cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლეიტონ ბეინზი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:უიგან ატლეტიკის ფეხბურთელები კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ყარაგიოზი (ზანგილანი)
ყარაგიოზი (Qaragöz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ხიდი მდინარე კვაიზე (ფილმი)
ფილმის თავდაპირველი სცენარი კარლ ფორმანს ეკუთვნოდა, რომელიც შემდეგში მაიკლ უილსონმა შეცვალა. ორივე სცენარისტს საიდუმლოდ მუშაობა უწევდათ, რადგანაც ჰოლივუდის შავ სიაში იყვნენ და მუშაობის გასაგრძელებლად გაერთიანებულ სამეფოში გაქცევა მოუხდათ. პიერ ბულმა, რომელიც ინგლისურად ვერ საუბრობდა, ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის მიიღო. ფორმანმა და უილსონმა ოსკარი გარდაცვალების შემდეგ მიიღეს.
გიორგი გუნია (მხატვარი)
გიორგი კონსტანტინეს ძე გუნია (დ. 19 ოქტომბერი, 1938, თბილისი, — გ. 30 მარტი, 2001) — ქართველი სცენოგრაფი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1989).
ხიდი მდინარე კვაიზე (ფილმი)
ხიდი მდინარე კვაიზე 1945 წლის ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმი იყო და კრიტიკოსთაგან დადებითი შეფასებები დაიმსახურა. ფილმმა ოსკარის 30-ე დაჯილდოებაზე 7 ჯილდო (მათ შორის ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის) დაიმსახურა. 1997 წელს ხიდი მდინარე კვაიზე „კულტურული, ისტორიული და ესთეტიკური მნიშვნელობის“ მქონე ფილმად დაასახელეს და აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკამ ფილმების ეროვნულ რეესტრში შეიტანა. ამერიკის კინოინსტიტუტმა ფილმი ყველა დროის საუკეთესო ამერიკულ ფილმებს შორის დაასახელა. 1999 წელს ბრიტანეთის კინოინსტიტუტმა ხიდი მდინარე კვაიზე XX საუკუნის 100 საუკეთესო ბრიტანულ ფილმს შორის მე-11 ადგილას დაასახელა.
გიორგი გუნია (მხატვარი)
დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1966 წელს, იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას (1970–1982). 1980–1992 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის მთავარ მხატვრად, ხოლო 1987–1996 წლებში — საქართველოს მხატვართა კავშირის გამგეობის პირველ მდივნად. 1990 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო საქართველოს კულტურის მინისტრის მოადგილე. ამავდროულად, 1991 წლიდან მოღვაწეობდა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში, სადაც დააარსა თეატრალურ-დეკორაციული ფაკულტეტი. გუნიას გაფორმებული აქვს 70-ზე მეტი სპექტაკლი საქართველოსა და საზღვარგარეთის თეატრებში: ჟან ანუი „ანტიგონე“ (1968), ჟან-პოლ სარტრი „ეშმაკი და უფალი ღმერთი“ (1995, შოთა რუსთაველის სახ. აკადემიური თეატრი); ჟ. ანუის „ტოროლა“ (1965), მიხეილ მრევლიშვილის „წმ. შუშანიკის წამება“ (1968), ვ. რასპუტინის „იცოცხლე და გახსოვდეს“ (1983, კ. მარჯანიშვილის სახ. აკადემიური თეატრი); ვადიმ კოროსტილიოვის „კომანდორის ნაბიჯები“ (1971), ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“ (1983, ა. გრიბოედოვის სახ. რუსული დრამატული თეატრი); უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“ (1972, რუსთავის დრამატული თეატრი); რევაზ ლაღიძის „ლელა“ (1975), პეტრე ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“ (1977, ზ. ფალიაშვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრი); კოტე მახარაძის „ბაგრატიონები“ (1994) და „სტალინი“ (1998, ერთი მსახიობის თეატრი — „ვერიკო“); ბერტოლტ ბრეხტის „სამგროშიანი ოპერა“ (1964, პერმის პ. ჩაიკოვსკის სახ. ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი); გრიგოლ რობაქიძის „ლამარა“ (1996, ბათუმის ი. ჭავჭავაძის სახელობის დრამატული თეატრი) და სხვ. გუნიას შემოქმედებამ დიდი როლი ითამაშა 60-იანი წლების ქართული სცენოგრაფიის განახლებაში. გამოქვეყნებული აქვს ქართული სცენოგრაფიის სკოლისადმი მიძღვნილ სტატიები, აფორმებდა გამოფენებს, სადღესასწაულო კონცერტებს.
ხიდი მდინარე კვაიზე (ფილმი)
სცენარი
სცენარისტები: კარლ ფორმანი და მაიკლ უილსონი ჰოლივუდის შავ სიაში იყვნენ, რის გამოც ინგლისში ცხოვრობდნენ და ფილმზე მხოლოდ საიდუმლოდ მუშაობა შეეძლოთ. სცენარისტებს ერთად არ უმუშვიათ. ფორმანის ნამუშევრით ლინი კმაყოფილი არ იყო, რის შემდეგაც მასზე მუშაობა უილსონმა გააგრძელა. ოფიციალურად სცენარი პიერ ბულს მიეკუთვნა (რომელიც ინგლისურად ვერ საუბრობდა), რომელსაც შედეგად ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის გადაეცა. 1984 წელს კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიამ სიტუაცია გამოასწორა და ფორმანსა და უილსონს ოსკარი გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭათ.
გიორგი გუნია (მხატვარი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სცენოგრაფები კატეგორია:საქართველოს სახალხო მხატვრები
ხიდი მდინარე კვაიზე (ფილმი)
სქოლიო
კატეგორია:1957 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ეპიკური ფილმები კატეგორია:დევიდ ლინის ფილმები კატეგორია:Columbia Pictures-ის ფილმები
ფინვალი
ფინვალი (Balaenoptera physalus) — ზღვის ძუძუმწოვარი უკბილო ვეშაპების ქვერიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 19—20 მ, მაქსიმალური სიგრძე 27,3 მ. აქვს მუქი ნაცრისფერი ზურგი, თეთრი მუცელი, თავის მარჯვენა მხარე მარცხენაზე უფრო ღია ფერისაა. ულვაშის ფირფიტები ნაცრისფერ ლურჯია. გვხვდება არქტიკიდან ანტარქტიკამდე. შემოდის მეჩხერ ყინულებში. მაკეობა საშუალოდ 11,5 თვეს გრძელდება. ნაშიერს აჩენს ზომიერ თბილ წყლებში. მისი სხეულის სიგრძეა 6—7 მ. ფინვალი იკვებება პლანქტონური კიბოსნაირებით, ქარავნული თევზებით, თავფეხიანი მოლუსკებით, რეწვის ობიექტია, იყენებენ მის ხორცს და ცხიმს. მისი რაოდენობა თანდათან მცირდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:უკბილო ვეშაპები
კაკატაჩის რაიონი
კაკატაჩის რაიონი (Distrito de Cacatachi) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის სან-მარტინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 295 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 904 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 75.36 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:სან-მარტინის პროვინციის რაიონები
გრიგოლ გოლიცინი
მინი|გრიგოლ გოლიცინი გრიგოლ სერგეის ძე გოლიცინი (Григорий Сергеевич Голицын; დ. 1838, ვლადიმირის გუბერნია — გ. 1907) — კავკასიის მთავარმართებელი 1897-1904 წლებში; რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი, გენერალადიუტანტი.
