cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბეტმენი
ბეტმენი ცხოვრობს და მოქმედებს გოთემის გამოგონილ ქალაქში. მას ეხმარებიან სხვე პერსონაჟებიც - მსახური ალფრედ პენიუორთი, პოლიციის კომისარი ჯეიმზ გორდონი და რობინის მსგავსი სუპერგმირები. განსხვავებით ბევრი სხვა სუპერგმირისგან, ბეტმენი არ ფლობს ზებუნებრივ ძალებს და დამოკიდებულია ინტელექტზე, ფიზიკურ ძალებზე, აღმოსავლური ორთაბრძოლების ხელოვნების ფლობაზე, დეტექტიურ ნიჭზე, მეცნიერებასა და ტექნოლოგიაზე, ფულად ქონებაზე, მოწინააღმდეგის დაშინებასა და შეუპოვარ ნებისყოფაზე. მას მრავალი მტერი ჰყავს, რომელთა შორის აღსანიშნავია მთავარი, ჯოკერი.
ბეტმენი 1939 წელს გამოჩენის შემდეგ პოპულარული მალე გახდა. 1940 წელს მას მიეძღვნა კომიქსების ცალკე სერია, რომელიც დღემდე გამოიცემა. ათწლეულების განმავლობაში გამოჩნდა მისი არაერთი ინტერპრეტაცია. 1960-იანების ბოლოს გამოსულ ტელესერიალში შეიმჩნევა კემპის ესთეტიკა, რომელიც პერსონაჟს შერჩა სერიალის დასრულების შემდეგაც კი. მრავალი ავტორის ძალისხმევით ბეტმენი უბრუნდებოდა ბნელ საწყისებს, რაც 1986 წელს დაგვირგვინდა ფრენკ მილერის „ბნელი რაინდის დაბრუნებით“. Warner Bros.-ის ფილმების წარმატებამ მაყურებლის ამ პერსონაჟით დაინტერესება გაამყარა.
ბეტმენი, ამერიკული კულტურის სიმბოლო, მედიის მრავალი საშუალების ნაწილია – რადიოს, ტელევიზიის და კინოს სფეროებში, ისევე, როგორც მრავალი პროდუქციის – სათამაშოების თუ ვიდეო თამაშების. დაინტერესება პერსონაჟით გამოხატეს ფსიქიატრებმაც, რომლებიც მის პიროვნებას იკვლევდნენ. 2015 წელს FanSided-ის „კომიქსების ისტორიაში 50 უდიდესი სუპერგმირის“ სიაში ბეტმენი პირველ ადგილს იკავებდა. მის პერსონაჟს ანიმაციურ ადაპტირებებში, სხვებთან ერთად, ახმოვანებდნენ კევინ კონროი, ბრიუს გრინვუდი, პიტერ უელერი, ენტონი რუივივარი, ჯეისონ ო'მარა და უილ არნეტი. ტელე და კინოეკრანებზე იგი წარმოდგენილი იქნა ლუის უილსონის, რობერტ ლოუერის, ადამ უესტის, მაიკლ კიტონის, ველ კილმერის, ჯორჯ კლუნის, კრისტიან ბეილის და ბენ აფლეკის შესრულებით.
შექმნა
1939 წლის დასაწყისში, „Action Comics“-ში სუპერმენის წარმატების შემდეგ National Comics Publications-ის (მომავალი DC Comics-ის) რედაქტორებმა ითხოვეს სხვა სუპერგმირების შემუშავებაც. პასუხად, ბობ კეინმა შექმნა პერსონაჟი „ბეტმენი“. ბილ ფინგერი იხსენებდა, რომ „...კეინს ჰქონდა ახალი პერსონაჟის, ბეტმენის იდეა, და მას სურდა, რომ მე მენახა ჩანახატები. მე მივედი კეინთან და მან დამიხატა პერსონაჟი, რომელიც ჰგავდა სუპერმენს...წითელი ტანსაცმლით, როგორც მახსოვს, ჩექმებში...ხელთათმანები არ ჰქონდა...სახეზე ჰქონდა დომინოს ფერების ნიღაბი, რომელიც დამაგრებული იყო თოკით. მას ჰქონდა ორი მოუქნელი ფრთა, რომელიც გამოიყურებოდა, როგორც ღამურის ფრთები. უფრო ქვევით კი იყო დიდი ნიშანი - ბეტმენი. “. ბობ კეინის შემოთავაზებით, პერსონაჟმა მიიღო მოსასხამი, რომელიც შთაგონებული იყო ლეონარდო და ვინჩის მიერ შექმნილი ორნითოპტერის ჩანახატით. ფინგერის შემოთავაზებით, პერსონაჟმა უბრალო ნიღბის მაგივრად მიიღო კაპიშონი, ფრთების მაგივრად - მოსასხამი, კოსტიუმს მოსცილდა წითელი ფერები. ფინგერის თქმით, „სახელი „ბრიუს უეინი“ რობერტ ბრიუსის, შოტლანდიელი პატრიოტის გავლენით იქნა გამოყენებული. უეინი, რომელიც სიუჟეტის მიხედვით პლეიბოი არის, დიდ მამულს ფლობს. მის პროტოტიპად იქცა ენტონი უეინი, რომელიც პირდაპირ კავშირშია კოლონიალიზმთან. მოვსინჯე ადამსი, ჰენკოკი...შემდეგ კი გამახსენდა შეშლილი ენტონი უეინი“. მოგვიანებით ფინგერი ამბობდა, რომ პერსონაჟზე გავლენა იქონია ლი ფალკის „აჩრდილმა“, საგაზეთო კომიქსმა, რომელიც კეინისთვისაც ნაცნობი იყო.
კეინი და ფინგერი ბეტმენის პიროვნების, პერსონაჟის ისტორიის, ვიზუალური დიზაინისა და აქსესუარების შემუშავებისას შთაგონებად 1930-იანი წლების კულტურას იყენებდნენ. წყაროებს წარმოადგენდნენ როგორც ლიტერატურა, ფილმების, გაზეთების და კომიქსების სტილი, ასევე კეინის პირადი წარსული. არისტოკრატული წარმოშობის გმირის, ბეტმენის მსგავს ორმაგი ცხოვრების წესს ეწეოდნენ ალისფერი საპონელა (შექმნილი 1903 წელს ბარონესა ემუსკა ორცის მიერ) და ზორო (ჯონსტონ მაკ-კალი, 1919). მათ მსგავსად ბეტმენი თავის გმირულ საქმიანობას ფარულად ეწევა და მისი ნამდვილი პიროვნების შესახებ ეჭვი არავის უჩნდება. იგი საკუთარ სიმბოლოსაც იყენებს. კეინი აღნიშნავდა, რომ „ზოროს ნიღბის“ (1920) და „ღამურის ჩურჩულის“ (1930) ბეტმენის პიროვნების ჩამოყალიბებაში დამსახურება იყო, ხოლო ფინგერისთვის გავლენის წყაროდ ლიტერატული პერსონაჟები იქცნენ დოკ სავაჟი, აჩრდილი და დიკ ტრეისი, ხოლო მთავარი შთაგონება შერლოკ ჰოლმზი იყო
თავის 1989 წლის ავტობიოგრაფიაში კეინი დეტალებში განიხილავს ფინგერის წვლილს ბეტმენის შექმნაში:
ერთ დღეს ბილს დავურეკე და ვუთხარი: „მე ახალი პერსონაჟი, ბეტმენი მოვიგონე და რამდენიმე უხეში, უბრალოდ ჩანახატი გავაკეთე, რომელიც მინდა, გაჩვენო“. იგი მოვიდა და ვუჩვენე ნახატები. მაშინ პერსონაჟს პატარა დომინოს ფაქტურის მქონე ნიღაბი ჰქონდა, დაახლოებით ისეთი, როგორიც ჰქონდა რობინს. ბილმა მითხრა: „რატომ არ გავაკეთოთ ისე, რომ იგი გამოიყურებოდეს, როგორც ღამურა? დავახუროთ თავსაბურავი, გავუქროთ თვალები და უბრალოდ სიცარიელე დავტოვოთ, რათა იგი უფრო იდუმალი იყოს“...იმ ეტაპზე ბეტმენს წითელი კოსტიუმი ჰქონდა, ხოლო ფრთები, ტრუსი და ნიღაბი შავი იყო. მე ვიფიქრე, რომ წითელი და შავი კარგი კომბინაცია იქნებოდა. ბილმა თქვა, რომ კოსტიუმი მეტად ღია ფერის იყო: რუხ ფრად შეღებე, რათა იგი უფრო აღსაქმელი იყო. მოსასხამი გამოიყურებოდა, როგორც ორი მოუქნელი ფრთა, რომელიც მიმაგრებული იყო მის ხელებზე. საუბრისას მე და ბილმა გამოვარკვიეთ, რომ ეს ფრთები ფრენისას უფრო ვეებერთელა იქნებოდა და შევცვალეთ ისინი მოსასხამით, რომელიც გამოიყურებოდა, როგორც ღამურის ფრთები, როდესაც პერსონაჟი იბრძოდა ან ჩამოკიდებული იყო თოკზე. მას მაშინ არც ხელთათმანები ჰქონდა, ასე რომ დავამატეთ ისინიც, რათა ანაბეჭდები არსად დაეტოვებინა.
შემდგომი ავტორობა
კეინმა საკუთარი ავტორობა გაცვალა კომიქსში თავისი თავის ავტორად ხსენებაზე, თუმცა იქ არ ეწერა, რომ „ბეტმენი შექმნა ბობ კეინმა“. მისი სახელი უბრალოდ ეწერა ყოველი ისტორიის პირველ გვერდზე. სახელი კომიქსებიდან გაქრა 1960-იან წლებში და მას ჩაენაცვლა კონკრეტული ისტორიის მხატვრისა და სცენარისტის სახელ-გვარები. 1970-იანი წლების ბოლოს, როდესაც ჯერი სიგელმა და ჯო შუსტერმა მიიღეს ყველა უფლება „სუპერმენის“ გავრცელებაზე, ბეტმენის კომიქსებში უკვე ეწერა „შექმნილია ბობ კეინის მიერ“.
