cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
უკრაინული კონტრშეტევა ხერსონში
6 სექტემბერს უკრაინამ მეორე კონტრშეტევა დაიწყო ხარკივის ოლქში, რასაც სწრაფი გარღვევა მოჰყვა. ამასობაში უკრაინული შეტევები გაგრძელდა სამხრეთის ფრონტზეც. 12 სექტემბერს ზელენსკიმ საერთო ჯამში 6000 კვადრატული კილომეტრის ფართობის ტერიტორიის გათავისუფლების შესახებ განაცხადა. BBC-მ ვერც დაადასტურა და ვერც უარყო ეს განცხადება. 13 სექტემბრისთვის რუსებმა მიატოვეს კისელივკა. მელიტოპოლის მერმა განაცხადა, რომ რუსებმა დატოვეს ქალაქი და ანექსირებულ ყირიმში გადავიდნენ. უკრაინამ ასევე განაცხადა ოლექსანდრივკას აღების შესახებ. 14 სექტემბერს ადგილობრივმა წყაროებმა განაცხადეს კისელივკას გათავისუფლების შესახებ, მაგრამ ეს არ დაადასტურეს არც უკრაინის არმიამ და არც გარე წყაროებმა 14 სექტემბრის მდგომარეობით.
ხარკივის კონტრშეტევა
ამასობაში, 6 სექტემბერს, უკრაინამ დაიწყო მოულოდნელი მეორე კონტრშეტევა ხარკივის ოლქში, ბალაკლიასთან ახლოს. 7 სექტემბრისთვის უკრაინამ წინ წაიწია 20 კილომეტრით და გაათავისუფლა დაახლოებით 400 კვადრატული კილომეტრის ფართობის ტერიტორია. რუსმა კომენტატორებმა მარცხი ჯართა ხერსონისკენ რელოკაციას დააბრალეს. 8 სექტემბერს უკრაინელებმა აიღეს ბალაკლია და კუპიანსკს 15 კილომეტრზე მიუახლოვდნენ. სამხედრო ანალიტიკოსებმა თქვეს, რომ კუპრიანსკისაკენ სვლა ითვალისწინებდა მნიშვნელოვან სარკინიგზო სადგურის აღებას და იზიუმში განლაგებული რუსული ჯარების ჩრდილოეთიდან გასაქცევი გზის მოჭრას.
9 სექტემბერს ხარკივის ოლქის რუსული ოკუპაციის ადმინისტრაციამ იზიუმიდან, კუპიანსკიდან და ველიკი-ბურლუკიდან ევაკუაცია გამოაცხადა. ომის კვლევის ინსტიტუტმა განაცხადა, რომ კუპიანსკს უკრაინელები მომავალ 72 საათში დაიბრუნებდნენ, ამ დროს რეგიონში რუსებმა გადაისროლეს სარეზერვო დანაყოფები. 10 სექტემბრის დილას კუპიანსკის ცენტრში უკრაინის დროშა აღმართეს და ომის კვლევის ინსტიტუტმა განაცხადა, რომ უკრაინამ 2500 კვადრატული კილომეტრის ფართობის ტერიტორია.
იმავე დღეს Reuters-მა განაცხადა, რომ რუსეთის პოზიციები ჩრდილო-აღმოსავლეთში ჩამოიშალა უკრაინული თავდაცვის შედეგად და კუპიანსკის დაცემის შემდეგ რუსებმა დატოვეს იზიუმი. 15 სექტემბრისთვის ყველა რუსული დანაყოფი გადავიდა მდინარე ოსკოლის დასავლეთით. გაქცეულმა დანაყოფებმა მიატოვეს ძვირადღირებული სამხედრო აღჭურვილობა და ტექნიკა.
დნიპრო–ზაპორიჟიის ფრონტი
3 სექტემბერს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს დელეგაცია ეწვია ზაპორიჟიის ატომურ ელექტროსადგურს და 6 სექტემბერს გამოაქვეყნა მოხსენება, რომელშიც აღწერეს დაზიანებები, რომელიც დაბომბვების შედეგად და ოკუპაციის დროს მიაყენეს ატომურ სადგურს. 11 სექტემბერს 15:14 საათზე მეექვსე და ბოლო რეაქტორი გაითიშა, რითაც „სრულიად გაჩერდა“ სადგური.
დასავლეთი უკრაინა
14 მარტს რუსეთმა სარაკეტო თავდასხმა განახორციელა სამხედრო საწვრთნელ ბაზაზე ოავორივში, ლვივის ოქლში, პოლონეთის საზღვართან. ლვივის გუბერნატორმა განაცხადა, რომ თავდასხმამ 35 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. 18 მარტს რუსეთითავს დაესხა თავად ლვივს, უკრაინის არმიამ განაცხადა, რომ რუსეთმა შეტევა განხორციელდა თვითმფრინავების მიერ, ფრთოსანი რაკეტებით.
საჰაერო და საზღვაო ბრძოლები
24 თებერვალს, ადგილობრივი დროით 18:00 საათზე, უკრაინის სასაზღვრო გვარდიამ განაცხადა, რომ რუსები თავს დაესხნენ ზმეინის კუნძულს. კრუისერ მოსკვამ და საპატრულო ხომალდ ვასილი ბიკოვმა დაბომბეს კუნძული. როცა რუსებმა კუნძულის მცველებს დანებება მოთოხვეს, უკრაინელების პასუხი იყო: „ რუსული სამხედრო ხომალდი, იდი ნახუი “ დაბომბვის შედმეგ კუნძული რუსებმა აიღეს. 24 თებერვალს რუსები თავს დაესხნენ ჩუჰუივის ავიაბაზას, რომელშიც ინახებოდა Bayraktar TB2 დრონები. შეტევამ დააზიანა საწვავის მარაგები და ინფრასტრუქტურა.
25 თებერვალს მილეროვოს ავიაბაზას შეუტია უკრაინის არმიამ, OTR-21 Tochka რაკეტებით. უკრაინაზე დაყრდნობით, ამით გაანადგურეს რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების თვითმფრინავები და დაწვეს ავიაბაზა. 27 თებერვალს რუსები ჟიტომირის აეროპორტს თავს დაესხნენ 9K720 Iskander-ის სარაკეტო გამშვები სისტემით ბეალრუსიის ტერიტორიიდან.
რუსებმა 5 მარტს რამდენინე თვითმფრინავი დაკარგა, სუ-30SM-ის, ორი სუ-34-ის, ორი სუ-25-ის, ორი მი-24/მი-35-ის, ორი მი-8-სა და ორლანის უპილოტო საფრენი აპარატის ჩათვლით. 6 მარტს უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალურმა შტაბმა განაცხადა, რომ შეჭრის განმავლობაში ჩამოაგდეს 88 რუსული საფრენი აპარატი. თუმცა, ანონიმურმა ამერიკულმა წყარომ Reuters-ს 7 მარტს უთხრა, რომ რუსული თვითმფრინავებისა და ვერტმფრენების „დიდი უმეტესობა“ მზად იყო საბრძოლველად.
26 თებერვალს რუსეთმა განაცხადა, რომ აშშ-ის დრონები უკრაინას აწვდიდა ინფორმაციას რუსულ გემებზე შავ ზღვაში, ეს აშშ-მ უარყო. 3 მარტს უკრაინული ფრიგატი ჰელტმან საჰაიდაჩნი სწრაფად გადაიყვანეს მიკოლაივში, რათა ის ხელში არ ჩაეგდოთ რუსებს.
რუსულ სამხედრო-საჰაერო ძალებს ბრძოლაში უფრო პატარა როლი ითამაშეს, იდრე ანალიტიკოსები ელოდნენ. მათი აზრით რუსული ავიაცია სწრაფად გაანადგურებდა უკრაინულ ანტისაჰაერო თავდაცვებს და მოიპოვებდა საჰაერო უპირატესობას. პირველ ორ კვირაში ავიაციამ მინიმალური როლი ითამაშა და რუსული ანტისაჰაერო თავდაცვები, ავიციასთან ერთად ფუნქციონირებადი დარჩა, რუსეთმა ვერ მოიპოვა უპირატესობა. ეკონომისტმა რუსეთის ავიაციის წარუმატებლობა ახსნა უკრაინის საშუალო დისტანციაზე მოქმედი ანტისაჰაერო რაკეტებით, რუსეთის სიზუსტით მართვადი ბომბების ნაკლებობითა და სტინეგრების ეფექტურობით და პილოტების გამოუცდელობით ახსნა.
