cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თელავი
ისტორია
1913-1915 წლებში აშენდა კახეთის რკინიგზა და თელავი გახდა თბილისი-თელავის სარკინიგზო ხაზის ბოლო სადგური. 1918 წლის მაისში თელავში აშენდა თეატრი. ამავე წლის 7 მაისს გაიხსნა ქალაქის პირველი საავადმყოფო. ამ პერიოდში თელავში მოქმედებდა რამდენიმე სკოლა: ქალთა გიმნაზია, ვაჟთა გიმნაზია, სასულიერო სასწავლებელი და სხვ. ქალაქის თავი იყო კოტე ანდრონიკაშვილი.
2014-2017 წლებში თელავს მუნიციპალიტეტის სტატუსი ჰქონდა მინიჭებული.
ეკონომიკა
თელავი არის მეღვინეობის რეგიონის სამრეწველო და კულტურული ცენტრი. ქალაქიდან ჩრდილოეთით ორ კილომეტრში მდებარეობს თელავის აეროპორტი, რომელიც ამჟამად უქმომედოა. მოქმედებს საფეხბურთო კლუბი „კახეთი“.
განათლება და კულტურა
ქალაქში არის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, თელავის დრამატული თეატრი, თელავის ცენტრალური ბიბლიოთეკა, თელავის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი, 9 საჯარო სკოლა, რომელთაგან ყველაზე ძველია თელავის პირველი საჯარო სკოლა. თელავში არის ალავერდის ეპარქიის რეზიდენცია.
არქეოლოგია
თელავის არქეოლოგიური შესწავლა დაიწყო 1962 წლიდან (ხელმძღვანელები გ. ლომთათიძე, ც. ჩიკოიძე). გაითხარა თელავის ისტორიული უბნები: ზუზუმბის გორა, ძველი გალავანი, ღვთაების ბორცვი, ბატონის ციხე. ზუზუმბის გორაზე აღმოჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი, სადაც აღმოჩენილ იქნა რკინის მასრაგახსნილი შუბისპირები, ბრინჯაოს რგოლები, რკინის სამაჯურები, თიხის ჭურჭელი და სხვა. გორის ჩრდილოეთით, მაწანწრის უბანში გაითხარა ძველი და ახალი წელთაღრიცხვის I საუკუნეების ქვევრსამარხები, ხოლო ძველ გალავანში, გორიჯვრის ბორცვზე, აღმოჩნდა რამდენიმე არქიტექტურული კომპლექსი, მათ შორის XI საუკუნის კახეთის ქორეპისკოპოსთა სამეფო სახლის ნაშთი. ძველ გალავანში სამხრეთ ნაწილში გამოვლინდა ადრინდელი და შუა ფეოდალური ხანის ქალაქის ხელოსანთა უბანი, საცხოვრებელი ნაგებობანი, მეთუნის სახელოსნო, ქურა და მრავალი არქეოლოგიური მასალა. კერამიკული ნაწარმო მოწმობს ადგილობრივი ხელოსნური წარმოების მაღალ დონეს. ღვთაების ბორცვზე არქეოლოგიური დაზვერვის შედეგად აღმოჩნდა შუა ფეოდალური ხანის ნამოსახლარი, ქვის სამარხები და ყორჩიბაშვილების გვიანდელი ფეოდალური ხანის ციხის ნანგრევები. ბატონის ციხის გათხრების დროს გამოვლინდა ციხის მშენებლობის ორი ეტაპი. პირველი, XVII საუკუნის მეორე ნახევარში აშენებული, შესაძლოა უკავშირდებოდეს არჩილ II-ს, ხოლო მეორე, ძველ ნაგებობაზე დაშენებული გალავანი XVIII საუკუნის II ნახევარს მიეკუთვნება და ერეკლე II-ის სახელთანაა დაკავშირებული.
არქეოლოგიურად შესწავლილია თეავის შემოგარენიც: ფოხორაულები (სოფ. კურდღელაურთან), არტიზანი (სოფ. რუისპირთან), მარკაანი (სოფ. შალაურთან), სადაც გამოვლინდა ადრინდელი, შუა და გვიან ფეოდალური ხანის ხუროთმოძღვრული და არქეოლოგიური ძეგლები: სამონასტრო ანსამბლი, ნამოსახლარები, მარანი, სამარხები და სხვა. ეს ნასოფლარები იყო ქალაქის მასაზრდოებელი სასოფლო-სამეურნეო რაიონი.
არქიტექტურული ძეგლები
თელავის არქიტექტურულ ძეგლთაგან უმთავრესია ღვთაების ეკლესია (V-VI საუკუნეები), რომელიც ქალაქის სილუეტის არქიტექტურულ დომინანტს წარმოადგენს. შემორჩენილია XI საუკუნის ციხის ზღუდის ნანგრევები, ე.წ. ძველი გალავანი. ქალაქის ცენტრში შემორჩენილია კოშკისებრი შენობა (XVIII-XIX საუკუნეები), რომლის პირველ სართულზე სამლოცველოა, ზემოთ კი თავდასაცავ-შესახიზნი დამოუკიდებელი შესასვლელითა და სათოფურებით. ქალაქის ცენტრში დგას ბატონის ციხე. ჩოლოყაშვილი, ახვლედიანის, ჭავჭავაძის, თეიმურაზ ბაგრატიონის, კვირიკე დიდის, ბარათაშვილის, ნადიკვრის ქუჩებზე შემორჩენილია XVIII-XIX საუკუნეების განაშენიანება, საცხოვრებელი სახლები და სახელოსნოები.
სქოლიო
კატეგორია:თელავი
დიოსკორიდე
პედანიოს დიოსკორიდე, დიოსკურიდე (Πεδάνιος Διοσϰορίδης, Διοσϰουρίδης) — I საუკუნის ძველბერძენი ექიმი, კილიკიის ქალაქ ანაზარბოსის მკვიდრი. რომის არმიაში ექიმად ირიცხებოდა, მასთან ერთად მრავალ ქვეყანაში იმოგზაურა და მცენარეებზე ცნობები შეაგროვა (აღწერა 600-მდე სახეობა). თხზულებაში „სამკურნალო საშუალებებზე“ („De materia medica“) მოცემულია იმ დროისთვის ცნობილი მცენარეული, ცხოველური და მინერალური წარმოშობის ყველა მეტიკამენტის სისტემატიკური აღწერა, მათი მომზადების ხერხები, ცნობები სამკურნალო ნედლეულის დამუშავების (აქროლა, გამოხდა, კრისტალიზაცია) რიგი წესების შესახებ. დიოსკორიდეს თხზულებები XVII საუკუნემდე ბოტანიკისა და ფარმაკოლოგიის დარგებში უდავო ავტორიტეტით სარგებლობდა; მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მცენარეთა სისტემატიკის შემუშავებაში. ტრაქტატი „De materia medica“ გამოქვეყნდა ალდ მანუციო უფროსის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ექიმები კატეგორია:ძველი რომაელი მედიკოსები
კეიკო მაცუი
კეიკო მაცუი (松居慶子) (დ. 26 ივლისი 1961) — იაპონელი პიანისტი და კომპოზიტორი, ნიუ ეიჯის და ჯაზის ჟანრების შემსრულებელი.
ბიოგრაფია
კეიკო მაცუი დაიბადა 1963 წლის26 ივლისს ტოკიოში. ხუთი წლის ასაკში პიანინოსა და მუსიკის შესწავლა დაიწყო. 1992 წელს მეგობრებთან ერთად დააარსა ჯგუფი Cosmos, ჯგუფთან ერთად შვიდი ალბომი ჩაწერა, ჯეზ ფიუჟენის, იგივე ჯაზ როკის სტილში.
მეუღლე — კაძი მაცუი, პროდიუსერი, კეიკოსთან მუშაობს.
1999 წელს Oasis Awards-ის ცერემონიალზე კეიკომ წლის საუკეთესო ჯაზის არტისტის ტიტული მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონელი მუსიკოსები კატეგორია:იაპონელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
BRICS-ის IV სამიტი
BRICS-ის IV სამიტი შედგა 2012 წლის 28 — 29 მარტს ინდოეთის დედაქალაქ ნიუ-დელიში.
BRICS-ის 2012 წლის შემადგენლობა:
სამიტის თემა: „BRICS პარტნიორობა გლობალური სტაბილურობის, უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობისთვის“.
ბერნის კანტონი
ბერნის კანტონი ორენოვანია და 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 979 802 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან 119 930 (12,45%) უცხოელია. კანტონის და ასევე მთლიანად შვეიცარიის ფედერალური დედაქალაქია ბერნი.
შვეიცარიის კონფედერაციას ბერნი 1353 წელს შეუერთდა და 1803—1814 წლებში ნაპოლეონის შვეიცარიის კონფედერაციის ერთ-ერთი კანტონი იყო ექვსიდან.
