cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1966
პირველ ეტაპზე სიურპრიზები არ მომხდარა და ყველა უძლიერესი გავიდა მთავარ ფინალში. ტურნირი კარგად დაიწყეს საბჭოთა და ამერიკელმა მოჭადრაკეებმა. მათ თანდათნ ჩამოიტოვეს დანარჩენი მეტოქეები და დუეტად ლიდერობდნენ ტურნირს. საინტერსო რამ მოხდა მეორე ტურში. ტურის დაწყებამდე სამი საათით ადრე, ამერიკელთა გუნდის წარმომადგენელმა თხოვნით მიმართა მსაჯთა კოლეგიას, რათა მათ რელიგიური მიზეზით გადაეწიათ პეტროსიან - ფიშერის პარტიის დაწყების დრო. აღსანიშნავია რომ ამავე თხოვნით, მათ პირველ ტურშიც მიმართეს ორგანიზატორებს, მაგრამ დანიელი ბენტ ლარსენი წინააღმდეგი წავიდა. მაშინ ამერიკელებმა ფიშერი რობერტ ბირნით შეცვალეს. ახლა კი მათ არ სურდათ საბჭოელებთან თავიანითი ლიდერის გარეშე თამაში და მიიღეს რა უარი ორგანიზატორებისაგან ტურნეზე არ გამოცხადდნენ. ერთი საათის ლოდინის შემდეგ მსაჯთა კოლეგიამ საბჭოელებს ოთხივე დაფაზე მოგება ჩაუთვალა. მაშინ საბჭოთა დელეგაციამ მიიღო გადაწყვეტილება, თავისუფალ დღეს ეთამაშათ ეს მატჩი. იგი მოგვიანებით მართლაც გაიმართა და ოლიმპიური ჩემპიონების გამარჯვებით დასრულდა (ტალმა მოუგო ბირნს). დაწყებული მეექვსე ტურიდან სსრ კავშირის ნაკრები ნელ-ნელა ზრდიდა თავის უპირატესობას და ბოლოსწინა ტურში პირველ ადგილის ბედი უკვე გადაწყვეტილი იყო. ამერიკელები მეორენი იყვნენ, ხოლო უნგრელებმა მხოლოდ დამატებითი მაჩვენებლების (ბერგერის ცხრილით) წყალობით აჯობეს იუგოსლავიელებს.
ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 52 ქვეყნის ნაკრები გუნდი. ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე გუნდები შვიდ ქვეჯგუფში არკვევდნენ ფინალისტთა ვინაობას. ქვეჯგუფებში პირველ-მეორე ადგილებზე გასული გუნდები თამაშობდნენ მთავარ ფინალში (I-XIV ადგილები). დანარჩენები B, C და D ფინალურ ტურნირებში იბრძოდნენ XV-XXVIII, XXIX-XLII XLIII-LII ადგილებისათვის. ორივე ეტაპზე ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.
პირველი ეტაპი
მეორე ეტაპი 43.🇿🇦 - 28 44.🇲🇽 - 24,5  45.🇧🇴 - 22  46.🇲🇨 - 20  47.🇲🇦 - 19,5  48.🇳🇮 - 17  49.🇵🇦 - 16,5  50.🇱🇧 - 11  51.🇨🇾 - 11  52.🇭🇰 - 10,5
29.🇮🇹 - 38 30.🇲🇳 - 33,5  31. undefined - 31  32.🇬🇷 - 29  33.🇺🇾 - 28  34.🇹🇳 - 26,5  35.🇹🇷 - 25,5  36.🇻🇪 - 25  37. - 25 38.🇨🇱 - 23,5  39.🇪🇨 - 23,5  40.🇮🇪 - 21  41.🇵🇷 - 18,5  42.🇱🇺 - 16
15.🇳🇱 - 37 16.🇵🇱 - 31,5  17.🇦🇹 - 30  18.🇨🇭 - 28,5  19.🇮🇱 - 28,5  20.🇫🇮 - 28  21.🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 - 27,5  22.🇨🇴 - 27,5  23.🇨🇦 - 25,5  24.🇸🇪 - 24,5  25.🇧🇪 - 23  26.🇫🇷 - 20  27.🇮🇩 - 18  28. - 15,5
I-XVI ადგილები
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
ტიგრან პეტროსიანი 12,5 (+10=3-0), ბორის სპასკი 10 (+5=10-0), მიხეილ ტალი 12 (+11=2-0), ლეონიდ შტეინი 9 (+7=4-1), ვიქტორ კორჩნოი 10,5 (+9=3-1), ლევ პოლუგაევსკი 11 (+8=6-0),
რობერტ ფიშერი 15 (+14=2-1), რობერტ ბირნი 6,5 (+3=7-3), პალ ბენკო 8 (+4=8-0), ლარი ევანსი 10,5 (+6=9-0), უილიამ ადისონი 5 (+5=0-4), ნიკოლას როსოლიმო 7 (+5=4-1).
ლაიოშ პორტიში 11,5 (+8=7-1), ლასლო საბო 11 (+7=8-0), იშტვან ბილეკი 11,5 (+8=7-0), ლევენტ ლენდიელი 4 (+2=4-4), დიოჟე ფორინტოში 8 (+7=2-3), ლასლო ბარცა 11 (+10=2-0)
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"|პირველი დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მესამე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეოთხე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|პირველი სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
რესურსები ინტერნეტში
17
ზაუდიტუ
ზაუდიტუ (ዘውዲቱ; დ. 29 აპრილი, 1876, ჰარარი, ეთიოპია — გ. 2 აპრილი, 1930, ადის-აბება, ეთიოპია) — ეთიოპიის იმპერატორი 1916-1930 წლებში, მენელიკ II-ის შვილი.
იმპერატორად გამოაცხადეს მას შემდეგ, რაც 1916 წელს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო თავისი ბიძაშვილი იიასუ V. ზაუდიტუ გახდა პირველი ქალი იმპერატორი ეთიოპიის სამეფო ტახტზე, თუკი მხედველობაში არ მივიღებთ საბის სამეფოს დედოფალს, რომელიც სახელის გარეშე მოიხსენიება ბიბლიაში. იგი არ ყოფილა ეთიოპიის სრულუფლებიანი მმართველი. მის რეგენტად დანიშნეს ტეფერი მეკონინი, რომელიც ფაქტობრივად გახდა მისი თანამმართველი. ზაუდიტუს მმართველობის პერიოდს დაემთხვა ახალგაზრდა და ძველი ეთიოპიელების დაპირისპირება, რომლის დროსაც იმპერატორმა მხარი დაუჭირა კონსერვატიული ძველი ეთიოპიელების დაჯგუფებას, რომლებიც გამოდიოდნენ ქვეყნის ევროპულ ყაიდაზე გარდაქმნისა და საზღვარგარეთის ქვეყნებთან მჭიდრო კავშირის დამყარების წინააღმდეგ.
ბიოგრაფია
იმპერატორი ზაუდიტუ დაიბადა 1876 წლის 29 აპრილს შოას პროვინციის მმართველის საჰლე მარიამისა და მისი მეუღლის აბეჩის ოჯახში, რომელიც მიეკუთვნებოდა ეთიოპიის ერთ-ერთ არისტოკრატიულ ოჯახს.
1916 წლის 27 სექტემბერს იმპერატორის სასახლის საბანკეტო დარბაზში, სადაც იმყოფებოდნენ ეთიოპიის მინისტრები და შოასა და ეთიოპიის ფეოდალები, ისარგებლეს მონარქის არ ყოფნით და გამოაცხადეს მისი დამხობა. იმპერატორად გამოაცხადეს ზაუდიტუ, ხოლო მის რეგენტად დანიშნეს მისი ბიძაშვილი ტეფერი მეკონინი. 1917 წლის 11 თებერვალს შედგა მისი კორონაცია ადის-აბების წმინდა გიორგის ეკლესიაში. ამავე დღეს ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადეს ტეფერი მეკონინი.
დამხობილი იიასუ V რამდენიმეჯერ შეეცადა ხელისუფლებაში დაბრუნებას, მაგრამ წარუმატებელი მცდელობების შემდეგ იგი იმალებოდა დანაკილის უდაბნოში.
