cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარგარიტა დე ვალუა
ტყვეობის წლები და შეთქმულებების ქსელი
ანრი ნავარელსა და მარგარიტას შორის ურთიერთობა გაუარესდა. ვინაიდან მარგარიტა მთელი ამ წლების მაძილზე არ დაორსულებულა და იყო საშიშროება, რომ მემკვიდრე საერთოდ არ გაჩნდებოდა. თუმცა სწორედ ამ დროს ანრის შეუყვარდა თავისი სიდედრის, დედა-დედოფალ ეკატერინე მედიჩის ფრეილინა შარლოტ დე სოვი. იგი ერთ-ერთი იყო ეკატერინეს ჯაშუშთაგან, რომლებიც მამაკაცებს საწოლში ჩათრევით სასურველ ინფორმაციას სძალავდნენ. საქმე იქამდეც კი მივიდა, რომ შარლოტის გამო ანრისა და ფრანსუას შორის დიდი განხეთქილება ჩამოვარდა. მარცხნივ|მინი|268x268პქ|მარგარიტას უმცროსი ძმა, ალანსონის ჰერცოგი [[ფრანსუა დე ვალუა 1576 წელს]] შეიძლება ითქვას, რომ შარლოტმა კი არ დააშორა, არამედ უფრო გააერთიანა მარგარიტა და ანრი. ამის შემდეგ ისინი შეთანხმდნენ, რომ ეს მხოლოდ პოლიტიკური ქორწინება იყო და მოკავშირეები იყვნენ, თუმცა ორივეს შეეძლო მასთან გაეტარებინა დრო, ვისთანაც სურდა. ამის შემდეგ იწყება ანრი ნავარელის დაუსრულებელი რომანები. მაგრამ უნდა აღინიშნოს, რომ მარგარიტაც არ კარგავდა უქმად დროს. მან მალევე გაიჩინა საყვარლად ძალიან სიმპათიური ფრანგი დიდგვაროვანი ლუი დ'ამბუაზი, რომელიც შეუყვარდა კიდეც.
საბოლოოდ ანრი დე ბურბონი და ფრანსუა დე ვალუა 1575 წლის სექტემბერში ნავარაში გაიქცნენ. მაგრამ ანრიმ თავისი ცოლის, დედოფალ მარგარიტა ვალუას თან წაყვანა არ მოისურვა. მოგვიანებით მარგარიტამ ლუვრში დატოვებული ქმრის წერილი იპოვნა, სადაც ამის გამო ბოდიშს უხდიდა. ამასთან დაკავშირებით მარგარიტა თავის მემუარებში წერდა:
ალანსონის ჰერცოგი ჰუგენოტებთან გაერთიანდა და მათთან ერთად რელიგიური ომები განაახლა. მან თავის დედასა და ძმას უარი განუცხადათ მოლაპარაკებაზე, მანამ სანამ მარგარიტა ტყვეობაში ჰყავდათ. ამის შემდეგ მათ დადეს ბლუას ედიქტი, რომლითაც გარკვეულწილად უფლებები გაეზარდათ ჰუგენოტებსაც და მარგარიტასაც. უნდა აღინიშნოს, რომ მარგარიტაზე ძალიან იმოქმედა მისი უფროსი დის, ლოთარინგიის ჰერცოგინია კლაუდია დე ვალუას ტრაგიკულმა გარდაცვალებამ 1575 წელს, ახალგაზრდა ასაკში, რომელიც მათი უფროსი დის, ესპანეთის დედოფალ ელიზაბეტ დე ვალუას მსგავსად მშობიარობას გადაჰყვა.
ანრი ნავარელი კვლავ ჰუგენოტი გახდა და ნავარაში დაბრუნდა. მას შემდეგ რაც ანრიმ ნავარის ტახტი დაიბრუნა ფრანგებს მისი ცოლის განთავისუფლება მოსთხოვა. თუმცა ეკატერინე მედიჩიმ და ანრი III-მ მის განთავისუფლებაზე უარი განაცხადეს, იმის შიშით, რომ ჰუგენოტები მას გამოიყენებდნენ და ფრანგებს დათმობაზე წასვლა მოუწევდათ. თუმცა ეკატერინემ დაარწმუნა ანრი ნავარელი, რომ იგი კათოლიციზმზე კვლავ მოქცეულიყო და მხოლოდ ამის შემდეგ გაატანდა ქალიშვილს. თუმცა ეკატერინემ ეს მხოლოდ იმიტომ გააკეთა, რომ ანრი პარიზში ჩაეტყუებინა, სადაც მისი მოკვლა სცადა.
დიპლომატიური მისია ფლანდრიაში
მინი|315x315პქ|ნავარის დედოფალი მარგარიტა ვალუა 1577 წელს მარგარიტა მის გაქცეულ ძმასთან, ალანსონის ჰერცოგთან გააგზავნეს ფლანდრიაში. ფლანდრია კათოლიკური ესპანეთის ფარგლებში შემავალი პროვინცია იყო, რომელიც 1576 წლიდან ესპანელებს აუჯანყდა და საფრანგეთის პრინცს, ფრანსუა დე ვალუას ფლანდრიაში გამეფება შესთავაზეს, იმ შემთხვევაში თუ იგი მათ ესპანელებისგან გაანთავისუფლებდა. ანრი III-ს საერთოდ არ აწყობდა ქვეყნის ჩრდილოეთით კიდევ ერთი ახალი პროტესტანტული სახელმწიფო, მით უმეტეს თუ მის ტახტზე მისი მეამბოხე ძმა უნდა მჯდარიყო. სწორედ ამიტომ, ანრიმ მშვენივრად იცოდა, რომ ფრანსუასთვის მარგარიტას სიტყვას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა და იგი მასთან დიპლომატიური მისიით მიავლინა.
ნავარის დედოფალი მარგარიტა ვალუა ორი თვის მანძილზე თერმული წყლებით სახელგანთქმულ ფლანდრიულ ქალაქ სპაში გაჩერდა, სადაც ბრწყინვალე დასვენება მოიწყო. მიუხედავად ამისა, მარგარიტა ფლანდრიელებისთვის მტერი და ბნელი რელიგიის მოციქული იყო, რის გამოც ისინი მას არც ისე თავაზიანად ეპყრობოდნენ. მიუხედავად ამისა მან კარგი დრო გაატარა იქ და ასევე ქალაქ ნემურში შეხვდა ესპანეთის მეფის ნახევარ-ძმას, დონ ხუან ავსტრიელს. მარგარიტა და ხუანი ძალიან მეგობრულად შეხვდნენ ერთმანეთს. ნავარის დედოფალი ფლანდრიაში ყოფნას ძალიან წელავდა, რადგან მისთვის საფრანგეთში დაბრუნება ძალიან სარისკო იყო, თუმცა ესპანელებთან და ფლანდრიელებთან ყოფნასაც ვერ იტანდა.
შეიძლება ითქვას, რომ პირველ ეტაპზე მარგარიტას სიტყვამ ფრანსუაზე ვერ გაჭრა, თუმცა მას შემდეგ, რაც ესპანეთის მეფის უძლეველმა არმიამ მიწასთან გაასწორა ფრანგული არმია, ფრანსუა მარგარიტას პარიზში გაჰყვა.
საფრანგეთის სამეფო კარზე დაბრუნებულ ფრანსუას დედამისი და მისი ძმა საშინლად ეპყრობოდნენ, რის გამოც მან კიდევ ერთი შეთქმულების მოწყობა განიზრახა. 1578 წელს შეთქმულების გამო დააპატიმრეს ალანსონის ჰერცოგი, მარგარიტა ვალუა და მისი საყვარელი ლუი დ'ამბუაზი. მარგარიტა და ფრანსუა უბრალოდ სასახლეში გამოკეტეს, ლუი კი ბასტილიის ციხეში გადაიყვანეს. დაპატიმრებიდან რამდენიმე დღეში ფრანსუამ გაქცევა მოახერხა თავისი დის ფანჯრიდან ჩამოშვებული თოკის წყალობით.
ნერაკის კარზე
მარცხნივ|მინი|351x351პქ|დედოფალი მარგარიტა 1580 წელს, შესრულებულია კორნელ დე ლიონის მიერ (ზეთი ტილოზე), ინახება ორეგონის ხელოვნების მუზეუმში ცოტა ხნის შემდეგ, მარგარიტამ უარყო თავისი მონაწილეობა ამ გაქცევის საქმეში, რის შემდეგაც, ბოლოს და ბოლოს მიიღო ნებართვა, რომ თავის ქმარს შეერთებოდა. ეკატერინეს იმედი ჰქონდა, რომ ამით დასრულდებოდა უნაყოფობის წლები და ვალუებს მამრობითი სქესის მემკვიდრე შეეძინებოდათ, ვინაიდან მისი უფროსი ძმა, ფრანსუა II უშვილოდ აღესრულა, შარლ IX-ს დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელთან მხოლოდ ერთი გოგონა ჰყავდა, ანრი III-ს ცოლი, დედოფალი ლუიზა დე ლორენი უნაყოფობით იტანჯებოდა, ფრანსუა ალანსონელი ვერ ქორწინდებოდა. ამრიგად, ვალუას დინასტიის შეწყვეტის სერიოზული საფრთხე არსებობდა, რის აღმოფხვრასაც ეკატერინე მედიჩი ყოველნაირად ცდილობდა. ეკატერინემ თავისი სიძე ახალ სამეფო ქორწილზეც კი მიიპატიჟა და იმედი გამოთქვა, რომ იგი კარგი ქმარი იქნებოდა. დედა-დედოფალი და ანრი III იმედოვნებდნენ, რომ მარგარიტა შეძლებდა მათ შერიგებას სამხრეთ-დასავლეთში არსებულ ჰუგენოტ მეამბოხეებთან.
მარგარიტა პარიზში თავის ქმართან და თავის კანცლერთან, გამოჩენილ ჰუმანისტ, მაგისტრატსა და პოეტ გი დიუ ფორ დე პიბრაკთან ერთად დაბრუნდა. დიდი ძებნის შემდეგ, როგორც იქნა ფრანგებმა იპოვნეს ნავარის მეფე, თუმცა მისი დატყვევება აღარ შეეძლოთ. ეკატერინე და მისი სიძე ერთმანეთს ნერაკის კონფერენციაზე შეხვდნენ 1579 წელს. მიუხედავად ყველაფრისა, დედა-დედოფალმა სასწრაფოდ დატოვა ნერაკი და პარიზში გაბრუნდა.
მისი უკან გაბრუნების შემდეგ ნავარის მეფე-დედოფალი პოში გადავიდა, სადაც დედოფალ მარგარიტას უკრძალავდნენ კათოლიკური წესებით ღვთის მსახურებას. ამის შემდეგ, ისინი შატო დე ნერაკში დასახლდნენ, რომელიც ანრის დედის, დედოფალ ჟანა დ'ალბრეს საგვარეულოს მთავარი რეზიდენცია იყო, რომელიც საფრანგეთის რელიგიური ომების დროს ბეარნელებისათვის ძირითად დასაყრდენს წარმოადგენდა. როგორც აღმოჩნდა, აქ ყოფნა მარგარიტას ძალიან მოსწონდა, რაზეც თავის მემუარებში წერდა:
მინი|297x297პქ|შატო დე ნერაკი ამ პერიოდში დედოფალი მარგარიტა ნერაკში დახვეწილი სამეფო კარის შექმნაზე მუშაობდა. იგი მართლაც აყალიბებდა ნამდვილ ლიტერატურულ აკადემიას. მის კარზე მოღვაწეობდნენ აგრიპა დ'ობინე და სალუსტ მონტეგი, რომლებიც დედოფალს ხშირად უკითხავდნენ თავიანთ ნაწარმოებებს. მარცხნივ|მინი|406x406პქ|მარგარიტა ვალუა და მისი ძმა, ალანსონის ჰერცოგი ფრანსუა, უკანა ფონზე კი ჟაკ დე არლაი ნერაკის სამეფო კარზე განვითარებულმა საოცარმა სათავგადასავლო მოვლენებმა დიდი გავლენა იმოქმედა უდიდეს ინგლისელ დრამატურგ უილიამ შექსპირზე, რომელმაც ამ ამბებთან დაკავშირებით ახალი პიესაც კი შექმნა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მარგარიტას რომანი ჰქონდა მისი ქმრის ერთ-ერთ ყველაზე გამოჩენილ თანამოაზრე ვიკომტ დე ტურენთან. თავის მხრივ, ანრი ნავარელიც აქტიურად ცდილობდა თავისი მეუღლის მომხიბვლელი სეფექალების საწოლში შეტყუებას. 1579 წელს რელიგიური ომები კვლავ განახლდა, რასაც შემდგომში „შეყვარებულთა ომი“ ეწოდა.
ზემოთ ხსენებული კონფლიქტის პროვოკაცია ნავარის მეფის გენერალმა, გიენის გუბერნატორმა მოახდინა. ამ კონფლიქტმა მარგარიტა და ანრი უფრო დაუახლოვა ერთმანეთს. ყოველივე ეს მხოლოდ ერთი წლის მანძილზე, 1580 წლამდე გრძელდებოდა. ამ დროს დედოფალმა თავისი ძმის, მედროვე ალანსონის ჰერცოგის მოლაპარაკებებში ჩართვით გადაჭრა პრობლემა. მთელი ეს ბრძოლები, 1580 წელს დაგვირგვინდა ფლეის ზავით.
ფრანსუა ალანსონელის ნერაკში ჩასვლიდან მალევე, მარგარიტას მისი ძმის მხლებელი, შამპვალონის მარკიზი ჟაკ დე არლაი შეუყვარდა. მათ მიერ ერთმანეთთან გაგზავნილი წერილებიდან ჩანს, რომ წყვილი ძალიან იყო ერთმანეთით გატაცებული. ეს იყო სიყვარული, რომელიც აერთიანებდა სულსა და ხორცს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მარგარიტას იგი წინამორბედთა მსგავსად მხოლოდ გარეგნული სილამაზის გამო კი არ იზიდავდა, არამედ მისი შინაგანი სამყაროც უყვარდა.
მოლაპარაკებების დასრულებისთანავე ალანსონი უკან გაბრუნდა და ჟაკიც, როგორც მისი მხლებელი უკან გაჰყვა, რამაც დედოფლის მდგომარეობა დაამძიმა. ამას დაერთო ისიც, რომ ადგილობრივი დიდებულის ასული, ფრანსუაზ დე მონმორანს-ფოსე, რომელიც მხოლოდ 14 წლის იყო, ანრი ნავარელთან რომანი ჰქონდა გაბმული და სულ მალე იგი დაფეხმძიმდა. მარგარიტამ ფრანსუაზს სასახლის დატოვება და სხვა შატოში გადასვლა მოსთხოვა, თუმცა მან თანამშრომლობაზე უარი განაცხადა და ნერაკში დარჩა, იმ იმედით, რომ ანრი მასზე დაქორწინდებოდა. ამასთან დაკავშირებით, მარგარიტა წერდა:
საბოლოოდ, გათამამებულმა ფრანსუაზმა, რომელსაც იმედი ჰქონდა, რომ ვაჟის გაჩენის შემდეგ ანრი გასცილდებოდა ცოლს, მასზე იქორწინებდა და დედოფალი გახდებოდა, მკვდარი გოგონა გააჩინა და მისი გეგმებიც დაიმსხვრა. დედოფალი მარგარიტა ამ ფაქტზე თავის მემუარებში წერდა:
სკანდალი პარიზში
მინი|403x403პქ|ანრი III-ის ცოლის დის ქორწილი. მეფე [[ანრი III მარცხენა კუთხეში ზის ტახტზე, მის გვერდით დედა-დედოფალი ეკატერინე მედიჩი, დედოფალი ლუიზა დე ლორენ-ვედემონი, მათ უკან კი გიზის ჰერცოგი ანრი I და მისი ძმები]] 1582 წელს მარგარიტა პარიზში დაბრუნდა. მან ვერ შეძლო ქმრისთვის მემკვიდრის გაჩენა და ამით პოზიციის გაძლიერება. ნერაკის დატოვების მიზეზად იგი ამას ასახელებდა, თუმცა რეალური მიზეზი დღემდე ბუნდოვანია. ეჭვგარეშეა, რომ მას იქ არსებული მტრული ატმოსფეროდან გაქცევა უნდოდა, რათა თავის საყვარელ შამპავალონთან ყოფნა, ან ფრანსუა ალანსონელის მხარდაჭერა შესძლებოდა. უფრო მეტიც, ანრი III-მ და დედა-დედოფალმა ეკატერინე მედიჩიმ მას ლუვრის სამეფო კარზე დაბრუნება სთხოვეს. თავის მხრივ, მათ იმედი ჰქონდათ, რომ ამით ანრი ნავარელს მოიზიდავდნენ.
იმავდროულად, მარგარიტასა და მის ძმას, მეფე ანრი III-ს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ყოველივე ეს იმან გამოიწვია, რომ ისედაც დაცემის გზაზე მდგარი ანრი კვლავ აღზევების ალტერნატიულ გზაზე ფიქრობდა, რა დროსაც მისმა ამ დროისათვის უკვე ერთადერთმა დამ მოახერხა და მის მოსისხლე მტრებთან — ჰერცოგ დე ეპერნონთან და ჰერცოგ დე ჟოიზესთან გააბა კავშირი. გარდა ამისა, მარგარიტამ თავისი საყვარელი ძმა, ალანსონი, რომელიც ამ დროს ჰოლანდიაში იბრძოდა, დაარწმუნა, რომ არაფრით დაჰყოლოდა ანრის სურვილს და ესპანეთისთვის ომი არ გამოეცხადებინა. მარცხნივ|მინი|მეფე ანრი III 1583 წლის ივნისში მარგარიტა თავს ძლიერ შეუძლოდ გრძნობდა, რასაც მოჰყვა ჭორების ახალი ტალღა, იმის თაობაზე, რომ დედოფალი მისი საყვარლისგან იყო ფეხმძიმედ. ანრი III დიდად უკმაყოფილო იყო მისი რეპუტაციითა და ქცევებით, ამიტომაც მან საკუთარი და, რომელიც ამავდროულად მეზობელი ქვეყნის დედოფალიც იყო სამეფო კარიდან გააძევა. ეს იყო უპრეცედენტო შემთხვევა, რამაც მთელი ევროპის სკანდალიზება გამოიწვია. დედოფლის გარემოცვამ ანრი III-ის ბრალდებების შეწყვეტა მოითხოვა, მეფემ კი თავის დას სამეფო კარის ქირურგი გაუგზავნა და იმ შემთხვევაში თუ მარგარიტა ორსულად იქნებოდა აბორტის გაკეთება უბრძანა, თუნდაც მისი სურვილის საწინააღმდეგოდ.
უფრო მეტიც, ამ დროს გავრცელდა ჭორები, რომ ნავარის მეფე უარს აცხადებდა ცოლის მიღებაზე. შემდგომში მან ამის მიზეზები განუმარტა ანრი III-ს, რომელმაც ყოველივე ეს მიიღო. ნავარის დედოფალი მთელი რვა თვის განმავლობაში რჩებოდა გაურკვეველ მდგომარეობაში და საფრანგეთ-ნავარის სამეფო კარებს შორის მოლაპარაკებების დასრულებას ელოდებოდა.
1584 წლის 13 აპრილს, ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ მარგარიტამ მიიღო ნავარაში დაბრუნებისა და დედოფლის პრივილეგიების აღდგენის უფლება, თუმცა იქ ჩასულს ყველა ცივად დახვდა. სიტუაცია სულ უფრო უარესდებოდა. 1584 წლის ივნისში, სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა მარგარიტას საუკეთესო მეგობარი და ძმა, ფრანსუა ალანსონელი, თანაც ისე, რომ შვილები არ დარჩენია. იმ გარემოებაში, რომ მარგარიტას არცერთ ძმას შვილები არ ჰყავდა, საფრანგეთის ტახტის პირველ მემკვიდრედ ჰუგენოტი ანრი ნავარელი იქცა. მას ტახტი ორგვარად ეკუთვნოდა: როგორც მარგარიტას ქმარს და როგორც მეფე შარლ V-ის პირდაპირ შთამომავალს. ცხადია, ამ ყოველივეს დიდი პროტესტი მოჰყვა კათოლიკე ფრანგების მხრიდან. მარგარიტას მდგომარეობას ისიც ართულებდა, რომ 1585 წლიდან, ანრი ნავარელის საყვარელი დიანა დ'ანდუინი მეფეს დედოფალთან განქორწინებასა და მასზე შეუღლებას სთხოვდა, თუმცაღა ანრი მიხვდა, რომ მარგარიტასთან განქორწინებით საფრანგეთის ტახტსაც დაკარგავდა, ამიტომაც იგი დიანას დაშორდა.
აჯანყება და ოვერნში გადასახლება
მინი|326x326პქ|დედოფალი მარგარიტა 1585 წელს ევროპელთათვის უპრეცედენტო რამ მოხდა: დედოფალმა მარგარიტამ თავისი სურვილით მიატოვა ქმარი. იგი აპროტესტებდა კათოლიკური ლიგის შექმნას, სადაც კათოლიკე ფრანგები გაერთიანდნენ, რომლებიც ჰუგენოტების კი არა, სამეფო ოჯახის წინააღმდეგ იბრძოდნენ. ეს ყოველივე მას შემდეგ დაიწყო, რაც ანრი III-მ თავის მემკვიდრედ თავისი სიძე, ნავარის ჰუგენოტი მეფე დაასახელა. იგი ხვდებოდა, რომ შესაძლო იყო სამომავლოდ საფრანგეთის სამეფო ტახტი დაეკარგა, ამიტომაც თავად დაიწყო მოქმედება. მარგარიტამ სახელმწიფო გადატრიალების მოწყობა განიზრახა, სადაც მის ძმას დაამხობდა და მონასტერში გაგზავნიდა, ტახტზე კი ანრი ნავარელთან ერთად ავიდოდა. ამრიგად, ნავარის დედოფალმა დიდი ჯარების შეგროვება დაიწყო და ქალაქ აგენში შეიკეტა, სადაც რამდენიმე თვეს დარჩა და აჯანყებისთვის ემზადებოდა. სულ მალე მისი შეიარაღებული ძალები აგენის გარშემო მდებარე მეფის მომხრე ქალაქებს შეესივნენ.
თუმცა, დედოფლის პრეტენზიებით გადაღლილმა აგენის გაბრაზებულმა გუბერნატორმა ანრი III-ის მხარეს გადასვლა არჩია. ეკატერინე მედიჩიმ გადაწყვიტა მეამბოხე შვილის სათანადოდ დასჯა და სამეფო არმიით დაიძრა აგენისკენ, საიდანაც მარგარიტამ ძლივს მოასწრო გაქცევა. ნავარის დედოფალს ფრანგები უკან მიჰყვნენ, რის გამოც იგი იძულებული გახდა ობიაკის მიუვალი ციხესიმაგრისთვის შეეფარებინა თავი, რომლის მფლობელიც მისი ძველი საყვარელი იყო.
ერთი წლის შემდეგ, სამეფო ოჯახის მიერ გაწეული ალყისა და ბლოკადის გამო, მარგარიტას აღარ შეეძლო ობიაკში დარჩენა, რის გამოც ცოტა ხნით ჩრდილოეთ ოვერნში გადავიდა, რომელიც დედამისის, დედა-დედოფალ ეკატერინე მედიჩის სამფლობელოს წარმოადგენდა. სამეფო ჯარებმა აქ მას მარტივად შემოარტყეს ალყა. უკვე გადაღლილმა მარგარიტამ დანებება და ბედისათვის მინდობა გადაწყვიტა. 1586 წლის 13 ოქტომბერს მარგარიტა უზონის ციხესიმაგრეში, ოვერნში, მისი ძმის, ანრი III-ის ბრძანებით დააპატიმრეს. ეკატერინე მედიჩის სურვილის მიუხედავად, ანრიმ ის ობიაკში გამოკეტა. მარგარიტა სიკვდილით დასჯას ელოდა და დედამისს წერილიც კი გაუგზავნა, სადაც ეკითხებოდა, როდის მივიდოდა მასთან აღსასრული. დედა-დედოფალს, მიუხედავად იმისა, რომ ანრის გარდა გულზე არცერთი შვილი არ ეხატებოდა, მაინც ებრალებოდა მარგარიტა სიკვდილისთვის, ვინაიდან ამ დროს მისი ათი შვილიდან მხოლოდ ის და ანრიღა იყვნენ ცოცხლები. სწორედ ამიტომ, დედა-დედოფალმა მეფე მოატყუა, რომ ნავარის დედოფალი ორსულად იყო და მისი სიკვდილით დასჯა უნდა გადაედო.
მოულოდნელად, 1587 წელს, კათოლიკური ლიგის ერთ-ერთმა ლიდერმა, მარკიზ დე კალინაკმა ობიაკი აიღო და დედოფალი გაანთავისუფლა. საფრანგეთის სამეფო კარზე გავრცელდა ჭორები, რომ მარკიზმა დედოფალი შეურაცხჰყო, თუმცა დაზუსტებული არაა როგორ. უმეტესობის მოსაზრებით მან დედოფალს ფული შესთავაზა ღამის მასთან გატარების სანაცვლოდ, რაზეც საპასუხოდ მკაცრი სილა მიიღო, მაგრამ ეს მხოლოდ ჭორები იყო და ისტორიულ დონეზე დაზუსტებული არაა. ამ დროისათვის საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრედ კვლავ ანრი ნავარელი რჩებოდა.
მიუხედავად განთავისუფლებისა, მარგარიტამ უზონის ციხეში გადაცხოვრება და იქ დარჩენა მოისურვა, სადაც ცხოვრების შემდგომი თვრამეტი წელი გაატარა. მისი უზონში ცხოვრების დროს, მის შესახებ უამრავი ლეგენდა გაჩნდა. სწორედ აქ ყოფნისას, 1589 წლის იანვარში ჯერ დედის, დედა-დედოფალ ეკატერინე მედიჩის, ხოლო ამავე წლის აგვისტოში უკვე ძმის, ანრი III-ის სიკვდილის შესახებ შეიტყო. ამრიგად, 1589 წელს მარგარიტამ თავისი ოჯახის უკანასკნელი წევრებიც დაკარგა, თუმცა ეს დიდად არ აღელვებდა, რადგან დედაც სძულდა და ძმაც. ამრიგად, მისი ნავარელი ქმარი საფრანგეთის მეფე ხდება ანრი IV-ის სახელით, მარგარიტა კი ერთდროულად საფრანგეთისა და ნავარის დედოფლად იქცა. მაგრამ, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ანრის საფრანგეთის კათოლიკური მოსახლეობა თავის მეფედ არ სცნობდა.
ამ პერიოდში, მარგარიტას საშუალება მიეცა ნერაკში დაბრუნებულიყო და თავისი ოცნება აესრულებინა, ანუ აქ შეექმნა ინტელექტუალების, მუსიკოსებისა და მწერლების სამეფო კარი. მან აღადგინა ნერაკის სასახლე და დიდი სამუშაო გასწია მისი რეკონსტრუქციისას. მისი ფინანსური მდგომარეობა მას შემდეგაც გაუმჯობესდა, რაც მისმა რძალმა, შარლ IX-ის ქვრივმა დედოფალმა ელიზაბეთ ავსტრიელმა, რომელთანაც ყოველთვის თბილი ურთიერთობა ჰქონდა, თავისი შემოსავლის ნახევარი აჩუქა.