ფინგერს იგივე სტატუსი არ მიენიჭა. იგი DC Comics-ის სხვა კომიქსებზეც მუშაობდა. თუმცა, 1960-იან წლებში, „ბეტმენის“ 169-ე ნომრიდან (თებერვალი, 1965) მოყოლებული, მაგალითად, ჯულიუს შვარცი მას ახსენებს, როგორც პერსონაჟ „გამოცანის“, ბეტმენის ერთ-ერთი მტრის ავტორს. ამასთან, კონტრაქტის მიხედვით, ფინგერი უბრალოდ დარჩა ნახსენები ერთადერთ გვერდზე. კეინი იხსენებდა, რომ ბილი გულგატეხილი იყო თავის კარიერაში სრულყოფილების ნაკლებობით. იგი გრძნობდა, რომ ბოლომდე არ გამოიყენა თავისი შემოქმედებითი პოტენციალი და წარმატებამ მას გვერდი აუარა. 1974 წელს, ფინგერის გარდაცვალების შემდეგაც კი DC Comics არ ახსენებდა მას, როგორც ბეტმენის თანაავტორს.
ჯერი რობინსონი, რომელიც ასევე მუშაობდა ფინგერთან და კეინთან ერთად, აკრიტიკებდა კეინს იმის გამო, რომ მან არ გაიზიარა ავტორობა. იგი იხსენებდა, რომ ფინგერი აღშფოთდა თავისი პოზიციის გამო. 2005 წლის ინტერვიუში გამოცემასთან „The Comics Journal“ ნათქვამია: „ბობმა იგი ნაკლებად დაცულად აქცია, რადგანაც ბეტმენზე მუშაობისას იგი არაფერს იღებდა კეინის მიერ მიღებული ფულიდან, სწორედ ამიტომაც იგი აპირებდა კეინის მმართველობისგან წასვლას. კეინს ბილი თანაშემქმნელად უნდა გამოეცხადებინა, რადგან ვიცი, მე იქ ვიყავი... ეს ისაა, რასაც ბობს ვერასოდეს ვაპატიებ, რომ არ გამოაცხადა, ბეტმენის შექმნაში ბილის მნიშვნელოვანი როლის შესახებ. ისინიც სიგელის და შუსტერის მსგავსად უნდა მოქცეულიყვნენ, სტრიპის შემქმნელებად სცენარისტი და მხატვარი უნდა გამოეცხადებინათ“.
გამოგონილი ბიოგრაფია
ბეტმენის ისტორიის შეცვლა, უმნიშვნელოდ ან მნიშვნელოვნად, რამდენიმეჯერ მოხდა. მაგრამ, პერსონაჟის რამდენიმე ელემენტი უცვლელი დარჩა. ბეტმენის ისტორიას აქვს მთავარი დეტალი. ბავშვობაში ბრიუს უეინმა მიიღო დიდი ტრავმა, თავისი მშობლების, ექიმ ტომას უეინის და დედა მართა უეინის სიკვდილის ხილვის გამო. ამან უბიძგა, რომ გოთემში ებრძოლა კრიმინალის წინააღმდეგ, როგორც ბეტმენს.
ადრეული წლები
thumb|left|150პქ|ბეტმენის პირველი გამოჩენა, [[დეტექტიური კომიქსების 27-ე ნომერში. მხატვარი ბობ კეინი.]] ბეტმენის პირველი ისტორია "ქიმიური სინდიკატის საქმე" (The Case of the Chemical Syndicate) გამოქვეყნდა დეტექტიური კომიქსების 27-ე ნომერში (1939, მაისი). ფინგერმა თქვა: ბეტმენის სცენარი დაწერილი იყო pulps სტილში. და ეს ზეგავლენა იგრძნობოდა, როდესაც ბეტმენი მცირე სინდისის ქენჯნას განიცდიდა, დამნაშავეების მოკვლის ან დასახიჩრებისას. ბეტმენის პერსონაჟმა წარმატება მოიპოვა და 1940 წელს პირადი კომიქსების სერია მიიღო. ბეტმენი ასევე რჩებოდა დეტექტიური კომიქსების მთავარ პერსონაჟად. იმ დროისათვის National Publications იყო კომიქსების ინდუსტრიაში ყველაზე გაყიდვადი და გავლენიანი კომპანია. ბეტმენისა და კომპანიის კიდევ ერთი პერსონაჟი, სუპერმენი, კომპანიის წარმატების ქვაკუთხედს წარმოადგენდნენ. ორი პერსონაჟი ერთად მონაწილეობდა World's Finest Comics-ში, რომელსაც შექმნის მომენტიდან მსოფლიოს საუკეთესო კომიქსის ტიტული ჰქონდა მიღებული (1940). შემქმნელები ჯერი რობინსონი და დიკ სპრენგი ამ პერიოდში სხვა სტრიპებზეც მუშაობდნენ.
ბობ კეინმა თანდათან შემატა ბეტმენს ახალი აღჭურვილობა. მისი ქამარი წარდგენილი იქნა დეტექტიური კომიქსების 29-ე ნომერში (1939, ივლისი), მას მოყვა ბუმერანგის მსგავსი ბეტარანგი და პირველი ბეტპლანი (31-ე ნომერი, 1939 წლის სექტემბერი). პერსონაჟის წარმოშობის ისტორია გამოაშკარავდა 33-ე ნომერში (1939 წლის ნოემბერი), სადაც ორ გვერდზე ბეტმენის მშობლების სიკვდილი იყო ნაჩვენები. ბილ ფინგერის სცენარისტობით დაწერილ ისტორიაში, მშობლების მკვლელობის შემდეგ, პატარა ბრიუს უეინმა თქვა: "ჩემი მშობლების სულების სახელით, [მე] შურს ვიძიებ მათი სიკვდილისთვის, ჩემს ცხოვრებას კრიმინალთან ბრძოლას მივუძღვნი."
დეტექტიური კომიქსების 38-ე ნომერში (1940 წლის აპრილი) გამოჩნდა რობინი. იგი შეიქმნა ბილ ფინგერის მითითების მიხედვით, მან თქვა, რომ ბეტმენს სჭირდებოდა "უოტსონი" რომელთანაც შეძლებდა ლაპარაკს. ბეტმენის პირველ ნომერში არა მხოლოდ შედგა მისი ორი, ყველაზე შეუპოვარი მოწინააღმდეგის, ქალი-კატას და ჯოკერის დებიუტი, არამედ აჩვენეს ისტორიაც, რომელშიც ბეტმენმა რამდენიმე გიგანტი მონსტრი სროლით მოკლა. ამ ისტორიამ რედაქტორ უიტნი ელსვორტს გადააწყვეტინა, რომ ბეტმენს მეტად იარაღი აღარ უნდა გამოეყენებინა.
თანამედროვე ბეტმენი
12-ნომრიანი ლიმიტირებული სერიის - დაუსრულებელ მიწათა კრიზისის შემდეგ, DC Comics-ის მიერ თავიდან შეიქმნა მთავარი პერსონაჟების ისტორიები და გაათანამედროვა ისინი. სცენარისტმა ფრენკ მილერმა დაწერა ბეტმენის წარმოშობის ახალი ისტორია, კომიქსში ბეტმენი 404-407, სადაც მის ქვიშისფერ ტონს გაუსვა ხაზი. პოსტკრიზისულ სამყაროში შეიცვალა ბეტმენის კლასიკური, ოქროს და ვერცხლის ასაკის ისტორიები. მაგალითად, გოთემის პოლიცია გახდა უფრო კორუმპირებული და ამან გამოიწვია ბეტმენის არსებობის აუცილებლობა. რადგან დიკ გრეისონის წარმოშობის ისტორია იგივე დარჩა, სცენარისტემა შექმნეს მეორე რობინი, ჯეისონ ტოდი. ის იყო ობოლი ბავშვი, რომელმაც სცადა ბეტმობილის საბურავების მოპარვა. ბრიუსმა ის აღზარდა როგორც თავისი ახალი თანაშემწე. ბეტმენი კვლავ დარჩა ამერიკის სამართლიანობის ლიგის შემადგენლობაში და ცოტა ხნით, 1987 წელს, მისი ლიდერიც იყო.
1988 წელს კომიქსების სერიაში "ბეტმენი: სიკვდილი ოჯახში", ბეტმენის 426-ე და 429-ე ნომრებში, ჯეისონ ტოდი, მეორე რობინი, მოკლა ჯოკერმა. ბეტმენმა დაიწყო კრიმინალთან ბრძოლა უფრო სასტიკი მეთოდებით, რაც ჯეისონის სიკვდილმა გამოიწვია. ის კვლავ მარტოხელა მეომარი გახდა. 2005 წელს, როცა ტიმ დრეიკი გახდა ახალი რობინი, სცენარისტებმა დააბრუნეს ჯეისონ ტოდი და თავის ძველ აღმზრდელს დაუპირისპირეს ის.
1993 წელს DC Comics-მა გამოუშვა ისტორია "Knightfall". ამ სერიაში ახალმა პერსონაჟმა წყევლამ მოახდინა ბეტმენის პარალიზება. ამიტომ ბრიუს უეინი გოთემიდან გაემგზავრა, ხოლო მისი ადგილი დაიკავა აზრაილმა. მისი მეთოდები იყო უფრო სასტიკი, ვიდრე პირველი ბეტმენის. ბრიუს უეინმა აზიაში ყოფნისას, შეძლო ვარჯიშების დახმარებით გამოჯანმრთელება, აზრაილის დამარცხება და კვლავ დაუბრუნდა ბეტმენის როლს. ის ასევე მონაწილეობას იღებდა გრანტ მორისონის ახალი ამერიკის სამართლიანობის ლიგის სერიებში, 1996 წელს.
ისტორიის "Face the Face" შემდეგ, ბრიუსმა, ტიმი (რომელმაც მის მსგავსად ორივე მშობელი დაკარგა.) ოფიციალურად იშვილა. მომდევნო ისტორიაში "ბეტმენი და შვილი", გამოჩნდა დემიან უეინი, რომელიც ბრიუს უეინის შვილია, ტალია ალ გულისგან. ამავე პერიოდში, ბეტმენმა, სუპერმენთან და ქალ საოცრებასთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალი ამერიკის სამართლიანობის ლიგა და სათავეში ჩაუდგა აუტსაიდერების განახლებულ გუნდს.
”ბეტმენის სიკვდილი”
thumb|ფინალური კრიზისის 6-ე ნომერის, ბოლო გვერდი. [[სუპერმენი|სუპერმენს უჭირავს ბეტმენის ცხედარი. მას შემდეგ რაც დარკსაიდმა მას ომეგა სხივები ესროლა. მხატვარი დაგ მანქი.]] გრანტ მორისონის 2008 წლის ისტორიის "Batman R.I.P."-ს შემდეგ, ბეტმენმა მიიღო ფიზიკური და გონებრივი ტრავმა, უცნობი მოწინააღმდეგე "შავი ხელთათმანისგან". ისტორია სავარაუდოდ დასრულდებოდა ბრიუს უეინის სიკვდილით. მაგრამ სცენარისტების ორიგინალური ჩანაფიქრის მიხედვით, ბეტმენი უნდა მომკვდარიყო არა "R.I.P"-ს გვერდებზე, არამედ ისტორია უნდა გაგრძელებულიყო DC Comics-ის გლობალურ მოვლენა, ფინალურ კრიზისში და იქ მომხდარიყო მისი მოკვლა. "R.I.P".-ს შემდეგ გამოვიდა ორ-ნომრიანი სერია "უკანასკნელი რიტუალები" (Last Rites), სადაც გაირკვა, რომ R.I.P.-ს ფინალში ბეტმენი გადაურჩა ვერტმფრენის აფეთქებას და დაბრუნდა ბეტგამოქვაბულში. შემდეგ კი დაეხმარა ასლ-ს ორიონის სიკვდილის გამოძიებაში. ეს წინ უძღოდა ფინალურ კრიზისს (რომლის გამოცემაც Batman R.I.P.-ს შემდეგ დაიწყო.), სადაც ბეტმენი გრენი გუდნისმა გაიტაცა. ამის შემდეგ ”უკანასკნელ რიტუალებში” ნაჩვენებია, როგორ ცდილობდნენ მოკარი და საიმონი, დარკსაიდის ბრძანებით, ბეტმენის მეხსიერებიდან, მისი პიროვნების შტრიხების კოპირებას, რათა შემდეგ კლონისთვის გადაენერგათ. გეგმა კლონის გამო ჩავარდა, რომელმაც ყოველდღე იმ სტრესის ატანას, რასაც ბეტმენად ყოფნა იწვევდა, თავის მოკვლა ამჯობინა. ორნაწილიანი სერიის ბოლოს გაირკვა რომ ბეტმენი, ტყვიას, რომლითაც ფინალურ კრიზისში ორიონი მოკლეს თავის ქამარში ინახავდა.
ბეტმენის სიკვდილი მოხდა ფინალური კრიზისის 6-ე ნომერში, სადაც ის დარკსაიდს დაუპირისპირდა. ბეტმენმა თქვა, რომ ის მეტოქესთან შეხვედრისას, თავის მთავარ წესს: ”არავითარი იარაღი” დაარღვევდა. აპოკალიფსში დამზადებული პისტოლეტიდან, ბეტმენმა დარკსაიდს რადიონის ტყვია მკერდში ესროლა (იგივე ტყვია, რითაც ორიონი მოკლეს). პარალელურად დარკსაიდმაც ბეტმენს თავისი ომეგა სხივები დაუშინა. დარკსაიდის ომეგა სხივები, რომელიც მიზანს კი არ კლავს, არამედ პარალელურ სამყაროში აგზავნის, ბეტმენს თავში მოხვდა. მაგრამ დარჩა ბეტმენის გვამი, რომელიც ადასტურებდა, რომ ის მოკვდა. როგორც ფინალური კრიზისის ფინალში გაირკვა, ბეტმენი გაიგზავნა შორეულ წარსულში, სადაც ანთროს შეხვდა.
უბნელესი ღამე
DC Comics-ის გლობალურ მოვლენაში უბნელესი ღამე ბოროტმოქმედი შავი ხელი შეეცდება შავი ბეჭდის დახმარებით გააცოცხლოს ბრიუს უეინი, როგორც შავი ფარნების კორპუსის წევრი. ამის შემდეგ გაცოცხლებული ბეტმენი გამოჩნდება უბნელესი ღამის რამდენიმე ნომერში. საბოლოოდ შავი ხელის მბრძანებელი ნეკრონი აღმოაჩენს რომ ბეტმენის ცხედარი ყალბია.
ბრიუს უეინის დაბრუნება
2010 წლის მაისში, მორისონმა ბეტმენის ისტორიაზე მუშაობა განაგრძო მინი სერიით ბეტმენი: ბრიუს უეინის დაბრუნება. ექვს-ნომრიან სერიაზე მორისონი მხატვრებთან - კრის სპოუზთან, ფრეიზერ ირვინგთან, იანიკ პექუეტესთან, ჯორჯეს ჯინტისთან, რაიან სუკისთან, ლი გარბიტთან ერთად მუშაობდა. ექვსივე ნომრისთვის გარეკანი დახატა ენდი კუბერტმა. ბეტმენს მოუწია ქვის ხანის, შუა საუკუნეების, მეკობრეების (XVII საუკუნე), ველური დასავლეთის, მეოცე საუკუნის დასაწყისი (ნუარი) პერიოდების გავლა, დროში მოგზაურობით. დროში მოგზაურობისას ბეტმენს რამდენიმე დაბრკოლების გადალახვა მოუხდა: მას არ ახსოვდა ვინ იყო. ასევე მისგან შეუმჩნევლად დარკსაიდმა ბეტმენი აქცია განკითხვის დღის იარაღად და თუ ის დაბრუნდებოდა აწმყოში, ყველაფერს გაანადგურებდა. მისმა მეგობრებმა (სუპერმენი, ოქროს ბუსტერი, მწვანე ფარანი და რიპ ჰანტერი) დაიწყეს დროში მოგზაურობა ბეტმენის მოსაძებნად. საბოლოოდ ბეტმენმა მოკავშირეების წყალობით შეძლო განკითხვის დღის გეგმის ჩაშლა და თანამედროვე დროში დაბრუნება.
ბეტმენი გაერთიანებული
thumb|left| ბეტმენი გაერთიანებულის გუნდი. მხატვარი [[კრის ბარნჰემი.]] ბრიუს უეინი დაბრუნების შემდეგ, დაუბრუნდა ბეტმენის როლსაც, ოღონდ გლობალური მასშტაბებით. მან დიკს და დემიანს უფლება მისცა, კვლავ გოთემის დინამიური წყვილი ყოფილიყვნენ. ბეტმენის სერიაში ბეტმენი, გაერთიანებული(Batman, Incorporated) ნაჩვენებია როგორ დაიწყო ბრიუსმა ყველა ეროვნების ბეტმენის გაერთიანება, მის ახალ გუნდში - ბეტმენი გაერთიანებული. მან ჯერ საჯაროდ განაცხადა რომ Wayne Enterprises მისი ახალი პროექტისთვის იწყებს თანამშრომლობას ბეტმენთან, შემდეგ კი დაიწყო მოგზაურობა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. ბეტმენი გაერთიანებული გუნდში შედიან პერსონაჟები - ბეტმენი, რობინი, წითელი რობინი, ბეტგერლი და ბეტვუმენი გოთემიდან, ასევე რაინდი და სკვაიერი და ხუფი დიდი ბრიტანეთიდან, ელ გაუჩო არგენტინიდან, ღამისმრბოლელი საფრანგეთიდან, ღამურისფრთა აფრიკიდან, შავიღამურა ჰონგ კონგიდან, მისტერ უცნობი იაპონიიდან, შავი რეინჯერი ავსტრალიიდან, პილოტი შვედეთიდან, და ღამურა-კაცი და წითელი ყორანი ლათინური ამერიკიდან. . 2010 წელს, ბეტმენი გაერთიანებულის ფარგლებში, დაიწყო ახალი მინისერია ბეტმენი: ბნელი რაინდი. მხატვარი და სცენარისტი - დევიდ ფინჩი. ისტორიაში ნაჩვენებია ბეტმენის მოღვაწეობა გოთემში, როგორ ცდილობს ის გამოიძიოს თავისი ბავშვობის მეგობარ გოლდენ დაუნის გაქრობის საქმე. ასევე ნაჩვენებია როგორ იძიებს ბეტმენი მისტიკურ და მაგიურ დანაშაულებს.
DC Comics-ის გადატვირთვა
სექტემბერში მოხდება ბეტმენის სერიების: ბეტმენი, ბეტმენი და რობინი, დეტექტიური კომიქსები, ბეტმენი: ბნელი რაინდი და სხვა, თავიდან გამოშვება, DC Comics-ის გადატვირთვის ფარგლებში, რომლის მიხედვითაც ძველი სერიები დაიხურება და 52 ახალი #1 კომიქსი გამოვა. გადატვირთვის შემდეგ ბრიუს უეინი იქნება ერთადერთი ბეტმენი, ხოლო დიკ გრეისონი კვლავ ნაითვინგის როლს დაუბრუნდება.
ბრიუს უეინი
thumb|left|150პქ|ბრიუს უეინი საზოგადოებაში. ბეტმენი #655, მხატვარი [[ენდი კუბერტი.]]ბეტმენის ნამდვილი სახელია ბრიუს უეინი. იგი არის მდიდარი ბიზნესმენი, რომელიც ქალაქ გოთემში ცხოვრობს. საზოგადოება მას იცნობს როგორც უპასუხისმგებლო, გართობისმოყვარულ პლეიბოის, რომელიც თავისი მშობლების ქონების ხარჯზე ცხოვრობს და მემკვიდრეობით ფლობს, ტექნიკის კომპანია Wayne Enterprises-სს. უეინი ასევე ცნობილია თავისი ქველმოქმედებით, განსაკუთრებით კრიმინალთან ბრძოლაში. ბრიუსი პლეიბოის იმიჯს თავისი საიდუმლო ვინაობის დასაფარად იყენებს. ასევე ხშირად თამაშობს თვითკმაყოფილი, ან მშიშარა-მოლაყბის როლს. ასევე იქმნის ლოთის იმიჯსაც. ბრიუსი სინამდვილეში თავისი ფიზიკური და გონებრივი ჯანმრთელობისთვის, ბევრს ვარჯიშობს.
კომიქსების ოქროს ასაკში, ბრიუს უეინი უფრო მეტად იყო ფასადი ბეტმენისთვის (განსხვავებით მაგალითად, სუპერმენისგან - კლარკ კენტი იყო მისი ნამდვილი ვინაობა, სუპერმენი კი ნიღაბი .).ბეტმენის ხასიათზე შექმნილ დოკუმენტურ ფილმში ბეტმენი უნიღბოდ, პროფესორმა ბენჟამინ კერნიმ შენიშნა: ”ბეტმენი იგივე საქმეს ემსახურება, რასაც ბრიუს უეინი, ესაა ბრიუსის იარაღი, რომლითაც ის ცდილობს სამყარო უკეთესი გახადოს.”
როგორც უაილ ბრუკერის წიგნში, „ბეტმენი უნიღბოდ“ წერია, ”ხშირად ბეტმენის ვინაობას, ახალგაზრდები შეცდომაში შეყავს...ის არაა ბრიუს უეინი; მას უბრალოდ სჭირდება კოსტიუმი და მოწყობილობები, შესაძლებლობები და ყველაზე მთავარი მორალი, ადამიანურობა.მასზე უბრალოდ ასეთი გაგება არსებობს:’ისინი მას ენდობიან...და არც ცდებიან. ’”
დიკ გრეისონი
ბრიუს უეინის დროში მოგზაურობისას დიკ გრეისონმა გახდა ახალი ბეტმენი. მან მეორედ მოირგო ბერმენის მასასხამი, მაგრამ სურვილის გარეშე. ბრიუსის ”სიკვდილის” შემდეგ დიკმა განაცხადა რომ ბეტმენად ყოფნა არ იყო მისთვის პრობლემა, მაგრამ უეინმა მას დაუტოვა შეტყობინება, სადაც ეუბნებოდა, რომ არ ჩაეცვა ბეტმენის კოსტიუმი და კრიმინალთან ებრძოლა როგორც ნაითვინგს, სხვების დახმარებით. მაგრამ ის დარწმუნდა, რომ გოთემს ბნელი რაინდი სჭირდებოდა, ამიტომ ნაითვინგის იმიჯზე უარი თქვა და გახდა ბეტმენი. ბრიუსმა დაბრუნების შემდეგ უფლება მისცა, დარჩენილიყო ბეტმენად.
ბეტ-სიგნალი
thumb||140px |left|ბეტ-სიგნალი. ბეტ-სიგნალი — გამოგონილი მოწყობილობა ბეტმენის ისტორიებიდან. ის წარდგენილი იქნა 1942 წლის თებერვალში, დეტექტიური კომიქსების 60-ე ნომერში. ბეტ-სიგნალი ბეტმენზე შექმნილ თითქმის ყველა ფილმში და კომიქსშია გამოყენებული.
ბეტ-სიგნალი არის შუქურა, რომელიც მდებარეობს გოთემის პოლიციის შენობის თავზე. როდესაც პოლიციას სჭირდება ბეტმენის დახმარება, ისინი ამ შუქურას რთავენ, რომელიც ცაში ბეტმენის ემბლემას გამოსახავს. ბეტ-სიგნალი გოთემის ყველა წერტილიდან ჩანს.
მტრები
thumb|ბეტმენის მტრები. ბეტმენი #619. მხატვარი [[ჯიმ ლი]]ბეტმენი ებრძვის სხვადასხვა სახის ბოროტმოქმედებს, დაწყებული უბრალო კრიმინალებიდან, დამთავრებული კანონგარეშე სუპერბოროტმოქმედებით. მათი სია პოპ კულტურაში ყველაზე ცნობილია. უმეტესობას აქვს ტრაგიკული წარმოშობის ისტორია, რამაც კრიმინალებად აქცია. ბეტმენის "ყველაზე დაუნდობელი მტერია" ჯოკერი, ფსიქოპატი, კლოუნი კრიმინალი, "რომლის ქმედებები ირაციონალურია", მიზანი - "ბეტმენის შეწინააღმდეგება". ასევე ბეტმენის ცნობილი მტრები არიან ქალი-კატა, საფრთხობელა, პინგვინი, ორსახა, რიდლერი, დუმილი მისტერ ფრიზი, შხამიანი სურო და სხვები.
ბეტგამოქვაბული
thumb|ბეტგამოქვაბული, ბეტმენის მე-700 ნომრიდან. [[ფრედი უილიამს II-ის და მეთიუ მენინგის ნამუშევარი.]]ბეტგამოქვაბული არის ბეტმენის საიდუმლო თავშესაფარი, რომელიც შედგება რამდენიმე მიწისქვეშა გამოქვაბულისგან. ისინი მდებარეობენ უეინის მამულის ქვეშ. ბეტგამოქვაბული არის სამეთაურო ცენტრი, განკუთვნილი ლოკალური და გლობალური ზედამხედველობისთვის. აქ ინახება ბეტმენის მანქანები და აპარატურა, ასევე ბეტმენის გუნდის წევრების კოსტიუმები. კომიქსებში Batman: Shadow of the Bat (ნომერი 45) და 2005 წლის ფილმში ბეტმენი: დასაწყისი, ბეტგამოქვაბულს აქვს მიწისქვეშა სარკინიგზო გასასვლელი. ბეტმენის მტრებიდან და მოკავშირეებიდან, ძალიან ცოტამ იცის, თუ სად მდებარეობს ბეტგამოქვაბული.
ბეტგამოქვაბული პირველად დეტექტიური კომიქსების 83-ე ნომერში გამოჩნდა (იანვარი, 1944). ის აღჭურვილია მსოფლიოში ყველაზე სანდო დაცვის სისტემებით. სისტემაში შედის ძლიერი სენსორები, ჩუმი სიგნალიზაცია, ტელეპატების და ტელეკინეზისგან დამცავი ველი, ასევე მეტალით და ტყვიით დაფარული კარები. ბეტმენის 700-ე ნომერში მხატვარმა ფრედი უილიამს II-მ და მეტიუ მენინგმა, შექმნეს ბეტგამოქვაბულის სრული, სამგანზომილებიანი, კომპიუტერული მოდელი.
ბეტმენი მედიაში
left|thumb|230პქ|[[მაიკლ კიტონი ტიმ ბარტონის ფილმში ბეტმენი. 1989]] ბეტმენი შეიქმნა კომიქსებში, მაგრამ ჩნდება ასევე სხვა მედია საშუალებებშიც, გაზეთებში, წიგნებში, რადიოში, ტელევიზიაში, კინოში და სხვა.
1966 წელს დაიწყო ბეტმენის ტელესერიალი, ადამ უესტის მონაწილეობით, ტელეარხ ABC-ზე. სერიალის მიხედვით შეიქმნა რამდენიმე ფილმიც.
1989 წლიდან დაიწყო ბეტმენზე ახალი, სრულმეტრაჟიანი ფილმების გადაღება. 1989 ტიმ ბარტონმა გადაიღო ფილმი ბეტმენი, ხოლო 1992 წელს - ბეტმენი ბრუნდება, რომლებშიც მსახიობები მაიკლ კიტონი, კიმ ბესინჯერი, ჯეკ ნიკოლსონი, მიშელ პფაიფერი, დენი დევიტო და სხვები თამაშობენ. 1995 და 1997 წლებში შეიქმნა ფილმები ბეტმენი სამუდამოდ და ბეტმენი და რობინი. ამ ფილმებში ბეტმენის როლებს ჯორჯ კლუნი და ველ კილმერი ასრულებენ.
2005 წელს, ფილმით ბეტმენი: დასაწყისი, რეჟისორმა კრისტოფერ ნოლანმა თავიდან შექმნა ბეტმენის კინო ისტორია. 2008 წელს ფილმის მეორე ნაწილმა ბნელი რაინდი, შემოსავლის ზრდის კუთხით, ამერიკის ყველა რეკორდი მოხსნა. მისმა სალაროს შემოსავლებმა მილიარდს გადააჭარბა. 2012 წელს იგეგმება მესამე ფილმის - ბნელი რაინდი: აღზევება, გამოსვლა, რომლითაც ნოლანი დაასრულებს თავის ტრილოგიას ბეტმენზე. განახლებული ბეტმენის ფილმებში მონაწილეობენ მსახიობები კრისტიან ბეილი - ბეტმენი, გერი ოლდმენი, მაიკლ კეინი, ჰიტ ლეჯერი, მეგი ჯილენჰოლი, მორგან ფრიმენი, ენ ჰეთეუეი და სხვები.
1960-იანი წლებიდან დაიწყო ბეტმენის ანიმაციური ფილმების და სერიალების გამოშვებაც. 2008 წლიდან, Cartoon Network-ზე გამოდის ანიმაციური სერიალი ბეტმენზე ბეტმენი: მამაცი და გაბედული. სერიალში ბეტმენს ახმოვანებს დიდრიხ ბედერი.
სქოლიო
კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები კატეგორია:DC Comics-ის სუპერგმირები კატეგორია:გამოგონილი მფრინავები კატეგორია:გამოგონილი ობლები კატეგორია:გამოგონილი ამერიკელები კატეგორია:ამერიკული კულტურა
.ne
.ne — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ნიგერისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
Toppdomän
ბრაზილიის ისტორია
ბრაზილიის ისტორია იწყება დაახლოებით 8000 წლის წინ, ამერიკის პირველი მკვიდრი მოსახლეობის გამოჩენით, როდესაც პირველმა ადამიანებმა ბერინგის სრუტის გადაკვეთით მიაღწიეს ალასკის და შემდგომ დანარჩენ ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკას.
ითვლება, რომ პირველი ევროპელი ვინც ბრაზილია აღმოაჩინა 1500 წლის 22 აპრილს, იყო პორტუგალიელი პედრუ ალვარეშ კაბრა. XVI საუკუნიდან XIX საუკუნემდე ბრაზილია პორტუგალიის კოლონია იყო. 1822 წლის 7 სექტემბერს ქვეყანამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და გახდა კონსტიტუციური მონარქია — ბრაზილიის იმპერია. 1889 წელს სამხედრო გადატრიალებამ დაამყარა რესპუბლიკური მმართველობა. ქვეყანამ მიიღო ფედერალური მოწყობა, რომელსაც დღემდე ინარჩუნებს. ბრაზილიაში იყო ორი დიქტატორული პერიოდი, 1930 წლიდან 1934 წლამდე და 1937 წლიდან - 1945 წლამდე, ასევე სამხედრო დიქტატურა 1964-1985 წლამდე.
ნავაკესერა
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
რუსთავის ისტორიული მუზეუმი
250px|thumb რუსთავის ისტორიული მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ რუსთავში. დაარსდა 1950 წელს. მუზეუმში სულ დაცულია 28 771 ექსპონატი, ძირითადად ქალაქ რუსთავისა და ისტორიული კუხეთის (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი) ტერიტორიაზე არქეოლოგიური ექსპედიციების მიერ მოპოვებული მასალა (ძვ. წ. XIX საუკუნიდან ახ. წ. XVIII საუკუნის ჩათვლით). მუზეუმის ამჟამინდელი ხელმძღვანელია ნაზი პაჭიკაშვილი.
ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1950 წლის 1 მარტს ცნობილი არქეოლოგისა და საზოგადო მოღვაწის, გიორგი ლომთათიძის ინიციატივითა და ძალისხმევით. მისივე თემატური გეგმის მიხედვით მოეწყო მუზეუმის პირველი და მეორე საგამოფენო ექსპოზიცია. მუზეუმის გახსნას საფუძვლად დაედო საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ნაქალაქარის — რუსთავის ტერიტორიაზე უხვად აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა.
მუზეუმის პირველ ექსპოზიციაში გამოფენილ იქნა მხოლოდ რუსთავის ნაქალაქარზე მშენებლობის დროს შემთხვევით ნაპოვნი და 1949-1950 წლებში მცირე მასშტაბით არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა.
XX საუკუნის 80-იან წლებში მუზეუმის პატარა შენობას, მისი დირექტორის ლ.ბასიაშვილის (1963-2000 წწ) თავდადებული მოღვაწეობის შედეგად მიაშენეს თანამედროვე სტანდარტის შესაბამისი ორი საექსპოზიციო დარბაზი (1000კვ.მ) და ფონდსაცავი (500 კვ.მ). მუზეუმს შესაძლებლობა მიეცა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური ცენტრის კუხეთის (რუსთავის) არქეოლოგიური ექსპედიციისაგან მიეღო არამატო რუსთავის, არამედ ისტორიული კუხეთის (გარდაბნის რაიონი) ვრცელ ტერიტორიაზე აღმოჩენილი მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური მასალა. გარდა ამისა, მუზეუმის ფონდები შეივსო საგარეჯოსა და ქვემო ქართლის რეგიონში მუზეუმის თანამშრომელთა მიერ მოწყობილი სხვადასხვა ექსპედიციების დროს მოპოვებული ეთნოგრაფიული მასალით. ტრადიციულად იგი ივსებოდა რიგითი რუსთაველი მოქალაქეებისა და კერძო კოლექციონერების მიერ შემოწირული ნივთებითაც. ამჟამად, მუზეუმის მეორე სართულზე გამოფენილია მსოფლიოში ერთადერთი ობობას ქსელებით მხატვრის, ია მღებრიშვილის ნამუშევრები, რომელიც ნებისმიერი ქართველისა თუ უცხოელის აღფრთოვანებას იწვევს.
ბოლო წლების მანძილზე აქტიურად იმართება სასკოლო კონკურსი სახელწოდებით ,,ვიცოდეთ ჩვენი ქალაქის ისტორია.’’, რომელშიც აქტიურად მონაწილეობს ქალაქის ყველა სკოლა.
2000 წლიდან დღემდე რუსთავის მხარეთმცოდნეობის დირექტორია ისტორიკოსი ქალბატონი ნაზი პაჭიკაშვილი.
გიორგი ლომთათიძის დამსახურება რუსთავის წინაშე
1949 წელს, ივანე ჯავახიშვილის ისტორიის ინსტიტუტში შეიქმნა რუსთავის არქეოლოგიური ექსპედიცია გიორგი ლომთათიძის ხელმძღვანელობით.
რუსთავის ნაქალაქარსა და ციხეზე გეგმაზომიერი სამუშაოების ჩატარების შედეგად, გამოვლინდა და შესწავლილ იქნა სხვადასხვა ტიპის (საცხოვრებელი, სამეურნეო) ნამოსახლარი და სამაროვნები, რომელთა კვლევას გ. ლომთათიძემ არაერთი სტატია და გამოკვლევა მიუძღვნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსთავი კატეგორია:რუსთავის მუზეუმები
გოგონა მატარებელში
გოგონა მატარებელში — ბრიტანელი მწერლის, პოლა ჰოკინზის, 2015 წლის ფსიქოლოგიური თრილერი. რომანი სამი განსხვავებული ქალის პერსპექტივიდანაა მოთხრობილი და ეხება ისეთ თემებს, როგორებიცაა ოჯახური ძალადობა, ალკოჰოლიზმი და ნარკომოხმარება. 2015 წლის 1 თებერვლიდან, 13 კვირის მანძილზე რომანი ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერების სიაში პირველ ადგილს იკავებდა. მრავალმა კრიტიკოსმა ნაწარმოები გილიან ფლინის „გაუჩინარებულ ქალს“ შეადარა.
2016 წელს რომანის ეკრანიზაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლს ემილი ბლანტი ასრულებს.
სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის რომანები
ჩომეთი
ჩომეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, საჭამიასერის თემში (სოფლები: კალაგონი, მამულარი, ქვემო ხეთი, ჩომეთი). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 280 მ., ჩოხატაურიდან 18 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 15 კმ., ქვემო ხეთიდან 2 კმ.
ისტორია
1928 წელს სოფელ ჩომეთთან აღმოჩნდა ძვ. წ. V-IV საუკუნეების კოლხური ტრიბოლების განძი, რომელიც თიხის ჭურჭელში იყო თავმოყრილი. განძი შედგებოდა 380 კოლხური ტრიბოლისა და დამტვრეული ვერცხლის სამაჯურისაგან. განძი ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.
სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის ეკლესია. სოფელში განვითარებული იყო მევენახეობა.
My Bonnie Lies over the Ocean
My Bonnie Lies over the Ocean — შოტლანდიური ხალხური სიმღერა.
ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი იქნა სიმღერის საკუთარი ვერსია, რომელიც 1995 წელს საარქივო ჩანაწერების ალბომზე Anthology 1 გამოიცა.
ტექსტი
My Bonnie lies over the ocean My Bonnie lies over the sea My Bonnie lies over the ocean Oh, bring back my Bonnie to me მისამღერი: Bring back, bring back Bring back my Bonnie to me, to me Bring back, bring back Bring back my Bonnie to me Last night as I lay on my pillow Last night as I lay on my bed Last night as I lay on my pillow I dreamt that my Bonnie was dead მისამღერი Oh blow the winds o'er the ocean And blow the winds o'er the sea Oh blow the winds o'er the ocean And bring back my Bonnie to me მისამღერი The winds have blown over the ocean The winds have blown over the sea The winds have blown over the ocean And brought back my Bonnie to me მისამღერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:ხალხური სიმღერები
ეთიოპია-ერიტრეის კონფლიქტი
ეთიოპია-ერიტრეის კონფლიქტი 1998-2000 — სამხედრო კონფლიქტი, რომელიც ტერიტორიების კონტროლის მიზნით მოხდა ეთიოპიასა და ერიტრეას შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერიტრეა კატეგორია:ეთიოპია კატეგორია:XX საუკუნის ომები
ფოტოაპარატი
ფოტოაპარატი, ფოტოკამერა — შუქმგრძნობიარე შრეზე ან ელექტრონულ სენსორზე, ფოტოგრაფირებული ობიექტის ვიზუალურ გამოსახულებათა მისაღები ოპტიკურ-მექანიკური მოწყობილობა.
დანიშნულების მიხედვით ფოტოაპარატი არის პროფესიონალური, ნახევრადპროფესიონალური, მოყვარულთა და სპეციალური. პროფესიონალურ, ნახევრადპროფესიონალურ და მოყვარულთა ფოტოაპარატებს იყენებენ ადამიანთა ჯგუფის, პორტრეტისა და პეიზაჟის გადასაღებად, სპეციალურ ფოტოაპარატებს კი — ფოტოტექნიკური სამუშაოებისათვის, აეროფოტოგადაღების, მიკროგადაღებისა და გადაღების სხვა სპეციალური სახეობებისათვის. მიღებულ გამოსახულებათა ზომების (კადრის ფორმატის) მიხედვით ფოტოკამერები არის მინიატურული (13X17 მმ), ნახევარფორმატიანი (18X24 მმ), მცირეფორმატიანი (28X28 და 24X36 მმ), საშუალოფორმატიანი (45X60-დან და 60X90 მმ) და ფართოფორმატიანი (90X120 მმ და მეტი). ფოტოაპარატის შედგება ძირითადი და დამხმარე ნაწილებისაგან. ძირითადია: შუქშეუღწევადი კამერა, ღიობი სინათლის შესასვლელად, შუქმგრძნობიარე ზედაპირი, ხედის მაძიებელი, ფოტოგრაფიული საკეტი.
ფირიან აპარატებს ციფრული აპარატებისაგან განსხვავებით შუქშეუღწევადი კამერაზე ჰქონდათ: ფოტოფირის გადასახვევი მექანიზმი, კადრების მრიცხველი, ავტოსასხლეტი, სინქროკონტაქტორი, ექსპონომეტრი და სხვა.
ისტორია
ნებისმიერი ფოტოგადაღება დაკავშირებულია სინათლის სხივთან, იქნება ეს ფოტოგრაფილული ლინზის გამოყენებით მიღებული თუ ლინზის გარეშე. ფოტოგრაფია დაიწყო მაშინ, როდესაც ადამიანმა აღმოაჩინა, რომ დახურულ სივრცეში ორ საპირისპირო ზედაპირს შორის თუ ერთერთზე გაიხსნებოდა სარქველი, მაშინ გარედან შემოსული სინათლე, საპირისპირო ზედაპირზე გამოსახავდა გარედან შემოსული გამოსახულების ამოტრიალებულ მაგრამ ზუსტად იგივე გამოსახულებას. შემდგომ, ადამიანმა ისწავლა ამ ტექნიკის მოთოკვა და დაიწყო მისი მცირე ყუთებში გამოყენება. ასე გაჩნდა პირველი ფოტოკამერა რომელსაც კამერა-ობსკურა დაერქვა. მოყვარული ფოტოგრაფები დღესაც მისდევენ ფოტოგრაფიული ობიექტივის გარეშე ფოტოგადაღებას. ეს აპარატი პინჰოლის (Pinhole) სახელითაა ცნობილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფოტოტექნიკა
Sugababes
Sugababes — რიტმ ენდ ბლუზიის და პოპის ჟანრის ბრიტანული მუსიკალური ტრიო,, რომელიც 1998 წელს, ლონდონში დაარსდა. ჯგუფის დისკოგრაფიაში 23 სინგლი და 7 ალბომია. დიდ ბრიტანეთში ჯგუფის 12 მილიონი ალბომია გაყიდული. 2006 წელს British Hit Singles & Albums-მა ტრიო საუკუნის ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლებად აღიარა.
ადრეული წლები (1998–2001)
ჯგუფი 1998 წელს, All Saints-ის მენეჯერმა რონ ტომმა ჩამოყალიბდა. თავდაპირველად მასში შედიოდნენ მუტია ბუენა, შივონ დონაგი და კიშა ბიუქენენი. სახელწოდება იყო The Sugababies, მოგვიანებით გადაკეთდა, როგორც Sugababes. პირველი ალბომი One touch გამოვიდა 2000 წელს London Records-ზე. დებიუტურმა სინგლმა Overload 6 ადგილი დაიკავა ბრიტანეთის ჩარტში და ნომინიერბული იყო BRIT Award-ზე. 2001 წელს დონაგიმ ჯგუფი დატოვა. ის ლივერპულელმა მომღერალმა ჰაიდი რეინჯმა შეცვალა.
2001–2006: საერთაშორისო წარმატება
სოლისტთან ერთად ჯგუფმა ლეიბლიც შეიცვალა და Island Records-თან დაიწყო მუშაობა. 2002 წელს გამოვიდა მეორე სტუდიური ალბომი Angels with Dirty Faces. პირველი სინგლი Freak Like Me გამოსვლისთანავე მოხვდა 1 აგილზე ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში. იგივე ბედი გაიზიარა სინგლმა Round Round, რომელიც ასევე მოწინავე პოზიციაზე აღმოჩნდა. მესამე და მეოთხე სინგლის სახით გამოვიდა Stronger და Shape. Angels with Dirty Faces-ის მილიონზე მეტი ასლი გაიყიდა დიდ ბრიტანეთში. ჯგუფის რიგით მესამე ალბომი, Three, 2003 წლის 27 ოქტომბერს გამოვიდა. ამავე წელს ჯგუფმა გაიმარჯვა BRIT Award-ზე. „Hole in the Head“ პირველ პოზიციაზე ავიდა ბრიტანეთის ჩარტში და Billboard Hot 100-ში 96 ადგილი დაიკავა. ეს პირველი სინგლია ჯგუფის შემოქმედებაში, რომელიც Billboard Hot 100-ში მოხვდა.რიგით მეორე სინგლმა „Too Lost in You“ დადებითი შეფასებები მიიღო მუსიკის კრიტიკოსებისგან. სიმღერა ფილმის Love Actually-ის მთავარი საუნდტრეკი გახდა. ორწლიანი პაუზის შემდეგ Sugababes დაბრუნდა მეოთხე ალბომით. Taller in More ways ჯგუფის პირველი ალბომი გახდა რომელიც 1 ადგილზე ავიდა ბრიტანული ალბომების ჩარტში. ფირფიტას 2-ჯერ პლატინის სტატუსი მიენიჭა ბრიტანეთსა და ირალდიაში.ასევე წამყვანი სინგლი Push the Button სინგლების ჩარტში პირველ ადგილზე მოხვდა და სამი კვირის მანძილზე ინარჩუნებდა პოზიციას. 2005 წლის 21 დეკემბერს მუტია ბუენამ ოფიციალურად დატოვა ჯგუფი. ბუენა შეცვალა წარმოშობით მაროკოელმა ამელ ბერაბამ.
2007: ალბომი Change და About you Now
Change არის პირველ ალბომი ამელ ბერაბასთან. ალბომი 1 პოზიციაზე ავიდა ბრიტანულ ჩარტში და პლატინის სტატუსი მიენიჭა ბრიტანეთსა და ირლანდაში. 2007 წლის 24 სექტემბერს გამოვიდა ახალი სინგლი About You Now. სიმღერა გახდა ჯგუფის მეექვსე ნომერ პირველი ჰიტი ბრიტანეთის ჩარტში. 2008 წელს About You Now იყო ნომინირებული BRIT Award-ზე როგორც საუკეთესო ბრიტანული სინგლი. 2009 წელს სიმღერა გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში შევიდა, როგორც ბრიტანეთის ყველაზე გადმოწერადი ციფრული სინგლი ბოლო 10 წლის განმავლობაში. სიმღერამ კრიტიკოსებისგან უაღრესად დადებითი შეფასება მიიღო.
სხვა პოპულარულმა მომღერლებმა ჩაწერეს სიმღერის ვერსია სხვადასხვა ჟანრში:
2008:კომერციული წარუმატებლობები
2007 წლის საკონცერტო ტურნეს შემდეგ Sugababes დაბრუნდა ახალი ალბომის ჩასაწერად. Catfights and Spotlights გამოვიდა 2008 წელს. ალბომი სოულისა და ფანკის სტილშია და ჟღერადობით განსხვავდება წინა ნამუშერვრებისგან. ბრიტანეთში ალბომს ვერხცლის სტატუსი მიენიჭა.
თავისუფალი საქართველო (ჟურნალი)
„თავისუფალი საქართველო“ — ქართული ჟურნალი, გამოდიოდა ჟენევაში 1913-1914 წლებში, გამოიცა 1913 წელს № 1–2, ხოლო 1914 წელს ასევე 1-2 ნომერი (სულ 4 ნომერი). ჟურნალში დაბეჭდილია სტატიები: „დამოუკიდებელი საქართველო და ქართული დემოკრატია“, „ქართველი ერი და ეროვნული ერთობა“, „ქართველი ერის სულიერი შემოქმედება და ბრძოლა მისი წინსვლისათვის“, „ქართველი ერი და მოაზროვნე ქართველობა“ და სხვა. ყველა დაბეჭდილი სტატია ანონიმურია. ჟურნალის რედაქტორ–გამომცემლები იყვნენ პეტრე სურგულაძე, ლეო კერესელიძე და გიორგი კერესელიძე. მათ გარდა, მისი ძირითადი ავტორები იყვნენ მიხეილ წერეთელი, გიორგი მაჩაბელი, ნესტორ მაღალაშვილი და სხვანი. ჟურნალს გამოსცემდა „ქართველ სეპარატისტთა ჟენევის ჯგუფი“.
Sugababes
2009-2011:კიშა ბიუქენენის წასვლა და ჯგუფის დაშლა
2009 წლის 21 სექტემბერს კიშა ბიუქენენმა ჯგუფი დატოვა, მიზეზად დასახელდა ამელ ბერაბასთან კონფლიქტი. კიშა ევროვიზიის კონკურში მონაწილე ჯეიდ იუვენმა შეცვალა. კრიტიკოსები და ფანები ცვლილებას საკმაოდ ცივად შეხვდნენ რაც მეშვიდე სტუდიური ალბომის გაყიდვებში აისახა. საიტმა Metacritic ალბომს 100 ქულიდან მხოლოდ 39 ქულა მიანიჭა. All Music-მა ალბომი გააკრიტიკა და უწოდა ზომიერი, უსულო და განმეორებადი.
თავისუფალი საქართველო (ჟურნალი)
ლიტერატურა
კატეგორია:შვეიცარიის ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
Meranoplus flaviventris
Meranoplus flaviventris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Meranoplus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Cry for a Shadow
Cry for a Shadow — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის ერთ-ერთი ადრეული ინსტრუმენტული კომპოზიცია. ჩაიწერა როგორც ჯგუფის The Shadows პაროდია, 1961 წლის 22 ივნისს ჰამბურგში, რომელსაც ჯგუფი ტონი შერიდანის მხარდამჭერი მუსიკოსების სახით სტუმრობდა. მოგვიანებით, 1964 წლის 28 თებერვალს დამოუკიდებელი სინგლის სახით გამოიცა. სიმღერა ასევე ჯგუფ The Beatles-ის საარქივო ჩანაწერების ალბომზე Anthology 1 (1995) გამოვიდა.
ზემო ხეთი
ზემო ხეთი — თემი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ხეობაში. მოიცავს სოფლებს: განთიადი, გოგოური, თხილაგანი. ზემო ხეთი შედიოდა გურიის საჯავახოს შემადგენლობაში. 1920 წელს ზემო ხეთის თემი გაიყო ორად: ზემო ხეთისა და საჭამიასერის თემებად. თემის ტერიტორიაზე, ერთ ჰექტარ მიწის ფართობზე გაშენებულია ორკეს ტყე-პარკი, იდგა კვირიკესა და ივლიტას სახელობის ეკლესია. თემის მოსახლეობა, 2014 წლის აღწერით, შეადგენს 218 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:გურიის თემები კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი
.nf
.nf — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ნორფოლკის კუნძულისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
nf კატეგორია:კომუნიკაციები ნორფოლკის კუნძულზე
Toppdomän
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 ჯგუფი F
F ჯგუფში თამაშები 14 ივნისიდან 24 ივნისამდე გაიმართა. ჯგუფი შედგებოდა იტალიის, პარაგვაის, ახალი ზელანდიისა და სლოვაკეთის ნაკრებებისგან. იტალია და პარაგვაი მანამდე 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე დაუპირისპირდნენ, მატჩი იტალიელთა გამარჯვებით 2-0 დასრულდა. თუმცა ჯგუფიდან გასვლა ვერცერთმა მოახერხა. ჯგუფის მთავარი სენსაცია იყო მსოფლიოს მოქმედი ჩემპიონის, იტალიის გავარდნა მსოფლიო ჩემპიონატიდან. სლოვაკეთისა და პარაგვაის ნაკრებებმა მოახერხეს შემდეგ ეტაპზე გასვლა.
სქოლიო
ჯგუფი F
ნავარედონდილია
ნავარედონდილია (Navarredondilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ბურგოხონდო-ელ-ტიემბლო-სებრეროსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,27 კმ². მოსახლეობა — 156 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ლევან აბაშიძე
ლევან გიორგი-მალაქიას ძე აბაშიძე ( გ. 14 დეკემბერი, 1757) — თავადი, იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, გიორგი-მალაქია აბაშიძის ვაჟი. მისი ასული თამარი იყო ალექსანდრე V-ის მეუღლე და სოლომონ I-ის დედა. მეთაურობდა დიდგვაროვანთა ჯგუფს, რომელმაც ახალგამეფებული სოლომონ I ტახტიდან გადააყენა. მალე სოლომონმა ტახტი დაიბრუნა, შეთქმული თავადები დასაჯა, აბაშიძეს კაცხის ციხე წაართვა. აბაშიძე დაიღუპა ხრესილის ბრძოლაში, სადაც სოლომონ I-ის მოწინააღმდეგეთა ბანაკში იყო. აბაშიძის წილი მამული მეფემ სახასო საკუთრებად გამოაცხადა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები კატეგორია:გარდაცვლილი  14 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1757 ლევან
ლისის ტბა
ლისის ტბა თბილისის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გამაჯანსაღებელი ზონაა. აქ კარგი ჰავაა დასასვენებლად. თბილისის სხვა უბნებისგან განსხვავებით, ლისის ტბა ზღვის დონიდან მათზე რამდენიმე ასეული მეტრით მაღლა მდებარეობს. მისი მიდამოების კეთილმოწყობა ჯერ კიდევ 1937 წლიდან დაიწყო. მაშინ ტბის ირგვლივ 1400-მდე სხვადასხვა ჯიშის მცენარე დაირგო გარემოს გასამწვანებლად. დამახასიათებელია ბორცვიანი პლატო რელიეფი.
2007 წელს მის სიახლოვეს გაიხსნა თბილისის ახალი იპოდრომი. დღეს ისეთ ფართომასშტაბიან პროექტს, როგორიცაა ლისის ტბის მიმდებარედ ოთხასამდე ჰექტარი ტერიტორიის განაშენიანება, ახორციელებს კომპანია „ლისი დეველოპმენტი“. პროექტის პირველი უბანია „ლისი ვერანდა“, რომლის მოწყობა 2015 წლის შემოდგომაზე დასრულდა.
ლისის ტბის ინფრასტრუქტურის განახლება კომპანია ლისი დეველოპმენტმა 2012 წელს დაიწყო. ტბის გარშემო შეიქმნა სარბენი და ველო ბილიკები, სავარჯიშო სივრცე, სანაპიროზე აშენდა სპორტული და საბავშვო მოედნები. 2015 წლიდან ფუნქციონირებს ღია კაფე, სანაოსნო პუნქტი და ახალი პლაჟი გარუჯვის მოყვარულთათვის.
2016 წელს ტბის გარშემო ქალაქის მერიის დავალებით მოეწყო საფეხმავლო ბილიკი, რომლის სიგრძე სრულად 3 კილომეტრს შეადგენს. ტბის გარშემო გზის 2,5-კილომეტრიან მონაკვეთში დაიგო ბეტონის საფარი, მოეწყო სადრენაჟე-სანიაღვრე ქსელი და გარე განათების სისტემა. ბილიკის გასწვრივ 101 სანათი ბოძი და 10 ურნა დამონტაჟდა. ტბის გარშემო დაიდგა ასევე ნაგავშემკრები კონტეინერები. ამასთან, კეთილმოეწყო საფეხმავლო გზის გვერდულები. საფეხმავლო ბილიკზე განთავსდა საგზაო ნიშნები და ყოველ 500 მეტრში დამონტაჟდა მანძილის აღმნიშვნელი ბოძები. აღსანიშნავია ასევე ლისის ტბის მწვანე მასივი, რომელიც საბურთალოს უერთდება. ტბის შემოგარენში არსებობს თერმული წყარო. 2015 წელს ტბის ტერიტორიაზე გაიხსნა გოგირდის აბანო. ლისის ტბის სიახლოვეს მდებარეობს სოფელი თხინვალი.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ტბები კატეგორია:თბილისის დასვენების ცენტრები
მიკრომეტრი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მიკრომეტრი შეიძლება აღნიშნავდეს :
იორი (მრავალმნიშვნელოვანი)
იორი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ნიკოლოზ აბაშიძე-ფინეზიშვილი
ნიკოლოზ როსტომის ძე აბაშიძე-ფინეზიშვილი — იმერეთის აჯანყების (1819-1820) აქტიური მონაწილე. 1819 ფარულად გაემგზავრა ახალციხის ფაშასთან და აჯანყებულთათვის თოფ-იარაღი ჩამოიტანა. 1820 თავი შეაფარა გურიას, სადაც მონაწილეობა მიიღო პოლკოვნიკ პუზირევსკის რაზმთან შეტაკებაში. შემდეგ ახალციხეში გაიხიზნა. რუსეთის მთავრობამ მამული ჩამოართვა, ოჯახი კი რუსეთში გადაუსახლა.
ლიტერატურა
ნ
Meranoplus froggatti
Meranoplus froggatti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Meranoplus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ილია ჭავჭავაძე
ილია ჭავჭავაძე (დ. 8 ნოემბერი, 1837, სოფელი ყვარელი — გ. 12 სექტემბერი, 1907, წიწამური) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი, მწერალი, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საბჭოს დეპუტატი 1906-1907 წლებში, მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მეცხრამეტე საუკუნეში საქართველოში სამოქალაქო საზოგადოების ჩამოყალიბებაში, გადამწყვეტი წვლილი შეიტანა საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის შექმნაში და ლიბერალური ფასეულობების გავრცელებაში.
სათავეში ჩაუდგა თერგდალეულთა თაობას, რომლებმაც ქართულ ინტელექტუალურ სივრცეში მოდერნული, ევროპული იდეები და ხედვები შემოიტანეს. ილია ჭავჭავაძის თაოსნობით დაარსდა და სრულიად ახალი სიტყვა თქვა ქართულ ჟურნალისტიკაში მის მიერ გამოცემულმა გაზეთებმა „საქართველოს მოამბემ“ და „ივერიამ“. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოში პირველი ფინანსური დაწესებულების - სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკის შექმნაში, რომელსაც 30 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა. ბანკის რესურსი უმეტესწილად საქართველოში სხვადასხვა კულტურულ, საგანმანათლებლო, ეკონომიკურ, საქველმოქმედო პროექტებს ხმარდებოდა. მანვე მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ჩამოყალიბებასა და ფუნქციონირებაში. მისი თაოსნობით გაიხსნა არაერთი სკოლა, სადაც სწავლება ქართულ ენაზე მიმდინარეობდა, რამაც საქართველოში რუსიფიკაციის პროცესი შეაჩერა.
ილია ჭავჭავაძის პუბლიცისტიკას ქართული ეროვნული და სამოქალაქო ცნობიერების ფორმირებაში უდიდესი როლი მიუძღვის. მისი წერილების თემატიკა მრავალფეროვანია და მოიცავს: ეროვნულ საკითხებს, ლიტერატურას, განათლებას, თეატრს, ეკონომიკას, სოციალურ-პოლიტიკურ და მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებს. მის პუბლიცისტიკაში ასახულია ევროპული იდეები, ხედვები, რომელთა გაცნობაც ჟურნალ-გაზეთების საშუალებით მთელი ქართული საზოგადოებისთვის ხდებოდა. მნიშვნელოვანია მისი შეხედულებები თვითმმართველობის, სასამართლო სისტემის, ეკონომიკის, სოციალური წესრიგის, ადამიანის უფლებების, ქალთა უფლებების, სასკოლო და უმაღლესი განათლების, სამოქალაქო აქტივიზმის შესახებ. აღსანიშნავია ილია ჭავჭავაძის წერილები საგარეო საკითხებზე, რამაც ქართული საზოგადოება მეტად დააახლოვა დასავლეთსა და ზოგადად მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებთან. აღსანიშნია, რომ ევროპელობის, საქართველოს ევროპული მომავლის ნარატივი ყველაზე მკაფიოდ პირველად ილია ჭავჭავაძისა და სხვა თერგდალეულთა ნააზრევში გამოჩნდა.
რუსეთში მიმდინარე რევოლუციის ფონზე, ილია ჭავჭავაძე აირჩიეს ქართველ თავადაზნაურთა წარმომადგენლად რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საბჭოში. მან სცადა გამოეყენებინა ეს ტრიბუნა არა ერთი რომელიმე წოდების, არამედ მთლიანად ქართველი ხალხის ინტერესების დასაცავად. მონაწილეობდა სიკვდილით დასჯის შესახებ დებატებში, ასევე ლობირებდა საქართველოსთვის ავტონომიის მოპოვების საკითხს.
ილია ჭავჭავაძის მხატვრული შემოქმედება ეროვნულ და სოციალურ მოტივებზეა აგებული. ნაციონალურ საკითხთან მიმართებაში მისი ნაწერები, როგორებიცაა აჩრდილი, ქართვლის დედას და დიმიტრი თავდადებული სამშობლოსადმი თავგანწირვასა და მის უპირობო სიყვარულს ქადაგებს. სოციალურ საკითხებთან მიმართებაში ილია ჭავჭავაძე თავისი ნაწარმოებებით, როგორებიცაა რამდენიმე სურათი ანუ ეპიზოდი ყაჩაღის ცხოვრებიდან, გლახის ნაამბობი, კაცია-ადამიანი?! და ოთარაანთ ქვრივი, ილაშქრებს სოციალური უთანასწორობის და ფეოდალური ღირებულებების წინააღმდეგ.
1907 წლის 12 სექტემბერს ილია ჭავჭავაძე წიწამურთან მოკლეს. ილიას მკვლელობის დეტალები დღემდე კამათის საგანია.
ქართული მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის მიერ ილია ჭავჭავაძე შერაცხულია წმიდანად, სახელით წმიდა ილია მართალი. ხსენების დღეა 2 აგვისტო (ძველი სტილით 20 ივლისი ).
წინაპრები
მინი|ილიას მამა გრიგოლ ჭავჭავაძე. ილია ჭავჭავაძე ჭავჭავაძეების ყვარლის შტოს მიეკუთვნებოდა. ჩვენთვის ცნობილი მისი უძველესი წინაპარია როშნია ჭავჭავაძე (იხსენიება 1470 წ.). მისი გენეალოგიური ხაზი ასე გამოიყურება: როშნია — გიორგი (იხსენიება 1517-29 წწ.) — გარსევანი (იხსენიება 1540-84 წწ.) —იასონი (იხსენიება 1590 წ.) — მამუკა (იხსენიება 1639-55 წწ.) — ფარემუზი (იხსენიება 1642-82 წწ.) — ბესპაზი (იხსენიება 1755-77 წწ.) — პაატა (1771-1825 წწ.) — გრიგოლი (1811-1852 წწ.) — ილია.
ბიოგრაფია
დაიბადა გადამდგარი ოფიცრის, თავად გრიგოლ ჭავჭავაძის ოჯახში. 10 წლისას გარდაეცვალა დედა — მარიამ ბებურიშვილი, 15 წლისას — მამა. დაობლებული ილიასა და მისი და-ძმების მოვლა-პატრონობა მამიდამ, მაკრინე ჭავჭავაძე-ერისთავისამ იტვირთა.
თბილისი 1848-1856 წლები
მინი|226x226პქ|ილია გიმნაზიაში, 1848 წ. 1848 წლის იანვრისთვის გრიგოლ ჭავჭავაძეს თავისი მეორე ვაჟიშვილი მაშინდელ ერთ-ერთ საუკეთესო რაევსკის კერძო პანსიონში მიუბარებია. 1851 წელს სწავლის გასაგრძელებლად ილია თბილისის გიმნაზიის მეოთხე კლასში შევიდა. 1852 წლის 10 დეკემბერს, როცა ილია თბილისში უკვე გიმნაზიელი იყო, ყვარელში მამაც გარდაეცვალა. ამის შემდეგ მთელი ოჯახის ტვირთი და ხუთი ობოლი ძმისშვილის აღზრდა-პატრონობა მამიდა მაკრინეს დააწვა მხრებზე. სწორედ ამ დიდი სულიერი ტკივილის გამოა დაწერილი ჩვენამდე მოღწეული ილიას ყრმობის დროინდელი, მისი ერთ-ერთი პოეტური ცდა — „მოთქმა საწყლისა“. 15 წლის გიმნაზიელის ცხოვრებაში მომხდარ ამ ღრმა ტრავმას შეიძლება მიეწეროს ის ფაქტი, რომ ილიას ამ დროს საგნებში არასახარბიელო ნიშნები მიუღია, რის გამოც იგი გიმნაზიის იმავე მეოთხე კლასში დაუტოვებიათ. სამაგიეროდ, 1853 წელს ილიას მდგომარეობა საგრძნობლად გამოუსწორებია.
პეტერბურგის უნივერსიტეტი 1857-1861 წლები
1857 წლის ივლისში ილია ჭავჭავაძე პეტერბურგში ჩავიდა და უნივერსიტეტში მისაღები გამოცდები (იურიდიული ფაკულტეტი) წარმატებით ჩააბარა. 1859 წლის ზაფხულში მას ჯანმრთელობის პრობლემები შეექმნა და ის რამდენიმე თვით ჩამოსულა საქართველოში გამოსაჯანმრთელებლად და აქ შემოდგომამდე დარჩენილა. ილიას სტუდენტობის დროის შესახებ მოიპოვება მოგონებანი ილიას მეგობრის, კოხტა აფხაზისა, რომელიც ილიასთან ერთად სწავლობდა, როგორც გიმნაზიაში, ისე უნივერსიტეტშიც, და ნიკო ნიკოლაძისა, რომელიც ილიას შემდეგ ჩავიდა პეტერბურგში. ნიკო ნიკოლაძის დროს პეტერბურგის სტუდენტობაში ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო ხსოვნა სტუდენტ ილიას შესახებ, რომელიც პეტერბურგის ქართველი სტუდენტობის ყველას მიერ აღიარებულ ხელმძღვანელად ითვლებოდა.
კოხტა აფხაზი გადმოგვცემს:
ილიას დროს პეტერბურგის უნივერსიტეტში სწავლობდა ოცდაათამდე ქართველი სტუდენტი. ილიას გარშემო შემოკრებილი ქართველი სტუდენტობა შეადგენდა იმ ბირთვს, რომელმაც საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, შეადგინა „პირველი დასი“.
1857-1861 წლები უხვი გამოდგა სტუდენტ ილია ჭავჭავაძისთვის შემოქმედებითი ნაყოფიერების თვალსაზრისით.
სტუდენტობის 4 წელი უაღრესად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ჭავჭავაძის, როგორც პიროვნებისა და მოქალაქის, მოაზროვნისა და მწერლის ფორმირებისა და სრულყოფისათვის, ისე მისი პროგრესული სოციალური-პროგრესული, ფილოსოფიური და ესთეტიკური მრწამსის შემუშავებისათვის. იგი იმთავითვე ინტენსიურად და საფუძვლიანად სწავლობდა საქართველოს ისტორიასა და ქართულ მწერლობას. რუს და ევროპელ მწერალთა და მეცნიერთა მემკვიდრეობას; დიდი მონდომებით ეცნობოდა რუსი რევოლუციონერ-დემოკრატების — ბელინსკის, გერცენის, დობროლიუბოვის, ჩერნიშევსკის ნააზრევს, რაც დაუკავშირა საკუთარი ხალხის პროგრესისათვის ბრძოლის მიზნებსა და ამოცანებს.
სამშობლოში მოღვაწეობა
ხანგრძლივი განშორების შემდეგ, 1861 წელს ილია ჭავჭავაძე რუსეთიდან საქართველოში დაბრუნდა. დაბრუნების მოლოდინი მან მხატვრულად ასახა „მგზავრის წერილებში“, რომელიც ავტორისა და „თერგდალეულების“ ერთგვარი საპროგრამო მანიფესტია და მათ მიზნებსა და ამოცანებს გამოხატავდა. ამ ხანებში ჭავჭავაძე გატაცებით აგროვებდა ქართული ხალხური ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს.