cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერთა ლიგა
სტრუქტურა
ერთა ლიგის საბჭოს წევრთა რაოდენობა არსებობის განმავლობაში რამდენჯერმე შეიცვალა. 1922 წელს არამოქმედი წევრი ქვეყნების რაოდენობა ექვსამდე გაიზარდა, ხოლო 1926 წელს უკვე რვამდე. 1926 წელს როდესაც გერმანია ერთა ლიგაში გაწევრიანდა ის საბჭოს მეხუთე მუდმივმოქმედი წევრი გახდა. მას შემდეგ რაც გერმანიამ და იაპონიამ ლიგა დატოვეს არაწევრი ქვეყნების რაოდენობა 9-დან 11-მდე გაიზარდა, ხოლო მას შემდეგ რაც საბჭოთა კავშირი ლიგის წევრი გახდა საბჭოს კიდე 3 არამუდმივი წევრი დაემატა, რის შედეგადაც საბოლოოდ საბჭოს 15 წევრი ჰყავდა. საბჭოს წევრები საკითხთა განხილვის მიზნით წელიწადში 5-ჯერ იკრიბებოდნენ, შეკრება ხდებოდა საგანგებო მდგომარეობის დროსაც.
მანდატები
მას შემდეგ რაც მსოფლიო ომი დასრულდა დღის წესრიგში დამარცხებული ქვეყნების ტერიტორიების ნაწილის გადანაწილების საკითხი დადგა. გერმანიას ჩამოერთვა კოლონიები აფრიკასა და ოკეანეთში, ხოლო ოსმალების იმპერიას ჩამოერთვა მისი არაბულენოვანი რეგიონები. პარიზის სამშვიდობო შეთანხმების თანახმად აღნიშნულ ტერიტორიებზე პასუხისმგებლობა სხვა ქვეყნებს უნდა აეღოთ და ემართათ. ერთა ლიგის მანდატის სიტემა შეთანხმების 22-ე მეორე მუხლით იყო განსაზღვრული. მანდატების კომისია განსაზღვრავდა ქვეყნის მანდატის სტატუსს, ასევე სადავო ტერიტორიებზე პლებისციტის ჩატარებას იმისთვის, რომ მოსახლეობას ქონოდა არჩევანი თუ რომელ ქვეყანას შეერთებოდა. ერთა ლიგაში მანდატების 3 კატეგორია არსებობდა A, B და C.
A — აღნიშნული მანდატი ოტომანების იმპერიის ნაწილს შეეხებოდა, ასევე თუ გაერთიანება საკმარისად განვითარებული იყო და გააჩნდა სახელმწიფოებრივი ნიშნები და შეეძლო საკუთარი თავის დაცვა მაშინ მისი მოთხოვნები მმართველის შერჩევის დროს მკაცრად გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო.
B — ტერიტორიები რომლებიც გერმანიის შემადგენლობაში შედიოდა. აღნიშნულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ხალხის მართვისას მანდატის მფლობელი ქვყანა უნდა დახმარებოდა გაერთიანებას განვითარებულიყო და საკუთარი ტავის დაცვა ესწავლა. მმართველ ქვყანა მართული გაერთიანების ადმინისტრირება უნდა განეხორციელებინა და დაეცვა სამოქალაქო წესრიგი.
C — ტერიტორიები მოიცავდა აფრიკის და ოკეანეთის ნაწილს. აღნიშნულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ხალხები რომლებიც არასაკმარისად განვითარებულები და ცივილიზაციისგან საკმაოდ დაშორებულები იყვნენ. აღნიშნული მანდატის ქვეშ ასევე იმართებოდა ის ტერიტორიები, რომლებზეც ეთნიკური ჯგუფები მნიშვნელოვნად დაქსაქსული ან მცირერიცხოვანი იყო.
მანდატით მართული ტერიტორიები
ერთა ლიგის მანდატით ტერიტორიების მართვის უფლება მხოლოდ რამდენიმე ქვეყანას ჰქონდა, ერთა ლიგის  14 მანდატი დიდ ბრიტანეთს, სამხრეთ აფრიკის გაერთიანებას, საფრანგეთს, ბელგიას, იაპონიას, ახალ ზელანდიასა და ავსტრალიას ჰქონდა განაწილებული. დიდი ბრიტანეთი მისი მანდატით პალესტინას მართავდა, ხოლო სამხრეთ აფრიკის გაერთიანება კი სამხრეთ დასავლეთ აფრიკის მანდატს. ერთა ლიგის მანდატით მართულმა ქვეყნებმა დამოუკიდებლობა მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე ვერ მიიღეს, ერთადერთი გამონაკლისს ერაყის სამეფო წარმოადგენდა, რომელიც ერთა ლიგის წევრი 1932 წელს გახდა.
ერთა ლიგის პირდაპირი მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა ზაარლანდი, რომელიც 15 წლის შემდეგ პლებისციტის შედეგად დაბრუნდა გერმანიის მმართველობაში და დანცინგის თავისუფალი ქალაქი (დღევანდელი გდანსკი).
ტერიტორიული დავების გადაწყვეტა
პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მსოფლიო ბევრი პრობლემის წინაშე აღმოჩნდა, განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს საზღვრების საკითხი. საზღვრების მოწესრიგების საკითხს მოკავშირეები წყვეტდნენ, მაგრამ ისინი საკითს განსახილველად ერთა ლიგას მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში გადასცემდნენ. ვინაიდან მსოფლიო ომებს შორის პერიოდში ერთა ლიგა ყველა დავას ვერ განიხილავდა, ქვეყნებს შორის ბევრი ტერიტორიული დავა გაჩნდა, რაც დაპირისპირების და შეტაკებების მიზეზი ხდებოდა.
ალანდის კუნძულები
ალანდის კუნძულები ოდითგანვე შვედეთის შემადგენლობაში შედიოდა, მაგრამ 1809 წელს რუსეთის იმპერიამ მისი და ფინეთის ანექსია მოახდინა. 1917 წელს როდესაც რუსეთში ოქტომბრის რევოლუცია მიმდინარეობდა ფინეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ალანდი მის შემადგენლობაში შევიდა. ორ ქვეყანას შორის დაპირისპირების მიზეზი მას შემდეგ გახდა რაც შვედურ ენოვანმა უმრავლესობა შვედეთთან გაერთიანების სურვილი გამოთქვეს, რამაც ორ ქვეყანას შორის სამხედრო დაპირისპირება საკმაოდ რეალური გახადა. დაძაბული ურთიერთობების ფონზე დიდმა ბრიტანეთმა ვითარების განმუხტვის მიზნით ერთა ლიგას მიმართა, მაგრამ ფინეთი აღნიშნულ ინციატივას კრიტიკულად შეხვდა, ვინაიდან ის აღნიშნულ საკითს მის საშინაო საქმეებში ჩარევად მიიჩნევდა. ფინეთის წინააღმდეგობის და მიუხედავად ერთა ლიგამ დამოუკიდებელი კომისია შექმნა, რომელიც აღნიშნულ საკითხზე იმსჯელებდა. 1921 წელს ლიგის გადაწყვეტილებით ალანდის კუნძულები ფინეთის შემადგენლობაში უნდა დარჩენილიყო, მართალია შვედეთი უკმაყოფილიო იყო მიღებული გადაწყვეტილებით, მაგრამ ის იძულებული გახდა დათანხმებოდა მიღებულ გადაწყვეტილებას.
კოლუმბია-პერუს დაპირისპირება
XX საუკუნის დასაწყისში კოლუმბიასა და პერუს შორის რიგი სახის დაპირისპირებები არსებობდა, რომელიც საბოლოოდ 1922 წლის სალომონ-ლოზანოს ხელშეკრულებით დასრულდა. შეთანხმების თანახმად სასაზღვრო სოფელი ლეტიცია მისი შემოგარენით პერუს გამოეყო და კოლუმბიას გადაეცა, რაც კოლუმბიას საშუალებას  აძლევდა ამაზონთან წვდომა ქონოდა. 1930 წლის 1 ოქტომბერს შეთანხმებით დაზარალებულმა პერუელმა ფერმერებმა საკუთარი შეიარაღებულ ძალებით ლეტიცია დაიკავეს. თავდაპირველად პერუმ ლეტიცის ძალადობრივად მის შემადგენლობაში დაბრუნებას მხარი არ დაუჭირა, მაგრამ პერუს პრეზიდენტმა გადაწყვიტა კოლუმბისათვის ლეტიციის დაბრუნების საშუალება არ მიეცა, სწორედ ამიტომ პერუს არმიამ ლეტიციის ოკუპაცია მოახდინა. ოკუპაციას ორ ქვეყანას შორის მალევე მოყვა დაპირისპირება. რამდენიმე თვიანი მოლაპარაკებების შემდეგ ორივე ქვეყნის ხელისფლება დათანხმდა, რომ ერთა ლიგა მოლაპარაკებებში ჩართულიყო. კოლუმბიამ და პერუმ საკუთარი დავა განსახილველად ერთა ლიგის საბჭოს წარუდგინეს, 1933 წელს განხილვის პროცესში სადავო ტერიტორია ერთა ლიგის კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა. 1934 წელს მოლაპარაკებების შედეგად ლეტიცია კვლავ კოლუმბიის მფლობელობაში დაბრუნდა და ასევე 1932 წლის ოკუპაციის გამო პერუს ოფიციალური ბოდიშის მოხდა დაევალა.
