cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NBA-ს სპორტული ჯილდო
ყოველ წლიურად, NBA-ს 30 გუნდიდან თითეული მათგანი არის ნომინირებული მისი ერთი მოთამაშით ამ ჯილდოს მისაღებად. ამ 30 ნომინირებულიდან, 6 მოთამაშე რჩება, სადაც ყოველ NBA დივიზიონს თითო გამარჯვებული ჰყავს და გადაეცემა დივიზიონალური სპორტული ჯილდო. რეგულარული სეზონის დასრულებისას, NBA მოთამაშეები აძლევენ ხმას თითო ჯილდოზე, ყოველ პირველ არჩევანს 11 ქულა ეძლევა, მე-2 ადგილოსანს 9 ქულა, მე-3 ადგილს 7 ქულა, მე-4 ადგილს 5 ქულა, მე-5 ადგილს 3 ქულა და მე-6 ადგილს 1 ქულა. ტოტალური ხმების რაოდენობის მიხედვით, ყველაზე მაღალი ქულის მეპატრონე იმარჯვებს ნომინაციაში. ამ ნომინაციის გამარჯვებულს ხვდება ჯოუ დამერსის ჯილდო, რომელიც დარქმეული იქნა ყოფილი დეტროიტ პისტონსის მოთამაშის პატივსაცემად ინაუგურაციის სეზონში.
ჯილდოს არსებობიდან მოყოლებული, გადაეცა 13 სხვადასხვა მოთამაშეს. 3-ჯერ ამ ჯილდოს მფლობელი გრანტ ჰილი არის ერთადერთი პერსონა, რომელმაც ამ ჯილდოს მოპოვება ერთზე მეტჯერ შეძლო. 2 გუნდი ჰყავს არა მხოლოდ ერთი გამარჯვებული: სან-ანტონიო სპურსი (სამი მოთამაშე) და სიეტლ სუპერსონიქსი (2 მოთამაშე). ჯოუ დამერსი და დევიდ რობინსონი არიან ჯილდოს მხოლოდ ის მფლობელები, რომლებიც ასევე ნეისმითის კალათბურთის დიდების დარბაზში იქნენ შეყვანილი, ხოლო ლოუ დენგი არის ერთადერთი უცხოელი NBA მოთამაშე, რომელმაც ჯილდოს მოგება შეძლო.
სქოლიო
კატეგორია:NBA-ს ჯილდოები
ბორის რომანოვსკი
thumb|ბორის რომანოვსკი ბორის რომანოვსკი (დ. 1879, კიევი, უკრაინა ― გ. 1947, იქვე) — პოლონელი მხატვარი, რომელმაც სიცოცხლის მნიშვნელოვანი ნაწილი საქართველოში გაატარა.
ბიოგრაფია
დაიბადა კიევში, უკრაინა, შეძლებულ ოჯახში. ბავშვობაში კიევის დანილოვის გრაფიკისა და ხატვის სკოლაში სწავლობდა. შემდეგ პარიზში მიმგზავრება, სადაც სახვითი ხელოვნების აკადემიაში (École de Beaux-Arts) ირიცხება. აქ ის ოგიუსტ დელაკლუზისა და პიერ ბონარდის სტუდიებში გადის პრაქტიკას. 1908-1911 წლებში პარიზის ოპერის სცენის დიზაინერად მუშაობს. აქ მის მთავარ ნამუშევართა შორის იყო პეტრე ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“. 1911 წელს იმართება მისი პირველი პერსონალური გამოფენა პარიზში. 1912 წელს კიევში ბრუნდება. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ფრონტის წინა ხაზზე კორესპონდენტად აგზავნიან. დაჭრილი დემობილიზაციით უკან კიევში ბრუნდება. კიევში ის ხდება უკრაინის მხატვართა გაერთიანების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1922 წელს გაერთიანების პრეზიდენტად ირჩევენ. 1918-1925 წლებში რომანოვსკი კიევის სხვადასხვა თეატრში და კიევის ოპერაში მუშაობს სცენურ დიზაინერად.
1925 წელს კოტე მარჯანიშვილის რჩევით რომანოვსკი თბილისში გადმოდის საცხოვრებლად. აქ ის წითელ თეატრში და გამომცემლობა „ზარია ვოსტოკა“-ში იწყებს მუშაობას. 1927 წელს თბილისის საქალაქო მუზეუმმა რომანოვსკის შეუკვეთა ძველი თბილისის ამსახევლი აკვარელის ნახატების სერიის შექმნა (სულ 33 ტილო). ამ თემით აღტაცებული მხატვარი საათობით ძველი თბილისის უბნებში დახეტიალობდა: მეიდანზე, რიყესა და მეტეხის უბანში. ქალაქის ნამდვილი ფერების შესაცნობად ის ამ უბნების ქარვასლებს, სახელოსნოებსა და ჩაიხანებს სტუმრობს. იუმორითა და სითბოთი გამსჭვალული ეს 33 ტილო ძველი თბილისის ყოველდღიური ცხოვრების ამსახველი უნიკალური დოკუმენტური მასალა გახდა, მისი ვიწრო ქუჩებითა და მოფუსფუსე მცხოვრებლებით.
1929 წელს იმართება რომანოვსკის პერსონალური გამოფენა თბილისის სასტუმრო ორიენტში ქართველ მხატვართა ასოციაციის დარბაზში. თბილისში ყოფნისას რომანოვსკი უმეგობრდება ლადო გუდიაშვილს, რომელიც დიდ გავლენას ახდენს მის ხელოვნებაზე. მის ახლო მეგობართა შორის იყვნენ ძმები კაკაბაძეები (დავით და სარგის). სარგის კაკაბაძემ გააცნო რომანოვსკის ქართული ლეგენდები და ისტორიული გმირები. ამ ისტორიებით შთაგონებული მხატვარი ქმნის მის ყველაზე მეტად ცნობილ ისტორიულ ტილოებს, მათ შორის „კრწანისის ბრძოლას“, რომელშიც ქართველთა და სპარსთა ბრძოლის სცენაა აღბეჭდილი.
1931 წელს რომანოვსკი ტაშკენტში გადადის, სადაც ის ადგილობრივი მუსიკალური თეატრის სცენური გამფორმებლად იწყებს მუშაობას. მცირე ხანში მას ტიფი შეეყარა და ლოგინად ჩავარდა. 1934 წელს საქართველოში ბრუნდება მკურნალობის გასაგრძელებლად. ამჯერად სოხუმში სახლდება, სადაც ის სახვითი ხელოვნების სკოლაში ხატვისა და გრაფიკის მასწავლებლად იწყებს მუშაობას. რომანოვსკის რამდენიმე ნამუშევარი ინახება სოხუმის საქალაქო მუზეუმში, მათ შორის „პირველყოფილი ადამიანის ორთაბრძოლა დათვთან“ და „ციტრუსის მოსავალი“.
1937-1941 წლებში რომანოვსკი მუშაობს ქართული ფილმის სცენურ დიზაინერად და მხატვრულ გამფორმებლად თბილისში.
1947 წელს კიევში მოულოდნელად გარდაიცვალა გულის შეტევით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:პოლონელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
მეფე არტური (მრავალმნიშვნელოვანი)
მეფე არტური, იყო ბრიტანეთის ლეგენდარული მეფე.
ნიკოლოზ რურუა
ნიკოლოზ (ნიკა) რურუა (დ. 17 მარტი, 1968, თბილისი, საქართველო — გ. 4 დეკემბერი, 2018, თბილისი ) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრი 2008 წლის 9 დეკემბრიდან – 2012 წლის 25 ოქტომბრამდე. საქართველოს პარლამენტის ორგზის (2004, 2008) წევრი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის მე-9 მუსიკალურ და 53-ე საშუალო სკოლაში, რომლის 8 კლასის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის მელიტონ ბალანჩივაძის სახელობის მე-2 მუსიკალურ სასწავლებელში. მისი დასრულების შემდეგ ჩააბარა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტში ტელე-სარეჟისორო ფაკულტეტზე. თეატრალურ ინსტიტუტში სტუდენტობის პარალელურად იღებდა მონაწილეობას ეროვნული მოძრაობის მიერ წამოწყებულ საპროტესტო საქმიანობაში საქართველოში კომუნისტური წყობილების შეცვლისა და საქართველოსათვის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის მისაღწევად. საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ როგორც მოხალისე იღებდა მონაწილეობას ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლაში, რისთვისაც დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის მესამე ხარისხის ორდენით.
1997–2001 წლებში სწავლობდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ქალაქ ატლანტაში, ჯორჯიის შტატის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის სკოლაში. შეერთებულ შტატებში სტუდენტობის პერიოდში მუშაობდა ამერიკის სამოქალაქო თავისუფლებათა კავშირის (ACLU) პრაქტიკანტად. 2001 წელს მიენიჭა იურისპრუდენციის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი (JD).
2001 წელს რურუა დაბრუნდა საქართველოში და მუშაობას დაიწყო ევროგაერთიანების პროგრამა GEPLAC-ში (სამართლებრივი ანალიზისა და იურიდიული რჩევის ქართულ-ევროპული ცენტრი), სადაც ხელმძღვანელობდა საქართველოს სამეწარმეო სამართლის ნორმების ევროპულ სამეწარმეო სამართლის ნორმებთან ჰარმონიზაციის პროექტს. ამის პარალელურად, თანამოაზრეებთან ერთად აარსებს ყოველდღიურ გაზეთ 24 საათს სადაც მუშაობას იწყებს როგორც სამართლებრივი მიმომხილველი და ამავე გაზეთის ყოველკვირეული დამატება „სამართლის“ რედაქტორი. 2003 წელს გამოუშვა ესსეებისა და სტატიების კრებული „თავისუფლების კანონი“.
პოლიტიკური კარიერა
2001 წლიდან აქტიურად თანამშრომლობდა ზურაბ ჟვანიასა და მიხეილ სააკაშვილთან. 2003 წლის „ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ გახდა საქართველოს მეექვსე მოწვევის პარლამენტის წევრი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ საარჩევნო სიიდან. პარლამენტის წევრობისას იყო თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე და იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრი, ასევე ნატოს საპარლამენტო ასამბლეაში საქართველოს პარლამენტის დელეგაციის თავმჯდომარე. 2004–2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: "ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები ". 2008 წლის 7 აგვისტოდან 16 დეკემბრამდე — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
იყო ავტორი იდეისა საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმის დაარსების თაობაზე, რისი რეალიზაციაც თანამოაზრეებთან ერთად შეძლო კიდეც 2006 წელს. ამავე წელს თანამოაზრეებთან ერთად უხელმძღვანელა საქართველოს ეროვნული გმირის ქაიხოსრო (ქაქუცა) ჩოლოყაშვილის სამშობლოში გადმოსვენების და მთაწმინდის პანთეონში მისი დაკრძალვის პროცესს.
2008 წლის 9 დეკემბერს ნიკოლოზ რურუა დაინიშნა საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრად. 2010 წლის 30 ივნისიდან სამინისტროს სახელი შეეცვალა და დაერქვა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო. ნიკოლოზ რურუა საქართველოს პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილთან ერთად იყო ქალაქ გორში იოსებ სტალინის ძეგლის აღების ინიციატორი.
პირადი ცხოვრება და ჰობი
ნიკოლოზ რურუას ჰყავდა სამი შვილი, ელისაბედი, მარიამი და გიორგი. რურუა იყო ჯაზური მუსიკის კოლექციონერი და ქალაქ ბათუმის Black Sea Jazz Festival-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. გატაცებული იყო სპორტით, კალათბურთითა და კრივით. გარდაიცვალა თბილისში, 2018 წლის 4 დეკემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ნიკოლოზ კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
Gnamptogenys wheeleri
Gnamptogenys wheeleri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნასამხრალი
ნასამხრალი (1955 წლამდე ნასომხარი) — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, თელავიდან 1,5 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 576 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხაკურის მუნიციპალიტეტი
ხაკურის მუნიციპალიტეტი (Municipio Jacura) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ფალკონის შტატში. წარმოადგენს ფალკონის შტატის 25 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 1 842 კმ². 2001 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხაკურის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 11 500 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 0,06 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ხაკურა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ფალკონის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯერი ჰოლიუელი
ჯერალდინ „ჯერი“ ესტელ ჰორნერი (ქორწინებამდე ჰოლიუელი, დ. აგვისტო, 1972) — ინგლისელი პოპ-მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მწერალი, ფილანტროპი და მსახიობი. იგი უფრო მეტად ცნობილია ჯგუფის Spice Girls წევრობით. 1998 წელს ჯგუფიდან წასვლის შემდეგ მან გამოსცა სოლო ალბომი Schizophonic. აგრეთვე დღემდე გამოსულია მისი ორი დისკი - Scream If You Wanna Go Faster და Passion და მთლიანობაში 4 სინგლი, რომელიც მოხვდა ბრიტანეთის ჩარტების #1 პოზიციებზე - Mi Chico Latino, Lift Me Up, Bag It Up და It's Raining Men. როგორც სოლო-შემსრულებელს, ჯერის საერთო ჯამში მსოფლიო მასშტაბით გაყიდული აქვს 12 მილიონი ჩანაწერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:ინგლისელი პოპ-მომღერლები კატეგორია:Spice Girls-ის წევრები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
ბეროუნის რაიონი
220პქ|მინი|მარჯვნივ|ბეროუნის რაიონის მდებარეობა [[ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში]] 220პქ|მინი|მარჯვნივ|ბეროუნის რაიონის მუნიციპალიტეტები 220პქ|მინი|მარჯვნივ|ქალაქი ბეროუნი ბეროუნის რაიონი — რაიონი ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი ბეროუნი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1 474,69 კმ²-ს. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 85 500 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 62,4 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
გიორგი კედრენე
გიორგი კედრენე (Γεώργιος Κεδρηνός) — XI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ავტორი თხზულებისა „ისტორიული მიმოხილვა“ (ბერძ. Σύνοψις ίστοριών), რომელიც მოიცავს მსოფლიოს ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 1059 წლამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიზანტიელები კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
პრჟემისლ I ოტოკარი
250px|მინიატიურა|პრჟემისლ I ოტოკარი, XIII საუკუნის მინიატურა. პრჟემისლ I ოტოკარი (Přemysl Otakar I, Ottokar I.; დ. უცნობია — გ. 15 დეკემბერი, 1230) — ჩეხეთის მთავარი 1192–1193 და 1197–1198 წლებში და მეფე 1198–1230 წლებში. პრჟემისლოვიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. ვლადისლავ II-ისა და იუდით ტიურინგიელის შვილი.
მიაღწია იმას, რომ 1212 წელს იმპერატორმა ფრიდრიხ II შტაუფენმა სცნო ჩეხეთის დამოუკიდებლობა. პრჟემისლ I ხელს უწყობდა გერმანულ ფეოდალურ კოლონიზაციას ჩეხეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩეხეთის მეფეები კატეგორია:პრჟემისლოვიჩები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1230
ოლენა ტაირელი
300px|მინი ოლენა ტაირელი —  ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატახტოთა თამაშში“ და მოგვიანებით ჩნდება წიგნებში „მეფეთა ჯახი“ (1998) და „ნადიმი ყვავებისთვის“ (2005). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა დაიანა რიგიმ.
ლედი ოლენა ტაირელი იყო ტაირელის სახლის ხანდაზმული მატრიარქი და ამ სახლის უკანასკნელი ცნობილი ხელმძღვანელი. ლედი ოლენა, მთელი თავისი ცხოვრების მანძილზე შეთქმულებებში და ინტრიგებში ღებულობდა მონაწილეობას. იგი ასევე ცნობილი იყო თავისი ჭკუითა და სარკაზმით. ამ თვისებების გამო მას „ეკლების დედოფალსაც“ ეძახდნენ. მრავალი თვალსაზრისით, ის იყო ტირელის სახლის დე ფაქტო ხელმძღვანელი ხუთი მეფის ომის დროს და როგორც ჩანს, დიდი გავლენა ჰქონდა რიჩზე.
მთელი თავისი ოჯახი ბეილორის დიდი სეპტის აფეთქებას შეეწირა, რაც სერსი ლანისტერის მიერ იყო ორკესტრირებული, შურისძიების მიზნით გადაწყვიტა ტაირელების ძალა დეინერის ტარგარიენთან გაეერთიანებინა. როდესაც დეინერისმა გააგზავნა თავისი ძალების კასტერლის კლდის ასაღებად, ჯეიმი ლანისტერმა დაიპყრო ჰაიგარდენი. ოლენას შესთავაზეს უმტკინვეულო სიკვდილი და აიძულეს შხამის დალევა, თუმცა, სიკვდილამდე ცხადყო, რომ ის იყო ის, ვინც მოკლა მისი ვაჟი, ჯოფრი ბარათეონი, მეწამულ ქორწილში.
ბიოგრაფია
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
ესცეტი
thumb|ß სხვადასხვა ფორმით thumb|ორი განსხვავებული მოხაზულობა ესცეტისა ქუჩის მანიშნებელ აბრაზე [[მაინცი|მაინცში]] ესცეტი, ß (Eszett) — გერმანული ანბანის ერთ-ერთი ასო. იგი გერმანულ ანბანში შემავალი ერთადერთი სიმბოლოა, რომელსაც გერმანულის გარდა სხვა ენები არ გამოიყენებენ. ესცეტი წარმოადგენს არა დამოუკიდებელ სიმბოლოს ლათინური დამწერლობისა, არამედ ორი ასოსაგან — გრძელი ſ-ისა („S-ის“ გრაფიკული ვარიანტი) და z-ისაგან (ე. წ. კუდიანი Z) — შემდგარ ლიგატურას.
ესცეტი თანხმოვანია და წარმოადგენს ყრუ ფშვინვიერ ბგერას, ფონეტიკური მნიშვნელობით შეესაბამება ქართული ანბანის ასო სანს. გერმანულად საუბრისას მას ხშირად შეიძლება ეწოდოს „Buckel-S“ (კუზიანი S), „Ringel-S“ (ზარის ფორმის S), „Rucksack-S“ (ზურგჩანთა S). შვეიცარიაში მას აგრეთვე მოიხსენიებენ „ორმაგი S-ის“ (Doppel-S) სახელით, თუმცა ეს დასახელება დანარჩენ გერმანულენოვან ქვეყნებში, ნაწილობრივ შვეიცარიაშიც, უფრო მეტად გაორმაგებულ თანხმოვანთან — ss — ასოცირდება.
დღეისათვის ესცეტი მხოლოდდამხოლოდ გერმანული ენის ჩასაწერად გამოიყენება, თუმცა მას არ ხმარობენ შვეიცარიასა და ლიხტენშტაინში.
ესცეტი მხოლოდ გერმანული ენისათვის გამოიყენება, შვეიცარიისა და ლიხტენშტაინისათვის დამახასიათებელი დიალექტების გარდა. დანარჩენ გერმანულენოვან სივრცეში, ასევე ბელგიის გერმანულენოვანი მოსახლეობა, დანიაში (ჩრდილოეთი შლეზვიგი), ლუქსემბურგსა და იტალიაში (სამხრეთი ტიროლი) ამ სიმბოლოსთვის მოქმედებს მართლწერის იგივე წესები, რაც გერმანიასა და ავსტრიაშია დადგენილი.
ſs ლიგატურა, რომელიც ერთ-ერთი შეხედულებით საფუძვლად დაედო ß–ის მოხაზულობას, XVIII საუკუნემდე სხვა ენებშიც გამოიყენებოდა.
შუა საუკუნეების არაერთ, აგრეთვე ახალი დროის ზოგიერთ დოკუმენტში ესცეტი გვხვდება, როგორც შემოკლება ასოთა გერმანული კომბინაციისა sch (ფონეტიკურად შეესაბამება ქართულ შინს), მაგალითად, როგორც სიტყვა „შილინგის“ აბრევიატურა.
წარმოქმნა
სიმბოლო „ß“ პირველად XIII საუკუნის მიწურულის გოტიკურ ხელნაწერ წიგნებსა და დოკუმენტებში გვხვდება და აღნიშნავს განსაზღვრულ /s/ ბგერას. ესცეტის დღეისათვის გავრცელებულ გრაფიკულ ნაირსახეობებს სხვადასხვა წარმომავლობა აქვთ. ზოგიერთ გოტიკურ დამწერლობაში ესცეტი წარმოქმნა ერთმანეთთან გრძელი ſ-ისა და z-ის შერწყმით მიღებულმა ლიგატურამ. რამდენიმე, ძირითადად XV საუკუნის შემდგომ წარმოქმნილ ანტიკვას ტიპის შრიფტში, ესცეტი გრძელი ſ-ისა და მრგვალი s-ის ლიგატურას წარმოადგენს. ესცეტის გამოყენების პირველ ნიმუშად ითვლება „ვოლფდიტრიხის ფრაგმენტი“, რომელიც 1300 წლისთვისაა დაწერილი. საბოლოოდ, ესცეტის წარმომავლობის შესახებ ერთმნიშვნელოვანი აზრი არ არსებობს.
ტირონული ნიშნები
ტიპოგრაფმა მაქს ბოლუეიგმა ივარაუდა, რომ ესცეტის საფუძველი რომაული ტირონული შემოკლებული ნიშნები "სერ"–ი და "სედ"–ი უნდა იყოს. ჰერბერტ ბრეკლე კი ამ თეზას შეეწინააღმდეგა.
გამოთქმა გერმანულ ენაში
VII-VIII საუკუნეებში გერამანული ენის ფონეტიკაში ძველი გერმანული ენის ორი თანხმოვნისაგან, // და //-საგან გაჩნდა ორი ახალი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული გამოთქმის ბგერა. მიუხედავად ამ განსხვავებისა, ამ ორი ბგერის ჩაწერა მაინც ერთნაირად ხდებოდე – zz, თუმცა მათ განსასხვავებლად მალევე გაჩნდა ორი ახალი აღნიშვნა – sz და tz.
გაორმაგებული "ესით" – ss გადმოცემული ბგერა, რომელიც ძველ გერმანულ //-ს შეესაბამებოდა, განსხვავდებოდა sz-თი აღნიშნული ბგერისაგან; ss გამოითქმოდა როგორც უხმო ალვეოლურ–სასისმიერი ფრიკატიული ბგერა [ɕ], ხოლო sz, როგორც უხმო ალვოელური ბგერა [s]. მაშინაც, როცა ამ ორი ბგერის გამოთქმები თანდათან ერთმანეთს დაემთხვა, ორივე დაწერილობა მაინც შენარჩუნდა. თუმცა, ერთნაირი გამოთქმის გამო ხშირად გაურკვეველი იყო, სად რომელი უნდა დაწერილიყო.
დროთა განმავლობაში შეიქმნა დღეისათვის ცნობილი განაწილება სიტყვებში ss–სა და ß–ისა, რომელიც გერმანულ ენაში sz-ს მემკვიდრეა. დღევანდელ გერმანულში ამ ორ ბგერა შორის თავდაპირველი განსხვავება არაა შენარჩუნებული და მათი გამოთქმები იდენტურია.
ესცეტი გოტიკურ შრიფტებში
thumb|გრძელი [[s, z და ესცეტი XIX საუკუნის გერმანულ შრიფტებში (1866)]] XX საუკუნემდე გერმანული ენა ძირითადად გოტიკური შრიფტით ჩაიწერებოდა. გრძელი s-ისა და z-ის ხშირად გამოყენებადი კომბინაციისაგან („ſz“ ან „ſʒ“) განვითარდა ლიგატურა, რომელიც დროთა განმავლობაში ცალკე ასო–ნიშნად, ესცეტად გადაიქცა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანული ენა კატეგორია:ლათინური ანბანი
ბლოკი (ფილატელია)
მინი|ბლოკი „სერბული ფოლკლორი“, [[გდრ 1982]] ბლოკი (ფილატელია) ანუ მინიატურული ფურცელი — საფოსტო მარკის გამოცემის სპეციალური ფორმა. ფართო ფურცელზე დაბეჭდილია ნახატი, რომლის სიუჟეტურ ნაწილს შეადგენს საფოსტო მარკა, რომელიც გამოკვეთილია პერფორაციული ჩარჩოთი. ბლოკი წარმოადგენს ფილატელიურ სუვენირს, მაგრამ სუვენირული ფურცლისაგან იმით განსხვავდება, რომ იგი შეიძლება გამოყენებული იყოს, როგორც საფოსტო საგადასახდო საშუალება და როგორც საკოლექციო ერთეული.
ბლოკი იბეჭდება მნიშვნელოვანი მოვლენის ან დიდი პიროვენებების საიუბილეოდ. მხატვრული გაფორმების თვალსაზრისით, ძალიან მრავალფეროვანი შეიძლება იყოს. ბლოკი მართკუთხა ფურცელია, იგი შედგება უშუალოდ მარკისაგან და ველებისაგან, რომელიც მარკის გარშემო არსებული სივრცეა. ერთ ბლოკში შეიძლება ჩაბეჭდილი იყოს ერთი ან მეტი მარკა, თავისი ნომინალების მითითებით, მაგრამ ყველა მარკა გაერთიანებულია ერთ მხატვულ სიუჟეტში. ცალკეული მარკა გამოყოფილია პერფორაციით. ველებზე შეიძლება განთავსებული იყოს სპეციალური ტექსტი. ბლოკს შეიძლება საერთოდ არ ჰქონდეს ველები და მხოლოდ საერთო თემისა და სიუჟეტის მარკების გადაბმა იყოს. ბლოკის დაშლა მარკებად არ შეიძლება, იგი ერთ მთლიანობად გამოდის და გაიყიდება. ფილატელისტებს იგი შეუძლიათ შეიძინონ ფრანკირებული ან სუფთა.
პირველი ბლოკი
მინი|[[ლუქსემბურგი (1923): მსოფლიოში გამოცემული პირველი ბლოკი (სკოტი #151)]] მსოფლიოში პირველი ფილატელისტური ბლოკი (სკოტი #151) გამოიცა 1923 წლის3 იანვარს, ლუქსემბურგში და იგი მიეძღვნა ლუქსემბურგის ჰერცოგის ქალიშვილის შარლოტას დაბადებას (22 დეკემბერი 1922 — 12 ნოემბერი 1964). ბლოკში ჩართული იყო მანამდე უკვე გამოცემული მარკა ლუქსემბურგის ხედით. ნომინალი — 10 ფრანკი; ველები ცარიელი; ზომა — 78×59 მმ-დან 79×61 მმ-მდე. არსებობს მონაცემები, რომ თავდაპირველად ჩაფიქრებული იყო მარკის გამოცემა, მაგრამ მოხდა გაუგებრობა: ერთი 50 მარკიანი ფურცელის ფორმის ნაცვლად ტიპოგრფიამ მიიღო ფორმა, სადაც ერთ ფურცელზე მოთავსებული იყო ერთი მარკა. შესაბამისად დაიბეჭდა მცირე ფურცლებზე თითო-თითო მარკა. მხოლოდ მარტში მოხდა მარკის დაბეჭდვა ჩვეულებრივი წესით.
1924 წლის მაისს ბელგიაში გამოვიდა ბლოკი, რომელიც შედგებოდა ოთხი 5 ფრანკიანი მარკისაგან. ფურცლის ზომა - 130×145 მმ (სკოტი #171). ბლოკი გაიყიდა, როგორც ფილატელიური სუვენირი ბრიუსელის საერთაშორისო ფილატელისტურ გამოფენაზე.
ყველაზე დიდი ბლოკი
მსოფლიოში ყველაზე დიდი ზომის - 210×287 მმ - ფილატელიური ბლოკი გამოიცა გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 1964 წელს დად მიეძღვნა გდრ-ს შექმნის 15 წლისთავს. ბლოკი შედგებოდა 15 ნახატისაგან (ივერი, სკოტი #724-738).
ყველაზე პატარა ბლოკი
მსოფლიოში ყველაზე პატარა ზომის ბლოკი — 52×36 მმ — გამოიცა რუმინეთში 1947 წელს, ეს იყო სქველმოქმედო გამოცემა ფასდანამატით (5000 + 5000 რუმინული ლეი). შემოსული თანხა უნდა გადარიცხულიყო შიმშილის მსხვეპლთა დახმარების ფონდში. ბლოკი შედგებოდა ერთი მარკისაგან არ იყო არც პერფორირებული და არც გუმირბული (სკოტი #B348).
მაგომედალი მაგომედოვი
მაგომედალი მაგომედოვიჩ მაგომედოვი (დ. 15 ივნისი, 1930, სოფელი ლევაში, დაღესტნის ასსრ, რსფსრ, სსრკ) — რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ის იყო დაღესტნის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1983 წლის 24 მაისიდან 1987 წლის აგვისტომდე. ასევე გახლდათ დაღესტნის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 1987 წლის აგვისტოდან 1990 წლის 24 აპრილამდე. ასევე მაგომედოვი იყო დაღესტნის ასსრ უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე 1990 წლის 24 აპრილიდან 1994 წლის 26 ივლისამდე და დაღესტნის რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე 1994 წლის 26 ივლისიდან 2006 წლის 20 თებერვლამდე. 2019 წელს ის დასახელდა რუსეთის ფედერაციის შრომის გმირად.
ბიოგრაფია
მაგომედალი მაგომედოვი დაიბადა 1930 წლის 15 ივნისს დაღესტნის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ლევაშინსკის რაიონის სოფელ ლევაშში. 1949 წელს ლევაშინსკის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ის ჩაირიცხა დაღესტნის მასწავლებელთა ინსტიტუტში, რომელიც წარმატებით დაამთავრა ორი წლის შემდეგ. მაგომედოვი მუშაობდა მასწავლებლად, შემდეგ ის გახდა ლევაშინსკის რაიონის ვერხნელაბკინსკაიას შვიდწლიანი სკოლის დირექტორი, მოგვიანებით კი ლევაშინსკის რაიონის საჯარო განათლების განყოფილების ხელმძღვანელი.
1957 წელს ის დაინიშნა სოფლის კოლმეურნეობის თავმჯდომარედ, ხოლო 1966 წელს - ლევაშინსკის სასოფლო-სამეურნეო წარმოების განყოფილების უფროსად. 1968 წელს დაუსწრებლად დაამთავრა დაღესტნის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, ხოლო 1969 წელს აირჩიეს ლევაშინსკის ოლქის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1970 წლის დეკემბერში იგი გახდა ლევაშინსკის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1975 წლის სექტემბერში დაინიშნა დაღესტნის რეგიონალური კომიტეტის სოფლის მეურნეობის განყოფილების უფროსად. 1979 წლის იანვრიდან დაიწყო მუშაობა დაღესტნის მთავრობაში, ჯერ დაღესტნის ასსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ, ხოლო 1983 წლის მაისიდან რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარედ.
1987 წლის აგვისტოში, მე-11 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს მეექვსე სესიაზე მაგომედალი აირჩიეს დაღესტნის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარედ. 1990 წელს ის აირჩიეს დაღესტნის ასსრ-ის სახალხო დეპუტატად. 1990 წლის 24 აპრილს დაღესტნის ასსრ სახალხო დეპუტატთა პირველ ყრილობაზე ის აირჩიეს დაღესტნის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ. 1993 წლის დეკემბერში მაგომედალი გახდა ფედერაციის საბჭოს ერთ-ერთ წევრი დაღესტნის ორმანდატიანი ოლქის მე-5 ოლქისთვის.
1994 წლის 26 ივლისს ის აირჩიეს დაღესტნის რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ. 1996 წლის იანვარში ის კვლავ გახდა ფედერაციის საბჭოს წევრი. 1996 წლის 22 მარტს დაღესტნის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო ასამბლეამ მაგომედალს სახელმწიფო საბჭოს უფლებამოსილება 1998 წლის 26 ივლისამდე გაუხანგრძლივა. იმავე წელს დაღესტნის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო კრებამ ხელახლა აირჩია მაგომედალი დაღესტნის რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ.
2000 წლის 2 სექტემბრიდან 2001 წლის 12 მარტამდე ის იყო რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი. 2002 წლის ზაფხულში დაღესტნის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო ასამბლეის გადაწყვეტილებით მეგამედალი ხელახლა აირჩიეს დაღესტნის რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ. 2006 წლის 16 თებერვალს, პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან შეხვედრის შემდეგ, მან განაცხადა ვადამდელი გადადგომის შესახებ.
2019 წელს ის დასახელდა რუსეთის ფედერაციის შრომის გმირად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:დაბადებული 1930-იანები კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები კატეგორია:დაღესტნელები
საქართველო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
მინიატიურა|კავკასიის რეგიონი 1801-1813 წლებში საქართველო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში — საქართველოს ისტორიის ნაწილი, რომელიც მოიცავს XIX საუკუნეს მთლიანად და XX საუკუნის დასაწყისს. რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში საქართველო იყო 1801-დან 1917 წლამდე : 1801 წელს საქართველომ მიიღო გუბერნიის სტატუსი და შემდგომ რჩებოდა იმპერიის შემადგენლობაში მისი არსებობის ბოლომდე 1917 წელს. საქართველო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მოექცა ეტაპობრივად, ჯერ იმპერიამ მიიერთა ქართლ-კახეთის სამეფო ალექსანდრე I-ის მანიფესტით, ხოლო პროცესი დაასრულა 1877-1878 წლების ომში ოსმალეთისთვის სამხრეთ საქართველოს ისტორიული მხარეების წართმევით.
რუსეთის იმპერიაში ყოფნის დროს ფეოდალიზმი საქართველოში კაპიტალიზმით შეიცვალა, გაიზარდა მოსახლეობა, ვითარდებოდა საქალაქო ცხოვრება, ვითარდებოდა სკოლების ქსელი, შენდებოდა რკინიგზა. 1783 წელს დაიწყო საქართველოს სამხედრო გზის მშენებლობა, რომლის გასწვრივ აშენდა რამდენიმე სიმაგრე, მათ შორის ვლადიკავკაზის. 1817 წელს გაიხსნა თბილისის სასულიერო სემინარია. რუსეთის ხელისუფლების წინაშე იდგა სახელმწიფოს გაერთიანების ამოცანა, რასთან დაკავშირებითაც 1811 წელს გაუქმდა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია, რის შემდეგაც საქართველო გახდა რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის საქართველოს საეგზარქოსო. 1861 წელს ბატონყმობის გაუქმების შემდეგ ალექსანდრე II აპირებდა მის საქართველოშიც გაუქმებას, მაგრამ ეს შეუძლებელი იყო ქართველი თავადაზნაურობის ახლად შეძენილი ლოიალობის დაკარგვის გარეშე, რომელთა კეთილდღეობა ყმების შრომაზე იყო დამოკიდებული. ბატონყმობა საქართველოში სრულიად მხოლოდ 1870-იან წლებში გაქრა. საქართველო და მთლიანად, ამიერკავკასია რუსეთის მმართველობას ჩამოსცილდა 1917 წლის ოქტომბრის ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ.
