cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აგონია
აგონია (ἀγωνία) — სულთმობრძაობა, სიკვდილისწინა მდგომარეობა. ორგანიზმის რეაქციული და შეგუებითი ფუნქციების უკანასკნელი გამოვლენა. აგონიის ნიშნებია: გონების დაკარგვა, გრძნობის ორგანოთა მოქმედების შეწყვეტა, გაძნელებული სუნთქვა, ხროტინი, კრუნჩხვა, თვალის რქოვანას შემღვრევა, გულის მუშაობის მკვეთრი დარღვევა და სხვა. აგონია შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე წუთს ან საათს. გარეგნულად მისი დასასრულია უკანასკნელი ამოსუნთქვა (კლინიკური სიკვდილი), თუმცა გული ამის შემდეგ ერთხანს კიდევ იკუმშება. ბიოლოგიური სიკვდილი გულის უკანასკნელ შეკუმშვას მოსდევს. აგონია არ არის შეუქცევადი მდგომარეობა, ზოგჯერ ე. წ. მწვავე სიკვდილის შემთხვევაში, რაც გამოწვეულია დიდძალი სისხლის დაკარგვით, შოკით ან ასფიქსიით, დროულმა მიღებულმა ზომებმა შეიძლება გადარჩნინოს ავადმყოფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტერმინალური მდგომარეობები კატეგორია:სიკვდილი
მარმელადი
ლიტერატურა
კატეგორია:საკონდიტრო პროდუქტები
ურჩხულები და კრიტიკოსები და სხვა ესეები
„ურჩხულები და კრიტიკოსები და სხვა ესეები“ (The Monsters and the Critics, and Other Essays) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ესეების და ლექციების კრებული. გამოიცა 1983 წელს, კრისტოფერ ტოლკინის რედაქტირებით.
შეტანილია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ესეები კატეგორია:1983 წლის წიგნები
ჰერმესკაილი
ჰერმესკაილი (გერმ. Hermeskeil) — ქალაქი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რაინლანდ-პფალცის მხარეში.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ბეოვულფი: ურჩხულები და კრიტიკოსები
„ბეოვულფი: ურჩხულები და კრიტიკოსები“ (Beowulf: The Monsters and the Critics) — ჯ. რ. რ. ტოლკინის ლექცია, რომელიც შემოკლებული, წიგნის სახით გამოიცა. ორიგინალური და უფრო ვრცელი ვერსია გამოქვეყნდა გამოცემაში „ბეოვულფი და კრიტიკოსები“.
თავად პროექტი სერ იზრაელ გოლანშის მემორიალური ლექცია იყო, რომელიც ტოლკინმა 1936 წლის 25 ნოემბერს ბრიტანულ აკადემიაში, მოგვიანებით კი, 2 კვირის თავზე, მანჩესტერის შუა საუკუნოვანი საზოგადოების წინაშე წარადგინა.
გამოცემები
1937 წლის გამოვიდა ლექციის პირველი ვერსია. გამოსცა ჰამფრი მილფორდმა, ბრიტანული აკადემიისთვის. დაიბეჭდა 500 ასლი. ასევე დაიბეჭდა გამოცემაში „Proceedings of the British Academy“ (1937, ტომი 22).
1969 წელს გამოვიდა ბუკლეტი, რომლის გამომცემელი უცნობია.
„ურჩხულები და კრიტიკოსები და სხვა ესეები“ საბოლოოდ გამოიცა კრისტოფერ ტოლკინის რედაქტირებით, 1983 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ესეები
ჩემი მფარველი ანგელოზი
ჩემი მფარველი ანგელოზი (My Sister's Keeper) — რეჟისორ ნიკ კასავეტესის 2009 წლის ფილმი. ფილმი ლეიკემიით დაავადებული გოგონას დონორ დას ეხება. ის ხელოვნურად ჩასახეს მხოლოდ იმისათვის, რომ შეუნარჩუნოს დას სიცოცხლე.
იდარ-ობერშტაინი
იდარ-ობერშტაინი შედის ბირკენფელდის რაიონში. მოსახლეობა შეადგენს 30 379 კაცს (2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემების მიხედვით). უჭირავს 91,56 კმ² ფართობი. ოფიციალური კოდი — 07 1 34 045.
ჩემი მფარველი ანგელოზი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2009 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ნიკ კასავეტესის ფილმები
იდარ-ობერშტაინი
იდარ-ობერშტაინში დაიბადა ცნობილი ამერიკელი კინო-მსახიობი, ჰოლივუდის ვარსკვლავი ბრიუს უილისი
ქალაქი დაყოფილია 13 რაიონად, ან უბნად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
საბინოპოლისი
საბინოპოლისი (Sabinópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუანიაინსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 704 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.07 კმ²-ზე. ფართობი 919 811 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნობელის პრემია ფიზიკაში
ნობელის პრემია ფიზიკაში — ყოველწლიური ჯილდო, რომელსაც გასცემს შვედეთის სამეფოს მეცნიერებათა აკადემია, მათთვის, ვინც ფიზიკის სფეროში ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა კაცობრიობისთვის. ეს არის იმ ხუთი ნობელის პრემიიდან, რომელიც ალფრედ ნობელის ანდერძით შეიქმნა 1895 წელს და დაჯილდოვდა 1901 წლიდან. დანარჩენებია: ნობელის პრემია ქიმიაში, ნობელის პრემია ლიტერატურაში, ნობელის მშვიდობის პრემია და ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.
ფიზიკაში პირველი ნობელის პრემია მიენიჭა ფიზიკოს ვილჰელმ რენტგენს, რენტგენის სხივების აღმოჩენისთვის. ამ ჯილდოს ადმინისტრირებას უწევს ნობელის ფონდი და ფართოდ განიხილება, როგორც ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო, რომელიც მეცნიერს შეუძლია მიიღოს ფიზიკაში. იგი წარედგინება სტოკჰოლმში, ნობელის გარდაცვალების წლისთავთან დაკავშირებით, 10 დეკემბერს, ყოველწლიურ ცერემონიაზე. 2019 წლამდე ჯილდო ჯამში 215 პირს მიენიჭა, მათგან 211 მამაკაცი და 4 ქალია.
ფონი
ნორვეგიის ნობელის კომიტეტის წევრებმა, რომლებმაც მშვიდობის პრემია უნდა დააჯილდოონ, ანდერძის დამტკიცებისთანავე დაინიშნენ. პრიზების დაჯილდოების ორგანიზაციებს მოჰყვა: კაროლინსკის ინსტიტუტი 7 ივნისს, შვედეთის აკადემია 9 ივნისს და სამეფო მეცნიერებათა შვედური აკადემია 11 ივნისს. შემდეგ ნობელის ფონდმა მიაღწია შეთანხმებას სახელმძღვანელოსთან დაკავშირებით, თუ როგორ უნდა მიენიჭოს ნობელის პრემია. 1900 წელს ნობელის ფონდის ახლად შექმნილ წესდებაზე გამოცხადდა მეფე ოსკარ II. ნობელის ანდერძის თანახმად, შვედეთის სამეფოს მეცნიერებათა აკადემიას უნდა მიენიჭებინა პრიზი ფიზიკაში.
ნომინაცია და შერჩევა
მინი| სამი ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში. წინა რიგის (მარცხნიდან მარჯვნივ): [[ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონი|ალბერტ მაიკელსონი (1907 პრიზუინერი), ალბერტ აინშტაინი (1921 პრიზუინერი) და რობერტ მილიკენი (1923 პრიზუინნერი). ]] ფიზიკაში ნობელის პრემიაზე მაქსიმუმ სამი ნობელის პრემიის ლაურეატი შეიძლება შეირჩეს და ორი განსხვავებული ნამუშევარი. სხვა ნობელის პრიზებთან შედარებით, ფიზიკაში პრიზის დასახელებისა და შერჩევის პროცესი გრძელი და მკაცრია. ეს არის საკვანძო მიზეზი, რის გამოც იგი წლების განმავლობაში გახდა ყველაზე მნიშვნელოვანი პრიზი ფიზიკაში.
ნობელის პრემიის ლაურეატებს ირჩევს ნობელის ფიზიკის კომიტეტი, რომელიც შედგება ხუთი წევრისაგან, რომლებიც არჩეულია შვედეთის სამეფოს მეცნიერებათა აკადემიის მიერ. პირველ ეტაპზე, რომელიც სექტემბერში იწყება, დაახლოებით 3,000 ადამიანს - რომლებსაც ირჩევენ უნივერსიტეტის პროფესორები, ფიზიკასა და ქიმიაში ნობელის ლაურეატები და ა.შ. მათ ეგზავნებათ კონფიდენციალური ფორმები კანდიდატების დასახელების მიზნით. დასახელებული შევსებული ფორმები ნობელის კომიტეტში მოდის არა უგვიანეს მომდევნო წლის 31 იანვარისა. კომიტეტი წარუდგენს მოხსენებას ბოლო კანდიდატებთან დაკავშირებით რეკომენდაციებს აკადემიაში, სადაც შემდგომ განიხილება ფიზიკის კლასში. შემდეგ აკადემია ხმათა უმრავლესობის მიხედვით ირჩევს საბოლოო ლაურეატებს.