13 აპრილს რუსული სარაკეტო კრეისერი „მოსკვას“, რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის ფლაგმანს, უკრაინული წყაროებისა და აშშ-ის დაზვერვის ინფორაციით, მოხვდა ორი უკრაინული ნეპტუნის ფრთოსანი ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტა და ბორტზე გაჩნდა ხანძარი. პენტაგონის სპიკერმა, ჯონ კირბიმ, განაცხადა, რომ სატელიტებით გადაღებულ ფოტოებში ჩანს ხომადზე შეიარაღების საცავის აფეთქება და განაცხადა, რომ რუსებს ხომალდი სევასტოპოლის პორტში მიჰყავდათ ბუქსირებით. იმავე დღეს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ „მოსკვა“ ბუქსირით გადაყვანისას შტორმში ჩაიძირა. 15 აპრილს რუსები რაკეტებით თავს დაეხსნენ ლუჩის დიზაინის ბიუროს კიევში, სადაც ნეპტუნის ტიპის რაკეტებს ქმდინდნენ.
მსუბუქი ბირთვული იარაღი
უილიამ ჯოზეფ ბარნსმა, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დირექტორმა, 14 აპრილს განაცხადა, რომ პუტინმა შესაძლოა გამოიყენოს ტაქტიკური ბირთვული იარაღი უკრაინის წინააღმდეგ.
სახალხო წინააღმდეგობა
უკრაინელი ხალხი რუსულ შეჭრა რამდენიმე გზით ეწინააღმდეგება, როგორებიცაა: მოხალისედ გაწევრიანება ადგილობრივ ტერიტორიული თავდაცვის ნაწილებში, მოლოტოვის კოქტეილების დამზადება, საჭმლის მომზადებამ ბარიერების აგება და ლტოლვილების დამხმარება.
შეჭრის შემდეგ ბევრი უკრაინელი მოხალისე შეუერთდა ტერიტორიული თავდაცვის ძალებს და დანარჩენმა გადაწყვიტა რუსეთისთვის ხელის შეშლა უიარაღოდ, სამოქალაქო წინააღმდეგობით, სამოქლაქო პირებმა მოხსნეს საგზაო ნიშნები და შექმნეს ბარიერები გზებზე. გავრცელდა ვიდეოები, რომლებშიც ჩანს, რომ ოკუპირებულ დასახლებულ პუნქტებში ადგილობრივები ფიზიკურად და ვერბალურად უპირისპირდებიან რუს სამხედროებს, წინ უდგებიან სამხედრო ტექნიკასა და ტრანსპორტს. ოკუპირებული ხერსონიდან გავრცელდა ვიდეო, სადაც მმოძრავ რუსულ ჯავშანტექნიკაზე დგას კაცი და უკრაინის ეროვნულ დროშას აფრიალებს. რუსი სამხედროების პასუხი მერყეობს დაპიისპირებებსა და უკანდახევებს შორის. ზოგი რუსი სამხედრო პირპაირ ესრპდა ხალხთა ჯგუფებს, ან ჰაერში ესროდნენ გაფრთხილებისა და ხალხის დაშინების მიზნით. 9 მარტს უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა უკრაინელებს სთხოვა განეცხადათ რუსული ტექნიკის შემჩნევის შესახებ. გადაღებულ ფოტოებში ვხედავთ: Krasukha-4-ს, Infauna (RB-531B)-ს, a Tigr-M MKTK REI PP Leer-2 VPK-233114-ს, Diabazol-ს, R-378A(B)-ს, an RB-341V Leer-3-ს, R-934B-ს, და Borisoglebsk-2-ს.
არსებობს უკრაინელი დემონსტრანტების მასობრივი დაკავებების შემთხვევები. ადგილობრივი მედიები ასევე ავრცელებენ ინფორმაციებს რუსული ძალების მიერ გაუჩინარებების, სიკვდილით დასჯების, მძევლებად აყვანის, სახალხო მკვლელობებისა და სექსუალური ძალადობების შესახებ, უკრაინული წინააღმდეგობის გასატეხად.
სამხედრო მხარდაჭერა უკრაინას
ვიქტორ იანუკოვიჩის პრეზიდენტობისას უკრაინის არმიის მდგომარეობა სავალალო იყო. ცვილებისა და ქვეყნის სათავეშე პროდასავლური ძალების მოსვლის შემდეგ უკრაინის მომარაგება დაიწყეს დასავლელმა მოკავშირეებმა. უკრაინის არმია გაუმჯობესდა და გარკვეულ წარმატებებსაც მიაღწიეს დონბასის ომში. უკრაინამ თურქული Bayraktar TB2-ების მიღება დაიწყო 2019 წლიდან, იგი გამოიყენეს 2021 წელს სეპარატისტების საარტილერიო პოზიციების წინააღმდეგ დონბასში.
რუსეთის ძალების თავმოყრასთან ერთად NATO-ს წევრებმა გაზადრეს იარაღის მიწოდება. აშშ-ის პრეზიდენტ ჯო ბაიდენმა აგვისტოსა და დეკემბერში უკრაინას 260 მილიონი დოლარის ღირებულების სამხედრო დახმარება გაუგზავნა. ამ დახმარებაში შედიოდა FGM-148 Javelins და სხვა ჯავშანსაწინააღმდეგო აირაღები, ცეცხლსასროლი იარაღები, სხვადასხვა კალიბრის ტყვიები და სხვა აღჭურბილობა.
შეჭრის შემდეგ უკრაინაში იარაღი გააგზავნეს ბელგიამ, ჩეხეთმა, ესტონეთმა, საფრანგეთმა, საბერძნეთმა, ნიდერლანდებმა, პორტუგალიამ და დიდმა ბრიტანეთმა. 24 თებერვალს პოლონეთის მიერ გაგზავნილ დახმარებაში შედიოდა 100 ნაღმტყორცნი, სხვადასხვა ტყვია-წამალი და 40 000-ზე მეტი მუზარადი. NATO-ს წევრების უმეტესობამ გააგზავნა იარაღი, თუმცა NATO-მ, როგორც ორგანიზაიამ არა.
2022 წლის იანვარში გერმანიამ ესტონეთს აუკრძალა გერმანული იარაღის უკრაინაში გაგზავნა. გერმანიამ გააგზავნა 5 000 მუზარადი და საველე საავადმყოფო, რაზეც კიევის მერმა, ვიტალი კლიჩკომ, განაცხადა: „შემდეგს რას გამოგზავნით? ბალიშებს?“ 26 თებერვალს გერმანიამ შეცვალა პოლიტიკა და ნიდერლანდებს ნება დართო გაეგზავნა 400 რაკეტიანი ყუმბარა, 500 სტინგერის რაკეტა და 1000 ტანკსაწინააღმდეგო იარაღი.
27 თებერვალს ევროკავშირი კოლექტიურად გათანხმდა უკრაინისათვის იარაღის შეძენას. იოზეფ ბორელმა განაცხადა, რომ უკრაინისთვის იყიდდნენ 450 მილიონი ევროს (502 მილიონი აშშ დოლარი) ღირებულების ლეტალურ აღჭურვილობას და 50 მილიონი ევროს (56 მილიონი აშშ დოლარი) არალეტალურ აღჭურვილობას. ასევე ბორელმა თქვა, რომ ევროკავშირის თავდაცვის მინისტრები გადაწყვეტდნენ დეტალებს და პოლონეთი იქნებოდა დისტრიბუციის საწყისი წერტილი. ბორელმა კიდევ თქვა, რომ ისინი უკრაინას მიაწვდიდნენ იმ თვითმფრინავებს, რომლებისთვისაც გაწვრთნილი პილოტები უკვე ჰყავდა უკრაინას. ეს თვითმფრინავები (მიგ-29-ები და სუ-25-ები) მხოლოდ პოლონეთს, ბულგარეთს და სლოვაკეთს ჰყავდათ. 1 მარტს ამ ქვეყნებმა თვითმფრინავების გადახემაზე უარი განაცხადეს.
26 მარტს აშშ-ს სახელმწიფო მდივანმა, ანტონი ბლინკენმა 350 მილიონი აშშ დოლარის ლეტალური დახმარება, ჯავშანსაწინააღმდეგო იარაღის, ჰაერსაწინააღმდეგო იარაღის, სხვადასხვა კალიბრის იარაღისა და ამუნიცის, ბრონიჟილეტისა და სხვა აღჭურვილობის ჩათვლით. 27 თებერვალს პორტუგალიამ დაანონსა, რომ უკრაინაში გააგზავნიდნენ H&K G3 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღსა და სხვა სამხედრო აღჭურვილობას. შვედეთმა და დანიამ გააგზავნეს 5 000 და 2 700 ტანკსაწინააღმდეგო იარაღი. დანიამ ასევე გააგზავნა 300 გაფუჭებული სტინგერის ნაწილები, რომლებსაც აშშ შეაკეთებდა.
ნორვეგიის მთავრობამ თავდაპირველად განაცხადა, რომ არ გააგზავნიდნენ იარაღს, მაგრამ გააგზავნიდნენ დამცავ აღჭურვილობასა და მუზარადებს, 28 თებერვალს ნორვეგიამ განაცხადა 2 000-მდე M72 LAW ტანკსაწინააღდმეგო იარაღის გაგზავნის შესახებ. მსგავსი პოლიტიკით ფინეთმა გააგზავნა 2 500 იარაღი, 150 000 ტყვია, 1 500 ტანკსაწინააღმდეგო აიარაღი და 70 000 საბრძოლო საჭმლის რაციონის შეკვრა, ბრომიჟილეტთან და სამედიცინო აღჭურვილობასთან ერთად..
