cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ცენტრალური პედაგოგიური ინსტიტუტი
ცენტრალური პედაგოგიური ინსტიტუტი — მარიამ ორახლაშვილის სახელობის უმაღლესი პედაგოგიური სასწავლებელი. გაიხსანა 1923 წელს თბილისის პედაგოგიური ტექნიკუმის ბაზაზე. მდებარეობდა ახლანდელი დ. უზნაძის ქუჩაზე. პირველი დირექტორი იყო გრიგოლ ნათაძე. 1924 წელს ინსტიტუტს მარიამ ორახელაშვილის სახელი მიენიჭა. სწავლების ვადა ჯერ 2, შემდეგ კი 3 წელი იყო. იღებდნენ ცხრაწლედ ან ტექნიკუმდამთავრებულებს. ინსტიტუტი ძირითადად ამზადებდა შვიდწლედის მასწავლებლებს. ჰქონდა 2 ფაკულტეტი: სოციალური-ლიტერატურა და საბუნებისმეტყველო-მათემატიკური. სასწავლო გეგმაში დიდი ადგილი ჰქონდა დათმობილი პედაგოგიურ დისციპლინებს. ცენტრალური პედაგოგიური ინსტიტუტი 1928 წელს დაიხურა. სტუდენტები ჩაირიცხნენ თსუ-ის პედაგოგიური ფაკულტეტის შესაბამის განყოფილებებზე, ხოლო 2 წლის კურსდამთავრებულებს უფლება მიეცათ სათანადო სტაჟის შემდეგ ჩარიცხულიყვნენ პედაგოგიური ფაკულტეტის III კურსზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის სასწავლებლები
ჩარხმშენებელი
ჩარხმშენებელი— შეიქმნა 1993 წელს, თბილისის საწაარმო გაერთიანების „ჩარხმშენებლის“ ბაზაზე. 1923 წელს თბილისის განაპირას, რკინიგზის სადგირ „დიდუბის“ ახლოს საძირკველი ჩაეყარა ახალი მექანიკური ქარხნის მშენებლობას, რომელიც 1934 ამუშავდა.
1960 წელს ქარხანაში ჩამოყალიბდა ჩარხმშენებლობის სპეციალური საკუნტრუქტურო ბიურო, რომელიც საბჭოთა კავშირის მთლიან ტერიტორიაზე უმთავრეს როლს თამაშობდა. 1976 წელს შეიქმნა თბილისის სააწარმოო გაერთიანება „ჩარხმშენებელი“. 1991 წელს მოხდა სტრუქტურული გაერთიანების ცვლილებები.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკონომიკა
კორსევის ჯვარი
კორსევის ჯვარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო კორსევში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. საშუალო ზომის დარბაზული ეკლესია, შედარებით გვიანდელი, სამხრეთი მინაშენით, აგებულია შირიმით, შავი და წითელი ტუფით; გამოყენებულია ფლეთილი ქვაც. კედლების წყობა შერეულია, რაც გვიანდელი შეკეთება-რემონტის კვალს ატარებს.
სწორკუთხა გეგმის ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული ფორმის აბსიდით. მასში სარკმლის ორსავე მხარეს თითო ნიშია მოთავსებული. სარკმლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა.
მინაშენი მთლიანად დანგრეულია. შეინიშნება მხოლოდ აღმოსავლეთი და დასავლეთი კედლის ფრაგმენტები. 1982 წელს მოსახლეობას ძეგლი გადაუხურავს ხის კონსტრუქციით. ეკლესიის გარშემო მიწის დონე აწეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰიმერის ბრძოლა
ჰიმერის ბრძოლა — ბრძოლა ბერძნებს (სირაკუზას და აგრიგენტის კავშირი) და კართაგენელებს შორის სიცილიაზე კონტროლისათვის ძვ. წ. 480 წელს. კართაგენის არმია განადგურებული იქნა, ხოლო კართაგენის კოლონიებმა ბერძნებს დიდძალი გამოსასყიდი გადაუხადეს. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, ჰიმერის ბრძოლა იყო ბერძენ-სპარსელთა ომებისათვის მეორე ფრონტის გახსნის მცდელობა.
ჩვეულებრივი სუსხური
ჩვეულებრივი სუსხური (Somateria mollissima) — ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 50-71 სმ. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპის სანაპიროზე, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აღმოსავლეთ ციმბირში. წყვილდებიან არქტიკასა და ზომიერი სარტყელის ჩრდილოეთში. გამოსაზამთრებლად მიგრირებს სამხრეთით. ფრენა შეუძლია 113 კმ/სთ სიჩქარით.
ბუდეს აშენებს ზღვასთან ახლოს. მისი ბუმბული რბილი და თბილია, რომლისგანაც მზადდება მაღალი ხარისხის ბალიშები. ბოლო დროს სუსხური აქტიურად გამოიყენება ფერმერულ მეურნეობაში. მისი სახელი მომდინარეობს ბერძნული „somatos“-იდან — „სხეული“ და „erion“-იდან — „ბამბა“. ხოლო „mollissimus“ ლათინურად ნიშნავს „ძალიან რბილს“.
ჰიმერის ბრძოლა
კართაგენი დაკმაყოფილდა მიზანმიმართულად აფრიკაში ტერიტორიული ექსპანსიით და ამჯერად, 70 წლით მიატოვა სიცილია.
ჩვეულებრივი სუსხური
სქოლიო
კატეგორია:სუსხურები
ჰიმერის ბრძოლა
ჰიმერის ბრძოლაზე გვაიმბობს ჰეროდოტე, ასევე, დიოდორე სიცილიელი, თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ორივე მათგანი განსხვავებული სახით წარმოგვიდგენს მას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:კართაგენის ბრძოლები კატეგორია:ძველი მსოფლიოს ისტორია კატეგორია:კართაგენი
ლუიზა ადამსი
ლუიზა ადამსი (Louisa Adams; დ. 12 თებერვალი, 1775, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 15 მაისი, 1852, ვაშინგტონი, აშშ) — პრეზიდენტ ჯონ კუინსი ადამსის მეუღლე, აშშ-ის პირველი ლედი 1825-1829 წლებში.
ქორწინება და შვილები
რამდენიმე წლის შემდეგ ადამსს იგი შეხვდა ლონდონში, სადაც მამამისი დანიშნეს ამერიკის შეერთებული შტატების კონსულად. ადამსმა თავდაპირველად ინტერესი გამოიჩინა მისი უფროსი დის მიმართ, თუმცა მალე თავისი არჩევანი ლუიზაზე შეაჩერა. 1797 წლის 26 ივლისს ელ-ჰეოლუს-ბერკინგის სამრევლოში, ლონდონში, 30 წლის ჯონ კუინსი ადამსი დაქორწინდა 22 წლის ლუიზა ჯონსონზე. ადამსის მამა ჯონ ადამსი (ამერიკის რევოლუციური ომის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი) შეურიგდა თავისი შვილის არჩევანს და მიიღო რძალი. ლუიზას მშობლებმა დატოვეს ევროპა და 1797 წელს აშშ-ში დაბრუნდნენ. როდესაც ლუიზას მამა გაკოტრდა, პრეზიდენტმა ჯონ ადამსმა იგი დანიშნა აშშ-ს პრესის დირექტორად. იგი გარდაიცვალა 1802 წელს მერილენდის შტატში ძლიერი ცხელებისგან და ფსიქიკური პრობლემებისგან. ლუიზას დედა გარდაიცვალა 1811 წელს და დაკრძალეს როკ-კრიკის სასაფლაოზე.
ჯონ კუინსი ადამსსა და ლუიზა ადამსს შეეძინათ შვილები: ჯორჯ ვაშინგტონ ადამსი (1801—1829), ადვოკატი; ჯონ ადამს II (1803—1834), პრეზიდენტის ასისტენტი; ჩარლზ ფრენსის ადამსი (1807—1886) დიპლომატი და მწერალი; ლუიზა კეტრინ ადამსი (1811—1812).
ლუიზა ავადმყოფობდა, აწუხებდა შაკიკი და ხშირად გულისწასვლამდე მიდიოდა. ქორწინების პერიოდში მას რამდენჯერმე მოეშალა მუცელი. 1809 წელს თავისი ორი უფროსი შვილი დატოვა მასაჩუსეტსში განათლების მისაღებად და ორი წლის მესამე შვილთან, ჩარლზთან ერთად გაჰყვა საკუთარ ქმარს რუსეთში. პეტერბურგში ცოლ-ქმარმა ხუთი წელი გაატარა, აქ ადამსი ამერიკის ელჩის ფუნქციებს ასრულებდა. სამეფო კარის ფუფუნების მიუხედავად, წყვილს რუსეთი ნამდვილად არ მოსწონდა. ლუიზი ვერ უძლებდა ცივ ზამთრებს და ხშირად ავადმყოფობდა. მისი პატარა შვილი დაიბადა 1811 წელს და გარდაიცვალა მომდევნო წელს.
