cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მეტი (ფილმი)
პრემიერა და გამოცემები
ფილმის პრემიერა გაიმართა კანში, 1969 წლის 13 მაისს. აშშ-ში პრემიერის დღე იყო 1969 წლის 4 აგვისტო. მიუხედავად ამისა, წლების განმავლობაში ფილმი DVD დისკებზე არაოფიციალურად ვრცელდებოდა (სანამ ევროპასა თუ ამერიკაში მისი ოფიციალური გამოცემები არ გამოჩნდა).
საბოლოოდ, ბრიტანეთში გამოვიდა ვერსია, რომელშიც გაერთიანებულია როგორც Blu-Ray, ასევე DVD დისკი. მსგავსი სახით აგრეთვე გამოიცა ფილმი „ველი“. ორივე ფილმი ოფიციალურად შევიდა ბოქს-სეტის The Early Years 1965–1972 შემადგენლობაში.
ვახტანგ მუხრანბატონი (ინჟინერი)
მინი|იორის არხის ობელისკი ვახტანგ დავითის ძე მუხრანბატონი (ბაგრატიონ-მუხრანსკი; დ. 1817, თბილისი ― გ. 1892, დაკრძალულია სვეტიცხოველში) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი. განათლება მიიღო ხარკოვში. 1847-1856 მუშაობდა მიმოსვლის გზათა საზოგადო შენობათა კორპუსის VIII ოლქში (თბილისში) და კავკასიის მთავარმართლებლობის სახელმწიფო ქონებათა ინსპექციაში ინჟინერ-ჰიდრავლიკოსად. 1849 წელს მისი ხელმძღვანელობით დამთავრდა ერეკლე II-ის დროს დაწყებული ივრის სარწყავი არხის მშენებლობა, ამის აღსანიშნავად სართიჭალასთან ააგეს ობელისკი. 1850-1854 მუხრანბატონმა აღადგინა ხიდი მდინარე ხრამზე, 1851-1854 კი ააგო ახალი ხიდი მდინარე ალგეთზე (ძველი ხიდის საძირკვლებზე). 1856-იდან მუშაობდა სამუშაოთა უფროსად თბილისის საგუბერნიო სამშენებლო კომისიაში. XIX საუკუნის 60 წლებში მუხრანბატონს მიენიჭა ინჟინერ-პოდპოლკოვნიკის წოდება. 1866 წელს გადაიყვანეს პეტერბურგის გზათა სამინისტროში. რუსეთში მოღვაწეობის პერიოდში მიიღო "დეისტვიტელნი სტატსკი სოვეტნიკის" წოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მშენებლები კატეგორია:დაბადებული 1817 კატეგორია:გარდაცვლილი 1892 კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
მან რეი
1999 წელს ჟურნალმა „არტნიუსმა“ მეოცე საუკუნის 25 ყველაზე ცნობილ მხატვართა შორის დაასახელა.
ბიოგრაფია
1921 წლის ივლისში იგი გადავიდა პარიზში, საფრანგეთში, სადაც მას შეუყვარდა მსახიობი და მოდელი კიკი დე მონტპარნასე (ელის პრინი). კიკი იყო მან რეის კომპანიონი მთელი 1920-იანი წლების განმავლობაში. ის გახდა რეის ყველაზე ცნობილი ფოტოგრაფული გამოსახულების ობიექტი და იღებდა მონაწილეობას მის ექსპერიმენტალურ ფილმებში. 1929 წელს მან რეიმ დაიწყო რომანი სიურრეალისტ ფოტოგრაფთან, ლი მილერთან.
შემდეგი 20 წლის განმავლობაში მან რეიმ მონპარნასში შეძლო თავისი ნიშანი დაედო ფოტოგრაფიისთვის. იმ დროის დიდი ხელოვანები, როგორიცაა ჯეიმზ ჯოისი, გერტრუდა სტაინი და შონ კოქტო პოზირებდნენ მისი კამერის წინ.
შონ არპის, მაქს ერნსტის, ანდრე მასონის, ჟოან მიროსა და პაბლო პიკასოსთან ერთად, მან რეი იყო წარდგენილი სურრეალისტების პირველ გამოფენაზე პიერის გალერეაში, პარიზში 1925 წელს. ლი მილერთან - მის ფოტოგრაფიის ასისტენტთან და საყვარელთან ერთად - მან რეიმ შექმნა ფოტოგრამების გამოყენების ტექნიკა, რომელსაც რეიგრაფები დაარქვა. მან რეიმ ასევე შექმნა ავანგარდული მოკლემეტრაჟიანი ფილმების სერია, როგორიცაა Le Retour à la Raison (2 mins, 1923); Emak-Bakia (16 mins, 1926); L'Étoile de Mer (15 mins, 1928); and Les Mystéres du Château du Dé (20 mins, 1929).
მოგვიანებით მან რეი დაბრუნდა აშშ-ში, სადაც ის ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, ცხოვრობდა 1940-1951 წლებში. ლოს-ანჯელესში დაბრუნებიდან რამდენიმე დღეში, მან რეი შეხვდა ჯულიეტ ბროუნერს, მოცეკვავესა და ექსპერიმენტალურ მოდელს. მათ თითქმის მაშინვე დაიწყეს ერთად ცხოვრება და იქორწინეს 1946 წელს, ორმაგ ქორწინებაში მათ მეგობრებთან მაქს ერნსტთან და დოროთი ტანინგთან ერთად.
მან რეი მიწას მიაბარეს მონპარნასის სასაფლაოზე, პარიზში. ჟულიეტ ბროუნერი 1991 წელს მან რეის გვერდით დაკრძალეს. მის ეპიგრაფში იკითხება: „კვლავ ერთად“.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები კატეგორია:ამერიკელი ფოტოგრაფები კატეგორია:დადაიზმი კატეგორია:სიურრეალიზმი კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1890 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
ნაცუმე სოსეკი
ნაცუმე სოსეკი (ნამდვილი სახელი — კინ ნოსკე; დ. 9 თებერვალი, 1867, ტოკიო — გ.9 დეკემბერი, 1916, იქვე) — იაპონელი მწერალი. ახალგაზრდობიდანვე თხზავდა ჰაიკუს. 1905 წელს გამოვიდა მისი პირველი რომანი „თქვენი მონა-მორჩილი ხვადი კატა“ — სატირა იაპონურ საზოგადოებაზე. ამ რომანის თემა — პიროვნების ბედი, რომელიც დაკავშირებულია თანამედროვე სამყაროს მორალურ-ეთიკურ პრობლემებთან, აერთიანებს ნაცუმე სოსეკის დანარჩენ 14 რომანს. წერდა ფსიქოლოგიურ რომანებს („გული“, 1914; „სინათლე და წყვდიადი“, 1916, დაუმთავრებელი დარჩა). ნაცუმე სოსეკის გავლენა იმდენად დიდი იყო, რომ 1905-1916 პერიოდს იაპონურ ლიტერატურაში „ნაცუმეს წლებს“ უწოდებენ. მის მრავალ მიმდევარს შორის იყო აკუტაგავა რიუნოსკეც.
ნაცუმე სოსეკი ცნობილია აგრეთვე როგორც ჩინებული კალიგრაფი და მხატვარი. მისი კალიგრაფიული ნამუშევრები გამოირჩევა ორიგინალობით. ფერწერაში იგი ძირითად აკვარელით მუშაობდა.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
ფრანც ანტონ ფონ შიფნერი
ფრანც ანტონ ფონ შიფნერი (18 ივნისი, 1817, რევალი (ტალინი) – 16 ნოემბერი, 1879, სანქტ-პეტერბურგი) – გერმანელი ლინგვისტი, ორიენტალისტი, ტიბეტოლოგი,ინდოლოგი, ეთნოლოგი, მითოლოგი, ფინურ-უნგრული ენების სპეციალისტი, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, კლასიკური ფილოლოგი, კავკასიოლოგი და ქართველოლოგი. თუშური და უდიური ენების პირველი მკვლევარი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი საქართველოს, ძირითადად კი თუშეთისა და თუშური ენის შესახებ.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ფრანც ანტონ ფონ შიფნერი დაიბადა რევალში (ტალინი), ესტონეთში. იგი იყო ფრანც შიფნერის - მინით მოვაჭრისა და კრისტინა შნაიდერის მეოთხე შვილი. ქართველოლოგმა თავდაპირველად, სწავლა რევალის სკოლაში დაიწყო, რის შემდეგაც 1836 წელს, 19 წლის ასაკში, თავისი ადვოკატი ძმის - ავგუსტ უილჰემ შნაიდერის რჩევით, სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში ჩააბარა სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე. იმისდა მიუხედავად, რომ შიფნერმა სამართალმცოდნეობა ბოლომდე შეისწავლა, 4 წლის შემდეგ მიხვდა, რომ მას ენები მეტად იზიდავდა და, მაშასადამე, სწავლა ბერლინში განაგრძო, სადაც 1840 წლიდან 1842 წლამდე დრო აღმოსავლურ ენებს დაუთმო.