უცხოელი მოხალისეები
უკრაინელები აქტიურად ეძებდნენ მოხალისეებს სხვა ქვეყნებიდან. 1 მარტს უკრაინამ დროებით მოხსნა ვიზის ვალდებულება უცხოელი მოხალისეებისათვის. ზელენსკიმ შექმნა უკრაინის ტერიტორიული თავდაცვის ძალების საერთაშორისო ლეგიონი.
დმიტრო კულებამ 6 მარტს განაცხადა, რომ უკრაინაში 52 ქვეყნიდან 20 000 მოხალისე ჩავიდა უკრაინაში და მათი უმეტესობა გაწევრიანდა უკრაინის ტერიტორიული თავდაცვის ძალების საერთაშორისო ლეგიონს.
3 მარტს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ტყვედ ჩავარდნილ მოხალისეებს არ მისცემდნენ ჟენევის კონვენვციით გათვალისიწნებულ უფლებებსა და ომის პატიმრის სტატუსს, მათ კრიმინალებად გაასამართლებდნენ.
11 მარტს მოსკოვმა განაცხადა 16 000 ახლო აღმოსავლელის რუსეთის მხარეს ომში ჩაბმის შესახებ. ასევე გავრცელდა უკრაინის წინააღმდეგ საბრძოლველად განწყობილი ცენტრალურ აფრიკელი მებრძოლების ვიდეო.
ეკონომიკური შედეგები
შეჭრამ გამოიწვია სწრაფი სანქციები საერთაშორისო ძალებისგან. რუსული საფონდო ბირჟა დაეცა 39%-ით, RTS Index-ის მიხედვით, მოსკოვის ბირჟის ორსაათიანი შეჩერების მიუხედავად. სანქტ-პეტერბურგის საფონდო ბირჟაც შეჩერდა. რუბლი აშშ დოლართან მიმართებით რეკორდულად გაუფასურდა 24 თებერვალს. რუსეთის ცენტრალურმა ბანკმა დაანონსა ყირიმის ანექსიის შემდეგ პირველი ინტერვენცია ბაზრის დასაბალანსებლად. ანალიტიკოსები ელოდნენ რუბლის სწრაფ გაუფასურებას და ცენტრალური ბანკის ქმედებებს.
უკრაინის ეროვნულმა ბანკმა შეაჩერა ვალუტების გაცვლა ცენტრალურმა ბანკმა ერთ დღეში მხოლოდ 100 000 გრივნიას გმაოტანა გახადა დასაშვები უცხოურ ვალუტებში. PFTS საფონდო ბირჟამ განაცხადა, რომ 24 თებერვალს ვაჭრობას წყვეტდა. შეჭრის შედეგად ერთი კასრი ნედლი ნავთობი 100 დოლარს 2014 წლის შემდეგ პირველად აცდა. ხორბლის ფანი 2008 წლის შემდეგ უმაღლესზე ავიდა, რადგან მსოფლო ხორბლის 30% უკრაინიდან და რუსეთიდან მარაგდება. გაზრდილი ფასები უკვე ტვირთად დააწვა ეგვიპტეს და სოციალური უკმაყოფილების მიზეზი გახდა. მსოფლიო ხორბლის ფასები წინა წელთან შედარებით უკვე 37%-ით იყო გაზრდილი. ჩრდილოეთ აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში ბოლო 20 წლის განმავლობაში უმძიმესი გვალვის შედეგად.
ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა ბორის ჯონსონმა დაანონსა ყველა მსხვილი რუსული ბანკის აქტივების გაყინვა და ბრიტანეთის ფინანსური სისტემიდან გარიცხვა, ასევე შეაჩერა რუსული ექსპორტის ლიცენზიები. ბრიტანეთმა საკუთარ საჰაერო სივრცეში ფრენა აუკრძალა რუსულ სახელმწიფო ავიაკომფანია Aeroflot-სა და რუსულ კერძო თვითმფრინავებს.
ბალტიისპირა ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრებმა რუსეთის SWIFT-იდან (მსოფლიო ბანკების ფინანსური გადარიცხვების პლათფორმა) გათიშვა მოითხოვეს. თუმცა, ევროკავშირის სხვა ქვეყნები ყოყმანობდნენ. ჩეხეთის პრეზოდენტი მილოშ ზერმანი და ბორის ჯონსონი დაეთანხმნენ რუსეთის SWIFT-იდან გათიშვას. რუსული ბუნებრივი აირისა და ნავთობის გამო გერმანია ეწინააღმდოგებოდა ამ სვლას.
სანქციები
დასავლეთის ქვეყნებმა და სხვებმა დაიწყეს ლიმიტირრებული სანქციების დაყენება რუსეთზე, როდესაც მან ლუჰანსკისა და დონეცკის დამოუკიდებლობა აღიარა. შეჭრის დაწყებისთანავე გაიზარდა ქვეყნების რაოდენობა, რომლებიც რუსეთ უწესებდნენ სანქციებს. სანქციების მიზანი რუსეთის ეკონომიკის ჩამოშლა იყო. სანქიციები მრავლისმომცველი იყო, ისინი უმიზნებდნენ ინდივიდებს, ბანკებს, ბიზნესებს, ვალუტების გაცვლას, საბანკო გადარიცხვებს, იმპორტებსა და ექსპორტებს.
BBC News-მა განაცხადა, რომ მიღებული ზომები ნომალურისაგან შორს და „ეკონომიკური ომის ფორმა“ იყო. სანქციების მიზანი რუსეთის ღრმა რეცესიაში ჩაშვება იყო, ბანკების ჩამოშლასა და ჰიპერინფლაციასთან ერთად. ასევე BBC-მ განაცხადა, რომ მსგავსი ტიპის ეკონომიკური ზომები არასდროს ყოფილა მიღებული.
მინი|[[ჩრდილოეთის ნაკადი, ბინებრივი აირის სადენი ბალტიის ზღვის გავლით, უკრაინის აცილებით, გერმანიას ბუნებრივი აირის 50-75%-ს აწვდის რუსეთიდან. ჩრდილოეთის ნაკადი 2-ის მიწოდება პირველთან შედარებით ორჯერ დიდი იქნებოდა.]]
სანქციებში შედიოდა რუსული განკების SWIFT-იდან გათიშვაც. თუმცა სანქციების კვალვ ლიმიტირებული იყო რუსული ბუნებრივი აირისა და ნავთობის გამო. სანქციებში ასევე შედიოდა რუსეთის ცენტრალური ბანკის 630 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების აქციების გაყინვა, რათა ცენტრალურ ბანკს არ შესძლებოდა სანქციების წინააღმდეგ ბრძოლა.
ისტორიულად ნეიტრალური ქვეყნები, როგორებიცაა შვეიცარია და სინგაპური, სანქციებზე დათანხმდნენ. მინი|საფრანგეთის ფინანსთა მინისტრმა, ბრუნო ლე მეირემ განაცხადა, რომ ევროკავშირი რუსეთის ეკონომიკას „ჩამოშლისაკენ მიიყვანს“.
ზოგი ქვეყნის სანქციები გავრცელდა ბელურზე, ბელარუს ორგანიზაციებსა და ბელარუს ინდივიდებზე, ალექსანდერ ლუკაშენკოს ჩათვლით, შეჭრაში მონაწილეობის გამო.
ექსპორტი
აშშ-მ დააწესა კონროლი ექსპორტებზე, ექსპორტის სანქციები ფოკუსირდებოდა მაღალტექნოლოგიურ კომპონენტებზე, რომელბიც აშშ-ში მზადდებოდა. სანქცია ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირს, რომელსაც ტექნოლოგიების (ლაზერები, სენსორები, ნახევარგამტარები, დაშიფრვის პროგრამები და სხვა აპარატურები) რუსეთში გაყიდვა სურს, ლიცენზიის აღებას ავალდებულებს. სანქციები დაწესდა გემთმშენებელ, ავია და თავდაცვის ინდუსტრიების კომპანიებსა და ფიზიკურ პირებზე.
საჰაერო სივრცე
მინი|{{legend|#ff0000|რუსეთი}}{{legend|#ffcc00|უკრაინა}}{{legend|#000080|ქვეყნები, რომლებმაც რუსეთს საჰაერო სივრცე დაუკეტეს}} 25 თებერვალს ყველა რუსული თვითმფრინავისთვის ცა დაკეტეს პოლონეთმა, ბულგარეთმა და ჩეხეთმა; ესტონეთმა იგივე 26 თებერვალს გაიმეორა. საპასუხოდ, რუსეთმა ფრენა აუკრძალა ბრიტანულ თვითმფრინავებს. რუსეთის უდიდესმა ავიაკომპანია S7 Airlines-მა დაანონსა ევროპაში ყველა ფრენის გაუქმების შესახებ. ამერიკულმა Delta Air Lines-მა დაანონსა Aeroflot-თან ურთიერთობების გაწყვეტა. რუსეთმა ფრენა აუკრძალა ფრენა ბულგარეთის, პოლონეთისა და ჩეხეთის თვითმფრინავებს. რუსეთს ფრენა აუკრძალა რუმინეთმა, ლიეტუვამ და ლატვიამაც. 27 თებერვალს პორტუგალიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც განაცხადა რუსეთისათვის საჰაერო სივრცის დაკეტვის შესახებ. იმავე დღეს ცა რუსეთისათვის დაკეტა ევროკავშრმა.
ჩრდილოეთის ნაკადი 2
გერმანიის კანცლერმა ოლაფ შოლცმა გაურკვეველი ვადით დაბლოკა ჩრდილოეთის ნაკადი 2.
შავი ზღვა
28 თებერვალს რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა განაცხადა, რომ თურქეთი რუსეთს შავ ზღვასთან წვდომას შეუმცირებდა. 2 მარტს, რუსულ ფრიგატ ადმირალ კასატონოვს უარი ეთქვა შავ ზღვაში შესვლაზე.
დევნილები და ლტოლვილები
მინი|ბავშვები კიევის სარდაფში 1 მარტს მინი|უწყვეტი საინფორმაციო და საკოორდინაციო ცენტრი ბუქარესტში, რომელიც უკრაინელ დევნილებს ეხმარება. მინი|დევნილები სასაზღვრო გამშვებ პუნქტში, უკრაინის დასავლეთში მინი|უკრაინიდან დევნილები მატარებელში მინი|უკრაინელი დევნილები პოლონეთში სახედრო ძალის თავმოყრის შედეგად ბევრი მეზობელი მთავრობა და ორგანიზაცია ელოდა მასობრივ იძულებით გადაადგილებებს, შეჭრამდე კვირებით ადრე. უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა 2021 წლის დეკემბერში ივარაუდა, რომ შეჭრის შემთხვევაში 3-5 მილიონ უკრაინელს მოუწევდა სახლების დატოვება..
24 თებერვალს ლატვიის მთავრობამ დაადასტურა უკრაინიდან 10 000 დევნილის მიღების გეგმა და 26 თებერვალს მიიღო პირველი დევნილები.
მოლდოვის პრეზიდენტმა, მაია სანდუმ, განაცხადა, რომ 24 თებერვალს მოლდოვაში შევიდა უკრაინის 4 000 მოქალაქე. პოლონეთი ემზადება დევნილების მისაღებად, მიუხედავად იმისა, რომ შეჭრის პირველ დღეს პოლონეთში მნიშვნელოვანი რაოდენობის უკრაინელები არ გადასულან. საზღვრის გადაკვეთის გასაადვილებლად პოლონეთმა მოხსნა ქვეყანაში შესვლის COVID-19-ის კანონები. შეჭრის დაწყებამდე უკრაინელმა ლტოლვილებმა გადაკვეთეს რუმინეთის საზღვარიც. რუმინეთმა უკრაინელებისათვის მოხსნა სავალდებულო კარანტინი.
26 თებერვალს, პოლონეთის მინისტრ პაველ შეფერნაკერზე დაყრდნობით, პოლონეთში 100 000 უკრაინელი წავიდა შეჭრის დაწყებიდან.
დაღუპული ქართველი მებრძოლები
ირპინის ბრძოლაში დაიღუპნენ ქართველი მოხალისეები, გია ბერიაშვილი და დავით რატიანი დაიღუპნენ. მათ გადმოსვენებას ესწრებოდნენ საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი და ოპოზიციური პარტიების წარმომადგენლები.
მარიუპოლის ალყისას, 19 მარტს, დაიღუპა ბახვა ჩიქობავა.
26 მარტს ირპინისათვის ბრძოლაში დაიღუპა დავით გობეჯიშვილი.
9 აპრილს დაიღუპნენ დავით მენაბდიშვილისა და ზურა შანავას. დავით მენაბდიშვილი უკრაინაში 2014 წლიდან იმყოფებოდა.
12 მაისს აზოვსტალში 27 წლის ქართველი მებრძოლი ტატო ბიგვავა დაიღუპა.
15 მაისს ქალაქ იზიუმთან შეტაკების დროს დაიღუპა 38 წლის რატი შურღაია.
6 ივნისს ბახმუტთან ბრძოლაში რუსულ საარტილერიო თავდასხმას შეეწირა გიორგი გრიგოლია.
18 ივნისს, ქართველი მებრძოლების ინფორმაციით, დაჭრილი უკრაინელი ჯარისკაცი ბრძოლის ველიდან გაყვანისას რუსმა ჯარისკაცებმა ზურგში ესროლეს და მოკლეს ალუდა ზვიადაური.
10 ივლისს ლუჰანსკის ოლქში, ლისიჩანსკთან, ბროლაში დაიღუპა აფხაზეთიდან დევნილი, აფხაზეთისა და 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომების ვეტერანი კახა გოგოლი.
18 აგვისტოს გავრცელდა ინფორმაცია ბერდია ჯოხაძის დაღუპვის შესახებ.
27 აგვისტოს კრამატორსკთან ბრძოლის მიმდინარეობისას სასიკვდილოდ დაიჭრა გელა გოგია.
10 ოქტომბერს, უკრაინის ქალაქებზე რუსეთის მასირებული სარაკეტო თავდასხმის დროს, დაიღუპა 2008 წლის აგვისტოს ომის ვეტრანი ედიშერ კვარაცხელია.
21 ოქტომბერს გავრცელდა ინფორმაცია მიხეილ ყაფლანიშვილისა და ალექსანდრე მარტიაშვილის დაღუპვის შესახებ.
საერთაშორისო რეაქციები
ორი სეპარატისტული რესპუბლიკის აღიარების საპასუხოდ, დასავლეთის ქვეყნებმა დაიწყეს რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების დაწესება. 22 თებერვალს, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა ბორის ჯონსონმა სანქციები გავრცელდა ბანკებზე, Rossiya Bank, Industrialny Sberegatelny Bank, General Bank, Promsvyazbank და Black Sea Bank, და პუტინის სამი მილიარდერი პარტნიორზე, კერძოდ: გენადი ტიმჩენკო, ბორის როტენბერგი და იგორ როტენბერგი. გერმანიის კანცლერმა შოლცმა გამოაცხადა Nord Stream 2 მილსადენის სერტიფიცირების პროცესის შეჩერება. ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა დუმის ყველა წევრი შეიტანეს შავ სიაში, რომლებმაც ხმა მისცეს სეპარატისტული რეგიონების აღიარებას, აუკრძალეს ევროკავშირის ინვესტორებს ვაჭრობა სეპარატისტულ სუბიექტებთან. შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა VEB.RF-ზე, Promsvyazbank-სა და რუსეთის სუვერენულ ვალზე დააწესა ყოვლისმომცველი სანქციები.
24 თებერვალს ავსტრალიის პრემიერ მინისტრმა, სკოტ მორისონმა, გამოაცხადა მიზანმიმართული მოგზაურობის აკრძალვა და ფინანსური სანქციები რუსეთის ეროვნული უშიშროების საბჭოს რვა წევრის წინააღმდეგ. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტერეშმა მოუწოდა რუსეთს შეწყვიტოს აგრესია უკრაინაში, ხოლო საფრანგეთისა და აშშ-ის ელჩებმა განაცხადეს, რომ წარუდგენდნენ რეზოლუციას გაეროს უშიშროების საბჭოს 2022 წლის 25 თებერვალს, და გაერთიანებულმა სამეფომ დაგმო რუსეთის „არაპროვოცირებული თავდასხმა“ და დაპირდა, რომ ბრიტანეთი და მისი მოკავშირეები გადამწყვეტად უპასუხებდნენ. ბაიდენმა უწოდა თავდასხმას „არაპროვოცირებული და გაუმართლებელი“ და აღნიშნა, რომ მისი ადმინისტრაცია განიხილავს შემდგომ შესაძლო ქმედებებს.
მოსკოვის ბირჟამ დროებით შეაჩერა ყველა ვაჭრობა თავის ბაზრებზე 08:05 UTC+3 საათზე და განაახლა 10:00 საათზე. სანქტ-პეტერბურგის საფონდო ბირჟამ ასევე შეაჩერა ვაჭრობა.
