cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მშრალი ხიდი
ისტორია
ამ ადგილზე ხიდის აგება 1830-იან წლებში გადაწყდა, რათა გადაეჭრათ მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე ახლად აღმოცენებულ უბნებთან (ჩუღურეთი, კუკია, გერმანელთა დასახლება) დაკავშირების პრობლემა. შემუშავდა კაპიტალური ხიდის პროექტი. სამუშაო უნდა დაფინანსებულიყო ხიდის იჯარით გაცემით, მაგრამ საჯარო ვაჭრობა არ შედგა მსურველთა გამოუცხადებლობის გამო. მშენებლობისთვის გამოყოფილი თანხა სამხედრო მიზნებს მოხმარდა. კაპიტალური ხიდის ნაცვლად 1840-იან წლებში ამ ადგილზე მესანგრეები აშენებდნენ დროებით ხის ხიდებს, რომელსაც რეგულარულად იტაცებდა ადიდებული მდინარე.
1840-იან წლებში მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის დავალებით არქიტექტორმა ჯოვანი სკუდიერიმ შეადგინა ხიდის ახალი პროექტი. ნაგებობა ორი, დიდი და მცირე ხიდებისაგან შედგებოდა, მტკვრის ძირითად კალაპოტსა და მის მარჯვენა ტოტზე. მშენებლობა 1848 წელს დაიწყო, თუმცა რამდენიმეჯერ შეფერხდა, იცვლებოდნენ მოიჯარადეები. 1848 წლის 26 ნოემბერს ვორონცოვმა საზეიმო ვითარებაში ჩაუყარა საძირკველი ახალი ხიდის ბურჯებს. 1849 წელს მდინარემ წაიღო ხის ხიდი. სკუდიერიმ მხოლოდ მტკვრის მარჯვენა ტოტზე ერთმალიანი ხიდის აგება მოასწრო, ის 1851 წელს ტაძრის მშენებლობისას დაიღუპა.
თავიდან მას „მიხეილის მცირე ხიდი“ ერქვა, მოგვიანებით ეწოდა „ნიკოლოზის ხიდი“. თლილი ქვით ამოყვანილი ხიდის ქვეშ XX ს-ის 30-იანი წლებამდე მტკვრის ტოტი მიედინებოდა, რომელიც ორბელიანთა, მოგვიანებით კი მადათოვის კუთვნილ კუნძულს გამოყოფდა. ორი ხიდის შესაერთებლად ადგილი რომ აეწიათ, კუნძულის შესაბამის ნაწილში უზარმაზარი მიწაყრილი გაკეთდა. სანაპიროს გზის გაყვანამდე გაჩნდა ახალი ქუჩა, რომლის გაყოლებაზე დაიდგა სავაჭრო დუქნები და ფარდულები. 1930-იან წლებში ტოტის დაშრობის გამო კუნძული გაქრა, ხიდი კი შემორჩა და მას „მშრალი ხიდი" დაერქვა.
ქვის თაღოვანი ხიდის მალის სიგრძეა 32 მ (ამ მხრივ ის ერთ-ერთი უდიდესი იყო რუსეთის იმპერიაში), სავალი ნაწილის სიგანე - 11 მ. ხიდს დღემდე თითქმის უცვლელად აქვს შენარჩუნებული პირვანდელი სახე. მშრალი ხიდი განუყოფელია მტკვრის მარჯვენა ნაპირის მიმდებარე განაშენიანებისგან. ამ მხრივ უმნიშვნელოვანესია ხიდის თავში, ერთმანეთის პირდაპირ მდგომი ორი ნაგებობა - ყოფილი სასტუმროები „გრანდ-ოტელი" და „ლონდონი". კლასიცისტური ელემენტების მქონე შენობები ხის და რკინის აივნებით არის შემკული. საყურადღებოა სასტუმრო „ლონდონის" მთავარი ფოიეს სივრცითი გადაწყვეტა და არქიტექტურული მორთულობა. მშრალი ხიდის პარაპეტზე გაკრულია სამახსოვრო დაფა ჯოვანი სკუდიერის სახელით - წარწერით ქართულ და იტალიურ ენებზე. მოკლე ქუჩას, რომელიც ხიდს ალექსანდრეს ბაღთან აკავშირებს, 2006 წელს „იტალიის ქუჩა“ ეწოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის ხიდები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში
Calyptomyrmex nedjem
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
.hk
რესურსები ინტერნეტში
hk კატეგორია:კომუნიკაციები ჰონკონგში
ზაეჩარის ოლქი
ზაეჩარის ოლქი (Зајечарски управни округ) — ოლქი სერბეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, შედის ცენტრალური სერბეთის შემადგენლობაში, ესაზღვრება ბულგარეთს.
მინი|მარცხნივ|ოლქის თემები
მოსახლეობა
ოლქის ტერიტორიაზე ცხოვრობს: 124,4 ათასი სერბი (90 %), 7,2 ათასი ვლახი (5 %), 1,2 ათასი ბოშა (1 %) და სხვანი. მინი|მარცხნივ|200px|ზაეჩარის ოლქის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა (2002)
მიგრიაულთა
მიგრიაულთა — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (მაღაროსკარის თემი), გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1400 მ, დუშეთიდან 46 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰენრი VII
ჰენრი VII (Henry VII; დ. 28 იანვარი, 1457, პემბროკის ციხესიმაგრე, უელსი — გ. 21 აპრილი, 1509, ლონდონი) — ინგლისის მეფე და ირლანდიის ლორდი 1485–1509 წლებში. პირველი ტიუდორი მეფე ინგლისის ტახტზე.
შვილები
ჰენრისა და ელისაბედ ტიუდორს ჰყავდათ რვა შვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1457 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1509 კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:უზურპატორები კატეგორია:ტიუდორები კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
ორდი (მდინარე)
ორდი (Ord River) — მდინარე ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიის შტატში. სიგრძე 320 კმ. სახელი ეწოდა 1877–1880 წლებში დასავლეთ ავსტრალიის გუბერნატორის, ჰარი ორდის პატივსაცემად, მოგზაურ ალექსანდრე ფორესტის მიერ, რომელმაც 1879 წელს მდინარე აღწერა.
მდინარე სათავეს უელსის მთიდან იღებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დასავლეთ ავსტრალიის მდინარეები
იმერეთის აჯანყება (1810)
იმერეთის აჯანყება 1810 — ბრძოლა იმერეთის სამეფოს დამოუკიდებლობისათვის.
აჯანყების ცენტრი იყო ლომსიანთხევი. პირველი შეტაკება მოხდა საქარაში 22 ივნისს. ქაიოსრო აბაშიძემ 2000-იანი რაზმით დაამარცხა მაიორი კალატოზოვი. საქართველოს მთავარმართებელმა ალექსანდრ ტორმასოვმა თბილისიდან 3200 კაცისაგან შემდგარი ჯარი გაგზავნა დიმიტრი ორბელიანის ხელმძღვანელობით. ორბელიანმა რაზმი 2 ნაწილად გაყო: ერთი ალის გზით დაიძრა, მეორე კი ვახანის. ერთი ნაწილი, ტიხოვკის ბატალიონი აჯანყებულებმა ბნელათხევში გაანადგურეს. ორბელიანი იძულებული გახდა ოთხდღიანი ბრძოლების შემდეგ შეჩერებულიყო. . 16 ივლისს ტორმასოვმა ორბელიანის ნაცვლად სარდლად დანიშნა გრიგოლ როზენი. ორბელიანი როზენს არ დაელოდა, ჩხერამდე გზა გაიკვალა და ციხე დაიკავა. ჩხერში მეთაურობა გადაიბარა როზენმა. ჩხერიდან ქუთაისამდე გზაზე მან დაამარცხა 5 ათასი კაცისაგან შემდგარი იმერთა ჯარი. ბრძოლაში მოკლეს აჯანყებულთა ერთ-ერთი მეთაური დიმიტრი აბაშიძე. 26 ივლისს ცხრაწყაროსთან ბრძოლაში როზენმა დაამარცხა აჯანყებულები, ამ ბრძოლაში დაიღუპა ქაიხოსრო აბაშიძე. 27 ივლისს მდინარე ყვირილასთან როზენმა დაამარცხა იმერლების 4000-იანი რაზმი ქაიხოსრო წერეთლის მეთაურობით. 28 ივლისს როზენმაისევ დაამარცხა წერეთელი სიმონეთის ტყეში და ქუთაისს მიადგა. 4-10 აგვისტოს მიმდინარეობდა ბრძოლები რიონთან და გელთთან სოლომონ II-ის შესაპყრობად. სოლომონ II ერთხანს ხანისწყლის ხეობაში გამაგრდა, მაგრამ ბოლოს დამარცხდა და სექტემბრის მიწურულს იძულებული გახდა ისევ ახალციხის საფაშოსათვის შეეფარებინა თავი. იმერეთში სამეფო გააუქმეს და რუსეთის მმართველობა შემოიღეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს აჯანყებები კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
ნაკალა
ისტორია
თავდაპირველად ნაკალა პატარა დასახლება იყო, პორტუგალიელების დროს კი პორტის სახით დაიწყო განვითარება. ამ პერიოდში ქალაქი გახდა მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის ცენტრი. მრეწველობის ძირითად დარგებს შორის იყო ცემენტის, სიზალისა და აკაჟუს წარმოება. ქალაქში არის პატარა, თანამედროვე ჰოსპიტალი.
ტრანსპორტი
ნაკალაზე გადის სარკინიგზო ხაზი. ქალაქში არის ნაკალის პორტი და ნაკალის აეროპორტი.
დემოგრაფია
ქვეყნის მოსახლეობა წლების მიხედვით :
კალიუმი
კალიუმი (kalium; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, პირველი ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — პირველი ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, Iა) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 19, ატომური მასა — 39.098, tდნ — 63.5 °C, tდუღ — 757.64 °C, სიმკვრივე — 0.89 გ/სმ3. მოვერცხლისფრო-თეთრი, მსუბუქი, ძლიერ რბილი და ადვილადდნობადი ლითონი. ბუნებრივი კალიუმი შედგება ორი სტაბილური (93.258%),  (6.73%) და ერთი სუსტადრადიოაქტიური  (0.0120%) იზოტოპისაგან. კალიუმის ზოგიერთი ნაერთი ცნობილია უძველესი დროიდან. 1807 წელს ჰ. დეივიმ ოდნავ დანესტიანებული მყარი მწვავე კალის ელექტროლიზით გამოყო და უწოდა მას პოტასიუმი. 1809 წელს ლ. გილბერტმა შემოიღო ტერმინი „კალიუმი“ (არაბულიდან ალ-კალი-პოტაში).
ფიზიკური თვისებები
მოვერცხლისფრო-თეთრი მეტალია. სიმკვრივე 0,86 გ/სმ3, ძალიან მსუბუქია, ადვილად იჭრება დანით. ბუნებრივი კალიუმი შედგება ორი სტაბილური 3919K (93,08 %) და 4119K (6,91 %) და ერთი რადიოაქტიური იზოტოპისაგან 4019K (0,01 %). ლღობის ტემპერატურა 100 °C-ზე დაბალია.
იზოტოპები
ბუნებრივი კალიუმი შედგება 3 იზოტოპისაგან. ორი მათგანი მდგრადი სტაბილურია: 39K (იზოტოპური გავრცობადობა 93,258 %) და 41K (6,730 %). მესამე იზოტოპია 40K (0,0117 %) წარმოადგენს ბეტა-აქტიურს ნახევრად დაშლის პერიოდია 1,251 წელი. ბუნებრივი კალიუმის ყოველ გრამში 1 წმ-ის განმავლობაში იშლება საშუალოდ 32 ბირთვი 40K, რის გამოც, მაგალითად ადამიანის 70 კგ. ორგანიზმში ყოველ წამში ხდება მიახლოებით 4000 რადიოაქტიული დაშლა. ითვლება რომ 40K არის გეოთერმული ენერგიის ერთ ერთი მთავარი წყარო მიწის წიაღში. კალიუმიან მინერალებში, თანდათანობით გროვდება 40Ar, კალიუმ-40 -ის დაშლის ერთ ერთი პროდუქტი, რაც საშუალებას იძლევა ქანების წლოვანების დადგენისა; კალიუმ-არგონის მეთოდი წარმოადგენს ბირთული გეოქრონოლოგიის ძირითად მეთოდს.
სტანდარტული ატომური მასა
კალიუმის სტანდარტულ ატომურ მასად მიღებულია — 39,098, რომელიც როგორც წესი იანგარიშება ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილურ იზოტოპტთა საშუალო შეწონილი მასით, მათი დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად.
ბუნებაში გავრცელება
ბუნებაში ტუტე მეტალები თავისუფალი სახით არ გვხვდებიან. კალიუმი შედის სხვადასხვა მინერალების და მთის ქანების-სილიკატების შედგენილობაში. მიწის ზედაპირის მყარ ქერქში ის ასზე მეტ მინერალს წარმოშობს, გარდა ამისა, მცირე რაოდენობით ის ასეულობით სხვა მინერალების შემადგენლობაშიც შედის. მისი საშუალო შემადგენლობა მიწის ქერქში 2,5 % უახლოვდება. ეს საკმაოდ დიდი რიცხვია და იმის მაჩვენებელია, რომ კალიუმი გაბატონებულ ელემენტთა რიცხვს ეკუთვნის. მიწაზე კალიუმის ატომების აკვანს გრანიტები და მჟავე ლავები წარმოადგენენ. ეს ქანები ადვილად იშლებიან მიწის ზედაპირზე-ჰაერის, წყლისა და ნახშირმჟავას მოქმედებით. როდესაც დედამიწის სიღრმეში ცივდება გამდნარი მაგმა და ცალკეული ელემენტები მასში მოძრაობის უნარის, მქროლადი გაზების ანდა, პირიქით, მოძრავ, ადვილად მდნადი ნაწილაკების წარმოქმნის მიდრეკილების მიხედვით ნაწილდებიან, კალიუმი სწორედ ამ უკანასკნელთ მიეკუთვნება. კალიუმი შავი და თეთრი ფერის ქარსების შემადგენლობაშიც შედის.ოკეანეთა ფსკერის ბაზალტურ ქანებში კი ის 0,3 %-ზე მეტი არ არის. ზღვის წყალში მის მხოლოდ უმნიშვნელო რაოდენობას ვხვდებით, დედა-ქანებში კალიუმის ყოველი 1000 ატომიდან ზღვის აუზს მხოლოდ 2 ატომი აღწევს, 998-ს კი ნიადაგის საფარი შთანთქავს და ამაშია ნიადაგის სასწაულებრივი ძალა. კალიუმის ატომები იმდენად თავისუფლად არიან შებმული ნიადაგთან, რომ მცენარის ყოველ უჯრედს თავისუფლად შეუძლია მათი შთანთქმა და თავის სასიცოცხლოდ გამოყენება. ამგვარად, თავისი მიგრაციის ერთ-ერთ ციკლს კალიუმი ნიადაგიდან იწყებს: ის შეიწოვება მცენარეთა ფესვებით, გროვდება მათ მკვდარ დანაგროვებში, ნაწილობრივ გადადის ცხოველისა და ადამიანის ორგანიზმებში და ისევ ლპობის შედეგად უბრუნდება ნიადაგს, საიდანაც ის ოდესღაც ცოცხალმა უჯრედმა ამოიტანა. 200px|thumb|left|კალიუმი
ქიმიური თვისებები
კალიუმის ოქსიდი კი მიიღება ჟანგბადით ღარიბ გარემოში ლითონის გახურებით, არაუმეტეს 180 °C ან კალიუმის სუპეროქსიდის გახურებით კალიუმ ლითონთან ერთად
მიღება
კალიუმი ელექტროლიზური გზით მიიღება. მეტალურ კალიუმს იღებენ კალიუმის ქლორიდის ნალღობის ელექტროლიზით. right|thumb|100px|კალიუმის იონების ალის იისფერი
კალიუმოვანი სასუქები
კალიუმის მარილები უმთავრესად გამოიყენებიან სასუქებად. კალიუმის უკმარისობა ნიადაგში შესამჩნევად ამცირებს მოსავალს და მცენარეთა წინააღმდეგობას არაკეთილნაყოფიერი პირობების მიმართ. ამიტომ მოპოვებული კალიუმის მარილების 90%-მდე გამოიყენება კალიუმოვანი სასუქების სახით. მნიშვნელოვან კალიუმოვან სასუქებს წარმოადგენენ: ნედლი მარილები, რომლებიც წარმოადგენენ დაფქვილ ბუნებრივ მარილებს, უპირეტესად მინერალებს სილვინიტს NaCI•KCIდა კაინიტს MgSO4•KCI•3H2O. ბუნებრივი კალიუმის მარილების გადამუშავების შედეგად მიღებული კონცენტრირებული სასუქები-ესენია KCI და K2SO4. პოტაშის K2CO3 შემცველი მერქნისა და ტორფის ნაცარი. ქლორკალიუმი(KCI) მაღალპროცენტული თეთრი წვრილკრისტალური მარილია. მინარევების სახით შეიცავს ნარინჯისფერ და წითელ კრისტალებს. ფიზიოლოგიურად მჟავე სასუქია, ხასიათდება ჰიგროსკოპულობით. გამოიყენება ყველა კულტურაში. მიუხედავად იმისა, რომ ქლორს შეიცავს მცირე რაოდენობით, ქლორისადმი მგრძნობიარე კულტურებში(კარტოფილი, თამბაქო, ვაზი, ხახვი, კომბოსტო და სხვ.) მისი შეტანა სასურველია თესვის ან დარგვის წინ შემოდგომაზე ან გაზაფხულზე, რათა ამ პერიოდის ნალექების ზემოქმედებით ქლორი ჩაირეცხოს ქვედა ფენებში. კალიუმის გვარჯილა მოყვითალო რუხი ფერის კრისტალური, ნაკლებ ჰიგროსკოპული მარილია. გამოიყენება ყველა ტიპის ნიადაგზე ყველა კულტურაში. კალიუმთან ერთად სასუქში აზოტის შემცველობა ბევრად განაპირობებს მის მაღალ ეფექტს. კალიმაგნეზია კრისტალური მოთეთრო ფერის მარილია ყვითელი მინარევებით. ხასიათდება კარგი ფიზიკური თვისებებით, არის როგორც ფხვნილისებრი, ისე გრანულირებული. გამოიყენება ყველა კულტურაში. კალიუმ- მაგნეზიური კონცენტრატი რუხი ფერის გრანულირებული მარილია. ნაკლებ ჰიგროსკოპულია. ცეცხლ და ფეთქებად საშიშია, დაცული უნდა იქნეს შენახვის და უსაფრთხოების წესები. გამოიყენება ყველა კულტურაში, მათ შორის ქლორისადმი მგრძნობიარე კულტურებშიც. ნიტროფოსკა თეთრი მონაცრისფრო მარილია, არაჰიგროსკოპულია, ნორმალური შენახვის პირობებში არ იბელტება გამოიყენება ერთწლიან და მრავალწლიან კულტურებში.
I Wanna Be Your Man
I Wanna Be Your Man — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში With The Beatles, რომელიც გამოვიდა 1963 წელს. სიმღერის საკუთარი ვერსია ასევე ჩაიწერა და The Beatles-ის ალბომამდე, სინგლზე გამოიცა ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1963 წლის სიმღერები
აფრიკული ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი
აფრიკული ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი — ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტის აფრიკული ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ამერიკული შეერთებული შტატების დედაქალაქის ეროვნულ ცენტრში. მისი კოლექციები მოიცავს 9,000-მდე ტრადიციულ და თანამედროვე აფრიკული ხელოვნების ნიმუშებს როგორც სუბსაჰარული აფრიკის ტერიტორიიდან, ასევე ჩრდილოეთ აფრიკიდან. მუზეუმში დაცულია 300,000 ფოტოსურათი და 50,000 ბიბლიოთეკის ტომი. ეს იყო პირველი დაწესებულება, რომელიც მიეძღვნა აფრიკულ ხელოვნებას შეერთებულ შტატებში და რჩება უდიდეს კოლექციად. გაზეთმა, ვაშინგტონ პოსტმა მუზეუმს უწოდა საერთაშორისო ხელოვნების საყრდენი და შეერთებული შტატების თანამედროვე აფრიკული ხელოვნების მთავარი ადგილი.
მუზეუმი დაარსდა 1964 წელს საგარეო სამსახურის ოფიცრისა და უბრალო პირის მიერ, რომელმაც შეიძინა აფრიკული ხელოვნების სხვადასხვა საგნები გერმანიაში და რამდენიმე სახლი კაპიტოლ ჰილში, რათა შემდგომ ეს კოლექციები ვიზიტორებისთვის გამოეფინა. კოლექცია ორიენტირებული იყო აფრიკულ ტრადიციულ ხელოვნებაზე, ჰქონდა საგანმანათლებლო მისია - შავი კულტურული მემკვიდრეობის უკეთესად შესწავლა. 1979 წელს, მუზეუმი შეუერთდა ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტს და ორი წლის შემდეგ გახდა აფრიკული ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი. ახალი, მიწისქვეშა მუზეუმის შენობა დასრულდა 1987 წელს, ეროვნული მოლის მახლობლად და სმითსონის სხვა მუზეუმების მიმდებარედ. ის სმითსონის ინსტიტუტის ყველაზე პატარა მუზეუმებს შორისა ერთ-ერთია.
ისტორია
1950-იან წლებში ამერიკის საგარეო სამსახურის ოფიცერმა უორენ რობინსმა შეაგროვა აფრიკული ფიგურები, ნიღბები, წიგნები და ქსოვილები გერმანული ანტიკვარული მაღაზიებიდან. ვაშინგტონში დაბრუნებისთანავე, 1960 წელს მან შეიძინა სახლი კაპიტოლ ჰილზე და გამოფინა თავისი კოლექცია. მუზეუმის, ხელოვნების და დაფინანსების გამოცდილების გარეშე, რობინსს სჯეროდა, რომ კოლექციას შეეძლო გაეძლიერებინა ინტერრაციალური სამოქალაქო უფლებები და გაეუმჯობესებინა ეროვნული შავი კულტურული მემკვიდრეობისადმი მოსახლეობის ინტერესი. 1963 წლიდან შეუდგა კაპიტოლ ჰოლის სახლების გაფართოებას, მათ შორისაა ყოფილი აბოლიციონისტის, ფრედერიკ დუგლასის სახლი. კოლექციებმა საბოლოოდ დაიკავეს ცხრა ქალაქის სახლი.
მუზეუმი ოფიციალურად დაარსდა 1964 წელს, როგორც აფრიკული ხელოვნების მუზეუმი. 1976 წლისთვის, აფრიკის ხელოვნების მუზეუმს ჰყავდა 20-კაციანი პერსონალი, 6000 საგნებიანი კოლექცია, ხოლო რობინსი აფრიკაში იყო ნამოგზაურები. მინი| მუზეუმის ორიგინალური ადგილმდებარეობა, კაპიტოლ ჰილზე.
კოლექციები
მარჯვნივ|მინი| სპეციალისტი ამზადებს გამოფენას, [[1987 წელს]] აფრიკული ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი პირველი დაწესებულება იყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რომელიც ემსახურებოდა აფრიკული ხელოვნების კულტურული ნამუშევრების შენახვას და პოპულარიზაციას. ამის შემდეგ, 1984 წელს ნიუ-იორკში გაიხსნა ცენტრი აფრიკული ხელოვნებისთვის, რომელსაც დღეს აფრიკული ცენტრის სახელწოდებითაა ცნობილი. ეროვნული მუზეუმის კოლექცია, აფრიკულ ცენტრთან შედარებით, ბევრად უფრო ვრცელია. 2008 წლის მონაცემებით, იგი შედგებოდა 9,000 ობიექტისა და 300,000 ფოტოსგან. ობიექტები მიეკუთვნება მე-15 საუკუნის ქანდაკებებს. ხოლო ფოტომასალაში შედის ფოტოჟურნალისტების ელიოტ ელისოფონისა და კონსტანტს სტიუარტ ლარაბის ნამუშევრები. ფოტოგრაფმა ელისოფონმა გააშუქა მე-20 საუკუნის ძირითადი მოვლენები ჟურნალისთვის, სიცოცხლე, ხოლო ლარაბიმ მეორე მსოფლიო ომისა და სამხრეთ აფრიკის ცხოვრება. 2004 წლისთვის მუზეუმს ჰქონდა 400 თანამედროვე ნამუშევრები. მუზეუმი აგროვებს ნივთებს, რომლებიც ტრადიციული და ესთეტიკური ღირებულებისაა.
1980-იანი წლების შუა პერიოდში მუზეუმი გადავიდა ეროვნულ მოლში, მისი მუდმივი კოლექცია შედგებოდა 6000-ზე მეტი ხელოვნების ობიექტისგან (მაგ., ქანდაკება, ხელნაკეთი ნივთები, ქსოვილები) და ელისოფონის დიდი ფოტოგრაფიული კოლექციისგან. მუზეუმის კოლექციაში შენახულია ედოელების სპილოს ძვლის კოვზი და ოქროს გულსაკიდს რობერტ ვუდს ბლისის ქონებიდან.
ათწლეულის განმავლობაში კოლექცია დღითიდღე ფართოვდებოდა. 1997 წელს, ფოტოგრაფმა კონსტანტ სტიუარტ ლარაბიმ მუზეუმს გადასცა 3000 ფოტო სამხრეთ აფრიკიდან. 2005 წელს, მუზეუმმა მიიღო Walt Disney-Tishman-ის კრებული, რომელიც მოიცავს 525 აფრიკული ხელოვნების ნამუშევრებს. სმითსონის ინსტიტუტთან შეერთების შემდეგ, გაიზარდა მუზეუმში არსებული წიგნების რაოდენობაც, 3,000-დან 30,000-მდე. მუზეუმი ახლა შეიცავს 50,000 წიგნს ვიზუალური ხელოვნების, რელიგიის, კულინარიის, ანთროპოლოგიის და ისტორიის შესახებ.
მუზეუმმა თავისი პირველი 25 წლის განმავლობაში უმასპინძლა 130 სპეციალურ გამოფენას და სმიტსონიანთან შეერთების დღიდან ყოველწლიურად მასპინძლობს ორ-სამ დროებით გამოფენას.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ვაშინგტონში კატეგორია:ვაშინგტონის მუზეუმები კატეგორია:ვაშინგტონის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ვაშინგტონის არქიტექტურა კატეგორია:აფრიკული ხელოვნების მუზეუმები
მიხეილ ანთაძე
მიხეილ ანთაძე (დ. 10 ივლისი, 1956, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი და რეჟისორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1956 წლის 10 ივლისს ქალაქ თბილისში.
1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1987 წელს კი თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი.
1975 წელს პირველი ნაწარმოებები გამოაქვეყნა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალმანახ „პირველ სხივში“.
მიხეილ ანთაძე არის ავტორი სასწავლო მეთოდისა „თეატრალიზებული სწავლა/სწავლება“.
დადგმული აქვს 40-მდე ზღაპარ-სპექტაკლი, მათ შორის: „ნაცარქექია“, „ორი ცრუპენტელა“, „ტელეფონი“, „კონკია“, „ფიფქია“, „კომბლე“, „თოვლის ბაბუას არჩევნები“, „ჰარი პოტერი და მისი მეგობრები“, „ზღაპარი მუსიკის შესახებ“ და სხვა.
1990 წლიდან არის მწერალთა კავშირის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები მიხეილ
Calyptomyrmex nummuliticus
Calyptomyrmex nummuliticus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Calyptomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მურგეიტი (სადგური)
მურგეიტი (Moorgate) — ლონდონის მეტროპოლიტენის და ნეიშენალ რეილის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ლონდონის სიტიში მურგეიტთან მდებარეობს; ლონდონის კედლის ჩრდილოეთით.
კატეგორია:ნორთერნის ხაზის სადგურები კატეგორია:წრიული ხაზის სადგურები კატეგორია:მეტროპოლიტენის ხაზის სადგურები კატეგორია:ჰამერსმით-ენდ-სიტის ხაზის სადგურები
Omniweb
ყველაზე ინოვატორული გამოგონება ომნივებში თავის დროზე იყო პოპ-აპ ფანჯრების დაბლოკვა. ეს ინოვაცია სხვა ბრაუზერებმაც სწრაფად აიტაცეს.
ომნივები დამუშავებულია კოკოას (აპი) გამოყენებით, რომელიც მაკ ოს X-ის შესაძლებლობების სრულად გამოყენების საშუალებას იძლევა. ის ასევე იყენებს ქუარცს მკვეთრი სურათებისა და მკაფიო ტექსტის გამოსახულების მისაღებად, მას ასევე შეუძლია რამდენიმე პროცესორით იმუშაოს და ასევე რამდენიმე ფანჯრის ერთ ინტერფეისში უჯრებისა და ტაბების მეშვეობით განთავსება.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაუზერები
მარიამ უგრელიძე
მარიამ ქრისტეფორეს ასული უგრელიძე (დ. 26 იანვარი, 1885, დიღომი (სოფელი) — გ. 20 მაისი, 1960, დიდუბის პანთეონი) — ქართველი ექიმი.
ბიოგრაფია
1904 წლიდან საწვლობდა პეტერბურგის ქალთა უმაღლეს სამედიცინო კურსებზე. 1909 წელს დაამთავრა მონპელიეს უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1914 წელს ლოზანას (შვეიცარია) უნივერსიტეტი.
1905 წლის იანვრის რევოლუციის დროს იგი ქუჩებში დახმარებას უწევდა დაჭრილ მუშებს. რევოლუციური აღტკინება სტუდენტთა გარკვეულ ნაწილსაც გადაედო. იგი დაუკავშირდა სოციალ-დემოკრატთა ორგანიზაციას. მეფის აგენტებს ეს შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ და 1906 წელს დააპატიმრეს. მას ბრალად ედებოდა სამხედრო ნაწილებში რევოლუციური პროკლამაციების გავრცელება. 2 წელიწადს ამყოფეს ციხეში, შემდეგ ემიგრაციაში. 1918 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. მუშაობა დაიწყო სამხედრო ჰოსპიტალში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ ქალაქის პირველ საავადმყოფოს ბავშვთა განყოფილებაში. 1921 წლის მარტში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პედიატრიის კათედრა დაარსდა, რომლის ფუძემდებელი პროფესორი სიმონ გოგიტიძე გახლდათ, ძირითად საქმიანობას კი კათედრაზე მარიამ უგრელიძე ასრულებდა. 1930 წელსი მას მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა და სამკურნალო ფაკულტეტის ბავშვთა სნეულებათა კათედრის გამგედ დაინიშნა. მომდევნო ოცდაათი წლის განმავლობაში ინტენსიურ საექიმო, პედაგოგიურ, სამეცნიერო და საზოგადოებრივ მუშაობას ეწეოდა ბავშვთა ჯანდაცვის კუთხით. მას სამოცდაათზე მეტი მეცნიერული ნაშრომი აქვს შესრულებული. მათი უმრავლესობა თარგმნილია სხვადასხვა ენაზე და წაკითხულია საერთაშორისო კონსილიუმებსა და კონფერენციებზე. მისი ნაშრომები ეხება ბავშვთა ასაკის როგორც ფიზიოლოგიის, ისე პათოლოგიის, თერაპიისა და ჰიგიენის მნიშვნელოვან პრობლემებს. იგი ბევრს მუშაობდა მედიცინის ისტორიის საკითხებზეც საქართველოში. ფასდაუდებელია მისი ნაშრომები ბავშვის ფიზიკური განვითარების, ბავშვის კვების, რაქიტის, დისტროფიის, რევმატიზმის, ტუბერკულოზისა და აეროთერაპიის შესახებ. პედიატრი, პირველი ქართველი პროფესორი ქალი.
რესურესბი ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
დედოფალ ელისაბედის კუნძულები
thumb|300px|დედოფალ ელიზაბედის კუნძულები ჩრდილოეთ კანადაში. {{legend|#ffff66|ნუნავუტი}}{{legend|#ffccff|ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიები}}{{legend|#d5fe94|კვებეკი}}{{legend|#ffffcc|გრენლანდია}} დედოფალ ელისაბედის კუნძულები (Îles de la Reine-Élisabeth) — კანადის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე კუნძულების ჯგუფი, რომლებიც მიეკუთვნება კანადის არქტიკულ არქიპელაგს. ეს კუნძულები შედის კანადის ორი ტერიტორიის ნუნავუტის და ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიების შემადგენლობაში.
გეოგრაფია
არქიპელაგში შემავალი კუნძულების ფართობი შეადგენს 419,061 კმ²-ს. ამ ტერიტორიებს დედოფალ ელისაბედის სახელი ეწოდა გაერთიანებული სამეფოს დედოფლის ელისაბედ II-ის პატივსაცემად, რომელიც 1953 წლიდან კანადის დედოფალიცაა. კუნძულები საკმაოდ უკაცრიელია, მიუხედავად ამისა აქ მოიპოვება ნავთობი.
ამ ტერიტორიაზე პირველად ევროპელებმა ფეხი 1616 წელს დადგეს, მათ აღმოაჩინეს სხვა კუნძულებიც. XIX საუკუნეში აქ მოეწყო ნორვეგიელთა ექსპედიცია. დედოფალ ელისაბედის კუნძულებში მრავლად შედის დიდი და მცირე კუნძულები, ისინი ძირითადად მუდმივი ყინულებითაა დაფარული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადის კუნძულები კატეგორია:დედოფალ ელისაბედის კუნძულები
რომენ როლანი
რომენ როლანი (Romain Rolland; დ. 29 იანვარი 1866 — გ. 30 დეკემბერი 1944) — ფრანგი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, წერდა რომანებს, პიესებსა და ესეებს. 1915 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „მისი ლიტერატურული ნაშრომების ამაღლებული იდეალიზმისა და ჭეშმარიტების სიყვარულისთვის, რომლითაც მან სხვადასხვა ტიპის ადამიანები აღწერა.“
როლანი საფრანგეთში იოსებ სტალინის ერთ-ერთი პირველი მხარდამჭერი იყო. ასევე ცნობილია მწერლის ურთიერთობა ზიგმუნდ ფროიდთან, რომელზეც მან დიდი გავლენა მოახდინა.
ბიოგრაფია
ცნობილი ფრანგი მწერალი რომენ როლანი დაიბადა კლამსიში, 1866 წელს. უმაღლესი სკოლის დამთავრების შემდეგ მიიღო ისტორიული მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი. რამდენიმე წლით მივლინებული იყო რომში, სადაც დაწერა პირველი ნაშრომი, ისტორიული ესე „ლუი დე ბერკენის უკანასკნელი პროცესი“. შემდგომი ორი ნაშრომი მის სადოქტორო დისერტაციას წარმოადგენდა: „თანამედროვე ლირიკული თეატრის საწყისები“ და „XVI საუკუნის იტალიური მხატვრობის დაცემის მიზეზები“.
პარიზში დაბრუნების შემდეგ როლანი პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა „ეკოლ ნორმალსა“ და სორბონში. ასწავლიდა ხელოვნების ისტორიასა და მუსიკათმცოდნეობას. როლანმა გამოაქვეყნა „გამოჩენილ ადამიანთა ცხოვრება“: „ბეთჰოვენი“, „მიქელანჯელო“, „ტოლსტოი“ და „ჰენდელი“. 1898 წლიდან იგი თეატრმა გაიტაცა. პიესები „მგლები“, „დანტონი“, „14 ივლისი“ შეადგენენ „რევოლუციური თეატრს“. მოგვიანებით ამ ციკლს ემატება კიდევ რამდენიმე პიესა. პიესების მეორე ციკლს ავტორმა „რწმენის ტრაგედიები“ უწოდა სახელად.
1903 წლიდან როლანმა დაიწყო გამოქვეყნება თავისი ცნობილი რომანისა – „ჟან-კრისტოფი“, რომელიც ათი ტომისაგან შედგება. ამ "მუსიკალური რომანით, გმირული სიმფონიით" როლანს სურდა თანამედროვეებში გაეღვიძებინა მორალური ენერგიის, კეთილშობილების, მეგობრობისა და მაღალი მისწრაფებების გრძნობები. 1913 წელს როლანმა ფრანგული აკადემიის დიდი ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. 1919 წელს გამოდის „კოლა ბრონიანი“. მწერლის შემდგომი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია „კლერამბო“, „მოხიბლული სული“, ოთხტომიანი ნაშრომი ბეთჰოვენის შესახებ და სხვა.
პირველი მსოფლიო ომის დროს მწერალი შვეიცარიაში იმყოფებოდა და იქ წერდა თავის ცნობილ მოწოდებას, რომელშიც მსოფლიოს ყველა კეთილი ნების ადამიანს მოუწოდებს შეწყვიტოს ურთიერთჟლეტა. მთელი სიცოცხლის განმავლობაში როლანი ჩაბმული იყო საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იბრძოდა პროგრესისა და სამართლიანობისათვის. ხელმძღვანელობდა ომის საწინააღმდეგო შეკრებებს, უარი თქვა გოეთეს მედლის მიღებაზე, რომელიც მას ჰიტლერის მთავრობამ მიანიჭა. გამოქვეყნებული აქვს სტატიები: „როგორ შევუშალოთ ხელი ომს“, „სალამი რუსეთის რევოლუციას“. იგი ჩამოვიდა სსრკ–ში, შეხვდა გორკის და საბჭოთა კავშირის მეგობარი გახდა.
რომენ როლანი დიდ თაყვანს სცემდა თაგორსა და განდის, ბოროტების წინააღუმდგომლობის თეორიას, რაც ნათლად ჩანს ნაწარმოებებში „მაჰათმა განდი“, „ცოცხალი ინდოეთის მისტიკისა და მოქმედების შესახებ“, „ინდოეთი“, „რამაკრიშნას ცხოვრება“ და სხვა.
სიცოცხლის ბოლო წლებში როლანი მშობლიურ ვეზლეში ცხოვრობდა და დღიურებზე მუშაობდა, წერდა ავტობიოგრაფიულ მემუარებს: „შინაგანი მოგზაურობა“; დაწერა მოგონებები შარლ პეგის შესახებ და სხვა.
როლანი გარდაიცვალა 1944 წელს, ვეზლეში.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი ესეისტები კატეგორია:სოციალისტები კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი პაციფისტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ჯაპანა
ჯაპანა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგოითის თემში (სოფლები: ნიგოითი, ქვიანი, ჩოლაბარგი, ჭყონაგორა, ჯაპანა, ჯიხეთის მონასტერი). მდებარეობს გურიის ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირას, ზღვის დონიდან 50 მ. ქალაქ ლანჩხუთიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. სოფელში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-მახინჯაურის ხაზზე, გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა, საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12. ასევე გადის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა ჯაპანა-აბაშა. სოფლის ტერიტორიაზე არის სამი ტბა: ჯაპანის ტბა, დიდი ნარიონალი და მცირე ნარიონალი.
ციხე
სოფელში შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – შუა საუკუნეების ციხე. ციხე მდებარეობს კლდოვან ბორცვზე. ყველაზე მაღალ ადგილას აღმართულია ციხის ციტადელი, რომელსაც გარს ერტყმის ბურჯებითა და კოშკებით გამაგრებული გალავანი. კედლები ნაგებია „ფარდაგულად“ – ქვით, აგურითა და ბათქაშის ხსნარით. ციხის მახლობლად დიდი ნასოფლარია, სადაც შემორჩენილია 3 ეკლესიის ნაშთი, მათ შორის ერთია „პატარა ჯიხეთად“ წოდებული ეკლესია.
თევზის მეურნეობა
საბჭოთა პერიოდში, 1934 წელს სოფელში მოეწყო თევზის მეურნეობა 140 ჰექტარ ფართობზე. ტბორები წყალს იღებდა მდინარე რიონისა და ხევისწყლისგან. მისი მწარმოებლურობა 70-80 ტონას შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გაერთიანებული სამეფო
დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფო, ცნობილი როგორც გაერთიანებული სამეფო (UK ან U.K.) ან დიდი ბრიტანეთი — სუვერენული სახელმწიფო დასავლეთ ევროპაში, ბრიტანეთის კუნძულებზე. მოიცავს კუნძულ დიდი ბრიტანეთს, კუნძულ ირლანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს და მრავალ პატარა კუნძულს. მას ერთი სახმელეთო მეზობელი ჰყავს — ირლანდია. სახმელეთო საზღვრების გარდა, დიდი ბრიტანეთი გარშემორტყმულია ატლანტის ოკეანით, აღმოსავლეთით - ჩრდილოეთის ზღვით, სამხრეთით - ლა-მანშის სრუტითა და სამხრეთ-დასავლეთით - კელტების ზღვით. დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიას ერთმანეთისგან ირლანდიის ზღვა ჰყოფს. ქვეყანა საფრანგეთს უკავშირდება ევროგვირაბით. გააჩნია მსოფლიოში მე-12 ყველაზე გრძელი სანაპირო ზოლი. ფართობი – 240,000 კმ2
მმართველობის მხრივ არის უნიტარული საპარლამენტო დემოკრატია და კონსტიტუციური მონარქია. ამჟამინდელი მონარქია მეფე ჩარლზ III. დედაქალაქი არის ლონდონი, გლობალური ქალაქი და ფინანსური ცენტრი 10.3 მილიონი მცხოვრებით.
გაერთიანებულ სამეფოში შედის ოთხი ქვეყანა: ინგლისი, შოტლანდია, უელსი და ჩრდილოეთ ირლანდია. მათი დედაქალაქები, შესაბამისად, არის: ინგლისი, ედინბურგი, კარდიფი და ბელფასტი. ინგლისის გარდა, ქვეყნებს აქვთ თავიანთი ჩამოყალიბებული მთავრობები, თითოეული განსხვავებული უფლებამოსილებით. სხვა ძირითად ქალაქებს მიეკუთვნება: ბირმინგემი, გლაზგო, ლიდზი, ლივერპული და მანჩესტერი.
ახლომდებარე მენი, გერნზი და ჯერზი გაერთიანებულ სამეფოს არ ეკუთვნის; ისინი წარმოადგენენ სამეფოს დაქვემდებარებაში მყოფ გვირგვინის მიწებს, რომელთა წარმომადგენელი და მცველი დიდი ბრიტანეთის მთავრობაა. ბრიტანეთის გავლენა მკაფიოდ შეინიშნება მისი ყოფილი კოლონიების ენაში, კულტურასა და პოლიტიკურ სისტემაში. ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტით, გაერთიანებული სამეფოს ეკონომიკა მსოფლიოში მე-6 უდიდესია, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუტის (PPP) მიხედვით მე-9 ადგილს იკავებს. გააჩნია მაღალშემოსავლიანი ეკონომიკა და ადამიანის განვითარების ინდექსის ძალიან მაღალი რეიტინგი (მსოფლიოში მე-14 ადგილი). იყო მსოფლიოში პირველი ინდუსტრიული ქვეყანა და უპირველესი ძალა XIX-XX საუკუნეების დასაწყისში. დიდი ბრიტანეთი რჩება დიდ ძალად, საერთაშორისო მასშტაბის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური, კულტურული, სამხედრო, სამეცნიერო და პოლიტიკური გავლენით. არის ბირთვული კლუბის წევრი; სამხედრო ხარჯების მიხედვით იკავეს მსოფლიოს მე-6 პოზიციას. 1946 წლის პირველი სესიიდან მოყოლებული, არის გაეროს უსაფრთხოების საბჭოს მუდმივი წევრი.
გაერთიანებული სამეფო არის ერთა თანამეგობრობის, ევროპის საბჭოს, დიდი შვიდეულის, დიდი ოცეულის, ნატოს, ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD), ინტერპოლის, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის მოწინავე წევრი. იგი 1973 წლის 1 იანვრიდან, 47 წლის განმავლობაში, 2020 წლის 31 იანვრამდე იყო ევროკავშირის წევრი.
ისტორია
thumb|შოტლანდიის პარლამენტის შენობა|150px XV საუკუნის ბოლოს ძლიერი ცენტრალიზებული სახელმწიფო. 1707 წელს მიღებული იქნა აქტი ინგლისისა და შოტლანდიის კავშირის შესახებ, 1801 წელს გაერთიანდა ბრიტანეთი და ირლანდია. 1918 წელს ჩრდილოეთი ირლანდია ინკორპორირებულ იქნა გაერთიანებულ სამეფოში. 1931 წელს — შეიქმნა ბრიტანეთის თანამეგობრობა, რომელიც 54 ქვეყანას (ყოფილ დომინიონებსა და კოლონიებს) აერთიანებს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დაიწყო ბრიტანეთის იმპერიის დაშლა. უკანასკნელ წლებში შოტლანდიისა და უელსის მოსახლეობა აქტიურად ითხოვდა საკუთარი პარლამენტების შექმნას. ჩრდილოეთ ირლანდიის მოსახლეობის კათოლიკური ნაწილი კი მოითხოვს შეერთებას ირლანდიის რესპუბლიკასთან. ამან გამოიწვია სამეფოს ამ ნაწილში სამოქალაქო ომის დაწყება 1961 წელს. 1994 წელს მიღწეულ იქნა შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ, თუმცა პრობლემის საბოლოო მოწესრიგებამდე ალბათ ჯერ კიდევ შორია. 1993 წელს რატიფიცირებულ იქნა მაასტრიხტის შეთანხმება. უკანასკნელ წლებში ბრიტანეთის სახელმწიფო მოწყობაში სერიოზული ცვლილებები განხორციელდა, კერძოდ, ედინბურგსა და კარდიფში — შეიქმნა შოტლანდიისა და უელსის ასამბლეები.
გეოგრაფია და ბუნება
გაერთიანებული სამეფოს ფართობი დაახლ. 245 000 კვ. კმ-ია. იგი მდებარეობს ჩრდილო ატლანტიკურ ოკეანესა და ჩრდილოეთის ზღვას შორის და გამოყოფილია საფრანგეთისაგან ლა-მანშის სრუტით.
სახელმწიფო წყობა
thumb|[[ვესტმინსტერის სასახლე გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტის შენობა|left|220px]]
ადმინისტრაციული დაყოფა
მინი|გაერთიანებული სამეფოს ადმინისტრაციული ერთეულები გაერთიანებული სამეფო არის ინგლისის, შოტლანდიის, უელსისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის პოლიტიკური გაერთიანება. სამეფო გვირგვინის ქვეშ მყოფი ტერიტორიებია: გერნსი, ჯერსი და მენი, რომელთაც განსაკუთრებული სტატუსი აქვთ.
დემოგრაფია
აღწერა გაერთიანებული სამეფოს ყველა წევრ ქვეყანაში ერთად, ათ წელიწადში ერთხელ ტარდება. 63 181 775 მოსახლეობით (2011 წლის აღწერით), სამეფო მესამე ქვეყანაა ევროკავშირში, ხოლო 22-ე უდიდესი – მსოფლიოში. ძირითადი მკვიდრნი არიან ინგლისელები (81,5 %), შოტლანდიელები (9,6 %), ირლანდიელები (2,4 %), უელსელები (1,9 %) და ჩრდილოეთ ირლანდიელები (1,8 %). აქ ცხოვრობს ასევე 4 მლნ-ზე მეტი უცხოელი, რომლებიც ძირითადად ჩავიდნენ თანამეგობრობის ქვეყნებიდან. გაერთიანებული სამეფო ურბანიზაციის სამაგალითო ქვეყანაა. მოსახლეობის 91 % ცხოვრობს ქალაქში.
ინგლისის მოსახლეობა 2011 წლის მონაცემებით დაახლოებით 53 მილიონია. ის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქვეყანაა: 2015 წლის შუა პერიოდში 420 ადამიანი ცხოვრობდა კვადრატულ კილომეტრზე. განსაკუთრებით მჭიდროდ დასახლებულია ლონდონი და ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი. 2011 წლის აღწერის შედეგად შოტლანდიის მოსახლეობამ 5.3 მილიონი შეადგინა, უელსმა – 3.06 მილიონი, ხოლო ჩრდილოეთ ირლანდიამ – 1,81 მილიონით.
2017 წელს საშუალო შობადობის მაჩვენებელი გაერთიანებული სამეფოს მაშტაბით შეადგენდა 1.7 ბავშვს/ქალზე. აღნიშნული მაჩვენებელი 1964 (2.95 ბავშვი/ქალზე) და 1815 (6.02 ბავშვი/ქალზე) წლების შედეგებს მნიშვნელოვნად ჩამორჩება, თუმცა აღემატება 2001 წლის (1.63 ბავშვი/ქალზე) მაჩვენებელს. 2011 წელს, ახალშობილთა 47.3% დაუქორწინებელ ქალებზე მოდიოდა. 2018 წელს გაერთიანებული სამეფოს მოსახლეობის საშუალო ასაკი შეადგენდა 41.7 წელს.
ენა
გაერთიანებული სამეფოს დე-ფაქტო ენა არის ინგლისური. დადგენილია, რომ დიდი ბრიტანეთის მოსახლეობის 95% არის ინგლისურენოვანი მონოლენგუალი. სამხრეთ აფრიკულ ენებზე, მათ შორის, პენჯატურ, ჰინდურ, ბენგალურ და გუჯარათულ ენებზე მოსაუბრეები, ქმნიან გაერთიანებული სამეფოს უდიდეს ლინგვისტურ ჯგუფს (ანგლოფონების გარდა), რომელშიც მთლიანი მოსახლეობის 2.7% შედის. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ლინგვისტურ უმცირესობებს შორის მეორე ყველაზე გამოყენებადი ენაა პოლონური, რომელზეც 546,000 საუბრობს.
რელიგია
ამჟამინდელი გაერთიანებული სამეფოს ტერიტორიებზე უკვე 1400 წელია, რაც ქრისტიენული რელიგიები დომინირებენ. მიუხედავად იმისა, რომ მოქალაქეთა უმრავლესობა რელიგიურ მრწამსს ჯერ კიდევ ქრისტიანობას უკავშირებს, ეკლესიის რეგულარული დასწრება მკვეთრად დაეცა XX საუკუნის შუა პერიოდის შემდეგ, ხოლო ემიგრაციამ და დემოგრაფიულმა ცვლილებებმა ხელი შეუწყო სხვა სარწმუნოების, განსაკუთრებით, ისლამის, ზრდას.
2001 წლის აღწერის მიხედვით, გამოკითხულთა 71.6%-მა აღნიშნა, რომ ისინი ქრისტიანები იყვნენ, შემდეგი მოდიოდნენ ისლამის (2.8%), ინდუიზმის (1.0%), სიქიზმის (0.6%), იუდაიზმის (0,5%), ბუდიზმის (0.3%) და ყველა სხვა რელიგიის (0.3%) მიმდევრები. გამოკითხულთა 15%-მა განაცხადა, რომ ისინი არცერთ ერლიგიას მისდევდნენ, ხოლო 7%-მა გამოკითვაში მონაწილეობაზე უარი თქვა. 2007 წელს ტარფუნდის კვლევამ აჩვენა, რომ ყოველ კვირას ეკლესიაში დაახლოებით ერთი მეათედი დადიოდა. 2001-2011 პერიოდში, სამეფოში იმ ადამიანთა რიხვი, რომლებიც თავს ქრისტიანად მიიჩნევდნენ, 12%-ით შემცირდა, ხოლო ურელიგიოთა რიცხვი გაორმაგდა. აგრეთვე, აღნიშნულ პერიოდში მუსლიმთა რაოდენობა 1.6 მილიონიდან (2001) 2.7 მილიონამდე (2011) გაიზარდა, რითაც მუსლიმები რიგით მეორე უდიდესი რელიგიური ჯგუფი გახდნენ გაერთიანებულ სამეფოში.
ეკონომიკა
thumb|260px|ლონდონი არის ევროპის უდიდესი, ხოლო მსოფლიოს ერთ-ერთი [[ფინანსური ცენტრი ნიუ-იორკსა და ჰონგ კონგთან ერთად.]] გაერთიანებული სამეფოს ეკონომიკა ეფუძნება ლიბერალიზმის, საბაზრო ეკონომიკისა და დაბალი გადასახადების პრინციპებს. ის ითვლება წინაპრად ე. წ. ანგლოსაქსური კაპიტალიზმისა. მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანეთის მოსახლეობა მსოფლიოს მოსახლეობის 1 %-ს შეადგენს, გაერთიანებული სამეფო მეოთხე ადგილზეა მსოფლიოში ვაჭრობის მხრივ, ხოლო მისი მთლიანი შიდა პროდუქტი მსოფლიოში სიდიდით მეექვსე, ხოლო ევროპაში მესამეა გერმანიისა და საფრანგეთის შემდეგ.
ეკონომიკის უდიდესი დარგია მომსახურების სფერო, რაშიც განსაკუთრებულ როლს ასრულებს საბანკო-საფინანსო ბიზნესი და ტურიზმი. ენერგეტიკული შესაძლებლობებით უძლიერესია ევროკავშირში. ქვეყანა მანქანათმშენებლობის სამშობლოა. სამრეწველო საწარმოები აღჭურვილია ულტრათანამედროვე ტექნიკით. შრობის ნაყოფიერება ერთ-ერთი უმაღლესია მსოფლიოში. გამოირჩევა ქიმიური, ფარმაცევტული და ბიოტექნიკური ინდუსტრია. მნიშვნელოვანია ასევე ელექტრონიკა და თვითმფრინავთმშენებლობა. აგრობიზნესი ერთი-ერთი ყველაზე მაღალპროდუქტიულია მსოფლიოში.
ტურიზმი
მრავალფეროვანი ლანდშაფტი, ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლები და ულტრათანამედროვე საკომუნიკაცია საშუალებების გამო, ბრიტანეთი მსფოლიოს ერთ-ერთი უმსხვილესი ტურისტული რეგიონია. ყოველწლიურად აქ 28-30 მილიონი ტურისტი ჩამოდის. უდიდესი ტურისტული ცენტრებია: ლონდონი, სტრატფორდი მდ, ეივონზე, უინძირო, ედინბურგი და ა. შ.
ტურისტების უდიდესი ნაწილი ჩამოდის აშშ-დან და ევროპის ქვეყნებიდან, განსაკუთრებით კი გერმანიიდან, საფრანგეთიდან, ირლანდიიდან და ნიდერლანდებიდან. ბოლო წლებში ტურისტული ინდუსტრია ქვეყნის ეკონომიკის ერთ-ერთი უმსხვილესი დარგი გახდა.
კულტურული მემკვიდრეობა
thumb|[[ბაკინგემის სასახლე გაერთიანებული სამეფოს მონარქის ოფიციალური რეზიდენცია]] ბრიტანეთის კულტურული მრავალფეროვნება განპირობებულია როგორც რეგიონალური თავისებურებებით, ასევე ბრიტანეთის იმპერიის მემკვიდრეობით. ბრიტანული ლიტერატურის სახეებია ინგლისელი შექსპირი, შოტლანდიელი რობერტ ბერნსი, უელსელი დილან თომასი, ჩრდილოეთირლანდიელი შეიმან ჰინი. 60-იანი წლებიდან დაწყებული, The Beatles-ისა და როლინგ სტოუნზის პოპულარობის გამო, ბრიტანეთი ახალგაზრდული კულტურის ავანგარდშია. ღირსშესანიშნაობანი:
სპორტი
საერთაშორისო კონკურსების უმეტესობაში ინგლისს, შოტლანდიასა და უელსს ცალკეული გუნდები წარმოადგენენ. ჩრდილოეთ ირლანდიას და ირლანდიის რესპუბლიკას, ჩვეულებრივ, ერთი გუნდი ჰყავთ, რომელიც მთლიან ირლანდიას წარმოადგენს საერთაშორისო შეჯიბრებებზე (გამონაკლისია ფეხბურთი და თანამეგობრობის თამაშები). სპორტულ კონტექსტებში, ინგლისის, შოტლანდიის, უელსის და ირლანდიის/ჩრდილოეთ ირლანდიის გუნდებს ხშირად კოლექტიურად მოიხსენიებენ, როგორც საშინაო ერები. არის რამდენიმე სპორტი, რომელშიც ერთი გუნდი წარმოადგენს გაერთიანებული სამეფოს ყველა ქვეყანას (ოლიმპიადის ჩათვლით); ამ შემთხვევაში გუნდი დიდი ბრიტანეთის სახელით ასპარეზობს. 1908, 1948 და 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადები ჩატარდა ლონდონში; ამით იგი გახდა პირველი ქალაქი, რომელმაც ზაფხულის ოლიმპიადას სამჯერ უმასპინძლა.
2003 წლის გამოკითვამ აჩვენა, რომ გაერთიანებულ სამეფოში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობა ფეხბურთია. ინგლისი ფიფას მიერ აღიარებულია, როგორც ქვეყანა, სადაც ფეხბურთი წარმოიქმნა; მისი ფეხბურთის ასოციაცია ყველაზე ძველია ფეხბურთის წესებით, რომელიც პირველად 1863 წელს ებენეზერ-კობ მორლიმ შეადგინა. სამეფოს თითოეულ წევრ ქვეყანას გააჩნია საკუთარი საფეხბურთო ასოციაცია, ეროვნული გუნდი და ლიგის სისტემა. ინგლისის უმაღლესი დივიზია, პრემიერლიგა, ყველაზე ყურებადი საფეხბურთო ლიგაა მსოფლიოში. პირველი საერთაშორისო საფეხბურთო მატჩი ჩატარდა 1872 წლის 30 ნოემბერს, ინგლისისა და შოტლანდიას შორის. ინგლისი, შოტლანდია, უელსი და ჩრდილოეთ ირლანდია საერთაშორისო საფეხბურთო ჩემპიონატებში, ჩვეულებრივ, ცალკეული ქვეყნის სტატუსით ასპარეზობენ.
2003 წელს, რაგბი გაერთიანებული სამეფოს სპორტის მეორე ყველაზე პოპულარული სახეობა გახდა. სპორტის სახეობა შეიქმნა რაგბის სკოლაში, იურიკშირში, და პირველი რაგბის საერთაშორისო შეხვედრა გაიმართა 1871 წლის 27 მარტს ინგლისსა და შოტლანდიას შორის. ინგლისი, შოტლანდია, უელსი, ირლანდია, საფრანგეთი და იტალია ასპარეზობენ ექვსი ერის ჩემპიონატში (ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს პრემიერლიგის საერთაშორისო ტურნირში). ინგლისში, შოტლანდიაში, უელსსა და ირლანდიაში აღნიშნულ სპორტის სახეობასთან დაკავშირებულ საკითხებს ორგანიზებას სპორტის მმართველი ორგანოები დამოუკიდებლად უწევენ. ოთხ წელიწადში ერთხელ, ინგლისი, ირლანდია, შოტლანდია და უელსი ქმნის გაერთიანებულ გუნდს, რომელიც ცნობილია როგორც ბრიტანელი და ირლანდიელი ლომები. გუნდი სტუმრობს ავსტრალიას, ახალ ზელანდიასა და სამხრეთ აფრიკას.
თანამედროვე თამაში, ჩოგბურთი, ბირმინგემში (ინგლისში), 1860-იან წლებში წარმოიქმნა. მსოფლიოს უძველესი ჩოგბურთის ჩემპიონატი, უიმბლდონის ტურნირი, პირველად 1877 წელს ჩატარდა, დღეს კი, აღნიშნული ჩემპიონატი ორ კვირის განმავლობაში, ივნისის ბოლოდან ივლისის დასაწყისამდე, მიმდინარეობს.
გოლფი, მიმდევართა რაოდენობით, ქვეყნის მეექვსე ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები კატეგორია:დიდი რვიანის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები კატეგორია:სამეფოები კატეგორია:ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:ნატოს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ბირთვული ქვეყნების სია
I Want to Tell You
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1966 წლის სიმღერები
ალჩალი
ალჩალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Т-90
T-90 Владимир (მთავარი კონსტრუქტორის ვლადიმირ პოტკინის პატივსაცემად, ინდოეთში ტანკი ცნობილია სახელით-Bhishma) — თანამედროვე რუსული ტანკი, რომელიც წარმოადგენს T-72-ის ღრმა მოდიფიკაციას. იგი შექმნილია „ურალვაგონზავოდ“-ის საკონსტრუქტორო ბიუროს მიერ (Нижний Тагил) 1989 წელს. თავდაპირველად ტანკის ინდექსი იყო Объект 188 ან Т-72БУ. შეიარაღებაზე მიღებული იქნა 1993 წელს. thumb|300px|right|T-90 წვრთნისას thumb|250px|left|T-90-ის წყლის ქვეშ გამოცდა
შექმნის ისტორია
«Объект 188»-ზე მუშაობა მიმდინარეობდა პარალელურად სხვა, უფრო თანამედროვე ექსპერიმენტალურ ტანკ «Объект 187» ერთად, რომელიც ასევე წარმოადგენდა T-72 - ის განვითარებას. მაგარამ საბჭოთა კავშირის დაშლის გამო ამ ტანკის სერიულ წარმოებაში ჩაშვება შეუძლებელი გახდა და ძირითად ტანკად არჩეული იქნა უფრო მარტივი Т-72БУ,შემდეგში დაერქვა Т-90.ამის მიუხედავად პროგრესული მიღწევები რომლებიც დანერგილი იყო ტანკ Объект 187-ზე გადატანილი იქნა რუსული ტანკების ახალ გენერაციაზე.
Т-90 სერიული წარმოება დაიწყო 1992 წელს,1992-1996 წლამდე მიმდინარეობდა. წარმოებამ საერთო ჯამში სახმელეთო ჯარებს მიაწოდა 120-ზე მეტი Т-90,ამის მერე წარმოება შეჩერდა და ხელახლა განახლდა მხოლოდ 2004 წელს. ახალი ტანკებით დაკომპოლეკტდა ტაგანროგის წითელი დროშის ორდენოსანი, სუვოროვის მოტომსროლელთა ХХI დივიზიის ერთი პოლკი და ასევე დონის მე-5 გვარდიული სატანკო დივიზიის ერთი ქვედანაყოფი (დისლოცირების ადგილი ბურიატინი).2004-2006წწ გამოშვების Т-90-ების ერთი ბატალიონი ირიცხება ტამანსკის მოტომსროლელთა დივიზიაში.
აღწერა
სარაკეტო ქვემეხური ტანკი T-90-არის ახალი რუსული ტანკი, რომელშიც ჩადებულია ორიგინალური კონსტრუქციული და კომპონენტური გადაწყვეტილებები T-72 და T-80 - იდან. T-90C შექმნილია T-72 მრავალწლიანი საბრძოლო გამოყენების შედეგების ღრმა ანალიზზე დაყრდნობით და ასევე მრავალწლიანი მკაცრი და ინტენსიური გამოცდების საფუძველზე.
ტანკი Т-90С ინარჩუნებს რუსული სატანკო მშენებლობის თავისებურებებს-კლასიკური საკომპონოვკო სქემა, რომელშიც შეიარაღება მოთავსებულია მბრუნავ კოშკურაში, ძრავა და ტრანსმისია მოთავსებულია კორპუსის უკანა ნაწილში;ეკიპაჟი ერთმანეთისგან განცალკევებით:ეკიპაჟის მეთაური და მემიზნე ოპერატორი საბრძოლო განყოფილებაში, მძღოლ-მექანიკოსი მართვის განყოფილებაში. T-90C პრაკტიკულად ყველა კვანს აქვს ახალი მახასიათებელი.
ცეცხლის მართვის ავტომატიზირებული სისტემის მიზანია აწარმოოს ეფექტიანი დამიზნებული ცეცხლი დიდ მანძილზე საარტილერიო ჭურვებით და მართვადი რაკეტებით, როგორც გაჩერებულ მდგომარეობაში ასევე მოძრაობაში,მოძრავი და უძრავი მიზნების წინააღმდეგ. დამიზნებული ცეცხლის წარმოება შეუძლია როგორც მემიზნე ოპერატორს ასევე ტანკის მეთაურს, დღისითაც და ღამითაც, ასევე ცეცხლის წარმოება შეიძლება შეწყვილებული ტყვიამფრქვევიდან. ეს სისტემა უზრუნველყოფს ეფეკტური სროლის მანძილის და ღამით ხედვის შესაძლებლობის გაზრდას, ძირითადად ტანკზე დაყენებული სითბური ღამის ხედვის აპარატურის დახმარებით.
