cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარაკაიბოს ტბა
ევროპელთაგან პირველმა მარაკაიბოს ტბა მოინახულა ალონსო დე ოხედამ 1499 წელს. 1529 წელს ტბის დასავლეთ სანაპიროსთან დაარსდა ქალაქი მარაკაიბო. 1821 წელს ტბასთან გაიმართა ბრძოლა, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების საქმეში. ნავთობის წარმოება დაიწყო 1914 წელს პატარა ჭაბურღილებით, რომელიც გაითხარა კომპანია „Bataafsche Petroleum Maatschappij“-ის მიერ. 1964 წლის 6 აპრილს 236 000 ბარელის ტევადობის დატვირთულმა სუპერტანკერმა „Esso Maracaibo“ გენერალ რაფაელ ურდანეტას სახელობის ხიდთან ავარია განიცადა. ტანკერი ხიდს შეეჯახა, რომლის შედეგად ჩამოიქცა ხიდის 259 მეტრიანი სექცია. ტანკერს სერიოზული დაზიანება არ მიუღია. სამაგიეროდ დაზიანდა ხიდი. 2004 წლის მონაცემებით ტბის ზედაპირის 18% დაფარულია წყლის პერით.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ყურეები კატეგორია:ვენესუელის ტბები
ჟან ნუველი
დაიბადა ფუმელში, ლო-ე-გარონი, საფრანგეთი. განათლება პარიზში მიიღო ნატიფ ხელოვნებათა სკოლაში (École des Beaux-Arts) და 1976 წელს არქიტექტურის სინდიკატის (Syndicat de l'Architecture) დამფუძნებელი წევრი გახდა. მისი კარიერის განმავლობაში ნუველს მრავალი პრესტიჟული ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის აღა ხანის პრემია არქიტექტურაში (არაბული სამყაროს ინსტიტუტის შენობის პროექტისთვის), ვულფის პრემია ხელოვნებაში 2005 წელს და პრიცკერის პრემია 2008 წელს. მისი ნამუშევრების რეტროსპექტივა წარმოდგენილია რამდენიმე უმსხვილეს მუზეუმსა და არქიტექტურულ ცენტრში.
კატეგორია:ფრანგი არქიტექტორები კატეგორია:პრიცკერის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
ლევ მარკიზი
ლევ მარკიზი (Лев Маркиз; Lev Markiz; დ. 1 ოქტომბერი, 1930, მოსკოვი — გ. 4 აპრილი, 2023) — საბჭოთა და ნიდერლანდელი მუსიკოსი, დირიჟორი, მევიოლინე. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2003).
Lasioglossum clavigerellum
Lasioglossum clavigerellum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1945 წელს.
ლევ მარკიზი
ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალური ინსტიტუტი (ვიოლინო).
Pleurotomella vaginata
Pleurotomella vaginata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ლევ მარკიზი
ბიოგრაფია
1937 წელს სწავლობდა მოსკოვის N 2 მუსიკალურ სკოლაში (ვიოლინო), შემდეგ გადავიდა მოსკოვის კონსერვატორიასთან არსებულ სპეციალურ მუსიკალურ სკოლაში (ვიოლინო, კამერული ანსამბლი). დირიჟორობას დაეუფლა კირილე კონდრაშინის ხელმძღვანელობით; 1946-1955 წლებში იყო მოსკოვის კინოთეატრების ორკესტრებისა და სსრკ სახელმწიფო კინემატოგრაფიის სიმფონიური ორკესტრის მევიოლინე.
1956–63 წლებში მოსკოვის კამერული ანსამბლის სოლისტი და წევრი. 1963–81 წლებში მის მიერ დაარსებული მოსკოვის სოლისტთა კამერული ორკესტრის „მოსკოვის სოლისტების“ სოლისტი და დირიჟორი“; როგორც კამერული ანსამბლის წევრი და დირიჟორი თანამშრომლობდა: რიხტერი, გილელსი, ოისტრახი, კოგანი, შაფრანი, როსტროპოვიჩი, იუდინა, გუტმანი; ქართველ მუსიკოსებთან: ელისო ვირსალაძე, ე. და ლიანა ისაკაძეები, ალექსანდრე კორსანტია, ალექსანდრე თორაძე; 1956 წელს შედგა მისი პირველი გასტროლი საქართველოში (თბილისი), როგორც სოლისტისა და ორკესტრის კონცერტმაისტერისა მოსკოვის კამერულ ორკესტრთან ერთად.
Pleurotomella vaginata
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ლევ მარკიზი
ბიოგრაფია
1960 წლიდან რეგულარულად გამოდის საქართველოს კამერულ, რადიოს, სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრებთან ერთად. 1978 წელს მოწვეულ იქნა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის სტუდენტური ორკესტრის ხელმძღვანელად (დირიჟორ ოთარ საფარიშვილთან ერთად); ორკესტრმა ვენაში ჰერბერტ ფონ კარაიანი სახელობის კონკურსში მოიპოვა გრან პრი და პირველი ადგილი. 1981 წლიდან ემიგრირებულია ევროპაში, ნიდერლანდებში; 1988 წელს ამსტერდამის „New Sinfoniete“-ის დირიჟორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი.
2002 წელს ხელმეორედ მოიწვიეს თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტური ორკესტრის დირიჟორად. ქართული რეპერტუარი: ბიძინა კვერნაძის, ალექსი მაჭავარიანის, სულხან ნასიძის, გია ყანჩელის, შავლეგ შილაკაძის, სულხან ცინცაძის მრავალი ნაწარმოები. ამსტერდამში გამართა მისადმი მიძღვნილი გია ყანჩელის „Abi de viderum“-ის პრემიერა (1998); 2005 წელს საქართველოს კამერულ ორკესტრთან ერთად გია ყანჩელის საიუბილეოდ გამართა კონცერტები, სადაც შესრულდა გია ყანჩელის ის ნაწარმოებები, რომლებიც თბილისში არ იყო შესრულებული. გასტროლები: სსრკ, აშშ, ევროპისა და აზიის მრავალი ქალაქი.
ჰოლანდიის ნიდერლადნული ლომის ორდენის რაინდი (1998), ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საპატიო პროფესორი (2003).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდელი დირიჟორები კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2003)
სინტაგმა
სინტაგმა (σύνταγμα) — შესიტყვება, ორი ან მეტი ენობრივი ერთეულის შეხამება მეტყველების ნაკადში. რამდენადაც მეტყველება სმენით აღიქმება, იგი დროში განფენილობით ხასიათდება. ამიტომ მეტყველების ნაკადში ერთმანეთს შეეხამება ერთმანეთის მომდევნო ერთეულები. ჩვეულებრივ სინტაგმას ქმნიან სიტყვათა შეხამებები (შესიტყვებები): „სახლის + წინ“, „ქვითკირის + სახლი“, „სახლში + შევიდა“, „სახლი + დაინგრა“... მათ გარეგან სინტაგმას უწოდებენ. მაგრამ სინტაგმას შეიძლება ქმნიდეს ისეთი ენობრივი ერთეულები, რომლებიც სიტყვაზე მოკლეა: „გადა+სახლება“, „სახლ-ეული“, „სახლ+კარი“, „სახლ+მმართველობა“... ამ შემთხვევაში შინაგან სინტაგმაზე ლაპარაკობენ. სინტაგმა შეიძლება შედგებოდეს სიტყვაზე უფრო გრძელი ერთეულებისაგანაც: „მაღლობზე დგას + ორსართულიანი ქვითკირის სახლი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ენა კატეგორია:ენათმეცნიერება
ლას-ვენტას-დე-რეტამოსა
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
ანტინაწილაკი
ანტინაწილაკი — შესაბამისი ელექტრონული ნაწილაკის, ე. წ. „ორეულის“, იდენტური მასისა და სხვა ფიზიკური სიდიდის მქონე, მაგრამ ურთიერთქმედების ზოგიერთი მახასიათებლის (მაგ. ელექტრული მუხტი, მაგნიტური მომენტი) ნიშნით განსხვავებული ელემენტარული ნაწილაკი, რომლის მიმართ ეს „ორეული“ თავის მხრით „ანტინაწილაკს“ წარმოადგენენ. ყველა ცნობილ ელემენტარულ ნაწილაკს, გარდა ფოტონისა და ნეიტრალური პი (\pi^0) და ეტა (\eta^0) მეზონებისა აქვს შესაბამისი ანტინაწილაკი.