კანტონს ძირითადად მდინარე აარე და მისი შენაკადები რწყავს. დაყოფილია ექვს რეგიონად. მთლიანი ფართობი 5 959 კმ²-ს შეადგენს.
ადმინისტრაციულად, ბერნი 10 რაიონად იყოფა.
შემოსავლის ძირითადი წყაროა ტურიზმი. სხვა მნიშვნელოვანი სექტორებს შორისაა სოფლის მეურნეობა, ყველის წარმოება და ჰიდროენერგიის გამომუშავება.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
848
თარიღი უცნობია
*
ახეიროპოიეტოს ეკლესია
ახეიროპოიეტოს ეკლესია (Παναγία Ἀχειροποίητος) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი.ტაძარი აგებულია V საუკუნეში. შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, აია-სოფიას ქუჩაზე მაკედონომაჩონის მოედნის მოპირდაპირე მხარეს. 1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში კატეგორია:სალონიკის ბიზანტიური ეკლესიები
კემბრიჯის ტექნოლოგიის მუზეუმი
კემბრიჯის ტექნოლოგიის მუზეუმი — სამრეწველო მემკვიდრეობის მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს კემბრიჯში, ინგლისში. თავდაპირველი შენობა, დაგეგმილი უძველესი ძეგლი, განთავსებულია კომბინირებული საკანალიზაციო სატუმბის და ნარჩენების გამანადგურებელ სადგურში, რომელიც აშენდა 1894 წელს. მუზეუმი ეხმარება ხალხს შეისწავლონ, ისარგებლონ და გაეცნონ თავიანთ ინდუსტრიულ მემკვიდრეობას, ადგილობრივი ინდუსტრიების მიღწევებისა და მათში მომუშავე ადამიანების მიღწევების აღსანიშნავად. მდინარე კამზე არის ვრცელი მწვანე, მშვიდი ადგილი, პიკნიკებისთვის და მხიარული, განსატვირთი ატმოსფერო ოჯახებისთვის. აქ არის აუდიო-ვიზუალური ჩვენებები, პრაქტიკული ექსპონატები და ბავშვთა აქტივობები, ასევე ტრადიციული მუზეუმების ჩვენებები და ისტორიული შენობები. ვიქტორიანული სატუმბი სადგური თავისი ორიგინალური ტექნიკით აჩვენებს XIX საუკუნის ინჟინერიასა და ტექნოლოგიას. კემბრიჯის დავიწყებული ინდუსტრიების ჩვენებები, ავლენენ ქალაქის ისტორიის ალტერნატიულ მხარეს, ასევე ცნობილ კოლეჯებს.
სატუმბი სადგურის ისტორია
“Cheddars Lane“-ის სატუმბი სადგური თავდაპირველად გაიხსნა 1894 წელს, იმ სქემით, რომლის მიხედვითაც შეიქმნა საკანალიზაციო მეურნეობა მილტონში, ორი-მეოთხედი მილის მოშორებით. საყოფაცხოვრებო ნაგავი დაიწვა ორთქლის ასამაღლებლად, ძრავების გასაძლიერებლად, რომლებიც კანალიზაციას მილტონის საკანალიზაციო ფერმაში ასხამდნენ. ფერმაში იგი გამოიყენებოდა სასუქად მოსავლის გასაზრდელად, რომლითაც იკვებებოდნენ ცხენებით, რომლებიც აგროვებდნენ ნაგავს და ასე მივიდა სატუმბი, სადგურამდე. დამწვარი ნაგვის ნაცარიც კი შეიძლება გამოყენებულ იქნას გზის წარმოებაში.
1894 წლის ორიგინალური მოწყობილობა
თავდაპირველად, ქვაბები, რომლებიც გამოიყენებოდა საკანალიზაციო სატუმბი ძრავების ორთქლის უზრუნველსაყოფად, თბებოდა ქალაქის გარშემო დაგროვილი ნარჩენების დამწვრობით დესტრუქტორულ ღუმელებში, ეს არის ერთადერთი უახლოესი სრული მაგალითი, რომელიც შემორჩა. იგი წარმოადგენს კარგი საშუალო ზომის მუნიციპალური დესტრუქტორის, შენობების, მისი აღჭურვილობის, ბუხრის ტიპურ ადრეულ დიზაინს და განლაგებას.
მუზეუმის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა ორი “Hathorn Davey“-ის ორთქლის მანქანაა, რომელთაგან ერთი სრულად ფუნქციონირებს. ამ ძრავების დანიშნულება იყო მავნე წყლის (საკანალიზაციო და წვიმის წყლის) ამოღება. მილტონის საკანალიზაციო მეურნეობამდე საერთო ლიფტი დაახლოებით 43 ფუტი იყო. ეს ძრავები შეიქმნა საათში 250,000 გალონი კანალიზაციის გადასატანად, სამუშაო, რომელიც მათ განახორციელეს 1968 წლამდე, როდესაც სადგურის მიმდებარედ აშენდა ახალი ელექტროძრავის სახლი, ხოლო ეს საიტი დაიხურა 1994 წელს. ბუხრის ლილვი არის 175 ფუტი სიმაღლე, რვაკუთხა კვადრატული ფუძით, გაფორმებულია, ცეცხლგამძლე აგური 50 ფუტის სიმაღლეზე და 6 ფუტი 6 დიუმიანი შიდა დიამეტრი ზედა ნაწილში. 1992 წელს ფრედ დიბნამ მონაწილეობა მიიღო ბუხრის ფერწერისა და გარემონტებაში, ის ასევე გამოჩნდა “BBC“–ის გადაცემაში.
შენობა, რომელიც ახლა გამოიყენება როგორც სტამბა, აშენდა როგორც საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სადეზინფექციო საშუალება დაახლოებით 1900 წელს. ნარჩენების ორთქლი გამოიყენებოდა თეთრეულისა და ტანსაცმლის სტერილიზაციისთვის, მუნიციპალური საავადმყოფოებისთვის, მოხუცთა თავშესაფრებისთვის და ბოლოს საამქრო სატუმბი სადგურისთვის.
1909 წლის გაზის ძრავები
კემბრიჯის გაფართოებით გამოწვეული ძლიერი წვიმის შემდეგ, სატუმბის მოთხოვნილების დასაძლევად, 1909 წელს სადგურს დაემატა ორი 94 ცხენის ძალის მქონე ეროვნული გაზის ძრავა. ეს ძრავები ამოძრავებდა, ბრტყელი ქამრით, ორ 15 ინჩიან “Rees Returbo“-ს ცენტრიდანულ ტუმბოს, მაგრამ ეს შეიცვალა 1935 წელს “Gwynnes Limited“-ის ტუმბოებით. მათ შეეძლოთ მილტონში ან ქარიშხლის წყლის ავზებში დროებით შენახვა, მაგრამ უმთავრესი საკანალიზაციო სისტემის ორთქლის ძრავები გადაუადგილებელი დარჩა. ქარიშხლის წყლის ავზებს ჰქონდა 1 085 275 გალონი. ამ გაზის ძრავებიდან, ამჟამად ერთი მუშაობს.
1923 წლის ახალი ქვაბი
1920-იანი წლებისთვის ნარჩენების კალორიულობის შემცირების კომბინაციამ და ნარჩენების კვირეულმა შეგროვებამ განაპირობა დამატებითი “Babcock & Wilcox“-ის ქვაბის დაყენება და გამოყენება, როდესაც არ იყო საკმარისი ნარჩენები დესტრუქტორის ღუმელებისთვის. ეს ქვაბი იკვებებოდა კოქსით, ქვანახშირის გაზის წარმოების პროცესის შედეგად, რომელიც ხშირად იღებდა კემბრიჯის გაზქურის სამუშაოებს, სატუმბი, სადგურის გვერდით. 1942 წლისთვის ეს ქვაბი უზრუნველყოფდა ორთქლის მთავარ მარაგს, დესტრუქციული უჯრედები გამოიყენება, მხოლოდ სავაჭრო ნარჩენებისა და მოლოდინისათვის.
1937 წლის ელექტრო ტუმბო
ბოლო ელექტრო ტუმბო ადგილზე იყო დამონტაჟებული, 1937 წელს. კრომპტონ პარკინსონის ელექტრო ტუმბოს ძრავამ აამოძრავა 18 ინჩი (0.45 მ) დიამეტრის გვინესის ცენტრიდანული ტუმბო 114 ცხენის ძალის ელექტროძრავით, რომლის ნახვაც შესაძლებელია მისი გამოყოფილი ოთახის, მდინარის ბოლოში. მისი მიზანი იყო გამკლავებოდა ახალი საცხოვრებელი სახლების ქარიშხლის ზრდას.
კოლექციები
სხვა ექსპონატები მოიცავს მუშა ორთქლის ჭანჭიკს, ვიწრო ლიანდაგიანი ფერდობზე რკინიგზის გადაყვანა, რომელიც იყენებს გვერდითი გადახვევის ვაგონებს ნაცრის მოცილების დასახმარებლად, სხვადასხვა ძრავები (ორთქლი და სხვა), სტამბა ძველი ბეჭდვის ტექნოლოგიის დიდი კოლექციით ლინოტიპის აპარატის ჩათვლით, ელექტრო მოწყობილობების დიდი კოლექცია და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:კემბრიჯის მუზეუმები კატეგორია:ინგლისის მუზეუმები კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის მუზეუმები კატეგორია:1894 წელს დაარსებული მუზეუმები
ნატალია ბურმისტროვა
ნატალია ბურმისტროვა (დ.  14 მარტი, 1918, ქ. ბორისოვი, მინსკის გუბერნია —  გ. 19 აგვისტო, 2008, თბილისი) — მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1972), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1985), ღირსების ორდენის კავალერი (1997)
სანტო-დომინგო
სანტო-დომინგო (Santo Domingo) – დომინიკელთა რესპუბლიკის დედაქალაქი, ქვეყნის უდიდესი ქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა, მეტროპოლიტთან ერთად, 2,908,607-ია. ქალაქი მდებარეობს კარიბის ზღვის სანაპიროზე მდინარე ოსამას შესართავთან, 18°30′N 69°59′W კოორდინატთა გადაკვეთაზე.
დაარსდა 1496 წელს, ბართოლომე კოლუმბის მიერ, მდინარე ოსამას აღმოსავლეთ ნაპირზე, ხოლო შემდგომ, 1502 წელს, ნიკოლას-დე ოვანდომ ქალაქი მდინარის დასავლეთ სანაპიროზე გადაიტაინა. არის ყველაზე ძველი მუდმივად დასახლებული ევროპელთა დასახლება ამერიკაში, და ესპანელთა კოლონიური მმართველობის პირველი ადმინისტრაციული ცენტრი ახალ მსოფლიოში. სანტო-დომინგოში გაიხსნა ახალი მსოფლიოს პირველი უნივერსიტეტი, პირველი ტაძარი, პირველი სასახლე, პირველი მონასტერი და პირველი ციხე-სიმაგრე. ქალაქის კოლონიური ზონა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად გამოაცხადა. სანტო-დომინგოს 1936-1961 წლებში Ciudad Trujillo ეწოდებოდა, რომელიც ქალაქს დომინიკელთა რესპუბლიკის დიქტატორმა, რაფაელ ლეონიდას ტრუხილიომ უწოდა. მისი მკვლელობის შემდეგ ქალაქმა თავდაპირველი სახელი დაიბრუნა.
სანტო-დომინგო არის დომინიკელთა რესპუბლიკის კულტურული, ფინანსური, პოლიტიკური, კომერციული და ინდუსტრიული ცენტრი, სადაც ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვანი სამრეწველო ობიექტებია თავმოყრილი. ქალაქს ქვეყნის მთავარი საზღვაო პორტი ემსახურება. მდინარე ოსამას შესართავთან მდებარე ქალაქის ნავსადგურში ყველაზე დიდი გემებიც მოძრაობენ, ხოლო პორტი როგორც სამგზავრო, ისე გადამზიდ ფუნქციას ითავსებს. ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში მაღალია, ხოლო ზამთარში შედარებით ცივი ნიავი ქრის. thumb|300px|right|ქალაქი კოსმოსიდან
ისტორია
ქალაქი დაფუძნდა 1496-1498 წლებში, სახელით სანტო-დომინგო-დე-გუსმანი, ბართოლომეო კოლუმბის (ბართლომე კოლონი), ქრისტეფორე კოლუმბის ძმის მიერ, მდინარე ოსამას აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქი გაფართოვდა და დასავლეთ სანაპირო მოიცვა 1502 წლიდან ფრეი ნიკოლას დე ოვანდოს მმართველობის პერიოდში. მისი დაგეგმარება ახალ სამყაროში სხვა კოლონიური დასახლებებისთვის ნიმუშად გამოიყენებოდა ხოლმე. 1508 წელს ფერდინანდ II არაგონელმა შემოიღო ქალაქის გერბი ემბლემით „ინდოეთის პირველი ქალაქი“.
ქალაქის კოლონიურ ნაწილში მდებარეობს დასავლეთ ნახევარსფეროში აშენებული პირველი ციხე-კოშკი (ფორტალესა ოსამა), პირველი საავადმყოფო (ჰოსპიტალ დე სან ნიკოლას დე ბარი), პირველი საკათედრო ტაძარი (კატედრალ დე სანტო დომინგო) და პირველი მონასტერი (მონასტერიო დე სან ფრანსისკო).
1538 წელს დაიწყო ახალ მსოფლიოში უძველესი უნივერსიტეტის მშენებლობა. მას სანტო ტომას დე აკინიო დაერქვა წმ. თომას აქვინელის პატივსაცემად და დღესაც ფუნქციონირებს, როგორც „უნივერსიდად აუტონომა დე სანტო დომინგო“.
საკათედრო ტაძრის სამარხს მოიხსენიებდნენ, როგორც ქრისტეფორე კოლუმბის საბოლოო განსასვენებელს (ამ ფაქტს საკამათოდ მიიჩნევენ), თუმცა მისი ნეშტი 1990 წელს გადატანილ იქნა კოლუმბის შუქურაში (ფარო ა კოლონ).
1586 წელს ქალაქი გაძარცვულ იქნა ინგლისელი მეკობრე ფრენსის დრეიკის მიერ, ხოლო 1930 წელს კი იგი თითქმის მთლიანად დაანგრია ტროპიკულმა ქარიშხალმა. ქალაქი აღდგენილ იქნა და დიქტატორ რაფაელ ლეონიდას ტრუხიოს პატივსაცემად სიუდად-ტრუხიო დაერქვა, თუმცა 1961 წელს დიქტატორის მკვლელობის შემდეგ ქალაქს მყისვე დაუბრუნეს ადრინდელი სახელი.
გეოგრაფია
მდინარა ოსამა კარიბის ზღვასთან შერთვამდე 148 კილომეტრი სიგრძის ტერიტორიაზე მიედინება. სანტო-დომინგოს მდინარისპირა პოზიციას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა ქალაქის ეკონომიკური განვითარებასა და ვაჭრობის ზრდისთვის კოლონიური პერიოდის განმავლობაში. სწორედ მდინარე ოსამას შესართავთან მდებარეობს ქვეყნის უმსხვილესი პორტი.
არქიტექტურა
სანტო-დომინგოს ღირსშესანიშნაობების უმეტესი ნაწილი მდებარეობს სიუდად-კოლონიალში, ადგილზე, რომელიც 1990 წლის შემდეგ იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობადაა გამოცხადებული. მდინარე ოსამასთან მდებარე სიუდუდ კოლონიალში წარმოდგენილია XVI საუკუნის დასაწყისში შექმნილ შენობათა შთამბეჭდავი კოლექცია; მათ შორის არის პალატური სახლები და დიდებული ეკლესიები, რომლებშიც გვიანი შუა საუკუნეების არქიტექტურული სტილია ასახული.
ქალაქის ყველაზე მნიშვნელოვან ისტორიულ ძეგლებს შორის არიან: სანტო-დომინგოს საკათედრო ტაძარი, ამერიკის პირველი საკათედრო ტაძარი; ალკაზარ-დე-კოლონი, პირველი სასახლე ამერიკაში, ინდოელების ვეზირის, ქრისტეფორე კოლუმბის ვაჟის, დონ-დიეგო კოლონის (დონ-დიეგო კოლუმბის) რეზიდენცია; სან-ფრანცისკოს მონასტერი, ამერიკის პირველი მონასტრის ნანგრევები; Museo de las Casas Reales, მონუმენტური კომპლექსი, რომელიც მოიცავს გუბერნატორთა ყოფილ სასახლეს და სანტო-დომინგოოს ყოფილ სამეფო აუდიენციის შენობას; ფორტალეზა-ოზამა, ამერიკის უძველესი ციხე; დომენიკელთა რესპუბლიკის ეროვნული პანთეონი, იეზიტების ყოფილი შენობა, სადაც სხვადასხვა ცნობილი დომინიკლის ნაშთია შემონახული; და დომინიკის მონასტერი, პირველი მონასტერი ამერიკაში.
კალე-ლას-დამას უკიდურეს ჩრდილოეთით, აღდგენილ და გაფართოებულ პლაზა-დე-ესპანას ესაზღვრება ლას-ატარაზანასი (ყოფილი სამხედრო-საზღვაო ეზო, ახლა მუზეუმი) და მრავალი მცირე მაღაზია თუ რესტორანი. ეს ტერიტორია იყო პირველი ევროპული კომერციული ცენტრი ამერიკაში; იგი დღესდღეისობითაც დასახლებული და აქტიური ტერიტორიაა. ალკაზარ-დე-კოლონი იყო კოლუმბების საგვარეულო სასახლე - მისი ვაჟიშვილიდან, დიეგოდან მოყოლებული - ახლა მუზეუმია, რომელშიც წარმოდგენილია იმ პერიოდისთვის დამახასიათებელი ავეჯი და დეკორაციები. შენობა თავდაპირველად 1510 წელს აიგო, ხოლო ამჟამინდელი გარეგნობა 1952 წელს აღდგენის შემდეგ მიიღო.
მოსახლეობა
სანტო-დომინგოს მოსახლეობის შემადგონლობა ქვეყნის სხვა მეტროპოლიტების მოსახლეობის მსგავსია, თუმცა, დედაქალაქში სხვა ქალაქებთან შედარებით დიდია ემიგრანტთა რიცხვი (ძირითადად იმის გამო, რომ სანტო-დიმინგოში სამუშაოს პოვნა, სხვა პროვინციებთან შედარებით, მარტივია). მისი მოსახლეობა, ქვეყნის უმეტესი ნაწილის მსგავსად, ძირითადად ადგილობრივი დომენიკელი მულატებისგან შედგება; აგრეთვე დიდი რაოდენობით ვხვდებით აფრო-დომინიკელებსა და აფრო-ევროპელებს, ასევე მიგრანტთა დიდ საზოგადოებას. ფაქტია, რომ ქვეყნის მოსახლეობის 20% მიგრანტია (უმეტესად ჰაიტიანები). ამასთან, ქალაქში ვხვდებით ბოლო დროს ევროპიდან, აზიიდან, ასევე ლათინური ამერიკის სხვა ქვეყნებიდან ჩამოსულ ემიგრანტებს. ასევე, ქალაქში ცხოვრობს აზიელთა საზოგადოება (ძირითადად ჩინელები), არაბები (ძირითადად ლიბანელები) და ევროპელები (ძირითადად ესპანელი და იტალიელი ხალხი). აღსანიშნავია ვენესუელელები და პუერტო-რიკოელები, აგრეთვე ამერიკაში დაბადებული წარმოშობით დომენიკელები, რომლებიც სამშობლოში დაბრუნდნენ. ქალაქის ჩრდილო–აღმოსავლეთი კვარტალი ყველაზე ღარიბია, სამხრეთ-დასავლეთი კი - უფრო მდიდარი. სანტო-დომინიკო აგრეთვე ითველა საშუალო კლასის მოსახლეუბის კუთხით მზარდ ქალაქად. არის ეკონომიკის თვალსაზრისით ლათინური ამერიკის ერთ–ერთი ყველაზე განვითარებული ქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მეტროპოლიტის მოსახლეობა 3,8 მილიონია.
მთავრობა და პოლიტიკა
სანტო-დომინგო არის დომინიკელთა რესპუბლიკის ეროვნული მთავრობის ცენტრი. მიტროპოლიტენის არეალში მდებარეობს პრეზიდენტის ოფისი, სამინისტროები, ეროვნული კონგრესი, უზენაესი სასამართლო და სხვა ძირითადი სამთავრობო ინსტიტუტი. ქალაქს მართავს Ayuntamiento del Distrito Nacional (მერია), რომელიც მუნიციპალურ ფუნქციებზეა პასუხიმგებელი. სანტო-დომინგის ამჟამინდელი მერი არის დევიდ კოლადო. ქალაქის უსაფრთხოებას „Policía Nional“ (ეროვნული პოლიცია) და „Policia Turística“ (ტურისტული პოლიცია) (POLITUR) იცავს.
კულტურა
სანტო-დომინგოში ვხვდებით მრავალ მუზეუმს, რომელთა დიდი ნაწილი სიუდად-კოლონიალში მდებარეობს. აქ ვხვდებით ალკაზარის მუზეუმს, რომელიც დიეგო კოლონის სასახლეშია განთავსებული; მუზეო-დე-ლას-კასას-რეალეს, სადაც კოლონიური პერიოდის არტეფაქტები და ტრუხილიოს მიერ შეწირული უძველესი იარაღების კოლექცია ინახება; ატარაზანას საზღვაო მუზეუმს, ყოფილი სამხედრო-საზღვაო ეზო; დომენკელთა რესპუბლიკის გმირის, დუარტეს მუზეუმსა და მუზეო-დელ-ამბარს.
ეკონომიკა
ქალაქი არის დომინიკელთა რესპუბლიკის ეკონომიკური საქმიანობის ცენტრი. ესაა ადგილი, სადაც თავმოყრილია ქვეყნის ფინანსების უმეტესობა; აქ მდებარეობს ქვეყნის საკანონმდებლო, სასამართლო და აღმასრულებელი ორგანოების მთავარი შენობები. სანტო-დომინფოში მრავალ ეროვნულ თუ საერთაშორისო ფირმას აქვს სათაო ან რეგიონალური ოფისი. გეოგრაფიული მდებარეობისა და ეკონომიკური სტაბილურობის გამო ქალაქი მრავალ საერთაშორისო ფირმასა და ფრენჩაიზს იზიდავს; მათ შორისაა: Ikea, Goldcorp და Barrick.
უმეტესი ბიზნეს-ქმედებების განსახორციელებლად შესაბამისია ქალაქის ინფრასტრუქტურაც. საკვანძო ელემენტი, რომელმაც ხელი შეუწყო ქალაქს განვითარებასა და საერთაშორისო ასპარეზზე გასვლასა და კონკურენციის გაწევაში, სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურაა. სანტო-დომინგო და დომინიკელთა რესპუბლიკა მთლიანობაში სარგებლობენ თანამედროვე და ვრცელი სატელეკომუნიკაციო სისტემით.
სქოლიო
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის ქალაქები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის დედაქალაქები კატეგორია:კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების დედაქალაქები
ფრიტაუნი
ფრიტაუნი (Freetown) — სიერა-ლეონეს დედაქალაქი. წარმოადგენს ქვეყნის მთავარ ნავსადგურსა და უმსხვილეს ქალაქს. მდებარეობს სიერა-ლეონეს კლდოვან ნახევარკუნძულზე, ზღვის დონიდან 26 მ სიმაღლეზე. ფრიტაუნი სიერა-ლეონეს მთავარი ეკონომიკური, ფინანსური, კულტურული და საგანმანათლებლო ცენტრია. ეკონომიკა უმეტესწილად ეფუძნება საკუთარ ნავსადგურს — უკავია მდინარე სიერა-ლეონეს შესართავისპირა რაიონი და წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უმსხვილესსა და ღრმა წყლის ბუნებრივ ნავსადგურს. 2004 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ ფრიტაუნის მოსახლეობა შეადგენდა 820.000 ადამიანს.
მოსახლეობა ეთნიკური, კულტურული და რელიგიური თვალსაზრისით მრავალფეროვანია. იგი ქვეყანაში არსებული ყველა ეთნიკური ჯგუფების მნიშვნელოვანი ადგილსამყოფელია. ქალაქის მთავარ მოსახლეობას შეადგენს სიერა-ლეონეს კრიოლის ხალხი, რომლებიც დღეისათვის რაოდენობის მიხედვით უმცირესობაში არიან. ისინი ფრიტაუნში XVIII–XIX საუკუნეებში დასახლდნენ. ისევე როგორც მთლიანად სიერა-ლეონესთვის, კრიო ენა დედაქალაქისთვისაც არის საქალაქო კომუნიკაციის მთავარი საშუალება და ამჟამად წარმოადგენს ქალაქის მთავარ, ძირითად სასაუბრო ენას.
ფრიტაუნში განლაგებულია დასავლეთი აფრიკის უძველესი უნივერსიტეტი — ფურა-ბეის კოლეჯი, რომელიც დაარსდა 1827 წელს. უნივერსიტეტმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სიერა-ლეონეს კოლონიური ეპოქის ისტორიაში, აგრეთვე დასავლეთ აფრიკის ხალხის ინგლისურენოვანი განათლების საკითხშიც.
ქალაქში მდებარეობს ქვეყნის პარლამენტი, სიერა-ლეონეს უზენაესი სასამართლო და საშტატო სახლი — ქვეყნის პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია და სამუშაო ადგილი. გარდა ამისა, აქვეა წარმოდგენილი სამინისტროს შენობა (მთავრობის დეპარტამენტი) და ყველა არსებული უცხოეთის საელჩოები.
ფრიტაუნი სიერა-ლეონეს 6 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთია. ქალაქს უშუალოდ მართავს საარჩევნო საბჭო, რომელსაც ქალაქის მერი უდგას სათავეში. ამასთანავე მერი ადგილობრივი მმართველობის პასუხისმგებელიცაა.
ფრიტაუნი დაარსდა 1792 წელს ინგლისელების მიერ. 1808–1961 წლებში იყო ინგლისის კოლონია სიერა-ლეონეს ადმინისტრაციული ცენტრი, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლის მნიშვნელოვანი ცენტრი. 1961 წლის აპრილიდან დამოუკიდებელი სიერა-ლეონეს დედაქალაქი.
