cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფილიპინების ისტორია
პრეისტორიული ეპოქა
2007 წელს არმანდ სალვადორ მიხანესმა კალიანოს ხეობაში ლუსონის კუნძულზე აღმოაჩინა ადამიანის ჩონჩხის ძვლები ასაკით 66,7 ± 1 ათასი წლისა. ეს არის თითქმის 20 ათასი წლით უფრო ახალგაზრდა ადამიანი, ვიდრე მანამდე ცნობილი ადამიანი ტაბონიდან, რომელიც ასაკით დაახლოებით 47 ± 11 ათასი წლისაა. კალიანოში აღმოჩნდა ჰომო საპიენსის ტერფის ძვლის კარგად შენახული ნაწილი.
ადრეული ისტორია
ადრეული ისტორიის პერიოდი მიეკუთვნება VII—XV ს.ს. ამ პერიოდში მრავალი ინდო-მალაიური საზღვაო სამეფოები აღმოცენდა. ევროპელთათვის ფილიპინების კარი გაიღო ფერნანდო მაგელანის აღმოჩენის შედეგად, რომელიც იქვე დაიღუპა შიდაკონფლიქტში ჩარევის გამო 1521 წელს.
XIV საუკუნეში გამოჩნდნენ აქ არაბები. XIV-XVI საუკუნეებში ფილიპინების ნაწილი (არქიპელაგი სელუ, მინდანაო, ლუსონის ნაწილი) ნომინალურად ექვემდებარებოდა მაჯაპაჰიტის იმპერიას. XVI საუკუნისათვის ფილიპინების არქიპელაგის ტომები და ხალხები საზოგადოებრივი განვითარების სხვადასხვა საფეხურზე იმყოფებოდნენ. ყველაზე განვითარებული ფეოდალური სამთავროები იყო სებუს, პანაისა და ლუსონის კუნძულებსა და არქიპელაგ სულუზე. ევროპელების მოსვლამდე კუნძულების ჩრდილოეთში (თანამედროვე მანილას სიახლოვეს) მმართველობდნენ რაჯები, რომლებიც, არახელსაყრელი ისტორიული პირობების გამო, ხარკს უხდიდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სახელმწიფოს შრივიჯაიას. თუმცა ამ დროისათვის ისინი უკვე საკმარისად ფლობდნენ შიდამმართველობით სტრუქტურულ ერთეულებს.
ტონდოს სამეფო
ტონდო — შუა საუკუნეების ფილიპინური სამეფო, რომელიც მდებარეობდა მანილას ყურეში. კონკრეტულად, მდინარე პასიგის ჩრდილოეთით, ლუსონის კუნძულზე. იხსენიება ადრეულ ფილიპინურ ხელნაწერებში: Laguna Copperplate Inscription (ინგლ.). არსებობდა დაახლოებით 900 წელი; XV საუკუნეში მას შეეხო ისლამიზაცია.
ესპანეთის პერიოდი (1521—1898)
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|ფერნანდო მაგელანი 220px|მინიატიურა|ახალი ესპანეთის დროშა 220px|მინიატიურა|ფილიპინელ რევოლუციონერთა ადრეული დროშა 1521 წელს ესპანელთა ექსპედიცია ფერნანდო მაგელანის მეთაურობით გადადის ფილიპინებზე.
1565 წლის 27 აპრილს ესპანელი კონკისტადორი მიგელ ლოპეს დე ლეგასპი 400 შეიარაღებული ჯარისკაცით გადავიდა სებუში და დააარსა პირველი ესპანური დასახლება კუნძულებზე. 1543 წელს კუნძულებს უწოდებენ ფილიპინებს ესპანეთის მეფის ფილიპე II-ის პატივსაცემად. ტერიტორია დაექვემდებარა „ახალი ესპანეთის“ ვიცე-მეფეს (მეფისნაცვალს). დამყარდა საზღვაო კავშირი ურდანეტის გზაზე (აკაპულკო-მანილა). ფართო გავრცელება ჰპოვა ესპანურმა ენამ და კათოლიციზმმა, სამხრეთით მდებარე მუსულმანებით დასახლებულ დაუმორჩილებელ კუნძულებამდე.
1564-1572 წლებში ესპანელმა კოლონიზატორებმა დაიმორჩილეს ფილიპინების მნიშვნელოვანი ნაწილი.
1571 წლის 9 ივნისს დაარსდა „ახალი ესპანეთის“ დედაქალაქი მანილა დე ლეგასპის მიერ. გარდაიცვალა ადგილობრივი რაჯა სულეიმანი ბანგკუსაის ბრძოლაში.
1762 წელს, სისხლისმღვრელი ბრძოლის შემდეგ, აღმოსავლეთ ინდოეთიდან მოსულმა დიდი ბრიტანეთის კოლონიურმა ჯარებმა აიღეს მანილა, თუმცა მომდევნო წელს ის კვლავ ესპანეთის ხელში გადავიდა. ესპანეთის მტრებმა ხელი შეუწყეს ამ ადგილებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის აყვავებას. აქ ანტიესპანურად იყვნენ განწყობილი მუსლიმები და ადგილობრივი ჩინური დიასპორა.
XIX საუკუნეში გაჩნდა ადგილობრივი ფილიპინელებისა და ესპანელი კათოლიკების ახალი ფენა – კრეოლები და მეტისები, რომლებიც სათავეში ჩაუდგნენ დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლას ესპანეთის მეფის წინააღმდეგ. 1896 წელს დაიწყო ანტიესპანური აჯანყება და იმავე წელს დააპატიმრეს და ჩამოახრჩვეს ყველაზე ცნობილი და აქტიური პროპაგანდისტი ხოსე რისალი. ამის შემდეგ მთელი ძალით დაწყებულ ფილიპინების რევოლუციას ხელმძღვანელობდა საზოგადოება „სამი კ“ (Kataastaasan at Kagalang Katipunan ng mga Anak ng Bayan), ან «კაპიტუნანი». ეს იყო საიდუმლო რევოლუციური ორგანიზაცია, რომელიც დააარსა ანდრეს ბონიფაციომ და მოგვიანებით მას ხელმძღვანელობდა ემილიო აგინალდო. 1897 წელს შეიქმნა დამოუკიდებელი ფილიპინების რესპუბლიკა. 1898 წლისათვის რევოლუციონერებმა თითქმის განდევნეს კუნძულებიდან ესპანელი კონკისტადორები. 1898 წლის 10 დეკემბერს ესპანეთსა და აშშ-ს შორის პარიზში ხელმოწერილი საზავო ხელშეკრულებით ესპანეთმა ფილიპინები აშშ-ს დაუთმო.
ესპანელთა მმართველობის თითქმის მთელ მანძილზე ხდებოდა აჯანყებები, რომლებიც წარუმატებლად სრულდებოდა. ასევე, ესპანელი კოლონიზატორები აწარმოებდნენ სამხრეთის კუნძულებზე მცხოვრებ მუსლიმ მოსახლეობასთან დაუსრულებელ ომებს, რომლებმაც მთლიანად გამოფიტეს ადგილობრივი ესპანელი კოლონიზატორების ძალები და დაასუსტა მათი მმართველობა, რამაც შესაძლებელი გახადა ახალი დამოუკიდებელი რესპუბლიკის აღმოცენება ამ რეგიონში.
ამერიკის პერიოდი (1898—1946)
1898 წლის პარიზის ხელშეკრულების თანახმად, ესპანეთ-ამერიკის ომის შემდგომ ესპანეთმა აშშ-ს გადასცა ფილიპინები, კუბა, გუამი და პუეტრო-რიკო 20 მილიონ დოლარად.
მეორე მსოფლიო ომის დროს ფილიპინები ოკუპირებულ იქნა იაპონიის მიერ.
დამოუკიდებელი ფილიპინები
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|მანუელ როხასი. დამოუკიდებელი ფილიპინების მესამე რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი აშშ-საგან დამოუკიდებლობა ფილიპინებს მიენიჭა 1946 წლის ივლისში. ფილიპინების დამოუკიდებელი მესამე რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი გახდა მანუელ როხასი. თუმცა ფილიპინები ამ პერიოდში ძლიერ იყო დამოკიდებული აშშ-ზე ეკონომიკური და პოლიტიკური თვალსაზრისით. შეერთებულმა შტატებმა თავისი სამხედრო ბაზებისათვის მიიღო ფილიპინების ტერიტორია 99 წლიანი იჯარის ვადით. 1967 წელს იჯარის ვადა შემცირებული იქნა 25 წლით. როხასის ადმინისტრაციამ ამნისტია მიანიჭა ყველას, ვინც თანამშრომლობდა ოკუპაციის პერიოდში იაპონიის ხელისუფლებასთან, იმ პირთა გამოკლებით, ვინც ჩაიდინა ძალადობრივი დანაშაულები.
როხასის სიკვდილის შემდეგ 1948 წელს პრეზიდენტი გახდა ელპიდიო კირინო. მან შეძლო სახელმწიფო ვალის შემცირება გადასახადების გაზრდის ხარჯზე და წარმატებით გაუმკლავდა ხუკბალახაპის კომუნისტურ რაზმებს.
1953 წელს პრეზიდენტად იქნა არჩეული რამონ მაგსაისაი. ის ძალიან პოპულარული იყო უბრალო ადამიანთა შორის ეკონომიკური და მიწათმოქმედების რეფორმებით. მაგსაისაი 1957 წელს დაიღუპა ავიაკატასტროფაში.
Time Takes Time
Time Takes Time — ინგლისელი როკ-მუსიკოს რინგო სტარის მეათე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1991 წელს. კრიტიკოსებმა მას მაღალი შეფასება მიანიჭეს. ალბომში შეტანილია სიმღერები, ჩაწერილი ცნობილი მუსიკოსების მონაწილეობით. მათ შორის არიან ბრაიან უილსონი, ჰარი ნილსონი და Electric Light Orchestra-ის ლიდერი ჯეფ ლინი.
ფილიპინების ისტორია
დამოუკიდებელი ფილიპინები
იგი შეცვალა კარლოს პოლესტიკო გარსიამ, რომელმაც წარმატებით ჩაატარა მოლაპარაკებები აშშ-სთან და სამხედრო ბაზების მიწის იჯარასთან დაკავშირებით, თუმცა მისი ადმინისტრაცია კორუმპირებულობის გამო გახდა ძალიან არასასურველი და არაპოპულარული.
Time Takes Time
სქოლიო
კატეგორია:რინგო სტარის ალბომები კატეგორია:1992 წლის ალბომები კატეგორია:Private Music-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯეფ ლინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები დონ უოსის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ფილ რემოუნის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები პიტერ ეშერის პროდიუსერობით
ფილიპინების ისტორია
დამოუკიდებელი ფილიპინები
1961 წელს პრეზიდენტად აირჩიეს დიოსდადო მაკაპაგალი. მისი პრეზიდენტობისას გაიზარდა აშშ-სგან ფილიპინების დამოუკიდებლობის ხარისხი.
1965 წელს მაკაპაგალი დამარცხდა მოწინააღმდეგე ფერდინანდ მარკოსის წინააღმდეგ არჩევნებში. სხვა ადმინისტრაციებისაგან განსხვავებით, მისი ღონისძიებებიდან ხელისუფლების პირველ პერიოდში გამოყოფენ ”ინფრასტრუქტურის განვითარების პროგრამას”, რომელიც თანაბრად შეეხო არქიპელაგის ყველა კუნძულს. ა969 წელს მარკოსი ხელმეორე ვადით აირჩიეს.
80-ანი წლებიდან ფილიპინების ხელისუფლებაში მოდის ჩინური წარმოშობის პირველი ქალი პრეზიდენტი აზიის ისტორიაში. ეს იყო კორასონ აკინო, ფილიპინელი ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის ბენინგო აკინოს (1932-1983) მეუღლე. იგი პრეზიდენტობის მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 1986 წელს. ის გახდა დემოკრატიული რეფორმების სიმბოლო ფილიპინებზე. მიღებულ იქნა ფილიპინების ახალი კონსტიტუცია. მრეწველობის მრავალ სფეროში გატარდა სახელისუფლებო რეფორმები, მათ შორის აგრარულ სფეროში. აკინომ მიაღწია აგრეთვე ამერიკული სამხედრო ბაზების ქვეყნიდან გაყვანას.
1986—1987 წ.წ. მოხდა ხელისუფლების სამხედრო გადატრიალების ექვსი მცდელობა. მათ შორის ყველაზე მსხვილი 1987 წელის 28 აგვისტოს მოხდა, რომლის დროსაც გარდაიცვალა 53 ადამიანი და დაიჭრა 200-მდე. მათ შორის დაიჭრა თავად კორასონ აკინოს ვაჟი. მე-7 აჯანყების მცდელობის დროს 1989 წლის იანვარში დაიღუპა 99 ადამიანი. თუმცა აკინოს ჩამოგდების ყველა მცდელობა უშედეგოდ დამთავრდა.
კორასონმა 1992 წელს უარი თქვა კიდევ ერთხელ წამოეყენებინა საპრეზიდენტო კანდიდატად საკუთარი თავი. მან მხარი დაუჭირა ახალ კანდიდატს – ფიდელ რამოსს.
1998 წელს პრეზიდენტად არჩეულ იქნა ჯოზეფ ესტრადა. 2001 წელს ესტრადა გადადგა.
დღეისათვის, 2010 წელს პრეზიდენტად არჩეულია ბენინგო აკინო-უმცროსი, კორასონ აკინოს ვაჟი.
ვლადიმერ ქუთათელაძე
ვლადიმერ ქუთათელაძე (დ. 1902, ხონი — გ. 1981, თბილისი) — ქართველი გრაფიკოსი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).
ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია, იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1967 წლიდან— პროფესორი). ვლადიმერ ქუთათელაძე მუშაობდა დაზგურ გრაფიკაში (ქსილოგრაფია, ლითოგრაფია, ლინოგრავიურა). შექმნა ქართული მხატვრული შრიფტის 60-მდე სახეობა, მრავალი ექსლიბრისი. ალბომი ,,თბილისი“ (ლინოგრავიურა, 1963) და ქსილოგრაფიის ტექნიკით შექმნილი ,,საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები“ 1964 წელი. განსაკუთრებით ნაყოფიერად მოღვაწეობდა ქართული წიგნის გაფორმებაში. ნამუშევრები: ალექსანდრე ყაზბეგის „მამის მკვლელი“ 1964 წელი, ,,XIX საუკუნის ქართული მოხრობა“ 1963 წელი ორივე — ლინოგრავიურა; თბილისის ხედები ,,ძველი თბილისი. ნარიყალა“ 1965 წელი, ,,ძველი თბილისი. დაბახანა“ 1965 წელი და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 1981 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები კატეგორია:ხონში დაბადებულები ვ
კატალინა სანდინო მორენო
კატალინა სანდინო მორენო (Catalina Sandino Moreno დაიბადა 19 აპრილი, 1981 წელი, ბოგოტა, კოლუმბია) - კოლუმბიელი მსახიობი. მან შარლიზ ტერონთან ერთად გაინაწილა ვერცხლის დათვი და მიიღო ნომინაცია ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, როლისთვის Maria Full of Grace (2004).
ადრეული წლები
კატალინა სანდინო მორენო დაიბადა ბოგოტაში, კოლუმბია. იგი იზრდებოდა საშუალო კლასის ოჯახში, მამა იყო ვეტერინარი, ხოლო დედა პათოლოგი. იგი სწავლობდა ბოგოტას წმინდა გიორგის სკოლაში. სანამ მსახიობი გახდებოდა, სწავლობდა რეკლამირებას ბოგოტაში, Pontificia Universidad Javeriana- ში.
კარიერა
2003 წელს Maria Full of Grace-ის კასტინგი გაიმართა ნიუ-იორკსა და კოლუმბიაში, სადაც მისი სამსახიობო ნიჭი თავდაპირველად შეამჩნიეს ბოგოტას სამსახიობო სკოლაში. იგი კასტინგზე დაიბარეს, სადაც მთავარი როლისთვის 900-ზე მეტი გოგონა მოიტოვა უკან. კატალინამ დატოვა კოლეჯი,რათა დაეწყო მისი პირველი კინოპროექტი. ფილმში კატალინა სანდინო მორენო ასრულებს მთავარ როლს, სადაც ის თამაშობს კორიბიელ გოგონა მარია ალვარესს, რომელიც ორსულობის პერიოდში ყვავილების პლანტაციაში მუშაობს, ხოლო შემდეგ კი ნარკოდილერი ხდება. სანდინო მორენოს როლმა ამ ფილმში მოწონება დაიმსახურა, დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა სხვადასხვა საიტებზე და კინოკრიტიკოსებისგან. ამ პერფორმანსმა ის აქცია პირველ კოლუმბიელ, მეორე სამხრეთ ამერიკელ და მესამე ესპანელ მსახიობად, რომელიც წარდგენილი იყო ოსკარის პრემიაზე. ის იყო პირველი ადამიანი, ვინც 1980-იან წლებში დაიბადა და, რომელმაც მიიღო ოსკარის ნომინაცია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. გარდა ამისა, მან მოიგო ვერცხლის დათვი ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე, რომელიც შარლიზ ტერონთან გაიზიარა და მიიღო ნომინაცია კინომსახიობთა გილდიის პრემიაზე.
2005 წელს იგი ნიუ-იორკში გადავიდა დრამატული ხელოვნების შესასწავლად და წარმატებული კარიერის გასაგრძელებლად, სადაც ის მიიწვიეს AMPAS– ში. 2006 წელს მან ითამაშა როლები ფილმში Fast Food Nation პატრიცია არკეტთან ერთად და Paris, je t'aime, სადაც მან მოირგო ახალგაზრდა ემიგრანტი დედის როლი. 2007 წელს მან ითამაშა ფილმში Love in the Time of Cholera, რომელიც დაფუძნებულია გაბრიელ გარსია მარკესის ამავე სახელწოდების რომანზე, სადაც იგი გამოჩნდა ხავიერ ბარდემსა და ფერნანდა მონტენეგროს გვერდით.
მინი|მორენო 2008 წელს
2010-დან დღემდე
2016 წელს მან ითამაშა სერიალში American Gothic, როგორც განმეორებადი პერსონაჟი, Christina Morales. იმავე წელს იგი კინოს სამყაროში დაბრუნდა ფილმით Custody, სადაც ვიოლა დევისთან ერთად გამოჩნდა. ფილმის პრემიერა შედგა Tribeca-ს კინოფესტივალზე.
პირადი ცხოვრება
როგორც მან "The Affair"-თან ინტერვიუში განაცხადა, მორენო არ არის დაქორწინებული.
კატალინა მორენო არის El Delirio Productions– ის გენერალური დირექტორი, ეს არის მწარმოებელი კომპანია, რომელიც მდებარეობს ლოს ანჯელესსა და ბოგოტაში. იგი მუშაობს El Delirio- ს პირველი მხატვრული ფილმის Gratitude-ის პრეპროდუქციაზე, რომლის ავტორი და რეჟისორია თავად მისი ძმა ნიკოლასი, რომელიც, ასევე, მისი ბიზნეს პარტნიორი.
მორენო იცავს მის ლათინურ წარმოშობას, კითხულობს ესპანურენოვან წიგნებს, როგორც ამას აკეთებდა კოლუმბიაში ცხოვრების დროს, რადგან მას ენატრება მშობლიური ენის მოსმენა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მსახიობები
ნეგატიური და პოზიტიური უფლებები
ნეგატიური და პოზიტიური უფლებები — უფლებები, რომლებიც კრძალავს მოქმედებას (პოზიტიური უფლებები) ან უმოქმედობას (ნეგატიური უფლებები). ეს ვალდებულებები შეიძლება იყოს იურიდიული ან მორალური ხასიათის. პოზიტიური და ნეგატიური უფლებების ცნება შეიძლება გამოყენებულ იქნას აგრეთვე თავისუფლების უფლებებზე.
უფლებები, რომელთაც ზოგჯერ პოზიტიურ უფლებებს უწოდებენ, გულისხმობს ხელისუფლების აქტიურ მოვალეობებს თითოეული ადამიანის მიმართ. მაგალითად, განათლების მიღების უფლება ხელისუფლებას იმ სკოლების შექმნის ვალდებულებას აკისრებს, რომლებშიც ყველა ბავშვს შეეძლება სწავლა. ზუსტად ასევე, გასამართლების უფლება ხელისუფლებას აკისრებს სასამართლო დაწესებულებების ქსელის შექმნას, რომელსაც შეუძლია მიმართოს თითოეულმა ადამიანმა თავისთვის მნიშვნელოვანი საკითხის გადასაწყვეტად. თავისუფლებები, რომელთაც ზოგჯერ ნეგატიურ უფლებებსაც უწოდებენ, უკრძალავს ხელისუფლებას ჩვენი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ჩარევას. სიტყვის ან სინდისის თავისუფლება უკრძალავს ხელისუფლებას, ჩაერიოს ადამიანისათვის ასეთ სასიცოცხლო საკითხებში. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, თუკი მე მაქვს რაიმეს უფლება, ხელისუფლება ვალდებულია, რაღაც გამიკეთოს, ხოლო თუ მე მეკუთვნის რომელიმე თავისუფლება, სახელმწიფომ თავი უნდა შეიკავოს რაიმე ქმედებისაგან.
უფლებები, რომლებიც ითვლება ნეგატიურ უფლებებად მოიცავს: სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებებს, როგორებიცაა სიტყვის თავისუფლება, სიცოცხლის, კერძო საკუთრების,  ძალადობრივი დანაშაულისგან თავისუფლების, რელიგიის თავისუფლების, ჰაბეას კორპუსი, სამართლიანი სასამართლო და თავისუფლება მონობისგან.
უფლებები, რომლებიც პოზიტიურად განიხილება, როგორც თავდაპირველად ჩეხმა იურისტმა კარელ ვაშაკმა 1979 წელს შემოგვთავაზა, შეიძლება მოიცავდეს სხვა სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებებს, როგორიცაა პოლიციის მხრიდან პირის დაცვა და კონსულტაციის უფლება, აგრეთვე ისეთი ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებები, როგორიცაა საკვები., საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი განათლება, დასაქმება, ეროვნული უსაფრთხოება, სამხედრო, ჯანდაცვა, სოციალური დაცვა, ინტერნეტზე წვდომის და ცხოვრების მინიმალური სტანდარტი. ადამიანის უფლებების შესახებ „სამი თაობის“ ისტორიაში ნეგატიური უფლებები ხშირად ასოცირდება პირველი თაობის უფლებებთან, ხოლო პოზიტიური უფლებები ასოცირდება მეორე და მესამე თაობებთან.
ზოგიერთი ფილოსოფოსი არ ეთანხმება იმ აზრს, რომ ნეგატიური და პოზიტიური უფლებების განსხვავება სასარგებლო ან მართებულია.
მიმოხილვა
პოზიტიური და ნეგატიური უფლებების თეორიის თანახმად, ნეგატიური უფლება არის უფლება, არ დაექვემდებარო სხვა პირის ან ჯგუფის მოქმედებას, მაგალითად, მთავრობის, რომელიც საკუთარ ძალად ბოროტად იყენებს ან იძულებითი ფორმით. როგორც ასეთი, ნეგატიური უფლებები არსებობს, იქამდე ვიდრე არ იმოქმედებს მათზე ნეგატიურად. პოზიტიური უფლება არის უფლება, დაექვემდებაროს სხვა პირის ან ჯგუფის მოქმედებას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, პოზიტიური უფლების განხორციელების მიზნით, სხვისი ქმედებები უნდა ემყარებოდეს თანასწორობას. თეორიულად, ნეგატიური უფლება სხვებს უკრძალავს მოქმედებას უფლების მფლობელის წინააღმდეგ, ხოლო პოზიტიური უფლება სხვებს ავალდებულებს იმოქმედონ უფლების მფლობელის მიმართ. კანტის კატეგორიული იმპერატივის ფარგლებში, ნეგატიური უფლებები შეიძლება ასოცირდეს სრულყოფილ მოვალეობებთან, ხოლო პოზიტიური უფლებები შეიძლება დაკავშირებული იყოს არასრულყოფილ მოვალეობებთან. პოზიტიური და ნეგატიური უფლებების ერთმანეთისგან განსხვავების რწმენა, ჩვეულებრივ, შენარჩუნებულია ან ხაზგასმით აღინიშნება ლიბერტარიანების მიერ, რომლებიც თვლიან, რომ პოზიტიური უფლებები არ არსებობს იქამდე ვიდრე ისინი ხელშეკრულებით არ შეიქმნება. გაეროს ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში ჩამოთვლილია როგორც პოზიტიური, ისევე ნეგატიური უფლებები (მაგრამ არ ასახელებს მათ, როგორც ასეთს). ყველაზე ლიბერალური დემოკრატიის კონსტიტუცია იძლევა ნეგატიურ უფლებებს, მაგრამ ყველა მათგანი არ შეიცავს პოზიტიურ უფლებებს. მიუხედავად ამისა, პოზიტიური უფლებები ხშირად სხვა კანონებით არის გარანტირებული, ხოლო ლიბერალური დემოკრატიის მქონე ქვეყნების უმეტესი ნაწილი თავის მოქალაქეებს უზრუნველყოფს საჯაროდ დაფინანსებული განათლების, ჯანმრთელობის დაცვის, სოციალური უსაფრთხოების და უმუშევრობის შეღავათებით.
როდის ეწინააღმდეგებიან ერთმანეთს
მინი|ფრედერიკ ბასტია უფლებებს ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც განუყოფელ და ზოგჯერ აბსოლუტურსაც კი. ამასთან, პრაქტიკაში ეს ხშირად განიხილება როგორც ფასდაუდებელი აბსოლუტიზმი. უფლებები კლასიფიცირდება მნიშვნელობის მიხედვით, შედარებით მცირე უფლებათა შელახვა მიღებულია უფრო დიდი მნიშვნელობის მქონე დარღვევის პრევენციისთვის. ამრიგად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ პირის მოკვლა არ არის აუცილებელი უკიდურესობა, თავი უნდა შევიკავოთ და მკვლელობის ნაცვლად გამოვიყენოთ თავდაცვა.
პოზიტიური ვალდებულებები აკისრებს მოვალეობას. მაგრამ როგორც ვხედავთ პოლიციელთან, მოვალეობის შესრულებამ შეიძლება დაარღვიოს ნეგატიური მოვალეობები (მაგ., რომ არ მოხდეს ძალის გადაჭარბება და სიცოცხლის უგულებელყოფა). ამ მიზეზით, ეთიკაში პოზიტიური ვალდებულებები თითქმის არასოდეს განიხილება პრიმა ფასიედ. ყველაზე დიდ ნეგატიურ ვალდებულებას შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ ერთი გამონაკლისი — საკუთარი თავის დაცვის/თავდაცვის უფრო მაღალი ვალდებულება — მაგრამ ყველაზე დიდი პოზიტიური ვალდებულებებიც კი რთულ ეთიკურ ანალიზს მოითხოვს.
მეცხრამეტე საუკუნის ფილოსოფოსმა ფრედერიკ ბასტიამ შეაჯამა კონფლიქტი ამ ნეგატიურ და პოზიტიურ უფლებებს შორის და თქვა:
იან ნარვესონის აზრით, ზოგიერთის მოსაზრება, რომ არ არსებობს განსხვავება ნეგატიურ და პოზიტიურ უფლებებს შორის იმ მოტივით, რომ ნეგატიური უფლებები მოითხოვს პოლიციას და სასამართლოებს მათი აღსრულებისთვის, „არასწორია“. იგი ამბობს, რომ კითხვა, რისი გაკეთების უფლება აქვს ადამიანს და თუ ვინ აღასრულებს ამას, ცალკეული საკითხებია. თუ უფლებები მხოლოდ ნეგატიურია, მაშინ ეს ნიშნავს იმას, რომ არავის აქვს ვალდებულება მათი აღსრულებისა, თუმცა პირებს აქვთ უფლება გამოიყენონ ნებისმიერი იძულებითი საშუალებები სხვების თანამშრომლობის მოსაპოვებლად ამ უფლებების დასაცავად. ამიტომ, მისი თქმით, „განსხვავება ნეგატიურსა და პოზიტიურს შორის საკმაოდ ძლიერია“. ლიბერტარიანელები თვლიან, რომ პოზიტიური უფლებები, რომელთა დაცვასაც გულისხმობს, არ არსებობს, სანამ ისინი ხელშეკრულებით არ შეიქმნებიან. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ პოლიციას არ ევალება მოქალაქეების უფლებების დაცვა. მას შემდეგ, რაც მათ დამსაქმებლებთან კონტრაქტი აქვთ მოქალაქეების ძალადობისგან დასაცავად, მათ შექმნეს ეს ვალდებულება თავიანთი დამქირავებლის წინაშე. ცხოვრების ნეგატიური უფლება ინდივიდს საშუალებას აძლევს დაიცვას საკუთარი სიცოცხლე სხვებისგან, რომლებიც ცდილობენ მის მოკვლას, ან სხვისგან მიიღონ ნებაყოფლობითი დახმარება მისი სიცოცხლის დასაცავად — მაგრამ მან არ შეიძლება აიძულოს სხვები დაიცვან იგი, რადგან მას არ აქვს ბუნებრივი თავდაცვა უფლება. რომ ვაიძულოთ ადამიანს დაიცვას საკუთარი ნეგატიური უფლებები, ან მესამე მხარის ნეგატიური უფლებები, იქნება ამ ადამიანის ნეგატიური უფლებების დარღვევა.
სხვა დამცველების აზრით, ნეგატიურ და პოზიტიურ უფლებებს შორის არსებობს განასხვავება, რომ პოლიციური ძალების ან არმიის არსებობა არ არის განპირობებული ამ სერვისების რაიმე პოზიტიური უფლებით, არამედ იმიტომ, რომ ისინი ბუნებრივი მონოპოლიები არიან ან საზოგადოებრივი საქონელი — რობერტ ნოზიკი ამ იდეას დეტალურად განიხილავს თავის წიგნში „ანარქია, სახელმწიფო და უტოპია“.
კრიტიკა
მარჯვნივ|მინი|180x180პქ| ადეკვატური კვების უფლება მოითხოვს მოვალეობებს, რომ არ მოიპარონ, მაგრამ ასევე მოვალეობად უნდა იქცეს დროული მომარაგება . უფლება არ შეიძლება გარანტირებული იყოს მხოლოდ პოზიტიურიი  და მხოლოდ ნეგატიური მოვალეობებით. ამისათვის ორივე საჭიროა. სავარაუდოდ, თუ ადამიანს აქვს პოზიტიურიი უფლებები, ეს გულისხმობს იმას, რომ სხვა პირებს აქვთ პოზიტიური მოვალეობები (გარკვეული ქმედებების განხორციელება); ხოლო ნეგატიური უფლებები გულისხმობს, რომ სხვებს აქვთ ნეგატიური მოვალეობები (გარკვეული მოქმედებების თავიდან ასაცილებლად). ფილოსოფოსი ჰენრი შუე სკეპტიკურია; იგი თვლის, რომ ყველა უფლება (იმისდა მიუხედავად იმისა, რომ ისინი უფრო „ნეგატიურად“ გამოიყურებიან თუ „პოზიტიურად“) ერთდროულად მოითხოვს ორივე სახის მოვალეობას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, შუე ამბობს, რომ უფლების პატივისცემა მოითხოვს თავიდან აცილებას („ნეგატიური“ მოვალეობა), მაგრამ ასევე დამცავ ან საკომპენსაციო ქმედებებს („პოზიტიური“ მოვალეობები). ნეგატიურის განსხვავება პოზიტიურისგან შეიძლება იყოს აქცენტი; შესაბამისად, დაუშვებელია ეს ორი გავაერთიანოთ და დავადგინოთ როგორც ნებისმიერი უფლება, რადგან იგი მოითხოვს ორი ტიპის მოვალეობას და არა მხოლოდ ერთს.
სამწუხაროდ, უფლებები ყოველთვის შეიძლება გავიგოთ, როგორც კაცობრიობის წინააღმდეგ „სტანდარტული საფრთხეების“ დაპირისპირება. სტანდარტულ საფრთხეებთან გამკლავება მოითხოვს ყველა სახის მოვალეობას, რომელიც შეიძლება გაიყოს დროთა განმავლობაში (მაგ., „თუ მავნე ქცევის თავიდან აცილება არ მოხდება, დაიწყეთ ზიანის გამოსწორება“). საქმე იმაშია, რომ ყოველი უფლება 3 ქცევის პროვოცირებას ახდენს (თავიდან აცილება, დაცვა, შეკეთება) გარკვეულწილად. მაგალითად, მკვლელობის საშიშროების მოგვარება, ერთი ინდივიდისგან მოითხოვს, თავიდან აიცილოს  (მაგ., პოტენციურმა მკვლელმა უნდა შეინარჩუნოს სიმშვიდე), სხვებმა დაიცვან (მაგ., პოლიციელი, რომელმაც უნდა შეაჩეროს თავდასხმა ან შემსრულებელი, ან კიდევ ადამიანი რომელსაც შეუძლია დაურეკოს პოლიციას) და სხვებმა გამოასწორონ (მაგ., ექიმი, რომელმაც უნდა გააცოცხლოს ადამიანი, რომელსაც თავს დაესხნენ). ამრიგად, დაღუპვის სიცოცხლის უფლებაც კი შეიძლება გარანტირებული იყოს მხოლოდ გარკვეული პოზიტიური მოვალეობების დახმარებით. შუე კიდევ უფრო შორს მიდის და ამტკიცებს, რომ ნეგატიური და პოზიტიური უფლებების განსხვავება შეიძლება საზიანო იყოს, რადგან ამან შეიძლება გამოიწვიოს აუცილებელი მოვალეობების უგულებელყოფა.
ლუსაშოღი
სქოლიო
კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
მუჰამად ალი ალ-აბიდი
მუჰამად ალი ალ-აბიდი (محمد علي العابد; დ. 1867, დამასკი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 22 ოქტომბერი, 1939, რომი, იტალიის სამეფო) — სირიელი პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრეზიდენტი  (1932-1936 წწ.).
ბიოგრაფია
უმაღლესი განათლება მიიღო ბეირუთში და იურიდიული განათლება პარიზში. 1908 წელს დანიშნეს ოსმალეთის იმპერიის ელჩად აშშ-ში. მაგრამ იმავე წელს ახალგაზრდა თურქების მიერ იმპერატორ აბდულ-ჰამიდ II-ის დამხობის შემდეგ მისი მამა გაიქცა სტამბოლიდან და მამამისთან ერთად ცხოვრობდა ევროპასა და ეგვიპტეში.
დამასკიში დაბრუნდა 1920 წელს, მას შემდეგ რაც სირია გახდა საფრანგეთის სამანდატო ტერიტორია. 1922 წელს იყო სირიის ფინანსთა მინისტრი. 1932-1936 წლებში სირიის პრეზიდენტი. მისი პრეზიდენტობის დროს გააქტიურდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა, განსაკუთრებით მას შემდეგ რაც პრემიერ-მინისტრად დანიშნეს საზოგადოებისთვის არაპოპულარული თაჯ ედ-დინ ალ-ჰასანი. 1936 წელს გადადგა და საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში. იგ რომის ერთ-ერთ სასტუმროში გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1867 კატეგორია:გარდაცვლილი 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ოქტომბერი კატეგორია:სირიის პრეზიდენტები
ფრანსუა II (ბრეტანი)
ფრანსუა II (Francois II; დ. 23 ივნისი, 1433 — გ. 9 სექტემბერი, 1488) — მონფორთა დინსტიის წარმომადგენელი. ბრეტანის ჰერცოგ რიჩარდისა და მარგარიტა ორლეანელის ვაჟი. ბრეტანის ჰერცოგი 1458-1488 წლებში. იბრძოდა ჯერ საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ს, შემდეგ კი მის შვილებს: შარლ VIII-სა და ანა დე ვალუას, რაც შემდეგში "შეშლილ ომში" გადაიზარდა და ფრანსუას მარცხით დასრულდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ მის ერთადერთ მემკვიდრედ მისი ქალიშვილი ანა დარჩა, რომელიც იძულებით გაჰყვა ცოლად საფრანგეთის მეფე შარლ VIII-ს, რითაც ბრეტანი საფრანგეთის დომენად იქცა.
ბიოგრაფია
ფრანსუა დაიბადა 1433 წლის 23 ივნისს, დასავლეთ საფრანგეთში. იგი იყო ბრეტანის ჰერცოგის ვაჟის, რიჩარდ მონფორისა და მისი ცოლის, ორლეანის ჰერცოგის ასულ მარგარიტა ვალუას ძე. ბრეტანის ტახტზე ასასვლელად, ფრანსუამ ცოლად თავისი ბიძაშვილი, ბრეტანის ჰერცოგის ერთადერთი ასული მარგარიტა ბრეტონელი შეირთო, რომელთან ერთადაც 1458 წელს ბრეტანის მმართველი ხდება. სულ მალე იგი დაუპირისპირდა საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ს. მალევე ეს დაპირისპირება სამოქალაქო ომად იქცა, რომელშიც ფრანსუას მხარეს აღმოჩნდნენ ბურგუნდიის ჰერცოგი ფილიპე III, ორლეანის ჰერცოგი შარლ I და ანგულემის ჰერცოგი ჟან ორლეანელი.
1463 წელს მისი ცოლი მარგარიტა მშობიარობას გადაჰყვა. მალევე დაიღუპა ბავშვიც. ამის გამო იგი იძულებული გახდა მეორედ დაქორწინებულიყო ნავარის პრინცესაზე.
ამავდროულად მეფე ლუი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი მცირეწლოვანი ვაჟი შარლ VIII ავიდა, რომლის რეგენტიც მისი უფროსი და ანა ვალუა ხდება. ანამ და მისმა ქმარმა, ბურბონის ჰერცოგმა წარმატებული სამხედრო კამპანია წამოიწყეს მეამბოხეთა წინააღმდეგ, რითაც დაიწყო საფრანგეთის სამოქალაქო ომი, რომელიც ისტორიაში "შეშლილი ომის" სახელითაა ცნობილი. სწორედ ამ კამპანიისას, ერთ-ერთ ბრძოლაში ფრანსუა ცხენიდან გადმოვარდა და დაიღუპა.
მისი გარდაცვალების გამო სამოქალაქო ომი დასრულდა, ვინაიდან ორლეანისა და ანგულემის ჰერცოგები უმალვ დააპატიმრეს. ბრეტანის ტახტზე ფრანსუას მცირეწლოვანი ასული ავიდა, რითაც საფრანგეთის მეფემ ისარგებლა და ბრეტანში შევიდა. საბოლოოდ მისი ქალიშვილი ანა ცოლად შარლ VIII-ს გაჰყვა, რითაც ბრეტანი და საფრანგეთი სამუდამოდ გაერთიანდა.
ოჯახი
ფრანსუა პირველად ბრეტანის ჰერცოგ ფრანსუა I-ისა და იზაბელა შოტლანდიელის ასულ მარგარიტა ბრეტონელზე დაქორწინდა, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი:
პირველი ცოლის გარდაცვალების შემდეგ, იგი მეორედ დაქორწინდა ნავარის დედოფალ ელეანორა I-ისა და მისი ქმრის, ფუას გრაფ გასტონ IV-ის ასულ მარგარიტა დე ფუაზე, რომელთანაც ორი ქალიშვილი შეეძინა:
ფრანსუას საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ის ყოფილ საყვარელ ანტუანეტ დე მენიელესთან ჰყავდა ხუთი უკანონო შვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1433 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1488 კატეგორია:ბრეტანის ჰერცოგები კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
ჯაფნა (სახელმწიფო)
ჯაფნა —კუნძულ შრი-ლანკის ჩრდილოეთით მდებარე სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1215 წლიდან 1619 წლამდე. მისი დედაქალაქი იყო ნალპური, რომელიც ამჟამად შედის ქალაქ ჯაფნის შემადგენლობაში. თავისი აყვავების პერიოდში სახელმწიფოს ტერიტორია მოიცავდა თანამედროვე ჩრდილოეთის პროვინციის ტერიტორიას.
ისტორია
XI საუკუნიდან მოყოლებული აღნიშნული კუნძული შრი-ლანკა იმყოფებოდა სინჰალური სახელმწიფოს პოლონარუვას შემადგენლობაში, რომელიც აწარმოებდა აქტიურ შეტევებს სამხრეთ ინდოეთში, მაგრამ XII საუკუნის დასასრულიდან ქვეყანაში გაიმარჯვა ცენტრიდანულმა ძალებმა, 19 წლის განმავლობაში, 1196 წლიდან 1215 წლამდე სინჰალების ტახტზე შეიცვალა 12 მმართველი. სამოქალაქო შეტაკებებმა შეასუსტა კუნძული ეკონომიკურად და პოლიტიკურად და 1212 წელს იგი დაიპყრო პარაკრამა პანდიამ.
XIII საუკუნის მეორე მეოთხედში, კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ტერიტორიების ფეოდალთა უმეტესი ნაწილი, რომლებიც არ შედიოდნენ მაგას მიერ შექმნილი სახელმწიფოს შემადგენლობაში, გაერთიანდა სინჰალური სამეფო დინასტიის დამბადენიას გარშემო, ხოლო მისი ხელმძღვანელობით ჯერ ვიჯაიაბაჰუ III, შემდეგ კი პარაკრამაბაჰუ II-მ მოახერხა პოლნარნუას დაპყრობა და ტამილების განდევნა ჯაფნას ნახევარკუნძულზე.
1247 წელს შრი-ლანკაში შეიჭრა მალაიზიური სახელმწიფოს ტამბრალინგის მმართველის ჩანდრაბჰანუს ძალები. ჩანდრაბჰანუ დაიმორჩილა კუნძულის ჩრდილოეთ რაიონები, სადაც კონცენტრირებული იყო თამილის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი და გადავიდა ქვეყნის შუაგულში. მალევე მისი არმია დაამარცხეს, თავად იგი კი გაიქცა ჯაფნაში და 1255 წელს გახდა მისი მმართველი. აღნიშნული სიტუაცია სათავისოდ გამოიყენა სამხრეთ ინდოეთის დინასტიამ პანდიამ, რომელმაც დიდი ძალისხმევის შემდგომ დაიპყრო ჯაფნა და 1258 წელს ჩანდრაბჰანუ თავისი ვასალად გაიხადა. 1262 წელს ქვეყნის მმართველი გახდა არიაჩაკრავარტის დინასტია. 1311 წელს, როდესაც პანდიას იმპერია დაეცა დელის სასულთნოდან მუსულმანების შემოტევების შედეგად ჯაფნას სახელმწიფომ ისარგებლა შექმნილი ხელსაყრელი სიტუაციით და გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, გააგრძელა ექსპანსიონისტური პოლიტიკა და დაიკავა წამყვანი მდგომარეობა შრი-ლანკის ტერიტორიაზე. არაბი ისტორიკოსი იბნ-ბატუტა, რომელიც კუნძულს სტუმრობდა 1344 წელს, აღნიშნავს, რომ ჯაფნის სახელმწიფოს ჰყავს ძლიერი ფლოტი.
XIV საუკუნის მეორე ნახევარში სამხრეთ ინდოეთში ჩამოყალიბდა ვიჯაიანაგარის იმპერია, რომელიც მალევე გადაიქცა რეგიონის ჰეგემონად. ჯაფნას სახელმწიფო იძლებული გახდა ეცნო მისი სუვერენიტეტი თავიანთ მმართველობაზე და იკისრა ასევე ხარკი.
1619 წელს ჯაფნის სახელმწიფო პორტუგალიელებმა დაიპყრეს და სწორედ 1620 წლიდან ჯაფნაზე დამყარდა პირდაპირი კოლონიალური მმართველობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:შრი-ლანკის ისტორია
მარგარიტა დე ფუა
მარგარიტა დე ფუა(Margarita Foixkoa; Marguerite de Foix; დ. 1449 — გ. 15 მაისი, 1486) — ფუას დინასტიის წარმომადგენელი. ნავარის დედოფალ ელეანორ I-ის ასული. ბრეტანის ჰერცოგინია 1474-86 წლებში როგორც ფრანსუა II-ის მეორე ცოლი. საფრანგეთის დედოფალ ანა ბრეტონელის დედა.
ბიოგრაფია
მარგარიტა დაიბადა 1449 წელს. იგი იყო ნავარის დედოფალ ელეანორ I-ისა და გრაფ გასტონ IV-ის ასული.
1474 წლის 27 ივნისს, შატო დე კლიზონში იგი ცოლად გაჰყვა ბრეტანის დაქვრივებულ ჰერცოგ ფრანსუა II-ს, რომელიც იყო ეტამპის გრაფ რიჩარდ მონფორისა და მარგარიტა ორლეანელის ვაჟი. ფრანსუასათვის ეს მეორე ქორწინება იყო, ვინაიდან მისი პირველი ცოლი, მარგარიტა ბრეტონელი ისე გარდაიცვალა, რომ მემკვიდრე ვერ დაუტოვა.
ფრანსუასა და მარგარიტას მხოლოდ ორი გოგონა შეეძინათ, რომელთაგან უფროსი ბრეტანის ჰერცოგინია ხდება მამის გარდაცვალების შემდეგ. მარგარიტა გარდაიცვალა 1486 წლის 15 მაისს ნანტში. იგი დაკრძალეს ნანტის აკლდამაში, ქმრის გვერდით, რომელმაც ფრანგული რენესანსის სტილში საოცარი "ფრანსუა II-ის აკლდამა" ააგო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1449 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1486 კატეგორია:ბრეტანის ჰერცოგინიები
მარმარაშენი
მარმარაშენი (Մարմարաշեն) — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 855 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 281 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 417 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 7.87 კმ²-ია.
სქოლიო
კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
თენგიზ კუბლაშვილი
თენგიზ პიმენის ძე კუბლაშვილი  (დ. 14 თებერვალი, 1941, ხაშური, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ფსიქოლოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე ერთ-ერთი ხელისმომწერი (1991 წლის 9 აპრილი).
ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი
ისტორია
ლეგენდების მიხედვით XVIII საუკუნეში მავზოლეუმში დაკრძალეს ძველი აღთქმის ბიბლიური წინასწარმეტყველის დანიელის (ისლამური ტრადიციით ხოჯა დონიერი) სხეულის ნაწილები. ეს ის ნაწილებია, რომელიც შესაძლებელია სამარყანდში გააგზავნა შუა აზიელმა დამპყრობელმა და მხედართმთავარმა ამირა თემურმა. ამჟამინდელი მავზოლეუმის შენობა და მთლიანი კომპლექსი აგებულია 100 წლის წინ XX საუკუნის დასაწყისში. მომდევნო წლებში არაერთხელ მოხდა როგორც თავად მავზოლეუმის, ასევე მთელი კომპლექსის რეკონსტრუქცია.
თენგიზ კუბლაშვილი
ბიოგრაფია
თენგიზ პიმენის ძე კუბლაშვილი დაიბადა 1941 წლის 14 თებერვალში ხაშურში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი ფსიქოლოგის სპეციალობით. 1976-1977 იყო თსუ სოციალური კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი. კითხულობდა ლექციათა კურსს ფსიქოლოგიაში თელავის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1977-1984), ფსიქოლოგიაში, ფილოსოფიის ისტორიასა და ლოგიკაში მცხეთის სასულიერო სემინარიაში (1984-1990). საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, გლდანის ავჭალის #24 საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). სახელმწიფო გადატრიალების (1991-1992, დეკემბერ-იანვარი) შემდეგ განიცდიდა პოლიტიკურ დევნას. დევნილი უზენაესი საბჭოს გროზნოს (1992-1993), ზუგდიდის (1993) და თბილისის (1998-2005) სესიების მონაწილე. პოლიციის აკადემიის სამხედრო კათედრის სამხედრო ფსიქოლოგიის ლექტორი (2001-2002). მოთხრობებისა და პუბლიცისტური წერილების ავტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი
ისტორია
ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი და კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ სამარყანდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ძველი ქალაქის აფრასაიბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მცირე მაღლობზე, პატარა მდინარე სიაბის ნაპირზე.
აბუ ტაჰირხოჯა სამარყანდის (სრული სახელი მირ აბუ ტაჰირ იბნ კაზი აბუ საიდ სადრ სამარყანდი) ისტორიული წიგნის „სამარიას“ თანახმად, წინასწარმეტყველი დონიერი (დანიელი) წარმოადგენდა არაბული ისლამის ერთ-ერთი მქადაგებლის კუსამა იბნ აბასის თანამოღვაწეს და თანამოაზრეს, რომელმაც ითამაშა გადამწყვეტი როლი სამარყანდში და მის გარშემო დასახლებებში ისლამის გავრცელებაში. ქრისტიანობაში წინასწარმეტყველი დანიელი ერთ-ერთი ე. წ. „დიდი წინასწარმეტყველია“ და ავტორია ძველი აღთქმის ერთ-ერთი ბიბლიური წიგნისა, რომელსაც ეწოდება წინასწარმეტყველება დანიელისა. ასევე ერთ-ერთი პატივსაცემი წინასწარმეტყველია დანიელი იუდაიზმში. წინასწარმეტყველ დონიერის (დანიელის) სამარხის შექმნა მიეწერება შუააზიელ დამპყრობელსა და მხედართმთავარს ამირა თემურს, რომელმაც 1400-იანი წლების დასაწყისში მისი წმინდა ნაწილები ჩაიტანა სამარყანდში და მისი დაკრძალვის ადგილზე ააშენა მეჩეთი. წინასწარმეტყველის სხეულის ნაწილები თემურლენგმა ჩაიტანა ქალაქ სუზიდან (თანამედროვე ირანი), მცირე აზიაში 1399-1404 წლების ლაშქრობის პერიოდში. გადმოცემის თანახმად, როდესაც თემურლენგის ქარავანი მიუახლოვდა სამარყანდს, შეჩერდნენ მდინარე სიაბის ნაპირზე, ხოლო ის ცხენი, რომელსაც მიჰქონდა წინასწარმეტყველის ნეშტი შეჩერდა სწორედ იმ ადგილას სადაც ახლა საფლავი მდებარეობს. თემურლენგმა მიიღო გადაწყვეტილება სწორედ იმ ადგილზე დაესაფლავებინათ წინასწარმეტყველი სადაც ცხენი შეჩერდა. ასევე გადმოცემის თანახმად ცხენის ჩლიქის დარტყმის ადგილზე გაჩნდა წყარო, რომელიც სამკურნალო გახდა.
მავზოლეუმის მშენებლობის შემდეგ, წლების განმავლობაში, ლეგენდის მიხედვით, საფლავი გაიზარდა და მიაღწია 17 მეტრს. მავზოლეუმის შიგნით არის გრძელი დაჰმა, სადაც დაკრძალულია წინასწარმეტყველი. კომპლექსის ტერიტორიაზე მდებარეობს წყარო, რომელიც წმინდა და მკურნალ წყაროდ მიიჩნევა.
1996 წელს სრულიად რუსეთის პატრიარქი ალექსი II ესტუმრა უზბეკეთს, ამ ვიზიტის ფარგლებში მოინახულა სამარყანდი, კერძოდ ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი. მან აქ აკურთხა ფსტის ხე.
2001 წელს ქალაქი სამარყანდი და მისი ღირსშესანიშნაობები, მათ შორის ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში სახელწოდებით „სამარყანდი - კულტურათა გზაჯვარედინი“.
პირველი ქართული ლატარია
პირველი ქართული ლატარია — საქველმოქმედო ლატარია, რომლის მთელი შემოსავალი მოხმარდა თსუსა და ქართულ თეატრს. ამ ეროვნული ლატარიის საბჭოს თავმჯდომარე იყო ივანე ჯავახიშვილი, ხოლო მმართველობის თავმჯდომარე — გ. ლასხიშვილი. ლატარიის მოწყობის იდეა 1917 წლის ზაფხულში გაჩნდა და მიზნად ისახავდა უნივერსიტეტის დაარსებისათვის საჭირო სახსრების შეგროვებას. 1917 წლის 29 ნოემბერს ამიერკავკასიის კომისარიატმა თანხმობა განაცადა ლატარიის მოწყობაზე. გადაწყდა, გამოეშვათ 5 მილიონი მანათის საერთო ღირებულების 25 მანეთიანი ლატარიის ბილეთები. აქედან ნახევარი მილიონი მანათი უნდა დახარჯულიყო მოგებაზე. წმინდა შემოსავლის ნახევარი უნდა გადასცემოდა ქართულ უნივერსიტეტს ხელუხლებელ თანხად, საგრძნობი ნაწილი გამიზნული იყო ქართული თეატრის შენობის ასაგებად, მოგების ხუთი პროცენტი კი — საქართველოს მსახიობთა კავშირისათვის. ლატარიის გავრცელება დიდხანს გაჭიანურდა. ქართულ პრესაში ხშირად ქვეყნდებოდა მოწოდებები ლატარიის ბილეთების შესაძენად. ბილეთები იყიდებოდა საქართველოს ქალაქებსა და ზოგიერთ სოფელშიც, სადაც ცნობილი ქართველი მწერლები აგიტაციას უწევდნენ მათ გავრცელებას. მაგალითად, შ. დადიანი და ვ. აბაშიძე ჩავიდნენ ქუთაისში, ფოთში, სენაკსა და ზუგდიდში, ვასილ ბარნოვი და დ. ჭიაბრიშვილი — დუშეთისა და თიანეთის მაზრებში და სხვ. ლატარიის გათამაშება განზრახული იყო 1918 წლის 25 დეკემბერს, მაგრამ მას ხელი შეუშალა სომხეთ-საქართველოს ომმა და მკაცრმა ზამთარმა. ლატარიის გათამაშება თითქმის ერთი წლის დაგვიანებით, 1919 წლის 1 ნოემბერს შედგა თბილისის სახელმწიფო თეატრში (ახლანდელი შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიის თეატრი). ლატარიის წმინდა შემოსასვლელიდან უნივერსიტეტს გადაეცა 1 077 677 მანეთი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქველმოქმედება
შუშის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი
1923 წლის ხოცვა-ჟლეტა
ქალაქი შუშა 1920 წლამდე უდიდესი ქალაქი იყო ყარაბაღში, ვიდრე აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებულმა ძალები 30 000 სომეხს არ დახოცავდნენ და გაანადგურებდნენ ქალაქის დიდ ნაწილს. შენობები, როგორიცაა სკოლები, ეკლესიები, სახლები, მაღაზიები და ა.შ., შეურაცხყვეს და გაძარცვეს. 1960-იან წლებში ქალაქის დარჩენილი სომხური ნაწილი დაანგრიეს და ააშენეს ხრუშჩოვის ეპოქის შენობებიე. ქალაქში ეთნიკური წმენდის შედეგი იყო არქიტექტურული ძეგლების ნახევარზე მეტის დანგრევა.
1977 წლის 10 აგვისტოს ქალაქი და მისი შემოგარენი გამოცხადდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისტორიულ-არქეოლოგიურ ნაკრძალად.
სომხეთის ოკუპაცია
ყარაბაღის ომის მიმდინარეობისას ქალაქი დაზიანდა. შუშის ოკუპაცია სომხური შეიარაღებული ნაწილების მიერ 1992 წლის 8 მაისს მოხდა. ომი დასრულდა სომხების გამარჯვებით, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადებით და მისი მიმდებარე აზერბაიჯანის კიდევ შვიდი რაიონის ანექსიით 1994 წლის მაისში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ნაკრძალები
ალაჩადირლი
ალაჩადირლი (Alaçadırlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 379 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
წიგნების თარო
„წიგნების თარო“— სატელევიზიო ფორმატის ორიგინალური ქართული თამაში, რომლის თემატიკას ლიტერატურასთან ერთად სხვადასხვა შემეცნებითი სფერო წარმოადგენს. შოუ გრძელდება ერთი სატელევიზიო სეზონის განმავლობაში, ოლიმპიური სისტემით.
პირველი ფორმატი 2015 წელს შეიქმნა და 2016 წლის 16 იანვარს საქართველოს პირველი არხის ეთერში ჩაეშვა. ამჟამად (2022 წელს) ეთერი უკვე თორმეტ სასკოლოსა და რვა სტუდენტურ სეზონს მოიცავს.
შოუს გამარჯვებული გუნდი დიდ ბრიტანეთში, კემბრიჯის საზაფხულო სკოლაში მიემგზავრება. მეოთხე სეზონიდან კი გამარჯვებულ გუნდთან ერთად კემბრიჯში ხალხის რჩეული მონაწილეც მიდის, რომელსაც მაყურებელი გამოავლენს.
ფორმატი
გადაცემაში მონაწილეები ერთმანეთს ლიტერატურასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ელემენტების გამოცნობაში ეჯიბრებიან. სასკოლო სეზონში 32 რჩეული სკოლის გუნდი მონაწილეობს. თითოეულ გუნდში სამი, მე-10, მე-11, ან მე-12 კლასის მოსწავლეა. სასკოლო სეზონების პარალელურად მიმდინარეობს სტუდენტური სეზონებიც, რომელში მონაწილეობის  მიღება ნებისმიერი უნივერსიტეტის ბალაკავრიატის საფეხურის სტუდენტებს შეუძლიათ. სტუდენტურ სეზონში 16 გუნდი მონაწილეობს.
პირველი ეტაპი
პირველ ეტაპზე გუნდები 10 ლიტერატურულ რაუნდს თამაშობენ. კითხვის დასმისთანავე გაცემული თითოეული სწორი პასუხი 3 ქულით ფასდება, დამატებითი დროის (30 წამის) განმავლობაში გამოცნობის შემთხვევაში - 2 ქულით, ხოლო თუ ამის შემდეგ პასუხის გასაცემად წამყვანის მინიშნება გახდა საჭირო, სწორი პასუხი 1 ქულით შეფასდება.
მეორე ეტაპი
მეორე ეტაპი შედგება სამი ზოგადი რაუნდისგან, სადაც მოთამაშეები ინდივიდუალურად ეჯიბრებიან ერთმანეთს ხელოვნებაში, მეცნიერებასა და სპორტში. კითხვის დასმისთანავე გაცემული სწორი პასუხი ფასდება 2 ქულით, დამატებითი დრო და წამყვანის მინიშნება ამ ეტაპზე არ მოქმედებს.
„წიგნების თაროს“ სხვა პროექტები
2017 წელს „წიგნების თარომ“ წამოიწყო ლიტერატურული პროექტი, რომლის მეშვეობითაც გამოვლინდა მოსწავლეების საყვარელი 21-ე საუკუნის ქართული წიგნი.
„წიგნების თაროს“ ორგანიზებით, პროექტის გუნდის წევრები ხშირად ატარებენ ლექციებს სხვადასხვა თემაზე. მეოთხე სეზონის პარალელურად, წიგნების თარომ გადაწყვიტა, მოემზადებინა ლექციების ციკლი, რომელიც საქართველოს რეგიონებში ტარდებოდა.
2019 წლის 11 მაისს „წიგნების თარომ“ მოაწყო წიგნების კითხვის ფესტივალი — პერმანენტული ღონისძიება, რომელიც ყოველი წლის მაისში გაიმართება.
2019 წელს ამოქმედდა „წიგნების თაროს“ აპლიკაცია #წიგნებისთაროMEDIA, რომელიც ინტელექტსა და წიგნიერებაზე ორიენტირებული პირველი ინტერაქტიული მობილური მედიასივრცე გახლდათ ახალგაზრდებისთვის. აპლიკაციის მომხმარებლებს შეეძლოთ სხვადასხვა სოციალური, ლიტერატურული და კულტურული თემატიკის ბლოგების, სურათებისა თუ ვიდეოების ატვირთვა აპლიკაციაში, რომელიც განთავსებული Play Store-სა და App Store-ს პლატფორმებზე იყო.
მიღწევები
მინი|ალექსანდრე ლორთქიფანიძე "წიგნის ქომაგი 2020-ის" დაჯილდოებაზე „წიგნების თაროს“ საქართველოს წიგნის გამომცემელთა და გამავრცელებელთა ასოციაციამ ჯილდო, „წლის წიგნის ქომაგი“, 2020 წელს გადასცა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
SpaceX
Space Exploration Technologies Corporation (SpaceX) — კოსმოსური რაკეტების მწარმოებელი ამერიკული კომპანია. კომპანია 2002 წელს დააარსა ელონ მასკმა, რომელსაც მანამდე უკვე ჰქონდა დაარსებული კომპანიები Zip2 და PayPal და იყო კომპანია Tesla Motors-ის CEO. კომპანიის მიზანია კოსმოსური ფრენების მკვეთრი გაიაფება, რაც კაცობრიობას მარსის კოლონიზაციის საშუალებას მისცემს. ფასის მკვეთრი შემცირება ძირითადად უნდა მოხდეს რაკეტების მრავალჯერადი გამოყენების შედეგად. სპეისექსმა უკვე მოახერხა რაკეტის პირველი საფეხურის დედამიწაზე დაბრუნება და რბილად დასმა. მისი ხელმეორედ გამოყენება 2016 წელს იგეგმება.
SpaceX-ში უკვე შექმნეს Falcon1 და Falcon 9 რაკეტები და კოსმოსური ხომალდი Dragon, რომელიც Falcon 9-ს გაყავს ორბიტაზე და რომლითაც უკვე რამდენიმეჯერ მოხდა საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის მომარაგება. Dragon-ის სამგზავრო ვერსია Dragon V2-ით ასტრონავტების კოსმოსში გაშვება 2016 წლის ბოლოსთვის იგეგმება.
ხარისხისა და ფასის უკეთ კონტროლისთვის, SpaceX თვითონ აკეთებს რაკეტისა თუ ხომალდის ნაწილების უმეტესობას, მათ შორის Falcon და Dragon-ის ძრავებს Merlin, Kestrel, Draco და SuperDraco-ს. ამის გამო SpaceX-ს უკვე შეუძლია კლიენტებს შესთავაზოს ყველაზე დაბალი ფასები, ერთჯერადი გამოყენების რაკეტებითაც კი.
მასისი (სოფელი)
მასისი (Մասիս) — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 840 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 473 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 351 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4.2 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
მელიქლი (გაბალა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
კატაინგანი
სქოლიო
კატეგორია:მასბატეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
სიყვარულით რომში (ფილმი)
სიყვარულით რომში (To Rome with Love) — ვუდი ალენის 2012 წლის მაგიური რეალიზმის სტილში გადაღებული რომანტიკული კომედია. ფილმის მოქმედება ვითარდება რომში და შედგება ოთხი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი სიუჟეტისგან. 2006 წლის შემდეგ ალენი პირველად გამოვიდა მსახიობის როლში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2012 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:იტალიური ფილმები კატეგორია:ვუდი ალენის ფილმები კატეგორია:რომანტიკული კომედიები
ხოჯა აჰმად აბასი
ფილმოგრაფია
დადგა ფილმები:
მისი სცენარების მიხედვით გადაღებულია:
სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი მწერლები კატეგორია:ინდოელი პროდიუსერები
აულე
აულე (Aulë, იგივე მაჰალი) — ჯ. რ. რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ერთ-ერთი ვალართაგანი. ძირითადად ცნობილი იყო იმით, რომ იყო დიდი ხელოსანი, რომელმაც მრავალი ნაკეთობა შექმნა - და არა მხოლოდ ნაკეთობანი. მისი მეწყვილე იყო ვალა იავანა.
აულეს მიენიჭა დიდი ძალაუფლება, იგი ქმნიდა არდის დიდ ნაკეთობებს, მაგრამ ასევე განიზრახა საკუთარი ხალხის, ჯუჯათა შექმნა. ამის მთავარი მიზეზი ის იყო, რომ სურდა საკუთარი ცოდნა ვინმესთვის დაეტოვებინა (მთელ არდაში იყო ცნობილი ჯუჯათა ბრწყინვალი ხელოსნობა). თუმცა, წინასწარმეტყველების მიხედვით, სამყაროში მოვლენილი პირველი ხალხი ელფები უნდა ყოფილიყვნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მან თავისი მიზნები ფარულად განახორციელა, ილუვატარმა მიუტევა ეს შეცდომა, მაგრამ მისი ბრძანებით აულემ დააძინა ჯუჯები და ისინი სამყაროს მხოლოდ ელფთა შემდეგ მოევლინენ. საგულისხმოა, რომ ენა კჰუზდული თავის ქმნილებებს სწორედ აულემ შეუქმნა. საგულისხმოა ისიც, რომ ჯუჯები თვლიდნენ, თითქოს გარდაცვალების შემდეგ მათი სულები გადადიოდნენ აულეს დარბაზებში, ხოლო უკანასკნელი ბრძოლის შემდეგ მათი როლი სამყაროში კიდევ უფრო გაძლიერდებოდა.
აულემ აგრეთვე დაამზადა ანგაინორი (მელკორის ჯაჭვი), ორი მანათობელი და მზისა და მთვარის ჭურჭელი.
ვინაიდან აულე იყო მჭედელი, თავისი ფიქრებით და ძალაუფლებით იგი უტოლდებოდა მელკორს, ვინაიდან ორივეს საქმიანობას ძირითადად წარმოადგენდა სხვადასხვა ნაკეთობის შექმნა. მათ აგრეთვე აერთიანებდათ ისიც, რომ ორივემ საკუთარი ხალხი შექმნა (მელკორმა - ორკები და სხვა არსებები). მაგრამ თუკი აულე ინარჩუნებდა აინურთა მუსიკის ერთგულებას, მელკორს სურდა ყოველივე არსებულის მართვა და აღიზიანებდა სხვათა ქმნილებანი. მასსა და აულეს შორის ჯერ კიდევ არდის შექმნამდე დიდი დავა მოხდა. თუმცა, აულე თვლიდა, რომ მელკორთან ბრძოლა არ შეიძლებოდა, ვინაიდან ეშინოდა, რომ ეს არდის დიდ ზიანს მოუტანდა.
როდესაც ვალინორში ელფები გამოჩნდნენ, ნოლდორები აულეს შეგირდებად იქცნენ. მისი საუკეთესო შეგირდი იყო ფეანორი, რომელმაც შეისწავლა მჭედლობა ისეთი სახით, რომელიც დღეს აღარ არის შემორჩენილი რომელიმე ხალხის ტრადიციებში. ფეანორმა შექმნა სილმარილები, არდის უდიდესი ნაკეთობანი. გაქცევის პერიოდში ნოლდორთა ნაწილი დაბრუნდა ვალინორში ფინარფინთან ერთად. ისინი საკუთარ თავს აულენდურებს (აულეს მიმდევრებს) უწოდებდნენ.
აულესთან დაკავშირებული იყო რამდენიმე მაია. ერთ-ერთი იყო საურონი, რომელიც მელკორმა საკუთარ მხარეს მიიქცია. აგრეთვე აღსანიშნავია კურუმო, იგივე სარუმანი, რომელიც მოგვიანებით შუახმელეთში იქნა გამოგზავნილი, საურონთან საბრძოლველად.
რესურსები ინტერნეტში
Ainur ヴァラ Valar Valar (Tolkien)
ჯული კრისტი
ჯული ფრენსის კრისტი (დაიბადა Julie Christie; Chabua, Assam, British India; 14 აპრილი, 1940) - ინდოეთში დაბადებული ბრიტანელი მსახიობი ქალია. "Swinging sixties" - ის იკონური პერსონაჟი. კრისტი მრავალი ჯილდოს მფლობელია, მათ შორის "ოსკარი", "ოქროს გლობუსი", "BAFTA" პრემია და "კინომსახიობთა გილდიის პრემია". იგი გამოჩნდა მე-20 საუკუნის ბრიტანული კინოს ინსტიტუტის (BFI) ტოპ 100 ბრიტანული ფილმის ექვს ფილმში და 1997 წელს მიიღო BAFTA-ს სტიპენდია.
კრისტის წარმატების მწვერვალი იყო ფილმი - ბილი მატყუარა (1963). იგი საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში მოექცა დარლინგში (1965) შესრულებული სპექტაკლებისთვის, რისთვისაც მან მოიგო ოსკარის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის და ექიმი ჟივაგო (ასევე 1965) - ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმებს შორის მერვე ადგილს იკავებს ინფლაციის დარეგულირების შემდეგ.
შემდეგ წლებში მან ითამაშა Fahrenheit 451 (1966), Farming from Madding Crowd (1967), Petulia (1968), The Go-Between (1971), McCabe & Mrs. Miller (1971), რისთვისაც მიიღო მეორე ნომინაცია ოსკარზე, ასევე, Don't Look Now (1973), Shampoo (1975), and Heaven Can Wait (1978).
მე-20 საუკუნის 80-იანი წლების დასაწყისიდან მისი გამოჩენა მაინსტრიმ ფილმებში შემცირდა, თუმცა მან შეასრულა თეტისის როლები ვოლფგანგ პეტერსენის ისტორიულ ეპიკურ ტროაში და ვიხილეთ, როგორც ქალბატონო როზმერტა ჰარი პოტერში და აზკაბანის პატიმარი (ორივე 2004). ის კვლავ განაგრძობდა მნიშვნელოვან აღიარებას, მათ შორის ოსკარის ნომინაციებში ფილმებით Afterglow (1997) და Away from Her (2007).
კარიერა
კრისტის დებიუტი შედგა უკვე პროფესიონალურ სცენაზე 1957 წელს, ხოლო მისი პირველი ეკრანული როლები იყო ბრიტანულ ტელევიზიაში. მისი ყველაზე ადრეული როლი ყურადღების მოსაზიდად იყო BBC სერიალში A for Andromeda (1961). იგი უნდა ყოფილიყო ჯეიმზ ბონდის პირველ ფილმში Honey Rider- ის როლზე, თუმცა, როგორც მოგვიანებით გახდა ცნობილი, პროდიუსერს ალბერტ ბროკოლის მიაჩნდა, რომ მისი მკერდი ძალიან პატარა იყო.