1814 წელს ადამსმა სიხარულით დატოვა რუსეთი. იგი დანიშნეს კონსულად ინგლისში ზავის დასადებად. ამის შემდეგ იგი აღარ დაბრუნებულა პეტერბურგში და მეუღლე პარიზში გადაიყვანა. ქმართან შესახვედრად ლუიზამ 1815 წელს ორმოცდღიანი მოგზაურობა წამოიწყო გაპარტახებულ ევროპაში. მთელი თავისი მოგზაურობა აღწერა დღიურში, რომელიც გამოსცა მისმა შვილიშვილმა 1903 წელს.
1817 წელს პრეზიდენტმა ჯეიმზ მონრომ აშშ-ის სახელმწიფო მდივნად დანიშნა, რის გამოც ოჯახი საცხოვრებლად ვაშინგტონში გადავიდა. აქ ლუიზამ ღიად გაუღო კარი მაშინდელ ელიტურ საზოგადოებას, უმასპინძლა დიპლომატებსა და ცნობილ ადამიანებს. სამშაბათის საღამოებზე მის ბინაში უკრავდნენ მუსიკას, ხოლო მისმა თეატრალურმა საღამოებმა ბრწყინვალე დიასახლისის რეპუტაცია შესძინა.
1825-1829 წლებში ლუიზა აშშ-ის პირველი ქალბატონია.
ორი უფროსი შვილის გარდაცვალება მისთვის იყო უდიდესი დარტყმა. 1848 წელს გარდაიცვალა მისი მეუღლეც. ლუიზა დარჩა ვაშინგტონში და იქვე გარდაიცვალა 1852 წლის 15 მაისს, 77 წლის ასაკში. დაკრძალეს მეუღლის გვერდით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1775 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1852 კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
ჰაჯირიუსთამლი
ჰაჯირიუსთამლი (Hacırüstəmli; 1999 წლამდე სუვოროვკა) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,159 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
მირიარხი
მირიარხი (Miriarca) — ბიზანტიური ტიტული პიროვნებისა, რომელიც ცნობილია მხოლოდ იმპერატორ კონსტანტინე X დუკას ჯარების მხედართმთავრობით 1060 და  1061 წელს იტალიის კატეპანატში. მირიარხს შეიძლება ჰქონოდა ტიტული, merarches (დანაყოფის მეთაური).
გვიან 1060 წელს, მირიარხი ხელმძღვანელობდა დიდ არმიას  ტარანტოს, ბრინდიზის, ორიის და  ოტრანტოს დასაპყრობად რათა  ნორმანთა გამარჯვებების წინააღმდეგ ემოქმედათ. მან ყველაზე შორს მიაღწია მელფის კედლებს, მაგრამ ალყა რობერტ გრისკარმა გაარღვია, სიცილიელ მუსლიმთა დამარცხებიდან მალევე. მირიარხი მარულმა ჩაანაცვლა1061, როდესაც გრისკარმა აპულიას მიაღწია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები კატეგორია:იტალიის კატეპანები
ხენთაპი
ხენთაპი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი პირველი დინასტიიდან, ადრეული სამეფოს პერიოდის დროს. ხენთაპი შესაძლოა ეგვიპტის ფარაონის ჰორ აჰას მეუღლე იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის დედოფლები
ბარანოვიჩის რაიონი
ბარანოვიჩის რაიონი (Баранавіцкі раён) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ბელარუსში, ბრესტის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.
გეოგრაფია
რაიონი ესაზღვრება გროდნოსა და მინსკის ოლქებს. მისი ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 2,2 ათ. კმ²-ს (ოლქის რაიონებს შორის მე-6).
მთავარი მდინარეა შჩარა, მისი შენაკადები რაიონის ტერიტორიაზე არის მიშანკა, ლოხოზვა, ისა, მოლოტოვკა და მდინარეების, მოლჩადისა და სერვეჩი. მსხვილი წყალსატევია გატის წყალსაცავი. ტბები — კოლდიჩევსკოე და დომაშევიჩსკოე.
ტყეს უკავია რაიონის 33%. ჭაობებითაა დაფარული 18,7 ათ. ჰა ტერიტორია. თითქმის ყველა ბარის ჭაობი ამომშრალია.
საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 180–240 მ შორის. რაიონის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს სოფელ ზელიონაიასთან ახლოს (267 მ).
სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსის ადმინისტრაციული დაყოფა
ვაკიჯვრის თედელეთის ეკლესია
თედელეთის ეკლესია (ვაკიჯვარი) — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ თედელეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნაგებობა დანგრეულია. შემორჩენილია სამხრეთი კედლის მცირე ფრაგმენტი. დანარჩენი დაფარულია მიწითა და მცენარეებით. გეგმის დადგენა და დათარიღება შეუძლებელია.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:დანგრეული ტაძრები
ანდერსონის ოლქი (ტეხასი)
ანდერსონის ოლქი (Anderson County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პალესტინი. შეიქმნა 1846 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
ცენტრალური სუპერმარკეტი
„ცენტრალური სუპერმარკეტი“ — თბილისის უმსხვილესი აგრარული ბაზარი, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის ყოფილი საკულმეურნეო ბაზარი („დეზერტირების ბაზარი“ - ასე ეწოდა პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი რუსეთის არმიის ჯარისკაცების ხშირი თვშეყრის გამო). მართავს სააქციო საზოგადოების მეთვალყურეთ საბჭო (თავმჯდომარე ნ. ბალიაშვილი). ბაზრის შენობა აშენდა 1969 წელს (არქიტექტორი ვ. სიხარულიძე). ორსართულიანი შენობა ნაწილობრივ დახურულია. ბაზრის ტერიტორიას 2,1 ჰა უჭირავს, აქვს 1310 სავაჭრო ადგილი. მდებარეობს ტრანსპორტის ინტენსიური მოძრაობის მიმდებარე ტერიტორიაზე (მატარებელი, მეტროპოლიტენი, ავტობუსი, სამარშუტო ტაქსი). ბაზარს აქვს ხორცის, რძისა და რძის პროდუქტების, აგრეთვე სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქტების სანიტარული და საკონტროლო ლაბორატორიები, კეთილმოწყობილი სასაწყობო სათავსები, მძლავრი სამაცივრე კანონები, მუშაობს საკუთარი რადიოკვანძი და სხვა სამსახურები. ბაზრის შენობაში განთავსებულია დირექცია, 73-ადგილიანი სასტუმრო.
შატჯრექი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
პოლონეთის აჯანყება (1830-1831)
მინიატიურა|ვარშავის არსენალის აღება. 1830 მინიატიურა|აჯანყებულთა გერბი პოლონეთის აჯანყება (1830–1831) — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყება მეფის რუსეთის წინააღმდეგ (1830 წ. 29 ნოემბერი — 1831 წ. ოქტომბერი).
აჯანყება დაიწყო პოლონეთის სამეფოში და გავრცელდა ლიტვაში, დასავლეთ ბელარუსსა და მარჯვენა ნაპირის უკრაინის ტერიტორიებზე. მისი მთავარი მამოძრავებელი ძალა შლიახტა იყო. აჯანყება დააჩქარა ცნობამ, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის გადაწყვეტილების შესახებ, გაეგზავნა პოლონეთის ჯარი საფრანგეთში რევოლუციური გამოსვლების ჩასახშობად. აჯანყების მომზადების ინიციატივა ხელში აიღო ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ, რომელიც 1829 წელს ვარშავაში, პოლონელი ოფიცრების წრეში, პოდხორუნჟების სკოლაში შეიქმნა (ე. წ. „პოდხორუნჟების შეთქმულება“).
აჯანყება დაიწყო ვარშავაში. მას მხარი დაუჭირა ქალაქის მოსახლეობის სხვადასხვა ფენამ, მაგრამ აჯანყების ხელმძღვანელებს არ ჰქონდათ არც პროგრამა და არც ბრძოლის ნათელი გეგმა. ისარგებლეს რა „პოდხორუნჟების“ დაბნეულობითა და გამოუცდელობით, აჯანყების ხელმძღვანელობა ხელთ იგდეს არისტოკრატიის წარმომადგენლებმა ა. ჩარტიროსკის მეთაურობით. ისინი შეეცადნენ არ გაშლილიყო ფართო სახალხო მოძრაობა. არისტოკრატიის ამ პოლიტიკის წინააღმდეგ გამოვიდა ე.წ. პატრიოტთა კლუბი, რომელიც ვარშავაში, აჯანყების დაწყების შემდეგ შეიქმნა.
1831 წლის იანვარში, ხალხის გამოსვლამ, რომელიც წარიმართა პოლონელი და რუსი ხალხების ურთიერთკავშირის ლოზუნგით — „ჩვენი და თქვენი თავისუფლებისათვის!“, აიძულა სეიმი მიეღო რევოლუციური აქტი პოლონეთის ტახტიდან ნიკოლოზ I-ის ჩამოგდების შესახებ. 1831 წლის 25 იანვარს ნიკოლოზ I-ის ტახტიდან ჩამოგდებამ გარდაუვალი გახადა საომარი მოქმედება მეფის რუსეთის ჯარებთან. 1831 წლის 8 სექტემბერს რუსეთის არმიამ დაიკავა ვარშავა. მალე აჯანყებაც ჩაახშეს. პოლონეთის სამეფოს კონსტიტუცია (1815) გააუქმეს. აჯანყების მონაწილეები ციმბირში გადაასახლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
კანონი სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ
კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ“ — 1992 წლის 6 ნოემბერს მიღებული კანონი, რომელიც „მცირე კონსტიტუციის“ სახელწოდებით არის ცნობილი.
ისტორია
1991 წლის ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. 1992 წლის 6 იანვარს შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო (ტრიუმვირატი) და დროებითი მთავრობა. სამხედრო საბჭომ ძალადაკარგულად გამოაცხადა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, და 1992 წლის 21 თებერვალს მიიღო დეკლარაცია 1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუციის აღდგენის თაობაზე. იმავე წელს დაიშალა სამხედრო საბჭო და შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო. 1921 წლის აღდგენილ კონსტიტუციას კი ისეთივე ბედი ეწია, როგორიც მიღების დროს — მას არც ერთი დღე რეალურად არ უმოქმედია, რადგან იმ დროსთან შეუსაბამო იყო.
აღნიშნული კანონი აღმოჩნდა ერთადერთ აქტად, რომელსაც სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ კონსტიტუციის გარეშე დარჩენილ ქვეყანაში შეეძლო გაეწია ძირითადი კანონის მაგივრობა.
კანონი შედგებოდა 8 თავისა და 33 მუხლისაგან.
Present (Van der Graaf Generator-ის ალბომი)
Present — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Van der Graaf Generator-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2005 წელს. იგი იყო ჯგუფის პირველი სტუდიური ალბომი The Quiet Zone/The Pleasure Dome-ის (1977) შემდეგ და პირველი, ჩაწერილი კლასიკური შემადგენლობით (World Record-ის შემდეგ). გამოცემასთან დაკავშირებით აღდგა ლეიბლი Charisma Records, რომელმაც ხელმეორედ გამოსცა ჯგუფის და პიტერ ჰემილის (1972-1980) ალბომების ნაწილი.
ჯგუფის გაერთიანების იდეას წლების განმავლობაში თავად ჰემილი ეწინააღმდეგებოდა, თუმცა 2004 წელს (ჰემილის კონცერტებზე მოულოდნელი გაერთიანებების შემდეგ) მუშაობა დაიწყო Van der Graaf Generator-ის ახალ სტუდიურ ჩანაწერზე. მასში შეტანილია ერთი დისკი, რომელზეც მხოლოდ სიმღერებია (ინსტრუმენტული "Boleas Panic"-ის გარდა) და მეორე, რომელზეც სტუდიური იმპროვიზაციებია. 2005 წელს დაიწყო ჯგუფის წარმატებული ტურნე, რომელშიც შეტანილი იყო ახალი ალბომის მხოლოდ ორი სიმღერა - "Every Bloody Emperor" და "Nutter Alert".
დისკი 2
ყველა სიმღერის ავტორები - ბენტონი, ევანსი, ჯექსონი, ჰემილი
პეკსატერი
პეკსატერი — ძველი ეგვიპტის ნუბიელი დედოფალი ოცდამეხუთე დინასტიიდან, მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. პეკსატერი ეგვიპტის ფარაონის პიანხის მეუღლე იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტიის დედოფლები
ჩალიპირაგორა
ჩალიპირაგორა — გვიანი ბრინჯაოს და ადრინდელი ხანის ნასახლარი, დიღმისწყლის ხეობაში. თრელიგორების ნასახლარი, გათხრა დაიწყეს 1984 წელს, ორმოსამარხებში შეიმჩნევა სამთავრული და ცენტრალური ამიერკავკასიის ორი კულტურის თანხვედრა, აქ აღმოჩენილი კერამიკა მიეკუთვნება სამთავრულ კულტურას.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ვაზნაში
ვაზნაში (Vəznəş) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
სტირმასიგის მესამე კოშკი
სტირმასიგის მესამე კოშკი  — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ სტირმასიგში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
კოშკი თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. ნაწილობრივ შემორჩენილია მხოლოდ პირველი სართული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით.
A Star Is Born (2018 წლის საუნდტრეკი)
A Star Is Born — ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას და მსახიობ ბრედლი კუპერის ერთობლივი საუნდტრეკ-ალბომი 2018 წლის ამავე სახელწოდების ფილმისთვის — „ვარსკვლავის დაბადება“. იგი გამოიცა 2018 წლის 5 ოქტომბერს ლეიბლზე Interscope Records. გაგამ და კუპერმა ალბომზე ითანამშრომლეს ქანთრი მუსიკის შემსრულებლებთან, მათ შორის არის ლუკას ნელსონი, რომელიც ასევე მონაწილეობას იღებს ფილმში. პოპ-ორიენტირებულ სიმღერებისთვის გაგამ ითანამშროლმა თავის ძველ პროდიუსერთან DJ White Shadow. საუნდტრეკის შექმნაში ასევე მონაწილეობა მიიღეს ისეთმა პროდიუსერებმა და სიმღერების ავტორებმა როგორებიც არიან მარკ რონსონი, დაიან უორენი, ჯეისონ ისბელი და ენდრიუ ვიატი. კომერცილად ალბომი წარმატებული აღმოჩნდა და მოექცა ავსტრალიის, კანადის, ჩეხეთის რესპუბლიკის, ესტონეთის, ირლანდიის, ახალი ზელანდიის, შოტლანდიის, სლოვაკეთის, შვედეთის, შვეიცარიის, დიდი ბრიტანეთის და ამერიკის შეერთებული შტატების ჩარტებში.
სტირმასიგის მესამე კოშკი
ძეგლის გარშემო და ინტერიერში ყრია მიწა და ქვა.
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის კოშკები
A Star Is Born (2018 წლის საუნდტრეკი)
სიმღერების სია
ჩანაწერი
სქოლიო
კატეგორია:ლედი გაგას ალბომები კატეგორია:2018 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:ფილმების საუნდტრეკები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები
ეგვიპტის მესამე დინასტია
ეგვიპტის მესამე დინასტია (ან დინასტია III; ძვ.წ. 2686 – ძვ.წ. 2613) — ეგვიპტის ძველი სამეფოს პირველი დინასტია (ძველი სამეფოს დინასტიებია ასევე: IV, V და VI დინასტიები). დინაასტიის მმართველობის დროს ეგვიპტის დედაქალაქი იყო მემფისი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის მესამე დინასტია
ბუხარა (ქუდი)
ბუხარა — აზერბაიჯანული ეროვნული ქუდის ნაირსახეობა.
ბუხარა ეხურათ თავად-აზნაურთა წოდების წარმომადგენლებს. ქუდი მზადდებოდა ბუხარიდან ჩამოტანილი ტყავისგან და ჰქონდა კონუსისებრი ან წვეტიანი ფორმა. იგი ქალაქის არისტოკრატებისთვისაც იყო დამახასიათებელი. ბუხარას აგრეთვე „აზნაურის ქუდს“ ან „წვეტიან ქუდს“ ეძახიან.
ვარაუდობენ, რომ ქუდის ეს ფორმა გადმოღებულია სეფევიდთა მბრძანებლებისგან (ყიზილბაშებისგან). ბუხარა მიეკუთვნება ქუდების ძვირადღირებულ ნაირსახეობას.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ედგარ ბაბაიანი
რანდერსი
ბაბაიანი ფეხბურთის თამაშის დაწყებიდან კლუბ რანდერსში თამაშობდა.
2013 წლის 11 ნოემბერს, 18 წლის ასაკში, შედგა მისი დებიუტი რანდერსში. მან თამაში სათადარიგოთა სკამიდან დაიწყო თუმცა, მატჩის 83-ე წუთზე იგი შეეცვალა ალექსანდრ ფისჩერს; გუნდი ხსენებულ თამაშში დაუპირისპირდა ოლბორგს და ანგარიშით 1:4 დამარცხდა.
2014 წლის თებერვალში ბაბაიანმა ხელი მოაწერა მისთვის პირველ სრულ განაკვეთიან კონტრაქტს (რანდერსთან).
რანდერსის მაისურით მან პირველი გოლი 2015 წლის 9 ივლისს გაიტანა; აღნიშნულ თამაშში, ევროპა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპშო ბანდერსი ანდორულ კლუბ სანტ-ჯულიას დაუპირისპირდა; იგი თამაშში 59-ე წუთზე ჩაერთო (შეცვალა ჯოელ ალანსონი), ხოლო გოლი 73-ე წუთზე თავისუფალი დარტყმით გაიტანა.
ჰობრო (იჯარით)
2017 წლის 27 იანვარს დადასტურდა, რომ ბაბაიანი სეზონის დარჩენილ ნაწილს კლუბ ჰობროსთან ერთად ჩაატარებდა.
2017 წლის 27 თებერვალს, ლიგის დაწყებამდე გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში, ბაბაიანმა ტრავმა მიიღო. თავიდან გავრცელდა ჭორები, რომ მან ლიგატების დაზიანება მიიღო, მაგრამ მოგვიანებით გამოცხადდა, რომ მან მხოლოდ მუხლზე მიიღო მძიმე დაზიანება; მან ამ ტრავმას თავი 1 თვეში გაართვა.
2017 წლის აპრილში მან ტრავმა მოიშუშა და სათამაშოდ დაბრუნდა. ტრავმის შემდეგი დებიუტი კლუბ კოგეს წინააღმდეგ გამართულ მატჩში შედგა; იგი თამაში 69-ე წუთზე ჩაერთო (შეცვალა ლუკას ჯენსენი); თამაში საბოლოოდ ფრედ, 0:0 დასრულდა. შემდეგი თამაში ნიკობინგის წინააღმდეგ შედგა, სადაც ბაბაიანმა დუბლი გაიფორმა (თამაში ჰობროს გამარჯვებით, ანგარიშით 3:1 დასრულდა). ჰობროსთან ერთად მან მოიგო დანიის პირველი დივიზიონი; ამ გამარჯვებით კლუბი დანიის სუპერლიგაში დაბრუნდა.
ჰობრო
6 თვიანი იჯარით წარმატებული თამაშის შემდეგ, ბაბაიანმა მუდმივ კონტრაქტს მოაწერა ხელი ახლა უკვე დანიური სუპერლიგის გუნდთან. იგი მალევე გახდა გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე. ასეთი თამაშით, მან კლუბისგან ახალი კონტრაქტი მიიღო, რომლის მიხედვითაც იგი კლუბში 2021 წლის ზაფხულამდე უნდა დარჩეს.
რესურსები ინტერნეტში
ბაბაიანი დაიბადა გერმანიაში, სომხების ოჯახში, რომლებსაც საცხოვრებლის შეცვლა ბაბაიანის 3 წლის ასაკში მოუწიათ. მან დანიის პასპორტი 2016 წელს აიღო და მოგვიანებით შეუერთდა დანიის 20-წლამდელთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს; მისი სადებიუტო შეხვედრა იტალიის 20-წლამდელთან ნაკრების წინააღმდეგ შედგა.
სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2018 წლის 30 მარტს, მალტას წინააღმდეგ გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში, სადაც იგი სათადარიგოთა სკამიდან შემოვიდა და მოედანზე 30 წუთი გაატარა.
ქვემო სბის ზურგიანი კოშკი
ქვემო სბის ზურგიანი კოშკი — არქიტექტურის ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნატებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო სბაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ოიტის პრეფექტურა
ოიტის პრეფექტურა (იაპ. 大分県) — პრეფექტურა იაპონიაში, რომელიც მდებარეობს კუნძულ კიუსიუზე. ოიტის პრეფექტურის მოსახლეობა შეადგენს 1 136 245 ადამიანს (2019 წლის 1 ივნისის მონაცემებით) და მას უჭირავს 6 340 კვადრატული კილომეტრის ფართობი. პრეფექტურას ესაზღვრება: ფუკუოკას პრეფექტურა - ჩრდილო-დასავლეთით, კუმამოტოს პრეფექტურა - სამხრეთ-დასავლეთით და მიაზაკის პრეფექტურა - სამხრეთით.
ოიტა არის ოიტის პრეფექტურის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. სხვა დიდ ქალაქებს შორისაა: ბეპპუ, ნაკატსუ და საიკი. სიტას პრეფექტურა მდებარეობს კიუსიუს ჩრდილო – აღმოსავლეთით, ბუნგოს არხზე, რომელიც აკავშირებს წყნარ ოკეანეს და სეტოს შოდა ზღვას, რომლებიც თავის მხრივ ოიტას გამოჰყოფს ეჰიმეს პრეფექტურიდან და შესაბამისად კიუსიუს სიკოკუსგან. სიტას პრეფექტურა განთქმულია ცხელი წყაროებით და პოპულარული ტურისტული დანიშნულების ადგილია იაპონიაში თავისი ონისენებით და რიოკანებით, რომლებიც განსაკუთრებით ხშირია ქალაქ ბეპუში და მის შემოგარებში.
ისტორია
დაახლოებით მე -6 საუკუნეში კიუსიუ შედგებოდა ოთხი რეგიონისგან: ცუკუშის, ჰის, კუმასოს და ტოიოს პროვინციებისგან.
მოგვიანებით ტოიოს პროვინცია დაიყო ორ რეგიონად, ზემო და ქვემო ტოიოს პროვინციად, რომელსაც ეწოდა ბუნგოს პროვინცია და ბუზენის პროვინცია .[[ფაილი:Map_of_Oita_Prefecture_Ja.svg|მინი|227x227px|იტას პრეფექტურის რუკა.
სახელწოდება ოიტა პირველად მე-8 საუკუნის წყაროებში მოიხსენიება, კერძოდ ბუნუგოს ქრონიკებში (豊後国風土記).
სასამუტა-ჯინჯა და იუსუჰარა ჰაჩიმან-გუ არიან მთავარი შინტოისტური სალოცავები (იჩინომიია) პრეფექტურაში.
გეოგრაფია
ოიტას პრეფექტურა კუნძულ კიუსიუს ჩრდილო – აღმოსავლეთ მონაკვეთზე მდებარეობს. ის აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 119 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან- სამხრეთისაკენ 106 კილომეტრზეა გაშილი. მისი საერთო ფართობი 6 340.71 კვადრატული კილომეტრია.
2014 წლის 1 აპრილის მონაცემებით, პრეფექტურის მთლიანი მიწის 28% ბუნბრივ პარკებად იყო გამოცხადებული, რომელთა შორისაა: ასო კუჯის და სეტონაიკაის ეროვნულ პარკები; ნიპო კაიგანის, სობო-კატამუკის და იაბა-ჰიტა-ჰიკოსანის კვაზი-ეროვნული პარკები და ბუნგო სუიდას, ჯინკაკუჯი სერიკავას, კუნისაკი ჰანტუს, სობო კატამუკი და ცუე სანკეის პრეფექტურული ბუნებრივი პარკები.
ეკონომიკა
ოიტას პრეფექტურის სამრეწველო საქმიანობა ორიენტირებულია სოფლის მეურნეობის პროდუქტებზე. თევზაობა და საქონლის წარმოება ოიტას მთავარ ინდუსრიებს წარმოადგენს.
ოიტა არის იაპონიის შემდეგი პროდუქტების ნომერ პირველი მწარმოებელი:
კაბოსუს ცაცხვები: ოიტას პრეფექტურა არის იაპონიაში კაბოსუს ნომერ პირველი მწარმოებელი. კაბოსუ ციტრუსია, რომელიც ცაცხვის მსგავსია. კაბოსუ ხელმისაწვდომია მთელი წლის განმავლობაში, მაგრამ პიკის სეზონი გემოვნებისა და ხარისხისთვის არის აგვისტოდან ოქტომბრამდე. კაბოსუ მდიდარია C ვიტამინით და შეიცავს სასარგებლო მჟავებს, მაგალითად, ლიმონმჟავას.
გამხმარი შიიტაკის სოკო: ოიტა არის გამხმარი შიიტაკის სოკოს უდიდესი მწარმოებელი იაპონიაში, და ამბობენ, რომ შიტაკეს სოკოს მოყვანა შიიტაკაში დაიწყო, რომელიც ოიტას პრეფექტურაში მდებარეობს. წარმოებასთან ერთად აქ მოყვანილი სოკო უმაღლესი ხარისხისაა მთელს იაპონიაში. ამბობენ, რომ შიტაკე სასარგებლოა მაღალი არტერიული წნევის და არტერიული სკლეროზის სამკურნალოდ.მარჯვნივ|მინი| ქალაქი ოიტა|315x315პქ
ზაფრანა: ზაფრანა ოიტაში გაშენებულია მე -19 საუკუნის ბოლოდან. ოიტას ტაკეტას რაიონში იაპონური ზაფრანის წარმოების 80%-ია თავმოყრილი. ოიტურმა ზაფრანის ხარისხმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. ამბობენ, რომ ზაფრანს აქვს მრავალი სასარგებლო თვისება, მათ შორის ცირკულაციის გაუმჯობესება და იგი გამოიყენება როგორც საკვების საღებავად, ასევე ბუნებრივ წამლად.
დემოგრაფია
2008 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით, ოიტას მთლიანი მოსახლეობა 1 201 715 ადამიანი იყო. დაყოფილი ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით, დადგინდა, რომ მოსახლეობის 13.3% 0-დან- 14 წლამდე ასაკის იყო, ხოლო მოსახლეობის 60.6% 15-დან 64 წლამდე ასაკის. მოსახლეობის 25.8% 65 წლის ან უფროსი იყო.
2008 წელს ოიტაში რეგისტრირებული იყო 11 034 არაიაპონიელი მაცხოვრებელი, რაც 1,684 ადამიანით მეტია წინა წელთან შედარებით.
2009 წლის დეკემბრის მონაცემებით, ოიტაში იაპონიის მასშტაბით ყველაზე მეტი უცხოელი სტუდენტი ცხოვრობდა. ოიტას ჰყავს 339,8 უცხოელი სტუდენტი პრეფექტურაში 100 000 კაცზე. ეს მაჩვენებელი ტოკიოსთვის 100 000 მოსახლეზე 329,4-ს უტოლდება. ამას ხელი შეუწყო იმ ფაქტმა, რომ ბეპუში მდებარე რიცუმეიკანის აზია – წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტი (APU) იღებს ბევრ უცხოელ სტუდენტს. 2009 წლის 1 ნოემბრის მონაცემებით, ოიტაში სულ 4160 უცხოელი სტუდენტი იყო, 101 სხვადასხვა ქვეყნიდან და ტერიტორიიდან. ამ ქვეყნების უმეტესობა აზიურია.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პრეფექტურები
პენებუი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის დედოფლები
მოცურავე წისქვილები
მოცურავე წისქვილები — მარცვლეულის საფქვავი მოცურავე მოწყობილობა, რომელიც გამართული იყო მტკვრის ორივე ნაპირზე.
თბილისის მოცურავე წისქვილებს პირველად ვხვდებით X საუკუნეში არაბ ისტორიკოს იბნ ჰაუკალთან: წისქვილები ნავისმაგვარ ტივტივაზე იდგა და მსხვილი ჯაჭვებით იყო მდინარის ნაპირზე მიბმული. მტკვარზე გამართული წისქვილები დატანილი აქვს პიშჩევიჩს 1785 წელს თბილისის გეგმაზე: XIX-XX საუკუნეებში თბილისში ასეთი წისქვილები იყო რიყეზე, ჩუღურეთში და ვანქის უბანში. აქვე, მუხრანის ხიდთან იყო ქუჩები - წისქვილის შესახვევი და წისქვილის დაღმართი. რომელიც მტკვართან ჩადიოდა. თბილისში, მტკვარზე წისქვილები გაუქმდა XX საუკუნის 20-იანი წლების მიწურულში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მტკვარი
შატვანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ლუკა მჟავანაძე
ლუკა მჟავანაძე (დ. 28 თებერვალი, 2004) — ქართველი ფეხბურთელი. ქუთაისის „ტორპედოს“ ნახევარმცველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2004 კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
ჩალდირანის ბრძოლა
ჩალდირანის ბრძოლა (‎‎; Çaldıran Muharebesi) — პირველი საბრძოლო დაპირისპირება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა ირანს შორის. გაიმართა 1514 წლის 23 აგვისტოს, ირანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩალდირანის ველზე.
წინა ისტორია
1501 წელს 14 წლის ისმაილ I-მა დააარსა ახალი შიიტურ-ისლამური სახელმწიფო — სეფიანთა იმპერია, რომელმაც 1510 წლისათვის მთლიანი ირანის, სომხეთის, ავღანეთისა და თურქმენეთის უდიდესი ნაწილის, ერაყისა და ანატოლიის რამდენიმე ბეილიქის დაპყრობა მოახერხა. 1512 წელს ოსმალეთის ტახტზე ასულმა სულთანმა, სელიმ I-მა მმართველობის პირველი წელი ძმებთან ბრძოლასა და ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცებას მოანდომა. 1513 წელს, საბჭოს სხდომაზე მან შიიტები ურჯულოებად მოიხსენია და სეფიანთა ირანს ომი გამოუცხადა. ომის წინ სულთანმა უსასტიკეს ხერხს მიმართა. მან იმის შიშით, რომ ანატოლიელი შიიტი მუსლიმები კონფლიქტის შემთხვევაში მტრის მხარეს გადავიდოდნენ,  ოსმალეთისა და ირანის საზღვარზე მცხოვრები შიიტები სიკვდილით დასაჯა. ბრძანებულება შეეხო 7-დან 70 წლამდე ასაკის ყველა ადამიანს, განურჩევლად სქესისა.
სულთნის ამგვარი ქმედება ისმაილ I-მა გამოწვევად მიიღო, 30,000 მეომრით შეიჭრა ანატოლიაში და რამდენიმე ციხე-სიმაგრე დაიკავა. 1514 წლის აპრილში სულთანმა სტამბოლიდან 100,000 ჯარისკაცი დაძრა, რომლებმაც  2 თვეში მიაღწიეს არზრუმამდე და რამდენიმე შეტაკების შემდეგ სპარსელები უკუაქციეს. შემდეგ გადაინაცვლეს სამხრეთით, აიღეს ქურთისტანი და მიადგნენ ირანის ჩრდილოეთ ნაწილს. ისმაილ I უკან იხევდა და გზად არსებულ სოფლებსა და მცირე დასახლებებს წვავდა, აუკაცრიელებდა. ოსმალები ჩალდირანის ველზე დაბანაკდნენ. სელიმ I-მა შაჰი მასშტაბური ომის მაგივრად გენერალურ ბრძოლაში გამოიწვია და თანხმობაც მიიღო.
ბრძოლა და მისი შედეგები
1514 წლის 23 აგვისტოს ოსმალეთის არმია სპარსელებს დაუპირისპირდა. თურქთა ლაშქარი 80,000-დან 100,000 მეომრამდე მერყეობდა, ხოლო ისმაილ I-ის არმია 55,000-80,000 ჯარისკაცისგან შედგებოდა. ბრძოლა ოსმალების გამარჯვებით დასრულდა. სპარსელებს 5,000 მებრძოლი დაეღუპათ და გაუნადგურდათ ზარბაზნების უმეტესი ნაწილი. 6 სექტემბერს ოსმალები დედაქალაქ თავრიზში შევიდნენ, დაარბიეს, გაძარცვეს ის და მოსახლეობის დიდი ნაწილი დახოცეს. სელიმს ლაშქრობის გაგრძელება სურდა, მაგრამ იანიჩარების წინააღმდეგობის გამო სტამბოლში მოუწია დაბრუნება. მან გარნიზონები ჩააყენა დაპყრობილ ტერიტორიებზე და მახარებელი წერილები გაუგზავნა უზბეკ ხანებს, მის ვაჟს, სულეიმან I-სა და ეგვიპტის სულთანს.
ამ გამარჯვებით ოსმალეთის იმპერია დაეუფლა მთლიან ანატოლიას, დასავლეთ სომხეთს, მესოპოტამიის მცირე ნაწილსა და ირანის ჩდილოეთ პროვინციებს. ამის შემდეგ ოსმალებმა განაგრძეს წინსვლა აზიაში და 1517 წელს დაასრულეს მამლუქების იმპერიის ბატონობა ახლო აღმოსავლეთსა და ეგვიპტეში, რის შედეგადაც ავტორიტეტი მოიპოვეს ისლამურ სამყაროში. ახლადშექმნილი სეფიანთა იმპერია კი ქაოსმა მოიცვა. ისმაილ I ყველანაირ ხერხს მიმართავდა ოსმალებზე შურის საძიებლად, მაგრამ უშედეგოდ. ირან-ოსმალეთის დაპირისპირება მალე მასშტაბურ ომშიც გადაიზარდა და 1532 წელს დაიწყო მათი ორასწლიანი სისხლისმღვრელი ომების ეპოქა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირან-ოსმალეთის ომები კატეგორია:ერაყის ისტორია კატეგორია: ირანის ისტორია
ენდრიუსის ოლქი
ენდრიუსის ოლქი (Andrews County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ენდრიუსი. შეიქმნა 1876 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
თედელეთის ეკლესია (ჯუარ)
თედელეთის ეკლესია (ჯუარ) — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ თედელეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ენდრიუსის ოლქი
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
თედელეთის ეკლესია (ჯუარ)
ნაგებობის მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია. აღმოსავლეთი კედელი თითქმის აღარ არსებობს. შემორჩენილია ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების მცირე ფრაგმენტები. ნაშენია ფლეთილი ქვით დუღაბზე.
ძველი სახლი
ძველი სახლი — პირველი კერძო თეტრი საქართველოს თეატრის უახლეს ისტორიაში. დააარსა რეჟისორმა და დრამატორგმა ა. მრევლიშვილმა თავის საკუთარ სახლში რ-იც ძველითბილისის ისტორიულად მნიშვნელოვან, ულამაზეს აგილას -მეტეხის კლეზე ძველი სახლი გაიხსნა 1994წელს 14 იანვარს აღინიშნებოდა ტრადიციულად ქართულის თეატრის დღე. თეატრი მოქმებს ანტრეპიზის პრინციპით აქვს ორი არბაზი კამერული იტევს 60 მაყურებელს და ღია ამფითეატრი 100-120 ადგილით. თეტრი ეწევა აგრეთვე საგამანათლებელი თეატრი მოღვაწეობას რეგულარუთ იმართება თეატრის გაკვეთილები მოსწავლე ახალგაზრდებისთვის აქტიურად თანამშრომლობდა სახელმწიფო საქალაქო თეატრებთან. თეატრის რეპერტუალში სპექტაკლები ფ. მარსოს „კვერცხი“ ა. მრევლიშვილი „მარტორქები ორკესტრში“ მ. მრევლიშვილის „ბედი მგოსნისა“ მ. ბულგაკოვის „მორფუმი“ შენობაში ამჟამად თეატრებს რეგურალურადს მართავს საქალაქო მეტეხის თეატრი.
