cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბახტრიონი (პოემა)
ჰიპერბოლა. აფორიზმი. რემინისცენცია
ჰიპერბოლის მაგალითები ბახტრიონში ასეთია: პოემის შესავალში ნათქვამია, რომ ღრუბლებს „ცრემლი სდით ალაზნიანი“, ესე იგი როგორც ალაზანი, ისე მოდიოდა წვიმა; რასაკვირველია, გადაჭარბებაა, როდესაც პოეტი ამბობს, რომ მტირალ სანათას „ცრემლი წინ უდგა გუბედა“. ჰიპერბოლურადაა გადმოცემული ბახტრიონის ბრძოლის შედეგი:
ბახტრიონში რემინისცენციის ნიმუშად მიიჩნევა ზოგიერთი აფორისტული თქმანი, მაგალითად:
მკითხველს აგონებს აფორიზმს „ვეფხოსტყაოსნიდან“:
რიტმი
ბახტრიონი დაწერილია რვამარცვლიანი დაბალი შაირით, რომელიც წარმოადგენს რუსთველური დაბალი შაირის ნახევარტაეპს და ფართოდ არის გავრცელებული ხალხურ შემოქმედებაში, განსაკუთრებით კი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში. ვაჟა-ფშაველა უმთავრესად ამ საზომით წერს, რაც ერთ-ერთი მაჩვენებელია ხალხურ შემოქმედებასთან მისი ორგანული კავშირისა.
მიუხედავად ამ მეტრული ერთსახეობისა, ბახტრიონის რიტმი მოძრავი, ცვალებადი და მრავალფეროვანია.
დესკრიფცია. ავტოლოგია.
დესკრიფციის მაგალითები საკმაოდ გვხვდება ბახტრიონში. ასეთად მიიჩნევენ პოემის დასაწყისს: „დღემ დაიხურა პირბადე“; ანდა „გორი რამ ჩასდგამს შუბის წვრად… უმზეოდ ჩამოგვალული“.
მაგალითად რომ ავიღოთ სანათასა და კვირიას დიალოგის ის ადგილი, სადაც კვირია ჰყვება, თუ რა ვითარებაა კახეთში, როგორ დათარეშობენ თათრები, ვნახავთ, რომ მონათხრობ ამბავს გადავყავართ კახეთის სინამდვილეში და მწერალი ფაბულის პირდაპირი განვითარებიდან თითქოს უხვევს; ეს დესკრიფცია ერთგვარად ანელებს სიუჟეტის განვითარებას, სამაგიეროდ დიდად უწყობს ხელს თხრობის საერთო გაშლას, რადგან აქ უკვე მოტივირებულია ის ფაქტორები, რომლებმაც სახალხო აჯანყება გამოიწვია.
აღნიშნავენ, რომ ავტოლოგიური თხრობა ხშირად ახასიათებს ხალხურ პოეზიას. ავტოლოგიის მაგალითები გვხვდება ბახტრიონშიც, მაგალითად: „ბერი ტიროდა დიაცი… მოჩანს აკლდამის პირები“, „უცბად გაისმა ფეხის ხმა… მიწა ვასველეთ ცრემლითა“. ავტოლოგიური სტილი ჭარბადაა გამოყენებული სანათასა და კვირიას საუბარში, ასევე ლელასა და ლაშქრის, ლელასა და კვირიას დიალოგებში. პოემის XVI თავიც საკმაოდ შეიცავს ავტოლოგიურ თხრობას.
ინვერსია
ბახტრიონში განსაკუთრებით ხშირადაა გამოყენებული ინვერსია. კარგი საშუალებაა ტექსტის ინტონაციურად გამახვილებისათვის, მთლიანი კონტექსტიდან სიტყვებისა და ფრაზების გამოყოფისა და ხაზგასმისათვის.
ინვერსიის სახეებიდან ბახტრიონში ყველაზე უფრო გავრცელებულია:
ზოგჯერ სიტყვას ორი მსაზღვრელი ახლავს. ერთი წინ უსწრებს ამ სიტყვას, მეორე – მოსდევს.
ანდა:
მიმხმარი სისხლი და დიდი ლოდები მსაზღვრელ-საზღვრულის პირდაპირი წყობის მაგალითებია, ხოლო სისხლი ამორწყეული, ლოდები შავფერი ან ლოდები ციხისკარული – ირიბი წყობისა.
ანაფორა. სინონიმია
ბახტრიონში ჩვენ გვხვდება ანაფორის მხოლოდ ორიოდე მაგალითი და ეს ბუნებრივია, რადგან ანაფორა, როგორც სტილისტიკური ხერხი, უმთავრესად ისეთ ნაწარმოებებში იძენს საგანგებო მნიშვნელობას, რომელშიც ავტორი შეგნებულად ცდილობს პათეტიკური ინტონაციის გაძლიერებას. ჩვეულებრივ კი, მხატვრულ მეტყველებაში ანაფორა არც თუ ისე ხშირად გვხვდება.
ბახტრიონში გვაქვს ბგერითი და ლექსიკური ანაფორის შემთხვევები.
ბგერითი ანაფორის ნიმუშებია: „მოგესალმებით ქედებო, მომაქვს სალამი გვიანი“, „ლაშარის გორზე წავიდა ლაშქარი დროშის ჟღერითა“.
ლექსიკური ანაფორის მაგალითებია: „ჩემსამც სამარეს ამკობენ თქვენი დეკა და ღვიანი! თქვენგანა გულობს ეს გული, შიგ გრძნობა უდუღს ღვთიანი, თქვენი მიწოვავ მეც ძუძუ, ღალიან-ბარაქიანი“.
სინონიმები არა მხოლოდ ხელს უწყობს მხატვრულ ფრაზის შინაარსობრივი მხარის გამოკვეთას, არამედ ემოციური ზემოქმედების გაძლიერებასაც. ბახტრიონის სინონიმიის მაგალითებია: „ტიროდა, ემდურებოდა, ხოშარელთ ბედისწერასა“, „ჩემ რა იკითხვის, დედილას, უკლოსი, ბედით შავისა“.
ევფონია
ბახტრიონი მდიდარ და საინტერესო მასალას იძლევა ევფონიის მხრივ.ბგერათა კეთილხმოვანება გამოიხატება, როგორც ალიტერაციაში, ისე ასონანსში. ზოგჯერ თვალსაჩინოა ბგერათა მთლიანი კომპლექსების გამეორებაც: მეორდება ზმნისწინები, ფუძის საწარმოებელი პრეფიქს-სუფიქსები, ანდა ერთი და იგივე ან მსგავსი ბგერათკომპლექსები.
პოემის დასაწყისი ევფონიითაც იქცევს ყურადღებას. ერთი რითმით შეკრული პირველი ექვსი სტრიქონი ერთგვაროვან ბგერათა ჟღერადობით არის გაძლიერებული. განსაკუთრებით თვალში საცემია სინტაგმების ალიტერაციული თანხმობანი: დღემ დაიხურა, მთებმა თვალები, ქარი ქვითინებს, ზარი… შესაზარები. გარდა მუსიკალური კეთილხმოვანებისა, აქ ალიტერაცია ემსახურება მხატვრული სახის შექმნის ამოცანას.
ბახტრიონის ევფონია ქართული მეტყველების ბუნებრივ ჟღერადობას ემყარება და დაზღვეულია რაიმე თვითმიზნურობისა და ხელოვნურობისაგან. მისთვის ნიშანდობლივია, ხალხურ ლექსში ცნობილი და გავრცელებული ალიტერაციები. პოემაში ბევრია პროფესიული ოსტატობით გაკეთილხმოვნებული ფრაზები და სტრიქონები.
ბახტრიონის ალიტერაცია ძირითადად ერთისა და იმავე თანხმოვნის გამეორებას გულისხმობს და ერთი სტრიქონით იფარგლება. განსაკუთრებით დამახასიათებელია ალიტერაცია სიტყვათა წყვილებში: ღრმა ღელე, ქვითინი ქალური, ცეცხლი ციური, შავტირებ ფშაველთა, ბალახის ბიბინი და სხვა.
რითმა
ბახტრიონში სულ 238 სარითმო ერთეულია, ანუ ერთმანეთს შერითმულ სიტყვათა 238 განსხვავებული შემთხვევაა (მაგალითად, სიტყვასთან ალაზანი შერითმულია კლდე, ფშა, ცვარი, გვიანი, ღვია, ღვთიანი, ღალა-ბარაქა, ია, ცოდვილი – ეს ჩათვლილია ერთმანეთთან შერითმულ სიტყვათა ერთ შემთხვევად). აქედან ორი სიტყვის (წყვილთა) შერითმვის 136 შემთხვევაა, სამი სიტყვისა – 50 შემთხვევა, ოთხი სიტყვისა – 24, ხუთი სიტყვისა – 8, ექვსი სიტყვისა – 5, რვა და ცხრა სიტყვისა – ორ-ორი შემთხვევაა, ათი სიტყვა შერითმულია 3-ჯერ, ერთხელაა შერითმული 13 სიტყვა, მეტი რაოდენობა სიტყვებისა კი, ერთმანეთს აღარ ერითმება, ოღონდ ერთხელ ერთ რითმაზე 23 სიტყვაა აგებული (ეს სიტყვები სარითმო ერთეულებად მოცემულია პოემის XIV თავის დასასრულიდან XV თავის ბოლომდე).
ლიტერატურული კრიტიკა
აღსანიშნავია, რომ იპოლიტე ვართაგავამ ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებაში დაინახა საკმაო სიცხადით გამოკვეთილი სახე ძველი ქართველი გმირი ქალებისა, რომელნიც მამაკაცებთან ერთად, მხარდამხარ იბრძოდნენ სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის. ასეთებია სანათა და ლელა.
კრიტიკოსმა ხოშარელი მოხუცი ქალის სახეში დაინახა არა ვიწრო, კუთხური პატრიოტული გრძნობით აღჭურვილი ადამიანი, რომლის ინტერესებიც სუბიექტურ გრძნობებსა და განცდებს არ სცილდება, არამედ „სანათა განხორციელებაა მრავალტანჯულ ქართველ ერის სულისკვეთებისა: ის ცხოვრობს ერის ცხოვრებით; ერის ტანჯვა მისი ტანჯვაა“, რომელიც შეგნებულად სწირავს პირად ბედნიერებას სამშობლოსა და ერის ინტერესებს. სანათას პიროვნებაში ჩანს უდიდეს უბედურებაში მყოფი, მაგრამ გაუტეხელი, მხნე გულისა და ფხიზელი გონების გმირი ქალი.
ასეთივე მიმზიდველ სახედ მიაჩნია იპოლიტე ვართაგავას ლელა ბაჩლელიც. სამშობლოს მტრებისადმი ზიზღით აღსავსე ყმაწვილი ქალი მარტივად წყვეტს სიკვდილ-სიცოცხლის საკითხს. კრიტიკოსი შენიშნავს, რომ ლელა რეალური სახე კი არ არის, არამედ პოეტის მიერ ხელოვნურად შექმნილი და შეყვანილი პოემის მოქმედ გმირთა გალერეაში იმ მიზნით, რომ „გამოაცოცხლოს მიმქრალ-მიფერფლილი სახე ქართველ დედებისა და ჩაჰბეროს სული ცხოველი“, რომ იგი გახდეს სანიმუშო მაგალითი პოეტის თანამედროვე იმ ქართველი ქალებისათვის, რომელთაც „გარდაეცვალათ სული ცხოველი“. მწერლის ამგვარ მოქმედებას კრიტიკოსი სავსებით ამართლებს და მასში ხედავს ვაჟას, როგორც ხელოვანის, უდიდეს დამსახურებას, „დიადი მნიშვნელობა ხელოვნებისა უმთავრესად იმაში მდგომარეობს, რომ შეასხამს რა ხორცს რომელსამე იდეას, აზრს, ამით გადააქცევს განყენებულ და უხილავ იდეას რეალობად, რომელიც შეიძლება კიდეც შევისწავლოთ, შევიყვაროთ ან შევიძულოთ“. ვაჟას პოეზიის მიზანიც, კრიტიკოსის აზრით, იმაში მდგომარეობს, რომ ერთი მხრივ ლამაზად, წარმტაცად და სიყვარულით გამოაქანდაკოს ძველ გმირთა სახეები, მისაბაძ მაგალითად აქციოს ისინი თანამედროვე უკუღმართობის წინააღმდეგ ბრძოლაში, ხოლო მეორე მხრივ გამოიწვიოს ზიზღი და სიძულვილი სამშობლოს გამყიდველ, ეგოისტ, ინდივიდუალისტ და ლაჩარ პიროვნებათა მიმართ.
თეატრალური დადგმები
1956 წელს შ. გოცირიძემ დაწერა ისტორიულ-დრამატული პიესა 4 მოქმედებად და 10 სურათად – „ბახტრიონის გმირები“ (თეთრ ლექსად). პიესა დაიდგა თელავის სახელმწიფო თეატრში 1959/60 წლების სეზონში. დადგმა ნ. დეისაძის, მხატვრები – ივანე ასკურავა და დ. ბალარჯიშვილი, კომპოზიტორი – მ. ესებუა, ქორეოგრაფი – მირიან თვალიაშვილი.
1959 წელს ვაჟას ბახტრიონის მიხედვით დავით გაჩეჩილაძემ დაწერა ტრაგედია – ლეგენდა „ბახტრიონი“ სამ მოქმედებად. პიესა რუსთაველის თეატრში 1959/60 წლების სეზონში განხორციელდა ორ ნაწილად. დადგმა დიმიტრი ალექსიძის, მხატვარი – ფარნაოზ ლაპიაშვილი, კომპოზიტორი – არჩილ ჩიმაკაძე. როლებს ასრულებდნენ: სანათა – თამარ ჭავჭავაძე, თინათინ ჩარკვიანი, თამარ თეთრაძე; ლელა – ზინაიდა კვერენჩხილაძე, მედეა ჩახავა, ანდარეზი – კოტე მახარაძე, ნუგზარ ანდღულაძე; ლუხუმი – მიხეილ ჩიხლაძე, დ. ხუციშვილი; უთურგა – გურამ საღარაძე, თ. ქვარიანი; წიწოლა – თ. ტატიშვილი, ჯემალ ღაღანიძე; ჯაბანა – ემანუელ აფხაიძე; ზეზვა – ბუხუტი ზაქარიაძე; ქადაგი – სერგო ზაქარიაძე; ვაზუზი – კახი კავსაძე, გივი ჯაჯანიძე; ნადირა – ვალერიან ელოშვილი; ცისკარა – ელდარ სახლთხუციშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:1892 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული პოემები კატეგორია:ვაჟა-ფშაველას ნაწარმოებები
ლუკა შენგელია
ლუკა შენგელია (დ. 21 იანვარი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს ქუთაისი „სამტრედიას“ რიგებში. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე. გუნდის განაცხადში პირველად 2020 წელს მოხვდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 2002 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
რუსთაველის თეატრის სტუდია
რუსთაველის თეატრის სტუდია, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია, დაარსდა 1927 წელს. მიზნად ისახავდა თეატრალური კადრების აღზრდას. 1927-1935 წლებში სტუდიის ხელმძღვანელი იყო აკაკი ვასაძე, 1935-1939 — აკაკი ხორავა. სტუდიას ჰქონდა აფხაზეთის,აჭარის და სამხრეთ ოსეთის სექციები, რომლებიც ახალგაზრდა კადრებს ამზადებდა სოხუმის, ბათუმისა და ცხინვალის თეატრებისათვის. სტუდიამ იარსება 1939 წლამდე. 1939 წელს რუსთაველის თეატრის სტუდიისა და სხვა თეატრალური სტუდიების ბაზაზე შეიქმნა თეატრალური ინსტიტუტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
კუბის მდინარეების სია
კუბის მდინარეები მოკლე და წყალმცირეებია. სულ კუნძულზე მდებარე 600 მდინარიდან 2/5 მიედინება ჩრდილოეთით მექსიკის ყურისაკენ, ხოლო დანარჩენი 3/5 — სამხრეთით, კარიბის ზღვაში.
ქვემოთ მოცემულია კუბის მდინარეების სია დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით, სანაპიროების მიხედვით:
ლიტერატურა
კატეგორია:კუბის მდინარეები
ადამიანი ყუთი
„ადამიანი ყუთი“ (箱男) — იაპონელი მწერლის კობო აბეს რომანი. ორიგინალი გამოიცა 1973 წელს. ქართულ ენაზე 2012 წელს გამოქვეყნდა („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).
შინაარსი
მთავარი პერსონაჟი საზოგადოებას და მასთან დაკავშირებულ პრობლემებს გაურბის, ყუთში იკეტება და ასეთი უჩვეულო ფორმით გამოხატავს პროტესტს გარე სამყაროს მიმართ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კობო აბეს ნაწარმოებები კატეგორია:1973 წლის რომანები
ფერია (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)
ფერია — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ფერია, ახალშენის მეურნეობა, მნათობი). მდებარეობს კახაბრის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 70 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ბათუმიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1830 კაცი. სოფელში არის ფერიის საჯარო სკოლა. სოფელში XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დასახლდნენ აფხაზეთიდან ოსმალეთის იმპერიაში ემიგრირებული აფხაზები, ე. წ. მუჰაჯირები.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კამანი
კამანი (Каман) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი), მდინარე გუმისთის ხეობაში. ზღვის დონიდან 160 მ, სოხუმიდან 14 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ისტორია
აფხაზეთის კონფლიქტისას, 1993 წლის 5 ივლისს, რუსეთის სამხედრო მხარდაჭერით სოფელი კამანი აფხაზმა სეპარატისტებმა და მათმა მოკავშირეებმა (მათ შორის კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაცია) აიღეს, ადგილობრივი ქართული მოსახლეობა კი გაანადგურეს.
სქოლიო
კატეგორია:შრომის თემის სოფლები (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
ეიფელი (პროგრამირების ენა)
ეიფელი (ფრანგულად eiffel) — ობიექტებზე ორიენტირებული პროგრამირების ენა, შექმნილი ბერტრან მეიერის მიერ.
იგი შეიცავს ობიექტზე ორიენტირებული ენის მთავარ კონცეპტებს, როგორიცაა კლასი, მემკვიდრეობა (ერთეული და მრავალი) და აგრეთვე ორიგინალურ კონცეპტებს როგორც მემკვიდრეობა ტიპებსთან შორის (ელემენტარული ტიპები არიან შექმნილი მემკვიდრეობით სხვა ტიპებისგან) და პროგრამირება კონტრაქტის მეშვეობით (assertion), რომელიცაა მისი მთავარი სიახლე.
მაგალითი
Hello world-ი ეიფელში :
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროგრამირების ენები
პიდმონტი
პიდმონტი (Piedmont) — მთისწინა პლატო აშშ-ში. ებჯინება აპალაჩების აღმოსავლეთ კიდეს. გაწოლილია დასავლეთით აპალაჩებსა და აღმოსავლეთით ატლანტისპირა დაბლობს შორის. ფართობი 207 ათ. კმ².
გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთი მიმართულებით ნიუ-ჯერსიდან ალაბამამდე დაახლოებით 950 კმ-ზე. მინიმალური სიგანე 16 კმ, ხოლო მაქსიმალური 200 კმ. სამხრეთისაკენ ფართოვდება. დაბალბორცვიანი ზედაპირი ციცაბოდ აწყდება ატლანტისპირა დაბლობს. საკმეველის ფიჭვის არეალის ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე სიმაღლე მერყეობს დაახლოებით 30–150 მ ფარგლებში. სამხრეთით ჩანჩქერების ხაზის გასწვრივ, სიმაღლე დაახლოებით 150 მ-ია, ხოლო აპალაჩების მთისძირში 300–550 მ. გეგმაში პლატოს სუსტად დაკლაკნილი მოხაზულობა აქვს. პიდმონტი უფრო ძველი აპალაჩების პლატოსა და ცისფერი ქედის ეროზიით შექმნილი პენეპლენია.
რელიეფი მკვეთრად გორაკ-ბორცვიანია, წვრილადაა დანაწევრებული მრავალრიცხოვანი მდინარეებითა და ნაკადებით. პიდმონტიდან დაბლობზე გამოსული მდინარეები წარმოქმნიან ჩქერობებისა და ჩანჩქერების სერიას, რომელსაც ჩანჩქერების ხაზი ეწოდება, რომელიც ნაწილობრივ ელექტროენერგიის მისაღებად გამოიყენება. პლატოს წყალგამყოფ ზედაპირზე ამოშვერილია მრავალრიცხოვანი დაბალი გრანიტული ბორცვები და თხემები. ძირითადად აგებულია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, მარმარილოებითა და კვარციტებით.
ფუძე ინტრუზიები საყოველთაოდაა გავრცელებული. გვხვდება ზომიერად პროდუქტიული ულტისოლები, რომლებსაც ახასიათებთ წითელი და ყვითელი, ფხვიერი, კაოლინიტური, თიხიანი ქვენიადაგი. მნიშვნელოვან ფართობზეა გავრცელებული ალფისოლები, ყავისფერი ან მონტმორილონიტური თიხოვანი ქვენიადაგით და მაღალპროდუქტიული ალუვიური ენტისოლები. ადგილ-ადგილ შერეული ტყეებია.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პლატოები
ასტრახანის ოლქი
thumb|250px|ასტრახანის ოლქის დროშა thumb|250px|ასტრახანის ოლქის გერბიასტრახანის ოლქი — ოლქი რუსეთში, მდებარეობს კასპიისპირა დაბლობზე, სამხრეთის ფედერალურ ოკრუგში, იქ, სადაც მდინარე ვოლგა უერთდება კასპიის ზღვას. ოლქის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ნახევრადუდაბნოა.
ეთნოსი
მინი|[[კოროვაების ეთნოსის წარმომადგენელი პაპუადან. ისინი დაახლოებით 3000 არიან და ცივილიზაციასთან 1970–იან წლებამდე არ ქონიათ შეხება.]] ეთნოსი (ἔθνος — ტომი, ხალხი) — ჰომეროსის მიხედვით, ადგილსამყოფელი, საცხოვრებელი, კერა, კარავი. ეთნოსით აღინიშნება აგრეთვე ჩვევა, მიდრეკილება, ადათი, წესრიგი და ხასიათი, როგორც რისამე თავისებურება, ნიშანი, თვისება. მოგვიანებით სიტყვა „ეთნოსს“ ეძლევა ფსიქოლოგიური მნიშვნელობა. მაგ., ესქილე, სოფოკლე, ჰერაკლიტე, პლატონი და არისტოტელე მას ხმარობდნენ ზმნის, სულიერი წყობის აღმნიშვნელად. აქედან გამომდინარე, შემდგომში ჩამოყალიბდა ეთნოსის საკუთრივ ზნეობრივი მნიშვნელობა. იგი არის ხასიათის შეძენილი ნიშანი, რომელიც ეთიკური შეფასების ობიექტი ხდება.
სოფია კოპოლა
სოფია კოპოლა (Sofia Carmina Coppola; დ. 14 მაისი, 1971, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი და მსახიობი. ის არის კინორეჟისორ ფრენსის ფორდ კოპოლას ქალიშვილი. სოფია კოპოლა პირველი ამერიკელი ქალია, რომელიც წარადგინეს ოსკარის საუკეთესო რეჟისორის ჯილდოზე.
ადრეული წლები
სოფია კოპოლა ჰოლივუდის პრივილეგირებულ ოჯახში დაიბადა. მისი მამა, ცნობილი რეჟისორი ფრენსის ფორდ კოპოლაა, მსახიობი ნიკოლას კეიჯი კი მისი ბიძაშვილია. მათ ოჯახში ხშირად სტუმრობდნენ აკირა კუროსავა და ვერნერ ჰერცოგი. პატარა სოფია კოპოლა სასკოლო დავალებებს ფილმების სახით ამზადებდა. მან მცირე როლები შეასრულა მამის ფილმებში „აუტსაიდერები“, „კლუბი კოტონი“, „პეგი სიუს ცხოვრება“ „ნათლიმამა III“.
კარიერა
მოკლემეტრაჟიანი ფილმის „Lick the Star“ (1998) შემდეგ პირველი სრულმეტრაჟიანი მხატვრულ ფილმი „ქალწულების თვითმკვლელობა“ კოპოლამ 1999 წელს გადაიღო ჯეფრი ეუჯენიდესის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მასში გარეუბნელი მოზარდი გოგონების ცხოვრება ასახა. 2003 წელს გამოვიდა ფილმი „თარგმანში დაკარგული“, რომელშიც ბილ მიურეი და სკარლეტ იოჰანსონი ორ გაუცხოებულ მოგზაურს თამაშობენ, რომლებიც ტოკიოში ხვდებიან ერთმანეთს. ფილმმა 44 მილიონი დოლარის მოგება ნახა ჩრდილოეთ ამერიკაში, ხოლო თითქმის 120 მლნ მთელ მსოფლიოში. ფილმმა საუკეთესო სცენარისთვის ოსკარი მოიპოვა, ხოლო საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო სცენარისათვის კი ოქროს გლობუსი მიიღო.
კოპოლას შემდეგ ფილმში „მარი ანტუანეტი“ კომპანია Sony-მ 40 მილიონი დოლარი ჩადო. ფილმი ანტონია ფრეზერის რომანზეა დაფუძნებული და საფრანგეთის სკანდალური დედოფლის ცხოვრებას ასახავს. ფილმმა კრიტიკოსთა განსხვავებული რეაქციები გამოიწვია.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:იტალო-ამერიკელები კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
Death Row Records-ის შემსრულებლების სია
აქ წარმოდგენილია იმ შემსრულებლების სია, რომლებიც ლეიბლ Death Row Records-თან კონტრაქტს წარსულში ფლობდნენ ან ამჟამად ფლობენ.
ხურიტული ენა
ხურიტული ენა (თავად უწოდებდნენ Ḫurwoḫḫe/Ḫurroḫḫe) არის მკვდარი ენა, რომელიც აღმოსავლეთ თურქეთის ტერიტორიიდან ჩრდილოეთ ერაყამდე იყო გავრცელებული და დღევანდელი ქურთებით დასახლებულ ტერიტორიას მოიცავდა. ის იყო მითანის სამეფოს სახელმწიფო ენა. გარდა ამისა, იგი გამოიყენებოდა ხეთების სამეფოს ზოგიერთ რეგიონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მკვდარი ენები
ალოქთონები
ალოქთონები (ბერძნ. allos – სხვა და chthon – მიწა) — ორგანიზმები, რომლებიც ავტოქთონებისაგან  განსხვავებით იქ კი ცხოვრობენ, სადაც ევოლუციის პროცესში წარმოიშვნენ, არამედ სხვა საარსებო გარემოში, სადაც თავიანთი პირვანდელი გავრცელების ცენტრიდან განსახლების შედეგად მოხვდნენ. მაგ., ჩრდილოეთ ამერიკის ალოქთონები — ოპოსუმი და კოლიბრის ზოგი სახეობა სამხრეთ ამერიკიდან არიან შესახლებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანიზმები
ავტოქთონი
ავტოქთონი (ბერძნ. autochthōn < ავტო და chthōn – მიწა, ქვეყანა, მკვიდრი, ადგილობრივი) — აბორიგენი (ბიოლოგიური) ორგანიზმი, რომელიც ალოქთონისგან განსხვავებით, ცხოვრობს იქ, სადაც წარმოიშვა ევოლუციის პროცესში. მაგალითად: იხვნისკარტა და ევკალიპტი ავსტრალიის ავტოქთონებია. ჭიანჭველაჭამია, ზარმაცა და ველური კარტოფილი — სამხრეთ ამერიკისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
ფირფიტლაყუჩიანები
ფირფიტლაყუჩიანები (Elasmobranchii) — ხრტილიანი თევზების ქვეკლასი. აქვთ ხრტილოვანი ჩონჩხი. სხეული დაფარულია პლაკოიდური ქერცლით (კანის კბილებით), ზოგს შიშველი სხეული აქვს. ლაყუჩები ფირფიტოვანია, უსარქველო. ნაწლავებში სპირალური ნაოჭია, რომელიც კლოაკაში იხსნება. მამლების მუცლის ფარფლის განაპირა სხივი გარდაქმნილია შესაწყვილებელ ორგანოდ — პტერიგოპოდიუმებად. ქვეკლასში 2 ამომწყდარი და 1 თანამედროვე რიგია — ზვიგენები. უმრავლესობა ბინადრობს ზღვებში, — ზოგი მტკნარ წყლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხრტილიანი თევზები
ქედქედი
ქედქედი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელის თემში. მდებარეობს მდინარე მაჭახელისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 240 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 458 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტოკიოს ეროვნული მუზეუმი
ტოკიოს ეროვნული მუზეუმი (東京国立博物館) — იაპონიის უძველესი და უდიდესი მუზეუმი, რომელიც დაარსდა 1878 წელს. მუზეუმი აგროვებს და ინახავს იაპონიისა და აღმოსავლეთ აზიის სხვა ქვეყნების ხელოვნების ნიმუშებისა და არქეოლოგიური ობიექტების ვრცელ კოლექციას. მუზეუმს 110.000-ზე მეტი ისტორიული და მხატვრული მნიშვნელობის ობიექტი აქვს, მათ შორის 87 იაპონიის ეროვნული საგანძურის ნივთი და 610 განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის საგანი (2005 წლის ივლისის მდგომარეობით). მუზეუმი ამავე დროს ეწევა მის კოლექციასთან დაკავშირებულ კვლევასა და აწყობს საგანმანათლებლო ღონისძიებებს.
მუზეუმი მდებარეობს უენოს პარკში, ტაიტო-კუ, ტოკიო. ის მოიცავს იაპონურ გალერეას (本館 ჰონკან), აზიურ გალერეას (東洋館 ტოიოკან), ჰიოკეიკანს (表慶館), ჰეისეიკანს (平成館), ჰორიუძის საგანძურის გალერეას (法隆寺宝物館 ჰორიუძი ჰომოცუკან), კვლევისა და საინფორმაციო ცენტრსა (資料館 შირიოკან) და სხვა დაწესებულებებს. მუზეუმის გარე ბაღებში სეზონური გამოფენები ეწყობა.
მუზეუმის კოლექციების ძირითადი ფოკუსი უძველესი იაპონური და აზიური ხელოვნებაა აბრეშუმის გზის გასწვრივ. აქვე არსებობს გრეკო-ბუდისტური ხელოვნების ვრცელი კოლექციაც. ინფორმაცია მუზეუმის კოლექციაზე მოცემულია იაპონურ, კორეულ, ჩინურ, ინგლისურ, ფრანგულ და გერმანულ ენებზე.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:ტოკიო
დამამი
დამამი (الدمام Ad Dammām) — ქალაქი საუდის არაბეთში, აღმოსავლეთ პროვინციის (ეშ-შარკიის) დედაქალაქი. მდებარეობს სპარსეთის ყურის დასავლეთ სანაპიროზე. უდიდესი ქალაქი აღმოსავლეთ პროვინციაში და მესამე უმსხვილესი ქალაქი საუდის არაბეთში ერ-რიადისა და ჯიდას შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
გაროვილიას-დე-ალკონეტარი
გაროვილიას-დე-ალკონეტარი (Garrovillas de Alconétar) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 207,0 კმ². მოსახლეობა — 2004 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
დარენ სტარი
დარენ ბენეტ სტარი (Darren Bennett Star; დ. 25 ივლისი, 1961, პოტომაკი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი ტელე და კინოპროდიუსერი. ცნობილია ისეთი პოპულარული ტელესერიალების შექმნისთვის, როგორებიცაა „ბევერლი-ჰილზი, 90210“, „მელროუზ-პლეისი“ (ორივე სერიალში იგი აარონ სპელინგთან ერთად თანაპროდიუსერიც იყო) და „სექსი დიდ ქალაქში“, რომელიც იგივე სახელწოდების მქონე კენდეს ბაშნელის წიგნზეა დაფუძნებული. ამასთან ერთად, იგი ცნობილია ამ სერიალების ზოგიერთი სერიის სცენარის შექმნისთვის და რეჟისურისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი ტელერეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი ტელეპროდიუსერები კატეგორია:სექსი დიდ ქალაქში კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
იესე ქსნის ერისთავი (XVIII საუკუნე)
იესე ქსნის ერისთავი  (გ. 1745) — XVIII საუკუნის I ნახევრის პოლიტიკური მოღვაწე. 1736-1741 წლებში თავის ძმასთან, შანშე ქსნის ერისთავთან ერთად მეთაურობდა ქსნის საერისთავოს აჯანყებას ყიზილბაშ დამპყრობთა წინააღმდეგ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ირანში გაიწვიეს და ნადირ-შაჰის ბრძანებით დააპატიმრეს. 1745 წელს საქართველოში მომავალი გზაში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1745 კატეგორია:ქსნის ერისთავები
კაპიტოლიუმის ბორცვი
მინი|მარჯვნივ|კაპიტოლიუმი
კაპიტოლიუმის ბორცვი (Capitolium) — ერთ-ერთი რომის შვიდი ბორცვიდან. კაპიტოლიუმის ბორცვზე მდებარეობდა იუპიტერის ტაძარი, სადაც იმართებოდა სენატისა და სახალხო კრების შეხვედრები.
კაპიტოლიუმის ბორცვი რომის დანარჩენ ბორცვბს შორის ყველაზე პატარაა, მდებარეობს მდ. ტიბრის სამხრეთ ნაპირთან ახლოს, პალატინის ბორცვის სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 46 მეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:რომის შვიდი ბორცვი
საკენი
საკენი — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. სათავე აქვს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2620 მ-ზე, მდინარე კოდორის ერთ-ერთი მდგენელი. სიგრძე 35 კმ, აუზის ფართობის 233 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მყინვარისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წყლის ხარჯი 20,6 მ²/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოდორის შენაკადები კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
ციხიდან გაქცევა (პერსონაჟების სია)
აქ წარმოდგენილია ამერიკულ ტელესერიალ „ციხიდან გაქცევის“ პერსონაჟების სრული სია.
ლინკოლნ ბეროუზი
განასახიერებს დომინიკ პარსელი. ლინკოლნი არის უმაღლესი სასწავლებლიდან გამორიცხული და დამნაშავედ წოდებული არამზადა, რომელსაც არასამართლიანად დააბრალეს აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის ძმის, ტერენს სტიდმენის მკვლელობა. იგი ეხმარებოდა მაიკლს და ჯეიმზ უისტლერს სონადან გაქცევაში.
მაიკლ სკოფილდი
განასახიერებს უენტუორთ მილერი. ლინკოლნის ძმა, სკოფილდი მუშაობდა სტრუქტურულ ინჟინერად, მანამ სანამ თავს გაწირავდა მისი ძმის გადასარჩენად. ძმის გადარჩენის მიზნით, საგულდაგულოდ შეადგინა ციხიდან გასაქცევი გეგმა, შემდეგ კი ის მთელს ტანზე სვირინგის სახით მოიხატა. მთელი სერიების განმავლობაში, მაიკლი და ლინკოლნი გვაჩვენებენ ერთმანეთი სიყვარულს.
ფერნანდო სუკრე
განასახიერებს ამორი ნოლასკო. იგი ფოქს რივერ შტეიტის გამოსასწორებელი ციხის ერთ-ერთი პატიმარი. სუკრეს მოქმედება დამოკიდებულია მის სურვილზე, რომ შეხვდეს მის მეგობარ გოგონას. მან განავითარა მეგობრული ურთიერთობა მაიკლთან და ლინკოლთან და გახდა მათი მოკავშირე. იგი დაპატიმრებული იყო სონას ციხეში, რადგან მან განაცხადა უარი მაიკლ სკოფილდის ადგილმდებარეობის თქმაზე.
ლ.ჯ. ბეროუზი
განასახიერებს მარშალ ოლმანი. იგი არის ლინკოლნ ბეროუზის თინეიჯერი ვაჟი. იგი ძალიან განიცდიდა მამამისის სიკვდილით დასჯის განაჩენს. იგი იძულებული გახდა რომ წასულიყო დასამალად, რადგან მას დასდევდნენ ისინი, ვისაც ლინკოლნის სიკვდილი უნდოდა.
ბრედ ბელიკი
განასახიერებს უეიდ უილიამსი. იგი იყო ფოქს რივერის მთავარი ოფიცერი, რომელიც შემდეგ გადააყენეს. ბელიკმა გამოხატა აშკარა ანტიპათიები მაიკლის მიმართ და დაიწყო მასთან დაპირისპირება. ასევე იგი იმყოფებოდა სონას ციხეში.
თეოდორე T-Bag ბეგველი
განასახიერებს რობერტ ნეპერი. იყო ფოქს რივერის გამოსასწორებელი ციხის პატიმარი, რომელსაც მისჯილი აქვს სამუდამო პატიმრობა ექვსი არასრულწოვნის გატაცების, გაუპატიურების და შემდეგ მათი მკვლელობისთვის. იგი იმყოფებოდა აგრეთვე სონას ციხეში.
სოფია ლუგო
ჯეიმზ უისტლერის მეგობარი.
განასახიერებს დანი გარსია. იგი პირველად გამოჩნდა მესამე სეზონში.
გრეჩენ მორგანი
განასახიერებს ჯოდი ლინ ო’კიფი. პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა მესამე სეზონში.
ალექსანდერ მაჰოუნი
განასახიერებს უილიამ ფიხტნერი. იგი არის FBI-ს ყოფილი სპეციალური აგენტი და ევალებოდა რვა გაქცეული პატიმრის დაჭერა.
ვერონიკა დონოვანი
განასახიერებს რობინ ტუნი. იგი არის მაიკლის და ლინკოლნის ბავშვობის მეგობარი. მან განიხილა სკოფილდის გეგმა და გახდა ლინკოლნის ადვოკატი. პირველ სეზონში იგი თამაშობს ერთ-ერთ მთავარ როლს.
ჯონ აბრუცი
განასახიერებს პიტერ სტორმარი. დაპატიმრების შემდეგ გახდა გავლენიანი პიროვნება ფოქს რივერის გამოსასწორებელ ციხეში. იგი იყო ჩიკაგოს მაფიის ლიდერი. მან შესთავაზა მაიკლს გაქცევის გეგმა, სანაცვლოდ კი უკანასკნელს უნდა გაეგო მისგან თავისი დანაშაულის თვითმხილველის, ოტო ფიბონაჩის ადგილმდებარეობა. იგი რეგულარურად თამაშობდა პირველი სეზონის ნახევარში, ხოლო შემდეგ დაბრუნდა პირველი სეზონის დასასრულს.
ნორმან სენ ჯონი/ლეჩერო
პანამელი ნარკოდილერი, ციხის ლიდერი. მოგვიანებით კარგავს გავლენას.
პოლ კელერმანი
განასახიერებს პოლ ადელსტაინი. საიდუმლო სამსახურის აგენტი, რომელიც მუშაობდა ვიცე-პრეზიდენტისთვის, რათა ეთვალთვალა, მიმდინარეობდა თუ არა ლინკოლნ ბეროუზის სიკვდილით დასჯა სწორად. იგი ხან უარყოფით პერსონაჟად გვევლინება, ხანაც დადებითად.
ბენჟამინ მაილზ C-Note ფრენკლინი
დაპატიმრებულია მოპარული ქონების გამო. მას შემდეგ, რაც მაჰოუნის შესახებ რამდენიმე საიდუმლოს გათქვამს, ბრალდებებს ხსნიან.
სქოლიო
*
საკეცე
საკეცე — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, მდინარე ხრამის ხეობაში მარცხენა მხარეს, ყურის ხევის აღმოსავლეთით (ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნის I ნახევრის ისტორიულ წყაროებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ჰავთ სინი
thumb|right|250px|სუფრა ჰავთ სინის დროს ჰავთ სინ — ირანული სასუფრო ტრადიცია ნავრუზის სადღესასწაულო ზეიმისთვის (ახალი წლის). ჰავთ სინი შეიცავს 7 ელემენტს რომლებიც ასო "სინ"–ით (ﺱ), სპარსული ანბანის მეთხუთმეტე ასოთი იწყება :
აგრეთვე სუფრაზე ხშირად არის ყურანი, შაჰნამე, ტკიბლეული, თხილი, გალამზებული და გაფერადებული კვერცხები, სარჯე და თასმა ან რაღაც კომპოზიცია შესრულებული ტრადიციული ირანული ფერებისგან (მწვანე-თეთრი-წითელი), ან თვით დროშა.
კატეგორია:ირანული კულტურა
ჯავახები
ჯავახები, ძვ. ქართული ჯავახნი— ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალქალაქის, ნინოწმინდისა და ნაწილობრივ ასპინძის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე, ისტორიულ ჯავახეთში. მინი|300პქ|ახალქალაქელი ჯავახის ოჯახი, 1896 წ. მინი|300პქ|ქართული ენის ჯავახური დიალექტი, თბილისი, 1984 საუბრობენ ქართული ენის ჯავახურ დიალექტზე. ამჟამად მათი ოდენობა ჯავახეთის მხარეში დაახლოებით 5 000-მდეა. „ჯავახ“ ეთნონიმი იქცა ანთროპონიმად (შეადარეთ ივერი, იმერი, კახი, და სხვ.); ჯავახი (უსუფიქსოდ) არის გვარიც.
ისტორიული წყაროები
ვახუშტი ბატონიშვილი ჯავახებს ასე ახასიათებს:
საინტერესო ფაქტები
რუსულ ენაში ჯავახებისთვის არ დამკვიდრებულა ერთი მყარი შესატყვისი და იქ შეიძლება შეგხვდეთ ფორმები: Джавахи, Джавахы, Джавахетинцы, Джавахцы.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით
Scratch My Back
ალბომის იდეა ასეთი იყო - გებრიელს უნდა ჩაეწერა სხვა მუსიკოსების ცნობილი სიმღერების საკუთარი ვერსიები, ხოლო ეს მუსიკოსები პასუხად ჩაწერდნენ საკუთარ კრებულს And I'll Scratch Yours, სადაც შეტანილი იქნებოდა გებრიელის სიმღერების მათი ვერსიები.
სინგლები
პირველი სინგლის სახით 2010 წლის სავსე მთვარის დღეს, 30 იანვარს გამოიცა The Book of Love. სინგლში ასევე შეტანილი იქნა სტეფინ მერიტის (ჯგუფი The Magnetic Fields) მიერ შესრულებული გებრიელის Not One of Us.
მეორე სინგლის სახით 2010 წლის 28 თებერვალს გამოვიდა The Boy in the Bubble (პოლ საიმონი). მეორე გვერდზე პოლ საიმონის მიერ შესრულებული Biko.
30 მარტს მესამე სინგლის სახით გამოვიდა „Flume“ (Bon Iver). მეორე გვერდზე წარმოდგენილია ივერის მიერ შესრულებული გებრიელის Come Talk to Me.
სქოლიო
კატეგორია:პიტერ გებრიელის ალბომები კატეგორია:2010 წლის ალბომები კატეგორია:Real World Records-ის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ბობ ეზრინის პროდიუსერობით
ივანე I მხარგრძელი
ივანე I მხარგრძელი (გ. 1227) — საქართველოს დიდებული XII საუკუნის ბოლოსა და XIII საუკუნის პირველ მესამედში. ამირსპასალარ სარგისის ძე. ჯერ მსახურთუხუცესი (სასახლისა და სამეფო დომენის გამგებელი), შემდეგ — ათაბაგი. დიდი მემამულე: ქვემო ქართლის ნაწილის, შემოერთებული სომხური თემების ნაწილის (დვინის მხარე — ვასპუკანი, გელაქუნი) მფლობელი.
მხარგრძელი, მისი მამის, სარგისის, ამირსპასალარად დანიშვნის დროს თამარ მეფემ „ითაყვანა დარბაზის ყმად“ (ე.ი. კარისკაცად). იური ანდრიას ძის აჯანყების (1191) ჩაქრობის შემდეგ ივანეს მეფემ უწყალობა ამ აჯანყების მოთავის ვარდან დადიანის სახელო — მსახურთუხუცესობა და მისივე სამფლობელო ციხეები აღმოსავლეთ საქართველოში — კაენი და კაიწონი, აგრეთვე გელაქუნი. მხარგრძელი აქტიურ როლს თამაშობდა საქართველოს როგორც საგარეო, ისე საშინაო პოლიტიკაში. თავის ძმასთან, ზაქარიასთან ერთად ის იყო მეწინავე სადროშოს ერთ-ერთი სარდალი. მონაწილეობდა შამქორისა და ბასიანის ბრძოლებში, კარისა და ხლათის ლაშქრობებში, ხვარაზმელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში და სხვა. მხარგრძელის სარდლობით საქართველოს ლაშქარმა ჩააქრო დიდოელებისა და ფხოველების აჯანყება.
მხარგრძელი უფლისწულ ლაშა გიორგის აღმზრდელი იყო, რის გამოც მიიღო ათაბაგის ტიტული. ამ დროიდან ათაბაგი მნიშვნელოვანი ფიგურა გახდა საქართველოს სამეფო კარზე. მან თანდათანობით დაიკავა მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელის ადგილი, იქცა მის ნაცვლად, მეორე კაცად მეფის შემდეგ. ივანეს ამირსპასალარობაც ებოძა. თუ აქამდე ამირსპასალარისა და მანდატურთუხუცესის თანამდებობა გაერთიანებული იყო, ამიერიდან ამირსპასალარის სახელო შეუთავსდა ათაბაგობას და დროებით დამკვიდრდა ივანეს სახლში. მანდატურთუხუცესის თანამდებობა კი დარჩა ზაქარია მხარგრძელის სახლში.
ივანე კონფესიურად თავდაპირველად მონოფიზიტი იყო, შემდეგ მიიღო დიოფიზიტობა. მან დიოფიზიტურად აქცია ახპატისა (პღნძჰანქის) და სანაინის მონასტრები. ივანე დაკრძალეს სანაინის მონასტერში, რომელიც მისი სახლის საძვალედ იქცა.
მხარგრძელთა გენეალოგია
მხარგრძელთა გენეალოგია
სქოლიო
კატეგორია:მსახურთუხუცესები კატეგორია:გარდაცვლილი 1227 კატეგორია:ამირსპასალარები კატეგორია:მხარგრძელები
ინოხალი
ინოხალი (Hinojal) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 63,0 კმ². მოსახლეობა — 404 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ხრტილიანი თევზები
ხრტილიანი თევზები (Chondrichthyes) — თევზების კლასი. მოიცავს 2 ქვეკლასს: ფირფიტლაყუჩიანებსა და მთლიანთავიანებს. მათი ჩონჩხი ხრტილოვანია (გამაგრება ხდება ხრტილის ჩაკირვით), ქერცლი — პლაკოიდურია. ნაწლავში აქვს სპირალური სარქველი, გულში არტერიული კონუსი. ხრტილიანი თევზების უმრავლესობას აქვს კლოაკა. ფირფიტლაყუჩიანების ქალა ჰიოსტილური, მთლიანთავიანებისა კი — ავტოსტილურია. როგორც ჩანს, ყველა ხრტილიანი თევზების განაყოფიერება შინაგანია. ხრტილიანი თევზები ცოცხლადმშობი ან კვერცხისმდებელია. მათი უმრავლესობა მტაცებელია. ბინადრობენ ზღვაში, მხოლოდ ფირფიტლაყუჩიანების რამდენიმე სახეობა ცხოვრობს მტკნარ წყალში. ნამარხი ხრტილიანი თევზები ცნობილია დევონური პერიოდიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხრტილიანი თევზები
აბადე
აბადე — ქალაქი ფარსის ოსტანში, ირანში. აბადეს ოლქის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 6.200 (1,890 მ) ფუტის სიმაღლეზე, ნაყოფიერ ვაკეზე ისპაჰანსა და შირაზს შორის. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 53 632 ადამიანს. მოსახლეობის პროცენტული ზრდა 1985 წლიდან 2005 წლის ჩათვლით არის 45%.
ტრევორ ბარდეტი
ტრევორ ბარდეტი (Trevor Bardette; დ. 19 ნოემბერი, 1902 — გ. 28 ნოემბერი, 1977) — ამერიკელი კინო- და ტელემსახიობი. მრავალ სხვა როლთან ერთად მის ხანგრძლივ და ნაყოფიერ კარიერაში, ბარდეტი გამოჩნდა სუპერმენის თავგადასავლების რამდენიმე ეპიზოდში და ნიუმენ ჰეინს კლანტონის, ან მოხუცი კლენტონის როლში, ABC/Desilu ვესტერნის სერიალის 21-ე ეპიზოდში, Wyatt Earp-ის ცხოვრება და ლეგენდა.
აბადე
აბადე განთქმულია თავისი ხალიჩებით.
ტრევორ ბარდეტი
ადრეული წლები
ბარდეტი დაიბადა ნეშვილში, ჰოვარდის ოლქში, სამხრეთ-დასავლეთ არკანზასში. ის თამაშობდა დრამატულ კლუბთან ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც 1925 წელს მექანიკის ინჟინერიის ხარისხით დაამთავრა. შემდეგ კი მეცნიერების მაგისტრის ხარისხი მიიღო ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტში.
კარიერა
ბარდეტმა კინოში მუშაობა 1936 წელს დაიწყო, მას შემდეგ რაც დაგეგმილი მექანიკური ინჟინერიის კარიერა მიატოვა. მან პირველად 1937 წლის ფილმში, „Borderland“, Hopalong Cassidy-ის „ძველი დასავლეთი“ ითამაშა.
თავისი კარიერის განმავლობაში მან მონაწილეობა მიიღო 172-ზე მეტ ფილმსა და 72 სატელევიზიო გამოსვლაში. „სუპერმენის თავგადასავალში“ მან ითამაშა მთავარი ბოროტი პერსონაჟის როლი 1951 წლის შოუში „ადამიანის ბომბი“. 1954 წლის ეპიზოდში „დიდი კეისრის მოჩვენება“, ის კრიმინალური ბანდის წევრის როლში იყო, რომელიც ცდილობდა რედაქტორი პერი უაიტის გაგიჟებას. მან ითამაშა „უოლი“, უოლის ბენზინგასამართი სადგურის მფლობელი, „ენდი გრიფიტის შოუს“ „გომერ სახლის სტუმარი“ ეპიზოდში.
ბარდეტმა ითამაშა კაპიტანი უორნერი 1962 წლის ეპიზოდში „ღირსების საკითხი“, სინდიკატურ დასავლურ ანთოლოგიურ სერიალში, „Death Valley Days“. 1962 წლის ოქტომბერში მან ითამაშა ჯესი ჯონსონი „Bonanza“-ს ეპიზოდში, „გზის სადგური“, როგორც შეყვარებული ახალგაზრდა ქალის ბაბუა. 1965 წელს მან ითამაშა სტენლი კონკლინი CBS-ის დრამის „Slattery's People“ ეპიზოდში „Unborn“, რომელშიც მთავარ როლს რიჩარდ კრენა ასრულებს, როგორც შტატის კანონმდებელი.
1959-1961 წლებში, მას მიენიჭა არაკეთილსინდისიერი მოხუცი კლანტონის როლი ფილმში „უაიტ ერპის ცხოვრება და ლეგენდა“. ბარდეტი ასევე გამოჩნდა სხვადასხვა როლებში „Wyatt“ Earp-ის ხუთ ეპიზოდში 1956 და 1958 წლებში.
ბარდეტი ორჯერ სტუმრის როლში გამოჩნდა CBS-ის „პერი მეისონზე“. 1963 წელს მან განასახიერა მკვლელი გარეტ რიჩარდსი ფილმში „ორსახე შებრუნების საქმე“.
ბარდეტმა თავისი ბოლო სატელევიზიო გამოჩენა გააკეთა 1968 წლის ეპიზოდში „მშვიდობით, დოლი“. იგი ბოლოჯერ გამოჩნდა ფილმში „მაკენას ოქრო“.
სიკვდილი
1977 წლის 28 ნოემბერს ბარდეტი გარდაიცვალა თავის რანჩოში, გრინვილში, არიზონა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:მსახიობები
ქოქოლეთი
ქოქოლეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელის თემში. მდებარეობს მდინარე მაჭახელისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 71 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია
შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია (ყოფ. შოთა რუსთაველის სახელობის რესპუბლიკური პრემია) — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, რომელიც დააარსა საქართველოს მინისტრთა საბჭომ 1965 წელს. შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიაზე განაცხადები მიიღება შემდეგ დარგებში: მხატვრული ლიტერატურა, მუსიკალური, კინო, სახვითი და თეატრალური ხელოვნება, არქიტექტურა, რუსთველოლოგია, სოციალური და ჰუმანიტარული მეცნიერებები.
შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია ენიჭება: ა) ხელოვნების დარგში — ლიტერატურის, მთარგმნელობითი და კვლევითი, ხელოვნებისა და არქიტექტურის უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებისათვის, რომელმაც მხატვრულ ღირსებათა გამო საერთო ეროვნული აღიარება მოიპოვა და გამსჭვალულია თავისუფლების, ჰუმანიზმისა და პატრიოტიზმის ზოგადსაკაცობრიო იდეალებით;
ბ) მეცნიერების დარგში — მაღალ მეცნიერულ დონეზე შესრულებული და საყოველთაოდ აღიარებული სამეცნიერო ნაშრომის ან ნაშრომთა ციკლისათვის, რომელსაც განსაკუთრებული წვლილი შეაქვს არა მარტო ჩვენი ქვეყნის მეცნიერების, არამედ მსოფლიოს სულიერ, სოციალურ და/ან ეკონომიკურ განვითარებაში.
პირს, რომელიც მოიპოვებს შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიას, მიენიჭება შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატის წოდება, გადაეცემა ლაურეატის დიპლომი, ოქროს მედალი და ფულადი ჯილდო. ავტორთა კოლექტივისთვის პრემიის მინიჭების შემთხვევაში, საპრემიო თანხა ნაწილდება თანაბრად. შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია გაიცემა 10 000 (ათი ათასი) ლარის ოდენობით.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ჯილდოები კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოები
მოდო გაკუენ კოკუნ ტაუა
thumb|მოდო გაკუენ კოკუნ ტაუა მოდო გაკუენ კოკუნ ტაუა (モード学園コクーンタワー Mōdo gakuen kokūn tawā?) — 204 მ სიმაღლის 50-სართულიანი საგანმანათლებლო დაწესებულება შინძუკუში, ტოკიო, იაპონია. შენობაში სამი სკოლაა განთავსებული: ტოკიო მოდო გაკუენ, HAL Tokyo და შუტო იკო. 2008 წლის ოქტომბერში დასრულებული შენობა მსოფლიოში სიმაღლით მეორე საგანმანათლებლო დანიშნულების ნაგებობაა და რიგით მე-17-ეა ტოკიოს თაცამბჯენებს შორის. ემპორისმა 2008 წელს წლის ცათამბჯენის ჯილდო მიაკუთვნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოკიოს ცათამბჯენები კატეგორია:2008 წლის არქიტექტურა
ბრიტანული სამზარეულო
მინი|240px|თევზი და ჩიფსები ბრიტანული სამზარეულო გაერთიანებულ სამეფოსთან დაკავშირებული კულინარიული ტრადიციებისა და პრაქტიკის ერთობლიობაა. მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანეთს თანდაყოლილად ჰქონდა უხვი კულინარიული ტრადიციები, ეს ყველაფერი მნიშვნელოვნად გამდიდრდა კოლონიალიზმისა და ბრიტანეთის იმპერიის წლებში. ბრიტანეთის სამზარეულომ შეითვისა მისი პოსტ-კოლონიალური ტერიტორიების, განსაკუთრებით კი სამხრეთ აზიის კულტურული ასპექტები.
კარგად ცნობილ ტრადიციულ ბრიტანულ კერძებს მიეკუთვნება:
• თევზი და ჩიფსები — თევზი და ჩიფსები ცხელი კერძია, რომელიც ფრისთან ერთად მორთმეული შემწვარი თევზისგან შედგება.
• სტეიკი და თირკმლის ღვეზელი — კუბიკებად დაჭრილი საქონლის ხორცის, ასეთივე ნაჭრებად დაჭრილი საქონლის, ბატკნის ან ღორის თირკმლის, მოხრაკული ხახვისა და საწებლისგან დამზადებული ღვეზელია.
• Bangers and mash - კარტოფილის პიურესთან ერთად მორთმეული სოსისებისგან შედგება, რასაც შესაძლოა თან მოთუშული ხახვი და ბარდა ახლდეს.
ისტორია
მინი|240px|ჰერიფორდული ჯიშის საქონელი კელტური სოფლის მეურნეობა, ძალიან ნაყოფიერი მიწები და ცხოველთა შეჯვარების განვითარებული მოდელი, ფართო სფექტრისა და მაღალი ხარისხის საკვებს ქმნიდა ბრიტებისთვის. ანგლო-საქსებმა ხორცისა და არომატული ბალახეულის მოთუშვის ტექნიკა განავითარეს. ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობამ სამზარეულოში ეგოზტიკური სანელებლები დააბრუნა. პროტესტანტული რეფორმაციიდან მოყოლებული, მე-16 და მე-17 საუკუნეებში ბრიტანული რაციონის მთავარი ფიგურა ე.წ "მარტივი და ძლიერი" საკვები იყო. მე-18 და მე-19 საუკუნეებში, კოლონიალურმა ბრიტანეთის იმპერიამ ინდური სამზარეულოთი იწყო შთაგონება, რაც ძირითადად ძლიერ სანელებლებსა და სამკურნალო ბალახეულს მოიცავდა. გაერთიანებულმა სამეფომ მსოფლიო რეპუტაცია მოიპოვა მას შემდეგ რაც აქედან ახალ მსოფლიოში მაღალი ხარისხის ადგილობრივი ჰერიფორდული ჯიშის მსხვილფეხა საქონლის გადაყვანა დაიწყეს გამრავლებისა და მოშენების მიზნით.
მე-20 საუკუნეში მსოფლიო ომების დროს წარმოიშვა საკვების მარაგის პრობლემა, რაზეც სახელმწიფომ ოფიციალური საპასუხო სვლები გაატარა, მათ შორის იყო საკვების ნორმირებაც. ამ პრობლემამ უფრო მეტად მეორე მსოფლიო ომის დროს იჩინა თავი, რასაც სურსათის სამინისტროს ჩამოყალიბება მოჰყვა. ომის შემდგომი ეკონომიკური პრობლემების გამო ნორმირება მომდევნო წლებიც გაგრძელდა და გარკვეულ შემთხვევებში ომისდროინდელზე უფრო მკაცრადაც. ნორმირება არ მოხსნილა იქამდე, სანამ თითქმის ათწლეული არ გავიდა ევროპაში ომის დასრულებამდე, შესაბამისად მთელი თაობა გაიზარდა მრავალ ისეთ ინგრედიენტს მოკლებული, რომლებიც მანამდე ფართოდ იყო ხელმისაწვდომი. სწორედ ბრიტანული მთავრობის გადადგმულ ამ ნაბიჯებს ადანაშაულებენ ხშირად ე.წ მე-20 საუკუნის ბრიტანული სამზარეულოს დაკნინებაში.
საშობაო სადილი
მინი|240px|ტრადიციული ბრიტანული კერძი - Bangers and mash საშობაო სადილებზე გამოჩენის შემდეგ ინდაურის ხორცი უფრო მეტად პოპულარული გახდა. მას დესერტად საშობაო პუდინგი მოსდევს. ქვეყანას ინდაურის ხორცი მე-16 საუკუნის ინგლისელმა მოგზაურმა უილიამ სთრიქლენდმა გააცნო. შემწვარ ინდაურს ხშირად შემწვარი საქონლის ხორცი ან ლორი ახლავს, შიგნიდან კი ის შემწვარი კარტოფილებით, კარტოფილის პიურეთი და ბოსტნეულითაა სავსე.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული სამზარეულო
ლუა
ლუა (პორტუგალიურად Lua, ნიშნავს მთვარეს ) — მსუბუქი, ამრეკლავი, ბრძანებითი და ფუნქციური პროგრამირების ენა, შექმნილი სკრიპტების დასაწერად.
ლუაში დაწერილი პროგრანების განვითარება შესაძლოა შედარებით მარტივი C ინტერფეისის მეშვეობით (ანუ C-ში დაწერილი ფუნქციების დამატება).
ლუაც და ჯავასკრიპტიც იყენებენ პროტოტიპზე დაფუძნებულ ობიექტებს და ბაძავენ სქემეს. მათი სემანტიკა ჰგავს ერთმანეთს, მაგრამ სინტაქსურად განსხვავდებიან.
მაგალითები
ეკრანზე ბეჭდავს Hello World!-ს:
ფაქტორიალი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროგრამირების ენები
კიარდლა
კიარდლა (Kärdla) — ქალაქი ესტონეთში, კუნძულ ჰიიუმაას უდიდესი ქალაქი და ჰიიუმაას მაზრის დედაქალაქი.
მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე; მის სამხრეთით მდებარეობს კიარდლის მეტეორიტის კრატერი, რომლის ასაკიც 455 მილიონი წელია.
წერილობით წყაროებში კიარდლა პირველად 1564 წელს იხსენიება, როგორც შვედებით დასახლებული სოფელი. მისი ზრდა დიდად განაპირობა 1830 წელს გახსნილმა ტანსაცმლის ფაბრიკამ. 1849 წელს აიგო ნავსადგური. ფაბრიკაცა და პორტიც მეორე მსოფლიო ომის დროს დაინგრა. კიარდლას 1920 წელს ოფიციალურად მიენიჭა პატარა ქალაქის, 1938 წელს კი ქალაქის სტატუსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ღამისთევის ლოცვა
ლიტერატურა
კატეგორია:მართლმადიდებლობა
მალპარტიდა-დე-კასერესი
მალპარტიდა-დე-კასერესი (Malpartida de Cáceres) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 33,73 კმ². მოსახლეობა — 4076 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ელამური ენა
მეფე შილჰაკ–ინშუშინაკის წარწერა, ძვ. წ. 1140|thumb|300px ელამური ენა — მკვდარი ენა, საუბრობდანენ ელამელები, ძველი ახლო აღმოსავლელი ხალხი თანამედროვე ირანის ტერიტორიაზე. ელამური წარწერები განეკუთვნებიან ძვ. წ. 2400 და ახ. წ. 350 დროის მონაკვეთს.
ელამური ენა არ ენათესავება არცერთ სხვა ცნობილ ძველ ახლოაღმოსავლურ ენას: იგი არ მიეკუთვნება სემიტურ ენებს (როგორიცაა აქადური ენა) და არავითარი კავშირი არ აქვს ინდოევროპულ ენებთან (როგორიცაა მაგალითად ხეთური ან ძველი სპარსული). მეზობელი შუმერების ენასთანაც კი არ აქვს აშკარა ნათესაობა ელამურ ენას. მკვლევართა უმეტესობა ელამურს იზოლირებულ ენად მიიჩნევს, ნაწილი კი თვლის, რომ მას საერთო გენეტიკური ერთეულები აქვს ინდოეთის ნახევარკუნძულის დრავიდულ ენებთან.
ელამური ტექსტები ძირითადად სამი ერთმანეთისაგან განსხვავებული დამწერლობით სრულდებოდა, რომელთაგან ორი მესოპოტამიური წერის სისტემებიდან იყო გადმოღებული, ხოლო მესამე ელამური განვითარებისა იყო. ელამის ისტორია ჯერ კიდევ არაა ბოლომდე გამოკვლეული და მის შესახებ ინფორმაციას სხვა იმდროინდელი მესოპოტამიური (შუმერული, ასირიული, აქადური, ბაბილონური) წყაროები გვაძლევენ. ისტორიული შინაარსის ტექსტები ელამურ ენაზე შედარებით იშვიათად გვხვდება.
სახელწოდება
ელამელები საკუთარ ქვეყანას ჰალტამტის ან ჰატამტის უწოდებდნენ. აქედან მომტინარეობს მისი შუმერული სახელწოდება – ელამა, აქადური — ელამტუ და ებრაული — 'ელამ. ელამური ენის მშობლიური სახელწოდება უცნობია. ტერმინი ელამური ან ელამიტური მომდინარეობს არჩიბალდ საისის შრომებიდან, სადაც მან 1874 წელს პირველად ელამელი ხალხისა და მათი ენის აღსანიშნავად გამოიყენა სიტყვა elamite, აქადური სახელწოდების მიხედვით.
ელამისა და ელამური ენის ისტორია
ელამელები უკვე ძვ. წ. III ათასწლეულიდან მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ მესოპოტამიისა და ზოგადად ახლო აღმოსავლეთის ცხოვრებაში; სახლობდნენ დღევანდელი ირანის, კერძოდ ხუზისტანისა და ლორისტანის ტერიტორიაზე, ზაგროსის მთების ცენტრალურ ნაწილში. მთავარი ქალაქები იყო ანშანი და სუსა. ამ ტერიტორიაზე ელამელთა ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების საფუძველი გახდა როგორც ამ მიწების დიდი მოსავლიანობა, ასევე სავაჭრო გზევი მესოპოტამიიდან ინდოეთამდე, რომელიც ელამზეც გადიოდა. ელამის ისტორია ხასიათდება მუდმივი პოლიტიკური, საომარი ან კულტურული ურთიერთობებით შუამდინარეთის სხვა მეზობელ სახელმწიფოებთან, რაც ხშირად იწვევდა მეზობელი ხალხების კულტურის ბუნებრივად შერწყმას. მიუხედავად ამისა, ელამელებს შეეძლოთ საკუთარი თვითმყოფადობა და დამოუკიდებლობა ბევრ სფეროში შეენარჩუნებინათ, მაგალითად მათ გააჩნდათ საკუთარი ენა, რომელიც არ ენათესავებოდა არცერთ მეზობელ ენას და საერთო მესოპოტამიური დამწერლობის საფუძველზე შექმნილი საკუთარი დამწერლობა, რომელიც განსხვავდებოდა სხვა სოლისებრი დამწერლობებისაგან.
ელამური ენისა და ქვეყნის და ისტორია დღემდე კარგადა არაა შესწავლილი და დაყოფილია ქვემოთ მოცემულ ხუთ ისტრიულ მონაკვეთად.
პროტოელამური პერიოდი
პროტოელამური პერიოდისათვის, დაახლოებით ძვ. წ. 3100–2600 წლებისათვის, ჯერ კიდევ არ არსებობს პირდაპირი დამამტკიცებელი საბუთი ელამელთა ენის არსებობის შესახებ. თუმცა დადგენილია, რომ ამ ეპოქის მომდევნო პერიოდი, რომელიც ძველი ელამურის სახელითაა ცნობილი, წარმოადგენს უშუალოდ პროტოელამურის კულტურულ თანმიმდევრულ გაგრძელებას, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ პროტოელამურ პერიოდში სუსას მიდამოებში უკვე ელამელები ცხოვრობდნენ. ამ ეპოქაში ახლად შექმნილი შუმერული დამწერლობისაგან ელამური ენისათვის შეიქმნა ახალი, "ელამური იეროგლიფები", რომლებიც ჯერ კიდევ გაუშიფრავია და მეცნიერთა კვლევის საგანია (3050–2800 წლები ძვ. წ.).
ძველი ელამური პერიოდი
ძველი ელამური პერიოდი, დაახლოებით ძვ. წ. 2600–1500 წლები, მოიცავს ანვანის, სიმაშისა და ეპარტიდების ელამურ დინასტიებს. აქადის იმპერიის აღზევების პერიოდში (2340–2200) გაძლიერდა მესოპოტამიური გავლენა ელამზე. მეფე პუზურ ინშუშინაკის დროს (2200) მცირე ხნის დამოუკიდებლობის შემდეგ, პირველობა და ზედამდგომლობა ელამზე კვლავ "ურის მესამე დინასტიამ" მოიპოვა. ასევე ხამურაბის იმპერიისა და მისი მემკვიდრე სახელმწიფოებისაგანაც (1900–1600) ინარჩუნებდა ელამი დამოუკიდებლობას, ეპარტიდების დინასტიით სათავეში. ამ პერიოდში ელამელებმა შეიმუშავეს და განავითარეს თვითმყოფადი "ელამური ხაზოვანი დამწერლობა" (დაახლოებით ძვ. წ. 2200 წლისათვის) და დაამკვიდრეს მესოპოტამიური სოლისებრი დამწერლობა, რომელმაც დროთა განმავლობაში მკვეთრად იცვალა სახე და მიღებულ იქნა ახალი, მისი შუმერული ორიგინალისაგან განსხვავებული ლურსმნული დამწერლობა (მეტი ინფორმაცია ელამური დამწერლობების შესახებ იხილეთ ქვემოთ).
შუა ელამური პერიოდი
შუა ელამურ პერიოდში, დაახლოებით ძვ. წ. 1000–550 წლებში, ელამმა თავისი არსეობის მანძილზე უკანასკნელად მიაღწია უმაღლეს საფეხურს (ელამის იმპერია, 760–640), რასაც ელამის ტერიტორიაზე შემოსული ირანელი ხალხების მიერ ქვეყნის დასუსდება და ბოლოს ასურელების მიერ მისი განადგურება მოჰყვა.
აქემენიდურ-ელამური პერიოდი
ელამის ისტორიის აქემენიდურ პერიოდში (ძვ. წ. 550–330) ელამი აქემენიდების იმპერიის მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილი ხდება, ელამური ენა კი ერთ–ერთი იყო იმპერიის ოთხი სახელმწიფო ენიდან (სპარსულ, ბაბილონურ და არამეულ ენებთან ერთად). პერსეპოლისსა და სუსაში მმართველობის სათავეში ელამელი გადამწერები იყვნენ, ამიტომ იმპერიაში ელამურ ენას მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა. ძველი ელამის დედაქალაქი სუსა, ახალი სასახლეებით, აქემედინთა მმართველობის ცენტრად იქცა. მიუხედავად იმისა, რომ ელამური თვითმყოფადი დამწერლობები ძვ. წ. 350–დან აღარ გამოიყენებოდა, სავარაუდოდ ელამური ენა მაინც შენარჩუნდა ხუზისტანში ახალი წელთაღრიცხვის I საუკუნემდე (ეს მოსაზრება დღემდე სადავოა).