირველ პირშია დაწერილი. იგი თანდათანობით გაიაზრებს, რომ ჩვეულებრივი საგნებისადმი მისი დამოკიდებულება შეიცვალა და თავის თავს ეკითხება, რაში მდგომარეობს ეს ცვლილება. ყველაფერი უსიამოვნო ეჩვენება და ხშირად ეუფლება გულისრევის შეგრძნება და მხოლოდ ზიზღს გრძნობს.
მას აღარავინ უყვარს, ბიბლიოთეკაში „შეხვედრის“ მიუხედავად თვითნასწავლთან, რომელსაც ესაუბრება თავისი ინდივიდუალიზმის ჰუმანიზმთან დაპირისპირებით. როკანტენი გრძნობს, რომ შორდება ყველაფერს, რაც მის გარშემოა. როკანტენისთვის აუტანელი ხდება ბუვილის ბურჟუაზია, ისევე როგორც მარკიზი დე როლბონი, რომელიც უინტერესო გახდა მისთვის, რადგანაც „ისტორია მხოლოდ ადრე არსებულზე საუბრობს, და ამჟამად არსებული ვერასოდეს გაამართლებს სხვა არსებულის არსებობას.“ იგი აგრეთვე წყვეტს თავის წიგნზე მუშაობას. თავისი წიგნის ერთ-ერთ ყველაზე ფილოსოფიურ პასაჟში, იგი აღწერს იმას, თუ როგორ აცნობიერებს არსებობას, იმას, რომ არსებობს ისევე, როგორც ყველაფერი რაც მის გარშემოა. მისი ახალი ხედვები მთლიანად ცვლის მის ყოფნას. მას სატრფო, ანი ტოვებს და იგი სრულიად მარტო რჩება, აღარაფრისთვის და აღარავისთვის აღარ არსებობს. მას მხოლოდ წარმოსახვა ეხმარება იმაში, რომ მოწყდეს გულისრევას და რომანის წერას, ეხმარება არსებობის მიღებაში.
ტომას ნიუმენი
ტომას ნიუმენი (Thomas Newman; დ. 20 ოქტომბერი, 1955) — ამერიკელი კინომუსიკოსი. არის ცნობილი კომპოზიტორ ალფრედ ნიუმენის შვილი. 12-ჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე. არის 5 გრემის, 2 BAFTA-სა და ერთი ემის მფლობელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
ნეოლითური რევოლუცია
ნეოლითური რევოლუცია — გრანდიოზული გადატრიალება კაცობრიობის ისტორიაში. მიწათმოქმედების და მესაქონლეობის წარმოშობა ძვ. წ. X – IV ათასწლეულებში. იგი წარმოადგენს ქვის ხანის დამასრულებელ ეტაპს. ეს არის კაცობრიობის ცხოვრების ეტაპი, როდესაც მიმთვისებლური მეურნეობიდან (ნადირობა, შემგროვებლობა, მეთევზეობა) საზოგადოება გადავიდა მწარმოებლურ მეურნეობაზე (მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა).
ტერმინი „ნეოლითური რევოლუცია“ ინგლისელ მეცნიერს გორდონ ჩაილდს ეკუთვნის.
ნეოლითური რევოლუციის ხანაში მახლობელ აღმოსავლეთში წარმოიქმნა რამდენიმე ადრე სამიწათმოქმედო კულტურა, რომლებიც პირველი ცივილიზაციების საწყისს ეტაპად შეიძლება ჩაითვალოს.
იორდანულ-პალესტინური კულტურა
განსაკუთრებულ კულტურულ ზონას წარმოადგენს იორდანულ-პალესტინური კომპლექსი, რომელიც მკვდარი ზღვის ჩრდილოეთით, მდინარე იორდანეს ხეობაში მდებარეობს, ბიბლიური ქალაქის – იერიქონის ტერიტორიაზე. ეს ნასახლარი 4 ჰექტარზე იყო გაშენებული და 4 მეტრი სიმაღლის ქვის სქელი კედლებით იყო გარშემორტყმული. კედელში ჩაშენებული იყო 7 მეტრი სიმაღლის საყარაულო კოშკი. როგორც ჩანს, კედლის ძირითად დანიშნულებას დასახლების მტრისგან დაცვა წარმოადგენდა. ეს კი გახშირებულ თავდასხმებსა და შეტაკებებზე მიუთითებს. არქეოლოგიური განათხარიდან ჩანს, რომ ნასახლარის მოსახლეობა შენობა-ნაგებობების მშენებლობას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა, რაც ცხოვრების საკმაოდ მაღალ დონესა და არქიტექტურის განვითარებაზე მიუთითებს. სახლების კედლებს სქელი ალიზისგან აშენებდნენ, ხოლო იატაკი წითლად ან კრემისფრად შეღებილი კირქვით იყო გალესილი, ღებავდნენ კედლებსაც: დაახლოებით მეტრამდე სიმაღლეზე ის წითელი იყო, ხოლო ზემოთ, ჭერამდე კრემისფერი. კლიმატური პირობების გათვალისწინებით, ყველა ნაგებობა ბანიანი გადახურვით ხასიათდებოდა და იატაკი მიწის ზედაპირზე ან მის ქვევით იყო. ამგვარი არქიტექტურა განპირობებული იყო ცხელი და მშრალი ჰავით. სახლებს შორის პატარა ეზოები იყო, სადაც საჭმელს ამზადებდნენ. იერიქონელები იმ დროისთვის არცთუ ისე ცუდად იკვებებოდნენ. მათ რაციონში ძირითადად ხორცი (როგორც წესი, ნანადირევი) და ხორბალი შედიოდა. ცხოველთაგან მოშინაურებული ჰყავდათ ძაღლი, კატა და თხა.