პიტერ სელერსი
პიტერ სელერსი (Peter Sellers; დ. 8 სექტემბერი, 1925 — გ. 24 ივლისი, 1980) — ბრიტანელი მსახიობი, კომიკოსი და მომღერალი. მიჰყავდა კომედიური შოუ BBC-ის რადიოში, ცნობილია ფილმების სერიაში „ვარდისფერი პანთერა“ მონაწილეობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი   24 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კანგარლის რაიონი
კანგარლის რაიონი — (აზერ. Kəngərli rayonu) აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეულია. ადმინისტრაციული ცენტრი არის სოფელი გვირაგი. კანგარლის რაიონის ფართობია 681.94 კვადრატული კილომეტრი.
ტერიტორიის სახელწოდება მომდინარეობს თურქული ტომის კანგერლის სახელიდან, რომელიც მდინარე არაქსის ჩრდილოეთით დასახლდა, სავარაუდოდ, დაახლოებით 1500 წელს.
კანგარლის რაიონი შეიქმნა 2004 წლის 19 მარტს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით.
რელიეფი
რეგიონის კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია, გამოირჩევა ძალიან ცხელი ზაფხულითა და ძალიან ცივი ზამთრით.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრიდან 6 კილომეტრში - სოფელ გივაგში, მიედინება მდინარე არაქსი.
სამხრეთით, კანგარლის ოლქს ესაზღვრება ირანის ისლამური რესპუბლიკა, ჩრდილოეთით კი სომხეთის რესპუბლიკა.
ამჟამად რაიონში შედის 10 სოფელი. კანგარლის რაიონის ადმინისტრაციული ერთეულებია: ბეიკდუზის, ჭალხანგალას, ბაბეკის რაიონი, ჰინჯაბის რაიონი, შარურის რაიონის სოფლები: ღვირაგი, გარაბახლარი, იურდუში, შახტახლი, ხოკი და იენი კერკინი.
მოსახლეობა
სტატისტიკის სახელმწიფო კომიტეტის მონაცემებით, 2018 წლის მდგომარეობით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 32.200 ადამიანს. ბოლო პერიოდში რაიონის მოსახლეობის რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა. მთლიანი მოსახლეობიდან 15.900 კაცია, 16.300 ქალი.
რაიონის მაცხოვრებლების ძირითად საქმიანობას თამბაქოს მოშენება წარმოადგენს. რაიონშ არის მეფრინველეობის მეურნეობა. მაღალ დონეზე დგას მესაქონლეობა და მცირე მეცხოველეობა, მევენახეობა, მარცვლეულის მოშენება. მოჰყავთ ბოსტნეული და ხილი.
კულტურული ძეგლები
როგორც ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის დანარჩენი ნაწილები, აქ უამრავი უძველესი ძეგლია, რაც იმის მტკიცებულებაა, რომ მიწის ნაკვეთი ადრეული დროიდან იყო დასახლებული. რაიონში არის ისეთი ისტორიული ძეგლები, როგორებიცაა ჩალხან გალა, გაზმას მღვიმე, ჯამე და მეჩეთის დასახლებები სოფელ ჰოკში (XVIII საუკუნე), ნახევრად მიწისქვეშა აბანო სოფელ შახტახეთში (XIX საუკუნე მისი არქიტექტორია - ისა სულთან შახტახინსკი.
რესურსები ინტენეტში
კატეგორია: კავკასია კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: აზერბაიჯანის რაიონები
ვილაშა
ვილაშა  (Vıləşə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
გაგლოევების კოშკი
გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ნაგებია ფიქალითა და ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე. შემორჩენილია ოთხი სართულის დონეზე. კარი გაჭრილია ჩრდილოეთით მეორე სართულზე. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე მონგრეულია, შემორჩა ოთხი სართულის დონე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
Philips Videopac+ G7400
Philips Videopac + G7400 — მესამე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შეიმუშავა და გამოსცა კომპანია Philips-მა შეუზღუდული რაოდენობით ევროპაში, 1983 წელს. დაანოსდა 1983 წელს Consumer Electronics Show-ზე. მისი გამოშვება დაგეგმილი იყო ამერიკაში Odyssey³ Command Center-ის სახელწოდებით, თუმცა არასდროს გამოცემულა. G7400 არის Philips Videopac G7000-ის მემკვიდრე — ამერიკაში ცნობილი როგორც Magnavox Odyssey². კონსოლი უკუთავსებადი იყო G7000-თან და შეეძლო ამ უკანასკნელის თამაშების გაშვება, თუმცა წინამორბედისგან განსხვავებით, რომელსაც გააჩნდა მემბრანული ტიპის კლავიატურა, მასში ჩაშენებული იყო მექანიკური კლავიატურა. ის გამოიყენებდა Intel-ის 8048 ცენტრალურ პროცესორს 1.79 მჰც სიხშირით და 6 კბ ოპერატიულ მეხსიერებას.
სქოლიო
კატეგორია:Philips-ის პროდუქტები კატეგორია:მესამე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:1983 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები
ლუდვიგ ვილჰელმი (ბადენ-ბადენის მარკგრაფი)
ლუდვიგ ვილჰელმ ფონ ბადენ-ბადენი (Ludwig Wilhelm von Baden-Baden) ან უბრალოდ, ლუდვიგ ფონ ბადენი, მეტსახელად, „თურქი ლუდოვიკო“ ან „თურქი ლუი“ (Türkenlouis; დ. 1655 წლის 8 აპრილი, პარიზი — გ. 1707 წლის 4 იანვარი, რაშტატი) — ბადენ-ბადენის მარკგრაფი 1677 წლის 22 მაისიდან, მხედართმთავარი, ფელდმარშალი (1696 წლის 22 ნოემბერი), რაიხსგენერალ-ფელდმარშალი (გენერალისიმუსი) (1703 წლის 11 მარტიდან), წარმატებით ებრძოდა ოსმალეთის იმპერიას. მისთვის აშენდა რაშტატის სასახლე.
ბიოგრაფია
ლუდვიგი იყო პრინც ფერდინანდ მაქსიმილიან ფონ ბადენ-ბადენისა და პრინცესა ლუიზა კრისტინა ფონ სავოი-კარინიას შვილი. დაიბადა პარიზში. მიიღო კარგი აღზრდა. 1668 წელს, გარდაეცვალა მამა, რის შემდეგაც იზრდებოდა ბაბუასთან, ბადენ-ბადენის მარკგრაფთან, ვილჰელმ I-თან.
ნიდერლანდების ომში
1674 წელს, ლუდვიგ ვილჰელმი ჩაეწერა იმპერიის არმიაში და 1674—1676 წლებში მონტეკუპოლის მეთაურობით იბრძოდა ფრანგების წინააღმდეგ. 1676 წელს, თავი გამოიჩინა ფლიპსბურგის ალყაში, რის შედეგადაც მიიღო პოლკოვნიკის წოდება.
1677 წელს გარდაიცვალა ვილჰელმ I და ბადენ-ბადენის სამარკგრაფო ჩაიბარა ლუდვიგმა, თუმცა ამას საომარი საქმიანობისათვის ხელი არ შეუშლია, იმავე წელს ის ფრაიბურგის დაცვაში მონაწილეობდა, რომელსაც ალყა ფრანგებმა შემოარტყეს. 1678 წლის კამპანიის დროს, შტაუფენის ბრძოლაში ლუდვიგი დაიჭრა, სადაც, აგრეთვე, გამოიჩინა თავი. 1679 წლის 18 მაისს მიიღო გენერალ-ფელდვახტმაისტერის წოდება (XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის შემდეგ ეს წოდება შეიცვალა გენერალ-მაიორის ჩინით).
ნიმვეგენის ზავის შემდეგ, ლუდვიგი თავის სამარკგრაფოში ცხოვრობდა და 1682 წლის 1 თებერვალს იმპერატორმა მიანიჭა ფელდმარშალ-ლეიტენანტის წოდება.
დიდ თურქულ ომში
1683 წელს, ლუდვიგი იმპერიის ჯარებს მეთაურობდა თურქთა მიერ ვენის ალყის შემორტყმის დროს. ამის შემდეგ მონაწილეობდა ქალაქის გათავისუფლებისთვის ბრძოლაში. 1683 წლის 22 ნოემბერს მიენიჭა კავალერიის გენერლის წოდება.
