cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არტაქსერქსე II
კიროს უმცროსის აჯანყება
დარიის სიკვდილის შემდეგ, სპარსეთის შიდა მდგომარეობა გართულდა, არტაქსერქსეს და მისი ძმის კიროს უმცროსს შორის ტახტისთვის. კიროსს ფორმალურად სატახტო უფლება არ გააჩნდა, მაგრამ მას მხარს უჭერდა სამეფოს გავლენიანი თავადაზნაურობა, დედოფალი პარასატიდის ჩათვლით. სატრაპ კარი ტისაფერინმა, რომლის ქალიშვილზე დაქორწინებული იყო არტაქსერქსე. მივიდა ახალ მეფესთან და შეატყობინა, რომ კიროს უმცროსი ამზადებს შეთქმულებას. არტაქსერქსემ ბრძანა შეეპყროთ მისი ძმა და მხოლოდ დედის გამოქომაგებამ იხსნა იგი სიკვდილისგან. ვითომ შეურიგდა თავის ხვედრს კირი, დაბრუნდა მცირე აზიაში, სადაც ეკავა მოადგილის თანამდებობა. მეამბოხე პისიდიელების წინააღმდეგ ბრძოლის საბაბით, მან დაიწყო ჯარის შეკრება. დაქირავებული ჰყავდა მრავალრიცხოვანი ბერძენი ჯარისკაცები, რომლებიც მოხიბლული ჰყავდათ უხვი შეპირებებით. ხალისით მიდიოდნენ მასთან სამუშაოდ. ფორმალურად ეს იყო მათი კერძოსაქმე. არცერთი ბერძნულ-სპარსული ქალაქი არ მიემხრო კირის, თუმცა სპარტის დიდი გავლენის შედეგად, ასეთი ერთდროულ შეკრებას მთლიანი ჯარისას, არ შეიძლებოდა ჩაევლო მისი ცნობის გარეშე. კირი თვიდან არ ამბობდა თავის გეგმებს, როცა ყველაფერი მომზადებული იყო გამოაცხადა, რომ ლაშქრობა დაგეგმილია სპარსეთის სახელმწიფოს შიგნით.
როდესაც გაიგეს ასაეთი მრავალრიცხოვანი ჯარის შესახებ. ტისაფერნმა მოახსენა მეფეს შექმნილი ვითარებაზე ძვ. წ. 401 წელს კირის მრავალრიცხოვანი ჯარი, რომლის რიგებში იყო 13 ათასი ბერძენი დაქირავებული ჯარისკაცი, მხედარმთავარი კლეარხის მეთაურობით დაიწყო ლაშქრობა. დაქირავებული ჯარისკაცების რიგში იყო ათენელი ქსენოფონტე, მომავალი ისტორიკოსი, რომელიც ცხადია, აწარმოებდა დღიურს ლაშქრობის დროს. მოგვიანებით კი ეს აღწერა თხზულებაში „ანაბაზისი“. კირის ჯარს თან ახლდა დიდი ფლოტი, სპარტანელი სამის მეთაურობით. მეფე კილიკი სვინესიამ დაიკავა ორმაგი პოლიტიკა კირის მიმართებით. მან მისცა ბევრი ფული, რომ გაეფრთხილებინა არტაქსერქსე.
ამავე დროს ეგვიპტეში ფართოვდებოდა აჯანყება პერსების წინააღმდეგ, ამირტეას მეთაურობით ძვ. წ. 401 წელს. ამირტეამ დაიპყრო ზედა ეგვიპტე, ელეფანტინის ჩათვლით. სირიაში სპარსული ჯარის მეთაურმა აბროკომმა შეკრიბა დიდი ჯარი, რათა ესროლა ეგვიპტელების წინააღმდეგ. თუმცა კიროსი უმცროსის შემოსვლასთან დაკავშირებით, მოხდა ამ ჯარის სასწრაფო გადასროლა არტაქსერქსეს და ამირტეის მისაშველებლად.
ამ დროს კიროსი აგრძელებდა შეტევას აღმოსავლეთზე. ისეში მასთან ჩამოვიდა 35 გემი, პელოპონესიიდან და 25 ეფესიდან, რომელსაც მეთაურობდა ეგვიპტელი ტამოსი, სპარსეთის მეფის ერთ-ერთი მეგობარი. კირის ჯარს შემოუერთდა ასევე 400 ელინელი გოპლიტები, რომლებიც ჩამოშორდნენ აბროკომს და რამდენიმე ათასი დაქირავებული ჯარისკაცი საბერძნეთიდან. ძვ. წ. 401 წლის 3 სექტემბერს მოხდა გადამწყვეტი ბრძოლა, კიროს უმცროსის და არტაქსერქსეს შორის, კუნაქსის დასახლებაში, ბაბილონიდან 90 კილომეტრში. ამ ბრძოლაში კირი დაიღუპა, რომელიც განგმირა არტაქსერქსის ჯარისკაცმა.
სპარსეთის და სპარტის ომი
კიროს უმცროსის დამარცხების შემდეგ სპარტა იყო ჩაბმული სპარსეთის სამხედრო კონფლიქტში, რომელმაც დაიწყო დამსჯელი მოქმედებები საბერძნეთის ქალაქების წინააღმდეგ, რომელიც იმყოფებოდა სპარტის მფარველობის ქვეშ. ძვ. წ. 400 წელს სპარტამ გაგზავნა ეფისში 500 მებრძოლი ფიბრონის მეთაურობით. თუმცა ასეთი მრავალრიცხოვან არმიას არ შეეძლო აქტიური მოქმედებები და ცდილობდა მხოლოდ მცირე აზიის საბერძნეთის ქალაქების დაცვას პერსებისგან.
გედაქლარი
გედაქლარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, არჯევან-სარვანის თემში. მდებარეობს წალკის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1800 მ, წალკიდან 22 კმ., არჯევან-სარვანიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფლის მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1978 წლამდე შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში.
არტაქსერქსე II
სპარსეთის და სპარტის ომი
ძვ. წ. 396 წელს ტისაფერინმა მიიღო დამხმარე ჯარი და განაახლა ომი. ამავე დროს აგესილაიმ, ვისი ჯარიც ითვლიდა 20 ათას მებრძოლს, გაგზავნა გალლესპონტზე ლისანდრა სამხედრო მოქმედებების წარმოებისთვის, რომელმაც გადმოიბირა სპარტის მხარეს უძლიერესი სპარსი სპიტრიდატი, ფარნავაზის მორჩილი, თავისი 200 მხედრით და მის განკარგულებაში მყოფი ხაზინა. მან უღალატა სპარსებს, გაბრაზებულმა იმით, რომ ფარნავაზმა დატოვა თავისთან მისი ქალიშვილი, როგორც მძევალი. დაარღვია პირობა დაქორწინებულიყო მასზე, მაგრამ იმედოვნებდა მეფის ქალიშვილზე დაქორწინებას.
ვითომ თავს უნდა დასხმოდა კარიას, სადაც მდებარეობდა ტისაფერნის რეზიდენცია, აგესილაი უეცრად შეიჭრა ფრიგიაში და გაძარცვა ბევრი ქალაქი. ძვ. წ. 395 წლის გაზაფხულზე, სანამ ტისაფერნის მთავარი ძალა იმყოფებოდა კარიაში, აგესილაი თავს დაესხა სპარსელ ცხენოსან ჯარს სარდის მახლობლად და დაამარცხა იგი. ამ მოულოდნელმა შემოსევებმა დიდი ზიანი მიაყენა სპარსებს. მაგრამ რამდენიმე დღეში ჩამოვიდა სპარსეთის ცხენოსანთა ჯარი და გაანადგურა უამრავი ბერძენი, რომელიც იყო დაკავებული ძარცვით.
სამხედრო მოქმედებები მიმდინარეობდა ცვალებადი წარმატებით, სანამ არ ჩაერთო სპარსელებთან სამსახურში ჩამდგარი ათენელი სტრატეგი კონონი. კონონის რჩევით სპარსებმა გადაწყვიტეს გამარჯვება ეძებათ არა ხმელეთზე, არამედ ზღვაზე, 40 გემის მეთაურობით, რომელიც იყო აგებული სპარსელების სახსრეებით. კონონმა გაათავისუფლა მცირე აზია სპარსელი გარნიზონებისგან. ძვ. წ. 396 წელს კონონი გაემართა კარიის ჩრდილოეთ საზღვრებისკენ. სადაც გაზარდა თავისი ფლოტი ორჯერ. იგი თავს დაესხა როდოსს და აიძულა ლაკედემონელები დაეტოვებინათ კუნძული. შემდეგ კონონმა მოახერხა დაეპყრო ხორბლეულის დიდი ტრანსპორტი, რომელიც გამოუგზავნა ლაკადემონელებს ეგვიპტის ფარაონმა ნეფერიტ I-მა სპარტაში. როდოსთან კონონის საშველად მოვიდა 80 ფინიკიელი და კილიკიელების გემები. თუმცა კონონს მეტი ფული არ მიუღია ომის საწარმოებლად და მისი თხოვნები მიმართული იყო ტისაფერნისკენ. მაშინ კონონი პირადად გაემგზავრა სუზისში მეფესთან ტისაფერნზე საჩივრით. სუზაში იგი თბილად მიიღო დედოფალმა პარისადიტმა. პარისატიდი გაბრაზებული იყო ტისაფერნზე. რადგან ის თვლიდა, რომ მისი შვილის კიროს უმცროსის სიკვდილის მთავარი მიზეზი არტაქსერქსეს და ტისაფერინის მტრული დამოკიდებულება იყო. მეფე თვლიდა, რომ ტისაფერინი ეწევა ორმაგ თამაშს და ძვ. წ. 395 წელს სიკვდილის განაჩენი გამოუტანა თავის გამოჩენილ დიპლომატს და მხედარმთავარს. განაჩენის აღსრულება დაევალა ტიფრავსტვს და არიეს, რომლებმაც ეშმაკურად შეიტყუეს ტისაფერინი ხაფანგში და მოჰკვეთეს თავი. არიეს მომსახურებისათვის ჯილდოდ მიიღო კარია, ხოლო ტიფრავსტვმა დაიკავა ტისაფერინის ადგილი. ტიფრავსტვმა მისცა კონონს სამხედრო საჭიროებისათვის, ტისაფერნის ქონებიდა 200 ტალანტი ვერცხლი.
კორინთოს ომი
ძვ. წ. 395 წლის შემოდგომით აგესილაი II-მ დატოვა ტიფრავსტვის სამფლობელო და დაიწყო ფარნავაზის სამფლობელოს აოხრება. ლაკედემონიანებს შემოუერთნდენ ბალფაგონიის თავადი ოტისი, რომელიც გამოეცალა სპარსეთის მეფეს. ამ დროს სპარსეთში პარისატიდმა მოწამლა მეფე სტატურის ცოლი. მეფის გარემოცვა რომელიც დაკავებული იყო ინტრიგებით, ცოტა დროს უთმობდა ომს მცირე აზიაში და სპასეთში განიცდიდნენ წარუმატებლობას ერთს მეორეზე. ამან გადააწყვეტინა ტიფრავსტვს მიემართა გამოცდილ  დიპლომატის გზას. საბერძნეთში გაგზავნილი იყო ტიმოკრატი, პოლიტიკურ მოღვაწეების მოსასყიდად, რათა დაერწმუნებინათ თავისი თანამოქალაქეები გამოსულიყვნენ სპარტის წინააღმდეგ. შეიქმნა ანტისპარტული კოალიცია, სადაც შევიდნენ არა მარტო სპარტის ძველი მოწინააღმდეგეები - აინელები, არამედ ყოფილი მისი მოკავშირეები-ფივები და კონიფი. დაიწყო ე.წ. კორინფსკის ომი. ძვ. წ. 395-387. სპარტის მოკავშირე ეგვიპტემ არ გაუწია არანაირი დახმარება დაკედემონიანებს.
ძვ. წ. 394 წლის 10 აგვისტოს გაერთიანდა ბერძნულ-სპარსული ფლოტი, რომელიც შემდგარი იყო 90 კიპრის, როდისისა და ათენის გემებისგან. კონინისა და ფარნავაზის მხედარმთავრობით, მცირე აზიის სანაპიროზე მოიგო გადამწყვეტი ბრძოლა სპარსულ ფლოტზე, რომელსაც სათავეში ედგა პისანდრი, 85 სპარსული ტრიერიდან 45 იყო ჩაძირული. ხოლო 40 ეკიპაჟი, 500 წევრით იყო ტყვედ აყვანილი. ბრძოლის დროს დაიღუპა პირანდრაც. სპარტა იძულებული იყო ებრძოლა ორ ფრონტზე. იგი უფრო მნიშვნელოვნად თვლიდა თავის პოზიციასს ბალკანეთის საბერძნეთში. ძვ. წ. 391 წელს იონია სტრუფის მეთაურობით გაანადგურეს ფიბრონის ჯარი, სადაც უკანასკნელი დაიღუპა.
ანტალკიდის ზავი
ათენში აღდგენილი იყო მაღალი კედლები, რომლებიც დანგრეული იყო ძვ. წ. 404 წელს სპარტელების ნიჭიერი მხედართმთავარის  იფიკრატის მეთაურობით. რამდენიმე გამარჯვება იყო სპარტელებზე, თუმცა სპარსეთი, რომელიც დროებით აღმოჩნდა ერთ ბანაკში სპარტის მოწინააღმდეგეებთან, არ იყო დაინტერესბული ათენელების საზღვაო სიძლიერის აღორძინებაში, მით უმეტეს რომ მხარს უჭერდნენ კვიპროსზე სეპარატიულ მოძრაობას. სპასეთისთვის ხელსაყრელი იყო შეენარჩუნებინა წონასწორობა საბერძნეთში, რომელიც გაძლიერების საშუალებას არ აძლევდა არც ერთ სახელმწიფოს. ამიტომ სპარსეთის სახელმწიფომ შესთავაზა მეომარ მხარეებს მშვიდობა. ეს იყო ნაკარნახევი საბეძნეთის წამომადგენლებისგან სუხაში და მიიღო სახელწოდება „სამეფო“ ან „ანტალკიდოვი“.
„სამეფო“ ზავის თანახმად აღიარებდნენ სპარსეთის უმაღლეს ხელისუფლებას, საბერძნეთის ქალაქებზე მცირე აზიაში და კვიპროსზე. ეს იყო სერიოზული დათმობა სპარტის მხრიდან. სხვა დანარჩენი საბერძნეთის სახელმწიფოებს გარანტირებული ჰქონდა ავტონომია. აკრძალული იყო კავშირების შექმნა, თუმცა იმ დროს არსებობდა პელოპინიის კავშირი. ეს პირობა ცხადია იყო მიმართული ათენელების წინააღმდეგ. კომპენსაციის სახით ათენელებმა მიიღეს კუნძული ლემნოსი, იმბროსი და სკიროსი, რომელიც უკვე იყო აღებული კონონის მიერ და რომლებსაც არ ჰქონდათ დიდი ეკონომიკური და პოლიტიკური მნიშვნელობა, მაგრამ მნიშვნელოვანი იყო როგორც სავაჭრო ხომალდების სადგომები, რომელიც გადიდოდა გელესპონტზე. ამგვარად არტაქსერქსე II-მ ოქროს დახმარებით მოიპოვა ბერძნებზე გამარჯვება, რომელიც მანამდე დარიი I-მა და კასერკსმა ვერ მოიპოვეს იარაღით.
ეგვიპტის და კიპრიის ომი
ძვ. წ. IV საუკუნის 80-იან წლებში სპარსეთის წინააღმდეგ გამოვიდა კოალიცია, რომელშიც შედიოდნენ ათენელები, ეგვიპტის ფარაონი ახორისი, კიპრის მეფე ევაგორი, ქალაქი ბარკა ლივიაში, ასევე მცირე აზიის მეამბოხე ტომები - პისიდელები და არაბები პალესტინაში. ძვ. წ. 385-383. სპარსელებმა დაიწყეს საბრძოლო მომედებები ახორისი წინააღმდეგ. თუმცა ეგვიპტის დაპყრობის მცდელობა წარუმატებლობისთვის იყო განწირული. პირიქით ახორისმა დაიწყო თავისი ტერიტორიების გაფართოება და ამხედრებდა მეამბოხეებს, სპარსეთის მეფის წინააღმდეგ ფინიკიაში და კილიკიაში. მან ასევე დააყენა კონტროლი ტიროსზე ფლოტის დახმარებით, რომელიც შედგებოდა 90 ტრიერისაგან. დაიპყრო ხმელთაშუაზღვის აღმოსავლეთი ნაწილი. მაშინ სპარსელებმა თავისი ძირითადი ძალები გამოიყენეს, მთავარი მოკავშირის ახორის  ევაგორის წინააღმდეგ. ძვ. წ. 391 წელს ქალაქ კიტიასთან მოხდა საზღვაო ბრძოლა. თუმცა დასაწყისში ინიციატივა იყო ევაგორის მხარიდან, სპარსელებმა თავისი მრავალრიცხოვანი ჯარის გამო მოიპოვეს გამარჯვება. ევაგორს მოუწია სალამინისკენ დახევა და იქ გამაგრება. ძვ. წ. 380 წლამდე დადებული იყო ზავი ევაგორის და სპარსეთის მთავარსარდალის მეფე ორონტომის სიძის შორის, რის თანახმად ეგორი იძულებული იყო  ეხადა ხარკი, არა როგორც არტაქსერქსის მოახლე, არამედ როგორც მეფის მორჩილი. არტაქსერქსემ ჩათვალა, რომ ომი რომელზეც დახარჯული იყო 15 ათასი ტალანი, ვერ მიაღწია მიზანს და ორონტი ჩავარდა უკიდურეს გაჭირვებაში.
