cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნუევა-ესპარტა
შტატის სახელწოდება უკავშირდება გმირობას, რომელიც ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა გამოიჩინეს ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის ომში. მათი სიმამაცე დაუკავშირდა ძველ საბერძნეთში არსებულ სპარტელ მეომართა გმირულ მოქმედებას. მთავარი კუნძულია მარგარიტა, რომლის ფართობია 934 კმ².
შტატი ჩამოყალიბდა 1909 წელს, 1947 წელს შეუერთდა კუნძული კუბაგუა.
მუნიციპალიტეტები
ნუევა-ესპარტა მოიცავს 11 მუნიციპალიტეტს, ესენია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის შტატები კატეგორია:ნუევა-ესპარტა
კალოიანცი
კალოიანცი (Калоянци) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 277 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ კალოიანცის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის კალოიანცი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს მეჰმედ ხასან ნეჯიბი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
მაჩაკოსი
მაჩაკოსი (Machakos) — ქალაქი კენიაში. მდებარეობს კენიის სამხრეთ ნაწილში. შედის აღმოსავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. მოსახლეობა 1999 წლის მონაცემებით შეადგენს 144,109 კაცს. ქალაქის ძირითად მოსახლეობას შეადგენს ეთნიკური ჯგუფი კამბა.
კატეგორია:კენიის ქალაქები
დივიზიონიზმი
დივიზიონიზმი (division — დაყოფა, დანაწევრება) — ნეოიმპრესიონიზმისათვის დამახასიათებელი ფერწერული სისტემა, რომელიც დაამუშავეს ფრანგმა ფერმწერებმა ჟორჟ სერამ და პ. სინიაკმა. ეფუძნება ცალკეული მონასმების საშუალებით რთული ფერადი ტონის დანაწევრებას სუფთა ფერებად, რაც ითვალისწინებს აღქმის მომენტში ოპტიკურ გამთლიანებას. ამ სისტემას იყენებენ ა. ე. ლროსი და ნაწილობრივ კ. პისარო (საფრანგეთი), ჯ. სეგანტინი (იტალია), ტ. ვან რეისელბერგე (ბელგია), ი. გრაბარი (რუსეთი, ზოგიერთ ნამუშევარში), ქართველ მხატვართაგან რ. თურქია, ე. კალანდაძე, ზ. ნიჟარაძე, ე. ბერძენიშვილი (ადრინდელ ნამუშევრებში).
ლიტერატურა
კატეგორია:პოსტ-იმპრესიონიზმი
1377
თარიღი უცნობია
*
სიმეონ ამაყი
სიმეონ ივანეს ძე (Симеон Иванович Гордый; 7 ნოემბერი, 1316 — 27 აპრილი, 1353). მოსკოვის დიდი მთავარი 1340-1353 წლებში. ივანე I-ის და ელენეს შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მეფეები კატეგორია:რუსეთის მონარქები კატეგორია:დაბადებული 1316 კატეგორია:გარდაცვლილი 1353 კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
მორცხულა
მორცხულა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი შავი ფერის. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
მორცხულა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 138 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ძალიან ჰარმონიულია, სასიამოვნო, საკმაოდ შეფერილი და ალკოპოლის (11.5%) ნორმალური შეცველობით.
უმნიშვნელო ნუგეში
უმნიშვნელო ნუგეში (Quantum of solace) (2008) — 22-ე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მისი რეჟისორია მარკ ფორსტერი. ამ ფილმში ბონდი ებრძვის დომინიკ გრინს (მატიე ამალრიკი), ორგანიზაცია კვანტუმის წევრს, რომელიც ცდილობს ბოლივიაში დიდი ტერიტორიის მითვისებას და მისი წყლით მომარაგების კონტროლს. პარალელურად, ბონდი ცდილობს, შური იძიოს ვესპერ ლინდის მკვლელობის გამო. ამასთან, მას უჩნდება სიმპატია კამილა მონტესის (ოლგა კურილენკო) მიმართ. გადამწყვეტ მომენტში ჯეიმზი მთელ ძალ-ღონეს იყენებს, რათა გადაარჩინოს ეს უკანასკნელი ხანძრისგან - ამით იგი თითქოს ანაზღაურებს იმ ფაქტს, რომ წინა ოპერაციის შესრულებისას დაკარგა ვესპერი.
ფილმი გამოვიდა 2008 წლის 29 ოქტომბერს და ერთმანეთისგან განსხვავებული შეფასებები მიიღო. ბევრი თვლის, რომ კრეიგის მონაწილეობით გადაღებული ეს სერია არ არის ისეთი შთამბეჭდავი, როგორც წინა, კაზინო როიალი. თუმცა, შემქმნელები დაინტერესებულებს არწმუნებენ იმაში, რომ ეს ჯერ კიდევ ბონდის თავგადასავლების დასაწყისია და მათი მიზანია, აჩვენონ მისი ჩამოყალიბება, თითქოს ახალი დაბადება.
სქოლიო
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:2008 წლის ფილმები
წმინდა მიწის ქართული წარწერები
წმინდა მიწის ქართული წარწერები — წმინდა მიწაზე დღემდე აღმოჩენილი საქტიტორო წარწერები. წარწერათა აბსოლუტური უმრავლესობა იერუსალიმშია, რამდენიმე მათგანი კი ბეთლემში, ნაზარეთსა და საბაწმიდის ლავრაშია დაცული.
კვლევის ისტორია
ქართულ საზოგადოებაში ამ წარწერებისადმი ინტერესი გვიანი შუა საუკუნეების მიწურულს გაღვივდა, მაშინ როცა საქართველოს პალესტინის თითქმის ყველა მონასტერი უკვე დაკარგული ჰქონდა.
პროხორეს ცხოვრება
„პროხორეს ცხოვრება“ — ძველი ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელიც იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის დამაარსებლის პროხორე ქართველის თავგადასავალს გვაცნობს. დაწერილი უნდა იყოს XI საუკუნის 70-იან წლებში, ჯვრის მონასტერში. „პროხორეს ცხოვრება“ ჩვენამდე მოღწეულ სვინაქსარულ რედაქციას დიდი მნიშვნელობა აქვს პალესტინის ქართული კოლონიის ისტორიისა და იერუსალიმში მოღვაწე ქართველთა კულტურულ-აღმშენებლობითი საქმიანობის შესასწავლად. ძეგლი არსებითად ერთადერთი და უსრულესი წყაროა პროხორეს ბიოგრაფიისათვის. „პროხორეს ცხოვრების“ ტექსტი გამოსცეს თ. ჟორდანიამ (1897), ი. ყიფშიძემ (1927), ს. ყუბანეიშვილმა (1946) და ე. გაბიძაშვილმა (1968).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
წმინდა მიწის ქართული წარწერები
კვლევის ისტორია
1757-1758 წლებში წმინდა მიწაზე იმოგზაურა მთავარეპისკოპოსმა ტიმოთემ (გაბაშვილმა), ქართველთაგან პირველმა, რომელმაც ყურადღება მიაქცია ქართულ ეკლესია-მონასტრებში დაცულ წარწერებს. XVIII საუკუნის დამლევს წარწერებს ეცნობოდა ოკრიბელი ბერი ლავრენტიც. XIX საუკუნის განმავლობაში არაერთმა ქართველმა ინახულა წმინდა მიწა. აქაურ ქართულ წარწერებს გაკვრით ეხება თავის დღიურში გიორგი ავალიშვილი; საგანგებოდ სწავლობენ მათ ნიკო ჩუბინაშვილი, ალექსანდრე ცაგარელი, პეტრე კონჭოშვილი. XX საუკუნეში, როცა საბჭოთა საქართველოდან პალესტინაში გამგზავრება თითქმის შეუძლებელი გახდა, წმინდა მიწის ქართულ ეპიგრაფიკას იკვლევენ ემიგრაციაში მყოფი ქართველი მეცნიერებიც (გ. ფერაძე, მ. თარხნიშვილი, ვ. ჯობაძე) და ევროპელებიც (ვირჯილიო კორბო), მაგრამ ამ საკითხს შეჰხებიან საქართველოში მოღვაწე პირებიც (გ. წერეთელი, ვ. ჩაჩანიძე, გ. მიქაძე, დ. ლომიძე, გ. გაგოშიძე, ზ. სხირტლაძე, ზ. ალექსიძე, ე. მამისთვალაშვილი). გარკვეული ადგილი უჭირავს ეპიგრაფიკულ ძეგლებს ე. მეტრეველის წმინდა მიწისადმი მიმღვნილ გამოკვლევებში.
ტიმოთე გაბაშვილის მოგზაურობის დროიდან მოკიდებული დღემდე წმ. მიწაზე მრავალი ქართული წარწერა განადგურდა. ქართველ მკვლევართა ყოველ მომდევნო თაობას წინამორბედებთან შედარებით ნაკლები ქართული წარწერა ხვდებოდა ადგილზე. ეს სამწუხარო ტენდენცია დღესაც გრძელდება. აღარ არსებობს წმ. ბასილის, წმ. თევდორეს, წმ. დიმიტრის, წმ. იოანე ნათლისმცემლის (მდ. იორდანესთან) მონასტრების წარწერები; ასევე წმ. თეკლას მონასტრის XV საუკუნის წარწერა, სადაც ჯვარის მამა ქახსოსრო ზედგინიძის მიერ მონასტრის ზღუდისა და სენაკების მშენებლობაზეა საუბარი და რომელიც გასული საუკუნის 60-70-იან წლებში ჯერ კიდევ ამშვენებდა იერუსალიმის ბერმნული საპატრიარქოს ერთ-ერთი შენობის კუთხეს. ამ მხრივ ყველაზე დიდი „ზარალი“ ჯვრის მონასტერმა განიცადა, საიდანაც უამრავი წარწერა თუ ქტიტორთა გამოსახულებაა დაკარგული.
მიუხედავად მრავალი დანაკლისისა ორმოცამდე წარწერა ახლადაა აღმოჩენილი. აღნუსხულ წარწერათა უმეტესობა პილიგრიმული მინაწერია, თუმცა ზოგიერთი მათგანი მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს, წარწერების ნაწილი კი ოფიციალური, საქტიტორო სასიათისაა; გამოვლინდა აქამდე უცნობი საეკლესიო ნაქარგობის ნიმუშებიც, რომელთაც საქტიტორო წარწერები გააჩნიათ.
დიკა
დიკა (Triticum carthlicum) — ძველი ქართული საგაზაფხულო ხორბლის სახეობა. მოჰყავთ მთაში. დიკა შიშველმარცვლიანია, მარცვალი შედარებით ადვილად სცილდება კილს. ყვავილსა და თავთუნის კილს ფხები აქვს. სიცივისა და სოკოვანი დაავადებისადმი გამძლეა.
გავრცელებულია ძირითადად ზღვის დონიდან 900-1500 მ სიმაღლეზე. საქართველოში საგაზაფხულო ხორბლის მთავარი ჯიშია. მცირე რაოდენობით მოჰყავთ სომხეთსა და დაღესტანში.
დიკა ძვირფასი სასელექციო მასალაა. მისი პოპულაციიდან გამოყვანილია სელექციური ჯიში — დიკა 9-14, რომელიც მთიან ზონაში დარაიონებულია 1944 წლიდან დიკას 10 სახესხვაობიდან მთავარია წითელი, შავი და თეთრი დიკა, ადგილობრივი პოპულაცია — ჯავახური დიკა გავრცელებულია ჯავახეთის ზონაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხორბლები
მონტუფარის კანტონი
მონტუფარი (Montúfar) — კანტონი ეკვადორში, კარჩის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-გაბრიელი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 28 576 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კარჩის პროვინციის კანტონები
დიკლო (მრავალმნიშვნელოვანი)
დიკლო შეიძლება აღნიშნავდეს:
Lasioglossum perpessicium
Lasioglossum perpessicium — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1908 წელს.
სქოლიო
perpessicium
იოანე ზედაზნელი
იოანე ზედაზნელი — VI საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხს. დღე — 20 მაისი). ზედაზნის მთაზე დააარსა ზედაზნის მონასტერი, რომლის პირველი წინამძღვარი თვითონ იყო. დასაფლავებულია მონასტრის მთავარ ტაძარში.
ცხოვრება
თავდაპირველად, ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ანტიოქიაში კაბადოკიის უდაბნოში. ქართლში ის თავის მოწაფეებთან ერთად VI საუკუნის შუა წლებში მოვიდა. გადმოცემის მიხედვით წმინდა მამებს წინ ფარსმან მეფე და კათოლიკოსი ევლავიოსი კრებულით მიეგებნენ. იოანე ზედაზნელი ჯერ მცხეთაში ცხოვრობდა, შემდეგ მცხეთის მახლობლად, მდინარე არაგვის გაღმა, ზედაზნის მთაზე ააშენა მონასტერი, საიდანაც თავისი მოწაფეები დაგზავნა ქართლისა და კახეთის მხარეებში ქრისტიანობის გასამტკიცებლად და გასავრცელებლად, ეკლესია-მონასტრების დასაარსებლად.
დიუფურის პიკი
დიუფურის პიკი (Dufourspitze; Pointe Dufour) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლით ალპებში მეორე ადგილზეა მონბლანის შემდეგ. სიმაღლე 4634 მ. ალპებისა და დასავლეთი ევროპის ერთ-ერთი უმაღლესი წერტილი. გორნერის მყინვარი ეშვება მთის დასავლეთი კალთებიდან და მიემართება ცერმატისაკენ. უმთავრესად აგებულია მეტამორფული ქანებით, გრანიტებითა და გნაისებით. მონტე-როზას მასივი უმაღლესი მწვერვალი. XIX საუკუნიდან დაწყებული არაერთხელ ცდილობდნენ დიუფურის დაპყრობას. 1855 წელს ცერმატის მხრიდან მოახდინეს პირველი ასვლა ინგლისელებმა.
შვეიცარიის ეროვნული რუკა დიუფურის სიმაღლეს განსაზღვრავს 4,633.9 მეტრით. შვეიცარიის ყველაზე დაბლა მდებარე ლაგო-მაჯორეს ტბასა და დიუფურის პიკს შორის სიმაღლეთა სხვაობა უდრის — 4441 მ-ს. იტალიისა და შვეიცარიის უნივერსიტეტებისა და კარტოგრაფიული დაწესებულებების ძალისხმევით მოხდა მთის სიმაღლის ხელახალი გაზომვა; შედეგი უდრიდა 4,635.25 მეტრს, ამათგან იტალიის მხრიდან სიმაღლე 4,635.25 მეტრია, ხოლო შვეიცარიის მხრიდან 4,634.97 მეტრი. შვეიცარიის ერთ-ერთი ყველაზე ექსტრემალური ადგილია. ჰაერის ტემპერატურა უდრის -40°C-ს. განვითარებულია ძლიერი ქარები. თოვლის ხაზის სიმაღლე გადის დაახლოებით 3000 მ სიმაღლეზე. დიუფურის გრანიტების დეფორმაცია სუბდუქციის სიღრმეს მიუთითებს დაახლოებით 60 კილომეტრზე. იგი ზედაპირზე ამოიზიდა ტექტონიკური მოძრაობების შედეგად, რომელიც თანადროულ დროშიც გრძელდება.
მთას სახელი ეწოდა შვეიცარიელი ინჟინერის, ტოპოგრაფისა და შვეიცარიის არმიის ოფიცერის — გიიომ-ანრი დიუფურის პატივსაცემად.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:ალპები
Private Parts and Pieces IV: A Catch at the Tables
Private Parts and Pieces IV: A Catch at the Tables — ინგლისელ გიტარისტ ენტონი ფილიპსის მეცხრე სოლო-ალბომი. იგი გამოიცა 1984 წლის აპრილში.
ისევე, როგორც ციკლის Private Parts and Pieces პირველი ორი დისკი, ეს ალბომიც ძირითადად ექსპერიმენტულ კომპოზიციებსა და სხვა პროექტებისათვის დაწერილ მუსიკას ეფუძნება. კომპაქტ დისკის გამოცემას, 1991 წელს დაემატა კომპოზიციები Erotic Strings და A Catch at the Tables.
სქოლიო
კატეგორია:ენტონი ფილიპსის ალბომები კატეგორია:1984 წლის ალბომები
როდიუმი
როდიუმი (Rhodium; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდის, მერვე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIIIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 45, ატომური მასა — 102.91, tდნ — 1964 °C, tდუღ — 3695 °C, სიმკვრივე — 12.41 გ/სმ3. მოვერცხლისფრო-თეთრი ფერის ლითონი. შედის გარდამავალი ლითონი. არის პლატინის ჯგუფის კეთილშობილი ლითონი. ბუნებრივი როდიუმი შედგება ერთი სტაბილური იზოტოპისაგან. ღებულობენ პლატინის აფინაჟის ნახევარპროდუქტებისაგან. იყენებენ გალვანური დაფარვისათვის, თერმოწყვილებისათვის ( და ) სხვა.
ისტორია
thumb|200px|უილიამ ჰაიდ უოლასტონი აღმოჩენილია ინგლისში 1803 წელს უილიამ ჰაიდ უოლასტონის მიერ. (მას შემდეგ, რაც მან აღმოაჩინა პალადიუმი). იგი ნედლეულად იყენებდა პლატინის საბადოს სამხრეთ ამერიკიდან, საბადოს ხსნიდა სამეფო წყალში და მჟავას ანეიტრალებდა ნატრიუმის ჰიდროქსიდით (NaOH). შემდგომში ამონიუმის ქლორიდის (NH4Cl) დამატებით გამოილექებოდა ამონიუმქლორპლატინატი. სხვა მეტალების უმეტესობა. მათ შორის სპილენძი, ტყვია, პალადიუმი და როდიუმი ილექებოდა თუთიასთან ერთად. განზავებულ აზოტმჟავაში იხსნებოდა პალადიუმი და როდიუმი, რომელსაც შემდგომ ხსნიდნენ სამეფო წყალში და როდიუმი გამოილექებოდა ნატრიუმის ქლორიდის დამატებით Na3[RhCl6]•nH2O -ის სახით. შემდგომ ნალექს რეცხავდნენ ეთანოლით და მოვარდისფრო-წითელი ნალექი ურთიერთქმედებდა თუთიასთან, ეს უკანასკნელი იონურ ნაერთებში ჩაენაცვლებოდა როდიუმის ნაცვლად და როდიუმი გამოიყოფოდა თავისუფალი მეტალის სახით.
სახელწოდების წარმომავლობა
მოდის ῥόδον — ვარდი, როდიუმის (III) ტიპურ ნაერთებს აქვთ ღრმა მუქი წითელი ფერი.
ბუნებაში
დედამიწის ქერქში როდიუმი დაახლოებით არის 1×10-7 % (მასის მიხედვით). იგი ყოველთვის გვხვდება საბადოებში შერეული სხვა მეტალებთან ერთად, როგორიცაა პალადიუმი, ვერცხლი, პლატინა და ოქრო. პლატინის საბადოებიდან მას ექსტრაგირებენ თეთრი ინერტული მეტალის სახით, რომელიც ძნელად იძლევა შენადნობებს. როდიუმის ძირითადი წყარო არსებობს სამხრეთ აფრიკაში, ურალის მთის მდინარეების ქვიშაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. როდიუმის ძირითადი ექსპორტიორია სამხრეთ აფრიკა (> 80 %), შემდეგია რუსეთი. ამ ელემენტის წლიური წარმოება შეადგენს დაახლოებით 25 ტონას. 2007 წლის ოქტომბერში როდიუმი დაახლოებით რვაჯერ ძვირი იყო ოქროზე, 450-ჯერ ძვირი ვერცხლზე და 27.250-ჯერ ძვირი სპილენძზე (წონის მიხედვით). ბოლო წლებში კი მისი ფასი კიდევ უფრო გაიზარდა.
როდიუმს შეიცავს პლატინის მადნები, ზოგი ოქროს ქვიშა სამხრეთ ამერიკაში. 43 %-მდე როდიუმს შეიცავს მექსიკური ოქრო. ასევე არის ოსმიუმიანი ირიდიუმის ჯგუფის მინერალების იზომორფულ მინარევებში (3,3 %-მდე), სპილენძ-ნიკელის მადნებში. ოსმიუმიანი ირიდიუმის იშვიათი სახე — როდიუმიანი ნევიანსკიტი — წარმოადგენს როდიუმით ყველაზე მდიდარ მინერალს.
საბადოები
როდიუმის საბადოები მდებარეობენ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის, კანადის, კოლუმბიის, რუსეთის ტერიტორიაზე.
ფიზიკური თვისებები
left|thumb|როდიუმის [[კილიტა (ფოლგა) და მავთული]] როდიუმი — მაგარი, მოვერცხლისფრო-თეთრი, რუხი ფერის ლითონია. აქვს ელექტრომაგნიტური სხივების ხილვადი სპექტრის ნაწილის მაღალი არეკლვის კოეფიციენტი, ამიტომ ფართოდ გამოიყენება "ზედაპირული" სარკეების დასამზადებლად.
როდიუმის იზოტოპები
ბუნებრივი როდიუმი შედგები იზოტოპისაგან 103Rh. ყველაზე გრძელვადიანი იზოტოპებია
ქიმიური თვისებები
''იხ. ასევე: როდიუმის ქლორიდი''
როდიუმი — კეთილშობილი ლითონია, ქიმიური მდგრადობით უმეტეს კოროზიულ გარემოში პლატინაზე უფრო მედეგია.
ლითონური როდიუმი იხსნება მდუღარე სამეფო წყალში, ასევე ელექტროქიმიურად, ანოდურად — წყალბადის ზეჟანგისა და გოგირდმჟავის ნარევში.
როდიუმი ხასიათდება მაღალი ქიმიური მედეგობით. არალითონებთან ის მხოლოდ ურთიერთქმედებს წითლად გახურებისას. მწვრილად დაქუცმაცებული როდიუმი ნელა იჟანგება მხოლოდ 600 °C:
4Rh + 3O2 = 2Rh2O3.
გაცხელებისას როდიუმი ნელ-ნელა ურთიერთქმედებს კონცენტრირებულ გოგირმჟავასთან, ნატრიუმის ჰიპოქლორიტთან და ბრომწყალბადთან. შედუღებისას რეაგირებს კალიუმის ჰიდროსულფადის შენადნობებთან KHSO4, ნატრიუმის პეროქსიდთან Na2O2 და ბარიუმის პეროქსიდთან BaO2:
2Rh + 6KHSO4 = 2K3Rh(SO4)3 + 3H2↑,
2Rh + 3BaO2 = Rh2O3 + 3BaO.
2Rh + 6NaCl + Cl2 = 2Na3[RhCl6].
როდიუმ (III)-ის მარილების წყალხსნარებისა და კომპლექსების ურთიერთქმედებით ტუტეებთან წარმოიქმნება როდიუმის ჰიდროქსიდის ნალექი Rh(OH)3:
Rh2O3 + 12HCl = 2H3RhCl6 + 3H2O,
Rh(OH)3 + 6HCl = H3RhCl6 + 3H2O.
როდიუმი ჟანგვის უმაღლეს ხარისხს +6 ავლენს ჰექსაფტორიდში RhF6, რომელიც წარმოიქმნება როდიუმის პირდაპირი დაწვით ფთორში. ნაერთი არამდგრადია. წყლის ორთქლის არარსებობის შემთხვევაში ჰექსაფტორიდი ჟანგავს ქლორს და აზოტის ოქსიდს (II) NO:
დაბალი ჟანგვის ხარისხით +1 და +2 როდიუმი წარმოქმნის კომპლექსურ ნაერთებს.
როდიუმის სულფატი წარმოქმნის 2 მოდიფიკაციას:
როდიუმის კომპლექსური ნაერთები
როდიუმისათვის, როგორც სხვა გარდამავალი ელემენტისათვის დამახასიათებელია კომპლექსების და ორმაგი მარილების წარმოქმნა.
საკონტაქტო წყვილების მასალები
როდიუმის და მისი შენადნობების ელექტროეროზიის მიმართ მაღალი მედეგობის გამო გამოიყენებიან როგორც კონტაქტების მასალები (მოსრიალე კონტაქტები, შესაერთებელი, ბუდეები, პორტები).
საიუველირო საქმე
როდიუმის ცივი თეთრი ფერი და ბრჭყვიალება კარგად შეეხამება ბრილიანტებს, ფიანეტებს და სხვა ჩანართებს. ასევე როდიუმს ამატებენ როგორც მალეგირებელ, განმამტკიცებელ დანამატს პლატინაში და პალადიუმში. საიუველირო ნაკეთობებზე როდიუმის დატანებით მცირდება ცვეთა და იზრდება ნაკეთობის სიმაგრე, ის იცავს ნაკაწრებისაგან, და აძლევს კაშკაშა ბრჭყვიალებას.
ღირებულება
2006 წ. თებერვალში როდიუმის ღირებულებამ მიაღწია რეკორდულ ნიშნულს 3500 დოლ. უნციაზე http://www.kitco.com/charts/rhodium.html-ის მიხედვით. 2008 წ. იანვარში როდიუმზე ახალი რეკორდი დამყარდა და უნციაზე — 7000 დოლარი შეადგინა. პიკის შემდეგ 10 100 დოლარი უნციაზე, როდიუმის ფასი დავარდა 900 დოლარამდე უნციაზე, ეს 2008 წლის ნოემბერში გამოწვეული იყო კრიზისით. 2009 წ. 19 ნოემბერს ლითონის ფასმა აიწია 2600 დოლარამდე უნციაზე. სუფთა როდიუმის ძალიან მაღალი ღირებულების, მასზე დიდი მოთხოვნილების და მისი მცირე მოცულობით მოპოვების გამო, აქტუალური ხდება როდიუმის მწვავე დეფიციტის ამოცანის გადაწყვეტა. რადგანაც ხდება მისი სტაბილური იზოტოპის გამოყოფა ბირთვული საწვავის (ურანი, პლუტონიუმი, თორიუმი) დაყოფის ფრაგმენტებიდან, სადაც ის გროვდება მნიშვნელოვანი რაოდენობით (130—180 გრამამდე ტონა ფრაგმენტებზე). ამიტომ მსხვილ ინდუსტრიულ განვითარებულ ქვეყნებში განვითარებული ატომური ენერგეტისკის გამო, რეაქტორული როდიუმის მოპოვება რამდენიმეჯერ აღემატებოდეს იქნება მადნებიდან მოპოვებულ როდიუმს. ამას გარდა, საჭიროა კვლევები რეაქტორის მუშაობის რეჟიმების საკითხზე, როდესაც როდიუმის რაოდენობა ფრაგმენტების მასასთან შეფარდრბით პროცენტულად მეტი იქმენა, ასე რომ ატომური მრეწველობა შეიძლება გახდეს როდიუმის ძირითად მომპოვებლად მსოფლიო ბაზარზე.
ბიოლოგიური როლი და ფიზიოლოგიური ზემოქმედება
როდიუმი არ თამაშობს არავითარ ბიოლოგიურ როლს.
როდიუმის ნაერთები ძალიან იშვიათად გვხვდება ყოველდღიურ ცხოვრებაში და მათი ზემოქმედება ადამიანის ორგანიზმზე ბოლომდე არ არის შესწავლილი. ამის მიუხედავად, ისინი ძლიერტოქსიკურნი და კანცეროგენურნი არიან. LD50 როდიუმის ქლორიდი ვირთხების საწინააღმდეგოდ — 12,6 მგრ/კგ. როდიუმის მარილები ძლიერ ღებავენ ადამიანის კანს.
ვორონოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ბიგერჰორნი
ბიგერჰორნი (Bigerhorn) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს გრეხენის მუნიციპალიტეტში, ვალეს კანტონში. აღმართულია მიშაბელის ქედზე, რიედის მყინვარის ჩრდილოეთით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბანსკა-შტიავნიცა
ბანსკა-შტიავნიცა (სლოვაკ. Banská Štiavnica, Schemnitz, უნგრ. Selmecbánya) — ქალაქი ცენტრალურ სლოვაკეთში. მდებარეობს უზარმაზარი კალდერის შუაგულში, რომელიც უძველესი ვულკანის ჩანგრევის შედეგად წარმოიქმნა. აღნიშნული კალდერა ცნობილია შტიავნიცის მთების სახელით. 2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 10 662 ადამიანს შეადგენს. ბანსკა-შტიავნიცა ამჟამად სრულიად დაცული შუა საუკუნეების ქალაქია. მისი ისტორიული ღირებულების გამო, ქალაქი თავის შემოგარენთან ერთად, 1993 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ისტორიულად, ქალაქის ბედი მჭიდროს იყო დაკავშირებული მისი ვერცხლის მადნის უზარმაზარ მარაგებთან. გათხრების თანახმად, დგინდება, რომ ტერიტორია ნეოლითის პერიოდში დასახლდა.
პირველი სამთო-მოპოვებითი დასახლება აქ ძვ. წ. III საუკუნეში სავარაუდოდ კელტებმა დააარსეს. მოგვიანებით, ის ჰუნებმა დაიპყრეს. რომაული წყაროების მიხედვით, ჰუნებმა ვერცხლის მოპოვებას მიჰყვეს ხელი. 1156 წელს, ბანსკა-შტიავნიცა გაფორმდა როგორც მაღაროების პატარა ქალაქი. XIII საუკუნეში აქ ტიროლიდან და საქსონიიდან მოდიან გერმანელი კოლონისტები. 1443 წელს ქალაქი მიწისძვრამ გაანადგურა. უკვე XV საუკუნეში, ქალაქში მდებარეობს ორი ციხესიმაგრე, ძველი და ახალი, რომლებიც მას თურქთა თავდასხმებისგან იცავდა. 1627 წელს, პირველად მსოფლიო სამთო-მოპოვებითი საქმიანობის ისტორიაში, აქ გამოყენებულ იქნა ფეთქებადი დენთი. 1735 წელს, ბანსკა-შტიავნიცა ხდება უნგრული მოპოვებითი საქმიანობის სკოლა, ხოლო 1763 წელს არსდება უმაღლესი განათლების ინსტიტუტი - სამთო აკადემია. 1782 წლისთვის, ბანსკა-შტიავნიცა უნგრეთის სიდიდით მესამე ქალაქის წარმოადგენს ბრატისლავისა და დებრეცენის შემდეგ.
უკანასკნელ ხანებში, ბანსკა-შტიავნიცამ დაკარგა თავის კომერციული მნიშვნელობა, მაგრამ სლოვაკეთის პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად იქცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში
ოკლაჰომა-სიტი თანდერი
ოკლაჰომა-სიტი თანდერი (Oklahoma City Thunder) — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს ოკლაჰომა-სიტიში, ოკლაჰომას შტატში, აშშ. გუნდი თამაშობს ჩრდილო-დასავლეთი დივიზიონში, რომელიც დასავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის NBA-ში. გუნდის სათამაშო ბაზა - Chesapeake Energy Arena. ყველა ჩრდილოეთ ამერიკის მთავარი პროფესიონალური ლიგა რომ ავიღოთ, თანდერი არის ერთადერთი წარმომადგენელი ოკლაჰომადან.
მას შემდეგ რაც გუნდის მფლობელს კლაი ბენეტს და სიეტლის მეკანონეებს შორის უთანხმოება და გაუგებრობა მოხდა, გუნდი 2008 წლიდან გადავიდა ოკლაჰომაში. სუპერსონიქსი NBA პლეი-ოფში 22-ჯერ გავიდა, დივიზიონის მოგება 6-ჯერ შეძლეს და ასევე 1979 წელს მოიგეს NBA ჩემპიონის ტიტული. თანდერი პირველად პლეი-ოფში 2009-10 წლის სეზონისთვის გავიდა, შემდეგ 2010-11 სეზონში გუნმა პირველად მოიგო დივიზიონის ტიტული, ხოლო მომდევნო 2011-12 წლების სეზონში კი დასავლეთ კონფერენცია მოიგო.
გუნდის ისტორია
thumb|left|80px|სუპერსონიქსის უკანასკნელი ლოგო
სიეტლ სუპერსონიქსნი (1967-2008)
თანდერის პირველი სახელწოდება იყო სიეტლ სუპერსონიქსნი, რომელიც 1967 წელს დაარსდა. სიეტლში გატარებული 41 წლის განმავლობაში გუნდის შედეგები ასეთია: 1,745–1,585 (.524) მოგება–წაგება რეგულარულ სეზონში, ხოლო 107-110 (.493) პლეი-ოფში. სიეტლმა შეძლო დასავლეთ კონფერენციის ტიტულის მოგება და 1 NBA ჩემპიონის ტიტულის მოგება 1979 წელს.
2008 წელს გავიდა KeyArena-ს ვადა, ასევე სიერლის მეკანონეებსა და ბენეტს შორის დაძაბულობამ მოიმატა, საბოლოოდ კი მხარეებმა შეთანხმებას 2 თვის შემდეგ მიაღწიეს. მფლობელები შეთანხმდნენ, რომ გუნდის სახელ - სუპერსონიქსს, ფერებსა და ლოგოს მთლიანად შეცვლიდნენ, ეს კი ქალაქის მეკანონების მომავლის იმედით, შესაძლებელი ახალი გუნდის ჩამოყალიბების შემთხვევაში იქნება. თუმცა გუნდის მიღწევები, თასები და ბანერები მაინც ოკლაჰომა-სიტი თანდერის დაქვემდებარების ქვეშ წავიდა. 2008 წლის 3 სექტემბერს, გუნდის სახელი - ოკლაჰომა-სიტი თანდერი და მისი ფერები: ლურჯი, თეთრი, ოქროსფერი და ყვითელი იქნა გამოცხადებული.
ინაუგურაციის სეზონი (2008-09)
thumb|ოკლაჰომა-სიტი თანდერმა მოუგო [[მინესოტა ტიმბერვულვზი|მინესოტას 2008 წლის 2 ნოემბერს, რომელიც გუნდისთვის პირველი გამარჯვება გამდოგა.]] თანდერის დროებითი თავშესაფარი იყო Sawyer Center, რომელიც Southern Nazarene University ეკუთვნის. ეს არენა კი ასევე გამოიყენებოდა ჰორნეტსის მიერ ქარიშხალ კატრინას დროს, როდესაც გუნდი დროებით ოკლაჰომა-სიტიში ასპარეზობდა.
თანდერმა 2008-09 წლების რეგულარული სეზონის დაწყებამდე რამდენიმე მატჩი ჩაატარა, თუმცა მხოლოდ 1 თამაში ჩატარდა ოკლაჰომა-სიტიში. გუნდმა პირველი მატჩი ფორდ ცენტრში 14 ოქტომბერს ჩაატარა კლიპერსის წინააღმდეგ.
პირველი რეგულარული სეზონის მატჩში, გუნდი მილუოკ ბაქსს შეხვდა და დამარცხდა. ირლ უოტსონმა მიითვალა პირველი ქულები სეზონის დაწყებისა. 3 ღამის შემდეგ, 2 ნოემბერს, გუნდმა პირველი მატჩი მოიგო თანდერად გარდაქმნის შემდეგ, სადაც მინესოტას მოუგეს, შედეგით კი 1-3 წავიდნენ. გუნდმა რეგულარულ სეზონში 10 თამაშიანი წაგებების სერია მოაწყო, რამაც საბოლოოდ გუნდის მფლობელები მიიყვანა გადაწყვეტილებასთან, რომ ფი ჯეი კარლესიმოს გაეშვატ მთავარი მწვრთნელის პოსტიდან, ასევე დამხმარე მწვრთნელი პოლ ვესტჰედი. გუნდის მართვა კი ასევე დამხმარე მწვრთნელმა სკოტ ბრუქსმა ჩაიბარა დროებითი მწვრთნელის სტატუსით. ბრუქსმა შემდეგი 4 მატჩიც წააგო და გუნდის ისტორიაში გაუთანაბრდა ყველაზე გრძელვადიან წაგების სერიას -14, წინა რეკორდი ერთი წლის წინ იქნა დამყარებული, ოღონდ იმ დროს გუნდს სუპერსონიქსი ერქვა. გუნდმა ახალი ანტი-რეკორდი ვერ დაამყარა და შემდეგი თამაშის მოგება შეძლო მემფის გრიზლის წინააღმდეგ.
რეგულარული სეზონის პერიოდში, გუნდმა შეძლო თამაშის ხარისხის გაუმჯობესება მას შემდეგ რაც პირველ 32 ტურში შედეგი 3-29 ჰქონდა. თანდერმა შეძლო და შედეგი 20-30 მიიყვანა, და არა მხოლოდ მოგებები შეძლო, არამედ გუნდის თამაში უფრო უკეთესი და დალაგებული ხდებოდა. ოკლაჰომაში გატარებული პირველი სეზონის შემდეგ, თანდერმა სეზონი 23-59 დაასრულა და წინა წლისგან განსხვავებით, როდესაც 20-62 დაამთავრა, ამ ასპექტშიც გააუმჯობესა. ბოლო პერიოდში წარმატებისთვის, გუნდმა ოფიციალურად გაიფორმა მთავარი მწვრთნელის რანგში სკოტ ბრუქსი.
მას შემდეგ რაც გუნდი სიეტლიდან ოკლაჰომა-სიტიში გადავიდა, გაუმჯობესდა არა მხოლოდ თამაშის ხარისხი, არამედ ოპერაციული სიტუაცია. 2008 წლის დეკემბერში, ფორბსმა გუნდის ღირებულება 300 მილიონი დოლაღი განაცხადა, რაც 12% მეტი იყო წინა წელთან შედარებით (268 მილიონი დოლარი, როდესაც გუნდი სიეტლში ასპარეზობდა.). ფორბსმა ასევე ბილეთების ზრდის შესახებაც გამოაცხადა და გამოაქვეყნა შედეგები, რის თანახმადაც, წინა წლისგან განსხვავებით, როდესაც გუნდმაი 78% გაყიდა, ამჯერად 2008-09 წლის მაჩვენებელი 100% იყო.
სეზონის შემოტრიალება (2009-10)
ინაუგურაციის პირველი სეზონის შემდეგ გუნდს ბევრი კრიტიკა მოჰყვა, თუმცა თანდერს იმედები ჰქონდა გაუმჯობესების მათ მეორე სეზონის მანძილზე ოკლაჰომა-სიტიში. გუნდს არანაირი დიდი აქტიურება არ მოუხდენია სეზონის დაწყებამდე, ერთადერთი NBA დრაფტზე აირჩიეს ჯეიმზ ჰარდენი, რომელიც მთლიან დრაფტზე #3 არჩევანი გამოდგა.
გუნდი უკვე ნელ-ნელა ივსებოდა ახალგაზრდა მოთამაშეებით, სადაც ლიდერობას ასევე ახალგაზრდა კევინ დურანტი ითავსებდა. 2009-10 წლის თანდერის სეზონი, რომელშიც ასევე შევიდა რამდენიმე NBA ელიტური გუნდებზე გამარჯვება, მათ შორის 16 ქულიანი უპირატესობით გამარჯვება მოქმედ NBA ჩემპიონ ლეიკერსზე და 28 ქულიანი გამარჯვება აღმოსავლეთ კონფერენციის ჩემპიონ ორლანდო მეჯიქზე. გასვლით შეხვედრებში გამარჯვება სან-ანტონიო სპურსის, იუტა ჯაზის, მაიამი ჰიტის, ბოსტონ სელტიქსის და დალას მევერიქსის წინააღმდეგ, მალევე მოუხვეჭა გუნდს რეპუტაცია. პირველი ნახევარი გუნდმა .500 დაამთავრა, შემდეგ კი 9 თამაშიანი მოგებების სერია მიაყოლა, რამაც პლეი-ოფის ერთ-ერთი ფავორიტად ჩამოაყალივა. კევინ დურანტი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მოთამაშე ლიგის ისტორიაში, რომელმაც მოიგო მექულის ტიტული. დურანტს საშუალო 30.1 ქულა ჰქონდა თითო თამაშში, მაშინ როდესაც მან 82 თამაში ჩაატარა.
თანდერმა რეგულარული სეზონი 50-32 დაასრულა, რითაც მოგებების რაოდენობა გაორმაგებაზე ოდნავ მეტი გამოვიდა წინა სეზონთან შედარებით. ოკლაჰომა-სიტი თანდერმა, ისევე როგორც ბოსტონ სელტიქსმა, მოხსნა რეკორდი. თანდერმა დაასრულა ჩრდილო-დასავლეთ დივიზიონში მე-4 ადგილზე და დასავლეთ კონფერენციაში მე-8 ადგილზე, რითაც მოიპოვეს საგზური 2010 NBA პლეი-ოფში ასპარეზობის. 22 აპრილს, გუნდმა პირველი პლეი-ოფის მატჩი ჩაატარა, მას შემდეგ რაც გადავიდა ოკლაჰომა-სიტიში, სადაც მათ მოქმედი ჩემპიონი - ლოს-ანჯელეს ლეიკერსი დაამარცხეს 101-96. ეს მატჩი ასევე იყო თანდერისთვის პირველი გამარჯვება ფორდ ცენტრში. მიუხედავად ამისა, გუნდი პირველივე რაუნდში დამარცდა 4-2 და გამოეთიშა ასპარეზობას.
ოკლაჰომა-სიტი გადავიდა მე-12 ადგილზე საერთო NBA დასწრებებით, ასევე მე-7 ადგილზე არენაზე თავისუფალი ადგილების პროცენტული მაჩვენებლით (98%, ასევე 41 საშინაო მატჩიდან 28 მატჩში სრულად იქნა გაყიდული ბილეთები).
გამოსაჩენი პოზიციები (2010-11)
ფინანსურად, თანდერის ორგანიზაცია აგრძელებდა გუნდის შენებას, დაწყებული სიეტლიდან ოკლაჰომა-სიტიში გადასვლით. 2011 წლის იანვარში, ჟურნალ ფორბსმა გუნდის ღირებულება 329 მილიონი დაასახელა, რაც 6% მეტი იყო წინა წელთან შედარებით. ჟურნალმა აღნიშნა გუნდის განახლებისთვის დახარჯული 118 მილიონი და ოპერატიული მოგება 22.6 მილიონი დოლარი, რაც 6.3% და 78% მეტი იყო წინა წელთან შედარებით. თანდერმა რეგულარული სეზონი 55-27 შედეგით დაასრულა, რაც 5 მოგებით მეტი იყო წინა წელთან შედარებით. გუნდმა ასევე მოიპოვა პირველი დივიზიონის ტიტული, მას შემდეგ რაც გუნდი ოკლაჰომაში გადავიდა, რაც გუნდის ისტორიაში საბოლოოდ მე-7 ტიტული აღმოჩნდა.
მე-4 ადგილით გასულებს, დასავლეთ კონფერენციის პლეი-ოფში გუნდს მე-5 ადგილით გასული დენვერ ნაგეტსი შეხვდა. პირველ თამაშში კევინ დურანტმა 41 ქულა დააგროვა, რომელიც მისთვის ყველაზე უმაღლესი ქულა გამოდგა პლეი-ოფის კარიერაში. სერიის ბოლო თამაშში, მან კვლავ შეძლო 41 ქულის დაგროვება, ხოლო სერჯ იბაკა კი თითქმის გაუთანაბრდა ყველაზე მეტი დაბლოკვით პლეი-ოფში (10, რომელიც ასევე მარკ იტონს, ჰაკიმ ოლეიუონს და ენდრიუ ბაინამს ჰქონდა), რომელმაც 9 მოახერხა. სერია კი თანდერმა 4-1 მოიგო და შემდეგ ეტაპზე გასულებს, მემფის გრიზლი შეხვდათ, რომლებიც გასული იყვნენ მე-8 ადგილით და რამდენიმე დღით ადრე შეძლეს პირველი ადგილით გასული სპურსის გამოთიშვა პლეი-ოფიდან. სერია კი მეტისმეტად დაძაბული გამოდგა და საბოლოოდ გამარჯვებული მაინც თანდერი გამოვიდა, როდესაც სერია მე-7 თამაშში 4-3 მოიგო. დურანტი კიდევ ერთხელ იყო გამორჩეული ვარსკვლავი თამაშში, როდესაც 39 ქულა დააგროვა, ვესტბრუკმა კი ტრიპლ-დაბლი. მიუხედავად დიდი მონდომებისა, თანდერი დასავლეთ კონფერენციის ფინალში მომავალ ჩემპიონ - დალას მევერიქსს დაუპირისპირდა, სადაც შეეძლო სერიის გათანაბრება, მაშინ როდესაც 2-1 აგებდა და მე-4 თამაშში 15 ქულიანი უპირატესობა ჰქონდა თამაშის დასრულებამდე 15 წუთით ადრე. საბოლოოდ თამაში დამატებით დროში 112-105 წააგო, სერია კი 4-1 დათმო.
ტიტულისთვის ბრძოლაში (2011-2012)
ლოკაუტის დროს, თანდერის მოთამაშეები (კევინ დურანტი, ჯეიმზ ჰარდენი, თაბო სეფოლოშა და სერჯ იბაკა) თამაშობდნენ როგორც აშშ-ში, ასევე სხვა ქვეყნებში გამოსაჩენად, რომ ყოფილიყვნენ ფორმაში. როდესაც გუნდი უკვე სავარჯიშოდ შეიკრიბა, გუნდის შემადგელობა ყველა ჯანმრთელად და საბრძოლველად მზად იყო, გამონაკლისი მხოლოდ რასელ ვესტბრუკი გახდლდათ, რომელსაც კონტრაქტთან დაკავშირებით ჰქონდა პრობლემები. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ლოკაუტის განმავლობაში კერი პერკინსმა 15 კგ-მდე დაიკლო. თანდერმა ლოკაუტის შემდეგ პირველი 2 შეხვედრა მევერიქსის წინააღმდეგ ჩაატარა, სადაც 2 თამაშის მოგება შეძლო პრე-სასეზონო მატჩებში. რეგულარული სეზონის პირველი მატჩი მოიგეს ორლანდოს წინააღმდეგ და ასევე 5 თამაშიანი გამარჯვების სერიაც მიაყოლეს. კევინ დურანტი გახდა NBA ისტორიაში მე-6 კალათბურთელი, რომელმაც შეძლო და 30 ან მეტი ქულა დააგროვა რეგულარული სეზონის პირველ 4 თამაშში. ოკლაჰომა წარმატებით აგრძელებდა რეგულარულ სეზონში ასპარეზობას, რის გამოც NBA All Star-ის არჩევისას იმყოფებოდნენ კევინ დურანტი, რასელ ვესტბრუკი, ჯეიმზ ჰარდენი, პერკინსი და იბაკა. მას შემდეგ რაც თანდერმა შეძლო 2012 წლის 11 თებერვალს ჯაზთან მოგება, სკოტ ბრუკსი დასახელებული იქნა All Star-ზე დასავლეთ კონფერენციის მთავარ მწვრთნელად, რომელიც ორლანდოში, ფლორიდის შტატში ტარდებოდა.
2012 წლის NBA პლეი-ოფის პირველ რაუნდში, თანდერი შეხვდა მოქმედ ჩემპიონ დალას მევერიქსს, რომელსაც 4 თამაშში მოუგო. მეორე რაუნდში გასულებს ლეიკერსი შეხვდა, რომელთანაც ასევე ადვილად, თუმცა 4-1 შეძლო გამარჯვება სერიაში. ლეიკერსის დამარცხების შემდეგ დასავლეთ კონფერენციის ფინალში გასულებს, თანდერს სპურსი შეხვდა, სადაც პირველი 2 თამაში წააგო, თუმცა ტანდერმა შეძლო სერიის შემოტრიალება და გაიმარჯვა შემდეგ 4 მატჩში, რითაც NBA სუპერ ფინალში ასპარეზობის საგზური მოიპოვა, მოწინააღმდეგედ კი მაიამი ჰიტი შეხვდა.
პირადი ჯილდოები
NBA წლის მწვრთნელი: NBA წლის მეექვსე კაცი: ყველა-NBA პირველი გუნდი: ყველა-NBA მეორე გუნდი: NBA ყველა-დაცვითი პირველი გუნდი: NBA ყველა დაცვითი მეორე გუნდი: NBA წლის ახალბედა NBA ახალბედა მეორე გუნდი: NBA All Star გუნდი: NBA All Star MVP:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კლუბები კატეგორია:აშშ-ის საკალათბურთო კლუბები კატეგორია:ოკლაჰომა-სიტი თანდერი
იოსებ ალავერდელი
იოსებ ალავერდელი, ამბა ალავერდელი — საქართველოში მოღვაწე ერთ-ერთი ასურელი მამა. მოვიდა ქ. ანტიოქიიდან VI საუკუნის შუა წლებში იოანე ზედაზნელთან ერთად. ცხოვრობდა ზედაზნის მონასტერში, შემდეგ მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირას დააარსა ალავერდის მონასტერი (აუგია წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია, დასაფლავებულია იქვე). მისმა მოღვაწეობამ ხელი შეუწყო კახეთის ამ მხარეში ქრისტიანობის განმტკიცებას.
იოსებ ალავერდელი იხსენიება ასურელი მამების — დავით გარეჯელის, შიო მღვიმელის — „ცხოვრებათა“ მეტაფრასულ რედაქციებში (XII საუკუნე). XVIII საუკუნეში შეუდგენიათ იოსებ ალავერდელის სვინაქსარული „ცხოვრება“.
მერუ (კენია)
მერუ (Meru) — ქალაქი კენიაში. მდებარეობს კენიის ცენტრალურ ნაწილში. კენიის მე-8 ქალაქი მოსახლეობის მიხედვით. შედის აღმოსავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. მოსახლეობა 1999 წლის მონაცემებით შეადგენს 144,109 კაცს. ქალაქის ძირითად მოსახლეობას შეადგენს ეთნიკური ჯგუფი ამერუ.
ბელუჯისტანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთი აზია კატეგორია:ირანის გეოგრაფია კატეგორია:პაკისტანის გეოგრაფია კატეგორია:ავღანეთის გეოგრაფია
დავით გარეჯელი
დავით გარეჯელი — VI საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხსენების დღე — ამაღლების შემდგომი ხუთშაბათი). გადმოცემის თანახმად დავით გარეჯელს გარეჯის მრავალმთის სანახებში დაუარსებია მონასტერი (დავითგარეჯა), რომლის პირველი წინამძღვარი თვითონ ყოფილა. დასაფლავებულია იქვე — დავითის ლავრის მთავარ ტაძარში.
ცხოვრება
დავით გარეჯელი VI საუკუნეში ასურეთიდან ჩამოსული იოანე ზედაზნელის თორმეტ მოწაფეთაგანი იყო. მისი ოჯახისა და წარმომავლობის შესახებ საეკლესიო ისტორიამ ცნობები არ შემოგვინახა. ცნობილია მხოლოდ ის, რომ მამა დავითი სიყრმის ასაკიდან დაემოწაფა იოანე ზედაზნელს. როდესაც მამა იოანე საქართველოსკენ გამოეშურა სამოღვაწეოდ, მან თავის მრავალრიცხოვანი მოწაფეთაგან 12 ყველაზე ღირსეული გამოარჩია და მცხეთაში ჩამოვიდა.
მამებმა მცხეთის სიწმინდეები მოილოცეს და სამოღვაწეოდ მცხეთის ჩრდილოეთით, ზედაზნის მთა აირჩიეს. გარკვეული ხნის შემდეგ, იოანე ზედაზნელმა მოწაფეებს უბრძანა, თითოეული მათგანი სხვადასხვა ადგილას უფლის სახარების საქადაგებლად წასულიყო. მამა დავითი თავის სულიერ შვილთან, ლუკიანესთან ერთად პირველად თბილისის დასავლეთ მთაზე მცირე გამოქვაბულში დამკვიდრდა. ამ დროს ქალაქი ცეცხლთაყვანიმცემლებს ჰქონდათ დაპყრობილი. ყოველ კვირა დღეს დავით გარეჯელი ლუკიანესთან ერთად თბილისში ჩამოდიოდა. ქადაგებითა და წმიდა ცხოვრებით მან მრავალი ადამიანი მიიზიდა დაქრისტეს სჯულზე მოაქცია. ამის გამო შეწუხებული ცეცხლთაყვანისმცემლები და მათი მსახურები ხვდებოდნენ, რომ ძალა აღარშესწევდათ წმინდა მამა ქალაქიდან გაეძევებინათ. ამიტომ ცეცხლის მსახურებმა გადაწყვიტეს მოესყიდათ მეძავი დედაკაცი, რომელსაც დავით გარეჯელისთვის მისთვის მრუშობა უნდა დაებრალებინა.
ერთ კვირა დღეს, როცა მამადავითი ქალაქში საქადაგებლად იყო ჩამოსული, მას ცეცხლის მსახურებმა მეძავი ქალი წაუყენეს, რომელიც ხალხს უმტკიცებდა რომ ნაყოფი რომელსაც ის მუცლით ატარებდა წმინდა მამისაგან იყო. მაშინ მამა დავითმა ქალის მუცელს კვერთხი შეახო და ნაყოფს უბრძანა: „შენ, ჩვილო, გიბრძანებ, სახელითა უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესითა, რათა გვაუწყო ჩვენ, თუ მე ვარ მამაჲ შენი“. მუცელში მყოფმა ჩვილმა სასწაულებრივად ამხილა დედა, რომ მამამისი არა მამა დავითი, არამედ ვინმე მჭედელი იყო. ასეთი ცილისწამების გამო ხალხი აღშფოთდა და მეძავი ქალი ქვებით ჩაქოლა. მოგვიანებით აღნიშნულ ადგილას ქაშვეთის ეკლესია ააგეს. ამის შემდეგ დავით გარეჯელმა მიატოვა თბილისი და სამუდამოდ ყარაიას ველზე მდებარე უდაბნოში დამკვიდრდა.
გადმოცემის თანახმად, იმ გამოქვაბულის შორი-ახლოს, სადაც მამები ცხოვრობდნენ, იყო კიდევ ერთი ქვაბული, სადაც საზარელი მხეცი მკვიდრობდა. ერთ დღეს, როდესაც ირმები მამა დავითის გამოქვაბულისკენ მოდიოდნენ, მხეცმა მათ ნუკრი მოსტაცა და შეჭამა. ლუკიანემ შეიტყო რა მხეცის არსებობა აუწყა მამა დავითს, მან კი შერისხა მხეცი და უდაბნოდან გააძევა. მხეცი ადგა და ყარაიას ველით მდინარე მტკვრისკენ გაეშურა. უეცრად უფლის ანგელოზმა ციდან მეხი ჩამოაგდო და ურჩხული ადგილზევე დაწვა.
რუსთავის წარჩინებული მკვიდრის ბუბაქარის დახმარებით ააგო ეკლესია, რომელიც შემდგომში ფერისცვალების ეკლესიად იწოდებოდა და სადაც დასაფლავებულია დავით გარეჯელი. ზეპირი გადმოცემით დავითის სახელი უკავშირდება თბილისის მამადავითისა და ქაშვეთის ეკლესიათა ადგილებს, სადაც დავითს უცხოვრია გარეჯაში წასვლამდე. დავით გარეჯელის მოღვაწეობამ ხელი შეუწყო საქართველოში ქრისტიანული რელიგიის დაცვა-განმტკიცებას და ჯერ კიდევ შემორჩენილი წარმართი მოსახლეობის გაქრისტიანებას. დავითის ინიციატივით მისმა მოწაფეებმა დოდომ და ლუკიანემ გარეჯის სანახებში დააარსეს ახალი მონასტრები.
დავით გარეჯელის ცხოვრება და მოღვაწეობა აღუწერიათ მისი გარდაცვალებიდან ახლო პერიოდში, მაგრამ ამ თხზულებას ჩვენამდე არ მოუღწევია. ხელახლა შედგენილ „ცხოვრებათაგან“ ცნობილია ორი რედაქცია: პირველი დაწერილია X საუკუნეში და ითვლება მოკლე რედაქციად, მეორე — XII საუკუნეში და ითვლება ვრცელ მეტაფრასტულ რედაქციად.
ხსენების დღე
დავით გარეჯელობის დღესასწაული გარდამავალია. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა დავით გარეჯელის ხსენების დღეს ამაღლების შემდგომ ხუთშაბათს აღნიშნავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდამავალი დღესასწაულები ქრისტიანობაში
ოშკი
ოშკის იოანე ნათლისმცემლის საკათედრო ტაძარი — X საუკუნის 50-60-იანი წლების უმნიშვნელოვანესი ქართული სამონასტრო ცენტრი ისტორიულ ტაოში, თორთომისწყლის მარცხენა მაღალ ნაპირზე, სოფელ ჩემლიამაჩში, ამჟამინდელ თურქეთის პროვინცია ერზერუმში. ოთხ დიდ კათედრალთაგან პირველი (იხ. სვეტიცხოველი, ბაგრატის ტაძარი, ალავერდი). ტაძარი ერთიანდება სამონასტრო კომპლექსში, შემორჩენილი სემინარია-სატრაპეზოთი და მცირე ეკლესიებით.
კომპლექსის მშენებლები ყოფილან ტაოს ბაგრატიონები, ადარნასე III კურაპალატის შვილები — ბაგრატ ერისთავთერისთავი და დავით მაგისტროსი (იგივე დავით III დიდი კურაპალატი). ტაძრის არქიტექტურა იმეორებს მისი წინამორბედების სახასიათო მოტივებს და უფრო გამდიდრებული და გართულებული სახით წარმოგვიდგენს მას. ოშკის ტაძარი აგებულია საგანგებოდ ამოყვანილ სუბსტრუქციაზე, რომელშიც სამარხებია მოწყობილი. ტაძარი წარმოადგენს ტრიკონქს, თავისუფალი გუმბათით. ტაძრის ჯვრისებრი მოხაზულობა შენარჩუნებულია გარესახეშიც, თუმცა აფსიდების სიმრგვალე არ ვლინდება, მოქცეულია რა სწორკუთხა მკლავებში. ოშკი უხვად იყო შემკული რელიეფებითა და ჩუქურთმებით. მოხატულობიდან მცირედია შემონახული.
მიუხედავად ოშკის მნიშვნელობისა მთელი გვიანი შუა საუკუნეები, ის უცნობი იყო ქართული სინამდვილისთვის, სამხრეთ საქართველოს თურქეთის მიერ მიტაცების გამო. მკვლევართაგან ოშკი პირველმა ვენეციელმა სომეხმა სწავლულმა ნ. სარგისიანმა მოინახულა 1843-1853 წწ. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ექვთიმე თაყაიშვილის სამი უმნიშვნელოვანესი ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთში, რომლის დროსაც მთლიანად იქნა აღწერილი და აზომილი ოშკის მონასტერი.
ეტიმოლოგია
არსებობს საკუთარი სახელის ოშკი ეტიმოლოგიის ორი ვერსია. ვალერი სილოგავასა და კახა შენგელიას მოსაზრებით სიტყვა ოშკი მომდინარეობს მეგრული სიტყვიდან შქა, რაც „შუაში ყოფნას ნიშნავს“. მერაბ ჩუხუას ვერსიის თანახმად, სიტყვა ოშკი უკავშირდება ლაზურ სიტყვას, რომელიც ქართულად ითარგმნება, როგორც ასკილი.
ისტორია
სიტყვა ოშკი არის უძველესი ზანურ-ჭანური ტოპონიმი, რომელიც მეგრულ შქას, შუას, შუა ადგილს უკავშირდება.
ტაძრის სამხრეთ კედლის წარწერიდან ჩანს, რომ ამშენებლები ყოფილან ტაოს ბაგრატიონები, ადარნასე III კურაპალატის შვილები - ბაგრატ ერისთავთერისთავი და დავით მაგისტროსი (იგივე დავით III დიდი კურაპალატი). წარწერის ნაწილი, სადაც თარიღია სავარაუდებელი, განადგურებულია. წარწერის თანახმად (იხ. ტაძრის წარწერები) ტაძარი ადარნასეს სიცოცხლეშივე დამთავრებულა, ხოლო მან კურაპალატობა 958 წელს მიიღო და იგი 961 წელს გარდაიცვალა, მშენებლობის დასასრული სწორედ 958-961 წწ. სავარაუდებელი. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა გრიგოლ ოშკელი, ხოლო ხუროთმოძღვარი — უცნობი ერისკაცი, რომელმაც საკუთარი რელიეფური გამოსახულება აღმოსავლეთ ფასადის თავბანდის ქვეშ მოათავსა. რელიეფის ქვა დაზიანებულია, შემორჩა მხოლოდ ქვედა ნაწილი — მუხლებს ზევით. ზედ გამოსახულ კაცს ქართული, გრძელ-სახელოებიანი ჩოხა აცვია. ბარელიეფის ორივე მხარეს მცირედ შებღალული წარწერა გვამცნებს შემდეგს: ათსა წელსა აშენებდა ტაძარი 1036 წელს მოხატულა ჯოჯიკ პატრიკიოზის ხარჯით, თუმცა ფრესკების ძალიან მცირედია შემორჩენილი და ისიც შებღალული.
ოშკი ძველი ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო ტაოში. ჩვენამდე მოღწეულია ოშკის მონასტერში შექმნილი ხელნაწერები, მათ შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა ოშკის ბიბლია (978), რომელიც ამჟამად ათონის მთაზეა დაცული. ოშკში მოღვაწეობდნენ მწიგნობრები და მღვდელმთავრები: გრიგოლ ოშკელი (X ს.), სტეფანე დეკანოზი (X ს.), იოანე ჩირაი (X ს.), ოშკის ბიბლიის გადამწერი — მიქაელ ვარაზვაჩეს ძე, სტეფანე მწერალი, გიორგი გელასის ძე, გაბრიელ ოშკელი (XI ს.) და სხვა.
ტაო-კლარჯეთის კულტურული მემკვიდრეობის, და მასთან ერთად ოშკის, მეცნიერული შესწავლა XIX საუკუნეში იწყება. 1843-1853 წლებში ვენეციელმა სომეხმა სწავლულმა ნ. სარგისიანმა იმოგზაურა ისტორიულ მცირე აზიაში, ძველ სომხეთსა და შავიზღვისპირეთში სომხური ისტორიული მემკვიდრეობის შესაგროვებლად და სომხურ ეპიგრაფიკულ ძეგლებთან ერთად გადმოიღო ოშკის, იშხანისა და სხვა ქართული ძეგლების წარწერების ასლებიც. აღსანიშნავია ექვთიმე თაყაიშვილის სამი უმნიშვნელოვანესი ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთში. მესამე ექსპედიციის დროს 1917 წ. მან მოინახულა და აღწერა: ოშკი, ხახული, იშხანი, ოთხთა, პარხალი.
მდებარეობა
ოშკის მონასტერი მდებარეობს მაღალი მთის ფერდობზე, მდინარე თორთომისწყლის (თურქ. „თორთუმ-ჩაი“) მარცხენა ნაპირას (მდინარიდან 5 კმ-ის მოშორებით), მდინარის თორთომის ტბასთან შესართავის სიახლოვეს. მთელი მონასტერი აშენებულია გეგმაში აყირავებული სამკუთხა ფორმის გრძელ ფერდობზე, რომელიც ხევებითაა შემოზღუდული.
ოშკის ტაძარი აგებულია საგანგებოდ ამოყვანილ სუბსტრუქციაზე, რომელშიც სამარხებია მოწყობილი სავარაუდოდ საერო პირთათვის. იგი სამხრეთით, ტაძრის გარეთ დასავლეთის მკლავის გასწვრივ, გრძელდება ასევე მიწისქვეშა საძვალეში, ეს უკანასკნელი კი ალბათ საეკლესიო პირთათვის იყო განკუთვნილი.
გეგმა
thumb|left|ინტერიერი, ხედი საკურთხეველზე ოშკის ტაძრის გეგმა იმეორებს იშხნის ტაძრის გეგმას, მაგრამ უფრო დიდი მასშტაბით და ამასთან უფრო გართულებულია. მისი სიგრძე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 38,5 მეტრია (დასავლეთ ეკვდერის გამოკვლებით); სიგანე შუა ნაწილში ≈36 მ, ხოლო სიმაღლე ≈40 მ. ოშკის გეგმა, მსგავსად იშხნისა, ჯვრისებრი მოხაზულობისაა. ნაგებობა წარმოადგენს ტრიკონქს, ე. ი. ჯვრის 3 მკლავი (აღმოსავლეთი, სამხრეთი და ჩრდილოეთი) ნახევარწრიული აფსიდებით მთავრდება, მეოთხე მკლავი(დასავლეთისა) კი – წაგრძელებული და უაფსიდოა. სამივე აფსიდის ერთსა და მეორე მხარეს ორ სართულად განლაგებულია დამატებითი სადგომები. არსებითად ეს არის ცენტრულგუმბათიანი ტაძრის შერწყმა ერთნავიან ბაზილიკასთან.
300px|thumb|გეგმა I სართული
განსხვავებით იშხნის ტაძრისგან, ოშკი თავიდანვე თლილი ქვით აიგო, იშხანში მხოლოდ საკურთხევლის კონქი მთავრდება აფსიდით, ოშკში კი მთელი ქვემო სართული 12 აფსიდას ითვლის. აქ, ჩრდილოეთ ევკდერი ორ-სართულიანია, იშხანში კი ერთიანი, ამასთან ოშკის ევკდერის ზედა სართული პატრონიკეს წარმოადგენს და დასავლეთ მკლავში მაღალი სარკმლებით იხსნება, ხოლო აღმოსავლეთით ორმაგი სარკმლით მთავრდება, შუაში სვეტით.
გუმბათი, მსგავსად იშხნისა, აქაც ოთხ თავისუფლადმდგომ მძლავრ ბურჯს და მათზე გადაყვანილ სანახევროდ შეისრულ აფრებს ეყრდნობა. აფრები კოვზისებრი სამკაულითაა დამშვენებული (ასევეა იშხანშიც). წინა სვეტების საფეხურები მრგვალია, უკანასი — მრავალკუთხედი. მათ ზემოთ რელიეფური კვარცხლბეკებია, შემკული ვაზის ფოთლებისა და მტევნების სარტყლებით. ენტაზისები განსხვავებული ფორმისა, კაპიტელების სიახლოვეს ლენტებითა და წრეებით მთავრდებიან. დასავლეთ ბურჯთა ზემო ნაწილები პილასტრებით ბოლოვდება, რომელნიც უთანასწორდებიან ტაძრის დასავლეთი მკლავის სართავ კამარათა პილასტრებს. დასავლეთ მარცხენა სვეტში არის ღრმა, შეისრული, სვეტებიანი, მოჩუქურთმებული ნიში. ასეთი ნიში განკუთვნილი იყო წინამძღვრის ან არქიელის საჯდომად. ამ სვეტის კვარცხლბეკი ერთობ ლამაზია და ფრიად მდიდრულად შემკული. ასევეა წინა მარჯვენა სვეტის და პირველი მარცხენა სვეტის კვარცხლბეკები. სამხრეთი სვეტებიდან მეჩეთის კედელი იწყება და ნაწილობრივ ფარავს მათ. საერთოდ ოშკის სვეტები წააგავს ტბეთის ტაძრის სვეტებს, კლარჯეთში, აგებული აშოტ კუხის მიერ (გ. 918).
300px|thumb|გეგმა II სართული
ტაძრის დასავლეთი გოდრული თაღები ეყრდნობა ხუთ სართავ კამარას. პილასტრებს, რომლებზედაც კამარები ეყრდნობა რთული სახე აქვთ. მათი ფუძეები მრავალწახნაგაა. დასავლეთი მკლავის სიგრძივი კედლები პილასტრებით დაყოფილია ოთხ დეკორატიულ კამარად. დასავლეთი პატრონიკე სამ გაშლილ კამარას ზემოთ იყო მოთავსებული, ამჟამად ჩამონგრეულია, მაგრამ მისი კამარები დაცულია. პატრონიკეზე ასასვლელი კიბე მოთავსებული იყო ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში. ტაძრის დასავლეტი მკლავი კარით უერთდებოდა ჩრდილო ევკდერის ქვემო სართულს, დასავლეთ კედელთან, პატრონიკეს ქვეშ. ასეთივე კარი აერთიანებდა ჩრდილო ევკდერის ზემო სართულის პატრონიკეს ტაძრის დასავლეთ, ზედა სართული პატრონიკესთან.
ტაძარს ოთხი კარი ჰქონდა. ერთი დასავლეთით იყო, ერთი ჩრდილოეთით, დანარჩენი ორი კარი სამხრეთით იყო. მათ შორის უმთავრესი, საზეიმოდ მორთული, ტაძრის სამხრეთ მკლავშია. ამ უკანასკნელს ამშვენებს დღემდე უნაკლოდ შემონახული პორტიკი. მეორე კარი იყო დასავლეთ მკლავში, სტოადან. ჩრდილო ეკვდერის კარი არის მის დასავლეთ კედელში.
ოშკი კარგად იყო განათებული მრავალრიცხოვანი სარკმლებით. გუმბათის ყელში 12 სარკმელია, საკურთხეველში 3, სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში თითო; ამდენივეა მათ ზედა სართულებში. სარკმელთა რიცხვი პატარა აფსიდებში, რომელნიც თან ახლავს ჩრდილო და სამხრეთ მკლავებს, ერთი და იგივე არ არის: ჩრდილო მკლავის ქვედა სართულის აფსიდებში ორ-ორია, სამხრეთ მკლავის აფსიდებში კი თითო. ამის მიზეზი ე. თაყაიშვილმა ასე ახსნა: ჩრდილო მკლავი სულ დაახლოვებული იყო ფერდობის ჩამონაჭერთან და აქედან ერთი სარკმელი საკმაო სინათლეს ვერ მისცემდა ტაძარს, ვინაიდან იგი ფერდობის ჩამონაჭრის ხაზს ქვეთ იყო განთავსებული. ზედა სართულებში კი ამგვარ აფსიდებს თითო სარკმელი ახლავს. ტაძრის ჩრდილო და სამხრეთი მკლავების ზედა სართლების სამივე ნაწილშიაგრეთვე თითო სარკმელია. დასავლეთ მკლავში სამხრეთით სამი, ხოლო დასავლეთით ერთი ორმაგი სარკმელია. ჩრდილო ევკდერის ორივე სართულში ოთხ-ოთხი სარკმელია, ჩრდილოეთით. სარკმლებს ალებასტრის ჩარჩოები ჰქონიათ, მაგრამ არ შემონახულა; ამ ალებასტრის მცირე ნაწილი მოჩანს მხოლოდ გუმბათის ყელის ერთ სარკმელში.
thumb|left|ოშკი, სამხ.-დას. ბურჯის ბაზისის ზედა სარტყელი ორნამენტი-გრავიურა
ყველა ჩრდილო და სამხრეთ კუთხის ოთახში აღმოსავლეთით არის პატარა მომრგვალებული თაროები, ნიშები. ისინი არ არის მხოლოდ ჩრდილო-დასავლეთ პორტიკში. ამას გარდა, ქვედა სართულის ყველა გვერდით ოთახს შესასვლელი აქვს განცალკევებული ოთხკუთხოვანი სივრცეებიდან, რომელთა ზედა სართულის ცა გუმათოვანი თაღებით და აფრებით მთავრდება. ეს ერთგვარი კურვატურაა ტაძრის სიმაღლის შთაბეჭდილების გასაძლიერებლად, როდესაც დასავლეთიდან საკურთხეველს ვუმზერთ. ამასთან, დასავლეთის ამგვარ სივრცეების ჭერი შედარებით ნაკლებ გუმბათოვანია. სამკვეთლოსა და სადიაკვნის ზედა სართულები უერთებიან ამ სივრცეებს ორმაგი კამარებით, რომელთაც შუაში სვეტი აქვთ. ამავე წესით ჩრდილო ეკვდერი სართული პატრონიკე უერთდება ასეთსავე სივრცეს მის აღმოსავლეთით. პატრონიკის აღმოსავლეთით ამოსასვლელი კიბეა (მისი ნაშთები ქვებიის გროვითაა დახშული). სამკვეთლო და სადიაკვნე თითო კარით უერთდება საკურთხეველს. ხოლო მათი ზედა სართულები ვიწრო გასასვლელებით არიან შეერთებული გვერდის ოთახებთან. ასეთივე გასასვლელით უერთდება ჩრდილო პატრონიკე ჩრდილო-დასავლეთ გვერდის ოთახს. ამას გარდა, კუთხის ყველა ოთახი შეერთებულია ჩრდილო და სამხრეთი მკლავების აფსიდებთან ღია კამარებით.
ოშკის საკურთხეველში დაცულია დიდი ოთხკუთხედი, მთელი ქვისგან გამოკვეთილი ტრაპეზი, რომელიც უძრადვად არის მოთავსებული საკურთხევლის შუა ნაწილში, აღმოსავლეთი კედლიდან 2 მეტრის მანძილზე. მისი სიგრძე უდრის 173 ამ, სიგანე — 86 სმ, სიმაღლე — 85 სმ. საკურთხევლის იატაკი 3/4 მეტრით არის ამაღლებული ტაძრის იატაკთან შედარებით.
ფასადები
ოშკის გარეგნული სახის ყველაზე დამახასიათებელი მოტივია 5 დეკორატიული თაღის განმეორებადი კომპოზიცია - აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე, თაღებში ჩართულია ორ-ორი სამკუთხა ნიში. მორთულობის ეს სისტემა XI-XII საუკუნეებში იქცა მრავალ გუმბათიანი ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადთა ტიპურ კომპოზიციად. განსაკუთრებით მდიდარი და მრავალფეროვანია სამხრეთი ფასადი. აქ ფასადის შვერილი ნაწილის დეკორატიული თაღებისა და სახურავთა დაქანებული კალთების მოძრავი რიტმი გაცხოველებულია სამხრეთ გალერეის კარნიზის კიდევ უფრო ცოცხალი რიტმით. შენობის მასები ამ მხარეს მკვეთრად ასიმეტრიულია. ოშკის ტაძრის მორთულობაში საკმაოდ ბევრია ადამიანის გამოსახელება. გამოსახული არიან აგრეთვე ცხოველები (ხარები, ირმები, ფრინველები). მრავალი მოტივი წინაქრისტიანული წარმოშობისაა, მაგრამ ქრისტიანული ეკლესიის მიერ ნებადართული.