საარი
აღნიშნული ტერიტორია აერთიანებდა პრუსიის და რაინის ტერიტორიებს, რომელსაც ვერსალის შეთანხმების თანახმად უშუალოდ ლიგა მართავდა. შეთანხმების თანახმად 15 წლის შემდეგ საარში პლებისციტი უდნა ჩატარებულიყო იმასთან დაკავშირებით საფრანგეთის თუ გერმანიის შემადგენლობაში იქნებოდა ის. 1935 წელს ჩატარებული რეფერენდუმის თანახმად 90 % მეტმა ადამიანმა გერმანიის შემადგენლობაში ყოფნას დაუჭირა მხარი.
სხვა კონფლიქტები
ტერიტორიული კონფლიქტების პრევენციის შეჩერების გარდა ერთა ლიგა აქტიურად ერეოდა ქვეყნების სხვა კონფლიქტურ საკითხებში.
საბერძნეთი და ბულგარეთი
1925 წელს საბერძნეთისა და ბულგარეთის საზღვარზე მომხდარი ინციდენტი ორ ქვეყანას შორის კონფლიქტში გადაიზარდა, რასაც რამდენიმე დღეში საბერძნეთის მხრიდან ბულგარეთში შეჭრა მოჰყვა. ბულგარეთის გადაწყვეტილებით მან მისი შეიარაღებული ძალები უკან დახევის რეჟიმში მოიყვანა და მხოლოდ აუცილებელ შემთხვევაში წინააღმდეგობის გაწევის უფლება მისცა, ბულგარეთმა კონფლიქტური რეგიონიდან მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაცია მოახდიან და ერთა ლიგას დასახმარებლად მიმართა. ერთა ლიგამ საბერძნეთის სამხედრო მოქმედებები დაგმო და ჯარების გაყვანა მოსთხოვა, ასევე საბერძნეთს ბულგარეთისთვის კომპენსაციის გადახდაც დაეკისრა.
ლიბერია
მას შემდეგ რაც ცნობილი გახდა, რომ ლიბერიაში ამერიკული კომპანიის მფლობელობაში არსებულ კაუჩუკის პლანტაციებში ადამიანებს მონობას ჰქონდა ადგილი და ადამიანებს იძულებით ამუშავებდნენ ლიბერიამ ერთა ლიგას საკითხის შესწავლით მიზნით მიმართა. ერთა ლიგის გადაწყვეტილებით შეიქმნა კომისია რომელსაც უნდა შეესწავლა აღნიშნული საკითხი. 1930 წელს კომისიის კვლევამ დაადასტურა, რომ მონობას და იძულებით მუშაობას ნამდვილად ჰქონდა ადგილი, ასევე ლიბერიის ხელისუფლების წევრები გარეულნი იყვნენ მუშახელის მიყიდვის პროცესში. კომისიის ანგარიშს ლიბერიაში ხელისუფლების წინააღმდეგ პროტესტი მოჰყვა, რის შედეგადაც პრეზიდენტი ჩარლი კინგი და ვიცე-პრეზიდენტი გადადგნენ. აღნიშნული ფაქტიდან ლიბერიის მხრიდან მალევე მოყვა მონობის და იძულებით მუშაობის აკრძალვა.
იაპონიის თავდასხმა ჩინეთზე
ჩინეთ-იაპონიის შორის შეთანხმების თანახმად იაპონიას უფლება ჰქონდა სამხრეთ მანჯურიის რეგიონში საკუთარი ჯარები ყოლოდა, რაც მას საშუალებას აძლევდა მანჯურიის რკინიგზა გაეკონტროლებინა. 1931 წლის სექტემბერში რკინიგზა ნაწილობრივ დაზიანდა, რაზეც იაპონიამ პასუხისმგებლობა ჩინეთს დააკისრა, აღნიშნული ფაქტიდან მალევე იაპონიის არმიამ სრულიად მოახდინა მანჯურიის დაკავება. 1932 წელს ოკუპირებულ მანჯურიაში იაპონიამ მარიონეტი ხელისუფლება შექმნა, რომელსაც ჩინეთის უკანასკნელი იმპერატორი მართავდა. ახალი ხელისუფლება მხოლოდ იტალიამ, ნაცისტურმა გერმანიამ და ესპანეთმა აღიარეს, სხვა ქვეყნები მანჯურიას კვლავ ჩინეთის ნაწილად მიიჩნევდნენ.
იაპონიის მიერ მანჯურიის ოკუპაციას ერთა ლიგის პროტესტი მოჰყვა, რის შედეგადაც ერთა ლიგამ საკითხის შესასწავლად კომისია შექმნა. ანგარიშის მიხედვით იაპონია აგრესორი იყო და მას მანჯურია უნდა დაეტოვებინა. აღნიშნული ანგარიში 42 ხმით ერთის წინააღდეგ იქნა მიღებული, რასაც იაპონიის მიერ ერთა ლიგის დატოვება მოჰყვა. იაპონიის მიერ ერთა ლიგის დატოვება მნიშვნელოვან მომენტად ითვლება ორგანიზაციის ისტორიაში, ვინაიდან აღნიშნული ფაქტით კოლექტიური უსაფრთხოების იდეა სრულ კოლაფსს განიცდიდა.
იტალიის შეჭრა ეთიოპიაში
1935 წლის ოქტომბერში ბენიტო მუსოლინიმ აბისინიაში (დღევანდელი ეთიოპია) შეჭრის ბრძანება გასცა, რასაც 400-ათასიანი არმიის გაგზავნა მოჰყვა. მუსოლინის ბრძანებით იტალიამ აბისინიის ინტენსიური დაბომბვები დაიწყო, დაბომბვების დროს გამოიყენეს ქიმიური იარაღიც. 1936 წლის მაისში იტალიის არმიამ დაამარცხა აბისინიის არმია და დაიკავა ადის-აბება, რასაც ეთიოპიის იმპერატორის, ჰაილე სელასიე I-ის გაქცევა მოჰყვა.
1935 წლის ნოემბერში ერთა ლიგამ აბისინიაში შეჭრის გამო იტალიას ეკონომიკური სანქციები დაუწესა, მაგრამ აღნიშნულმა სანქციებმა იტალიაზე დიდი გავლენა ვერ მოახდინეს, ვინაიდან სანქციები ნავთობს არ შეეხო. ვინაიდან არსებულ მომენტში არცერთ ქვეყანას იტალიისთვის სამხედრო წინააღმდეგობის გაწევა არ შეეძლო იტალიის დასასჯელად ეკონომიკური სანქციები ერთადერთ საშუალებად იყო მიჩნეული. 1935 წლის ოქტომბერში აშშ-ის პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა ახლად დამტკიცებული ნეიტრალიტეტის აქტი აამოქმედა, რომლის მიხედვითაც კონფლიქტში მყოფ ორივე მხარეს შეიარაღებაზე შეზღუდვები დაუწესდათ, მაგრამ აშშ-მ იტალიის როგორც აგრესორის მიმართ გააფართოვა. 1936 წლის ივლისში ერთა ლიგამ იტალიას სანქციები მოუხსნა.
ესპანეთის სამოქალაქო ომი
1936 წლის ივლისში ესპანეთის არმიამ გადატრიალება დაიწყო, რამაც ესპანელი რესპუბლიკელების (მოქმედი მემარცხენე მთავრობა) და ნაციონალისტების (კონსერვატორები, ანტიკომუნისტები) დაპირისპირება გამოიწვია. ესპანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ხულიო ალვარესი ერთა ლიგას ესპანეთის ტერიტორიული ერთიანობის და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის დაცვას სთხოვდა, მაგრამ წევრმა ქვეყნებმა ესპანეთს სამოქალაქო ომში ჩართვა არ ისურვეს. ერთა ლიგის უუნარობით ისარგებლეს ჰიტლერმა და მუსოლინიმ, რაც ფრანკოს დახმარებაში გამოიხატებოდა. 1937 წელს ერთა ლიგამ კონფლიქტში უცხოელი მოხალისეების ჩართვა შეზღუდა, მაგრამ აღნიშნული მხოლოდ და მხოლოდ სიმბოლურ ხასიათს ატარებდა.
ფინეთ-საბჭოთა კავშირის ომი
მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტით საბჭოთა კავშირი და ნაცისტური გერმანია გავლენის სფეროებზე შეთანხმდნენ. აღნიშნულ შეთანხმებაში შედიოდა სპეციალური საიდუმლო პუნქტი, რომლის მიხედვითაც ბალტიის ქვეყნები, აღმოსავლეთ პოლონეთი და ფინეთი საბჭოთა გავლენის სფეროდ ცხადდებოდა. 1939 წლის 17 სექტემბერს როდესაც საბჭოთა კავშირი ფინეთში შეიჭრა ერთა ლიგამ პირველად არსებობის ისტორიაში წევრი ქვეყანა გააძევა.
განიარაღების პოლიტიკის მარცხი
ერთა ლიგის შეთანხმების თანახმად წევრ სახელმწიფოებს საკუთარი შეიარაღება უნდა შეემცირებინათ და მხოლოდ საკუთარი თავდაცვისთვის აუცილებელი სამხედრო შეიარაღება ქონოდათ. ლიგის არსებობის განმავლობაში ორგანიზაცია მის მნიშვნელოვან რესურსებს და დროს ხარჯავდა იმისთვის, რომ წევრ ქვეყნებს საკუთარი შეიარაღების შემცირება დაეწყოთ, მაგრამ ყველა ქვეყანა ინტენსიური განიარაღების შესაძლებლობაში დარწმუნებული არ იყო. ერთა ლიგის შეთანხმების თანახმად ორგანიზაციას ყველა წევრი სახელმწიფოსთვის განიარაღების გეგმა უნდა შეემუშავებინა, მაგრამ 1926 წელს ლიგამ აღნიშნული მოვალეობა კომისიას გადააბარა, რომელსაც სამოქმედო გეგმა  1932-1934 წლებში მსოფლიო განიარაღების კონფერენციაზე უნდა წარმოედგინა. განიარაღებასთან დაკავშირებით ერთა ლიგაში კონსესუსის არ არსებობდა, ვინაიდან წევრ სახელმწიფოებს მუდმივი საფრთხის შეგრძნება ჰქონდათ. საფრანგეთს, პოლონეთს და ჩეხოსლოვაკიას გერმანიისგან მომდინარე საფრთხის გამო არ სურდათ განიარაღება, სწორედ ამიტომ აღნიშნული ქვეყნები დაცვის გარანტიებს ითხოვდნენ. 1933 წელს ადოლფ ჰიტლერის კანცლერად გახდომამ და გერმანიის გაძლიერებამ აღნიშნულ ქვეყნებს გერმანიის მხრიდან აგრესიის შიში გაუმძაფრა, სწორედ ამიტომ სახელმწიფოები განიარაღებაზე უარს ამბობდნენ.
1932 წლის მსოფლიო განიარაღების კონფერენციამ მნიშვნელოვანი მარცხი განიცადა, ვინაიდან შეიარაღებაზე მორატორიუმი მხოლოდ ერთი წლით გამოცხადდა რომელზეც თავდაპირველად საფრანგეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა, ესპანეთმა, იტალიამ და იაპონიამ თანხმობა განაცხადეს. შეთანხმების თანახმად აღნიშნულმა ქვეყნებმა მათი საზღვაო ძალების გაზრდაზე უარი თქვეს, მაგრამ კომისიამ იტალიის, ესპანეთის, იაპონიისა და გერმანიის შეიარაღების ზრდის შეჩერებას ხელი ვერ შეუშალა. გერმანიის მიერ რაინის დაკავებას, სუდეტის ოკუპაციას და ავსტრიის ანშლუსს ერთა ლიგის მხრიდან ქმედითი ნაბიჯები არ მოყოლია, აღნიშნულმა ფაქტმა სხვა ქვეყნებს შეიარაღების გაზრდისკენ უბიძგა. 1933 წელს გერმანიამ და იაპონიამ ერთა ლიგა დატოვეს ხოლო 1937 წელს უკვე იტალიამ და ესპანეთმა. ერთა ლიგის ბოლო მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება 1939 წელს საბჭოთა კავშირის ფინეთში შეჭრის გამო მისი გარიცხვა იყო.
პაციფიზმი და განიარაღება
ერთა ლიგის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ სისუსტედ მიიჩნეოდა ის, რომ მას მისი შეიარაღებული ძალები არ ჰყავდა, სწორედ ამიტომ ლიგის რეზოლუციის აღსრულება მის წევრ ქვეყნებს უწევდათ, რაც ხშირად არასასურველი იყო. ერთა ლიგის ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი წევრი ერთა ლიგის გადაწყვეტილების სამხედრო გზით აღსრულებას თავს არიდებდნენ, ვინაიდან პირველი მსოფლიო ომის შედმეგ ორივე ქვეყანაში პაციფიზმი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. დიდი ბრიტანეთის კონსერვატიული ხელისუფლება ერთა ლიგის მიმართ ნაკლებ ენთუზიაზმს იჩენდა, სწორედ ამიტომ ბრიტანეთი ხელშეკრულებებს ლიგის გვერდის ავლით დებდა.
ორგანიზაციის გაუქმება
1943 წლის თეირანის კონფერენციაზე მოკავშირეებმა გადაწყვიტეს, რომ შექმნილიყო ახალი ორგანიზაცია, რომელიც ერთა ლიგას ჩაანაცვლებდა. ერთა ლიგის ბევრი ორგანო და სამსახური გაეროს დაქვემდებარებაში გადავიდა, მაგალითად საერთაშორისო შრომის ორგანიზაცია გაეროს ნაწილი გახდა. ერთა ლიგისგან განსხვავებით გაეროს შემქმნელებმა ახალი ორგანიზაციის სტრუქტურის ეფექტიანობას დიდი ყურადღება მიანიჭეს. ერთა ლიგის საბოლოო კრება 1946 წლის 18 აპრილს გაიმართა. დარჩენილმა 34 წვერმა ორგანიზაციის თვითლიკვიდაცია გამოაცხადა და მისი აქტივები გაეროს გადასცა.
ერთა ლიგა და საქართველო
პირველი მსოფლიო ომის დასრულებიდან მალევე ცხადი გახდა, რომ ანტანტის წევრი ქვეყნები გამარჯვებულები იყვნენ, სწორედ ამიტომ საქართველომ გადაწყვიტა მონაწილეობა მიეღო პარიზის სამშვიდობო მოლაპარაკებებში. 1919 წლის 14 მარტს საქართველომ კონფერენციაში მონაწილე დიდი სახელმწიფოებს წარუდგინეს მემორანდუმი, რომელშიც საუბარი იყო საქართველოს მრავალ საუკუნოვან ისტორიაზე და მის სურვილზე, რომ ერთა ლიგის წევრი გამხდარიყო. ქართული დელეგაციის მცდელობის და მიუხედავად ვერსალის კონფერენციამ საქართველო არც დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ცნო და ერთა ლიგაში გაწევრიანებაზეც უარი ეთქვა, ვინაიდან დასავლეთი საქართველოს კვლავ რუსეთის გავლენის სფეროდ მიიჩნევდა. საქართველოს დიპლომატიური მისიის დაუღალავი შრომის შედეგად 1920 წლის 12 იანვარს საქართველო დე ფაქტოდ აღიარეს. 1920 წლის დეკემბერში ერთა ლიგაზე განიხილეს საქართველოს ორგანიზაციაში გაწევრიანების საკითხი, რომლის შედეგადაც საქართველოს წევრობაზე უარი ეთქვა. საქართველოს ერთა ლიგის წევრობამდე სულ რამდენიმე ხმა დააკლდა, აუცილებელი 14 ხმიდან მან მხოლოდ 10 მიიღო.
სქოლიო
* კატეგორია:საერთაშორისო პოლიტიკური ორგანიზაციები კატეგორია:დიპლომატიური ორგანიზაციები
654
თარიღი უცნობია
*
თეთრაულები
თეთრაულები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, არტნის თემში. მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით.