ნეოლითური იერიქონი  გორდონ ჩაილდმა გათხარა. სწორედ ამ დასახლებაზე დაყრდნობით, მეცნიერმა შემოიტანა ისეთი ცნებები, როგორებიცაა „ურბანული (ქალაქური) და აგრარული (სამიწათმოქმედო) რევოლუცია“.
ჩათალჰოიუქის კულტურა
ადრესამიწათმოქმედო კულტურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენდა მცირე აზია (დღევანდელი თურქეთი). არქეოლოგებმა აქ აღმოაჩინეს დასახლება, რომელსაც ჩათალჰოიუქი (დღევანდელი ადგილის სახელის მიხედვით) ჰქვია. ნეოლითში ამ რეგიონში 20-მდე დასახლება მდებარეობდა, რომელთაგანაც ჩათალჰოიუქი ერთგვარ „დედაქალაქს“ წარმოადგენდა. ის მეტად მდიდარი „ქალაქი“ იყო და 2-ათასიდან 6-ათასამდე მოსახლეს იტევდა. აქ ადამიანები ალიზის შენობებში ცხოვრობდნენ. ჩათალჰოიუქის მოსახლეობა მიწათმოქმედებითა და მესაქონლეობით იყო დაკავებული. აქაური ნეოლითელები 14-მდე სახეობის მცენარეს და მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონელს აშენებდნენ. მათ რაციონში შედიოდა რამდენიმე ჯიშის ხორბალი, ქერი, მუხუდო, ფსტა, ნუშის ზეთი და სხვა. ცხოვრების მაღალ დონეზე მიუთითებს გათხრების შედეგად აღმოჩენილი სხვადასხვა სახის სამკაულები – საყურეები, სამაჯურები, მძივები და ყელსაბამები, ასევე კოსმეტიკის მრავალფეროვანი საშუალებებიც. ჩათალჰოიუქის მდიდარ სამყაროზე მიუთითებს აქ აგებული სალოცავები, რომლებიც კედლის მხატვრობითა და თიხის ბარელიეფებით ხასიათდება.
ჩრდილო მესოპოტამიის და დასავლეთ ირანის კულტურები
ნეოლითის მესამე, მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენდა ჩრდილო მესოპოტამიის და დასავლეთ ირანის კულტურები. ამ რაიონების მოსახლეობა ბინადარ ცხოვრებას ეწეოდა, რაზეც ქვის ფუნდამენტზე აგებული ალიზის სქელკედლიანი სახლები მიუთითებს. ცალკეულ დასახლებებს უკვე ჰქონდათ სქელი, გარს შემოვლებული კედლები და დიდი კარები. აქაურ ბინადრებს მოჰყავდათ სხვადასხვა სახის მცენარეული კულტურები და აშენებდნენ ცხვარს, თხასა და ღორს. გარდა თიხის ჭურჭლისა, ადგილობრივები ქვის ჭურჭელსაც ამზადებდნენ. არქეოლოგებმა აქ აღმოაჩინეს ნახევარმთვარის ფორმის პირველი ნამგალი. ასეთი რამ სხვაგან არ გვხდება. როგორც ჩანს, ამ დასახლებების მოსახლეობა საკმაოდ კომფორტულად ცხოვრობდა, რაზეც მიუთითებენ თიხის სათამაშო ქვები.
გარდა ამ სამი ზონისა ოდნავ გვიანდელი ნეოლითური კულტურები აღმოჩენილია შუა აზიის, ინდოეთის, ჩინეთის, ბალკანეთისა და კავკასიის (მათ შორის საქართველოს) ტერიტორიაზეც. ევროპის ცენტრალურ და ჩრდილო ნაწილებში ნეოლითური გაცილებით გვიან ჩამოყალიბდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული პერიოდები კატეგორია:არქეოლოგიური პერიოდები კატეგორია:ნეოლითი
კალიპეს ციკლი
კალიპეს ციკლი (27759 დღე-ღამე) — მთვარე-მზისიერი კალენდრის 76 წლიანი ციკლი, რომელიც გამოიყენებოდა მთვარისმიერი თვისა და მზისიერი წელიწადის შესათანხმებლად ძველ ბერძნულ კალენდრებში. შემოღებულ იქნა ათინელი მეცნიერის კალიპეს მიერ. კალიპეს ციკლი წარმოადგენდა ოთხ მეტონის ციკლს იმ განსხვავებით, რომ ბოლო წელი იყო არა ნაკიანი, არამედ უბრალო წელი.
ისტორია
ძვ. წ. III საუკუნეში კალიპემ აღმოაჩინა მეტონის ციკლში უზუსტობები და შეიტანა მასში რიგი ცვლილება. მან აიღო ოთხი მეტონის 19-წლიანი ციკლი და შეამცირა ერთი დღით, ანუ ბოლო ნაკიანი წელი გამოაცხადა უბრალო წლად, რის შედეგადაც 76 წელიწადში საშუალოდ გამოუვიდა 365,25 დღე-ღამე.
