cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ელისაბედ ალექსანდრეს ასული
ელისაბედ ალექსანდრეს ასული (Елизавета Алексеевна), დაბ. ლუიზა მარია ავგუსტა ბადენელი (Luise Marie Auguste von Baden; დ. 24 იანვარი, 1779, კარლსრუე, ბადენი, გერმანია — გ. 16 მაისი, 1826, ბელიოვი, ტულა, რუსეთი) — ცერინგენების დინასტიის წარმომადგენელი. სრულიად რუსეთის იმპერატრიცა 1801–25 წლებში როგორც ალექსანდრე I-ის მეუღლე.
მისი დაბადების სახელი ლუიზა იყო, მისი მშობლები კი ბადენის პრინცი კარლ ლუდვიგი და მისი მეუღლე, ლანდგრაფინია ამალია ჰესენ-დარმშტადტელი იყვნენ. იგი კარლსრუეს სამეფო კარზე ჩაკეტილად იზრდებოდა თავისი ბაბუის, მარკგრაფ კარლ ფრიდრიხის ხანგრძლივი მმართველობის პერიოდში.
1792 წელს პრინცესა ლუიზა რუსეთში ჩავიდა, სადაც შეხვდა იმპერატრიცა ეკატერინე II-ს, რომელმაც იგი თავის უფროს შვილიშვილ ალექსანდრე პავლოვიჩზე დააქორწინა. ქორწინების წინ იგი მართლმადიდებლობაზე მოექცა და ელისაბედ ალექსანდროვნას სახელი მიიღო. მათი ქორწინება 1793 წლის 28 სექტემბერს შედგა, როცა სასიძო 15-ის, ხოლო საპატარძლო 14-ის იყო. აღსანიშნავია, რომ მათი ქორწინება ბედნიერი იყო. ელისაბედ ალექსანდროვნა ლამაზი, თუმცა მორცხვი და ჩაკეტილი იყო. წყვილს მხოლოდ ორი გოგონა შეეძინა, რომლებიც ჩვილობაშივე დაიღუპნენ. მისი მამამთილის, პავლე I-ის მმართველობისას იგი ქმარს მეტი პოლიტიკური აქტიურობისაკენ მოუწოდებდა, ხოლო როცა იმპერატორი მოკლეს მისი დამსახურებით შეძლო ალექსანდრე I-მა ტახტზე ასვლა, რადგანაც ტახტის მიტაცება მის დედამთილს სურდა.
როგორც იმპერატორის მეუღლეს, ელისაბედს დიდი როლი ეკავა სამეფო კარისა და ზოგადად ქვეყნის ცხოვრებაში, თუმცა რუსეთის პირველი ქალბატონი კვლავ მისი დედამთილი მარია ფეოდოროვნა იყო, რომელიც მის დაჩრდილვას ყველანაირად ცდილობდა. მიუხედავად ამისა და ალექსანდრეს პერიოდული რომანებისა, საიმპერატორო წყვილი ჰარმონიულად ცხოვრობდა. ელისაბედი რუსებში არც ისე დიდი სიყვარულით სარგებლობდა, რადგან მასაც დიდად გულზე არ ეხატებოდა რომანოვები. ნაპოლეონის შემოჭრების დროსაც კი, მას არანაირი პოლიტიკური გავლენა არ ჰქონდა და ყველაფერს მისი დედამთილი აკონტროლებდა. იგი მხოლოდ 1814 წელს გამოჩნდა, რომლის მოწოდებითაც მიიღო მონაწილეობა იმპერატორმა ვენის კონგრესში. რამდენიმეწლიანი განშორების შემდეგ, 1820 წელს ელისაბედი და ალექსანდრე შერიგდნენ. 1824 წელს ისინი კვლავ ბედნიერი და ახალგაზრდა წყვილი იყო, თუმცა 1825 წელს ალექსანდრე გარდაიცვალა და ტახტზე მისი ძმა, ნიკოლოზ I ავიდა. ქმრის გარდაცვალებიდან ხუთ თვეში, 1826 წელს ელისაბედ ალექსანდროვნა გარდაიცვალა.
ბადენის პრინცესა
მარცხნივ|მინი|293x293პქ|ბადენის პრინცესა ლუიზა მარია ლუიზა დაიბადა 1779 წლის 24 იანვარს კარლსრუეში, ბადენის მარკსაგრაფოში. იგი იყო ცერინგენების დინასტიის წარმომადგენლის, ბადენის პრინც კარლ ლუდვიგისა და მისი ცოლის, ლანდგრაფინია ამალია ჰესენ-დარმშტადტელის ასული. დაბადებისას იგი ძალიან სუსტი იყო, ამიტომაც ექიმებმა მის მშობლებს განუცხადეს, რომ გოგონა დიდ ხანს ვერ იცოცხლებდა და სასწრაფოდ უნდა მოენათლათ, თუმცა იგი მალე მოძლიერდა.
ლუიზა ძალიან ჩაკეტილად იზრდებოდა, მისი ოჯახის მეთვალყურეობის ქვეშ. იგი განსაკუთრებით დედას ჰგავდა, რომელთანაც პირადული სახის წერილებს სიცოცხლის ბოლომდე აგზავნიდა. მან საკმაოდ გააზრებული და მკაცრი განათლება მიიღო ბადენის სამეფო კარზე. მას თავისუფლად შეეძლო საუბარი გერმანულად და ფრანგულად, ასევე კარგა იცოდა ისტორია, გეოგრაფია, ფილოსოფია, არითმეტიკა და ლიტერატურა. ბადენსა და საფრანგეთს შორის არსებულმა გეოგრაფიულმა სიახლოვემ განაპირობა ის, რომ იგი კარგად გაეცნო დახვეწილ ფრანგულ კულტურასა და მანერებს. მთელმა მისმა ბავშვობამ ბაბუამისის, ბადენის მარკგრაფ კარლ ფრიდრიხის მმართველობის ხანაში განვლო. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ოჯახი ძალიან მდიდარი იყო, ისინი მომჭირნედ და მოკრძალებულად ცხოვრობდნენ. მინი|350x350პქ|ლუიზა ბადენელი 1795 წელს რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე II თავისი უფროსი შვილიშვილის, დიდ მთავარ ალექსანდრე პეტროვიჩისათვის საცოლის ძიება გერმანიაში დაიწყო. თავად ეკატერინეც გერმანელი იყო, რამაც განაპირობა ის, რომ მისი რძალიც და მისი შვილიშვილების ცოლებიც და ქმრებიც გერმანელები იყვნენ. შესაძლოა ითქვას, რომ იგი ყველანაირად ცდილობდა რუსების გერმანელებთან დაახლოებას. თავდაპირველად, პრუსიის დედოფლის რეკომენდაციით ეკატერინემ ალექსანდრეს საცოლედ ლუიზა ჰესენ-დარმშტადტელი შეარჩია, რომელსაც რუსებმა უკვე ნატალია ალექსიევნაც კი შეარქვეს, თუმცა მოულოდნელად მან უარი განაცხადა რუსეთში გათხოვებაზე და შვედეთის მეფეს გაჰყვა ცოლად. ამის შემდეგ ეკატერინემ თავისი არჩევანი ბადენის პრინცესებზე — ლუიზასა და ფრედერიკაზე შეაჩერა, რომლებიც 1792 წელს დიდი ამალით ჩავიდნენ პეტერბურგში.
იმპერატრიცა პირველივე ნახვისთანავე მოიხიბლა ულამაზესი, მომხიბვლელი და უმანკო ლუიზათი. ლუიზამ თავისი ტანადობითა და მომხიბვლელობით მალევე მოხიბლა ალექსანდრეც. თავდაპირველად დიდი მთავარისთვის ძალიან მოულოდნელი აღმოჩნდა ასეთ მშვენიერ საცოლესთან შეხვედრა, ძალიან გამოუცდელი იყო და არ იცოდა როგორ მოქცეოდა მას, თუმცა მალე მათ შორის არსებული ბარიერი გადალახეს და დაახლოვდნენ. ლუიზამ თავიდან ალექსანდრეს ასეთი რამ მისწერა:
ამაზე კი ალექსანდრემ უპასუხა:
ამრიგად, 1793 წლის მაისში შედგა ლუიზასა და ალექსანდრეს ნიშნობა. მან სასწრაფოდ დაიწყო რუსულის სწავლა და ასევე მართლმადიდებლად მოინათლა, რის შემდეგაც რუსეთის დიდი მთავრის წოდება მიიღო და სახელად ელისაბედ ალექსანდროვნა დაერქვა. 1793 წლის 28 სექტემბერს შედგა ელისაბედ ალექსანდროვნასა და ალექსანდრე პავლოვიჩის ქორწინება. ამ დროს პატარძალი 14 წლის იყო, ხოლო სიძე მასზე ერთი წლით უფროსი.
