cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შონა
შონას ტომის ისტორია და  ეკონომიკა
მეოცე საუკუნეში მოსახლეობა ძირითადად სოფლის მეურნებას მისდევდა, განსაკუთრებით გავრცელებული იყო მარცვლეულის კულტურა, კერძოდ, სიმინდი და ფეტვი ძირითად კულტურებს წარმოადგენდა, ასევე მოჰყავდათ ლობიო და ბრინჯი. ამ ადგილებში ჯერ კიდევ ტრადიციული სოფლის მეურნეობის მეთოდებით (სასუქების გამოყენების გარეშე) ხელმძღვანელობენ და მოჰყავდათ მოსავალი. როგორც აღმოჩნდა, მოსახლეობისთვის საკმარისი პროდუქტის მოყვანა ხდება წლის განმავლობაში. ახალი პოლიტიკა, რომელიც ნელ-ნელა მოქმედებდა, ქვეყნის მასშტაბით შეიცავდა შეზღუდვებსა და სახნავი მიწების მკაცრ კონტროლს, ასევე მინდვრების უფრო ინტენსიურ  კულტივაციას. ის ინდივიდები, რომლებიც ითვალისწინებდნენ კულტივაციის გაუმჯბესებულ მეთოდებს, მოსავლის საგრძნობ ზრდას სიძნელის გარეშე ახერხებდნენ. მაგრამ მიუხედავად გავრცელებული სადემონსტრაციო ნაკვეთების გამოყენებისა და დატრეინირებული აფრიკელი სოფლის მეურნეების არსებობისა, ადმინისტრაციას უწევდა ბრძოლა სულელური და ახლო მხედველი კონსერვატიზმის და პასუხისმგებლობის არქონის წინააღმდეგ მიწის გაუმჯობესებული მეთოდებით გამოყენებასთან დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა რომ სოფლის მეურნეობა არსებობის ძირითადი საშუალებაა, პირუტყვის (თხები, ცხვრები, ღორები და სხვა) გარკვეული რაოდნეობა ნაპოვნია, ძირითად მცირე რაოდენობით. შინაური ცხოველები ძირითადად გამოიყენება ქორწინების რიტუალური მიზნებისთვის. რძე და ხორცი არ წარმოადგენს ტრადიციულად კვების რაციონის შემადგენელ ნაწილს. პირველს ძირითადად მოიხმარენ მცირეწლოვანი ბავშვები და მენახირე ბიჭები, ხოლო ხორცი გამოიყენება უმეტესწილად რიტუალური ფუნქციით.
რაც შეეხება შონას ხალხის განათლების პოლიტიკას, ორი მიმართულებით ავითარებდნენ მეოცე საუკუნეში. პირველი მიჰყვება ევროპულ და აზიურ მოდელს, ხოლო მეორე აფრიკულ განათლების სისტემას. მთავრობის პოლიტიკა მდგომარეობდა შემდეგში: ისინი 12,5 % უფინანსებნენ თითეულ მოსწავლეს დაწყებითი კლასებიდან  სკოლის დამთავრებამდე (ოთხი წლის განმავლობაში). განათლების შემდეგ საფეხურზე, იგულისხმება საშუალო კლასები და ასევე უნივერსტეტებზე დაფინანსების პროცენტი შედარებით პატარაა, 37,5 % აფინანსებდნენ იმ მოსწავლეებს, რომლებიც ტექნიკურ სასწავლებლებში იღებენ განათლებას. მშობლები ვალდებულნი არიან, რომ ხელი შეუწყონ თავიანთ შვილებს განათლების მიღებაში და შესაძლებლობებიდან გამომდინარე მაქსიმალურად დააფინანსონ მათი შვილების სწავლა. მეოცე საუკუნეში სახელმწიფოს ინვესტიციების წილი განათლების სისტემაში წლებთან ერთად იზრდებოდა. მაგალითა 1901 წელს სახელმწიფოს მიერ ინვესტირებული თანხა შეადგენდა ბიუჯეტის 0,02 %, 1910 წელს 0.48 %, 1920 წელს 0,78 %, 1950წელს 1,61 %,ხოლო 1970 წელს 8,6 %.
შონას ხალხის ენა
1. კარანგა არის შონას ენის ერთ-ერთი დიალექტი, იგი გავრცელებულია სამხრეთ ნაწილში და ყველაზე მეტი ადამიანი საუბრობს ამ დიალექტზე. კარანგას დიალექტი იყოფა ქვედიალექტებდ, რომელიც შონას ხალხში გავრცელბულია ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით: ვიქტორიას დუმა, ვიქტორიას ჯენა, ჩიბის მარი, გუტუს გოვერა, ჩილიმანზი, ვიქტორია და სხვ. 2. ზეზურუს გავრცელების არეალი : მრევა, მაზოე, სალისბური, ჰართლი, კარტერი და მარანდელასი. ასევე ზეზურუს დიალექტზე მოსაუბრე მცირე ჯგუფები აღმოჩენილია სხვა უბნებშიც, კერძოდ ლომაგუნდში. ზეზურუს ქვედიალექტებია: შავაშა სალისბურის უბანში, ჰარავა სალისბურისა და ჰართლის უბნებში, გოვა მაზოეში, ნოვე მრევასა და მარანდელაში, ჰერა, ნჯანჯა და ნობვუ კარტერში, მბირე მარანდელასში და ვაკვაზიმბა ლომანგუნდში. 3. კორეკორე გავრცელებულია ჩრდილოეთ შონაში. იგი იყოფა ქვედიალექტებად: ტავარა, შანგვე, კორეკორე, გოვა და ბუდჯა. ქვედიალექტი კორეკორე თავის მხრივ იყოფა ურუნგეს კორეკორედ (იგი ლინგვისტურად ყველაზე მეტად არის გამართული), სიპოლინოს კორეკორედ, სიპოლინოს თანდედ, დარვინის ნონგვე, მრევას ფანგვე. ტავარა გავრცელებულია დარვინის უბნის ჩრდილოეთ ნაწილში, სადაც ისინი უკვე შერეულნი არიან კორეკორეს დიალექტზე მოსაუბრე ხალხთან. შანგვეს ხალხი დასახლებულნი არიან სებუნგვეს უბანში. გოვას დიალექტზე მოასუბრე ადამიენბი სახლობენ კორეკორეს მახლობლად, ურუნგვეში და ასევე ჩრდილო-არმოსავლეთ სებუნგვეში. ბუდჯას დიალექტი შეინიშნება მტოკოს უბანში, მცირე ჯგუფები მრევასა და მაკონიში. 4. მანკას დიალექტი ვრცელდება მაკონიში, ინიანგასა და როდეზიაში, ასევე აღმოსავლეთ აფრიკის სხვადასხვა მიდამოებში. მანიკას დიალექტზე მოსაუბრე ხალხი შეგვიძლია დავყოთ სხვადასხვა ჯგუფებად: უნგვე, ტევე და მანიკა. მანიკას აქვს ქვედალექტები: უნგამა, კარომბე, დომბა, ნიატვე, ბვუმბა, ჰერე, ჯინდვი და ბოკა. 5. ნდაუ აღმოჩენილია ძირითადად აღმოსავლეთ აფრიკაში, მაგრამ ამ დიალექტზე მოსაუბრე ხალხი ასევე ცხოვრობს მელსეტერში, ჩარტერში, გუტუს და ბიკიტას უბნებში. 6. კალანგას დიალექტი გავრცელებულია ძირითადად დასავლეთ შონაში, მასზე დიდად იგრძნობა ჩრდილოეთ შონას გავლენა. კალანგას ქვედიალექტებია: როზი, ნიაი და კალანგა. როზის სალაპარაკოდ ჯერ კიდევ იყენებს ძველი თაობა, ძირითადად ბიკიტას მცხოვრებნი. ხალხის ძალიან მცირე რაოდენობა საუბრობს ნიაის ტრადიციულ ენაზე, ისინი განსახლებულნი არიან ბუბის უბანში. ყველაზე მნიშვნელოვანი ქვედიალექტი თავად კალანგაა, რომელზეც საუბრობენ ბულალიმა-მანგვესა და ნიამანდჰლოვუს უბნებში, ასევე მცირე რაოდენობით ბეჩუანალენდის პროტექტორატშიც.
შონას ხალხის ენის დიალექტებსა და ქვედიალექტებს აერთიანებთ საერთო ლექსიკონი, საერთო ფონეტიკური მახასიათებლები - 5ხმოვნიანი სისტემა, ენაში 3 ძირითადი ტონის გამოყენება, სასისმიერი ფრიკატიული ბგერები, გარკვეული საერთო გრამატიკული მახასიათებლები, მაგალითად, ერთმარცვლიანი წინსართების სიჭარბე, ერთნაირი გრამატიკული დროის სისტემა, თვლის ათობითი სისტემა.
შონას ხალხიდან ყველა არ ლაპარაკობს შონას დიალექტზე. აღმოსავლეთის შონას დიალექტები მოექცა ტსონგას გავლენის ქვეშ, ხოლო კოლონის შონას დიალექტებზე დიდი გავლენა მოახდინა ნდებელემ. აღმოჩნდა, რომ ნდებელეს დიალექტზე  მოლაპარაკე 116,034 ადამიანიდან 48,659 არ იყვნენ ნდებელეს ჯგუფებიდან. ზეზურუ, სინდებლე და ინგლისური გამოიყენება ოფიციალური საქმეებისთვის ადმინისტრაციის მიერ.
მსხვილფეხა საქონელის მნიშვნელობა
გარდა ამ სამუშაო დანიშნულებისა, მსხვილფეხა საქონელი არის ერთ-ერთ მთავარი ფინანსური წყარო შონას საზოგადოებაში. დაუსაქმებელი ხალხისთვის მსხვილფეხა საქონლით ვაჭრობა სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა. რამდენიმე ათწლეულის წინ, „რურას“, იგივე ქორწინების ანაზღაურება ხდებოდა საქონლით და დღესაც ქორწინება ვერ ჩაითვლება სრულყოფილად ერთი-ორი ცხოველის გარეშე პატარძლის მშობლებისათვის. თუ სიძის ოჯახს არ ჰყავს საქონელი მაშინ იგი ნებართვას ითხოვს დედოფლის მშობლებისაგან, რომ საქონელი ჩაანაცვლოს ფულით.
მსხვილფეხა საქონლის კიდევ ერთი დანიშნულებაა ველების ნაკელით მომარაგება. ხალხი, რომელსაც არ აქვთ სასუქების ყიდვის საშუალება, მთლიანად დამოკიდებულნი არიან საქონლის ნაკელზე.
მსხვილფეხა საქონელი შონას საზოგადოებას ამარგებს ერთ-ერთი ყველაზე ნოყიერი საკვებით - რძით. ძირითადად იყენებენ მას შემდეგ რაც აიჭრება და ამჟავდება. დღესდღეობით ახალ რძეს ჩაისთვის იყენებენ. ხანდახან ახალ რძეს წყლის მაგივრადაც იყენებენ სხვადასხვა კერძის დამზადებისას. რძით მომარაგების გარდა, მხვლიფეხა საქონელი ხორცის წყაროცაა.
მსხვილფეხა საქონელი, განსაკუთრებით კი ხარები გამოიყენება სხვადასხვა რიტუალში. აღსანიშნავია ხარის სულებისთვის შეწირვის რიტუალი.
საქონლის ტყავს ფართო გამოყენება აქვს თოკების დამზადებაშიც. როცა ტყავი ჯერ კიდევ ახალია მას აშრობენ მზეზე. შემდეგ ცოტა ხნს განმავლობაში ათავსებენ წყალში, რათა გაადვილდეს მისი დაჭრა. დაჭრის შემდეგ თოკებს რამდენიმე დღის განმავლობაში ამუშავებენ ზეთით იმისათვის, რომ იყოს უფრო რბილი და დამყოლი.
საქონლის ტყავისგან იმავე მეთოდით ამზადებენნ მათრახებს, დასარტყამ ინსტრუმენტებს, ქვეშსაგებს. ხარის სათესლე პარკს იყენებენ საფულედ ან თამბაქოს შესახვევად. საქონლის ხშირ ბეწვიან კუდს იყენებენ ექიმბაშები, ხოლო რქას ჩასაბერი ინსტრუმენტის დანიშნუებას აძლევენ და ის გამოიყენება სხვადასხვა რიტუალების მიმდინარეობისას.
შონას ოჯახი
ძალიან პატარა ასაკიდან ბავშვი სწავლობს, რომ ყველაფერი რაც მას აქვს უნდა გაუნაწლოს დას, ძმას ან ნებისმიერ ახლო ნათესავს. ამ ჩვევის გამოსამუშავებლად ოჯახის წევრები მიმართავენ შემდეგ ხერხს: დედა აძლევს თავის შვილს,მაგალითად, ერთ ნაჭერ მოხარშულ გოგრას, მოხარშულ სიმინდს და ეუბნება მას, რომ უნდა გაუნაწილოს თავის ძმას. თუკი ბავშვი განაწილებაზე უარს იტყვის მშობელი მას აუცილებლად დასჯის. ამ ყველაფერს მშობელი იმეორებს მანამ, სანამ ბავშვი არ ისწავლის განაწილებას. ამ ყველაფერს შესაძლოა იმდენად მიეჩვოს ადამიანი, რომ მან ვეღარ შეძლოს მიიღოს საკვები განაწილების გარეშე. როდესაც შონას ადამიანი რაიმეს საჭმელად მიდის, მას მიჰყავს და ან ძმა ან ტოვებს ნახევარ საკვებს ნათესავისთვის. ადამიანები ასევე დიდ ყურადღებას აქცევენ იმას, რომ მათ იმაზე მეტი არ შეხვდეთ, ვიდრე სხვას მისცეს. გუნდურად მოქმედება არ ეხება მხოლოდ საკვებს, არამედ შრომასაც. როდესაც ხვნის სეზონია ოჯახის წევრბი ზრუნავენ, რომ ყველას მინდორი იყოს მოხნული, თუკი რომელიმეს არ ჰყავს ხარი ან არ აქვს გუთანი, დანარჩენები უზრუნველყოფენ საჭირო ნივთით. თუკი კაცი წასულია სამუშაოდ ქალაქში, მის როლს ოჯახში მისი ძმა ასრულებს, მას ევალება ყველაფერი, რაც ოჯახში კაცს და აქვს ყველა ის უფლება, რაც თავის ძმას ექნებოდა.
ჩინური ზოდიაქო
მინი|250პქ|ჩინური ზოდიაქო ჩინური ზოდიაქო — მოიცავს თორმეტწლიან ციკლს, სადაც თითოეული წელი სხვადასხვა ცხოველის სახითაა წარმოდგენილი. ადამიანის დაბადების წელი უკავშირდება ერთ-ერთი ასეთი ცხოველის წესს. ჩინური ზოდიაქოს მიხედვით, ადამიანების ხასიათი გარკვეულწილად მისი დაბადების წლით განისაზღვრება. ჩინელებისათვის ყოველთვის მნიშვნელოვანი იყო ზოდიაქო. ის ხალხური ფოლკლორის განუყოფელი ნაწილია და კარგად გადმოსცემს ჩინელების ფსიქოლოგიას.
ლეგენდები
არსებობს არაერთი ლეგენდა, რომელიც გადმოსცემს, თუ რა მიზეზით განასახიერებს ესა თუ ის ცხოველი რომელიმე წელიწადს. ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით, ყვითელმა იმპერატორმა, რომელიც ითვლება ჩინელი ხალხის წინაპრად, გადაწყვიტა გაემართა შეჯიბრი. ამ შეჯიბრის მიხედვით, იგი შეარჩევდა თორმეტ ცხოველს, რომლებიც მას დაიცავდნენ. ამ ამბავმა ცხოველთა სამყაროში გამოიწვია არეულობა. ვირთხას სიაში კატის ჩაწერაც დაევალა, თუმცა დაავიწყდა. სწორედ ამიტომ კატა და ვირთხა ერთმანეთს დღესაც ემტერებიან.
ასევე გავრცელებულია ლეგენდა, რომლის თანახმადაც, ხარი თორმეტთაგან ყველაზე დიდი ცხოველი, უნდა ყოფილიყო პირველი, მაგრამ ვირთხა, რომელიც ყველაზე ჭკვიანი და მოხერხებული იყო, გადაახტა ხარს. ამის გამო, „ცხოველთა წლები“ ასეთი თანმიმდევრობითაა დალაგებული: ვირთხის - 鼠 shŭ; ხარის - 牛 niú; ვეფხვის - 虎 hŭ; კურდღლის - 兔 tù; დრაკონის - 龙 (龍) lóng; გველის - 蛇 shé; ცხენის - 马 (馬) mă; თხის - 羊 yáng; მაიმუნის - 猴 hóu; მამლის - 鸡 (鷄) jī; ძაღლის - 狗 gŏu და ღორის - 猪 (豬) zhū წლებად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინური კულტურა კატეგორია:ჩინური ასტროლოგია კატეგორია:ჩინური კალენდარი კატეგორია:ასტროლოგია ტრადიციების მიხედვით
შონა
შონას ოჯახი
შონას კაცებს ძალიან დიდი მოვალეობის გრძნობა აქვთ და მკაცრად იცავენ ტრადიციებს, მიჰყვებიან ადათ-წესებს. თუკი მამაკაცი გარდაიცვლება, მისი ნათესავი მამაკაცები ვალდებულნი არიან არა მარტო მოუარონ მის ცოლსა და შვილებს, არამედ ერთ-ერთმა მათგანმა ცოლადაც შეირთოს ძმის ქვრივი.
ოჯახური ტრადიციებიდან მნიშვნელოვანია ვაჟიშვილის დამოკიდებულება და მოვალეობები მშობლების მიმართ. შონას ხალხის რწმენით, არავინ, ვინც თავს მშობლებს მიატოვებს, იმსახურებს სიცოცხლეს. ამიტომ ძმებს შორის რომელიმე, ძირითადად ყველაზე უმცროსი იღებს პასუხისმგებლობას და უვლის მათ მოხუც მშობლებს. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ძმები არ ეხმარებიან მას. მათ არა მარტო მშობლების, არამედ ზოგადად წინაპრების მიმართ დიდი პატივისცემა ახასითებთ. ამას ადასტურებს მათი რწმენა, რომ ოჯახის უფროსი დაცული ვერ იქნება მანამ, სანამ არ ჩაატარებს შემდეგ რიტუალს: მან უნდა აიღოს ხის თეფში მასზე უნდა მოათავსოს რაპოკო ან კარიფი (მცენარეები), ხოლო შემდეგ მფარველობა უნდა სთხოვოს წინაპრებს. მხოლოდ ამის შემდეგ იგრძნობს იგი თავს დაცულად.
ხელოვნება
პრეკოლონიურ პერიოდში ვიზუალური ხელოვნება არ იყო განვითარებული, შედარებით უფრო გვიან კი ფართოდ გავრცელდა ხესა და ქვაზე კვეთა. ულამაზესია მათი ქვის სკულპტურები.
რაც შეეხება მუსიკას, აქ ყველაზე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტები თეთრკანიანთა მოსვლამდე იყო დაფდაფი და მბირა, იგივე ხელის პიანინო. დაფდაფი ბევრად უფრო პოპულარული იყო, ვინაიან ძალიან ცოტა ცეკვა და რიტუალი თუ სრულდებოდა მის გარეშე. დაფდაფი იყო სამი სახის - მაღალი ნუმბა, საშუალო დანდი და პატარა მიტო. რაც შეეხება მბირას, მას ძირითადად ათავსებენ გოგრაში, ასე ხმა უფრო მკვეთრდებოდა და ფართოვდებოდა. მბირა შედგება ოცდაათზე მეტი ლამაზად მჟღერი მეტალის ჯოხებისაგან, რომელიც დამაგრებულია ხის საყრდენზე. იკვრება თითებით, ძირითადად ცერით. ეს ორი ინსტრუმენტი გამოიყენებოდა რიტუალების დროს და მათზე მხოლოდ კაცები უკრავდნენ. არსებობდა სხვა ინსტრუმენტებიც, მაგალითად, ჩიპენდანი, მუკუბე და სხვა, თუმცა ისინი დიდად გავრცელებულნი არ იყვნენ.
შონას კულტურაში ერთ-ერთი გამორჩეული დარგია სახოტბო პოეზია. არსებობს მისი სამი ძირითადი ფორმა. პირველი არის კლანის სახოტბო. იგი არის კლანის წევრების შესაფერისი საქებარი ლექსები და მისი შინაარსი დამოკიდებულია თავად კლანის ტრადიციებსა და ურთიერთობებზე. მეორე ტიპის სახოტბო ლექსი განიხილავს ადამიანურ ღირებულებებს და მორგებულია უფრო ინდივიდებზე, ვიდრე მთლიანად კლანზე. ხოლო ლექსის მესამე ფორმა შეიცავს ერთგვარ ტრაბახს. აქ ავტორი აქებს თავის თავს.
ქორწინება
არსებობს მრავალი მეთოდი შონაში ქირწინებისა მათ შორისაა ძალიდატანებითი, მატრილოკალური, (გულისხმობს ქირწინების შემდეგ მამაკაცის საცხოვრებლად ქალის საზოგადოებაში გადასვლას) და ბევრი სხვადასხვა ტიპის პატრილოკალური ქორწინება, რომელიც მოიცავს მამაკაცის ოჯახიდა გარკვეული ქონების ქალის ოჯახში გადატანას.
პატრილოკალური ქორწინების დროს ძველად ქონების გადაცემაში ხშირად იგულისხმებოდა რამდენიმე თხა, თოხები ან გარკვეული მონეტები, რომლებსაც არანაირი ეკონონმიკური ღირებულება არ გააჩნიათ. შედარებით მოგვიანებით დაიწყეს ქონების სახით ფულის ან მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის გადაცემა. ქონების, გადასახადის გადახდის ოდენობა და დრო დამოკიდებული იყო რეგიონსა და ქორწინების სახეზე - იყო ეს მშობლების თანხმბოს გარეშე გაპარვა, ბავშვობაში დანიშვნა თუ ორი ოჯახის მიერ გარიგებით.
მამაკაცის ოჯახი სიხარულით იღეებს ოჯახიდან გამოქცეულ ქალს და თანხმობის მისაღებად იწყებს მის ოჯახთან მოლაპარაკებას. საბოლოოდ თანხმობის გამოხატულებად ითვლება სიმბოლური საჩუქრების მიღება - თოხი ან თოხები ქალის მამისთვის და მძივები მამის დისთვის. ქორწინების აღიარებამდე ქონების განკუთვნილი ნაწილი ეგზავნება ქალის მამას.
ქორწინებისთვის მზადება
გოგონასა და ბიჭის მოზრდილობისთვის მზადება იწყება მომწიფების ასაკიდან. მათ ასწავლიან, რომ პარტნიორის შერჩევისას ყველაზე მნიშვნელოვანი კლანისა და ქვეკლანის გათვალისწინებაა. გავრცელებული აზრის თანახმად ადამიანს, რომელიც არ ქორწინდება რაღაც სჭირს. ასევე ითვლება, რომ მამაკაცს, რომელსაც მხოლოდ ქალიშვილები ჰყავს სულ გაბრაზებულია და სწორედ ამის გამო პოლიგამია გამართლებულია.
უკვე გაზრდილი ბიჭი შირად მიდის დედის მხრიდან ბაბუასთან ან ბიძასთან. თუ ის უკვე დანიშნულია დედეს მხრიდან ბებიასთან რჩება. აქ მას ბებია ასწავლის როგორ უნდა მოუაროს ცოლსა და ბავშვებს ქორწინების შემდეგ. ის სწავლობს, რომ კაცი არის მათი დამცველი და საჭიროების შემთხვევაში ისინი აუცილებლად უნდა დაიცვას. ასევე ასწავლიან მეუღლის მშობლებისა და ნათესავების პატივისცემას.
რას ეძებს ქალი მამაკაცში?
თუ შესაძლებელია ქალი უნდა გათხოვდეს კარგი რეპუტაციის ოჯახში. კაცი განისჯება მამამისისა და დედამისის რეპუტაციით. გავრცელებული აზრია, რომ თუ მშობლებს კარგი რეპუტაცია აქვთ, მაშინ შვილიც კარგი იქნება. თუ ბიჭის მშობლები ერთმანეთს არ ეჩხუბებიან, მაშინ მათ შვილსაც კარგი ხასიათი ექნება. თუ ოჯახს საკვები საკმარისად აქვს, ითვლება, რომ ისინი ბევრს მუშაობენ. ქალი მამაკაცში ეძებს სიძლიერესა და მუშაობისას მოხერხებულებას. უმთავრესი ყურადღება ექცევა არა მამაკაცის გარეგნულ სილამაზეს, არამედ მის გულკეთილობასა და ხასიათს.
ქორწინებამდე გოგონას ბებია ასწავლის როგორ უნდა მოიქცეს ქორწინების შემდეგ მის მეუღლესთან. გათხოვებისას გოგონას დედამისი 4 საგანს ატანს: 1. დიდი ქოთანი; 2. პატარა თიხის ქოთანი; 3. ყელიანი გოგრისგან დამზადებული ქოთანი ზეთით; 4. ხის თეფში. ქალის სიკვდილის შემდეგ ეს ოთხი განსაკუთრებული ნივთი უკან უნდა დაბრუნებოდა ოჯახს. ცოლ-ქმარს ერთი გადასაფარებელი ეხურათ ძილის დროს, თუმცა მენტრუალური ციკლის დროს ქალს ცალკე გადასაფარებელი ჰქონდა.
აკრძალული ქორწინება
ენდოგამური ქორწილი შონას ხალხში აკრძალულია კერძოდ, თუ წყვილი ერთი და იგივე კლანისა (მატაპო) და ქვე-კლანის (სიდავო) წარმომადგენელია მათ შორის სექსუალური კავშირი აკრძალულია, თუმცა მხოლო კლანის იგივეობა არ კრძალავს ქორწინებას. ზოგიერთ ტომში ქორწინება აკრძალულია მაშინაც კი, როდესაც წყვილის ოთხ მშობელში ან 8 ბებია-ბაბუას შორის კლანი და ქვე-კლანი ერთმანეთს ემთხვევა. ეს წესი მოქმედებს ბიძაშვილ-მამიდაშვილებს შორისაც.
ქვრივის მემკვიდრეობა
როდესაც მამაკაცი გარდაიცვლება, მის ქვრივს აქვს გარკვეული თავისუფლება მეუღლის არჩევისას, თუმცა ეს არჩევანი გარდაცვლილის ნათესავ კაცებს შორის უნდა მოხდეს. ახლო ნათესავმა უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა ქვრივად დარჩენილ ქალსა და მის შვილებზე. ეს მამაკაცი შეიძლება იყოს გარდაცვლილის უფროსი ან უმცრო ძმა, მისი ბიძა ან შვილი სხვა მეუღლიდან.
განქორწინება
შონას უმრავლეს ტომებს შორის მამაკაცს შეუძლია დაშორდეს ცოლს ნებისმიერი მიზეზის გამო, რომელსაც ის მიიჩნევს საკმარისად. ის უბრალოდ ქალს უკან ატანს მონეტას და გარკვეულ განცხადებას, რომ მას ეს ქალი აღარ სურს ცოლად და ასე სრულდება ქორწინება. იმ შემთხვევაში თუ მიზეზი უსაფუძვლოა ქალის მამამ შეიძლება უარი თქვას გადასახადის დაბრუნებაზე. ოჯახის მიტოვება და სიღარიბე არის ყველაზე გავრცელებული სასჯელი; ღალატი ხშირ შემთხვევაში დავიწყებულად ჩაითვლება თუ შეთავაზებულ იქნება კომპენსაცია, თუმცა უწინ მკვლელი ქმარი გამართლდებოდა თუ მოღალატე ცოლს უშუალოდ ფაქტზე წაასწრებდა. მეთაურის ცოლთან ღალატს თან სდევდა მკაცრი სასჯელები. ტომის ჩვეულებრივ წევრთა შემთხვევაში თუ მამაკაცი აღიარებდა მიყენებულ ზიანს და ქალს მისგან შვილი ეყოლებოდა, ეს კაცი მის შვილს ანიჭებდა გარკვეულ უფლებებს და აძლევდა კლანის სახელს.
ქალს შეუძლია დაშორდეს ქმარს თუ ის არის უნაყოფო და უარყოფს შვილის გაჩენის გამო ცოლის სხვასთან თანაცხოვრების უფლებას; თუ ქმარი წინასწარ განზრახვით და მტკიცებულებების გარეშე ადანაშაულებს ცოლს ჯადოსნობაში; თუ ქმარმა მოკლა უახლოესი ნათესავი და ჩაიდინა უჩვეულო დანაშაული.
ქორწინებამდე მიღებული ქონების უკანდაბრუნების საკითხი და რაოდენობა დამოკიდებულია იმაზე თუ რამდენი შვილი ეყოლა წყვილს.
ტრადიციული წარმოდგენები მედიცინის შესახებ
შონას ხალხის აზრით დაავადებებს შეიძლება ჰქონდეს ნორმალური და ანომალური მიზეზები. დაავადებები, როგორებიცაა ხველება, გაციება, ოდნავი ტემპერატურა, მუცლის და თავის ტკივილი ითვლება ნორმად, რადგან ისინი ცალკეული ადამიანის ცხოვრებაში დროდადრო გამოვლინდება და სწრაფად და სრულად ქრება. ამ დაავადებების მკურნალობა შეიძლება ტრადიციული სამკურნალო საშალებებით. ამგვარ სიტუაციაში ძირითადად სამკურნალო საშუალების არჩევა დამოკიდებულია თითოეული წამლის ღირებულებაზე, ხელმისაწვდომობასა და პაციენტის ცოდნაზე მოსალოდნელი შედეგის შესახებ. როდესაც თავის ან მუცლის ტკივილი დიდი ხნის განმავლობაში გრძელდება ის უკვე ჩვეულებრივ დაავადებად აღარ ითვლება. როდესაც თავისა და მუცლის ტკივილი წამალზე არ რეაგირებს მიიჩნევა, რომ ეს დაავადება ანომალური მიზეზებით უნდა იყოს გამოწვეული. შონას ხალხს სჯერა, რომ ამგვარ დაავადებებს წინაპრების სულები, გაბრაზებული სულები, უცხო სულები ან ჯადოქრები უგზავნიან. უცხო სულად ითველბა უცხო კლანელი ადამიანის სული, რომელიც მიტოვებული, მარტო გარდაიცვალა ან ტრადიციის შეუსაბამოდ დაკრძალეს.
ანომალური დაავადებების სოციალური გამომწვევი მიზეზები
შონას ხალხს სჯერა, რომ მათი გარდაცვლილი ნათესავების სულები სიკვდილის შემდეგაც კი ინტერესდებიან მათი შთამომავლების ცხოვრებით. ისინი თვლიან, რომ მათი გარდაცვლილი ნათესავების სულები ყოველთვის იცავენ მათ ბოროტებისგან და ეხმარებიან ყოველდღიური პრობლემების გადაჭრაში. ისინი ინტერესდებიან მათი შთამომავლების ყოფაქცევით და ცუდად მოქცევის შემთხვევაში სასჯელს სწორედ მათ მიაწერენ, მაგალითად, თუ ადამიანი დაქორწინდება საკუთარ ნათესავზე ან ვერ შეასრულებს რიტუალს თავისი გარდაცვლილი ახლობლებისთვის, წინაპრის სული მას სასჯელის სახით გარკვეულ დაავადებას გამოუგზავნის ან ზოგ შემთხვევაში სიკვდილითაც კი დასჯის.
ყველაზე მნიშვნელოვანი წინაპართა სულები ესენია კლანისა და ოჯახის, რომლებიც ინტერესდებიან მათი შთამომავლობის ყოველდღიური ცხოვრებით. მძიმე დაავადებებისა ან მსგავსი პრობლემის წარმოშობის შემთხვევაში ოჯახს თავიანთი წინაპრების სულებს მედიუმის საშუალებით შეუძლიათ დაუკავშირდნენ, მაგალითად, თუ კაცი დაუკავშირდა სულებს შვილის ავადმყოფობის გამო, მას მედიუმმა შიძლება უთხრას, რომ სულები გაბრაზებულნი არიან იმის გამო, რომ ბვშვის მამამ ქორწინების გადასახადი სრულად არ გადაიხადა. ამ შემთხვევაში ბავშვის მამამ მდგომარეობის გამოსასწორებლად მსხვერპლი უნდა შესწიროს გაბრაზებულ სულს და ჰქონდეს იმედი, რომ მის დანაშაულს აპატიებენ.
მკურნალთა კვალიფიკაცია
შონას ხალხში არსებობს ორი ძირითადი გზა იმისათვის, რომ ადამიანი გახდეს მკურნალი. პირველ შემთხვევაში სჯერათ, რომ მათ მკუნალობის ნიჭი მემკვიდრეობით მიიღეს გარდაცვლილი მკურნალი წინაპრისგან, უცხო მკურნალის სულისგან ან ორივესგან ერთად. მეორე შემთხვევაში ადამიანიები სასწავლებლად მიდიან მკურნალებთან.
განკურნებს მეთოდები
თანამედროვე შონას ტრადიციული მედიცინაში განკურნების 3 ტიპი არსებობს. პირველი ეს არის მარტივი მედიცინა, რომლის გამოყენება ნებისმიერს შეუძლია ელემენტარული დაავადებების განსაკურნებლად. ისეთების როგორიცაა: თავის ტკივილი ან გაციება. დანარჩენი განკურნების მეთოდების გამოყენება შეიძლება მხოლოდ გარკვეული ცერემონიის მიმდინარეობის პერიოდში. მათი გამოყენება უკვე ყველას არ შეუძლია, ამ პროცესისთვის სპეციალურად უნდა იქნეს შერჩეული გამოცდილი მედიცინის მცოდნე, რათა ყველაფერმა წესების დაცვით ჩაიაროს. არსებობს სამედიცინო მეთოდები, რომელთან დაკავშიებითაც შონას ხალხს აქვს გასხვავებული რწმენები. სწამთ, რომ მათ აქვთ უნარი გადაარჩიონ ადამიანები, იმის მიხედვით თუ ვინ იმსახურებს გამოჯანმრთელებას და ვინ არ არის ამის ღირსი. მათთან ერთად არსებობს სხვა სახის სამედიცინო მეთოდები: პრევენცული მედიცინა (როდესაც ზომების მიღება დაავადების გამოვლენამდე ხდება) და ტკივილის გაყუჩება.
შონას ხალხის ტრადიციულ მედიცინაში ბევრი განკურნების გზა არსებობს. ერთ-ერთი საშუალებაა სხვადასხვა სასმლის ან საჭმლის მომზადება, ამ გზას ირჩევენ მაგალითად, როდესაც სურთ ნაყოფირების გაზრდა. ამისთვის იღებენ ფქვილს რომელსაც ურევენ შვრიის ფაფას და შემდეგ აჭმევენ პაციენტს. აღსანიშნავია, რომ გარკვეული დაავადებებისგან განსაკურნებლად იყენებდნენ ინჰალაციას. წყალში ათავსებდნენ წამალს, წყალს ადუღებდნენ და უკვე ორთქლის სახით აწვდიდნენ ადამიანის ორგანიზმს. ამ ხერხით მკურნალობდნენ ასთმას. შონას ხალხი ბავშვის ჯანმრთელობის შსანარჩუნებლად და დაავადებებისგან თავის ასაცლებლად იყენებენ შემდეგ მეთოდს: მკურნალი 5 განსხვავებულ ფესვებს ყრის წყალში, შემდეგ პატარა ბავშვმა უნდა იბანაოს ამ წყალში დღეში ორჯერ 6 დღის განმავლობაში, თუ ავად არ გახდა ყველაფერი რიგზეეა და მკურნალობა წყდება, ხოლო თუ სუსტი ჯანმრთელობა აღმოაჩნდა და დაავადდა ამ მკურნალობის მეთოდს განაგრძობენ.
ზოგადი წარმოდგენები რელიგიაზე
პირველ რიგში, მაშინ როდესაც შონას რელიგიაზე ვსაუბრობთ ნამდვილად მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ შონაზე მოსაუბრე ხალხი ძირითადად მონოთეისტია და მათი რელიგია საკმაოდ კომპლექსურია. იგი გართულებულია რადგან, მიუხედავად იმისა, რომ მათ სწამთ ღმერთის, ამასთან სჯერათ, რომ მათი ცხოვრების ნებისმიერი დეტალი საგვარეულო სულების მიერ კონტროლდება, მაგალითად, იმ შემთხვევაში როდესაც ადამიანის დედა ან მამა გარდაიცვლება, იგი იძახებს შესაბამისად დედის ან მამის ხაზის წინაპრებს. შონას მოსახლეობა დარწმუნებულია იმაში, რომ როდესაც ადამიანი გარდაიცვლება მისი სული აგრძელებს ხეტიალს მანამ, სანამ მას არ მისცემენ თავისი შვილების დაცვის ნებართვას.
მაშინ, როდესაც ადამიანი გარდაიცვლება, მისი ნათესავები ერთად იკრიბებიან და ერთად ატარებენ დაწვის რიტუალს. ზოგადად, შონას მოსახლეობას სჯერა, რომ ადამიანს აქვს ორი ჩრდილი: პირველი თეთრი ჩრდილია და ის სულთან ასოცირდება, ხოლო მეორე, შავი ჩრდილი ძირითადად ხორციელებას უკავშირდება. დაწვის რიტუალის ჩატარებიდან გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდეგ, თეთრი ჩრდილი სამყაროს უკვე რომელიმე ქვეწარმავლის ან ძირითადად მატლის სახით მოევლინება. შეიძლება ითქვას, რომ გარდაცვლილის ნათესავები ვალდებულნი არიან საფლავთან მივიდნენ და ნახონ გაჩნდა თუ არა ამ ადგილას მატლი, შემდეგ კი ამის შესახებ დანარჩენებს შეატყობინონ. მას შემდეგ, რაც მატლი სამარხიდან გამოძვრება იწყება ჩვეუებითი ცერემონიალი. ეს, როგორც წესი, ადამიანის გარდაცვალებიდან 6-12 თვის შემდეგ ხდება.
საკმაოდ უჩვეულოდ ხდება ხალხის სტუმრობა საფლავთან. ნათესავები იწყებენ ლუდის მოხარშვას და შემდეგ სხვებს ეპატიჟებიან, რათა ერთად ჩაატარონ “კუროვა გუვას” ცერემონიალი. ეს ცერემონიალი  კი მდგომარეობს შემდეგში: ლუდს მოაპკურებენ საფლავზე და შემდეგ გარდაცვლილის ერთ-ერთი ნათესავი წარმოთქვამს სპეციალურ სიტყვას. იგი ესაუბრება გარდაცვლილის სულს და სთხოვს მას სახლში დაბრუნებასა და მისი შვილების დაცვას. გარდა ამისა, იგი პირობას დებს, რომ მას ნებისმიერ სურვილს აუსრულებს, რათა სული შინ ბოროტი ენერგიითა და ცუდი განწყობით არ დაბრუნდეს.
რიტუალი მამაკაცის სახლიდან მოშორებით გარდაცვალების შემთხვევაში
ცალკეული ტრადიცია არსებობს იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მამაკაცი სახლიდან მოშორებით გარდაიცვლება. თუ მამაკაცი თავისი სოფლიდან შორს გარდაიცვლება და მას იქვე დაწვავენ, მისი ორი თანასოფლელი, უმეტეს შემთხვევაში მისი ორი ძმა ვალდებულნი არიან წავიდნენ იმ ადგილას, სადაც თავიანთი ძმა დაწვეს. ორივე მათგანი სამარეს ხელის გულით უნდა შეეხოს და გარდაცვლილს საკუთარი თავი ახლიდან წარუდგინოსდა გააცნოს. ამის შემდეგ ისინი იღებენ ცოტაოდენ ნიადაგს და მას ტანსაცმელში იყრიან, ამით ისინი ამბობენ რომ გარდაცვლილი შინ წაიყვანეს. ნიადაგის სოფელში ჩატანის შემდგომ, ისინი გარდაცვლილის ნათესავებს და ოჯაცის წევრებს ატყობინებენ ამ ამბავს და ყველანი ერთად ქოხში იკრიბებიან. შეკრების შემდეგ ნიადაგს ძირს ყრიან და ხალხი ერთხმად იწყებს ტირილსა და გოდებას, ისე როგორც ეს დაკრძალვის დროს ხდება. იმ შემთხვევაში თუ მამაკაცი სოფლისგან მოშორებით გარდაიცვლება, თუმცა მისი ადგილსამყოფელი უცნობია უკვე სხვა ცერემონია ტარდება. ამ შემთხვევაში მისი ნათესავები უკვე შინ ელოდებიან გარკვეულ ნიშანს, მაგალითად ვინმეს ავად გახდომას.
შონას უმთავრესი ღმერთი
შონას მოსახლეობას ასევე ჰყავს ზებუნებრივი შესაძლებლობების მქონე ღმერთი, რომელიც  არის დედამიწის სულიერი განმკარგავი და კაცობრიობის შემქმნელი. იგი საკმაოდ აქტიურად ერევა ადამიანების საქმიანობაში და ამასთან მან შექმნა ადამიანებისაგან შემდგარი სამღვდელოებაც. იგი სხვა კულტებისგან განსხვავებით არ არის ადამიანის შორეული წინაპარი, რადგან მას ადამიანის სახით არასოდეს უარსებია. მისი მთავარი დანიშნულებაა დასაჯოს ადამიანები სხვადასხვა ცოდვის გამო, როგორიცაა, მაგალითად, სისხლის აღრევა. შონას კულტურის მიმდევრებისთვის სისხლის აღრევა ბუნებისთვის წინააღმდეგობის გაწევისა და უკვდავყოფისთვის ხელის შეშლის ტოლფასია.
მისი სამღვდელოება შედგება როგორც მამაკაცებისგან, ისე ქალბატონებისგან. რელიგიური პირები ძირითდად მთებში ცხოვრობენ და მათგან ხშირად ისმის ლოცვისა და თავიანთი ღმერთის დიდების ხმაც. აღსანიშნავია ისიც, რომ ზემოთ ხსენებულ მღვდლებს ჰყავთ რამდენიმე ქალბატონი, რომლებიც წესის თანახმად აკურთხეს, როგორც თავიანთი ღმერთის ამქვეყნიური ერთგული  მეუღლეები.
ყველაზე პატივსაცემი სული შონას ოჯახებში
ჩვენ უკკვე გავიგეთ იმის შესახებ, რომ შონას მოსახლეობას სჯერა სულის არსებობის, გარდაცვალების შემდეგ, ამასთან მათი აზრით სულს შეუძლია გავლენა მოახდინოს ცოცხალ მოსახლეობაზე. ამ შემთხვევაში საინტერესო იქნება ვისაუბრით იმაზე თუ რომელი სულია ყველაზე მნიშვნელოვანი და “გავლენიანი” მათ შორის. ყველაზე პატივსაცემი სული არის ოჯახის უფროსის, ანუ გარდაცვლილი მამის ან ბაბუის სული. ითვლება, რომ ის ოჯახი, რომელიც მას ჰყავდა სწორედ მისი შექმნილია და მისი გარდაცვალების შემდეგაც აგრძელებს არსებობას. ნებისმიერ დროს, როდესაც მისი ოჯახის წევრები ერთად შეიკრიბებიან, ისინი მუდამ გრძნობენ გარდაცვლილი ოჯახის უფროსის გავლენას. ამავდროულად თავად სულიც, მათი აზრით, გრძნობს დიდ პასუხისმგებლობას და ცდილობს იდეალურად შეინარჩუნოს სიმშვიდე მის ოჯახში. გარდაცვლილის ოჯახის წევრებს საშუალება აქვთ ნათელმხილველის დახმარებით გაესაუბრონ ოჯახის უფროსის სულს. რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია გარდაცვლილის სულის პატივისცემაც, პატივისცემაში კი იგულისხმება ის, რომ ყოველწლიურად მისი შთამომავლები უნდა გავიდნენ მის საფლავზე და იქაურობა მათ მიერ გამოხდილი ლუდით მოაპკურონ. ეს ყველაფერი ოჯახის მამრობითი სქესის წარმომადგენლების მოვალეობაა, ხოლო რაც შეეხება ქალბატონებს, მათ მარცვლეული უნდა დაფქვან და სპეციალურად განკუთვნილ ქოთნებში მოათავსონ. ეს ცერემონია, როგორც წესი, იწყება ლუდის მომზადების წინა დღეს, როდესაც ოჯახის უფროსი წევრები იკრიბებიან და სულს ცერემონიის შესახებ ატყობინებენ. ღამით გარდაცვლილის ოჯახის წევრები ასრულებენ ცეკვას სულის პატივსაცემად, ცეკვავენ ახალგაზრდა გოგონები და ბიჭებიც, რათა სული კარგ ხასიათზე დააყენონ. მომდევნო დღეს, დილით, ნათესავთა რიცხვი კიდევ უდრო იზრდება და მათ თან მოაქვთ ლუდი. მსგავსი ცერემონიები ყოველწლიურად ტარდება, რათა სული არ გაბრაზდეს და თავის ოჯახს ყურადღება არასოდეს მოაკლოს.
ცერემონიები ბუნებრივ მოვლენებთან და ქალის გათხოვებასთან დაკავშირებით
შონას მოსახლეობა ცერემონიებს არა მხოლოდ სულთან კავშირის დასამყარებლად ატარებს. მომდევნო ცერემონია ძირითადად ზაფხულის დადგომამდე ტარდება, მაშინ როდესაც გვალვებია მოსალოდნელი და ამ ბუნებრივ მოვლენასთან დაკავშირებული რიტუალის მთავარი დანიშნულება წვიმის თხოვნაა. შონას ჰყავს თავისი ნათელმხილველი სვიკირო, რომელიც სწორედ წვიმასა და ბუნებრივ მოვლენებზეა პასუხისმგებელი. საინტერესოა ისიც, რომ მან არასოდეს არ უნდა მოიჭრას თმა, რადგან მოჭრის შემთხვევაში წვიმა არ წამოვა მანამ, სანამ თმა საწყის სიგრძეს არ მიაღწევს. რაც შეეხება მის ჩაცმულობას, ის ვალდებულია, რომ მხოლოდ წითელი და შავი სამოსი ატაროს ყოველდღიურად. მნიშვნელოვანია, ის ფაქტიც, რომ იგი საოცრად დიდი რეპუტაციით სარგებლობს მოსახლეობაში და არავის აქვს უფლება მას დაუმორჩილებლობა გამოუცხადოს. მისი მთავარი მოვალეობაა დაესწროს სპეციალურად მისთვის, სხვადასხვა ტომებში გამართულ ცეკვებს. ამ ზეიმზე იგი იღებს სხვადასხვა საჩუქრებსაც, როგორებიცაა: სხვადასხვა მარცვლეული, ქათმები და თხები. როდესაც ტომს გვალვის საშიშროება ემუქრება, ხალხი მიდის სვიკიროსთან და მას ცერემონიის ჩატარების თხოვნით მიმართავს. როგორც წესი, წვიმა უკვე ცერემონიის მსვლელობის დროს იწყება, თუმცა არასოდეს წვიმს იმ ადგილას სადაც თავად სვიკირო ზის. როგორც შონას მოსახლეობა ამბობს, წვიმა ყოველთვის თავს არიდებს მათ ნათელმხილველს.
კიდევ ერთი ცერემონია, რომელიც საკმაოდ დიდ ხნის ისტორია და გამოყენება აქვს, თუმცა დღესდღეობით დიდი პოპულარობით აღარ სარგებლობს, არის ქვრივი ქალისთვის ახალი ქმრის პოვნის ცერემონია. იმ შემთხვევაში თუ მამაკაცი გარდაიცვლება და მას ცოლი ან ცოლები დარჩება, მისი ახლო ნათესავი ვალდებულია პასუხისმგებლობა აიღოს ქალსა და შვილებზე. ის შეიძლება იყოს გარდაცვლილის უფროსი ან უმცროსი ძმა ან ბიძა. ცერემონიის დღეს ქვრივი ქალები სხედან ჭილობებზე და მათთან ახლოს სხედან მათი მომავალი საქმროები. ისინი ამბობენ სხვადასხვა ლოცვებს მათი ქმრისა და მისი წინაპრებისთვის, ხოლო შემდგომ უკვე დიდი ყურადღებითა და დაკვირვებით არჩევენ მათთვის სასურველ საქმროს. არჩევის შემდგომ ცოლები ვალდებულნი არიან თავიანთ გარდაცვლილი ქმრის სულს შეატყობინონ, რომ ისინი უკვე უსაფრთხოდ გრძნობენ თავს. თავისთავად, ახალი ქმარი პასუხისმგებლობას იღებს გარდაცვლილის ცოლზე, მის შვილებზე და მასვე რჩება გარდაცვლილის ქონებაც.
რიტუალები
შონას კულტურა მდიდარია სხვადასხვაგვარი რიტუალებით, რომლებიც მნიშვნელოვანი მოვლენების აღსანიშნავად ტარდება, თუმცაღა რაც არ უნდა სამწუხარო იყოს, დღესდღეობით, ევროპული გავლენის წყალობით მრავალმა მათგანმა შეწყვიტა არსებობა. შემორჩა ზოგიერთი მნიშვნელოვანი რიტუალი, რომელთა შორის არის მუკვერერე.
ეს არის რიტუალი, როცა ხალხი ითხოვს წვიმის მოსვლას. იშვიათია იგი ტარდებოდეს ზაფხულამდე, ძირითადად გამოიყენება გვალვის პეროდში. წვიმაზე პასუხისმგებელია სვიკირო, კაცი რომლის გრძელი თმაც არასდროს არ უნდა შეიჭრას. თუ ასე მოხდება, მანამ არ გაწვიმდება სანამ სვიკიროს თმა არ გაიზრდება. იგი ატარებს მხოლოდ შავ და წითელ ტანისამოსს და არავინ ეურჩება. მისი მთავარი საქმეა დაესწროს ტომის მიერ მისთვის დადგმულ ცეკვებს. მუსიკისთვის მთავარი ინსტრუმენი არის დაფდაფი და მბირა. რაც შეეხება შესაწირ მსხვერპლს, ეს არის ძირითადად მარცვლეული და პატარა ზომის ცხოველები და ფრინველები, როგორიცაა, მაგალითად, თხა ან ქათამი.
როდესაც გვალვა დაიწყება ხალხი ატყობინებს სვიკიროს, რომ მათ სურთ ცერემონიის ჩატარება. ისიც აძლევს ნებართვას და იწყება უშუალოდ რიტუალი. საბოლოო ჯამში წვიმა ძირითადად ამ რიტუალის განმავლობაში იწყება, მაგრამ არასდროს ეცემა იმ ადგლას, სადაც სვიკირო ზის. შონას სწამს, რომ წვიმა ყოველთვის თავს არიდებს სვიკიროს.
ასევე არსებობოს სულებისთვის ხარის შეწირვის ტრადიცია, რაც ნიშნავს იმას, რომ თითოეულ ოჯახს უნდა ჰყავდეს ერთი ისეთი ხარი, რომელიც არც ხნავს და არც კლავენ. ის, შეიძლება ითქვას, რომ სულებისთვისაა. როდესაც ხარი სულს დასჭირდება ტარდება რიტუალი, რომელზეც ამზადებენ ლუდს და კლავენ ამ ხარს. სტუმრები სვამენ მის სისხლს, ჭამენ ღვიძლის ნახევარს და სხვა ნაწილებს უმად. მთელი ღამის განმავლობაში მღერიან სახოტბო სიმღერებს, ლოცულობენ და სვამენ ლუდს.
მნიშნელოვანია მარომბოს ტრადიცია ანუ სულებისადმი სამადლობელი მოსავლისათვის. ეს რიტუალი ტარდება, როცა მოსავალი მწიფდება, ძირითადად მარტისა და აპრილის შუაში. ამ ცერემონიამდე ბავშვებს აკრძალული აქვთ მოსავალზე შეხებაც კი. როდესაც მოსავალი მწიფდება ტომის მთავარი აგროვებს თითოეული სახეობის ნიმუშს, ყრის ხის ძირას და მიმართავს ყვავებს: აქ არის შენი საკვები, მოერიდე ჩვენს ველებს. შემდეგ მიდიან მუჰაჩას ხესთან, მთავარი იჩოქებს და ევედრება ვაძიმუს: დაგვეხმარე, რომ მოვიშოროთ ყვავები და მოსავალი იყოს ჯანსაღი. ამის შემდეგ უკვე შესაძლებელია მოსავლის აღებაც.
შუვალოვის პარკი
300px|მინი შუვალოვის პარკი (Шуваловский парк) — ისტორიული პარკი პარგოლოვოში, გრაფი შუვალოვების ყოფილი საკუთრება. მდებარეობს თანამედროვე სანქტ-პეტერბურგის ჩრდილოეთ ნაწილში.
პარკს უჭირავს 142 ჰა ფართობი მდინარე სტაროჟილოვკის ჩრდილოეთით, საიდანაც 136 ჰა მდებარეობს კულტურული მემკვიდრეობის დაცული ტერიტორიის საზღვრებში (აქ ახალი შენობების აგება აკრძალულია). პარკში ძალიან ბევრი საუკუნოვანი ნაძვის ხეა. რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია.
პარგოლოვო
პარკს ეს სახელი ეწოდება გრაფ შუვალოვების გვარის მიხედვით, რომლებიც მიწებს ფლობდნენ პარგოლოვოში, პეტრე ივანეს ძე შუვალოვისთვის 1746 წელს გრაფის ტიტულის მიღებიდან 1903 წლამდე, როდესაც გარდაიცვალა თავადი ვორონცოვ-შუვალოვი, გვარის უკანასკნელი შტოს წარმომადგენელი. ამის შემდეგ მან მიწები მემკვიდრეობით დაუტოვა თავისი დის, ეკატერინეს, მეუღლეს ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვს.
1912-1915 წლებში არქიტექტორ სტეფან კრიჩინსკის პროექტის მიხედვით პარკში ააშენეს აგარაკის შენობა ნეოკლასიციზმის სტილში.
პარგოლოვოს ეკლესია
1820-იან წლებში პარგოლოვოს ფლობდა პავლე შუვალოვის ქვრივი ვარვარა შუვალოვა, რომელიც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ცოლად გაყვა იმპერატორის კარის ცერემონმაისტერს, გრაფ ადოლფ პოლეს. 1830 წელს მეორე მეუღლის გარდაცვალებამ სერიოზულად იმოქმედა გრაფინიაზე. მან გადაწყვიტა უკვდავეყო მისი ხსოვნა. ვარვარა შუვალოვას თხოვნით არქიტექტორმა ალექსანდრე ბრიულოვმა შეიმუშავა მისი მეუღლის დასაკრძალავი აკლდამისა პროექტი. აკლდამა იმ წელსვე ააგეს, თაღოვან შესასვლელთან.
ტაძრის საფუძვლის ჩაყრა გაიმართა 1831 წელს, მაგრამ მფლობელის მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა 10 წელი. კიდევ ხუთი წლის შემდეგ, 1846 წლის 9 ივლისს, ტაძარი აკურთხა იოაკიმე კოჩეტოვმა. ამ მომენტიდან პეტრესა და პავლეს ეკლესია გახდა შუვალოვ-ვორონცოვების საოჯახო ეკლესია. 1872 წლის 12 ივლისს ტაძარში ჯვარი დაიწერა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვმა და ნადეჟდა პურგოლდმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ბაღები და პარკები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
მავრები
VI საუკუნეში მავრთა მიწების ნაწილი ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა, ძირითადად გიბრალტარის სრუტის სანაპირო ზოლი. 697 წელს ჩრდილოეთ აფრიკის არაბთა დაპყრობის შემდეგ მავრებმა ისლამი მიიღეს. მავრთა მიწები არაბთა სახალიფოს შემადგენლობაში შევიდა. 711-718 წლებში მავრებმა დაიპყრეს დასუსტებული ვესტგუთების სამეფო დღევანდელი ესპანეთის ტერიტორიაზე. მავრების წინსვლას ევროპაში ხელი შეუშალა 732 წელს პუატიეს ბრძოლაში დამარცხებამ. 756 წელს მავრებმა ძლიერი სამეფო ალ-ანდალუსია ანუ კორდოვას სახალიფო შექმნეს. VIII-IX საუკუნეეში მავრებს ყველაზე დიდ წინააღმდეგობას კარლოს დიდის კაროლინგური ფრანკთა სახელმწიფო უწევდა. მთიანი ქრისტიანული სამეფოების 450-წლიანი ბრძოლის რეკონკისტას შედეგად მავრებმა დაკარგეს ყველა სამფლობელო ესპანეთში. მავრებმა შეინარჩუნეს თავიანთი სამფლობელოები მაროკოში. მავრები დღევანდელი მავრიტანიისა და მაროკოს მოსახლეობის ნაწილს შეადგენენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
თალანთ მამითოვი
თალანთ მამიმთოვი (დ. 14 მარტი, 1976) — ყირგიზი პოლიტიკოსი. 2020 წლის 4 ნოემბერს აირჩიეს ჟოგორკუ-კენეშის სპიკერად. სადირ ჟაპაროვის მიერ მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობის დატოვეს შემდეგ, 2020 წლის 14 ნოემბრიდან 2021 წლის 28 იანვრამდე ასრულებდა ყირგიზეთის პრეზიდენტის მოვალეობას. 2010 წლიდან არის ჟოგორკუ-კენეშის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:ჟოგორკუ-კენეშის სპიკერები კატეგორია:ყირგიზეთის პრეზიდენტები
გორისა და ატენის ეპარქია
გორისა და ატენის ეპარქია — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპარქია. მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის ცენტრალურ ნაწილში და მოიცავს თანამედროვე გორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას. სამღვდელმთავროს ესაზღვრება: აღმოსავლეთიდან - სამთავისისა და კასპის ეპარქია, ჩრდილოეთიდან - ნიქოზისა და ცხინვალის ეპარქია, დასავლეთიდან - ურბნისისა და რუისის ეპარქია, ბორჯომისა და ბაკურიანის ეპარქია, სამხრეთიდან - წალკის ეპარქია.
2013 წლის 11 ოქტომბერს, საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით სამთავისისა და გორის ეპარქია გაიყო ორად: გორისა და ატენის და სამთავისისა და კასპის ეპარქიებად. გორისა და ატენის ეპარქიის მმართველად დარჩა მიტროპოლიტი ანდრია (გვაზავა), სამთავისისა და კასპის ეპარქიის მართველად გამოირჩა იღუმენი დამიანე (ხუფენია), იკურთხა 2013 წლის 3 ნოემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
ავუნი
ავუნი (Avun) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
სეპაუის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკაიალის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ატალაიის პროვინციის რაიონები
რობერტო ფირმინო
რობერტო ფირმინო (Roberto Firmino Barbosa de Oliveira; დ. 2 ოქტომბერი 1991) — ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების და ინგლისური „ლივერპულის“ შემტევი ნახევარმცველი.
კარიერა
ფირმინოს ახალაგაზრდული წლები ადგილობრივ კლუბ ფიგუეირენსს უკავშირდება, ამავე კლუბში დაიწყო მან პროფესიონალური კარიერა 2009 წელს. ერთი წლის შემდეგ რობერტო გერმანულ ჰოფენჰაიმს შეუერთდა, სადაც მან ოთხწელიწად ნახევარი გაატარა. გერმანიაში თავის გამოჩენის გამო 2015 წლის ზაფხულში ფირმინო ლივერპულმა შეიძინა.
ფირმინო ბრაზილიის ნაკრებში 2014 წლის ნოემბრიდან ირიცხება, მონაწილეობა მიიღო 2015 წელს გამართულ კოპა ამერიკაში, 2019 წელს კი მოიგო ხსენებული ტურნირი.
სანაკრებო
ბრაზილია:(1)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ჰოფენჰაიმის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2015 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
თეთრი თოლია
თეთრი თოლია (Pagophila eburnea) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგის თოლიასებრთა ოჯახისა. შეფერილობა თეთრია, ახალგაზრდებს მუქი წინწკლები აყრია. ნისკარტი ყვითელია და მწვანე ძირი აქვს; მოშიშვლებული რგოლი თვალის გარშემო წითელია; ფეხები შავი. სხეულის სიგრძეა 45 სმ. ცხოვრობს არქტიკის მაღალი განადების კუნძულებზე. ბუდობენ კოლონიებად, უმთავრესად კლდეებზე. შეჯვარებას იწყებენ ივლისის დასაწყისში. ბუდეში 1–2 კვერცხია. კრუხობს ორივე მშობელი დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში. ბარტყები იჩეკებიან ღინღლით შემოსილები. უკვე ცხოვრების პირველი წლის ბოლოს იმოსებიან ზრდასრულის მსგავსი ბუმბულით. იკვებებიან ზღვის უხერხემლო ცხოველებით, ლეშით, სელაპების, მორჟებისა და თეთრი დათვის ექსკრემენტებით. ფრენენ მსუბუქად და სწრაფად, მიწაზე კარგად გადაადგილდება; ცურავს, მაგრამ წყალში უხალისოდ ცურავს.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრი თოლია
ჟაპკა (ფლორეშტის რაიონი)
ჟაპკა (Japca) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 93 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 261 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
გენწვიში (მრავალმნიშვნელოვანი)
გენწვიში შეიძლება აღნიშნავდეს:
ავერინოს სახლი
ავერინოს სახლი (Дом Аверьино) — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1860 წელს. ავერინოს სახლს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი
მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 50.
ისტორია
1919 წელს შენობაში განთავსებული იყო თეთრების მოძრაობის მთავარსარდლის გენერალ-ლეიტენანტის ანტონ დენიკინის შტაბი. 23 ოქტომბერს ავერინოს სახლში გაიმართა რუსეთის არმიის უმაღლესი სამხედრო წოდებისა და მოკავშირეთა სამხედრო მისიების წარმომადგენელთა (დიდი ბრიტანეთი, ჩეხოსლოვაკია, პოლონეთი) შეხვედრა.
საბჭოტა ხელისუფლეის დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1920-იან წლებში სახლში მოქმედებდა განათლების განყოფილება, შვიდწლიანი სკოლა გერმანელი ინტერვენტების შვილებისთვის, საბავშვო ბაღი № 8. 1944-1948 წლებში მეორე სართული ეკავა პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეს, ხოლო პირველ სართულზე მოქმედებდა პ. ჩაიკოვსკის სახელობის ბავშვთა მუსიკალური სკოლა № 1. იგი შენობაში განთავსებული იყო 2000 წლამდე.
აღწერა
ავერინოს სახლის არქიტექტურა შეიცავს კლასიციზმისა და ბაროკოს არქიტექტურული სტილის ელემენტებს. საკმაოდ მკაცრი ფასადი შემკულია რუსტიკებით. სწორკუთხა ფანჯრების სანდრიკები ნახევრაწრიული და სამკუთხა ფორმისაა. სახლს ეზოს მხრიდან აივანი აქვს მეტალის აჟურული მოაჯირით, ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ჯილფირი
ჯილფირი (Cılfır) — სოფელი აზერბაიჯანში,    გუბადლის რაიონში.
ალექსანდრე შათირიშვილი
ალექსანდრე შათირიშვილი (დ. 1900, გურია — გ. 16 აპრილი, 1972) — ქართველი ფსიქოლოგი.
ჯილფირი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
ალექსანდრე შათირიშვილი
ბიოგრაფია
ალექსანდრე ნოეს ძე შათირიშვილმა საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნიმეტყველების ფაკულტეტზე ფსიქოლოგიის განხრით. იგი დიმიტრი უზნაძის სკოლის ღირსეული წარმომადგენელი იყო. სწავლის წარჩინებით დამთავრების შემდეგ უნივერსიტეტში უპირებდნენ დატოვებას, მაგრამ 1924 წლის აჯანყებაში აქტიური მონაწილეობის გამო არ დასცალდა.
თავის პოლიტიკური შეხედულებებით ალექსანდრე შათირიშვილი სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიას ეკუთვნოდა და ახალგაზრდა ფედერალისტთა კომიტეტის წევრი იყო. 1924 წლის აჯანყების წინ ამ კომიტეტის წევრების უმრავლესობა დაპატიმრებული და დახვრეტილი იქნა. ალექსნდრე შათირიშვილი შემთხვევით გადაურჩა დაჭერას და გურიაში იმალებოდა. აჯანყებამაც გურიაში მოუსწრო და აქ მიიღო მონაწილეობა. აჯანყების დამარცხების შემდეგ იძულებული გახდა სამშობლოდან წასულიყო. ემიგრაციაში თავს ფიზიკური შრომით ირჩენდა და შეძლებისდაგვარად სწავლას ფსიქოლოგიის განხრით სორბონის უნივერსიტეტში განაგრძობდა. ემიგრაციაში ალექსანდრე შათირიშვილს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა თავის ძველ პოლიტიკურ თანაპარტიელებთან — სამსონ ფირცხალავასთან, აკაკი პაპავასთან, ნიკო ურუშაძესთან, ფილიპე შარაძესთან, გიორგი ნაკაშიძესთან, მარკოზ ტუღუშთან.
1962 წელს პარიზში ცალკე წიგნად გამოიცა ალექსანდრე შათირიშვილის მონოგრაფია „ერის რაობა და მშობლიური გრძნობა“, სადაც ეროვნული პრობლემა ახლებურ საწყისზეა გაშუქებული, სამშობლოს განცდა განხილულია არა პოლიტიკური, არამედ ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით. ალექსანდრე შათირიშვილის წერილები იბეჭდებოდა ემიგრაციაში გამომავალ სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის ორგანოში – ჟურნალ „სახალხო საქმეში“, სოციალ–დემოკრატიული მიმრთულების ჟურნალებში „ჩვენი დროშა“ და „მებრძოლი საქართველო“, აგრეთვე ჟურნალ „კავკასიონში“. საფრანგეთში ალექსანდრე შათირიშვილი ცხოვრობდა მონბელიარის მხარეში, სადაც ცოლად შეირთო ფრანგის ქალი. ჰყავდათ ექვსი შვილი – ნინო, ბრენო, გილენ, კატო, ნათელა და არნო. ალექსანდრე შათირიშვილი ემიგრაციში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, იყო სოშოს ქართველთა სათვისტომოს თავმჯდომარე და ამ საპატიო თანამდებობაზე გარდაიცვალა მძიმე ავადმყოფობოს შემდეგ დაბა ბოლიოში 1972 წლის 16 აპრილს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1972 კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
ამერიკის კინოინსტიტუტი
ამერიკის კინოინსტიტუტი (The American Film Institute) — დამოუკიდებელი, არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც ხელს უწყობს კინემატოგრაფიის განვითარებას აშშ-ში. დაფუძნდა ხელოვნების ეროვნული ფონდის მიერ 1965 წელს და დადგენილი იქნა 1967 წელს, მაშინ როდესაც პრეზიდენტმა ლინდონ ჯონსონმა ხელი მოაწერა კანონს ხელოვნებისა და ჰუმანიტარული მეცნიერებების ეროვნული ფონდის შესახებ.
ინსტიტუტის პირველი მმართველი და აღმასრულებელი დირექტორი იყო ჯორჯ სტივენს უმცროსი. 2007 წლიდან დღემდე ამ თანამდებობას იკავებს ბობ გაზალე.
1987 წელს ინსტიტუტმა ორგანიზება გაუკეთა საკუთარ კინოფესტივალს — AFI Fest, რომელიც ტარდება ყოველწლიურად. AFI Fest გახდა პირველი ფესტივალი, რომელსაც მიენიჭა აკრედიტაცია FIAPF-სგან.
1998 წელს ინსტიტუმა ამერიკული კინოს ასი წლის იუბილესთან დაკავშირებით დაიწყო AFI 100 Years…-ის ციკლი, რომლის მიზანია კინოს ისტორიისადმი ინტერესის გაღვივება. ორგანიზაცია აგრეთვე დაკავებულია ძველი, განადგურების ქვეშ მყოფი კინოფირების შენარჩუნებით.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის კინოინსტიტუტი კატეგორია:არაკომერციული ორგანიზაციები კატეგორია:1967 წელს დაარსებული ორგანიზაციები კატეგორია:ჰოლივუდის ისტორია და კულტურა
Open Broadcaster Software
ღია სამაუწყებლო პროგრამული უზრუნველყოფა (Open Broadcaster Software, შემოკლ. OBS) — უფასო და ღია კოდის მქონე, მასალების პირდაპირი ეთერით გადამცემი და ჩამწერი პროგრამა, შემუშავებული OBS-პროექტის ფარგლებში, მოხალისეების ერთობის დახმარებით. პროგრამას გააჩნია მხარდაჭერა სისტემების: Windows 7 ან უფრო ახალი, macOS 10.10 ან უფრო ახალი და Ubuntu 14.04 ან უფრო ახალი ვერსიების.
მიმოხილვა
OBS არის უფასო და ღია კოდის პროგრამული უზრუნველყოფის ნაკრები, ჩანაწერების გასაკეთებლად და პირდაპირი ეთერის გასაშვებად. დაწერილი C და C++ ენებში, OBS უზრუნველყოფს შესაბამისი პროგრამული წყაროდან ან  მოწყობილობიდან მიწოდებული მასალების გადაღებას, სცენების აგებას, დაშიფვრას, ჩაწერასა და პირდაპირ ეთერში გაშვებას, მონაცემების რეალურ დროში გადამცემი ოქმის (RTMP) მეშვეობით, რომლითაც სიგნალი შეიძლება გაეგზავნოს RTMP-ს მხარდაჭერის მქონე ნებისმიერ მიმღებს, მათ შორის, ეთერის გასაშვებ მზა მომსახურების მქონე საიტებს, როგორიცაა YouTube, Twitch.tv, Instagram და Facebook.
ვიდეოს დასაშიფრად, OBS-ს შეუძლია გამოიყენოს x264 - ღია პროგრამული უზრუნველყოფის ბიბლიოთეკა, Intel-ის QuickSync, Nvidia-ს NVENC და AMD-ის VCE ძრავი, ვიდეონაკადების H.264/MPEG-4 AVC ფორმატსა და H.265/HEVC ფორმატში გარდასაქმნელად. ხმოვანი სიგნალი შეიძლება დაიშიფროს MP3 ან AAC დამშიფრავებით. გამოცდილ მომხმარებლებს შეუძლიათ გამოიყენონ ნებისმიერი დამშიფრავი და სათავსი ფორმატი ხელმისაწვდომი libavcodec / libavformat-ით, ისევე როგორც ნაკადის გამოტანა შეუძლიათ სასურველი ffmpeg URL-ბმულით.
სამომხმარებლო გარემო
მთავარი სამომხმარებლო გარემო დაყოფილია ხუთ ნაწილად: სცენები, წყაროები, ხმის მიქშერი, სცენებს შორის გადასვლები და სამართავი. სცენები წარმოადგენს დაჯგუფებულ წყაროებს, როგორიცაა პირდაპირი ეთერი, ჩაწერილი ვიდეო, ტექსტი, ხმოვანი ფაილი და ა.შ. მიქშერის არე საშუალებას აძლევს მომხმარებელს დაადუმოს, გამართოს ან თანდათანობით გაზარდოს და შეამციროს ხმის დონე, აგრეთვე დაადოს ეფექტები, გვერდით არსებული ხრახნის ღილაკის მეშვეობით. სამართავი არედან შესაძლებელია ნაკადის გაშვების ან ვიდეოს ჩაწერის დაწყება და შეწყვეტა, იქვეა ღილაკი, რომლითაც OBS გადავა მეტად პროფესიონალურ, ე.წ. სტუდიურ რეჟიმში (ვრცლად, იხილეთ მომდევნო აბზაცი), ქვემოთ კიდევ არის ერთი ღილაკი პარამეტრების გასახსნელად და მეორე ღილაკი, პროგრამიდან გამოსასვლელად. ზედა ნაწილში შესაძლებელია ვიდეოს პირდაპირ რეჟიმში შეთვალიერება, ასევე წინასწარი დამუშავება და მიმდინარე სცენის ჩასწორება. აგრეთვე, მომხმარებელს სურვილისამებრ შეუძლია იერსახის გადართვა ნათელიდან მუქ ფერებში და პირიქით.
სტუდიურ რეჟიმში ჩანს ორი სცენის ფანჯარა, მარცხენა გამოიყენება იმ სცენების წინასწარ შესათვალიერებლად და მოსამზადებლად, რომლებიც ჯერ არაა გაშვებული, ხოლო მარჯვნივ ჩანს ის მიმდინარე შედეგი, რასაც მაყურებელი ხედავს პირდაპირ ეთერში ან იწერება კომპიუტერში. შუაში მოცემულია გადასვლის დამატებითი ღილაკი, მარჯვნივ მდებარე მიმდინარე სცენის მარტივად ჩასანაცვლებლად მარცხნივ არსებულით.
ისტორია
ღია სამაუწყებლო პროგრამული უზრუნველყოფა (Open Broadcaster Software) მცირე პროექტის სახით წამოიწყო ჰიუ „ჯიმ“ ბეილიმ, თუმცაღა პროექტმა სწრაფადვე დაიწყო ზრდა, ინტერნეტით შემოკრებილი მოხალისეების დახმარებით, რომლებიც მუშაობდნენ როგორც კოდის დასახვეწად, ასევე პროგრამის გასავრცელებლად მომხმარებლებში. 2014 წელს დაიწყო შემუშავება ხელახლა გადაწერილი ვერსიის, ცნობილი, როგორც OBS Multiplatform (მოგვიანებით ეწოდა OBS Studio),  მრავალპლატფორმული მხარდაჭერის ქონის გამო, უფრო მეტი შესაძლებლობითა და მძლავრი API-ით. OBS Studio v18.0.1 ვერსიიდან მოყოლებული კი წინა OBS Classic-ის მხარდაჭერა შეწყდა, ვინაიდან უახლეს ვერსიაში, ყველა მისი შესაძლებლობა სრულადაა წარმოდგენილი და ამასთან გაუმჯობესებული, თუმცა OBS Classic-ის ჩამოტვირთვა ოფიციალური საიტიდან, ჯერ კიდევ არის შესაძლებელი.
დამატებითი მოდულები
OBS-ში მხარდაჭერილია უამრავი მოდული, შესაძლებლობების გასაფართოებლად. მოდულები ჩვეულებრივ იტვირთება DLL-ფაილების სახით, პროგრამის ძირითადი კოდის მსგავსად, თუმცა გარეშე მოდულებიც ხელმისაწვდომია, რომლებიც .NET Framework-ში დაწერილი კოდის გამოყენების საშუალებას იძლევა.
სქოლიო
კატეგორია:Qt-ს გამომყენებელი პროგრამული უზრუნველყოფა კატეგორია:Windows-ის პროგრამული უზრუნველყოფა
ანტონ კორბინი
ანტონ იოჰანეს გერიტ კორბინ ვან ვილენსვარდი (ჰოლანდ. Anton Johannes Gerrit Corbijn van Willenswaard; დ. 20 მაისი, 1955, სტრეიენი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფოტოგრაფი, რეჟისორი. ქმნის მუსიკალურ ვიდეო კლიპებს, მათ შორის ყველაზე პოპულარულია U2-ისთვისა და Depeche Mode-სთვის შექმნილი ვიდეოები.
მის ნამუშევრებს შორისაა Depeche Mode-ს „ Enjoy the Silence “ (1990), U2-ს „ One “ (1991), Nirvana-ს „Heart-Shaped Box “ (1993), Coldplay-ს „ Viva la Vida “ (2008) და სხვ.