1685 წელს ლუდვიგ ვილჰელმა ზედიზედ რამდენიმეჯერ სძლია თურქებს.
მარია ისაბელ ესპანელი
მარია ისაბელ ესპანელი (María Isabel de España, Maria Isabella di Spagna; დ. 6 ივლისი, 1789 — გ. 13 სექტემბერი, 1848) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე კარლ IV-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ლუიზა პარმელის უმცროსი ქალიშვილი. ესპანეთის ინფანტა დაბადებით. ნეაპოლისა და ორი სიცილიის დედოფალი 1825-30 წლებში როგორც ფრანჩესკო I-ის მეორე მეუღლე და მისი თორმეტი შვილის დედა. ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ II-ისა და ესპანეთის დედოფალ მარია კრისტინა სიცილიელის დედა. ესპანეთის დედოფალ ისაბელ II-ის ბებია.
ლუდვიგ ვილჰელმი (ბადენ-ბადენის მარკგრაფი)
დიდ თურქულ ომში
1686 წლის 13 დეკემბერს მიიღო ფელდმარშალის წოდება.
მარია ისაბელ ესპანელი
ესპანეთის ინფანტა
მარცხნივ|მინი|350x350პქ|[[ფრანსისკო გოია|ფრანსისკო გოიას მიერ შესრულებული კარლ IV-ის საოჯახო პორტრეტი, სადაც მარია ლუისა წარმოდგენილია ცენტრში, დედოფალ მარია ლუისას ხელ მარცხნივ]] მარია ისაბელი დაიბადა 1789 წლის 6 ივლისს, მადრიდის სამეფო სასახლეში, ესპანეთში. იგი იყო ესპანეთის მეფე კარლ IV-ისა და დედოფალ მარია ლუიზა პარმელის უმცროსი ასული. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა ესპანეთის მეფე კარლ III და დედოფალი მარია ამალია საქსონიელი, ხოლო დედის მხრიდან პარმის ჰერცოგი ფილიპე I და საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ის უფროსი ასული ლუიზა ელიზაბეტ ფრანგი ერგებოდნენ. მარია ისაბელის დაბადება ძალზედ სადავო იყო, რადგანაც დედამისს ამ დროს საყვარელი ჰყავდა, მეფის ფავორიტ ემანუელ გოდოის სახით, ამიტომაც ბევრი ფიქრობდა, რომ ის სწორედ მისი ქალიშვილი იყო და არა კარლის. 1792 წლიდან გოდოი ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი ხდება.
კაკო მარი
ივანე (კაკო) მარი (დ. 2 დეკემბერი, 1902, დაბლაციხე, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 17 სექტემბერი, 1990, თბილისი) — ქართველი მთამსვლელი და მთამსვლელობის ორგანიზატორი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952). სამხედრო ალპინიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. კაკო მარი პროფესიით იყო ეკონომისტი, მეცნიერ-თანამშრომელი. ალიოშა ჯაფარიძის სახელობის საქართველოს ალპური კლუბის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1936) და თავმჯდომარე (1940-43), საქართველოს სამთო-სამაშველო სამსახურის უფროსი, მთამსვლელობის უფროსი ინსტრუქტორი, საკვალიფიკაციო კომისიის თავმჯდომარე, საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი, სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი (1985). იყო ალპინისტურ კლუბ „წეის“ დირექტორი (1938-39). მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა ასვლა მყინვარწვერზე ახალი, სამხრეთ-აღმოსავლეთი გზით (1932), ნამყვამ-წურუნგალა-აილამისა (1947) და შხელდა-უშბის (1950) ტრავერსები, სასიმაღლო-სპორტული ასვლები პამირში (1962) და სხვა. დაჯილდოებულია საქართველოს უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელებით.
ლუდვიგ ვილჰელმი (ბადენ-ბადენის მარკგრაფი)
დიდ თურქულ ომში
1687 წელს მონაწილეობდა მოხაჩის ბრძოლაში.
კაკო მარი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1990 კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
მარია ისაბელ ესპანელი
ესპანეთის ინფანტა
მარია ისაბელის ბავშვობა დაემთხვა საფრანგეთის რევოლუციას, ნაპოლეონის შემოჭრებისა და საშინელი არეულობის ეპოქას. ყოველივე ამის გამო, მის მშობლებს არ ეცალათ მისთვის ისეთი განათლების მისაცემად, როგორიც მის და-ძმებს ჰქონდათ. 1800-1801 წლებში მისმა მშობლებმა გამოჩენილ ესპანელ მხატვარ ფრანსისკო გოიას მათი საოჯახო პორტრეტი დაუკვეთეს, რომელიც დღეისათვის პრადოს მუზეუმში ინახება.
ლუდვიგ ვილჰელმი (ბადენ-ბადენის მარკგრაფი)
დიდ თურქულ ომში
1688 წელს დაიპყრო სლავონია და ბოსნია.
1689 წელს მეთაურობდა იმპერიის არმიას. მიუხედავად არადამაკმაყოფილებელი სასურსათო მომარაგებისა და არასაკმარისი თანხებისა, ლუდვიგი მაინც შეიჭრა სერბეთში. 30 აგვისტოსა და 24 სექტემბერს გამარჯვება მოიპოვა სერასქერ არაბ-რეჯიბ-ფაშაზე პატაჩინის ბრძოლისა და ნისთან ბრძოლის დროს, რის შედეგადაც აიღო ვიდინი და მცირე ვალახეთი. თუმცა დამხმარე ჯარის არარსებობისა და რესურსების არქონის გამო საომარი კამპანია მარცხით დასრულდა. 12 000 კაცით ლუდვიგ ვილჰელმს არ შეეძლო წინააღმდეგობა გაეწია თურქებისათვის, რომლებსაც უნგრელი და ტრანსილვანიელი მეამბოხეები ეხმარებოდნენ, ამიტომ, 1690 წელს იმპერიამ ყველა მოპოვებული ტერიტორია დაკარგა.
დიდი საფრთხის შეგრძნობის გამო, იმპერატორმა და საომარმა საბჭომ გადაწყვიტეს დამხმარე ჯარის გაგზავნა. 1691 წლის 27 აგვისტოს ლუდვიგი დაინიშნა გენერალ-ლეიტენანტად. მისი მეთაურობის ქვეშ უკვე 66 000 კარგად შეიარაღებული ჯარისკაცი შედიოდა. იმპერია შეტევაზე გადავიდა და თურქებს თავს დაესხა.
1692 წლის კამპანიის დროს უკვე ორივე არმია სისხლისგან დაცლილი იყო, ამიტომ არცერთი მნიშვნელოვანი დაპირისპირება არ მომხდარა, უკვე ყველაფერი ზავის ჩამოგდებას მოასწავებდა. ამ ომის დროს, წითელი სამხედრო ფარაჯის გამო, რომლითაც ლუდვიგი ბრძოლის ველზე გამოდიოდა, თურქებმა მას „წითელი მეფე“ შეარქვეს.
1693 წლის 2 აპრილიდან, ლუდვიგ ვილჰელმი იმპერიის არმიის სათავეში მოექცა, შვაბის მეთაურის თანამდებობით. რაინის მარჯვენა სანაპიროზე უპირისპირდებოდა ფრანგებს, რის დროსაც თითქმის არ გამოსულა თავდაცვითი მდგომარეობიდან. მთელი ამ კამპანიის მანძილზე, არ შემდგარა არც ერთი მთავარი ბრძოლაც კი. გერმანელთა ალზაციაში, ხოლო ფრანგების პფალცში შეჭრას არასდროს არ მოჰყოლია შედეგი და ყოველთვის სრულდებოდა სწრაფი უკანდახევით რაინისაკენ. ლუდვიგ ვილჰელმი ამ თანამდებობაზე 1697 წლამდე დარჩა და გააფორმა რაიკსვაიკის ზავი.
1697 წლიდან ლუდვიგი თავის სამარკგრაფოში ცხოვრობდა.
ესპანური მემკვიდრეობისთვის ომში
ესპანური მემკვიდრეობისთვის ომის დაწყებისთანავე, ლუდვიგ ვილჰელმი კვლავ მოექცა იმპერიის არმიის სათავეში და მასთან ერთად, 1702 წელს, აიღო ლანდაუ. როცა ბავარიის კურფიურსტი ფრანგების მხარეს გადავიდა, ლუდვიგ ვილჰელმმა რაინისგენ დაიხია. ფრანგები, ვილარის მეთაურობით, გამოედევნენ მას მდინარის პირველ ნაპირამდე და 1702 წლის 14 ოქტომბერს მოხდა ფრიდლინგენის ბრძოლა, რომელსაც არ მოჰყოლია გადამწყვეტი გარემოებები, თუმცა გერმანული არმია სრულ მზადყოფნაში მოვიდა და უმნიშვნელო დანაკარგებით დაიხია შტაუფენისკენ. თუ ვილარი გამოედევნებოდა მათ, ვერ შეუერთდებოდა ბავარიის არმიას, ამიტომ ძალაუნებურად დაბრუნდა მდინარის მარცხენა სანაპიროზე და ორივე არმიამ საზამთროდ დაისვენა.
