cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტაივანელი ჰოკიენები
ქორწინება და ოჯახი
ქორწინების მესამე ფორმის დროს მამაკაცი უერთდება ცოლის ოჯახს, რაც მთლიანად ეწინააღმდეგება ტაივანელი მამაკაცების ფასეულობებს. ქორწინების ამგვარი ფორმა ძირითადად მისაღებია ღარიბი და ოჯახის გარეშე დარჩენილი მამაკაცისთვის, ქალის ოჯახისათვის კი ეს მემკვიდრისა და მამაკაცის ძალის შემატებას ნიშნავს.
განათლებამ და ინდუსტრიალიზაციამ გავლენა იქონია ქორწინების ამ სახეებზე და შესაბამისად ოჯახში ქალის როლი გაიზარდა. ქალების ქარხნებსა და ოფისებში მუშაობამ ოჯახში დამატებითი შემოსავალი გააჩინა. ისინი ოჯახს ეხმარებიან, მზითევს აგროვებენ და ამის გამო 1960 წლიდან ქორწინების ასაკი მკვეთრად გაიზარდა. ნაყოფიერების დონის დაცემა და განქორწინებების სიმრავლე ინდიკატორი გახდა ქალთა ავტონომიისა.
ქორწინების შემდგომი ნათესაური კავშირი
ქორწინების შემდგომ შეძენილ ნათესაობას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ ტაივანელები. დანიშვნის შემდეგ პატარძლის ოჯახი ითვლება რიტუალურად მოწინავედ. ისინი იწყებენ ხშირ ურთიერთობას სიძის მშობლებთან. ტაივანელი ხალხისთვის ოჯახის შექმნამდე მნიშვნელოვანია მათი ეკონომიური მდგომარეობის დადგენა. ხშირად სიძის ოჯახი არჩევს ეკონომიურად მდიდარ ოჯახს, რათა მათ რძალს მეტი მზითევი ჰქონდეს. ნიშნობა მათთვის უმნიშვნელოვანესი ცერემონიალია. ამ დროს ოჯახებს შორის ხდება სარფიანი გაცვლა-გამოცვლა. ცერემონია იწყება პატარძლის სახლში, სადაც სიძის ოჯახი მიდის უამრავი საჩუქრით, საჭმელ-სასმელით, ფულით და პატარძლისთვის განკუთვნილი საჩუქრებით. ნიშნობის დროს სიძის ოჯახიდან მოსული თითოეული წევრი გოგონას, რომელიც ჩაით უმასპინძლდება მათ, აძლევს თითო წითელი ფულით სავსე კონვერტს. ისინი ვალდებულები არიან პატარძლის ოჯახსაც აჩუქონ წითელ კონვერტში ჩადებული თანხა, რომელიც მთლიანად უნდა ფარავდეს ნიშნობისთვის გაღებულ ხარჯებს. ასევე კონვერტები ურიგდება იმ ხალხსაც, რომლებმაც ეს გემრიელი კერძები დაახვედრეს სტუმრებს. ნიშნობის შემდეგ პატარძლის ოჯახი უგზავნის სიძის ოჯახს მზითევს. იდეალურ შემთხვევაში, ნიშნობასა და ქორწილს შორის უნდა გავიდეს ერთი წელი და სწორედ ამის შემდეგ შეუძლია წყვილს ერთად ცხოვრება.
ოჯახი
იდეალური ოჯახი (რომელსაც ეწოდება „ერთობლივი“, „მთავარი“ ოჯახი) შედგება მშობლებისა და დაოჯახებული ვაჟებისაგან, რომლებიც ერთ ჭერქვეშ ცხოვრობენ. ოჯახის ზრდასთან ერთად  უკვე არსებული სახლი ფართოვდებაU-ს ფორმის გეგმის მიხედვით. ქალაქებში მცხოვრები ხალხი, იაპონელების მსგავსად, ოჯახის ზრდასთან ერთად სახლებს სართულებს ამატებდნენ. ერთობლივი ოჯახები უძველესი დროიდან იყო უპირატესი, და სიტუაცია არ შეცლილა არც ინდუსტრიულ პერიოდში. ამასთანავე სახემლწიფომ წაახალისა „საოჯახო საწარმოების“ იდეა. ეს განკუთვნილი იყო დიდ საზოგადოებაზე, ერთობაზე, სანათესაოზე და არა მხოლოდ ოჯახის წევრებზე. დღესდღეობით ოჯახის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, როდესაც მშობლები ცხოვრობენ ერთ დაოჯახებულ ვაჟთან, ხშირად უფროსი ვაჟის ოჯახთან ერთად. დაოჯახებული დედმამიშვილები აგრძელებენ ახლო, ხშირ ურთიერთობას მაშინაც კი, როცა სხვადასხვა ქალაქებში ცხოვრობენ.
ქალების საზოგადოება
ქალთაგან ცოტას სახელი თუ შემორჩება ისტორიას მაშინ, როცა ეს კაცებისთვის ჩვეულებრივი მოვლენაა. ქალი არასოდეს გამოჩნდება ვინმეს გენეალოგიაში, რამდენადაც სახელი წარსულსა და მომავალს აკავშირებს და ძალიან მნიშვნელოვნად ითვლება. თუ ქალი გარდაიცვლებოდა გათხოვების გარეშე, ფირფიტა მისი სახელით არ განთავსდებოდა მამის სამსხვერპლოზე. ამასთან, ქალი დღემდე თავისი სახლის დროებით წევრად ითვლება. განსხვავებული სიტუაციაა მამაკაცების შემთხვევაში, ოჯახში დაბადებული კაცი მთელი ცხოვრება და სიკვდილის შემდეგაც კი ამ ოჯახის წევრად ითვლება. რაც არ უნდა გააკეთოს მამაკაცმა, მისი სახელი ყოველთვის გაყვება წინაპართა ხაზს. ქალის ცხოვრებაში კი დგება მომენტი, როცა ის უეცრად ტოვებს სახლს, უერთდება სხვა ოჯახს, სადაც ეპყრობიან ეჭვის თვალით და ზოგჯერ მტრულადაც კი.
მამაკაცი ეკუთვნის ოჯახს, რომლის წევრებიც არიან უკვე გარდაცვლილი ან ჯერ არ დაბადებული ადამიანები. დაბადებიდან ქალის ოჯახის წევრებად დედა და დედის მხრიდან ბებია ითვლება. იგი მამის ოჯახის დროებითი წევრია. ბავშვობაში, მართალია იგი მამის სახლში ცხოვრობს და მამის მხრიდან ნათესავებთან უფრო ხშირი შეხება აქვს, მაგრამ იგი ითვლება დედის მხრიდან ოჯახში, რომელთანაც ყველაზე მჭირდო კავშირი აქვს. დედის მხრიდან ოჯახში მამა ხშირად მნიშვნელოვანი ფიგურაა, მაგრამ იგი ამ ჯგუფის წევრად არ ითვლება. ამის შემდეგ გოგონა თავად ქმნის „დედის მხრიდან ოჯახს“. სანამ დედა ცოცხალია იგი ხშირად სტუმრობს მამის სახლს. დედის გარდაცვალების შემდეგ სტუმრობის სიხშირე იკლებს, მაგრამ იგი აუცილებლად აგრძელებს ოჯახთან ურთიერთობას. ქალის ცხოვრებაში ძმები დიდ როლს თამაშობენ. ძმას შეუძლია გაწყვიტოს ურთიერთობა დებთან, რადგან ისინი საკუთარი ოჯახებით არიან დაკავებულნი, მაგრამ ძმასთან ურთიერთობა გრძელდება. დის ვაჟის ქორწილში ძმები საპატიო სტუმრებად ითვლებიან, ხოლო ქალიშვილების დაოჯახების დროს დედის ძმები(ბიძები) აწყობენ წვეულებას. ქალის გარდაცვალების დროს კუბოს თავსახურავი არ ეხურება მანამ, სანამ ძმა არ დარწმუნდება, რომ მისი და გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით და ქმრის ოჯახმა ყველაფერი გააკეთა ამის თავიდან ასაცილებლად.
ქალი, როგორც უწმინდური და ძლიერი არსება
ტაივანურ საზოგადოებაში ქალი ითვლება როგორც ბინძურ, ისე სახიფათოდ ძლიერ არსებად. არსებობს ამ მოვლენის რამდენიმე ახსნა. პირველ რიგში, ესაა ქალის ბუნებრივი უწმინდური ნივთიერებები და მისი კავშირი დაბადებასა და სიკვდილთან. ხშირად ისინი ბუნებრივ მენსტრუალურ სისხლს და მშობიარობის შემდგომ გამონადენს მიიჩნევენ უწმინდურად. ამ ყველაფერს მშობიარობის პროცესიც მეტად დამაბინძურებელ სახეს აძევს, რადგან ბინძური სისხლი მშობიარობის დროს გარეთ გამოიდევნება. სწორედ ამიტომ, მშბიარობის შემდეგ ქალები მიირთმევენ ჯანსაღ საკვებს რათა „განიწმინდონ“. რადგან საპირფარეშოები უკავშირდება გარესამყაროს ისინი მიიჩნევენ რომ მიწა დაბინძურებულია მრავალი სახის ჭუჭყით, ნამდვილი, დედამიწის ჭუჭყით და „ქალის ჭუჭყით“. გარდა მენსტრუალური სისხლისა ისინი ყველაფერს რაც ადამიანის ორგანიზმიდან გამოიყოფა ბინძურად თვლიან, ორ ერთმანეთისაგან განსხვავებულ მოვლენას, დაბადებასა და სიკვდილსაც სიბინძურესთან აიგივებენ. ტაივანელთა აზრით, სულებიც ბინძური არსებები არიან. იმ ადამიანებს, რომლებიც ქალის მშობიარობის პერიოდში ოთახში იყვნენ, ვისაც კონტაქტი ჰქონდათ უწმინდურ სისხლთან, ან ვისაც ახლახან ჰქონდა სექსუალური ურთიერთობა არ შეუძიათ თაყვანი სცენ ღმერთს. სიბინძურე წყვეტს კომუნიკაციას ადამიანსა და ღმერთს შორის.
ქალი, მისი ორგანიზმი და მენსტრუაციული სისხლი ამავდროულად სიძლიერესთანაც არის გაიგივებული, რადგან მას შეუძია ახალი სიცოცხლის შექმნა. ტაივანელების აზრით, ზედმეტი სისხლი დაკავშირებულია სულის არსებობასთან, რაც აყალიბებს ბავშვის ჯანმრთელ სხეულს და იცავს მას ბოროტი ძალებისაგან. ისინი ამ სულიერს უწოდებენ „პლაცენტის ღმერთს“. მისი შორს ყოფნის დროს ქალის ოთახში  რაიმის გატეხვის ან გაჭრის შემთხვევაში ნაყოფმა შეიძლება ტრავმა მიიღოს. მაგალითად, ასეთ დროს რამის გაჭრის შემთხვევაში ბავშვი იბადება სასის ნაპრალით, ჯოხის გატეხვის შემთხვევაში ბავშვის კიდური ზიანდება და თუ ვინმე იატაკზე ხვრელს ამოთხრის, მათი რწმენით, ქალს შეიძლება მუცელი მოეშალოს ან ნაადრევი მშობიარობა დაეწყოს. ახალშობილის დასაცავად აუცილებელია ამ სულის არსებობა. ტაივანური რწმენით, სისხლს შეუძლია ადამიანის განკურნებაც, ამდენად მათთვის ქალის სისხლს როგორც დადებითი, ისე უარყოფითი თვისებები აქვს.
ბავშვის აღზრდა
ვაჟის აღზრდაში ორივე მშობელს თანაბარი როლი ენიჭებათ. მშობლებს სურთ მათი ვაჟი იყოს ძლიერი და  ჯანმღთელი ახალგაზრდა, რომელიც პატივს სცემს და მხარში ამოუდგება მშობლებს მოხუცებულობის ჟამს. ღირსეულად აღზრდილმა ვაჟმა უნდა იცოდეს ხალხთან ურთიერთობების ოსტატურად დამყარება და თავაზიანობა. მეთოდები, რომლებსაც ისინი შვილების აღზრდაში იყენებენ საკმაოდ მრავალფეროვანია.
მამისა და ვაჟის დამოკიდებულება საკმაოდ ნაზი და არაფორმალურია მანამ, სანამ ბიჭი შვიდი წლის ასაკს მიაღწევს. მათ თან დაჰყავთ ვაჟები სოფლის საქმეების მოსაგვარებლად, ანებივრებენ ტკბილეულით. სკოლის ასაკიდან და ასაკის მატებასთან ერთად ურთიერთდამოკიდებულება მეტად ფორმალურ სახეს იღებს.
დედები გოგონებს მკაცრად ზრდიან და ასწავლიან საშიანო საქმეებს, რათა ჩამოაყალიბონ ისინი, როგორც მომავალი ცოლები, ხოლო ვაჟებთან, რომლებიც აღიქმებიან დედების მფარველად მოხუცობულობის ასაკში, აქვთ ახლო დამოკიდებულება. გოგონები სწრაფად სწავლობენ, რომ ისინი დაქვემდებარებულნი არიან ბიჭებზე და მათზე დაბალ საფეხურზე დგანან. სახლში ბავშვები მალევე იგებენ, რომ ისინი ოჯახის რეპუტაციის წარმომადგენლები არიან და მათი ვალია მოიქცნენ საზოგადოებრივი ნორმების შესაბამისად, წინააღმდეგ შემთხვევაში ისინი სახაროდ შერცხვებიან.
ტაივანელი მამების აზრით, გულცივი დამოკიდებულება მათ ვაჟებს უყალიბებს ზუსტ და სწორ ჩვევებს. ბავშვი მეგობრულ რჩევას ისე სერიოზულად ვერ მიიღებს, როგორც მშობლების მკაცრ დარიგებას. ისინი სიმკაცრით სწავლობენ პატივისცემას. როგორც დედები, ისე მამები მიმართავენ დასჯის მკაცრ მეთოდებს. ოჯახთა უმეტესობაში ვაჟი უფრო სასურველია, თუმცა სულ მცირე ერთი ქალიშვილის ყოლა ნებისმიერ ოჯახს სურს. ქალისა და ვაჟის აღზრდის მეთოდები დიდად არ განსხვავდება ერთმანეთისაგან. ქალი უფრო დიდი პატივისცემით ეპყრობა მამას, ემორჩლება ძმებს, ეხმარება დედას სახლის საქმეებში. მის საქციელზე პასუხისმგებლად ითვლება აღმზრდელი დედა და მისივე საქციელით განისაზღვრება დედის ავტორიტეტი სამეზობლოში. ქალიშვილი სახლში მანამ არის საჭირო და მანამ ეხმარება დედას, სანამ მისი ძმა ცოლს შეირთავს. თუ იგი დადგება კარგი დედა და რძალი, ხშირად გოგონას დედა ჯილდოსაც კი იღებს.
სოციალური ორგანიზება ჰაი-შანში
ტაიბეის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი ცნობილია, როგორც ჰაი-შანი (Hai-shan), მის ცენტრში მდებარე ქალაქებს კი სასოფლო-სამურნეო საქმიანობაში მოწინავე პოზიცია უკავიათ - ასეთი ქალაქებია: შუნ-ლინი (Shu-lin), ინგ-კო (Ying-ko) დასან-სია (San-hsia). აღნიშნული დასახლებები გამოირჩვა მოსახლეობის სიჭრლით, თუმცა საერთო აქვთ ჰოკიენელების სალაპარაკო აქცენტი,ასევე მსგავსია მოცემული ქალაქების ტრადიციები, წეს-ჩვეულებები და კულტურა. მიუხედავად ენისა და ტრადიციის მსგავსებისა, სასოფლო მოსახლეობის სოციალური ორგანიზაციები ერთმანეთისგან განსხვავებულია. ამ მიდამობში სამი სახის სოფლი- პირველი, სადაც მხოლოდ ერთი გვარის წარმომადგენლები ცხოვრობენ. მეორე სახის,სადაც შერეული გვარის წარმომადგენლები ცხოვრობენ და მესამე,  სადაც საერთოდ არ ფიქსირდება მცხოვრებთა გვარები. ამის გარდა დასახლებებს განარჩევენ ტერიტორიის ათვისები მიხედვითც, მაგალითად, აღმოჩენილია ისეთი ადგილები სადაც მაცოვრებლები ქუჩების გასწვრივ სახლობენ, ვხვდებით ისეთ ტერიტორიებს სადაც საზოგადოება პატარა სოფლებადაა დაყოფილი, ზოგიერთ ადგილებში კი ხალხი გაფანტულადაა დასახლებული, ასეთ გაფანტულ დასახლებებში რთულია განსაზღვრო რომელია ადგილობრივი საზოგადობა და რომელი გივიან პერიოდში  დასახლებული.
ამ დასაჯლებებს შიგნით ოჯახები დაქვემდებარებულები არიან გვარეულობაზე და ისინი აგვარებენ პოლიტიკის რიტუალბის საორგანიზაციო საკითხებს. თუმცა შესწავლილია ისეთი ოჯახები, რომლებიც  არავიზე არიან დამოკიდებულნი და დამოუკიდებლად ცხოვრობენ. სოციუმის წევრებს შორის ასეთი განსხვავება კი იწვევს რელიგიურ მრავალფეროვნებას, ამის დამადასტურებლად ფაქტს კი წარმოადგენს ტაივანში ჩატარებული განსხვავებული რიტუალები.
