cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ელიზაბეთ ჰესენ-დარმშტადტელი (1864-1918)
დახვრეტა და კანონიზაცია
1917 წლის თებერვალში რუსეთში რევოლუცია მოხდა, რომლის შედეგითაც მონარქია დაემხო და იმპერატორი ნიკოლოზ II ტახტიდან გადადგა. იმავე წლის ოქტომბერში ხელისუფლების სათავეში ბოლშევიკები მოდიან ვლადიმერ ლენინის თაოსნობით, რომელიც ერთობ უარყოფითად იყო განწყობილი არისტოკრატიის მიმართ. 1918 წელს ლენინის ბრძანებით დააპატიმრეს არა მხოლოდ საიმპერატორო ოჯახის ყველა წევრი, არამედ მონაზვნად აღკვეცილი ელიზავეტაც კი. თავიდან ისინი პერმში, შემდეგ კი ეკატერინბურგში გადაასახლეს. გადასახლებაში ელიზავეტასთან ერთად იყვნენ დიდი მთავარი სერგეი მიხაილოვიჩი, პრინცი ივანე კონსტანტინოვიჩი, კონსტანტინე კონსტანტინოვიჩი, იგორ კონსტანტინოვიჩი და ვლადიმირ პავლოვიჩი, ასევე ელიზავეტას ქმრის მდივანი, ფიოდორ რემეზი და ელიზავეტას მონაზონი, ვარვარა იაკოვლევა. 1918 წლის 20 მაისს ყველა ეს პირი ალაპაევსკში გადაიყვანეს.
1918 წლის 17 ივლისს ცეკას ოფიცრები მივიდნენ ალაპაევსკში და მათგან მთელი ფული და პირადი ნივთები წაიღეს. მეორე დღეს კი 53 წლის ელიზავეტა ფიოდორის ასული და მისი მხლებლები დახვრიტეს. როგორც ცნობილია, დახვრეტის შემდეგ მათი ცხედრები წითელარმიელებმა ბეიჯინში, ჩინეთში გადაიტანეს, საიდანაც მხოლოდ 1921 წელს გადაასვენეს, ისიც მხოლოდ ელიზავეტას და ვარვარას ცხედრები და დაკრძალეს იერუსალიმში, მარიამ მაგდალინელის სახელობის რუსულ ეკლესიაში.
1981 წელს ელიზავეტა რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა, 1992 წელს კი მოსკოვის პატრიარქატმა მას წმინდა მარტვილ ელიზავეტა ფიოდორის ასულის სახელი მიანიჭა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1864 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1918 კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:რუსეთის დიდი მთავრები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი
ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი (ინგლ. Quadrilateral Security Dialogue, QSD ან Quad) წარმოადგენს სტრატეგიულ დიალოგს შეერთებულ შტატებს, იაპონიას, ავსტრალიასა და ინდოეთს შორის, რომლის ფარგლებშიც წევრი ქვეყნები თანამშრომლობენ უსაფრთხოების მიმართულებით.
დიალოგი პირველად 2007 წელს დაიწყო აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტ დიკ ჩეინის, იაპონიის პრემიერ მინისტრ შინზო აბეს, ავსტრალიელი პრემიერ მინისტრის ჯონ ჰოვარდისა და ინდოეთის პრემიერ-მინისტრ მანმოჰან სინგჰის ინიციატივით. დიალოგის შექმნის მთავარ მიზეზად წევრი ქვეყნების მიერ ჩინეთის მზარდი ეკონომიკური და სამხედრო ძალის წინააღმდეგ ერთობლივი სტრატეგიის ჩამოყალიბება მიიჩნევა. დიალოგმა პირველადი სახით არსებობა 2008 წელსვე შეწყვიტა, როდესაც ავსტრალიის ახალმა პრემიერ მინისტრმა კევინ რადმა შეთანხმებიდან გამოსვლა და ჩინეთთან დაახლოება გადაწყვიტა.
კლოდ ჟოზეფი
კლოდ ჟოზეფი — ჰაიტიელი პოლიტიკოსი, საგარეო საქმეთა მინისტრი 2020 წლის 4 მარტიდან.
ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი
2017 წელს მოხდა დიალოგის განახლება, როდესაც ASEAN-ის მილანის სამიტის დროს ოთხივე ყოფილი წევრი ქვეყნის ლიდერი, დონალდ ტრამპი, შინზო აბე, მალკოლმ ტურნბული და ნარენდრა მოდი, შეთანხმდნენ, რომ აღადგენდნენ ოთხმხრივ ალიანსს ინდოეთ-წყნარი ოკეანის რეგიონში და სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში ჩინეთისთვის სამხედრო და დიპლომატიური წინააღმდეგობის გაწევის მიზნით.
კლოდ ჟოზეფი
2021 წლის 14 აპრილიდან პრემიერ-მინისტრია, ხოლო 2021 წლის 7 ივლისიდან 20 ივლისამდე პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა.
ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი
2021 წელს დიალოგში მონაწილეობა ასევე მიიღეს სამხრეთ კორეამ, ახალმა ზელანდიამ და ვიეტნამმა Quad Plus ფორმატის ფარგლებში.
კლოდ ჟოზეფი
იგი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე დაინიშნა ჟოზეფ ჟუთის გადადგომის შემდეგ. ჟოვენელ მოიზის მკვლელობის შემდეგ, ჟოზეფმა დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. ჟოზეფი აცხადებს, რომ იგი ჩაატარებს არჩევნებს კონსტიტუციის თანახმად.
სქოლიო
კატეგორია:ჰაიტიელი პოლიტიკოსები
ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
რაფაელ ტოლოი
რაფაელ ტოლოი (დ. 10 ოქტომბერი, 1990) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „ატალანტასა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი. ნათამაშები აქვს ბრაზილიის 20 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:სან-პაულუს ფეხბურთელები კატეგორია:რომას ფეხბურთელები კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
მანდოლინა
მანდოლინა (mandolino) — სიმებიანი ჩამოსაკრავი მუსიკალური საკრავი. წარმოიშვა იტალიაში. საბოლოო სახით ჩამოყალიბდა XVII-XVIII საუკუნეებში. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ხალხური საკრავი.
არსებობს რამდენიმე სახის. ყველაზე პოპულარულია ნეაპოლური მანდოლინა, რომელსაც აქვს ოვალური კორპუსი, 4 წყვილი სიმი, მოკლე ყელი, ლითონის ჩაჭდობილკილოებიანი გრიფი და მექანიკურრგოლებიანი ბრტყელი თავი.
მისი საერთო სიგრძეა 610-635 მმ. ახასიათებს კვინტური წყობა (როგორც ვიოლინოს). უკრავენ პლექტრის (მედიატორის) მეშვეობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიმებიანი საკრავები
საცეხველი
საცეხველი — მარცვლეულის დასამუშავებელი იარაღი. საქართველოში მარცვლეული კულტურების ცეხვა და ნაყვა ქვის და ხის საცეხველში ხდებოდა.საცეხველი ნაირგვარია კონსტრუქციისა და მასალის თავისებურების მიხედვით. იგი 5 ნაწილისაგან შედგება: საცეხველი ჯამის, წირისთავის, ტაფის, ლილვის ან ღერძის და ორი ძელისაგან. დამხმარე ნაწილებია: ხელის მოსაკიდებელი ღვედი და მარცვლის სარევი ჯოხი. ხის ფუნქციურ თავისებურებებს, გავრცელების არეალს და სიხშირეს განსაზღვრავს მარცვლეული კულტურების თვისებები, მოხმარების წესი, გეოგრაფიული გარემო და ბუნებრივი პირობები.
საცეხველის სახეობები
საქართველოში საცეხველის სამი ტიპია დადგენილი:
ხის საცეხველის დამზადება
ხის საცეხველის დამზადებას რამდენიმე ეტაპი სჭირდება: ხის შერჩევა, მოჭრა, გათლა. ხის მოჭრისას ითვალისწინებდნენ მთვარის ფაზებს. ხეს ძველ მთვარეზე ჭრიდნენ, ტრადიციული იყო უკუნი დღე, რადგან ამ დღეს მოჭრილ ხეს მეტი უპირატესობა ჰქონდა. მასალას შემოდგომის მიწურულს ან ზამთარში ამზადებდნენ. შეარჩევდნენ მზეზე გაზრდილ მაგარ ჯიშს: მუხის, ცაცხვის, წიფლის ან კაკლის მსხვილ და საღ ხეს. ყველაზე შესაფერის ჯიშად მიჩნეულია ცაცხვი. უფრო იშვიათად იყენებენ წაბლს. მოსაჭრელ ხეს ცულისპირით შემოსერავენ და ნაჯახით მოჭრიან, მოჭრილ ხეს დალარავენ, ნახშირში ამოვლებულ ლარს დააკრავენ და საცეხველის ზომის მიხედვით მორებად დაჭრიან, ნაჯახით გულს ამოჭრიან, შემდეგ წკეპარით ამოფხეკენ,გულში გამოსაწვავად სიმინდის ნაგულას ჩადებენ და ცეცხლს დაანთებენ.
ქვის საცეხველი
ქვის საცეხველის გათლის ტრადიციების შესასწავლად საინტერესო მასალას გვაძლევს გურიის ქვის საბადოების დამუშავების ხალხური წესები.
საცეხველის ქვის შერჩევა ძირითადად საბადოს მდებარეობის მიხედვით ხდებოდა. საუკეთესო მასალად ითვლებოდა მზის  გულზე ამოზრდილი ობოლი ქვა, იგი ადვილად მოსაჭრელი და კარგი დასამუშავებელი იყო. საცეხველისთვის იხმარებოდა სახსრიანი და ტალიანი ქვა, რასაც სხვადასხვაგვარი დაბურღვა და მოჭრა ესაჭიროებოდა. ქვის შერჩევას დიდი მნიშვნებლობა აქვს, რადგან ცუდად შერჩეული ქვა დამუშავების დროს გატყდება. ქვის მოჭრა ორგვარი ხერხით ხდებოდა სოლებით დაწამლით-დანაღმვით.
გავრცელების არეალი
საცეხველი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა სახესხვაობის დასტურდება:
საცეხველი ჩვეულებრივ მოქცეულია კარმიდამოს კომპლექსში. საცეხველის სადგომს სამეგრელოში ოჩამურე ერქვა, ხოლო გურიაში ჩამურის ბურული. ფეხისა და წყლის მრავალღერძიანი საცეხველი კახეთის სამ მიკრორაიონში გვხვდება: ყვარელის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ზინობიანში, 1919-1920 წლებში ვართაშენიდან გადმოსახლებულ უდინებში ფეხის დინგის ხმარების ერთეული შემთხვევები გვაქვს.
გამოყენება
საცეხველი გამოიყენებოდა ბრინჯის, ხორბლის, ნიგვზის, ხმელი სუნელების, თრიმლის, კორკოტის, ღომის, ფეტვის, სელის, სიმინდის და სხვ. გასაცეხვად.
CooperVision
მინი| CooperVision ონტარიოში CooperVision, Inc. — 1980 წელს დაფუძნებული რბილი კონტაქტური ლინზების მწარმოებელი ამერიკული კომპანია.
საცეხველი
გამოყენება
საცეხველი ნაირგვარია კონსტრუქციისა და მასალის თავისებურების მიხედვით, გვხვდება როგორც ხის, ისე ქვის საცეხველი. საქართველოს უმრავლეს რეგიონში: გურიაში, ზემო იმერეთში, რაჭაში, ლეჩხუმში, ზემო და ქვემო სვანეთში ქვის საცეხველი ჭარბობდა ხისას, ხოლო ქვემო იმერეთში და სამეგრელოში უფრო ფართოდ ხის საცეხველი იხმარებოდა.
CooperVision
CooperVision ლინზებს Juana Díaz- ში, პუერტო რიკოში ; სკოტსვილი, ნიუ იორკი ; და ჰემბლე და საუთჰემპტონი ჰემფშირში, ინგლისი აწარმოებს. მას აქვს ძირითადი სადისტრიბუციო ცენტრები დიდ ბრიტანეთში, აშშ-სა და ბელგიაში.
საცეხველი
ანალოგები
საცეხველის კონსტრუქციულ სახესხვაობას წარმოადგენს მისგან ფუნქციონალურად განსხვავებული წყლის საცეხველის მსგავსი იარაღი: დათვოული, საცეხველა (ზემო იმერეთი), სარეჯგველე, საცეხველა (ქვემო იმერეთი), დათვოული (გურია, სავშეთი, კლარჯეთი). სარაკუნა, სარახუნა (რაჭა, ლეჩხუმი, გურია), ოკაკვე/ოკვაკვე (სამეგრელო), წკარმანგანა (ლაზეთი), რომელიც იხმარებოდა ყანებში გარეული ცხოველების დასაფრთხობად. აღნიშნული იარაღი საცეხველისაგან განსხვავდებოდა იმით, რომ კაკუტი ჯამს კი არ ეცემოდა, არამედ ორ ბოძზე დამაგრებულ ძელს, რომლის ხმაური ნადირს აფრთხობდა.
CooperVision
ისტორია
CooperVision– ის მშობელი კომპანია - The Cooper Companies, Inc., 1958 წელს დაფუძნდა როგორც Martin H. Smith Co. კომპანიის სახელი 1967 წელს შეიცვალა და გახდა Cooper Laboratories, Inc. 1978 წელს მოხდა კომპანიის რეორგანიზაცია და შეიქმნა კომპანიები: Cooper Laboratories, Cooper Medical Devices, Cooper Dental, Cooper International და CooperVision. CooperVision გაერთიანდა 1980 წელს. 1987 წელს CooperVision, Inc.– მა შეიცვალა სახელი და გახდა The Cooper Companies, Inc და და მოხდა მისი ორგანიზება სამ ჯგუფად: Cooper Technicon, CooperSurgical და CooperVision.
საცეხველი
ანალოგები
ხელის საცეხველის კონსტრუქციული სახესხვაობაა როდინი და ფილი. ფილის ძირი ფორმით მრგვალია, მას ტანი და თავი მრგვალი აქვს. ფილის სიმაღლეა საშუალოდ 15–22 სმ, სიგანე 26–28 სმ, სიღრმე კი 18–20 სმ-ის ფარგლებს არ სცილდება. ზოგჯერ ფილი სახელურიანია, ასეთი ფილი იყალთოში დადასტურდა.
CooperVision
ისტორია
2004 წელს CooperVision– მა შეიძინა Ocular Sciences, Inc., რბილი კონტაქტური ლინზების გლობალური მწარმოებელი და გამყიდველი. ეს შენაძენი კომპანიას დაეხმარა გამხდარიყო რბილი კონტაქტური ლინზების სიდიდით მესამე მწარმოებელი მსოფლიოში.
საცეხველი
ანალოგები
შიდა ქართლში გავრცელებული როდინი მაღალი იარაღია, მას თლიდნენ იმ ვარაუდით, რომ შუაწელში ვიწრო, ხოლო ძირისა და თავისკენ თანდათანობით გაფართოებული ყოფილიყო. როდინს ბრტყელი ძირი აქვს, ზემო და ქვემო ნაწილი ტოლი, რომ ნაყვის დროს წონასწორობა არ დაკარგოს. როდინის სიმაღლე 37–55 სმ-ის ფარგლებში ტრიალებს, მარცვლის ჩასაყრელი გულის სიღრმე 15–27 სმ-ის ტოლია, თავისა და ძირის დიამეტრი 15–20 სმ-ს უდრის.
CooperVision
ისტორია
2011 წელს CooperVision– მა გამოაცხადა რებრენდინგი, რომელზეც კომპანია Siegel + Gale-მა იმუშავა. ამ რებრენდინგმა 2012 წელს, კიდევ ოთხ სხვა პროექტთან ერთად, REBRAND– ის "Best of Awards" ჯილდო მიიღო.
საცეხველი
ლიტერატურა
კატეგორია:ეთნოგრაფია
CooperVision
ისტორია
2014 წლის აგვისტოში CooperVision– მა დაასრულა გაერთიანებულ სამეფოში დაფუძნებული ყოველდღიური გამოყენების, სილიკონზე დაფუძნებული ერთჯერადი კონტაქტური ლინზების მწარმოებელი კომპანიის, Sauflon Pharmaceuticals Limited– ის შეძენა.
პროდუქტები
CooperVision ავითარებს, აწარმოებს და ყიდის სხვადასხვა სახის კონტაქტირ ლინზებს მსოფლიოს ბაზარზე. CooperVision აწარმოებს როგორც სფერულ კონტაქტურ ლინზებს, ასევე სპეციალურ ლინზის პროდუქტებს ტარების და ჩანაცვლების სხვადასხვა გრაფიკით.(ანუ, რამდენ ხანს შეიძლება ლინზის ტარება).
გარე ბმულები
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
თოდაძის ციხე
თოდაძის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერეში. დათარიღებულია ადრეული შუა საუკუნეებით (IV-IX საუკუნეები). დგას დასავლეთდან აღმოსავლეთისკენ გაწოლილ კლდოვან თხემზე. ნაგებია ადგილობრივი კირქვის საშუალო ზომის ნატეხი ქვით დუღაბზე. წყობის ჰორიზონტალობა დაცულია. შემორჩენილია ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მართი კუთხე და შიდა სივრცის გამყოფი კედლის ფრაგმენტი. გარშემო იკრიფება ადრეული და განვითარებული შუა საუკუნეების კერამიკის ფრაგმენტები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 16)
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს.
ხის მორებით ნაგები ჯარგვალური ტიპის საცხოვრებელი სახლი მდებარეობს ასათიანის ქუჩაზე. სახლის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლები ყრუა. ერთი პატარა მართკუთხა სარკმელი აქვს დატანილი სამხრეთ კედელზე. დასავლეთის კედელი შუშაბანდითაა წარმოდგენილი, აქედანაა სახლში შესასვლელი კარი. სავარაუდოდ ამ მხარეს ღია აივანი უნდო ყოფილიყო. ამ ტიპის საცხოვრებელი სახლი აბასთუმანში რამოდენიმეა შემორჩენილი. ნაგებობა გამოირჩევა თავისი არქიტექტურულ-მხატვრული სახით განაშენიანებაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 37)
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX-XX საუკუნის მიჯნაზე. ნაგებობა მდებარეობს მდინარე ოცხის მარცხენა ნაპირზე, დახრილ რელიეფზე.
თავდაპირველად ეს ნაგებობა შეძლებული პირის საზაფხულო აგარაკი უნდა ყოფილიყო. ამაზე მეტყველებს დეკორაციული მორთულობა, მსუბუქი ხასიათი, სამშენებლო ოსტატობა და მასალა. ამჟამად იგი აბასთუმნის ცენტრში მდებარე ტუბსაავადმყოფოს ექიმთა საცხოვრებელია. შენობის გეგმა წაგრძელებული სწორკუთხედის მოხაზულობისაა. ფასადები ჰორიზონტულ ზოლებად დალაგებული ხის პანელებითაა მოპირკეთებული. ნაგებობის ქუჩისკენ გამომავალი ვიწრო ფასადი საგანგებოდაა მორთული ხის აჟურული დეტალებით. ფანჯრის ღიობები გაფორმებულია ბაროკული დეტალებით მორთული თავსართებით და ტალღისებური ელემენტებისგან შემდგარი ხის საპირეებით. მკვეთრ დეკორაციულ მახვილად აღიქმება შესასვლელის თავზე არსებული წვრილნახატიანი აჟურული ჩანართი და მისგან სხივისებურად გაშლილი დეტალები. ნაგებობის ფასადებს სამი მხრიდან (ჩრდილოეთიდან ნაწილობრივ) უვლის ხის ჭვირულმოაჯირიანი აივანი. მთავარ ფასადზე არსებული აივნის მონაკვეთი განსაკუთრებულადაა გაფორმებული დეკორაციული ხის სვეტებით, ფართოდ გახსნილი თაღით და ორფერდა სახურავის გასწვრივ არსებული წვრილნახატიანი ხის აჟურული ზოლით.
ვარხანის ნამოსახლარი
ვარხანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარხანის ტერიტორიაზე. თარიღდება ბრინჯაოს ხანით (ძვ. წ. IV-II ათასწლეულები, ადრე ბრინჯაოს ხანა ძვ. წ. 3500-2500). სოფელ ვარხანის ნასახლარ ბორცვზე აკრეფილი კერამიკა უმთავრესად ორნამენტირებულია. ესაა შავპრიალა ვარდისფერ სარჩულიანი ფრაგმენტები შემკული ფართო ღარებით, ღარებისა და ფოსოების კომბინაციითა და წყვილ პარალელურ ხაზებში მოქცეული ირიბი ნაკაწრით.
ვიქტორია ჰესენ-დარმშტადტელი
ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|287x287პქ|პრინცესა ალისას ქალიშვილები, მარცხნიდან მარჯვნივ: [[ირენე ჰესენ-დარმშტადტელი|ირენე, ვიქტორია, ელიზაბეთი და ალიქსი.]] პრინცესა ვიქტორია დაიბადა 1863 წლის 5 აპრილს უინძორის სასახლეში. იგი იყო ჰესენის კრონპრინც ლუდვიგისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ალისა ბრიტანელის პირველი შვილი. მას სახელი ბებიის, დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას პატივსაცემად დაარქვეს. 27 აპრილს უკვე ლუთერანად მონათლეს, ნათლიები კი იყვნენ: დედოფალი ვიქტორია (ბებიამისი), პრინცესა მერი ადელაიდა კემბრიჯელი (ბებიამისის ბიძაშვილი), ჰესენის დიდი ჰერცოგი ლუდვიგ III (მამამისის ბიძა), უელსის პრინცი ედუარდი (ბიძამისი, შემდეგში ედუარდ VII) და პრინცი ჰაინრიხ ჰესენელი.
დაბადებიდან მალევე მისი ოჯახი საცხოვრებლად ჰესენის დედაქალაქ დარმშტადტში გადავიდა, სადაც დაიბადნენ მისი დანარჩენი და-ძმები. 1866 წელს დაწყებული ავსტრია-პრუსიის ომის დროს, მათი უსაფრთხოებისათვის ვიქტორია და მისი და, პრინცესა ელიზაბეთი ბრიტანეთში გააგზავნეს. უკვე 1870 წელს დაწყებულ საფრანგეთ-პრუსიის ომის დროს კი დედას ეხმარებოდა ხოლმე ჯარისკაცებისათვის ცხელი საჭმელების მომზადებაში. ცნობილია, რომ ერთხელ მას ცხელი სუპი გადაესხა და მხარი დაიწვა.
1877 წელს მამამისი ჰესენის დიდი ჰერცოგი ხდება ლუდვიგ IV-ის სახელით. ამ ამბიდან მალევე, 1878 წელს ვიქტორიას დედა, პრინცესა ალისა და ასევე მისი და, პრინცესა მარია, დიპტერიით გარდაიცვალნენ. შემდეგში ვიქტორია ამასთან დაკავშირებით წერდა: „ჩემი ბავშვობა მის გარდაცვალებასთან ერთად დასრულდა, რადგან მე გავხდი ყველაზე უფროსი და ყველაზე პასუხისმგებლიანი“. მინი|356x356პქ|პრინცესა ვიქტორია ახალგაზრდობაში
ქორწინება
1884 წლის 30 აპრილს დარმშტადტში ვიქტორია დააქორწინეს მის ბიძაშვილზე, პრინც ლუდვიგ ბატენბერგელზე. ვინაიდან ლუდვიგი დიდად მდიდარი არ იყო და არც კარგი წოდება ჰქონია, ვიქტორიას მამამ მათი ქორწინება არ დალოცა. ამის გამო წყვილი ბრიტანეთის სამეფო კარზე გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც დაიბადა მათი პირველი შვილიც, რომელსაც სახელი ვიქტორიას დედის პატივსაცემად დაარქვეს. ვიქტორიასა და მამამისს შორის განსაკუთრებით მას შემდეგ დაიძაბა ურთიერთობა, რაც მან მეორედ იქორწინა პოლონელ გრაფინიაზე, თუმცა მალევე ევროპელი მონარქების ზეწოლით იგი მას გაეყარა.
ლუდვიგსა და ვიქტორიას სახლები ჰქონდათ სასექსში, ჩიჩესტერში, იუგენჰაიმში, შლოს-ჰაილიგენბერგსა და უოლტონ-ონ-თეიმზში. ასევე იგი ზამთრობით ხშირად დადიოდა მალტაზე. პრინცესა ვიქტორია ლონდონში დაესწრო ბებიამისის, დედოფალ ვიქტორიას ოქროს იუბილესაც. ცნობილია, რომ მას ძალიან უყვარდა კითხვა და მას დიდ დროსაც უთმობდა. პრინცესა ვიქტორია ათ წლამდე თავად აძლევდა საკუთარ შვილებს განათლებას,რის გამოც 1968 წელს მას მისმა ვაჟმა ლუიმ „მოსიარულე ენციკლოპედია“ უწოდა.
1914 წლამდე ვიქტორია რეგულარულად სტუმრობდა თავის და-ძმებს გერმანიასა და რუსეთში, იგი დაესწრო თავისი ნაბოლარა დის, პრინცესა ალიქსის (შემდეგში იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდოროვნას) და რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ქორწინებასაც. თუმცაღა, რასპუტინისა და 1914 წელს დაწყებული პირველი მსოფლიო ომის გავლენით ვიქტორია ჩამოსცილდა თავის რუსეთსა და გერმანიაში მყოფ ოჯახის წევრებს. ომამდე ცოტა ხნით ადრე, ვიქტორია თავის ქალიშვილ ლუიზასთან ერთად ეწვია თავის დას, იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდოროვნას ეკატერინბურგში, შემდეგ კი სანქტ-პეტერბურგიდან ჩავიდა ფინეთს ქალაქ ტორნიოში, იქიდან მატარებლით შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში, საბოლოოდ კი ნორვეგიის ქალაქ ბერგიდან გაცურა ბრიტანეთისაკენ. მარცხნივ|მინი|311x311პქ|ვიქტორია 1937 წელს, შესრულებულია ფილიპ დე ლაშლოს მიერ პირველი მსოფლიო ომის პირობებში მეფე ჯორჯ V-მ 1917 წელს თავისი საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტია უინძრებისად გადააკეთა და საკუთარი ოჯახის წევრებს, მათ შორის ვიქტორიასაც, ჩამოართვათ გერმანული წოდებები და სანაცვლოდ ბრიტანულები მისცათ. ასე გახდა იგი ბატენბერგის პრინცესიდან მილფორდ-ჰევენის მარკიზა.
ქვრივობა და გარდაცვალება
1921 წლის 11 სექტემბერს პრინცი ლუდვიგ ბატენბერგელი 67 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაქვრივებული ვიქტორია კენსინგტონის სასახლეში გადავიდა. ამ პერიოდში მისი უფროსი ქალიშვილი, პრინცესა ალისა, შიზოფრენიით იტანჯებოდა, რის გამოც მის ვაჟის, პრინცი ფილიპეს აღზრდა-განათლებაზე პასუხისმგებლობა ვიქტორიამ აიღო.
უკვე 1931 წელს ვიქტორიას შვილიშვილი, პრინცესა სესილია ბერძენი ცოლად ვიქტორიას ძმისწულს, ჰესენის დიდ ჰერცოგ გეორგ დონატუსს გაჰყვა. 1937 წელს 26 წლის, ორსულად მყოფი პრინცესა სესილია და მისი ორი მცირეწლოვანი ვაჟი აეროკატასტროფის შედეგად ბავშვით მუცელში დაიღუპა, რამაც საშინლად იმოქმედა მთელს სამეფო ოჯახზე, მათ შორის უკვე ხანში შესულ ვიქტორიაზეც. სესილიას ერთადერთი დარჩენილი ქალიშვილი, პრინცესა იოჰანა, 1939 წელს მენინგიტით გარდაიცვალა.
ვიქტორიას დიდი ოჯახური ტრაგედიის შემდეგ დაიწყო მეორე მსოფლიო ომიც. ეს პერიოდი მან მეფე ჯორჯ VI-თან ერთად უსაფრთხოდ გაატარა უინძორის სასახლეში. ვიქტორიას შუამავლობით მეფე ჯორჯმა მისი ვაჟი, პრინცი ლუი ინდოეთის მეფისნაცვლად დანიშნა. ასევე მისი შუამდგომლობით, უკვე 1947 წელს მისმა შვილიშვილმა, პრინცმა ფილიპემ ცოლად ჯორჯ VI-ის უფროსი ქალიშვილი და ტახტის მემკვიდრე, პრინცესა ელისაბედი შეირთო.
პრინცესა ვიქტორია საბოლოოდ 1950 წლის 24 სექტემბერს, 87 წლის ასაკში გარდაიცვალა ლონდონში, კენსინგტონის სასახლეში. დაკრძალეს 28 სექტემბერს უაითის კუნძულზე მდებარე წმინდა მილდრედის ეკლესიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1950 კატეგორია:ვიქტორიასა და ალბერტის ორდენის კავალრები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ზ. ფალიაშვილის 52)
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი – არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. მდებარეობს ფალიაშვილის ქუჩის ბოლოს, დაბა აბასთუმნის ზედა ნაწილში, მდინარე ოცხეს მარცხენა ნაპირზე არსებულ ერთსართულიანი კოტეჯებით განაშენიანებულ მიკრო უბანში.
სწორკუთხა, წაგრძელებული გეგმარების მქონე, ერთსართულიანი, ქვით ნაგები, შენობის შეულესავ კედლის სიბრტყეს სამი, სიმეტრიულად განთავსებული, ფართო, ღიობი ანაწევრებს, შუა ღიობი თაღოვანია, გარდა ამ სამი ღიობისა მარჯვენა განაპირა კიდეში გაჭრილია ერთი მომცრო ზომის სარკმელი, ღიობები სხვადასხვა ზომის, თლილი ქვის დეკორატიული წყობითაა მოჩარჩოებული, მარჯვენა განაპირა მონაკვეთში ფასადზე მიდგმულია ხის უსახო მიშენება, რომელიც სამიდან ერთ ღიობს ფარავს. ზურგის ფასადი ტიპიურია ყრუ, ყოველგვარ დეკორს მოკლებული. შენობის უკან დგას მომცრო ზომის, ასევე სამეურნეო დანიშნულების ქვით ნაგები შენობა, რომელსაც მობინადრეები სამზარეულოდ იყენებენ. ეს და ამ შენობასთან დაკავშირებული კიდევ ორი შენობა სანატორიუმ „ზეკარის“ სამრეცხაოებად გამოიყენებეოდა, უფრო ადრე კი რომანოვების სასახლეების სამეურნეო ნაგებობებად. ამაზე მიგვითითებს კიდეც სამივე შენობის გეგმარება, ფართო ღიობები და პირველი სართულის თითქმის დაუნაწევრებელი სადგომები. აღსანიშნავია, რომ უშუალოდ ამ შენობაზე, ზუსტად იმ დროს, როცა აქ განთავსდა სანატორიუმის სამრეცხაო, არის დაშენებული საშრობი, რომლის სვეტთა აგურის წყობა მკვეთრად დისონირებს ობიექტის პირვანდელ სახესთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ფედერიკო ბერნარდესკი
ფედერიკო ბერნარდესკი (Federico Bernardeschi; დ. 16 თებერვალი, 1994, კარარა, ტოსკანა, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „იუვენტუსისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი და შემტევი ნახევარმცველი. ნათამაშები აქვს იტალიის 18, 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:კროტონეს ფეხბურთელები კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
სონორიკა
სონორიკა (sonorus — წკრიალა, მჟღერი, ხმოვანი) — XX საუკუნის მუსიკაში კომპოზიციის ერთ-ერთი მეთოდი, დამყარებული ფერადოვანი ტემბრული ხმოვანებების-სონორების გამოყენებაზე. მისი თავისებურება გამოიხატება ფუნიკური ფერადოვანი ფაქტორის დომინირებაში. განსხვავება სონორიკასა და ჩვეულებრივ „ტონურ“ მუსიკას შორის გამოიხატება ხმოვანებების შერჩევაში, კერძოდ, სონორიკაში მთელი მნიშვნელობა ენიჭება ბგერითი ფერის საერთო შთაბეჭდილებას და არა ცალკეულ ტონებსა და მათ ინტერვალურ შეფარდებებს. განსაკუთრებული ეფექტი მიიღწევა სონორიკას ხმოვანებების შეერთებით მუსიკალური ორგანიზების სხვა ფორმებთან.
გაეტანო კასტროვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 72)
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმნის ცენტრში.
სახლი ერთასრთულიანი ნაგებობაა. რუსთაველის ქუჩაზე გამომავალი ფასადი 3 მართკუთხა ფორმის დიდი ზომის ღიობითაა სიმეტრიულად დანაწევრებული. ცენტრალურ ღიობში შესასვლელი კარია მოწყობილი სადაც 5 საფეხურიანი კიბით ასასვლელია. შესასვლელის თავზე სამკუთხა ფორმის ფრონტონია. გვერდითა ღიობებში ფანჯრებია ჩასმული. შენობას ორ-ორი თანაბარი ზომის ფანჯრის ღიობი ქონდა ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში გაჭრილი, რომელთაგან ნაწილი ამოშენებულია დღეისათვის. უკანა ეზოში გამავალი ფასადი ასევე სიმეტრიულია, დანაწევრებულია ფანჯრისთვის გაჭრილი ოთხი ღიობით. ცოკოლის კედლებს მცირე ზომის სავინტილაციო ღიობები შემოუყვება. სახურავი ოთხფერდაა, გადახურულია თუნუქით. შიდა ეზოსკენ გამომავალ სახურავის დაფერდებაზე სამერცხლე ღიობია განთავსებული. ნაგებობას ორი ერთმანეთის პარალელული საბუხრე სვეტი აქვს ჩაშენებული, რომელბიც სახურავის დონიდან დაახლოებით ნახევარი მეტრის სიმაღლეზე არის ამომართული.
აბასთუმნის აბანო
მინი|აბასთუმნის აბანო აბასთუმნის აბანო — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აბანოს შენობის მშენებლობის პერიოდად 1880-იანი წლები ივარაუდება. აბანოს მშენებლობა მოასწავებდა მიწისქვეშა არხების ვეებერთელა ინფრასტრუქტურის შექმნას. აბანოსგან მოშორებით მდინარე ოცხეს სიახლოვეს წყლის დიდი რეზერვუარი აიგო და მიწის ქვეშ აშენდა ქვის არხებით ერთი მხრივ, რეზერვუართან, მეორე მხრივ კი აბანოს შენობასთან დაკავშირებული ე. წ. მაცივარი. გაიყვანეს არხები, მდინარის ვიწრო კალაპოტზე, სადაც მდინარე ჩანჩქერს ქმნიდა, გაიდო ქვით მოპირკეთებული აგურის ხიდი, რომელიც დღესაც რემერტის სახელს ატარებს და რემერტისავე სახელობის პარკს გადაჰყურებს. მაცივარი წარმოადგენს სანახევროდ მიწაში ჩადგმულ მცირე ზომის ქვით ამოყვანილ ნაგებობას, სადაც თავს იყრის მდინარის სიახლოვეს არსებული გოგირდოვანი წყლის შემკრები ნაგებობიდან წამოსული მიწისქვეშა არხების სისტემა საიდანაც წყალი ნაწილდება აბანოს მთავარი შენობისკენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
რეჯებ ჟორდანია
რეჯებ ჟორდანია (Redjeb Jordania; დ. 10 დეკემბერი, 1921, ვანვი, საფრანგეთი, — გ. 15 ივლისი, 2021, ისტ-ჰემპთონი, ნიუ-იორკის შტატი, აშშ ) — ამერიკის შეერთებული შტატებში მოღვაწე ქართველი მწერალი, კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს პირველი რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის — ნოე ჟორდანიას შვილი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2009)
რეჯებ ჟორდანია დაიბადა ვანვში, პარიზის გარეუბანში. გაიზარდა ქართულ ემიგრანტულ გარემოში. სწავლობდა პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლაში, შემდეგ იელის უნივერსიტეტში. 1960 წლის შემდეგ ძირითადად ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ამერიკის შეერთებული შტატებში. ათწლეულების მანძილზე ფრანგულს, ესპანურსა და ლინგვისტიკას ასწავლიდა აშშ-ის სხვადასხვა სასწავლო დაწესებულებაში, მ. შ., ურსინუსის კოლეჯში (ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი), ფეარლეი დიკინსონის უნივერსიტეტსა და ჰარტფორდის საჯარო კოლეჯში (კონექტიკუტი). გატაცებული იყო ნავთმშენებლობით და საზღვაო ისტორიით. 1987 წელს საუთჰემპტონის კოლეჯში აირჩიეს ასოცირებულ პროფესორად და ასწავლიდა საზღვაო ლიტერატურას და ისტორიას; ხელმძღვანელობდა ისტ-ჰემპტონის საისტორიო საზოგადოების მიერ XX საუკუნის დასაწყისის 25-ფუთიანი იალქნიანი ნავის (ე. წ. კეტის) „სენადის“ აღდგენას.
1990 წელს პირველად ჩამოვიდა საქართველოში და მას შემდეგ ხშირად სტუმრობდა მას, აქტიურად მონაწილეობდა პირველი რესპუბლიკის მემკვიდრეობის შესწავლასა და პოპულარიზაციაში. 1990-იანი წლებში ჟორდანიას მხარდაჭერით საქართველოში მოქმედებდა ინგლისური ენის შემსწავლელი პროგრამა. მისი ორგანიზებულია საქართველოს ისტორიისა და თანამედროვეობის შესახებ მიძღვნილი არაერთი კონფერენცია საქართველოში, დასავლეთ ევროპასა და აშშ-ში, მ. შ., ჰარიმანის უნივერსიტეტის მიერ მოწყობილი „საქართველოს ცნობადობის დღე“ (Georgia Awareness Day) (ნიუ-იორკი, 1998), ნოე ჟორდანიას სახელობის კონფერენცია (თბილისი, 1998) და სხვ. აქტიურად იყო ჩართული ლევილის მამულის (ე. წ. „შატოს“) საქართველოსთვის გადაცემის პროცესში. 2012 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ორმაგი მოქალაქეობა მიანიჭა. რეჯებ ჟორდანია წერდა მუსიკას ფორტეპიანოსა და ვიოლინოსთვის, ასევე კამერულ მუსიკას; იყო პიანისტი. გამოქვეყნებული აქვს მემუარები, უცხოური ენების სახელმძღვანელოები, თხზულებები ნავთმშენებლობაზე, ნოე ჟორდანიაზე და სხვ., ასევე საკუთარი მუსიკალური ნაწარმოებების კრებულები.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2009) რ
გიორგი ჟუჟუნაშვილი
ადრეული წლები
გიორგი ჟუჟუნაშვილი დაიბადა 1966 წლის 20 დეკემბერს. 1984-1991 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 1994-1997 წლებში გაიარა ასპირანტურის სრული კურსი საქართველოს ისტორიის წყაროთმცოდნეობისა და ისტორიოგრაფიის სპეციალობით. ასპირანტურის კურსის დასრულების შემდეგ დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „მე-15-მე-18 საუკუნეების რუსეთის საარქივო მასალები, როგორც საქართველოს ისტორიის წყარო“. ჟუჟუნაშვილი სამეცნიერო ნაშრომებს ჰქმნიდა კავკასიის, რუსეთისა და საქართველოს ისტორიის შესახებ.
სამეცნიერო მოღვაწეობა
გიორგი ჟუჟუნაშვილმა თავისი სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობა 1995 წელს დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თავდაპირველად ის იყო რუსეთის ისტორიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი, მოგვიანებით კი დოცენტი. 1999 - 2003 ის მუშაობდა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალში, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი გიორგიც იყო. 2006 წლიდან ჟუჟუნაშვილი ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ჯერ ასისტენტ-პროფესორი, შემდგომ კი ასოცირებული პროფესორი გახდა. ამასთან ერთად ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე გიორგი მუშაობდა რესურსების მართვის უფროსის თანამდებობაზე.
ქართულ საისტორიო მეცნიერებას გიორგის 60-ზე მეტი ნამუშევარი შემორჩა, რომელთაგან რამდენიმე მონოგრაფიული სახისაა. მისი კვლევის სფერო და არეალი ფართო იყო. მისი ნამუშევრების უდიდესი ნაწილი კავკასიაში რუსეთის იმპერიის კოლონიური პოლიტიკას ეხება. ეს საკითხი, ძირითადად, მონოგრაფიებში იკვეთება. 2012 წელს დაისტამბა გიორგი ჟუჟუნაშვილის მონოგრაფია „საისტორიო ეტიუდები“, სადაც ისტორიკოსმა თავი მოუყარა სხვადასხვა სამეცნიერო გამოცემებში გაბნეულ ნაშრომებს. 2006 და 2009 წლებში გამოიცა მონოგრაფია რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობების შესახებ. გიორგი ჟუჟუნაშვილი ასევე არის 2005 წელს გამოცემული რუსეთს ისტორიის ქრესტომათიის თანაავტორი.
250 px|thumb|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პირველი კორპუსის შენობა გიორგის მეუღლის, ნანა ბერიძის გერმანული ენიდან ნათარგმნი მიხაკო წერეთელის „კავკასიური რასისა და კულტურის პრობლემები“ ჟუჟუნაშვილმა 2015 წელს გამოსცა. ამავე წელს, პროფესორ დიმიტრი შველიძესთან ერთად გიორგიმ იმუშავა პუბლიკაციაზე, სათაურით: „ილია ჭავჭავაძის უცნობი წერილის გამო“. მისი გარდაცვალების გამო გამოსაცემი დარჩა მიხეილ წერეთლის ნაწარმოები, ასევე გერმანულიდან ნათარგმნი, რუსეთისა და საქართველოს ურთიერთობების შესახებ. პოლიტიკური ისტორიის გარდა ჟუჟუნაშვილის ინტერესის სფეროს მოიცავდა: მონღოლების დროინდელი საქართველოს სახელმწიფოს დიპლომატიური ეტიკეტი, ეკლესიის ისტორია და ელჩთა მიღების წესი შუა საუკუნეების საქართველოში. მისი სამეცნიერო ნამუშევრები დაბეჭდილია როგორც ქართულ, ასევე რუსულ და პოლონურ ენებზე. ჟუჟუნაშვილმა ასევე გამოსცა მისი მასწავლებლის, პროფესორ ვალერიან მაჭარაძის ხელნაწერები. ის მონაწილეობას იღებდა სამეცნიერო კონფერენციებში, რომლებიც იმართებოდა მოსკოვში, ყაზანში, ყარსში, კიშინიოვში, სანქტ- პეტერბურგში, ტიუმენსა და პოზნანში. გიორგი ჟუჟნაშვილს კოლეგებთან ერთად დაწყებული ჰქონდა მუშაობა „კავკასიის ხალხთა ისტორიის“ სახელმძღვანელოზე. სიცოცხლის ბოლო წლებში მუშაობდა კავკასიაში ხელოვნურად გაღვივებული კონფლიქტების შესახებ. რუსეთის ისტორიის ღრმა ცოდნას გიორგი ჟუჟუნაშვილი საქართველოსა და კავკასიის ისტორიის პრობლემების, რუსულ-ქართული და ქართულ-რუსული ურთიერთობების ასახსნელად იყენებდა.
ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გიორგი საბაკალავრო და სამაგისტრო სალექციო კურსებს კითხულობდა. მის შექმნილ კურსებს შორისაა: „რუსეთის აღმოსავლური პოლიტიკა XV - XX საუკუნეებში“, „რუსეთი, საქართველო და კავკასიის სახანოები XVI - XX საუკუნეებში“, „კავკასიის ხალხის ისტორია და კულტურა“. კოლეგებთან ერთად ჟუჟუნაშვილი მუშაობდა სახელმძღვანელოზე, სახელწოდებით „კავკასიის ხალხთა ისტორია“, რაც გიორგის გარდაცვალებამ შეაჩერა.
გიორგი ჟუჟუნაშვილი გარდაიცვალა 2015 წლის 26 სექტემბერს.
კავკასიოლოგთა კონკურსი
ცირა ბარამიძის განცხადებით 2012 წელს სრული კავკასიოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო პროფესორის თანამდებობის დასაკავებლად კონკურსი ორჯერ ჩატარდა. მასში მონაწილეობდნენ სრული პროფესორი ჯონი კვიციანი და რუსეთის ისტორიის ასოცირებული პროფესორი გიორგი ჟუჟუნაშვილი. ბარამიძის განცხადებით კონკურსის შედეგად გაიმარჯვა გიორგი ჟუჟუნაშვილმა, რამაც კავკასიოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორების პროტესტი გამოიწვია. პროფესორებმა შედეგები რექტორთან გაასაჩივრეს დ აგვისტოში ჩატარებული კონკურსის შედეგები გაუქმდა. შედეგად დეკემბერში კონკურსი ხელმეორედ გამოცხადდა, სადაც გამარჯვებული კვლავ გიორგი ჟუჟუნაშვილი გახდა. ცირა ბარამიძის აცხადებს, რომ ჟუჟუნაშვილი არ არის სრული პროფესორი და არ შეესაბამება სპეციალობას - იგი რუსეთის ისტორიის მიმართულების პროფესორია.
ამ ფაქტზე განცხადება გააკეთა გიორგი ჟუჟუნაშვილმაც, სადაც მან აღნიშნა: „ვარ 114 ნაშრომის ავტორი, რომელთაგან 70-ზე მეტი კავკასიური თემატიკისაა. ნებისმიერი ექსპერტი ამას დაადასტურებს. თუმცა, რა საჭიროა ექსპერტი, როდესაც ისტორიკოსების მიერ შედგენილმა კომისიამ ორჯერ დაადასტურა, რომ ჩემი ნაშრომების თემატიკა კავკასიის ისტორიის თემატიკას შეესაბამება. მეორე კომისიამაც იგივე დაადასტურა. 93 წლიდან მის სალექციო კურსებში კავკასიოლოგიის თემატიკა ფიგურირებს. წინააღმდეგი არ ვარ მიმართონ სასამართლოს“..
ბიბლიოგრაფია
გიორგი ჟუჟუნაშვილის შექმნილ ნაწარმოებებს შორისაა:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველი კავკასიოლოგები კატეგორია:ქართველი ქართველოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 26 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 102)
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე.
ქუჩიდან ღრმად შეწეული ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, ტყით დაფარული ფერდის ძირში, განივადაა განთავსებული. ქუჩიდან იგი ორი მხატვრულად მნიშვნელოვანი ნაგებობის ფონად აღიქმება, რაც მთლიანობაში, ამ ადგილს ურბანულ ღირებულებას მატებს. ისევე როგორც აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლების უმეტესობა, შენობა უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. ქუჩისკენ მიმართული მთავარი ფასადი თავდაპირველად ორივე სართულზე ღია აივნებით იყო გახსნილი. ამჟამად პირველი სართული ნაწილობრივ შემინულია. შენობის მარჯვენა კიდეში მეორე სართულზე ასასვლელი ხის გადახურული კიბეა მოწყობილი. მეორე სართულის აივნის მოაჯირი ხის წვრილი ძელებისაგანაა შემდგარი. აივანზე გამომავალი ღიობები სწორკუთხა მოხაზულობისაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბოლაჯურის ნაეკლესიარი
ბოლაჯურის ნაეკლესიარი — მდებარეობს სოფელ ბოლაჯურის ძველ სასაფლაოზე. მიუხედავად იმისა, რომ ნაეკლესიარიდან მხოლოდ 1.5 მეტრის კედელია შემონახული, აქ შემორჩენილი მდიდრულად მოჩუქურთმებული და უზარმაზარი ქვები ნათლად აჩვენებენ, რომ აქ საკმაოდ ლამაზი საყდარი მდგარა. ტაძარი XIII საუკუნეში უნდა ყოფილიყო აგებული. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, იქვე კი დიდი არქიტრავის ქვა დევს ამობრუნებულ მდგომარეობაში. ერთი სარკმლის ქვა იქვეა, მეორე მსგავსი, ოდნავ მოშორებით.
წაქვის კვირაცხოვლის ეკლესია
წაქვის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაქვის სასაფლაოზე. დათარიღებულია (XIX საუკუნით).
აღწერილობა
ეკლესია შვერილაფსიდიანი დარბაზული ტიპისაა. აღდგენილია XXI საუკუნეში. კედლის კუთხეების, ფანჯრის ღიობების ასაგებად გამოყენებულია აგური. ეკლესიის გარეთა ფასადი სხვადასხვა ფორმის ქვის ფილების წყობითაა დაფარული. ტაძარი ხელოვნურად გაკეთებულ ამაღლებულ ბაქანზე დგას. მას დასავლეთიდან რამდენიმე საფეხურანი კიბე აქვს მიდგმული. ეკლესიის შესასვლელი დასავლეთ და სამხრეთ ფასადზე გაჭრილი თაღოვან კარის ღიობებიდანაა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლები ორი წყვილი ყრუ თაღითაა გაფორმებული. ორ პილასტრზე დაყრდნობილი ყრუ თაღი ქმნის ტაძრის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებს. თაღოვანი სარკმელის თავზე აგურის ყრუ თაღი გადადის და მის თავზე ჯვარია განთავსებული. მსგავსი ტიპის ორ-ორი სარკმელი სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფაადზეა განლაგებული. აღმოსავლეთ ფასადის შვერილი აფსიდის ცენტრში მაღალი სარკმელი გადახურულია თუნუქის ფილებით. იატაკზე ქვის ფილებია დაგებული. საკურთხეველი ერთი საფეხურით შემაღლებულია დანარჩენი სივრცისგან. სანკელი ქვისგანაა აშენებული და რელეიფური ორნამენტებითაა დაფარული. ანკელის ცენტრში ჯვარია განთავსებული. ეკლესიის გარეთ აღმართულია ბრინჯაოს ზარი. ტაძრის გარეთ სოფელ წაქვას სასაფლაო მდებარეობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლადო ასათიანის 55)
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში.
ნაოხრების კათოლიკური ეკლესია
ნაოხრების კათოლიკური ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაოხრებში.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლადო ასათიანის 55)
მართკუთხა გეგმარების მქონე მომცრო ზომის შენობა ქუჩის პირას დგას და გრძელი ფასადით გამოდის მასზე. საცხოვრებელი ფუნქციის მატარებელი შენობა ერთსართულიანია, ფლეთილი ქვით ნაშენი. მთავარი, ასათიანის ქუჩაზე გამომავალი ფასადის კომპოზიცია სიმეტრიულია. განაპირა მონაკვეთებში არსებულ, წინ წამოწეულ ორ პარმაღს შორის ხის გალერეაა გადაჭიმული. გალერეის სვეტები დეკორატიულია, წიბოებ ჩამოთლილი, მოაჯირი ჭვირული, კარნიზი კი კუწუბებიანი. წინ წამოწეული პარმაღები კი დეკორატიულ სვეტებზე ბჯენილი დამოუკიდებელი ორქანობა გადახურვითა და ჭვირული ფრონტონით აქცენტრირებული, ორივეგან ანალოგიური ოთხფსაფეხურიანი ქვის კიბეა. სახლის მთავარი ფასადი კარგად გააზრებული კომპოზიციით, მშვიდი, ზომიერი დეკორით და შესრულების მაღალი ოსტატობით ხასიათდება. ვიწრო ეზოში გამავალი ფასადიც გალერეებიანია, თუმცა სახეშეცვლილი. შენობის ერთი ნაწილი მის უკან არსებულ სახლს ებჯინება და ნაწილობრივ ფარავს მართკუთხა, წაგრძელებული შენობის ვიწრო, ქუჩისკენ მიმართული ფასადის პირველ სართულს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ნაოხრების კათოლიკური ეკლესია
ტაძარი სამნავიანი ბაზილიკაა. ნაგებია ნათალი კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედელში ორ-ორი ფართო და თაღოვანი სარკმელია. დასავლეთ კედელში ერთი, აღმოსავლეთ კედელში კი ორი თაღოვანი და ერთიც სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთი შესასვლელის კარის ტიმპანი ჩასმულია შეკიდულ კაპიტელებზე აღმართულ სვეტებსა და კარნიზით შექმნილ დეკორში. ამავე კედელზე შესასვლელთან მიშენებულია თაღოვანი კარიბჭე, რომელზეც მცირე, ოთხსვეტზე გახსნილი სამრეკლო-ფანჩატურია დადგმული. ტაძრის ორფერდა სახურავის დასავლეთ კიდეში ექვს მრგვალ სვეტზე გახსნილი ფანჩატუროვანი სამრეკლოა დადგმული, რომელსაც თუნუქის სახურავი აქვს. ასევე თუნუქითაა დახურული ტაძარიც. ტაძრის ინტერიერი ორ-ორი წყვილი სვეტითა და მათზე გადასული თაღით სამ ნავადაა გაყოფილი. გვერდითა ნავები ძლიერ ვიწროა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდი და პასტოფორიუმებია. ამ უკანასკნელებში შესასვლელი აბსიდის წიბოებზეა გაჭრილი. საკურთხეველი ამაღლებულია და დარბაზისგან ხის მოაჯირით გამოიყოფა. პასტოფორიუმების სამხრეთ და ჩრდილოეთ კიდეებში მაღალი ნიშებია გაკეთებული მადონასა და ჯვარცმის მოსათავსებლად. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის სამსართულიანი პატრონიკეა. ცენტრალური ნავის კამარა, კონქი და საკურთხევლის კედლები ხის პერანგითაა დაფარული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის კათოლიკური ტაძრები
თარხანმოურავისეული ვეფხისტყაოსანი
თარხანმოურავისეული ვეფხისტყაოსანი — XVII საუკუნის ,,ვეფხისტყაოსნის" ხელნაწერი, რომელიც ბრიტანეთში, ოქსფორდში, ბოდლეს ბიბლიოთეკაშია დაცულია. მას თავი და ბოლო აკლია და არც დამკვეთის ან გადამწერის შესახებ, არც გადაწერის დროის შესახებ ცნობები არ შემოუნახია. ხელის მიხედვით XVII საუკუნეს მიეკუთვნება. შიგადაშიგ დაზიანებული ადგილები აღუდგენიათ XVIII საუკუნეში. წიგნში ჩართულია სპარსულ ყაიდაზე შესრულებული 21 მინიატურა, რომელთა მხატვარიც აგრეთვე უცნობია. ამათგან სამი მინიატურა ტექსტშივე არის ჩართული, დანარჩენები კი ცალკე ფურცლებზეა მოთავსებული და ხელნაწერში მოგვიანებით უნდა იყოს ჩაკრული. ამ ცალკე მინიატურების უკანა მხარეზე, რომელიც პირველად ცარიელი ყოფილა, არის გაკეთებული გვიანდელი მინაწერები ანტონ კათალიკოსისა, თარხნის ზაზას ძის ლუარსაბისა, ლექსის სტროფები, ვიღაცის სომხური მინაწერი და ა. შ.
ელენე თარხნიშვილი
ეს წიგნი ერთ ქართულ სიძველეთა მაძიებელს, გვარად კარბელაშვილს, ჩავარდნია ხელში და ელენე თარხნიშვილისთვის მიუყიდია. ქსნის ერისთავის ასული და თარხანმოურავის მეუღლე ელენე ქართველ არისტოკრატთა უმაღლეს წრეს ეკუთვნოდა: ბებიამისი სოლომონ პირველის ასული იყო; მამამისი კონა ერისთავი, მუშაობაში ეხმარებოდა აკადემიკოს მარი ბროსეს, რომელსაც იგი ხშირად ჰყავს მადლობით მოხსენიებული. კონას და, ე. ი. ელენეს მამიდა, ცოლად ჰყავდა ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორს გაგარინს. ელენეს ძალიან ჰყვარებია თავისი მამიდა და თითქმის სულ მასთან ყოფილა, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გენერალ-გუბერნატორი გაგარინი სვანეთის მთავარმა კონსტანტინე დადეშქელიანმა ხანჯლით აკუწა და მამიდა დაქვრივდა. როცა გაგარინის ქვრივი გარდაიცვალა, თბილისიდან ყირიმში წაასვენეს და იალტის მახლობლად, ქუჩუქ-ლამბათში, გაგარინის მამულში დამარხეს. ელენეც იქ გადასახლდა, ააშენა პატარა, მაგრამ ლამაზი ეკლესია მამიდამისის საფლავზე და მზრუნველობას უწევდა მას. ელენე ამ დროს უკვე ქვრივი იყო, ქალიშვილები კი გათხოვილი ჰყავდა და ქუჩუქ-ლამბათში მარტოდმარტო ცხოვრობდა. ელენემ ქუჩუქ-ლამბათში ორსართულიანი სასახლე ააშენა. მარტო დარჩენილი და დასნეულებული ელენე თავისი სასახლის პირველ სართულზე ცხოვრობდა. ამ მარტოხელა და სნეულ ქალს ეკუთვნოდა უთვალავი სიმდიდრე: ძვირფასი ხალიჩები, სურათები, ოქროსა და ვერცხლის ნივთები, და მათ შორის — ყველაზე ძვირფასი — „ვეფხისტყაოსნის“ ზემოხსენებული დასურათეული ხელნაწერი.
ექვთიმე თაყაიშვილს რომ შეუტყვია, ელენე თარხნიშვილს ვეფხისტყაოსნის ძველი ხელნაწერი შეუძენიაო, წერილი გაუგზავნია იალტის გუბერნატორი ივანე დუმბაძისათვის: მანდ შენს ახლოს თარხნიშვილის ქვრივი ცხოვრობს, იმას „ ვეფხისყაოსნის “ კარგი ხელნაწერი ჰქონია და, აბა, შენ იცი, თუ აიძულებ, რომ ჩვენს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოებას შემოსწიროსო.მინი|284x284პქ|[[ვეფხისტყაოსანი|ვეფხისტყაოსნის ერთ-ერთი ილუსტრაცია]]რამდენიმე ხნის შემდეგ ექვთიმე თაყაიშვილს თვითონ მოუხდა ყირიმში ყოფნა, როცა სევასტოპოლის გზით ბრუნდებოდა ჩერნიგოვის გუბერნიიდან, სადაც მისი ძმა გენერალი ვარლამ თაყაიშვილი ცხოვრობდა. ექვთიმეს გზად იალტაზე გამოუვლია და თარხნიშვილის ქვრივისგან „ ვეფხისტყაოსნის “ ხელნაწერის მიღებას ეცადა. თუ ხელნაწერის მუზეუმისათვის საჩუქრად მიღებას ვერ მოვახერხებ, აღვწერ მაინცაო, – ფიქრობდა მეცნიერი. ელენე თარხნიშვილი ექვთიმე თაყაიშვილს მანამდე პირადად არ იცნობდა და საჭირო იყო ვინმეს რეკომენდაცია. ექვთიმემ ამ საქმეში ისევ გუბერნატორ დუმბაძის ავტორიტეტის გამოყენება სცადა, მაგრამ ამჯერად მკვლევარს ბედი არ სწყალობდა. გუბერნატორი იალტაში არ დახვდა. მის სახლში იყო მხოლოდ მისი ცოლისდა, რომელმაც, ექვთიმეს თხოვნით, დაურეკა თარხნიშვილის ქვრივს და უთხრა, ამა და ამ კაცს სურს თქვენი ნახვაო. მან სიამოვნებით მიიღო მეცნიერი და რამდენიმე დღეს დაიტოვა სტუმრად. ელენე ამ დროს უკვე სამოც წელს იყო მიღწეული, მაგრამ თავისი სილამაზე ჯერ კიდევ შერჩენოდა. ქართულად შესანიშნავად ლაპარაკობდა, მაგრამ, მაშინდელი არისტოკრატიის ჩვეულებისამებრ, საუბარში ხშირად რუსულს ურევდა. თაყაიშვილი ელენეს სიძის იოსებ დადიანის ამხანაგი იყო და მის ქორწილსაც ესწრებოდა. მან დაწვრილებით გააცნო ელენეს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების ამბავი და თავისი საქმიანობა ამ საზოგადოების მუზეუმის გასამდიდრებლად. ყველა ძველი ქართული ოჯახი ხალისით მაძლევს მუზეუმისათვის ნივთებსა და ხელნაწერებს და თქვენც, იმედია, არ დაიშურებთ, თუ კი რამე მოგეძებნებათო, – დასძინა ბოლოს. ქვრივს რომ ბევრი რამ „მოეძებნებოდა“, თავისთავად აშკარა იყო. თაყაიშვილის თხოვნას იგი თანაგრძნობით შეხვდა, მაგრამ უთხრა: – ''რაც რომ განძეული მაქვს, იალტის ხაზინაში შევინახე შიშიანობის გამო და, სანამ არეულობა არ მიწყნარდება, იქიდან ვერც გამოვიტანო. „ვეფხისტყაოსნის“ ხელნაწერზე ივანე დუმბაძემ საშველი აღარ მომცა, სულ მეუბნებოდა, რომ მისთვის გამომეტანებინა, მაგრამ ისიც ხაზინაში მაქვს შენახულიო''.
დარბაზში ეკიდა სოლომონ პირველის ასულის (ელენეს ბებიის) სურათი, დახატული გერმანელი მხატვრის მიერ იმერეთში XVIII ს. მიწურულს. თაყაიშვილმა ამ სურათს მაშინვე დაადგა თვალი და მის პატრონს ახლა ამ სურათის დათმობაზე ჩამოუგდო სიტყვა. ჯერ ვერც სურათებს მოგცემთ, რადგან იმპერატორი ნიკოლოზი იალტაში როცა ჩამოდის, ხშირად დასეირნობს ამ არემარეში; მითხრეს, შენთან აპირებს მოსვლასაო და, რომ მოვიდეს, სხვა რაღა ვაჩვენო, აქ არაფერი მაქვს, თუ არ სოლომონ მეფის ქალის სურათიო, – უთხრა ელენემ, – მაგრამ გაძლევთ პატიოსან სიტყვას და მერწმუნეთ, რომ არათუ ამ სურათებს, არამედ აგრეთვე აუარებელი ვერცხლეულს, ნოხებს, ძველ ნაქარგ ნაკერობასა და იმ „ვეფხისტყაოსანსაც“ ანდერძით თქვენ დაგიტოვებთ, ოღონდ მითხარით დაწვრილებით, თუ ვის სახელზე და როგორ დავწერო ის ანდერძიო. თაყაიშვილმა დაუწერა და ზეპირადაც განუმარტა, რომ ნივთები უნდა დაეტოვებინა ქართული საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებისათვის. სტუმარმა უკვე წასვლა რომ დააპირა, ელენემ უთხრა: –თუ ახლა იალტაში გაბრუნდებით, გაგატანთ რწმუნების ქაღალდს ხაზინაში, რომ ის „ ვეფხისტყაოსნის “ ხელნაწერი მაინც მოგცენო. სამწუხაროდ, ახლა აღარ შემიძლია გაბრუნება, მეჩქარება, მაგრამ თქვენ თუ გამოიტანთ, თბილისში გამომიგზავნეთო, – სთხოვა ექვთიმემ. შემდგომში მეცნიერს სანანებლად გაუხდა, რომ მაშინვე არ დაბრუნდა იალტაში ხელნაწერის წამოსაღებად. ელენე თარხნიშვილს თვითონ გამოეტანა ხაზინიდან „ ვეფხისტყაოსნის “ ხელნაწერი და შემთხვევას უცდიდა, რომ თბილისში თაყაიშვილისათვის გაეგზავნა. მალე ქუჩუქ-ლამბათში იოსებ დადიანიც ჩასულა ცოლითა და ცოლისდით. ელენეს უთხოვია სიძისთვის, ეს ხელნაწერი თაყაიშვილს წაუღეო, მაგრამ იოსებს არ გამოურთმევია, — მე ახლა პირდაპირ თბილისში არა ვბრუნდები, გზად სხვადასხვა ადგილებში უნდა გავიარო და ვაი თუ სადმე დამეკარგოსო!. იოსებ დადიანმა დიდი საყვედური მიიღო ამის გამო ექვთიმე თაყაიშვილისაგან. „ვეფხისტყაოსნის“ ძვირფასი ხელნაწერი თარხნიშვილის ქვრივთან დარჩა. ამასობაში რევოლუცია მოხდა, მოხუცი ელენე გარდაიცვალა, მისი ძვირფასი ნივთები კი უგზოუკვლოდ დაიკარგა. მხოლოდ „ ვეფხისტყაოსნის “ ხელნაწერი გადაურჩა საბოლოოდ დაკარგვას: მან მოულოდნელად ჯერ თურქეთში ამოყო თავი, შემდეგ საფრანგეთში წაიღეს და საბოლოოდ კი ინგლისში დაიდო ბინა.
ექვთიმე თაყაიშვილი
რევოლუციის შემდეგ იოსებ დადიანი ცოლით, ცოლისდითა და ქალიშვილებით ემიგრაციაში წავიდა და ერთხანს სტამბოლში ცხოვრობდა. ერთხელ სტამბოლში მასთან მისულა ერთი ქართველი და „ ვეფხისტყაოსნის “ სურათებიანი ხელნაწერი უჩვენებია: – ეს წიგნი სევასტოპოლის ბაზარში ვიყიდე, მაგრამ გამიჭირდა და ახლა ვყიდი, შენ ხომ არ იყიდიო? იოსებმა მაშინვე იცნო წიგნი: – ეგ ხელნაწერი ჩვენი ოჯახის იყო, ქუჩუქ-ლამბათში ინახებოდა და სევასტოპოლის ბაზარ ზე რა უნდოდაო?!. აშკარა იყო, რომ გამყიდველი ტყუოდა. ალბათ მან თვითონ მოიპარა ხელნაწერი ქუჩუქ-ლამბათის სასახლიდან იმ იმედით, რომ შემდეგ კარგ ფასად გაყიდდა. ტყუოდა, მაგრამ ახალმა პატრონმა უკან მაინც აღარ დაიხია და ნათქვამი აღარ გადათქვა. ბევრი დავისა და ვაჭრობის შემდეგ იოსებმა ათასი ლირა გადაუხადა და ხელნაწერი დაიბრუნა. შემდეგ დადიანების ოჯახი საფრანგეთში გადავიდა და პარიზის მახლობლად სევრში ცხოვრობდა. აქ შეხვდნენ ერთმანეთს იოსებ დადიანი და ექვთიმე თაყაიშვილი, რომელიც მენშევიკური მთავრობის მიერ წაღებული განძის მცველად იყო დანიშნული. მეგობრებმა კარგა ხანს ისაუბრეს. მერე იოსები მეორე ოთახში გავიდა და „ ვეფხისტყაოსნის “ სურათებიანი ხელნაწერი გამოიტანა. ''ეს ის ხელნაწერია, რომელიც შენთვის გადმოსაცემად მაძლია სიდედრმა, მაგრამ, როგორც გითხარი, მაშინ ვერ წამოვიღე და, ხომ გახსოვს, რა დავიდარაბა ამიტეხე ამის გამო?! ეს წიგნი სტამბოლში ათასი ლირა დამიჯდაო,'' – უთხრა იოსებმა და უამბო, როგორც იყო საქმე. ახია შენზე, რომ ეგრე ძვირად დაგჯდომია ეგ ხელნაწერი შენი დაუდევრობის წყალობით; ახლავე გამიხვიე ქაღალდში! — ხუმრობით შეუტია გახარებულმა ექვთიმემ.
თაყაიშვილმა აღწერა ხელნაწერი და მის შესახებ მოკლე ცნობები გაზეთში გამოაქვეყნა, ვრცელი აღწერილობა კი თბილისის უნივერსიტეტს მიაწოდა. ხელნაწერის რამდენიმე მინიატურა გადაიღო პარიზში ყოფნისას მხატვარმა დავით კაკაბაძემ და გაუგზავნა თბილისში თავის ძმას – პროფესორ სარგის კაკაბაძეს, რომელმაც ისინი დაბეჭდა „ ვეფხისტყაოსნის “ თავისეულ გამოცემაში.
ბოდლეის ბიბლიოთეკა
გავიდა თითქმის ოცი წელიწადი, რაც ხელნაწერი თაყაიშვილს ჰქონდა. ერთხელ უსახსრობით შეწუხებული იოსებ დადიანი მივიდა მასთან და დარცხვენილმა დიდი მორიდებით უთხრა: −შინ ქალებმა ლამის შემჭამონ, დედაჩვენის „ვეფხისტყაოსანი“ რომ თაყაიშვილს გადაეცი, იმის შეწირვას, მართალია, დაჰპირებია დედაჩვენი, მაგრამ მან ხომ ვერ შეასრულა დაპირება და მერე ხომ შენ შენი ფულით იყიდე. ახლა ჩვენია ის წიგნი და რომ გავყიდოთ, კარგ ფასსაც მოგვცემენო. ამიტომ უთხარი თაყაიშვილს, დაგვიბრუნოსო!. ექვთიმემ უარით გაისტუმრა,– ამ ხელნაწერს ვერ შეველევიო. მერე თვითონ ელენე თარხნიშვილის ქალებმა (იოსებ და დიანის ცოლმა და ცოლისდამ) მიაკითხეს მეცნიერს, საშველი აღარ მისცეს, – უმწეო მდგომარეობაში ვართ და მაგ ხელნაწერში აღებული ფულით ცოტა სულს მოვითქვამთო. თაყაიშვილმა გაიგო, რომ ოჯახს მეტისმეტად უჭირდა, თანაც ხელნაწერი ხომ კანონით მართლაც მათ ეკუთვნოდათ და დაუბრუნა. მათ ხელნაწერი ჯერ პარიზის ნაციონალურ ბიბლიოთეკას შესთავაზეს, მაგრამ ბიბლიოთეკის გამგემ 10.000 ფრანკზე მეტი არ მისცათ და ვერ მორიგდნენ. ბოლოს დადიანებს აღმოუჩნდათ ერთი კარგი ნაცნობი მდიდარი ინგლისელი, რომელსაც ხელნაწერი ძლიერ მოეწონა და 25 000 ფრანკად იყიდა. აქედან ნახევარზე მეტი დადიანის ცოლისდამ წაიღო და მაროკოში წავიდა თავის შვილთან, დანარჩენი კი დადიანებს დარჩათ და ცოლ ქმარსა და მათ ექვს ქალიშვილს ცოტა სულის მოთქმის საშუალება მისცა. ინგლისელმა ელენე თარხან-მოურავის ნაქონი „ ვეფხისტყაოსანი “ ბოლოს ბრიტანეთის მუზეუმს შესწირა და მისი ამბავიც ამით დასრულდა.
ხელნაწერი ამჟამად ინახება ოქსფორდში, ბოდლეს ბიბლიოთეკაში.