cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოძისის წმინდა გიორგის ეკლესია
ოძისის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნოსტეს სამხრეთით, ნასოფლარ ოძისში. ლეკების შემოსევების დროს მოსახლეობა აქედან აყრილა და გადასახლებულა ქსნის ხეობაში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.
ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა (11,4 X 8,2 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვებით. ისრული თაღებით გადახურული შესასვლელები სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების დასავლეთ მონაკვეთშია. შუა ნავში, აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ (გარედან შვერილი ხუთგვერდა) აფსიდში ერთი განიერი სარკმელი და სამი მაღალი და განიერი ნიშია, რომლებიც გადახურულია სამკბილა „ტალღოვანი“ თაღით. საკურთხეველში დგას სატრაპეზო ქვა. შუა ნავს კიდევ ორი სარკმელი აქვს სამხრეთით. თითო სარკმელია გვერდის აღმოსავლეთ ბოლოებში. შუა ნავი გვერდის ნავებზე ორჯერ უფრო განიერია და მათგან გამოყოფილია სამ-სამი ისრული თაღით.
კატარინა მასეტი
კატარინა მასეტი (Katarina Mazetti) (დ. 29 აპრილი, 1944 )— შვედი ჟურნალისტი და მწერალი.
ბიოგრაფია
კატარინა მასეტი დაიბადა სტოკჰოლმში, მაგრამ შვედეთის სამხრეთში, საზღვაო პორტ კარლსკრუნაში გაიზარდა. ჟურნალისტიკაში ძალები ადგილობრივ გაზეთებში მოსინჯა. ლუნდის უნივერსიტეტში ლიტერატურასა და ინგლისურ ენაში მაგისტრის ხარისხი მიიღო. ამის შემდეგ ერთხანს მასწავლებლად, რადიოპროდიუსერად და რეპორტიორად მუშაობდა. ოცი წლის განმავლობაში მეუღლესა და ოთხ შვილთან ერთად ქვეყნის ჩრდილოეთში, პატარა ფერმაში ცხოვრობდა. ამჟამად ლუნდში ცხოვრობს. წლების მანძილზე კატარინა განუსაზღვრელი ასაკობრივი კატეგორიისთვის ქმნიდა წიგნებს, წერდა ლიტერატურულ მიმოხილვებს, ლექსებს, სკეტჩებს, უძღვებოდა გაზეთში საკუთარ სვეტსა და რადიოგადაცემას.
კატარინამ პირველი საბავშვო სურათებიანი წიგნი ჰეგზამეტრით დაწერა. პირველი რომანი კი, Grabben i Graven Bredvid („ტიპი მეზობელი საფლავიდან“), 1999 წელს გამოსცა, რომელიც სულ მალე 22 ენაზე ითარგმნა. ნაწარმოები მისსავე, როგორც ფერმერის ცოლის, გამოცდილებას ემყარება. რომანს დიდი წარმატება ხვდა წილად და მარტო შვედურად 450000 ეგზემპლარი გაიყიდა. 2002 წელს რომანის ეკრანიზაცია შედგა, რომელსაც მილიონზე მეტმა შვედმა უყურა.
სქოლიო
კატეგორია:შვედი ჟურნალისტები კატეგორია:შვედი მწერლები
რადამელ ფალკაო
საკლუბო კარიერა
ფალკაომ კარიერა მილიონარიოსის ახალგაზრდულ გუნდში დაიწყო. 13 წლის ასაკში კი პრიმერა ბ-ს კლუბ ლანსეროს ბოიაკაში გადავიდა. დებიუტი 1999 წლის 28 აგვისტოს ჰქონდა და იგი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი რომელიც კოლუმბიის ჩემპიონატში გამოდიოდა. 2000 წელს 25 აპრილს კი მან თავისი პირველი პროფესიონალური გოლი კონდორას კარში გაიტანა.
მომდევნო სეზონში მითი არგენტინული ველესი ინტერესდებოდა, თუმცა მან არჩია უფრო დიდ გუნდში რივერ პლეიტში გადასვლა. მისი დებიუტი კი კლუბთან 2005 წელს შედგა. ფალკაოს პირველი ძირითადი წარმატებით წარიმართა, მან 2 გოლის გატანა შეძლო. მთლიანობაში იმ სეზონში აპერტურა-ში 11 თამაშში 7 გოლის გატანა შეძლო.
2006 წელი არც ისე კარგი აღმოჩნდა ფალკაოსთვის, მან ტრავმა მიიღო და დიდი ნაწილი სეზონის გაუცდა. მხოლოდ 2007 წლისკენ დაბრუნდა და ისევ დაიმკვიდრა ადგილი რივერის ძირითადში. 2007 წელს 28 სექტემბერს მან ბოტაფოგოს კარში ჰეტრიკი შეასრულა და კლუბი 1/4-ფინალში გაიყვანა სახმრეთ ამერიკის თასი-ს გათამაშებაზე. 7 ოქტომბერს კი დერბიში მან ბოკა ხუნიორსის კარში გაიტანა გოლი და თავის კლუბს მოაგებინა. იმავე წელს იგი ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთელი გახდა სახმრეთ ამერიკის თასი-ს გათამაშებაში. ერთი სიტყვით მისი არგენტინული კარიერა ძალიან კარგად მიდიოდა და შეუმჩნეველი არც ევროპული გუნდებისგან დარჩა, თუმცა რივერმა დეპორტივოს 12.5 მილიონ დოლარიანი შეთავაზება არ მიიღო, თუმცა 2009 წელს ფალკაო მაინც წავიდა ევროპაში, კერძოდ კი პორტუგალიის პორტუში, სადაც 5-წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი.
პორტოში იგი ლისანდრო ლოპესის შემცვლელად მიიყვანეს, რომელიც ფრანგულ ლიონში გადავიდა. დებიუტი კარგად წარიმართა, მან პასუშ ფერეირას კარში გოლის გატანა შეძლო და თავის კლუბს ქულა მოუტანა. 30 სექტემბერს ფალკაოს ჩემპიონა ლიგაზე ჰქონდა დებიუტი ატლეტიკოს წინააღმდეგ და მან ქუსლით ულამაზესი გოლი გაიტანა.
2011 წელს ფალკაომ ევროპა ლიგაზე მოსკოვის სპარტაკს ჰეტრიკი შეუსრულა და ასე დაიწყო მისი ბრწყინვალე სეზონი იმ წელს. იგი არა მარტო გუნდის არამედ მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ცენტრალურ ფორვარდათ ყალიბდებოდა. იმ წელს მან პორტუსთან ერთად პორტუგალიის ჩემპიონატი და ევროპა ლიგა მოიგო, ამას იგი საუკეთესო ბომბარდირი გახდა 2-ვე ტურნირზე. 2011 წელს ევროპა ლიგაზე მან გააუმჯობესა იურგენ კლინსმანის რეკორდი - 15 გოლი ერთ სეზონში. ფალკაომ 17 გოლი გაიტანა, მათ შორის ფინალის ერთადერთი, გამარჯვების გოლი „ბრაგას“ კარში. ერთი სიტყვით საუცხოო სეზონი ჰქონდა ფალკაოს.
„პორტუს“ შემადგენლობაში ფალკაომ პორტუგალიის ჩემპიონატზე 51 მატჩი ჩაატარა და 41 გოლი გაიტანა. 2011 წლის ზაფხულს ატლეტიკომ 40 მილიონი ევრო შესთავაზა პორტუს და ეს უკანასკნელი შეთავაზებას დასთანხმდა. სეზონი დაიწყო თუ არა ფალკაომ ხან ერთ გუნდს შეუსრულა ჰეტრიკი, ხან მე-2 გუნდს, საბოლოოდ კი იმ სეზონში თითქმის გუნდი არ დატოვა რომელსაც გოლი არ გაუტანა. იმ სეზონში მან ისევ ევროპა ლიგა მოიგო და ისევ საუკეთესო ბომბარდირი გახდა ამ ტურნირისა. ფალკაომ 12 გოლი გაიტანა, მათ შორის ორი ფინალში. ჩემპიონატში ის მხოლოდ კრისტიანო რონალდოს და ლიონელ მესის ჩამორჩა.
2012-13 წლებში ფალკაომ კლუბთან ერთად ესპანეთის თასი მოიპოვა, დაამარცხა რა ფინალში „რეალ მადრიდი“. 2013 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრის დროს ფალკაომ დატოვა მადრიდი და მონაკოში გადავიდა რეკორდულ 45 მილიონ ევროდ.ხოლო შემდეგ კი ისევ რეალში დაბრუნდა. სამეფო კლუბი მზად არის, ფრანგებს კოლუმბიელის სანაცვლოდ 33 მილიონი ევრო გადაუხადონ, ხოლო რაც შეეხება თავად თავდამსხმელს, მას წელიწადში 12-12.5 მილიონს გადაუხდიან.
სანაკრებო კარიერა
2005 წელს ახალგაზრდულ ნაკრებში ფალკაომ სამხრეთ ამერიკის ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო. მან მხოლოდ 1 გოლის გატანა შეძლო იმ ტურნირზე.
