cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტრამონტანა
საფრანგეთში ტრამონტანა ძლიერ არის გამოხატული, მშრალი და ცივი ჩრდილოეთის (ხმელთაშუა ზღვა) ან ჩრდილოეთ-დასავლეთის (ლანგედოკის, რუსილიონის ქვედა ადგილები, კატალონია და ბალეარის კუნძულები) ქარის სახით. ეფექტებით წააგავს მისტრალს. ფრანგული წყაროების მიხედვით, ამჟამინდელი ფორმით სახელწოდება პირველად მარკო პოლომ იხმარა 1298 წელს. სახელწოდება წარმოსდგება ლათინურიდან transmontanus („ტრანსმონტანუსი“), რაც იტალიურად ტრამონტანას („tramontana“) შეესაბამება. იტალიაში ტრამონტანა არის ჩრდილოეთისა და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის ზამთრის ქარი, რომელიც უბერავს ალპებიდან აპენინის ნახევარკუნძულამდე. ფართოდ არის გავრცელებული იტალიის დასავლეთ სანაპიროზე და კუნძულ კორსიკაზე. მისი სიჩქარე აქ აღწევს 70 კმ/სთ-მდე.
სლოვენიაში ტრამონტანას სახელწოდებით ცნობილია ჩრდილოეთის ძლიერი, ქარიშხლიმაგვარი ქარი, რომელიც ქრის ალპებიდან ვენეციამდე. გარდამავალი ხასიათისაა, რომელიც ზოგჯერ გარდაიქმნება ბორად. მოაქვს ზიანი (აქცევს ხეებს, აზიანებს გემებს).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეტეოროლოგია
კალიდასა
კალიდასა (IV-V სს.) ინდოელი პოეტი და დრამატურგი. გადმოცემით, იგი მდაბიო წარმოშობის ბრძენი კაცი იყო. მკვლევართა ვარაუდით, მოღვაწეობდა ინდური კულტურის ე. წ. „ოქროს ხანაში“, გუპტების დინასტიის მეფის ჩანდრაგუპტა II ვიკრამადიტიას კარზე. 30–ზე მეტი თხზულებიდან, რომლებსაც კალიდასას მიაწერენ, მეცნიერული კრიტიკა მას აკუთვნებს ეპიკურ პოემებს „რაგჰუს მოდგმას“ („რაგჰუვანშა“) და „ომის ღმერთის კუმარას დაბადებას“ („კუმარასამბჰავა“), ლირიკულ პოემას „ღრუბელი მაცნე“ („მეგჰადუტა“) და დრამებს „შაკუნტალა“ (ქართულად თარგმნილია 1966 წელს), რომლის სიუჟეტი აღებულია „მაჰაბჰარატიდან“, და „ვაჟკაცობით დაბრუნებული ურვაში“ („ვიკრამორვაში“), რომლის თემა ვედებიდან მომდინარეობს, რომანტიკული, ზღაპრულ–ფანტასტიკური შინაარსისაა. „მალავიკა და აგნიმიტრა“ (ქართულად თარგმნილია 1973 წელს), რომლის თემა აღებულის ინდოელ მეფეთა ცხოვრებიდან, მოგვაგონებს რთულ ინტრიგებზე აგებულ ახალ პიესებს. ეს ერთადერთი ნაწარმოებია, რომელშიც არ მოქმედებს ღვთიური და დემონური ძალები – მისი გმირები ისტორიული პირები არიან. წინა პლანზეა წამოწეული უბრალო ხალხი. იგი ავტორის სიცოცხლეშივე დაუდგამთ ქალაქ უჯაინში.
კალიდასას თხზულებები დაწერილია კლასიკურ სანსკრიტზე, რომელშიც ჩართულია პრაკრიტები – ხალხური სალაპარაკო ენები. კალიდასა დჰვანის ოსტატია, მისი პოეტური სახეებით აღძრული ასოციაციები და წარმოდგენები იწვევენ იდუმალ ფიქრებს, დაფარულ გრძნობებს. იგი იყენებს პოეტიკის სხვა ხერხებსაც (ალანკარა, რასა). კალიდასას შემოქმედებაში აისახა ინდური ადათები და ზნე–ჩვეულებანი. იგი აგებულია ინდურ ტრადიციულ რელიგიურ–ფილოსოფიურ მოძღვრებაზე (თეორიები მუდმივი ცხოვრებისეული ციკლისა და ცოცხალ არსებათა დაუსრულებელი გარდასახვისა, მიზეზისა და აუცილებელი შედეგისა), რომლის თანახმად, ადამიანისათვის არაფერი არ უნდა იყოს მოულოდნელი. ამიტომაც კალიდასას დრამებში ყველა განცდა წყნარი და მელანქოლიურია, არსად არ ირღვევა პოეტური ჰარმონია, არ იგრძნობა კონტრასტულობა, ბერძნული ტრაგედიისათვის დამახასიათებელი გრძნობებისა და განცდების ქარიშხალი. კალიდასას მთელი შემოქმედება მშვენიერებისა და ზომიერების გრძნობითაა გამსჭვალული. ევროპელი მკითხველი კალიდასას შემოქმედებას XVIII საუკუნეში გაეცნო.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი პოეტები კატეგორია:სანსკრიტული ლიტერატურა
Camponotus gasseri lysias
Camponotus gasseri lysias — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გოლადა
გოლადა (Golada‎, Agolada‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის დესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 147,8 კმ². მოსახლეობა — 2304 კაცი (2020 წ.).
ილონა ზრინი
გრაფინია ილონა ზრინი (ხორვ.: Jelena Zrinska, უნგრ.: Zrínyi Ilona) (დ. ოზალი, 1643 - გ. ნიკომედია, 18 თებერვალი, 1703) — ხორვატიული ზლინების წარჩინებულთა ოჯახის ერთ-ერთი ბოლო წარმომადგენელი. ხორვატიის და უნგრეთის ისტორიის ერთ-ერთი უდიდესი გმირი ქალი. ის იყო ხორვატი ბანის პიოტრ ზრინის ქალიშვილი, ფრანცის I რაკოცის და ირმე ტოკოლის მეუღლე და ფერენც II რაკოცის დედა.
ილონამ თავი გამოიჩინა ხორვატიისა და უნგრეთის დამოუკიდებლობისთვის ომში, ავსტრიელი ჰაბსბურგების აბსოლუტური მონარქიის წინააღმდეგ.
Biding My Time
„Biding My Time“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა, დაწერილი როჯერ უოტერსის მიერ.
ისტორია
უოტერსმა ეს სიმღერა, დროის ფაქტორის შესახებ, დაწერა გაზეთში სტატიის წაკითხვის შემდეგ - მასში ეწერა, რომ მამაკაცი მუშაობისას საათში 10-ჯერ ფიქრობს სექსზე.
სიმღერა გამოიცა საკონცერტო გამოსვლებზე წარდგენიდან მხოლოდ ორი წლის შემდეგ. The Man and The Journey-ს პროგრამაში მას ასრულებდნენ „Afternoon“-ის სახელით. 1969 წლის დოკუმენტურ კადრებში კარგად ჩანს მისი საკონცერტო რეპეტიციები. სიმღერა კონცერტებზე სულ 21-ჯერ შესრულდა, უკანასკნელად - 1970 წლის დასაწყისში.
ოფიციალურად ნომერი შეტანილია მხოლოდ კომპილაციაში Relics. ცალკე სინგლზე იგი არასოდეს გამოცემულა.
სქოლიო
კატეგორია:1969 წლის სიმღერები კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
დოსონი (ესპანეთი)
დოსონი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის დესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 74 კმ². მოსახლეობა — 1073 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:პონტევედრის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:პონტევედრის ქალაქები
Camponotus gasseri gasseri
Camponotus gasseri gasseri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ალპური სალამანდრა
ალპური სალამანდრა (Salamandra atra) — წყალხმელეთა ცხოველი კუდიანი ამფიბიების რიგისა. ბინადრობს ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ალპებში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 700 მ სიმაღლეზე. გავრცელებულია შვეიცარიაში, ავსტრიაში, იტალიაში, სლოვენიაში, გერმანიაში, საფრანგეთში; შეზღუდული პოპულაციებია ხორვატიაში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ლიხტენშტაინში, სერბეთსა და ჩერნოგორიაში. მისი სხეულის სიგრძეა 9-იდან 14 სმ-მდე. ზოგიერთი ინდივიდი იზრდება 18 სმ-მდე. კრიალა მოშავო ფერისაა. უპირატესობას ანიჭებს მთის ნაკადულებს, იმალება ქვების ქვეშ ან ბუჩქნარში. ცოცხალდმშობია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სალამანდრისებრნი
Scream Thy Last Scream
„Scream Thy Last Scream“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა, დაწერილი სიდ ბარეტის მიერ. იგი უნდა ყოფილიყო შემდეგი სინგლი „See Emily Play“-ს შემდეგ.
სიმღერა პირველად ოფიციალურად გამოვიდა ბოქს-სეტის The Early Years 1965-1972 შემადგენლობაში, 2016 წლის ნოემბერში.
