cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კვიპროსი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კვიპროსი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა, „დსთ“ (Содружество Независимых Государств - СНГ) — რეგიონალური მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია, ჩამოყალიბდა 1991 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. ორგანიზაციის მიზანია დაარეგულიროს ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ურთიერთობები: ხელს უწყობს თანამშრომლობას ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და სამხედრო საკითხებში და აქვს გარკვეული უფლებამოსილება, რომელიც ეხება ვაჭრობის, ფინანსების, კანონშემოქმედებისა და უსაფრთხოების კოორდინაციას.
შედგება 9 ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკისაგან: აზერბაიჯანი, ბელარუსი, თურქმენეთი, მოლდოვა, სომხეთი, რუსეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი, ყაზახეთი და ყირგიზეთისგან. თურქმენეთმა 2005 წლის 26 აგვისტოს სრულუფლებიანი წევრობისგან უარი განაცხადა და ამჟამად ასოცირებული წევრია. საქართველომ დსთ 2009 წლის აგვისტოში დატოვა.
ორგანოები
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ფარგლებში ქვეყნების ინტეგრაცია ხორციელდება მისი საკოორდინაციო ინსტიტუტების (ქარტიის ორგანოები, აღმასრულებელი ორგანოები და დსთ-ს ფილიალის თანამშრომლობის ორგანოები) მეშვეობით.
ორგანიზაციის მიზნები
ორგანიზაციის მიზანია ხელი შეუწყოს და გააძლიეროს თანამშრომლობა მის წევრ სახელმწიფოებს შორის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, ეკოლოგიურ, ჰუმანიტარულ, კულტურულ და სხვა სფეროებში. დსთ-ს მთავარი მიზნებია: წევრ სახელმწიფოთა ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ხელშეწყობა საერთო ეკონომიკურ სივრცეში, ადამიანის უფლებებისა და ფუნდამენტური თავისუფლებების უზრუნველყოფა საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპების შესაბამისად, წევრ სახელმწიფოებს შორის თანამშრომლობის ხელშეწყობა საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და წევრ სახელმწიფოებს შორის დავებისა და კონფლიქტების მშვიდობიანი მოგვარების ხელშეწყობა.
დსთ-ს წევრებისთვის თანამშრომლობის სფეროებია: ეკონომიკა, ფინანსები, უსაფრთხოება, ჰუმანიტარული საკითხები, სამართლებრივი საკითხები, სამეცნიერო და ტექნიკური ინფორმაციის გაცვლა, რეგიონთაშორისი და ტრანსსასაზღვრო საკითხები. ეკონომიკური თანამშრომლობა ასევე მოიცავს საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებულ ასპექტებს და საინფორმაციო საზოგადოებას. ამ სფეროში დსთ-მ მიიღო, მაგალითად, საინფორმაციო საზოგადოების მშენებლობასა და განვითარებაში თანამშრომლობის სტრატეგია 2025 წლამდე, ასევე მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმა. კიბერუსაფრთხოება და კიბერდანაშაული ასევე დსთ-ს წევრი ქვეყნების ინტერესებია, შეთანხმდნენ საინფორმაციო ტექნოლოგიების ფარგლებში ჩადენილ დანაშაულებთან ბრძოლის თანამშრომლობაში და მიიღეს ინფორმაციის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სფეროში თანამშრლობის შეთანხმება.
ისტორია
1991 წლის 8 დეკემბერს რუსეთისა და უკრაინის პრეზიდენტები ბორის ელცინი და ლეონიდ კრავჩუკი, ასევე ბელარუსის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე სტანისლავ შუშკევიჩი ბელოვეჟის ტევრში (ბელორუსია) სამთავრობო რეზიდენცია „ვისკულში“ ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელმაც სსრკ-ის დაშლა და დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ჩამოაყალიბა გამოაცხადა.
დოკუმენტში დადასტურებულია გაეროს ქარტიის, ჰელსინკის დასკვნითი აქტის და სხვა საერთაშორისო ვალდებულებების პრინციპების ერთგულება. შეთანხმებაში გამოცხადებულია, ხელმომწერი სახელმწიფოების ტერიტორიაზე არ დაიშვება მესამე ქვეყნების ნორმების გამოყენება, მათ შორის, ყოფილი საბჭოთა კავშირიც, და ხელისუფლების კავშირი ორგანოების საქმიანობა წყდება. მხარეებმა პირობა დადეს, რომ
შეთანხმება ხაზს უსვამს თანამეგობრობის ფარგლებში არსებული საზღვრების ხელშეუხებლობას, უზრუნველყოფს მოქალაქეთა ღიაობისა და გადაადგილების თავისუფლებას და ა. შ. შეთანხმება რატიფიცირებულია უკრაინისა და ბელარუსის უზენაესი საბჭოების მიერ 1991 წლის 10 დეკემბერს.
1991 წლის 21 დეკემბერს ალმა‑ათაში 15 ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკის (ლიტვის, ლატვიის, ესტონეთისა და საქართველოს გარდა) ლიდერებმა ხელი მოაწერეს დსთ-ს შექმნის შესახებ შეთანხმების ოქმს, რომლის მიხედვითაც სომხეთი, აზერბაიჯანი, მოლდოვა, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, უზბეკეთი, თურქმენეთი და ტაჯიკეთი შეუერთდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობას, როგორც მის დამფუძნებლებს. იმავე დღეს, 11 ქვეყნის ლიდერებმა ხელი მოაწერეს ალმა-ათის დეკლარაციას, რომელმაც დაადასტურა დსთ-ს ძირითადი მიზნები და პრინციპები.
2005 წლის აგვისტოდან თურქმენეთი გამოვიდა დსთ-დან და მიიღო ასოცირებული დამკვირვებელი წევრის სტატუსი. 1993 წლის დეკემბრიდან 2009 წლის 18 აგვისტომდე საქართველო იყო დსთ-ს ნაწილი. აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში საომარი მოქმედებების გამო თბილისმა დსთ-დან გამოსვლა გამოაცხადა. 1993 წლის სექტემბერში, დსთ-ს სახელმწიფოების მეთაურებმა ეკონომიკური კავშირის დამყარების შეთანხმებას მოაწერეს ხელი, რომელშიც ჩადებულია ეკონომიკური ურთიერთქმედების ტრანსფორმაციის კონცეფცია. შეთანხმება ეფუძნება საერთო ეკონომიკური სივრცის შექმნის აუცილებლობაზე, საქონლის, მომსახურების, შრომის, და კაპიტალის თავისუფალი გადაადგილების; ფულადი, საგადასახადო, ფასიანი, საბაჟო და საგარეო ეკონომიკური პოლიტიკის კოორდინირებული განვითარების; მარეგულირებელი ეკონომიკური საქმიანობის მარეგულირებელი მეთოდების დაახლოების, და პირდაპირი სამრეწველო ურთიერთობების განვითარების ხელსაყრელი პირობების შექმნის პრინციპებს.
შეთანხმებისა და დსთ-ს წესდების შესაბამისად, თანამეგობრობის მიზნებია პოლიტიკის, ეკონომიკის, კულტურის, განათლების, ჯანმრთელობის, გარემოს დაცვის, მეცნიერების, ვაჭრობის, ჰუმანიტარული და სხვა სფეროებში ხალხებსა და სახელმწიფოებს შორის თანაბარი და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის განვითარება, ხელი შეუწყოს ფართო ინფორმაციის გაცვლას და კეთილსინდისიერ და მკაცრ შესაბამისობას ორმხრივ ვალდებულებებთან.
დსთ-ს სახელმწიფოთაშორისი ორგანოების ოფიციალური ადგილია მინსკი, ბელარუსის რესპუბლიკა.
1992-2000
1992 წლის 26 ივნისს, მინსკში, დსთ-ს რვა ქვეყანამ (სომხეთი, ბელორუსია, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, რუსეთი, ტაჯიკეთი, უკრაინა და უზბეკეთი) ხელი მოაწერეს ექსპორტული კონტროლი ნედლეულის, მასალების, ტექნიკის, ტექნოლოგიების და მომსახურების გამოიყენების, (რომელიც შეიძლება გამოყენებული იქნას მასობრივი განადგურების იარაღის წარმოებაში ან რაკეტების საშუალებით მიწოდებაში) მუშაობის კოორდინაციის შეთანხმებას. მონაწილე სახელმწიფოები შეთანხმდნენ, რომ განახორციელონ კოორდინირებული ექსპორტის კონტროლის პოლიტიკა, მათ შორის სანქციების გამოყენება ყველა ეკონომიკური სუბიექტის მიმართ, რომელიც არღვევს ექსპორტის კონტროლის მოთხოვნებს. კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულება გაფორმდა 1992 წლის 15 მაისს ტაშკენტში სომხეთის, ყაზახეთის, ყირგიზეთის, რუსეთის, ტაჯიკეთისა და უზბეკეთის მიერ. მოგვიანებით, შეთანხმებას აზერბაიჯანი, ბელარუსი და საქართველო შეუერთდნენ.