Cephalotes complanatus
Cephalotes complanatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Dorylus mayri
Dorylus mayri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტიბერინის რესპუბლიკა
ტიბერინას რესპუბლიკა (Repubblica Tiberina) — მცირე ხნით არსებული საფრანგეთის ვასალი რესპუბლიკა ნაპოლეონის ომების დროს იტალიის ტერიტორიაზე.
რესპუბლიკა გამოცხადდა 1798 წლის 4 თებერვალს ფრანგების მიერ დაპყრობილ ქალაქ პერუჯაში. რესპუბლიკის დასახელება წარმოიშვა მდინარე ტიბრის სახელიდან. რესპუბლიკის მეთაური იყო კონსული, რესპუბლიკის დროშად გამოიყენებოდა საფრანგეთის დროშა.
1798 წლის 8 მარტს ტიბერინას რესპუბლიკა შევიდა რომის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
ირუნია-დე-ოკა
ირუნია-დე-ოკა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ალავის პროვინციის კუადრილია-დე-ანიანის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 53,25 კმ². მოსახლეობა — 3488 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
ალექსანდრე ორბელიანი
ალექსანდრე ორბელიანი (ჯამბაკურ-ორბელიანი) (დ. 24 მაისი, 1802 — გ. 28 დეკემბერი, 1869) — ქართველი პოეტი, პროზაიკოსი, დრამატურგი, პუბლიცისტი, ისტორიკოსი, ქართველ რომანტიკოსთა უფროსი თაობის წარმომადგენელი. ერეკლე მეფის შვილიშვილი, თეკლე ბატონიშვილის ვაჟი.
ალექსანდრე სწავლობდა თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელში, შემდეგ პეტერბურგის სამხედრო სასწავლებელში ეწეოდა თვითგანვითარებას. 1828 წელს აირჩიეს თბილისის მაზრის თავადაზნაურობის წინამძღოლად. ალექსანდრე მონაწილეობდა სპარსეთისა და ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლებში. 1829 წელს მსახურობდა მრჩეველის თანამდედობაზე გუბერნიის სამმართველოში. იგი იყო 1832 წლის შეთქმულების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და ორგანიზატორი, რისთვისაც დააპატიმრეს და გადაასახლეს ორენბურგში. სამშობლოში დაბრუნებისთანავე 1840 წელს ჩაება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში: მონაწილეობდა ჟურნალ „ცისკრის“ აღდგენაში (რომელშიც აქვეყნებდა თავის თხზულებებს), ზრუნავდა ქართული თეატრის აღორძინების, ჟურნალ-გაზეთების დაარსების, სკოლების გახსნაში.
ალექსანდრე ორბელიანი ავტორია ლექსების, მოთხრობების, დრამების, მემუარებისა და პუბლიცისტური წერილებისა. მისი პირველი ლექსი, „მთოვარე“, გამოქვეყნდა 1832 წელს ჟურნალში — „სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათანი“. ალექსანდრე იყო ურითმო ლექსის ერთ-ერთი პირველი ავტორი ახალ ქართულ პოეზიაში. მისი საკმაოდ მრავალფეროვანი ლიტერატურული მემკვიდრეობა თემატურად თითქმის ერთ საკითხს ეხება, ესაა ქართველთა „დაცემული ვინაობის“ გარკვევა. მწერლის მზერა საქართველოს წარსულისკენ იყო მიპყრობილი. წარსულის იდეალიზაცია, მისი სიდიადის წარმოჩენა იყო ალექსანდრეს მთავარი მიზანი.
ყურადღებას იმსახურებს ალექსანდრე ორბელიანის „მემუარები“, რომელშიც გადმოცემულია მწერლის თანადროული საქართველოს ვითარება, მაშინდელი საზოგადოებრივი ცხოვრების დამახასიათებელი სურათები და ეთნოგრაფიული ხასიათის ნაშრომი „ივერიანელების გალობა, სიმღერა და ღიღინი“. 60-იანი წლების დასაწყისში მან მხარი დაუჭირა ერთიანი სალიტერატურო ენის დამკვიდრებას და მოითხოვა ძველი ქართული სალიტერატურო ენის აღდგენა, რათა იგი დასდებოდა საფუძვლად თანადროული მწერლობის განვითარებას.
მალოროსია
thumb|250px|right|გალიჩ-ვოლინის მიწები [[1347 წ. ]] მალოროსია (Мала Русь, ასევე: Мала Росія, ბოლოს კი Малоросія) — უკრაინის სახელწოდება რუსეთის სამეფოსა და რუსეთის იმპერიაში, ოფიციალურ აქტებსა და ისტორიულ წყაროებში. ტერმინი გაჩნდა XIV საუკუნეში და გამოიყენებოდა გალიჩ-ვოლინის მიწების აღსანიშნავად. XVII საუკუნეში უკრაინის რუსეთთან შეერთების შემდეგ ტერმინი მალოროსია დამკვიდდრდა ოფიციალურ აქტებში. მალოროსიის გენერალ-გუბერნატორი 1746-1796 წლებში იყო პეტრე რუმიანცევი.
ლიტერატურა
კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გუბერნიები
ალექსანდრე ორბელიანი
ალექსანდრე ვახტანგის ძე ჯამბაკურ-ორბელიანი გარდაიცვალა 1869 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  24 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1802 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები ალექსანდრე
სამყვირალოს წმინდა გიორგის ეკლესია
300px|მინი სამყვირალოს წმინდა გიორგის ეკლესია —  ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ფლევის ჩრდილო-დასავლეთით 3 კილომეტრზე, ადგილ სამყვირალოზე. გადმოცემით, საჭიროების დროს აქედან საყვირებით უხმობდნენ ახლო მდებარე სოფლების მცხოვრებთ. სტილისტური ნიშნებით ეკლესია გვიანდელი ფეოდალური ხანით თარიღდება. ძლიერ დაზიანებულია.
ეკლესია დარბაზულია (8,6 X 5,3 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვიშაქვით. ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთის შესასვლელი შიგნიდან თაღოვანია, ხოლო გარედან გადახურულია ქვიშაქვის დიდი არქიტრავით (2,5 X 1,2 მ); სამხრეთის შესასვლელისაგან შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთის წირთხლი და თაღის ქუსლის წყობა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია, რომლის გვერდებზე თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლების შუა ნაწილში და დასავლეთ კედლის კუთხეებში ორსაფეხურიანი პილასტრებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
NGC 920
NGC 920 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 11 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
ქუშანის სამეფო
250px|მინიატიურა|ქუშანის სამეფოს ტერიტორია, რომელმაც მაქსიმუმს მიაღწია [[კანიშკას მეფობის პერიოდში]] ქუშანის სამეფო — ძველი მსოფლიოს სახელმწიფო, რომელიც ბაქტრიის ტერიტორიაზე აღმოცენდა. თავისი აყვავების პერიოდში (I-III საუკუნე) იგი მოიცავდა ახლანდელ შუა აზიის მნიშვნელოვან ნაწილს, ავღანეთს, პაკისტანს, ინდოეთის ჩრდილოეთ ნაწილს.
ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში ბერძნულ-ბაქტრიულმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა მომთაბარე ტომების თავდასხმების შედეგად, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩეოდნენ „დიდი იუჯები“. იუჯებმა შექმნეს 5 სამთავრო, რომელთაგან ყველაზე ძლიერი იყო გუიშუანი ანუ ქუშანი ბაქტრიაში. ქუშანის მთავარმა კუჯულა კადფიზმა დაიმორჩილა დანარჩენი იუჯები და ხელთ იგდო ახალი მიწები, მ. შ. ჩრდილო-დასავლეთ ინდოსტანის ნაწილი. მისმა მემკვიდრემ ვიმა კადფიზმა კიდევ უფრო განავრცო ქუშანის სამეფოს საზღვრები — დაიპყრო ჩრდილოეთ ინდოეთის სხვადასხვა ოლქები ქაშმირამდე, გაატარა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო რეფორმები. ქუშანის სამეფომ აყვავებას მიაღწია კანიშკას მეფობის (დაახლ. 78–123 წწ.) დროს. მას უკავშირდება წელთაღრიცხვის ახალი სისტემის შემოღება (ე. წ. „კანიშკას ერა“). პირველად მის დროს გაჩნდა მონეტებზე „ქუშანური დამწერლობით“ შესრულებული ლეგენდები.
