cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვაჟა-ფშაველა
ბიოგრაფია
ხელმოკლეობის გამო მალე დატოვა უნივერსიტეტი და რამდენიმე წელიწადს მუშაობდა ჯერ ოთარაშენში, ამილახვარის ოჯახში, შინამასწავლებლად, შემდეგ დიდი თონეთის სოფლის სკოლაში. 1888-იდან ჩარგალში ცხოვრობდა, სხვა გლეხებივით ხნავდა მიწას, უვლიდა საქონელს და ნადირობდა. მთის ხალხში დიდი გავლენით სარგებლობდა. იშვიათად ჩადიოდა ბარად. ფშაური ზამთრის გრძელ ღამეებში დაიწერა მისი გენიალური პოემები, მოთხრობები და ლექსები. ფშავში, მდინარე ჩარგლურას ნაპირას, დგას პატარა ქვიტკირის სახლი. სწორედ ამ სახლში 1861 წლის 14 ივლისს დაიბადა ლუკა რაზიკაშვილი, რომელსაც ჩვენ ვაჟა-ფშაველას ფსევდონიმით ვიცნობთ. ვაჟას მამა იშვიათი ნიჭის პატრონი, მჭევრმეტყველი, ცნობისმოყვარე და მწიგნობარი კაცი ყოფილა. მას თვითონ შეუსწავლია წერა-კითხვა და მღვდელი გამხდარა. მამამ ჩაუნერგა შვილებს წიგნის სიყვარული, უამბობდა დავით აღმაშენებელზე, ქართველ და უცხოელ გმირებზე, აყვარებდა „ვეფხისტყაოსანს“ და სახელოვან თანამედროვეთა — ილიასა და აკაკის ქმნილებებს. მანვე ჩაუნერგა შვილებს სასულიერო წიგნებისადმი სიყვარული. ვაჟა-ფშაველა იგონებს, როგორ სულგანაბული უსმენდა მამის ტკბილ საუბარს, როდესაც იგი საღმრთო ისტორიიდან უამბობდა. დედა კი საგმირო ამბებს, ფშაურ თქმულებებსა და ლექსებს აცნობდა. დედის წყალობით ვაჟამ უამრავი ხალხური ლექსი იცოდა ზეპირად, ისე რომ ყველას უკვირდა, ერთი ადამიანი როგორ ახერხებდა ამდენი ლექსის დამახსოვრებას.
სემინარიაში სტუდენტები ხელნაწერ ჟურნალ „რიჟრაჟს“ გამოსცემდნენ. ვაჟა-ფშაველა ამ გამომცემლობის აქტიური თანამშრომელი და ერთ-ერთი ხელმძღვანელი იყო. მალე მისი თარგმანები და ლექსები გაზეთ „დროებასა“ და ჟურნალ „იმედში“ გამოჩნდა. ამ დროს იგი მასწავლებლად მუშაობდა. შემდეგ კი პეტერბურგში გაემგზავრა და თავისუფალ მსმენელად შევიდა უნივერსიტეტში, იურიდიულ ფაკულტეტზე. მაგრამ ხელმოკლეობის გამო მიატოვა, სამშობლოში დაბრუნდა და ჩარგალში დასახლდა. ვაჟას წვრილშვილი ჰყავდა და ლუკმა-პურის საშოვნელად დიდი ჯაფის გაწევა უხდებოდა. იგი ბევრს შრომობდა, მაგრამ გაჭირვებას თავს მაინც ვერ აღწევდა.
ძვ. წ. 102
გარდაიცვალნენ
*
ვაჟა-ფშაველა
ბიოგრაფია
„ვაჟა არა მარტო ბუმბერაზი მწერალი, ბუმბერაზი პიროვნებაც იყო. იმდენი ქება-დიდება, მოწონება ესმოდა, მაგრამ იგი ისევ უბრალო, თავმდაბალი ვაჟა იყო, საყვარელი ვაჟა, გაჭირვებაში მყოფი, ვაჟკაცურად მებრძოლი ამ გაჭირვებასთან“ (დავით კლდიაშვილი). მინი|გურამ გაგოშიძე (ჭობი) - „ვაჟა-ფშაველა“, 1991 მძიმე შრომამ და შეჭირვებამ ვაჟას მალე შეურყია ჯანმრთელობა. მას ფილტვის პლევრიტი დაუდგინეს და ოპერაციაც გაუკეთეს. ერთხანს თითქოს მოიკეთა. ქართულმა სიტყვაკაზმულმა საზოგადოებამ ისარგებლა მგოსნის გამოკეთებით და ლიტერატურული საღამო გაუმართა, რომლის ბოლოსაც ვაჟას მიართვეს დაფნის გვირგვინი წარწერით - „ქართული პოეზიის არწივს“.
ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება ხალხს ძლიერ უყვარდა. იგი მიუწვევიათ ქუთაისში, გორში, ჭიათურასა და ფოთში. დიდად აფასებდნენ იმდროინდელი გამოჩენილი მოღვაწენიც. ილია ჭავჭავაძე აღფრთოვანებით ამბობს: „ჩვენ, ძველებმა, ახლა კალამი უნდა ძირს დავდოთ და გზა ვაჟას უნდა დავუთმოთო“. ვაჟაც, როდესაც კი თბილისში წამოვიდოდა, თავის ნაწერებს ერთ ჭრელ ხურჯინში ჩააწყობდა, პირველად ილიასთან შეივლიდა, იმ ხურჯინს იქ დაბერტყავდა. შემდეგ კი ეს მარგალიტები ქართული ჟურნალ-გაზეთების ფურცლებზე აბრჭყვიალდებოდნენ ხოლმე.
მუხთალმა სენმა ვაჟას თავი მაინც არ ანება. მიუხედავად ექიმთა მცდელობისა, ვეღარ უშველეს. 1915 წლის 27 ივლისს ვაჟა-ფშაველა გარდაიცვალა. იგი ჯერ დიდუბის პანთეონში დაკრძალეს, 1935 წლის 18 ოქტომბერს ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალების ოცი წლის თავზე, მისი ნეშტი გადაასვენეს მთაწმინდის ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. 1957 წლამდე კი დიდუბის პანთეონში იყო გაკეთებული წარწერა: „აქ განისვენებდა ვაჟა ფშაველა“. 1957 წლის 24 მარტს ვაჟას ნასაფლავარში დაკრძალეს მისი მეორე მეუღლე — თამარ გიორგის ასული დიდებაშვილი-რაზიკაშვილი (დ. 1869, სოფელი სორკი, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 მარტი, 1957, სოფელი ჩარგალი).
ვაჟა-ფშაველას პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის გამზირი.
შემოქმედება
ვაჟა-ფშაველას პირველი კორესპონდენცია „წერილი ხევსურეთიდან“ 1879 დაიბეჭდა („დროება“, № 1), პირველი თარგმანი ერკმან-შატრიანის მოთხრობისა „ფეოდალის აღზრდა“ — 1880 („ივერია“, № 4), პირველი ლექსი „მეომარი“ — 1881 („იმედი“, № 3-4), პირველი მოთხრობა „სურათი ფშავლის ცხოვრებიდან“ — 1881 („დროება“, № 184). ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება XIX საუკუნის ქართული კრიტიკული რეალიზმის უმაღლესი საფეხურია. სამყაროს მამოძრავებელი ძალების, ბუნების „იდუმალი ენის“ წვდომის დაუცხრომელი წადილი მას ქართული რომანტიზმის მწვერვალთა ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედებასთან ანათესავებს. მაგრამ თუ ბარათაშვილის ლირიკაში ადამიანის შინაგანი, სუბიექტური სამყაროა მოქცეული ყურადღების ცენტრში, როგორც ყოფიერების სასრული, გარდაუვალი იდეების გამოხატულება, მისი პოეზიის ყველაზე ორგანული ნიშან-თვისებაა სინამდვილის მატერიალისტური აღქმა, ქვეყნიერების, „უთვალავ ფერთა“ მთლიანად დანახვისა და წარმოსახვის უნარი. პოეტის მხატვრული მსოფლგაგების ქვაკუთხედია ხალხურობა და რეალიზმი. შემდგომ მის შემოქმედებაში გაღრმავდა ის რეალისტური ტენდეციები, რომლებსაც ილია ჭავჭავაძემ და აკაკი წერეთელმა მისცა გეზი. ვაჟა-ფშაველას თხზულებებში სინამდვილე მთელი თავისი ხელშესახები, ნივთიერი რეალობით წარმოგვიდგება. მან უაღრესად სრულყოფილი ფორმით გამოხატა „მიწისა“ და „ცის“ — რეალისტურისა და რომანტიკულის — ურთიერთგამსჭვალავი მთლიანობა. პოეზიის ვაჟასეული გაგება, მისი რეალისტური კრედო წარმოჩენილია ლექსებში „მთას ვიყავ“ (1890); „სიტყვა ეული“, „ნუგეში მგოსნისა“ (1894); „სიმღერა“ (1896), ლიტერატულ-კრიტიკულ და პუბლიცისტურ წერილებში „ფიქრები“ (1891), „Pro domo sua“ (1896), «ფიქრები „ვეფხისტყაოსნის“ შესახებ» (1911) და სხვა. პოეტის დამოკიდებულება ხალხურ შემოქმედებასთან მჟღავნდება მის წერილებში „გმირის იდეალი ფშაურ პოეზიის გამოხატულებით“ (1889), „კრიტიკა ბ. იპოლიტე ვართაგავასი“ (1914) და სხვები.