ჩაწერა
არსებობს სიმღერის მხოლოდ ორი დუბლი. იგი ჩაიწერა იმავე სესიის დროს, რაც „Set the Controls for the Heart of the Sun“, 1967 წლის 7-8 აგვისტოს.
სქოლიო
კატეგორია:1967 წლის სიმღერები კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
დიდი ინდიქტიონი
დიდი ინდიქტიონი — 532-წლიანი პასქალური ტიპის ციკლი, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ოცდარვა 19-წლიანი მთვარე-მზისიერი კალენდარული ტიპის ციკლს.
ისტორია
როგორც ცნობილია რომ მეტონმა თავისი 19-წლიანი ციკლი ძველ საბერძნეთში შემოიღო ძვ. წ. 433 წელს, თუმცა ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ ჩინეთსა [ძვ. წ. 2260] და ბაბილონში [ძვ. წ. 499].
ყველა 19-წლიანი ციკლი ეყრდნობა იმ მოსარებას, რომ 19 წლის მანძილზე გადის მთვარის 235 სინოდური თვე. ძველ ჩინეთში აღნიშნულ 19 მზის წელისა და 235 მთვარის თვის გაგანმავლობაში გადიოდა 6936 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,052631 დღე-ღამე), ხოლო ბაბილონისა და მეტონის მიხედვით — 6940 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,263157 დღე-ღამე).
დაახლოებით ძვ. წ. III საუკუნეში მას შემდეგ რაც ძველმა ასტრონომებმა მეტონის ციკლს აღმოუჩინეს ცდომილებები, ბერძენმა ასტრონომმა კალიპემ მეტონის ციკლში შეიტანა რიგი ცვლილებები. მან ოთხი მეტონის ციკლს დააკლო ერთი დღე და 76 წლიდან გამოიყვანა 27759 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე). კალიპეს ძვ. წ. III საუკუნის 76-წლიანი ციკლის საშუალო წლიური სიდიდე აღმოჩნდა იმდენივე, რომდენიც იულიუსის ძვ. წ. 46 წლის კალენდრის 4-წლიანი ციკლი საშუალო წლიური სიდიდე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე).
გამოთვლები
დიდი ინდიქტიონის ნამრავლის მეორე რიცხვი — 28, წარმოადგენს არა მზის წელს, არამედ ჯერადობას, რადგანაც თუ 28 მზის წელი იქნებოდა, ხოლო 19-ც წელი, მაშინ მიღებული 532 ციკლის განზომილების ერთეული „წელი2-ში“ უნდა ყოფილიყო და არა „წელი“. რეალურად რიცხვი 28 წარმოადგენს 4-სა და 7-ის ნამრავლს. სადაც 4 ესაა ნაკიანი წლის ყოველ ოთხ წელიწადში გამეორება, ხოლო 7 — ნაკიანი წლის კვირის დღეებზე მოხვედრის ალბათობა.
ამრიგად დიდი ინდიქტიონის 532 წლიანი ციკლი წარმოადგენს წლების ერთობლიობას, როდესაც ადგილი აქვს მთვარის ფაზების, ნაკიანი წლებისა და კვირის დღეების იდენტურ გამეორებას.
საქართველო
საქართველოში დიდი ინდიქტიონი საფუძვლად დაედო ქართულ ქორონიკონს. ქართულ ისტორიულ დოკუმენტებში მრავლად მოიპოვება ქორონიკონის მოქცევებით წარმოდგენილი დათარიღებები.
სქოლიო
კატეგორია:დროის საზომი ერთეულები
ლალინი
ლალინი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის დესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 326,83 კმ². მოსახლეობა — 20 207 კაცი (2020 წ.).
Camponotus gasseri caloratus
Camponotus gasseri caloratus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
ლალინი
სქოლიო
კატეგორია:პონტევედრის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:პონტევედრის ქალაქები
Camponotus gasseri caloratus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus gasseri
Camponotus gasseri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
აზერ სულეიმანოვი
აზერ სულეიმანოვი (დ. 27 ივლისი, 1967, მარნეული) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პარლამენტის ოთხგზის (1999, 2008, 2012, 2016) წევრი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა აზერბაიჯანის სახალხო მეურნეობის ინსტიტუტი. 1984-1991 წლებში მუშაობდა ცეკავშირის მარნეულის განყოფილების გასტრონომში გამყიდველად. 1992-1994 წლებში იყო სხვადასხვა მაღაზიების გამგე. 1995-1997 წლებში მუშაობდა „მარნეულის სამომხმარებლო საზოგადოებაში“ ეკონომისტად. 1997 წელს მუშაობდა დაიწყო მარნეულის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში, ჯერ ეკონომიკური განყოფილების უფროსის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ უფროსად. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მარნეულის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004-2008 წლებში იყო ქვემო ქართლის გუბერნატორის მოადგილე. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მარნეულის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მარნეულის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“.
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ და გაერთიანებულმა ოპოზიციამ „ძალა ერთობაშია“ №13 საარჩევნო ოლქის (მარნეულის მუნიციპალიტეტი და გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ნაწილი) მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. მან ხმების 38,89% (23502) მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა. 2021 წლის 3 აგვისტოს განაცხადა პარტიის დატოვების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:მარნეულში დაბადებულები
Dimming of the Day
„Dimming of the Day“ — სიმღერა, დაწერილი რიჩარდ თომპსონის მიერ და შესრულებული მის და ლინდა თომპსონის მიერ. შეტანილია 1975 წლის ალბომში Pour Down Like Silver.
სქოლიო
კატეგორია:1975 წლის სიმღერები კატეგორია:რიჩარდ თომპსონის სიმღერები
მაგელანის დიდი ნისლეული
ხილულ დიაპაზონში, მხოლოდ გალაქტიკის ბარი ანათებს კაშკაშად. ის სამხრეთ ნახევარსფეროდანაც კი შეიძლება დავინახოთ შეუიარაღებელი თვალით. მაგელანის დიდი ნისლეული ღამის ცაზე მოჩანს შედარებით მკრთალი მაგელანის პატარა ნისლეულთან ერთად. „მაგელანის ნისლეულები“ პორტუგალიელი მკვლევარის - ფერნანდო მაგელანის სახელს ატარებენ. მეცნიერისა, რომელმაც თავისი მგზავრობის დროს შენიშნა ეს ორი ობიექტი. ეს იყო 1519 წელი.
„ამ გალაქტიკების შესწავლა ირმის ნახტომს გარეთ ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების შესწავლის საუკეთესო საშუალებაა. ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესები გალატიკების ევოლუციაზე დიდ გავლენას ახდენენ. ასე რომ, ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ შევიცნობთ ამ ვარსკვლავების ისტორიას, რომლებიც შემდეგ უამრავ კითხვას გალაქტიკების სიცოცხლის ციკლის შესახებ უპასუხებენ.“ — ამბობს მარგარეტ მექსნერი, ასტრონომი ბალტიმორიდან.
მაგელანის დიდი ნისლეული ჩვენი გალაქტიკის ყველაზე დიდი თანამგზავრია, ხოლო სიდიდით მეოთხეა ადგილობრივ ჯგუფში (ირმის ნახტომის, ანდრომედას გალაქტიკის და სამკუთხედი გალაქტიკის შემდეგ). მისი პატარა ზომა ნიშნავს იმას, რომ მატერიის შედგენილობა შედარებით დიდი გალაქტიკებისგან ოდნავ განსხვავდება. ეს განსხვავება მძიმე ელემენტების არასაკმარისი რაოდენობაა, როგორიცაა ნახშირბადი და ჟანგბადი. ეს ვარსკლავების დაბადებასა და სიკვდილს ანელებს, რაც ასტრონომებს საშუალებას აძლევს ისეთი გარემო დაინახონ, სადაც ვარსკვლავები 2 მილიარდი წლის წინ ფორმირდებოდნენ.
Camponotus gambeyi marthae
Camponotus gambeyi marthae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
როდეირო
როდეირო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის დესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 154,2 კმ². მოსახლეობა — 2393 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:პონტევედრის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:პონტევედრის ქალაქები
ბაქტრია
220px|მინიატიურა|ბაქტრია შუა აზიის რუკაზე ბაქტრია (ძვ. ბერძ. Βακτριανή ძვ.სპარს. Baxtri-; სპარს. باختر ,بلخ‎; ტაჯ. Балх, Бохтар; უზბ. Балх) — ისტორიული ოლქი ტაჯიკეთს, უზბეკეთს და ავღანეთს შორის, ჰინდიყუშის მთიანეთის სამხრეთით და ფერღანის ხეობის ჩრდილოეთით. ქვეყნის დედაქალაქი იყო ბაქტრია ჩრდ. ავღანეთის ტერიტორიაზე. ბაქტრიელები საუბრობდნენ ინდოევროპული ენათა ოჯახის ინდო-ირანული ჯგუფის ერთ-ერთ ირანულ ენაზე. თანამედროვე ტაჯიკები და პუშტუნები ძველი ბაქტრიელების პირდაპირი შთამომავლები არიან.
გეოგრაფია
ბაქტრია წარმოადგენს ამუდარიის შუა წელზე მდებარე დაბლობ რეგიონს. მას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პამირის მთიანეთი, ხოლო სამხრეთიდან ჰინდიყუში. ჰინდიყუშის მთიანეთიდან ჩამომავალი მდინარის დელტის წყალობით, ბაქტრიის შუაგულში ოაზისი ჰყვაოდა. ოაზისის ცენტრი იყო ქალაქი ბაქტრია, რომელმაც მისცა სახელი ქვეყანას. ბაქრიის ჩრდილოეთი საზღვარი იყო ამუდარია. ის მდებარეობდა მნიშვნელოვან სავაჭრო გზებზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ (დიდი სტეპებიდან ინდოეთისაკენ და ოკეანის სანაპიროებისკენ და დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ (ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებიდან ჩინეთამდე). ასეთმა მდებარეობამ და ოლქის ნაყოფიერებამ ხელი შეუწყო რეგიონს, მნიშვნელოვანი ადგილი ჰქონოდა ისტორიაში უხსოვარი დროიდან. მკვლევარ ნ. ი. ვავილოვის თანახმად, ბაქტრია წარმოადგენდა მრავალი კულტურული მცენარის, მათ შორის ხორბლის სამშობლოს.
დღეისათვის, ბაქტრიის ტერიტორიების სამხრეთი ნაწილი XIX საუკუნიდან შედის ავღანეთის შემადგენლობაში. ჩრდილოეთ ბაქტრიის ტერიტორიები წარმოადგენს ტაჯიკეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილს დედაქალაქ დუშანბეს ჩათვლით, აგრეთვე, შედის უზბეკეთის შემადგენლობაში და მოიცავს უზბეკეთის სამხრეთ ოლქებს.
ისტორია
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|ბაქტრიულ–მარგიანული ცივილიზაციის ეპოქის ღვთაებათა ქანდაკებები თანამედროვე [[ავღანეთიდან]] ცნობილია ბაქტრიული-მარგიანული არქეოლოგიური კომპლექსის შესახებ — ეს არის ბრინჯაოს ხანის ერთ-ერთი ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა ძვ. წ. XXVIII-XXIII საუკუნეებში ჩრდილოეთ ავღანეთის, დასავლეთ ტაჯიკეთის, აღმოსავლეთ თურქმენეთის და სამხრეთ უზბეკეთის ტერიტორიებზე. იგი ერთდროულად თანაარსებობდა დასავლეთით შუამდინარეთში ძველბაბილონურ სამეფოსთან და აღმოსავლეთში ინდურ ცივილიზაციასთან ერთად.
ერთ-ერთი კონცეფციის თანახმად, ძვ. წ. VII საუკუნეში, ირანის უდაბნოთი შემოსაზღვრულ, ქვეყნის მთიანი რეგიონის ნაყოფიერ მიწებზე ქადაგებდა წინასწარმეტყველი ზარატუსტრა, იქვე გამოუჩნდნენ მას პირველი მიმდევრები. წმინდა ენას, რომელზეც დაწერილი იქნა ზოროასტრიზმის კანონთა წიგნი, „ავესტა“, ზოგჯერ მოიხსენებენ, როგორც ძველ ბაქტრიულ ენას. სხვა ვერსიის თანახმად, ავესტას ენა ძველ ხორეზმულ ენასთან ბევრად უფრო ახლოს დგას.
აქემენიდების იმპერია
220px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ბაქტრია [[აქემენიდების იმპერია|აქემენიდების იმპერიის რუკაზე]] აქემენიდების იმპერიაში ბაქტრია შედის ჯერ კიდევ კიროს დიდის პერიოდიდან და ითვლებოდა ყველაზე მდიდარ და ძლიერ სატრაპიად. აქემენიდების იმპერიის შესახებ მრავალი ღირებული ინფორმაცია შემოგვინახა თავის შრომებში ძველბერძენმა გეოგრაფმა ქტესიამ, რომელიც მეფე არტაქსერქსე II-ის კარზე მრავალი წელი მოღვაწეობდა ექიმად. აქემენიდების ეპოქაში ბაქტრიაში გაჩნდა პირველი ბერძნული დასახლება, როდესაც აქ გადმოასახლეს მილეტიდან სპარსელი დამპყრობლების მხარეზე გადასული აპოლონის ტაძრის ქურუმები.
ალპური ჭვინტაკა
ალპური ჭვინტაკა (Prunella collaris) — ფრინველი ჭვინტაკასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15-18 სმ, წონა 40 გ. გავრცელებულია ევროპასა და მცირე აზიაში. აღმოსავლეთი მიმართულებით იაპონიამდე გვხვდება. ბინადრობს ალპების, კარპატებისა და სუდეტების მაღალმთიანეთში, ტყის საზღვრის ზევით, ალპურ სარტყელში, ზღვის დონიდან 1500-3000 მეტრამდე. იკვებება მწერებით, ობობებით, მცენარეთა სხვადასხვა მარცვლებითა და სხვა. ბუდობს კლდეებზე. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბუნებაში 8 წელი. გვხვდება საქართველოშიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
ალპური აპოლონი
ალპური აპოლონი (Parnassius phoebus) — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. წინა ფრთების სიგრძე 25-40 მმ. ფრთების შლილი 50-60 მმ. გარეგნულად წააგავს აპოლონს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება შედარებით პატარა ზომითა და განსხვავებული ფრთების შეფერილობით. აქვს მოთეთრო-მოშავო ულვაშები. მუხლუხის სიგრძე 48 მმ-ია. გავრცელებულია ალპებში, ზღვის დონიდან 1600-2800 მ სიმაღლეზე. გარდა ამისა, რეგისტრირებულია ურალში, ციმბირში, მონღოლეთში, ჩინეთში, აშშ-ში, კანადაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აპოლონი (გვარი)
კამიკაძე
მინი|კამიკაძე მფრინავი [[კიოში ოგავა, რომელმაც 1945 წელს მიიტანა იერიში ამერიკულ ავია მზიდ USS Bunker Hill (CV-17)-ზე]] კამიკაძე (იაპ. 神風 - სიტყვასიტყვით "ღმერთების ქარი") — სასიკვდილოდ გამიზნული მფრინავი იაპონიის შეიარაღებულ ძალებში მეორე მსოფლიო ომის დროს. კამიკაძე ერთჯერადი მოქმედების თვითმფრინავით ებრძოდა მოწინააღმდეგის ხომალდებს. 1945 წელს იაპონიის შეიარაღებულ ძალებში 5 ათასამდე ერთჯერადი მოქმედების თვითმფრინავი იყო. მას ჰქონდა მცირე რეაქტიული ძრავა და მოქმედების შეზღუდული რადიუსი. თვითმფრინავის თავში მოთავსებული იყო 1 ტონამდე ფეთქებადი ნივთიერება. კამიკაძის მიერ პილოტირებული თვითმფრინავი მიზანში შეჭრისთანავე ფეთქდებოდა. წყნარ ოკეანეში საომარი მოქმედების დროს 1944–1945 წლებში დაიღუპა დაახლოებით 2500–ზე მეტი კამიკაძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი კატეგორია:იაპონიის ისტორია
Camponotus gambeyi
Camponotus gambeyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
Camponotus gambeyi gambeyi
Camponotus gambeyi gambeyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გიგლიშტოკი
გიგლიშტოკი (Giglistock) — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს გადმენის მუნიციპალიტეტის სამხრეთით. სიმაღლე 2 900 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
One of the Few
„One of the Few“ — მესამე სიმღერა ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1983 წლის ალბომზე The Final Cut.
ამ და შემდეგი სიმღერის, „The Hero's Return“ მოქმედი გმირია მასწავლებელი The Wall-იდან, რომელიც დაბრუნდა ომიდან, მაგრამ საკუთარ ცოლს ომის კოშმარებს უმალავს (რისი განხილვაც ასევე გრძელდება „The Hero's Return“-ში).
ნორდმანის აპოლონი
ნორდმანის აპოლონი (Parnassius nordmanni) — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. კავკასიის ენდემია. გავრცელებულია კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის მთებში. წინა ფრთების სიგრძე 25-38 მმ. ფრთების შლილი 50-57 მმ. გვხვდება კავკასიონის ალპურ, სუბალპურ და სუბნივალურ სარტყელში, აგრეთვე თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადის ზღვის დონიდან 2000-იდან 4000 მ-მდე. სახელი ეწოდა რუსი ზოოლოგის კავკასიის მკვლევარის ალექსანდრე ნორდმანის პატივსაცემად.
One of the Few
სავარაუდოდ, პერსონაჟი ძალაუნებურად, საკუთარ დაძაბულობას გამოხატავს სკოლის ბავშვებზე. სიმღერის სამუშაო სახელწოდება იყო „Teach“ - „ასწავლო“, ფრაზის „Make em“ მიხედვით - ვინაიდან ტექსტში ყურადღება გამახვილებულია პრობლემაზე, რომელიც პირდაპირ ხსნის The Wall-ის იმ სიმღერების თემატიკას, რომლებიც ამ მასწავლებელს უკავშირდება. უკანა ფონზე ასევე ჟღერს როჯერ უოტერსის მოჩურჩულე ხმა - teach...
კონცერტებზე სიმღერა არასოდეს შესრულებულა.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1983 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ჩანდა-ბიბი
ჩანდა-ბიბი ასევე მაჰ ლაკა-ბაი და მაჰ-ლაკა ჩანდა  (ურდუ ماہ لقا چنداؔ‎; 7 აპრილი 1768 — 1 აგვისტო1824) — ინდოელი პოეტი,  სასახლის კარზე მიღებული ქალბატონი და ქველმოქმედი, რომელიც ცხოვრობდა ჰაიდარაბადში. იგი გახლდათ პირველი ქალი პოეტი, რომლის დივანი (ლექსების კრებული; Gulzar-e-Mah-Laka, ურდუ گلزار ماہ لقا‎) გამოქვეყნდა 1824 წელს მისი გარდაცვალების შემდგომ. ჩანდა-ბიბის სიცოცხლის პერიოდში  ადგილობრივი ურდუს დიალექტი თანდათანობით გამდიდრდა სპარსული ენიდან ნასესხები ტერმინებით. მისი ნამუშევრები მკითხველს საშუალებას აძლევს თვალი მიადევნოს სამხრეთ ინდოეთში მიმდინარე ლინგვისტური ტრანსფორმაციის პროცესს.
ჩანდა გახლდათ დეკანის კარის გავლენიანი ქალბატონი. ჰაიდარაბადის მმართველმა მას ომარის კეთილშობილური ტიტული უბოძა (უმაღლესი წოდება სასახლის კარზე). 2010 წელს ჩანდა-ბიბის ძეგლი, რომელიც მის საფლავზე მდებარეობს, აშშ-ის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან შემოწირული სახსრებით აღადგინეს.
ბიოგრაფია
ჩანდა-ბიბი დაიბადა 1768 წლის 7 აპრილს აურანგაბადში, თანამედროვე მაჰარაშტრას შტატის ტერიტორიაზე. ჩანდას დედა, რაჯ კუნვარი, სასახლის კარზე მიღებული  ქალბატონი გახლდათ რაჯპუტანიდან, ხოლო მისი მამა, ბაჰადურ ხანი, სამხედრო ჩინოვნიკად მსახურობდა მოგოლთა იმპერიის ფადიშაჰის, მუჰამად შაჰის კარზე. ბაჰადურ ხანი დელიდან გადავიდა ჰაიდარაბადში, სადაც შეხვდა რაჯ კუნვარს. ჩანდა იშვილა კუნვარის უშვილო დამ, მეჰტაბ მამ, ასევე კარის ქალბატონმა, რომელიც ძალიან დაახლოებული იყო ნიზამის პრემიერ მინისტრთან, ნავაბ რუკნ-უდ-დაულასთან.
ნავაბ რუკნ-უდ-დაულა პირადად უწევდა ორგანიზებას  ჩანდას განათლებას, გოგონა  საუკეთესო მასწავლებლებს მიაბარეს. ჩანდას ჰქონდა წვდომა ნავაბის უზარმაზარ ბიბლიოთეკაზე. იგი ჰაიდარაბადის  კულტურულ გარემოში იზრდებოდა.
14 წლის ასაკში იგი  შესანიშნავი ცხენოსანი და მშვილდოსანი იყო, რის წყალობითაც ჩანდა ახლდა ჰაიდარაბადის  მეორე ნიზამს —  ნასირ ჯანგს სამ ომში, მამაკაცის სამოსში გამოწყობილი. იგი შესანიშნავად ფლობდა მშვილდისა და შუბის ხელოვნებას. სამხედრო წარმატებებისთვის ნიზამებმა მას არაერთხელ მიანიჭეს ჯაგირი მიწებზე, მათ შორის ჰიდერგუდას, ჩანდანაგარის, სოფლების სიედპალისა და ადიკმეტას მახლობლად. მას ასევე  მას აგრეთვე მიანიჭეს  "მაჰ-ლაკა"-ს ტიტული, რაც სიტყვასიტყვით "მთვარის ფორმას" ნიშნავს. ჩანდა არასოდეს დაქორწინებულა, მაგრამ მას ჰქონდა სასიყვარულო ურთიერთობა რაჯა რაო რამბა რაოსთან (მარათების სამხედრო პირი, რომელიც მეთაურობდა 600 კაციან ცხენოსანთა ნაწილს მარათების სახელმწიფოს წინააღმდეგ ომში)  ჩანდა ასევე აღტაცებული იყო ჰაიდარაბადში ბრიტანეთის რეზიდენტ კირკპატრიკის თანაშემწე კაპიტანი მალკოლმით. მაჰ ლაკა გავლენიანი ქალი იყო ჰაიდარაბადის მეორე და მესამე ნიზამების სამეფო კარზე. იგი გახლდათ ერთადერთი  ქალი ჰაიდარაბადში, რომელმაც იმ დროს აღიარება პოვა. მაჰ ლაკა ხშირად იყო მმართველების მრჩეველი, მის აზრს პოლიტიკურ საკითხებზე ისმენდნენ და ითვალისწინებდნენ. იმდროინდელი დიდგვაროვნების ცხოვრების წესის თანახმად, ჩანდას ყოველთვის თან ახლდა 500 ჯარისკაცი, როდესაც ჩინოვნიკებს სტუმრობდა. ჩანდა ასევე გახლდათ  კარის მოცეკვავე და ნიზამების მმართველობის დროს პრემიერ-მინისტრებისგან მიღებული შემოსავლით ცხოვრობდა.
მიღწევები
მინი|ერთ-ერთი ლექსის გვერდი მარცხნივ|მინი|მაჰ ლაკას დივანის პირველი გვერდი მაჰ ლაკაზე გავლენა მოახდინა პოეტმა სირაჯ აურანგაბადიმ (1715-1763). იგი სწავლობდა ნავაბ მირ-ალამის ხელმძღვანელობით, რომელიც მოგვიანებით გახდა ჰაიდარაბადის პრემიერ- მინისტრი. ჩანდას მშობლიური ენა   ურდუ გახლდათ. იგი თავისუფლად ფლობდა არაბულს, სპარსულს და ბოჯპურს. 1798 წელს მან კალიგრაფიით  129 ღაზალი დაწერა და გადასცა კაპიტან მალკოლმს 1799 წლის 18 ოქტომბერს მირ-ალამას რეზიდენციაში საცეკვაო წარმოდგენის დროს. ეს მანუსკრიპტი  ამჟამად ბრიტანეთის მუზეუმში ინახება. ჩანდა ბაბი პირველი ქალი იყო, რომელმაც გამოსცა დივანი, ღაზალების სრული კრებული. მისი კრებული, სახელწოდებით "გულზარ-ე-მაჰლაკა", შეიცავს 5 კუპლეტისგან შემდგარ 39 ღაზალს. კრებულის გამოცემა მოხდა 1824 წელს, პოეტი ქალის გარდაცვალების შემდეგ.
პოეტი ქალის კრიპტონიმი გახლდათ სახელი ჩანდა. მის ღაზალებში არაერთხელ გამოჩნდა სიტყვები „ბულბულ“ (მომღერალი ბეღურები), „ჰულ“ (ვარდის კვირტი) და „საკი“ (თასმისმპყრობელი). ჩანდას პოპულარობამ განაპირობა ის, რომ იგი გახდა პირველი ქალი თავის რეგიონში, რომელმაც მიიღო მონაწილეობა მუშაირში (პოეზიის კონკურსში). თხზულებების და ლექსების წერის გარდა, მაჰ ლაკა მღეროდა იმპერატორ მუჰამად შაჰისა და ბიჯაპურის სულთან იბრაჰიმ I-ის კომპოზიციებს. მინი|მაჰ ლაკა სასახლის კარზე საცეკვაო ნომრის შესრულებისას ჩანდამ დააარსა კულტურული ცენტრი, სადაც სხვა ოსტატებთან ერთად ასწავლიდა 300 გოგონას. მისი პირადი ბიბლიოთეკა შეიცავდა როგორც ხელნაწერებს, ასევე წიგნებს პოეზიის, ასევე სახვითი ხელოვნებისა და მეცნიერების შესახებ. მან დააფინანსა და მეთვალყურეობდა  წიგნის— „მაჰნამას“ გამოცემას ჰაიდარაბადის რენესანსის ისტორიაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ჩანდა მუსლიმი იყო,  მის შეხედულებებზე ინდუიზმმაც მოახდინა გარკვეული გავლენა. მე-17-18 საუკუნეებში ფართოდ გავრცელებული მმართველებისა და დიდებულების ქების ტრადიციის კვალი ჩანდას ლექსებშიც შეინიშნება.
ზოგიერთი ცნობით, მაჰ ლაკა მისტიციზმით იყო გატაცებული, კერძოდ, სუფიზმითა და ბჰაქტიზმით.
ძეგლი
მინი|კამპუსის ტერიტორია, სადაც მდებარეობს ძეგლი და [[მეჩეთი]] ჰაიდარაბადის მახლობლად ბორცვზე მაჰ ლაკამ ააგო გალავანით შემორტყმული მოედანი, სადაც  მუშაირები იმართებოდა. 1792 წელს  იქ ბიოლოგიური დედის საფლავი აღმართა. სიკვდილის შემდეგ მაჰ ლაკა დედის გვერდით დაკრძალეს. საფლავის კომპლექსი აშენდა მოგოლურ და რაჯასტანულ არქიტექტურულ სტილში. მავზოლეუმის გარდა, ასევე არის თაბაშირზე რთული ორნამენტებით შემკული პავილიონი, დასასვენებელი სახლი, მეჩეთი და ორ საფეხურიანი ჭა.
ემორის უნივერსიტეტის პროფესორმა და მკვლევარმა სკოტ კუგლმა  (ინგლ. Scott Kugle) შეისწავლა მაჰ ლაკას ცხოვრება და, როდესაც აღმოაჩინა მისი ძეგლი დანგრეულ მდგომარეობაში, შესთავაზა მისი აღდგენა. 2010 წელს დეკანის კვლევების ცენტრმა მიიღო დაფინანსება აშშ-ს მთავრობისგან და დაიწყო ძეგლის აღდგენის პროექტი, რომლის დასრულებას ერთი წელი დასჭირდა. რესტავრაცია მუსლიმთა განათლების, სოციალური და კულტურული ორგანიზაციის მხარდაჭერით განხორციელდა. სარესტავრაციო სამუშაოების დროს ძეგლი გაიწმინდა ნარჩენებისგან, გადაკეთდა წყლის მილები, დაირგო ხეები და ბუჩქები, გარემონტდა შენობები და მათი დეკორაციები.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1768 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1824 კატეგორია:ინდოელი პოეტები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ინდოელი მწერლები კატეგორია:ინდოელი ქალი მწერლები კატეგორია:ინდოელი ქალი პოეტები კატეგორია:პოლიტიკოსი ქალები
აუდე-ეისელი
აუდე-ეისელი (აგრეთვე ალტე-ისელი; Alte Issel; Oude IJssel) — მდინარე გერმანიასა და ნიდერლანდებში. სიგრძე 82 კმ, აუზის ფართობი 1208 კმ². სათავე აქვს გერმანიაში, ზღვის დონიდან 56 მ სიმაღლეზე. მიედინება ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის მხარესა და გელდერლანდის პროვინციაში. ერთვის მდინარე ეისელს.
Camponotus galla
Camponotus galla — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
გრან-შავალარი
გრან-შავალარი (Grand Chavalard) — მთა ბერნის ალპების დასავლეთ ნაწილში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში. გადაჰყურებს მდინარე რონას, ფიულის მუნიციპალიტეტთან. აღმართულია დან-დე-მორკლეს მთის სიახლოვეს, მის ჩრდილო-დასავლეთით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
Paranoid Eyes
„Paranoid Eyes“ — მეექვსე სიმღერა ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1983 წლის ალბომზე The Final Cut.
ამ ნომერში მთავარი გმირი, ომის ვეტერანი, მოხუცდა და ცდილობს, დაემალოს შიშს - ამისთვის ალკოჰოლს ეტანება და თავს იმშვიდებს, ვითომ ყველაფერი კარგად არის. თუმცა, როგორც კი ღამდება და მისი ცოლი გვერდით იძინებს, პერსონაჟის ტყვიაგაუმტარი ნიღაბი ქრება. რჩება მხოლოდ ომის კოშმარებით დატანჯული მოხუცი.
კონცერტებზე სიმღერა არასოდეს შესრულებულა. დაგეგმილი იყო მისი კომპილაციაში Echoes: The Best of Pink Floyd შეტანაც.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1983 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ტუი (ესპანეთი)
ტუი (Tuy‎, Tui‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების პონტევედრის პროვინციის ბახო-მინიოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 68,3 კმ². მოსახლეობა — 17 323 კაცი (2020 წ.).
ნირმალა სითჰარამანი
პოლიტიკური კარიერა
მარცხნივ|მინი|თავდაცვის მინისტრის პოსტზე. 2017 წლის 7 სექტემბერი მარცხნივ|მინი|სითჰარამანი ხელმძღვანელობს [[ინდოეთი|ინდოეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების ჩვენებას, 2018 წლის იანვარი]] ნირმალა სითჰარამანი  2006 წელს გახდა ინდოეთის სახალხო პარტიის (ბჰარატია ჯანატა)  წევრი, 2010 წელს დაინიშნა პარტიის პრესმდივნად. 2014 წელს იგი შეიყვანეს პრემიერ მინისტრ ნარენდრა მოდის კაბინეტში, როგორც უმცროსი მინისტრი. ხოლო 2014 წლის ივნისში აირჩიეს ინდოეთის პარლამენტის ზედა პალატის წევრად. 2016 წლის მაისში იგი გახლდათ ინდოეთის სახალხო პარტიის  12 კანდიდატიდან  ერთ-ერთი, რომელიც მონაწილეობდა პარლამენტის ზედა პალატის არჩევნებში და წარმატებით შეინარჩუნა ადგილი. 2017 წლის 3 სექტემბერს იგი დაინიშნა ინდოეთის თავდაცვის მინისტრად, რითაც გახდა მეორე ქალი ქვეყანაში ინდირა განდის შემდეგ, რომელმაც აღნიშნული პოსტი დაიკავა.
2019 წლის 31 მაისს დაინიშნა ფინანსთა და კორპორატიულ საქმეთა მინისტრად. იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა ფინანსთა მინისტრის პოსტი ქვეყანაში. 2019 წლის 5 ივლისს მან ინდოეთის პარლამენტს წარუდგინა თავისი პირველი ბიუჯეტის გეგმა. ინდოეთში კორონავირუსის პანდემიის დროს იგი დაინიშნა ეკონომიკური რეაგირების ჯგუფის ხელმძღვანელად.
სხვა საქმიანობა
მინი|შეხვედრა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტის წევრთან, ბიზნესის, ინოვაციებისა და უნარების საკითხებში სახელმწიფო მდივან ბატონ საჯიდ ჯავადთან  ნიუ დელი, 8 ივლისი, 2016 წ]] ნირმალა სითჰარამანი ლონდონში, საოჯახო დეკორის მაღაზია  Habitat-ში გამყიდვლად მუშაობდა. დიდ ბრიტანეთში ყოფნისას ის ასევე მუშაობდა უფროს მენეჯერად PricewaterhouseCoopers-ში და შემდეგ, გარკვეული დროის განმავლობაში— BBC World Service-ში.
2017 წელს გახდა ქალთა ეროვნული კომისიის წევრი.
ჯილდოები
2019 წელს ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტმა ნირმალა სითჰარამანს გადასცა გამორჩეული კურსდამთავრებულების ჯილდო. 2019 წელს ჟურნალმა Forbes-მა მას 34-ე ადგილი მიაკუთვნა მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიან ქალთა შორის.
Fortune-მა ნირმალა სითჰარამანი ინდოეთის ყველაზე გავლენიან ქალად დაასახელა.
ოჯახი
ნირმალა სითჰარამანმა გაიცნო მისი მეუღლე პარაკალა პრაბჰაკარი დელიში  ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტში სწავლის დროს. მომავალი მეუღლე, ანდჰრა-პრადეშიდან, კონგრესმენის ოჯახიდან გახლდათ. ისინი 1986 წელს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ქალიშვილი. პრაბჰაკარი მუშაობდა ანდჰრა-პრადეშის ყოფილი მთავარი მინისტრის მრჩევლად კომუნიკაციების საკითხებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი ეკონომისტები კატეგორია:ინდოელი ქალი მინისტრები კატეგორია:ინდოეთის სახალხო პარტიის წევრები
თენგიზ ანთელავა
თენგიზ ანთელავა (დ. 1935, სოხუმი — გ. 2011) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი.
ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა სოხუმის  სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი.
1957-1975 წელს მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე; 1976-1979 წელს იყო სოხუმის N1 სკოლა-ინტერნატის დირექტორი. პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას; 1979 წლიდან აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გააგრძელა მუშაობა, იყო ისტორიის კათედრის მასწავლებელი, დოცენტი, ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე; 1989 წლიდან, 17 წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიულ ფაკულტეტს; ამავე დროს იყო მსოფლიო ისტორიის კათედრის გამგე, იკვლევდა ჩრდილოეთ კავკასიის XIX-XX საუკუნეების ისტორიას, ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას.
ჰარლემი
thumb|right|250px|ჰარლემის მდებარეობა ნიუ-იორკში. ჰარლემი (Harlem) — რაიონი მანჰეტენზე, ნიუ-იორკ სიტი, ცნობილი როგორც აფრიკელ-ამერიკელთა ძირითადი კულტურულ-სამეწარმეო ცენტრი; თითქმის მთელი XX საუკუნის განმავლობაში ასოცირდებოდა შავკანიანთა კულტურასთან, ისევე როგორც კრიმინალსა და სიღარიბესთან, თუმცა XXI საუკუნის დასაწყისში ერთგვარ სოციალურ-ეკონომიკურ აღორძინებას განიცდის.
მდებარეობა და საზღვრები
thumb|right|250px|ჰარლემის საზღვრები. ჰარლემის საზღვრები საკმაოდ ელასტიურია და წლების განმავლობაში იცვლებოდა; როგორც რალფ ელისონს უთქვამს: „სადაც კი შავები ცხოვრობენ აპტაუნში, სულ ჰარლემია“. ჰარლემი იშლება მდ. ისტიდან ჰუდსონამდე 155-ე ქუჩიდან, სადაც ის ხვდება ვაშინგტონის მაღლობებს (Washington Heights) — უსწორმასწორო ზღვარზე სამხრეთით. ცენტრალური ჰარლემი 110-ე ქუჩაზე იწყება, ცენტრალური პარკის ჩრდილოეთ ბოლოში; ესპანური ჰარლემი აგრძელებს ისტ ჰარლემის საზღვრებს სამხრეთისკენ 96-ე ქუჩამდე, დასავლეთში კი ის მორნინგსაიდის მაღლობების ჩრდილოეთით იწყება, რაც ტეხილ, დაკლაკნილ საზღვარს ქმნის მორნინგსაიდ ავენიუს დასავლეთით 125-ე ქუჩაზე.
რაიონში რამდენიმე მცირე უბანია, მათ შორის:
შავკანიანების მიგრაციამდე
პირველი ევროპული დასახლება ჰარლემის ადგილას შეიქმნა ჰოლანდიელ პირველმოსახლეთა მიერ, რაც 1658 წელს ფორმალურად დადგინდა როგორც ახალი ჰარლემი (Nieuw Haarlem), ჰოლანდიური ქალაქი ჰაარლემის სახელზე. ინდიელთა ბილიკი ჰარლემის გაუვალ ბარდებში ჰოლანდიური ვესტ-ინდოეთის კომპანიის შავმა მონემა ხელახლა გააშენეს, რაც საბოლოოდ ბოსტონის საფოსტო გზად გადაიქცა. 1664 წელს ახალი ნიდერლანდის კოლონია ინგლისელებმა ჩაიგდეს ხელთ და ქალაქის სახელი ჰარლემად გააინგლისურეს.
ჰარლემი ელეგანტური ცხოვრების სინონიმი იყო XIX საუკუნის დიდი ნაწილის განმავლობაში. ამ საუკუნის ადრეულ წლებში ჰარლემი ძირითადად ფერმერების სახლებსა და სახნავ-სათესებს ეჭირა, მათ შორის იყო ჯეიმზ რუზველტის მამულიც, მეხუთე ავენიუს აღმოსავლეთით 110-125-ე ქუჩებს შორის. 1820 წლამდე მთელ რაიონში მხოლოდ 91 ოჯახი, ერთი ეკლესია, ერთი სკოლა და ერთი ბიბლიოთეკა არსებობდა. მდიდარი ფერმერები (ე.წ. „პატრუნები“) საცხოვრებელ სახლებს იშენებდნენ ჰუდსონისპირა მაღლობებზე. ჰარლემს ნიუ-იორკთან მდ. ისტის ორთქმავალი აერთებდა, რასაც დაახ. საათნახევარი სჭირდებოდა და ისიც ხშირად ფერხდებოდა ზამთრობით მდინარის გაყინვის გამო. მეორე საშუალება იყო ბოსტონის საფოსტო გზა (Boston Post Road), რომელიც მაკგაუნის უღელტეხილიდან ჩამოდიოდა (ამჟ. ცენტრალურ პარკში) და ჭაობიან ეკალ-ბარდებში (დაახ. 110-ე ქუჩა) გადადიოდა ჰარლემისკენ. 1811 წლის ნიუ-იორკის საქალაქო დაგეგმვის კომისიამ გადაწყვიტა, რომ ჰარლემი იმდენად მიუვალი იყო, რომ ის მომდევნო 100 წელიწადშიც ვერ განვითარდებოდა. ნიუ-იორკი - ჰარლემის რკინიგზა (ამჟ. მეტრო-ნორზი) 1831 წელს გაიხსნა, გარეუბანთან უფრო მოსახერხებელი კავშირისთვის, რომელიც ისტ-23-ე ქუჩის დეპოში იწყებოდა. 1851 წლისთვის ის 127 მილზე იჭიმებოდა ჩათემში (ნიუ-იორკის შტატი) კოლუმბიის ქაუნთიში მდებარე სარკინიგზო გზაჯვარედინამდე.
1850-70 წლებში სოფელი ჰარლემი დაკნინდა. მრავალი დიდი სამფლობელო, მათ შორის ალექსანდრე ჰამილტონის მამულიც, აუქციონზე გაიყიდა, ვინაიდან არემარის მიწა გამოიფიტა და მოსავალმაც იკლო. მიტოვებულ მიწას ირლანდიელი მაწანწალები დაეპატრონენ, რამაც კიდევ უფრო დააგდო უძრავი ქონების ფასები.
thumb|right|250px|125-ე ქუჩის სადგური მეშვიდე ავენიუზე ჰარლემის გამოცოცხლება 1880 წელს ბოძებზე შემდგარი რკინიგზის შემოსვლამ გამოიწვია. რკინიგზის გაყვანასთან ერთად ურბანულმა განვითარებამაც არ დააყოვნა — ახალი ტაუნჰაუზები, ბინები და მცირე სასტუმროები თითქოს ერთ ღამეში ჩნდებოდა. ლექსინგტონის ავენიუს მეტროს გაყვანის მოლოდინში, რომელიც ქვემო მანჰეტენზე გადაადგილებას გააადვილებდა, და ასევე იმის შიშით, რომ 1901 წელს მშენებლობაზე შეზღუდვები დაწესდებოდა, დეველოპერები ცდილობდნენ რაც შეიძლება მეტი ახალი შენობა დაესრულებინათ სანამ ეს კანონი ძალაში შემოვიდოდა. ჰარლემი ამ პერიოდისთვის ძირითადად თეთრი და ქრისტიანი იყო. ადრეულ მეწარმეებს ჰარლემისთვის გრანდიოზული გეგმები ჰქნოდად: პოლო ფაქტობრივად აქ მდებარე თავდაპირველ პოლო გრაუნდზე ტარდებოდა (მოგვიანებით ის ნიუ-იორკ ჯაინტსის ბეისბოლის გუნდის ბინა გახდა), ოსკარ ჰამერსტაინმა კი 1889 წელს ისტ-125-ე ქუჩაზე ჰარლემის ოპერის სახლი გახსნა. ჟურნალი ჰარლემ-მანზლი წერდა: „ყველაზე ზედაპირული დამკვირვებილსთვისაც კი ნათელია, რომ მოდის, სიმდიდრის, კულტურის, განათლების ცენტრი ახლო მომავალში უდავოდ უძველესი და პატივმოსილი სოფელი ჰარლემი უნდა გახდეს“.
შავკანიანების ჩამოსვლა
შავკანიანთა მცირე ჯგუფები ჰარლემში 1880 წლიდან ცხოვრობდნენ, განსაკუთრებით 125-ე ქუჩის რაიონში და „შავების საერთო საცხოვრებლებში“ ვესტ-130-ე ქუჩაზე. შავკანიანების მასობრივი მიგრაცია რიონში 1904 წელს დაიწყო, კიდევ ერთი უძრავი ქონების კრახის, სხვა უბნებში შავკანიანების ცხოვრების პირობების გაუარესებითა და შავკანიანი უძრავი ქონების მეწარმე ფილიპ პეიტონ უმცროსის წყალობით.
1904-05 წლებში ჰარლემში უძრავი ქონების კრახი განმეორდა, ვინაიდან 1890-იანი წლების ჩავარდნის შემდეგ ახალი გაზვიადებული სპეკულაციები და მშენებლობები ისევ დაიწყო 1903 წელს. საცხოვრებელი ფართი იმდენი იყო, რომ მეპატრონეებს მათი გაქირავება უჭირდათ, რამაც მათი ფასი ისევ დააგდო. მეწარმე ფილიპ პეიტონმა შავკანიანი დამქირავებლების მოყვანა ითავა. მისმა კომპანიამ (Afro-American Realty Company) თითქმის ერთპიროვნულად განახორციელა შავკანიანების მიგრაცია მათი ყოფილი უბნებიდან (ტენდერლოინი, სან-ხუან ჰილი და ჰელზ-კიჩენი ვესტ-40-50-ე ქუჩებზე). ჩრდილოეთ მანჰეტენზე გადასვლა ნაწილობრივ განაპირობა მიდთაუნში შავკანიანთა წინააღმდეგ მოწყობილმა არეულობებმაც. ამასთან საერთო საცხოვრებელები ვესტ-30-ე ქუჩის უბანში, სადაც შავკანიანები ცხოვრობდნენ, ინგრეოდა ახალი პენ-სტეიშენის მშენებლობისთვის ადგილის გამოსათავისუფლებლად.
1907 წელს შავკანიანების ეკლესიებმა აპთაუნში იწყეს გადმონაცვლება. სენტ-ფილიპსის ეკლესიამ ვესტ-135-ე ქუჩაზე შენობათა მთელი ბლოკი შეისყიდა საკუთარი მრევლის წევრებზე გასაქირავებლად. პარალელურად, პირველი მსოფლიო ომის განმავლობაში, შავკანიანი მუშები სამხრეთ შტატებიდან ჩრდილოეთში ინაცვლებდნენ ომში გაწვეული თეთრკანიანებისგან გამოთავისუფლებული სამუშაო ადგილების დასაკავებლად. ფაქტობრივად, იმდენმა მუშამ დატოვა სამხრეთი, რომ ჯორჯიის, ფლორიდის, ტენესისა და ალაბამას ზოგიერთ წამყვან ინდუსტრიას დახურვის საშიშროება შეექმნა. ბევრი მათგანი ჰარლემში ჩამოვიდა. 1920 წლისთვის ცენტრალური ჰარლემი უმეტესწილად შავკანიანი იყო, ხოლო 1930 წელს შავკანიანები უკვე ცენტრალურ პარკამდე ტერიტორიას იკავებენ 110-ე ქუჩამდე. შავკანიანების შემოსვლის პარალელურად თეთრკანიანი რეზიდენტები მიდიოდნენ. 1920-30 წლების განამავლობაში ეს უბანი 118 792 თეთრკანიანმა დატოვა და 87 417 შავკანიანი შემოვიდა.
1907-15 წლებში ჰარლემის თეთრკანიანი მოსახლეობა უბანში ცვლილებებს ეწინააღმდეგებოდა, განსაკუთრებით როდესაც მზარდი შავკანიანი მოსახლეობა ლენოქსის ავენიუს დასავლეთით გაზრდისკენ იყურებოდა, რაც ადრეულ 1920-იან წლებში არაფორმალურ ფერადების საზღვრად ითვლებოდა. უძრავი ქონების მფლობელები ერთმანეთთან გარიგებებს აწყობდნენ შავკანიანებისთვის დაქირავების ან მისყიდვის შეზღუდვისთვის. სხვები ცდილობდნენ გამოესყიდათ ქონება და შავი დამქირავებლები გაეყარათ, თუმცა პეიტონის კომპანიამ საპასუხოდ სხვა უძრავი ქონება შეისყიდა და იქიდან თეთრები გაასახლა. ზოგიერთი იქამდეც კი წავიდა, რომ ბანკები დაარწმუნა შავკანიანი მყიდველებისთვის სესხი არ გაეცათ, თუმცა მათ ფარხმალი მალევე დაყარეს. 1920 წლისთვის ცენტრალური ჰარლემი თითქმის სრულიად შავკანიანთა უბანი გახდა.
გეტოფიკაცია
thumb|right|250px|ეს შენობები ვესტ-135-ე ქუჩის გასწვრივ ერთ-ერთი პირველი იყო ჰარლემში, სადაც მხოლოდ შავკანიანები ცხოვრობდნენ. 1911-1990 წლების განმავლობაში ჰარლემში საცხოვრებელ სახლებსა თუ საწარმოებში ინვესტიცია თითქმის არ განხორციელებულა. თუმცა ქალაქის სხვა რაიონებში საკუთრების მეპატრონეთა მიერ შავკანიანებისთვის ბინის მიქირავების სურვილის არქონის გამო, რასაც თან ერთვის ნიუ-იორკში შავკანიანი მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ზრდა, ჰარლემში ბინის ქირა მრავალი წლის განმავლობაში ქალაქის სხვა უბნებისას აღემატებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ აქ არსებული ბინები სავალალო მდგომარეობაში იყო. 1920 წელს ერთოთახიანი ბინა ცენტრალურ ჰარლემში ქირავდებოდა $40-ად თეთრკანიანისთვის ან $100–$125-ად შავკანიანისთვის. გვიანდელ 1920-იანებში საშუალო თეთრკანიანი მუშა კლასის ოჯახი ნიუ-იორკში თვეში ოთახში იხდიდა $6,67, მაშინ როდესაც შავკანიანებისთვის ეს თანხა $9,50-ს შეადგენდა იგივე ფართისთვის. ამგვარი მდგომარეობა გრძელდებოდა 1960-იან წლებამდე. 1965 წელს სტატისტიკური სამსახური CERGE-ის მონაცემებით ერთოთახიანი ბინა ჰარლმეში ქირავდებოდა $50–$74-ად, ხოლო თეთრკანიან ღარიბ უბნებში კი $30–$49-ად. ფართის სიძვირე აიძულებდა ხალხს ერთად ეცხოვრათ და მოსახლეობის სიმჭიდროვე ჰარლემში ამ წლებში განსაცვიფრებელია — 215 000-ზე მეტი ერთ კვადრატულ მილზე 1920-იან წლებში. შედარებისთვის, მთელ მანჰეტენზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე 70 000-ზე ნაკლები იყო კვ. მილზე 2000 წელს.
thumb|250px|left|ოთხსართულიანი აგურის შენობა ჰარლემში 125-ე ქუჩაზე, 2004 წელს. ვინაიდან ჰარლემში საცხოვრებელ ფართზე მოთხოვნა გაცილებით მაღალი იყოს ვიდრე სხვაგან მანჰეტენზე, ბინები აქ წლობით მიუხედავი და გაურემონტებელი იყო. 1960 წლის ცენზის მიხედვით ჰარლემის საცხოვრებელი ბინების მხოლოდ 51 % იყო ვარგისი, ნიუ-იორკის დანარჩენი უბნების 85%-თან შედარებით. 1968 წელს ქალაქ ნიუ-იორკის შენობათა მომსახურების დაპარტამენტი საშუალოდ დღეში 500 საჩივარს იღებდა ჰარლემის შენობებში ვირთხების არსებობაზე, ჩამოვარდნილ ბათქაშზე, გათბობის არარსებობაზე და არასანიტარულ პირობებზე. არაადეკვატურმა საცხოვრებელმა პირობებმა ნაწილობრივ განაპირობა რასობრივი არეულობები და ჯანმრთელობის პრობლემები. მიუხედავად ამისა, რაიონში განვითარების არარსებობამ მისი ისტორიული შენობები დაიცვა 1870-1910 წლების მშენებლობის ბუმისგან, რის შედეგადაც ჰარლემში შემორჩა ნიუ-იორკის მრავალი შესანიშნავი ორიგინალური ტაუნჰაუზი. მათ შორის არის იმ დროის მრავალი გამორჩეული არქიტექტორის ნამუშევრები—მაკკიმი, მიდი და უაიტი; ჯეიმზ რენუიკი, უილიამ ტატჰილი, ჩარლზ ბუიკი და ფრენსის კიმბელი.
მრავალი შენობის მწყობრიდან გამოსვლის გამო გამქირავებლებმა დარჩენილი შენობების ფართი ერთოთახიან ბინებად (ე.წ. SRO-ები) გადააკეთეს, რაც უფრო კერძო უსახლკაროთა თავშესაფარს ჰგავდა. ნებისმიერ შემთხვევაში შემოსავალი ამ შენობებიდან ვერ ფარავდა მათ მფლობელთათვის მინიჭებულ ჯარიმებსა და ქალაქის გადასახადებს ან ზოგიერთ შემთხვევაში მათი აღდგენა ზედმეტად ძვირი იყო და მრავალი მათგანი საერთიდ მიტოვებულ იქნა. 1970-იანებში ამ პროცესმა კულმინაციას მიაღწია და ჰარლემს პირველად პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მოსახლეობის ნაკლები სიმჭიდროვე ჰქონდა ვიდრე დანარჩენ მანჰეტენს. 1980-იანი წლებისთვის ჰარლემის შენობათა 60 % ქალაქის მმართველოსბი საკუთრება იყო; მრავალი მიტოვებული შენობა ნარკოდილერებისა და ანტისოციალური ქმედებების მოხერხებული თავშესაფარი გახდა.
უახლესი ისტორია
thumb|right|325px|[[თეატრი აპოლო 125-ე ქუჩაზე; უკანა ფონზე მოჩანს სასტუმრო ტერეზა.]] წლობით უშედეგო წამოწყებების შემდეგ 1990-იანი წლების ბოლოს ჰარლემის აღმშენებლობას საშველი დაადგა. ეს განპირობებული იყო ფედერალური და საქალაქო კანონმდებლობის ცვლილებით, მწვავე ანტი-კრიმინალური კამპანიით და 125-ე ქუჩაზე საცალო ვაჭრობის ქსელის განვითარების მასშტაბური პროგრამით. 1994 წელს ზემო მანჰეტენის განვითარების ზონამ (Upper Manhattan Empowerment Zone) ჩარიცხა ფონდები განვითარების ახალ პროექტში - Harlem USA სავაჭრო კომპლექში. ბოლოსდაბოლოს დადგა დრო და შეძლებულ ნიუ-იორკელებს მანჰეტენისა და ბრუკლინის გაშენება-გალამაზების შემდეგ სხვაგან წასასვლელი აღარ დარჩათ. 1990-2000 წლებში ჰარლემში ახალი საცხოვრებელი ფართის რაოდენობა 14%-ით მატულობს, ბოლო წლებში კი ეს ტემპი კიდევ უფრო დაჩქარდა. უძრავი ქონების ფასი ცენტრალურ ჰარლემში 1990-იან წლებში 300%-ით გაიზარდა, მაშინ როდესაც დანარჩენ ქალაქში მხოლოდ 12%-იანი ზრდა დაფიქსირდა. ძველი შენობებისგან დარჩენილი ცარიელი კარკასებიც კი 2005 წლისთვის უკვე $1 000 000-ად იყიდებოდა. 2001 წელს ყოფილმა პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა საოფისე ფართი იქირავა 55 ვესტ 125-ე ქუჩაზე მეორე საპრეზიდენტო პერიოდის დასრულების შემდეგ.