პროფესიული საქმიანობა
ფრანც ანტონ შიფნერმა 1843 წელს, სანქტ-პეტერბურგში დაბრუნებისთანავე დაიწყო ლათინური ენის მასწავლებლად მუშაობა გრამატიკის პირველ სკოლაში (სანქტ-პეტერბურგი) 1849 წლამდე, და ბერძნული ენის მასწავლებლად ამავე სკოლაში 1852 წლამდე, ხოლო კლასიკური ენების პროფესორად 1860-1873 წლებში სანქტ-პეტერბურგის კათოლიკურ სასულიერო აკადემიაში. მას შემდეგ, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიაში აკადემიკოსის ტიტული მიიღო, სადაც გერმანელ ქართველოლოგს ტიბეტური ენა და ლიტერატურა ეხებოდა და გარდა ამისა, იგი გახდა პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ბიბლიოთეკის მეორე განყოფილების დირექტორი და სანქტ-პეტერბურგში მდებარე ეთნოგრაფიული მუზეუმის ხელმძღვანელი. ანტონ შიფნერი ასევე დაინტერესებული იყო ინგლისით, მისი ენითა და კულტურით და ამიტომ მას სამჯერ ეწვია 1863, 1865 და 1878 წლებში. შიფნერი 1876 წლის 29 დეკემბერს, 59 წლის ასაკში დაჯილდოვდა ანენის პირველი დონის ორდენით.
თუშური ენა
ანტონ ფონ შიფნერი იყო პირველი მკვლევარი, რომელმაც თუშური ენის ბგერათა სისტემა და დისტრიბუცია მეცნიერულად შეისწავლა XIX საუკუნეში. მან გამოსცა და გამოაქვეყნა სტატიები თუ წიგნები: „ მოკლე დახასიათება თუშური ენისა “, რომელიც 1854 წელს გამოსცა, „ ცდა თუშური ენის ანუ ქისტური დიალექტის შესწავლისა “ (1859), რომელსაც თან ერთვის თუშურ-გერმანული ლექსიკონი და “ თუშური გრამატიკა “ გერმანულ ენაზე 1878 წელს. თავად შიფნერი არათუ საქართველოში, არამედ კავკასიაშიც კი არასდროს ყოფილა, თუმცა მას წერილობითი კავშირი ჰქონდა მრავალ ფილოლოგთან ორიენტალისტთან თუ ლინგვისტთან, მათ შორის, ალვანის სამების ეკლესიის მღვდელთან, წოვათუშ იობ ცისკაროვასთან (ცისკარიშვილი) - თუშური ენის სპეციალისტთან, რომელსაც 1848 წელს გამოქვეყნებული ჰქონდა ნაშრომი „ მოკლე თუშურ-წოვური გრამატიკა, შედგენილი ალვანის სამების თუშთა ეკლესიის მღვდლის, იობ ცისკაროვის მიერ “ და „ რუსულ-წოვა-თუშური ლექსიკონი “, და, მაშასადამე, სწორედ ეს სტატია გამოიყენა ანტონ შიფნერმაც თავისი მრავალი ნაშრომის დაწერის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წყაროდ. გერმანელ კავკასიოლოგსა და ქართველოლოგს წერილობითი კავშირი ასევე ჰქონდა იობის ძმასთან - გიორგი ცისკარიშვილთან, რომელიც პეტერბურგის სასულიერო აკადემიის სტუდენტი იყო.
უდიური ენა
ანტონ შიფნერი ასევე ის პირველი მკვლევარი იყო, რომელმაც არა მარტო თუშური, არამედ უდიური ენა მეცნიერულად შეისწავლა, რის შემდეგაც, 1863 წელს მან პეტერბურგში, საიმპერატორო აკადემიის მემუარებში გერმანულ ენაზე გამოაქვეყნა „ ცდა უდიური ენის გამოკვლევისა “. გერმანელი ქართველოლოგი იყო ის ერთ-ერთი პირველი მკვლევარი, რომელმაც მოიაზრა, რომ უდიურ ენაში არსებითი სახელი ბრუნების მიხედვით 5 ძირითად ჯგუფად იყოფა (ერთმარცვლიანი ხმოვანფუძიანი სახელები, ერთმარცვლიანი თანხმოვანფუძიანი სახელები, ორ ან მეტმარცვლიანი ხმოვანფუძიანი სახელები, ორ ან მეტმარცვლიანი თანხმოვანფუძიანი სახელები, „pluralia tantum” სახელები). აღსანიშნავია, რომ შიფნერმა ასევე შეისწავლა ავარული, ყაზიყუმუხური, ოსური ენები და მათი გრამატიკა, რომელთაგან ოსურ ენაზე გამოაქვეყნა ნაშრომი, რომელშიც გამოიყენა დანიელ ჭონქაძის მიერ შეგროვილი ინფორმაცია ოსური ენის შესახებ.
პირადი ცხოვრება
ფრანც შიფნერი დაქორწინდა ავსტრიელ როზა ბუვაზე (შემდგომ, როზა შიფნერი). მათ შეეძინათ 5 შვილი, რომელთაგან ზრდასრულ ასაკს მხოლოდ ერთმა მიაღწია.
გარდაცვალება
ფრანც ანტონ ფონ შიფნერი გარდაიცვალა 1879 წლის 16 ნოემბერს, სანქტ-პეტერბურგში. დაკრძალულია სმოლენსკოეს ლუთერანულ სასაფლაოზე, სანქტ-პეტერბურგში ცოლთან ერთად, რომელიც 1903 წელს გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1817 კატეგორია:გარდაცვლილი 1879 კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ნოემბერი კატეგორია:გერმანელი ენათმეცნიერები კატეგორია:გერმანელი ტიბეტოლოგები კატეგორია:გერმანელი ქართველოლოგები კატეგორია:გერმანელი კავკასიოლოგები კატეგორია:გერმანელი ეთნოლოგები
ოსინიკი
სქოლიო
კატეგორია:კემეროვოს ოლქის ქალაქები
ქვედა წიფლავაკე
ქვედა წიფლავაკე — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (სანახშირის თემი). მდებარეობს მდინარე ძირულის ხეობაში. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, ზესტაფონიდან 6 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 280 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანანია (ჯაფარიძე)
მიტროპოლიტი ანანია (ერისკაცობაში — თენგიზ ანატოლის ძე ჯაფარიძე; დ. 20 აგვისტო 1949, ტყიბული) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი, მანგლისისა და თეთრიწყაროს მიტროპოლიტი. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის წევრი 1981 წლიდან, ტექნიკური უნივერსიტეტის თეოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ცენტრის ხელმძღვანელი, სრული პროფესორი, რეალური ისტორიის დამდგენი საპატრიარქოს მუდმივმოქმედი კომისიის თავმჯდომარე, ქართული უნივერსიტეტის ობიექტური ისტორიის შემსწავლელი სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელი. ანგელოზის დღე — 14 ოქტომბერი, წმინდა ანანია მოციქულის ხსენება; კათედრა და რეზიდენცია მანგლისსა და თეთრიწყაროში. thumb| საქართველოს კათალიკოს პატრიარქი ილია მეორე აღკვეცს ანანია ჯაფარიძეს.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1949 წლის 20 აგვისტოს, ტყიბულში. 1966 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1974 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ავტომატიკა-კავშირგაბმულობის ფაკულტეტი. მცხეთის სასულიერო სემინარიაში სწავლის პერიოდში ბერად აღიკვეცა და ეწოდა ანანია, 1979 წლის 4 აპრილს ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად, ხოლო იმავე წლის 27 სექტემბერს საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II მიერ ხელდასხმულ იქნა მღვდლად. 1979წ. დაინიშნა თბილისის წმიდა სამების ძველი ტაძრის წინამძღვრად. 1980 წლის ივნისში მღვდელ-მონაზონი ანანია დაინიშნა ალავერდის მონასტრის წინამძღვრად. 1980 წლის 27 სექტემბერს მიენიჭა იღუმენის წოდება, ხოლო 1981 წლის 8 მარტს არქიმანდრიტის წოდება. 1981 წლის დასაწყისში წმიდა სინოდის მიერ არქიმანდრიტი ანანია გამორჩეულ იქნა საეპისკოპოსო კანდიდატად, 1981 წ. 15 მარტს უწმიდესმა პატრიარქმა სვეტიცხოვლის ტაძარში აკურთხა ეპისკოპოსად და დაადგინა ნიკორწმიდის ეპარქიის მმართველად. უწმიდესმა და უნეტარესმა კათალიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ აღსაყდრებისთანავე ერთ-ერთ განსახორციელებელ გეგმად დაისახა ისტორიულ მესხეთში ქრისტიანობისა და ქართული სულიერების აღორძინება. დაარსებული იქნა ახალციხისა და სამცხე-ჯავახეთის ეპარქია, რომლის მმართველად 1981 წლის 29 აპრილს დადგენილი იქნა ეპისკოპოსი ანანია ჯაფარიძე. ის ამასთანავე, მისმა უწმიდესობამ დანიშნა საქართველოს საპატრიაქოს სამეურნეო-საფინანსო განყოფილების გამგედ. იმჟამად, სამცხე-ჯავახეთის ეპარქიაში მოქმედებდა ერთადერთი ეკლესია წმიდა მარინეს სახელობისა (ახალციხის რაბათში), მესხეთის დანარჩენი ეკლესია-მონასტრები ათეისტური რეჟიმის გამო გაუქმებულნი ღვთისმსახურების გარეშე იყვნენ მიტოვებულნი. უფლის შემწეობით მეუფე ანანიამ 70-წლიანი უქმობის შემდეგ აკურთხა და აამოქმედა საფარის, ვარძიის, ზარზმის, უდეს, ვალეს, ხვილიშის, აბასთუმნისა და სხვა ეკლესიები. მისი უწმიდესობის კურთხევით ამოქმედდა მონასტრებიც.
ეპისკოპოსმა ანანიამ 1990 წელს დააარსა ახალციხის სასულიერო სასწავლებელი სემინარია, რომელიც ამავე დროს იყო საღვთისმეტყველო ინსტიტუტი. მის კურსდამთავრებულებს დიპლომი უფლებას ანიჭებდა ეღვაწათ საშუალო სკოლებში საღვთო სჯულის მასწავლებლად. ილია მეორემ 80-იან წლებში რამდენიმეჯერ მოილოცა სამცხე-ჯავახეთის ეპარქია და გააფართოვა მისი საზღვრები. კერძოდ, ეპარქიის გამგებლობას დაემატა ბორჯომის რაიონიც, სადაც მეუფე ანანიამ აკურთხა ქ. ბორჯომის, ახალდაბის, სადგერის, კიმოთესუბნის და სხვა ეკლესიები, აკურთხა სამცხე-ჯავახეთის ეპარქიის ღვთისმსახურები, მრავალ ეკლესიასა და მონასტერში აღევლინა პირველი წირვა. thumb|მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე [[იერუსალიმი|იერუსალიმში.2005 წელი.]] 1992 წლის 25 დეკემბერს, მეუფე ანანიას მიენიჭა მთავარეპისკოპოსის წოდება და დანიშნულ იქნა მანგლისის ეპარქიის მმართველად, რომელიც იმჟამად მხოლოდ თეთრიწყაროს რაიონს მოიცავდა. მალევე მისმა უწმიდესობამ გააფართოვა ეპარქია და მას დაუმატა წალკის რაიონი. 1995 წლის 17 ივნისს ჩამოყალიბდა მანგლისისა და წალკის ეპარქია, რომლის მმართველადაც დაინიშნა მეუფე ანანია.
მეუფე ანანიას მღვდელმთავრობისას მანგლისისა და წალკის ეპარქიაში 1993 წლიდან ამოქმედდა და აშენდა მრავალი ეკლესია და მონასტერი. მათ შორის ასურეთის, თეთრიწყაროს, ალგეთის, ენაგეთის, წყლულეთის, კოდის, მარაბდის, წინწყაროს, ფარცხისის, ჭივჭავის, ირაგის, ბეშთაშენის, ჯინისის, ბარეთის და სხვა ეკლესიები. ამოქმედდა მონასტრები: გუდარეხი, ბედიანი, ფიტარეთი, ბერთა, სამება (გუნიაკალა) და სხვა. წალკის რაიონში რამდენიმე დიდი მონასტრის ამოქმედებამ, იქამდე გაუქმებული ეკლესიებისა და ახალი სამღვდელო პირების კურთხევამ მყარი საფუძველი შექმნა იმისათვის, რათა აღდგენილიყო XVII-XX საუკუნეებში გაუქმებული, წინა საუკუნეებში ისტორიულად არსებული წალკის ეპარქია. 2001 წლის 15 ნოემბერს მთავარეპიკოსპოსი ანანია აღვლენილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში. მიტროპოლიტმა ანანიამ დაწერა და გამოსცა მრავალი წიგნი, გამოკვლევა და პუბლიცისტური წერილები. მიტროპოლიტმა დალოცა წალკის მოწესეები და სასულიერო პირები, რათა ერთგულად დამორჩილებოდნენ წალკელ ეპისკოპოსს. წმიდა სინოდმა 2013 წელს მეუფე ანანიას სამღვდელმოძღვრო ეპარქიას უწოდა მანგლისისა და თეთრიწყაროს ეპარქია.
თეოლოგიის კათედრის დაარსება
2001 წლის 19 ოქტომბერს, მეუფე ანანიამ შეძლო საქართველოს ერთ-ერთ უდიდეს უმაღლეს სასწავლებელში, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში თეოლოგიის კათედრის დაარსება. ამ მოვლენასთან დაკავშირებით გაიმართა უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს სხდომა, რომელსაც დაესწრო მისი უწმიდესობა, სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ილია II, რომელმაც თავის გამოსვლაში ბრძანა:
ილია მეორის სიტყვით გამოსვლა ტექნიკურ უნივერსიტეტში.2001 წლის 19 ოქტომბერს:
თეოლოგიის კათედრას თეოლოგიის სასწავლო სამეცნიერო ცენტრი ეწოდა, რომელსაც ხელმძღვანელობს მიტროპოლიტი ანანია სრული პროფესორის წოდებით. thumb|მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე აღდგომის დღესასწაულზე 1992-1993 წლებში სამოქალაქო დაპირისპირებისა და აფხაზეთში ქართველთა ეთნიკური წმენდის შემდეგ საზოგადოება ერთგვარად ნიჰილისტურად განეწყო ეროვნულ ფასეულობათა მიმართ, ამ ფონზე მეუფე ანანიას დაევალა ლექციების წაკითხვა თბილისის სასულიერო აკადემიის სტუდენტებისათვის ეროვნულ-საეკლესიო სულისკვეთების ამაღლების მიზნით. 2002 წლის 5 ივნისს სასულიერო აკადემიის დიპლომანტებთან და პროფესორ მასწავლებლებთან შეხვედრისას უწმიდესმა პატრიარქმა ილია II-მ განაცხადა:
უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის ილია II ქადაგებანი თბილისის სასულიერო აკადემიაში, 2007 წელი.
2013 წლის 14 ივნისს ტექნიკურ უნივერსიტეტში თეოლოგიის კათედრის დაარსების მე-12 წლისთავთან დაკავშირებით, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ შეკრებილების წინაშე მადლობა გადაუხადა ცენტრის ხელმძღვანელს მიტროპოლიტ ანანია ჯაფარიძეს, ცენტრის შექმნისა და გაწეული ღვაწლის გამო. მიტროპოლიტი ანანია 40-ზე მეტი შრომის ავტორია.
ბიბლიოგრაფია
მიტროპოლიტ ანანია ჯაფარიძის შრომების სია
ქართულ ენაზე რუსულ ენაზე ინგლისურ ენაზე თურქულ ენაზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:ტყიბულში დაბადებულები კატეგორია:ჯაფარიძეები
ხოსე კალეხონი
ხოსე მარია კალეხონ ბუენო (José María Callejón Bueno; 11 თებერვალი 1987, მოტრილი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ნაპოლის“ ნახევარმცველი/ დაიბადა 1987 წლის 11 თებერვალს, მოტრილში (გრანადა).
ადრეული წლები
კალეხონი, სანამ „რეალ მადრიდ-ც“-ში დაიწყება თამაშს, ესპანეთის 16- წლამდელთა ნაკრებში ასპარეზობდა. „რეალის" მესამე გუნდში 2006-07 წლებში მან 3 თამაში ჩაატარა. ერთი სეზონის შემდეგ კი „რეალ მადრიდ კასტილიაში“ განაგრძო თამაში. ესპანეთის 21- წლამდელთა ნაკრებში სადებიუტო მატჩი 2008 წლის 25 მარტს ჰქონდა, სადაც ყაზახ თანატოლებს გოლი გაუტანა. 2007-08 წლებში, როდესაც „კასტილიას“ ღირსებას იცავდა, ის „სეგუნდა ბ-ს“ საუკეთესო ბომბარდირი გახდა 21 გატანილი გოლით
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანიოლის ფეხბურთელები
ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები
ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები ორგანიზმში — ბიოქიმიური პროცესები, რომლის დროსაც წყალბადის ელექტრონი ან ატომი გადადის ერთი მოლეკულიდან (დასაჟანგიდან) მეორეში (აღსადგენში). ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების კატალიზატორებია ფერმენტები — ოქსიდორედუქტაზები. ზოგი ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციის დროს გამოყოფილი ენერგია მარაგის სახით გროვდება მაკროერგული ნაერთების მოლეკულების ქიმიურ ბმებში. ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციებს ეკუთვნის ტრიკარბონის მჟავების ციკლის რეაქციები, სუნთქვის, ფოტოსინთეზის, დუღილის დროს ელექტრონების გადატანის რეაქციები, ცხიმოვანი მჟავების სინთეზისა და დაჟანგვის რეაქციები და ცოცხალ უჯრედში მიმდინარე სხვა პროცესები.
ელექტრონული თეორიით ჟანგვა-აღდგენის ეწოდება ისეთ რეაქციას, რომლის დროსაც მორეაგირე ნივთიერების მოლეკულაში იცვლება ელემენტის ჟანგვის ხარისხი.
