cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალჟირის ისტორია
ოსმალეთის მმართველობა
300 წლის განმავლობაში ალჟირი ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის ქვეშ იყო. ამ დროს ალჟირში ოფიციალური ენა იყო თურქული, ხოლო არაბები და ბერბერები ვერ იკავებდნენ რაიმე სამთავრობო თანამდებობას. ალჟირს პრობლემები შეექმნა ესპანეთთან, ნიდერლანდთან, პრუსიასთან, დანიასთან, რუსეთთან და ნეაპოლთან, ვინაიდან ალჟირისა და მის მიმდებარე ტერიტორიებს უწოდებდნენ ბარბაროსულ ქვეყნებს, რადგანაც ისინი პასუხისმგებელნი იყვნენ ხმელთაშუა ზღვაში მეკობრეობასა და ასევე ქრისტიანების დამონებაზე.
საფრანგეთის მმართველობა
thumb|right|250px|ალჟირის დაპყრობის ქრონოლოგიური რუკა. (1830-1956) ჩრდილოეთ აფრიკის საზღვრები შეიცვალა სხვადასხვა დაპყრობების დროს. თანამედროვე ალჟირის საზღვრები შექმნეს ფრანგებმა, რომლებმაც კოლონიზაცია 1830 წელს დაიწყეს (საფრანგეთის შემოჭრა დაიწყო 5 ივლისს). საფრანგეთი აკონტროლებდა მთელ ქვეყანას, მაგრამ სოფლებში მცხოვრები მუსლიმი და ძველი ტრაციციების მიმდევარი მოსახლეობა დაშორდა ევროპულ საზოგადოებას, რომელიც ფრანგებმა ალჟირის კონკრეტულ რეგიონებში შექმნეს.
ალჟირში საფრანგეთის კონსულის შეურაცხყოფის გამო, 1827 წელს, საფრანგეთმა ალჟირი სამი წლის განმავლობაში დაბლოკა. 1830 წელს კი შეიჭრა და დაიპყრო ალჟირის სანაპირო ზონები, ეს დიპლომატიური ინციდენტი იყო „casus belli“-ს სახის. კოლონია თანდათანობით იზრდებოდა და სამხრეთისკენ მიიწევდა. ევროპულ დაპყრობებს ალჟირელები მალევე დაუპირისპირდნენ, ამ აჯანყებას ხელმძღვანელობდა აბდ ალ-კადირი. 1848 წლისთვის ჩრდილოეთ ალჟირის თითქმის მთელი ნაწილი საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ იყო მოქცეული და მეორე რესპუბლიკის ახალმა მთავრობამ ოკუპირებული მიწები საფრანგეთის განუყოფელ ნაწილად გამოაცხადა.
კოლონიზაციის პერიოდში საფრანგეთის მხრიდან 15 000 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო ალჟირის მხრიდან დაახლოებით 285 000.
დამოუკიდებელი ალჟირი
ალჟირში რეფერენდუმი 1962 წლის 1 ივნისს ჩატარდა, ხოლო საფრანგეთმა ალჟირი დამოუკიდებ ქვეყანად 1963 წლის 3 ივლისს გამოაცხადა. დამოუკიდებლობისთვის ომმა და მას მოყოლილმა შედეგებმა მკვეთრად დაასუსტა ალჟირის საზოგადოება და ეკონომიკა. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ქვეყანამ დაკარგა ინჟინრები, მასწავლებლები, ექიმები და გამოცდილი მუშაკები. უსახლკაროთა და დევნილთა რიცხვი ასობით ათასი იყო. გავრცელებული დაავადებებით ბერვრი დაინფიცირდა, ხოლო მუშათა ძალის დაახლოებით 70 პროცენტი უმუშევარი იყო.
ჯარმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჰმედ ბენ ბელას, ალჟირის პირველი პრეზიდენტის, ადმინისტრაციაში. მას შემდეგ, რაც ბენ ბელამ მოიპოვა მაღალი თანამდებობა, მან აღნიშნა არმიის წვლილის მნიშვნელობა ყვეყნისთვის, ამის შემდგომ მან დანიშნა მინისტრები, მათ შრის თავდაცვის მინისტრი ჰოუარ ბოუმედინი. ამ პიროვნებებმა ძირითადი როლი ითამაშეს ქვეყნის უსაფრთხოებისა და საგარეო პოლიტიკის გატარებაში. სამხედრო გადატრიალების შემდგომ პრეზიდენტი ბენ ბელა ჩამოაგდეს, ხოლო მისი ადგილი ჰოუარ ბოუმედინმა დაიკავა. გადატრიალებამ სწრაფად და უსისხლოდ ჩაიარა. ახალმა პრეზიდენტმა ისლამი გამოიყენა საკუთარი ძალაუფლების გასაძლიერებლად.
ლიტერატურა
Kenneth W. Russell: After Eden: The Behavioral Ecology of Early Food Production in the Near East and North Africa. British Archaeological Reports, Oxford 1988. Slimane Hachi: Les cultures de l’homme de Mechta-Afalou. Le gisement d’Afalou Bou Rhummel, massif des Babors, Algérie: les niveaux supérieurs, 13.000–11.000 B.P. CRAPE, Algier 2003. Katherine E. Hoffman, Susan Gilson Miller: Berbers and Others. Beyond Tribe and Nation in the Maghrib. Indiana University Press, 2010, ISBN 978-0-253-22200-8.
სქოლიო
კატეგორია:ალჟირი კატეგორია:ისტორია ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ალჟირელები კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:აფრიკის ისტორია ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:არაბულენოვანი ფილმები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:აფრიკის ისტორია პერიოდების მიხედვით კატეგორია:ქვეყნების ისტორია პერიოდების მიხედვით
ნიკოლოზ ჯაყელი
ნიკოლოზ ჯაყელი (დ. 1887 — გ. 1970) — ქართველი პოლიტიკოსი, საზოგადო მოღვაწე, მრეწველი, 1919 წელს იტალიის ქალაქ მილანში ერთა ლიგის საერთაშორისო ასოციაციების მეოთხე კონგრესზე საქართველოს წარმომადგენელი, 1921 წლიდან პოლიტიკური ემიგრანტი.
1919 წლის 7 დეკემბერს ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია შეიქმნა, რომელმაც, საგანგებო მანდატით აღჭურვილი პირების მეშვეობით, ერთა ლიგის სხვადასხვა მოქმედ სტრუქტურებთან პირდაპირი ურთიერთობა დაამყარა. ერთა ლიგის ქართული ასოციაციის ძალისხმევით, 1920 წლის 12—16 ოქტომბერს იტალიის ქალაქ მილანში გამართულ ერთა ლიგის საერთაშორისო ასოციაციების მეოთხე კონგრესზე საქართველოს საკითხი სერიოზული მსჯელობის საგანი გახდა. კონგრესზე საქართველოს სახელით ნიკოლოზ ჯაყელი მიიწვიეს. ამის შესახებ მასაც და ერთა ლიგის ასოციაციების მეოთხე კონგრესის თავმჯდომარესაც ოფიციალური ტელეგრამით აცნობეს, რომლის შინაარსი ქართულ პრესაში გამოქვეყნდა. იმ დროისთვის საქართველოს ასოციაცია ერთა ლიგის ასოციაციის წევრად მიღებული არ იყო და არც თავისი სტატუსი გაუგზავნია, რაც, ნ. ჯაყელის აზრით, დიდი შეცდომა იყო.
1920 წლის 27 ოქტომბერს საქართველოს მთავრობის სახელზე გაგზავნილ წერილში ის მოითხოვდა, რომ საქართველოს მთავრობას ფრანგულ და ქართულ ენებზე სტატუსის ტექსტი დაუყოვნებლივ გაეგზავნა. ნ. ჯაყელი კონგრესის მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად არათუ მიიწვიეს, უფრო მეტიც, კენჭისყრის დროს იგი გადამწყვეტი ხმის უფლებით სარგებლობდა. როგორც საქართველოს ასოციაციის ხელმძღვანელი, ნ. ჯაყელი კონგრესზე სიტყვით გამოვიდა. მოხსენება იტალიის პოლიგრაფისტთა საზოგადოებამ 1920 რომში დასტამბა. კონგრესზე გამოსვლისას მან თქვა:
ნიკოლოზ ჯაყელის გამოსვლა იმდენად შთამბეჭდავი იყო, რომ კონგრესის თავმჯდომარის — რუფინის წინადადებით, საქართველოს ასოციაცია ერთა ლიგის მსოფლიო ასოციაციის სრულუფლებიან წევრად ერთხმად მიიღეს, წინააღმდეგ ხმა მისცა მხოლოდ რუსეთის წარმომადგენელმა — ესერმა აქვსენტიევმა.