კულტურა და პოლიტიკა
thumb|right|250px|125-ე ქუჩა პარკისა და მედისონ ავენიუებს შორის 1920-იანებში ჰარლემი აფრიკულ-ამერიკული კულტურის აღმავლობის ცენტრი იყო, რომელსაც მოგვიანებით ჰარლემის რენესანსი უწოდეს. ეს იყო განსაცვიფრებელი არტისტული შემოქმედების პერიოდი, თუმცა ირონიულად მრავალ შავკანიანს არ ჰქონია საშუალება თანამოძმეთა ქმნილებებს გასცნობოდა. ზოგიერთი ჯაზის დაწესებულება, მათ შორის ყველაზე ცნობილი კოტონ-კლუბი, სადაც დუკ ელინგტონი უკრავდა, მხოლოდ თეთრებისთვის იყო. სხვები, მათ შორის რენესანს-ბოლრუმი და სავოი-ბოლრუმი ინტეგრირებული იყო.
ჰარლემის ისტორიის ეს პერიოდი საკმაოდ იდეალიზირებულია, ვინაიდან 1920-იან წლებში ეს რაიონი უღატაკესი გახდა და ჰარლემის რენესანსის ზოგიერთი ტრადიცია გარკვეულწილად სიღარიბის, კრიმინალისა და სხვა სოციალური მანკიერებების შედეგი იყო. მაგ. ამ პერიოდში ჰარლემი ცნობილი გახდა ე.წ. რენტ-წვეულებებით, სადაც არაფორმალურ შეკრებებზე კონცერტებს ატარებდნენ და იატაკქვეშა ალკოჰოლს სვამდნენ. მეზობლები დასწრებისთვის ფულს იხდიდნენ, რაც მასპინძელს საშუალებას აძლევდა ქირის ფული მოეგროვებინა. კოლორიტულობის მიუხედავად ეს წვეულებები მატერიალური საჭიროების გამო იმართებოდა. უფრო მეტიც, ჰარლემის შავკანიანი მოსახლეობის მეოთხედზე მეტი საკუთარ ქირას შემოხიზნულების მეშვეობით იხდიდა, თუმცა ამ უკანასკნელთ ხშირად თან ცუდი ჩვევები და კრიმინალიც კი მოჰქონდათ, რაც უბნის მოსახლეობას ცხოვრებას უფრთხობდა. 1940 წლისთვის ჰარლემის შავკანიანი ოჯახების 40 %-ს ოჯახში უცხო პირზე ადგილი ჰქონდა გაქირავებული.
აღსანიშნავია, რომ მაღალი იჯარა და ცუდი მომსახურება, რომელსაც ჰარლემის მოსახლეობა იტანდა თითქმის მთელი XX საუკუნის განმავლობაში მხოლოდ თეთრკანიან ქონების მეპატრონეთა რასიზმის შედეგი არ ყოფილა. ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს, თუმცა ხშირად შეძლებული შავკანიანები ჰარლემში მიწას ყიდულობდნენ უკვე 1920 წლისთვის და რამდენიმე ათეული წლით გვიან მთელი რაიონის მნიშვნელოვანი ნაწილი შავკანიანთა კერძო მფლობელობაში იყო.
thumb|right|250px|left|ჰარლემის ხედი მორნინგსაიდის მაღლობებიდან 1928 წელს საბინაო რეფორმის პირველი მცდელობა განხორციელდა — ჯონ დ. როკფელერ უმც. მხარდაჭერით აშენდა პოლ ლორენს დანბარის სახლები, რომელიც ხელმოკლე ხალხისთვის დროთა განმავლობაში ბინის ამოსწყიდვის საშუალებას იძლეოდა. შენობების გახსნიდან მცირე ხანში დიდმა დეპრესიამ ცდა ჩააგდო. პროექტი განმეორდა 1936 წელს (Harlem River Houses), თუმცა შედარებით მცირე მასშტაბით. 1964 წელს ცხრა გიგანტური საბინაო პროექტი განხორციელდა მთელი რაიონის მასშტაბით, რომლითაც 41 000-ზე მეტი ადამიანი დაბინავდა.
თეატრი აპოლო 125-ე ქუჩაზე 1934 წლის 26 იანვარს გაიხსნა ყოფილ კაბარეს შენობაში. სავოის წვეულებათა დარბაზი, ლენოქსის ავენიუზე, განთქმული დაწესებულება იყოს სვინგის ცეკვებისთვის, რომელსაც პოპულარიზაცია გაუწია სიმღერამ „Stompin' At The Savoy“. 1920-30-იან წლებში ლენოქსისა და მეშვიდე ავენიუებს შორის ცენტრალურ ჰარლემში 125-ზე მეტი გასართობი დაწესებულება მოქმედებდა.
ჰარლემის მუსიკოსები და მწერლები განსაკუთრებით ცნობილი იყვნენ მის ფარგლებს გარეთ, თუმცა ამ უბანში მრავალი თეატრალური და სამსახიობო კომპანია არსებობდა, მათ შორის Lafayette Players, Harlem Suitcase Theater, The Negro Playwrights, American Negro Theater, და Rose McClendon Players.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ჰარლემი უკვე აღარ იყო ნიუ-იორკის შავკანიანთა უმრავლესობის უბანი, თუმცა ის კვლავაც რჩებოდა შავი ნიუ-იორკისა და შესაძლოა ამერიკის კულტურულ და პოლიტიკურ ცენტრად. უბნის ხასიათი წლების განმავლობაში შეიცვალა, ვინაიდან საშუალო შეძლების შავკანიანები ქალაქის გარეუბნებში გადავიდნენ (ძირითადად ქუინსსა და ბრუკლინში). მიუხედავად ამისა, უბანში შავკანიანი მოსახლეობის შემადგენლობა პიკს 1950 წელს აღწევს (98,2 %). შემდეგ მათ ენაცველბიან ლათინოამერიკელები, მოგვიანებით კი თეთრკანიანებიც.
შავი ჰარლემი ყოველთვის იყო ზემიწევნით რელიგიური — ამ არემარეში 600-ზე მეტი ეკლესია ფუნქციონირებდა. მთავარი დენომინაციები იყო ბაპტისტები, მეთოდისტები, ეპისკოპალიელები და კათოლიკები. გაცილებით გვიან გაჩნდა შავკანიან ისლამურ ჯგუფთა მეჩეთებიც, ხოლო 2005 წელს გაიხსნა მორმონთა ეკლესია. რაიონში წარმოდგენილია იუდაიზმიც (მაგ. Old Broadway Synagogue, Temple Healing from Heaven, და Temple of Joy). არსებობს ასევე იუდაისტური სექტა დაფუძნებული ართურ ვენტუორზ მეთიუს მიერ (Commandment Keepers), რომელთაც სწამთ, რომ ისინი მეფე სოლომონისა და დედოფალი შებას პირდაპირი შთამომავლები არიან. ამ სექტის ერთადერთი ტაძარი ნიუ-იორკში 1962 წელს დაფუძნდა 123-ე ქუჩაზე და მასში მხოლოდ შავკანიანები არიან გაერთიანებული.
კრიმინალი
ლოგიკურად, უბანი მარგინალიზაციისა და ეკონომიკური ხელმოკლეობის ხანგრძლივი ისტორიით, როგორიც ჰარლემი იყო, დიდი ხნის განმავლობაში კრიმინალთან ასოცირდებოდა.
1920-იან წლებში თეთრი მაფია (ებრაული და იტალიურიც) მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ უბნის მხოლოდ თეთრებისთვის განკუთვნილ ღამის კლუბებში. განგსტერი დაჩ შულცი 1920-იან წლებში ჰარლემში მთელი ალკოჰოლის პროდუქციასა და დისტრიბუციას აკონტროლებდა.
1950-იანი წლებისთვის გათამაშებული ფულის საერთო რაოდენობა მილიარდობით დოლარს აღწევდა და პოლიციის თანამშრომლები მთელს უბანში პირწმინდად მოქრთამული იყვნენ რიცხვების თამაშის ბოსების მიერ. ეს ბოსები ფინანსურ მაგნატებად იქცნენ; ისინი გასცემდნენ სესხებს მათზე ვისაც ამის საშუალება ტრადიციული საფინანსო დაწესებულებებიდან არ ჰქონდათ; ასევე ინვესტიციებს ახორციელებდნენ ლეგალურ ბიზნესში და უძრავ ქონებაში. აღსანიშნავია, რომ ერთ-ერთი პირველი გავლენიანი რიცხვების ბოსი იყო ქალი - მადამ სტეფანი სენ-კლერი.
რიცხვების თამაშის პოპულარობამ იკლო ნიუ-იორკის შტატის ლატარიის შემოღებით; ამ უკანასკნელს უფრო მაღალი მოგება ჰქონდა და რაც მთავარია ლეგალური იყო. არალეგალური პრაქტიკა დღემდე არსებობს, თუმცა გაცილებით მცირე მასშტაბით და მხოლოდ მათ შორის ვინც საკუთარ ადგილობრივ რიცხვების ბანკს ენდობა საშტატოზე მეტად.