ქართველ პოეტთა შორის ვაჟა-ფშაველა ყველაზე ღრმად ჩასწვდა ბუნების საიდუმლოებას. მის ლირიკაში ბუნების საგნებსა და მოვლენებს სავსებით შენარჩუნებული აქვს პირველქმნილი სიხალასე. პოეტისათვის მშვენიერება განფენილია სინამდვილის აურაცხელ კონკრეტულ ფორმაში. სიცოცხლე მთელი თავისი ნაირფერობით პოეტს მაღალი გონიერებისა და სიკეთის განსახიერებად წარმოუდგენია („მუდარა“, 1889; „დამსეტყვე, ცაო“, 1903; „სიცოცხლემ შხამი მასმია“, 1903 და სხვა). მაგრამ ვაჟა-ფშაველა, როგორც დიდი ჰუმანისტი, შორსაა ეთიკური განურჩევლობისაგან. მისთვის მთები არა მხოლოდ ესთეტიკის ჭვრეტისა და ტკბობის საგანია, არამედ ეთიკური მწვერვალიც („გამამერია ჭაღარა“, 1894; „მთათ მითხრეს“, 1897 და სხვ.). უნივერსალური ჰარმონიისაკენ სწრაფვას არ დაუჩრდილავს პოეტის თვალში ადამიანური ყოფის წინააღმდეგობები. ვაჟა-ფშაველა — დამონებული ხალხის შვილი — მტრისადმი დაუნდობელი სისასტიკის მქადაგებელია, თავის სიმღერებს მებრძოლ, შეუპოვარ კილოზე აგებს. მან უღრმესი გავლენა მოახდინა ქართული ხალხის გაღვიძებულ ეროვნული თვითშეგნებაზე („ომის წინ ჯარის სიმღერა“, 1888; „ხმა სამარიდამ“, 1893; „ბაკური“, 1899; „ქართლს“, 1912; „კახეთს“, 1913; „ფშაველი ჯარისკაცის წერილი“, 1914 და სხვ.). ვაჟა-ფშაველას პატრიოტულ ლირიკაში ალეგორიულ სიმბოლოკას დაკარგული აქვს სპეციფიკური რაციონალისტური ელფერი. აქ ყოველი სახე ემოციურია და მკაფიოდ გამოხატული გრძნობადი ხასიათი აქვს („ამირანი“, 1884; „არწივი“, 1887; „კიდევაც ვნახავ გაზაფხულს“, 1906). ვაჟა-ფშაველა პიროვნული სრულყოფის, „კაი ყმის“ ვაჟკაცური კულტის დამამკვიდრებელია ქართულ პოეზიაში („კაი ყმა“, 1909; „პასუხი ბაჩანას“, 1913 და სხვ.); ამასთან კეთილშობილი მიჯნურიც არის („ფშავლის სიყვარული“, 1886; „სიყვარული“, 1891; „გამოღმით მე ვარ, გაღმა შენ“, 1905) და ნაზი იისა და ნიბლია ჩიტის უბედობის გულისხმიერი მოზიარე („ნიბლიას ანდერძი“, 1891; „იას უთხარით, ტურფასა“, 1903).
ვაჟა-ფშაველას პოეზიაში სრულქმნილად განხორციელდა XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიზანდასახულება — ეროვნული ეპოპეის შექმნის ამოცანა. სამი საწყისი განსაზღვრავს მისი ეპიკური შემოქმედების პათოსს: ჰეროიკული, ტრაგიკული და ჰუმანისტური პოემები „მოხუცის ნათქვამი“, „გიგლია“ (1886), „გოგოთურ და აფშინა“ (1887), „ალუდა ქეთელაური“ (1888), „ ბახტრიონი“ (1892), „სტუმარ-მასპინძელი“ (1893), „ივანე კოტორაშვილის ამბავი“ (1896), „სისხლის ძიება“ (1897), „გველის-მჭამელი“ (1901) და სხვები. მან ქართულ პოეზიაში შემოიყვანა ახალი გმირი, რომლის უკომპრომისო ბუნებას, შინაგან სიმრთელეს, დაუშოშმინებლობასა და შეუპოვრობას თითქოს გარემომცველი ბუნების სტიქიური ძალები ასაზრდოებს, ამასთან, სულის სიღრმეში იგი ატარებს დიდ ფიქრს კაცობრიობის ხვედრისა და დანიშნულების შესახებ. ადამიანის ხვედრი ტრაგიკულია, მაგრამ ვაჟა-ფშაველას გმირები ადამიანური ღირსების მაღალი შეგნებით ეგებებიან ბედისწერის განაჩენს (ზვიადაური — „სტუმარ-მასპინძელი“, ალუდა — „ალუდა ქუთელაური“). ჭეშმარიტი ადამიანურობის მაღალ საწყისებს განასახიერებენ სამშობლოსათვის თავშეწირული სახალხო გმირები („ ბახტრიონი“). ვაჟა-ფშაველას პერსონაჟების სულიერი თვალსაწიერი ზოგჯერ ვერ თავსდება დაკანონებული ზნეობრივი კოდექსის ჩარჩოებში (ზვიადაური, ალუდა). ცხოვრება მოითხოვდა ძირეულ გარდაქმნას, რაც, პოეტის რწმენით, შესაძლებელი იყო მხოლოდ სულიერად სრულქმნილი, ძლიერი პიროვნების ტიტანური შემართებით. მძაფრ კოლიზიას ამგვარ პიროვნებასა და ვიწრო უტილიტარული ინტერესებით შეზღუდულ საზოგადოებას შორის ავლენს „გველის მჭამელი“. მინდიას ფაუსტური სწრაფვა სამყაროს იდუმალებათა შეცნობისაკენ შერწყმულია ადამიანთათვის თავდადებული სამსახურის ძლიერ წადილთან. „ბახტრიონისა“ და „გველის მჭამელის“ ავტორმა სამყაროს მხატვრულ გააზრებაში შემოიტანა ელემენტი და ამ პრიზმით სინამდვილის ახალი, უჩვეულო მასშტაბები განჭვრიტა.
thumb|300px|ჩარგალი. ვაჟა-ფშაველას სამუშაო მაგიდა
ვაჟა-ფშაველას პოეტური სტილი მკვეთრად გამოირჩევა მთელი XIX საუკუნის ფონზე. მისი ხატოვანი აზროვნების პირველწყარო ხალხური შემოქმედებაა. ვაჟა-ფშაველას პოეზიის ენა კამათის საგნად იქცა (ა. წერეთლის ცნობილი ლექსი „ვაჟა-ფშაველას“, 1913 და ვაჟა-ფშაველას „დაგვიანებული პასუხი აკაკის“, 1913). მისი ენობრივი პოზიცია დაეჭვებას იწვევდა ჩვენს დროშიც. ვაჟა-ფშაველამ გააფართოვა ქართული პოეტური მეტყველების ჩარჩოები, კერძოდ, დიალექტური და ძველი ქართული ფორმების შემოტანით გაამდიდრა ლექსიკა, მრავალფეროვნება შესძინა ლექსის სიტყვიერ ქსოვილს.
ვაჟა-ფშაველას მოთხრობებში მთიელთა ყოფა-ცხოვრების ამსახველი რეალისტური სურათების, კოლორიტული ხასიათების ფონზე გახსნილია იმდროინდელი საქართველოს მძაფრი სოციალური კონფლიქტები („პატარა მწყემსის ფიქრები“, „დარეჯანი“, 1886; „პაპას მსოფლიო ფიქრები“, 1903; „უძმოს-ძმა“, 1906 და სხვა). უნიკალური შინაარსისაა XIX საუკუნის ქართული ლირიკის პროზის ნიმუშები „შვლის ნუკრის ნაამბობი“ (1883), „ხმელი წიფელი“ (1888–1889), „ქუჩი“ (1892), „მთიანი მაღალი“ (1895). გასულდგმულებული ბუნების პირით გამოხატულია უგულობისა და ძალმომრეობის წინააღმდეგ მიმართული, ღრმა ჰუმანური იდეალებით შთაგონებული თვალსაზრისი. ზნეობრივი პრინციპების უაღრესი მხატვრული თვალსაჩინოება, თხრობის ფოლკლორული სისადავე და ასეთივე უბრალო, ხატოვანი ენა გამიზნულია მოზარდი მკითხველისათვის. ყველა ეს ნაწარმოები ქართული საბავშვო ლიტერატურის კლასიკური ნიმუშია.
ვაჟა-ფშაველას დრამატული ნაწარმოებთაგან („სცენა მთაში“, „სცენები“, 1889; „ტყის კომედია“, 1911; „ნაკვესები“, 1886–1908) აღსანიშნავია დრამა „მოკვეთილი“ (1894), რომელიც წლების განმავლობაში წარმატებით იდგმებოდა ქართულ სცენაზე.
ვაჟა-ფშაველა კრებდა და აქვეყნებდა ხალხური პოეზიის ნიმუშებს. ქართული ეთნოგრაფიისა და ფოლკლორისტიკისათვის ფასდაუდებელია მისი წერილები „ფშავლები“, „ფშავლების ცხოვრებიდან“, „ხევსურები“ (1886), „ლაშქრობა“ (1888), „ფშაველი დედაკაცის მდგომარეობა და იდეალი ფშაურის პოეზიის გამოხატულებით“ (1889), „ძველი და ახალი ფშავლების პოეზია“ (1896) და სხვები. „ცივილიზებულ“ სამყაროსთან განშორებული პოეტი გამუდმებით თვალს ადევნებდა კაცობრიობის სულიერი განვითარების რთულ პროცესს და თავდავიწყებით ცდილობდა გამოენახა პასუხი ეპოქის მტკოვნეულ კითხვებზე, დაედგინა მანკიერებათა პირველმიზეზიც და მათგან განკურნვის, ზნეობრივი გამოჯანმრთელობის საღი წყაროები (პუბლიცისტური წერილები „ფიქრები“, 1892, 1901, 1902; „რამე-რუმე მთისა“, 1892; „თიანური ფელეტონები“, 1901, 1902; „კოსმოპოლიტიზმი და პატრიოტიზმი“, 1905; „შავბნელი ამბები“, 1905).
thumb|300px|ჩარგალი. ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმი.
ვაჟა-ფშაველას ნაწერები პოეტის სიცოცხლეში ცალკე წიგნად იშვიათად იბეჭდებოდა (მოთხრობათა კრებული, 1889, 1898; „თხზულებანი“, 1899; „ცრემლები“, 1909 და სხვები). 1925-56 ალექსანდრე აბაშელის თაოსნობით გამოქვეყნდა მწერლის თხზულებათა ყველაზე სრულყოფილი კრებული შვიდ ტომად. ვაჟა-ფშაველას ნაწერები თარგმნილია რუსულ (მთარგმნელები ვლადიმერ დერჟავინი, ნიკოლოზ ზაბოლოცკი, ოსიპ მანდელშტამი, ბორის პასტერნაკი, მარინა ცვეტაევა და სხვები), ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ და სხვა ენებზე. მშვიდობის მსოფლიო საბჭოს გადაწყვეტილებით 1961 წელს მთელ მსოფლიოში აღინიშნა მისი დაბადების 100 წლისთავი.
ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია
2018 წელს დაწესდა ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია. პრემია გაიცემა ორ წელიწადში ერთხელ, არაუმეტეს ერთისა, 5 000 (ხუთი ათასი) ლარის ოდენობით. პრემია პირს ენიჭება ლიტერატურის დარგში (პროზა, პოეზია, პუბლიცისტიკა) უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებისათვის, რომელიც მხატვრულ ღირსებათა გამო საერთო ეროვნულ აღიარებას მოიპოვებს და განმსჭვალულია თავისუფლების, ჰუმანიზმისა და პატრიოტიზმის ზოგადსაკაცობრიო იდეალებით. პირს, რომელიც მოიპოვებს ლიტერატურის დარგში ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიას, მიენიჭება ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის ლაურეატის წოდება, გადაეცემა ლაურეატის დიპლომი, სამკერდე ნიშანი და შესაბამისი ფულადი გასაცემელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი დრამატურგები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
მარჩბივის თანავარსკვლავედი
thumb|right|250px|მარჩბივი მარჩბივის თანავარსკვლავედი (Gemini) — ზოდიაქოს ერთ-ერთი თანავარსკვლავედი. მასში ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავებია — პოლუქსი (β) და კასტორი (α). პირველის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეა 1,2 მეორისა კი 1,6. ხილვადობის საუკეთესო პირობებია დეკემბერ-იანვარში. ჩანს საქართველოდანაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები კატეგორია:ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
Lasioglossum pseudotegulare
Lasioglossum pseudotegulare — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1896 წელს.
ვენის პური
ვენის პური - პურის სახეობა, რომელიც მზადდება მე -19 საუკუნიდან ვენაში, ავსტრიაში. პურის მომზადების დროს გამოიყენება უნგრული მაღალი ხარისხის მარცვლეული და ბურღულეულის საფუარი.
ისტორია
მარცხნივ|მინი|ვენის მრგვალი პური მე -19 საუკუნეში პურს ამზადებდნენ მხოლოდ ლუდის საფუარისა და ახალი ცომისგან. ამის პირველი ცნობილი მაგალითი იყო 1867 წლის პარიზის საერთაშორისო გამოფენაზე ვენის საცხობის საიმპერატორო "კაიზერ-სემელი". ტკბილ ფერმენტირებულ რულონებს არ გააჩნდათ ლაქტობაცილისთვის დამახასიათებელი მჟავე არე და, როგორც ამბობენ, პოპულარული იყო და დიდი მოთხოვნილებით გამოირჩეოდა. ამ დრომდე, მცხობელები იყენებდნენ ძველ ცომიან საფუარს და მათ აღმოაჩინეს, რომ მოზელვისას დანარჩენი ინტერვალების განახლება გამაგრილებელს შორის ხელს უწყობდა საფუარის მეტ ზრდას და ნაკლები გაზის გამოყენებას ლაქტობაცილების უზარმაზარი რაოდენობის გამო. გარკვეულ მომენტში მცხობელებმა დაიწყეს ლუდის საფუარის ან ბარამის დამატება სასმელებში, რითაც გამოაცხეს უფრო თეთრი, ტკბილი გემოს პური. ლუდის საფუარის დეფიციტი ტკბილი ფერმენტირებული პურის დასამზადებლად მაშინ დაიწყო, როდესაც ლუდის გამომხდელები ნელ-ნელა გადავიდნენ დუღილის საფუარზე (Saccharomyces pastorianus) და 1846 წლისთვის შემუშავდა ვენის პური. 1845 წელს ვენის მცხობელთა ასოციაციამ გამოაცხადა კონკურსი ტკბილი საფუარის წარმოებაზე და პრემია მიენიჭა 1850 წელს მარხოფის ადოლფ იგნაზ მაუტნერს. პარიზის ექსპოზიციამ 1867 წელს ვენის საცხობს მიანიჭა წოდება, როგორც პირველი საცხობი მსოფლიოში, სადაც ტკბილი საფუარი გამოიყენეს. ვენაში საფუარს არასდროს იყენებენ რულონების და მცირე ზომის საქონლის დასამზადებლად, რომლითაც ეს ქალაქი ცნობილია. ვენის მცხობელები იყენებენ ლუდის საფუარს, ან თავად მომზადებულ დუღლისთვის გამზადებულ საფუარს, რომლის საფუძველია სვიაა. გამოფენაზე ვენის საცხობმა გამოიტანა სამი სახის ნამცხვარი: ტკბილი ფერმენტირებული საიმპერატორო რულონები, ხორბლის და ჭვავის პური. საიმპერატორო რულონებს ამზადებდნენ ფქვილის, რძისა და წყლის შერევით 50:50-ზე, შემდეგ ლუდის საფუარი და მარილი. იგივე პურის ფქვილისგან დამზადებულ სხვა პურებში აღნიშნულია: თიჩქეიქებში დაამატეს კარაქი და წყალი, რძე არ გამოუყენებიათ; გიპფელის ან პინაკლის ნამცხვარი, რომელშიც გამოყენებული იყო რძე (წყალი არ არის) და ღორის ქონი; და ბრიოში რომელიც მზადდება რძითა და შაქრით.
ბურღულეულის საფუარი
მინი|წისქვილის აპარატის ნახაზი ვენის საფუარი მზადდებოდა სიმინდის, ქერის და ჭვავის ბადის გამოყენებით. ჰორსფორდმა არ დაადასტურა, რომ სოფს საფუარის წარმოებაში იყენებდნენ. გაციებულ წვნიანს მცირე რაოდენობით საფუარის მოხვედრისა და ჰაერის შეყვანის შემდეგ, გამრავლებული საფუარი ზედაპირზე ეკვრებოდა. გრილ, გამოხდილ წყალს იყენებდნენ საფუარის გასარეცხად, სანამ მხოლოდ სუფთა საფუარი დარჩებოდა. ამის შემდეგ საფუარი შეკუმშეს ჰიდრავლიკური პრესის დახმარებით. საფუარი თანამედროვე, კომერციულად ხელმისაწვდომი მცხობელის საფუარის ერთ-ერთი წინამორბედი იყო.
ორთქლზე ცხობა
ვენის პურის წარმოების პროცესში ინოვაციები ხშირი იყო, მაგალითად ორთქლზე ცხობა, რასაც ქერქის სხვადასხვა მახასიათებელი მოყვება. 1837 წელს, ავსტრიელმა ავგუსტ ზანგმა პარიზში გახსნა საცხობი სახელწოდებით "Boulangerie Viennoise", რომელმაც პირველად შემოიტანა საფრანგეთში ორთქლზე ცხობა, რომლის პროცესი დეტალურად იყო აღწერილი 1849 წლის ფრანგულ ენაზე სამრეწველო ქიმიის წიგნი: "ამ პურის ქერქი ორთქლის ატმოსფეროში გამოცხობის დროს ელასტიკურია, რის შედეგადაც, ღუმელის ფსკერზე მოთავსებულია სველი თივის გროვა, რომელიც კარგად არის გარეცხილი წინასწარ, რომელიც წარმოქმნის ორთქლის ღრუბელს". ათწლეულების შემდეგ, პარიზის და ვენის სხვა საცხობმა დანერგეს მექანიკური ორთქლის ღუმელი, რომელმაც აღმოფხვრა სველი თივის საჭიროება, მარცვლეულის საფუარასთან ერთად; შეერთებული შტატების მთავრობის მოხსენებაში 1867 წლის უნივერსალური გამოფენის შესახებ დეტალურადაა აღწერილი პროცესში, რომელიც გამოიყენება "მისტერ ვანერის ვენის საცხობი", მათ შორის ორთქლის ღუმლის გამოყენება, რომელიც იმ დროისთვის საფრანგეთში საკმაოდ პოპულარული გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო კატეგორია:პურის სახეობები კატეგორია:პურის საცხობები კატეგორია:პურები კატეგორია:ვენა კატეგორია:ავსტრიული პურები კატეგორია:ავსტრია კატეგორია:საკვების ინდუსტრია კატეგორია:საკვების დამზადების ტექნოლოგია კატეგორია:საკვები პროდუქტების დაცვა ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:საკვები პროდუქტები კატეგორია:კვება კატეგორია:პური
პიროსთან ომი
პიროსთან ომები — ომების სერია ძვ. წ. 280 - ძვ. წ. 275 წლებში რომაელებს, „დიდ საბერძნეთს“, სამნიტებს, ეტრუსკებს და კართაგენს შორის. ომი თავდაპირველად დაიწყო რომსა და ბერძნულ ქალაქ ტარენტუმთან კონფლიქტით. ტარენტუმელებმა კი დახმარება ეპიროსის მეფეს პიროსს სთხოვეს, რომელიც ამ დროისთვის ყველაზე გამოჩენილი ბერძენი მხედართმთავარი იყო. დაწყებულ სამხედრო კონფლიქტში მალევე ჩაერთვნენ სხვა ბერძნული ქალაქებიც. რომაელებისგან კი არაერთგზის დამარცხებულმა სამნიტებმა და ეტრუსკებმა ისარგებლეს სიტუაციით და ჩაერთვნენ ომში ბერძნების მხარეზე. პიროსის მიზანი კი იყო მდიდარი სიცილიის დამორჩილება, რომელიც კართაგენის კოლონია იყო. ამ მიზეზით კართაგენელებიც აღმოჩნდნენ ომში ჩაბმული რომაელთა მხარეს. ამის მიუხედავად რომი და კართაგენი ომში მჭიდრო მოკავშირეებს არ წარმოადგენდნენ, ფაქტობრივად ისინი პიროსს სხვადასხვა ფრონტზე ებრძოდნენ.
პიროსმა იტალიაში რომაელთა წინააღმდეგ ბრძოლები მოიგო, მაგრამ ისეთი დიდი დანაკარგებით, რომ ეს მოგება წაგების ტოლფასი იყო. სწორედ აქედან შემოვიდა გამოტქმა პიროსის გამარჯვება“.
წინარეისტორია
ძვ. წ. III საუკუნისთვის რომაელემა უკვე გაავრცეეს თავისი ჰეგემონია აპენინის ნახევარკუნძულის დიდ ნაწილზე. ლათინური ომის შედეგად მათ დაიმორჩილეს ლათინური ქალაქები, სამნიტური ომების და ეტრუსკებთან ომის შედეგად კი ლაციუმის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მცხოვრები ეტრუსკები და სამნიტები სასტიკად დაამარცხეს და გაავცელეს მათზე თავისი ძალაუფლება. იტალიაში თითქოს და აღარ დარჩა სერიოზული ძალა, რომელიც შეძლებდა მზარდ რომის სახელმწიფოსთან შებრძოლებას. თუმცა იტალიის უკიდურეს ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ გალები, რომაელთა ისტორიული მტრები, თუმცა ძვ. წ. IV საუკუნის მეორე ნახევრის ომების ქარცეცხლში მათაც არაერთხელ განიცადეს რომაელთაგან დამარცხება და არ სურდათ რომაელებთან ახალ ომში ჩაბმა. ნახევარკუნძულის სამხრეთით კი იყო დაუმორჩილებელი „დიდი საბერძნეთი“, ბერძნული ქალაქ სახელმწიფოები, რომლებსაც რომთან ჯერ არ უომიათ. კიდევ უფრო სამხრეთით კი მდებარეობდა მდიდარი კუნძული სიცილია, სადაც ბერძენი კოლონისტები ცდილობდნენ შეწინაღმდეგებოდნენ კართაგენის ჰეგემონიას.
ტარენტუმთან კონფლიქტი
ძვ. წ. 282 წელს ტარენტინელები თავს დაესხნენ რომაულ ფლოტს და მოკლეს დუომვირი. ამის საპასუხოდ სენატიდან ტარენტუმში გაგზავნილ იყვნენ ელჩები დაკმაყოფილების მოსათხოვნელად, მაგრამ ტერენტიელებმა გააგდეს ისინი, რის შედეგადაც რომაელებმა მათ ომი გამოუცხადეს. ამით ისარგებლეს სამნიტებმა და ეტრუსკებმა და რომს დაუმორჩილებლობა გამოუცხადეს.
thumb|left|პიროსი ტარენტინელები ხვდებოდნენ რომ საკუთარი ძალებით, თუნდაც სამნიტებთან და ეტრუსკებთან კავშირში ისინი რომს ვერ გაუმკლავდებოდნენ, ამიტომ ომის მომხრებმა შემოიტანეს წინადადება რომ დახმარება იმ დროისთვის საუკეთესო ბერძენი მხედართმთავრისთვის პიროსისთვის ეთხოვნათ.
მიუხედავად იმისა რომ ამ წინადადებას საკმაოდ ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავდა, ტარენტინელებმა გაგზავნეს ელჩობა ეპიროსში, აღუქვეს პიროს სხვა ბერძნული ქალაქების და სამნიტების დახმარება და სთხოვეს იტალიაში ჩამოსვლა. პიროსი ამ მოწვევას დიდი სიხარულით შეხვდა.
ქალიშხლის შედეგად პიროსის არმიიდან გადარჩა მხოლოდ რამდენიმე ათეული მხედარი, 2 000ზე ნაკლები ქვეითი და 2 სპილო.
ომის დაწყება
ტარენტუმში ჩასვლისას პიროსი მიხვდა რომ ტარენტუმელებს სულაც არ სურდათ ბრძოლა და მას მხოლოდ იმისთვის დაუძახეს რომ მათ ნაცვლად იომოს. პიროსმა დაიწყო ტარენტუმელების უშეღავათოდ ჯარში გაწვევა. ამასობაში მოვიდა ცნობა, რომ რომაელები იბრძოდნენ ლუკანელების წინააღმდეგ და აპირებდნენ ტარენტუმისკენ დაძვრას. პიროსმა გაუგზავნა რომაელებს ელჩი შეთავაზებით რომ კონფლიქტო ომის გარეშე მოგვარებულიყო და საკუთარ თავს მედიატორად სთავაზობდა. რომაელებმა უარყვეს ეს წინადადება და პიროსმა გაილაშქრა მათ წინააღმდეგ.
პიროსი დაბანაკდა პანდოსიუმსა და ჰერაკლიუმს შორის, რომაელთა ბანაკის მახლობლად. პიროსმა ღამით დაზვერა რომაელთა ბანაკი და როდესაც ნახა თუ რა წესრიგი სუფევდა იქ გადაწყვიტა დალოდებოდა მოკავშირეებს და მხოლოდ შემდეგ დაეწყო ბრძოლა, მაგრამ რომაელებმა არ აცალეს მას და მალევე გადმოკვეთეს მდინარე.
რომაელებსა და ბერძნებს შორის გაიმართა ბრძოლა, პიროსი გამოირჩეოდა თავისი სამოსით და იარაღით, იგი ყველგან ასწრებდა მისვლას და ხელმძღვანელობდა ბრძოლას. ბრძოლის დროს ერთ-ერთი იტალიელი დაედევნა პიროს და სცადა მისი მოკვლა, მაგრამ დროულად იქნა შემჩნეული ბერძნების მიერ და მოკლული. ამის შემდეგ პიროსმა თავის მიახლოვებულ პირს მეგაკლოსს გაუცვალა ტანსაცმელი და იარაღი, თვითონ კი შეუტია რომაელებს.
რომაელებსა და ბერძნებს შორის სასტიკი ბრძოლა გაიმართა, ამბობდნენ რომ მათ ერთმანეთს შვიდჯერ დაახევინეს უკან. იარაღის გაცვლამ კი კინაღამ დაღუპა პიროსი. რომაელები გაეკიდნენ მეგაკლოსს და მოკლეს იგი. პიროსის მუზარადი ხელიდან ხელში გადადიოდა, რომაელებმა ხმამაღალი ყვირილით აღნიშნეს მეფის სიკვდილი, ბერძნები კი დაითრგუნნენ. პიროსს მოუწია მეომართა რიგებში გავლა რათა მათ დაეჯერებინათ რომ იგი ცოცხალია.
ამ გამარჯვების შედეგად პიროსის მხარეს გადავიდა რომის მოკავშირე ბევრი ქალაქი. პიროსმა წინ წაიწია ისე რომ რომიდან მას მხოლოდ 55 კილომეტრი აშორებდა.
მინი|300პქ|პიროსის სვლა რომისკენ
ჩაშლილი მოლაპარაკება
რომაელთა მხედართმთავარი კონსული პუბლიუს ვალერიუს ლევინუსი დიდი სირცხვილით დაბრუნდა რომში. არჩევნების შემდეგ ახალმა კონსულებმა პუბლიუს დეციუს მუსმა და პუბლიუს სულპიციუს სავერიოსმა აქტიურად დაიწყეს ომისთვის მომზადება.
ელჩის ჩამოსვლის და სენატთან მოლაპარაკებების შესახებ შეიტყო აპიუს კლავდიუსმა, რომელიც ცენზორი იყო. იგი დიდი ხნით ადრე დაბრმავდა და ჩამოშორდა სახელმწიფო საქმიანობას, მაგრამ ახლა მონების მეშვეობით მივიდა სენატში და სიტყვა წარმოთქვა, რომლითაც გადააფიქრებინა სენატორებს პიროსის პირობზე დათანხმება. საბოლოოდ სენატორებმა უპასუხეს ელჩს რომ მეგობრობაზე პიროსთან საუბარი ექნებათ მხოლოდ იმის შემდეგ როდესაც პიროსი დატოვებს იტალიას, ხოლო მანამდე ისინი განაგრძობენ ბრძოლას რათაც არ უნდა დაუჯდეთ.