1993 წლის სექტემბერში, სახელმწიფოს მეთაურებმა ხელი მოაწერეს ეკონომიკური კავშირის დამყარების შეთანხმებას, რომელშიც ისინი ეკონომიკური თანამშრომლობის ტრანსფორმაციის კონცეფცია შეიმუშავეს თანამეგობრობის ფარგლებში. შეთანხმება ეფუძნებოდა ერთიანი ეკონომიკური სივრცის ჩამოყალიბებას საქონლის, მომსახურების, თანამშრომლებისა და კაპიტალის თავისუფალი გადაადგილების პრინციპებზე დაყრდნობით, კოორდინირებული მონეტარული, საგადასახადო, ფასების, საბაჟო და საგარეო ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება, ბიზნესის მართვის მეთოდების ჰარმონიზაცია და პირდაპირი სამრეწველო ურთიერთობების განვითარებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა.
1994 წელს რატიფიკაციის პროცესის დასრულების შემდეგ, კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულება ძალაში შევიდა 20 აპრილს ხუთი წლის ვადით. დსთ-ს წევრებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას დსთ-ს თავისუფალი სავაჭრო ზონის შესახებ.
1995 წლის 31 მაისს დსთ-ს ქვეყნების სპეცსამსახურების ხელმძღვანელებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ, რომელშიც შედიოდა ბირთვული იარაღის, ტერორიზმის, ნარკოტრაფიკის და „უკანონო შეიარაღებული ჯგუფების“ კონტრაბანდის ოქმები.
1996 წლის 5 მარტს დაარსდა დსთ-ს საბაჟო კავშირი, შემადგენლობა: დსთ-ს ხუთი ქვეყანა ბელორუსი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, რუსეთის ფედერაცია და ტაჯიკეთი.
1997 წლის მარტში გაიმართა სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოსა და მთავრობის მეთაურთა საბჭოს სხდომები. მათ განიხილეს აფხაზეთში, საქართველოში, კონფლიქტის ზონაში მშვიდობის შენარჩუნებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები და ტაჯიკეთში კოლექტიური სამშვიდობო ძალების ყოფნა გააგრძელეს.
1998 წლის აპრილში, მოსკოვში გაიმართა სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს სხდომა, სადაც გადაწყდა, რომ დსთ-ს საქმიანობის გაუმჯობესებისა და მისი რეფორმის შესახებ სპეციალური სახელმწიფოთაშორისი ფორუმი გაიმართოს. მათ ასევე მიიღეს დსთ-ს ქვეყნებს შორის სამხედრო თანამშრომლობის განვითარების პროგრამის პროტოკოლის გადაწყვეტილება.
1999 წელს 2 აპრილს კოლექტიური უშიშროების საბჭოს სხდომაზე კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულება კიდევ ხუთი წლით გაგრძელდა ხელშეკრულების ოქმით, რომელიც ასევე შექმნა ავტომატური ხუთწლიანი გაფართოების მექანიზმი მომავლისთვის. უზბეკეთი გამოვიდა შეთანხმებიდან ხელშეკრულების გაფართოებამდე.
2000 წელს 25 იანვარს, სახელმწიფოს მეთაურთა და მთავრობის შეხვედრაზე, ვლადიმერ პუტინი აირჩიეს სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭოს თავმჯომარედ. შეხვედრაზე მიიღეს გადაწყვეტილებები საერთაშორისო ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ ეუთოს სტამბულის სამიტის ფონზე და გადაწყვეტილებები დსთ-ს განვითარების სამოქმედო პროგრამის პროექტზე 2005 წლამდე. სახელმწიფოს მეთაურები ასევე გაანალიზეს სახელმწიფოთაშორისი პროგრამის ანგარიში ერთობლივი ბრძოლის ორგანიზებულ დანაშაულებთან და სხვა დანაშაულებთან დსთ-ს წევრი ქვეყნების ტერიტორიაზე (2000 წლამდე).
კოლექტიური უშიშროების საბჭოს მაისის სხდომაზე კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების მონაწილე მხარეებმა მიიღეს მემორანდუმი ხელშეკრულების ეფექტურობის გაუმჯობესების შესახებ.
20-21 ივნისს მოსკოვში გამართულ სამიტზე, დსთ-ს ქვეყნების პრეზიდენტებმა მიიღეს დეკლარაცია სტრატეგიული სტაბილურობის შენარჩუნების შესახებ. ამ დოკუმენტში სახელმწიფოს მეთაურებმა გამოთქვეს მზადყოფნა, რომ გაძლიერდეს სტრატეგიული უსაფრთხოება მსოფლიოში. ისინი მიესალმნენ ყოვლისმომცველი ბირთვული გამოცდის აკრძალვის ხელშეკრულებისა და 1997 წლის რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის შეთანხმებების რუსეთის მიერ რატიფიცირებას. მათ იმედი გამოთქვეს, რომ ეს დოკუმენტები მალე რატიფიცირებული იქნება ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ. გარდა ამისა, მათ ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, სადაც ნათქვამია, რომ რაკეტსაწინააღმდეგო ხელშეკრულება უნდა დარჩეს „გლობალური სტრატეგიული სტაბილურობის, საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და მსოფლიო მშვიდობის საფუძველი“ და ნებისმიერი მისი გაუქმება ძირს უთხრის „სტრატეგიული ბირთვული იარაღის შემდგომ შემცირების ნაბიჯებს“. მათ ასევე შექმნეს ერთობლივი ანტიტერორისტული ცენტრი, რომელიც მოსკოვშია დაფუძნებული და ერთობლივად მართავს რუსეთსა და უკრაინას. მხოლოდ თურქმენეთი არ გახდა ცენტრის წევრი.
დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა და მთავრობის შეხვედრები მინსკში 30 ნოემბრიდან 1 დეკემბრამდე ტარდებოდა. დელეგატები ძირითადად ორიენტირებული იყვნენ დსთ-ს ანტიტერორისტული ცენტრის შექმნის გეგმაზე, რომელიც მოემსახურებოდა დსთ-ს წევრი ქვეყნების სხვადასხვა უწყებების ძალისხმევის კოორდინაციას საერთაშორისო ტერორისტული საქმიანობისგავრცელების თავიდან ასაცილებლად და გამოძიებაში და ოპერაციებში დახმარების გაწევაში. მათ ასევე მიიღეს ჩერნობილის ბირთვული ელექტროსადგურის დახურვის ერთობლივი დეკლარაცია.
2001-2010
2001 წელს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოები, მთავრობის მეთაურები და საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელები 31 მაისიდან 1 ივნისამდე ატარებდნენ შეხვედრებს. საკითხები იყო ტერორიზმისა და სხვა დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის მცდელობები და სამხედრო თანამშრომლობის გაზრდა. სახელმწიფოს მეთაურთა მხარი დაუჭირა შეთავაზებას 26 აპრილის რადიაციული ავარიების და კატასტროფების მსხერპლთა ხსოვნის დღით განხადებას, ჩერნობილის ავარიის წლისთავის საპატივცემულოდ.
ასევე ივნისში, ვალერი ვოროტნიკოვი, რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო სათათბიროს იურიდიული საკითხების პარლამენტთაშორისო კომიტეტის მუდმივმოქმედი წევრი განაცხადა, რომ წლის ბოლომდე დსთ-ს 5 ქვეყნის საბაჟო კავშირი გახდება ევრაზიის ეკონომიკური თანამეგობრობის გაერთიანება.
ივლისის არაფორმალურ სამიტზე სოჭში, ყირგიზეთის პრეზიდენტი ასკარ აკაევი და რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი შეხვდნენ ცენტრალური აზიის უსაფრთხოების საკითხებზე, კერძოდ ავღანეთში განვითარებულ მოვლენებზე და მოსალოდნელ ყირგიზეთის სამხრეთის მუსულმანური გამახედროებული შეჭრის საფრთხეზე. სამიტის მონაწილეებმა ასევე გაცვალეს მოსაზრებები 2010 წლის ორმხირივი პარტნიორობის ყოვლისმომცველი პროგრამის რეაზლიზაცია, რომელსაც ხელი მოაწერა პრეზიდენტ აკაევმა 2000 წელს მოსკოვში ვიზიტის დროს.
2002 წელს 14 ივნისს გაიმართა მორიგი სხდომა, სადაც დსთ-ს თავდაცვის მინისტრთა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება საჰაერო თავდაცვის მონაცემების გაცვლაზე. მათ ასევე გადაწყვიტეს, რომ შეიქმნას საჰაერო თავდაცვის სისტემების ერთიანი მონაცემთა ბაზა და დაამტკიცეს აეროდრომების სია, რომლების მომსახურებითაც დსთ-ს ქვეყების თვითმფრინავები საჭიროების შემთხვევაში ისარგებლებდნენ. ასევე დაგეგმილი იყო, რომ საბჭოს მომდევნო სხდომაზე შემუშავდებოდა „სამხედრო კომუნიკაციების საერთო სისტემის“ მექანიზმები.
