cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სოხუმის დაცემა
საქართველოს შეიარაღებული ძალების სრულ დამარცხებას რეგიონში ქართული მოსახლეობის ეთნიკური წმენდა მოჰყვა. გადარჩენილი 250 000-ზე მეტი ეთნიკურად ქართველი, ბერძენი თუ სხვა უმცირესობები აფხაზეთიდან ლტოლვილ-დევნილი გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
დიდი ოცეული
მინი|300პქ|დიდი ოცეულის წევრები დიდი ოცეული (Group of Twenty, G-20) — საერთაშორისო ფორუმის ფორმატი, როდესაც ერთმანეთს ფინანსთა მინისტრები და ცენტრალური ბანკების ხელმძღვანელები ხვდებიან. 2009 წელს უმაღლეს დონეზე მიღებული გადაწყვეტილების მიხედვით, დიდი ოცეული მსოფლიო ეკონომიკის მთავარი სტრატეგიული ეკონომიკური ფორუმია. დიდი ოცეული, აერთიანებს მსოფლიოში ეკონომიკურად წამყვან და სწრაფად განვითარებად ქვეყნებს. ოცეულის წევრები არიან აშშ, კანადა, ავსტრალია, არგენტინა, ბრაზილია, მექსიკა,რუსეთი, ჩინეთი, იაპონია, სამხრეთი კორეა, სამხრეთი აფრიკა, თურქეთი, საუდის არაბეთი, ინდოეთი, ინდონეზია, იტალია, ბრიტანეთი, გერმანია და საფრანგეთი. დიდი ოცეული მსოფლიოს შიდა პროდუქტის 80%-ს, მსოფლიო ვაჭრობის 80%-ს და მსოფლიო მოსახლეობის 2/3-ს მოიცავს.
სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები
იენთაი
იენთაი (烟台市, ფინინი: Yāntái; ასევე ცნობილი როგორც ჭიფუ ან ჩეფუ) — საოლქო დონის ქალაქი შანდუნის ნახევარკუნძულზე შანდუნის პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. ბოხაის ყურის სამხრეთ სანაპიროზე განთავსებულ ქალაქს ესაზღვრება: ცინდაო სამხრეთ-დასავლეთიდან, ვეიხაი აღმოსავლეთიდან. ქალაქს წვდომა აქვს როგორც ბოხაივანზე (ლაიჭოუს ყურისა და ბოხაის სრუტიდან), ასევე ყვითელ ზღვაზე (შანდუის ნახევარკუნძულის როგორც ჩრდილოეთ, ასევე სამხრეთ ნაწილიდან). იენთაიში არის შანდუნის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდი სათევზაო პორტი. საოლქო დონის ქალაქის მოსახლეობა 6 968 202 ადამიანს შეადგენს (2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით), რომელთაგან 2 227 733 პირი ურბანულ ნაწილში (მეტრო არეალი) ცხოვრობს.
ეტიმოლოგია
სახელწოდება იენთაი (სიტყვა-სიტყვით: კვამლიდ პაგოდა, კოშკი) წარმოიშვა საგუშაგო კოშკებიდან, რომლებიც მთა ციზე (ციშანი) 1398 წელს აშენდა, მინის დინასტიის იმპერატორის, ჯუ იუანჯანის პერიოდში. ეს კოშკები გამოიყენებოდა სიგნალის გასაგზავნად და შესაბამისად კოშკებზე ცეცხლს ანთებდნენ და კვამლს უშვებდნენ. ამ ცეცხლს ლანგიანს უწოდებდნენ, რადგან პროცესისას მგლის საკვების ნარჩენებს წვავდნენ. ამავე პერიოდში ქალაქში პრობლემები შექმნეს „ჯუჯა მეკობრეებმა“ (უოქოუ), სენგოკუს პერიოდის მეომრებმა. ქალაქის სახელწოდებას ასევე წერენ, როგორც იენ-თაი (ლათინური შრიფტი: Yen-tai).
იენთაის მთავარ რაიონს ჭიფუ წარმოადგენს, რომელიც წარსულში ამ ტერიტორიის უდიდესი დამოუკიდებელი ქალაქი იყო. ამ დასახლებას ასევე უწოდებენ ჩეფოს (ლათინური: Chefoo; საფოსტო რუკის რომანიზაცია), ჩე-ფოს, ჩი-ფუს, და ჩიჰ-ფუოუს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სახელი ჩინეთის კომუნისტური პარტიის გამარჯვებამდე გამოიყენებოდა უცხოელების მიერ, ადგილობრივები მთლიანად იენთაის ხშირად ამ სახელწოდებებით მოიხსენიებენ.
გეოგრაფია
იენთაი მდებარეობს შანდუნის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ბოხაივანისა (ბოხაის ზღვა) და ყვითელი ზღვების შერწყმის ადგილთან. ის ასევე არის ლიაონინის სამხრეთი სანაპიროს მოპირდაპირედ.
ქალაქის ტოპოგრაფია შემდეგნაირია: მთლიანი ტერიტორიის 36.62% მთებს, 39.7% გორაკებს, 50.23% დაბლობებს, 2.90% კი მდინარეების აუზებს ჭირავს.
საოლქო დონის ქალაქის მთლიანი ტერიტორიდან თითქმის 2 643.60 კვადრატული კილომეტრი ურბანიზებულია. საოლქო დონის ქალაქის ყველა სამაზრო დონის დასახლება სანაპიროზე მდებარეობს, გარდა ცინსიის ქალაქისა. ჩანგტაოს რაიონი მთლიანად კუნძულებისაგან შედგენა. იენთაის სანაპირო ზოლის მთლიანი სიგრძე 909 კილომეტრს წარმოადგენს.
იენთაის მთიან ნაწილში გორაკების სიმაღლე 100-დან 300 მეტრამდე იცვლება. საოლქო დონის ქალაქის უმაღლესი წერტილია მთა ქუნიუ (昆), რომლის სიმაღლეც 922.8 მეტრია.
იენთაის ტერიტორიაზე 121 მდინარეა, რომლის სიგრძეც 5 კილომეტრს აღემატება. საოლქო დონის ქალაქის უგრძესი მდინარეებია: ულონგი (五龙河, ტაკუ (大沽河), ტაკუძია (大沽夹河), ვანგი (王河), ძიე (界河, ხუანგშუი (黄水河), სინანი (辛安河).
ძველი ქალაქის, ჭიფუს ცენტრი მდებარეობდა მდინარე ის (沂河, ი ხე) შესართავთან.
ეკონომიკა
იენთაი სიდიდით მეორე ინდუსტრიული ქალაქია შანდუნის პროვინციის ტერიტორიაზე ცინდაოს შემდეგ. მთლიანად რეგიონის მთავარი და უდიდესი ინდუსტრია სოფლის მეურნეობაა. საოლქო დონის ქალაქი მთელი ჩინეთის მასშტაბით ცნობილია თავისი ვაშლის ჯიშებისა და ლაიიანგის მსხლით. იენთაიში ასევე მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი და უძველესი ყურძნის ღვინის საწარმო ჩანგიუ.
სქოლიო
კატეგორია:იენთაი კატეგორია:შანდუნის ქალაქები
ბილურთა
ბილურთა — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლიხის ქედზე. სიმაღლე 2166 მ. აგებულია შუაირული პორფირიტებით. სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, დასავლეთი — დამრეცი. ქვედა კალთები შემოსილია წიფლნარით, მწვერვალზე — სუბალპური მდელოებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
ლუსი მილებუ ობიუსონი
ლუსი მილებუ ობიუსონი, ასევე ცნობილია როგორც ლუსი მბუსუ (დ. 25 თებერვალი, 1957) — გაბონელი ოფთალმოლოგი და პოლიტიკოსი. გაბონის სენატის პრეზიდენტი 2015 წლიდან.
ბიოგრაფია
ლუსი მილებუ ობიუსონი დაიბადა 1957 წლის 25 თებერვალს ქალაქ ფუგამუში. იგი არის ფილოსოფიის დოქტორი მედიცინაში. ოფთალმოლოგიას სწავლობდა ექს-მარსელის უნივერსიტეტში, საფრანგეთში.
ობიუსონი არის გაბონის დემოკრატიული პარტიის წევრი და სენატში აირჩიეს ფუგამუს კომუნიდან 2002 წელს. იგი არის სენატის საგარეო საქმეთა, ფინანსებისა და რეგიონალური დაგეგმარების მუდმივმოქმედი კომისიის წევრი.
ობიუსონი ასევე მუშაობდა გაბონის სენატორ ქალთა ეროვნული ქსელის პრეზიდენტად. იგი იყო მესამე მოწვევის სენატის ვიცე-პრეზიდენტი და მეოთხე მოწვევის სენატის თავმჯდომარედ აირჩიეს 2015 წელს როზა როგომბეს შემდეგ.
იმედი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი იმედი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლუსი მილებუ ობიუსონი
სქოლიო
კატეგორია:გაბონელი პოლიტიკოსები კატეგორია:გაბონის სენატის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:გაბონელი პოლიტიკოსი ქალები
კვანძის გახსნა
კვანძის გახსნა — სიუჟეტის შემადგენელი ნაწილი, მისი განვითარების ბოლო საფეხური; მხატვრული ნაწარმოების ის ადგილი, სადაც ხდება მთავარ მოქმედ პირთა შორის წინააღმდეგობის გადაწყვეტა და მით მთავრდება ძირითადი ამბის გადმოცემა. ეპილოგში ავტორს შეუძლია მხოლოდ მოქმედ პირთა შემდგომი ბედის მოკლე აღწერა – გადმოცემა, რადგან მთავარი კონფლიქტი კვანძის გახსნის შემდეგ აღარ ვითარდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტერმინები
ქადირ თოფბაში
მინი|ქადირ თოფბაში ქადირ თოფბაში (დ. 8 იანვარი, 1945 იუსუფელი, ართვინის პროვინცია, თურქეთი — გ. 13 თებერვალი 2021, სტამბოლი) — მემარჯვენე თურქი პოლიტიკოსი. ეკავა სტამბოლის მერის თანამდებობა.
ბიოგრაფია
თოფბაში დაიბადა თურქეთის ართვინის პროვინციის სოფელ იუსუფელში. 1946 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა სტამბოლში. თოფბაშმა უმაღლესი განათლება მიიღო თეოლოგიასა და არქიტექტურაში 1972 და 1974 წლებში. ედირნეში მქადაგებლად, მასწავლებლად და დამოუკიდებელ არქიტექტორად მუაობის შემდეგ, 1994-1998 წლებში მუშაობა დაიწყო მერ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მრჩევლად ისტორიული შენობების განახლებისა და მოწყობის საკითხებთან დაკავშირებით.
გარდაცვალება
გარდაიცვალა 2021 წლის 13 თებერვალს, COVID-19-ის შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები
ლორთქიფანიძე
საკუთარი სახელი ლორთქიფანიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
მხატვრული ენა
მხატვრული ენა — ენის სტილისტიკური სახესხვაობა (შედარებით მეცნიერების ენასთან, პუბლიცისტიკის ენასთან საქმიანი ქაღალდების ენასთან, სალაპარაკო ენასთან და სხვ.) ან მხატვრული ლიტერატურის ფორმა.
მხატვრული ენა, ანუ სიტყვის ხელოვნება გაიგებოდა როგორც განსაკუთრებული ენა, რომელსაც თავისი ლექსიკა, სინტაქსი, ფრაზეოლოგია და მისთ. აქვს. მხატვრული პროზის ჟანრული ჩამოყალიბების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ლიტერატურულმა ნაწარმოებებმა აითვისა საერთო-სახალხო ენის მთელი ფონდი, ხოლო მხატვრულ ნაწარმოებებად იმიტომ დარჩა, რომ მათი შინაარსი მხატრვული სახეებით გაიშალა ენობრივ საშუალებათა გზით.
კატეგორია:ტერმინები
ვლადიმირ მაკეი
ვლადიმირ მაკეი (დ. 5 აგვისტო, 1958 – 26 ნოემბერი, 2022) — ბელარუსი პოლიტიკოსი, ბელარუსის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2012-2022 წლებში, პოლკოვნიკი.
ბიოგრაფია
ვლადიმირ მაკეი დაიბადა 1958 წლის 5 აგვისტოს. 1980 წელს დაამთავრა მინსკის უცხოურ ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. მაკეი მსახურობდა როგორც საბჭოთა, ისე დამოუკიდებელი ბელარუსული არმიის შეიარაღებულ ძალებში. 1993 წელს სამხედრო მოღვაწეობა პოლკოვნიკის რანგში დაასრულა. ამავე წელს დაამთავრა ავსტრიის დიპლომატიური აკადემია. მაკეი სამინისტროს არაერთ დეპარტამენტში მუშაობდა მდივნის თანამდებობაზე (ინფორმაცია და ჰუმანიტარული კოოპერაცია, ანალიზი და პროგნოზი, მინისტრის ოფისი, სახელმწიფო პროტოკოლის სამსახური). 1996-1999 წლებში მუშაობდა კონსულად (ბელარუსის საელჩო საფრანგეთში), და პარალელურად იყო ბელარუსის წარმომადგენელი ევროპის საბჭოში. 2000-2008 წლებში მაკეი ბელარუსის პრეზიდენტ ალექსანდრე ლუკაშენკოს ასისტენტი იყო, რის შემდეგაც პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე გადაინაცვლა, სადაც 2012 წლამდე დარჩა. 2012 წლის 20 აგვისტოდან ხდება საგარეო საქმეთა მინისტრი.
Polyrhachis esarata
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვლადიმირ მაკეი
ბიოგრაფია
ფლობდა ბელარუსულ, რუსულ, გერმანულ და ინგლისურ ენებს.
გარდაიცვალა 2022 წლის 26 ნოემბერს, 64 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:ბელარუსის საგარეო საქმეთა მინისტრები
სარდაფის ობობა
სარდაფის ობობა (Segestria florentina) — დიდი ზომის ობობა Segestriidae ოჯახისა.
სხეულის აგებულება
მდედრის სხეულის სიგრძე 22 მმ აღწევს, მამრისა კი მხოლოდ 15 მმ. თავმკერდი 6-8 მილიმეტრისა გააჩნიათ. ზრდასრული ობობას მუცელი მუქი შავია, ახალგაზრდასი კი — მონაცრისფრო, მუცლის დორსალური მხარე იისფერი ან მონაცრისფრო-ყავისფერია მუქი ლაქებით. მეტალისფერი-მომწვანო ელფერის მქონე ძლიერი ქელიცერები თავმკერდის სიგრძის ნახევარია. ბეწვით დაფარულ ფეხებზე ლაქები არ გააჩნიათ.
ცხოვრების წესი
ცხოვრობენ ქვების ნაპრალებში, ხეების ფუღუროებში. ეს სახეობა მიეკუთვნება ოჯახს Segestriidae. ამ ობობების ქსელს მილისებრი ფორმა აქვს. ვინაიდან სარდაფის ობობა ღამის ცხოველია, დღისით მილის უკანასკნელ მეოთხედში ისვენებს, საღამოობით და მთელი ღამის განმავლობაში კი მილის გაფართოებულ შესასვლელთან უცდის მსხვერპლს. მილისებრი ქსელის შესასვლელიდან გარკვეულ რადიუსში ობობას გაყვანილი აქვს თითქმის შეუმჩნეველი 6 ან მეტი სასიგნალო ქსელის ძაფი. სანადიროდ გამზადებული ობობა წინა 6 ფეხის მეშვეობით ეხება ქსელს, მგრძნობიარე ფეხების მეშვეობით იგი ადვილად ადგენს ნადავლის ადგილმდებარეობას, სწრაფად გამოდის ქსელიდან, ქელიცერებით იჭერს მსხვერპლს და უბრუნდება ბუდეს. სარდაფის ობობა იკვებება უხერხემლოებით.
გამრავლება
კვერცხების დადების შემდგომ, მდედრი სარდაფის ობობა ამ კვერცხებს აბრეშუმის პარკში ახვევს, მილისებრი ქსელის უკანასკნელ მეოთხედში ათავსებს და იცავს მტრისაგან. გამოჩეკვის შემდეგ მდედრს პარკი ქსელის გარეთ გააქვს. ზოგჯერ დედა ობობა ნაშიერების გამოჩეკვამდე იღუპება, მის სხეულს კი ახლადდაბადებული შვილები შეექცევიან.
ტოქსიკურობა
ნაკბენ ცხოველს აღენიშნება აგზნება, სპაზმი, კრუნჩხვები, დამბლა. 20 გრ წონის თეთრი თაგვი კბენიდან 3-30 წუთში იღუპება. ადამიანისათვის მისი შხამი სახიფათო არაა, თუმცაღა ნაკბენი შესაძლოა იყოს მტკივნეული და ტკივილმა რამდენიმე საათსაც კი გასტანოს. ობობას შხამში აღმოჩენილი იქნა 2 ნეიროტოქსინი c Mr ~ 5800, pl 4,75, რომელიც შეიცავს ცისტეინის 4 ნაშთს და არგინინის N-დაბოლოებას. შხამი ასევე შეიცავს ერთ ინსეკტიციდს. სარდაფის ობობას შხამი ნეიროტოქსიკურია და იწვევს ნერვული და კუნთოვანი უჯრედების მემბრანის აგზნებას.
გავრცელების არეალი
სარდაფის ობობა გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვისპირეთში, ყირიმში, მის მიმდებარე შავი ზღვისპირა რეგიონებში, კავკასიაში, მთელს საქართველოში. მცირე რაოდენობით გვხვდება ასევე არგენტინაში, ავსტრალიაში და ატლანტის ოკეანის ზოგიერთ კუნძულზე.
გალერეა
სურათებზე გამოსახულია ზრდასრული მდედრი სარდაფის ობობა
სქოლიო
კატეგორია:ობობები
ირონია
მინი|მოწევის საწინააღმდეგო აბრა, მწეველის გამოსახულებით ირონია (ბერძნ. είρωνεία (eironeia) – მოჩვენებითობა, თვალთმაქცობა) — თავაზიანობით შენიღბული დაცინვა, დამცინავი გადაკვრით ნათქვამი (თავშეკავებული, მშვიდი, სერიოზული ტონი, გარეგნულად გამოხატული პატივისცემა).
სოკრატესეული ირონია
მოჩვენებითი გულუბრყვილობა მოწინააღმდეგის პოზიციის სისუსტის გამოსავლენად. ბერძ. ფილოსოფოსმა სოკრატემ ეს მეთოდი ჩამოაყალიბა, როგორც დიალექტიკა, ანუ, როგორც შემდგომში უწოდებენ - „სოკრატესეული ირონია“. კამათის ასეთი მეთოდი მოიცავდა გულუბრყვილო მიუკერძოებელ სკეპტიციზმს გარკვეული დოგმის ან საყოველთად მიღებული მოსაზრების მიმართ, რომელიც მოკლებული იყო ლოგიკისა ან აზრის ბაზისს. სოკრატეს გულუბრყვილო გამოკითხვა ნაბიჯ-ნაბიჯ ააშკარავებს მოწინააღმდეგის არგუმენტის ამაოებასა ან ილოგიკურობას დიალოგის პარტნიორის შეხედულებების გაუზიარებლობით. ირონია იმაში მდგომარეობს, რომ თანადამსწრეები გათვითცნობიერებულნი არიან, რომ სოკრატე გაცილებით ჭკვიანია ვიდრე წარმოაჩენს თავს და მხოლოდ ეტაპობრივად, მოწინააღმდეგის არგუმენტების საკუთარი პასუხებით განიარაღებით ამტკიცებს საკუთარ უპირატესობას.
სოკრატესეული ირონია კამათის ელეგანტური, მიუკერძოებელი და თავაზიანი ხერხია, რომლითაც დოგმატური დებატების წარმართვა ბალანსის დარღვევისა და კომპრომისის გარეშე ხერხდება.
ზოგიერთი მოსაზრებით სოკრატეს ირონია მოჩვენებითი გულუბრყვილობის ნაცვლად ფილოსოფიური სკეპტიციზმის ფორმაა.
რომაული ირონია
რომის იმპერიის პერიოდში, ირონიას იყენებდნენ სახალხო გამოსვლებში და რიტორიკაში, რომელშიც გამოყენებულ სიტყვებს საპირისპირო მნიშვნელობა ან დანიშნულება ჰქონდათ.
შექსპირმა რომაული ირონიის იმიტაცია განახორციელა პიესაში „იულიუს ცეზარი“, მარკ ენტონის ნაწილში: „მეგობარნო, რომაელებო, თანამოქალაქენო, დამიგდეთ ყური! მოვედი, რათა დავმარხო ცეზარი, არა ვადიდო იგი“ (III, ii, 78-79 / თარგმანი პირობითია). მონოლოგის გაგრძელებაში ინტენსიურად გამოყენებულია ირონია, რომელიც ცეზარის განდიდებისკენაა მიმართული - მიუხედავად იმისა, რომ მის მიერ შერჩეული სიტყვები მოჩვენებით მკვლელებს უჭერს მხარს, თუმცა სინამდვილეში მისი მიზანი საპირისპიროა.
ირონია და სარკაზმი
სარკაზმის მაგალითი შეიძლება იყოს გაბრაზებული ტონით ნათქვამი „კარგი გიქნია“, მაშინ როდესაც მხედველობაში აშკარად საპირისპირო მოქმედება იყო. ვინაიდან ორივე მხარისთვის ნეგატიური მიმართვა აშკარაა, პოზიტიური გამოთქმის ინციდენტი ირონიად ამ შემთხვევაში არ აღიქმება.
ირონიის მაგალითი სარკაზმის გარეშე იქნებოდა ფრაზა „არა უშავს რა“, ნათქვამი რაიმე შთამბეჭდავი საქმის შესაფასებლად. მთქმელიც და გამგონიც ამ შემთხვევაში ისმენენ პირდაპირი მნიშვნელობით „კარგია, მაგრამ დიდი არაფერი“, თუმცა ამასთან ესმით ამ ფრაზის მიღმა ფარული შექება. ორივე მხარე იზიარებს ირონიას.
ბედის ირონია
გამოთქმა „ბედის ირონია“ მოდის ცნებიდან, რომ ღმერთები (ან ბედის ანგელოზები) ერთობიან მოკვდავთა გონებათა თამაშით, გამიზნული ირონიით. მაგ.:
ტრაგიკული ირონია
ტრაგედიაში, ირონიას დრამატული სიტუაციის ინტენსიურობის გასაძლიერებლად იყენებენ. ტრაგიკული ირონია განსაკუთრებით დამახასიათებელი იყო ძველ-ბერძნული დრამისთვის. სოფოკლეს „მეფე ოიდიპოსი“ ტრაგიკული ირონიის გამოხატვის კლასიკური მაგალითია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერმინები
არგენტინა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არგენტინამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
ოტონი (ილოილო)
ოტონი (ოფიციალურად ოტონის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Oton; Bayan ng Oton) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 98 509 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 37 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ტრანსილვანიის სამთავრო (1711-1867)
ტრანსილვანიის სამთავრო ან ტრანსილვანიის დიდი სამთავრო — ჰაბსბურგთა მონარქიის სამეფო, მოგვიანებით ავსტრიის იმპერიის კონსტიტუციური მიწა.
ისტორია
thumb|right|300px|ტრანსილვანიის სამთავროს რუკა ოტომანთა ვასალი ტრანსილვანიის სამთავრო დაპყრობილ იქნა ჰაბსბურგელების მიერ და კარლოვიცის ზავით სამთავრო გადაეცა ჰაბსბურგთა მონარქიას 1699 წლიდან. 1711 წლიდან, ჰაბსბურგის კონტროლით ტრანსილვანიის სამთავრო იყო კონსოლოდებული, ხოლო ტრანსილვანიის მმართველი მთავრები უკვე გამგებლებმა ჩაანაცვლეს, რომლებიც ჰაბსბურგის მონარქიას ექვემდებარებოდნენ. 1765 წელს გამოცხადდა ტრანსილვანიის დიდი სამთავროდ, რაც ანმტკიცებდა ტრანსილვანიის სპეციალურ სტატუსს, რომელიც დადგინდა 1691 წელს „ლეოპოლდიუმის ხარისხით“ („Diploma Leopoldinum“).
1867 წლის ავსტრო-უნგრული კომპრომისით, რომლის თანახმადაც შეიქმნა ავსტრია-უნგრეთის იმპერია, ტრანსილვანიის სპეციალური სტატუსი გაუქმდა და სამთავრო უნგრეთის სამეფოს პარლამენტის დაქვემდებარებაში გადავიდა.
საზღვრები
ტრანსილვანიის სამთავრო ესაზღვრებოდა უნგრეთის სამეფოს ჩრდილო-დასავლეთისა და დასავლეთის მხრიდან, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ბუკოვინას, სამხრეთ-დასავლეთიდან ჰაბსბურგის სამხედრო საზღვარს, ხოლო სამხრეთით და აღმოსავლეთით გაერთიანებულ სამთავროებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის იმპერია კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:რუმინეთის ისტორია
სერგო არუთინოვი
სერგო არუთინოვი (დ. 29 მაისი, 1951) — სომეხი ექიმი, მეცნიერი.
1975 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო სტომატოლოგიური ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი.
1975 წელს ინტერნატურის კურსი გაიარა რესპუბლიკურ სტომატოლოგიურ პოლიკლინიკაში.1976–1982 წლებში მუშაობდა გორის სტომატოლოგიურ პოლიკლინიკაში. 1982–1995 წლებში რესპუბლიკურ სტომატოლოგიურ პოკლინიკაში. 1995 წლიდან ორთოპედიული სტომატოლოგიის კათედრის გამგედ. ავტორია 127 სამეცნიერო ნაშრომის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია სამი საკანდიდატო დისერტაცია. აქვს 22 საავტორო მოწმობა და პატენტი. ექიმი–სტომატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, რუსეთის ფედერაციის ჯანდაცვის სამინისტროს სტომატოლოგთა დახელოვნების ინსტიტუტის პროფესორი.
1999 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „სახის ქვედა მესამედის შემცირების ორთოპედიული მკურნალობის პათოგენეტიკური საფუძვლები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:სომეხი მეცნიერები
იმედი (ტელერადიოკორპორაცია)
იმედი — კერძო ტელე- და რადიოკომპანია საქართველოში, დაფუძნდა 2003 წლის 15 მარტს.
ისტორია
მისი დამფუძნებელია ჰოლდინგი ი-მედია. ტელეკომპანიის გარდა ჰოლდინგის სტრუქტურა საგამომცემლო, რადიო, ტელეპროდუქციის მწარმოებელ და სხვა კომპანიებს აერთიანებს. თავდაპირველად როცა ჰოლდინგი ინვესტორთა ჯგუფის მფლობელობაში იყო, მას ბადრი პატარკაციშვილი ხელმძღვანელობდა 2008 წლამდე, 6 წლის განმავლობაში. ამ პერიოდში (2003-2008) ტელეკომპანია იმედის გენერალური დირექტორი იყო ბიძინა ბარათაშვილი. 2009-2012 წლებში, პატარკაციშვილის გარდაცვალების შემდეგ მისმა ოჯახმა ტელეკომპანიაზე საკუთრების უფლება დაკარგა. გენერალური დირექტორი ეკონომიკის ყოფილი მინისტრი გიორგი არველაძე იყო. 2010 წლის გაზაფხულზე „იმედი“ საქვეყნო სკანდალში აღმოჩნდა, როცა მის ერთ-ერთ გადაცემაში ე.წ. მომავლის მოდელირებული ქრონიკა წარადგინეს. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ტელევიზია სა­ინ­ფორ­მა­ციო ფორ­მატ­ზე გა­და­ვიდა და ბადიდან გასართობი პროგრამები ამოიღო. იმავე წელს „იმედი“ პატარკაციშვილების ოჯახმა დაიბრუნა.
ზოგადი ინფორმაცია
კომპანიის მიზანია წარმოდგენილი პროდუქციის მაღალი ხარისხი, მომწოდებლებთან და კლიენტებტან თვისობრივად ახალი ურთიერთობების დამყარება, საქართველოს თითქმის მთელს ტერიტორიაზე ტელესიგნალის გავრცელება და რაც შეიძლება ფართო აუდიტორიის დაინტერესება.
იმედი უარს აცხადებს არალიცენზირებული პროდუქციის ტელე-ეთერში გაშვებაზე. იმედის ხელმძღვანელობა მიიჩნევს, რომ ტელეკომპანიის სამომავლო ინტერესებისათვის აუცილებელია წამყვან ვიდეო, მუსიკალურ და კინო პროდუქციის მომწოდებლებთან სამართლებრივი ურთიერთობების დამყარება. ამასთან პარტნიორებთან გამჭვირვალე ურთიერთობები ხელს შეუწყობს მათი საავტორო უფლებებისა და ინტერესების დაცვას.
საქართველოს ზოგიერთმა ძნელადმისადგომმა რეგიონმა სატელევიზიო სიგნალი პირველად სწორედ ტელეკომპანია ”იმედის” საშუალებით მიიღო.
იმედის გადაცემათა ბადეში განსაკუთრებული ადგილი მუსიკალურ-გასართობ პროგრამებს ეთმობა. ამასთან, იმედი უახლესი მუსიკალური პროდუქციის ჩვენების სატელევიზიო უფლებასაც ფლობს.
ტელეკომპანია იმედი ასევე გადმოსცემს საკუთარ სერიალებსა და მხატვრულ ფილმებს. მაუწყებლობა ხორციელდება 24-საათიან რეჟიმში, ხოლო საინფორმაციო გამოშვება სამ საათში ერთხელ.
ტექნიკური ინფორმაცია
„იმედი“ აღჭურვილია: პროფესიული კამერების ბაზა Sony-ს DVCAM-ის ფორმატის 150-ე, 250-ე და 370-ე სერიის ვიდეოკამერებით. ტელეკომპანიას გააჩნია სტედიკამი, ურიკა რელსებზე, კამერის ამწე, აგრეთვე 8 კამერიანი მოძრავი სატელევიზიო სადგური.
პირდაპირი ჩართვებისათვის გამოიყენება სარელეო სადგურები და კოსმოსური გადამცემები „FLY-AWAY“.
ტელევიზია მუშაობს ციფრულ რეჟიმში (გამოსახულება და სტერეო ხმა), თუმცა მოსახლეობას, თუ ისინი თანამგზავრის საშუალებით არ იღებენ სიგნალს, გამოსახულება ანალოგურ ფორმატში მიეწოდება.
ტელეკომპანია იმედის მაუწყებლობისათვის მაღალტექნოლოგიური ავტომატიზირებული სისტემა ინგლისურმა კომპანიამ On-Air Systems-მა დაამონტაჟა. ტელესიგნალის გავრცელებაზე კი, ფირმა Rhode & Schwarz ზრუნავს. მისი 12 მაღალხარისხიანი გადამცემები საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში: მარნეულში, ყვარელში, თელავში, თბილისში, გორში, ქუთაისში, ზუგდიდში, ფოთში, ბათუმში, ოზურგეთში, ახალქალაქში, ბორჯომში ზესტაფონშია განლაგებული.
ტელეკომპანია იმედი დეციმეტრულ დიაპაზონზე მაუწყებლობს. კოსმოსური სადგური Eurasiasat 42 E საქართველოს მთელს ტერიტორიაზე საუკეთესო, ციფრული სიგნალის გავრცელების საშუალებას იძლევა.
ტელეკომპანია „იმედის“ პროგრამებს საქართველოს ქალაქები შემდეგ არხებზე იღებენ:
დმანისის მუნიციპალიტეტი
დმანისის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება წალკის, აღმოსავლეთით — თეთრიწყაროსა და ბოლნისის, დასავლეთით — ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტები, სამხრეთით — სომხეთი. ფართობი 1198,8 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. დმანისი. დმანისის მუნიციპალიტეტში არის 1 ქალაქი და 59 სოფელი.
მუნიციპალიტეტის მთავარი მდინარეა მაშავერა, რომლის მთლიანი სიგრძეა 66 კმ, საშუალო წლიური წყლის ხარჯი 8 მ³/წმ-ში. მუნიციპალიტეტის ჩრდილო საზღვართან ჩამოედინება ხრამი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არის მცირე ტბებიც. აღსანიშნავია გომარეთის ტბათა ჯგუფი.
მუნიციპალიტეტში 56 დასახლებული პუნქტია. მათ შორის 1 ქალაქია. 2014 წლის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა შეადგენს 19 141 ადამიანს. მუნიციპალიტეტის ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3600 კაცს, ხოლო სოფლის — 24 000 კაცს; ანუ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის დაახლოებით 90 % სოფლად ცხოვრობს. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23 კაცი/კმ², რაც ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელს (67კაცი/კმ²) მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება.
მოსახლეობის ძირითად შემოსავლებს უზრუნველყოფს სოფლის მეურნეობა, მცირე მეწარმეობა (ძირითადად ვაჭრობა და საყოფაცხოვრებო მომსახურება) და საჯარო სამსახურები. ისტორიულად შემოსავლის წყაროს სოფლის მეურნეობა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტების გადამამუშავებელი მრეწველობა წარმოადგენდა. მუნიციპალიტეტს გააჩნია ეკონომიკური განვითარების გეგმა, რომლის პრიორიტეტებია სოფლის მეურნეობა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტების გადამამუშავებელი მრეწველობა.
ისტორია
დმანისის მუნიციპალიტეტი მოიცავს ისტორიული რეგიონების – ზურტაკეტისა და დმანისხევის ტერიტორიებს. ადრინდელი ფეოდალური ხანის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დანაწილებით მაშავრის ზემო დინება ქვეშის ხევის ერთეულში შედიოდა, ზურტაკეტი კი (შავწყალას აუზი) თრიალეთს ეკუთვნოდა. X საუკუნის ბოლოდან XI საუკუნის I ნახევრამდე დმანისის მუნიციპალიტეტის სამხრეთი ნაწილი კვირიკიანთა სამეფოში შედიოდა, ჩრდილოეთი ნაწილი კი — კლდეკარის საერისთავოში. შემდგომ, განვითარებული ფეოდალიზმის ხანაში, დმანისიც და ზურტაკეტიც სამეფო საკუთრება გახდა, ამ მხარის სოფლების უმეტესობა საყაფლანიშვილოს სათავადოში ერთიანდებოდა. 1930 წლამდე ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია შედიოდა ბორჩალოს მაზრაში, 1930 წლიდან — წალკის რაიონში, 1933 წლიდან გამოიყო ცალკე რაიონად. 1963–1964 წლებში ეკუთვნოდა ბოლნისის რაიონს, 1965 წლიდან კვლავ გამოიყო ახლანდელი საზღვრებით.
საქართველოს პრეზიდენტის მ. სააკაშვილის 2005 წლის 16 დეკემბრის №2304-რს ბრძანების საფუძველზე მოხდა საქართველოს რაიონების რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც არსებული რაიონები შეიცვალა მუნიციპალიტეტებად. სსიპ „დმანისის მუნიციპალიტეტის“ (ს/ნ. 228928391) გადამხდელად რეგისტრაციის თარიღია 2006 წლის 4 დეკემბერი, ხოლო რეგისტრაციის თარიღი — 2006 წლის 6 დეკემბერი.
რელიეფი
გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მრავალფეროვანია. პირველი თანრიგის ოროგრაფიული ერთეულებია: ვულკანური ქანებით აგებული ჯავახეთის ქედი, ლოქის ქედი; ასევე გომარეთისა და დმანისის ვულკანური პლატოები.
ჯავახეთის ვულკანური ქედი მუნიციპალიტეტის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აგებულია უმთავრესად ბაზალტური ან ანდეზიტ-ბაზალტური ლავებით, რომლებსაც ვრცელი, ტექტონიკური ძალებით თაღისებურად ამობურცული განფენები წარმოუქმნია. ქედის აღმოსავლური დამრეცი კალთა დასერილია კანიონისებრი ხეობებით.
კვირიკეთისა და შინდლარის მთიან მასივებს შორის მოქცეულია გომარეთის პლატო, რომელიც თითქმის მთლიანად მდინარე შავწყაროსწყლის აუზში შედის. შავწყაროსწყლის ხეობა პლატოს თითქმის შუაზე ჭრის. გომარეთის პლატოს სიმაღლე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში 1250-1350 მ-ია, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში კი სიმაღლე 1400-1450 მ-მდე მატულობს. პლატო დასავლეთიდან ჩაკეტილია – ჯავახეთის ქედით, ჩრდილოეთით – კვირიკეთის ქედით, სამხრეთით – ლუკუნის მასივით, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე ხრამის ხეობით. გომარეთის პლატო აგებულია დოლერიტული ლავების რამდენიმე ერთმანეთზე გადაფარებული ლავური განფენით და მათთან დაკავშირებული ტბიური ნალექებით. პლატოს კიდეები იმეწყრება, რაც გამოწვეულია ლავური განფენების ქვეშ ჩაფენილი ტბიური ნალექების გამორეცხვით.
გომარეთის პლატო დასერილია მდინარე შავწყაროსწყლისა და მისი შენაკადების კანიონებითა და ხეობებით, რომელთა სიღრმეა 10-500 მ.
მდინარე მაშავრის ზემო დინების აუზში მდებარეობს დმანისის პლატო, რომელიც იფარგლება შინდლარის მასივით, ლოქის ქედითა და ჯავახეთის ქედის კალთებით. გეგმაზე სამკუთხა ფორმა აქვს. იგი ვიწროვდება ჩრდილო აღმოსავლეთისაკენ. პლატოს ზედაპირის სიმაღლე ცვალებადობს 900-950 მ-იდან 1600-1700-მდე. აგებულია დოლერიტული ლავებით, რომელიც ქვედა მეოთხეულში ამოიღვარა ჯავახეთის ქედის სამხრულ ნაწილში – და მაშავრის ხეობას ჩამოჰყვა მარნეულის ვაკისაკენ. აქვე გვხვდება ტბიურ-ტუფოგენური ქვიშების გამოსავლებიც. დმანისის პლატოზე მკაფიოდ გამოიყოფა სამი საფეხური. აქვეა კანიონებიც, რომელთა სიღრმე 70-80 მ-ს აღწევს. ძირითადია მაშავრის კანიონი, რომლებსაც შტოსებურად გამოეყოფიან მისი შენაკადების კანიონები.
შიგა წყლები
მუნიციპალიტეტის ჩრდ. ნაწილში მიედინება მდ. ხრამი და მისი შენაკადები: ჭოჭიანი და შავწყაროსწყალი. სამხრ. ნაწილს კვეთს მდ. მაშავერა და მისი შენაკადები: ფინეზაური, შახმარლო და სხვ. მდინარეები უმთავრესად საზრდოობენ წვიმის, აგრეთვე თოვლის წყლითა და დიდდებიტიანი ვოკლუზური წყაროებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულის პირველ ნახევარში, წყალმცირობა ზამთარში. მუნიციპალიტეტში მცირე ზომის ვულკ. ტბებია, მ. შ. აღსანიშნავია ოროზმანის ტბა, სარკინეთ-გომარეთისა და კამარლოს მიდამოების ტბები. სოფლების – ველისპირისა და ირგანის მიდამოებში არის ჭაობები.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჰიდროგრაფიული ქსელი ხშირია.
მთავარი მდინარეა მაშავერა, რომელიც სათავეს იღებს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2125 მ-ზე. მაშავერა მუნიციპალიტეტის ფარგლებში გაედინება სათავიდან სოფელ ვარდისუბნამდე. იგი მდინარე ხრამს მარჯვნიდან უერთდება უკვე ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიიდან. მაშავრის მთლიანი სიგრძეა 66 კმ, საშუალო წლიური ხარჯი დაახლ. 8 მ³/წმ. მუნიციპალიტეტის ფარგლებში მაშავრის მთავარი შენაკადებია: შახმარლო, სარფდერე, მოშევანი და სხვ.
მაშავრის ხეობა ხასიათდება ფართო და ბრტყელი ფსკერით, რაც აიხსნება ჯავახეთის ქედიდან ჩამოსული ლავური ღვარისა და მის მიერ გამოწვეული აკუმულაციის გავლენით.
დმანისის მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ საზღვარზე გაედინება მდინარე ხრამი. მისი შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია მდინარე შავწყაროსწყალი (ყარაბულაღი), რომელიც ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე იწყება და ხრამს მარჯვნიდან უერთდება. მდინარე შავწყაროსწყლის ხეობა ქვემო ნაწილში ჩაჭრილია 500 მ სიღრმეზე, ცარცის ტუფოგენურ წყებაში, უფრო ზემოთ კი მისი გვერდების ზედა ნაწილი დაგვირგვინებულია დოლერიტის ქარაფებით; კიდევ უფრო ზემოთ სოფელ ზემო ყარაბულაღთან ხეობა უკვე მთლიანად ლავებშია გამომუშავებული და დატოტვილია რამდენიმე შედარებით არაღრმა კანიონად. მდინარე შავწყაროსწყლის შენაკადებიდან მთავარია: დაგერმანდერესი, ახა, უსეინქენდი, თოზდუხი.
დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები იკვებებიან წვიმისა და თოვლის წყლით და აგრეთვე ლავებში გამომდინარე დიდდებიტიანი ვოკლუზური წყაროებით.
ტბები: კაინეგოლის ტბა, ტამბუღელის ტბა, კარაგოლის ტბა, ჭოჭიანის ტბა, ჭამლიგოლის ტბა, იალაგოლის ტბა, პანტიანის ტბა, ოროზმანის ტბა.
ჰავა
დმანისის მუნიციპალიტეტში ჰავა ზომიერად ნოტიოა. იცის ცივი, ხანგრძლივი ზამთარი და თბილი ზაფხული. საშუალო წლიურ ტემპერატურა დასავლეთ ნაწილში 3 °C, აღმოსავლეთ ნაწილში 12 °C, შესაბამისად, იანვრის საშუალო ტემპემპერატურა –10 °C-იდან –2 °Cმდე, ივლისიდან 13 °C, 23 °C; აბსოლუტური მინიმუმი –28 °C-მდე ეცემა (მთებში), აბსოლუტური მაქსიმუმი 30°C აღწევს (აღმოსავლეთ ნაწილში). ნალექები – 650–1000 მმ წელიწადში. ნალექების მაქსიმალური რაოდენობა მაისში მოდის, მინიმალური – დეკემბერში. თოვლის საფრის ხანგრძლივობა 2–4 თვეს გრძელდება.
რელიეფი
მუნიციპალიტეტის დასავლეთი ნაწილი მოიცავს ჯავახეთის მერიდიანულ ქედს, რომელიც აგებულია ახალგაზრდა ეფუზიური ქანებით (ბაზალტური, ანდეზიტ-ბაზალტური, ლიპარიტ-დაციტური ლავები). ქედის მოვაკებულ თხემზე აღმართულია მწვერვალები: დავაკრანი, შამბიანი, აღრიქარი და ემლიქლი. აღმოსავლეთი დამრეცი კალთა დასერილია კანიონისებრი ხეობებით. მუნიციპალიტეტის შუა ნაწილი უჭირავს ძირითადად ახალგაზრდა დოლერიტული ლავებით აგებულ ჭოჭიანის, გომარეთისა და დმანისის ვულკანურ პლატოებს. დმანისის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთ ნაწილში არის პალეოზოური გრანიტოიდებით აგებული კვირიკეთის მთა და შუაეოცენური ვულკანოგენური ქანებით აგებული ლუკუნის მთა, რომლებიც დასერილია მდინარეების ხრამისა და მაშავრის შენაკადთა ხევ-ხეობებით. დმანისის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს ლოქის ქედის ჩრდილოეთი კალთის ეროზიულ შტოქედებს და მათ შორის მოქცეულ ხეობებს. მათ აგებულებაში ჭარბობს შუაეოცენური ვულკანოგენური წყებები, რომლებსაც აღმოსავლეთით იურული (პორფირიტული) და ცარცული (კარბონატული) ქანები ენაცვლება.
ნიადაგები
დმანისის პლატოზე გამოხატულია ტიპობრივი კარბონატული და გამოტუტვილი შავმიწები, რომლებიც პლატოს ზედა საფეხურზე შავმიწისებრ მთა-მდელოს ნიადაგებში გადადის.
გომარეთის პლატოს ბრტყელ ნაწილებში ნიადაგური საფარი წარმოდგენილია გამოტუტვილი და დაწიდული შავმიწებით. ამ ძირითადი ნიადაგური ტიპის ფონზე მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი სიდიდის ლაქების სახით გამოხატულია სხვა ტიპები: ტიპობრივი მძიმე თიხნარი შავმიწები (მდინარე ახას მარცხენა სანაპიროზე – სოფელ სალამალეიქს, განახლებასა და ახას შორის), შავმიწებისა და ნეშომპალა-კარბონატული ნიადაგების კომპლექსი, ნესტიან-მდელოსებრი და დაჭაობებული ნიადაგები.
დ. მ-ის აღმ. ნაწილში ჭარბობს ტყის ყომრალი ნიადაგი; შუა ნაწილში, პლატოებზე განვითარებულია მთის შავმიწა ნიადაგი მიმდებარე ქედების კალთებზე – მთის მდელოს შავმიწისებრი კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი, ხოლო თხემებსა და მწვერვალებზე ალპ. ზონის მცირე სისქის პრიმიტ. ნიადაგებია. ზოგან გვხვდება კორდიან-კარბონატული, ალუვიური, ტენიანი მდელოს და დაჭაობებული ნიადაგები. ბევრგან ნიადაგს მოკლებული კარკალები და ჩამორეცხილი კალთებია.
ლანდშაფტები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ლანდშაფტის შემდეგი სახეები:
ფლორა
დმანისის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს მთის შერეულ ტყეებს, სადაც აღმოსავლური წიფელია გაბატონებული, იზრდება აგრეთვე მუხა და ფიჭვი. მუნიციპალიტეტის შუა ნაწილში, პლატოებზე, ხეობების ძნელად მისადგომ უბნებში, შემორჩენილია ნეკერჩხლის, ცირცელის, ტირიფის, მუხის მცირე დაკნინებული დერივატები, ტყის ადგილას ამჟამად მთის სტეპის ბალახეულობაა, სადაც ნაირბალახოვანი მცენარეულობა ჭარბობს. 2000-იდან 2500 მ-მდე სუბალპური მდელოებია სტეპის ელემენტებით, ხოლო 2500 მ-ზე მაღლა – ალპური მდელოები. ტბისპირებთან წყლის მცენარეებია, კანიონის ფერდობებზე – კლდის ქსეროფიტები.
დმანისის პლატოზე ჭარბობს მთის სტეპები. კანიონებში კი შემორჩენილია წიფლნარი და მუხნარ-რცხილნარი. გომარეთის პლატოს ზედაპირი უტყეოა და ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის.
ფაუნა
დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფაუნა უხვადაა წარმოდგენილი. ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია მგელი, მელა, კურდღელი, ტყის კატა, გარეული ღორი, შველი, მურა დათვი, ციყვი და სხვ. ორნითოფაუნას ქმნიან მწყერი, ტყის ქათამი, გნოლი, კაკაბი, ღამურა, ბუ, ხოხობი და ა. შ.
მღრღნელებიდან აღსანიშნავია დედოფალა, თეთრკბილა ბრუცა, მემინდვრია, ტყის თაგვი და სხვ. ქვეწარმავლებიდან გვხვდება ხვლიკები, გველები; არის ასევე კუ და სხვ.
მდინარეებსა და ტბებში მოიპოვება გოჭალა, მურწა, კალმახი, სარკისებრი კობრი, თეთრი ამური და სხვ.
მოსახლეობა
მოსახლეობის რიცხოვნობა – 19 141 კაცი, აქედან – 33,15 % ქართველი, 65,46 % აზერბაიჯანელი; სიმჭიდროვე – 16 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 59 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი და 58 სოფელი.
ადმინისტრაციული ერთეულები
მუნიციპალიტეტი იყოფა შემდეგ ადმინისტრაციული ერთეულებად :
ეკონომიკა
წამყვანი დარგია სოფლის მეურნეობა, ძირითადად მეკარტოფილეობა და მეცხოველეობა. ნათესი ფართობის თითქმის 50% უჭირავს მარცვლოვან და პარკოსან კულტურებს, მოჰყავთ ხორბალი, სიმინდი, ბოსტნეული. განვითარებულია სარძეო მესაქონლეობა, მეცხვარეობა, მეფუტკრეობა. დ. მ-ის ენერგეტ. ბაზაა დმანისის ჰესი მდ. მაშავერაზე. წამყვანი დარგია კვების მრეწვ., არის ყველ-კარაქის, ხეტყის სახერხი და საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოები. ერთიან სატრანსპ. სისტემაში მთავარ როლს ასრულებს ავტოტრანსპორტი. მუნიციპალიტეტში რკინიგზის ხაზი არ არის (უახლოესი რკინიგზის სადგურია კაზრეთი, დმანისიდან 30 კმ). დმანისი ბოლნისსა და სომხეთს უკავ- შირდება საავტ. გზებით.
კულტურა და ჯანმრთელობის დაცვა
დმანისის მუნიციპალიტეტში არის სკოლამდელი დაწესებულებები, 44 სახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა, 21 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი, ბანკები. მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვას ემსახურება სამედიცინო დაწესებულებები, მათ შორის ფუნქციონირებს შპს „მედიქალ პარკი საქართველო“, შპს „დმანისის წმინდა ნინოს ჰოსპიტალი“. გამოდის ადგილობრივი გაზეთი.
ტოპონიმები
ნასოფლარები: ლიპარიტისუბანი, შოშილეთი, ნიფორი, ვანი, კრკონი, დარბაზი, ნალისსოფელი, ურუთი, ქედის ეკლესია, ზემო ბეზაკლო, საკარისი, ჩათახი, ფუნდუკი, ელიას სოფელი, გვარჯილა, საჩეხველა, სარკინეთი, ნათელი საყდარი, შესაყარი, ტანძია, იაილა, თავდიდიანი, წარბა, ნაქალაქევი, ნაპალატევი, ციხექვაბი; ყიზინჯალო.
მთები: შოშილეთი (1374), დავაშანტაპა (1476), დიდი გვერდი (1531), ყარაბულაყი (1579), ხუგვო (1611), ყორღანი (1845), თაშთეფე (1810), შიშ იალი (1555), ყარადაღი (1940), მარალდაღი (1860), პიუშერდალი (1846), ინაკდაღი (1593), კემერლი (2538), კულიაბაკა (2820), დავაკრანი (2808), შამბიანი (2881), აგრიკარი (2973), ემლიქლი (3055), ქაჩალთაფა (2813), გავორაგედიკი (2720), კეჩუტი (3157), ჩათახი (2628), გვარჯალა (1790), ბალიღდაღი (1715), აყუდებული (1715), შიშთაფა (1638), ყარადაღი (1640), ტუვულგუ (1252), ასირგარლიყი (1948), ბეიუკჩუკეკი (1930), კეჩუტი (3157), ყირდაღი (2432), კარკვეთი (1144), შინდლარი (1897),
უღელტეხილი: ლოქის უღელტეხილი (1848)
საერთაშორისო მნიშვნელობის გზები
400px|thumb|საქართველოს საერთაშორისო გზები
ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული ძეგლები
დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების მრავალი ღირსშესანიშნავი ძეგლი, რომელთაგან აღსანიშნავია: დმანისის ნაქალაქარი სახელგანთქმული დმანისის სიონის ტაძრით (VI–XIII სს.), უკანგორის (V–VI სს.), განთიადის, ზემო ყარაბულაღის, წმ. დემეტრეს (ყველა X–XI სს.), ბახჩალარის (XI ს.), ამბარლოს (XI ს.), ამამლოს (XII ს.), ბოსლების სამების (XIII ს.), გომარეთის (განვითარებული შუა საუკ.) ეკლესიები, სამონასტრო კომპლექსი „ლამაზი საყდარი“ (XIII ს.), შუა საუკ. ქარვასლა, ციხე-ქვაბი, მუსის ციხე და სხვ.
დმანისის ნაქალაქარი.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არის მრავალი ისტორიულ არქიტექტურული ძეგლი. აღსანიშნავია დმანისის სიონი, რომელიც მდებარეობს სოფელ პატარა დმანისის მახლობლად. იგი VI საუკუნით თარიღდება. 1213-1222 წწ. ლაშა-გიორგის მეფობის დროს დასავლეთიდან ტაძრისათვის მდიდრულად მოჩუქურთმებული კარიბჭე მიუშენებიათ. კარიბჭის ერთ-ერთ წარწერაში მოხსენიებულია ლაშა-გიორგი. სოფელ ბოსლების მიდამოებში დგას ეკლესია ბოსლების სამება.
სოფელ ამამლოს მიდამოებშია XII ს. ამამლოს ეკლესია. სოფელ განთიადში შემორჩენილია ეკლესია ყალამშა. მუნიციპალიტეტში აღსანიშნავია აგრეთვე ზემო ოროზმანის, ზემო ყარაბულაღის, დიდი გომარეთის, კაკლიანის, სარკინეთისა და სხვა ეკლესიები.
სქოლიო
*
პორტ-საიდის მუჰაფაზა
პორტ-საიდი (محافظة بور سعيد) არის ეგვიპტის 29 საგუბერნატოროდან ერთი. საგუბერნატორო მდებარეობს ეგვიპტის ჩრდილოეთ ნაწილში. პორტ-საიდის საგუბერნატოროს ფართო გასასვლელი აქვს ხმელთაშუა ზღვაზე. დასავლეთიდან პროვინციის საზღვარი გადის სუეცის არხზე. საგუბერნატოროს ტერიტორია მდებარეობს სინაის ნახევარკუნძულზე. პროვინციას ესაზღვრება 2 ეგვიპტიური საგუბერნატორო: ისმაილია და ჩრდილოეთ სინაი.
საგუბერნატოროს ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პორტ-საიდი. საგუბერნატოროს ფართობი საკმაოდ პატარაა 72 კმ². ფართობის სიმცირის მიუხედავად პროვინციაში საკმაოდ ბევრი ადამიანი ცხოვრობს, 2006 წლის მონაცემებით პორტ-საიდის მოსახლეობა 570 768 ადამიანიას შეადგენს. პროვინციაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული. საგუბერნატოროს მმართველია მუსტაფა აბდელ-ლატიფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მუჰაფაზები
ყარაჩაი-ჩერქეზეთი
ყარაჩაი-ჩერქეზეთი (Карачаево-Черкесия), ოფიციალური სახელია ყარაჩაი-ჩერქეზეთის რესპუბლიკა (Карачаево-Черкесская Республика, Къарачай-Черкес Республика, Къэрэшей-Адыгэ Республикэ, Къарча-Черкес Республика, Карашай-Шеркеш Республика) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დედაქალაქი - ჩერკესკი. შეიქმნა 1922 წლის 12 იანვარს.
ჩერქეზთა თვითსახელწოდებაა ადიღე, ტერმინი მათთან ერთად აერთიანებს ყაბარდოელებსა და ადიღეელებს. ჰეროდოტე, სტრაბონი და სხვა ბერძენი ავტორები ჩერქეზთა წინაპრებს სინდების, მეოტებისა და კერკეტების სახელით მოიხსენიებენ, ქართულ წყაროებში მათ ჯიქები ეწოდებოდათ.
ისტორია
ყარაჩაელთა და ჩერქეზთა წინაპრები ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტერიტორიაზე უძველესი დროიდან ცხოვრობდნენ. V-XIII საუკუნეებში დაიწყო ფეოდალურ ურთიერთობათა ჩასახვა. IX-X ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტერიტორია ალანთა ადრინდელ ფეოდალურ სახელმწიფოში შედიოდა. XII-XIV საუკუნეებში ჩამოყალიბდა ყარაჩაელი ხალხი. მოსახლეობა მესაქონლეობასა და მიწათმოქმედებას მისდევდა. XIX საუკუნის I ნახევარში ყარაჩაი-ჩერქეზეთი რუსეთს შეუერთდა. 1868 წელს გაუქმდა ბატონყმობა. დაიწყო მრეწველობის განვითარება. გაფართოვდა და განმტკიცდა კავშირები რუს მოსახლეებსა და ადგილობრივ მცხოვრებლებს შორის.
1905-1907 წლების რევოლუციის დროს შეიქმნა სოციალ-დემოკრატიული წრე. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შედეგ ჩამოყალიბდა მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოები. 1918 წლის თებერვალში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. 1920 წელს თეთრგვარდიელთა განდევნის შემდეგ გატარდა საბჭოთა ხელისუფლების დეკრეტები, მემამულეებს ჩამერთვათ მიწები. 1922 წლის 12 იანვარს, სრულიად რუსეთის ცაკის დადგენილებით შეიქმნა ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიური ოლქი, რომელიც 1926 წლის 26 აპრილს გაიყო ყარაჩაის ავტონომიურ ოლქად და ჩერქეზეთის ეროვნულ ოკრუგად. ჩერქეზულ ნაწილს ავტონომია 1928 წლის 30 აპრილს მიენიჭა.
მეორე მსოფლიო ომის დროს 1942 წლის აგვისტოდან 1943 წლის იანვრამდე ყარაჩაი-ჩერქეზეთი ოკუპირებული იყო ფაშისტური გერმანიის მიერ. 1943 წელს, ყარაჩაელთა ოლქი გაუქმდა, ყარაჩაელები ნაცისტებთან კავშირში დაადანაშაულეს და ყაზახეთისა და უზბეკეთის ტერიტორიაზე გადაასახლეს, მათი ტერიტორია გადანაწილდა სტავროპოლის მხარესა და საქართველოს სსრ-ს (ქლუხორის რაიონი) შორის. 1957 წლის 9 იანვარს ყარაჩაჩაისა და ჩერქეზეთის ოლქები ხელახლა გაერთიანდა.
1990-იანი წლების დასაწყსიდან ყარაჩაელბი მოითხოვდნენ ცალკე ყარაჩაული რესპუბლიკის შექმნას (1943 წელს არსებულის ფარგლებში), რომლებიც კაზაკებით დასახლებულ მიწებსაც მოიცავდა. ამ ყველაფერს მოჰყვა ის, რომ კაზაკებმა დაიწყეს მოთხოვნა თავიანთი „ტერიტორიული თვითგამორკვევისთვის“, რაც რუსული ავტონომიების შექმნას ითვალისწინებდა (ბათალჰაშინისა და ზელენჩუკ-ურუჰის რესპუბლიკების სახით), ან რუსებით დასახლებული რაიონების მიერთებას კრასნოდარისა და სტავროპოლის მხარეებთან. ჩერქეზები მოითხოვდნენ ყარაჩაელებისაგან გამოყოფასა და ცალკე ავტონომიის შექმნას. ამ ყველაფერთან ერთად ნოღაელებმა და აბაზებმა, რომელთაც არ ჰქონდათ ავტონომიის სატიტულო სტატუსი, თავიანთი ეროვნულ-ტერიტორიული წარმონაქმნების ჩამოყალიბება მოითხოვეს. საბოლოოდ, 1992 წლის 28 მარტს ჩატარდა რესპუბლიკური რეფერენდუმი, რის შედეგადაც კენჭისყრაში მონაწილეთა 76%-მა ხმა ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ერთიანი რესპუბლიკის შენარჩუნებას მისცა.
ჩერქეზების გენოციდი
XIX საუკუნე კავკასიელი ხალხის ისტორიაში მოვლენების ტრაგიკული განვითარების პერიოდია. კავკასიის ხალხები რუსეთის იმპერიასთან დამარცხდნენ ასწლიანი ომის სახელით ცნობილ დაპირისპირებაში, რასაც დიდი მსხვერპლი და მუჰაჯირობა მოჰყვა. რუსეთის იმპერიას ყველაზე დიდი წინააღმდეგობა გაუწიეს უბიხებმა (ტერმინი „უბიხი“ ჩერქეზულია), რომელთა გავლენაც აფხაზებსა და ჩერქეზებზე ვრცელდებოდა. წინააღმდეგობამ 1864 წლის მარტამდე გასტანა, რუსულმა ჯარმა ჯერ ჩერქეზები დაიმორჩილა, შემდეგ კი ა. გეიმანის წინამძღოლობით უბიხთა ცენტრი - სუაჩა აიღო. ამ ყველაფერმა უბიხთა კავკასიის რუკიდან გაქრობა გამოიწვია, ხოლო ჩერქეზთა მოსახლეობა მნიშვნელოვნად შეამცირა.
რუსეთის იმჟამინდელი იმპერატორი ალექსანდრე მეორე თავის სპეციალურ რესკრიპტში 1864 წელს კავკასიის ომის დასრულების შესახებ წერდა: "„თქვენს იმპერატორულ უმაღლესობას შესაშური წილი ერგო - დააგვირგვინოს საუკუნენახევრის წინ დაწყებული საქმე, დასავლეთ კავკასიის დაპყრობისა და პირველმა აუწყოს რუს ხალხს, რომ კავკასიაში ამიერიდან არც ერთი ურჩი ტომი აღარ დარჩა“."
საქართველო 2011 წლიდან პირველი ქვეყანაა მსოფლიოში, რომელიც ჩერქეზების გენოციდს აღიარებს.
გეოგრაფია
thumb|250px|right
ყარაჩაი-ჩერქეზეთს დასავლეთიდან ესაზღვრება კრასნოდარის მხარე, ჩრდილოეთიდან - სტავროპოლის მხარე, აღმოსავლეთიდან - ყაბარდო-ბალყარეთი, სამხრეთიდან - საქართველო. შედგება 10 მუნიციპალური რაიონისაგან. რესპუბლიკის ტერიტორიის 80% მთითაა დაფარული, ყარაჩაი-ჩერქეზეთისა და ყაბარდო-ბალყარეთის საზღვარზე მდებარეობს კავკასიის ყველაზე დიდი მწვერვალი - იალბუზი (5 642მ.). ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტერიტორიაზე 172 მდინარე მოედინება, რომელთა შორის სიდიდით გამოირჩევა ყუბანი, დიდი ზელენჩუკი, პატარა ზელენჩუკი, ურუფი და ლაბა. დამახასიათებელია მოკლე ზამთარი და გრძელი, თბილი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა -3,2°C-ია, ხოლო ივლისის + 20,6 °C. ბუნებრივი რესურსებისგან წარმოდგენილია ოქრო, ქვანახშირი და სხვ. ზოგირთი მოსაზრებით, ისტორიულად ჩერქეზეთის ტერიტორია დასავლეთით მოიცავდა შავი ზღვის სანაპიროს და აღმოსავლეთით მდინარე თერგის შესართავამდე არსებულ მიწა-წყალს, ინგუშეთის ჩათვლით.
მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მოსახლეობის 41% ყარაჩაელები არიან, ხოლო ჩერქეზები მოსახლეობის მხოლოდ 11.9%-ს შეადგენენ. კავკასიაში რუსეთის ექსპანსიის შედეგად მე-19 საუკუნის დასაწყისში, ყუბანში კაზაკების ჩასახლება და კორდონის ხაზების მშენებლობა დაიწყო. კავკასიის ომის შედეგად ადიღურ-აფხაზური მოსახლეობა სხვადასხვა მონაცემით, თითქმის 10-ჯერ შემცირდა. დღევანდელი ყარაჩაი-ჩერქეზეთი ერთ-ერთია, ადიღეს რესპუბლიკასა და ყაბარდო-ბალყარეთთან ერთად, რომლიც ჩერქეზთა მთლიან ტერიტორიას ქმნის.
რელიგია
ჩრდილო კავკასიის ხალხთა ძირითადი რაოდენობა, ისევე როგორც მთელი ახლო აღმოსავლეთი, ირანისა და ერაყის ნაწილის გამოკლებით, სუნიტური ისლამის მიმდევრები არიან. ტრადიციული ისლამის მოძღვრების ქანაფიტური მიმართულებისანი არიან ჩერქეზები, ადიღეელები, შაფსუღები, ყაბარდოელები, ბალყარელები, ყარაჩაელები, ნოღაელები, ყუმუხთა ნაწილი, ყირიმის თათრები, დიგორელი ოსები.
ენობრივი სიტუაცია
ჩერქეზული ენა ყაბარდოულ ენასთან ერთად მიეკუთვნება იბერიულ-კავკასიური ენების აფხაზურ-ადიღურ ჯგუფს. ჩერქეზთა გრაფიკული ანბანი პირველად არაბული გრაფიკის საფუძველზე შეიქმნა 1918 წელს, მას 1927 წელს ჩაენაცვლა ლათინური ანბანი, 1938 წლიდან დღემდე კი ადიღეური ენისათვის გამოიყენება კირილიცა.
ადიღურ ენათა ჯგუფის გრამატიკაზე, ლექსიკონებსა და ლექსიკოგრაფიაზე სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ როგორც უცხოელი, ასევე ქართველი ენათმეცნიერები: ლიულიე, შორა ნოღმა, უმარ ბერსეი, პეტრე უსლარი, არნოლდ ჩიქობავა, ზეინაბ კერაშევა, სიმონ ჯანაშია, გიორგი როგავა, ქეთევან ლომთათიძე და სხვები.
ყარაჩაული ენა ბალყარულ ენასთან ერთად მიეკუთვნება ალთაურ ენათა თურქულ ჯგუფს. ყარაჩაელებთა გრაფიკული ანბანიც კირილიცითაა წარმოდგენილი (1937 წლიდან).
პერ-ლაშეზის სასაფლაო
პერ-ლაშეზის სასაფლაო (ფრანგ. Père Lachaise, „მამა ლაშეზი“) — ქალაქ პარიზის უდიდესი სასაფლაო, რომლის ტერიტორია 44 ჰექტარია. ოფიციალური სახელწოდებაა „აღმოსავლეთის სასაფლაო“ (ფრანგ. Cimetière de l'Est).
ამებები
ამებები (Amoebina) — უმარტივესების ტიპი.
პერ-ლაშეზის სასაფლაო
პერ-ლაშეზი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სასაფლაოა. ყოველწლიურად 2 მლნ ტურისტი სტუმრობს მას, რათა საკუთარი თვალით ნახოს იმ გამოჩენილ ადამიანთა საფლავები, ვისაც უდიდესი ღვაწლი მიუძღვის საფრანგეთისა და მსოფლიოს ისტორიის წინაშე უკანასკნელი 2 საუკუნის განმავლობაში. ყველაზე ბევრი მნახველი ჰყავს ჯიმ მორისონის საფლავს.
ამებები
ამებების სხეული უჩონჩხოა. მათი დიამეტრია 50 მკმ (მიკრომეტრი), თუმცა არიან 2-3 მმ-მდე დიამეტრის მქონე სახეობებიც. სხეული შედგება ციტოპლაზმისა და ერთი ან რამდენიმე ბირთვისაგან. ციტოპლაზმა ორ შრედ იყოფა: გარეთა — ჰომოგენური, ღია ფერის ექტოპლაზმა და შიგნითა — მუქი და მარცვლიანი ენდოპლაზმა, რომელშიც ბირთვი და ვაკუოლებია. კუმშვადი ვაკუოლი წყლისა და მარილების ცვლას აწესრიგებს.
პერ-ლაშეზის სასაფლაო
დაარსება
თავიდან ამ ტერიტორიას სახელი საერთოდ არ ჰქონდა და კრიმინალური რეპუტაციის მქონე ღარიბთა უბანს წარმოადგენდა. მისი პირველი მფლობელი გახდა ერთ მდიდარი ვაჭარი, რომელმაც 1640 წელს ამ ადგილას მოზრდილი სახლი აიშენა. მოგვიანებით შენობა მონასტრის საკუთრება გახდა. საბოლოოდ, იეზუიტთა ორდენის მფლობელობაში აღმოჩნდა. ერთ-ერთი იეზუიტის, მამა ფრანსუა დე ლა შეზის (1624-1709) სახელის მიხედვით მიიღო სახელწოდება ამ ტერიტორიამ. ეს კაცი ლუი XIV-ის მოძღვრი იყო და იეზუიტთა ორდენი ოსტატურად სარგებლობდა საფრანგეთის მეფესთან მისი სიახლოვით. ორდენი სამფლობელოს ადიდებდა და ალამაზებდა. ბერების ბაღში შადრევნები და ჩანჩქერები დამონტაჟდა, ორანჟერეები გაიხსნა, იშვიათი მცენარეები დაირგო. საბოლოოდ, ღვთისმსახურთა ტერიტორია არისტოკრატების სასიყვარულო შეხვედრის პოპულარულ ადგილად იქცა. როდესაც ლუი XIV გარდაიცვალა, იეზუიტთა ორდენი გაკოტრდა. შედეგად, ბერების ქონებას კონფისკაცია გაუკეთეს და აუქციონზე გაყიდეს. ჩანჩქერები მოხსნეს, ბაღი გადათხარეს და ინგლისურ სტილში გადააკეთეს. ბერების სამყოფელის ადგილას სამლოცველო ააგეს.
ამებები
საჭმლის მომნელებელ ვაკუოლში მოხვედრილი საკვები სათანადო ფერმენტების მოქმედებით გადამუშავება. ამებები მოძრაობენ ციტაპლაზმური გამონაზარდებით — ცრუფეხებით (ფსევდოპოდიები), რომლებითაც საკვებსაც იტაცებენ. არახელსაყრელ პირობებში (წყალსატევის ამოშრობის ან საკვების ნაკლებობისა და სხვა დროს) ამებები მრგვალდებიან, იკეთებენ გარსს და ცისტად გადაიქცევიან. ხელსაყრელ პირობებში მოხვედრისას ცისტის გარსი იშლება და ამებები აქტიურად იწყებენ ცხოვრებას.
პერ-ლაშეზის სასაფლაო
დაარსება
1804 წელს საფრანგეთის ხელისუფლებამ კერძო მფლობელისგან შეიძინა ბელვილის კვარტლის მეზობლად არსებული 17 ჰა მიწის ნაკვეთი პერ-ლაშეზის ტერიტორიაზე. ნაპოლეონ ბონაპარტემ აქ სასაფლაო დააარსა, რომელიც 1804 წლის 21 მაისს გაიხსნა. პერ-ლაშეზის სასაფლაოს არქიტექტორი იყო სახელგანთქმული ალექსანდრე ტეოდორ ბრონიარი (1739-1813). 1894 წელს სასაფლაოს ტერიტორიაზე აიგო ნეობიზანტიური სტილის კრემატორიუმი და კოლუმბარიუმი. შენობის დიზაინი ეკუთვნის ფრანგ არქიტექტორს, ჟან-კამილ ფორმაჟს (1845-1926).
ამებები
ჩვეულებრივ, ამებები უსქესოდ (გაყოფით) მრავლდებიან: ჯერ იყოფა ბირთვი, შემდეგ ციტოპლაზმა. სქესობრივად მრავლდებიან მხოლოდ Amoeba diploidea. ამებების საკვებია ბაქტერიები, მცირე ზომის წყალმცენარეები და უმარტივესნი, ზოგჯერ კი ორგანული ნივთიერებათა ნარჩენები; პათოგენური ენტამება ერითროციტებით იკვებება. ამებები უმეტესად მტკნარწყლიან წყალსატევებში გვხვდება, ზოგი ზღვაში, ნოტიო ნიადაგში ან შლამში ცხოვრობს. მრავალი სახეობა პარაზიტია. ბინადრობს ადამიანისა და ცხოველების ნაწლავებში, მ. შ. ყველაზე საშიშია დიზენტერიის ამება (Entamoeba histolitica), რომელიც ამებურ დიზენტერიას იწვევს.
პერ-ლაშეზის სასაფლაო
დაარსება
პერ-ლაშეზზე პირველი დაასაფლავეს 5 წლის გოგონა, ადელაიდა. ამჟამად ეს საფლავი აღარ არსებობს, რადგან იგი დროებითი იყო და ვადის ამოწურვის შემდეგ, გაუქმდა.
ამებები
ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
პერ-ლაშეზის სასაფლაო
დაარსება
ირონიულია, რომ ყოფილ მფლობელს სასაფლაოს მმართველმა, ნიკოლა ფროშომ საფლავისთვის ალაგი იმაზე გაცილებით ძვირად მიჰყიდა, ვიდრე თავად გადაუხადა პერ-ლაშეზის მთელ ტერიტორიაში.