საბჭოთა რუსეთის წითელი არმიის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ნიკოლოზ ჯაყელი ემიგრაციაში წავიდა და ევროპაში საქართველოს ეკონომიკური წარმომადგენელი იყო. მას შემდეგ, რაც საქართველოს საელჩო პარიზში ლეგაციად გადაკეთდა (ელჩი — ა. ჩხენკელი, პირველი მდივანი ს. ასათიანი. მრჩევლები — ა. ჟორჟოლიანი და ა. ქუთათელაძე. საინფორმაციო ბიუროს გამგე — ვლ. ვოიტინსკი), ეკონომიკური ნაწილის გამგე ჯერ მ. სკობელევი, ხოლო შემდეგ ნიკოლოზ ჯაყელი გახდა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მინდობილობით, ბენია ჩხიკვიშვილთან ერთად შეიძინა ლევილის მამული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები ნიკოლოზ კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:დაკრძალულები ლევილის სასაფლაოზე
ანტიპოლო
ანტიპოლო (ოფიციალურად ქალაქი ანტიპოლო; ტაგ: Lungsod ng Antipolo) — პირველი კლასის მაღალურბანიზებული ქალაქი ფილიპინებში, რისალის პროვინციის დედაქალაქი. 2015 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა 776 386 ადამიანია. ანტიპოლო კალაბარსონის რეგიონის ქალაქებს შორის პირველია მოსახლეობის რაოდენობით და მე-8 ადგილზეა ფილიპინების მასშტაბით.
ანტიპოლო მუნიციპალიტეტიდან რისალის პროვინციის შემადგენელ ქალაქად 1998 წლის 4 აპრილს, 8508-ე რესპუბლიკური აქტის მიხედვით გამოცხადდა. პროვინციული კაპიტოლიუმის ახალი შენობის ინაუგურაცია 2009 წლის მარტში გაიმართა და პასიგში მდებარე ძველი კაპიტოლიუმი, რომელიც 1975 წელს ეროვნული დედაქალაქის რეგიონში შესვლის შემდეგ რისალის პროვინციის იურისდიქციის ქვეშ აღარ იმყოფებოდა, ჩაანაცვლა. პროვინციული მთავრობის ანტიპოლოში გადასვლის შემდეგ ქალაქი პროვინციის ახალ დედაქალაქად გამოცხადება უფრო რეალური გახდა. 2011 წლის 14 მარტს პრეზიდენტმა ბენინიო აკინო III-მ ხელი მოაწერა 124-ე პროკლამაციას, რომლის მიხედვითაც ანტიპოლო მაღალურბანიზებულ ქალაქად გამოცხადდა. ანტიპოლო პირველ ადგილზეა შემადგენელ ქალაქებს შორის მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. 2020 წლის 19 ივნისს პრეზიდენტმა როდრიგო დუტერტემ 11475-ე რესპუბლიკურ აქტს მოაწერა ხელი, რომლის მიხედვითაც ანტიპოლო რისალის პროვინციის ოფიციალურ დედაქალაქად გამოცხადდა. კანონი 2020 წლის 7 ივლისს შევიდა ძალაში.
ეროვნული დედაქალაქის რეგიონთან შედარებით ზღვის დონიდან მაღლა მდებაროების გამო მეტროპოლისი პეიზაჟების ხედებით გამოირჩევა, განსაკუთრებით ღამით. ტურისტებს შორის პოპულარულია ადგილობრივი მანგრო და აკაჟუ, ასევე ტკბილი ბრინჯისგან დამზადებული ადგილობირვი დელიკატესი სუმანი. ჰინულუგანგ-ტაკტაკის დაცული ლანდშაფტი პოპულარული ტურისტული დანიშნულების ადგილია, თუმცა ტაიფუნის შედეგად განადგურდა და ამჟამად განახლების პროცესშია.
გეოგრაფია
ანტიპოლო რისალის პროვინციის ჩრდილოეთ ნახევარში, სიერა-მადრეს მთიანეთის ფერდობებზე მდებარეობს. ქალაქის დიდი ნაწილი ზღვის დონიდნა 200 მეტრის სიმაღლეზე მდებარე ზეგანზე მდებარეობს. ანტიპოლოს ფართობი 156.68 კმ²-ია და პროვინციის მასშტაბით მეორე ადგილზეა ფართობის მიხედვით. ქალაქის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაწილები სიერა-მადრეს ხშირი ტყეებითაა დაფარული.
ბარანგაები
ანტიპოლო პოლიტიკურად 16 ბარანგაიდ იყოფა. დელა-პასის, სან-ისიდროს, სან-ხოსესა და სან-როქეს ბარანგაებს პობლაკიონის სტატუსი აქვთ. ქალაქი ორ რაიონად იყოფა.
დემოგრაფია
2015 წლის აღწერით ანტიპოლოს მოსახლეობის რაოდნეობა 776 386 ადამიანია. 2000 წლისთვის მოსახლეობის წლიური ზრდის მაჩვენებლი 4.19% იყო, თუმცა შემდეგ ეს მაჩვენებლი 2.04%-მდე შემცირდა. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა ტაგალები არიან. უმცირესობას აბორიგენი დუმაგატები მიეკუთვნებიან, რომლებიც ძირითადად კალავისის ბარანგაიში და სან-ხოსეს ბარანგაიში ბოსო-ბოსოს, სან-ისიდროს, სან-ხოსესა და კაისაკატის სიტიოებში ცხოვრებენ.
სქოლიო
კატეგორია:ანტიპოლო კატეგორია:კალაბარსონის ქალაქები კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული ქალაქები
სომხური სასაფლაო ჯულფაში
right|thumb|250px|ჯულფის სასაფლაო 1915 წელს
სომხური სასაფლაო ჯულფაში (Ջուղայի գերեզմանատուն) — იყო სასაფლაო ქალაქ ჯულფას მახლობლად, აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, თავდაპირველად სასაფლაოზე განთავსებული იყო 10 000 -მდე საფლავი. საფლავის ქვები შუა საუკუნეების ქრისტიანული სომხური ხელოვნებისათვის დამახასიათებელი ცალმხრივად გაფორმებული ჯვრებისგან შედგებოდა. სასაფლაო ჯერ კიდევ არსებობდა 1990-იანი წლების ბოლოს, მანამ სანამ აზერბაიჯანის მთავრობამ არ დაიწყო ძეგლის განადგურების სისტემატიური კამპანია.
არაერთი განცხადება შეიტანეს როგორც სომხურმა, ისე საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, რომლებმაც დაგმეს აზერბაიჯანის მთავრობის მხრიდან მსგავსი ქმედება და მოუწოდეს, თავი შეეკავებინათ ამგვარი საქმიანობისგან. 2006 წელს, აზერბაიჯანმა აუკრძალა ევროპარლამენტის წევრებს საჩივრების გამოძიება, და აღნიშნეს, რომ მათი ბრალდება მათივე მიკერძოებულობითა და ისტერიული მიდგომით იყო განპირობებული. აზერბაიჯანის მთავრობამ ასევე განაცხადა, რომ ქვეყანა მხოლოდ დელეგაციას მიიღებდა, თუ ისინი აზევე ეწვეოდნენ სომხეთის კონტროლირებად ტერიტორიასაც. 2006 წლის გაზაფხულზე „ომისა და მშვიდობის გაშუქების“ ინსტიტუტის ჟურნალისტმა, რომელიც ესტუმრა ტერიტორიას, აღნიშნა, რომ სასაფლაოზე თვალსაჩინო კვალი არ იყო დატოვებული. იმავე წელს, ირანიდან გადაღებულმა ფოტოებმა აჩვენა, რომ სასაფლაოს ადგილი გადაკეთდა სამხედრო შენობად. სასაფლაოს ნგრევა ფართოდ იქნა აღწერილი სომხური წყაროების მიერ, ხოლო ზოგიერთი არაქართული წყაროს მიერ, აღიწერა როგორც „კულტურული გენოციდი“.
2003 და 2009 წლებში ჯულფას სატელიტური ფოტოების შესწავლისა და შედარების შემდეგ, 2010 წლის დეკემბერში, „მეცნიერების წინსვლის ამერიკული ასოციაცია“ მივიდა დასკვნამდე, რომ სასაფლაო დანგრეულია.
საერთაშორისო რეაქციის კრიტიკა
სომეხმა ჟურნალისტმა ჰაიკარამ ნაჰაპეტიანმა სასაფლაოს ნგრევა შეადარა ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს მიერ კულტურული მემკვიდრეობისა და თალიბების მიერ ბამიანის ბუდას განადგურებას. მან ასევე გააკრიტიკა საერთაშორისო საზოგადოების რეაგირება ჯულფაში სასაფლაოს განადგურებასთან დაკავშირებით. სიმონ მაგჰაკიანმა აღნიშნა, რომ დასავლეთი გმობს თალიბების მიერ ბუდას ქანდაკებებისა და 2012 წლის ჩრდილოეთ მალის კონფლიქტის დროს ტიმბუქტუში სალოცავების განადგურებას. მანვე დასძინა, რომ დასავლეთმა თავისი სიჩუმე აზერბაიჯანის მიერ მსოფლიოს უდიდესი შუა საუკუნეების სომხური სასაფლაოების სრულ განადგურებასთან დაკავშირებით, შეინარჩუნა იმის გამო, რომ აზერბაიჯანი დასავლეთის მთავარი ენერგო მიმწოდებელია და ასევე იარაღის შემსყიდველი.
სქოლიო
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა
კარასის რეგიონი
კარასის რეგიონი (ǁKaras Region) — ნამიბიის 14 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი და ფართობის მიხედვით ყველაზე დიდი. ფართობი შეადგენს 161 215 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 77 421 ადამიანი. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კიტმანსჰუპი.
ეტიმოლოგია
კარასის რეგიონი ქვეყნის ყველაზე უფრო სამხრეთით მდებარე რეგიონია. სახელწოდება კარასი ჰოტენტოტური ენებზე ნიშნავს ალოეს.
გეოგრაფია
კარასის რეგიონის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია შროფენშტეინის მთა, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან მდებარეობს 2202 მეტრზე. რეგიონი გადაჭიმულია ატლანტის ოკეანის სანაპიროდან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვრამდე. ატლანტის ოკეანის სანაპიროს ნაწილი ქალაქ ლუდერიცის ირგვლივ შედის შპერგებიტში — ბრილიანტის დახურულ ზონაში. შპერგებიტის აღმოსავლეთით, სანაპირო ტერიტორიასთან, მდებარეობს დიდი საფეხურის ქედის ტოტები — ტირასის მთები. კარასის რეგიონში ასევე შედის პინგვინების კუნძულების უმრავლესობა, რომლებიც მდებარეობენ ატლანტის ოკეანის ნამიბიის სანაპიროზე. რეგიონის სამხრეთში, მდინარე ორანჟზე, გადის სახელმწიფო საზღვარი ნამიბიასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას შორის.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კარასის რეგიონი იყოფა 7 ოლქად :
ეკონომიკა
კარასის რეგიონში გაყვანილია რკინიგზის ხაზი ლუდერიცი—კიტმანსჰუპი და ვინდჰუკი—კიტმანსჰუპი. კიტმანსჰუპი რკინიგზით დაკავშირებულია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან.
ქალაქების — ორანიემუნდის და როშ-პინაჰის სიახლოვეს მდებარეობს ალმასის მადნის საბადოები.
ღირსშესანიშნაობები
კარასის რეგიონის ღირსშესანიშნაობებს მიეკუთვნება მიტოვებული ქალაქი კოლმანსკოპი, მდინარე ფიშის კანიონი (სიდიდით მეორე პლანეტაზე), ფერმა გარიგანუსი.
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის რეგიონები
გელიდა კალე
გელიდა კალე, კალე ქოი — ციხე თურქეთში, იალიქოის აღმოსავლეთით, იოროსის კონცხის დასავლეთით დაახლოებით 10 კილომეტრში.
საინტერესოა ისიც, რომ ძველი გირესუნის ნახევარმთვარისებრი სივრცის ორივე დაბოლოებები გამაგრებულ დაცულია საკმაოდ კარგად შერჩეულ ტერიტორიაზე, ზღვისაკენ წინ წაზიდულ კლდოვან ბოცვებზე დაშენებული ციხეებით. სამხრეთიდან იენისელ კალეთი, ხოლო ჩრდილოეთით კალე ქოით. კალე ქოი ტიპური ციხე-კოშკია. იგი დაშენებულია ძველი გირესუნის ყურის ჩრდილოეთით ზღვისკენ წინ წაზიდულ კლდოვან ბორცვზე და პატარა ზომის ნაგებობაა. ციხეზდაკვირვებით ჩანს, რომ აქაც აქა-იქ იყო შემორჩენილი თავდაპირველი საძირკვლის ნაშთები მოგვიანებით იგი აღუდგენიათ. მას სამხრივ ზღვა იცავს. ერთადეთი ცენტრალური მისადგომი ციხეს სამხრეთიდან აქვს. მთელს სიგრძეზე კლდოვან ქანზე დაუშენებიათ გალავნის კედელი, რომლის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ მონაკვეთში დატანილი იყო ციხის შიდა სივრცეში შესასვლელი საფეხურები, რომლითაც შესვლა პირველ ტერასაზე შეიძლებოდა. ამ კარიბჭეს შესასვლელში იცავდა ოთკუთხა გეგმის მცირე ზომის კოშკი. ნაწილობრივ შემორჩენილია დასავლეთის გალავნის კედელი, მისი საერთო სიგრძე 24,10 მ-ია, ციხის თვდაპირველი ნაშთები შედარებით კარგადაა დაცული ციხის ჩრდილოეთ მხარესაც. მისი სიგრძეა 22, 60 მ. რაც შეეხება აღმოსავლეთით გალავნის კედლის სიგრძეს, 12,5 მ-ია, ხოლო სამხრეთის, რომელიც საძირკვლის დონემდეა მორღვეული 14 მ ყოფილა. შიდა სივრცის სიგრძე 22, 60 მ-ია, სიგანე 19 მ, კედლების სისქე 1,10 მ. ციხის შიდა სივრცე ორ ტერასადაა წარმოდგენილი. არცერთ მათგანზე არ დასტურდება ძველ ნაგებობათა ნაშთები. არაა გამორიცხული თუ რაიმე არსებობდა ისინი კონსერვაციის დროს დაგებული ფილებით დაფარულიყო. პირველი და მეორე ტერასა თავის დროზე ერთმანეთისაგან გამიჯნული ყოფილა განივი კედლით, მისი ამჟამად დაცული სიგრძე 18,70 მ-ია. ციხის პირველი ტერასიდან მეორეზე ასევე საფიხურებითაა ჩასასვლელი. მეორე ტერასის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში გალავნის კედელში დატანილი იყო და დღემდეა შემორჩენილი ზღვაზე ჩასასვლელი თუ იქიდან ციხეში შემოსავლელი საფეხურები. მას იცავდა ოთხკუთხა გეგმის კოშკი, რომლის სამი მხარეა დღემდე შემორჩენილი. ციხეს დასავლეთ მხარეს ჩამოუდის პატარა ღელეც. ეს ციხე ვაკფიქებირიდან ტრაპიზონისაკენ მიმავალი გზის გასასვლელზეა. ციხის მშენებლობის დროს გამოყენებულია საშუალო ზომის გვერდებჩამოსწორებული ქვები. წყობა თარაზულია. არაა გამორიცხული იგი ადრებიზანტიურ პერიოდში იყოს აგებული.
ვარსკვლავის წარმოქმნა
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვარსკვლავური ინკუბატორი LH 95 [[მაგელანის დიდი ნისლეული|მაგელანის დიდ ნისლეულში]]
ვარსკვლავის წარმოქმნა არის პროცესი, რომლითაც ვარსკვლავთშორის სივრცეში არსებულ მოლეკულურ ღრუბლებში მკვრივი რეგიონები კოლაფსირდება და ვარსკვლავები წარმოიქმნება. ვარსკვლავის წარმოქმნა, როგორც ასტრონომიის განშტოება, მოიცავს ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და გიგანტური მოლეკულური ღრუბლების (გმღ) შესწავლას, როგორც ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების წინამორბედები, ასევე პროტოვარსკვლავებისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავური ობიექტების შესწავლას, როგორც მისი უშუალო შედეგები. ის ძალიან ახლო კავშირშია ასტრონომიის სხვა განშტოებასთან — პლანეტის წარმოქმნასთან. ვარსკვლავის წარმოქმნის თეორია მოიცავს ცალკეული ვარსკვლავის წარმოქმნას, მაგრამ ის უნდა ეწყობოდეს ორმაგი ვარსკვლავებისა და საწყისი მასის ფუნქციების სტატისტიკებს.
კატეგორია:ვარსკვლავები
ხორვატიის კუნძულების სია
ხორვატიას აქვს ათასზე მეტი კუნძული. ზუსტი რაოდენობა დამოკიდებულია კუნძულის განსაზღვრებაზე. ისინი მოიცავენ დაახლოებით 3300კმ²–ს.
კუნძულების რაოდენობა და კლასიფიკაცია დროთა განმავლობაში იცვლება არსებული კრიტერიუმების მიხედვით და შეუსაბამობის აღმოჩენის შემთხვევები გარკვეულ უთანხმოებებს იწვევს.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის კუნძულები
დონის როსტოვის სამების ეკლესია
დონის როსტოვის სამების ეკლესია (Троицкая церковь) — მართლმადიდებლური ეკლესია დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 2002-2004 წლებში
მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქალაქი დონის როსტოვი, რკინიგზის რაიონი, საერთაშორისო ქუჩა № 7-ა.
ისტორია
XVIII საუკუნეში თანამედროვე რკინიგზის რაიონის ტერიტორიაზე, სადაც ამჟამად განთავსებულია სამების ეკლესია, მდებარეობდა სტანიცა გნილოვსკაია. მისი მაცხოვრებლებისათვის უახლოესი სამლოცველო (წმინდა დიმიტრი როსტოველის სახელობისა) მდებარეობდა მეზობელ დიმიტრი დონელის ციხესიმაგრეში. იმასთან დაკავშირებით, რომ სტანიცის მოსახლეობას უჭირდა ტალახისა და ცუდი ამინდების გამო დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრემდე ლოცვისათვის მისვლა, მათ თხოვეს ინჟინერ რიგელმანს აეშენებინა მათთვის სამლოცველო, რომლისთვისაც გამოყოფდნენ წმინდა დიმიტრის ეკლესიის ერთ მღვდელს.
თხოვნა გაითვალისწინეს და გლინოვსკში 1765 წელს ააშენეს პირველი ხის სამლოცველო, რომელიც აკურთხეს სამების ხატის სახელზე. ღვთისმსახურებისათვის საჭირო საეკლესიო ჭურჭელი მიიტანეს წმინდა დიმიტრის ეკლესიიდან. გნილოვსკაიის მაცხოვრებლებმა ცალკე მღვდლის ყოლის უფლება მოიპოვეს. ეკლესიის მღვდელი გახდა ივან კალოშინი. 1784 წელს სამლოცველოს ნაცვლად ააგეს სამების სახელობის ხის ეკლესია. ახალი ეკლესია აკურთხეს 1785 წლის 27 ივლისს. ეკლესია მდებარეობდა სამების აღმართში (ამჟამად რელეფნაიის ქუჩა). 70 წლის შემდეგ ეკლესია ძალიან მოძველდა და 1855 წელს ამავე ადგილზე ააშენეს ქვის ეკლესია ორსართულიანი სამრეკლოს თანხლებით.
1930-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დაანგრია. 1955 წელს მის ნანგრევებზე ააშენეს მემდინარეების ბარაკები. 1995 წელს ყოფილი ეკლესიის ეზოს ტერიტორიაზე ააგეს სამლოცველო, რომელიც მოგვიანებით გადააკეთეს მცირე ეკლესიად. ეკლესიის პირვანდელი სახის დაბრუნება და აღდგენა დაიწყეს 2001 წელს, ხოლო 2003 წლიდან მასში უკვე ღვთისმსახურებაც მიმდინარეობს. 2005 წელს სამების დღესასწაულზე შედგა პირველი საკურთხევლის ღვთისმახურება, რომელსაც ესწრებოდა დიდი რაოდენობის მრევლი.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ეკლესიები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ალფონსი (ატოლი)
ალფონსი (Alphonse Atoll) — ალფონსის კუნძულების ორიდან ერთი ატოლი სეიშელის გარე კუნძულების შემადგენლობაში.
გეოგრაფია
მდებარეობს 400 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით კუნძულ მაედან და 3 კმ-ით ჩრდილოეთით ატოლ სენ-ფრანსუადან. ალფონსის ატოლი მოიცავს მხოლოდ ერთ კუნძულს — ალფონსს. ალფონსის კუნძულის ფართობია 1,74 კმ², მთელი ატოლის ფართობი, რიფებისა და ლაგუნების ჩათვლით, შეადგენს 8 კმ²-ს.
ფაუნა
ზღვის სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს პლაჟის თეთრი ხაზები, რომელსაც ეხება ქოქოსის პალმის ხეებთან შერეული ბუნებრივი ტყეების ზოლები. ალფონსის კუნძულის ფაუნა მოიცავს კუებს, ცხრაფეხებს და ფრინველთა სხვადასხვა სახეობებს. მეჩხერი ლაგუნები ბევრი სხვადასხვა სახეობის თევზების საბინადროა.
ისტორია
კუნძული 1730 წლის 28 იანვარს აღმოაჩინა შევალიე ალფონსმა, ფრანგული ფრეგატ «Le Lys»-ის მეთაურმა.
მოსახლეობა
მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 300 ადამიანს.
ტრანსპორტი
კუნძულზე მდებარეობს ალფონსის აეროპორტი 1214 მეტრიანი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლით.
კუნძულზე არსებობს ოტელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კანადის ალბომების ჩარტი
კანადის ალბომების ჩარტი — კანადაში მუსიკალური ალბომების გაყიდვების ოფიციალური ჰიტ-აღლუმი. გაყიდვების შედეგებს ყოველ ოთხშაბათს აფიქსირებს აშშ-ის კომპანია «Nielsen SoundScan» და ყოველ ხუთშაბათს Canadian Hot 100 და Canadian BDS Airplay Chart-ის ჩარტების შედეგებთან ერთად აქვეყნებენ ჟურნალები Jam!, Canoe და ბილბორდი.
ჩარტი შედგება 200 პოზიციისგან, მაგრამ Jam! საზოგადოებისთვის აქვეყნებს მხოლოდ პირველ 100 პოზიციას. მის ეკვივალენტ CD-სინგლებისგან (Canadian Singles Chart) განსხვავებით, კანადაში ალბომების გაყიდვა არ მცირდება ისე სწრაფად, როგორც CD სინგლების, ამიტომ Canadian Albums Chart რჩება კანადის ყველაზე უფრო პოპულარული ალბომის ყველაზე უფრო სანდო წყაროდ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმები კატეგორია:კანადური მუსიკა
ბირინჯი-აშიგლი
ბირინჯი-აშიგლი (Birinci Aşıqlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 981 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეილაგანის რაიონის სოფლები
ვიქტორ პანიუკოვი
ვიქტორ პანიუკოვი  (Виктор Порфирьевич Панюков; დ. 24 მარტი, 1918, ბაქო, ბაქოს გუბერნია, რსფსრ — გ. 11 ნოემბერი, 1972, თბილისი, საქართველოს სსრ) — რუსი, ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელისა და ნახევარმცველის პოზიციაზე. იცავდა ბაქოს „დინამოს“, პიატიგორსკის „სპარტაკის“, სმოლენსკის დკა-ს, სმოლენსკის „დინამოს“, თბილისის „ლოკომოტივისა“ და თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. უნივერსალური ტიპის ფეხბურთელი მოქმედების ფართო დიაპაზონით, ცნობილი იყო თავისი შორეული, ძლიერი და ზუსტი დარტყმებით. საბჭოთა კავშირის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი (1940, 1951) და სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1946, 1947, 1950), საბჭოთა კავშირის თასის ფინალისტი (1946) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1948).
ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1930 წელს, ბაქოს ბავშვთა გუნდში. მისი პირველი კლუბი ბაქოს „დინამო“ იყო. შემდეგ პიატიგორსკის „სპარტაკის“, სმოლენსკის დკს-ს და სმოლენსკის „დინამოს“  შემადგენლობაში ასპარეზობდა.
1938 წლიდან თბილისის „ლოკომოტივის“ შემადგენლობაშია. 1939 წელს „ლოკომოტივმა“ საკავშირო ჩემპიონატის „ბ“ ჯგუფში მოსკოვის „კრილია სოვეტოვის“ შემდეგ მეორე ადგილი დაიკავა და „ა“ ჯგუფში გამოსვლის უფლება მოიპოვა. გუნდის წარმატებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ვიქტორ პანიუკოვმა. 21 წლის ფეხბურთელმა მიმდინარე სეზონის ყველა შეხვედრა აღმავლობით ჩაატარა და თავისი დამაჯერებელი თამაშით ფეხბურთის სპეციალისტთა და გულშემატკივართა შორის დამსახურებული აღიარება მოიპოვა. „ლოკომოტივის“ მაისურით მან გათამაშების ყველა კალენდარულ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ათი გატანილი ბურთით გუნდის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა.
1940 წლიდან თბილისის „დინამოს“ ძირითად შემადგენლობაშია. თავდამსხმელისა და მოგვიანებით ნახევარმცველის სათამაშო პოზიციის მიუხედავად, გუნდის საჭიროებიდან გამომდინარე ვიქტორ პანიუკოვს საფეხბურთო კარიერის განმავლობაში ჩატარებულ ოფიციალურ შეხვედრებში — მარცხენა გარემარბის, ცენტრალური მცველის, როგორც დაცვის ცენტრში ასევე საყრდენადაც და ერთ შეხვედრაში მეკარის პოზიციაზეც კი მოუწია თამაში. სპეციალისტების შეფასებით, საბჭოთა ფეხბურთის ისტორიაში საკავშირო ჩემპიონატების უმაღლეს დონეზე მოთამაშე ასეთი მრავალმხრივი და ფართო დიაპაზონის მქონე უნივერსალი ფეხბურთელი ვიქტორ პანიუკოვის გარდა თითქმის არ ფიქსირდება. ამის მაგალითს წარმოადგენს თბილისის „დინამოსა“ და ლენინგრადის „სპარტაკს“ შორის გამართული მორიგი კალენდარული შეხვედრა, რომელიც 1941 წლის პირველ ივნისს გაიმართა. აღნიშნული მატჩის მსვლელობისას შეხვედრის მსაჯმა დინამოელთა მეკარე ამირან ტყებუჩავა მინდვრიდან საკამათო ვითარებაში გააძევა. საფეხბურთო პირველობის იმ დროისათვის არსებული წესებისა და მოქმედი რეგლამენტის მიხედვით, საკავშირო ჩემპიონატის მონაწილე გუნდებისთვის საფეხბურთო შეხვედრის მიმდინარეობისას ფეხბურთელთა ცვლილების უფლება ჯერ კიდევ არ იყო დაშვებული. აღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, გაძვებული ტყებუჩავას ნაცვლად დინამოელთა კარის დაცვა გუნდის ფორვარდს — ვიქტორ პანიუკოვს მოუწია. ამ იძულებითი ცვლილების შემდეგ დინამოელთა კარში პენალტი დაინიშნა, თუმცა ლენინგრადელებს იგი გამოუყენებელი დარჩათ — ბურთი მეკარედ გარდასახულმა პანიუკოვმა აიღო. აღსანიშნავია, რომ იმავე შეხვედრაში კარში ჩადგომამდე პანიუკოვმა ორი გოლი გაუტანა მეტოქეს. შეხვედრა თბილისელებმა 4–1 მოიგეს. აღნიშნული ფაქტი ქართული ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთ თვალსაჩინო ეპიზოდად რჩება. ამონარიდი საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის, პროფესორ გულბათ ტორაძის წიგნიდან „ქართული ფეხბურთის დიდოსტატები“: მისი თაობის სხვა გამოჩენილ ფეხბურთელთა მსგავსად, დინამოელთა აღიარებულ ფორვარდს კარიერის საუკეთესო წლები მეორე მსოფლიო ომის მიზეზით გამოწვეულმა იძულებითმა ოთხწლიანმა „შესვენებამ“ და შესაბამისად, ხანგრძლივმა სპორტულმა უმოქმედობამ წაართვა. 1945 წლიდან ფეხბურთი ჩვეულ რეჟიმს დაუბრუნდა. განახლდა საკავშირო ჩემპიონატებისა და სხვა საფეხბურთო ტურნირების ჩატარება. 1945 წლის 13 მაისს პანიუკოვის დუბლით თბილისელებმა ლენინგრადელი თანაკლუბელები დაამარცხეს — 2–0.
1947 წლიდან ვიქტორ პანიუკოვი ამპლუას იცვლის და თავდასხმიდან ნახევარდაცვაში ინაცვლებს. 1947 წლის 13 მაისს „დინამომ“ კუიბიშევის „კრილია სოვეტოვი“ მიიღო და ოთხი უპასუხო გოლი გაუტანა მეტოქეს. ბურთები ჯეჯელავამ (2), პაიჭაძემ და პანიუკოვმა შეაგდეს.
ვიქტორ პანიუკოვმა საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო შეხვედრების ფარგლებში თბილისის „დინამოს“ ღირსება 16 შეხვედრაში დაიცვა. მათ შორის, დინამოელთა ირანული ტურნეს ფარგლებში — ირანისა და თეირანის ნაკრებთან (1944), რუმინული ტურნეს ფარგლებში — ბუქარესტის ჩფრ-ს, ბუქარესტის „იუვენტუსის“, ტიმიშოარის ნაკრების წინააღმდეგ (1945), თბილისში — ბელგრადის „პარტიზანთან“ (1946) ასევე, პოლონური ტურნეს ფარგლებში — ვარშავის „უნიასთან“, ზაბჟეს „გურნიკთან“, ვარშავის ცვკს-თან, კრაკოვის „გვარდიასთან“ (1951), მოსკოვში — სოფიის ნაკრებთან (1952) გამართულ მატჩებში. აღნიშნულ შეხვედრებში პანიუკოვმა რვაჯერ შეძლო მეტოქეთა კარის აღება.
ვიქტორ პანიუკოვმა საფეხბურთო კარიერა 1952 წელს დაასრულა.
შემდგომი მოღვაწეობა
კარიერის დასრულების შემდეგ სამწვრთნელო სამუშაოზეა. წვრთნიდა ახალგაზრდულ და შედარებით დაბალი რანგის საფეხბურთო გუნდებს. ვიქტორ პანიუკოვი 1972 წელს თბილისში, 54 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
მიღწევები
thumb|right|230პქ| გაზ. „ლელო“, 12 ოქტომბერი, 1951
საინტერესო ფაქტები
1941 წლის 3 მაისს საკავშირო პირველობის მეორე ტურის მატჩში თბილისის დინამოელებმა მინსკელ თანაკლუბელებს უმასპინძლეს და 3–0 დაამარცხეს. სამივე ბურთი მინსკელთა კარში ვიქტორ პანიუკოვმა გაიტანა. აღსანიშნავია, რომ სტუმართა კარს ამ შეხვედრაში იცავდა თბილისის „დინამოს“ მეკარე 1934–1939 წლებში — ალექსანდრე დოროხოვი, რომელმაც 1941 წლის შეწყვეტილ პირველობაზე ამ მატჩის ჩათვლით სულ 9 შეხვედრა ითამაშა მინსკელთა შემადგენლობაში.
1950 წლის 21 ივნისს საკავშირო პირველობის მე-17 ტურის მატჩში თბილისის დინამოელებმა ბაქოში 3–1 დაამარცხეს ადგილობრივი „ნეფტიანიკი“. ოთხივე გოლი თბილისელთა ანგარიშზე იყო, აქედან პირველი და მეოთხე  ბურთი მეტოქის კარში ვარდიმიადიმ გაიტანა, მეორე  — ანთაძემ, ხოლო მესამე, ბაქოელთა შეტევის დროს დასწრებაზე თამაშისას საკუთარ კარში ჩაჭრა ვიქტორ პანიუკოვმა. თბილისელთა კარს ამ შეხვედრაში ვლადიმერ მარღანია იცავდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1972 კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ფოთის კოლხეთის მწვრთნელები კატეგორია:ნორჩი დინამოელის მწვრთნელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
სამარის ფეხბურთის მუზეუმი
სამარის ფეხბურთის მუზეუმი (Музей самарского футбола) — ფეხბურთის მუზეუმი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ სამარაში. მუზეუმის ექსპოზიციის ძირითადი ნაწილი საფეხბურთო კლუბ „კრილია სოვეტოვს“ ეძღვნება (დაარსდა 1942 წელს). სამარის ფეხბურთი, რომლის 100 წლის იუბილეც 2011 წელს აღინიშნა, მუზეუმში წარმოდგენილია სხვა რეგიონალური გუნდების: კუიბიშევის „მეტალურგის“, „ლოკომოტივის“, „დინამოს“, ტოლიატის „ლადის“, სამარის „იუნიტის“, „სიზრანი-2003“-ისა და იური კონოპლიოვის სახელობის საფეხბურთო აკადემიის ისტორიებით. მუზეუმის ექსპონატები და აღჭურვილობა საჩუქრად და შემოწირულობების სახით „კრილია სოვეტოვის“ გულშემატკივრებმა, ვეტერანებმა, მწვრთნელებმა და რეგიონული გუნდების მოქმედმა ფეხბურთელებმა გაიღეს. ასევე ზოგიერთმა უცხოურმა და რუსეთის პრემიერ-ლიგის, პირველი და მეორე ლიგების გუნდებმა.
ისტორია
მუზეუმი 2007 წლის ოქტომბერში სამარის სპორტული ლიცეუმის შენობის ერთ-ერთ ფლიგელში შეიქმნა. იდეის ავტორები პოეტი და ტელეწამყვანი სერგეი ლეიბგრადი და გულშემატკივართა სააქციო საზოგადოება „Волжский бастион“-ის თავმჯდომარე ალექსანდრე ჩერნიშევი იყვნენ. 2014 წლის 1 ოქტომბრიდან მუზეუმი კუიბიშევის მოედანთან ახლოს, კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის ზედა სართულზეა განთავსებული.
მუზეუმის შენობა სამარის საქალაქო ოლქის ადმინისტრაციამ გამოყო. ცენტრ-მუზეუმი ორიგინალური დიზაინით გამოირჩევა: ტრადიციული სამუზეუმო ექსპოზიციის გარდა მასში წარმოდგენილია საფეხბურთო სტადიონის, კარისა და ხელოვნური გაზონის ფრაგმენტები, ფერწერული და ფოტოგრაფიული მხატვრული ნამუშევრები, ასევე საფეხბურთო თემის ინსტალაციები.
სამარის ფეხბურთის საზოგადოებრივი მუზეუმის გახსნის ცერემონია საფეხბურთო კლუბ „კრილია სოვეტოვის“ ვეტერანების, ახალგაზრდა ფეხბურთელების (აპრილი-მაისი 2008 წელი), ყოფილი მთავარი მწვრთნელის ლეონიდ სლუცკისა და მოქმედი ფეხბურთელების (ივლისი, 2008 წელი) მონაწილეობით გაიმართა. ღონისძიებაში ასევე მონაწილეობდნენ: კლუბის ყოფილი მთავარი მწვრთნელი გაჯი გაჯიევი, მოთამაშეები ალექსანდრე ციგანკოვი, ანდრეი გუსინი და ალექსანდრე მაკაროვი (აგვისტო, 2008 წელი). 2010 წლის 28 მარტს სამარის ფეხბურთის მუზეუმში კლუბის 19 ახალწვეულისა და „კრილია სოვეტოვის“ ახალი მთავარი მწვრთნელის იური გაზაევის სიმბოლური კურთხევა გაიმართა.
ინტერნეტ-რესურსები
კატეგორია:რუსეთის მუზეუმები
კალდიეროს ბრძოლა (1805)
კალდიეროს ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის იმპერიასა და ავსტრიის იმპერიას შორის 1805 წლის 30 ოქტომბერს. ფრანგების არმიას ხელმძღვანელობდა ანდრე მასენა. ავსტრიელების არმიას კი კარლ ლუდვიგ ავსტრიელი. საფრანგეთის მხრიდან ბრძოლაში ჩართული იყო 33 ათასი ჯარისკაცი. ავსტრიელების მხრიდან კი 49 ათასი ჯარისკაცი. ბრძოლა გაიმართა ქალაქ კალდიეროსთან, რომელიც მდებარეობს იტალიის ქალაქ ვერონიდან აღმოსავლეთით 15 კილომეტრის მოშორებით.
კალდიეროს ბრძოლა მესამე კოალიციის და ნაპოლეონის ომების ნაწილია.
კარლ ლუდვიგ ავსტრიელის ჯარები ქალაქ კალდიეროში იდგნენ და ჩატარებული ჰქონდა სამხედრო მზადებები ფრანგების დასახვედრად. ავსტრიელთა ძალები დაყოფილნი იყვნენ სამ ნაწილად.
ანდრე მასენამ ბრძოლის წინ შეადგინა საბრძოლო გეგმა და გეგმის საფუძველზე დაზვერა ავსტრიელთა პოზიციები. მას მხარს უჭერდა კავალერია.
მასენა გეგმავდა ერთიანი ძალით შეტევას და უცდიდა ყველა ძალის ჩართვას ბრძოლაში. თუმცა მას დაასწრო კარლმა და შეტევა მიიტანა ფრანგთა ავანგარდზე. ფრანგთა სარდლობა შიშობდა, რომ თუ ავსტრიელები დაიკავებდნენ სიმაღლეებს, ბრძოლა დიდხანს გასტანდა და გეგმის განხორციელებაში ხელს შეუშლიდა. ფრანგებმა ავსტრიელების იერიში მოიგერიეს და კონტრშეტევაზე გადავიდნენ. მათ ხელჩართულ ბრძოლაში მნიშვნელოვანი პოზიციები დაიკავეს. ფრანგებმა ავსტრიელების მოწინავე პოზიცია უკუაგდეს და სოფლებისკენ გააქციეს. ავსტრიელები დამარცხდნენ. ბრძოლაში ორივე მხარემ დიდი დანაკარგი განიცადა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
ჰერბერტ კილპინი
ჰერბერტ კილპინი (Herbert Kilpin; დ. 24 იანვარი, 1870 — გ. 22 ოქტომბერი, 1916) — ინგლისელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. ცნობილია იტალიური საფეხბუთო კლუბის მილანის დაარსებით.
ადრეული წლები
ჰერბერტ კილპინი დაიბადა 1870 წლის 24 იანვარს ნოტინგემში. მას ჰყავდა 9 და-ძმა. სკოლის დამთავების შემდეგ მუშაობა დაიწყო სამკერვალო ფაბრიკაში.
მილანის დაარსება
მილანში საფეხბურთო კლუბის დაარსების შესახებ ინფორმაცია 1899 წლის 16 დეკემბერს გაზეთ „გაძეტა დელო სპორტის“ საშუალებით გავრცელდა. გაზეთის საარქივო მასალების მიხედვით, ინიციატივა სამი ადამიანისგან მოდიოდა მილანში ბრიტანული სამკერვალო ფაბრიკის მუშა ჰერბერტ კილპინისგან, ასევე ბრიტანული ტურისტული სააგენტოს თანამშრომელ ელისონისგან და მეწაღე დეივისისგან. იმ პერიოდში იტალიაში ფეხბურთის პოპულარიზაციას სწორედ ინგლისელები ეწეოდნენ.
გაზეთში გამოქვეყენებულ ცნობას მილანში მოღვაწე საქმოსნები ნათანი, ბარნეტი და ედვარდსი გამოეხმაურნენ. ეს უკანასკნელი მოგვიანებით მილანის პრეზიდენტად აირჩიეს. 1900 წელს იტალიის ფეხბურთის ფედერაციამ ახალი მილანური კლუბი დაარეგისტრირა სახელწოდებით „მილანის კრიკეტისა და ფეხბურთის კლუბი“. გუნდში ბრიტანელების სიჭარბის გამო სახელწოდებაში მილანი ეწერა ინგლისურად Milan და არა იტალიურად Milano. კლუბის ოფიციალური დასახელება რამდენიმეჯერ შეიცვალა. „მილანის კრიკეტისა და ფეხბურთის კლუბი“ გახდა „მილანის საფეხბურთო კლუბი“, „ბოლოს კი საფეხბურთო ასოციაცია მილანი“ დაერქვა, რაც იტალიურად ასე იწერება - Associazione Calcio Milan (AC MILAN).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1870 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
ბიკოვოს აეროპორტი
ბიკოვოს აეროპორტი (Аэропорт Быко́во) (IATA: BKA, ICAO: UUBB) — აეროპორტი რუსეთში. მდებარეობს დედაქალაქ მოსკოვიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 35 კმ-ში. აეროპორტი ემსახურება მოკლე მანძილის ფრენებს, რადგან გააჩნია მოკლე ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკი. აეროპორტიდან რეგულარული ფრენები არ ხორციელდება.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის აეროპორტები
აბჰიმანიუ (მაჰაბჰარატა)
ყრმობა
აბჰიმანიუს არჯუნას, მესამე პანდავას პრინცის და სუბჰადრას, შრი კრიშნას დის და იადავის პრინცესის ვაჟი იყო. ტამილური ფოლკლორის თანახმად აბჰიმანიუმ დედის მუცელში ჩაკრავიუჰის (ლაბირინტის ფორმის საომარი ფორმაცია „მაჰაბჰარატიდან“) შესახებ გაიგო, მაგრამ მხოლოდ მასში შესვლა ისწავლა. მაჰაბჰარატაში აბჰიმანიუ ამას უბრალოდ არკუნასგან იგებს.
მას შემდეგ, რაც იუდიშტირამ კამათლების თამაში წააგო ყველა პანდავა დრაუპადისთან ერთად დროებით განიდევნა. ამ პერიოდში სუბჰადრა თავის ძმებთან იყო დვარკაში, სადაც ოჯახის წევრებთან ერთად შემდგომში აჰჰიმანიუ გაზარდა. ბალარამამ, პრადიუმნამ და კრიშნამ ის მეომრად გაზარდეს. ბალარამამ აბჰიმანიუს რაუდრას მშვილდი აჩუქა. პანდავასის განდევნჯს დროს დასრულების შემდეგ დურიოდჰანა არ დათანხმდა მათი სიმდიდრისა და ქონების დაბრუნებაზე. პანდავებს ქონების ძალით დაბრუნება უწევდათ. ომის დაწყებამდე ცოტა ზნით ადრე ვირატამ არჯუნას მისი ქალიშვილის — უტარას ცოლობა შესთავაზა, მაგრამ არჯუნა ადრე მისი მასწავლებელი იყო და უარი უთხრა, მაგრამ უტარას აბჰიმანიუზე ქორწინება შესთავაზა. აბჰიმანიუ დათანხმდა და უტარა ცოლად შეირთო.
კურუკშეტრას ომი
ომის მეცამეტე დღეს არჯუნა სუშარმამ და ტრიგარტასმა სამხრეთით გადაიყვანეს. მისი არყოფნით ისარგებლეს დურიოდჰანამ და მისმა მოკავშირეებმა და შეადგინეს იუდაშისტას ხაფანგში მოქცევის გეგმა, რაც ომს ადვილად შეაჩერებდა დიდი მსხვერპლის გარეშე. კაურავას ჯარმა დრონაჩარიას მეთაურობით შექმნა ჩაკრავიუჰას ფორმაცია. აბჰიმანიუმ იცოდა როგორ უნდა შესულიყო მასში, მაგრამ არ იცოდა გასასვლელის პოვნა. ის მახეში გავიდა, თან ბიძები გაჰყვნენ. ჩარავიუჰას კიდესთან ახლოს აბჰიმანიუმ ლაკმანა, დურიოდჰანას ვაჟი მოკლა. შვილის მკვლელობით განრისხებული დურიოდჰანა დრონაჩარიას უბრძანებს შეცვალოს გეგმა აბჰიმანიუს მოსაკლავად, მაგრამ აბჰიმანიუს მოჰყვა დარჩენილი ოთხი პანდავა. ჯაიადრატამ ოთხივე დაამარცხა, დრუპადაც გაჩერდა და ხაფანგში აღმოჩნდა. აშვატამამ და კრიტავარმამ დაამარცხეს დრიშტადიუმნა და უპაპანდავები, და დატოვეს აბჰიმანიუ მარტო. ის ფორმაციის ცენტრში მოხვდა, სადაც ერთდროულად რამდენიმე მეომარი დაესცა თავს, რაც ომის წესების წინააღმდეგ იყო. მათ შორის იყვნენ დრონა, დუშასანა, აშვათამა, კარნა, შაკუნი, დურიოდჰანა კრიპა, კრიტავარმა ვრიშასენა და მრავალი სხვა. ის ყველას მამაცად შეებრძოლა და ბევრი მოკლა, მაგრამ მას იარაღი გაუტეხეს და ფეხზე ადგომისას მოკლეს, რაც ასევე არ შეესაბამებოდა სამართლიანი ბრძოლის წესებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაჰაბჰარატა კატეგორია:ინდური მითოლოგია
მთავარ მიმდევრობამდელი ვარსკვლავი
მთავარ მიმდევრობამდელი ვარსკვლავი (მმვ) იმ ეტაპზე მყოფია, როდესაც ჯერ კიდევ არ მიუღწევია მთავარ მიმდევრობას. პროტოვარსკვლავი აკრეციით იზრდება და მასას მის გარშემო არსებული ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის გარსიდან იღებს. იმ დროს, როდესაც ის ხილული გახდება, მთავარი აკრეციის ფაზა დამთავრებული იქნება და მას უკვე ვირტუალურად მთელი თავისი მასა მოგროვებული აქვს, მაგრამ ჯერ არ დაუწყია წყალბადის წვა (ე.ი. წყალბადის ბირთვული სინთეზი). მთავარი აკრეციის ფაზის დასრულება, რის შემდეგაც წყალბადის წვა იწყება (ე.ი. ნულოვანი ასაკის მთავარი მიმდევრობა), არის მთავარ მიმდევრობამდელი ეტაპი. მმვ ვარსკვლავი შესაძლოა იყოს T Tauri ან FU Orionis ვარსკვლავი (2 მზის მასაზე მცირე) ან ჰერბიგ Ae/Be ვარსკვლავი (2-8 M☉). უფრო მასიური ვარსკვლავები (>8 M☉) მთავარ მიმდევრობამდელ ეტაპზე არ აღმოუჩენიათ, რადგან ისინი ძალიან სწრაფად ვითარდება: როდესაც ისინი ხილული ხდება, წყალბადი ცენტრში უკვე სინთეზირდება და ამიტომ ისინი მთავარი მიმდევრობის ობიექტებია.
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავი
კასპიის სალამურა
კასპიის სალამურა (Caspiomyzon wagneri) — უყბო თევზი სალამურასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპაში, კასპიის ზღვის აუზში. მამრების საშუალო სიგრძეა 36 სმ, მდედრისა 37 სმ. მაქსიმალური სიგრძე 55 სმ აღწევს, მასა 206 გრამს. ბინადრობს მტკნარ და ზღვის წყლებში. სიცოცხლის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ ტოფობს (5–6 წლის ასაკში ); მარტიდან ივნისამდე მტკნარ წყალში ყრის – ცალ ქვირითს. ტოფობის შემდეგ მწარმოებლები იღუპებიან. იკვებება მცენარეულობით, დეტრიტით, წვრილი ორგანიზმებითა და სხვა თევზებით. მინგეჩაურის წყალსაცავის აგებამდე საქართველოში მრავლად იყო, დღეისათვის იშვიათად გვხვდება. ცოცხლობს 6 წლამდე. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში შეტანილია როგორც საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:სალამურასებრნი
ევრინომე (ოკეანიდი)
ევრინომე ( Εὐρυνόμη) — ძველი ბერძნული რელიგიური ღვთაება, ერთ-ერთი ოკეანიდი, რომელსაც თაყვანს სცემდნენ საკურთხეელთან მდინარეების — ნედასა და ლიმაქსის შესართავის მახლობლად, დღევანდელ პელოპონესში. მისი აღმნიშვნელი იყო ქალთევზას მსგავსი ქანდაკება. როგორც ბერძენი მოგზაურის, პავსანიას ცნობით, ძირითადად მას მოიხსენიებდნენ როგორც ოკეანეს ასულს. ჰესიოდეს მიხედვით — მას ზევსისგან ეყოლა ქარიტების (გრაციები).
ეტიმოლოგია
სახელი „ევრინომე“ ჩვეულებრივ იყოფა, როგორც ევრი-ნომე (Eury-nome), სადაც ევრი „ფართოს“ ნიშნავს. დაბოლოება „ნომე“ არ გვხვდება არცერთი მიკენელი ქალის გვარში. ამავე დაბოლოების ფესვი არის პროტო-ინდო-ევროპული სიტყვა „nem“, ან ბერძნული „nemein“ — განაწილება. ამ დაბოლოებაში აგრეთვე უამრავი თვისება შედიოდა. ევრინომეს შემთხვევაში ეს იყო „მოხეტიალე“ და „მმართველი“.
მითოლოგია
ჰესიოდეს განმარტებით, ათენა და არტემიდა აფასებდნენ მის პიროვნებას, რადგან გამოირჩეოდა დიდი ჭკუით და სიწმინდით, თუმცა აფროდიტეს სძულდა. ამან ღმერთების სამყაროში არეულობა და უამრავი უსიამოვნება გამოიწვია: აფროდიტემ ევრინომე ზევსს შეაყვარა, რათა ეჭვიან ჰერას მისთვის სიცოცხლე გაემწარებინა. ჰერამ კი ადონისს შერთო. ამის გაგების შემდეგ ზევსი განრისხდა და ადონისი მეხით განგმირა. არტემიდამ ევრინომე ფარშავანგად აქცია და მერე ისევ ადამიანის სახე მისცა. ზევსი მუდამ მფარველობდა ოკეანიდას.
თაყვანისცემა
ღვთება ევრინომეს თაყვანს სცემდნენ მდინარეების — ნედასა და ლიმაქსის შესართავთან არსებულ საკურთხეელთან. მისი ქსოანონი, რომლის ნახვა მხოლოდ მაშინ შეიძლებოდა, როდესაც მისი საკურთხევლი წელიწადში ერთხელ იხსნებოდა, იყო ხის ქანდაკება, რომელიც შემკული იყო ოქროს ჯაჭვებით. ამ ქანდაკების ზედა ნაწილი ქალს, ხოლო ქვედა ნაწილი თევზს გამოხატავდა. [ მისი შვილი, ასოპოსი, წყლის და სიკონიის ერთ-ერთი დინების ღმერთი იყო. თევზისკუდა ქალღმერთ ევრინომეს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ არკადიელები.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ქალღმერთები კატეგორია:ოკეანიდები კატეგორია:ღვთაებები კატეგორია:მითოლოგია კატეგორია:ოკეანოსის შვილები
ავიაციისა და კოსმონავტიკის მუზეუმი (სამარა)
მუზეუმის ისტორია
მუზეუმის გახსნა 1977 წლის 12 იანვარს — სერგეი კოროლიოვის დაბადებიდან 70-ე იუბილეზე შედგა. 1977-დან 1981 წლამდე მუზეუმი საზოგადოებრივ საწყისებზე მუშაობდა, ხოლო 1981 წლიდან სამარის სახელმწიფო აეროკოსმოსური უნივერსიტეტის დამოუკიდებელი სტრუქტურული ქვეგანყოფილების სახით აგრძელებს მუშაობას.
1980-1981 წლებში და 1992 წელს ჩატარდა მუზეუმის რეკონსტრუქცია და სრული რეექსპოზიცია. 1989 წელს მუზეუმს საპატიო წოდება „სახალხო“ მიენიჭა. 1999 წელს მუზეუმის ინიციატივით დაარსდა სამარის სამეცნიერო-ტექნიკური მუზეუმების ასოციაცია, სადაც ის მთავარი და სამეცნიერო-მეთოდური ცენტრი გახდა. ამჟამად მუზეუმი წარმოადგენს რუსეთის კოსმონავტიკის მუზეუმების ასოციაციის რეგიონულ განყოფილებას. არის მუზეუმების საერთაშორისო საბჭოს რუსეთის კომიტეტის რუსეთის სამეცნიერო-ტექნიკური მუზეუმების ასოციაციის წევრი, რუსეთის კოსმონავტიკის აკადემიის ვოლგისპირეთის განყოფილების კორპორატიული წევრი.
ექსკურსიები
მუზეუმი ორგანიზებას უწევს 10-ზე მეტი სხვადასხვა სახის დასათვალიერებელ და თემატურ ექსკურსიებს სტუდენტებისათვის, სკოლის მოსწავლეებისთვის, უნივერსიტეტის სტუმრებისათვის, საზღვარგარეთული დელეგაციებისთვის, ტურისტებისთვის და დამტვალიერებელთა სხვა კატეგორიებისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მუზეუმები
ბირინჯი-შაჰსევანი
ბირინჯი-შაჰსევანი (Birinci Şahsevən) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 7 345 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეილაგანის რაიონის სოფლები
ქუხეთი
ქუხეთი (Kukheti) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
განათლება ვიეტნამში
ისტორია
აზიაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის ტემპის ვიეტნამი ცდილობს განათლების სისტემის გაუმჯობესებას; 2012 წელს, განათლების ეროვნულ ბიუჯეტს 6.3% შეადგენდა. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ვიეტნამში ქვეყნის განათლების სისტემას მოქალაქეები აკრიტიკებენ, რამაც გამოიწვია სერიოზული სოციალური საკითხები, მათ შორის დეპრესია, შფოთვა და გაზრდილი [თვითმკვლელობის] შემთხვევათა რიცხვი. კომენტარს აკეთებდნენ, რომ სკოლებმა უნდა აირჩიონ უფრო მოქნილი სასწავლო პროგრამები, ნაკლებად აქცენტირდეს ქაღალდის ტესტებზე და უფრო მეტი ყურადღება მიეპყროსეს უნარ-ჩვევების განვითარებას. საზოგადოებრივი აზრის საპასუხოდ, განათლების და ტრენინგის სამინისტრო მუშაობს ხელახლა განათლების სისტემის რეფორმებზე, რომლებიც დადებითი და უარყოფითი მხარეების გაანალიზებას ახდენენ. განათლების რეფორმირება დღემდე ჯერ კიდევ საკამათო თემაა.
ვიეტნამის ამბიციური განათლების რეფორმის გეგმები შეასრულებს დიდებას პირველად
აზიაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მშპ ზრდის მაჩვენებელია, ვიეტნამი ცდილობს განათლების სისტემის გაუმჯობესებას; 2012 წელს, განათლების ეროვნულ ბიუჯეტს 6.3% შეადგენდა. [1] უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში, ვიეტნამის საჯარო განათლების მიღება ქვეყნის განათლების სისტემაში შედის. მოქალაქეები კრიტიკულ კურიკულუმს აკრიტიკებდნენ, რამაც გამოიწვია სერიოზული სოციალური საკითხები, მათ შორის დეპრესია, შფოთვა და კიდევ თვითმკვლელობის მაჩვენებელი. [6] საჯარო კომენტარებმა გამოთქვა სკოლები, რომ სკოლები უფრო მოქნილი შესწავლის პროგრამა უნდა აირჩიონ, ნაკლებად აქცენტი ქაღალდის ტესტებზე და უფრო მეტი ყურადღება დაეთმო ცხოვრების უნარ-ჩვევებს. საზოგადოებრივი აზრის საპასუხოდ განათლებისა და განათლების სამინისტრომ განათლების სისტემის რეფორმირების რეზოლუციებთან ერთად დააკმაყოფილა როგორც დადებითი და უარყოფითი გამოხმაურება, განათლების სისტემაში რეფორმირება ჯერ კიდევ დღემდე საკამათო თემაა.
საგანმანათლებლო დაწესებულებების ტიპები
ვიეტნამის განათლების კანონის 44-ე მუხლით გათვალისწინებული საკუთრების შესახებ არსებობს სულ ოთხი ტიპის საგანმანათლებლო დაწესებულება. ესენია საჯარო დაწესებულებები, ნახევრად საჯარო საგანმანათლებლო დაწესებულებები (შექმნილია სახელმწიფოს მიერ მობილიზებულ ორგანიზაციებისა და კერძო პირების მეშვეობით); სახალხო დამფუძნებელი საგანმანათლებლო დაწესებულებები (სოციალური ან ეკონომიკური ორგანიზაციები სახელმწიფოსგან ნებართვის მისაღებად გამოიყენება არასაბიუჯეტო ბიუჯეტით დაფუძნებული დაწესებულების შექმნა) და კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებები.
ნახევრად საჯარო, ადამიანური რესურსების დამფუძნებელი და კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებები ერთობლივად არის მოხსენიებული, როგორც არაკომერციული საგანმანათლებლო დაწესებულებები.
სკოლის საფეხურები
ვიეტნამში სასწავლო წელი ორ სემესტრიდ არის დაყოფილი: პირველი იწყება აგვისტოში და მთავრდება დეკემბერში, ხოლო მეორე იწყება პირველის დამთავრებისთანავე, რაც დაახლოებით იანვრის ბოლოა და მაისის ბოლომდე გრძელდება.
დაწყებითი განათლება
საჯარო საბავშვო ბაღები, როგორც წესი, იღებენ ბავშვებს 18 თვედან 5 წლამდე. ზოგჯერ, ოთხი ან ხუთი წლის ბავშვებს ასწავლიან ანბანს და ძირითად არითმეტიკულ მოქმედებებს. ამ დონის განათლება არ არის სავალდებულო და პოპულარობით სარგებლობს დიდ ქალაქებში, როგორიცაა ჰანოი, ჰო ჩიჰჰი სითი, დაან ნანგი, ჰა ფონგი, ვანგ ტაუ. ბავშვები, ჩვეულებრივ, დაწყებით განათლებას ექვს წლამდე იწყებენ. ამ დონის განათლება 5 წლის განმავლობაში გრძელდება და ყველა ბავშვისთვის სავალდებულოა. ქვეყნის წიგნიერების დონე 90% -ზე მეტია.
ვიეტნამის ზოგადი სტატისტიკის ოფისის 2006 წლის კლასტერის გამოკვლევის თანახმად, დაწყებითი კლასებში ჩაბმულია 6-დან 11 წლამდე ასაკის 96%. თუმცა, ჯერ კიდევ იყო მნიშვნელოვანი განსხვავება დაწყებითი განათლების დასრულებისას სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებში. როცა დაწყებითი კლასების დასრულების მაჩვენებელი 86% იყო ძირითად მოსახლეობაში, ეთნიკური უმცირესობების ბავშვებისთვის კი მხოლოდ 61% იყო.</ Ref>
2009-2010 სასწავლო წელს ვიეტნამში 15,172 დაწყებითი სკოლა და 611 კომბინირებული პირველადი და ქვედა საშუალო სკოლები იყო. საერთო ჯამში 7.02 მილიონი მოსწავლე იყო, რომელთაგან 46% იყო გოგონა.
დაწყებითი განათლების სასწავლო გეგმა ვიეტნამში დაყოფილია ორ ფაზად. ერთი მოიცავს, 1 -3 კლასებს, სადაც ისწავლება ექვსი სასკოლო საგანი: ვიეტნამური ენა, მათემატიკა, მორალი, ბუნება და საზოგადოება, ხელოვნება და ფიზიკური განათლება; მეორე ფაზა მოიცავს 4-5 კლასებს ცხრა დისციპლინით: ვიეტნამური ენა, მათემატიკა, მორალი, მეცნიერება, ისტორია, გეოგრაფია, ძირითადი ტექნიკა, მუსიკა, ხელოვნება და ფიზიკური განათლება.
საბაზო საშუალო განათლება
ქვედა საშუალო სკოლა (trung học cơ sở) ან უმცროსი საშუალო სკოლა მოიცავს მეექვსე, მეშვიდე, მერვე და მეცხრე კლასებს. 2006 წელს მისი გაუქმების შემდეგ მოსწავლეებმა უნდა გაიარონ განათლების სამაგისტრო დეპარტამენტის მიერ მომზადებული შუალედური გამოკვლევის გამოცდა (IGE). ეს საგანმანათლებლო დონე ერთგვაროვანია მთელი ქვეყნის მასშტაბით, გარდა შორეულ პროვინციებში, რომელიც მომავალ რამდენიმე წლის განმავლობაში საშუალო განათლების პოპულარიზაციას და სტანდარტიზაციას მოელის. ვიეტნამში შუალედური განათლება არ არის სავალდებულო.
ქვედა საშუალო განათლების ყოველწლიური გრაფიკი მოიცავს შემდეგ საგნებს: ვიეტნამური ენა, მათემატიკა, ბიოლოგია, ფიზიკა, ქიმია, ისტორია, გეოგრაფია, სამოქალაქო განათლება, უცხო ენა (ყველაზე ხშირად ინგლისური ან ფრანგული ენა პროფესიული სწავლება, ტექნოლოგია, ხელოვნება, მუსიკა, პირობითი საგნები, კლასი საქმიანობა და სკოლის საქმიანობა, პროფესიული ორიენტირებული საქმიანობა (თვეში 3 თვეში ან ზოგ შემთხვევაში, ზაფხულში მე -7 და მე -8 კლასებში) და ექსტრა- სასწავლო კურსები (4 თვეში ყოველ კლასში). წლის ბოლოს 8 სტუდენტი მონაწილეობას მიიღებს მეორადი პროფესიული გამოცდაზე მე -10 კლასის გამოცდისთვის დამატებითი ნიშნის მოსაპოვებლად.
ტექნოლოგიური საგანი მიზნად ისახავს კავშირის თეორიასა და პრაქტიკას შორის კავშირს. მასში შედის სამ ნაწილად: მთავარი ეკონომიკა (Grade 6), სოფლის მეურნეობა-სატყეო და აკვაკულტურა (Grade 7), მრეწველობა (Grade 8) და სურვილისამებრ მოდულები (Grade 9).
სქოლიო
კატეგორია:განათლება ვიეტნამში
სვიატოსლავ ვაკარჩუკი
სვიატოსლავ ივანეს ძე ვაკარჩუკი (Святослав Іванович Вакарчук დ. 14 მაისი, 1975, მუკაჩევო, ზაკარპატიის რეგიონი) — უკრაინელი მუსიკოსი, ჯგუფ „ოკეან ელზის“ ლიდერი, საზოგადო მოღვაწე, პარტია „ხმის“ ყოფილი თავმჯდომარე, კომპოზიტორი, სიმღერების ავტორი, შეიარაღებული ძალების ლეიტენანტი.
ვაკარჩუკმა მოიპოვა ეროვნული და საერთაშორისო აღიარება, როგორც მუსიკოსმა, ვოკალისტმა, როკ ჯგუფის „ოკეან ელზის" ლიდერმა, კომპოზიტორმა. არის უკრაინის დამსახურებული არტისტი, უკრაინის უმაღლესი რადის მე-6 და მე-9 მოწვევის სახალხო დეპუტატი (2007 წლიდან 2008 წლამდე და 2019-2020 წწ.), ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (2009).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1975 წლის 14 მაისს მუკაჩევოში, ცნობილი უკრაინელი ფიზიკოსის ივან ვაკარჩუკის ოჯახში. ბავშვობა და ახალგაზრდობა ლვოვში გაატარა. მამა — ივან ალექსანდრეს ძე (1947-2020) — უკრაინელი, მოლდოვაში, უკრაინული სოფელი სტარი ბრატუშანიდან იყო. დედა — სვეტლანა ალექსანდრეს ასული (დ. 1947) — უკრაინელი, დაბადებული ქალაქ მუკაჩევოში, სადაც 1946 წელს დედამისი ნინა (უკრაინის დამსახურებული მასწავლებელი) გაანაწილეს განათლების ხაზით. მშობლები ლვოვის უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში შეხვდნენ ერთმანეთს და დაოჯახების შემდეგ დარჩნენ საცხოვრებლად.