ჩი-ნანი (Ch'i-nan)
ჩი-ნანი (Ch'i-nan) არის ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც დაყოფილია შედარებით პატარა ერთეულებად. ტაივანში იაპონელთა დაპყრობის  დროიდან ჩი-ნანი  მოიხსენიება როგორც ფორმალური ადმინისტრაციული ერთეული, მანამდე კი ის ითვლებოდა არაფორმალური გეოგრაფიულითემად. Ch'i-nan არისგამოყოფილიმისიმეზობელირაიონებიდან, როგორიცააჩი-პეი (Ch'i-pei)  დაჩი-ტუნგი Ch'i-tung. ეს რაიონები კი ერთად ქმნიან გაცილებით დიდ ერთეულს- Heng-ch’i-ს. აღნიშნული  ერთეულის სამზობლო ტერიტორიაზე ტარდება ღვთაბებისადმი მიძღვნილი ყოვლწლიური რიტუალები. მაგალითად, ამ წესებიდან გამომდინარე აღნიშნავდნენ ტყუპი ღმერთების Ang Kong-ისა და Tho Te Kong-ისდაბადებისდღეებს, რომელთა  სახელობის ტაძარებსაც ვხვდებით ამ მიდამოებში.ამის გარდა, უფრომნიშვნელოვანფესტივალებსწარმოადგენდადედამიწისღვთაებისდაბადებისდღისაღნიშვნა. თუმცა Heng-ch'i-სსხვასაზოგადოებებიც  თაყვანს სცემდნენ მსგავს რიტუალებს, ხოლო მათ მიერ ორგანიზებული დღესასწაულები Ch'i-nan-გან დამოუკიდებლად განვითარდა.
ჩი-ნანის მდებარეობს  სან-სიანის და ჰენ-ჩის (San-hsia and Heng-ch'i)მდინარეებს შორის. მკვიდრმა მოსახლეობა აქ ჩამოსვლიდან რამდენიმე წელიწადში დაიწყო ბრინჯის მოყვანა, ამისთვის მათ ესაჭიროებოდათ საირიგაციო სისტემის აშენება., რადგან ყოველი საგვარეულო მინდორს რწყავდა თავიანთ დასახლებაზე პატარა გამყოფი მდინარის საშუალებით, რომელთა უმრავლესობაც სათავეს იღებდა ჩი-ნან-ის მომიჯნავე მთიდან. ზემოთ აღნიშნული მთები, გარდა იმისა, რომ ძალიან დიდ როლს ასრულებდნენ ირიგაციის სიტემაში, ამავდროულად იწვევდა დიდ მღელვარებას,რადგან  მისი არსებობდა დიდ პრობლემებთან იყო დაკავშირებული. დიდ საშიშროებას წარმოადგენდა მათი წვიმების დრო ადიდება და კალაპოტიდან გადმოსვლა. ჩი-ნან-ის სოფლებში არსებული მიწების უმრავლესობა ინდივიდუალურ ოჯახებს ეკუთვნოდა, ეს ოჯახები მე-19 საუკუნემდე აგრძელებდა ბრინჯის მოყვანას.
არსებობს 3 ერთმანეთისგან განსხვავებული სოციალური ორგანიზაცია. ყოველივე ზემოთ აღნიშნული გამოწვეულია ერთმანეთისგან განსხვავებულგარემოშიცხოვრებით. სოციალური ორგანიზაციების ასეთი ვარიაციები ახსნილია 2 მნიშვნელოვანი ეტაპით. პირველი ეტაპი გულისხმობს სტუქტურასა და პოლიტიკურ დაწინაურებას საზოგადოებაში, ხოლო მეორე ეტაპი, იგი ითვალისწინებს ოჯახს მოწყობის სახე, რომელიც საზოგადოების მნიშვნელოვან  ნაწილს წარმოადგენდა.
მწვანე რევოლუცია
იაპონელების მმართველობის ქვეშ ტაივანელები ნახევარი საუკუნე ინარჩუნებდნენ პოლიტიკურ სტაბილურობას. პირველი 25 წლის განმავლობაში მათ დაასრულეს მშვიდობისა და უმოქმედობის ხანა და დაიწყეს ეკონომიკის განვითარება. ტაივანელებმა კუნძულზე ყველანაირი პირობა შექმნეს აგრარული სექტორის განვითარებისათვის. ამ ფაქტმა გამოიწვია მწვანე რევოლუცია ბრინჯსა და შაქარზე. ამ დეკადის მთავარი მიზანს წარმოადგენდა ინდუსტრიალიზაციის გარეშე აგრარული სექტორის შეცვლა, რათა ეწარმოებინათ იაფი, ხელმისაწვდომი ბრინჯის ექსპორტი. იაპონურ ბიზნეს ფირმებს, განსაკუთრებით კი შაქრის კომპანიებს, ეკავათ ტაივანის დამუშავებული მიწის ნახევარზე მეტი.
იაპონელთა ყველაზე გავრცელებული  დარტყმა ტაივანზე იყო მწვანე რევოლუცია 1920-30 -იან წლებში. მწვანე რევოლუციის სტუდენტები, რომელთაც გაცნობიერებული ჰქონდათ, რომ ეს ფენომენი გამოწველული იყო არა მხოლოდ მაღალშემოსავლიანი სასუქის შესაქმნელად, არამედ განვითარებული ტექნოლოგიის გამოყენებისთვისაც. ტაივანის მწვანე რევოლუცია ითვალისწინებდა რამდენიმე პროგრამის განხორციელებას. ესენია: 1. გადასაზიდი საშუალებების ინფრასტუქტურის შექმნა, სტანდარტული ფულის მიმოქცევის ჩამოყალიბება და სუბსიდიის სახით დახმარების განვითარება. 2.  გაერთიანებების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფდა პროდუქტებით დახმარების გადანაწილებას. 3. ირიგაციის სისტემის გამართვა. 4. სააგენტოების შექმნა, რათა განვითარებული კულტივირების დაწინაურება უზრუნველეყოთ. 5. გადასახადებისა და ფასის დადგენა პოლისებზე, რაც განკუთვნილი იყო აგრარული განვითარების წახალისებისათვის. რამდენიმემ ამ პროგრამიდან ამოქმედება დაიწყო 1920 წლამდე. ისინი განკუთვნილი იყო იმისათვის, რომ შეექმნათ ტაივანური ბრინჯი და შაქრის ნამატები.
პოლიტიკური მოწყობა
1947-87 წლებში ტაივანი  ჩინეთის რესპუბლიკად ითვლებოდა, ტაივანელი ჰოკიენები კი საომარი მოქმედებების ფონზე ტერორის ქვეშ იმყოფებოდნენ, რადგან  1949 წელს ჩინეთის ნაციონალისტური პარტია (KMT), მხარდამჭერების დიდ რაოდენობასთან ერთად,  ტაივანში გადმოვიდა და ხელთ იგდო დიდი ძალაუფლება. პარტიის ტაივანში გადმოსვლის მიზეზი გახდა ჩინეთის „კონტინენტზე“ ნაციონალისტების არჩევნებში დამარცხება და მმართველ პარტიად მათ ნაცვლად, კომუნისტების გამოცხადება.
ტაივანში ჩინეთის ნაციონალისტური პარტიის (KMT) ძალისხმევა მიმართული იყო ადგილიბრივი ძლიერი მოწინააღმდეგეების აღმოფხვრისკენ, მათი მთავარი მიზანი იყო ჩინეთის „კონტინენტის“ ძველი ძალაუფლების აღდგენა და უკან დაბრუნება. ტაივანში ყოფნის დროს მათ ადგილობრივი ლიდერების უმრავლესობა გააძევეს თანამდებობებიდან, იყენებდნენ დაშინების სხვადასხვა ხერხს, მოკლეს უამრავ ადამიანი (ისინი, ვინც მათ წინააღმდეგ წავიდა), აკრძალეს ოპოზიციური პარტიების არსებობა. პარტიის წევრობის მსურველები არ არსებობდნენ, ამიტომ ვერ იხსნბოდა ოფისები. ჰოკიენელი ტაივანელები, გარიყული იყვენენ ეროვნული პოლიტიკიდან. არსებული პოლიტიკური ფრაქციები ეფუძნებოდა პერსონაზე ორიენტირებულ სქემას. ადგილობრივი მთავრობა ლოიალობით ხასიათდებოდა. ქვეყნის ლიდერები იყვნენ ჩინეთის ნაციონალისტური პარტიის მფარელობის ქვეშ, მისი ნებართვისა და მხარდჭერის გარეშე ვერ გახსნიდნენ  პარტიულ ოფისს, ვერ გადადგამდნენ მნიშვნლოვან ნაბიჯს.
1987 წელს უკვე დასაშვები გახდა ოპოზიციური პარტიების არსებობა, ჰოკიენებმა და ჰააკა ტაივანელებმა ერთად დააარსეს დემოკრატიულ-პროგრესული  პარტია (DPP). 1991 წელს მათ მიიღეს საგანგებო კანონები, რასაც შემდეგ მოჰყვა საკონსტიტუციო შესწორებები 1992-1994-1997 წლებში, ამით გაძლიერდა სამოქალაქო უფლებები და ტაივანელებისთვის ნათლი გახდა მთავრობის მიერ აღებული რაკურსი. 2000 წელს დემოკრატიულ-პროგრესული პარტიის ლიდერი, ჩენ შუი-ბიანი გახდა ტაივანის ჩინეთის რესპუბლიკის (ROC) პრეზიდენტი.
კონფლიქტი
დასავლეთ სანაპიროზე დიდი რაოდენობით ემიგრანტების შემოსვლით გამწვავდა ბრძოლა მიწისთვის, წყლისთვისა და საბაზრო წილისთვის. იმიგრანტების რაოდენობა სამჯერ გაიზარდა 1756-1824 წლებში, 600,147 -დან  1,786,883 -ამდე.1684-1895  წლებში კუნძულზე იმიგრანტების რაოდენობის ზრდამ გამოიწვია არეულობა. ამ პერიოდში   მოხდა 159 შეიარაღებული შეტაკება, აჯანყება, ამიტომ „ქინგის“ დინასტიის მმართველობის შუა პერიოდში (1768-1860 წლებში) დიდი ყურადღება გადავიდა მსგავსი საკითხების მოგვარებაზე. მემამულეების (მიწათმფლობელების) დახმარებით დაიწყო რელიგიური გაერთიანებებისა და საიდუმლო საზგადოების კონტროლი. აგრეთვე, კერძო საკუთრებისა და წყალზე არსებული უფლებების დასაცავად ჩამოყალიბდა მებრძოლი ჯგუფები. შედეგად, აღნიშნული დინასტიის მმართველობის ბოლო პერიოდში, სიმდიდრე თავმოყრილიი იყო რამდენიმე ოჯახის ხელში, რომლებიც ძალიან დიდ ძლაუფლებას ფლობდნენ.
1895 წლის შემდეგ იაპონიამ გაატარა ფართო პროგრამა ქვეყანაში სიტუაციის დასამშვიდებლად და გაათავისუფლა კუნძული ბანდიტებისგან.
ჩინეთის ნაციონალისტურმა პარტიამ (KMT) დაიწყო ინტენსიური დაკვირვება და ჩაატარა საიდუმლო კამპანია - ტერორი პოლიტიკური დისიდენტების წინააღმდეგ. 1977 მოეწყო ფართომასშტაბიანი დემონსტრაცია. ქალაქ ჩუნლიში ნაციონალისტური პარტია  აიძულეს, შეეცვალა თავისი რეპრესიული პოლიტიკა, გაენაწილებინა ძალაუფლება ჰოკიენელი ტაივანელებისა და სხვა ეთნიკური ჯგუფებისთვის.
სამხრეთ-დასავლეთ ტაივანის ერთ-ერთი სოფელი
ნათელია „ზედა ბანაკის“ გეოგრაფიული და სოციალური საზღვრები. სოფელი დასახლებულია კომპაქტურად. ოთხივე მხარეს მინდვრები აკრავს, რაც განარჩევს მას  და გამოყოფს დანარჩენი სოფლებისაგან. სოფლის მოსახლეობა ხასიათდება ერთიანობის მაღალი განცდით, ამასთანავე რელიგიური და სოციალური გაერთიანებების ჩამოყალიბებით. ყველა იყენებს ერთი სახის რელიგიურ კალენდარს და მონაწილეობენ სოფლის მასშტაბით ორგანიზებულ რელიგიურ ცერემონიებში, მეტიც, ტაძარი ყველას საკუთრებად ითვლება, ერთობლივად ინაწილებენ პასუხისმგებლობას ტაძრის შენახვისთვის საჭირო საკითხებზე.
ზედა ბანაკის არსებობის ისტორია იწყება 1971 წელს 159 ოჯახში 842 მცხოვრებით. მოსახლეობის  დიდი ნაწილი წარმოადგენდა სამი ლოკალიზებული საგვარტომოს წარმომავლობიდან ერთს - პაოს ხაზს, ისინი სოფლის მოსახლეობის 65%-ს (542 კაცს) შეადგენდნენ. დანარჩენ ორ წარმომავლობის ხალხს ეძახდნენ კაოს შთამომავლებს. მართლია ორივე ხაზს  ერთი სახელი ჰქონდა, მაგრამ კაოს ერთი ნაწილი განსხვავებული გენეალოგიური წარმომავლობით ხასიათდებოდა. კაოს ერთ ხაზს  სოფელში ჰყავდა 127 შთამომავალი, ხოლო მეორეს - 53. ამ სამი წარმომავლობის გარდა, სოფელში ცხოვრობდა თოთხმეტი სხვა გვარის წარმომადგენელი, რომლებიც სოფლის 27 ოჯახს შეადგენდნენ.
ერთი შეხედვით, ზედა ბანაკში მცხოვრებ პაოს შთამომავლებს ბევრი საერთო აქვთ კომუნისტურ პერიოდამდე სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში აღწერილ მოდგმებთან. ამ მოდგმის ადამიანებს მარხავდნენ ფორმალურ საგვარეულო დარბაზები, ამავე ადგილებს იყენებდნენ რელიგიური ცერემონიების ჩასატარებლადაც. შემორჩენილია დოკუმენტები, რომელთა მეშვეობითაც ვადგენთ აღნიშნულ არეეებში მცხოვრები მოდგმის წევრების გენეალოგიურ კავშირს და მათ საერთო წარმომავლობას მამაკაცის ხაზიდან. პაოს შთამომავლობა დღესდღეობით ფლობს მიწების დიდ ნაწილს, საიდანაც  საკმაოდ კარგ ყოველწლიურ რენტას იღებს, ამ თანხით კი ინახავს საგვარეულო დარბაზბს და ანაზღაურებს ცერემონიების(რიტუალების) ხარჯებს. მიუხედავად  ასეთი საფუძვლისა, პაოელები  სოფელში არ ითვლებიან ძლიერ და  აქტიურ სოციალ-პოლიტიკურ ერთეულად.
ახალგაზრდებისგან განსხვავებით, პაოს მოხუცებულები ხშირად იყენებენ ციტირებას ტრადიციული ჩინური სასოფლო ლიტერატურიდან, თუმცა ისინი არ თამაშობენ მნიშვნელოვან როლს სოფლის საზოგადოებაში, ანალოგიური სიტუაციაა  კაოს ორივე შთამომავლებშიც.
წარმომავლობის მოკლე მიმოხილვიდან გადავიდეთ ზედა ბანაკის სასოფლო ეკონომიკურ მოწყობაზე. სოფლელში მცხოვრები მოსახლეობის დიდი ნაწილი თავს ირჩენს სოფლის მეურნეობით. 159 ოჯახს შორის მხოლოდ 27 შეიძლება მივაკუთვნოთ არასასოფლო-სამეურნეოს. დარჩენილი 132 ოჯახი მთლიანად ან ნაწილობრივ დამოკიდებულია სოფლის მეურნეობაზე, მაგალითად, შაქრის ლერწმის, ტკბილი კარტოფილის, ბრინჯისა და სხვა კულტურების დამუშავებაზე.
ადმინისტრაციული მოწყობა
ტაივანის სამმართველო ადმინისტრაციული სისტემა იყოფოდა ოთხ ნაწილად: ცენტრალურ, პროვინციულ, საოლქო და ქალაქის სამმართველო ნაწილებად, უკანასკნელი კი ხასიათდებოდა ბიუროკრატიული სტრუქტურით. ტაივანის პროვინცია დაყოფილი იყო  თექვსმეტ ოლქად და ოთხ საოლქო დონის მუნიციპალიტეტად. ეს თექვსმეტი ოლქი შედგებოდა 231 აგრარული, 71 ურბანული ქალაქისგან და 11 საქალაქო დონის მუნიციპალიტეტისგან. ყველა ქვე-პროვინციულ (sub-provintial) ადმინისტრაციულ გაერთიანებას, როგორც „ლეგალურ პერსონას“, ჰყავდა აღმასრულებელი ხელისუფლების თავი, საკანონმდებლო კრება და ჰქონდათ დამოუკიდებელი ბიუჯეტი.
ქალაქი მაცუ (matsu) მდებარეობს ნაყოფიერ მიწაზე, გარშემო აკრავს შვიდი ქალაქის ტიპის გაერთიანება, რომლებიც იმავე ოლქს მიეკუთვნებიან,რომელსაც მაცუ. სამხრეთ ქალაქები წარმოადგენენ ძირითად ურბანულ ცენტრს. ეს ქალაქები დომინირებენ მოსახლეობის რაოდენობისა და ეკონომიკური სიძლიერის მაჩვენებლით, თუმცა მიუხედავად ამისა, ქალაქ მაცუს სამხრეთ მუნიციპალიტეტი აგრარულ რაიონად მიიჩნევა. ამ  რაიონს ვერ განარჩევთ  ზოგადი აგრარული  პეიზაჟისგან, ხოლო ჩრდილოეთის რაიონი ურბანულად მიიჩნეოდა, რაც განაპირობა ჩრდილოეთის ბაზარმა, მოსახლეობის რაოდენობამ და ეკონომიკურმა ვითარებამ. ასე რომ, ერთმანეთთან კონტრასტში მოდის მაცუს ჩრდილოეთ ურბანული რაიონი ჩენი (chen) და აგრარული რაიონი სიანგი (hsiang).
ტაძრების ფორმირება ჩინურ სოფლებში
1945 წელს  ტაივანში, როდესაც იგი იაპონიას ემორჩილება,  ჩინური სასოფლო საზოგადოების რელიგიური კულტები ისტორიულად ვითარდება. აღნიშნული საზოგადოების საცხოვრებელ სოფელს ეძახდნენ  „მარგალიტის მთას“, რომელიც ცენტრალური ტაივანის ადმინისტრაციულ ქალაქ „ფულის“(puli) ეკუთვნოდა. აქ მცხოვრები საზოგადოების კულტურულ და ლინგვისტურ ნაწილს შეადგენდნენ ჰოკლო ჩინელები და მცირე რაოდენობით ჰაკები(hakkas). რელიგიური კულტი კი ემყარება ტაძარს, რომელიც საზოგადოებისგან ითხოვს კანონიერ (პირდაპირ) შთმომავლობასა და ფინანსურ სახსრებს. კულტის მთავარი მახასიათებელი კი არის „სულის წერაზე“(spirit writing) დაყრდნობა, რა დროსაც, სულს მოულოდნელად ეუფლებიან ღმერთები და ამ სეანსის განმავლობაში ქვიშაზე წერენ.
რელიგიური კულტები და პოლიტიკური ფრაქციები
სხვადასხვა რელიგია  და ნომინალური რელიგიური უფლებები სოციალური მოწყობაში ჩამოყალიბდა  სოფლებში 1940-იან წლებში. თითქმის ყველას ჰქონდა აშკარა, დაუფარავი კავშირი პოლიტიკურ ფრაქციებთან, რომლებმაც მიიღეს გარკვეული სახე და დაიწყეს ხალხის წინაშე თავის წარდგენა წინა საარჩვნოდ. ამის მაგალითებიც არსებობს ისტორიაში, როდესაც კულტი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს პოლიტიკურ მოვლენებში.
ბაქარ მირცხულავა
ბაქარ მირცხულავა (დ. 24 მაისი, 1992, გალი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ჩიხურას“ ცენტრალური მცველი.
საკლუბო
მირცხულავა 16 წლის იყო, როცა ქუთაისის ტორპედოდან პორტუგალიური გრანდის, ლისაბონის „ბენფიკას“ ახალგაზრდულ გუნდში ჩაირიცხა. თავის გამოჩენის შემდეგ „ბენფიკას“ დუბლებში გადაიყვანეს. „ბენფიკადან“ წამოსვლის შემდეგ პორტუგალიაშივე ჰქონდა მარიტიმუს ვარიანტი, ამასთან ერთად ბელგიურ ან რუსულ კლუბში გადასვლას სთავაზობდნენ, მაგრამ არანაირი კონტრაქტი არ შედგა. ბოლო ვარიანტი იყო ქუთაისის „ტორპედოში“ დაბრუნება, სადაც მწვრთნელად კიკნაძე-ზამთარაძის დუეტი მუშაობდა, თუმცა ბენფიკას გათავისუფლების ფურცელს 2 თვით დააგვიანდა, მანამდე ტორპედოს მწვრთნელად გია გეგუჩაძე დაინიშნა, რომელმაც ზამთრამდე არ ათამაშა, ანთალიური შეკრებიდან დაბრუნების შემდეგ კი „ტორპედოს“ დუბლებში გადაიყვანა.
სანაკრებო
საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში ჩატარებული აქვს 8 მატჩი. 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში კი სამი, აქედან ორი აზერბაიჯანელ და პორტუგალიელ თანადოლებთან ქართველებმა მარცხი განიცადეს, ხოლო საბერძნეთის წინააღმდეგ ჯვაროსნება იმარჯვეს(1-0). 21 წლამდელთა ნაკრების 2010 წლის 30 მაისს, შვეიცარიის წინააღმდეგ გასამართი ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის მატჩისთვის ოთარ გაბელიამ ბაქარიც გამოიძახა, თუმცა იგი მოედანზე არ გამოჩენილა. თამაში ფრედ (0-0) დასრულდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:კიშინიოვის ზიმბრუს ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
მარკაბამბის რაიონი
მარკაბამბის რაიონი (Distrito de Marcabamba) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 600 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 775 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 122.53 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციის რაიონები
მე ვარ ლეგენდა
„მე ვარ ლეგენდა“ შეიძლება ღნიშნავდეს:
ტრიპოლის ალყა
ტრიპოლის ალყა — გრძელვადიანი ალყა, რომელიც შემორტყმული იყო ქალაქ ტრიპოლზე ჯვაროსნების მიერ, პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ. მიმდინარეობდა 1102-დან 1109 წლამდე. დასრულდა ქრისტიანთა გამარჯვებით. ტრიპოლის ალყას წინ უძღოდა ტრიპოლის საგრაფოს ჩამოყალიბება.
ლიტერატურა
კატეგორია:XII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდგომი პერიოდი
მარია ლუისა ესპანელი
მარია ლუისა ესპანელი (María Luisa de España, Maria Ludovica von Spanien; დ. 24 ნოემბერი, 1745, ნეაპოლი, ნეაპოლის სამეფო — გ. 15 მაისი, 1792, ვენა, ავსტრია, საღვთო რომის იმპერია) — ბურბონთა დინასტიის ესპანური შტოს წარმომადგენელი. ესპანეთის, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ III-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის ქალიშვილი. ტოსკანის დიდი ჰერცოგინია 1764-1790 წლებში, საღვთო რომის იმპერატრიცა, ავსტრიის ერცჰერცოგინია, უნგრეთის, ხორვატიის, ბოჰემიის, გერმანიისა და იტალიის დედოფალი 1790-1792 წლებში, როგორც ლეოპოლდ II-ის მეუღლე და მისი ცამეტი შვილის დედა. იგი იყო საღვთო რომის უკანასკნელი იმპერატორის, ფრანც II-ის დედა.
ესპანეთის ინფანტა
მარია ლუისა დაიბადა 1745 წლის 24 ნოემბერს ნეაპოლში. იგი იყო ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ III-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის ქალიშვილი. იგი მათთვის მეხუთე, მაგრამ მეორე გადარჩენილი შვილი იყო. ამ პერიოდში მისი მშობლები ჯერ კიდევ არ იყვნენ ასულნი ესპანეთის ტახტზე, ამიტომაც მისმა ბავშვობამ ნეაპოლში გაიარა.
ტოსკანის დიდი ჰერცოგინია
მარცხნივ|მინი|მარია ლუისა 1764 წელს თავდაპირველად იგეგმებოდა მარია ლუისას მითხოვება ავსტრიისა და საღვთო რომის იმპერატორ იოზეფ II-ზე, თუმცაღა ეს მოლაპარაკებები მალევე ჩაშალა საფრანგეთის მეფე ლუი XV-მ, რომელმაც იოზეფს თავისი შვილიშვილი იზაბელა პარმელი შერთო ცოლად.
1764 წლის 16 თებერვალს მადრიდში მარია ლუისა დააქორწინეს ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I-ის მეორე ვაჟზე, ერცჰერცოგ ლეოპოლდ ავსტრიელზე, რომელთაც სამართავად ტოსკანა უბოძეს და იქ დაასახლეს. ქორწინების კონტრაქტის მიხედვით, მარია ლუისას და ლეოპოლდის შთამომავლებს ყველანაირი უფლება ერთმეოდათ ესპანეთის ტახტზე, შემდგომში მათი პრეტენზიების თავიდან ასაცილებლად. ქორწინების შემდეგ წყვილმა მოგზაურობა დაიწყო. ისინი ეწვივნენ ბარსელონას, გენუასა და ბოლცანოს. ვინაიდან მადრიდში გამართული ქორწინება მარიონეტული იყო, მომდევნო წლის 5 აპრილს მარია ლუისა და ლეოპოლდი რეალურად დაქორწინდნენ ერთმანეთზე ინსბრუკში. ქორწილიდან მალევე მარია ლუისას მამამთილი, იმპერატორი ფრანც I გარდაიცვალა, რის გამოც ლეოპოლმა და მარია ლუისამ მალევე დატოვეს ავსტრია და ტოსკანაში გაემგზავრნენ, სადაც გაატარეს მათი თანაცხოვრების მომავალი ოცდახუთი წელი. ახლად დაქორწინებული წყვილი ფლორენციაში 1765 წლის 13 სექტემბერს შევიდა დიდი ზეიმით. ფლორენციაში მაც რეზიდენციად პიტის სასახლე იქცა.
როგორც ტოსკანის დიდმა ჰერცოგინიამ, მან ფლორენციელთა დიდი სიყვარული იქ ჩასვლიდან პირველივე წელს დაიმსახურა. როცა ფლორენციაში ომის გამო შიმშილობა დაიწყო, იგი ხალხს პირადად ურიგებდა საკვებს და ზრუნავდა, რომ მათთვის საჭირო სამედიცინო დახმარება აღმოეჩინათ. მართალია მისი კორონაცია არასდროს შემდგარა, თუმცა 1768 წელს იგი ლეოპოლდის კორონაციას ესწრებოდა. მას ასევე ძალიან ახლო და თბილი ურთიერთობა ჰქონდა თავის მულთან, ნეაპოლისა და სიცილიის დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელთან, რომელსაც ძალიან ხშირად სწერდა წერილებს. 1770 წელს იგი ლეოპოლდთან ერთად ვენას ესტუმრა. მარია ლუისა და ლეოპოლდი ასეთ ოფიციალურ შეხვედრებზე ძალიან იშვიათად დადიოდნენ და ძირითადად ასეთ საქმეებზე თავიანთ წარმომადგენლებს უშვებდნენ ხოლმე. მართალია მათი სამეფო კარი ბრწყინვალებისა და გართობის ცენტრი იყო და ლეოპოლდიც ამის ნაწილად იქცა, თუმცა თანდათან მარია ლუისა მთლიანად იზოლირებული აღმოჩნდა საზოგადოებისგან, რადგან იგი მთელს თავის ცხოვრებას შვილების აღზრდას უთმობდა. მარია ლუისამ და მისმა ქმარმა შვილების თავისუფლად აღზრდა გადაწყვიტეს, რის გამოც მათ სამეფო კარიდან შორს, ყოველგვარი ზედმეტი პროტოკოლისა და წესების გარეშე ზრდიდნენ, ასევე ხშირად უშვებდნენ სამოგზაუროდ. სწორედ ამიტომ, მარია ლუისა იტალიურ არისტოკრატიაში ნაკლებად ცნობილი იყო, იგი კარჩაკეტილ ცხოვრებას ეწეოდა თავისი მეგობრების მცირე წრეში.
საღვთო რომის იმპერატრიცა
1790 წელს ლეოპოლდის ძმის, იმპერატორ იოზეფ II-ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ მთელი მისი სამფლობელოები, რომელიც მოიცავდა თანამედროვე ავსტრიის, უნგრეთის, ტრანსილვანიის, ჩეხეთის, სლოვაკეთის, სლოვენიისა და ხორვატიის ტერიტორიებს ლეოპოლდ II-სა და მარია ლუისას გადაეცათ. მალევე მარია ლუისას ქმარი არჩეულ იქნა საღვთო რომის იმპერატორადაც. ამის შემდეგ ლეოპოლდი და მარია ლუისა შვილებთან ერთად ვენაში გადავიდნენ საცხოვრებლად. ლეოპოლდი ტახტზე ასვლიდან ორ წელიწადში, 1792 წლის 1 მარტს გარდაიცვალა, ტახტზე კი მათი ვაჟი ფრანც II ავიდა. მარია ლუისა ქმარზე ნერვიულობას გადაჰყვა და ამავე წლის 15 მაისს ისიც გარდაიცვალა, 46 წლის ასაკში.
ავსტრიაში ხანმოკლე მმართველობისას ლეოპოლდმა და მარია ლუისამ გაიცნეს მოცარტი. მათი დაკვეთით მოცარტმა რამდენიმე ოპერა დაწერა, რომელიც პრაღასა და ვენაში დაიდგა, სპეციალურად საიმპერატორო ოჯახის მოთხოვნით. მიუხედავად იმისა, რომ მარია ლუისა ძალიან ცოტა ხნით იჯდა ტახტზე, მან მაინც მოასწრო და გარკვეული კუთხით რამდენიმე ხელოვანისა და მეცნიერის შემოქმედება დააფინანსა. იგი განისვენებს ვენაში, საიმპერატორო აკლდამაში, ლეოპოლდის გვერდით.
წინაპრები
მარია ლუისა ესპანელის წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1745 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1792 კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები კატეგორია:ესპანეთის ინფანტები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატრიცები კატეგორია:უნგრეთის დედოფლები კატეგორია:ბოჰემიის დედოფლები კატეგორია:იტალიის დედოფლები კატეგორია:ავსტრიის დედოფლები კატეგორია:გერმანიის დედოფლები
სლობოზია-კიშკერენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სინჯერეის რაიონის სოფლები
რიკი უოლდენი
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი სნუკერისტები კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული  1982
ვავუნიიის ოლქი
მოსახლეობა
2012 წლის მონაცემებით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 171,511 ადამიანს. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ შრი-ლანკის ტამილები.
ოლქის მოსახლეობა, შრი-ლანკის ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით მცხოვრები მოსახლეობის მსგავსად, დააზარალა სამოქალაქო ომმა, რომელმაც დაახლოებით 100 000 ადამიანი იმსხვერპლა. ომის დროს რამდენიმე ასეული ათასი (შესაძლოა ერთი მილიონიც) ტამილი ემიგრაციაში წავიდა ევროპასა და ამერიკაში, ბევრი მათგანი კი გადასახლდა დედაქალაქ კოლომბოში.
სქოლიო
კატეგორია:შრი-ლანკის ოლქები
ნიბოკი
მინი|მარჯვნივ|200px|ნიბოკი ნაურუში ნიბოკი (Nibok District) — რაიონი ნაურუს შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ფართობი — 1,36 კმ², მოსახლეობა — 432 ადამიანი (2005 წლის აღწერა). რაიონში მდებარეობს ნაურუს ფოსფატების კორპორაციის ფოსფორიტების მოპოვების კარიერები.
შედის უბენიდის საარჩევნო ოლქის შემადგენლობაში.
კატეგორია:ნაურუს რაიონები
ნიკ რობინსონი
ადრეული ცხოვრება
რობინსონი დაიბადა 1995 წლის 22 მარტს სიეტლში, ვაშინგტონი. მას ჰყავს ოთხი უმცროსი და-ძმა და ორი უფროსი ნახევარ და-ძმა მამის წინა ქორწინებიდან. მისი დედა არის დენიზ პოდნარი. მან დაამთავრა კემპბელის სკოლა 2013 წელს. იგი მიიღეს ნიუ იორკის უნივერსიტეტის გალატინის ინდივიდუალური სწავლების სკოლაში, მაგრამ გადადო ეს ერთი წლით რადგან Melissa & Joey-ს სეზონზე მუშაობდა
კარიერა
რობინზონს პროფესიონალური სამსახიობო დებიუტი თერთმეტი წლის ასაკში ჰქონდა როცა ითამაშა ჩარლზ დიკენსის რომანის "საშობაო ზღაპრის" ადაპტაციაში. ამის შემდეგ რობინსონმა ხელი მოაწერა ლოს-ანჯელესში სააგენტო Savage Agency- სთან. 2007–2008 წლების ამერიკის მწერალთა გილდიის გაფიცვის გამო, რობინზონის ოჯახი დაბრუნდა ვაშინგტონში, სადაც მან განაგრძო სცენაზე გამოსვლა სიეტლში. 2010 წელს რობინსონი შეირჩა რაიდერ სკანლონის როლზე, სერიალ Melissa & Joey-ში. ის ასრულებდა ამ როლს 2015 წლამდე, 2011 წელს, როდესაც Melissa & Joey– ს პაუზა ჰქონდა, რობინსონმა დისნეის არხის ორიგინალი ფილმში Frenemies გადაღება დაიწყო დისნეის ვარსკვლავებთან ბელა თორნთან და ზენდეიასთან ერთად ; რობინსონმა შეასრულა ჯეიკ ლოგანის როლი. Frenemies- ის პრემიერა შედგა 2012 წლის იანვარში, დისნეის არხზე. 2012 წელს რობინზონმა შეასრულა მთავარი როლი რეჟისორ ჯორდან ვოგტ-რობერტსის ფილმში "ზაფხულის მეფეები". მან ასევე ითამაშა ეპიზოდში "Blue Bell Boy", HBO- ს Boardwalk Empire- ის მესამე სეზონის განმავლობაში. 2013 წლის ოქტომბერში რობინსონი გადაიღეს Jurassic World- ში, რომელიც გამოვიდა 2015 წელს. მან თანა სიმპკინსთან ერთად ითამაშა Jurassic World- ში. მან ითამაშა ბენ პარიშის როლი ფილმიში, მე -5 ტალღა, რომელიც გამოვიდა 2016 წლის იანვარში. ამ როლებმა მას ხელი შეუშალა Melissa & Joey- ის ბოლო სეზონის მრავალ ეპიზოდში მონაწილეობაში, მაგრამ ის უკანასკნელი სამ ეპიზოდში გამოჩნდა. 2017 წელს მან ითამაშა უილიამ ჰ. მეისის კომედიურ-დრამატულ ფილმში "კრისტალი" და ასევე ფილმში "ყველაფერი, ყველაფერი", ამავე სახელწოდების რომანის კინოადაპტაცია. 2018 წელს რობინსონმა ითამაშა სიმონ სპიერი თინეიჯერულ დრამატულ ფილმში Love, Simon. რობინსონის შესრულებამ სიმონის როლში მოიპოვა კრიტიკოსების მოწონება. 2019 წელს მან ითამაშა რიჩარდ რაიტის მშობლიური შვილის მესამე ფილმში. 2018 წლის ივნისში ცნობილი გახდა, რომ იგი ითამაშებდა რომანის Weetzie Bat ფილმის ადაპტაციაში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი თეატრის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
ოიოლოს რაიონი
ოიოლოს რაიონი (Distrito de Oyolo) — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 400 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 277 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 820.13 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციის რაიონები
რუსლან აბაშიძე
რუსლან აბაშიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1971, გაგრა, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი დიპლომატი და პოლიტიკოსი. 2019 წლის 1 მაისიდან 11 დეკემბრამდე იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი. 2019 წლის 11 დეკემბრიდან აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1971 წლის 29 ოქტომბერს ქალაქ გაგრაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სოხუმის ფილიალის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1991-1992 წლებში სწავლობდა გოეთეს ინსტიტუტში. 1997-1998 წლებში გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიაში. 1994-1996 წლებში იყო „ბაშარან მეტალის“ კომერციული დირექტორი. 1996-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში სხვადასხვა პოზიციებზე. 2006-2009 წლებში იყო კონფლიქტების მოგვარების საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2009-2013 წლებში დაინიშნა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ესტონეთის რესპუბლიკაში. 2013-2014 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2015-2018 წლებში იყო „პრიმერა გოლფ ენდ რეზიდენსის“ მრჩეველი, ხოლო 2017-2018 წლებში დირექტორი. 2019 წლის 4 იანვრიდან 1 მაისამდე იყო შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის პირველი მოადგილე. 2019 წლის 1 მაისს დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლად. 2019 წლის 11 დეკემბრიდან არის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქართველი დიპლომატები კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:გაგრაში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
სებუ (ქალაქი)
სებუ (ოფიციალურად ქალაქი სებუ; სებ: Dakbayan sa Sugbo; ტაგ:  Lungsod ng Cebu; ესპ: Ciudad de Cebu) — პირველი კლასის მაღალურბანიზებული ქალაქეი კუნძულ სებუზე, ცენტრალური ვისაიასის რეგიონში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მისი მოსახლეობა 922 611 ადამიანს უდრის და ფილიპინებში მე-5, ხოლო ვისაიასის რეგიონში ყველაზე დასახლებული ქაალქია.
