cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ელამური ენა
პროტოელამური იეროგლიფები
ერთ–ერთი პირველი დამწერლობის სისტემის, სოლისებრის შექმნიდან მალე, დაახლოებით ძვ. წ. 3050 წლიდან 2800 წლამდე, ელამშიც შეიქმნა წერის სისტემა, რომელიც ურუქის არქაულ შუმერულ დამწერლობას ძალიან ჰგავს და მის მსგავსად ხშირად ერთ ნიშანს მთლიანი სიტყვის მნიშვნელობა აქვს მინიჭებული; წერის ამ სისტემას პროტოელამური იეროგლიფები ეწოდება. დამწერლობის გავრცელების ცენტრია სუსა, სადაც 1600–მდე თიხის ფირფიტაა აღმოჩენილი. გარდა ამისა, პროტოელამური იეროგლიფებით შესრულებული ტექსტები ნაპოვნია მთელი სამხრეთ–დასავლეთი ირანის ტერიტორიაზე, ასევე ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ელამური იეროგლიფები ჯერ კიდევ გაუშიფრავია, თუმცა ელამური თიხის ფირფიტები სტრუქტურითა და სავარაუდოდ ტექსტითაც არქაულ შუმერულ თხის ფირფიტებს უნდა ემთხვეოდეს, რომლებიც ელამური ტექსტების შესწავლაშიც გამოიყენება. პროტოელამური შრიფტი დაახლოებით ათას ნიშანს შეიცავს, რომელთაც 5000 სხვადასხვა ვარიანტი გააჩნიათ.
ირენე ბერნასკონი
ირენე ბერნასკონი (29 სექტემბერი, 1896 – 7 ივლისი, 1989) – არგენტინელი საზღვაო ბიოლოგი, სპეციალიზებული კანეკლიანების კვლევაში და ყველაზე ცნობილი ანტარქტიდაში თავისი მუშაობით. ის იყო პირველი კანეკლიანების სპეციალისტი არგენტინაში და 55 წელი გაატარა არგენტინის ზღვაში აღმოჩენილი კანეკლიანების (იგივე ექინოდერმების) კვლევაში. მისი მთავარი აქცენტი იყო ზღვის ვარსკვლავები; თუმცა, იგი ასევე აქტიურად ატარებდა კვლევებს გველკუდებისა და ზღვის ზღარბების შესახებ.
მოღვაწეობა
მინი| ირენე ბერნასკონი – [[1968 ანტარქტიდული მოგზაურობის მარშრუტი]] თავისი კარიერის განმავლობაში ბერნასკონიმ აღწერა მრავალი ახალი გვარი და სახეობა. მისი პირველი ტაქსონომიური პუბლიკაცია, რომელშიც აღწერილი იყო ახალი სახეობები პტერასტერის გვარიდან, გამოქვეყნდა 1935 წელს. 1941 წელს მან აღწერა ორი ახალი სახეობა ლუიდიას გვარიდან. 1937-1980 წლებში ბერნასკონიმ გადახედა რიგი ოჯახების ტაქსონომიას: Pterasteridae, Luidiidae, Odontasteridae, Gonisasteridae, Ganeriidae, Asterinidae და Echinasteridae. 1965 წელს მან აღწერა ვემასტერის ახალი გვარი ოთხ ახალ სახეობასთან ერთად. მარცხნივ|მინი| მარცხნიდან: ირენე ბერნასკონი, მარია ადელა კარია, ელენა მარტინეს ფონტესი და კარმენ პუხალსი ბერნასკონი იყო ერთ-ერთი პირველი არგენტინელი ეროვნების ქალი მეცნიერი, რომელმაც ჩაატარა კვლევა ანტარქტიდაში მოგზაურობის შემდეგ 1968 წლის 7 ნოემბერს და იყო პირველი ქალი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ანტარქტიდის ექსპედიციას. ის მაშინ უკვე 72 წლის იყო. ანტარქტიდის ექსპედიციაზე მას ახლდა კიდევ სამი მეცნიერი - მიკრობიოლოგი მარია ადელა კარია, საზღვაო ბიოლოგი ელენა მარტინეს ფონტესი და ბოტანიკოსი კარმენ პუხალსი. ეს მეცნიერები ცნობილები არიან, როგორც „მელქიორის ოთხეული“ მელქიორის ბაზის ანტარქტიდის სადგურთან ასოციაციის გამო, საიდანაც მათ ჩაატარეს კვლევა და ექსპედიცია. ისინი იყვნენ ქალ მეცნიერთა პირველი ჯგუფი, ვინც კვლევა ჩაატარა ანტარქტიდაში.
ოთხი მეცნიერი იკვლევდა ანტარქტიდას ორთვენახევრის განმავლობაში. ისინი იმყოფებოდნენ მელქიორის ბაზაზე, გამას კუნძულზე. მათ აიღეს წყლის ნიმუშები და შეაგროვეს ღრმა ზღვის ფლორისა და ფაუნის მაგალითები. აღმოჩენები ასევე მოიცავდა ტალახს და ბერნასკონის სპეციალობის, ექინოდერმების 2000-ზე მეტ მაგალითს.
აღიარება
1969 წელს „Embajada de Mujeres de América“ (ამერიკის ქალთა საელჩომ) ექსპედიციის თითოეულ წევრს სამახსოვრო მედალი გადასცა.
2022 წლის 11 თებერვალს, ქალთა და გოგონების საერთაშორისო დღეს მეცნიერებაში, პრეზიდენტმა ალბერტო ფერნანდესმა კასა-როსადას მეცნიერთა დარბაზს არგენტინის სამეცნიერო დარბაზი უწოდა, სადაც „მელქიორის ოთხეული“ შედიოდა დამსახურებული არგენტინელი მეცნიერი ქალების გამოფენაში. დარბაზის სურათების გალერეას ბერნასკონის ფოტო დაემატა არგენტინიდან 10 სხვა მეცნიერ ქალთან ერთად.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივლისი კატეგორია:ქალი მეცნიერები კატეგორია:ქალი ბიოლოგები
კირიათ-შმონა
კირიათ-შმონა — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთში, ლიბანის სანაპიროსთან ახლოს. ქალაქს სახელი ეწოდა ლეგენდარული დასახლება თელ-ხაის რვა („რვა“ ივრითზე - „შმონა“, שמונה) დაღუპული მცველის პატივსაცემად. ქალაქის მოსახლეობა 22,100 კაცს შეადგენს.
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
რიუგენი
thumb|250px|რიუგენისა და მის ადმინისტრაციულ რაიონში შემავალი კუნძულების რუკა. რიუგენი (Rügen, Rugia) — გერმანიის უდიდესი კუნძული. მდებარეობს ბალტიის ზღვაში, პომერანიის სანაპიროსთან ახლოს და ეკუთვნის მეკლენბურგ-წინა პომერანიის ფედერალურ მხარეს. კუნძული ორი კილომეტრის სიგრძის საავტომობილო და სარკინიგზო ხიდით უკავშირდება ქალაქ შტრალზუნდს. რიუგენის მაქსიმალური სიგანე შეადგენს 52 კმ-ს (სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ), ხოლო მაქსიმალური სიგანე — 41 კმ-ს სამხრეთში. კუნძულის საერთო ფართობია 926 კმ². სანაპირო ზოლი მრავალი ყურეებითა და უბეებით, ასევე ნახევარკუნძულებითა და კონცხებითაა შეჭრილ–შემოჭრილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
ივაკუნი
ივაკუნი, (იაპ. 岩国市), ქალაქი და ნავსადგური იაპონიაში, კ. ჰონსიუს სამხრეთ ნაწილში, იამაგუტის პრეფექტურაში. 153 ათ. მცხოვრები (2006). სარკინიგზო კვანძი. ნავთობქიმიური კომბინატი, ფერადი მეტალურგია, საფეიქრო, მანქანათსაშეში, ქაღალდის მწეწველობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
რუთ ნოიკომი
რუთ ნოიკომი (Ruth Neukomm; დ. 12 ნოემბერი, 1920 — გ. 2001, ქ. ციურიხი) — შვეიცარიელი ენათმეცნიერი, ქართველოლოგი.
ბიოგრაფია
1949 წლიდან იყო ციურიხის უნივერსიტეტში მოღვაწე ქართველ ენათმეცნიერ კიტა ჩხენკელის მოწაფე და თანამშრომელი. რუთი, როგორც კიტა ჩხენკელის გუნდის წევრი, მონაწილეობდა „ქართული ენის შესავლის“ და „ქართულ-გერმანული ლექსიკონის“ გერმანულ ენაზე მომზადება–გამოცემის პროცესში. 1957 წელს ციურიხში გამოვიდა მათი ერთობლივი ნაშრომი „ვისრამიანის“ მოკლე რედაქციის გერმანული თარგმანი. ამის შემდეგ, მათ დაიწყეს „ვეფხისტყაოსნის“ თარგმნა გერმანულ ენაზე. 1963 წელს კიტა ჩხენკელის გარდაცვალების შემდეგ, რუთმა მის გარეშე გააგრძელა თარგმაზე მუშაობა და 1974 წელს დაასრულა. თარგმანი შესრულებულია პროზად, პროლოგი და ეპილოგი თარგმნილია თეთრ ლექსად. წიგნი ილუსტრირებულია XVII საუკუნის ქართველი მხატვრის მამუკა თავაქარაშვილის მინიატურებით.