ბიოგრაფია
განათლება მიიღო პაჟთა კორპუსში და გენშტაბის ნიკოლოზის აკადემიაში. მსახურობდა კავკასიის არმიის მთავარ შტაბში. მეთაურობდა სხვადასხვა ნაწილებს, მათ შორის გრენადერთა მე-14 ქართულ პოლკს. 1885 წელს გახდა სენატორი. 1893 წელს დანიშნეს სახელმწიფო საბჭოს წევრად. გოლიცინი, როგორც რუსული კოლონიური რეჟიმის ტიპური წარმომადგენელი, უხეში ფორმებით ცდილობდა ამ რეჟიმის ინტერესების ცხოვრებაში გატარებას. იგი გულმოდგინედ ადგენდა ამიერკავკასიაში ეგრეთ წოდებული „ჭარბი მიწების“ სიებს სოფლების დასაარსებლად რუსეთიდან ამიერკავკასიაში გადმოსახლებულთათვის. 1898 წლის 28 სექტემბერს გოლიცინმა დაამტკიცა საგადასახადო საკითხებთან დაკავთემშირებული „დროებითი წესები“, რომელშიც იგი მთლიანად უგულებელყოფდა ადგილობრივ მცირემიწიანი მოსახლეობის უფლებებსა და ინტერესებს. მის მიერ შედგენილი დოკუმენტები მოწმობს რუსეთის იმპერიის მიგრაციული პოლიტიკის რეაქციულ არსს. გოლიცინის პოლიტიკა იმდენად აღიზიანებდა ამიერკავკასიის ადგილობრივ მოსახლეობას, რომ მას თავს დაესხნენ და დაჭრეს, რის შემდეგაც საიმპერიო ხელისუფლება იძულებული გახდა 1905 წლის დასაწყისისათვის იგი კავკასიიდან გაეწვია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიის მთავარმართებლები კატეგორია:დაბადებული 1838 კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კილვა (კუნძული)
კილვა (Kilwa Island) — დიდი კუნძული მვერუს ტბაში. შედის ზამბიის შემადგენლობაში. მისი ფართობია დაახლოებით — 25 კმ². 2012 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა 800 ადამიანზე მეტი, უპირატესად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან დევნილები.
კილვის კუნძული მდებარეობს მვერუს ტბის სამხრეთ-დასავლეთით, 4,65 კმ-ში დასავლეთ სანაპიროდან, რომელიც უკვე შედის კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. კუნძულ კილვიდან 6,2 კმ-ში მდებარეობს იმავე დასახელების კონგოს დასახლებული პუნქტი. მანძილი ზამბიის დედაქალაქ ლუსაკამდე — დაახლოებით 676 კმ-ია. კუნძულის მაქსიმალური სიგანეა — 7,76 კმ. სიგრძე — 12,8 კმ.
XIX საუკუნეში კუნძულზე ჩერდებოდნენ სუაჰილის ხალხის ვაჭრები, რომლებმაც, როგორც ვარაუდობენ, მისცეს კუნძულს დასახელება ინდოეთის ოკეანეში მდებარე იმავე დასახელების კუნძულის პატივსაცემად. დღეისათვის კილვის კუნძულზე მდებარეობს ზამბიის სასაზღვრო პოსტი და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან დევნილების დასახლება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზამბიის კუნძულები
კიცკანი-ნოი
კიცკანი-ნოი (Chiţcanii Noi) — სოფელი მოლდოვაში, ტელენეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 45 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 350 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
პაკაპაუსის რაიონი
პაკაპაუსის რაიონი (Distrito de Pacapausa) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პარინაკოჩასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 852 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 174 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 144.3 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პარინაკოჩასის პროვინციის რაიონები
გომშავარი
გომშავარი (Գոմշավար) — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშისა და ლორეს პროვინციების საზღვარზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1956 მეტრია და წარმოადგენს გუგარაცის ქედის ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
გოლოვინოს სამაროვანი
გოლოვინოს სამაროვანი — ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გოლოვინოს მიდამოებში.
გამოვლინდა რამდენიმე სამაროვანი:
1. 1929 და 1950 წლებში გათხარეს ძვ. წ. VIII-VII სს. კრომლეხები. აღმოჩნდა ბრინჯაოსა და რკინის იარაღი (სატევრები, დანები, შუბისპირები), ბრინჯაოს სამკაული (სამაჯურები, რგოლები, ხატისუღლები, საკიდები, სარტყელი, მძივები), პასტისა და ქვის მძივები, ბრინჯაოსა და თიხის ჭურჭელი. 1950 წელს იქვე გათხარეს ორმოსამარხი, რომელშიც ადამიანისა და ცხენის ჩონჩხები იყო;
2. აღნიშნული სამაროვნიდან 500 მ-ზე აღმოჩნდა პირველი საუკუნეების სამარხები. გათხარეს აგრეთვე ძვ. წ. VIII–VII სს. 2 აკლდამა, რომლებშიც შავპრიალა თიხის ჭურჭელი იყო. გოლოვინოს სამაროვანში გამოვლენილი მასალა თრიალეთის სინქრონული ძეგლების მსგავსია.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ირაკლი ღარიბაშვილის კაბინეტი
ირაკლი ღარიბაშვილის კაბინეტი — საქართველოს მინისტრთა კაბინეტი 2013-2015 წლებში, რომელსაც პრემიერ-მინისტრის რანგში ხელმძღვანელობდა ირაკლი ღარიბაშვილი. როდესაც საქართველოს პარლამენტმა ის დაამტკიცა 2013 წლის 20 ნოემბერს, მის შემადგენლობაში ძირითადად შედიოდნენ წინამორბედის, ბიძინა ივანიშვილის კაბინეტის წევრები.
კოტეხი (ღვინო)
კოტეხი — ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის მშრალი ღვინო.
ირაკლი ღარიბაშვილის კაბინეტი
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მთავრობა
კოტეხი (ღვინო)
„კოტეხის“ თეთრი ღვინო მზადდება რქაწითელის ჯიშის ყურძნისაგან ტკბილის სრული დადუღებით, ხოლო წითელი — საფერავის ჯიშის ყურძნისაგან, დურდოს სრული დადუღებით.
თეთრი „კოტეხი“ ხასიათდება ღია ჩალისფერი შეფერვით, ჯიშური არომატით, სასიამოვნო გემოთი.
წითელი „კოტეხი“ ხასიათდება წითელი ფერით, ჯიშური არომატით, ნაზი, ხავერდოვანი გემოთი.
თეთრი „კოტეხის“ მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-12,0%-ს, შაქრების მასური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 4 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5,5-7,5 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,0 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არა ნაკლებ 16 გ/დმ³.
„კოტეხის“ სპეციფიკური ზონის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 14 კმ².
მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „კოტეხი“ მდებარეობს კახეთში, მდინარე ალაზნის შუა წელში, მარჯვენა სანაპიროზე, ჩრდილო განედის 41°45' და აღმოსავლეთ გრძედის 45°48' კოორდინატებზე. მიკ­რო­­ზონის ტერიტორია მოიცავს ცივ-გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი დაქანების ტყიან კალთებზე მიბჯენილ მთისწინებს და ალაზნის ვაკეს ზღვის დონიდან 250-700 მ-ის ფარგლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში კატეგორია:ქართული ღვინო
გეოსმინი
არის დეკალინისგან წარმოებული ბიციკლური სპირტი, მისი ქიმიური ფორმულაა C12H22O. ტერმინი გეოსმინი მომდინარეობს ძველი ბერძნულიდან „γεω“- [geō] ნიშნავს „დედამიწას“, ხოლო „ὀσμή“- [osmḗ] „სუნს“.
რესურსები ინტერნეტში
წვიმის არომატი
სქოლიო
კატეგორია:სპირტი კატეგორია:ნიადაგი კატეგორია:დეკალინები
გურჯაანის კვირაცხოვლის ეკლესია
გურჯაანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისციხის სამხრეთ განაპირას. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ კედელი (სიგრძე - 9 მეტრი სიმაღლე - 13 მეტრი) რაზედაც მოგვიანებით აგურის გალავანი დაუშენებიათ. ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. 2003 წელს ეკლესიის ახლოს მოსახლეობამ პატარა (1.5 x 0.66 მეტრი სიმაღლე - 0.98 მეტრი) ნიში ააგო.
იან დე იონგი
იან დე იონგი (დ. 8 მაისი, 1963, ემენი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. ამჟამად მუშაობს კლუბ ბოხუმში მენეჯერის დამხმარედ. საფეხბურთო კარიერის მანძილზე თამაშობდა ნიდერლანდების 3 კლუბში.
მმართველობითი კარიერა
იყო ემენისა და დე გრაფსხაპის მენეჯერი, აგრეთვე იყო ჰოლანდიური საფეხბურთო კლუბ ჰერენვენის დამხმარე და დროებითი მენეჯერი, ტრონ სოლიედის გადაყენების შემდეგ (2009–10 სეზონის პირველ კვირებში). 2013 წელს მიიწვიეს ჰერაკლესში.
2014 წლის 31 აგვისტოს გაათავისუფლეს თანამდებობიდან მას შემდეგ, რაც კლუბმა ერედივიზიის 2014–15 წლის სეზონში პირველი ოთხი მატჩი წააგო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:გრონინგენის ფეხბურთელები კატეგორია:ემენის ფეხბურთელები კატეგორია:ჰერენვენის ფეხბურთელები
სან-კრისტოვანი (საფეხბურთო კლუბი)
მინი|240x240პქ|გუნდის ფოტო 2011 წელს მინი|240x240პქ|ესტადიო ფიგუეირა დე მელო, ტევადობა — 8000 სან-კრისტოვან დე ფუტებოლ ე რეგეტასი, ან უბრალოდ სან-კრისტოვანი (როგორც მას ხშირად უწოდებენ) — უდიდესი ტრადიციების მქონე კლუბი ბრაზილაში, რიო-დე-ჟანეიროში. დაარსდა 1898 წლის 12 ოქტომბერს, მაგრამ ამჟამინდელი სახელი ეწოდა 1943 წლის 2 თებერვალს. კლუბი 1926 წელს გახდა შტატის ჩემპიონი, გუნდში ასპარეზობდა ბრაზილიელი ფეხბურთელი რონალდო.
ისტორია
1926 წლის 21 ნოემბერს, კამპეონატიო კარიოკაზე, ფლამენგო 5-1 დაამარცხა. ამ ტურნირზე ვისენტემ 25 გოლი გაიტანა.
გარე ბმულები
* კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო კლუბები
მწვანე გობლინი
მწვანე გობლინი ანუ ნორმან ოსბორნი — მარველის კომიქსების ერთ-ერთი პერსონაჟი, რომელიც შექმნა მწერალმა სტენ ლიმ. პირველად ნორმან ოსბორნი გამოჩნდა The Amazing Spider-Man #14 (July 1964), სადაც ის იყო მწვანე გობლინი, შემდეგ ის ადამიანი ობობას პირველი მტერი ხდება, თავიდან ნორმან ოსბორნი იყო მწვანე გობლინი, შემდეგ კი ის გახდა რკინის პატრიოტი. ნორმან ოსპორნის პერსონაჟი ჩნდება ფილმში ადამიანი ობობა სადაც ნორმან ოსბორნის როლს ასრულებს უილემ დეფო. 2009 წელს, ნორმან ოსბორნმა საიტ IGN-ის კომიქსის სუპერბოროტმოქმედებში მე-13 ადგილი დაიკავა.
გიორგი გუნია (კინორეჟისორი)
დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი 1934 წელს. 1920-იან წლებში მუშაობდა თბილისში, გ. პლეხანოვის სახელობის თეატრში, 1928 წლიდან — კინოში მსახიობად, დამდგმელ რეჟისორად. გადაღებულია ფილმებში: „უგუბზიარა“ (1930), „ნამდვილი კავკასიელი“ (1931), „მზაღო და გელა“ (1933) და სხვ. მეორე რეჟისორად იმუშავა ქართულ მხატვრულ ფილმებზე: „ჭრიჭინა“ (1954), „ორი ოკეანის საიდუმლოება“ (1955), „მე ვიტყვი სიმართლეს“ (1957), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე...“ (1958), „სად არის შენი ბედნიერება, მზია?“ (1959), „პალიასტომი“ (1963), „შეწყვეტილი სიმღერა“ (1960), „განგაში“ (1968) და სხვ. 1965 წელს მისი რეჟისორობით გახმოვანდა და აღდგა ფილმი „ახალგაზრდობა იმარჯვებს“. 1947–1954 წლებში თბილისის კინოსტუდიის ქრონიკის სექტორში, როგორც დამდგმელმა რეჟისორმა, გადაიღო ფილმები: „ბალნეოლოგიური კურორტი“ (1947), „კულტურის კერა“ (1948), „კურზუ, ლებარდე“ (1948), „სიჭაბუკისა და სილამაზის დღესასწაული“ (1950), „იალბუზზე ასვლა“ (1950), „ჭიათურა“ (1951), „სახალხო დღესასწაული რუსთავში“ (1952), „მეხილეობა“ (1953), „ქართლის ბაღებში“ (1953), აგრეთვე კინოჟურნალები.
მწვანე გობლინი
ბიოგრაფია
ნორმანი და მისი შვილი ჰარის პერსონაჟები მონაწილეობენ კომიქსში Ultimate Spider-Man.
გიორგი გუნია (კინორეჟისორი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
მწვანე გობლინი
სხვა კომიქსები
ზოგიერთი კომიქსის მიხედვით, როცა ადამიანი ობობა კლავს ნორმან ოსბორნს, გობლინი ხდება ნორმანის ვაჟი ჰარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები კატეგორია:ადამიანი ობობა
ყვარელი (ღვინო)
ყვარელი — ადგილწარმოშობის დასახელების კონტ­რო­­ლირებადი უმაღლესი ხარისხის მშრალი წითელი ღვინო. ღვინო მზადდება საფერავის ჯიშის ყურძნისგან, დურდოს სრული დადუღებით.
ღვინო „ყვარელი“ ხასიათდება მუქი წითელი შეფერვით, ჯიშური არომატით, ექსტრაქტულობით, ჰარმონიულობით, განსაკუთრებული ბუკეტით.
ღვინო „ყვარელის“ მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-12,0%-ს, შაქრების მასური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 4 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5,5-7,0 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,2 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არანაკლებ 20 გ/დმ³.
„ყვარლის“ სპეციფიკური ზონის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 100 კმ².
მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „ყვარელი“ მდებარეობს შიდა კახეთში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ალაზნის მარცხენა სანაპიროზე (გაღმამხარი), მდინარე ბურსას მარ­ც­ხენა სანაპიროზე, კახეთის კავკა­სიო­ნის სამხრეთ დაქანებაზე, ჩრდილო განედის 41°58' და აღმოსავლეთ გრძედის 45°50'კოორდინატებზე, ზღვის დონიდან საშუალოდ 450 მ სიმაღლეზე. ბარისძირი უკავია ალაზნის ვაკეს, რომელიც ჩრდი­ლო­ეთისაკენ მაღლდება – გადადის მთისწინეთის ზოლში და მიბჯენილია კავ­კასიონის ძირზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში კატეგორია:ქართული ღვინო
ოსკარის 50-ე დაჯილდოება
ოსკარის 50-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 50-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1978 წლის 28 მარტს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1977 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC.
ლაურეატები
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
ალბერტო-ლევოს რაიონი
ალბერტო-ლევოს რაიონი (Distrito de Alberto Leveau) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის სან-მარტინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 190 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 022 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 268.4 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:სან-მარტინის პროვინციის რაიონები
კიშტელნიცა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
ბუღდაშენი
ბუღდაშენი ― მდინარე საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი. გამოედინება ბუღდაშენის ტბის ჩრდილო-დასავლეთიდან და უერთდება მდინარე ფარავანს სოფელ ოროჯოლარის მიდამოებში. მდინარის აუზის ფართობია 236 კმ², წყლის საშუალო ნაკადი 1520 ლ/წ, ჩამონადენის მოდული 6,35 ლ/წმ.
სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ფარავნის შენაკადები
პულიოს რაიონი
პულიოს რაიონი (Distrito de Pullo) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პარინაკოჩასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 030 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 064 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 562 კმ²-ია.
პილიპ ორლიკის კონსტიტუცია
მინი|362x362პქ|კონსტიტუციის პირველი გვერდი (ლათინურენოვანი ვერსია, შვედეთის ეროვნული არქივი). გვერდზე წერია:Contenta Pactorum inter Ducem et Exercitum Zaporoviensem conventorum, in Compendium brevi Stylo collecta
პილიპ ორლიკის კონსტიტუცია (Конституція Пилипа Орлика), ასევე ცნობილი როგორც ბენდერის კონსტიტუცია — 1710 წლის კონსტიტუციური დოკუმენტი, რომელიც დაწერილია უკრაინის ჰეტმანის, პილიპ ორლიკის მიერ.