III საუკუნის II ნახევარში და IV საუკუნის დამდეგს ქუშანის სამეფომ დაკარგა თავისი სამფლობელოები მდინარე განგის ხეობაში, აღმოსავლეთ თურქესტანში, ხვარაზმში, მარგიანეში და სხვ. IV საუკუნის II ნახევრიდან ქუშანის სამეფოს მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიტაცეს სასანიანებმა, რომლებიც საბოლოოდ ბაქტრიასაც დაეპატრონენ. სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება ჩვენამდე მოღწეული ქუშანურ-სასანური და სასანურ-ქუშანური მონეტები, რომელთა გამოშვება შეწყდა V საუკუნის დასასრულს.
ექს-ან-პროვანსი
ექს-ან-პროვანსი (Aix-en-Provence) — ქალაქი სამხრეთ საფრანგეთში მდებარეობს პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირის რეგიონის, ბუშ-დიუ-რონის დეპარტამენტში. ქალაქი გაშენებულია ხმელთაშუა ზღვის ნაპირებზე. დასახლებული პუნქტიდან 30 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი მარსელი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 186.08 კმ²-ს.
მოსახლეობა
2005 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 141,200 ადამიანს, საფრანგეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით მას ოცდამესამე ადგილი უკავია. საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 759 ადამიანს.
ისტორია
ქალაქი ექს-ან-პროვანსი დაარსდა ძვ.წ 123 წელს. მოგვიანებით შედიოდა რომის იმპერიის შემადგენლობაში. ძველი წელთაღრიცხვის 4 საუკუნეში კი რომის იმპერიის პროივინცია ნარბონის გალიაში. რომის იმპერიის კრიზისის პერიოდში ამ ადგილებს უკვე აკონტროლებდნენ ვესტგუთები. ფრანკების გაძლიერების შემდეგ ეს ტერიტორიები უკვე ფრანკთა სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.
კლიმატი
ექს-ან-პროვანსის ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია იანვარი და თებრევალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 586.7 მმ-ს.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
გუგუნავა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი გუგუნავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
დებარცის თემი
დებარცის თემი (Општина Дебарца) — თემი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში. მოსახლეობა შეადგენს 5 507 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 12.95 კაცი/კმ²-ზე.
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ბელჩიშტა. ადმინისტრაციული ცენტრის ჩათვლით თემის შემადგენლობაში შედის 30 დასახლება.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის თემები
მუხოვო
მუხოვო (Мухово) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 126 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
ბადრი მაისურაძე
ბადრი მაისურაძე (დ. 13 ნოემბერი 1966, თბილისი) — ქართველი დრამატული ტენორი და მსახიობი. მოღვაწეობს რუსეთში, მოსკოვის დიდ თეატრში. თანამშრომლობს ევროპის ცნობილ საოპერო დასებთან: Deutche Opera (ბერლინი), Real Opera (მადრიდი), San Carlo (ნეაპოლი). ცნობილია მისი როლები ოპერებში აიდა (რადამესი, დებიუტი 1996), მაზეპა (დებიუტი 1999, ლა სკალა), ტოსკა (კავარადისის პარტია, 2000, ვენის შტაატსოპერა), ოტელო (2003).
ბიოგრაფია
ბადრი მაისურაძე თბილისში, მუსიკოსების ოჯახში დაიბადა და აღიზარდა. რვა წლის ასაკში მონაწილეობა მიიღო ლ. რობიტაშვილის საბავშვო ოპერის „პატარა იას დაბადების დღე“ სტუდიურ ჩაწერაში. გახდა საბჭოთა მასშტაბით ჩატარებული ორი საბავშვო კონკურსის გამარჯვებული. დაამთავრა თეატრალური ინსტიტუტი, რის შემდეგაც რამდენიმე ქართულ ფილმში მიიღო მონაწილეობა: ნეილონის ნაძვის ხე, ახალი წელი, [[პირველი სიყვარული.
თავდაპირველად სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში სამსახიობო ფაკულტეტზე; ერთხანს მუშაობდა კინომსახიობის თეატრში (ხელმძღვანელი პროფესორი მიხეილ თუმანიშვილი)
„სამ გროშიან ოპერაში“ მონაწილეობისას იგი აღმოაჩინა ქართველმა ტენორმა ზურაბ ანჯაფარიძემ. მისი რჩევით ბადრიმ პროფესიული მუსიკალური განათლება თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში მიიღო, კონსერვატორიის დასრულების შემდეგ 1989 წელს კი ზურაბ სოტკილავას ხელმძღვანელობით სტაჟირება მოსკოვის დიდ თეატრში გაიარა.
რეგულარულად ატარებს მასტერკლასებს გერმანიაში, იტალიაში, საფრანგეთში, კანადასა და ავსტრალიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ბ
მაატაო
მაატაო (ოფიციალურად მაატაოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Mahatao) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის ხეობის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 703 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 4 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანესის მუნიციპალიტეტები
საკისარი
საკისარი — ნაკეთობა, რომელიც წარმოადგენს საყრდენის ან ბერკეტის ნაწილს, რომელიც იკავებს ლილვს, ღერძს ან სხვა მოძრავ კონსტრუქციას მოცემული სიმტკიცით. აფიქსირებს მდებარეობას სივრცეში, უზრუნველყოფს ბრონვას, რხევას ან წრფივ მოძრაობას (წრფივი საკისარებისათვის) უმცირესი წინაღობით, იღებს და გადასცემს დატვირთვას მოძრავი კვანძიდან კონსტრუქციის სხვა ნაწილებს.
საკისარის ძირითადი პარამეტრები:
საკისარზე მოქმედი ძალები იყოფა:
საკისარის ძირითადი სახეები
მუშაობის პრინციპის მიხედვით საკისრები შეიძლება დავყოთ რამდენიმე ტიპად:
ძირითადი სახეები რომლებიც გამოიყენება მანქანათმშენებლობაში ესენია — რხევის საკისრები და სრიალის საკისრები.
რხევის ბურთულა-საკისარი:
ლილვაკური (Роликовые) რხევის საკისარი ცილინდრული ლილვაკებით (роликами):
Cephalotes columbicus
Cephalotes columbicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საკისარი
რხევის საკისრები
მანქანის ზოგ კვანძში გაბარიტების შემცირების მიზნით, ასევე სიზუსტისა და სიმტკიცის ასამაღლებლად გამოიყენებენ ეგრეთ წოდებულ შერწყმულ, კომბინირებულ საყრდენებს: რხევის ბილიკებს ამასთან ასრულებენ უშუალოდ ლილვზე  ან კორპუსის დეტალის ზედაპირზე.
არსებობენ რხევის საკისრები, რომლებიც დამზადებულნი არიან სეპარატორის გარეშე. ასეთ საკისრებს აქვთ ბევრი რხევის სხეულები და დიდი ტვირთამწეობა. თუმცა უსეპარატორო საკისრეების ბრუნვის ზღვრული სიხშირეები მნიშვნელოვნად დაბალია, ბრუნვის წინაღობის მაღალი მომენტის გამო.
რწევის საკისარი უპირატესად მუშაობს რწევის რხევის ხახუნზე (არის მხოლოდ უმნიშვნელო დანაკარგები სრიალის, გორვის ხახუნზე სეპარატორსა და რხევის სხეულს შორის) ამიტომაც სრიალის საკისართან შედარებით მცირდება ენერგიის დანაკარგები ხახუნზე და მცირდება ცვეთა. რხევის დახურული საკისრები (რომლებსაც აქვთ დამცავი ხუფი) პრაქტიკულად არ საჭიროებენ მომსახურეობას (საპოხის შეცვლა), გახსნას — მგრძნობიარენი არიან უცხო სხეულების მოხვედრის მიმართ, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს საკისარის სწრაფი დაშლა.
კლასიფიკაცია
გორვის საკისრების კლასიფიკაცია შემდეგი ნიშნების საფუძველზე ხდება:
მექანიკა
სადაც n1 — არის რადიალური ბურთულა-საკისარის შიდა რგოლის ბრუნვის სიხშირე,
Dω — ბურთულის დიამეტრია,
ბურთულის ბრუნვის სიხშირე სეპარატორის მიმართ
სეპარატორის ბრუნვის სიხშირე გარე რგოლის ბრუნვისას
სადაც n3 — რადიალური ბურთულა-საკისარის გარე რგოლის ბრუნვის სიხშირე.
რადიალურ-საყრდენიანი საკისარისათვის
ზემოთ მოყვანილი შეფარდებებიდან გამოდის, რომ შიდა რგოლის ბრუნვის დროს სეპარატორი ბრუნავს იმავე მიმართულებით. სეპარატორის სბრუნვის სიხშირე დამოკიდებულია ბურთულის დიამეტრისაგან Dω უცვლელი dm-ის დროს: ის იზრდება Dω-ის შემცირებისას და მცირედება Dω-ის ზრდისას.
Dorylus moestus
Dorylus moestus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
საკისარი
მექანიკა
ამასთან დაკავშირებით საკისარის კომპლექტში ბურთულების სხვადასხვა ზომები წარმოადგენს მაღალი ცვეთის და სეპარატორის და საერთოდ საკისარის  მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზს.
Dorylus moestus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საკისარი
მექანიკა
რხევის სხეულების ბრუნვისას საკისარის ღერძის ირგვლივ ყოველ მათგანზე მოქმედებს გარე რგოლის რხევის ბილიკზე დამატებით დატვირთვად მოქმედი ცენტრიდანული ძალა
სადაც m — რხევის სხეულის მასა,
ωс — სეპარატორის კუთხური სიჩქარე.
ცენტრიდანული ძალები მაღალი ბრუნვის სიხშირით მუშაობისას იწვევენ საკისარის გადატვირთვას, გაზრდილი სითბოს გამოყოფას (საკისარის გადახურებას) და სეპარატორის დაჩქარებულ ცვეთას. ყველაფერი ეს იწვევს საკისარის მუშაობის ვადის შემცირებას.
საყრდენიან საკისარში, ცენტრიდანული ძალის გარდა ბურთულებზე მოქმედებს მათი ბრუნვის ღერძის მიმართულების შეცვლით გამოწვეული გიროსკოპიული მომენტი
გიროსკოპიული მომეტი ბურთულებზე იმოქმედებს რადიალურ-საყრდენიანი ბურთულა-საკისარის მბრუნავ ბურთულებზეც ღერძული დატვირთვის მოქმედებისას.
სადაც  — ბურთულას მასის ინერციის პოლარული მომენტი;
ρ — ბურთულის მასალის სიმკვრივე;
ωsp და ωс — შესაბამისად ბურთულის კუთხური სიჩქარე თავისი და ლილვის ღერძის ირგვლივ ბრუნვისას (სეპარატორის კუთხური სიჩქარე).
საკისრეების პირობითი აღნიშვნები (რუსეთი და ყოფილი სსრკ)
საკისარის მარკირება შედგება პირობითი აღნიშვნებისაგან და სტანდარტიზირებულია ГОСТ 3189-89-ის მიხედვით და დამამზადებელი ქარხნის აღნიშვნით.
საკისარის პირობითი აღნიშვნა შედგება ძირითადი პირობითი აღნიშვნის შვიდი ციფრისაგან (ამ ნიშნების ნულოვანი მნიშვნელობის შემთხვევაში მცირდება 2 ნიშნამდე) და დამატებითი აღნიშვნებისაგან, რომლებიც მდებარეობენ ძირითადის მარცხნივ და მარჯვნივ. ამასთან დამათებითი ძირითადის მარცხნივაა განლაგებული, ის ყოველთვის გამოკოფილია ტირეთი (—), ხოლო დამატებითი აღნიშვნები რომლებიც მარჯვნივ მდებარეობენ ყოველთვის იწყება ასოთი. ძირითადი და დამატებითი აღნიშვნების კითხვა იწყება მარჯვნიდან მარცხნივ.
სქემა 2
მარცხნიდან:
მარჯვნიდან:
ნახვრეტის დიამეტრის აღნიშვნა
2 სქემით 10-დან 500 მმ-მდე ნახვრეტის დიამეტრის აღნიშვნა ორი ნიშანით და თუ კი დიამეტრი 5-ის ჯერადია, მაშინ აღინიშნება 5-ზე გაყოფის მთელი რიცხვით.
10, 12, 15 და 17მმ ნახვრეტის დიამეტრის საკისარი აღინიშნება როგორც 00, 01, 02, 03 შესაბამისად. თუ კი ნახვრეტის დიამეტრი 10-დან 19-მდე დიაპაზონშია და განსხვავდება 10, 12, 15 და 17 მმ-ს, მაშინ მას მიაკუთვნებენ ამ დიამეტრთა შორის უახლოესის მნიშვნელობას, და ამასთან აღნიშვნის მესამე ადგილას სვამენ რიცხვს - 9.
22, 28, 32 და 500 მმ-ის ნახვრეტის დიამეტრის საკისარი აღინიშნება წილადით (მაგალითად: 602/32 (D=32მმ)
ნახვრეტის დიამეტრი, რომელიც წილადის ან მთელი რიცხვის ტოლია, მაგრამ არ არის 5-ის ჯერადი, აღინიშნება მთელი რიცხვით რომელიც ახლოსაა დიამეტრის 5-ზე გაყოფით მიიღებული რიცხვისა. ასეთი საკისრების ძირითად აღნიშვნაში მესამე ადგილას სვამენ რიცხვს -9.
500 მმ და მეტი დიამეტრის საკისრების, შიდა დიამეტრი აღინიშნება როგორც ნახვრეტის ნომინალური დიამეტრი.
ზომის სერიის აღნიშვნები
საკისარის ზომის სერია არის — დიამეტრის და სიფართის (სიმაღლის) სერიების შეხამება, რომელიც განსაზღვრავს საკისარის გაბარიტის ზომებს. საკისარისათვის დადგენილია შემდეგი სერიები (ГОСТ 3478):
დიამეტრის სერიების ჩამონათვალი ნაჩვენებია საკისარის გარე დიამეტრის ზრდის მიხედვით (ერთნაირი შიდა დიამეტრით). სიფართის ან სიმაღლის სერიების ჩამონათვალი ნაჩვენებია სიფართის ან სიმაღლის ზრდის მიხედვით.
სერია 0 არ აღნიშნავენ.
არასტანდარტული შიდა დიამეტრის ან სიფართის (სიმაღლის) მქონე საკისარის დიამეტრის სერიას აღნიშნავენ6, 7 ან 8. სიფართის (სიმაღლის) სერია ამ შემთხვევაში არ მიენიშნება.
საკისარის ტიპების აღნიშვნა
საკისარის ტიპები აღინიშნება 1 ცხრილის შესაბამისად.
კონსტრუქციული შესრულების აღნიშვნა
ყოველი ტიპის საკისარისათვის მისი კონსტრუქციული შესრულება ГОСТ 3395-ის შესაბამისად ღინიშნება ციფრებით 00 -დან 99-მდე.
დამატებითი აღნიშვნების ნიშნები
ძირითადი აღნიშვნის მარცხნივ სვამენ ნიშნებს:
სრიალის საკისრები
სრიალის საკისარი - არის საყრდენი ან მიმმართველი მექანიზმი, სადაც ხახუნი მიმდინარეობს შეხების მქონე ზესაპირების სხეულების სრიალისას. სრიალის რადიალური საკისარი წარმოადგენს კორპუსს, რომელსაც აქვს ცილინდრული ნახვრეტი, სადაც ჯდება მუშა ელემენტი — ანტიფრიქციული მასალის ჩანართი, ან ვტულკა და საპოხი მოწყობილობა. ლილვსა და საკისარის ვტულკის ნახვრეტს შორის არის ღრეჩო, რომელიც შევსებულია საპოხი მასალით, რომელიც ლილვის თავისუფლად ბრუნვის საშუალებას იძლევა. საკისარის ღრეჩოს გამოთვლა, რომელიც მუშაობს საპოხის ფენით ხახუნის ზედაპირების განცალკევების რეჟიმში, მიმდინარეობს პოხვის ჰიდროდინამიკური თეორიის საფუძველზე.
გამოთვლების დროს განსაზღვრავენ: საპოხი ფენის მინიმალურ სისქეს (იზომება მკმ), წნევას საპოხ ფენაში, საპოხი მასალების ტემპერატურას და ხარჯს. კონსტრუქციის, ცაპფის (ლილვის ყელი, სადაც მაგრდება ჯდება საკისარი) წრიული სიჩქარის, ექსპლუატაციის პირობების მიხედვით სრიალის ხახუნი შეიძლება იყოს მშრალი, ზღვრული, სითხური და გაზოდინამიკური. მაგრამ სითხური ხახუნის საკისარიც კი გაშვებისას გადის ზღვრული ხახუნის ეტაპს.