7 ოქტომბერს, სახელმწიფოთა მეთაურთა საბჭოს სხდომა დასრულდა თანამეგობრობის ინტეგრაციის პროცესების გაძლიერების შესახებ მთელი რიგი დოკუმენტების ხელმოწერით. ერთ-ერთი დოკუმენტი იყო დსთ-ს ქვეყნების სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის შესახებ. დსთ-ს წევრი ქვეყნების ხელმძღვანელებმა ასევე გადაწყვიტეს დსთ-ს ანტიტერორისტული ცენტრის ცენტრალური აზიის სამმართველოს შექმნა და დსთ-ს და სხვა დოკუმენტებში ერთობლივი ანტიტერორისტული საქმიანობის ორგანიზების წესის დამტკიცების შესახებ დსთ-ს რეგლამენტის დამტკიცება.
2003 წელს საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა დუშანბეში, განიხილებოდა ერაყის ომი და საერთაშორისო ტერორიზმისა და ექსტრემიზმის წინააღმდეგ პროგრამის პროექტი. ერაყის სიტუაცია, და განსაკუთრებით ომისშემდგომ ერაყის სიტუაციაში საერთაშორისო როლის საჭიროება განიხილებოდა მაისის შეხვედრაზე. ამავე თვეს დსთ-ს მოსკოვის შტაბში გაიმართა კონფერენცია, რომელიც ეძღვნებოდა ეფექტურობის სარადარო საიდენტიფიკაციო სისტემების ეფექტურობას და სხვა სამხედრო თანამშრომლობის საკითხებს. 18-19 სექტემბრიდან სახელმწიფო მეთაურთა საბჭო, მთავრობის მეთაურთა საბჭო და საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭო იალტაში გამართულ შეხვედრაზე განიხილეს ეკონომიკურ, სოციალურ, ჰუმანიტარულ და სამხედრო საკითხები: დსთ-ს წევრი ქვეყნების საერთაშორისო სატრანსპორტო კონტროლის თანამშრომლობაზე, საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნების სფეროში თანამშრომლობის მომეორანდუმი და დეკლარაცია წევრ ქვეყნებში სატრანსპორტო უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე.
საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭოს სხდომაზე საუბარი შეეხო ანტიტერორისტულ და ანტიტერორისტულ ასპარეზზე თანამშრომლობას. მინისტრებმა დაამტკიცეს გადაწყვეტილება დსთ-ს ქვეყნებში გარკვეული პორტატული საჰაერო თავდაცვის სისტემის გაყიდვების კონტროლის ღონისძიებები და მიგრაციის მონიტორინგის ერთობლივი კოორდინაციის სტრუქტურის შექმნა.
19 სექტემბერს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს თავმჯდომარეობდა უკრაინის პრეზიდენტი ლეონიდ კუჩმა. ლიდერებმა დაამტკიცეს თავისუფალი სავაჭრო ზონის შექმნის გეგმა და რუსეთმა, უკრაინამ, ბელარუსმა და ყაზახეთმა ხელი მოაწერეს ცალკე შეთანხმებას, რომელიც კოორდინაციას გაუწევს ტარიფს, საბაჟო და სატრანსპორტო კანონმდებლობას. რაც შეეხება ბირთვულ საკითხებს, საბჭოზე გაიხსენეს ჩერნობილის ავარია და მხარი დაუჭირეს ბელორუსია, რუსეთის და უკრაინის ერთობლივ შეთავაზებას გაეროს გენერალური რეზოლუციის შევსებაზე, „საერთაშორისო თანამშრომლობის განმტკიცების და კოორდინაციის ძალისხმევის კოორდინაციას ჩერნობილის კატასტროფის შესწავლის, შემცირების და შედეგების მინიმიზაციის“ დაკავშირებით. სახელმწიფო მეთაურთა საბჭომ ასევე მიიღო გადაწყვეტილება, სადაც აღწერილია აფხაზეთში, საქართველოში კონფლიქტის შეჩერების ზომების მიღების ვალდებულება.
დეკემბერში დსთ-ს თავდაცვის მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა გაიმართა, რათა განიხილონ და შემდგომ დაგეგმონ წევრ ქვეყნებს შორის სამხედრო თანამშრომლობის მრავალმხრივი განვითარება.
2004 წელს მინსკში საგარეო საქმეთა მინისტრების საბჭოს სხდომაზე ბელორუსის პრეზიდენტმა ალექსანდრე ლუკაშენკომ ტერორიზმთან ბრძოლა დსთ-ს მთავარ პრიორიტეტად განსაზღვრა. საბჭოს წევრებმა ასევე განიხილეს მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელებისა და მათი მიწოდების სატრანსპორტო საშუალებების გავრცელების თავიდან აცილების ძალისხმევის მნიშვნელობა. დსთ-ს მთავრობის მეთაურთა შეხვედრა გაიმართა 16 აპრილს ჩოლპონ-ატაში, რამდენიმე საკითხის განხილვისთვის, მათ შორის ანტიტერორისტული ძალისხმევა, ტრანსპორტის საკითხები, სახელმწიფოების ძალისხმევის კოორდინაციისთვის ორგანიზებული კრიმინალის, ნარკოტრაფიკის და ტერორიზმის წინააღმდეგ ერთობლივი ბიუროს შექმნა. ლიდერები ასევე შეთანხმდნენ სარეზერვო ფონდის შექმნაზე ფინანსური და მატერიალური დახმარების იმ სახელმწიფოებისთვის, რომელიც დგას ბუნებრივი ან სამრეწველო საგანგებო სიტუაცებიის წინაშე დგას. 17 აპრილს ასევე გამოცხადდა, რომ დსთ-ს საპარლამენტთაშორისო ასამბლეა კოსოვოში დამკვირვებელთა გუნდს გაუგზავნის ინფორმაციას იქ არსებული ვითარების შესახებ და შედეგებს წარუდგენს ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის რეგულარულ სესიას.
21 მაისს თავდაცვის მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა გაიმართა. განიხილებოდა პორტატული საზენიტო სარაკეტო კომპლექსების მაკონტროლებელი სისტემის შექმნის გეგმა. მათ ასევე ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ ბირთვული არაპროლიფერაციის შესახებ მათი პოზიციების მრავალმხრივი კონსენსუსის მიღწევა სურთ.
ივნისში, საბჭოს დსთ-ს შინაგან საქმეთა მინისტრები შეხვედრა გაიმართა კიშინიოვში, აღმასრულებელი კომიტეტის წარმომადგენლების, ანტიტერორისტული ცენტრის და ორგანიზებული დანაშაულის ბიუროს დასწრებით, სადაც განიხილებოდა ტერორიზმთან ბრძოლის გეგმების განხორციელება. ეს მოჰყვა დსთ-ს რეგიონში რუსეთის სპეცსამსახურების ანტიტერორისტული ოპერაციების დაწყებას.
2005 წელს თბილისში მთავრობის მეთაურების შეხვედრაზე, რომელიც 3 ივნისს ჩატარდა, არ მიუღიათ რეზოლუცია, რომელიც მასობრივი განადგურების იარაღს ეხებოდა. იგივე ეხება საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭოს, რომელიც ჩატარდა მოსკოვში 23 აგვისტოს 2005 წელს.
2005 წლის 26 აგვისტოს დსთ-ს ქვეყნების მეთაურთა შეხვედრამ მიიღო რამდენიმე რეზოლუცია, მათ შორის ერთი სამხედრო თანამშრომლობის შესახებ და მეორე - ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ უკანასკნელ რეზოლუციაში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ გააძლიერონ თანამშრომლობა ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში და განახორციელონ მიმდინარე პროგრამის ღონისძიებები. მეორე რეზოლუციაში სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭომ გადაწყვიტა გააძლიეროს სამხედრო თანამშრომლობის კონცეფცია და განახორციელოს იგი 2010 წლამდე.
კალაპოტი
მინი|მცირე მდინარის კალაპოტი. კალაპოტი — ხეობის ნაწილი, რომელიც წყლის ნაკადს უკავია. კალაპოტი შესაძლოა რამდენიმე მეტრიდან ათეული კილომეტრი სიგანის იყოს. ბარის მდინარეთა კალაპოტი მეტწილად დაკლაკნილი ან დატოტვილია, უმთავრესად ლამით, ქვიშითა და ხრეშით მოფენილი. მთის მდინარეთა კალაპოტი უფრო სწორი, ლოდნარიანი, ჭორომიანი და ჩანჩქერიანია.
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა
2001-2010
25 მაისს, დსთ-ს მთავრობის მეთაურები ტაჯიკეთში, დუშანბეში შეხვდნენ. შეხვედრაზე ყურადღება გამახვილდა ორგანიზაციის საქმიანობის ეფექტურობაზე. საერთო ჯამში, 22 დოკუმენტი განიხილეს, რომელთაგან 15 გაფორმდა განხილვის გარეშე. დამტკიცებულ დოკუმენტებს შორის იყო ჰუმანიტარული თანამშრომლობის საერთაშორისო ფონდის შექმნა.
კალაპოტი
ლიტერატურა
კატეგორია:გეომორფოლოგია
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა
2001-2010
მთავრობის მეთაურები ასევე შეხვდნენ მინსკში 24 ნოემბერს, რათა განიხილონ დსთ-ს წევრებს შორის ინტეგრაციის საკითხები, მათ შორის კოოპერატიული სამართალდამცავი, უსაფრთხოება და ერთობლივი საჰაერო თავდაცვის სისტემა.
2007 წლის 25 მაისს გაიმართა დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს შეხვედრა ენერგეტიკის საკითხებთან დაკავშირებით. სომხეთი, ბელარუსი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, რუსეთი და ტაჯიკეთი ხელს აწერენ შეთანხმებას ერთიანი ენერგეტიკული ბაზრის შექმნაზე, რომელიც მიზნად ისახავს ელექტროენერგიის ვაჭრობის გაფართოებას და დსთ-ს ქვეყნებში ენერგორესურსების ხელმისაწვდომობის გაზრდას. 29 მაისს გაიმართა დსთ-ს ელექტროენერგიის საბჭოს შეხვედრა საერთო ენერგეტიკული ბაზრის შესაძლებლობაზე. 20 ივნისს გაიმართა დსთ-ს თავდაცვის მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა, სადაც განიხილებოდა სამხედრო თანამშრომლობა. რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა ანატოლი სერდიუკოვმა განაცხადა, რომ საბჭომ შექმნა კონკრეტული სამხედრო თანამშრომლობის გეგმა 2010 წლამდე. შეხვედრაზე ასევე განიხილეს დსთ-ს ერთობლივი საჰაერო თავდაცვის სისტემის შესახებ ფინანსური კითხვები. ასევე დამტკიცებული იყო ერთობლივი სწავლების გეგმა „იარაღის თანამეგობრობა“, რომელიც უნდა ჩატარებულიყო ოთხ ნაწილში ივნისიდან სექტემბრამდე. საჰაერო თავდაცვის სწავლება მოიცავს სომხეთს, ბელარუსს, ყაზახეთს, ყირგიზეთს, რუსეთს და უზბეკეთს.
5 ოქტომბერს სერგეი ლებედევმა დაიკავა დსთ-ს აღმასრულებელი მდივნის ადგილი.
2009 წლის ნოემბერში დსთ-ს სამი ძირითადი წევრი - რუსეთი, ყაზახეთი და ბელორუსი შეთანხმდნენ საბაჟო კავშირის შექმნაზე, რომელიც გაანვითარებს ერთიანი ეკონომიკურ სივრცეს. სამი ქვეყნისგან განსხვავებით, უკრაინამ თავი შეიკავა საბაჟო კავშირში გაწევრიანებისგან, რადგან გადაწყვიტეს საკუთარი პოლიტიკის შემუშავება „მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის პრინციპების შესაბამისად“, - განაცხადა ვიქტორ იანუკოვიჩმა 2010 წლის 27 აპრილს.
2010 წლის 3 ნოემბერს ყაზანში გაიმართა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის იუსტიციის მინისტრთა საბჭოს მეხუთე სხდომა. შეხვედრას ესწრებოდნენ სომხეთის რესპუბლიკის, ბელარუსის რესპუბლიკის, ყირგიზეთის რესპუბლიკის, რუსეთის ფედერაციისა და ტაჯიკეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლები. შეხვედრაში მონაწილეობდნენ ევრაზიის ეკონომიკური თანამეგობრობის ინტეგრაციის კომიტეტის სამდივნოს წარმომადგენლები. შეხვედრაზე განიხილეს რვა საკითხი.
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭომ გადაწყვიტა:
2011-2020
2011 წლის 18 ოქტომბერს ხელი მოეწერა შეთანხმებას დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის თავისუფალი სავაჭრო ზონის შესახებ. შეთანხმება ითვალისწინებს სამართლებრივი ჩარჩოს სავაჭრო და ეკონომიკური ურთიერთობების ქვეყნებს შორის გამარტივებას, რომელიც ჩაანაცვლებს რიგი მრავალმხრივი და დაახლოებით 100 ორმხრივი დოკუმენტებს, რომლებიც მანამდე იყვნენ თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმის მარეგულირებელი. დოკუმენტს ხელი მოაწერეს მთავრობის მეთაურები დსთ-ს რვა წევრმა (სომხეთი, ბელორუსია, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვა, რუსეთი, ტაჯიკეთი და უკრაინა), რომლების ანგარიშზე დსთ-ს ქვეყნების ორმხრივი ვაჭრობის წილი 90 %-ზე მეტია.
ხელშეკრულების პრეამბულაში გამოცხადებულია, რომ მისი მონაწილეები, იმის გათვალისწინებით, რომ საჭიროა თავისუფალი სავაჭრო ზონის სწორი და ეფექტური ფუნქციონირება და მსოფლიო ეკონომიკაში და საერთაშორისო ვაჭრობის სისტემაში ინტეგრაციის საჭიროებაა, ცდილობენ მუდმივად თავისი ქვეყნების ცხოვრების დონის გაუმჯობესებას. შეთანხმება შეიცავს კონცეპტუალურ ჩარჩოს, ასევე ძირითად დებულებებსა და ნორმებს, რომლებიც არეგულირებენ დსთ-ს წევრი ქვეყნების სავაჭრო და ეკონომიკურ ურთიერთობებს უმაღლესი ხარისხის დონეზე.
2013 წლის 25 ოქტომბერს, დსთ-ს სახელმწიფოთა მეთაურთა საბჭოს სხდომა გაიმართა მინსკში დამოუკიდებლობის სასახლეში დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს თავმჯდომარის, ბელარუსის პრეზიდენტის ალექსანდრე ლუკაშენკოს თავმჯდომარეობით. სამიტი დსთ-ში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოვლენა გახდა. დსთ-ს ყველა წევრი ქვეყნების ყველა წევრმა მონაწილეობა მიიღო შეხვედრაში, ცხრა სახელმწიფოს დელეგაციას ხელმძღვანელობდნენ პრეზიდენტები. თავის გამოსვლებში სახელმწიფო და ოფიციალური დელეგაციების ხელმძღვანელებმა ნათლად და გულწრფელად გამოხატეს დსთ-ს საქმიანობისა და პერსპექტივების შეფასებები, გამოიკვეთა დსთ-ს სივრცეში არსებული საკითხები და გამოწვევები, გამოიკვეთა მათი გადაჭრის გზები და სახელმწიფოთაშორისი თანამშრომლობის პრიორიტეტული სფეროები.
2016 წლის 16 სექტემბერს, ბიშკეკში გაიმართა დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს სხდომა, რომელიც გაიმართა დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს თავმჯდომარის, ყირგიზეთის პრეზიდენტის ალმაზბეკ ატამბაევის ხელმძღვანელობით. შეხვედრის მონაწილეებმა დაამტკიცეს და ხელი მოაწერეს რამდენიმე მნიშვნელოვან დოკუმენტს და გადაწყვიტეს რუსეთის ფედერაციის თავმჯდომარეობა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში 2017 წელს. ამრიგად, საიუბილეო შეხვედრის დროს, სახელმწიფოს მეთაურებმა ერთსულოვანი დადებითი შეფასება მისცეს თანამეგობრობის 25-წლიანი საქმიანობის შესახებ და დაადასტურეს საერთო მზადყოფნა დსთ-ს შემდგომი განმტკიცების, ინტეგრაციის პოტენციალის გააზრებისა და დსთ-ს ყველა ქვეყანას შორის მრავალმხრივი პარტნიორობის გაღრმავების მიზნით.
2019 წლის დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს სხდომაზე ხელმოწერილი დოკუმენტები:
2020 წლის დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს გადაწყვეტილებები: დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სახელმწიფოს მეთაურთა მიმართვა თანამეგობრობის ქვეყნებისა და მსოფლიო თანამეგობრობის ხალხებს 1941-1945 წლების დიდი სამამულო ომის დროს საბჭოთა ხალხის გამარჯვების 75 წლისთავთან დაკავშირებით; 1941-1945 წლებში დიდი სამამულო ომის გამარჯვების 75 წლისთავის მომზადებისა და დღესასწაულის ძირითადი ღონისძიებების გეგმა; დსთ-ს სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭოს გადაწყვეტილება 1941-1945 წლებში დიდი სამამულო ომის გამარჯვების 75 წლისთავისადმი მზადება; გადაწყვეტილება საბჭოს დსთ-ს სახელმწიფოს მეთაურთა განაცხადოს 2019 წელს წიგნის დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის და 2020 წლის 75 წლისთავისადმი გამარჯვების დიდი სამამულო ომის 1941-1945 (11 ოქტომბერი, 2017, სოჭი).