მან დაადგინა ხელისუფლებაში ძალაუფლების გამიჯვნის პრინციპი საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების შტოებს შორის მონტესკიეს კანონების სულისკვეთების გამოქვეყნებამდე. დოკუმენტმა შეზღუდა ჰეტმანის აღმასრულებელი ხელისუფლება და ჩამოაყალიბა კაზაკთა პარლამენტი.
ძველი უკრაინული ორიგინალი, ორლიკისა და შვედეთის მეფე კარლ XII-ის მიერ ხელმოწერილი, დიპლომი, ნაპოვნი იქნა 2008 წელს უკრაინელი მკვლევრების მიერ. ორიგინალი ლათინურ ენაზე ინახება შვედეთის ეროვნულ არქივში.
ისტორია
მინი|200x200პქ|[[კარლ XII და მაზეპა მდინარე დნეპრთან]]
პოლტავის ბრძოლის შემდეგ, როდესაც კარლ XII და ჰეტმან ივან მაზეპას არმიები დაამარცხა პეტრე I-მა, პილიპ ორლიკი დარჩა მაზეპასთან. ორლიკი, მაზეპა და მათი კაზაკთა ძალებმა ერთად დაიხიეს ქალაქ ბენდერში, ბესარაბიაში (ახლანდელი მოლდოვა, მაშინ ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი). ამ მხარეში ზაპორიჟის კაზაკთა არმიაც დასახლდა.
როდესაც მაზეპა გარდაიცვალა 1710 წლის 5 აპრილს, პილიპ ორლიკი აირჩიეს ზაპორიჟიის სეჩის ჰეტმანად. იმავე დღეს მან გამოსცა პაქტები და უფლებათა და თავისუფლებათა კონსტიტუციები. ორლიკის კონსტიტუციას ზოგჯერ მოიხსენიებენ, როგორც ბენდერის კონსტიტუციას.
კონსტიტუციის მუხლები
სათაურზე წერია: „Договори і постанови прав і свобод військових між Ясновельможним Його Милості паном Пилипом Орликом, новообраним гетьманом Війська Запорізького, і між генеральними особами, полковниками і тим же Військом Запорізьким з повною згодою з обох сторін“ დოკუმენტი შედგება პრეამბულისგან და 16 მუხლისგან.
პრეამბულა
პრეამბულა მოკლედ განიხილავს კაზაკთა ისტორიას, მათ ხაზარურ წარმომავლობას, ზაპორიჟიის სეჩის აღზევებასა და მის დაცემას, როდესაც ბოჰდან ხმელნიცკის დროს იგი აჯანყდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის წინააღმდეგ და საბოლოოდ ემსახურა რუსეთს. შესავლის მიხედვით, ყველა არსებული საშუალების გამოყენებით, მოსკოვმა შეზღუდა და გააუქმა ზაპოროჟის სეჩის უფლებები და თავისუფლებები და საბოლოოდ დაიმორჩილა თავისუფალი კაზაკების ერი. ივან მაზეპას პოლიტიკა და ალიანსი შვედეთის კარლ XII-სთან აიხსნება, როგორც ლოგიკური და გარდაუვალი სვლა, აუცილებელი სამშობლოს გათავისუფლებისთვის. ბენდერის კონსტიტუციის უპირველესი მიზანია სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა რუსეთისგან.
მუხლები 1-5
1-3 მუხლები ეხებოდა უკრაინის ზოგად საკითხებს. მათ აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური სარწმუნოება უკრაინის სარწმუნოებად გამოაცხადებას და მოსკოვისგან დამოუკიდებლობის გასაძლიერებლად კიევის საპატრიარქო პირდაპირ უნდა დაექვემდებაროს კონსტანტინოპოლის სამოციქულო დედაქალაქს. უნდა აიკრძალოს სხვა სარწმუნოების, განსაკუთრებით იუდაიზმის მომხრე ადამიანების ქვეყანაში ცხოვრება. უკრაინასა და პოლონეთს შორის საზღვარი იყო მდინარე სლუჩი. მუხლებში ასევე აღიარებულია ანტირუსული ალიანსის აუცილებლობა უკრაინასა და ყირიმის სახანოს შორის.
მუხლები 6-16
6-10 მუხლებმა შეზღუდა ჰეტმანის უფლებამოსილებები და ჩამოაყალიბა კაზაკთა პარლამენტი, ოფიცერთა გაფართოებული საბჭოს მსგავსი, რომელიც წელიწადში სამჯერ უნდა შეკრებილიყო. გენერალური საბჭო უნდა შედგებოდეს არა მხოლოდ გენერალური შტაბისა და პოლკის პოლკოვნიკებისგან, არამედ „თითოეული პოლკის გამორჩეული და ღირსეული ინდივიდისგან“.
11-16 მუხლები იცავდა ქალაქების უფლებებს, ზღუდავდა გლეხებისა და ღარიბი კაზაკების გადასახადს და ზღუდავდა სასტუმროს მეპატრონეებს. კარლ XII, შვედეთის მეფე და „უკრაინის მფარველი„, შემთხვევით იმყოფებოდა ბენდერში და დაადასტურა ეს მუხლები.
მემორიალი
მარჯვნივ|მინი|300x300პქ| ძეგლი ბენდერის ციხესიმაგრეში
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
ყაზბეგი (წყალი)
ყაზბეგი — სამკურნალო და სუფრის მინერალური წყალი საქართველოში.
ყაზბეგი არის ნახშირორჟანგიანი და სილიციუმმჟავიანი ჰიდროკარბონატულ-ქლორიდული ნატრიუმ-კალციუმიანი მინერალური წყალი. წყაროები გამოდის თერგის ხეობაში, დაბა სტეფანწმინდიდან 2 კმ.-ში. მინერალური წყალი ცირკულირებს იურულ ქვიშაქვა-ფიქლების წყებაში. დედამიწის ზედაპირთან, გამოზიდვის კონუსების გამოვლის დროს მინერალურ წყალს ერევა გრუნტის წყლები. ჩამოსასხმელად იყენებენ ჭაბურღილიდან მიღებულ წყალს. ჭაბურღილის დებეტია 190 ათ ლ/დღ-ღ, წყაროებისა — 500 ათასი ლ/დღ-ღ. გამოიყენება საჭმლის მომნელებელ ორგანოთა დაავადების დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი კატეგორია:ქართული მინერალური წყლები
ვაჩნაძიანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ვაჩნაძიანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანში. დგას სოფლის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ფალახოსროიანად წოდებულ ადგილზე, მთაზე. განეკუთვნება გვიანი შუა საუკუნეებს, ითვლება მეგრელიშვილების საგვარეულო სალოცავად. ეკლესია დარბაზულია (6,4x4,4 მ.) ნაგებია მსხვილი და საშუალო რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. წყობა ირეგულარულია, ტლანქია ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია კამარა. შემორჩენილ კედლებს ბზარები დაუყვება. ფასადებზე საპირე ქვები ალაგ-ალაგ გამოცვენილია; ინტერიერი დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე მიწითა და ჩამონაშალი ქვით არის ამოვსებული.
შესასვლელი დასავლეთიდანაა (შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილი) ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ბრტყელი აფსიდით, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან განიერი მხრები ყოფილა გამოყოფილი. აფსიდში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი.
საიტამის პრეფექტურა
საიტამის პრეფექტურა (იაპ. 埼玉県) — ზღვაზე გასასვლელის არ მქონე იაპონიის პრეფექტურა, რომელიც მდებარეობს კანტოს რეგიონში, კუნძულ ჰონსიუზე. საიტამის პრეფექტურის მოსახლეობა შეადგენს 7,338,536 ადამიანს (1 იანვარი 2020) და მას უჭირავს 3,797 კვადრატული კილომეტრის ფართობი. საიტამის პრეფექტურას ესაზღვრბა: ტოჩიკისა და გუნმას პრეფექტურები ჩრდილოეთით, ნაგანო დასავლეთით, იამანასი სამხრეთ- დასავლეთით, ტოკიო სამხრეით, ტიბის პრეფექტურა სამხრეთ- აღმოსავლეთით და იბარაკის პრეფექტურა ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
ვაჩნაძიანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საიტამის პრეფექტურა
საიტამა არის საიტამის პრეფექტურის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი, სხვა მსხვილი ქალაქებიდან აღსანიშნავია:კავაგუჩი, კავაგოე და ტოკოროზავა საიტამის პრეფექტურა არის დიდი ტოკიოს რაიონის ნაწილი, ყველაზე მეტი ადამიანით დასახლებული მეტროპოლიტი მსოფლიოში. ამ პრეფექტურის ბევრ ქალაქს აღწერენ როგორც საძინებელ თემებს და ტოკიოს გარეუბნებს, საიდანაც უამრავი მაცხოვრებელი ყოველდღიურად გადადის დედაქალაქში.
ისტორია
სენდაი კიჯი ჰონგის ( კუჯიკი ) მიხედვით, იმპერატორ სუძინის მმართველობის დროს ჩიჩინუ იყო 137 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ჩიჩიბუს პროვინცია საიტამას დასავლეთ ნაწილს შეადგენდა.
მინი| საიტამის პრეფექტურული მთავრობის შენობა მე -20 საუკუნის დასაწყისში|მარცხნივტერიტორია, მანამ, სანამ XIX საუკუნეში საიტამის პრეფექტურა გახდებოდა, იყო რიცურიოში, მუსაშის პროვინციის ნაწილი (რიცუ ნიშნავს სისხლის სამართლის კოდექსს, რიო - ადმინისტრაციულ კოდექსს). ის ანტიკურ საიმპერატორო ადმინისტრაციის ნაწილი იყო, რომელიც ნომინალურად აღორძინდა მეიძის პერიოდში, მაგრამ შუა საუკუნეების შემდეგ დაკარგა თავისი ადმინისტრაციული ფუნქცია. საიტამის რაიონი (საიტამა-გუნ) იყო მუსაშის 21 რიცურიო რაიონიდან ერთ-ერთი.
კეიუნის ეპოქის მეხუთე წელს (708 წ.) გავრცელებული ინფორმაციით, ახლანდელი საიტამას პრეფექტურის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს სპილენძის საბადოები.
საიტამის ტერიტორია ისტორიულად ცნობილი იყო, როგორც სოფლის მეურნეობისთვის ნაყოფიერი რეგიონი, სადაც იწარმოებოდა საკვების დიდ ნაწილი კანტის რეგიონისთვის. ედოს პერიოდში, საიტამას ტერიტორია პატარა ნაწილებად იყო დაყოფილი და ისე იმართებოდა. მინი| საიტამის პრეფექტურის რუკა. |მარცხნივ|234x234პქ
გეოგრაფია
[[ფაილი:Map_of_Saitama_Prefecture_Ja.svg|მინი|საიტამის პრეფექტურის რუკა
]] საიტამის პრეფექტურა ესაზღვრება ტოკიოს, ჩიბას, იბარაკის, ტოჩიგის, გუნმას, ნაგანოს და იამანაშის პრეფექტურებს. ის მდებარეობს კანტოს რეგიონის ცენტრალ-დასავლეთით. ის გადაჭიმულია 103 კილომეტრზე აღმოსავლეთიდან- დასავლეთით და ჩრდილოეთიდან- სამხრეთით 52 კილომეტრ მანძილზე. 3797.75 კმ 2 ფართობით ის იაპონიაში მეცხრე ყველაზე პატარა პრეფექტურად რჩება. აღმოსავლეთ საზღვარს ჩიბას პრეფექტურასთან განსაზღვრავს მდინარე ედო, რომელსაც ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთის სასაზღვრო ხაზები მიუყვება. გუნმას პრეფექტურასთან საზღვარია მდინარე ტონი და მდინარე კანაგავა, ასევე მდინარე არაკავა და მდინარე კანაგავას წყალგამყოფი ადგილები. სამხრეთ-დასავლეთის საზღვარი განისაზღვრება მდინარე არაკავას, მდინარე ტამასა და მდინარე ფუეფუკის წყალგამყოფი ხაზებით. პრეფექტურის სამხრეთ- აღმოსავლეთ საზღვარი არც ერთ გეოგრაფიულ ობიექტს არ ემთხვევა.
საიტამის პრეფექტურის ტოპოგრაფია ძირითადად იყოფა ჰაჩიოჯის ტექტონიკური ხაზით, რომელიც გადის კოდამას, ოგავასა და ჰანოზე, დასავლეთ მთის არეალსა და აღმოსავლეთ დაბლობის რაიონებში. პრეფექტურის დასავლეთ ნაწილი ყველაზე მაღალი ტერიტორიაა, რომელიც თანდათანობით დაბლდება და აღმოსავლეთში დაბლობები ხდება. აღმოსავლეთ დაბლობებსა და პლატოებს ტერიტორიის 67.3% უკავია.
აღმოსავლეთი მხარე, კანტის დაბლობის ნაწილი, შემდგომ შეიძლება დაიყოს მთების ცხრა და ცალკეულ გაშლილ პლატოებად. მათ უკავიათ კანტის მთის ქედის მეზობელი მცირე ადგილები, მათ შორის ჰიკი ჰილსი და საიამა ჰილსი. ეს უკანასკნელნი ძირითადად გარშემორტყმულია ალუვიური წყალდიდობის დაბლობებით.
პრეფექტურის დასავლეთი მხარე მიეკუთვნება კანტის მთის ქედს, რომლის ცენტრში მდებარეობს მდინარე ჩიჩიბუს აუზს. აუზის დასავლეთით მდებარე ტერიტორია ხასიათდება მაღალი მწვერვალებით, როგორიცაა სანპოს მთა (2483 მ; 三 宝山, სანპო-იამა). ეს მთა ნაგანოსთან დასავლეთ საზღვარზე მდებარეობს და საიტამის ყველაზე მაღალი მთაა. აღსანიშნავია მდინარე კობუშიც (2,475 მ), რომლიდანაც სათავეს იღებს მდინარე არავაკი. ტერიოტირის დიდი ნაწილი ჩიჩიბუ ტამა კაის ეროვნულ პარკს უჭირავს.მდინარის აუზის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორია შედარებით დაბალი მთებისგან შედგება.
ქალაქები
საიტამის პრეფექტურაში მდებარეობს ორმოცი ქალაქი:
ტრანსპორტირება
რადიალური ტრანსპორტი ტოკიოსა და საიტამის პროვინციაში დომინანტია. პროვინციაში შექმნილია შემოვლითი გზები, ტოკიოს საცობის თავიდან აცილების მიზნით.
გზები
ჯობან, კანე-ეცუ, შუტო, ტოჰოკუ და ტოკიო-გაიკან ჩქაროსნული მაგისტრალები ვეყნის ჩქაროსნული მაგისტრალის ქსელის ნაწილს წარმოადგენენ. ეროვნული მაგისტრალი 4, 16 და 17 მარშრუტები მნიშვნელოვან გზას წარმოადგენს კანტოს მთელი რეგიონისთვის.
რკინიგზა
საიტამაში მდებარე ემიას სადგური ქმნის აღმოსავლეთ იაპონიის რკინიგზის კომპანიის ჩრდილოეთ ჰაბის სადგურს დიდი ტოკიოს არეალში, რომელიც უზრუნველყოფს მგზავრების გადაყვანას სინკასენის ჩქაროსნული ხაზებიდან. მუსაშირო ასრულებს როგორც სატვირთო შემოვლითი ხაზის, ასევე სამგზავრო ხაზის ფუნქციას. აქ ფუნქციონირებს ჩიჩიბუს რკინიგზა ჩრდილო – დასავლეთით, სეიბუს რკინიგზა სამხრეთ – დასავლეთით, ტობუს რკინიგზა აღმოსავლეთი, ახალი შატლი და საიტამას რკინიგზა პრეფექტურის სამხრეთ – აღმოსავლეთ ნაწილებში. ცუკუბა ექსპრესის ხაზი ჰკვეთს პრეფექტურის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს.
აეროპორტები
ჰონდას აეროპორტი ზოგადი ავიაციისთვის და JASDF- ის Iruma Air Base და Kumagaya Air Base მნიშვნელოვან ფრენებს ახორციელებენ სხვადასხვა მიმართულებით.
