cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მამადაანების მთავარანგელოზთა ეკლესია
ეკლესიასთან ახლოს დგას ნატეხი თვით ნაგები ორსართულიანი სამრეკლო. სამრეკლოს პირველი სართული გეგმით კვადრატულია, სწორკუთხა შესასვლელი კი აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში აქვს. დანარჩენი კედლები ყრუა. სართული ტლანქათ ნაწყობი გუმბათოვანი კამარითაა გადახურული. II სართული, ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეული, რვაწახნაგოვანი, ფართო და მაღალი, შეისრულ თაღებით გახსნლი ფანჩატური ყოფილა. გარედან სამრეკლოს სართულებს ერთმანეთისგან წყობით განსხვავებული ხასიათი გამოყოფს, მათი თანხვედრის საზღვარი მთელ პერიმეტრზე ჰორიზონტალურ ხაზს ჰქმნის. ქვედა სართულის კედლები ძირითადად წვრილი ნატეხი ქვითაა ამოყვანილი და სქელი ბათქაშით გასწორებული. ზემოთა სართულს საპირე ქვების დიდი ნაწილი მსხვილია, უბათქაშო.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
IOS
iOS (ადრე iPhone OS) — მობილური ოპერაციული სისტემა, შექმნილი კომპანია Apple Inc.-ის მიერ სპეციალურად Apple-ის აპარატურისთვის. აღნიშნულ ოპერაციულ სისტემას იყენებს კომპანიის მიერ წარმოებული მოწყობილობები: iPhone, iPad, iPad Touch და iPad Mini. iOS არის რიგით მეორე ყველაზე გაყიდვადი ოპერაციული სისტემა მსოფლიოში Android-ის შემდეგ. IPad-ის პლანშეტი ასევე 2013 წლიდან მოყოლებული არის მეორე ყველაზე პოპულარული გაყიდვების მხვრივ ანდროიდის შემდეგ.
თავდაპირველად პროდუქტი ბაზარზე გამოჩნდა 2007 წლის 29 ივნისს და განკუთვნილი იყო მხოლოდ iPhone-ისთვის. ხოლო მოგვიანებით იგი ხელმისაწვდომი გახდა ეიპლის სხვა დანარჩენი მოწყობილობებისთვის. 2015 წლის იანვრის მონაცემით, ეიპლის ციფრული დისტრიბუციის პლატფორმა App Store-ზე განთავსებული არის 2 მილიონი აპლიკაცია, ხოლო აქედან 725.000 კონკრეტულად iPad-ისთვის არის განკუთვნილი.. აღნიშნული მობილური აპლიკაციები, საერთო ჯამში, გამოტვირთული იქნა 130 მილიარდჯერ.
iOS ხელმისაწვდომი არის 40 ენაზე,   დაფუძნებული არის XNU-ის კერნელზე (ბირთვზე). იგი აგებული არის macOS-ის ბაზაზე (ადრე ცნობილი, როგორც OS X) და იყენებს იმავე კომპონენტების ძირითად ნაკრებს, რასაც ოპერაციული სისტემა Darwin — თავსებადი POSIX-ის სტანდარტებთან. პირველი ვერსიიდან მოყოლებული iOS მუშაობს მხოლოდ პლანშეტურ კომპიუტერებსა და სმარტფონებზე, რომლებსაც გააჩნიათ ARM-ის არქიტექტურის პროცესორები.
iOS-ის ყოველი მომდევნო ვერსია გამოდის ყოველწლიურად. მიმდინარე ვერსია არის iOS 14, გამოსული 2020 წლის 16 სექტემბერს.
სიონის ეკლესია
ტერმინი სიონის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანდრეევკა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ანდრეევკა შეიძლება აღნიშნავდეს:
აგნეს დე კურტენე
აგნეს დე კურტენე (Agnès de Courtenay; დ. 1136 (ან 1133), ედესის საგრაფო — გ. 1184, აკრა, იერუსალიმის სამეფო) — ედესის გრაფის, ჟოსლენ II-ისა და მისი ცოლის, ბეატრის დე სონის ქალიშვილი. გათხოვილი იყო რამდენიმეჯერ. უმთავრესად ცნობილია, როგორც იერუსალიმის დედოფალი (ამორი (ამალრიკ) I-ის ცოლი) და ბალდუინ IV-ისა და სიბილას დედა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1136 კატეგორია:გარდაცვლილი 1184 კატეგორია:კურტენეს პირველი დინასტია კატეგორია:იერუსალიმის დედოფლები კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები
მამადაანების ღვთისმშობლის ეკლესია
მამადაანების ღვთისმშბლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთს მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით და ალაგ-ალაგ შირიმის ტლანქად დამუშავებული, სწორკუთხა ქვებიცაა ჩართული. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარის და სამხრეთ კედლის ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე და აღმოსავლეთის ფასადის წყობის ნახევარზე მეტი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუა ნაწილშია. აღმოსავლეთით ღრმა, თითქმის ნახევარწრიული მოხაზულობის აფსიდია, რომლის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. აფსიდს ხურავს წესიერი ზომის კონქი, რომლის ნახევარწრიული თაღი შირიმის თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ნახევარწრიული ფორმისაა კამარაც. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის უმნიშვნელო ფარგმენტები. ეკლესიის შემორჩენლი კედლები გარედან სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრ ლავგარდნით, რომლის ერთი ქვა ჩრდილოეთის ფასადზეა შემოჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფუნდასიონი
ფუნდასიონი (Fundación) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, მაგდალენას დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 82 532 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 922 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაგდალენას დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ფაბიო არმილიატო
ფაბიო არმილიატო (Fabio Armiliato; დ. 17 აგვისტო, 1956, გენუა, იტალია) — იტალიელი ტენორი.
ბიოგრაფია
ფაბიო არმილიატო დაიბადა გენუაში, დაამთავრა ნიკოლა პაგანინის სახელობის კონსერვატორია მშობლიურ ქალაქში, სადაც ასევე გადიოდა კონპოზიციის კურსებს. იგი არის ცნობილი დირიჟორის მარკო არმილიატოს ძმა. არმილიატო „ტიტოს სკიპას“ კონკურსის გამარჯვებულია. მისი დებიუტი შედგა სიმონ ბოკანეგრა, გენუის კარლო ფელიცეს საოპერო თეატრში, მალევე დაიწყო მისი საერთაშორისო კარიერა. 1989 წელს მან შეასრულა კავარადოსის პარტია ოპერა „ტოსკაში“ ჯოვანა კასოლასთან ერთად. შემდგომ „ბალმასკარადი“ ლეო ნუჩისთან ერთად, „აიდა“ მარსელის მუნიციპალურ თეატრში. 1990-იან წლებში შედგა მისი პირველი დებიუტები მეტროპოლიტენის ოპერაში, 1993 წელს - „ტრუბადური“ ვლადიმერ ჩერნოვთან და დოლორა ზაჯიკთან ერთად, რასაც მოჰყვა 1994 წელს რადამესი „აიდაში“ ანდრია გრუბერთან და ხუან პონსთან ერთად.
„სოფლის პატიოსნება“ მარია გულეგიანას გვერდით, სხვა მნიშვნელოვანი დებიუტები: მილანის „ლა სკალა“-1994, სოლო კონცერტი, 1995 წელი - ფაუსტი „მეფისტოფელში“ რიკარდო მუტის დირიჟორობით სამუელ რემეისთან ერთად, სან-ფრანცისკო - მანრიკო „ტრუბადური“ დანიელ ორენის დირიჟორობით და „აიდა“ მაჩერატას ფესტივალზე. 1995 წელს „ტოსკა“ დონატო რენძეტის დირიჟორობით რაინა კაბაივანსკას გვერდით. „ბოჰემა“ პარმის თეატრში, ვენის შტატსოპერაში გუსტავ მესამე „ბალმასკარადში“, შემდგომ კვლავ მეტროპოლიტენი ჯეიმზ ლივაინთან და კირი ტე კანავასთან, „ფედორა“ -რობერტო აბბადოს დირიჟორობით და მირელა ფრენისთან ერთად. „ტოსკა“- ლივაინთან და „დონ კარლოსი“- მუნგ ვუნ ჩუნგის დირიჟორობით და ტომას ჰემფსონთან ერთად. სან-ფრანცისკა - „აიდა“, პარიზი - „ტოსკა“, ვენა - „კარმენი“ მარსელო ვიოტის დირიჟორობით და ვალტრაუდ მაიერთან ერთად, არენა დი ვერონა - „კარმენი“, „აიდა“, „მადამ ბატერფლაი“ და ისევ „კარმენი“, 2002-2006-2008.
2002 წელს მან ცხოვრება დანიელა დესის დაუკავშირა. წყვილი ერთად ბევრ საოპერო ნაწარმოებში მონაწილეობს. ლონდონის კოვენტ-გარდენში ისევ „ტოსკა“ ანტონიო პაპანოს დირიჟორობით ანჯელა გეორგიუს და ბრინ ტერფელის გვერდით. ფაბიო არმილიატო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული კავარადოსია („ტოსკა“), მას ეს როლი 140-ჯერ აქვს შესრულებული. ხშირად მონაწილეობს სატელევიზიო გადაცემებში, რომელიც ოპერის პოპულარიზაციას ეძღვნება. 2011 წელს ითამაშე ვუდი ალენის ფილმში „სიყვარულით რომში“. მიღებული აქვს პრემიები - საერთაშორისო ტიტოსკიპას პრემია და პუჩინის პრემია ბრწყინვალე კარიერისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მომღერლები კატეგორია:იტალიელი საოპერო მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1956
ზილანლი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
ართანის წმინდა თევდორეს ეკლესია
ართანის წმინდა თევდორეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ართანის ჩრდილოეთით, დაახლოებით 1 კილომეტრზე, ფერდობზე. თარიღდება სავარაუდოდ XIV-XV საუკუნეებით.
აღწერა
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით თითქმის კვადრატული (3,9 x 3,4 მეტრი). ნაშენია მოზრდილი ზომის, ნატეხი ქვით. წყობა ქაოსურია, ტლანქი. ქვებს შორის დარჩენილი არეები წვრილი ქვითაა შევსებული და შებათქაშებულია. კუთხეების წყობაში და ალგ-ალაგ, კედლებში, ტლანქად დამუშავებული შირიმიცაა გამოყენებული. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ვიწროა, მაღალი, 2005-2006 წლებში, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ჩატარებული შეკეთების დროს, კედლების ზედა ნაწილები თანამედროვე აგურით აღუდგენიათ (საკმაოდ დაუდევრად). შიგნიდან კედლები შეულესავთ და ეკლესია ღარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომლის ცენტრშიც საკმაოდ ვიწრო (სიგრძე დაახლოებით 10 სანტიმეტრია), მაღალი, სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, ერთი, სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთის კედელშიცაა. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით, რომელსაც სავსებით წესიერი ფორმა არა აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დარვაზბინა
დარვაზბინა (Darvazbinə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ნადიკვრის ჩიხი 1)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ნადიკვრის ჩიხში (№ 1). აგებულია XIX საუკუნის შუა ხანებში.
სახლი ერთსართულიანია. ქუჩის მხარეს მოქცეული ფასადის მარცხენა ნაწილში, სადა საპირეში ჩასმული, სამი მაღალი, მშვილდისებრი თაღით გადახურული სარკმელია, მარკვენა ნაწილში — შესასვლელი. სარკმლების ქვემოთ კედელი დანაწევრებულია სამი სწორკუთხა ნიშით. შესასვლელი (ამოშენებულია) ხის, გადახურულ აივანს უკავშირდებოდა, რომელიც სახლს ეზოს მხრიდან ევლებოდა. ფასადი დასრულებულია პარაპეტით. მისი ზედაპირი სწორკუთხა და წრიული ნიშებითაა დანაწევრებული. აივანი ნაწილობრივღაა შემორჩენილი. იგი მთლიანად შემინულია, თუმცა, ხის ორნამენტი, აქა-იქ, ახლაც ჩანს. სახლი ორკალთა,, კრამიტით დაბურული სახურავითაა გადახურული, რომლის კალთებით მოსაზღვრულ ფრონტონის არეში, ეზოს მხარეს, გაჭრილია ორი მაღალი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული სარკმელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
იგორ სტრელკოვი
იგორ სტრელკოვი (Игорь Иванович Стрелков; ნამდვილი სახელი: იგორ გირკინი, Игорь Всеволодович Гиркин; დ. 17 დეკემბერი, 1970, მოსკოვი,  სსრკ) — თვითგამოცხადებული დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის გადამდგარი სახელმწიფო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მწერალი. რუსეთის სამხედრო პენსიონერი. აქვს მონარქიული შეხედულებები და მხარს უჭერს თეთრი გვარდიის იდეოლოგიას.
დაპატიმრება
იგორ სტრელკოვი რუსმა სამართალდამცავებმა 2023 წლის 21 ივლისს ექსტრემიზმის ბრალდებით დააკავეს. ადვოკატის თქმით, იგორ სტრელკოვის წინააღმდეგ საქმე ტელეგრამის არხში მის ორ პუბლიკაციას უკავშირდება. პირველი პოსტი ყირიმის შესაძლო ჩაბარებას ეხება, მეორე კი — რუსი სამხედროებისთვის შემწეობის გადაუხდელობას. წინასწარი მონაცემებით ის პატიმრობაში 18 სექტემბრამდე დარჩება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:სეპარატისტები კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:რუსი პუბლიცისტები
ჯარების ურთიერთმოქმედება
ჯარების ურთიერთმოქმედება — ოპერაციაში (ბრძოლაში), საერთო მიზნის მისაღწევად ამოცანებით, მიმართულებებით, საზღვრებით (რაიონებით) და მოქმედების დროით გაერთიანებული შეიარაღებული ძალების სხვადასხვა სახეობის, ჯარის გვარეობების, ფლოტის ძალებისა და სპეციალური ჯარების შეთანხმებული თანამოქმედება. ჯარების ურთიერთმოქმედების აუცილებლობა არმიის ჩასახვისთანავე წარმოიშვა. იარაღის სრულყოფამ, ჯარის გვარეობების გაჩენამ, არმიის ორგანიზაციული სტრუქტურისა და საბრძოლო წყობის განვითარებამ ურთიერთმოქმედების მნიშვნელობა გაზარდა. პირველ მსოფლიო ომში ავიაციის, ტანკების, ჯარის ახალი გვარეობების, კავშირის ტექნიკური საშუალებების, შემდგომში შეიარაღებული ძალების ახალი სახეობების გამოჩენამ განაპირობა შეიარაღებული ძალებსა და ოპერატიულ გაერთიანებებს (არმიები, არმიათა ჯგუფები, ფრონტები) შორის ურთიერთმოქმედების ორგანიზაციის სრულყოფა. ჯარების ურთიერთმოქმედება საბრძოლო მოქმედების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციაპია. საბრძოლო მოქმედების მიზნისა და მასშტაბის მიხედვით ჯარების ურთიერთმოქმედება შეიძლება იყოს ტაქტიკური, ოპერატიული ან სტრატეგიული. ტაქტიკური ჯარების ურთიერთმოქმედების ორგანიზაცია ხდება ადგილზე ან რუკაზე და ითვალისწინებს ბრძოლაში მონაწილე ყველა ძალისა და საშუალების შეთანხმებულ მოქმედებას. ოპერატიული ჯარების ურთიერთმოქმედება ნიშნავს ერთი სტრატეგიული ან საოპერაციო მიმართთულებით მოქმედი შეიარაღებული ძალების ოპერატიული გაერთიანებებისა და შენაერთების შეთანხმებულ მოქმედებას, ხოლო სტრატეგიული ჯარების ურთიერთმოქმედება — ფრონტებისა და შეიარაღებული ძალების სხვადასხვა სახეობის ოპერატიული გაერთიანებების (რომლებიც ოპერაციას ატარებენ ერთი ან რამდენიმე სტრატეგიული მიმართულებით) შეთანხმებულ გამოყენებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტერმინები კატეგორია:სამხედრო ისტორია
ტენმუ
იმპერატორი ტენმუ (天武天皇; დ. 631 — გ. 1 ოქტომბერი, 686) — იაპონიის მე-40 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ტენმუ ქვეყანას 672 წლიდან 686 წლამდე მართავდა.
ტრადიციული ამბები
ტენმუ იმპერატორ ძიომეის და იმპერატორ საიმეის უმცროსი შვილი და იმპერატორ ტენძის ძმა იყო. მისი დაბადების სახელი პრინცი იოამა იყო. ის ტახტზე იმპერატორ ძიტოს შემდეგ ავიდა, რომელიც მისი ძმისშვილიც იყო და მეუღლეც. მისი უფროსი ძმის, იმპერატორ ტენძის მმართველობის დროს, ტენმუ იძულებული იყო დაქორწინებულიყო იმპერატორის რომელიმე ქალიშვილზე, რათა განემტკიცებინა პოლიტიკური კავშირი ძმასთან. ძმისშვილებიდან მან პრინცესა უნონოსარარა აირჩია, რომელიც დღეს იმპერატორის მეუღლე ძიტოს და პრინცესა იოტას სახელით არის ცნობილი. ტენმუს ძიტოს გარდა სხვა მეუღლეებიც ჰყავდა, რომელთა მამებიც სასახლის კარზე გავლენიანები იყვნენ.
ტენმუს ბევრი შვილი ჰყავდა, რომელთა შორისაც იყვნენ კრონპრინცი კუსაკაბე (პრინცესა უნონოსარარას შვილი), პრინცი იოცუ და პრინცესა იოკუ (პრინცესა იოტას შვილები, რომლის მამაც ასევე იმპერატორი ტენძი იყო) და პრინცი ტონერი, რომელიც ნიჰონშოკის ავტორი და იმპერატორ ძუნინის მამა იყო. ტენმუს ორი ვაჟი იმპერატორი, ხოლო ორი ქალიშვილი იმპერატორის მეუღლე გახდა. იმპერატორი შიოტოკუ მისი უკანასკნელი შთამომავალი იყო.
ტენმუს ცხოვრების მნიშვნელოვანი მოვლენები
მისი ცხოვრების შესახებ მხოლოდ ნიჰონშოკიში წერია, თუმცა ამ წიგნის ავტორი მისი ვაჟი პრინცი ტონერი, რომელმაც ნაწარმოები მამის და დედის მმართველობის დროს დაწერა, რაც ეჭვს ბადებს მის სინამდვილესა და მიუკერძოებლობაში.
ტენმუ პატარა იყო, როდესაც მამა გარდაეცვალა, რის შემდეგაც მის აღზრდა-განათლებაზე დედამისი, იმპერატორი საიმეი ზრუნავდა. ის არ განიხილებოდა ტახტის მემკვიდრედ, რადგან კრონპრინცი მისი უფროსი ძმა ტენძი იყო, ხოლო ქვეყანას იმპერატორის ქვრივი საიმეი მართავდა. ტენძის ტახტზე ასვლის შემდეგ, ტენმუ გახდა მემკვიდრე, რადგან ტენძის ვაჟები არ იყვნენ პოლიტიკურად შესაფერისი მემკვიდრეები. ტენძი ეჭვობდა, რომ ტენმუ ზედმეტად ამბიციური იყო, რის გამოც საჭიროდ მიიჩნია განემტკიცებინა პოლიტიკური პოზიცია ნათესაური ქორწინებით.
ტენძი ძალაიან აქტიურად აუმჯობესებდა სამხედრო ინსტიტუტებს, რომლებიც ტაიკას რეფორმების დროს ჩამოყალიბდა.
ღრმად მოხუცებულს, ტენჯის კანონიერი მეუღლისგან შეეძინა პრინცი იოტომო. მას შემდეგ, რაც იოტომოს სუსტი პოლიტიკური კავშრიები ჰქონდა დედის ნათესავებისგან, რის გამოც არავინ მიიჩნევდა მას ტახტის რეალურ მემკვიდრედ, იმის მიუხედავად, რომ იმპერატორს საბოლოოდ ჰქონდა გადაწყვეტილი მისი ტახტზე აყვანა.
671 წელს ტენმუმ თავი საფრთხეში იგრძონო და უარი თქვა კრონპრინცობაზე, რათა გამხდარიყო მღვდელი. ის განმარტოების მიზეზით, გადასახლდა იოშინოს მთებზე, იამატოს პროვინციაში. თავისთან 2 ვაჟი და მისი ერთ-ერთი მეუღლე, პრინცესა უნონოსარარა წაიყვანა. თუმცა დანარჩენი ცოლები მან დედაქალაქში დატოვა.
ერთი წლის შემდეგ, ტენძი გარდაიცვალა და პრინცი იოტომო ტახტზე ავიდა როგორც იმპერატორი კობუნი. ტენმუმ შეკრიბა ჯარი და იოშინოდ აღმოსავლეთით დაიძრა, რათა შეეტია ომიკოს დედაქალაქისთვის. მათ დალაშქრეს იამატოს, იგას და მინოს პროვნიციები. ტენმუს არმია და ახალგაზრდა იმპერატორის ჯარი ერთმანეთს მინოს პროვინციის ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში შეებრძოლა. ტენმუს არმიამ გაიმარჯვა, ხოლო კობუნმა თავი მოიკლა.
ბუდიზმი
675 წელს იმპერატორმა ტენმუმ აკრძალა ცხოველის ხორცის ჭამა (ცხენის, საქონლის, ძაღლის, მაიმუნის და ფრინველების), რაც ბუდიზმის გავლენით იყო გამოწვეული.
საგარეო პოლიტიკა
ტენმუს საგარეო პოლიტიკური ურთერთობა ჰქონდა კორეულ სამეფო სილასთან, რომელმაც 676 წელს მთელი კორეის ნახევარკუნძული დაიკავა. კორეის გაერთიანების შემდეგ, ტენუმ დაარღვია დიპლომატიური ურთიერთობა ჩინეთის ტანის დინასტიასთან, იმ მიზეზით, რომ მხარი დაეჭირა სილას სამეფოსთვის.
მეუღლეები და შვილები
იმპერატორის მეუღლე პრინცესა უნონოსარარა
ჰი პრინცესა ოტა
ჰი პრინცესა იოე
ბუნინი ფუჯივარა ნო ჰიკამინოირაცუმე
ბუნინი სოგა ნო იონუნოირაცუმე
ბუნინი ფუჯივაანო იოენოირაცუმე
სასახლის კარის ქალბატონი ნუკატა ნო იოკიმი
სასახლის კარის ქალბატონი მუნაკატა ნო ამაკონოირაცუმე
სასახლის კარის ქალბატონი შიშიჰიტო ნო კაჯიჰიმენოირაცუმე
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 631 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 686
ურბნისის ნაქალაქარი
ურბნისის ნაქალაქარი — ისტორიულ-არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ურბნისში. ნაქალაქარის ცენტრალური და აღმოსავლეთ ნაწილი ახლანდელ სოფელ ურბნისს უჭირავს; დასავლეთით მდებარე ტერიტორია საუკუნეების განმავლობაში ხელშეუხებელი იყო და ამიტომ გადარჩა ძველი ზღუდის მონაკვეთი და არქეოლოგიური მასალა.
XX საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისიდან ნ. ბერძენიშვილის თაოსნობით ურბნისში ტარდებოდა გეგმაზომიერი, სისტემატური არქეოლოგიური კვლევა. გათხრებს აწარმოებდნენ ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტისა (1956 წლამდე) და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ექსპედიციები. 1952 წელს ჩატარდა სადაზვერვო სამუშაოები, ხოლო 1953, 1954, 1965 წლებში (ხელმძღვანელი: გ. ლომთათიძე, მოადგილე პ. ზაქარაია). 1955, 1957 წლებში (ხელმძღვანელი ნ. ბერძენიშვილი, მოადგილე პ. ზაქარაია) და 1963 წელს — გათხრები. სულ მოეწყო 11 ექსპედიცია.
ურბნისის ნაქალაქარის აღმოსავლეთ მონაკვეთში ნაპოვნია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის სამარხები, რომლებიც ქრონოლოგიურად ხიზანაანთ გორის სამარხებს უკავშირდება. გამოირჩევა ძვ. წ. VI-V საუკუნეების მდიდრული სამარხები, სადაც აღმოჩნდა მაღალი ოსტატობით დამზადებული ოქროსა და ვერცხლის ნივთები.
ურბნისის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე შემდეგი ძეგლებია: გალავანი (IV-III-ახ. წ. VII საუკუნეები) აბანო (III საუკუნე), მარანი (IV-VII საუკუნეები), წყალსადენი, სამეურნეო წყლის არხები, ბაზილიკა - ურბნისის სიონი (V-VI საუკუნეების მიჯნა), სამრეკლო (XVIII საუკუნე) და სხვა.
გალავანი
ქალაქი ურბნისი მდინარე მტკვრის მხრიდან იყო დაცული. დანარჩენი სამი მხრიდან, გაშლილი ვაკის მხარეს, შემოვლებული ჰქონდა ზღუდე. გათხრებმა გამოავლინა ქალაქის გამაგრების სამი პერიოდის სისტემა: ანტიკური ხანის, ადრინდელი ფეოდალურისა და ქალაქის გადაწვის შემდგომი ხანის. ქალაქს ორი მთავარი შესასვლელი ჰქონდა: ერთი ჩრდილოეთით, ცენტრში, დაბლობიდან, ხოლო მეორე სამხრეთით, მტკვრის მხარეს, პატარა ხევიდან (მდინარეში შემორჩენილია ქვის ხიდის ბურჯები).
ანტიკურ ხანაში ქალაქს უვლიდა რიყის ქვით ნაგები სქელი კედელი. ამ კედლის გარე პირი ვერტიკალურია, ხოლო შიდა — დაქანებული. დამწვარი რიყის ქვები მოწმობს, რომ კედელი ძლიერი ხანძრის შედეგად დანგრეულა.
მეორე პერიოდის (VI საუკუნის შუა წლები ან II ნახევარი) კედელი ალიზისაა (0,52x0,52x0,12 მეტრი) კედლის პერიმეტრია 2 კილომეტრი, შემოზღუდული ტერიტორიის ფართობი 23 ჰექტარი, კედლის სისქე 4,5 მეტრი. მიუხედავად დაზიანებისა, შესაძლებელი გახდა გალავნის გეგმის აღდგენა. მდინარის მხარეს 20-25 მეტრი სიმაღლის ფლატეს მხოლოდ კედელი გასდევს. დანარჩენ სამ მხარეს კედელი, ყოველ 60-65 მეტრზე, ჩართულია კოშკი ნახევარწრიული შვერილით. სავარაუდოა მთელ პერიმეტრზე 18 ასეთი კოშკი იყო. მათგან მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეების კოშკები იყო დიდი (5-5 სათავსი), დანარჩენი კი უფრო მომცროა (ორ-ორი სათავსი) კოშკებს ჰქონდათ რადიალურად განლაგებული სამზერები, ხოლო პარაპეტიანი საბრძოლო ქონგურებით შემოსაზღვრულ გალავანს ზევით საბრძოლო ბილიკი გასდევდა.
მესამე პერიოდის (მურვან ყრუს დალაშქვრის შემდგომ) გამაგრების სისტემა წარმოადგენს მიწაყრილს თხრილით. დიდი ხანძრისა და ალიზის კედლების განადგურების შემდეგ კედლის ირგვლივ ამოუღიათ თხრილი (სიღრმე 8-10 მეტრი, სიგრძე 30-40 მეტრი). აქედან ამოღებული მიწით კი ალიზის ზღუდეა დაფარული. ძეგლი დაკონსერვებულია.
აბანო
მდებარეობდა ანტიკური ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. თარიღდება III საუკუნით. მის ნანგრევებს ფარავს მოგვიანო ხანის (VI-VII საუკუნეების) მარანი. აბანო ძირითადად ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია აგურიც. შედგება ანფილადურად განლაგებული სამი სათავსისაგან. გეგმა ირეგულარულია. სათავსეები წაგრძელებულია, ბოლოში მომრგვალებული გადახურვა ყველგან კამაროვანი იყო. პირველი სათავსი გასახდელ-მოსაცდელია ცივი აუზით, მეორე თბილი აბანოა, ხოლო მესამე — ცხელი. საქვაბე ცხელი სათავსის გარეთ იყო, დასავლეთით. მიკვლეული მასალა მოწმობს აბანოს ქვედა სართულში კალორიფერების სისტემის არსებობას. აბანო გვიანდელი ანტიკური ხანის ტიპური ნაგებობაა. ძეგლი დაკონსერვებულია.
წყალსადენი
წყალსადენი და სარწყავი არხებით ნაქალაქარი ურბნისის ტერიტორია მარაგდებოდა სასმელი და სამეურნეო წყლით. კირის მკვრივ დუღაბში ჩადგმული წყალსადენის სხვადასხვა ზომის კერამიკული მილების ფრაგმენტები მიკვლეულია ნაქალაქარის მთელ ტერიტორიაზე. საიდან იყო გამოყვანილი სასმელი წყალი დაუდგენელია.
ჯერ კიდევ ანტიკური ხანიდან ურბნისი და მიმდებარე ტერიტორია სამეურნეო წყლით მარაგდებოდა მდინარე ლიახვიდან გამოყვანილი მაღალი საინჟინრო ხელოვნებით ნაგები არხით (სიგრძე 20 კილომეტრი). ამ საირიგაციო სისტემის დიდი ნაწილი დღესაც მოქმედებს. არქეოლოგიური გათხრებით მიკვლეულია სხვადასხვა ხასიათის სამი არხი-გვირაბის ნაშთი.
გვირაბები
პირველი გვირაბი აღმოჩნდა დასავლეთით, დეგოთების წისქვილებისაკენ მიმავალ გზაზე (უბანი II). გაითხარა გალავნის ქვეშ გამავალი, დიდი ზომის კარგად გათლილი და ურთიერთს მორგებული ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები გვირაბის დაზიანებული ნაწილები (სიგრძე დაახლოებით 13 მეტრი, კვეთი 0,4x0,5 მეტრი) გვირაბიდან გამოსული წყალი ღია ქვის არხში მიედინებოდა.
მეორე გვირაბი (სიგრძე ძირში 0,2 მეტრი, ზემოთ 0,15 მეტრი, სიმაღლე 0,2 მეტრი.) გათხარა ალიზის გალავნის ქვეშ (უბანი XX) კოშკის ჩრდილოეთით. ნაგებია დიდი ზომის აგურით (0,3x0,3x0,06 მეტრი). გვირაბის ძირზე კირის ხსნარზე დაგებულია აგურის ერთი ფენა. კედლები ამოყვანილია აგურის სამ-სამი რიგით, კედლები სიმაღლით ერთმანეთს უახლოვდება და გადახურულია აგურის ორი რიგით. გვირაბი დაქანებულია ქალაქისაკენ. მისი ბოლოები ორივე მხარეს 0,23-0,3 მეტრით გამოშვერილია ალიზის კედლიდან.
მესამე არხი-გვირაბის ნაშთი გაითხარა ნაქალაქარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მონაკვეთში. არხი გრძელი ყოფილა (შემორჩენილია 50-60 მეტრის სიგრძეზე). არხის ძირზე დაგებულია გვერდებაკეცილი კრამიტი (სიგრძე 0,41, განიერი მხარი 0,26, ვიწრო 0,16 მეტრი), ხოლო კედლები და გადახურვა ქვის ფილებისაა, დუღაბი — კირის. გვირაბს დაქანება არა აქვს. ამ ნაგებობების დანიშნულება იყო წყლის გატარება ქალაქის გალავნის ქვეშ. ძეგლი დაკონსერვებულია.
ურბნისის სიონი
ურბნისის სიონი დგას ნაქალაქარის აღმოსავლეთ მონაკვეთში. არქეოლოგიური კვლევის დროს (ხელმძღვანელი პ. ზაქარაია) გაიწმინდა ნაწილობრივ მიწით დაფარული ეკლესიის ინტერიერი, აიყარა გვიანდელი აგურის იატაკი, დადგინდა იატაკის თავდაპირველი დონე, გამოვლინდა ბოძებისა და პილასტრების პირვანდელი ბაზისები: იატაკის აყრის შემდეგ აღმოჩნდა რამდენიმე არქიტექტურული ფრაგმენტი (მ. შ. პირვანდელი ეკლესიის რელიეფების ე. წ. ბოლნური ჯვრების ლავგარდნებისა და სხვა ფრაგმენტები) და სამარხები (აგურის აკლდამები, ქვაყუთები); მოიხსნა XIX  საუკუნის გაჯის შელესილობა; ტაძრის გარშემო აღმოჩნდა დამატებითი ნაგებობების ნაშთი და სხვ. 1958-1960 წლებში ძეგლზე სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაატარა სპეც. სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმო სახელოსნომ (ხელმძღვანელი რ. გვერდწითელი).
ურბნისის ტაძარი სტილისტური ნიშნებით, აგრეთვე ჩრდილო ფასადის ასომთავრული წარწერის პალეოგრაფიული შესწავლის საფუძველზე, V-VI საუკუნეების მიჯნით თარიღდება. აღნიშნულ წარწერაში, რომელიც ერთ-ერთი შეკეთების დროს ჩრდილო ფასადზე ჩაუდგამთ, მოხსენიებულია ეკლესიის მშენებლები ვინმე კონსტანტი და მამა მიქელი. დანარჩენ სამ სხვადასხვა დროის წარწერაში ეკლესიის აღდგენაზეა ლაპარაკი. აღმოსავლეთ ფასადის ორ ვრცელ ასომთავრულ წარწერაში ნათქვამია, რომ სანახევროდ დანგრეული ტაძარი აღუდგენია ურბნელ „ებისკოპოსს“ თეოდორე ლუკას ძე ვინმე კონსტანტინე მიქელის ძის თანაშეწევნით და ქავთარისა და მისი ოჯახის წევრების დახმარებით. ეს წარწერები ამოუკვეთია ვინმე აბიათარს. პალეოგრაფიული ნიშნებით წარწერები შეიძლება დათარიღდეს IX საუკუნის II ნახევრით ან X საუკუნით. სამხრეთ კარის ტიმპანის მხედრულ წარწერაში ქტიტორი, ვახტანგ V-ის მეუღლე, დადიანის ასული მარიამ დედოფალი გვაუწყებს: ეს მოხდა 1668 წელს. როგორც ძეგლის შესწავლამ გვაჩვენა, ამ დროს ტაძრის აღსადგენად დიდი სამუშაოები ჩაუტარებიათ. არის კიდევ რამდენიმე ცუდად შემონახული წარწერის ფრაგმენტები.
ურბნისის სიონი სამნავიანი ბაზილიკაა (32,1x22,4 მეტრი), მისი გეგმა, სივრცითი გადაწყვეტა და გარე მასები ბაზილიკისათვის დამახასიათებელ მკაფიო ნიშნებს ატარებს. ეკლესიის ინტერიერში და ფასადებზე ნათლად იკითხება პირვანდელი (VI-VII საუკუნეების მიჯნა) და შემდგომი IX საუკუნის II ნახევარი ან X საუკუნე და 1668 წელი) შეკეთება-აღდგენის სამშენებლო ფენები. ადრინდელი ნაწილები ამოყვანილია კარგად გათლილი და უერთიერთმორგებული ქვიშაქვის კვადრებით, ქვები სხვადასხვა ზომისაა, მაგრამ რიგების ჰორიზონტალობა დაცულია. მომდევნო პერიოდებში აღსადგენად სხვადასხვა ზომისაა, მაგრამ რიგების ჰორიზონტალობა დაცულია. მომდევნო პერიოდებში აღსადგენად სხვადასხვა ფორმის ქვაა გამოყენებული, წყობა ირეგულარულია; XVII საუკუნეში ტაძრის ზედა ნაწილები მთლიანად, აგრეთვე ბოძებისა და პილასტრების ნაწილი, აგურით აღუდგენიათ და გვერდის ფასადებზე აგურისავე ორ-ორი კონტრფორსი მიუშენებიათ.
ტაძარში სამი შესასვლელია. პირველი სამშენებლო ფენიდან მხოლოდ სამხრეთის შესასვლელზეა შემორჩენილი არქიტრავის ქვის ჩამონატეხები და ნალისებრი ლუნეტის ნაშთი. XVII საუკუნეში ლუნეტი ამოუვსიათ წარწერიანი ქვებით, ხოლო ღიობი დაუვიწროვებიათ. დასავლეთის ულაზათო, მაღალი შესასვლელი გვიანდელია. იგი ქვემოდან ზემოთ არათანაბრად ვიწროვდება. გვიანდელია აგრეთვე ჩრდილოეთის პატარა არქიტრავული შესასვლელი (ამოშენებულია), რომელიც გაჭრილია ჩრილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კუთხესთან, სამკვეთლოს წინ.
შუა ნავის სამხრეთ ბოძების რიგმა და მათზე გადაყვანილა თაღებმა პირვანდელი სახით მოაღწია. თაღების მარტივპროფილიანი იმპოსტები მთლიანად ოთხკუთხა ქვაშია გამოკვეთილი, ბაზისები კი კუბურია. აღდგენისას უცვლელად დაუტოვებიათ ჩრდილოეთის ბოძების განლაგებაც. საკურთხეველთან მდებარე ორი ბოძი მთლიანად აგურისაა, ხოლო დანარჩენი ქვის, აღუდგენელი ბაზისები ბოძების ჯვრულ გეგმას იმეორებს.
ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადზე, შუა ნავის ზედა შუა ნაწილში, ერთადერთი გვიანდელი დეკორატიული ელემენტია - აგურით გამოყვანილი მარტივი ჯვარი, რომლის მკლავების გადაკვეთაზე ოდნავ ამოწეული კვადრატული მასაა. ასეთივე ჯვარია დასავლეთის ფასადზე. აღმოსავლეთ ფასადის დიდი სარკმლის თავზე პატარა სწორმკლავებიანი ჯვარი, ხოლო მარჯვენა სარკმლის ზემოთ, წრეში ტოლმკლავებიანი ჯვარია ჩასმული. ჩრდილოეთ ფასადის დასავლეთ მონაკვეთში, სარკმლის ქვეშ ქვაა ჯვრის გამოსახულებით (გვერდზეა გადაწვენილი), კიდევ ქვემოთ კი ცხენის გამოსახულებაა (ეს ქვები აქ შემთხვევით არის ჩადგმული 1668 წელს შეკეთების დროს). ეკლესიას აგურის კბილანა ლავგარდანი აქვს. სახურავი კრამიტისაა. ტაძარს სამხრეთით და ჩრდილოეთით, მთელ სიგრძეზე, მინაშენები ჰქონდა. სამხრეთის მინაშენი, რომელიც აღმოსავლეთით ეგვტერით მთავრდება, პირვანდელი ნაგებობის თანადრულია (მოგვიანებით რამდენიმეჯერ გადაუკეთებიათ). მინაშენების დანარჩენი ნაწილები გვიანდელია. მათში ეკლესიის ფრაგმენტებია ჩაშენებული. ტაძარს დასავლეთითაც ჰქონია მინაშენი-გამოვლენილია კედლების ნაშთი ეკლესიიდან 2,5 მეტრზე. ურბნისის სიონი ადრინდელი ფეოდალური ხანის საქართველოს დიდი ბაზილიკების ჯგუფს მიეკუთვნება (ანალოგები-კაწრეთის სამება, ხირსა). სამრეკლო დგას ტაძრის დასავლეთით, თხუთმეტიოდე მეტრზე. დასავლეთის ფასადის ვრცელის წარწერის თანახმად, აგებულია 1706 წელს ქართლის მეფის ვახტანგ VI-ის ბრძანებით. სარქარი ყოფილა მეფის ბებიდასშვილი ურბნელი „ეფისკოპოზი“ ქრისტეფორე ფალავანდიშვილი.
სამრეკლო (9,1x10,2 მეტრი) სამსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია აგურიც. ორი ქვედა სართული ერთიანი კუბური მასაა, ხოლო მესამე - ღია თაღოვანი ფანჩატური. I სართულზე, შუა კამაროვანი გასასვლელის ორივე მხარეს, სხვადასხვა დანიშნულების სათავსებია. სამხრეთ კედელში დატანებული კიბე მეორე სართულზე ადის. ამ სართულს აღმოსავლეთით, მთელ სიგრძეზე, განიერი აივანი გასდევს, ხოლო დასავლეთის მხარეს ოთახები და კიბის უჯრებია. კედლებში სარკმლები, ბუხარი, ნიშნები და სათოფურებია. მესამე სართულზე, ცენტრში რვაგვერდა, ნახევარწრიულთაღებიანი აგურის ფანჩატურია. ღიობებს შემოვლებული აქვს უწყვეტი თაღოვანი ლილვები; დასავლეთით, შუა ღიობის ღერძზე, ზემოთ პატარა ჯვარია გამოყვანილი. ფანჩატური გადახურულია მაღალი კონოსური აგურის გუმბათით. დასავლეთის ფასადს საზეიმო იერი აქვს - შესასვლელის ორი ერთმანეთში ჩამჯდარი ისრული თაღი სწორკუთხედებშია მოქცეული. აღმოსავლეთის ფასადის წამყვანი ელემენტებია მაღალი თაღოვანი ჭიშკარი და მეორე სართულის ღია აივანი. ეს უკანასკნელი ელემენტი განასხვავებს ურბნისის სამრეკლოს ამ ტიპის სხვა თანადროული ნაგებობებისაგან. სამრეკლოს თავდაპირველად ბანური გადახურვა ჰქონდა, ამჟამად გადახურულია თუნუქით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ქალაქები
ელენე მალიშევა
ელენე მალიშევა (Елена Васильевна Малышева; დ. 13 მარტი, 1961, კემეროვო, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი თერაპევტი, პედაგოგი, პროფესორი და მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.
რუსეთის რადიოზე და რუსეთის პირველ არხზე გაშვებული პროგრამების, „ჯანმრთელობის“ (1997 წლის 3 ოქტომბრიდან) და „ვიცხოვროთ ჯანმრთელად“ (2010 წლის 16 აგვისტოდან) ხელმძღვანელი და წამყვანი. მოსკოვის სახელმწიფო სამედიცინო-სტომატოლოგიური უნივერსიტეტის პროფესორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:რუსი ტელეწამყვანები კატეგორია:რუსი მედიკოსები
გურამ სანადირაძე
გურამ სანადირაძე (დ. 28 სექტემბერი, 1946, თბილისი) — ქართველი ექიმი.
1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ი. ჭავჭავაძის 98)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. დგას ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№ 98). აგებულია XIX საუკუნის შუა წლებში.
სახლი ქუჩის მხარეს ერთსართულიანია, ეზოსკენ - ორსართულიანი ნაგებია აგურით. სახლში ოროთახიანი ბინაა განთავსებული. ინტერიერში შენარჩუნებულია სამყურა სარკმელების ალათები და ძველი განჯინები. სახლიმთავარი ფასადით ჭავჭავაძის ქუჩაზე გამოდის. ფასადზე ორი სარკმელი და საარბაზოს კარია. სარკმელებიც და კარიც სწორკუთხა საპირეებშია ჩასმული. თავად ღიბების თავსართი მორკალულია. სარკმელებს ქვემოთ, კედელი, ერთ დონეზე განლაგებული, შეზნექილი მართკუთხედებით ნაწევრდება. მათ ქვემოთ კი, სარდაფის ნახევარფანჯარებია განთავსებული. სადარბაზოს კარი ხისაა, დამუშავებულია კვეთილობით. კარის თავზე, ორნამენტული დეტალებით მორთული ლითონის მარკიზია. ფასადი დასრულებულია სამკუთხა ფრონტონით, რომლის ზედაპირე ორფერი ( მუქი და ღია წითელი) აგურის წყობით არის გამოყვანილი. ეზოს მხარეს ზის ჭვირული აივანია, რომელიც აგურის მძლავრ სვეტებს ეყრდნობა. სარდაფიდან, ეზოს მხარეს გაჭრილია რამდენიმე სწორკუთხა ღიობი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
დორეულების ნამოსახლარი
დორეულების ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დორეულების ჩრდილო-დასავლეთით, ადგილ გრძელნაკვეთზე. განეკუთვნება l-IV საუკუნეებს. 1968 წელს საძიებო გათხრები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). გამოვლინდა კერამიკული ნატეხები, ბრინჯაოს ნივთები, მძივები, აგრეთვე შინაური ცხოველების ძვლები. ძეგლი მთლიანად განადგურდა პლანტაჟის დროს. მოპოვებული მასალა ინახება არქელოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კეისრის დაფნის გვირგვინი (ასტერიქსი)
„კეისრის დაფნის გვირგვინი“ („Les Lauriers de César“) — რიგით მე-18 წიგნი ასტერიქსის შესახებ კომიქსების სერიაში. მასში მოთხრობილი ისტორიების ავტორია რენე გოსინი, ხოლო მხატვარი — ალბერ უდერზო. კომიქსი გამოიცა 1971 წელს.
სიუჟეტის თხრობა იწყება რომში, მაგრამ უბრუნდება ერთ-ერთ საღამოს ლუტეციაში, როდესაც ასტერიქსი, ობელიქსი და მათი ბელადი აბრარაკურსიქსი, თავის ცოლ ბონემინასთან ერთად, სტუმრად მიდიან ბონემინას ძმა ჰომეოპატიქსთან, რომელიც ამაყობს საკუთარი ქონებით. ქვისლთან დაპირისპირებისას, სიმთვრალეში, აბრარაკურსიქსი დებს პირობას, რომ გაუმასპინძლდება რაგუთი, რომლის ერთ-ერთი ინგრედიენტი იქნება იულიუს კეისრის დაფნის გვირგვინი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტერიქსის კომიქსები კატეგორია:1971 წლის კომიქსები კატეგორია:1971 წლის წიგნები
კიან ჰილი
კიან ჰილი (დ. 7 ოქტომბერი, 1987) — ირლანდიელი მორაგბე. ის თამაშობს დუბლინის ლენსტერში და ირლანდიის ეროვნულ ნაკრებში. ჰილი ასევე არის დიჯეი (DJ Church), რომელსაც მონაწილება მიუღია მრავალ ელექტრონული მუსიკის ფესტივალში.
ჰილი ცნობილია თავისი ფიზიკური ძალით. მისი თანაგუნდელების, ჯეიმი ჰისლიპის და მაიკ როსის თანახმად, ჰილი არის უძლიერესი მორაგბე რომელიც მათ უნახავთ სპორტდარბაზში.
ლენსტერი
მისი დებიუტი ლენსტერის შემადგენლობაში შედგა 2006-07 სეზონზე, 19 წლის ასაკში. 2008-09 წწ. სეზონისთვის კი ჰილი იქნცა ძირითადი გუნდის ბურჯად. 21 წლის ასაკში ჰილი უკვე გუნდის ერთ-ერთ ლიდერად ჩამოყალიბდა, ვინც დიდი წვლილი შიეტანა 2009 წელს ჰეინიკენის თასის მოგებაში. 2011 წელს ლენსტერმა კიდევ ერთხელ მოიგო ჰეინიკენის თასი. ფინალში, ნორთჰემფთონ საინთსის წინააღდდეგ ჰილი ძირითად შემადგენლობაშ იყო. მომდევნო სეზონშ გუნდმა კვლავ მოიგო ეს თასი, ფინალში ირლანდიური ალსტერი დაამარცხა ანგარიშთ 42-14
ირლანდიის ნაკრები
ირლანდიის ნაკრებში ჰილი პირველად 2008 წელს გამოიძახეს, ჯონი სექსტონთან ერთად. 2009 წლის ნოემბერში კი მისი დებიუტი შედგა საერთაშორისო ტესტ მატჩებში, ავსტრალიის წინააღმდეგ. მისი დებიუტი ექვს ერის თასზე კი 2009 წელს შედგა, იტალიის წინააღმდეგ. ამ სეზონზე ჰილი ძირითად შემადგელობაშ იყო ინგლისი, საფრანგეთის და უელსის წინააღმდეგაც.
2011 წლის მსოფლიო თასზე, როდესაც ირლანდიამ შეძლო ავსტრალიის დამარცხება ანგარიშით 15-6, კიან ჰილი მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა.
ის იყო ნაკრების საკვანძო ფიგურა 2017-18 წლების სეზონზე, როდესაც ირლანდიამ დიდი სლემით შეძლო 6 ერის გათამაშების მოგება. 5-დან 4 შეხვედრაში კიან ჰილი ძირითად შემადგენლობაშ იყო, მათ შორის გადამწყვეტ მატჩში ინგლისის წინააღმდეგ.
სხვა საქმიანობა
კიან ჰილი, გარდა რაგბის თამაშისა, არის მოყვარული დიჯეი. ასევე, ის არის მხატვარი და ცნობილია თავისი მორაგბეების პორტრეტებით
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ირლანდიელი მორაგბეები კატეგორია:ლენსტერის მოთამაშეები
აშაღი-ლაქი
აშაღი-ლაქი (Aşağı Ləki) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	2 339  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
მანიტუს ტბა
მანიტუს ტბა (Lake Manitou) — ტბა კუნძულ მანიტულინზე, ონტარიოში, კანადაში. ვრცელდება ზღვის დონიდან 230 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობია 104 კმ². სიგრძე 19,8 კმ, სიგანე 6 კმ. მანიტუ მსოფლიოში კუნძულზე მდებარე უდიდესი ტბაა. რადგანაც კუნძული მანიტულინი მდებარეობს ჰურონის ტბაში, მანიტუ ითვლება ტბაში მდებარე ტბად. მანიტუს ტბაში არის ორი პატარა კუნძული. ტბიდან გამოედინება მდინარე მანიტუ. მტკნარწყლიანია.
სქოლიო
კატეგორია:კანადის ტბები
პაია იოვანოვიჩი
პავლე „პაია“ იოვანოვიჩი (Паја Јовановић / Paja Jovanović; დ. 16 ივნისი, 1859 ვრშაცი, ავსტრიის იმპერია (დღევანდელი სერბეთი) — 30 ნოემბერი, 1957, ვენა, ავსტრია) — სერბი მხატვარი, რომელსაც სიცოცხლის განმავლობაში შექმნილი აქვს 1100-მდე ნამუშევარი. პაია ასევე იყო ევროპის წამყვანი პორტრეტისტი 1905 წლიდან. მან 14-ჯერ დახატა ავსტრიის იმპერატორი ფრანც იოზეფ I, ასევე დახატა სამეფო ოჯახის წევრები, მსხვილი მეწარმეები, მეცნიერები, ბანკირები, ნავთობის ბარონები და მონოპოლისტები. დახატულ პიროვნებებს შორის იყვნენ ამერიკული კომპანიის, Standard Oil-ის წევრებიც. ის მსოფლიოში ცნობილ პორტრეტისტად ჩამოყალიბდა და სიცოცხლეშივე ძალზედ მდიდარი გახდა. მისი ნამუშევრები განთავსებულია ევროპულ და საერთაშორისო მუზეუმებში. ამ მუზეუმებში მისი ნამშევრები სხვადასხვა სახელებითაა ჰანთავსებული, მაგ: ვიქტორიის ეროვნულ გალერეაში მოხსენიებულია როგორც პოლ იოვანოვიტჩი (Paul Joanowitch), ასევეა მოხსენიებულია იუტას ფერწერის მუზეუმში. მის სხვა სახელებს შორისაა: პოლ იოანოვიტსი, პოლ ივანოვიტჩი, პოლ იოანოვიტჩი, პოლ იოანოვიტში, პ. იოანოუიტჩი და სხვანი.
ბიოგრაფია
thumb|მარცხნივ|ახალგაზრდა პაია იოვანოვიჩი პაია იოვანოვიჩი დაიბადა ვრშაცში, ავსტრიის იმპერიაში (თანამედროვე სერბეთი). მისი მამა, სტევან იოვანოვიჩი ფოტოგრაფი იყო, ხოლო დედა, ერნესტინა იოვანოვიჩი (ქალიშვილობის გვარი:დეოტი) ფრანგული წარმოშობის იყო. მან ბავშვობა და ადრეული ახალგაზრდობა სწორედ ამ ქალაქში გაატარა. ვრშაცის ერთ-ერთ ტაძარში მან ნახა პაველ ჯურკოვიჩისა და არსენიე თეოდოროვიჩის კანკელი, რომელმაც მის შემდგომ შემოქმედებაზე მოახდინა გავლენა. იოვანოვიჩის დედა ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა, მახტვრის მამამ კი ხელმეორედ დაქორწინება გადაწყვიტა. მან ხატვასთან დაკავშირებული პირველი გაკვეთილები მასწავლებლისგან, ვოდეცკისგან მიიღო. 1875 წელს 15 წლის პაია მამამ ვენაში წაიყვანა და იქ ყოფნისას, 1877 წელს პაია ადგილობრივ სამხატვრო აკადემიაში ჩაირიცხა. სასწავლებელში მისი პროფესორი კრისტიან გრიენპენკერლი იყო. პაიამ აკადემია 1880 წელს დაასრულა და მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე მნიშვნელოვან კურსში, რომლებას აწყობდა ლეოპოლდ მიულერი, ცნობილი როგორც „ორიენტალისტი“ (აღმოსავლეთმცოდნე). ეჭვგარეშეა ის, რომ მიულერის კურსები პაიას მიმდინარეობის არჩევაში დაეხმარა. არდადეგების პერიოდში იოვანოვიჩი ხშირად სტუმრობდა ევროპის, ძირითადად კი ბალკანეთის ნახევარკუნძულის სხვადასხვა ქვეყანას. მან მოინახულა: ალბანეთი, დალმაცია, მონტენეგრო, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ასევე სერბეთი. მოგზაურობისას მან გააკეთა ჩანახატები და აღწერა ბალკანელი ხალხის ცხოვრების წესი. სწორედ ამ კვლევებმა მოუტანა პაია იოვანოვიჩს მსოფლიო აღიარება და პოპულარობა. იმის გათვალისწინებით, რომ პაიამ ევროპელების დაინტერესება დაინახა ბალკანელების ცხოვრების წესით, მან დაიწყო სერბების, მონტენეგროელების, ჰერცეგოვინელების, არომანელების და ალბანელების ცხოვრების ამსახველ ნახატებზე მუშაობა. ამ ყველაფერმა მას დიდი რეპუტაცია მოუტანა. მან ბალკანეთში ასევე იმოგზაურა და შეისწავლა ადგილობრივი კულტურის ელემენტები და ფოლკლორი.
საზოგადოებამ და ხელოვნების კრიტიკოსებმა ყურადღება მიაქციეს ახალგაზრდა მხატვარს, რის წყალობითაც პაიამ 1883 წელს გააფორმა ხელშეკრულება ლონდონის „ფრანგულ“ გალერეასთან. მოგვიანებით მან იმოგზაურა კავკასიაში მაროკოში, ეგვიპტეში, საბერძნეთში, თურქეთში, იტალიასა და ესპანეთში. მისი ნამუშევრები მოიცავს როგორც ადგილობრივი ხალხების კულტურის ამსახველ ჩანახატებს, ასევე გადმოცემულია ფარიკაობის, პატარძლის მოკაზმვისა და მამლების ჩხუბის ამსახველი ნამუშევრები.
1888 წელს ის გამოცხადდა სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის (მაშინდელი სამეფო აკადემია) წევრად. მას დაევალა მონუმენტური, ისტორიული კომპოზიციების მოხატვა. 1905 წლიდან ძირითადად მუშაობდა პორტრეტებზე.
მემკვიდრეობა
პაია იოვანოვიჩი შეყვანილია „ყველა დროის 100 გამოჩენილ სერბს“ შორის. იოვანოვიჩს მიღებული აქვს მრავალი შეკვეთა როგორც სერბეთში, ასევე საზღვარგარეთ. რამდენიმე სკოლა სერბეთში სწორედ მის სახელს ატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:სერბი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1859 კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი კატეგორია:XIX საუკუნის მხატვრები კატეგორია:XX საუკუნის მხატვრები კატეგორია:სერბი ქრისტიანები კატეგორია:რეალისტი მხატვრები
კუპრიანთკარის სამაროვანი
კუპრიანთკარის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ნასოფლარ კუპრიაანთკარის აღმოსავლეთ განაპირას. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოს ხანის დასასრულს. 1964 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. (ხელმძღვანელი დ. მუსხელიშვილი). ორმოსამარხები რომლებშიც გამოჩნდა ლეგიკეციანი თიხის ჭურჭელი და ბრინჯაოს სამაჯურები, ჩაშვებულია ადრინდელი ბრინჯაოს ხანით დათარიღებულ კულტურულ ფენაში, სადაც ყურადღებას იქცევს ვარდისფერსარჩულიანი კერამიკა. სიონის წყალსაცავის მაქსიმალური შევსებისას სამაროვანი წყლით იფარება.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სამმნიშვნელობიანი ლოგიკა
სამმნიშვნელობიანი ლოგიკა (ასევე სამობითი ლოგიკა, ტერნარული ლოგიკა) — მრავალმნიშვნელობიან ლოგიკებს შორის ერთ-ერთი, რომელიც გამოსახავს ჭეშმარიტების სამ მნიშვნელობას — ჭეშმარიტი, მცდარი, დაუდგენელი. სამობითი ლოგიკა არის ორობითი, იგივე ბულის ლოგიკის უმარტივესი განვითარება. ისტორიულად იგი მრავალმნიშვნელობიან ლოგიკათა ოჯახის პირველი წარმომადგენელია. მისი კონცეფცია და საწყისი იდეები წამოყენებულ იქნა იან ლუკასიევიჩის და კლარენს ლევისის მიერ 1920 წელს. აქსიომატური ალგებრული ფორმით ფორმულირება გრიგორე მოისილმა მოახდინა, მანვე სამობითი ლოგიკა გააფართოვა n-მნიშვნელობიან ლოგიკამდე 1945 წელს.
მნიშვნელობათა წარმოდგენა
ორმნიშვნელობიანი (ბინარული) ლოგიკის მსგავსად, ტერნარულ ლოგიკაშიც ჭეშმარიტება რიცხვობრივად შეიძლება წარმოდგენილ იქნას ათვლის სამობითი სისტემის სხვადასხვა ფორმით. მაგალითად:
ტერნარულ კომპიუტერში, ტერნარული მნიშვნელობები წარმოდგენილია ტერნარული სიგნალებით.
ძირითადად ამ სტატიაში აღწერილია ტერნარული პრეპოზიციური ლოგიკა ჭეშმარიტების მნიშვნელობების გამოყენებით (სიცრუე, უცნობი, ჭეშმარიტი), რაც აფართოებს ორობითი ლოგიკის კავშირებს სამობითის კონტექსტში. არსებობს პრედიკატების სამობითი ლოგიკაც; მათ შეიძლება ჰქონდეთ კვანტიფიკატორების განმარტებაც, რომელიც განსხვავებულია კლასიკური ბინარული პრედიკატული ლოგიკისგან და შეიძლება აერთიანებდეს სხვა ალტერნატიულ კვანტიფიკატორებსაც.
ლოგიკა
ორობით (ბულის) ლოგიკაში არსებობს 22 უნარული ოპერატორი. მას შემდეგ რაც ბულის ორობით ლოგიკას ემატება მესამე მნიშვნელობა, ოპერატორების რიცხვი იზრდება 33= 27 სხვადასხვა ოპერატორამდე ერთ შესასვლელზე. მსგავსად ამისა, იქ, სადაც ორობითი ლოგიკისას აქვს 22 2 = 16 სხვადასხვა ორობითი ოპერატორი (ოპერატორი ორი შესასვლელით), ტერნარულ ლოგიკას აქვს 33 2 = 19,683 ასეთი ოპერატორი. ორობით ლოგიკაში მარტივად შეიძლება დავასახელოდ ბულის ალგებრის ოპერატორების უმრავლესობა (არა, და, ან, და-არა, ან-არა (პირსის ისარი), ან-ის გამომრიცხავი XOR, ან-არას გამომრიცხავი XNOR, გამომდინარეობა (იმპლიკაცია)); ტერნარული ლოგიკის ყველა ოპერატორის ჩამოთვლის მცდელობა არაა გონივრული, გარდა მათი მცირე ნაწილისა.
კლეინის და პრისტის ლოგიკა
ქვემოთ მოცემულია კლეინის „განუსაზღვრელობის ძლიერი ლოგიკის“ და პრისტის „პარადოქსის ლოგიკის“ ლოგიკური ოპერაციების ჭეშმარიტების ცხრილები.
ამ ჭეშმარიტების ცხრილებში, კლეინის ლოგიკით „უცნობი“ შეიძლება განიმარტოს როგორც ისეთი მდგომარეობა, რომელიც არც „მცდარია“ და არც „ჭეშმარიტი“, პრისტის ლოგიკით კი, „უცნობს“ შეესაბამება ერთდროულად ორი მდგომარეობა — ჭეშმარიტი და მცდარი. კლეინის ლოგიკით, ჭეშმარიტება შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი მნიშვნელობის — „ჭეშმარიტი“ (T), პრისტის შემთხვევაში ჭეშმარიტია როგორც T, ასევე U (უცნობი). კლეინის ლოგიკაში, შეუძლებელია დროის მოცემულ მომენტში განისაზღვროს „უცნობ“ მდგომარეობაში მყოფი ოპერანდი სინამდვილეში „ჭეშმარიტია“ თუ „მცდარი“. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთ ლოგიკურ ოპარაციაში შესაძლებელია ცალსახა პასუხის მიღება, მათში თუნდაც ერთი „უცნობი“ მნიშვნელობის ოპერანდის მონაწილეობის მიუხედავად. მაგალითად, ვინაიდან „ან“-ოპერაციის შემთხვევაში, სადაც T - ჭეშმარიტია, ხოლო F მცდარი, მაშინ თუ მცდარს ჩანავანაცვლებთ უცნობით, ამ შემთხვევაშიც ჭეშმარიტებას მივიღებთ, ანუ.
ისეთ შემთხვევაში, თუ რიცხვობრივი მნიშვნელობა ენიჭება ჭეშმარიტს, უცნობს და მცდარს იმგვარად, რომ მცდარი ნაკლებია უცნობზე, ხოლო უცნობი ნაკლებია ჭეშმარიტზე, მაშინ,
კლეინის და პრისტის ლოგიკაში იმპლიკაციის ოპერაცია განისაზღვრება ორობითი ლოგიკის ფორმულის ანალოგით:
მისი ჭეშმარიტების ცხრილი გამოიყურება შემდეგნაირად: ეს განსაზრვრება განსხვავდება ლუკასიევიჩის ლოგიკის განსაზღრებისგან, რომელიც აღწერილია ქვემოთ. კლეინის ლოგიკა არ შეიცავს ტავტოლოგიებს (ნამდვილი ფორმულა), ვინაიდან ყოველთვის, როდესაც სწორად განსაზღვრული ფორმულის ყველა კომპონენტს ენიჭება „უცნობის“ მნიშვნელობა, თავად ფორმულასაც უნდა ჰქონდეს „უცნობი“ მნიშვნელობა. კლეინის ლოგიკისთვის ჭეშმარიტების ერთდადერთი განსაზღრული მნიშვნელობა არის „ჭეშმარიტი“. თუმცა, ნამდვილი ფორმულების არ არსებობა არ ნიშნავს რომ იგი ნამდვილ არგუმენტებს და დასკვნების კანონებს მოკლებულია. კლეინის ლოგიკაში, არგუმენტი სემანტიკურად ნამდვილია (ნებისმიერი ინტერპრეტაციისთვის/მოდელისთვის) თუ ყოველთვის როდესაც წინაპირობა ჭეშმარიტია, დასკვნაც უნდა იყოს ჭეშმარიტი. აღსანიშნავია, რომ პარადოქსის და კლეინის ლოგიკებს ერთი და იგივე ჭეშმარიტების ცხრილი აქვთ, თუმცა პარადოქსის ლოგიკას აქვს ჭეშმარიტების ორი განსაზღვრება ერთის მაგივრად: ჭეშმარიტი და ორივე („უცნობის“ ანალოგი), შესაბამისად, პარადოქსის ლოგიკას გააჩნია ტავტოლოგიების, თუმცა მას ნაკლები ნამდვილი დასკვნის კანონი აქვს.
ლუკასიევიჩის ლოგიკა
ლუკასიევიჩის Ł3 ლოგიკას „და“, „ან“ და „არა“ ოპერაციებისთვის იგივე ჭეშმარიტების ცხრილები გააჩნია რაც ზემოთ მოცემულ კლეინის ლოგიკას, თუმცა განსხვავდება იმპლიკაციიის განსაზღვრებაში: „უცნობის იმპლიკაცია უცნობთან“ ჭეშმარიტია.
ლუკასიევვიჩის ლოგიკისთვის ჭეშმარიტების ცხრილი გამოიყურება შემდეგნაირად:
ფაქტობრივად, ლუკასიევიჩის უარყოფის და იმპლიკაციის გამოყენებით შესაძლებელია სხვა ბმების წარმოებაც, შემდეგნაირად:
აგრეთვე, შესაძლებელია რამდენიმე სხვა სასარგებლო უნარული ოპერატორების წარმოებაც (პირველად წარმოებულ იქნა ალფრედ ტარსკის მიერ 1921 წელს):
მათ შეესაბამებათ ჭეშმარიტების შემდეგი ცხრილები: სადაც M იკითხება როგორც „არ არის მცდარი, რომ...“ ან ტარსკი-ლუკასიევიჩის მიერ მოდალური ლოგიკის სამობითი ლოგიკით აქსიოატიზების (წარუმატებელი) მცდელობის მიხედვით, „შესაძლოა, რომ...“; L იკითხება როგორც „ჭეშმარიტია, რომ...“ ან „აუცილებელია, რომ...“; ხოლო I იკითხება როგორც „უცნობია, რომ...“ ან „დამოკიდებულია იმაზე, რომ...“.
მოდულური ალგებრა
ბოლო დროს წარმოდგენილი ზოგიერთი 3VL მოდულური ალგებრა უფრო წრედის პრობლემებით არის ნაკარნახები, ვიდრე ფილოსოფიურით:
პროგრამები
მონაცემთა ბაზების სტრუქტურირებული მოთხოვნების ენაში SQL რეალიზებულია სამმნიშვნელობიანი ლოგიკა როგორც NULL მნიშვნელობის ველების შედარების დასამუშავებლად. მონაცემთა ბაზებში NULL მნიშვნელობის დანერგვის საწყის იდეა იყო ისეთი ისეთი ველების წარმოდგენა რომლებშიც მონაცემები არ იყო, ე.ი. დაიშვებოდა, რომ მონაცემები არსებობს, თუმცა ამ დროისთვის ბაზაში ჩაწერილი არ არის. SQL იყენებს კლეინის ტერნარული ლოგიკის ფრაგმენტს, რომელიც შეზღუდულია „და“, „ან“ და „არა“ ცხრილებით.
SQL-ში მიღებულია რომ შუალედურ მნიშვნელობას დაერქვას „უცნობი“. შედარება NULL-თან, მათ შორის სხვა NULL-ელის შედარება მასთან, აბრუნებს „უცნობს“, ვინაიდან NULL-ის მნიშვნელობა უცნობია. NULL არ არის NULL-ის ტოლი. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთ ოპერაციაში ეს პრინციპი არ მუშაობს და NULL მუშავდება როგორც NULL-ის ტოლი, მაგალითად  ან   ოპერაციებში. კრიტიკოსების აზრით, ეს შეუსაბამობა SQL-ს NULL-ების დამუშავების ინტუიტიურ სემანტიკას აკარგვინებს. SQL-ის სტანდარტში გათვალისწინებულია ნებაყოფლობითი შესაძლებლობა სახელწოდებით F571, რომელიც ამატებს რამდენიმე უნარულ ოპერატორს. მათ შორისაა. იგი შეესაბამება ლუკასიევიჩის \textbf I-ს, რომელიც აღერილია მოცემულ სტატიაში, ზემოთ. დანარჩენი სამობითი ლოგიკის ოპერატორებთან ერთად  ოპერატორის დამატებით, SQL-ის სამობითმა ლოგიკამ ფუნქციონალურად დასრულებული სახე მიიღო, რამეთუ, მისი ოპერატორებით (კომბინაციაში) შესაძლებელი გახდა ნებისმიერი სამმნიშვნელობიანი ლოგიკური ფუნქციის გამოსახვა.
სქოლიო
კატეგორია: სამობითი ლოგიკა კატეგორია: სამობითი კომპიუტერები კატეგორია: მათემატიკური ლოგიკა კატეგორია: მრავალმნიშვნელობიანი ლოგიკა
აზერბაიჯანული ჯაზი
აზერბაიჯანული ჯაზი (Azərbaycan cazı) — ჯაზის პოპულარული ნაირსახეობა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული აზერბაიჯანში. აზერბაიჯანული ჯაზი მოიცავს სხვადასხვა ჟანრს (ტრადიციული, პოსტ-პოპი, ფუჟენი) და ხშირად ავლენს აზერბაიჯანული მუსიკის ტრადიციულ ელემენტებს. თანამედროვე აზერბაიჯანელ ჯაზ-მუსიკოსებს შორისაა აზიზა მუსტაფაზადე, რომეზეც გავლენა მოახდინეს ისეთმა შემსრულებლებმა, როგორებიც არიან: ბილ ევანსი და კით ჯარეტი.
XX სახუკუნე
ჯაზის პირველი შემსრულებლები აზერბაიჯანში XX საუკუნეში გამოჩნდნენ. საბჭოთა კავშირის არსებობის ხანაში ბაქო სანქტ-პეტერბურგთან და რიგასთან ერთად ჯაზით ცნობილ სამ ყველაზე ცნობილ ქალაქს შორის იყო.
აღმოსავლური ჯაზ-ბენდს, რომლის წარმოდგენებიც 1926 წელს მოსკოვში იყო რეკლამირებული, სოლისტი ჰუსეინოღლუ სარაბსკი ხელმძღვანელობდა. 1930-იან წლებში ნიაზიმ და ტოფიქ ქულიევმა პირველი ადგილობრივი ჯაზ-ბენდი შექმნეს. აღსანიშნავია, რომ 1920-1953 წლებში საბჭოთა კავშირი ჯაზს კრძალავდა. 1950-იან წლამდე საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქის ჯაზ-მუსიკოსები ბაქოში იყრიდნენ თავს. 1960-იან წლებში აზერბაიჯანული ჯაზ-მუსიკა კიდევ უფრო პოპულარული გახდა ყარა ყარაევისა და რაუფ ჰაჯიევის წყალობით. 1969 წელს ბაქოში პირველი ჯაზის ფესტივალი ჩატარდა.
XXI საუკუნე
2000-იანი წლებიდან ჯაზი კიდევ უფრო პოპულარული გახდა: ყოველწლიური სახე მიიღო ბაქოს საერთაშორისო ჯაზის ფესტივალმა და გაბალის საერთაშორისო მუსიკის ფესტივალმა. აზერბაიჯანში ჯაზის კულტურის განვითარებისა და ხელშეწყობისთვის ჩამოყალიბდა ბაქოს ჯაზის ცენტრი.
თანამედროვეთა შორის გამორჩეული ჯაზ მუსიკოსები არიან აზიზა მუსტაფაზადე, ამინა ფიგაროვა, ისფარ სარაბსკი და შაჰინ ნოვრასილი. შაჰინ ნოვრასილიმ 2007 წელს მონტერეის ჯაზის ფესტივალზე მსოფლიო აღიარება მოიპოვა.