2007 წელს კი მას დებიუტი უკვე დიდ ნაკრებში ჰქონდა ამხანაგურ მატჩში ურუგვაისთან. სადებიუტო გოლი კი მან ჩერნოგორიის კარში გაიტანა. პირველი ოფიციალური გოლი კი მან პერუს ნაკრების კარში გაიტანა.
2011 წელს ნაკრებთან ერთად კოპა ამერიკაზე ისაპარეზა, სადაც ყველა მატჩში მიიღო მონაწილეობა. ნაკრებში დიდი იმედები მყარდება ფალკაოზე, კოლუმბიელებს დიდი იმედი აქვთ რო ბრაზილიაში 2014 წელს ისინი აუცილებლად გაემგზავრებიან და კარგადაც გამოვლენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:კოლუმბიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები კატეგორია:რაიო ვალიეკანოს ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუს ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:რივერ პლეიტის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:გალათასარაის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2011 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:2015 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციები
რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციები ან სამხრეთ ამერიკის გაერთიანებული პროვინციები (Provincias Unidas del Río de la Plata) - ყოფილი სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში, თანამედროვე არგენტინის, ურუგვაის, ბოლივიისა და ბრაზილიის გარკვეულ ტერიტორიებზე. შეიქმნა მაისის რევოლუციის შედეგად, მოიცავდა ყოფილი რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოს ტერიტორიებს, უმეტესწილად მისი დედაქალაქი იყო ბუენოს-აირესი, იარსება 1831 წლამდე.
თანამედროვე არგენტინა ამ გაერთიანების პოლიტიკურ და სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ისტორია კატეგორია:ურუგვაის ისტორია კატეგორია:ბრაზილიის ისტორია კატეგორია:ბოლივიის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
ჰაინც გუდერიანი
ჰაინც ვილჰელმ გუდერიანი (Heinz Wilhelm Guderian) (დ. 17 ივნისი 1888, კულმი, პოლონეთი — გ. 14 მაისი 1954, შვანგაუ, ბავარია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „ვერმახტის“ სატანკო ჯარების გენერალ-პოლკოვნიკი და მცირე ხნით სახმელეთო ჯარების გენშტაბის შეფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
გოშთელიანების მაჩუბი და საცხოვრებელი სახლი
გოშთელიანების მაჩუბი და საცხოვრებელი სახლი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. იგორ გოშთელიანის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი კომპლექსი დაბა მესტიის ერთ-ერთ მეტად საგულისხმო არქიტექტურულ სიძველეს წარმოადგენს, რომლის ძირითადი ნაწილი დღემდე ფუნქციონირებს. ხუთსართულიანი კოშკისა და სამსართულიანი სახლის ერთიან ქვის კორპუსად შეკრული კომპლექსი ლანჩვალის არქაულ ნაგებობათა შორის მასშტაბურობითა და მრავალგზის გადაკეთებებით იქცევს ყურადღებას. კარმიდამოს ჩრდილო-დასავლეთ პერიმეტრზე აღმართული ნაგებობები ერთმანეთს ედგმის და ღიობებით დანაწევრებული მასიური კედლები სამხრეთის მხარეს, შიდა ეზოსკენ არის გახსნილი. კვადრატული გეგმარების კოშკი სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეშია მოქცეული. კოშკი განზე გასული, რამდენადმე ტლანქი პროპორციებით იქცევს ყურადღებას. სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით ორიენტირებული კედლები ზურგით ოდნავ მიწაშია შეჭრილი. კოშკის დასავლეთ კედელს ახალი დროის, ერთსართულიანი ნაგებობა ედგმის, ხოლო ჩრდილოეთის ფასადს თითქმის სანახევროდ ფარავს მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრის, ან მეოცე საუკუნის დასაწყისის დროინდელი საცხოვრებელი სახლი. საცხოვრებელი სახლი აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძზე წაგრძელებულ, სწორკუთხა გეგმარების შენობას წარმოადგენს. მეტწილად ყორე ქვით ნაშენი კედლები გარედან კირით, ან უფრო გვიანდელი, გაჯის ნალესობით არის დაფარული. სახლის დასავლეთ ფრთას პერპენდიკულარულად ედგმის თითქმის ყრუ კედლებით წარმოდგენილი კიდურა რიზალითის მსგავსი მინაშენი. ეს უკანასკნელი უშუალოდ ედგმის კოშკს და მხოლოდ პირველი სართულზე შესასვლელი ღიობებით დანაწევრებული; მათ შორის მარცხენა თაღოვან-ტიმპანიანი, ვიწრო და მაღალი კარი მინაშენის შიდა სივრცეს უკავშირდება, ხოლო მარჯვნივ გაჭრილი მაღალი და განიერი თაღი ქვის კორპუსში გაყვანილ გვირაბს მონიშნავს. ორფერდა ხის ჭერით გაფორმებული გვირაბი მაღალი ჭიშკრით ეზო/გზისკენ იხსნება; ყურადღებას იქცევს რადიალურად დაწყობილი ფიქალით გამოყვანილი გაშლილი თაღი, რომელშიც ტმპანის სადა ფილაა ჩადგმული. სახლის აღმოსავლეთ ფრთა ორსართულიანი ლალჩის მსგავსად არის კონსტრუირებული, რომლის ეზოსპირა, სამხრეთის კედლები ღია არის დატოვებული. ამავე მინაშენის ზურგის კედელში, პირველ სართულზე ეზოსკენ გამავალი თაღოვანი გასასვლელია დატოვებული. ლალჩის მეორე სართულზე მოწყობილია კიბის უჯრედი, რომლითაც სახლის მეორე სართულის ფართო აივანი მესამეს უკავშირდება. საკუთრივ სახლის სამხრეთ ფასადი აივნებზე გამომავალი, მაღალი და განიერი კარ-სარკმლის ღიობებით არის დანაწევრებული; მათი გეგმარების ხასიათი მეოცე საუკუნის შუა ხანებს, ან შემდგომ პერიოდს უკავშირდება - შესაძლოა, სახლის მშენებლობაც ამავე პერიოდს უკავშირდებოდეს. სახლის ამჟამინდელი ხის კონსტრუქციები, როგორიცაა აივნის კვადრატული ბოძები, სადად შეფიცრული მოაჯირი და საბურავის კოჭები, შედარებით ახალია. პირველი სართული სამეურნეო დნაიშნულებით, მაჩუბად გამოიყენება. მისი კედლები დაზიანებულია, მრავლად არის ნესტის და გამომარილების კვალი, ასევე მაჩუბში შემორჩენილია ხის ლეჭუნდირი.
რესურსები ინტერნეტში
1.
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
153
თარიღი უცნობია
*
150er
აკვავიტი
მინი| შვედური აკვავიტის ბოთლი - „ო. პ. ანდერსონი“ აკვავიტი — გამოხდილი სპირტი, რომელიც ძირითადად იწარმოება სკანდინავიაში, სადაც იგი მზადდება XV საუკუნიდან. აკვავიტი გამოხდილია მარცვლეულისა და კარტოფილისგან და არომატიზირებულია მრავალფეროვანი მწვანილით. ასევე პოპულარულია გერმანიაში. აკვავიტი თავის გამორჩეულ არომატს სუნელების და მწვანილისგან იღებს და დომინანტი არომატი ( ევროკავშირის თანახმად ) უნდა იყოს ძირას და / ან კამას თესლის დისტილატიდან. ის, როგორც წესი, შეიცავს 40% ალკოჰოლს (აშშ). ევროკავშირმა ალკოჰოლის მინიმალურ ნორმად დაადგინა 37.5%.
ეტიმოლოგია
სიტყვა აკვავიტი მომდინარეობს ლათინური aqua vitae-დან, რაც ნიშნავს „სიცოცხლის წყალი“. ასევე სიტყვა ვისკი, რომელიც გალური სიტყვებისგან მომდინარეობს (uisce beatha), იგივე მნიშვნელობა აქვს. ანალოგიურად, ხილის სუფთა კონიაკს უწოდებენ „eau de vie“ ( ფრანგულად „სიცოცხლის წყალი“).
დალევის კულტურა
აკვავიტი ნორდიკული სასმელის კულტურის მნიშვნელოვანი ნაწილია, სადაც მას ხშირად სვამენ სადღესასწაულო შეკრებების დროს, როგორიცაა საშობაო სადილები და ქორწილები, და როგორც აპერიტივები. ისლანდიაში, შვედეთში, დანიასა და გერმანიაში აკვავიტს სვამენ ცივად და ნელა, მომცრო ზომის ჭიქებიდან. ნორვეგიაში ზოგადად არ არის გაცივებული, მაგრამ ანალოგიურად ნელა სვამენ. შვედეთში ჩვეულებრივ აკვავიტს მოიხმარენ სიმღერის შემდეგ, რომელსაც უწოდებენ სნაპსვისა. ყველაზე ცნობილი სიმღერაა ჰელან გარი. ფინეთსა და შვედეთში, აკვავიტი ხშირად ასოცირდება წვეულებებთან, რომლებიც ტრადიციულად ტარდება აგვისტოს ბოლოს. დანიაში აკვავიტს ძირითადად მოიხმარენ დეკემბერში საშობაო ლანჩების დროს ან აღდგომის სადილების დროს. თუმცა, მას მთელი წლის განმავლობაში მოიხმარენ,  დანიაში, ტრადიციული კერძების სადილზე, სადაც ლუდიც ყოველთვის დგას სუფრაზე. მისი დალევა საჭმლის გარეშე ან ბარში ცოტა უცნაურად ჩაითვლება. ნორვეგიაში, სადაც აკვავიტის უმეტესი რიცხვი მწიფდება მუხის კასრებში, სასმელს მიირთმევენ ოთახის ტემპერატურაზე ტიტების ფორმის ჭიქებში ან პატარა ჭიქებში. აკვავიტი, სავარაუდოდ, კარგად უთავსდება მუქ ლუდს და მის მოხმარებას ძალიან ხშირად წინ უსწრებს ლუდის სმა.
წარმოება
აკვავიტს გამოხდიან მარცვლეულისგან ან კარტოფილისგან. დისტილაციის შემდეგ, მას არომატიზირებენ მწვანილით, სანელებლებით ან ხილის ზეთით. ხშირად არომატიზატორებია კვლიავი, ილი, ძირა, ანისული, ცერეცოს და ლიმონის ან ფორთოხლის კანი. ასევე გამოიყენება კამა.
„აკვავიტის“ შესახებ ყველაზე ადრეული ცნობები ნაპოვნია 1531 წელს ბერგენშუსის ციხესიმაგრეის დანიელი მბრძანებლის, ესკე ბილის წერილში, რომელიც ნორვეგიის კათოლიკე მთავარეპისკოპოსს ოლავ ენგელბრეკსტსონს გაუგზავნა. წერილი, რომელიც 13 აპრილით თარიღდება და თან ახლავს პაკეტს, მთავარეპისკოპოსს სთავაზობს „წყალს, რომელსაც აქუა ვიტი ჰქვია და ყველანაირი დაავადების სამკურნალო საშუალებაა, რაც შეიძლება ჰქონდეს კაცს როგორც შინაგანად, ისე გარედან“.
სასმელს მიირთმევენ ნორვეგიის ტრადიციულ საშობაო კერძებთან ერთად, მათ შორის ღორის ხორცის შემწვარ ნეკნთან და ცხვრის ნეკნთან ერთად (pinnekjøtt ). ამბობენ, რომ სანელებლები და ალკოჰოლი ხელს უწყობენ ცხიმებით მდიდარი საკვების მონელებას.
ეკატერინე I
ეკატერინე I (Екатерина I (მარტა სკავრონსკაია, ეკატერინე ალექსის ასული რომანოვა, 1684—1727 წწ.) — რუსეთის იმპერატრიცა 1721 წლიდან როგორც მოქმედი იმპერატორის მეუღლე, 1725 წლიდან მმართველი ხელმწიფე. პეტრე I-ის მეორე ცოლი, იმპერატრიცა ელისაბედ I-ის დედა.
აკვავიტი
სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები კატეგორია:სასმელები
ეკატერინე I
ყველაზე გავრცელებული ვერსიით, ეკატერინეს ნამდვილი სახელი — მარტა სამუილის ასული სკავრონსკაიაა, მოგვიანებით კი პეტრე პირველს მოუნათლავს ეკატერინე ალექსის ასულად. იგი ბალტიისპირელი (ლატვიელი) გლეხის ოჯახში დაბადებულა, ტყვედ ჩავარდნია რუს ჯარს და პეტრე I-ის საყვარელი გამხდარა. შემდეგ კი მისი მეუღლე და რუსეთის იმპერატრიცა. მის პატივსაცემად პეტრე დიდმა წმინდა ეკატერინეს ორდენიც კი დააწესა და ურალში ქალაქს ეკატერინბურგი დაარქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის მმართველები კატეგორია:რუსეთის მონარქების მეუღლეების სია კატეგორია:დაბადებული 1684 კატეგორია:გარდაცვლილი 1727 კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
Podomyrma octodentata
Podomyrma octodentata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Podomyrma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ელენ ჯონსონ-სირლიფი
ელენ ჯონსონ-სირლიფი (დ. 29 ოქტომბერი, 1938, მონროვია, ლიბერია) — ლიბერიის პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბერიის პრეზიდენტი 2006 წლიდან. ქვეყნის მეორე ქალი პრეზიდენტი რუთ პერის შემდეგ.
2011 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის განმტკიცების დარგში ტავაკულ კარმანისთან და ლეიმა გბოვისთან ერთად. ჯილდო გადაეცათ „ქალების უსაფრთხოებისა და ქალების უფლებებისთვის არაძალადობრივი ბრძოლისა და სამშვიდობო საქმიანობაში აქტიური  მონაწილეობის გამო“.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1938 წლის 29 ოქტომბერს მონტსერადოს საგრაფოში, ქალაქ მონროვიაში, ცნობილი პოლიტიკოსის და ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტის ჰილარი ჯონსონის შთამომავლის ოჯახში. მამამისი განათლებით ადვოკატი იყო და გახდა პირველი ადგილობრივი მკვიდრი, რომელიც შევიდა ლიბერიის პარლამენტის შემადგენლობაში. რაც შეეხება დედას იგი იყო შვილი გერმანელი ვაჭრისა, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს გაძევებულ იქნა გერმანიიდან.
განათლება
1948 წლიდან ელენი სწავლობს მონროვიის ეკონომიკურ კოლეჯში, 1961 წელს გაემგზავრა აშშ-ში და სწავლა გააგრძელა უისკონსინის მედისონის სახელობის სავაჭრო სკოლაში, სადაც 1964 წელს მიიღო ბიზნესის ადმინისტრირების ბაკალავრის ტიტული. 1971 წელს აიღო ეკონომისტის დიპლომი და ამავე წელს სწავლა გააგრძელა ჰარვარდის უნტივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა საზოგადოების ადმინისტრირებას.
კარიერა
1972 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და სულ მალე პრეზიდენტმა უილიამ ტოლებერტმა დანიშნა ფინანსთა მინისტრად. ამ თანამდებობაზე იგი მუშაობდა 1980 წლამდე. 1980 წლის 12 აპრილს ლიბერიაში სამხედრო გადატრიალება მოხდა. ტოლბერტი მოკლეს, მინისტრები და სხვა სოლიდური თანამდებობის პირები დახვრიტეს ან დააპატიმრეს. ჯონსონ-სირლიფის ცხოვრება მკვეთრად გაუარესდა. 14 აპრილს სხვა 19 ადამიანთან ერთად იგი კორუფციის ბრალდებით დააპატიმრეს, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს. ელენ ჯონსონ-სირლიფი ემიგრაციაში წავიდა, ვაშინგტონში დასახლდა და მუშაობა დაიწყო მსოფლიო ბანკში.
1986 წლის 8 სექტემბერს გაიქცა ქვეყნიდან, რადგან მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრებოდა. ამავე წელს ელენმა მუშაობა დაიწყო ვაშინგტონის ერთ-ერთი მსხვილი ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტად. პარალელურად მონაწილეობდა ქალთა პოლიტიკური უფლებების საერთაშორისო ინსტიტუტის დაფუძნებაში, რომლის პირველი პრეზიდენტიც გახდა აშშ-ს დემოკრატიული პარტიის წევრი ჯერალდინა ფერარო. გარდა ამისა მონაწილეობდა სხვადასხვა ორგანიზაციებში, რომლებიც "მესამე სამყაროს" ქვეყნებს ხელს უწყობდა განვითარებაში და სიღარიბის დაძლევაში.
1992 წელს იგი აირჩიეს გაეროს განვითარების პროგრამის აფრიკის რეგიონალური ოფისის დირექტორად. 1992-1997 წლებში გაეროს ორგანიზაციაში მუშაობის პერიოდში გარკვეულწილად ჩამოშორდა აქტიურ პოლიტიკურ ცხოვრებას. 1989-1996 წწ. ქვეყანაში ქაოსი და ანარქია მეფობდა, მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომი, რომელიც 1996 წელს ნიგერიის დედაქალაქ აბუჯაში მიღწეული შეთანხმებით დასრულდა.
1997 წლის 18 აპრილს ელენ ჯონსონ-სირლიფი მონროვიის აეროპორტში ჩამოფრინდა და აქვე თავისი ათასობით თაყვანისმცემლის წინაშე განაცხადა, რომ ტეილორს მეტოქეობას გაუწევდა მომავალ საპრეზიდენტო არჩევნებში, მის მიერ ჩამოყალიბებული ერთიანობის პარტიის დროშის ქვეშ. მისმა მეტოქემ კარგად გამოიყენა ის რომ ელენი არ ცხოვრობდა სამშობლოში და დამაჯერებლად დაამარცხა, ელენმა ხმების მხოლოდ 9,6 % მიიღო და გახდა ოპოზიციის ლიდერი.
1998 წლიდან აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის დავალებით იძიებდა რუანდის 1994 წლის გენოციდის ამბებს.
2000 წლის აგვისტოში ტეილორის მთავრობამ ელენს ბრალად დასდო ლოფას საგრაფოში დაწყებული აჯანყების ორგანიზება, რის გამოც ელენი საცხოვრებლად გადავიდა კოტ-დ’ივუარის ეკონომიკურ დედაქალაქ აბიჯანში. 2001 წლის ბოლოს ქვეყანა კვლავ სამოქალაქო ომის პირას იყო. ელენ ჯონსონ-სირლიფი აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა გაერთიანებების მიერ ორგანიზებულ კონფერენციებში (ნიგერიაში, ბურკინა-ფასოში, განაში და აშშ-ში), რომლის მიზანიც იყო გადაეწყვიტა მძიმე სამთავრობო კრიზისი ლიბერიაში, თუმცა ყველა სამშვიდობო ინიციატივა მარცხით დასრულდა. 2003 წელს პარტიზანთა გაერთიანებებმა კვლავ განაახლეს თავდასხმა მონროვიაზე, რასაც ვერ გაუძლო პრეზიდენტმა ჩარლზ ტეილორმა და 11 აგვისტოს გადადგა. საპრეზიდენტო არჩევნები დაინიშნა 2005 წლის 11 ოქტომბრისათვის. არცევნებში მონაწილეობდა 22 კანდიდატი, გამარჯვების შანსი კი ჰქონდათ ქალბატონ ელენს და ყოფილ ფეხბურთელს ჯორჯ ვეას. პირველი ტურის შედეგები ასეთი იყო ჯორჯ ვეა – 28,3 %, ელენ ჯონსონ–სირლიფი - 19,8 %. 8 ნოემბრისთვის დაინიშნა მეორე ტური. გაიმარჯვა ოპოზიციის ლიდერმა ე. ჯონსონ-სირლიფმა, რომელმაც მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 59,4 %.
2006 წლის 16 იანვარს გაიმართა ახალი პრეზიდენტის ინაუგურაცია, რომელსაც 12 ქვეყნის წარმომადგენელი ესწრებოდა, მათ შორის ყურადღებას იქცევდა ორი ქალბატონი: აშშ-ს სახელმწიფო მდივანი კონდოლიზა რაისი და აშშ-ს პირველი ქალბატონი ლორა ბუში.
პირადი ცხოვრება
1955 წელს 17 წლის ასაკში ცოლად გაჰყვა არცთუ ცნობილ პიროვნებას ჯეიმზ სირლიფს, რომელთანაც შეეძინა 4 ვაჟი. დღესდღეობით მეუღლესთან ურთიერთობა არ აქვს, განქორწინებულია.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები კატეგორია:ლიბერიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:ლიბერიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
ოტო IV ბრაუნშვაიგელი
მინი|ოტო IV ოტო IV ბრაუნშვაიგელი (Otto IV. von Braunschweig; დ. 1175 ან 1176, ბრაუნშვაიგი, ქვემო საქსონია — გ. 19 მაისი, 1218, ჰარცბურგი) — რომაელ-გერმანელთა მეფე (1198–1218) და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (1209-1218). ჰაინრიხ ლომის ძე, ველფების დინასტიის წარმომადგენელი. პუატუს გრაფი. 1198 წლიდან სამეფო ტახტს ეცილებოდა იმპერატორ ჰაინრიხ VI შტაუფენის ძმას ფილიპ შვაბიელს. ამ ბრძოლაში ოტო IV-ს მხარს უჭერდნენ რომის პაპი ინოკენტი III და ბიძა რიჩარდ I ლომგული. 1201 წელს ოტო IV დაბრუნდა გერმანიაში. 1209 წელს იმპერატორად აკურთხეს. 1210 წელს მოინდომა სიცილიის სამეფოს დაპყრობა, რომელიც პაპის ხელისუფლებას ემორჩილებოდა. პაპმა იგი ეკლესიიდან განკვეთა და 1211 წელს მეფედ ფრიდრიხ VI-ის ძმა ფრიდრიხ II შტაუფენი გამოაცხადა.
შტაუფენ-ველფების დინასტიური დავა ბუვინის ბრძოლაში გადაწყდა 1214 წელს. ოტო IV-მ ძალაუფლება დაკარგა.
ოჯახი
ოტო IV-ს ჰყავდა ორი მეუღლე: ბეატრიჩე, გერმანელი მეფის ფილიპის და ირინა ანგელინას შვილი (1209-1212 წლებში) და 1214 წლის 19 მაისიდან მარია ბრაბანტი (დ. 1190 - გ. 1260), ბრაბანტის ჰერცოგის ჰაინრიხ I-ის და მატილდა ფლანდრიელის შვილი. შვილები არცერთ ცოლთან არ ჰყავდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1175 კატეგორია:დაბადებული 1176 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1218
სტეფანე IV (V)
მინი|მარჯვნივ|სტეფანე IV (V) სტეფანე IV (V) (Stephanus PP. IV;  დ. დაახ. 770 — გ. 24 იანვარი, 817) — რომის პაპი 816–817 წლებში.
რომაელი დიდებული. პაპად აირჩიეს ლეო III-ის გარდაცვალებიდან 10 დღეში. კორონაცია გაიმართა 6 ოქტომბერს. გარდაიცვალა კორონაციიდან 3 თვეში.
სქოლიო
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული  770 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 817
ნოსტეს წმინდა სტეფანეს ეკლესია
ნოსტეს წმინდა სტეფანეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოსტეში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, ერთ კილომეტრზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი
250px|thumb|წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმიწალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი – მდებარეობს  წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.
მუზეუმში დაცულია შემთხვევითი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ნაპოვნი მასალა, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოები მოიცავს: პალეოლითის, ნეოლითის (ქვის ხელცულები, ნაჯახები, სატეხი ქვები), ადრეული, შუა და გვიანი ბრინჯაოს (კოლხური ცულები, თოხები, შუბისპირები) პერიოდს. მუზეუმში მრავლადაა წალენჯიხის მხარის XIX-XX სს-ის დასაწყისის ეთნოგრაფიული ყოფის ამსახველი მასალები (სამეურნეო და საბრძოლო იარაღები, თიხის, ხის, მინისა და სპილენძის საოჯახო ჭურჭელი და სხვა), რაიონის ცნობილ საზოგადო მოღვაწეთა ფოტო და დოკუმენტური მასალები. დაფუძნების თარიღი: 2001 წელი
ანინსკაია (ბაშკირეთი)
ანინსკაია (Аннин; Аннинская) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
ქარიშხალი აირინი (2011)
მინი|მარჯვნივ|240პქ|ქარიშხალი „აირინი“ [[22 აგვისტო, 2011]]
მინი|მარცხნივ|220პქ|ქარიშხლის აქტივობის ზონა მინი|მარცხნივ|220პქ|ქარიშხლის მარშრუტი ქარიშხალი აირინი (Hurricane Irene) — ტროპიკული ციკლონი, დაიწყო 2011 წლის აგვისტოს ბოლოს. ქარიშხალმა გადაუარა კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებსა და აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროს. 27 აგვისტოს აშშ-ში, ნიუ-ჯერსის შტატში, ქარიშხლის გამო დაახლოებით მილიონ ოჯახს მოუწია საცხოვრებელი სახლის მიტოვება.
273 ადამიანი დარჩა ელექტროობის გარეშე, 3 ადამიანი დაიღუპა ჩრდილოეთი კაროლინაში ქარიშხლის მიზეზით, ვირჯინიაში დაიღუპა 1 ბავშვი. ჯამში ქარიშხალმა იმსხვერპლა — 42 ადამიანის სიცოცხლე.
სქოლიო
კატეგორია:მეტეოროლოგია კატეგორია:ქარიშხალი
Us and Them
„Us and Them“ (ჩვენ და ისინი) — მეექვსე ან მეშვიდე კომპოზიცია ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1973 წლის ალბომიდან The Dark Side of the Moon. სიმღერის ავტორები არიან რიჩარდ რაიტი და როჯერ უოტერსი. ის გრძელდება 7 წუთსა და 51 წამს და არის ყველაზე ხანგრძლივი სიმღერა ალბომზე. 70-იან წლებში, კონცერტებზე, უფრო გახანგრძლივებულ ვერსიას უკრავდნენ, თუმცა უფრო გვიანდელ ტურებზე მას ზოგჯერ დაახლოებით ერთი წუთით ამოკლებდნენ, რაც ჩანს ბუტლეგებზე და საკონცერტო ალბომებზე Pulse და Delicate Sound of Thunder.
კომპოზიცია
Us and Them საკმაოდ მშვიდი სიმღერაა. მასში არის ორი საქსოფონის სოლო, ერთი - დასაწყისში, მეორე კი - ბოლოსკენ. სიმღერას იწყებს რიკ რაიტი ჰარმონიით თავის Hammond-ის ორგანზე.
გამოცემამდე სიმღერა ცნობილი იყო როგორც „The Violent Sequence“, მისი მოსმენა შესაძლებელია ბუტლეგებზე.
სიმღერა აგრეთვე შევიდა 2001 წლის კრებულში Echoes: The Best of Pink Floyd, სადაც ის არის მეორე დისკის მეშვიდე კომპოზიცია.
ქავერ-ვერსიები
სიმღერა ჩაწერა ჯგუფმა Between the Buried and Me ალბომისთვის The Anatomy Of. ბრილ მორგანის შესრულებული ვერსია შევიდა 2002 წლის ალბომზე Echoes of Pink. ეს სიმღერა აგრეთვე ჩაწერა ჯგუფმა Easy Dub All-Stars 2003 წელს. ამ რეგი ჯგუფმა ჩაწერა მთლიანი ალბომი The Dark Side of the Moon საკუთარ სტილში და გამოუშვა სახელით Dub Side of the Moon.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1973 წლის სინგლები კატეგორია:1973 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
Podomyrma odae
Podomyrma odae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Podomyrma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Baby-Baby-Baby
სქოლიო
კატეგორია:TLC-ს სიმღერები კატეგორია:1992 წლის სიმღერები კატეგორია:1999 წლის სინგლები კატეგორია:LaFace Records-ის სინგლები კატეგორია:Arista Records-ის სინგლები
იაჰია ჯამე
იაჰია ჯამე (Yahya (Abdul-Aziz Jemus Junkung) Jammeh დ. 25 მაისი, 1965, კანილაი, გამბია) — გამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, გამბიის პრეზიდენტი 1994-2017 წწ. ხელისუფლების სათავეში მოხვდა სამხედრო გადატრიალების შემდეგ. 1994 წლის ივლისში დაამხო ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი დაუდა კაირიბა ჯავარა. 1996 წელს შექმნა საკუთარი პარტია და გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2001 წელს აირჩიეს მეორე საპრეზიდენტო ვადით, ხოლო 2006 წლის 15 დეკემბერს მესამე 5-წლიანი საპრეზიდენტო ვადით. სამივე არჩევნებში წინააღმდეგობას უწევდა ერთი და იგივე პიროვნება - უსეინუ დარბოუ.
გადატრიალების მცდელობა
2006 წლის 21 მარტს პრეზიდენტ იაჰია ჯამეს წინააღმდეგ განხორციელდა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა, ამ დროს თვითონ პრეზიდენტი იმყოფებოდა მავრიტანიაში, სასწრაფოდ დაბრუნდა ქვეყანაში და ჩაახშო ანტისამთავრობო ამბოხება, ხოლო გადატრიალების ხელმძღვანელი აიძულა გაქცეულიყო სენეგალში.
2007 წელს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მინდვრის ბალახების მეშვეობით შეუძლია მოარჩინოს შიდსი და ასთმა.
კონსტიტუციური კრიზისი
2016 წლის 1 დეკემბრის არჩევნების შედეგების მიხდვით იაჰია ჯამე დამარცხდა, მაგრამ შედეგების გამოცხადებიდან რვა დღის შემდეგ მან განაცხადა, რომ არჩევნების შედეგს არ აღიარებდა და თანამდებობიდან გადადგომას არ აპირებდა. 2017 წლის 17 იანვარს, პრეზიდენტის უფლებამოსილების გასვლამდე ერთი დღით ადრე, იაჰია ჯამემ ქვეყანაში გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა და ტელევიზიით განაცხადა, რომ დეკემბრის არჩევნების პერიოდში დაფიქსირდა უცხო ქვეყნების აქტიური ჩარევა.
გაეროს უსიშროების საბჭოს რეზოლუციის მიღების შემდეგ ქვეყანაში შევიდა ECOWAS-ის ჯარები კონსტიტუციური რეჟიმის აღდგენის მიზნით. 21 იანვრის ღამით გამბიის პრეზიდენტმა იაჰია ჯამემ სახელმწიფო ტელევიზიის ეთერით განაცხადა, რომ გადადგა პრეზიდენტის თანამდებობიდან, შემდეგ კი დატოვა ქვეყანა და გადავიდა გვინეაში , ხოლო გვინეიდან ეკვატორულ გვინეაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:გამბიის პრეზიდენტები კატეგორია:გამბიელები კატეგორია:გამბიელი სამხედრო მოღვაწეები
( )
მოხვდა ბილბორდის 200 საუკეთესო ალბომის ჩარტის #51 ადგილზე და დადებითად იქნება შეფასებული კრიტიკოსების მიერ, თუმცა მათმა ნაწილმა აღნიშნა, რომ ნამუშევარი იყო უფრო სუსტი, ვიდრე მისი წინამორბედი, Ágætis byrjun.
სქოლიო
კატეგორია:2002 წლის ალბომები კატეგორია:Sigur Rós-ის ალბომები კატეგორია:FatCat Records-ის ალბომები კატეგორია:Bad Taste-ის ალბომები კატეგორია:MCA Records-ის ალბომები
მორა
მორა (mora — დროის შუალედი, პაუზა) ანდა ქრონოს პროტოსი (χρονος πρωτος — პირველადი დრო) — ანტიკურ ლექსთწყობაში: ყველაზე მოკლე მარცვლის წარმოთქმის ნორმალური გრძლიობა, ლექსში დროის თვლის უმცირესი ერთეული. გამოისახება მოკლე მარცვლის ნიშნით. გრძელი მარცვალი უდრის 2 მორას, ტერფი ქორე  — სამ მორას, დაქტილი  — ოთხ მორას და ა.შ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლექსთწყობა კატეგორია:ფონოლოგია
154
თარიღი უცნობია
*
150er
კარანგეტანგი
კარანგეტანგი, აპი-სიაუ (Karangetang) — მოქმედი სტრატოვულკანი ინდონეზიაში, კუნძულ სიაუს ჩრდილო ნაწილში. აქვს ორი მწვერვალი; სამხრეთი მწვერვალის სიმაღლეა 1827 მ, ხოლო ჩრდილოეთი მწვერვალისა 1797 მ. წარმოადგენს ინდონეზიის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანს. 1675 წლიდან მოყოლებული ამოიფრქვა 41-ჯერ.
1997 წელს პიროკლასტურმა ნაკადმა სამი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. 2007 წლის აგვისტოში მომხდარი ამოფრქვევის გამო ახლო მდებარე რაიონების ევაკუაცია გახდა საჭირო. 2009 წლის 9 ივნისს ინდონეზიის ვულკანოლოგიურმა სამსახურმა კარანგეტანგის ამოფრქვევის განგაშის სტატუსი ნარინჯისფერის დონემდე აწია.
2010 წლის 6 აგვისტოს კარანგეტანგი ისევ ამოიფრქვა და ჰაერში ასობით მეტრზე ამოიტყორცნა ლავა და ფერფლი, რის გამოც ოთხი სოფელი დაიკარგა. 2011 წლის 11 მარტს იაპონიაში მომხდარი მიწისძვრიდან რამდენიმე საათში, რომელსაც წყნარ ოკეანეში ცუნამი მოჰყვა კარანგეტანგის ამოფრქვევაც გამოიწვია, მაგრამ რაიმე ნგრევა ან ადამიანის სიკვდილი ამას არ მოჰყოლია, თუმცა კალთებზე შეიმჩნეოდა ლავისა და ცხელი აირის ამოტყორცნა.
2013 წლის 2 სექტემბერს კარანგეტანგი ისევ ამოიფრქვა. აქტივობები შეინიშნებოდა 2013–18 წლებშიც. 2019 წლის 20 ივლისიდან იმავე წლის ოქტომბრამდე ვულკანი ისევ მოქმედების სტადიაში იყო, რასაც ლავის ამოღვრა მოჰყვა.
Podomyrma omniparens
Podomyrma omniparens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Podomyrma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
რუდოლფ ჰაიდენჰაინი
thumb|right|რუდოლფ ჰაიდენჰაინი
რუდოლფ  პეტერ ჰაინრიხ  ჰაიდენჰაინი   (დ. 29 იანვარი, 1834, მარიენვერდერი  — გ. 13 ოქტომბერი, 1897, ბრესლაუ) — გერმანელი ფიზიოლოგი და ჰისტოლოგი. ბრესლაუს უნივერსიტეტის პროფესორი (1859-იდან).
1856 წელს დაადგინა მუდმივი დენის ძალის გავლენა მამოძრავებელი ნერვების გაღიზიანების ეფექტზე. ე. წ. ტონომოტორული ფენომენის ანალიზისას (ენის მგრძნობიარე ნერვის პერიფერიული ბოლოს გაღიზიანებით გამოწვეული ენის კუნთების ნელი შეკუმშვა მამოძრავებელი ნერვის გადაჭრის შემთხვევაში) ჰაიდენჰაინმა დაამტკიცა, რომ იგი განპირობებულია სისხლძარღვების გაფართოების დამატებითი მოქმედებით. აღმოაჩინა, რომ დიდი ნახევარსფეროების ქერქის გარკვეული წერტილების გაღიზიანება შემაკავებელ გავლენას ახდენს ჩონჩხის კუნთების გაღიზიანებაზე. დაადგინა კუნთებში სითბოს წარმოშობის დამოკიდებულება მათი მოქმედების პირობებზე — სისხლის მიმოქცევაზე, დატვირთვაზე, გაღიზიანების ინტენსივობაზე და სხვ. აღრიცხა კუნთის ერთხელობრივი შეკუმშვისას სითბოს გამოყოფა. დაადგინა თირკმლის ეპითელიუმის აქტიური როლი შარდის წარმოშობაში და აგრეთვე ორგანიზმის გარკვეული უჯრედული ელემენტების აქტიური მნიშვნელობასა და ნაწლავების მიერ შეწოვის პროცესში. საჭმლის მომნელებელ ჯირკვლებზე, ჰაიდენჰაინის მიხედვით, გავლენას ახდენს სეკრეტორული და ტროფიკული ნერვები. ჰაიდენჰაინმა დაამტკიცა, რომ პეფსინი და მარილმჟავა გამოიყოფა კუჭის სხვადასხვა ჯირკვლოვანი უჯრედიდან; დაამუშავა იზოლირებული კუჭის მეთოდი, რომელიც შემდგომში გააუმჯობესა ივანე პავლოვმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი ბიოლოგები კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1834 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
სამხრეთ ბიოკოს პროვინცია
სამხრეთ ბიოკოს პროვინცია (Bioko Sur) — ეკვატორული გვინეის 7-იდან ერთ-ერთი პროვინცია. ფართობი — 1241 კმ², 2015 წლის აღწერის წინასწარი მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 34 627 ადამიანს,. ადმინისტრაციული ცენტრი — ლუბა.
გეოგრაფია
მდებარეობს კუნძულ ბიოკოს სამხრეთ და ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ჩრდილოეთ ბიოკოს პროვინციას. გარს ეკვრის ბიაფრის ყურის (გვინეის ყურის შემადგენელი ნაწილი) წყლები.
ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია დაყოფილია 2 მუნიციპალიტეტად:
სქოლიო
კატეგორია:ეკვატორული გვინეის პროვინციები
კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმი
სახლ–მუზეუმი ფუნქციონირებს 1987 წლიდან. აქ ინახება მწერლისეული ნივთები, ექსპონირებულია მწერლის ხელნაწერთა ფოტო-ასლები. ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტო-სურათები. სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ენაზე გამოცემული  ნაწარმოებები. სახლ-მუზეუმის ეზოში განთავსებულია დამხმარე ნაგებობები. 2007 წლიდან სახლ-მუზეუმი კულტურის ცენტრის დაქვემდებარებაში იმყოფება.
ყოველწლიურად, 15 მაისს, იმართება სახალხო დღესასწაული „კონსტანტინეობა“.
სქოლიო
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
შინაგანი ზღვა
შინაგანი ზღვა (Mar adentro) — 2004 წლის ესპანური ფილმი, რომლის რეჟისორია ალეხანდრო ამენაბარი. ფილმი გადმოსცემს რამონ სამპედროს რეალურ ისტორიას. ის გემის მექანიკოსი იყო და ავარიის შედეგად ინვალიდი გახდა, რის შემდეგაც 29-წლიანი კამპანია აწარმოა ევთანაზიისა და სიკვდილის უფლების მხარდაჭერისთვის. მის როლს ხავიერ ბარდემი ასრულებს.
ჯილდოები
ფილმმა გოიას 14 და ვენეციის კინოფესტივალის სამი ჯილდო მიიღო. ის ასევე დაჯილდოვდა ოსკარითა და ოქროს გლობუსით, როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანური ფილმები კატეგორია:ესპანურენოვანი ფილმები კატეგორია:2004 წლის ფილმები კატეგორია:ალეხანდრო ამენაბარის ფილმები კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
ტონი ლევინი
ენტონი ფრედერიკ ლევინი (Anthony Frederick Levin; დ. 6 ივნისი 1946, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ამერიკელი მუსიკოსი და კომპოზიტორი, რომელიც უკრავს ბას გიტარაზე, ჩემპენ სტიკზე და სხვა ინსტრუმენტებზე. იგი ცნობილია სხვადასხვა ჯგუფთან და მუსიკოსთან თანამშრომლობით. მათ შორის აღსანიშნავია King Crimson-ის წევრობა და პიტერ გებრიელის ალბომებსა და კონცერტებზე სესიური მუსიკოსის სახით მონაწილეობდა. იგი აგრეთვე ჩართული იყო პროექტებში Liquid Tension Experiment, Bruford Levin Upper Extremities, ProjeKct One, ProjeKct Four და ჰყავს საკუთარი ჯგუფი, Tony Levin Band.
ტონი ითვლება ერთ-ერთ პირველ ბლოგერად, ვინაიდან სწორედ მან ჯერ კიდევ 1996 წელს დაიწყო ინტერნეტ-საიტზე ტურნეს დღიურის გამოქვეყნება, უფრო ადრე, სანამ მსოფლიოში დაიწყეს ტერმინ „ბლოგის“ გამოყენება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:ამერიკელი ბას-გიტარისტები კატეგორია:King Crimson-ის წევრები კატეგორია:პიტერ გებრიელი კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
Podomyrma overbecki
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ამე-ნო უძუმე
thumb|250px|right|ამე-ნო-უძუმეს დაფა შინტოისტურ ტაძარში, [[ტაკაჩიჰო, იაპონია.]] ამე-ნო-უძუმე-ნო-მიკოტო (天宇受売命) — განთიადის, ბედნიერებისა და სიხარულის შინტოისტური კამი, ქალღმერთი. ცნობილია მზის ქალღმერთ ამატერასუს ისტორიაში მთავარი როლით.
ამატერასუს ძმამ, ქარიშხლის ღმერთმა სუსანოომ, შებღალა მისი წმინდა შენობები და მოკლა ერთ-ერთი ქალწული, რადგან მის ნდობაზე უარი თქვა. ამატერასუს მისი რისხვის იმდენად შეეშინდა, რომ გამოქვაბულ ამე-ნო-ივატოში (天の岩戸) დაიმალა. სამყარო უმზისშუქოდ ჩაბნელდა. ონები გამოვიდნენ ბნელ სამყაროში; ღმერთებს არ შეეძლოთ ამატერასუს გამოქვაბულიდან გამოყვანა.
ჭკვიანმა უძუმემ აიღო პატარა ნავი, გამოქვაბულის შესასვლელთან ამოაყირავა და მასზე დაიწყო ცეკვა. სხვა კამებიც უყურებდნენ და იფიქრეს, იმდენად სასაცილო იყო, რომ მხიარულად სიცილი დაიწყეს. ამატერასუმ გაიგო ხმები და გარეთ გამოიხედა სანახავად, თუ რატომ იცინოდნენ. როდესაც გამოქვაბული გააღო, უძუმეს მიერ ხეზე დადებულ სარკეში მისი მშვენიერი ანარეკლი დაინახა და ნელა გამოვიდა გამოქვაბულიდან. ამ დროს, კამი ამე-ნო-ტაჯიკარავომ (天手力男命) მის უკან გამოქვაბული დაკეტა და ამატერასუს უკან შესვლა აღარ შეეძლო. სხვა კამიმ შესასვლელს ჯადოსნური თოკი შემოავლო. ამე-ნო-კოჲანემ (天児屋根命) მზის ქალღმერთს თხოვა სხვა კამებს გაყოლოდა. ისიც დათანხმდა და დედამიწაზე კვლავ დაბრუნდა სინათლე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონური მითოლოგია კატეგორია:მატყუარა ღმერთები კატეგორია:იაპონური ღმერთები
ანატი
ანატი - დასავლეთსემიტურ მითოლოგიაში ნადირობის და ომის ქალღმერთი, ანტიმეომარი, გარდაცვლილი და აღმდგარი ღმერთის, ბალუს და და შეყვარებული. იგი ეხმარბოდა ბალუს მისი ომების დროს სიკვდილის ღმერთთან მუტუ და ზღვის ღმერთთან იამასთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღმოსავლური მითოლოგია
არგენტინის კონფედერაცია
არგენტინის კონფედერაცია (Confederación Argentina) — არგენტინის ერთ-ერთი ოფიციალური სახელი, თანახმად არგენტინის კონსტიტუციის 35-ე მუხლისა. ამ სახელს ატარებდა არგენტინის ფედერაციული სახელმწიფო 1835-1862 წლებში. მისი წინა სახელწოდება იყო რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციები.
კონფედერაცია 14 ავტონომიური პროვინციისაგან შედგებოდა.
ტერმინი „არგენტინის კონფედერაცია“ ოფიციალურად დაამტკიცა არგენტინის კონსტიტუციის 1853 წლის ვერსიამ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
ისმაილ სამანის პიკი
ისმაილ სამანის პიკი (1932-1962 წლებში სტალინის პიკი; 1962-1998 წლებში კომუნიზმის პიკი; 1998 წლის შემდეგ ისმაილ სამანის პიკი) — მწვერვალი პამირში, მეცნიერებათა აკადემიის ქედზე. ტაჯიკეთის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 7495 მ. კალთები უმეტესწილად შემოსილია ფირნისა და ყინულის მძლავრი საფრით, რომელთა საერთო ფართობია 136 კმ². დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით განლაგებულია პამირის ფირნული პლატო (12X3 კმ). ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ვრცელდება ფორტამბეკის, მოსკვინის, ბივაჩნისა და სხვ. მსხვილი მყინვარები. მწვერვალი პირველად დაიპყრო საბჭოთა ალპინისტმა ევგენი აბალაკოვმა 1933 წლის 9 სექტემბერს. ასვლის დროს დაიღუპა ექსპედიციის ორი წევრი. ასვლა განხორციელდა აღმოსავლეთი მხრიდან. 1986 წლის თებერვალს შესრულდა პირველი ასვლა ზამთარში; მძიმე ბუნებრივი პირობების მიუხედავად, ალპინისტებმა დაიპყრეს მწვერვალი. ყველაზე ურთულესი მარშრუტი გადის სამხრეთ-დასავლეთ კედელზე, ბელიაევის მყინვარიდან. მწვერვალმა ამჟამინდელი სახელი მიიღო სამანიდების დინასტიის ემირის — ისმაილ სამანის (849-907) პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაჯიკეთის მთები
ცვალებადობათა ფორმები
ცვალებადობა — მოცემული სახეობის წარმომადგენლებს შორის ნიშან-თვისებების მრავალფეროვნება, აგრეთვე შთამომავლების თვისება, შეიძინოს მშობლებისგან განსხვავებული ნიშან-თვისებები. ცვალებადობა თან ახლავს გამრავლებას, რის შედეგაც ორგანიზმები განსხვავებული ფორმებით — ვარიანტებით არსებობენ. გამოყოფენ ცვალებადობის ორ ძირითად ფორმას: არამემკვიდრულს (ფენოტიპურს) და მემკვიდრულს (გენოტიპურს).
არამემკვიდრული ცვალებადობა
სავსებით ერთნაირი გენოტიპის მქონე ინდივიდები განსხვავებულ გარემო პირობებში განვითარებისას, ზოგიერთ შემთხვევაში ფენოტიპით განსხვავდებიან. გამოწვეული ნაირგვარობას მოდიფიკაციურს უწოდებენ. იგი შემდეგი ნიშნებით ხასიათდება: 1. გარემო ფაქტორის მოქმედებით ადეკვატური ცვლილების წარმოქმნა; 2. ცვლილება მასიურია, ახალ გარემოში პოპულაციის დიდ ნაწილს აქვს შეცვლილი ფენოტიპი; 3. ცვლილება შექცევადია, საწყის პირობებში დაბრუნებისას ინდივიდებს უბრუნდებათ თავდაპირველი ფენოტიპი; 4. მრავალი მოდიფიკაცია ხანმოკლეა.
ყველა ნიშანი და თვისება მემკვიდრულად განსაზღვრულია. მემკვიდრულად გადაეცემა არა ნიშნები და თვისებები, არამედ გენები, რომლებიც განსაზღვრავენ გარკვეული ნიშან-თვისებების შესაძლო განვითარებას. მცენარის მწვანე შეფერილობა გენოტიპში არა მარტო ქლოროფილის მასინთეზებელი გენების თანაპოვრებაზეა დამოკიდებული, არამედ აუცილებელია სინათლეც. ადამიანის ნორმალური განვითარება დამოკიდებულია როგორც გენოტიპზე, რომელიც ნივთიერებათა ცვლის ნორმალურ მიმდინარეობას განსაზღვრავს, ასევე გარემო პირობათა განსაზღვრულ კომპლექსზეც. მაგ.; ავიტამინოზის ან ჰიპოვიტამინოზი ორსულ ქალებში იწვევს ნაყოფის «მგლის ხახას» განვითარებას.
ორგანიზმის გენოტიპით განსაზღვრულ უნარს (გერემო პირობების გავლენით ნიშნის გამოვლენის ხარისხი გარკვეულ ფარგლებში რომ შეიცვალოს) რეაქციის ნორმა ეწოდება. ამრიგად რეაქციის ნორმად მიჩნეულია ის ფარგლები, რომელშიაც შესაძლებელია მოხდეს ფენოტიპის ცვლილება გენოტიპის ცვლილების გარეშე.
მემკვიდრული ცვალებადობა
მემკვიდრული ცვალებადობის შემთხვევაში ნიშან-თვისების შეცვლას გენოტიპში მომხდარი ცვლილება განაპირობებს, რომელიც შთამომავლობას გადაეცემა. გამოყოფენ მემკვიდრული ცვალებადობის ორ ფორმას: კომბინაციურსა და მუტაციურს.
კომბინაციური ცვალებადობა. რეკომბინაციის მეშვეობით ხორციელდება მშობლებში არსებული გენეტიკური მასალის შთამომავლებში გადანაწილება, რაც კომბინაციური ცვალებადობის საფუძველია. რეკომბინაცია არის უნივერსალური ბიოლოგიური მექანიზმი, რომელიც მთელ ცოცხალ სისტემაში-პროკარიოტებსა, ევკარიოტებსა და მათ ვირუსებში მოქმედებს: ევკარიოტულ ორგანიზმებში იგი სქესობრივი პროცესით ხორციელდება, პროკარიოტებში-კონიუგაცია, ტრანსფორმაცია და ტრანსდუქცია, ვირუსებში კი ერთობლივი ინფიცირება იწვევს. გენების ახალი თანაწყობა და მათი ახალი კომბინაციები ცვლიან გენოტიპს. ევკარიოტებში კომბინაციუეი ცვალებადობა სამი მნიშვნელოვანი პროცესის შედეგად ხდება: 1. მეიოზის დროს ქრომოსომათა კომბინაციების მიხედვით განსხვავებული გამეტები ყალიბდება; 2. ჰომოლოგიურ ქრომოსომებს შორის მონაკვეთEბის რეციპროკული გაცვლით-კროსინგოვერით, რითაც შეჭიდულ გენთა ჯგუფებში გაერთიანებული ალელების გადანაწილება და ჯგუფების ახალი ვარიანტების ჩამოყალიბება ხდება; 3. განაყოფიერების დროს მამრობითი და მდედრობითი გამეტების შემთხვევითი შერწყმით.
მუტაციური ცვალებადობა. ცოცხალი სისტემის მემკვიდრული ინფორმაციის შემცველი სტრუქტურის გენოტიპის ცვლილებას, რომლის დროსაც ხდება გენის, ქრომოსომის სტრუქტურის ან მათი რიცხვის ცვლილება, მუტაციური ცვალებადობა ეწოდება.
მუტაცია ცოცხალი სისტემის უნივერსალური თვისებაა. იგი მიმდინარეობს ვირუსებიდან მოყოლებული უმაღლეს მცენარეებსა და ცხოველებში, თვით ადამიანის ჩათვლით.
I.	გენომის ცვლილების ხასიათის მიხედვით: 1. გენომური მუტაციები ქრომოსომების რიცხვის ცვლილება; 2. ქრომოსომული მუტაციები-ქრომოსომის სტრუქტურის ცვლილება; 3. გენური მუტაციები.
II. ჰეტეროზიგოტაში გამოვლენის მიხედვით: 1. დომინანტური; 2. ნახევრადდომინანტური, 3. რეცესიული.
III. მუტაციის გამომწვევი მიზეზების მიხედვით: 1. სპონტანური-წარმოშობა ბუნებრივად, აშკარა მიზეზის გარეშე; 2. ინდუცირებული-ხელოვნურად, ექსპერიმენტატორის მიერ ინდუქციის უნარის მქონე ფაქტორის ზემოქმედებით.
IV. უჯრედში ლოკალიზაციის მიხედვით: 1. ბირთვული; 2. ციტოპლაზმური-იგულისხმება არაბირთვული გენების მუტაცია.
V.	შესაძლოა მემკვიდრეობის მიხედვით: 1. გენერაციული-სასქესო უჯრედებსა და სპორებში მომხდარი, რომელიც მემკვიდრეობს; 2. სომატურ-სხეულის სომატურ უჯრედებში წარმოქმნილი, იგი არამემკვიდრულია. იწვევს სხეულის მოზაიკურობას (მუტაცია სხეულის უჯრედების მხოლოდ ნაწილს აქვს). მისი შენარჩუნება ვეგეტატიური გამრავლებით ან უჯრედული ინჟინერიის გზითაა შესაძლებელი.
გენური მუტაციები
გენური მუტაციის დროს ხდება ცალკეული სტრუქტურის ცვლილება. იგი სხვა ტიპის მუტაციათა შორის ყველაზე მაღალი სიხშირით წარმოიქმნება და იწვევს ორგანიზმის მორფოლოგიური, ფიზიოლოგიური და ბიოქიმიური ნიშნების ცვლილებას. გენურ მუტაციებს იწვევს სამი მნიშვნელოვანი პროცესის-რეპლიკაციის, რეპარაციის და რეკომბინაციის დარღვევები. გენური მუტაციები წარმოიქმნება, როგორც სპონტანურად, ისე მუტაგენების ზემოქმედების შედეგად. გენური მუტაციები შეიძლება დავაჯგუფოთ შემდეგნაირად:
1. კოდის სტრუქტურის მიხედვით. არჩევენ რამდენიმე ფორმას:
2. კოდის ინფორმაციის ცვლილების მიხედვით. არჩევენ რამდენიმე ფორმას:
ქრომოსომული მუტაციები
ამ ტიპის მუტაციებს ქრომოსომულ აბერაციებსაც უწოდებენ. ხდება ქრომოსომების სტრუქტურის ცვლილება. ამგვარმა გარდაქმნებმა შეიძლება მოიცვას როგორც ერთი ქრომოსომის მონაკვეთები, ისე სხვადასხვა (არაჰომოლოგიური) ქრომოსომების უბნები. გამოყოფენ შიდაქრომოსომულ (დეფიშენსი, დელეცია, დუპლიკაცია, ინვერსია) და ქრომოსომათაშორის (ტრანსლოკაცია) სტრუქტურულ დარღვევებს. შუალედური ადგილი უკავია ტრანსპოზიციას, რომელიც მიმდინარეობს როგორც არაჰომოლოგიურ ქრომოსომათა შორის, ისე ერთი და იმავე ქრომოსომის ფარგლებში.
ქრომოსომების ბოლო მონაკვეთების მოწყვეტასა და დაკარგვას დეფიშენსი ეეწოდება. ქრომოსომას აღარ გააჩნია ტელომერული უბანი და მიმდინარე მონაკვეთი. ზოგჯერ ქრომოსომის შუა (არა ცენტრომერული) მონაკვეთი იკარგება. ასეთ ცვლილებას დელეცია ეწოდება. თუ ჰეტეროზიგოტაში დომინანტური გენების მქონე მონაკვეთი დაიკარგა, მაშინ მათი ყველა რეცესიული ალელი ფენოტიპურად გამოვლინდება. ქრომოსომის დიდი მოაკვეთის დაკარგვა ორგანიზმისათვის ლეტალურია - ინდივიდი იღუპება. მაგ.: ადამიანის მეხუთე ქრომოსომის მოკლე მხრის დელეცია იწვევს მძძიმე მემკვიდრულ დაავადებას, ე.წ. «კატის კნავილის» სინდრომს. ავადმყოფებს აღენიშნებათ გონებრივი ჩამორჩენა, მთვარისებრი სახე, ზრდაში ჩამორჩენა, ჰიპერტელორიზმი და ზოგი სხვა ანომალია.
ქრომოსომაში ან სხვადასხვა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომებში ერთზე მეტი ანალოგიური მონაკვეთის არსებობას დუპლიკაცია ეწოდება. პირდაპირი მნიშვნელობით იგი ქრომოსომის ერთი და იმავე მონაკვეთის გაორმაგებას გულისხმობს. ცნობილია მრავალჯერადი განმეორების შემთხვევები, რომელსაც მულტიპლიკაცია (ამპლიფიკაცია) ეწოდება. დუპლიკაცია ქრომოსომის შიგნით ხდება და გენეტიკური მასალის ასლები ერთიმეორის გვერდითაა განლაგებული. დუპლიკაციის შედეგად წარმოიქმნილი მონაკვეთEბი ქრომოსომაში შეიძლება ტანდემურად (ABCBCDE...) ან ინვენტირებულად (ABCCBDE...) იყოს სომის სხვა უბანში ან სხვა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომაში. ზოგჯერ ხდება ასლის გადატანა ანუ ტრანსპოზიცია იმავე ქრომოსომის სხვა უბანში ან სხვა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომაში. მობილურ ელემენტს, რომელსაც ქრომოსომის ერთი მონაკვეთიდან სხვა უბანში გადაადგილების უნარი აქვს, ტრანსპოზონი ეწოდება.
ქრომოსომის მონაკვეთის 180o-ით შემობრუნებას ინვერსია ეწოდება. ამ ტიპის აბერაციები კროსინგოვერის პროცესის დარღვევის შედეგად წარმოიქმნება, რის გამოც ქრომოსომაში გენთა თანმიმდევრობა იცვლება, ხოლო მათი რაოდენობა იგივე რჩება. თუ ინვერტირებული მონაკვეთი ცენტრომერის გარეთაა, ასეთ ინვერსიას პარაცენტრალურს უწოდებენ; თუ ინვერტირებული მონაკვეთი ცენტრომერს მოიცავს - პერიცენტრულს. არაჰომოლოგიურ ქრომოსომებს შორის უბნების რეციპროკული გაცვლა ან ქრომოსომის მონაკვეთის სხვა ქრომოსომაზე მიმაგრება იწვევს აბერაციულ ცვლილებას, რომელსაც ტრანსლოკაცია ეწოდება. ვინაიდან ერთი ქრომოსომის გენების ნაწილი სრულიად სხვა შეჭიდულ გენთა ჯგუფში ერთიანდება, ამ სახის ცვლილება იწვევს გენთა შეჭიდული ჯგუფების დარღვევას და შეცვლას.
გენომური მუტაციები
ქრომოსომათა ფორმა, ზომა და რიცხვი ყოველი სახეობისათვის მნიშვნელოვანი სისტემატიკური ნიშანია. გენომი არის ქრომოსომათა ჰაპლოიდური ნაკრები მასში ლოკალიზებული გენებით. მუტაციის შედეგად, როგორც გენები და ქრომოსომთა სტრუქტურა, ისე გენომი იცვლება. გენომური მუტაციების შედეგად იცვლება, აგრეთვე, ქრომოსომათა რაოდენობა. გამოყოფენ გენომური მუტაციების შემდეგ ფორმებს: 1. ცენტრული შერწყმა და ცენტრული დაშორება; 2. პოლიპლოიდია; 3. ანეუპლოიდია.
ცენტრული შერწყმის დროს არაჰომოლოგიური ორი ქრომოსომა ზოგჯერ უკავშირდება ერთიმეორეს და მიიღება ერთი ქრომოსომა. ცენტრული დაშორების დროს ქრომოსომა წყდება და ორი დამოკიდებული არაჰომოლოგიური ქრომოსომა ყალიბდება. ეს მოვლენა ზოგჯერ მოიხსენიება რობერტსონული ტრანსლოკაციის სახელწოდებით. უჯრედში ქრომოსომათა რიცხვის ჰაპლოიდური კომპლექტის (n) პროპორციულად (ჯერადად) არდას პოლიპლოიდია ეწოდება, ცალკეული ან რამდენიმე ქრომოსომის რიცხობრივ ცვლილებას კი ანეუპლოიდიას უწოდებენ. ისეთ ინდივიდებს, რომლებშიც პროპორციულად არის გაზრდილი ერთი და იგივე გენომი, აუტოპლოიდები ეწოდება. ინდივიდებს, რომლებშიც განსხვავებული გენომებია ჯერადად გადიდებული, ალოპლოიდები ეწოდება. ანეუპლოიდიის (ჰეტეროპლოიდიის) დროს დიპლოიდურ კომპლექტს აკლია ან მეტი აქვს ერთი ან იშვიათად ერთზე მეტი ქრომოსომა. ამ მოვლენას იწვევს მეიოზის დროს ქრომოსომების განურიდებლობა. დიპლოიდურ კომპლექტში ერთ-ერთი ჰომოლოგის სამი ქრომოსომით წარმოდგენას ტრისომიკი (2n+1) ეწოდება; თუ ჰომოლოგიურ წყვილს ერთი ქრომოსომა აკლია - მონოსომიკი (2n-1), როდესაც ჰომოლოგიური ქრომოსომებიდან ერთი წყვილი არ გააჩნია - ნულსომიკი (2n-2).
კატეგორია:ცვალებადობა
მარკ ბარტრა
მარკ ბარტრა არეგალი (Marc Bartra Aregall; დ. 15 იანვარი, 1991, სანტ-ჟაუმე-დელს-დომენსში, ტარაგონა) — ესპანელი ფეხბურთელი, თამაშობს ლა ლიგის კლუბ ბეტისის „რეალში“ ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.
დაიბადა სანტ-ჟაუმე-დელს-დომენსში, ტარაგონაში, კატალონიაში. 11 წლის ასაკში გადავიდა „ბარსელონას“ ახალგაზრდულ აკადემიაში, მანამდე თამაშობდა „ესპანიოლში“.