მდინარეებით გადაადგილება
მდინარეები და არხები პროვინციაში ედოს პერიოდიდან (მე -17 - მე -19 საუკუნეები) გამოიყენება გადასაადგილებლად. . წყლის ტრანსპორტის კვალი გვხვდება მდინარე ტონზე, რომელიც ქმნის საზღვარს საიტამასა და გუნმას პრეფექტურას შორის და მდინარე არაკავაზე, რომელიც მოიცავს ტურისტულ ატრაქციონს ნაგატოროში.
პოლიტიკა და მთავრობა
მინი| ამჟამინდელი პრეფექტურის მთავრობის [მთავარი] შენობა საიტამაში როგორც ყველა პრეფექტურალური ადმინისტრაცია, საიტამასაც ხელმძღვანელობს გუბერნატორი ([კენ-] ჩიჯი), რომელსაც უშუალოდ ირჩევენ ოთხწლიანი ვადით 1947 წლიდან. ამჟამინდელი მოქმედი პირი არის მოტოჰირო ანო, რომელიც აირჩიეს 2019 წლის აგვისტოში.
ისევე როგორც ყველა პრეფექტურაში, პრეფექტურის შინაგანაწესი, ბიუჯეტი და მნიშვნელოვანი პრეფექტურული ადმინისტრაციული დანიშვნების დამტკიცება, როგორიცაა ვიცე-გუბერნატორები ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების კომისიის წევრები, ასამბლეის პრეროგატივაა, რომელიც ირჩევა უშუალოდ ოთხწლიანი ვადით, არჩევნების მეშვეობით. 2019 წლის აპრილის ბოლო ტურში LDP– მ შეინარჩუნა თავისი სრული უმრავლესობა ასამბლეის 93 ადგილიდან 48 – ით. როგორც პრეფექტურების უმეტესობაში, საიტამის ასამბლეა დაარსდა ლეგალურად 1878 წელს და პირველი მოწვევა ჰქონდა 1879 წელს.
იაპონიის პარლამენტის 15 წევრი სატამას პროვინციიდან ირჩევა.Saitama მიერ პირდაპირ არჩეული დელეგაცია 15 წევრისგან შედგება, რომ წარმომადგენელთა პალატის და გაკეთებული შვიდი (ოთხი თითო კლასში, მაგრამ მხოლოდ დააყენა სამი 2019 წელს, ასე რომ მხოლოდ იზრდება რვა შემდეგ 2022 არჩევის) სახლი მრჩეველები. პრეფექტურის მასშტაბით ჩატარებული ბოლო არჩევნები იყო მრჩეველთა სახლის შუალედური არჩევნები 2019 წლის ოქტომბერში, მოტოჰირო ანოს მიერ დაცლილი ადგილის შესავსებად; ეს გაიმარჯვა წინა გუბერნატორმა კიოში უედამ, რომელსაც აქვს მემარცხენე ცენტრის ფონი (DPJ წარმომადგენელთა პალატის წევრი საიტამის მე -4 ოლქში გამგებლის მოვალეობის შესრულებამდე), მაგრამ სრულმასშტაბიანი პარტიის მხარდაჭერის გარეშე და სხვა რომელიმე სხვა პარტიის მხარდაჭერით კანდიდატი რბოლაში.
გურამ მისაბიშვილი
გურამ მისაბიშვილი (დ. 28 მაისი, 1954,  მიხა ცხაკაია, საქართველოს სსრ, სსრკ)  —  ქართველი პედაგოგი, პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.
დაამთავრა მაქსიმ გორკის სახელობის სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი, საქართველოს კვებისა და გადამამუშავებელი მრეწველობის ხემძღვანელ მუშაკთა გადამზადების ინსტიტუტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2011-2012 წლებში იყო საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებული - გუბერნატორი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში; 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სენაკში დაბადებულები გურამ
საიტამის პრეფექტურა
დაძმობილებული პროვინციები და შტატები
საიტამის პრეფექტურა მრავალ შტატთან და პროვინციასთანაა დაძმობილებული, რომელთა შორისაა:
სქოლიო
კატეგორია:კანტოს რეგიონის პრეფექტურები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო სუპერთასი
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო სუპერთასი (Суперкубок СССР по футболу) — საფეხბურთო გათამაშება საბჭოთა კავშირში, სადაც ჩემპიონატის და თასის გამარჯვებულები ხვდებოდნენ ერთმანეთს. გათამაშება არა საბჭოთა კავშირის ფეხბურთის ფედერაციის, არამედ გაზეთ „კომსომოლსკაია პრავდას“ რედაქციის ინიციატივით ტარდებოდა.
პირველად სუპერთასი გათამაშდა 1977 წელს, თუმცა 1984 წლამდე რეგულარულად არ ტარდებოდა. გათამაშება სეზონის შუაში იმართებოდა და ის დიდი პოპულარობით არასდროს სარგებლობდა. გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია კიევის „დინამო“, რომელმაც 3-ჯერ მოიგო ტიტული. უკანასკნელი გამარჯვებულია დნეპრის „დნიპრო“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო სუპერთასები
ვაჩნაძიანის წმინდა მარიამის ეკლესია
ვაჩნაძიანის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანში. დგას სოფლის სამხრეთ დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით თითქმის კვადრატული (3,75x3,2 მ). ნაგებია რიყის ქვით და დუღაბით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, კონქი, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და გარე კუთხეები: ფასადებზე საპირე ქვების დიდი ნაწილი ჩამოცვენილია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარგი გარედან აგურითაა ნაწყობი, ნახევარწიული თაღითაა დასრულებული, შეგნით - სწორკუთხაა. კარის ზემოთ პატარა სწორკუთხა სარკმელია. აფსიდი ნახევარწრიულია. (შემორჩენილია 0,5 მეტრ სიმაღლეზე). სამხრეთ კედელზე კამარის ქუსლის მცირე ნაწილია შემორჩენლი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კოდრუ (ტელენეშტის რაიონი)
კოდრუ  (Codru) — სოფელი მოლდოვაში, ტელენეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 176 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 673 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელენეშტის რაიონის სოფლები
ვიქტორ გოლცევი
ვიქტორ ვიქტორის ძე გოლცევი (Виктор Викторович Гольцев; დ. 28 ივლისი [ძვ. სტ. 15 ივლისი], 1901, მოსკოვი — გ. 9 მაისი, 1955, იქვე) — რუსი კრიტიკოსი და ლიტერატურათმცოდნე.
ბიბლიოგრაფია
შოთა რუსთაველი და მისი პოემა, თბ., 1941; სინათლე, თბ., 1948; Литературно-критические статьи, Тб., 1957; Статьи и очерки, М., 1958.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი ლიტერატურათმცოდნეები კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
ჩასუტის რაიონი
ჩასუტის რაიონი (Distrito de Chazuta) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის სან-მარტინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 150 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 563 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 966.38 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:სან-მარტინის პროვინციის რაიონები
ვაზისუბნის პირველი სამაროვანი
ვაზისუბნის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანში. დასავლეთით 300 მ-ზე, მდინარე მღვრიეხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. სამაროვანი შემთხვევით აღმოჩნდა გზის გაყვანის დროს. დადასტურდა ქვის ფილებით შედგენილი სამარხები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ნონა გუნია
ნონა ვალერიანის ასული გუნია (დ. 20 დეკემბერი, 1919, თბილისი, — გ. 18 ივლისი, 1998, იქვე) — ქართველი მოცეკვავე, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1956). ვალერიან გუნიას ქალიშვილი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1941 წელს. 1940–1959 წლებში (ხანგამოშვებით) მუშაობდა საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში, საქართველოს ფილარმონიის ჯაზორკესტრების კოლექტივებში სოლისტ მოცეკვავედ. თანაბარი ოსტატობით განასახიერებდა ნარნარსა და დინამიკური ხასიათის ცეკვებს, მათ შორის, ქართულ ხალხურ ცეკვებს. განსაკუთრებით პოპულარული იყო მის მიერ შესრულებული ცეკვა „ქართული“ (გიორგი (ბუხუტი) დარახველიძესთან ერთად). 1937 რესპუბლიკურ ოლიმპიადაზე ამ ცეკვის საუკეთესო შესრულებისთვის I ადგილი და ოქროს მედალი მიიღო. 1939 წელს გახდა ესტრადის მსახიობთა პირველი საკავშირო კონკურსის ლაურეატი. 1962 წლიდან მუშაობდა საქართველოს თეატრალური საზოგადოების (1988 წლიდან — თეატრის მოღვაწეთა კავშირი) მუსიკალური თეატრებისა და ქორეოგრაფიის შემოქმედებითი კაბინეტის გამგედ. 1991–1998 წლებში იყო ქართული ენციკლოპედიის ხელოვნების რედაქციის კონსულტანტი ბალეტის დარგში, ქორეოგრაფიული სექციის თავმჯდომარე და არაერთი სტატიის ავტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1998 კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ნ
სპიკის გაზელი
სპიკის გაზელი (Gazella spekei) — წყვილჩლოქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახისა. ყველაზე პატარა გაზელია. გავრცელებულია სომალის ნახევარკუნძულზე. ბინადრობს ბალახოვან სტეპებსა და ნახევარუდაბნოს ზონებში. ზოგჯერ განიხილავენ როგორც გაზელი დორკასის ქვესახეობას, მაგრამ დღეისათვის ფართოდ უგულებელყოფილია ეს მოსაზრება. ჰაბიტატის მკაცრი ფრაგმენტაცია შეუძლებელს ხდის სპიკის გაზელის მიგრაციებისა და მომთაბარეული ცხოვრების შესწავლას. მცირე რიცხვოვნობის გამო გადაშენების საფრთხის წინაშე დგას. პოპულაციის ზრდის მიუხედავად, IUCN-მა იგი მოწყვლადიდან საფრთხეში მყოფ სახეობების კატეგორიაში გადაიყვანა. შემორჩენილია ტყვეობაში მყოფი ინდივიდები, ველურ ბუნებაში კი მათი რაოდენობა რამდენიმე ათასს შეადგენს.
