cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თამარ მეფე
ტრაპიზონის იმპერია
thumb|left|მეფე თამარის ფრესკა ბეთანიის მონასტერში თამარ მეფის სახელთანაა დაკავშირებული ტრაპიზონის იმპერიის შექმნა. ძლიერი საქართველოს სამეფო თავის გავლენას ავრცელებდა სამხრეთით, მათ შორის, შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე.
ბიზანტიის იმპერიის დასუსტებით ისარგებლა საქართველოს სამეფო კარმა, საბაბად ერთი გარემოება გამოიყენეს. ბასილი ეზოსმოძღვარის ცნობით,, მეფე თამარს დიდი პატივით მიუღია ისინი. უკან გაბრუნებულ მონაზვნებს, როდესაც მათ კონსტანტინოპოლს მიაღწიეს, ბიზანტიის იმპერატორის, ალექსის კაცები დაუხვდნენ და გაძარცვეს. შეიტყო თუ არა მეფე თამარმა ალექსის საქციელის შესახებ, ბერძენთა მეფის ანგარებითა და მტაცებლობით განრისხებულმა, კეისრის სამაგალითო დასჯა გადასწყვიტა და ფაქტობრივად ომი გამოუცხადა ბიზანტიის იმპერიას. საომარი ოპერაციები შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში დაიწყო. 1204 წელს ქართველთა ლაშქრის აქტიური საბრძოლო ქმედების შედეგად ქართველებმა ბერძნებს „წარუღეს ლაზი[კ]ა, ტრაპიზონი, ლიმანი, სამისონი, სინოპი, კერ[ა]სუნდი, კოტიორა, ამასტია, ერაკლია და ყოველნი ადგილნი ფებლაღონიისა და პონტოსანი“. თამარმა ამ ტერიტორიებისგან შექმნა სამეფო, რომელსაც სათავეში ბაგრატიონთა ნათესავი ალექსი I კომნენოსი ჩაუყენა: ქართველი მემატიანის ზემომოყვანილ ცნობას ბიზანტიელი მემატიანე მიხეილ პანარეტიც ადასტურებს
ისტორიიდან ცნობილია, რომ ალექსი და მისი ძმა დავითი საქართველოს სამეფო კარზე იზრდებოდნენ. 1185 წელს ტახტიდან ჩამოაგდეს ანდრონიკე კომნენოსი, რომლის მემკვიდრის მანუელ კომნენოსის მეუღლე გიორგი III-ისა და ბურდუხანის ასული რუსუდანი იყო. სავარაუდოდ, იმავე წელს დაიღუპა მანუელიც. რუსუდანი საქართველოში თავის ორ ვაჟთან ერთად დაბრუნდა.
სტაროაბზანოვო
სტაროაბზანოვო (Иҫке Абзан; Староабзаново) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვარის რაიონში.
თამარ მეფე
ჩრდილოეთ კავკასია
მთიელები (ფხოველები და დიდოელები) 1212 წელს თამარს განუდგნენ. ამ მასშტაბური აჯანყების შესახებ ცნობებს იძლევა „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“:
საქართველოს ხელისუფლებამ მთელი სერიოზულობით შეაფასა მთიელთა გამოსვლა. მეფე თამარმა დამსჯელ ექსპედიციას სათავეში ივანე ათაბაგი ჩაუყენა. სამეფო ხელისუფლებამ აჯანყებულ მთიელთა წინააღმდეგ მეფის მხარეს მყოფი მთიელები გამოიყენა, სამეფო ხელისუფლების ლაშქარს, აჯანყების ჩახშობისთვის სამი თვე დასჭირდა: როგორც ისტორიკოსები ვარაუდობენ, სწორედ აღნიშნული დროიდან, XIII საუკუნიდან უნდა მომხდარიყო ფხოვის, ფშავისა და ხევსურეთის რეგიონებად განცალკევება.
სტაროაბზანოვო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 319 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბლაგოვარი, რომელიც დაშორებულია 51 კმ-ით.
თამარ მეფე
სამოხელეო აპარატი
თამარის მეფობისას შემდეგი თანამდებობები ეკავათ:
ეკონომიკა
მინი|მარჯვნივ|მეფე თამარის და დავით სოსლანის სახელით მოჭრილი მონეტები. thumb|მეფე თამარის სახელით მოჭრილი მონეტა. თამარის პოლიტიკურ წარმატებასთან ერთად, მის დროს საქართველო ეკონომიკურად მნიშვნელოვნად განვითარდა. დადასტურებულია, რომ იმ პერიოდში სასოფლო-სამეურნეო საქმეში აქტიურად გამოიყენებოდა წყლის წისქვილი. დაწინაურებული იყო სოფლის მეურნეობა, რასაც იმდროინდელ საქართველოში არსებული მრავალი სარწყავი არხი ადასტურებს. თამარის დროინდელ საქართველოში, დიდი სარწყავი არხები იყო გაყვანილი ტირიფონის ველზე (იხ. ტირიფონის არხი), რუის-ურბნისის მიდამოებში, მუხრანში (იხ. მუხრანის არხი), სამგორში, კახეთსა და საქართველოს სხვა ადგილებში. ეს ყველაფერი კარგ პირობებს ქმნიდა მარცვლეული კულტურის, მევენახეობის და მეხილეობა-მებაღეობის განვითარებისთვის. ამავე პერიოდში აგებდნენ საქალაქო წყალსადენებსაც.
მატრუჰი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მატრუჰი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სტაროაბზანოვო
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (80 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვარის რაიონის სოფლები
თამარ მეფე
ეკონომიკა
მაღალგანვითარებულ სოფლის მეურნეობასთან ერთად დაწინაურებული იყო ხელოსნობაც, რაც, თავის მხრივ, ვაჭრობის განვითარების საფუძველს ქმნიდა. განვითარებული იყო საშინაო და საგარეო ვაჭრობა. ხელოსნური წარმოებისა და ვაჭრობის დაწინაურებამ საქალაქო ცხოვრების აღმავლობა განაპირობა. ამ პერიოდის საქალაქო ცხოვრების უმნიშვნელოვანესი ცენტრები იყო თბილისი და ქუთაისი. ამ პერიოდის საქართველოში განსაკუთრებით განვითარებული იყო თიხის ჭურჭლის წარმოება. თამარის დროს უბრალო თიხის ჭურჭელთან ერთად დიდი რაოდენობით მზადდებოდა მოჭიქული ჭურჭლები. საქართველოში აგრეთვე ფართოდ იყო გავრცელებული სპილენძისა და ოქრო-ვერცხლის ჭურჭლის წარმოება.
თამარ მეფის დროინდელ საქართველოს მნიშვნელოვანი სავაჭრო ურთიერთობები ჰქონდა მეზობლებთან – არაბეთთან, ბიზანტიასთან და სხვა სახელმწიფოებთან. საქართველოში მუსლიმანური ქვეყნებიდან იმპორტის სახით შემოჰქონდათ სხვადასხვა სახის ქსოვილები.
თამარის ეპოქის ეკონომიკურ ცხოვრებაში ფული აქტიურ როლს ასრულებდა. თბილისში საუკუნეთა მანძილზე არსებობდა ზარაფხანა. ზარაფხანა იყო აგრეთვე ქუთაისშიც. სხვადასხვა პერიოდში, საქართველოს სხვადასხვა ტერიტორიაზე, თამარ მეფის დროს მოჭრილი არაერთ მონეტა აღმოუჩენიათ. 1961 წლის შემოდგომაზე სოფელ ნიჩბისში (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) აღმოაჩინეს სპილენძის მონეტების განძი (1460 ცალი), რომელიც, ძირითადად, XII საუკუნისა და XIII საუკუნის დასაწყისის ქართული მონეტებისაგან შედგებოდა.
მინი|მარცხნივ|200px|თამარ მეფის დროშა სოციალური თვალსაზრისით, XII საუკუნეში გაქრა არსებითი განსხვავება „გლეხსა“ და „ყმას“ შორის. გლეხი უკვე ფეოდალის მიწაზე მუშაობდა და მის სასარგებლოდ ბეგარას იხდიდა და სხვა სამსახურ-ვალდებულებებს ასრულებდა. გლეხობის ფართო და მრავალფეროვანი სოციალური ფენა რიცხობრივად იზრდებოდა. ერთიანი საქართველოს სიძლიერე შესაბამის სოციალურ-ეკონომიკურ ბაზისს ემყარებოდა.
განათლება და კულტურა
thumb|[[ვანის ოთხთავი]] XII-XIII სს. ერთიანი და ეკონომიკურად ძლიერი ფეოდალური საქართველოს განათლებამ და კულტურამ მაღალ დონეს მიაღწია. ქართულმა კულტურამ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანების საქმეში.
