cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Homo habilis
იარაღები
ადრეული მტკიცებულებები ქვის იარაღის დამზადებისა უკავშირდება ჰომო ჰაბილისს. ისინი იყვნენ ჰომოების გვარის პირველი წარმომადგენლები. მათ გააჩნდათ ახალი ,,ხრიკი’’ გადარჩენისათვის. ქვები იყო უხეშად დამუშავებული, გალესილი და გამოიყენებოდა მონადირებული ცხოველების გასატყავებლად. ადრეული იარაღის დამამზადებლები არჩევანს აკეთებდნენ მძიმე რიყის ქვებზე, რომლებიც ვულკანური წარმოშობისა იყო. სავარაუდოა, რომ ჰომო ჰაბილისი ქვის ხელსაწყოებს იყენებდა უფრო საკვების დამუშავებისათვის, ვიდრე როგორც საბრძოლო იარაღად. ეს იყო შეგნებულად, გამიზნულად გაკეთებული ხელსაწყო. იარაღების დამზადება და გამოყენება იყო ერთ-ერთი განმსაზღვრელი მახასიათებელი ჰომოს გვარისა, რაც განასხვავებთ მათ სხვა პრომატებისგან. ოლდუვაის ხეობამ ჩრდილოეთ ტანზანიაში გამოაშკარავა ადრეული ქვის იარაღები, რომელსაც ჰომო ჰაბილისი იყენებდა.
ჩვენთვის ცნობილი ყველაზე ძველი ქვის იარაღების ტექნოლოგია გონადან, ეთიოპიიდან, თარიღდება 2,5 მილიონი წლით. ეს კრებული შეიცავს მარტივ ანატკეჩებს, სახოკებს და საჩეხებს. ოლდუვაის იარაღების ტიპიურობა თავდაპირველად აღწერა მერი ლიქიმ. ტრადიციულად იფიქრეს, რომ ქვის იარაღის დამზადება განმსაზღვრელი, დამახასიათებელი თვისება იყო ადრეული ჰომოსი, რამდენიმე არქეოლოგიური მონაპოვარი პირდაპირ უკავშირდება ჰომოს ნამარხებს. არქეოლოგებმა გადასინჯეს სხვა სახეობები Paranthropus boisei-ის ჩათვლით, შეეძლოთ თუ არა მათ იარაღის დამზადება ან გამოყენება. ამავდროულად ისეთი ხრწნადი მასალისგან დამზადებულ იარაღებს, როგორიც არის ხის ჯოხები და ფოთლები შეეძლო მოეცა ინფორმაცია ქვის იარაღად გამოყენების თარიღთან დაკავშირებით.
ლუისი და მერი ლიქები მუშაობდნენ ოლდუვაის არქეოლოგიურ ძეგლზე. აქ ნაპოვნი იარაღები დამზადბული იყო კვარცისგან, ბაზალტისგან და კვარციტისგან, რომელიც იყო მიღებული უძველესი გეოლოგიური ქანებისგან (ქანები თარიღდება 2,2-1,7 მილიონი წლებით). გათხრების და ზედაპირული დათვალიერების შედეგად ათასობით არტეფაქტი აღმოაჩინეს. მერი ლიქი გულმოდგინედ აანალიზებდა მათ, ის იყო პირველი, ვინც აღწერა და სახელები მიანიჭა ისეთი იარაღების ტიპებს, როგორიცაა საჩეხები და სახოკები, რომლებიც ერთიანობაში ცნობილია, როგორც ოლდუვაური იარაღი. ეს მარტივი და ეფექტიანი ქვის იარაღების ტექნოლოგია გამოიყენებოდა სულ მცირე 700 000 წლის განმავლობაში, სუბ-საჰარული აფრიკის ტერიტორიაზე. იარაღებს ამზადებდნენ ერთის დარტყმით მეორეზე, რასაც პერკუსიული ატკეჩვა ეწოდებოდა. ექსპერიმენტების შედეგად დადგინდა, რომ სავარაუდოდ, ჰომო ჰაბილისი მათ გამოიყენებდა ხორცის საჭრელად, ხის სათლელად: ჯოხების დასამუშავებლად და წაწვეტებული ფორმის მისაცემად და მცენარეების ღეროების დასამუშავებლად. ასევე აღმოჩენილია მრავალი მრგვალი დამუშავებული ქვა, სავარაუდოდ ისინი სასროლად გამოიყენებოდა.
როგორ განასხვავებენ პალეოანთროპოლოგები ქვის იარაღებს ჩვეულებრივი ქვებისაგან?
ისინი ჩვეულებრივ ანატკეჩებს ეძებენ, თუმცა ქვა შეიძლება შემთხვევითაც აიტკიჩოს სხვა ქვაზე დარტყმით ან კლდეზე ჩამოგორებით. იმისათვის, რომ ბუნებრივად დაზიანებული ქვები ადამიანის მიერ დამზადებული იარაღისგან განასხვავონ პალეოანთროპოლოგები სამ ძირითად დამახასიათებელ ნიშანს აკვირდებიან:
პირველი: იარაღი დამზადებული უნდა იყოს სწორად შერჩეული ქვისგან, რომელიც ერთდროულად მყარიც უნდა იყოს და ატკეჩის უნარიც უნდა ჰქონდეს. ფიქალი შეიძლება აიტკიჩოს, მაგრამ ის მყარი და გამძლე არ არის და პირიქით, ბევრი მეტამორფული ქვა მყარია, მაგრამ მისი ატკეჩა შეუძლებელია იმის გამო, რომ ძალიან ბევრი ბზარი აქვს. ქვის იარაღის უმეტესობა დამზადებულია ობსიდიანის, კვარცის, კაჟისა და ფიქალისგან.
მეორე: პალეოანთროპოლოგები ეძებენ ორმხრივი ანატკეჩის ნიშნებს, რომლებიც მჭრელი იარაღის დამზადებისას ჩნდება. ბუნებრივი პროცესების გამო ქვა შეიძლება ცალმხრივად აიტკიჩოს, მაგრამ ძალიან იშვიათად შეიძლება მისი ატკეჩა მოხდეს ორი საპირისპირო მხრიდან.
პალეოანთროპოლოგები ანატკეჩებზე აშკარად გამოხატულ “დარტყმის მოედანს” ეძებენ. “დარტყმის მოედანი” არის ადგილი, სადაც განხორციელდა დარტყმა, რომლის შედეგადაც ანატკეჩის ამტვრევა მოხდა. სწორედ ამ ნიშნების მიხედვით ახერხებენ პალეოანთროპოლოგები ბუნებრივად ატკეჩილი ქვების ქვის იარაღისგან გამორჩევას. თუმცა ზოგჯერ მათაც ეშლებათ, ამიტომ არც ისე მარტივია განსხვავების პოვნა ჩვეულებრივ ქვასა და თავად ადრეული ჰომოების ქვის იარაღებს შორის.
დათარიღება
სხვადასხვა აღმოჩენები მეცნიერებმა გამოიყენეს ჰომო ჰაბილისის ნამარხების დასათარიღებლად (ოლდუვაიდან). უძველესი ნაშთები, რომლებსაც მიეკუთვნებოდა OH-24, დაახლოებით თარიღდება 1,8-1,9 მილიონი წლით. დანარჩენები კი, მაგალითად, როგორიცაა OH-7 და OH-62 არც ისე ძველია, როგორც ზემოთ ნახსენები ნაშთი (OH-24). ყველაზე უფრო ახალ ნამარხს განეკუთვნება OH-16, რომელიც დათარიღებულია 1,7 მილიონი წლით.
კობი ფორაში აღმოჩენილი მრავალი მნიშვნელოვანი ნამარხი მასალა, ძირითადად განლაგებული იყო მახლობლად ვულკანური ფერფლის ფენისა, რომელიც ასევე შეიცავდა ქვის იარაღებს. მოცემული ფერფლის შრე დაახლოებით თარიღდება 2,6 მილიონი წლით. როდესაც ER-1470 აღმოაჩინეს, არქეოლოგები თვლიდნენ, რომ ახლად აღმოჩენილი თავის ქალა დაადასტურებდა ჰომოს არსებობას ოლდუვაის ნალექების დაგროვებამდე. ER-1470-ის თავის ქალა და ჰომო ჰაბილისის სხვა ნაწილები აღმოჩნდა ზემოთ უკვე ნახსენებ, ვულკანური ფერფლის შრეში, რომლებიც დაახლოებით 2 მილიონ წელს ითვლიან. მტკიცებულებები აღმოსავლეთ აფრიკიდან კი ადასტურებს, რომ ჰომო ჰაბილისი მოცემულ ტერიტორიაზე ცხოვრობდა ნახევარი მილიონი წლის განმავლობაში, ვიდრე არ დაუთმობდა გზას გვიანდელი ჰომოს სახეობებს.
სქოლიო
კატეგორია:ჰომოს ადრეული სახეობები კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
ბოკვერი ბუდრუ
ბოკვერი ბუდრუ — ქართული მუსიკალურ-ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია 2008 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 9 წუთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2008 წლის ანიმაციური ფილმები
თეოდორ უილიამ რიჩარდსი
ბიოგრაფია
დაიბადა კვაკერების ოჯახში. მხატვარი მარინისტისა და პეიზაჟისტის უილიამ ტროსტ რიჩარდსისა და პოეტის ანა მეთლეკის ექვსი შვილიდან თეოდორი მეოთხე იყო. დედა მას შინ ასწავლიდა. რიჩარდსები ზაფხულის თვეებს როდ–აილენდზე, ნიუპორტის საკუთარ სახლში ატარებდნენ, სადაც მათი მეზობელი იყო ჰარვარდის უნივერსიტეტის ქიმიის პროფესორი ჯ. პ. კუკი უმცროსი. სწორედ კუკმა გაუღვიძა თეოდორს ქიმიისადმი ინტერესი. 14 წლის რიჩარდსი აბარებს ხავერფორდის კოლეჯის პირდაპირ მეორე კურსზე და აქაც კი მისი ცოდნა ქიმიასა და ასტრონომიაში ჭარბობს მისი თანაკურსელებისას. 1885 წელს მან წარმატებით დაასრულა კოლეჯი და მიიღო ქიმიის ბაკალავრის ხარისხი. ამავე წლის შემოდგომაზე ის აბარებს ჰარვარდში, იმისათვის რომ კუკთან ემუშავა, და 1886 წელს წარმატებით დაასრულა ქიმიის კურსი. 1888 წლიდან ის იწყებს მუშაობას კუკთან ატომის მასებზე, ასპირანტად.
მოღვაწეობა
1815 წელს ინგლისელმა უილიამ პრაუტმა (1786–1850 წწ.) გამოთქვა მოსაზრება, რომ ყველა ელემენტის ატომი შედგება წყალბადის ატომისაგან. მისი თეორია ეყრდნობოდა იმ ექსპერიმენტულ ფაქტს, რომ ნებისმიერი ელემენტის მასა არის წყალბადის ატომის მასის ჯერადი, ატომური მასა – არის მოცემული ელემენტის ატომის ფარდობითი მასა.
რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ, როცა გაზომვების სიზუსტე გაიზარდა, იენს იაკობ ბერცელიუსმა (1779–1848 წწ.) და ჟან სერვ სტასმა (1813–1891 წწ.) დაადგინეს, რომ ატომური მასები სულაც არ არის მთელი რიცხვები. მაგ., ქლორის ატომური მასა 35,5-ს შეადგენს, რამაც გამორიცხა ქლორის ატომის შედგენა წყალბადი ატომებით ანდა წარმოშვა შესაძლებლობა განსხვავებული მასის მქონე ქლორის ორი სახის ატომები არსებობისა, რომელთა ნარევიც ქმნის ბუნებრივ ქლორს.
იტალიელმა ქიმიკოსმა სტანისლავ კანიცარომ (1826–1910 წწ.) წარმოადგინა ატომური მასების რაციონალური სისტემა, რომლის საფუძველზეც ზუსტად განსაზღვრა ისეთი ფუნდამენტალური ცნებები როგორიცაა: ატომი, მოლეკულა. ეს ხდება მაშინ, როცა XIX საუკუნის ბოლოს ჯერ კიდევ საეჭვოა ატომური მასების მნიშვნელობები.
რიჩარდსმა განსაზღვრა წყალბადისა და ჟანგბადის ატომური მასები. მან გამოიყენა ორიგინალური მეთოდი, წვავდა წყალბადს სპილენძის ჟანგთან, რის შემდეგაც წარმოიქმნება გარკვეული ოდენობის წყალი. მის მიერ მიღებული შედეგები ეწინააღმდეგებოდა მაშინ მიღებულ შეხედულებას, რომ ნებისმიერი ელემენტის ატომური მასა არის მთელი რიცხვი, ანუ წყალბადის მასის ჯერადი. რიჩარდსმა დააზუსტა აგრეთვე სპილენძის ატომური მასა 63,54 ნაცვლად 63,31–ისა. გაზომვების სიზუსტის გასაღრმავებლად თეოდორმა გამოიგონა რამდენიმე ახალი ხელსაწყო, მათ შორის მიღებული პროდუქტების ატმოსფერული ნესტით დაბინძურებისაგან დასაცავი აპარატურა, ასევე კალორიმეტრი – და ასევე ნეფელომეტრი – რომელიც საშუალებას იძლევა ხსნარში ვიზუალურად განისაზღვროს კონცენტრაცია ანდა ნივთიერების ნაწილაკების ზომა. 1888 წლიდან 1923 წლებში მან ზუსტად განსაზღვრა 25 ელემენტის ატომური მასები. დაადასტურა, რომ კობალტს აქვს უფრო მეტი მასა ვიდრე ნიკელს, მიუხედავად იმისა რომ პერიოდულ სისტემაში ნიკელზე წინ დგას, რითაც კიდევ ერთხელ ნათლად იქნა ნაჩვენები, რომ პერიოდულობისათვის ატომურ მასას ნამდვილად არ აქვს მნიშვნელობა.
რიჩარდსმა დაადგინა რომ რადიოაქტიულ მინერალებში ტყვიას აქვს უფრომცირე მასა, ვიდრე უნდა ქონდეს „ნორმალურ“ ტყვიას. ეს იყო ერთ–ერთი თავდაპირველი მტკიცებულება იზოტოპების – სხვადასხვა ატომური მასების მქონე ერთიდაიმავე ელემენტის – არსებობისა. რიჩარდსი განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო ატომების მოცულობებით, 1907 წელს მის მიერ გამოთქმული „შეკუმშვადი“ ატომების თეორიის თანახმად, ატომების მოცულობა დამოკიდებულია მის ქიმიურ გარემოცვაზე.
1888 წელს რიჩარდსმა მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. შემდეგ მიიღო პარკერის სტიპენდია, რამაც საშუალება მისცა გაეგრძელებინა სწავლა გერმანიაში, გიოტინგენის, მიუნხენისა და დრეზდენის უნივერსიტეტებში. თეოდორი მუშაობდა და სწავლობდა ვიქტორ მეიერთან (1848–1897 წწ.), პაულ ერხარდტ იანაშთან (1841–1921 წწ), ალექსანდრ გერხარდ კრიუსთან (1859–1895 წწ.) და ვალტერ მათიას ჰემფელთან (1851–1916 წწ.). მომდევნო წელს, ჰარვარდში დაბრუნებისთანავე ის ასწავლის რაოდენობრივ ანალიზს, 1891 წელს – არის კურატორი, ხოლო 1894 წლიდან კი ის არის ჰარვარდის უნივერსიტეტის ასისტენტ–პროფესორი.
კუკის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ რიჩარდსი კვლავ საზღვარგარეთ მიემგზავრება კვალიფიკაციის ასამაღლებლად, სადაც მუშაობს ვ. ოსტვალდთან (1909 წ. ნობელის პრემია) ლაიფციგის და ვ. ნერნსტთან (1920 წ. ნობელის პრემია) გიოტინგენის უნივერსიტეტებში, ხოლო მოგვიანებით 1904 წ. ბერლინის უნივერსიტეტში. 1901 წლიდან ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორია, 1903–1911 წლებში ხელმძღვანელობს ქიმიის ფაკულტეტს, 1912 წლიდან გარდაცვალებამდე ქიმიის პროფესორი.
რიჩარდსის ნაშრომები უმნიშვნელოვანესია თეორიულ ქიმიაში. თავისუფალ დროს ის ანდომებდა ლიტერატურას, მუსიკას, ხელოვნებას, ხატვას, გოლფს და ცურვას იალქანით.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
იულიან ნაგელსმანი
იულიან ნაგელსმანი (Julian Nagelsmann; დ. 23 ივლისი, 1987) — გერმანელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. ამჟამად ნაგელსმანი გერმანული „ჰოფენჰაიმი“ მთავარი მწვრთნელია.
ნაგელსმანი თამაშობდა „მიუნხენ 1860-ის“ და „აუგსბურგის“ საფეხბურთო გუნდებში, თუმცა მუხლის ტრავმის გამო ახალგაზრდულ ასაკში მოუწია საფეხბურთო კარიერის დასრულება. უნივერსიტეტში ოთხი სემესტრის განმავლობაში ნაგელსმანი ბიზნესის მართვის ფაკულტეტზე სწავლობდა, რის შემდეგაც სპორტის მეცნიერების ფაკულტეტზე გააგრძელა განათლების მიღება. მალე იულიანი ფეხბურთში დაბრუნდა, დაინიშნა „აუგსბურგის“ ახალგაზრდული გუნდის მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად.
2014 წელს ნაგელსმანმა გერმანიის ახალგაზრდული (19 წლამდელთა) ბუნდესლიგა მოიგო „ჰოფენჰაიმის“ ახალგაზრდულ გუნდთან ერთად. 2016 წლის თებერვალში დაინიშნა „ჰოფენჰაიმის“ პირველი გუნდის მწვრთნელად, რის შედეგადაც გახდა ბუნდესლიგის ისტორიაში მომუშავე ყველაზე ახალგაზრდა მთავარი მწვრთნელი (მაშინ ნაგელსმანი 28 წლის იყო).
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:სკ „ჰოფენჰაიმის“ მწვრთნელები კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1987
კუკუტილია
კუკუტილია (Cucutilla) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 318 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 367 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ფურანი
ფურანი — ხუთატომიანი ჰეტეროციკლური ნაერთი, რომელთა შორის ოთხი ნახშირბადისაა, ხოლო ერთი — ჟანგბადის. არის უფერო, ცეცხლსაშიში, ძლიერ აქროლადი ნივთიერება. იხსნება ისეთ ორგანულ გამხსნელებში, როგორებიცაა ალკოჰოლი, ეთერი და აცეტონი. წყალში მცირედ ხსნადია. ფურანი ტოქსიკურია და შეიძლება ადამიანისთვის კანცეროგენული აღმოჩნდეს. სახელი ფურანი მომდინარეობს ლათინური სიტყვა furfur-ისაგან, რაც ნიშნავს ქატოს. პირველად ფურანი აღწერა კარლ ვილჰელმ შეელემ 1780 წელს. ფურანისგან ხდება მრავალი ორგანული ნაერთის მიღება მაგალითად ტეტრაჰიდროფურანის.
წარმოება
ფურანის ინდუსტრიული მიღების ხერხი მდგომარეობს შემდეგში: კატალიზატორად გამოყენებულია პალადიუმი და ხდება ფურფურალის დეკარბონილაცია. მეორე ხერხით კატალიზატორად იყენებენ სპილენძს (სპილენძის(II) ქლორიდს); რეაქცია მდგომარეობს 1,3-ბუტადიენის ოქსიდაციაში.
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
ქოჯა სინან-ფაშა
ქოჯა სინან-ფაშა (Sinan Pasha Topojani, Koca Sinan Paşa; 1520 (სხვა ვერსიით — 1515) ალბანეთი, ოსმალეთის იმპერია — 1596, სტამბოლი, იქვე) —  ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1580-1582, 1589-1591, 1593-1595, 1595, 1595-1596 წლებში.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1520 (სხვა ვერსიით - 1515) წელს ალბანეთში. დევშირმე გახდა სულეიმან I-ის მმართველობის პერიოდში. მოგვიანებით დაინიშნა ქალაქ მალათიის გუბერნატორად. მსახურობდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში — ქ. კასტამონუში, ღაზაში, ნაბლუსში, ერზურუმში და ალეპოში. 1567-1569 და 1571-1573 წლებში ორჯერ ეკავა ეგვიპტის გუბერნატორის თანამდებობა. იემენში აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მიიღო „იემანის დაპყრობლის“ ტიტული.
1574 წელს ქოჯა სინან-ფაშამ უხელმძღვანელა ექსპედიციას ტუნისში. მიუხედავად ესპანელების და იტალიელების წინააღმდეგობისა ტუნისი დაიპყრო. მან დაამუშავა ირანში შეჭრის გეგმა. მიუხედავად სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას წინააღმდეგობისა მისი გეგმა მოიწონეს. იგი დაინიშნა თურქული არმიის მეთაურად ირანში შეჭრისას, 1580 წელს სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას სიკვდილის შემდეგ დიდ ვეზირად დანიშნეს. ლეინტენანტ მეჰმედ-ფაშა ირანის დარბევის შემდეგ მოიხსნა თანამდებობიდან და გადაასახლეს გორში, საიდანაც ამარაგებდა სურსათით თბილისის გარნიზონს. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ იგი დაინიშნა სამის გუბერნატორად. 1588 წელს მეორედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. იგი ამუშავებდა არხების გაყვანის გეგმას.
იგი მონაწილეობა 1591 წლების იანიჩარების აჯანყებაში, რის გაააყენეს თანამდებობიდან. 18 თვის შემდეგ 1593 წელს იგი ბრუნდება სტამბოლში და მესამედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. იმავე წელს იყო დანიშნული თურქული არმიის მეთაურად უნგრეთში, მაგრამ გამარჯვებების მიუხედავად 1595 წლის თებერვალში იგი მოიხსნა თანამდებობიდან და მეჰმედ III-ის მთავრობაში მოსვლის შემდეგ იგი გადაასახლეს მალქარაში, იმავე წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს  და მეოთხედ დაინიშნა უდიდეს ვეზირად. მისი ბრძანებით ჩამოახრჩეს ფერჰათ-ფაშა. მან ავსტრიაში შეჭრის დროს დანიშნა თავისი შვილი თურქეთის არმიის მეთაურად.
სინან-ფაშა ხელმძღვანელობდა ოსმალეთის არმიას ხანგრძლივი ომის დასაწყის ეტაპზე. ვლახეთშილაშქრობის დროს კელუგერენის ბრძოლაში დამარცხდა ვლახეთის მთავრის მიჰაი მამაცის მიერ. ოსმალეთის არმიის განადგურების შემდეგ იგი გადააყენეს თანამდებობიდან და გადაასახლეს მალქარაში. 10 წლის შემდეგ იგი გაანთავისუფლეს თავისი მემკვიდრის ლალა მუსტაფა-ფაშას გარდაცვალებასთან დაკავშირებით და მეხუთედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. 1596 წლის 3 აპრილს ავსტრიაში ლაშქრობის მომზადების პროცესში იგი გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:დაბადებული 1520 კატეგორია:გარდაცვლილი 1596
როშკანი (ანენი-ნოის რაიონი)
როშკანი (Roşcani) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 47 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 563 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
სანაგა
სანაგა (Sanaga) (ზედა დინებაში ჯერემი (დიერემი) Djerem) — მდინარე კამერუნის ცენტრალურ ნაწილში. მიედინება სანაპირო, ცენტრალური, აღმოსავლეთის და ადამავის რეგიონების ტერიტორიებზე.
მორფომეტრია
წარმოქმნილია მდინარე ჯერემის და მდინარე ლომის ერთმანეთთან შეერთების შემდეგ. მდინარის სიგრძე ჯერემთან ერთად შეადგენს 918 კმ-ს, ხოლო მის გარეშე 525 კმ-ს. წყალშემკრები აუზის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 130—135 ათას კმ²-ს.
ჰიდროგრაფია
სათავეს იღებს ადამავის პლატოს ცენტრალური ნაწილის სამხრეთში, დაახლოებით 3 კმ-ით სამხრეთით დასახლებულ პუნქტ გარგიდან, 20 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით მბერეს დეპარტამენტის ადმინისტრაციულ ცენტრ მეიგანგადან, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1050 მეტრ სიმაღლეზე.
შუა დინებაში მდინარეზე არსებობენ ჭორომები და ჩანჩქერები. რამდენიმე განშტოებით ჩაედინება ბიაფრის ყურეში დაახლოებით 50 კმ-ით სამხრეთით ქალაქ დუალიდან, ქმნის ფართე ესტუარს.
შენაკადები
ყველაზე უფრო დიდი შენაკადებია:
წყლის რეჟიმი
მდინარე სანაგა წყალუხვია მთელი წლის განმავლობაში, მდინარეული ჩამონადენი საკმაოდ შესამჩნევად იზრდება შემოდგომით; ზედაპირული ჩამონადენი მხოლოდ წვიმისეული წარმოშობისაა. წყლის რეჟიმის ტიპი — ეკვატორული. წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს დაახლოებით 2000 მ³/წმ-ს, მაქსიმალური — 6950 მ³/წმ-ს, მინიმალური — 234 მ³/წმ-ს.
ეკოლოგია
მდინარე სანაგა პირობითი ბუნებრივი საზღვარია, რომელიც ორ ეკორეგიონს ჰყოფს ერთმანეთისგან: ატლანტის ეკვატორული სანაპირო ტყეები (სამხრეთში) და კროს-სანაგა-ბიოკოს სანაპირო ტყეები (Cross-Sanaga-Bioko coastal forests) (ჩრდილოეთში).
სამეურნეო გამოყენება
მდინარე სანაგას კვეთავს რამდენიმე მთავარი სარკინიგზო ხაზი და ავტომაგისტრალი.
1891 წელს ქალაქ ედეაში მდინარე სანაგაზე გერმანელმა კოლონიზატორებმა ააშენეს ხიდი, მოგვიანებით ასევე აშენდა სარკინიგზო ხიდი; ეს ხიდები მდინარე სანაგაზე სანაპირო რეგიონში დიდი ხნის განმავლობაში (1980-იან წლებამდე) იყვნენ ერთადერთები. ასევე ქალაქ ედეადან სიახლოვეს მდინარე სანაგაზე მდებარეობს ჰიდროელექტროსადგური, რისი საშუალებითაც ქალაქი ედეა გახდა პირველი ელექტროფიცირებული ქალაქი კამერუნში.
ქალაქ ედეას ქვემოთ მდინარე სანაოსნოა. კაშხალი და წყალსაცავი ქალაქ მბაკაუსთან არეგულირებს მდინარეულ ჩამონადენს.
დასახლებული პუნქტები
მდინარის ნაპირების გასწვრივ მდებარეობს ბევრი დასახლებული პუნქტი, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდია შესართავიდან დაახლოებით 70 კმ-ში მდებარე ქალაქი ედეა.
სქოლიო
კატეგორია:კამერუნის მდინარეები
მოქალაქეები
ალეკო ელისაშვილი – მოქალაქეები — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომლის პრეზენტაციაც გაიმართა 2020 წლის 4 აგვისტოს. პარტიამ მონაწილეობა მიიღო 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე. პარტიის ლიდერია ალეკო ელისაშვილი.
ისტორია
2018 წლის 7 დეკემბერს ალეკო ელისაშვილმა დააფუძნა „საქართველოს სამოქალაქო მოძრაობა“. მოძრაობის თანადამფუძნებლები იყვნენ: ლევან იოსელიანი და ვატო სურგულაძე. მაშინ ალეკო ელისაშვილი არ გამორიცხავდა, რომ მოგვიანებით მოძრაობის პარტიად ფორმირება მომხდარიყო. 2020 წლის 4 აგვისტოს ელისაშილმა პარტია „მოქალაქეები“ წარადგინა და ჩაერთო საარჩევნო კამპანიაში.
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ 25 508 ხმა მოიპოვა და მოახერხა პარლამენტში შესვლა. პარტიიდან პარლამენტის წევრებად პარტიული სიით არჩეულნი იქნენ: ალეკო ელისაშვილი და ლევან იოსელიანი. პარტიას ჰყავდა საკუთარი მაჟორიტარობის კანდიდატები, მათ შორის იყო პარტიის თამვმჯდომარე ალეკო ელისაშვილი რომელიც კენჭს საბურთალოს მაჟორიტარულ ოლქში იყრიდა, სადაც პირველ ტურში ხმების 19,38% (14 181 ხმა) მიიღო. მეორე ტურს ელისაშვილმა, მთლიან ოპოზიციასთან ერთად გაყალბებული არჩევნების მოტივით გამოუცხადა ბოიკოტი, მიუხედავად ამისა მისი სახელი და გვარი დატანილი იყო ბიულეტენზე, მეორე ტურში მიიღო ხმების 10,08% (2770 ხმა). გარდა ამისა პარტიას მაჟორიტარობის კანდიდატები წარდგენილი ჰყავდა #22 (ინდიკო ბერძენაძე, 469 ხმა, 0,57%), #24 (ოთარ ქერქაძე, 625 ხმა, 0,99%), #28 (გენრი დოლიძე, 1038 ხმა, 1,34%), #30 (გიორგი გაბაიძე, 349 ხმა, 0,59%) და #21 (დავით გიორგაძე, 541 ხმა, 0,7%) მაჟორიტარულ ოლქებში.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
სუდანი (რეგიონი)
thumb|სუდანის ტიპური ლანდშაფტი სუდანი (بلاد السودان, bilâd as-sûdân სიტყვასიტყვით „შავების ქვეყანა“) — საჰარის სამხრეთით მდებარე ცენტრალური აფრიკის ჩრდილოეთი ნაწილი, რომელიც იმყოფება ეკვატორიდან ჩრდილოეთით მე-5 პარალელამდე. იგი გადაჭიმულია დასავლეთით სენეგალიდან აღმოსავლეთით ეთიოპიამდე და სამხრეთით კენიამდე. ხელსაყრელი კლიმატის გამო ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I ათასწლეულში და ჩვენი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულში აქ ცხოვრობდა მთელი აფრიკის მოსახლეობის ნახევარზე მეტი. მისი ფართობია დაახლოებით 5 მილიონი კმ². სასაზღვრო ზონას სუდანსა და საჰარას შორის ჰქვია საჰელი.
სუბრეგიონები
thumb|დასავლეთ-სუდანური სავანა [[დასავლეთი აფრიკა|დასავლეთ აფრიკაში]] thumb|აღმოსავლეთ-სუდანური სავანა [[ცენტრალური აფრიკა|ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აფრიკაში]] რეგიონი დაყოფილია შემდეგ სუბრეგიონებად: დასავლეთი სუდანი (ჩადის ტბამდე), ცენტრალური სუდანი (ჩადის ტბიდან სუდანის რესპუბლიკისა და სამხრეთ სუდანის რესპუბლიკის საზღვრებამდე), აღმოსავლეთი სუდანი (სუდანის რესპუბლიკისა და სამხრეთ სუდანის რესპუბლიკის ტერიტორიები მდინარე თეთრ ნილოსამდე).
ისტორიულ-ეთნოგრაფიული თვალსაზრისით ერთმანეთთან ახლო მდგომ დასავლეთ და ცენტრალურ სუდანს (აფრიკის ბუნებრივი რეგიონები) ხშირად აერთიანებენ ერთ კულტურულ რეგიონად.
კლიმატი
thumb|დასავლეთ-სუდანის [[სავანა, ნაკრძალი ბურკინა-ფასოში]] რეგიონის კლიმატი სუბეკვატორული და მუსონურია. ზამთარში მოქმედებს ჩრდილო-აღმოსავლეთის პასატი (ზამთრის მუსონი), რომელსაც ხშირად ეძახიან ჰარმატანს, ჭარბობს კონტინენტური ტროპიკული ჰაერი, დგას ცხელი, მშრალი ამინდი. ყველაზე უფრო ცივი თვის საშუალო ტემპერატურა 20-დან 26 °C-მდეა. სუდანის რეგიონის დიდი ნაწილი უკავია ტიპურ სავანებს, რომლებსაც სამხრეთში ცვლის მაღალბალახოვანი (ბალახის სიმაღლე 5 მეტრამდე) სავანა და ფოთლოვან-მარადმწვანე ტყეები. დასავლეთი სუდანი კარგად ირწყვება (ჩადის ტბა) და ნაყოფიერია. აღმოსავლეთ სუდანს აქვს ველის და უდაბნოს ხასიათი.
მოსახლეობა
ყველაზე უფრო მრავალრიცხოვანი ეთნიკური ჯგუფებია — მანდე, ჯოლოფები, სონგაი, ჰაუსა, ბაგირმი და სხვა; ზოგიერთი ხალხი სარწმუნოებით მუსლიმია.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის რეგიონები
ბოემონდ I
ბოემონდ I (დ. 1054 — გ. 17 მარტი,  1111)— ტარანტოს სამთავროს პირველი მთავარი  1088 წლიდან, ანტიოქიის პირველი მთავარი 1098 წლიდან. პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი. წარმოშობით იყო ნორმანი, ჰოტვილების ოჯახის წარმომადგენელი. რობერტ გუისკარის შვილი, სიცილიის სამეფოს მეფის როჯერ II-ის ბიძაშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანტიოქიის მთავრები კატეგორია:დაბადებული 1054 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1111
ნოვა-ნაზარე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
დასავლეთი სუდანი
thumb|სუდანის სავანა (მწვანე ფერი) [[დასავლეთი აფრიკა|დასავლეთ აფრიკაში]] დასავლეთი სუდანი — ცენტრალური სუდანის საპირისპირო ისტორიული რეგიონი დასავლეთ აფრიკაში. მოიცავს მთელი ბურკინა-ფასოს, ცენტრალური და სამხრეთი მალის, ნიგერის, გვინეის, განის, კოტ-დ’ივუარის და მავრიტანიის ნაწილების დღევანდელ ტერიტორიებს. დასავლეთი სუდანის ტერიტორიაზე მდებარეობდნენ შუა საუკუნეების სახელმწიფოები: განის იმპერია (750—1076), ტეკრური (დაახ. 800 — დაახ. 1285), მალის იმპერია (XIII—XV საუკუნეები), სონგაის იმპერია (1462—1591) და სხვები, მოგვიანებით ფულბე ხალხის სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები.
დასავლეთი სუდანის ტერიტორიაზე მდებარეობდა კოლონია საფრანგეთის სუდანი.
კატეგორია:აფრიკის ისტორია კატეგორია:დასავლეთი აფრიკა
ხუტა ახვლედიანი
ხუტა ახვლედიანი (დ. 4 თებერვალი, 1894, გურძემი, მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 იანვარი, 1975) — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, სამხედრო პირი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ჯერ ძველსენაკის, ხოლო შემდეგ ქუთაისის გიმნაზია და თბილისის სასულიერო სემინარია.
მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. გახდა ქართული ჯარის მაიორი საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. ცვლილებები მოხდა სასაზღვრო და საბაჟო სამსახურების სტრუქტურაში 1918 წელს. ამიტომ სხვა სამხედრო პირებთან ერთად ბათუმის საბაჟოს შტატში ჩაირიცხა. 1921 წლის 17 მარტს დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობა უცხოეთში ბათუმის საბაჟოს გავლით წავიდა. ამის გამო ბოლშევიკები საბაჟოს მოხელეებს გაუწყრნენ და ევსევი ახვლედიანსაც არაერთი უსიამოვნება შეხვდა. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ რამდენიმე წლის მანძილზე ახლობლებთან იმალებოდა, ხშირად იცვლიდა მისამართებს, ფარულად ასტრახანში გაემგზავრა 1927 წელს. იქიდან, საფრანგეთში მამიდაშვილებთან აპირებდა წასვლას, მაგრამ ვერ მოახერხა და მანჯურიაში, ქალაქ ხარბინში გადავიდა. იქ იმ დროს ძლიერი ქართული სათვისტომო არსებობდა ივლიანე ხაინდრავას მეთაურობით. ევსევი ახვლედიანს, როგორც ქართული არმიის ოფიცერს და 1924 წლის აჯანყების მონაწილეს ხარბინელები დიდი პატივისცემით შეხვდნენ და ქართული ბიბლიოთეკა ჩააბარეს 20 000 წიგნით. ის წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ბიბლიოთეკას და ახალი გამოცემებით ამდიდრებდა მას. მონაწილეობდა სათვისტომოს ცხოვრებაში. იყო ხარბინის ქართული საზოგადოების მდივანი. ევსევი ახვლედიანმა მანჯურიიდანაც ვერ მოახერხა საფრანგეთში ემიგრირება და იძულებული გახდა პროფესია შეეცვალა. იგი ჩაირიცხა ხარბინის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე 1929 წელს. იაპონიის მიერ ხარბინისა და ჩრდილოეთ მანჯურიის ოკუპაციის შემდეგ, ევსევი ახვლედიანი შანხაიში გადასახლდა და ფრანგულ კონცესიაში დაიწყო მუშაობა 1931 წელს. გახსნა რესტორანიც, სადაც ადგილობრივი და ტურისტად ჩასული ქართველები იყრიდნენ თავს. 1945 წლის აგვისტოში, კვანტუნის არმიის განადგურების შემდეგ, საბჭოთა ჯარი ხარბინში შევიდა. შანხაიში აქტიურად ამუშავდა საბჭოთა საელჩო და ემიგრანტთა ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა. იგი ემიგრაციაში დარჩა და უკვე ხანშიშესულმა კიდევ ერთხელ გამოიცვალა პროფესია. 1957 წელს მუშაობა დაიწყო უხანის, ხოლო 1961 წელს – სუჯოუს პედაგოგიურ ინსტიტუტში რუსული ენის მასწავლებლად. 1961 წელს საბჭოთა კავშირსა და ჩინეთს შორის მომხდარმა უთანხმოებამ და ახალმა კონფლიქტმა შეუძლებელი გახადა ევსევის ჩინეთში დარჩენა. ევსევი ახვლედიანი ჰონკონგში ჩავიდა, ავსტრალიაში გაემგზავრა და სიდნეიში დასახლდა 1963 წელს. განაგრძო ურთიერთობა იქაურ მცირერიცხოვან ქართველობასთან, აგროვებდა ქართულ წიგნებს სიდნეიში მცხოვრები ქართველი ბავშვებისათვის. იმდროინდელ წერილებში ძირითადად ქართულ წიგნებსა და ჟურნალ–გაზეთებს ითხოვდა. შთამომავლობა არ დარჩენია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1894 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
ბომბორა (ანიმაციური ფილმი)
ბომბორა — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია 1968 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 10 წუთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:1968 წლის ანიმაციური ფილმები
ილანთაშის ციხე
ილანთაშის ციხე — ციხე თურქეთში ქალაქ არაკლიიდან მდინარე ყარადერეს ხეობაში. უშუალოდ იმ ადგილს, სადაც ძეგლია დაშენებული ჰქვია ილანთაში. ამ მონაკვეთში ხეობა საკმაოდ ვიწროვდება. ციხე აგებული იყო მდინარის მარცხენა მხარეს ხეობისაკენ წინ წამოზიდული კლდოვანი კონხცის თავზე. ხანგრძლივი დროით ეს ტერიტორია და მათ  შორის  ციხისათვის  განკუთვნილიკლდოვანი  ბორცვიც  ქვისკარიერადგამოიყენებოდა. ამიტომაცაა, რომ  ციხისათვის  განკუთვნილი  ტერიტორიაც  და  ციხის დიდი ნაწილიც დაანგრიეს და ჩვენამდე შემორჩა მხოლოდ კლდის სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთში არსებული კედლების  საძირკვლის მცირე ნაშთები. როგორც ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა გადმოგვცეს, ხელისუფლების ჩარევით ამჟამად აქ შეჩერებულია ნგრევის პროცესი და ქვისგატანა. როგორც ჩანს, პერსპექტივაში გათვალისწინებულია გადარჩენილი ნაწილის აღდგენა-გამაგრება. ციხის აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი და ნაწილობრივ ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი თითქმის განადგურებულია. როგორც შემორჩენილი მცირეოდენი ნაშთების მიხედვით ჩანს, ნაგებობის გეგმა თავის დროზე მთლიანად კლდოვანი ბორცვის კონფიგურაციაზე იყო მორგებული. მას ერთადერთი ისიც საკმაოდ რთული მისადგომი სამხრეთიდან  უნდა ჰქონოდა. როგორც საძირკვლის ნაშთებიდან ჩანს, აქ კედლების სისქეც შესაბამისად განიერია და იგი 90 სმ ან  1,20 მ-მდე აღწევს. აქ არსებული  ნაშთების  ფრაგმენტულობის  გამო,  რაიმე  სრულყო-ფილი  ანაზომის  გაკეთება  შეუძლებელია. ჩანს, რომ  წყობებში  გამოყენებულია  კლდის ქვა, რომელსაც ხშირ შემთხვევაში გარე ზედაპირი ჩამოსწორებული აქვს. მშენებლობაში გამოყენებულია მოთეთრო ფერის დუღაბის საკმაოდ თხელი ფენა. ნაგებობა საკმაოდ ადრეული ჩანს. კონკრეტულად მის თარიღზე საუბარი ჭირს. ციხის უშუალო დანიშნულება უნდა ყოფილიყო ზღვის სანაპირო  ზოლიდან ბაიბურთ-ჩაიკარას მიმართულებით ხეობაზე გამავალი გზის გაკონტროლება.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
დუბლინის ზოოპარკი
დუბლინის ზოოპარკი (Zú Bhaile Átha Cliath ) — ზოოპარკი დუბლინში, ირლანდია. იგი დუბლინის ერთ-ერთ ყველაზე მონახულებად ტერიტორიას წარმოადგენს — დაახლოებით 960 000 სტუმარი წელიწადში.
ისტორია
დუბლინის ზოოპარკი დაარსდა 1830 წელს, ხოლო 1831 წლის 1 სექტემბერს, საჯაროდ გაიხსნა. თავდაპირველად, ზოოპარკში წარმოდგენილი იყო 70-ზე მეტი ფრინველი და 46 ძუძუმწოვარი. 1916 წელს, ზოგიერთი ცხოველი საკვების უქონლობის გამო გარდაიცვალა, თუმცა, მოგვიანებით ეს რაოდენობა აღადგინეს.
1994 წელს, ირლანდიის მთავრობამ მიიღო პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ზოოპარკის განვითარებას და ცხოველებისთვის კონკრეტული პირობების შექმნას მის ტერიტორიაზე.
ცხოველები
ზოოპარკში ცხოვრობენ: სპილოები, ლომები, ვეფხვები, იაგუარები, ლეოპარდები, ბეჰემოთები, ჟირაფები, ანტილოპები, ზებრები, მარტორქისებრნი, გიბონისებრნი, ორანგუტანები, ლემურები, გორილები, მაიმუნები, აფრიკული სირაქლემები, პინგვინები, ფლამინგოები, იგუანასებრნი, პანდები, სურიკატები, ბრაზილიური ტაპირები, ოკაპები, კატისებრი ლემურები, შიმპანზეები და სხვა ცხოველები.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ზოოპარკები
უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი
უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უბნის მიდამოებში. თარიღდება განვითარებულ შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის ეკლესია, რომელსაც სამხრეთიდან ეკვრის გვიანდელი კარიბჭე, სწორკუთხა ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია. დგას გალავნით შემოფარგლულ ეზოს შუა ნაწილში, ნაგებია მოზრდილი ზომის, უხეშად დამუშავებული ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შიგნით კედლების წყობა წვრილი ქვისაა და ტლანქია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დაბზარულია აფსიდის კედელი, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და ჩრდილოეთ -დასავლეთ კუთხე. შემორჩენილ კედლებს აქა-იქ ზედა ნაწილები და საპირე წყობა ჩამოშლილი აქვთ. ეკლესიის ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თარაზულადაა გადახურული, აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღეძზე, ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია, რომლის სამხრეთით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია.
დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში მოზრდილი ქვებით გამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. პილასტრის მოპირდაპირედ ჩრდილოეთ კედელი დანგრეულია. საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელშია. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ღიობი ორ მოზრდილ ქვაშია გამოკვეთილი და ზემოთკენ საგრძნობლად ვიწროვდება. სარკმელს გარს ევლება დაუდერად გამოკვეთილი თაღოვანი საპირე - ორ გრეხილ ლილეს შორის მოქცეული ბრტყელი ზედაპირი, რომელზეც ორნამენტის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. მინაშენი გეგმით კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია, ნაშენი ლოდებით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ქვის ზღუდარითაა გადახურული. შიგნით მინაშენი გადახურულია ისრული ფორმის კამარით.
კამარის დასავლეთ ნახევრის უმეტესი ნაწილი ჩამონგრეულია. გარედან მინაშენს ორკალთა სახურავი ხურავს. კომპლექსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია თითმის ნანგევებად ქცეული სწორკუთხა ნაგებობა, რომელიც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გალავნის კედლებითაა შემოზღუდული. ერთადერთი შესასვლელი შენობას აღმოსავლეთ კედელში აქვს. ამავე კედელში ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშია. გალავანი ძირითადად წრიული მოხაზულობისაა. მისი უმეტესი ნაწილი დანგრეული. შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან ჰქონია, რომლისგანაც აღმოსავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. კომპლექსის ტერიტორიაზე კიდევ რამდენიმე ნაგებობა მდგარა.
კომენსკის უნივერსიტეტი
კომენსკის უნივერსიტეტი (Univerzita Komenského v Bratislave Universitas Comeniana Bratislavensis) — სლოვაკეთის უდიდესი უნივერსიტეტი. სახელი ეწოდა ჩეხი პედაგოგის იან ამოს კომენსკის პატივსაცემად. შედის ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის, უტრეხტის ქსელის შემადგენლობაში.
ისტორია
უნივერსიტეტი დაარსდა 1919 წელს ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთანავე პრაღაში მდებარე კარლის უნივერსიტეტის დახმარებით. თავდაპირველად უნივერსიტეტში მხოლოდ ერთი, სამედიცინო ფაკულტეტი არსებობდა, მაგრამ უკვე 1921 წელს გაიხსნა ფილოსოფიისა და იურიდიული ფაკულტეტები. 1939-1954 წლებში ეწოდებოდა სლოვაკეთის უნივერსიტეტი. ამჟამად უნივერსიტეტში 13 ფაკულტეტია, რომელზეც დაახლოებით 30 000 სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტთან არსებობს ბოტანიკური ბაღი.
ცნობილი კურსდამთავრებულები
უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდნენ ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწეები ალექსანდრე დუბჩეკი და გუსტავ ჰუსაკი, ასევე თანამედროვე სლოვაკეთის ორი პრეზიდენტი ივან გაშპაროვიჩი და ზუზანა ჩაპუტოვა. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები არიან სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრები: ვლადიმირ მეჩიარი, იოზეფ მორავჩიკი, რობერტ ფიცო და იგორ მატოვიჩი, რომაული სამართლის ისტორიის სპეციალისტი პეტერ ბლაგო და პოეტი შტეფან ჟარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის უნივერსიტეტები
მასტერსი 2014 (სნუკერი)
მასტერსი 2014 (Masters 2014, აგრეთვე ცნობილია, როგორც Dafabet Masters 2014 — სპონსორის სახელწოდების მიხედვით) — სნუკერის პროფესიონალური არარეიტინგული ტურნირი. ტარდებოდა 2014 წლის 12 იანვრიდან 19 იანვრამდე ალექსანდრა-პალასში, ლონდონში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა რონი ო’სალივანი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა მარკ სელბი ანგარიშით 10:4. კომპანია Dafabet-მდა პირველად გაუწია სპონსორობა სნუკერის ტურნირს.
შარშანდელი ჩემპიონის, მარკ სელბის, დამარცხებით რონი ო’სალივანმა მოიგო მასტერსის მე-5 ტიტული კარიერაში.
საპრიზო ფონდი
შარშანდელთან შედარებით საპრიზო ფონდი 100 ათასი ფუნტი სტერლინგით გაიზარდა და გახდა 600 ათასი ფუნტი სტერლინგი. ქვემოთ მოცემულია საპრიზო ფონდის განაწილება მონაწილეთა შორის:
სქოლიო
კატეგორია:მასტერსი (სნუკერი) კატეგორია:2014 წელი სნუკერში
ისლამური განვითარების ბანკი
ისლამური განვითარების ბანკი (البنك الإسلامي للتنمية; Islamic Development Bank) — საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაცია, რომელიც საუდის არაბეთში, ქალაქ ჯიდაში მდებარეობს.
ისტორია
ისლამური განვითარების ბანკი დაფუძნდა 1973 წლის 18 დეკემბერს ორგანიზაცია ისლამური კონფერენციის მონაწილე ქვეყნების ფინანსთა მინისტრების პირველი კონფერენციის დროს.
ისლამური განვითარების ბანკს აქვს გაეროს გენერალური ასამბლეის დამკვირვებლის სტატუსი.
ამჟამად დაფუძნებულია ისლამური განვითარების ბანკის ჯგუფი, რომელიც მოიცავს შემდეგ ორგანიზაციებს:
მიზნები და ამოცანები
მარცხნივ|მინი|205x205პქ|ბანკის შენობა [[დაკა|დაკაში]] ისლამური განვითარების ბანკის ჯგუფის ფუნქციებია წევრ ქვეყნებში ეკონომიკური და სოციალური განვითარების პროექტების დაფინანსება. ბანკი მოქმედებს შარიათის კანონებისა და პრინციპების საფუძველზე. ბანკის ვალუტა არის ისლამური დინარი. ოფიციალური ენა არაბულია, თუმცა ინგლისური და ფრანგული ენებიც გამოიყენება.
2013 წლის 22 მაისს IDB-ს საწესდებო კაპიტალმა 150 მილიარდი დოლარი შეადგინა, რათა მუსლიმებს, ორგანიზაციის წევრ და არაწევრ ქვეყნებში, უკეთ მოემსახურონ.
წევრობა
ამჟამად 57 სახელმწიფო ბანკის წევრია. ბანკში წევრობის ძირითადი მოთხოვნაა მონაწილეობა ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციაში, ბანკის კაპიტალში წევრობის საფასურის გადახდა და ბანკის დირექტორთა საბჭოს მიერ მიღებული წესების, პროცედურებისა და პირობების დაცვა.
ბანკის ყველაზე მსხვილი წილის მფლობელია საუდის არაბეთი (26.57%), ასევე ალჟირი (10.66%), ირანი (9.32%), ეგვიპტე (9.22%), თურქეთი (8.41%), არაბთა გაერთიანებული საამიროები (7.54%), ქუვეითი (7.11%), პაკისტანი (3.31%), ლიბია  (3.31%), ინდონეზია (2.93%).
სქოლიო
კატეგორია:დაარსებული 1975 წელს კატეგორია:საერთაშორისო ბანკები კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები კატეგორია:საუდის არაბეთის ეკონომიკა კატეგორია:ისლამური ბანკები
ტერეზა ლიზიელი
ტერეზა წმინდანობის ერთ-ერთი ყველაზე მეტად მნიშვნელოვანი მოდელია, რამდენადაც „მარტივი და პრაქტიკულია სულიერი ცხოვრების მიახლოვებისათვის“ მისი მაგალითი კათოლიკე მორწმუნეებისთვის. წმინდა ფრანცისკე ასიზელთან ერთად ეკლესიის ისტორიაში ყველაზე პოპულარული წმინდანია. პაპმა პიუს X-მ მას „თანამედროვეობის უდიდესი წმინდანი“ უწოდა.
ტერეზა ადრეული ასაკიდანვე ჩართული იყო სულიერ ცხოვრებაში. 1888 წელს 15 წლის ასაკში მონაზვნად აღიკვეცა და შეუერთდა თავის ორ უფროს დას ლიზიის მონასტერში, ნორმანდიაში. ცხრა წლის განმავლობაში სხვადასხვა საქმეს ასრულებდა, როგორიც იყო მონასტრის ხარჯთაღმრიცხველობა, დიასახლისობა და სხვა. გარდაიცვალა ტუბერკულოზით 24 წლის ასაკში ნელი და მტანჯველი სიკვდილით. ხსენების დღეა 1 ოქტომბერი (3 ოქტომბერი).
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი წმინდანები კატეგორია:კათოლიკე ფრანგები კატეგორია:კათოლიკე ეკლესიის მასწავლებლები
იოან კაბაი
იოან კაბაი (Yohan Cabaye; დ. 14 იანვარი, 1986, ტურკუენი) — ფრანგი ფეხბურთელი, „კრისტალ პალასისა“ და საფრანგეთის ნაკრების წევრი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2012 წლის ევროპისა და 2014 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ნიუკასლ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები კატეგორია:კრისტალ პალასის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
არგოხის ყველაწმინდის ეკლესია
250px|მინი არგოხის ყველაწმინდის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ არგოხში, დგას სოფლის სამხრეთით 200 მეტრზე, მთაზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს.
აღწერილობა
დარბაზული ეკლესია (მინაშენიანად 5,7 X 5,7 მ) ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. წყობა ირეგულარულია. ტლანქად დამუშავებული ქვიშაქვის მოზრდილი ქვებით ნაწყობ გარეთა კუთხეებში აქა-იქ შირიმის ქვებიცაა ჩართული. კედლები გარედან მოსწორებულია ბათქაშით, რომლითაც შევსებულია ნაკერები და ნაწილობრივ დაფარულია ქვის ზედაპირი. მოგვიანებით ეკლესია გარედან შეულესავთ (შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები).
ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან, მინაშენიდანაა. კარი მინაშენის მხრიდან ქვის არქიტრავით ყოფილა გადახურული, ხოლო შიგნით თაღოვანია. თაღი შესასვლელის წირთხლებს უშუალოდ არ ერწყმის, ღიობზე ოდნავ განიერია და ქუსლის დონეზე მცირე საფეხურებს ქმნის. ეკლესიის შიდა სივრცე ვიწრო და მაღალია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს - თითო სწორკუთხა ნიში. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის ბაქანი ნავის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღი აფსიდის კუთხეების დამაგვირგვინებელ მარტივი პროფილის (თარო და ოდნავ შეზნექილი მრუდი) იმპოსტებს ეყრდნობა. დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. ორივე სარკმელი კედლის ზედა ნაწილშია და ქვის ფილებით ჰორიზონტალურადაა გადახურული.
ეკლესია მოხატულია. მოხატულობა XIII საუკუნეს განეკუთვნება. 250px|მინი| არგოხის ყველაწმინდის ეკლესიის მხატვრობა საკურთხევლის მოხატულობა ორ რეგისტრადაა გაყოფილი. კონქში წარმოდგენილია ვედრების დიდი ზომის კომპოზიცია, რომელიც ავსებს მთელ კონქს და თითქმის სარკმლის თაღის წვერს აღწევს. მაცხოვრის მონუმენტური გამოსახულება სიდიდით ბევრად სჭარბობს ღვთისმშობლისა და იოანეს ფიგურებს. მაცხოვარს მოწითალო-ყავისფერი ქიტონი და თეთრი ჰიმატიონი აცვია. მის მარჯვენა მხარეზე წვრილი თეთრი ხაზებით იმიტირებულია ღვთაებრივი ნათელი. მოხატულობის მეორე რეგისტრში ეკლესიის მამები ყოფილან გამოსახულნი. კონქის თაღის წინა სიბრტყეზე შერჩენილია ოსტატურად შესრულებული ასომთავრული წარწერის ნაშთები.
მეორე რეგისტრის მხატვრობა შემონახულია დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე. დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში გაირჩევა ჯოჯოხეთის წარმოტყვევნა, ჩრდილოეთ კედელზე, დასავლეთით — ამაღლება, აღმოსავლეთით — სულიწმინდის მოფენა. კამარის ცენტრალურ ნაწილში მთელ სიგრძეზე გავლებულია მცენარეული ორნამენტის ზოლი ყოფდა სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფერდების მოხატულობას.
მხატვრობა მეტად დახელოვნებული ოსტატის შესრულებულია. კომპოზიციები მრავალფიგურიანია. მოძრაობა რბილი და მსუბუქია, პროპორციები — დახვეწილი, ნახატი — მოქნილი და ნატიფი. კოლორიტში ჭარბობს ყვითელი, მოწითალო-ყავისფერი, ნაცრისფერი, ლურჯი და თეთრი ფერები. ეკლესიის ფასადები სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ სამკაულს. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თაღს ნალესობით ნალისებრი ფორმა აქვს მიცემული. კედლები დასრულებულია ოდნავ გამოშვერილი, ქვიშაქვის ნატეხი ქვებით ნაწყობი, სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე, ფრონტონის ძირებთან, ჰორიზონტალური შენაკეცები აქვს.
ეკლესიას სამხრეთით თანადროული სწორკუთხა მინაშენი ეკვრის, რომლის სამხრეთ კედელში ორმალიანი თაღოვანი შესასვლელია მოწყობილი (აღმოსავლეთის მალი თაღის ქუსლის დონემდე ამოშენებულია). თაღები ეყრდნობა ტლანქად ნაგებ, სადა კაპიტელით დაგვირგვინებულ მრგვალ სვეტს (გვიანდელია). მინაშენში აღმოსავლეთით სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია სწორკუთხა ტრაპეზი.
ეკლესიის ეზოს სამხრეთიდან ქვითკირის საყრდენი კედელი (სიმაღლე დაახლოებით 2 მ, სიგრძე 25 მ) აქვს, რომელიც სამი მძლავრი ნახევარწრიული კონტრფორსითაა გამაგრებული.
არგოხის ყველაწმინდის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რუსენი (ანენი-ნოის რაიონი)
რუსენი (Ruseni) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 8 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 090 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
ლურდესი (ნორტე-დე-სანტანდერი)
ლურდესი (Lourdes) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 407 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 86 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ატრეზია
ატრეზია — ორგანიზმის ბუნებრივი ხვრელის (მაგალითად, საყლაპავის, გულის სარქველების, უკანა ტანის, საშოს) უქონლობა ან შეზრდა.
სამკარიანი სარქვლის ატრეზია
სამკარიანი სარქვლის ატრეზია გულის თანდაყოლილი მანკების 1-3%-ს შეადგენს. მას ფალოს ტეტრადისა და მაგისტრალური არტერიის ტრანსპოზიციის შემდეგ მესამე ადგილი უკავია ლურჯ (ციანოზურ) მანკებს შორის. ამ მანკის დროს მარჯვენა წინაგულსა და პარკუჭს შორის კავშირი არ არის. დაავადებას ყოველთვის ახლავს თან წინაგულთაშუა ძგიდის დეფექტი, მარცხენა პარკუჭის ზრდა, მარჯვენის დაპატარავება და განუვითარებლობა. მთელი ვენური სისხლის მარჯვენა წინაგულიდან ხვრელის საშუალებით გადადის მარცხენა წინაგულში. როდესაც წინაგულთაშუა ძგიდის ხვრელი არც ისე დიდია, მარჯვენა წინაგულში წნევა იზრდება, რის გამოც ის იწელება და დიდდება. სისხლი გროვდება მარჯვენა წინაგულში და დიდ ვენებში, რომლებსაც სისხლი სხეულის სხვა ნაწილებიდანაც მოაქვთ. ვითარდება ვენური შეგუბება. მარჯვენა წინაგულში ვენური და არტერიული სისხლი ერთმანეთს ერევა. ორგანიზმში ვრცელდება ჟანგბადით არასათანადოდ გამდიდრებული სისხლი, ამიტომ ავადმყოფებს ედებათ მოლურჯო ფერი. გულის ტუმბოს ფუნქციას ერთი მარცხენა პარკუჭი ასრულებს. მანკის გამოვლინება ფილტვის არტერიაში წნევაზეა დამოკიდებული.
სიმპტომები და მიმდინარეობა
ამ დეფექტის მქონე ახალშობილებს კანზე სილურჯე დაჰკრავთ. ყვირილის, ტირილისა და წოვის დროს ციანოზი ძლიერდება. ასაკნთან ერთად სილურჯე იმატებს. მოსალოდნელია გონის დაკარგვა, რასაც თან სდევს ტუჩებისა და ყურის ნიჟარების გალურჯება. ავადმყოფს აქვს დოლის ჯოხის ან საათის მინის მსგავსი თითები. სისხლში იზრდება ერითროციტებისა და სხვა უჯრედების რაოდენობა. ავადმყოფები ჩამორჩებიან ფიზიკური განვითარებით. ფიზიკური დატვირთვისას ეწყებათ ქოშინი. თანდათანობით ყალიბდება გულის უკმარისობა. ქირურგიული ჩარევის გარეშე ბევრი ბავშვი სიცოცხლის პირველსავე წელს იღუპება, თუმცა ყოფილა შემთხვევები, როცა ასეთ ავადმყოფს 30 ან 60 წლამდეც კი მიუღწევია.
მკურნალობა
თუ ბავშვის მდგომარეობა მძიმეა, დაუყოვნებლივ უნდა გაკეთდეს ოპერაცია. თუ მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია, შეიძლება ოპერაცია გადაიდოს 6-12 თვით. ოპერაციული მკურნალობის დროს სიკვდილიანობა შეადგენს 2-20%-ს. ოპერაციის შედეგი დამოკიდებულია მანკის ანატომიურ თავისებურებებზე.
სიმპტომები და მიმდინარეობა
საყლაპავის ატრეზიის სიმპტომები დაბადებისთანავე ვლინდება. ესენია:
კვების მცდელობა მდგომარეობას აუარესებს, კერძოდ, მატულობს სუნთქვის უკმარისობის მოვლენები, რაც განპირობებულია რძის ასპირაციით. ბავშვი მოუსვენრადაა, მატულობს ციანოზი, ქოშინი, ფილტვებში ისმინება დიდი რაოდენობით სველი ხიხინი. როგორც წესი, ვითარდება პნევმონია, რისი მიზეზიცაა რძისა და ნერწყვის ასპილაცია და ტრაქეაში სასულე-საყლაპავის ფისტულიდან კუჭის შიგთავსის გადასროლა.
აღნიშნული სიმპტომების არსებობისას უნდა მოხდეს საყლაპავის ზონდირება. ატრეზიის დროს კათეტერი საყლაპავის ბრმა ბოლოს ებჯინება, ამის გამო შეყვანისას ჰაერი ხმაურით გამოდის ბავშვის ცხვირიდან და პირიდან.
ატრეზიის დონის დასადგენად ტარდება რეტნგენოლოგიური გამოკვლევა საკონტრასტო ნივთიერებების გარეშე.
მკურნალობა
საყლაპავის ატრეზიის მკურნალობა ქირურგიულია. ოპერაციისათვის მზადება იწყება ჯერ კიდევ სამშობიაროში: პირიდან ლორწოს ამოქაჩვა, დატენიანებული ჟანგბადის მიცემა, პირიდან კვების გამორიცხვა. ტარდება პოლისინდრომული თერაპია. ოპერაციული მკურნალობის მეთოდი ატრეზიის ფორმაზეა დამოკიდებული.
საშოს ატრეზია
საშოს ატრეზია საშოს კედლების ერთმანეთთან შეზრდას ჰქვია. ეს პათოლოგია ხშირად თანდაყოლილია, მაგრამ შეიძლება განვითარდეს საშოს ტრავმის ან მასზე ოპერაციული ჩარევის გართულების შედეგად. ატრეზია შეიძლება იყოს სრული და ნაწილობრივი (საშოს ზედა, ქვედა ან შუა მესამედში).
სიმპტომები და მიმდინარეობა
საშოს ატრეზიის მთავარი კლინიკური გამოვლინება მენსტრუაციული ციკლის უქონლობა ან დარღვევაა. გოგონებს ხშირად მხოლოდ ამ ნიშნის მიხედვით უდგინდებათ თანდაყოლილი ატრეზია. მენსტრუაციული სისხლის შეგუბებას ატრეზიის ადგილის ზემოთ ჰემატოკოლპს და ჰემატომეტრს (სიტყვასიტყვით - „სისხლიანი საშო“ და „სისხლიანი საშვილოსნო“) უწოდებენ. ექიმ-გინეკოლოგს სპეციალური გამოკვლევის გარეშეც შეუძლია ჰემატოკოლპის დანახვა (ეს ატრეზიის დონეზეა დამოკიდებული). მაგალითად, ატრეზიის ქვედა მესამედში ლოკალიზაციისას ჰემატოკოლპი ტომარასავით გამოიბურცება საშვილოსნოს ყელში. ატრეზიის დროს მენსტრუაციის უქონლობის პარალელურად აღინიშნება საშოს ტკივილი ან ქავილი. ხანგრძლივად მიმდინარე ატრეზის დროს შესაძლებელია ტემპერატურის მატება და ქრონიკული ცხელების აღმოცენება.
საშოს ატრეზიის დროს აღინიშნება ტკივილი ან დისკომფორტი სქესობრივი აქტის პერიოდში. ტკივილის ინტენსივობა ატრეზიის დონეზეა დამოკიდებული.
ატრეზიის დროს ორსულობა და ბავშვის გაჩენა შეუძლებელია, მაშინაც კი, თუ ატრეზია ორსულობის ფონზე განვითარდა.
მკურნალობა
ამ დაავადების მკურნალობა ქირურგიულია. რაც უფრო ადრე ჩატარდება ოპერაცია, მით უკეთესი იქნება შედეგი. ოპერაციისას ხდება საშოს პლასტიკა, რომლის მიზანი მისი გამტანობის აღდგენაა. ოპერაციის წინ უნდა ჩატარდეს საშოს რენტგენოგრაფიული ან ენდოსკოპიური გამოკვლევა ატრეზიის დონისა და ხანგრძლივობის დასადგენად. გარდა ამისა, ექოსკოპიურად უნდა იქნეს გამოკვლეული მცირე მენჯის ღრუს ორგანოები, რათა დადგინდეს მათი მდებარეობა ატრეზიის ადგილის მიმართ (ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ატრეზიის ზემოთა მდებარეობისას) და თავიდან იქნეს აცილებული ოპერაციის დროს შარდის ბუშტის, სწორი ნაწლავის კედლის ან საშვილოსნოს შემთხვევითი დაზიანება.
ოპერაციის შემდეგ რამდენიმე დღე აღინიშნება საშოდან სისხლიანი გამონადენი და ტკივილი. როდესაც გამონადენი გაქრება (ოპერაციიდან 4-5 დღის შემდეგ), ტარდება გინეკოლოგიური გამოკვლევა, რათა შემოწმდეს, ხელახლა ხომ არ შეეწება ერთმანეთს საშოს კედლები. ასეთი შემოწმება ოპერაციის შემდეგ პირველი ორი კვირის განმავლობაში რამდენიმეჯერ ტარდება. ავადმყოფი შინ 10-14 დღეში ეწერება.
სქოლიო
კატეგორია:ანატომია კატეგორია:დაავადებები
ლანგსტროთის სკა
მინი|ლანგსტროტის სკის დაბალი სართული ლანგსტროთის სკა — სართულებიანი ტიპის საფუტკრე სკა. თავისი სიმარტივისა და ღირსებების გამო ეს სკა ყველაზე მეტადაა გავრცელებული. იგი გამოიგონა ლორენცო ლანგსტროთმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეფუტკრეობა
ისკისიაკოვო
ისკისიაკოვო (Искисяково; Иҫкесәк) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება კუზიანოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 53 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 53 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 68 ადამიანი.
კოჯრის ახალი გზა
კოჯრის ახალი გზა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); მისასვლელი მარო მაყაშვილის აღმართიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ბუ
ბუ, რუხი ბუ, ტყის ბუ, ან ჩვეულებრივი ტყის ბუ (Strix aluco) — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა.
საშუალო სიდიდისაა, მისი სხეულის სიგრძეა 38 სმ-მდე; ფრთის შლილი 95–105 სმ; მასა 420–590 გრამი, დედალი ზომით უფრო დიდია. ფრენის დროს კარგად უჩანთ ფართო გრძელი ფრთები და საკმაოდ მოკლე კუდი. საერთო შეფერილობა ჟანგმიწოვან-მორუხო (მოყვითალომდე) ან ჟანგმიწოვან-წითურია; სხეულის ქვედა ნაწილი უფრო ღია ფერისაა; გვხვდება მელანისტი ეგზემპლარებიც. ჯდომისას, ისივე როგორც ფრენისას, მხრებსა და ფრთის მფარავ ბულბულზე ემჩნევა თეთრი ზოლები. ზურგზე ბაცი და მკვეთრი ლაქები აყრია. მკერდზე გასდევს გრძივი ფართო მუქი ლაქები. თვალები დიდი ზომის და ახლო-ახლო განლაგებული, ფერად შავი. ნისკარტი ყვითელი, მოკლე და ვიწროა; იგი მაგარი წვერით მთავრდება; ზედა ნაწილში ნესტოებია განლაგებული. თავზე არ აქვს წაგრძელებული ბუმბულის კონები, ე. წ. „ყურები“. ძლიერი თითები ბასრი ბრჭყალებით ბოლოვდება. ძახილი — მაღალი „ჰუ-ჰუ-ჰუუუ“ და გრძელი „კუვიტ“.