სახელი ეწოდა ცენტრალური აფრიკის ინგლისელი მკვლევარის, ჯონ ჰენინგ სპიკის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაზელი
ნებრასკა (ფილმი)
ნებრასკა (Nebraska) — 2013 წლის ამერიკული კომედიურ-დრამატული ფილმი. ფილმის რეჟისორი და სცენარის ავტორია ალეგზანდერ პეინი. ფილმი შავ-თეთრია. ფილმი გადმოსცემს მოხუცი ჯიუტი კაცის ამბავს, რომელიც დარწმუნებულია, რომ მოიგო ლატარია და შვილს სთხოვს ნებრასკაში წაყვანას. ფილმი რამდენიმე ჯილდოზე იყო ნომინირებული. ბრიუს დერნმა მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2013 წლის ფილმები კატეგორია:ალეგზანდერ პეინის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
პუიუსკის რაიონი
პუიუსკის რაიონი (Distrito de Puyusca) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პარინაკოჩასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 290 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 055 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 700.75 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პარინაკოჩასის პროვინციის რაიონები
შუქი (ალმანახი)
„შუქი“ — ქართული ლიტერატურულ-პოლიტიკური ალმანახი. გამოდიოდა 1911 წელს თბილისში. გამოიცა ორი ნომერი. გამომცემელი — ს. სონღულაშვილი. ფაქტობრივი რედაქტორ-გამომცემელი — ს. ყიფიანი. ილუსტრაციები ეკუთვნოდა ოსკარ შმერლინგს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები კატეგორია:1911 წლის ალმანახები
დამატი ფერიდ-ფაშა
დამატი ფერიდ-ფაშა (Mehmed Ferid, დ. 1853, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია —გ. 6 ოქტომბერი, 1923, ნიცა, საფრანგეთი)  — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. სულთან მეჰმედ VI-ის დროს ორჯერ ეკავა დიდი ვეზირის თანამდებობა (1919 და 1920 წ.).
ბიოგრაფია
მეჰმედ ფერიდ-ფაშა დაიბადა 1853 წელს სტამბოლში. მამამისი სეიდ იზეტ-ეფენდი იყო ოსმალეთის იმპერიი სახელმწიფო საბჭოს (შურა-ი დევლეთი) წევრი, ბეირუთისა და სიდონის გუბერნატორი.
მისი მეორე დიდ ვეზირობის დროს დაემთხვა ბრიტანულ-ფრანგული საოკუპაციო ჯარების მიერ ოსმალეთის იმპერიის პარლამენტის დახურვას. ოსმალეთის იმპერიის სამმა მნიშვნელოვანმა ფიგურამ, მათ შორის ფერიდ-ფაშამაც ხელი მოაწერა სევრის სამშვიდობო ხელშეკრულებას, რომელიც ითვალისწინებდა ოსმალეთის იმპერიის დაშლას. აღნიშნულმა ფაქტმა განაპირობა ფერიდ-ფაშას პოპულარობის დაცემა თურქ ნაციონალისტებს შორის. თურქეთის დამოუკიდებლობისათვის ომის წარმატებით დასრულების შემდეგ იგი იძულებული გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო.
დამატი ფერიდ-ფაშა გარდაიცვალა ნიცაში (საფრანგეთი), 1923 წლის 6 ოქტომბერს. მისი ცხედარი გადაასვენეს სიდონში.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:დაბადებული 1853 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
ტაილანდის დროშა
ტაილანდის დროშა — წარმოადგენს ხუთ ჰორიზონტალურ ზოლს, ფერების შემდეგი თანამიმდევრობით: წითელი, თეთრი, ლურჯი, თეთრი, წითელი. შუა ლურჯი ზოლი ორჯერ უფრო ფართოა, ვიდრე დანარჩენი ზოლები. სამი ფერი: წითელი-თეთრი-ლურჯი სიმბოლოა ერი-სარწმუნოება-მეფე, რომელიც არის ტაილანდის არაოფიციალური დევიზი. დროშა მიიღეს 1917 წლის 28 სექტემბერს. დროშის ტაილანდური სახელია — ธงไตรรงค์ (ტონგ ტრაირონგ), რაც ნიშნავს სამფერიან დროშას.
სიამის პირველი დროშა იყო წითელი ქსოვილი, პირველად გამოჩნდა სიამის მეფის ნარაის (1656-1688 წწ.) დროს. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, წითელ დროშაზე დროთა განმავლობაში ისახებოდა სხვადასხვა სიმბოლოები: თეთრი ჩაკრა, თეთრი სპილო ჩაკრის შიგნით ან მზე თეთრ დისკზე.
1916 წელს მიიღეს პირველი დროშა თანამედროვე დროშის პროტოტიპის, მხოლოდ შუა დიდი ზოლი იყო წითელი ფერის.
საინტერესოა, რომ კოსტა-რიკის დროშა იგივე სახისაა, როგორიც ტაილანდის დროშა, ოღონდ საპირისპირო ფერების თანამიმდვრობით.
სამხედრო-საზღვაო დროშა
სამხედრო-საზღვაო დროშა მიიღეს 1917 წელს.
საზღვაო დროშა
საზღვაო დროშა მიიღეს 1917 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
ზანათი
ზანათი — აბაშის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული (2006 წლამდე — თემი), რომელშიც შედის სოფლები გაღმა ზანათი და გამოღმა ზანათი; ასევე ამ სოფლების გავრცელებული საერთო სახელწოდება.
ოვიმბუნდუ
ოვიმბუნდუ — ბანტუს ჯგუფის ხალხი ანგოლის დასავლეთში. ძირითადად სახლობენ ბენგელის, უამბოს და ბიეს პროვინციებში ბიეს პლატოზე. ძირითადი ქალაქებია: ბენგელა, უამბო, კუიტო და სხვა. მათ შორის ქალაქი უამბო ანგოლის სამოქალაქო ომის წლებში იყო ორგანიზაცია უნიტას ბრძოლის ცენტრი, რომლის ხელმძღვანელი — ჟონას სავიმბი — იყო ოვიმბუნდუს ხალხის წარმომადგენელი.
2000 წლის შეფასებით მათი რაოდენობა იყო დაახლოებით 4 — 5 მილიონი ადამიანი. ეთნიკურად ახლო დგანან ამბუნდუს ხალხთან.