ნომინანტთა სახელები საჯაროდ არასოდეს გამოცხადებულა და არც მათ უთქვამთ, რომ მათ დააჯილდოებენ. ნომინაციის ჩანაწერები იბეჭდება ორმოცდაათი წლის განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ შემდგომი ნომინაციები არ არის დაშვებული, ჯილდოების მიღება შეიძლება იმ შემთხვევაში, თუ ინდივიდი გარდაიცვალა საპრიზო კომიტეტის გადაწყვეტილებას დროს(თვეში ოქტომბერში) და დეკემბრის ჩათვლით. 1974 წლამდე, შემდგომი ჯილდოები დაიშვებოდა, თუ ადრესატი გარდაიცვალა დანიშვნის შემდეგ.
პრიზები
ფიზიკის ნობელის პრემიის ლაურეატი იღებს ოქროს მედალს, დიპლომს, რომელსაც ეწევა ციტატა და თანხა.
მედლები
ნობელის პრემიის მედლები, რომლებიც მინტვერკეტმა მიიღო შვედეთში და ნორვეგიის ზარაფხანაში 1902 წლიდან, ნობელის ფონდის სავაჭრო ნიშნებია რეგისტრირებული. თითოეულ მედალს აქვს ალფრედ ნობელის სურათი მარცხენა პროფილში, აბვერსზე. ფიზიკის, ქიმიის, ფიზიოლოგიის ან მედიცინისა და ლიტერატურისთვის ნობელის პრემია მიენიჭა იდენტური წინააღმდეგობებით, რომელშიც მოცემულია ალფრედ ნობელის სურათი და მისი დაბადების და გარდაცვალების წლები (1833–1896). ნობელის პორტრეტი ასევე ჩანს ნობელის მშვიდობის პრიზის მედალისა და ეკონომიკის პრიზზე, მაგრამ ოდნავ განსხვავებული დიზაინით. მედლის უკანა მხარეს გამოსახულება დამოკიდებულია დაჯილდოვების ინსტიტუტზე. ქიმიასა და ფიზიკის ნობელის პრემიის მედლების საპირისპირო მხარეები ბუნების ერთსა და იმავე დიზაინს უზიარებენ, როგორც ქალღმერთს, რომლის ძარცვასაც მეცნიერების გენიოსი ასრულებს. ეს მედლები, ფიზიოლოგიის / მედიცინისა და ლიტერატურისთვის, შეიქმნა ერიკ ლინდბერგმა 1902 წელს.
ჯილდოს ფული
დაჯილდოების ცერემონიაზე ლაურეატს ეძლევა დოკუმენტი, რომელშიც მითითებულია ჯილდო. ფულადი ჯილდოს ოდენობა შეიძლება შეიცვალოს წლიდან წლამდე, ნობელის ფონდისგან დაფინანსების საფუძველზე. მაგალითად, 2009 წელს გამოყოფილი თანხა იყო 10 მილიონი SEK (1,4 მილიონი აშშ დოლარი აშშ დოლარი), მაგრამ 2012 წელს ეს თანხა იყო 8 მილიონი შვედური კრონი, ან 1,1 მილიონი აშშ დოლარი. თუ კონკრეტულ კატეგორიაში ორი ლაურეატია, ჯილდოს გრანტი თანაბრად იყოფა ადრესატებს შორის, მაგრამ თუ არსებობს სამი, დაჯილდოვების კომიტეტს შეუძლია აირჩიოს გრანტის თანაბრად გაყოფა, ან ნახევარი გადასცეს ერთ ადრესატს და მეოთხედი თითოეულს.
ცერემონია
კომიტეტი და დაწესებულება, რომლებიც დაჯილდოების საარჩევნო საბჭოს ასრულებენ, როგორც წესი,ჯილდოს გამარჯვებულთა ვინაობას ოქტომბერში აცხადებენ.ამის შემდეგ პრიზი გადაეცემათ სტოკჰოლმის საკონცერტო დარბაზში ყოველწლიურად ჩატარებულ ოფიციალურ ცერემონიალზე, 10 დეკემბერს, ნობელის გარდაცვალების წლისთავზე. ლაურეატი იღებს დიპლომს, მედალს და საპრიზო თანხის დამადასტურებელ დოკუმენტს.
სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემია
ოთელოსი (საფეხბურთო კლუბი)
ოთელოსი აფიენუ (Οθέλλος Αθηαίνου) — კვიპროსის საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა ლარნაკას რაიონის სოფელ აფიენუში, ასპარეზობს კვიპროსის პირველ დივიზიონში.
ისტორია
„ოთელოსი“ დაარსდა 1933 წელს. კლუბის ფერები არის მწვანე და თეთრი, საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონზე — ოთელოს აფიენუ. 1968 წლამდე კლუბი გამოიოდა ნიქოზიის რაიონის სოფლის ლიგაში (მიუხედავად იიმსა, რომ აფიენუ ლარნაკას ეკუთვნის). 1968 წელს კლუბი გახდა კვიპროსის ფეხბურთის ასოციაციის წევრი, მას შემდეგ რეგულარულად გამოდის ამ ასოციაციის ჩემპიონატებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვიპროსის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:ოთელოსი (საფეხბურთო კლუბი)
ბაილეთის ეკლესია
ძეგლის აღწერა
მისი აგების შესახებ ცნობა დაცულია XVI-XVIII საუკუნეებში გადაწერილ ჟამნ-გულანის მინაწერში. აშენებულია აგურითა და ნატეხი ქვით 1609 წელს. გუმბათი, რომელიც XIX საუკუნეს ეკუთვნის, ნაგებია თლილი ქვით. ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილი სამწახნაგოვანი ნახევარწრის ფორმისაა. ეკლესია 1827 წელს მოუხატავთ და განსაკუთრებით მდიდარია გურიელთა საგვარეულოს პორტრეტებით.
ბაილეთი მამათისა და ჩეხედანას ეკლესიებთან ერთად იერუსალიმის უფლის საფლავისთვის იყო შეწირული და იერუსალიმის საპატრიარქოს კუთვნილი ტაძარი იყო. მას ჯვარისმამა განაგებდა. მამია III გურიელმა იგი შესწირა თავისი მეუღლის, თინათინის სულის საოხად. თინათინი მოხსენიებულია ტაძარში დაცულ ღვთისმშობლისა და მიქაელ მთავარანგელოზების ხატების წარწერებზე. ეს შეწირულობა მომდევნო მთავრებმაც განაახლეს და დაამტკიცეს. აქ ინახებოდა ძვირფასი ხატები წმ. თევდორეს, მიქაელ მთავარანგელოზის, ღვთისმშობლის, მაცხოვრის, წმ. თევდორესა და წმ. გიორგის, ასევე ღვთისმშობლის ხატი წმინდა ნაწილებით. აღსანიშნავია ასევე ვერცხლის ჯვარი, რომლის წარწერიდანაც ვიგებთ გურიის სამთავროში მოღვაწე ერთ-ერთი ოქრომჭედლის ომანის სახელს.
ეკლესია დაანგრიეს 1958-1962 წლებში, მისი ქვები კი ჯუმათის საშუალო სკოლისა და ბოსლის მშენებლობაზე გამოიყენეს. ახლა ამ ადგილას ჯაგნარით დაფარული პატარა ბორცვია დარჩენილი. ამჟამად ნაგებობის ფრაგმენტები იკითხება საძირკვლის დონეზე. ნანგრევები დაფარულია ბალახით. შემორჩენილია ძეგლის პასპორტი, რომელიც ო. ღამბაშიძეს 1953 წლის 4 აპრილს შეუდგენია.
ეკლესიასთან მდებარეობდა ციხე. ციხე ამჟამად ძლიერ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. წარმოადგენდა სწორკუთხა, მცირე ზომის სათავდაცვო ნაგებობას. ნაგებია ნატეხი ქვით კირხსნარზე. შემორჩენილია გალავნის ჩრდილოეთის კედლის ნაწილი და დასავლეთის კედლის ფრაგმენტები. სამხრეთის კედელთან ყოფილა გვირაბი. იგი სწორკუთხა ქვით ამოყვანილი და გადახურული ნაგებობაა, რომლის დასავლეთ ნაწილში ჩასასვლელი ღიობია დატოვებული. მიწაში კიბეებია გაკეთებული, რომელიც სამხრეთისკენ ეშვება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დანგრეული ტაძრები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები გურიის მხარეში
გრიგოლ აპირატის ძე
გრიგოლ აპირატის ძე — XII საუკუნის საქართველოს სამეფოს ფეოდალი, ქალაქ ანისის გამგებელი, როგორც ჩანს, მამის — აპირატის — შემდეგ. ცნობილია სომეხი ისტორიკოსის სტეფანოს ორბელიანის თხზულებიდან.
1177-1178 წლებში გრიგოლ აპირატის ძე მონაწილეობდა დემნა უფლისწულისა და ორბელთა აჯანყებაში. იგი თავდაპირველად აჯანყებულთა მხარეზე იყო, მაგრამ გიორგი III-ის გაძლიერების გამო სხვა აჯანყებულებთან ერთად ისიც მეფეს მიემხრო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები კატეგორია:სომეხი ფეოდალები
სანგაჩალის ტერმინალი
230px|thumb|სანგაჩალის ტერმინალი სანგაჩალის ტერმინალი (Səngəçal terminalı) — დიდი სამრეწველო კომპლექსი, რომელიც შედგება ნავთობის შეგროვების, გადამუშავების, შენახვისა და ექსპორტის პუნქტებისგან, ასევე აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლის ნავთობიდანაც. კომპლექსი მდებარეობს კასპიის ზღვის სანაპიროებზე, აზერბაიჯანში, სანგაჩალ - კარადაგის რაიონის დასახლებაში. ტერმინალის საერთო ფართობი დაახლოებით 600 ჰექტარია.
აღწერა
ტერმინალის მშენებლობა დაიწყო 1996 წელს. ექსპლოატაციაში შესული იქნა 1997 წელს. 1999 წელს ტერმინალი გაფართოვდა და აქ აშენდა ბენზინგასამართი სადგური. ტერმინალი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან.
ადრეული ნავთობის პროექტი (EOP - the Early Oil Project)
ტერმინალის ეს ნაწილი აშენდა და ექსპლუატაციაში შემოღებულ იქნა ნავთბობის გადამუშავებისთვის, შენახვისა და ექსპორტისთვის აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლის ნავთობისა და გაზის კომპლექსიდან. აქ მდებარეობს 4 რეზერვუარი ნედლი ნავთობის შენახვისათვის - რომელთაგან თითოეული 25 500 ბარელი ნავთობის შენახვის საშუალებას იძლევა. ტერმინალი ამუშავებს, ინახავს და ექსპორტირებას ახდენს 6 მილიონ ტონზე მეტ ნედლ ნავთობს წელიწადში.
სანგაჩალის ტერმინალის გაფართოების პროგრამა (STEP - the Sangachal Terminal Expansion Program)
ტერმინალის მეორე ნაწილი აშენდა გაფართოების პროექტის ფარგლებში და ითვალისწინებს ნავთობის მიღებას, დამუშავებას, შენახვასა და ექსპორტს შაჰდენიზის სანავთობო საბადოდან, რომელიც აშენდა 1999 წელს. აქ მდებარეობს ნედლი ნავთობის შენახვის 3 რეზერვუარი. თითოეული მათგანი იტევს 880 000 ბარელ ნავთობს.
სანგაჩალის ტერმინალში მდებარეობს ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ორი მთავარი ნავთობსადენი: სათაო სატუმბო სადგური და საკონტროლო ოთახი. საკონტროლო ოთახი აკონტროლებს მთელ მილსადენს. აუცილებლობის შემთხვევაში, შეუძლია პრობლემების გამოვლენა, მილსადენის ცალკეული მონაკვეთების იზოლირება ან საგანგებო სიტუაციების შემთხვევაში ქარხნის დახურვა.
პროექტი შაჰდენიზი 2
შაჰდენიზის ნავთობის საბადოს შემუშავების კონტრაქტს ხელი მოეწერა 1997 წელს. 2013 წლის 17 დეკემბერს ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას მეორე სტადიის შემუშავების დაწყების შესახებ. 2017 წლის ნოემბრისთვის განაცხადეს, რომ პროექტი დასრულებულია თითქმის 98 %-ით. მოცემული პროექტის ფარგლებში ბუნებრივი აირის მიღება დაგეგმილია 2018 წლისთვის. პროექტის ღირებულება შეადგენს $23,9 მლრდ. დაგეგმილი წლიური მოცულობა შეადგენს 16 მილიარდ კუბურ მეტრს, რომელიც მიმართული იქნება ევროპისა (10 მილიარდი) და თურქეთისკენ (6 მილიარდი). მიწოდება თურქეთში 2018 წლის ივნისში დაიწყება, ხოლო 2020 წელს ევროპაში.
პროექტი ითვალისწინებს 2 პლატფორმის, 26 ჭაბურღილის, 500 კილომეტრიანი წყალქვეშა მილსადენებისა და 4000 კილომეტრიანი მილსადენების მშენებლობას.
2018 წლის დასაწყისში აღინიშნა, რომ წლის დასაწყისში, სავარაუდოდ სექტემბერში, იგეგმება პირველი გაზის წარმოება და 2019 წელს იგეგმება 2 მილიარდი კუბური მეტრი გაზის წარმოება, რომელიც მიეწოდება თურქეთს.
ტექნიკური მახასიათებლები
ტერმინალის გადამამუშავებელი სისტემების ყოველდღიური სიმძლავრე 1,2 მილიონი ბარელი ნავთობია და 29,5 მილიონ კუბური მეტრი გაზი. დღეისათვის გაზის დამუშავებისა და ექსპორტის საერთო მოცულობა დაახლოებით 49,3 მლნ კუბური მეტრია. გაზის ექსპორტი ხდება სამხრეთ კავკასიის გაზსადენითა (SCP) და SOCAR-ის მილსადენით, რომლებიც აერთიანებენ ტერმინალის მილსადენებს ეროვნული ქსელის სისტემით "აზერიგასით" და ნავთობი გადაეცემა მსოფლიო ბაზრებს საექსპორტო მილსადენით „ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის“ მეშვეობით.
სანგაჩალის ტერმინალი ასევე იღებს ნავთობს ყაზახეთიდან და თურქმენეთიდან.
ტერმინალისა და ყველა პროექტის ოპერატორი BP- აზერბაიჯანია (BP-Azerbaijan).
სქოლიო
კატეგორია:ნავთობის საბადოები კატეგორია:აზერბაიჯანის ბუნებრივი აირის საბადოები კატეგორია:ნავთობის ტერმინალი კატეგორია:ნავთობის ინდუსტრია
გრიგოლ აკნერცი
მინი|გრიგოლ აკნერცის თხზულების პირველი ბეჭდური გამოცემა ([[1870)]] გრიგოლ აკნერცი, გრიგოლ აკანელი — XIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, კირაკოს განძაკეცისა და ვარდან არეველცის უმცროსი თანამედროვე, მოძღვარ ვანაკანის მოწაფე.
ადრინდელ ლიტერატურაში მალაქია აბეღას, ანუ ბერის სახელით იყო ცნობილი. მოღვაწეობდა კილიკიაში, აკნერის მონასტერში. მისი თხზულება „მოისართა ტომის ისტორია“ გადმოგვცემს სამხრეთ კავკასიასა და მცირე აზიაში მონღოლთა შემოსევებისა და მათი გაბატონების ისტორიას 1220 წლიდან 1275 წლამდე. გრიგოლ აკნერცის ცნობები საინტერესო დეტალებითა და ეპიზოდებით ავსებს სხვა სომეხი ავტორებისა (ვარდან არეველცი, კირაკოს განძაკეცი, სტეფანოს ორბელიანი და სხვ.) და ანონიმური ქართველი მემატიანის — ჟამთააღმწერლის მონათხრობს ამ ხანის კავკასიის ისტორიაზე. მონღოლების ბატონობის დროინდელ საქართველოს სამეფოს აკნერცი წარმოგვიდგენს დაქსაქსულ ქვეყნად, სადაც ურთიერთმტრობა, უზრუნველობა და დროსტარებით გატაცება ქართული არისტოკრატიის დამახასიათებელი ნიშან-თვისება გამხდარა; აღწერს საგამის ველზე ქართველთა ჯარის პირველ საბრძოლო შეხვედრას მონღოლებთან და მის მონაწილეობას მონღოლთა გაუთავებელ ლაშქრობებში; დაწვრილებით გადმოგვცემს მონღოლთა წინააღმდეგ დავით ლაშას ძის მეთაურობით 1249 წლის აჯანყების მომზადებას, რომელიც გამცემლობისა და აჯანყების ხელმძღვანელთა დაუდევრობის შედეგად ჩაშლილა. თხზულებაში ცალკე ადგილი აქვს დათმობილი საქართველოში მონღოლთა ბატონობის ხანაში გაჩენილ მედროვეთაგან ყველაზე გავლენიანი პირის — სადუნ მანკაბერდელის აღზევების ამბავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია
250px|მინი არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ არგოხში, სოფლის ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
აღწერილობა
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (8,2 X 5,3 მ), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. ფასადებზე, ძირითადად კუთხეებში, შირიმის მოზრდილი ქვებიცაა ნახმარი. კედლები გარედან მობათქაშებულია. ძეგლი დაზიანებულია: გრძივ კედლებს მთელ სიმაღლეზე ფართო ბზარები დაუყვება. საკურთხევლის ნაწილი აღმოსავლეთითაა გადახრილი.
ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან მიდგმული სამრეკლოს პირველი სართულიდანაა. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, შიგნით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ერთი მაღალი თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია, ხოლო ქვემოთ, კედელს, აგურით ნაგები ტრაპეზი ეკვრის. საკურთხეველი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. რომლის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქუსლის დონეზე, მცირე სამალავია მოწყობილი. აგურის კანკელი გვიანდელია. კანკელის შუაში და ჩრდილოეთ ნაწილში თითო შესასვლელია, სამხრეთ ნაწილში - პატარა სწორკუთხა ღიობი.
დარბაზის გრძივი კედლების შუა ნაწილში თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული კამარის შეისრული საბჯენი თაღი ეყრდნობა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია.
XVI-XVII საუკუნეებში ეკლესია მოუხატავთ. მოხატულობა ხალხურ ძეგლთა ჯგუფს განეკუთვნება. მხატვრობის შემორჩენილი ფრაგმენტები დაზიანებულია. საკურთხეველში მხატვრობა სამ რეგისტრადაა დაყოფილი. კონქში ვედრების კომპოზიციაა. მეორე რეგისტრში მოციქულებია გამოსახული. მესამეში - ეკლესიის მამები - ტრაპეზის სამხრეთით სამი (ერთ-ერთი დიაკვანია), ხოლო ჩრდილოეთით - ერთი. ტრაპეზის თავზე განირჩევა მაცხოვრის თავის კონტური და ძვირფასი ქვებით შემკული შარავანდი. საკურთხევლის სარკმლის წირთხლებზე შავი, ნაცრისფერი, მოწითალო-ყავისფერი და ყვითელი ტალღისებრი ხაზებია.
დასავლეთ კედელზე, ზემოთ, სარკმლის ჩრდილოეთით წარმოდგენილია ნათლისღება (?), მეორე რეგისტრში - ჯვარცმა, მესამე რეგისტრში - ვედრების პოზაში სამი ქტიტორის გამოსახულების ფრაგმენტები. ქტიტორებს მოკლე სხეული და დიდი მტევნები აქვთ.
კონსტანტინოგრადოვკა (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 515 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 60 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 60 კმ-ით.
არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია
აღწერილობა
ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთზე ქტიტორების - ერთი ქალის და ერთი კაცის გამოსახულებაა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ პილასტრზე - წმინდანთა ფიგურები, ხოლო საბჯენი თაღის ცენტრალურ მონაკვეთზე - ჭადრაკული ორნამენტი.
აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის წირთხლები ამოყვანილია რიყის ქვისა და აგურის შერეული წყობით. სარკმლის თაღი შირიმის ერთ მთლიან ქვაშია გამოკვეთილი. სარკმლის ზემოთ, შირიმის მომცრო სწორკუთხა ქვაზე, ამოკვეთილია ტოლმკლავა ჯვარი. ჯვრის ზემოთ, ფრონტონის არეში, ნალესობით გამოყვანილი მცირე სწორკუთხა შეღრმავებებისა და ცისფრად მოჭიქული აგურის ნამტვრევების თავისებური კომბინაციით დეკორატიული აქცენტია შექმნილი. ეკლესიას აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგარდანი (შემორჩენილია ნაწილობრივ) აქვს.
კონსტანტინოგრადოვკა (ბაშკირეთი)
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (51%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია
აღწერილობა
სამრეკლო ორსართულიანია. იგი ეკლესიაზე მოგვიანებითაა მიდგმული. ნაგებია ნატეხი ქვით - საკმაოდ ტლანქად. აქა-იქ შირიმიცაა ნახმარი. მომდევნო ხანებში სამრეკლოს მეორე სართულის ზედა ნაწილი აგურით განუახლებიათ. განახლებული ნაწილი გარედან კუთხურად ნაწყობი აგურის მაღალი ჰორიზონტალური ზოლითაა გამოყოფილი. სამრეკლოს პირველი სართულის ოთხივე კუთხეში თითო სწორკუთხა ბოძია ჩაწერილი, რომლებსაც ოთხი შეისრული თაღი ეყრდნობა. აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის თაღები გარედან სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. ამჟამად აღმოსავლეთის და დასავლეთის თაღები მთლიანად ამოშენებულია, ხოლო სამხრეთისაში პატარა სწორკუთხა შესასვლელია მოწყობილი. სართულს რიყის ქვის ბრტყელი ჭერი აქვს. ჭერის შუა ნაწილში პატარა, ნახევარსფერული შეღრმავებაა. მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე მიშენებულია პირველი სართულის ჩრდილო-დასავლეთ ბოძზე.
მეორე სართული გუმბათოვანი კამარით გადახურული ცხრაწახნაგა ფანჩატურია. ყოველ წახნაგში ზემოთკენ გაფართოებული და ნახევარწრიული თაღით გადახურული თითო მაღალი ღიობია. სამრეკლოს აგურის რვაწახნაგა, პირამიდული ფორმის სახურავი აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დევიდ შვიმერი
დევიდ ლორენს შვიმერი (David Lawrence Schwimmer; დ. 2 ნოემბერი, 1966, კუინზი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. განსაკუთრებული პოპულარობა მოუტანა ტელესერიალში „ მეგობრები “ შესრულებულმა როს გელერის როლმა, რომლისთვისაც იგი ნომინირებული იყო ემისა და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოებზე.
ადრეული ცხოვრება
დევიდ შვიმერი დაიბადა 1966 წლის 2 ნოემბერს კუინზის რაიონში, ქალაქ ნიუ-იორკში. მისი მშობლები არიან ადვოკატები, ართურ შვიმერი და არლენ კოლემანი. მისი ორივე მშობელი წარმოშობით ებრაელია. მას ერთი უფროსი და ჰყავს, სახელად ელი (დ. 1965). მალევე მისი ოჯახი საცხოვრებლად ლოს-ანჯელესში გადავიდა, სადაც შვიმერი პირველად დაინტერესა სამსახიობო კარიერით. 10 წლის ასაკში სკოლის სპექტაკლში თამაშობდა „კონკიას“ ებრაულ ვერსიაში. 1979 წლიდან მსახიობ იან მაკ-კელენის ხელშეწყობით შვიმერი შექსპირის პიესებზე დაყრდნობით დადგმულ წარმოდგენებში იღებს მონაწილეობას.
ვინაიდან დედამისი განქორწინების წარმატებული ადვოკატი იყო, შვიმერი ბევერლი-ჰილზის ერთობ პრესტიჟულ სკოლაში დადიოდა, რომლის დასრულების შემდეგაც დევიდი ჩიკაგოში გადადის და ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტში აგრძელებს სწავლას.
კარიერა
შვიმერის სამსახიობო კარიერა 1982 წლიდან იწყება. მისი დებიუტი შედგა ტელესერიალში „პოლიციის გუნდი“, სადაც იგი ერთ-ერთი პაციენტის ეპიზოდურ როლს ასრულებდა. შვიდწლიანი პაუზის შემდეგ იგი 1989 წელს კიდევ ერთ ტელესერიალში „სამარისებური სიჩუმე“ გამოჩნდა რობ კუჩიოს როლით. 1991-92 წლებში იგი სერიალში „ოცნების წლები“ ასრულებდა მაიკლის როლს. მარცხნივ|მინი|249x249პქ|შვიმერი 2005 წელს „მადაგასკარის“ პრემიერაზე ლონდონში უკვე 1994 წელს შვიმერი ტელესერიალში „ მეგობრები “ დაამტკიცეს ექვსი მთავარი როლიდან ერთ-ერთის, როს გელერის როლზე. იგი აქ თამაშობდა ისეთ ცნობილ მსახიობებთან ერთად, როგორებიც არიან: კორტნი კოქსტი, მეთიუ პერი, ლიზა კუდროუ, ჯენიფერ ენისტონი, მეტ ლებლანკი, ბრედ პიტი და ა.შ. როსის როლი მისთვის განსაკუთრებული წარმატებისა და პოპულარობის მომტანი აღმოჩნდა, რამეთუ ამ როლისათვის იგი 21 სამსახიობო ჯილდოზე იყო ნომინირებული, მათ შორის ემისა და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოებზეც. სერიალში იგი ბოლომდე, ანუ 2004 წლამდე მონაწილეობდა.
2005 წელს მან ანიმაციურ ფილმში „ მადაგასკარი “ გაახმოვანა მელმანი. უკვე 2006 წელს ჩარლის როლი შეასრულა ფილმში „დიდი არაფერი“. 2008 წელს ფილმში „არაფერი სიმართლის გარდა“ შეასრულა რეი არმსტრონგის როლი და იმავე წელს გაახმოვანა მელმანი ანიმაციურ ფილმში „ მადაგასკარი2 “, რასაც 2012 წელს მოჰყვა „მადაგასკარი3“-ის გახმოვანებაც.
2016 წელს ტელესერიალში „ამერიკული კრიმინალური ისტორია“ შეასრულა რობერტ კარდაშიანის როლი. 2018-19 წლებში კი ტელესერიალში „უილი და გრეისი“ ასრულებდა ნოა ბროდერის როლს. 2020 წელს სერიალში „ინტელიგენტი“ მიიღო ჯერი ბერშტაინის როლი.