ქვეყნის მაღალ განვითარებას განსაზღვრავდა სწავლა-აღზრდის საქმე. თამარის დროს სკოლები ძირითადად ეკლესია-მონასტრებთან არსებობდა. საქართველოში მრავლად იყო რიტორიკული სკოლები. ქართული მონასტრების ოპიზის, ოშკის, შატბერდის, ბერთის, ხანძთის და სხვა მონასტრებთან არსებობდა სპეციალური შენობები, რომლებიც სკოლებისთვის იყო განკუთვნილი. საქართველოში სასკოლო განათლების დაწესებულების საქმეში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ბიზანტიური განათლების სისტემის ახლო გაცნობამ. თამარის დროინდელი საქართველოს აკადემიებს სათავეში მოძღვართმოძღვარი ედგა. საქართველოს აკადემიებში, ისევე როგორც იმდროინდელ ბიზანტიის უმაღლეს სასწავლებლებში, ისწავლებოდა მეცნიერების შვიდი ძირითადი დარგი: გრამატიკა, ფილოსოფია, რიტორიკა, არითმეტიკა, გეომეტრია, მუსიკა და ასტრონომია. არსებობს მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ საქართველოს იმდროინდელ აკადემიებში ისწავლებოდა აგრეთვე მედიცინაც, XIII საუკუნის დასაწყისისთვის საქართველოში იყო ნათარგმნი „წიგნი სააქიმოჲ“. თამარ მეფის მმართველობის პერიოდში საქართველოს თავისი საგანმანათლებლო კერები საზღვარგარეთაც ჰქონდა. მათგან აღსანიშნავია: ივერთა მონასტერი ათონის მთაზე, მონასტერი შავ მთაზე (სირიაში), პეტრიწონის მონასტერი ბულგარეთში და სხვა.
XII საუკუნის დასასრულსა და XIII საუკუნის დასაწყისის საქართველოში განსაკუთრებულ აღმავლობას განიცდის ხუროთმოძღვრება. ამ პერიოდში შეიქმნა შუა საუკუნეების საქართველოს მნიშვნელოვანი ტაძრები, რომლებშიც მკაფიოდ გამოჩნდა ახალი სტილისტიკური ნიშნები. შეიცვალა ტაძრის პროპორციებიც: გუბათის ყელი შენობასთან შედარებით ძალიან აზრდილია. ამ ტიპის ტაძრებია: იკორთა (ქართლში), ბეთანია (მდინარე ვერეს ხეობაში), ქვათახევი (ქართლში), ფიტარეთი (ქვემო ქართლში), წუღრუღაშენი (ქვემო ქართლში), დმანისის კარიბჭე (ქვემო ქართლში), ერთაწმინდა (ქართლში) და სხვები. ამავე ჯგუფს განეკუთვნება აგურით ნაშენი ორი ტაძარი: ტიმოთისუბანი და ყინწვისი. ერთნავიანი ეკლესიები: ლამაზი საყდარი (ხრამის ხეობაში), მაღლაანთ ეკლესია (შიდა ქართლში), გუდარეხი (ქვემო ქართლში), ლურჯი მონასტერი (თბილისში) და სხვები. ქართულ სამონასტრო ცხოვრებაში უმნიშვნელოვანესი როლი ეკისრა კლდეში გამოკვეთილ სამონასტრო კომპლექსს – ვარძიას. ვარძიის მშენებლობა გიორგი მესამემ დაიწყო და დაასრულა თამარმა. მნიშვნელოვანია აქ არსებული დიდი ეკლესია, რომლის კედლები ფრესკებითაა დამშვენებული. აქ არის გამოსახული გიორგი III-ისა და თამარის პორტრეტები. thumb|მარცხნივ|240px|თამარ მეფის პერიოდში აგებული [[ბესლეთის ხიდი, ქალაქ სოხუმის სიახლოვეს]]
თამარის ეპოქის მნიშვნელოვანი საინჟინრო ნაგებობებია შიო-მღვიმე-სხალტბის წყალსადენი, ბესლეთისა (სოხუმი), დონდალოს (აჭარა) და რკონის (შიდა ქართლი) ხიდები. განვითარებული იყო ციხესიმაგრეთა მშენებლობის საქმე. ისინი მიუვალ ადგილებში შენდებოდა. აღსანიშნავია სამხრეთ საქართველოს ციხესიმაგრეები: ხერთვისი, აწყური, ოქროს ციხე, თმოგვი და სხვები.
მნიშვნელოვანად განსხვავდება თამარის დროინდელი კედლის მხატვრობა ადრინდელისაგან. ამ პერიოდის საქართველოში ფერწერის რამდენიმე მიმართულებას გამოყოფენ. ერთია ტაო-კლარჯეთში ჩამოყალიბებული მონომენტური ძეგლები (ოთხთა ეკლესიის, იშხნის, ხახულის, ოშკის, ტბეთის ფრესკები). მისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება თამარის პერიოდში დავითგარეჯას მონასტერში შესრულებული ფრესკები. აგრეთვე მნიშვნელოვანია რაჭის სოფელ ზემო კრიხის ეკლესიის მხატვრობა, სადაც სვანეთის ძეგლების მსგავსად, ადგილობრივი ფეოდალების პორტრეტებიცაა.
აღსანიშნავია თამარის პორტრეტები. ვარძიის ეკლესიაში ჯერ კიდევ გაუთხოვარი თამარია გამოსახული, მის გვერდით მამამისი, გიორგი III დგას. ბეთანიასა და ყინწვისში თამართან ერთად გიორგი III და ლაშა-გიორგიცაა გამოსახული. ბერთუბნის მონასტრის ფრესკაზე მხოლოდ თამარია (მამის გარეშე) ლაშა-გიორგისთან ერთად.
XII საუკუნის დასაწყისიდან საქართველოში ფართოდ ვითარდება საერო მწერლობა, შეიქმნა საერო პოეზია. თამარის პერიოდში შექმნილი საერო მწერლობიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანი.
თამარ მეფის ოთხი პორტრეტი
დღესდღეობით ფრესკებზე შემორჩენილია თამარ მეფის ოთხი პორტრეტი: ვარძიაში, ბეთანიაში, ყინწვისში და ბერთუბანში.
ვარძიაში გამოსახული თამარის გამოსახულება საყურადღებოა შემდეგით: მანდილი გვირგვინიდან პირდაპირ მხრებზე ეშვება. გრძელი კულულების ნაცვლად - მოკლე თმის ხვეულები ლოყაზე გადმოდის. ეს ნიშნები იმის მანიშნებელია, რომ თამარი აქ გამოსახულია გათხოვებამდე ე. ი. 1185 წლამდე. წარწერაში თამარის შესახებ ვკითხულობთ: რაც არ არის აღნიშნული გიორგი III-ის შესახებ. ეს ფაქტები საშუალებას გვაძლევს დავაზუსტოთ მხატვრობის შესრულების დრო. ე. ი. ესაა გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდგომი და თამარის გათხოვებამდე პერიოდი (ე. ი. 1184-1185 წლებს შორის).
ბეთანიაში სამეფო წევრები ვედრების პოზაში არიან წარმოდგენილნი. აქაც, ისევე როგორც ვარძიაში, თამარ მეფე და გიორგი III ბიზანტიელ იმპერატორთა საზეიმო კოსტიუმებით არიან მოსილნი, ხოლო თამარის შვილს - გიორგი-ლაშას - აცვია მოკლე, წელში გამოყვანილი კაბა და ზედ ქამარზე უკეთია ხმალი. მას თამარ მეფისა და გიორგი III-ს მსგავსად თავზე ადგას გვირგვინი. თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ მეფედ კურთხევის დროს აუცილებელი იყო ხმლის შემორტყმაც, მაშინ აღნიშნული ფრესკა უნდა იყოს შექმნილი ლაშა გიორგის მეფედ კურთხევის დროს, ანუ 1207 წელს.
ყინწვისში არსებული თამარის ფრესკა იდენტურია ბეთანიაში წარმოდგენილი ფრესკისა. განსხვავება მხოლოდ სამეფო ოჯახის უმცროსი წევრის - ლაშა-გიორგის სამოსშია, კერძოდ ზედ მოცმული, კაბაზე დატანილი სპეციფიკური ჭრილი. ამ ჭრილს ივანე ჯავახიშვილი ცხენოსნის კოსტიუმის დამახასიათებელ ნიშნად მიიჩნევს.
ბერთუბანში თამარი, ასევე, საზეიმო სამეფო ტანსაცმლითაა წარმოდგენილი. ლაშა-გიორგის სამოსი იმეორებს ყინწვისის კოსტიუმს. ის, ისევე როგორც თამარი, მოხსენიებულია მეფეთ მეფედ, ანუ შეიძლება გამოითქვას მოსაზრება, რომ ფრესკა შესრულდა მაშინ, როცა დედა და შვილი ერთად მეფობდნენ. სავარაუდოდ, ბერთუბნის ფრესკაზე მოცემულია თამარ მეფის უკანასკნელი წლები (1212-1213 წწ.).
გარდაცვალება და დაკრძალვა
ნაჭარმაგევის საზაფხულო რეზიდენციაში ყოფნისას თამარ მეფეს მძიმე სენი აღმოაჩნდა. მეფე სასწრაფოდ თბილისში წამოიყვანეს, შემდეგ კი თბილისის მახლობლად „აგარათა ციხეში“ გადაიყვანეს. თამარ მეფე გარდაიცვალა 1213 წელს. ზოგი მეცნიერი თამარ მეფის გარდაცვალების თარიღად სხვა წელს მიიჩნევს. დიდად იგლოვა სრულიად საქართველომ მეფის გარდაცვალება. მეფე თამარი გელათში წაასვენეს და იქ დამარხეს. მატიანეები ასე გადმოგვცემენ ამ მოვლენას: „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“: ''„და წაიყვანეს სამკვიდრებელსა მათსა გელათსა და დამარხეს სამარხოსა პატიოსანსა. და დაუტევა ძესა თავისსა ლაშას“.''
„ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“: „''აღმოიყარნეს და მცირეთა შინა დღეთა მცხეთად დადვეს და მერმე უკანასკნელ თვით მუნვე გელათსა დაამკვიდრეს თავისსა შინა სამარხოსა, დიდებად მუნ შინა დამკვიდრებულ პაპათა და მამათა მისთა, სახელოვანთა დიდთა მეფეთა თანა''.“
„ლაშა-გიორგის დროინდელი მემატიანე“: ''„მეფესა შინა დაყო ოცდასამი წელიწადი აღვიდა წინაშე ღმრთისა, სადა იგი მკვიდრობენ წინასწარმეტყველნი და მამათმთავარნი და მეფენი... დამარხეს ახალსა მონასტერსა გელათსა“.'' მინი|[[გელათის მონასტერი, თამარ მეფის საფლავის სავარაუდო ადგილი.]] თამარის გელათში დაკრძალვა სრულიად კანონზომიერი ფაქტი იყო. საქართველოს მეფე დაიკრძალა ქართველ მეფეთა ტრადიციულ საძვალეში. არსებობს მრავალი ლეგენდა თამარის სამარხთან დაკავშირებით. არის ასეთი ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც თამარ მეფეს ანდერძად დაუტოვებია, ისე დაეკრძალათ, რომ მისი საფლავი არავის სცოდნოდა. სწორედ ამიტომ, გაუკეთებიათ ექვსი მოოქროვილი კუბო. ერთი ოჯახიდან მოიყვანეს ოთხი ძმა, რომლებმაც თამარის ცხედარი წაასვენეს და საიდუმლოდ დამარხეს. ძმები უკან აღარ დაბრუნებულან. არსებობს ამ თქმულების სხვადასხვა ვარიანტი. სახალხო მთქმელები თამარის დაკრძალვის ადგილად ასახელებენ სვანეთს, რაჭას, სოფ. მურღულს, იალბუზის მთას, გელათს, ვარძიას, მცხეთასა და ა.შ.
Polyrhachis calypso
Polyrhachis calypso — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
თამარ მეფე
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეფეები კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:XIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები
Polyrhachis calypso
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მამედ მამედოვი
მამედ მამედოვი (დ. 27 ივლისი, 1948) — ქართველი პოლიტიკოსი.
დაამთავრა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
ნეიტრალიტეტი
[[სურათი:Neutral countries.svg|thumb|right|350px|
]] ნეიტრალიტეტი (Neutralität, — არც ერთი, არც მეორე) — საერთაშორისო სამართალში — ომში არმონაწილეობა, მშვიდობიან პერიოდში საომარ ბლოკებში მონაწილეობისგან უარის თქმა.
ნეიტრალური სახელმწიფოები თავს იკავებენ, დაპირისპირებული საერთაშორისო სამართლის სუბიექტებიდან რომელიმეს მხარდაჭერისგან. ქვეყნები, რომლებიც ნეიტრალურ სახელმწიფოებად არიან აღიარებულნი, ან თავად აცხადებენ ამას, როგორც წესი, სამხედრო ალიანსების წევრობაზე უარს ამბობენ.
ტრადიციულად ნეიტრალიტეტი ორი სახისაა: მუდმივი და ევენტუალური. მუდმივი ნეიტრალიტეტის დროს სამხედრო ბლოკებსა და მოქმედებებზე უარის თქმასთან ერთად ასეთი ქვეყნის ტერიტორიაზე არ უნდა არსებობდეს ერთმანეთთან მეომარი ქვეყნის ჯარები ან სამხედრო ბაზები. ევენტუალური ნეიტრალიტეტის პოზიციისას კი ქვეყანა გარკვეული სამხედრო-პოლიტიკური სიტუაციის დროს თავს იკავებს. ნეიტრალიტეტის თვალსაზრისით ყველაზე „სტაჟიანი“ ქვეყნებია შვედეთი (1814 წლიდან), შვეიცარია (1815 წლიდან) და სან-მარინო (1862 წლიდან).
თანამედროვე საერთაშორისო სამართალი, არ აწესებს ნეიტრალიტეტის ცნების მკაცრ განსაზღვრებას, რაც რიგ სახელმწიფოებს, ლავირების შესაძლებლობას აძლევს. მაგალითად, შვეიცარია ნეიტრალიტეტის მიუხედავად, ფლობს სამხედრო შენაერთებს, ხოლო კოსტა-რიკა ასევე ნეიტრალური სახელმწიფო, სრულიად დემილიტარიზებულია. მიუხედავად ნეიტრალიტეტისა, ისეთი სახელმწიფოები, როგორებიც ავსტრია, ფინეთი, ირლანდია და შვედეთია მონაწილეობას იღებენ გაერთიანებული ერების სამშვიდობო ღონისძიებებში, რომლებიც მილიტარისტული ხასიათისაა. ხშირია შემთხვევები, როდესაც ნეიტრალიტეტი ტრადიციულ ხასიათს ატარებს და საერთაშორისო სამართლის სუბიექტისათვის ჩვეულებადაა ქცეული, მოცემულის კარგი მაგალითია „სკანდინავიური ბალანსის“ პოლიტიკა, უახლესი ისტორიის განმავლობაში, რეგიონის სახელმწიფოები, მაქსიმალურად ცდილობდნენ არ ჩარეულიყვნენ მიმდინარე კონფლიქტებში. XX საუკუნეში, იუნგოსლავიის მიერ გამოცხადებულ ნეიტრალიტეტს, სამართალმემკვიდრედ სერბეთი მოევლინა, რომელმაც მიუმხრობლობის კურსის გაგრძელება გადაწყვიტა.
ნეიტრალური სახელმწიფოს სამართლებრივი გარანტიები
ნეიტრალური სახელმწიფო სარგებლობს თავდაცვის უფლებით, იმ შემთხვევაში, თუ სხვა საერთაშორისო სამართლის სუბიექტი მის წინააღმდეგ იმოქმედებს. ნეიტრალური სტატუსის მქონე სახლმწიფოების უფლება-მოვალეობები გადმოცემულია ჰააგის 1907 წლის კონვენციის მე-5 და მე-13 სექციებში. საომარი მოქმედებების მიმდინარეობისას, სხვა სახელმწიფოების მიერ, ნეიტრალური სახელმწიფოს ტერიტორიის გამოყენება დაუშვებელია მილიტარისტული მიზნებისათვის, რაც გულისხმობს სამხედრო ინფრასტრუქტურის განთავსებას ქვეყნის ტერიტორიაზე, ტექნიკის ან საჯარისო ნაწილების ტრანსპორტირებას მის საზღვრებში. ნეიტრალური სახელმწიფო სამართლებრივად არ არის შეზღუდული აწარმოოს მილიტარისტული ხასიათის იმპორტ/ექსპორტი სხვა სახელმწიფოებთან, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ეს სახელმწიფოები საომარ მდგომარეობაში იმყოფებიან. სახელმწიფოებს ეკრძალებათ ნეიტრალური ქვეყნის ტერიტორიაზე ჯარების ან სხვა მილიტარისტული რესურსების გატარება. თუმცა, შესაბამისი შეზღუდვები, როგორც წესი, არ ვრცელდება ჰუმანიტარულ ასპექტებზე. ნეიტრალური სახელმწიფოს ტერიტორია ღიაა დაჭრილი მეომრების დასახმარებლად, ლტოლვილების მისაღებად და სამხედრო ტყვეების შესაფარებლად.
სახელმწიფო, რომელიც განახორციელებს აგრესიულ აქტს, მეორე საერთაშორისო სამართლებრივი სუბიექტის წინააღმდეგ, ან დაპირისპირებულ მხარეთა შორის რომელიმეს სასარგებლოდ ჩაერთვება კონფლიქტში, ვერ ისარგებლებს ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსით. კონფლიქტში მონაწილეობად არ მიიჩნევა ჰუმანიტარული ადმინისტრირებისათვის აუცილებელი ზომების გატარება. ნეიტრალიტეტის სტატუსი და მასთან დაკავშირებული სამართლებრივი მახასიათებლები ვალიდურია მხოლოდ საერთაშორისო კონფლიქტების კონტექსტში. ნეიტრალურ სახელმწიფოებს ვალდებულებები აკისრიათ დაღუპულ სამხედროებთან მიმართებითაც, მსგავსი სამართლებრივი სტატუსის მქონე სუბიექტები, ვალდებულნი არიან აწარმოონ სამძებრო სამუშაოები და გარდაცვლილ სამხედროთა იდენტიფიკაცია, თუ ისინი ნეიტრალური სახელმწიფოს საზღვრებში აღმოჩნდებიან.
სახელმწიფო ნეიტრალიტეტის აღიარება
რიგ შემთხვევებში ნეიტრალიტეტის შესახებ აღნიშვნა კონსტიტუციაში შეიძლება იყოს გაწერილი. აღსანიშნავია, რომ საერთაშორისო სამართლის სუბიექტები არ არიან ვალდებულნი დეტალურად გაწერონ კონსტიტუციაში ნეიტრალიტეტის მახასიათებლები. იაპონიის უმაღლესი იურიდიული დოკუმენტი სახელმწიფოს საერთაშორისო ომებში ჩართვას უკრძალავს, ავსტრიის ძირითადი კანონი უცხო ქვეყნის სამხედრო ბაზების განთავსებას ცნობს დაუშვებლად ფედერაციული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, ხოლო შვედეთის კონსტიტუციას მსგავსი ფორმალური კოდიფიკაცია საერთოდ არ გააჩნია.
ისტორიული კონტექსტი
ისტორიულად, სახელმწიფოებს ჰქონდათ თავისუფლება ჩარეულიყვნენ საერთაშორისო კონმფლიქტებში რომელიმე მხარის სასარგებლოდ. მიუხედავად იმისა, აკავშირებდათ თუ არა დაპირისპირებულ ბანაკებს სახმელეთო საზღვარი. ხშირად ალიანსების ჩამოყალიბებას ისეთი ფაქტორები ახდენდნენ, როგორიც მაგალითად სავაჭრო გზებია. ნეიტრალიტეტის გამოცხადება გახლდათ საშუალება სახელმწიფოთათვის, თავი აერიდებინათ დაპირისპირებებისა და მათგან მომდინარე შედეგებისგან. პირველი მცდელობები ნეიტრალიტეტის ლეგალური განსაზღვერბის შესაქმნელად XVII-XIX საუკუნეებს უკავშირდება, თუმცა პირველი მინიშნება ნეიტრალური სტატუსის შესახებ, შეგვიძლია, ბევრად უფრო ადრე მიმდინარე პელოპონესის ომებს დავუკავშიროთ.
ახუი (ილოილო)
ახუი (ოფიციალურად ახუის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Ajuy; Bayan ng Ajuy) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 53 462 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 34 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ნეიტრალიტეტი
ისტორიული კონტექსტი
ძველი წელთაღრიცხვით მეხუთე საუკუნეში, როდესაც ათენის და სპარტის პოლისებს შორის დაპირისპირება პიკს აღწევდა, ათენელებმა კუნძულ მელოსის დაპყრობა გადაწყვიტეს - ტერიტორიის, რომელიც სტრატეგიულ მნიშვნელობას არ ატარებდა. კუნძულის წარმომადგენლებმა ათენელებს მიმართეს, რომ ისინი არც მტრები და არც მეგობრები არ იყვნენ და ნეიტრალიტეტი სურდათ, მელოსის დაპყრობა, კი სხვა სუვერენებს სპარტისაკენ მიმხრობას აიძულებდათ. უძველეს ნეიტრალურ სახელმწიფოდ, შეგვიძლია შვეიცარია მივიჩნიოთ, რომელიც ნაპოლეონის ომების შემდეგ, 1815 წლიდან ნეიტრალურია. ასევე უძველესი ნეიტრალური სახელმწიფოა შვედეთიც, რომლის ნეიტრალიტეტიც ფრანგ იმპერატორთან ბრძოლის დასრულებას უკავშირდება. გუსტავ XIV-მ შვედეთი ნეიტრალურ სახელმწიფოდ 1834 წელს გამოაცხადა. შვეიცარიის და შვედეთის ნეიტრალიტეტი განსაკუთრებული გამოწვევის წინაშე აღმოჩნდა მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, როდესაც შვედეთმა გერმანელებს ნება დართო საკუთარი ტერიტორიის გამოყენებით, სამხედრო ნაწილები ფინეთში გაეგზავნათ. შვეიცარიამ, თავის მხრივ, იტალიასა და გერმანიის შორის სატრანსპორტო კორიდორის როლი შეასრულა.
ნეიტრალიტეტი მეორე მსოფლიო ომში
მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, ნეიტრალური სტატუსის შესახებ უამრავმა ევროპულმა სახელმწიფომ განაცხადა, თუმცა მხოლოდ: ანდორას, ირლანდიას, ესპანეთს, პორტუგალიას, შვედეთს, შვეიცარიას (ლიხტენშტეინითურთ) და ვატიკანს არ მიუღიათ საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილება.
ნეიტრალიტეტის მიუხედავად, ირალნდიელები აქტიურად ეხმარებოდნენ ანტიჰიტლერულ კოალიციას საიდუმლო ინფორმაციით და საკუთარი წვლილიც შეიტანეს „ოვერლორდის“ ოპერაციის მომზადებაში, რომელიც, მიზნად ისახავდა, გერმანელთა განდევნას ჩრდილოეთ საფრანგეთიდან და იქ მომდევნო ოპერაციებისათვის მყარი ბაზისის შექმნას. ირლანდიური ნეიტრალიტეტის სასარგებლოდ, კი უნდა ითქვას რომ კუნძულელები, მათ ტერიტორიაზე აღმოჩენილ, დაპირისპირებული მხარეების სამხედრო პილოტებს თანაბრად ეპყრობოდნენ, საერთაშორისო სამართლის ნორმების შესაბამისად.
საინტერესო გახლდათ ესპანური და პორტუგალიური ნეიტრალიტეტის ფორმებიც. ესპანელები ნეიტრალიტეტის მიუხედავად, ნაცისტურ გერმანიას და მის მოკავშირეებს საკუთარ პორტებს უთმობდნენ, ამარაგებდნენ გერმანელებს საჭირო რესურსებით და გზავნიდნენ მოხალისეთა რაზმებს ანტიჰიტლერული კოალიციის წინააღდეგ საბრძოლველად. პორტუგალიელები ერთის მხრივ, გერმანიის წინააღდეგ, მოკავშირეებს საკუთარი პორტების გამოყენების საშუალებას აძლევდნენ, ხოლო მეორეს მხრივ, ნაცისტურ გერმანიას ვოლფრამით ამარაგებდნენ.
აღსანიშნავია, რომ მეორე მსოფლიო ომში ამერიკული ნეიტრალიტეტი ლენდ-ლიზის სახელმწიფო პროგრამით დასრულდა, რომლის შესაბამისადაც ამერიკის შეერთებული შტატები ამარაგებდა გაერთიანებულ სამეფოს, საბჭოთა კავშირს, ჩინეთს, საფრანგეთს და სხვა მოკავშირე სახელმწიფოებს დიდი რაოდენობით საბრძოლო მასალით, იარაღით, სურსათით და სტრატეგიული ნედლეულით. სანაცვლოდ დიდი ბრიტანეთისაგან შტატებმა მიიღო სამხედრო ბაზები ნიუფაუნდლენდში, ბერმუდის კუნძულებსა და კარიბის ზღვაში. პროგრამა დაიწყო 1941 წლის მარტში, ომის მიმდინარეობის მე-18 თვეს.
ცივი ომი და ნეიტრალიტეტი
ცივი ომი აშშ-სა და მისი მოკავშირეების ბანაკის საბჭოთა კავშირთან და მის მოკავშირეებთან გლობალური გეოპოლიტიკური, ეკონომიკური და იდეოლოგიური დაპირისპირება გახლდათ, რომელიც XX საუკუნის 1940-იანი წლების შუახნიდან 1990-იანი წლების დასაწყისამდე გრძელდებოდა. ორი დაპირისპირებული ბანაკის არსებობის მიუხედავად, სახელმწიფოთა უმრავლესობამ, მიმდინარე კონფლიქტში ჩართვა არ ისურვა.
ცივი ომის პერიოდს უკავშირდება მიუმხრობლობის მოძრაობის ჩამოყალიბება. 1961 წელს, ქალაქ ბელგრადში ჩატარდა კონფერენცია, რომელშიც მიუმხრობელი სახელმწიფოების ლიდერებმა საკუთარი ბლოკის შექმნა გადაწყვიტეს. ბელგრადის კონფერენციას უძღვებოდნენ ინდოეთის, ინდონეზიის, განის და იუგოსლავიის სახელმწიფო ლიდერები. მიუმხრობელ სახელწიფოთა ლიგაში 25 სახელმწიფო გაერთიანდა, რომლებმაც ლეგალური ბიუროკრატიისგან თავის ასარიდებლად, საკუთარ გაერთიანებას მიუმხრობლობის მოძრაობა დაარქვეს. ნეიტრალური სუბიექტების ერთობამ მიზნად დაისახა ასევე კოლონიალიზმთან, რასიზმთან და ნეო–კოლონიალიზმთან დაპირისპირება, ერთა თვითგამორკვევის პრინციპის და ნაციონალური სუვერენიტეტის მხარდაჭერა, ასევე მიუმხრობლობის მოძრაობის წევრები, უარს აცხადებდნენ საერთაშორისო კონფლიქტებში მონაწილეობაზე.
მიუმხრობლობის ლიგის 10 პრინციპი:
მიუმხრობლობის მოძრაობაში ამჟამად 119 სახელმწიფოა გაწევრიანებული მათ შორის 1 ევროპული ბელარუსი, 38 აზიური, 53 აფრიკული, 26 სამხრეთამერიკული და კარიბის ქვეყანა. 2011 წელს გამართულ კონფერენციაზე, გაერთიანებაში მიიღეს ასევე, აზერბაიჯანიც.
შეიარაღებული ნეიტრალიტეტი
შეიარაღებული ნეიტრალიტეტი არის მეომარი სახელმწიფოების მოქმედებებისაგან თავდაცვის პოლიტიკა, რომელსაც ატარებს ნეიტრალური სახელმწიფო ან სახელმწიფოების ჯგუფი და ოფიციალურადაა განცხადებული. შეიარაღებული ნეიტრალიტეტის პრინციპები ასახულია პარიზის ხელშეკრულებაში ჰააგის 1907 წლის კონვენციაში და  ნიონის 1937 წლის შეთანხმებაში სავაჭრო გემებზე წყალქვეშა ნავების მეკობრულ თავდასხმებთან ბრძოლის შესახებ. შეიარაღებული ნეიტრალიტეტის ფენომენის ჩამოყალიბება უკავშირდება, ბრიტანული სამეფო ფლოტის დომინაციას. XVIII საუკუნის მიწურულს, ბრიტანელებმა აჯანყებული კოლონიების ბლოკირებისათვის ზღვებში ნეიტრალური გემების ინსპექტირება დაიწყეს. განსაკუთრებულ წნეხში მოექცა ნიდერლანდები, რომელიც აქტიურად ვაჭრობდა [ამერიკასთან. გაერთიანებულმა სამეფომ, ნიდერლანდებს შესთავაზა ეწარმოებინათ ვაჭრობა აჯანყებულებთან, თუმცა სამხედრო ამუნიცია და შეიარაღება მათთვის არ მიეყიდათ. კუნძულელების წინადადება, ნიდერლანდელებისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა. ევროპულ სახელმწიფოებს შორის დაძაბული დიპლომატიური ვითარებით, რუსეთის იმპერატორმა ეკატერინე II -მ ისარგებლა და შვედეთსა და დანიასთან ერთად, კოლექტიური შეიარაღებული ნეიტრალიტეტის პაქტი გააფორმა. მონარქების შეთანხმების პრინციპების თანახმად, ხომალდებს, რომლებიც მეომარი სახელმწიფოების წევრებს არ ეკუთვნოდათ, თავისუფლად უნდა შესძლებოდათ გადაადგილება. პაქტმა მოწონება დაიმსახურა სხვა ევროპული სახელმწიფოების მხრიდან, თუმცა ნიდერლანდების მიერ, გამოთქმულ სურვილს გაწევრიანებულიყვნენ ნეიტრალურ სახელმწიფოთა რიგებში, გაერთიანებული სამეფოს მიერ 1780 წელს ნიდერლანდების წინააღმდეგ ომის გამოცხადება მოჰყვა.
ისტორიულად ცნობილია შეიარაღებული ნეიტრალიტეტის ორი ლიგა. პირველი მათგანი ეკატერინე II–ის ინიციატივით, 1780 წელს შეიქმნა რუსეთის სამხედრო ნეიტრალიტეტის გამოცხადებასთან ერთად და უკავშირდებოდა ამერიკის დამოუკიდებლობის ომს. მეორე ლიგა ან, როგორც მას ასევე უწოდებენ ჩრდილოეთის ალიანსი, 1801 წელს პავლე I–ის ინიციატივით დაფუძნდა და მასში ერთიანდებოდნენ, რუსეთის, პრუსიის, შვედეთის და დანია–ნორვეგიის სახელმწიფოები. ალიანსი ხანმოკლე აღმოჩნდა, 1801 წლის მარტში, რუსეთის იმპერატორი პავლე მოკლეს, რასაც ალექსანდრე I-ის ტახტზე ასვლასთან ერთად, სახელმწიფო პოლიტიკის ცვლილება მოყვა.
კონფლიქტთა სახეები და სახელმწიფო ნეიტრალიტეტი
აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო ნეიტრალიტეტის არსებობა შესაძლოა, მხოლოდ საერთაშორისო კონფლიქტის მიმდინარეობისას, მისი სტატუსი და საერთაშორისო სამართლის მიერ დეკლარირებული გარანტიები ლოკალურ კონფლიქტებში ვერ გავრცელდება. პრაქტიკული თვალსაზრისით, შესაძლოა დაპირისპირების ერთმა სახემ, მეორეს დაუდოს საფუძველი და პირიქით, რაც კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენებს ნეიტრალიტეტის სტატუსით მოაზრებულ სამართლებრივ ელემენტებს.
ევროკავშირი
რიგ სახელმწიფოთა ნეიტრალიტეტის ლეგიტიმაციის საკითხი, ხშირად აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს. მაგალითისასთვის ასეთ სახელმწიფოებად შეგვიძლია მოვიხსენიოთ ევროკავშირის წევრი სუბიექტები, 5 სახელმწიფო ( ავსტრია, ირლანდია, ფინეთი, მალტა, შვედეთი) რომლებიც თავს ნეიტრალურებად მიიჩნევენ. ევროპული გაერთიანება დაარსების დღის შემდეგ, საგრძნობლად შეიცვალა, აღსანიშნავია გაზრდილი კომპეტენცია თავდაცვის, კრიზისული სიტუაციების მართვის და უშიშროების დარგებში. შესაბამისად თანამედროვე ევროკავშირის სისტემა მოიცავს იმ სფეროებსაც, რომელიც ასევე ნეიტრალიტეტის განმსაზღვრელია.
ლისაბონის ხელშეკრულება 42.7–ე პუნქტის მეშვეობით, განსაზღვრავს, რომ თუ ევროკავშირის წევრი ქვეყანა გახდება აგრესიის მსხვერპლი, გაერთიანების სხვა წევრი სახელმწიფოები, ვალდებულნი არიან, მათ ხელში არსებული შესაძლებელი დახმარება აღმოუჩინონ ასეთ სუბიექტს. მოცემული ფორმულირება არ აკონკრეტებს დახმარების ფორმას, რაც ნეიტრალიტეტის სტატუსის მქონე სახელმწიფოებს, აძლევთ საშუალებას არა–მილიტარისტული, ჰუმანიტარული მხარდაჭერით შემოიფარგლონ, თუმცა პრობლემა კრიტიკოსებისთვის მაინც რჩება განსახილველ საკითხად.
2017 წელს, ევროკავშირმა „პერმანენტული სტრუქტურული კოოპერაციის’’ (PESCO) პოლიტიკა შეიმუშავა, რომლის მეშვეობითაც ერთობის მილიტარისტულ აქტივობათა ნუსხა გაიზარდა. უკრაინის, ლიბიის და სირიის კონფლიქტების მიმდინარეობამ, ამერიკის შეერთებულ შტატებში დონალდ ტრამპის გაპრეზიდენტებამ, რომელიც ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის წარმომადგენელი ევროპელი კოლეგების მიმართ ხშირად კრიტიკულია, ევროკავშირის წევრებს სამხედრო პოლიტიკური კურსების შემუშავება გადააწყვეტინა. ახალი პროტოკოლი თავდაცვითი შეიარაღების ჰარმონიზებას, კვლევებსა და აღჭურვილობებში სახსრების ინვესტირებას, სამხედრო ტაქტიკურ და ტექნიკურ თანამშრომლობას, კრიზისების მართვის და მშვიდობისათვის აუცილებელი ზომების ვარიაციებს აერთიანებს. მართალია, რომ „პერმანენტული სტრუქტურული კოოპერაციის’’ პოლიტიკა სავალდებულო არ არის წევრი სახელმწიფოებისათვის, თუმცა მალტა ერთადერთი ნეიტრალური სახელმწიფო აღმოჩნდა, რომელმაც მონაწილეობაზე უარი განაცხადა.
უკანასკნელ პერიოდში, აქტუალური გახდა ევროკავშირის არმიის ფორმირების ინიციატივა. ერთიანი კონტინენტური საჯარისო ნაწილების შექმნის იდეას, ლობირებს უამრავი პოლიტიკოსი, მათ შორის საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი ინიციატივის მომხრეთა აზრით, ევროკავშირის არმია კონტინენტს მეტ ავტონომიურობას და ეკონომიკურ ბენეფიტებს მიანიჭებს. მართალია მილიტარისტული წინადადება პოლიტიკურ ჯგუფებში, ჯერჯერობით მხოლოდ იდეის დონეზე განიხილება, თუმცა მისი განხორციელების შემთხვევაში, ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსის მქონე წევრ სუბიექტებს, ამ სტატუსის შენარჩუნება და მისი თანმდევი შედეგებით სარგებლობა გაუჭირდებათ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები კატეგორია:ომის კანონები
იფნარი (დმანისის მუნიციპალიტეტი)
იფნარი (ორმაშენი, 1943 წლის 5 აგვისტომდე — „ვალდჰეიმი“ ; 2010 წლის 16 ნოემბრამდე — „კიროვისი“ ) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის პლატოზე. თემის ცენტრი (სოფლები: იფნარი, ბახჩალარი, დაგარახლო, ყიზილაჯლო, ორმაშენი, საჯა). მდებარეობს ზღვის დონიდან 1260 მ., დმანისიდან დაშორებულია 14 კმ-ით.
ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ორმაშენი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ормашенъ“ სახით.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოჭორმის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (6,64 X 4,6 მ). აქვს თანადროული მინაშენი, რომელიც მას ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე გასდევს. შენობა, ძირითადად, ნატეხი ქვითაა ნაგები,ალაგ-ალაგ გამოყენებულია რიყის ქვა და შირიმი. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას ჩრდილოეთიდან, მინაშენიდან აქვს. ეკლესიის შიდა სივრცე ვიწროა და მაღალი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრში, თაღოვანი სარკმელი, გვერდებში კი თითო, სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. საკურთხეველი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი ოდნავ თაღისებრი ფორმისაა, დაყრდნობილია აფსიდის მხრების დამაგვირგვინებელ, შირიმის მარტივ იმპოსტებზე. აფსიდის კედელზე, სარკმლის ქვემოთ, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. დასავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელია. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა დახურული. მინაშენი ვიწროა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ხალისებრი აფსიდით, რომლის ზედა ნაწილი და გადახურვა ჩამონგრეულია. მინაშენის დანარჩენი კედლები, დაახლოებით 1,5 მ სიმაღლეზე დგას. შესასვლელი შენობის ჩრდილოეთიდან ჰქონდა (შემორჩენილია აღოსავლეთს წირთხლის ნაწილი) აფსიდის შუაში თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც გარეთა ნაწილი, მთელ სიმაღლეზე მონგრეული აქვს. აფსიდში დგას მოზრდილი ტრაპეზი. ფასადები სადაა, წყობა არაწესიერი. ორივე სარკმლის თაღი ერთ მთლიან, მომწვანო ფერის ქვაშია გამოკვეთილი. მათ შორის აღმოსავლეთ სარკმლის ქვაზე შემორჩენილია ასოთმთავრულით შესრულებული, ძლიერ დაზიანებული წარწერა, რომელიც ასე იკითხება: 1930 წლებში ეკლესია შეაკეთეს და იგი ღარისებრი კრამიტით გადახურეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფარაონი
thumb|130px|ძველი ეგვიპტელი ფარაონი ფარაონი — ძველი ეგვიპტელი მეფეების ტიტული. ფარაონები უდიდეს როლს ასრულებდნენ ეგვიპტელთა ცხოვრებაში. ისინი ერთდროულად ქვეყნის მმართველებიც იყვნენ და უმაღლესი ქურუმებიც. ფარაონი იყო განკაცებული ღმერთი დედამიწაზე და ღმერთი სიკვდილის შემდეგ. თვით ტერმინი „ფარაონი“ ორი სიტყვის შერწყმაა: „პერ-აა“, რაც „დიდ სახლს“ ნიშნავდა. ფარაონს ქარაგმულად იხსენიებდნენ, რათა მისი სახელი ტაბუდადებული ყოფილიყო. ამ სახელის ხმამაღლა წარმოთქმა არ შეიძლებოდა.
გადმოცემის თანახმად, პირველი ფარაონი თვით ღმერთი „რა“ იყო. შემდეგ მოდიოდნენ სხვა ღმერთები. მოგვიანებით ტახტზე ოსირისისა და ისიდის ვაჟი ჰოროსი ასულა. ჰოროსი ეგვიპტის ყოველი დინასტიის ფარაონის პირველსახე და პორტრეტია. თითოეული ფარაონი რას და ხორის შთამომავლად ითვლებოდა და მისი ე.წ ტიტულატურა ხუთი სახელისგან შედგებოდა: ხორის, ოქროს ხორის, ორი ქალღმერთის (ზემო და ქვემო ეგვიპტის მეუფე+სახელი) და რას ვაჟის სახელებისგან. ფარაონი სხვადასხვა ვითარებაში სხვადასხვა სახელებით მოიხსენიებოდა. „პერ-აა“-ს თავიდან ფარაონის სახლს ეძახდნენ, დაახლოებით შუა სამეფოს დასასრულიდან კი თავად ფარაონსაც ასე მოიხსენიებდნენ.
ეგვიპტელებს სწამდათ, რომ ფარაონები დედოფლისა და რას ჰიეროგამიური კავშირის შედეგად ჩნდებოდნენ. ფარაონს მრავალი ცოლი ჰყავდა, მაგრად მთავარი ერთი იყო და ქვეყნის დედოფლის ტიტულსაც ის ატარებდა. მხოლოდ ფარაონისა და დედოფლის საკრალური კავშირის შედეგად დაბადებული ბავშვი შეიძლება გამხდარიყო ეგვიპტის ფარაონი. ეგვიპტეს ფარაონი ქალებიც მართავდნენ (ნიტოკრისი — VI დინასტია; ნეფრუსებეკი — XII დინასტია, ძვ. წ. 1789-1785; ჰატშეფსუტი — XVIII დინასტია, ძვ. წ. 1490-1468). ყველა ეგვიპტურ ტაძარში ქებას უძღვნიდნენ ფარაონს, როგორც ღმერთს. თვით ფარაონიც ღმერთს უგალობდა. იგი ღმერთკაცად ითვლებოდა და სჯეროდათ, რომ ფარაონსა და ღმერთს შორის ურღვევი კავშირი არსებობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტე კატეგორია:წოდებები
ვაციწვერი
ვაციწვერი — უღელტეხილი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე 2910 მ. ვაციწვერის მიდამოები აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. უღელტეხილი საცალფეხო გზით აკავშირებს მდინარეების რიონისა და ცხენისწყლის ზემო დინებათა ხეობებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ალიბეკის ჩანჩქერი
ალიბეკის ჩანჩქერი (Алибекский водопад) — ჩანჩქერი რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტერიტორიაზე. წარმოიქმნება მდინარე ჯალოვჩატკის ვარდნის შედეგად. წყალვარდნილის სიმაღლეა დაახლოებით 25 მ. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. მოქცეულია თებერდის ნაკრძალის ტერიტორიაზე. საფეხმავლო ტურიზმის პოპულარული ადგილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ჩანჩქერები
ასლანი და ელზა
„ასლანი და ელზა“ — 1992 წლის ქართული მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორი და სცენარის ავტორია გიო ცინცაძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1992 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ჰაბლის კანონი
thumb|350px|გალაქტიკების სიჩქარის დამოკიდებულება მათ დედამიწამდე მანძილზე, (გრაფიკი ორიგინალი აღებულია [[ედუინ ჰაბლი|ჰაბლის 1929 წლის შრომიდან).]] ჰაბლის კანონი — ედუინ ჰაბლის მიერ დადგენილი ემპირული კანონზომიერება, რომლის მიხედვით გალაქტიკების სპექტრების წითელი წანაცვლება ამ ობიექტამდე მანძილის პროპორციულია. ეს კანონი პირველად გამოიყვანა ჯორჯ ლემეტრმა 1927 წელს. ფარდობითობის ზოგადი თეორიის განტოლებიდან. ედუინ ჰაბლმა ის ემპირიულად გამოიყვანა 1929 წელს დაკვირვებიდან ახლო ხანებში. სხეულთა დაცილების სიჩქარეზე მიანიშნებდა მათი წითელი წანაცვლება, რაც ვესტო სლიფერის (1917) ადრეული გაზომვებით მის მიერვე იყო დაკავშირებული სიჩქარესთან. ეს მიიჩნევა გაფართოებადი სივრცის პარადიგმის პირველ საბაზისო დაკვირვებად და დღეს გამოიყენება, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ხმობილი საბუთი დიდი აფეთქების მოდელში.
ჰაბლის კანონს ხშირად აღწერენ ტოლობით v = H0D, სადაც H0 არის პროპორციულობის კოეფიციენტი (ჰაბლის მუდმივა) გალაქტიკის მანძილსა D და მის სიჩქარეს v შორის. SI სისტემაში H0-ის ერთეულია წმ−1, მაგრამ ყველაზე ხშირად გამოიყენება (კმ/წმ)/მგპს, რაც გვაძლევს ერთი მეგაპარსეკით დაშორებული გალაქტიკის სიჩქარეს კმ/წმ ერთეულებში.
თანამედროვე გაზომვებით 2010 წელს განსაზღვრული პროპორციულობის მუდმივა, რაც ეყრდნობა ჰაბლის სივრცული ტელესკოპის მიერ გრავიტაციული ლინზების გაზომვებს იძლევა: H0=70.6 ± 3.1 (კმ/წმ)/მგპს. 2009 წელს აგრეთვე ჰაბლის სივრცული ტელესკოპის გამოყენებით გაწომილი იყო H0=74.2 ± 3.6 (კმ/წმ)/მგპს. შედეგები თანხმობაშია ადრეულ გაზომვებთანაც, რომლის თანახმად H0=72 ± 8 (კმ/წმ)/მგპს რაც განსაზღვრული იყო აგრეთვე ჰაბლის სივრცული ტელესკოპის მიერ 2001 წელს. 2006 წლის აგვისტოში ნაკლებად ზუსტი გაზომვები ჩატარდა დამოუკიდებლად ნასას ჩანდრა რენტგენის სხივების ობსერვატორიის მონაცემებზე დაყრდნობით: H0=77 (კმ/წმ)/მგპს ან დაახლოებით 2.5x10−10 წმ−1 განუზრვრელობით ± 15%. არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით ნასა ასკვნის, რომ მუდმივაა 70.8 ± 1.6 (კმ/წმ)/მგპს თუ ვივარაუდებთ, რომ სივრცე ბრტყელია ან 70.8 ± 4.0 (კმ/წმ)/მგპს სახვა შემთხვევაში.
სქოლიო
კატეგორია:კოსმოლოგია
არგენტინა 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არგენტინამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 1956 წელს, ავსტრალიის ქალაქ მელბურნსა და შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში. ამ თამაშებზე მათ ერთი ვერცხლისა და ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბასტილია
მინი|ბასტილიის ხედი აღმოსავლეთიდან ბასტილია — ციხე პარიზის ტერიტორიაზე შუა საუკუნეებში. საუკუნეების განმავლობაში იგი საფრანგეთში იყო აბსოლუტური მონარქიის დასაყრდენი. ტუსაღების უმეტესობა მაღალი არისტოკრატიული წრის წარმომადგენლები იყვნენ. დანგრეულ იქნა 1789 წლის 14 ივლისს სახალხო მღელვარების შედეგად. ამ ფაქტმა საფრანგეთის ბურჟუაზიულ რევოლუციას დაუდო სათავე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია კატეგორია:პარიზი
ბანი-სუაფის მუჰაფაზა
ბანი-სუაფი (بني سويف) — ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ჩრდილოეთ ნაწილში. ბანი-სუაფის საგუბერნატოროს აღმოსავლეთის საზღვარი გადის მდინარე ნილოსზე. პროვინციას ესაზღვრება 4 ეგვიპტიური საგუბერნატორო: მატრუჰი, ელ-ფაიუმი, ელ-მინია და წითელი ზღვა.
საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბანი-სუაფი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 1,322 კმ²-ს. ტერიტორიის სიმცირის მიუხედავად, პროვინცია საკმაოდ დასდახლებულია, 2017 წლის მონაცემებით ბანი-სუაფის მოსახლეობა 3,154,100 ადამიანია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მუჰაფაზები
ფრჩხილი
thumb|ადამიანის ხელის ფრჩხილები ფრჩხილები — კანის დერივატები, რქოვანი წარმონაქმნები, ცხოველთა სახეშეცვლილი ბრჭყალები.
იზრდება ადამიანისა და მაიმუნის ხელისა და ფეხის თითების ბოლო ფალანგების ზურგის ზედაპირზე და იცავს მათ დაზიანებისაგან. ფრჩხილები შედგება ბირთვის ნაშთის მქონე ბრტყელი გარქოვანებული უჯრედებისაგან, რომელთა შეერთებით წარმოიქმნება ერთმანეთის კრამიტისებურად მფარავი ფირფიტები. განარჩევენ ფრჩხილების ძირს, სხეულს და თავისუფალ კიდეს. ძირი და გვერდითი ნაპირები დაფარულია კანით, რომელიც წარმოქმნის ფრჩხილების ირგვლივ საწოლის ღარს. ფესვი კანის სიღრმეშია ჩამჯდარი, ეგრეთ წოდებულ საწოლშია, რომელიც შედგება ეპიდერმისის ჩანასახოვანი შრისა და ელასტიკური ბოჭკოებით მდიდარი შემაერთებელი ქსოვილისაგან (კორიუმი). ჩანასახოვანი შრე უკან თანდათანობით სქელდება და ქმნის ფრჩხილების მატრიცას, სადავ იწყება ფრჩხილების ზრდა (საშუალოდ 3 მმ თვეში).
მაგარი, სწორკუთხა, ჩვეულებრივ მოხრილი ფრჩხილის ფირფიტა თავის ვარდისფერ შეფერილობას იღებს სისხლძარღვოვანი ფრჩხილბუდიდან, რომელთანაც ფირფიტა მყარადაა მიმაგრებული. გამოხატულია ფრჩხილის ნახევარმთვარე ანუ ლუნულა. ფრჩხილის ფირფიტის მეოთხედი (ფრჩხილის ფესვი) დაფარულია ფრჩხილის პროქსიმალური მორგვით. მორგვიდან იზრდება კუტიკულა, იგი ფუნქციონირებს როგორც იზოლატორი, იცავს მორგვს (კანის ნაოჭს) და ფირფიტას შორის არსებულ სივრცეს გარეშე ტენისაგან.
განარჩევენ საკუთრივ ფრჩხილების (ონიქია), ფრჩხილების მიმდებარე ნაწილების (პარონიქია), აგრეთვე ფრჩხილების თანდაყოლილ და შეძენილ დაავადებებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანატომია
გუანტანამოს უბე
გუანტანამოს უბე (Bahía de Guantánamo) — უბე კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, კარიბის ზღვაში. მინი|მარცხნივ|გუანტანამოს უბის თანამგზავრული ფოტო გარშემორტყმულია მაღალი ციცაბო მთებით, რომლებიც ქმნიან ერთგვარ ანკლავს კუნძულის დანარჩენი ნაწილისაგან. პორტისკენ ვიწრო შესასვლელი გააჩნია, აქვს 19 კმ სიგრძე და 10 კმ სიგანე და იტევს დიდ გემებს. უბის სანაპიროებზე გაშენებულია პორტები კაიმანერა და ბოკერონი, რომლებიც სარკინიგზო და საავტომობილო მიმოსვლით დაკავშირებულები არიან ქალაქ გუანტანამოსთან, რომელიც უბისგან დაახლოებით 15 კილომეტრითაა დაშორებული.
გუანტანამოს უბე აშშ-ის მიერ კონტროლირებადი დიდი სამხედრო-საზღვაო ბაზაა (საიჯაროა 1903 წლიდან). 1959 წლის რევოლუციის შემდეგ კუბის მთავრობამ პროტესტი გამოუცხადა აშშ-ს. კუბა მოითხოვს გუანტანამოს რაიონში მისი კუთვნილი სახმელეთო და საზღვაო ტერიტორიის დაბრუნებას.
2002 წლიდან ბაზის ტერიტორიაზე მოქმედებს ციხე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ყურეები
Polyrhachis carbonaria
Polyrhachis carbonaria — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სოღუთლო
სოღუთლო, სოგუთლო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ყარაბულაღის თემში.
ისტორია
სოფლის სახელწოდება „აგრიკარი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე сыср. „Агрикаръ“ სახით.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პავლე ლაშქაროვი
პალვე სერგეის ძე ლაშქაროვი (ბიბილური) (გ. 1853) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. 1812-1814 რუსეთის სამამულო ომის აქტიური მონაწილე. შევარდინოს გმირი. ლაშქაროვის პაპა, ქართველი აზნაური ლაზარე გრიგოლის ძე ბიბილური (რომელიც ვახტანგ VI ამალაში შედიოდა), პეტრე I-ის დროს დასახლდა მოსკოვში და ცოლად შეირთო რუსი მემამულის ქალიშვილი. ლაშქაროვმა განსაკუთრებით ისახელა თავი სოფ. შევარდინოსთან გამართულ ბრძოლაში (1812 წლის 24 აგვისტო), რომელიც წინ უძღოდა ბოროდინოს ბრძოლას.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1853
მუტრუკები
მუტრუკები — მორაგბეთა კლუბი თელავში. დაარსდა 2005 წელს, ჰყავდა I ლიგის გუნდი. 2006 წელს შეწყვიტა არსებობა უსახსრობის გამო. კვალვ აღდგა 2007 წელს. დღეს კლუბს ჰყავს 1996–დან 2003 წლამდე დაბადებულ ბავშვთა და ჭაბუკთა სხვადასხვა ასაკობრივი კატეგორიის 4 გუნდი. 17–18 წლის ჭაბუკთა გუნდი ასპარეზობს საქართველოს ჩემპიონატის ა ლიგაში. გუნდის მწვრთნელები არიან სოსო პარწიკანაშვილი, თენგიზ ცისკარიშვილი, ალექსანდრე ცისკარიშვილი და ზაქარია სონღულაშვილი. კლუბი საქართველოს რაგბის კავშირის წევრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სარაგბო კლუბები
სტაროამიროვო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან დაშორებულია 31 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 16 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (94 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვარის რაიონის სოფლები
ცოლიკოური ოვალურმარცვალა
ცოლიკოური ოვალურმარცვალა, ცოლიკოური გრძელმარცვალა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ცოლიკოურის ერთ-ერთი ვარიაციაა.
საქარის საცდელ სადგურზე გამოავლინა სელექციონერმა ალექსანდრე მიროტაძემ. მოგვიანებით ეს ფორმა შეისწავლეს და გააშენეს იმერეთში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, იშვიათად დიდი, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვნიანი.
ცოლიკოური ოვალურმარცვალა საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0-11.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.
გამოიყენება ხარისხიანი სუფრის ღვინის დასამზადებლად.
ნიპეს ყურე
ნიპეს ყურე (Bahía de Nipe) — ყურე აღმოსავლეთ კუბის ჩრდილოეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანეში. ვრცელდება ოლგინის პროვინციაში. ფართობი 200 კმ². სიგრძე 26 კმ, სიგანე 17 კმ. 1492 წელს ყურე აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა. გარშემო არის რამდენიმე დასახლებული პუნქტი. 1898 წელს აქ მოხდა ნიპეს ბრძოლა. სანაპიროები დაჭაობებულია, გარშემორტყმულია ტყით. ყურეს ერთვის მოზრდილი მდინარე მაიარი.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ყურეები
ბასტილიის დღე
ბასტილიის დღე (Fête Nationale) — საფრანგეთის ეროვნული დღესასწაული, აღნიშნავენ ყოველი წლის 14 ივლისს, 1790 წლის ამ დღეს გამართული ფედერაციის დღესასწაულის (Fête de la Fédération) მოსაგონებლად, რომელიც 1789 წლის 14 ივლისს ბასტილიის აღების პირველ წლისთავზე გაიმართა. ეს დღესასწაული ყოველი ფრანგის მიერ აღიქმებოდა როგორც სიმბოლო თანამედროვე ფრანგი ერის შეგნების აღმოცენების, რომელსაც ქვეყნის ჯერ კონსტიტუციურ მონარქიაში, შემდეგ კი პირველ რესპუბლიკად გაერთიანება მოჰყვა საფრანგეთის რევოლუციის დროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:საფრანგეთის დღესასწაულები
ნაჰარია
სქოლიო
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
ხეოფსი
ხეოფსი, ხუფუ (ძვ. წ. 2551 - ძვ. წ. 2528 ან ძვ. წ. 2589 - ძვ. წ. 2566) — ეგვიპტის ძველი სამეფოს IV დინასტიის ფარაონი. მისი მმართველობის დროს ეგვიპტე ძლიერ, ცენტრალიზებულ სახელმწიფოს წარმოადგენდა. ისტორიაში ცნობილია როგორც გიზის დიდი პირამიდის ამშენებელი.
ხეოფსის პირამიდის სიმაღლე თავდაპირველად 147 მეტრი იყო, ახლა კი 139 მეტრია. არსებობს ვერსია, რომ ამ პირამიდის 8 მეტრიანი წვერო, რომელიც მოტყდა, ოქროსი იყო. პირამიდა 20 წლის განმავლობაში შენდებოდა. გამოყენებულია 2 მლნ. ლოდი, თითო კი 2 ტონაზე მეტს იწონის. მშენებლობაში დაახლოებით 10 000 მონა იღებდა მონაწილეობას. გადმოცემის თანახმად, ეს პირამიდა "ინახავდა" ფარაონ ხეოფსის მუმიას, რომელიც ცენტრალურ კამერაში იმყოფებოდა 2 000 000 ქვას შორის. ამ პირამიდაში აღმოაჩჳნეს ფარაონ ხეოფსის ცარიელი სარკოფაგი (იგივე კუბო), თავად ფარაონის ქანდაკება და, რამდენად გასაკვირიც უნდა იყოს, ჭა. XX საუკუნეში აღმოაჩინეს ნაწილებად დაჭრილი ნავი, რომელთაც მუმია ნილოსით გადაჰყავდათ სამარხში. აგრეთვე იქ იმყოფება ორი პატარა პირამიდა - ხეფრენი და მიქერინი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
არგენტინა 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არგენტინამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთერთმეტედ იასპარეზა 1960 წელს, იტალიის დედაქალაქ რომში. ამ თამაშებზე მათ ერთი ვერცხლისა და ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ცოლიკოური უმოსავლო
ცოლიკოურის ერთ-ერთი ვარიაციაა.
ცოლიკოური უმოსავლო (მცვივანი ფორმა) თავისი მორფოლოგიური თვისებებით ძალიან განსხვავდება ძირითადი ფორმისგან არა მხოლოდ მტევნისა და მარცვლების სიდიდით, არამედ ყვავილედით, რომელსაც ერთნახევარჯერ მეტი ყვავილი აქვს. ყვავილობის დროს ყვავილების უმეტესობა ცვივა და მტევნები ძირითადად განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლებისგან და რამდენიმე სრულფასოვანი მარცვლისგან შედგება. ერთი ძირი ვაზის მოსავალი 200 გრამს არ აღემატება. საწარმოო თვალსაზრისით ნაკლებად საინტერესოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
ლაშქრულ-მგზავრული სიმღერები
ლაშქრულ-მგზავრული სიმღერები, ლაშქრობასა და მგზავრობასთან დაკავშირებული ფოლკლორული მუსიკის ორი სხვადასხვა სახეობა, რომელსაც აერთიანებს მუსიკალურ-გამომსახველობით საშუალებათა მთელი რიგი მხარეები: ტემპი, მკვეთრი რიტმი, კუპლეტური ფორმა, მარტივი და ხალისიანი განწყობილება, ომახიანი შესრულება. ქართულ მუსიკალურ ფოლკლორში ლაშქრულ-მგზავრული სიმღერები მრავალხმიანია; მათი პოეტური ტექსტი — ნებისმიერი; თუმცა განსაკუთრებით ცნობილია რამდენიმე ლექსი: „გზა სიარულში დალია, სიპი ქვა წყალთა დენამა...“, „წასვლა სჯობს წარმავალისა, არ დახანება ხანისა...“, „ომში წასვლა მას უხარის, ვისაც კარგი ცხენი ჰყავსო...“. XIX საუკუნის 70-იან წლებში ერთ-ერთ პოპულარულ „მგზავრულს“ მიუსადაგეს ილიას პატრიოტული ლექსი „ქართველო, ხელი ხმალს იკარ“ (პოემიდან „ქართლის დედა“), რამაც უფრო შეუწყო ხელი სიმღერის ფართოდ გავრცელებას. ეს სიმღერა ზაქარია ფალიაშვილმა დამუშავებული სახით გამოიყენა ოპერა „აბესალომ და ეთერის“ II მოქმედებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიმღერის ფორმები‎ კატეგორია:ფოლკლორი
მიუზიკლი
მინი|[[შავი ქურდი (1866) მიიჩნევა პირველ მიუზიკლად. ]] მინი|[[მხიარული გოგო (1893), ერთ ერთი პირველი მიუზიკლი]] მიუზიკლი (musical) — მუსიკალური-სასცენო ნაწარმოები (უმთავრესად კომედიური ხასიათისა), რომელშიც გამოყენებულია ესტრადის, საბალეტო მუსიკის, ქორეოგრაფიისა და საოპერო ხელოვნების გამომსახველობითი საშუალებები.
მიუზიკლი, როგორც სასცენო ხელოვნების ჟანრი, ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის დასასრულს აშშ-ში. 1866 წელს აქ დაიდგა ბიკნელის პიესა „შავი ქურდი“ (ინგლ. The Black Crook), სადაც ერთმანეთს შეერწყა მელოდრამა, სიმღერა და ე. წ. „შოუ გიორლსი“ (ეს სპექტაკლი სცენიდან 25 წელი არ ჩამოსულა).