cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რიხარდ შტრაუსი
ანეკდოტები
1891 წლის მაისში შტრაუსს პნევმონიის მძიმე შემთხვევა ჰქონდა. ფელდაფინგში დასვენების დროს კრიტიკოს არტურ სეიდლს მისწერა: „სიკვდილი, შეიძლება, არც ისე ცუდი იყოს, მაგრამ მანამდე, მსურს „ტრისტანი“ ვიდირიჟორო.“
1948 წელს შტრაუსს მონტრეში ვაჟი, ფრანცი სტუმრობდა, რომელმაც უთხრა: „მამა, შეწყვიტე წერილების წერა და ჭირვეულობა, ეს კარგს არაფერს მოგიტანს. სჯობს, რამდენიმე ლამაზი სიმღერა დაწერო.“ რამდენიმე თვის შემდეგ კომპოზიტორს იქვე ფრანცის მეუღლე, ალისი ესტუმრა. წასვლამდე შტრაუსმა მაგიდაზე პარტიტურა დაუდო და უთხრა: „აი სიმღერები, რომლებიც შენმა ქმარმა შეუკვეთა.“ ეს მისი „უკანასკნელი ოთხი სიმღერა“ იყო.
ნეომარქსიზმი
ნეომარქსიზმი — ტერმინი, რომელიც ხშირად გამოიყენება მარქსიზმის სხვადასხვა სოციალურ-ფილოსოფიური მიმდინარეობების აღსანიშნავად. მათ შორის გამოირჩევა ფრანკფურტის სკოლა, მასთან მიმხრობილი პრაქსისის სკოლა. მათი არსებობის მიზანია შეცვალონ და გააფართოვონ მარქსისტული თეორია, შემატონ მას სხვა ინტელექტუალური ტრადიციების ელემენტები, ისეთების როგორიცაა, ფსიქოანალიზი ან ეგზისტენციალიზმი და ა.შ.
როგორც ფენომენი, იგი წარმოიშვა დასავლურ მარქსიზმში, მაგრამ დროთა განმავლობაში იგი გავრცელდა სხვა ქვეყნებშიც, მათ შორის სსრკ-ში. ნეომარქსიზმის ცნებები გახდა ახალი მემარცხენეების თეორიის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილი.
ისტორია
ნეომარქსიზმი წარმოიშვა მთელი რიგი პრობლემების თეორიული დამუშავების შედეგად. იმ პრობლემების, რომელზეც ტრადიციულმა მარქსიზმმა პასუხი ვერ გასცა. მათ შორის იყო პირველი მსოფლიო ომის მიმართ მემარცხენა პარტიათა პოზიციის საკითხი; საკითხი იმის შესახებ, თუ რატომ არ მოხდა სოციალისტური რევოლუციები დასავლეთ ევროპაში, განვითარებული შრომითი მოძრაობების მიუხედავად; რამ განაპირობა ამავე დროს ევროპაში ნაცისტური მოძრაობის აღზევება. ამ კითხვებმა სერიოზული თეორიული ძიებები გამოიწვია მარქსიზმის ფარგლებში და გამოიწვია ნეომარქსიზმის გაჩენა.
დ. ლუკაჩისა და ჟ. პ. სარტრის კონცეფციების კრიტიკით, ალტიუსერმა ხაზი გაუსვა გვიანდელი მარქსის ეპისტემოლოგიურ გარღვევას თავისი ანთროპოლოგიურად ორიენტირებული შეხედულებებსგან, რომელსაც 1845 წლამდე იზიარებდა. ალტიუსარმა განმარტა მარქსიზმი, როგორც „თეორიული ანტიჰუმანიზმი“.
არ არსებობს ფორმალური ნეომარქსისტული ორგანიზაციები. ასევე, არ არსებობს ნეომარქსიზმის მკაფიო დისციპლინალური ჩარჩო, რომელიც საშუალებას მისცემს მას ცალსახად განსხვავდებოდეს როგორც თანამედროვე "ორთოდოქსალური” მარქსიზმისგან, ასევე „პოსტმარქსიზმისგან“, რომელიც სტუდენტური რევოლუციებისა და 1960-იანი წლების სოციალური რეფორმების შემდეგ წარმოიშვა.
მიჩნეულია, რომ ნეომარქსიზმის უმეტესი დინება უარს აცხადებს შეიარაღებული რევოლუციების იდეაზე მოვლენების მეტად მშვიდობიანი განვითარების სასარგებლოდ - რევოლუციის იდეის შენარჩუნებით ძალადობაზე უარის თქმა. ნეომარქსისტები ასევე ცდილობენ ახალი ეკონომიკური მოდელების შექმნას კლასობრივი ბრძოლის ძირითადი კონცეფციების გარდაქმნით (მაგალითად, ჰანს-იურგენ კრალი).
ნეომარქსიზმის განვითარება თანამედროვე სამყაროში ხდება უფრო ფართო ინტელექტუალური მოძრაობის ფარგლებში, რომელსაც ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „კრიტიკულ თეორიას“.
ლიტერატურა
* კატეგორია:მარქსისტული თეორია კატეგორია:ფილოსოფიური სკოლები და ტრადიციები კატეგორია:ახალი მემარცხენეები კატეგორია:სოციალიზმის ტიპები
Anochetus pubescens
Anochetus pubescens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
მეხადირი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)
მეხადირი (Маҳадыр [მაჰადჷრ]; ყიფილი ნაკადული, ყოფილი მეჰადირ — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს, მაჰადირი) — სოფელი და თემის ცენტრი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე მეხადირის ზემოთში. ზღვის დონიდან 250 მ, გაგრიდან 28 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
მეხადირის თემში ასევე შედის სოფლები: ვაშლოვანი, ზეგანი, კლდიანი, მუხნარი.
ისტორია
სოფელი XIX საუკუნიდან ფიქსირდება წყაროებში. 1935 წელს გაგრის რაიონის პილენკოვოს ს/საბჭოდან სოფლების ზემო მაჰადირის, ქვემო მაჰადირის, ოტლუკის (თურქ. საბალახო, 1948 წლიდან სოფ. კლდიანი), ვოსემსოტსკოეს, ევდოკიმოვკას, როგოჟინოს გამოყოფით შეიქმნა მაჰადირის ს/საბჭო ცენტრით ქვემო მაჰადირში. 1948 წელს მაჰადირს ქართული სახელი ნაკადული ეწოდა. 1967 წელს ეწოდა მეჰადირი. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს მაჰადირ (Маҳадыр).
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 137 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მეხადირის თემის სოფლები
ფრანსუა ბუშე
ფრანცესკო ბუშე (François Boucher; დ. 29 სექტემბერი, 1703 — გ. 30 მაისი, 1770) — ფრანგი მხატვარი, როკოკოს სტილის მიმდევარი. ცნობილია მისი იდილიური და მგრძნობიარე ნახატები კლასიკურ თემაზე. მან აგრეთვე დახატა თავისი პატრონესის, მადამ დე პომპადურის რამდენიმე პორტრეტი.
ბიოგრაფია
ფრანსუა ბუშე დაიბადა პარიზში. მამამისი ნიკოლას ბუშე იყო თასმის დიზაინერი. 17 წლის ასაკში ბუშე მამამისმა მიაბარა ფრანსუა ლემუანს. სამი თვის შემდეგ მუშაობა დაიწყო გრავიორ ჟან-ფრანსუა კარსის სახელოსნოში. ოთხი წლის შემდეგ იგი სწავლობდა იტალიაში. იტალიიდან დაბრუნების შემდეგ 1731 წელს მიიწვიეს ფერწერისა და ქანდაკებების სამეფო აკადემიაში, როგორც ისტორიკოსი ფერმწერი და 1734 წელს მასწავლებელი გახდა.
1742–48 წლებში ეკავა მუსიკისა და ცეკვის სამეფო აკადემიის დეკორატორის თანამდებობა. 1755–70 წლებში იყო გობელენის მანუფაქტურის დირექტორი, 1761 წელს სამეფო აკადემიის რექტორი, ხოლო 1765 წელს დირექტორი.
ფრანსუა ბუშე გარდაიცვალა 1770 წლის 30 მაისს პარიზში. მისი სახელი გახდა ფრანგული როკოკო სტილის სინონიმი, მადამ დე პომპადურის ჩაცმის სტილის გამო.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1703 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1770
ცხამის წმინდა გიორგის ეკლესია
ცხამის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხამში მდებარე საფლაოს ტერიტორიაზე, აგებულია შუა საუკუნეებში.