NATO
ბულგარეთმა, ჩეხეთმა, ესტონეთმა, ლატვიამ, ლიეტუვამ, პოლონეთმა, რუმინეთმა და სლოვაკეთმა გააქტიურეს NATO-ს უსაფრთხოების კონსულტაციები ჩრდილოეთ ატლანტიკური ხელშეკრულების მე-4 მუხლის მიხედვით. ესპონეთის პრემიერ მინისტრმა, კაია კალასმა, განაცხადა: „რუსეთის ფართო აგრეასია საფრთხეს წარმოადგენს მთლიანი სამყაროსა და NATO-სთვის და NATO-ს კონსულტაციები მოკავშირეების უსაფრთხოების გაძლიერების შესახებ უნდა დაიწყოს NATO-ს მოკავშირეების დასაცავად. რუსეთის აგრესიის წინააღმდეგ საუკეთესო პასუხი ერთობაა.“ 24 თებერვალს სტოტლენბერგმა განაცხადა ახალი გეგმის შესახებ, რომელიც „მოგვცემს ძალების განლაგების შესაძლებლობას, მათ შორის NATO-ს რეაგირების ძალები, სადაც საჭირო იქნებოდა.“ შეჭრის შემდეგ, NATO-მ დაანონსა სამხედრო განლაგეგების გაზდა ბალტიისპირეთში, რუმინეთში და პოლონეთში.
გაეროს უშიშროების საბჭოს შეხვედრის შემდეგ სტოტლენბერგმა განაცხადა, რომ ისტორიაში პირველად NATO-ს რეაგირების ძალები გაიგზავნებოდა აღმოსავლეთ საზღვარზე. ძალებში შედიოდა უმაღლესი მომზადების გაერთიანებული დავალებათა ჯგუფი (VJTF), რომელსაც ამჟამად საფრნგეთი მეთაურობს. ასევე განაცხადეს, რომ NATO-ს ქვეყნები უკრაინაში გაგზავნიდნენ იარაღებს, მათ შორის საჰაერო თავდაცვის მოწყობილობებს. აშშ-მ 24 თებერვალს განაცხადა, რომ ევროპაში განლაგებულ 5 000 ამერიკელ სამხედროს შეუერთდებოდა კიდევ დამატებით 7 000 სამხედრო. NATO-ს ძალებში შედის USS Harry S. Truman-ის ავიამზიდის დამრტყმელი ჯგუფი 8, რომელიც ხმელთაშუა ზღვაში შევიდა ერთი კვირით ადრე. ავიამზიდის დამრტყმელი ჯგუფი გადავიდა NATO-ს მმართველობის ქვეშ ცივი ომის შემდეგ პირველად. 27 თებერვალს ოლაფ შოლცმა განაცხადა, რომ გერმანიის თავდაცვის ბიუჯეტი გაიზრდებოდა 100 მილიარდი ევროთი (113 მილიარდი აშშ დოლარი) და განაცხადა: „უკრაინაში შეჭრით ჩვენ ახალ ერაში ვართ.“ თავდაცვის ბიუჯეტის გაზრდით გერმანიის თავდაცვის ბიუჯეტი მშპ-ს 2% გახდა და დააკმაყოფილა NATO-ს მოთხოვნა, რომელიც 2024 წლამდე უნდა შეასრულოს ყველა წევრმა.
ევროპის კავშირი
27 თებერვალს ევროპის კომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლეიენმა განააცხადა, რომ ევროკავშირი აკრძალაბდა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებად მედიებს, RT-სა და Sputnik-ს, დეზინფორმაციისა და პროპაგანდის საპასუხოდ. მან ასევე განაცდა, რომ ევროკავშირი უკრაინისთვის იყიდიდა სამხედრო აღჭურვილობასა და იარაღს.
28 თებერვალს ზელენკიმ ევროკავშირში გაწევირანება სწრაფი წესით მოითხოვა. მალე გავრცელდა დოკუმენტის ხელისმოწერის ფოტოებიც.
მალევე, 2 მარტს, საქართველომაც შეიტანა განაცხადი დაჩქარებული წესით ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ. 3 მარტს განაცხადს ხელი მოაწერა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა. ევროკავშირის წევრობაზე განაცხადი შეიტანა მოლდოვამაც.
ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია (OSCE)
24 თებერვალს OSCE-ს გენერალურმა მდივანმა და თავმჯდომარემ, რომელიც ამავდროულად პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრია, ზბიგნიევ რაუმ, განაცხადა, რომ რუსეთმა დაიწყო სამხედრო ოპერაციები უკრაინაში, რომელსაც მკაცრად გმობდნენ. იმავე დღეს OSCE-ის პარლამენტარებმაც დაგმეს რუსეთის ქცევები და მოითხოვეს დეესკალაცია ვენის საზამთრო შეხვედრაზე, 24-25 თებერვალს, და სამხედრო ოპერაციების დაუყოვნებლივი შეჩერება.
გაერო
საფრანგეთისა და აშშ-ის ელჩებმა განაცხადეს, რომ 25 თებერვალს უშიშროების საბჭოს წარუდგენდნენ ახალ რეზოლუციას. დიდმა ბრიტანეთმა, აშშ-მ, კანადამ და ევროპის კავშირმა თავდასხმას არაპროვოცირებული და გაუმართლებელი უწოდეს და მკაცრი სანქციების დაწესების პირობა დადეს რუსი ინდივიდების, რუსული ბიზნესებისა და აქტივების წინაათმდეგ. 25 თებერვალს რუსეთმა ვეტო დაადო ახალ რეზოლუციას, როგორც მოსალოდნელი იყო, 11 ქვეყანა დაეთანხმა რეზოლუციას, ხოლო ჩინეთმა, ინდოეთმა და არაბთა გაერთიანებულმა საემიროებმა თავი შეიკავეს. 27 თებერვალს გაეროს უშიშროების საბჭომ კენჭი უყარა გაეროს გენერალური ასამბლეის სასწრაფო სესიას, იმავე შედეგებით. ისტორიაში მე-11 სპეციალური სესია ჩატარდა 28 თებერვალს და სიტყვით გამოსვლებმა რამდენიმე დღეს გასტანა. გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს შეხვედრისას, 1 მარტს, პროტესტის ნიშნად 100-ზე მეტმა დიპლომატმა დატოვა დარბაზი სერგეი ლავროვის, რომელიც შეხვედრას ონლაინ ჩაერთო, იგი სანქციების გამო ფიზიკურად ვერ ჩავიდა გაეროს შტაბ-ბინაში, ნიუ-იორკში, გამოსვლისას.
ადამიანთა უფლებებისთვის გაეროს უმაღლესმა კომისიონერმა, მიშელ ბაჩელეტმა, მოითოხვა უკრაინაში რუსეთის სამხედრო მოქმედებების დაუყოვნებლივი შეჩერება. 2 მარტს გაერომ კენჭი უყარა რეზოლუციას, რომელიც რუსეთს უკრაინის დატოვებას ავალდებულებდა. 141 ქვეყანა მხარს უჭერდა რეზოლუციას, 35-მა თავი შეიკავა ხოლო ბელარუსი, ჩრდილოეთი კორეა, სირია და ერიტრეა რუსეთის ერთადერთი მხარდამჭერები იყვნენ.
ქვეყნების რეაქცია
[[File:International reactions to the 2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|upright=1.36|right|საერთაშორისო რეაქციების რუსეთის უკრაინაში შეჭრაზე.
{{legend|#0099FF|დაგმეს შეჭრა}} {{legend|#666666|შეინარჩუნეს ნეიტრალიტეტი}} {{legend|#FF6600|შეჭრა დააბრალეს NATO-ს „პროვოკაციებს“}} {{legend|#C0C0C0|უცნობია}}
{{legend|#FF0000|რუსეთი}} {{legend|#0000FF|უკრაინა}}]]
გართობისა და სპორტის ორგანიზაციები
საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა მოითხოვა საერთაშორისო სპორტულ ფედერაციებს გადაეტანათ ან გაეუქმებინათ ბელარუსსა და რუსეთში დაგეგმილი ყველა სპორტული ღნისძიება. ბელარუს და რუს სპორტსმენებს გამოსვლის უფლება მხოლოდ ნეიტრალიტეტის დაცვით შეეძლებოდათ, მათ არ უნდა წარმოედგინათ რუსეთი და ბელარუსი. ველოსიპედის საერთაშორისო კავშირმა და ტანვარჯიშის საერთაშორისო ფედერაციამ იმოქმედეს მსგავსად. 2 მარტს საერთაშორისო პარაოლიმპიურმა კომიტეტმა განაცხადა, რომ რუს და ბალარუს ათლეტებს ზამთრის პარაოლიმპიადა 2022-ში გამოსვლა მხოლოდ ნეიტრალური დროშით შეეძლებოდათ. 3 მარტს, კრიტიკის შემდეგ, გადაწყვეტილება შეიცვალა და რუს და ბელარუს ათლეტებს პარაოლიმპიადაში მონაწილეობა აეკრძალათ. ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციამ პუტინს ჩამოართვა „საპატიო პრეზიდენტისა და ელჩის“ წოდება. 1 მარტს ციგაობის საერთაშორისო კავშირმა დაანონსა, რომ რუსეთი და ბელარუსი გაირიცხებოდა ყველა შეჯიბრებიდა.
UEFA-,მ, ევროპული ფეხბურთის ასოციაციამ, გადაწყვიტა 20222 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალის სანქტ-პეტერბურგიდან საინტ-ლუისში გადატანა. პოლონეთის, ჩეხეთისა და შვედეთის ეროვნულმა ნაკრებებმა უარი განაცხადეს რუსეთთან თამაშზე. 28 თებერვალს FIFA-მ და UEFA-მ რუსეთს საეთაშირისო ფეხბურთის თამაში აუკრძალა, 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპის ჩათვლით. ჰოკეის ეროვნულმა ლიგამ შეაჩერა ყველა რუსული ბიზნეს ურთიერთობა, შეაჩერა რუსულენოვანი საიტი და განაცხადა, რომ რუსეთში არ ჩაატარებდნენ შეჯიბრებებს. ყინულის ჰოკეის საერთაშორისო ფედერაციამ შეაჩერა რუსეთისა და ბელარუსის ყველა გუნდის მონაწილეობა შეჯიბრებაში და რუსეთს აუკრძალა 2023 წლის ჰოკეის ახალგაზრდული ჩემპიონათის მასპინძლობა. ფინურმა კოკერიტმა და ლატვიურმა დინამო რიგამ დატოვეს რუსეთის ჰოკეის უმაღლესი საკლუბო ლიგა.
ფორმულა ერთმა გააუქმა რუსული გრან პრი, სებასტიან ფეტელმა და მაქს ვერსტაპენმა რუსეთში რბოლის ჩატარებას „არასწორი“ უწოდეს. EA Sports-მა დაანონსა რუსული და ბალრუსული გინდების ამოღება როგორც FIFA 22-იდან, ისე NHL 22-იდან. კომპანიამ ასევე განაცხადა, რომ ეს შეეხებოდა ახალ F1 2022-ს, რომელშიც იქნებოდნენ რუსი მრობლელი ნიკიდა მაზეპინი, მისი სპონსორი Uralkali და რუსული გრან პრი. 5 მარტს მაზეპინისა და Uralkali-ის კონტრაქტები გაწყვიტა Haas-ის გუნდმა. რუსეთი მოხსნეს ევროვიზია 2022-იდანაც. მის სუპერნაციონალმა სოციალურ მედიაზე განაცხადა, რომ ისინი არ მიიღებდნენ რუს მონაწილეებმს. Disney-მ, Warner Bros-მა და Sony Pictures-მა განაცხადეს, რომ რუსეთში შეაჩერებდნენ ფილების გაშვებას.
სამშვიდობო მცდელობები
28 თებერვალს უკრაინამ და რუსეთმა გომელში ცეცხლის შეწყვეტისა და სამოქალაქო პირების ევაკუაციის მოლაპარაკებები დაიწყეს. სამი მცდელობის შემდეგ შედეგს ვერ მიაღწიეს. 5 მარტს რუსეთმა ხუთ საათ-ნახაევრიანი ცეცხლის შეწყვეტა გამოაცხადა ვოლნოვახასა და მარიუპოლში, ჰუმანიტარული დერეფნების გასახსნელად და სამოქალაქო პირების ევაკუაციისათვის. რუსულმა ძალებმა ცეცხლის შეწყვეტა დაარღვიეს ორი ქალაქის დაბომბვით. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ უკრაინელები თავს დაესხნენ რუსეთის ძალებს. წითელმა ჯვარმა გამოაცხადა ევაკუაციის მცდელობის წარუმატებლობა.
7 მარტს კრემლმა მშვიდობის სანაცვლოდ მოითხოვა უკრაინის ნეიტრალიტეტი, ყირიმის ანექსიის აღიარება და დონეცკისა და ლუჰანკის სახალხო რესპუბლიკების აღიარება. იმავე დღეს რუსეთმა დროებითი ცეცხლის შეწყვეტა გამოაცხადა კიევში, სუმში და ორ სხვა ქალაქში 10:30 საათზე, მოსკოვის დროით. 8 მარტს ზელენსკიმ წინ წამოწია პუტინთან პირდაპირ შეხვედრისა და პუტინის მოთხოვნების განხილვის სურვილი. ზელენსკიმ თქვა, რომ ის იყო მზად დიალოგისათვის და „არა კაპიტულაციისთვის“. ზელენსკიმ აშშ-ს, რუსეთს, დიდ ბრიტანეთს, საფრანგეთს, გერმანიასა და თურქეთს წარუდგინა ახალი კოლექტიური თავდაცვის ხელშეკრულება, NATO-ში შესვლის ალტერნატივად. ზელენსკის პარტიამ, ხალხის მსახურმა, განაცხადა, რომ უკრაინა არ დათმობდა ყირიმს, დონეცკსა და ლუჰანსკს.
10 მარტს ანთალიაში შეხვდნენ დმიტრო კულება და სერგეი ლავროვი, თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი მევლუთ ჩავოშოღლუ შეხვედრისას იყო მედიატორი. ეს იყო პირველი მაღალი დონის კონტაქტი ორ მხარეს შორის, შეჭრის დაწყების შემდეგ. 15 მარტს გაიმართა მოლაპარაკების მეოთხე რაუნდი, ზელენსკიმ განაცხადა, რომ დათანხმდებოდა NATO-ს წევრობისკენ სვლის შეჩერებას. 17 მაერს Financial Times-მა განაცხადა, რომ 15 პუნქტიანი მოლაპარაკებული გეგმა ზელენსკიმ შეაფასა, როგორც ომის დასრულების მეტად „რეალისტური“ შესაძლებლობა. მიხაილო პოდოლიაკმა, უკრაინის მხრიდან მთავარმა დიპლომატმა მოლაპარაკებებზე, განაცხადა, რომ 15 პუნქტიან გეგმაში შედიოდა რუსეთის ძალების უკრაინიდან გასვლა, საერთაშორისო სამხედრო დახმარების გარანტია კონფლიქტის განახლების შემთხვევაში და უკრაინის NATO-სკენ სვლის შეჩერება. 17 მარტს მევლუთ ჩავოშოღლუ გახდა პირველი საგაერო საქმეთა მინისტრი, რომელიც უკრაინაში ჩავიდა შეჭრის დაწყების შემდეგ, იგი შეხვდა დმიტრო კულებას და განიხილა ახალი კოლექტიური თავდაცვის ხელშეკრულების გეგმა, მან განაცხადა, რომ „ცეცხლის შეწყვეტის იმედი გაიზარდა“.
მედია
შეჭრის განმოვლაბაში მესოჯები, ვიდეოები, ფოტოები და ხმოვანი ჩანაწერები აქტიურად ვრცელდებოდა სოციალურ მედიებსა და ახალი ამბების ვებგვერდებზე, უკრაინისა და რუსეთის მებრძოლების, მათი მეგობრებისა და ოჯახისწევრების მეშვეობით. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ასეთი კარდი ნამდვილი იყო, ზოგი ვიდეო და ფოტო იყო წარსული კონფლიკტების ან სხვა მხრივ შემცდომაში შემყვანი. ზოგი მათგანი შექმნილი იყო დეზინფორმაციისა და პროპაგანდის გასავრცელებლად.
ზოგმა დასავლური მედია გააკრიტიკა უკრაინის ომის ავღანეთის, ერაყის, სირიის, პალესტინა-ისრაელის, ეთიოპიის, ლიბიისა და იემენის ომებისგან განსხვავებულად წარმოჩენისთვის. ზოგმა ხელი შეუწყო რუსული ნარატივების გავრცელებას, როგორც ცინიზმს აშშ-ის საგაერო პოლიტიკის მიმართ.
ცენზურა
რუსეთის ცენზურის აპარატმა, როსკომნადზორმა, ქვეყნის მედიებს ინფორმაციისათვის მხოლოდ რუსული სახემწიფო წყაროების გამოყენება უბრძანა, წინააღმდეგ შემთხვევაში იქნებოდა ჯარიმები და დაბლოკვები. ასევე აიკრძალა სიტყვა „ომის“ გამოყენება, სანაცვლოდ უნდა ეთქვათ „სპეციალური სამხედრო ოპერაცია“, პუტინის 24 თებერვლის სიტყვით გამოსვლის თანახმად. სტატიები და ისტორიები, რომლებშიც რუსეთის უკრაინაში შეჭრა მოხსენიებული იყო, როგორც „თავდასხმა“, „შეჭრა“ და „ომის გამოცხადება“, წაშალეს. როსკომნადზორმა დაიწყო გამოძიება რუსული დამოუკიდებელი მედიების წინააღმდეგ, ომში დანაკარგების გაშუქების გამო. როსკომნადზორი ასევე დაიმუქრა რუსული ვიკიპედიის დაბლოკვით, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის სტატიაში რუსული დანაკარგებისა და დაღუპული უკრაინელი სამოქალაქო პირების შესახებ დაწერის გამო.