პირადი ცხოვრება
2006 წელს შვიმერმა აარონ ტონკენის წინააღმდეგ სასამართლოში 400,000 აშშ დოლარი მოიგო. შვიმერმა მას ცილისწამების გამო უჩივლა. ტონკენი აცხადებდა, რომ საქველმოქმედო საღამოზე მისასვლელად შვიმერმა Rolex-ის საათები მოითხოვა, თუმცა სასამართლომ ეს ბრალდება უარყო.
შვიმერი სანტა-მონიკაში არის გაუპატიურების შემდგომი სარეაბილიტაციო ცენტრის დირექტორი, რომელიც ძირითადად გაუპატიურებული ქალებისა და ბავშვების დახმარებაზეა ორიენტირებული. 2011 წელს იგი ასევე თანამშრომლობდა შოტლანდიურ საქველმოქმედო ორგანიზაციასთან, რომელთან ერთადაც გადაიღო ფილმი, სადაც მოთხრობილი იყო ბავშვთა მიმართ ძალადობაზე თანამედროვე მსოფლიოში და მისი აღმოფხვრისა და პრევენციის გზებზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
ზაარბურგი
ზაარბურგი (Saarburg) — ქალაქი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რაინლანდ-პფალცის მხარეში. ზაარბურგი შედის ტრირ-ზარბურგის რაიონში და ექვემდებარება ზაარბურგს. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 7,377 კაცს (2017). უჭირავს 20,36 კმ² ფართობი. ოფიციალური კოდი — 07 2 35 118. ქალაქი ზაარბურგი დაიყოფა 4 ნაწილად.
ქემალფაშა (ართვინი)
ისტორია
1551 წელს დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში, 1915 წელს, დაიპყრო რუსეთის იმპერიამ. 1918-1921 წლებში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. თურქეთმა დაიპყრო 1921 წელს. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1987 წელს. ქალაქის ქართული სახელწოდებაა მაკრიალი. 2017 წელს გახდა ართვინის პროვინციის რაიონი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ვიდაურეტა
ვიდაურეტა (Vidaurreta; Bidaurreta) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5 კმ². მოსახლეობა — 164 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ვიტლიხი
ვიტლიხი (გერმ. Wittlich) — ქალაქი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რაინლანდ-პფალცის მხარეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
აპირატ ანელი
აპირატ ანელი — XII საუკუნის სომეხი ფეოდალი, ანისის ეპისკოპოს ბარსეღის ძმა, პაჰლავუნთა საგვარეულოდან. 1173 წელს ანისის აღების შემდეგ საქართველოს მეფე გიორგი III-მ ბარსეღის თხოვნით ყარსში ტყვეობაში მყოფი აპირატი გამოისყიდა და ანისის ამირად დანიშნა. აპირატის ძე და მემკვიდრე იყო, როგორც ჩანს, გრიგოლ აპირატის ძე, ორბელთა აჯანყების მონაწილე. აპირატის შესახებ ცნობები დაცულია ვარდან არეველცის თხზულებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი ფეოდალები
Cataulacus
Cataulacus — ტრიბა Cataulacini-ს ხის ჭიანჭველათა გვარი Myrmicinae-ს ქვეოჯახისა.
გავრცელება
გავრცელების არეალი ძველი სამყაროს ტროპიკები.
სისტემატიკა
ცნობილია დაახლოებით 70 სახეობა, დაახლოებით 3 გადაშენებულის ჩათვლით. ახლოს დგას ტრიბასთან, რომელთანაც ადრე (Smith, 1876) იყო გაერთიანებული -ს ჯგუფის ნაკრებში -ს გვართან ერთად.
სქოლიო
კატეგორია:მირმიცინები
შმუელ აგნონი
შმუელ იოსებ აგნონი (שמואל יוסף עגנון; დ. 17 ივლისი, 1888, ბუჩაჩი, აღმოსავლეთ გალიცია — გ. 17 თებერვალი, 1970, იერუსალიმი) — ებრაელი მწერალი, ისრაელის ენის აკადემიის წევრი. 1966 წელს გერმანელ პოეტ ნელი ზაქსთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.
მწერლის შემოქმედება ასახავს კონფლიქტს ებრაულ ტრადიციებსა და თანამედროვე სამყაროს ღირებულებებს შორის და ტრადიციების გაქრობის პროცესს აღწერს. მის ლიტერატურულ ენას თანამედროვე და რაბინული ივრითის სინთეზი ქმნის.
ბიოგრაფია
შმუელ აგნონი 1888 წლის 17 ივლისს აღმოსავლეთ გალიციის ქალაქ ბუჩაჩში დაიბადა, რომელიც ამჟამად უკრაინის შემადგენლობაშია. მისი მამა, შალომ მორდეკაი ოფიციალურად რაბინი იყო, თუმცა ბეწვით ვაჭრობაში იყო ჩართული და ჰასიდ ებრაელებთან ჰქონდა კავშირი. აგნონს სკოლაში არ უსწავლია. მის განათლების პროცესს მშობლები ხელმძღვანელობდნენ. რვა წლის ასაკში იგი უკვე ივრითსა და იდიშზე წერდა. პირველი ლექსი 15 წლის ასაკში გამოაქვეყნა, რის შემდეგაც აქტიურად წერდა და აქვეყნებდა ლექსებსა და მოთხრობებს.
1908 წელს აგნონი ქალაქ იაფაში გადავიდა საცხოვრებლად. იქ გამოქვეყნებული პირველი მოთხრობა „მიტოვებული ცოლები“ იყო, რომელიც 1910 წელს გერმანულ ენაზე ითარგმნა.
1913 წელს მწერალი გერმანიაში გადავიდა, სადაც ესტერ მარქსი გაიცნო, რომელიც 1920 წელს ცოლად შეირთო. წყვილს თანაცხოვრების პერიოდში ორი შვილი შეეძინა. აგნონს ლიტერატურულ საქმიანობაში მატერიალურად ხელს სალმან შოკერი, ბიზნესმენი და გამომცემელი უმართავდა. 1931 წლიდან აგნონის წიგნებს შოკერის გამომცემლობა აქვეყნებდა, ხოლო მისი მოთხრობები ჟურნალ Haaretz-ში იბეჭდებოდა, რომელსაც ასევე შოკერის ოჯახი ფლობდა. გერმანიაში ცხოვრების პერიოდში აგნონი ავსტრიელ ებრაელ მწერალთან, მარტინ ბუბერთან ერთად ჰასიდისტური მოთხრობების ანთოლოგიაზე მუშაობდა.
1924 წელს აგნონის სახლში ხანძარი გაჩნდა, რის შედეგადაც ყველა მისი ხელნაწერი და წიგნი დაიწვა. ამ ტრაგიკულმა მოვლენამ მწერალზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა, რაც მის მომდევნო პერიოდის მოთხრობებში აისახა. იმავე წელს აგნონი პალესტინაში დაბრუნდა და ოჯახთან ერთად იერუსალიმში დასახლდა. 1929 მწერლის ბიბლიოთეკა ანტისემიტმა მეამბოხეებმა გაანადგურეს.
1931 წელს გამოქვეყნდა აგნონის რომანი „ქალის გათხოვება“, რომელმაც კრიტიკოსთა აღიარება დაიმსახურა. მას მოჰყვა „უბრალო ამბავი“ 1935 წელს, რომელშიც მოქმედება XIX საუკუნის დასასრულს, ბუჩაჩში ხდება. მომდევნო რომანში „მხოლოდ გუშინ“, რომელიც 1945 წელს გამოქვეყნდა, მოქმედება XX საუკუნის დასაწყისში, ისრაელში ხდება.
სტილი, თემები და გავლენა
შმუელ აგნონის შემოქმედება რეალისტურია. მისი მხატვრული სტილი ენათესავება ეროვნულ ფოლკლორს, შუა საუკუნეების დიდაქტიკურ ლიტერატურას და ზოგი თავისებურების მიხედვით, თანამედროვე ევროპული მწერლების შემოქმედებას. აგნონის ღრმად ფსიქოლოგიური ნაწარმოებების მთავარი გმირები ძირითადად უბრალო გალიციელი ებრაელები ან პალესტინის პირველი ებრაელი კოლონისტები არიან.
ნობელის პრემიის მიღებისას მწერალმა თქვა: „ჩემს წიგნებში ხშირად ხედავენ ისეთ მწერალთა გავლენას, რომელთა სახელებიც, ჩემდა სამწუხაროდ, არ გამიგია, ამასთანავე სხვანი ხედავენ პოეტთა გავლენას, რომელთა შესახებ მსმენია, თუმცა არ წამიკითხავს მათი ლექსები.“ აგნონმა თავისი ლიტერატურული გზის გამოკვლევისა და შესწავლის შედეგად დაასკვნა, რომ მის შემოქმედებაზე ყველაზე დიდი გავლენა ბიბლიამ, გერმანულმა და ზოგადად, ევროპულა ლიტერატურამ მოახდინა, რომელსაც გერმანული თარგმანებით კითხულობდა. ამ თემაზე ესეების კოლექცია, რომლის შექმნაში წვლილი ებრაელმა და გერმანელმა მეცნიერებმა შეიტანეს, 2010 წელს გამოქვეყნდა სათაურით ''„აგნონი და გერმანია: გერმანული სამყარო შ. ი. აგნონის შემოქმედებაში“''.
ჯილდოები
აგნონი ორჯერ გახდა ხაიმ ნახმან ბიალიკის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1934 და 1950 წლებში). ასევე მას ორჯერ მიენიჭა ისრაელის პრემია ლიტერატურაში (1954 და 1958 წლებში).
1966 წელს აგნონმა ნელი ზაქსთან ერთად მიიღო ნობელის პრემია ლიტერატურაში „მისი ებრაელი ხალხის ცხოვრების მოტივებზე აგებული საფუძვლიანი და დამახასიათებელი თხრობის სტილისათვის“.
სიკვდილი და მემკვიდრეობა
აგნონი 1970 წლის 17 თებერვალს იერუსალიმში გარდაიცვალა. მისი ნამუშევრების გამოქვეყნება მისმა ქალიშვილმა, ემა იარონმა გააგრძელა. აგნონის ოჯახმა მწერლის არქივი იერუსალიმის ეროვნულ ბიბლიოთეკას გადასცა. მის სახლში სახლ-მუზეუმი გაიხსნა. კაბინეტი, სადაც იგი თავის ნამუშევრებს ინახავდა, ხელუხლებლად დატოვეს. იერუსალიმში ქუჩასა და სინაგოგას აგნონის სახელი ეწოდა. მწერლის ხსოვნას პატივი მიაგეს მშობლიურ ქალაქშიც, ბუჩაჩში, სადაც მას მუზეუმი გაუხსნეს და ბიუსტი დაუდგეს, ხოლო ქუჩას, რომელზეც აგნონი ცხოვრობდა, მისი სახელი უწოდეს.
ისრაელში გაჩნდა ტერმინი — აგნოთერაპია, რაც ხანშიშესული ადამიანებისთვის მათი განცდების გამოხატვაში დახმარებას გულისხმობს.
რობერტ პროსინეჩკი
რობერტ პროსინეჩკი (Robert Prosinečki ; დ. 12 იანვარი, 1969) — ხორვატი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. პროსინეჩკი იყო დავორ შუკერთან, ზვონიმირ ბობანთან და სხვებთან ერთად 90-იანი წლების ხორვატიის ლეგენდარული გუნდის წევრი, რომლებმაც 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გაიბრწყინეს.
საკლუბო კარიერაში უდიდესი წარმატება იყო 1991 წელს ევროპის ჩემპიონთა თასის მოგება ცრვენა ზვეზდას შემადგენლობაში, რის შემდეგაც იგი, ისევე როგორც ამ ლეგენდარული გუნდის სხვა წევრები, ევროპული გრანდების ინტერესის სფეროში აღმოჩნდნენ. პროსინეჩკი რეალ მადრიდში გადავიდა, სადაც ოთხი სეზონის განმავლობაში თამაშობდა, რის შემდეგაც გუნდი დატოვა და კარიერის მანძილზე მრავალი გუნდის მაისური მოირგო, მათ შორის მადრიდელთა მოსისხლე ბარსელონაც იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები კატეგორია:იუგოსლავიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ცრვენა ზვეზდას ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:რეალ ოვიედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები
ბურლადა
ბურლადა (Burlada; Burlata) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 2,12 კმ². მოსახლეობა — 19 541 კაცი (2020 წ.).
თავდგირიძეთა სათავადო
თავდგირიძეთა სათავადო — სათავადო ფეოდალურ საქრთველოში, გურიის სამთავროში, XVII-XIX საუკუნეებში, რომელსაც ფლობდნენ თავდგირიძეები.
ისტორია
სამცხე-საათაბაგოს ოსმალეთის იმპერიის დაპყრობის შემდეგ, XVII საუკუნის შუა წლებში თავდგირიძეები გადავიდნენ გურიაში. გურიაში დამკვიდრებულ თავდგირიძეებს შორის პირველები არიან მირზაბეგ და გიორგი თავდგირიძეები. თავდგირიძეებს სჭირდებოდათ მთავრის ხელისუფლების კეთილგანწყობა. ისინი მალე დაწინაურდნენ. გიორგი თავდგირიძემ ცოლად შეირთო ქაიხოსრო I გურიელის ასული დარეჯანი. გიორგი III გურიელმა კი მიზარბეგ თავდგირიძეს უბოძა მაჭუტაძეების და მელიმონაძეების ბეითალმანი მამულები, თითქმის მთელი ქვემო გურია: აჭყვისთავი, ჭახათი, ჩაქვი, ქობულეთი, ასევე აცანა. გიორგი III-მ მირზაბეგ თავდგირიძეს აევე მისცა ბოქაულთუხუცესობა. ამის შემდეგ, რამდენიმე გამონაკლისის გარდა, გურიის სამთავროში ბოქაულთუხუცესის თანამდებობას თავდგირიძეები მემკვიდრეობით იღებდნენ. XVII საუკუნის ბოლოს თავდგირიძეებს ეჭირათ მთელი ხინოწმინდის საეპისკოპოსო მისი საწმყსოთი, ბათუმი და გონიო. 1772 წელს იოჰან გიულდენშტედტის ცნობით თავდგირიძეები ფლობდნენ ქობულეთსა და ალამბარს. ალამბარში მათ ჰქონდათ საგვარეულო ციხე-სიმაგრე მამუკას ციხე. თავდგირიძეებმა მალევე დაარღვიეს გურიელებისადმი ვასალური ერთგულების პირობა, რის გამოც მთავარმა მათ ბათუმის მხარე ჩამოართვა და თავის სახასოდ განაწესა. ამას შედეგად ის მოჰყვა, რომ თავდგირიძეთა სახლის ორმა წარმომადგენელმა ისლამი მიიღო და ოსმალეთის იმპერიის დახმარებით დაესაკუთრა ბათუმს. 1718 წელს სანჯაყ-ბეგ აჰმედ თავდგირიძემ და მისმა ძმამ მუსტაფა ბეგმა სულთანისგან მიიღეს სანჯაყი და ნაჰიე: ბათუმი, გონიო, ანარია, ქისატური, ახალშენი, ყოროლისთავი, სამება, ლიმანის თევზის სარეწი და მდინარე ჭოროხში მცურავი ნავის ბაჟი. დაიწყო დაპირისპირება მართლმადიდებელ და მუსლიმ თავდგირიძეებს შორის, რამაც ოსმალეთს კიდევ უფრო გაუადვილა ქვემო გურიის დაპყრობა.
გიორგი თავდგირიძის შემდეგ თავდგირიძეთა ფეოდალური სახლის ქრისტიანულ შტროს მეთაურობდა გიორგის ძე, მამუკა. მამუკა თავდგირიძე დაუკავშირდა სოლომონ I-ს, რომელიც აქტიურად იბრძოდა ოსმალეთის წინააღმდეგ, და ცოლად შეირთო მისი და. 1768-74 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს მამუკა თავდგირიძე სოლომონ I-სა და რუსეთის ჯარს ეხმარებოდა ოსმალეთის წინააღმდეგ. მან აცნობა სოლომონს 1770 წელს ოსმალეთის 6000-იანი ჯარის მოძრაობა ბათუმიდან ფოთისკენ. ამ ინფორმაციის ფლობამ გადაარჩინა რუსეთის ჯარი, რომელიც ფოთის ალყას ახორციელებდა. ქუჩუქ-კაინარჯის ზავით ოსმალეთი ქვემო გურიას და თავდგირიძეების სათავადოს დაეპატრონა. მამუკა თავდგირიძემ გაქცევა მხოლოდ ცოლ-შვილის, მათ შორის მემკვიდრე მაქსიმეს ოსმალებისთვის მძევლად დატოვების შედეგად შეძლო. თავდგირიძე საჯავახოში გადავიდა, მას თან ახლდა 400 ადამიანი, აქედან 60 შეიარაღებული კაცი. მამუკა თავდგირიძეს მამია IV გურიელმა უბოძა სოფელი აკეთი. აკეთში გადასული თავდგირიძეები ემზადებოდნენ ქვემო გურიის დაბრუნებისთვის. ამის ხელშესაშლელად ოსმალეთის დავალებით აჭარის ბეგმა აბდულ ხიმშიაშვილმა აკეთში ილაშქრა. მისი ამოცანა თავდგირიძეთა სახლის განადგურება იყო. 1784 წლის ახალ წელს აბდულ-ბეგის ლაშქრობა წარუმატებლად დასრულდა. მამუკა თავდგირიძეს გიორგი გუგუნავა დაეხმარა და ბრძოლაში აბდულ-ბეგი მოკლეს. ამის საპასუხოდ, იმავე წლის მარტში სოლომონ I-მა ბათუმზე გაილაშქრა, მაგრამ ნაჭიშკრევის ბრძოლაში დამარცხდა და ქვემო გურიის ოსმალეთისგან გათავისუფლება ვერ შეძლო.
მამუკა თავდგირიძე შეეგუა, რომ ძველ სათავადოს ვერ დაიბრუნებდა, შეირთო მეორე ცოლი, მაქსიმელიშვილის ასული და ეყოლა ექვსი ვაჟი: გიორგი, მირზაბეგ, სოლომონ, ალექსანდრე, ფრიდონ, ალმასხან. გიორგი თავდგირიძემ და მისმა შვილებმა, როსტომმა, მამუკამ და მაქსიმემ აკეთში, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირას ააშენეს სასახლე, ციხე და აღადგინეს მაცხოვრის ტაძარი. მასვე შესწირეს თეთროსნის ეკლესიიდან გადმოსვენებული ღვთისმშობლის ხატი.
1817 წელს გიორგი თავდგირიძე გარდა ბოქაულთუხუცესობისა, ასევე ფლობდა გურიის სამთავროს სარდლისა და მდივანბეგის სახელოებსაც. გიორგი თავდგირიძე შედიოდა გურიის სამთავროს სამმართველო საბჭოში, სადაც აქტიურად იცავდა დედოფალ სოფიოს ინტერესებს. იმავე პოზიციაზე იყო მისი ძმა, ალექსანდრე თავდგირიძე. თავდგირიძე თან გაჰყვა ოსმალეთში გაქცეულ სოფიოს. კიდევ ერთი ძმა, ფრიდონ თავდგირიძე, რომელიც აქტიურად მონაწილეობდა 1819-20 წლების აჯანყებაში და აჯანყების დამარცხების გამო ოსმალეთს აფარებდა თავს, 1832 წელს შეურიგდა რუსეთის იმპერიის ხელისუფლებას და დაბრუნდა. გურიის სამთავროს გაუქმების შემდეგ თავდგირიძეთა სათავადო გაუქმდა. 1850 წელს თავდგირიძეებს რუსეთის მთავრობამ თავადთა წოდება დაუმტკიცა.
საზღვრები
თავდგირიძეები თავდაპირველ სათავადოში შედიოდა მთლიანად ხინოწმინდის საეპისკოპოსო. ჩრდილოეთით მას ნაკაშიძეთა სათავადოსგან გამოჰყოფდა მდინარე ჩოლოქი, ხოლო სამხრეთით სათავადო გრძელდებოდა გონიოს ჩათვლით.
ქვემო გურიის ოსმალეთის იმპერიის მიერ დაპყრობის შემდეგ თავდგირიძეთა ახალი სათავადო მოიცავდა ოთხ სოფელს აკეთი, ჭანჭათი, ვანი და ზომლეთი. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრებოდა საჯუმათლო სოფელი შუხუთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდინარე სუფსა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით გუგუნავების სათავადო (ძიმითი და ნაგომარი).
აზნაურები და ყმა-გლეხები
ნაკაშიძეების აზნაურები იყვნენ დათუნაიშვილები, ურატაძეები, მგელაძეები, იობაშვილები, შალიკაშვილები, ჯაყელები.
თავდგირიძეების ყმა-გლეხები იყვნენ ჩხაიძეები, ჯიჯეიშვილები, თოხაძეები, ტოროტაძეები, წულაძეები, ჭანტურიშვილები, მკურნალი, ღლონტები, ჭეიშვილები, სალუქვაძეები, ხუხუნაიშვილები, ქურიძეები და სხვები.
თავდგირიძეების ყმების მნიშვნელოვანი ნაწილი (52 კომლი) თავისუფალნი იყვნენ სამთავრო გადასახადისგან. თავდგირიძეებს ჰყავდათ მოხელეები, რომლებსაც სათავადოს მართვაში იყენებდნენ. იხსენიება მამუკა თავდგირიძის სახლთუხუცესი ოთარ იობიშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სათავადოები ფეოდალურ საქართველოში კატეგორია:გურიის სამთავრო
ფრიდრიხ ავგუსტი (ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი)
ფრიდრიხ ავგუსტ ფონ ანჰალტ-ცერბსტი (Friedrich August, Fürst von Anhalt-Zerbst) — გერმანელი მთავარი ასკანიების დინასტიიდან და ანჰალტ-ცერბსტის უკანასკნელი მმართველი.
ის იყო კრისტიან ავგუსტის, ანჰალტ-ცერბსტის მთავრის და მისი ცოლის იოჰანა ელიზაბეთ ჰოლშტაინ-გოტორპელის, კრისტიან ავგუსტ ჰოლშტაინ-გოტორპელის ქალიშვილის მეორე და ერთადერთი ცოცხლადდარჩენილი ვაჟი.
ფრიდრიხ ავგუსტი იყო რუსეთის იმპერატრისის ეკატერინე II დიდის ძმა.
ცხოვრება
ფრიდრიხ ავგუსტი ცამეტი წლის ასაკში გახდა ანჰალტ-ცერბსტის მმართველი.
ქორწინებები და შთამომავლობა
1724 წლის 27 მაისს, ბალენშტედტში ფრიდრიხ ავგუსტი მეორედ დაქორწინდა უკვე ფრედერიკა ავგუსტა სოფიაზე, ვიქტორ ფრედერიკის, ანჰალტ-ბერნბურგის მთავრის ქალიშვილზე. როგორც პირველ შემთხვევაში, ეს ქორწინებაც უშვილო აღმოჩნდა.
მისი გარდაცვალების შემდეგ ანჰალტ-ცერბსტის ხაზი გაქრა და სამთავროს სამართალმემკვიდრეობა ასკანელთა სხვადასხვა სახლის დავის საგანი გახდა. 1796 წელს სამთავრო დაიყო და არსებობა შეწყვიტა.
ჯილდოები
კატეგორია:ასკანიები კატეგორია:ანჰალტ-ცერბსტის მმართველები კატეგორია:დაბადებული 1734 კატეგორია:გარდაცვლილი 1793
ვასილი მოლოკოვის ქუჩა
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
სომხეთის კლიმატი
მინიატიურა|[[დილიჯანი − ქალაქის შემოგარენში ჭარბობს ზომიერი კლიმატი|300პქ]] მინიატიურა|[[შირაკის ქვაბული − ამ რეგიონში ჭარბობს კონტინენტური კლიმატი|300პქ]] 300პქ|მინიატიურა|[[ნოემბერიანი - ქალაქის შემოგარენში ჭარბობს სუბტროპიკული კლიმატი]] სომხეთის კლიმატი ძალიან მრავალფეროვანია. ეს განპირობებულია გეოგრაფიული მდებარეობითა და სიმაღლეების დიდი მერყეობით.
ვაკეებზე საშუალო ტემპერატურა იანვარში −5°C, ხოლო ივლისში +25°C-ია; მთაში −12°C და +16°C შესაბამისად. ნალექების ყველაზე მცირე რაოდენობა არარატის ვაკეზეა — 200—250 მმ წელიწადში, საშუალო მთაში — 500 მმ, ხოლო მაღალ მთაში — 700—900 მმ. ნალექების ყველაზე ჭარბი რაოდენობა ფისირდება ლორესა და სიუნიქის პროვინციებში, რომელიც უმეტესწილად ტყითაა დაფარული. სომხეთის სამხრეთ ნაწილში ერთ-ერთი ყველაზე წვიმიანი დასახლებული პუნტია ვერინ-ხოტანანი, სადაც ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 805 მმ-ს აღემატება, ჩრდილოეთში - ფიოლეტოვო და ტაშირი — 700 მმ-ზე მეტი.
მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთი სუბტროპიკულ განედზე მდებარეობს, სუბტროპიკული კლიმატი მხოლოდ ქვეყნის სამხრეთ (მეღრი) და სამხრეთ-აღმოსავლეთ (ნოემბერიანი) ნაწილებში აღინიშნება. დანარჩენ რაიონებში კლიმატი კონტინენტური (ზაფხული ცხელი, ხოლო ზამთარი ცივი) და ზომიერია (ზომიერი ზამთარი და ზაფხული).
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ბუნება სომხეთი
ჯემი (შეჰზადე)
სულთან ჯემი (Sultan Cem; დ. 22 დეკემბერი, 1459 — გ. 25 თებერვალი, 1495) — ნაკლებად ცნობილი როგორც შეჰზადე ჯემი (Şehzade Cem) — ოსმალეთის სულთნის, მეჰმედ II-ისა და ჩიჩეკ ხათუნის შვილი. კასთამუნოსა და ყარამანის სანჯაყების მმართველი.
ბიოგრაფია
სულთან ჯემი დაიბადა 1459 წლის 22 დეკემბერს მეჰმედ II-ისა და ჩიჩეკ ხათუნის ოჯახში. 1469 წელს, მეჰმედ II-მ, კასთამონუს სანჯაყში გაგზავნა, ხოლო 1474 წელს — კასთამონუდან ყარამანში. მისი ძმა - შეჰზადე ბაიაზიდი (მომავალში ბაიაზიდ II) მართავდა ამასიის სანჯაყს, რომელიც დედაქალაქიდან ბევრად შორს იყო ვიდრე ჯემის სანჯაყი, ამიტომ წესით და რიგით, მეჰმედ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, დედაქალაქში პირველად ის უნდა აღმოჩენილიყო.
1481 წელს გარდაიცვალა მეჰმედ II, ოსმალეთის დიდმა ვეზირმა ორივე შეჰზადესთან შიკრიკი გაგზავნა, რათა მათთვის ეცნობებინა მამის გარდაცვალების ამბავი. დიდი ვეზირი, ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა თვლიდა, რომ მაცნე პირველად ჯემთან ჩავიდოდა, დედაქალაქში პირველად ის ჩამოვიდოდა და სულთნის ტახტს დაიკავებდა. მაგრამ ასე არ მოხდა: შეჰზადე ბაიაზიდის მომხრეებმა გზაში მაცნე შეაფერხეს, რის შედეგადაც პირველად მამის გარდაცვალების ამბავი ბაიაზიდმა გაიგო და ჯემს დედაქალაქში ჩაასწრო.
ბრძოლა ტახტისთვის
ჯემი ამ ერთ დამარცხებას არ შეჰგუებია. მან დაიწყო ამბოხებისთვის მზადება. 1482 წელს, მისი არმია ბაიაზიდის არმიას დაუპირისპირდა და დაამარცხა. სულთან ბაიაზიდმა მისი მოკვლის ბრძანება გასცა, მაგრამ ამ მისიის შესრულება ვერ მოახერხეს. ბაიაზიდმა დასაჯა ჯემის მომხრეები და თავად ჯემი ქვეყნიდან გადაასახლა.
ჯემმა თავი ეგვიპტეს შეაფარა. სწორედ ეგვიპტეს იყენებდა ის ძმის, ბაიაზიდის წინააღმდეგ, რათა ჩამოეგდო სულთნის ტახტიდან და იგი თავად მას დაეკავებინა. მაგრამ ვერაფერს ხდებოდა. 1495 წელს, როცა ბაიაზიდი მიხვდა, რომ მის ტახტს ჯემის მხრიდან უკვე ძალზედ სერიოზული საფრთხე ემუქრებოდა, ჯემი ეგვიპტეშივე მოაწამვლინა და ტახტის შემცილებლის გარეშე განაგრძო ოსმალეთის მართვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:შეჰზადეები კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1459 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1495
ღარმოს პიკი
ღარმოს პიკი (Қуллаи Гармо) — მწვერვალი ტაჯიკეთში, დარვაზის ქედისა და მეცნიერებათა აკადემიის ქედების შესაყართან. სიმაღლე 6595 მ ან 6602 მ. დაფარულია თოვლითა და ყინულით. მისი კალთებიდან ეშვება ღარმოს მყინვარი და გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი. მისგან აღმოსავლეთითაა ფედჩენკოს მყინვარი. 1928 წელს პამირის ექსპედიციის დროს ღარმოს პიკად შეცდომით მიიღეს მწვერვალი, რომელსაც შემდეგ სტალინის პიკი ეწოდა, რომელიც ამ პიკიდან 20 კმ-შია განლაგებული. ეს შეცდომა აღმოიფხვრა მხოლოდ 1932 წელს. ყველაზე ახლოს მდებარე დასახლებული პუნქტია სოფელი პოიმაზორი, რომელიც ზღვის დონიდან 2785 მ სიმაღლეზე მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის მთები
არმაგედონი
არმაგედონი (ებრ. „harm giddon“) — სახელწოდება მომდინარეობს დამახინჯებული ებრაული ფრაზიდან, რაც ნიშნავს — „ქალაქი მეგიდას მთასთან“. ადგილი ჩრდილოეთ პალესტინაში, სადაც იოანეს გამოცხადების მიხედვით უნდა მოხდეს უკანასკნელი დიდი შეტაკება იაჰვესა და სატანის ძალებს შორის.
დღეისათვის ის ფართოდ გავრცელებული ტერმინია და მრავალი მნიშვნელობით იხმარება. მაგალითად, შევხვდებით სხვადასხვა ორგანიზაციების დასახელებაში. მრავალი ფილმია გადაღებული მოვლენაზე, რომელშიც იგულისხმება ღვთის უკანასკნელი ომი ბნელ (ჯოჯოხეთის) ძალებთან ან ამ სახელწოდების ქვეშ იგულისხმება სხვა შინაარსის ფილმი, რომლის სიუჟეტი უბრალოდ, ნგრევასა და მსხვერპლთან ასოცირდება და სხვ.
იხილეთ აგრეთვე
გამოცხადება იოანესი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი აღთქმა კატეგორია:საეკლესიო ტერმინები კატეგორია:ქრისტიანობა კატეგორია:ბიბლია
ედუარდ ბუხნერი
ედუარდ ბუხნერი (Eduard Buchner; დ. 20 მაისი 1860, მიუნხენი, ბავარია — გ. 13 აგვისტო 1917, ფოკშანი, რუმინეთი) — გერმანელი ქიმიკოსი, ბიოქიმიკოსი და ზიმოლოგისტი. 1907 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში უჯრედგარეთა ფერმეტაციის აღმოჩენისა და ბიოქიმიაში ჩატარებული სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოებისთვის.
ბიოგრაფია
ედუარდ ბუხნერი დაიბადა მიუნხენში 1860 წლის 20 მაისს ფიზიკოსისა და სასამართლოს ექიმის ოჯახში. მისი უფროსი ძმა არის ბაქტერიოლოგი ჰანს ერნსტ აუგუსტ ბუხნერი. ედუარდმა ქიმიის შესწავლა დაიწყო 1884 წელს ადოლფ ბაიერთან და ბოტანიკის შესწავლა კი პროფესორ კარლ ვილჰელმ ფონ ნეგელისთან მიუნხენის ბოტანიკის ინსტიტუტში. ერლანგენში ემილ ფიშერთან მუშაობის შემდეგ ბუხნერს 1888 წელს მიენიჭა დოქტორის წოდება.
1898 წელს იგი დაინიშნა ბერლინის სოფლის მეურნეობის კოლეჯის ქიმიის კათედრის ხელმძღვანელად. 1900 წელს სამეცნიერო კვლევების სრულყოფისათვის იგი ბერლინის უნივერსიტეტში დამკვიდრდა. 1909 წელს იგი გადაიყვანეს ბრესლაუს (ახლანდელი ვროცლავის) უნივერსიტეტში, ხოლო იქიდან 1911 წელს ვიურცბურგის უნივერსიტეტში.
კვლევა
ექსპერიმენტი, რომლისთვისაც ბუხნერს ნობელის პრემია მიენიჭა, გულისხმობდა საფუარების უჯრედებისგან უუჯრედო ექსტრაქტის დამზადებას და იმის ჩვენებას, რომ ამ სითხეს შაქრის ფერმენტაცია შეეძლო. ამან კიდევ ერთი დარტყმა მიაყენა ვიტალიზმს, რადგან დადასტურდა, რომ საფუარის უჯრედების არსებობა სულაც არ იყო საჭირო ფერმენტაციისთვის. უუჯრედო ექსტრაქტი დაამზადეს საფუარის უჯრედების, კვარცისა და დიატომიტის კომბინაციით, შემდეგ კი ზემოხსენებული უჯრედების ფილთაქვათი დაქუცმაცებით. შედეგად ნარევი გახდებოდა ნოტიო, რადგან საფუარებისგან უჯრედული შემცველობა გამოიდევნებოდა. მას შემდეგ რაც ეს ეტაპი დასრულდებოდა, ნარევს დაწნეხდნენ, რის შედეგადაც სითხეში შეიმჩნეოდა გლუკოზა და ფრუქტოზა. აგრეთვე, მალტოზის დამატების შემთხვევაში წარმოიქმნებოდა ნახშირორჟანგი. მიკროსკოპული კვლევით ექსტრაქტში საფუარის უჯრედები არ აღმოჩნდა. ბუხნერმა წამოაყენა ჰიპოთეზა, რომ საფუარის უჯრედები გამოყოფს ცილებს საკუთარ გარემოში, რათა მოხდეს შაქრის ფერმენტირება, თუმცა მოგვიანებით დადგინდა, რომ ფერმენტაცია უჯრედში მიმდინარეობს. მარია მანასეინამ კი განაცხადა, რომ უუჯრედო ფერმენტაცია დიდი ხნის წინ, ბუხნერზე ადრე თავად აღმოაჩინა.
მიუხედავად იმისა, რომ ზოგი ადამიანი ბუხნერის კოლბასა და ბუხნერის ძაბრს ედუარდს მიაწერს, სინამდვილეში ეს ნივთები არა მის, არამედ ინდუსტრიული ქიმიკოსის, ერნსტ ბუხნერის სახელს ატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ოსკარის 73-ე დაჯილდოება
ოსკარის 73-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 77-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2001 წლის 25 მარტს შრინის აუდიტორიაში, (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2000 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC. დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი ჯილდო და ნომინაცია ჰქონდა ფილმ „გლადიატორს“.