cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ედმონ დანტესი
პატიმრობა
ედმონ დანტესი უაზროდ ატარებს დღეებს ციხესიმაგრეში. ის უაზროდ ემუქრება ციხის გუშაგს, რის გამოც სამუდამოდ კარცერში ამწყვდევენ. დანტესი სრულიად მარტოა, მხოლოდ გუშაგი შემოდის დღეში რამდენიმეჯერ და შემოაქვს საჭმელი, მაგრამ იგი თითქმის არ ლაპარაკობს. ედმონმა ისიც კი არ იცის, რომელი წელია და რამდენი ხანია, რაც ციხეში ზის. მაგრამ მან იცის, რომ მასთან ახლოს არის ერთი პატიმარი, რომელიც გიჟი ჰგონიათ, რადგან ციხიდან გათავისუფლების სანაცვლოდ ციხის უფროსს განძს ჰპირდება. ამასთან ერთად, ის მუდმივად რაღაც გამოთვლებს აკეთებს საკნის კედლებზე.
სინამდვილეში, ის უაზროდ არაფერს ანგარიშობს და ადგენს გაქცევის გეგმას. როდესაც ის გარბის აღმოაჩენს, რომ ანგარიშში შეცდომა მოუვიდა და ედმონ დანტესის საკნის კედელს გამოანგრევს. ასე შეხვდება ორი ტუსაღი ერთმანეთს. აბატი ფარია და ედმონ დანტესი დამეგობრდებიან და გააკეთებენ გვირაბს, რისი საშუალებითაც ერთმანეთის საკანში სიარული შეუძლიათ. აღმოჩნდება, რომ აბატ ფარიას აქვს წიგნებიც, მელანი, ქაღალდი და კალმებიც. ეს ყველაფერი კი არის მისივე დამზადებული. ამის გარდა მას ასანთი და ბევრი სხვა რამეც აქვს.
აბატი ფარია არის ძალიან განათლებული ადამიანი. ის ედმონ დანტესს ძალიან დიდ ცოდნას მისცემს და ძალიან განათლებულ ადამიანად აქცევს. სწორედ აბატი ფარია მიახვედრებს დანტესს, რომ მის წინააღმდეგ შეთქმულება დანგლარმა და ფერნან მონდეგომ მოაწყვეს და იმასაც, თუ რატომ გაწირა ვილფორმა იგი სამუდამო პატიმრობისათვის.
პარალელურად დანტესი და აბატი გაქცევის გეგმაზე მუშაობენ. ისინი ყველაფერს იდეალურად მოაწყობენ და გაქცევის დღესაც დათქვამენ. სწორედ გაქცევის დღეს, მოქმედების დაწყებამდე რამდენიმე წუთით ადრე აბატ ფარიას შეტევა დაემართება. ის ეუბნება ედმონს, რომ ეს მისთვის მეორე შეტევა იყო და მისი მამაც და პაპაც მესამე შეტევას შეეწირენ. ედმონ დანტესი კი უარს განაცხადებს აბატის გარეშე გაქცევაზე.
გაქცევა
ცოტა ხანში აბატ ფარიას მესამე შეტევა დაემართება. ედმონ დანტესის მცდელობა, რომ გადაარჩინოს იგი უშედეგო აღმოჩნდება. აბატი ფარია იღუპება და ედმონ დანტესი ერთგული მეგობრის გარეშე რჩება. გარდაცვალებამდე, აბატმა ფარიამ ედმონს უთხრა, რომ ის აურაცხელი განძი ინახება კუნძულ მონტე-კრისტოზე. დანტესი ფიქრობს გეგმაზე, თუ როგორ უშველოს თავს, იპოვოს განძი და მწარედ იძიოს შური. ამ დროს მას თავში ერთი აზრი მოუვა.
ის გახსნის ტომარას, რომელშიც აბატი ფარიას გვამია. აბატის სხეულს საკუთარ საკანში გადაიტანს და ტომარაში თავად ჩაწვება. საღამოს მას მდინარეში გადააგდებენ, სადაც სასწაულებრივად გადაურჩება სიკვდილს და თავს კონტრაბანდისტების გემზე ამოყოფს. ის გაიგებს, რომ 1829 წელია, ანუ 14 წელი გაატარა ციხეში. შემთხვევით, ის კონტრაბანდისტებთან ერთად თავის საოცნებო ადგილას — კუნძულ მონტე-კრისტოზე აღმოჩნდება. ის მოახერხებს და კონტრაბანდისტებს კუნძულიდან მოიშორებს, რის შემდეგაც განძს იპოვის.
ამის შემდეგ, ის მარსელში ბრუნდება, თავისი ყოფილი მეზობლისგან, (აბატი ბუზონის სახელით) გასპარ კადრუსისგან შეკრებს ცნობებს. ის გაიგებს, რომ მისი მოხუცი მამა გარდაიცვალა, მერსედესი და ფერნანი დაქორწინდნენ და დანგლარი გამდიდრდა, ხოლო „ფარაონის“ მეპატრონე მორელი საშინელ დღეშია ჩავარდნილი. ის ბოლო წამს გადაარჩენს მორელს თავის მოკვლისაგან და მთლიანად დაფარავს მის ვალებს, თუმცა ვერც კადრუსი და ვერც მორელი ვერ მიხვდებიან, რომ ეს სწორედ ედმონ დანტესია.
დაბრუნება და შურისძიება
1838 წელს ბარონი ფრანც დ'ეპინე შემთხვევით აღმოჩნდება კუნძულ მონტე-კრისტოზე. იქ მას სინდბანდ-მეზღვაური მასპინძლობს. ამის შემდეგ, ფრანც დ'ეპინე მეგობარ ვიკონტ ალბერ დე მორსერთან ერთად (ფერნანისა და მერსედესის შვილი), რომში კარნავალზე მიდის. აქ ისინი გადაეყრებიან გრაფ მონტე-კრისტოს (ედმონ დანტესს), რომელშიც ფრანც დ'ეპინე სინდბანდ-მეზღვაურს ამოიცნობს.
რომში შეხვედრიდან სამი თვის შემდეგ, გრაფი მონტე-კრისტო ალბერ დე მორსერთან პარიზში ჩადის. აქ იგი შეხვდება ალბერის მშობლებს, გრაფ დე მორსერს (ფერნანი) და მის მეუღლეს (მერსედესი). ასევე, საქმიან ურთიერთობას დაიჭერს დანგლართან, რომელსაც ბარონის ტიტული მიანიჭეს და ვილფორთან, რომელიც მეფის პროკურორი გახდა.
გრაფი მონტე-კრისტო სასტიკად იძიებს შურს ყველაზე. ის ხელიდან გამოაცლის ყველა ახლობელს ვილფორს და მიწასთან გაასწორებს მის კარიერას, საზოგადოების თვალში შეარცხვენს. ამ ყველაფრის შემდეგ, გრაფი ეტყვის მას თავის ნამდვილ ვინაობას, რის შედეგადაც ვილფორი გაგიჟდება. ასევე, ის გამოააშკარავებს გრაფ მორსერად ქცეული ფერნანის ბნელით მოცულ მოღვაწეობას საბერძნეთში, რის გამოც კონფლიქტი მოუვა ალბერთან და იგი მას დუელს დაუნიშნავს. მერსედესი ხმის ტემბრით იცნობს ედმონს და ამას დუელის წინადღეს ეუბნება. ამის შემდეგ, ის ყველაფერს მოუყვება ალბერს და დუელის დღეს, ალბერი და გრაფი შერიგდებიან. მერსედესი და ალბერი უარს ამბობენ ფერნანთან ერთად ცხოვრებაზე და მიდიან. ამის შემდეგ, ედმონი თავის ნამდვილ ვინაობას ფერნანსაც ეტყვის, რის შემდეგაც იგი თავს მოიკლავს.
ედმონი ხვდება, რომ ძალიან ზედმეტი მოუვიდა და უფრო ნაკლებად იძიებს შურს დანგლარზე. მას ყველა ნათესავს გამოაცლის ხელიდან, მაგრამ არც თავის მოკვლამდე მიიყვანს და არც გააგიჟებს.
ის ხელს შეუწყობს ვილფორის შვილის, ვალენტინასა და მაქსიმილიან მორელის ქორწინებას. ბოლოს, ედმონ დანტესი თავის შვილობილთან, ჰაიდესთან ერთად მიდის და ამბობს სიტყვებს „ელოდე და იმედი იქონიე“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალექსანდრე დიუმა კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
სულხან ჭავჭავაძე
ცხოვრება და ოჯახი
სულხან გიორგის ძე ჭავჭავაძე 1869 წლის 22 აპრილს, ვაზისუბანში „კოლეჟსკი რეგისტრატორის“, გიორგი სულხანის ძე ჭავჭავაძისა (1825-1879) და ნინო ქაიხოსროს ასულის სოლაღაშვილის (1853-1907) ოჯახში დაიბადა.
