cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სახლი კოშკებით
ეს არის სახლი, რომელიც ეკუთვნოდა როზენშტეინს, მან ააშენა ალექსანდრე ბელოგუდთან ერთად, ნეოგოტიკური ელემენტებით. XIX საუკუნის შუა რიცხვებში ეს ნაკვეთი მოხელე ა. კოპიკინის მემკვიდრეებს ეკუთვნოდათ, აღნიშნული ნაკვეთი იყო მოუწესრიგებელი. შემდეგ ამ ადგილზე აშენდა ხის სახლი ბაღნარით, რომელიც ეკუთვნოდა პრუსიის მოქალაქეს კ. ფ. ფელკელს, სწორედ აქ მისი ძმის ს. ფ. ფელკელის კაკაოს საწყობი იყო განთავსებული. 1895 წელს აქ იყო განთავსებული ველოტრასა და საციგურაო მოედანი. აღსანიშნავია, რომ აქ გაიმართა 1898 წელს, რუსეთში პირველი მატჩი ჰოკეიში. ასევე, 1898 წლის 31 მაისს პირველი საჩვენებელი ბრძოლა კრივში. აღნიშნულ შენობაში განთავსებული იყო ქალთა საშუალო სკოლა.
კოშკებიან სახლში სხვადასხვა დროს ცხოვრობდნენ: პროექტის ავტორი, არქიტექტორი ბელოგრუდი 1914 წელს, მწერალი ლეონიდ ანდრეევი 1915 წელს, მომღერალი ალექსანდრე დავიდოვი 1914-1917 წლებში მეოთხე სართულზე, მხატვარი ანდრეი უშინი. 1972 წელს შენობა გადაეცა ლენინგრადის ტელევიზიის სტუდიებს, რომელიც აქ 1978 წლამდე იყო განთავსებული. ინტერიერის დიზაინში განსაკუთრებული ადგილი დაიკავა ელეგანტურმა ჭაღებმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 33
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 33 მიიღეს 1947 წლის 27 აგვისტოს. საბჭომ აღნიშნულ რეზოლუციით დაადასტურა და უარყო რიგი რეზოლუციების პუნქტები, რომლებიც ეხებოდა საბჭოს პროცედურეფის ფორმულირებებს.
რესურსები ინტერნეტში
0033 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები უშიშროების საბჭოს პროცედურების შესახებ
პოლიე
მინი|ლივანსკო-პოლიე მინი|პოლიე [[პელოპონესის ნახევარკუნძული|პელოპონესში]] მინი|ლივანსკო-პოლიე პოლიე, კარსტული პოლიე — კარსტული რელიეფის ზედაპირული ფორმები. წარმოადგენს ბრტყელფსკერიან და ციცაბოფერდობებიან დახშულ ქვაბულს, რომლის ფართობი მერყეობს 5–400 კმ² ფარგლებში. გამომუშავებულია კარსტულ კირქვებში; ღერძული სიგრძე ვითარდება მთავარი სტრუქტურული მიმართულების პარალელურად. სიგრძე ათეულობით კმ აღწევს. ზედაპირული დანალექები აკუმულირდება ფსკერის გასწვრივ. პოლიე ყალიბდება კარსტული რელიეფის განვითარების ბოლო სტადიაზე. წარმოიქმნება რამდენიმე კარსტული ძაბრის შეერთების შედეგად. მის ფარგლებში განვითარებულია ძაბრები პონორებთან ერთად, რომელშიც წყლები გადის, აგრეთვე ვოკლუზები.
დამახასიათებელია ჰიდროგრაფიული თავისებურებები, მათ შორის მუდმივი ან დროებითი ტბები და პონორებში ქრობადი მდინარეები და ნაკადულები. გაწყლოვანების მხრივ, გამოიყოფა მშრალი პოლიე — დროებითი ან მუდმივი ნაკადით და პერიოდული პოლიე — რომელიც იტბორება და ტბად გარდაიქმნება. კლასიკური პოლიეები გვხვდება ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. კარგადაა გამოხატული ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, სლოვენიაში, მონტენეგროში, ხორვატიასა და სერბეთში.
დინარის კარსტულ რეგიონში განლაგებულია დაახლოებით 130 კარსტული პოლიე, რომლებიც ზოგადად განფენილია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. დინარის კარსტის პირველი ამომწურავი კვლევა განახორციელა სერბმა გეოგრაფმა იოვან ციიჩმა 1900 წელს.
მსოფლიოში უდიდეს კარსტულ პოლიეს წარმოადგენს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არსებული ლივანსკო-პოლიე, რომლის ფართობია 405 კმ², სიგრძე 64 კმ, სიგანე 6 კმ, სიმაღლე ზღვის დონიდან 720 მ.
პოლიე საქართველოს კირქვული კარსტის დამახასიათებელი ფორმაა. აღსანიშნავია შაორის ქვაბული, წებელდის პოლიე, ქვიბიას პოლიე, თურჩუს პოლიე და სხვა. შაორის ქვაბულს ზოგიერთი ავტორი ტექტონიკურ-კარსტული გენეზისის პოლიედ მიიჩნევს, ზოგიერთი ტექტონიკურ წარმონაქმნად, ხოლო ავტორთა ერთი ნაწილი მას ზემოაღნიშნულ მეორე ტიპის პოლიედ თვლის.
პოლიეს სინონიმებია კარსტული პოლიე და კარსტული მინდორი.
სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის კარსტული ფორმები
ოპერაცია ოქროს საწმისი
„ოქროს საწმისი“ — საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის მიერ აფხაზეთის ომის დროს განხორციელებული ოპერაცია ადგილობრივი ბერძნების კონფლიქტური ზონიდან ევაკუაციისთვის. 1993 წლის 15 აგვისტოს გემი სოხუმში ჩავიდა. მასზე ეკიპაჟის გარდა საბერძნეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის წარმომადგენლები, სპეციალური დანიშნულების ძალების 30 მებრძოლი და ექიმები იმყოფებოდნენ. ოპერაციას ხელმძღვანელობდა საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების კაპიტანი ვასილის დერტილისი. ოპერაციის შედეგად მოხდა 1015 ბერძენის ევაკუაცია. გავრცელებული ცნობით, ოპერაციის განხორციელებამდე აფხაზეთში საომარი მოქმედებებისას 200 ბერძენი დაიღუპა.
სქოლიოს სია
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი კატეგორია:ბერძნები
ტინიკაჩის რაიონი
ტინიკაჩის რაიონი (Distrito de Tinicachi) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის იუნგუიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 852 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 490 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 240 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 6.2 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:იუნგუიოს პროვინციის რაიონები
ვასილ გულისაშვილი
ვასილ ზაქარიას ძე გულისაშვილი (დ. 23 აპრილი, 1903, თბილისი, — გ. 19 ოქტომბერი, 1979, იქვე) — ქართველი მეტყევე-ეკოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1935), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1955).
დაამთავრა ლენინგრადის სატყეო-ტექნიკური აკადემიის სატყეო მეურნეობის ფაკულტეტი 1926 წელს და ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი 1931 წელს. იქვე მუშაობდა 1927-1931 წლებში. 1931 წლიდან თბილისის სატყეო-ტექნიკურ ინსტიტუტში ზოგადი მეტყევეობის კათედრის გამგე. 1932–1944 წლებში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობა ეჭირა. 1945–1979 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის სატყეო ინსტიტუტს. გულისაშვილის სამეცნიერო შრომები ეხება მცენარეთა მერქნიანი ჯიშების ბიოლოგიას, ეკოლოგიასა და ეკოლოგიურ გეოგრაფიას, ბუნების დაცვისა და სხვა საკითხებს. შეისწავლა ტყის ნიადაგის ფიზიკური თვისებები და მათი ცვალებადობა ამორჩევითი, პირწმინდა ჭრისა და სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებად დროებით გამოყენებისას. გულისაშვილი იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბუნების დაცვის კომისიის თავმჯდომარე და საქართველოს ბუნების დაცვის საზოგადოების თავმჯდომარის მოადგილე. 1974 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979 კატეგორია:ქართველი მეტყევეები კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ლუაპულის პროვინცია
ლუაპულის პროვინცია (Luapula Province) — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მანსა. სახელი დაერქვა მდინარე ლუაპულის სახელწოდების მიხედვით.
გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი შეადგენს 50 567 კმ²-ს. ლუაპულის ტერიტორია გადაჭიმულია მდინარე ლუაპულის აღმოსავლეთი ნაპირის გასწვრივ ბანგვეულუს ტბიდან მვერუს ტბამდე, ამ ტბების ტერიტორიების ჩათვლით. ესაზღვრება ჩრდილოეთის პროვინციას (აღმოსავლეთით), მუჩინგის პროვინციას (სამხრეთ-აღმოსავლეთით) და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას (დასავლეთით, ჩრდილო-დასავლეთით და სამხრეთით).
მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 991 927 ადამიანს, რომლებიც ძირითადად წარმოადგენენ ბემბას ენაზე მოლაპარაკე ხალხს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|right|300px|ლუაპულის პროვინციის რაიონები ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ლუაპულის პროვინცია დაყოფილია 7 რაიონად:
ეკონომიკა
ლუაპულის პროვინციის მეურნეობის ძირითადი დარგი — თევზჭერაა. ბანგვეულუს და მვერუს ტბებში იჭერენ ზამბიაში მთლიანად გაყიდვადი თევზის 40 %-ს. დიდი თევზის ბაზრები მდებარეობენ ქალაქებში სამფია და ნჩელენგე. პროვინციის მთავარი სატრანსპორტო არტერეაა — ავტომაგისტრალი სამფია—მანსა—კაზემბე-ნჩელენგე. მისი საშუალებით სპილენძი და ვერცხლი საბადოებიდან გადაიზიდება ჯერ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ხოლო შემდეგ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. ავტომაგისტრალზე რეგულარულად დადიან ავტობუს-ექსპრესები. ავტოგზების 615 კმ ასფალტირებულია.
სქოლიო
კატეგორია:ზამბიის პროვინციები
სერჯო ბრიო
სერჯო ბრიო (Sergio Brio; დ. 19 აგვისტო, 1956, ლეჩე, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა „ლეჩეს“, „პისტოიეზეს“ და „იუვენტუსის“ ღირსებას. იტალიის ოთხგზის ჩემპიონი და იტალიის თასის სამგზის მფლობელი, თასების მფლობელთა თასისა (1984) და უეფა-ს სუპერთასის მფლობელი (1984), ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელი (1985) და ფინალისტი (1983), საკონტინენტთაშორისო თასისა (1985) და უეფა-ს თასის (1990) მფლობელი „იუვენტუსის“ შემადგენლობაში. ფეხბურთის ისტორიაში იგი ერთ-ერთია იმ ექვსი ფეხბურთელიდან, რომელთაც ევროპული კლუბებისთვის არსებული ყველა ოფიციალური საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირი აქვთ მოგებული.
კარიერა
სერჯო ბრიოს საფეხბურთო კარიერის დასაწყისი მშობლიური ქალაქის, იმავე სახელწოდების საფეხბურთო კლუბ „ლეჩეს“ უკავშირდება.
„ლეჩეს“ შემდეგ იგი „იუვენტუსში“ გადადის, თუმცა ძირითად შემადგენლობაში ადგილის დამკვიდრებას ვერ ახერხებს და 1975–1978 წლებში იჯარით „პისტოიეზეს“ რიგებში აგრძელებს თამაშს.
1978 წლიდან „იუვენტუსში“ ბრუნდება, სადაც კარიერის დასასრულამდე თამაშობს. სწორედ ამ კლუბის სახელს უკავშირდება მისი გამორჩეული საფეხბურთო კარიერა, რომლის განმავლობაშიც თანაგუნდელებთან ერთად ყველა ეროვნულ და საერთაშორისო საფეხბურთო ტიტულს ისაკუთრებს.
წლების განმავლობაში იგი კლუბის ყველა დროის უდიდესი მცველების — გაეტანო შირეას, კლაუდიო ჯენტილეს და ანტონიო კაბრინის მხარდამხარ იცავდა „იუვენტუსის“ ღირსებას და მის ერთ-ერთ საუკეთესო მცველად ითვლებოდა. თორმეტი სეზონის მანძილზე სერჯო ბრიომ ტურინელთა მაისურით 378 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 24 ბურთი გაიტანა.
სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ მუშაობდა საფეხბურთო მწვრთნელად. 1991–1994 წლებში იყო „იუვენტუსის“ მთავარი მწვრთნელის თანაშემწე, 1995–1996 წლებში კი „კალიარის“ მთავარი მწვრთნელის თანაშემწე. 2003–2004 წლებში ბელგიური საფეხბურთო კლუბის „მონსის“ მთავარ მწვრთნელად მუშაობდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ლეჩეს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:სერია A-ს მწვრთნელები
დუმბრევიცა
დუმბრევიცა (Dumbrăviţa) — სოფელი მოლდოვაში, სინჯერეის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 99 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 631 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სინჯერეის რაიონის სოფლები
ბაზუმთარი (მწვერვალი)
ბაზუმთარი (Բազումթառ) — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ პუშკინოდან სამხრეთ-დასავლეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2796 მეტრია და წარმოადგენს პამბაკის ქედის ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
არმენ ჰახნაზარიანი
არმენ ჰახნაზარიანი (Արմեն Հախնազարյան, Armen Haghnazarian; დ. 5 მაისი, 1941, თეირანი — გ. 19 თებერვალი, 2009, აახენი) — არქიტექტურის დოქტორი, სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდის დამაარსებელი.
ბიოგრაფია
მინი|მარცხნივ|250px|არმენ ჰახნაზარიანი აგულისელი ენათმეცნიერის, დოქტორ ჰოვჰანნეს ჰახნაზარიანის ძე. 1959 წელს დაამთავრა თეირანის ქუშეშ-დავთიანის სკოლა ირანში, 1969 წელს დაამთავრა აახენის ჰრენოს-ვესფალიას უმაღლესი ტექნიკური სკოლის, არქიტექტურისა და საქალაქო ინჟინერიის არქიტექურის ფაკულტეტი. 1973 წელს დაამთავრა ქალაქმშენებლობის ფაკულტეტი, არქიტექურის დოქტორის წოდებით (Dr. Ing. Architekt-Planer).
1970 წლის განმავლობაში განახორციელა რიცხვით ექვსი მეცნიერული ექსკურსია დასავლეთ სომხეთში, თითოეული ექსკურსია ორი თვის განმავლობაში გრძელდებოდა.
უუფრო მოგვიანებით პირადად მეცნიერულ ექსკურსიებში მონაწილეობას ვერ იღებდა, მაგრამ სიცოცხლის ბოლომდე ხელს უწყობდა და ორგანიზებას უწევდა მეცნიერულ ექსკურსიებს დასავლეთ სომხეთში, კილიკიაში და მცირე სომხეთი.
1973 წელს დაქორწინდა არქიტექტორ მმარგრით ბუნემანთან (Margrit Bunemann) მათ შეეძინათ ორი ქალიშვილი, თალინი და შაჰრიზი.
1974 წელს თეირანში დააარსა და ხელმძღვანელობა გაუწია „მონიტ“ (Monit) არქიტექტურულ კომპანიას.
1982 წელს, აახენში ოფიციალურად დააარსა „სომხური არქიტექტურის შესწავლის“ საზოგადოებრივი ორგანიზაცია (2010 წლიდან დააარსა ფონდი), რომელიც 1996 წელს დარეგისტრირდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ხოლო 1998 წელს სომხეთში.
გარდაიცვალა აახენში, ხოლო მისი ფერფლი დაასვენეს აახენში და არტაშავანის სოფლის სასაფლაოზე.
ჯილდოები
მინიატიურა
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი არქიტექტორები კატეგორია:თეირანელები
ენტონი მინგელა
ენტონი მინგელა (Anthony Minghella დ. 6 იანვარი, 1954 — გ. 18 მარტი, 2008) — ინგლისელი რეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი და მსახიობი. 2003-2007 წლებში იყო ბრიტანეთის კინოინსტიტუტის მმართველთა საბჭოს თავმჯდომარე. მიღებული აქვს ოსკარისა და BAFTA-ს ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
სანტიაგო-დე-კომპოსტელის უნივერსიტეტი
უნივერსიტეტის ისტორია 1495 წლიდან იწყება, როდესაც სანტიაგოში სკოლა გაიხსნა. 1504 წელს პაპ იულიუს II-ის თანხმობით, სანტიაგოში უნივერსიტეტი დაფუძნდა, მაგრამ პაპის ბულა მხოლოდ 1526 წელს გამოსცა კლემენტ VII-მ. 1555 წელს კარდინალ ხუან ალვარეს დე ტოლედოს ხელშეწყობით, უნივერსიტეტი მკაცრად რელიგიურ სტრუქტურას გამოეყო და სხვადასხვა აკადემიური სფეროს განვითარება დაიწყო, მათ შორის, სამეცნიერო სფეროებისაც.
სტრუქტურა
• ბიოლოგიის ფაკულტეტი
• ქიმიის ფაკულტეტი
• საკომუნიკაციო მეცნიერებათა ფაკულტეტი
• ეკონომიკისა და ბიზნეს ადმინისტრირების ფაკულტეტი
• განათლების მეცნიერებათა ფაკულტეტი
• სამართლის ფაკულტეტი
• მათემატიკის ფაკულტეტი
Private Dancer
Private Dancer — ამერიკელი მომღერალ ტინა ტერნერის მეხუთე სტუდიური ალბომი, გამოცემული ლეიბლზე Capitol Records, 1984 წლის მაისში. ალბომი იწერებოდა ინგლისის სხვადასხვა სტუდიაში, სხვადასხვა პროდიუსერის თანაშემწეობით. მის გამოცემას მოჰყვა წარმატებული ტურნე Private Dancer Tour.
სანტიაგო-დე-კომპოსტელის უნივერსიტეტი
სტრუქტურა
• მედიცინისა და სტომატოლოგიის ფაკულტეტი
Private Dancer
სქოლიო
კატეგორია:1984 წლის ალბომები კატეგორია:ტინა ტერნერის ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები რუპერტ ჰაინის პროდიუსერობით
სანტიაგო-დე-კომპოსტელის უნივერსიტეტი
სტრუქტურა
• ფარმაციის ფაკულტეტი
• ფილოლოგიის ფაკულტეტი
• ფილოსოფიის ფაკულტეტი
• ფიზიკის ფაკულტეტი
• სავეტერინარო მედიცინის ფაკულტეტი
• უმაღლესი ტექნიკური ინჟინერიის სკოლა
• შრომით ურთიერთობათა საუნივერსიტეტო სკოლა
• ოპტიკისა და ოპტომეტრიის საუნივერსიტეტო სკოლა
• საექთნო საქმის საუნივერსიტეტო სკოლა
სქოლიო
კატეგორია:სანტიაგო-დე-კომპოსტელა
ინზერი (ბელორეცკის რაიონი)
ინზერი  (Инйәр) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 329 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 85 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (40%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
დიდი მცრა
დიდი მცრა — ტბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონზე, ზღვის დონიდან 2184 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,15 კმ², აუზის ფართობი 1,66 კმ². საშუალო სიღრმე 17,9 მ, მაქსიმალური სიღრმე 42 მ. წყლის მოცულობა 2,68 მლნ. მ³.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტბები
გუარაუჟა-დუ-სული
გუარაუჟა-დუ-სული (Guarujá do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 707 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-მიგელ-დუ-უესტის შემადგენლობაში.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 35
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 35 მიიღეს 1947 წლის 3 ოქტომბერს. გენერალურმა მდივანმა საბჭოს მოუწოდა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 31-ით შემდგარი სამწევრიანი კომისიისათვის დაუყოვნებლივ შეედგინათ სამუშაო გეგმის გრაფიკი.
რესურსები ინტერნეტში
0035 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდონეზიის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნიდერლანდების შესახებ კატეგორია:1947 წელი ინდონეზიაში კატეგორია:1947 წელი ნიდერლანდებში
სუბოტიცა
სუბოტიცა (Суботица / Subotica ) ასევე საბადკა (Szabadka) — ქალაქი სერბეთში, ვოევოდინას ავტონომიურ რეგიონში, ჩრდილო-ბაჩის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მნიშნველობით და მოსახლეობის რაოდენობით რეგიონის მეორე ქალაქი ნოვი-სადის შემდეგ.
სუბოტიცაში 100 000-ამდე ადამიანი ცხოვრობს და მულტიეთნიკურია, ძირითად მოსახლეობას წარმოადგენენ უნგრელები (36%), სერბები (27%), ხორვატები (10%), ბუნევცები (10%) და ბოშები (2.5%). ქალაქი წარმოადგენს ვოევოდინაში და სრულიად სერბეთში უნგრელების, ბუნევცების და ხორვატების ყველაზე მსხვილ დასახლებას და ამ ეროვნული უმცირესობების კულტურულ ცემტრს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვოევოდინას ქალაქები
სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი
სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი დაარსდა აახენში (გერმანია) 1982 წელს, როგორც არაკომერციული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, პროფესორ-დოქტორ არმენ ჰახნაზარიანის მხრიდან. ამერიკის შეერთებული შტატების ფილიალი დაარსდა კალიფორნიაში 1996 წელს. სომხეთის ფილიალი დაარსდა 1998 წელს და დარეგისტრირდა, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაცია (2010 წლიდან დარეგისტრირდა, როგორც ფონდი).
კვლევები
„სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი“ იკვლევს და ასაბუთებს ისტორიულ სომხეთში არსებულ სომხურ ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. ამ კვლევების შედეგად 2014 წლის მდგომარეობით მას გააჩნია 350 000 მეტი გაციფრებული სურათებით, მოკლემეტრაჟიანი ფილმები, ნახაზებით და სხვა დოკუმენტებით მდიდარი არქივი. ოორგანიზაცია ახორციელებს სომხეთისა და არცახის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის შეკეთებას და შენახვას. სამველ კარაპეტიანის ხელმძღვანელობით არსებული ფონდის სომხეთის ფილიალი ახორციელებს კვლევით მოღვაწეობას, რის შედეგადაც გამოცემულ იქნა წიგნები, ბუკლეტები, ჟურნალი „ვარძქ“. ფონდი აგრეთვე ახორციელებს დოკუმენტური ფილმების შექმნას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხური კულტურა
ჩეფალუს საკათედრო ტაძარი
ჩეფალუს საკათედრო ტაძარი (Duomo di Cefalù) — კათოლიკური ტაძარი ჩეფალუში, სიცილია, იტალია. ტაძარი არის ჩეფალუს ეპარქიის კათედრა. დაარსებულია როჯერ II-ის მიერ და წარმოადგენს არაბულ-ნორმანული სტილის ერთ-ერთ უმთავრეს არქიტექტურულ ძეგლს. შენარჩუნებული აქვს XII-XIII საუკუნეების სტილი. დაცულია XII საუკუნის ბიზანტიური მოზაიკის ნიმუშები.
მოგვიანებით შექმნილი ლეგენდის თანახმად როჯერ II კონტინენტიდან სიცილიაში ბრუნდებოდა 1131 წლის ზაფხულში და ძლიერ ქარიშხალში მოხვდა. მეფემ პირობა დადო გადარჩენის შემთხვევაში მაცხოვრის სახელზე ტაძარს ააგებდა იმ ნაპირთან სადაც გემი მშვიდობიანად გავიდოდა. 1131 წლის 6 აგვისტოს ფერისცვალების დღესასწაულზე გემი უსაფრთხოდ მიადგა სიცილიის სანაპიროს ჩეფალუსთან. სწორედ ამ ადგილას როჯერმა ააშენა პატარა სამლოცველო და ბრძანება გასცა შეერჩიათ ადგილი მომავალი ტაძრის მშენებლობისათვის. ეს ლეგენდა არ დასტურდებოდა არც ერთი წყაროს მიერ და ისტორიკოსებმა უარყვეს იგი, თუმცა XIX საუკუნის 80-იან წლებში ბარსელონაში, არაგონის არქივში აღმოაჩინეს XII საუკუნის დოკუმენტი, რომელიც  იმეორებდა ამ ლეგენდის სიუჟეტს.
როჯერ II-მ ჩამოაყალიბა ჩეფალუს ეპარქია, 1131 წლის 14 სექტემბერს პირველი ეპისკოპოსის ხელდასხმაც მოახდინა და ამავე დღეს დაიწყო საკათედრო ტაძრის მშენებლობა. როჯერის გარდაცვალების შემდეგ (1154 წ.) ტაძრის მშენებლბა შენელდა, ხოლო 1172 წლიდან პრაქტიკულად შეჩერდა. ტაძრის მშენებლობა განახლდა 1215 წლიდან ფრიდრიხ II-ის მიერ. 1240 წელს დასრულდა მთავარი - დასავლეთის ფასადის მშენებლობა, ხოლო ტაძარი სრულიად დასრულდა 1267 წელს.
ტაძრის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა მოზაიკა, რომელიც შესრულებულია 1145 წელს როჯერ II-ის დაკვეთით ბიზანტიელი ოსტატების მიერ.
2015 წლის 3 ივლისს ტაძარი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
გიული გოგოლი
გიული ივლიანეს ძე გოგოლი (დ. 23 თებერვალი, 1945, სენაკი) — ქართველი ზოოტექნიკოსი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერების დოქტორი (1992), პროფესორი (2000).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ზოოტექნიკოსები კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:სენაკში დაბადებულები კატეგორია:სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
რელიგია პრეისტორიულ ხანაში
შესავალი
რელიგიის გაჩენა საკმაოდ რთული და კომპლექსური საკითხია რადგან ეს მოიცავს აქტიურ დაპირისპირებას რელიგიურ ადამიანებსა და ათეისტებს შორის. არსებობენ კრიტიკოსები, რომლებსაც პირველსაწყისის, ღმერთის გაჩენასთან დაკავშირებით ბევრი კონტრარგუმენტი გააჩნიათ. ისინი აქტიურად იყენებდნენ ფრაზას — „ღმერთმა კი არ შექმნა ადამიანი, არამედ ადამიანმა შექმნა ღმერთი“, — რაც წინააღმდეგობაში მოდის ბიბლიის ერთ-ერთ ფსალმუნთან, სადაც წერია, რომ „მან შეგვქმნუა ჩვენ და არა ჩვენ ის“. ღმერთის იდეის უარყოფის მოსაზრებებმა მნიშვნელოვნად შეცვალა რელიგიის არსის და მისი კვლევის საკითხები. ამ ჰიპოთეზას რომ გავყვეთ, ღმერთი მიწიერების ნაყოფია, რადგან მათი ჰიპოთეზიდან გამომდინარე ყველაფერი ზებუნებრივი ალოგიკური იყო. თუ ღმერთის იდეას უარვყოფთ მაშინ შეუძლებელია იმის ახსნა, თუ როგორ და საიდან წარმოიშვა რელიგია.
ჩვენს საზოგადოებაში მოვლენებს ბუნებრივად და ზებუნებრივად ვყოფთ, მაგრამ ყველა ენაში არ არსებობს ასეთი ზუსტი განსხვავება, მეტიც, უფრო მეტად საქმეს ის ართულებს, რომ ზებუნებრივის განმარტება ყველა ენაში სრულიად განსხვავებულია. მოსაზრებები იმის შესახებ, თუ რა არის და რა არ არის ზებუნებრივი, დროდადრო შეიძლება ერთი საზოგადოების შიგნითაც შეცვალოს. იუდეველთა და ქრისტინთა ტრადიციებში წყალდიდობები, მიწისძვრები, ვულკანების ამოფრქვევები, კომეტები და ეპიდემიები, ერთ დროს ზებუნებრივი ძალების ადამიანების საქმეებში ჩარევად ითვლებოდა. გარკვეული დროის შემდეგ, ცნობილი გახდა, რომ ეს უბრალოდ ბუნებრივი მოვლენებია, თუმცა დღემდე არსებობენ ადამიანთა ჯგუფები, რომელებიც მიიჩნევენ, რომ ეს ზებუნებრივი ძალების დამსახურებაა. სწორედ ამიტომ, შეუძლებელია მკვეთრი ხაზის გავლება ბუნებრივსა და ზებუნებრივს შორის. ბევრ კულტურაში რელიგია ფესვგადგმულია ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ამიტომ შეუძლებელია განვაცალკეოთ პოლიტიკური და რელიგიური სამყარო. ეს რა თქმა უნდა ფესვებს პირველყოფილი საზოგადოებებიდან იღებს, როდესაც რელიგიამ უკვე თვალსაჩინოდ მოიკიდა ფეხი. ჩვენ შეგვიძლია დავასაბუთოთ პრეისტორიულ პერიოდში რელიგიის არსებობა და ასევე, შეგვიძლია ვიმსჯელოთ ისტორიულ პერიოდში რელიგიის უნივერსალობაზე. ამრიგად გასაგებია, რატომ გახდა რელიგიის თემა კვლევის საგანი. ძვ. წ. V საუკუნეში ჰეროდოტემ 50-მდე საზოგადოების რელიგიური შეხედულებების საკმაოდ ობიექტური შედარება გააკეთა. ჰეროდოტედან დაწყებული 2500 წლის განმავლობაში მეცნიერები, თეოლოგები, ისტორიკოსები და ფილოსოფოსები ყოველ წამს ფიქრობენ რელიგიის თემაზე. ზოგი საკუთარი რელიგიური აღმსარებლობის უპირატესობას ადასტურებს, ზოგი დასცინის ასეთ წარმოდგენებს და ძირითადი ნაწილი მაინც სკეპტიკურდაა განწყობილი ყველა რელიგიის მიმართ. ერთ-ერთი მტკიცებით რელიგია ანთროპოლოგების კვლევის საგანი არ არის, თუმცა ანთროპოლოგებს აინტერესებთ, თუ რატომ ხვდება რელიგიის არსი უკლებლივ ყველა საზოგადოებაში. უმრავლესი მათგანი მიიჩნევს, რომ რელიგიები იქმნება ადამიანის უნივერსალური საჭიროებებისა და მდგომარეობების თანახმად.
პირველი რელიგია
კიდევ ერთი საინტერესო კითხვა ჩნდება, თუკი ღმერთი ერთია რატომ არსებობს მრავალი რელიგია არადა ოდითგან არაერთი რელიგია არსებობდა. მაშინ როგორ გაჩნდა რელიგია და რა იყო ამის მიზეზი. ამ კითხვებზე პასუხის გასაცემად მსჯელობისას მივდივართ დილემურ ალტერნატერნატვამდე, რომელიც მდოგმარეობს შემდეგში უნდა დავუჯეროთ ან ერთღმერთიანობას ან მრავაღმერთიანობას. ამ უკანასკნელში კი იგულისხმება სხვადასხვანაირი რელიგიების ფართო სპექტრი პოლითეიზმისა და ფეტიშიზმის ჩათვლით. არსებულ საკითხზე განსხვავებული საკითხები აქვთ მეცნიერებს და რელიგიის წარმომადგენლებს. მეცნიერები ძირითადად არქეოლოგიური გათხრებით მსჯელობენ და ევროპაში რელიგიის სათავედ მალტის ტაძარს მიიჩნევენ. შესაბამისად ისინი ისტორიის უფრო ღრმა ფესვებს ვერ სწვდებიან. კრეტის საყოფაცხოვრებო ჩანაწერების უმრავლება გაშიფრული არ არის. ამიტომ იმდროინდელი რელიგიის არსის გაგება მხოლოდ იდეის და მოსაზრების დონეზეა ამიტომ ევროპული ცივილიზაციის ბიბლიამდელ რელიგიებზე მოსაზრებების ჩამოსაყალიბებლად მხოლოდ ჰომეროსის ილიადა დაგვეხმარება ძვ.წ VIII-VII საუკუნეების ნაწარმოებია. ამიტომ საინტერესოა ჰომო-საპიენსის რელიგიური რწმენა, რომელიც მეცნიერთა მტკიცებით 35 000 წლისწინ უნდა გაჩენილიყო. ერთ-ერთი ვარაუდით ისინი მზის კულტს აღიარებდნენ, მაგრამ მათდაზუსტებით არ იციან ისინი მზეს ეთაყვანებოდნენ თუ მზეში ღმერთს ანარეკლს ხედავდნენ. მეცნიერებს ამაზე სამწუხაროდ არაფრის თქმა არ შეუძლიათ. მსოფლიოში უძველესი დათარიღებული ტექსტის მეფე უნასის პირამიდის ტექსტში ნახსენებია უხილავიდა ხილული სამყაროს გამჩენი რა-ატუნი. ასევე მეცნიერები ადასტურებენ რომ უძველესი ტექსტები უფრო ახლოს არის მონოთეიზმთან ვიდრე შედარებით თანამედროვე ვარიანტები, რადგან თანამედროვე ვარიანტები პოლითეიზმთან იგივდება. მეცნიერებს ზუსტად არ შეუძლიათ პირველ რელიგიებზე ზუსტი ინფორმაციის მოძიება, თუმცა ნაპოვნი მასალებიდან გამომდინარე ფურო მეტად მონოთეიზმის კვალი იგრძნობა სწორედ ამიტომ მათ მიაჩნიათ რომ პირველი რელიგია მონოთეიზმი უნდა ყოფილიყო.
ნატურალისტური ჰიპოთეზა
დავიწყოთ ნატურალისტური ჰიპოთეზით რომელიც ლუკრეციუსის იდეას ეყრდნობა. მისი აზრით, ღმერთი და ზოგადად რელიგიაგაჩნდა ბუნებრივი კატასტროფებისადმი შიშით და გაურკვევლობით. გამომდინარე აქედან პირველყოფილი ღმერთები შიშის ნაყოფებიარიან, რადგან ღმერთებად იწოდებოდნენ ბუნებრივი მოვლენები რომლებსაც ადამიანები საკუთარი გონებით ვერ ხსნიდნენ.
ფოიერბახის ჰიპოთეზა
ფოიერბახი რომელიც მეცხრამეტე საუკუნის მოაზროვნეა და ჰეგელის ერთ-ერთი მიმდევარი იყო ეყრდნობა ნატურალისტურ ანუ პირველყოფილ მოსაზრებას და რელიგიის გაჩენას ერთ-ერთ პასუხგაუცემელ კითხვასთან აკავშირებს. მისი აზრით რელიგია ადამიანის არახილვადი გონებიდან იგივეაბსტრაქციული ტვინიდან ამოიზარდა მაშინ როდესაც მას გაუჩნდა კითხვა თუ რა იყო სული. მან რელიგიების კლასიფიკაციაც კი მოახერხა და სულიერ რელიგიებში გააერთიანა მსოფლიოს ოთხი ყველაზე მნიშვნელოვანი რელიგია: იუდაიზმი, ბუდიზმი, ქრისტიანობა და ისლამი. ხოლო ბუნებრივი რელიგიებია ყველა პირველყოფილი რელიგია, რომლის მიხედვითაც ღმერთისხვა არაფერია თუარა ჩვენი დედაბუნება
სოციალური ჰიპოთეზა
სოციალური ჰოპოთეზისარსი შეგვიძლია განვმარტოთ შემდეგნაირად. რელიგია თავიდანვე იყო საზოგადოებივი ცნობადობის ფორმა. და ასევე საზოგადეობის ისტორიული განვითარების შედეგი. იგი სხვა ცნობიერებებისგან იმით განსხვავდება რომ ის უკავშირდება არათვასაჩინო ცნებებს, რომელსაც ადამიანი საკუთარი თვალით ვერ ხედავს. მაგალითანპირველყოფილ საზოგადეობაში ბუნებასთანბრძოლისას ადამიანის სისუსტემ განაპირობა რელიგიის დაბადება ხოლო კლასობრივ საზოგადოებაში ჩგვრის წინაშე უძლურობამ. ძველად ადამიანებს მიაჩნდათ რომ ბუნება მათზე ბევრად ძლიერი იყო. რაც თავსითავად გულისხმობს ადამიანზე ზემდგომ არსებაზე სოციალურ ფენებში აზრის ჩამოყალიბებას. მათი აზრით ადამიანი მთლიანად ბუნების ძალებზე იყო დამიკიდებული და ის ძალები მართავდნენ მას. მაშასადამე რელიგია უნდა გაჩენილიყო არა დამაბამიდან არამედ გარკვეულ საფეხურზე მიღწევის შემდეგ, როცაადამიანებს მსგავსი მოსაზრებები ებადებოდათ. შესაბამისად ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი უნდა ყოფილიყო სოციალური, რადგან ადამიანებს არ შესწევდათ იმის უნარი რომ ბუნების მკაცრ ძალებთან ებრძოლათ. ამას გარდა მნიშვნელოვანია გნოსეოლოგიური ფაქტორი. როცა ადამიანმა უკვე შეზლო და აბსტრაქციული აზროვნება ჩამოიყალიბა. ამგვარი გონებრივმა შესაზლებლობებმა კი ადამიანს მისცა საშუალება რომ მის ცნობიერებაში გაჩენილიყო რეალური ცნობიერების ფანტასტიური ასახვა ანუ რელიგია.
დადებითი შეხედულებები რელიგიის შესახებ
ჩვენს მიერ დასმულ უკანასკნელ კითხვაზე არაერთი ლოგიკურად გამართული პასუხი მოიპოვება ადამიანებში. ერთ-ერთი მათგანი მორწმუნეთაგან მოდის რომლებიც აღიარებენ რომ რელიგიის წარმოშობა უკავშირდება ღმერთის იდეის გაჩენას რომელიც ლოგიკურიც იყო რადგან ის ნამდვილად არსებობდა. ხოლო თუ რა ფაქტორები განაპირობებდა მათრწმენას ღმერთისადმი ეს მეტად კომპლექსური საკითხია. ერთ-ერთი მიზეზი ეს არის ჭეშმარიტების მარადიული ძიება. ოველი მაძიებელი ადასტურებს რომ ღმერთი სულიერად ან ცოცხალია ან მკვდარია. თუ ადასტურებს რომ მკვდარია ეყრდნობა მოსაზრებას რომ ეძია და ვერ ჰპოვა, რადგან ამისი ძალა არ შესწევდა მას.
ცრურწმენების შესახებ ჩატარებული კვლევები
ზოგადად ადამიანები როდესაც რთულ საქმიანობაში არიან ჩართულნი მათუკეთიათ თილისმები თავის დასაცავად. მათ სჯერათ რო თილისმა იცავთ რადგან ის მოუხმობს ზეციურ ძალებს დასახმარებლად. შეიძლება თუ არა რომ რელიგიურ ძალებსა და პრაქტიკას ჩველი წარუმატებლობის შემცირება და წარმატების გაზრდის უნარი შესწევდეთ. ჯონ ჰიგიმ და რიჩარდ პოლნაკმა გამოჰკითხეს 108 კომერციული მეთევზე ინგლისის ახალი პორტებიდან. მათ სურდათ აეხსნათ მეთევზეთა შორის არსებული ტაბუ. ისინი სთხოვდნენ მეთევზეები ჩამოეთვალათ თევზაობასთან დაკავშირებული ყველა ცრურწმენა რომელიც ახსოვდათ. მეთევზეებს ხშირად რცხვენოდათ როდესაც საკუთარ ცრუ-რწმენებზე საუბრობდნენ და ამბობდნენ რომ არ სჯეროდათ მსგავსი ტაბუების მაგრამ თევზაობის დროს მათ დარღვევასმაინც ვერ ბედავდნენ. ზოგადად ტაბუ კრძალავს გარკვეული ქმედების განხორციებას თუ მაინც ასე მოიქცევი რაღაც კატასტროფა დატრიალდება. ყველაზე ხშირად მეთევზეები ამბობდნენ: ნუ უსტვენ და ნუ ახსენებ ღორს ბორტზე. როცა მეთევზეებს ჰკითხეს თუ რას ნიშნავდა ეს ტაბუები მათ უპასუხეს რომ ეს საჭიროა უსაფრთხოებისთვის და უიღბლობის თავიდან ასარიდებლად. კვლევის შედეგების თანახმად თევზაობის დროს პირად უსაფრთხოებაზე ღელვა გაკაპირობებს მეთევზეებს შორის ტაბუების წარმოშობასდა გაცილებით მეტი ცრურწმენა ჩნდება როდესაც მათ სახიფათო სიტუაციაში ყოფნა უწევთ ოღონდ დიდი ხნის განმავლობაში. ამას კი ადასტურებს ის ფაქტი რომ ერთი დღის ზღვაში გასულ ადამიანს უფრო ნაკლები ტაბუ ახსენდება ვიდრე მრავალი დღით ზღვაში გასულს, რაც ცალსახად მიუთითებს ტაბუების უნარზე რომ შეაციროს მეთევზეების მღელვარების კოეფიციენტი. ამ ლოგიკით მეთევზეები რომლებიც ნაპირთან ახლოს თევზაობენ ნაკლები ტაბუ აქვთ. მეთევზე რომ ხმელეთზე გამოკითხოთ ის უმალ გვიპასუხებს რომ თაბუები უბრალოდ სისულელეა მაგრამ როგორც კი საქმე ზღვაში გასვლამდე მია ეს სისულელე მათ რეალობად ეჩვენებათ. ეს ყოველივე შეგვიძლია გავაიგივოთ პირველყოფილი რელიგიის წარმოშობასთანაც კი. სავარაუდოდ ჰომოსაპიენსებს სწორედ ამგვარი ტაბუები გააჩნდათ. თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტსაც რომ იმ დროს მკაცრი ბუნებრივი პირობები იყო მაშინ გასაკვირი არც არის თუ რატომ მიიღო ამ ტაბუებმა რელიგიის სახე.
დღემდე ვერ თანხმდებიან თუ ზოგადად რამ გააჩინა ხალხში რელიგია.საერთო აზრიც იმაზეც არ ჩამოყალიბებულა თუ როგრო გაჩნდნენ ღმერთები.საზოგადოებაში გამოყოფენ რამდენიმე ტიპს თუ რა სახის ზებუნებრივ ძალებს ფლობს და მეტიც რა არსებების სწამს. ზებუნებრივ ძალებს არ გააჩნიათ ადამიანის მსგავსი ხასითი, მაგალითად როგორიცაა რელიგიური მრწამსი ანიმატიზმი.ერთ-ერთი ზებუნებრივი ძალა სახელად ნოხი საცხოვრებლად ირჩევს მხოლოდ გამორჩეულ ადამიანს. სიტყვა ნოხის წარმოშობის ისტორია შეიძლება მალაიზიურ-პოლენეზიური იყოს. მსგავსი კონცეფციები ჩვენნს საზპგადოებაშიც გვხვდება.ნოხი შეიძლება შევადაროთ რაიმე ნივსთს რომელსაც კონკრეტული პიროვნებისთვის წარმატება მოაქვს. ანუ ზოგიერთი ადამიანი ფიქრობს რომ მისთვის მნიშვნელოვან საგანს ზებუნებრივი ძალა აქვს და ის მისთვის წარმატების მომტანია.
ზებუნებრივი არსებები
ისინი ორ კატეგორიად იყოფიან: 1)რომლებსაც გააჩნიათ არაადამიანურუ წარმოშობა მაგალითდ ღმერთები და სულები 2)ადამიანური წარმოშობის, როგორებიცც არის წინაპრები და აჩრდილები. ჩვენ განვიცილავთ მათ ცალ-ცალკე არადამიანური წარმოშობის ზებუნებრივი არსებებიდან ყველაზე გამორჩელები იყვნენ ღმერთები. ხშირად მათ ადამიანების შესახედაობა ჰქონდათ და ადამიანივით აზროვნებდნენ. მაგრამ იშვიათ შემთვევაშ ისინი რაიმე ცხოველის ან საგნის პროტოტიპს წარმოადგენდნენ.არსებობს ჰიპოთეზა, რომ თავიდან ღმერთმა საკუთარი თავი თვითნ შექმნა.არადამიანური წარმოშობიდან კიდევ გამორჩეული არის სულები.მათ ხშირად ადამიანების მცველებად აღიქვამენ.ზოგი ცნობილი შეიძ₾ება გახდა თავისი საქმიანობით შეიძლება ღმერთობასაც გამოჰკრას ხელი.მაგალითად, ამერიკაში ინდიელების ჯგუფს სწამდათ სულების არსებობსი და იმისაც რომ იინი მათ დაიცავდნენ თუ ბავშბაშ იპოვიდნენ მათ.მაგალითად ვაშინგტონში გოგებს და ბიჭებს ხშირად აგზავნიდნენ ღამე რათა მათი მფარველი სულები ეპოვნათ.ეს ძიება ძირითადად წარუმატებლად სრულდებოდა თუ არ ჩავთვლით მათ ვისაც ჰალუცინაციები ჰქონდათ.წარმატების შემთხვევაში სული იმ ადამიანს სიზმარი გამოეცხადებოდა ხოლმე. ეხლა კი გადავიდეთ ადამიანური წარმოშობის ზებუნებრივ არსებებზე ესენი იყვნენ მოჩვენებები და წინაპრების აჩრდილები ესენი ერთ დროს თვითონ ადამიაები იყვნენ. არსებობს ჰიპოთეზა, რომ ადამიანებს შეუძ₾იათ მოჩვენებების დანახვა და შეგრძნება. ზებუნებრივი არსებების ხასიათი ყოველი მოცემული კულტურის ღმერთებს და სულებს საკუთარი ხასიათი გააჩნიათ.ეს შეიძლება იყოს შეცნობადი ან შეუცნობელი. კროსკულტურული კვლევის შედეგად დადგინდა რომ არსებობს რაღაც კავშირი ბავშვის აღზრდასა და ზებუნებრივი ძალების ხასიათს შორის.ასევე არსებობს მოსაზრება რომლის მიხედვითაც მშობლის და შვილის ურთიერთობა არის ღმერთისა და ადამიანის ურთიერთობის განზოგადებული ვარიანტი.
არსებების სტრუქტურა და იერარქია
სხვადასხვა საზოგადოებებს გააჩნიათ ღმერთებისა და სულების განსხვავებული დაყოფის სტრუქტურა. ზოგიერთ მათგანში მათ თანაბარი ძალაუფლება გააჩნიათ ხოლო ზოგიერთ მათგანში მათი ძალა უფლება განსხვავებულია. მაგალითად წყნარი ოკეანის ერთ ერთ კუნძულზე ღმერთებიც ადამაინების მსგავსად იყოფდნენ წოდებებს. ყველა გაერთიანებას ჰყავდა საკუთარი ღმერთი ჰყავდა. ყოველი გაერთიანების ღმერთი ძირითადად მისთვის იყო მნიშვნელოვანი და მას ამ კლანის ყველა მცხოვრები სცემდა პატივს. იმის მიუხედავად რომ ამ კუნძულის მობინადრეებს არ სწამდათ მაღალი ღმერთის და უზენაესი არსებების, რომელიც ყველა ღმერთზე მაღლა იდგა არსებობდნენ საზოგადოებები რომლებსაც ამის სჯეროდათ მაგალითად ისინი ვისაც სწამდათ ქრისტიანობის, იუდაიზმის და ისლამის. რა თქმა უნდა იბადება კითხვა რატომ სჯერათ ზოგ საზოგადოებაში მაღალი უზენაესი ღმერთის და ზოგში არა. განვიხილოთ სვონ-სონი თვალსაზრისი, რომ ადამიანები იგონებენ ღმერთებს რომელებიც განასახიერებენ ამ საზოგადოებაში მნიშვნელოვანი გადაწვეტილებების მიმღებ ჯგუფებს. აქედან გამომდინა მან ეუმუშავა ჰიპოთეზა რომელიც ადასტურებდა რომ მაღალი ღმერთების არსებობა იერარქიული პოლიტიკური სისტემის საზოგადოებებში სჯეროდათ.
სიცოცხლე სიკდვილის შემდეგ
როგორც წეღან ვახსენეთ რელიგია გაჩნდა უპასუხო კითხვების გამო. ბევრ საზოგადოებაში არსებობდა განსხვავებული მოსაზრებები საიქიოსთან დაკავშირებით და არააქტუალურია მოსაზრებები იმის შესახებ თუ ღა ხდება სიკვდილის შემდეგ. მაგალითად ლუგბარები სიკვდილს ცოცხლის წინაპართან შეერთებად აღიქვამენ. მათი აზრი როდესაც კვდები შენ წარსულში გადადიხარ. სამხრეთ ამერიკის მკვიდრნი თვლიან რომ სიკვდილის შემდეგ ისინი უახლოესი ტბის ფსკერზე განაგრძობენ სიცოცხლეს. ჩამულებმა ერთმანეთს შეუთანხმეს მაიას ტომის მზისა და მთვარის გაღმერთება და ესპანელი დამპყრობლების იესო და მარიამი.
დაკრძალვის ცერემონიები
მიცვალებულის კულტი და დაკრძალვის უძველესი ტრადიციები ყველაზე ძველი ფაქტები, როდესაც დადასტურებულია მიცვალებულთა დაკრძალვის რიტუალები,  შუა პალეოლითის პერიოდს მიეკუთვნება. მიცვალებულთა ნეშთი განთავსებული იყო მიწაში ამოთხრილ სამარეებში, რომლებსაც თან ახლდა ქვის იარაღები და ცხოველების ნაშთები, ზოგჯერ გვამები კარგად იყვნენ დაცულნი. სამარხების დათვალიერება ხშირად გვიტოვებს შთაბეჭდილებას, რომ გარდაცვლილები გარკვეული მზრუნველობით არიან დაკრძალულნი. ახლა შეუძლებელია დავადგინოთ ეს ზრუნვა გამოწვეული იყო მიცვალებულთა მიმართ სიყვარულით თუ დამკრძალავებს მისი უკან დაბრუნების ეშინოდათ, მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში ეს გულისხმობს რაღაცა ფორმით სიკვდილის შემდეგ სიცოცხლის არსებობის რწმენას. ეს აუცილებლად არ ნიშნავს, რომ პალეოლითის ადამიანს სულის არსებობის რწმენა ჰქონდა. ეს შესაძლოა ნიშნავდეს, რომ მას ჰქონდა ,,ცოცხალი გვამისა“ (ესე იგი სიკვდილის შემდეგ მიცვალებული შესაძლო აქტივობის) რწმენა.
განსხვავებული სიტუაციაა მიწათმოქმედი ხალხების შემთხვევაში, რომლებიც მონადირე-შემგროვებლებისგან განსხვავებით ერთ ადგილას იყვნენ დამაგრებულნი. პირველი მტკიცებები წინაპართა კულტის არსებობისა თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VII საუკუნეში. მტკიცებულებები ნახული იქნა ჯერ იერიქონში პალესტინაში, სადაც თავის ქალები განთავსებულნი იყვნენ ცალკე ოთახში და ზოგიერთი მათგანს სახის ნიღაბიც კი ჰქონდა. ასეთივე პრაქტიკა შეიმჩნევა თანამედროვე სამხრეთ აზიისა და ოკეანეთის ზოგიერთ მიწათმოქმედ ტომში, მათაც იგივე ტრადიციები აქვთ წინაპართა თავის ქალებთან დაკავშირებით. თავის ქალის კულტი ამ ხალხებში წინაპართა პატივისცემის ტრადიციას უკავშირდება და ამ კულტის მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია მიცვალებულებთან კავშირის რწმენა და მიწის ნაყოფიერებისა და მოსავლის სიდიდის კავშირი გარდაცვლილების კეთილგანწყობასთან. განსაკუთრებით გამოსარჩევია დაკრძალვის ერთ-ერთი სახეობა - მეგალითები. მეგალითები უზარმაზარი დაუმუშავებელი და დამუშავებული ქვის ლოდებისგან აგებული ქვის ნაგებობაა. ისინი ძირითადად ენეოლითისა და ბრინჯაოს ხანით თარიღდება და თითქმის ყოველთვის სამარხებია ან დაკრძალვის კულტს უკავშირდება. როგორც ჩანს, მეგალითების აგებას უძველესი ადამიანი უკავშირდება მის წარმოდგენას ცოცხლებისა და გარდაცვლილების შესახებ. მეგალითები სათემო ნაგებობები იყო და წინაპართა კულტს უკავშირდებოდა. უძველესი ადამიანი მეგალითების მეშვეობით წინაპრის კულტისათვის ხანგრძლივი და მონუმენტალური ფორმის მიცემას ცდილობდა. სხვანაირად რთულია აიხსნას რაში დასჭირდა უძველეს ადამიანს, მაგალითად უზარმაზარი ვერტიკალური ქვების (მენჰირი) აგება. ზოგიერთ ადგილებში ეს ქვები ადამიანის ფორმასაც კი არის მიმსგავსებული. მკვლევართა აზრით მეგალითები აგრეთვე წმინდა ადგილებთანაც არის დაკავშირებული, რაც აგრეთვე წინაპართა კულტის ერთ-ერთი გამოძახილია. რა თქმა უნდა შეცდომა იქნებოდა ყველა მეგალითური ძეგლის წარმოშობის ერთგვაროვანი ახსნა. აგრეთვე შეცდომა იქნებოდა იმის დასკვნა, რომ მეგალითების ეპოქაში ადამიანს რაიმე განსხვავებული რელიგიური შეხედულებები ჩამოუყალიბდა. მეგალითების დანიშნულება ყოველთვის არ არის გარკვეული. ისინი, როგორც ჩანს, არის გამოვლინება იმ გრანდიოზული იდეებისა, რომლებიც ადამიანს გაუჩნდა. ეს იდეები შესაძლოა მრავალფეროვანი იყო თუმცა ეჭვგარეშეა, რომ მიცვალებულის კულტს მათ შორის მნიშვნელოვანი ადგილი ეჭირა.
კანიბალიზმი
პალეოლითის ეპოქის ნამარხებში ხშირად ადამიანების და ცხოველების ძვლები მიმოფანტულია, ზოგჯერ დამტვრეულია და ცეცხლის კვალი ამჩნევია. ამავდროულად ეს ძვლები სხვადასხვა არქეოლოგიურ დონეზეა აღმოჩენილი. ხშირად ასეთი ფაქტები კაციჭამიობის დამამტკიცებლად ითვლება, მაგრამ სხვა ინტერპრეტაციების გამორიცხვაც არ შეიძლება, მაგალითად ლეშის მჭამელი ცხოველების მოქმედებით (მაგ. გიენა). გვამის ამოთხრის შედეგად ხდებოდა ძვლების მიმოფანტვა ზედაპირზე და შესაძლოა ეს ძვლები შემდგომ დაიწვა ამ ადგილებში გაჩაღებული ცეცხლის შედეგად. რა თქმა უნდა, ეს ფაქტები კაციჭამიობითაც შეიძლება ავხსნათ. თუმცა ეს ახსნა ხშირად გამომდინარეობს იმ შეხედულებიდან, რომ ამ დროისთვის ადამიანებში ფართოდ იყო გავრცელებული კაციჭამიობა. არსებობდა შეხედულება, რომ კაციჭამიობა არის განსაკუთრებულად პრიმიტიული მოვლენა და შესაბამისად ძალიან ძველი. ამ შეხედულებას დღესაც ჰყავს გარკვეული რაოდენობის მიმდევარი თანამედროვე მეცნიერებს შორის, თუმცა იგი ალბათ მოძველებულად უნდა ჩავთვალოთ: ეთნოლოგიური კვლევები მკაფიოდ უჩვენებენ, რომ კანიბალიზმი თითქმის ყოველთვის მიწათმოქმედი ხალხებისთვისაა დამახასიათებელი. ესე იგი ხალხებისთვის, რომლებიც უფრო მაღალ კულტურულ საფეხურზე არიან ასულნი პირველყოფილ მონადირეებთან შედარებით და ცხადია, რომ ეს მოვლენა რელიგიურ ან მაგიურ კონცეფციებთანაა დაკავშირებული, რომელშიც კულტურული მცენარეები დიდ როლს თამაშობს. პალეოლითის ეპოქაში კანიბალიზმი ფართოდაც რომ ყოფილიყო გავრცელებული ამ ფაქტის რელიგიური მოტივებით ახსნას ვერ შევძლებდით. განსხვავებული სიტუაციაა უფრო გვიან პერიოდებში, განსაკუთრებით ნეოლითში. აქ ადამიანის სხეულის ნაშთები ხშირად სურსათის ნაშთებთან ერთად არის შენახული, მოთავსებულია სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის სამსხვერპლო ხვრელებსა და გვირაბებში, ორმოებში და ასე შემდეგ. აქ კანიბალიზმის ინტერპრეტაცია სავსებით შესაძლებელია, რადგან ეს პრაქტიკა ძირითადად აგრარულ კულტურებში იყო გავრცელებული, უფრო შესაძლებელია მისი შედარება თანამედროვე კანიბალიზმთან მოვახდინოთ. თანამედროვე კანიბალიზმში ამ პროცესის ძირითად მიზანს მსხვერპლის საუკეთესო თვისებების მიკუთვნება წარმოადგენს. ესე იგი რელიგიურ-მაგიურ წარმოდგენებთან არის დაკავშირებული.
ტოტემიზმის ბუნება
საჭიროა ერთმანეთისგან გავარჩიოთ ჯგუფური და ინდივიდუალური ტოტემიზმი. ამ ფორმებს საერთო აქვთ ძირითადი მახასიათებლები, თუმცა გვხვდება სხვადასხვა სიხშირითა და სხვადასხვა სპეციფიკური ფორმების სახით. მაგალითად, ხალხი ტოტემს ზოგადად მიიჩნევს როგორც კომპანიონს, ნათესავს, მფარველს, ან დამხმარეს, მიაწერენ ზეადამიანურ ძალებსა და სთავაზობენ სხვადასხვა კომბინაციის პატივისცემას, თაყვანისცემასა და შიშს. უმეტესობა კულტურები იყენებენ სპეციალურ სახელებსა და ემბლემებს ტოტემის მისამართად, ასევე როგორც წესი არსებობს აკრძალვა ანუ ტაბუ, როგორიცაა ტოტემის მოკვლა, ჭამა ან შეხება. მიუხედავად იმისა, რომ ტოტემები რიტუალური ქცევების ფოკუსია, მიჩნეულია, რომ ტოტემიზმი არ არის რელიგია. ტოტემიზმი შეიცავს რელიგიის ელემენტებს სხვადასხვა დონით, ისევე როგორც მაგიას. ტოტემიზმი ხშირად შერეულია განსხვავებული ტიპის რწმენებთან, როგორიცაა წინაპართა თაყვანისცემა, იდეები სულის შესახებ, ან ანიმიზმი. ასეთმა შერევებმა ისტორიულად გაართულა კონკრეტული ტოტემისტური ფორმების კვლევა.
ჯგუფური ტოტემიზმი
სოციალური ანუ კოლექტიური ტოტემიზმი არის ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ფორმა ამ რწმენის სისტემის. იგი როგორც წესი მოიცავს ერთ ან მეტ ისეთ თვისებებს, როგორიცაა მისტიური ასოციაცია ცხოველებისა და მცენარეების სახეობებთან, ბუნებრივ მოვლენასთან, ან ობიექტებთან, რომელიც შეიქმნა ცალმხრივად დაკავშირებული ჯგუფებისგან (საგვარეულო, კლანი, ტომი) ან ადგილობრივი ჯგუფების და ოჯახების მიერ; ტოტემების მემკვიდრეობით გადაცემა (მატრიარქატულად და პატრიარქატულად); ჯგუფების ან პირადი სახელები, რომლებიც დაფუძნებულია პირდაპირ ან არაპირდაპირ ტოტემზე; ტოტემისტური ემბლემებისა და სიმბოლოების გამოყენება; ტაბუ ან აკრძალვები, რომლებიც შეიძლება ეხებოდეს მთლიანად ცხოველების და მცენარეების სახეობებს ან მათ ნაწილებს; და კავშირი დიდი რაოდენობით ცხოველებთან და ბუნებრივ ობიექტებთან (რთული ტოტემები), რომელშიც შეიძლება გამოვყოთ მთავარი და დამხმარე ტოტემები. ჯგუფური ტოტემები, როგორც წესი, ასოცირდება ან წარიმართება მითებსა და რიტუალებზე დაყრდნობით. იმის მიზეზი, თუ რატომ აირჩიეს კონკრეტული ცხოველი ან ბუნებრივი რაღაც ტოტემად, ისეთი რომელსაც არანაირი ეკონომიკური ღირებულება არ გააჩნია იმ საზოგადოებისთვის, შეიძლება აიხსნას შემთხვევითობითა და ხალხის წარსულის გადამწყვეტი მომენტებით. ფოლკლორული ტრადიციები ტოტემების ბუნების და საზოგადოებების წარმოქმნის შესახებ ბევრ ინფორმაციას გვაწვდის, განსაკუთრებით ჯგუფიების კულტურულ ვარაუდების საკითხზე. მაგალითად, ჯგუფსს, რომელიც კონკრეტული ტოტემისგან შეიქმნა, შეიძლება ჰქონდეს ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც მათი წინაპარი იყო ცხოველი ან მცენარე, რომელსაც შეეძლო ადამიანის ფორმის მიღებაც. მსგავსი რწმენის სისტემის ჯგუფებში, რომელშიც გაერთიანებულია ადამიანები, ცხოველთა და მცენარეთა სახეობები, შესაძლოა საერთო წინაპარიც ჰყავდეთ. სხვა შემთხვევებში არსებობს ტრადიციები, რომლის მიხედვითაც ნათესაური ჯგუფის ადამიან წინაპარს ჰქონდა კარგი ან ცუდი შეხვედრა ცხოველთან ან ბუნებრივ ობიექტთან და უბრძანა მის შთამომავლებს მთელი ამ ცხოველის სახეობის თაყვანისცემა. ჯგუფური ტოტემიზმი ტრადიციულად ხშირი იყო აფრიკაში, ინდოეთში, ოკეანეთში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და სამხრეთ ამერიკის გარკვეულ ნაწილებში. ეს საზოგადოებები სხვებთან ერთად მოიცავს ავსტრალიელ აბორიგენებს, აფრიკელ პიგმეებს, სხვადასხვა ადგილობრივ ამერიკელ ხალხს - განსაკუთრებით ჩრდილოდასავლეთის სანაპიროს ინდიელებს (ძირითადად მეთევზეები), კალიფორნიელ ინდიელებს, ჩრდილოაღმოსავლეთ ინდიელებს. ჯგუფური ტოტემიზმი გვხვდება განსხვავებული სახით უგრიელებსა და დასავლეთ ციმბირელებში (მონადირეებიდა მეთევზეები, რომლებიც ირმებს აშენებდნენ), ასევე მწყემსთა ტომებში ჩრდილოეთ და ცენტრალურ აზიაში.
ინდივიდუალური ტოტემიზმი
ინდივიდუალური ტოტემიზმი გამოიხატება ინტიმურ მეგობრულ ურთიერთობასა და მფარველობაში პირვონებასა და კონკრეტულ ცხოველსა თუ ბუნებრივ ობიექტს (შეიძლება ცხოველთა სახეობას) შორის. ამ ბუნებრივ ობიექტს შეუძლია მფლობელისთვის სპეციალური ძალების მინიჭება. ინდივიდუალურ ტოტემიზმს ხშირად უკავშირებენ იდეებს ადამიანის სულის ან სულის შესახებ და მათგან მიღებულ კონცეპტებს, როგორიცაა ალტერ ეგო და ნაგუალიზმი - აცტეკური სიტყვის „ნაუალი“ ესპანური ფორმის სიტყვა, რომელიც ნიშნავს „რაღაც დამალულს ან დაფარულს“ - რაც ნიშნავს, რომ არსებობს რაღაც ორმხრივი კავშირი ადამიანსა და ცხოველს ან ბუნებრივ ობიექტს შორის, სიცოცხლის და ბედის კავშირი ისე, რომ ერთ-ერთის დაზიანების, ავადმყოფობისა ან სიკვდილის შემთხვევაში, იგივე ბედი ეწეოდა კავშირის მეორე წევრსაც. შედეგად ასეთი ტოტემები ტაბუ დადებული გახდა. შამანიზმის შესწავლა მიგვანიშნებს, რომ ინდივიდუალური ტოტემიზმი უფრო ადრე გაჩნდა ვიდრე ჯგუფური, რადგან ჯგუფის მფარველი სულები ხშირად ინდივიდუალური მფარველებისგან მოდიოდა. ასევე არსებობს ტენდენცია ინდივიდუალური ტოტემების მემკვიდრეობით გადაცემისა ან იმ ცხოველთა სახეობაზე ტაბუს დადება, რომელსაც ტოტემი ეკუთვნის. ინდივიდუალური ტოტემიზმი ფართოდაა გავრცელებული. იგი გვხვდება არამარტო მონადირეთა ტომებსა და მოსავლის ამღებებში, არამედ ფერმერებსა და მწყემსებშიც. იგი ასევე განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება ავსტრალიელ აბორიგენებსა და ამერიკელ ინდიელებს შორის. ნაყოფიერების ქალღმერთები
ქალების პატარა ფიგურები ეგრეთ წოდებული ვენერას ქანდაკებები პირველად გამოჩნდა ზედა პალეოლითის ხანაში. ხშირად ზოგ სემთხვევაში ეს ქანდაკებები სქემატურად სიეა დაზიანებული, რომ ძნელია ამოცნობა ქალის სქესის ნიშნებისა. აქცენტი კეთდებოდა მათ ანატომიურ აღნაგობაზე, მკერდზე და საშვილოსნოზე. ასეთი ძლიერი აქცენტი ანატომიურ ზონებში ,რომელიც გამოხატავდა ამ ქალების ნაყოფიერებას. თუმცა ეს არარის ბოლომდე დაზუსტებული და სრული ჭეშმარიტება არ არის ამ ფიგურებთან მიმართებაში.
ფოლკლორული ანალოგიები თანამედროვე პრიმიტიულ მოვლენებთან გვაძლევს იმის მტკიცების საშუალებას, რომ ასეთი ციფრები გამოყენებულ იყო როგორც წარმოდენადა ურთიერთობა სულების სამყაროსთან. რომლის ფუნქცია იყო დახმარება და დაცვა. გასნაკუთებით ნადირობის დროს. ასევე შეიძლება რომ ეს ციფრები განკუთვნილი ყოფილიყო დედებისათვის ან ცხოველტა მბრძნებლებისათვის, მიწისქვეშა სამყაროს ქალღმერთებისათვის ასევე სხვადასვხა მიწებისა და რეგიონების მფლობელთათვის. არცერთი ცნობილი პირდაპირი კონტინიუმი არ უკავშირდება ამ ადრეულ ციფრებს პალეოლითისა და მსგავსი ადრეული ნეოლითიური და უფრო ადრეულ პერიოდებს. დასახლებულ პუნკტებში და სალოცავებში ამ ძველ პერიოდისას გვხვდება დიდი რაოდენობით ქალის ფიგურები ძლიან გასნხავებული ტიპებისა, შესაძლოა ესენი იყვნენ ქალღმეღტების გამოსახულება ან სიმბოლოები, შეიძლება იყვნენ მსხვერპლნი. რაც არ უნდა იყოს ყოველთვის დაკავშირებულია ქალურ ნაყოფიერებასთან. ამის დარწმუნებით მტკიცება შეიძლება ამ ფიგურებისათვის, რომლებიც ღიად გამოხატავენ ნაყოფიერებას ანდაც დაკავშირებულები არიან ბავშვებთან. თუმცაღა ქალების ყველა ფიგურა არ შეიძლება აღქმული იყოს როგორც ნაყოფიერების სიმბოლო. ხანდახან ისინი გამოსახულია როგორც წინაპრების როლში. დიდი რაოდენობით ამ პატარა ფიგურების გამოჩენას შეიძლება საფუძვლად ედოს მათი მაგიური გამოყენება.
შამანიზმი, ჯადოქრობა, მაგია
შამანიზმი არის ძალიან კომპლექსური რიტუალებისა და პრაკტიკების, ასევე კონცეფციების ერთობლიობა. მათი დამახასიათებელი ნიშნია, ექსტაზის გამოყენება და სულების რწმენა, რომლებიც ხშირად ჩნდებიან ცხოველების ფორმაში და მათი ფუნქციებით ეხმარებიან, მიცვალებულ სულებს იმოგზაურონ საიქიოში, სხვა ქვეყანაში. ასევე მათ წამთ მეტამორფოზის. ზედა პალეოლითში აღმოჩნილი სურათები იმას მოწმობს, რომ ისნი გადაიოდნენ და ღებულობდნენ ჩიტის ანდა სხვა ცოხველების ფორმას. მეორემ ხრივ საეჭვოა არსებობდა თუ არა ბოლომდე ცმოყალიბებული შამანიზმი იმდროს. მიუხედავად ამისა ისტორიის განმავლობაში ხშირად შეიძლება ისეთი ობიექტების პოვნა რომლებიც შეიძლება მივაკუთვნოთ ძამანიზმის ატრიბუტიკას. კვლევები ხაზს უსვამს შმანიზმის რელიგიურ ხასიათს. თუმცა პრაკტიკებში ეს უფრო ჰგავს ჯადოქრობასა და მაგიას. შმანიზმის გაიგივება ჯადოქრობასთან არ იქნება სწორი თუკი მას გავიგებთ ისე როგორც, რაღაც ზებუნებრივით მანიპულირებას ადამიანური მეთოდები გამოყენებით. რელიგიისგან განსავევბით, რომელშიც ადამიანი უახლოვდება ზებუნებრივ უმაღლეს ქმნილებებს მხოლოდ ლოცვით. ჯადოქრობაა ეს თუმაგია ასეთი გზით შმანიზმი გამოდის როგორც, მოწინააღმდეგე ჭეშმარიტი რელიგიისა და ღებულობს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას როდესაც რელიგიის დონე მცირდება. სიმართლე რომ ვთქვათ ჯადოქრობა და მაგია ღებულობს საკულტო ფორმას და აცლის მას რელიგიურ მნიშვნელობას. ამ მიზეზების გამო ხშირად ძნელია იმის გადაწყვეტა რელიგიური ხასიათის მატარებელია ეს მოვლენები თუ უფრო მაგიურის. ჯადოქრობამ შეიძლება რეალიზაცია მოახდინოს პრაქტიკაში რაღაც გარკვეულ დონემდე მატერიალური ნივთების გამოყენების გარეშეც და ამის გამო ასევე რთულია ჭეშმარიტი რელიგიის გაგება. ზედა პალეოლითში მეცნიერებმა მიანიჭეს დიდი მნიშვნელობა მაგიას. მაგალითად რაკეტები (შუბები და ისრები) გამოახული იყო კედზლებზე ცხოველებთან ერთად. ეს იყო იმის გამოსახულება რომ გაეძლიერებინათ მონადირეებისათვის წარმატებით ნადირობის შესაძლებლობა. თუმცა ეს მოსაზრება ცოტა გაურკვეველია და ბოლომდე არსაბუთდება თუ რას ნიშნავს ეს ნახატები. ასევე რთულია იმის თქმა არსებობდა თუ არა სხვა ტიპის ნახატები ან ქანდაკებები, ანდაც აბსტრაქტული სიმბოლოები რათა შეესრულებინათ ჯადოქრობა ამ და უფრო გვიან პერიოდებში.
სანტა-ლუსიას რაიონი (ლუკანასი)
სანტა-ლუსიას რაიონი (Distrito de Santa Lucía) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ლუკანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 343 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 321 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 019 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლუკანასის პროვინციის რაიონები