რეფორმები
ზაუდიტუს იმპერატორად გამოცხადების მომენტისათვის ეთიოპია იყო ფეოდალური, ტრადიციული სახელმწიფო, რომელსაც პრაქტიკულად ნაბიჯიც კი არ ჰქონდა გადადგმული ცენტრალიზაციისაკენ. ადგილებზე პრაქტიკულად ხელისუფლებას ფლობდნენ ადგილობრივი ფეოდალები. თითოეული რეგიონი იზოლირებული იყო არა მხოლოდ გეოგრაფიულად,არამედ პოლიტიკურად და ეთნოლინგვისტური და ეთნო-კონფესიური ურთიერთობითაც კი. ქვეყანაში არ იყო კარგი გზები და რადოკავშირი, რეგიონებს შორის კავშირი მყარდებოდა სატელეგრაფო შეტყობინებებით. ჩამორცენილობა იგრძნობოდა ეთიოპიის სოციალურ-ეკონომიკურ სტრუქტურაშიც. გლეხები იყვნენ რთულ პირობებში, მათი უმეტესობა უმიწაწყლოდ იყო. ქვეყნის მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდნენ მონები. რამდენიმე მონაცემით მათი რაოდენობა 1914 წლისათვის 3-4 მილიონი იყო.
ზაუდიტუს მმართველობის პერიოდში ბრძოლა მიდიოდა ორ ფეოდალურ დაჯგუფებას შორის. ისინი ცნობილი იყვნენ „ახალგაზრდა“ და „ძველი“ ეთიოპიელების სახელით. ახალგაზრდა ეთიოპიელებს მხარს უჭერდა ტეფერი მეკონენი. ისინი გამოდიოდნენ ეთიოპიის ტექნიკური და სოციალური მოერნიზაციის პროექტით ევროპულ ყაიდაზე. ახალგაზრდა ეთიოპილებეის მოძრაობის მიზანი იყო ქვეყანაში აბსოლუტური მონარქიის დამყარება და ქვეყნის სუვეერენიტეტის გაძლიერება. ისინი აბსოლუტური მონარქის თანამდებობაზე ზაუდიტუს ვერ განიხილავდნენ.
საჭირო იყო რეფორმების გატარება. რეფორმების მომხრეებსა და მოწინააღმდეგეთა დაპირისპირება სასახლის ინტრიგებში გადაიზარდა. პირველი სერიოზული დაპირისპირება მოხდა 1918 წელს, როდესაც ტეფერიმ დაითხოვა მთავრობა, რომელიც ჯერ კიდევ მენელიკ II-ის დროს იყო დანიშნული და რეორგანიზებული იიასუ V-ის მიერ. ამავე წლის სექტემბერში რეგენტის ავადმყოფობის გამო ზაუდიტუმ კვლავ დანიშნა მინისტრებად წინა კაბინეტის წევრები. ტეფერი იძულებული იყო დათანხმებოდა ზუდიტუს გადაწყვეტილებებს.
1928 წლის დასაწყისში სამხედრო პირმა, სიდამოს პროვინციის მმართველმა ბალჩა საფომ მოაწყო აჯანყება ტეფერის წინააღმდეგ, თუმცა დამარცხდა. მისი წარუმატებლობა გამოიწვია ძველი ეთიოპიელებს რიგებში არეულობამ და ამავე პერიოდში დადებულმა იტალია-ეთიოპიის ზავმა, რომელმა გააძლიერა ტეფერის პოზიციები. 1928 წლის სექტემბერში ტეფერის მოწინააღმდეგეებმა ახალი შეთქმულება დაგეგმეს, მაგრამ კვლავ დამარცხდნენ.
უკანასკნელად ტეფერის დამხობა სცადეს 1930 წელს. ტეფერის მოწინააღმდეგეებს სათავეში ჩაუდგა იმპერატორის მეუღლე გუგსა უოლე. მიუხედავად ფეოდალებისადა ტომთა ბელადების მხარდაჭერისა კონსორტის არმია დამარცხდა. ასე დასრულდა ძალაიუფლებისათვის ბრძოლა ეთიოპიაში. მიუხედავად რეგენტის სასარგებლო მოღვაწეობისა, რიგი კონსერვატიულად განწყობილი მოღვაწეები, რომლებიც მტრულად იყვნენ განწყობილი ახალგაზრდა ეთიოპილების მიმართ, გაერთანდნენ ზაუდიტუს ფიგურის გარშემო და მიირეს გადაწყვეტილება გადატრიალების შესახებ. 1928 წელს დაპირისპირებულ კლანებს შორის გაიმართა დაპირისპირება, რომელშიც ტეფერის მხარდამჭერებმა გაიმარჯვეს. ზაუდიტუ იძულებული გახდა ნეგუსის ტიტული მიენიჭებინა რეგენტისათვის და თავად „მეფეთა მეფის“ ტიტულით გაეგრძელებინა მოღვაწეობა.
ზაუდიტუ გარდაიცვალა 1930 წლის 2 აპრილს, თავისი ქმრის გუგსა ველეს ანჩემის ბრძოლაში გარდაცვალებიდან მეორე დღეს. მისი გარდაცვალების შემდეგ იმპერატორი გახდა ტეფერი და მიიღო სახელწოდება ჰაილე სელასიე I.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
ივლინ ვო
ივლინ არტურ სენტ ჯონ ვო (Evelyn Arthur St. John Waugh ; დ. 28 ოქტომბერი, 1903 — გ. 10 აპრილი 1966) — ბრიტანელი მწერალი, საზოგადოდ ცნობილი როგორც სატირული და იუმორისტული ნოველების უბადლო მწერალი. საქვეყნოდ ცნობილი ნოველებია: „დაკნინება და ვარდნა“, „ბილწი სხეულები“, ორმო, „მთელი სავსე მტვერი“. ვოს ნაწარმოებები „ბრაიდსჰედში დაბრუნება“ და „პატიოსნების მახვილი“ (ტრილოგია) თვალნათლივ ამჟღავნებს ვოს კათოლიკური სარწმუნოების მიმდევრობას. ვოს შემოქმედების უმეტესი ნაწილი მოიცავს ბრიტანელი არისტოკრატიის და მაღალი საზოგადოების ცხოვრებას რომელიც მკაცრად ჰყავს სატირიზებული თავის ნაწარმოებში, თუმცა-ღა თვითონვე იყო ამავე საზოგადოების ნაწილი. ვოს კალამს ეკუთვნის მოკლე ნოველების კრებული, სამი ბიოგრაფიული ნაწარმოები, დაუმთავრებელი ავტობიოგრაფია, მისი მოგზაურობის ჩანაწერები, პირადი დღიური და ასევე კორესპონდენცია რომელიც გამოქვეყნდა საზოგადოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ.
ჯეიმზ მონრო
ჯეიმზ მონრო (James Monroe; დ. 28 აპრილი 1758 — გ. 4 ივლისი 1831) — ამერიკის შეერთებული შტატების მე-5 პრეზიდენტი 1817-1825 წლებში. მისი ადმინისტრაციის საქმიანობიდან აღსანიშნავია ფლორიდის შესყიდვა (1819), ასევე მისურის კომპრომისი, რომლის მიხედვითაც მისური მიიღეს უნიონში როგორც შტატი მონათმფლობელობის უფლებით და მეინი როგორც თავისუფალი შტატი (1820). მან შეიმუშავა საგარეო პოლიტიკური კონცეფცია, რომელიც მონროს დოქტრინის სახელითაა ცნობილი (1823). იგი გამოდიოდა ევროპის ჩარევის წინააღმდეგ ამერიკის პოლიტიკაში, ასევე გაწყვიტა ყველა კავშირი, რომელიც შეერთებულ შტატებსა და საფრანგეთს შორის 1812 წლის ომიდან მოყოლებული არსებობდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები კატეგორია:აშშ-ის ომის მდივნები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:ვირჯინიის გუბერნატორები კატეგორია:დაბადებული 1758 კატეგორია:გარდაცვლილი 1831 კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
ივლინ ვო
ვოს ნაწარმობებები დიდი პოპულარობით სარგებლობს ფართო მკითხველს შორის. იგი აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო იუმორისტად და პროზაულ სტილისტად, თუმცა მისი სოციალური კონსერვატიზმი და რელიგიური თვალსაზრისი კრიტიკოსების აქტუალური კამათის ფართო სფეროა. ჯორჯ ორუელმა, პუბლიკაციაში ბრაიდშილდის დაბრუნება ბრაიდსჰედში განაცხადა რომ : „ვო განეკუთვნება ისეთი კატეგორიის ნოველისტებს რომლებსაც არამყარი შეხედულება აქვთ საკუთარ რწმენაზე“ მარტინ ემისის აზრით დაბრუნება ბრაიდსჰედში სნობიზმით სავსე მხატვრულად გაფორმებული ლიტერატურული ნაწარმოების სრული კრახია. ამავე დროს ამერიკული ლიტერატურის ცნობილი კრიტიკოსი ედმუნდ უილსონმა აღიარა ვო როგორც: უმაღლესი რანგის კომიკურ გენიოსად რომელიც პირველად გამოჩნდა ინგლისურ ლიტერატურაში ბერნარდ შოუს მოღვაწეობის შემდგომ.