1705 წლის კამპანიის დასაწყისში ლუდვიგსა და მალბოროს შორის უთანხმოება კიდევ უფრო გამწვავდა. ამ უკანასკნელმა ღიად შესჩივლა იმპერატორს, დაადანაშაულა ლუდვიგი უსაქმურობასა და დაპირებების შეუსრულებლობაში გაიწვია თავისი არმია ნიდერლანდებში. ლუდვიგ ვილჰელმმა არმია დატოვა და სურდა დაეთმო მთავარსარდლის პოსტი, თუმცა თხოვნის შემდეგ ხელახლა მიიღო სამხედრო სამსახური და სექტემბერში რაინისკენ გაემართა. ამ დროს დაზამთრდა და ორივე დაპირისპირებული არმია რაინის ნაპირებზე იყო დაბანაკებული.
1706 წლის კამპანიის დროს, ის მთელი ზაფხულის განმავლობაში უწევდა წინააღმდეგობას ფრანგულ არმიას შტოლჰოფენსის სიმაგრეში. უმოქმედობისთვის, რომელსაც ლუდვიგ ვილჰელმი ავლენდა ფრანგებთან ლაშქორბისას, სრულად დაგმეს და არასამართლიანად დაადანაშაულეს ბოროტ განზრახვებში. თავისი თანდაყოლილი სიფრთხილის მეშვეობით, ლუდვიგ ვილჰელმი სრულად დაუპირისპირდა თავის ოპონენტს, თამამ ჰერცოგ მალბოროს, ასე რომ, მათი შეთანხმება მოსალოდნელი არ იყო. უსიამოვნებებმა, რომლებიც ლუდვიგ ვილჰელმს ძალაუნებურად შეეყარა, დააჩქარეს მისი სიკვდილი, რომელიც მის რაშტატის ციხე-სიმაგრეში მოხდა.
ლუდვიგ ვილჰელმი იყო თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გენერალი. ის გამოირჩეოდა პიროვნული სიმამაცით, მკაცრი დისციპლინითა და დასჯის მკაცრი მეთოდებით. მან შესანიშნავად იცოდა ფრანგული, ინგლისური, ნიდერლანდური, იტალიური და ლათინური ენები. ის, აგრათვე, ცნობილი იყო საფორტიფიკაციო საქმის ცოდნით. მარკგრაფის ლიტერატურული საქმიანობიდან ცნობილია მისი სამხედრო და პოლიტიკური წერილები ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომზე, ასევე მისი სამხედრო ინსტრუქცია „დროული ქცევები, ომამდე და ომის შემდეგ“.
ოჯახი
ლუდვიგ ვილჰელმი და პრინცი ევგენი სავოიელი ბიძაშვილები იყვენენ. მათი საერთო ბაბუა, პირველისა დედის მხრიდან, ხოლო მეორიდან მამის მხრიდან იყო ტომას ფონ სავოელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1655 კატეგორია:გარდაცვლილი 1707 კატეგორია:ცერინგენები კატეგორია:ბადენის მმართველები კატეგორია:ავსტრიელი გენერალ-ფელდმარშალები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის მხედართმთავრები კატეგორია:ესპანური მემკვიდრეობისთვის ომის მონაწილეები
მარია ისაბელ ესპანელი
ესპანეთის ინფანტა
1800 წელს ნაპოლეონმა ესპანეთის სამეფო კარზე ელჩად თავისი ძმა, ლუსიენ ბონაპარტი გააგზავნა. აღსანიშნავია, რომ ლუსიენმა 1801 წლის აპრილში დედოფალ მარია ლუიზას ნაპოლეონისა და მარია ისაბელის დაქორწინება შესთავაზა. მარია ლუიზა ცხადია დასთანხმდა, თუმცა ყველასათვის მოულოდნელად ნაპოლეონმა ცოლად თავისი საყვარელი ჟოზეფინ ბოარნე შეირთო. ყოველივე ამის შემდეგ, დედოფალმა მარია ლუიზამ მისთვის სხვა, ახალი საქმროს ძებნა დაიწყო.
ქორწინება
მარცხნივ|მინი|317x317პქ|ინფანტა მარია ისაბელის პორტრეტი, შესრულებულია ფრანსისკო გოიას მიერ ნაპოლეონსა და ზოგადად ფრანგებზე განრისხებულმა მარია ლუიზამ განიზრახა, რომ მარია ისაბელი ან მეფისთვის, ან მომავალი მეფისთვის უნდა მიეთხოვებინა. მან მალევე იპოვა ამისათვის შესაფერისი კანდიდატი. ეს იყო მარია ისაბელის მამის ბიძაშვილი, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ I-ისა და დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელის (საფრანგეთის დედოფალ მარია ანტუანეტას უმცროსი და) ვაჟი, კალაბრიის ჰერცოგი ფრანჩესკო დე ბურბონი. თუმცა საქმეს ის ართულებდა, რომ ფრანჩესკო ამ დროს დაქორწინებული იყო მარია კლემენტინა ავსტრიელზე, რომელიც ამავე, 1801 წლის ნოემბერში პირველივე მშობიარობას გადაჰყვა.
ორი საქორწინო კონტრაქტი 1802 წლის აპრილში გაფორმდა არანხუესის სამეფო სასახლეში. 1802 წლის 6 ივლისს, თავის მესამეტე დაბადების დღეზე, მარიონეტული წესით მარია ისაბელი ცოლად გაჰყვა თავის 25 წლის ბიძაშვილ ფრანჩესკოს. ნეაპოლელი პრინცესისა და პრინცის დასახვედრად ესპანეთის სამეფო ოჯახი ბარსელონაში გაემგზავრა, სადაც ისინი ასევე დახვდნენ მარია ისაბელის გათხოვილ დას, ეტრურიის დედოფალ მარია ლუისას, რომელიც სპეციალურად ამ დღისთვის ჩავიდა ესპანეთში. 13 აგვისტოს სამეფო ოჯახი უკვე ბარსელონაში იყო, 4 აგვისტოს კი შედგა ორმაგი ქორწინება, სადაც მარია ისაბელი და ფრაჩესკო და მათი და-ძმა, პრინცი ფერდინანდი და მარია ანტონია დაქორწინდნენ. დიდი და პომპეზური ქორწილის შემდეგ მარია ისაბელი დაემშვიდობა ოჯახს და მეუღლესთან ერთად ნეაპოლში გაემგზავრა.
ნეაპოლის სამეფო პრინცესა
მინი|318x318პქ|ნეაპოლის სამეფო პრინცესა მარია ისაბელ ესპანელი 1819 წელს, შესრულებულია ჯუზეპე კამარანოს მიერ კასერტას სასახლეში ნეაპოლის სამეფო კარზე მარია ისაბელმა კარგი შთაბეჭდილება ვერ დატოვა. კარლ IV-ის ყველა ქალიშვილი (კარლოტა ხოაკინა, მარია ამალია, მარია ლუისა და მარია ისაბელი), არც თუ ისე მაღლები იყვნენ და ძალიან სადა გემოვნება ჰქონდათ, რაც პომპეზურობასა და ფუფუნებას შეჩვეულ დიდებულებს დიდად არ მოსწონდათ. მისი დებისაგან განსხვავებით, მარია ისაბელს ძალიან მკაცრი და ხისტი ხასიათი ჰქონდა, ამასთან იგი გაცილებით უფრო ნაკლები ასაკისას ჰგავდა, ვიდრე ცამეტი წლისას. ნეაპოლელები მას აღწერდნენ შემდეგნაირად: "პატარა და მრგვალი, როგორც ბურთი". მისი დედამთილი, ძლევამოსილი დედოფალი მარია კაროლინა ავსტრიელიც უკმაყოფილო იყო მისით. ფრანჩესკოს პირველი ცოლი, მარია კლემენტინა ავსტრიელი მარია კაროლინას ძმის შვილი იყო და ამიტომაც იგი ძალიან უყვარდა, რასაც ვერ ვიტყვით მარია ისაბელზე. მას მარია ისაბელზე არასასურველი პირველი შთაბეჭდილება დარჩა, რის შესახებაც მან თავის წერილშიც დაწერა:
მარია ისაბელი მხოლოდ თხუთმეტი წლის იყო, როდესაც მისი პირველი ქალიშვილი ლუიზა კარლოტა დაიბადა. მან იგი 1804 წლის 24 ოქტომბერს პონტიჩის სასახლეში, ნეაპოლში გააჩინა. ამ დროს მას ასევე ჰყავდა მცირეწლოვანი გერიც, მარია კაროლინას სახით (რომელსაც სახელი ბებიის პატივსაცემად დაარქვეს), რომელიც შემდგომში საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის ვაჟზე, ბერის ჰერცოგ შარლ ფერდინანდზე გაათხოვეს.