cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პალავანის პროვინცია
ადგილობრივი მმართველობა
პროვინციის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური გუბერნატორია. საკანონმდებლო ორგანოს პროვინციული საბჭო (Sangguniang Panlalawigan) წარმოადგენს, რომელსაც ვიცე-გუბერნატორი ხელმძღვანელობს, რომელიც გუბერნატორის დროებითი ვაკანსიის დროს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის უფლებამოსილებასაც ასრულებს. გუბერნატორი, ვიცე-გუბერნატორი და პროვინციული საბჭო სამი წლის ვადით აირჩევა და ზედიზედ სამჯერ შეიძლება იქნენ არჩეული. პროვინციის ამჟამინდელი გუბერნატორი ხოსე ალვარესია, ხოლო ვიცე-გუბერნატორი — ვიკტორინო დენის მ. სოკრატესი.
ჩერსკის ქედი
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები კატეგორია:ციმბირი
ალეხანდრო ხოდოროვსკი
ბიოგრაფია
ხოდოროვსკი ჩილეში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე დაიბადა, თუმცა მისი მშობლები წარმოშობით უკრაინელი ებრაელები იყვნენ. ალეხანდრო რვა წლის იყო, როდესაც მისმა მშობლებმა საცხოვრებლად პატარა ქალაქ ტოკოპილადან დედაქალაქ სანტიაგოში გადასვლა გადაწყვიტეს. სანტიაგოში მომავალი რეჟისორის მამამ ფეხსაცმლის მაღაზია გახსნა, რომელსაც "უკრაინული სახლი" უწოდა. ალეხანდრო სკოლაში განსაკუთრებული მონდომებით ფსიქოლოგიასა და ფილოსოფიას სწავლობს. სკოლის დასრულების შემდეგ მუშაობას ცირკის მსახიობად იწყებს, პარალელურად მსახიობებისთვის დიალოგებს წერს. მას განსაკუთრებულ აინტერესებს მარიონეტებისა და პანტომიმის თეატრი, განსაკუთრებით ეს უკანასკნელი, სადაც "დიალოგების გარეშე იქმნება სიცოცხლე". XX საუკუნის 40-იანი წლების ბოლოსა და 50-იანი წლების დასაწყისში ალეხანდრო ხოდოროვსკი ქმნის ახალგაზრდა ტალანტების მოძრაობას, რომელშიც მის გარდა შედიან ხოსე დონოსო, ენრიკე ლინი, ხორხე ედვარდსი და სხვები. პარალელურად, იგი ჩილეს უნივერსიტეტში აყალიბებს პანტომიმის ექსპერიმენტალურ თეატრს, სადაც ერთდროულად არის თეატრის დირექტორი, სამხატვრო ხელმძღვანელი, რეჟისორი, მსახიობი და კომპოზიტორი.
პანტომიმის თეატრი
ოცდასამი წლის ასაკში ხოდოროვსკი ტოვებს ჩილეს და პარიზში პანტომიმის შესასწავლად მიემგზავრება. მისი მასწავლებელი ცნობილი მსახიობი ელტენ დეკრუ ხდება, რომელიც ხოდოროვსკის პანტომიმის საიდუმლოს აზიარებს. აღსანიშნავია, რომ დეკრუს მოწაფე ასევე იყო მომავალში მსოფლიოში ცნობილი მიმი და საფრანგეთის პანტომიმის სკოლის დამფუძნებელი მარსელ მარსო. რამდენიმე წლის განმავლობაში ხოდოროვსკი მარსელ მარსოსთან და ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად სხვა და სხვა ქვეყანაში მოგზაურობს და წარმოდგენებს მართავს, ამასთან იგი მრავალი სპექტაკლის სცენარის ავტორია.
მოძრაობა "პანიკა"
1962 წელს ხოდოროვსკიმ ფერნარდო არაბალთან და როლან ტოპოროსთან ერთად ჩამოაყალიბა მოძრაობა"პანიკა" (სახელწოდება რა თქმა უნდა კავშირში იყო ბერძნულ ღვთაება პანთან). "პანიკური მოძრაობა" (როგორ მას ხოდოროვსკი უწოდებდა) მალე გასცილდა სიურეალიზმის საზღვრებს და შეიჭრა ალოგიკურობის, მისტიციზმისა და აბსურდის სივრცეში, სადაც ხაზგასმული იყო "ფეთქებადი" სექსუალურობა, აჯანყების უშიშარ სურვილი და ყველანაირი დროის მსხვრევა.
კინო
მაყურებელი, რომელიც მიჩვეულია "ჩარჩოში" მოქცეული ფილმების ყურებას, როდესაც მოვლენები ვითარდება ისე, "როგორც უნდა განვითარდეს" და ფილმს "აგემოვნებს" როგორც არომატულ სასმელს, მას ალბათ გაუჭირდება ალეხანდრო ხოდოროვსკის ფილმების ყურება და აღქმა (თუნდაც მხოლოდ ჟანრული თვალსაზრისით). მისი კინოსამყარო დატვირთულია ირეალური სახეებით, მისტიკით, რელიგიური პროვოკაციებითა და შოკისმომგვრელი სცენებით. მისი ფილმების დიდი ნაწილი გამოსვლითანავე იკრძალებოდა და ამიტომ, ფილმების რეტროსპექტივა მხოლოდ დახურულ ჩვენებზე ხდებოდა.
1957 წელს, პარიზში ის იღებს თავის პირველ (40 წუთიან) ფილმს, რომელსაც საფუძვლად თომას მანის ნოველა დაედო. ფილმს ეწოდება "მოჭრილი თავები" (მეორე სათაურია "თავების გადაადგილება"). ფილმში მოქმედება მთლიანად პანტომიმის გამოყენებით ვითარდება. ეს არის ეგზოტიკური, უფრო სწორედ კი აბსურდული ისტორია შეყვარებულ ახალგაზრდა მამაკაცზე, რომელიც უიღბლო სიყვარულის გამო საკუთარი თავის რამდენიმეჯერ გამოცვლა უხდება (ამ სიტყვის სრული მნიშვნელობით), თუმცა ამაოდ ირჯება და მაინც საპასუხო გრძნობის გარეშე რჩება. ეს ფილმი იმდენად მოეწონა ჟან კოკტოს, რომ ფილმისთვის რეცენზიაც კი დაწერა. ეს იყო ხოდოროვსკის პირველი მცდელობა, მოეხდინა კინოს, პანტომიმისა და სიურეალიზმის შერწყმა, რაც არც თუ ურიგოდ გამოუვიდა. ამასთან ხოდოროვსკის ეს უცნაური და მისტიკური სინთეზი მის შემდგომ ფილმებშიც გაგრძელდა, კიდევ უფრო მძაფრად და გაბედულად.
1967 წელს ხოდოროვსკი იღებს თავის პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმს "ფანდო და ლისი", რომელსაც საფუძვლად ფერნანდო არაბალის პიესა დაედო. ფილმში ახალგაზრდა ჭაბუკი ფანდო (სერჯიო კლაინერი) ინვალიდის ეტლზე მიჯაჭვულ მშვენიერი ლისთან (დიანა მარისკალი) ერთად მისტიკურ ქალაქს თარს ეძებს. ფანდოს იმედი აქვს, რომ თარში მის სატრფოს განკურნავენ და ამის შემდეგ ლისი მას უამრავ შვილს გაუჩენს. გზაში შეყვარებულ წყვილს უამრავი უცნაური და არც თუ სიკეთით განმსჭვალული ადამიანები ხვდებიან და გრძელი გზა საშინელ სიზმრად იქცევა. ხოდოროვსკი ფილმში აერთიანებს სიურეალისტურ სილამაზესა და ულმობელობას და ქმნის უცნაურ სურათს უბიწობის დაკარგვაზე, სიყვარულზე, სადომაზოხიზმზე და სამოთხის ამაო ძიებაზე. ფილმი პირველად 1967 წელს, მექსიკაში აკაპულკოს ფესტივალზე აჩვენეს და ერთმანეთს პირველად შეეჯახა მაყურებლის პრეტენზიული გემოვნება და სიურეალისტი რეჟისორის ალეხანდრო ხოდოროვსკის სამყარო. ფილმმა აკაპულკოში მთელი რიგი ქაოსი და უწესრიგობა გამოიწვია. აღშფოთებულმა ხალხმა რეჟისორთან ანგარიშის გასწორება მოიწადინა და ხოდოროვსკიმ ძლივს გაასწრო გაცოფებულ ბრბოს.
ხოდოროვსკიმ მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი "თხუნელა" 1970 წელს გადაიღო (ჟანრული თვალსაზრისით სიურეალისტური და ეგზისტენციალური ვესტერნი, თუმცა შეიძლება ეს ფილმი ფსიქოდელიურ თრილერსაც მივაკუთნოთ). ამ ფილმით ხოდოროვსკიმ მსოფლიო აღიარება მოიპოვა, თუმცა ეს ადამიანებში სერიოზული შოკის გამოწვევის ხარჯზე შეძლო. ამ ადამიანთა რიცხვში იყო მომღერალი ჯონ ლენონიც, რომელმაც ამ ფილმით აღფრთოვანებულმა საკუთარ პროდიუსერს ხოდოროვსკის შემდეგი ფილმისთვის "წმინდა მთა" ფული ერთი მილიონი დოლარიც კი გამოართვა. ფილმი გამოსვლისთანავე აიკრძალა ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და მთელ რიგ ქვეყნებში, თუმცა ამის მიუხედავად ხოდოროვსკი სწორედ ამ ფილმით გაიცნო მსოფლიომ. "თხუნელა" (ესპანურად "ელ ტოპო") დატვირთულია რელიგიური სიმბოლოებით და ალეგორიებით, უხვად არის გამოყენებული ბიბლიური ციტატები, თუმცა ხოდოროვსკი ციტატების საკუთარ ინტერპრეტაციას ახდენს. ფილმში საკმაოდ ბევრი სისხლი და სიმბოლოა, სწორედ ამის გამო სპაგეტი-ვესტერნის სიუჟეტური ხაზი უფრო მეორეხარისხოვან როლს თამაშობს და წინა პლანზე გამოდის მისტიკა, სიურეალიზმი და "სისხლში დანახული სამყარო".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 1929
პენჟინა
პენჟინა (Пенжина) — მდინარე რუსეთში, კამჩატკის მხარეში. სიგრძე 713 კმ, აუზის ფართობი 73,5 ათ. კმ². სათავეს იღებს კოლიმის მთიანეთზე, ზემო წელზე მიედინება ღრმა ხეობაში, ქვემოთ — მთათაშორის ქვაბულში, ჩაედინება პენჟინის უბეში (ოხოტის ზღვა). იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყლის საშუალო მრავალწლოვანი ხარჯი დაახლ. 680 მ³/წმ. იყინება ნოემბერში, ლღვება მაისში – ივნისის დასაწყისში. ძირითადი შენაკადებია: შაიბოვეემი, კონდირევა, ოკლანი (მარჯვენა), აიანკა, ჩორნაია, ბელაია/პალმატკინა (მარცხენა). დასაცურებელი და სანაოსნოა.
ვიქტორიანული ეპოქა
მინი|[[დედოფალი ვიქტორია]]
იდეოლოგიურად, ვიქტორიანული ხანაში ხშირი იყო რაციონალიზმისადმი წინააღმდეგობის გაწევა, რამაც განსაზღვრა ჯორჯიანული პერიოდი და გაიზარდა რომანტიკულობასა და თუნდაც მისტიციზმთან მიმართებაში რელიგიის, სოციალური ფასეულობების და ხელოვნების კავშირი.
შიდაპოლიტიკური თვალსაზრისით, პოლიტიკური დღის წესრიგი უფრო ლიბერალური იყო, რიგი ცვლილებები ხორციელდებოდა თანდათანობით პოლიტიკური რეფორმის, სოციალური რეფორმის, ვაჭრობის გაფართოების მიმართულებით. დაფიქსირდა უპრეცედენტო დემოგრაფიული ცვლილებები: ინგლისისა და უელსის მოსახლეობა თითქმის გაორმაგდა 1858 წლის 16.8 მილიონიდან 1901 წელს - 30.5 მილიონამდე და შოტლანდიის მოსახლეობაც ასევე სწრაფად გაიზარდა, 1858 წელს 2,8 მილიონიდან 4,4 მილიონამდე 1901 წლისათვის. თუმცა, ირლანდიის მოსახლეობა მკვეთრად შემცირდა, 1841 წლის 8.2 მილიონიდან, ვიდრე 1901 წელს 4,5 მილიონზე ნაკლები, ძირითადად ემიგრაციისა და დიდი შიმშილობის გამო. 1837 და 1901 წლებს შორის დაახლოებით 15 მილიონი ემიგრანტი წავიდა დიდი ბრიტანეთიდან, ძირითადად აშშ-ში, კანადაში, სამხრეთ აფრიკაში, ახალ ზელანდიასა და ავსტრალიაში.
ვიქტორიანულ ეპოქაში ორი ძირითადი პოლიტიკური პარტია იყო ვიგები / ლიბერალები და კონსერვატორები. საბოლოო ჯამში, ლეიბორისტული პარტია ჩამოყალიბდა, როგორც ცალკეული პოლიტიკური სუბიექტი. ამ პარტიებს ხელმძღვანელობდნენ ისეთი ცნობილი პოლიტიკოსები, როგორებიც იყვნენ ლორდ მელბურნი, სერ რობერტ პელი, ლორდი დერბი, ლორდ პალმერსტონი, ბენჯამინ დიზრაელი, უილიამ გლადსტონი და ლორდ სალისბერი. ირლანდიის საშინაო წესთან დაკავშირებულმა გადაუჭრელმა პრობლემებმა დიდი როლი ითამაშა პოლიტიკაში მოგვიანებით ვიქტორიანული ხანაში, განსაკუთრებით გლადსტონის მიერ ირლანდიაში პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებით.
ადრეული პერიოდი
1832 წელს, დიდი პოლიტიკური აგიტაციის შემდეგ, რეფორმის შესახებ კანონი მესამე მცდელობაზე დამტკიცდა. აქტმა გააუქმა მრავალი დაბა ადგილი და შექმნა სხვები იმავე ადგილზე, ასევე გააფართოვა პრივილეგიები ინგლისსა და უელსში (შოტლანდიის რეფორმის აქტი და ირლანდიის რეფორმის აქტი ცალკე იქნა მიღებული). მცირე რეფორმები მოჰყვა 1835 და 1836 წლებში.
1837 წლის 20 ივნისს, ბიძაშვილ უილიამ IV- ის გარდაცვალების შემდეგ, გაერთიანებული სამეფოს დედოფალი გახდა ვიქტორია. მის მთავრობას უხელმძღვანელა ვიგების პრემიერ-მინისტრმა ლორდ მელბურნმა, მაგრამ ორი წლის შემდეგ მან თანამდებობა დატოვა და ტორმა პოლიტიკოსმა სერ რობერტ პელემ სცადა ახალი სამინისტროს შექმნა. იმავე წელს ბრიტანეთის ოპიუმის ექსპორტზე დაყადაღებამ გამოიწვია ოპიუმის პირველი ომი ცინის დინასტიის წინააღმდეგ, ხოლო ბრიტანეთის იმპერიის ინდოეთმა წამოიწყო პირველი ანგლო-ავღანური ომი (ბრიტანეთსა და რუსეთს შორის დიდი თამაშის ერთ – ერთი პირველი მთავარი კონფლიქტი).
1840 წელს, ვიქტორია დაქორწინდა თავის გერმანელ ბიძაშვილზე პრინც ალბერტზე, საქს-კობურგ-საოლფილდში. ეს იყო ძალიან ბედნიერი ქორწინება, რომელთა შვილებიც საკმაოდ პოპულარულები იყვნენ ევროპაში. 1840 წელს ვაითანგის ხელშეკრულებამ დაამყარა ბრიტანეთის სუვერენიტეტი ახალ ზელანდიაზე. 1842 წელს ნანკინის ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით დასრულდა ოპიუმის პირველი ომი და მისცა ბრიტანეთს კონტროლი ჰონგ-კონგის კუნძულზე. ამასთან, იმავე წელს ქაბულში მომხდარი კატასტროფის გამო, უკან გამოიწვია ბრიტანეთის არმია ავღანეთიდან. 1845 წელს, ირლანდიაში დაიწყო მასობრივი შიმშილის, რაც გახდა დაავადებისა და სიკვდილის მიზეზი, რამაც გამოიწვია ფართომასშტაბიანი ემიგრაცია.
1853 წელს ბრიტანეთი ყირიმის ომში საფრანგეთის გვერდით იბრძოდა რუსეთის წინააღმდეგ. მიზანი იყო იმის უზრუნველყოფა, რომ რუსეთი ვერ ისარგებლებდა ოსმალეთის იმპერიის შემცირების სტატუსით. . 1856 წელს პარიზში დადებული ხელშეკრულების თანახმად, რუსეთს ეკრძალებოდა ყირიმში სამხედრო ოპერაციების ჩატარება. იმავე წლის ოქტომბერში, ოპიუმის მეორე ომმა აჩვენა, რომ ბრიტანეთი ჩინეთში ცინის დინასტიაზე უფრო ძლიერი ძალა იყო.
1857–58 წლების განმავლობაში ჩაიშალა აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიის წინააღმდეგ სეპარატისტების აჯანყება, მოვლენა, რამაც განაპირობა კომპანიის მმართველობის დასრულება ინდოეთში და ადმინისტრაციის გადაცემა ბრიტანეთის მთავრობაზე. სახელმწიფოები არ დაზარალდნენ, თუმცა ბრიტანეთის ხელმძღვანელობის ქვეშ დარჩნენ.
შუა პერიოდი
1861 წელს გარდაიცვალა პრინცი ალბერტი. 1867 წელს, მიღებულ იქნა მეორე რეფორმის კანონი, რომელიც აფართოებდა პრივილეგიებს და ბრიტანეთის ჩრდილოეთ ამერიკის აქტმა გააერთიანა ქვეყნის საკუთრება ამ რეგიონში კანადურ კონფედერაციის სახელით.
1878 წელს, ბრიტანეთი იყო ბერლინის ხელშეკრულების რწმუნებული, რომელმაც დე-იურე აღიარა რუმინეთის, სერბეთის და ჩერნოგორიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოები.
ევანგელისტები, უტილიტარისტები და რეფორმები
ვიქტორიანული ეპოქის პოლიტიკის ძირითადი მახასიათებელია რეფორმებისა და გაუმჯობესების გზების ძიება, მათ შორის, როგორც ინდივიდუალური პიროვნების, ისე საზოგადოების მიერ. სამი ძლიერი ძალა იყო ჩართული რეფორმების პროცესში. პირველი იყო საშუალო კლასის დონის სწრაფი ამაღლება. პატივისცემა უნდა დაებრუნებინათ საზოგადოების მხრიდან. ბიზნესმენი უნდა ყოფილიყო სანდო და თავიდან უნდა აეცილებინა უგნური აზარტული თამაშები და მძიმე სასმელი. მეორე, სულიერი რეფორმა, რომელიც მჭიდრო კავშირში იყო ევანგელურ ქრისტიანობასთან, მათ შორის, როგორც ნონკონფორმისტულ სექტებთან, მაგალითად, მეთოდისტებთან, და ასევე, დაბალ საეკლესიო ელემენტებთან. მან საზოგადოებაში დააწესა ახალი მორალისტური ფასეულობები, მაგალითად, შაბათის დაცვა, პასუხისმგებლობა, ფართო საქველმოქმედო მოქმედება, სახლში დისციპლინა, მცირე ხარვეზების გაუმჯობესება და საჭიროებების თვითდამოწმება. ევანგელურმა მორალისტებმა შეიმუშავეს უაღრესად ეფექტიანი ტექნიკა ოჯახის ყველა წევრის მორალური მგრძნობიარობის ამაღლებისა და ფართო საზოგადოებამდე მისვლისათვის, ინტენსიური, ძალიან კარგად ორგანიზებული აგიტაციით და პროპაგანდის საშუალებით. ისინი ყურადღებას ამახვილებდნენ პიროვნულ გაკიცხვებზე სოციალური ბოროტებისა და პირადი ბოროტმოქმედების წინააღმდეგ. ასა ბრიგსი აღნიშნავს, რომ „ვიქტორიანული ინგლისის შუა პერიოდში იყო რამდენი ტრაქტატი საშინაო ეკონომიკის შესახებ, ისევე როგორც პოლიტიკურ ეკონომიკაზე“.
მესამე ეფექტი მოდიოდა ფილოსოფიური უტილიტარებისაგან, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ იერემია ბენტამი (1748–1832), ჯეიმზ მილი (1773–1836) და მისი ვაჟი ჯონ სტიუარტ მილი (1806–1873). ისინი არ იყვნენ მორალისტები, არამედ მეცნიერები. მათმა მოძრაობამ, რომელსაც ხშირად „ფილოსოფიურ რადიკალიზმს“ უწოდებენ, წარმოქმნა სამეცნიერო ფორმულას რაციონალობისა და ბიზნესის ეფექტიანობის გამოყენებით „წინსვლის“ მიზნის დასახვისათვის, სოციალური პრობლემების გადაჭრის გზების ამოცნობა, გაზომვა და აღმოჩენა. ფორმულა იყო გამოძიება, კანონმდებლობა, შესრულება, შემოწმება და ანგარიშგება. ევანგელისტები და უტილიტარისტები იზიარებდნენ საშუალო დონის პასუხისმგებლობის ელემენტარულ პრინციპს და შექმნეს პოლიტიკური ალიანსი.
ტექნოლოგია, მეცნიერება და ინჟინერია
ვიქტორიანელები აღფრთოვანებული ჰიყვნენ მეცნიერებით და ცდილობდნენ გაეუმჯობესებინათ, როგორც საზოგადოება ისევე ტექნოლოგია. ბრიტანეთი ინჟინერიასა და ტექნოლოგიაში მსოფლიოს წამყვანი  ცენტრი იყო. მისი საინჟინრო ფირმები მთელს მსოფლიოს ამარაგებდნენ რკინიგზის დიზაინითა და მშენებლობის საკითხებით. ვიქტორიანული პერიოდის ცენტრალურ განვითარებას კომუნიკაციის გაუმჯობესება წარმოადგენდა. ახალი სარკინიგზო მაგისტრალი საშუალებას აძლევდა საქონლის, ნედლეულის და ადამიანების გადაადგილებას, რამაც სწრაფად შეუწყო ხელი ვაჭრობასა და მრეწველობას. რკინიგზის დაფინანსება გახდა ლონდონის ფინანსისტების მნიშვნელოვანი საქმიანობა. სარკინიგზო სისტემამ განაპირობა საზოგადოების რეორგანიზაცია, ზოგადად, დაწესდა „სარკინიგზო დროის“ სტანდარტი, რომლითაც შეიქმნა საათები მთელ ბრიტანეთში. სარკინიგზო კომპლექსური სისტემა ადგენდა სტანდარტს ტექნოლოგიური მიღწევებისა და ეფექტურობისთვის. ორთქლის გემებმა საერთაშორისო მოგზაურობა უფრო ხშირი გახადეს, მოწინავეები იყვნენ ვაჭრობაში.
ჯანმრთელობა და მედიცინა
ყველაფერთან ერთად მედიცინაც პროგრესირებდა დედოფალ ვიქტორიას მეფობის დროს. აზოტის ოქსიდი იყო შემოთავაზებული, როგორც საანესთეზიო საშუალება ჯერ კიდევ 1799 წელს ჰამფრი დევის მიერ და გამოიყენებოდა 1846 წლამდე, როდესაც ამერიკელმა სტომატოლოგმა უილიამ მორტონმა თავის პაციენტებზე დაიწყო ეთერის გამოყენება ანესთეზიისათვის, რაც საერთო გახდა სამედიცინო პროფესიაში. 1847 წელს ქლოროფორმი შემოიტანა ჯეიმზ იანგ სიმპსონმა, როგორც საანესთეზიო საშუალება. ქლოროფორმმა პოპულარობა მოიპოვა ინგლისსა და გერმანიაში მას შემდეგ, რაც ჯონ სნოუნმა დედოფალ ვიქტორიას ქლოროფორმი მის მერვე შვილის (პრინცი ლეოპოლდი) დაბადებისთვის მისცა. 1920 წლისთვის, ქლოროფორმი იქნა გამოყენებული დიდი ბრიტანეთისა და გერმანულენოვან ქვეყნებში. ანესთეზიამ შესაძლებელი გახადა უმტკივნეულო სტომატოლოგია. ამავდროულად, ბრიტანეთის რაციონში შაქრის მოხმარება გაიზარდა, რამაც მნიშვნელოვნად გაზარდა კბილების ტკივილის შემთხვევები. შედეგად, უფრო და უფრო მეტ ადამიანს სჭირდებოდა კბილების ამოღება და საჭიროებდა სტომატოლოგიას. ამან საფუძველი ჩაუყარა „ვატერლოოს კბილებს“, როდესაც ნამდვილი ადამიანის კბილების ნაცვლად სვამდნენ სპილოს ძლისგან დამზადებულ ფორმებს. კბილებს უღებდნენ სიკვდილით დასჯილ დამნაშავეებს, საბრძოლო ველების მსხვერპლებს, მძარცველებისგან და მძიმე ავაზაკებისგანაც კი ყიდულობდნენ. მედიცინამ ასევე ისარგებლა 1867 წელს ჯოზეფ ლისტერის მიერ ანტისეპტიკების დანერგვით ნახშირმჟავას (ფენოლის) სახით. მან საავადმყოფოს თანამშრომლებს დაავალა, რომ ეტარებინათ ხელთათმანები და დაეცვათ ხელები, გაეწმინდათ ხელსაწყოები და სახვევები ფენოლის ხსნარით და 1869 წელს მან გამოიგონა სპრეი, რომელიც ოპერაციის დროს ნახშირმჟავას აფრქვევს.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული ეპოქები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია პერიოდების მიხედვით კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მონარქები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის მონარქები კატეგორია:დინასტიები კატეგორია:მსოფლიოს სამეფო დინასტიები კატეგორია:რკინიგზა
გიორგი ბახტაძე
გიორგი გიორგის ძე ბახტაძე (დ. 7 იანვარი, 1916, ქ. ხონი ― გ. 7 იანვარი, 1957, თბილისი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (3 ივნისი, 1944). სკკპ წევრი 1941 წლიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან გიორგი კატეგორია:ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ჯულიანა ჰეტფილდი
ჯულიანა ჰეტფილდი (დ. 1967 წლის 27 ივლისს, ვისკასეტი, აშშ) — ამერიკელი გიტარისტი, სიმღერების ავტორი და მწერალი ბოსტონიდან. ცნობილია ინდი-როკის შემსრულებელი ჯგუფებით Blake Babies და Some Girls. ამჟამად ცხოვრობს კემბრიჯში (მასაჩუსეტში) და მუშაობს ბოსტონის სამხატვრო მუზეუმში.
ძლევიჯვარი
ძლევიჯვარი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (გიგანტი თემი ). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აღმოსავლეთ ფრონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 730 მეტრი, ქარელიდან 9 კილომეტრზე.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 788 ადამიანი.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ქართველი ძიუდოისტი შოთა ხაბარელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Anochetus exstinctus
Anochetus exstinctus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ტამპერეს ქვერეგიონი
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:პირკანმაის გეოგრაფია
ხინისლის განძი
ხინისლის განძი (Xınıslı dəfinəsi)  — აზერბაიჯანის შემახის რაიონში დერე-ხინისლის დასახლებასთან ახლოს აღმოჩენილი ვერცხლის მონეტების განძი. ნაპოვნია 1958 წელს ძველი დასახლების ნაშთებთან ერთად, ფერდობზე ვენახის გასაშენებლად მიმდინარე სამეურნეო სამუშაობისას. გამოფენილია ბაქოში, აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმში.
300-ზე მეტი მონეტის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ განძი ძვ. წ. I საუკუნის მესამე მეოთხედშია ჩაფლული. მონეტებთან ერთად აღმოჩნდა ვერცხლის სამკაულები (5,52 გრ), ვერცხლის ბრტყელი დაფა (58,74 გრ), ვერცხლის ზოდი (29,96 გრ). ხანისლის განძი მიუთითებს იმაზე, რომ ჯერ კიდევ ძველი წელთაღრიცხვის ხანაში კავკასიის ალბანეთში ამზადებდნენ ვერცხლის მონეტებს, რომლებიც ფულის სახით იყო მიმოქცევაში.
An Introduction to Syd Barrett
An Introduction to Syd Barrett — სიდ ბარეტის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 2010 წლის ოქტომბერში. მასში შეტანილია 1967-1970 წლებში ჩაწერილი მასალა, როგორც პინკ ფლოიდის პერიოდის სინგლები და სიმღერები სტუდიური ალბომიდან The Piper at the Gates of Dawn, ასევე კომპოზიციები ბარეტის სოლო-ალბომებიდან.
კრებული აღსანიშნავია მსმენელისათვის ნაცნობი სიმღერების ოდნავ განსხვავებული ვერსიებით, ძირითადად - დეივიდ გილმორის დახმარებით ჩაწერილი ახალი მიქსებით. ალბომის ყდა შექმნილია სტორმ თორგერსონის მიერ. კომპაქტ-დისკისა და iTunes ვერსიის მფლობელებს საშუალება აქვთ, დამატებით მიიღონ 20-წუთიანი დაკარგული კომპოზიცია „Rhamadan“, რომელიც ითვლება სიდის ერთ-ერთ იშვიათ კომპოზიციად.
ალბომის გარეკანის დიზაინი სტორმ თორგერსონს ეკუთვნის. სიმღერების ტექსტები წარმოდგენილია 20 გვერდიან ბუკლეტზე. „She Took A Long Cold Look“ აქ მითითებულია, როგორც „She Took A Long Cool Look“.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - სიდ ბარეტი, გარდა მითითებულისა
სქოლიო
კატეგორია:სიდ ბარეტის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2010 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Harvest Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები დეივიდ გილმორის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ჯო ბოიდის პროდიუსერობით
სიმკვრივე
სხეულის სიმკვრივე სკალარული სიდიდეა, რადგან იგი ორი სკალარული სიდიდის ფარდობაა. არაერთგვაროვანი ნივთიერების სიმკვრივე არის მოცულობასთან მასის ფარდობის ზღვარი, როცა მოცულობა მოიჭიმება იმ წერტილისაკენ, რომელშიც განისაზღვრება სიმკვრივე.
ორი ნივთიერების სიმკვრივეთა ფარდობას განსაზღვრულ სტანდარტულ ფიზიკურ პირობებში უწოდებენ ფარდობითს სიმკვრივეს, რომელსაც თხევადი და მყარი ნივთიერებისათვის განსაზღვრავენ გამოხდილი წყლის სიმკვრივის მიმართ 4°C-ზე, აირებისათვის — მშრალი ჰაერის ან წყლის სიმკვრივის მიმართ ნორმალურ პირობებში, ხოლო სხეულის საშუალო სიმკვრივეს — m მასის ფარდობით მის V მოცულობასთან, ე. ი..
SI სისტემაში, , მაშინ.
ეს ისეთი ერთგვაროვანი ნივთიერების სიმკვრივეა, რომლის ყოველი 1 მ3 მოცულობა შეიცავს 1 კგ მასას.
CGS სისტემაში, , მაშინ.
პრაქტიკაში სარგებლობენ აგრეთვე სიმკვრივის სისტემის გარეშე ერთეულებით: გ/ლ, ტ/მ3 და სხვა.
ფოროვანი და ფხვიერი სხეულებისათვის განარჩევენ ჭეშმარიტ სიმკვრივეს (განსაზღვრავენ სხეულშ არსებული სიცარიელების გაუთვალისწინებლად) და მოჩენებითს სიმკვრივეს (სხეულის მასის ფარდობა თავის მიერ დაკავებულ მთელ მოცულობასთან). სიმკვრივე, როგორც წესი, მცირდება ტემპერატურის გადიდებით და იზრდება წნევის გაზრდით. ნივთიერების აგრეგატული გარდაქმნისას სიმკვრივე იცვლება ნახტომისებურად. სიმკვრივეს ზომავენ არეომეტრით, პიკნომეტრით, სიმკვრივესაზომით და სხვა.
ბუნებრივი სხეულებისა და გარემოს სიმკვრივის მნიშვნელობის დიაპაზონი ძალიან ფართოა. მაგალითად, ვარსკვლავთშორისი გარემოს სიმკვრივე არ აღემატება 10-21 კგ/მ3, ხოლო ნეიტრონული ვარსკვლავების სიმკვრივე აღწევს 1020 კგ/მ3-ს.
Anochetus faurei
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ატრაი
ატრაი (আত্রাই/আত্রেই নদী) — მდინარე დასავლეთ ბენგალსა (ინდოეთი) და ბანგლადეშის ჩრდილოეთ ნაწილში.
ძველ დროში მას ატრეის ეძახდნენ და მოხსენიებულია მაჰაბჰარატაში. დაკავშირებულია მდინარე კარატოიასთან. სათავეს იღებს დასავლეთ ბენგალის ტერიტორიაზე და შემდეგ მიედინება ბანგალადეშში, დინაჯპურის რაიონში, რის შემდეგაც კვლავ ინდოეთში ბრუნდება, გაივლის კუმარგანჯისა და ბალურგჰატის რაიონებს და კვლავ ბანგლადეშში შეედინება, სადაც ჩალან-ბილის ჭარბტენიან არეალს ერწყმის. მდინარე მთელი წლის განმავლობაში გამოიყენება სათევზაოდ. მუსონების სეზონში ხშირად იწვევს დიდი არეალების დატბორვას.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები კატეგორია:ბანგლადეშის მდინარეები
კადისი
კადისი (Cádiz, Gades) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ესპანეთში, ანდალუსიაში, მდებარეობს ბაია-დე-კადისის რაიონში. მოსახლეობა 133 000 კაცი (2004) (აგლომერაციით 629 000).
ისტორია
ქალაქი დააარსეს ფინიკიელებმა ძვ.წ. 1104 წელს. ითვლება ევროპის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქად. ძველი ბერძნები მას უწოდებდნენ გადირას, ხოლო რომაელები - გადესს. მეორე პუნიკური ომის დროს (ძვ.წ. 206 წ.) იგი გადავიდა რომაელების ხელში. მოგვიანებით კი კადისი იმყოფებოდა ვანდალების, ვესტგუთების და არაბების გამგებლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:კადისის ქალაქები კატეგორია:კადისის მუნიციპალიტეტები
კახა ბესელია
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1991 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის უკმარისობით გართულებული გულის იშემიური დაავადების ქირურგიული მკურნალობის შედეგები.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:ქართველი ექიმები
თინათინ ბიგვავა
თინათინ ბიგვავა (დ. 10 დეკემბერი, 1952, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.
1977–1978 წლებში იყო ბორჯომის ექიმი–პედიატრი. 1978–1982 წლებში დედათა და ბავშვთა სამკურნალო პროფილაქტიკური დახმარების სამმართველოს უფროსი ინსპექტორი. 1982 წლიდან პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ახალშობილთა ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 8 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ახალშობილთა ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის საკითხებს, სიკვდილიანობის ჩათვლით.
1997 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — ნ„ეონატალური სიკვდილიანობის თავისებურებანი ქ. თბილისში.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:ქართველი ექიმები
The Beatles: The First U.S. Visit
The Beatles: The First U.S. Visit — 1991 წლის ფილმი, რომელიც წარმოადგენს ალბერტ და დევიდს მეისლისების 1964 წლის 16 მმ-იან ფირზე ჩაწერილი დოკუმენტური ფილმის What's Happening! The Beatles In The U.S.A. განსხვავებულ მონტაჟს. ფილმში ნაჩვენებია The Beatles-ის აშშ-ში, ნიუ-იორკში, ვაშინგტონსა და მაიამი ბიჩზე 1964 წლის თებერვალში სტუმრობის ამსახველი კადრები. The Beatles-ის კადრები, გადაღებული სასტუმროს ნომერში, წარმოადგენს ფილმის არამუსიკალურ ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:დოკუმენტური ფილმები The Beatles-ის შესახებ კატეგორია:1991 წლის ფილმები
ეზ-ზავიის რაიონი
ეზ-ზავია (شعبية الزاوية) — ლიბიის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ისტორიულ რეგიონ ტრიპოლიტანიაში.
დედაქალაქია ელ-ზავია. 2007 წელს, ლიბიის ადმინისტრაციული რაიონების რეორგანიზაციის შედეგად, საბრათა-ვა-სურმანის რაიონი ეზ-ზავიის რაიონის შემადგენლობაში შევიდა.
რაიონს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის რაიონები
ჩერსკის მთაგრეხილი
250px|thumb|ჩერსკის მთაგრეხილი. ორთოგრაფიული სქემა ჩერსკის მთაგრეხილი — მთათა სისტემა აზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რუსეთის ფედერაციის იაკუტიის რესპუბლიკაში და მაგადანის ოლქში. გადაჭიმულია 1500 კმ-ზე. მდებარეობს იანა-ოიმიაკონის მთიანეთსა და მომა-სელენიახის მთათაშორის დადაბლებას შორის. მთავარი ქედებია:ხადარნაია, ტას-ხაიახტახი, ჩემალგინის, კურუნდია, ჩიბაგალახის, ბორონგი და სხვა. უმაღლესი წერტილია პობედა, 3147 მ (ულახან-ჩისტაის ქედზე). ჩერსკის მთაგრეხილი მეზოზოური დანაოჭების მთაგრეხილია:აგებულია პალეოზოური კარბონატული ქანებით, კიდეები - პერმული, ტრიასული და იურული ფიქლებით, ქვიშებითა და ალევროლიტებით. გვხვდება დიდი ინტრუზივებიც, რომლებთანაც დაკავშირებულია ოქროს, კალისა და სხვა წიაღისეულის საბადოები. ჰორსტული ქედები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია გრაბენული ღრმულებით. წარბობს საშუალო სიმაღლის მთები, რომელთა თხემურ ნაწილში ალპური რელიეფია. არის თანამედროვე გამყინვარება (ფართობი 157 კმ2). ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია, მკაცრი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა -34-40°-მდეა. ჩადაბლებულ ადგილებში -60°-მდე. ზაფხული ხანმოკლეა და გრილი. ივლისის საშუალო ტემპერატურა მთაში 3°, ბარში კი 12-13°. ნალექები 300-700 მმ-მდე წელიწადში. ნალექები მეტწილად ზაფხულში მოდის. განვითარებულია მარადი მზრალობა. მდინარეები აჩენენ ვიწროანტეცედენტურ ხეობებს. მთათაშუა ქვაბულებში ხეობები განივრდება და ადგილ-ადგილ დაჭაობებულია. ხეობების ძირზე ხარობს ჭალის ტყეები - ალვის ხე, ჩოზენი, მთის კალთებზე 250-300 მეტრამდე (ჩრდილოეთით) და 700-1100 მეტრამდე (სამხრეთით) ლარიქსის მეჩხერი ტყეებია. ტერიტორიის თითქმის 80 % უჭირავს ქვის, მღიერეებიან და ბუჩქოვან ტუნდრას, ქონდარა ფიჭვის რაყებს. მაღალი მთის თხემურ ნაწილში ცივი, ქვიანი უდაბნოა. 1926 წელს აღმოაჩინა ი. ობრუჩევმა. სახელი ეწოდა ციმბირის ცნობილი მკვლევარის ივანე ჩერსკის პატივსაცემად.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები კატეგორია:ციმბირი
გერმანულენოვანი სამყარო
გერმანულენოვანი სამყარო წარმოადგენს გეოგრაფიულ სივრცეს, სადაც ძირითადად გერმანულ ენაზე ლაპარაკობენ.
დღესდღეობით გერმანულ ენაზე საუბრობენ გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ავსტრიის რესპუბლიკაში, ლიხტენშტაინის სამთავროში და შვეიცარიის კონფედერაციის გერმანულენოვან კანტონებში.
ისტორიის მსვლელობაში გერმანულენოვანი სამყაროს მოცულობა, ისევე როგორც გერმანული ენის პოზიციები მკვეთრად შეიცვალა, განსაკუთრებით შემცირდა ამ ენაზე მოლაპარაკეთა რიცხვი 1945 წლის შემდეგ.
უწინდელი გერმანულენოვანი მხარეები დღეს ეკუთვნის პოლონეთს, რუსეთს, უკრაინას, ჩეხეთს, სლოვაკიას, უნგრეთს, რუმინეთს, იტალიას (სამხრეთი ტიროლი), საფრანგეთს, ბელგიას, ლუქსემბურგსა და დანიას.
ზოგ ამ ქვეყანაში გერმანულ ენას გააჩნია სახელმწიფოსაგან მინიჭებული ენობრივი უმცირესობის სტატუსი, მაგრამ ძირითადად ეს ის ქვეყნებია, საიდანაც არ გამოუდევნიათ გერმანულენოვანი მოსახლეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანული ენა
Metallic Spheres
Metallic Spheres — ემბიენტ-ტექნო პროექტ The Orb-ის მეათე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2010 წლის ოქტომბერში. იგი ჩაწერილია დეივიდ გილმორის მონაწილეობით. ალბომი იყოფა ორ ნაწილად და შეიცავს დეივიდ გილმორის მიერ სპეციალურად ჩაწერილ სოლო-პარტიებს გიტარაზე და ვოკალურ ნაწყვეტებს მისი საქველმოქმედო სინგლიდან Chicago.
ალბომზე გამოიყენება აუდიოტექნოლოგია 3D 360. ეს არის ტექნოლოგია, რომლის მეშვეობით ჩვეულებრივ CD-ზე შესაძლებელია სამგანზომილებიანი ჟღერადობის - ნებისმიერ მარტივ ტექნიკაზეც.
სქოლიო
კატეგორია:The Orb-ის ალბომები კატეგორია:2010 წლის ალბომები კატეგორია:დეივიდ გილმორის ალბომები კატეგორია:ალბომები მარტინ გლოვერის პროდიუსერობით
დონის საბჭოთა რესპუბლიკა
დონის საბჭოთა რესპუბლიკა (Донская советская республика; 23 მარტი — 8 მაისი, 1918) — ტერიტორიული წარმონაქმნი, რსფსრ-ში სამოქალაქო ომის დროს. ადმინისტრაციული ცენტრი — დონის როსტოვი.
ისტორია
დონის საბჭოთა რესპუბლიკა შეიქმნა დონზე 1918 წლის 23 მარტს, ა. კალედინის კონტრრევოლუციური არმიის განდევნის შემდეგ. დონის ავტონომიური ოლქის შექმნის მთავარის მიზანი იყო კაზაკობის გაერთიანება და დარაზმვა გერმანელებისა და ადგლობრივი კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ.
1918 წლის 3-14 აპრილს ჩატარდა დონის საბჭოთა რესპუბლიკის მუშათა და კაზაკთა საბჭოების ყრილობა, რომელზედაც არჩეულ იქნა რესპუბლიკის მთავრობა თ. პოდტიოლკოვის ხელმძღვანელობით, ჩამოყალიბდა თავდაცვის საგანგებო შტაბი პარტიის ცკ-ის რწმუნებულისა და საგანგებო კომისრის გ. ორჯონიკიძის მეთაურობით. 1918 წლის 8 მაისს, გერმანელებისა და თეთრკაზაკების მიერ დონის როსტოვის დაკავების შემდეგ, დონის საბჭოთა რესპუბლიკამ ფაქტობრივად შეწყვიტა არსებობა, მთავრობა გადავიდა ცარიცინში და ივნისამდე განაგრძობდა საქმიანობას.
1918 წლის 30 სექტემბერს სრულიად რუსეთის ცაკის პრეზიდიუმის დადგენილებით დონის საბჭოთა რესპუბლიკა გაუქმებულად გამოცხადდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბჭოთა რესპუბლიკები
ვალერიან ბახტაძე
ვალერიან საბას ძე ბახტაძე (დ. 4 აგვისტო, 1905, ქუთაისი ― გ. 21 ივლისი, 1974, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1928 წლიდან ეწეოდა მეცნიერულ და პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ბახტაძის მეცნიერული მოღვაწეობის ძირითადი სფეროა მსოფლიოს ქვეყნების ეკონომიკის ისტორია, საქართველოს სახალხო მეურნეობის და ქართული საზოგადო-ეკონომიკური აზრის ისტორია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული  4 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი  21 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1974 ვალერიან
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი - ედინბურგში მდებარე შოტლანდიის ისტორიის, ხელოვნების და მეცნიერების მუზეუმი. დაარსდა 2006 წელს ახალი შოტლანდიის მუზეუმის და 1866 წელს დაარსებული სამეფო შოტლანდიური მუზეუმის შერწყმით. მუზეუმს, შესაბამისად, ორი შენონა ეკუთვნის - ისინი ერთად ჩამბერსის ქუჩაზე დგანან, მათ ჯორჯ IV-ის ხიდი აკავშირებთ. მუზეუმი შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმების გაერთიანების წევრია. შესვლა უფასოა. 2019 წელს მუზეუმს 2 მილიონზე მეტი სტუმარი ეწვია, რამაც მუზეუმი წლის ყველაზე პოპულარული ტურისტული ადგილი გახადა შოტლანდიაში.
ნიკო ფიროსმანი
ნიკოლოზ (ნიკო) ფიროსმანაშვილი (ნიკო ფიროსმანი; დ. 5 აპრილი ან 5 მაისი, 1862, სოფ. მირზაანი ― გ. 1918, თბილისი) — ქართველი პრიმიტივისტი მხატვარი.
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი
მუზეუმის კოლექცია მოიცავს ექსპონატებს ყოფილი შოტლანდიის სიძველეების მუზეუმიდან და შოტლანდიის არქეოლოგიური აღმოჩენების ეროვნული კოლექციიდან. მასში ასევე შედის ექსპონატები მსოფლიოს სხვა ქვეყნებიდან. მუზეუმის ყველაზე ცნობილი ექსპონატებია ცხვარი დოლის - პირველი წარმატებულად კლონირებული ძუძუმწოვრის - სხეული, ელტონ ჯონის კოსტუმები და სხვა.
ნიკო ფიროსმანი
ბიოგრაფია
200პქ|მარცხნივ|მინი|სახლი სადაც დაიბადა ნიკო ფიროსმანაშვილი ცნობები ფიროსმანის ცხოვრების შესახებ უმეტესად შეკრებილია მისი გარდაცვალების შემდეგ. დაიბადა გლეხის ოჯახში (სოფელ მირზაანში, ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში). მისი ბავშვობის საუკეთესო მეგობარი იყო ლევან კალმახელიძე, რომელმაც ასწავლა ხატვა. რომელიც ადრევე გადასახლდა შულავერში. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ფიროსმანი თბილისში გადავიდა საცხოვრებლად. ბავშვობაშივე იჩენდა დიდ ინტერესს მხატვრობისადმი, ბევრს ხატავდა კიდეც. სპეციალური სამხატვრო განათლება არ მიუღია. 1880-იან წლებში თვითნასწავლ გ. ზაზიაშვილთან ერთად გახსნა ფერწერის სახელოსნო და აბრების შეკვეთებს იღებდა. 1890-1894 კონდუქტორად მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზაზე, შემდეგ ვაჭრობაშიც სცადა ბედი. XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე თბილისელ მედუქნეებთან და მიკიტნებთან აფარებდა თავს, მათი შეკვეთით ხატავდა აბრებს, პორტრეტებს, სურათებს. სიცოცხლის ბოლომდე გაჭირვებას თავი ვერ დააღწია; ქართველ მხატვართა საზოგადოება დროდადრო ცდილობდა შეემსუბუქებინა მისი ხვედრი. თუმცა ფიროსმანი მარტოობაში გარდაიცვალა და მისი საფლავიც უცნობი დარჩა. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი
უნივერსიტეტის სამეფო მუზეუმი
1693 წელს რობერტ სიბალდმა შოტლანდიის უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯში წარადგინა ბუნებისმეტყველური კოლექცია, რომელიც მეგობართან, ენდრიუ ბალფურთან ერთად შეაგროვა. კოლექცია საჯაროდ გამოიფინა უნივერსიტეტში და მსოფლიოს ერთ-ერთ პირველ მუზეუმად იქცა. მუზეუმი მწერალმა დენიელ დეფო{დენიელ დეფომ აღწერა, როგორც "მშვენიერი მუზეუმი,  იშვიათობების საცავი, რომელიც ღირს ნახვად და, შეიძლება ითქვას, მთელ ევროპაში უბადლოა". კოლექციის მოსავლელად XVIII საუკუნიდან ბუნებისმეტყველების პროფესორები უვლიდნენ. პროფესორმა ჯონ უოკერმა 1779 წელს კოლექციის არადამაკმაყოფილებელი მდგომარეობა აღნიშნა.
ნიკო ფიროსმანი
შემოქმედება
thumb|left|220px|ჟირაფი ფიროსმანის, როგორც მხატვრის აღმოჩენაში, მისი სურათების შეგროვებასა და შემოქმედების პროპაგანდაში განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ძმებ ზდანევიჩებს — მხატვარ კირილ და პოეტ  ილიას, მხატვრებს მ. ლე დანტიუს, დ. შევარდნაძეს, ლ. გუდიაშვილს, დ. კაკაბაძეს და სხვებს. უფრო გვიან — გ. ლეონიძეს, რომელმაც მნიშვნელოვანი ცნობები მოიპოვა მისი ბიოგრაფიისათვის.
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი
უნივერსიტეტის სამეფო მუზეუმი
მუზეუმის მთავარი 1804 წელს მინერალოგი რობერტ ჯეიმსონი გახდა, რომლის ხედვით მუზეუმი "არა უნივერსიტეტის პირადი, არამედ საჯარო დეპარტამენტია, რომელიც მთელ შოტლანდიასაც ეკუთვნის". 1812 წელს მას "უნივერსიტეტის სამეფო მუზეუმი" დაერქვა. ნაყიდი იყო უამრავი ექსპონატი, მოგზაურებს საკუთარი აღმოჩენების მუზეუმისთვის შენახვას სთხოვდნენ. მუზეუმში გაგზავნილ ამანათებს არ ეკისრებოდა დამატებითი გადასახადი და შოტლანდიის ფლოტის აღმოჩენების ნახებარი მუზეუმში ხვდებოდა (მეორე ნახევარო იგზავნებოდა ბრიტანეთის მუზეუმში ლონდონში). ჯეიმსონი კოლექციას სამასწავლებლო საქმიანობაში იყენებდა.
ნიკო ფიროსმანი
შემოქმედება
ფიროსმანის ნამუშევრები წარმოდგენილი იყო ქართველ მხატვართა I დიდ გამოფენაზე თბილისში 1918 წელს. 1920-იან წლებში იბეჭდებოდა წერილები პერიოდულ პრესაში, გამოიცა მისდამი მიძღვნილი კრებული. განსაკუთრებით გაცხოველდა ინტერესი ფიროსმანისადმი 50-იან წლების შემდეგ — გამოიცა წიგნები საქართველოში, რუსეთში, უცხოეთში. შეიქმნა ბიოგრაფიული ფილმი, დაიწერა მისდამი მიძღვნილი პიესები, მუსიკალური ნაწარმოებები; ფიროსმანის სურათების გამოფენა მოეწყო ყოფილ სსრკ-ის ქალაქებში და დასავლეთ ევროპის მრავალ ქვეყანაში. თბილისში დაიდგა ფიროსმანის ძეგლი; მხატვრის მშობლიურ სოფელში — მირზაანში — გაიხსნა ფიროსმანის მუზეუმი. მხატვრის ნამუშევართა დიდი ნაწილი ამჟამად ინახება საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, აგრეთვე ყოფილ სსრკ-ისა და საზღვარგარეთის ზოგ მუზეუმებში, თბილისის ყოფილ სსრკ-ისა და უცხოეთის კერძო კოლექციებში. მის ნაწარმოებთა დიდი ნაწილის ქრონოლოგია დღემდე დაუდგენელია.
thumb|220px|მეთევზე ფიროსმანის თემატიკას გარკვეული კვალი დაამჩნია იმ სოციალურმა გარემომ, რომელშიც უხდებოდა ცხოვრება მხატვარს. მის მხატვრულ მემკვიდრეობაში დიდი ადგილი უჭირავს ქეიფის სცენებს, რომელიც არსებითად, თბილისელ ვაჭარ-ხელოსანთა, მიკიტნების,ზოგჯერ თავადების ჯგუფურ პორტრეტებს წარმოადგენს („ბეგოს კამპანია“, „ქეიფი მეარღნე დათიკო ზემელთან“, „თავადების ქეიფი მინდვრად“, „ხუთი თავადის ქეიფი“, 1906, ყველა — საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი და სხვა). ზოგჯერ ქეიფის სცენები გაშლილია პეიზაჟის ფონზე („სვირი“, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), ან ჩართულია მრავალფიგურიან „პანორამულ“ კომპოზიციებში („ვირის ხიდი“, „კახეთის ეპოსი“, „ქეიფი რთველში“). თემატიკურად სცენებს ენათესავება ნატურმორტები და აბრები.
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი
უნივერსიტეტის სამეფო მუზეუმი
1820 წელს, ედინბურგის მერიის მხარდაჭერით, მუზეუმისთვის ცალკე შენობა აიგო როგორც საუნიბერსიტეტო კომპლექსის ნაწილი. ეს შენობა დღეს ინარჩუნებს ძირითად თავდაპირველ მახასიათებლებს და ტალბოტ რაისის გალერეას უკავია. მუზეუმში გაკვეთილებს იღებდა ჩარლზ დარვინი და კერატორ უილიამ მაკგილიურეითანაც მეგობრობდა.
ნიკო ფიროსმანი
შემოქმედება
ფიროსმანაშვილს იზიდავდა სოფლის ბუნება და ცხოვრება („რთველი“, „დღეობა ბოლნისში“, „გლეხის ქალი ვაჟით“, „გლეხკაცი ვაჟით“, „წყალზე მიმავალი ბავშვებიანი დედაკაცი“, „კალოობა“ - ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი); იშვიათად მიმართავდა ქალაქურ პეიზაჟებს („ბათუმი“, „ფუნიკულორი“ — ორივე საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი). განსაკუთრებული პოეტური ძალით არის აღბეჭდილი ფიროსმანაშვილის მიერ დახატული ღამის სცენები („არსენალის გორა ღამით“, მოსკოვი, კერძო კოლექცია; „ყაჩაღმა ცხენი მოიპარა“, „დათვი მთვარიან ღამით“ — ორივე საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი). მკვეთრი სოციალური დახასიათებებით გამოირჩევა ფიროსმანაშვილის მიერ თბილისელი ხელოსნების, მედუქნეების, კინტოების, ბოჰემის წარმომადგენელთა, აგრეთვე მუშების პორტრეტები („გოგონა საჰაერო ბუშტით“,მოსკოვი, კერძო კოლექცია; „მდიდარი კინტოს შვილი“, „მეეზოვე“, „ორი მუშა“, „აქტრისა მარგარიტა“, „ორთაჭალის ტურფები“, „მუშა სოსო“, „მებადური“ — ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი და სხვა). სოციალური დაპირისპირება მკაფიოდ არის ნაჩვენები ცნობილ სურათში „უშვილო მილიონერი და ღარიბი ქალი შვილებით“ (საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი).
ფიროსმანი ჩვეულებრივ მუშამბაზე წერდა. მის სურათებში ადვილი შესამჩნევია, რომ ავტორს სპეციალური განათლება არ მიუღია, მაგრამ ეს არ უშლის ხელს მხატვრის მიერ შექმნილი სამყაროს მთლიანობას, ერთგვარად ხელს უწყობს კიდეც მისი სურათების მკაფიო თავისებურებების გამოვლენას. ფიროსმანაშვილის სურათების უპირველეს ძალას შეადგენს მათი შინაგანი სიმართლე, უშუალობა, დიდი ექსპრესიულობა, ხასიათის მკაფიო გამოკვეთა. სხვა თვითნასწავლ მხატვართაგან განსხვავებით, ფიროსმანაშვილი მიზნად არ ისახავდა ბუნების ნატურალისტურ იმიტაციას, არ მისდევდა წვრილმანებს, შესწევდა ყველაფერში არსებითის, ტიპურის დანახვისა და განზოგადების უნარი. მისი სურათების კოლორიტი მკაცრია, ზოგჯერ თითქმის მონოქრომული (ბევრი სხვა თვითნასწავლი მხატვრისაგან განსხვავებით, რომლებსაც ფერადების სიჭრელე ხიბლავდა). მათი აგება მოწმობს ავტორის მახვილ კომპოზიციურ ალღოს. ფიგურების განლაგება უმეტესად ფრონტალურია, იერატიკული, სახეები არ გადმოგვცემს კონკრეტულ განწყობილებას; სივრცის გადმოცემა, პროპორციული შეფარდებები რამდენიმე პირობითია; განურჩევლად ზომისა, ფიროსმანაშვილის სურათებს შინაგანი მნიშვნელოვანება და მონუმენტურობა ახასიათებს. ყველა ამ თვისებით ფიროსმანის შემოქმედება ძველ ქართულ კედლის მხატვრობას ენათესავება.
მემკვიდრეობა
250px|thumb|ფიროსმანის ძეგლი მირზაანში. thumb|250px|ერთლარიანი ფიროსმანის გამოსახულებით როდესაც ფიროსმანს მემკვიდრეობას ვეცნობით, ნათელი ხდება მხატვრის ინტერესთა მრავალფეროვნება, რჩება შთაბეჭდილება, რომ მას სავსებით ჩამოყალიბებული მსოფლგაგება ჰქონდა და შეგნებულად, თანამიმდევრულად ქმნიდა თავის მხატვრულ სამყაროს. ფიროსმანის შემოქმედებამ XX საუკუნის 10-20-იან წლებში მიჯნაზე, როდესაც ხელოვნებაში მწვავედ დაისვა ქართული ეროვნული ფორმის ძიების საკითხი, დიდი გამოძახილი პოვა ქართველ მხატვართა ახალ თაობის წარმომადგენლებში, რომელთაც სამართლიანად მიაჩნდათ, რომ ფიროსმანი ეროვნულ ნიადაგზე ორგანულად აღმოცენებული მხატვარია. დღეს ფიროსმანის შემოქმედება საყოველთაო სახალხო სიყვარულით სარგებლობს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
შოტლანდიის ეროვნული მუზეუმი
უნივერსიტეტის სამეფო მუზეუმი
დროთა განმავლობაში კოლექციისთვის ადგილი აღარ იყო საკმარისი. ჯეიმსონის შეთავაზებით კოლექცია სახელმწიფოს გადაეცა ახალი, უნივერსიტეტის დაქვემდებარებაში მყოფი ეროვნული მუზეუმის შესაქმნელად. ამ დროს ჯეიმსონი უკვე ავად იყო და ხელშეკრულების დამტკიცების შემდეგ ცოტა ხანში გარდაიცვალა.
შოტლანდიული ინდუსტრიული მუზეუმი
1854 წელს გადაწყდა უნივერსიტეტის კოლექციის გაფართოებულ ბუნებისმეტყველების მუზეუმთან ინტეგრირება. მას ასევე უნდა დამატებულიყო ახალი დაწესებილება - შოტლანდიის ინდუსტრიული მუზეუმი, რომელსაც უნდა გაევრცელებინა საჯარო ცოდნა ინდუსტრიულობაზე და კომერციაზე. საბუნებისმეტყველო კოლექციაც ამ მიზანს უნდა მოხმარებოდა როგორც ბუნების კომერციული სარგებლის დემონსტრაცია. შთაგონების წყარო ლონდონის პრაქტიკული გეოლოგიის მუზეუმი იყო.
მუზეუმის შენობის დიზაინის ავტორი სერ ფრენსის ფოუკი გახდა. მშენებლობა დაიწყო 1861 წელს, პირველი ქვა ცერემონიულად პრინცმა ალბერტმა დადო. ეს მისი ბოლო საჯარო გამოსვლა იყო გარდაცვალებამდე.
1864 წელს დაწესებულება ედინბურგის მეცნიერების და ხელოვნების მუზეუმად იქცა. ის იყოფოდა საბუნებისმეტყველო და ინდუსტრიული ხელოვნების კოლექციებად. 1873 წელს მუზეუმმა გაწყვიტა კავშირი უნივერსიტეტთან უთანხმოებების გამო. უნივერსიტეტმა დაკარგა მუზეუმის კოლექციის წვდომა და ახალი კოლექციის შეგროვება დაიწყო ძველ სივრცეში.
ვიწრო ქუჩა, რომელზეც მდებარეობდა ახალი მუზეუმის შენონა მუზეუმის დაკბეთით გაფართოვდა და ჩამბერსის ქუჩად იქცა. ოფიციალური სახელწოდებების მიუხედავად ის "ჩამბერსის ქუჩის მუზეუმის" სახელით გახდა ცნობილი.
XX-XXI საუკუნეები
დაწესებულებას 1904 წელს სამეფო შოტლანდიული მუზეუმი დაერქვა. შენობაში აირის ნათურები დენმა შეცვალა, გაჩნდა პირველი ინტერაქტიული გამოფენები. შემდგომში მუზეუმი შოტლანდიის სამეფო მუზეუმად იქცა.
1985 წელს მუზეუმს შოტლანდიის სიძველეების ეროვბული მუზეუმის კოლექცია გადაეცა, თუმცა კოლექცია ცალკწ შენობაში რჩებოდა. როდესაც სიძველეების მუზეუმის შენობა შოტლანდიის პორტრეტების გალერეამ დაიკავა დაიწყო ახალი შენობის აგება სამეფო მუზეუმის მეზობლად. შოტლანდიის მუზეუმის მშენებლონა 1995 წელს დასრულდა. შენობების დასახელებები სტუმრებისთვის დამაბნეველი იყო და 2006 წელს მათი საბოლოო შერწყმა მოხდა ერთი სახელის ქვეშ.
