cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნუნუ გელაძე
ბიოგრაფია
2005 წელს ღვაწლმოსილ ემიგრანტთან ნინო ყაუხჩიშვილთან ერთად მილანში დააარსა ქართულ-იტალიური საზოგადოება „სამშობლო გულით სატარებელი“, რომლის თავმჯდომარეა 2011 წლიდან და რომელმაც ამ ხნის განმავლობაში იტალიის სხვადასხვა ქალაქში სამოცზე მეტი მნიშვნელოვანი ღონისძიება, კონცერტი, გამოფენა თუ კონფერენცია გამართა და პირველად იტალიაში დასტამბა ასგვერდიანი ორენოვანი ილუსტრირებული ჟურნალი „ა ორიენტე,“ რომელიც სახელოვანი ქართველი და იტალიელი ავტორების სამეცნიერო ნაშრომებსა თუ მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშებს მოიცავს. ამ საზოგადოებამ დათო მაღრაძის პოეტური კრებულის „სალვეს“ (მთარგმნ. ნუნუ გელაძე), თანამედროვე ქართველ პოეტთა ანთოლოგიის „ვაზი და კალამი“ (მთარგმნ. ნუნუ გელაძე), „ვეფხისტყაოსნის“ პოეტური თარგმანის (მთარგმნ. ანტონიო ბონელი), დათო ტურაშვილის „ჯინსების თაობის“ (მთარგმნ. ქეთი ჩარკვიანი), თეონა დოლენჯაშვილის „მემფისის“ (მთარგმნ. მანანა ტოფაძე) პრეზენტაციები მოაწყო.
ამჟამად ნუნუ გელაძე მუშაობს კულტურათაშორის მედიატორად და უცხოელთათვის იტალიური ენის შემსწავლელთა კურსის პედაგოგად.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:დაბადებული 1955
Interstellar Overdrive
„Interstellar Overdrive“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1967 წლის ფსიქოდელიური ჟანრის კომპოზიცია ამავე წელს გამოსული ალბომიდან The Piper at the Gates of Dawn. იგი თითქმის ათ წუთს გრძელდება. მისი ადრეული ვერსია შეტანილია ფილმში Tonite Let's All Make Love in London და რამდენიმე არაოფიციალურ ჩანაწერში.
კომპოზიცია და მუსიკა
„Interstellar Overdrive“ იყო რომელიმე როკ-ჯგუფის მიერ ჩაწერილი ერთ-ერთი პირველი ფსიქოდელიური ინსტრუმენტული იმპროვიზაცია. იგი ითვლებოდა პინკ ფლოიდის პირველ ექსპერიმენტად სპეის-როკის განხრით (ისევე, როგორც „Astronomy Domine“), თუმცა მოგვიანებით ჯგუფის წევრები ამ ტერმინის გამოყენებას ერიდებოდნენ. კომპოზიციის იდეა წარმოიშვა, როდესაც ჯგუფის მენეჯერი პიტერ ჯენერი ღიღინებდა მელოდიას, რომელსაც კარგად ვერ იხსენებდა (მოგვიანებით ყველაზე ხშირად ამბობდნენ, რომ ეს იყო Love-ის მიერ შესრულებული „My Little Red Book“-ის ვერსია. გიტარისტმა და ვოკალისტმა სიდ ბარეტმა ჯენეჯერის ღიღინს გიტარა ააყოლა და მიღებული მელოდია გამოიყენა „Interstellar Overdrive“-ის ცენტრალურ თემად. ბასისტ როჯერ უოტერსს სიდისთვის უთქვამს, რომ სიმღერის რიგი აგონებდა სერიალ „სტეპტო და შვილის“ თემას (დაწერილს რონ გრეინერის მიერ) . პერიოდში, როდესაც სიმღერა დაიწერა, ბარეტი შთაგონებული იყო AMM-ის შემოქმედებით და მათი გიტარისტის კით როუს ტექნიკით. უკანასკნელს განსაკუთრებით უყვარდა გიტარის სიმებზე სხვადასხვა ნივთის დადება . „Interstellar Overdrive“-ის შუა, იმპროვიზებული სექცია (როგორც „Pow R. Toc H.“), შთაგონებული იყო ფრენკ ზაპას მსგავსი შესრულებებით და The Byrds-ის სიმღერით „Eight Miles High“.
„Interstellar Overdrive“-ში არის ისეთივე აქცენტი ქრომატულობაზე, როგორც „Astronomy Domine“-ში. მთავარი თემა ვითარდება ქრომატულად სიდან სოლამდე, საბოლოოდ კი მითი მთავრდება. დასაწყისში მელოდია სრულდება გიტარის დამახინჯებული ტონალობით, რასაც ემატება როჯერ უოტერსის და რიჩარდ რაიტის საკრავები. მოგვიანებით შემოდის ნიკ მეისონის დასარტყმელი საკრავები. მას შემდეგ, რაც რიფი გიტარაზე რამდენიმეჯერ მეორდება, იწყება იმპროვიზაციული ნაწილი, Farfisa-ს ორგანით გაჯერებული, მშვიდი ინტერმედიებით. კომპოზიცია საბოლოოდ თითქმის კარგავს სტრუქტურას და ასეთი თავისუფალი ფორმის ფონზე მხოლოდ გიტარის სხვადასხვა ხმაური თუ ჟღერს. ამის შემდეგ, ფინალში, ჯგუფი უბრუნდება ძირითად თემას, რომლის ტემპი იკლებს და შეგნებულად ინტენსიურია. უოტერსმა ერთხელ კომპოზიციას „აბსტრაქტული პიესა“ უწოდა. რიფმა ბას-გიტარაზე მოგვიანებით გადაინაცვლა „Let There Be More Light“-ში, პინკ ფლოიდის შემდეგი ალბომიდან, კომპოზიციაში როჯერის ავტორობით.
ჩანაწერი
კომპოზიციის სტერეო ვერსიაში ორგანი მოძრაობს ერთი არხიდან მეორეში, რაც არ არის ასახული მონო ჩანაწერში, რომელშიც მხოლოდ დამატებულია ორგანის და გიტარის ჟღერადობა. ამასთან, მონო ვერსიაში ორგანი პირველი 50 წამის განმავლობაში ძალიან გამოკვეთილად ჟღერს, სპეციალური ეფექტებით, ხოლო სტერეო ვერსიაში ეს ეფექტები არ ისმის იმპროვიზაციამდე. 1967 წლის 27 თებერვალს წარმატებით ჩაიწერეს კომპოზიციის ხუთი დუბლი, ხოლო მეექვსე - 16 მარტს, იმ მიზნით, რომ მიეღოთ უფრო მოკლე ვერსია. იმავე წლის ივნისში ინსტრუმენტების დამატებითი პარტიები ჩაწერეს.
Piper-ის ვარიანტი აგრეთვე შეტანილია ოფიციალურ კომპილაციურ ალბომში Relics და A Nice Pair-ში (როგორც თავად სტუდიური ალბომი). მიუხედავად იმისა, რომ ნორმან სმითი, ალბომის პროდიუსერი, ცდილობდა, ხანგრძლივი კომპოზიციები უფრო შეემოკლებინა, „Interstellar Overdrive“ მან დათმო. პიტერ ჯენერი იხსენებდა: „აშკარად შეთანხმდნენ, რომ აი ახლა შეეძლოთ Interstellar Overdrive-ის დაკვრა, ნებისმიერი შეშლილი ნომრის. სწორედ Interstellar Overdrive იყო ის შეშლილობა...კვლავ, მადლობა ნორმანს, რომ ამის საშუალება მისცა.“ შეყოვნების ეფექტი სმითმა მიიღო კომპოზიციის მეორე ვერსიის პირველზე დადებით. სმითმა აგრეთვე დაუკრა კომპოზიციაში - მას ეკუთვნის სოლო დოლზე, ფინალის წინ.