10 წლის ასაკში მამით დაობლებული სულხანის აღზრდა დედამ იკისრა, რომელმაც ერადერთ შვილს იმ დროისათვის კარგი განათლება მისცა.
იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების აქტიური წევრი და მისი წარმომადგენელი სიღნაღის მაზრაში. სწორედ, ამ სტატუსით უნდა დაეარსებინა მას 1897 წელს საეკლესიო სკოლა ურიათუბანში, სადაც 48 მოსწავლე სწავლობდა. აქ წერა-კითხვასთან ერთად ასწავლიდნენ: ღვთისმეტყველებას, არითმეტიკას, ვაჟებს — მეღვინეობა-მევენახეობას და მებაღეობას, გოგონებს — ხელსაქმეს. ამ საქმეში მას აქტიურ დახმარებას უწევდა მეუღლე ნინო ქაიხოსროს ასული ტუსიშვილი.
მათ შეეძინათ 6 შვილი: გიორგი, კონსტანტინე, ტატიანა, მარიამი, თინათინი და ზურაბი.
აღსანიშნავია სულხან ჭავჭავაძის ღვაწლი ქართული ფოლკლორის განვითერებაში. იყო ვანო სარაჯიშვილის მეგობარი და მოამაგე. მან დიდი როლი ითამაშა სარაჯიშვილის ნიჭის ხელშეწყობასა საქვეყნოდ წარმოჩენებაში.
1893 წელს, რეპრესიებისა და შევიწროებების მიზეზით, სულხან ჭავჭავაძე იძულებული გახდა მიეყიდა საკუთარი მამული საუფლისწულო უწყებისთვის. სულხანის მეგობრები ქართულ გენოფონდს წარმოადგენდნენ. ვანო სარაჯიშვილის გარდა მათ რიცხვში შედიოდნენ: სიღნაღის მაზრის თავადაზნაურთა წინამძღოლი დიმიტრი ჩოლოყაშვილი, წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარე ალექსანდრე ჭავჭავაძე, ივანე ჯავახიშვილის გამზრდელი ბიძა კიკო ვახვახიშვილი, კამერ-იუნკერი მაქსიმილიან ჭავჭავაძე, პირველი მსოფლიო ომის გენერალი გიორგი ამირეჯიბი, თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე კოლა ერისთავი, კახეთის რკინიგზის მმართველი იოსებ მამაცაშვილი, გაზეთის „ცნობის ფურცელი“ რედაქტორი გვათუა და სხვა.
ამ პერიოდში სულხანს განსაკუთრებული საქმიანი კონტაქტები ჰქონდა თავის კოლეგა, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრეცელებელი საზოგადოების წევრ გიგო დიასამიძესთან, ვისთანაც მას საგანმანათლებლო საქმიანობასთან ერთად საერთო სამეურნეო ინტერესებიც აერთიანებდა.
გიგო დიასამიძემ, რომელიც ჟურნალ „თემს“ ხელმძღვანელობდა, რაჭაში დააარსა მებაღეობა-მევენახეობის ამხანაგობა „ალექსანდროული“, რომელთანაც სულხან ჭავჭავაძე აქტიურად თანამშრომლობდა. თუმცა მათ საქმე ბოლომდე ვერ მიიყვანეს — 1921 წლის დასაწყისში, როგორც ჩანს, მათ ერთად დატოვეს სამშობლო.
მამული (სასახლე)
ადგილას, სადაც დღეს სულხან ჭავჭავაძის სასახლე დგას, ჭავაჭავაძეები XVIII საუკუნის I ნახევრიდან ფლობდნენ. სიმბოლურად მას ორი სულხანის სასახლეც შეიძლება ეწოდოს, რამდენადაც აქ პირველი შენობა ჯერ კიდევ სულხან მერაბის ძე ჭავჭავაძის (1793-... წწ.) დროს უნდა იყოს აშენებული.
სულხან ჭავჭავაძემ (გიორგის ძე)  მამულების დიდი ნაწილი, მამისაგან მემკვიდრეობით მიიღო. იგივე „მემკვიდრეობით“ მიიღო მან უზარმაზარი მეურნეობის მოვლა-პატრონობის პასუხისმგებლობაც, რომელიც დიდ ცოდნას, ენერგიას, მოთმინებას და მასთან ერთად სოლიდურ კაპიტალდაბანდებას თხოულობდა. როგორც ჩანს, სულხანმა სასახლეში მთელი თავისი გემოვნება, ფული და სიყვარული  ჩადო. სწორედ ამიტომ იგი სულხან ჭავჭავაძის სასახლის სახელით შემორჩა სოფელსაც და ისტორიასაც. საკმაოდ ძვირი უნდა დამჯდარიყო სასახლის მშენებლობაც, რაც იმ დროში მხოლოდ ძალზე იშვიათებს თუ შეეძლოთ.
სასახლე სოფ. ვაზისუბნიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს (GPS კოორდინატები: N -41.81244; E – 45.70004).
სასახლე სამსართულიანია. ნაგებია მართკუთხა, ე.წ. „რუსული აგურით“. ფასადები კირითაა შებათქაშებული და შეთეთრებული. აქვს საკმაოდ რთული და ორიგინალური დაგეგმარება. სასახლეში 3 შესასვლელით დასავლეთის, სამხრეთის და აღმოსავლეთის მხრიდანაა შესვლა შესაძლებელი. მათგან მთავარი  უნდა ყოფილიყო დასავლეთის შესასასვლელი. აღმოსავლეთის კარებს ეზოში გასასვლელის ფუნქცია ჰქონდა, სამხრეთისას კი - დამხმარეს ფუნქცია. აღმოსავლეთის კარების მარცხენა მხარეს მდებარეობდა სარდაფში ჩასასვლელი კიბე. სასახლის პირველ და მეორე სართულებზე მოწყობილია სწორკუთხა, ფართე აივნები. ჩრდილო-აღმოსავლეთისა და აღმოსავლეთის კუთხე ბოლოვდება წრიული გეგმის ღია ფანჩატურით, რომელიც პირველი სართულის აივნის გაგრძელებას წარმოადგენს. აივნის რიკულები ჩამოსხმული ცემენტისაა. ასეთივე რიკულები ამშვენებს აღმოსავლეთ შესასვლელის კიბეს. ფანჩატურის აღმოსავლეთ ფასადზე ბათქაში ჩამოცვენილია და ჩანს კარი, რომელიც მოგვიანებით ამოუქოლავთ. ინტერიერის განაწილება უსისტემოა - ყველა სართულზე, შენობას შუა ნაწილში გასდევს ვიწრო, აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზე მიმართული დერეფანი, რომლის მარჯვნივ და მარცხნივ განთავსებულია ფართე, ნათელი ოთახები. შიდა კიბე გამართულია დერეფნის შუა ნაწილში. მეორე სართულის დერეფანი აღმოსავლეთით მდებარე აივანზე გადის.
სასახლის წინ მოზრდილ ტერიტორიაზე დეკორატიული ბაღი, ვენახი და ტყე ყოფილა გაშენებული.
1893 წლიდან ვაზისუბნის მამული და სასახლე რომანოვების საუფლისწულო უწყების მფლობელობაში გადავიდა.
მევენახეობა
თავადი სულხან ჭავჭავაძე თანხების უდიდეს ნაწილს მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებას ახმარდა, რომლიც 20 ჰექტარამდე უნდა ყოფილიყო გაშენებული. იგი მუდმივად მიისწრაფოდა სიახლეების დანერგვისკენ; ზრუნავდა რწყვის სისტემის მოწესრიგებასა და სრულყოფაზე. იყო კახეთის რკინიგზნის მშენებლობის საზოგადოებების აქტიური წევრი, კახეთში სატელეფონო ხაზის გაყვანის ერთ-ერთი ინიციატორი, რომელიც 1895 წელს განახორციელა შვედურმა ფირმა „ერიქსონმა“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1869 კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები ს
ეპისკოპოსის სახლი
ეპისკოპოსის სახლი (Архиерейский дом) ასევე კირსანოვის სახლი (Дом Кирсанова) — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნეში, 1824 წელს. ეპისკოპოსის სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.
მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 129.
ისტორია
ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლი აგებულია 1824 წელს და წარმოადგენდა გენერალ კირსანოვის საკუთრებას. 1917 წლამდე ანუ ოქტომბრის რევოლუციამდე, სახლში განთავსებული იყო ეპისკოპოსის ბინა, აქვე იყო მისი კანცელარია და აგრეთვე კარის ეკლესია. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეპისკოპოსის სახლში განათავსეს კომუნალური ბინები.
აღწერა
ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლის პირველი სართული რუსტირებულია. კოლონები დაკავშირებულია ბალუსტრადასთან მეორე სართულის დონეზე. შენობის კარნიზს მთელ სიგრძეზე გასდევს კბილანები, რომელთაც გააჩნიათ სწორკუთხა ფორმა. ზედა მთლიან სართულზე დიდი ნახევრაწრიული ფორმის ფანჯრებია თამასებით, რომელიც ორივე მხარეს რუსტირებულია. შენობას აქვს გადახურული აივანი, რომლის გადახურვაც დაფუძნებულია ოთხ დორიულ კოლონაზე. ფრიზზე დგას ატიკი, რომელზეც ოთხი ნიშია. ორი მათგანი ფასადზეა განთავსებული, ხოლო დანარჩენი ორი კუთხის კედლებზე. ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლი ერთ-ერთი იმ შენობათაგანია ტაგანროგში, რომელიც აგებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ოსმალების ლაშქრობა დასავლეთ საქართველოში (1703)
ოსმალების 1703 წლის ლაშქრობა დასავლეთ საქართველოში — ოსმალეთის სულთნის მუსტაფა II-ის ინიცირებული სადამსჯელო ღონისძიება დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროების წინააღმდეგ, რომლებმაც უარი განაცხადეს ოსმალეთის მორჩილებაზე და ხარკის გადახდაზე.
thumb|right|250px|დასავლეთ საქართველო 1724 წლის ფრანგულ რუკაზე
დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროებმა უარი განაცხადეს ოსმალეთისთვის ხარკის გადახდაზე რუსეთის იმპერიის იმედით. ოსმალეთმა გადაწყვიტა სასწრაფოდ დაესაჯათ და დაემორჩილებინათ ურჩი ქართველი მთავრები. მთავარსარდლად დაინიშნა არზრუმის ბეგლარ-ბეგი ხალილ-ფაშა. ოსმალებს თან ახლდათ მოკული სიმონ მეფის ძმა გიორგი. ოსმალეთის ჯარი 1703 წლის აგვისტოში იმერეთის სამეფოს სამი მხრიდან მიადგა: მთავარსარდალი ხალილ-ფაშა გურიის სამთავროში შეიჭრა და ბათუმი დაიკავა, მისი მოადგილე და ახალციხის ფაშა ისაყ I ზეკარის გადასასვლელით იმერეთს მიადგნენ, ხოლო ოსმალეთის ფლოტმა სამეგრელოში გადასხა ჯარი. მათ მხარი დაუჭირა აფხაზეთის მთავარმა შერვაშიძემ. ოსმალების წინააღმდეგ ბრძოლას სათავეში გიორგი-მალაქია აბაშიძე ჩაუდგა. მან შემოიფიცა ქვეყნის მთავარი ფეოდალები და მტერს შემოსასვლელები ჩაუკეტა. ოსმალები ყოველ ნაბიჯზე მედგარ წინააღმდეგობას აწყდებოდნენ. ხალილ-ფაშას ეახლა და მორჩილება გამოუცხადა გურიის მთავარმა მამია III გურიელმა, ოსმალებს ეახლა გიორგი ლიპარტიანზე განაწყენებული თავადი მიქელაძეც. და იმერეთში მეგზურობა გაუწია. ზეკარის გზით გადასულმა ოსმალებმა გაიარეს ხანისწყლის ხეობა, ბრძოლით აიღეს კაკასხიდთან ნაჩქარევად აგებული ციხესიმაგრე და ბაღდათში შევიდნენ, იქ თხმელის ციხე ააგეს და შიგ ოსმალური გარნიზონი ჩააყენეს.
ოსმალეთის ჯარმა წარმატებას მიაღწია სამეგრელოშიც. აიღეს რუხის ციხე, ააშენეს ანაკლიის ციხე და იქაც თავისი მეციხოვნეები ჩააყენეს, რითაც შავი ზღვის სანაპიროზე ახალი დასაყრდენი პუნქტი გაიჩინეს.
სულთანი დამატებით ჯარს გზავნიდა დასავლეთ საქართველოს სრული დამორჩილების მიზნით, რა დროსაც ოსმალეთში იფეთქა დიდმა აჯანყებამ. მუსტაფა II ტახტიდან ჩამოაგდეს და მისი ადგილი აჰმედ III-მ დაიკავა. ახალმა სულთანმა აჯანყება ჩაახშო, მაგრამ დამსჯელი ექსპედიციის გაგრძელების საშუალება აღარ ჰქონდა. გურიაში მდგარ ოსმალეთის ჯართან მოლაპარაკება გამართა გიორგი-მალაქია აბაშიძემ. მოლაპარაკების მიხედვით ქართველებმა დაანგრიეს შორაპნის ციხე, ოსმალებს გადასცეს მძევლები, ტახტი დაიკავა გიორგი VI-მ, ხოლო გიორგი აბაშიძე ფაქტობრივი მმართველი დარჩა, უკანდაბრუნებულ ოსმალებს ქართველები ფერსათთან თავს დაესხნენ და დაამარცხეს, მოკლეს კოლის ფაშა და დაჭრეს ისაყ ფაშა.
საბოლოოდ, ქართველთა მედგარი წინააღმდეგობის და სტამბოლში მომხდარი გადატრიალების შედეგად ოსმალებმა ძირითად მიზანს, რეგიონის საბოლოო დაპყრობას ვერ მიაღწიეს, მაგრამ დიდი ზიანი მიაყენეს დასავლეთ საქართველოს: დაარბიეს მოსახლეობა, ააოხრეს სოფლები, დაანგრიეს ეკლესია-მონასტრები, თავიანთი გარნიზონები ჩააყენეს ქუთაისის, ფოთის, ანაკლიის, რუხის და ბაღდათის ციხეებში, გურიის სამთავროს წაართვეს ბათუმი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ომები
ირაკლი კიზირია
ირაკლი კიზირია (დ. 14 აგვისტო, 1941) — ქართველი და საბჭოთა მორაგბე. რაგბის თამაში დაიწყო 1962 წელს. თამაშობდა ჯერ საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, 1964 წლიდან თბილისის „დინამოში“. მას ეკუთვნის თავისებური რეკორდიც — ითამაშა 15 სეზონზე მეტი და ყოველთვის კაპიტანი იყო. მისი რეკორდია აგრეთვე, ერთ თამაშში 98 ქულის მოპოვება (ბაქოს „დინამოსთან“). ეს რეკორდი ჯერ არავის გაუმეორებია, არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ ევროპის მოწინავე ქვეყნებშიც კი. საქართველოს ჩემპიონატების მრავალგზის გამარჯვებული, სსრკ ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (1966 წ.) „დინამოს“ საკავშირო პირველობის ოთხგზის ჩემპიონი, „ლოკომოტივის“ საკავშირო პირველობის ჩემპიონი, „ბურევესტნიკის“ საკავშირო პირველობის ვერცხლის პრიზიორი. სსრ კავშირის სპორტის ოსტატი 1972 წლიდან. იყო საქართველოს ვეტერან მორაგბეთა კავშირის პრეზიდენტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
არვანა
არვანა (Arvana) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 520 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ტრიფენეშტი (ფლორეშტის რაიონი)
ტრიფენეშტი  (Trifăneşti) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 98 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 898 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
ქლორიდი
ქლორიდი — ქლორის ანიონი (უარყოფითად დამუხტული იონი), ფორმულით Cl-. ის წარმოიქმნება, როდესაც ქლორის ატომი მიიღებს დამატებით ელექტრონს და დაიმუხტება უარყოფითად, მაგალითად ნატრიუმის ქლორიდის წყალში (პოლარულ გამხსნელში) გახსნისას. ქლორიდის მარილები, როგორიცაა ნატრიუმის ქლორიდი, წყალში კარგად ხსნადი ნივთიერებებია.
სქოლიო
კატეგორია:ქლორი კატეგორია:ქლორიდები კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები კატეგორია:ანიონები
კალინინგრადის საკათედრო ტაძარი
კალინინგრადის საკათედრო ტაძარი (Кафедральный собор в Калининграде; Konigsberger Dom ) ან კენიგსბერგის საკათედრო ტაძარი ან ღვთისმშობლისა და წმინდა ადალბერტის ტაძარი — უმოქმედო საკათედრო ტაძარი, მდებარეობს ქალაქ კალინინგრადის ისტორიულ რაიონში, კნაიპჰოფეში (ამჟამად მოსახლეობა მას „კანტის კუნძულს“ უწოდებს), ყოფილი პრუსიული ქალაქის კენიგსბერგის ერთ-ერთ კუნძულოვანი ნაწილში. შენდებოდა 1333-1380 წლებში.
XVI საუკუნეში საეკლესიო რეფორმაციის დაწყებამდე ტაძარი კენიგსბერგის უმთავრეს კათოლიკურ ტაძრად რჩებოდა, ხოლო რეფორმაციის შემდეგ პრუსიის მთავარი ლუთერანული ტაძარი გახდა.
საბჭოთა წლებში კალინინგრადის საკათედრო ტაძარი იყო კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი და შედიოდა რესპუბლიკური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლების სიაში ნომრით 0058.
საკათედრო ტაძარი აგებულია აგურის (იგივე ბალტიური) გოთიკის სტილში. არის რუსეთის იშვიათი გოთიკური ნაგებობებიდან ერთ-ერთი.
ისტორია
ახალ ადგილზე ტაძრის მშენებლობის დაწყების ზუსტი თარიღი უცნობია. ფორმალურად მისი დაბადების დღედ ითვლება 1333 წლის 13 სექტემბერი (როდესაც იგი პირველად მოიხსენიება დოკუმენტში). ამ დღეს ტევტონთა ორდენის მაგისტრმა გასცა ნებართვა ტაძრის მშენებლობაზე. თავდაპირველი პროექტით ივარაუდებოდა ეკლესია-ციხესიმაგრის მშენებლობა, რადგან ტერიტორია რამდენიმე ხნის წინ დაიპყრეს, მაგრამ ორდენის გროსმეისტერმა ლუთერ ბრაუნშვაიგელმა არ გასცა ნებართვა. მშენებლობა კი გაგრძელდა, მაგრამ შენობა ახლა უკვე საკულტო ნაგებობა იყო.
ახალი ეკლესიის სამშენებლო მასალად გამოიყენეს ძველი ეკლესიის აგური, რომელიც დაშალეს. სპეციალურად ეკლესიაში მოსახვედრად ააშენეს ხიდი, რომელსაც საკათედრო უწოდეს.
ტაძრის მშენებლობის ფორმალურ დასასრულად ითვლება 1380 წელი, მაგრამ სამუშაოები მოგვიანებითაც გაგრძელდა. 1553 წელს ფასადზე მიაშენეს კოშკი.
თავდაპირველად ტაძარი იყო ერთნავიანი, მაგრამ მოგვიანებით მის დასავლეთ ნაწილში მიაშენეს სამნავიანი კორპუსი. ორდენის მმართველობის პერიოდში ეს ორი ნაწილი ერთმანეთსაგან გამოყოფილი იყო. ერთნავიან ნაგებობაში ლოცულობდნენ რაინდები, ხოლო სამნავიან შენობაში ჩვეულებრივი მრევლი. 1519 წელს ტაძარში აღესრულა უკანასკნელი კათოლიკური წირვა, ხოლო ოთხი წლის შემდეგ აქ შედგა პირველი ევანგელისტური ქადაგება გერმანულ ენაზე.
1528 წლიდან ეკლესია კნაიპჰოპის მრევლის კირხე გახდა. მალევე იგი საუნივერსიტეტო კირხეა, ხოლო 1650 წლიდან მის სამხრეთის კოშკში ვალენროდის ბიბლიოთეკა გაიხსნა, რომელშიც თავმოყრილი იყო უნიკალური წიგნები და ხელნაწერები. კირხეში მოწყობილი იყო აკლდამაც, რომელშიც სულ ბოლოს დაკრძალეს იმანუელ კანტი.
1833 წელს ტაძარი პირველად გაარემონტეს, ხოლო 1888 წელს დაამონტაჟეს ახალი ორღანი.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ
thumb|ტაძრის ნანგრევები 1982 წელს მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეკლესია ნანგრევებად იყო ქცეული. ტაძარი საბჭოთა ხელისუფლებამ არ ვაანგრია მხოლოდ იმიტომ, რომ მის კედელში დასაფლავებული იყო იმანუელ კანტი.
1960 წელს საკათედრო ტაძარმა მიიღო რესპუბლიკური მნიშვნელობის კულტურის ძეგლის სტატუსი, მაგრამ მის გადასარჩენად არანაირი ზომები არ მიუღიათ: ნანგრევები კვლავ ნანგრევებად რჩებოდა. 1976 წელს იყო ტაძრის რესტავრაციის მცდელობა, თუმცა ამ რესტავრაციამ ზიანი უფრო მეტი მოუტანა ტაძარს ვიდრე სიკეთე. რესტავრაციის პერიოდში დაანგრიეს ომის პერიოდიდან შემორჩენილი ჩრდილოეთის კოშკის ფრონტონი. ძლიერ დაზიანდა იატაკის ეპიტაფიები.
დებატები ტაძრის მომავალზე, ახალი ენერგიით დაიწყო პერესტროიკის პერიოდში. განიხილებოდა რამდენიმე ვარიანტი :
ტაძრის აღდგენის ქრონიკა
1992 წელს ტაძრის აღდგენით დაკავდა ფირმა „საკათედრო ტაძარი“ იგორ ალექსანდრე ძე ოდინცოვი. 1993 წელს ტაძრის ნანგრევების კომპლექსური გამოკვლევის შემდეგ დაიწყო საკონსერვაციო სამუშაოები, ხოლო 1994 წელს - სარესტავრაციო სამუშაოები. ამავე წლის 21 ივნისს დაამონტაჟეს ტაძრის წვერი, რომლის დასამონტაჟებლად გამოიყენეს ბალტიის ფლოტის თვითმფრინავი.
1995-1996 წლებში მიმდინარეობდა ტაძრის ეპიტაფიისა და კანტის აკლდამის რესტავრაცია. 1995 წლის შემოდგომაზე კოშკზე დაამონტაჟეს საათი და ოთხი ზარი. აღნიშნული საათი არის კალინინგრადში ყველაზე სწორი და კარგად მომუშავე საათი.
1996-1998 წლებში მიმდინარეობდა სახურავის აღდგენითი სამუშაოები. 1998 წლის სექტემბერში მცირე კოშკზე დაკივეს ორი ზარი. 2005 წლის ბოლოს აღადგინეს ვალენროდის ბიბლიოთეკის ინტერიერი, რომელიც ომამდე მოქმედებდა ტაძარში. აღნიშნული სამუშაოები მიმდინარეობდა კალინინგრადელი ხელოსნების მიერ.
== კანტის საფლავი == იმანუელ კანტი დაკრძალეს ტაძრის „პროფესორების აკლდამაში“ 1804 წელს და გახდა უკანასკნელი დაკრძალული ადამიანი ტაძრის კედლებში. 1880 წელს კანტის საფლავზე ააგეს სამლოცველო ნეოგოთიკის სტილში, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში იყო ძალიან მძიმე მდგომარეობაში.
კანტის 200 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ძველი სამლოცველოს ადგილზე ფრიდრიხ ლარსის პროექტის მიხედვით ააგეს ახალი ნაგებობა. ნაგებობის შიგნით მდებარეობს ქვის საფლავი, რომელიც კენოტაფს წარმოადგენს, კანტის ნეშტი მის ქვეშ არაა, იგი უფრო სიღრმეშია. ფული ნაგებობის მშენებლობისათის გაიღი ქველმოქმედმა ჰუგო სტინესმა.
კანტის საფლავი გაარემონტეს 1996 წელს, იმ პირველი რესტავრაციის ფარგლებში რომლის დროსაც აღადგინეს ტაძარი.
კულტურულ-რელიგიური ცენტრი
ტაძარი აღადგინეს, როგორც კულტურულ-რელიგიური ცენტრი. დღეისათვის აღდგენილ ტაძარში განთავსებულია ევანგელისტური და მართლმადიდებლური სამლოცველოები, ასევე მუზეუმი და იმანუელ კანტის მუზეუმი.
პირველი ომისშემდგომი მსახურება აღდგენილი ტაძრის კედლებში გაიმართა 1992 წლის აღდგომის დღესასწაულზე. საზეიმო ღვთისმსახურება კი გაიმართა ცოტა მოგვიანებით. 1994 წელს ღვთისმსახურება მიეძღვნა კენიგსბერგის უნივერსიტეტის 450 წლისთავს. 1995 წლის 7 მაისს ტაძარში გაიმართა სამი ქრისტიანული კონფესიის წარმომადგენლების მართლმადიდებლების, კათოლიკეებისა და პროტესტანტების ერთობლივი ღვთისმსახურება.
ტაძარში რეგულარულად იმართება კლასიკური და რელიგიური მუსიკის კონცერტები, მათ შორის ორი ორღანის გამოყენებით. იმართება ორღანისტების საერთაშორისო კონკურსები.
სავაჭრო ნიშანი
2002 წელს ტაძრის არქიტექტურული სახე დარეგისტრირდა კულტურის სამინისტროში, როგორც სავაჭრო ნიშანი. ამ თვალსაზრისით მან უნდა მიიღოს იმ კომერციული მოღვაწეობის შემოსავლების 0,5 %, რომელიც დაკავშირებული იქნება მისი გამოსახულების გამოყენებასთან. მაგალითად სიგარეტს რომელსაც ეწოდება „Соборные“ და არაყი „Восточнопрусская“ იყენებენ აღნიშნულ სავაჭრო ნიშანს.
ტაძარი ფილატელიაში და ნუმიზმატიკაში
2005 წელს რუსეთში გამოვიდა საფოსტო მარკა, რომელიც ეძღვნებოდა კალინინგრადის დაარსების 750 წლისთავს. მასზე გამოსახული იყო ქალაქის რამვენიმე ღირსშესანიშნაობა, მათ შორის საკატედრო ტაძარიც.
საკათედრო ტაძარი გამოსახული იყო საიუბილეო მონეტაზე სერიით „რუსეთის უძველესი ქალაქები“, რომელიც გამოვიდა 5 მილიონიანი ტირაჟით 2005 წელს. მონეტაზე დატანილია ეკლესია სახურავვის გარეშე, ანუ 1996 წლის მდგომარეობით.
საინტერესო ფაქტები
2007 წელს საკათედრო ტაძარი შედიოდა „რუსეთის შვიდი საოცრების“ პრეტენდენტთა სიაში. 2008 წელს აქციის „ქარვის მხარის შვიდი საოცრების“ ფარგლებში ტაძარი დაასახელეს კალინინგრადის ოლქის მთავარ სიმბოლოდ.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში კატეგორია:კალინინგრადის არქიტექტურა კატეგორია:კალინინგრადის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:კალინინგრადის ტაძრები
ოსკარის 42-ე დაჯილდოება
ოსკარის 42-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 43-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1970 წლის 7 აპრილს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1969 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC.
ლაურეატები
სქელი შრიფტით მითითებულია გამარჯვებულები.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
იური ვარდიმიადი
იური დიმიტრის ძე ვარდიმიადი (დ. 1 იანვარი, 1925, დრანდა, აფხაზეთის სსრ, ამიერკავკასიის სფსრ — გ. 7 ივნისი, 1956) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. იცავდა სოხუმის „დინამოს“, ლენინგრადის „დინამოსა“ და თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი (1951, 1953) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1950) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1950).
აშაღი-ასთანლი
აშაღი-ასთანლი (Aşağı Astanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 890 კაცი.
იური ვარდიმიადი
კარიერა
ფეხბურთის თამაში დაიწყო სოხუმის ახალგაზრდულ გუნდში. სოხუმის „დინამოს“ შემადგენლობაში გაიმარჯვა საქართველოს სსრ თასის გათამაშებაში. 1949 წლის საფეხბურთო სეზონი ლენინგრადის „დინამოში“ გაატარა, სადაც კლუბის ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე იყო. მის რიგებში უმაღლესი ლიგის 24 შეხვედრაში ითამაშა და 8 ბურთი გაიტანა.
1950 წლიდან თბილისის „დინამოს“ ძირითადი შემადგენლობის მოთამაშეა. თბილისელთა რიგებში ექვსი სეზონი გაატარა. გუნდთან ერთად 1950 წელს საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი გახდა, ხოლო 1951 და 1953 წლებში საკავშირო ჩემპიონატების ვიცე-ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. ამას გარდა, თბილისელთა მაისურით 7 საერთაშორისო ამხანაგური შეხვედრა ჩაატარა და 6 გოლი გაიტანა.
ერთ-ერთი ასეთი მატჩი, 1951 წლის 16 ნოემბერს თბილისის „დინამოს“ პოლონური ტურნეს ფარგლებში, კრაკოვში გაიმართა, სადაც „დინამო“ ადგილობრივ „გვარდიას“ დაუპირისპირდა. დინამოელები ასეთი შემადგენლობით გავიდნენ მოედანზე: მარღანია, ელოშვილი, ძიაპშიპა, სარჯველაძე, პანიუკოვი, ანთაძე, ჯოჯუა, გაგნიძე, ვარდიმიადი, ღოღობერიძე და ჭკუასელი. შეხვედრა სტუმართა გამარჯვებით, ანგარიშით 3–0 დამთავრდა. გოლები პოლონელთა კარში ავთანდილ ჭკუასელმა, იური ვარდიმიადიმ და ავთანდილ ღოღობერიძემ გაიტანეს. საერთო ჯამში მან თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო ჩემპიონატების 85 მატჩი (21 გოლი), ხოლო საკავშირო თასის გათამაშების 7 მატჩი ჩაატარა.
იგი 1956 წლის 7 ივნისს, 31 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
მიღწევები
thumb|right|230პქ| გაზ. „ლელო“, 12 ოქტომბერი, 1951
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1956 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:სოხუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
მაგრანეთის სამაროვანი და ნამოსახლარი
მაგრანეთის სამაროვანი და ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ქუშანაანთგორაზე. განეკუთვნება ll-lV საუკუნეებს. 1966-1968 წლებში გათხრები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). გათხრილი 16 ორმოსამარხიდან 3 მდიდრული სამარხი იყო, მაშასადამე პირველი სამარხი - არმაზისხევის ერისთავთა სამარხების რანგისა. სამარხს ხის კონსტრუქციებზე დაყრდნობილი კრამიტის ორფერდა სახურავი ჰქონია. მასში აღმოჩენილია ვერცხლის ორი სურა, პინაკი, ოქროს ბეჭდები, ოქროს მონეტები და სხვა. მონაპოვარ მასალას შორის, ყურადღებას იქცევს III საუკუნის მიწურულის ოქროს თვალბუდიანი ბეჭედი, რომლის თვალზეც ქრისტიანული სიმბოლო — ჯვარია ამოკვეთილი. სამაროვანს აღმოსავლეთით ებმის მისი თანადროული, საკმაოდ ვრცელი ნამოსახლარი, რომელიც ძლიერ დაზიანდა პლანტაჟის დროს. საცხოვრებელი სახლები ნაგები ყოფილა ალიზის შელესილი წნული კედლებით, რომელთა ნანგრევებს შორის მიმოფანტული იყო სამეურნეო და ყოფითი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზასა და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ურგალა
ურგალა (Урғалы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელოკატაის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 672 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელოკატაის რაიონის სოფლები
ასთანლი (იარდიმლი)
ასთანლი (Astanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
შავი ორფეოსი
შავი ორფეოსი (Orfeu Negro) — 1959 წლის ფილმი. წარმოადგენს ორფეოსის და ევრიდიკეს თემის ინტერპრეტაციას. გადაღებულია რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთ კვარტალ ლემეში.
სიუჟეტი
რიო-დე-ჟანეიროს მცხოვრები ორფეოსი ტროლეიბუსის კონდუქტორია და დანიშნულია მირაზე. კარნავალის დროს ის გაიცნობს ევრიდიკეს, რომელიც საკუთარი სოფლიდან შიში გამოა გაქცეული. მათ ერთმანეთი ერთი ნახვით შეუყვარდებათ. ევრიდიკე რიოში რჩება ბიძაშვილ სერაფინასთან, რომელიც ორფეოსისა და მირას მეგობარია. ევრიდიკე, რომელსაც სერაფინას კაბა აცვია და ორფეოსი გამომწვევ სამბას იცეკვებენ ერთდ. მას შემდეგ რაც ევრიდიკე ნიღაბს მოიხსნის, მისი სიცოცხლე საფრთხის ქვეშ დგება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიურენოვანი ფილმები კატეგორია:1959 წლის ფილმები კატეგორია:ბრაზილიური ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი ფილმები
ჩარელი
2020 წლის 9 ნოემბერს, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადება სოფლის განთავისუფლების შესახებ.
ალოის მუზილი
ალოის მუზილი (ჩეხ. Alois Musil; დ. 30 ივნისი, 1868, რიხტარჟოვი ვიშკოვთან ახლოს, ბოჰემიის სამეფო, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 12 აპრილი, 1944, ოტრიბი, ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატი) —  ჩეხი მეცნიერი,  მკვლევარი, აღმოსავლეთმცოდნე, ბიბლეისტიკოსი, მწერალი და კათოლიკე მღვდელი. ითვლება მე-19 და მე-20 საუკუნეების ერთ-ერთ უდიდეს აღმოსავლეთმცოდნედ და არაბისტად.
ბრიტანელმა სოციალურმა ანთროპოლოგმა ერნესტ გელნერმა მას შეარქვა  ლოურენს მორავიელი (თომას ლოურენსის პატივსაცემად).
ადრეული წლები
ალოის მუზილი დაიბადა 1868 წელს რიხტარჟოვში ვიშკოვთან, მოკრძალებული ფერმერის ოჯახში. მისი უახლოესი ნათესავი გახლდათ ჩეხური წარმოშობის ცნობილი ავსტრიელი მწერალი რობერტ მუზილი.
სწავლობდა   კრომერჟიჟის, ბრნოსა და ვისოკე მიტოშის გიმნაზიებში. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1887-1891 წლებში სწავლობდა ოლომოუცის უნივერსიტეტში ღვთისმეტყველების ფაკულტეტზე. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1891 წელს აკურთხეს მღვდლად და 1895 წელს მიიღო ღვთისმეტყველების დოქტორის წოდება. თეოლოგიური კვლევების გაღრმავების მცდელობამ განაპირობა ის ფაქტი, რომ დაინტერესდა არაბული სამყაროთი. 1895-1898 წლებში სწავლობდა დომინიკელების ბიბლიურ სკოლაში იერუსალიმში და წმინდა იოსების სახელობის იეზუიტთა უნივერსიტეტში   ბეირუთში. 1898 წელს იორდანიაში ჩატარებული კვლევის დროს, პეტრას მიდამოებში  აღმოაჩინა კუსაირ-ამრას ციხე, რომლის შესახებაც მოგვიანებით დაწერა და გამოსცა რამდენიმე წიგნი.
სამეცნიერო საქმიანობა
1904 წელს გახდა ოლომოუცის უნივერსიტეტის სასულიერო ფაკულტეტის პროფესორი, ხოლო 1909 წელს  — ვენის უნივერსიტეტის სასულიერო ფაკულტეტის პროფესორი. ვენისა და პრაღის სწავლული საზოგადოების მხარდაჭერით, 1908-1912 წლებში  ხელმძღვანელობდა სამეცნიერო ექსპედიციებს პალესტინაში, სირიასა და ერაყში, სადაც ჩაატარა ტოპოგრაფიული კვლევა, შეისწავლა პრეისლამური და ისლამური არქეოლოგიური ადგილები, ეთნოგრაფია და ფოლკლორი. შექმნა ტერიტორიის პირველი  დეტალური რუქები. იგი დიდხანს ცხოვრობდა არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთში, ბედუინების რუვალას ტომში და გახდა მისი წევრი შეიხ მუსა არ რუაილის სახელით. ასევე შეისწავლა ადგილობრივი ენები და დაეუფლა ოცდათხუთმეტ არაბულ დიალექტს (კლასიკური და თანამედროვე მსოფლიო ენების გარდა).
პირველი მსოფლიო ომის დროს ალოის მუზილიმ  ჩაატარა რამდენიმე ფარული პოლიტიკური მისია ოსმალეთის იმპერიის არაბულ პროვინციებში, რათა მოეპოვებინა არაბული ტომების მხარდაჭერა, შეეზღუდა ბრიტანეთის გავლენა რეგიონში და ხელი შეეწყო ავსტრია-უნგრეთის ეკონომიკური გავლენის ზრდისთვის ახლო აღმოსავლეთში. მისი გავლენა საგრძნობლად გაიზარდა იმპერატორ ფრანც იოზეფ I- ის გარდაცვალებისა და იმპერატორ ჩარლზ I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ, რადგან ის იყო იმპერატრიცა ციტას პირადი აღმსარებელი. ის მონაწილეობდა იმპერატორის ინიციატივაში, რომ დადებულიყო ცალკე სამშვიდობო შეთანხმება ანტანტის ქვეყნებთან და მხარი დაუჭირა ჩეხი პოლიტიკოსების: კარელ კრამარჟის, ალოის რაშინისა და ვაცლავ კლოფახის, ასევე კოტორის აჯანყების წევრების ამნისტიას.
ავსტრია-უნგრეთის დაშლის დაწყების და ჩეხოსლოვაკიის შექმნის შემდეგ იგი ვენიდან პრაღაში გადავიდა. 1920 წელს გახდა კარლოვის უნივერსიტეტის პროფესორი და იქ დარჩა 1938 წლამდე. მუზილიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა 1922 წელს აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დაარსებაში, ხოლო ინსტიტუტის ორგანიზაციული სტრუქტურის ჩამოყალიბებისა და ფინანსური მხარდაჭერის შემდეგ, 1927 წელს გახდა მისი ერთ-ერთი პირველი წევრი. 1923-1924 და 1925-1928 წლებში ეწვია ნიუ-იორკს, სადაც ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოებისა და მეწარმე ჩარლზ კრეინის მხარდაჭერით თარგმნა და გამოსცა თავისი ნაწარმოებები.
1929-1932 წლებში ალოის მუზილიმ გამოაქვეყნა თავისი ნამუშევრების გამარტივებული ვერსიები რვა ტომად ჩეხურ ენაზე და პრეზიდენტ მასარიკის ინიციატივით დაიწყო მრავალტომეული ნაშრომის  „დღევანდელი აღმოსავლეთი“-ს  გამოცემა, რომელშიც ასახულია არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ეთიოპიაში, ერაყში, ეგვიპტეში, ინდოეთში, ირანში, ავღანეთში, პალესტინაში, სირიაში, ლიბიაში, თურქეთსა და სუდანში მიმდინარე პოლიტიკური და ეკონომიკური მოვლენები. ნაშრომი გამოიცა თერთმეტ ტომად, მუზლიმ ვერ დაასრულა ბოლო ტომი, რომელიც მიეძღვნა საფრანგეთის ჩრდილოეთ აფრიკას.
ცხოვრების ბოლო წლები
მუზილის სამეცნიერო მოღვაწეობამ არაბული კვლევების დარგში დიდი საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. იგი გახლდათ მრავალი ევროპული სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. 1928 წელს ამერიკის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დააჯილდოვა ჩარლზ პ დალეის ოქროს მედლით. იგი შეიყვანეს დიდების დარბაზში მარკო პოლოსა და დევიდ ლივინგსტონთან ერთად. მუზილიმ დაწერა ოცი სათავგადასავლო წიგნი, სადაც მოვლენები ვითარდება არაბულ სამყაროში. ნაწარმოებებში ახსნილია არაბული და ისლამური ტრადიციები. 1933 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ბონის უნივერსიტეტში. 1936 წელს იგი პენსიაზე გავიდა და სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა ოტრიბიში, ჩესკი-შტერნბერკის მახლობლად.
გარდაცვალება
ალოის მუზილი გარდაიცვალა 1944 წლის 12 აპრილს ოტრიბიში, ჩეშკი-შტერნბერკის მახლობლად. 1948 წლის თებერვლის პოლიტიკური მოვლენების შემდეგ, აკრძალეს მისი წიგნები, ასევე აკრძალული იყო მეცნიერის ხსენება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ჩეხი აღმოსავლეთმცოდნეები კატეგორია:არაბისტიკა კატეგორია:ჩეხი მწერლები
ტირგულ-ვერტიუჟენი
ტირგულ-ვერტიუჟენი (Tîrgul Vertiujeni) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 137მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 079 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
რაიმონდის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკაიალის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ატალაიის პროვინციის რაიონები
მორის სახვაძე
მორის სახვაძე (დ. 28 თებერვალი, 1937, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 2011) — ქართველი და საბჭოთა მოფარიკავე (ხმალი). საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. კლუბებს შორის ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1967), სსრკ სამგზის ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში (1960, 62, 64), მეორე პრიზიორი პირად (1964) და გუნდურ (1966) ჩათვლაში, სსრკ თასის მფლობელი (1963). იმსაჯა XXII (1980, მოსკოვი) და XXV (1992, ბარსელონა) ოლიმპიური თამაშებში. XXVIII ოლიმპიადაზე (2004, ათენი) იყო ფარიკაობის საერთაშორისო ფედერაციის მსაჯთა კომისიის დელეგატი. მსაჯად იყო მიწვეული მსოფლიოს 15-მდე ჩემპიონატზე. 1992 წლიდან იყო ფარიკაობის საერთაშორისო ფედერაციის მსაჯთა კომისიის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ქართველი მოფარიკავეები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები მ
ჩაიოტი
ჩაიოტი ან მექსიკური კიტრი (Sechium edule) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე გოგრისებრთა ოჯახისა. უძველესი კულტურული მცენარეა. იგი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ აცტეკებისთვის, მაიასთვის და სხვა ინდიელი ტომებისთვის. ევროპელებმა გაიცნეს XVIII საუკუნეში. მისი სამშობლოა ცენტრალური ამერიკა. ჩაიოტი, როგორც სამრეწველო კულტურა, მოჰყავთ მექსიკაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში; ასევე, ვიეტნამში, კორეაში და აზერბაიჯანში. კლიმატური პირობები შესაძლებლობას იძლევა ჩაიოტი მოყვანილი იქნას ყირიმში, სამხრეთ უკრაინასა და მოლდოვაში.
მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 20 წელს აღწევს. ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში აქვს ძვირფასი ბოსტნეული კულტურის მნიშვნელობა. აქვს ფართოდ მომრგვალებული ფოთლები, რომლის სიგრძეა 10–25 სმ. ყვავილები ერთსქესიანია, მომწვანო ან კრემისფერი, გვირგვინის დიამეტრია დაახლოებით 1 სმ. მამრობითი ყვავილები ჯგუფებადაა შეკრებილი, მდედრობითი ყვავილები კი ერთეულად ან ჯგუფად. ნაყოფი მსხლისებრი ან მომრგვალო ფორმის კენკრაა, რომლის სიგრძეა 7–20 სმ. იგი შეიცავს ვიტამენებს, პროტეინს, 19 თავისუფალ ამინომჟავას, სახამებელს, აზოტურ და მინერალურ ნივთიერებებს. აქვს შარდმდენი და საერთო მომამაგრებელი თვისებები. ძირითადად დიეტური კვებისათვის გამოიყენება.
საქართველოში ჩაიოტის კულტურით XX საუკუნეში დაინტერესდნენ და ჯერ აფხაზეთში გაავრცელეს, შემდეგ გურია-სამეგრელოსა და იმერეთის რეგიონებში. აგრეთვე მოისინჯა ნიადაგი მისი აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელების პერსპექტივებისათვის.
სახელწოდება „chayotli“ ნაუატლიდან ითარგმნება როგორც „ეკლებით დაფარული გოგრა“.
სქოლიო
კატეგორია:გოგრისებრნი კატეგორია:ბოსტნეული
ავაში
ავაში  (Avaş) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,047 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
იოდიდი
იოდიდი — იოდის ანიონი (უარყოფითად დამუხტული იონი), ფორმულით I-. მისი ჟანგვის ხარისხი −1-ის ტოლია. იოდიდი ყოველდღიურ ცხოვრებაში გამოიყენება იოდიზირებულ მარილში, როგორც მარილის დანამატად, ვინაიდან მისი ნაკლებობა ორგანიზმში იწვევს გონებრივ ჩამორჩენას.
სქოლიო
კატეგორია:იოდი კატეგორია:იოდიდები კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები კატეგორია:ანიონები კატეგორია:დიეტური ანტიოქსიდანტები
ხაიბატოვო
ხაიბატოვო (Хәйбәт) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელოკატაის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 143 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ნოვობელოკატაიდან დაშორებულია 60  კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უნკურდა, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელოკატაის რაიონის სოფლები
სეფარადი (ლენქორანი)
სეფარადი (Separadi) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3,173 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
შონა
მინი|ტრადიციული მკურნალი შონას ხალხში შონა — ადამიანების გარკვეული ჯგუფი, რომლებიც საუბრობენ ბანტუს ენათაგან ერთ-ერთზე, მათი ენაა შონა, რომელიც რამდენიმე დიალექტისაგან შედგება. შონას ხალხის წარმომადგენლები ყველაზე დიდი რაოდენობით ზიმბაბვეში გვხვდებიან, თუმცა ასევე გავრცელებულნი არიან ისეთ ქვეყნებშიც, როგორიცაა: ბოტსვანა, მოზამბიკა, ზამბია და სამხრეთ აფრიკა. ხშირად  სირთულეს წარმოადგენს იმის დადგენა, არის თუ არა კონკრეტული ჯგუფი შონას წარმომადგენელი, ამ დროს მნიშვნელოვანია, რომ ერთმანეთისგან გაიმიჯნოს ლინგვისტური და ეთნიკური გავრცელება. შონას საზოგადოება დაყოფილია კლანებად, რომელსაც ხელმძღვანელობს ბელადი, ისინი პაასუხს აგებენ მიწის განაწილებაზე, გარე მტრების მოგერიებასა და დავების გადაწყვეტაზე. მეცნიერების შესწავლის საგანს წარმოადგენს, შონას ხალხის რიტუალები და ტრადიციები. რიტუალებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად ითვლება:  მუკვერერე, მარომბო, ასევე სულებისთვის ხარის შეწირვისა და სახელის მიცემის ტრადიცია. შონას კულტურისთვის უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება მათ საზოგადოებაში გავრცელებულ რწმენა-წარმოდგენებსა და რელიგიას. მათმა რელიგიამ შექმნა უამრავი რიტუალი და წესი, მაგალითად როგორიცაა: გარდაცვალებასთან დაკავშირებული რიტუალები. ასევე, მეცნიერების შესწავლის საგანს წარმოადგენს შონას ხალხის მედიცინა, რომელიც არ გულისხმობს მხოლოდ სხეულის განკურნებას, მედიცინის დახმარებით მათ შესაძლებლად მიაჩნიათ აკონტროლონ საკუთარ თავში ის, რისი გაკონტროლებაც სხვა შემთხვევაში შეუძებელი იქნებოდა.
შონას  ტომის ადგილმდებარეობის აღწერა და კლიმატი
სამხრეთ აფრიკაში მდინარე ზამბეზის სამხრეთით  არის უზარმაზარი პლატო, რომლის უდიდესი ნაწილი 3000 მ სიმაღლეზეა. მას ჩრდილო-დასავლეთით, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ზამბეზის ხეობა, აღმოსავლეთიდან კი  ინდოეთის ოკეანეთით არის გარშემორტყმული, სამხრეთით დელაგოას ყურეა, ასევე   სამხრეთით მდებარეობს ლიმპომპოს მდინარე და მშრალი დრაილენდის ხეობა. სამხრეთ-აღმოსავლეთით არ გვხვდება  ბარიერული საზღვარი, რადგან კალაჰარის უდაბნოა ამ ტერიტორიაზე გადაჭიმული. პლატო ბუნებრივი საზღვრით დაყოფილია სამ ნაწილად, პლატოზე გვხვდება ორი იზოლირებული ტერიტორია „ურუნგვე“ და „მაფუნგაბუსი პლატეაიქს“. ზამბეზის სამხრეთით მდებარე პლატოს ტერიტორიაზე სახელწოდებით  „ზოუტპანსბერგ“  ვითარდებოდა და ყალიბდებოდა შონას ხალხის ისტორია ათას წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. შონა არის ადამიანების გარკვეულ ჯგუფი, რომლებიც საუბრობენ ბანტუს ენაზე ზიმბამბვეში და ზოგიერთ ახლომდებარე ქვეყნებში, მაგალითად როგორიცაა: მოზამბიკი, ბოტსვანა, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა და ზამბია. შონას ენაზე მოსაუბრე ხალხი ზიმბაბვე ს მოსახლეობის 80 პროცენტს შეადგენს. შონას ხალხი თითქმის ნახევარ მილიონს აჭარბებდა მე-20 საუკუნეში. ასევე მეოცე საუკუნეში შეინიშნებოდა ზიმბამვეში შონას მოსახლეობის მკვეთრი ზრდა. დღესდღეობით ზიმბამვეს ტერიტორიაზე 8,000,000 შონას ხალხიხს წარმომადგენელია, ხოლო ზიმბამბვეს გარდა, იმ არეალზე, სადაც გავრცელებულია შონას ხალხი, მათი რაოდენობა ნახევარ მილიონს შეადგენს. სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა 57 წელია, ხოლო პოპულაციის ბუნებრივი მატება 3%. ყოველთვის ცხადი არ არის კონკრეტული ჯგუფი მიეკუთვნება თუ არა შონას, თუმცა არსებობს ერთიანი შეთანხმება შონას ტომებისათვის, ეთნიკური გავრცელება უნდა გაიმიჯნოს ლინგვისტურისგან. შონას საცხოვრებელი არეალის კლიმატი ნოემბრიდან მარტამდე ტენიანია, ხოლო აპრილიდან ოქტომბრამდე მშრალი, ასევე წვიმების დაწყებამდე პლატოზე განსაკუთრებით მაღალია ტემპერატურა, ხშირია გვალვა და სიცხე, ხოლო წელიწადის  ყველაზე ცივ პერიოდში შესაძლებელია ყინვებიც. წლის ციკლი მიმდინარეობს შემდეგნაირად: თავდაპირველად არის ცხელი პერიოდი, შემდეგ შედარებით ცივი და წვიმიანი პერიოდი, ხოლო ბოლოს მშრალი და ცივი ზამთარი. საინტერესოა რომ, დიდწილად სწორედ კლიმატმა განსაზღვრა იმ ადამიანების ცხოვრების ნირი, წესჩვეულებები და ჩვევები, რომლებიც პლატოზე  ცხოვრობდნენ. საერთოდ პლატოს აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი უფრო ტენიანია ვიდრე სამხრეთი და დასავლეთი. პლატოს უდიდესი ნაწილი დაფარულია გრანიტით, რომელიც ზოგიერთ ადგილას შეიცავს ოქროს. პლატო, სადაც შონას ტომი ცხოვრობს დაფარულია სავანის ტყით. ზოგადად ეს ტყეები ხასიათდება ბევრი მცენარით და  შედარებით ცოტა გვხვდება ხეები, რომლებიც ერთმანეთის მოშორებით იზრდება. პლატოს  აღმოსავლეთ ნაწილში სხვა მხარეებთან შედარებით, აღსანიშნავია მეტი სახეობის მცენარე და ხე. საერთოდ სავანა გამოირჩევა ტროპიკული და სუბტროპიკული მცენარეულობის ტიპით. სავანას მცენარეების ფოთლები ხშირად უხეშია ამ ტერიტორიაზე გავრცელებული ხშირი გვალვების გამო, ბალახებს შორის ჭარბობს მარცვლოვანები, რომლებიც 3-5 მეტრ სიმაღლემდე აღწევენ.
სოციალური სტრუქტურა
შონას საზოგადოებები ძირითადად ერთიანდებიან სისხლით ნათესაობის ირგვლივ. სისხლით არანათესავებს შორის კი ყალიბდება მეგობრული ურთიერთობები, რომლებიც ორივე მხარეს ავალდებულებს გარკვეულ საკითხებში, როგორიცაა სტუმართმოყვარეობა, საჭიროების შემთხვევაში მატერიალური დახმარება, გარკვეული რიტუალების სერვისი და ასე შემდეგ. რთულ საქმეებში, როგორიცაა სახლის გადახურვა, ველების გაწმენდა, დახვნა და მოსავლის აღება მეზობლები ეხმარებიან ერთმანეთს და მუშაობენ შეთანხმებულად.
პოლიტიკური სტრუქტურა
შონას საზოგადოებაში კლანს ხელმძღვანელობს ბელადი. ხელისუფლება მემკვიდრეობით გადადის. ნებისმიერი ბელადი პასუხისმგებელია მიწების განაწილებაზე, ტერიტორიული მტრების მოგერიებაზე, დავების გადაწყვეტაზე. როდესაც კლანი ძალიან დიდი იყო იგი იყოფოდა ქვეკლანებად, რომლებსაც ცალ-ცალკე ქვემმართველები ჰყავდათ. ბელადის ფუნქციები თავდაპირველად მათ არ გადაეცემოდათ, მაგრამ უკვე კოლონიურ ეპოქაში მათი მთავარი ფუნქცია გადასახადების რეგისტრაცია გახდა.
მიუხედავად იმისა რომ ასეთი პოლიტიკური წყობა დღეს ისევ ნარჩუნდება (შონას კულტურის და ღირეულებების შენარჩუნებისათვის), მათ მცირე ძალა აქვთ. დავების მოგვარების ფუნქცია დღეს აქვს არჩევნებით არჩეულ თავმჯდომარეს, ხოლო მიწების საკითხის მოგვარება ევალებათ სამთავრობო ადმინისტრატორებს.
რაც შეეხება კონფლიქტებს, შონას ტომებს შორის ომი ძალიან იშვიათი იყო. მხოლოდ რამდენიმე მათგანი განიცდიდა ნდებელების არმიის შემოტევებს მე-19 საუკუნის განმავლობაში. დაძაბულობა მათ შორის ბოლომდე დღესაც არ მოგვარებულა.
შონას ტომის ისტორია და  ეკონომიკა
თავად ტერმინი „შონა“ პირველად გამოიყენეს  მეთხუთმეტე საუკენეში იმისთვის, რომ აღეწერათ ხალხი სამხრეთ დასავლეთ პლატოზე. დღესდღეობით სიტყვა შონა გამოიყენება, როგორც სახელწოდება სამხრეთ ცენტრალურ პლატოზე მცხოვრები გვიანი რკინის პერიოდის ხალხებისა, რომლებიც საუბრობდნენ შონას ენის სხვადასხვა დიალექტზე, სამხრეთ როდეზიასა და აღმოსავლეთ აფრიკაში ისინი არასდროს არ ყოფილან გაერთიანებულნი, მაგრამ ბევრი მათგანი გაერთიანებული იყო როზვის ტომში, ასევე აღსანიშნავია, რომ თვითონ ეს ტომები თავიანთ თავს არ მოიხსენიებდნენ, როგორც შონას ტომებს, ასე ვთქვათ, ეს მეცნიერების შემოღებული ტერმინია. შონას შესწავლისას ძალიან დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ე.წ ზიმბამბვე ს ნანგრევებს, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ შონა შთამომავალი იყო იმ ტომისა, რომელიც ვაჭრობდა ორქოთი და სპილოს ძვლით არაბებთან, რომლებმაც შექმნეს ბაზარი და მონების სავაჭრო ადგილები აღმოსავლეთ სანაპიროზე მერვე საუკუნეში.
იმისთვის, რომ მეცნიერებს დაედგინათ თუ საიდან მოდის შონას ხალხი და შეესწავლათ მათი ენა, გამოიყენეს არქეოლოგიური წყაროები. სამწუხაროდ, შონას ისტორიას არ შემორჩა წერილობითი წყაროები, ამიტომ  ყველაზე მნიშვნელოვან მასალას მეცნიერებისთვის წარმოადგენდა აღმოჩენილი არტეფაქტები და ნანგრევები, რომლებიც შონას კულტურის შესწავლისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. მიუხედავად იმისა რომ არქეოლოგიური წყაროები ძალიან მცირეა, მათი შესწავლის საფუძველზე შესაძლებელია დადგინდეს ადგილობრივი ტომების მიგრაცია, ცხოვრების სტილი, კულტურა. ასევე ისეთი ნივთები, როგორებიცაა ფაიფურის ნაწარმი, რომლებიც უცხო მხარედან არის შემოტანილი, ინფორმაციას გვაწვდის მათი ეკონომიკური მდგომარეობისა და სავაჭრო კონტაქტების შესახებ. მეცნიერებმა არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით დაადგინეს, რომ დიდად განსხვავდებოდა ერთმანეთისგან პლატოს ადრინდელი და გვიანდელი ჯგუფები ჭურჭლის დამზადებთ. ამ და სხვა ფაქტების გაანალიზების შედეგად, ასევე მოხდა იმის დადგენაც, რომ გვიან პერიოდის ხალხს მეტად ჰქონდა განვითარებული ეკონომიკა, კერძოდ მეცხოველეობა. როგორც ცნობილია, პლატოზე ცხოვრობდა 4 ტომი - პირველი ლეოპარდ კოპჯეს კულტურა, რომელიც  სამხრეთ დასავლეთ პლატოზე ცხოვრობდა დაახლოებით 940 წელს, 1020 წლისთის მათი საცხოვრებელი არეალი გავრცელდა ლიმპომპოს დაბლობზე, მეორე ცნობილი კულტურაა გუმანიეს კულტურა, სამხრეთ პლატო, 1090წ. შემდეგი არის ცენტრალურ პლატოზე  ჰარარეს კულტურა, რომელიც ყვაოდა 1150 - 1180 წლებში, ხოლო ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით იყო მუსენგეზის კულტურა, რომელიც დაახლოებით 1210 წელს იყო. ეს არის უმთავრესი კულტურები.