გაიუს ფაბრიციუსი
ამ მოლაპარაკებების შემდეგ უკვე რომაელებმა გაგზავნეს პიროსთან ელჩობა ტყვეების შესახებ მოსალაპარაკებლად. რომაულ დელეგაციაში იყო გაიუს ფაბრიციუსი, რომელიც განთქმული იყო თავისი უკიდურესი პატიოსნებით. მის სიტყვას ძალიან დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რომაელებისთვის, მიუხედავად ამისა იგი ძალიან ღარიბი იყო.
პიროსმა სცადა ჯერ ფულით ეცდუნებინა ფაბრიციუსი, მან შესთავაზა გაიუსს დიდძალი ოქრო მეგობრობის ნიშნად, მაგრამ ცივი უარი მიიღო. მეორე დღეს მან გადაწყვიტა რომაელის გაკვირვება სპილოთი, ისე რომ მოლაპარაკებებისას სპილო ფარდის უკან უნდა დაემალათ და მოულოდნელად გამოეჩინათ. როდესაც ფაბრიციუსმა უეცრად დაინახა სპილო, მან არ გამოხატა გაკვირვება. პიროსი აღფრთოვანდა ფაბრიციუსით და გაუშვა ტყვეები ოჯახების მოსანახულებლად და სატურნალიების აღსანიშნავად. შემდეგ კი სენატმა თვითონ მოსთხოვა ტყვეებს პიროსთან დაბრუნება.
ძვ. წ. 278 წელს რომაელთა მხედართმთავარი გახდა ფაბრიციუსი, რომელიც კონსულად იქნა არჩეული. მას ბანაკში მისწერა პიროსის ექიმმა წერილი, რომელშიც სთავაზობდა დიდი ანაზღაურების საფასურად პიროსის მოწამვლას. ფაბრიციუსმა კიდევ ერთხელ გამოავლინა თავისი პატიოსნება, მან პიროსს გაუგზავნა წერილი, რომელშიც გააფრთხილა ექიმის ვერაგობის შესახებ, თან კი ექიმის წერილი დაურთო, თავისი საქციელი კი მან გაამართლა პატიოსან ბრძოლაში ვერაგობის გარეშე გამარჯვების სურვილით.
პიროსმა დასაჯა ექიმი, რომაელებს კი მადლობის ნიშნად ტყვეები დაუბრუნა და კიდევ სცადა სამშვიდობო მოლაპარაკებების დაწყება, მაგრამ რომაელებმა ისევ იგივე პასუხი გასცეს, რომ სანამ პიროსი იტალიას არ დატოვებს, ისინი მშვიდობაზე არ დათანხვდებიან. ტყვეები კი უკან გააგზავნეს.
ასკულუმთან ბრძოლა
მეორე ბრძოლა ქალაქ ასკულუმთან გაიმართა. რომაელებმა პიროსი აიძულეს დაბლობიდან მდინარის ტყიან ნაპირზე გადასულიყო, საიდანაც სპილოები ვერ მოახერხებდნენ თავდასხმას. ბრძოლა ღამემდე გაგრძელდა და გაურკვეველი იყო გამარჯვებული.
მეორე დღეს პიროსმა შეძლო დაბლობზე გადმონაცვლება. ყველაზე სუსტ ადგილებში ყარაული დააყენა, სპილოებს შორის მან შუბოსნები და მშვილდოსნები ჩააყენა, და სწრაფად შეუტია რომაელებს. რომაელებმა ვერ შეძლეს ფლანგიდან შეტევა, როგორც წინა ბრძოლაში და პირისპირ შეხვდნენ მეტოქეს და სცადეს მძიმე ქვეუთების დამარცხება, სანამ მათ სპილოები არ მოეშველებოდნენ. პიროსმა კი სპილოებით შეუტია რომაელებს და უკუაქცია ისინი. რომაელები გაიქცნენ ბანაკში. ამ დღეს დაიღუპა 6000 რომაელი და 3500 ბერძენი.
რომაელები კი ამ დამარცხებამ არ მოტეხა, მათ მხოლოდ უფრო მეტად სურდათ გამარჯვება.
სიცილიის კამპანია
ასკულუმთან ბრძოლის შემდეგ პიროსი სიცილიაში გაემგზავრა, სადაც მას კართაგენის წინააღმდეგ გახმარება სთხოვეს. მან ისარგებლა ამ საბაბით, რათა დაეტოვებინა ირალია, სადაც რომაელთა წინააღმდეგ ბრძოლის უნარი აღარ ჰქონდა. სიცილიაში პიროსს წინააღმდეგობა არავინ გაუწია, ამიტომ მან მალევე დაიკავა მთელი კუნძული. რომაელებმა კი კართაგენთან ურთიერთდახმარების ხელშეკრულება დადეს 12 წლით.
როდესაც პიროსმა გასცურა სიცილიიდან, კართაგენულმა ფლოტმა გადაუკეტა მას გზა და შეებრძოლა ზღვაში. პიროსმა ამ ბრძოლასი ბევრი გემი დაკარგა, ნაპირზე გადმოსვლისას კი მას სიცილიელები შეებრძოლნენ. პიროსმა დაამარცხა სიცილიელები, თუმცა თვითონ დაიჭრა.
ბენევენტუმთან ბრძოლა
ძვ. წ. 275 წელს ტარენტუმში პიროსი 20 000-ანი ლაშქარით ჩავიდა. აქ მან შეავსო ჯარი და წავიდა სამნიუმში, სადაც რომაელები იყვნენ დაბანაკებულნი. სამნიტების საქმე ამ დროისთვის ძალიან ცუდად იყო, რომაელებმა ისინი არაერთხელ დაამარცხეს.
პიროსმა განიძრახა თავს დასხმოდა რომაელებს სანამ მათ დამატებითი ჯარები მოუვიდოდათ, ამიტომ მან შეკრიბა საუკეთესო მეომრები და ყველაზე ავი სპილოები და ღამით სურდა ბანაკზე თავდასხმა. მაგრამ გზა გრძელი იყო და ტყით უნდა გაევლოთ, მეომრები დაიკარგნენ და დროც დაიკარგა.
ომის შედეგები
მინი|ომის შემდგომი მდგომარეობა იტალიაში ასე დაამარცხეს რომაელებმა პიროსი, რომელმაც ამ ბრძოლის წაგებით ყოველგვარი იმედი დაკარგა იტალიაში ბატონობაზე და დაბრუნდა საბერძნეთში. ამ ომით დასრულდა რომაელების მიერ იტალიის დაპყრობა.
რომაელებმა კი პირიქით, ირწმუნეს თავისი სიძლიერე და ჩათვალეს რომ ამ ომმა საბოლოოდ გადაჭრა საკითხი, თუ ვინ უნდა ბატონობდეს იტალიაში. მათ ადვილად დაიმორჩილეს „დიდი საბერძნეთი“ და სიცილიაზეც გაიჩნდათ პრეტენზიები, სადაც მოგვიანებით ისინი კართაგენს დაუპირისპირდნენ.
ბჟალავა
საკუთარი სახელი ბჟალავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
აბაზეთი
ისტორია
აბაზებისა და აფხაზების ისტორიული მიწები (აფხაზეთისა და კრასნოდარის მხარის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილები ძველად გაერთიანებული იყო აფხაზთა (აბაზგთა) სამეფოში. მოგვიანებით აბაზეთის ნაწილი ახლანდელი სტავროპოლის ტერიტორიის სამხრეთ ნაწილზე გადავიდა. XVI-XVIII სს-ის პერიოდში აბაზების მიწებზე ყირიმულ-თურქული ჯარები შემოიჭრნენ და შედიოდნენ ყაბარდოს სამთავროს შემადგენლობაში. XIX საუკუნის პირველი ნახევრიდან აბაზების ტერიტორიები რუსეთის შემადგენლობაში შევიდა. რუსეთის ხელისუფლება ხშირად იძულებით ასახლებდა აბაზებს, როგორც ცალ-ცალკე, ისე სხვა კავკასიელი ხალხების დასახლებებს შორის.
1918 წლიდან აქ საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა 1918 წლის 1 აპრილიდან აბაზეთი ჩერქეზეთთან ერთად ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკის შემადგენლობაში იყო, 1918 წლის 28 მაისიდან — ყუბანი-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკის ნაწილი, 1918 წლის 5 ივლისიდან 1918 დეკემბრამდე — ჩრდილო-კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკის ნაწილი, 1921 წლის 20 იანვრიდან — მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ნაწილი, 1922 წლის 12 იანვრიდან — ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიური ოლქის ნაწილი, როგორც სამხრეთ-აღმოსავლეთ (1924 წლიდან - ჩრდილოეთ კავკასიის) ტერიტორიის ნაწილი, 1926 წლის 26 აპრილიდან — ჩერქეზთა ეროვნული ოლქის ნაწილი, 1928 წლის 30 აპრილიდან — ჩერქეზეთის ავტონომიური ოლქის ნაწილი, როგორც სტავროპოლის მხარის ნაწილი, 1957 წლის 9 იანვრიდან — ხელახალი ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიური ოლქის ნაწილი, როგორც სტავროპოლის მხარის ნაწილი.
1990-1991 წლებიდან მოქმედებს ადგილობრივი აბაზური ნაციონალური მოძრაობები „ადგილარა“ და „აფსადგილი“, აბაზ და ჩერქეზ ხალხთა კონგრესი, რომლებიც აბაზეთის ეროვნული ოლქის გამოყოფას ითხოვდნენ. მათ ასევე წამოაყენებული ჰქონდათ წინადადებები ყარაჩაელებზე მცირე ერები ჩერქეზეთ-აბაზეთის რესპუბლიკასა და ნოღაი-აბაზეთის რესპუბლიკაში გაერთიანების შესახებ. თუმცა ამ საკითხებზე შეთანხმება არ მიღწეულა.
