cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტარდისი
სერიალში დოქტორი მართავს ტარდისის მოძველებულ და ერთი შეხედვით არასანდო მოდელს Type 40-ს. მისი ქამელეონის ფუნქცია დაზიანებულია და მუდმივად 1960-იანების სტილის ლონდონის პოლიციის ყუთის ფორმა აქვს მას შემდეგ, რაც დოქტორი ლონდონს ეწვია 1963 წელს. სერიების უმეტესობაში აღინიშნებოდა, რომ დოქტორმა ტარდისი მოიპარა დროის ლორდების მშობლიური პლანეტიდან, გალიფრეიდან, სადაც ის ძველ, ჩამოწერილ და მიტოვებულ ნივთად ითვლებოდა და სამუზეუმო ექსპონატი იყო. თუმცა სერიაში „დოქტორის ცოლი" (2011) ხომალდის ცნობიერება ადამიანის, სახელად იდრისის, სხეულში სახლდება და ამჟღავნებს, რომ არათუ დოქტორს არ მოუპარავს, არამედ საკუთარი სურვილით დატოვა მასთან ერთად პლანეტა, რადგან სამყაროში მოგზაურობა სურდა. ეპიზოდში ფლირტაობისას ის მაცდურად მიანიშნებს, რომ თავად „მოიპარა" დოქტორი, თუმცა იმავე ეპიზოდში მას „ქურდს" უწოდებს.
ზოგჯერ ტარდისი შეცდომას უშვებს და დოქტორი სასურველის ნაცვლად სხვა დროსა და ადგილას ხვდება. მაგრამ „დოქტორის ცოლში" ტარდისი ამჟღავნებს, რომ ეს „მოულოდნელობები" სინამდვილეში განსაზღვრული ქმედებები იყო მისი მხრიდან, რათა დოქტორი წაეყვანა იქ, „სადაც საჭირო იყო", ნაცვლად იმისა, სადაც „მას სურდა წასვლა".
Doctor Who ბრიტანული პოპულარული კულტურის იმდენად განუყრელ ნაწილად იქცა, რომ არა მარტო პოლიციის ყუთის ფორმა გახდა ტარდისთან ასოცირებული, არამედ გამოთქმა „ტარდისის მსგავსი" (TARDIS-like) ხშირად გამოიყენება ისეთი რამის აღსაწერად, რაც შიგნიდან უფრო დიდი ჩანს, ვიდრე გარედან. სახელი „ტარდისი"  ბრიტანეთის სამაუწყებლო კორპორაციის მიერ რეგისტრირებულია სავაჭრო ნიშნად.
ბრეგენცის ტყე
გეოგრაფია
რეგიონის მოსახლეობა ხშირად იყოფა ბრეგენცის ტყეს ორ მთავარ უბნად, ვორდერვალდი ("წინა ტყე") და ჰინტერვალდი ("გარე ტყე"). ვორდერვალდი, თავისი გორაკებით და დაბალი მთებით, ყველაზე ახლოს არის რაინის ხეობასთან. ჰინტერვალდს აქვს უფრო მაღალი მთები, რომელთა სიმაღლე 2000 მეტრს აღწევს. ორი რეგიონიდან თითოეულს აქვს საკუთარი გამორჩეული დიალექტის ვარიაციები.
სოფლები
ბრეგენცის ტყის მთავარი სოფლებია ბეზაუ (ადგილობრივი დედაქალაქი), ალბერშვენდე და ეგი. ალბერშვენდე, როგორც ისტორიული "ჰოფშტეიგის" მუნიციპალიტეტი ადრე ბრეგენცის ტყის რეგიონში არ შედიოდა.
კულტურა
მინი|ბრეგენცის ტყის მუნიციპალიტეტები მარცხნივ|მინი|გოგონა ტრადიციულ ტანსაცმელში მინი|ყველის საცავი
დიალექტი
1814 წლამდე ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ალგაუს ნაწილები ვოარარბერგს ეკუთვნოდა. მას შემდეგ, რაც მთელი რეგიონი ალემანებმა დაასახლეს, მე –5 და მე –6 საუკუნეებში ტერმის ალემანური დიალექტი გავრცელდა აქ. საუკუნეების განმავლობაში ადგილი ჰქონდა საქონლის სწრაფ ვაჭრობას, შემდეგ ქორწინებებისა და ოჯახური ქსელების გაზრდას გამოიწვია ენობრივი შეხამება. "ვორდერვალდში" განსაკუთრებით შესამჩნევია ალგალო დიალექტის გავლენა. ამის საპირისპიროდ, მიტელვალდისა და ჰინტერვალდის რეგიონებში გაბატონებული ენის ფორმები უფრო მჭიდრო კავშირს გამოხატავდა ჰოფშტეიგის რეგიონთან და დორნბირნთან. ბრეგენცერ ვალდის რეგიონის მოსახლეები (უაილდერიშს) საკუთარ იდიომად აღიქვამენ. ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ არ არსებობს ერთიანი ვოარარბერგის დიალექტი - არსებობს მნიშვნელოვანი ადგილობრივი და რეგიონალური ვარიაციები. ვოარარბერგში ოფიციალური ენა არის, რა თქმა უნდა, მაღალი გერმანული (Hochdeutsch).
ტრახტი
ტრადიციულ კოსტიუმს ტრახტს ვოარარბერგში დიდი ისტორია აქვს. ბევრ ხეობასა და სოფელს აქვს საკუთარი ტიპის სამოსი, თითოეულ მათგანს აქვს განსაკუთრებული მახასიათებლები გარკვეული სტილის პერიოდებიდან. ბრეგენზერვალდერის სამოსი ყველაზე ძველია. იგი წარმოიშვა მე -15 / მე -16 საუკუნეში.
Bregenzerwälder ტრახტს ქალებისთვის უწოდებენ "d'Juppô"-ს (ბავარიული: "Juppe"). Juppenwerkstatt Riefensberg არის ერთ-ერთი ადგილი, სადაც დღესაც ტრადიციულად მზადდება Juppe.
არქიტექტურა
2014 წელს დასრულდა პროექტი BUS: STOP Krumbach. როდესაც 2010 წელს კრუმბახის მუნიციპალიტეტმა ავტობუსის შვიდი გაჩერების აღდგენა გადაწყვიტა, მათ 7 საერთაშორისო არქიტექტორი დაიქირავეს. ადგილობრივი ხელოსნები ასრულებდნენ თავიანთ დიზაინს. მიუხედავად იმისა, რომ თითოეული გაჩერება განსხვავდება დიზაინის მიხედვით, ავტობუსის გაჩერება მიზნად ისახავს უნიკალურ ინტეგრაციას არქიტექტურაში ბუნებრივ გარემოში.
Werkraum Bregenzerwald არის ხელოსნების ასოციაცია ბრეგენცის ტყეში, რომელიც დაარსდა 1999 წელს. ის მიზნად ისახავს ქსელის შექმნას და მხარს უჭერს ხელნაკეთობების, დიზაინისა და ტექნოლოგიური ბიზნესის განვითარებას. საჯაროდ ხელმისაწვდომი ადგილი გამოიყენება ხელოსნობის წარმოსაჩენად, სამშენებლო კულტურის პოპულარიზაციისთვის, არქიტექტორებთან თანამშრომლობით და დიზაინის კომპეტენციისა და ხელოსნობის ხარისხის გაზრდის მიზნით, ახალგაზრდების სასურველი მონაწილეობით.
გონსალესი (სესარი)
გონსალესი (González) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტში.
ბრეგენცის ტყე
ეკონომია
ალპური ტრანსჰუმანსი აღნიშნავს ბრეგენცის ტყის სამსაფეხურიან სამეურნეო სტრუქტურას. ეს არის პირუტყვის სეზონური გადაადგილება მთასა და დაბლობის საძოვრებს შორის, ჩვეულებრივ, მწყემსების მზრუნველობის ქვეშ. 2011 წლის გაზაფხულზე იუნესკომ იგი არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად გამოაცხადა. აღიარებულ იქნა, რომ ბრეგენცის ტყე არის "შთამბეჭდავი ლანდშაფტი ალპების ჩრდილოეთ მხარეს", რომელმაც "მეტწილად შეინარჩუნა თავისი ტრადიციული მეურნეობის სტრუქტურა". ეს მოიცავს სწორხაზოვან სოფლებს, მეურნეობების სათავეებით თარიღდება მე -18 და მე -19 საუკუნეები. გარდა ამისა, ფერმერულ თემებში მრავალი მცირე ხელნაკეთობების სემინარია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სოფლები თალი, შვარცენბერგი და შოპპერნაუ, ბრეგენცის ტყის ორიგინალური სახლების შესანიშნავი ნიმუშებით ("Wälderhäuser").
გონსალესი (სესარი)
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8.859 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 75.2 კმ²-ია.
ბრეგენცის ტყე
სქოლიო
კატეგორია:ტყეები კატეგორია:ტყეები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:რეგიონები კატეგორია:რეგიონები კონტინენტისა და ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:რეგიონები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:რეგიონები კონტინენტების მიხედვით
გონსალესი (სესარი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გელა არაბული
გელა არაბული (დ. უცნობია) — ქართული სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, ბუდაპეშტი, უნგრეთი, 70 კგ), შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, კატოვიცე, პოლონეთი, 70 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ირინა ვლახი
ირინა ვლახი (დ. 26 თებერვალი, 1974, კომრატი, მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — მოლდოვის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. გაგაუზიის ავტონომიური რესპუბლიკის მეთაური (ბაშკანი).
იამი
იამი — მონღოლთა მიერ დაპყრობილ ქვეყნებში (მ. შ. საქართველოში) გზებზე აგებული სამხედრო სტრატეგიული საფოსტო სადგური. იამი დააარსა უგედეი-ყაენმა 1236 წელს, სახელმწიფოში მიმოსვლის საშუალებათა მოწესრიგების მიზნით. იამის თითოეულ უფროსს (იამჩის) მუდმივად უნდა ჰყოლოდა 20 ცხენოსანი გამყოლი, ცხენები, ჰქონდა ხარშებმული ურმები და აუცილებელი სანოვაგე. ყველაფერი ეს ადგილობრივ მოსახლეობას უნდა გაეღო.
ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლთა იმპერია
დეივ ფილონი
დევიდ ფილონი (დ. 7 ივნისი, 1974) — ამერიკელი კინო- და სატელევიზიო რეჟისორი, გამხმოვანებელი, სცენარისტი, სატელევიზიო მწერალი, სატელევიზიო პროდიუსერი და ანიმატორი. იგი მუშაობდა ანიმაციურ სერიალზე „ავატარი: ლეგენდა აანგზე“, „მანდალორელზე“, კლონების ომების ანიმაციურ სერიალსა და ფილმზე. ოთხი სეზონის განმავლობაში იყო „ვარსკვლავური ომები: აჯანყებულების“ შემქმნელი და აღმასრულებელი პროდიუსერი, აგრეთვე დამკვირვებელი რეჟისორი ყველა სეზონისათვის, გარდა მესამისა. ფილონი ასევე ითვლება ვებსერიალის „ვარსკვლავური ომები: ბედისწერის ძალები“ ერთ-ერთი სცენარისტად და აღმასრულებელ პროდიუსერად.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ანიმაციური ფილმების რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 1974 კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კამოს რაიონი
კამოს რაიონი (Կամոյի շրջան) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1930—1995 წლებში. ცენტრი — ქალაქი კამო.
ისტორია
რაიონი შეიქმნა 1930 წელს ნორ-ბაიაზეთის რაიონის სახელწოდებით.
1959 წელს ნორ-ბაიაზეთის რაიონს სახელი შეეცვალა და ეწოდა კამოს რაიონი. 1962 წელს რაიონი გაუქმდა, მაგრამ 1964-ში ის კვლავ აღადგინეს. 1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა და გეღარქუნიქის პროვინციის ნაწილი გახდა.
გეოგრაფია
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 611 კმ²-ს შეადგენდა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 1 ქალაქსა (ნორ-ბაიაზეთი) და 13 სოფსაბჭოს: აირივანის, არწვაქარის, აღკალინის, აწარის, ბატიკის, გეღარქუნიქის, კარმირგიუღის, კიუზაჯიკის, ლჭაფის, მურანის, ნორატუსის, სარუხანის, წაღკაშენი.
სუსანოო-ნო-მიკოტო
200px|მინი|სუსანოო კლავს წყლის დრაკონს. [[Utagawa Kuniyoshi–ს ნახატი]] სუსანოო (スサノオ), აგრეთვე ცნობილი როგორც ტაკაჰაია სუსანოო-ნო-მიკოტო — ქარიშხლისა და წყლის სტიქიის ღმერთი შინტოიზმში, იაპონურ მითოლოგიაში უკანასკნელი იმ წყლის წვეთისაგან წარმოქმნილ ღმერთებს შორის, რომელშიც იომი-ნო კუნიდან (ჯოჯოხეთი) დაბრუნებულმა იზანაგიმ სახე დაიბანა. ის მიჩნეულია იძუმოს ერების ღვთაებრივ წინაპრად, ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ სუსანოო იყო სიკვდილის ღმერთი.
მითები
სუსანოო იაპონურ მითოლოგიაში ქარიშხლისა და ზღვის ძლევამოსილი ღმერთი, მთვარის ღმერთის — ცუკუიომის ძმა და მზის ქალღმერთის — ამატერასუს დაა. კოძიკის თანახმად სამივენი იზანაგის სახის ნაბანი წყლისაგან გაჩნდნენ. როდესაც მან დაიბანა მარცხენა თვალი გაჩნდა ამატერასუ, როცს დაიბანა მარჯვენა თვალი — ცუკუიმი და როცა ცხვირი — სუსანოო.
კამოს რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
სუსანოო-ნო-მიკოტო
მითები
სუსანოომ მამისგან ზღვის მმართველობა მიიღო, თუმცა მას არ სურდა ამ ძალაუფლების მიღება, მისი სურვილი საქმისგან თავის არიდება და დედის, ნენო-კატასო-კუნის ქვეყანაში წასვლა იყო. ამით გამოწვეულმა მისმა ძლიერმა ქვითინმა მთელ მსოფლიოში გვალვა გამოიწვია. განრისხებულმა იზანაგიმ სუსანოო განდევნა. წასვლამდე მან გადაწყვიტა მოენახულებინა და, ამატერასუ, რომელსაც იზანაგიმ ცა უბოძა. ამატერასუ დაეჭვდა, მაგრამ სუსანოომ იმის დასამტკიცებლად, რომ მას კეთილი მიზნები ამოძრავებდა, დას ქორწინება შესთავაზა, ის დათანხმდა. მათ ერთმანეთის ნივთებისგან ღმერთები და ქალღმერთები შექმნეს. ამატერასუმ სუსანოოს ხმლისგან ტოცუკა-ნო-ცურუგისგან სამი ქალღმერთი შქმნა, სუსანოომ კი ხუთი ღმერთი ამატერასუს ყელსაბამისგან.
ამატერასუს და სუსანოოს ქარიშხლიანი ურთიერთობა ჰქონდათ. სუსანოოს სიამოვნებას ანიჭებდა თავის დის მიერ შექმნილის განადგურება. გაზაფხულზე მან დაანგრია კედლები, რომლებიც ქალღმერთის ბრინჯის ყანების ირგვლივ იყო აგებული, მოსავლის აღების დროს კი შექმნა „ციური რუხი კვიცები“ და მინდვრებში გაუშვა. მან სარწყავი არხები ამოავსო და პირველი ხალხის დღესასწაულისთვის აგებული ტაძრები ექსკრემენტებით აავსო. ქარიშხალმა მთელი მოსავალიც გაანადგურა. სასოწარკვეთილი ამატერასუ ზეცის კლდის გამოქვაბულში დაიმალა და შესასვლელი ლოდით ამოქოლა. ამის გამო სამყარო წყვდიამა მოიცვა. და-ძმის ეს კონფლიქტი განმარტავს სეზონების ცვლას გაზაფხულიდან ზაფხულში, შემოდგომასა და ზამთარში. ამატერასუ გარეთ ხეზე დაკიდებული სამკაულებისა და სარკის დანახვაზე გამოვიდა, თან მისი ცნობისმოყვარეობა კამის ველურმა და უხამსმა ცეკვამ გამოიწვია, ამატერასუ დაიყოლიეს რომ გამოსულიყო და სამყარო კიდევ ერთხელ გაანათა მზის სხივებმა.
ტაძარი
ლეგენდის თანახმად, წელიწადში ერთხელ, მთვარის კალენდრის მეათე თვეს, ღმერთები იაპონიის ყველა ტაძრიდან იძუმოში მნიშვნელოვანი საკითხების განსახილველად იკრიბებოდნენ, ამიტომ ამ თვეს ეწოდა „თვე ღმერთების გარეშე“.
ეს ტაძარი ყველაზე საყვარელი ადგილია საქორწინო რიტუალების ჩასატარებლად.
იძუმოს ტაძართან დაკავშირებულია საქვეყნოდ ცნობილი თეატრის კაბუკის დაბადება. მისი ერთ-ერთი დამფუძნებელი, იძუმო ნო ოკუნი, ამავდროულად ნემბუცი-ოდორის უბადლო შემსრულებელი იყო, თეატრალური წარმოდგენისა რომელიც კაბუკის სახეს წარმოადგენდა. მათ პატივსაცემად მსგავსი წარმოდგენები იძუმოს ტაძარში ყოველ წელს იმართებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონური ღმერთები კატეგორია:იაპონური მითოლოგია კატეგორია:სინტოიზმი
ნილიუფერ ხათუნი
ნილიუფერ ხათუნი — ოსმალეთის სულთნის, ორჰან I-ის მეორე ცოლი. სულთან მურად I-ის და შეჰზადე ქასიმის დედა. ზოგიერთი ისტორიკოსი ამტკიცებს, რომ ის ასევე იყო სულეიმან-ფაშას დედა, თუმცა ეს ვერსია დაუმტკიცებელია.
ბიოგრაფია
ტრადიციული ვერსიით ნილიუფერ ხათუნის წარმოშობის შესახებ ვიგებთ XV საუკუნიდან. ითვლება, რომ ის იყო ბიზანტიის იმპერიის მმართველის ქალიშვილი და მისი სახელი იყო ჰალოფირა. როგორც ისტორია გვაუწყებს, ორჰანის მამა, ოსმან I მივიდა ჰალაფირას ქორწილში მსახურებთან ერთად, მოიტაცა გოგონა და მოგვიანებით შვილს გაუგზავნა საჩუქრად. თუმცა მკვლევრები ამ ვერსიას ეჭვქვეშ აყენებენ. ეჭვი დაფუძვნებულია მოერად საბუთებსა და იმ დროის საბუთების არ არსებობაზე.
არსებობს სხვა ვერსიები მისი წარმოშობის შესახებ. ერთ-ერთი ვერსიით ის იყო სპარსელი ხარჭა. სხვა ვერსიით ის იყო ბიზანტიის პრინცესა ელენა, რომელსაც თავისმხრივ გააჩნდა ბერძნული ფესვები.
ხსოვნა
1388 წელს დედის სხოვნისთვის მურად I ააშენა იზნიკის იმარეთი, რომელიც 1960 წლიდან მუზეუმი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია კატეგორია:ოსმალეთის სულთნების მეუღლეები
ამზაბეგოვო
ამზაბეგოვო (Амзабегово) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სვეტი-ნიკოლეს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 228 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 543 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სვეტი-ნიკოლეს თემის სოფლები
კაროლინა ავგუსტა ბავარიელი
კაროლინა ავგუსტა ბავარიელი (Karoline Auguste von Bayern; დ. 8 თებერვალი, 1792 — გ. 9 თებერვალი, 1873) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ის ასული. ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა 1816-35 წლებში როგორც ფრანც I-ის მეოთხე ცოლი.
ბიოგრაფია
მისი პირველი ქორწინება წმინდა წყლის პოლიტიკა იყო, რომელსაც უნდა მოჰყოლოდა ბავარია-ვიუტემბერგის ალიანსის შექმნა ნაპოლეონის წინააღმდეგ. ქორწინებაში ყოფნისას იგი დიდ დროს უთმობდა თავის ძმასთან, ლუდვიგთან წერილების წერას, ასევე აქტიურად სწავლობდა იტალიურსა და ინგლისურს. წყვილი ერთად ძალიან უბედური იყო, მათი ქორწინების ანულირება კი პაპმა პიუს VII-მ მოახდინა. ვინაიდან მათ ბავშვები არ ჰყავდათ, პაპმა მიიჩნია, რომ ქორწინება კონსუმირებული არ იყო, ამიტომაც ანულირება ადვილად მოახდინა.
განქორწინების შემდეგ მალევე დაიწყო მისი მეორე საქორწინო მოლაპარაკებები. თავდაპირველად იგი დანიშნული იყო ტოსკანის დაქვრივებულ დიდ ჰერცოგ ფერდინანდო III-ზე, თუმცა მასთან ნიშნობა ჩაიშალა და კაროლინა ავგუსტა ავსტრია-უნგრეთის სამჯერ დაქვრივებული იმპერატორის, ფრანც I-ის საცოლე გახდა.
1816 წლის 29 ოქტომბერს ფრანცი და კაროლინა ავგუსტა დაქორწინდნენ. იგი იმპერატორის მეოთხე მეუღლე გახდა. აღსანიშნავია, რომ ფრანცი მასზე 24 წლით უფროსი კაცი იყო და წინა ცოლებისგან ცამეტი შვილი ჰყავდა, რის გამოც თუკი კაროლინასგან შვილები არ ეყოლებოდა, ეს პრობლემა არ იყო. კაროლინას არც მეორე ქორწინებაში გაუმართლა, რადგან მას იმპერატორი არაფრად აგდებდა და ვინაიდან დიდი სილამაზითაც არასდროს გამოირჩეოდა ყურადღებასაც ვერ იქცევდა, მეტიც სიცოცხლის ბოლომდე ფრანცი მას არასწორ სახელს ეძახდა — კარლოტას, რაც კაროლინას ძალიან აღიზიანებდა და ყოველთვის უსწორებდა, მაგრამ ამაოდ.
ამ ქორწინებამ 20 წელს გასტანა, სანამ 1835 წელს ფრანცი არ გარდაიცვალა. ტახტზე კაროლინას გერი ფერდინანდ I ავიდა, რომელმაც დედინაცვალი დიდი თვიური პენსიით უზრუნველყო. კაროლინა სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში დიდად მფარველობდა ხელოვნებას. აგრეთვე ძალიან დაუახლოვდა თავის ნახევარ-დას, სოფიას, რომელიც მის გერზე იყო დაქორწინებული. სწორედ სოფია გახდა შემდეგში ავსტრიის იმპერატორ ფრანც იოზეფისა და მექსიკის იმპერატორ მაქსიმილიანის დედა. ის ასევე ახლოს იყო თავის ნახევარ-ძმისწულთან, იმპერატრიცა ელისაბედ ბავარიელთან. კაროლინა გარდაიცვალა 1873 წლის 9 თებერვალს, 81 წლის ასაკში, ვენაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1792 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1873 კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:ავსტრიის დედოფლები კატეგორია:უნგრეთის დედოფლები კატეგორია:ბოჰემიის დედოფლები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:ბავარიის პრინცესები
ივანე ენიკოლოფაშვილი
ივანე კონსტანტინეს ძე ენიკოლოფაშვილი (ენიკოლოფოვი Ениколопов) (დ. 31 აგვისტო, 1893 — გ. 1980) — ქართველი ისტორიკოსი, სამუზეუმო და საარქივო საქმის სპეციალისტი, ავტორი მრავალი გამოკვლევისა ქართულ-რუსულ ლიტერატურულ ურთიერთობათა საკითხებზე. საქართველოს სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1963).
იყო გრიბოედოვის მუზეუმის დაარსების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რომლის კვალობაზეც დაარსდა თბილისის ლიტერატურული მუზეუმი. ათწლეულების მანძილზე იყო მთაწმინდისა და დიდუბის მწერალთა პანთეონის დირექტორი. აქვს გამოქვეყნებული ნაშრომები. მისი ერთ-ერთი ნაშრომია — «дидубийский пантеон», სადაც მას აღწერილი აქვს მისი დირექტორობის პერიოდში დიდუბის პანთეონში დასაფლავებულ პირთა 111 საფლავი და მათი ბიოგრაფიები.
ენიკოლოფაშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის ქართულ პუშკინისმცოდნეობის განვითარებაში. მას ასევე შედგენილი აქვს არაერთი ნაშრომი გრიბოედოვზეც.
ლა-გლორია (სესარი)
ლა-გლორია (La Gloria) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტში.
ივანე ენიკოლოფაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
ლა-გლორია (სესარი)
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14.173 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 736 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გველის პერანგი
გველის პერანგი — ემიგრანტი ქართველი მწერლის, გერმანიაში მოღვაწე გრიგოლ რობაქიძის 1926 წლის რომანი.
რომანის შესახებ
მინი|რომანის გერმანული გამოცემა გველის პერანგი — ემიგრანტი ქართველი მწერლის, გრიგოლ რობაქიძის ნოსტალგიური რომანი, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მხატვრული ნაწარმოებია XX საუკუნის ქართულ ლიტერატურაში. დაბრუნების იდეა, რასაც მწერალი პოლიტიკური ემიგრაციის შემდეგ მწვავედ განიცდიდა, სწორედ გველის პერანგში ხორციელდება ვირტუალურად. რომანში აღწერილია ახალგაზრდა ემიგრანტის, არჩიბალდ მეკეშის (არჩილ მაყაშვილის) ისტორია სამშობლოში დაბრუნების შესახებ. ნაწარმოებში სრულად ჩანს ემიგრანტის პატრიოტული ტკივილი, სულისკვეთება და ის პრობლემები რაც სამშობლოში დაბრუნებისას დაატყდება თავს.
რომანის გამოხმაურება
ქართული საზოგადოება გულგრილად შეხვდა რომანს. რომანი 1927 წელს გერმანულად თარგმნა თავად ავტორმა — „Das Schlangenhemd“. წინასიტყვაობის ავტორია შტეფან ცვაიგი. გერმანიაში ამ ნაწარმოების გამოქვეყნებამ ინტერესი გამოიწვია. გერმანული პრესა „გველის პერანგს“ ქართველი პოეტის დიდ გამარჯვებას უწოდებდა. რომანი თარგმნლია ასევე რუსულად 2014 წელს — „Змеиная рубашка“. გამომცემელია „Русский клуб“.
სქოლიო
კატეგორია:გრიგოლ რობაქიძის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:1926 წლის რომანები კატეგორია:მოდერნისტული რომანები კატეგორია:ლიტერატურული მოდერნიზმი კატეგორია:ეგზისტენციალისტური რომანები კატეგორია:ექსპრესიონიზმი კატეგორია:მაგიური რომანები
ვარაჟდინი
ვარაჟდინი (Varaždin, Warasdin, Varasdinum, Varasd) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ხორვატიაში. მდებარეობს ზაგრებიდან 81 კმ-ზე, ჩრდილოეთით, მდინარე დრავას ნაპირებზე. ვარაჟდინის ჟუპანიის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 47 055 ადამიანი. 2001 წელს ცხოვრობდა 49 075 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატიის ქალაქები
კეთლინ სიბელიუსი
კეთლინ სიბელიუსი (Kathleen Sebelius); დაბადებით ჯილიანი, (Gilligan; დ. 15 მაისი, 1948) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, 2009 წლიდან 2014 წლამდე იყო ამერიკის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის მდივანი. მანამდე ორჯერ აირჩიეს არიზონის გუბერნატორად, 2003 წლიდან 2009 წლამდე იყო შტატის ისტორიაში მეორე ქალი გუბერნატორი. არის დემოკრატი გუბერნატორების ასოციაციის საპატიო წევრი (ასოციაციის პირველი ქალი წევრი). 2008 წელს პრეზიდენტის ყოველწლიური მიმართვის დროს დემოკრატების რიგებიდან სიტყვით გამოვიდა კონგრესში.
ბიოგრაფია
სიბელიუსი არის ოჰაიოს შტატის ყოფილი გუბერნატორის, დემოკრატ ჯონ ჯილიანის შვილი, ამ თვალსაზრისით ეს იყო პირველი შემთხვევა აშშ-ში, როდესაც მამა-ქალიშვილი გახდნენ გუბერნატორები.
მისი მეუღლე გარი სიბელიუსი იყო სასამართლოს ფედერალური ჩინოვნიკი და აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის ყოფილი წევრის, რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენლის, კიტ სიბელიუსის შვილი. მათ ჰყავდათ ორი შვილი. დასვენებისათვის იგი ხშირად სტუმრობდა თავისი ბავშვობის ადგილს, მიჩიგანის შტატის ქალაქ ლელანდს. არის ჯაზის ფანატიკოსი, 2009 წლისათვის მას ჰქონდა ნიუ-ორლეანის ჯაზის ფესტივალზე დასწრების 30-წლიანი უწყვეტი სტაჟი.
სიბელიუსს 1977-1986 წლებში ეკავა სასამართლოს იურისტების კანზასის ასოციაციის აღმასრულებელი დირექტორისა და მთავარი ლობისტის თანამდებობა. 1986 წელს იგი პირველად აირჩიეს კანზასის წარმომადგენელთა პალატაში. 1994 წელს დატოვა წარმომადგენელთა პალატა, რათა კენჭი ეყარა დაზღვევის კომისრის თანამდებობაზე და გაკვირვებული იყო პოლიტიკური პროგნოზით, გაიმარჯვა — პირველად 10 წლის განმავლობაში მოიგო დემოკრატმა.
2002 წელს პირველად აირჩიეს გუბერნატორის თანამდებობაზე, ხოლო მისი ხელახალი არჩევა მოხდა 2006 წელს. 2002 წლის გუბერნატორის არჩევნების დროს დაამარცხა რესპუბლიკური პარტიის წევრი ტიმ შლიმბერგერი: სიბელიუსმა მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 53 %, ხოლო შლიმბერგერმა — 45 %. არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ კეთლინ სიბელიუსი შევიდა 20 ყველაზე პოპულარული გუბერნატორის სიაში. 2006 წლის არჩევნებში სიბელიუსმა დაამარცხა რესპუბლიკელი მოწინააღმდეგე ჯიმ ბარნეტი, ამომრჩეველთა ხმები შესაბამისად ასე გადანაწილდა: კეთლინ სიბელიუსი - 57,9 % და ჯიმ ბარნეტი - 40,4 %.
პირადი ცხოვრება
გარი სიბელიუსი და კეთლინი დაოჯახდნენ 1974 წელს. მათ ჰყავთ ორი შვილი: ნიდი (დ. 1982) და ჯონი (დ. 1985 წ.)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:კანზასის გუბერნატორები კატეგორია:აშშ-ის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის მდივნები კატეგორია:აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები
არბასანცი
არბასანცი (Арбасанци) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სვეტი-ნიკოლეს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 228 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 ადამიანს შეადგენდა.
ქურმუხის ციხე
ქურმუხის ციხე (Cinli qala ჯინლი-ყალა) — ციხე-სიმაგრე ჰერეთში, დღევანდელ აზერბაიჯანში. მდებარეობს კახის რაიონში, კახი-ილისუს მაგისტრალის მე-7 კილომეტრზე, გზის მახლობლად, სოფელ აღჩაისთან, მდინარე ქურმუხჩაის მარჯვენა ნაპირზე.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ლა-ხაგუა-დე-იბირიკო
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21.386 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 728.93 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ელჩინ ბინატოვი
ელჩინ ბინატოვი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი (მარჯვენა, მარცხენა, 2016, 85 კგ), ახალგაზრებს შორის ევროპის ჩემპიონი (მარცხენა, 2016, 85 კგ).
სომხეთის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი
სომხეთის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი (Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան) — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1975 წელს. უნივერსიტეტს აქვს ფილიალები გიუმრსა და ეღეგნაძორში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
რიგის საკათედრო ტაძარი
250px|მინიატიურა|საკათედრო ტაძრის ხედი რიგის საკათედრო ტაძარი (Rīgas Doms, Dom zu Riga) — რიგის საკათედრო ტაძარი, მისი სიმბოლო და ერთ-ერთი უმთავრესი ღირსშესანიშნაობა. ბალტიისპირეთის ქვეყნებში ყველაზე დიდი შუა საუკუნეების ტაძარი. ამჟამად ლატვიის ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესიის საკათედრო ტაძარია.
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის შენობა-ნაგებობები
თაღი
თაღი — არქიტექტურული დეტალი, კედლის ღიობის ან ორ საყრდენს (ბოძებს, სვეტებს, პილონებსა და ა. შ.) შორის მრუდწირული გადახურვა.
თაღის საყრდენ კვეთს ქუსლი ეწოდება, ხოლო მის უმაღლეს შუა კვეთას კლიტე. მალის ზომის, დატვირთვისა და დანიშნულების მიხედვით თაღს აგებენ ქვისაგან, ლითონისა და ხისაგან. მოხაზულობის მიხედვით თაღი არის ნახევარწრიული (ყველაზე გავრცელებული), მცოცავი (სხვადასხვა სიმაღლის საყრდენებით), ნალისებრი (გავრცელებულია არაბული ქვეყნების არქიტექტურაში), კილისებრი, სამ და მრავალფრთიანი, ისრული (გოთური არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი) და სხვ. თაღი (ქვის) პირველად ძველ აღმოსავლეთში გამოჩნდა (ქვის გამოყენების მიზეზი დიდმალიანი კოჭოვანი გადახურვისათვის გამოსადეგი ხის უქონლობა იყო). შემდეგ თაღი ფართოდ გავრცელდა ანტიკური რომის არქიტექტურაში (შენობებში, აკვედუკებში, სატრიუმფო თაღებში). იგი დღესაც ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვანი ელემენტია.
UTC+05:00
450px|right|thumb|UTC+05:00 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე: ლურჯი — UTC+05:00-ის ზონა [[ზამთარი|ზამთარში (ნოემბერი—მარტი) ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (ზაფხულში (აპრილი—ოქტომბერი) — UTC+06:00); ღია-ყვითელი — UTC+05:00-ის ზონა მთელი წლის განმავლობაში; ცისფერი — UTC+05:00-ის ზონა ოკეანეებში, ფორთოხლისფერი — UTC+05:00-ის ზონა ზაფხულში (აპრილი—ოქტომბერი) ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (ზამთარში — UTC+04:00)]]
UTC+05:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც გამოიყენება შემდეგ სახელმწიფოებსა და ტერიტორიებზე:
რესურსები ინტერნეტში
UTC+05:00
იანიქ-თეფე
იანიქ-თეფე — მრავალფენიანი ნამოსახლარი გორა. მდებარეობს ურმიის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროდან 30 კმ-ში, აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციაში, სოფელ ტაზეჰ-კანდის ახლოს, ირანი. ნამოსახლარის ფართობია დაახლოებით 81 ათასი მ². იგი აღმოაჩინა ჩარლი ბარნიემ. არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა 1960, 1961 და 1962 წლებში.
იანიქ-თეფე დასახლებული იყო ენეოლითისა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანში. ამის შემდეგ იგი ხელახლა აითვისეს ძვ. წ. I ათასწლეულში. ენეოლითის ფენა წრმოდგენილია ოთხკუთხა ალიზის ნაგებობებით და დამახასიათებელი მოწითალო კერამიკით. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანაში მკვიდრდება მრგვალი ნაგებობები და მუქი კერამიკა.
ჩ. ბარნეის იანიქ-თეფეში წარმოებული არქეოლოგიური გათხრების შემდეგ მეცნიერების ყურადღება მტკვარ-არაქსის კულტურაზე გამახვილდა. ნამოსახლარი კანიქ-თეფე ჰაფტავან-თეფესთან, გოითეფესთან და ჰასანლუსთან ერთად წარმოადგენს იმ მნიშვნელოვან მრავალფენიან ძეგლს ირანში, სადაც კავკასიური წარმომავლობის ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მტკვარ-არაქსის კულტურის ფენები არის წარმოდგენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირანის არქეოლოგიური ძეგლები
ხუშტადა
ხუშტადა (Хуштада, ხუშტადა, ბაგვ. ჰუნსჾაჭ || ჰუნსჾაბა) — სოფელი დაღესტანში, წუმადის რაიონში. მოსახლეობა 844 კაცი (2010).
სქოლიო
კატეგორია:წუმადის რაიონის დასახლებული პუნქტები
რაზია სულთანი
რაზია სულთანი — დელის სასულთნოს მმართველი ქალი 1236–1240 წლებში. მამლუქების დინასტიის წარმომადგენელი.
1232 წელს სულთანი ილტუტმიში გვალიორის დაპყრობის შემდეგ შინ დაბრუნდა, სწორედ ამ დროს გარდაიცვალა მისი ვაჟი, ტახტის მემკვიდრე. სულთანმა მემკვიდრედ თავისი ქალიშვილი რაზია გამოაცხადა. ილტუტმიშის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის მისი ვაჟი რუქნ-ად-დინ ფირუზი, რომელსაც 1236 წლის ნოემბერში აპატიმრებენ და ციხეში კლავენ ემირები, ხოლო მმართველად აცხადებენ რაზია სულთანს. 1240 წელს მას ტახტიდან ჩამოაგდებს ილტუტმიშის უმცროსი შვილი მუიზუდ-დინ ბაჰრამი და გამოკეტავენ ციხეში, სადაც 13 ოქტომბერს სიკვდილით დასჯიან.
სქოლიო
კატეგორია:დელის სულთნები კატეგორია:გარდაცვლილი 1240
ვილმა რუდოლფი
ვილმა რუდოლფი (Wilma Rudolph; დ. 23 ივნისი, 1940 — გ. 12 ნოემბერი, 1994) — აფრო-ამერიკელი სპრინტერი. იყო ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული და ოლიმპიური რეკორდების მფლობელი 1956 და 1960 წლების ოლიმპიურ თამაშებზე. 1960 წლის რომის ზაფხულის ოლიმპირ თამაშებზე რუდოლფმა სპრინტის სამ სახეობაში მოიპოვა ოქროს 3 მედალი, ამავე წელს იგი ყველაზე სწრაფ ქალად აღიარეს და გახდა პირველი ამერიკელი ქალი, რომელმაც ერთ ოლიმპიურ თამაშში სამი ოქროს მედალი მოიპოვა. 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მსოფლიო სატელევიზიო გაშუქების გამო, რუდოლფი საერთაშორისო ვარსკვლავი გახდა. რუდოლფის ანგარიშზეა 100 და 200 მეტრიან დისტანციაზე რეკორდები ასევე 4 x 100 მეტრიან რალზე. 1994 წელს რუდოლფი გარდაიცვალა თავის ტვინის და ყელის კიბოთი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ოლიმპიური ჩემპიონები
მანაურე (სესარი)
მანაურე (Manaure) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 968 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 126.4 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სომხეთის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი
სომხეთის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი (Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան) — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1930 წელს. 1994 წელს გაერთიანდა ერევნის ზოოტექნიკურ ვეტერინარურ ინსტიტუტთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
ბოგოსლოვეცი
ბოგოსლოვეცი (Богословец) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სვეტი-ნიკოლეს თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 425 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სვეტი-ნიკოლეს თემის სოფლები
Remixes 81–04
Remixes 81–04 — ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის რემიქსული ალბომი. იგი გამოვიდა 2004 წლის 25 ოქტომბერს. ალბომიდან სინგლის სახით გამოიცა სიმღერის „Enjoy the Silence“ რემიქსი.
სქოლიო
კატეგორია:Depeche Mode-ის რემიქსული ალბომები კატეგორია:Depeche Mode-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2004 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2004 წლის რემიქსული ალბომები კატეგორია:Mute Records-ის რემიქსული ალბომები კატეგორია:Mute Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Reprise Records-ის რემიქსული ალბომები კატეგორია:Reprise Records-ის კომპილაციური ალბომები
ნიკარაგუის ჰიმნი
ნიკარაგუის სახელმწიფო ჰიმნი (Himno nacional de la República de Nicaragua) — ნიკარაგუის ეროვნული სიმბოლო, მიღებულ იქნა 1919 წელს. ჰიმნის ტექსტი დაიწერა 1939 წელს სალომონ იბერა მაიორგას მიერ (Salomón Ibarra Mayorga). ლუის დელგადილომ შექმნა მუსიკა ბოკანეგრას ტექსტზე.
ტექსტი
Salve a ti, Nicaragua (ესპანური ვერსია)
¡Salve a ti, Nicaragua! En tu suelo, ya no ruge la voz del cañón, ni se tiñe con sangre de hermanos tu glorioso pendón bicolor.
Brille hermosa la paz en tu cielo, nada empañe tu gloria inmortal, ¡qué el trabajo es tu digno laurel y el honor es tu enseña triunfal!
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკარაგუის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
Precious (Depeche Mode-ის სიმღერა)
„Precious“ — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის სიმღერა. იგი გამოვიდა 2005 წლის 3 ოქტომბერს, როგორც პირველი სინგლი ალბომიდან Playing the Angel . გამოცემის შემდეგ სიმღერა სრულდებოდა ჯგუფის 2005-2014 წლების ყველა კონცერტზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2005 წლის სინგლები კატეგორია:Depeche Mode-ის სიმღერები
აჩიკო ბოლქვაძე
აჩიკო ბოლქვაძე (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (სალაძის თასი) გამარჯვებული (2016, თბილისი, საქართველო, 38 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (ბედინაძის თასი) გამარჯვებული (2016, ბათუმი, საქართველო, 38 კგ).
ენის პროცესირება ტვინში
ენის პროცესიერება ადამიანის სახეობისათვის ერთ-ერთი, შეიძლება ითქვას ყველაზე დამახასიათებელი უნარია. მიუხედავად ამისა, მასზე არსებული ინფორმაცია მწირია და საკვლევად დიდ მასალას წარმოადგენს. ტვინის აღნიშნული ნაწილი აგრეთვე აუმჯობესებს ენის შემსწავლელთა მიერ გამოყენებულ დასწავლისა და აზროვნების გზებს.
აჩიკო ბოლქვაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
ენის პროცესირება ტვინში
აღნიშნულ თემაზე დღესდღეობით არსებული ცოდნა მომდინარეობს პაციენტებისგან, რომელთაც მიუღიათ გარკვეული ტიპის თავის ქალის სერიოზული დაზიანება, იქნება ეს გარე (ტყვიით მიყენებული დაზიანება, ჭრილობები) თუ შიდა (ინფარქტი, სიმსივნე, დეგენერაციული დაავადებები) დაზიანება.
ენის პროცესირებაში მონაწილე ნერვული სტრუქტურები
ენის ფუნქციების უმრავლესობა მუშავდება რამდენიმე ასოციაციურ უბანში. ადამიანთა კომუნიკაციისათვის აუცილებლად მიიჩნევა ორი კარგად იდენტიფიცირებული უბანი, ვერნიკესა და ბროკას არე. აღნიშნული უბნები ძირითადად დომინანტურ ნახევარსფეროში (მოსახლეობის 97%-ში დომინანტურია მარცხენა ნახევარსფერო) მდებარეობენ და ენის პროცესირებაში ყველაზე მნიშვნელოვან უბნებად ითვლებიან. სწორედ ამიტომ მიიჩნევა ენა ლოკალიზებულ და ლატერალიზებულ ფუნქციად.
მიუხედავად ამისა, აღნიშნულ კოგნიტურ ფუნქციაში ნაკლებად დომინანტური ნახევარსფეროც მონაწილეობს, თუმცა, მისი მონაწილეობის დონე მუდმივი განხილვის საგანია.
ენის პროცესირებისა და შეუფერხებელი მეტყველებისთვის რელევანტურ ფაქტორებად მიიჩნევა ქერქის სისქე, ქერქის შუბლისწინა უბნების მონაწილეობა და კომუნიკაცია მარჯვენა და მარცხენა ნახევარსფეროებს შორის.
აკაკი კარანაძე
ბიოგრაფია
აკაკი გრიგოლის ძე კარანაძე დაიბადა 1927 წელს ქ. დუშეთში. 1945 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა და სწავლის გასაგრძელებლად გაემგზავრა მოსკოვში.
ენის პროცესირება ტვინში
ვერნიკეს არე
მინი|ბროდმენის დანომრილი უბნები ტვინის ზედაპირზე ვერნიკეს არე, როგორც წესი, მდებარეობს დომინანტური ნახევარსფეროს ზემო საფეთქლის ხვეულას უკანა მხარეს (ბროდმენის უბანი 22). მისი ზოგიერთი განშტოება ვრცელდება ლატერალური ღარის უკანა ნაწილზე, თხემის წილში.
აკაკი კარანაძე
ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტი. 1958 წლიდან მოღვაწეობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სახელმწიფო სამართლის კათედრაზე. 1971-1984 წლებში ამავე კათედრის დოცენტის თანამდებობაზეა.
1972 წლიდან 1990 წლამდე 18 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს სასამართლოს. აკაკი კარანაძის სახელს უკავშირდება უზენაესი სასამართლოს შენობის აღდგენა- რეკონსტრუქცია და მისი მართლმსაჯულების სასახლედ ქცევა.
ენის პროცესირება ტვინში
ვერნიკეს არე
მიუხედავად იმისა, რომ დომინანტური ნახევარსფერო ენის გაგების უმეტეს ასპექტზეა პასუხისმგებელი, ბოლოდროინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ არადომინანტური ნახვარსფეროს (მოსახლეობის 97%-ში მარჯვენა ნახევარსფერო) ჰომოლოგიური უბანი დაწერილი თუ მოსმენილი ორაზროვანი სიტყვების გაგებაში მონაწილეობს.
აკაკი კარანაძე
ბიოგრაფია
1990 წლიდან კვლავ სახელმწიფო უნივერსიტეტს დაუბრუნდა. იყო იურიდიული მეცნიერებათა კანდიდატი. ავტორია 40-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, მათ შორის - სამი მონოგრაფიისა. გარდაიცვალა 1992 წელს.
ენის პროცესირება ტვინში
ვერნიკეს არე
რეცეპტული მეტყველება ტრადიციულად ზემო საფეთქლის ხვეულას (STG) უკანა ნაწილში მდებარე ვერნიკეს არესთან და მასთან მდებარე უბნებთან ასოცირდება. მეტყველების აღქმის თანამედროვე მოდელებში ვერნიკეს არეს დიდი ნაწილთან ერთად შედის დორსალური ნაკადიც, რომელიც მოიცავს ასევე მეტყვლების მოტორულ პროცესირებაში ჩართულ უბნებს.
აკაკი კარანაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
ენის პროცესირება ტვინში
ვერნიკეს არე
ვერნიკეს არე პირველად 1874 წელს კარლ ვერნიკემ აღმოაჩინა. მისი მთავარი ფუნქციაა ენის გაგება და გამართული იდეების გადმოცემის უნარის არსებობა, იქნება ეს ხმოვანი, წერილობითი თუ ჟესტებით ნაჩვენები ენა.
ბროკას არე
ბროკას არეს ქვედა შუბლის წილის ხვეულაში მდებარე pars triangularis და pars opercularis ქმნის (ბროდმენის უბნები 44 და 45). იგი მოსდევს ვერნიკეს არეს და შესაბამისად, ორივე (ბროკას და ვერნიკეს არე) როგორც წესი, ტვინის მარცხენა ნახევარსფეროში გვხვდება.
ბროკას არე ძირითადად მეტყველების წარმოქმნაშია ჩართული. მდებარეობს რა მოტორულ ქერქთან ახლოს, ბროკას არეში არსებული ნეირონები სიგნალს ხორხს, ენასა და პირის მოტორულ უბნებს აწვდიან, რომლებიც, თავის მხრივ, სიგნალებს შესაბამის კუნთებს უგზავნიან, რაც ბგერის გამოცემის საშუალებას იძლევა.
აღნიშნული მარცხენა ქვედა შუბლის წილის ხვეულების ნაწილების ვერბალურ მეტყველებაში კონკრეტული როლის ბოლოდროინდელი ანალიზი იმაზე მიუთითებს, რომ ბროდმენის უბანი N44 ხელს უწყობს ფონოლოგიურ შეუფერხებლობას მაშინ, როცა ბროდმენის უბანი N45 (pars triangularis) შესაძლოა უფრო მეტად იყოს ჩართული სემანტიკურ მწყობრ მეტყველებაში. უფრო ღრმა ანალიზი ცხადყოფს, რომ ბროკას არე შესაძლოა ნაკლებად იყოს ჩართული ცალკეული სიტყვების წარმოებაში, თუმცა ნაჩვენებია, რომ ეს არე გაცილებთ ვრცელ მასშტაბზე ახდენს ენის პროცესირების ინფორმაციის შეთანხმებას მეტყველების წარმოსაქმნელად.
რკალისებრი ნაკრები (Arcuate Fasciculus)
რკალისებრი ნაკრები (Arcuate fasciculus) ტვინში არსებულ ვერნიკესა და ბროკას არეებს შორის მდებარეობს და მათ ერთმანეთთან ნერვული ბოჭკოების ნაკრების საშუალებით აკავშირებს. ტვინის ეს ნაწილი ორ არეს შორის ტრანზიტულ ცენტრს წარმოადგენს და დიდწილად მეტყველებასა და კომუნიკაციაზეა პასუხისმგებელი.
ქერქის სისქე და ვერბალური სიმწყობრე
ბოლოდროინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ლექსიკური სიმწყობრის ზრდის მაჩვენებელი დადებით კორელაციაშია ქერქის შეთხელების მაჩვენებელთან. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, გაუმჯობესებული შედეგები უფრო მეტ შეთხელებასთანაა დაკავშირებული. ეს ფაქტი გაცილებით უფრო აშკარაა მარცხენა ნახევარსფეროს უბნებში, მათ შორის მარცხენა ლატერალურ დორსალურ შუბლისა და მარცხენა ლატერალურ თხემის წილებში, ანუ იქ, სადაც ჩვეულებრივ ბროკასა და ვერნიკეს არეები მდებარეობს.
სოუელის კვლევების შემდეგ ვარაუდობდნენ, რომ მეტყველების სიმწყობრის გაუმჯობესებული უნარები დაკავშირებული უნდა ყოფილიყო ქერქის სისქის შემცირებასთან იმ უბნებში, რომლებიც ენასთან ასოცირდებოდნენ: შუა და ზედა საფეთქლის ქერქი, საფეთქლისა და თხემის წილის კვეთა, ქვედა და შუა შუბლის ქერქი. ამას გარდა, მოელოდნენ, რომ ქერქის შეთხელება სხვა უბნებზეც მოახდენდა გავლენას, რომლებიც აღმასრულებელი ფუნქციის ხანრგძლივ ყურადღებასთან იყო კავშირში.
ერთ-ერთი თეორიის მიხედვით, ქერქის შეთხელებასა და გაუმჯობესებულ ენობრივ სიმწყობრეს შორის კავშირს განაპრობებს სინაფსური შეკვეცის გავლენა ნეირონებს შორის სიგნალზე. თუკი ქერქის შეთხელება სინაფსურ შეკვეცაზე აისახება, მაშინ შეკვეცა შესაძლებელია ენობრივ უნარებზე შედარებით ადრე დაფიქსირდეს. ფუნქციური უპირატესობა უფრო მჭიდროდ ჩამოყალიბებულ ნერვულ სისტემაში აისახება, რომელიც დაცული იქნება ე.წ. ნეირონული ჩარევებისაგან. ეს ნეირონებში არსებული არასასურველი სიგნალების თავიდან აცილების საშუალებას იძლევა, რომლებსაც, სავარაუდოდ ვერბალური მეტყველების გაუარესება შეუძლიათ.
ენობრივ სიმწყობრესა და ქერქის სისქესთან ყველაზე ძლიერი კავშირი აღმოაჩინეს საფეთქლის წილსა და საფეთქელ-თხემის კვეთაზე. მნიშვნელოვან კავშირებს მიაკვლიეს ასევე აუდიტორულ ქერქში, სომატოსენსორულ ქერქში, რომელიც კავშირშია მეტყველებაზე პასუხისმგებელ ორგანოებთან (ტუჩები, პირი); შუბლისა და თხემის უბნები, რომლებიც უკავშირდება ყურადღებას და ქცევის მონიტორინგს. შუბლისა და თხემის უბნები ასევე მკაფიოდ არიან გამოხატულნი მარჯვენა ნახევარსფეროში.
გარემო ფაქტორების გავლენა ენის პროცესირებაზე
გარემო ფაქტორები, როგორებიცაა სოციალური და ეკონომიკური ფაქტორები და შემავალი ინფორმაციის ხარისხი, გავლენას ახდენენ ენის პროცესირების განვითარებაზე.
სოციალურ-ეკონომიკური ფაქტორები
ოჯახურ სტატუსში სოციალურ-ეკონომიკური განსხვავებები გავლენას ახდენენ ენობრივ განვითარებაზე, რაც იმაში გამოიხატება, რომ მაღალი სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსის მქონე ოჯახები უფრო მეტი ეფექტურობით ახდენენ ენის პროცესირებას. ენის პროცესირებაში ამგვარი განსხვავებები ნათლად ჩანს 18 თვის ბავშვებშიც კი. ბავშვები შედარებით  დაბალი ეკონომიკური სტატუსის მქონე ოჯახებიდან გარემოსგან უფრო ნაკლებ კონგიტურ სტიმულებს იღებენ, რაც მათ ენის პროცესირებისათვის არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს.
ბილინგვური განვითარება და ზემოქმედება
ბილინგვებზე ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ორივე ენის შესახებ არსებული ინფორმაცია ტვინში მაშინაც აქტიურდება, როდესაც მოსაუბრე მხოლოდ ერთ ენას იყენებს. ზოგი კვლევა აჩვენებს, რომ, ვინაიდან ბილინგვებს ლინგვისტურ ინფორმაციაზე წვდომა მონოლინგვებისაგან განსხვავებულად აქვთ, ისინი ენის პროცესირებაში უპირატესობით სარგებლობენ და მონოლინგვებს რეაქციის დროის მაჩვენებელსა და შემდგომ მოცემულ დავალებებში შესაბამისი ენის წარმოქმნაში ჯობნიან. მიუხედავად ამისა, სხვა კვლევის მიხედვით, აღნიშნული პროცესი ყველა ბილინგვალზე არ ვრცელდება.
შემავალი ინფორმაციის ხარისხი და ბავშვებზე მიმართული მეტყველება
ბავშვებზე მიმართული მეტყველება ბავშვებში გავლენას ახდენს ენის პროცესირების განვითარებაზე. ისინი, ვისაც ამგვარ მეტყველებასთან უფრო მეტი შეხება აქვთ, ენის პროცესირებაში უფრო ეფექტურ უნარებს გამოიმუშავებენ.
მეტყველების აღქმა
აუდიტორული ორგანოების მიერ მიღებული აკუსტიკური სტიმული კორტის ორგანოში ბიოელქტრულ სიგნალებად გადაიქცევა. აღნიშნული ელექტრული იმპულსები სკარპას განგლიონის მეშვეობით ორივე ნახევარსფეროში პირველად აუდიტორულ ქერქში გადადის. ყოველი ნახევარსფერო მას თავისებურად ამუშავებს: მარცხენა მხარე  ისეთ ნაწილებს ამოიცნობს როგორებიცაა ფონემები, მარჯვენა მხარე კი პროზოდულ მახასიათებლებსა და მელოდიურ ინფორმაციას არჩევს.
მეტყველების გაგებისას აგზნება ფიქსირდება ვერნიკეს არესა და მის გარშემო. მრავალრიცხოვანი მტკიცებულების თანახმად, მეტყველების პროცესირების აკუსტიკურ-ფონეტიკურ ასპექტებში უკანა ზედა საფეთქლის ხვეულა მონაწილეობს. შედარებით ვენტრალური მხარეები, როგორიცაა უკანა შუა საფეთქლის ხვეულა (pMTG), მიიჩნევა, რომ უფრო დიდ ლინგვისტურ როლს თამაშობს, აკავშირებს რა აუდიტორული სიტყვის ფორმას ვრცლად გადანაწილებულ სემანტიკურ ცოდნასთან.
უკანა შუა საფეთქლის ხვეულის უბანში საყურადღებო აგზნება შეინიშნება სემანტიკური ასოციაციის ინტერვალებში ზმნის გენერაციისა და სურათების დასახელების დავალების დროს, რაც უპირისპირდება უკანა ზედა საფეთქლის ხვეულას უბანს, რომელიც ამ ინტერვალის დროს საწყის დონეზე ან მასზე ქვევით რჩება. აღნიშნული ინფორმაცია თავსებადია უკანა შუა საფეთქლის ხვეულას უფრო დიდ ლექსიკურ-სემანტიკური როლის არსებობასთან, უკანა ზედა საფეთქლის ხვეულას უფრო აკუსტიკურ-ფონეტიკურ როლთან შედარებით.
მეტყველების წარმოქმნა
ვერნიკეს არედან სიგნალი ბროკას არეში რკალისებრი ნაკრების მეშვეობით გადადის. მეტყველების წარმოშობის გააქტიურება ვერბალურ პასუხამდე ადრე იწყება პრე და პოსტცენტრალურ ხვეულებში. მათი მონაწილეობის არსებობა მეტყველების მოტორულ ფუნქციებში დიდი ხანია დასტურდება. ვენტრალური პრემოტორული ქერქის ზედა ნაწილი ასევე ამჟღავნებს უპირატეს აუდტორულ პასუხს მეტყველების სტიმულთან და წარმოადგენს დორსალური ნაკადის ნაწილს.
ვარაუდობენ, რომ ვერნიკეს არეს ჩართულია მეტყველების წარმოქმნაში. უახლესი კვლევები ვერნიკეს ტრადიციული არეს (შუა და უკანა ზედა საფეთქლის ხვეულა) მონაწილეობას  მხოლოდ პოსტ-რეაქციულ აუდიტორული უკუკავშირისას ადასტურებენ, ამასთანავე აჩვენებენ ცალსახა რექციამდელ აქტივაციას საფეთქელ-თხემის კვეთის (TPJ) მახლობლად.
ავტორთა ნაწილი მხარს უჭერს მოდელს, რომლის მიხედვითაც, მეტყველების წარმოშობის გზა არსებითად მეტყველების აღქმის საპირისპიროდ მიმდინარეობს, ანუ სიტყვის ფორმის კონცეპტუალური დონიდან ფონოლოგიურ რეპრეზენტაციაზე გადადის.
სემანტიკური ასოციაცია
საწყისი აუდიტორული პროცესირება და სიტყვის ამოცნობა ქვედა საფეთქლის უბნებში მიმდინარეობს (ე.წ. „რა“ გზებში), სადაც სიგნალი პირველადი და მეორეული ვიზუალური ქერქებიდან მოდის. „რა“ გზასა და ახლომდებარე ქვედა საფეთქლის უბნებში ობიექტის რეპრეზენტაცია კონცეპტუალურ-სემანტიკური რეპრეზენტაცის მნიშვნელოვან ასპექტს წარმოადგენს. ასევე აქტიურდებიან დამატებითი სემანტიკური და სინტაქსური კავშირები; სამეტყველო სიტყვა ინტერვალის განმავლობაში ხშირად ცვლადი პერიოდისას (რაც დამოკიდებულია სუბიექტზე, აღნიშნული ობიექტის სირთულეზე და ა.შ.)  შეირჩევა. ამ პროცესში ჩართულია იმავე უბნები - პრეფრონტალური ქერქი (PFC), სუპრამარგინალური ხვეულა (SMS) და სხვა ასოციაციური უბნები, რომლებიც ზმნის გენერაციის სემანტიკური შერჩევის საფეხურში მონაწილეობენ.
აფაზია
შეძენილ ენობრივ აშლილობებს, რომლებიც  ტვინის აქტივობასთან ასოცირდებიან, აფაზია ეწოდება. იმის მიხედვით, თუ რომელი ადგილია დაზიანებული, განარჩევენ რამდენიმე სახის აფაზიას. ქვემოთ ჩამოთვლილია ტვინის დაზიანებითა თუ ინფარქტის შედეგად მიღებული მწვავე აფაზიის მაგალითები.
სქოლიო
კატეგორია:ნეიროლინგვისტიკა კატეგორია:ფსიქოლინგვისტიკა კატეგორია:ნეირომეცნიერება
ქვის კიბე (ტაგანროგი)
ქვის კიბე (Каменная лестница) — ტაგანროგის (როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია) ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა. კიბე, რომელიც ბერძნების ქუჩას აკავშირებს ნავსადგურის ქუჩასთან და პუშკინის სანაპიროსთან. კიბის სიგრძეა 108 მეტრი, სიგანე - 6,5 მეტრი. პროექტის ავტორია - არქიტექტორი ფრანც ბოფო. მიეკუთვნება არიტექტურის ძეგლების სიას და შედის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ნუსხაში.
ისტორია
კიბე უკვე ფუნქციონირებას შეუდგა 1823 წლის 14 სექტემბრიდან. ქვის კიბეს თავდაპირველად ჰქონდა 13 უჯრედი და 142 საფეხური. ზედა ნაწილის სიგანე იყო 5,42 მ, ხოლო ქვემოთ მისი სიგანე იყო 7,12 მეტრი, სიგრძე კი - 113 მეტრი. არქიტექტორის ცანაფიქრის მიხედვით თუკი კიბეს ზემოდან ქვემოთ გადავხედავდით, იგი ერთი სიგანის გვეჩვენებოდა, ხოლო თუკი ქვემოდან ზემოთ ავხედავდით - გარკვეულწილად ვიწროვდებოდა. ეს ეფექტი მიიღეს კიბეების სხვადასხვა სიგრძის შედეგად, მოგვიანებით აღნიშნული სტრატეგია გამოიყენეს ოდესაში, პოტიომკინის კიბის მშენებლობისას.
2006 წელს რესტავრაცია ჩაუტარდა კიბეებს. კიბის მოაჯირები მოპირკეთდა გრანიტით. ტაგანროგის ზოგიერთი მაცხოვრებელი თვლიდა, რომ კიბეს დაეკარგა ისტორიული კოლორიტი.
ზაფხულის პერიოდში კვირაში ერთხელ სახანძრო მილების დახმარებით წმენდენ კიბეებს.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ირმა რატიანი
ირმა რატიანი (დ. 19 ივლისი, 1967, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე და მთარგმნელი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი (2004), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი (2006).
ბიოგრაფია
1989 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1989-1992 წლებში სწავლობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ასპირანტურაში, ლიტერატურის თეორიის სპეციალობით. 1994 წელს გახდა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, ხოლო 2003 წელს — ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. 2004 წლიდან 2006 წლამდე იყო შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ლიტერატურის თეორიის განყოფილების ხელმძღვანელი, ხოლო 2006 წლიდან დღემდე — ამ ინსტიტუტის დირექტორია. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივეტსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის პროფესორი, ხოლო 2006 წლიდან დღემდე — ამავე უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის, ზოგადი და შედარებითი ლიტერატურათმცოდნეობის მიმართულების ხელმძღვანელი და სრული პროფესორი. 1997-1998 და 2002 წელს მიიღო JSPS (მეცნიერების მხარდამჭერი იაპონური საზოგადოება)-ის სტიპენდია და ოსაკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ენებისა და კულტურის ფაკულტეტზე მუშაობდა.
2005 წელს, აშშ სახელმწიფო დეპატამენტის საგანმანათლებლო და კულტურულ ურთიერთობათა ბიუროს უნივერსიტეტთა პარტნიორობის საგრანტო პროგრამის ფარგლებში, სამეცნიერო სტაჟირებით აშშ ცენტრალური აზია-აფრიკის ინსტიტუტში, ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტსა და წმ. იოანეს კოლეჯში იმყოფებოდა. 2006 წელს მიიღო DAAD-ის სტიპენდია და გერმანიის ზაარლანდის უნივერსიტეტის ზოგადი და შედარებითი ლიტერატურათმცოდნეობის დეპარტამენტში მუშაობდა.
2010 წელს მიიღო კემბრიჯის უნივერსიტეტის სტიპენდია. მონაწილეობა აქვს მიღებული საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში როგორც საქართველოში, ისე ეგვიპტეში, თურქეთში, გერმანიაში, იტალიაში, ჩეხეთში, ესპანეთში, შოტლანდიაში, იორდანიაში, ისრაელში, საბერძნეთში, რუსეთში და ა.შ. 2006 წლიდან დღემდე არის საერთაშორისო სიმპოზიუმის — „ლიტერატურათმცოდნეობის თანამედროვე პრობლემები“ ორგანიზატორი. არის არაერთი ლოკალური და საერთაშორისო საგრანტო პროექტის ხელმძღვანელი და მონაწილე, მრავალი სამეცნიერო წიგნისა და კრებულის რედაქტორი. ავტორია 80-ზე მეტი გამოქვეყნებული ნაშრომისა. 2008 წელს გამოქვეყნდა იაპონურიდან ქართულ ენაზე ნათარგმნი 100 უძველესი ლექსი.
კარლ ბერი
კარლ ერნსტ რიტერ ფონ ბერი (Бэр, Карл Эрнст фон; Karl Ernst von Baer დ. 28 თებერვალი [ძვ. სტ. 17 თებერვალი] 1792, პიიბის მამული, ახლანდელი პაიდეს რაიონი, ესტონეთი — გ. 28 ნოემბერი [ძვ. სტ. 16 ნოემბერი], 1876, ტარტუ) — პრუსიელ-ესტონელი ბუნებისმეტყველი. ემბრიოლოგიის ფუძემდებელი. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი. მოღვაწეობდა ბიოლოგიის, გეოლოგიის, მეტეოროლოგიისა და გეოგრაფიის დარგში. დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტი 1814 წელს. 1817 წლიდან მუშაობდა კენიგსბერგის უნივერსიტეტში. 1826 წლიდან პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, 1828 წლიდან ორდინარული აკადემიკოსი, 1862 წლიდან საპატიო წევრი.
აღმოაჩინა კვერცხუჯრედი, ძუძუმწოვრებსა და ადამიანში (1827), შეისწავლა წიწილის ემბრიოგენეზი (1829, 1837), თევზების, ამფიბიების, ქვეწარმავლებისა და ძუძუმწოვრების ემბრიონული განვითარება. აღმოაჩინა ბლასტულის სტადია. გამოიკვლია ჩანასახის ფურცლებისა და ნაყოფის გარსის განვითარება. დაადგინა, რომ ცხოველთა ადრეული ჩანასახები ჰგვანან ერთმანეთს (ჩანასახოვანი მსგავსება) და რომ შემდეგ თანდათანობით ჩნდება ტიპის, კლასის, რიგის, ოჯახის, გვარისა და სახეობის ნიშნები (ბერის კანონები). დაწვრილებით შეისწავლა ხერხემლიან ცხოველთა თითქმის ყველა ორგანოს განვითარება. მუშაობდა ანთროპოლოგიაში. შექმნა ქალას გაზომვის სისტემა. ბერი მონაწილეობდა ახალ მიწაზე (1837) და კასპიის ზღვაზე (1853-1856) ჩატარებულ ექსპედიციებში. 1857 წელს წამოაყენა დებულება მდინარეთა მიერ ნაპირების გამორეცხვის კანონზომიერების შესახებ. მისი სახელი ჰქვია კონცხს ახალ მიწაზე, კუნძულს ტაიმირის ყურეში და ბორცვებს კასპიისპირა დაბლობზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1792 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1876 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის მოგზაურები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ემბრიოლოგები
ნოვო-კამენის ხიდი
ნოვო-კამენის ხიდი (Ново-Каменный мост) — საფეხმავლო, საავტომობილო და ტრამვაის ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონებში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 38,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 44,8 მეტრი.
მდებარეობა
მდებარეობს ლიგოვის პროსპექტის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი.
დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს პრედტეჩენის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ბოროვოის ხიდი.
უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“.