საქართველოს გაწევრიანება დსთ-ში
თავიდანვე თანამეგობრობა დსთ-ის წევრ სახელმწიფოებში აღქმული იყო, ერთი მხრივ, სსრკ-ის აღდგენის გარკვეულ მცდელობად, ხოლო, მეორე მხრივ, ყოფილი სსრკ-ის რესპუბლიკების ცივილიზებული „გაყრის“ მექანიზმად. ამიტომაც, თავდაპირველად, საქართველო არ მიისწრაფოდა ამ ორგანიზაციაში გაწევრიანებისაკენ, მაგრამ 1990-იანი წლების დასაწყისში არსებული სამხედრო, პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის და რუსეთის გამუდმებული ზეწოლის პირობებში, 1993 წლის 8 ოქტომბერს საქართველომ მიმართა დსთ-ის მონაწილე სახელმწიფოების მეთაურთა საბჭოს დსთში საქართველოს გაწევრიანების წინადადებით, რაც ძალაში შევიდა 1993 წლის 3 დეკემბერს. დსთ-ის ფარგლებში, საქართველომ მოახერხა მიღება ისეთი დოკუმენტებისა, სადაც ხაზგასმულია საქართველოს ტერიტ. მთლიანობა და საზღვრების ურღვევობა (კერძოდ, 1996 წლის 31 იანვრის დსთ-ის სამიტის დადგენილება).
საქართველოს გამოსვლა დსთ-დან
რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომის, მასში რუსეთის ფედერაციის სამშვიდობო ძალების მონაწილეობის და რუსეთის მიერ აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული რესპუბლიკების აღიარების გამო, 2008 წლის 12 აგვისტოს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა გააკეთა განცხადება დსთ-იდან საქართველოს გამოსვლის თაობაზე. 2008 წლის 14 აგვისტოს საქართველოს პარლამენტმა ერთხმად (117 ხმით) მიიღო დადგენილებები ამ საკითხთან დაკავშირებით.
2008 წლის 18 აგვისტოს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ნოტით აცნობა დსთ-ის აღმასრულებელ კომიტეტს საქართველოს პარლამენტის აღნიშნული დადგენილებებისა და დსთ-იდან საქართველოს გამოსვლის შესახებ. შესაბამისად, 2008 წლის 18 აგვისტოდან საქართველომ თავიდან მოიხსნა დსთ-ის წევრობიდან გამომდინარე ყველა ვალდებულება. დსთ-ის წესდების (მ. 9) თანახმად, 2009 წლის 18 აგვისტოსათვის დასრულდა დსთ-იდან საქართველოს გამოსვლის ფორმალური პროცედურა. ამავე დროს, სახელშეკრულებო სამართლის შესახებ ვენის 1969 წ. კონვენციის თანახმად, საქართველოსთვის ძალაში დარჩა დსთ-ის ფარგლებში დადებული რიგი საერთაშაშორისო მრავალმხრივი შეთანხმება, რომლებშიც მონაწილეობა არ არის შეზღუდული დსთ-ის წევრობით. მათ შორის, შეთანხმება დსთ-ის მონაწილე სახელმწიფოთა მოქალაქეების უვიზო მიმოსვლის შესახებ, შეთანხმება თავისუფალი სავაჭრო ზონის შექმნის შესახებ, კონვენცია სამოქალაქო, საოჯახო და სისხლის სამართლის საქმეებზე სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივი ურთიერთობის შესახებ და ა. შ.
სქოლიო
დსთ კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
შატლი
კოსმოსური შატლი — მრავალჯერადი გამოყენების სატრანსპორტო კოსმოსური ხომალდი. შატლებს უშვებენ კოსმოსში რაკეტა-მატარებლების საშუალებით. შატლი ახორციელებს მანევრებს ორბიტაზე როგორც კოსმოსური ხომალდი და ბრუნდება დედამიწაზე როგორც თვითმფრინავი. იგულისხმებოდა, რომ შატლები იმოგზაურებდნენ დედამიწის ორბიტასა და დედამიწას შორის და გადაზიდავდნენ სასარგებლო ტვირთებს ორივე მიმართულებით. ამ პროექტის განხორციელებისას გათვალისწინებული იყო რომ ყოველი შატლის ვარგისიანობის რაოდენობა (გამოყენებადობა) იქნებოდა +/- 100, მაგრამ პრაქტიკულად ისინი გაცილებით ნაკლებად გამოიყენება. დღეისათვის ყველაზე მეტი გაფრენა განახორციელა ატლმა „Discovery“-მ -- 33.
გამოყენების ისტორია
კოსმოსური ხომალდები „კოსმოსური შატლი“ იყვნენ შექმნილნი შეერთებულ შტატებში „კოსმოსური სატრანსპორტო სისტემის“ პროგრამის ფარგლებში, რომლის განხორციელება მიმდინარეობს 1971 წლიდან. შატლი „კოლუმბია“ იყო პირველი მოქმედი ორბიტალური აპარატი. ის დაამზადეს 1979 წელს და გადასცეს კენედის სახელობის „ნასა“-ს კოსმოსურ ცენტრს. შატლს თავისი სახელი დაერქვა იალქნიანი გემის სახელის მიხედვით, რომელზედაც კაპიტან რობერტ გრეი 1792 წლის მაისში იკვლევდა ბრიტანული კოლუმბიის შიდა წყლებს (შეერთებული შტატების ახლანდელი შტატები - ვაშინგტონი და ორეგონი). ნასა-ში კოლუმბია აღნიშნულია როგორც OV-102 (Orbityer Vehicle – 102). შატლმა კოლუმბიამ განიცადა კატასტროფა 2003 წლის 1 თებერვალს, როდესაც შემოდიოდა დედამიწის ატმოსფეროში. ეს იყო კოლუმბიის 28-ე კოსმოსური მოგზაურობა. მეორე კოსმოსური ხომალდი - „ჩელენჯერი“ გადაეცა ნასას 1982 წლის ივნისში, მას უწოდეს იმ საზღვაო ხომალდის სახელი რომელიც იკვლევდა ოკეანეს 1870-იან წლებში. ნასაში ჩელენჯერს აღნიშნავენ როგორც OV – 099. ჩელენჯერმა განიცადა კატასტროფა თავის მეათე გაშვებისას 1986 წლის 28 იანვარს. მესამე შატლი - „დისქავერი“ გადაეცა ნასას 1982 წლის ნოემბერში, მას უწოდეს სახელი ერთ-ერთი იმ გემტაგანის, რომელზეც ჯეიმზ კუკმა აღმოაჩინა ჰავაის კუნძულები. იგივე სახელი (დისქავერი) ჰქონდა ჰენრი ჰადსონის გემს, რომელიც 1610-1611 წლებში იკვლევდა ჰუდზონის ყურეს. კიდევ ორი დისქავერი აშენებული იყო ბრიტანეთის სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების მიერ ჩრდილოეთ პოლუსის და ანტარქტიკის კვლევისათვის 1875 და 1901 წლებში. ნასაში დისქავერს აღნიშნავენ როგორც OV – 103. მეოტხე შატი - „ატლანტისი“ 1985 წლის აპრილში შევიდა მწყობრში. მეხუთე შატლი - „ინევორი“ აგებული იყო ჩელენჯერის ნაცვლად და მიღებული იყო ექსპლუატაციაში 1991 წლის მაისში. ეს ხომალდი გამოიყენებოდა ასტრონომიულ დაკვირვებებში რომლებმაც ზუსტად დაადგინეს მანძილი დედამიწიდან მზემდე. ნასაში ინდევორი აღნიშნულია როგორც OV – 105. კოლუმბიამდე იყო აგებული კიდევ ერთი შატლი - „ენტერპრაიზი“ რომელიც 70-იანი წლების ბოლოში გამოიყენებოდა მხოლოდ როგორც სატესტო აპარატი და არ დაფრინავდა კოსმოსში. ნასაში ენტერპრაიზი აღინიშნება როგორც OV-101.
კონსტრუქცია
შატლი შედგება 3 ძირითადი კომპონენტისაგან: ორბიტალური აპარატი(Orbiter), რომელიც გამოიყვანება დედამიწის ორბიტაზე და რომელიც წარმოადგენს საკუთრივ კოსმოსურ ხომალდს; გარე საწვავის რეზერვუარი ძირითადი ძრავებისათვის; და ორი მყარ საწვავიანი სარაკეტო ამაჩქარებლები, რომლებიც მუშაობენ სტარტიდან ორი წუთის განმავლობაში. კოსმოსში გასვლის შემდეგ ორბიტერი დამოუკიდებლად ბრუნდება დედამიწაზე და ახორციელებს დაჯდომას როგორც ტვითმფრინავი. მყარ საწვავიანი ამაჩქარებლები ეშვებიან წყალზე პარაშუტების მეშვეობით და შემდეგ ხელახლა გამოიყენებიან. გარე საწვავის რეზერვუარი კი იწვება ატმოსფეროში. შატლის ორბიტერი გათვლილია დაახლოებით ორ კვირიან მოგზაურობისთვის ორბიტაზე. ყველაზე ხანგრძლივი კოსმოსური მოგზაურობა განახორციელა შატლმა კოლუმბია-მ 1996 წლის ნოემბერში - 17 დღე-ღამე. შატლების ორდინალური გაფრენები კი გრძელდება 5-დან 16 დრემდე. შატლის ეკიპაჟის მინიმუმი შეადგენს ორ ასტრონავტს - მეთაური და პილოტი, მაქსიმალური ეკიპაჟი კი რვა ასტრონავტისაგან. შატლების ორბიტა განლაგებულია დაახლოებით 185 კმ-დან 642 კმ-ის სიმაღლეზე. 1981 წლიდან შატლების საშუალებით ორბიტაზე გადატანილი იქნა დაახლოებით სასარგებლო თვირთების 3 მილიონი ფუნტი. 600-მა ასტრონავტმა მიიღო მონაწილეობა შატლების გაფრენებში, საერთო ჯამში შატლებმა განახორციელეს 116 გაფრენა, აქედან : დისქავერი - 34. ატლანტისი - 29 კოლუმბია - 28 ინდევორი - 21 ჩელენჯერი - 10 ამოცანები სპეის შატლის ხომალდები გამიზნულია ორბიტაზე ტვირთების გადასატანად, სამეცნიერო კვლევების ჩასატარებლად და ორბიტალური კოსმოსური აპარატების მომსახურებისათვის. შატლმა დისქავერიმ 1990 წლის აპრილში გადაიტანა ორბიტაზე ტელესკოპი „ჰაბლი“. 90-იან წლებში შატლები იღებდნენ მონაწილეობას ერთობლივ რუსეთ-ამერიკულ პროგრამაში - Space Shuttle – Мир. სპეის შატლის პროგრამა ისევე როგორც („ენერგია ბურანის“) საპასუხო პროგრამა თავიდანვე იყო ორიენტირებული სამხედრო მიზნებისათვისაც. ორივე კოსმოსურ ხომალდს აქვს კონსტრუქციული შესაძლებლობები ბირთვული დაბომბვისათვის დედამიწის ორბიტიდან.
ტექნიკური მონაცემები
სიმაღლე სასტარტო პოზიციიდან - 56.14 მეტრი. წონა სტარტისას - 2045 ტონა. სასარგებლო ტვირთის წონა - 29.5 ტონა. ამწევი ძალა სტარტისას - 28590 კნ (კილო ნიუტონი) მყარ საწვავიანი ამაჩქარებელი სიგრძე - 50 მეტრი. დიამეტრი - 3.71 მეტრი. საერთო წონა - 1180 ტონა. ამწევი ძალა - 25800 კნ. მუშაობის დრო - 123 წამი. გარე საწვავის რეზერვუარი სიგრძე - 47 მეტრი. დიამეტრი - 8.38 მეტრი. წონა სტარტისას - 756 ტონა. ორბიტერი სიგრძე - 37.24 მეტრი. ფრთების სიგრძე - 23.79 მეტრი. წონა - 80 ტონა. ძრავები - 3 თხიერი ძრავა ამწევი ძალა სტარტისას - 5010 კნ.
Ruimtependeltuig مكوك فضاء Speys Şattl Спэйс шатл Космическа совалка Transbordador espacial Space Shuttle Rumfærge Διαστημικό Λεωφορείο Space Shuttle Kosmopramo Transbordador espacial fa:شاتل فضایی Avaruussukkula Navette spatiale américaine frr:Space Shuttle 太空船 Carreira espacial מעבורת חלל Space Shuttle Space Shuttle Pesawat ulang-alik Geimskutla Space Shuttle スペースシャトル 우주왕복선 Navicula spatialis Space Shuttle ກະສວຍອາວະກາດ Space Shuttle Space Shuttle अंतराळ यान Bolak-balik angkasa lepas Ruimteveer Romferje Romferge Yágháhoníkáángóó ałánátʼahí Wahadłowiec kosmiczny Ônibus espacial Спейс шаттл Space Shuttle Space Shuttle Space Shuttle Space Shuttle Spejs šatl stq:Space Shuttle Rymdfärja விண்ணோடம் Uzay mekiği Шатл فضائی مکوک Tàu con thoi ספעיס שאטעל Ọkọ̀-àlọbọ̀ Òfurufú 航天飞机 Thài-khong-so 穿梭機
აგური
მინი|აგურისგან აშენებული კედელი აგური — მინერალური წარმოშობის სხვადასხვა მასალისგან დაყალიბებული, სწორკუთხა პარალელეპიპედის ფორმის ხელოვნური საშენი ქვა; სიმტკიცე, ყინვამდეგობა და სხვა ტექნიკური თვისებები მიღებული აქვს გამოწვით, ან მაღალი წნევისორთქლით დამუშვების შედეგად. გამომწვარი აგურის ნედლეულად იყენებენ: თიხას, ტრეპელს, დიატომიტს; სილიკატურისათვის — კვარცის ქვიშას და კირს. აგური ძალზედ გავრცელებული საშენი მასალაა, მაგრამ იმის გამო, რომ ნაკლებად ინდუსტრიულია, მისი გამოყენება თანდათან მცირდება.
თიხის აგური უძველესი ხელოვნური საშენი მასალაა. არქეოლოგიური გათხრებისას შუამდინარეთსა და ეგვიპტეში აღმოჩენილია მრავალი ათასწლეულის წინათ აგურით ნაგები არქიტექტურული ძეგლები. სტრაბონის ცნობით, ახალი წელთაღრიცხვის დასაწყისში აგური უკვე ფართოდ იყო გავრცელებული იბერიაში. თუმცა ტერმინი „აგური“, ი. ჯავახიშვილის გამოკვლევით, ჩვენში მხოლოდ X საუკუნიდან გვხვდება, მანამდე იგი ალიზის სახელით იყო ცნობილი. ძველად საქართველოში უმთავრესად კვადრატული ფორმის აგურს ამზადებდნენ. ანტიკურ და ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში მისი გვერდის ზომა 46-54 სმ იყო, ხოლო სისქე 10-11 სმ (ამგვარი აგური გამოყენებულია მცხეთისა და ურბნისის ძეგლებში). შუა საუკუნეებში აგურის ზომები შემცირდა (გვერდის ზომა 21-27 სმ, სისქე 4-7 სმ). ამ ფორმის აგური, რომელსაც ჩვენში ქართულ აგურს უწოდებენ, აღარ მზადდება, მას დეკორაციული დანიშნულებაღა შემორჩა.
თიხის აგურს აგურის ქარხნებში ორი წესით ამზადებდნენ: პლასტიკური ან ნახევრად მშრალი დაწნეხვით. პირველ შემთხვევაში აგურს წინასწარ აშრობენ კამერებში ან ჰაერზე: გამოწვა ხდება რგოლურ ან გვირაბულ ღუმლებში 900-1000°C ტემპერატურაზე. ნახევრად მშრალი დაწნეხისას აგურს საშტამპავ წნეხებზე ამზადებენ და ღუმელში გამოუშრობლად აწყობენ გამოსაწვავად.
თიხის აგური მზადდება ჩვეულებრივი ან ღრუ; ზომით (სახელმწიფო სტანდარტის მიხედვით) — ცალმაგი (250X120X65 მმ) და მოდულური (250X120X88 მმ). აგურის მარკას — 200, 150, 125, 100, 75, 50 საზღვრავენ დროებითი წინაღობით კუმშვისას და ღუნვისას. მოცულობითი წონა — 1400-1900 კგ/მ³-მდე. თიხის აგურს იყენებენ შენობის საძირკკველის, თაღების, კედლების, საკვამლე მილების, საკანალიზაციო მოწყობილობებისა და სხვათა ასაგებად.
სილიკატური აგური მზადდება კვარცის ქვიშისა (92%) და კირის (8%) ნარევის თბური დამუშავებით. თიხის აგურთან შედარებით უპირატესობასთან ერთად აქვს ნაკლიც — კარგად ვერ ეჭიდება დუღაბს, არ შეიძლება მისი გამოყენება საძირკვლებში, ტენიან სადგომებსა და საკვამლე მილებში.