ჟანგვა არის:
შესაბამისად, აღდგენა არის:
ელემენტის ჟანგვის ხარისხის ცვლილება დამოკიდებულია სავალენტო ელექტრონების რაოდენობის ცვლილებაზე. ჟანგვა-აღდგენის რეაქციის პროცესში ერთი ელემენტი გასცემს ელექტრონს, მეორე კი — იძენს მას. ელექტრონის გაცემის შემთხვევაში ატომი იმუხტება დადებითად, შეერთების შემთხვევაში კი უარყოფითად.
რუბინიო
რუბინიო (დ. 4 აგვისტო, 1982) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს ტურინის იუვენტუსში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივორნოს ფეხბურთელები კატეგორია:კორინთიანსის ფეხბურთელები კატეგორია:პალერმოს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო
All the Lost Souls
All the Lost Souls — ამერიკელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ჯეიმზ ბლანტის მეორე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2007 წლის 17 სექტემბერს. რამდენიმე სიმღერა ამ ალბომიდან უკვე შესრულებული იყო 2006 წლის ტურნეში. მსოფლიოში ალბომის სულ 4,5 მილიონი ასლი გაიყიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჯეიმზ ბლანტის ალბომები კატეგორია:2007 წლის ალბომები კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები კატეგორია:Custard Records-ის ალბომები კატეგორია:Warner Music Group-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ტომ როთროკის პროდიუსერობით
აქადური ენა
აქადური ენა — სემიტურ ენათა ჩრდილო-აღმოსავლურ შტოს განეკუთვნება. აქვს ორი დიალექტი - ასურული (ჩვ. წ.-მდე VII საუკუნემდე) და ბაბილონური (პირველი ათასწლეულის ბოლომდე). ამის გამო მას ასურულ-ბაბილონურ ენასაც უწოდებენ. აქადური ცნობილია ჩვ. წ.-მდე XXIV-XXI საუკუნეების ლურსმული დამწერლობის ძეგლებით. ეს ძეგლები სამ პერიოდს მოიცავს: 1. წინასარგონულ; 2. სარგონისა და სარგონიდების; 3. ურის მესამე დინასტიის ხანის.
ლოაისის პროვინცია
ლოაისის პროვინცია (Provincia de Loayza) — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ლურიბაი. მდებარეობს დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბოლივიის ვიცე-პრეზიდენტის, გენერალ ხოსე რამონ ლოიასას პატივსაცემად.
პროვინცია მდებარეობს ტიტიკაკას ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 90 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ასევე 65 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 1976 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა თითქმის 40%-ით გაიზარდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
ტელევიზია
მინი|[[Braun (კომპანია)|Braun HF 1 ტელევიზორი, გერმანია, 1958]] ტელევიზია (τήλε — შორს და video — ვხედავ) — კავშირგაბმულობის საშუალება, მოძრავი შავ-თეთრი ან ფერადი ხმოვანი გამოსახულებების შორ მანძილზე ტრანსლირებისთვის.
სატელევიზიო მაუწყებლობები სათავეს იღებს გვიანი 1920-იანი წლებიდან. ტელევიზია გხდა აქტუალური ყველა სფეროში, თუმცა ძირითადად სანახაობრივი და საინფორმაციო ფუნქცია მიიღო. ბოლო წლებში ინტერნეტის განვითარებასთან აქტუალური გახდა ინტერნეტ ტელევიზია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელევიზია
რაიან გრავენბერხი
რაიან გრავენბერხი (დ. 16 მაისი, 2002) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ამსტერდამის „აიაქსისა“ და ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს ნიდერლანდების 16, 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.
ნოვოიტიკეევო
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 425 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე-ოზერო, რომელიც დაშორებულია 21 კმ-ით.
რაიან გრავენბერხი
ტიტულები
აიაქსი: (4)
ნოვოიტიკეევო
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
რაიან გრავენბერხი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი კატეგორია:დაბადებული 2002 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
სულა კალმახის ერისთავი
სულა კალმახის ერისთავი — XI საუკუნის დიდი ქართველი ფეოდალი, საქართველოს მეფის ბაგრატ IV-ის (1027—1072 წწ.) ერთგული ვასალი და მოხელე, კალმახის (ციხე ტაოში) ერისთავი. სახელის მიხედვით სავარაუდოა, რომ სულა ეკუთვნოდა სამცხის დიდ ფეოდალთა — ბაჰლაუნდების შთამომავლობას — ახალ ჩორჩანელთა ანუ ლაკლაკთა საგვარეუულოს (IX საუკუნეში ბაჰლაუნდების ფეოდალური სახლი დაეუფლა უშვილოდ გადაგებული სამცხის დიდი ფეოდალის გიორგი ჩორჩანელის მამულს და იწოდა ჩორჩანელად. შემდეგ ამ ახალ ჩორჩანელებს გამოეყო ლაკლაკთა საგვარეულო განშტოება. როგორც ახალ ჩორჩანელებში, ისე ლაკლაკებში გავრცელებული იყო სახელი „სულა“).
ლიტერატურა
კატეგორია:ერისთავები
ოსვენციმი
ოსვენციმი ― ქალაქი პოლონეთში. მდებარეობს პოლონეთის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე სოლის ნაპირზე, ვისლასთან შეერთების ადგილას. 1940-1945 წლებში ოსვენციმში მდებარეობდა ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი, რომელიც ამჟამად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია. ოსვენციმში დაიბადა ბეატა შიდლო, პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი 2015-2017 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
არკადია (საბერძნეთი)
არკადია (Αρκαδία) — ნომი საბერძნეთში, პელოპონესის პერიფერიაში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტრიპოლი.
გეოგრაფია
არკადია ჩრდილოეთით ესაზღვრება აქაიას, დასავლეთით ელიდას, სამხრეთით მესინიას და ლაკონიას, აღმოსავლეთით არგოლიდას და სამი მმხრიდან გარშემორტყმულია მთებით, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანია: კილენე (ახლა ზირია) ჩრდილო აღმოსავლეთით, ერიმანტოსი (ახლა ოლონოსი) ჩრდილო-დასავლეთით, ლიკეონი (ახლა დიაფორტი) სამხრეთ-დასავლეთით და არტემიზიონი (ახლა მალევო) აღმოსავლეთით.
მხოლოდ აღმოსავლეთში არის დაბლობები, სადაც ოდესღაც მდებარეობდა ქალაქები: ტეგეია და მანტინეია. მდინარეებს შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ალფეოსი და ლადონი.
ისტორია
პოლოიტიკური თვალსაზრისით არკადია უძველეს დროში დაიშალა დიდი რაოდენობით ცალკეულ ქვეყნებად, რომლებმაც მოკლე ხნით ერთმანეთისგან დამოუკიდებლებმა შექმნეს ძალიან სუსტი კავშირი. ასეთი არასაკმარისი ერთობა გახდა საფუძველიუ იმის, რომ არკადია, მიუხედავად მრავალრიცხოვნობისა და თავისი ხალხის სამხედრო გმირობებისა, არ უთამაშია არც ერთი გავლენიანი როლი საბერძნეთის ისტორიაში. ერთადერთი მცდელობა ერთიანი ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნის ჰქონდათ ძვ. წ. 371 წელს ეპამინონდის ქალაქ მეგალოპოლის (დიდი ქალაქი) დამაარსებლის მეთაურობით. მაგრამ ეს მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა და ახალი დედაქალაქი საომერი შეტაკებების შედეგად ერთი მხრივ არკადიის ანტიცენტრალისტური პარტიის, ხოლო მეორე მხრივ სპარტელების მხრიდან მთლიანად განადგურდა და მას ხუმრობით «დიდი უდაბნო» უწოდეს.
მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული არკადია იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად. მარცხნივ|200 პქ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ნომები
ხენერალ-მაკართური (აღმოსავლეთი სამარი)
ხენერალ-მაკართური (ოფიციალურად ხენერალ-მაკართურის მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa General MacArthur; Bayan ng General MacArthur) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 411 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 30 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ სამარის მუნიციპალიტეტები
თეიმურაზ I მუხრანბატონი
თეიმურაზ ვახტანგის ძე მუხრანბატონი (გ. 1 ივლისი, 1625) — მუხრანბატონების სახლის უფროსი და შიდა ქართლის სადროშოს სარდალი 1580–1625 წლებში. ვახტანგ V-ის მამა, გიორგი სააკაძის სიძე და მისი მომხრე. მონაწილეობდა ტაშისკარისა და მარაბდის ბრძოლებში (დაიღუპა მარაბდის მახლობლად).
ლიტერატურა
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1625 თეიმურაზ I კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
ნიკოლო მიწიშვილი
ნიკოლო მიწიშვილი (ნამდვილი სახელი და გვარი — სირბილაძე ნიკოლოზ იოსების ძე; დ. 8 ნოემბერი, 1896, ჯვარისა, ახლანდელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 13 ივლისი, 1937) — ქართველი პოეტი, „ცისფერყანწელთა“ წევრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ქუთაისის მაზრის სოფელ ჯვარისაში (დღეს — ტყიბულის მუნიციპალიტეტი). 1903 წელს, შვიდი წლის ასაკში, შეიყვანეს ქუთაისის სამოქალაქო სასწავლებელში, რომლის დამატებითი კლასის გავლის შემდეგ სწავლა გააგრძელა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში. დაამთავრა ორწლიანი სამასწავლებლო კურსები. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვანის რაიონის სოფლებში — ტობანიერსა და საჩინოში. თექვსმეტი წლის ჭაბუკმა, 1912 წელს, ჟურნალ „თეატრსა და ცხოვრებაში“ პირველად გამოაქვეყნა ლექსი „მთებში“. შემდეგ პერიოდულად იბეჭდებოდა მისი მინიატურები და სტატიები.
1917 წელს რედაქტორობდა ქუთაისის მუშათა და ჯარისკაცთა გაზეთს „გოლოს სალდატა“. 1918 წელს ნიკოლო მიწიშვილი შეუერთდა ცისფერყანწელთა ორდენს და მისი ერთ-ერთი აქტიური წევრი გახდა. სისტემატურად თანამშრომლობდა სიმბოლისტთა ბეჭვდით ორგანოებთან („მეოცნებე ნიამორები“, „პოეზიის დღე“, „ბახტრიონი“, „ბარიკადი“, „რუბიკონი“). 1921 წელს, ნიკოლოს რედაქტორობით, თბილისში დაარსდა გაზეთი „ფიგარო“. იმავე წელს გამოიცა კრებული „პოეტი გრუზიი“, რომლის შემდგენელი და რედაქტორი მიწიშვილი იყო. 1922 წელს, თბილისში გამოიცა პოეტის პირველი წიგნი „წმინდანიანი“. იმავე წელს ნიკოლო მიწიშვილი საზღვარგარეთ გაემგზავრა. მან რამდენიმე ხანი დაჰყო სტამბოლში, სადაც დაიბეჭდა მისი მეორე წიგნი „შავი ვარსკვლავი“.
სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, ნიკოლო მიწიშვილი აქტიურად მონაწილეობს ლიტერატურულ-საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. იყო სახელმწიფო გამომცემლობის სამხატვრო განყოფილების ხელმძღვანელი, 1926-28 წწ. რედაქტორობდა მწერალთა კავშირის ჟურნალ „ქართულ მწერლობას“, იყო ლიტფონდის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პირველი დირექტორი. ხელმძღვანელობდა სახელგამს.
საგამომცემლო საქმიანობისთვის გუნდში შემოიკრიბა საუკეთესო მხატვრები, მწერლები, სტილისტები, კორექტორები: მხატვარი ლადო გუდიაშვილი, გრაფიკოსი ლადო ქუთათელაძე, კორექტორი ალექსანდრე ლორდელი, ძველი სტამბის მუშა ასოთამწყობი, ალექსანდრე ყაზბეგის მეგობარი ლუარსაბ ხელაძე. მისი ინიციატივით შეიქმნა სახელგამთან არსებული სემინარი სტილისტებისთვის, რედაქტორებისთვის და კორექტორებისთვის, სადაც ლექციებს კითხულობდნენ არნოლდ ჩიქობავა, ვარლამ თოფურია და სხვები. ეს იყო უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯი იმდროინდელი ქართული გამომცემლობების და შეიძლება ითქვას, წიგნიერების განვითარების საქმეში.
უკანასკნელ წლებში რედაქტორობდა „ზარია ვოსტოკას“. ცდილობდა შუამავლის როლი ეთამაშა საბჭოთა ხელისუფლებასა და ქართულ ინტელიგენციას შორის.
1937 წლის 2 ივნისს ნიკოლო მიწიშვილი დააპატიმრეს, 13 ივლისს დახვრიტეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:ცისფერყანწელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვატოპედის მონასტერი
ვატოპედის მონასტერი ან უბრალოდ ვატოპედი (Βατοπέδι ან Βατοπαίδι) — ათონის მთაზე მდებარე იერარქიით მეორე მართლმადიდებლური მამათა მონასტერი, რომელიც გამოირჩევა თავისი სიმდიდრით, სიძველით და ვრცელი ტერიტორიის ფლობით. მდებარეობს ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ესფიგმენისა და პანტოკრატორის მონასტრებს შუა.
რესურსები ინტერნეტში
ვატოპედის მონასტერი
კატეგორია:საბერძნეთის მონასტრები
ესპანეთის ისტორია
ესპანეთის ისტორია — ესპანეთის ისტორია რამდენიმე ათეულ საუკუნეებს მოითვლის. სიტყვა „ესპანეთი“ ფინიკიური წარმოშობისაა „ი-შპანიმ“ და ნიშნავს „ბოცვრების ნაპირს“. რომაელები ამ სიტყვას მრავლობით რიცხვში იყენებდნენ (Hispaniae) და ამ ტერმინში მთელს პირენეის ნახევარკუნძულს გულისხმობდნენ.
ისტორიამდელი ესპანეთი
thumb|200px|ალტამირას გამოქვაბულის ნახატები ესპანეთის ტერიტორიაზე ადამიანს 400 ათ.-100 ათ. წლის წინათ უცხოვრია. ზედა პალეოლითის დროინდელია კანტაბრიაში, ალტამირას გამოქვაბულის კედლებზე შემორჩენილი ნახატები, რომლებიც ერთ-ერთი უძველესია ევროპის ტერიტორიაზე. ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისში დღევანდელი ესპანეთის ტერიტორიაზე უძველესი სახელმწიფო ტარტესოსი შეიქმნა.
ესპანეთი რომაელთა ბატონობამდე
პირინეის ნახევარკუნძულის უძველესი მოსახლეები იბერები არიან. აქ მათი წინაპრები ე.წ. პროტოიბერები ნეოლითის პერიოდში გამოჩნდნენ, დასახლდნენ ნახევარ კუნძულის სხვადასხვა რაიონებში და კონტაქტში შევიდნენ იქ მცხოვრებ სხვა ხალხთან, რომლებიც ჯერ კიდევ ზედა პალეოლითის დროიდან მოდიან. გაურკვეველია სახელწოდება „იბერი“ ეკუთვნის მთელ რასას, ხალხს თუ ტომობრივ დაჯგუფებასთანაა დაკავშირებული, რომლებიც მდ. ებროს (იბერუსი) სანაპიროებთან სახლობდა.
ძვ,წ I ათასწლეულში ესპანეთში შემოდის კელტური ტომები. პირველად კელტები ნახსენები არიან ძველ ბევრძენ მოგზაურ პითეასთან. ესპანეთში პირინეის მთებიდან შემოჭრილ ამ ხალხს ზოგან იბერთა მედგარი წინააღმდეგობა შეხვდათ. გადაადგილებების და შეტაკებების შედეგად ესპანეთის მოსახლეობის შემადგენლობა და განთავსება ძლიერ შეიცვალა. კელტებმა დაიკავეს ჩრდილოეთი და ცენტრალური ნაწილი, გავრცელდნენ დასავლეთით და დაიძრნენ სამხ-აღმოსავლეთისაკენ, პირინეის ნახევარ კუნძულმა მიიღო „კელტური სახე“. ცოტა ხანში ხდება იბერების „აღორძინება“ მათ გამოდევნეს კელტები აღმოსავლეთიდან. ძვ.წ V-IV ს.ს იბერებმა შეაღწიეს მესეტაზე (ცენტრალური ნაწილი) და აქ კელტებთან შერევის შედეგად გაჩნდა კელტიბერული ელემენტი. მთელ ნახევარკუნძულზე გადიოდა საზღვარი იბერიულ (არაინდოევროპულ) და კელტურ (ინდოევროპულ) ზონებს შორის. არაინდოევროპულ ზონაში გამოიყოფოდა სამი ძირითადი მასივი: სამხრეთ ესპანეთი დაკავებული იყო ხალხით, რომლებიც იყვნენ ტარტესიების შთამომავლები და მათი მონათესავეები (ტურდეტანები, ტურდულები) ამ დროისათვის იბერიზებული, მათი კულტურა ტარტესიულის პირდაპირი გაგრძელება იყო. აღმოსავლეთ ესპანეთი დაკავებული იყო საკუთრივ იბერების მიერ და არაინდოევროპული ზონის უკიდურესი ჩრ-აღმოსავლეთი დაკავებული იყო ახლანდელი ბასკების წინაპრების მიერ (ვასკონები და მათ დასავლეთით მცხოვრები ვარდულები და კარისტიები).
ინდოევროპული ზონაც არ იყო ერთგვაროვანი. კელტებს ეკავათ ჩღ-დასავლეთი და ჩრდილოეთი (გალაიკები, ასტურები, კანტაბრები) და ნაწილობრივ სამხ-დასავლეთი. ესპანეთის დასავლეთ ნაწილი დასახლებული იყო ლუზიტანების მიერ, რომლებიც აქ იყვნენ ან იბერიზებული კელტები ან კელტიზირებული შთამომავლები პალეოლითური მოსახლეობისა. მესეტის დასავლეთ ნაწილი დასახლებული იყო ვეტონების მიერ, რომლებიც სავარაუდოდ იყვნენ ნარჩენი ინდოევროპული ტომების პირველი ტალღისა, რომელიც წინ უსწრებდა კელტურს.
ყველა ხალხი,ტომი ცხოვრობდა ერთმანეთის დამოუკიდებლად, ისინი ერთმანეთისგან იზოლირებულნი იყვნენ. ურთიერთკავშირი მეზობელ ტომებს შორის ყალიბდებოდა ვაჭრობის ან ომის დროს, ომის დროს ისინი კავშირებს ქმნიდნენ. მაგალითისთვის: ლუზიტანები 30 ტომისგან შემდგარი კავშირია. კულტურული თვალსაზრისითაც ტომები მკვეთრად განსხვავდებოდნენ.
ტურდეტანების და ტურდულების (ანდალუსიაში) სოფლის მეურნეობა, ხელოსნობა და ვაჭრობა მაღალ დონეზე იდგა (დამწერლობაც ჰქონდათ). სხვა ხალხი კი მაგალითსად; გალიაკები, ასტურები, კანტაბრები იმყოფებოდნენ ნახევრად ველურ მდგომარეობაში. ლუზიტანები მუდმივად აწარმოებდნენ ომებს მეზობელ ტომებთან. მსგავსი ჩვეულება იყო კელტიბერებთანც, ეს იმით იყო გამოწვეული, რომ ორივე „სამხედრო დემოკრატიის“ სტადიაზე იყვნენ. საერთოდ ნახევარ კულძულის ცენტრალური ნაწილში მოსახლეობა შედარებით ჩამორჩენილი იყო, მაშინ როცა სანაპიროებზე მაღალ კულტურას ქმნიდნენ.
ფინიკიური და ბერძნული კოლონიზაცია
ძვ.წ 879/8 წელს იწყება ფინიკიური კოლონიზაციის მეორე ეტაპი. მათ მთელი ყურადღება დას. ხმელთაშუაზღვაზე გადაიტანეს. ჩრ. აფრიკაში დააარსეს კოლონია კართაგენი 814 წელს, დაფუძდნენ აფრიკის სხვა ადგილებშიც, სიცილიაში სარდინიაში, ახალი დასახლებები გაჩნდა ესპანეთშიც. მათი უმნიშვნელოვანესი კოლონიები იყო: ერიტია, მელკარტეა (ალხესირასი), მალაკა (მალაგა), აბდერა (ადრა), ჰისპალისი (სევილია), ებუსა (იბისა) და ა.შ. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ფინიკიელთა ყველა კოლონია გადესის ირგვლივ ერთიანდება, მთელ ნახევარ კუნძულს ისინი უწოდებენ სპანს ან სპანიას. ტიროსის მიერ დაარსებული კოლონიები გადესის გარდა, როგორც ჩანს არ იყვნენ სრულად დამოუკიდებელნი. უცნობია კონტროლის ფორმები, შესახლოა კოლონიები გადასახადს იხდიდნენ. ფინიკიელებს ძირითადად ლითონის საბადოები და ვაჭრობა აინტერესებდათ. კოლონისტებს და ადგილობრივებს შორის არაერთგვაროვანი დამოკიდებულება იყო. ზოგთან სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდათ, ხანაც ომობდნენ მაგალითად: ტარტესელები, კოლონისტებს მათი ლითონის საბადოები უნდოდათ, ხოლო ტარტესს არ სურდა ამის დაშვება. თანაც გზის გახსნა უნდოდა აფრიკის ოქროსკენ ამაში კი ფინიკიელი კოლონისტები ხელს უშლიდნენ. ფინიკიამ დამოუკიდებლობის დაკარგვასთან ერთად პოლიტიკური და სავაჭრო გავლენაც დაკარგა ხმელთაშუაზღვაზე. თუმცა, მისი ადგილი მალევე კართაგენმა დაიკავა. ძვ, წ VI ს-ში სისხლისმღვრელი ბრძოლების დროს ტარტესელებს და კადისელ ფინიკიელებს შორის ამ უკანასკნელმა დახმარება სწორედ კართაგენს თხოვა და მათაც არ დააყოვნეს.
ფინიკიელების მთავარი კონკურენტები ბერძნები იყვნენ. ბერძნების პირველი კონტაქტი ესპანეთთან 630 წლით თარიღდება, როცა როგორც ჰეროდოტე ყვება ქარის მიერ გატაცებული სამოსელთა გემი მიადგა ტარტესის ნაპირს და იქიდან სიმდიდრით დატვირთული ჩამოვიდა. სხვაგან ჰეროდოტე ფოკეელებს ასახელებს პირველებს ელინთა შორის, რომელთაც აღმოაჩინეს ადრია, ტირენი, იბერია, ტარტესი, რაც მის ადრინდელ მოთხრობას სამოსელებზე ეწინააღმდეგება. ტარტესის მეფემ არგანტონიამ მეგობრულად მიიღო ფოკეელები და მათ დასახლებაც შესთავაზა მაგრამ ეს დაზვერვითი მოგზაურობა იყო და ამიტომ უარი განაცხადეს. ძვ,წ 600 წელს დაარსეს მასალია (დღევანდელი მარსელი/საფრანგეთი) და აქედან დაიწყო მათი ექსპანსიის გავრცელება დასავლეთით. ისინი ორი მიმართულებით ახორციელებდნე კოლონიზაციას: ტარტესისა და ესპანეთის ჩრდილო აღმოსავლეთით, ტარტესის აღმოსავლეთით აარსებენ არტემისიას, მის ჩრრდილოეთით ჰემეროსკოპიონს, რომელსაც მოგვიანებით რომაელებმა დიანია (დენია) უწოდეს. ეს დასახლებები განიხილებოდა, როგორც სადგური ტარტესისკენ მიმავალ გზაზე. ტარტესიდის ტერიტორიაზე აარსებენ ქალაქ მაინაკეს. ჩრდილო აღმოსავლეთით განსაკუთრებული ადგილი ძვ.წ 575 წელს დაარსებულ ემპორიონს ეკავა.
ბერძნები ესპანეთს უწოდებდნენ ჰესპერიას ან იბერიას, ბერძენმა კოლონისტებმა დიდი გავლენა მოახდინეს ესპანეთში მცხოვრებ ხალხზე. პირველი მონეტები ესპანეთში ბერძნული ტიპის იყო.
კართაგენის ბატონობა
ესპანეთის ფინიკიური კოლონიების დამორჩილების შემდეგაც, კართაგენი აქტიურად იბრძოდა ბერძნების წინააღმედგ, თუმცა საბოლოოდ ბერძნების განდევნა ვერ შეძლეს. ხმელთაშუაზღვაზე ბატონობის გამო კართაგენი რომს დაუპირისპირდა, ომმა სიცილიაში იფეთქა, სადაც კართაგენი დამარცხდა და იქაურობა რომის გახდა - ეს იყო პირველი პუნიკური ომი ძვ.წ 242 წელს დამთავრდა. კართაგენის მხარეს ესპანური ტომებიც იყვნენ. კართაგენის სარდალმა ჰამილკარ ბარკამ დანაკარგების კომპენსირება ახალი დაპყრობებით სცადა. ძვ,წ 236 წელს ესპანეთში გადადის და ზოგ ტომთან ხელშეკრულებასაც კი დებს, მაგრამ ტურდეტანების (სარდალი ისტოლატი) მხრიდან მტკიცე წინააღმდეგობას წააწყდა, მათ მხარეს ლუზიტანები (სარდალი ინდორტომი) იყვნენ. ჰამილკარმა მათი ჯარები კი დაამარცხა მაგრამ ომი ამით არ დამთავრებულა. არსებობს ლეგენდა, რომ ერთმა იბერიელმა ბელადმა ორისონმა შესთავაზა ჰამილკარს თავისი სამსახური, მაგრამ უღალატა. ესპნაელებმა ფორნეებში შეაბეს ხარები, რომლებსაც რქებზე (სხვა ცნობით ფორნეებს) ფისი წაუსვეს და ცეცხლი წაუკიდეს. ხარები კართაგენელბის ქარს დაეტაკნენ, ხოლო ამით ისარგებლა ორისონმა და ბრძოლა დაიწყო ჰამილკარის წინააღმდეგ, რომელიც შესაძლოა ამ ბრძოლაში გარდაცვლილიყო.
მთავარსარდალი გახდა ჰამილკარის სიძე - ჰასდრუბალი. მის დროს მშვიდობა იყო დამყარებული, იგი ყველანაირად ცდილობდა ადგილობრივების დაშოშმინებას. მან საფუძველი ჩაუყარა ბარკიდების იმპერიას, რომლის დედაქალაქი იყო ახალი კართაგენი ანუ კარტახენა. იგი 16 წელი მართავდა ესპანეთს, შემდეგ მოკლეს. მისი ადგილი ჰამილკარის შვილმა ჰანიბალმა დაიკავა. რომაელები ცდილობდნენ „დაეცვათ“ ბერძნული კოლონიები, რომლებიც კართაგენთან ომობდნენ. მათთან რომაელებმა ხელშეკრულებებიც დადეს მაგ.: ემპორიონთან/ ქ.საგუნტთან (სამოკავშირეო ხელშეკრულებები). ჯერ კიდევ ძვ.წ 348 წელს რომაელებმა და კართაგენელებმა ესპანეთი „გაინაწილეს“. ჰასდრუბალის დროს ძვ.წ 226 წელს ახალი ხელშეკრულება გაფორმდა, სადაც კართაგენელებს მდ. ებრო არ უნდა გადაელახათ, კართაგენელები პატივისცემით უნდა მოპყრობოდნენ ბერძნულ კოლონიებს, რომლებსაც რომი მფარველობდა, რომის მოკავშირეები იყვნენ (უცნობია ამ სიაში იყო თუ არა ქ. საგუნტი) ქ. საგუნტში მოხდა არეულობა სადაც რომი ჩაერია, ჰანიბალს ამან უბიძგა ქ. საგუნტის წინააღმდეგ სალაშქროდ, რომაელებმა ჰანიბალის საგუნტზე თავდასხმა (ძვ.წ 219 წ.) ჩათვალეს ხელშეკრულების დარღვევად და ჰანიბალს ელჩები მიუვლინეს. ჰანიბალმა მაინც შტურმით აიღო ქალაქი და მალე კართაგენმა რომს ომი გამოუცხადა (ძვ.წ 218 წელს ).
ჰანიბალმა გადაწყვიტა იტალიაში გადასვლა და საკუთარ ტერიტორიაზე რომაელების დამარცხება - ესპანეთში რომაელი სარდლები ძმები სციპიონები იბრძოდნენ, ჰანიბალის ძმის ჰასდრუბალის წინააღმდეგ. რომაელების წარმატებას განაპირობებდა ის, რომ მათ მხარეს ესპანელები იყვნენ. მდგომარეობა შეიცვალა ძვ,წ 211 წელს ჰასდრუბალმა შეძლო კელტიბერების მიმხრობა და რომაელები საშინლად დაამარცხა.
ჰანიბალი განაგრძობდა წარმატებულ შეტევებს იტალიაში, რომი კი ცდილობდა დანაკარგის ანაზღაურებას, ესპანეთში ომის წარმოება დაევალა პუბლიუს კორნელიუს სციპიონს. სციპიონმა ხელთ იგდო კარტახენა „მოისყიდა“ ესპანელები. მის მხარეს გადავიდნენ ილერგეტების ბელადი ინდიბილი და მისი ძმა მანდონია.
რომაელებმა საბოლოოდ განდევნეს ესპანეთიდან კართაგენელები ძვ.წ 206 წელს. ამით დასრულდა მათი ბატონობის ოთხი საუკუნე. საბოლოოდ ომი კი კართაგენის განადგურებით დასრულდა ძვ.წ 146 წელს.
ბარბაროსების მმართველობა
thumb|225px|left|ვესტგუთების სამეფო [[500 წელს]] 409 წელს პირენეის ნახევარკუნძულს ბარბაროსთა ტომები ვესტგუთები, ვანდალები, ალანები და სვებები მიაწყდნენ. ვესტგუთებმა  ვანდალები და ალანები განდევნეს ესპანეთის სამხრეთში, ხოლო 429 წელს აიძულეს ისინი ჩრდილოეთ აფრიკაში გადასულიყვნენ, თვითონ კი დააარსეს საკუთარი სამეფო დედაქალაქით ბარსელონაში. სვებები კი დამკვიდრდნენ ჩრდილოეთ-დასავლეთ გალისიაში და დააარსეს სვებების სახელმწიფო. V საუკუნის ბოლოსათვის პირენეის ნახევარკუნძულის უმეტესი ნაწილი რომაელ დიდებულებს ემორჩილებოდა და ფორმალურად რომის იმპერიას ექვემდებარებოდა.
V საუკუნის მეორე ნახევარში ვესტგუთების მეფე ევრიხმა (446-484) თითქმის მთელი პირენეის ნახევარკუნძული დაიპყრო (გარდა ჩრდილოეთ-დასავლეთისა და ჩრდილოეთი ტერიტორიისა სადაც სვებები და ბასკები ცხოვრობდნენ). გალიის დიდი ნაწილის დაკარგვის შემდეგ (VI საუკუნის დასაწყისი) ვესტგუთებმა თავისი სამეფოს დედაქალაქი ქ. ტოლედოში გადაიტანეს (VI საუკუნის შუა წლები). ვესტგუთები პირენეის ნახევარკუნძულის მოსახლეობის მხოლოდ 4 %-ს შეადგენდნენ. 585 წელს მათ სვებების სამეფო შეიერთეს, ხოლო VII საუკუნის დასაწყისში ბიზანტიელებს ესპანეთის სამხრეთი ნაწილი წაართვეს (ბიზანტია აქ 554 წლიდან ბატონობდა).
მსხვილ ფეოდალთა სეპარატიზმმა და შინაომებმა დაასუსტა ვესტგუტების სახელმწიფოს სამხედრო ძლიერება, რამაც არაბებს გაუადვილა პირენეის ნახევარკუნძულის დაპყრობა.
არაბთა ბატონობა
thumb|300px|კორდოვის სახალიფო 1000 წელს (აღნიშნულია მწვანე ფერით) 710 წელს ვესტგუთების ერთ-ერთმა სეპარატისტულმა დაჯგუფებამ და ტოლედოს არქიეპისკოპოსმა დახმარება სთხოვა ჩრდილოეთ აფრიკაში მცხოვრებ არაბებსა და ბერბერებს, რომლებსაც შემდეგ მავრებს უწოდებდნენ. მავრიტანიული კორპუსის ხელმძღვანელი ტარიკ იბნ ზიადი 711 წელს გადავიდა ესპანეთში, ხერეს-დე-ლა-ფრონტერასთან დაამარცხა ვესტგუთების მეფე როდერიხი, ტყვედ ჩაიგდო იგი და სიკვდილით დასაჯა, მისი სახელმწიფო კი მთლიანად დაიმორჩილა (718). ესპანეთის ის ადგილი რომეზედაც ტარიკ იბნ ზიადმა ფეხი პირველად დადგა დღესაც მის სახელს ატარებს: გიბრალტარი (جبرلتار "ჯაბალ ტარიკ") ნიშნავს "ტარიკის კლდეს".
VIII საუკუნის მეორე მეოთხედში მავრების მიერ დაპყრობილი ტერიტორია მთლიანად ომაიანების სახალიფოს შემადგენლობაში გადავიდა. 756 წელს ომაიანებმს დამოუკიდებელი კორდოვის საამირო, ხოლო უფრო მოგვიანებით კი 929 წელს კორდოვის სახალიფო დააარსეს. არაბებმა მიისაკუთრეს ყველაზე ნაყოფიერი მიწები ქვეყნის სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილებში ბერბერები დაასახლეს. არაბთა სახელმწიფომ უდიდეს ძლიერებას მიაღწია აბდ ალ-რაჰმან III-ის მმართველობის (912-961) დროს. ფეოდალურ ურთიერთობათა შემდგომი განვითარება არაბთა წინააღმდეგ ბრძოლის ვითრებაში ხდებოდა.
რეკონკისტა
არაბების მიერ დამარცხებული ვესტგუთები სამხრეთი და ცენტრალური ესპანეთიდან მთაგორიან ასტურიაში გაიხიზნენ, სადაც დააარსეს საკუთარი სახელმწიფო და მეფედ აირჩიეს პელაიო. 718 წელს მათ წინააღმდეგ გაილაშქრეს არაბებმა, მაგრამ კოვადონგის რაიონში ისინი მწარედ დამარცხდნენ. 718 წელს არაბების დამარცხებით დაიწყო რეკონკისტა. ამის შემდეგ ნელ-ნელა მაგრამ მაინც დაიწყო ასტურიის სამეფოს გაფართოება.
VIII საუკუნის შუა წლებში ასტურიის ტერიტორიას აფართოებს პელაიოს სიძე ალფონსო I. მან არაბებს ხელიდან გამოსტაცა და დაიკავა მეზობელი გალისია.
VIII-IX საუკუნეების მიჯნაზე ფრანკთა მეფის კარლოს დიდის მმართველობის დროს არაბთა ბატონობისაგან გათავისუფლდა "ესპანური მარკა" (სასაზღვრო ტერიტორია ფრანკებსა და არაბებს შორის), რომელიც ერთხანს საფრანგეთს ემორჩილებოდა შემდეგ კი დამოუკიდებლობა მოიპოვა.
924 წელს ლეონი და გალისია ასტურიის მეფე ალფონსო III დიდმა (866-910 წწ.) შეუერთა ასტურიას და შექმნა ლეონის სამეფო (924-1230 წწ.; 1137 წელს გამოეყო კასტილიის სამეფო, თუმცა 1230 წელს ლეონი და კასტილია საბოლოოდ გაერთიანდნენ).
ტოლედოს დაცემით შეშფოთებული არაბები მფარველობას ეძიებდნენ კასტილიის მეფე ალფონსო VI-სთან (1072-1109 წწ.). ისინი ითხოვდნენ ზავს, ხარკის პირობით, ოღონდ შეენარჩუნებინათ საამიროს დამოუკიდებლობა, არაბებმა კიდეც მიაღწიეს საწადელს დიპლომატიური გზებით, მაგრამ ხვდებოდნენ რომ მათი მდგომარეობა მყარი არ იყო და დაიწყეს საიმედო პარტნიორის ძებნა. ასეთი მათთვის გახდა ალმორავიდების სახელმწიფო ჩრდილოეთ აფრიკაში. 1086 წელს ისინი სევილიის, ბადახოსისა და გრანადის ამირების მოწვევით ესპანეთში შეიჭრნენ. სალაკასთან ბრძოლაში (ბადახოსის მახლობლად) მათ დაამარცხეს ესპანელები და მთელი ანდალუსია დაიპყრეს, რამაც გამოიწვია რეკონკისტის შენელება.
ნოსაკა სანძო
ნოსაკა სანძო (დ. 30 მარტი, 1892, ჰაგი — გ. 14 ნოემბერი, 1993) — იაპონიისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. 1922-იდან იაპონიის კომპარტიის (იკპ) წევრი. 1930-იდან იკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1935-იდან კომინტერნის აღმასრულებელი კომიტეტის (კიაკ) წევრი და კიაკის პრეზიდიუმის წევრი. 1955–1958 იკპ ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი 1946–1970 იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის (1955-მდე პოლიტბიურო) წევრი. 1964–1970 იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის მუდმივი ბიუროს წევრი. 1958-იდან 1982-მდე იკპ ცკ-ის თავმჯდომარე. 1982-იდან არის იკპ ცკ-ის საპატიო თავმჯდომარე.
ესპანეთის ისტორია
რეკონკისტა
ამ პერიოდში გამოჩნდა ესპანეთის ეროვნული გმირი, კასტილიელი რაინდი სიდი, რომელმაც არაერთხელ ილაშქრა მავრების წინააღმდეგ და 1094 წელს დაამარცხა ისინი, რამაც საშუალება მისცა გაეთავისუფლებინათ ვალენსია.
ნოსაკა სანძო
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
ესპანეთის ისტორია
რეკონკისტა
რეკონკისტას შემდეგი წარმატება უკავშირდება XII საუკუნის დასასრულსა და XIII საუკუნის დასაწყისს. ყველაზე დამაჯერებელი და სტრატეგიული გამარჯვება იყო 1212 წელს ლეონის, კასტილიის, არაგონისა და ნავარის გაერთიანებული ძალებით ალმოჰადების დამარცხება ლას-ნავას-დე-ტოლდოსთან. ამ გამარჯვებამ უზრუნველყო რეკონკისტის წარმატება.
1236 წელს კასტილიის მეფე ფერდინანდ III-მ შეიყვანა თავისი ჯარები კორდოვაში, ხოლო 12 წლის შემდეგ - სევილიაში. პორტუგალიის სახელმწიფო გაფართოვდა თითქმის იმ ფარგლებში, რომელიც დღეს უკავია, ხოლო არაგონის მეფემ დაიპყრო ვალენსია (1238 წ.), ალიკანტე და ბალეარის კუნძულები.
XIII საუკუნისათვის ნახევარკუნძულზე დარჩა მხოლოდ გრანადის საემირო, რომელიც იძულებული იყო გადაეხადა ხარკი ესპანელებისათვის.
1469 წელს მოხდა ესპანეთის ისტორიისათვის მნიშვნელოვანი მოვლენა. იქორწინეს არაგონის მეფემ ფერდინანდ II-მ და კასტილიის დედოფალმა ისაბელ კასტილიელმა, რაც გახდა ესპანეთის პოლიტიკური გაერთიანების დასაწყისი, რომელიც თითქმის დასრულდა XV საუკუნის ბოლომდე (მხოლოდ ნავარა შემოუერთდა 1512 წელს).
1478 წელს ფერდინანდ არაგონელმა და ისაბელა კასტილიელმა განამტკიცეს ინკვიზიცია, დაიწყო ებრაელების, მუსულმანებისა და პროტესტანტების დევნა. რამდენიმე ათასმა კაცმა დაამთავრა სიცოცხლე კოცონზე. ბევრი ებრაელი ინვიზიციის მამამთავრის ტომასო ტორკვემადას შიშით გაიქცა ესპანეთიდან.
1492 წელს აიღეს მაჰმადიანთა უკანასკნელი დასაყრდენი გრანადა, რომლითაც დასრულდა რეკონკისტა. ამავე წელს ქრისტეფორე კოლუმბმა აღმოაჩინა ამერიკა და დააარსა ესპანეთის კოლონიები.
ესპანეთის ოქროს ხანა
XVI საუკუნეში ესპანეთმა მნიშვნელოვნად გააფართოვა თავისი სამფლობელოები ევროპაში. 1504 წელს ხელთ იგდო ნეაპოლის სამეფო და სიცილია, 1512 წელს - ზემო ნავარა. ფერდინანდ II არაგონელისა და ისაბელ კასტილიელის პირადი უნიის ნიადაგზე გაერთიანებული და გაძლიერებული ესპანეთი 1516 წელს ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ მათ შვილიშვილს კარლ V-ს ერგო. 1519 წელს საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის მაქსიმილიან I გარდაცვალების შემდეგ კარლ V-ს, როგორც მაქსიმილიანეს შვილიშვილს გადაეცა გერმანიის იმპერია და ნიდერლანდები. 1559 წელს იტალიასთან 50-წლიანი ომის (იტალიური ომები 1494-1559) შემდეგ გაბატონდა ჩრდილოეთ და შუა იტალიაში. ამგვარად მის ხელში აღმოჩნდა ესპანეთის,  იტალიის, ნიდერლანდების, გერმანიისა და ამერიკის ტერიტორიები. როგორც თანამედროვენი ამბობდნენ მის იმპერიაში "მზე არასოდეს არ ჩადიოდა".
XVI საუკუნე
მინი|ესპანეთისა და პორტუგალიის იმპერიები (1580–1640) წლებში, ეგრეთ წოდებული - [[იბერიის უნია]] XVI საუკუნის შუა წლებიდან იწყება ესპანეთის ეკონომიკური დაცემა. იგი აშკარა ხდება ფილიპე II-ს მმართველობის დროს. მან კარლ V-ის იმპერიის გაყოფისას 1556 წელს მემკვიდრეობით მიიღო ესპანეთი, იტალია, ამერიკული სამფლობელოები, ნიდერლანდები, ფრანშ-კონტე და რამდენიმე დასაყრდენი პუნქტი აფრიკაში. 1581 წელს პორტუგალიაც შემოიერთა (დამოუკიდებლობა დაიბრუნა 1640 წელს), მიუხედავად ამ ყველაფრისა ესპანეთის იმპერია ნელ-ნელა ეცემოდა, რაზეც დიდი გავლენა მოახდინა XVI საუკუნის ფასების რევოლუციამ. ქვეყნის დასუსტებას ხელს ინკვიზაციაც უწყობდა.
XVI საუკუნის II ნახევარში ესპანეთის საგარეო პოლიტიკამ მარცხი განიცადა: ინგლისთან ომში დაიღუპა "უძლეველი არმადა" (1558). 1566 წელს დაიწყო ნიდერლანდების რევოლუცია, რომლის შედეგადაც ჩრდილოეთი ნიდერლანდები საბოლოოდ გამოეყო ესპანეთს. ხანგრძლივმა ომებმა ხაზინა გააღატაკა. დიდი თანხა იხარჯებოდა ბიუროკრატიულ აპარატზე. ესპანეთის მეფეები გენუელ და გერმანელ ბანკირთ მევალეები გახდნენ. ფილიპე II-მ ორჯერ გამოაცხადა ბანკროტობა. XVI-XVII საუკუნეებში ინგლისთან ომებში ესპანეთმა საზღვაო უპირატესობაც დაკარგა.
XVII საუკუნე
მინი|ევროპის რუკა 1648 წელს ვესტფალიის ზავის შემდეგ ოცდაათწლიანი ომისა (1618-1648) და საფრანგეთ-ინგლისთან შემდგომი ომების შედეგად, ვესტფალიის (1648), პირენეს (1659), აახენის (1668) და ნიმვეგენის (1678) საზავო ხელშეკრულებებით ესპანეთი იძულებული იყო ეცნო ჰოლანდიის დამოუკიდებლობა, შერიგებოდა მნიშვნელოვანი ტერიტორიების დაკარგვას. 1668 წელს სცნო პორტუგალიის დამოუკიდებლობა. 1640-1652 წწ. გრძელდებოდა აჯანყება კატალონიაში. 1646-1648 წწ. ესპანეთის ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყებები მიმდინარეობდა იტალიაში.
XIX საუკუნე
1808-1813 წწ. ესპანეთს ბონაპარტების დინასტიის ერთადერთი წარმომადგენელი ჟოზეფ ბონაპარტი მართავდა. 1812 წელს ხელი მოაწერეს ესპანეთის პირველ კონსტიტუციას, ქვეყანა გათავისუფლდა ნაპოლეონის ჯარებისაგან, მაგრამ ამავდროულად კარგავდნენ კოლონიებს სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. 1810-1826 წწ. ლათინურ ამერიკაში ესპანური კოლონიების უმეტესობამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 1890-იან წლებში კი დარჩენილი კოლონიების უმეტესობა ესპანეთ-ამერიკის ომის შედეგად აშშ-ს და გერმანიის ხელში გადავიდა. კუბამ ფორმალურად მიიღო დამოუკიდებლობა.