1970 წელს ციურიხში გამოვიდა რუთ ნოიკომის თარგმანების კრებული – „თანამედროვე ქართული მოთხრობები“. მასში შესულია მიხეილ ჯავახიშვილის „ყბაჩამ დააგვიანა“, „ეშმაკის ქვა“, „ტყის კაცი“; ნიკო ლორთქიფანიძის „თავსაფრიანი დედაკაცი“; კონსტანტინე გამსახურდიას „ხოგაის მინდია“; ლევან გოთუას „ყინწვისის ანგელოზი“, „უგზო ქარავანი“ და გრიგოლ ჩიქოვანის „დაბრუნება“. კრებულს თან ახლავს რუთის სტატია, რომელშიც მიმოხილულია ქართული ლიტერატურის ისტორია, დასაბამიდან დღემდე.
რუთ ნოიკომი სისტემატურად აქვეყნებდა წერილებს საქართველოსა და ქართული ლიტერატურის შესახებ გაზეთში „Neue Zürcher Zeitung“. 1981 წელს დაიბეჭდა ვრცელი სტატია „ქართული ლიტერატურა“, სადაც საუბარია ქართული ლიტერატურის განვითარების გზებზე V საუკუნიდან XX საუკუნის 70-იან წლებამდე. აქვეა ილიას, ვაჟა-ფშაველას, გიორგი ლეონიძის, გალაკტიონ ტაბიძის ზოგიერთი ლექსის რუთისეული თარგმანი. 1982 წელს ამავე გაზეთის ლიტერატურულ დამატებაში დაიბეჭდა რუთ ნოიკომისა და იოლანდა მარშევის ერთობლივი ნაშრომი „აკ. წერეთლის ცხოვრება და შემოქმედება“, რომელსაც თან ახლდა აკაკის „ჩემი თავგადასავლიდან“ გერმანულად თარგმნილი ნაწყვეტები. 1986 წლის 28 ნოემბერს დაიბეჭდა სტატია „ი. ჭავჭავაძე – საქართველოს დიდი მენტორი“. აქვეა წარმოდგენილი ნაწყვეტები „განდეგილიდან“ და “აჩრდილიდან“.
1990 წელს ციურიხში გამოიცა რუთ ნოიკომისა და იოლანდა მარშევის მიერ გერმანულ ენაზე თარგმნილი აკ. წერეთლის „ჩემი თავგადასავალი“.
რუთ ნოიკომი გარდაიცვალა 2001 წელს, ციურიხში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიელი ქართველოლოგები კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
ქვედა სამება (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)
ქვედა სამება — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ახალშენის თემში. მდებარეობს კახაბრის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 50 მ სიმაღლეზე, ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 4,5 კილომეტრით. 1948 წლამდე ეწოდებოდა ფეიზიე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1160 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მანეევო (ბაშკირეთი)
მანეევო  (Манеево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 9  ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლიტამაკი, რომელიც დაშორებულია 33 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (93%).
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
კუბის დროშა
აღწერა
thumb|300px|დროშის აგების წესი, სქემა. დროშა თავის მხრივ წარმოადგენს მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც დაყოფილია ხუთი ჰორიზონტალური ცვალებადი ლურჯი და თეთრი ზოლებით. ტარის მხარეს მდებარეობს წითელი ფერის ტოლგვერდა სამკუთხედი, რომლის ცენტრშიც გამოსახულია თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი.
დროშის სიმბოლიკა
კუბის მთავრობის ოფიციალური ვერსიით დროშის სიმბოლიკა აღნიშნავს:
ისტორია
დროშას, რომელსაც «მარტოხელა ვარსკვლავს» უწოდებენ, შემუშავებული იქნა 1848 წელს «La Verdad»-ის რედაქტორის მიგელ ტოლონის და გენერალ ნარცისო ლოპესის მიერ.
1898 წწლს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დაიწყო ომი ესპანეთთან, რომელიც აშშ-ს გამარჯვებით დამთავრდა. კუბა აშშ-ზე დამოკიდებული გახდა და 1899 წლის 1 იანვარს კუბის დროშა გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების დროშა.
1902 წლის 20 მაისს გამოცხადებული იქნა კუბის რესპუბლიკა და ოფიციალურად მიღებული იქნა მოქმედი სახელმწიფო დროშა.
ზაალფელდენი
ზაალფელდენი (Saalfelden) — ქალაქი ავსტრიაში, ზალცბურგის ფედერალურ მხარეში. 16 000 მცხოვრებით, ზაალფელდენი ცელ-ამ-ზეს რაიონის უდიდესი ქალაქი და ზალცბურგის მესამე უდიდესი ქალაქია ზალცბურგისა და ჰალაინის შემდეგ.
მდებარეობს ზღვის დონიდან 744 მეტრზე, მუნიციპალური არეალი 118 კმ²-ს მოიცავს.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
კონკორდი (ნიუ-ჰემფშირი)
კონკორდი (Concord) — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. ნიუ-ჰემფშირის შტატის დედაქალაქი და მერიმეკის ქაუნთის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2000 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა დაახლოებით 40,7 ათასი ადამიანია.
ალპური ვერონიკა
ალპური ვერონიკა (Veronica alpina) — ვერონიკის გვარის მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მრავალძარღვასებრთა ოჯახისა.
გავრცელების არეალია: რუსეთი, ესპანეთი (პირენეები და სიერა-ნევადა), საფრანგეთი (პირენეები და ალპები), შვეიცარია, იტალია (ალპები, აპენინები), გერმანია (ალპები), დიდი ბრიტანეთი (ინგლისი და შოტლანდია, იშვიათად), ავსტრია, ალბანეთი, ჩეხოსლოვაკია (ტატრები), რუმინეთი (კარპატები), ბულგარეთი, პოლონეთი (კარპატები), ნორვეგია, შვედეთი (სამხრეთი მონაკვეთის გარდა), ფინეთი, ისლანდია; აზია: შესაძლოა მონღოლეთის საიანი, ინდოეთი (ქაშმირი, კუმაონი), ნეპალი; ჩრდილოეთი ამერიკა: გრენლანდია, ალასკა, კანადა, აშშ (ნიუ-ჰემფშირის ნიუ-მექსიკოს, არიზონისა და კალიფორნიის სამხრეთით).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მრავალძარღვასებრნი
მატა-დე-ალკანტარა
მატა-დე-ალკანტარა (Mata de Alcántara) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 33,5 კმ². მოსახლეობა — 301 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
მაიკლ პატრიკ კინგი
მაიკლ პატრიკ კინგი (Michael Patrick King; დ. 14 სექტემბერი, 1954. სკრენტონი, პენსილვანია, აშშ) — ემის ჯილდოს მფლობელი ამერიკელი ტელერეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი.
დაიბადა სკრენტონში, პენსილვანიის შტატში, კათოლიკურ ოჯახში. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია ტელესერიალი „სექსი დიდ ქალაქში“, სადაც მან ყველა სეზონის ფინალი და მეორე სეზონიდან დაწყებული, ყველა პრემიერა დაწერა. კინგს ასევე ეკუთვნის, სერიალის სრულმეტრაჟიანი ვერსიის სცენარიც. 2010 წელს გადაიღო „სექსი დიდ ქალაქში 2“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი ტელერეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი ტელეპროდიუსერები კატეგორია:სექსი დიდ ქალაქში
Internal Exile
Internal Exile — მუსიკოს და ვოკალისტ ფიშის მეორე სოლო-ალბომი, გამოცემული 1991 წელს. იგი, როგორც მუსიკოსის ბევრი ნამუშევარი, დაიწერა მისი წარსულის, მისი პირადი პრობლემებისა და ლეიბლთან EMI პრობლემების გავლენით.
მუსიკალურად ალბომი კარგად გადმოსცემს, რომ ფიში ცდილობდა ექსპერიმენტების ჩატარებას იმ ჟანრებთან, რომლებიც უფრო მეტად აინტერესებდა - კელტურ მუსიკასთან და ტრადიციურ, ხალხურ მოტივებთან.
1998 წელს გამოიცა ალბომის რემასტერი.
რემასტერზე დამატებული სიმღერები
<OL START=9> <LI>Poet's Moon - 04:26 (დიკი/სიმონდსი/ბოულტი/აშერი)
<LI>Something In The Air – 05:08 (კინი)
<LI>Carnival Man - 06:25 (დიკი/სიმონდსი/ბოულტი/აშერი/პეტონი/მაკკენა) </OL>
F Sharp
F# — ფუნქციური და ობიექტებზე ორიენტირებული პროგრამირების ენა .NET პლატფორმისთვის.
F# არის შექმნილი Microsoft-ის მიერ და ბაძავს ობიექტურ კამლს (OCaml). ეს ორი პროგრამირების ენა წარმოადგენს ML პროგრამირების ენების სახეობას.
F#-ის სპეციალობაა სამეცნიერო პროგრამების შექმნა რადგან მას შეუძლია ცვლადების ტიპის დასკვნა. მისი სისწრაფე შეედარება ენებს როგორებიც არიან C#, და C++/CLI.
მაგალითები
ფაქტორიალი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროგრამირების ენები
სექსი დიდ ქალაქში (რომანი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სექსი დიდ ქალაქში კატეგორია:1997 წლის რომანები კატეგორია:ამერიკული რომანები
კეჰრა
კეჰრა (Kehra) — პატარა ქალაქი ჩრდილოეთ ესტონეთში, ჰარიუმაას მაზრაში, ანიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 959 ადამიანს შეადგენს.
ქალაქში მდებარეობს რუსების მიერ აშენებული ეკლესია „ერთობა ქრისტეში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ცხოველთა მიგრაცია
მინი|350px|[[გნუები კვეთენ მდინარეს ყოველწლიური მიგრაციის დროს.]] ცხოველთა მიგრაცია (migrantis — ვინც, რაც გადასახლდება) — ცხოველთა გადაადგილება, რომელიც გამოწვეულია საარსებო პირობების შეცვლით ან დაკავშირებულია მათი განვითარების ციკლთან. პირველი შეიძლება იყოს რეგულარული (სეზონური, დღეღამური) ან არარეგულარული (გვალვის, ხანძრის, წყალდიდობისა და სხვა შემთხვევაში). მეორე ხელს უწყობს სახეობის განსახლებას და შეიძლება დაემთხვეს ლარვულ სტადიას (ასციდიებში, მარჯნებში, ღრუბლებში) ან სქესობრივი მომწიფების პერიოდს (ცხოველთა უმრავლესობაში). რეგულარული მიგრაციები ხორციელდება მეტ-ნაკლებად განსაზღვრული გზით. არარეგულარული მიგრაცია და განსახლება კი ხშირად ქაოსურია, მიგრაცია შეიძლება მიმდინარეობდეს ჰორიზონტალურად (ხმელეთზე და წყალში) და ვერტიკალურად (მთებში, ნიადაგში, წყლის სიზრქეში, მცენარეულ საფარში, აქტიურად და პასიურად. მიგრაციას შეისწავლიან ცხოველთა ნიშანდების, ფრინველთა დარგოლვის და სხვა გზით. ასეთი შესწავლა აუცილებელია მრავალი სახეობის თევზისა და ნადირ-ფრინველის წარმატებით რეწვისათვის, აგრეთვე მავნებლებთან (მაგ: გადამფრენ კალიასთან, მღრღნელებთან) ბრძოლისათვის.
ძუძუმწოვრების მიგრაცია
ძუძუმწოვართა შორის ყველაზე შორეული მიგრაცია ახასიათებს ვეშაპს, სელაპს, მორჟს. ზოგიერთი ხელფრთიანისათვის ნიშანდობლივია სეზონური მიგრაცია (მიმოფრენა) 1500 კმ და უფრო შორ მანძილზეც. ვერტიკალური სეზონური და დღე-ღამური მიგრაცია ახასიათებს ზოგიერთ ჩლიქოსანს. ციყვების, ყარსაღების, ლემინგების სიმრავლისას შეინიშნება მათი მასობრივი მიგრაცია, როცა ათასობით ინდივიდი ფართო ფრონტით მოძრაობს და გადალახავს წყლის მნიშვნელოვან დაბრკოლებას.
ფრინველთა მიგრაცია
ყველაზე უკეთ არის შესწავლილი ფრინველთა სეზონური მიგრაცია — მეტ-ნაკლებად შორეული ადგილგადანაცვლება ბუდობის ადგილიდან ზამთრობის ადგილისაკენ, რომლის დროსაც ფრინველთა ნაწილი მაინც უკან ბრუნდება.
ამფიბიების მიგრაცია
ამფიბიების მიგრაცია სუსტადაა გამოხატული. გამრავლების პერიოდში კუდიანი და უკუდო ამფიბიების მრავალი სახეობა თავს იყრის წყალსატევებში და გადაადგილდება ხმელეთზე 5 კმ-მდე მანძილით
ქვეწარმავლების მიგრაცია
ქვეწარმავალთაგან მიგრაცია ყველაზე მეტად სჩვევია ზღვის კუს. ოკეანის დინების მიმართულებასთან დაკავშირებული პასიური გადაადგილება ახასიათებს ზღვის გველებს.
თევზების მიგრაცია
თევზების აქტიური მიგრაცია (ტოფობის, საკვების მოპოვებასთან დაკავშირებული, დასაზამთრებელი) მათი სასიცოცხლო ციკლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურებაა.
პასიური მიგრაციის მაგალითია ზღვის ან მდინარის დინების მიერ პელაგური ქვირითისა და ლარვების გადატანა. მდინარის გველთევზას ლარვა გოლფსტრიმის დინებას გადააქვს სარგასის ზღვიდან ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროებისაკენ.
მწერების მიგრაცია
მწერების მიგრაცია ჩვეულებრივ მათ განსახლებას ემთხვევა (მაგ., აზიური და უდაბნოს კალიების გადაფრენები). ბუგრის ზოგიერთი სახეობის სეზონური მიგრაცია საკვებ მცენარეთა შეცვლასთანაა დაკავშირებული და სხვ.
წყლის უხერხემლოების მიგრაცია
პლანქტონური ცხოველების უმრავლესობას ახასიათებს სეზონური და დღე-ღამური ვერტიკალური მიგრაცია, წყლის მრავალ უხერხემლო ცხოველს — ჰორიზონტალური მიგრაცია.
ნავიგაცია
მიგრაციისის აუცილებელი პირობაა ცხოველთა ნავიგაციის, ე. ი. მოძრაობის მიმართულების განსაზღვრის უნარი. ნავიგაციის მექანიზმი სხვადასხვაგვარია. განსახლებისას ზოგიერთი ცხოველი იყენებს ქარის მუდმივ მიმართულებას (კალიასებრთა გუნდები) ან დინებას (გველთევზას ლარვები), რაც მათ გამრავლებისათვის ხელსაყრელ ადგილებამდე მიღწევის საშუალებას აძლევს. ყარსაღები და სხვა ძუძუმწოვრები მომთაბარეობისას ქარის მიერ მოტანილი სუნით იღებენ ორიენტაციას. ცხოველებს აქტიური ნავიგაციის დროს შეუძლიათ გამოიყენონ განსაზღვრული ორიენტირი: მზის, მთვარისა და ვარსკვლავების მდებარეობა (ასტრონავიგაცია), დედამიწის ზედაპირის ოპტიკური ორიენტირები (სანაპიროების მოხაზულობა, ქედები, მდინარეების ხეობები და სხვ.). „მშობლიური ლანდშაფტის“ აღქმა, მისი თავისებურების დახსომება და აღბეჭდვა, განსაკუთრებით ცხოველის დამოუკიდებელი ცხოვრების პირველ პერიოდში, პირველად მომიგრირე ახალგაზრდა ფრინველებს დასაზამთრებელ ადგილებამდე მიღწევისა და სამშობლოში დაბრუნების საშუალებას აძლევს. ორიენტირი შეიძლება იყოს გარემოს მრავალი სხვა თავისებურება (მ. შ. გეოქიმიური, აკუსტიკური) და მაგნიტური ველი. ზღვის დინების ქიმიზმი ორიენტირია მომიგრირე ვეშაპებისათვის, ხოლო გამსვლელი ორაგულისებრი თევზები საქვირითეებისაკენ მიგრაციის დროს ორიენტირად მდინარეების წყლის სუნს იყენებენ.
სქოლიო
კატეგორია:ზოოლოგია
ბაყაყურა
ნაყოფი შეიცავს ცხიმს. იყენებენ ხალხურ მედიცინაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
მონროი
მონროი (Monroy) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 204,45 კმ². მოსახლეობა — 938 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
მეტ დეიმონი
მეტიუ პეიჯ „მეტ“ დეიმონი (Matthew Paige „Matt“ Damon დ. 8 ოქტომბერი 1970, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი და სცენარისტი. ოსკარისა და ოქროს გლობუსის პრემიის ლაურეატი, როგორც სცენარისტი. დეიმონის მეტად ცნობილი კინორელებიდან აღსანიშნავია: „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“ (1997), „რიგითი რაიანის გადასარჩენად“ (1998), „ნიჭიერი მისტერ რიპლი“ (1999); ოუშენის მეგობრების სამნაწილიანი სათავგადასავლო კინოფილმი: „ოუშენის თერთმეტი მეგობარი“ (2001), „ოუშენის თორმეტი მეგობარი“ (2004), „ოუშენის ცამეტი მეგობარი“ (2007); ტრილოგია ჯეისონ ბორნზე : „ბორნის იდენტიფიკაცია“ (2002), „ბორნის უპირატესობა“ (2004), „ბორნის ულტიმატუმი“ (2007); ასევე მარტინ სკორსეზეს „მიცვალებულები“ (2006) და ფილმი „რეგულირების ბიურო“ (2011). ასევე მან მთავარი როლი ითამაშა მარსელის ეკრანიზაციაში, რომლის პრემიერაც 2015 წელს შედგა.
ბიოგრაფია
მეტ დეიმონი დაიბადა ქალაქ მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ კემბრიჯში, მამამისის — კენტ ტელფორ დეიმონისა და დედამისის — ნენსი კარლსონ-პეიჯის ოჯახში. მამამისი ბირჟის მაკლერი იყო, ხოლო დედამისი ლესლის უნივერსიტეტის პროფესორი. დეიმონის გენეალოგია შეიცავს ინგლისურ, შოტლანდიურ, ფინურ და შვედურ ფესვებს. დეიმონი ბენ აფლეკისა და კეისი აფლეკის შორეული ნათესავია. ჰყავს ძმა კაილი, რომელიც პროფესიონალი მოქანდაკე და მხატვარია.
ერთხანს დეიმონების ოჯახი საცხოვრებლად ნიუტონში გადავიდა, სადაც სახლობდნენ ორი წლის განმავლობაში. როდესაც მისი მშობლები ერთმანეთს გაცილდნენ დეიმონი დედამისთან ერთად საცხოვრებლად კემბრიჯში გადავიდა, სადაც მის ოჯახთან ერთად კიდე 5 სხვა ოჯახი სახლობდა. დეიმონი იზრდებოდა ბენ აფლეკთან ერთად, რომელთანაც ბავშვობიდან ახლო მეგობრობა აკავშირებდა, ასევე მასთან ახლოს ცხოვრობდა მწერალი ჰოვარდ ზინი, რომლის ერთ-ერთ ნაშრომს დეიმონი იხსენიებს ფილმში „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“.
1988 წელს დეიმონმა ჩააბარა ჰარვარდის უნივერსიტეტში, სამი წლის შემდეგ მან სასწავლებელი მიატოვა, რამეთუ მას მხოლოდ მსახიობობა სურდა. თუმცა თავიდანვე მონაწილეობას იღებდა სასტუდენტო თეატრში, სადაც ხშირად სპექტაკლში როლებს ასრულებდა.
სამსახიობო კარიერა
დეიმონმა პირველი როლი კინოში შეასრულა 1988 წელს რომანტიკულ კომედიაში „მისტიური პიცა“. იმ დროს დეიმონი მხოლოდ 17 წლის იყო. 1992 წელს როლი მიიღო ფილმში „სასკოლო კავშირები“. იმავე წელს საყურადღებო როლი მიიღო ფილმში „ჯერონიმო: ამერიკული ლეგენდა“, სადაც მასთან ერთად ითამაშეს ჰოლივუდის ვარსკვლავებმა.
ოთხი წლის შემდეგ სინჯებზე იმყოფებოდა ფილმისთვის „თავზეხელაღებულთა კუნძული“, თუმცა ფილმში მონაწილოებაზე მან უარი განაცხადა. 1996 წელს დეიმონი გამოჩნდა ედვარდ ცვიკის ფილმში „სიმამაცე ბრძოლაში“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა დენზელ ვაშინგტონი. ამ ფილმისთვის დეიმონმა 18 კგ დაიკლო, იმყოფებოდა მკაცრ დიეტაზე. ფილმ „სიმამაცე ბრძოლაში“ შესრულებული როლისთვის დეიმონმა კინოკრიტიკოსების მხრიდან სიმპათიები დაიმსახურა. ასევე დეიმონის მიმართ სიმპათიები გამოხატა ჟურნალმა The Washington Post-მა. 1998 წელს მეტ დეიმონმა შეასრულა როლი სტივენ სპილბერგის ფილმში „რიგითი რაიანის გადასარჩენად“.
1999 წელს დეიმონმა ჯუდ ლოუსთან და გვინეთ პელტროუსთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ენტონი მინგელას ფილმში „ნიჭიერი მისტერ რიპლი“. ფილმი ფსიქოლოგიურ ტრილერს წარმოადგენს, რომლის სიუჟეტის ცენტრშია ტომ რიპლი (მეტ დეიმონი). შემთხვევითი გაცნობის შემდეგ ამერიკის ერთ-ერთი უმდიდრესი ადამიანი ჰერბერტ გრინლიფი ტომ რიპლის დავალებას მისცემს; იგი უნდა გამგზავრებულიყო იტალიაში და დაერწმუნებინა მისი შვილი აშშ-ში უკან დაბრუნებაზე. იტალიაში ჩასვლის შემდეგ რიპლი გაიცნობს ჰერბერტ გრინლიფის შვილს დიკი გრინლიფს (ჯუდ ლოუ). თუმცა დაკისრებულ დავალებას ტომ რიპლი ვერ გაუმკლავდება. ფილმმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა და საერთო ჯამში მისმა შემოსავალმა შეადგინა 128 მლნ. აშშ დოლარი. კინოფილმი „ნიჭიერი მისტერ რიპლი“ ნომინირებული იყო ოსკარსა და ოქროს გლობუსზე.
1999 წელს მონაწილეობა მიიღო კევინ სმითის ფილმში „დოგმა“, 2001 წელს სტივენ სოდერბერგის ფილმში „ოუშენის თერთმეტი მეგობარი“. 1990-იანი წლების მიწურულიდან დეიმონი ჩამოყალიბებულ მსახიობად გვევლინება. ამიერიდან იგი ჰოლივუდის მომთხოვნი არტისტი ხდება. დეიმონის კარიერაში მნიშვნელოვანი იყო ტრილოგია ჯეისონ ბორნზე: „ბორნის იდენტიფიკაცია“ (2002), „ბორნის უპირატესობა“ (2004), „ბორნის ულტიმატუმი“ (2007), სადაც მან შეასრულა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი თანამშრომლის როლი, რომელმაც მეხსიერება დაკარგა.
პირადი ცხოვრება
1997 წელს მეტ დეიმონმა ურთიერთობა დაიწყო მსახიობ მინი დრაივერთან. შემდეგ ერთმანეთს გაცილდნენ. დრაივერთან დაცილების შესახებ დეიმონმა ოპრა უინფრის შოუში, ღია ეთერში განაცხადა. შემდგომ ერთ-ერთ წვეულებაზე დეიმონმა გაიცნო უინონა რაიდერი, რომელთანაც გარკვეული დროით რომანი ჰქონდა. 2001 წლიდან ხვდებოდა ოდესა უიტმორს, რომელიც იმ დროს ასისტენტად მუშაობდა ბილი ბობ თორნტონთან და ბენ აფლეკთან. დეიმონი და უიტმორი ერთმანეთს გაშორდნენ 2003 წელს.
2003 წელს დეიმონმა გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე ლუჩიანა ბაროზო. 2005 წლის 9 დეკემბერს წყვილი დაქორწინდა. 2006 წლის 11 ივნისს ქალაქ მაიამიში წყვილს შეეძინა პირველი შვილი, ხოლო 2008 წლის 20 აგვისტოს შეეძინათ მეორე შვილი. 2010 წელს შეეძინათ მესამე შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:მასაჩუსეტსელი მწერლები
შპიტალ-ან-დერ-დრაუ
შპიტალ-ან-დერ-დრაუ (Spittal an der Drau) — ქალაქი ავსტრიაში, კარინტიის ფედერალურ მხარეში, მხარის მეორე უმსხვილესი რაიონის — შპიტალ-ან-დერ-დრაუს ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია ქალაქ ლურნფელდსა და მდინარე დრავის ქვემო ველს შორის. ქალაქის სტატუსი ფორმალურად 1930 წელს მიიღო.
ქალაქის ისტორიული ცენტრი აღმოცენებულია პატარა მდინარე ლეისერის ნაპირებზე, რომელიც შპიტალის სამხრეთით დრავას ერთვის.
ისტორია
დასახლება პირველად მოხსენიებულია 1191 წელს. 1418 წელს შპიტალი მემკვიდრეობით ერგო გრაფ ჰერმან II კელიეს. 1524 წელს, ქალაქი იმპერატორმა ფერდინადნდ I-მა მასთან დაახლოებულ ესპანელს, გაბრიელ სალამანკას გადასცა, რომელმაც შპიტალში ავსტრიის ერთ-ერთი ულამაზესი სასახლეები ააგო რენესანსის სტილში.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ჯუჯა სოლდანელა
ჯუჯა სოლდანელა (ლათ. Soldanella pusilla) — სოლდანელას სახეობის მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ფურისულასებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 2-10 სმ. აქვს სწორი და შიშველი ღერო, მოიისფრო ყვავილები, რომელთა სიგრძეა 10-15 მმ.
გავრცელებულია ზღვის დონიდან 1600-3100 მ სიმაღლეზე. გვხვდება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ალპებში, კარპატებში, აპენინებსა და ბალკანებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფურისულასებრნი
ლიუიშუნი
ლიუიშუნი მდებარეობს ლიადონგის ნახევარკუნძულზე უკიდურეს სამხრეთში. მას აქვს ბუნებრივი ყურე, რის გამოც გახდა რუსეთ-იაპონიის ომის (1904-1905) დაწყების მიზეზი. ჯერ იაპონელების, შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის კონტროლის ქვეშ იყო 1953 წლამდე. დასავლეთში ის ცნობილი იყო როგორც პორტ-არტური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი
სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი — მუზეუმი მესტიაში, საქართველო. დაარსდა 1936 წელს.
მუზეუმში დაცულია სვანეთის რეგიონის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალები, ქართული ჭედური ხელოვნებისა და ხატწერის უნიკალური ნიმუშები (X საუკუნის მაცხოვრის ხატი, XI საუკუნის I ნახევრის ხატები აღსაყდრებული ქრისტეს გამოსახულებით და ასანის წმ. გიორგის ხატი, XII საუკუნის ორმოცი მოწამის ხატი და ჯვარცმის ხატი, ღვთისმშობლის IX—X საუკუნეების ფერწერული ხატები და სხვა, სარიტუალო ნივთები — IX—XIV საუკუნეების სამწერობლები და სხვა), უძველესი ხელნაწერები (XI—XIII საუკუნეების ჰადიშის, ლაბსყალდის, იენაშისა და მესტიის ხელნაწერი ოთხთავები მოჭედილი ყდებით), ადრეული და გვიანი შუა საუკუნეების საომარი აღჭურვილობის, რკინის, ვერცხლის, სპილენძის ნაკეთობების, სამკაულების, ჭურჭლის, ქსოვილების ნიმუშები, ძველი სვანეთის ყოფის ამსახველი ეთნოგრაფიული ნივთები და სხვა.
ტეიტი
thumb|250px|ტეიტის ძველი შენობა, რომელშიც ამჟამად [[ტეიტ ბრიტანეთია განთავსებული]] ტეიტი (Tate) — გაერთიანებული სამეფოს ბრიტანული და თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი. მოიცავს ინგლისში ხელოვნების ოთხ გალერეას: ტეიტ ბრიტანეთი (გაიხსნა 1897 წელს, სახელი გადაერქვა 2000 წელს), ტეიტ ლივერპული (1988), ტეიტ სენტ აივზი (1993) და ტეიტ მოდერნი (2000). მუზეუმი საზოგადოებრივ საკუთრებაშია.
გალერეა დაფუძნდა 1897 წელს როგორც "ბრიტანული ხელოვნების ეროვნული გალერეა". როდესაც მისი როლი შეიცვალა მასში თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშების კოლექციის დამატებით, მას "ტეიტის გალერეა" დაარქვეს ჰენრი ტეიტის პატივსაცემად, რომელმაც მუზეუმის კოლექციას დაუდო დასაბამი. ტეიტის გალერეას ბინა მილბანკში, ლონდონი, ჰქონდა.
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მუზეუმები კატეგორია:ტეიტი
აბრაჰამ I
აბრაჰამ I, აბრამი — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1280–1310 წლებში, ადრე მეფის ჯვრისმტვირთველი, პოლიტიკური მოღვაწე. დემეტრე II თავდადებულისა და დავით VIII-ის თანამედროვე.
ბიოგრაფია
აბრაჰამ კათალიკოსის ცხოვრება ვრცლად არის აღწერილი ქართველთ მამათა ცხოვრებაში. როგორც ჩანს სხვადასხვა საეკლესიო წიგნებიდან ის მცირე ხნით იყო კათალიკოსად.
აბრაჰამ I ურდოში თან ახლდა დემეტრე II-ს და ქვეყნისათვის წამებული მეფის ცხედარი მალულად საქართველოში ჩამოასვენა. მანვე აკურთხა მეფედ დავით VIII. აბრაჰამ I ოთხჯერ მონაწილეობდა მეტად რთულ და სახიფათო ელჩობაში. დავალებული ჰქონდა დაეზავებინა მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყებული დავით VIII და ყაზან-ყაენის მიერ საქართველოს ასაოხრებლად წარმოგზავნილი ხუტლუბუღა. მონღოლებმა ელჩობის ზოგი მონაწილე მოკლეს. შეთანხმება ვერ მოხერხდა. აბრაჰამ I-ის შესახებ ცნობები დაცულია მისი თანამედროვე ანონიმი ჟამთააღმწერლის (XIV ს.) თხზულებაში ("ქართლის ცხოვრება", ტ. 2, თბილისი, 1959).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:ქართველი მწერლები
ელამი
thumb|300 px|ელამის მდებარეობა
ელამი (შუმერული ნიმ, აქადური ელამთუ, ელამური ჰათანთი) — ძველი სახელმწიფო სპარსეთის ყურის აღმოსავლეთ ნაპირზე, თანამედროვე ირანის ტერიტორიაზე. არსებობდა ძვ. წ. IV — III ათასწლეულებში. დედაქალაქი სუზა.
ევფრატისა და ტიგროსის სამხრეთ შუამდინარეთის საზოგადოების ისტორიას მჭიდროდ უკავშიდება ელამის ისტორია. შუმერები ამ ქვეყანას ნიმს უწოდებდნენ, აქადელები — ელამთუს, თვით ელამელები კი — ხალთამთის. ელამი შუმერის აღმოსავლეთით, ირანის ზეგნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობდა. ძველი სპარსელები მას „(ჰ)უჲას“ ეძახდნენ. სწორედ აქედან უნდა წარმოდგებოდეს ამ რაიონის თანამედროვე სახელწოდება — ხუზისტანი.
სუზა — დიდი გზაჯვარედინი
მთიან ადგილებში მოსახლეობა მესაქონლეობას მისდევდა, მაგრამ აქ ორი დიდი მდინარის — დასავლეთში ხოასპისა (თანამედროვე კერხე) და აღმოსავლეთში ევლეას (თანამედროვე ქარუნი) ნაპირებზე მოსავლიანი ველებიც იყო. სუზა მნიშვნელოვან გზაჯვარედინზე მდებარეობდა, ფართოდ იყო გაჩაღებული ვაჭრობა შუამდინარეთის ქალაქებთან. ელამიდან გაჰქონდათ ხე-ტყე, ვერცხლი, ლითონი, შემოჰქონდათ ქერი, და ზეთი. აქ, ისევე, როგორც შუმერში, არსებობდა ქალაქ-სახელმწიფოები: შუშანი (სუზა), ანშანი, სიმაში, ადამდუნი, ბარახშე და სხვ. ადრინდელ ხანაში მათგან ყველაზე ძლიერი ავანის სახელმწიფო უნდა ყოფილიყო.
სუზა I და სუზა II
დროთა განმავლობაში ელამში შეიქმნა მეტად თავისებური და თვითმყოფადი კულტურა, რომელიც მჭიდრო კავშირშია შუამდინარეთის ცივილიზაციასთან. ძვ. წ. IV ათასწლეულის ელამში (სუზა I) განვითარებული იყო პროტოელამური „შეღებილი კერამიკის“ ენეოლითური კულტურა. სუზა I ფენაში დასახლების ნაკვალევთან ერთად შემორჩენილია სასაფლაოც, რაც ქალაქის ძველ მოსახლეობაში გარდაცვლილთა სულის მოსახსენიებელი კულტის არსებობაზე მიგვანიშნებს. საგულდაგულოდ დამზადებულ და გაპრიალებულ ქვის სამუშაო იარაღებთან ერთად ზოგჯერ გვხვდება სპილენძის ნივთებიც. სუზა I დასახლება, როგორც ჩანს, ხანძარს შეეწირა. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ იგი მეზობელი მთიელი ტომების თავდასხმის დროს განადგურდა.
საკუთრივ ელამური კულტურა გავრცელებული ჩანს ძვ. წ. III ათასწლეულიდან. პროტოელამურისგან განსხვავებით, იგი სუზას გარდა გავრცელებული იყო ირანის სამხრეთ-დასავლეთის სხვა ადგილებშიც. მას ბევრი საერთო აქვს ელამისგან დასავლეთით მდებარე ქვეყნების, პირველ ყოვლისა კი შუმერის კულტურასთან.
ლაგაშის მმართველი გუდეა თავის ერთ-ერთ წარწერაში გვამცნობს, რომ მის დროს ქიმაშის მთებში, ელამის მოსაზღვრე ოლქში სპილენძს მოიპოვებდნენ. აქედანვე გამოჰქონდათ ოქროვანი სილა. ამავე ხანაში გაჩნდა ელამში ბრინჯაო. მეტალურგიასთან ერთად განვითარებულია კერამიკური წარმოება. სუზა II-ში ნაპოვნი ჭურჭლეულობა ისე საგულდაგულოდ არ არის დამზადებული, როგორც სუზა I-ისა, მაგრამ უფრო ფერადოვანია და გამოსახულებაშიც მდიდრულია. ეს არის პეიზაჟის კონტურები, ადამიანებისა და ცხოველების ფიგურები. ამ დროს გაჩნდა თავისებური ელამური იეროგლიფური დამწერლობა.
ორენოვანი წარწერა
ელამის კულტურის ყველაზე დიდი მიღწევაა საკუთარი დამწერლობის შექმნა, რომელსაც საფუძვლად პიქტოგრაფიული ნიშნები დაედო. ეს ნიშნები სწორ ხაზზე იწერებოდა. ფუზურინშუშინაქის ცნობილი წარწერებიდან ელამურ ენაზე ელამურივე იეროგლიფებით შესრულებულია მხოლოდ ნაწილი, ნაწილი კი სემატურ ენაზე ლურსმულითაა ნაწერი. ელამის მომდევნო მმართველების წარწერები მხოლოდ სემიტურია. ლურსმულით ელამურ ენაზე წერა მხოლოდ ძვ. წ. II ათასწლეულის მეორე ნახევრიდან დაიწყეს.
ეპიგრაფიული ძეგლები
ელამის ტერიტორიის შესწავლა XIX ს-ის მეორე ნახევარში დაიწყეს ფრანგმა არქეოლოგებმა. ქვეყნის ისტორიის კვლევის მნიშვნელოვანი წყარო — ეპიგრაფიკული ძეგლები — ორ ჯგუფად იყოფა. შემორჩენილია უცხოური (შუმერული, აქადური, ბაბილონური, ასურული, ხეთური) ტექსტები და ელამურ ენაზე შესრულებული წარწერები. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აქადურ ენაზე შედგენილი სამეურნეო და სამართლის დოკუმენტები.
მრგვალი ქანდაკებები
ძვ. წ. XXIV-XXIII საუკუნეებში სუზა აქადის სახელმწიფოს საზღვრებში იყო, რის გამოც ელამზე შუამდინარეთის კულტურის გავლენა გაძლიერდა. ამაზე მიუთითებს ელამის მმართველის ფუზურინშუშინაქის ჩვენამდე მოღწეული სტატუეტები, რომლებიც შესრულებულია შუამდინარეთის მრგვალი ქანდაკების ტრადიციების მიხედვით. აღსანიშნავია დედოფალ ნაფირასუს ბრინჯაოს ქანდაკება, მამაკაცების სკულპტურული პორტრეტები და ღვთაება ინშუშინაქის ვერცხლისგან დამზადებული ფიგურები, რომლებსაც ხელში სამსხვერპლო ცხოველები უჭირავთ. განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია ელამურმა გლიპტიკამ, კლდეზე ნაკვეთმა რელიეფმა.
ინშუშინაქის კომპლექსი
არქეოლოგებმა სუზას მახლობლად აღმოაჩინეს მეფე უნთაშ-ხუფმანის არქიტექტურული კომპლექსი, რომელშიც შედის ღვთაება ინშუშინაქისადმი მიძღვნილი ელიფსის ფორმის გალავნით შემოზღუდული, 25 მ სიმაღლის, ხუთსართულიანი ზიკურათი, ცხრა ტაძარი და სასახლეთა ჯგუფი. სასახლის მიღმა აღმოჩნდა დიდი აუზი რეზერვუარით, სადაც წყალი იწმინდებოდა და ცხრა არხით უკავშირდებოდა სუფთა წყლის შესანახ პატარა აუზს. აღმოაჩინეს აგრეთვე თავისებური სამარხი. ელამისთვის დამახასიათებელი იყო დაკრძალვის უნიკალური წესი — მიცვალებულის კრემაცია იარაღთან და სამკაულებთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ელამი კატეგორია:ირანის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:უძველესი ისტორია კატეგორია:ცივილიზაცია
მარიანოვკა (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 227  ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე-ოზერო, რომელიც დაშორებულია 43 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას უკრაინელები შეადგენენ (30%) ხოლო რუსები (28%).
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
ბელგოროდის ოლქი
thumb|250px|ბელგოროდის ოლქის დროშა thumb|250px|ბელგოროდის ოლქის გერბი ბელგოროდის ოლქი — ოლქი რუსეთში, მდებარეობს ცენტრალურ რუსეთში, 500-700 კილომეტრით სამხრეთით მოსკოვიდან, უკრაინის საზღვარზე, ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგში. ოლქს ესაზღვრება რუსეთის კურსკისა და ვორონეჟის ოლქები. საზღვრების სრული სიგრძეა 1150 კილომეტრი, ხოლო უკრაინასთან მისი საზღვრის სიგრძე შეადგენს 540 კმ-ს.
მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 1 524 618 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
ბაყმის ხე
ბაყმის ხე, შავი სანდალოზი (Haematoxylum campechianum) — ხე ცეზალპინიისებრთა ქვეოჯახისა. სიმაღლე 12 მ აღწევს, დიამეტრი 0,5 მ-მდე. აქვს ფრთისებრი ფოთლები და წვრილი ყვითელი ყვავილები.
სამშობლოდ ითვლება ცენტრალური ამერიკა. კულტივირებულია ტროპიკებში. ლამაზი შეფერილობის მერქანს იყენებენ ავეჯისა და პარკეტის დასამზადებლად. შეიცავს საღებარ (ჰემატოქსილინი) და მთრიმლავ ნივთიერებებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცეზალპინიისებრნი
ბაში (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ბაში შეიძლება აღნიშნავდეს:
ეთნოლოგია
მინი|ადოლესენტ მუხიმბა ეთნოლოგია (ἔθνος, ეთნოსი — ხალხი + ლოგოს — სწავლება, მეცნიერება) — ანთროპოლოგიის განშტოება აანალიზებს და ადარებს კაცობრიობის ეთნიკური, რასობრივი და/ან ეროვნული თავისებურების წარმოშობას, გავრცელებას, ტექნოლოგიებს, ისევე როგორც, მათ რელიგიებს, ენებს და სოციალურ სტრუქტურას.
ეთნოლოგიური დისციპლინის მიზანია საველე მონაცემების საფუძველზე ხალხთა კულტურული და სოციალური განსხვავებულობის შესწავლა. ეთნოლოგიას მჭიდრო კავშირები აქვს სხვა ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებებთან (ისტორია, არქეოლოგია, ენათმეცნიერება, ფოლკლორისტიკა, გეოგრაფია, დემოგრაფია, პოლიტიკის მეცნიერება, სოციოლოგია, ფსიქოლოგია, ეკოლოგია და სხვა) და რიგ შემთხვევებში მხოლოდ ეთნოლოგიური ცოდნის გათვალისწინებით ხერხდება ზოგიერთი საკითხის ახსნა და შესწავლა (მაგ. ეთნოსის ფსიქოლოგიის — ეროვნული ხასიათის, შესწავლა წარმოუდგენელია ეთნოლოგიური მონაცემების გამოყენების გარეშე).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანთროპოლოგია კატეგორია:ეთნოსი კატეგორია:ფოლკლორი კატეგორია:საზოგადოებრივი მეცნიერებები
აბელ-იტურალდეს პროვინცია
აბელ-იტურალდე — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბოლივიელი პოლიტიკოსის, აბელ იტურალდე პალასიოსის პატივსაცემად. მდებარეობს ბოლივიის ცენტრალური კორდილიერის ჩრდილოეთ კიდეზე. მისი დასავლეთი საზღვარი მდინარე მადრე-დე-დიოსზე გადის, აღმოსავლეთი კი მდინარე ბენიზე. პროვინცია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 300 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 200 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 42 815 კმ²-ს შეადგენს. პროვინციის ტერიტორიაზე ნაწილობრივ მდებარეობს მადიდის ეროვნული პარკი.
მოსახლეობა
მოსახლეობის 83.5 % წერა-კითხვის მცოდნეა. 87.0 % კათოლიკეა, 10.6 % პროტესტანტი.
პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. დედაქალაქია იშიამასი.
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[მადრე-დე-დიოსი|მდინარე მადრე-დე-დიოსი]]
სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
ჟუზე I
ჟუზე I რეფორმატორი (D. José I, o Reformador; დ. 6 ივნისი, 1714, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 24 თებერვალი, 1777, სინტრა, პორტუგალია) — პორტუგალიის 25-ე მეფე ბრაგანსის დინასტიიდან 1750 -1777 წლებში. ჟუან V-ის და მარია ანა ავსტრიელის შვილი.
ოჯახი
იქორწინა ესპანეთის მეფის ფილიპე V-ის შვილ მარიანა ვიქტორია ესპანელზე, რომელთანაც შეეძინა 4 გოგო. ტახტის მემკვიდრე გახდა უფროსი ქალიშვილი მარია I.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1714 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1777
ქვემო ჯოჭო
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ესპანეთის პირველი რევოლუცია
ესპანეთის პირველი რევოლუცია — ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან პირველი. მიმდინარეობდა 1808-1814 წწ. დაიწყო ნაპოლეონ I-ის მიერ ესპანეთის ოკუპაციის დროს, რევოლუციის თავისებურებას წარმოადგენდა ესპანელების ანტიფეოდალური მოძრაობის შერწყმა მათ ბრძოლასთან ფრანგი ოკუპანტების წინააღმდეგ. 1808 წლის 17 მარტს დაიწყო აჯანყება არანხუესში. კარლოს IV აიძულეს გადამდგარიყო ტახტიდან თავისი შვილის ფერდინანდ VII-ის სასარგებლოდ. 20 მარტს ფრანგების ჯარი მადრიდში შევიდა, რამაც ესპანელთა საყოველთაო აღშფოთება გამოიწვია. 1808 წლის 2 მაისს მადრიდში იფეთქა აჯანყებამ, რომელიც სასტიკად ჩაახშო ფრანგთა ჯარმა. 10 მაისს ნაპოლეონმა აიძულა ფერდინანდ VII გადამდგარიყო ტახტიდან, რასაც მოჰყვა ახალი აჯანყებები ასტურიაში, ანდალუსიაში, ვალენსიაში, გალისიასა და სხვა მხარეებში. განმათავისუფლებელი მოძრაობის მთავარ საყრდენს წარმოადგენდა ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, გლეხობა, პროვინციული თავადაზნაურობა და სამღვდელოების დაბალი ფენები. მაშინ როდესაც ხალხი ებრძოდა ფრანგ ოკუპანტებს, უმაღლესი თავადაზნაურობისა და სამღვდელოების ნაწილმა მიიღო ნაპოლეონის მიერ ბოძებული ბაიონის კონსტიტუცია (1808) და ესპანეთის მეფედ სცნო ნაპოლეონის ძმა - ჟოზეფ ბონაპარტი.
განმათავისუფლებელი ომის პირველ თვეებში ესპანელებმა დიდ წარმატებებს მიაღწიეს, 1808 წლის ივლისში ფრანგების ჯარი გაანადგურეს ბაილენის ბრძოლაში. განთავისუფლდა ესპანეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი მადრიდის ჩათვლით. მთელ განთავისუფლებულ ტერიტორიაზე იქმნებოდა ხუნტები - ადგილობრივი ხელისუფლების ახალი ორგანოები. ისინი შედგებოდნენ უმთავრესად პროვინციელი თავადაზნაურობის წარმომადგენლებისაგან, ზოგიერთში შევიდნენ ბურჟუაზიის წარმომადგენლებიც. ბრძოლის საერთო ხელმძღვანელობისა და ქვეყნის მართვისთვის შეიქმნა ცენტრალური ხუნტა (1808 წ. სექტემბერი) გრაფ ფლორიდაბლანკას მეთაურობით. ცენტრალური ხუნტა გამოდიოდა ზოგიერთი ადგილობრივი ხუნტის მიერ ჩატარებული რეფორმების წინააღმდეგ (მაგ., საეკლესიო მიწების გაყიდვის წინააღმდეგ). 1808 წლის შემოდგომაზე ესპანელთა მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა. 1808 წლის ნოემბერში ნაპოლეონი უზარმაზარი არმიით შევიდა ესპანეთში და მოახერხა ესპანელთა ძალის განადგურება. 4 დეკემბერს ფრანგებმა კვლავ აიღეს მადრიდი. დაიწყო თავადაზნაურთა პარტიზანული მოძრაობა (გერილია). პარტიზანულ რაზმებთან ერთად და ესპანეთის არმიის ნარჩენებთან ერთ დ პორტუგალიისა და ესპანეთის მისაზღვრე ტერიტორიაზე მოქმედებდა ინგლისის საექსპედიციო კორპუსი გენერალ უელსლის მეთაურობით.
1810 წლის 24 სექტემბერს კ. ლეონზე შეიკრიბა დამფუძნებელი კორტესი (1811 წლიდან გადავიდა კადისში), რომელიც ძირითადად შედგებოდალიბერალური თავადაზნაურიობისა და ბურჟუაზიის წარმომადგენლებისაგან (1810 წლის თებერვალში ხუნტამ თავი გაუქმებულად გამოაცხადა). კორტესმა რამდენიმე მნიშვნელოვანი რეფორმა ჩაატარა (ფეოდალური პრივილეგიების გაუქმება, ინკვიზაციის გაუქმება...). 1812 წლის 19 მარტს გამოქვეყნდა კადისის კონსტიტუცია, რომელმაც უზენაესი ხელისუფლების მატარებლად ერი გამოაცხადა, მაგრამ გამოცხადებული რეფორმების უმეტესობა ცხოვრებაში არ გატარებულა.
ბრძოლა ფრანგი ოკუპანტების წინააღმდეგ გრძელდებოდა. 1812 წლის 22 ივლისს ინგლისის ჯარმა უელინგტონისა და ესპანეთის პარტიზანებმა ემპესინადოს მეთაურობით დაამარცხეს ფრანგები არაპილესთან (სალამანკის მახლობლად) ბრძოლაში. 12 აგვისტოს მათ დაიკავეს მადრიდი (1812 წლის ნოემბერში ფრანგებმა მცირე დროით კვლავ დაიბრუნეს მადრიდი). ნაპოლეონის დამარცხებამ რუსეთში გარდაუვალი გახადა ესპანეთიდან ფრანგი ჯარების გასვლა. 1813 წლის 21 ივნისს ინგლისელთა და ესპანელთა გაერთიანებულმა ძალებმა დაამარცხეს მტერი ვიტორიასთან. 1813 წლის დეკემბერში ფრანგების არმიის ძირითადი ნაწილი განდევნეს ესპანეთიდან. ამავე დროს ქვეყანაში გააქტიურდა ანტი რევოლუციური გამოსვლები, რომელიც უელინგტონის მხარდაჭერით სარგებლობდა. 1814 წლის 22 მარტს ესპანეთში ჩავიდა 1813 წლის დეკემბერში საფრანგეთის ტყვეობიდან გათავისუფლებული ფერდინანდ VII. 4 მაისს ფერდინანდმა უარი თქვა ეცნო 1812 წლის კონსტიტუცია. 10-11 მაისს მადრიდში დააპატიმრეს ლიბერალები, რაც ესპანეთში აბსოლუტიზმის ახალ ზეიმს მოასწავებდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:რევოლუციები
ანსფელდენი
ანსფელდენი (Ansfelden) — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 289 მეტრზე, მოსახლეობა დაახლოებით 15 300 ადამიანს შედადგენს (2011). მის ტერიტორიას გადაკვეთენ მდინარეები — ტრაუნი და კრემსი. ამ ქალაქში დაიბადა კომპოზიტორი და ორღანისტი ანტონ ბრუკნერი.
ანსფელდენში ფუნქციონირებს ორი მუზეუმი — ანტონ ბრუკნერისა და მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმები.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ტუნდრა
ტუნდრა ჩამოყალიბდა ცივი, ჭარბტენიანი ჰავისა და მარადი მზრალობის პირობებში, სუსტად განვითარებულ ნიადაგზე.
სკანდინავიის, ურალის, ციმბირის, ალასკის, ჩრდილოეთ კანადის მთებში ე.წ. მთის ტუნდრა გვხვდება. ტუნდრაში ჭარბობს მრავალწლოვანი მცენარეები: ხავსები, მღიერები, ბალახოვანი ჰემიკრიპტოფიტები და ქამეფიტები (კორდიანი, ფესურიანი, ბალიშა და ნახევრად ბალიშა, როზეტისებრი და ნახევრად როზეტისებრი მცენარეები), ფოთოლმცვივანი ქონდარა ბუჩქები — ქამეფიტები (Salix polaris და სხვ.), მარადმწვანე ქონდარა ბუჩქები (Empetrum hermaphroditum, Ledum decumbens და სხვ.), ფოთოლმცვივანი ტანმორჩილი ბუჩქები — ნანოფანეროფიტები (Betula nana, B. exilis, Salix lanata); თითო-ოროლა გვხვდება ერთწლოვანები (Koenigia islandica და სხვა) და ბოლქვიანი გეოფიტები (Liolidia serotina და სხვა). ტუნდრისთვის ნიშანდობლივია პოლიდომინანტურობა და მოზაიკური სტრუქტურა.
ტუნდრის ზონის დიდი ნაწილი უჭირავს ჩრდილოურ და სამხრეთულ სუბარქტიკულ ტუნდრას, რომელიც უკიდურეს ჩრდილოეთით იცვლება არქტიკული ტუნდრით; აქ ბუჩქნარი სრულიად არ არის. რუსეთის ევროპული ნაწილის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ციმბირში სამხრეთული ტუდრისთვის დამახასიათებელია ქონდარა არყის დაჯგუფებების გაბატონება. ჩრდილოეთისაკენ ბუჩქნარი მეჩხერდება და სულ უფრო გართხმულია მიწაზე, თანდათან ფართოდ ვრცელდება ისლი. აღმოსავლეთ ციმბირში ქონდარა არყის დაჯგუფებები ადგილს უთმობს არყის სხვა სახეობის დაჯგუფებებს. ჩუკოტკასა და ალასკაზე გავრცელებულია იაკოლბოხიანი ტუნდრა, სადაც ბატონობს წყლის ბამბა და ისლი.
კანადისა და გრენლანდიის სუბარქტიკულ ტუნდრაში გაბატონებულია ერიკოიდული ბუჩქები.
ტუნდრას იყენებენ ირმის საძოვრებად, სამონადირეო სავარგულებად; აგროვებენ კენკრას (მიწამაყვალა, ლურჯი მოცვი). დამუშავებულია ტუნდრაში მაღალმოსავლიანი მდელოების შექმნის ხერხები.
ტუნდრისთვის დამახასიათებელია ზოგიერთი სახეობა (კეწერა, წითელი მოცვი, ლურჯი მოცვი, მოცვი, ბამბა და სხვა) გავრცელებულია კავკასიონის მაღალმთიანეთში; გვხვდება მონათესავე სახეობებიც (ტუნდრაში — oxyria digina, Dryas octopetala და სხვა. კავკასიონზე, შესაბამისად — Oxyria elatior, Dryas caucasica და სხვა).
ტუნდრის ფაუნა ღარიბი და ნაკლებად ორიგინალურია. მასთან ყველაზე მჭიდროდაა დაკავშირებული მღრღნელთა რიგი სახეობებისა (ლემინგები, მემინდვრიები), გადამფრენი (ღორიხვები, ღერღეტები, ბატები და სხვ.) და მოზამთრე (თეთრი ბუ და თეთრი გნოლი) ფრინველები, ჩრდილოეთის ირემი, თოვლის ცხვარი, ყარყუმი, დედოფალა, გვხვდება მელა, ყარსაღი და მგელი, მწერებიდან — მრავალრიცხოვანი კოღოები და მუმლი. მდინარეებსა და ტბებში — ნელმა, ჭაფალა, ომული, Coregonus nasus. ტუნდრას იყენებენ ირმების საძოვრად, ძვირფას სანადირო სავარგულად; საჭიროებს დაცვას.
სქოლიო
კატეგორია:ტყეები
ესპანეთის მეორე რევოლუცია
1820 წლის დეკრეტით გაუქმდა მაიორატები, დაიხურა მონასტრების ნაწილი და მათი მიწები ნაციონალიზებულ იქნა. შემცირდა გადასახადები იმპორტულ მანქანებზე, გააძევეს იეზუიტები, დაარსდა ეროვნული მილიცია და აღდგენილ იქნა წინა რევოლუციის დროინდელი ადმინისტრაციული რეფორმები.
ექსალტადოსის (მემარცხენე ლიბერალები) პარტიის წარმომადგენლები მოითხოვდნენ ღონისძიებების გატარებას გლეხთა ფართო ფენების სასარგებლოდ. 1821, 1822 და 1823 წწ. კორტესმა განიხილა ექსალტადოსის პარტიის მიერ შეტანილი კანონპროექტი სენიორული მიწის დიდი ნაწილის გლეხებისათვის გადაცემის შესახებ. მეფემ ორჯერ დაადო მას ვეტო, როდესაც 1823 წელს იგი ძალაში შევიდა უკვე გვიანი იყო: საღვთო ალიანსის გადაწყვეტილებით ესპანეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი ოკუპირებულ იქნა ფრანგ ინტერვენტთა მიერ. აგრარული რეფორმა განუხორციელებელი დარჩა, რამაც ჩამოაშორა რევოლუციას გლეხთა ფენები.
1821 წლის შემოდგომასა და ზამთარში ქვეყანაში გამწვავდა კლასობრივი ბრძოლა, საღვთო ალიანსის მხარდაჭერით გამოცოცხლდა კონტრრევოლუცია. ფელიუს მთავრობამ (1821 წლის მარტი-დეკემბერი) გააძლიერა პროვოკაციები რევოლუციონერთა მიმართ. ასეთ პირობებში გამოსვლებმა ანტისამთავრობო ხასიათი მიიღო. 1822 წლის აგვისტოში ხელისუფლება მემარჯვენე ექსალტადოს-მასონთა  (ე. სან-მიგელის მთავრობა) ხელში გადავიდა. მათ არ მიიღეს გადამწყვეტი ზომები კონტრევოლუციონერთა წინააღმდეგ, რამაც გამოიწვია ანტისამთავრობო 1822 წლის შემოდგომაზე გამოსვლების გაძლიერება კომუნეროსთა (მემარცხენეები) მიერ. მთავრობა გააძლიერა კომუნეროსთა რეპრესია, პარალელურად ებრძოდა ულტრაროიალისტებს, რომლებმაც წამოიწყეს აჯანყებები ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეებში.
ამ ვითარებაში საღვთო კავშირმა დაიწყო აშკარა ინტერვენცია. 1823 წლის 7 აპრილს საფრანგეთის არმია ესპანეთში შეიჭრა, მთავრობამ ვერ შეძლო თავდაცვის ორგანიზება, ხოლო მოსახლეობის დაბალმა ფენებმა არ გაუწია აქტიური წინააღმდეგობა ინტერვენციას. 1823 წლის 30 სექტემბერს კონსტიტუციურმა მთავრობამ, რომელიც ჯერ სევილიაში გადავიდა, ხოლო შემდეგ კადისში, კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1823 წლის 1 ოქტომბერს მეფე ფერდინანდ VII აღადგინა აბსოლუტისტური რეჟიმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:რევოლუციები
Restauration absolutiste en Espagne
პაოთოუ
პაოთოუ (包头市; ფინინი: Bāotóu; Bugutu.svg Buɣutu qota) — მოსახლეობის მხრივ უდიდესი ქალაქი შიდა მონღოლეთის ტერიტორიაზე, ჩინეთი. პაოთოუს მინიჭებული აქვს საოლქო დონის ქალაქის სტატუსი. 2020 წლის მონაცემებით, ქალაქის ურბანული („მეტრო არეალი“) ნაწილი 5 რაიონისაგან შედგება, სადაც, საერთო ჯამში, 2 261 089 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქის მთელს ტერიტორიაზე 2 709 378 კაცი ცხოვრობს. ქალაქის სახელი, სიტყვა-სიტყვით ითარგმნება როგორც „ირმის ქალაქი“. მსგავს რამეს ნიშნავს პაოთოუს მონღლური სახელიც, „ლუჩენგი“ (鹿城 ფინინი: Lùchéng). ქალაქი ასევე ცნობილია, როგორც „გობის უდაბნოს ფოლადის ქალაქი“ (草原钢城 ფინინი:Cǎoyuán Gāngchéng).
უძველესი პერიოდი
თანამედროვე პაოთოუს ტერიტორია დასახლებული იყო მომთაბარე ტომებით. ეს ტომები თანამედროვე მონღოლების წინაპრებად არიან მიჩნეულნი. ხანის დინასტიის არსებობის მიწურულს, ძველი წელთაღრიცხვით 206 წლიდან 220 წლამდე თანამედროვე პაოთოუს ძიუიუანის რაიონში დაიბადა ცნობილი მეომარი, ლიუი ბუ.
ქალაქის დაარსება
შიდა მონღოლეთის დედაქალაქთან, ხუხ-ხოტოსთან შედარებით, პაოთოუ მოგვიანებით ჩამოყალიბდა. ქალაქის სტატუსი მას 1809 წელს მიენიჭა. ქალაქისათვის ეს ადგილი მდინარე ხუანხესთან (იგივე „ყვითელი მდინარე“) სიახლოვის გამო აარჩიეს.
XX საუკუნის დასაწყისი
ბეიჯინგიდან რკინიგზა 1923 წელს აშენდა, რამაც ქალაქში სხვადასხვა საწორმოების გახსნას შეუწყო ხელი. გერმანულ-ჩინური თანამშრომლობის შედეგად, 1934 წელს აშენდა პაოტოუს აეროპორტი. ამავე პერიოდში დაიწყო ყოველკვირეული ფრენები ნინსია-ხუეისა და ლანჭოუს მიმართულებებით.
1996 წლის მიწისძვრა
1996 წლის 3 მაისს, ადგილობრივი დროით 11:32-ზე, ქალაქში 6.4 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა. იმის გამო, რომ მიწისძვრის ეპიცენტრი ქალაქიდან არც თუ ისე შორს მდებარეობდა, პაოთოუ ინციდენტის შედეგად ძლიერ დაზიანდა. შედეგად გარდაიცვალა 26 ადამიანი, 453 დაშავდა, ხოლო 196 633 ადამიანმა საცხოვრებელი დაკარგა. ასევე დაზიანდა ელექტროენერგიის ინფრასტრუქტურა, ის დადნა და ყვითელ მდინარეში ჩაეშვა.
XXI საუკუნე
XXI საუკუნის დასაწყისში პაოთოუს ეკონომიკა მკვეთრად გაიზარდა. 2000 წლიდან 2010 წლამდე თითქმის გაათმაგდა. ქალაქი მთლიანი შიდა პროდუქტის პიკი 2016 წელს დაფუქსირდა, როდესაც მაჩვენებელმა ჩინური იუანი შეადგინა. ამის შემდეგ მაჩვენებელი თანდათან შემცირდა.
დემოგრაფია
2020 წლის ჩინეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, პაოთოუში 2 709 400 ადამიანი ცხოვრობს, რაც 2010 წლის მონაცემებთან შედარებით 59 000-ით გაიზარდა. ერთ სახლში მაცხოვრებელთა რიცხვი საშუალოდ 2.27 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მონაცემთან შედარებით (2.65) შემცირებულია.
ასაკობრივი და სქესობრივი განაწილება
პაოთოუში, ჩინეთის ბევრი ადგილის მსგავსად, ასაკობრივი მოსახლოება ჭარბობს. 2020 წლის მონაცემებით, პაოთოუში 60 წლის ან მეტი ასაკის ადამიანთა პროცენტულმა წილმა 20.19% შეადგინა. ეს ჩინეთის საშუალო მაჩვენებელთან (18.70%) შედარებით 1.49 პროცენტით მაღალი მაჩვენებელია. 65 ან მეტი წლის მოსახლეობის 13.70%-ია, რაც ჩინეთის საშუალო მაჩვენებელზე (13.50%) 0.20 პროცენტით მაღალია. 60 და მეტი წლის ადამიანთა რიცხვი 2010 წელთან შედარებით 7.42%-ითაა გაზრდილი
2020 წლის ჩინეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, ქალაქში მაცხოვრებლებს შორის 50.7% მამრობითი სქესის, ხოლო 49.3% მდედრობითი სქესისაა.