9 თებერვალი
9 თებერვალი — გრიგორიანული კალენდრის 40-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 325 დღე (ნაკიან წელში - 326).
ივლინ ვო
ადრეული ცხოვრების წლები
ივლინ ვო დაიბადა გამოჩენილი რედაქტორის არტურ ვოს ოჯახში, ლონდონში, ინგლისში. იგი აღიზარდა გავლენიანი საზოგადოების გარემოცვაში ლონდონის, ერთ ერთ გარეუბანში, ჰამსთედში. ვო მიაბარეს ჰეტ მაუნტ-ის სკოლაში. მისი ერთადერთი დედმამიშვილი იყო ალეკ ვო, რომელმაც ადრეული ასაკიდან მწერლობას მიჰყო ხელი. ვოს მამამ და ძმამ გნათლება მიიღეს შერბურნში, ინგლისის მეტად პრესტიჟულ საჯარო კოლეჯში, თუმცა ალეკი გაძევებული იქნა სკოლიდან მას შემდეგ რაც გამოაქვეყნა პუბლიკაცია სკოლაში გამეფებული ჰომოსექსუალურ პრობლემის შესახებ, რამაც საგრძნობლად დასცა სკოლის რეპუტაცია იმ დროინდელ საზოგადოებაში. სწორედ ეს გახდა მიზეზი ივნლინის ნაცსის კოლეჯში შესვლისა ვინაიდან შერბურნმა არ მოინდომა ვოს ოჯახის კიდევ ერთი წარმომადგენელი მიეღო სასწავლებელში. თუმცა ლენსინგ კოლეჯი არ სარგებლობდა ისეთი დიდი ავტორიტეტით და დიფერენციალური სწავლების მაღალი მაჩვენებლით როგორც შერბურნის კოლეჯი. შერბურნის კოლეჯი ანგლიკანური ეკლესიის მსახურების მიმდევრად იყო ცნობილი. სწორედ ლანსინგში მიღებულმა რელიგიურმა განათლებამ მოახდინა უდიდესი გავლენა ვოს შემდგომ რელიგიურ შეხედულებებზე, - გარდაქმნა რა ბავშოვაბაში ჩამოყალიბებული კათოლიკე აგნოსტიკად.
9 თებერვალი
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0209
ივლინ ვო
ადრეული ცხოვრების წლები
ვოს გამოცდების პასუხმა მას მიაკუთვნა მესამე კატეგორიის ხარისხი. ვომ უარი განაცხადა დარჩენილიყო ჰერთფორდში მომდევნო ერთი სემესტრი და 1924 წელს ოქსფორდი  მიატოვა. 1925 წლებში ვო მუშაობდა მასწავლებლად უელსის ერთ ერთ კერძო სკოლაში. თავის ავტობიოგრაფიაში, ვო ირწმუნება რომ მან გადაწყვიტა თავის მოკვლა, გავიდოდა რა ზღვაში ღრმად და თავს დაიხრჩობდა. შემდგომში ვო აღწერს რომ მას შემდეგ რაც იგი მედუზამ დასუსხა ფეხზე, იძულებული გახდა მობრუნებულიყო ნაპირზე, ვინაიდან შეუძლებელი გახდა მისთვის ღრმად ზღვაში შეცურვა. მოგვიანებით ვომ მუშაობა დაიწყო კიდევ ერთ სასწავლებელში, საიდანაც ასევე მალე დაითხოვეს ვინაიდან მას ჰქონდა განზრახვა შეეცდინა სასწავლების სამნეო ნაწილის გამგებელი. ახალგაზრდა ვომ მამას მოახსენა რომ იგი დაითხოვეს სამსახურიდან „სიმთვრალის“ გამო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 1966 კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი ანტი-კომუნისტები კატეგორია:ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:ინგლისელი სატირისტები კატეგორია:ინგლისელი რომაელი კათოლიკები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი რომანისტები
ოდიშ-გურიის დაბლობი
ოდიშ-გურიის დაბლობი — კოლხეთის აკუმულაციური დაბლობის შუა ნაწილი. მდინარე ენგურის ქვემო დინებიდან მდინარე სუფსამდე და შავი ზღვიდან მდინარე ცხენისწყლამდე. ზღვის დონიდან 50 მ. ოდიშ-გურიის დაბლობი ზედამეოთხეული და თანადროული ნალექებით აგებული ბრტყელი და დაბალი ვაკეა. იყოფა ოდიშისა და გურიის დაბლობებად. ოდიშის დაბლობი მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეზეა, გურიის დაბლობი — მარცხენაზე. ჰავა ნესტიანი სუბტროპიკულია. დაბლობის დასავლეთი სანაპირო უკავია სამეურნეოდ ნაკლებად ათვისებულ ჭალადიდის დაჭაობებულ მასივს. დაბლობს ჰკვეთს მდინარეები: ხობისწყალი, რიონი, ფიჩორი. ოდიშ-გურიის დაბლობზეა პალიასტომის, ჯაპანას, გულეთკარის, ჩალუბის, პატარა პალიასტომის, იმნათის, მალთაყვისა და გრიგოლეთის ტბები.
სანაპიროს დიუნების ზოლი შემოსილია სუსტად განვითარებული მცენარეულობით (ქვიშამხალი, ლურჯი ნარი, ზღვის შროშანი, ნეგო, რძიანა, ხურხუმი, ქაცვი და სხვა). ჭაობების ნაწილი ისლით ან ხავსით არის დაფარული, ნაწილი კი მურყნარს უკავია.
ოდიშ-გურიის დაბლობზე გაშენებულია ქალაქები: ფოთი, ლანჩხუთი, სენაკი, აბაშა და ხობი. დაბლობის დაუჭაობებელი ნაწილი ათვისებულია სუბტროპიკული კულტურებისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დაბლობები
Formica obsoleta
Formica obsoleta — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ელბულაკტამაკი
ელბულაკტამაკი (Йылболаҡтамаҡ; Елбулактамак) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 623 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 64 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (56%).
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
ყარი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)
ყარი  — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ჭუბერის თემში. მდებარეობს აფხაზეთ-სვანეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ნენსკრას მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, მესტიიდან 80 კილომეტრში. საბჭოთა პერიოდში გავითარებული იყო მეცხოველეობა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 180 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შამილი
მინი|იმამი შამილი იმამი შამილი (დ. 26 ივნისი, 1797 — გ. 4 თებერვალი, 1871) — ხუნძი პოლიტიკური და რელიგიური მოღვაწე, კავკასიის მთიელ ხალხთა მეთაური, 1834 წელს იმამად აღიარებული, რომელმაც ჯერ დასავლეთ დაღესტნისა და ჩეჩნეთის, შემდეგ კი ჩერქეზეთის ხალხი გააერთიანა თეოკრატიულ სახელმწიფო იმამატში და შეუპოვარ წინააღმდეგობას უწევდა რუსეთის იმპერიას. თანდათანობით, რუსებმა შეავიწროვეს შამილი, რომელიც ბოლოს დაღესტნის სოფელ ღუნიბში აღმოჩნდა ალყაშემორტყმული და უიმედო წინააღმდეგობის შემდეგ ტყვედ დანებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნძები კატეგორია:მუსლიმი გენერლები კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1799 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1871 კატეგორია:კავკასიის ომი
ვიქტორ გოდლევსკი
ვიქტორ გოდლევსკი (Wiktor Godlewski; Годлевский, Виктор Александрович; დ. 30 დეკემბერი, 1833 — გ. 17 ნოემბერი, 1900) — პოლონელი ზოოლოგი, 1863 წლის პოლონეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების მონაწილე. 1865 წელს გადაასახლეს იმიერბაიკალეთში, სადაც კატორღა მიესაჯა. 1867 წელს ბენედიქტ დიბოვსკისთან ერთად ამურიდან ქალაქ ირკუტსკში გადავიდა. საბოლოოდ დასახლდნენ ბაიკალის ტბის სამხრეთ სანაპიროსთან, სოფელ კულუტკში, სადაც მოგვიანებით ჩაატარეს ბაიკალის სიღრმეების პირველი გეგმაზომიერი გამოკვლევები. ტბაზე გამოკვლევითი სამუშაოები ძირითადად ზამთრის თვეებში მიმდინარეობდა. მათი ძალისხმევით შესწავლილი იქნა აღმოსავლეთი ციმბირის ფაუნა; აგროვებდნენ სამკურნალო მცენარეებს. გოდლევსკიმ 1868 წელს დატოვა იმიერბაიკალეთი რათა შეესწავლა შორეული აღმოსავლეთი და მდინარე ამური. 1876 წელს დიბოვსკისთან ერთად დაბრუნდა ქალაქ ირკუტსკში, კვლავ აგრძელებდა მუშაობას ბაიკალის ტბაზე. იმავე წლის გაზაფხულზე მოინახულა ხუბსუგულის ტბა.
1876 წელს მკვლევრები დაბრუნდნენ პოლონეთში. ვიქტორ გოდლევსკის სახელობისაა ფრინველი გოდლევკსის მწყერჩიტა (ლათ. Anthus godlewskii). გარდაიცვალა 1900 წელს მუცლის ტიფით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონელი ზოოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1833 კატეგორია:გარდაცვლილი 1900
ხაგუეი-გრანდე
ხაგუეი-გრანდე (Jagüey Grande) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, მატანსასის პროვინციაში. მდებარეობს საპატის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთით, ღორების ყურის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 135 მ სიმაღლეზე.
დემოგრაფია
ფართობი 882 კმ². 2007 წლის აღწერის მონაცემებით მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 87,771 ადამიანი. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე 65,5 ადამიანი კმ²-ზე.
ჩიკლაიოს პროვინცია
thumb|right|250პქ|ჩიკლაიოს პროვინცია. ჩიკლაიო — პროვინცია პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონში. ჩიკლაიოს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე. პროვინციას სამხრეთიდან ლა-ლიბერტადის, ხოლო აღმოსავლეთიდან კახამარკას რეგიონები ესაზღვრება. ჩიკლაიოს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩიკლაიო. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 738 057 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 224,5 ადამიანს. ჩიკლაიოს ფართობია 3 288,07 კმ². ჩიკლაიო იყოფა 20 რაიონად.
კატეგორია:ლამბაიეკეს რეგიონის პროვინციები
სევასტი თოდუა
სევასტი თოდუა (13 მაისი 1976, აბაშა) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად ვანის სულორის ცენტრალური მცველი.
კარიერა
ფეხბურთის თამაში 13 წლის ასაკში სამტრედიის ბავშვთა საფეხბურთო სკოლაში დაიწყო. შემდეგ იყო არეული ქვეყანა, ფინანსური გაჭირვება და 15 წლის ასაკში იძულებული გახდა მშობლიურ სოფელ მარანში დაბრუნებულიყო. 6 წლის შემდეგ, 21 წლისამ ისევ „სამტრედიაში“ დაბრუნება გადაწყვიტა. გუნდი უმაღლესი ლიგიდან ახალგამოვარდნილი იყო და სევასტისთან ერთად დაუბრუნდა ელიტლიგას. 1999 წელს გადავიდა „ვიტ ჯორჯიაში“ და პირველი მატჩები ჩაატარა ევროტურნირებზე. 23 წლის ასაკში ეროვნულ ნაკრებში გამოიძახეს, მისი სადებიუტო მატჩი 2000 წლის 26 აპრილს სომხეთის წინააღმდეგ შედგა, თოდუამ შეუცვლელად ითამაშა. თოდუას მთელი კარიერა ქართულ გუნდებში აქვს გატარებული, გარდა 2002 წლისა, როდესაც რუსულ „ურალანში“ ირიცხებოდა. სხვადასხვა წლებში გამოდიოდა მრავალ ქართულ კლუბში, რომლებთან ერთადაც უმაღლეს ლიგაში ჩატარებული აქვს 400 მატჩზე მეტი, აქედან ყველაზე მეტი, 130 მატჩზე მეტი ქუთაისის „ტორპედოს“ მაისურით, ამ მატჩების ნახევარზე მეტში, კი მას კაპიტნის სამკლავური ეკეთა. 2012 წლის დასაწყისში, მას „ტორპედოში“ გაცილება მოუწყვეს, თუმცა მან კარიერის გაგრძელება გადაწყვიტა. 2 წლის შემდეგ 2014 წელს იგი რევაზ ძოძუაშვილის მიიწვევით ისევ დაბრუნდა „ტორპედოში“, სადაც გატარებული ნახევარი სეზონის შემდეგ ვანის სულორს მიაშურა.
ტიტულები
საქართველოს ჩემპიონატი საქართველოს თასი საქართველოს სუპერთასი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ელისტას ურალანის ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ქიშური მსხვილმარცვალა
ქიშური მსხვილმარცვალა, ქიშური მსხვილთვალა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
სახელი ქიშურთან მიმსგავსების გამო პროფესორმა დიმიტრი ტაბიძემ დაარქვა. მიუხედავად ამისა, ისინი მარცვლის ზომებით განსხვავდებიან, მსხვილთვალას მარცვლები შესამჩნევად დიდი ზომისაა, ვიდრე ქიშურის.
საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოშობილ ვაზის ჯიშთა ჯგუფს მიეკუთვნება. ამპელოგრაფიული ნიშნებით და სამეურნეო თვისებებით იგი ძალიან ახლოს დგას საადრეო ქიშურთან და სუფრის გორულასთან. მისი ახალგაზრდა ყლორტი და ფოთოლი ქიშურისას უფრო ჰგავს, ხოლო მტევნისა და მარცვლის ფორმა, ზომა და გემური თვისებები გარდამავალია ქიშურიდან გორულასკენ. წიპწა ძალიან ჰგავს სუფრის გორულას წიპწას.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მეტწილად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა დაფარული მოკლე ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. კუმსი და თხელი მტევნებიც გვხვდება. მარცვალი მსხვილია, ოვალური, იშვიათად მომ-რგვალო და მოგრძო. ჩალისფერია. მზის მხარეს თამბაქოსფერი ლაქებით იფარება. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვადაა დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, ოდნავ კნატუნა. გემოთი სასიამოვნოა, მაგრამ მდიდარია მთრიმლავი ნივთიერებებით.
სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. მტევნის წონა 140 გრამია. ახასიათებს გადაჭარბებული ყვავილცვენა, რის გამოც მტევანი საგრძნობლად თხელდება. ვანს მომწკლარტო გემო აქვს, რაც ყურძნის ხარისხს ამცირებს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-6.5 გ/ლ-ს.
საშუალო ღირსების სასუფრე ყურძნის მომცემი ჯიშია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ვაგზლის მოედანი
ვაგზლის მოედანი — მოედანი ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია), თამარ მეფის გამზირსა და ნიკოლოზ გოგოლის, ნიკო ფიროსმანისა და აბასთუმნის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, 1872 ფოთი-თბილისის რკინიგზის გაყვანასთან დაკავშირებით. რკინიგზის ვაგზლის შენობა და საბაჟო დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე, მოედანი შეტანილია თბილისის 1900 წლის მაგიდის კალენდარში განთავსებულ ქუჩებისა და მოედნების სიაში.
ვაგზლის მოედნის მიმდებარე ქუჩების რეკონსტრუქცია ჯერ კიდევ სსრკ-გერმანიის (1941-1945) ომამდე დაიწყო. აიღეს მთელი კვარტალი და საგრძნობლად გააფართოვეს მოედანი. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია რკინიგზის ვაგზლის შენობა (1988, არქიტექტორები რევაზ ბაირამაშვილი, შოთა ყავლაშვილი, გივი შავდია, ალექსანდრე (ჯონდო) ჯიბლაძე. ინჟინერი შალვა (მეიერი) გაზაშვილი), ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში — მეტროპოლიტენის ადმინისტრაციული შენობა (1969, არქიტექტორები: ე. კვერნაძე, გივი მელქაძე), რომელშიც ჩაშენებულია მეტრო „სადგურის მოედანი 1“-ის ზედა სადგური. აქვეა შპს თბილისის სატრანსპორტო კომპანია.
გროვერ კლივლენდი
სტივენ გროვერ კლივლენდი (Stephen Grover Cleveland; დ. 18 მარტი, 1837 — გ. 24 ივნისი, 1908) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით 22-ე (1885-1889) და 24-ე (1893-1897) პრეზიდენტი. ერთადერთი პრეზიდენტი, რომელიც ორჯერ აირჩიეს პრეზიდენტად, მაგრამ არა ზედიზედ. იგი ერთადერთი დემოკრატი იყო, ვინც რესპუბლიკელი პოლიტიკოსების ერაში, რომელიც 1860 წლიდან 1912 წლამდე გრძელდებოდა, პრეზიდენტად აირჩიეს. მან პირველად 1884 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა. 1888 წლის არჩევნებში კლივლენდმა ამომრჩეველთა ხმების უმრავლესობა მოიპოვა, მაგრამ ამომრჩეველთა კოლეგიის ხმების უმრავლესობით პრეზიდენტი ბენჯამინ ჰარისონი გახდა. ოთხი წლის შემდეგ 1892 წლის არჩევნებში ის ისევ დაუპირისპირდა ჰარისონს და ამჯერად დაამარცხა.
კლივლენდის მხარდამჭერები აქებდნენ მას თავისი პატიოსნების, დამოუკიდებლობის და კლასიკური ლიბერალიზმის ერთგულების გამო. იგი ეწინააღმდეგებოდა იმპერიალიზმს, გადასახადებს, სუბსიდიას და ინფლაციურ პოლიტიკას. როგორც რეფორმატორი იგი ასევე კორუფციას, პოლიტიკურ პატრონაჟს და ბოსიზმს ებრძოდა.
კლივლენდის ზოგიერთმა გადაწყვეტილებამ მის პარტიაშიც კი კამათი გამოიწვია. 1894 წელს მასშტაბური გაფიცვის დროს, მან მეწარმეთა მხარე დაიჭირა. იგი ასევე მხარს ოქროს სტანდარტს უჭერდა და თავისუფალი ვერცხლის წინააღმდეგი იყო. მისმა ასეთმა გადაწყვეტილებებმა იგი დემოკრატიული პარტიის აგრარულ ფრთასთან დააპირისპირა. გარდა ამისა, კრიტიკოსები ჩიოდნენ, რომ მას მცირე წარმოდგენა ჰქონდა იმ ეკონომიკური კატასტროფების შესახებ (დეპრესია და გაფიცვები), რაც მისი პრეზიდენტობის მეორე ვადის დროს იყო. მიუხედავად პრობლემებისა პრეზიდენტობის მეორე ვადაში მისი რეპუტაცია, როგორც პატიოსანი და კეთილი ხასიათის პიროვნებისა მაინც შენარჩუნდა.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები კატეგორია:ნიუ-იორკის გუბერნატორები კატეგორია:დაბადებული 1837 კატეგორია:გარდაცვლილი 1908 კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი
შკაპოვო
შკაპოვო (Шкапов; Шкапово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 27 კმ-ით.
Formica obtecta
Formica obtecta — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
შკაპოვო
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (67 %) და ჩუვაშები (27 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
მაბინაი
მაბინაი (ოფიციალურად მაბინაის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Mabinay; Bayan ng Mabinay) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ნეგროსის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 82 953 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 32 ბარანგაის.
კატარის სამზარეულო
ალტ=კატარის დროშა|მინი|კატარის დროშა კატარის სამზარეულო (مطبخ قطري) წარმოადგენს ტრადიციულ არაბულ სამზარეულოს. მაჩბუსი ითვლება ეროვნულ კერძად არა მარტო კატარში, არამედ სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნებშიც. მისი ინგრედიენტებია: ბრინჯი, ხორცი და ბოსტნეული. ზღვის პროდუქტები და  ფინიკი ძირითადი საკვები პროდუქტებია ქვეყანაში. კატარის კერძების უმრავლესობა მსგავსია რეგიონის სხვა ქვეყნების კერძებთან. განსხვავება ზოგჯერ სახელწოდებებშია ან ინგრედიენტებში.
მაბინაი
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ნეგროსის მუნიციპალიტეტები
კატარის სამზარეულო
ალტ=მაჩბუსი- კატარის, ასევე სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნების ეროვნული კერძი|მინი|მაჩბუსი- კატარის, ასევე  სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნების ეროვნული კერძი
კატარის სუნელების ნაზავი
ბიზარი -სხვადასხვა სანელებლების კომბინაცია. ამ ნაზავისაგან მიიღება კატარისათვის დამახასიათებელი შესანიშნავი სუნელი, რომელშიც შედის:   შავი პილპილი, ქინძის თესლი, დარიჩინის ჩხირი, მიხაკი, ხმელი კოჭა, ილი, გამხმარი წითელი ჩილი და კურკუმას ჯოხები. სანელებლებს ჯერ რეცხავენ, შემდეგ აშრობენ, ფქვავენ, ურევენ ერთმანეთში და ქილაში ათავსებენ.
დაქოს ნარევი
ეს არის წითელი ჩილის ნაზავი, რომელშიც შედის დაფქვილი ხორბალი, მოხალული და დაფქვილი კვლიავის თესლი, მოხალული და დაფქული სეზამის თესლი, ქინძის თესლი, დაფქვილი და გამხმარი წითელი ჩილი, ნიორის კბილი და მარილი.
ჰისო
ამ სანელებლების ნარევს შეიცავს: ჯანჯაფილი, დარიჩინის ჩხირები, კვლიავის თესლი, მთლიანი შავი პილპილი, კურკუმის ჩხირები და კვლიავის თესლი.
ძირითადი კერძები
ბრინჯი, ხორცი, ხახვი და პომიდორი შერეული სანელებლებით. ეს კერძი კაბსას ადგილობრივი ვარიაციაა. ალტ=პოპულარული კერძი კაბსა|მინი|პოპულარული კერძი კაბსა
კაბსა
ბრინჯი, ხორცი და ბოსტნეული შერეული სანელებლებით. ეს კერძი ბირიანის ან პულაოს მსგავსია.
გუზი
მთლიანად შემწვარი ცხვრის ხორცი, რომელიც მოაქვთ თხილით მომზადებულ ბრინჯთან ერთად, ასევე ეწოდება შუვაა. ალტ=მადროუბა|მინი|მადროუბა
მადროუბა - პიკანტური კერძი, რომელსაც ამზადებენ, ბოსტნეულთან და ხორცთან ერთად შერეული ბრინჯით.
ჰარისი -   ხორბლის დაფქვილი მარცვლისაგან და ურევენ მათ ცხიმს (ერბოს).უმატებენ მარილს და წყალს. ის შეიძლება გაკეთდეს ქათმის ან სხვა ხორცისაგან.
ჯარიში  -დაფქვილი ხორბალი, რომელიც მზადდება ხორცის ან ქათმისგან.
ტარიდი არის ხობეს რგაგ-ის და ბულიონის, ბოსტნეულის და ქათმის ან ხორცის ნარევი.
სასმელები
არაბული ყავა — ყავა, რომელიც მომზადებულია მაგრად მოხალული ყავის მარცვლებისაგან არომატიზებული კარდამონით. მიირთმევენ ფინიკთან ერთად.
კარაკი — ასევე ცნობილი როგორც ჩაი რძესთან ერთად ან "რძის ჩაი" მკვეთრი ნარინჯისფერი ნარევი ილი, ზაფრანა და შაქარი. ეს არის ჩაი, რომელსაც ადუღებენ სანელებლებისა და შედედებული რძის ნარევით.
ასევე პოპულარულია წითელი ჩაი პიტნით ან ზაფრანით.
დესერტები
ალტ=ლუგიმატი|მინი|ლუქაიმატი ლუქაიმატი
ასიდა- ტკბილი კერძი, რომელიც მზადდება ფქვილის, კარაქისა და შაქრისგან.ალტ=დესერტი სააგო|მინი|დესერტი სააგო
ბალალეტი
ლაფშა- შაქრით, დარიჩინით, ზაფრანით და კარდამონით მომზადებული. ხშირად  ომლეტის თავსართით.
საგო
ტკბილი ჟელატინის პუდინგი, რომელიც არომატიზირებულია ზაფრანითა და კარდამონით ორიგინალური რეცეპტი შეადგინა ეგვიპტელმა მეცნიერმა მოჰამედ ფატიმ.
უმ ალი
პურისა და ბრინჯის პუდინგი.
იხილეთ აგრეთვე
არაბული სამზარეულო
სქოლიო
კატეგორია:კატარის სამზარეულო
10 თებერვალი
10 თებერვალი — გრიგორიანული კალენდრის 41-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 324 დღე (ნაკიან წელში - 325).
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0210
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1954
ქალაქები და სტადიონები
450px
ჯგუფი B
გადამწყვეტი მატჩი მეორე ადგილისათვის
— 🇹🇷 turkey 7:2
ჯგუფი D
გადამწყვეტი მატჩი მეორე ადგილისათვის
— 🇮🇹 italy 4:1
პლეი-ოფი
1954 კატეგორია:1954 წელი ფეხბურთში
ქციის შავი
ქციის შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ნაპოვნია 1960 წელს, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში მდინარე ქციის ხეობაში, სოფელ სამშ-ვილდისტყეში და ამიტომაც ქციის შავი უწოდეს.
უგვარო
უგვარო — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.
ქციის შავი
ბოტანიკური აღწერა
ქციის შავი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი 165-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ერთი ძირი ვაზის მოსავლიანობა 3-3.5 კილოგრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8 გ/ლ-ს.
უგვარო
უგვარო წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ქციის შავი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
უგვარო
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
ბარგუზინი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ბარგუზინი შეიძლება ნიშნავდეს:
ჭონტილი
ჭონტილი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ბაზალეთის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1220 მ., დუშეთიდან 14 კმ, ბაზალეთიდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მემინდვრეობა და მესაქონლეობა.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წაჩხურა
წაჩხურა, ჩაჩხური — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მისი სიგრძე 12 კილომეტრია. სოფელ დიდი ჭყონის მახლობლად ერთვის მდინარე ტეხურს მარცხენა მხრიდან. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 9,0 მ³/წმ.
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
ბარგუზინი
ბარგუზინი (Баргузин) — მდინარე რუსეთში, ბურიატეთის რესპუბლიკაში. სიგრძე 480 კმ, აუზის ფართობი 21 100 კმ². სათავე აქვს იკატის ქედის კალთაზე, ზღვის დონიდან 2050 მ სიმაღლეზე. მიედინება ბარგუზინის ქვაბულში, ერთვის ბაიკალის ტბას ბარგუზინის ყურეში. საზრდოობს ძირითადად წვიმის წყლით. ქვემო დინებაში ჭრის ბარგუზინის ქედის განშტოებას, სადაც ჭორომებს ქმნის. მთავარი შენაკადებია: მარცხენა — გარგა, არგადა, ინა; მარჯვენა — ულიუნი. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 130 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად, სანაოსნოა შენაკად გარგამდე (249 კმ).
1928 წლის ზაფხულში მდინარეში პირველად გაუშვეს გემი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბურიატეთის მდინარეები
ფერენიაფეს პროვინცია
thumb|right|250პქ|ფერენიაფეს პროვინცია. ფერენიაფე — პროვინცია პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონში. ფერენიაფეს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება კახამარკას რეგიონები. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ფერენიაფე. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 94 731 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 60 ადამიანს. ფერენიაფეს ფართობია 1 578,6 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად.
არჩილ კერესელიძე
მინი|არჩილ კერესელიძე არჩილ პავლეს ძე კერესელიძე (დ. 24 დეკემბერი, 1912, დაბა. ღუნიბი, დაღესტანი — გ. 21 დეკემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1912 წლის 24 დეკემბერს დაღესტანში, დაბა ღუნიბში. მის სახელს უკავშირებენ ქართული საკომპოზიტორო სკოლას. მისი მუსიკა მოიცავს სხვადასხვა ჟანრებს, რომელთა შორის არის: ქართული ესტრადა, ოპერეტა, დრამატული თეატრი, კინომუსიკა.
არჩილის მამა, პავლე კერესელიძე, უკრავდა გიტარაზე და გააჩნდა იშვიათი ბარიტონი, ხოლო არჩილის დედა — ნინო ივანეს ასული ჯაფარიძე-კერესელიძე — მუსიკასთან ნაზიარები ქალბატონი იყო. მშობლების სურვილითვე პატარა არჩილმა დაიწყო მეცადინეობა ფორტეპიანოზე დაკვრაში.
სახელოვანმა კომპოზიტორმა ზაქარია ფალიაშვილმა თავად გამოთქვა სურვილი მონაწილეობა მიეღო არჩილის მუსიკალურ აღზრდაში. ქართველი მოცეკვავე ილიკო სუხიშვილი იხსენებდა, რომ ზაქარია ფალიაშვილი არაერთხელ აღნიშნავდა, რომ არჩილ კერესელიძე მისი ყველაზე საყვარელი და ნიჭიერი მოწაფე იყო.
1922 წელს არჩილ კერესელიძე თბილისის კონსერვატორიაში ჩაირიცხა პროფესორ ანასტასია ვირსალაძის კლასში, სადაც იგი დაეუფლა განსაკუთრებულ პიანისტურ ტექნიკას და ჩამოუყალიბდა დახვეწილი მუსიკალური გემოვნება. არჩილ კერესელიძეს მუსიკალურ ცოდნას სხვადასხვა დროს ასევე უზიარებდნენ პროფესორები: ლ. ტრუსკოვსკი, ლ. ქუთათელაძე, ა. სვანიძე და თ. ჩხარტიშვილი.
16-17 წლის ასაკში კერესელიძემ უკვე შექმნა ორი ცეკვა — „ფარიკაობა“ და „მთიულური“, რაზეც მან მაღალი შეფასება მიიღო თვით ზაქარია ფალიაშვილისაგან. ფალიაშვილმა კერესელიძე საკუთარ ბინაში წაიყვანა და ორკესტრობის პირველი გაკვეთილებიც თავად ჩაუტარა.
მეორე კურსზე ყოფნისას კერესელიძე საკომპოზიტორო ფაკულტეტზე გადაიყვანეს, რაც აღმოჩნდა ახალი ეტაპი მისი პროფესიული ცოდნის გაღრმავების და დაუფლების გზაზე. იგი სულ რაღაც 17 წლის სტუდენტი იყო, როცა საოპერო თეატრის კონცერტმაისტერი გახდა.
1935 წელს კერესელიძე მოსკოვის კონსერვატორიაში ჩაირიცხა. გამოცდებზე აჩვენა რა კერესელიძემ ბრწყინვალე შედეგები იგი პირდაპირ მეორე კურსზე პროფესორ ნიკოლოზ მიასკოვსკის კლასში დასვეს.
კერესელიძემ კონსერვატორიაში სწავლისას დაწერა „ტოკატა“, რომელმაც წარმატება ჰპოვა და სრულდებოდა მოსკოვში, ლენინგრადში (ახლანდელი სანქტ-პეტერბურგი) და თბილისში.
1942 წელს კერესელიძე კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში მუსიკალური ნაწილის გამგედ მიიწვიეს. მისი მოღვაწეობით და მონაწილეობით სხვადასხვა დროს (1942-1954 წლებში) თეატრის სცენაზე დაიდგა: „დავით აღმაშენებელი“, „მეფე ერეკლე“, „რომეო და ჯულიეტა“, „კაცია ადამიანი?!“, „მაია წყნეთელი“ და სხვა.
არჩილ კერესელიძე აქტიურად მოღვაწეობდა ქართულ კინოში. მისი მუსიკა ჟღერს ფილმებში „მაგდანას ლურჯა“, „ჩვენი ეზო“, „სხვისი შვილები“, „ფატიმა“, „მე, ბებია, ილიკოა და ილარიონი“, „ბიჭი და ძაღლი“, „დიდოსტატის მარჯვენა“ და სხვ.
ავსტრალია 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრალიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცამეტედ 1964 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 18 მედალი მოიპოვეს.
არჩილ კერესელიძე
ბიოგრაფია
თბილისში, კერძოდ კი დიდუბეში არის არჩილ კერესელიძის ქუჩა.
ავსტრალია 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრალია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არჩილ კერესელიძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1971 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ურთა (თურქეთი)
ურთა — სოფელი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ჩრდილის პროვინციაში, ჩრდილის ტბის დასავლეთით, ნაპირთან ახლოს (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.). სოფელში დგას მეჩეთად გადაკეთებული X საუკუნის ეკლესია, რომელიც 1902 წელს მოინახულა და აღწერა ექვთიმე თაყაიშვილმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
ფრანსუა I (საფრანგეთი)
ფრანსუა I (François Ier; დ. 12 სექტემბერი, 1494, კონიაკი, საფრანგეთი — გ. 31 მარტი, 1547, იველინი, საფრანგეთი) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე 1515 წლიდან გარდაცვალებამდე. საფრანგეთის მეფე შარლ V-ის შვილთაშვილის, ანგულემის გრაფ შარლ დე ვალუასა და ლუიზა სავოიელის ვაჟი. საფრანგეთის მეფე ლუი XII-ის ბიძაშვილი და სიძე.
იგი ცნობილია ხელოვნების პატრონაჟით. მის სახელს მიეწერება ფრანგული რენესანსის დასაწყისი, რაც გამოწვეული იყო მისი სიმპათიით იტალიური ხელოვნებისადმი. იგი მფარველობდა ლეონარდო და ვინჩის და შეისყიდა მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი „ მონა ლიზა “. ასევე მის სახელს მიეწერება საფრანგეთში აბსოლუტიზმის ჩასახვა, ასევე ქვეყანაში პროტესტანტიზმისა და ჰუმანიზმის გავრცელება. მანვე ჩაუყარა საფუძველი ფრანგულ აღმოჩენებს ახალ სამყაროში. მან დააფინანსა ჟაკ კარტიეს მოგზაურობა და დააარსა საფრანგეთის კოლონიური იმპერია.
ასევე ფრანსუა I-ის სახელს მიეწერება თანამედროვე ფრანგული ენის ჩამოყალიბების დაწყება, მისი დიდი როლისათვის კი ფრანგები მას „წერილების მამასა და რესტავრატორს“ უწოდებენ. იგი თავისი დიდი ცხვირის გამო ასევე ცნობილი იყო, როგორც „ფრანსუა დიდცხვირა“, ასევე ხშირად მოიხსენიებენ „რაინდი მეფის“ სახელითაც, რაც გამოწვეულია იმით, რომ იგი მთელი თავისი მეფობის განმავლობაში ებრძოდა კარლ V-ს.
მსგავსად წინამორბედი მეფეებისა, ფრანსუამ გააგრძელა იტალიური ომები, რის გამოც თავიდანვე დაუპირისპირდა ესპანეთის მეფესა და საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ს. კარლის სამფლობელოებით შემოსაზღვრული საფრანგეთის მეფე ცდილობდა გაერღვია ჰაბსბურგთა ალყა და იტალიაში გაემყარებინა პოზიციები. კარლის წინააღმდეგ ბრძოლაში დახმარება თავიდან ჰენრი VIII-ს სთხოვა, თუმცა ვინაიდან ინგლისელებთან ალიანსი ვერ შედგა, ფრანსუამ სათავე დაუდო მრავალსაუკუნოვან ფრანგულ-ოსმალურ ალიანსს, რომელიც სულეიმან I-თან გააფორმა, რაც იმ დროის ქრისტიანი მეფისათვის ერთობ სკანდალური მოქმედება იყო.
ადრეული ცხოვრება და მემკვიდრეობა
ფრანსუა დაიბადა 1494 წლის 12 სექტემბერს შატო დე კონიანკში. იგი იყო ანგულემის გრაფ შარლ დე ვალუასა და მისი მეუღლის, ლუიზა სავოიელის ერთადერთი ვაჟი. მას მხოლოდ ერთი ღვიძლი და ჰყავდა მარგარიტა ანგულიმელის სახით, რომელთანაც მას მთელი ცხოვრების განმავლობაში ახლო ურთიერთობა ჰქონდა. მამამისი 1496 წელს გარდაიცვალა.
მამის მხრიდან ფრანსუა იყო საფრანგეთის მეფე შარლ V ბრძენის შვილთაშვილის შვილი. როდესაც ის დაიბადა, მართალია ანგულემელ ვალუებს ჰქონდათ სამეფო პრივილეგიები, თუმცა ისინი არ მოიაზრებოდნენ ტახტის მემკვიდრეებად, რამეთუ ვალუას დინასტიის მთავარი შტოს წარმომადგენელი მეფე, შარლ VIII ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, მის შემდეგ კი ტახტის მემკვიდრე მათი ბიძაშვილი ლუი ორლეანელი იყო. 1498 წელს შარლი უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც ტახტი ლუი XII-მ დაიკავა, რომელმაც ცოლად შარლის ქვრივი, ანა ბრეტონელი შეირთო, რომელთანაც მხოლოდ ორი გოგონა შეეძინა. საფრანგეთში მოქმედი სალიკური სამართლის მიხედვით ქალებს არ შეეძლოთ ტახტზე ასვლა, რის გამოც, ფაქტობრივად ლუი XII-ც უმემკვიდრეო იყო.
1505 წლიდან ლუი XII-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობა დამძიმდა, რის გამოც მან ბრძანა, რომ ვალუას დინასტიისათვის ტახტის შესანარჩუნებლად თავისი უფროსი ქალიშვილი, პრინცესა კლაუდია დაუყოვნებლივ უნდა დაქორწინებულიყო ფრანსუაზე, თუმცა ამ ქორწინებას თანხმობა სჭირდებოდა როგორც დიდებულების, ისე რომის პაპის მხრიდან, რადგან ისინი ღვიძლი ბიძაშვილები იყვნენ. ამის გამო ქორწინება საკმაოდ გაიწელა. 1514 წელს დედოფალი ანა გარდაიცვალა, რის გამოც კლაუდიამ დედის მხრიდან მემკვიდრეობით მიიღო ბრეტანის საჰერცოგო. იმავე წლის 18 მაისს ფრანსუა და კლაუდია დაქორწინდნენ. ამ ამბიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1515 წლის 1 იანვარს ლუი XII უვაჟოდ გარდაიცვალა და ტახტზე ფრანსუა I ავიდა, რომელიც იმავე წლის 25 იანვარს რეიმსის კათედრალში ეკურთხა საფრანგეთის მეფედ.
განათლება
მარცხნივ|მინი|330x330პქ|ფრანსუა 1515 წელს ფრანსუაზე მის იტალიელ დედას ყოველთვის დიდი გავლენა ჰქონდა, რის გამოც იგი ყოველთვის იყო მიდრეკილი იტალიური კულტურის განსაკუთრებული სიყვარულისაკენ. ამის გამო, მისი მმართველობისას საფრანგეთში შეაღწია იტალიურმა რენესანსმა. თავად ფრანსუას დედამისმა იმ დროის საუკეთესო განათლება მიაღებინა და შეასწავლა ისეთი საგნები, როგორებიცაა: არითმეტიკა, გეოგრაფია, ისტორია, გრამატიკა, წერა-კითხვა, ორთოგრაფია, ასევე იტალიური, ლათინური, ებრაული და ესპანური ენები. ამის გარდა ფრანსუა შეისწავლიდა ცეკვას და მუსიკას, უყვარდა მშვილდოსნობა, ფალკონი, ცხენოსნობა, ნადირობა, ჩოგბურთი და ჭიდაობა. იგი ასევე ეცნობოდა ცნობილი თეოლოგებისა და ფილოსოფოსების ნამუშევრებს, უყვარდა ხელოვნება, ლიტერატურა, პოეზია და მეცნიერება. მისი ინტერესები ხშირად ემთხვეოდა დედამისისას. მიუხედავად იმისა, რომ ფრანსუა არ ყოფილა ჰუმანისტი და განმანათლებელი, საფრანგეთის წინამორბედ მეფეებთან შედარებით გაცილებით ჰუმანური იყო.
ხელოვნების პატრონაჟი
მინი|310x310პქ|ფრანსუა I ლეონარდო და ვინჩის სასიკვდილო სარეცელთან 1515 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ფრანსუამ ტახტი დაიკავა, საფრანგეთში შევიდა რენესანსული კულტურა, ახალი მეფე კი ხელოვნების დიდი მფარველი გახდა. მისი მმართველობის პერიოდში საფრანგეთში აშენდა უამრავი შატო, შეიქმნა მრავალი ნახატი და არაერთი ქანდაკება, რომლებიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით მიმოფანტა. სწორედ მან შექმნა ფრანგი მეფეებისათვის საყვარელი ხელოვნების ნიმუშთა კოლექცია, რომელიც დღეს ლუვრში ინახება.
ფრანსუა მფარველობდა იმ დროის უდიდეს მხატვარს, ლეონარდო და ვინჩის, მასთან ერთად კი ანდრეა დელ სარტოს. ამის გამო და ვინჩიმ თავისი უკანასკნელი წლები სწორედ საფრანგეთში გაატარა და იქვე გარდაიცვალა. ის ნამუშევრები, რომლებიც მან საფრანგეთში ყოფნისას შექმნა, ჯერ ფრანსუას, შემდეგ კი საფრანგეთის სახელმწიფოს დართა. ასეთ ნამუშევართა შორისაა „ მონა ლიზაც “. ფრანსუას მფარველობაში მყოფ მხატვართა რიცხვში შედიოდა ბენვენტუნო ჩელინი, როსო ფიორენტინო, ჯულიო რომანო და პრიმატიჩო. ასევე მისი მოწვევით საფრანგეთში დასახლდა და მუშაობდა ცნობილი ხუროთმოძღვარი სებასტიანო სერლიო. ცნობილია, რომ მისი დავალებით იტალიაში ფრანგი აგენტები მუშაობდნენ, რომელთაც ევალებოდათ ხელოვნების ნიმუშების საფრანგეთში მალულად გატანა.
წერილების კაცი
მარცხნივ|მინი|299x299პქ|ფრანსუა და მისი და, [[მარგარიტა დე ვალუა|დედოფალი მარგარიტა]] ფრანსუა აგრეთვე ცნობილია, როგორც „წერილების კაცი“. როგორც ცნობილია, მას სურდა, რომ ფრანგი ერის კულტურა აეღორძინებინა, რის გამოც აქტიურად მუშაობდა ფრანგული ენის მოძველებული ნორმების განახლებაზე. ამის გამო იგი მხარს უჭერდა მრავალ მწერალს და მეტიც, იგი თავადაც პოეტი იყო, თუმცა არა განსაკუთრებული შესაძლებლობების. ფრანსუა გულმოდგინედ მუშაობდა სამეფო ბიბლიოთეკის გაუმჯობესებაზე. მან დიდი ფრანგი ჰუმანისტი გულიემ ბუდე თავის ბიბლიოთეკარად დანიშნა და დაიწყო წიგნების კოლექციის გაფართოება. ფრანსუას წარმომადგენლები იტალიაში აქტიურად მუშაბდნენ იშვიათი წიგნებისა და ხელნაწერების მოსაპოვებლად. ამის გამო მისი მეფობისას სამეფო ბიბლიოთეკის ზომა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. მან არა მხოლოდ გააფართოვა ბიბლიოთეკა, არამედ არსებობს ცნობები, რომ ბიბლიოთეკაში განთავსებამდე იგი პირადად კითხულობდა თითოეულ წიგნს. ამასთან, ფრანსუამ უპრეცენტენდო გადაწყვეტილება მიიღო და თავისი ბიბლიოთეკის კარი მთელი მსოფლიოს მეცნიერებს გაუხსნა, რათა ხელი შეეწყო მსოფლიოში განათლების გავრცელებისათვის.
1537 წელს ფრანსუამ ხელშეკრულება გააფორმა ორდონანს დე მონპელიესთან, რომლის მიხედვითაც ფრანსუას ბიბლიოთეკას უნდა გადასცემოდა საფრანგეთში არსებული ყველა წიგნის ორიგინალი თუ არა ასლი მაინც. ამ საქმეში ფრანსუას დიდად ეხმარებოდა მისი და, ნავარის დედოფალი მარგარიტა ანგულიმელი, რომელმაც მის კოლექციას მრავალი წიგნი, მათ შორის თავისი დაწერილი „ჰეპტამერონიც“ შესწირა. ცნობილია, რომ და-ძმა ერთმანეთს ძალიან ხშირად სწერდა წერილებს, რის გამოც ფრანსუას „წერილების კაცი“ შეარქვეს, რადგან სამეფო კარზე იგი ხშირად ჩანდა დის გამოგზავნილი, ან მისთვის ნაწერი წერილით ხელში. ცნობილია, რომ ერთხელ ფრანსუა სპეციალურად მარგარიტას სანახავად ჩავიდა ქალაქ ტარასკონში.
არქიტექტურა
მინი|308x308პქ|[[შატო დე შამბორი]] ფრანსუა I-მა უზარმაზარი ხარჯები გაიღო მთელ საფრანგეთში ახალი შატოების ასაშენებლად და ძველების რესტავრირებისთვის. მან განაგრძო ლუი XII-ის საქმე და დაასრულა როგორც ამბუაზის, ისე ბლუას შატოს რესტავრაცია. ტახტზე ასვლისთანავე დაიწყო შატო დე შამბორის მშენებლობა, რომელიც შთაგონებული იყო იტალიური რენესანსული სტილით და მიიჩნევა, რომ ის ლეონარდო და ვინჩის დააპროექტებინა. ასევე ფრანსუამ აღადგინა შატო დე ლუვრი, რომელიც მანამდე თუ შუა საუკუნეებისდროინდელ ციხე-სიმაგრედ მიიჩნეოდა, ფრანსუამ რენესანსულ სასახლედ აქცია. ასევე მან დააფინანსა პარიზის მერიის ახალი შენობის მშენებლობა. ასევე მის სახელს მიეწერება ბულონში შატო დე მადრიდის და პარიზში შატო დე სენ-ჟერმენ-ან-ლაის მშენებლობა. თუმცაღა, ფრანსუა I-ის სამშენებლო პროექტებიდან ყველაზე დიდი მაინც ფონტენბლოს სასახლე იყო, რომელიც დედოფალ ანას დროს პატარა სახლი იყო, მის დროს კი დიდ სასახლედ და სამეფო რეზიდენციად იქცა. ფრანსუა თავად აკონტროლებდა, რომ მისი თითოეული პროექტი სწორად შესრულებულიყო და მდიდრული იერი ჰქონოდა როგორც გარედან, ისე შიგნიდან. მისივე მოთხოვნით ფონტენბლოს სასახლის ბაღში, პირველად საფრანგეთის ისტორიაში დამონტაჟდა შადრევანი.
სამხედრო კამპანია
მარცხნივ|მინი|328x328პქ|ფრანსუა I [[მარინიანოს ბრძოლა|მარინიანოს ბრძოლაში]] მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ შარლ VIII-ის დროს დაწყებული იტალიური ომები ფრანსუას დროსაც აქტიურად მიმდინარეობდა, ომი სულაც არ იყო მისი პოლიტიკის ცენტრში. ფრანსუამ უბრალოდ გააგრძელა იმ უწყვეტი ომების სერია, რომელსაც საფრანგეთის მტრები აწარმოებდნენ. იტალიური ომები მეფე შარლმა მხოლოდ იმიტომ დაიწყო, რომ ნეაპოლის ტახტზე თავისი პრეტენზია დაეცვა, თუმცა მრავალმა წელმა და მეფეთა ცვლამ გადაფარა ეს იდეა და იტალიურმა ომებმა მიიღო პირველობისათვის ბრძოლის სახე ვალუებსა და ჰაბსბურგებს შორის.
მას შემდეგ, რაც 1519 წელს საღვთო რომის იმპერატორი მაქსიმილიან I გარდაიცვალა, ფრანსუამ სცადა იმპერატორი გამხდარიყო და კენჭიც იყარა, თუმცა ტახტი მაქსიმილიანის შვილიშვილმა, ესპანეთის მეფე კარლ V-მ დაიკავა, რითაც საფრანგეთი მთლიანად შემოისაზღვრა ჰაბსბურგთა სამფლობელოებით. იტალიურ ომებში მონაწილეობის გასაგრძელებლად ფრანსუამ პრეტენზია გამოთქვა მილანის საჰერცოგოს ტახტზე, რის უფლებასაც აძლევდა ის, რომ მისი დიდი ბებია, ვალენტინა ვისკონტი, იყო მილანის ჰერცოგ ჯან გალეაცო ვისკონტის ქალიშვილი. 1515 წელს ფრანსუა I შეიჭრა იტალიაში და მარინიანოს ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ დაიკავა მილანი, თავი კი მის ჰერცოგად გამოაცხადა. თუმცაღა, 1521 წელს იტალიური ომები კარლ V-მ განაახლა, რასაც მილანში ანტიფრანგული აჯანყება მოჰყვა, რის გამოც ფრანსუა იძულებული გახდა 1525 წელს მილანიდან თავისი ჯარები გაეყვანა და უარი ეთქვა მის ჰერცოგობაზე ფრანჩესკო II-ის სასარგებლოდ, რომელიც კარლის სიძე და მილანის ჰერცოგის ვაჟი იყო.