1995 წლის იანვარში, აბაზთა ყრილობაზე, ისევე როგორც ადრე, წამოაყენეს მოთხოვნები აბაზინსკის რაიონის (სტავროპოლის მხარის შემადგენლობაში) ჩამოყალიბების შესახებ.
მუნიციპალური რეფორმისა და 2006 წლის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ და „ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მუნიციპალიტეტების საზღვრების შესახებ“ ფედერალური კანონების დაწყებასთან დაკავშირებით, 2005 წლის 27 ივნისს გამართულმა აბაზათა რიგგარეშე ყრილობამ ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ხუთ რაიონში მდებარე 13-ვე აბაზურ აულის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელებს დაავალა გამოეცხადებინათ დაუყოვნებელი გაყვანა არსებული მუნიციპალური ერთეულებიდან და გაერთიანებულიყვნენ ახალ, ერთიან აბაზინსკი რაიონში.
2005 წლის 25 დეკემბერს აბაზეთის ტერიტორიებზე ჩატარდა რეფერენდუმი, რომელშიც 99%-მა ხმა მისცა აბაზინსკი რაიონის შექმნას. 2006 წლის 1 ივნისის რეფერენდუმის შედეგების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის პრემიერ-მინისტრის ბრძანებულებით, ჩამოყალიბდა აბაზინსკი რაიონი ცენტრით სოფელ ინჟიჩ-ჩუკუნი, რომელსაც მუნიციპალიტეტები ფსიჟ, ელბურგანი, ინჟიჩ-. ჩუკუნი, კუბინა და ყარა-პაგო გადაიყვანეს პრიკუბანსკის, უსტ-ჯეგუტინსკის და ხაბეზსკის რაიონებიდან. აბაზინსკი რაიონის ყველა დონის ხელისუფლების ორგანო და ადმინისტრაცია სრულად ჩამოყალიბდა 2009 წლის 1 იანვარს.
სქოლიო
კატეგორია:აბაზები
სერაფიმე (ჯოჯუა)
მეუფე სერაფიმე (დ. 1961, სოხუმი) — ბორჯომისა და ბაკურიანის ეპარქიის ყოფილი მღვდელმთავარი. 2016 წლის 25 აპრილიდან ტიტულარული მიტროპოლიტი (მიტროპოლიტი ეპარქიის გარეშე).
2016 წლის 25 აპრილს განთავისუფლდა ეპარქიის მმართველობიდან. ეპარქიის ხელმძღვანელობა დროებით დაევალა ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის მიტროპოლიტ თეოდორეს .გავრცელებული ინფორმაციით სერაფიმე ჯოჯუა სავარაუდოდ შემჩნეული იყო პედოფილიაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
ძვ. წ. 103
გარდაიცვალნენ
*
ბოსტონის ჩაის სმა
thumb|300px|ბოსტონის ჩაის სმა 1773 წელს. XVII საუკუნის 70-იან წლებში ევროპული სახელმწიფოების ურთიერთშორისმა წინააღმდეგობამ მათი ორ, მტრულ ბანაკად დაჯგუფება გამოიწვია. ავსტრია, რუსეთი, საფრანგეთი და საქსონია დაუპირისპირდა ინგლისსა და პრუსიას. 1756 წელს მათ შორის ე.წ. შვიდწლიანი ომი (1756 - 1763) დაიწყო. საბრძოლო მოქმედებები სამ კონტინენტზე - ევროპაში, აზიასა და ამერიკაში გაიშალა. ინგლისსა და საფრანგეთს შორის საომარი მოქმედებები ძირითადად კოლონიებში - ამერიკასა და ინდოეთში იმართებოდა. ამერიკაში ინგლისმა დიდ წარმატებებს მიაღწია. საფრანგეთზე გამარჯვება, აქ მნიშვნელოვანწილად განაპირობა ჩრდილოეთ ამერიკის ინგლისური კოლონიების მხარდაჭერამ. შვიდწლიანი ომის შემდეგ ინგლისის მეფის ბრძანებით კოლონისტებს ალაგანების მთაგრეხილების დასავლეთით, დასახლება აეკრძალათ, ხოლო ინგლისის პარლამენტმა კოლონიებზე პირადად დააწესა გადასახადები. ამ გადასახადს საგერბო გამოსაღები ერქვა. კანონმა საგერბო გამოსაღების შესახებ ამერიკის მცხოვრები ყველა ადამიანის უფლებები შელახა, რადგან საგერბო გამოსაღებით იბეგრებოდა ყოველივე ის, რაც დაკავშირებული იყო ქაღალდთან: დაბადების და ქორწინების დოკუმენტები, სავაჭრო გარიგებები, მემკვიდრეობის დამადასტურებელი საბუთები, წიგნები, გაზეთის თითოეული ნომერიც კი. კოლონიის მცხოვრებლებმა წამოაყენეს პრიციპი „არავითარი გადასახადი წარმომადგენლების გარეშე“.
კოლონისტები გადასახადის ამკრეფ მოხელეებს კუპრით თხუპნიდნენ, ბუმბულს აყრიდნენ და გამაყრუებელი ბრახუნით დაატარებდნენ ქუჩებში, სანამ ისინი გადასახადების აკრეფაზე უარს არ იტყოდნენ. წინააღმდეგობა იმდენად ერთსულავანი იყო, რომ ინგლისის მთავრობამ გააუქმა საგერბო გადასახადები. ამ საქმეში დიდი როლი შეასრულა ინგლისის კოლონიების წარმომადგენლად ლონდონში გაგზავნილმა, სახელგანთქმულმა ამერიკელმა ბენჯამინ ფრანკლინმა. უშუალო გადასახადების შეწერა რომ ვერ მოახერხეს, ინგლისის პარლამენტმა სხვა გზას მიმართა - ბაჟები დააწესა. კოლონიებში შეტანილ საქონელზე მაღალი ბაჟები შემოიღეს. მაგრამ ბაჟის დაწესების ყველა ცდას კოლონისტები ბოიკოტით პასუხობდნენ, ინგლისურ საქონელს არ ყიდულობდნენ. მათ წამოაყენეს ლოზუნგი thumb|138px|left|1973 წელს გამოშვებული მონეტა..
ინგლისელები იძულებულები გახდნენ ამერიკაში შეტანილ საქონელზე, ბაჟის აკრეფიდან ხელი აეღოთ, მხოლოდ ჩაიზე დატოვეს უმნიშვნელო ბაჟი, რათა კოლონისტებითვის ნათელი გაეხადათ, რომ ინგლისის მთავრობა ახალშენებში ბაჟის დაწესების უფლებას ინარჩუნებდა. ამერიკელებმა ჩაის შეძენაზე ბოიკოტი გამოაცხადეს. მაშინ დიდმა ბრიტანეთმა მხოლოდ ინგლისური „ვესტ-ინდოეთის“ კომპანია გაათავისუფლა ბაჟისგან. ამის საპასუხოდ 1773 წელს ინდიელებად გადაცმულმა ბოსტონელებმა, ვესტ-ინდოეთის კომპანიის ხომალდზე შეაღწიეს და ჩაის ყუთები ზღვაში გადაყარეს. ამ შემთხვევას ბოსტონის ჩაის სმა ეწოდა.
ბოსტონის ჩაის სმის შემდეგ ინგლისის ხელისუფლებამ გადაწყვიტა კოლონიები სამაგალითოდ დაესაჯა კოლონიებმა ინგლისის ამ პოლიტიკას დამოუკიდებლობისთვის ომის დაწყებით უპასუხეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია კატეგორია:ჩაი
კირჩხიბის თანავარსკვლავედი
thumb|right|250px|კირჩხიბი კირჩხიბის თანავარსკვლავედი (Cancer) — ზოდიაქოს ერთ-ერთი თანავარსკვლავედი. მისი უბრწყინვალესი ვარსკვლავი 3,5 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. ამ თანავარსკვლავედშია ვარსკვლავთა გროვა M 44 (ბაგები) — რომელიც შეუიარაღებელი თვალითაც შეიმჩნევა. 2 ათასი წლის წინათ (ასტრონომიული ტერმინოლოგიის ჩამოყალიბების პერიოდში) ამავე თამავარსკვლავედში იყო ზაფხულის მზებუდობის წერტილი. რის გამოც დედამიწის ჩრდილოეთ ტროპიკს კირჩხიბის ტროპიკი ეწოდება. კირჩხიბზე დამზერის საუკეთესო პირობებია იანვარ-თებერვალში. ჩანს სსრკ-ის მთელი ტერიტორიიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები კატეგორია:ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
რუსუდან მაზმანიშვილი
რუსუდან მაზმანიშვილი (დ. 12 აგვისტო, 1944, ბათუმი) — ქართველი ექიმი.
1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.
1967–1968 წლებში იყო რუსთავის ბავშვთა საავადმყოფო–პოლიკლინიკური გაერთიანების პედიატრი, 1968–1972 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს პედიატრიის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკო–დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის ექიმი, 1972–1986 წლებში ამავე ინსტიტუტის კვებისა და ჰიგიენური განყოფილების უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, 1986 წლიდან განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1995 წლიდან შეთავსებით მუშაობდა საერო ინსტიტუტ „გაენათში“ პედიატრიული ფაკულტეტის დოცენტად. არის 52-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, რომლებიც ძირითადად ეხება ჯანმრთელ და ავადმყოფ ბავშვთა კვების პრობლემებს. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია: „ბავშვთა კვება“ (1992, „წიქარა“, თბილისი), „ჯანმრთელი და ავადმყოფი ბავშვთა კვება“ (1993, „ელიტა“(ფირმა „ვესტა“). გამოქვეყნებული აქვს აგრეთვე 15 მეთოდური წერილი, 5 ბროშურა, საჟურნალო და საგაზეთო სტატიები. კონსულტაციებს უწევს ორდინატორებს, ინტერნებსა და სამუშაო ადგილზე მივლინებულ ექიმებს. მიღებული აქვს პედიატრიის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექციის მადლობა, ინსტიტუტის პრემიები სამეცნიერო შრომებისათვის (1990–1992). პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „C ვიტამინით გამდიდრებული ფერმენტირებული რძის მჟავე პროდუქტის კლინიკური შეფასება ჩვილ ბავშვთა კვებაში“, დაიცვა 1988 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ტოკაი-ჰედიალია
ტოკაი-ჰედიალია (უნგრ. Tokaj-hegyaljai borvidék) — მეღვინეობის ისტორიული რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ სლოვაკეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნგრეთში. ჰედიალია უნგრულად მთისწინეთს ნიშნავს, სწორედ ეს იყო რეგიონის თავდაპირველი სახელი.
რეგიონი შედგება 28 სოფლისა და 7 000 ჰა სისტემატიზირებული ვენახისგან. 2002 წელს, რეგიონი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა. მისი ცნობადობა საკმაოდ დიდი ხნის ისტორიას ითვლის, რადგან ის სამშობლოა ტოკაის ღვინისა, რომელიც მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი ღვინოა.
ზოგიერთი მახასიათებლები, რის გამოც ტოკაი-ჰედიალიის მეღვინეობის რეგიონი უნიკალურია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის გეოგრაფია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
სიმონ დე მონფორი
მინი|250პქ|სიმონ დე მონფორი, გრაფი ლესტერი სიმონ დე მონფორი (დ. 1208, მონფორი, ილ-დე-ფრანსი — გ. 4 აგვისტო, 1265, ივშემი) — ინგლისის პოლიტიკური, სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. საპარლამენტო წყობილების ფუძემდებელი. 1230 წელს საფრანგეთიდან გადასახლდა ინგლისში. 1238 წელს ცოლად შეირთო ინგლისის მეფის ჰენრი III-ის უმცროსი და ალიენორი. იყო პრინც ედუარდის აღმზრდელი. 1248 წელს დაინიშნა აკვიტანიის მმართველად. თავდაპირველად ემხრობოდა სამეფო პარტიას, მოგვიანებით, 1254 წელს, სათავეში ჩაუდგა ბარონთა ოპოზიციას. ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა მეფის მომხრეებზე (1264 წლის 14 მაისი, ლუისის ბრძოლა), ტყვედ იგდო ჰენრი III, მისი ძმა რიჩარდი და პრინცი ედუარდი, როგორც პროტექტორი, მონფორი, არსებითად, დიქტატორად იქცა, მოიწვია პირველი პარლამენტი (შეიკრიბა 1265 წლის 20 იანვარს), რითაც საფუძველი ჩაუყარა ინგლისში წოდებრივ წარმომადგენლობას. ასეთმა პოლიტიკამ მონფორს აუმხედრა ბარონთა დიდი ნაწილი, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა ტყვეობიდან გაქცეული მეფის ძე ედუარდი. მონფორი დამარცხდა და დაიღუპა ივშემის ბრძოლაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1208 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1265 კატეგორია:ინგლისის მმართველები
მებოცვრეობა
მებოცვრეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის დანიშნულებაა ბოცვრების მოშენება. მებოცვრეობის ძირითადი პროდუქტებია ხორცი, ტყავი, თივთიკი. მებოცვრეობა განვითარებულია საფრანგეთში, იტალიაში, აშშ-ში, ინგლისში, უნგრეთში, პოლონეთსა და ბულგარეთში. აგრეთვე რუსეთში, უკრაინასა და მოლდოვაში.
საქართველოში მებოცვრეობის განვითარება 1970-იანი წლებიდან დაიწყო. 1975-თვის მებოცვრეობის ფერმები და სანაშენე მეურნეობები 35-ს აღწევდა, სადაც 12 000 დედა ბოცვერი იყო. კარგადაა მოწყობილი მებოცვრეობის კუმისის სანაშენე მეურნეობა და ბებნისის სანაშენე ფერმა. სანაშენე ჯიშებია საბჭოური შინშილა, ნაცარა გოლიათი, თეთრი გოლიათი, ვენური ცისფერი, შავარდენი, კალიფორნიული და სხვა ბოცვერი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხოველეობა
ნერსესის სასწავლებელი
ნერსესის სასწავლებელი — სომხური სასულიერო სემინარია, დაარსდა 1824 წელს თბილისში სომხური ეკლესიის არქიეპისკოპოსის ნერსეს აშტარაკელის ინიციატივით. XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში საეკლესიო-სამრევლო სკოლების მასწავლებელთა კადრების ნაკლებობის გამო ამ სემინარიის ბოლო კლასს პედაგოგიური მიმართულება მიეცა და ნერსესის სასწავლებელი სასულიერო-საერო სასწავლებლად გადაიქცა. აქ სწავლობდნენ მწერალ-პედაგოგები ხაჩატურ აბოვიანი და ღაზაროს აღაიანი, პუბლიცისტ-პედაგოგი ს. ნაზარიანი, პოეტი ჰოვანეს თუმანიანი, პროზაიკოსი პერჭ პროშიანი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე ანასტას მიქოიანი და სხვები. სემინარიაში მუშაობდნენ პროგრესულად მოაზროვნე პედაგოგები. 1921 წელს სასწავლებელი დაიხურა.
2005 წლიდან სასწავლებლის შენობა კავკასიის უნივერსიტეტის საკუთრებაშია. 2006 წელს დაიწყო მისი აღდგენითი სამუშაოები, თუმცა დროებით შეფერხდა. პროცესი 2016 წელს გაგრძელდა. 2017 წლიდან შენობა უნივერსიტეტის კამპუსია.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის სასწავლებლები კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესია
მარათული ვიკიპედია
მარათული ვიკიპედია (मराठी विकिपीडिया) — ვიკიპედიის განყოფილება მარათულ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. გაეშვა 2003 წლის 1 მაისს. 2006 წლის 13 იანვრისთვის მარათული ვიკიპედია მოიცავდა 1500 სტატიას. 2013 წლის იანვრის მდგომარეობით მარათულ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 38 ათასი სტატია. ჰყავს 10 ადმინისტრატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
შატო დე კურანსი
250პქ|მინი|შატო დე კურანსის ხედი ბაღიდან შატო დე კურანსი (Château de Courances) — ფრანგული შატო კურანსში, ესონაში, აგებული დაახლოებით 1630 წელს.
ისტორია
საწყისი სასახლის გეგმა ცნობილია ისრაელ ანრიეტისა და ისრაელ სილვესტრის 1650 წელს გაკეთებული ნახატებიდან. 1638 წელს ჩატარებულ ქონების აღწერაში აღნიშნულია მთავარი სახლის გარდა ოთხი სადგომი, სტამბა, ორი ხორბლის წისქვილი და ორი წყლის წისქვილი.
XVIII საუკუნეში სახლი განაახლა ან-კათრინ გალარმა, ნიკოლა პოტიე დე ნოვიონის ქვრივმა, რომელმაც იმდროინდელი წესისამებრ გახსნა შიდა ეზო წინა კედლისა და შესასვლელის დანგრევით, რომელიც მას ფარავდა. მოგვიანებით მისმა შვილიშვილმა, ლეონტინ-ფილიპინ დე ნოვიონმა, და მის მეუღლემ, აიმარ დე ნიკოლეიმ, შატოს დამატებითი მოდერნიზება ჩაუტარეს (1775-77).
1830 წელს ნიკოლეის მემკვიდრეებმა გაასხვისეს სასახლე, რომელიც 1872 წელს ბარონმა სამუელ დე აბერმა შეისყიდა. არქიტექტორმა გაბრიელ-იპოლიტ დესტაიერმა მისთვის შატო ლუი XIII-ის სტილში აღადგინა, რამაც ათ წელზე მეტი გასტანა. დესტაიერმა აგურის კედლებს ბათქაში მოაშორა, პავილიონების სახურავი აწია, ხოლო სახურავს თუთიის ორნამენტები გაუკეთა.
დიდი შიდა კიბე დაანგრიეს და ფონტენბლოს შთაგონების მონუმენტური რამპები ფასადს მიუსადაგეს. ახალი ფრთა აღმართეს ყოფილი სამზარეულოს ადგილას მთავარი საძინებლისთვის, რომელიც ძველ ფრთას გალერეით დაუკავშირდა. ამავე პერიოდში გაკეთებული ახალი მიშენებები 1976 წლის ხანძარმა გაანადგურა. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში კურანსი ჰოსპიტლის ფუნქციას ასრულებდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ის ჯერ გერმანელებს ეჭირათ, შემდეგ კი ფელდ-მარშალ მონტგომერის, 1947-54 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის სასახლეები
ძვ. წ. 106
გარდაიცვალნენ
*
Lasioglossum ptyon
Lasioglossum ptyon — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
სქოლიო
ptyon
ბუკია
საკუთარი სახელი ბუკია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
აპურეს შტატი
აპურე (Estado Apure) — ვენესუელის 23 შტატიდან სიდიდით მესამე. შტატის დედაქალაქია სან-ფერნანდო-დე-აპურე. ფართობი 76,500 კმ²-ია, მოსახლეობა შეადგენს 473,900 ადამიანს (2007 წლის აღწერით), ხოლო სიმჭიდროვე – 6,19 ად/კმ².
ისტორია
ამ ველური მიწის დაპყრობა XVII საუკუნის შუაში დაიწყო, როდესაც ის დასახლებული იყო ინდიელთა მრავალი ტომით, მაგალითად მშვიდობიანი არავაკებითა და სახიფათო კარიბებით.თანამედროვე განაშენიანება მხოლოდ XVIII საუკუნის ადრეულ წლებში დაიწყო, რასაც ძირითადად წარმართავდა მესაქონლეობის ფერმები, რომლებსაც სხვა ტერიტორიებზე (ძირითადად სან-კარლოსში, ასტურიასა და სხვა ქალაქებში) უკვე გადაჭედილი ფერმების მესაკუთრეები აარსებდნენ. მათ შორის ყველაზე ცნობილები იყვნენ ხოსე-იგნასიო პუმარი და ჯოსეფ ბლანკო ი სალასარი სხვა ანდალუსიელ ფრანცისკანელ მისიონერებთან და მიწის მესაკუთრეებთან ერთად, რომლებმაც ადგილობრივები „მშვიდობითა“ თუ მახვილით განდევნეს ან ქრისტიანობა მიაღებინეს.
კოლონიურ პერიოდში, აპურე მერიდა-დელ-ესპირიტუ-სანტო-დე-ლა-გრიტას პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა. როდესაც ის მარაკაიბოს მიუერთა, მას მარაკაიბოს პროვინცია ეწოდა. 1856 წლეს კი მას შტატის სტატუსი მიეცა.
1864 წლიდან, მას შემდეგ რაც ვენესუელის ტერიტორია მოწყობილ იქნა როგორც ვენესუელის შეერთებული შტატები (los Estados Unidos de Venezuela), აპურე დამოუკიდებელი შტატია. 1881 წელს ის გაიანასთან ერთად ბოლივარის შტატის შემადგენლობაში შევიდა, მაგრამ 1899 წელს კვლავ დაუბრუნდა დამოუკიდებელი შტატის კატეგორია.
გეოგრაფია
აპურეს შტატი მდებარეობს ვენესუელის სამხრეთით, ჩ.გ. 06º03’45’’ და 08º04’22’’-ზე და დასავლეთ გრძედის 66º21’45’’ და 72º22’30’’-ზე. აპურეს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ტაჩირას, ბარინასის, და გუარიკოს, აღმოსავლეთით და სამხრეთაღმოსავლეთით ბოლივარის და ამასონასის შტატები, ხოლო სამხრეთით და დასავლეთით კოლუმბია.
მინი|მარჯვნივ|300 პქ|ტაძარი, [[სან-ფერნანდო-დე-აპურე]]
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის შტატები
სიდაკოსი
thumb|250px|მდინარე [[არნედოსთან ახლოს]] სიდაკოსი (Río Cidacos) — მდინარე ესპანეთში. ებროს შენაკადი. იგი მიედინება 77 კილომეტრზე, მანამ სანამ შეუერთდება ებროს კალაჰორაში.
სიდაკოსს ხშირად იყენებენ სოფლებში სარწყავად. მდინარე კალაჰორაში ხშირად შრება.
კატეგორია:ესპანეთის მდინარეები
მებრძოლი გუშაგი
„მებრძოლი გუშაგი“ — საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ყოველკვირეული ორგანო. გამოდიოდა 1965-1970 წლებში თბილისში ქართულ და რუსულ ენებზე (რუს. გამოცემას ეწოდებოდა „ბოევოი სტრაჟ“).
გაზეთი აშუქებდა საბჭოთა სამართალმცოდნეობის პრობლემებს, ადმინისტრაციული ორგანოების მუშაობას, შინაგან საქმეთა ორგანოებისა და ფართო საზოგადოებრიობის ბრძოლას სოციალისტური მართლწესრიგის განმტკიცებისათვის. რედაქტორი — ვ. ალფენიძე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ლომის თანავარსკვლავედი
thumb|right|280px|ლომის თანავარსკვლავედი ლომის თანავარსკვლავედი (Leo) — ზოდიაქოს ერთ-ერთი თანავარსკვლავედი. მდებარეობს ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროზე. მასში შემავალი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავები — α (რეგული) — β (დენებოლა) — γ და δ ლომისა — შესაბამისად 1,4; 2,1; 2,0; 2,6 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. დაკვირვებისათვის ყველაზე უკეთესი პირობებია თებერვალსა და მარტში. ჩანს საქართველოდანაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები
IPhone (მოდელი)
iPhone (აგრეთვე ცნობილი როგორც ორიგინალი iPhone, iPhone 2G) — კომპანია Apple-ის სმარტფონების ხაზის, iPhone-ის პირველი თაობის მოდელი. თვეების განმავლობაში გავრცელებული ხმებისა და ჭორების შემდეგ ის წარმოადგინა Apple-ის იმდროინდელმა აღმასრულებელმა დირექტორმა, სტივ ჯობსმა 2007 წლის 9 იანვარს. ამერიკაში iPhone გამოვიდა იმავე წლის 29 ივნისს. ხაზის შემდეგი მოდელი იყო iPhone 3G, რომელიც 2008 წელს გამოუშვეს.
ორიგინალი iPhone აღარ იღებს განახლებებს Apple–ისგან, მისი უკანასკნელი ოპერაციული სისტემაა iOS 3.1.3.
სქოლიო
კატეგორია:Apple
ზურგი
მინი|[[ედგარ დეგას მიერ დახატული ქალის ზურგი]] ზურგი — ადამიანის სხეულის უკანა მხარის დიდი ნაწილი, რომელიც სხეულს დუნდულოებიდან კისრამდე. ის წარმოადგენს მკერდის საპირისპირო მხარეს. მის სიმაღლეს განაპირობებს ხერხემალი, ხოლო სიგანეს მხრები და ნეკნების გარშემოწირულობა. სპინალური არხი მიუყვება ზურგს და ამარაგებს დანარჩენ სხეულს ნერვებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადამიანი
მერი ბოლ ვაშინგტონი
მერი ბოლ ვაშინგტონი (Mary Ball Washington; დ. 30 ნოემბერი, 1708— გ. 26 აგვისტო, 1789) — ვირჯინიელი პლანტატორის — აუგუსტინ ვაშინგტონის მეორე ცოლი, ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი პრეზიდენტის, ჯორჯ ვაშინგტონის დედა. ჯორჯის გარდა მას კიდევ ხუთი შვილი ჰყავდა.
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
მერი ბოლი დაიბადა 1708 წლის 30 ნოემბერს ვირჯინიაში, ინგლისელი მღვდლისა და ვიცე-პოლკოვნიკ ჯოზეფ ბოლისა და მერი მონტაჟის ოჯახში. მისი ბაბუა გახლდათ უილიამ ბოლი (1615-1680), რომელმაც ინგლისი 1650-იან წლებში დატოვა და ვირჯინიაში გადასახლდა. მოგვიანებით მასთან ჩავიდა ცოლი ჰანა ათეროლდი ოთხ შვილთან ერთად, მათ შორის იყო მერის მამა ჟოზეფი.
მერის მამა დაიბადა ინგლისში. შემდეგ გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და დასახლდა მდინარე პოტომაკის სანაპიროზე, სადაც დაქორწინდა. წყვილს რამდენიმე შვილი შეეძინა. 58 წლის ასაკში ჟოზეფს ცოლი გარდაეცვალა. ყველა მიღებული ნორმის დარღვევით, მან მეორედ შეირთო ცოლი — მერი ჯონსონი. ამ ქორწინებაში შეეძინა ერთადერთი ქალიშვილი მერი. 1711 წელს მამა გარდაიცვალა. მამამ გოგონას მემკვიდრეობით დაუტოვა 400 ჰექტარი მიწა, 15 სული პირუტყვი და სამი მონა. მერის დედა ხელახლა გათხოვდა, მაგრამ მალევე გარდაიცვალა და გოგონა 12 წლის ასაკში დაობლდა. იგი ოჯახის მეგობარმა, ჯორჯ ესკრიჯმა წაიყვანა, რომელიც მას იმდენად კარგად ეპყრობოდა, რომ მერიმ პირველ ვაჟს მისი სახელი დაარქვა. სწორედ ესკრიჯმა გააცნო მას აუგუსტინ ვაშინგტონი.
ოჯახური ცხოვრება
მინი|მერი ბოლ ვაშინგტონის სახლი [[ვირჯინია (შტატი)|ვირჯინიაში. (თავდაპირველად აშენდა 1761 წელს, შემდეგ დაემატა დეტალები)]] 1657 წლის დასაწყისში ჯორჯ ვაშინგტონის დიდი ბაბუა, ჯონ ვაშინგტონი, ჩავიდა ამერიკაში თამბაქოს საყიდლად და იქ სამუდამოდ დარჩა. 1659 წელს ჯონს შეეძინა ვაჟი, ლოურენს ვაშინგტონი, ხოლო ლორენსს შეეძინა აუგუსტინი, რომელიც 1731 წლის 6 მარტს დაქორწინდა მერი ბოლზე. მერი იმდროინდელი სტანდარტებით მდიდარი იყო. მის საკუთრებას 1000 ჰექტარი მიწა შეადგენდა. წყვილს ექვსი შვილი შეეძინა: