cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქების სია
thumb|right|300px|მაკედონიის ქალაქების რუკა ეს არის ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქების სია. ჩრდილოეთ მაკედონიაში არის 34 ქალაქი, მათგან 5 მათგანის მოსახლეობა 50 000-ზე მეტია, 12 ქალაქის მოსახლეობა კი — 10 000-ზე მეტია. დედაქალაქ სკოპიეში ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის 25%. 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობის 59.5% ცხოვრობს ქალაქებში.
აღმოსავლეთი რეგიონი
thumb|right|300px|აღმოსავლეთი რეგიონის რუკა
ჩრდილო-აღმოსავლეთი რეგიონი
thumb|right|300px|ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონის რუკა
სკოპიეს რეგიონი
thumb|right|300px|სკოპიეს რეგიონის რუკა
სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი
thumb|right|300px|სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონის რუკა
სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონი
thumb|right|300px|სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონის რუკა
ვარდარის რეგიონი
thumb|right|300px|ვარდარის რეგიონის რუკა
სეიშელის კუნძულები
სეიშელის კუნძულები (, République des Seychelles, Republic of Seychelles) — კუნძულოვანი სახელმწიფო აღმოსავლეთ აფრიკაში, ინდოეთის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, კუნძულ მადაგასკარის ჩრდილოეთით და ეკვატორიდან ცოტათი სამხრეთით. აფრიკის სანაპიროდან დაშორებულია 1600 კილომეტრით. სეიშელის კუნძულები ტროპიკული მცენარეულობის სამშობლოა. ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ განედის 4°-11°-სა და აღმოსავლეთ გრძედის 46°-56°-ს შორის. სეიშელის ძირითადი კუნძულები განლაგებულია კენიიდან აღმოსავლეთით 1600 კილომეტრზე და მადაგასკარიდან ჩრდილოეთით 1100 კილომეტრზე.
გეოგრაფია და კლიმატი
thumb|275პქ|სეიშელის კუნძულების რუკა მარცხნივ|მინი|კუნძულ მაეს სანაპირო არქიპელაგი შედგება 100 ზე მეტი კუნძულისაგან და მარჯნის რიფებისაგან, რომელთაგან 33 დასახლებულია. კუნძულები მდებარეობს გრანიტებითა და სიენიტებით აგებულ წყალქვეშა მაღლობებზე. მომცრო კუნძულები ნაწილობრივ მარჯნისაა. სიმაღლე ზღვის დონიდან 915 მეტრამდეა.
ფართობი — 455 კმ². ყველაზე დიდი კუნძულია მაე (142 კმ²). მასზე მდებარეობს სახელმწიფოს დედაქალაქი — ვიქტორია და საერთაშორისო აეროპორტი. სხვა მსხვილი კუნძულებია — პრასლინი (45 კმ²), სილუეტი, ლა-დიგი და სხვა. ბევრია ასევე მცირე მარჯნის კუნძული. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი, ასევე ძირითადი სამეურნო სამუშაოები კონცენტრირებულია არქიპელაგის სანაპიროზე.
გეოლოგიური აგებულების მიხედვით სეიშელის კუნძულები იყოფა გრანიტის (მასკარენის პლატოს ნაწილი) და მარჯნის კუნძულებად, გეოგრაფიული მნიშვნელობით ის დაყოფილია სეიშელის შიდა (თვითონ სეიშელის, უპირატესად გრანიტული) და სეიშელის გარე (მარჯნის) კუნძულებად.
გრანიტისაგან შედგება სეიშელის შიდა 42 კუნძული, რომელთა საერთო ფართობია 243,7 კმ². აქ შედიან კუნძულები მაე (142 კმ²), პრასლინი (45 კმ²), სილუეტი, ლა-დიგი და სხვა. არქიპელაგის უმაღლესი მწვერვალი მდებარეობს კუნძულ მაეზე და მისი სიმაღლეა ზღვის დონიდან 905 მეტრი. გრანიტული აგებულების ყველა კუნძული დაშორებულია კუნძულ მაედან არაუმეტეს 50-70 კმ-ით. არქიპელაგზე დასახლებული პუნქტების უმრავლესობა და ძირითადი სამეურნეო საქმიანობა თავმოყრილია ამ კუნძულების სანაპიროზე.
გრანიტის ჯგუფის კუნძულების შიდა რაიონებში შენარჩუნებულია ტყეები, რომლებშიც ჭარბობს პალმების, პანდანუსების, გვიმრების იშვიათი ჯიშები. სანაპირო დაბლობებზე ბუნებრივი ფლორა დიდი ხანია შეცვალა ქოქოსის პალმამ და სხვა კულტურულმა ნარგავებმა. შიდა რაიონებში შემორჩენილია მარადმწვანე ტროპიკული ტყე, სადაც ბევრი ენდემებია (სეიშელის პალმა).
მარჯნისაგან შედგება 13 კუნძული, რომლებიც ფარქუარის კუნძულებში მდებარეობს. მარჯნის კუნძულების საერთო ფართობი შეადგენს 211,3 კმ². ზღვის დონიდან 4-8 მეტრი. ეს კუნძულები ძირითადად შედგება კირქვისაგან და შედეგად იგი პრაქტიკულად არ ინარჩუნებს სინოტივეს, ამიტომ კუნძულებზე ყოველთვის გვალვაა.
ეკვატორული კლიმატური სარტყლის (მთელი წელიწადი +26 — +28 °C) შედეგად, აქ ხარობს მხოლოდ ქოქოსის პალმა. მცირე სიძლიერის კირქვიან ნიადაგზე იზრდება მხოლოდ ქოქოსის პალმა. არქიპელაგზე გვხვდება ისეთი ენდემები, რომლებიც სხვაგან არ ბინადრობენ. ენდემურია გიგანტური კუ და ფრინველები.
არქიპელაგის ხანგრძლივი იზოლაციის გამო სეიშელის მცენარეულ და ცხოველთა სამყაროში საკმაოდ მაღალია ენდემების წილი — ფრინველების, ქვეწარმავლების და მცენარეების, რომლებიც მხოლოდ ამ არქიპელაგზე გვხვდება. ჭიანჭველების კუნძულოვანი ენდემური სახეობებს შორისაა: Prionopelta seychelles, Camponotus thomasseti, Solenopsis seychellensis, Stigmatomma besucheti , Paraparatrechina illusio, Paraparatrechina luminella.
ნაურუს პრეზიდენტის განცხადებით, სეიშელი კლიმატის ცვლილების გამო, დატბორვის საშიშროების მხრივ, მეცხრე ადგილზეა მსოფლიოში.
კლიმატი
სეიშელის კუნძულების კლიმატი ნოტიოა. ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში მერყეობს. კუნძულ მაეზე ჰაერის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს +24–30 °C-ს (75 °F-დან 86 °F-მდე) შორის. ნალექი 2900 მმ წელიწადში. ქალაქ ვიქტორიაში კი ეს მაჩვენებელი 3600 მმ-ის ტოლია. ცივი თვეების დროს, ივლისსა და აგვისტოში, ჰაერის ტემპერატურა +24 °C-ის (75 °F) ტოლია. ცხელი ტემპერატურა გრძელდება დეკემბრიდან აპრილამდე, ხოლო ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირებულია მარტისა და აპრილის თვეებში. კუნძულების სიახლოვეს იცის ციკლონები, რაც იწვევს ძლიერ ქარებს.
ფლორა და ფაუნა
|მინი|250პქ|[[ვალე-დე-მეს ეროვნული პარკი]] გარემოსდაცვითი კანონმდებლობა მკაცრად იცავს ცხოველთა და მცენარეთა სამყაროს ბრაკონიერებისაგან. სეიშელის კუნძულები არის ლიდერი ტურიზმის მხრივ მსოფლიოში. საბოლოო ჯამში, ამ მდგრადი განვითარების უცვლელი და სტაბილური საფუძველი ბუნებრივი გარემოა, რომელიც იზიდავს ფინანსურად ძლიერ ტურისტებს (150 000 კაცი, 2007). 1993 წლიდან სამართალი გარანტიას აძლევს მოქალაქეებს იცხოვრონ სუფთა გარემოში, ამასთანავე მათ ავალდებულებს გარემოს დაცვას.
ადრეული კაცობრიობის ისტორიაში, სეიშელის კუნძულების ეკოსისტემამ მნიშვნელოვანი ზიანი განიცადა. მათ შორის, გადაშენდა უამრავი სახეობის ენდემური გიგანტური კუ, თუმცა, ეს ზარალი მნიშვნელოვანი იყო მავრიკისა და ჰავაის კუნძულებისათვის, სადაც გადაშენდა უამრავი სახეობის ცხოველი თუ მცენარე.