რუსეთის დიდი მთავარი
მარცხნივ|მინი|320x320პქ|დიდი მთავარი ელისაბედ ალექსანდროვნა 1794 წელს როდესაც დაქორწინდა იგი ძალიან ახალგაზრდა, მორცხვი და გულუბრყვილო იყო. ელისაბედ ალექსანდროვნა თავისი ახალი სოციალური სტატუსისთვის ცუდად იყო მომზადებული. მართალია ენობრივი ბარიერი მალე გადალახა, თუმცა რუსეთის საიმპერატორო კარის შემზარავი ინტრიგები ძალიან აშინებდა. ის დიდად შეშფოთებული იყო ინტენსიური სექსუალური ინტრიგებით, რომელიც მთელს მის გარშემო ხდებოდა, სადაც მრუშობა და ღალატი ყოველდღიურ გასართობს წარმოადგენდა. ამის საუკეთესო მაგალითს თავად იმპერატრიცა ეკატერინე II იძლეოდა, რომელიც დაუნდობლად უსწორდებოდა მტრებს და ხშირად იცვლიდა საყვარლებს.
ელისაბედმა პეტერბურგში თავი ძალიან მარტოდ იგრძნო და სახლი ენატრებოდა, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც მისი და, პრინცესა ფრედერიკა ბადენში დაბრუნდა. იგი მიტოვებული აღმოჩნდა მისთვის სრულიად უცხო და აუტანელ ქვეყანაში, სადაც თავისი ქალბატონების გარემოცვაშიც კი დაძაბული იყო. მისი განტვირთვისა და ბედნიერების ერთადერთ წყაროს ალექსანდრესთან ურთიერთობა წარმოადგენდა, რასთან დაკავშირებითაც მან ერთხელ განაცხადა:
ქორწინების პირველი წელი შედარებით ბედნიერი იყო, თუმცა ეკატერინე II-მ მას იმედი გაუცრუა, როდესაც იგი საერთოდ არ სტუმრობდა და ელაპარაკებოდა მას. 1796 წლის ნოემბერში, ეკატერინეს გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ელისაბედის მამამთილი, იმპერატორი პავლე I ადის, მისი ქმარი კი ტახტის პირველი მემკვიდრე ხდება. ამის შემდეგ საიმპერატორო კარზე აღვირახსნილობა და ინტრიგები კიდევ უფრო გაიზარდა, რის გამოც, პროტესტის ნიშნად ელისაბედმა უარი განაცხადა პავლეს კარზე ცხოვრებაზე და სასახლე დატოვა. მას აბსოლუტურად არ მოსწონდა მისი მამამთილი და მისი ფლიდი ხასიათის გამო არასდროს ემორჩილებოდა. მინი|292x292პქ|ელისაბედ ალექსანდროვნა 1800 წელს, შვილის დაღუპვის შემდეგ, შესრულებულია ჟან ანრი ბენერის მიერ აქედან მოყოლებული, ელისაბედის ქორწინებაში ბზარები გაჩნდა. როგორც აღმოჩნდა, ალექსანდრე სულაც არ ყოფილა რომანტიკული ბუნების მქონე მამაკაცი, მეტიც, იგი თავის ცოლს გამუდმებით აიგნორებდა. ამრიგად, ელისაბედ ალექსანდროვნამ სულიერი სიმშვიდე ახალ მეგობართან იპოვნა, რომელიც მშვენიერი გრაფინია გოლოვინა იყო. მოგვიანებით მან რომანტიკული ურთიერთობა დაიწყო ალექსანდრეს საუკეთესო მეგობართან, პოლონელ პრინც ადამ ჩარტორსკთან. მათი ასეთი ურთიერთობა სამი წელი გაგრძელდა.
ხუთწლიანი უშვილო ქორწინების შემდეგ, 1799 წლის 29 მაისს ელისაბედმა გოგონა გააჩინა, რომელსაც სახელი ალექსანდრეს დედის, იმპერატრიცა მარია ფეოდოროვნას პატივსაცემად დაარქვეს. საიმპერატორო კარზე, ზოგიერთმა მას პოლონეთის პრინცესა შეარქვა, რამეთუ ელისაბედის რომანი ადამთან უკვე საკმაოდ ცნობილი ამბავი იყო და ბევრი მის ნამდვილ მამად სწორედ მას მიჩნევდა. პატარა გოგონას მუქი შავი თმა და მუქი თვალები ჰქონდა, ისევე როგორც ადამს, თავად ალექსანდრე კი ქერა იყო, რაც ბავშვის მამის ვინაობას კიდევ უფრო სადავოს ხდიდა. ამასთან დაკავშირებით გაოცება თავად იმპერატორმა პავლე I-ც გამოთქვა, იმის თაობაზე, რომ მისი ორივე მშობელი ქერა და ცისფერთვალება იყო, ბავშვი კი შავგვრემანი. ახალშობილი ძალიან სუსტი იყო, რის გამოც იგი სულ რამდენიმე თვეში დაიღუპა, რითაც დასრულა ელისაბედისა და ადამის რომანიც. აღსანიშნავია, რომ ეს ყოველივე ერთდროულად მოხდა: 1800 წლის 26 მაისს ადამი დიპლომატიური მისიით გაუშვეს, რის გამოც იგი ელისაბედს დაშორდა, 27 მაისს კი ელისაბედმა მისი ქალიშვილი აკვანში იპოვნა გარდაცვლილი. ამის თაობაზე მან დედამისს ასეთი რამ მისწერა:
რუსეთის იმპერატრიცა
მარცხნივ|მინი|396x396პქ|იმპერატრიცა ელისაბედ ალექსანდროვნა 1805 წელს, შესრულებულია ჟან ლორენ მოსნიეს მიერ 1801 წლის 24 მარტს იმპერატორი პავლე I მოკლეს. წესით ტახტზე ალექსანდრე უნდა ასულიყო, თუმცა ელისაბედმა კარგად იცოდა რუსეთის ისტორია და ისიც, რომ წარსულში მოკლული იმპერატორების ცოლებს ხშირად მოუწყვიათ სახელმწიფო გადატრიალება ტახტზე ასასვლელად. ასე ავიდა ტახტზე ეკატერინე II-ც, რასაც ელისაბედის დედამთილი, მარია ფეოდოროვნაც ცდილობდა, თუმცა ელისაბედმა დიდგვაროვნები გადაიბირა და ტახტზე ალექსანდრე I ავიდა.
როდესაც ალექსანდრე იმპერატორი გახდა, ელისაბედ ალექსანდროვნა მას მოუწოდებდა მამის სიკვდილით მიღებული ტრავმა დაევიწყებინა და რუსეთისთვის ემსახურა. როგორც შთაგონებული კონსორტი, ელისაბედი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა სამეფო კარის საქმიანობაში და შესანიშნავად ასრულებდა თავის წარმომადგენლობით მოვალეობას, თუმცა იმპერიის პირველ ქალად კვლავ მისი დედამთილი დარჩა. ოფიციალური მოვლენებისას იმპერატრიცა მარია ფეოდოროვნა იმპერატორ ალექსანდრეს გვერდით მიჰყვებოდა, ელისაბედი კი იძულებული იყო მათ უკან გაჰყოლოდათ ხოლმე.
ალექსანდრე ცოლისადმი დიდ გულგრილობას იჩენდა, თუმცა საჯაროდ იგი ძალიან თბილ და მოსიყვარულე ქმრად იქცეოდა, რომელიც ელისაბედის საკვებზეც კი ზრუნავდა. ელისაბედი ძალიან რბილი და დამაბნეველი იყო, რომლისთვისაც რთული იყო მოუსვენარ და მკვირცხლ ალექსანდრესთან კონტაქტი. 1803 წლიდან, ალექსანდრეს ელისაბედი შეუყვარდა, რამაც 15 წელს გასტანა. საბოლოოდ, მათი სიყვარული პოლონეთის პრინცესა მარია ჩეტვერტინსკამ დაარღვია, რომელიც პრინც დიმირტრი ნარიშკინის ცოლი იყო. პრინცესა ჩეტვერტინსკა საბოლოოდ ძალიან უხეში გზით დაშორდა იმპერატორს და წავიდა სამეფო კარიდან.
1806 წლის 16 ნოემბერს ელისაბედმა მეორე ქალიშვილი გააჩინა. ვინაიდან მეორე ბავშვის დაბადებაც იმპერატრიცას რომანს დაემთხვა, ცხადია იყო ჭორები, რომ ბავშვი ალექსანდრეს კი არა ოხოტნიკოვის იყო. ალექსის გარდაცვალების შემდეგ ელისაბედი უფრო მარტოსული იყო, ვიდრე ოდესმე. მან თავის გოგონას თავისი სახელი დაარქვა. დაბადებიდან თხუთმეტი თვის შემდეგ პატარა გოგონა გარდაიცვალა. გავრცელებული ვერსიით, იგი უცნობმა ინფექციამ იმსხვერპლა. ამის შემდეგ, ელისაბედმა დედამისს ასეთი რამ მისწერა:
ბავშვის გარდაცვალების შემდეგ, იმპერატორი თავის ცოლს დაუახლოვდა. მიუხედავად იმისა, რომ წყვილი ჯერ მხოლოდ 30 წლის იყო, მათ ორივეს მემკვიდრის გაჩენის იმედი უკვე გადაწურული ჰქონდათ.
ნაპოლეონის ომების დროს, ელისაბედ ალექსანდროვნა თავისი ქმრის საიმედო პოლიტიკური მოკავშირე იყო. ნაპოლეონის დაცემის შემდგომ, იგი გაჰყვა ალექსანდრეს და 1814-15 წლებში დაესწრო ვენის კონგრესს, სადაც იგი თავის პირველ საყვარელს, ადამ ჩარტორსკის შეხვდა. ადამმა აპატია მისი რომანი ოხოტნიკოვთან და მათ კვლავ გააბეს რომანი, თუმცა ამჯერად ხანმოკლე, რომელიც კონგრესთან ერთად დასრულდა.
უკანასკნელი წლები
მარცხნივ|მინი|340x340პქ|იმპერატრიცა ელისაბედ ალექსანდროვნა, შესრულებულია 1821 წელს უცნობი მხატვრის მიერ, ინახება პავლოვსკის მუზეუმში, პეტერბურგში მას შემდეგ, რაც მან ორმოც წელს მიაღწია, მისმა სილამაზემ ხიბლი დაკარგა. ამის შემდეგ, მას ყველანაირი რომანტიკული პრეტენზია გაუქრა. მისი მეუღლეც სწორედ ამ დროს განიცდიდა დიდ პიროვნულ ტრანსფორმაციას, რამაც ისინი უფრო მეტად დააახლოვა, ვიდრე ოდესმე. 1818 წლიდან ალექსანდრე I რელიგიურ მისტიკაში ჩაეფლო, რა დროსაც დაასრულა თავისი მრავალწლიანი რომანი მარია ნარიშკინასთან. ამის შემდეგ, ცოლ-ქმარი სულ უფრო დიდ დროს ატარებდა ერთად. იმპერატრიცა დიდად უჭერდა მხარს და ამხნევებდა, როდესაც ალექსანდრემ თავისი უკანონო ქალიშვილი, მცირეწლოვანი სოფია დაკარგა. აღსანიშნავია, რომ იმპერატორი და იმპერატრიცა ასეთ მოულოდნელ დაახლოვებას თავადაც არ ელოდნენ, რაზეც მან დედამისს ასეთი რამ მისწერა:
1825 წელს ელისაბედ ალექსანდროვნას ჯანმრთელობა სერიოზულად შეირყა. მას ფილტვების ანთება და ნერვული აშლილობა დაეწყო, რის გამოც, ექიმებმა უფრო ცხელ, სამხრეთულ ადგილებში დასვენება ურჩიეს. ამრიგად, საიმპერატორო წყვილი აზოვის ზღვის პირას მდებარე მოკრძალებულ ტოგანგოს სასახლეში დაბინავდა. ისინი აქ ძალიან ბედნიერნი იყვნენ თავიანთი ინტიმური სიახლოვითა და სიტუაციის სიმარტივით, სადაც არც ინტრიგები იყო და არც უამრავი ბოროტი თვალი. 1825 წლის 17 ნეომბერს, გართულებული პოლიტიკური ვითარების გამო ალექსანდრე ყირიმში გადავიდა, სადაც ტიფი შეეყარა, დეკემბერში კი იგი თავის ცოლს ჩააკვდა ხელებში. ელისაბედ ალექსანდროვნამ მისი დაკარგვა უკიდურესად განიცადა, რა დროსაც თავის დედას მისწერა:
იმპერატორის ცხედარი პეტერბურგში გადაასვენეს, სადაც მას ახლა უკვე ქვრივი იმპერატრიცაც გაჰყვა და მის დაკრძალვას დაესწრო. ვინაიდან მათ შვილები არ ჰყავდათ, ტახტზე ალექსანდრეს ძმა, იმპერატორი ნიკოლოზ I ავიდა, რომელმაც რძალს სამეფო სასახლეში ყველანაირი კომფორტი შეუქმნა, თუმცა უსაზღვრო დარდისგან ელისაბედი კიდევ უფრო დაავადდა. მან ისევ ტოგანგოში დაბრუნება მოისურვა, სადაც ბოლოს იყო ალექსანდრესთან ერთად. ნიკოლოზმა მას უარი ვეღარ უთხრა, თუმცა თან ექიმები გააყოლა. გზად მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა მალევე დამძიმდა და პეტერბურგიდან დიდად შორს ვერ წავიდა, ამიტომაც იძულებული გახდა ბელიოვში, ტულას რეგიონში შეჩერებულიყო, სადაც იგი 1826 წლის 16 მაისს, დილის 04:30 საათზე, სასახლის დამლაგებელმა ქალმა იმპერატრიცა ელისაბედ ალექსანდროვნა თავის საწოლში გარდაცვლილი იპოვნა. როგორც ექიმებმა დაასკვნეს, მისი გარდაცვალების მიზეზი გულის უკმარისობა გახდა. იგი ამ დროს მხოლოდ 47 წლის იყო. ელისაბედი პეტერბურგში გადაასვენეს და ალექსანდრეს გვერდით დაკრძალეს.
შვილები
ალექსანდრესა და ელისაბედს მხოლოდ ორი გოგონა შეეძინათ, რომლებიც ჩვილობაშივე დაიღუპნენ:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1779 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1826 კატეგორია:ცერინგენები კატეგორია:რუსეთის მონარქების მეუღლეების სია კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
როსასპატის რაიონი
როსასპატის რაიონი (Distrito de Rosaspata) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის უანკანეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 872 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 145 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 301.47 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკანეს პროვინციის რაიონები
სელაჟის ჟუდეცი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინეთის ჟუდეცები
Lucius (ჯგუფი)
Lucius — ამერიკული ინდი-პოპ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა ბრუკლინში (ნიუ-იორკი). მოგვიანებით, 2015 წელს ჯგუფი ლოს-ანჯელესში გადავიდა. მასში შედის ორი წამყვანი ვოკალისტი, ჯეს ვულფი და ჰოლი ლესიგი, დრამერი და პროდიუსერი დენ მოლადი და წამყვანი გიტარისტი პიტერ ლალიში. ჯოშ დიონი დასარტყმელ საკრავებზე და კეისი ფუბერტი გიტარაზე კოლექტივს უერთდებოდნენ საკონცერტო გამოსვლების დროს, მას შემდეგ, რაც ენდრიუ ბურიმ იგი 2016 წლის ბოლოს დატოვა.
დღეისთვის ჯგუფს გამოცემული აქვს ორი სტუდიური ალბომი – Wildewoman (2013) და Good Grief (2016). გამოცემებმა The New York Times, Rolling Stone, NPR და Village Voice ორივე მაღალი შეფასებები მიანიჭეს. Paste Magazine-მა მათ უწოდა 2015 წლის ერთ-ერთი საუკეთესო საკონცერტო ჯგუფი.
ვულფი და ლესიგი ამჟამად გამოდიან როჯერ უოტერსის საკონცერტო შემადგენლობაში და სხვა შემსრულებლებთან.
სქოლიო
კატეგორია:2005 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული ინდი-პოპ ჯგუფები
მატუ-ვერდი
მატუ-ვერდი (Mato Verde) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 501 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟანაუბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 684 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.86 კმ²-ზე. ფართობი 472 245 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჰაბეას კორპუს აქტი
ტერმინი ჰაბეას კორპუს აქტი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კორონავირუსის პანდემია აზერბაიჯანში (2020)
კორონავირუსის პანდემია აზერბაიჯანში — 2019-2020 წლებში კორონავირუსის პანდემიის მიმდინარეობა აზერბაიჯანში.
კორონავირუსული დაავადება COVID-19-ით ინფიცირებული პირი აზერბაიჯანში პირველად 2020 წლის 28 თებერვალს გამოვლინდა.
რესურსები ინტერნეტში
აზერბაიჯანი
მონრეალეს საკათედრო ტაძარი
მონრეალეს საკათედრო ტაძარი (Duomo di Monreale ან Santa Maria Nuova) — საკათედრო ტაძარი პალერმოს გარეუბან მონრეალეში. არაბულ-ნორმანული სტილის ერთ-ერთი უმთავრესი არქტექტურული ძეგლი. აგებულია სიცილიის მეფე ვილჰელმ II კეთილის მიერ. ცნობილია თავისი მოზაიკით, რომელიც შესრულებულია ახალი და ძველი აღთქმის სიუჟეტებზე დაყრდნობით XII საუკუნეში.
ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1174 წელს მეფე ვილჰელმ II კეთილის ბრძანების შედეგად. მშენებლობა გრძელდებოდა 1267 წლამდე. XIX საუკუნეში ტაძარმა ორი დიდი კატასტროფა განიცადა. 1807 წელს ელვის შედეგად დაზიანდა სამხრეთის კოშკი. 1811 წლის 11 ნოემბერს კი ტაძარი ხანძარმა გაანადგურა. ხანძარმა მთლიანად გაანადგურა ფატიმიდების პერიოდის არაბი მხატვრების მიერ მოხატული ჭერი, სერიოზულად დაზიანდა მოზაიკა და მეფეთა სამარხები. ტაძრის აღდგენას დასჭირდა რამდენიმე ათწლეული. ჭერი აღადგინეს შემორჩენილი ფრაგმენტების მიხედვით. ასევე პირვანდელი სახე დაუბრუნეს მეფეების, ვილჰელმ I-სა და ვილჰელმ II-ის სამარხებს. მიუხედავად მსგავსი კატასტროფებისა, ტაძარმა მაინც შეინარჩუნა პირვანდელი სახე და ამჟამად წარმოადგენს ნორმანული არქიტექტურის მნიშვნელოვან ძეგლს.
2015 წელს ტაძარი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ტარაკოს რაიონი
ტარაკოს რაიონი (Distrito de Taraco) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის უანკანეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 819 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 379 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 83 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 198.02 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკანეს პროვინციის რაიონები
ვარტჰაუზენი
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ლენინის ძეგლები დონის როსტოვში
ლენინის ძეგლები (Памятники Ленину) — საბჭოთა პერიოდში დონის როსტოვში ლენინის რამდენიმე ძეგლი იდგა. პირველი ძეგლი გახსნეს 1929 წელს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. 1960 წელს ლენინის ძეგლი დადგეს რკინიგზის რაიონის სავაგონო დეპოს ტერიტორიაზე. 1963 წელს მონუმენტი გახსნეს ლენინის მოედანზე. ლენინის ერთ-ერთი საკმაოდ ტირაჟული ქანდაკება დადგეს გვარდიის მოედანზე ტყავის ქარხნის შესასვლელთან. დონის როსტოვის ძეგლებიდან ორი მათგანი სახელმწიფო დაცვაზეა აყვანილი.
ლენინის ძეგლი კიროვის პარკთან
ქალაქში პირველი ლენინის ძეგლი გაიხსნა 1929 წლს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე მაქსიმ გორკის სახელობის კულტურისა და დასვენების პაკის შესასვლელთან. ძეგლის ავტორები არიან მოქანდაკე გიორგი ნეროდა და არქიტექტორი პ. ანდრეევი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ძეგლი დაინგრა, მაგრამ ომის დასრულების შემდეგ აღადგინეს.
ბრინჯაოს ძეგლი დგას გრანიტის მაღალ კვარცხლბეკზე. მოქანდაკე ნეროდამ ლენინი გამოსახა სიტყვის წარმოთქმის მომენტში. მისი მარჯვენა ხელი გაშვერილია წინ ხელისგულით ზემოთ. მისი ქურთუკის კალთები ისეა თითქოს არხევს ქარი. სკულპტორი შეეცადა გადმოეცა „მსოფლიო პროლეტარიატის ბელადის“ ენერგია. კვარცხლბეკის ძირში დამონტაჟებულია ქვის ტრიბუნა. ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ლენინის ძეგლი ლენინის მოედანზე
1963 წელს ლენინის ძეგლი დადგეს ოქტომბრის რაიონის ერთ-ერთ მოედანზე. მოედანს და მიმდებარე ქუჩას ეწოდა ლენინის სახელი. ძეგლის ავტორები იყვნენ მოქნდაკე ისააკ ბროდსკი და არქიტექტორები ნ. მილოვიდოვი და ს. ოჟეგოვი. ლენინის ბრინჯაოს გამოსახულება დგას კვარცხლბეკზე, რომელიც მოპირკეთებულია გრანიტის ფილებით. ძეგლის საერთო სიმაღლე შეადგენს 12,5 მეტრს. კვარცხლბეკზე წარწერაა: ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
ცოტნე მაჭავარიანი
ცოტნე მაჭავარიანი (დ. 26 სექტემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი ტყვიის მსროლელი. ცნობილი ტყვიის მსროლელის, ნინო სალუქვაძის შვილი, რომელმაც 1988 წლის შემდეგ ყველა ოლიმპიადაზე იასპარეზა. 2016 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ცოტნე მაჭავარიანმა მე-6 ადგილი დაიკავა 10 მეტრიდან ჰაერში სროლაში. მას ჰყავს და სახელად ნინო, მამამისი — გოგა მაჭავარიანი მუშაობს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში. 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე მაჭავარიანმა მე-14 ადგილი დაიკავა. 2016 წელს ცოტნე მაჭავარიანი და ნინო სალუქვაძე გახდნენ პირველი დედა-შვილი, რომელთაც ერთ ოლიმპიურ თამაშებზე ერთად იასპარეზეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი კატეგორია:ქართველი ტყვიის მსროლელები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიადის მონაწილეები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ტოლუოლი
ტოლუოლი ან ტოლუენი — არომატული ნახშირწყალბადი ფორმულით. არის უფერო, წყალში უხსნადი, საღებავის მსგავსი სუნის მქონე, თხევადი ნივთიერება; ბენზოლის ბირთვის მონო ჩამნაცვლებელი, ანუ ბენზოლის ციკლში ერთი წყალბადი ჩანაცვლებულია მეთილის ჯგუფით და უკავშირდება ფენილის ჯგუფს. IUPAC-ის სისტემატიკური სახელია მეთილბენზოლი. გამოიყენება მრეწველობაში და ორგანულ გამხსნელად. შედის საღებავებისა და წებოების შემადგენლობაში. იწვევს ნევროლოგიურ დაავადებებს.
სქოლიო
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
აშნაკი
აშნაკი (Աշնակ) — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 420 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 206 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 55 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.8 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
მეჰმედ IV
მეჰმედ IV (محمد رابع, Dördüncü Mehmet, Avcı Sultan Mehmet; დ. 2 იანვარი 1642 — გ. 6 იანვარი 1693) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1648 - 1687 წლებში. იბრაჰიმ I-ისა და მისი ცოლის, თურჰან ჰატიჯე სულთნის ვაჟი.
მეჰმედი სულთნის ტახტზე მას შემდეგ ავიდა, რაც მისი მამა იანიჩარებმა დაამხეს. მისი მცირეწლოვნობის პერიოდში ქვეყანაში სრულ ანარქიას თესავდნენ და ინტრიგების ქსელს ხლართავდნენ მისი დედა- თურჰან ჰატიჯე სულთანი და ბებია — ქიოსემ სულთანი. მათი დაპირისპირება დამთავრდა 1651 წელს, ქიოსემის მკვლელობით.
ამ ინტრიგების წყალობით დარდანელის სრუტეში ვენეციელებმა ოსმალეთის ფლოტი დაამარცხეს. ვენეციელები კონსტანტინოპოლსაც უქმნიდნენ საფრთხეს, მაგრამ ვითარება შეიცვალა, როდესაც დიდი ვეზირის სავარძელი, ქოფრიულიუს დიდ ვეზირთა ცნობილი გვარის ფუძემდებელმა, ქოფრიულიუ მეჰმედ-ფაშამ დაიკავა. მეჰმედ-ფაშამ აბსოლუტური ძალაუფლება მიიღო იმისათვის, რომ ქვეყანაში წესრიგი და სიმშვიდე აღედგინა. ხშირად სულთნის მაგივრად გადაწყვეტილებებს სწორედ ის იღებდა.
სულთან მეჰმედზე გავლენა შეინარჩუნა მეჰმედ ფაშას-შვილმა, ფაზილ აჰმედ ფაშამაც, რომელიც ქვეყანას მშვიდად განაგებდა. ავსტრიასთან ომი (1663-1664) წარუმატებელი აღმოჩნდა, თუმცა 1669 წელს ვენეციელებს წაართვა კუნძული კრეტა.
1672 წელს თვით სულთან მეჰმედის სარდლობით პოლონეთთან ომი დაიწყო. ამ ომის შედეგად პოლონეთმა ოსმალეთის იმპერიას დაუთმო პოდოლიე და უკრაინის ნაწილი.
1676 წელს, ფაზილ აჰმედ-ფაშას გარდაცვალების შემდეგ დიდი ვეზირი გახდა ქარა მუსტაფა-ფაშა, რომელმაც ხელი შეუწყო ოსმალეთის იმპერიის დაქვეითებას. რუსეთთან ომი ოსმალებისათვის წარუმატებელი ზავით დასრულდა. ამ ხელშეკრულების მიხედვით ორ დიდ იმპერიას შორის საზღვარი გადიოდა მდინარე დნეპრზე, რაც დიდ საშიშროებას უქმნიდა ყირიმის სახანოს.
ქარა მუსტაფა-ფაშას ოცნება იყო საღვთო რომის იმპერიის დაპყრობა. 1683 წელს ქარა მუსტაფა-ფაშამ ევროპაში ლაშქრობა დაიწყო და ალყა შემოარტყა ვენას (იხილეთ ვენის ალყა). კარლ ლოთარინგიელი და იან სობესკი ქალაქის დასახმარებლად მივიდნენ. ორთვიანი დაპირისპირება ოსმალეთის არმიის სრული მარცხით დასრულდა. სულთნის ბრძანებით 1683 წლის დეკემბერში მუსტაფა-ფაშა ბელგრადში სიკვდილით დასაჯეს. დიდი ვეზირის ბეჭედი კი ბაიბურთლუ იბრაჰიმ-ფაშას უბოძეს, რომელმაც წინამორბედის მსგავსად,ვერ გაამართლა სულთნის იმედები.
1687 წელს მოჰაჩთან სასტიკად დამარცხდა ოსმალეთის არმია ისევ ავსტრიელთა წინააღმდეგ. 1687 წელსვე ქოფრიულიუ მეჰმედ-ფაშას მეორე შვილი, ფაზილ მუსტაფა-ფაშა აჯანყდა მეჰმედ IV-ის წინააღმდეგ. სულთანმა ტახტის პრეტენდენტების მოშორების მიზნით თავისი 2 ძმის, სულეიმანისა და აჰმედის სიკვდილით დასჯა ბრძანა, მაგრამ ბრძანება არ აღსრულდა. 8 ნოემბერს იანიჩრებმა თოფქაფის სასახლე აიღეს, მეჰმედი ტახტიდან ჩამოაგდეს და ედირნეს სასახლეში გამოკეტეს, სულთნის ტიტული კი „კაფესიდან“ გამოყვანილ სულეიმან II-ს უბოძეს. ხუთწლიანი პატიმრობის შემდეგ, მეჰმედ lV გარდაიცვალა ედირნის სასახლის ციხეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:ბრძოლის ველზე მყოფი ოსმალეთის სულთნები კატეგორია: დამხობილი მონარქები კატეგორია:დაბადებული 1642 კატეგორია:გარდაცვლილი 1693 კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 6 იანვარი
აპოლონ სულაქველიძე
აპოლონ სულაქველიძე (დ. 1871, სვირი, შორაპნის მაზრა — გ. 1936) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბიოგრაფია
აპოლონ სულაქველიძე დაიბადა 1871 წელს, შორაპნის მაზრის სოფელ სვირში. მიიღო სოფლის სკოლის ორი კლასის განათლება.
1905 წლიდან მუშაობდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა პარტიაში - პარტიის იმერეთის კომიტეტში ბუდუ მდივანთან, ნოე რამიშვილსა და რაფიელ ჩიხლაძესთან ერთად. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში. 1906 წელს, რეაქციის დაწყებისას, გენერალ ალიხანოვის სადამსჯელო ოპერაციის შემდეგ მიატოვა პოლიტიკური საქმიანობა და მისდევდა სოფლის მეურნეობას. 1918 წლიდან კვლავ მიიღო მონაწილეობა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყრილობებში და იგი, როგორც ძველი მუშა, მთავრობის მოთხოვნით წარადგინეს საქართველოს დამფუძნებელი კრების დეპუტატობის კანდიდატად. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო აგრარული კომისიის წევრი. 1921 წლის იანვარში საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სხვა 11 წევრთან ერთად ჩამოაყალიბა ოპოზიციური ჯგუფი "სხივი", რომელიც პარტიას აკრიტიკებდა იდეური პრინციპების დარღვევის, სახელმწიფო მმართველობის წარუმატებელი კურსისა და პარტიაში შიდა დემოკრატიის შესუსტების გამო. 1930-იანი წლების დასაწყისში დააპატიმრეს "ტროცკისტობის" ბრალდებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:გარდაცვლილი 1936 კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები ა
პუკელპოპი
პუკელპოპი (Pukkelpop) — ბელგიის ყოველწლიური პოპ-როკ ფესტივალი, რომელიც იმართება აგვისტოს შუა რიცხვებში, ქალაქ ჰასელტის ახლოს. ის სიდიდით მეორე ფესტივალია ქვეყანაში როკ ვერხტერის შემდეგ, და სარეკორდო მაჩვენებლით 2009 წელს უმასპინძლა 180000 მსმენელს. პუკელპოპზე გამოვიდნენ მსოფლიოში ცნობილი ჯგუფები და შემსრულებლები, როგორებიც არიან Sonic Youth, The Mission, Ramones, Nirvana, The Sisters of Mercy, Red Hot Chili Peppers, The Smashing Pumpkins, Foo Fighters, Radiohead, Metallica, Green Day, Blink-182, Guns N' Roses, Pixies, PJ Harvey, Daft Punk, The Prodigy, Nine Inch Nails, Iron Maiden, Björk, The Stone Roses, Nine Inch Nails, The Prodigy, Eminem, Interpol და სხვა. ფესტივალი დაარსდა 1985 წელს ახალგაზრდული ორგანიზაცია „ლეოპოლდსბურგის ჰუმანისტური ახალგაზრდობის“ მიერ. პირველად გაიმართა 1985 წლის 21 ივლის, ბელგიის ნაციონალურ დღესასწაულზე და თავდაპირველად ესწრებოდა 3000 მსმენელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები
Desert Trip
Desert Trip — ექვსდღიანი მუსიკალური ფესტივალი, რომელიც ჩატარდა 2016 წლის 7–9 და 14–16 ოქტომბერს, Empire Polo Club-ში (ინდიო, კალიფორნია, აშშ). მის ფარგლებში სრული საკონცერტო პროგრამებით გამოვიდნენ როლინგ სტოუნზი, ბობ დილანი, პოლ მაკ-კარტნი, ნილ იანგი, როჯერ უოტერსი და The Who. Stereogum-მა ამ ღონისძიებას უწოდა „Oldchella“, გულისხმობდა რა მონაწილეთა ასაკს და იმ ფაქტს, რომ მისი ორგანიზატორი იყო Goldenvoice, რომელიც ამავე დროს პასუხისმგებელია კოაჩელას ფესტივალზე.
მონაწილეები
პარასკევი, 7 და 14 ოქტომბერი შაბათი, 8 და 15 ოქტომბერი შაბათი, 9 და 16 ოქტომბერი
სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის მუსიკალური ფესტივალები
პიტერ ბოდერტი
პიტერ ბოდერტი (Pieter Boddaert; დ. 1730 ან 1733, მიდელბურგი — გ. 6 მაისი, 1795, უტრეხტი) — ნიდერლანდელი ექიმი და ნატურალისტი. იურისტისა და პოეტის, პიტერ ბოდერტ უფროსის (1694—1760) ვაჟი, თავის მხრივ პიტერ ბოდერტს ჰყავდა ვაჟი, ისიც პიტერ ბოდერტი („უმცროსი“; 1766—1805), ისიც პოეტი.
დაამთავრა უტრეხტის უნივერსიტეტი, 1764 წლიდან აქვე ასწავლიდა. 1768–1775 წლებში მიმოწერა ჰქონდა კარლ ლინესთან, შემონახულია მათი 14 წერილი. ახლოს იცნობდა ალბერტ შლოსერს და დატოვა ერთობლივი კუნსტკამერის აღწერა. 1783 წელს გამოაქვეყნა საძიებელი ედმე ლუი დაბანტონის „ილუსტრირებული ცხრილების“ (Planches enluminées) მიმართ, სადაც მან შესთავაზა, ლინეს მიყოლვით, ბინომიალური ნომენკლატურა სახეობებისათვის, აღწერილი ჟორჟ ბიუფონის მიერ; მრავალი ამ სახელებიდან დღესაც გამოიყენება. 1785 წლის ნაშრომ „Elenchus Animalium“-ში პირველად შემოიღეს ბინომიალური სახელები ძუძუმწოვრებისათვის, მათ შორის ორი ამომწყდარი ცხოველისათვის: კვაგა და ტარპანი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი ნატურალისტები კატეგორია:ნიდერლანდელი ორნითოლოგები კატეგორია:ნიდერლანდელი ექიმები კატეგორია:ნიდერლანდელი ზოოლოგები
იალომიცის ჟუდეცი
იალომიცის ჟუდეცი (Judeţul Ialomiţa) — ჟუდეცი სამხრეთ-აღმოსავლეთ რუმინეთში, ვლახეთის ისტორიულ ოლქში. მოქცეულია მდინარე იალომიცის აუზის ფარგლებში. ფართობი 4453 კმ², მოსახლეობა 258 669 ადამიანი (2011). ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი სლობოზია. აღმოსავლეთით ესაზღვრება კონსტანცის ჟუდეცი, დასავლეთით ილფოვის ჟუდეცი, ჩრდილოეთით ბრეილის, ბუზეუსა და პრაჰოვის ჟუდეცები, სამხრეთით კელერაშის ჟუდეცი.
პატარძეულის მთავარანგელოზთა ეკლესია
პატარძეულის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის ჩრდილოეთით, ორიოდე კილომეტრზე. განეკუთვნება, სავარაუდოდ, გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ოთხკუთხა, გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო კვადრატული ნიშია. 2008 წელს, ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია თვითნებურად გაარემონტა, თუმცა, იმდენად დაუდევრად, რომ მას ამჟამად ისტორიული ღირებულება დაკარგული აქვს: შიგნით ეკლესია გადახურულია რკინა-ბეტონის ერთიანი, ამორფული კამარით. გარედან კედლები შელესილია ცემენტისა და ქვიშის ხსნარის სქელი ფენით. ეკლესია გადახურულია კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვაინი
ვაინი (Wain) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 20,14 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 551 ადამიანს.
მონტი-აზული
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 994 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.12 კმ²-ზე. ფართობი 994 231 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ერევნის პეტრე-პავლეს ეკლესია
ერევნის პეტრე-პავლეს ეკლესია (Սուրբ Պողոս-Պետրոս Եկեղեցի) — სომხური ეკლესიის ტაძარი ერევანში აშენებული V - VI საუკუნეებში. ტაძარი 1931 წელს დაანგრიეს იმჟამინდელი აბოვიანის ქუჩაზე კინოთეატრ "მოსკოვისთვის" ადგილის გასათავისუფლებლად.
ისტორია
სომეხი ისტორიკოსის ქარო ღაფადარიანის მიხედვით, პეტრეს-პავლეს ტაძარი უდიდესი იყო ძველ ერევანში. სინამდვილეში, როდესაც ახლად არჩეულმა კათალიკოსმა აბრაჰამ I-მა დვინში საეკლესიო კრება მოიწვია, მან ერევნიდან ორი მღვდელმთავარი მიიპატიჟა. ამან შეიძლება გვაფიქრებინოს, რომ იმჟამად ერევანში სულ მცირე ორი დიდი ეკლესია მაინც უნდა ყოფილიყო. XVII საუკუნის მოგზაურმა ჟან შარდენმა ერევანში მოგზაურობის შემდეგ აღნიშნა, რომ ერევანში არაერთი ეკლესი იყო. თუმცა პეტრე-პავლეს ეკლესიას ის არ მოიხსენიებს.
1679 წელს სომხეთში მომხდარმა დამანგრეველმა მიწისძვრამ ეკლესიის გარკვეული ნაწილიც შეიწირა. თუმცა დანგრეული ნაწილი მალევე აღადგინეს.
ამის შემდეგ 1931 წლამდე ამ ტაძრის შესახებ დადასტურებული ფაქტები არ მოიძიება.
დანგრევა
1931 წელს საბჭოთა რეჟიმის პერიოდში ეკლესია დაანგრიეს და მისი კედლებით, რამდენიმე ხაჩქარითდა ეკლესიის სხვა ნაწილებით კინოთეატრი "მოსკოვი" ააშენეს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
მიაპორი
მიაპორი (Միափոր) — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქისა და ტავუშის პროვინციების საზღვარზე, სოფელ მარტუნიდან ჩრდილოეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2993 მეტრია და წარმოადგენს მიაპორის ქედის უმაღლეს მწვერვალს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
გაური (ქალაქი)
200px|მინი|გაური. დასავლეთ ბენგალი 200px|მინი|ქალაქში შესასვლელი ისტორიული ჭიშკარი გაური (ბანგლა. গৌড়) ან ლაკხნაუტი — ისტორიული ქალაქი. მდებარეობს თანამედროვე ინდოეთის დასავლეთ ბენგალის შტატის მალდას რაიონის ტერიტორიაზე.
ლეგენდები ამტკიცებენ, რომ ქალაქი დაარსებულია ლაქშმანის მიერ. ამიტომ მისი ძველი სახელწოდებაა „ლაქშმანავატი“, რომელიც თანდათანობით გარდაიქმნა სახელწოდებად ლაკხნაუტი. ის დაკავშირებულია სახელმწიფო გაუდადეშასთან. VII საუკუნეში არჩევნების გზით აირჩიეს ბენგალის პირველი ბუდისტი მმართველი გოპალა, რომელმაც დააარსა პალას იმპერია. იმპერიამ 4 ასწლეული იარსება. ქალაქი განსაკუთრებით აყვავდა სენას დინასტიის პერიოდში.
გაურის ისტორიის მეტნაკლებად დოკუმენტირებული პერიოდი დაიწყო 1198 წლიდან, მუსლიმთა დაპყრობების შემდეგ. მუსლიმმა დამპყრობლებმა ქალაქი ბენგალიის დედაქალაქად აქციეს მომდევნო სამასი წლის განმავლობაში. XIV ს. შუა ხანებში წარმოიქმნა დამოუკიდებელი ბენგალის სასულთნო და დედაქალაქი გადაიტანეს ახალ ადგილას. ახალი დედაქალაქის ასაშენებლად სულთნებმა დაანგრიეს გაური და გაიტანეს ყველაფერი, რისი გატანაც შეიძლებოდა. 1453 წელს გაური ახალი სახეწოდებით - ჯანათაბადი - კვლავ დედაქალაქი გახდა. 1539 წელს შერ-შაჰმა დაანგრია გაური. 1565 წელს ბენგალიის დედაქალაქი გადატანილ იქნა ქალაქ თანდაში. 1575 წელს აქბარის გენერალმა მუნიმ-ხანმა მოახდინა გაურის ოკუპირება. მოგვიანებით გავრცელდა ქალაქის ტერიტორიაზე ეპიდემია, რომლის შემდეგ ქალაქი ჩაკვდა. ადგილი დღემდე გორაკებითა და ჯუნგლებით არის დაფარული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული ქალაქები კატეგორია:ძველი ქალაქები კატეგორია:აზიის დაკარგული ქალაქები
ჰაბეას კორპუს აქტი (1679)
ჰაბეას კორპუს აქტი (Habeas Corpus Act) — ინგლისის პარლამენტის 1679 წლის კანონი, დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი ძირითადი კონსტიტუციური აქტი. ჰაბეას კორპუს აქტი სასამართლოს უფლებას ანიჭებს შეამოწმოს რამდენად კანონიერია მოქალაქის შეპყრობა და დაპატიმრება. თუ თავისუფლებააღკვეთილს დაპატიმრება უკანონოდ მიაჩნია, შეუძლია მიმართოს სასამართლოს. განცხადებას მოსამართლე განიხილავს ერთპიროვნულად დაპატიმრებულის თანდასწრებით; მოსამართლეს უფლება აქვს გაათავისუფლოს იგი (უპირობოდ ან საწინდრით), ან დააბრუნოს ისევ საპატიმროში, თუკი დაადგენს, რომ მართებულადაა დაპატიმრებული. ეს პროცედურა განმტკიცებულია აგრეთვე აშშ-ის 1787 წლის კონსტიტუციით და ცალკეული შტატების კონსტიტუციებით, ამ გარანტიის მოქმედების შეჩერება შეუძლია მხოლოდ კონგრესს, ასეთი უფლება აქვს პრეზიდენტსაც ფორმალურად მაშინ, თუ ამას სახელმწიფოს უშიშროება მოითხოვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს სამართალი კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
ნიკოლოზ გუდიაშვილი
ნიკოლოზ ივანეს ძე გუდიაშვილი (დ. 19 მაისი, 1913, თბილისი, — გ. 7 აპრილი, 1998, იქვე) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).
1937 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (სერგეი ბარხუდარიანის საკომპოზიციო კლასი), 1941 წელს — ასპირანტურა (პეტრე რიაზანოვის ხელმძღვანელობით). 1937 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი, 1981 წლიდან — პროფესორი. გუდიაშვილი მოღვაწეობდა თეატრის, სიმფონიურ კამერულ-საკრავიერ, კამერულ-ვოკალურ, საგუნდო და საესტრადო მუსიკის სფეროში. მისი საფორტეპიანო კვინტეტი (1948) ამ ჟანრის პირველი და ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია ქართულ მუსიკაში. მასვე ეკუთვნის ოპერები: „ელისო" (ალექსანდრე ყაზბეგის მიხედვით, 1944), „ქეთევან წამებული" (1960); ერთმოქმედებიანი ოპერები — „სისხლიანი სუფრა", „შურისძიება" და „ვივა ივერია" (სამივე 1971); 2 ბალეტი: „დედის მანდილი" (1951) და „ნარიყალას ციხესთან" (1958); ოპერეტები: „შეხვედრა აგარაკზე" (1950), „საჩუქარი" (1951), „სალხინობელი" (1953), „ვახშამზე" (1959); 4 სიმფონია (1944, 1949, 1968, 1980); 5 საფორტეპიანო კონცერტი (1941, 1946, 1948, 1961, 1980); სიმებიანი კვარტეტები, საფორტეპიანო კვინტეტი (1948), საფორტეპიანო სონატინა (1950), 24 პრელუდია და ფუგა (1975), რომანსები, ხალხურ თემებზე შექმნილი საესტრადო ჟანრის „ქართული ფანტაზია“, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა 40-იანი წლებიდან ქართველ და, კერძოდ, თბილისელ მუსიკის მოყვარულთა შორის. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
შავი მარგალიტი (ტელენოველა)
შავი მარგალიტი (Perla negra) — არგენტინული ტელენოველა, რომელიც რაულ ლეკოუნამ ტელეკომპანია ტელეფესთან ერთად გადაიღო 1994 და 1995 წლებში. სერიალში თამაშობენ ცნობილი არგენტინელი მსახიობები: ანდრეალ დელ ბოკა, გაბრიელ კორადო, მილი სტიგმანი, მარია როსა გალო და სხვები.
ტელენოველა გადღებულია სონოტექსის (ესპ. Sonotex) სტუდიებში, ბუენოს-აირესის ერთ-ერთ პროვინცია მარტინესში, რომელიც იმ დროს რაულ ლოკუნას საკუთრებას წარმოადგენდა. სერიალი ენრიკე ტორესმა დაწერა, ხოლო მისი ტელეეკრანიზაცია ანდრეა დელ ბოკას მამამ ნიკოლას დელ ბოკამ განახორციელა. ტელენოველა ნაჩვენები იქნა ძალიან ბევრ ქვეყანაში, ესპანეთში ტელეკომპანია TVE-1-ის, იტალიაში ტელეკომპანია Rete 4-ის და მათ შორის საქართველოშიც კი საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის 1 არხის ეთერში.
2007 წელს ანდრეა დელ ბოკამ საჯაროდ გამოაცხადა, რომ აპირებდა სერიალის მეორე ნაწილში ეთამაშა, თუმცა ამჯერად მამაკაცის მთავარ როლს შესარულებდა ცნობილი მექსიკელი მსახიობი საულ ლისაზო, თუმცა ეს პროექტი არ განხორციელდა ბიუჯეტის სიმცირის გამო.
ჩვენება საქართველოში
ტელენოველა საქართველოში 2000 წლის 14 თებერვალს დაიწყო,საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის 1 არხის ეთერში და ის ყოველდღე, შაბათ-კვირის გარდა 20:55 წუთზე გადიოდა. სერიალი იმავე წლის 27 ნოემბერს დასრულდა და მის ნაცვლად საეთერო ბადე დაიკავა ახალმა სერიალმა სახელწოდებით "ქამელეონი".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: არგენტინული ტელესერიალები კატეგორია: 1994 წლის არგენტინული ტელესერიალები
Three Imaginary Boys
Three Imaginary Boys — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ The Cure-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1979 წლის 8 მაისს, ლეიბლზე Fiction. მოგვიანებით იგი აშშ-ში და ავსტრალიაში გამოიცა განსხვავებული სახელწოდებით (Boys Don't Cry) და სიმღერების სიით.
სქოლიო
კატეგორია:The Cure-ის ალბომები კატეგორია:Fiction Records-ის ალბომები კატეგორია:1979 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Universal-ის დელუქს-გამოცემები კატეგორია:Rhino Records-ის ალბომები
მიგელ დელიბესი
ბიოგრაფია
ქალაქის კომერციული დირექტორის რვა შვილიდან ის მესამე იყო. მომავალი მწერალი ზაფხულის უმეტეს ნაწილს დედულეთში ატარებდა, ამიტომაც კარგად ერკვეოდა გლეხური ცხოვრების წვრილმანებში. მამის მხრიდან ენათესავებოდა ფრანგ კომპოზიტორ ლეო დელიბესს.
განათლება
მინი|მარჯვნივ|6 წლის მიგელი სკოლაში მიგელი სწავლობდა სამხატვრო სკოლაში. 1938 წელს, სამოქალაქო ომის დროს იძულებითი მობილიზაციის შიშით, მოხალისედ ჩაეწერა სამხატვრო – საზღვაო ფლოტში. რადგან ქვეით ჯარში ხელჩართული ბრძოლის ეშინოდა. ომის დასრულების შემდეგ კი კომერციასა და იურისპრუდენციას სწავლობდა, თუმცა ეს საქმე დიდად არ აინტეესებდა.
მოღვაწეობა
1941 წელს დელიბესმა მუშაობა დაიწყო კარიკატურისტად ადგილობრივ გაზეთში – El Norte de Castilla, მოგვიანებით კი ჟურნალისტურ საქმიანობაზე გადაერთო. 1946 წელს ის ასწავლიდა ბიზნესის სამართალს ვალიადოლიდის კომერციულ სასწავლებელში. 1947 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი რომანი „კიპარის გრძელი ჩრდილი აქვს“. მწერლის დებიუტი წარმატებული აღმოჩნდა, მას ნადალის პრემია მიენიჭა. ამით წახალისებული მწერალი 1950 წელს აქვეყნებს მოთხრობას „გზა“, რომელსაც ისევე როგორც მომავალში უამრავ სხვა ნაწარმოებს კასტილის სოფლის ცხოვრება უდევს საფუძვლად. მწერლისთვის ფლეხური ყოფა უფრო მნიშვნელოვანია ვიდრე ცივილიზაციის მიღწევები: „ტექნიკური პროგრესი ადამიანს კუჭს უთბობს, გულს კი უცივებს, არასდროს ყოფილან ადამიანები ისე შორს ერთმანეთისაგან როგორც დღეს.“ ამგვარი ცხოვრებისეული პოზიციის გამო მწერალი არაერთხელ დაუპირისპირდა ფრანკოს რეჟიმს და ცენზურას, რის გამოც კი ის სამსახურიდანაც კი დაითხოვეს (ამ დროისთვის ის უყვე გაზეთის რედაქტორი იყო). მაგრამ იმას, რასაც მწერალი ვერ ამბობდა გაზეთში გამოხატავდა მის წიგნებში. ასე დაიბადა მისი რომანი „ვირთხები“ კასტილის სოფლის ეპიკური ტრაგედია. ამ ნაწარმოებით თუ ვიმსჟელებთ, მუნებისა და ღარიბი ადამიანების მიმართ თანაგრძნობით განმსჭვალულ მწერალს ჯერა, რომ ადამიანის ბედნიერება და თავისუფლება მხოლოდ ბუნებასთან არის შესაძლებელი.
1936 – 1939 წლების სამოქალაქო ომის ტრაგედია, პოლიტიკური ტირანიის გავლენა ადამიანთა ფსიქოლოგიაზე („ის ვინც ფიზიკურად არ დასახიჩრდა დიდი ფსიქოლოგიური ტრავმა მიიღო“) დელიბესმა გამოააშკარავა წიგნში „ხუთი საათი მარიოსთან “ (1966 წელს ), რომელსაც ლიტერატურის კრიტიკოსთა არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა. ამ რომანის მთავარი გმირი ქალი, ქმრის კუბოს დაჰყურებს და მასთან ერთად განვლილ ცხოვრებას იხსენებს. უნებლიედ ჟღავნდება მისი გაწბილება, პროვინციალური სხოვრების სნობიზმი და ფაშისტური საზოგადოების სისასტიკე, რომელმაც მის მეუღლეს ლიბერალური იმპულსები გაუნადგურა.
გარდაცვალება
1998 წელს მას სწორი ნაწლავის კიბოს დიაგნოზი დაუდგინეს, თუმცა მან მის შემდეგ კიდევ 12 წელი იცოცხლა.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის რომანისტები კატეგორია:ესპანეთის სამეფო აკადემიის წევრები კატეგორია:ესპანელი რომანისტები კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მწერლები
გიორგი მაკარიძე
გიორგი მაკარიძე (დ. 31 მარტი, 1990) — ქართველი ფეხბურთელი, ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის „ალმერიას“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მეკარე.
საკლუბო
მაკარიძის საფეხბურთო კარიერა თბილისის „დინამოში“ დაიწყო. 2009 წლის 10 იანვარს 17 წლის ასაკში გააფორმა 800 000 ევროდ შეფასებული კონტრაქტი ფრანგულ კლუბ „ლე-მანთან“. წლების განმავლობაში „ლე-მანი“ პირველ დივიზიონში ასპარეზობდა, თუმცა 2013 წელს მესამე ლიგაში გადავიდა, რასაც გუნდის დაშლა მოყვა. 2014 წლის აპრილში მაკარიძე კვიპროსულ „დოქსაში“ გადავიდა. სადაც არცერთი თამაში არ ჩაუტარებია. იმავე წლის აგვისტოში გადავიდა პორტუგალიურ კლუბ „ფეირენსეში“, სადაც ასპარეზობდა 2016 წლამდე. ამის შემდეგ მაკარიძე შეუერთდა კლუბ „მორეირენსეს“ და 2017 წელს გახდა პორტუგალიის ჩემპიონატის თასის მფლობელი. 2018 წელს მისი ტრანსფერი პორტუგალიურ „ბენფიკაში“ უნდა განხორციელებულიყო, თუმცა საბოლოოდ მოთამაშე ამავე ლიგაში მოასპარე „რიუ-ავეს“ შეუერთდა და თითქმის 1 სეზონი გაატარა. 2018 წელს მაკარიძემ წელის ტრავმა მიიღო და რამდენიმე თვე სანაკრებო და საკლუბო მატჩების გამოტოვება მოუხდა. 2019 წლის იანვარში „რიუ-ავესთან“ ურთიერთშეთანხმების შედეგად გაწყვიტა კონტრაქტი და პორტუგალიურ „ვიტორია სეტუბალში“ გადავიდა, სადაც კონტრაქტი მას 2021 წლის ზაფხულამდე გააფორმა. 2020 წლის 12 სექტემბერს გააფორმა 2 წლიანი კონტრაქტი ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის კლუბ „ალმერიასთან“.
სანაკრებო
გიორგი მაკარიძეს ნათამაშები აქვს საქართველოს სხვადასხვა ასკობრივ ნაკრებებში. 10 თამაში აქვს ჩატარებული 17-წლამდელთა ნაკრების რიგებში, 8 მატჩი — 19-წლამდელთა ნაკრებში, 9 მატჩი 21-წლამდელთა ნაკრებში, ხოლო საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში — 14 თამაში. 17 წლის ასაკში საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში, ლევან ყენიასთან და ლევან მჭედლიძესთან ერთად დიდი პოტენციალის გამო მოხვდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ლე-მანის ფეხბურთელები კატეგორია:ფეირენსეს ფეხბურთელები კატეგორია:მორეირენსეს ფეხბურთელები კატეგორია:რიუ ავის ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები გიორგი
ენდრიუ ნიკოლი
ენდრიუ ნიკოლი (Andrew Niccol; დ. 10 ივნისი 1964) — ახალზელანდიელი სცენარის ავტორი, პროდიუსერი და რეჟისორი. არის სცენარის ავტორი და რეჟისორი ფილმებისა: „გატაკა“, „სიმონა“, „დრო“ და „იარაღის მეფე“. იყო აგრეთვე თანაპროდიუსერი და სცენარის ავტორი ფილმისა „ტრუმენის შოუ“, რომელიც ოსკარის პრემიაზე იყო ნომინირებული კატეგორიაში საუკეთესო ორიგინალური სცენარი 1999 წელს და საუკეთესო სცენარისათვის მოიგო BAFTA. მისი ფილმები როგორც წესი ეხება სოციალურ, კულტურულ და პოლიტიკურ საკითხებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ახალზელანდიელი კინორეჟისორები კატეგორია:ახალზელანდიელი სცენარისტები კატეგორია:ახალზელანდიელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმების რეჟისორები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები)
ოკინავას კულტურა
ოკინავა არის კუნძული იაპონიაში, არქიპელაგი რიუკიუს ცენტრალურ ნაწილში. ის არის არქიპელაგის უდიდესი კუნძული, რომლის მთავარი ქალაქი არის ნაჰა. კუნძულის ფართობი არის 1206,96 კვადრატული კილომეტრი, აქედან დაახლოებით 640 კილომეტრი არის სამხრეთ იაპონიაში, დაახლოებით იგივე მანძლი ჩინეთის სანაპიროსთან და 500 კილომეტრი ჩრდილოეთ ტაივანში. 1945 წლის აპრილ-ივნისში მეორე მსოფლიო ომის დროს ოკინავა ამერიკულმა ჯარებმა დაიპყრეს. მასზე შეიქმნა ამერიკული სამხედრო ბაზა, გადამწყვეტი სტრატეგიული ობიექტი, რომელიც იაპონიის ყველა მისადგომს აკონტროლებდა. ომის შემდეგ კუნძული ამერიკის ადმინისტრაციის ზედამხედველობის ქვეშ იმყოფებოდა 1972 წლამდე. ასევე ოკინავამ ითამაშა კრიტიკული როლი კორეის ომში, ვიეტნამის, ავღანეთის და ერაყის ომებშიც. ოკინავას მოსახლეობა ცნობილია, როგორც ყველაზე დიდხანს მცხოვრები. სინამდვილეში ყოველ ასი ათას ადამიანზე 34 ასწლიანი ადამიანი მოდის, რომელიც სამჯერ უფრო მეტია მთელ იაპონიაზე.
ისტორია
ადამიანის არსებობის უძველესი სამხილი რიუკიუს კუნძლებზე არის ქვის ხანიდან და აღმოჩენილია ნაჰა და იაესეში. ზოგიერთი ადამიანის ძვლის ფრაგმენტი პალეოლითური ერადან იქნა მიწიდან ამოთხრილი, თუმცა ეს არ არის ნათელი სამხილი პალეოლითური ნარჩენების. იაპონური იომონების გავლენა დომინირებს ოკინავას კუნძულებზე, თუმცა თიხის ჭურჭელს საკიშიმა კუნძულებზე ძალიან ჰგავს ტაივანში აღმოჩენილ ჭურჭელს. მეორე მსოფლიო ომის ბოლოსკენ 1945 წელს ამერიკის არმია და საზღვაო ჯარი შეიჭრა ოკინავაში 185 000 ჯარისკაცით. მესამედი მოსახლეობის დაიხოცა. მხოლოდ 1945 წლის ოკინავას ბრძოლაში დაიღუპა მოსახლეობის მეოთხედი. ყველა ნაციონალობის გარდაცვლილებს მშვიდობის ქვაკუთხედი მიუძღვნეს. მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს 1945 წელს რიუკიუს დამოუკიდებლობის მოძრაობა განვითარდა, მაშინ როცა ოკინავა იყო შეერთებული შტატების სამხედრო მთავრობის ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაში 27 წელი. კორეის ომის დროს ოკინავაზე მიიტანა იერიში კადენას საჰაერო ბაზამ. ამან წარმოქმნა ცივი ომი ადგილობრივ მცხოვრებლებს და ამერიკელ სამხედროებს შორის. 1960 წლიდან ამერიკამ და იაპონიამ მიაღწიეს შეთანხმებას, რომლის თანახმადაც ამერიკას შეუძლია ბირთვული იარაღი შეიტანოს იაპონიის პორტებში. იაპონელები შეეცადნენ წინ აღდგომოდნენ ბირთვული იარაღის შეტანას საკუთარ ტერიტორიაზე იაპონიის არაბირთვული პოლიტიკის განცხადებით და სამი არაბირთვული პრინციპით. იარაღის უმეტესობა სავარაუდოდ დამალულ იქნა სამხედრო ბუნკერებში კადენას საჰაერო ბაზაზე. 1954-72 წლებში 19 სხვადასხვა სახეობის ბირთვული იარაღი გადანაწილდა ოკინავაში.1965-75 წლებში ოკინავა იყო მთავარი სამიზნე ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის, რომლის სამხედრო ოპერაციები მიმართული იყო ჩრდილოეთ ვიეტნამზე. ის იყო გეოგრაფიულად სტრატეგიული ადგილი, რათა ფარული დაბომბვის მისიები განხორციელებულიყო კამბოდასა და ლაოსზე. ანტივიეტნამური ომის ზარალი დაკავშირებული იყო ოკინავას იაპონიაში დაბრუნების მოძრაობასთან. დაპირისპირება გაიზარდა როგორც ნავარაუდევი იყო ოკინავაში და ვიეტნამის ომის ესკალაციის საშიშროება გაძლიერდა. ოკინავა მაშინ აღიქვეს, როგორც ჩინეთის პოტენციური სამიზნე ანუ კომუნისტური მთავრობას ეშინოდა შეერთებული შტატების მუქარის. 2007 წელს გაზეთ ოკინავა თაიმსის გამოკითხვის მიხედვით ოკინავიელების 85% წინააღმდეგი იყო ამერიკის სამხედროს ყოფნის მათ ტერიტორიაზე. სამხედრო ბურღების ხმაურის გამო და თვითმფრინავის ჩამოგდების რისკის გამოც, რომელიც გამოიწვევდა გარემოს დეგრადაციას. მეორე გამოკითხვის შედეგებით, რომელიც ჩატარდა 2010 წელს 43% ოკინავას მოსახლეობას სურდა ამერიკის ბაზების სრული დახურვა, 42%-ს სურდა შემცირება და 11%-ს სურდა სტატუს ქუოს მხარდაჭერა. 2009 წელს ახალმა იაპონურმა მთავრობამ, რომელიც მოვიდა ძალაუფლებაში, გაყინა ამერიკის შეერთებული შტატების გადაადგილების გეგმა, მაგრამ 2010 წლის აპრილში ამ საკითხზე ინტერესი გამოხატა შესთავაზა რა სახეცვლილი გეგმა. ოკინავიელებს ამერიკის სამხედროებთან რთული დამოკიდებულება აქვთ და ამერიკის ბაზებზე მთელი რიგის გულისწყრომა მიმართლია ტოკიოში მთავრობაზე. ოკინავა არის ყველაზე ღარიბი პრეფექტურა იაპონიაში და ამერიკის ბაზებმა გამოიწვია კოლონიალისტურ/იმპერიალისტური დამოკიდებულება ტოკიოს მიერ.
მინი|118x118პქ
ენა
ოკინავური ენა მიეკუთვნება იაპონურ-რიუკიანური ენის ჯგუფს. ჰატორი შირო, რომელიც არის ერთ-ერთ წამყვანი ლინგვისტი იაპონიაში, ამობს, რომ დრო, როდესაც ოკინავური და იაპონური დიალექტები დაშორდა ერთმანეთს იყო მეექვსე საუკუნის დასაწყისში და მეთორმეტე საუკუნის შუა ხანაში. ოკინავას ენა თავის მხრივ შეიცავს ბევრ დიალექტს. შურის ენა გამოიყენებოდა არისტოკრატების დიალოგებში შურის სასახლეში. ოკინავას უმეტესი სიმღერები და პოემები სწორედ ამ დიალექტზე არის შექმნილი. შურის დიალექტს ახასიათებს სირთულის მოკრძალებული ნიშნები, რომელიც განსხვავდება კლასის სქესის და ასაკის მიხედვით. მრავალფეროვნების პატივისცემის ფორმები იყო მკაცრად დაცული სამი სოციალურ ფენას, არისტოკრატს აზნაურს და უბრალოს შორის, ასევე კაცს და ქალს შრის და სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფებს შორისაც კი.