კადუსების წინააღმდეგ ლაშქრობა
ძვ. წ. IV საუკუნის 70 წლებში სპარსეთის ომი კადუსიევის ტომის წინააღმდეგ გამოვიდა. კავკასიაში მეფემ შეკრიბა უდიდესი ჯარი და თვითონ გამოვიდა მათ წინააღმდეგ. შეიჭრა მთაგორიან, ნისლიან და ველურ მიწაზე, სადაც კვებდა თავის მეომარებს მსხლით, ვაშლით და სხვა მსგავსი ნაყოფით. იგი შეუმჩნევლად ჩავარდა ძალიან რთულ და სახიფათო მდგომარეობაში, ვერც ჰყიდდა ნაწარმს ადგილზე. გადატანაც შეუძლებელი იყო, ასე რომ იკვებებოდნენ მხოლოდ აყროლებული ცხოველების ხორცით. ვირის თავში სიამოვნებით იძლეოდნენ 60 დრახმს (ანუ 300 გრ. ოქროს).
მეფეს და მის ჯარს უშველა ტირიბაზმა. ტირიბაზი შეუთანხმდა არტაქსერქსეს. ერთთან წავიდა თვითონ, მეორესთან გაგზავნა შილი. იქ ისინი მოტყუებით ცდილობდნენ შთაეგონებინა ორივე კადუსებისთვის, თითქოს თითოეული მათგანი  ცდილობდა დაედო სეპარატიული ზავი არტაქსერქსესთან, მეორესგან მალულად. ერთ-ერთი გონიერი ნაბიჯია დაიწყოს მოლაპარაკება პირველმა. ამ გზით მოტყუებული ორივე მეფე გაემართა არტაქსერქსე II-თან მოსალაპარაკებლად. ამ დროს დაიწყო ყინვები და მეფე იძულებული იყო დაბრუნებულიყო უკან უამრავი ხალხის დანაკარგით და დახოცილი ცხენებით. არტაქსერქსეს მეფობის დროს დამოუკიდებლობა მოიპარა კარდუსებმა, ტიბარენებმა, კოლხებმა და სხვა ტომება.
ჩილეს ეროვნული პარკების სია
ჩილეს 42 ეროვნული პარკი 13 206 810 ჰექტარს იკავებს.
რამინ გოგოხია
რამინ გოგოხია (დ. 25 იანვარი, 1950, წალენჯიხა) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.
ჩილეს ეროვნული პარკების სია
სქოლიო
* კატეგორია:ეროვნული პარკების სიები
რამინ გოგოხია
1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი და საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:წალენჯიხაში დაბადებულები
არტაქსერქსე II
არტაქსერქსეს მეფობის ბოლო და სიკვდილი
მიუხედავად ამ წარმატებებისა, აქამენიდების სამეფო ხდებოდა სულ უფრო სუსტი. არტაქსერსეს მეფობის ბოლოს, ბევრი ტომი, რომლებიც ცხოვრობდნენ ძნელად მიუვალ ადგილებში. დაწყებული არავიიდან დამთავრებული შუა აზიამდე. ისინი უკვე არ ემორჩილებოდნენ მას და ხარკსაც აღარ უხდიდნენ. ამ დროს ხორეზმი, სოგდანა და საქსიელი ტომებიდან სპარსეთის მეფის ქვეშერმდომები გახდნენ მისი მოკავშირეები. არეულობა იყო სამეფო ოჯახში. არტაქსერქსეს უმცროსმა ვაჟმა მოაწყო შეთქმულება მამის წინააღმდეგ, მაგრამ იგი გამოაშკარავებული იყო ერთ-ერთი ევნუხის ღალატის გამო. დარიი თვის შილებთნ დასაჯეს სიკვდილით (ერთის გარდა). ხოლო შუათანა შვილი არიასპი, რომელიც იყო ეჭვმიტანილი შეთქმულების მოწყობაში. სიცოცხელ დაამთავრა თვითმკვლელობით. არტაქსერქსეს არ უყვარდა ოხა (უმცროსი შვილი) ამიტომ მას არ ჰქონდა ტახტზე ასვლის იმედი, თავის მემკვიდრედ დანიშნა არსამი, მაგრამ ის მოკლეს სპარსელებმა ოხას დაკვეთით. ამრიგად ოხამ მოიშორა ყველა ტახტის პრეტენდენტი, რის შემდეგ იგი გამოცხადებული იყო მეფის მემკვიდრედ.
არტაქსერქსე გარდაიცვალა ძვ. წ. 359 წლის დეკემბერში 86 წლის ასაკში. მართავდა 45 წელი. თვისი 336 ცოლისაგან, მას ჰყავდა 150 ვაჟი.
ლიტერატურა
კატეგორია:აქემენიდები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 445 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 359 კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
მიგელ-პერეირა (რიო-დე-ჟანეირო)
მიგელ-პერეირა (Miguel Pereira) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 618 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 642 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 85.21 კმ²-ზე. ფართობი 289 183 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ბგერა
ბგერა — დრეკადი გარემოს ნაწილაკების რხევითი მოძრაობა, რომელიც ტალღებად ვრცელდება აირისებრ, თხევად და მყარ გარემოში. ბგერის ფიზიკური ცნება არ შემოიფარგლება ადამიანის სმენადობის შესაბამისი სიხშირის ბგერით. ადამიანი შეიგრძნობს 16-დან 20000 ჰც-მდე სიხშირის ბგერებს. 16 ჰერცზე დაბალ ბგერებს ინფრაბგერა ეწოდება, 20000 ჰერცზე მაღალი სიხშირისას ულტრაბგერა. თუ გიტარას ხელს ჩამოვკრავთ, იგი რხევას დაიწყებს, რის გამოც მის გარშემო მყოფი ჰაერი ბევრჯერ შეიკუმშება და გაიშლება. ამის შემდეგ, ჰაერში ბევრი ისეთი „კუმშვა“ და „შლა“ გავრცელდება, როგორც ჭავლი ვრცელდება წყლის ზედაპირზე. ამ ტალღებს ბგერითი ტალღები ჰქვია. ისინი უხილავია, მაგრამ როდესაც ყურს მიაღწევენ, დაფის აპკის რხევას იწვევენ და ბგერა გვესმის. ბგერითი ტალღა მყარ სხეულშიც გადის, სითხეშიც და აირშიც. იგი მხოლოდ ვაკუუმში (ცარიელ სივრცეში) ვერ ვრცელდება.
ბგერის სიჩქარე
ბგერითი ტალღა ჰაერში 330 მ/წმ სიჩქარით ვრცელდება, თუმცა, ტემპერატურის ცვლილებასთან ერთად ეს სიდიდეც იცვლება. ბგერა დაახლოებით მილიონჯერ ნელა ვრცელდება, ვიდრე სინათლე. ამიტომ არის, რომ ჯერ გაელვებას ვხედავთ და მხოლოდ შემდეგ გვესმის ქუხილი.
ზებგერითი თვითმფრინავი ბგერაზე სწრაფად დაფრინავს და ფრენისას დარტყმით ტალღებს წარმოქმნის – როგორც სწრაფად მცურავი ნავის წინ წარმოიქმნება ტალღები. როდესაც დარტყმითი ტალღა ჩაგვივლის, „ბგერითი დარტყმა“ გვესმის.
ექო
მყარი ზედაპირი ბგერას ირეკლავს. თუ კლდის წინ, გარკვეულ მანძილზე დავდგებით და დავიყვირებთ, რამდენიმე წამში არეკლილი ბგერა მოგვესმება. ეს ექოა. გემებზე წყალქვეშა ექოს იყენებენ იმის გამოსათველად, თუ რა მანძილია ფსკერამდე(ან სხვა ობიექტამდე). ამ მოწყობილობას სორანი ჰქვია. იგი ბგერით იმპულსებს გზავნის და ზომავს იმ იმპულსების დაბრუნებაზე დახარჯულ დროს. რაც უფრო მალე დაბრუნდება არეკლილი ბგერა, მით მცირეა ამა თუ იმ ობიექტამდე მანძილი.
სიხშირე და სიმაღლე
როდესაც რაიმე ირხევა, თუნდაც გიტარის სიმი, ეს რხევა ამა თუ იმ სიხშირით ხდება. სიხშირე ერთ წამში შესრულებულ რხევათა რაოდენობას ჰქვია. ბგერის სიხშირეს ჰერცით (ჰც) ზომავენ. სიმს, რომელიც წამში 1000–ჯერ ირხევა, 1000 ჰც სიხშირე აქვს. რაც უფრო მაღალია ბგერის სიხშირე, მით მაღალია ბგერა და მით უფრო წვრილი ხმა გვესმის ყურში.
ადამიანის ყური დაახლოებით 20–დან 20 000 ჰც–მდე დიაპაზონში აღიქვამს ბგერებს, თუმცა ასაკის მატებასთან ერთად ზედა ზღვარი თანდათან დაბლა იწევს. ბგერას, რომელიც ადამიანის ყურისათვის მისაწვდომი დიაპაზონის მიღმაა, ულტრაბგერა ჰქვია. ულტაბგერის ნაწილი ძაღლს, კატასა და ღამურას ესმით.
მაღალი ხმა და ხმაური
ძლიერი რხევა ხმამაღალ ბგერას წარმოქმნის და პირიქით. თუ ბგერა მეტისმეტად ხმამაღალი და უსიამოვნოა, ამას ხმაურს ვეძახით. ხმაურის დონეს მუდამ კონტროლი სჭირდება, რადგან ძალზე ხმამაღალი ბგერები ყურს აზიანებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აკუსტიკა *
სექსუალური ფანტაზია
სექსუალური ფანტაზია, იგივე ეროტიკული ფანტაზია — წარმოსახვითი სურათი ან ფიქრის ფორმა, რომელიც პიროვნების სექსუალობიდან მომდინარეობს და ქმნის ან აძლიერებს სექსუალურ აღგზნებას. სექსუალური ფანტაზია შეიძლება შეიქმნას პიროვნების წარმოსახვაში ან მეხსიერებაში, მისი გამომწვევი მიზეზი კი შეიძლება იყოს როგორც დამოუკიდებელი, ისე გარე სტიმულაცია, მაგალითად, ეროტიკული ლიტერატურა ან პორნოგრაფია, ფიზიკური ობიექტი ან სხვა ადამიანისადმი სექსუალური მიზიდულობა. ნებისმიერ რამეს, რაც სექსუალურ აღგზნებას იწვევს, ასევე შეუძლია სექსუალური ფანტაზიის გამოწვევა.
სექსუალური ფანტაზიები თითქმის უნივერსალურია და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით უამრავ საზოგადოებაშია დაფიქსირებული. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი ფანტაზიის ბუნებიდან გამომდინარე, ამ ფანტაზიების რეალობად ქცევა ბევრად უფრო იშვიათია, რაც სოციალური, კულტურული, მორალური და რელიგიური შეზღუდვებითაა განპირობებული. ზოგ შემთხვევაში პიროვნების მიერ სექსუალური ფანტაზიების განხილვაც კი ტაბუდადებულია.
სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის სექსუალობა კატეგორია:ეროტიკა კატეგორია:წარმოსახვა
მირზალარი
მირზალარი — აზერბაიჯანში, შუშას რაიონში, ხალფალის ადმინისტრაციულ თემში.
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
გეოგრაფია
სოფელი მირზელარი ყარაბაღის ქედზე მდებარეობს. დასახლება დაარსდა XIX საუკუნის დასაწყისში.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
Comitas trailli
Comitas trailli — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კირტიპურის ბრძოლა
მინი| პოლკოვნიკი კირკპატრიკი ნეპალს ეწვია 1793 წელს და იხილა ბრძოლისას ცხვირმოჭრილი ვეტერანები მინი| ქალაქის ერთ-ერთი კარი, რომლითაც გორხალები შევიდნენ კირტიპურში მინი| კირტიპური ჰიმალაის ფონზე კირტიპურის ბრძოლა ( ნეპალური ბჰასა: कीर्तिपुरयाउ युद्ध) — 1767 წელს გორხის სამეფო ნეპალის დაპყრობის დროს შეიჭრა კირტიპურში, კატმანდუს ხეობაში და გაიმართა ბრძოლა კირტიპურისათვის. იმ დროისათვის კირტიპურში იყო 800 სახლი, ქალაქს ჰქონდა გალავანი და ეკუთვნოდა ლალიტპურის სამეფოს.
ბრძოლა გაიმართა ხეობაში მაცხოვრებელ ნევარებსა და შემოჭრილ ხასას/გორხის სამეფოს მებრძოლებს შორის. ეს იყო გადამწყვეტი მომენტი გორხის მეფის პრითვი ნარაიან შაჰის მიერ წამოწყებულ ომში ნეპალის დასაპყრობად. შედეგად მან დაიმორჩილა ხეობის დანარჩენი ნაწილი. და დასრულდა ნევარის მმართველობა.
ბლოკადა
გორხალებს სურდათ კატმანდუს ხეობის დაპყრობა მისი მდიდარი კულტურის, ვაჭრობის, მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის გამო. 1736 წელს გორხის მეფე ნარა ბჰუპალ შაჰმა დაიწყო შეტევა ნუვაკოტზე, სასაზღვრო ქალაქსა და ციხესიმაგრეზე ხეობის ჩრდილო-დასავლეთით. მისი ჯარები სასტიკად დამარცხდნენ.
მისი ვაჟი პრითვი ნარაიან შაჰი გამეფდა 1742 წელს და განაგრძო დაპყრობითი ბრძოლები. დარწმუნებული იყო, რომ კატმანდუს ძალით ვერ აიღებდა, ამიტომ ცდილობდა დაემორჩილებინა ხეობა მისი სავაჭრო და მიწოდების ხაზების ჩახშობით. მისმა ძალებმა დაიკავეს სტრატეგიული უღელტეხილები მიმდებარე ბორცვებში და ჩახერგეს სასიცოცხლო სავაჭრო კავშირები ტიბეტთან და ინდოეთთან.
1744 წელს მან აიღო ნუვაკოტი. შედეგად, გზა გაეხსნა ნეპალს და შეწყდა ვაჭრობა ტიბეტთან, რადგან ის ტრანს-ჰიმალაის სავაჭრო გზაზე იყო. 1762 და 1763 წლებში გორხალებმა დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან კატმანდუს ხეობას შემოარტყეს საკუთარი ძალაუფლება.
პირველი თავდასხმა
გორხალებმა დააფუძნეს ბაზა დაჰაჩოკზე, ბორცვზე, ხეობის დასავლეთ ზღურბლზე, საიდანაც მათ იერიში მიიტანეს კირტიპურზე. ისინი შეიარაღებულნი იყვნენ ხმლებით, მშვილდ-ისრებით და მუშკეტებით.
1757 წელს პირველი იერიშის დროს გორხის ჯარი სასტიკად დაშავდა. როდესაც ისინი კირტიპურისკენ მიიწევდნენ, ნევარები მათ შესახვედრად წავიდნენ კაჯი დანუვანტას მეთაურობით. ორი ძალა იბრძოდა კირტიპურის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ტიანგლა ფანტის დაბლობზე. ნევარები იცავდნენ თავიანთ ქალაქს. გორხის სარდალი კალუ პანდე მოკლეს, თავად გორხის მეფე კი ძლივს გადაურჩა სიკვდილს.
მეორე თავდასხმა
კირტიპურის ძალის გამოყენების გზით აღების იმედი არ ჰქონდა, ამიტომ შაჰმა მოაწყო ბლოკადა, რათა მოსახლეობა შიმშილით დაემორჩილებინა. მაგრამ ნევარებმა გაუძლეს ბლოკადას.
1764 წელს შაჰმა უბრძანა თავის ჯარებს მეორედ დასხმოდნენ თავს ქალაქს. გორხალები ღამით თავს დაესხნენ შაჰის ძმის სურუპარატნას მეთაურობით. კირტიპურელებმა კვლავ გააქციეს გორხალები. ბრძოლაში სურპრატაპს ისარი მოარტყეს თვალში და დაბრმავდა.
მესამე თავდასხმა
1767 წელს გორხის მეფემ გაგზავნა თავისი ჯარი კირტიპურზე მესამე შეტევის განსახორციელებლად სუპრატაპის მეთაურობით. ამის საპასუხოდ, მალას კონფედერაციის სამი მეფე შეუერთდა ძალებს და გაგზავნეს ჯარები კირტიპურის რელიეფისკენ, მაგრამ მათ ვერ შეძლეს გორხალების განდევნა თავიანთი პოზიციებიდან. ლალიტპურის აზნაური, სახელად დანუვანტა, შაჰის მხარეზე გადავიდა და გორხალები მუხანათურად შეუშვეს ქალაქში.
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
ტიულიაკოვო (ბაშკირეთი)
ტიულიაკოვო (Түләк; Тюляково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 241 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 4 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (77%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
კავაგოე
კავაგოე, (იაპ. 川越市) ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, საიტამის პრეფექტურაში, ტოკიოს ჩრდილო-დასავლეთით. 333.377 ათ. მცხოვრებით (2007). სარკინიგზო კვანძი და სავაჭრო-სამრეწველო ცენტრი. ავეჯის, საფეიქრო (ბამბისა და სინთეზური ქსოვილები), კვების მრეწველობა, საავიაციო ქარხანა. კავაგოეს რაიონში არის საკვალსათბურე მეურნეობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ტურკა
ტურკა (Турка) — მდინარე აღმოსავლეთ ციმბირში, ბაიკალის ტბის შენაკადი. სიგრძე 272 კმ, აუზის ფართობი 5870 კმ². სათავე აქვს იკატის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 1430 მ სიმაღლეზე. ძირითადად იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი 49 მ³/წმ. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბურიატეთის მდინარეები
კაენის ციხე
კაენის ციხე — ციხესიმაგრე შუა საუკუნეების საქართველოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეში, მდინარე აღსტევის (აღსთაფა) ზემოწელზე. ძველ ქართულ პროვინცია გარდაბანში (ახლანდელი აზერბაიჯანი). სომხეთის წყაროს მიხედვით, აშენებულია X საუკუნის II ნახევარში, ნამდვილად კი უფრო ძველია. X საუკუნის დასაწყისში გარდაბანი დროებით გამოვიდა ქართული სახელმწიფოს გავლენის სფეროდან. XI საუკუნეში სომეხმა ფეოდალმა გრიგორ მაგისტროსმა კაენის ციხე ბიჯნისისა და კაიწონის ციხეებთან ერთად ბიზანტიას გადასცა. საქართველოდან თურქ-სელჩუკების განდევნის შემდეგ კაენის ციხეს უკვე საქართველოს სამეფო ხელისუფლება აკონტროლებდა. XIII საუკუნის 30-იან წლებში, საქართველოში მონღოლთა ლაშქრობის დროს, კაენის ციხეში ჩაიკეტა ავაგ ამირსპასალარი. მალე მან ციხე მონღოლებს ჩააბარა. ამის შემდეგ კაენის ციხე კარგავს ძველ მნიშვნელობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
თეთრი გნოლი
thumb|  Lagopus lagopus lagopus
თეთრი გნოლი (Lagopus lagopus), ფრინველი ქათმისნაირთა რიგის როჭოსებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 35-38 სმ, წონა 400-870 გ-მდე. ზამთარში თეთრია, ზაფხულში - მოყვითალო ან ჟანგისფერ-მურა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიის და ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ცნობილია 14 ქვესახეობა. ზამთარში მომთაბარეობს გუნდებად. მონოგამია. მაისის ბოლოს და ივნისში დებს 6-12 კვერცხს. ინკუბაცია 20 დღემდე გრძელდება. იკვებება მცენარეული საკვებით (კენკრა, ფოთლები, კვირტები, ყლორტები). თეთრი გნოლის სეზონური მიგრაციები იწვევენ სონღულისა და თეთრი ბუს მიგრაციებსაც, რადგან მათ საკვებს შეადგენენ. ძვირფასი სარეწაო ობიექტია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქათმისნაირნი
ზამთრის ოლიმპიური თამაშები 2010
2010 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები (ასევე XXI ზამთრის ოლიმპიადა), საერთაშორისო ასპარეზობაა ზამთრის სპორტის მრავალ სახეობაში, რომელიც 2010 წლის 12-28 თებერვალს შედგება ქალაქ ვანკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა. 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიადა იქნება მესამე ოლიმპიური თამაშები, რომელიც კანადაში გაიმართება. კანადა ასევე მასპინძლობდა 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ და 1988 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებს.
ოლიმპიური ტრადიციების თანახმად, ვანკუვერის მერმა სემ სალივანმა ოლიმპიური დროშა 2006 წლის ზამთრის ოლიმპიადის დახურვის ცერემონიისას მიიღო ტორინოში, იტალია. დროშა 2006 წლის 28 თებერვალს დაეშვა და იგი კვლავ 2010 წლის 12 თებერვალს ოლიმპიური თამაშების გახსნიით ცერემონიისას აღიმართება.
თილისმა
2010 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების ოფიციალური თილისმები არიან:
სქოლიო
კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშები კატეგორია:ვანკუვერი
Comitas vezo
Comitas vezo — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ხანლიგფაია
ხანლიგფაია (Xanlıqpəyə) — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, საფიხანლარის ადმინისტრაციულ თემში.
Comitas vezo
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ხანლიგფაია
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
გეოგრაფია
სოფელი ხანლიგფაია მთისწინეთში მდებარეობს. სოფლის ტერიტორია ოდესღაც ყარაბაღის ხანების საცხოვრებელი იყო. სოფელს ასე ეწოდა, რადგან აქ ინახავდნენ ხანების კუთვნილ ცხენებს.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
იმპულსის შენახვის კანონი
იმპულსის შენახვის კანონი (ან მოძრაობის რაოდენობის შენახვის კანონი) ამტკიცებს, რომ ჩაკეტილ სისტემაში სხეულების იმპულსების ჯამი მუდმივია (ანუ შენახვადი სიდიდეა). კლასიკურ მექანიკაში იმპულსის შენახვის კანონი შეიძლება გამოყვანილი იქნას ნიუტონის კანონებიდან. თუმცა ეს კანონი სამართლიანია იმ შემთხვევაშიც, როდესაც ნიუტონის კანონები აღარაა სამართლიანი, მაგალითად ფარდობითობის თეორიაში და კვანტურ მექანიკაში.
ნიოტერის თეორემის თანახმად ფიზიკის ყველა შენახვის კანონი დაკავშირებულია გარკვეულ (უწყვეტ) ფიზიკურ სიმეტრიასთან. იმპულსის შენახვის კანონი პირდაპირ კავშირშია სივრცის ერთგვაროვნებასთან.
გამოყვანა ნიუტონის კანონებიდან
განვიხილოთ ძალის განმარტება:
გადავწეროთ ის N ნაწილაკისგან შემდგარი სისტემისთვის:
აქ ჯამდება ყველა ძალა, რომელიც მოქმედებს n-ე ნაწილაკზე m-ე ნაწილაკის მხრიდან. ნიუტონის მესამე კანონის თანახმად  და  ძალები აბსოლუტური მნიშვნელობით ტოლია და მიმართულებით საპირისპიროდ:
მაშინ, ამ ტოლობის (1) განტოლებაში ჩასმით მივიღებთ, რომ განტოლების მარჯვენა მხარე ნულის ტოლია, ანუ:
ან, ექვივალენტურად
როგორც ცნობილია, თუ რაიმე სიდიდის წარმოებული ნულის ტოლია, მაშინ ეს სიდიდე მუდმივია გაწარმოების ცვლადით. ანუ ჩაკეტილი სისტემის ჯამური იმპულსი შენახვადი სიდიდეა:
კავშირი სივრცის ერთგვაროვნებასთან
ნიოტერის თეორემის თანახმად ყველა შენახვის კანონი დაკავშირებულია სისტემის ევოლუციის აღმწერი განტოლებების გარკვეულ სიმეტრიასთან. სახელდობრ, იმპულსის შენახვის კანონი ექვივალენტურია სივრცის ერთგვაროვნების, ანუ იმ დაშვების, რომ ნებისმიერი ფიზიკური სისტემის აღმწერი განტოლებები არ არის დამოკიდებული ათვლის სისტემის მდებარეობაზე სივრცეში. ქვმოთ მოცემულია ამ დებულების გამოყვანა უმარტივეს შემთხვევაში ლაგრანჟის ფორმალიზმის გამოყენებით.
გამოყვანა ლაგრანჟის ფორმალიზმის გამოყენებით
განვიხილოთ თავისუფალი სხეულის ლაგრანჟიანი რომელიც დამოკიდებულია განზოგადებულ კოორდინატებზე q_i\,,, სიჩქარეებზე \dot q_i და t დროზე. აქ წერტილი q თავზე აღნიშნავს დროით წარმოებულს, ათვლის სისტემად ავიღოთ დეკარტის კოორდინატთა სისტემა. მაშინ ყველა \!a ნაწილაკისთვის. ყველა ნაწილაკის რადიუს-ვექტორს მივანიჭოთ რაღაცა ნაზრდი (, სადაც ). სივრცის ერთგვაროვნბიდან გამომდინარე ამითი მოძრაობის განტოლებები არ უნდა შეიცვალოს. ლაგრანჟიანის ცვლილება (ვარიაცია) იქნება :
ლაგრანჟის განტოლების გამოყენებით მივიღებთ:
ეს ნიშნავს, რომ დიფერენციალის ქვეშ მდგომი გამოსახულება მუდმივი სიდიდეა განსახილველი სისტემისთვის. ეს გამოსახულება სწორედ არის სისტემის ჯამური იმპულსი:
იმის გათვალისწინებით, რომ თავისუფალი ნაწილაკის ლაგრანჟიანი არის, მარტივად შეიძლება დავრწმუნდეთ, რომ ეს გამოსახულება ემთხვევა იმპულსის გამოსახულებას ნიუტონის ფორმალიზმში:
რელატივისტური თავისუფალი ნაწილაკისთვის ლაგრანჟიანს სხვა სახე აქვს Для: რასაც იმპულსის რელატვისტურ განმარტებამდე მივყავართ:
ამ მომენტისთვის არ არსებობს იმპულსის მუდმივობის კანონის დარღვევის არც ერთი ექსპერიმენტული ფაქტი.
იმპულსის შენახვის კანონი ფარდობითობის ზოგად თეორიაში
ფარდობითობის ზოგად თეორიაში ენერგიისა და იმპულსის შენახვის კანონები ჩაიწერება შემდეგნაირად:
პრატიბა პატილი
პრატიბა პატილი( प्रतिभा पाटील; ქორწინების სახელი - Pratibha Devisingh Shekhavat प्रतिभा देविसिंह शेखावत; დ. 19 დეკემბერი, 1934  მაჰარაშტრა, ჯალგაონის რაიონი, სოფელი  ნადგაონი) — ინდოეთის პირველი ქალი-პრეზიდენტი. ის ასევე პირველი მაჰარაშტრელია ამ პოსტზე. ინდოეთის ეროვნული კონგრესის წევრი; გაერთიანებული პროგრესული ალიანსისა და ინდოეთის მემარცხენეთა კანდიდატი. გაიმარჯვა 2007 წლის 19 ივლისს ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში, სადაც დაამარცხა მისი უახლოესი მოპაექრე ბაირონ სინგ შეხავატი დაახ. 300 000 ხმით. პრეზიდენტად კურთხევა 25 ივლისს მოხდა.
იმპულსის შენახვის კანონი
იმპულსის შენახვის კანონი ფარდობითობის ზოგად თეორიაში
სადაც
პრატიბა პატილი
განათლება
საშუალო განათლება ვიდიალიაში, ჯალგაონის რაიონში, მიიღო. მოგვიანებით სწავლას აგრძელებს ჯალგაონის კოლეჯში, სადაც ეუფლება პოლიტიკურ მეცნიერებებსა და ეკონომიკას, რომლის დამთავრების შემდეგ სწავლას აგრძელებს ბომბეის სახელმწიფო იურიდიულ ინსტიტუტში და იღებს ბაკალავრის ხარისხს იურისპრუდენციაში.
ბონ ანდრე ჟანო დე მონსეი
მინი|მარჯვნივ|ბონ ანდრე ჟანო დე მონსეი ბონ ანდრე ჟანო დე მონსეი (Bon Adrien Jeannot de Moncey, 31 ივლისი, 1754 – 20 აპრილი, 1842) — საფრანგეთის მარშალი, მონაწილეობდა საფრანგეთის რევოლუციურ და ნაპოლეონის ომებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 1754 კატეგორია:გარდაცვლილი 1842
მიკრობიოლოგია
მინი|250პქ|[[ანტონი ვან ლევენჰუკი ითვლება პირველ ადამიანად, რომელიც მიკროსკოპის გამოყენებით მიკროორგანიზმებს დააკვირდა.]] მიკრობიოლოგია (ბერძნ. — მიკრო - მცირე ბიოს -ცოცხალი ლოგოს - მეცნიერება) — მეცნიერება თვალით უხილავ ცოცხალ ორგანიზმების შესახებ. მიკრობიოლოგია შეისწავლის მიკროორგანიზმთა სიცოცხლის და განვითარების კანონზომიერებებს, იმ ცვლილებებს, რომლებსაც იწვევენ ადამიანის, ცხოველის, მცენარის ორგანიზმში და არაცოცხალ ბუნებაში. მიკრობები პირველი ცოცხალი ორგანიზმებია, რომლებიც დედამიწაზე გაჩნდნენ. ტერმინი „მიკრობიოლოგია“ პირველად მეცნიერმა დიუკლომ შემოიღო. მიკრობები იმდენად მცირე ზომისანი არიან, რომ მათი შეუიარაღებელი თვალით დანახვა შეუძლებელია. ზოგიერთი მიკრობი იმდენად მცირე ზომის არის, რომ მასზე დაკვირვებისას იყენებენ ელექტრონულ მიკროსკოპს, რომელიც საგნებს 25000-ჯერ ადიდებს. მიკრობიოლოგია, როგორც მეცნიერება დაყოფილია ქვე დარგებად: სამედიცინო მიკრობიოლოგია, სასოფლო-სამეურნეო მიკრობიოლოგია, ვეტერინალური მიკრობიოლოგია, ტექნიკური მიკრობიოლოგია. ერთ-ერთი ძირითადი დარგი, ტექნიკური მიკრობიოლოგია სწავლობს სასარგებლო მიკრობების ტექნიკურად გამოყენების ფორმებს, რადგან კვების ტექნოლოგია და კერძოდ კვების პროდუქტების მიკრობიოლოგია იმდენად ვითარდება, რომ იზრდება მიკრობების როლი ცალკეული საწარმოს ტექნოლოგიურ პროცესში ბევრ შემთხვევაში ისინი გამოშვებული პროდუქციის ხარისხს და წარმოების პროცესს აკონტროლებს.
მიკრობიოლოგიური სამყაროს განვითარებაში გარკვეული წვლილი მიუძღვის ფრანგ მეცნიერს დრებელინს, რომელმაც შექმნა პირველი მიკროსკოპი ხოლო მას შემდეგ უფრო საფუძვლიანი აღმოჩენა ეკუთვნის ჰოლანდიელ თითნასწავლ ანტონი ვან ლევენჰუკს, რომელმაც ხორცის ნაჭერზე მიკროსკოპით აღმოაჩინა სხვადასხვა ობის სოკოები, რომლებსაც გააჩნდათ ბურთისებრი, ჩხირისებური და სპირალური დახვეული ფორმები. ამგვარად, ლევენჰუკი ითვლება მიკროგრაფიის მამად.
მიკრობები, რომლებიც ჩვენს ირგვლივ არსებობს არის სხვადასხვა ფორმის და ზომის: სფეროსებრი, ჩხირისებური ანუ ცილინდრული და სპირალური. სფეროსებრივ ბაქტერიებს (ბერძნულად coccus - მრგვალი) კოკები ეწოდებათ. თუ კოკები სიბრტყეში განლაგებულნი არიან წყვილ-წყვილად მათ დიპლოკოკები ეწოდებათ. ხოლო თუ ისინი რამდენიმე მოლეკულის სახით არიან განლაგებულნი მათ სტრებტო კოკები ეწოდებათ. ხოლო ყურძნის მტევნის ფორმის აგებულება აქვთ სტაფილოკოკებს.
ჩხირისებრი ბაქტერიები ანუ ცილინდრული ბაქტერიები სიბრტყეში განლაგებულნი არიან ძეწკვის მსგავსად და ისინი ძირითადად სიგრძეში იზრდებიან, ისინი თავის ფორმით კოკებს ჰგვანან და ამიტომაც მათ კოკო ბაცილებს უწოდებენ. ისეთ ჩხირისებრ ბაქტერიებს, რომლებსაც სპორები აქვთ კი მათ სტრეფტო ბაქტერიები ეწოდებათ.
სპირალური ფორმის ბაქტერიებიც იყოფა 3 ჯგუფად ესენია: ვიბრიონი რომელსაც, ოდნავ დახვეული სპიროქატები და ჩხვეული ფორმის მქონენი სპირილები. მიუხედავად იმისა, რომ ბაქტერიული უჯრედი მცირე ფორმისაა და სიცოცხლის ყველაზე დაბალ საფეხურზე დგანან მათი უჯრედის აგებულება არც ისე მარტივია. მიკრობების უჯრედი გარშმორტყმულია გარსით, რადგანაც ეს გარსი უფერულია ამიტომაც მიმართავენ უჯრედის პლაზმოლიზს ე.ი. დაამუშავებენ Na-ის 2%-იანი ხსნარით, რომლის შდეგადაც უჯრედი იკუმშება და გარსი ადვილად ცილდება მას და მიკროსკოპში ნათლად მოჩანს.თუ გარსი მკვრივია ბაქტერიული უჯრედი უფრო მდგრადია. ნახშირწყლებიდან გარსის შემადგენლობაში შედის პოლისაქარიდები, ლიპიდები, აზოტოვნებიდან ცილები და ამინომჟავეები, შესაძლოა ქიტინიც.
ყველა ბაქტერიული უჯრედის გარე კედელი დაფარულია ლორწოვანი შრით, თუ ეს შრე ძალიან სქელია თვიტონ ბაქტერია ლორწოვანი ხდება, ეს პროცესი მაშინ მიმდინარეობს როცა უჯრედი ღარიბია ცილებით და მდიდარია ნახშირწყლებით. ამ შრეს კაფსულას უწოდებენ. პროტოპლასტი ეწოდება ბაქტერიულ უჯრედში შემავალ ნივთიერებათ ჯამს. პროტოპლაზი დაფარულია ციტოპლაზმური მემბრანით, რომელსაც კავშირი აქვს ნივთიერებების შერჩევით გამტარიანობის უნარი. ციტოპლაზმა არის გამჭვირვალე, ოდნავ ბლანტი, წყლიანი. იგი შეიცავს მრავალ ორგანულ ნივთიერებებს, მინერალურ ნივთიერებებს, წყალს. ისინი ძირითადად უჯრედის სამარაგო საკვებ ნივთიერებერს წაროადგენენ.
ბირთვი-ბაქტერიულ უჯრედს მკვეთრად გამორჩეული ბირთვი არ გააჩნია, წლების მანძილზე ეს საკითხი პრობლემურ საკითხად რჩბოდა. ბაქტერიულ უჯრედს ცალკე გამოყოფილი ბირთვი არ გააჩნია, ხოლო უჯრედში არსებული ბირთვის ბუნება ძალიან რთულია.
ბაქტერიებს გააჩნიათ წამწამები და სპორები.სპორები მათი თავდაცვის საშუალებაა, ხოლო წამწამებით ისინი გადაადგილდებიან. ისინი პლოტოპლაზმური ძფებია და მიკროსკოპშიც ნათლად ჩანს,წამწამების კავშირი პლოტოპლაზმასთან არაა მტკიცე და მათი მოშორება შეიძლება, ამით უჯრედი არ წყვეტს არსებობას, მხოლოდ მოძრაობის უნარს კარგავს იგი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიკრობიოლოგია კატეგორია:ეპიდემიოლოგია
პარაკამბი
პარაკამბი (Paracambi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 60 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 47 124 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 262.27 კმ²-ზე. ფართობი 179 680 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
871
თარიღი უცნობია
*
კატარინ-დომინიკ პერინიონი
კატარინ-დომინიკ პერინიონი (Catherine-Dominique de Pérignon, 31 მაისი, 1754 — 25 დეკემბერი, 1818) იყო საფრანგეთის მარშალი, მოღვაწეობდა ნაპოლეონის ომების დროს.
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 1754 კატეგორია:გარდაცვლილი 1818
კავაგუტი
კავაგუტი (川口市) — ქალაქი და ნავსადგური იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, საიტამის პრეფექტურაში. ტოკიოს ჩრდილო-დასავლეთი გარეუბანი. 592,373 მცხოვრები (2019). სამსხმელო წარმოება. სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა, ჩარხმშენებლობა, ავტო- და ძრავათმშენებლობა, ელექტროტექნიკური (მძიმე ენერგომანქანათმშენებლობა, საყოფაცხოვრებო ელექტროტექნიკა), ქიმიური, საფეიქრო და კებნის მრეწველობა.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
თეთრი მეჭვავიასებრნი
თეთრი მეჭვავიასებრნი (Chionidae, ადრე Chionididae) — ფრინველების ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 36-46 სმ აღწევს, ფერად თეთრები არიან. ბუდობენ ზღვის სანაპირო კლდეების ნაპრალებში. დებენ 2-3 ღია ყავისფერ, ფხაჭებიან კვერცხს. იკვებებიან უხერხემლოებით (მოლუსკებით, კიბოსნაირებით), ლეშით, ანადგურებენ პინგვისებისა და ქარიშხალების ბუდეებს. ცნობილი თეთრი მეჭვავიასებრთა 2 სახეობა: ყვითელნისკარტიანი (Chionis alba) და შავნისკარტიანი (Chionis minor). პირველი გავრცელებულის ცეცხლოვან მიწასა და ფოლკლენდის კუნძულზე, მეორე — კერგელენის, პრინს-ედუარდის, მარიონისა და სხვა კუნძულებზე.
ლიტერატურა
* კატეგორია:მეჭვავიასნაირნი
ვოსტოჩნი (მელეუზის რაიონი)
ვოსტოჩნი (Восточный; Восточный) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 328 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 26 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (72%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
Comitas yukiae
Comitas yukiae — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კანპური
კანპური (कानपुर; ურდუ کان پور) — ქალაქი ინდოეთში, უტარ-პრადეშის შტატის სამრეწველო დედაქალაქი. იგი ინდოეთის მე-11 ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი.
კანპური ჩრდილოეთ ინდოეთის ერთ-ერთი უძველესი ინდუსტრიული ქალაქია. მისი მეტროპოლიური არეალის ფართობი 1 640 კმ²-ია, ქალაქის ფართობი კი 829 კმ², მოსახლეობა კი დაახლოებით 3 მლნ ადამიანი. ადმინისტრაციულად იყოფა 6 ზონად.
ბოლო წლებში, ქალაქი ვითარდება როგორც ტექსტილის, ტყავის, ელექტრონიკის, ქიმიური, კვების, ავტომობილების, კომუნიკაციების, უძრავი ქონების, საინფორმაციო ტექნოლოგიების, კოსმოსური და საინჟინრო წარმოების ცენტრი. ქალაქი ასევე მნიშვნელოვან საინფრასტრუქტურო ცენტრად იქცა. კანპური სპეციალიზდება ერთსართულიან სახლებზე, მოსახლეობის დაახლოებით 50% ცხოვრობს სწორედ ასეთ სახლებში, რაც კანპურს ინდოეთში ერთადერთ ქალაქად აქცევს, სადაც მოსახლეობის უმრავლესობა კერძო სახელბში ცხოვრობს და არა აპარტამენტებში.
მიჩნეულია, რომ კანპური საჩენდის სახელმწიფოს კანდელას დინასტიამ დააარსა.
სქოლიო
კატეგორია:უტარ-პრადეშის ქალაქები
ლორან გუვიონ სენ-სირი
ლორან გუვიონ სენ-სირი (Laurent de Gouvion-Saint-Cyr, დ. ტული, 13 მაისი 1764 – ჰიერესი, 17 მარტი 1830) — ფრანგი სამხედრო საფრანგეთის რევოლუციური და ნაპოლეონის ომების დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 1764 კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
აჟხჰვატა
აჟხჰვატა (Ажьышҳәаҭа ), აჟიხვატა, აჟშხვატა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სუსტად დანაკვთული, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განიერ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მტევანში დაახლოებით 5% განუვითარებელი მარცვალია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ნაკლებად წვნიანია და მდნარი, ოდნავ შესამჩნევი სასიამოვნო გემოთი.
აჟხჰვატა საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტობრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 182 დღეა. მტევნის წონა 150-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.
ძირითადად მიიღება სუფრის თეთრი ღვინო, რომელიც ხასიათდება სპირტის საკმაო შემცველობით და ენერგიულობით. აჟხჰვატას ღვინო უახლოვდება ნახევარტკბილ ღვინო „ტვიშს“.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ლეონიდასი
ლეონიდასი (დორიული: Λεωνίδᾱς; იონური და ატიკური: Λεωνίδης; თარგმანში: "ლომის შვილი". ); (ძვ. წ. 508/507 - გ. ძვ. წ. 480) — სპარტის მეფე (ძველი საბერძნეთი). ბერძენ-სპარსელთა ომების დროს, ძვ. წ. 480 წელს სათავეში ჩაუდგა ბერძენთა გაერთიანებულ ჯარს საბერძნეთში შემოჭრილი სპარსეთის მეფის ქსერქსე I-ის წინააღმდეგ. ლეონიდასი 300 რჩეული სპარტელით იცავდა ბერძენთა ჯარის ძირითადი ნაწილის უკანდახევას და გმირულად დაეცა თერმოპილეს ბრძოლაში. მადლიერმა თანამემამულეებმა ძეგლი აღუმართეს და მისი სახელი პატრიოტიზმის სიმბოლოდ იქცა.
ცხოვრება
ჰეროდოტეს ცნობით, ლეონიდასის დედა, მისი მამის — ანაქსანდრიდას II ძმისწული იყო, მათ შვილი არ უჩნდებოდათ, ამიტომ ეფორები (სახელმწიფო მოხელეები, სპარტაში) ცდილობდნენ მეფე დაერწმუნებინათ, რომ გაყროდა ცოლს, თუმცაღა ეს ვერ მოახერხეს, რადგანაც მეფე უარზე იყო. ეფორებმა მხოლოდ იმაზე დაითანხმეს მეფე, რომ შეერთო მეორე ცოლიც, მაგრამ არც პირველს გაყროდა. მისი მეორე ცოლია სპარტელი პოლიტიკოსის ჩილიონ ბრძენის ასული. მათ მალევე გაუჩნდათ ვაჟი — კლეომენეზი. მეფეს პირველი ცოლისგან სამი ვაჟი ეყოლა. პირველი, 1 წელიწადში გაჩნდა და მისი სახელია — დორეუსი, ხოლო შემდეგ გაჩნდნენ ტყუპები — კლეომბროტუსი და ლეონიდასი. ვინაიდან ლეონიდასი არ იყო ტახტის მემკვიდრე ისიც ისევე აღიზარდა, როგორც ყველა ჩვეულებრივი სპარტელი. იგი ერთ-ერთი იშვიათ მეფეთაგანია, რომლებსაც მოუწიათ ასეთი მკაცრი სასწავლო რეჟიმის გადატანა.
ანაქსანდრიდასი გარდაიცვალა ძვ. წ. 520 წელს, ხოლო მეფე გახდა მისი უფროსი ვაჟი კლეომენეზი. დორეუსი იმდენად ამაყი აღმოჩნდა, რომ არ სურდა სპარტაში დარჩენა და თავის ნახევარ-ძმის მორჩილება და ამიტომ მან მოითხოვა ჯარის მიცემა, რათა დაეარსებინა კოლონია ჩრდილოეთ აფრიკაში. მან ეს მოახერხა კიდეც, რაც ნამდვილად არ შედიოდა კართაგენის ინტერესებში, ამიტომ მათ 3 წელიწადში განდევნეს დორეუსი ჩრდილოეთ აფრიკიდან. მან ამის შემდეგ კოლონიის დაარსება სიცილიაშიც სცადა, რაც ვერ მოახერხა და სწორედ ამ მცდელობას შეეწირა იგი. ლეონიდასისისა და კლეომენეზის ურთიერთობის შესახებ არაფერია ცნობილი, მაგრამ ლეონიდასმა ცოლად შეირთო მის ასული — გორგო ძვ. წ. 490 წლამდე, მანამდე, სანამ მეფე გახდებოდა. thumb|ლეონიდას I-ის მონუმენტი [[მილანი|მილანში. ქანდაკება დამზადებულია ერნესტო ბაზაროს მიერ 1906 წელს.]]
დორეუსის სიკვდილის შემდეგ ტახტის მემკვიდრე ლეონიდასი გახდა და ამავე დროს იგი სრულუფლებიანი მოქალაქეც იყო. სპარსეთის იმპერიამ სპარტის დაპყრობა განიზრახა და ძვ. წ. 492/491 წლებში მათ მორჩილება მოსთხოვეს, რაზეც მტკიცე უარი მიიღეს სპარტელებისგან. ამ დროს მეფე — კლეომენეზი უკვე გაქცეული იყო სპარტიდან. ჰეროდოტეს ცნობით იგი ჭკუიდან შეიშალა და ამიტომ გააძევეს სამშობლოდან. უმეფოდ დარჩენილი სპარტა კი დახმარებას ითხოვდა სპარსეთის უზარმაზარი იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
პლუტარქე ლეონიდასისი შესახებ წერს:
ძვ. წ. 481 წელს შეიკრიბა საერთო ბერძნული კონგრესი. მას უნდა ემსჯელა აქემენიანთა წინააღმდეგ კოალიციის შექმნის თაობაზე კონგრესის დადგენილებით ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოების ყველა წევრს ევალებოდა სამშობლოს დაცვა, ხოლო ის ქალაქი, რომელიც სპარსელებს მიემხრობოდა სასტიკად უნდა დაესაჯათ. გაერთიანებული ჯარის წინამძღოლად კი აირჩიეს ლეონიდასი.
თერმოპილეს ბრძოლა
მას შემდეგ, რაც გადაწყდა, რომ სპარტელებიც სხვა ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოებთან ერთად იბრძოლებდნენ სპარსელთა წინააღმდეგ, სპარტელები რჩევის საკითხად წავიდნენ პითიასთან, დელფოს ორაკულში. პითიამ სპარტელებს ნაწინასწარმეტყველება ლექსად მოახსენა:
პითიას წინასწარმეტყველებას თან ერთვოდა ისიც, რომ ამ დროს ტარდებოდა ოლიმპიური თამაშები, ხოლო სპარტელ დიდებულთა აზრით ამ დროს ომი ღმერთებს განარისხებდა, ამიტომ მათ მხოლოდ 300 ჯარისკაცი გამოყვეს სპრსელებთან საბრძოლველად, რომელთაც მეფე — ლეონიდასი სარდლობდა, ისევე, როგორც ბერძენთა გაერთიანებულ ლაშქარს. ლეონიდასს შესთავაზეს მეომართა რაოდენობა 1000-მდე გაეზარდა, რაზეც ლეონიდასმა უპასუხა: 1000 გამარჯვებას არ ეყოფა, დასახოცად კი 300 საკმარისია. ამგვარად ძვ. წ. 480 წლის აგვისტოში ლეონიდასი 300 სპარტელთან ერთად წავიდა სიკვდილთან შესაგებებლად. მას თერმოპილესთან ბერძენთა დანარჩენი ჯარიც შეუერთდა. საბოლოოდ ბერძენთა ჯარმა 14 000-ს მიაღწია, როდესაც ქსერქსეს ჯარის რაოდენობა მათ ჯარს ბევრად ჭარბობდა. ჰეროდოტეს ინფორმაციით სპარსელთა მხედრობა 2 მილონამდე ჯარისკაცს ითვლიდა, თუმცაღა თანამედროვე მეცნიერებს ეს ინფორმაცია არაზუსტად მიაჩნიათ და თვლიან, რომ სპარსელთა არმიის რიცხობრიობა 50 000-დან 200 000-მდე მერყეობდა.
ქსერქსე I შეტევაზე გადასვლას არ ჩქარობდა, პირიქით მან ოთხი დღე დაიცადა იმ იმედით, რომ ბერძნები დანებდებოდნენ. მეხუთე დღეს კი სპარსელები შეტევაზე გადავიდნენ. ბერძნები ორი დღის მანძილზე იგერიებდნენ სპარსთა ფრონტალურ იერიშებს. ჰეროდოტეს ცნობით ბერძნებმა 20 000 სპარსელი დახოცეს, თვითონ კი 2 500 მებრძოლი დაკარგეს. თვით სპარსელთა რჩეული ჯარისკაცები — უკვდავებიც კი უკუიქცნენ ბერძნებთან ბრძოლისას, ხოლო ამავე ბრძოლაში დაიღუპა ქსერქსეს ორი ძმა (აბროკომეზი და ჰიპერანთესი). სპარსთა მეფემ დააწესა ჯილდო მისთვის ვინც მის ჯარს მტრის ზურგში მოაქცევდა. მას მალევე გამოეხმაურა ეფიალტი და მტრის ზუგში მისასვლელი გზა უჩვენა. ეს რომ ლეონიდასმა გაიგო ბერძენთა ბერძნული შენაერთები ბრძოლის ველიდან გაუშვა და ბრძოლის ველზე 300 სპარტელთან, 900 ჰილოტთნ და 700 ფიაველთან ერთად დარჩა. ზოგიერთი წაროს თნახმად ლეონიდასმა ფიაველები ძალდატანებით დატოვა ბრძოლის ველზე, რომ სპარსელებს არ შეერთებოდნენ. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, რომელიც ჰეროდოტეს ეკუთვნის ლეონიდასმა სპარტაში მაცნე გაგზავნა თავიანთი ამბის შესატყობინებლად.
სპარსელებმა ალყა შემოარტყეს სპარტელებს და ლეონიდასს დანებება შესთავაზეს, რაზეც უარი მიიღეს, ამიტომ ბრძოლის ველზე ყველა სპარტელი დახოცეს ლეონიდასის ჩათვლით. ბრძოლის შემდეგ სპარტელებმა დაიბრუნეს ლეონიდასის სხეული. ჰეროდოტეს ცნობით; ქსერქსემ ლეონიდასის სხეული მოაძებნინა და მისი თავის სარზე წამოაცვა.
სიძველეები
ლეონიდასის გმირობის კულტი სპარტაში I საუკუნემდე შენარჩუნდა. .
ლეონიდასის მონუმენტი
1955 წელს საბერძნეთის მეფემ — პავლე I-მა აღმართა ლეონიდასის მონუმენტი თერმოპილეს გასასვლელში. თავად ქანდაკება ბრინჯაოსია, ხოლო მონუმენტს ქვემოთ აწერია: "ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ" ("მოდი და აიღე"). სწორედ ეს სიტყვები უთხრეს სპარსელებს სპარტელებმა, როდესაც მათ იარაღის დაყრა მოსთხოვეს.
სპარტელთა გარდაცვალების ადგილას აშენებულია ცარიელი სარკოფაგი, რომელსაც თავზე ლომის ქანდაკება ადგას (ლეონიდე ბერძნულად ლომს ნიშნავს), სარკოფაგს კი აწერია: "ცხოველებში - მე უძლიერესი ვარ, ადამიანებში, კი ყველაზე ძლიერი ისაა, ვისაც მე ამ კუბოში ვიცავ".
თანამედროვე
ამერიკის შეერთებული შტატების მეხუთე დივიზიონის, 73-ე კავალერისტთა პოლკის, 82-ე სადესანტო ქვედანაყოფს, რომელიც 300 ჯარისკაცისგან შედგება ეწოდება "300 სპარტელი". რაზმის მეთაურია ენდრიუ პოპასი, რომელიც წარმოშობით საბერძნეთიდანაა.
ლიტერატურა
ლეონიდასი ჰქვია რიჩარდ გლოვერის ეპიკურ პოემას, რომელიც 1737 წელს გამოიცა.
ლეონიდასი მთავარ გმირად გვევლინება ფრენკ მილერის კომიკური ნაწარმოებების სერიაში — „300“, რომელიც 1998 წელს გამოიცა. წიგნში ბელეტრისტული სტილითაა გადმოცემული თერმოპილეს ბრძოლა და ლეონიდასის პიროვნება. ამ წიგნის მიხედვითაა შექმნილი ფილმი — „300“.
ფილმები
კინოფილმებში ლეონიდასს განასახიერებენ შემდეგი მსახიობები:
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:სპარტის მეფეები
ორიონი
ორიონი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დანილოვკა (ბაშკირეთი)
დანილოვკა (Даниловка; Даниловка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 420 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 62 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სალავატი, რომელიც დაშორებულია 32 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (57%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
საუდის არაბეთის ეროვნული მუზეუმი
საუდის არაბეთის ეროვნული მუზეუმი (المتحف الوطني السعودي) — მთავარი ეროვნული მუზეუმი ერ-რიადში, საუდის არაბეთში. ის დაარსდა 1999 წელს. დაწესებულება მეფე აბდულაზიზის ისტორიული ცენტრის შემადგენლობაში შედის.