შენობათა ფასადების, ვესტიბიულების, კიბის უჯრედებისა და სხვათა მოსაპრკეთწებელად იყენებენ სხვადასხვა ფორმის აგურს, რომლის ზედაპირიზოგჯერ მოჭიქულია. ამზადებენ სპეციალური დანიშნულების აგურსაც — მჟავამედეგს, საგზაოს, ცეცხლგამძლეს და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამშენებლო მასალები
ლევან მელქაძე
საკლუბო
თამაშობდა გუნდებში: „თსუ“ თბილისი, „ნორჩი დინამოელი“, „ვიტ ჯორჯია“, „სიენა“ და „დინამო“ თბილისი. 2005 წელს მელქაძე გახდა უმაღლესი ლიგის ბომბარდირი, 31 მატჩში გაიტანა 27 გოლი „დინამოს“ შემადგენლობაში. 2006 წლის სეზონისთვის იგი შეიძინა ნორვეგიულმა „ვოლერენგამ“, ვინაიდან თავი ვერ გამოიჩინა კონტრაქტის დასრულების შემდეგ, ზაფხულში გუნდიდან გაათავისუფლეს. მოგვიანებით შეუერთდა ყაზახურ „შახტიორს“. 2008 წლიდან ირიცხებოდა „ზესტაფონის“, ბოლნისის „სიონისა“ და ცხინვალის „სპარტაკის“ რიგებში. 2013 წლიდან იგი თავისუფალი აგენტია.
სანაკრებო
2001-2004 წლებში ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 5 მატჩი.
1119
თარიღი უცნობია
*
დიეგო ბოუნანოტე
დიეგო მარიო ბოუნანოტე რენდე (Diego Mario Buonanotte Rende; დ. 19 აპრილი, 1988; ტეოდელინა, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი, ჩილეურ კლუბ „უნივერსიდად კათოლიკას“ ნახევარმცველი.
ბოუნანოტეს დებიუტი პროფესიონალურ კარიერაში შედგა „რივერ პლეიტის“ შემადგენლობაში, 17 წლის ასაკში, 2006 წლის 9 აპრილს, „ინსტიტუტოსთან“ 3–1 მოგებულ მატჩში. დებიუტიდან ერთ კვირაში მან გაიტანა პირველი გოლი.
2011 წლის 21 იანვარს ბოუნანოტემ ესპანეთის ლა ლიგის კლუბ „მალაგასთან“ გააფორმა ხუთწლიანი კონტრაქტი, მაგრამ გაანათხოვრეს „რივერ პლეიტში“ 2011 წლამდე. 2013 წელს დიეგომ დატოვა „მალაგა“ და შეუერთდა „გრანადა“, სადაც დაჰყო 2015 წლამდე. გრანადაში ყოფნის პერიოდში იჯარით თამაშობდა „პაჩუკასა“ და „კილმესში“. 2015 წელს გადავიდა საბერძნეთის კლუბ ათენის „აეკში“, ხოლო 2016 წელს შეუერთდა ჩილეურ კლუბ „უნივერსიდად კათოლიკაში“, სადაც ასპარეზობს დღემდე.
2008 წელს ბოუნანოტომ არგენტინის 23 წლამდე ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, ვისთან ერთადაც შეძლო ოქროს მედლის მოპოვება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ჩილეს საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მალაგის ფეხბურთელები კატეგორია:რივერ პლეიტის ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიელი არგენტინელები კატეგორია:გრანადის ფეხბურთელები კატეგორია:ათენის აეკის ფეხბურთელები კატეგორია:უნივერსიდად კათოლიკის ფეხბურთელები კატეგორია:2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
ყირიმელი თათრების დიასპორა
ყირიმელი თათრების დიასპორა — ყირიმის რეგიონის გარეთ მცხოვრები ყირიმელი თათრები. დიასპორის ისტორია 1783 წელს რუსეთის იმპერიის მიერ ყირიმის სახანოს ანექსიის შემდეგ დაიწყო, რის შემდეგაც ყირიმელი თათრები იძულებულნი გახდნენ ემიგრაციაში წასულიყვნენ 1783-1917 წლებში. დიასპორა დიდწილად შეივსო თათრების ხარჯზე, რომელთა სოციალური და ეკონომიკური მდგომარეობა რუსეთის კოლონიზაციის პოლიტიკის შედეგად დაინგრა. 1944 წელს ყირიმელი თათრები გადაასახლეს ყირიმიდან ცენტრალურ აზიაში. თუმცა, ეს მოსახლეობა ითვლება იძულებით გადასახლებულ თემად და არა დიასპორად.
დიასპორა ოსმალეთის იმპერიაში
თათარ თავადაზნაურთა წარმომადგენლები მუდმივად იმყოფებოდნენ ოსმალეთის იმპერიაში ორ სახელმწიფოს შორის მჭიდრო კავშირების გამო. ოსმალეთის პროვინცია ბუჟაკი, რომლის ცენტრი ბენდერში მდებარეობდა, გერაისთან  ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო. XIV - XV საუკუნეებში ოსმალებმა მოახდინეს კოლონიზაცია დობრუჯაში, სადაც ცხოვრობდნენ ბუჟაკის ყირიმელი თათრები. 1593-1595 წლებში ყირიმელი თათრები დასახლდნენ დობრუჯაში. თათართა ნაწილი საბერძნეთსა და ოსმალეთის იმპერიაში გაემგზავრა.
თუმცა ყირიმელი თათრების ემიგრაციის პირველი ტალღის პროვოცირება რუსებმა მოახდინეს ყირიმის ანექსიით. ყირიმელი თათრების მმართველი კლასი (მირზები) და მოლაები დევნის შიშით ჩრდილოეთ კავკასიაში ეძებდნენ თავშესაფარს. მათი რიცხვი დაახლოებით 8 ათასი იყო, თუმცა ყირიმთან კავშირი არ გაუწყვეტიათ. იმედის ნაპერწკალი, რომ გერაის დაიბრუნებდნენ ყირიმის "განთავისუფლების" შემდეგ, ჯერ კიდევ ციმციმებდა  1859 წელს რუსების მიერ ჩრდილოეთ კავკასიის დაპყრობამდე. 1877-1878 წლებში ყირიმელი თათრები ჩრდილოეთ კავკასიიდან, ჩერქეზებთან და ჩეჩნებთან ერთად, რუსეთის ხელისუფლებამ გადაასახლა ანატოლიაში. ჩრდილოეთ კავკასიიდან გადასახლებული მუსლიმების რაოდენობამ დაახლოებით მილიონი შეადგინა.
ყირიმის ანექსიის შემდეგ 4000 თათარი გაიქცა ოსმალეთის ციხესიმაგრე ოზუში ( ოჩაკოვი ), იქიდან კი — გირეის ვასალ ბუჟაკში. 1812 წელს რუსეთის იმპერიის მიერ ბესარაბიის დაპყრობის შემდეგ ყველა თათარი ემიგრაციაში წავიდა სამხრეთით დობრუჯის პროვინციაში.
ყირიმელი თათრები ემიგრაციაში წავიდნენ ოსმალეთის იმპერიაში, სადაც ისინი მიიღეს, როგორც მაჰმადიანი ძმები. ყირიმელმა თათარმ ა ემიგრანტებმა ოსმალეთის იმპერიის ტერიტორიას უწოდეს "აქტოპრაკი" ("თეთრი მიწა" ან "სამართლიანობის ქვეყანა"), რადგან ისინი ემიგრაციას " ჰიჯრად " მიიჩნევდნენ, როგორც წინასწარმეტყველის დროებითი უკან დახევას მედინაში ისლამის მტრების ზეწოლის ქვეშ. გაქცეული ყირიმელი თათრების ტალღა აღდგა ყირიმის ომის შემდეგ ( 1854-1856 ), ხოლო რუსეთის მთავრობა მე-19 საუკუნეში საფრთხეს წარმოადგენდა შიდა უსაფრთხოების თვალსაზრისით  რუსეთის ტრადიციულ მტერთან, ოსმალეთის იმპერიასთან მათი ისტორიული ურთიერთობიდან გამომდინარე.
ყირიმელი თათრების უმეტესი ნაწილი დასახლდა ოსმალეთის მმართველობის ქვეშ მყოფ დობრუჯაში ბალკანეთში, თუმცა ზოგიერთი მათგანი გაგზავნეს ანატოლიის სხვადასხვა მხარეში, სადაც ყირიმელი თათრების მნიშვნელოვანი ნაწილი დაიღუპა კლიმატური პირობების და ეპიდემიების გავრცელების გამო.
მიუხედავად იმისა, რომ დასახლებულებს შორის იყვნენ ყირიმელი თათრები, რომლებიც ემიგრაციაში წავიდნენ ყირიმის მთიანი, სანაპირო და ურბანული რაიონებიდან, მათი უმეტესობა ყირიმის სტეპებიდან იყო, რომლებიც ძირითადად დახურულ სოფლის თემებში ცხოვრობდნენ. ძველი ყირიმელი თათრული ტრადიციის თანახმად, ქორწინება ნათესავებს შორის (მაგალითად, ბიძაშვილებს შორის), თუნდაც ძალიან შორეულები ყოფილიყვნენ, ყოველთვის მკაცრად აკრძალული იყო, განსხვავებით ანატოლიის ადგილობრივი მოსახლეობისგან. მათ მოახერხეს თავიანთი ეთნიკური იდენტობა და ენა თითქმის ხელუხლებლად შეენარჩუნებინათ 1970-იან წლებამდე. დიასპორის ყირიმელ-თათრული იდენტობა ამ პერიოდში ჩამოყალიბდა ძირითადად ზეპირი კულტურული ტრადიციის საფუძველზე, რომელიც გამდიდრებული იყო სიმღერებით, პოეზიით, ლეგენდებით სამშობლოს დაკარგვისა და ემიგრაციის უბედურების შესახებ.
ოსმალეთის იმპერიის დასასრული და თანამედროვე თურქეთის ჩამოყალიბება
მე-19 საუკუნის  ბოლო მეოთხედში ოსმალეთის იმპერიის დაკნინებასთან  ერთად ყირიმელი თათრების უმეტესობა დობრუჯადან გადასახლდა ანატოლიაში. შემდგომში მოხდა მიგრაცია ანატოლიის შიგნით. მიგრაციის ამ მოდელმა ხელი შეუწყო ოჯახური კავშირების გაწყვეტას და, შესაბამისად, სამშობლოსთან კავშირების აღდგენას, ასევე ყირიმელი თათრების სხვადასხვა სუბეთნიკური ჯგუფების შერევას.
ყირიმელი თათრები მონაწილეობდნენ თურქეთის ახალი რესპუბლიკის განვითარებაში, ასევე თურქული იდენტობის ჩამოყალიბებაში, რაშიც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ყირიმელი თათრის განმანათლებელმა ისმაილ გასპრინსკიმ და მე-20 საუკუნის დასაწყისში  თურქეთში ემიგრაციაში წასულმა  მისმა თანამოაზრეებმა იუსუფ აკჩურინმა და სხვებმა
სსრკ-დან წასული ყირიმელ თათარ ლტოლვილთა მცირე რაოდენობა შეუერთდა დიასპორას თურქეთში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მეორე ნაწილი თურქეთში გადავიდა რუმინეთიდან და ბულგარეთიდან იქ კომუნისტური რეჟიმის დამყარების შემდეგ.
1944 წლის დეპორტაცია
1944 წლის 18 მაისს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის გადაწყვეტილებით, ყირიმელი თათრები გადაასახლეს ყირიმიდან შუა აზიაში, ასევე ციმბირსა და ურალში.
1989 წელს დეპორტაცია ( сюргюнлик ) დაგმო სსრკ-ს უზენაესმა საბჭომ და აღიარა უკანონოდ და დანაშაულად. ამის შემდეგ თითქმის 300 000 თათარმა შეძლო ყირიმში დაბრუნება დეპორტაციის ადგილებიდან. კიდევ 270 000 ყირიმელი თათარი რჩება უზბეკეთში და ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა ნაწილებში.
დიასპორა აღმოსავლეთ ევროპასა და მსოფლიოში
ყირიმელი თათრების დიასპორა რუმინეთში, 2002 წლის აღწერის მიხედვით, 24 ათასი ადამიანს შეადგენს თუმცა, მხოლოდ კომუნისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ ყირიმელმა თათრებმა განიცადეს ეროვნული აღორძინება და კავშირების განახლება სამშობლოსთან და ყირიმელი თათრების თემებთან სხვა სახელმწიფოებში, განსაკუთრებით თურქეთში.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური რეპრესიები საბჭოთა კავშირში კატეგორია:ყირიმის ისტორია კატეგორია:ყირიმელი თათრები კატეგორია:დიასპორები კატეგორია:დიასპორა ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით კატეგორია:დიასპორები წარმოშობის ქვეყნის მიხედვით
გეკონისებრნი
გეკონისებრნი (Gekkonidae) — ქვეწარმავლების ოჯახი ხვლიკისნაირთა რიგისა. მათი სიგრძე იშვიათად აღემატება 30 სმ. აქვთ დიდი, უქუთუთო თვალები, ვერტიკალური გუგები, კარგად განვითარებული ფეხები, მეტად მყიფე, მაგრამ სწრაფი აღდგენის უნარის მქონე კუდი. გეკონისებრთა სხეული მეტწილად რუხი ან ყავისფერია, თუმცა ტროპიკებში გვხვდება მკვეთრად შეფერილი სახეობებიც. იკვებებიან მწერებით, ობობასნაირებით და სხვა. უმრავლესობა კვერცხისმდებელია. დებენ 1-2 კვერცხს. ცნობილია 480-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ ზონებში. საქართველოში არ არიან. კასპიური თითტიტველი გეკონი (Gymnodactylus caspius), რომლის რამდენიმე ეგზემპლარი თბილისშია ნაპოვნი, როგორც ჩანს, აქ შემთხვევით არის მოხვედრილი აზერბაიჯანიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეკონისებრნი
სადღეგრძელო
სადღეგრძელო — სუფრაზე ვისიმე დღეგრძელობისათვის, კეთილდღეობისათვის წარმოთქმული სიტყვა და შესმული სასმელი. წარმოთქვამს თამადა, ვარიანტების სახით იმეორებენ თანამესუფრენიც. არსებობს ტრადიციული ლექსითი სადღეგრძელოები, რომლებშიც იცვლებიან ადრესატები. განასხვავებენ სალხინო და მოსაგონარ სადღეგრძელოებს.
სადღეგრძელოს ნუმუშები იხილეთ წიგნებში:
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ადათ-წესები
Lhuna
„Lhuna“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერა და საქველმოქედო სინგლი, გამოცემული 2008 წელს. იგი ჩაწერილია კაილი მინოუგის მონაწილეობით.
შექმნა
სიმღერა ჩაიწერა ალბომის Viva la Vida or Death and All His Friends შექმნის პერიოდში, მაგრამ არ იქნა შეტანილი ამ ალბომში. კითხვაზე, თუ რატომ, კრის მარტინის პასუხი იყო "ის ზედმეტად სექსუალურია". მოსალოდნელი იყო მისი გამოჩენა EP დისკზე Prospekt's March, მაგრამ საბოლოოდ, იგი ცალკე სინგლის სახით, 2008 წლის 1 დეკემბერს გავიდა, შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღის აღსანიშნავად.
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სინგლები კატეგორია:2008 წლის სიმღერები კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები კატეგორია:კაილი მინოუგის სიმღერები
For Whom the Bell Tolls (მეტალიკის სიმღერა)
For Whom the Bell Tolls — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მესამე სიმღერა და მესამე სინგლი 1984 წლის ალბომიდან Ride the Lightning.
მუსიკა
სიმღერის ავტორები არიან კლიფ ბარტონი, ჯეიმზ ჰეტფილდი და ლარს ულრიხი. ქრომატულ შესავალს, რომელიც ხშირად ერევათ ელექტრო გიტარაში, კილფ ბარტონი უკრავს ბას-გიტარაზე დისტორშენითა და ვაუ-ვაუ ეფექტებით. შესავალი ბარტონმა ჯერ კიდევ მეტალიკაში მოსვლამდე დაწერა; ბარტონმა პირველად დაუკრა იგი 12-წუთიან jam სესიაზე ჯგუფების ბრძოლაზე თავის ადრინდელ ჯგუფთან Agents of Misfortune ერთად.
ტექსტი
ტექსტი დაფუძნებულია ერნესტ ჰემინგუეის ამავე სახელწოდების რომანზე. რომანში მოქმედება მიმდინარეობს ესპანეთის სამოქალაქო ომის ფონზე. იგი ერთ ამერიკელზეა, რომელსაც დაავალებენ იმ ხიდის აფეთქებას, რომელზედაც ფაშისტების არმიას უნდა გაევლო. შემდეგ მას უყვარდება და მხოლოდ ამის მერე აღმოაჩენს ძალიან სამწუხარო ამბებს სიცოცხლისა და სიკვდილის შესახებ. თავად ჰემინგუეის ნაწარმოები ეფუძნება ჯონ დუნის 1623 წლის პოემას.
სიმღერაში ასახულია ერთ-ერთი სცენა აღნიშნული რომანიდან, როდესაც, ერთ დილას, ხუთი ჯარისკაცი იკავებს პოზიციას გორაკზე, ხოლო შემდგომ ავიაშეტევის მსხვერპლნი ხდებიან.
იდეაში, სიმღერის მიზანია, გვიჩვენოს ომის უაზრობა, რადგან ორივე მხარეს ჰგონიათ, რომ მართლები არიან, ხოლო ჯარისკაცები ხშირად ვერც ხვდებიან, რისთვის წირავენ საკუთარ სიცოცხლეს.
საკონცერტო შესრულება
For Whom the Bell Tolls პირველად ცოცხლად შესრულდა 1984 წლის 3 აგვისტოს ნიუ-იორკში, აშშ.
სიმღერა გამოჩნდა მეტალიკის 1999 წლის საკონცერტო ალბომში S&M, სადაც მეტალიკამ სიმღერა სან-ფრანცისკოს სიმფონიური ორკესტრის თანხლებით შეასრულა.