სეიშელის გრანიტის კუნძულები 75-მდე ენდემური მცენარის სამშობლოა. სეიშელის პალმა, რომელიც ყველაზე ცნობილია, ხარობს მხოლოდ ორ კუნძულზე, პრასლინსა და კურიოზზე (Curieuse). მას ხშირად მისი ნაყოფის ფორმის გამო მეტსახელად „სიყვარულის კაკალს“ ეძახიან. მედუზის ხე, რომელიც ერთ-ერთი ენდემია, ხარობს მხოლოდ კუნძულ მაეს შემოგარენში. მარცხნივ|მინი|200პქ|გიგანტური კუ კუნძულებზე ასევე წარმოდგენილია ორქიდეების უნიკალური სახეობები. სეიშელი მასპინძლობს მსოფლიოში უდიდეს ფრინველთა კოლონიას. ქვეყანა დიდ ყურადღებას უთმობს ბიომრავალფეროვნების დაცვას. სეიშელის თვითმმართველობის ინიციატივით, ქვეყანაში შეიქმნა რამდენიმე ეროვნული პარკი. მათ შორის, ალდაბრის კუნძულებზე არსებული ვალე-დე-მე, რომელიც შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ვალე-დე-მე არის ერთადერთი ეროვნული პარკი, სადაც პალმის ექვსივე ენდემური სახეობაა წარმოდგენილი, მათ შორის სეიშელის პალმაც. ალდაბრის კუნძულების ატოლებზე, რომლის ადგილზეც შენარჩუნებულია რამდენიმე გიგანტური კუს სახეობა, მსოფლიოს უძველესი ცოცხალი არსებები, გადაშენების პირასაა.
ენდემებში შედის აგრეთვე კიბორჩხალა, რომელიც ბინადრობს გრანიტის კუნძულებზე. სულ კუნძულებზე წარმოდგენილია კიბოსნაირების 31 სახეობა.
ისტორია
სეიშელის კუნძულები აღმოაჩინეს პორტუგალიელმა ზღვაოსნებმა XVI საუკუნის დასაწყისში. XVIII საუკუნის შუა ხანებში ფრანგებმა სეიშელის კუნძულები თავიანთ კოლონიად აქციეს. როდესაც 1502 წელს ვასკო და გამა, იმ დროს ადმირალი, ამ ადგილას მოვიდა, აღმოაჩინა ამირანტის კუნძულები. პორტუგალიელმა კარტოგრაფებმა, პირველად შეიტანეს თავიანთ რუკაზე დიდი კუნძული ილია-განა, ახლანდელი კუნძული მაე. შემონახულია მტკიცებულებები იმისა, რომ არაბმა ზღვაოსნებმა იმოგზაურეს ამ კუნძულებზე (შემორჩენილია IX-X საუკუნეების წარწერები საფლავებსა და კლდეებზე და კლდეზე გაკეთებული წარწერები ფრიგიტის კუნძულზე). იმ დროს ეს არქიპელაგი დაუსახლებელი იყო. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ სეიშელის დაუსახლებელ ტერიტორიას თავიდან ავსტრონეზიელი, მალდიველი და არაბი ვაჭრები ეწვივნენ. სწორედ, მალდიველმა ზღვაოსნებმა აღმოაჩინეს კუნძული სილუეტი. შემდგომ, ორი საუკუნის შემდეგ, სეიშელის კუნძულები წარმოადგენდა მეკობრეთა თავშესაფარს. კუნძულები გამოიყენებოდა მეკობრეების მიერ სატრანზიტო პუნქტად აზიასა და აფრიკას შორის მანამ, სანამ 1756 წელს საფრანგეთმა დაამყარა კონტროლი კუნძულებზე.
ევროპელებიდან პირველად ამ არქიპელაგზე ფეხი დადგეს ინგლისელებმა. 1609 წელს კუნძულები პირველად საფუძვლიანად შეისწავლა და აღწერა კაპიტანმა ა. შარპეიმ. პირველი მუდმივი დასახლებები კუნძულ მაესა და პრასლინზე დააარსეს ფრანგებმა, რომლებმაც 1756 წლიდან დაიწყეს დარიჩინის, მიხაკისა და ვანილის პლანტაციების მოშენება. მას შემდეგ სახელმწიფოს საფრანგეთის ფინანსთა მინისტრის, მორო დე სეიშელის სახელი ეწოდა. კუნძულებს თავიდან Séchelles ეწოდა, ხოლო შემდგომ იგი შეიცვალა ინგლისურით Seychelles.
ფრანგმა კოლონისტებმა დაიწყეს მონების შემოყვანა მადაგასკარიდან და აღმოსავლეთ აფრიკიდან. არქიპელაგი 1742 და 1744 წლებში შეისწავლა ფრანგმა მეცნიერმა — ლაზარე პიკალტმა. 1794 წელს, არქიპელაგი დაიპყრო ბრიტანეთის იმპერიამ, რომელმაც XIX საუკუნის შუიდან (1835 წელს მონობის გაუქმების შემდეგ) ხელი შეუწყო კუნძულებზე ინდოელების იმიგრაციას, რომლებიც მისდევდნენ ვაჭრობას ან მუშაობდნენ ქოქოსის პლანტაციებში.
1814 წელს პარიზის ხელშეკრულების თანახმად, სეიშელის კუნძულები შევიდა დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში. 1835 წელს მონობის გაუქმებისას, კუნძულებზე ევროპელ კოლონისტებზე ჩამორთმეული მათი სამუშაო ძალის გამო, შემცირდა ინტენსიური მუშაობა ისეთ მცენარეულ კულტურებზე, როგორიცაა ქოქოსი, ვანილი, მიხაკი და დარიჩინი.
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდი
1963 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების იჯარით სახელმწიფოს მთავარ კუნძულ მაეზე აშენდა ბაზა.
1965 წელს დიდმა ბრიტანეთმა სეიშელის კუნძულებს ჩამოართვა ალდაბრის კუნძულები, ფარქუარის კუნძულები, დეროში და ზოგიერთი სხვა. ჩაგოსის არქიპელაგთან ერთად ისინი შეიყვანეს ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორიაში.
მეორე მსოფლიო ომის (1939—1945) შემდეგ, განსაკუთრებით 60-70-იან წლებში, დაიწყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა (გაფიცვები 1966, 1972 და სხვ.). 1960-იან წლებში შეიქმნა პოლიტიკური პარტიები: ხალხის გაერთიანებული პარტია (ხგპ) და დემოკრატიული პარტია (დპ). 1970 წელს სეიშელის კუნძულებს შინაგანი ავტონომია მიანიჭეს.
1970 წელს სეიშელის კუნძულებზე მიიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა ზრდასრულთათვის უნივერსალური საარჩევნო უფლების მინიჭებას. არჩევნები ჩატარდა 1966 და 1970 წლებში. thumb|ბრიტანელი გუბერნატორი, 1972 წელი 1976 წლის 28 ივნისს გამოცხადდა სეიშელის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა ერთა თანამეგობრობის ფარგლებში. ბრიტანელებთან მოლაპარაკებების შედეგად მას დაუბრუნდა 1965 წელს წართმეული ალდაბრის კუნძულები, ფარქუარის კუნძულები, კუნძული დეროში. არჩევნების შედეგად ქვეყნის პარლამენტში უმრავლესობა მიიღო დემოკრატიულმა პარტიამ, პრემიერ-მინისტრი გახდა ჯეიმზ მენჩემი. დემოკრატიულმა პარტიამ მიიღო ხმების დაახლოებით 52 % და 13 ადგილი პარლამენტში, ხალხის გაერთიანებულმა პარტიამ (ხგპ) — დაახლოებით 48 % და 2 ადგილი.
1977 წლის 4-5 ივნისს ქვეყანაში მოხდა სახელმწიფო გადარტრიალება, პრეზიდენტი გადააყენეს და ხელისუფლებაში მოვიდა ხალხის გაერთიანებული პარტია (ხგპ), რომელიც იზიარებდა მარქსისტულ, სოციალისტურ შეხედულებებს. 1978 წელს ხალხის გაერთიანებულ პარტიას (ხგპ) სახელი შეეცვალა და დაერქვა სახალხო პროგრესული ფრონტი (სპფ), რომლის იდეების საფუძვლად გამოცხადდა სოციალიზმი. ქვეყანაში 1979 წლის კონსტიტუციის მიხედვით დამყარდა ერთპარტიული სისტემა, სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები ჩამოერთვათ მფლობელებს, ჩამოყალიბდა სასოფლო-სამეურნეო და თევზსაჭერი კოლექტიური მეურნეობები.