ქართლ-კახეთის ანექსია რუსეთის მიერ
მინიატიურა|ქართლ-კახეთის მეფე გიორგი XII 1800 წლის 28 დეკემბერს გარდაიცვალა ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე გიორგი XII. ჯერ კიდევ მის სიცოცხლეში, 18 დეკემბერს რუსეთის იმპერატორ პავლე I-ს მიღებული ჰქონდა მანიფესტი ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შესახებ. გიორგი XII-ის გარდაცვალების შემდეგ კავკასიის სამხედრო ხაზის უფროსმა გენერალმა კნორინგმა ტახტზე ასვლის უფლება არავის მისცა. 1801 წლის იანვარში ქართლ-კახეთში ათი ათასი რუსი სამხედრო იყო მობილიზებული.
მინი|რუსეთის იმპერატორი პავლე I
მინი|მარცხნივ|დავით ბატონიშვილი - ქართლ-კახეთის ტახტის მემკვიდრე 1801 წლის 16 თებერვალს პავლე I-ის მანიფესტი კარლ კნორინგის დავალებით გენერალ-მაიორმა ივანე ლაზარევმა სიონის საკათედრო ტაძარში წაუკითხა საზოგადოებას. თავდაპირველად ის რუსულ და ქართულ ენებზე იკითხებოდა ხოლო შემდეგ სომხური და თათრულ ენაზეც გავრცელდა თბილისში. მანიფესტის წაკითხვისთანავე საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ანტონიმ გადაიხადა სამადლობელი პარაკლისი. მთელი დღე გაუჩერებლივ ირეკებოდა ეკლესიის ზარები. მეორე დღეს 17 თებერვალს კვირას, მანიფესტი სომხურად გამოცხადდა თბილისის ვანქის სომხურ საკათედრო ტაძარში, რომელსაც ესწრებოდა სრულიად სომხეთის პატრიარქი იოსებ არღუთინსკი-დოლგორუკოვი. ვანქში ასევე იმყოფებოდნენ როგორც სომხური ისე ქართული მაღალი წრის წარმომადგენლები. მანიფესტის შემდეგ ქადაგება წარმოსთქვა სომხეთის პატრიარქმა, რომელმაც უსურვა მთელ ერს რუსეთის იმპერიის ერთგული სამსახური.
იმისათვის რომ აღნიშნული მანიფესტი საზოგადოებას უმტკივნეულოდ მიეღო, კნორინგს დაევალა რომ თავადაზნაურობა დაეწინაურებინათ, ზოგი ხარისხით, ზოგი მედლით, ზოგი ანაზღაურებით. ლაზარევი თავის წერილებში ასევე წერდა, რომ იმდენად გახარებული იყო ქართული საზოგადოება მანიფესტის მიღებით და თავს ისე აღიქვამდნენ რუსებადო, რომ ქართველის დაძახება მათში გულისწყრომას იწვევდაო.
1801 წლის 6 მარტს რუსეთის იმპერიის სენატის გადაწყვეტილებით შეიქმნა საქართველოს გუბერნია, დამტკიცდა საგუბერნიო მმართველობის დებულება. გენერალ-გუბერნატორად დაინიშნა კარლ კნორინგი. 1801 წლის 12 სექტემბერს გამოიცა ალექსანდრე I-ის მანიფესტი. მანიფესტი ქართლ-კახეთის თავადაზნაურობას და ბაგრატიონთა სახლს გააცნეს 1802 წლის 12 აპრილს სიონის ტაძარში და რუსეთის იმპერატორის ერთგულებაზე ფიცი დაადებინეს.
მმართველობა პირველ წლებში
ახალი მანიფესტი გამოქვეყნდა 1802 წლის 12 აპრილს, ხოლო 8 მაისს ხელისუფლებამ დაიწყო ახალი მთავრობის ფორმირება. რუსეთის იმპერია არ აპირებდა ქართლ-კახეთის დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას. 1801 წლის 6 მარტის დადგენილებით „საქართველოს მართვის შესახებ“ საქართველო ხდებოდა გუბერნია იმპერიის შემადგენლობაში. ქართლ-კახეთში შეიქმნა ცენტრალური რუსეთის გუბერნიების მსგავსი მმართველობა. საქართველოს უმაღლესი მთავრობა შეიქმნა 4 ექსპედიციით: 1. აღმასრულებლით 2. სახაზინო-ფინანსურით 3. სამოქალაქო სასამართლოთი და 4. სისხლის სამართლის სასამართლოთი. ექსპედიციებს რუსი მოხელეები ხელმძღვანელობდნენ, მათ შორის იყვნენ ქართველი თავადები. ეს უკანასკნელნი ასევე ინიშნებოდნენ მოსამართლეებად იმ მაზრებში, სადაც უფროსები იყვნენ "კაპიტან-ისპრავნიკებად" წოდებული რუსი ოფიცრები. ქართლ-კახეთის სამეფო ხუთ მაზრად გაიყო: გორის, ლორის, დუშეთის, თელავისა და სიღნახის. თითოეულ მაზრას ჰქონდა საკუთარი პოლიცია, სასამართლო და პროკურატურა. მაზრებს განაგებდნენ კაპიტან-ისპრავნიკები, ხოლო ქალაქებში დაინიშნენ პოლიციის კომენდანტები, რომლებსაც მინიჭებული ჰქონდათ ქალაქის უფროსის ფუნქციები. მაზრებში შეიქმნა სამაზრო სასამართლოები და პოლიციის სამმართველოები, სადაც ხელმძღვანელებად რუსი მოხელეები იყვნენ.
1903 წელს შემოღებულ იქნა პროკურორის თანამდებობა. 1811 წელს შემოღებულ იქნა სამხედრო სასამართლოები. 1815 წელს შეიქმნა სამოქალაქო გუბერნატორის თანამდებობა, რომელსაც ასევე მინიჭებული ჰქონდა სამხედრო გუბერნატორის უფლებები. საქართველოში შეიქმნა რუსულთან ყველაზე მიახლოებული სასამართლო სისტემა. თითოეულ მაზრაში დაწესდა მაზრის სასამართლო, რომელშიც შედიოდა მაზრის მოსამართლე და ორი მსაჯული. მოსამართლეები რუსი მოხელეებიდან ინიშნებოდნენ, მსაჯულები კი - ამ მაზრაში მცხოვრები დიდებულებიდან. სასამართლო პროცესები ყველა სახელმწიფო დაწესებულებაში, მათ შორის, სასამართლოებში, მიმდინარეობდა რუსულ ენაზე. გარდა ამისა, საქართველოს ჰქონდა სასჯელთა მსგავსი სისტემა, მათ შორის, ფიზიკური დასჯა, გადასახლებები და კატორღა.
კავკასიის დაპყრობა რუსეთის მიერ
მინი|კარლ კნორინგი მინი|პავლე ციციანოვი 1802 წლის 8 სექტემბერს საქართველოს მთავარსარდლად დაინიშნა პავლე ციციანოვი. ციციანოვი იყო მეფის პოლიტიკის ერთგული მხარდამჭერი. ის 1803 წლის 1 თებერვალს ჩავიდა ტფილისში. ბაგრატიონთა სამეფო საგვარეულოს 70-მდე წარმომადგენელი, რომლებიც უკმაყოფილო იყვნენ რუსეთთან შეერთებით, გადაასახლა რუსეთში. მისი აქტიურობის შედეგად 1803 წელს სამეგრელოს სამთავრო და ჭარ-ბელაქანი, ხოლო 1804 წელს იმერეთის სამეფო ელაზნაურის შეთანხმებით შევიდა რუსეთის იმპერიის მფარველობის ქვეშ. ციციანოვმა აღკვეთა ლეკთა თარეში და შემოიერთა ჭარ-ბელაქანი. 1804 წლის 25 ივნისს ერევანთან დაამარცა სპარსელები, თუმცა ვერ მოახერხა ერევნის სახანოს დაპყრობა. სანაცვლოდ, მან მოახერხა და 1804 წელს აიღო განჯა, შეუერთა ის რუსეთის იმპერიას და უწოდა ელიზავეტოპოლი.
ახალი ხელისუფლებისგან გლეხობა ელოდა საბატონო ბალდებულებების შემცირებას, მაგრამ ცარიზმმა საქართველოში განამტკიცა ბატონყმობა. გლეხები აღმოჩდნენ როგორც ეროვნული, ასევე წოდებრივი ნიშნით დაჩაგრულები. კავკასიაში რუსეთის იმპერიის მიერ წარმოებული ომები ხარჯად გლეხობას დააწვა. 1802 წელს მოხდა პირველი ანტირუსული საპროტესტო გამოსვლა კახელი თავადებისა, ხოლო 1804 წელს მოხდა გლეხთა აჯანყება მთიულეთში. აჯანყება გლეხების მიერ იყო წამწყებული და ანტიკოლონიურ და ანტიბატონყმურ ხასიათს ატარებდა. აჯანყება ციციანოვმა ჩაახშო. ციციანოვის ინიციატივით შეიქმნა დებულება სათავადაზნაურო საგუბერნიო კრების შესახებ, რომელიც ითვალისწინებდა სამ წელიწადში ერთხელ გუბერნიისა და მაზრების თავადაზნაურთა წინამძღოლების არჩევას. ქართველი თავადაზნაურობა უფლებრივად გაუთანაბრდა რუსეთის თავადაზნაურობას. მათ მიიღეს უფლება, ჰყოლოდათ თავად-აზნაურთა საკრებულო. ჰქონდათ შეღავათები სწავლა-განათლების მისაღებად
1807 წელს გლეხებს აეკრძალათ თავადის წინააღმდეგ სარჩელის შეტანა. 1830 წელს შემოღებულ იქნა საპასპორტო სისტემა. 1832 წელს ბატონებს მიეცათ უფლება, გლეხისთვის სასჯელად ჯარში გაწვევა დაეკისრებინა. მეფის ხელისუფლების პოლიტიკის ნაწილი იყო საეკლესიო მართვის სფეროში მიღებული გადაწყვეტილებები. 1808 წელს სამღვდელოება გათავისუფლდა ბატონყმობისგან. 1811 წელს გაუქმდა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალია, გადააყენეს კათოლიკოს-პატრიარქი ანტონ II და რუსეთში გაიწვიეს, შეიქმნა საქართველოს საეგზარქოსო, რომელიც რუსეთის სინოდს დაექვემდებარა. პირველ ეგზარქოსად დაინიშნა ეროვნებით ქართველი ვარლამი. 1817 წელს გაიხსნა თბილისის სასულიერო სემინარია, რომელსაც უნდა მოემზადებინა მომავალი მღვდლები. 1818 წლიდან ეგზარქოსებად მხოლოდ ეროვნებით რუსები ინიშნებოდნენ. ქართლ-კახეთის 13 ეპარქიის ნაცვლად შეიქმნა ორი ეპარქია.
1810 წელს რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომი გახდა გურიის სამთავრო, აფხაზეთის სამთავრო და სოხუმში რუსეთის ჯარი შევიდა. ამავე წელს რუსეთის იმპერიამ უშუალოდ მიიერთა იმერეთის სამეფო და გააუქმა იქ სამეფო ხელისუფლება. სოლომონ II შეეცადა სამეფოს დაბრუნებას და დახმარებისთვის ახალციხის ფაშას მიმართა. მის მიერ წამოწყებულ აჯანყებაში 12500 ადამიანი მონაწილეობდა, მაგრამ სოლომონი დამარცხა და ბოლოს ის ოსმალეთში გაიქცა, სადაც გარდაიცვალა. იმერეთის სამეფოს ნაცვლად რუსეთის იმპერიამ შექმნა იმერეთის ოლქი. 1806-1812 წლებში მიმდინარეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომი. ომის დროს რუსეთის ჯარმა ქართველთა დახმარებით აიღო ფოთი, სოხუმი და ახალქალაქი, მაგრამ ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა ფოთი და ახალქალაქი ოსმალეთს დაუბრუნა. ოსმალეთის იმპერიამ აღიარა დასავლეთ საქართველოს რუსეთის მფარველობის ქვეშ ყოფნა.
1812 წელს დაიწყო კახეთის აჯანყება, რისი მიზეზიც გახდა სამხედრო ეგზეკუციის ჩაყენება გლეხებისგან პურის შესაგროვებლად უკიდურესად დაბალ ფასში. ამას თან დაერთო ორწლიანი მოუსავლიანობა. აჯანყება დაიწყო სოფელ ახმეტაში და მოედო კახეთსა და მეზობელ ანანურის მაზრას. აჯანყება თავიდან წარმატებული იყო, გლეხებმა მოკლეს 16 ოფიცერი, 300 სამხედრო, ხელთ იგდეს ტყვეები და სამხედრო ალაფი. გლეხებმა დაიკავეს თელავი, სიღნაღი, ფასანაური, დუშეთი, დაკეტეს საქართველოს სამხედრო გზა. აჯანყებას შეუერთდა ალექსანდრე ბატონიშვილი. აჯანყება ჩახშობილ იქნა 1813 წლის ზაფხულში. მინიატიურა|200პქ|საქართველოს გუბერნიის რუკა 1823 წ. ციციანოვის შემდეგ ცარიზმის დაპყრობითი პოლიტიკის ყველაზე ერთგული გამგრძელებელი იყო ალექსი ერმოლოვი, რომელიც კავკასიას 1816-1827 წლებში განაგებდა. მან სასტიკად ჩაახშო 1819-1820 წლების დასავლეთ საქართველოს აჯანყება. ციციანოვმა საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში იმპერიისთვის კეთილსაიმედო ელემენტების ჩასახლებას. მის დროს ერევნის სახანოდან საქართველოში გადმოასახლეს 11 ათასი ოჯახი. მუშავდებოდა საკითხი სამეგრელოში შავიზღვისპირელ და დონელ კაზაკთა დასახლების შესახებ. საქართველოს მმართველ ლიტვინოვ ჰქონდა გეგმა მეაბრეშუმეობის გაუმჯობესებისთვის ჩეხების ჩამოსახლებისა. ერმოლოვის დროს დაიწყო რუსების დასახლება, ჯარისკაცებს ურიგებდნენ მიწებს და აძლევდნენ მეურნეობის მოწყობის უფლებას. ერმოლოვის დროსვე გაჩნდა გერმანელების შვიდი დასახლება საქართველოში.
რუსეთის შესვლას კავკასიაში მტრულად შეხვდნენ ოსმალეთის იმპერია და ირანი. 1826-1828 წლებში რუსეთ-სპარსეთის ომი რუსეთის გამარჯვებით დასრულდა. მან შეიერთა ერევნისა და ნახიჩევანის სახანოები. 1828-1829 წლებში რუსეთ ოსმალეთის მორიგი ომი დასრულდა ადრიანოპოლის ზავით, რომლის მიხედვით რუსეთმა მიიღო ფოთი და შავი ზღვის სანაპირო მდინარე ყუბანიდან მდინარე ჩოლოქამდე, ასევე ახალციხის საფაშოს ნაწილი: ახალციხის, ახალქალაქის და აწყურის ციხეები. 1828-1829 წლების ომის შემდეგ ახალციხისა და წალკის მიდამოებში დაასახლეს ოსმალეთიდან დევნილი 7300 ოჯახი ბერძნებისა და სომხებისა. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან დაიწყო რუსი სეტანტების დასახლება. ამავე ომის განმავლობაში რუსეთის იმპერიამ გააუქმა გურიის სამთავრო, სადაც შემოიღო დროებითი სამხედრო მმართველობა. 1833-1834 წლებში რუსეთის იმპერიის მფარველობაში შევიდა სვანეთის სამთავრო.
თბილისს ჰქონდა უდიდესი მნიშვნელობა რუსეთისთვის ამ ომებში, რადგან თბილისში მდებარეობდა სამხედრო შტაბი, იქ იგეგმებოდა სამხედრო ოპერაციები, იქ მდებარეობდა იარაღის და საბრძოლო მასალების საწყობები, თბილისიდან ხდებოდა ჯარისა და მარაგების ტრანსპორტირება. ომები მძიმე ტვირთად აწვებოდა მოსახლეობას, რომელიც ვალდებული იყო გაეღო ხარები, ურმები, ცხენები ფრონტის საჭიროებისთვის, შეეკეთებინა გზები, ჯარისთვის სახელმწიფო ფასებში მიეწოდებინა სურსათ-სანოვაგე, უშუალოდ მიეღო მონაწილეობა ბრძოლებში. XIX საუკუნის 30-იანი წლებისთვის კავკასიის დაპყრობა ძირითადად დასრულებული იყო და რუსეთის იმპერიას გამტკიცებული ჰქონდა საკუთარი მდოგომარეობა სტრატეგიულად ხელსაყრელ სასაზღვრო ზოლზე სპარსეთსა და ოსმალეთთან. რუსეთთან შეერთების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე დამყარდა მშვიდობიანობა, დაიწყო აღორძინება მრეწველობამ და ვაჭრობამ, ფულად-სასაქონლო ურთიერთობებმა.
შეთქმულების გარდა, ხდებოდა გლეხთა შეიარაღებული გამოსვლები, რომლებიც ატარებდა როგორც ანტირუსულ, ასევე ბატონყმობის საწინააღმდეგო ხასიათს. 1830 წელს აჯანყდნენ კოდორის ხეობის გლეხები, 1832 წელს იმერეთში გლეხები გამოვიდნენ თავადი წერეთლების წინააღმდეგ. 1833 წლის თებერვალში მოხდა გლეხების შეაიარაღებული გამოსვლა გურიაში, ხოლო იმავე წლის აპრილში — ქართლში. ამ პერიოდში ხშირი იყო გლეხების ტყეში გავარდნები. ერთ-ერთი ასეთი ტყეში გავარდნილი გლეხი, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიხვეჭა, იყო არსენა ოძელაშვილი. 1840 წელს აჯანყდნენ კოდორის, დალის და წებელდის ხეობების მცხოვრები აფხაზი გლეხები. აჯანყება აფხაზმა ფეოდალებმა ჩაახშეს მთავრობის დახმარებით. აჯანყებას მოჰყვა რეპრესიები და აფხაზეთიდან 18 ათასამდე გლეხის გადასახლება. ორგანიზებულობით გამორჩეული იყო გურიის აჯანყება. აჯანყება დაიწყო 1841 წლის მაისში და აგვისტოსთვის მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია. აჯანყებულები აკონტროლებდნენ მთელ გურიას და ალყა ჰქონდათ შემორტყმული ოზურგეთისთვის. აჯანყების დასამარცხებლად იმპერიის მთავრობამ მნიშვნელოვანი სამხედრო ძალები გაგზავნა. სექტემბერში ჩაახშო იგი. მინიატიურა|საქართველო ამიერკავკასიის მხარის რუკაზე 1833 წ. მინი|საქართველოს ტერიტორია რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ დაყოფაში XIX საუკუნის ბოლოს საქართველოში არსებული მდგომარეობა იმპერიის ხელმძღვანელობისთვის დასაფიქრებელი იყო. ამიტომ 1829-1838 წლებში რამდენიმე პროექტი მომზადდა კავკასიაში მმართველობის გაუმჯობესებისთვის. საბოლოოდ, 1840 წელს მიღებულ იქნა მართვა-გამგეობის ახალი დებულება. 1835 წელს დაიხურა ზარაფხანა, რომელიც დამოუკიდებლობის მეხსიერების მქონე ერთადერთი უწყება იყო. 1841 წლის 1 იანვარს შეიქმნა საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რომელიც იყოფოდა 11 მაზრად. მაზრის სათავეში დააყენეს მაზრების უფროსები. საბოლოოდ ოფიციალურად გაუქმდა ვახტანგ VI-ის სამართალი, დაწესდა სულადობრივი ფულადი გადასახადი. კავკასიის მეფისნაცვლად დაინიშნა მიხეილ ვორონცოვი, განათლებული და ენერგიული ადმინისტრატორი, რომელიც, ამავდოულად იყო მოხერხებული დიპლომატი. ვორონცოვი განსაკუთრებით ზრუნავდა თბილისის კეთილმოწყობისთვის. 1837 წელს თბილისში გაიხსნა პირველი საავადმყოფო. 1840 წელს შემოღებულ იქნა თბილისის სათათბირო ექვსი ადამიანის შემადგენლობით, რომელსაც ქონებრივი ცენზით ირჩევდნენ. სხვა ქალაქების მმართველობა კვლავ პოლიციის ხელში რჩებოდა.
საგლეხო და სასოფლო რეფორმები
1861 წელს რუსეთში გაუქმდა ბატონყმობა. 1862-1863 წლებში გლეხთა გამოსვლები იყო გურიასა და სამეგრელოში (თამაკონი). გლეხები ითხოვდნენ ბატონყმობის გაუქმებას საქართველოშიც. თავადაზნაურობა ცდილობდა, დაემტკიცებინა იმპერიის ხელისუფლებისთვის, რომ საქართველოში ბატონყმობის გაუქმება საჭირო არ იყო. 1859 წელს ჟურნალ „ცისკარში“ ბატონყმობის დამცველად გამოვიდა გრიგოლ ორბელიანი. ბატონყმობის გაუქმება საქართველოში მოხდა ეტაპობრივად. 1864 წლის 8 ნოემბერს ის გაუქმდა ტფილისის გუბერნიაში, 1865 წლის 13 ოქტომბერს იმერეთსა და გურიაში, 1866 წლის 1 დეკემბერს სამეგრელოსა და ლეჩხუმში, 1870 წელს აფხაზეთში, 1871 წელს სვანეთში. რეფორმა არ შეხებია სახელმწიფო გლეხებს და ხიზნებს. ამ უკანასკნელთა მდგომარეობა მხოლოდ 1891 წელს შემსუბუქდა. ბატონყმობის გაუქმებას არ მოჰყოლია მიწის რეფორმა, შედეგად 28 ათასზე მეტი გლეხი უმიწაწყლოდ დარჩა და იძულებული იყო, ნაბატონარისგან აეღო მიწა იჯარით და პრაქტიკულად ეკონომიკურად კვლავ ბატონზე დამოკიდებული დარჩენილიყო. გლეხებმა ვერ მიიღეს ვერც ტყე და საძოვრები. დროებითვლადებული გლეხებისთვის მიწების გამოსასყიდად დადგინდა გადასახადები, რომლებიც რეფორმამდელ ბეგარებს აღემატებოდა. მიწების 78% დარჩ თავადაზნაურობას, ხოლო დანარჩენი სახელმწიფოს, ეკლესიასა და გლეხებს. რეფორმის პროგრესული ნაწილი იყო გლეხების პირადი თავისუფლება. ბატონს აღარ შეეძლო გლეხის გაყიდვა, გაჩუქება, ვეღარ ჩაერეოდა მის პირად ცხოვრებაში. გლეხს მიეცა გარიგების თავისუფლება.
მიწის საკუთხს ამწვავებდა ცარიზმის კოლონიური პოლიტიკა. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში მცირე რაოდენობით მიწა იყო გამოსადეგი სოფლის მეურნეობისთვის, იმპერიის ხელისუფლება აქ ასახლებდა სხვადასხვა წარმომადვლობის ხალხს, ხოლო მკვიდრი მოსახლეობა სხვაგან გადაჰყავდა. იმპერიის ხელისუფლება განსაკუთრებით ცდილობდა შავი ზღვის სანაპირო ზოლისა და აფხაზეთის კოლონიზაციას. 1866 წელს აფხაზეთში მოხდა ბზიფის ხეობის გლეხთა აჯანყება. 5 ათასამდე აჯანყებულმა სოხუმის აღება სცადა, მაგრამ ვერ მოახერხა, მაგრამ ხელისუფლებამ აჯანყება ჩაახშო. 1876 წელს სამეგრელოში ლიასა და ფახულანში მოხდა გლეხების შეიარაღებული გამოსვლა. 1867 წლიდან დაიწყო მუჰაჯირობა, დაახლოებით 20 ათასმა აფხაზმა დატოვა სამშობლო. დაიცალა წებელდას და დალის ხეობები.
1865 წლის 14 ოქტომბრის კანონით განხორციელდა სასოფლო რეფორმა. სოფლები გაერთიანდნენ სასოფლო საზოგადოებებში, რომლებსაც გააჩნდათ სოფლის ყრილობა და მამასახლისი და მწერალი. რეალურად მამასახლისები და მწერლები ემორჩილებოდნენ ბოქაულებს, რომლებიც საპოლიციო უბნის უფროსები იყვნენ. ბოქაულები აზრის უფროსის მიერ ინიშნებოდნენ. ცენტრალურ რუსეთში საგლეხო რეფორმასთან ერთად განხორციელდა საერობო, სამოსამართლო და სხვა რეფორმები, რომლებიც საქართველოს არ შეეხო, ან შეეხო მხოლოდ ნაწილობრივ, მცირე სახით. 1868 წელს განხორციელდა სასამართლოს რეფორმა, მაგრამ საქართველოში მოეწყო მხოლოდ ე.წ. მთავრობის სასამართლო, სადაც მოსამართლეებად მთავრობის მიერ დანიშNული მოხლეები ინიშნებოდნენ. საქართველოში იმპერიას არ დაუშვია არჩევითი ნაფიცი მსაჯულების მიერ საქმის განხილვა. საქმისწარმოება კვლავ მოსახლეობისთვის არამშობლიურ რუსულ ენაზე გრძელდებოდა. 1870 წლიდან შეკვეცილი ფორმით გატარდა საქალაქო რეფორმა. თავდაპირველად თბილისში, შემდეგ კი ქუთაისში, ფოთში, ბათუმში (1888), სოხუმში (1892) და სხვა ქალაქებში შემოღებულ იქნა შეზღუდული თვითმმართველობა.