დღე-ღამე
კალიპეს ციკლი თავდაპირველად იყენებდა თვეების სახელებს ანტიკური კალენდრიდან. მოგვიანებით ასტრონომებმა, როგორიცაა ჰიპარქე, უპირატესობა მიანიჭეს სხვა კალენდრებს, მათ შორის ძველ ეგვიპტურ კალენდარს. ასევე ჰიპარქემ გამოიგონა საკუთარი ჰიპარქეს ციკლი, როგორც კალიპეს ციკლის გაუმჯობესებული ვარიანტი.
ჰიპარქეს ციკლი
ძვ. წ. II საუკუნეში ჰიპარქემ შესთავაზა კალიპეს ციკლის (76 წლის) კორექტირება, რომელიც თავის მხრივ იყო შემოთავაზებული, როგორც მეტონიური ციკლის (19 წლის) კორექტირებული ვარიანტი. მზებუდობის დაკვირვებებიდან ჰიპარქმა აღმოაჩინა, რომ ტროპიკული წელი დაახლოებით 1⁄300 დღით მოკლეა, ვიდრე კალიპეს 365,25 დღე-ღამე. ამიტომ მან შეიტანა 1-დღიანი შესწორება ოთხ კალიპეს ციკლში, რითაც მიიღო 304 წელი = 3760 სინოდური თვე = 111035 დღე-ღამე, ანუ საშუალო წლიური ხანგრძლივობა — 365,24671 დღე-ღამე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დროის საზომი ერთეულები
სან-როკე (ანტიოკია)
სან-როკე (San Roque) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.555 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 958 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 441 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
პიატრა-ალბე
პიატრა-ალბე (Piatra Albă) — სოფელი მოლდოვაში, იალოვენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 105 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 704 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იალოვენის რაიონის სოფლები
პოლიკარპე მურღულია
პოლიკარპე (პოკო) ლევანის ძე მურღულია (დ. 13 თებერვალი, 1900, ქუთაისი — გ. 25 ოქტომბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი თეატრალური მოღვაწე, რეჟისორი.
ბიოგრაფია
ჯერ კიდევ 12 წლის მოსწავლემ, ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის სცენაზე დადგა ი. ჭავჭავაძის „კაკო ყაჩაღი“ და თვითონაც მონაწილეობდა როგორც მსახიობი. აქედან დაწყებული, სადაც არ უნდა ყოფილიყო, რაც არ უნდა ეკეთებინა, მუდამ თეატრზე ფიქრობდა, ამ ოცნებით ცხოვრობდა.
1921 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მაგრამ თეატრისადმი სიყვარულმა გადასძლია და აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით რუსთაველის თეატრიდან არსებული სტუდიის დამთავრების შემდეგ აქვე დაიწყო მოღვაწეობა. რუსთაველის თეატრიდან კოტე მარჯანიშვილის წასვლის შემდეგ იგი თან გაყვა თავის მასწავლებელს ქუთაისში და მხარში ედგა ახალი თეატრის ჩამოყალიბების საქმეში. პ. მურღულიას მცირე წვლილი როდი მიუძღვის 1929-1930 წლებში ამ სახელოვანი კოლექტივის გასტროლებში, როდესაც თეატრმა თავისი მდიდარი შემოქმედება გაიტანა ხარკოვსა და მოსკოვში.
კოტე მარჯანიშვილის გარდაცვალების შემდეგ პოკო მურღულია წავიდა თეატრიდან და „სახკინმრეწვში“ დაიწყო მუშაობა. ახალგაზრდა მსახიობი მთავარ როლებს ასრულებდა ფილმებში: „პრომეთე“, „ზაპოროჟიელი დუნაის გაღმა“ და სხვა. ამ ფილმებში სხვებთან ერთად მონაწილეობდნენ შოთა ნოზაძე და ჩვენი სახელოვანი მომღერლის ნანი ბრეგვაძის მამა — გიორგი (გიგა) ბრეგვაძე.
ნიჭიერი ხელოვანი გამოირჩეოდა შესაშური ორგანიზატორული უნარითაც. სხვადასხვა დროს მუშაობდა რუსტაველის თეატრის, სახელმწიფო ცირკის, გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატული თეატრის დირექტორად. დიდი ღვაწლისა და უანგარო ამაგისათვის მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება. დაჯილდოვებული იყო ორდენებით და მედლებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1973 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ბაბექი (ბალეტი)
ბაბექი (Babək) — ორმოქმედებიანი ბალეტი, რომელიც მიეძღვნა დამპყრობლების წინააღმდეგ სახალხო-განმანთავისუფლებელ ბრძოლას ბაბექის მეთაურობით. მუსიკა დაწერილია აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის აშქინ ალიზადეს მიერ. ლიბრეტოს ავტორები არიან რაფიგ ახუნდოვი და მაქსუდ მამედოვი.
ბალეტის პრემიერა შედგა 1986 წლის 20 მაისს ვლადიმერ ლენინის სახელობის სასახლეში (ახლანდელი ჰეიდარ ალიევის სახელობის სასახლე). სპექტაკლის დადგმა განახორციელა ა. ახუნდოვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის აკადემიური თეატრის კოლექტივმა. სასახლეში სედგა ოთხი წარმოდგენა. პრემიერაზე მთავარ როლში გამოვიდა ვიტალი ახუნდოვი. შემდეგ ბალეტი ნაჩვენები იქნა აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.
თვითონ კომპოზიტორმა განაცხადა, რომ ეს არის ის ნაწარმოები, რომლისათვისაც იგი დაიბადა და ცხოვრობდა.:
„ბაბექი — არის მთელი ჩემი ცხოვრება. მე ჩავდე მასში უამრავი ძალა. როდესაც მე ვმუშაობდი ბაბექზე, თავს გლადიატორად ვგრძნობდი. მასდ 10 წლის განმავლობაში ვწერდი“.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული ბალეტი
ვასილ ფავლენიშვილი (გ. 1942)
ვასილ ივანეს ძე ფავლენიშვილი (ფავლენოვი; დ. 10 მაისი, 1863 — გ. 1942) — თავადი, ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1914).
დაამთავრა ელიზავეტგრადის სამხედრო პროგიმნაზია და თბილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. სამხედრო სამსახურში იყო 1879 წლიდან. მსახურობდა ქართველ გრენადერთა მე-14, 1910-1913 წლებში — კავკასიის მე-5 მსროლელთა პოლკში. 1900 წელს მიიღო კაპიტნის, 1910 წელს — პოდპოლკოვნიკის ჩინი. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დაწყების შემდეგ პოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა კავკასიის მე-9 მსროლელთა პოლკში. 1916 წელს გადაყვანილია კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბის რეზერვში. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1905) და II (1915), წმ. ანას III (1911), წმ. ვლადიმერის IV (1916) ორდენებით, გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის“ (1917) და წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1917).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 1942 კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში‎ კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები ვ
ჯგუფურა
ჯგუფურა  — ლიოფილუმის გვარის სოკო ლიოფილუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.
კარგ საჭმელ სოკოდ ითვლება. გამოიყენება ახალი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული, ასვე ხმარობენ წვნიანებშიც.
სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1818 წელს როგორც Agaricus decastes. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა როლფ ზინგერმა 1951 წელს.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 4-10 (12) სმ, ხორციანი, სიგრძივ ზოლებიანი. ნორჩობაში ქუდი ნახევარსფეროსებრია, შეკეცილი კიდეებით, შემდგომში — ამოზნექილ-გაშლილია გადაკეცილი ან აწეული კიდეებით. იშვიათად — მცირე ზომის ბრტყელი მუქი ქერცლებით ცენტრში. ნოტიო ამინდში ტენიანი და რამდენადმე წებოვანია. ქუდის ფერი — ტალახისფერ-თეთრი, ნაცრისფერი ან ნაცრისფერ-ყავისფერი, კიდეები უფრო ღია. ასაკთან ერთად ღიავდება; დაჭერისას ფერს არ იცვლის.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, განიერი, 0,5 სმ სიგანეში, თანაბარი კუთხეებით, ოდნავ დაღმავალი ან შეზრდილი, ზრდასრულობაში ზოგჯერ შორდება ფეხს. ტალახისფერ-თეთრი ან მოყვითალო (დაჭერისას მუქდება).
ფეხის სიგრძე — 3-8 (10) სმ სისქე — 0,5-2,5 სმ, მკვრივი, მთლიანი, ცილინდრული, ძირისკენ გამსხვილებული ან ოდნავ გაბერილი. ფირფიტებთან თეთრი, ძირისკენ მონაცრისფრო-მურა. ზედაპირი გლუვი, რბილობი სიგრძივ ბოჭკოვანი, ქუდთან მიმართებაში ფეხი ზოგჯერ ექსცენტრულია.
სპორების ფხვნილი თეთრია. სპორები — 5-7×5-6 მკმ, გლუვი, განიერელიფსისებრი, უფერული.
ეკოლოგია და გავრცელება
საპროფიტია. იზრდება ნიადაგზე ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, უპირატესობას ანიჭებს ტყის და გზის პირებს, მეჩხერ ტყეებს, ზოგჯერ გვხვდება ბაღებში, პარკებსა და საძოვრებზე. როგორც წესი ნაყოფს ისხამს დიდ ჯგუფებად, იშვიათად ერთეულებად. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში.
სეზონი — ზაფხულის ბოლოდან შემოდგომამდე.
მსგავსი სახეობები
ჯგუფურა ასევე წააგავს მანჭკვალასა და კლიტოციბეს გვარის რამდენიმე წარმომადგენელს.
კვებითი ღირებულება
კარგ საჭმელ სოკოდ ითვლება. გამოიყენება ახალი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული, მხოლოდ ქუდი. ასევე ხმარობენ წვნიანებშიც. შემწვარ სოკოს ახასიათებს ქათმის გემო.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ლიოფილუმი
როლფ ზინგერი
როლფ ზინგერი (Rolf Singer; დ. 23 ივნისი 1906, შლირზე — გ. 18 იანვარი 1994, ჩიკაგო) — გერმანული წარმოშობის ბოტანიკოსი და მიკოლოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. ბუენოს-აირესისა და ტუკუმანის უნივერსიტეტების პროფესორი. XX საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მიკოლოგი.
მოღვაწეობდა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში, საბჭოთა კავშირში, აშშ-ში, არგენტინასა და ჩილეში. ზინგერმა შეიმუშავა ფირფიტოვან სოკოთა სისტემა, გამოსცა შრომები ენტომიკოლოგიაში, აღწერა დაახლოებით 2450-მდე ახალი სახეობის სოკო. ზინგერის კოლექციები ინახება 42 ქვეყნის ჰერბარიუმებში. ავტორია 400-მდე პუბლიკაციისა.
მისი სტანტარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Singer.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ბოტანიკოსები კატეგორია:გერმანელი მიკოლოგები
კრასნიე-ვოროტა (მოსკოვის მეტრო)
კრასნიე-ვოროტა (Красные ворота) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს სოკოლნიჩესკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1935 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
ტონგის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
ტონგის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები — წარმოადგენს ტონგას საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. ნაკრები არის ფიბა ოკეანეთი-ს წევრი.
ფიბა ოკეანეთის ჩემპიონატი
გუნდს ფიბა ოკეანეთის ჩემპიონატზე მონაწილეობა არასოდეს არ მიუღია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტონგის კალათბურთი კატეგორია:ტონგის ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები
სან-ვისენტე (ანტიოკია)
სან-ვისენტე (San Vicente) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 273 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 243 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
რუსეშტი-ვეკი
რუსეშტი-ვეკი (Ruseştii Vechi) — სოფელი მოლდოვაში, იალოვენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 161 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 340 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იალოვენის რაიონის სოფლები
ავგიის ნაეკლესიარი
ავგიის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ავგიაში. ეკლესია ნაგები ჩანს ნატეხი ქვით. საეკლესიო ნაგებობა თავისი მშენებლობის სტილით, დაგეგმარებითა და აქ გათხრების დროს აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალებით, თარიღდება V საუკუნით.
ძეგლის აღწერა
ძეგლი წარმოადგენს ადრექრისტიანული ხანის დარბაზულ ნაგებობას, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის განივი მკლავებით. ნაგებობის ერთიანი გეგმარებითი სტრუქტურა გამოიყურება როგორც „თავისუფალი ჯვარი“ (23,85 X 19 მ). შეიცავს ნახევარწრიულ შვერილ აფსიდას, რომლის რადიუსი 6,05 მ-­ია. ტაძრის ძირითადი სივრცე სამნაწილიანია. შეიცავს განივ დარბაზს, რომელიც შესაძლოა ნართექსის ფუნქციას ასრულებდა, დარბაზს და საკურთხეველის აფსიდას. ნაგებობის იატაკი დაფარული იყო მოვარდისფრო კირხსნარით, წვრილი კენჭებისა და კერამიკული ფხვნილის ნაერთით.
ტაძარს ერთადერთი ცენტრალური შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან უნდა ქონოდა, ჩრდილოეთ მინაშენში (5,5 X 4,75 მ) ­ ჩრდილო­-დასავლეთ კუთხეში. სამხრეთის მინაშენისა (5,5 X 4,5 მ)­ სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში.
ნაგებობა გადახურული უნდა ყოფილიყო ე. წ. კოჭებიანი კონსტრუქციის ორქანობიანი სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
The Who-ს დისკოგრაფია
აქ წარმოდგენილია ინგლისური როკ-ჯგუფ The Who-ს ალბომების და სინგლების დისკოგრაფია.
The Who-მ წლის განმავლობაში რამდენიმე ხმისჩამწერი ლეიბლი შეიცვალა. ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთი ამერიკის გარდა სხვა ქვეყნებში მათ კონტრაქტი Brunswick Records-თან ჰქონდათ. 1966 წელს ჯგუფი გადავიდა Polydor Records-ზე და დაიბრუნა უფლებები Brunswick-ისთვის შექმნილ ჩანაწერებზეც. შემდეგ წელს მათ შექმნეს Track Records და მასზე ჩანაწერების გამოცემა დაიწყეს, ხოლო დისტრიბუციას Polydor ეწოდა. 1974 წელს ჯგუფმა დატოვა Track და დაუბრუნდა Polydor-ს, რომელზეც ჩანაწერებს დღემდე გამოსცემს.
ჩრდილოეთ ამერიკაში ჯგუფი თავდაპირველად Decca Records-ზე იყო. შემდეგ, 1966 წელს, სინგლის გამოსაცემად, იგი Atco Records-ზე გადავიდა და წლის ბოლოს Decca-ს დაუბრუნდა. 1972 წელს Decca-ს ამერიკული ლეიბლი შეერწყა MCA Records-ს. ჯგუფმა 1981 წელს კიდევ ერთხელ შეიცვალა ამერიკული ლეიბლები და გადავიდა Warner Bros. Records-ზე. მასზე გამოვიდა ალბომები Face Dances და It's Hard და სინგლები, შემდეგ კი ჯგუფი დაიშალა. მოგვიანებით MCA-მ მიიღო Warner Bros. Records-ზე გამოსული ალბომების აშშ-ში გამოცემის უფლებები. 2003 წელს MCA Records (ამჯერად Polydor-თან თანამშრომლობით, Universal Music Group-ის მფლობელობაში) შეერწყა Geffen Records-ს, რომელიც, ირონიულად, თავდაპირველად იყო დამოუკიდებელი ლეიბლი, რომლის პროდუქციის დისტრიბუტორი Warner Bros. Records იყო. Geffen ამჟამად აკონტროლებს The Who-ს კატალოგის აშშ-ში გამოცემის უფლებებს, ალბომამდე It's Hard. 2006 წლის ალბომი Endless Wire აშშ-ში გამოვიდა Universal Republic-ზე.
სქოლიო
დისკოგრაფია კატეგორია:ბრიტანელი შემსრულებლების დისკოგრაფიები Who, The
გურამ ხიმშიაშვილი
გურამ ხიმშიაშვილი (დ. 1955) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი, ფილოლოგი.
ბიოგრაფია
გურამ ხიმშიაშვილი (თურქული გვარ-სახელი მუსტაფა იაკუტი) 1955 წელს დაიბადა ქალაქ ინეგოლიდან ათიოდე კილომეტრით დაშორებულ დაბა იენიჯეს დაქვემდებარებაში შემავალ სოფელ ჩიფთლიქში, პუნდუხლის უბანში, სადაც ექვს წლამდე იზრდებოდა. გურამის მამა — მევლუდ ხიმშიაშვილი (დაიბადა 1928 წელს აჭარის სოფელ პურთოიდში) სამი თვის იყო, როდესაც საბჭოთა რეჟიმთან შეურიგებლობის გამო მამა იუნუს ნადი ხიმშიაშვილი თურქეთში გადაიხვეწა და ცოლ-შვილიც თან წაიყვანა. გურამ ხიმშიაშვილის დედა — მარიე დიასამიძე 1930 წელს დაბადებულა ინეგელოს რაიონის სოფელ მეზითში სასულიერო პირის – აქიფ დიასამიძის (ოზშენი) ოჯახში.
გურამ ხიმშიაშვილის მშობლებს 4 გოგონა და ორი ვაჟი ჰყავდათ. მათი მრავალსულიანი ოჯახი მწირშემოსავლიანი და კონსერვატიული იყო. გურამის ბავშვობაში ჩიფთლიქში ჯერ კიდევ არ არსებობდა თურქული სკოლა და მოსახლეობა ერთმანეთში მხოლოდ ქართულად საუბრობდა. აქედან გამომდინარე გურამ ხიმშიაშვილმა თურქულის შესწავლა ფაქტობრივად ექვსი წლის ასაკში, სკოლაში შესვლის პერიოდიდან, დაიწყო. ინეგოლის პირველდაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ, თერთმეტი წლის ასაკში წარმატებით ჩააბარა მისაღები გამოცდები და საქარიის რაიონის დაბა არიფიეს სკოლა-ინტერნატში უფასოდ სწავლის უფლება მოიპოვა.
1972 წელს, არიფიეს სკოლა-ინტერნატის დამთავრების შემდეგ, გურამ ხიმშიაშვილი მასწავლებლად მუშაობდა ანატოლიაში, კონიის მხარის ადმინისტრაციული ცნეტრის, ბოზქირის რაიონის სოფელ ქაიაფინარში. 1974 წელს იგი ჩაირიცხა ანკარის შუა აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში ინგლისური ენის სპეციალობაზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კვლავ განაგრძოს პედაგოგიური საქმიანობა და 1984 წლამდე ჯერ ბურსაში მუშაობდა მასწავლებლად, შემდეგ სტამბოლში. 1984 წელს სამუშაოდ გადავიდა თურქეთის საზღვაო ადმინისტრაციაში და 2012 წლამდე, პენსიაში გასვლამდე, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულება უხდებოდა იზმითის, სტამბოლის, ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეების ნავსადგურებში.
1980 წლის ივლისში თურქი ნაციონალისტების მიერ ახმედ მელაშვილის ვანდალური მკველობის შემდეგ ჩვენებურების ეროვნული აქტიურობა საგრძნობლად შესუსტდა. ამას თან ერთვოდა 12 სექტემბრის სამხედრო გადატრიალების შედეგად ქვეყანაში შექმნილი მძიმე პოლიტიკური ვითარებაც, რის შედეგადაც მნიშვნელოვანწილად იყო შეზღუდული მოქალაქეთა დემოკრატიული უფლებები და თავისუფალი კავშირ-ურთიერთობები. მიუხედავად ამისა გურამ ხიმშიაშვილს არჩეული გზიდან არ გადაუხვევია და ახმედ მელაშვილის მეგობრებთან და თანამოაზრეებთან ერთად კვლავაც განაგრძო ადრინდელი საქმიანობა. ასე მომზადდა საფუძველი — ქართველებით კომპაქტურად დასახლებულ ადგილებში ქართული სათვისტომოებისა და ასოციაციების შესაქმნელად.
1982 წელს გურამ ხიმშიაშვილმა ორგანიზება გაუწია ახმედ მელაშვილის გარდაცვალების ორი წლისთავის აღსანიშნავად გამართულ ხალხმრავალ თავყრილობას, რომელიც სტამბოლის სარიერის რაიონში გაიმართა. გურამ ხიმშიაშვილის ეროვნული საქმიანობა კიდევ უფრო მეტად გააქტიურდა ოსმან ნური მერჯანთან (ოთარ იმედაშვილი) დამეგობრების შემდეგ. გურამ ხიმშიაშვილი 1986-1999 წლებში ქალაქ იალოვაში ცხოვრობდა და ენერგიულ მონაწილეობას იღებდა ბურსასა და სტამბოლში მცხოვრები ქართველების მიერ ჩატარებულ ღონისძიებებში. მას დიდი წვლილი მიუძღვის 1986 წელს ბურსაში „ბათუმისა და მისი შემოგარენის ლტოლვილთა ასოციაციის“ დაარსების საქმეში. 1987 წელს კი გურამ ხიმშიაშვილისა და სტამბოლში მცხოვრები სხვა თანამემამულეების ძალისხმევით სტამბოლის ცენტრალურ უბან ბეშიქთაშში „ბათუმისა და მისი შემოგარენის ლტოლვილთა ასოციაციაც“ დაფუძნდა. ასეთივე როლი აქვს მას შესრულებული იზმითის, გოლჯუქის, ხენდეკის, ორჰანგაზისა და იზნიქის ქართული ასოციაციების შექმნაშიც.
1987 წელს საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულლებთან კულტურული კავშირ-ურთიერთობების საზოგადოების იმჟამინდელმა თავმჯდომარემ ოთარ გიგინეიშვილმა საქართველოში მოიწვია გურამ ხიმშიაშვილი. ეს მისი პირველი ვიზიტი იყო, რომლის დროსაც არა მხოლოდ თავისი ისტორიული სამშობლოს ღირშესანიშნაობები დაათვალიერა, არამედ საქართველოში მცხოვრები ნათესავები გაიცნო და ბევრი ახალი მეგობარი შეიძინა.
გურამ ხიმშიაშვილი სარედაქციო–საგამომცემლო საქმიანობასაც ეწევა. ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი მონაწილეობა ჟურნალ „ჩვენებურის“ გამოცემის აღდგენის საქმეში. ეს ჟურნალი ახმედ მელაშვილმა და შენვერ აქინმა (შალვა თევზაძემ) დაარსეს 1977 წელს, მაგრამ ახმედ მელაშვილის მკვლელობისა და 12 სექტემბრის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ მისი გამოცემა შეწყდა. ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მიმდინარე მოსამზადებელი სამუშაოების შედეგად, 1993 წელს ბურსაში მოწვეულ საგანგებო კრებაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება ჟურნალის გამოცემის აღდგენასთან დაკავშირებით. განახლებული „ჩვენებურის“ პირველი ნომრები 1993 ბურსაში გამოიცა, 1994 წლიდან კი ჟურნალი სტამბოლში მის დახურვამდე, 2006 წლამდე სამ თვეში ერთხელ გამოდიოდა თურქულ ენაზე. მასში ქვეყნდებოდა წერილები საქართველოს ისტორიისა და თანამედროვე ყოფის, ქართული ენის, კულტურის, ლიტერატურისა და ხელოვნების შესახებ. გურამ ხიმშიაშვილ იყო ჟურნალის საგამომცემლო საბჭოს წევრი, აგვარებდა ჟურნალის გამოცემასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციულ და ფინანსურ საქმეებს, ჩართული იყო გამოსაქვეყნებელი მასალების შერჩევის პროცესში და ჟურნალის დაბეჭდვასა და გავრცელებასთან დაკავშირებულ პრობლემათა პრაქტიკულ მოგვარებაში. 2007-2011 წლებში გამოდიოდა ორენოვანი (ქართულ–თურქული) ჟურნალი „ფიროსმანი“, რომლის მთავარი რედაქტორი იყო ფარნა-ბექა ჩილაშვილი, ხოლო გენერალური კოორდინატორი — გურამ ხიმშიაშვილი. გურამ ხიმშიაშვილი წერილებს აქვეყნებდა ორივე ჟურნალში. მის პუბლიკაციათა დიდი ნაწილი ინფორმაციული ხასიათისაა და ავტორი მათი მეშვეობით მრავალ საინტერესო ცნობას გვაწვდის ქართულ-თურქულ ისტორიულ, ლიტერატურულ, კულტურულ და სამეცნიერო ურთიერთობათა შესახებ.
გურამ ხიმშიაშვილი თურქეთში პირველია, ვისაც ამ ქვეყნის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტრომ ოფიციალურად გადასცა პროფესიონალი ქართულენოვანი გიდის სერთიფიკატი, იგი იმავდროულად პროფესიონალი ინგლისურენოვანი გიდის სერთიფიკატის მფლობელიცაა. გურამ ხიმშიაშვილი სტამბოლში 2000 წელს დაარსებული თურქეთ-საქართველოს განათლებისა და კულტურის ფონდის დამფუძნებელთა საბჭოს უცვლელი წევრიცაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
აზერბაიჯანული ბალეტი
ისტორია
პირველი აზერბაიჯანული ბალეტი „ქალწულის კოშკი“ დაწერილია აფრასიაბ ბადერბეილის მიერ 1940 წელს. მუსიკის გარდა, კომპოზიტორმა ასევე ლიბრეტოც თვითონ დაწერა. ეს ნაწარმოები ასევე გახდა პირველი ბალეტი მუსულმანურ აღმოსავლეთში.
1950 წელს მ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის თეატრის, ოპერისა და ბალეტის სცენაზე დადგმული იქნა მეორე ს. გაჯიბეკოვის ბალეტი „გიულშენი“.
აზერბაიჯანული ბალეტის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა სსრკ-ის სახალხო არტისტმა გამერ ალმასზადემ და მისმა მოწაფე ქალმა ლეილა ვექილოვამ, ასევე აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტებმა ჩიმნაზ ბაბაევამ და რაფიგა ახუნდოვამ.
ჟაკლინ კენედი ონასისი
მინიატიურა
ჟაკლინ ლი „ჯეკი“ ბუვიე კენედი ონასისი (Jacqueline Bouvier, პირველი ქორწინებიდან გვარი კენედი, მეორედან - ონასისი; ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი, როგორც „ჯეკი“, დ. 28 ივლისი, 1929 — გ. 19 მაისი, 1994) —  ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი ქალბატონი 1961–1963 წლებში, ჯონ ფიცჯერალდ კენედის მეუღლე. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ისტორიული არქიტექტორული ნაგებობების შენარჩუნებაში. მუშაობდა რედაქტორად რამდენიმე გამომცემლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:ამერიკელი ინგლისელები კატეგორია:ამერიკელი ფრანგები კატეგორია:ამერიკელი ირლანდიელები კატეგორია:ამერიკელი შოტლანდიელები კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
უჩალი
უჩალი (Учалы; Учалы) — ქალაქი ბაშკირეთში. მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთში, ურალის სამხრეთ ნაწილში. 2010 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენდა 37,788 ადამიანს.
ეტიმოლოგია
ბაშკირულ ენაზე უჩალდი სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც შურისძიება. ლეგენდის მიხედვით XIV საუკუნის ბოლოს დღევანდელი ქალაქის მიდამოებში თემურლენგმა დაამარცხა თოხთამიში დამისი მომხრე მომთაბარე ბაშკირები. სხვა თეორიის მიხედვით ქალაქს მის ახლოს მდებარე ტბების დიდი უჩალის და პატარა უჩალის მიხედვით ჰქვია სახელი. სხვა და სხვა თეორიებია ტბების სახლებთან დაკავშირებითაც, ერთ-ერთი მათგანის მიხედვით სახელი ეწოდათ ძველი ბაშკირული სიტყვის იუშა-ს მიხედვით, რომელიც ქვიშის და თიხის ფერის დიაპაზონს აღნიშნავს. მეორე ვერსიის მიხედვით ქალაქის დასახელება მოდის იასპის ბაშკირული სახელიდან, რომლის საბადოებიც ურალის ტერიტორიაზე მრავლადაა. არსებობს კიდევ ერთი მოსაზრება, რომ სახელი მოდის თათრული სიტყვა აჩული-დან რაც გაბრაზებულს აღნიშნავს.
ეკონომიკა
ქალაქის უდიდესი წარმოებაა მადნის გადამამუშავებელი ქარხანა - ურალის სამთო მომპოვებელი და მეტალურგიული კომბინატი, რომელიც რუსეთში თუთიის მნიშვნელოვანი მწარმოებელია.
დემოგრაფია
2010 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში 37,788 ადამიანი ცხოვრობს, რომელთა ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგია:
განათლება
ქალაქში არის: ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილიალი, სამთო საქმისა და მეტალურგიის კოლეჯი, ხელოვნებისა და კულტურის კოლეჯი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაშკირეთის ქალაქები
მაყვალა მრევლიშვილი
ბიოგრაფია
დაიბადა გამოჩენილი მხატვრის ალექსანდრე მრევლიშვილის ოჯახში. მას ბავშვობიდანვე მწერალთა და ხელოვანთა გარემოცვაში მოუწია აღზრდა, რამაც განაპირობა მისი მოქალაქეობრივი პოზიციის ჩამოყალიბება, პოეტური გემოვნების დახვეწა. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის მე-8 საშუალო სკოლა, ხოლო 1930 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ლიტერატურული განყოფილება. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ, სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს რადიოკომიტეტის საბავშვო გადაცემათა რედაქტორად, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში მეცნიერ თანამშრომლად, იყო მოსწავლეთა რესპუბლიკური სასახლის მხატვრული კითხვის წრის ხელმძღვანელი, საქართველოს მწერალთა კავშირის საბავშვო სექციის ბიუროს მდივანი, ჟურნალ „დილას“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე. პირველი ლექსი „წერილი აბასთუმნიდან“ 1927 წელს გამოაქვეყნა, ხოლო პირველი წიგნი „ლექსები“ 1940 წელს. ქართველმა ბავშვებს შორის პოპულარული იყო მისი ლექსები „დილა მშვიდობისა“, „საწყალი კურდღელი“, „ჩიტო-ჩიტო“, „შენ გიგალობ პატარავ“, პოემები „ჭანჭიკელა“, „გოგია და ტოლია“, „მიყვარს ყველა ცისარტყელა“ და მრავალი სხვა. მან გადაამუშავა და გამოსცა ქართული ხალხური ზღაპრები „ირმისა“ და „კომბლე“.
მაყვალა მრევლიშვილი ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობასაც. ქართულ მკითხველს გააცნო ფრანგული ხალხური საბავშვო ლექსები, შარლ დე კოსტერის რომანი „ულენშპიგელის ლეგენდა“, ლიტვური ზღაპარი „მზის დამხსნელი“.
მინიჭებული ჰქონდა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია, დაჯილდოებული იყო იაკობ გოგებაშვილის მედლით, საპატიო ნიშნის ორდენებით და მედლებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.