როსკომნადზორმა ნაწილობრივ შეზღუდა Facebook-ი 25 თებერვალს, რადგან Facebook-მა უარყო რუსეთის მოთხოვნა, რუსული სახელმწიფო მედიების (ზვეზდა, რია ნოვოსტი, ლენტა.რუ და გაზეტა.რუ) პოსტების ფაქტობრივობის შემოწმების შესახებ. 26 თებერვალს Facebook-მა რუსულ სახელმწიფო მედიებს აუკრძალა თავის პლათფორმაზე რეკლამირება. Facebook-მა გამოაშკარავა რუსული დეზინფორმაციის კამპანიები, ყალბი ანგარიშები და უკრაინელი მაღალჩინოსნების ანგარიშების დაჰაკვის მცდელობები. 4 მარტს როსკომნადზორმა დაბლოკა უცხოული მედიები, რუსული BBC News-ის, ამერიკის ხმის, RFE/RL-ის, Deutsche Welle-ისა and Meduza-ის ჩათვლით, ასევე Facebook და Twitter. ასევე დაბლოკეს ეხო მასკვი, რუსეთის დამოუკიდებელი ტელევიზია და დოჟდია, რუსული არმიის წინააღმდეგ „ყალბი ინფორმაციის“ გავრცელებისა და „ძალადობისკენ“ მოწოდების გამო.
18 მარტს ბრიტანულმა რეგულატორმა, Ofcom-მა გაწყვიტა რუსული ტელეარხების ლიცენზიები.
რუსული სამხედრო პროპაგანდა
რუსმა მასწავლებლებმა მიიღეს დეტალური ინსტრუქცია, თუ როგორ ესაუბრონ მოსწავლეებს უკრაინაში შეჭრასა და ომზე. მოსკოვის მაიაკოვსკის თეატრმა მიიღო მთავრობის მეილი, რომელშიც ეწერა: „თავი შეიკავეთ უკრაინაში სამხედრო ქმედებებზე მებისმიერი კომენტარისგან“ და ნებისმიერი უარყოფითი კომენტარი „ჩაითვლებოდა ღალატად სამშობლოს წინააღმდეგ“. „Z“ სიმბოლოს რუსეთის მთავრობა და რუსი მოქალაქეები ომის მხარდამჭერი პროპაგადის ხელსაწყოდ იყენებენ.
პროპაგანდა სხვა ქვეყნებში
ჩინელი დიპლომატები, მთავრობის სააგენტოები და სამთავრობო მედიები ომს ანტიამერიკული პროპაგანდის წამოწყებისათვის იყენებენ და ავრცელებენ შეთქმულების თეორიას უკრაინაში განლაგებული ამერიკული ბიოლოგიური იარაღების ლაბორატორიის შესახებ. ჩინეთის iQiyi Sports-მა განაცხადა, რომ ისინი არ გაუშვებდნენ პრემიერლიგის მატჩებს, რადგან პრემიერლიგა მხარს უჭერს უკრაინას.
სხვა ქვეყნების სამთავრობო მედიები, როგორიც ირანი და სერბეთია, იმეორებენ რუსეთის პროპაგანდას. ირანში სახელმწიფო მედიამ გააკრიტიკა ბრიტანეთის საელჩო თეირანში მას შემდეგ, რაც მათ აღმართეს უკრაინის დროშა. რუსეთის სახელპიფო მედია სპუტნიკი პროპაგანდის საკითხებში აქტიურად თანამშრომლობს ირანულ სამხელწიფო მედიასთან.
პროტესტები და დემონსტრაციები
1 800-ზე მეტი რუსი დააკავეს 51 ქალაქში, შეჭრის წინააღმდეგ პროტესტში მონაწილეობისათვის, OVD-Info-ზე დაყრდნობით. რუსეთის შინაგან საქმეთა მინისტრმა დაკავებები კორონავირუსის შეზღუდვებით გაამართლა. რუსმა ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეანტმა, ტიმიტრი მურატოვმა, განაცხადა, რომ გაზეთი Novaya Gazeta დაიბეჭდებოდა რუსულთან ერთად უკრაინულ ენაზეც. მურატოვმა, მიხეილ ზიგარმა და ვლადიმერ მირზოიევმა ხელი მოაწერეს დოკუმენტს, რომელიც აცხადებს, რომ უკრაინა არ არ წარმოადგენს საფრთხეს რუსეთისათვის და რუს მოქალაქეებს ომის დაგმობისაკენ მოუწოდებს. ელენა ჩერნეკომ, Kommersant-ის შურნალისტმა, გაავრცელა წერული, რომელსაც ხელი 170-მა ჟურნალისტმა და აკადემიკოსმა მოაწერა. უკრაინის მხარდამჭერი აქციები გაიმართა სომხეთში, ავსტრალიაში, ბულგარეთში, ბელგიაში, კანადაში, საქართველოში, გერმანიაში, უნგრეთში, ისლანდიაში, ირლანდიაში, იაპონიაში, ყაზახეთში, მოლდოვაში, ნიდერლანდებში, პორტუგალიაში, რუმინეთში, სლოვაკეთში, შვედეთში, ტაივანში, თურქეთში, დიდ ბრიტანეთში, აშშ-სა და ჩეხეთში.
უკრაინის მხარდამჭერი აქციები:
ჰაკერული თავდასხმები რუსეთზე
25 თებერვალს, ჰაკერულმა და ჯგუფება Anonymus-მა ომი გამოუცხადა რუსეთის მთავრობას. 26 თებერვალს Anonymus-მა პირადად პუტინს მიმართა გადადგომის მოთხოვნით, მიმართვაში ვიგებთ:
კიბერომში ჩაერთო ქართველ ჰაკერთა საზოგადოება GNG, რომელიც საქართველოს სახელით მხარს უჭერს უკრაინას, და, რომელმაც გათიშა ჩეჩნეთის მთავრობის, ალტ-ინფოს, Alfa-ს, Sber-ის, VTB-ის ვებსაიტები.
26 თებერვალს, მოგვიანებიით ანონიმუსმა გათიშა რუსეთის პრეზიდენტის ოფიციალური ვებსაიტი, ასევე მთავრობის, დუმის, ფედერაციის საბჭოს და როსკომნადზორის (კომუნიკაციების, საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა და მასობრივი კომუნიკაციების ზედამხედველობის ფედერალური სამსახური) ვებსაიტები.
27 თებერვალს ანონიმუსმა გათიშა ჩეჩნეთის სამთავრობო ვებსაიტი, რომლის ლიდერმაც, რამზან კადიროვმა, უკრაინაში სამხედროების გაგზავნის შესახებ განაცხადა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთ-უკრაინის ომი კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:ბელარუსის ომები კატეგორია:უკრაინის ომები კატეგორია:2020-იანი წლების კონფლიქტები *
Թ
Թ, թ (թո) — სომხური ანბანის მეცხრე ასო. ტრანსკრიფციაა — [t῾]; გამოითქმის, როგორც ქართული „თ“; რიცხვითი მნიშვნელობაა — 9 (ცხრა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხური ასოები
NGC 7475-2
NGC 7475-2 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 9 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
Camponotus reticulatus imparilis
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კობა ფხაკაძე
კობა ფხაკაძე (დ. 10 მაისი, 1964, თბილისი ) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კობა
მაჯელის ეროვნული პარკი
მაჯელის ეროვნული პარკი (Parco Nazionale della Majella) — ეროვნული პარკი იტალიაში, აბრუცის რეგიონში. მისი ფართობი 740,95 კმ²-ია.
პარკი გაშენებულია მაჯელის მთის მასივის ირგვლივ, რომლის უმაღლესი მწვერვალია მონტე-ამარო (2 793 მ).
1998—2005 წლებში, ეროვნული პარკი, განსაკუთრებით კი მაჯელის მთა საერთაშორისო გეოლოგიური კვლეევების პროექტ TaskForceMajella-ის კვლევის საგანი იყო.
გავრცელებულია აპენინის მგელი და მურა დათვი.
პარკი შეიცავს დაახლოებით 500 კმ სიგრძის საფახმავლო ბილიკებს მთებში, გამოქვაბულის მხატვრობებს და გროტა-დელ-კავალონეს მღვიმეს. გახსნილია მრავალი ტურისტული ცენტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირლანდიაში
2013 წლის მონაცემებით ირლანდიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 2 ძეგლია, რაც შეადგენს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის 0,2 %-ს (სულ იუნესკოს სიაში 981 ძეგლია). ორივე ძეგლი კულტურული ობიექტია, რომელთაგან ერთ-ერთი არის ადამიანური გენიის შედევრი (კრიტერიუმი i).
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირლანდიაში
ქილისის პროვინცია
ქილისის პროვინცია (Kilis ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქილისი. მოიცავს 4 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება სირია და ერთადერთი გაზიანთეფის პროვინცია, რომლის ტერიტორიაზეც შეიქმნა 1994 წელს.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 114 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: ქილისი (70 ათ. კაცი, 2000).
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ჯანგირ აღა
ჯანგირ აღა (ქურთ. Cangîr Axa (დ. 1874, ჩობუღლი, ვანის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია – გ. 1943, სარატოვი, სსრკ) — ეზიდთა და ასევე სომხეთის ეროვნული გმირი.
დაიბადა სოფელ ჩობუღლიში, ვანის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია. მანდიკის ტომის მეთაურის ხათიბ-აღის შვილი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1915 წელს რუსეთის იმპერიას ჩაბარდა და მოქალაქეობა თხოვა. 1918 წელს სომხეთის რესპუბლიკის არმიაში გენერალ ანდრანიკთან ერთად მეთაურობს. 1939 წელს იყო რეპრესირებული სარატოვის ციხეში. 1943 წელს იქვე გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთები კატეგორია:ეზიდები
ერაყის საგარეო ურთიერთობები
ერაყის საგარეო ურთიერთობები ქვეყნის მიერ არჩეულ კურსს ასახავს საერთაშორისო ურთიერთობებში.1980-იანი წლებიდან ერაყის საგარეო ურთიერთობებზე სადამ ჰუსეინის ადმინისტრაციის მიერ მიღებული საკამათო გადაწყვეტილებები დიდ გავლენას ახდენდა. სადამ ჰუსეინს კარგი ურთიერთობები ჰქონდა საბჭოთა კავშირთან და ზოგერთ დასავლურ სახელმწიფოსთანაც, მათ შორის საფრანგეთთან და გერმანიასთან, რომლებიც ერაყს მოწინავე შეიარაღების სისტემებს აწვდიდნენ. სადამ ჰუსეინს აშშ-სთან ურთიერთობები ნაკლებად ჰქონდა, მიუხედავად იმისა, რომ ირან-ერაყის ომის დროს აშშ ერაყს უჭერდა მხარს. ქუვეითში შეჭრის შემდეგ, რასაც სპარსეთის ყურის მეორე ომი მოჰყვა, ერაყის ურთიერთობები არაბულ და დასავლურ სამყაროსთან მნიშვნელოვნად შეიცვალა. ეგვიპტე, საუდის არაბეთი, სირია და სხვა ქვეყნები ქუვეითს უჭერდნენ მხარს. 2003 წელს სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დამხობის შემდეგ საგარეო საქმეთა მინსიტრად ჰოშიარ ზებარი დაინიშნა. 2020 წლის ივნისიდან ერაყის საგარეო საქმეთა მინისტრი ქურთი ფუად ჰუსეინია.
საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრობა
ერაყი შემდეგი საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრია: არაბული ქვეყნების ლიგა, არაბული სავალუტო ფონდი, ეკონომიკური და სოციალური განვითარების არაბული ფონდი, არაბული ეკონომიკური გაერთიანების საბჭო, დასავლეთ აზიის ეკონომიკური და სოციალური კომისია, G-77, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია, ინტერპოლი, სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია, საერთაშორისო ტელეკომუნიკაციების კავშირი, მიუმხრობლობის მოძრაობა, ნავთობის ექსპორტიორ ქვეყანათა ორგანიზაცია, ნავთობის ექსპორტიორი არაბული ქვეყნების ორგანიზაცია, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაცია, გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, საერთაშორისო საფოსტო კავშირი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია, მსოფლიო ბანკი.
იორდანია
1980-იანი წლებიდან ერაყსა და იორდანიას შორის ურთიერთობები მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, როდესაც ირან-ერაყის ომის დროს იორდანიამ ერაყს დაუჭირა მხარი. იორდანია მხარს უჭერდა ერაყს სპარსეთის ყურის მეორე ომის დროსაც, რამაც ქვეყნებს შორის კავშირების გაუმჯობესებას შეუწყო ხელი. ორ სახელმწიფოს შორის ურთიერთობები გაცივდა აბდულა II-ის გამეფების შემდეგ. იორდანიის მეფე არაბული სახელმწიფოების ლიდერებიდან პირველი იყო, რომელიც სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დამხობის შემდეგ ერაყს ეწვია. იორდანია ერთ-ერთია არაბული სახელმწიფოების იმ მცირე რაოდენობიდან, რომელთაც ერაყში ელჩი ჰყავთ. იორდანიის საელჩო ბაღდადში მდებარეობს, ხოლო ერაყის საელჩო ამანში.
ქუვეითი
ერაყ-ირანის ომის დასრულების შემდეგ ქუვეითმა ერაყს 65 მილიარდი ამერიკული დოლარის ვალის ჩამოწერაზე უარი უთხრა. ქუვეითის მიერ ნავთობის წარმოების 40%-ით გაზრდას ორ სახელმწიფოს შორის ეკონომიკური მეტოქეობა მოჰყვა. ერაყმა ქუვეითის გადაწყვეტილება აგრესიის გამოხატულებად მიიჩნია. ურთიერთობები უფრო დაიძაბა თვეების შემდეგ, როდესაც ერაყმა ქუვეითს საზღვრის მახლობლად, რუმაილის ნავთობის ველზე ნავთობის მოპოვებაში დასდო ბრალი. 1990 წლის აგვისტოში ერაყი ქუვეითში შეიჭრა და მცირე ხნით მისი ანექსირებაც მოახდინა.
2019 წლის აგვისტოში ერაყმა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას საპროტესტო წერილი გაუგზავნა გეოგრაფიულ ცვლილებებთან დაკავშირებით, რომლებიც ქუვეითის მთავრობამ მარკერ 162-ის მახლობელ საზღვაო ტერიტორიაზე განახორციელა.
2021 წლის მარტში ერაყმა განაცხადა, რომ მან ქუვეითს უკვე გადაუხადა 50 მილიარდი ამერიკული დოლარი და მხოლოდ 2.5 მილიარდი ამერიკული დოლარი დარჩა გადასახდელი.
ლიბანი
ერაყსა და ლიბანს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1943 წელს დამყარდა. ორივე სახელმწიფო უარს ამბობს ისრაელის აღიარებაზე და მხარს უჭერს პალესტინელებს.
ისტორიის მანძილზე ერაყსა და ლიბანს ახლო კულტურული და პოლიტიკური ურთიერთობები ჰქონდათ. სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დროს ბაათისტურ პარტიას მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ბაშირ ჟმაიელთან და ამინ ჟმაიელთან. ქვეყნებს შორის ურთიერთობები კიდევ უფრო გამყარდა მას შემდეგ, როდესაც ერაყის წარმომადგენლებმა ლიბანის მეორე ომის დროს ისრაელის მოქმედებები ღიად დაგმეს.
ჩრდილოეთი კორეა
ერაყსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1968 წლის 9 ივლისს დაიწყო, თუმცა 1980 წლის 10 ოქტმბერს, ერაყ-ირანის ომის შემდეგ შეწყდა. სახელმწიფოებმა ურთიერთობები ხელახლა დაამყარეს 2008 წლის 29 სექტემბერს. 1970-1980-იან წლებში ერაყს საელჩო ფხენიანში ჰქონდა, ხოლო ჩრდილოეთ კორეას ბაღდადში.
ომანი
ერაყსა და ომანს შოირს ურთიერთობები შუმერებიდან იწყება, რომლებიც არაბეთის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ბოლოს მაგანს უწოდებდნენ. 1990 წელს სადამ ჰუსეინის ქუვეითში შეჭრის შემდეგ ომანმა ერაყში საელჩო დახურა. 2019 წლის 12 მაისს ომანმა გამოაცხადა, რომ ბაღდადში საელჩოს ხელახლა გახსნა აპირებს.
ფილიპინები
ფილიპინებსა და ერაყს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1975 წლის 12 იანვარს დამყარდა, როდესაც ერაყის საელჩო მანილაში გაიხსნა. ამას 1980 წლის 9 სექტემბერს ბაღდადში ფილიპინების საელჩოს გახსნა მოჰყვა. 2004 წელს უსაფრთხოების გამო ფილიპინებმა საელჩო ამანში გადაიტანა, ხოლო ერაყმა მანილაში საელჩო 2003 წლის სექტემბერში დახურა. ფილიპინებმა საელჩო ბაღდადში 2011 წლის ნოემბერში დააბრუნა.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყის საგარეო ურთიერთობები
არესი (ლა-კორუნია)
არესი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ფეროლის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 18,31 კმ². მოსახლეობა — 5829 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
კროტონი (მცენარე)
კროტონი (Croton) — მცენარის გვარი რძიანასებრთა ოჯახისა. ერთსახლიანი ან ორსახლიანი ხეები და ბუჩქებია, ზოგჯერ ბალახი.
700-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებში, იშვიათად სუბტროპიკებში. Croton tiglium ფართო გავრცელებული, ტანად პატარა, მარადმწვანე ხე ან ბუჩქია.
იზრდება ტროპიკულ აზიაში, კულტივირებულია ბევრ ქვეყანაში მისი შხამიანი თესლიდან იღებენ კროტონის ზეთს, რომელიც ძლიერი საფაღარათო საშუალებაა. აღიზიანებს კანს და ლორწოვან გარს. მცირე რაოდენობითაც კი (20 წვეთზე მეტი) მომწამლავია.