1594 წელს, დედოფალმა მარგარიტამ წერილი მიიღო თავისი მეგობარ პიერ დე ბურდეილესგან, რომელიც ბრანტომის სახელითაა ცნობილი. ბრანტომმა შემდგომში მის ცხოვრებაზე წერა დაიწყო, სადაც უამრავი შეცდომა იყო გაპარული, რის გამოსასწორებლადაც მარგარიტამ საკუთარ ცხოვრებაზე თავად დაიწყო მემუარების წერას. იგი იყო პირველი ქალი, მთელი მსოფლიოს ისტორიაში, რომელმაც ეს გააკეთა. მოგვიანებით,მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1628 წელს მისი მემუარები დაიბეჭდა და გაყიდვაშიც კი გაიშვა. დედოფალ მარგარიტას უზონში უამრავი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე სტუმრობდა.
ანრისთან შერიგება და განქორწინება
მინი|გაბრიელა დ'ესტრე საფრანგეთის ტახტზე ასვლის შემდეგ, მარგარიტა ანრის დაუახლოვდა, თუმცა მასთან დაწოლაზე კვლავ უარს აცხადებდა. აღსანიშნავია, რომ ისეთ მექალთანე მეფეს, როგორც ანრი IV იყო, ფრანგ ქალბატონებში მაინც ცუდი რეპუტაცია ჰქონდა, როგორც მამაკაცს, რადგანაც მას ყოველთვის საშინელი ნივრისა და ცხვრის სუნი ასდიოდა და დიდად ბანაობაც არ მოსწონდა. მიუხედავად ამისა, ისევე როგორც ყველა მონარქს, ანრისაც მემკვიდრე სჭირდებოდა, რათა ბურბონთა დინასტია გაგრძელებულიყო. ვინაიდან დედოფალი უარს აცხადებდა ამაზე, სხვა ქალის ნახვა გახდა საჭირო, რის გამოც 1593 წელს ანრიმ მარგარიტას პირველად შესთავაზა განქორწინება. ამაზე დედოფლისგან მკაცრი უარი მიიღო, რადგან მარგარიტა თვლიდა, რომ საფრანგეთის ტახტი მხოლოდ მას ეკუთვნოდა. ამასთან ერთად, მარგარიტამ მშვენივრად იცოდა, რომ მეფეს თავისი ძალაუფლების განმტკიცებისთვის მემკვიდრე სჭირდებოდა, ამიტომაც იგი თავად ეხმარებოდა ანრის ახალი მეწყვილის პოვნაში.
მარგარიტა განსაკუთრებით მას შემდეგ დაუახლოვდა ანრის, რაც მან კათოლიკობა მიიღო. თუმცა, მიუხედავად ამისა, მარგარიტა საბოლოოდ მაინც დასთანხმდა. პაპისაგან ქორწინების ანულირების მისაღებად, მეფე-დედოფალმა მათ შორის შეუსაბამობის გამოსაკვეთად თამაში დაიწყეს და სამეფო კარის თვალწინ სპექტაკლებს დგავდნენ, ვითომდა ერთმანეთი სძულდათ. ამ დროს, დედოფლის ფინანსური მდგომარეობა კიდევ უფრო გაუმჯობესდა. ანრისა და მარგარიტას შორის ნამდვილი უთანხმოება უკვე 1595 წელს ჩამოვარდა, როდესაც მეფემ თავის საყვარელ გაბრიელა დ'ესტრეზე ქორწინება მოისურვა, რომელთანაც უკვე ჰყავდა უკანონო შვილები, მათ შორის ვაჟიც, სეზარი, რომელიც ვანდომის გრაფის წოდებას ფლობდა. მარგარიტასათვის მეტად შეურაცხმყოფელი აღმოჩნდა იმის წარმოდგენა, რომ იგი, როგორც დედოფალი უბრალო მარკიზის ასულს უნდა ჩაენაცვლებინა, რომელიც აქამდე მეფესთან იწვა. ამრიგად, დედოფალმა ამაზე შემდეგი რამ განაცხადა:
მარცხნივ|მინი|345x345პქ|ანრი IV-ისა და მარია მედიჩის ქორწინება დედოფალმა ამ საქმის თავად მოგვარება გადაწყვიტა დედამისის მეთოდებით და მან ორსული გაბრიელა ფორთოხლით მოწამლა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ იგი პირდაპირ არ მომკვდარა და მეტად ვერაგული შხამით იყო მოწამლული. ფეხმძიმე გაბრიელას, მოწამვლის შემდეგ, ეკლამპსია განუვითარდა, ანუ ნაყოფი და შიგნეულობა მუცელშივე გაეხრწნა და 1599 წელს ტრაგიკულად გარდაიცვალა. მარგარიტამ ამაზე კომენტარი არ გააკეთა, თუმცა მის სიკვდილში ბრალს ყველა დედოფალს სდებდა. ამავდროულად, 1599 წლის 24 ოქტომბერს, რომის პაპმა კლემენტ VIII-მ მათი ქორწინების ანულირება მოახდინა, რითაც მარგარიტა აღარც ნავარის და აღარც საფრანგეთის დედოფალი იყო. ამ ამბიდან სულ ერთ წელიწადში, ასევე პაპის მოთხოვნით ანრი IV ტოსკანის დიდ ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის ასულ მარია მედიჩიზე დაქორწინდა, რომელიც ძალზედ ნაყოფიერი ქალი აღმოჩნდა და მეფეს ცხრა შვილი გაუჩინა, აქედან სამი ვაჟი.
აღსანიშნავია, რომ განქორწინების შემდეგ, ანრისა და მარგარიტას შორის პოზიტიური ურთიერთობა გაგრძელდა. თავისი ძმის მეფობის დროს განცდილი ოცწლიანი დევნილობის შემდეგ, მარგარიტამ ამოისუნთქა და მშვიდი ცხოვრება დაიწყო. მან მემკვიდრეობით მიიღო ოვერნი და მთელი ის მიწები, თავისი სასახლეებით, რომლებიც აქამდე ეკატერინე მედიჩის ეკუთვნოდა.
ამის შემდეგ იგი ხშირად ჩადიოდა ოვერნში მდებარე უზონის სასახლეში, რომლის დიასახლისადაც იქცა. მეორეს მხრივ, მარგარიტა ვალუას აქტიური ურთიერთობა ჰქონდა თავისი ძმის, შარლ IX-ის ბასტარდთან, ანგულემის გრაფ შარლ დე ვალუასთან, რომელიც მეფე შარლს თავის საყვარელ მარი ტუშესგან ჰყავდა. ცნობილია, რომ მარგარიტა და შარლი ოვერნში ანრი IV-ის ჩამოგდებას და ვალუას დინასტიის კვლავ გამეფებას გეგმავდნენ, თუმცა ისინი შარლის ნახევარ-დამ, ანრიეტა დ'ანტრაგმა გასცათ, რომელიც ანრის საყვარელი გახდა. კარგად ინფორმირებულმა ანრი IV-მ, 1604 წელს შეთქმულთათვის მთელი საკუთრების კონფისკაცია მოახდინა. მარგარიტა ვალუა არ აპირებდა ასე ადვილად დაეთმო ეკატერინე მედიჩისგან და ანრი III-გან მემკვიდრეობით მიღებული ვრცელი მიწები. იგი პარიზში ჩავიდა, გაასაჩივრა და ხანგრძლივი სასამართლო განხილვები დაიწყო. საბოლოოდ მარგარიტამ დაიბრუნა თავისი კუთვნილი მიწები და მეფისგან პარიზში დასახლების უფლებაც მიიღო.
უკანასკნელი წლები პარიზში
მინი|320x320პქ|ხანში შესული მარგარიტა 1605 წელს, ოვერნში გატარებული 19 წლის შემდეგ მარგარიტამ დედაქალაში დაბრუნება გადაწყვიტა. იქ ჩასულმა დედოფალმა შთაბეჭდილება მოახდინა პარიზელებზე. მისი კანი წითელი და გლუვი იყო, საოცრად ექსტრავაგანტულად ეცვა და ქერა თმები ლამაზად ჰქონდა გაკეთებული, ზუსტად ისე, როგორც 20 წლის წინ იყო მოდაში. მისმა დაბრუნებამ ხალხს თითქოს თვალწინ დაუყენა ვალუების მმართველობის ხანა და ნოსტალგია გამოიწვია, რის გამოც პარიზელთა კეთილგანწყობა მალე მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროს იგი უკვე ხანში შესული და საკმაოდ გასუქებული იყო, ხალხს მაინც ხიბლავდა.
დედოფალი მარგარიტა პარიზში ხელოვნების მფარველად და ღარიბთა შემწედ გადაიქცა.
1606 მარგარიტამ მოახერხა და საბოლოოდ დაიბრუნა დედამისის მემკვიდრეობა, რომელზეც უკვე მისი ძმის შვილი ედავებოდა. ამის გამო, შარლ ანგულიმელზე გამწყრალმა მარგარიტამ თავის მემკვდიდრედ ანრი IV-ის ვაჟი, საფრანგეთის დოფინი ლუი დე ბურბონი დაასახელა. ეს იყო ბურბონთა ოჯახისათვის მეტად მნიშვნელოვანი მოვლენა, ვინაიდან ვალუას დინასტიის უკანასკნელმა წარმომადგენელმა, ანუ მარგარიტა დე ვალუამ თავის მემკვიდრედ ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი დაასახელა, რაც ერთგვარად სიმბოლურიც იყო.
მან მეგობრული ურთიერთობა დაამყარა ახალ დედოფალ მარია მედიჩისთან. აქვე უნდა ითქვას, რომ ანრი IV-ის ცოლები მისმა საყვარელმა, შარლ ანგულიმელის ნახევარ-დამ, ანრიეტა დ'ანტრაგმა გააერთიანა, რომელსაც დედოფლობაზე ჰქონდა პრეტენზია. მარგარიტა აქტიურად ჩაება სამეფო კარის ცხოვრებაში. იგი მარიას ხშირად ეხმარებოდა ფრანგებისთვის თავის მოწონებაში, სამეფო ღონისძიებების დაგეგმვაში და ასევე ბავშვების აღზრდაშიც კი. 1608 წელს, მარიამ რიგით მესამე ვაჟი გააჩინა, ორლეანის ჰერცოგი გასტონი, რომლის ნათლიადაც ანრიმ მარგარიტა აირჩია, რაზეც იგი სიხარულით დასთანხმდა. მარცხნივ|მინი|353x353პქ|დედოფალი მარგო 1610 წელს მარია მედიჩის საფრანგეთის დედოფლად კურთხევის ცერემონიალზე ამ დროისათვის, მარგარიტამ პარიზის მარჯვენა სანაპიროზე თავისი სასახლე აიშენა და იქ დასახლდა, სადაც გაატარა უკანასკნელი წლები. მას ოტელ დე ლა რეინე მარგარიტა დე ვალუა ეწოდა და იგი 1609 წელს აშენდა ჟან ბულანის დიზაინით. მალე ეს სასახლე პარიზის პოლიტიკური და ინტელექტუალური ცენტრი გახდა. დედოფალი მარგარიტა აქ შესანიშნავ თეატრალურ წარმოდგენებს მართავდა. ხშირად ამ წარმოდგენებს დიდი ბანკეტები მოსდევდა, რომელიც დილამდე გრძელდებოდა.
1610 წლის 13 მაისს მარგარიტა სენ-დენის სააბატოში დაესწრო მარია მედიჩის დედოფლად კურთხევის ცერემონიალს. მეორე დღეს, მარგარიტას დაბადების დღეს, 14 მაისს, ფანატიკოსმა ფრანსუა რავაიაკმა ანრი IV მოკლა. ამის გამო ტახტზე მცირეწლოვანი ლუი XIII ავიდა, რომლის რეგენტის მარია მედიჩი გახდა. მას, როგორც რეგენტს მთელი ქვეყნის ტვირთი კისერზე დააწვა. მარია მედიჩის უამრავი დიპლომატიური როლი ჰქონდა, იღებდა უცხოელ ელჩებს, გეგმავდა ლუი XIII-ის ქორწინებას და იწვევდა გენერალურ შტატებს. 1614 წლიდან, მარიამ ლუისათვის საცოლის მოძებნა და სასულიერო პირებთან ურთიერთობა მარგარიტას დააკისრა. ეს იყო მისი უკანასკნელი დავალება.
მარგარიტა ვალუამ ახალგაზრდა მეფის საცოლედ მისივე თანატოლი, სილამაზით სახელგანთქმული ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფე ფილიპე III-ის ასული ანა ავსტრიელი შეარჩია, რაზეც მარია მედიჩი სიხარულით დასთანხმდა. მარგარიტამ გადამტერებულ ესპანეთთან უფრო დასაახლოვებლად ორმაგი დინასტიური ქორწინება შესთავაზა მარიას, ანუ ანასა და ლუისთან ერთად დაქორწინდებოდნენ ფილიპე III-ის უფროსი ვაჟი, ასტურიის პრინცი ფილიპე და მარია მედიჩის უფროსი ასული ელიზაბეტიც, რაც ასეც მოხდა, თუმცა მათ ქორწინებას მარგარიტა ვეღარ მოესწრო.
1614 წლიდან მარგარიტამ დიდი ფემინისტური საქმიანობა წამოიწყო. იგი ქალების განათლებისათვის ხელის შეწყობას და მათი უფლებების გაზრდას ცდილობდა. ასევე პირველად მსოფლიოს ისტორიაში მან განაცხადა, რომ ღმერთმა ევა ადამის მსგავსად ტალახით შექმნა და არა მისი ნეკნიდან. მისივე მტკიცებით, ღმერთმა სამყარო მხოლოდ მამაკაცებისთვის კიარა, ქალებისთვისაც შექმნა სადაც კაცებსა დაქალებს თანაბარი უფლებები უნდა ჰქონოდათ. ცხადია, ამ ეპოქაში მის განცხადებებს ბევრი ნეგატიური გამოხმაურება მოჰყვა, თუმცა მან ჩაუყარა საფუძველი იმას, რისთვისაც შემდგომ საუკუნეებში ქალებმა აქტიურად დაიწყეს ბრძოლა, რომელიც ნაწილობრივ დღესაც გრძელდება და აქტუალობას არ კარგავს.
1615 წლის მარტის დასაწყისში დედოფალი მარგარიტა მძიმედ დაავადდა. 1615 წლის 27 მარტს მარგარიტა ვალუა თავისსავე აგებულ სასახლეში გარდაიცვალა, 61 წლის ასაკში, რითაც საბოლოოდ შეწყვიტა არსებობა ვალუას დინასტიამ. მის დაკრძალვაზე, მისმა ახლო მეგობარმა პაულ დე პონშარტრენმა ძალზედ ამაღელვებელი სიტყვა წარმოსთქვა, რომელიც ასე ჟღერდა:
დედოფალი მარგარიტა დაკრძალეს სენ-დენის სააბატოში, რომელიც ვალუას დინასტიის საგვარეულო აკლდამა იყო. საფრანგეთის რევოლუციის დროს, ისევე როგორც სხვა ბევრი მონარქის აკლდამა, მარგარიტასიც გახსნეს და წაბილწეს, თუმცა მისი ნეშტის პოვნა დღემდე ვერ მოახერხეს.
დედოფალი მარგოს მითი
დედოფალი მარგარიტას ცხოვრებას აბუნდოვანებს „დედოფალი მარგოს“ მითი, რომელშიც იგი ჩანს როგორც ინცესტიკი და ოჯახს ჩამოშორებული ქალი. მისი ცხოვრების მანძილზე მისი მისამართით უამრავი ცილისმწამებლური ისტორია შეითხზა. თუმცა მისი საგანქორწინებო პამფლეტი, რომელიც ბერ თეოდორე აგრიპა დ'ობინეს მიერაა დაწერილი, მის ნამდვილ სახეს გვაჩვენებს და შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მის მთავარ დამცველად გვევლინება.
1630 წლისთვის, კარდინალმა რიშელიემ, რომელსაც სძულდა დედოფალი მარია მედიჩი და სრულიად ქალთა სქესი, მათი პოლიტიკისგან ჩამოსაშორებლად მარგარიტას ცხოვრებაზე უამრავი შავი ლეგენდა შეთხზა, რომელშიც მარიაც გარია.
თავად მარგოს მითი XIX საუკუნეში დაიბადა და მან ფართო გზა ჰპოვა ალექსანდრე დიუმას (მამა) ტრილოგიაში ვალუებზე, 1845 წელს კი წმ. ბართლომეს ღამით შთაგონებულმა მწერალმა მასზე თავისი ლეგენდარული რომანი დაწერა, სახელად „დედოფალი მარგო“. იგი აქ აღწერს ლუვრის კარის ამაზრზენ ინტრიგებსა და მარგარიტას ბრძოლას თავის გადარჩენისთვის.
XIX-XX საუკუნის ისტორიკოსები, უკვე ცდილობდნენ დედოფლის პრესტიჟის აღდგენას. ისინი ცდილობდნენ ბოლომდე გამოერკვიათ მისი ცხოვრება, სკანდალები, საიდუმლო წერილები და ასე შემდეგ. საბოლოოდ, მათ ნარკვევებზე დაყრდნობით ჩანს, რომ მარგარიტა იყო ქალი, რომელიც სამოქალაქო ომის დროს არსეულ არეულობაში, თავისი დედისა და ძმების ზეწოლის მიუხედავად, ცდილობდა თავის გადარჩენას და ამისათვის არ ინტრიგების ხლართვას ერიდებოდა. ასევე დაამტკიცეს, რომ იგი პოლიტიკურ თამაშებში თავისი ნებითვე ერთვებოდა და ამით ცდილობდა საკუთარი მდგომარეობის გაუმჯობესებას. თუმცა, მიუხედავად ყველაფრისა, ბევრის თვალში, დედოფალი დღესაც დაბალი ავტორიტეტით სარგებლობს მისი მრავალრიცხოვანი რომანებისა და ამპარტავნების გამო.
მხოლოდ 1990-იან წლებში, ამერიკელმა ისტორიკოსებმა მოახერხეს დედოფალი მარგოსა და ნამდვილი მარგარიტა ვალუას პიროვნებების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა, რამაც ბევრ რამეს აჰხადა ფარდა. თუმცა, ლიტერატურულ და კინემატოგრაფიულ ნამუშევრებში იგი მაინც გარყვნილ, სისხლიან და ამბიციურ ქალად გვევლინება.
მარგარიტას სახე ლიტერატურაში, კინოსა და ტელევიზიაში
1845 წელს, ალექსანდრე დიუმას მიერ დაწერილი „დედოფალი მარგო“, შემდგომში უამრავი ხელოვანის მუზად იქცა, რომლებმაც ამ თემაზე შექმნეს თავიანთი შემდეგი ნაწარმოებები:
გარდა ალექსანდრე დიუმასი, მარგარიტას ცხოვრებაზე სხვა ბევრმა მწერალმაც შექმნა თავისი ნამუშევარი. 1594-95 წლებში ლეგენდარულმა ინგლისელმა მწერალმა უილიამ შექსპირმა დაწერა თავისი ნაკლებად ცნობილი პიესა „სიყვარულის ლაბირინთში დაკარგულები“, რომელიც მან მარგარიტასა და ანრის მიუძღვნა. მის რომანებზე, ინგლისის დედოფალ ანრიეტა მარია ფრანგის ბრძანებით დაწერეს პიესა „ჩემი მტერი, ანუ თავად მე“. ასევე ეკატერინე მედიჩზე დაწერილი ტრილოგია, სახელად „იტალიელი ქალბატონი“, სადაც მეორე ტომი ძირითადად მარგარიტასთან ურთიერთობაზეა დაწერილი. 1990 წელს სიდნეის ოპერაში დაიდგა მარგარიტაზე დაწერილი საოპერო ნამუშევარი „ჰუგენოტები“. ამასთან ერთად, XX საუკუნეში მოღვაწე ავსტრიელმა მწერალმა შტეფან ცვაიგმა დაწერა წიგნი „მარიამ სტიუარტი“, სადაც იგი არაერთხელ ეხება მარგარიტას, როგორც მარიამ სტიუარტის მულსა და შემდეგში უკვე ნავარის დედოფალსა და მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფიგურას.
წინაპრები
მარგარიტა ვალუას წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1553 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1615 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:ნავარის დედოფლები კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები კატეგორია:ვალუები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
მაროკოს ებრაული მუზეუმი
მაროკოს ებრაული მუზეუმი — ებრაული მუზეუმი კასაბლანკას ოაზისის უბანში, მაროკოში. დაარსდა 1997 წელს, ის ერთადერთი მუზეუმია, რომელიც მიეძღვნა იუდაიზმს არაბულ სამყაროში. მუზეუმის შენობა თავდაპირველად წარმოიშვა, როგორც ებრაული ბავშვთა სახლი 1948 წელს, რომელშიც 160-მდე ებრაელი ახალგაზრდა იყო განთავსებული, შენობა განახლდა 2013 წელს.
ისტორია
მუზეუმი დააარსა სიმონ ლევიმ, რაბათის უნივერსიტეტის ყოფილმა პროფესორმა და მაროკოს ებრაული კულტურის დაცვის ფონდის დამფუძნებელმა. მაროკოს ებრაული კულტურის შენარჩუნებაში, სიმონ ლევის როლის დაწყებამდე, იგი ცნობილი იყო როგორც დამოუკიდებლობისა და ადამიანური უფლებების დამცველი, კოლონიალიზმის დროიდან მოყოლებლი, ჰასან II-ის მეფობის დრომდე. მაროკოს ებრაელები ქმნიან უძველეს საზოგადოებას. ისრაელის დაარსებამდე 1948 წელს, ქვეყანაში იყო დაახლოებით 250,000-დან 350,000=მდე ებრაელი, რამაც მაროკოს უდიდესი მუსულმანური სამყაროს, ებრაული საზოგადოება მისცა, მაგრამ დღესდღეობით 2,500-ზე ნაკლები დარჩენილი.
კოლექცია
მუზეუმის ფარგლებში დამთვალიერებლებს შეუძლიათ იპოვონ მაროკოს ებრაულობის არტეფაქტები, მათ შორის ბაია ბენი-ისახარის სინაგოგის კასაბლანკაში, მეზუზასი და ჰანუკია მენორა. მუზეუმი ასევე შეიცავს ბერბერული ისტორიის მნიშვნელოვან კოლექციას, მათ შორის კოსტიუმებს, სამკაულებს და ფატიმას გულსაკიდებს. ვიზიტორებს ასევე შეუძლიათ დააკვირდნენ საიუველირო ნაწარმის რეკონსტრუქციულ მაღაზიას, რომელიც შეიქმნა მაროკოელი ებრაელის, საულ კოენის სამუშაო მაგიდისა და ინსტრუმენტების გამოყენებით. ერთ-ერთი ყველაზე შესამჩნევი დამატება, არის მაროკოს 2011 წლის განახლებული კონსტიტუციის პრეამბულის ჩართვა, რომელიც ებრაულ გავლენას მოიხსენიებს, როგორც ეროვნული ერთიანობის საყრდენს. მუზეუმის ამჟამინდელი დირექტორი ჟორ რეჰიჰილი ციტირებული იყო იმის გამოაცხადებით, რომ ”ახალი კონსტიტუცია ხაზს უსვამს მაროკოში ეთნიკურ და რელიგიურ პლურალიზმს.”
ნაგებობა
შენობა, რომელიც მოიცავს 700 კვადრატულ მეტრს, შედგება დიდი მრავალფუნქციური ოთახებისა და სამი სხვა საგამოფენო ოთახისგან. მრავალფუნქციური ოთახი ცნობილია ებრაელი მაროკოელების ხელოვნების ჩვენებებით, მათ შორის ნახატებით, ფოტოებით და ქანდაკებებით. გამოფენის ოთახები შეიცავს არტეფაქტებს, რომლებიც ორიენტირებულია რელიგიურ და ოჯახურ ცხოვრებაზე. შენობა გადააკეთა მაროკოს მეფემ, მუჰამედ VI-მ, 2016 წლის 20 დეკემბერს. მეფე მუჰამედ VI-ისა და მაროკოს მთავრობის წარმომადგენლების გარდა, ხელახლა მიძღვნას ესწრებოდნენ სამუელ ლ. კაპლანი, აშშ-ს ელჩი მაროკოში და მუზეუმის პრეზიდენტი ჟაკ ტოლედანო.
2019 წლის იანვარში, მაროკოს ფრანგმა ოპერის მომღერალმა დავით სერერომ, შემოიღო თავისი მაროკოს იუდაიკის ხელოვნების კოლექციის დიდი ნაწილი, რაც გახდა ყველაზე დიდი შემოწირულობა იუდაიკის არტეფაქტებზე, რომელიც ოდესმე გადაეცა მაროკოს მუზეუმს.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მაროკოს მუზეუმები კატეგორია:ებრაული მუზეუმები კატეგორია:1997 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:კასაბლანკას მუზეუმები
გოფანთოს ბრძოლა
გოფანთოს ბრძოლა 1588 — ბრძოლა ქართლის მეფე სიმონ I-ისა და იმერეთის მეფე ლევანის ლაშქარს შორის სოფ. გოფანთოს ახლოს (ახლანდელი თერჯოლის მიდამოები). XVI საუკუნის 80-იან წლებში იმერეთის სამეფო-სამთავროებში შინაფეოდალური ომები მიმდინარეობდა. ქართლისა და იმერეთის პროგრესული მოღვაწეები ცდილობდნენ ქართლ-იმერეთის გაერთიანებას. ამ მიზნით სიმონ I თავისი ლაშქრით იმერეთში გადავიდა. ლევანმა დახმარებისათვის მამია IV დადიანსა და გიორგი II გურიელს მიმართა, მაგრამ ისისნი ერთმანეთს მტრობდნენ და დახმარება არ გაუწიეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:1588
ჩერნობილი
ჩერნობილი (Чернобыль, ან ჩორნობილი Чорнобиль) — მიტოვებული ქალაქი ჩრდილოეთ უკრაინაში, კიევის ოლქში, ბელარუსის საზღვართან. ქალაქი ევაკუირებულ იქნა 1986 წელს ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის ავარიისას, რომელიც ქალაქიდან 14,5 კმ-ში მდებარეობდა.
მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი ამჟამად თითქმის უკაცრიელია, რამდენიმე მცხოვრები საკუთარ სახლს მაინც დაუბრუნდა. ატომური სადგურის აფეთქებას პერსონალ ანატოლი დიატლოვს აბრალებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კიევის ოლქის ქალაქები კატეგორია:უკრაინის მიტოვებული ქალაქები კატეგორია:ჩერნობილის კატასტროფა
საკუარემა
საკუარემა (Saquarema) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება ბაიშადას-ლიტორანეასის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლაგუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 74 234 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 209.96 კმ²-ზე. ფართობი 353 566 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ReLoad
ReLoad — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1997 წლის 18 ნოემბერს ლეიბლზე Elektra Records. ეს ალბომი, ჯგუფის წევრთა მტკიცებით, არის არა ახალი, არამედ მხოლოდ მეორე ნაწილი ერთი წლის წინ გამუსული ალბომისა Load. გაიყიდა ალბომის ოთხ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი მხოლოდ აშშ-ში და ოთხჯერ იქნა სერტიფიცირებული პლატინად RIAA-ს მიერ.
თავდაპირველად ჯგუფის ჩანაფიქრი იყო გამოეშვათ ორმაგი ალბომი, მაგრამ ერთდროულად ამდენი სიმღერის ჩაწერა გარკვეულ პრობლემებთან იყო დაკავშირებული და ამიტომ გადაწყვიტეს ჩაეწერათ სიმღერების მხოლოდ ერთი ნაწილი (Load), ხოლო დანარჩენზე გაეგრძელებინათ მუშაობა და მომდევნო წელს გამოეშვათ. მეტალიკის დრამერი ლარს ულრიხი ამბობდა:
სქოლიო
კატეგორია:მეტალიკის ალბომები კატეგორია:1997 წლის ალბომები კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ბობ როკის პროდიუსერობით
Solenopsis balachowskyi
Solenopsis balachowskyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჰუსავიკის ვეშაპის მუზეუმი
ჰუსავიკის ვეშაპის მუზეუმი — არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 1997 წელს. იგი მდებარეობს ჰუსავიკში, პატარა ქალაქი ისლანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სკილფანდის ყურის სანაპიროზე, არქტიკული წრის ქვემოთ. 1997 წლის ზაფხულში დაიწყო, პატარა გამოფენა ვეშაპებზე, ქალაქის სასტუმროში. ამის შემდეგ, გამოფენა მალევე გადავიდა ნავსადგურში სატყუარას ფარდულის ახლად გარემონტებულ ნაწილში და შეიქმნა აქციონერების ბიზნესი "Húsavík Whale Center ehf". მზარდი პოპულარობის გამო, აშკარა იყო, რომ უფრო დიდი და შესაფერისი შენობა იყო საჭირო. 2000 წელს ქალაქის ძველი სასაკლაო შეიძინეს, გადააკეთეს და ოფიციალურად გახსნეს 2002 წლის ივნისში. 2004 წელს აქციათა ბიზნესი არაკომერციულ ორგანიზაციად გადაიქცა და დაარქვეს "ჰასავიკის ვეშაპის მუზეუმი ", 2005 წლისთვის დაემატა ვეშაპების ეკოლოგიის ყოვლისმომცველი გამოფენა.
მუზეუმი
მუზეუმის მიზანია საზოგადოების ინფორმირება ვეშაპების შესახებ, აქცენტი ჩრდილოეთ ატლანტიკის ოკეანის სახეობებზე. გამოფენა გთავაზობთ ინფორმაციულ და მიმზიდველ ჩვენებებს, რომლებსაც აქვთ უნარი გაზარდონ ცეტასეებისა და მათი გარემოს შესახებ ცნობიერება. სამეცნიერო კომპონენტი მოიცავს მუზეუმის კვლევის შესავალს, რომელიც 2001 წლიდან ფართოვდება და ახლა მოიცავს საერთაშორისო თანამშრომლობას და პუბლიკაციებს. მუზეუმი ისლანდიის განათლების სამინისტრომ 2007 წელს აღიარა საგანმანათლებლო დაწესებულებად.
საგამოფენო ტერიტორია
ვეშაპის მუზეუმი გთავაზობთ 1,600 მეტრის სიგრძის, 2 საგამოფენო ადგილს, რომელიც განთავსებულია პირველ და მეორე სართულზე. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ინფორმაციის წარმოდგენის წესს. ექსპონატები ხშირად ავლენენ მუზეუმის ისტორიის, მრავალი თანამშრომლის მუშაობას და შემოქმედებით წვლილს. ექსპონატებს ახლავს ილუსტრაციები და ინტერაქტიული ტექსტები, რათა მიიპყროს ვიზიტორების ყურადღბა და წაახალისოს მკითხველი. ქვედა სართული მასპინძლობს ზღვის ეკოსისტემების განყოფილებას, რომელიც სტუმრებს აცნობს ვეშაპების ჰაბიტატს და ეკოლოგიას. დამატებითი ექსპონატები აღწერს ჩრდილოეთ ატლანტიკის ოკეანეში მყოფ, კეტასის სახეობებს, მათ ბუნებრივ ისტორიას. დამატებითი ინფორმაცია შეგიძლიათ ნახოთ დელფინებზე ისლანდიის წყლებში ყველაზე გავრცელებულ სახეობებზე. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ორკას, მათ შორის ყველაზე ცნობილ ისლანდიურ ორკას, კეიკოს. ორი დოკუმენტურ ფილმს გვთავაზობენ ვიზიტორებს, საკითხის გაცნობის მიზნით ვეშაპებზე და მათ კონფლიქტებზე. მუზეუმის ზედა სართული შეიცავს "ვეშაპის გალერეას" 9 სახეობის ავთენტური ჩონჩხებით. პირველი ჩონჩხი აიწყო და შეიკრიბა “Sowerby“-ის წვერიანი ვეშაპი, 1998 წელს. სხვა სახეობებს დაემატა კეხიანი ვეშაპი, ვეშაპი ორკა, კუვიეს წვერიანი ვეშაპი, ჩრდილოეთ ბუშტუკოვანი ვეშაპი და სქელი და გრძელი ფენის კანით დაფარული ვეშაპი. 2004 წელს გრენლანდიიდან, ნარუალის შესანიშნავი ჩონჩხი გადაეცა მუზეუმს.
მოხალისეთა პროგრამა
თავიდან მუზეუმმა უმასპინძლა საერთაშორისო მოხალისეთა პროგრამას, რომელიც იმ დროს ისლანდიაში საკმაოდ იშვიათი იყო. მოხალისეთა პროგრამის მონაწილეები ძირითადად იყვნენ ბიოლოგიის ან მასთან დაკავშირებული თემების სტუდენტები. მოხალისეები უზრუნველყოფენ ტექსტების თარგმანს, მუშაობენ ექსპონატების გაუმჯობესებაზე და მონაწილეობენ მუზეუმის კვლევით პროგრამაში. მოხალისეები იღებენ შესაძლებლობას გაიგონ მეტი ვეშაპების შესახებ და განიცადონ ისინი თავიანთ ბუნებრივ გარემოში. მათ სწრაფად შეუძლიათ სტუმრებს მიაწოდონ პროფესიონალური განათლება და ინფორმაცია მუზეუმის შესახებ, ასევე ხშირად შეუძლიათ დახმარება გაუწიონ ვიზიტორებს მრავალ ენაზე. მოხალისეები მონაწილეობენ მუზეუმის ვეშაპის კვლევაში, რომელიც უკვე რამდენიმე წელია ხორციელდება. ისინი მოგზაურობაში დღეში ერთხელ იღებენ მონაწილეობას, ვეშაპის ნავებში, აგროვებენ კვლევის პროგრამისთვის საჭირო მონაცემებს. მუზეუმის მონაცემთა ბაზა მუდმივად განახლებულია და გამოიყენება მკვლევარების მიერ შემდგომი კვლევებისთვის.
ვეშაპის კვლევა
ვეშაპის მუზეუმში კვლევა დაიწყო 1998 წელს, მაგრამ შეგროვებული მონაცემები გადაეცა სხვა დაწესებულებას. რამდენიმე წლის შემდეგ, მუზეუმმა გადაწყვიტა შეექმნა საკუთარი მონაცემთა ბაზა. ვეშაპების დაკვირვების ადგილობრივ კომპანიასთან სახელწოდებით “North Sailing“ (ჩრდილოეთის ნაოსნობა), მუზეუმის თანამშრომლებს აქვთ შესაძლებლობა ყოველ ზაფხულს შეაგროვონ მონაცემები ამ სფეროში. მუზეუმი თანამშრომლობს როგორც უნივერსიტეტებთან, ასევე მკვლევრებთან. დღემდე, კვლევის პროგრამა ძირითადად ფოკუსირებულია ფოტოს იდენტიფიკაციაზე, ასევე ჰაბიტატის შესწავლაზე და კეტასის სუნთქვის ნიმუშებზე.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:ისლანდიის მუზეუმები კატეგორია:ჰუსავიკის მუზეუმები კატეგორია:1997 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:ისლანდიის მუზეუმები
ინდური ჩაი
ინდური ჩაი — კულტივირებული ჩაის სახეობა. მოზრდილია მცენარეა, აქვს მეჩხერი ვარჯი, ფოთოლი ღია მწვანეა, ფართო, ყლორტი მწვანეა. ყვავის ადრე გაზაფხულზე. ახასიათებს სუსტი იმუნიტეტი, უწყვეტი ვეგეტაცია. ნაკლებად ყინვაგამძლეა, ვეგეტატიურად ძნელად მრავლდება. ინდური ჩაის ჰიბრიდებია ღუჩაი, მანიპური, ნაგა-ჰილი, ცეილოის ჩაი და სხვა. საქართველოს სსრ-ში მანიპურის და ცეილონის ჰიბრიდები გამოიყენებოდა სასელექციო მასალად.
ლიტერატურა
კატეგორია:შავი ჩაი კატეგორია:ინდური ჩაი კატეგორია:ჩაი ქვეყნის მიხედვით
გუბადლი
გუბადლი (Qubadlı) — ქალაქი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ ლაჩინის სამხრეთით, მდინარე ვოროტანის (ბაზარჩაი) ნაპირებზე, ფოთლოვან ტყეებს შორის.
ეკონომიკა
2022 წლის 19 ოქტომბერს წარმოადგინეს ქალაქის გენერალური გეგმა, რომლის მიხედვით, 2042 წლამდე იგეგმება ქალაქის ფართობის 505 ჰექტარამდე გაზრდა. ასევე, დაგეგმილია ბერგიუშადჩაის და ზაბუხჩაის წყალსაცავების აშენება.
მოსახლეობა
1989 წლის საკავშირო აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 5 508 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
მაიადიკი
მაიადიკი (Миәҙәк; Маядык) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დიურტიულის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 602 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ დიურტიულიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:დიურტიულის რაიონის სოფლები
დედპული
დედპული (Deadpool) — ანტიგმირი პერსონაჟი Marvel Comics-ში. ის შექმნა მხატვარმა რობ ლიფელდმა და მწერალმა ფაბიან ნისიზიმ. პირველად გამოჩნდა კომიქსებში The New Mutants #98 (თებერვალი 1991).
ის არის ძლიერი მეომარი, თანაც ცნობილია თავისი შავი იუმორით. როგორც სამურავი კომიქსებიდან „ადამიანი მუტანტები“, ის შეიქმნა «იქს იარაღმა». როდესაც ერთი განსწავლული შეეცადა საშინელი რეგენერაციის შეჩერებას დედამიწაზე, იგი იქს იარაღმა შეიპყრო და ასეთად აქცია. ტყვიისებრი ედი ფსიქიკურად გაუწონასწორებელია. თავიდან იგი შეიქმნა როგორც ახალი მუტანტების მტერი. 1997 წლიდან ამ გმირმა მიიღო თავისი საკუთარი კომიქსი. 2002 წელს,69 ნომრის შემდეგ, როდესაც მთავარი გმირი აფეთქებამ შეიწირა, კომიქსი ჩაანაცვლა ახალმა სერიამ იქს აგენტები (აგენტი X),სადაც ედპული 15 ნომერში გაცოცხლდა, და კომიქსის ბოლო სერიებში ის დაბრუნდა კიდევაც მაგრამ კომიქსების გამოცემა მაინც შეწყდა მისი არაპოპულარობის გამო 2003 წელს. 2004 წლის მაისში დაიწყეს ახალი კომიქსის გამოშვება სახელწოდებით კეიბლი და დედპული, სადაც ერთმანეთს ორი მუტანტი კეიბლი და ტყვიისებრი ედი ებრძვიან. ეს კომიქსი 50 ნომერში დასრულდა რადგანაც, დაიწყო კეიბლის ახალი, საკუთარი კომიქსების გამოშვება. 2008 წლის ზაფხულიდან დაიწყო ტყვიისებრი ედის ახალი სერიების გამოცემა.
ინფორმაცია ინტერნეტში
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
კუმურდოს ტაძარი
კუმურდო — X საუკუნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქართული საკათედრო ტაძარი, რომლის ნანგრევები შემორჩენილია  სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში სოფელ კუმურდოში.
ისტორია
კუმურდოში მოღვაწე მწიგნობართაგან აღსანიშნავი არიან იოანე კუმურდოელი (X ს.), რომელიც შემდეგ სინის მთაზე მოღვაწეობდა, ზოსიმე (XI ს.) და სხვა.
არქიტექტურა
მინი|მარცხნივ| კუმურდოს ტაძრის ინტერიერი ჯაბა ლაბაძის ფოტო კუმურდოს ტაძარი ქვით ნაშენი, გუმბათოვანი ნაგებობაა. თავისებური, გარდამავალი ხასიათის გეგმით: გარედანჯვრისებრი მოხაზულობისაა, შიგნით კი ხუთი ნახევარწრიული აფსიდი და ერთი (დასავლეთი) სწორკუთხა მკლავი ჰქონდა. საკურთხევლის ორსავე მხარეს აფსიდებიანი სადიაკვნე და სამკვეთლოა, ხოლო სამხრეთი და ჩრდილოეთი აფსიდები რადიალურად კი არ არის განლაგებული (როგორც ექვსაფსიდიან ეკლესიებში, რომლებთანაც ტაძარი გენეტიკურად არის დაკავშირებული), არამედ წყვილ-წყვილად და ერთმანეთის პარალელურად. დასავლეთის მკლავის გარშემო, ვარაუდით, სამმხრივი პატრონიკე უნდა ყოფილიყო. ფასადთა დამუშავების დროს ჯერ კიდევ არ გამოუყენებიათ დეკორატიული თაღედი, რომელიც X-XI საუკუნეების მიჯნიდან ქართული ეკლესიების გარემორთულობის საფუძველს შეადგენდა, მაგრამ ახალი ეპოქის სხვა ნიშნები უკვე თვალსაჩინოა: ადრინდელი ხანის ძეგლებთან შედარებით საერთო პროპორციები უფრო აზიდულია, არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება მორთულობას (სარკმელთა მოჩუქურთმებული საპირეები), ფასადთა წყობაში ჩართულია გარკვეული ფერადოვანი მახვილები (მაგ., აღმოსავლეთი ფასადის სარკმლის სათაური და კაშკაშა წითელი ფერის ჯვარი, რომლებიც მკაფიოდ გამოიყოფა კედლის საერთო მოვარდისფრო სიბრტყეზე), ხოლო სამკუთხა ნიშები ფასადთა საერთო კომპოზიციის საფუძველს შეადგენს.
ამჟამად კუმურდოს ტაძრის გუმბათი და კამარების დიდი ნაწილი ჩამოქცეულია, დანგრეულია და შემდეგ დამახინჯებულად არის აღდგენილი მთელი დასავლეთი მხარე.
კუმურდოს ტაძრის ეპიგრაფიკა
მინი|250პქ| კუმურდოს ტაძრის წარწერები ჯაბა ლაბაძის ფოტო მინი|250პქ| კუმურდოს ტაძრის წარწერა ჯაბა ლაბაძის ფოტო
იოვანე ეპისკოპოსის წარწერა ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადზე (964წ.).
ვაჩე ერისთავის სააღაპე წარწერა ტაძრის სამხრეთ ფასადზე (964წ.).
გოლიათის სააღაპე წარწერა (X-XI სს.).
ზოსიმე კუმურდოელის წარწერა ტაძრის სამხრეთ ფასადზე (1027-1072)
წარწერები ტაძრის მინაშენის შესასვლელის ტიმპანზე (1511-1525)
ლიტერატურა
კატეგორია:კუმურდოს საეპისკოპოსო კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
იოანე V (პაპი)
მინი|მარჯვნივ|იოანე V იოანე V (Ioannes PP. V; დ. 635 — გ. 2 აგვისტო, 686) — რომის პაპი 685-686 წლებში.
იოანე V დაიბადა ანტიოქიის პროვინციაში. პაპის თანამდებობა ეკავა 685 წლის ივლისიდან, 686 წლის 2 აგვისტომდე. ის პირველი ბიზანტიელი პაპი იყო, რომელიც ბიზანტიის იმერატორის თანხომის გარეშე აკურთხეს. ის ასევე იყო პირველი იმ ათიდან, რომლებიც უწყვეტად აღმოსავლური წარმოშობის პაპები იყვნენ. მისი პაპობის პერიოდში დასავლეთი და აღმოსავლეთი რომის იმპერიები შერიგდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 635 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 686
წავი
ლიტერატურა
კატეგორია:კვერნისებრნი კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კოიაიკე
კოიაიკე (Coihaique) — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ამავე სახელობის კომუნის, პროვინციის და აისენის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. კომუნის ფართობი – 7290,2 კმ². მოსახლეობა — 55381 კაცი (2002). სიმჭიდროვე — 6,86 ად/კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები კატეგორია:ჩილეს კომუნები
კონსტანტინე არსენიშვილი
კონსტანტინე იერონიმეს ძე არსენიშვილი (დ. 17 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 4 სექტემბერი], 1907, ქუთაისი — გ. 17 ივლისი, 1968, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ჰოდროტექნიკოსი. ტექნიკური მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967).
ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. კოთხულობდა ლექციებს საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, მუშაობდა საქართველოს ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში.
არსენიშვილის კვლევის შედეგები განზოგადოებულია წიგნში „ტალღური დინებები ღია დიდქანობიან არხებში“ (თბილისი, 1970, რუსულად გამოიცა 1961, ინგლისურად — 1965). არსენიშვილის მიერ დამუშავებული უტალღო ჰიდროტექნიკური არხების აგების მეთოდების საფუძველზე აშენდა ტყიბულის ჰესის სწრაფდენი, იგოეთისა და აზერბაიჯანის საირიგაციო სისტემები. არსენიშვილის მიერ დამუშავებული არხების პროფილები და სხვა რეკომენდაციები შეტანილია აშშ-ის ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა დაპროექტების სტანდარტებში.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ჰიდროტექნიკოსები კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
Solenopsis banyulensis
Solenopsis banyulensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დავით მუსხელიშვილი
ბიოგრაფია
2007 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის კომისიის თავმჯდომარეა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2021) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები დ
ვინენდენის სკოლის სროლა
thumb|ვინენდენის სკოლის სროლის მომწყობი, ტიმ კრეტჩმერი ვინენდენის სკოლის სროლა არის გერმანიაში მომხდარი სროლა, რომელმაც იმსხვერპლა 16 ადამიანის სიცოცხლე. სროლის მომწყობი არის 17 წლის ტიმ კრეტჩმერი, ამავე სკოლის ყოფილი მოსწავლე.
As Val
ას ვალი — საბჭოთა წარმოების სპეციალური დანიშნულების ავტომატი, რომელიც განკუთვნილი იყო საბჭოთა არმიის სპეციალური დანიშნულების ნაწილებისათვის. ავტომატი იყენებს სპეციალური დანიშნულების 9X39 ტყვიას რომელსაც მარტივად შეუძლია მსუბუქი ჯავშანის გარღვევა, მის მაქსიმალური მანძილია 400 მეტრი. ას ვალი ძალიან გამძლე იარაღია, გამძლეობით ის დაახლოებით AKM-ს უტოლდება.