ალტერნატიული და საკონცერტო ვერსიები
სტანდარტული ვერსია ალბომიდან The Piper at the Gates of Dawn უფრო ცნობილია, ვიდრე საკონცერტო. მიუხედავად ამისა, სხვა ვერსიები განსხვავდება. დემო ვერსია პირველად ჩაიწერა 1966 წლის 31 ოქტომბერს, Thompson Private Recording Company-ს სტუდიაში. ეს ვერსია გამოყენებულია სიდ ბარეტის მეგობრის, ენტონი სტერნის ფილმ „სან-ფრანცისკოს“ თანმხლები მუსიკის სახით. ჩანაწერი პირველად ოფიციალურად 2017 წლის 22 აპრილს, გრამფირფიტების მაღაზიების დღის აღსანიშნავად გამოიცა. ამ ვერსიის ხანგრძლივობა 14:57-ს შეადგენს. პიტერ უაიტჰედი სტერნთან საუბარში ახსენებდა პინკ ფლოიდს, თუმცა სტერნი თავდაპირველად თვლიდა, რომ ჯგუფის მუსიკა „საშინელი“ იყო. სტერნის ინიციატივით, ორივე ეწვია სამეფო სამხატვრო კოლეჯში გამართულ ჯგუფის საღამოს. თუმცა, უაიტჰედი ყოველივე ამას ასე იხსენებდა: „UFO-ში შევედით და მომეწონა. პოპულარულ მუსიკას არ ჰგავდა, ეს იყო ხანგრძლივი იმპროვიზაცია, იდეალური იმისთვის, რაც მჭირდებოდა.“ პიტერმა პინკ ფლოიდი დაითანხმა „Interstellar Overdrive“-ის ჩაწერაზე, ფილმისთვის, რომელზეც იმ პერიოდში მუშაობდა. სტუდიაში შესვლამდე კოლექტივმა მცირე რეპეტიცია გაიარა და შემდეგ დღეს, 1967 წლის 11 იანვარს, სტუდიაში Sound Techniques შევიდა. ეს სტუდია, მანამდე სტანდარტული ქარხანა, იმართებოდა ხმის ინჟინერების, ჯეფ ფროსტის და ჯონ ვუდის მიერ.
სესიისთვის სტუდია ორი საათით იქირავეს. ვუდი და ჯო ბოიდი ხმის პულტთან მუშაობდა, ხოლო უაიტჰედი და სტერნი იღებდნენ კამერით. კომპოზიციის ეს ჩანაწერი თითქმის 16 წუთს გაგრძელდა და საბოლოოდ აღიბეჭდა ოთხარხიანი მაგნიტოფონის მეშვეობით, მხოლოდ ერთ დუბლში, ვინაიდან ჯგუფს არ სურდა იგივეს განმეორებით დაკვრა. შემდეგ იმპროვიზაციით დაუკრეს კიდევ ერთი ინსტრუმენტალი, რომელსაც „Nick's Boogie“ უწოდეს. ამ ნომრის შესრულების ხუთი წამი მოხვდა უაიტჰედის ფილმში Tonite Lets All Make Love in London, თუმცა ამავე ფილმის საუნდტრეკში შევიდა კომპოზიციის უფრო ვრცელი ვარიანტები. საუნდტრეკი, გამოცემული 1968 წელს შეიცავს კომპოზიციის „Interstellar Overdrive“ შემოკლებულ ვარიანტს და მის ორ რეპრიზას.
მიუხედავად იმისა, რომ კონცერტებზეც სრულდებოდა, ეს იმპროვიზაციული კომპოზიცია სტუდიური ვერსიებისგან მკვეთრად განსხვავდებოდა. დრამერი ნიკ მეისონი ავტობიოგრაფიულ Inside Out: A Personal History of Pink Floyd-ში წერს, რომ საკონცერტო ვერსიების ზოგიერთი სექცია ალბომის ვარიანტში არ ჟღერს და სინამდვილეში, 20 წუთამდე ჟღერდა. ლონდონის ანდერგრაუნდულ კლუბებში გამოსვლისას პინკ ფლოიდი კომპოზიციით ხშირად ხსნიდა პროგრამას. მას აგრეთვე სხვა კომპოზიციების შემდეგ ასრულებდნენ, ბისზე, სანამ 1970 წელს არ ამოიღეს სეტლისტიდან. საკონცერტო გამოსვლების დროს მან პირველად 1966 წლის შემოდგომაზე გაიჟღერა. ერთ-ერთი შესრულებისას, ღონისძიებაზე, რომელიც ნიკი ჰოპკინზმა მოაწყო, გადატვირთვის გამო გაითიშა ელექტროენერგია. ჰოპკინზის აზრით, ეს იყო „ცივი, ბინძური, მაგრამ მშვენიერი“. მას შემდეგ, რაც Piper-ის ჩაწერა დასრულდა, საკონცერტო გამოსვლების დროს 30 წუთიანი ვერსია სრულდებოდა. ერთ-ერთი ვარიანტი შესრულდა Granada Television-ის გადაცემისთვის Scene Special გადაღებისას, 1967 წლის იანვარში, UFO-ში. ბარეტის მონაწილეობით როტერდამში, 1967 წლის ნოემბერში Hippy-Happy Fair-ზე გამოსვლისას ნომერი კვლავ დაუკრეს. მოგვიანებით, სიდის ჯგუფიდან წასვლის შემდეგ, მისი, როგორც ცენტრალური კომპოზიციის ადგილი, დაიკავა „Set the Controls for the Heart of the Sun“-მა.
ჯგუფი „Interstellar Overdrive“-ს ასრულებდა 1969 წელსაც, თუმცა მისი ჩანაწერი ამოღებულია Ummagumma-ს ოფიციალური გამოცემიდან და მოხვედრილია ბუტლეგურ ჩანაწერში.
პერსონალი
აგრეთვე
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები კატეგორია:ფსიქოდელიური სიმღერები
ავსტრია 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეოთხედ 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 7 მედალი მოიპოვეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ქუბრიანთკარი
ქუბრიანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭოპორტის თემში. მდებარეობს მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 620 მ. დუშეთიდან 15 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 155 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
VII საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
...
კატეგორია:VII საუკუნე
ვილა-ნოვა-დე-სანტუ-ანდრე
ვილა-ნოვა-დე-სანტუ-ანდრე — ქალაქი პორტუგალიაში. მისი მოსახლეობა 2011 წლის აღწერით შეადგენდა 10 647 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ვახტანგ ჭანკოტაძე
ვახტანგ ლავრენტის ძე ჭანკოტაძე (დ. 12 აგვისტო, 1904, სოფ. კვალითი, ზესტაფონის რაიონი — გ. 30 იანვარი, 1976, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-ელექტროტექნიკოსი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1961).
სკკპ წევრი 1927 წლიდან. დაამთავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1930). მუშაობდა ხელმძღვანელ თანამდებობებზე ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოში, ხრამჰესის მშენებლობაზე, ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენში“ (1930-57), ტრესტ „ინჟმშენში“ (1957-70). 1951 წ. ხრამჰესის მშენებელთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებული იყო ასევე ორდენებითა და მედლებით. იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს I-IV მოწვევის დეპუტატი (1938-1959 წწ.)
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1976 კატეგორია:ქართველი ელექტროტექნიკოსები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
სტორმ თორგერსონი
მინი|მარჯვნივ
სტორმ თორგერსონი (Storm Elvin Thorgerson; დ. 28 თებერვალი, 1944 — გ. 18 აპრილი, 2013) — ინგლისელი გრაფიკული დიზაინერი. იგი ცნობილია სხვადასხვა მუსიკოსთან თანამშრომლობით, რომელთა შორის არიან: პინკ ფლოიდი, ლედ ზეპელინი, 10cc, Dream Theater, მარს ვოლტა, მიუზი და ქრენბერისი. წლების განმავლობაში იგი იყო დიზაინ-სტუდიის Hipgnosis წევრი.
გარდაიცვალა 2013 წლის 18 აპრილს.
სოლო-ნამუშევრები
თორგერსონს ეკუთვნის შემდეგი მუსიკოსების ალბომების, სინგლების, პოსტერების ან მუსიკალური ვიდეოების ავტორობა:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:პინკ ფლოიდი კატეგორია:ინგლისელი რეჟისორები კატეგორია:ინგლისელი დიზაინერები
ბალილიანი
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
მხარე (მრავალმნიშვნელოვანი)
მხარე შეიძლება აღნიშნავდეს:
კაბესუელა-დელ-ვალიე
კაბესუელა-დელ-ვალიე (Cabezuela del Valle) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ვალიე-დელ-ხერტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 57 კმ². მოსახლეობა — 2129 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
საქართველო-ბიზანტიის ომები XI საუკუნეში
საქართველო-ბიზანტიის ომები XI საუკუნეში შეიძლება აღნიშნავდეს:
კვებეკი (ქალაქი)
კვებეკი (Quebec, Québec) — ქალაქი კანადაში, კვებეკის პროვინციის დედაქალაქი. პროვინციაში მეორე უდიდესი ქალაქია მონრეალის შემდეგ, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 233 კმ-ის მანძილზეა. ქალაქი მდებარეობს მდინარე სენტ-ლოურენსის პირას. სახელი კვებეკი ადგილობრივი ინდიელების ენაზე ნიშნავს „სადაც მდინარე ვიწროვდება“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადის ქალაქები კატეგორია:კვებეკი
Formica aterrima
Formica aterrima — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბოზ-არტი
thumb|275px|კულტურული ცენტრი არგენტინაში thumb|275px|[[ალექსანდრე III-ს ხიდი და გრან პალე, პარიზი.]] right|thumb|275px|[[ოტავა, კანადა, სახელისუფლებო საკონფერენციო ცენტრი 1912.]] thumb|right|275px|[[ოპერა გარნიე]] ბოზ-არტი (ფრანგ. Beaux-Arts, ნატიფი ხელოვნება), აკადემიური ნეოკლასიკური არქიტექტურული სტილი, რომელსაც პარიზში ნატიფი ხელოვნების სკოლაში (École des Beaux-Arts) ასწავლიდნენ და რომელიც გვიან ნეოკლასიციზმად მიიჩნევა.
წარმოშობა და განსაზღვრება
ბოზ-არტის, როგორც სტილის, წარმოშობა უკავშირდება საფრანგეთის არქიტექტურის სამეფო აკადემიის მიერ 250 წლის განმავლობაში დანერგილ სწავლებას. რევოლუციის შემდგომ კი სამეფო აკადემია შეცვალა საფრანგეთის ხელოვნების აკადემიამ. ამ მიმართულებისთვის დამახასიათებელი ესთეტიკა წარმოჩნდა რომში არქიტექტურის უმაღლესი პრემიის კონკურსზეც. ამ სტილის ძირითადი ორიენტაციები მომდინარეობს საფრანგეთში ხელოვნების სკოლიდან. ეს სტილი წარმატების მწვერვალს აღწევს XIX საუკუნეში და არსებობას განაგრძობს 1968 წლამდე. დიდ გამოძახილს ჰპოულობს აშშ-შიც 1860 წლიდან XX საუკუნის შუა ხანებამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები კატეგორია:საფრანგეთის არქიტექტურა კატეგორია:აშშ-ის არქიტექტურა
საქართველო (დამატება)
„საქართველო“ — ქართული ილუსტრირებული ყოველკვირეული ჟურნალი, გაზეთ „საქართველოს“ (1915–1921) დამატება. გამოდიოდა 1915–1917 წლებში თბილისში. რედაქტორი-გამომცემელი — ს. შანშიაშვილი. იბეჭდებოდა მხატვრული ლიტერატურის ნაწარმოებები, ილუსტრაციები და კარიკატურები. გამოქვეყნდა ე. ზოლას, რ. თაგორის, ე. ვერჰარნის, მ. ჰარტმანის და სხვათა ცალკეული ნაწარმოებების თარგმანები. ვ. ერისთავის, მ. თოიძის, გ. გაბაშვილის, ს. ციმაკურიძის, ი. ნიკოლაძის, ა. გოგიაშვილის, ოსკარ შმერლინგიასა და სხვათა ილუსტრაციები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
მხარი (ერთეული)
მხარი — სიგრძის საზომი ერთეული X–XIX საუკუნეების საქართველოში. უდრიდა 4 წყრთას, დაახლოებით 2 მეტრს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
ბარამიძე
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით კატეგორია:ქართული გვარები
გასტრეს დეპარტამენტი
გასტრეს დეპარტამენტი (Departamento Gastre) — დეპარტამენტი არგენტინაში, ჩუბუტის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2010 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 1 427 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 16 335 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გასტრე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩუბუტის პროვინციის დეპარტამენტები
კაბრერო (კასერესი)
კაბრერო (Cabrero) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ვალიე-დელ-ხერტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 7 კმ². მოსახლეობა — 328 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ავსტრია 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეხუთედ 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ერთი ვერცხლისა და 2 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბენეტიტისნაირნი
ბენეტიტისნაირნი — ნამარხი ხისებრი შიშველთესლოვანი მცენარეების რიგი. ახლოსაა თანამედროვე საგოვანებთან. სახელი დაერქვა ინგლისელი ბოტანიკოსის ჯონ ბენეტის (1801—1876) პატივსაცემად.
ბენეტიტისნაირთ ჰქონდათ მარტივი ან დატოტვილი ღერო, ზოგიერთს — კასრისებრი, ფრთისებრი ან მარტივი ფოთლები, უენდოსპერმო ორლებნიანი თესლი და ფოთლის იღლიაში განლაგებული ორსქესიანი ყვავილები. ბენეტიტისნაირნი შესაძლოა პალეოზურის თესლოვანი გვიმრანაირებისაგან წარმოიშვნენ.
მაქსიმალურ განვითარებას მიაღწიეს იურულ პერიოდსა და ცარცული პერიოდის პირველ ნახევარში. ფართოდ იყვნენ გავრცელებული მთელ დედამიწაზე. გადაშენდა გვიანდელი ცარცული პერიოდის დასაწყისში. ცნობილია 20-მდე გვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბენეტიტისნაირნი კატეგორია:ნამარხი მცენარეები
ოლხონი
ოლხონი (Ольхон) — კუნძული ბაიკალის ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 730 კმ². სიგრძე 71 კმ, სიგანე 12 კმ. სიმაღლე 1276 მ-დე. ნაპირისგან გამოყოფილია მცირე ზღვითა და ოლხონის ჭიშკრით. აგებულია არქეული გნაისებით, მარმარილოთი, კვარციტებითა და გრანიტებით. ლანდშაფტურად მრავალფეროვანია: გამოიყოფა სტეპისა და ტაიგის ურთიერთშეხამება, გვხვდება აგრეთვე პატარა უდაბნო მხარე. ჩრდილოეთ ნაწილში არის ფოთლოვანი ტაიგა, სამხრეთით — სტეპი. დამახასიათებელია ჩრდილო-დასავლეთის ძლიერი ქარი, რომელიც სარმას სახელწოდებითაა ცნობილი. კუნძულზე წლის განმავლობაში მოღრუბლულ დღეთა რაოდენობა 48-ის ტოლია. სანაპირო რაიონზე გავლენას ახდენს ბაიკალის ტბის წყლის მასა. ზამთარი რბილია, ზაფხული გრილი. სულ ოლხონზე არის დაახლოებით 8 დასახლებული პუნქტი, რომელთა დიდ ნაწილი მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია ხუჟირი (დაახლოებით 1200 მცხ.). დასახლებულია რუსებითა და ბურიატებით, ძირითადად მეთევზეებით. მდიდარია არქეოლოგიური ღირსშესანიშნაობებით. განვითარებულია ტურიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები კატეგორია:ბაიკალი
ფამფალეთი
ფამფალეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ვაკიჯვრის თემში (სოფლები: ვაკიჯვარი, ფამფალეთი). მდებარეობს მდინარეებს ბახვისწყალსა და ნატანებს შორის, ზღვის დონიდან 250 მ., ოზურგეთიდან 12 კმ, ვაკიჯვრიდან 1 კმ. სატრანსპორტო მიმოსვლით დაკავშირებულია ქალაქ ოზურგეთთან. სოფელში არის უბანი თიხნარა.
სახელწოდება
ლეგენდის თანახმად სოფელს ფამფალეთი დაერქვა გოგაურას მთის ძირში მიწის ფამფალის (ეროზიის) გამო.
„რადგან მიწა ამ კუთხეში
ირყეოდა, ფამფალებდა
ეს სოფელი სწორედ მიტომ
იწოდება ფამფალეთად“
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი ბესარიონ ინწკირველი, რევოლუციონერი ვანო ინწკირველი. სოფელში ცხოვრობდნენ აქვსენტი, მანასე და ლადიკო სალუქვაძეები, რომელთა შესაძებ შექმნილია ცნობილი ხალხური სიმღერა სამნი ძმანი გურულები.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ივლისი
სახელი ეწოდა იულიუს კეისრის მიხედვით, რომელიც ამ თვეში იყო დაბადებული; ადრე მას ერქვა Quintilis, „მეხუთე“. ივლისის ძველი წარმართული კალენდრით — თიბისა, ხალხური სახელწოდებანია მკათათვე და კვირიკობისთვე. სულხან-საბას მიხედვით ადრე ავი და კვინტოლიონიც ეწოდებოდა.
ივლისი არის ზაფხულის თვე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და ზამთრისა — სამხრეთ ნახევარსფეროში.
ივლისის ზოდიაქოს ნიშნებია კირჩხიბი და ლომი.
ივლისი იწყება კვირის იმავე დღეს, რითაც აპრილი ჩვეულებრივ წლებში, და იანვარი — ნაკიან წელში.
თიბისა
კორნელი კეკელიძე თიბისას 2 ივნისი — 1 ივლისით საზღვრავდა.
კ. კეკელიძის აზრით „თიბისაჲ“ (თთუე), წმინდა ქართული სახელია, მაჩვენებელი იმ სეზონისა, როდესაც თიბვას აქვს ადგილი. მნიშვნელობით ეს იგივეა რაც სომხური „მარგაც“ („მარგა“ — მინდორი, ველი).
ალ-ანდალუსია
ალ-ანდალუსია დაყოფილი იყო ხუთ ადმინისტრაციულ ერთულად: ანდალუსია, გალისია და პორტუგალია, კასტილია და ლეონი, არაგონი და კატალონია, სეპტიმანია. რეგიონის პოლიტიკური სტატუსი 711–750 წლებში იყო ომაიანების სახალიფოს პროვინცია, რომელიც დააარსა ალ-ვალიდ I-მ; 750–929 წლებში — კორდოვის საამირო; 929–1031 წლებში კორდოვის სახალიფო; და კორდოვის სახალიფოს ტაიფა (მემკვიდრე) სამეფოები.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:ისლამის ისტორია
ირჟი ტრნკა
ირჟი ტრნკა (Jiří Trnka; დ. 24 თებერვალი 1912, პლზენი — გ. 30 დეკემბერი, 1969) — ჩეხი მხატვარი, წიგნების ილუსტრატორი, სცენარისტი და რეჟისორი-ანიმატორი.
ცხოვრება და შემოქმედება
thumb|upright|საფლავი პლზენის ცენტრალურ სასაფლაოზე.
მნიშვნელობა
ირჟი ტრნკა ითვლება ჩეხური და ჩეხოსლოვაკური ანიმაციის დამაარსებლად. კინოს მრავალი მკვლევარი თუ ისტორიკოსი მას თოჯინური ფილმების სფეროში უდიდეს პიროვნებად თვლის. მის მიერ დაგროვებული მხატვრის და რეჟისორის გამოცდილება, გადაწყვეტილებების ორიგინალურობა და სახეების მრავალფეროვნება ჩეხურ ანიმაციას სპეციფიკურ სახეს ანიჭებს. რეჟისორის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია „ძველი ჩეხური თქმულებანი“, „ყოჩაღი ჯარისკაცი შვეიკი“ და „ზაფხულის ღამის სიზმარი“. 1983 წელს გამოსული „ყოჩაღი ჯარისკაცი შვეიკი“, რადკო პიტლიკის, ჩეხი ლიტერატურის ისტორიკოსის აზრით, არის იაროსლავ ჰაშეკის ნაწარმოებების საუკეთესო ეკრანიზაცია. .
წიგნების ილუსტრირებისთვის 1968 წელს ტრნკას გადაეცა „ჰანს კრისტიან ანდერსენის სახელობის პრემია“. 1963 წელს მას მიენიჭა ჩეხოსლოვაკეთის სახალხო არტისტის წოდება.
ძაგნიძე
საკუთარი სახელი ძაგნიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Formica atra
Formica atra — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვილა-რეალი
ვილა-რეალი — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2021 წლის აღწერით შეადგენდა 49,571 კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ბატუანი (ბოჰოლი)
ბატუანი (ოფიციალურად ბატუანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Batuan; Bayan ng Batuan) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 845 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
კაჩორილია
კაჩორილია (Cachorrilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის რივერა-დე-ფრესნედოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 41,38 კმ². მოსახლეობა — 87 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
Formica auxillacensis
Formica auxillacensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ინდრიკოთერიუმი
გამომდინარე იქიდან, რომ დასავლელი, საბჭოთა და ჩინელი სპეციალისტები იზოლირებულად ატარებდნენ კვლევით სამუშაოებს და ნაშრომებს, უმთავრესად, მშობლიურ ენებზე აქვეყნებდნენ, ინდრიკოთერიუმების ტაქსონომია საკმაოდ კომპლექსურია. თავის დროზე ცალ-ცალკე აღწერილ გვარებს — Baluchitherium, Indricotherium, Pristinotherium და Paraceratherium — დღეისათვის ერთი და იგივე გვარად განიხილავენ. დასავლურ სამეცნიერო პრაქტიკაში უფრო მეტად მიღებული ტერმინია პარაცერათერიუმი. ზოგიერთი სახეობა, მაგალითად, Paraceratherium prohorovi (ყაზახეთის გვიანი ოლიგოცენიდან), Indricotherium intermedium და Paraceratherium tienshanensis საკმაოდ არასრულფასოვნად მიიჩნევიან იმისათვის, რომ გადაწყვეტილიყო მათი ნათესაური კავშირი სხვა სახეობებთან, იგივე ეხება ბენარათერიუმს (დასავლურ პრაქტიკაში ჯერჯერობით მიიჩნევა საეჭვო ტაქსონად).
ტაქსონომია
ცნობილია ინდრიკოთერიუმის 4 სახეობა:
1989 წელს ინდრიკოთერიუმისებრთა ანალიზის საფუძველზე მიღებული კლადოგრამა, სადაც ნაჩვენებია ინდრიკოთერიუმის უახლოესი ნათესავები:
ლანგინიეოს დეპარტამენტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩუბუტის პროვინციის დეპარტამენტები
დუალიზმი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილოსოფიური ტერმინები
Dualismus (Ontologie) Dualisme (philosophie de l'esprit) Dualizam (filozofija)
მხარული
მხარული — ქართული ხალხური ცეკვა. ძირითადი ელემენტია მხრებისა და ხელების ოსტატური გათამაშება. მხარული ვაჟკაცური ცეკვაა. მას ხშირად ასრულებენ როგორც „განდაგანის“ მეორე, სწრაფ ნაწილს. მუსიკალური ზომა 4/4.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
საქართველოს საფეხბურთო თასი 2006-2007
საქართველოს თასი 2006-2007 — საქართველოს თასის მეჩვიდმეტე გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა თბილისის „ამერი“, რომელმაც ფინალში „ზესტაფონი“ დაამარცხა, ანგარიშით 1–0.
ფორმატი
საქართველოს თასის ამ გათამაშებაში საქართველოს პროფესიული ფეხბურთის ლიგამ სიახლე შემოიტანა. პირველად, გათამაშება ჩატარდა ჯგუფური ეტაპით. სულ იყო ოთხი ოთხგუნდიანი ჯგუფი, რომლებიდანაც პირველ-მეორე ადგილზე გასული გუნდები ფლეი-ოფში გავიდნენ. შემდეგ კი ტურნირი გაგრძელდა ოლიმპიური პრინციპით.
მეოდხედფინალი
პირველი შეხვედრები გაიმართა 2007 წლის 18 თებერვალს, საპასუხო – 6 მარტს.
ნახევარფინალი
პირველი შეხვედრები გაიმართა 2007 წლის 1 აპრილს, საპასუხო – 1 მაისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
Formica axillaris
Formica axillaris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სულეიმან ქუჩუქი
სულეიმან ქუჩუქი (მცირე) (დ. 1785 — გ.  1810), ბაღდადის ფაშა (1807-1810), ქართველი. ქ. ბაღდადში წაიყვანა ბიძამ ჰაფიზ ალი-ფაშა. იყო მამაცი გამგებელი, მოსახლეობის აქტიური მხარდაჭერით წარმატებით იცავდა მამლუქთა რეჟიმს ირანის შაჰის, ვაჰაბიტებისა და ოსმალეთის სულთნის ხელყოფისაგან. მანვე ჩაფუშა საფრანგეთისა და ინგლისის ცდები, გადაექციათ ერაყი თავიანთ კოლონიად. დაიღუპა ქურთების წინააღმდეგ ბრძოლაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1785 კატეგორია:გარდაცვლილი 1810
ღელისვაკე
ღელისვაკე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ხევსურეთის არაგვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 2150 მ. დუშეთიდან 73 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭანკოტაძე
საკუთარი სახელი ჭანკოტაძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ვილა-რეალ-დე-სანტუ-ანტონიუ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
სპრატლის კუნძულები
სპრატლის კუნძულები (ფილ: Kapuluan ng Kalayaan; ; Kepulauan Spratly; Quần đảo Trường Sa) ― სადავო არქიპელაგი სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში. მოიცავს კუნძულებს, მცირე და მარჯნის კუნძულებს და ასზე მეტ რიფს. არქიპელაგი გადაჭიმულია ფილიპინების, მალაიზიისა და სამხრეთ ვიეტნამის სანაპიროებს შორის. სპრატლის არქეიპელაგს სახელი ეწოდა XIX საუკუნის კაპიტნის, რიჩარდ სპრატლის საპატივცემულოდ, რომელმაც 1843 წელს პირველმა აღმოაჩინა სპრატლის კუნძული. კუნძულები 425,000 კმ²-ის ფართობზეა გაფანტული.
სპრატლის კუნძულები სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ერთ-ერთი მთავარი არქიპელაგია. კუნძულების უმრავლესობა დაუსახლებელია, თუმცა ირგვლივ მდიდარი წყლებია მეთევზეთათვის და ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მარაგებსაც შეიცავს. კუნძულთა ნაწილი სამოქალაქო მოსახლეობითაა დასახლებული. 45-მდე კუნძულზე სამხედრო შენობა-ნაგეობებია განთავსებული, რომლებიც მალაიზიის, ტაივანის, ჩინეთის, ფილიპინების ან ვიეტნამის სამხედრო ძალებს უკავიათ. სპრატლის კუნძულების სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ბრუნეის სასულთნოს განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონა უკავია, რომელიც დაუსახლებელ ლუისას რიფს მოიცავს.
მიმოხილვა
1939 წლისთვის სპრატლის კუნძულების უმრავლესობა დაუსახლებელი იყო და აქ მხოლოდ ზღვის ფრინველები სახლობდნენ. 1986 წლის ერთ-ერთი ჩინური წყაროს თანახმად, სპრატლის არქიპელაგი 14 კუნძულს, 6 მარჩხობს, 113 შეწყმულ რიფს, 35 წყალქვეშა მარჩხობსა და 21 წყალქვეშა ჭიუხს მოიცავს.
სპრატლის კუნძულების უმრავლესობა დაუსახლებელია და სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისთვის გამოსადეგ მიწებს არ შეიცავს. მუდმივი სასმელი წყალი კუნძულთა მხოლოდ მცირე ნაწილზეა ხელმისაწვდომი.
ეკოლოგია
სპრატლის არქიპელაგის ზოგიერთი კუნძულის სანაპიროს ქვიშისა და კენჭების დანალექები აყალიბებენ. ძლიერი ქარების გავლენით, რომელთა მიმართულებაც სეზონების მიხედვით იცვლება, ზოგჯერ კუნძულთა ზომა და მოყვანილობა იცვლება. მაგალითად, სპრატლის კუნძული ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონის დროს უფრო დიდია (დაახლოებით 700 მ X 300 მ), ვიდრე სამხრეთ-დასავლეთ მუსონის დროს (დაახლოებით, 650 მ X 320 მ).
კუნძულთა უმრავლესობა მარჯნის რიფებისგან შედგება. საერთო ჯამში არქიპელაგი 600-ზე მეტ მარჯნის რიფს მოიცავს.
ინტენსიური მუსონების გამო კუნძულებზე ყვავილოვანი მცენარეები ნაკლებად ხარობენ. დიდი კუნძულები ტროპიკული ტყეებით, სკრებითა და ბალახებითაა დაფარული. ადამიანების მიერ შემოტანილი ან კულტივირებული ჯიშების დადგენა რთულია. 1938 წლისთვის კუნძული ტაიპინგი ბუჩქებით, ქოქოსისთა დ ამაგროთი იყო დაფარული. შემდგომში აქ ანანასის მოყვანაც დაიწყეს. სხვა წყაროების თანახმად, კუნძულებზე პაპაია, ბანანი, პალმები და ატამიც ხარობდა. რამდენიმე კუნძული ტურისტული კურორტია.
ისტორია
წყაროების თანახმად, სხვადასხვა დროს სპრატლის კუნძულები ჩინელი და ვიეტნამელი მეთევზეებით იყო დასახლებული. 1888 წელს სპრატლის კუნძულებსა და ამბოაიანის კუნძულზე გუანოს მოპოვების უფლება ცენტრალური ბორნეოს კომპანიამ მიიღო. მეორე მსოფლიო ომის დროს კუნძულები ფრანგული ინდოჩინეთისა და იაპონიის სამხედრო ძალებმა დაიკავეს. 1956 წლამდე კუნძულებზე მუდმივი მოსახლეობა არ სახლობდა, სანამ ფილიპინელმა თავგადასავლების მაძიებელმა, ტომას კლომა უფროსმა სპრატლის კუნძულების ნაწილი თავის საკუთრებად არ გამოაცხადა და „თავისუფლების მიწის თავისუფალი ტერიტორია“ უწოდა.
სპრატლის კუნძულები რამდენიმე სახელმწიფოს შემადგენლობაში შედის: განსაკუთრებულ ეკონომიკურ ზონაში (ბრუნეი), სანშას პრეფექტურაში (ჰაინანი, ჩინეთი), საბაჰის შტატში (ინდონეზია), კალაიაანის მუნიციპალიტეტში (პალავანის პროვინცია, ფილიპინები), გაოსიუნის მუნიციპალიტეტში (ტაივანი), კჰანჰოას პროვინციაში (ვიეტნამი).
1883 წელს სპრატლისა და პარასელის კუნძულები გერმანელებმა გამოიკვლიეს, რასაც ჩინეთის მხრიდან პროტესტი მოჰყვა. 1887 წელს საფრანგეთსა და ჩინეთს შორის ჩინეთ-ვიეტნამის სასაზღვრო კონვენციას მოეწერა ხელი, რომლის მიხედვითაც სპრატლისა და პარასელის კუნძულები ჩინეთის შემადგენლობაში შედიოდა. 1902 და 1907 წლებში ჩინეთმა კუნძულებზე საზღვაო სამხედრო ძალები გაგზავნა, რომლებმაც კუნძულებზე დროშები და მონიშვნები განათავსეს. ჩინეთის რესპუბლიკამ სპრატლისა და პარასელის კუნძულები ჰაინანის იურისდიქციის ქვეშ გააერთიანა.
სქოლიო
კატეგორია:სპრატლის კუნძულები კატეგორია:სადავო კუნძულები კატეგორია:აზიის სადავო ტერიტორიები კატეგორია:სამხრეთ ჩინეთის ზღვის კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის არქიპელაგები კატეგორია:სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის არქიპელაგები კატეგორია:ჩინეთის არქიპელაგები კატეგორია:ფილიპინების არქიპელაგები კატეგორია:ტაივანის არქიპელაგები კატეგორია:ბრუნეის კუნძულები კატეგორია:ვიეტნამის არქიპელაგები კატეგორია:მალაიზიის კუნძულები კატეგორია:პალავანის კუნძულები კატეგორია:ფილიპინების ტერიტორიული დავები კატეგორია:ბრუნეის ტერიტორიული დავები კატეგორია:ჩინეთის ტერიტორიული დავები კატეგორია:მალაიზიის ტერიტორიული დავები კატეგორია:ჩინეთის ტერიტორიული დავები კატეგორია:ვიეტნამის ტერიტორიული დავები
ბენეტნაში
ბენეტნაში, ბანათნაში, ალქაიდა (არაბ.), η დიდი დათვისა, მეორე ვარსკვლავიერი სიდიდის ვარსკვლავი, რომლის ნათობა 870-ჯერ აღემატება მზისას, მზიდან მანძილი 77 პს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:დიდი დათვის თანავარსკვლავედი
ახალი ზელანდიის სუბანტარქტიკული კუნძულები
ახალი ზელანდიის სუბანტარქტიკული კუნძულები (New Zealand Subantarctic Islands) — ახალი ზელანდიის კუთვნილი კუნძულები მის სამხრეთით, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი № 877 (1998 წლიდან ).
მოიცავს კუნძულთა ხუთ ჯგუფს:
კუნძულები გეოლოგიურად ავსტრალიას გამოეყო 60-85 მლნ წლის წინ, ნაწილი კი ანტარქტიდას უფრო ადრე 85-130 მლნ წლის წინ.
კუნძულები გაბნეულია ოკეანის ტერიტორიაზე 3,5 მილიონ კმ²-ზე, რაც დაახლოებით ავსტრალიის ტერიტორიის ნახევარია.
თითოეულ კუნძულთა ჯგუფს აქვს თავისი მიკროკლიმატი და ენდემები — ფლორის და ფაუნის უნიკალური წარმომადგენლები (მაგალითად — დიდი პინგვინი).
ყველა კუნძული დაუსახლებელია, შეზღუდულია ტურისტების მოსანახულებლად. კუნძულებზე მყოფი ადამიანები არიან სამეცნიერო ექსპედიციის ან მეტეოროლოგიური სადგურის თანამშრომლები.
კლიმატი კუნძულებზე — სუბანტარქტიკულიდან ზომიერ კლიმატამდეა.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ახალ ზელანდიაში კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
ბიენ-უნიდო
ბიენ-უნიდო (ოფიციალურად ბიენ-უნიდო მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Bien Unido; Bayan ng Bien-Unido) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 666 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
მელექედური
მელექედური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი მელექედური). მდებარეობს ნასაკირალის სერის სამხრეთით, მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 90 მ., ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.
ისტორია
XVII საუკუნის მიწურულს მელექედურის ეკლესიაში მოღვაწეობდა მღვდელი გიორგი ჯაყელი, რომელმაც აღადგინა ეკლესია და მას შესწირა XVI-XVII საუკუნეებით დათარიღებული მარხვანი, ასევე ოთხთავი, სახარება, სამოციქულო, პარაკლიტონი და ზატიკი. ჯაყელმა ტაძარი გიორგი გურიელის შემწეობით ააგო. 1828 წლისთვის მელექედურში იდგა ასევე წმინდა გიორგის ხის ეკლესია, რომლის სამრევლო 33 კომლს აერთიანებდა. მელექედური შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. დვაბზუს თემს გამოეყო 1920 წელს და შეუერთდა ქალაქ ოზუგეთის თემს.
საბჭოთა პერიოდში მელექედურის ეკონომიკის წამყვანი დარგი იყო მეჩაიეობა. 1958 წელს გაშენებული იყო 200 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია, 75 ჰექტარი სიმინდის, 35 ჰა ტუნგის პლანტაცია, 18 ჰა თუთის და 10 ჰა ხეხილის ბაღი. სოფელში აგრეთვე მისდევდნენ მეცხოველეობასა და მებოსტნეობას. 1950-იანი წლების ბოლოსთვის დასრულდა სოფლის ელექტროფიკაცია, აშენდა საზაფხულო თეატრი 500 ადამიანზე. 1960 წელს აშენდა საშუალო სკოლის ორსართულიანი შენობა. 1976 წელს მელექედურს გამოეყო ქვედა ნასაკირალი. 1977 წელს მელექედურის კოლმეურნეობა ფლობდა 200 ჰა ჩაისა და 8 ჰა ციტრუსის პლანტაციებს.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კალსადილია
კალსადილია (Calzadilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ვალიე-დელ-ალაგონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 76,34 კმ². მოსახლეობა — 463 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
მარტირესის დეპარტამენტი
მარტირესის დეპარტამენტი (Departamento Mártires) — დეპარტამენტი არგენტინაში, ჩუბუტის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2010 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 778 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 15 445 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლას-პლუმასი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩუბუტის პროვინციის დეპარტამენტები
მადისონი (უისკონსინი)
მადისონი (Madison) — ქალაქი აშშ-ში. უისკონსინის შტატის დედაქალაქი და დეინის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. სიდიდით მეორე ქალაქი უისკონსინში მილუოკის შემდეგ და 82-ე აშშ-ში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 233 209 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,172.6 კაცი/კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 243.54 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს 198.89 კმ², ხოლო წყალს 44,65 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები კატეგორია:დეინის ოლქის ქალაქები
Formica balcanica
Formica balcanica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვიზეუ
ვიზეუ (Viseu) — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის აღწერით შეადგენდა 99,274 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
კახა ჯიქია
კახა ჯიქია (დ. 12 იანვარი, 1963, ზუგდიდი) — ქართველი პოლიტიკოსი.
იდეალიზმი
იდეალისტური (idéalisme, idéa, იდეა) — ამ ფილოსოფიური მიმდინარეობის თანახმად სულიერება ითვლება პირველ ამომავალ ცნებად, ხოლო მატერია, ბუნება, ფიზიკური სამყარო და მათი შემეცნება მეორადად, განპირობებულად.
ამგვარად იდეალიზმი უპირისპირდება მატერიალიზმს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილოსოფიური თეორიები კატეგორია:შემეცნების ფილოსოფია
კამინომორისკო
კამინომორისკო (Caminomorisco) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ლას-ურდესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 147,06 კმ². მოსახლეობა — 1181 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
Formica balcanina
Formica balcanina — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ალექსანდრე სულხანიშვილი
ალექსანდრე სულხანიშვილი (დ. 1808, თბილისი ― გ. წ. უცნობია) — ქართველი მთარგმნელი, კალიგრაფი. 1825 წელს გადაუწერია სულხან-საბა ორბელიანის „სამოთხის კარი“. ფლობდა რუსულ, სპარსულ და თურქულ ენებს. 1828 სპარსულიდან პროზაულად თარგმნა XV საუკუნის პოეტის ფანაჰის პოემა „ბახთიარნამე“. შესავალში მოცემულია ავტობიოგრაფიული ცნობები და ძეგლის თარგმნის ისტორია. XIX საუკუნის 40-იან წლებში სულხანიშვილი პეტერბურგში იყო. 1839 წელს გამოაქვეყნა ქართულ-ფრანგულ-რუსული ლექსიკონი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:დაბადებული 1808
კონაქტი
კონაქტი (Connacht, Connachta) — ირლანდიის რესპუბლიკის პროვინცია. ირლანდიის სხვა პროვინციების საგრაფოებთან ერთად კონაქტი ეკუთვნის ევროპარლამენტის ირლანდიის ჩრდილო-დასავლეთის საარჩევნო ოლქს.
ისტორია
კონაქტი იმ ხუთი მხარიდან ერთ-ერთი იყო, რომელსაც „მეფეთ-მეფე განაგებდა“ (rí ruirech). ნორმანთა შემოჭრის შემდეგ უძველესი სამეფოები დაჰყვეს საგრაფოებად ადმინისტრაციული და იურიდიული საკითხების მოსაგვარებლად. შემდგომ საუკუნეებში ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ისტორიული საგრაფოები ქვე-დანაყოფებად დაყო. დღეს საგრაფოები ერთიანდება ოთხ პროვინციაში, თუმცა მათ ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნიათ.
საგრაფოები
კონაქტი აერთიანებს 5 საგრაფოს: გოლუეი, ლიტრიმი, მეიო, როსკომონი და სლაიგო. ის ირლანდიის ოთხი პროვინციიდან უმცირესია, როგორც ფართობით (17 788კმ²), ისე მოსახლეობით (542 039).
უდიდესი დასახლებები
მუქად აღნიშნულ დასახლებებს აქვთ City-ის სტატუსი.
ანგარა
ანგარა (Ангара; უწინ ქვემო დინებაში ზემო ტუნგუსკა ეწოდებოდა) — მდინარე რუსეთში. მიედინება აღმოსავლეთ ციმბირის ტერიტორიაზე, ირკუტსკის ოლქსა და კრასნოიარსკის მხარეში. სიგრძე 1779 კმ, აუზის ფართობი 1 040 000 კმ². გამოედინება ბაიკალის ტბიდან, ერთვის მდინარე ენისეის მარჯვნიდან. მიედინება ჩრდილოეთისაკენ, შემდეგ დასავლეთის მიმართულებას იღებს. ზემო დინებაში ირკუტსკისა და ბრატსკის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ ძირითადად წყალსაცავად არის გადაქცეული. 56 კმ სიგრძეზე ქმნის ირკუტსკის წყალსაცავის ზედა ბიეფს, ხოლო დაახლოებით 524 კმ-ზე ბრატსკის წყალსაცავის მთავარ ნაწილს.
წყალსაცავებს შორის არსებულ მონაკვეთზე ხეობა ასიმეტრიული აღნაგობისაა, სადაც მარცხენა ფერდობი მაღალი და ციცაბოა, ხოლო მარჯვენა — დამრეცი. 1,5-2 კმ სიგანის კალაპოტი დაყოფილია კუნძულებად. შუა და ქვემო დინებაში ანგარა კვეთს შუა ციმბირის ზეგნის ინტრუზიულ ტრაპებსა და ენისეის ჭიუხს, რის გამოც ხეობა ზოგან ჭორომიანია. ანგარის წყლის რეჟიმს ძირითადად ბაიკალის ტბა და წყალსაცავები არეგულირებენ. ბაიკალის ტბის გარდა ანგარას ასაზრდოებს ატმოსფერული ნალექები (წვიმის წყალი, თოვლი). საშუალო წლიური ხარჯი ირკუტსკის ჰესთან 1700 მ³/წმ, ბრატსკის ჰესთან 2900 მ³/წმ, ხოლო შესართავთან 4500 მ³/წმ.
ანგარის ზემო დინებაში ყინულის საფარი იანვრის შუა რიცხვებში ჩნდება, ხოლო ყინულსვლა მაისის პირველ რიცხვებში იწყება. წყალშიგა ყინულები და თოში თოშხერგილებს აჩენს, რის გამოც წყლის დონე მდინარეში მერყეობს. მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა — ილიმი, ჩადობეცი, ირკინეევა; მარცხენა — ირკუტი, კიტოი, ოკა, ია, ტასეევა და დიდი ბელაია. ქალაქ ირკუტსკიდან ბაიკალის ტბამდე და ბრატსკის ჰესამდე ნაოსნობა რეგულარულია. ანგარა მდიდარია თევზით. მოიპოვება თართი, ცქვრინი, კაპოეტი და სხვ. მთავარი ნავსადგურებია: ირკუტსკი, ანგარსკი, ბალაგანსკი, ბრატსკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირკუტსკის ოლქის მდინარეები კატეგორია:ენისეის შენაკადები კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები
არპინო
არპინო ― ქალაქი იტალიაში. ისტორიული არპინუმი. მდებარეობს მდინარე ლირისის ნაპირზე. იყო ვოლსკების ქალაქი. მდებარეობდა მაღლობზე და გარშემორტყმული იყო ციკლოპურ კედლით. ძვ. წ. 305 წელს დაიპყრო რომის რესპუბლიკამ. ძვ. წ. 188 წელს გამოცხადდა მუნიციპიუმად. არპინუმი იყო ციცერონის, გაიუს მარიუსის და აგრიპას სამშობლო.
ვილდპრეტის ძირწითელა
ვილდპრეტის ძირწითელა (Echium wildpretii) — ბალახოვანი ორწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. კუნძულ ტენერიფეს ენდემური მცენარეა, უმთავრესად ტეიდეს მთისა. იზრდება ტეიდეს მთის სუბალპურ ზონაში.
უძლებს −15˚С ყინვას. სიმაღლე 3 მ აღწევს. ღერო მედეგი, სწორმდგომი და შიშველია. აქვს მონაცისფრო-მომწვანო ფოთლები და მოვარდისფრო-მოწითალო   ყვავილები. სახეობრივი სახელწოდება მიეცა შვეიცარიელი ბოტანიკოსის ჰერმან ვილდპრეტის (1834-1908) მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძირწითელა
შალვა ჭანკოტაძე
შალვა ლავრენტის ძე ჭანკოტაძე (დ. 24 იანვარი, 1902, გორი — გ. 21 თებერვალი, 1965, თბილისი) — ქართველი სამხედრო-საჰაერო მოღვაწე, საბჭოთა ავიაციის გენერალ-მაიორი (1944).
დაამთავრა სერპუხოვის საჰაერო სროლისა და ბომბდაშენის უმაღლესი სამხედრო სკოლა (1927). იმავე წელს გაწევრიანდა სკკპ-ში. 1927-1931 წლებში მსახურობდა კიევის სამხედრო ოლქში. 1938-1941 და 1951-1965 იყო საქართველოს სსრ სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოს უფროსი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა განსაკუთრებული დანიშნულების ავიაესკადრილიას, ავიაჯგუფს, პოლკს, დივიზიას; მონაწილეობდა სტალინგრადის საჰაერო ბრძოლებში. 1946 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის სამოქალაქო ავიაციის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე. საქართველოს სსრ III-V მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1951-1962). დაჯილდოებულია 7 ორდენით, მათ შორის გრიუნვალდის ჯვრის ორდენით და მედლებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:გორში დაბადებულები შ კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში კატეგორია:ქართველი მფრინავები
ბილარი (ბოჰოლი)
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
პერუს ისტორიის ქრონოლოგია
აქ წარმოდგენილია პერუს ისტორიის ქრონოლოგია.
12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 18 - 19 - 20 - 21st
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ისტორია
სუმბატ I
სუმბატ I, სუმბატ კურაპალატი (გ. 958) — ქართველთა მეფის ადარნასეს ძე.
გიორგი მერჩულეს მოხსენიებული ჰყავს ერისთავთა ერისთავად, თავისი ძმის აშოტ კურაპალატის გარდაცვალების შემდეგ (954) მიიღო კურაპალატობა.
მეფედ მოხსენიებულია 936 წელს შატბერდის მონასტერში შექმნილ ჯრუჭის ოთხთავში:
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 958 კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
აგვისტო
აგვისტო (Augustus; ძვ. სახელები: მარიამობისთვე, ქველთობისა) — გრიგორიანული და იულიანური კალენდრების მერვე თვე. მოქცეულია ივლისსა და სექტემბერს შორის. აგვისტოში 31 დღეა.
ამ თვეს, თავდაპირველად, ლათინურად, სექსტილისი ერქვა, რადგანაც ორიგინალურ რომაულ ათთვიან კალენდარში, რომელიც რომულუსმა შემოიღო ძვ. წ. 753 წელს და რომელშიც წელიწადი მარტში იწყებოდა, მეექვსე ადგილი ეკავა (სექს — ლათინურად „ექვსი“). ძვ. წ. 700 წლისათვის, იგი მერვე თვე გახდა, მას შემდეგ, რაც რომის მეფე ნუმა პომპილიუსმა კალენდარში მარტამდე იანვარი და თებერვალი ჩაამატა. მან, ასევე, თვეს 29 დღე მიაკუთვნა. იულიუს კეისარმა, რომელმაც ძვ. წ. 45 წელს იულიუსის კალენდარი შემოიღო, თვეს 2 დღე დაუმატა, რითაც მან თავისი დღევანდელი სიგრძე, 31 დღე მიიღო. ძვ. წ. 8 წელს მას, ოქტავიანე ავგუსტუსის პატივსაცემად, აგვისტო უწოდეს (ფართოდ გავრცელებული აზრის მიუხედავად, მას ერთი დღე თებერვლისაგან არ აუღია). სენატის გადაწყვეტილების მიხედვით, რომლის ციტირებასაც მაკრობიუსი აკეთებს, საამისოდ ეს თვე იმიტომ შეირჩა, რომ ავგუსტუსის ტრიუმფის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები, ეგვიპტის დაპყრობის ჩათვლით, სწორედ ამ თვეს ემთხვეოდა. ქართული წარმართული კალენდრის მიხედვით „ქველთობისა“ ერქვა. შემდეგ აგვისტოს პარალელურად „მარიამობისთვე“ გავრცელდა.
აგვისტო არის ზაფხულის თვე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და ზამთრისა — სამხრეთ ნახევარსფეროში.
აგვისტოს ზოდიაქოს ნიშნებია ლომი და ქალწული.
აგვისტო იწყება კვირის იმავე დღეს, როგორც თებერვალი მხოლოდ ნაკიან წელს.
ქველთობისა
კორნელი კეკელიძე ქველთობისას 2 ივლისი — 31 ივლისით საზღვრავდა.
კ. კეკელიძის აზრით „ქუელთობისაჲ“ (თთუე), სახელობითი ბრუნვა — „ქუელთობა“. მისი მოსაზრებით შეცდომაა სახელწოდება ქუელთობისას პირველი ნაწილის „ქუე“-ს „ქვე“-დ და შესაბამისად მისგან ქველის წარმოება და მასზე აპელირება. პირვანდელი ფორმაა „ქუე“, რომელიც კავშირშია ირანული წარმართული კალენდრის ერთ-ერთ თვესთან „ფარვარდინთან“, რომლის დროსაც იმართებოდა ქვესკნელთა მყოფთა დღესასწაული — „ფრავარტა“.
პასო-დე-ინდიოსის დეპარტამენტი
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2010 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 1 867 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 22 300 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პასო-დე-ინდიოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩუბუტის პროვინციის დეპარტამენტები
ძვ. წ. IX საუკუნე
ათწლეულები და წლები
ზოგადად
IX საუკუნე იყო ცივილიზაციებში დიდი ცვლილებების პერიოდი. აფრიკაში ფინიკიელებმა დააფუძნეს კართაგენი. ეგვიპტეში ძლიერმა წყალდიდობამ ლუქსორის ტაძრის იატაკი დაფარა, ხოლო რამდენიმე წლის შემდეგ სამოქალაქო ომი დაიწყო.
ცენტრალურ ევროპაში რკინის ხანა დაიწყო პროტო-კელტური ჰალსტატის კულტურისა და ენის გავრცელებასთან ერთად.
მოვლენები
პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. IX საუკუნე
ღული
ღული — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მ. დუშეთიდან 71 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ბარისახოს თემის ნასოფლარები
ძვ. წ. X საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
კატეგორია:ძვ. წ. X საუკუნე
საქართველო-ბიზანტიის ომი (1021-1023)
საქართველო-ბიზანტიის ომი — ომი, რომელიც მიმდინარეობდა ბიზანტიასა და საქართველოს შორის 1021-1023 წლებში ისტორიული სამხრეთ საქართველოს ტერიტორიების დასაკავებლად.
ისტორია
გაერთიანებული საქართველოს მეფე გიორგი I-მა ისარგებლა ბიზანტიის იმპერატორის ბასილი II-ის ბულგარელებთან ომით და 1014—1016 წლებში შეიჭრა სამხრეთ ტაოში, რომელიც თავის დროზე ბასილი II-მ დავით III კურაპალატს ჩამოართვა. 1018 წელს ბასილი II ბულგარეთიდან ძლევამოსილი დაბრუნდა და გიორგი I-ს მოსთხოვა დაკავებული ტერიტორიის დაცლა. გიორგიმ უარი შეუთვალა. ამასთანავე, მან კავშირი დაამყარა ბიზანტიის წინააღმდეგ ეგვიპტის ფატიმიანთა სულთანთან, ალ-ჰაკიმთან. შესთავაზა მას ერთობლივი მოქმედება ბიზანტიის წინააღმდეგ. ეგვიპტე ამ დროს ბიზანტიის ყველაზე ძლიერი მეტოქე იყო და მას ხმელთაშუა ზღვის აუზში ბატონობას ექიშპებოდა. თუკი საქართველოსა და ეგვიპტის ერთობლივი გამოსვლა განხორციელდებოდა ბიზანტიას რეალური საფრთხე ემუქრებოდა. საქართველო-ეგვიპტის ერთობლივი გამოსვლა ბიზანტიის წინააღმდეგ ვერ განხორციელდა, რადგან სულტანი ალ-ჰაქიმი მოულოდნელად, გაურკვეველ ვითარებაში გარდაიცვალა.
1021 წელს ბიზანტიის ჯარი დაძრა საქართველოს წინააღმდეგ. გიორგი I-ისა და მისი მოკავშირეების — კახეთ-ჰერეთის, ანისის, ვანანდისა და ვასპურაკანის მეფეთა ლაშქარი ჯერ ბასიანში დაბანაკდა, მაგრამ შემდეგ ბრძოლას გაერიდა, ქ. ოლთისი გადაწვა და კოლაში დაიხია. ბიზანტიის ჯარი დაედევნა უკანდახეულ გიორგი მეფეს და სოფელ შირიმნთან წამოეწია. სისხლისმღვრელ ბრძოლაში დაიღუპნენ ერისთავი რატი ბაღვაში და ხურსი, ქართველები დამარცხდნენ და უფრო ღრმად დაიხიეს. ბასილი II შეიჭრა არტაანში, ჯავახეთსა და თრიალეთში. სასტიკად მოაოხრეს ეს მხარეები. ამასობაში გიორგიმ დამხმარე ძალები მოიხმო კახეთ-ჰერეთიდან, მაგრამ მეორე შეტაკება არ მომხდარა. ბასილი უკან გამობრუნდა, კვლავ ააოხრა ჯავახეთი და არდაჰანი და მოახლოებული ზამთრის გამო დატოვა საქართველო. სომეხი ისტორიკოსის არისტაკეს თანახმად ბასილმა 12 ოლქი ააოხრა, ხოლო არაბი ისტორიკოსი იაჰია ანტიოქელი ტყვეთა, გარდაცვლილთა და დაბრმავებულთა რაოდენობას 200 000-მდე ასახელებს. საზამთროდ ბასილიმ ტრაპიზონის მიდამოებში დაიბანაკა, საიდანაც ის საქართველოში საზღვაო ექსპედიციის მოწყობას გეგმავდა. აქ მასთან გიორგი I-ის მოციქულები მივიდნენ და ზავი შესთავაზეს, ამასთან ისინი ზავის საბოლოოდ დადებას აჭიანურებდნენ. ამ დროს თვით ბიზანტიაში იმპერატორს აუჯანყდნენ მისი დიდებულები ნიკიფორე ქსიფიასი და ბარდა ფოკა. გიორგი მეფემ გადაწყვიტა ამით ესარგებლა, ფიცი გატეხა და ახალი ომისთვის სამზადისს შეუდგა. მაგრამ ბასილიმ დაამარცხა აჯანყებულები, შეიპყრო ისინი, ფოკას მოკვეთილი თავი გიორგი I-ს გამოუგზავნა და თავისი ჯარი კვლავ საქართველოსაკენ დაძრა. ქართველები დამარცხდნენ და ფრიად დაზარალებილებმა დაიხიეს. გიორგი I იძულებული იყო ზავი ეთხოვა. 1022-1023 წლების ზავით საქართველოს მეფემ ბიზანტიას დაუთმო სადაო იმიერ ტაო, დაცალა ადრე დაკავებული ციხეები და 3 წლით მძევლად მისცა ტახტის მემკვიდრე ბაგრატი.
ლიტერატურა
კატეგორია:XI საუკუნის ომები კატეგორია:საქართველოს ომები კატეგორია:ბიზანტიის იმპერიის სამხედრო ისტორია
Byzantine–Georgian wars