პირველი სერიის Т-90 (Объект 188)ეყენა ცეცხლის მართვის სისტემა 1А45Т,რომელიც უნიფიცირებული იყო Т-80 ცეცხლის მართვის სისტემასთან, ასევე ეყენა ოპტიკო-ელექტრონული ჩახშობის კომპლექსი Штора-2,რომელიც უზრუნველყოფს ტანკის ინდივიდუალურ დაცვას მსოფლიოს უმრავლესი ქვეყნების შეიარაღებაზე მყოფი ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი რაკეტების წინაშე, სამეთაურო ნახევარავტომატური დამიზნების სისტემით მართვადები როგორებიცაა TOW, Hot, Milan, Dragon და ლაზერული თვითდამიზნებადი ტიპის Maverick, Hellfire, Copper head.
Т-90 ახალი ვერსია (Т-90А ან Объект 188А1), შეიარაღებაში მიღებული იქნა 2004წელს რომელიც გაუმჯობესებულია ბევრი მიმართულებით. კერძოდ, ღამის სამიზნედ დაყენებულია თანამედროვე, სრულებით სტაბილიზირებული ხედვის არის მქონე მე-2 თაობის სითბოვიზორი Эсса ,რომელიც ინტეგრირებულია ძირითად სამიზნე მოწყობილობაში და მის მანძილმზომ არხთან. ძველი, ჩამოსხმული კოშკურა შეცვლილია გაძლიერებული შედუღებული კოშკურით, 100 ლიტრით გაზრდილი ჯავშნის იქითა მოცულობით და ჯავშნის 950მმ სისქით. ძველი, მე-2 თაობის დინამიკური დაცვის ელემენტები (4С22) შეცვლილია ახალი, მე-3 თაობის ელემენტებით (4С23).840ც/ძ ძრავის მაგივრად დაყენებულია ახალი 1000ც/ძ დიზელის ძრავა В-92С2.მომავალში გათვალისწინებულია დაუყენდეს უფრო მძლავრი,1200ც/ძ დიზელის ძრავა В-99;მიღებულია კარდინალური ზომები ავზების ხანძარსაშიშროების შესამცირებლად;ჭურვები რომლებიც არ არის მოთავსებული ავტომატურ დამტენში ინახება სპეციალურ შეჯავშნურ კონტეინერებში, რაც საკმაოდ ამცირებს ჭურვების დეტონაციის ალბათობას. თვითონ ავტომატური დამტენი დაფარულია დამატებითი ჯავშნით. ზოგიერთი მონაცემებით შეცვლილია ქვემეხის სტაბილიზატორი, რაც ორჯერ ზრდის ლულის გადაგდების სისწრაფეს და სროლის სიზუსტეს მოძრაობაში.
შეიარაღება
Т-90 შეიარაღებას წარმოადგენს:
ცეცხლის მართვის კომპლექსი (ცმკ) 1А45Т Иртыш შედგება ცეცხლის მართვის სისტემისგან (ცმს) 1А42 და მართვადი რაკეტების 9К119 Рефлекс მართვის სისტემისგან. ცმს უზრუნველყოფს სროლის პარამეტრებში შესწორებების ავტომატურ შეყვანას. ამ დროს გამოითვლება ტანკის სისწრაფე, მანძილი მიზნამდე და მისი კუთხური სიჩქარე, ჰაერის ტემპერატურა, ატმოსფერული წნევა, ქარის სიჩქარე და მისი მიმართულება, ქვემეხის დახრის კუთხე და ასევე მისი არხის ცვეთის ხარისხი thumb|300px|right|T-90 2009 წელს სამხედრო აღლუმზე (მოსკოვი) ცმს შემადგენლობაში შედის დღის სამიზნე-მანძილმზომი 1Г46,რომლის ხედვის არეც სტაბილიზირებულია ორ სიბრტყეში, ციფრული ბალისტიკური გამომთვლელი 1В528-1,ასევე ქვემეხის ორსიბტყული სტაბილიზატორი 2Э4204 Жасмин.ქვემეხი აღჭურვილია გასწორების კნტროლის ჩანერგილი სისტემით, რომელიც ჩამონტაჟებულია მემიზნე-ოპერატორის სამიზნე მოწყობილობაში (1Г46).
ტანკის სითბოვიზორული კომპლექსი ТО-ПО2Т Агава-2ТИ (მოდერნიზებულზე აყენია Эсса, ფრანგული სითბოვიზორით Catherin-FC) ჩვეულებრივ პირობებში უზრუნველყოფს მიზნის აღმოჩენას 6400 მ; ახდენს კვალიფიცირებას-4600 მ; იდენტიფიცირებას-2500 მ. სითბოვიზორის წყალოით T-90 გახდა უფრო მხედველი: დღისითაც და ღამითაც სამიზნეში ჩანს არა მარტო ჯავშანტექნიკა არამედ ადამიანებიც 3-4 კმ მანძილზე. ტანკი ასევე აღჭურვილია 6 ცალი მართვადი სარაკეტო კომპლექსით 9К119М Рефлекс (ან მისი მოდერნიზებული ვარიანტით 9К119М1 Рефлекс-М).პირველის შემადგენლობაში შედის გასროლა 3УБК20 რაკეტა 9М119М Инвар-ით, მეორის შემადგენლობაში შედის გასროლა 3УБК20М რაკეტა 9М119М1 Инвар-М-ით და ასევე ცეცხლის მართვის სისტემა და გამაომთვლელი აპარატურა.
9К119М Рефлекс (9К119М1 Рефлекс-М) მახასიათებლები:
ცეცხლის მართვის სისტემა
ბოლო მოდიფიკაციებზე დაყენებულია თანამედროვე ცეცხლის მართვის კომპლექსები, მაგალითად როგორიც არის ტულას ხელსაწყომშნებელი საკონსტრუქტორო ბიუროს კომპლექსი РЕДУТ ან ბელორუსიული ფირმის, პელენგის კომპლექსი „Рамка“, რომელიც ასევე აყენია БМПТ. ამ ორი კომპლექსის მონაცემები მსგავსია, მათ აქვთ დამატებული სამეთაურო სამარხიანი სამიზნე „ძერას თვალი“-ს (დღის ხედვითი დიაპაზონი, დაბალ ხარისხიანი TV და სითბოვიზორული არხები) შესაძლებლობები.
საერთო ჯამში ორივე კომპლექსი შეესაბამება დასავლეთის 90-იანი წლების კომპლექსებს, ოღონდ დამატებული აქვს ბევრი თანამედროვე აგრეგატი (სამეთაურო მანძილსაზომი არხი, მიზნის ავტომატური მიყოლა), ძირითადი ჩამორჩენა არის სითბივიზორებში(მე–2 თაობის სითბოვიზორები დასავლეთის მე–3 თაობისგან განსხვავებით). სხვა დანარჩენი პარამეტრებით დასავლეთის თანამედროვე ცმკ იდენტურია.
დაცვის ხარისხი
T-90 ჯავშნის შეფასება
thumb|300px|right|T-90
Т-90 დაცულობა გაზრდილია 3-ჯერ პირველი სერიის Т-72-ებთან შედარებით. მასზე დაყენებულია ჩაშენებული დინამიკური დაცვის ელემენტები «Контакт-V» (4С22), რომელიც «Контакт-1» (4С20) შედარებით უზრუნველყოფს ტანკის დაცვას არა მარტო კუმულაციური ჭურვების წინააღმდეგ არამედ ჯავშანგამტანი ქვეკალიბრული კინეტიკური ჭურვების წინააღმდეგაც. მოდერნიზებულ Т-90С (ასევე Т-90А და АС) ყენდება გაუმჯობესებული ტექნოლოგიის შედუღებული კოშკურა და ახალი თაობის დინამიკური დაცვის ელემენტებით („Реликт“ 4С23)
ამძრავი აგრეგატი
ტანკზე აყენია დიზელის ძრავა В-84МС 840ც/ძ. მოდერნიზებულ ტანკებზე აყენია ძრავა В-92С2 1000ც/ძ სიმძლავრით. ძრავა В-92С2 წინა არის 1020 კგ, რაც 2-ჯერ ნაკლებია AVDS-1790 (აშშ), C12V (ინგლისი), UDV-12-1100 (საფრანგეთი) ძრავებთან შედარებით. გაბარიტული სიმძლავრით В-92С2 მათ ჯობნის1,5 — 4,5-ჯერ, საწვავის ეკონომიურობაში 5 — 25 %. ასევე აქვს ბრუნვითი მომენტის გაცილებით დიდი რესურსი. დიზელის ძრავების უმეტესობის ბრუნვის რესურსის მომენტი შეადგენს 6—18 %,ძრავა В-92С2 კიდევ ეს მონეტი არის 25—30 %. რესურსის ასეთი მარაგი უზრუნვლეყოფს ტანკის მართვის გაადვილებას, ამაღლებს მის მანევრულობას და საშუალო სიჩქარეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები