cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კამეჩები
სქოლიო
კატეგორია:ძროხისებრნი *
კამო (მრავალმნიშვნელოვანი)
კამო შეიძლება აღნიშნავდეს:
არაუკანიისა და პატაგონიის სამეფო
არაუკანიისა და პატაგონიის სამეფო (Royaume d’Araucanie и de Patagonie) – ეფემერული სახელმწიფოებრივი გაერთიანება, 1860 წელს დააარსა ფრანგმა ადვოკატმა და ავანტიურისტმა ანტუან ორეილ დე ტუნემ, სამხრეთ ამერიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ისტორია კატეგორია:არგენტინის ისტორია კატეგორია:ვირტუალური სახელმწიფოები
ააცი
ააცი (Аацы; ყოფ. ბაკლანოვკა, ძვ. აღაცო) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ალრა, ალძიხი, ბინთხა, კუტიძრა). მდებარეობს მდინარე ააფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 40 მეტრ სიმაღლეზე. შავი ზღვიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, გუდაუთიდან 13 კილომეტრით. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ისტორია
ისტორიული სოფელი აღაცო აღნიშნულია XVII საუკუნის II ნახევრის „ჯიჰან-ნუმას“ თურქულ რუკაზე სახელწოდებით „აღჩა“. 1737 წლის დასავლეთ საქართველოს რუკაზე გვხვდება მდინარე სახელწოდებით „აღაცო“, რომელსაც ვახუშტი ბატონიშვილი „აღაცოს წყლის“ სახელით მოიხსენიებს. მდინარის სახელწოდება მომდინარეობს სოფლის სახელისაგან. როდესაც აქ აფხაზები დამკვიდრდნენ, მას ააცი უწოდეს. ეს სახელწოდება XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან არის დამოწმებული. იხსენიება 1867 წლის აფხაზ მუჰაჯირთა სიაში. XIX საუკუნის 30-იან წლებში ააცის ქვემო ნაწილში დამკვიდრდა რუსული გარნიზონი. მაშინ ეწოდა ამ ტერიტორიასაც და მდინარესაც ბაკლანკა, როგორც ჩანს, რუსი ოფიცრის, შემდეგში გენერლის ბაკლანოვის პატივსაცემად. ბაკლანკას იხსენიებს ფ. დიუბუა დე მონპერე. 1878 წელს ბაკლანკა//ბაკლანოვკა დამოუკიდებელი რუსული სოფელი გახდა, რომელიც XX საუკუნის 50-იან წლებში ააცს შეერწყა და სოფლის სახელი ბაკლანოვკა გახდა, ხოლო თემის — ააცი. 1923 წელს ააცის თემი 5 სოფლით გუდაუთის მაზრაში შედიოდა. 1925 წელს ააცის და ბაკლანოვკის ს/საბჭოები ცალ-ცალკე შედიოდა გუდაუთის მაზრა- ში. 1951 წელს ბაკლანოვკის ს/საბჭო გაუქმდა, ხოლო სოფ. ბაკლანოვკა ააცის ს/საბჭოს შეუერთდა. 1952 წელს სოფელ ბაკლანოვკას დაუბრუნდა სახელი ააცი.
1962 წელს სოფელში აღმოაჩინეს ვერძის თავის გამოსახულებიანი ბრინჯაოს სამკუთხა აბზინდა,რომელსაც ბრინჯაოს ხნით ათარიღებენ.
ღირსშესანიშნაობები
სოფელში მდებარეობს XIX-XX საუკუნეების ააცის ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ააცის თემის სოფლები
ნაგანო (ქალაქი)
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
კალგურლი
კალგურლი (Kalgoorlie) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, დასავლეთ ავსტრალიის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 30 841 ადამიანს, ავსტრალიის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით ამ ქალაქს 42-ე ადგილი უკავია. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 299,14 ადამიანს. ფართობი — 103,1 კმ². შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ პერტიდან დაშორებულია 595 კილომეტრით. კალგურლი მოქცეულია უდაბნოების ტერიტორიაზე. ქალაქის ტერიტორიის აბსოლუტური სიმაღლეა 468 მეტრი. დაარსდა 1893 წელს. ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი ივლისი და აგვისტო. ნალექიანობა — 265.6 მმ წელიწადში.
1194
თარიღი უცნობია
*
Fusiturris
Fusiturris — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
27 მაისი
27 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 147-ე დღე (ნაკიან წლებში - 148-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 218 დღე.
საეკლესიო დღესასწაულები
0527
ჰარგიტა
ჰარგიტა, ჰარგიტეი (Munții Harghita) — ვულკანური ქედი კარპატებში, რუმინეთის ტერიტორიაზე. სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 70 კმ, სიგანე 25 კმ. ყველაზე მაღალი მწვერვალის სიმაღლეა 1801 მ (მთა ჰარგიტა-მედერაში). ჰარგიტეი წარმოადგენს „მსხვილ ანდეზიტურ მასასა“ და ევროპის ფარგლებში არსებულ უდიდეს ვულკანურ სხეულს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუმინეთის ქედები
შაბაკა
შაბაკა, ნეფერ-კარა — ეგვიპტის ფარაონი ძვ. წ. VIII საუკუნეში, XXV (ეთიოპური) დინასტიის მეორე მეფე. შაბაკამ თავისი წინამორბედის პიანხის მიერ დაწყებული ეგვიპტის გაერთიანების პროცესი დაასრულა და სამეფო რეზიდენცია მემფისში გადაიტანა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტიის ფარაონები
ლეო V
მინი|მარჯვნივ|ლეო V ლეო V (Leo PP. V; დ. უცნობია — გ. სექტემბერი, 903) — რომის პაპი 903 წლის ივლის-სექტემბერში. წარმოშობით იტალიელი.
ტახტზე იჯდა 40 დღე, მერე შეიპყრეს, სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს და სერგიუს III ბრძანებით გაგუდეს. მისი ხანმოკლე მმართველობით იწყება წმინდა საყდრის დაცემა X საუკუნის დასაწყისში. იგი ტახტიდან ჩამოაგდო ანტიპაპმა ქრისტეფორუსმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 903
ლოხონი
ლოხონი — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარეში. მდებარეობს ლიხის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ყვირილის მარცხენა შენაკადის — ძირულის სათავეებში. სიმაღლე 1925 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტებით, მათი ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-ქვიშაქვებით და ფიქლებით. კალთები დამრეცია და შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, თხემი — სუბალპური მდელოთი.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
ფედერიკო მაკედა
ფედერიკო „კიკო“ მაკედა (Federico Macheda; დ. 22 აგვისტო, 1991) — იტალიის 21 წლამდელთა ნაკრებისა და „მანჩესტერ იუნაიტედის“ ფეხბურთელი, რომელიც თავდამსხმელის პოზიციაზე თამაშობს.
პროფესიონალური კარიერა დაიწყო მშობლიური ქალაქში, რომის „ლაციოში“. 2007 წელს შეუერთდა „მანჩესტერ იუნაიტედს“, 16 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუინზ პარკ რეინჯერსის ფეხბურთელები
ბაგრატუნები
ბაგრატუნები, ბაგრატიდები — ძველი სომხური არისტოკრატიული საგვარეულო, სამეფო დინასტია 885-1045 წლებში. უძველესი ცნობები მათ შესახებ ძვ. წ. I საუკუნეს განეკუთვნება. სომეხი არშაკუნიანების კარზე ბაგრატუნებს ასპეტისა და გვირგვინის დამდგმელის მემკვიდრეობითი თანამდებობა ეკავათ.
არაბების დროს VIII-IX საუკუნეებში ისინი თანდათანობით დაეუფლნენ სომხეთის უმეტეს ნაწილს. ბაგრატუნების სამფლობელოს გული იყო შირაკი. ბაგრატუნებმა სომხეთის „მთავართა მთავრობა“ მოიპოვეს და სათავეში ჩაუდგნენ განმათავისუფლებელ ბრძოლას არაბების წინააღმდეგ. 886 წელს აშოტ I ბაგრატუნი გამოცხადდა მეფედ. ბაგრატუნები იბრძოდნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და გაერთიანებისათვის, მათ განავრცეს სომხეთის საზღვრები. 961 წელს სამეფოს სატახტო ქალაქი ანისში გადაიტანეს და ამიერიდან მათი სამფლობელო ანისის სამეფოდ იწოდებოდა. სამეფო დინასტიამ ძალაუფლების ზენიტს მიაღწია X საუკუნის II ნახევარში და XI საუკუნის დასაწყისში, აშოტ III, სმბატ II და გაგიკ I დროს. 1045 წელს სომხეთი ბიზანტიამ დაიპყრო. უკანასკნელი ბაგრატუნი მეფე გაგიკ II ბიზანტიაში დააკავეს (1045), რის შემდეგ სამეფო დინასტიის არსებობა შეწყდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:დინასტიები
ტუპი-გუარანის ენები
ტუპი-გუარანის ენები — სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე მეტად გავრცელებული ტუპის ენების ქვეოჯახი. ის შეიცავს 50 ენას, მათგან ყველაზე მეტად ცნობილია: გუარანი და ტუპი.
ენები
როდრიგესმა (1984-1985) წლებში ტუპი-გუარანის ენები რვა ჯგუფად დაყო:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტუპი-გუარანის ენები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ენები
სინათლე (გაზეთი)
„სინათლე“ — ქართული ყოველდღიური პოპულარული გაზეთი ეროვნულ-პატრიოტული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1910–1911 წლებში. რედაქტორ-გამომცემელი — ი. როსტომაშვილი. 1911 წლიდან გაზეთის მეოთხე გვერდზე, როგორც დამოუკიდებელი გამოცემა, იბეჭდებოდა ლიტერატურული და კომერციული გაზეთი „განგაში“, რომლის რედაქტორ-გამომცემელი იყო ი. მჭედლიშვილი. „სინათლის“ გამოცემა რამდენიმეჯერ შეწყდა, ხოლო 1911 წლის ოქტომბერში დაიხურა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
მილისენტ ფოუსეტი
დემი მილიცენტ გარეტ ფოუსეტი, (დ. 11 ივნისი, 1847, ალდებურგი, ინგლისი — გ. 5 აგვისტო, 1929, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისელი პოლიტიკოსი, მწერალი და ფემინისტი. მან მონაწილეობა მიიღო სუფრაჟისტულ კამპანიაში და 1897-1919 წლებში ხელმძღვანელობდა ბრიტანეთის ქალთა უფლებების უდიდეს ასოციაციას - ქალთა სუფრაჟისტული საზოგადოების ეროვნულ კავშირს (NUWSS). 2018 წელს ის პირველი ქალი გახდა, რომელსაც ქანდაკება დაუდგეს პარლამენტის მოედანზე.
ბიოგრაფია
ახალგაზრდობა
მილიცენტ გარეტ ფოუსეტი 1847 წლის 11 ივნისს ალდებურგში. მილიცენტი იყო ბიზნესმენისა და პოლიტიკოსის, ნიუსონ გარეტის (1812–1893) და ლუიზას (1813–1903) ათი შვილიდან მერვე. ბავშვობაში ფოუსეტის უფროსმა დამ, ელიზაბეტ გარეტ ანდერსონმა, რომელიც ბრიტანეთის პირველი ქალი ექიმი გახდა, მას ემილი დევისი, ინგლისელი სუფრაჟისტი გააცნო. 1858 წელს, 12 წლის ასაკში ფოუსეტი თავის დასთან, ელიზაბეტთან ერთად გააგზავნეს ლონდონში, ბლექჰითის კერძო პანსიონში. დემის და ლუიზას, გოგონა ფრედერიკ დენისონ მორისის, ნაკლებად ტრადიციული ანგლიკანური მღვდლის ქადაგებებზე დაჰყავდა, რომლის მოსაზრებებმა დიდი გავლენა მოახდინა ახალგაზრდა ქალის რელიგიურ შეხედულებებზე. 1865 წელს დემი დაესწრო ჯონ სტიუარტ მილი ს ლექციას.
ქორწინება და ოჯახი
მარცხნივ|მინი|მილისენტი და ჰენრი ფოუსეტი ჯონ სტიუარტ მილიმ ფოუსეტს გააცნო ქალთა უფლებების სხვა აქტივისტები, მათ შორის - ჰენრი ფოუსეტი, პარლამენტის ლიბერალი წევრი. 1865 წელს ჰენრიმ ხელი სთხოვა მილისენტის დას, ელიზაბეტს, რომლისგანაც უარი მიიღო, მიზეზი კი ელიზაბეტის სურვილი იყო მთელი ყურადღება სამედიცინო კარიერაზე გაემახვილებინა. 1867 წლის 23 აპრილს ჰენრი ელიზაბეტის უმცროს დაზე, მილისენტზე დაქორწინდა. 1858 წელს ჰენრი სროლის შედეგად დაბრმავდა. მას მერე, მილიცენტი მისი თანაშემწის როლს ასრულებდა. ჰენრიზე ზრუნვის დროს, მილიცენტმა მწერლობის საქმიანობა დაიწყო. 1868 წელს წყვილს ერთადერთი შვილი - ფილიპა შეეძინა. ფილიპას სწავლის პერიოდში დედა ძალიან ეხმარებოდა და შედეგად, 1890 წელს, ფილიპა გახდა პირველი ქალი, ვინც კემბრიჯის მათემატიკური ტრიპოსის გამოცდებზე საუკეთესო ქულა აიღო.
1870 წელს ფილიპამ გამოაქვეყნა პოპულარული ნაშრომი - "პოლიტიკური ეკონომიკა დამწყებთათვის". 1872 წელს ფილიპამ მეუღლესთან ერთად სოციალურ და პოლიტიკურ თემებზე შექმნილი ესეები და ლექციები გამოაქვეყნა, რომელშიც მოთავსებულია მილიცენტის რვა ესე. 1875 წელს მან დააარსა ნიუნჰემის დარბაზი და მსახურობდა მის საბჭოში.
პოლიტიკური საქმიანობა
ფოუსეტმა პოლიტიკური კარიერა 22 წლის ასაკში, სუფრაჟისტები ს პირველ შეხვედრაზე დაიწყო. ლიდია ბეკერი ს გარდაცვალების შემდეგ, ფოუსეტი გახდა სუფრაჟისტების საზოგადოების ეროვნული კავშირის (NUWSS) ლიდერი. პოლიტიკურად მან ზომიერი პოზიცია დაიკავა, ის დაშორდა ქ ალთა სოციალური და პოლიტიკური კავშირის(WSPU) მებრძოლობასა და უშუალო ქმედებებს, რამაც, მისი აზრით, ზიანი მიაყენა ქალთა არჩევნებში ხმის მოპოვების შანსს. ფოუსეტი მრავალი წლის განმავლობაში მხარს უჭერდა უამრავ კამპანიას. მან დაწერა სამი წიგნი, ერთი ქმრის თანაავტორობით და მრავალი სტატია, რომელთაგან ზოგი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდა. ქალთა განათლებასთან დაკავშირებით მისი პირველი სტატიები 1875 წელს მაკმილანის ჟურნალში დაიბეჭდა. ამავე წელს ფოუსეტმა, ქალთა განათლებისადმი ინტერესის გამო, კემბრიჯში ქალთა ნიუნჰემის კოლეჯი დააფუძნა. მილისენტი ხშირად გამოდიოდა ქალთა სკოლებში, კოლეჯებსა და ზრდასრულთა განათლების ცენტრებში. 1904 წელს მან დატოვა კავშირი თავისუფალი ვაჭრობის გამო, რადგან ჯოზეფ ჩემბერლენმა ტარიფების რეფორმის კამპანიაში კონტროლი მოიპოვა.
შემდგომი წლები
1919 წელს ფოსეტს ბირმინგემის უნივერსიტეტმა მიენიჭა საპატიო დოქტორის ხარისხი.მილიცენტ ფოუსტი 1929 წელს ლონდონის, გოვერის ქუჩაზე მდებარე სახლში გარდაიცვალა. მისი ფერფლი "Golders Green"-ის კრემატორიუმში გაიფანტა.
1932 წელს ვესტმინისტრის სააბატოში მეუღლის გვერდით გაიხსნა ფოუსტის მემორიალი წარწერით: "მუდმივად ბრძენი და გაბედული ინგლისელი ქალი. მან მოიპოვა მოქალაქეობა ქალებისთვის".
მემკვიდრეობა
1929 წელს, ვესტმინსტერში აშენდა "Millicent Fawcett Hall"-ი, როგორც ქალთა დებატებისა და დისკუსიების ადგილი. ამჟამად შენობა ვესტმინსტერის სკოლის საკუთრებაა, 150 ადგილიან დარბაზს დრამატული განყოფილება თეატრის სტუდიიათვის იყენებს. მისი სახელი დაერქვა სენტ ფელიქსის სკოლის ერთ-ერთ პანსიონატს. მილისენტ ფოუსეტის არქივები ინახება ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში, ქალთა ბიბლიოთეკაში, რომელის ერთ-ერთ კორპუსს 2018 წელს "Fawcett House" ეწოდა. 2018 წლის თებერვალში BBC Radio 4-მა ფოსეტი გამოაცხადა როგორც ბოლო 100 წლის ყველაზე გავლენიანი ქალი. 1924 წელს მილიცენტ გარეტ ფოსეტს მიენიჭა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის დიდი ჯვარი. მინი|მილისენტ ფოუსეტის ძეგლი პარლამენტის მოედანზე
ნამუშევრები
მილისენტ გარეტ ფოუსეტმა მთელი ცხოვრების განმავლობაში მრავალი ბროშურა, სტატია და წიგნი დაწერა, რომელთაგან გამოსარჩევია:
ფედერიკო ფელინი
ფედერიკო ფელინი (Federico Fellini; დ. 20 იანვარი, 1920, რიმინი, იტალია — გ. 31 ოქტომბერი, 1993, რომი, იტალია) — იტალიელი კინორეჟისორი. ცნობილია მისთვის დამახასიათებელი გამორჩეული სტილით, რომელიც ფენტეზისა და ბაროკოს ერთგვარი ნაზავია. მას XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან და საყოველთაოდ აღიარებულ კინორეჟისორად მიიჩნევენ.
ბიოგრაფია
კინოში მისი მისვლა რობერტო როსელინის დამსახურებაა. როსელინის მოეწონა იმხანად კარიკატურისტი ფელინის მიერ დახატული შარჟი და მას სცენარისტობა შესთავაზა. მოგვიანებით ფელინიმ აღნიშნა, რომ რომ არა როსელინი, იგი, შესაძლოა, ცირკის დირექტორი გამხდარიყო და არა კინორეჟისორი.
ფელინის პირველი წარმატებული ფილმი იყო „გზა“. ფილმი გახდა ოსკარის ლაურეატი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის და ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალის „ვერცხლის ლომის “ მფლობელი. ერთ-ერთ მთავარ როლს ასრულებდა ჯულიეტა მაზინა - ფელინის მეუღლე. ასევე მაზინამ შეასრულა მთავარი როლი ფილმში „კაბირიას ღამეები“, სადაც მეძავის ცხოვრებაა ასახული.
ფილმმა „ტკბილი ცხოვრება“ კანის საერთაშორისო კინოფესტივალის მთავარი ჯილდო დაიმსახურა. ფილმში მთავარ როლს მარჩელო მასტროიანი ასრულებდა. მასტროიანმა ამის შემდგომაც შეასრულა რამდენიმე მნიშვნელოვანი როლი ფელინის ფილმებში. ფილმში გაკრიტიკებული იყო ბურჟუაზია, ეკლესია, მაღალი საზოგადოება, მათი „ტკბილი“, თუმცა უშინაარსო ცხოვრება. ფილმის ჩვენებამ კანის კინოფესტივალზე გააღიზიანა საზოგადოების ნაწილი. მათ ფელინის ბოლშევიკი უწოდეს.
„ტკბილი ცხოვრება“ ფელინის მერვე ფილმი იყო. მეცხრე ფილმის გადაღებისას კი შემოქმედებით კრიზისში აღმოჩნდა. თუმცა მან მოულოდნელი გამოსავალი იპოვა: გადაიღო ფილმი „რვანახევარი“, სადაც აღწერა ცნობილი რეჟისორი, რომელიც შემოქმედებით კრიზისშია და ვერ ახერხებს დაწყებული ფილმის დასრულებას. რეჟისორის როლს მარჩელო მასტროიანი ასრულებდა.
ამის შემდეგ მან გადაიღო თავისი პირველი ფერადი ფილმი „ჯულიეტა და სულები“. ავტობიოგრაფიული ელემენტებითაა გაჯერებული ფელინის ფილმები: „ჯამბაზები“, „რომი“, „ამარკორდი“ და „ინტერვიუ“.
ფრინველმდივანი
ფრინველმდივანი (Sagittarius serpentarius) — ფრინველი ქორისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიმაღლე 1 მ აღწევს. გავრცელებულია აფრიკის ველისა და ტყე-ველის რაიონებში. ბუდობს ხეებსა და მაღალ ბუჩქებზე 2—6 მ სიმაღლეზე და უფრო მაღლა. დებს 2—3 კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია 6—7 კვირას გრძელდება. იკვებება მწერებით (ტერმიტები, კალიები), ქვეწარმავლებით, მღრღნელებით; შხამიან გველს ფეხებით კლავს და ამ დროს თავს ფრთებით იცავს, იშვიათად თავს ესხმის სასარგებლო ფრინველსაც (გნოლი). იცავენ ყველგან როგორც იშვიათ ფორმას.
ფედერიკო ფელინი
ბიოგრაფია
ფელინიმ გავლენა მოახდინა რეჟისორებზე: ვუდი ალენი, დევიდ ლინჩი, დევიდ კრონენბერგი, სტენლი კუბრიკი, პედრო ალმოდოვარი, ტიმ ბარტონი, ემირ კუსტურიცა და სხვები.
ფრინველმდივანი
სქოლიო
კატეგორია:ფრინველმდივანი (გვარი)
ფედერიკო ფელინი
ბიოგრაფია
ფელინი არის იტალიის ყველაზე დიდი ჯილდოს – დიდი ჯვრის ორდენის კავალერია. მის სახელს ატარებს მშობლიური ქალაქის – რიმინის აეროპორტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი რეჟისორები კატეგორია:იტალიურენოვანი კინორეჟისორები
მალაიური ვიკიპედია
მალაიური ვიკიპედია (Wikipedia Bahasa Melayu) — ვიკიპედიის განყოფილება მალაიურ ენაზე. თავისუფალი ღია ინტერნეტ-ენციკლოპედია. გაეშვა 2002 წლის ოქტომბერში. სტატიების 1000 ზღვარს მიაღწია 2011 წლის იანვარში. იმავე წლის ნოემბერში სტატიების რაოდენობა გაიზარდა 125 ათასამდე. 2012 წლის აგვისტოს მდგომარეობით მალაიურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 138 ათ. სტატია. ამჟამად ჰყავს 16 ადმინისტრატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
Sony Mobile
Sony Mobile Communications Inc. — 2012 წლამდე Sony Ericsson-ის სახელწოდებით ცნობილი იაპონური სამომხმარებლო ელექტრონიკის მწარმოებელი კომპანია Sony-ს და შვედური სატელეკომუნიკაციო კომპანია Ericsson-ის ერთობლივი საწარმოს მიერ დაარსებული მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანია. ამ გაერთიანების მამოძრავებელი მიზეზი Sony-ს სამომხმარებლო ელექტრონიკაში არსებული გამოცდილების და Ericsson-ის კომუნიკაციების ტექნოლოგიებში ლიდერობის შეზავება იყო. ორივე კომპანიამ საკუთარი მობილური ტელეფონების წარმოება შეაჩერა გაერთიანების შემდეგ. 2012 წელს Sony-მ მთლიანად შეიძინა კომპანიის აქციები და საკუთარ მმართველობას დაუქვემდებარა, როგორც მობილური კომუნიკაციების დეპარტამენტი, ხოლო პროდუქციის წარმოება Sony-ს საფირმო ნიშნით გაგრძელდა.
Dogs (პინკ ფლოიდის სიმღერა)
„Dogs“ (ძაღლები) — რიგით მეორე სიმღერა ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომიდან Animals. მისი ავტორები არიან როჯერ უოტერსი და დეივიდ გილმორი. სიმღერა მეტაფორულ ხასიათს ატარებს და ეხება ისეთი ბიზნესმენების თემას, რომლებიც საკუთარ თავს და სხვებს ანადგურებენ საკუთარი ეგოიზმისა და კარიერის ხარჯზე.
სიმღერა უნდა შეეტანათ ჯგუფის კომპილაციურ ალბომში Echoes: The Best of Pink Floyd, თუმცა გადაიფიქრეს.
ისტორია
1974 წლის ტურნეში ჯგუფი უკრავდა სამ ახალ სიმღერას და მთლიანად ალბომს The Dark Side of the Moon. ეს სამი ახალი სიმღერა იყო „You Gotta Be Crazy“ (მოგვიანებით - Dogs), „Shine On You Crazy Diamond“ და „Raving And Drooling“ (მოგვიანებით - „Sheep“). „You Gotta Be Crazy-ს“ შესრულებისას დეივიდ გილმორი ოდნავ სწრაფ ტემპში ასრულებდა, ვიდრე საბოლოო ვერსიაში. 1975 წლამდე სიმღერის ტექსტი შეიცვალა, ხოლო ალბომზე მუშაობისას დაემატა სხვა სტრიქონები. სიმღერის უმეტეს ნაწილში მღერის გილმორი, უოტერსი კი - უკანასკნელ ორ სტროფს.
როჯერ უოტერსის ჩანაფიქრით, ძაღლები ამ შემთხვევაში არიან „განდიდების მანიის მქონე ბიზნესმენები, რომლებიც ანადგურებენ საკუთარ თავს და ყველას, ვინც ირგვლივ არის, მხოლოდ და მხოლოდ კარიერის გამო“.
ალბომის სხვადასხვა გამოცემების კონვერტებზე მითითებული იყო სტრიქონი „Who was given a seat in the stand“, თუმცა იგი საბოლოო სტუდიურ ვერსიაში არ ჟღერს.
საკონცერტო ვერსიები
ჯგუფის საკონცერტო ტურნეს დროს გილმორი ასრულებდა ყველა სტროფს, გარდა უკანასკნელისა და დამატებით სოლოს გიტარაზე. სიმღერის ჩაწერის დროს დეივიდის უკვე ჩაწერილი სოლო უოტერსმა შემთხვევით წაშალა და გიტარისტი იძულებული გახდა, ყველაფერი ხელახლა ჩაეწერა.
სიმღერა სრულდებოდა როგორც ჯგუფის მიერ (1977 წლის ტურნე), ასევე როჯერ უოტერსის 1999-2002 წლების ტურნეებში. იგი დაბრუნდა 2016-2017 წლების კონცერტებზეც. პაუზის მონაკვეთში, როდესაც მხოლოდ სინთეზატორი და დასარტყმელი საკრავები მუშაობდნენ, ბენდის დანარჩენი წევრები უოტერსს სცენაზე პოკერს ეთამაშებოდნენ. ჯონ კერინი გილმორის სტროფებს ასრულებდა 1999-2000 წლებში, ხოლო 2002 წელს მათ ჩესტერ კემენი მღეროდა.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1977 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
მარინუს II
მინი|მარჯვნივ|მარინუს II მარინუს II (Marinus PP. II; დ. უცნობია — გ. მაისი, 946) —  რომის პაპი  942-946 წლებში, წარმოშობით რომაელი. პორნოკრატიის პერიოდის პაპი.
როგორც მისმა წინამორბედებმა ტახტი მიიღო ალბერიხის (მაროზიას შვილი) ინტრიგების წყალობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:გარდაცვლილი 946
კელიმანი
კელიმანი (Munţii Călimani) — მთის მასივი აღმოსავლეთ კარპატებში, რუმინეთის ტერიტორიაზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. ყველაზე მაღალი მწვერვალის სიმაღლეა 2104 მ (მთა პიეტროსი). ძირითადად აგებულია ნეოგენური ვულკანური ქანებით. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. მთა პიეტროსის ლანდშაფტში არის ძველი გამყინვარების კვალი. ფერდობები შემოსილია წიფლის, ნაძვისა და შერეული ტყით, უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია.
Fusiturris amianta
Fusiturris amianta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აბახუამწა
სქოლიო
კატეგორია:აბღარხუქის თემის სოფლები
ფეგერაში (მრავალმნიშვნელოვანი)
ფეგერაში შეიძლება ნიშნავდეს:
ოცნების ქალაქი
ოცნების ქალაქი — 2010 წლის ქართული სრულმეტრაჟიანი ფილმი და ლირიკული დრამა, კომედიური ელემენტებით.
შინაარსი
ფილმის სიუჟეტი აგებულია სიყვარულზე და თანამედროვე ცხოვრებაზე. თუკი სასიყვარულო ოცნება ახალი წლის ღამეს არ ხდება, ნუ იდარდებთ, წინ ვალენტინობის დღესასწაულია. ამ მარტივ ჭეშამრიტებაში ადვილად დაგარწმუნებთ სანდროსა და ნინის სიყვარულის ისტორია, რომელიც თანამედროვე თბილისის ერთ-ერთ ღამის კლუბში გათამაშდება.
ფრინველთა მიმოფრენა
ფრინველთა მიმოფრენა საშუალებას აძლევს ფრინველს გამრავლდეს თაობათა მანძილზე შეგუებულ საბუდარ ტერიტორიაზე, რომელიც სხვა სეზონებში (ჰავის სეზონური ცვლილებების გამო) საცხოვრებლად გამოუყენებელია. ფრინველთა მიმოფრენა მემკვიდრულად განმტკიცებული თვისებაა, რომელიც წარმოიქმნა სახეობის განსახლებისას ახალი ტერიტორიაზე ან საბუდარ ტერიტორიაზე საარსებო პირობების შეცვლის შედეგად. ამის გამო პოპულაციის ერთი ნაწილი შეიძლება იყოს გადამფრენი, მეორე კი — მობინადრე.
ფრინველთა მიმოფრენის სიშორე დამოკიდებულია მათი ცხოვრების ნირზე, ეკოლოგიაზე: ფრინველები, რომლებიც მარცვლოვნებით იკვებებიან, უფრო ახლოს მიფრინავენ; რომლებიც მწერებს ჭამენ — უფრო სამხრეთით, წყალმცურავნი კი — გაუყინავი წყალსატევეებისაკენ და ა.შ. ყველაზე შორს — ანტარქტიკაში მიფრინავენ არქტიკაში მობუდარი პოლარული თევზიყლაპიები. ზოგიერთი ფრინველის დედლები მამლებზე უფრო სამხრეთით ზამთრობენ. მეტეოროლოგიურმა პირობებმა და კვების ფაქტორმა შეიძლება დააჩქაროს ან გაახანგრძლივოს ფრინველთა მიმოფრენა, რასაც თან ახლავს ფრინველებში ცხიმის დაგროვება, განსაკუთრებული ბიოლოგიური რიტმების რიტმების გაჩენა, გუნდური მოძრაობა და სხვა.
გაზაფხულზე ფრინველთა მიმოფრენის დაწყების სიგნალია დღის გახანგრძლივება. ფრინველთა მიმოფრენის მიმართულება განპირობებულია ხელსაყრელი ზამთრობის ადგილებისაკენ ლტოლვით. ჩვეულებრივ ფრინველთა მიმოფრენა ყოველდღე არ ხდება: 1—2 დღე-ღამის განმავლობაში ფრენას ენაცვლება 5—10 დღე-ღამის შესვენება, რადგანაც ამ დროს ფრინველებს ჩვეულებრივზე 12—14-ჯერ უფრო მეტი ენერგია ეხარჯებათ. ფრინველთა მიმოფრენა ხდება დღისითაც და ღამითაც, პატარ-პატარა ჯგუფები კი ფრენენ მხოლოდ დღისით ან მხოლოდ ღამით. დღის მიმოფრენა იწყება გამთენიისას და გრძელდება 5 სთ-მდე. ღამისა კი იწყება მზის ჩასვლის შემდეგ და გრძელდება მთელი ღამე.
ფრინველთა მიმოფრენის სიმაღლე მერყეობს რამდენიმე ასეული მეტრიდან რამდენიმე კილმეტრამდე. ფრინველთა უმრავლესობა ფრენს გუნდებად: ერთრიგად, მწკრივად ან სოლისებურად და სხვა, უფრო რთულ ჯგუფებად. გუნდური ფრენა სასარგებლოა ორიენტაციისათვის, მოძრაობის სინქრონულობისათვის, ამარტივებს აეროდინამიკურ პირობებს, ამცირებს მტაცებლების მიერ მიყენებულ ზარალს. ფრინველთა მიმოფრენის სიჩქარე მერყეობს დღე-ღამეში 30—50 კმ-იდან 200—300 კმ-მდე, ჩვეულებრივ 1—2 თვეს გრძელდება, უფრო ხანგრძლივია შემოდგომაზე.
ფრინველთა მიმოფრენის საჭირო მიმართულების განსაზღვრა თანდაყოლილი ნიშან-თვისებაა. ზოგი ორიენტირებას ახდენს მზის, მთვარის, ვარსკვლავების მიხედვით, ზოგი (გამოცდილი) — ლანდშაფტის თავისებურებების დამახსოვრებით. ზოგიც — გეომაგნიტური ველის მიხედვით. საქართველოს მიმომფრენი ფრინველები, ჩვეულებრივ, აფრიკაში ზამთრობენ ან უფრო სამხრეთით ნომადობენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორნითოლოგია
კანა (მრავალმნიშვნელოვანი)
კანა შეიძლება აღნიშნავდეს:
კონსტანცია მოცარტი
კონსტანცია მოცარტი (დაბ. კონსტანცია ვებერი) (დ. 5 იანვარი, 1762, გერმანია — გ. 6 მარტი, 1842, ზალცბურგი, ავსტრია) — გერმანელი სოპრანო, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ცოლი, კარლ თომას მოცარტის და ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტის დედა.
თბილისის დრო
თბილისის დრო — დეკრეტული დრო მესამე სასაათო სარტყელისა, რომელშიც მოქცეულია საქართველოს ტერიტორია და, კერძოდ, ქ. თბილისი. 4 სთ უსწრებს მსოფლიო დროს. ძირითადად თბილისის დროით ხდება რესპუბლიკის ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების რეგულირება.
კონსტანცია მოცარტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი საოპერო მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1762 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1842 კატეგორია:ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი
თბილისის დრო
ლიტერატურა
კატეგორია:სასაათო სარტყლები კატეგორია:თბილისი
1195
თარიღი უცნობია
*
სლოვენური ვიკიპედია
სლოვენური ვიკიპედია (Slovenska Wikipedija) — ვიკიპედიის განყოფილება სლოვენურ ენაზე. თავისუფალი ღია ინტერნეტ-ენციკლოპედია. შეიქმნა 2002 წელს. 2007 წლის ივლისში მოიცავდა 50 ათას სტატიას. 2012 წლის აგვისტოს მდგომარეობით ვიკიპედიის სლოვენურენოვან განყოფილებაში არსებობს დაახლოებით 133 ათ. სტატია.
კანა
კანა, უფრო სწორად ჩვეულებრივი კანა (Taurotragus oryx) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 3,5 მ აღწევს, სიმაღლე მინდაოში 1,8 მ, წონა — 900 კგ. რქა გრძელი და ძირში დაგრეხილია. ფერად ღია მორუხო-ყვითელია. კანა გავრცელებულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკის სავანებში. იკვებება ბალახითა და ფოთლებით. მაკეობა 81/2—9 თვე გრძელდება. შობს 1 ხბოს. იყენებენ მის ხორცს, ტყავსა და მსუყე რძეს. კანის მოშინაურება ადვილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კანები
პამპლონა
ისტორია
ქალაქი დაარსდა I საუკუნის 70-იან წლებში. საუკუნეების მანძილზე ქალაქი ხელიდან ხელში გადადიოდა. 446 წ. ქალაქი დაიკავეს ვესტგუთებმა, VI საუკუნის შუა წლებში ფრანკებმა, 738 წლიდან მავრების სახელმწიფოს შემადგენლობაშია, 1512 წლიდან კი ესპანეთის სამეფოს შემადგენლობაშია.
კამური თეთრი
კამური თეთრი, თეთრი კამურა, კამურა, კამურის ყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. სოკოვანი დაავადებებისა და ფილოქსერას გამოჩენამდე კამური თეთრი ფართოდ ყოფილა გავრცელებული მაღლარების სახით გურიაში და ქვემო იმერეთში. მას ხშირად აივნების გასალამაზებლად და მარნების თავზე დასაჩრდილებლად აშენებდნენ.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ განტოტვილი და თხელი. მარცვალი საშუალოზე მსხვილია, მოგრძო-ოვალური. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი მკვრივხორციანია, ძალიან სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.
კამური თეთრი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მისი სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175 დღეა. მტევნის წონა 170-250 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 5.5-7.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.4-8.0 გ/ლ-ს.
კამური თეთრისგან მიიღება სუფრის თეთრი ღვინო, რომელიც ალკოჰოლის ნორმალური შემცველობით, ხალისიანი მჟავიანობით, საკმაო ექსტრაქტულობით და მაღალი გემური თვისებებით ხასიათდება. ყურძენი გამოირჩევა სასიამოვნო გემოთი, კარგი შენახვისუნარიანობით და უძლებს ტრანსპორტირებას. წარმატებით შეიძლება მისი გამოყენება სასუფრე ყურძნად.
ანთიმოზ როგავა
ანთიმოზ როგავა (დ. 12 იანვარი, 1911 [ძვ. სტ. 30 დეკემბერი, 1910], სოფ. ყულიშკარი, ზუგდიდის რაიონი — გ. 7 იანვარი, 1977)  —  საკოლმეურნეო  წარმოების ნოვატორი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს II, III, IV, V მოწვევის დეპუტატი.
კამური თეთრი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გურიის ვაზთა ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ანთიმოზ როგავა
1938-1951 წლებში და 1968 წლიდან გარდაცვალებამდე ზუგდიდის რაიონის „ლენინის“ სახელობის და 1952-1960 წლებში — „საქართველოს“ სახელობის კოლმეურნეობების თავმჯდომარე. 1961-1968 წლებში ხეცურის ჩაის საბჭოთა მეურნეობის დირექტორი. მისი ხელმძღვანელობით კოლმეურნეობებმა ჩაის მწვანე ფოთლის მაღალი მოსავალი მიიღეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი   7 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ა
მონდურაჰი
მონდურაჰი (Mandurah) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, დასავლეთი ავსტრალიის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 83 294 ადამიანს, ავსტრალიის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით ამ ქალაქს 21-ე ადგილი უკავია. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 781,37 ადამიანს. ქალაქის ფართობია 106,6 კმ². მონდურაჰი 72 კილომეტრითაა დაცილებული შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ პერტის, ქალაქ ბანბერის 108 კილომეტრით. მონდურაჰი გაშენებულია ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე. ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი — ივლისი და აგვისტო. ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 875,1 მმ-ს.
სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ავსტრალიის ქალაქები
Silent Hill
Silent Hill (サイレントヒル) — იაპონური საშინელებათა ჟანრის ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზი, შექმნილი Konami-ს და გამოშვებული მისი ფილიალ Konami Digital Entertainment-ს მიერ. სერიის პირველი ოთხი თამაში, Silent Hill, 2, 3 და 4: The Room, შეიქმნა ჯგუფ Team Silent-ის მიერ, რომელიც კონამის ყოფილ ფილიალ Konami Computer Entertainment Tokyo-ში მუშაობდა. უკანასკნელი ხუთი თამაში, Origins, Homecoming, Shattered Memories, Downpour და Book of Memories, შემუშავებულია სხვა ჯგუფების მიერ. Silent Hill-ის ფრენჩაიზმა აგრეთვე მოიცვა წიგნები, კომიქსები, ორი სრულმეტრაჟიანი ფილმი და სხვა ვიდეო თამაშები.
სერიის მოქმედება მიმდინარეობს ამავე სახელწოდების ამერიკულ ქალაქ საილენტ ჰილში. სიუჟეტი ძირითადად ფსიქოლოგიური საშინელებათა ჟანრის არის.
სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სერიები კატეგორია:Konami-ს ფრენჩაიზები კატეგორია:Silent Hill-ის ვიდეო თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები
სამთავროს მონასტერი
სამთავრო — ხუროთმოძღვრების ძეგლი, XI საუკუნის პირველი ნახევრის საეპისკოპოსო ტაძარი მცხეთაში, სამხრეთ გზასთან, ფერდობზე.
ქართულ საისტორიო წყაროებში („მოქცევაჲ ქართლისაჲ“, „ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა“) მოიხსენიება, როგორც „გარეუბნისა ეკლესია“ და „ზემო ეკლესია“ (ზემოჲ ეკლესიაჲ), საპირისპიროდ სვეტიცხოვლის ტაძრისა, რომელსაც „ქუემო ეკლესია“ ეწოდებოდა.
სამთავროს მთავარი ტაძარი წარმოადგენს გეგმით სწორკუთხა ნაგებობას. წინა ხანის ნაგებობათაგან განსხვავებით აქ გეგმა დამოკლებულია, გუმბათი ეყრდნობა არა 4 თავისუფლად მდგარ ბოძს, როგორც ეს მანამდე იყო, არამედ 2 ბოძსა და საკურთხევლის შვერილებს. საკურთხევლის აფსიდის ორივე მხარეს 2 სართულად განლაგებული გვერდითი სათავსებია. ტაძარი როგორც ჩანს, თავიდანვე შელესილი და მოხატული იყო. კანკელი მოგვიანებითაა აღდგენილი. ტაძარს სამხრეთიდან მიშენებული აქვს კამარებით გადახურული დიდი ეგვტერი - კარიბჭე. მეორე მინაშენი ჩრდილოეთის მხარესაა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ტაძრის დეკორატიული მორთულობა. აღმოსავლეთის ფასადზე გამოყენებულია ხუთთაღიანი კომპოზიცია. უფრო ინტენსიურად და ბრწყინვალედაა დამუშავებული სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფასადები. გუმბათის ყელი XIII-XIV საუკუნეებშია მთლიანად აღდგენილი.
ძეგლის აღწერა
სამთავროს ტაძარი ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობაა (27X23 მ) სამხრეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის მინაშენებით. მხატვრულ სტილისტური ანალიზით XI საუკუნის 30-იან წლებს განეკუთვნება. ნაგებია მოყვითალო-მოყავისფრო კარგად გათლილი კვადრებით. 1283 წელს მიწისძვრის შედეგად გუმბათი ჩაინგრა და იგი XIII-XIV საუკუნეთა მიჯნაზე აღადგინეს. XVII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის II ნახევარში ტაძარი კაპიტალურად შეაკეთეს. მიუხედავად ამისა ხუროთმოძღვრის თავდაპირველი ჩანაფიქრი მკაფიოდ და ნათლად ჩანს. 1974 წელს სარესტავრაციო ჯგუფმა (ხელმძღვ. ვ. ცინცაძე) ტაძარი შეაკეთა - გაამაგრა გუმბათის ყელი და კედლები, განაახლა სახურავი.
ტაძარში შესვლა სამხრეთის კარიბჭიდან შეიძლება. გუმბათი ეყრდნობა ორ თავისუფლად მდგომ ბურჯს და საკურთხევლის კედლების შვერილებს. აღმოსავლეთის ნახევარწრიულ აფსიდს განიერი ბემა ეკვრის. საკურთხევლის ორივე მხარეს სადიაკვნე და სამკვეთლოა, რომლებიც ტაძრის მთავარ სივრცეს გასასვლელებით უკავშირდებიან. კანკელი XV საუკუნისაა. ტაძრის გუმბათქვეშა ბურჯების კაპიტელები, ბაზისები და საბჯენი თაღების საყრდენი კონსოლები პროფილირებულია. ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში პირველი ქართველი ქრისტიანი მეფის მირიანისა და ნანა დედოფლის საფლავებია.
მოხატულობა
საკურთხევლის კონქის კომპოზიციის დიდი ნაწილი განადგურებულია. პირველ რეგისტრში ჩანს ტახტის ნაწილი, მაცხოვრის ტერფები და კვარცხლბეკი. მეორე რეგისტრში წარმოდგენილი არიან მოციქულები, სარკმლის მარჯვნივ გამოსახული წმინდანი, ასომთავრული წარწერის მიხედვით, წმინდა პავლეა. ამავე რეგისტრში, ბემას სამხრეთ კედელზე, გამოსახულია განრღვეულის განკურნება.
მცირე ტაძარი
thumb|left|წმ. ნინოს ეკლესია და მაყვლის ბუჩქი - ადგილი სადაც წმ. ნინო ლოცულობდა '''წმ. ნინოს ეკლესია''' დგას ეზოში, დიდი ტაძრის აღმოსავლეთით. იგი მცირე ზომის (6,2X3,9 მ) გუმბათოვანი ნაგებობაა. ისტორიული წყაროებით, მცხეთაში მოსული ნინო პირველი სამი წლის განმავლობაში ამ ადგილზე საქართველოს პირველ ქრისტიან მეფეს მირიანს აუგია ეკლსია, რასაც ადასტურებს „წმ. ნინოს ცხოვრებაში“ მოყვანილი მისი წერილის შინაარსი: IV საუკუნის ზემოთ მოყვანილი ცნობები სწორედ წმ. ნინოს ეკლესიის აშენების თარიღს და ადგილსამყოფელს გულისხმობს. ეკლესია არაერთხელ შეუკეთებიათ. ეკლესიის შესასვლელში მოთავსებული წარწერა გვამცნობს, რომ 1879 წელს ტაძარი შეაკეთებინა სამთავროს მონასტრის წინამძღვარმა დედა ნინომ (ამილახვარი). 1981 წელს სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა რის შედეგადაც გაიწმინდა 1 მეტრ სიღრმემდე მიწაში შამჯდარი ეკლესია, აღადგინა მისი დაზიანებული ცოკოლი, კედლები, გუმბათი, ლავგარდანი და გადაიხურა კრამიტით.
ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით, შეკეთებების დროს გამოყენებულია თლილი ქვა და აგური. აღმოსავლეთით ნალისებრ აფსიდში ვიწრო თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ქვეშ სატრაპეზო ქვა დგას, ჩრდილოეთით აფსიდის კედელში კონქით გადახურული ნახევარწრიული ნიშია. გუმბათქვეშა სწორკუთხედიდან გუმბათის ყელზე გადასვლა ხდება კუთხეებშიდადებული ზღუდარით. სატრიუმფო თაღი, კონსოლებზე დამყარებული დასავლეთის საბჯენი თაღი, შესასვლელის თაღი, დასავლეთის გარეთა ნიში, სარკმელები ყველგან ნახევარწრიულია. გარედან ეკლესია სწორკუთხა მოხაზულობისაა; გუმბათის რვაწახნაგა ყელი კვადრატთან მიახლოებულ სწორკუთხედზეა აღმართული. გუმბათის ყელში ოთხი სარკმელია. შიგნით კაპიტელები და კონსოლები პროფილირებულია. აღმოსავლეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის ფასადთა წვეროებში აგურით გამოყვანილია ტოლმკლავებიანი ჯვრები. გუმბათის ყელის ყრუ წახნაგებზე ნალესით სარკმლის საპირის იმიტაციაა გაკეთებული. ინტერიერი მოხატულია.
XX საუკუნის დასაწყისში, წმინდა ნინოს ეკლესიას სამხრეთიდან დააშენეს მოზრდილი გუმბათიანი ტაძარი, რომელიც მოგვიანებით საბჭოთა პერიოდში დაანგრიეს.
გალავანი
thumb|left|XVIII საუკუნის კოშკი, რომელშიც ბოლო წლები გაატარა [[მამა გაბრიელი|მამა გაბრიელმა]] ძველი გალავნიდან შემორჩენილია ეზოს სამხრეთ დასავლეთ კუთხეში, შემაღლებაზე მდგარი დაზიანებული ცილინდრული კოშკი. აგებულია XVIII საუკუნეში. შემორჩენილი გალავანი კი XIX საუკუნისაა. 1974-1975 წლებში გალავანი შეაკეთა სარესტავრაციო ჯგუფმა - ერთ დონეზე დაიყვანა და კრამიტით გადახურა გალავანი.
სამრეკლო
thumb|სამთავროს სამრეკლო სამრეკლო დგას ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთით, მისგან ოციოდე მეტრის დაშორებით, ამაღლებულ ბორცვზე. აგებულია XV-XVI საუკუნეებში. 1984 წელს სარესტავრაციო ჯგუფმა (ხელმძღვ. ნ. ქვარიანი) გაწმინდა მიწისაგან, შეაკეთა დაზიანებული კედლები, კიბე, სახურავი. სამრეკლო (4,7X5,8 მ) სამსართულიანია, ნაგებია კარგად გათლილი მოყვითალო-მონაცისფრო ქვიშაქვის კვადრებით. პირველი სართული სწორკუთხა სათავსია (შეიძლება აქ ეგვტერი იყო), რომლის ჩრდილოეთი ფასადი გალავნის კედელშია ჩართული. სათავსს სამხრეთით აქვს ცილინდრულ კამარიანი ფართო თაღოვანი შესასვლელი, რომლის ორსაფეხურიანი თაღი მარტივპროფილიან კაპიტელებს ეყრდნობა. დანარჩენი კედლები ყრუა. შიგნით, ყოველ კედელზე კუთხის დაბალ ბოძებზე დაყრდნობილი თითო ღრმა და განიერი თაღია. კაპიტელები აქაც მარტივპროფილიანია. მეორე სართული სამი მხრიდან ორმაგი თაღებითაა გახსნილი. შესასვლელი დასავლეთის ყრუ კედელშია გაჭრილი. მას მიშენებული აქვს მაღალი ქვის კიბე, რომლის საფეხურები კედლებს შორისაა მოქცეული: ჩრდილოეთით გალავნის კედელია, სამხრეთით კი სპეციალურად კიბისათვის ამოყვანილი კედელი. კიბის ქვეშ საკმაოდ ღრმა და განიერი შეისრულთაღიანი ნიშია. მეორე სართული გეგმით წაგრძელებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ; მისი ცილინდრული კამარის დასავლეთ მონაკვეთში მომრგვალებული ხვრელია გაჭრილი, საიდანაც მისადგმელი კიბით შეიძლება ფანჩატურში ასვლა. ამ სართულის გრძივი კედლების წყვილი თაღი მარტივპროფილიან კაპიტელებს ეყრდნობა, ხოლო თაღებშორისი ოთხკუთხა ბოძები - დაბალ მოაჯირს. მოაჯირის ზედა კიდეს, ფასადის მხარეს, რელიეფური ფართო სარტყელი გასდევს, რომელიც გარედან პირველი სართულის ლავგარდნად აღიქმება. სათავსის აღმოსავლეთ ნაწილში აგურის ამაღლებული ბაქანია მოწყობილი. სავარაუდოა, მეორე სართულს საცხოვრებლად და საყარაულოდ იყენებდნენ. მესამე სართული გეგმით ოვალური ნახევარსფერულკამარიანი, აგურით ნაგები თორმეტ მალიანი ფანჩატურია, რომელსაც მრავალწახნაგა პირამიდული სახურავი აქვს. პირველ სართულს თაღოვანი შესასვლელი და თაროსებრი ლავგარდანი აქვს. მეორე სართულს თაღედი და პროფილირებული ლავგარდანი, მესამე სართულის თაღები მოჩარჩოებულია ორმაგი ლილვით, რომელიც მარტივ იმპოსტებსა და ბაზისებს ეყრდნობა. ყოველი ბოძის ზემოთ დაღარული, ფუძესთან გრეხილლილვშემოვლებული ბურთულებია ჩასმული. ფასადებს ზემოთ გრეხილი ლილვი აქვს შემოვლებული.სულ ზემოთ ორმაგი ლავგარდანია.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საქართველოში კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში
აგაპეტუს II
აგაპეტუს II (Agapetus PP. II; დ. ? – გ. დეკემბერი, 955) – რომის პაპი 946-955 წწ. წარმოშობით რომაელი. პორნოკრატიის პერიოდის პაპი.
მოუწოდებდა გერმანელ მეფეს ოტო I რათა დახმარებოდა იტალიის თვითგამოცხადებული მეფის ბერენგარ II-ის (950-964) წინააღმდეგ ბრძოლაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:გარდაცვლილი 955
1919
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
პალენკე
პალენკე (Palenque, მაიას ენაზე ლაკამ-ჰა) — პირობითი სახელწოდება მაიას ცივილიზაციის უდიდესი ქალაქის ნანგრევებისა. მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ მექსიკაში, ჩიაპასის შტატში. მაიას ცივილიზაციის პოლიტიკური და კულტურული ცენტრი III-VIII სს. ბააკულის სამეფოს დედაქალაქი. შემონახულია: სასახლის ნანგრევები (92 x 68 მ) — ნაგებობათა ჯგუფი, რომელიც მდებარეობს ორი დიდი და ორი პატარა ეზოს გარშემო; „მზის ტაძარი“, „ჯვრის ტაძარი“, „წარწერების ტაძარი“. პალენკე შესაძლოა განადგურდა IX საუკუნეში მექსიკის ყურის სანაპიროდან ტომების შემოსევის შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
28 მაისი
28 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 148-ე დღე (ნაკიან წლებში - 149-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 217 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0528
თეთრი სახლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
თეთრი სახლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Swing
Swing — ბიბლიოთეკა გრაფიკული ინტერფეისის შესაქმნელად ჯავას პროგრამირების ენაზე, რომელიც შექმნა კომპანია Sun Microsystems-მა. ის შეიცავს გრაფიკულ კომპონენტებს როგორიცაა ღილაკები, შესაყვანი ველი, ცხრილები და სხვა. ის გამოქვეყნდა 1998 წელს და თან ერთვოდა Java Runtime Environment-ს.
მარტივი მაგალითი
Swing-ის გამოყენების მარტივი მაგალითი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროგრამირება
جافا (لغة برمجة)
სამსხვერპლო (მრავალმნიშვნელოვანი)
სამსხვერპლო შეიძლება აღნიშნავდეს:
Fusiturris pluteata
Fusiturris pluteata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მიკოლა ხვილიოვი
მიკოლა ხვილიოვი (ასევე ცნობილი როგორც მიკოლა ხვილევოი; Мико́ла Хвильови́й; ნამდვილი სახელი და გვარია მიკოლა გრიგორის ძე ფიტილიოვი; Мико́ла Григо́рович Фітільо́в; დ. 13 დეკემბერი, 1893, ტროსტიანეცი ― 13 მაისი, 1933, ხარკივი) ― უკრაინელი პოეტი, პროზაიკოსი და პუბლიცისტი.
ბიოგრაფია
მიკოლა ხვილიოვი 1893 წლის 13 დეკემბერს დაიბადა, ტროსტიანეცში (ხარკივის გუბერნია) დაიბადა. მამამისი, გრიგორი ალექსეევიჩ ფიტილიოვი რუსულად საუბრობდა და მიკოლა ადრეულ ასაკშივე გაეცნო რუსულ კლასიკოსებს, შემდეგ კი უცხოელ მწერლებსაც, დიკენსს, ჰიუგოს, ფლობერს, ჰოფმანსა და სხვ.
1916 წელს ბოგოდუხოვის გიმნაზია დაამთავრა. 1919 წელს კომუნისტურ პარტიას შეუერთდა. 1921 წელს ხარკივში გადავიდა და ვასილ-ელან ბლაკიტნისა და სხვა მწერლებს დაუახლოვდა. 1921 წელს ვოლოდიმირ სოსიურასა და მაიკ იოჰანსენთან ერთად ლიტერატურულ მანიფესტს მოაწერა ხელი. იმავე წელს მისი პოემა „ელექტრულ ხანაში“ და ლექსები კრებული „ახალგაზრდობა“ დაიბეჭდა.
პროუკრაინული კომუნისტური მოძრაობის წევრი მეგობრების რეპრესიების გამო მიკოლა ხვილიოვმა 1933 წლის 13 მაისს ხარკივში საკუთარ ბინაში მეგობრების თვალწინ თავი მოიკლა. სიკვდილის შემდეგ საბჭოთა კავშირში მისი ნაწარმოებები აიკრძალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933 კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:უკრაინელი მამაკაცი მწერლები
გნოლქათამა
გნოლქათამა (Falcipennis falcipennis) — ფრინველი ქათმისნაირთა რიგისა. წონა 600 გრამს აღწევს. შეფერილობის ძირითადი ტონებია მურა, შავი და თეთრი. გარეგნულად როჭოს ჰგავს, მამალს მომქნევი ფრთების ბოლოები შევიწროებული აქვს. გავრცელებულია იმიერბაიკალეთში, იაკუტიის სამხრეთ რაიონებში, ოხოტის ზღვის სანაპიროზე, უსურიის მხარეში, კუნძულ სახალინზე. ცხოვრობს წიწვიანსა და შერეულ ტყეებში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, ხის ძირში. მაის-ივნისში დებს 8 კვერცხს. იკვებება კენკრით, ფოთლებით, ყლორტებით, ზამთარში — წიწვებით. გვხვდება ყველგან მცირე რაოდენობით და აქვს ადგილობრივი სანადირო მნიშვნელობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გნოლქათამა
ტაშისკარის არხი
ტაშისკარის არხი, დოღლაურის არხი — საინჟინრო სარწყავი სისტემა შიდა ქართლის მხარეში. იწყება სოფელ ტაშისკართან, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, მიემართება აღმოსავლეთისკენ, შემდეგ უხვევს ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ, სოფელ ზემო შაქშაქეთთან კვეთს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონეს და მთავრდება სოფელ ბრეთის მახლობლად. სიგრძე 62 კმ, წყლის ხარჯი 12,0 მ³/წმ. მწყობრში ჩადგა 1959 წელს. რწყავს ხაშურისა და ქარელის მუნიციპალიტეტების სავარგულებს (10,4 ათასი ჰა).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სარწყავი არხები
სამშვილდე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი სამშვილდე შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლუგელა
„ლუგელა“ — სამკურნალო მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს საქართველოს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ხობისწყლის ხეობაში, სოფელ მუხურიდან 4 კმ-ზე, 290 მ სიმაღლეზე. წყალი გამოდის ბაიოსური ასაკის ძლიერ დისლოცირებული ქანებიდან. „ლუგელა“ ბუნებრივი მედიკამენტია, წარმოადგენს კალციუმის ქლორიდის 9,5%-იან ხსნარს. ქიმიური შედგენილობა ; დებიტი 22მ3/დღე-ღამე. იხმარება სასმელად. ლუგელას პირველი ქიმიური ანალიზი აკადემიკოს რ. კუპცისის მიერ იქნა შესრულებული 1927 წელს. წარმოებს ჩამოსხმა, წელიწადში (1981) დაახლოებით 0,5 მლნ ბოთლი (0,5 ლ).
„ლუგელა“ ურთულესი ქიმიური შემადგენლობისაა. იგი მიეკუთვნება ქლორიდული წყლების ჯგუფს, თვითონ ქმნის მინერალური წყლების ტიპს და ჰიდროქიმიურ ლიტერატურაში „ლუგელას“ წყლების სახელწოდებითაა ცნობილი. წამყვანი ელემენტებია: კალციუმის კათიონი და ქლორის ანიონი, დამახასიათებელია ბრომის არსებობა, თანმხლები გაზია მეთანი, მცირე რაოდენობით შეიცავს: ანიონებიდან ფტორს, იოდსა და სულფატს, ხოლო კატიონებიდან ნატრიუმს, კალციუმს და მაგნიუმს. მაღალი მინერალიზაციის გამო დიდხანს ინახება, ჩამოსხმისას არ საჭიროებს ნახშირორჟანგით გაჯერებას, აღნიშნული თივსებების გამო „ლუგელას“ მსოფლიოში ბადალი არ ჰყავს.
სამედიცინო გამოკვლევებით დადგენილია, რომ მინერალური წყალი „ლუგელა“, მიეკუთვნება სამკურნალო–სასმელი წყლების კატეგორიას, რომელიც მიიღება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით. „ლუგელას“ სამკურნალო ჩვენებებია ტუბერკულოზი, ლულოვანი ძვლების მოტეხილობა, რაქიტი, ალეგიული დაავადებები, სისხლის შედედების დაქვეითება და სხვა. ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მიერ დამუშავებულია „ლუგელას“ მინერალური წყლისაგან კბილის პასტის მიღების ტექნოლოგია. იგი დიდი წარმატებით გამოიყენება აგრეთვე მეცხოველეობასა და მეფრინველეობაში. წყლისაგან მიღებული მაღალი კონცენტრაციის ხსნარი, როგორც სიცივის გადამტანი აგენტი, წარმატებით გამოიყენება სამაცივრო დანადგარებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი კატეგორია:სამეგრელო კატეგორია:ქართული მინერალური წყლები
ტოლუაკის ეროვნული პარკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები კატეგორია:არაუკანიის რეგიონის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1935 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:არაუკანიის რეგიონი
ჩანაწერის პროდიუსერი
მინი|მუსიკის ჩაწერის პროცესი ჩანაწერის პროდიუსერი (ინგლ. record producer) — პიროვნება, რომელიც ხმის ჩაწერის პროცესზეა პასუხისმგებელი. როგორც წესი, მას ევალება მუსიკალური ნაწარმოების ჟღერადობის ხარისხის კონტროლი, რეპერტუარის შერჩევა და პროექტის (ალბომი, სინგლი, რადიოგადაცემა და ა.შ.) საერთო იდეოლოგია. პროდიუსერი ირჩევს მისთვის სასურველ ხმის ინჟინრებს, მემონტაჟეებს და ასისტენტებს. როგორც წესი, მსხვილ ლეიბლებს საკუთარი სტუდიური პროდიუსერები ყავთ. ხშირად, თავად მუსიკოსები იწვევენ უცხო, მათთვის საინტერესო პროდიუსერებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური წარმოება
1196
თარიღი უცნობია
*
კანადა (მრავალმნიშვნელოვანი)
კანადა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვალერიან იზორია
1973 წელს დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩხოროწყუს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: საინიციატივო ჯგუფი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ვალერიან
შაფსუღები
შაფსუღები (шапсыгъ, шапсуги) — ადიღეელების ეთნოგრაფიული ჯგუფი, წარსულში ერთ-ერთი მრავალრიცხოვანი ადიღეური ტომი. ცხოვრობენ რუსეთის ფედერაციაში, ძირითადად ჩრდილოეთ კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროზე, კრასნოდარის მხარის სამხრეთში (სოჭი, ტუაფსეს რაიონი). მათი საერთო რაოდენობა 2010 წლის აღწერის მიხედვით 3 882 ადამიანია. ცხოვრობენ ადიღეს რესპუბლიკაშიც (დაახლოებით 4 500 ადამიანამდე), სადაც შაფსუღების უმეტესობა ადიღეელებად არის აღრიცხული. ისტორიული შაფსუღების შთამომავლები ცხოვრობენ თურქეთში, სადაც ისინი ადიღეური წარმოშობის ხალხთა თითქმის 20 %-ს შეადგენენ, ასევე იორდანიასა და ისრაელში. საუბრობენ ადიღეური ენის შაფსუღურ დიალექტზე. მორწმუნეთა უმრავლესობა მუსლიმი-სუნიტია.
ისტორია
მინი|კიზბეჩი (გ. [[1840), შაფსუღების ბელადი კავკასიის ომის დროს (მხატვარი — ჯეიმზ ბელი).]] წარსულში შაფსუღები შავიზღვისპირა ადიღეების ერთ-ერთი უდიდესი ჯგუფი იყო. ამ სახელწოდებით პირველად XVIII საუკუნის 20-იანი წლების ოსმალურ წყაროებში იხსენიებიან ყირიმის სახანოსთან ადიღეელების ბრძოლასთან დაკავშირებით. 1743 წლით დათარიღებული რუსული ისტორიული დოკუმენტებით ცნობილია ხალხი სახელწოდებით „შაფსე“ (шапсе), რომლებიც აბაზების მეზობლად ცხოვრობდნენ.
შაფსუღების ისტორიული სამოსახლო იყო მდინარეებს — ჯუბღასა და შახეს შორის მოქცეული სანაპირო (მცირე შაფსუღი) და კავკასიონის ტყით დაფარული ჩრდილოეთი კალთები ანთხირის, აბინის, აფიპსის, ბაქანის, შებშის და სხვა მდინარეების გასწვრივ (დიდი შაფსუღი). 1790-იან წლებში შაფსუღებმა თითქმის მთლიანად გააძევეს თავიანთი აზნაურული ზედაფენის წარმომადგენლები („უორკები“), რომლებიც მეზობელ მეტოქე ტომებს (განსაკუთრებით, ბჟედუღებს) მიეკედლნენ ან რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობა მიიღეს. შაფსუღების ისტორიის მნიშვნელოვანი ეპიზოდია 1792 წლის 30 ივნისის ბზიუკის ბრძოლა, რომელშიც ბჟედუღებმა შავიზღვისპირა კაზაკების მხარდაჭერით დაამარცხეს შაფსუღები, რამაც დასაბამი დაუდო ამ სამ თემს შორის მრავალწლიან ქიშპობასა და ურთიერთთავდასხმებს.
XIX საუკუნეში შაფსუღები აქტიურად მონაწილეობდნენ რუსეთის ექსპანსიის წინააღმდეგ კავკასიის ომში (1817-1864). 1850-იან წლებში შედიოდნენ იმამ შამილის მიერ შექმნილ მთიელ ხალხთა კავშირში, 1860 წელს კი აბაძეხებთან, უბიხებთან და ნატუხელებთან ერთად შექმნეს საერთო მეჯლისი. 1864 წელს რუსეთის გამარჯვების შემდეგ იძულებული გახდნენ მასობრივად გადასახლებულიყვნენ ოსმალეთის იმპერიის ტერიტორიაზე (მუჰაჯირობა), სადაც მათი ნაწილობრივი ასიმილაცია მოხდა. კავკასიაში დაახლოებით 5 000-მდე შაფსუღი დარჩა, მათი ისტორიული მიწები კი ძირითადად სლავი, სომეხი და ბერძენი მოახალშენეებით დაასახლეს.
საბჭოთა რუსეთში 1924-1945 წლებში არსებობდა შაფსუღის ეროვნული რაიონი, რომლის აღდგენის მოთხოვნით გარკვეული მოძრაობა იყო 1990-იანი წლების დასაწყისში. რუსეთის მთავრობის 2000 წლის დადგენილებით შაფსუღები „რუსეთის მცირერიცხოვან მკვიდრ ეროვნებათა ჩამონათვალშია“ შეყვანილი.
მოსახლეობა
თანამედროვე რუსეთში შაფსუღები კომპაქტურად ცხოვრობენ კრასნოდარის მხარის ტუაფსეს რაიონის რამდენიმე აულში (აღუი-შაფსუღი, ბოლშოე ფსეუშხო, მალოე ფსეუშხო, ფსებე; სულ 1 900 მცხოვრები), ქალაქ სოჭის ლაზარევსკოეს რაიონში (დასახლებები: ხაჯიკო, ყალეჟი, ლიგოტხი, ნაჯიღო, ბოლშოი კიჩმაი, მალი კიჩმაი, თხაგაფში, შხაფიტი; სულ 2 600 მცხოვრები). ადიღეს რესპუბლიკაში მცხოვრები შაფსუღების უმეტესობა (დაახლოებით 4 500 ადამიანამდე) ადიღეელებად არიან აღრიცხული. ისინი ტახტამუკაის რაიონში (აულები: აფიპსიპი, პანახესი, ფსეიტუკი, ხაშტუკი) ცხოვრობენ.
შაფსუღების კულტურა და ტრადიციები მსგავსია სხვა ადიღეური ხალხებისა. საუბრობენ ადიღეური ენის შაფსუღურ დიალექტზე, რუსეთში მცხოვრები შაფსუღების უმეტესობა ასევე – რუსულ ენაზე. მორწმუნეები სუნიტი მუსლიმები (ჰანაფის სკოლა) არიან. შემორჩენილია ფოლკლორი (ზღაპრები, ლეგენდები, მითები). აულ ლიგოტხში მოქმედებს მუზეუმი „შავიზღვისპირა შაფსუღის კარმიდამო“. შაფსუღერი ეთნიკური კულტურის ნიმუშები წარმოდგენილია ასევე ლაზარევსკოეს ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. გამოიცემა ნაციონალური პრესა — გაზეთი „შაფსუღია“ (გამოდის ლაზარევსკოეში 1991 წლიდან).
სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ხალხები კატეგორია:ადიღეელები
აბგავერა
სქოლიო
კატეგორია:ყულანურხვის თემის სოფლები
Fusiturris similis
Fusiturris similis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
1197
თარიღი უცნობია
*