ტურიზმი სუსტად არის განვითარებული. საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ძირითადი სახეობებია: მიკროავტობუსი და ტაქსი. არის მეჩეთი და ეკლესიები, ეროვნული მუზეუმი, რომელიც შეიცავს მნიშვნელოვან ისტორიულ დოკუმენტებს.
ფრიტაუნი გაშენებულია ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. ჰავა ეკვატორული მუსონურია. აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 24°C, აპრილის 27°C. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა 3630 მმ წელიწადში. ქალაქის სიახლოვეს არის საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი.
Brother (Boyzone-ის ალბომი)
Brother — ირლანდიური ბოიბენდ Boyzone-ის რიგით მეოთხე და 12 წლის შემდეგ პირველი სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2010 წლის მარტში. დისკმა სახელწოდება შეიძინა ჯგუფის დაღუპული წევრის, სტივენ გეიტლის პატივსაცემად.
ალბომი ჩაწერილია 2009 წელს. მასში შეტანილია ცალკე სინგლად გამოცემული სიმღერა Gave It All Away. სტივენ გეიტლის ვოკალი ჟღერს სიმღერაში 'Stronger'. დისკმა რამდენიმე ქვეყნის (მათ შორის - გაერთიანებული სამეფოს და ირლანდიის) ჩარტში #1 ადგილი დაიკავა - ისევე როგორც ჯგუფის ყველა წინა სტუდიურმა დისკმა.
სქოლიო
კატეგორია:2010 წლის ალბომები კატეგორია:Boyzone-ის ალბომები კატეგორია:Polydor Records-ის ალბომები კატეგორია:გარდაცვალების შემდეგ გამოცემული ალბომები
კატრინ იაკობსდოუტირი
კატრინ იაკობსდოუტირი, ისლანდ. Katrín Jakobsdóttir, (დ.1976) - ისლანდიელი პოლიტიკური მოღვაწე, "მწვანეთა მემარცხენე მოძრაობის" თავმჯდომარე 2013 წლიდან, პრემიერ-მინისტრი 2017 წლიდან.
ბიოგრაფია
კატრინი დაიბადა ისლანდიაში ცნობილი ინტელიგენტების ოჯახში, რომელსაც არაერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი ჰყავდა: დიდი ბებია მწერალი იყო, ბიძა - პოეტი, მთარგმნელი და მხატვარი, დედა კი ფსიქოლოგად მუშაობდა. ამასთან, მისი ტყუპი ძმები სვერირ და არმან იაკობსონები ისლანდიის უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ მეცნიერებებს ასწავლიან.
ისლანდიის უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (ისლანდიური და ფრანგული ენები) კატრინ იაკობსდოუტირმა 1999 წელს დაამთავრა ბაკალავრის ხარისხით, ხოლო მაგისტრის დისერტაცია დაიცვა ისლანდიური ლიტერატურის სფეროში. თავდაპირველად იგი პედაგოგიური და ჟურნალისტური საქმიანობით იყო დაკავებული: ხუთი წლის მანძილზე მუშაობდა ნახევარ განაკვეთზე ისლანდიის ტელევიზიისა და რადიომაუწყებელობის სამსახურში, 2006 წლამდე თანამშრომლობდა მედიის სხვადასხვა საშუალებებთან, აგრეთვე, ასწავლიდა საკუთარ ალმა-მატერში.
სტუდენტური წლებიდან კატრინ იაკობსდოუტირი აქტიურობდა გარემოს დაცვით საქმიანობაში. როდესაც 1999 წელს ჩამოყალიბდა "მწვანეთა მემარცხენე მოძრაობა", ის ამ პარტიაში გაწევრიანდა, სადაც ოთხი წლის შემდეგ ლიდერის მოადგილე გახდა, 2013 წელს კი თავმჯდომარედ იქნა არჩეული.
იაკობსდოუტირი ალთინგის დეპუტატი 2007 წელს ჩრდილოეთ რეიკიავიკის საარჩევნო ოლქიდან გახდა, 2009-2013 წლებში კი ის კაბინეტის წევრად მუშაობდა. 2009 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ პარტია მმართველ კოალიციაში შევიდა, სადაც კატრინ იაკობსდოუტირი განათლების, მეცნიერების, კულტურის და ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების საქმეთა მინისტრი გახდა.
მას ერთობ მრავალმხრივი საპარლამენტო მოღვაწეობა ჰქონდა:
მოქმედ პრემიერ-მინისტრს 2016 წელს სკანდალით მოუხდა თანამდებობის დატოვება. რიგგარეშე არჩევნებზე მემარცხენეებმა მეორე ადგილზე გასვლით ისტორიული შედეგი მოიპოვეს. მომდევნო წელს, როდესაც კოალიციის დაშლის შემდეგ ახალი არჩევნები გაიმართა, პარტიამ შედეგი გააუმჯობესა და კოალიციის ჩამოყალიბების უფლება მიიღო თავისი მეტოქეების - პროგრესული პარტიის და დამოუკიდებლობის პარტიის მონაწილეობით. მთავრობას სათავეში კატრინ იაკობსდოუტირი ჩაუდგა.
საგარეო პოლიტიკაში მწვანეები მიიჩნევენ, რომ ქვეყანა ჩრდილო-ატლანტიკური ალიანსის წევრი არ უნდა იყოს, თუმცა შიდაპოლიტიკური სტაბილურობის შენარჩუნების ინტერესებიდან გამომდინარე, რეფერენდუმის საკითხს არ სვამენ დღის წესრიგში. პარტია, აგრეთვე, ეწინააღმდეგება ისლანდიის შესვლას ევროპის კავშირში.
მთავრობამ ახალი სტიმული მისცა გარემოს დაცვის პოლიტიკას. პარტიული მოხელის დანიშვნის ნაცვლად, მინისტრთა კაბინეტში პრემიერმა ქვეყანაში მწვანეთა ყველაზე მსხვილი არასამთავრობო ორგანიზაციის ხელმძღვანელი დანიშნა.
ანტიკორუფციული კანონმდებლობის გამკაცრების შედეგად, კორუფციაში მხილებული პოლიტიკური თანამდებობის პირები პარტიიდან გარიცხვას და პასუხისგებაში მიცემას ექვემდებარებიან.
2018 წელს ისლანდია მსოფლიოში პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც საკანონმდებლო დონეზე განსაზღვრა ქალებსა და მამაკაცებს შორის თანაბარი შრომითი ანაზღაურების უზრუნველყოფა. ასევე გადაიდგა ნაბიჯები მსუბუქი ნარკოტიკების ლეგალიზაციისკენ. 2019 წლის აგვისტოში მთავრობის თავმჯდომარემ გამოაცხადა, რომ ვერ შესძლებდა აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტ მაიკ პენსის ვიზიტის დროს მასთან შეხვედრას სექტემბერის დასაწყისში, რადგან ამ დროს შვედეთში პროფკავშირების ყოველწლიურ კონფერენციაზე დასწრებას აპირებდა. ამ გადაწყვეტილებით პრემიერმა მკაფიოდ გამოხატა თავისი პოლიტიკის პრიორიტეტული მიმართულებები.
2020 წელს იგი არჩეული იქნა მსოფლიოს ქალი ლიდერების საბჭოს თავმჯდომარედ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია: ისლანდიელები კატეგორია:ისლანდიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ისლანდიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
Comitas elegans
Comitas elegans — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ლევან გზირიშვილი
ლევან გზირიშვილი (დ. 13 ნოემბერი, 1959, კასპი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.
1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (კასპის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: საინიციატივო ჯგუფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:კასპში დაბადებულები ლევან
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს6
thumb|right|275px| [ს 6] [[ბოლნისი|ბოლნისში]] საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი - [ს 6] - საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება თბილისში და მიემართება ჯერ სამხრეთით მარნეულში და შემდეგ სამხრეთ–დასავლეთით. ბოლნისისა და კიდევ რამდენიმე მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტის გავლის შემდეგ გადადის სომხეთში.
გვირგვინოსანი მტრედი
გვირგვინოსანი მტრედი (Goura) — ფრინველების გვარი მტრედისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 80 სმ აღწევს. შეფერილობაში ჭარბობს მოლურჯო და ძოწისფერი. ცნობილია 3 სახეობა. გავრცელებულია ახალ გვინეასა და მის მახლობელ კუნძულებზე. ბინადრობს ტყეში მცირე გუნდებად. ბუდეს იკეთება ხეებზე. დებს ერთ კვერცხს. იკვებება ჩამოცვენილი ნაყოფითა და კენკრით.
ლიტერატურა
* კატეგორია:მტრედისებრნი
ჩემი მეზობელი ტოტორო
ჩემი მეზობელი ტოტორო (となりのトトロ) — Studio Ghibli-ს და ჰაიაო მიაძაკის სრულმეტრაჟიანი ანიმე, რომელიც იაპონიაში გამოვიდა 1988 წელს. სიუჟეტის მიხედვით პროფესორის ორი შვილი ისვენებს აგარაკზე. ორივეს წარმოსახვაში ჩნდება რამდენიმე საყვარელი, ფუმფულა არსება.
ფილმს 1988 წელს მიღებული აქვს ანიმე ფესტივალის Animage გრანპრი. მთავარი გმირის, გიგანტური ტოტოროს იმიჯი იაპონიაში თავისი პოპულარობით უტოლდება სხვა ქვეყნებში მიკი მაუსის პოპულარობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანიმე:ფილმები კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:1988 წლის ფილმები კატეგორია:Studio Ghibli-ს ფილმები
კაბვე
კაბვე — ქალაქი ზამბიაში. ყოფილი ბროკენ-ჰილი. ცენტრალური პროვინციის დედაქაოაქი. მოსახლეობა 202 914 ადმაიანი (2010). რკინიგზით უკავშირდება ზაირის და ზიმბაბვეს, ასევე ქალაქ ნდოლას. არის ქვეყნის სამრეწველო ცენტრი, მოიპოვება ტყვია, თუთია და ვანადიუმი. 1921 წელს ქალაქის მახლობლად აღმოჩენილ იქნა ჰაიდელბერგელი ადამიანის ნაშთები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზამბიის ქალაქები
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს9
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი - [ს 9] - საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც წარმოადგენს თბილისის შემოვლით გზას დაბა ზაჰესიდან ქალაქ რუსთავამდე.
კატეგორია:საქართველოს გზები
849
თარიღი უცნობია
*
ხამესი (ჩილე)
ხამესი (Isla James) - კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, ჩონოსის არქიპელაგში, ჩილეს აისენის რეგიონში. მისი ფართობია 388 კვ.კმ.
იხილეთ აგრეთვე
Archipiélago de los Chonos
BRICS-ის V სამიტი
BRICS-ის V სამიტი შედგა 2013 წლის 26 — 27 მარტს სამხრეთ აფრისკის რესპუბლიკის ქალაქ დურბანში.
BRICS-ის 2013 წლის შემადგენლობა:
სამიტის თემა: „BRICS და აფრიკა: პარტნიორობა განვითარების, ინტეგრაციისა და ინდუსტრიალიზაციისთვის“.
სამიტის შედეგად გამოქვეყნდა ეტეკვინის დეკლარაცია და ეტეკვინის სამოქმედო გეგმა. დეკლარაცია აფასებს მსოფლიოში არსებულ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ვითარებას, ასახავს BRICS-ის ქვეყნების საერთო მიდგომებს მრავალმხრივი თანამშრომლობის აქტუალურ საკითხებზე. სამოქმედო გეგმა განსაზღვრავს BRICS-ის მუშაობას მომავალი წლისთვის და ასევე მოიცავს ურთიერთქმედების ახალ პერსპექტიულ სფეროებს.
BRICS-ის ლიდერების თანდასწრებით ხელი მოეწერა შეთანხმებებს „მწვანე ეკონომიკის“ სფეროში თანამშრომლობის, ინფრასტრუქტურული პროექტების თანადაფინანსების შესახებ აფრიკაში და დეკლარაციას BRICS ბიზნეს საბჭოს შექმნის შესახებ.
ასევე გამოცხადდა დეკლარაციის ხელმოწერა BRICS-ის ქვეყნების საექსპერტო ცენტრების კონსორციუმის შექმნისა და BRICS-ის ქვეყნების ერთობლივი სტატისტიკური პუბლიკაციის გამოქვეყნების შესახებ.
სამიტის დაწყებამდე გაიმართა სამუშაო საუზმე ბრაზილიის, რუსეთის, ინდოეთის, ჩინეთისა და სამხრეთ აფრიკის ლიდერებს შორის ბიზნეს საზოგადოების წარმომადგენლებთან.
იმავე დღეს BRICS-ის ლიდერები აფრიკის სახელმწიფოების მეთაურებს შეხვდნენ. შეხვედრის დროს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა აღნიშნა, რომ BRICS-ის ქვეყნები ერთობლივად იცავენ აფრიკისა და გარდამავალი ეკონომიკის მქონე სხვა ქვეყნების უფლებებსა და ინტერესებს, მხარს უჭერენ თავიანთი როლისა და გავლენის გაზრდას გლობალური მმართველობის სისტემაში, განსაკუთრებით საერთაშორისო ფინანსურ და ეკონომიკურ ორგანიზაციებში.
სქოლიო
05
ტროგი
მინი|ტროგის ტიპური მაგალითი მინი|ტროგი ალთაიში ტროგი, ტროგული ხეობა (Trog — ვარცლი) — მყინვარის მიერ გამომუშავებული მაღალმთიანეთის ხეობა, რომელიც გამოირჩევა ვარცლისებრი მოხაზულობით (U-სებრი) და დამუშავებულია მყინვარის მიერ. ტროგული რელიეფი განეკუთვნება ძველი გამყინვარების რელიეფის ფორმებს, რომელიც გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ადგილას.
ტროგი სხვა მყინვარულ ფორმებთან ერთად იქმნება მყინვარული ეროზიის — დახვნის შედეგად. დამახასიათებელია ფართო ძირი და ციცაბო ფერდობები. წარმოადგენს მთის ხეობას, რომელშიც მოძრაობდა მყინვარი და რომელმაც გამოიმუშავა ალუვიური ტერასები და ბრტყელი კალაპოტი. ხშირად ჩაკეტილია მყინვარული ცირკებითა და მორენებით.
იქ, სადაც მყინვარი აღწევს ან აღწევდა ზღვის დონეს ტროგული ხეობა გრძელდება ფიორდის სახით, რომელიც თავის მხრივ, ზღვითაა დაძირული. ტიპური ტროგული ხეობები ფართოდ არის გავრცელებული ალპებსა და კავკასიაში. შუა აზიაში ტროგი სუსტად არის გამოხატული. აქ, მყინვარების გიგანტური ზომების მიუხედავად, რელიეფში მთავარი ადგილი მაინც გადარეცხვის ეროზიულ ფორმებს უკავია. სხვა მყინვარულ ფორმებთან ერთად ტროგი ეგზარაციის შედეგია.
ყველაზე დიდი ტროგები სიგრძით რამდენიმე ასეულ კმ-ს აღწევს. ხასიათდება ფართო, დამრეცად ჩაზნექილი ფსკერით და ციცაბო, კლდოვანი ფერდობებით. ფსკერზე ხშირია საფეხურები; მდინარის ხეობისაგან განსხვავებით სწორხაზოვნადაა გავრცელებული.
ტროგული ხეობის ფერდობზე მყინვარის მიერ მოშანდაკებული, შედარებით დამრეცი ტერასისებური ზედაპირი ტროგის მხარის სახელწოდებითაა ცნობილი, რომლის ზედა კიდე ხეობის მყინვარით ამოვსების მაქსიმალური დონის მაჩვენებელია.
საქართველოში ტროგული ფორმები საკმაოდ ფართოდ არის გავრცელებული, განსაკუთრებით კავკასიონის მთავარი ქედის მაღალმთიან ქედებზე. აღნიშნულია გაგრის ქედზე, ბზიფის ქედზე, კოდორის ქედზე, ლეჩხუმის ქედზე, გერმუხის ქედზე, ქართლის ქედზე და სხვა. მცირე ტროგები გვხვდება სამხრეთ საქართველოშიც.
სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები კატეგორია:გეომორფოლოგია კატეგორია:გლაციოლოგია
არაუკოს ომი
არაუკოს ომი (Guerra de Arauco) – გრძელვადიანი სამხედრო კონფლიქტი ჩილეს გენერალ-საკაპიტნოსა და კრეოლურ მოსახლეობას შორის. მიმდინარეობდა ესპანელებსა და მაპუჩეს ტომს შორის, ომში ჩართული იყო ასევე ინდიელების რამდენიმე ტომი.
ომის მოქმედების არეალი ძირითადად იყო მდინარე მატაკიტოს ხეობა და რელონკავის ყურე. საომარი მოქმედებები მიმდინარეობდა ასევე კონსეფსიონსა და თანამედროვე რეგიონების ბიო-ბიოსა და არაუკანიის რეგიონების სანაპირო ზოლში.
ეს ომი პრაქტიკულად 3 საუკუნე გრძელდებოდა. 1536 წლიდან ჩილეს დამოუკიდებლობამდე (1818 წ.).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ისტორია კატეგორია:XVI საუკუნის ომები კატეგორია:XVII საუკუნის ომები კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
პატარა ირაგა
პატარა ირაგა — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ირაგის თემის ცენტრი (სოფლები: ალექსეევკა, დიდი ირაგა, ვიზიროვკა, ივანოვკა, მენქალისი, ნავთიანი, ჯიგრაშენი ). მდებარეობს მდინარე თორნისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1290 მეტრი, თეთრიწყაროდან 14 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 173 ადამიანი.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ბესლანის ტერაქტის მსხვერპლი, ბესლანის პირველი სკოლის ფიზკულტურის მასწავლებელი ივან კანიდი (1930-2004 წწ.).
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
იური გოგელია
იური გოგელია (დ. 27 ნოემბერი, 1951, გულრიფში) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფიზიკოსი.
დაამთავრა სოხუმის ინდუსტრიული ტექნიკუმი და 1979 წელს სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 2008 წლის 6 თებერვლიდან 7 ივნისამდე იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გულრიფშში დაბადებულები იური
Comitas ensyuensis
Comitas ensyuensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს7
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი - [ს 7] - საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება მარნეულში და მიემართება სამხრეთით. შულავერისა და სადახლოს გავლით გადადის სომხეთში.
კატეგორია:საქართველოს გზები
გვრიტი
გვრიტი (Streptopelia turtur) — ფრინველი მტრედისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში. საქართველოში მრავალგან გვხვდება, მობუდარი გადამფრენია. ბუდეს იკეთებს ხეზე, წყალსატევის სიახლოვეს. აპრილ-მაისში დებს 2 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 13-14 დღე. ნორჩ ხუნდებს კვებავს ჩიჩახვიდან ამოღებული ნათხევარით („ფრინველის რძით“). იკვებება მარცვლოვნებით, იშვიათად მწერებით, მოლუსკებით და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გვრიტი
გლარუსის კანტონი
კანტონის ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული რელიგიასთან. მდინარე ლინტის ხეობის მოსახლეობა ქრისტიანობაზე II საუკუნეში ირლანდიელმა ბერმა წმინდა ფრიდოლინმა მოაქცია, რომელიც ამჟამინდელ გერბზეა გამოსახული. ბაზელის სიახლოვეს მან ზეკინგენის სააბატო დააარსა. IX საუკუნეში, გლარუსის მთელი ტერიტორია სააბატოს კუთვნილებაში იყო. 1288 წლისთვის, ჰაბსბურგებმა თანდათან გამოთქვეს პრეტენზიები ამ ტერიტორიაზე. 1352 წელს კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციაში შევიდა. 1388 წლის 9 აპრილს, შვეიცარიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს ავსტრიასთან, ქალაქ ნეფლესთან, შვეიცარიელებმა სასტიკად დაამარცხეს ავსტრიის ძალები.
გლარუსის კანტონისთვის დამახასიათებელია მდინარე ლინტისა და სერნტფალის ღრმა ხეობები. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მთიანია. უმაღლესი წერტილია გლარნის ალპებში მდებარე ტედის მთა.
კანტონის გეოგრაფიამ XVII საუკუნეში ხელი შეუწყო ფიქლების მოპოვებითი სამუშაოების დაწყებას. გარსშემორტყმული მთები ინდუსტრიალიზაციისათვის ასევე ძლიერ ხელსაყრელი იყო. XVIII საუკუნეში მნიშვნელოვანი იყო ბამბის დართვა, რაც ტრადიციულ შალის დართვას ავსებდა. ინდუსტრიალიზაციამ ჰიდროელექტროსადგურები მოიტანა, მოგვიანებით კი დანადგარების წარმოება, მეტალურგია და ქაღალდის საწარმოები.
სამრეწველო უპირატესობებმა ვერ განდევნა მეცხოველეობა. მთიან არეალებში აშენებენ მსხვილფეხა რქოსან საქონელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
კაბოტის სრუტე
კაბოტის სრუტე — სრუტე კუნძულ ნიუფაუნდლენდსა და კეიპ=ბრეტონს შორის. კაბოტის სრუტე არის მთავარი შესასვლელი ატლანტის ოკეანიდან წმინდა ლავრენტის ყურეში. სიგანე 103 კმ, სიღრმე 300-400 მ.. დეკემბრიდან აპრილამდე დაფარულია მოდფრეიფე ყინულით. სახელი ეწოდა იტალიელი მოგვზაუროს ჯ. კაბოტის პატივსაცემად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის სრუტეები კატეგორია:კანადის სრუტეები
მელჩორი
მელჩორი (Isla Melchor) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, ჩონოსის არქიპელაგში, შედის ჩილეს აისენის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 863,5 კვადრატული კილომეტრი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ცივი ომი ახლო აღმოსავლეთში
ცივი ომი ახლო აღმოსავლეთში— საუდის არაბეთსა და ირანს შორის არსებული კონფლიქტის პირობითი სახელწოდება, რომელიც გამოწვეულია ამ სახელმწიფოების ბრძოლით ახლო აღმოსავლეთის რეგიონში დომინირებისთვის. ამ ქვეყნებს შორის ურთიერთობების დაძაბულობა განაპირობებულია მათ შორის არსებული წინააღმდეგობებით რელიგიის, პოლიტიკისა და ეკონომიკის სფეროებში.
საუდის არაბეთსა და ირანს შორის ურთიერთობებში უდიდეს როლს ასრულებს რელიგიური ფაქტორი. საუდის არაბეთი აცხადებს, რომ არის სუნიტური სამყაროს ლიდერი, ხოლო ირანი გახლავთ უდიდესი ქვეყანა, სადაც ოფიციალურად შიიტური ისლამია აღიარებული. ორივე სახელმწიფო აძლიერებს ხანგრძლივ დაპირისპირებას ისლამის ამ ორ მთავარ შტოს შორის, იყენებს რა მას საკუთარი პოლიტიკური მიზნების მისაღწევად.
ირანსა და საუდის არაბეთს შორის დაპირისპირების დასაწყისად ითვლება 1979 წელი, როდესაც ირანის ისლამური რევოლუციის დროს პროდასავლური შაჰის მუჰამედ რეზა ფეჰლევის დამხობის შემდეგ ქვეყანაში დაარსდა ისლამური რესპუბლიკა, რომელსაც სათავეში ცაუდგნენ შიიტი რელიგიური ლიდერები.
თეირანმა დაიწყო შეიარაღებული შიიტური ჯგუფებისა და პარტიების მხარდაჭერა საზღვარგარეთ, რაც აიხსნებოდა ახლო აღმოსავლეთში ე.წ. „შიიტური ნახევარმთვარის“ შექმნის სურვილით და ისლამური რევოლუციის სხვა სახელმწიფოებში ექსპორტის მცდელობით.
ადგილობრივი რეჟიმების წინააღმდეგ შიიტური მოძრაობები გააქტიურდა საუდის არაბეთში, ბაჰრეინსა და ქუვეითში. ირანის უშუალო მონაწილეობით სამოქალაქო ომით განადგურებულ ლიბანში წარმოიქმნება ჰეზბოლას დაჯგუფება.ირანის ქმედებებით შეშფოთებული ერ-რიადი ცდილობდა გაეძლიერებინა კავშირები სხვა სუნიტურ სახელმწიფოებთან, სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს შექმნით. მარცხნივ|მინი|[[საუდის არაბეთი|საუდის არაბეთის მეფე სალმანი, აშშ პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი, ეგვიპტის პრეზიდენტი აბდელ ფათაჰ ალ სისი 2017 წლის სამიტზე ერ-რიადში]] 1980-1988 წლებში ირან-ერაყის ომის დროს საუდის არაბეთი ღიად უჭერდა მხარს ერაყს  — მნიშვნელოვანი ფინანსური და ეკონომიკური დახმარება გაუწია ბაღდადს. სპარსეთის ყურეში „ტანკერების ომის“ დროს მოხდა პირდაპირი შეტაკებები საუდის არაბეთის საჰაერო ძალებსა და ირანის სამხედრო ავიაციას შორის. 1979 წლიდან ირანის მხარდამჭერებმა დაიწყეს რევოლუციური პროპაგანდა საუდის არაბეთში, მოუწოდებდნენ ქვეყნის მოსახლეობას გამოსულიყვნენ საუდის  არაბეთის მმართველი სამეფო ოჯახის  და "ამერიკელთა ბატონობის"წინააღმდეგ. მინი|[[სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭო|სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს წევრი ქვეყნები]] მარცხნივ|მინი|[[ირანი (მწვანე), საუდის არაბეთი (ნარინჯისფერი) ცივ ომში ჩართული მნიშვნელოვანი ლოკაციები (წითელი)]] საუდის არაბეთის პოლიციასა და ირანელ პილიგრიმებს შორის შეტაკება მოხდა. ამ ფონზე 1983 წელს ირანის კულტურისა და ისლამური ორიენტაციის მინისტრმა მოჰამედ ხათამმა განაცხადა, რომ მექა და მედინა ყველა მუსლიმს ეკუთვნის და ჰაჯი არის საუკეთესო პლატფორმა პოლიტიკური დისკუსიებისთვის. 1987 წლის 31 ივლისს მექაში ჰაჯის დროს ირანელ მომლოცველებსა და საუდის არაბეთის პოლიციას შორის შეტაკება მოხდა, რის შედეგადაც 402 ადამიანი დაიღუპა და ასობით დაშავდა. ინციდენტის შემდეგ მხარეები  უკიდურესად მკაცრი განცხადებებით გამოვიდნენ ერთმანეთის წინააღმდეგ და 1988 წელს საუდის არაბეთმა გაწყვიტა დიპლომატიური ურთიერთობა ირანთან.
საუდის არაბეთი ისლამურ სამყაროში აშშ-ის მთავარ არაბულ მოკავშირედ ითვლება. თავის მხრივ, 1979 წელს ირანში ამერიკელი მძევლების დატყვევების შემდეგ, აშშ-ირანული ურთიერთობები მკვეთრად გაუარესდა.
2002 წელს აშშ-ს პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა ირანი, ერაყთან და ჩრდილოეთ კორეასთან ერთად, „ბოროტების ღერძად“ მოიხსენია. მიუხედავად იმისა, რომ ურთიერთობები თეირანსა და ვაშინგტონს შორის 2015 წელს გაუმჯობესდა ირანის ბირთვულ პროგრამაზე „სამოქმედო ერთობლივი ყოვლისმომცველი გეგმის“ შესახებ შეთანხმების დადების შემდეგ,  ირანი და შეერთებული შტატები კვლავ მოწინააღმდეგეებად რჩებოდნენ.
საუდის არაბეთი და ირანი ენერგიის უმსხვილესი მწარმოებლები არიან და მუდმივად კონკურენციას უწევენ ერთმანეთს ძირითადი საექსპორტო პროდუქტების— ნავთობისა და ბუნებრივი გაზის  ბაზრებისთვის. ჩინეთთან ურთიერთობა, რომელიც ნავთობის ერთ-ერთი უმსხვილესი იმპორტიორი გახდა, ორივე ქვეყნისთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია. ჩინეთი კი დაინტერესებულია სტაბილური ენერგომომარაგებით და ამიტომ პეკინი ცდილობს დაამყაროს ძლიერი ურთიერთობები დასავლეთ აზიის თითოეულ ამ საკვანძო სახელმწიფოსთან, რაც ხელს უწყობს მათ შორის დაძაბულობის განმუხტვას.
სქოლიო
კატეგორია:გეოპოლიტიკა კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთი კატეგორია:საუდის არაბეთის ორმხრივი ურთიერთობები კატეგორია:ირანის ორმხრივი ურთიერთობები
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს8
thumb|right|275px| [ს 8] [[ახალციხეში]]
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი - [ს 8] - საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება ხაშურში და მიემართება სამხრეთ–დასავლეთით. ბორჯომის, ახალციხის და ვალეს გავლით გადადის თურქეთში.
კატეგორია:საქართველოს გზები
ანაზარბოსი
ანაზარბოსი (Ἀναζαρβός, Anazarbus), ანაზარბა (Ἀνάζαρβα) — ყოფილი ქალაქი კილიკიაში (ანატოლია), რომელსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რომაულ და ბიზანტიურ პერიოდებში. განლაგებულია დღევანდელი თურქეთის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. პირველი დასახლება აქ რომაელებმა შექმნეს ახ. წ. 19 წელს, ავგუსტუსის ვიზიტის შემდეგ (ეწოდა Caesarea ad Anazarbum). III საუკუნეში ანაზარბოსი კილიკიის პროვინციის დედაქალაქ თარსუსთან მეტოქეობდა. იმპერატორ დიოკლეტიანეს დროს გახდა ახალი პროვინციის — კილიკია-სეკუნდას ცენტრი. ბიზანტიის იმპერიაში საარქიეპისკოპოსო იყო. VI საუკუნეში მიწისძვრამ დაანგრია. ხელახლა აშენდა ჯერ როგორც იუსტინოპოლი, ხოლო შემდეგ როგორც იუსტინიანოპოლი.
მუსლიმთა მიერ დაპყრობის შემდეგ აინ-ზარბაჰი უწოდეს. ამ პერიოდში ქალაქმა თავისი სტრატეგიული მნიშვნელობა შეინარჩუნა. დაახლოებით 962 წელს იგი ბიზანტიას დაუბრუნდა ნიკიფორე ფოკას მიერ. ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს გაუკაცრიელდა. XII საუკუნის დასაწყისში კილიკიის სომეხთა სამეფოს დედაქალაქი გახდა და ანავარზა ეწოდა. 1374 წელს ეგვიპტელმა მამლუქებმა საბოლოოდ გაანადგურეს.
ანაზარბოსის ნანგრევებში დგას ბიზანტიურ-სომხური ციხესიმაგრე — კილიკიის საუკეთესო შუასაუკუნოვანი ძეგლი. ასევე შემორჩენილია რომაული ტრიუმფალური თაღი, თეატრი, სტადიონი, ამფითეატრი, აკვედუკები და რამდენიმე ბიზანტიური ეკლესიის ნანგრევები.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:ძველი რომის ქალაქები კატეგორია:ბიზანტიის ქალაქები
Comitas erica
Comitas erica — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჯეიმზტაუნი (წმინდა ელენეს კუნძული)
thumb|right|250px|ჯეიმზტაუნი წმინდა ელენეს კუნძულის რუკაზე ჯეიმზტაუნი (Jamestown) — ქალაქი და პორტი. დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის — წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნიას დედაქალაქი.
ისტორია
ჯეიმზტაუნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გამორჩეული სახეა — ეგრეთ წოდებული იაკობის კიბე, გრძელი დახრილი სიბრტყე სიგრძით 900 ფუტი (დაახლოებით 700 ნაბიჯი), რომელიც, როგორც აქ ამბობენ, „თქვენი გული იკუმშება მასზე ასვლისას და კისერი გეგრიხება დაშვებისას“. ეს ნაგებობა აშენდა 1829 წელს, რომ დაეკავშირებინათ ჯეიმზტაუნი კიბის ბორცვზე მდებარე გარნიზონთან და გამოიყენებოდა სამხედრო აღჭურვილობის ტრანსპორტირებისათვის. მისი გამოყენება გრძელდება დღემდე, თუმცა ის სხვა მიზნებითაც გამოიყენება.
1998 წელს ჯეიმზტაუნის მოსახლეობამ შეადგინა 864 ადამიანი, ხოლო 2008 წლის აღწერით მისმა რაოდენობამ შეადგინა 714 ადამიანი, ანუ კუნძულის მთლიანი რაოდენობის დაახლოებით 1/6.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნიას ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
სალა-ი-გომესი
მინი|250პქ|სალა-ი-გომესის მდებარეობა მინი|250პქ|კუნძულის აერო-ხედი აღმოსავლეთიდან სალა-ი-გომესი (Isla Salas y Gómez) — ჩილეს კუთვნილი პატარა, დაუსახლებელი კუნძული წყნარ ოკეანეში. წარმოადგენს პოლინეზიური სამკუთხედის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე წერტილს. ადმინისტრაციულად, ის აღდგომის კუნძულის პროვინციის შემადგენლობაში შედის, რომელიც თავის მხრივ ვალპარაისოს რეგიონს მიეკუთვნება.
კუნძულის შემომსაზღვრელი წყლები წარმოადგენს საზღვაო დაცულ ტერიტორიას, რომელსაც სალა-ი-გომესის წყლის პარკს უწოდებენ (Parque Marino Sala y Gómez). პარკის ფართობი 150 000 კმ²-ია.
სალა-ი-გომესი კონტინენტური ჩილედან 3 210 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს, ჩილეს დესვენტურადასის კუნძულებიდან 2 490 კმ-ით დასავლეთით, აღდგომის კუნძულიდან კი 390 კმ-ით ჩრდილო აღმოსავლეთით. შედგება ორი კლდისგან, რომელთაგან უფრო პატარის ფართობი მხოლოდ 4 ჰა-ია, დიდის კი 11 ჰა. ისინი ერთმანეთთან შეერთებულია ვიწრო ყელით, რომლის სიგანეც საშულალოდ 30 მეტრია. კუნძულის საერთო ფართობი 15 ჰა-ია (0.15 კმ²), სიგრძე კი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით 770 კმ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 30 მეტრია, რომელიც ზღვის სანაპიროდან 30 მეტრის დაშორებით 10 მ სიმაღლის კლიფზე მდებარეობს.
კუნძულზე არაა მტკნარი წყლის მუდმივი წყარო, მაგრამ არსებობს აღმოსავლეთ კლდის დეპრესიაში ჩამდგარი არამუდმივი წვიმის წყლის ტბორი, რომელიც ხშირად 75 მ დიამეტრისაა. ეს ფაქტორი უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს ზღვის ფრინველთა ფართო პოპულაციების არსებობაში.
1994 წელს, ჩილეს საზღვაო ფლოტმა კუნძულზე დაამონტაჟა ავტომატური სასიგნალო შუქურა და ცუნამის განგაშის სისტემა. ამავე წელს კუნძული ბუნების ნაკრძალად გამოცხადდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:პოლინეზია კატეგორია:აღდგომის კუნძული
ბორეადები
thumb|220px|ფინევსის ჰარპიებისაგნ დახსნის სცენა