ქვეყანაში აღკვეთეს სახელმწიფო გადატრიალების რამდენიმე მცდელობა: მხოლოდ ახალი ხელისუფლების პირველ 2,5 წელს იყო ასეთი 3 შემთხვევა, მსგავსი ცდები ასევე იყო 1981 (ცნობილი დაქირავებულის მაიკლ ჰორის ხელმძღვანელობით), 1982, 1986 და 1987 წლებში.
1977 წლიდან სეიშელის კუნძულებს შეუცვლელად მართავდა სახალხო პროგრესული ფრონტის (სპფ) მეთაური ფრანს-ალბერ რენე (პრეზიდენტის პოსტზე არჩეული იყო 1979, 1984, 1989, 1993, 1998 და 2001 წლებში). 1981 წლის ივლისში სპფ-ის ყრილობამ კვლავ დაადასტურა პარტიის ორიენტაცია სოციალისტური გზით სეიშელის კუნძულების განვითარებისა. საგარეო პოლიტიკაში სეიშელის კუნძულების მთავრობა განაგრძობდა პოზიტიური ნეიტრალიტეტის კურსის გატარებას, მხარს უჭერდა უცხოეთის სამხედრო ბაზების ლიკვიდაციას ინდოეთის ოკეანეში და მის მშვიდობიან ზონად გადაქცევას. 1991 წელს ის და მისი პარტია დათანხმდა თავისუფალი არჩევნების ჩატარებას, ასევე უარი თქვეს მარქსიზმზე. 2004 წელს რენემ თავისი სურვილით დატოვა პრეზიდენტის პოსტი და გადასცა იგი ვიცე-პრეზიდენტ ჯეიმზ მიჩელს, რომელიც გადარჩეული იქნა 2006 და 2011 წლებში.
1993 წელს მეორე ცდით მიღებული იქნა ახალი კონსტიტუცია, რომელმაც უარი თქვა ძველ იდეურ კურსზე, გამოაცხადა მრავალპარტიულობა, პრივატიზაცია, საბაზრო მეურნეობა და ოფშორები.
2004 წლის ბოლოს სეიშელის რამდენიმე კუნძულზე მოხდა ცუნამი, რომელმაც ძალზე იმოქმედა ქვეყნის გარემოსა და ეკონომიკაზე.
2013 წლის იანვარში, ქვეყანაში გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა, იგი გამოწვეული იყო ტროპიკული ციკლონისაგან, რომელმაც გაანადგურა ასობით სახლი.
პოლიტიკა და მთავრობა
მარცხნივ|მინი|250პქ|სახელმწიფო სასახლე, [[ვიქტორია (სეიშელის კუნძულები)|ვიქტორია]] სეიშელის კუნძულები რესპუბლიკური მმართველობისაა. მოქმედებს 1979 წელს მიღებული კონსტიტუცია. საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის ერთპალატიან სახალხო კრებას. სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია პრეზიდენტი, რომელსაც ირჩევენ 5 წლის ვადით, თუმცა მას კიდევ შეუძლია ზედიზედ ორჯერ მიიღოს მონაწილეობა არჩევნებში. იგი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალიცაა.
საკანონმდებლო სახელისუფლებო ორგანო პარლამენტი — ერთპალატიანი სახელმწიფო ასამბლეა, 34 დეპუტატით (25 — ირჩევა მოსახლეობის მიერ, კიდევ 9 — პროპორციულად ინიშნება პარტიებისგან, რომლებსაც არჩევნებზე ხმების არანაკლებ 10 % აქვთ მიღებული).
პოლიტიკური პარტიები:
სეიშელის კუნძულების შეიარაღებული ძალები: სახმელეთო ძალები, საზღვაო საპატრულო დაცვა (სამხედრო-საზღვაო ძალების დანაყოფი და ავიაციის დანაყოფი), ეროვნული გვარდია. კონტრაქტიანი სამსახური. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან თავდაცვის ხარჯებზე გამოყოფილია — 3 %.
სეიშელის კუნძულები ოფიციალურად პრეტენზიას აცხადებს ჩაგოსის არქიპელაგზე (ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორია).
ადმინისტრაციული დაყოფა
1991 და 1993 წლებს შორის პერიოდში მაშინდელ 23 ოლქს მართავდნენ ადგილობრივი მთავრობები, რომელთა წევრებსაც ირჩევდა მოსახლეობა. 1993 წლიდან ოლქებს მართავენ ცენტრალური ხელისუფლების მიერ დანიშნული მმართველები. 1998 წელს შეიქმნა ორი ახალი ოლქი — როშ-კაიმანი და ლე-მამელი — ძირითადად მდებარეობენ დაშრობილ მიწებზე პლეზანსის ოლქიდან გადაცემული ზოგიერთი ტერიტორიის ნაწილის ჩათვლით. მაშინვე ანს-ლუის (Anse Louis) ოლქს ეწოდა ო-კაპის ოლქი (Au Cap).
1)№ 01-დან № 23-მდე ოლქებისთვის ნომრები შეესაბამება ISO-ს კოდებს.
2)არ შედის არც ერთ ოლქში.
დემოგრაფია
მინი|[[ვიქტორია (სეიშელის კუნძულები)|ვიქტორია]] სეიშელის კუნძულების მთლიანი მოსახლეობა 91 650 ადამიანია (2014). სიმჭიდროვე — 201,4 კაცი/კმ². ნაპოლეონის ომების დროს, როდესაც ბრიტანეთმა მოიპოვა კონტროლი კუნძულებზე, მათ საშუალება მისცეს ფრანგ არისტოკრატებს შეენარჩუნებინათ თავიანთი მიწები. ფრანგებსაც და ბრიტანელებსაც მონობაში ჰყავდათ აფრიკელები, მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანეთმა მონობა გააუქმა 1835 წელს.
ინდოელები და ჩინელები წარმოადგენენ ეროვნულ უმცირესობას კუნძულებზე, ისინი ქვეყანაში მხოლოდ სავაჭრო საქმიანობით შემოიფარგლებიან. სეიშელის დღევანდელი მოსახლეობა ინდოელების, ჩინელებისა და გრან'ბლას შთამომავლები არიან, მიუხედავად იმისა, რომ მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი აფრიკული წარმომავლობის ადამიანს ჰგავს კანის შეფერილობით. მარცხნივ|მინი|250პქ|[[სეიშელის კუნძულების დემოგრაფია, 2005 წლის მონაცემები; მოსახლეობის რაოდენობა ათასებში.]] თავდაპირველად სეიშელის კუნძულებს მკვიდრი მოსახლეობა არ გააჩნდა, სანამ კოლონისტმა ფრანგებმა და შემდგომ ინგლისელებმა იქ არ ჩაასახლეს აფრიკელები, ინდოელები და ჩინელები, რომლებიც დღეისათვის ქვეყანაში ყველაზე დიდ ეთნიკურ ჯგუფებს წარმოადგენენ ფრანგებთან ერთად.
2002 წლის შეფასებით, მოსახლეობის 82,3 % კათოლიკეა, 6,4 % ანგლიკანია, ხოლო 4,5 % სხვა ქრისტიანული სექტის მიმდევარი. ასევე არსებობს მცირე უმცირესობები, მათგან 2,1 % ინდუიზმის, ხოლო 1,1 % ისლამის მიმდევარია. ქვეყანაში სულ არაქრისტიანული მოსახლეობა 1,5 %-ს შეადგენს, მაგრამ არიან ისეთებიც, რომლებიც არცერთ რელიგიას არ აღიარებენ. მოსახლეობის საშუალო ასაკი 32 წელია.
Sphinctomyrmex mjobergi
Sphinctomyrmex mjobergi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Sphinctomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სეიშელის კუნძულები
დემოგრაფია
ქვეყნის მოსახლეობის 4/5 ცხოვრობს კუნძულ მაეზე, ბევრი მათგანი კი დედაქალაქ ვიქტორიაში. მოსახლეობის 1/4 15 წლის ასაკისაა. დაახლოებით ნახევარი კი 30 წლის. სიცოცხლის ხანგრძლივობა — 74 წელი (2011).
მოსახლეობა
81 188 ადამიანი (2005 წლის ივლისის შეფასება).
Sphinctomyrmex mjobergi
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სეიშელის კუნძულები
ასაკობრივი სტრუქტურა
0-დან 14 წლამდე: — 26,4 % (მამაკაცები — 10 839; ქალები — 10 601).
15 წლიდან 64 წლამდე: — 67,4 % (მამაკაცები — 26 709; ქალები — 28 025).
65 წელზე უფროსები: — 6,2 % (მამაკაცები — 1622; ქალები — 3392) (2005 წლის შეფასება).
მოსახლეობის ზრდის ტემპი
0,43 % (2005 წლის შეფასება).
სქესის თანაფარდობა
დაბადებისას: — 1,03 მამაკაცი/ქალზე.
15-დან 64 წლამდე: — 0,95 მამაკაცი/ქალზე.
65 წელზე უფროსები: — 0,48 მამაკაცი/ქალზე.
ჩვილთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი
15,53 გარდაცვლილი 1000 დაბადებულზე (2005 წლის შეფასება).
სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა
მამაკაცები: — 69 წელი.
ქალები: — 69 წელი (2005 წლის შეფასება).
შობადობის ჯამური კოეფიციენტი
1,75 დაბადებული ბავშვი ქალზე (2005 წლის შეფასება).
განათლება
15 წელზე უფროსი ასაკის მოსახლეობის განათლება — 91,9 %.
სკოლის ასაკის ბავშვთა განათლება — 98 % (2005 წლის შეფასება).
ეთნიკური ჯგუფები
მეტისები (70 %), ფრანგები, აფრიკელები, ინდოელები (2000), ჩინელები და არაბები.
რელიგია
კათოლიკები — 82,2 %, ანგლიკანები — 6,4 %, მეშვიდე დღის ადვენტისტები — 1,1 %, სხვა ქრისტიანები — 3,4 %, ინდუსები — 2,1 %, მუსულმანები — 1,1 %, ბუდისტები — 1 %, სხვა რელიგიის მიმდევრები — 1,5 %, რომლებმაც არ მიუთითეს საკუთარი აღმსარებლობა — 0,5 %, ათეისტები — 0,2 % (2007 წლის შეფასება).
ენა
სეიშელის კრეოლი — 93,2 %, ინგლისური — 3,0 %, ფრანგული — 1,8 %, ჩინური — 0,5 %, ინდოეთის ენები — 0,3 %, სხვა ენები — 1,2 %.
ეკონომიკა
მინი|ქოქოსის აღება სეიშელის კუნძულებს აქვს შერეული, განვითარებადი ეკონომიკა, რომლის საფუძველია სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი. არის ქოქოსის პალმის, თამბაქოს, სანელებლების, ეთერზეთოვანი მცენარეების პლანტაციები. მისდევენ მესაქონლეობასა და თევზჭერას. მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული.
არის ლუდის, უალკოჰოლო სასმელების, ავეჯის საწარმოები, ამზადებენ ნავებს. 2008 წელს ექსპორტმა შეადგინა 495 მილიონი სეიშელის რუპია, იმპორტმა კი — 658 მილიონი. გააქვთ კოპრი, თევზი, დარიჩინი, ვანილი და სხვა. შეაქვთ სურსათი, ნავთობპროდუქტები და სხვა. მთავარი სავაჭრო პარტნიორები არიან: პაკისტანი, ინდოეთი, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, ბრაზილია, გერმანია, იაპონია. 2000 წელს ქვეყანაში იმოგზაურა 130 046-მა უცხოელმა ტურისტმა.
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1976 წელს, ერთ სულ მოსახლეზე ექსპორტი დაახლოებით შვიდჯერ გაიზარდა. მიმდინარეობს ტურიზმის სექტორის ზრდა, სადაც დასაქმებულია 30 % მუშახელი, ხოლო სოფლის მეურნეობაში — 3 % მუშახელი.
მარცხნივ|მინი|190პქ|სეიშელის კუნძულების პროდუქციის ექსპორტის გრაფიკული გამოსახულება.
მიუხედავად ტურიზმის სწრაფი ტემპით ზრდისა, სოფლის მეურნეობასა და თევზჭერაში მაინც იგრძნობა განვითარება. მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) ერთ სულ მოსახლეზე გაცილებით მაღალია, ვიდრე დანარჩენ მიმდებარე ქვეყნებში. სეიშელის ეკონომიკა აისახება ტურისტთა მომსახურებასა და თევზჭერაზე.
ქოქოსი, დარიჩინი, ბანანი, ბატატი და ვანილი იწარმოება ექსპორტისათვის. მოშინაურებულია შინაური ფრინველი. 1972 წელს გაიხსნა სეიშელის საერთაშორისო აეროპორტი, საიდანაც ქვეყანა საჰაერო გზებით უკავშირდება ისეთ ქალაქებს, როგორებიცაა: პარიზი, ლონდონი, რომი, ბანგკოკი და სხვა. აეროპორტი ასევე აკავშირებს კუნძულ მაესა და პრასლინს. 2004 წლის ძლიერი ცუნამის შედეგად აეროპორტამდე მისასვლელი გზა და სხვა სატრანსპორტო ინფრასრტუქტურა მნიშვნელოვნად დაზიანდა.
სეიშელის კუნძულების საკანონმდებლო სისტემა იმართება ინგლისურად. კანონმდებლობა ექვემდებარება საფრანგეთისა და ინგლისის საერთაშორისო სამართალს. ძირითადი კორპორაციული საკანონმდებლო აქტი საერთაშორისო კომერციული კომპანიებისაა: კერძო ფონდები, სადაზღვევო კომპანიები, საინვესტიციო ფონდები.
ქვეყნის მზარდი წარმოება გაფართოვდა მშპ-ის ხარჯზე. ალკოჰოლური და გამაგრილებელი სასმელების წარმოება ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანია. სეიშელის კუნძულების იმპორტული საქონელი ძირითადად შედგება ნავთობპროდუქტებისა და საკვები პროდუქტებისაგან.
საკმაოდ განვითარებულია სატელეკომუნიკაციო სისტემა. სატელეფონო გამოყენების მხრივ სეიშელს აფრიკის ქვეყნებთან შედარებით, წამყვანი ადგილი უკავია.
განათლება
სკოლის სისტემის საფუძველზე, განათლება ქვეყანაში უფასოა. სავალდებულოა 10-წლიანი განათლება. განათლების სტანდარტები სეიშელში სისტემატურად მზარდია.
ქვეყნის პირველმა უნივერსიტეტმა, სეიშელის უნივერსიტეტმა, სტუდენტების მიღება 2009 წელს დაიწყო. განათლების მაჩვენებელი სეიშელის კუნძულებში მაღალია. კათოლიკური და ანგლიკანური სკოლები ქვეყანაში 1851 წელს გაიხსნა. მასწავლებელთა მომზადების კოლეჯი გაიხსნა 1959 წელს, როდესაც მასწავლებელთა რიცხვი მკვეთრად გაიზარდა და დაიწყო სკოლების მშენებლობა. ბავშვების 90 % ბაღში დადის 4 წლის ასაკში.
სკოლები არის კუნძულ მაეზე, პრასლინზე, ლა-დიგსა და სილუეტზე. ყველა კერძო სკოლა განთავსებულია კუნძულ მაეზე, ხოლო ფილიალი მდებარეობს კუნძულ პრასლინზე. ამჟამინდელი ხელისუფლება ხელს უწყობს განათლების სექტორის მდგრად განვითარებას.
კულტურა
სეიშელის საზოგადოება არსებითად მატრიარქატულია. დედათა ტენდეცია დომინანტურია საყოფაცხოვრებო საქმიანობაში. ხანდაზმულ ქალს შეუძლია, ფინანსურად დაეხმაროს ოჯახს.
ცეკვა სეიშელის საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილია, „სეგა“ და „მოუტია“ არის ორი ყველაზე ცნობილი ცეკვა.
სეიშელის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი დაარსდა 1979 წელს.
სეიშელის კუნძულებზე მოწესრიგებულია ინფრასტრუქტურული სამუშაოები. ქვეყნის უმეტეს რეგიონში დაგებულია გზები.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:არქიპელაგები კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
იაილაალთი
იაილაალთი (Yaylaaltı) — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 105 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 24 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 22 ადამიანი ცხოვრობს.
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა სათლელი.
სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
მძინარენი (ფილმი)
მძინარენი (Sleepers) — ბარი ლევინსონის ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: კევინ ბეიკონი, დასტინ ჰოფმანი, რობერტ დე ნირო, ბრედ პიტი და სხვები. ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო ორიგინალური მუსიკის კატეგორიაში.
ფილმის შესახებ
60-იანი წლების ნიუ-იორკის კვარტალი „ჯოჯოხეთური სამზარეულო“ ის ადგილი იყო სადაც მაფიოზები და მღვდლები მართავდნენ საზოგადოებას. ამ კვარტალში გაიზარდა ოთხი მეგობარი, რომლებიც მოულოდნელად შეეჯახნენ სასტიკ რეალობას. ერთი შეცდომის გამო ბიჭების ნაწილმა თავი ამოჰყო ციხეში, სადაც მათ დაცვა სასტიკად ექცეოდა. წლების შემდეგ მეგობრებმა გადაწყვიტეს, შური იძიონ მოძალადეებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1996 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ბარი ლევინსონის ფილმები
ბელმოპანი
ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 76 მეტრზე. გაშენებულია მდინარე ბელიზის აღმოსავლეთ ნაპირზე. მისგან 80 კილომეტრში (50 მილი) მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი ქალაქი და ყოფილი დედაქალაქი ბელიზი, რომელიც 1961 წელს ქარიშხალმა დაანგრია. უკვე 1970 წელს, დედაქალაქი ბელმოპანში იქნა გადმოტანილი, აიგო სახელმწიფო დაწესებულებების შენობები. სწორედ ამ წელს მიენიჭა ბელმოპანს ქალაქის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:ბელიზის ქალაქები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის დედაქალაქები კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის დედაქალაქები
Chicago (ჯგუფი)
Chicago — როკ-ჯგუფი, რომელიც 1967 წელს ჩამოყალიბდა ქალაქ ჩიკაგოში. თავდაპირველად ჯგუფი იყო პოლიტიკურ მოვლენებზე გამახვილებულ ტექსტებზე ორიენტირებული, ხშირად - ექსპერიმენტული როკ კოლექტივი, რომელიც მოგვიანებით უფრო მშვიდ მუსიკალურ ტონებს გაჰყვა. მას ჰქონდა არაერთი პოპულარული სიმღერა, ლირიკული ბალადების სახით. დღესდღეობით, ჩიკაგო არის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი აშშ პოპ-როკ კოლექტივი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები კატეგორია:1967 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
Lasioglossum tenkeanum
Lasioglossum tenkeanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
tenkeanum
ისლანდიური სახელი
მახასიათებლები
ტრადიციული ისლანდიური სახელის მახასიათებელია (საკუთარ სახელთან ერთად) პატრონიმის გამოყენება და ძალიან იშვიათად გვარის გამოყენება. ისლანდიელების უმრავლესობას (აგრეთვე უცხოელებს, რომლებმაც მიიღეს ისლანდიის მოქალაქეობა) აქვთ მხოლოდ სახელი და პატრონიმი. ადამიანის მიმართვის ან ხსენების დროს გამოიყენება მხოლოდ სახელი, იმისდა მიუხედავად მიმართავენ თუ არა საუბრისას მოცემულ ადამიანს „თქვენობით“ ან „შენობით“. პატრონიმი თავის მხრივ წარმოადგენს რთულ კონსტრუქციას, შედგება მამის სახელისგან ნათესაობით ბრუნვაში და სიტყვისგან „შვილი" (son) — კაცებისათვის — ან „ქალიშვილი" (dóttir) — ქალებისათვის. მაგალითად: ლეიფურ ერიქსონი (Leifur Eiriksson), სნორი სტურლუსონი (Snorri Sturluson) და ჰალბერა სორდარსდოტირი (Hallbera Þórðardóttir).
ზოგჯერ პატრონიმის ნაცვლად გამოიყენება მატრონიმი — დედის სახელისაგან წარმოებული ფსევდონომი, ან ორივე ერთად, მაგალითად: დაგურ ბერგტურსონ ეგერტსონი.
გვარები
გვარები ისლანდიელების ძალიან ცოტა რაოდენობას აქვს. ქორწინების დროს მეუღლეების სახელები არ იცვლება, თუ ცოლი არ გადადის მეუღლის გვარზე - იმ იშვიათ შემთხვევაში თუ მას აქვს გვარი.
საინტერესო ფაქტები
მომღერალ ბიორკს არ აქვს გვარი, მისი სრული სახელია ბიორკ გუდმუნდსდოტირი, რაც ნიშნავს გუდმუნდის ქალიშვილს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სახელები
შუა სბა
შუა სბა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი), მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სბის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1740 მეტრი, ჯავიდან 44 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:როკის თემის სოფლები
პეტრაკოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
პეტრაკოვო (Петраково) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ვისოკოვის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ძვ. წ. 698
გარდაიცვალნენ
*
შუშითა
შუშითა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი), მდებარეობს მდინარე ლიახვის  ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი, ჯავიდან 5 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხვწის თემის სოფლები
ამჯად ჯაიმუხა
ამჯად ჯაიმუხა (დ. მაისი, 1962?) — იორდანიელი ისტორიკოსი, ფილოლოგი და პუბლიცისტი, წარმოშობით ჩერქეზი. ავტორი წიგნებისა კავკასიის, განსაკუთრებით ჩერქეზული და ჩეჩნური, კულტურისა და ფოლკლორის შესახებ. ჩერქეზული ენციკლოპედიის (ინგ. Circassian Encyclopaedia, M. Mamser, 2009) თანახმად, ჯაიმუხა შეიძლება ჩაითვალოს ჩერქეზულ საკითხებში ბოლო დროის ყველაზე მნიშვნელოვან ავტორად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1962
Vae victis
მინი| „Vae victis!“ პოლ ლეჰუგერის ილუსტრაცია, 1886 წ. Vae victis (ლათინურად ნიშნავს „ვაი დამარცხებულს” ან „ვაი დაპყრობილს”. ) — ფრაზა გულისხმობს იმას, რომ ბრძოლაში დამარცხებულები მთლიანად თავიანთ დამპყრობლებზე არიან დამოკიდებულნი და არ უნდა ელოდონ შეწყალებას.
არსებული ცნობების თანახმად, ძვ. წ. 390 წელს გალების არმიამ ბრენუსის მეთაურობით შეუტია რომს და დაიპყრო მთელი ქალაქი, გარდა კაპიტოლიუმის ბორცვისა. ბრენუსს ბორცვისთვის ალყა ჰქონდა შემორტყმული მანამ, სანამ რომაელებმა გამოსასყიდის გადახდა არ შესთავაზეს ქალაქის დასახსნელად. მან 329კგ ოქრო მოითხოვა და რომაელებიც დასთანხმდნენ ამ პირობას. გალებმა თავად უზრუნველყვეს სასწორი და საწონები, მაგრამ რომაელებმა ბრენუსს შესჩივლეს, რომ ისინი გაყალბებული იყო. საპასუხოდ ბრენუსმა ხმალი აიღო, სასწორის პინაზე დააგდო და წამოიძახა: „Vae victis!“ ამგვარად, რომაელებს კიდევ უფრო მეტი ოქროს მოტანა დასჭირდათ.
ცნობები
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:სამართლიანობა კატეგორია:ლათინური იურიდიული ტერმინოლოგია კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები კატეგორია:ძვ. წ. 390 კატეგორია:იდიომები
ძვ. წ. 699
გარდაიცვალნენ
*
Trouble (სიმღერა)
სიმღერა აგებულია ფორტეპიანოზე და ბალადის სტილშია დაწერილი. სინამდვილეში, მის შექმნას და დამუშავებას დიდი დრო დასჭირდა. თავდაპირველად, 1999 წლის სექტემბერში ჯგუფმა ჩაწერა ვერსია, რომელიც აგრესიული ვოკალითა და გიტარის სწრაფი რიფებით გამოირჩეოდა. ნოემბერში მას დაემატა ფორტეპიანო. საბოლოოდ, მისი ტემპი შეანელეს, დაამატეს გიტარის ახალი სოლო და პერკუსია.
მუსიკალური ვიდეოები
ჯგუფმა გადაიღო სიმღერის ორი მუსიკალური ვიდეო, ბრიტანეთისათვის და აშშ-სთვის. ბრიტანული ვერსიის რეჟისორია სოფი მალერი, რომელიც თანამშრომლობდა ჯგუფებთან No Doubt, Eurythmics და ბლური. კლიპში კრის მარტინი დაბმულია სკამზე და იყინება. დანარჩენი წევრები ასევე მონაწილეობენ კლიპში - ისინი მას სხვა სკამზე აბამენ.
2001 წლის ოქტომბერში გამოვიდა კლიპის აშშ ვერსია. მისი ავტორია ტიმ ჰოუპი, რომელსაც ეკუთვნის სიმღერის Don't Panic კლიპი. შესაბამისად, ეს კლიპიც მსგავს სტილშია გადაღებული - სიურეალისტური გრაფიკით, რომელშიც არის აპლიკაციური ანიმაციის ელემენტები, თუმცა ამჯერად ჯგუფის წევრებს საკუთარი სხეულები აქვთ და არა - აპლიკაციური.
2002 წლის MTV-ს ვიდეო ნამუშევრების დაჯილდოების ცერემონიაზე ტიმ ჰოუპმა ამ კლიპით მიიღო პრიზი საუკეთესო მხატვრული რეჟისორული ნამუშევრისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:2000 წლის სინგლები კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები კატეგორია:Coldplay-ს EP-ები კატეგორია:2001 წლის EP-ები კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
შუა ერმანი
შუა ერმანი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ერმანისწყლის (დიდი ლიახვის სისტემა) ხეობაში. ზღვის დონიდან 2220 მეტრი, ჯავიდან 47 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ედისის თემის სოფლები
გალუას თეორია
გალუას თეორია — უმაღლესი ხარისხის ერთუცნობიანი (*) სახის ალგებრული განტოლების თეორია, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა ევარისტ გალუამ. გალუას თეორემა ადგენს (*) სახის განტოლების ამოხსნის საზოგადოდ უფრო დაბალი ხარისხის სხვა ალგებრულ განტოლებათა ჯაჭვის ამოხსნაზე დაყვანის პირობებს. რადგანაც ორწევრა განტოლების ამონახსნი არის რადიკალი, ამიტომ (*) ამოიხსნება რადიკალებში, თუკი შესაძლებელია მისი დაყვანა ორწევრა განტოლებათა ჯაჭვამდე. უძველესი დროიდან არის ცნობილი, რომ განტოლება ამოიხსნება ფორმულით; განტოლება რომელზედაც დაიყვანება ნებისმიერი მესამე ხარისხის განტოლება, ამოიხსნება კარდანოს(1545) ფორმულით: მეოთხე ხარისხის განტოლება პირველად მოგვცა ფერარიმ(XVI). მეხუთე ხარისხის განტოლებაზე ბევრი იმუშავეს მაგრამ ის ლიუვილმა შემთხვევით აღმოაჩინა გალუას ნაშრომებში. ამ მიზნით გალუამ შემოიტანა ჯგუფთა თეორია რიგი ფუნდამეტური ცნება და გამოიკვლია ღრმა კავშირი განტოლებას და ჩასმათა ჯგუფის თვისებებს შორის. შემდგომში გალუას თეორემა განავითარეს და განაზოგადეს მრავალი მიმართულებით. თანამედროვე გაგებით, გალუას თეორემა არის თეორია, რომელიც ამა თუ იმ მათემატიკური ობიექტებს შეისწავლის მთი ავტომორფიზმების ჯგუფების საფუძველზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯგუფების თეორია
ძვ. წ. 700
გარდაიცვალნენ
*
საჭადრაკო ოლიმპიადა 2000
28 ოქტომბერი - 12 ნოემბერი 2000 სტამბოლი, თურქეთი
სტამბოლში რუსებს ახალი მეტოქე გამოუჩნდათ გერმანელების სახით. რუსებმა მხოლოდ 12 ტურის შემდეგ მოახერხეს ორი ქულით დაწინაურება და მშვიდად დაამთვრეს ბოლო ორი მატჩი ფრედ. კვლავ იბრძოდა საპრიზო ადგილისათვის საქართველოს ნაკრები, მაგრამ ისევ გაუმართლებელმა დამარცხებებმა (შვედებთან და ინდოელებთან 1,5-2,5, ნიდერლანდელებთან კი 0,5-3,5) მხოლოდ მეექვსე ადგილზე დატოვეს ჩვენი გუნდი.
ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 126 ნაკრები გუნდი. ტურნირი ჩატარდა შვეიცარიული სისტემით 14 ტურად. 11.🇺🇿, 12., 13.🇲🇰, 14.🇧🇬, 15.🇵🇱, 16.🇫🇷, 17.🇦🇲, 18.🇧🇦, 19.🇵🇭, 20.🇬🇷, 21., 22.🇨🇺, 23.🇪🇸, 24., 25.🇪🇪, 26.🇺🇸, 27., 28.🇸🇰, 29.🇨🇦, 30., 31.🇱🇹, 32.🇧🇾, 33.🇳🇱, 34.🇱🇻, 35.🇲🇩, 36.🇦🇺, 37.🇻🇳, 38.🇧🇷, 39.🇨🇿, 40.🇸🇬, 41.🇰🇿, 42.🇸🇪, 43., 44.🇮🇩, 45.🇫🇮, 46.🇦🇿, 47., 48., 49.🇰🇬, 50.🇪🇬, 51.🇮🇪, 52.🇳🇴, 53.🇦🇷, 54.🇧🇪, 55.🇮🇸, 56.🇮🇹, 57.🇨🇱, 58.🇧🇩, 59.🇹🇲, 60.🇦🇹, 61.🇮🇷, 62.🇹🇷, 63.🇲🇦, 64.🇲🇾, 65.🇵🇪, 66.🇹🇷-2, 67., 68.🇪🇨, 69.🇦🇩, 70.🇿🇦, 71.🇹🇳, 72.🇻🇪, 73., 74.🇱🇺, 75.🇵🇾, 76.🇲🇲, 77.🇲🇽, 78.IBCA, 79.🇵🇰, 80.🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿, 81.🇨🇷, 82.🇶🇦, 83.🇨🇴, 84., 85.🇮🇶, 86.🇸🇾, 87.🇳🇿, 88.🇯🇵, 89.🇵🇷, 90.🇿🇲, 91.🇺🇾, 92.🇸🇻, 93.🇿🇼, 94.🇱🇰, 95.🇺🇬, 96.🇦🇱, 97.🇨🇾, 98.🇧🇴, 99.🇾🇪, 100.🇱🇮, 101.🇧🇧, 102.🇯🇲, 103.🇰🇪, 104.🇸🇷, 105.🇭🇳, 106.🇧🇼, 107., 108., 109.🇳🇦, 110.🇲🇹, 111.🇲🇨, 112.🇲🇴, 113.🇭🇰, 114., 115.🇪🇹, 116.🇵🇦, 117.🇯🇪, 118.🇹🇹, 119.🇸🇲, 120.🇧🇲, 121.🇧🇳, 122.🇸🇨, 123., 124.🇬🇬, 125.🇻🇮, 126.🇷🇼.
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
ალექსანდრე ხალიფმანი 4,5 (+2=5-2), ალექსანდრე მოროზევიჩი 7,5 (+5=5-0), პიოტრ სვიდლერი 4,5 (+2=5-1), სერგეი რუბლევსკი 7 (+4=6-0), კოსტანტინ საკაევი 7 (+5=4-0), ალექსანდრ გრიშუკი 7,5 (+5=5-0).
არტურ იუსუპოვი 8,5 (+5=7-0), რობერტ ჰიუბნერი 6,5 (+3=7-1), რუსტემ დაუტოვი 8,5 (+7=3-1), კრისტოფერ ლუტცი 5,5 (+2=7-0), კლაუს ბიშოფი 4,5 (+2=5-0), ტომას ლუთერი 3,5 (+2=3-1).
ვასილი ივანჩუკი 9 (+4=10-0), რუსლან პონომარიოვი 8,5 (+6=5-0), ვლადიმირ ბაკლანი 5,5 (+2=7-0), ვიჩესლავ ეინგორნი 5 (+3=4-0), ოლეგ რომანიშინი 4 (+1=6-1), ვადიმ მალაჰატკო 3,5 (+2=3-2).
საქართველოს ნაკრების შედეგები
ზურაბ აზმაიფარაშვილი 6 (+3=6-1), გია გიორგაძე 5,5 (+2=7-1), ზურაბ სტურუა 7,5 (+5=5-1), გიორგი ყაჭეიშვილი 4,5 (+3=3-4), თამაზ გელაშვილი 5,5 (+4=3-1), ბაადურ ჯობავა 5 (+5=0-2).
საუკეთესო პერფორმანსი
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"|მეორე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მესამე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეოთხე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
რესურსები ინტერნეტში
34
მერლანგი
მერლანგი (Merlangius merlangus) — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 30-35 სმ-ს აღწევს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში, ევროპის სანაპიროებთან; შავ ზღვაში 1 ქვესახეობაა. მერლანგი ბინადრობს სანაპირო ზონაში. რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვირთევზასნაირნი
მანდერა
მანდერა (Mandera) — ქალაქი კენიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ პროვინციაში. ქალაქი მდებარეობს ეთიოპიისა და სომალის საზღვრებთან ახლოს. 1999 წლის მონაცემებით მანდერის მოსახლეობა შეადგენს 30,433 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კენიის ქალაქები
Lasioglossum tenue
Lasioglossum tenue — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1913 წელს.
სქოლიო
tenue
უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — წარმოადგენს უკრაინას საერთაშორისო ტურნირებზე და შეხვედრებზე ფეხბურთში. ნაკრების კონტროლს და ხელმძღვანელობას ახორციელებს უკრაინის ფეხბურთის ასოციაცია. ნაკრების ყველაზე დიდ მიღწევას დღემდე წარმოადგენს 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალში გასვლა, გუნდის მაშინდელი მთავარი მწვრთნელის ოლეგ ბლოხინის ხელმძღვანელობით.
2019 წლის 25 ივლისის მონაცემებით ფიფა-ს რეიტინგში იკავებს 25-ე ადგილს, შესაბამისად 15-ე ადგილს ევროპის ქვეყნების ეროვნულ ნაკრებთა შორის.
ნაკრების ყველა დროის სტატისტიკა
ქვემოთ მოყვანილია უკრაინის ნაკრების ყველა დროის სტატისტიკა 2019 წლის 10 ივნისის მონაცემებით.
ყველაზე მეტი მატჩი
2019 წლის 22 იანვრის მონაცემებით
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:უკრაინის ფეხბურთი
ძვ. წ. 701
გარდაიცვალნენ
*
Dandelion (სიმღერა)
Dandelion — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლზე We Love You 1967 წელს გამოიცა. შეტანილია ჯგუფის კრებულებში Through the Past, Darkly (Big Hits Vol. 2), More Hot Rocks (Big Hits & Fazed Cookies), Singles Collection: The London Years და Rolled Gold+: The Very Best of the Rolling Stones.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები
პლიუშჩევო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
პლიუშჩევო (Плющево) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ვისოკოვის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 31 ადამიანს შეადგენდა.
ბალი
ბალი (Prunus avium) — ქლიავის გვარის ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ხე ინტენსიურად იზრდება (სიმაღლე 15-20 მ-მდე), აქვს მორიგეობით განლაგებული ტოტები და სწორი, მაღალი შტამბი. ფოთოლი მოგრძო ელიფსური ფორმისაა, ყვავილი თეთრი, ქოლგებად შეკრებილი, ნაყოფი კურკიანა — მომრგვალო ან გულისებრი, სხვადასხვა შეფერილობის (ყვითელი, ვარდისფერი, წითელი და შავი).
ნაყოფის რბილობი წვნიანია, კურკას ცუდად ეცვლება და სიმკვრივის მიხედვით იყოფა ბიგაროებად (მკვრივი რბილობი) და გინებად (ნაზი რბილობი). ამ უკანასკნელს განეკუთვნება უმთავრესად საქართველოში გავრცელებული ბლის ადგილობრივი ჯიშები. ბალს მყნობით ამრავლებენ (ამონაყარს არ იძლევა; გამონაკლისია ქართული ბალი), საძირეებად იყენებენ ბალამწარას, ბალღოჯსა და ბლის კულტურული ჯიშების თესლნერგებს.
Sphinctomyrmex myops
Sphinctomyrmex myops — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Sphinctomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
ბალი
ბალი კულტივირებულია მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში. საქართველოში ბალი გავრცელებულია მეხილეობის ყველა რაიონში და კურკოვანი კულტურების ნარგაობათა 72%-ს შეადგენს. იგი ზომიერი კლიმატის, სინათლის მოყვარული მცენარეა. მაღალხარისხოვან მოსავალს იძლევა ნეშომპალაკარბონატულ ან ლამიან ნიადაგებზე. ხელსაყრელ პირობებში ყოველწლიურად მსხმოიარობს, საშუალო მოსავლიანობა 50-60 ც/ჰა.
Sphinctomyrmex myops
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბალი
ბალი საადრეო ხილია (მწიფდება მაისსა და ივნისში), ნაყოფი შეიცავს 10-15% შაქარს (გლუკოზა, ფრუქტოზა, ნაკლებად საქაროზა), 0,2-1,1% მჟავას (უმთავრესად ვაშლისას), C ვიტამინსა და კაროტინს. იყენებენ სუფრის ხილად, კომპოტის, მურაბისა და წვნის დასამზადებლად. საქართველოში ფართოდაა ცნობილი ნაპოლეონის ვარდისფერი, მარკის ადრეულა, დროგანის ყვითელი, აგრეთვე ადგილობრივი ჯიშები — ჭოპორტულა, კახაბალი, ძუძუბალი. დარაიონებული ჯიშებია თათრული შავი, ხარისგულა და დროგანის ყვითელი. ეს უკანასკნელი უხვმოსავლიანი, საკმაოდ ყინვაგამძლე, საკონსერვო დანიშნულების საგვიანო ჯიშია და საქართველოში გავრცელების მიხედვით ბლის ნარგაობის 42,2%-ს შეადგენს. ბალი ავადდება გომოზით, ნაყოფის სიდამპლით. მავნებელთაგან აზიანებს ალუბლის ბუზი, ალუბლის ბუგრი და რინქიტი.
სქოლიო
კატეგორია:ხეხილი კატეგორია:კურკოვანები კატეგორია:ქლიავი
Tattoo You
Tattoo You — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის 16-ე ბრიტანული და 18-ე ამერიკული სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1981 წელს. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Rolling Stones.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - ჯეგერი/რიჩარდსი, გარდა აღნიშნულისა:
სქოლიო
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის ალბომები კატეგორია:1981 წლის ალბომები კატეგორია:Rolling Stones Records-ის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები The Glimmer Twins-ის პროდიუსერობით
ზემო გალი
ზემო გალი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (პირველი გალის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ერისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 100 მ, გალიდან 8 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:პირველი გალის თემის სოფლები
ყოლა
ყოლა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (ქეშელთის თემი), მდებარეობს მდინარეების ჯეჯორისა და ქეშელთის წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ქეშელთის (დიდი ლიახვის  სისტემა) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ჯავიდან 20 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქეშელთის თემის სოფლები
ისლანდიის პასპორტი
მინი|მარჯვნივ|ისლანდიის პასპორტის წეინა გარეთა ყდა ისლანდიის პასპორტს იყენებენ ისლანდიის მოქალაქეები საზღვარგარეთ მოგზაურობის დროს.
ისლანდიის პასპორტის აღწერა
ისლანდიის პასპორტი ლურჯი ფერისაა, პასპორტის ზემოთა ნაწილში სამ ხაზად წერია:*ÍSLAND — ICELAND — ISLANDE*, შუა ნაწილში გამოსახულია ისლანდიის გერბი, გების ქვემოთ სამ ხაზად წერია *VEGABRÉF — PASSPORT — PASSEPORT*, შემდეგ ბიომეტრიული პასპორტის ლოგო.
ინფორმაციის გვერდი პასპორტში
ისლანდიურ პასპორტში შედის შემდეგი მონაცემები:
უვიზო მიმოსვლა
ისლანდიას აქვს ხელშეკრულებები 146 ქვეყანასთან უვიზოდ მიმოსვლაზე, რაც ნიშნავს, რომ ისლანდიის მოქალაქეებს შეუძლიათ მოგზაურობა 146 ქვეყანაში მოკლევადიანი ვიზიტით, როგორც ტურისტები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდია კატეგორია:პასპორტები კატეგორია:პასპორტები ქვეყნების მიხედვით
მითჰუნ ჩაკრაბორტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოელი მსახიობები კატეგორია:ბოლივუდის მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
Sphinctomyrmex nigricans
Sphinctomyrmex nigricans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Sphinctomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ხოძი
ხოძი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდებარეობს ხარულის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2000 მეტრი, ჯავიდან 45 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ედისის თემის სოფლები
ვენესუელის გეოგრაფია
მინი|270პქ|ვენესუელა, სატელიტური ფოტო მინი|270პქ|[[ბოლივარის პიკი]] მინი|270პქ|[[ანხელი]]
მინი|270პქ|[[ორინოკოს დელტა]] მინი|270პქ|ვენესუელის მცენარეული საფრის რუკა ვენესუელა (Venezuela) — ქვეყანა სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით აკრავს კარიბის ზღვა და ატლანტის ოკეანე. დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება კოლუმბია (2,050 კმ) სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბრაზილია (2,200 კმ), აღმოსავლეთით გაიანა (743 კმ). ფართობი — 916,445 კმ². მოსახლეობა დაახლოებით 29 105 632 კაცი.
საზღვრების საერთო სიგრძეა 4993 კმ. სანაპირო ხაზისა – 2,800 კმ. ვენესუელის ჩრდილოეთ-დასავლეთი და ჩრდილოეთი ნაწილი უჭირავს ანდების სისტემას – სიერა-დე-პერიხისა (სიმაღლე 3540 მ-მდე) და კორდილიერა-დე-მერიდის (ბოლივარის პიკი, 4981) ქედებს (მათ შორის არის მარაკაიბოს ღრმული და ტბა) და კარიბის ანდებს; ცენტრალურ ნაწილში ორინოკოს ვაკეებია (ლიანოსი), სამხრეთ-აღმოსავლეთში – გვიანის ზეგნის ამაღლებული ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილი.
გეოგრაფიული კოორდინატები: 8°N, -66°W
რელიეფი
რელიეფში მკვეთრად გამოიყოფა ოთხი რეგიონი: მარაკაიბოს დაბლობი, ანდები, ლიანოსი და გვიანის ზეგანი.
მარაკაიბოს დაბლობის ფსკერი ოვალური ფორმისაა, რომელიც სამივე მხრიდან ჩაკეტილია მთებით, ხოლო ჩრდილოეთით გახსნილია კარიბის ზღვისკენ. დაბლობის ყველაზე დადაბლებული მონაკვეთი უკავია მარაკაიბოს ტბას. ტბის დასავლეთი და სამხრეთი ნაწილები დაჭაობებულია. ტბის მიდამოებში განვითარებულია სოფლის მეურნეობა, ასევე ნავთობის მოპოვება.
ვენესუელის დასავლეთ ნაწილში (კოლუმბიის საზღვართან) ვრცელდება სიერა-დე-პერიხის ქედი, რომელიც წარმოადგენს მარაკაიბოს ტბის აუზისა და მდინარე სეზარის წყალგამყოფს. ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში გადაჭიმულია კორდილიერა-დე-მერიდის ქედი, რომელზედაც აღმართულია ვენესუელის უმაღლესი მწვერვალი ბოლივარის პიკი (4981 მ). ლიანოსი წარმოადგენს საკმაოდ ვრცელ ტროპიკული სავანებით დაფარულ ვაკეს, რომელიც იკავებს ვენესუელის ცენტრალურ ნაწილს და რომელიც განფენილია მდინარე ორინოკოს მარცხენანაპირეთში. ფართობი 300 000 კმ². მაღალი ლიანოსი მთისწინეთია, რომელიც ამაღლებულია 100-იდან 200 მ-მდე. შემოსილია სავანითა და ფოთოლმცვივანი ტყით. აქვეა დაბალი ლიანოსი, რომელიც წვიმების დროს იტბორება. ლიანოსი უკიდურეს აღმოსავლეთში გადადის დაჭაობებულ სანაპიროსა და ორინოკოს დელტაში.
გვიანის ზეგანი ვრცელდება ორინოკოსა (ჩრდილოეთით) და ამაზონის (სამხრეთით) დაბლობებს, ანდებსა (დასავლეთით) და ატლანტის ოკეანეს (აღმოსავლეთით) შორის. წარმოადგენს სამხრეთ ამერიკის ბაქნის შვერილს. აგებულია უმთავრესად არქეული მეტამორფული ქანებით, რომლებიც ზოგან პროტეროზოური კვარციტული ქვიშაქვებითა და დანალექი საფრის კონგლომერატებითაა დაფარული. რელიეფში ჭარბობს ცოკოლიანი დენუდაციური ვაკეები, რომლებზეც ცალკეული მწვერვალებია აღმართული. ზეგნის ცენტრალური ნაწილი მთაგორიანია, გვხვდება ქვიშაქვებით აგებულა ციცაბო ფერდობებიანი მაგიდა პლატოები – ტეპუი, რომლის კალთებიდან ეშვება არაერთი მაღალი წყალვარდნილი.
ვენესულის მეზორელიეფური ფორმებიდან გამოსაყოფია კანიონები. ანხელის წყალვარდნილის ძირში მდებარეობს ე.წ. „ეშმაკის კანიონი“. აღსანიშნავია ასევე მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ვიწრო და ღრმა კავასის კანიონი, რომელიც სიღრმეში 122 მ-ს აღწევს, ხოლო სიგანეში მხოლოდ 1.2 მ-ს. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ნაჩას კანიონი. მდინარის კანიონებს შეიცავს კორდილიერა-დე-მერიდის ქედი.
კლიმატი
ჰავა თითქმის მთელ ვენესუელაში სუბეკვატორულია, ცხელი. მაღალმთიანეთში არის ალპური ჰავა. ტერიტორიის დიდ ნაწილში მკვეთრად გამოიყოფა წვიმიანი სეზონები, რომელიც ვრცელდება მაისიდან ნოემბრამდე. გამოიყოფა ოთხი ჰორიზონტალური ტემპერატურული ზონა. ლიანოსზე საშუალო თვიური ტემპერატურები 25-იდან 29ºС-მდეა. ზღვის დონიდან 800-2000 მ-მდე ტემპერატურა 12°-იდან 25°C-მდეა. 2000-3000 მ სიმაღლეზე ტემპერატურა ეცემა 9-11°C-მდე. ნალექები 280 მმ-იდან ჩრდილო-დასავლეთით 2000-3000 მმ-მდე სამხრეთ-აღმოსავლეთით და კორდილიერა-დე-მერიდის ჩრდილოეთ კალთებზე. მაღალმთიანეთში (ზღვის დონიდან 4700 მ-მდე) მუდმივი თოვლია, ტემპერატურა უდრის 8°C-ს.
კარიბის ზღვის სანაპიროზე განვითარებულია ცხელი ჰავა, სადაც გაბატონებულია მშრალი ნიადაგი. აღნიშნული კლიმატური არე ვრცელდება მარაკაიბოს ჩრდილოეთ ნაწილიდან კარიბის ზღვის კუნძულებამდე. ზღვის დონიდან 600-800 მ სიმაღლეზე ტემპერატურა იცვლება 23-იდან 29°С-მდე. აღნიშნული კლიმატი კარგად არის გამოხატული ფალკონის შტატი. ორინოკოს დელტაში არის ცხელი და მშრალი კლიმატი.
შიგა წყლები
მდინარეთა ქსელი ხშირია, მიეკუთვნება უმთავრესად მდინარე ორინოკოს აუზს. მთავარი მდინარეა ორინოკო, რომელიც სათავეს იღებს სერა-პარიმის მთების დასავლეთ კალთებზე, გვიანის ზეგნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მდინარე ორინოკო ზემო დინებაში და მისი მარჯვენა შენაკადები ჭორომიანია და ქმნის ბევრ დიდ ჩანჩქერს. სიგრძე 2140 კმ. მიედინება გვიანის დაბლობზე, ერთვის ატლანტის ოკეანეს, სადაც ქმნის ფართო დელტას. ვენესუელის ფარგლებში ორინოკოს მთავარი შენაკადებია: ვენტუარი, არაუკა, აპურე, კარონი და სხვ. ორინოკოს გამოეყოფა მდინარე კასიკიარე, რომელიც კლასიკურ ბიფურკაციას ქმნის. ორინოკოს აუზსს მიეკუთვნება მდინარე ჩურუნი, რომელიც მსოფლიოს ყველაზე მაღალ წყალვარდნილს ქმნის.
ტბებიდან აღსანიშნავია მარაკაიბოსა და ვალენსიის ტბები. მარაკაიბოს ტბის სამხრეთ ნაწილში წყალი მტკნარია, ჩრდილოეთში – მომლაშო. მარაკაიბოს ნაპირები დაბალია და დაჭაობებული. საზრდოობს მრავალრიცხოვანი მდინარეებით, რომელთაგან უდიდესია კატატუმბო. მდინარე კატატუმბოს შესართავთან, მარაკაიბოს ტბაში წარმოიქმნება ატმოსფერული ფენომენი – კატატუმბოს ელვა.
ვალენსიის ტბას უკავია არაგუის ხეობის ნაწილი, რომელიც მიკრულია კარიბის ანდებთან. მდებარეობს 410 მ სიმაღლეზე. ფართობი 350 კმ², უდიდესი სიღრმე 39 მ. ბევრია კუნძული.
მდინარე კარონის კანიონში მდებარეობს გურის წყალსაცავი.