სქოლიო
კატეგორია: მუზეუმები კატეგორია: დიდი ბრიტანეთის მუზეუმები კატეგორია: შოტლანდიის მუზეუმები კატეგორია: ედინბურგის მუზეუმები კატეგორია: მეცნიერების მუზეუმები კატეგორია: ევროპის მუზეუმები
წვერი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)
წვერი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში, ბრეთის თემში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, ქარელიდან 7 კილომეტრზე. სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-1799 წლების აღწერაში. სოფელში დაიბადნენ ალექსანდრე და გრიგოლ ყიფშიძეები.
ისტორია
1919 წლის 15 დეკემბერს სოფელ წვერის გლეხობა შეიკრიბა სოფლის ცენტრში და უარი განუცხადა გორის მაზრის საადგილმამულო ბანკის მმართველობას უკანონოდ შეწერილი გადასახადის გადახდაზე.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 592 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნინო ბისეიშვილი
ნინო ბისეიშვილი (დ. 7 მარტი, 1952, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი.
1974–1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიული სტომატოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1976–1979 წლებში გლდანის სპორტული სკოლა–ინტერნატის ექიმი–სტომატოლოგი. 1979 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიული სტომატოლოგიის კათედრის ასისტენტი და 1994 წლიდან ფირმა „უნიდენტის“ ექიმი–სტომატოლოგია. ავტორია 23 სამეცნიერო ნაშრომის, რომელიც ეხება პროდონტილიგიის აქტუალურ საკითხებს.
1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სისხლის ფორმიანი ელემენტების მორფო–ცოტოქიმიური ცვლილებები პაროდონტიტით თანდართულ ქრონიკული ალკოჰოლიზმით დაავადებულებში დაიცვა.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:ქართველი ექიმები
უჩალის მეჩეთი
უჩალის მეჩეთი — მეჩეთი ბაშკირეთის რესპუბლიკის ქალაქ უჩალში, რუსეთის ფედერაცია.
ისტორია
1994 წელს ქალაქ უჩალის მუსულმანური რელიგიური ორგანიზაციის ინიციატივითა და უჩალის სამთო-გადამამუშავებელი კომბინატისა და კერძო პირების შემოწირულობით ააგეს უჩალის მეჩეთი. მეჩეთი იმყოფება ბაშკირეთის რესპუბლიკის მუსულმანთა სასულიერო ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაში და მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში.
არქიტექტურული თვალსაზრისით მეჩეთი რთული დაგეგმარების ორსართულიანი ნაგებობაა, რომლის ერთი მინარეთის სიმაღლეც შეადგენს 27 მეტრს. მინარეთი ერთიარუსიანია და მიშენებულია მეჩეთის შენობაზე.
მეჩეთში ორი სამლოცველო დარბაზია. მისი კედლები დაფარულია გამონათქვამებით ყურანიდან და გაფორმებულია ბაშკირული ორნამენტებით.
უჩალის მეჩეთში მუშაობს არაბული ენის შემსწავლელი კურსები. ასწავლიან ისლამის საფუძვლებს ბავშვებსა და მოზარდებს.
ქალაქ უჩალის მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს შეადგენენ ბაშკირები, რის გამოც ქალაქში აგებულია სხვა მეჩეთიც. მეორე მეჩეთი აგებულია ქალაქის გარეუბანში. აღნიშნული მეჩეთი ატარებს ზაინულა იშანის სახელს. ზაინულა იშანის სახელობის მეჩეთს აქვს სამი მინარეთი, რომელთაგანაც ერთ-ერთის სიმაღლე 20 მეტრს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მეჩეთები კატეგორია:ისლამი რუსეთში კატეგორია:ბაშკირეთის მეჩეთები
Anochetus filicornis
Anochetus filicornis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ილიკო ქურხული
ილიკო (ილია) პეტრეს ძე ქურხული (დ. 7 აპრილი [ ძვ. სტ. 25 მარტი], 1885, თბილისი ― გ. 24 სექტემბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი მოხეტიალე მუსიკოსი (მევიოლინე, მესტვირე, მომღერალი).
ბიოგრაფია
1904–1906 სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში ვიოლინოს სპეციალობით (ხელმძღვანელი ბ. სიბორი). აქედანვე დაიწყო მისი, როგორც მოხეტიალე მუსიკოსის მოღვაწეობა. თავდაპირველად ასრულებდა კლასიკური სავიოლინო ლიტერატურულ ნიმუშებს (პატარა პიესებს), შემდეგ რეპერტუარში შეიტანა ქართული ხალხური მელოდიები. შემოიარა რუსეთისა და უკრაინის მრავალი ქალაქი, აგრეთვე ბელორუსი, ბალტიისპირეთი, პოლონეთი, ფინეთი.
1913 წელს დაბრუნდა საქართველოში; ფეხით შემოიარა მთელი საქართველო, გამოდიოდა ეზოებში, კლუბებში, სკოლებში. 1921–1927 იმოგზაურა თურქეთსა და ბალკანეთის ქვეყნებში, სოფიაში ბულგარულ ენაზე გამოსცა წიგნი ქართული ხალხური სიმღერების შესახებ. ერთხანს პარიზშიც ცხოვრობდა. 1927-იდან კვლავ საქართველოშია და განაგრძობს მუსიკალურ მოღვაწეობას. პერიოდულად გამოდიოდა მესტვირე ბ. ბურდულაძესთან ერთად. მუშაობდა ქართულ ხალხურ საკრავების (განსაკუთრებით სტვირის) გაუმჯობესებაზე. ეწეოდა ლიტერატურულ მუშაობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
პრომეთე (2012 წლის ფილმი)
პრომეთე (Prometheus) — რეჟისორ რიდლი სკოტის 2012 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმი, გადაღებული ჯონ სპეიტსის და დეიმონ ლინდელოფის სცენარის მიხედვით, ნუმი რაპასის, მაიკლ ფასბენდერის, იდრის ელბას, ლოგან მარშალ-გრინის და შარლიზ თერონის მონაწილეობით. მისი მოქმედება მიმდინარეობს XXI საუკუნეში და აღწერს ხომალდ „პრომეთეს“ ასტრონავტებს, რომლებიც მიჰყვებიან უძველესი ცივილიზაციების დანატოვარ არტეფაქტებს, როგორიც არის ვარსკვლავების ატლასი. კაცობრიობის წარმოშობის საიდუმლოს ამოსახსნელად, გუნდი შორეულ სამყაროში მიემართება, სადაც აღმოაჩენს საშიშროებას, რომელიც მთლიან კაცობრიობას ემუქრება.
ფილმის წარმოება დაიწყო 2000-იანების დასაწყისში, როგორც „უცხოს“ ფრენჩაიზის მეხუთე ნაწილის. სკოტი და რეჟისორი ჯეიმზ კამერონი მუშაობდნენ ფილმზე, რომელიც იქნებოდა „უცხოს“ (1979) წინარეისტორია. 2003 წლისთვის უფრო მეტი ყურადღება გადაიტანეს პროექტზე „უცხო მტაცებლის წინააღმდეგ“, ამიტომ „პრომეთე“ 2009 წლამდე გადაიდო, სანამ სკოტმა კვლავ არ გამოხატა დაინტერესება მასზე მუშაობით. სპეიტსმა დაწერა სცენარი „უცხოს“ უკვე არსებული ფილმების წინარეისტორიების გათვალისწინებით, თუმცა სკოტს სურდა მისი განსხვავებული მიმართულებით წაყვანა, რათა არ მომხდარიყო ამ ფილმებიდან ამა თუ იმ ელემენტის გამეორება. 2010 წლის ბოლოს ლინდელოფი შეუერთდა პროექტს და შეცვალა სპეიტსის ნაშრომი. სკოტთან ერთად მან შეიმუშავა წინარეისტორია, რომელიც არ არის პირდაპირ დაკავშირებული ფრენჩაიზის უკვე ცნობილ მოვლენებთან. სკოტის თანახმად, მოვლენები მიმდინარეობს იგივე გამოგონილ სამყაროში, თუმცა „პრომეთე“ საკუთარ მითოლოგიას და მოვლენებს მიჰყვება.
„პრომეთეს“ წარმოების გადამწყვეტი ეტაპი 2010 წლის აპრილში დაიწყო - დიზაინერების მუშაობით, რომლებმაც შექმნეს ტექნოლოგია და არსებები. გადაღებები 2011 წლის მარტში, დაახლოებით 120-130 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტით დაიწყო. ფილმი გადაიღეს 3D ფორმატში. გადასაღები მოედნები მდებარეობდა ინგლისში, ისლანდიაში, ესპანეთსა და შოტლანდიაში. ფილმის სარეკლამო კამპანიის ფარგლებში გამოვიდა რამდენიმე ვიდეორგოლი მთავარი პერსონაჟებით, რამაც უკვე დაიმსახურა საზოგადოების მოწონება.