კაპიტალიზმის განვითარება
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში საქართველოში დაიწყო საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობების გაჩენა. პირველი ასეთი ჯგუფი იყო თერგდალეულები — ახალგაზრდა ქართველები, რომლებმაც განათლება რუსეთში მიიღეს და გაეცნენ რუსი დემოკრატების, ბელინსკის, ჩერნიშევსკის და დობროლიუბოვის შეხედულებებს. თერგდალეულების თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო ილია ჭავჭავაძე, რომელმაც 1863 წელს დააარსა ჟურნალი „საქართველოს მოამბე“, სადაც ბეჭდავდა საკუთარ მოთხრობებსა და სტატიებს. ცენზურამ ჟურნალი ერთ წელიწადში დახურა. ილია ჭავჭავაძე იქცა მეთაურად პირველი დასისა, რომელიც დღის წესრიგში აყენებდა დემოკრატიული რეფორმების, თვითმმართველობის, ბატონყმობის მოსპობის, კულტურული ავტონომიის და სხვა საკითხებს. 1866 წლიდან ჩამოყალიბდა მეორე დასი, რომელშიც გაერთიანებული იყვნენ ნიკო ნიკოლაძე და სხვა მოღვაწეები. პირველი დასისგან განსხვავებით, ისინი უფრო რადიკალურად აყენებდნენ დემოკრატიული რეფორმების საჭიროების საკითხს. „მეორე დასის“ ბეჭდვითი ორგანოები იყო გაზეთი „დროშა“ (1866-1885), ჟურნალები „მნათობი“ და „კრებული“. 1872-1873 წლებში საქართველოში გაჩნდა ნაროდნიკულ ორგანიზაციები. ხალხოსნური ორგანიზაციები ხელისუფლებამ საქართველოში გაანადგურა 1876 წელს. 1879 წელს დაარსდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება. საზოგადოებამ შექმნა სასოფლო სკოლების და ბიბლიოთეკების ფართო ქსელი, ხელი შეუწყო წერა-კითხვის გავრცელებასა და ერთიანი ეროვნული იდენტობის ჩამოყალიბებას.
ამავდროულად გრძელდებოდა მოსახლეობის საპროტესტო შეიარაღებული გამოსვლები და აჯანყებები. 1865 წელს თბილისში მოხდა ამქართა აჯანყება. 1875-1876 წლებში მოხდა სვანეთის აჯანყება, ხოლო 1878 წელს — ქიზიყის გლეხთა აჯანყება. 1880-იანი წლების პირველ ნახევარში ოზურგეთის მაზრაში იფეთქა ფირალობამ.
1882 წელს გაუქმდა კავკასიის სამეფისნაცვლო და დაწესდა მთავარმართებლის თანამდებობდა. ამით მოისპო ის მცირე დამოუკიდებლობა, რაც სამეფისნაცვლოს გააჩნდა. პირველი მთავარმართებელი იყო ალექსანდრე დონდუკოვ-კორსაკოვი. მისი მიზანი იყო კავკასიის საბოლოო რუსიფიკაცია. მისი მმართველობის დროს ეგზარქოსმა პავლემ ამბიონიდან დაწყევლა ქართველი ხალხი.
პოლიტიკური ჯგუფების გაჩენა
1905 წლის რევოლუციას ფართო გამოხმაურება მოჰყვა საქართველოშიც. აქ მას სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციები ხელმძღვანელობდნენ. საწყის ეტაპზე მუშათა მოძრაობებმა მცირედ წარმატებებსაც მიაღწიეს, დაარსდა ნახალოვკის, გორის, ჭიათურის, ზუგდიდის, ყვირილა-ბელაგორის რესპუბლიკები. განსაკუთრებით ძლიერი იყო რევოლუციური მოძრაობა გურიაში, სადაც გლეხებმა გურიის რესპუბლიკა გამოაცხადეს, რომელი თითქმის ერთი წლის განმავლობაში გასული იყო ხელისუფლების კონტროლისგან. მარტში ხელისუფლებამ შემოიღო საგანგებო მდგომარეობა, თუმცა 1906 წლის იანვრამდე რეალურად ვერ აღადგინა კონტროლი რეგიონზე. ძლიერი იყო რევოლუციის ტალღა აფხაზეთშიც. მთავრობამ შემოიღო სამხედრო წესები აჯანყებულ მხარეებში და სასტიკად ჩაახშო რევოლუცია. რევოლუციის შემდეგ წლებში გაძლიერდა რეაქცია და რეპრესიები. საქართველოზე არ გავრცელდა სტოლიპინის აგრარული რეფორმა.
1906 წელს შემოღებულ იქნა რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო დუმა, რომელიც 1916-1917 წლებში ოთხჯერ იქნა მოწვეული. დუმის არჩევნებში საქართველოდან უმეტესად რსდმპ-ის წევრი მენშევიკები იმარჯვებდნენ. 1906 წლის დუმაში არჩეული იყვნენ ივანე გომართელი, სერგი ჯაფარიძე, ისიდორე რამიშვილი (ქუთაისის გუბერნიიდან), ნოე ჟორდანია, არტემ აივაზოვი, იოსებ ბარათაშვილი, სიმონ წერეთელი (ტფილისის გუბერნიიდან) პროკოფი შერვაშიძე (ბათუმისა და სოხუმის ოლქებიდან). 1907 წელს II მოწვევის დუმის დეპუტატები იყვნენ ჭოლა ლომთათიძე, გერასიმე მახარაძე, ირაკლი წერეთელი (ქუთაისის გუბერნიიდან), არშაკ ზურაბოვი, არჩილ ჯაფარიძე, ნიკოლოზ კაციაშვილი, სევერიან ჯუღელი (ტფილისის გუბერნიიდან), კონსტანტინე კანდელაკი (ბათუმისა და სოხუმის ოლქებიდან). 1907-1912 წლებში III მოწვევის დეპუტატები იყვნენ ევგენი გეგეჭკორი (ქუთაისის გუბერნიიდან), ნიკოლოზ ჩხეიძე (ტფილისის გუბერნიიდან), პროკოფი შერვაშიძე (ბათუმისა და სოხუმის ოლქებიდან). 1912-1917 წლებში ბოლო, მეოთხე მოწვევის სათათბიოს დეპუტატები იყვნენ ვარლამ გელოვანი (ქუთაისის გუბერნიიდან), ნიკოლოზ ჩხეიძე (ტფილისის გუბერნიიდან) და აკაკი ჩხენკელი (ბათუმისა და სოხუმის ოლქებიდან). დუმაში 1906 წელს იოსებ ბარათაშვილმა და 1912 წელს აკაკი ჩხენკელმა და ვარლამ გელოვანმა მოითხოვეს ეროვნულ-კულტურული ავტონომია საქართველოსთვის.
საქართველო და პირველი მსოფლიო ომი
პირველი მსოფლიო ომის დროს საქართველო მნიშნელოვნად დაზარალდა კავკასიის ფრონტის ბრძოლების გამო. საქართველოდან ფრონტზე გაიწვიეს დაახლოებით 200 ათასი ადამიანი. დაეცა მრეწველობა, ერთი მესამედით შემცირდა აბრეშუმის წარმოება, დაიხურა ღვინისა და კონიაკის ქარხნები, დარდანელის სრუტის ჩაკეტვის გამო შეჩერდა საგარეო ვაჭრობა. რკინიგზა ემსახურებოდა მხოლოდ ფრონტს და სავალალო მდგომარეობაში აღმოჩნდა ქალაქების სურსათით მომარაგება. ქართველებს რუსეთის იმპერიის მხარეს უწევდათ ბრძოლა, თუმცა ქართველი პოლიტიკოსების ნაწილი მხარს უჭერდა გერმანიის იმპერიას და ანტირუსული აჯნყების იდეას. ასეთები იყვნენ, მაგალითად მიხეილ წერეთელი და გიორგი მაჩაბელი, რომლებიც გერმანიის მთავრობასთან მოლაპარაკებებს მართავდნენ. 1914 წლის ნოემბერში შეიქმნა საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტი, მაგრამ მას შემდეგ, რაც რუსეთის იმპერიამ უკან დაახევინა ოსმალეთის არმიას, აჯანყების მოწყობა სარისკო გახდა და იდეამ მიმზიდველობა დაკარგა,
ომმა და გაღარიბებამ დააჩქარა თებერვლის რევოლუცია.