უმბუნდუს ენა — ბანტუს ენების ერთ-ერთი ენაა, ასევე გავრცელებულია პორტუგალიური ენა. ოვიმბუნდუს ხალხი ძირითადად ქრისტიანია (კათოლიკები, მეთოდისტები, ადგილობრივი აფრიკული ეკლესიების წარმომადგენლები), მოსახლეობის ნაწილი ტრადიციული კულტების მიმდევარია.
იდენტიფიკაცია და ადგილმდებარეობა
მინი|ანგოლის ეთნიკური რუკა {{legend|#64809d|ოვიმბუნდუს საცხოვრებელი არეალი}} ოვიმბუნდუები ცხოვრობენ ბენგუელას მთიანეთში (ბიეს პლატოზე) ანგოლაში, ტყიანი სანავა, რომელიც მდებარეობს 2000 მეტრზე 100 კილომეტრით არის მოშორებული სანაპირო ზოლს. მთიელები ცხოვრობენ მუდმივ გაზაფხულში სადაც ნოემბერში საშუალო თვიური ტემპერატურა 12 °C-ია, აგვისტოში კი - 25 °C. ეს ადგილი საკმაოდ ნალექიანია, აქ წვიმის სეზონი სექტემბერში იწყება და აპრილამდე გრძელდება. საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობა კი 1400 მმ-ია.
მდებარეობა და ლინგვისტიკა
ყველაზე დიდი ეთნოლინგვისტური კატეგორია, ოვიმბუნდუ, მდებარეობს ანგოლას ცენტრალურ აღმოსავლეთში, მბუნდუს სამხრეთით - დასახლებულ რეგიონებში. 1988 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების ერთმა შტატმა შეაფასა, რომ მათ დანიშნეს მოსახლეობის 37 პროცენტი. ოვიმბუნდუს ენა იყო უმბუნდუ.
ოვიმბუნდუს სამეფოს ცენტრი იყო ბენგუელას ზეგანის ქალაქი ჰუამბოს ჩრდილოეთი. XX საუკუნის უწყვეტმა გაფართოებამ მათი ტერიტორია საგრძნობლად გაზარდა, მაგრამ ოვიმბუნდუს მეტი ნაწილი ისევ ზეგანის ზევით დარჩა, 1200 მეტრის ნიშნულზე.
ოვიმბუნდუ, რომელსაც ასევე უმბუნდუს სახელითაც შევხვდებით, არის დასახლება, რომელიც ცხოვრობს ანგოლის ერთ-ერთ ხშირ ტყიან პლატოს მიდამოებში. ისინი ლაპარაკობენ უმბუნდუს ენაზე, რომელიც ბანტუს ენაში შედის და ნიგერიულ-კონგოურ ენათა ოჯახის წარმომადგენელია. მათი მოსახლეობა დაახლოებით ოთხი მილიონის ფარგლებში იყო XXI საუკუნის დასაწყისში.
ოვიმბუნდუს მმართველი ოჯახები გადასახლდნენ ამ მაღალმთიან ტერიტორიაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან XVII საუკუნეში. მათ დაიპყეს და დაიმორჩილეს მესაქონლეობის მიმდევარი მკვიდრი მოსახლეობა. ისინი იყოფიან 22 მთავარ-ოჯახად, რომლის ნახევარი იყო უფრო დიდი მთავარ-ოჯახების შენაკადი, მანამ სანამ პორტუგალიის ეფექტიანი ოკუპაცია არ განხორციელდა XX საუკუნეში.
დემოგრაფია
მინი ოვიმბუნდუ ყველაზე დიდი ეთნიკური ჯგუფია ანგოლაში. XVIII საუკუნეში ოვიმბუნდუს სავარაუდო პოპულაცია 1 მილიონიდან 1,3 მილიონამდე მერყეობდა. 1940 წლის ანგოლის დემოგრაფიული აღწერისას აღმოჩნდა, რომ ქვეყანაში ცხოვრობდა 1 331 087 ოვიმბუნდუ. 1995 წელს კი ანგოლაში 4 000 000 უმბუდუს ენაზე მოლაპარაკე ადამიანი აღმოჩნდა, ანუ ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 38 პროცენტი.
ლინგვისტური კავშირები
უმბუნდუ არის ბანტუს უკიდურეს ჩრდილოეთში სალაპარაკო ენა, რომელსაც იყენებენ აფრიკაში, ის მიეკუთვნება ნიგერ-კონგოს დიდ ენობრივ ოჯახს. ენამ ფართო გამოყენება ჰპოვა და ამ ენაზე ოვიმბუნდუს გარდა სხვა ეთნიკური ჯგუფებიც საუბრობენ (ძირითადად ახლო-მახლო, სანაპიროსთან, ბენგუელას რკინიგზის ხაზთან მცხოვრები ხალხი).
ისტორია და კულტურული კავშირები
1799 წელს ბენგელას გუბერნატორის მოხსენება მოისმინა უმბუდუს ენაზე მოლაპარაკე 22-მა სამეფომ მთიანეთში. დიდი შტატები ვიე (ბიე) და მნაილუნდუ (ბაილუნდუ) დომინირებდნენ ისეთ პატარა შტატებზე როგორებიცაა: ვამბუ (ჰუამბო), ნგალანგი, სანბუ, ნდულუ, ციაკა, ცივულუ და ცივულუ მბაილუნდუ. ეს ფართობი 85 000 კმ²-ზეა გადაჭიმული და აღნიშნული მოსახლეობა 450 000 კაცია 200 სამთავროში. ოლოსომები ცხოვრობდნენ მთიან გამაგრებულ სოფელ ომბალასში. თითოეულ შტატს ჰქონდა საკუთარი მუდმივი ჯარი და მმართველები უფლებამოსილები იყვნენ ჰქონოდათ ყველაზე მეტი ქონება, რადგან შრომის ბეგარა და სამხედრო ნადავლი მათ ქონებას ემატებოდა. მათ ქონებას ისიც ზრდიდა, რომ ქარავნებიც ვალდებულები იყვნენ ეხადათ ხარკი იმისათვის, რომ მათ მიწაზე გაევლოთ, გარდა ამისა ისინი თვითონაც ფლობდნენ ქარავანებს.
დროთა განმავლობაში მონებით ვჭრობა შემცირდა და საბოლოოდ გაუქმდა 1838 წელს, ამან გამოიწვია სასაქონლო ვაჭრობის გაზრდა, ყველაზე მეტად მოთხოვნადი გახდა რეზინი და 1874-1911 წლებში შეიქმნა რეზინის ბუმი. ამ ყველაფერმა ხელი შეუწყო ოვიმბუნდუს სოციალური სტრუქტურის განვითარებს. ამ დროს ბაზარი გაეხსნათ არასამთავრობო მმართველ მოსახლეობასაც. სოფლის მმართველები (სეკულასები) გახდნენ წარმატებული ქარავნების ორგანიზატორები და ვაჭრები. მუშებიც კი ჩაერთნენ ვაჭრობაში. 1880 წლის ბოლოსთვის დაახლოებით 50 000 ოვიმბუნდუ იყო ჩართული ვაჭრობაში. ზოგიერთი ქარავანი იმდენად გაფართოვდა, რომ მის მუშაობაში ჩართული იყო 1000 და ხანდახან კიდევ უფრო მეტი მუშა ხელი. ახლად გამოჩეკილმა მდიდარმა ვაჭრებმა სახელი იმდენად გაითქვეს, რომ საკმაო წინააღმდეგობას უწევდნენ ძირძველ მმართველებს. ტრადიციონალისტები და პრო-სავაჭრო ფრაქციები იბრძოდნენ წარმატებისთვის პოლიტიკურ ოფისებში. ძალაუფლების შენარჩუნების მიზნით მმართველმა ფენამ ერთგულება აღუთქვა პორტუგალიელებს და მათთან ალიანსი შექმნეს. პორტუგალიელებმა ისარგებლეს შიდა არეულობით და დაიპყრეს ბიეს სამეფო 1890 წელს, ამასაც არ დაჯერდნენ და 1896 წელს მათ დაიკავეს მბაინლუნდუს სამეფოც. ადგილობრივები არ ნებდებოდნენ და აგრძელებდნენ ომს, მაგრამ საბოლოოდ შეიარაღებული არმიაც დამარცხდა მბაილუნდას ომში (1902-1904).