ნაწილაკისა და ანტინაწილაკის მაგალითებია:
ნაწილაკ-ანტინაწილაკთა წყვილისათვის დამახასიათებელია ანიჰილაცია.
თვით ნაწილაკისა და ანტინაწილაკის ცნება პირობითია. შეიძლება პოზიტრონს და ანტიპროტონს ეწოდოს ნაწილაკები, ხოლო ელექტრონს და პროტონს — ანტინაწილაკები. მაგრამ ვინაიდან სამყაროს ჩვენ მიერ დამზერილ ნაწილში ნივთიერების ატომები შეიცავს სწორედ პროტონებსა და ელექტრონებს, ამიტომ ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკური ჩასახვისას XX საუკუნის 20-იან წლებიდან „ნაწილაკები“ ეწოდა ელექტრონსა და პროტონს.
კვლევის ისტორია
1930 წელს პირველი ანტინაწილაკის — პოზიტრონის — არსებობა იწინასწარმეტყველა ინგლისელმა ფიზიკოსმა პ. დირაკმა, ხოლო 1932 წელს კოსმოსურ სხივებში ექსპერიმენტულად აღმოაჩინა ამერიკელმა ფიზიკოსმა კ. ანდერსონმა. 1936 წელს ასევე კოსმოსურ სხივებში იქნა აღმოჩენილი კიდევ ერთი ნაწილა-ანტინაწილაკის წყვილი: დადებითი და უარყოფითი მიუონი (\mu^+ და \mu^-). 1947 წელს დადგინდა, რომ კოსმოსური სხივების მიუონები წარმოიქმნება შედარებით მძიმე ნაწილაკების — პი-მეზონების (\pi^+ და \pi^-) დაშლის შედეგად. 1955 წელს აღმოჩენილ იქნა აგრეთვე ანტიპროტონებიც. ჯერჯერობით აღმოჩენილი არ არის მხოლოდ ანტიომეგა-ნაწილაკი [თვით ომეგა ნაწილაკი (\Omega) აღმოჩენილია 1965 წელს] და შემდგომში აღმოჩენილი რეზონანსული ნაწილაკების შესაბამისი ზოგიერთი ანტინაწილაკი.
ანტინაწილაკებისაგან შესაძლებელია აიგოს ანტინივთიერება ზუსტად ისევე, როგორც ნაწილაკებისაგან — ნივთიერება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანტიმატერია
სკვითები
მინი|300პქ|სკვითებისა და [[სლავების ბრძოლა]] სკვითები (Σκύθαι; शक) — ძველირანული ტომები, მოსახლეობდნენ ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. ძვ. წ. VII საუკუნეში სკვითებმა კიმერიელები გამოდევნეს და მათი ტერიტორია დაიკავეს. ჰეროდოტეს ცნობით, სახლობდნენ დნეპრსა და დონის სტეპებში, ეწეოდნენ მომთაბარეობას, მისდევდნენ მესაქონლეობას. ძვ. წ. IV საუკუნეში ჩამოყალიბდა სკვითების სახელმწიფო.
სკვითების ხელოვნებამ განვითარების მწვერვალს მიაღწია ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ოქროს, ვერცხლის, რკინის, ბრინჯაოს ნივთები, ირმის, ლოსის, თხის, მტაცებელი ფრინველების, ფანტასტიკური ცხოველებისა და სხვა გამოსახულებებით. ძვ. წ. IV-III საუკუნეებში გამოსახულებებმა ორნამენტხაზობრივი სახე მიიღო. გორასამარხებში ნაპოვნია, აგრეთვე, ქვის სქემატურგამოსახულებიანი ნივთებიც. მნიშვნელოვანი კედლის მხატვრობის ნიმუშები იპოვეს სკვითების ნეაპოლში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ხალხები კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:კავკასიის ისტორია
ვისიენი
ვისიენი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 13,80 კმ². მოსახლეობა — 110 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ლიახოვო (ერმეკეევოს რაიონი)
ლიახოვო  (Ляхов; Ляхово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ერმეკეევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 12 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმეკეევოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 18 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (62 %).
სქოლიო
კატეგორია:ერმეკეევოს რაიონის სოფლები
ზემო ბოშური
ზემო ბოშური — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბოშურის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1260 მეტრი, გორიდან 30 კილომეტრი.
ისტორია
1863 წელს, მებატონე ერისთავებმა სოფლის გლეხებს გაუდიდეს ფულადი გადასახადი — შეაწერეს 2000 მანეთი და 45 კაპიკი. უკმაყოფილო გლეხებმა თავი მოიყარეს სოფლის ეკლესიის ეზოში და უარი განაცხადეს ფულის გადახდაზე. მთავრობამ სოფელში ეგზეკუცია ჩააყენა. დამსჯელმა რაზმმა დაარბია გლეხების სახლ-კარი და აიძულა ისინი დამორჩილებოდნენ მებატონეს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 132 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეგვიპტე 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეგვიპტემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ეგვიპტე ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
სეტატი
სეტატი (سطات) — რაბატსა და მარაკეშს შორის არსებული ქალაქი მაროკოში. ქალაქი მდებარეობს კასაბლანკას ცენტრიდან სამხრეთით 83.9 კილომეტრში. ის არის რეგიონის: შავია-უარდიტა და პროვინციის სეტატი ცენტრი. 2004 წლის გამოკითხვის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენს 116,570 ადამიანს. დასახლებული პუნქტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 370 მეტრზე, განლაგებულია პლატოზე და გარშემორტყმულია გორებით. ქალაქის ცენტრში განთავსებულია ძველი კასბა (ციტადელი არაბულ ქალაქებში).
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები
გაზომეტრი (ვენა)
thumb|250px|გაზომეტრები, ვენა. გაზომეტრები ვენაში ოთხი გაზის ყოფილი რეზერვუარია, თითოეული 90,000 მ³ შენახვის ტევადობით, აგებული ვენის მუნიციპალიტეტის გაზის სამსახურისთვის Gaswerk Simmering 1896–1899 წლებში. მდებარეობს მე-11 უბანში, ზიმერინგში. 1984 წლამდე ისინი საყოფაცხოვრებო გაზის შესანახად გამოიყენებოდა. ქალაქის ენერგო მოწოდების თხევადი გაზიდან ბუნებრივ აირზე გადასვლის შემდეგ (1969–1978), ისინი უკვე საჭირო აღარ იყო და დაიხურა. შემდეგ ისინი დაიშალა და მათგან მხოლოდ აგურის ფასადები დარჩა.
1990-იანი წლებიდან ეს ნაგებობები სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა, მათ შორის ჯეიმზ ბონდის ერთ-ერთი სერიის გადასაღებ მოედნადაც კი. 1995 წელს ვენის ქალაქმმართველობამ ნაგებობებისთვის ახალი გამოყენების იდეებისთვის კონკურსი გამოაცხადა. შერჩეული პროექტები არქიტექტორების ჟან ნუველი (გაზომეტრი ა), კოოპ ჰიმელბლაუ (გაზომეტრი ბ), მანფრედ ვედორნი (გაზომეტრი ც) და უილჰელმ ჰოლცბაუერი (გაზომეტრი დ) 1999-2001 წლებში დასრულდა. ყოველი გაზომეტრი დაიყო საცხოვრებელ (ბინების ზედა ნაწილში), სამუშაო (ოფისები შუა ნაწილში) და გასართობ-სავაჭრო (მიწის სართულებზე) ნაწილებად. სავაჭრო ცენტრების დონეები ყოველ გაზომეტრში ერთმანეთს ხიდებით დაუკავშირდა. ისტორიული ფასადის კედლები ხელუხლებლად შენარჩუნდა.
2001 წლის 20 ოქტომბერს ახალი გაზომეტრების ოფიციალური საზეიმო გახსნა ჩატარდა, თუმცა მობინადრეები მასში რამდენიმე თვით ადრე შესახლდნენ.
კატეგორია:ვენის არქიტექტურა
სულია
სქოლიო
კატეგორია: კოლუმბიის მდინარეები კატეგორია:ვენესუელის მდინარეები
ზემო მწარა
ზემო მწარა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მწარის თემი), მდინარე მწარის (ააფსთის მარცხენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 280 მ, გუდაუთიდან 18 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:მწარის თემის სოფლები
სხაპაჭი
სხაპაჭი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, მდინარეების კელასურისა და ამტყელის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2238 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები შემოსილია წიფლისა და მუქწიწვიანი ტყით, უფრო მაღლა სუბალპური მდელოებია. სხაპაჭის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს მთა მცირე სხაპაჭი (1803 მ).
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
ეგვიპტე 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეგვიპტემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 5 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ეგვიპტე ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რაიმონდ ჩანდლერი
რაიმონდ ტორნტონ ჩანდლერი (Raymond Chandler; დ. 23 ივლისი, 1888, აშშ, ჩიკაგო — გ. 26 მარტი, 1959) — ამერიკელი რეალისტი მწერალი და კრიტიკოსი, დეტექტიური რომანების, მოთხრობების ავტორი.
რაიმონდ ჩანდლერმა კლასიკური განათლება მიიღო და მცირე ხანს სახელმწიფო სამსახურში იმუშავა, შემდეგ პრესაში დაიწყო მუშაობა, მაგრამ ჟურნალისტის რანგში დიდი წარმატებებისთვის არ მიუღწევია. რამდენიმე ხნის შემდეგ პროფესიის შეცვლა გადაწყვიტა, საბუღალტრო კურსები დაამთავრა და მუდმივი სამსახურის იშოვა. 1917 წელს პირველ მსოფლიო ომში გაემგზავრა. ომიდან დაბრუნების შემდეგ კვლავ ბუღალტრობას დაუბრუნდა და ნავთობკომპანიაში დაიწო მუშაობა, იგი 1932 წელს კომპანიის ვიცე-პრეზიდენტი გახდა, მაგრამ ერთ წელიწადში ალკოჰოლიზმის, გაცდენებისა და თვითმკვლელობის მუქარების გამო სამსახურიდან გააძევეს.
ჩანდლერი თავის სარჩენად კალამს მიუბრუნდა – ოღონდ ამჯერად დეტექტიურ მოთხრობებსა და რომანებს წერდა. მისმა რომანებმა მალე მოიპოვა დიდი წარმატება. 1954 წელს მეუღლის სიკვდილის შემდეგ ჩანდლერი გამუდმებით მარტო იყო, რამაც კლინიკურ დეპრესიამდე მიიყვანა. ისევ სმა დაიწყო, 1955 წელს თვითმკვლელობა სცადა. 1959 წელს პნევმონიით დაავადდა და ჰოსპიტალში გარდაიცვალა. მწერალი სან-დიეგოს სასაფლაოზე დაკრძალეს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:დეტექტიური ჟანრის მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 1959 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი დეტექტიური ჟანრის მწერლები კატეგორია:I მსოფლიო ომის ბრიტანეთის არმიის პერსონალი კატეგორია:I მსოფლიო ომის კანადის სამხედრო პერსონალი კატეგორია:ინგლისელი სცენარისტები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ნატურალიზებული მოქალაქეები კატეგორია:ჩიკაგოელი მწერლები კატეგორია:ლოს-ანჯელესელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები კატეგორია:პნევმონიისგან გარდაცვლილები
ლომინჩარი
ლომინჩარი (Lominchar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის ლა-საგრის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 22 კმ². მოსახლეობა — 2475 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
ალექსანდრე ასლანიკაშვილი
ალექსანდრე თედორეს ძე ასლანიკაშვილი (დ. 17 მარტი, 1916, თბილისი, საქართველო ― გ. 25 ნოემბერი, 1981, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფ-კარტოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1969), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი და კარტოგრაფიისა და გეოდეზიის კათედრის გამგე 1973-1981 წლებში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979).
ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის ფაკულტეტი. 1957-1981 წლებში ხელმძღვანელობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიის განყოფილება, 1980 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. 1966-1975 წლებში ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის კარტოგრაფიის რედაქციის გამგე.
1999 წელს ცნობილმა იაპონელმა კარტოგრაფმა ტოსიტომო კანაკუბომ ქალაქ ტოკიოში გამოსცა ალექსანდრე ასლანიკაშვილის „მეტა-კარტოგრაფია“ იაპონურ ენაზე.
„საქართველოს სსრ ატლასის“ შექმნაში მონაწილეობისათვის მინიჭებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1971). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორი ორდენით და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:ქართველი კარტოგრაფები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
იოსებ ასლანიშვილი
იოსებ ანტონის ძე ასლანიშვილი (დ. 27 იანვარი, 1891, ქუთაისი ― გ. 11 ნოემბერი, 1955, თბილისი) ― ქართველი ექიმი-ენდოკრინოლოგი, მთამსვლელი და საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1946), მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი (1936), დოცენტი (1941). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1946). ენდემური ჩიყვის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთი ორგანიზატორი საქართველოში.
ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. მუშაობდა სამრეწველო ტრავმატიზმის, ქირურგიის, ტუბერკულოზის, ფიზკულტურისა და მთამსვლელობის საექიმო კონტროლის დარგში. სწავლობდა მთაში (ზემო სვანეთი, მთა რაჭა, აჭარა) ენდემური ჩიყვის გავრცელებას და მის ბუნებას. დააარსა ენდოკრინოლოგიური ლაბორატორია თბილისში (1932) და წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა მას. 1923 წელს მონაწილეობდა ალ.დიდებულიძის ხელმძღვანელობით მოწყობილ პირველ ქართულ გეოფიზიკურ ექსპედიციაში მყინვარწვერზე, რომელმაც გიორგი ნიკოლაძის ექსპედიციასთან ერთად, საფუძველი ჩაუყარა ქართული ალპინიზმის განვითარებას. ასლანიშვილი საქართველოს ა. ჯაფარიძის სახელობის ალპური კლუბის ერთ-ერთი დამაარსებელია (1936), საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების გამგეობის წევრი, იყო ჟურნალების „შევარდენი“ (1920, 1922), „თეატრი და მუსიკა“ (1919), „ხელოვნება“ (1919–1921), „თანამედროვე მედიცინა“ (1924–1933) და სხვების რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს ნაშრომები ენდოკრინოლოგიის, მთამსვლელობის, ხელოვნებისა და სპორტის საკითხებზე. ტრაგიკულად გარდაიცვალა 1955 წელს, დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
ინაშარიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)
ინაშარიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები). მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე მერისის (აჭარისწყლის აუზი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 430 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 200 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lasioglossum clavipes
Lasioglossum clavipes — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1872 წელს.
სქოლიო
clavipes
გესტაპო
მინი|გესტაპოს ადმინისტრირებას [[შუცშტაფელი|სს-ის ოფიცრები ეწეოდნენ]] მინი|გესტაპოს ოფიცრები, ოპერაცია [[თეთრი ავტობუსის დროს]] გესტაპო (შემოკლებულია გერმ.. Geheime Staatspolizei-დან, „საიდუმლო სახელმწიფო პოლიცია“) — მესამე რაიხის საიდუმლო სახელმწიფო პოლიცია 1933-1945 წლებში. ორგანიზაციულად გერმანიის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემადგენლობაში შედიოდა. შეიქმნა ნაციზმის წინააღმდეგ მებრძოლთა გასანადგურებლად. გესტაპო ითვლება ნაციზმის ტერორის სიმბოლოდ.
შექმნის ისტორია
1933 წლის 26 აპრილს გერინგის დეკრეტის საფუძველზე შეიქმნა საიდუმლო სახელმწიფო პოლიცია გესტაპო. პრუსიის შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაქვემდებარებული ორგანო, რომელიც პირადად ექვემდებარებოდა ჰერმან გერინგს, იმავე დღეს რუდოლფ დილსი დანიშნულ იქნა მოადგილედ ამ პოლიციის.
1933 წლის 22 ივნისს გამოვიდა პოლიციის სპეციალური დავალება, რომელიც ითვალისწინებდა ჩინოვნიკებისათვის თვალყურის დევნებას.
1933 წლის 30 ივნისს გამოვიდა მსგავსი სპეციალური ინსტრუქცია, რომელიც ითვალისწინებდა მუშათა კლასის და სტუდენტებისთვის თვალყურის დევნებას.
1936 წელს გესტაპოს მმართველად იმპერიამ დანიშნა ჰაინრიხ ჰიმლერი.
1936 წლის 17 ივნისის დეკრეტის მიხედვით გესტაპომ მიიღო ოფიციალური სტატუსი.
1936 წლის 10 თებერვალს გერინგმა, როგორც პრუსიის პრემიერ მინისტრმა, ხელი მოაწერა გესტაპოს ძირითად კანონებს. გესტაპოს უკვე ევალებოდა ყველა მტრულად განწყობილი ძალების საქმეების გამოძიება მთელ ტერიტორიებზე, ასევე აიკრძალა გესტაპოს ყოველი ოპერაციის განსჯა. გესტაპოს ეველებოდა საზოგადოების ყველა საშიში ძალის გამოაშკარავება და აღკვეთა.
1939 წლის 27 სექტემბერს, როდესაც შეიქმნა იმპერიის უშიშროების მთავარი სამმართველო გესტაპო შევიდა როგორც მე-4 სამმართველო.
სტრუქტურა და მიზნები
ამის შემდეგ გესტაპოს მეთაურობდა ჰაინრიხ მიულერი. მისი ცენტრალური სამსახური შედგებოდა 1500 კაცისგან. გესტაპოს შინაგანი სტრუქტურა შედგებოდა 5 განყოფილებისგან:
დანარჩენი 4 ქვეგანყოფილება მოქმედებდა იგივე მიზნებით აღმოსავლეთის, დასავლეთის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის ქვეყნებში. 1943 წლის რეორგანიზაციის შემდეგ გესტაპომ, როგორც IV E — იმპერიის უშიშროების მთავარი სამმართველოს განყოფილებამ მიიღო ახალი სახელწოდება გამოამშკარავებელი და მებრძოლი მოწინააღმდეგეებისადმი
ბრძოლაში ნაცისტური რეჟიმის მოწინააღმდეგეების წინააღმდეგ გესტაპო იყენებდა წამების ათასგვარ აკრძალულ ხერხებს. გესტაპოს მიერ დახვრეტილთა რაოდენობა წლიდან წლამდე იზრდებოდა. მთელს გერმანიის იმპერიაში ჩამოყალიბდა გესტაპოს აგენტების უზარმაზარი ქსელი. მოსახლეობის გადაქცევა აგენტებად მიდიოდა შანტაჟისა და ტერორის გზით. აგენტებს იბირებდნენ იქ, სადაც საზოგადოებრივი ცხოვრება ქტიურად მიმდინარეობდა. ეს ძირითადად ეხებოდა მომსახურე პერსონალს კაფეებში, რესტორნებში, სატუმროებში და ა.შ.
1945 წელს მესამე რაიხის დაცემის შემდეგ გესტაპო გამოცხადდა კანონგარეშედ და 1946 წელს ნიურბერგის სამხედრო ტრიბუნალზე გესტაპოს ლიდერების უმეტესობას გამოუტანეს სასიკვდილო განაჩენი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მესამე რაიხი
ალტონი
ალტონი (Alton) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატში, სუს ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1216 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
Pleurotomella vera
Pleurotomella vera — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ადანერო
ადანერო (Adanero) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 31,42 კმ². მოსახლეობა — 211 კაცი (2020 წ.).
მანსალაი
მანსალაი (ოფიციალურად მანსალაის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Mansalay) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ მინდოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 59 114 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 17 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ მინდოროს მუნიციპალიტეტები
სახელმწიფო უნივერსიტეტი (თბილისის მეტრო)
სახელმწიფო უნივერსიტეტი — თბილისის მეტროპოლიტენის საბურთალოს ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ვაჟა-ფშაველას სადგურის შემდეგ მდებარეობს. სადგურის მშენებლობა ჯერ კიდევ საბჭოთა მმართველობის დროს 1985 წელს დაიწყო, თუმცა სსრკ-ის დაშლის შემდეგ ქვეყანაში შექმნილი მდგომარეობის გამო მშენებლობა 1994 წელს შეჩერდა. 2000 წელს სადგური დაკონსერვდა. 2015 წლის გაზაფხულზე აზიის განვითარების ბანკის მიერ გამოყოფილი თანხით მისი მშენებლობა კვლავ განახლდა და 2017 წლის ზაფხულში დასრულდა. ტესტირების გავლის შემდეგ თბილისის მეტროპოლიტენის 23-ე სადგური 2017 წლის 16 ოქტომბერს გაიხსნა.
სადგურის პროექტის ავტორია არქიტექტორი გ. მოძმანიშვილი. 1994 წლამდე მშენებლობას საპროექტო ორგანიზაცია „საქტრანსპროექტი“ აწარმოებდა. 2015 წლიდან სამშენებლო სამუშაოები ესპანურმა კომპანია „COBRA ASSIGNIA“-მ განახორციელა.
სქოლიო
კატეგორია:საბურთალოს ხაზი
სკარლეტ იოჰანსონი
სკარლეტ იოჰანსონი (Scarlett Johansson; დ. 22 ნოემბერი, 1984) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და მომღერალი. მან პოპულარობა 1998 წლის ფილმით „ცხენებთან მოჩურჩულე“ და ამას მოყოლებული კრიტიკოსების ქება დაიმსახურა როლებისთვის ფილმებში „აჩრდილთა სამყარო“, „თარგმანში დაკარგული“, „გოგონა მარგალიტის საყურით“ და „შავი გეორგინი“. მსახიობი ოთხჯერ იყო ნომინირებული ოქროს გლობუსის ჯილდოზე, მათ შორის ორჯერ 2003 წელს.
ოჯახი
სკარლეტ იოჰანსონი დაიბადა ნიუ-იორკში, 1984 წლის 22 ნოემბერს. სკარლეტის მამა, — კარსტენ იოჰანსონი, — დანიური წარმოშობის არქიტექტორია კოპენჰაგენიდან, ხოლო ბებია მამის მხრიდან, — ეინერ იოჰანსონი, — სცენარისტი და რეჟისორი იყო. მსახიობის დედა, — მელანი სლოენი, — ბრონქსის ებრაული ოჯახიდან იყო და მისი წინაპრები მინსკიდან იყვნენ ემიგრირებულნი. სკარლეტს ჰყავს უფროსი და ვანესა (ასევე მსახიობი), უფროსი ძმა ედრიენი, ტყუპისცალი ძმა ჰანტერი და უფროსი ნახევარძმა კრისტიანი (მისი მამის პირველი ქორწინებიდან).
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ამერიკელი ალტერნატიული როკ-მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:ამერიკელი ფოლკ-მომღერლები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები) კატეგორია:ებრაელი მომღერლები კატეგორია:ტონის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
მაგანი (ქალაქი)
მაგანი (Magán) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის ლა-საგრის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29 კმ². მოსახლეობა — 3731 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
თეძმის ტუფი
თეძმის ტუფი, ვულკანური ფერფლისაგან შემდგარი დაახლოებით ანდეზიტური შედგენილობის ეოცენური ასაკის ნაცრისფერი, ალაგ-ალაგ მომწვანო ფერის ქანი. თეძმის ტუფი ნაწილობრივ გათიხებული და გაცეოლითებულია. ადვილად იფიტება. იყენებენ სამშენებლო მიზნებისთვის, გავრცელებულია თექმის ხეობაში. აქ გვხვდება ანდეზიტ-ბაზალტური შედგენილობის მოიისფრო და მომწვანო ფერის ტუფებიც, რომლებიც სასიამოვნო შესახედავია. გამოყენებულია ქართლის ისტორიულ ძეგლებსა (მაგ., სვეტიცხოვლის ტაძრის გუმბათი) და თანამედროვე ნაგებობებში (მაგ., რადისონ ბლუ ივერია თბილისში) როგორც შესამოსი მასალა.
მიხაილოვკა (ერმეკეევოს რაიონი)
მიხაილოვკა  (Михайловка; Михайловка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ერმეკეევოს რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (39 %).
სქოლიო
კატეგორია:ერმეკეევოს რაიონის სოფლები
Lasioglossum clelandi
სქოლიო
clelandi
ეგვიპტე 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეგვიპტემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოცედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ეგვიპტე ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რაიხის შინაგან საქმეთა სამინისტრო
"რაიხის შინაგან საქმეთა სამინისტრო" (გერმ. Reichsministerium des Innern - RMdI) იყო გერმანიის იმპერიის შინაგან საქმეთა სამინსტროს ოფიციალური სახელწოდება ვაიმარის რესპუბლიკის და მესამე რაიხის დროს. მისი წინამორბედი ორგანო იყო იმპერიის შინაგან საქმეთა სამმართველო.
მინისტრები 1919 წლიდან კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა კატეგორია:მესამე რაიხი
Pleurotomella virginalis
Pleurotomella virginalis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ალდეასეკა
ალდეასეკა (Aldeaseca) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 24,25 კმ². მოსახლეობა — 228 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
3 ნოემბერი
3 ნოემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 307-ე დღე (ნაკიან წლებში – 308-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 58 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1103
სურია
thumb|250px|XIX საუკუნის ნახატი, სურია ეტლზე სურია (სანსკრ. सूर्य sūrya „მზე“) — ინდუისტური უძველესი მზის ღმერთი. მისი კულტი საუკუნეების განმავლობაში შესუსტდა და ადგილი დაუთმო უფრო „ახალ“ ღვთაებებს.
სურიასთან დაკავშირებულია ინდუიზმის ყველაზე „წმინდა“ სალოცავი ფორმულა — მანტრა გაიატრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიტიები კატეგორია:გრაჰა კატეგორია:ინდუისტური ღმერთები კატეგორია:რიგვედას ღვთაებები კატეგორია:მზის ღმერთები
მაგნეტოს სახლი
დასაწყისი
thumb|left|House of M #1 (2005 წლის აგვისტო). [[ჯო ქუესადას ნამუშევარი.]] ისტორია იწყება დაბადებით. მშობიარე ვანდა მაქსიმოფი, იგივე ალისფერი ჯადოქარი, მეგობრებითა და ოჯახის წევრებითაა გარემოცული. თანმხლები ექიმი, დოქტორი სთრეინჯი, მას ახალშობილ ტყუპებს აწვდის და მშობიარობას წარმატებულად აცხადებს. ამ დროს, პროფესორი ქსავიე უახლოვდება ვანდას და უბრძანებს მას, შეწყვიტოს რეალობის მანიპულირება. იგი უარზეა, გულში იკრავს შვილებს, რომლებიც იშლებიან და ქრებიან. ირგვლივ აღარც მეგობრებია, არც ოჯახის წევრები, არც ბავშვები... ვანდასთან ერთად მხოლოდ პროფესორია გენოშას ბნელ ოთახში. იგი ტელეპათიის გამოყენებით დააძინებს ალისფერ ჯადოქარს. ამ დროს, მაგნეტო უახლოვდება ჩარლზს და მისი ქალიშვილის მდგომარეობის შესახებ ეკითხება. ქსავიე პასუხობს, რომ მისი ძალები დიდი ხნით ვერ შეაკავებს ვანდას მაგიას, საჭიროა გამოსავლის პოვნა. მაგნეტო წუხს და თავს იდანაშაულებს იმის გამო, რომ შვილები საკუთარ ამბიციებსა და ოცნებებს შესწირა.
ამასობაში, ქსავიე შურისმაძიებლებთან და იქს-ადამიანებთან შეხვედრას მართავს. ისინი ვანდას ბედ-იღბალზე მსჯელობენ. ემა ფროსთი მიიჩნევს, რომ მისი მოკვლა ერთადერთი გამოსავალია, მისგან განსხვავებით კაპიტანი ამერიკა ფიქრობს, რომ გუნდმა ვანდასთან გამკლავებისა და მისი შესაძლებლობების ჩახშობის ალტერნატიული მეთოდი უნდა მონახოს. იქს-ადამიანები კი ამტკიცებენ, რომ ვანდას გამანადგურებელი ძალის შესახებ ინფორმაციის გაჟონვას ადამიანებსა და მუტანტებს შორის არსებული ურთიერთობის საუკუნეებით უკან დაწევა შეუძლია. ამასობაში ირკვევა, რომ პროფესორმა ქსავიემ დახმარება დოქტორ დუმსაც სთხოვა, თუმცა არც ამ უკანასკნელის შესაძლებლობები აღმოჩნდა საკმარისი ალისფერი ჯადოქრის მაგიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. სამურავი მიიჩნევს, რომ სხვა გზა არ არსებობს - ვანდა უნდა მოკვდეს. გუნდის დარჩენილი ნაწილი გადაწყვეტს, რომ უპირველეს ყოვლისა, მასთან გასაუბრებაა საჭირო.
გენოშაში, აფორიაქებული კვიკსილვერი მირბის მაგნეტოსთან და ეუბნება მას, რომ ნიუ იორკში მოუსმინა შურისმაძიებლებისა და იქს-ადამიანების საუბარს. ბრაზმორეული მაგნეტო პასუხობს, რომ არ იცის რა გააკეთოს. აქვითინებული კვიკსილვერი მუხლებზე ეცემა, მაგნეტო მძინარე ქალიშვილს უმზერს.
ქსავიე გუნდთან ერთად გენოშაში მიემგზავრება და აღმოაჩენს, რომ ვანდა იქ აღარაა. უეცრად, გუნდის წევრები ერთი-მეორეს მიყოლებით გაუჩინარებას დაიწყებენ, ადამიანი ობობა უკანასკნელია მათ შორის, თუმცა მასაც შთანთქავს თეთრი სინათლე...
ახალი მსოფლიო
სინათლის გაფანტვასთან ერთად მკითხველი რწმუნდება, რომ მსოფლიო შეიცვალა. ამ ალტერნატიულ რეალობაში ადამიანი ობობა - გვენ სტეისიზეა დაქორწინებული, ციკლოპი - ემა ფროსთის მეუღლეა. დოქტორი სთრეინჯი - ფსიქოლოგია, კაროლ დანვერსი, იგივე მისის მარველი - კაპიტანი მარველია, ამერიკის უსაყვარლესი სუპერგმირი, გამბიტი - კრიმინალია, სტივ როჯერსი კი ხნიერი ვეტერანი. სამურავი - S.H.I.E.L.D-ის მაგნეტოს სახლის წითელი რაზმის აგენტია. იგი მფრინავ ხომალდზე, მისტიკას გვერდით იღვიძებს. მეგობრებისაგან განსხვავებით, მას ახსოვს...
ახალი ჰაერის ჩასასუნთქად სამურავი დაუყოვნებლივ გარეთ გარბის. ხომალდიდან გადახტომის შემდგომ იგი აღმოჩნდება მსოფლიოში, სადაც ადამიანების ნაცვლად - ზეადამიანები ბატონობენ.
უცნაურ მსოფლიოში მოხვედრილი სამურავი, უპირველეს ყოვლისა, ქსავიეს ინსტიტუტში პროფესორთან შეხვედრას განიზრახავს. მოლოდინის საპირისპიროდ კი აღმოაჩენს ოჯახს, რომელიც თხუთმეტი წლის წინ დასახლდა იქ. ვინმე ჩარლზ ქსავიეს ოჯახი არ იცნობს. ამის შემდგომ სამურავი პიტერ პარკერის ან რკინის კაცის ნახვას გადაწყვეტს. სტარკ ტაუერის ვესტიბიულთან მის შეჩერებას წითელი მცველების რჩეული ნაწილი შეეცდება. სამურავი თავის დაღწევას შეძლებს, თუმცა მას უეცრად უკავშირდება ახალი შურისმაძიებლების წევრი, ლუკ კეიჯი, ტელეპორტატორი ლაბადა კი მას ’მუტანტების წინააღმდეგი მოძრაობის’ საიდუმლო შტაბში გადაიყვანს.
უსაფრთხოების არც თუ სასიამოვნო პროცედურის გავლის შემდგომ, ჰოკაი სამურავს ყელზე მიმაგრებულ ჩიპს აღმოუჩენს. ეს უკანასკნელიც გააცნობიერებს, რომ მისი მეშვეობით წითელი მცველები უკან დაედევნენ მას. ოთახი ფეთქდება, სამურავის გუნდის წევრები საიდუმლო მიწისქვეშა შტაბს ანადგურებენ. ლაბადას, ტელეპორტის მეშვეობით, მოკავშირეები კინგფინის ოფისში გადაყავს. აქ სამურავი მიწისქვეშა შტაბის განადგურებას მოვლენების იმ სერიას უკავშირებს, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ ალტერნატიული მსოფლიოს შექმნას: ალისფერი ჯადოქრის ნერვული მოშლილობა, ჰოკაის, გულების ჯეკისა და კაცი-ჭიანჭველას მკვლელობა, რამაც შურისმძიებლების განადგურება გამოიწვია. სამურავი ამტკიცებს, რომ იქს-იარაღის პროგრამამ იმდენად სრულყოფილად გაასუფთავა მისი მეხსიერება, რომ შესანიშნავად შეუძლია გაიხსენოს წარსულის მოვლენები, მეტიც, იგი ამბობს, რომ ყოველი დღე თავისი ცხოვრებისა გუშინდელსავით ახსოვს. სამურავის აზრით, მაგნეტომ გამოიყენა თავისი ქალიშვილი, რათა თითოეულისათვის მიეცა მისი სურვილის შესაბამისად, ამასთან ერთად კი თავადაც მიიღო ის, რაც მუდამ სურდა - გლობალური ბატონობა და მუტანტების უპირატესობა მსოფლიოში.
ლუკ კეიჯი დაეჭვებით ეკითხება სამურავს, თუ საიდან შეეძლო მაგნეტოს სხვების ფარული სურვილების გაგება. სამურავი დამაჯერებლად პასუხობს, რომ ჩარლზ ქსავიეს, რომელიც მაგნეტომ ამ ალტერნეტიულ რეალობაში საბოლოო გადმოყვენემდე მოიტაცა, ყოველივე ამის ცოდნისათვის საკმარისი ძალა გააჩნია. ამასობაში ირკვევა, რომ სამურავი არ არის ერთადერთი, რომელსაც წარსული ახსოვს. ახალგაზრდა გოგნას, ლაილა მილერს, აქვს იმის უნარი, რომ ხალხს ნამდვილი მსოფლიო უჩვენოს. სამურავის აზრით, გადარჩენის ერთადერთი შანსი მაგნეტოსა და მთელი მისი სახლის განადგურებაში მდგომარეობს, ამისთვის კი ძველი მეგობრების გაერთიანებაა საჭირო. ლაბადას ტელეპორტაციის უნარის მეშვეობით სამურავი ემა ფროსთის სახლში აღმოჩნდება. იგი სთხოვს ლაილა მილერს, გაუნათოს გონება ქალბატონ ფროსთსაც ისევე, როგორც ეს ლუკ კეიჯს გაუკეთა უწინ. ჯერ კიდევ უცნობია, რატომ ახსოვს ლაილას ცვლილებებამდე არსებული მსოფლიო. თანაგუნდელებს იგი მიაჩნიათ მუტანტად, რომელსაც რეალობაში ცვლილებების დანახვა შეუძლია.
კატეგორია:იქს-ადამიანები
ჩერჩილი (მანიტობა)
ჩერჩილი (Churchill) — პატარა საპორტო დასახლება ჰუდსონის ყურის ნაპირას კანადის პროვინცია მანიტობაში. 2006 წლის ცენზის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 923 ადამიანს.
კატეგორია:კანადის ქალაქები კატეგორია:ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე
ფერენცვაროში (საფეხბურთო კლუბი)
ფერენცვაროში (Ferencvárosi) — უნგრეთის ყველაზე ტიტულოვანი და პოპულარული საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1899 წელს ბუდაპეშტში. კლუბის ისტორიაში ყველაზე დიდი მიღწევა იყო 1965 წელს ბაზრობათა თასის მოგება, როდესაც ფინალში ტურინის „იუვენტუსი“ დაამარცხა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის საფეხბურთო კლუბები
ტერმინატორი
საკუთარი სახელი ტერმინატორი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ალტუნა
ალტუნა (Altoona) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატში, პოლკის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 14541 კაცს.
მოსეხონი
მოსეხონი (Mocejón) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის ლა-საგრის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 30,6 კმ². მოსახლეობა — 4963 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
სხალთა
სხალთა — მდინარე საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს არსიანის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2220 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 29 კმ, აუზის ფართობი 223 კმ², წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 7,54 მ³/წმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარისწყლის შენაკადები კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
პროფესორ დოუელის თავი
პროფესორ დოუელის თავი (Голова профессора Доуэля) — რუსი საბჭოთა ფანტასტი–მწერალ ალექსანდრე ბელიაევის ერთ-ერთი ცნობილი ნაწარმოები. მოთხრობის პირველი ვარიანტი გამოიცა გაზეთში "Рабочей газете" 1925 წელს. იმავე წელს ჟურნალში „Всемирный следопыт“ მისი სრული ვარიანტი დაიბეჭდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალექსანდრე ბელიაევის რომანები კატეგორია:1925 წლის რომანები
შალვა ასლანიშვილი
შალვა სოლომონის ძე ასლანიშვილი (დ. 23 მარტი [ ძვ. სტ. 11 მარტი], 1896, არტანუჯი, ართვინის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია) ― გ. 13 დეკემბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი მუსიკათმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1964), პროფესორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943), ზ. ფალიაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1972).
ბიოგრაფია
სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში. 1930–1973 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის თეორიის კათედრის გამგე. 1945–1950 წლებში სათავეში ედგა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის მუსიკალური ფოლკლორის განყოფილებას. 1927–1950 წლებში აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს მთის რაიონების მრავალი სიმღერა ჩაწერა. ამ მოღვაწეობის შედეგად შექმნილი ნაშრომები საფუძვლად დაედო ქართული ჰარმონიის კურსს, რომელიც იკითხება თბილისის კონსერვატორიაში.
ასლანიშვილი მუშაობდა მუსიკალური თეორიის, განსაკუთრებით ქართული ხალხური და პროფესიული მუსიკის თეორიის საკითხებზე, მან აღზარდა მრავალი მუსიკათმცოდნე, მათ შორის ანზორ ერქომაიშვილი
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მუსიკათმცოდნეები
Lasioglossum clematisellum
Lasioglossum clematisellum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1904 წელს.
სქოლიო
clematisellum
ეგვიპტე 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეგვიპტემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეერთედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ 2 ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ეგვიპტე ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Plicisyrinx
Plicisyrinx — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
არევალო
არევალო (Arévalo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 80 კმ². მოსახლეობა — 7960 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ეთიოპია
ეთიოპია (ეთიოპ. ኢትዮጵያ, ორომოს ენა — Itoophiyaa) — ადრე აგრეთვე ცნობილი როგორც აბისინია — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო (ერიტრეის გამოყოფის შემდეგ 1993 წლის 24 მაისს) აღმოსავლეთ აფრიკაში, სომალის ნახევარკუნძულზე. მისი ოფიციალური სახელწოდებაა ეთიოპიის ფედერაციული დემოკრატიული რესპუბლიკა (የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, ორომოს ენა — Federaalawaa Dimokraatawaa Repabliikii Itoophiyaa). 109 მილიონ ადამიანზე მეტი მოსახლეობით 2018 წლის მონაცემებით, ეთიოპია ნიგერიის შემდეგ აფრიკაში მეორე სახელმწიფოა ამ მაჩვენებლით, ხოლო ფართობით (1 104 300 კმ²) მეათე. დედაქალაქია ადის-აბება. მას ესაზღვრებიან ერიტრეა ჩრდილოეთიდან, სუდანი და სამხრეთი სუდანი დასავლეთიდან, ჯიბუტი და სომალი აღმოსავლეთიდან და კენია სამხრეთიდან.
ეთიოპია — ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ქვეყანა და ერთ-ერთი უძველესი სახელმწიფოა მსოფლიოში.
ეთიოპია — სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების უძველესი წევრია: ის იყო ერთა ლიგის წევრი და გახდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ერთ-ერთი პირველი წევრი. ეთიოპია ასევე აფრიკის კავშირის წევრი-დამაარსებელია, შედის აფრიკის, კარიბის აუზის და წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციაში. მისი დედაქალაქი ადისა აბაბა ემსახურება აფრიკის კავშირის, პან – აფრიკული სავაჭრო და სამრეწველო პალატის, გაეროს აფრიკის ეკონომიკური კომისიის, აფრიკის სარეზერვო ძალებისა და გლობალური არასამთავრობო ორგანიზაციების მთავარ ოფისებს. 1970-80-იან წლებში ეთიოპიამ განიცადა სამოქალაქო კონფლიქტები და კომუნისტური წმენდა, რამაც შეაფერხა მისი ეკონომიკა. მას შემდეგ ქვეყანამ შეძლო ძალების აღდგენა და 2010 წლის მდგომარეობით ყველაზე დიდი ეკონომიკა (მშპ-ს მიხედვით) აქვს აღმოსავლეთ აფრიკაში, ასევე რეგიონში ყველაზე მეტი მოსახლეობა ჰყავს. მიუხედავად ამ გაუმჯობესებისა, იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღარიბი ქვეყანაა. სიღარიბის გარდა, ეთიოპია ემუქრება შიმშილი, კორუფცია, სუსტი ინფრასტრუქტურა და ადამიანის უფლებებისადმი უპატივცემულობა და ჯანმრთელობისა და განათლების ხელმისაწვდომობით (გაუნათლებლობის მაჩვენებელი 51%), რეიტინგში ყველაზე ცუდი მაჩვენებლით.
ეთიოპია — ერთადერთი აფრიკული სახელმწიფოა, რომელიც არასოდეს არ ყოფილა სხვა რომელიმე ევროპული სახელმწიფოს კოლონია.
სახელწოდება
სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური „Aethiopia“-დან, რომელიც გეეზიდან  (ეთიოპიური) წარმოიშვა (Αἰθιοπία ან Αἰθίοψ „ეთიოპი“), რაც ნიშნავს „ადამიანს დამწვარი/გარუჯული (მზეზე) სახით“. IV საუკუნის ზოგიერთ აქსუმურ წარწერებზე უკვე გამოიყენება ტერმინი — ეთიოპია.
ევროპულ კულტურაში, ეთიოპია დიდი ხნის განმავლობაში უპირატესად ცნობილი იყო, როგორც აბისინია, ძველქართულად „აბაშეთი“. ეს სემიტური წარმოშობის სახელწოდება, სათავეს იღებს არამიული ეპიგრაფიული ḤBŚT-სგან (ჰაბაშატი) და ნიშნავდა აქსუმის მეფის არააქსუმელ ქვეშევრდომებს, შემდგომში ასე (მათ შორის არაბულად) უპირატესად უწოდებდნენ ეთიოპიის სემიტურ მოსახლეობას (ამჰარები, ტიგრები, ტიგრაი), რომლებსაც ისტორიულად ეკავათ წამყვანი პოზიციები ქვეყნის ელიტაში. არაბულად „ჰაბაშ“ ნიშნავს „შერეულს“, რაც ქვეყნის მოსახლეობის ეთნიკურ სიჭრელეზე მიანიშნებს. ჩვენ დროში სახელწოდება, რომელიც სიტყვა აბისინიას ენათესავება, გამოიყენება თურქულ (Habeşistan) და არაბულ ენებში (ალ-ჰაბაშ). სულ ცოტა ხნის წინ მსგავსი სახელწოდება ჰაბაში გამოიყენებოდა ივრითში. ევროპულ კულტურაში ტერმინი აბისინია 1945 წლის შემდეგ გამოვიდა ხმარებიდან.
გეოგრაფია
thumb|right|250px|ეთიოპიის რუკა ქვეყანა მდებარეობს აღმოსავლეთ აფრიკაში. მას აქვს სახმელეთო საზღვრები შემდეგ ქვეყნებთან: სუდანი — 723 კმ, სამხრეთი სუდანი — 883 კმ, ერიტრეა — 912 კმ, ჯიბუტი — 337 კმ, სომალი — 1626 კმ, კენია — 830 კმ. ფართობი: 1 104 300 კმ².
რელიეფი
thumb|right|250px ეთიოპია ყველაზე მაღალმთიანი რეგიონია აფრიკის კონტინენტზე. მისი ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი უჭირავს ეთიოპიის მთიანეთს, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთ ეთიოპიამდე. მთიანეთის ყველაზე მაღალი ნაწილი არის ჩრდილოეთი. აქ განთავსებულია ქვეყნის ყველაზე მაღალი წერტილები რას-დაშანი (4620 მ) და ტალო (4413 მ). აღმოსავლეთით, აფარის რეგიონში მდებარეობს ყველაზე დაბალი წერტილი აფრიკაში.
ეთიოპიის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილს აქვს უფრო ნაკლებად დახრილი რელიეფი და ეშვება სუდანის საზღვრისკენ მცირე საფეხურებით.
დაბლობებს ასევე უკავია ეთიოპიის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ყველაზე დიდი მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. ზოგან ის გადადის პლატოში, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე მეტია. ეს ეთიოპიის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დამშრალი ნაწილია. ასევე არსებობენ მცირე დაბლობები, რომლებიც მოქცეულია მთის ქედებს შორის. ისინი განლაგებულნი არიან ქვეყნის ჩრდილოეთში და დასავლეთში.
კლიმატი
ეთიოპიის მთელი ტერიტორია მდებარეობს სუბეკვატორულ და ტროპიკულ კლიმატურ სარტყელში. მაგრამ ის ფაქტი, რომ ქვეყნის ტერიტორიის დიდი ნაწილი მდებარეობს ეთიოპიის მთიანეთში, ხსნის რბილ და ტენიან კლიმატს ეთიოპიაში. ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში არის საშუალოდ +25 °C +30 °C და მოდის ნალექების საკმარისი რაოდენობა.
სრულიად პირიქითაა აღმოსავლეთ ნაწილში, იქ სიცხე და მშრალი უდაბნოს კლიმატია. საერთოდ, ეთიოპიისათვის წლის განმავლობაში არ არის დამახასიათებელი ტემპერატურის დიდი რყევა. სამაგიეროდ მნიშვნელოვანია სხვაობა ღამის და დღის ტემპერატურებს შორის: ის შეადგენს დაახლოებით 15 °C-ს.
ეთიოპიის კლიმატი მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია ზღვის დონედან არსებულ სიმაღლეზე. ტროპიკულ ზონაში, რომელიც მდებარეობს ზღვის დონიდან 1830 მეტრზე დაბლა, საშუალოწლიური ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 27 °С-ს, ხოლო საშუალოწლიური ნალექების ნორმა — დაახლოებით 510 მმ-ს. სუბტროპიკულ ზონაში (ზღვის დონიდან 1830-2440 მეტრი) საშუალოწლიური ტემპერატურაა — დაახლოებით 22 °С, ხოლო ნალექების ნორმა — 510 მმ-დან 1530 მმ-მდე. ზღვის დონიდან 2440 მეტრზე მაღლა იმყოფება ზომიერი კლიმატის ზონა საშუალოწლიური ტემპერატურით დაახლოებით 16 °С და ნალექების საშუალო ნორმით 1270 მმ-დან 1780 მმ-მდე.
წვიმების სეზონი ჩვეულებრივად გრძელდება ივნისის შუიდან სექტემბრის ჩათვლით, ზოგჯერ თებერვალში ან მარტში დგება წვიმების მოკლე სეზონი. როგორც წესი ეთიოპიაში პრაქტიკულად არ არსებობს დღე, როდესაც არ ანათებს მზე და შედეგად ერთ-ერთი ტურისტული დევიზი ასე ჟღერს: „ეთიოპია — 13 თვიანი მზის ქვეყანა“ (ეთიოპიური კალენდრით წელიწადი შედგება 13 თვისაგან).
ფლორა და ფაუნა
thumb|right|250px სამხრეთ-დასავლეთში, სადაც კლიმატი ნოტიო და თბილია, მდებარეობს ეთიოპიის ყველაზე დიდი ტროპიკული ტყეების მასივი, ფლორის და ფაუნის დიდი მრავალფეროვნებით. XVIII საუკუნეში ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით ნახევარი ეჭირა ტყეებს, მაგრამ მოსახლეობის რაოდენობის ზრდისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების შედეგად ტყის ფართობი მნიშვნელოვნად შემცირდა. ქვეყნის სამხრეთში და სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარეობენ სავანები.
ტყის ფართობის შემცირებასთან ერთად შემცირდა ცხოველების პოპულაციაც. თუმცა ეთიოპიაში დღეისათვის შეგიძლიათ ნახოთ სპილოები, ავაზები, ლომები, მელიები, ნიანგები, ჟირაფები, ბეჰემოთები და მაიმუნები. ეთიოპიის ჩრდილოეთ რეგიონში ბინადრობენ იშვიათი ცხოველები — ანტილოპა-ნიალა და ეთიოპიური თხა.
ისტორიამდელი პერიოდი
ეთიოპიის მთიანეთი იყო ადამიანთა საცხოვრებელი ადგილი უძველესი დროიდან, რაზეც მეტყველებენ ავსტრალოპითეკების ნამარხები მდინარე ომოს ხეობაში და ოლდუვაის კულტურის სადგომები ეთიოპიის სამხრეთში.
ეთიოპიის მთიანეთი — ეთიოპიიდური ანთროპოლოგიური ტიპის ჩამოყალიბების სავარაუდო ცენტრია, ქუშიტური ენების და მიწადმოქმედების ერთ-ერთი ყველაზე უფრო უძველესი კერა.
უძველესი ისტორია
ძველი ეგვიპტელი ისტორიკოსები ლაპარაკობენ კიდევ უფრო უძველეს ქვეყანა პუნტიზე (ეგვიპტ. pwn.t, ასევე t3-nṯr, ანუ „ღმერთების მიწა“), რომელიც არსებობდა აფრიკის რქის ტერიტორიაზე. დაახლოებით ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1000 წელს არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში ჩამოყალიბდნენ ჰადრამავთის, კატაბანის და საბის სამეფოები, რამაც მნიშვნელოვნად დააჩქარა ამ რეგიონის (თანამედროვე იემენი) მოსახლეობის ნაწილის გადასახლება დღევანდელი ერიტრეის და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეთიოპიის ტერიტორიებზე. გადმოსახლებულებმა თან მოიტანეს სემიტური ენები, რითაც საფუძველი დაუდეს ეთიოპიის ცივილიზაციის განვითარებას, რომელსაც ჰქონდა მნიშვნელოვანი ანთროპოლოგიური, ენობრივი, ეთნიკური, კულტურული და რელიგიური კავშირი სემიტურ და მელთაშუაზღვის რეგიონის სამყაროსთან, რომელიც დიდად განსხვავდებოდა მისი თანამედროვე სხვა აფრიკული ცივილიზაციებისგან.
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VIII საუკუნეში ეთიოპიის მიწებზე შემოვიდა საბას მსხვილი კოლონია, რომლებიც სწრაფადვე გამოეყვნენ თავიანთ არაბულ მეტროპოლიას. საბას ხალხის მოსვლასთანაა დაკავშირებული ცნობილი ეთიოპიური ლეგენდა „სოლომონის დინასტიის“ შესახებ, რომლის წარმომადგენლებიც თითქოს იყვნენ ეთიოპელი მეფეები. ლეგენდის თანახმად, ისინი ყველანი იყვნენ ძველი ისრაელის სამეფოს მეფის სოლომონის და ბიბლიური საბის დედოფლის, ანუ საბის სამეფოს მმართველის შთამომავლები. ეთიოპელები საბის დედოფალს ტრადიციულად ეძახდნენ ეთიოპელ მაკედას ან ბილკისს.
არაბების გადასახლებამ ტიგრების პლატოზე ეთიოპიაში გამოიწვია არა მარტო სემიტური ენების გავრცელება, არამედ ბევრი ახალი წეს-ჩვეულებებიც: ქვის მშენებლობა მშრალი წყობის მეთოდით და ქვაზე ჭრა, მოხატული კერამიკით და კიდევ ზოგიერთი ცივილიზაციის მიღწევები. არაბი გადმოსახლებულები შეერივნენ ტიგრეს რეგიონში მცხოვრებ კუშიტებს და ჩამოყალიბდნენ აგაზებად — ძველეთიოპიურ ხალხად, რომელი სახელითაც ტიგრეს თანამედროვე ტერიტორია ცნობილი გახდა, როგორც „აგაზების ქვეყანა“, ხოლო ძველეთიოპიური ენა — როგორც გეეზი. უძველესი ეთიოპიური სახელმწიფო, რომელიც ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VIII საუკუნეში არაბული გავლენის ქვეშ ჩამოყალიბდა, გახდა დʿმტის სამეფო.
ცნობილია, რომ მეროეს სახელმწიფოს მეფეები ჰორსიოტეფი (ჩვენს წელთაღრიცხვამდე IV საუკუნის დასაწყისი) და ნასტასენი (ჩვენს წელთაღრიცხვამდე IV საუკუნის დასასრული) ომებს აწარმოებდნენ ჰაბასას (აბისინია) ხალხთან; ძველი ბერძნები ეთიოპელებს ეძახდნენ აფრიკაში მცხოვრებ ყველა შავკანიანს, პირველ რიგში ნუბიელებს; დღეისათვის ეს დასახელება გამოიყენება ტერიტორიისათვის, რომელიც ასევე ცნობილია აბისინიის სახელწოდებით.
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III საუკუნისთვის ეს სახელმწიფო დაიშალა რამდენიმე პატარა სამთავროდ (ჰეგერი, დავალი). წითელი ზღვის და ადენის ყურის ეთიოპიურ სანაპიროზე გაჩნდნენ ელინისტური ეგვიპტის ფაქტორიები, რომელთა დაცემა დამთავრდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I საუკუნისთვის.
ადრეული შუასაუკუნეები
ჩვენი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულის დასაწყისში მთელი რიგი მცირე ტომობრივი წარმონაქმნების გაერთიანების შედეგად, რომლებიც არსებობდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I ათასწლეულის შუა პერიოდამდე, შეიქმნა ძლიერი აქსუმის სამეფო. მისი მთავარი პორტი გახდა ქალაქი ადულისი, ერიტრეის სანაპიროზე, რომელიც იყო სავაჭრო გზის მთავარი დამაკავშირებელი პუნქტი ეგვიპტედან ინდოეთში და შრი-ლანკაში, ასევე აღმოსავლეთი აფრიკის სანაპიროებთან.