cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არდებილი
მდებარეობა
არდებილი მდებარეობს კასპიის ზღვიდან დაახლოებით 70 კილომეტრის დაშორებით. ამ დასახლებიდან 210 კილომეტრში არის ქალაქი თავრიზი. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1351 მეტრ სიმაღლეზე, დასახლების ფართობი შეადგენს 18,011 კმ²-ს.
დასახლების აღმოსავლეთით მდებარეობს მთა სავალანი (4,811 მ).
სქოლიო
კატეგორია:ირანის ქალაქები
გელური ხელბურთი
260პქ|მინი გელური ხელბურთი (liathróid láimhe) — ირლანდიური თამაში, სადაც მოთამაშემ ბურთი ხელით ისე უნდა გაარტყას კედელს, რომ მოწინააღმდეგემ ვერ შეძლოს მასზე დარტყმა. თამაშს თამაშობს ორი (ცალ-ცალკე) ან ოთხი (წყვილებში) მოთამაშე. ირლანდიური ხელბურთი მსგავსია ამერიკული ხელბურთის, ბასკური პელოტის, ჩოგანბურთის და სკვოშის.
წესები
გელური ხელბურთი ითამაშება კორტზე, რომლის ზომები თავდაპირველად 18,3 მეტრი 9,15 მეტრზეა (60 ფუტი 30 ფუტზეა), ხოლო კედლის სიმაღლე 9,15 მეტრი (30 ფუტი) იყო.
შემცირებული ზომის კორტი პირველად გამოყენებული იქნა 1969 წელს, რომლის ზომები 12,2 მეტრი 6,1 მეტრზეა (40 ფუტი 20 ფუტზეა), ხოლო კედლის სიმაღლე 6,1 მეტრი (20 ფუტი) იყო. დღეს ამ ზომის კორტი სტანდარტულია ამ თამაშის საერთაშორისო ვერსიაში, თუმცა ტრადიციულ თამაშებში ორივე კორტი გამოიყენება.
მოთამაშის მიზანია დააგროვოს გარკვეული ოდენობის ქულები, სანამ ამას მისი მოწინააღმდეგე გააკეთებს. მან ბურთს მანამ უნდა დაარტყას, სანამ ის ორჯერ დაეცემა იატაკზე კედლიდან ასხლეტვის შემდეგ. გელური ხელბურთის კორტი ძირითადად ოთხკედელიანია, თუმცა არსებობს სამ და ერთკედლიანი კორტებიც.
ისტორია
გელური ხელბურთის მსგავსი თამაშები წარმოიშვა რამდენიმე ადგილას სხვადასხვა დროს. ეგვიპტეში, ოსირისის ტაძრის იეროგლიფებში ქურუმები თამაშობენ თამაშს, რომელიც ძალიან ჰგავს ხელბურთს. მეზოამერიკულ ცივილიზაციას ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში ჰქონდათ ხელბურთის მსგავსი თამაში, რომელსაც დიდი ადგილი ეკავა კოლუმბამდელი ამერიკის კულტურაში.
პირველი აღნუსხული თამაში, სადაც მოთამაშეები ხელით ბურთს კედელს ურტყამენ, დაფიქსირებულია 1427 წელს, შოტლანდიაში. ირლანდიაში ყველაზე ადრეული დოკუმენტი, სადაც მსგავსი თამაშია მოხსენიებული, არის გოლუეის 1527 წლის კანონთა კრებული. ირლანდიის დასავლეთ ნაწილს მჭიდრო სავაჭრო კავშირები ჰქონდა ესპანეთთან, განსაკუთრებით ბასკეთთან, სადაც ასევე თამაშობენ მსგავს თამაშს, პელოტას.
ტიპები
ირლანდიაში გელური ხელბურთის ოთხი ტიპი არსებობს: მოკლე კორტიანი (40X20), დიდ კორტიანი (60X30) სოფთბოლი და ჰარდბოლი და ერთკედლიანი ხელბურთი. ერთკედლიანი ხელბურთი გახდა პოპულარული ბოლო წლებში და ის ყველაზე გავრცელებული ვერსიაა საერთაშორისო ხელბურთის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელბურთი კატეგორია:გელური თამაშები
Camponotus heathi
Camponotus heathi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კირსტენ დანსტი
კირსტენ დანსტი (Kirsten Dunst; 30 აპრილი, 1982) — ამერიკელი მსახიობი. პირველი მნიშვნელოვანი როლი 12 წლის ასაკში შეასრულა და ოქროს გლობუსზეც იყო წარდგენილი. 2011 წელს ლარს ფონ ტრიერის ფილმ „მელანქოლიაში“ შესრულებული როლისთვის მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
შვარცჰორნი (გრინდელვალდი)
შვარცჰორნი (Schwarzhorn) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბრინცისა და გრინდლევალდის მუნიციპალიტეტებს შორის. ზღვის დონიდან 2 928 მ სიმაღლით იგი გროსე-შაიდეგის უღელტეხილის ჩრდილოეთით მდებარე ჯგუფის უმაღლესი მწვერვალია.
მთის ჩრდილოეთ კალთაზე გაწოლილია პატარა მყინვარი. მწვერვალამდე ასვლა შესაძლებელია სამხრეთ კალთაზე არსებული ბილიკით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ნიკელი
ნიკელი (Niccolum; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, მეათე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIIIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 28, ატომური მასა — 58.693, tდნ — 1455 °C, tდუღ — 2730 °C, სიმკვრივე — 8.908 გ/სმ3. მოვერცხლოსფრო-თეთრი მბზინვარე ლითონი მცირე ოქროსფერი შეფერილობით ერთ-ერთია იმ ოთხი ფერომაგნიტურ ელემენტებს შორის, რომლებიც არსებობენ ოთახის ტემპერატურაზე; დანარჩენი სამია რკინა, კობალტი და გადოლინიუმი. იგი იმყოფება ქიმიურ ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეათე ჯგუფში.
ნიკელის გამიყენების მაგალითები ცნობილია ჯერ კიდევ ქრისტეს შობამდე 3500 წლის წინათ, მაგრამ პირველად გამოყო და მისი ქიმიურ ელემენტად კლასიფიკაცია მოახდინა შვედმა ქიმიკოსმა კროონსტეტმა 1751 წელს, რომელსაც თავდაპირველად მისი შენადნობი აერია სპილენძის მინერალში. უფრო სუფთა სახით იგი მიღებული იყო 1804 წელს გერმანელი ქიმიკოსის ი. რიხტერის მიერ.
ნიკელის უდიდესი მომპოვებელი კვანძები განლაგებულია კანადაში - სადბერის კრატერი, რუსეთში - ნორილსკი და ახალ კალედონიაში. დედამიწის ქერქში ნიკელის შემცველობაა 5,8•10−3%. ლითონი კოროზიისადმი მაღალი მდგრადობით გამოირჩევა, რის გამოც მას იყენებენ სხვა ლითონების დასაფარად, მონეტების წარმოებაში, მაგნიტებსა და მრავალი საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოსა თუ ნივთის დასამზადებლად.
ბალაში
ბალაში ( გ. 490-იანები) — სასანიდური ირანის მე-19 შაჰინშაჰი 484—488 წლებში, იეზდიგერდ II-ის ვაჟი, პეროზ I-ის უმცროსი ძმა.
ბალაშის მეფობამ მხოლოდ 4 წლამდე გასტანა. ამ ხნის განმავლობაში სპარსელების კავკასიაში ბატონობას საფრთხე შეუქმნა მოძლიერებულმა იბერიის მეფემ, ვახტანგ გორგასალმა. ბალაში შეეცადა ქართველებთან და სომხებთან ურთიერთობის დალაგებას. მან სომხეთის მარზპანად დანიშნა ვაჰან მამიკონიანი და მას სომხების გამაზდეანების პირობით სრული თავისუფლება მიანიჭა.
485 წელს ბალაშის წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყო პეროზ I-ის ვაჟმა, ზარირმა. ბალაშ-შაჰმა მრავალრიცხოვანი არმია დაძრა ქტესიფონიდან და სომხების დახმარებით შეძლო აჯანყებული ძმისშვილის დატყვევება და სიკვდილით დასჯა.
იმპერიის სტაგნაციისა და ეკონომიკური კრიზისის გამო, 488 წელს ბალაში ტახტიდან ჩამოაგდო მისმა მეორე ძმისშვილმა, კავად I-მა, ეფთალიტები-სა და სპარსი დიდებულების დახმარებით.
სქოლიო
კატეგორია:V საუკუნის სასანიანი მონარქები კატეგორია:გარდაცვლილი 490-იანები კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ნინა არვესენი
ნინა არვესენი (Nina Arvesen; დ. 1961, 16 მაისი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი, მოცეკვავე და ბიზნესმენი. ყველაზე ცნობილია თავისი შესრულებით ამერიკულ სერიალებში არვესენმა შეასრულა მისი ორი ყველაზე გამორჩეული სამსახიობო როლი, როგორც კასანდრა როულინსი ფილმში The Young and the Restless და ანჯელა რაიმონდის როლი NBC-ის სატელევიზიო სერიალ სანტა ბარბარაში. მშობლიურ ნორვეგიაში ნინა არვესენმა სუბტიტრები დაუდო ამერიკულ ფილმებს, მართავდა სატელევიზიო სადგურს და გახსნა ქვეყნის პირველი RCA / Motown ფილიალი.
ახალგაზრდობა
არვესენი დაიბადა ნიუ-იორკში, ნორვეგიელი მშობლების ოჯახში. მისი მამა, იან არვესენი, იყო ნორვეგიის დიპლომატი და ნორვეგიის ელჩი მექსიკაში (1979-1985), კოსტა-რიკაში (1985-1991) და პორტუგალიაში (1976-1998). მისი დედა, სიდსელი (გამოითქმის "sis-sell") იყო მსახიობი ნორვეგიაში. არვენსენს ჰყავს ორი ძმა; ჯანიკ არვესენი, რომელიც არის ფინანსური ინვესტიციების მრჩეველი ნორვეგიაში და კრისტიან არვერსენი, რომელიც მუშაობს ფილმებსა და სპეცეფექტებზე ლოს-ანჯელესში კალიფორნიაში.
შეერთებულ შტატებში მუშაობამდე არვესენს სამი წლის განმავლობაში ჰქონდა საკუთარი თოქ-შოუ ნორვეგიაში და ასევე მუშაობდა მსახიობად ეგვიპტეში, ბრაზილიაში, კოსტა-რიკაში და ნორვეგიაში, სანამ დაბრუნდა შეერთებულ შტატებში.
არვესენმა თავდაპირველად თავისი კარიერა მოზარდობის პერიოდში დაიწყო, როგორც მსახიობმა, მოდელმა, მოცეკვავემ და კლასიკურად მომზადებულმა პიანისტმა ნორვეგიაში. კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მან მიიღო გადაწყვეტილება, დაეტოვებინა ნორვეგია 1986 წელს, რათა გაეგრძელებინა თავისი ოცნება სამსახიობო კარიერაზე შეერთებულ შტატებში, სადაც იგი გამოჩნდა რამდენიმე სატელევიზიო შოუში, რეკლამებში და ფილმებში. არვესენის თქმით, ამერიკელმა კასტინგის დირექტორებმა უარი თქვეს მის საზღვარგარეთ მსახიობობაზე. მან საბოლოოდ მიიღო თავისი პირველი აშშ-ს ეკრანის კრედიტი და კინომსახიობთა გილდიის წევრობის ბარათი 1987 წლის ფილმში Dragnet-ში დენ ეიკროიდთან და ტომ ჰენკსთან ერთად გამოჩენის შემდეგ. მას შემდეგ, რაც მან შეწყვიტა მუშაობა სხვადასხვა სერიალებში, რამაც იგი გახადა ცნობილი, მისი კარიერული მისწრაფებები მსახიობობიდან გადავიდა სატელევიზიო რეკლამებში, ბეჭდურ რეკლამებსა და პოპულარულ ჟურნალებში მოდელობაზე. არვესენმა განაგრძო მუშაობა და შექმნა საკუთარი საწარმოო კომპანია, The Arvesen Group.
Soap Opera Digest-მა არვესენს უწოდა ერთ-ერთი "ტელევიზიის ყველაზე ლამაზი ქალი" 1989 წლის 21 მარტის პუბლიკაციაში, რომელსაც იმ დროისთვის 1 მილიონზე მეტი გამომწერი ჰყავდა.
საქველმოქმედო საქმიანობა
გარდა იმისა, რომ იყო წმინდა ჯუდის ბავშვთა კვლევითი საავადმყოფოს ერთზე მეტი ღონისძიების ცერემონიების ოსტატი, რომელიც ყოველწლიური თანხების მოზიდვის ღონისძიებაში იყო, არვესენი ჩართული იყო Make-A-Wish ფონდში და არასრულწლოვანთა დიაბეტის კვლევის ფონდში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალები
ჯონი ფირცხალაიშვილი
thumb|ჯონი ფირცხალაიშვილი ხვდება რიჩარდ მაიერსს თბილისში, 2002 წლის 23 ნოემბერი. ჯონი მიხეილის ძე ფირცხალაიშვილი (დ. 22 მაისი, 1947, ლანჩხუთი) — ქართველი გენერალ-ლეიტენანტი, საქართველოს თავდაცვის მინისტრი (1991-1992), გენერალური შტაბის უფროსი (1998-2003).
ბიოგრაფია
დაამთავრა ლანჩხუთის პირველი საშუალო სკოლა. 1965-1970 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 1970 წელს, როგორც თადარიგის ლეიტენანტი, გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში. 1970-1972 წლებში მსახურობდა ოდესის სამხედრო ოლქში ოცმეთაურად. 1972-1973 წლებში მეთაურობდა მოტომსროლელ ასეულს. 1973-1974 წლებში იყო ბატალიონის შტაბის უფროსი. 1974 წელს დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი და დაინიშნა მოტომსროლელი ბატალიონის შტაბის უფროსად. 1974-1978 წლებში მსახურობდა მოტომსროლელი ბატალიონის მეთაურად. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ დაინიშნა ურალის სამხედრო ოლქში სასწავლო მოტომსროლელი პოლკის შტაბის უფროსად. მსახურობდა სამხედრო მრჩევლად ეთიოპიაში. 1978-1981 წლებში მსახურობდა კარპატისპირეთის სამხედრო ოლქში სასწავლო მოტომსროლელი პოლკის შტაბის უფროსად. 1981-1982 წლებში იყო მოტომსროლელი პოლკის მეთაურის მოადგილე. 1982-1983 წლებში — მოტომსროლელი პოლკის მეთაური. 1983-1985 წლებში იყო მოტომსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი. 1985-1988 წლებში იყო მოტომსროლელი დივიზიის მეთაური. 1988-1990 წლებში მსახურობდა უკრაინის სსრ-ში, ვინიცის ოლქის სამხედრო კომისრად.
1990-1991 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო კომისრად. 1991 წლის 15 აგვისტოდან 1992 წლის 6 იანვრამდე იყო დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი თავდაცვის მინისტრი. 1992-1993 წლებში მუშაობდა ეროვნული უშიშროებისა და თავდაცვის საბჭოს თავმჯდომარის, შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის სამხედრო კონსულტანტებისა და ინსპექტორების ჯგუფის უფროსის მოადგილედ – მთავარ სამხედრო კონსულტანტად. 1993-1996 წლებში იმყოფებოდა თადარიგში. 1996-2003 წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში სახმელეთო ჯარების სარდლად, თავდაცვის მინისტრის მოადგილედ, პირველ მოადგილედ. 1998 წლიდან 2003 წლის სექტემბრამდე იყო გენერალური შტაბის უფროსი.
2003 წელს გავიდა თადარიგში. ამჟამად ცხოვრობს ფეოდოსიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:საქართველოს თავდაცვის მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ლანჩხუთში დაბადებულები კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
დავით არახამია
დავით გიორგის ძე არახამია (Давид Георгійович Арахамія; დ. 23 მაისი, 1979, ქ. სოჭი, რსფსრ) — ქართული წარმოშობის უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 2019 წლიდან არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი და ფრაქცია „ხალხის მსახურის“ ლიდერი. ცნობილია ასევე ფსევდონიმით David Braun (დევიდ ბრაუნი).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:უკრაინელი ბიზნესმენები კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
ტბის თოლია
XIX-XX საუკუნეებში დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ევროპაში სოფლის მეურნეობისა და კვების მრეწველობის განვითარებასთან ერთად ტბის თოლიების არეალი საგრძნობლად გაიზარდა. ევროპაში გავრცელების არეალი მიუყვება საფრანგეთის სამხრეთ საზღვარს, გადის მდინარე პოს ხეობაზე და გრძელდება იტალიაში, სერბეთში, ბულგარეთში, მიუყვება შავი ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროს, სამხრეთ კავკასიასა და კასპიის ზღვას. ადგილ-ადგილ გვხვდება პირენეს ნახევარკუნძულის ცენტრალურ და ხმელთაშუაზღვისაპირეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ბუდობს კუნძულ კორსიკაზე, სარდინიასა და სიცილიაში, ბრიტანეთისა და ფარერის კუნძულებზე, აგრეთვე სკანდინავიაში ზღვის სანაპირო რაიონამდე. გვხვდება აზიაშიც, მათ შორის რუსეთში. ტბის თოლია გვხვდება საქართველოშიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეჭვავიასნაირნი
Camponotus havilandi
Camponotus havilandi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მეორე სამნიტური ომი
მეორე სამნიტური ომი ანუ დიდი სამნიტური ომი გახდა იტალიაში რომაელთა დომინანტობისკენ გადადგმული კიდევ ერთი დაბიჯი. ამ ომს წინ უძღვოდა პირველი სამნიტური ომი და ლათინური ომი. იგი დაიწყო ძვ. წ. 326 წელს და გასტანა 20 წელიწადზე მეტხანს, ძვ. წ. 304 წლამდე.
ომის დაწყება
ძვ. წ. 328 წელს პალეოპოლის და ნეაპოლის მცხოვრები ბერძნები იჭრებოდნენ კამპანიაში რომაულ დასახლებებში და არბევდნენ მათ. რომაელებმა გაგზავნეს ბერძნებთან ელჩები დაკმაყოფილების მოსათხოვნად, მაგრამ მოლაპარაკება უშედეგო აღმოჩნდა. ცხადი იყო რომ ბერძნებთან ერთად ომს სამნიტებიც დაიწყებდნენ და თვით კამპანიელებიც აჯანყდებოდნენ.
პალეოპოლისთვის ბრძოლა
მხედართმთავრად კვინტუს პუბლიუს ფილონი დანიშნეს, მიუხედავად იმისა რომ მისი კონსულობის ვადა იწურებოდა, გადაწყვიტეს იგი პროკონსულად დაენიშნათ ომის ბოლომდე. იგი დაბანაკდა პალეოპოლსა და ნეაპოლს შორის, რათა ამ ერთმანეთის მოკავშირეებს არ შეძლებოდათ ერთმანეთის დახმარება.
ძვ. წ. 326 წელს ახალმა კონსულებმა სამნიტებს ოფიციალურად გამოუცხადეს ომი. ომის პირველ ეტაპზე რომაელებმა უკვე აიღეს სამი სამნიტური ქალაქი. ბერძნული ქალაქების ალყაც კარგად მიდიოდა. პალეოპოლის ალყის დაწყებამდე ვითომ დასაცავად ქალაქში სამნიტური ჯარი იყო შესული. ისინი ისე ექცნეოდნენ ბერძნებს როგორც დამპყრობლები, ამიტომ ბერძნებმა გადაწყვიტეს ჩაბარება. ძალით კი რომაელებს ქალაქის მხოლოდ იმ ნაწილის დაკავება მოუწიათ, რომელშიც სამნიტები იყვნენ გამაგრებულნი. პუბლიუსი რომში ტრიუმფით დაბრუნდა.
საბრძოლო მოქმედებები ძვ. წ. 324 წელს
სასამართლოს წაგების შემდეგ დიქტატორი დაბრუნდა სამხედრო ბანაკში. აქ მას საბრძოლველად გამზადებული სამნიტები დახვდნენ. დიქტატორი ყველნაერად ეცადა ბრძოლა რაც შეიძლება წარმატებულად ჩაეტარებინა, მართლაც მისი სტრატეგია უწუნო იყო, მაგრამ ჯარისკაცები სპეციალურად აჭიანურებდნენ საქმეს. მიუხედავად ამისა, რომაელებმა მაინც გაიმარჯვეს.
დიქტატორი სწორად მიხვდა თუ რა უშლიდა ხელს მის პოპულარობას, ამიტომ მან შემოუარა ყველა დაჭრილ ჯარისკაცს და პირადად მოიკითხა. ასეთმა საქციელმა მართლაც გაზარდა მისი პოპულარობა. ამრიგად შემდეგ ბრძოლაში მათ სამნიტებთან დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვეს. ამის შემდეგ რომაელებმა სამნიტების მიწაზე თარეში დაიწყეს. ამ უკანასკნელთ არ ჰქონდათ რომაელებისთვის დასაპირისპირებელი ძალა და დიქტატორს ზავი სთხოვეს. სამნიტებს მოუწიათ რომაელი ჯარისკაცებისთვის ერთი წლის ხელფასის გადახდა და ტანსაცმლის მიცემა, შემდეგ კი მათი ელჩები სენატში გაემართნენ ზავის სათხოვნელად.
დიქტატორი ქალაქში ტრიუმფით დაბრუნდა. სამნიტებთან სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება ვერ მოხერხდა, მაგრამ ერთწლიანი ზავი დაიდო.
საომარი მოქმედებების განახლება ძვ. წ. 322 წელს
გათენებისას კი სამნიტებმა დაიწყეს რომაელთა შევიწროვება. დიქტატორს მოუწია ბრძოლის დაწყება. მთელი დღე ძალიან მძიმე თანაბარი ბრძოლა მიმდინარეობდა და გაურკვეველი იყო ვის ეკუთვნოდა გამარჯვება, სანამ სამნიტებმა არ გაიგეს რომ რომაელთა სანოვაგე ჯარისგან შორს დაუცველი იყო, სიხარბემ მათში იმარჯვა და ისინი გაემართნენ ნადავლის მოსაპოვებლად.
როდესაც ამის შესახებ დიქტატორს მოახსენეს, მან ჯერ ბრძანა მოთმინება, სანამ სამნიტები დაიტვირთებიან ნადავლით, შემდეგ კი თავის მხედართა მეთაურს, მარკუს ფაბიუს ამბუსტუსს უბრძანა შებრძოლებოდნენ სამნიტ მხედრებს, სანამ ისინი ქურდობით იყვნენ დაკავებულნი.
ფაბიუსის მხედრებმა გაანადგურეს მტრის მხედრები და მობრუნდნენ ბრძოლის ველზე. მათ ზურგიდან შეუტიეს სამნიტებს. როდესაც ეს რომაელმა ქვეითებმა შენიშნეს, იმედმოცემულებმა უფრო მაგრად შეუტიეს სამნიტებს. სამნიტთა ჯარი ორივე მხრიდან ალყაში მოექცა და სრულიად განადგურდა.
ამ ბრძოლამ სამნიტებს იმხელა დარტყმა მიაყენა, რომ ისინი ყველაფრის ფასად მზად იყვნენ რომაელებთან სამშვიდობო ხელშეკრულება დაედოთ. ამისთვის მათ რომში მთელი ნადავლი გააგზავნეს, მაგრამ რომაელებმა მხოლოდ ის აიღეს რისი პატრონიც მოიძებნა და ყოველგვარ მოლაპარაკებებზე უარი განაცხადეს. დიქტატორმა კი ტრიუმფი გადაიხადა.
კავდიუმის მშვიდობა
სამშვიდობო მოლაპარაკებების ჩაშლის შემდეგ, სამნიტები დაბანაკდნენ კავდიუმის ტყესთან. მათ ასევე იზრუნეს იმაზე, რომ რომაელებს ჰგონოდათ ვითონ სამნიტური ჯარი აპულიაში არის დაბანაკებული და ლუცერიუმის ალყით არიან დაკავებულნი. რომაელებმა გადაწყვიტეს აპულიისკენ გალაშქრება უმოკლესი გზით, რომელიც კავდიუმის ხეობაზე გადიოდა. სამნიტები ამისთვის მზად იყვნენ და გადაკეტილი ჰქონდათ ხეობა, თვითონ კი ჩასაფრებულნი იყვნენ. ამრიგად რომაული ლეგიონები ალყაში აღმოჩნდნენ.
როდესაც ყოფილი კონსული სპურიუს პოსტუმიუს ალბინუსი და სხვა მძევლები გადასცეს სამნიტებს და კანონის თანახმად ისინი უკვე სამნიუმის მოქალაქეები გახსნენ, სპურიუმმა შეურაცხყოფა მიაყენა რომის ელჩს, რითაც რომაელებს ომის გაახლების კანონიერი საბაბი მისცა კავდიუმის ზავის პირობების მიუხედავად. სამნიტები მიხვდნენ რომ ომში გამარჯვების ნაცვლად ახალი ომი მიიღეს და გაათავისუფლეს რომაელი მძევლები.
ამის შემდეგ სამნიტებმა აიღეს და გადაწვეს რომაული დასახლება ფრეგელანუმი. კონსულმა პუბლიუსმა ჯარი სამნიუმისკენ წაიყვანა, ხოლო პაპრიუსმა აპულიაში ლუცერიუმის დასაცავად. სამნიუმში განრისხებულმა რომაელებმა პირველივე ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხეს სამნიტები და დაიკავეს მათი ბანაკი. შემდეგ პუბლიუსი ლეგიონებით გაემართა პაპრიუსის დასახმარებლად და ერთობლივი გულისხმევით დაამარცხეს სამნიტები და მოხსნეს ლუცერიუმის ალყა.
რომაელებმა უამრავი სამნიტი დაატყვევეს და თავისი მარცხის გამოსასყიდად უღელქვეშ გაატარეს კავდიუმის გუშინდელი გმირები. ამის შემდეგ რომაელებმა აიღეს სატირიკუმი. პაპრიუს კურსორუსი რომში კი დიდებული ტრიუმფით დაბრუნდა.
ამ მოვლენების შემდეგ სამნიტებთან ორ წლიანი ზავი დაიდო.
საომარი მოქმედებების განახლება ძვ. წ. 316 წლის შემდეგ
ძვ. წ. 316 დიქტატორად ლუციუს ემილიუსი დანიშნეს. მან დაიწყო სატიკულუმის ალყა, როთაც სამნიტებს ომის გაახლება აიძულა. რომაელებს დაუპირისპ[ირდა სამნიტთა და მათი მოკავშირეთა ჯარი. როდესაც ბრძოლა გაიმართა, ქალაქიდან დამატებითი ჯარი გამოვიდა, ამრიგად რომაელებს უკვე ორივე მხრიდან უტევდნენ. დიქტატორმა უპირველეს ყოვლისა მოახერხა სატიკულუმელების უკან ქალაქში განდევნა, შემდეგ კი რთული ბრძოლის შედეგად სამნიტურ ჯარებთანაც მოიპოვა გამარჯვება. სამნიტებს აღარ ჰქონდათ სატიკულუმის გადარჩენის იმედი და იმავე ღამეს დატოვეს ბანაკი და რომის მოკავშირე ქალაქ პლისტიკუმს შემოარტყეს ალყა.
ძვ. წ. 315 წელს საომარი მოქმედებების წარმოება დიქტატორ კვინტუს ფაბიუსს დაევალა. ამასობაში სამნიტებმა ძალები მოიკრიფეს, პლისტიკუმის ალყას შეეშვნენ და ისევ რომაელებთან საბრძოლველად გამოემართნენ.
პირველი ბრძოლა სპონტანურად გაიმართა. რომაელებს მხედართა მეთაური ხელმძღვანელობდა. ისიც და სამნიტთა მხედართმთავარიც დაიღუპნენ ბრძოლაში, მაგრამ გამარჯვება მაინც რომაელებს ხვდათ წილად. ამ დამარცხების შემდეგ სამნიტებმა ისევ მიატოვეს სატიკულუმი და ისევ პლასტიკუმისკენ გაემართნენ. რამდენიმე დღეში სატიკულუმი რომაელებს ჩაბარდა, ხოლო პლისტიკუმი სამნიტებს.
სორასთვის და კაპუასთვის ბრძოლები
ამ მოვლენების შემდეგ საბრძოლო მოქმედებებმა რომაულ დასახლება სორასკენ გადაინაცვლა, სადასც ადგილობრივნმა მოსახლეობამ გაწყვიტა ჩასახლებული რომაელები და სამნიტების მხარეზე გადავიდა. რომაელებიც და სამნიტებიც სორასკენ გაემართნენ. მათი ლეგიონები ერთმანეთს ლავტულუმთან დაუპირისპირდა. მძიმე ბრძოლის შედეგად გაურკვეველი იყო გამარჯვებული. დიქტატორმა ფაბიუსმა ბრძოლა არ განაახლა, სანამ რომიდან დამატებითი ეგიონები არ მოვიდნენ. მეორე ბრძოლასი რომაელებმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვეს და მტრის ბანაკიც აიღეს.
შემდეგ ძვ. წ. 314 წელს კი რომაელებმა სორა აიღეს გამცემლის წყალობით. სორას აღების შემდეგ რომაელებმა მალევე აიღეს კამპანიაში 3 ქალაქი, რომლებიც სამნიტების მხარეს იყო გადასული.
იმავე წელს სამნიტებმა სცადეს რომაელებისთვის კაპუას წართმევა. სწორედ აქ შეხვდნენ სამნიტები და რომაელები კიდევ ერთხელ ერთმანეთს. რომაელებმა აქაც დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვეს. მათ მოკლეს და დაატყვევეს 30 000 სამნიტი.
ძვ. წ. 313 წელს კი დიქტატორმა გაიუს პეტელიუსმა დააგვირგვინა წინამორბედთა ღვაწლი კამპანიის დარჩენილი ქალაქების დამორჩილებით. სამნიტებთან ომი პრაქტიკულად დასრულებული იყო როდესაც რომს ეტრუსკებმა გამოუცხადეს ომი.
ომი ღია ბრძოლების გარეშე
ზემოთ აღწერილი ბრძოლბის შემდეგ სამნიტებს აღარ დასჩათ რომაელებისთვის დასაპირისპირებელი ძალა, ამას ეტრუსკული ომიც მიემატა, რომელმაც მიიპყრო რომაელთა ყურადღება, ამიტომ შემდეგი 2 წლის მანძილზე არც ერთი მნიშვნელოვანი ბრძოლა ამ ომში არ მომხდარა.
ძვ. წ. 311 წელს კი სამნიტებმა ალყა შემოარტყეს კლუვიუმს და შიმშილით აიძულეს იქ გამაგრებული რომაელთა მცირე რაზმი დანებებოდნენ. მიუხედავად დანებებისა სამნიტებმა ისინი სასტიკი წამებით მოკლეს. რომაულმა ჯარმა სწრაფად აიღო კლუვიუმი და შემდეგ ბოვიანი, ერთ-ერთი უმდიდრესი სამნიტური ქალაქი.
ამის შემდეგ სამნიტებს რომის ლეგიონებისთვის დასაპირისპირებელი ჯარი აღარ ჰყავდათ, ამიტომ მათ მიმართეს სიეშმაკეს. გაავრცელეს ჭორი, თითქოსდა ტყეში დიდძალი ნახირია გადამალული. როდესაც რომაელები შევიდნენ ტყეში, მათ იქ ჩასაფრებული სამნიტები დახვდათ. მიუხედავად მდგომარეობის სირთულისა რომაელებმა აქაც მოახერხეს გამარჯვება და 20 000მდე სამნიტი მოკლეს.
ძვ. წ. 310 წელს რომაელებმა სამნიტებს კიდევ რამდენიმე ციხესიმაგრე წაართვეს. სამნიტებმა მოახერხეს კიდევ ერთხელ შეეკრიბათ ჯარი და გამართეს ბრძოლა გაიუს მარციუსის, იმ წლის კონსულის, ლეგიონებთან ბრძოლა. რომაელებმა ძალიან მძიმე ბრძოლის შემდეგ მოიპოვეს გამარჯვება.
ომის უკანასკნელი სტადია
ძვ. წ. 308 წელს სამნიტებთან ბრძოლები განახლდა. მათი ჯარი ორად იყო დაყოფილი, ერთი ბრძოლის ველზე მოოქროვილი ფარებით, მუზარადებით და ქარქაშებით გამოვიდნე, ხოლო მეორე ჯარს ეს ყველაფერი ვერცხლის ჰქონდა. რომაელებს დიქტატორი ლუციუს პაპირიუს კურსორი მხედართმთავრობდა. რომაელებმა მით უფრო დიდი მონდომებით დაამარცხეს სამნიტები, რომ მათი იარაღი უკვე კარგი ნადავლი იყო. იმავე დღეს რომაელებმა სამნიტთა ბანაკიც აიღეს და გაძარცვეს. დიქტატორი რომში ტრიუმფით დაბრუნდა.
ძვ. წ. 306 პროკოლსულმა კვინტუს ფაბიუსმა კიდევ ერთხელ დაამარცხა სამნიტები და მათი მოკავშირეები. ფაბიუსის სამნიუმიდან წასვლის შემდეგ კი სამნიტებმა და გერნიკებმა აირეს სორა და კალაციუმი. გერნიკებთან სერიოზული ბრძოლა არც კი ყოფილა ისე დამარცხდნენ. მეორე კონსული კი სამნიუმში რთულ სიტუაციაში აღმოჩნდა. სამნიტებმა მოასწრეს ყველა ბილიკის დაკავება. საქმე ისე იყო რომ სამნიტები ბრზოლას ვერ გაუძლებდნენ, ხოლო რომაელები გაწიანურებულ ომს. გერნიკების სწრაფმა დანებებამ იხსნა რომაელები, მათ წინააღმდეგ გაგზავნილი ჯარი შეუერთდა მეორე კონსულის ჯარს და ერთად გაანადგურეს სამნიტურუი ჯარი.
ძვ. წ. 305 რომაელებმა კვლავ დაამარცხეს სამნიტები და წაართვეს მათ ბოვიანი, სორა და სხვა ქალაქები.
ძვ. წ. 304 წელს სამნიტებმა რომაელებს სამშვიდობო ხელშეკრულების აღდგენა სთხოვეს და რომაელები დათანხმდნენ. ამით დასრულდა 22 წლიანი სისხლის მღვრელი ომი, რომლის შედეგადაც ოდესღაც ძლიერი სამნიტური ერი რომაელებმა თითქმის დაიმორჩილეს, თუმცა წინ კიდევ ერთი სამნიტური ომი ელოდებოდათ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამნიტური ომები
ეისელი
ეისელი (IJssel) — მდინარე რაინის ტოტი ნიდერლანდებში, გელდერლანდისა და ოვერეისელის პროვინციებში. სიგრძე 113 კმ. ქალაქ არნემის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გამოეყოფა ნიდერ-რაინს და მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ერთვის ეისელმერის ტბას. მდოვრე წყალი აქვს. სანაოსნოა. დიდი რაოდენობით მოაქვს შლამი. ნაპირებზე მდებარეობს ქალაქები: რედენი, ზიტფენი, დევენტერი და სხვ. წყლის სასუალო ხარჯი დაახლოებით 300 მ³/წმ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
Camponotus hastifer
Camponotus hastifer — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
თიბისი ბანკის შენობა
მინი|300px|მარჯვნივ
თი-ბი-სი ბანკის შენობა — ყოფილი ცენტრალური უნივერმაღი, 1910-იან წლებში აგებული არტ-ნუვო (ასევე მოდერნი) სტილის ერთ-ერთი შენობა მარჯანიშვილის ქუჩაზე, №7-ში, თბილისი, გამორჩეული დეკორატიული ფასადითა და ინტერიერით. ამჟამად განლაგებულია თი-ბი-სი ბანკის სათავო ოფისი. აშენდა კავკასიის ოფიცერთა ეკონომიკური საზოგადოების დაკვეთით. პროექტი ეკუთვნის ლუჩანო დე ბლასა და ანჯელო ანდრეოლეტის. 2005 წელს სრულყოფილი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა თავდაპირველი იერის შენარჩუნებით.
არახამია
საკუთარი სახელი არახამია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
სანშუ II
სანშუ II (Sancho II; დ. 8 სექტემბერი, 1207, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო — გ. 4 იანვარი, 1248, ტოლედო, კასტილია) – პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1223 - 1247 წლებში. აფონსუ II და ურაკა კასტილიელის უფროსი შვილი. სამეფო ტახტი მიიღო მამამისისგან და გადასცა საკუთარ ძმას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1207 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1248
ნიაზ ილიასოვი
ნიაზ ილიასოვი (დ. 10 აგვისტო, 1995) — რუსი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2018 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2019 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1995
ისლამშაჰრი
ისლამშაჰრი — ქალაქი ირანში, თეირანის ოსტანში. წარმოადგენს ირანის დედაქალაქ თეირანის აგლომერაციის ნაწილს. მოსახლეობა 357 ათასი კაცი (2006 წლის აღწერის მიხედვით). ისლამშეჰრზე გადის თეირან-სავეს დამაკავშირებელი გზა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის ქალაქები
ბაიონა (ესპანეთი)
ბაიონა (Bayona, Baiona) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის ვიგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 35,35 კმ². მოსახლეობა — 12 129 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:პონტევედრის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:პონტევედრის ქალაქები
Camponotus hartogi
Camponotus hartogi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჰიდროელექტროსადგური
thumb|300პქ|ჰიდროელექტროსადგურის კაშხალის სქემა ჰიდროელექტროსადგური (ჰიდრო ელექტროსადგური — ჰესი) — ელექტროსადგური, რომელიც ენერგიის წყაროდ იყენებს წყლის ნაკადის ენერგიას. ჰიდროელექტროსადგურებს ძირითადად აშენებენ მდინარეებზე.
მუშაობის პრინციპი
ჰიდროელექტროსადგურის მუშაობის პრინციპი საკმაოდ მარტივია. ჰიდროტექნიკური ობიექტების ჯაჭვი უზრუნველყოფს წყლის საჭირო წნევას, რომელიც აბრუნებს ტურბინას და ამუშავებს გენერატორს, რაც წარმოქმნის ელექტროენერგიას. ჰესის სიმძლავრე დამოკიდებულია წყლის წნევაზე და გამავალ წყალზე, ასევე გამოყენებული ტურბინების და გენერატორების რაოდენობაზე.
რესურსები ინტერნეტში
*
კარაკარაი
კარაკარაი (Caracaraí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რორაიმის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 52 მეტრზე. მიეკუთვნება რორაიმის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარაკარაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 398 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.39 კმ²-ზე. ფართობი 47 408 903 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რორაიმის მუნიციპალიტეტები
ჯვარის ციხე (ტყიბული)
ჯვარის ციხე, შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, ოკრიბაში, ახლანდელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯვარისას მიდამოებში.
ჯვარის ციხე მოხსენებული აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს 1723 დასავლეთ საქართველოში ოსმალთა აგრესიასთან დაკავშირებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ერბიუმი
ერბიუმი (Erbium; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, IIIბ) ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება ლანთანოიდების ოჯახს. ატომური ნომერია — 68, ატომური მასა — 167.26, tდნ — 1529 °C, tდუღ — 2868 °C, სიმკვრივე — 9.066 გ/სმ3. მოვერცხლისფრო ლითონი. ბუნებრივი ერბიუმი შედგება 6 სტაბილური იზოტოპისაგან. ხელოვნურად მიიღება ერბიუმის რადიოაქტიური იზოტოპები.
ისტორია
ერბიუმი პირველად გამოყოფილ იქნა 1843 წელს შვედი ქიმიკოსის კარლ გუსტავ მოსანდერის მიერ, მინერალიდან რომელიც ნაპოვნი იქნა სოფელ იტერბიუს ახლოს.
სახელწოდების წარმომავლობა
კიდევ სამ (ტერბიუმი, იტერბიუმი და იტრიუმი) ქიმიურ ელემნტთან ერთად მიიღო სახელწოდება სოფელ იტერბიუს პატივსაცემად, რომელიც კუნძულ რესარიოზეა, და სტოკჰოლმის არქიპელაგში მდებარეობს.
ბუნებაში
ერბიუმის კლარკი დედამიწის ქერქში არის (ტეილორის მიხედვით) 3,3 გრ/ტ, შემცველობა ოკეანის წყალში არის 2,4. სხვა მონაცემებით დედამიწის ქერქში ერბიუმის კონცენტრაცია დაახლოებით 2.8მგ/კგ-ია, ხოლო ზღვის წყლებში კი - 0.9ნგ/ლ, ეს კონცენტრაცია საკმარისია, რათა ერბიუმი ჩაითვალოს დედამიწის ქერქში გავრცელებით ორმოცდამეხუთე ელემენტად, უფრო გავრცელებულად ვიდრე კარგად ცნობილი ელემენტი - ტყვია.
იშვიათ მიწათა ელემენტების მსგავსად, ერბიუმი არასოდეს არ გვხვდება ბუნებაში თავისუფალი სახით. იგი გვხვდება მონაციტის საბადოებში. მისი გამოყოფა სხვა იშვიათ მიწათა ლითონებიდან საკმაოდ ძნელია, მაგრამ მე-20 საუკუნის მიწურულს, იონგაცვლითი ტექნოლოგიების განვითარებამ დაბლა დასწია იშვიათ მიწათა ლითონების და მათი ნაერთების წარმოების ფასი.ერბიუმის ძირითადი კომერციული წყაროა მინერალები: ქსენოთაიმი და ეუქსენიტი. ამჟამად,ამ ელემენტის ძირითადი მომწოდებელია ჩინეთი. ამ საბადოებში იტრიუმი არის წონით ორი მესამედი, ხოლო ერბიუმი კი დაახლოებით 4-5%-ია. როდესაც კონცენტრატი იხსნება მჟავაში, ერბიუმი გამოყოფს საკმარის ერბიუმის იონებს, რომლებიც ხსნარს აძლევენ ვარდისფერს.
საბადოები
ერბიუმი შედის ლანთანოიდების შემადგენლობაში, რომლებიც გვხვდება ძალიან იშვიათად. ლანთანოიდები გვხვდება აშშ, ყაზახეთში, რუსეთში, უკრაინაში, ავსტრალიაში, ბრაზილიაში, ინდოეთში, სკანდინავიაში.
მიღება
ლითონური ერბიუმი მიიღება ერბიუმის ქლორიდის (ფტორიდის) ErCl3 (ErF3) განალღვობის ელექტროლიზით, ასევე ამ მარილების კალციუმთერმული აღდგენით. დაქუცმაცებულ მინერალებზე მოქმედებენ ქლორწყალბადით ან გოგირდმჟავათი, რის შედეგადაც უხსნადი იშვიათ მიწათა ოქსიდები, გადადიან ხსნად ქლორიდებსა და სულფატებში. მჟავა ფილტრებს ანეიტრალებენ კაუსტიკური სოდით (ნატრიუმის ჰიდროქსიდი) pH 3-4-მდე. თორიუმი ხსნარიდან ილექება თორიუმის ჰიდროქსიდის სახით და სცილდება ხსნარს. ამის შემდეგ ხსნარი მუშავდება ამონიუმის ოქსალატით, რომელსაც იშვიათ მიწათა ელემენტები გადაჰყავს თავის უხსნად ოქსალატებში. ისინი გამოწვით გარდაიქმნებიან ოქსიდებში, რომლებიც შემდგომ იხსნება აზოტმჟავაში, გარდა ერთი ძირითადი კომპონენტის - ცერიუმისა, რომლის ოქსიდი არ იხსნება აზოტმჟავაში. ხსნარი მუშავდება მაგნიუმის ნიტრატით და წარმოიქმნება იშვიათ მიწათა მეტალების ორმაგი მარილების კრისტალური ნარევები. მარილების გამოყოფა ხდება იონ-გაცვლითი პროცესებით. ამ პროცესებში იშვიათ მიწათა იონები შთაინთქმება შესაბამისი იონ-გაცვლითი ფისებით, სადაც წყალბადის, ამონიუმის ან სპილენძის იონები მიმოიცვლებიან ფისსი არსებული იონებით.
იშვიათ მიწათა იონები შემდგომ სელექციურად ირეცხება შესაბამისი კომპლექსური აგენტით. მეტალური ერბიუმი მიიღება მისი მარილებისა ან ოქსიდებისაგან 1450 °C ტემპერატურაზე კალციუმთან გაცხელებით არგონის ატმოსფეროში.
ფიზიკური თვისებები
სამვალენტიანი, სუფთა ლითონური ერბიუმი ჭედადია, იგი რბილია, ჰაერზე მდგრადია და სხვა იშვიათ მიწათა ლითნებისაგან განსხვავებით, სწრაფად არ იჟანგება. მისი მარილები ვარდისფერია. მას ახასიათებს მკვეთრი შთანთქმის სპექტრი ხილულ, ულტრაიისფერ და ინფრაწითელ უბნებში. ერბიუმის სესქვიოქსიდს ეწოდება ”ერბია”. ერბიუმს არ აქვს რაიმე ბიოლოგიური როლი, მაგრამ ფიქრობენ, რომ მას შეუძლია იყოს მეტაბოლიზმის სტიმულატორი.
ერბიუმი 19K-ზე ქვემოთ ფერომაგნიტურია, 19-დან 80K-ზე ანტიფერომაგნიტურია და 80K-ზე მაღლაპარამაგნიტურია.
ერბიუმს შეუძლია წარმოქმნას პროპელერის ფორმის ატომური დაჯგუფება Er3N, სადაც ერბიუმის ატომებს შორის მანძილი 0.35 ნმ-ია. ეს დაჯგუფება შეიძლება გამოიყოს ფლუორენის მოლეკულებში კაფსულირებით.
ქიმიური თვისებები
4 Er + 3 O2 → 2 Er2O3
ერბიუმი საკმაოდ ელექტროდადებითია, ნელა რეაგირებს ცივ წყალთან, ძალიან სწრაფად ურთიერთქმედებს ცხელ წყალთან და წარმოქმნის ერბიუმის ჰიდროქსიდს.
2 Er (მყ) + 6 H2O (სითხე) → 2 Er(OH)3 (ხსნ.) + 3 H2 (აირი)
2 Er (მყ) + 3 F2 (აირი) → 2 ErF3 (მყ) [ვარდისფერი]
2 Er (მყ) + 3 Cl2 (აირი) → 2 ErCl3 (მყ) [იისფერი]
2 Er (მყ) + 3 Br2 (აირი) → 2 ErBr3 (მყ) [იისფერი]
2 Er (მყ) + 3 I2 (აირი) → 2 ErI3 (მყ) [იისფერი]
ერბიუმი სწარაფდ იხსნება განზავებულ გოგირდმჟავაში და წარმოქმნის ხელატირებულ ერბიუმ(III) იონის შემცველ ხსნარებს, რომლებიც არსებობენ როგორც ყვითელი [Er(OH2)9]3+ ჰიდრატირებული კომპლექსები.
2 Er (მყ) + 3 H2SO4 (ხსნ.) → 2 Er3+ (ხსნ.) + 3 SO2−4 (ხსნ.) + 3 H2 (აირი)
იზოტოპები
ბუნებრივად გავრცელებული ერბიუმი შედგება 6 სტაბილური იზოტოპისაგან: 162Er, 164Er, 166Er, 167Er, 168Er და 170Er, რომელიც 166Er-თან ერთად ყველაზე მეტადაა გავრცელებული (33.503% ბუნებრივი გავრცელება). დახასიათებულია მისი 20 რადიოიზოტოპი, რომელთაგან ყველაზე მდგრადია 169Er (რომლის ნახევარდაშლის პერიოდია 9.4 დღე), 172Er (ნახევარდაშლის პერიოდია 49.3 საათი), 160Er (ნახევარდაშლის პერიოდია 28.5 საათი), 165Er (ნახევარდაშლის პერიოდია 10.36 საათი) და 171Er (ნახევარდაშლის პერიოდია 7.516 საათი). ყველა დანარჩენი რადიოიზოტოპის ნახევარდაშლის პერიოდი 3.5 სთ-ზე ნაკლებია. ამ ელემენტს ასევე გააჩნია 13 მეტა მდგომარეობა, რომელთაგან ყველაზე მდგრადია 167mEr (ნახევარდაშლის პერიოდია 2.269 საათი).
ბირთვული ენერგეტიკა
ერბიუმის გამოყენების ერთ-ერთ მთვარ მიმართულებას წარმოადგენს მისი ოქსიდის (ზოგჯერ ბორატის) გამოყენება ატომურ ტექნიკაში. ასე მაგალითად ერბუმის ოქსიდის და ურანის ოქსიდის ნარევის გამოყენება, იძლევა საშუალებას მკვეთრად გაუმჯობესოს რეაქტორის მუშაობა, გააუმჯობესოს მათში  ენერგოგანაწილება, ტექნიკო-ეკონომიკური პარამეტრები, და რაც ყველაზე აქტუალურია - აუმჯობესებს რეაქტორის მუშაობის უსაფრთხოებას.
ლაზერული მასალები
ერბიუმის ოქსიდის მონოკრისტალები გამოიყენებიან როგორც მაღალეფექტური ლაზერული მასალები
ბოჭკოვან-ოპტიკური კავშირი
ერბიუმის ოქსიდს ამატებენ კვარცის განალღვობში ოპტიკურ ბოჭკოს წარმოებისას,რომლებიც მუშაობენ შორ მანძილებზე (ელბ — ერბიუმით ლეგორებული ბოჭკოები). ზეგრძელი ოპტიკური ტრასების აგებისას დგება სიგნალის შუალედური რეგენერაციის პრობლემა მისი ბუნებრივი განელების, ჩაქრობის გამო კვარცის ძაფში გავრცელებისას. იმ შემთხვევაში, თუ ტრასა გადის «რთულ» მონაკვეთებს (მაგალითად, წყალქვეშ), რეგენერაციის «გარდამქნნელი» სადგურების განთავსება (ანუ, ისეთების, რომლებიც სუსტ ოპტიკურ სიგნალს გარდაქმნის ელექტრულში, აძლიერებს მას და ისევ გარდაქმნის ლაზერის გამოსხივებაში) ტექნიკურად მეტად ძნელი ამოცანა ხდება, ასეთი სადგურების ელექტრო მომარაგების გამო. იშვიათმიწა ერბიუმით ლეგირებული ოპტიკური ბოჭკო, ფლობს თვისებას შთანთქას ერთი სიგრძის ტალღის შუქი და გამოუშვას მეორე სიგრძის ტალღის შუქს. გარე ნახევარგამტარი ლაზერი ბოჭკოებში ერბიუმის ატომის აღგზებით უშვებს 980 ან 1480 ნმ ტალღის სიგრძის ინფრაწითელ შუქს. როდესაც ბოჭკოში შედის ოპტიკური სიგნალი რომლის ტალღის სიგრძეა 1530-დან 1620-მდე ნმ, ერბიუმის აღგზნებული ატომები ასხივებენ იმავე სიგრძის ტალღის შუქს, როგორიც იყო შესვლისას. EDFA — erbium-doped fiber amplifier — ამავე პრინციპით მომუშავე გამაძლიერებელი.
მღრღნელები
მღრღნელები (Rodentia), ხერხემლიან ცხოველთა რიგი ძუძუმწოვრების კლასისა. აერთიანებს ძუძუმწოვრების სახეობათა  საერთო რაოდენობის მესამედზე მეტს. დამახასიათებელია გრძელი საჭრელი კბილები, რომლებსაც ფესვები არა აქვთ, ცხოველის მთელი სიცოცხლის განმავლობაშიი იზრდება და შესაბამისად ცვდება. ეშვები არა აქვთ. საჭრელებსა და ძირითად კბილებს შორის თავისუფალი არეა, რომელსაც დიასტემა ეწოდება. მღრღნელები გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში, მრავალ ოკეანურ კუნძულზეც კი. ბინადრობენ ტყეში, ველზე, ალპურ მდელოზე, უდაბნოში წყალსატევის სანაპიროსთან და ა. შ. ხშირად გვხვდებიან კულტურულ ლანდშაფტში, ადამიანის საცხოვრებელ ადგილებში და სხვა. ზოგიერთი (ციყვი, ძილგუდა, მეხეური მაჩვზღარბი და სხვა) მეხეური ცხოვრების ნირისადმი შეგუებული, ზოგი (თახვი, ონდატრა, წყლის მემინდვრია და სხვა) ნახევრად წყლის ბინადარია, რიგი სახეობები (ბრუცა, ცოკორი და სხვა) სიცოცხლის მეტ ნაწილს სოროში ატარებენ, უმრავლესობა კი მიწის ზედაპირზე ცხოვრობს. ცნობილია მღრღნელების 30-მდე ოჯახი, რომელთა შორის აღსანიშნავია მაჩვზღარბასებრნი, ნუტრიისებრნი, თახვისებრნი, ციყვისებრნი, ძილგუდასებრნი, მიწის კურდღლისებრნი, თაგვისებრნი, ბრუცასებრნი და სხვა.
მღრღნელების უმრავლესობა წელიწადში 2-4-ჯერ მრავლდება. თითოეულ ჯერზე შობენ 2-10 (ზოგი 18-მდე) ნაშიერს. მღრღნელების უმრავლესობას სახალხო მეურნეობისათვის დიდი ზიანი მოაქვს - ანადგურებენ მარცვლოვანებსა და სხვა კულტურულ მცენარეებს. ბევრი მათგანი საწყობებში აზიანებს საკვებ პროდიქტებსა და ნაირგვარ საქონელს. ზოგს გადააქვს სხვადასხვაგვარი ჰელმინთი, აგრეთვე ტულარემიისა და შაცი ჭირის ვირუსები. მღრღნელების მავნე სახეობებს ებრძვიან ყველგან, ყოველთვის და ყველა ხერხით. მღრღნელებს შორის გვხვდება მაღალხარისხოვანი ბეწვეულის მომცემი სახეობებიც (ციყვი, თახვი და სხვა). მღრღნელების ბევრი სახეობა (ციყვი, ბურუნდუკი, ძილგუდა, მემინდვრიები და სხვა) ძვირფასი ბეწვის მომცემი ცხოველების ძირითად საკვებს შეადგენენ.
საქართველოში გავრცელებული მღრღნელებიდან აღსანიშნავია კავკასიური ციყვი, ძილგუდა, ჩვეულებრივი, საზოგადოებრივი და პრომეთეს მემინდვრიები და სხვა. უკანასკნელი 50 წლის განმავლობაში ჩვენს რესპუბლიკაში ძვირფასი ბეწვის გამო აკლიმატიზებულია ალთაური და თელეუთური ციყვი, ნუტრია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მღრღნელები
აბას მაჰმუდ ალ-აკადი
აბას მაჰმუდ ალ-აკადი (დ. 28 ივნისი, 1889, ასუანი — გ. 12 მარტი, 1964, კაირო) — არაბი მწერალი, პუბლიცისტი, ლიტერატურათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე. კაიროს არაბული ენის აკადემიისა და დამასკის არაბული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. ერთ ერთი დამაარსებელია ლიტერატურული სკოლისა, რომელიც ინგლისური რომანტიზმის გავლენას განიცდიდა. ემხრობოდა აზრს, რომ არაბულ საფუძველზე ევროპულ კულტურულ ელემენტთა გადამუშავების შედეგად შექმნილიყო ერთიანი არაბულ-მუსლიმური კულტურა. აბას მაჰმუდ ალ-აკადის ლექსთა პირველი კრებული დაიბეჭდა 1916 წელს. მან დაწერა 100–ზე მეტი წიგნი რელიგიის, ფილოსოფიის და პოეზიის შესახებ. გამოაქვეყნა აარაბული და მსოფლიო ლიტერატურის საკითხებისადმი მიძღვნილი მრავალი პუბლიცისტური და კრიტიკული ნაშრომი, აგრეთვე ლექსები, მოთხრობები, წიგნები ისტორიულ-რელიგიურ და ისტორიულ-ფილოსოფიურ თემაზე.
სქოლიო
კატეგორია:არაბი მწერლები
წმინდა ბენტუს სასახლე
მინი|250პქ|წმინდა ბენტუს სასახლე მინი|250პქ|პარლამენტის დარბაზი წმინდა ბენტუს სასახლე (Palácio de São Bento) — პორტუგალიის პარლამენტის შენობა, რომელიც მდებარეობს ლისაბონში, ბაირუ ალტუსთან ახლოს. ესტადო ნოვოს პერიოდში წმინდა ბენტუს სასახლე იყო ნაციონალური ასამბლეის (Assembleia Nacional) სახლი. მიმდებარე ტერიტორიაზეა პორტუგალიის პრემიერ მინისტრის ოფიციალური რეზიდენციაც.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის არქიტექტურა
გონდომარი (ესპანეთი)
გონდომარი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის ვიგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 74,5 კმ². მოსახლეობა — 14 702 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:პონტევედრის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:პონტევედრის ქალაქები
ალისე ბრაგა
ალისე ბრაგა მორაეში (Alice Braga Moraes; დ. 15 აპრილი, 1983) — ბრაზილიელი მსახიობი და ფოტომოდელი. გამოჩნდა რამდენიმე ბრაზილიურ ფილმში, მათ შორის აღსანიშნავია ფილმები „ღმერთის ქალაქი“ (2002) და „ქვემო ქალაქი“ (2006). მიღებული აქვს მონაწილეობა აგრეთვე ჰოლივუდის ფილმებში: „მე ვარ ლეგენდა“ (2007), „მფატრავები“ (2010), „მტაცებლები“ (2010) და „რიტუალი“ (2011).
ბიოგრაფია
ალისე ბრაგა მორაეში დაიბადა ბრაზილიის ქალაქ სან-პაულუში. გაიზარდა კათოლიკურ ოჯახში. დედამისი, ანა ბრაგა და დეიდა სონია ბრაგა აგრეთვე მსახიობები არიან და ალისე მათ ხშირად თან ახლდა გადასაღებ მოედანზე. კარიერა დაიწყო სასკოლო და სარეკლამო გამოსვლებით. 8 წლის ასაკში პირველად გადაიღეს იოგურტის სარეკლამო რგოლში. სასაუბრო დონეზე ფლობს ესპანურ, პორტუგალიურ და ინგლისურ ენებს. 1998 წელს შედგა ალისე ბრაგას დებიუტი მოკლემეტრაჟიან ფილმში „ტრამპოლინი“. კინემატოგრაფში პოპულარული გახდა 2002 წლის ფილმით „ღმერთის ქალაქი“, სადაც შესრულებული როლისთვის მიენიჭა ბრაზილიის კინემატოგრაფიის მთავარი ჯილდო.
2006 წელს ბრენდონ ფრეიზერთან, მოს დეფთან და კატალინა სანდინო მორენოსთან ერთად ითამაშა ფილმში „მოგზაურობა ღამის ბოლოში“, რომლის პრემიერა გაიმართა ტრიბეკას საერთაშორისო კინოფესტივალზე. 2008 წელს გამოჩნდა დევიდ მამეტის ფილმში „წითელი ქამარი“.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიელი მსახიობები კატეგორია:ბრაზილიელი მოდელები კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
Camponotus haroi
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ბაღდადის ალყა (1258)
ბაღდადის ალყა — სამხედრო კონფლიქტი მონღოლეთის იმპერიასა და აბასიანთა სახალიფოს შორის. წარიმართა 1258 წელს, 29 იანვრიდან 10 თებერვლამდე. ხალიფა ალ-მუსთასიმის უარმა ხარკის გადახდაზე დიდი ყაენის, მუნქეს განრისხება გამოიწვია. მისი ძმა, ჰულაგუ 1255 წლიდან ირანის დასამორჩილებლად იბრძოდა, 1256 წელს ისმაილიტების განადგურების შემდეგ კი მუნქესგან აბასიანების დაპყრობის ბრძანება მიიღო.
მონღოლები 1257 წლის მიწურულს, ევფრატის გადალახვით ერაყის ჩრდილოეთს მიადგნენ. მათ მრავალრიცხოვან არმიაში ირიცხებოდნენ საქართველოს, კილიკიის სომეხთა სამეფოსა და ანტიოქიის სამთავროს მეომრები. 1258 წელს, თითქმის ორკვირიანი ალყის შედეგად მონღოლებმა აბასიანთა დედაქალაქი, ბაღდადი აიღეს, გაძარცვეს და დაანგრიეს. ჰულაგუმ პირადად მიიღო მონაწილეობა ქალაქის დარბევასა და მოსახლეობის ხოცვა-ჟლეტაში. მისი ბრძანებით 1258 წლის 20 თებერვალს, უკანასკნელი აბასიანი ხალიფა, ალ-მუსთასიმი ოჯახის წევრებთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს. ქალაქი ძლიერ დაზარალდა, მოიშალა სარწყავი სისტემა, დაინგრა უამრავი მეჩეთი, შენობა, ფანტანი, ასევე ცნობილი ბიბლიოთეკა — სიბრძნის სახლი, რომელიც ჯერ კიდევ ჰარუნ არ-რაშიდის დროიდან არსებობდა.
ჰულაგუ-ხანმა თითქმის 150 ათას კაციანი არმია მალევე დაძრა სირიისკენ, ხოლო 3,000 მონღოლი დატოვა დაპყრობილი ქალაქის აღსადგენად. ბაღდადის აბასიანთა სახალიფომ არსებობა შეწყვიტა და თავდაპირველად მონღოლთა იმპერიის, ხოლო 1261 წლიდან ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა.
სქოლიო
კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:მონღოლეთის ბრძოლები კატეგორია:ბაღდადი
ჯვარის ციხე (ყვარელი)
ჯვარის ციხე, ჯუარის ციხე — შუა საუკუნეების მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთში, ახლანდელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, რაიონული ცენტრის მახლობლად. წყაროებში იხსენიება XI საუკუნიდან როგორც ხახვილაგურთა ფეოდალური საგვარეულოს რეზიდენცია. შემორჩენილია ნანგრევები.
ვასილკივის ბრძოლა
ბრძოლა
ამერიკელი და უკრაინელი ოფიციალური პირების მიხედვით, 01:30 საათზე უკრაინულმა გამანადგურებელმა სუ-27-მა ჩამოაგდო რუსული ილ-76, რომელშიც მედესანტეები იმყოფებოდნენ. 03:20 საათზე მეორე ილ-76 ჩამოაგდეს ახლომდებარე ქალაქ ბილა-ცერქვასთან.
ვასილკივის მერმა ნატალია ბალასინოვიჩმა განაცხადა, რომ შეტაკებების დროს 200-ზე მეტი უკრაინელი დაიჭრა. მოგვიანებით მან ასევე აღნიშნა, რომ უკრაინულმა ძალებმა მოიგერიეს რუსი მედესანტეების თავდასხმა ქალაქთან ახლოს მდებარე ავიაბაზაზე და ცენტრალურ ქუჩაზე, ქალაქში კი ვითარება დაწყნარდა. „Wall Street Journal “ იტყობინებოდა, რომ უკრაინული ძალები დილით ქალაქში პატრულირებდნენ და რუს ჩამორჩენილ ჯარისკაცებს ეძებდნენ.
შემდგომი მოვლენები
27 თებერვალს, გამთენიისას, ვასილკივში მდებარე ნავთობის საცავს რუსული რაკეტა მოხვდა და ცეცხლი გაუჩნდა. 12 მარტს რუსული სარაკეტო თავდასხმის შედეგად განადგურდა ავიაბაზა.
2 აპრილს უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კიევის ოლქიდან (სადაც მდებარეობს ვასილკივი) რუსული ნაწილების გასვლის შემდეგ მთელ ოლქზე კონტროლი აღადგინა ცენტრალურმა ხელისუფლებამ.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
პეტრე II პეტროვიჩ-ნეგოში
პეტრე II პეტროვიჩ-ნეგოში (Петар II Петровић-Његош; 13 ნოემბერი, 1813 წელი, ნეგუში, მონტენეგროს პრინცი-საეპისკოპოსო — 31 ოქტომბერი, 1851 წელი, ჩეტინჯე, მონტენეგროს პრინცი-საეპისკოპოსო) - მონარქი, პოეტი და ფილოსოფოსი, რომლის შემოქმედება სერბულ ლიტერატურაში ყველაზე მნიშვნელოვნად ითვლება. ნეგოში დაიბადა ჩერნოგორიის მაშინდელ დედაქალაქ ჩეტინჯეს მახლობლად, სოფელ ნეგუშში. იგი განათლებას იღებდა მონტენეგროს რამდენიმე მონასტერში და გახდა ქვეყნის სულიერი და პოლიტიკური ლიდერი ბიძა პეტრე I- ის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ხელისუფლების წინააღმდეგ ყოველგვარი თავდაპირველი შიდა წინააღმდეგობის აღმოფხვრის შემდეგ, იგი კონცენტრირებული იყო მონტენეგროს ტომების გაერთიანებაზე და ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნაზე. მან შემოიღო რეგულარული დაბეგვრა, ჩამოაყალიბა პირადი დაცვა და განახორციელა ახალი კანონების სერია. მისი საგადასახადო პოლიტიკა უკიდურესად არაპოპულარული აღმოჩნდა მონტენეგროს ტომებში და იყო რამდენიმე აჯანყების მიზეზი. მისი მმართველობა განისაზღვრა ოსმალეთის იმპერიასთან მუდმივი პოლიტიკური და სამხედრო ბრძოლით, ასევე მონტენეგროს ტერიტორიის გაფართოების მცდელობებით, ამაღლებული პორტის მხრიდან უპირობო აღიარებით. იგი სერბი ხალხის გაერთიანებისა და განთავისუფლების მომხრე იყო, სურდა დაეთმო თავისი უფლებები სერბეთთან კავშირის გაცვლისა და მთელი სერბეთის რელიგიურ ლიდერად აღიარების სანაცვლოდ (სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის თანამედროვე პატრიარქის მსგავსი).
ნეგოშის ყველაზე ცნობილია პოემაა Gorski vijenac (მთის გვირგვინი), რომელიც ითვლება სერბული და სამხრეთ სლავური ლიტერატურის შედევრად და სერბეთის, მონტენეგროს და იუგოსლავიის ეროვნულ ეპოსად.
ლიტერატურული ნაწარმოებები
მიუხედავად იმისა, რომ ის მონტენეგროს მმართველი იყო ოც წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, ნეგოში ცნობილია თავისი ლიტერატურული ნაწარმოებებით. მისი თხზულებები ეხებოდა სერბულ ფოლკლორს, ლირიკას და ბიბლიურ მოთხრობებს. მან პოეზიის წერა ჩვიდმეტი წლის ასაკში დაიწყო და მის ლიტერატურულ საქმიანობაში შედის Glas kamenštaka (ქვის საჭრის ხმა; 1833), Lijek jarosti turske (თურქული განრისხების განკურნება; 1834), Ogledalo srpsko (სერბული სარკე; 1835) ), Luča mikrokozma (მიკროკოსმოსის სხივი; 1845), Gorski vijenac (მთის გვირგვინი; 1847), Lažni car Šćepan mali (ცრუ მეფე სტეფანე პატარა; 1851) და, სიკვდილის შემდეგ, Slobodijada (თავისუფლების სიმღერა; 1854).
ირასემა (რორაიმა)
ირასემა (Iracema) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რორაიმის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 80 მეტრზე. მიეკუთვნება რორაიმის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარაკარაის შემადგენლობაში.
პეტრე II პეტროვიჩ-ნეგოში
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1813 კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1851 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი კატეგორია:მონტენეგროელები კატეგორია:მეფეები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:მეფეები კატეგორია:მონარქები კატეგორია:მონარქების სია კატეგორია:მონარქები კონტინენტის მიხედვით
ირასემა (რორაიმა)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 696 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.6 კმ²-ზე. ფართობი 14 412 688 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რორაიმის მუნიციპალიტეტები
Camponotus hapi
Camponotus hapi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჩარლზ აბოტი
ჩარლზ აბოტი (Charles Greeley Abbot; დ. 31 მაისი, 1872, უილტონი — გ. 17 დეკემბერი, 1973, ვაშინგტონი) — ამერიკელი ასტროფიზიკოსი. ვაშინგტონის ეროვნულ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, 1907-1944 წლებში სმითსონის ინსტიტუტის ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი. ექსპერტი მზის ფიზიკაში და მზის ენერგიის შესწავლაში და გამოყენებაში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტროფიზიკოსები
რაინი-მაასი-შელდის დელტა
მინი|270პქ|რაინი-მაასი-შელდის დელტა რაინი-მაასი-შელდის დელტა (Rhein-Maas-Delta; Rijn-Maas-Scheldedelta) — მდინარეების რაინის, მაასისა და შელდის შეერთების შედეგად წარმოქმნილი ფართო დელტა ნიდერლანდებსა და ბელგიაში. დელტის წარმოქმნას ხელი შეუწყო მრავალრიცხოვანმა კუნძულებმა, ტოტებმა და არხებმა, რომლებიც ქმნიან ერთიან წყლის ნაკადს. წარმოადგენს მნიშვნელოვან სანაოსნო გზას, რის გამოც დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა ენიჭება. შესართავი გაშლილია ჩრდილოეთის ზღვისკენ. ნავსადგურებიდან აღსანიშნავია: როტერდამი (ნიდერლანდები), ანტვერპენი (ბელგია), ამსტერდამი (ამსტერდამ-რაინის არხი), გენტი (გენტი-ტერნეზენის არხი). ტერიტორია დატბორვისგან დაცულია (დელტაპროექტის ფარგლებში). რაინის დელტა 2 ბიფურკაციით არის განსაზღვრული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა
ნიგრანი
ნიგრანი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის ვიგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34,9 კმ². მოსახლეობა — 17 745 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:პონტევედრის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:პონტევედრის ქალაქები
მოსი (პონტევედრა)
მოსი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის ვიგოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 52 კმ². მოსახლეობა — 15 063 კაცი (2020 წ.).