საპოხი წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად პირობას საკისარის საიმედო მუშაობისათვის და უზრუნველყოფს: მცირე ხახუნს, მოძრავი ზედაპირების გაყოფას, სითბოს მოცილებას, იცავს გარემოს მავნე მოქმედებისაგან და შეიძლება იყოს; თხევადი (მინერალური და სინთეთიკური ზეთები, წყალი არალითონური საკისარისათვის), პლასტიკური (ლითიუმიანი საპონის და კალციუმის სულფონატის საფუძველზე და სხვა), მყარი (გრაფიტი, მოლიბდენის დისულფატი და სხვა) და აიროვანი (სხვადასხვაგვარი ინერტული აირები, აზოტი და სხვა). ყველაზე კარგ საექსპლუატაციო თვისებებს ავლენს ფორებიანი თვითპოხებადი საკისრები, რომელიც დამზადებულია ფხვნილის მეტალურგიის მეთოდით. ფორებიანი თვითპოხებადი საკისარი რომელიც გაჯერებულია ზეთით, მუშაობისას ხურდება და ფორებიდან გამოყოფს საპოხს  მუშა მოსრიალე ზედაპირებზე, ხოლო მოსვენების მდგომარეობაში ცივდება და საპოხს უკანვე  ისრუტავს.
საკისრების ანტიფრიქციულ მასალებს ამზადებენ მაგარი შენადნობებისაგან (ვოლფრამის კარბიდი ან ქრომის კარბიდი), ბაბიტისაგან და ბრინჯაოსაგან, პოლიმერული მასალებისაგან, კერამიკისაგან, მაგარი ჯიშის ხეებისაგან (რკინის ხე).
კლასიფიკაცია
კლასიფიკაციის საფუძველში არის საკისრების მუშაობის რეჟიმების ანალიზი გერსი-შტრიბეკის დიაგრამის მიხედვით.
სრიალის საკისრები იყოფიან:
ქვემოთ წარმოდგენილია სრიალის საკისრები ჯგუფებისა და კლასების მიხედვით (აღნიშვნის მაგალითები: I-1, II-5).
სქოლიო
კატეგორია:მექანიკა
კუარტანგო
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
ღურიდები
250px|მინიატიურა|ღურიდების სამეფო ტერიტორიული გაფართოების ზენიტში. ღურიდები — ღურის სულთანთა დინასტია სურის გვარიდან. მდინარეების ჰერირუდისა და ჰილმენდის სათავეებში მათ დააარსეს დამოუკიდებელი სახელმწიფო (1148-1206 წწ.), რომლის ცენტრი იყო მთიანი ოლქი ღური (ახლანდელი ავღანეთის ტერიტორიაზე), დედაქალაქები – ფირუზქუჰი და ღაზნი. ღურიდების სახელმწიფომ ძლიერებას მიაღწია სულთნების ყიას ალ-დინ მუჰამადის (1163-1203 წწ.) და შიჰაბ ალ-დინის (1203-1206 წწ.) დროს. მათ დაიპყრეს ახლანდელი ავღანეთის თითქმის მთელი ტერიტორიები, აგრეთვე სინდი, პენჯაბი, ბენარესი და ინდოეთის სხვა ოლქები და ქალაქები. ღურიდები ხვარაზმშაჰებთან ბრძოლაში დამარცხდნენ და 1206 წელს მათი სახელმწიფო დაიშალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დინასტიები კატეგორია:ინდოეთის ისტორია კატეგორია:ავღანეთის ისტორია კატეგორია:პაკისტანის ისტორია კატეგორია:ირანის ისტორია
NGC 923
NGC 923 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1878 წლის 30 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
655
თარიღი უცნობია
*
ჩიკორის ეკლესია
მინი|მარჯვნივ|ჩიკორის ეკლესია ჩიკორის ეკლესია —  ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტაშისკარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, რკინიგზის მარჯვენა მხარეს, ძველ სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია (7 X 4,9 მ), ნაგებია რიყის ქვით, ქვიშაქვის კვადრებით და აგურით. სამხრეთით თაღოვანი შესასვლელია, აღმოსავლეთით კი ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმელი მოგვიანებით გაუფართოვებიათ და ამჟამად თანამედროვე აგურით ნაწყობი შეისრული თაღითაა დასრულებული. სარკმლის გვერდებზე თითო თაღოვანი ნიშია. დარბაზი ცილინდრული კამარით ყოფილა გადახურული. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის მარცხენა მხარეს შემორჩენილია წყობაში ჩასმული პატარა ქვევრის ნაწილი, ხოლო ფრონტონზე - ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Cephalotes coffeae
Cephalotes coffeae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მოლოზანას ციხე
აღნიშნული ციხე დარაჯობს ქვაბისხევის ხეობასა და სამცხესაათაბაგოსკენ მიმავალ გზას. აქედან კარგად ჩანს ჭობისხევის ციხე-კოშკები, დვირისა და დემოთის ციხეები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ზღვის ლომები (ქვედანაყოფი)
United States Navy SEAL (SEa, Air and Land) („ზღვის ლომები“ ან „სელაპები“) — აშშ-ის საზღვაო ძალების სპეციალური ოპერაციების ძალების ძირითადი ტაქტიკური ქვედანაყოფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალები კატეგორია:აშშ-ის სპეციალური ქვედანაყოფები
Dorylus molestus
Dorylus molestus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Cephalotes clypeatus
Cephalotes clypeatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ოპიცვეტი
ოპიცვეტი (Опицвет) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 369 კაცს.
დრუგოვოს თემი
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — დრუგოვო. ადმინისტრაციული ცენტრის ჩათვლით თემის შემადგენლობაში შედის 28 დასახლება.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის თემები
პუშიამიტრა შუნგა
მინი| პუშიამიტრა შუნგას ფიგურული მონუმენტი პუშიამიტრა შუნგა — შუნგას დინასტიის დამაარსებელი. ჩრდილოეთ ინდოეთის მმართველი ძვ. წ. 185-151 წლებში.
თავდაპირველად პუშიამიტრა შუნგა იყო მაურიების იმპერიის „სენაპატი“ (მთავარსარდალი). ძვ. წ. 185 წელს სამხედრო აღლუმის დროს მან მოკლა მაურიების უკანასკნელი იმპერატორი ბრიჰადრათჰა და თავი იმპერატორად გამოაცხადა. თავისი მმართველობის დროს მან დაიმორჩილა ჩრდილოეთ ინდოეთის დიდი ნაწილი და დაასრულა აშვამედჰა. შუნგას წარწერები გვხვდება პენჯაბში ჯალანდჰარამდე. დივიავადანა გვიამბობოს, რომ მისი სამფლობელოები ვრცელდებოდა საგალამდე (სიალკოტა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ინდოეთის ისტორია კატეგორია:ინდოეთის მმართველები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 151 კატეგორია:შუნგას იმპერია კატეგორია:ძველი ინდოეთი
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი (Primera División de España) — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა ესპანური კლუბებისთვის. წარმოადგენს ესპანეთის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ინგლისურენოვან ქვეყნებში მოიხსენიებენ ლა ლიგად. ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში 20 გუნდი მონაწილეობს, რომელთაგან სეზონის ბოლოს 3 ყველაზე დაბალი ქულის მქონე ქვეითდება სეგუნდა დივიზიონში, სეგუნდადან კი პირველი 3 გუნდი პრიმერა დივიზიონში ღზევდება.
პრიმერა დივიზიონში მისი დაარსებიდან დღემდე სულ 60 კლუბს უთამაშია. ესპანეთის ჩემპიონის ტიტულს ფლობდა 9 კლუბი. ჩემპიონატს ორი დომინანტი გუნდი ჰყავდა ყოველთვის „რეალ მადრიდის“ (34 ტიტული) და „ბარსელონას“ (25) სახით. სხვადასხვა წლებში ჩემპიონატს ასევე იგებდნენ „ატლეტიკო მადრიდი“ (10), „ატლეტიკ ბილბაო“ (8), „ვალენსია“ (6), „რეალ სოსიედადი“ (2), „დეპორტივო“ (1), „სევილია“ და „რეალ ბეტისი“ (1). მოქმედი ჩემპიონია „ატლეტიკო მადრიდი".
უეფა-ს კოეფიციენტების რეიტინგში ჩემპიონატებს შორის, პრიმერა დივიზიონი პირველ ადგილს იკავებს 2012–13 წლების სეზონიდან მოყოლებული. 2015–16 წლების სეზონში პრიმერა დივიზიონის მატჩებზე საშუალო დასწრება იყო 28.168, რითიც მესამე ადგილზე გავიდა გერმანიის ბუნდესლიგის და ინგლისის პრემიერლიგის შემდეგ.
ყველაზე მეტი გოლი
right|thumb|[[ლიონელ მესი]]
ყველაზე მეტი ჩატარებული მატჩი
right|thumb|[[ანდონი სუბისარეტა]]
ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები
right|thumb|[[მიგელ მუნიოსი]]
ტაუსას ეკლესია
ტაუსას ეკლესია —  ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტაშისკარის  სამხრეთ-დასავლეთით, აკვანას სერის ძირში, სასაფლაოზე. აგებულია 1897 წელს, აქ ადრე არსებული სამნავიანი ეკლესიის (შემორჩენილია უმნიშვნელო ფრაგმენტები) ადგილზე. დაზიანებულია.
ეკლესია დარბაზულია (11 X 6,2 მ), ნაგებია ნატეხი ქვითა და უხეშად დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებით. სამხრეთით შიგნიდან თაღოვანი, ხოლო გარედან სწორკუთხა შესასვლელია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია შიგნიდან თაღოვანი და გარედან სწორკუთხა სარკმელი. ორი ასეთივე სარკმელი სამხრეთის, ხოლო თითო ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშია. აფსიდში სარკმლის გვერდებზე თითო თაღოვანი ნიშია. საკურთხეველი და არდაბაგი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. საკურთხევლის სარკმლის წინ სატრაპეზო ქვა დგას. აღმოსავლეთ ფასადზე ფრონტონში ქვიშაქვის კვადრზე ამოკვეთილია რელიეფური ჯვარი და ეკლესიის აგების თარიღი. სამხრეთის შესასვლელი ორლილვიან თაღოვან ჩარჩოშია ჩასმული, კარის არქიტრავზე გამოსახული ჯვრის მარცხნივ ამოკვეთილია ეკლესიის აგების თარიღი, ხოლო მარჯვნივ გამოსახულია ხელის გაშლილი მტევანი. ქვიშაქვის ლავგარდნის ქვები ჩამოღებულია და ეკლესიაში დევს. ეკლესია გადახურულია ორფერდა სახურავით.
Cephalotes christopherseni
Cephalotes christopherseni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 1999
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი-რიგით მეოთხე 1999 წელს გაიმართა უელსში 1 ოქტომბრიდან- 6 ნოემბრამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალური მასპინძელი უელსი იყო თამაშები ასევე მიმდინარეობდა ირლანდიის, შოტლანდიის, ინგლისის და საფრანგეთის სტადიონებზეც. ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა ავსტრალიის ნაკრები გუნდი. მან ფინალში საფრანგეთის ნაკრები დაამარცხა 35:12.
მეოთხედფინალური პლეი-ოფები
— 45:24
Cephalotes christopherseni
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 1999
მეოთხედფინალური პლეი-ოფები
— 35:20
— 28:24
პლეი-ოფი
კატეგორია:რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი
Dorylus montanus
Dorylus montanus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
NGC 933
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
ლანტარონი
ლანტარონი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ალავის პროვინციის კუადრილია-დე-ანიანის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 61,77 კმ². მოსახლეობა — 877 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
სტამბოლის პროვინცია
სტამბოლის პროვინცია (İstanbul ili) — პროვინცია თურქეთის ჩრდილო-დასავლეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში. ფართობი 5 343,02 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა შეადგენს 14 025 646 კაცს (2015 წ.) დასავლეთით ესაზღვრება თექირდაღის პროვინცია, აღმოსავლეთით ქოჯაელის პროვინცია, ჩრდილოეთით შავი ზღვა და სამხრეთით მარმარილოს ზღვა. ბოსფორის სრუტე მას ჰყოფს ორ ნაწილად: ევროპულ მხარედ და აზიურ მხარედ. 2009 წლის მონაცემებით, 12,9 მილიონი მოსახლიდან დაახლოებით 8 მილიონი ცხოვრობდა ევროპულ მხარეს, ხოლო 5 მილიონი აზიურ მხარეს.
2004 წლიდან, სტამბოლის მეტროპოლიურ მუნიციპალიტეტს იგივე საზღვრები ჰქონდა, რაც პროვინციას.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
საბტანგი
საბტანგი (ოფიციალურად საბტანგის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Sabtang) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის ხეობის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 696 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 6 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანესის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტები
აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაცია
აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაცია(აზერ. Azərbaycan Cüdo Federasiyası) — აზერბაიჯანში ძიუდოს შეჯიბრებთან დაკავშირებული ორგანიზაცია, რომელიც პასუხისმგებელი ამ სპორტის მიმართულებით აზერბაიჯანში.
ისტორია
სსრკ ძიუდოს ფედერაცია შეიქმნა სსრკ სპორტის კომიტეტის განკარგულების შესაბამისად, 1972 წლის 22 ნოემბერს. სწორედ იმავე წელს შეიქმნა აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაციაც.
წლების განმავლობაში ფედერაციას ხელმძღვანელობდა არიფ ალაკბაროვი. 1980 წლიდან შეიცვალა ფედერაციის ხელმძღვანელობა. ახალი თავმჯდომარე რაჰიმ ისმაილოვი გახდა, რომელიც ორგანიზაციის ხელმძღვანელი იყო 16 წლის განმავლობაში. 1996 წლიდან ფუზული ალაკბაროვი გახდა აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაციის პრეზიდენტი.
1972 წლის 22 ნოემბერს ძიუდოისტთა შეჯიბრებები პირველად ჩატარდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. პირველმა კლუბებმა საქმიანობა დაიწყეს იმავე წელს, ეს კლუბები იყო: „დინამო“, „ბურევესტნიკში“, „ლოკომოტივი“, „ვოდნიკი“, კლუბები შეიქმნა განჯაშიც.
1972 წლის დეკემბერში აზერბაიჯანის ძიუდოს სკოლის პირველმა მწვრთნელებმა ისმაილ აჰმადოვმა, საბირ ჰუსეინოვმა, აგზარზა აჰმადოვმა და ვიქტორ კუზნეცოვმა მიიღეს მონაწილეობა ტალინში ორგანიზებულ მწვრთნელთა საერთო საკავშირო სემინარში. მოგვიანებით, აჰმადდინ რაჯაბლიმ და ვიქტორ კუზნეცოვმა მონაწილეობა მიიღეს საკავშირო მსაჯთა სემინარებში, ხოლო ზაირ მამედოვმა, ტარლან ჰასანოვმა და რაუფ შაფიევმა მონაწილეობა მიიღეს მწვრთნელთა საკავშირო მეორე სემინარში, რომელიც ჩატარდა უკრაინაში 1973 წელს.
იმ პერიოდის ცნობილი ძიუდოისტები იყვნენ საჰიბ ისმაილოვი, ელჩინ ისმაილოვი, ზაქირა ქერიმოვა და სხვები.
ასევე ფუნქციონირებს აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაციის ოფიციალური ინტერნეტ ტელევიზია.
2016 წელს რიოს ოლიმპიურ თამაშებში ეროვნული გუნდის ძიუდოისტებმა რუსტამ ორუჯოვმა და ელმარ გასიმოვმა ვერცხლის მედლები მოიპოვეს.
2015 წლიდან ფედერაციის პრეზიდენტია როვნაგ აბდულაევი. ვიცე-პრეზიდენტები: მიქაელ ისმაილოვი, სადიგ სადიგოვი და ელნურ მამედლი. მთავარი მდივანი კი ელმარ ბაბანლი.
ცნობილი სპორტსმენები
ყოფილი სსრკ ჩემპიონატების პირველი გამარჯვებული და პრიზიორი იყო ალაკბარ ისმაილოვი (1975 წელს - ოქრო), საჰიბ ისმაილოვი (1972 წელს - ბრინჯაო), ანვარ აჰმადოვი (1982 წელს - ვერცხლი).
ფარჰად რაჯაბლიმ პირველად მიიღო მედალი აზერბაიჯანელ ძიუდოისტებს შორის ევროპულ შეჯიბრებში. მან მესამე ადგილი დაიკავა უნგრეთში 1978 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე.
სქოლიო
კატეგორია: სპორტი აზერბაიჯანში კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: კავკასია
656
თარიღი უცნობია
*
ხახუტის ღვთისმშობლის ეკლესია
300px|მინი ხახუტის ღვთისმშობლის ეკლესია —  ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტეზრის სასაფლაოზე. აგებულია XIX საუკუნეში.