სებუ ცენტრალური ვისაიასის რეგიონული და სებუს პროვინციის სამთავრობო ცენტრია, თუმცა პროვინციისგან დამოუკიებლად იმართება. ქალაქი ვისაიასის რეგიონში კომერციის, სავაჭრო და საგანმანათლებლო ცენტრია. სებუ ფილიპინების მთავარი შიდა საზღვაო საპორტო ქალაქია, სადაც ქვეყნის ადგილობრივი გადამზიდი კომპანიების 80% ახორციელებს ოპერაციებს.
ქალაქი კუნძულ სებუს აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. იგი სებუს აგლომერაციის ცენტრია, რომელშიც ქალაქები: კარკარი, დანაო, ლაპუ-ლაპუ, მანდაუე, ნაგა და ტალისაი და მუნიციპალიტეტები: კომპოსტელა, კონსოლაციონი, კორდოვა, ლილოანი, მინგლანილა და სან-ფერნანდო შედის. 2015 წლის აღწერით, სებუს აგლომერაციის მოსახლეობის რაოდენობა 2 849 213 ადამიანია, რითიც მოსახლეობის რაოდენობით ფილიპინებში უდიდესი აგლომერაციაა ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის შემდეგ.
სებუ ქვეყნის უძველესი ქალაქია. ის ესპანელთა პირველი დასახლება და ფილიპინების პირველი დედაქალაქი იყო. დღეისთვის ფილიპინების „მეორე ქალაქია“. მიიჩნეავა შორეულ აღმოსავლეთში ქრისტიანობის დაბადების ადგილად.
სებუს ჩრდილოეთიდან ბალამბანი და დანაო, დასავლეთიდან — ტოლედო, აღმოსავლეთიდან — ლაპუ-ლაპუ, მანდაუე, კონსოლაციონი, კომპოსტელა და ლილოანი, ხოლო სამხრეთით — ტალისაი ესაზღვრება. სებუ სამჯერ მოხვდა Condé Nast Traveler-ის სიაში, 2016, 2017 და 2019 წლებში.
ეტიმოლოგია
სახელწოდება „სებუ“ წარმოდგება სებუანური ენიდან: sibu ან sibo, რაც ვაჭრობას ნიშნავს და sinibuayng hingpit-ის შემოკლებული ვერსია („სავაჭრო ადგილი“). ქალაქს ანტიკურ ეპოქაში სუგბუ ეწოდებოდა და სახელწოდებაც ამ ქალაქის ნავსადგურის აღსანიშნავად გამოიყენებოდა. XIII-XVI საუკუნეებში ვაჭრები ქალაქს სებუს, სიბიუს, ზუბუსა და ზებუსაც უწოდებდნენ. სუგბუ ან სიგბო ძველი სებუანური ენიდან წარმოდგება და „დიდ ცეცხლს“ ნიშნავს.
ბარანგაიები
ქალაქი 80 ბარანგაისგან შედგება. ისინი ორ საკნონმდებლო რაიონში ერთიანდება: ჩრდილოეთი რაიონი 46 ბარანგაის, ხოლო სამხრეთი რაიონი 34 ბარანგაის მოიცავს. ყველაზე დასახლებული ბარანგაიებია: გვადალუპე (>61 000), ლაჰუგი (>38 000) და ტისა (>37 000).
კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით სებუ ტროპიკული მუსონური კლიმატის სარტყელში მდებარეობს. ქალაქში ხანგრძლივი წვიმიანი სეზონი და მოკლე მშრალი სეზონია, რომელიც მხოლოდ მარტიდან აპრილამდე გრძელდება. საშუალო ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში მცირედ იცვლება. საშუალო დღიური ტემპერატურა 27-29 °C-ია. საშუალო წლიური ნალექიანობის მაჩვენებელი კი 1 700 მმ-ს უდრის.
დემოგრაფია
2007 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა 799 762 ადამიანი იყო. 2010 წლისთვის მოსახლეობამ 866 171 ადამიანი შეადგინა. უახლესი აღწერით (2015) ქალაქის მოსახლეობა 922 611 ადამიანს გაუტოლდა. 2010 წლის აღწერით, ქალაქის უმრავლესობას სებუანური ეთნიკური ჯგუფი წარმოადგენს. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანული აღმსარებლობისაა. რელიგიურ უმცირესობებს შორის არიან ისლამის, ინდუიზმისა და ბუდიზმის მიმდევრები. ქალაქში მდებარეობს [[სებუს ტაოისტური ტაძარი.
სქოლიო
კატეგორია:სებუ (ქალაქი) კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები კატეგორია:ფილიპინების დამოუკიდებელი ქაალქები კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული ქალაქები
ანტონ ჩეხოვის ძეგლი (ტაგანროგი)
ანტონ ჩეხოვის ძეგლი (Памятник Антона Чехова) — რუსი მწერლის ანტონ ჩეხოვის ძეგლი ტაგანროგში. ძეგლი აღმართეს 1960 წელს და მისი ავტორია მოქანდაკე იულიან რუკავიშნიკოვი. ძეგლი დგას წითელი მოედნის ჩეხოვის სახელობის სკვერში.
აღწერა
ძეგლის ავტორია სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, რსფსრ-ის სახალხო არტისტი, ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატი — იულიან რუკავიშნიკოვი. კვარცხლბეკზე მუშაობდა არქიტექტორი გრიგორ ზახაროვი. ქანდაკების სიმაღლეა 3 მეტრი, ხოლო კვარცხლბეკისა - 3,5 მ. ფიგურა დამზადდა ლენინგრადის ქარხანაში „მონუმენტსკულპტურა“. გრანიტის ფილები კვარცხლბეკისათვის გამოაგზავნა მიტიშინის ქარხანამ.
ანტონ ჩეხოვი გამოსახულია ახალგაზრდა ასაკში, იგი ზის ქვაზე წიგნით ხელში და გაჰყურებს იმ ქუჩას, რომელზეც დაიბადა.
ანტონ ჩეხოვის ძეგლს რსფსრ მინისტრთა საბჭოს 1974 წლის 4 დეკემბრის № 624 გადაწყვეტილებით მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
ანტონ ჩეხოვის ძეგლის შექმნა ჯერ კიდევ მეფის რუსეთის პერიოდში დაიბადა, როდესაც 1904 წელს ტაგანროგელებმა შეაგროვეს ხელმოწერები და მიმართეს ქალაქის საკრებულოს დაედგათ ტავიანთი ცნობილი თანამემამულის ქანდაკება.
ძეგლის დადგმის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღეს 1910 წლის 18 ივნისს. შეიქმნა დაპროექტებისა და შემოწირულობების კომიტეტი.
1920 წლისათვის ძეგლისთვის საბჭოთა ხელისუფლებამ გამოყო 8822 რუბლი და 60 კაპიკი, მაგრამ 1930-იანი წლების შუა ხანებამდე ძეგლი არ აუგიათ. 1934 წელს, ანტონ ჩეხოვის გარდაცვალებიდან 30 წლისთავის აღსანიშნავად გამართულ ლიტერატურულ საღამოზე კვლავ გამოაცხადეს, რომ დაბადებიდან 75 წლის იუბილისათვის ძეგლი დაიდგმებოდა.
1935 წელს გადაწყდა ანტონ ჩეხოვსადმი მიძღვნილი ღონისძიებების ჩატარება, რომლის მიხედვითაც მაისის თვეში დაიგეგმა ჩეხოვის ძეგლის გახსნა. 31 მაისს საზეიმოდ მოხდა საფუძვლის ჩაყრა. პირველი აგური მის საფუძველში მწერლის დამ მ. ჩეხოვამ ჩადო. მაგრამ 30-იან წლებში ჯერ კიდევ არ დაუდგამთ ძეგლი.
ძეგლის საზეიმო გახსნა მოხდა 1960 წლის 29 იანვარს.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
ITV
ITV (Independent Television-დან) — დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი წამყვანი სატელევიზიო კორპორაცია. დაარსდა 1955 წლის 22 სექტემბერს. მფლობელი — ITV Networks Limited (შედგება ITV plc-ის, STV Group plc-ის, UTV Media plc-სა და Channel Television Ltd.-გან)
ორგანიზაცია
სხვა ბრიტანული სატელევიზიო ქსელებისგან განსხვავებით, აი-ტი-ვი არ წარმოადგენს ერთიან კომპანიას (თუმცა ბოლო დროს კომპანიები, რომლებიც მას შეადგენენ, გაერთიანდა ცალკეულ ჰოლდინგებში). ამჟამიმდენი მმართველი „Ofcom“ 15 კომპანიაზე, შესაბამისად, 15 რეგიონში გასცემს პროგრამების რეგიონალური რეტრანსლირების ლიცენზიებს. ამ სიაში სხვა ლიცენზიებთან ერთად შედის ზოგადეროვნული ლიცენზია დილის ეთერის ტრანსლირებაზე 6:00-დან 9:25-მდე, ტელეტექსტის სერვისებით მომარაგების ლიცენზია და ორი ლიცენზია ლონდონში რადიომაუწყებლობისთვის (ორშაბათიდან პარასკევამდე და უქმეებზე, შესაბამისად).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ტელეარხები კატეგორია:ITV
აჭარის ისტორია
აჭარის ისტორია — საქართველოს ისტორიის ნაწილი, მისი ერთ-ერთი ისტორიულ-გეოგრაფიული კუთხის აჭარის ისტორია.
აჭარის ისტორიული გეოგრაფია
აჭარა გეოგრაფიულად ზემო ქართლის, კერძოდ, მესხეთის ნაწილს შეადგენდა. ის დასახლებული იყო აჭარლებით და მოიცავდა მდინარე აჭარისწყლის ხეობას ჭოროხთან შესართავამდე. ის იხსენიება როგორც „აჭარის ქვეყანა“, „აჭარის ხევი“ ან „აჭარის ხეობა“. აჭარა ორ ძირითად ნაწილად იყოფოდა: ზემო აჭარა ანუ ზეგანი და ქვემო აჭარა, მათ შორის მდებარეობდა შუახევი. ზემო აჭარის ცენტრი იყო ძველად დიდაჭარა, შუა საუკუნეებში ხიხანი, მოგვიანებით კი ხულა. ქვემო აჭარის ცენტრი იყო სოფელი ქედა. ზემო და ქვემო აჭარა იყოფოდა ხევებად. მაგ. ზემო აჭარაში იყო ხულოს, ღორჯომის, სხალთის და სხვა ხევები.
უძველესი ეპოქა
აჭარის ტერიტორია დასახლებული იყო ახალი ქვის ხანაში. ამ ხანის ძეგლი ნაპოვნია ბეშუმთან. ჭოროხის ხეობა იყო ბრინჯაოს ხანის მეტალურგიის ერთ-ერთი კერა. ბრინჯაოს და ადრერკინის ხანის ძეგლები აღმოჩენილია დიდაჭარაში, საღორეთში, მახუნცეთში, კოლოტაურში, ღორჯომში, ვერნებში. ლეონტი მროველის ცნობით ძვ. წ. III საუკუნის II ნახევარში აჭარა იბერიის სამეფოს ოძრხის საერისთავოში შედიოდა. I საუკუნიდან ანდრია მოციქულის ქადაგების შედეგად აჭარაში ქრისტიანობა გავრცელდა.
ფეოდალური ხანა
VII საუკუნის ანონიმი სომეხი გეოგრაფის ცნობით აჭარა ქართლის საერისმთავროში შედიოდა. VIII საუკუნიდან აჭარა ქართველთა სამეფოს ნაწილი გახდა. 941 წლიდან ქვედა აჭარა აფხაზთა სამეფოში მოექცა. თავდაპირველად აჭარა შედიოდა ტბეთის საეპისკოპოსოში, XI საუკუნის დასაწყისიდან კი მიეკუთვნა ქუთაისის საეპისკოპოსოს.
სახელწოდება აჭარა XI საუკუნიდან, კერძოდ ლეონტი მროველთან, იხსენიება. XI საუკუნის მეორე ნახევრიდან აჭარა საქართველოს სამეფოს შემადგენელი ნაწილი იყო. ამ პერიოდში ზემო აჭარა კლარჯეთთან ერთად აბუსერიძეთა საერისთავოში შედიოდა და მნიშვნელოვან კულტურულ-საგანმანათლებლო და პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. XI საუკუნის 80-იან წლებში დიდი თურქობის დროს აჭარა თურქ-სელჩუკებმა ააოხრეს. XIII საუკუნის შუა წლებიდან აჭარა წარმოადგენდა სამცხე-საათაბაგოს ერთ-ერთ საერისთავოს. ფეოდალური ხანის აჭარაში განვითარებული იყო არქიტექტურა, მწერლობა, წიგნის გადაწერა, ხის ხუროობა, ტყავის დამუშავება. XIII საუკუნეში აქ მოღვაწეობდა ტბელი აბუსერისძე. ამ პერიოდის არქიტექტურული ძეგლებიდან შემორჩენილია XII საუკუნის სხალთის ტაძარი.
XV საუკუნის შუაში საქართველოს სამეფოს უკანასკნელ მეფესთან გიორგი VIII-სთან ბრძოლაში სამცხის ათაბაგ ყვარყვარე II-ს ეხმარებოდა კახაბერ II გურიელი. ყვარყვარე II-მ გააუქმა აჭარის საერისთავო და 1463 წელს აჭარა გურიელს გადასცა.
XVI საუკუნის დასაწყისში მზეჭაბუკ ათაბაგმა აჭარა გურიის მთავრებს წაართვა, მაგრამ 1535 წლიდან აჭარა კვლავ გურიის სამთავროს გადაეცა.
ოსმალეთის იმპერიაში
XVI საუკუნის 70-იან წლებში ოსმალეთის იმპერიამ სხვა ქართულ ტერიტორიებთან ერთად აჭარაც დაიპყრო. თავდაპირველად აჭარა სპერის მმართველებს ემორჩილებოდა, 1563 წელს აჭარელმა ფეოდალებმა ოსმალეთის სუზერენობა აღიარეს. ამის შემდეგ ზემო და ქვემო აჭარის სანჯაყები დაარსდა და ჩილდირის ვილაიეთის შემადგენლობაში შევიდა. 1582 წელს აჭარა ოსმალეთის წინააღმდეგ აჯანყებულ მანუჩარ II ათაბაგს მიემხრო. 1587 წელს ოსმალეთმა აჭარა ხელახლა დაიპყრო. 1609 წელს მამია II გურიელმა ისარგებლა 1603-1612 წლების ირან-ოსმალეთის ომით და დაიკავა აჭარა. 1614 წელს ბათუმში დაიდო გურია-ოსმალეთის შეთანხმება, რომლითაც მამია გურიელი იძულებული გახდა დათმო აჭარა და ეკისრა ოსმალეთის ხარკი. აღდგენილ იქნა ოსმალეთ-გურიის ომამდელი საზღვარი მდინარე ჭოროხზე.
XVII საუკუნის მეორე ნახევარში აჭარის ფეოდალებმა ისლამი მიიღეს, გლეხობა კი ქრისტიანად რჩებოდა. ჟან შარდენის მიხედვით 1670-იან წლებში აჭარის მოსახლეობა ქრისტიანული იყო. ქრისტიანობამ აჭარაში XVIII საუკუნის შუა წლებამდე იარსება. ადგილობრივი მოსახლეობა ოსმალთაგან შევიწროვების გამო საქართველოს სხვა კუთხეებში იხიზნებოდა. XVII-XVIII საუკუნეებში აჭარა ადმინისტრაციულად შედიოდა ხან ისპირის სანჯაყში, ხან ჩილდირის, ყარსის თუ გურჯისტანის ვილაიეთში. XIX საუკუნემდე აჭარაში ოსმალეთის მმართველობა ნომინალური იყო: მოსახლეობა არ იხდიდა ოსმალურ გადასახადებს, არ გადიოდა საყოველთაო სამხედრო სამსახურს ოსმალეთის არმიაში, მხოლოდ ომის დროს გამოჰყავდათ მოლაშქრეები, შენარჩუნებული იყო მიწათმფლობელობის ძველი ქართული ფორმები, გლეხობა კვლავ ქრისტიანობას ინარჩუნებდა, ხოლო დიდგვაროვნები იღებდნენ ისლამს.