ინტერიერში კედლები შებათქაშებული და შეთეთრებულია. იატაკი ქვის დიდი ფილებით არის დაგებული, საკურთხევლის იატაკი სოლეათი ერთი საფეხურითაა შემაღლებული. დგას ტრაპეზის ქვა. შებათქაშებულ-შეთეთრებულია აგრეთვე ფასადებიც. დეკორით ხაზგასმულია შესასვლელები და აღმოსავლეთი სარკმელი — დასავლეთ კარს თაღოვანი თავსართი ამშვენებს, ხოლო სამხრეთისას ასეთივე თავსართი პილასტრების თაროსფორმის მქონე კაპიტელებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ სარკმელს ფართო, მცენარეული ორნამენტით მოჩუქურთმებული თაღოვანი არშია შემოუყვება, რომელიც დაღარული ლილვით წარმოქმნილ სწორკუთხა ჩარჩოშია ჩასმული. კარნიზი პროფილში თაროსა და ლილვის ფორმისაა. ეკლესია გადახურულია კრამიტით. „საქალებოს“ კედლები ნაგებია ყორექვით, წყობა ქაოსურია. კარის საპირე და კედლების კუთხეები თლილი ქვითაა ამოყვანილი. შიგნიდან დასავლეთ კედელში ორი თაღოვანი ბუხარია, ხოლო ჩრდილო და სამხრეთი კედლების დასავლეთ ნაწილებში თითო სწორკუთხა ნიშაა გამოჭრილი, სამხრეთი კედლის ნიშა შედარებით პატარა ზომისაა და კუთხესთან უფრო ახლოს მდებარეობს. კარი სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია გაჭრილი, იგი ორივე მხრიდან არქიტრავულია. ეკლესიის სამხრეთით ოციოდე მეტრზე, სასაფლაოს ეზოში, არის დიდი კვადრებით ნაგები ძველი შენობის ნანგრევები. იკითხება მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთის ათიოდე მეტრი სიგრძის კედელი.
მეტეოზონდი
მოწყობილობები ჰაერის წნევის, ტენიანობის, ტემპერატურისა და სხვა მაჩვენებლების გამოკვლევის საშუალებას იძლევა. ბურთის გადაადგილების გაზომვებით შეიძლება სხვადასხვა სიმაღლეზე ჰაერის სისწრაფის გაგება. ინფორმაცია, როგორც წესი, გადაიცემა რადიოთი („რადიოზონდი“). რადიოს შემოღებამდე მეტეოზონდებზე ამაგრებდნენ მეტეოროგრაფებს, რომლებიც შემდეგ მიწაზე უნდა დაებრუნებინათ. თუ ბურთს უშვებენ მხოლოდ ჰაერის სისწრაფის გასაგებად, მაშინ მას უწოდებენ „პილოტ-ბურთს“.
სიმაღლის მეტეოზონდებს შეუძლიათ მიაღწიონ 30-40 კმ სიმაღლეს. აეროსტატების სიმაღლის რეკორდი შეადგენს 51 820 მ-ს (1972 წ., აშშ ). ხშირად მეტეოზონდები ამოუცნობი მფრინავი ობიექტი ჰგონიათ.
სქოლიო
კატეგორია:ჰაერნაოსნობა კატეგორია:აეროსტატები კატეგორია:მეტეოროლოგია
კვეზერელი-კოპაძე
საკუთარი სახელი კვეზერელი-კოპაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ჯეფ ლინი და The Beatles
thumb|right|ჯეფ ლინი და The Beatles-ის წევრები
The Beatles-ის გავლენა
ჯეფ ლინი The Beatles-ის მნიშვნელოვან გავლენას განიცდიდა. 1968 წელს ჯერ კიდევ ”Idle Race”-ის შემადგენლობაში მყოფი ჯეფ ლინი შეხვდა The Beatles-ს, როდესაც ისინი ქმნიდნენ ”თეთრ ალბომს” (”White Album”). წლების შემდეგ ლინი აღიარებს: ”იმ ოთახში ყოფნის განცდამ, სადაც იმყოფებოდნენ ოთხივე მათგანი, თითქმის სამი დღით გამიკრთო ძილი”.
კრიტიკოსები ხშირად ”Electric Light Orchestra”-ს ადარებენ The Beatles-ს და არც თუ იშვიათად აკრიტიკებენ კიდეც მათ ”The Beatles-ის” სტილის მითვისების მოტივით. ლინი კი თავის მხრივ აღიარებს, რომ ”The Beatles-ის” 1968-69 წლების პერიოდის ხმოვანებამ დიდი გავლენა იქონია მასზე, როგორც სიმღერების ავტორზე და ის, რომ მას ადარებენ The Beatles-ს - ესაა მისთვის არა საძრახისი, არამედ პირიქით - ”უდიდესი კომპლიმენტი”.
ჯორჯ ჰარისონთან ერთად
ლინი ძალიან მჭიდროდ მუშაობდა ჰარისონთან 1980-იანი წლების ბოლოს. 1987 წელს მან არა მარტო პროდიუსერობა გაუწია ჰარისონის ალბომს Cloud Nine, არამედ როგორც მუსიკოსმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო ალბომის შექმნაში, სადაც თანაავტორიცაა სამი კომპოზიციისა: "That's What It Takes", "This Is Love" და "When We Was Fab". სანამ ჰარისონი გამოუშვებდა მესამე და საბოლოო სინგლს "This Is Love", მისმა ჩამწერმა კომპანიამ თხოვნით მიმართა ჰარისონს, გაეკეთებინა B გვერდის ჩანაწერიც ამ სინგლისათვის. გადაწყვიტა რა, რომ სჭირდებოდა დახმარება, ჰარისონმა შეიკრიბა თავისი მეგობარი მუსიკოსები და ამას მოჰყვა ძველი ვარსკვლავებით დაკომპლექტებული ახალი როკ-თანავარსკვლავედის ჩამოყალიბება სახელწოდებით ”Traveling Wilburys”. ასე გახდა ჯეფ ლინი ჯორჯ ჰარისონთან ერთად ახალი სუპერჯგუფის წევრი, სადაც შედიოდა კიდევ სამი ცნობილი მუსიკოსი: ბობ დილანი, ტომ პეტი და როი ორბისონი. თვით ჰარისონმა და ლინმა კი თავიანთ თავზე აიღეს ალბომში შემავალი კომპოზიციების ავტორობა, რომელთა შორისაც არიან ცნობილი ჰიტები: "Handle with Care", "Wilbury Twist" და "End of the Line".
პოლ მაკ-კარტნისთან ერთად
ჯორჯ მარტინი და ჯეფ ლინი თანაპროდიუსერები არიან პოლ მაკ-კარტნის 1997 წლის ალბომისა სახელწოდებით ’’Flaming Pie’’. 1997 წლის მაისში განოცემისთანავე ამ ალბომს დიდი კრიტიკული რეაქცია მოჰყვა და ის ჩათვალეს მაკარტნის საუკეთესო ნამუშევრად 1982 წელს გამოშვებული ’’Tug of War’’ ალბომის შემდეგ. ინგლისისა და შეერთებული შტატების ჩარტებში ახალმა ალბომმა მეორე პოზიციას მიაღწია და ეს იყო 1982 წლის შემდეგ პირველი შემთხვევა, როდესაც მაკარტნის ალბომი საუკეთესო ათეულში შევიდა. ორივე ქვეყანაში მისმა გამოჩენამ პირველსავე კვირას გამოიწვია მსმენელის აღტაცება.
Brainwashed
ჰარისონმა მუშაობა მის უკანასკნელ ალბომზე Brainwashed დაიწყო მის მიერ დაწერილი კომპოზიციით "Any Road" ჯერ კიდევ 1988 წელს, მაშინ, როდესაც ის იღებდა მუსიკალურ ვიდეოს ალბომ Cloud Nine-ში შესული სიმღერისათვის "This Is Love". მზადება ახალი ალბომისთვის გაგრძელდა მთელი 15 წლის მანძილზე. მას შემდეგ, რაც ჰარისონი გამოჯანმრთელდა მის სახლში 1999 წლის 30 დეკემბერს შევარდნილი ბოროტმოქმედის მაიკლ აბრამის მიერ დანით მიყენებული ჭრილობებისაგან, მან კონცენტრირება გადაიტენა ალბომის დროულ დასრულებაზე და თავისი იდეები, დაწყებული სიმღერების ხმოვანებიდან დამთავრებული ალბომის გარეკანამდე, გაუზიარა საკუთარ შვილს - დანი ჰარისონს. ეს ინფორმაცია შემდგომში მეტად ფასეული გახდა. 2001 წლის ბოლოსათვის, მას შემდეგ, რაც ჯორჯ ჰარისონი გარდაიცვალა ტვინის სიმსივნით, ჯეფ ლინმა და დანი ჰარისონმა დაასრულეს ალბომზე მუშაობა და გამოსცეს. ალბომმა არნახული ქება დაიმსახურა მუსიკალურ კრიტიკოსთა მხრიდან. AllMusic წერდა: ”Brainwahed არაა მხოლოდ წარმატება, ის ჰარისონის საუკეთესო ნამუშევარია”.
Concert for George
2002 წელს ჯეფ ლინმა მონაწილეობა მიიღო ჰარისონის ხსოვნისადმი მიძღვნილ გრანდიოზულ კონცერტში სახელწოდებით Concert for George (კონცერტი ჯორჯისათვის), რომელიც გაიმართა როიალ ალბერტ ჰოლში, ლონდონი. აქ მან შეასრულა ჯორჯ ჰარისონის ისეთი ცნობილი სიმღერები, როგორებიცაა: "The Inner Light", "I Want to Tell You" და "Give Me Love (Give Me Peace on Earth)", ხოლო ჯგუფ ”Petty and the Heartbreakers” ერთად - "Handle With Care". ის ამავე დროს იყო კონცერტის აუდიო პროდიუსერიც. მასში ჯეფ ლინთან ერთად მონაწილეობას იღებდნენ როკ მუსიკის ისეთი კორიფეები, როგორებიც არიან: ერიკ კლეპტონი, ტომ პეტი, პოლ მაკ-კარტნი, რინგო სტარი, ბილი პრესტონი და სხვ. მათთან ერთად სცენაზე მამის სიმღერებს ასრულებდა თვით ჯორჯ ჰარისონის შვილიც - დანი.
შემდგომში ეს კონცერტი, რომელიც გრძელდებოდა 2 საათზე მეტი ხნის განმავლობაში, საკონცერტო ფილმის სახით გამოიცა DVD დისკებზე.
სქოლიო
კატეგორია:Electric Light Orchestra კატეგორია:ჯეფ ლინი კატეგორია:The Beatles კატეგორია:ინგლისელი როკ-მუსიკოსები
უკამ მურსია (საფეხბურთო კლუბი)
უკამ მურსია (UCAM Murcia CF) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი, ქალაქ მურსიიდან. ჩამოყალიბდა 1999 წელს. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონ B-ს გათამაშებაში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ „ლა-კონდომინაზე“, რომელიც 6 500 მაყურებელს იტევს.
ისტორია
Universidad Católica San Antonio de Murcia Club de Fútbol (მურსიის წმინდა ანტონის კათოლიკური ეკლესიის საფეხბურთო კლუბი) დაარსდა 1999 წელს, 2000-2005 წლებში ასპარეზობდა ტერსერა დივიზიონში. პარალელურად 2004 წელს დაარსდა კლუბი „Club de Fútbol Los Garres“, რომელიც ტერსერა დივიზიონში პირველად 2008-09 წლების სეზონში გამოდიოდა, როგორც „Murcia Deportivo Club de Fútbol“. 2009 წელს, ბიზნესმენმა, რომელიც წარმოშობით მურსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ბენიახანიდან არის, შეიძინა კლუბი და გადაიტანა მშობლიურ ქალაქში. 1 წლის შემდეგ კლუბმა ისევ შეიცვალა ადგილმდებარეობა, ამჯერად სანგონერა-ლა-ვერდეში. 2011 წელს კლუბის ახალი მფლობელი გახდა „მურსიის წმინდა ანტონის კათოლიკური ეკლესია“.
2011–12 წლების სეზონის დასასრულს, „ორიუელას“ დარღვევების გამო დაქვეითების შედეგად „უკამ მურსია“ აღზევდა სეგუნდა დივიზიონ ბ-ში და დაიკავა მისი ადგილი. მომავალ სეზონში კლუბი ისევ დაქვეითდა მე-4 დივიზიონში, სადაც 1-ლი ადგილი დაიკავა და აღზევდა მე-3 დივიზიონში. 2014-15 წლების სეზონში, მე-2 ადგილზე გასვლის შემდეგ „უკამ მურსია“ აღსაზევებელ პლეი-ოფში დამარცხდა. „ატლეტიკ ბილბაოს“ მეორე გუნდთან.
2015–16 წლების სეზონში „უკამ მურსიამ“ სეგუნდა დივიზიონი ბ-ს ჯგუფ 4-ში დაიკავა პირველი ადგილი, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა რეალ მადრიდ კასტილია, 2 მატჩის ჯამში 4-3 და სეგუნდა დივიზიონში აღზევდა.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:უკამ მურსია (საფეხბურთო კლუბი)
საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ
საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ (The International Convention for the Safety of Life at Sea; შემოკლებით, სოლასი, SOLAS) ― საერთაშორისო საზღვაო ხელშეკრულება, რომელიც ადგენს მინიმალური უსაფრთხოებისა და უშისროების სტანდარტებს სავაჭრო ხომალდების კონსტრუქციებთან, ხელსაწყოებთან და ოპერაციებთან დაკავშირებით. საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის კონვენცია ხელმომწერ დროშის სახელმწიფოებს ავალდებულებს, რომ მათი დროშის ქვეშ მცურავი ხომალდები კონვენციით გათვალისწინებულ მინიმალურ სტანდარტებს აკმაყოფილებდნენ.
კონვენციის ამჟამინდელი ვერსია 1974 წლისაა და ცნობილია, როგორც სოლასი 1974, რომელიც 1980 წლის 25 მაისს შევიდა ძალაში. 2022 წლის აპრილისთვის 1974 წლის კონვენციას 167 კონტრაქტორი სახელმწიფო ჰყავს, რომელთა დროშების ქვეშ სავაჭრო ხომალდების 99% დაცურავს.
საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ სავაჭრო ხომალდების უშიშროების საკითხებთან დაკავშირებით ყველაზე მნიშვნელოვან საერთაშორისო ხელშეკრულებას წარმოადგენს.
მსოფლიოს ჩემპიონატი ფრენბურთში ვაჟთა შორის
1948 წლის კონგრესზე ფრენბურთის საერთაშორისო ფედერაციამ მიიღო გადაწყვეტილება ჩაეტარებინა მსოფლიოს ჩემპიონატი ვაჟთა გუნდებს შორის. ჩემპიონატის ჩატარების სისტემა ხშირად იცვლებოდა. 1960 წლამდე ჩემპიონატში უშვებდნენ ყველა მსურველ გუნდს, შემდეგ 24 გუნდს ვაჟთა და 16 - ქალთა ჩემპიონატში (1974 წლიდან ქალებშიც 24 გუნდი). ფრენბურთის განვითარებამ მოითხოვა შესარჩევი ტურნირების ჩატარებაც. გარდა გუნდების რაოდენობისა იცვლებოდა ჩემპიონატის ჩატარების სისტემაც. გამოყენებული იყო როგორც წრიული, ასევე შერეული სისტემებიც.
ჩემპიონები და პრიზიორები, ვაჟები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მონაწილეთა რაოდენობა ! s! style="background: #ddffdd;"|პირველი ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მეორე ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|მესამე ადგილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრენბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ფრენბურთში
წყლის ბაია
წყლის ბაია (Batrachium divaricatum) — მრავალწლიანი ბალახოვანი, ღია მწვანე ფერის მცენარეა, შიშველი ღეროებით. ყველა ფოთოლი წყალშია მოქცეული, მოყვანილობით — ნახევრად წრიული, 3–4 სმ სიგრძის, დაყოფილია ძალიან წვრილ, ძაფისებურ ნაკვთებად. ყვავილების დიამეტრი 10 მმ-ია. გვირგვინის ფურცლები მოყვითალოა ან თეთრი, უკუკვერცხისებური, ჯამზე თითქმის ორჯერ გრძელი. იზრდება მდგარ და ნელა მიმდინარე წყალში ტყის ზედა სარტყლამდე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, დასავლეთ ევროპას, შუა აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:ბაიასებრნი
Ты кто такой? Давай, до свидания!
'''Ты кто такой? Давай, до свидания!''' (შენ ვინ ხარ? აბა, კარგად!) — მეიხანა, ქცეული ინტერნეტ-მიმად.
ასრულებენ აზერბაიჯანელი მეიხანისტები და თალიშელი მომღერლები, ძმები ინტიგამ და ეხტირამ რუსტამოვები.
ისტორია
თავად ფრაზა „Ты кто такой? Давай, до свидания!“ მომდინარეობს თალიშელ ჟურნალისტ გილალ მამედოვის ვიდეორგოლიდან. მამედოვი მოგვიანებით დაპატიმრებული იქნა - როგორც უფლებათა დამცველი ლეილა იუნუსი თვლიდა, მთავრობას არ მოსწონდა მისი კომენტარი ევროვიზიაზე მილიონების უაზროდ ხარჯვაზე, მაშინ, როდესაც ასეთი მეიხანა უმოკლეს ვადაში პოპულარული გახდა. . თუმცა, სინამდვილეში, როგორც ოფიციალურად გამოაცხადეს, მამედოვი ჰეროინის შენახვის გამო იქნა დაპატიმრებული. .
ინტიგამ რუსტამოვის თქმით, მამედოვი არ არის ამ მეიხანის პირდაპირი ავტორი, მან მხოლოდ ვიდეო ატვირთა. .
პოპულარობა პოლიტიკურ სფეროში
2012 წლის აგვისტოში ქსელში გაჩნდა რგოლი, რომელშიც სიმღერის საკუთარ ვერსიას ასრულებენ სუფრასთან შეკრებილი ოპოზიციურად განწყობილი ქართველები. სიმღერის ამ ვარიანტს ისინი მიხეილ სააკაშვილს უძღვნიან. .
გავლენა რუსულ ესტრადაზე
სიმღერის პაროდია რეპერმა ტიმატიმ, კრიტიკული ტონით ფილიპ კირკოროვის მისამართით შეასრულა. .
სქოლიო
კატეგორია:ვირუსული ვიდეო კატეგორია:ინტერნეტ-მიმები
დარნის რაიონი
დარნა (درنة‎) — ლიბიის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ისტორიულ რეგიონ კირენაიკაში. 2007 წელს, ლიბიის ადმინისტრაციული მოწყობის რეორგანიზაციის დროს რაიონი გაფართოვდა ელ-ქუბის რაიონის შეერთების ხარჯზე.
ჩრდილოეთით, რაიონს გასასვლელი აქვს ხმელთაშუა ზღვაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის რაიონები
ჩუკოტკის ზღვა
thumb|250px|ჩუკოტკის ზღვის მდებარეობა ჩუკოტკის ზღვა — ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ნაპირებთან. გარს აკრავს ჩუკოტკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ და ალასკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაპირებს. დასავლეთით ლონგის სრუტით უკავშირდება აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვას, სამხრეთით ბერინგის სრუტით ბერინგის ზღვას. ჩრდილოეთი საზღვარი არქტიკულ აუზთან და აღმოსავლეთ საზღვარი ბოფორტის ზღვასთან პირობითია და გადის ბაროუს კონცხის მერიდიანზე. ფართობი 582 ათ. კმ2. წყლის მოცულობა 45,4 ათ კმ3, სიღრმე 77 მეტრი. დიდი ყურეებია:კოცებუ, კოლიუჩინი; კუნძულები:ვრანგელი, ჰერალდი და კოლიუჩინი. ჩუკოტკის ზღვაში ჩადის მდინარეები: ამგუემა, კობუკი, ნოატაკი. სანაპირო ხაზი სუსტადაა დანაწევრებული. ნაპირები უმთავრესად მთიანია. სანაპიროზე ბევრგან არის ლაგუნები და მონალექი ცელები. ჩუკოტკის ზღვაში ბინადრობს:ვეშაპი, სელაპი, მორჟი, თეთრი დათვი, სარეწაო მნიშვნელობის თევზები. ზაფხულობით ბევრია ზღვის ფრინველი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით კატეგორია:რუსეთის ზღვები
კაცის ხედვა
კაცის ხედვა, კაცის მზერა, მეილ-გეიზი (Male Gaze) — ფემინისტური თეორიის მიხედვით, ვიზუალურ ხელოვნებასა და ლიტერატურაში ქალებისა და მსოფლიოს გამოხატვის აქტი მასკულინური, ჰეტეროსექსუალური პერსპექტივიდან, რომელიც აღწერს და წარადგენს ქალებს როგორც სექსუალურ ობიექტებს ჰეტეროსექსუალი კაცი მაყურებლების სიამოვნებისთვის. მხატვრული კინოს ვიზუალურ და ესთეტიკურ გამოხატულებებში კაცის ხედვას აქვს სამი პერსპექტივა: კამერის უკან მდგომი კაცები, ფილმის კაცი პერსონაჟები და ნამუშევრის კაცი მაყურებლები. კაცის ხედვის კონცეპტუალური ანალოგია ქალის ხედვა.
სქოლიო
კატეგორია:ფემინისტური თეორია კატეგორია:ფემინიზმი და ხელოვნება კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
Anochetus punctaticeps
Anochetus punctaticeps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ბრინჯაოსნები
ბრინჯაოსნები (Cetoniinae) — მწერების ქვეოჯახი ფირფიტულვაშა ხოჭოსებრთა ოჯახისა. ბრინჯაოსნების ზედა ფრთები გვერდებზე ამოკვეთილია, რაც ხოჭოს დაკეცილი ზედა ფრთებით ფრენის საშუალებას აძლევს. სხეულის სიგრძე 5 მმ აღწევს. ბრინჯაოსნებს კაშკაშა შეფერილობა აქვთ და ლითონისებური ბზინვარება დაჰკრავთ. ქვეოჯახში 2600-ზე მეტი სახეობაა, რომელთა უმრავლესობა ტროპიკებშია გავრცელებული. ოქროსფერი ბრინჯაოსნის (Cetonia aurata) მატლები ფოთლოვანთა დამპალ კუნძებსა და ფუღუროებში ვითარდებიან; სპილენძისფერი ბრინჯაოსნის (Potosia metallica) მატლები — ჭიანჭველების ბუდეებში; უნგრული ბრინჯაოსნისა (Potosia hungarica) — მღრღნელების სოროებში. ბრინჯაოსნების ზოგი ზრდასრული სახეობა აზიანებს კულტურულ მცენარეებს (ღრღნის ფოთლებს, ყვავილედებს, ნაყოფს); მატლები ზოგჯერ ძირს უღრღნიან მცენარეებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფირფიტულვაშა ხოჭოსებრნი
გუნტრამი
სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები კატეგორია:მეროვინგები კატეგორია:დაბადებული  530 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 592 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
სადგერის ნაეკლესიარი
სადგერის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ სადგერის ჩრდილო განაპირას, აგებულია შუა საუკუნეებში.
ეკლესია ჩრდილოეთისკენ გადაჰყურებს გუჯარეთისწყლის ხეობას. ეკლესიის გეგმა არ გაირჩევა, ქვები ერთმანეთზეა დახვავებული. გაირჩევა თლილი ქვებიც. ალბათ თავდაპირველი საკურთხევლის ადგილას მოსახლეობას მოწყობილი აქვს სანთლის დასანთები სადგარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვატერჟაკეტის ღუმელი
ვატერჟაკეტის ღუმელი — შახტური ღუმელი, რომლის კედლები აგებულია წყლით გასაცივებელი ლითონის ღრუ კოლოფებისგან, ე.წ. კესონებისგან. იყენებენ ტყვიის, სპილენძისა და სხვათა გამოსადნობად.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეტალურგია
ვატენშაიდი
ვატენშაიდი — გერმანიის ქალაქ ბოხუმის ერთ-ერთი რაიონი. 1975 წლამდე წარმოადგენდა ცალკე ქალაქს. იყო რურის აუზის ერთ-ერთი სამრეწველო ცენტრი
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ბაკალი (ბურაევოს რაიონი)
ბაკალი  (Баҡалы; Бакалы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 195 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 86 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98 %).
კვეზერელი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
Maroon 5
Maroon 5 — ამერიკული პოპ-როკ ჯგუფი. იგი ჩამოყალიბდა 1994 წელს, როგორც Kara's Flowers. 2001 წლიდან ცნობილია, როგორც Maroon 5. საერთაშორისო წარმატებას მიაღწია სადებიუტო ალბომით Songs About Jane და სინგლებით „Harder to Breathe“, „This Love“, „She Will Be Loved“ და „Sunday Morning“.
ჯგუფს მსოფლიოში გაყიდული აქვს 20 მილიონზე მეტი ალბომი და 48 მილიონზე მეტი სინგლი.
დისკოგრაფია
როგორც Kara's Flowers
სქოლიო
კატეგორია:1994 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული პოპ-როკ ჯგუფები კატეგორია:A&M Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Interscope Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ფანკ-როკ ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული სოულ-ჯგუფები
ბრინჯაოსფერი ინდაური
მინი|250პქ|ბრინჯაოსფერი ინდაური ბრინჯაოსფერი ინდაური — ინდაურის ამერიკული ჯიში. შავი ფერის ბუმბულზე ბრინჯაოსებრი ელვარება დაჰკრავს. ტანად დიდია. ერთწლიანი მამალი იწონის 13—14, დედალი — 7—8 კგ. ორწლიანები, შესაბამისად 15—16, 8—9 კგ. წელიწადში 90 კვერცხს დებს. კვერცხი 80—85 გ იწონის. მოკრუხების ინსტინქტი — 90—100%.
ბრინჯაოსფერი ინდაურს აკლიმატიზაციის კარგი უნარი აქვს. მისი მონაწილეობით გამოყვანილია ჩრდილოეთ კავკასიური ჯიშის ინდაური. მისგანაა მიღებული აგრეთვე ფართომკერდა ბრინჯაოსფერი ინდაური. საქართველოში ერთ-ერთ გამაუმჯობესებელ ჯიშად ითვლება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდაურები
სხლითი (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი)
სხლითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (საღანძილის თემი). მდებარეობს მდინარე ჯინჯოურის (ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრი. ხარაგაულიდან 7 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 105 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დინ კეინი
დინ ჯორჯ კეინი (დინ ჯორჯ ტანაკა; Dean Cain; დ. 31 ივლისი 1966, მაუნტ-კლემენზი, მიჩიგანი) — ამერიკელი კინომსახიობი. ყველაზე დიდი პოპულარობა მოუპოვა ტელესერიალმა „ლუისი და კლარკი: სუპერმენის ახალი თავგადასავლები“, სადაც კლარკ კენტის სახე განასახიერა.
ბიოგრაფია
დინ კეინი დაიბადა 1966 წლის 31 ივლისს მიჩიგანის შტატის ქალაქ მაუნტ-კლემენზში, მსახიობ შარონ ტომასისა და ამერიკელი ჯარისკაცის როჯერ ტანაკას ოჯახში. მომავალი მსახიობის მშობლები ბავშვის დაბადებამდე გაშორდნენ ერთმანეთს. მის ძარღვებში ჩქეფს იაპონური, ფრანკოკანადური, ირლანდიური და ვალიური სისხლი. 1969 წელს დედამისი ცოლად გაჰყვა კრისტოფერ კეინს, რომელიც პროფესიით რეჟისორი იყო. კრისტოფერ კეინმა იშვილა მომავალი მსახიობი და მისი ძმა. შემდგომ ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა კალიფორნიის შტატის ქალაქ მალიბუში. სკოლის პერიოდში დინ კეინი აქტიურად იყო დაკავებული სპორტით. თამაშობდა სკოლის ერთ-ერთ ბეისბოლის გუნდში რობერტ ლოუსა და ჩარლი შინთან ერთად, რომლებიც ამასთანავე მისი თანაკლასელები იყვნენ. სკოლა კეინმა 1984 წელს დაამთავრა, რის შემდეგ სხვადასხვა უნივერსიტეტებში შესთავაზეს სასპორტო სტიპენდიები. მან პრინსტონის უნივერსიტეტი აირჩია. პრინსტრონში სწავლის დროს იგი ამერიკელ სუპერმოდელსა და მსახიობ ბრუკ შილდს ხვდებოდა. პრისტონი კეინმა 1988 წელს დაამთავრა.
სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ კონტრაქტი გააფორმა ეროვნული საფეხბურთო ლიგის გუნდთან Buffalo Bills-სთან, თუმცა სულ მალე მან ფეხის ტრავმა მიიღო, რამაც ხელი ააღებინა სპორტულ კარიერაზე. თავდაპირველად იგი სცენარებს წერდა, შემდეგ ტელევიზიაში ჩნდებოდა, სადაც ხშირად იღებდნენ რეკლამებში და პოპულარულ სატელივიზიო შოუებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ვალიელ-ამერიკელები კატეგორია:პრინსტონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დიომიდე ანთაძე
დიომიდე ანთაძე (ა. დ. ნაკაშიძე (ფსევდონიმი) ; დ. 13 ოქტომბერი, 1904, ოზურგეთი — გ. 30 სექტემბერი, 1955) — ქართველი რეჟისორი და პედაგოგი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1904 წლის 13 ოქტომბერს ოზურგეთში. სწავლობდა თბილისის ქართულ გიმნაზიაში. დაამთავრა ქიმიური ტექნიკუმი, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტი, 1925 წლიდან დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა (ბეჭდავდა საბავშვო მოთხრობებს). 1932 წელს კოტე მარჯანიშვილმა თეატრში რეჟისორად მიიწვია. თეატრში მოღვაწეობისას მარჯანიშვილმა გვარი ნაკაშიძეთი შეუცვალა, რადგან იმ დროს იმავე თეატრში რეჟისორი დოდო ანთაძეც მოღვაწეობდა. 1937 წლიდან მუშაობა დაიწყო კინოში. ნიკოლოზ შენგელაიასთან ერთად გადაიღო ფილმები: „ნარინჯის ველი“ (1937), „სამშობლო“ (1939), „ის კიდევ დაბრუნდება“ (1943).
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
ვასილი ვატაგინი
ბიოგრაფია
1902-1907 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე, პარალელურად ესწრებოდა ლექციებს ნ. მარტინოვის სამხატვრო სკოლასა (1899 წლიდან) და კ. იუონის სტუდიაში (1904-1906). ღრმად შეისწავლა ცხოველთა ხასიათი და ჩვევა. კარგად იყენებდა მასალის პლასტიკურ შესაძლებლობებს. მისი ნამუშევრებია „ლომვეშაპები“ (ხე, 1909), „ვეფხვი“ (ბრინჯაო, 1925-1926), „პინგვინი და მისი ბარტყი“ (ხე, 1960). ეს ნამუშევრები გამოფენილია ტრეტიაკოვის გალერეაში. შექმნა ლითოგრაფიების ალბომი „ინდოეთი“ (1922), ილუსრაციები ლევ ტოლსტოის „მოთხრობები ცხოველებზე“ (1933), რადიარდ კიპლინგის „მაუგლი“ (1926, 1933)
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები კატეგორია:რუსი მხატვრები
აიბღა
აიბღა (Аибӷа) — ორად გაყოფილი სოფელი საქართველოს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტსა და რუსეთის ფედერაციის კრასნოდარის მხარის სოჭის რაიონში.
გეოგრაფია
სოფელი მდებარეობს მდინარე ფსოუს ორივე ნაპირზე, ზღვის დონიდან 840 მ სიმაღლეზე და სახელმწიფო საზღვრით იყოფა ორ ნაწილად, მარჯვენა მხარე ეკუთვნის რუსეთს, ხოლო მარცხენა მხარე — საქართველოს. დასახლებული პუნქტის ძველი სახელწოდებაა კბაადე (Кбаадэ). 1869 წლის 5 დეკემბერს სოფელს მიენიჭა სახელი აიბღა. 1888 წელს დაცარიელებულ სოფელში ჩამოასახლეს მოსახლეობა სოფელ მოგილევშჩინადან (დღევანდელი ბელორუსია).
სადავო ტერიტორია
აიბღა დღემდე წარმოადგენს რუსეთ-საქართველოს სადავო ტერიტორიას, თავის დროზე საზღვრის დელიმიტაციის რუსულ-ქართული კომისიის სხდომებზე საკითხი იყო დასმული მდ. ფსოუს მარცხენა ნაპირზე მდებარე ამ სოფლის უბნის რუსეთისთვის მიკუთვნების თაობაზე. ამ დროს ქართულმა მხარემ გამოიჩინა კატეგორიული პოზიცია და სოფლის ეს მხარე ისევ საქართველოს (აფხაზეთის) ნაწილად მოიაზრებოდა. საქართველოს ამ პოზიციის გამო აფხაზეთის დე-ფაქტო ადმინისტრაციამ არაოფიციალური ფორმით მადლობაც გადაუხადა ქართულ მხარეს.
2011 წლის ივნისში რუსეთის ფედერაციის ადლერის რაიონის სამართალდამცავები სოფელ აიბღაში იმყოფებოდნენ, იქ რუსული სამართალდამცველი და ადმინისტრაციული სტრუქტურების დამკვიდრების მიზნით, კერძოდ, რუსეთის ფედერაციის მიზანი საქართველოს ტერიტორიაზე უბნის ინსპექტორების ინსტიტუტის შექმნაა. აღნიშნული ქმედება ფასდება, როგორც საერთაშორისო სამართლით ცნობილი საქართველოს სახელმწიფო ტერიტორიის ოკუპირებული ნაწილის პირდაპირი ანექსია. რუსეთის მხარე ამას „სოჭის ოლიმპიადის უსაფრთხოების გაძლიერების“ საბაბით ხსნის.
2011 წლის ოქტომბერში გაგრის მუნიციპალიტეტის დაბა ცანდრიფშში (განთიადში) რუსი „მესაზღვრეებისთვის“ აშენებული ქალაქის ექსპლუატაციაში შესვლის საზეიმო ცერემონია გაიმართა. „ექსპერტთა კლუბის“ წარმომადგენლების ვარაუდით რუსი „მესაზღვრეები“ შეიარაღებული აფხაზი „პატრიოტების“ მხრიდან სოფელ აიბღას დასაცავად ემზადებიან.
გარდა სამხედრო დატვირთვისა, რუსეთის ინტერესები სოფელ აიბღაში განპირობებულია იმით, რომ იგი მდიდარია ტყითა და სასარგებლო წიაღისეულით, კერძოდ, მარმარილოთი.
სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები კატეგორია:ევროპის სადავო ტერიტორიები
ანტონიო ნოჩერინო
ანტონიო ნოჩერინო (იტალ. Antonio Nocerino; დ. 9 აპრილი, 1985; ნეაპოლი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. თამაშობს იტალიის სერია A-ს კლუბ „მილანში“ ნახევარმცველის პოზიციაზე. 2007 წლიდან მოყოლებული, იტალიის ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 13 მატჩი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:პიაჩენცას ფეხბურთელები კატეგორია:კატანძაროს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
ბეთულ კაჩარი
ბეთულ კაჩარი  (თურქ. Betül Kaçar, დ. 1983) — თურქი-ამერიკელი ასტრობიოლოგი   მედისონში უისკონსინის უნივერსიტეტის დოცენტი. ხელმძღვანელობს NASA-ს ასტრობიოლოგიური კვლევის ცენტრს, რომლის საქმიანობას წარმოადგენს სიცოცხლის არსებითი ატრიბუტების, მისი წარმოშობის შესწავლა.
განათლება და კარიერა
ბეთულ კაჩარი დაიბადა სტამბოლში. ის იყო პირველი ქალი იყო ოჯახში, რომელმაც  მიიღო ფორმალური განათლება. სწავლობდა ქიმიას მარმარას უნივერსიტეტში. მიიღო ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტის სტუდენტური სტიპენდია  ზაფხულში ემორის უნივერსიტეტში ორგანულ ქიმიაში კვლევების ჩასატარებლად. ბეთული 2004 წელს  დაბრუნდა ემორის უნივერსიტეტში და საბოლოოდ, 2010 წელს გახდა   დოქტორის ხარისხის მფლობელი  ბიომოლეკულურ ქიმიაში ფერმენტების სტრუქტურასა და ფუნქციას შორის ურთიერთობის სფეროში. დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ კაჩარი სიცოცხლის წარმოშობის შესწავლაზე გადავიდა. 2010 წელს გახდა NASA-ს სტიპენდიანტი ჯორჯიის ტექნოლოგიების ინსტიტუტში. ბეთულ კაჩარი 2011 წელს  გახდა NASA-ს სტიპენდიანტი და   2013 წელს მიიღო დაფინანსება NASA-ს ასტრობიოლოგიის ინსტიტუტისა და ეგზობიოლოგიის დეპარტამენტისგან. 2014 წლიდან   ჰარვარდის უნივერსიტეტში  ხელმძღვანელობდა დამოუკიდებელ კვლევით ჯგუფს ორგანული და ევოლუციური ბიოლოგიის დეპარტამენტის მეცნიერ-თანამშრომლის რანგში. 2015 წელს  მიიღო ტემპლტონის სახელობის სტიპენდია და გახდა Harvard Origins ინიციატივის წევრი. 2019 წელს კაჩარი დაინიშნა NASA-ს ადრეული კარიერის ფაკულტეტის მეცნიერ-თანამშრომლად. 2020 წელს  მიიღო Scialog სტიპენდია კვლევისთვის სამყაროში სიცოცხლის შესახებ Research Corporation and Science Advancemen-ისგან.
კვლევები
კაჩარის კვლევა მოიცავს სიცოცხლის წარმოშობას, ადრეულ ევოლუციას, სამყაროში სიცოცხლეს და ევოლუციის მოლეკულური მექანიზმების გაგების საშუალებას. ამჟამად ხელმძღვანელობს NASA-ს ასტრობიოლოგიის ცენტრს მოლეკულურ პალეობიოლოგიაში, იკვლევს უცხო პლანეტებს და უძველეს სიცოცხლეს. ბეთულ კაჩარი  პირველი თურქი ქალი და ყველაზე ახალგაზრდა მეცნიერია, რომელიც ხელმძღვანელობს NASA-ს კვლევით ცენტრს. მან პირველმა აღადგინა უძველესი გენი თანამედროვე მიკრობული გენომის ფარგლებში. თანამედროვე კომპონენტების ევოლუციური ისტორიის რეკონსტრუქციით და შესწავლით შემოიღო ტერმინი „პალეოფენოტიპი“, შემდეგ  დააკავშირა  მათი ფენოტიპები ბიოსიგნატურებთან, კლდის ჩანაწერებზე ცვლილებების გასაგებად,  შესაბამისად, გეოლოგიურ და ეკოლოგიურ კონტექსტში. 2020 წელს მან წამოაყენა წინადადება პრებიოტიკური ქიმიის, პროტოსპერმიის შესაძლო გამოყენების შესახებ, ქიმიური კომპონენტების გაგზავნით, რომლებსაც შეუძლიათ სიცოცხლის წარმოქმნა სხვა პლანეტარულ სხეულში. მისმა კვლევითმა ჯგუფმა განსაზღვრა "ევოლუციური გაჩერება", როგორც ევოლუციური მექანიზმი, რომელიც ხელს უშლის მოდულს მიაღწიოს მწარმოებლურობის ლოკალურ პიკს და ამით აკისრებს გენეტიკურ ტვირთს, ანუ ორგანიზმი, რომელიც შეჩერებული მოდულის მატარებელია,  შეგუებისას  დანახარჯს განიცდის  იმ ორგანიზმთან შედარებით, რომლის მოდულის მწარმოებლურობა ოპტიმალურია.
ბეთულ კაჩარი   უისკონსინში მედისონის უნივერსიტეტის ბაქტერიოლოგიის კათედრის  პროფესორია. ასევე არის   ტოკიოს ტექნოლოგიის ინსტიტუტში დედამიწისა და სიცოცხლის მეცნიერებების ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი. მას უწოდებენ   NASA-ს ასტრობიოლოგიის ინსტიტუტის  "გამოჩენილ წევრს". წამყვანი მკვლევარის რანგში მიიღო გრანტი 9 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი დაფინანსებით.
საზოგადოებრივი საქმიანობა
ბეთულ კაჩარი  ერთადერთი ასტრობიოლოგიური  მასობრივი საინფორმაციო  ქსელ  SAGANet-ის თანადამფუძნებელია,  რომელიც სამსახურს უწევს მასწავლებლებსა და სტუდენტებს ასტრობიოლოგიურ კვლევებში მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. 2011 წელს კაჩარი გახდა Blue Marble Space Science Institute-ის წევრი. მანამდე მუშაობდა ELSI Origins Network-ის გლობალური მეცნიერების კოორდინატორად, რომელიც მიზნად ისახავს გააფართოვის ახალგაზრდა მეცნიერებისა და მკვლევარების მონაწილეობა სიცოცხლის წარმოშობის სფეროში. 2020 წელს SXSW-ის ყოველწლიურ ღონისძიებაზე, ახალგაზრდა მეცნიერმა განიხილა უცხო პლანეტებზე სიცოცხლის ძიების საკითხი. 2020 წელს ბეთულ კაჩარი გახდა  „ გაერო—ქალები თაობათა თანასწორობისთვის“ კომპანიის პარტნიორი, რათა მხარი დაეჭირა მთელ მსოფლიოში გოგონებისა და ქალთა განათლებისთვის.
ჯილდოები
მეცნიერის პატივსაცემად ასტრონომების მიერ 2010 წელს WISE კოსმოსური ტელესკოპის მეშვეობით აღმოჩენილ ასტეროიდს უწოდეს 284919 კაჩარი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:თურქი აკადემიკოსები კატეგორია:თურქი ქიმიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები კატეგორია:ფილოსოფიის დოქტორები კატეგორია:ასტრობიოლოგია კატეგორია:ქალი მეცნიერები კატეგორია:ქალი მეცნიერები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ქალი მეცნიერები მიმართულების მიხედვით
Anochetus pupulatus
Anochetus pupulatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
კორინთელი
საკუთარი სახელი კორინთელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
კუმისი
კუმისი — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში (კუმისის თემი), კუმისის ტბის ჩრდილო-დასავლეთით, თბილის-მარნეულის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 500 მ, გარდაბნიდან 48 კმ, კუმისიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1900 კაცი.
წყაროებში პირველად იხსენიება XV საუკუნეში. 1462 წელს კუმისთან ქართველთა ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა თურქმანთა ჯარი. კუმისშია შუა საუკუნეების სამების ეკლესია და ორბელიანების საგვარეულო საძვალე.
სქოლიო
კატეგორია:კუმისის თემის სოფლები
ბერლიაჩევო
ბერლიაჩევო (Берләҫ; Берлячево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 236 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 24 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 92 კმ-ით.
მაქს ჰორკჰაიმერი
მაქს ჰორკჰაიმერი (Max Horkheimer; დ. 14 თებერვალი, 1895, შტუტგარტი — გ. 7 ივლისი, 1973, ნიურნბერგი) — გერმანელი ფილოსოფოსი და სოციოლოგი, ფრანკფურტის სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ჰორკჰაიმერი ყურადღებას უთმობდა ავტორიტარიზმის, მილიტარიზმის, ეკონომიკური რეგრესის, ეკოლოგიური კრიზისისა და მასობრივი კულტურის საკითხებს ისტორიისა და ფილოსოფიის გამოყენებით. მის უმნიშვნელოვანეს ნაშრომებში შედის „გონების დაბნელება“ (1947), „ფილოსოფიასა და სოციალურ მეცნიერებებს შორის“ (1930–1938) და თეოდორ ადორნოსთან თანამშრომლობით შექმნილი „განმანათლებლობის დიალექტიკა“ (1947).
ბიოგრაფია
1925 წელს ჰორკჰაიმერმა მიიღო დოქტორის ხარისხი ნაშრომის „განსჯის კრიტიკა, როგორც შუამავალი პრაქტიკულ და თეორიულ ფილოსოფიებს შორის“ (გერმ. Über Kants Kritik der Urteilskraft als Bindeglied zwischen theoretischer und praktischer Philosophie) დაცვისთვის. აქ ის შეხვდა ფრიდრიხ პოლოკს, რომელიც გახდება მისი კოლეგა სოციალური კვლევის ინსტიტუტში.
ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტის პროფესორი (1930–1933 და 1949–1963), შემდგომში კი ამავე უნივერსიტეტის რექტორი (1951–1953). 1931 წელს იგი ასევე გახდა სოციალური კვლევის ინსტიტუტის დირექტორი. ამ თანამდებობას ის 1965 წლამდე იკავებდა. ინსტიტუტის მართვისას ჰორკჰაიმერი ხელს უწყობდა ნეომარქსისტული მიმდინარეობის განვითარებას. ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მან დატოვა გერმანია. 1934–1949 წლებში იგი ემიგრაციაში იყო შეერთებულ შტატებში, სადაც კოლუმბიის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო.
გამოსცა ჟურნალი „Zeitschrift für Sozialforschung“ („სოციალური კვლევის ჟურნალი“; 1932-1941). ომის შემდეგ მან გამოაქვეყნა პუბლიკაციების სერია ეროვნული და რასობრივი ცრურწმენების შესწავლის შესახებ („Studies in prejudice“, ტ. 1-5, 1949-1950). ადორნოთან ერთად დაწერილი „განმანათლებლობის დიალექტიკა“ (1947) იყო ამ პერიოდის ფრანკფურტის სკოლის ფილოსოფიური და სოციოლოგიური იდეების პროგრამული გამოხატულება.
მის მიერ შემუშავებულ ე.წ. „კრიტიკულ თეორიაში“ ჰორკჰაიმერი შეეცადა კარლ მარქსისგან მოპოვებული ბურჟუაზიული საზოგადოების კრიტიკის მოტივების შერწყმა ჰეგელის დიალექტიკასთან, ზიგმუნდ ფროიდის ფსიქოანალიზთან და არტურ შოპენჰაუერის ეთიკასთან.
ვესტეროსის რიქსდაგები
ვესტეროსის რიქსდაგები — შვედეთის რიქსდაგის შეკრებები ქალაქ ვესტეროსში. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა 1527 და 1544 წლების რიქსდაგებს, რომლებზეც იურიდიულად გაფორმდა და განმტკიცდა რეფორმაცია შვედეთში. 1527 წლის რიქსდაგის თანახმად ეპისკოპოსებს მეფისთვის უნდა დაეთმოთ თავიანთი მიწები, ხოლო თავადაზნაურთა მიწები, რომმლებიც 1454 წლიდან საეკლესიო მფლობელობაში იყო, თავდაპირველ მესაკუთრეებს უნდა დაბრუნებოდათ. საეკლესიო თანამდებობებზე დანიშვნა დაექვემდებარა სამეფო კონტროლს. ნებადართული იქნა ლუთერანობის ქადაგება. 1544 წლის რიქსდაგზე მოიწონეს ლუთერანობის სჯული და საეკლესიო წესი. შვედეთი გამოცხადდა მემკვიდრეობით მონარქიად და ტახტი დაემკვიდრა ვაზას დინასტიას.
ლატვია
ლატვია (Latvija, Leţmō), ოფიციალურად: ლატვიის რესპუბლიკა (Latvijas Republika, Leţmō Vabāmō) — ქვეყანა, ჩრდილოეთ ევროპაში, ბალტიის რეგიონში. 1918 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან მოიხსენიება, როგორც ბალტიის ერთ-ერთი ქვეყანა. მას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ესტონეთი (343 კმ.), სამხრეთით ლიეტუვა (588 კმ.), აღმოსავლეთით რუსეთი (276 კმ.), სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბელარუსი (141 კმ.), ხოლო დასავლეთით საზღვაო საზღვარი აქვს შვედეთთან. მოსახლეობა - 1,957,200, ხოლო ტერიტორია - 64,589 კმ2. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი არის რიგა; სხვა ძირითადი ქალაებია დაუგავპილსი, ლიეპაია, ელგავა და იურმალა. ხასიათდება ზომიერი სეზონური კლიმატით. ბალტიის ზღვა ქვეყნის კლიმატს შედარებით ზომიერს ხდის, მიუხედავად ამისა ქვეყანას აქვს ოთხი სეზონი თოვლიანი ზამთრით. ტერიტორიით ის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად დასახლებული ქვეყანაა ევროპის კავშირში. ოფიციალური ენა არის ლატვიური, ხოლო ვალუტა — ევრო.
ეტიმოლოგია
სავარაუდოდ თანამადროვე ლატვიელების წინაპრები ცხოვრობდნენ მდინარე ლატას ან ლეტას ნაპირებზე. XIX საუკუნემდე იგი სხვადასხვაგვარად იწოდებოდა: Lettland, Lotygola, Leththia, Lothwa.
ასევე არსებობს ვერსია, რომ დასახელება ლატვია მომდინარეობს ანტიკური ლატგალელებისგან, რომლებიც სელებთან, კურშებთან და ზემგალებთან ერთად წარმოადგენდნენ დღევანდელი ლატვიელების წინაპრებს.
ისტორია
ისტორიულად ლატვიას ბევრი საერთო აქვს თავის მეზობლებთან. 1918-40 წლებში ისინი დამოუკიდებელი სახელმწიფოები იყვნენ. შემდეგ ჩართულნი იქნენ სსრ კავშირის შემადგენლობაში. 1991 წლიდან კი კვლავ გავიდნენ მსოფლიო არენაზე როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფოები. ლიეტუვასთან მას მჭიდრო ენობრივი, ხოლო ესტონეთთან ისტორიული და რელიგიური კავშირები აქვს. უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში ლატვიამ განახორციელა მნიშვნელოვანი წისვლა საბჭოთა ეკონომიკიდან თავისუფალი ბაზრისაკენ. ქვეყნის ისტორიაში გარდამტეხი მომენტი დადგა 2002 წლის დეკემბერში კოპენჰაგენის ევროპულ სამიტზე, სადაც მან მიიღო ოფიციალური მიწვევა ევროკავშირის წევრობაზე 2004 წლისათვის. 2003 წლის სექტემბერში ჩატარებულ რეფერენდუმზე მოსახლეობის ორმა მესამედმა მხარი დაუჭირა ამ გადაწყვეტილებას.
გეოგრაფია
მინი|მარცხნივ|300პქ ლატვია მდებარეობს ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბალტიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის (EEC) ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში; მოქცეულია ჩრდილოეთის 55° და 58° პარალელებსა და აღმოსავლეთს 21° და 29° მერიდიანებს შორის. ქვეყნის მთლიანი ტერიტორია არის 64,5592, საიდანაც ხმელეთი 62,1572-ია; ხმელეთიდან 18,159 კმ2 სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულებით გამოიყენება, 34,964 კმ2-ზე ვხვდებით ტყეებს, ხოლო 2,4022 ქვეყნის შიდა წყლებს უკავია.
ლატვიის საზღვრის მთლიანი სიგრძე არის 1,866 კმ. აქედან სახმელეთო საზღვარი არის 1,368 კმ.; ქვეყანას ჩრდილოეთით ესტონეთთან გააჩნია 343 კმ სიგრძის საზღვარი, აღმოსავლეთით რუსეთის ფედერაციასთან - 276 კმ, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბელარუსთან - 161 კმ, ხოლო სამხრეთით ლიეტუვასთან - 588 კმ საზღვარი. საზღვაო საზღვრის მთლიანი სიგრძე 498 კმ-ია, რომელსაც იგი ესტონეთთან, შვედეთთან და ლიეტუვასთან ადგენს. ქვეყნის უკიდურესი სამხრეთ წერტილიდან უკიდურეს ჩრდილოეთ წერტილამდე მანძილი არის 210 კმ, ხოლო უკიდურესი დასავლეთ წერტილიდან უკიდურეს აღმოსავლეთ წერტილამდე - 450 კმ.
ლატვიის ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ზღვის დონიდან 100 მ-ზე ქვემოთ არის მოქცეული. უდიდესი ტბის, ლუბანის, ფართობი არის 80.7 კმ, ხოლო ყველაზე ღრმა ტბის, დრეიდესის, სიღრმე - 65.1 მ. ლატვიის უდიდესი მდინარე 452 კმ სიგრძით არის გაუია. ხოლო ქვეყნის ტერიტორიაზე გამავალი უდიდესი მდინარე არის 1,005 კმ სიგრძის დასავლეთის დვინა, რომელიც ლატვიას 352 კმ მანძილზე კვეთს. ლატვიის უმაღლესი წერტილი 311.6 მ სიმაღლით არის გაიზინკალნსი. ლატვიის ბალტიის სანაპირო ზოლის სიგრძეა 494 კმ.
კლიმატი
ლატვია ხასიათდება ზომიერი კლიმატით, რომელის სხვადასხვა წყაროში აღწერილია, როგორც ნესტიანი კონტინენტური ან ოკეანური/საზღვაო კლიმატი.
ლატვიას აქვს ოთხი გამოხატული სეზონი თითქმის თანაბარი სიგრძით. ზამთარი შუა დეკემბერში იწყება და მარტის შუა რიცხვებამდე გრძელდება. ზამთარში საშაულო ტემპერატურა —6 გრადუსია; ხასიათდება სტაბილური თოვლის საფარით, კაშკაშა მზით და მოკლე დღეებით. ზამთარში ხშირად ვხვდებით დღეებს ცივი ქარით; ექსტრემალური ტემპერატურა —30 გრადუსია. ზაფხული იწყება ივნისში და გრძელდება აგვისტომდე; უმეტესად არის თბილი და მზიანი, გრილი საღამოებით და ღამით. ზაფხულში საშუალო ტემპერატურაა 19 გრადუსი, ხოლო ექსტრემალური ტემპერატურა - 35 გრადუსი. გაზაფხულსა და შემოდგომაზე ლატვიაში ვხვდებით საკმაოდ ზომიერ ამინდს.
გარემო
ქვეყნის უმეტესი ნაწილი შედგება ნაყოფიერი დაბლობისა და ზომიერი ბორცვებისგან. ვხვდებით ასობით კილომეტრ აუთვისებელ სანაპირო ზოლს, რომელიც დაფარულია ფიჭვნარით, დიუნებითა და უწყვეტი თეთრი ქვიშის პლაჟებით.
შვედეთის, ფინეთის, ესტონეთისა და სლოვენიის შემდეგ, ტყით დაფარული ტერიტორიის წილით ლატვია ევროკავშირის ქვეყნებს შორის მე-5 ქვეყანაა. ქვეყანაში ტყეებს უკავია 3,497,000 ჰექტარი, რაც მთლიანი ტერიტორიის 56%-ია.
ლატვიაში ვხვდებით 12,500-ზე მეტ მდინარეს, რომელთა საერთო სიგრძეა 38,000 კმ. ძირითად მდინარეებს მიეკუთვნება: დასავლეთის დვინა, ლიელუპე, გაუია, ვენტა და სალაცა. აგრეთვე, ქვეყანაში ვხვდებით 2,256 ისეთ ტბას, რომლის ზედაპირის ფართობი 1 ჰა-ზე მეტია. მთლიანი ტერიტორიის 9.9% ჭაობებს უკავია. ჭაობების მთლიანი ტერიტორიის 70%-ს კაცობრიობა არ შეხებია; აღნიშნული ტერიტორიები არის მრავალი იშვიათი სახეობის მცენარისა და ცხოველის თავშესაფარი.
სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორია მოიცავს 1,815,900 ჰა-ს, რაც მთლიანი სახმელეთო ტერიტორიის 29%-ია. დაახლოებით 200 ფერმა, რომლებსაც 2,750 ჰექტარი უკავია, ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტის მოყვანით არიან დაკავებულნი (არ იყენებენ ხელოვნურ სასუქებსა და პესდიციტებს).
ლატვიის ეროვნული პარკებიდან აღსანიშნავია: გაუჯას ეროვნული პარკი ვიძემეში (1973 წლიდან), კამერის ეროვნული პარკი ზემგალეში (1997), სლიტერის ეროვნული პარკი კურლანდიაში (1999) და რაზნას ეროვნული პარკი ლატგალიაში (2007).
დემოგრაფია
მინი|300პქ|ლატვიის მოსახლეობა 1950–2012 წლებში. 2018 წლის შეფასებით ლატვიაში შობადობის მაჩვენებელი იყო 1.61 ბავშვი/ქალზე, რაც უფრო დაბალი შედეგია, ვიდრე ზოგადი საშუალო მაჩვენებელი (2.1 ბავშვი/ქალზე). 2012 წლის მონაცემებით, შობადობის 45% დაუქორწინებელ ქალებზე მოდიოდა. 2013 წელს სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლოვობა იყო 73.19 წელი (68.13 წელი კაცებში, 78.53 წელი ქალებში). 2015 წელს, ლატვიაში ფიქსირდებოდა კაცი-ქალის ყველაზე დაბალი ფარდობა - 0.85 კაცი/ქალზე. 2017 წლის მონაცემებით, ლატვიის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა 1 054 433 ქალი და 895 683 კაცი. ყოველ მომდევნო წელს ქვეყანაში უფრო და უფრო მეტი ვაჟი იბადება. 39-წლამდელთა ხალხს შორის, კაცების რაოდენობა ქლების რაოდენობაზე მეტია, ხოლო 40 წელს ზემოთ, ქალების რაოდენობა ჭარბობს. 70 წელს ზემოთ, ქალების რაოდენობა კაცებისაზე 2.3-ჯერ მეტია.
ეთნიკური ჯგუფები
ლატვიის მოსახლეობა საუკუნეების განმავლობაში მრავალეროვნული იყო, თუმცა XX საუკუნეში მოსახლეობის შემადგენლობა მკვეთრად შეიცვალა მსოფლიო ომების, ბალტიისპირეთის გერმანელთა ემიგრაციისა და განდევნის, ჰოლოკოსტის და საბჭოთა კავშირის მიერ ოკუპაციის გამო. 1897 წლის რუსეთის იმპერიის აღწერის მიხედვით, 1.93 მილიონი ლატვიელი ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 68.3%-ს წარმოადგენდა; დანარჩენ მოსახლეობაშ შორის იყვნენ რუსები (12%), ებრაელები (7.4%), გერმანელები (6.2%), და პოლონელები (3.4%).
ეთნიკურად ლატვიელების წილი ქვეყანაში 1935-1989 წლებში 77%-დან (1,467,035) 52%-მდე (1,387,757) დაეცა. 1989 წელთან შედარებით, 2011 წელს ქვეყანაში უფრო ნაკლები ლატვიელი იყო, ვიდრე 1989 წელს, თუმცა მათი წილი 2011-ის მონაცემებით უფრო მაღალია - 62.1% (1,285,136).
ენა
ლატვიის ერთადერთი ოფიციალური ენა ლატვიურია, რომელიც მიეკუთვნება ინდოევროპული ენების ოჯახის ბალტო-სლავურ ენათა ბალტიკური ენების ქვე-ჯგუფს. ლატვიის კიდევ ერთი აღსანიშნავი ენა არის ურალური ენების ოჯახის ფინური ფილიალის თითქმის გადაშენებული ლივონური ენა. რუსული, რომელიც საბჭოთა პერიოდში ფართოდ იყო გავრცელებული, კვლავ ყველაზე ხშირად გამოიყენება ენობრივ უმცირესობებს შორის (2011 წელს, სახლში რუსულად საუბრობდა მოსახლეობის 34%). მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ყველა ლატვიის ყველა სკოლაში სავალდებულოა ლატვიური სწავლა, საგანმანათლებლო სისტემის სასწავლო გეგმები აგრეთვე მოიცავს ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ და რუსულ ენების შესწავლას. ინგლისური ენა ქვეყანაში ფართოდ გამოიყენება ბიზნესსა და ტურიზმში.
2012 წლის 18 თებერვალს ლატვიამ ჩაატარა საკონსტიტუციო რეფერენდუმი იმის შესახებ, უნდა გამოაცხადოს თუ არა რუსული ენა მეორე ოფიციალურ ენად. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, 74.8%-მა უარი თქვა აღნიშნულ პროექტზე, 24.9% - დასთანხმდა (ამომრჩეველთა აქტივობა იყო 71.1%).
რელიგია
ყველაზე გავრცელებული რელიგია ლატვიაში არის ქრისტიანობა (79%). 2011 წლის მონაცემებით, უდიდეს რელიგიურ ჯგუფებს ქმნიან:
ევრობარომეტრის 2010 წლის გამოკითხვაში ლატვიის მოქალაქეების 38%-მა უპასუხა: „მათ მიაჩნიათ, რომ ღმერთი არსებობს“, ხოლო 48% უპასუხა: „მათ მიაჩნიათ, რომ არსებობს რაიმე სახის სული ან სიცოცხლის ძალა“, ხოლო 11%-მა თქვა: „მათ არ სჯერათ, რომ არსებობს რაიმე სახის სული, ღმერთი, ან სიცოცხლის ძალა“.
საბჭოთა კავშირის ოკუპაციამდე ლუთერანობა ლატვიაში უფრო გავრცელებული რელიგია იყო: წარმოადგენდა მოსახლეობის 60%-ის სარწმუნოებას; ამის მიზეზი ძირითადად იყო ჩრდილოეთის ქვეყნებთან ძლიერი ისტორიული კავშირი; აგრეთვე, ჰანზას, განსაკუთრებით გერმანიის, გავლენა ლატვიაზე.