cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თეთრციხე
ისტორია
აღსანიშნავია ისიც, რომ რუსეთის მმართველობის დროს დემოგრაფიული სიტუაცია შეიცვალა. 1878 წელს აქ უკვე 15 ოჯახია, ხოლო 1889 წელს 85 ოჯახი. რუსეთის მმართველობა დროებითი აღმოჩნდა. 1918 წლიდან ეს მხარე საქართველოს დემოკრატიულო რესპუბლიკის ტერიტორია გახდა. თუმცა ქართველების დამკვიდრებას წინააღმდეგობას უწევდნენ სეპარატისტები სერვერ-ბეგის მეთაურობით. მოგვიანებით, მუსტაფა ქემალ-ათათურქის ხელმძღვანელობით გაძლიერებულმა თურქულმა სახელმწიფომ ეს და სხვა ქართული ტერიტორიები დაიკავა. იქიდან მოყოლებული ისინი სტაბილურად თურქეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაშია.
აღწერა
ექვთიმე თაყაიშვილის მიხედვით კუნძული, სადაც ციხესიმაგრეა აგებული, ნაპირებთან შეერთებული იყო ქვის ხიდით, ხოლო სოფლიდან კუნძულზე მისასვლელი გამაგრებული ყოფილა გალავნებით და კოშკებით, რომელიბიც თეთრი ფერის თლილი ქვებით იყო მოპირკეთებული. ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით სწორედ ამის გამო ეწოდა მას თეთრციხე.
სოფელ თეთრციხის კიდევ ერთი თვითმხილველის ვასილ კოპტონაშვილის ჩანაწერების მიხედვით, ამ კუნძულზე ორი დანგრეული საყდარი ყოფილა, ერთ-ერთი უკეთესად შენახული. მისივე ცნობით, გადმოცემის მიხედვით, კუნძულზე ადრე ქალაქი ყოფილა გაშენებული. ცნობა ორი საყდრის შესახებ ერთი შეხედვით ორიგინალურია, თუმცა ვასილ კოპტონაშვილს ეკლესიის ზემოთ მდებარე ციხესიმაგრის ნანგრევები, როგორც ჩანს, საყდარში ერევა და აქედან გამომდინარე შეცდომით ორი საყდრის შესახებ აკეთებს მითითებს. რეალურად ერთ ციხეზე მხოლოდ ერთი სადარია. ერტი ეკლესიის შესახებ არის მითითებული ექვთიმე თაყაიშვილთანაც და მხოლოდ ერთი ეკლესიის ნაშთები დააფიქსირა ბოლო ხანებში მოწყობილმა ყველა ექსპედიციამ, მათ შორის ჩვენმაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
აკაბის ყურე
მინი|250პქ მინი|250პქ|წყალქვეშა სამყარო აკაბის ყურე (არაბ. خليج العقبة‎) — წითელი ზღვის საკმაოდ ფართო ყურე. ყურე მოქცეულია სინაის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ და არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილის დასავლეთ სანაპიროებს შორის. სრუტის სანაპიორზე მდებარეობს სახელმწიფოები: ეგვიპტე, ისრაელი, იორდანია და საუდის არაბეთი. მაქსიმალური სიღრმეა 1 850 მ; სიგანე 24 კმ; სიგრძე 160 კმ.
აკაბის ყურე, როგორც წითელი ზღვის განაპირა ნაწილი, წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე მიმზიდველ ადგილს დაივინგის მოყვარულთათვის. განსაკუთრებით მდიდარია მარჯნით და სხვა წყალქვეშა ორგანიზმებით. ასევე მრავლადაა ჩაძირული გემები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წითელი ზღვა კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის ყურეები
დედა-სომხეთი
thumb|280px|right|დედა სომხეთი, მონუმენტი დგას გამარჯვების პარკში, აზათუთიანი გამზირზე (კასკადთან), ერევანი, სომხეთი დედა-სომხეთი (Մայր Հայաստան) — საბჭოთა კავშირის მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვების აღსანიშნავად დადგმული ქანდაკება ერევანში, სომხეთში. მონუმენტის სიმაღლეა 50 მეტრი, აქედან 23 მეტრი თვით ქანდაკების სიმაღლეა. მდებარეობს ახტანაკის (გამარჯვების) პარკში, ქალაქის ცენტრში.
მონუმენტის კვარცხლბეკი აგებულია 1950 წელს არქიტექტორ რაფაელ ისრაელიანის მიერ და შესრულებულია გრანიტით, გამოყენებულია ეროვნული ორანამენტების მოტივები. თავდაპირველად ამ კვარცხლბეკზე აღმართული იყო სტალინის ქანდაკება (მოქანდაკე სერგეი მერკუროვი), რომელიც 1962 წელს ჩამოიღეს. ქანდაკება „დედა-სომხეთი“ აიგო 1967 წელს მოქანდაკე არა არუთიუნიანის მიერ, შესრულებულია ჭედური სპილენძით და ის სამშობლოს ძლიერებას განასახიერებს. ქანდაკება გამოსახავს დედას, რომელიც ხმალს ქარქაშში აგებს. მას ფერხთით ფარი უდევს. ფიგურას სტილიზებული ფორმის ხელები და ტანსაცმლის მკაცრი ნაკვთები აქვს. მონუმენტის ქვედა ნაწილში მოთავსებულია თავდაცვის სამინისტროს მუზეუმი, რომელშიც მეორე მსოფლიო და ყარაბაღის ომების დროინდელი ექსპონატებია გამოფენილი: გმირების პირადი ნივთები, იარაღი, დოკუმენტები და პორტრეტები. კვარცხლბეკის ირგვლივ გამოფენილია იმ პერიოდის შეიარაღების ნიმუშები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
1438
თარიღი უცნობია
*
ალფრედ ადლერი
ალფრედ ადლერი(დ. 7 თებერვალი, 1870 — გ. 28 მაისი, 1937) — ავსტრიელი მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ექიმი, ფსიქოთერაპევტი და ინდივიდუალური ფსიქოლოოგიის სკოლის დამფუძნებელი. მან გამოკვეთა ინდივიდში არასულფასოვნების განცდა, გრძნობა და შექმნა თეორია არასრულფასოვნების კომპლექსის შესახებ, ეს ადამიანის ფსიქიკის ცალკე ფენომენია და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადამიანის თვითჩამოყალიბება-განვითრებაში. ადლერი ადამიანს ინდივიდუალურ მთლიანობად განიხილავდა და, ამიტომაც, ის თავის თეორიას „ინდივიდუალურ ფსიქოლოგიას“ უწოდებდა (ოღგლერი 1976). ადლერი პირველი იყო, ვინც ხაზი გაუსვა სოციალური ელემენტის მნიშნელობას ინდივიდის გარესამყაროსთან თვითშეგუების პროცესზე. კვლევაში, რომელიც ჩატარდა 2002 წელს, ზოგადი ფსიქოლოგიის მიმოხილვა ადლერი მე-20 საუკუნის 67-ე ყველაზე გამოჩენილ ფსიქოლოგად დასახელდა.
ბიოგრაფია
ალფრედ ადლერი დაიბადა ავსტრიაში, პენცინგში, 1870 წლის 7 თებერვალს ებრაელი მარცვლეულით მოვაჭრის ოჯახში. ის იყო 6 შვილიდან მეორე. რახიტის გამო მას 4 წლამდე არგაუვლია. მძიმე ბავშვობა ჰქონდა, რამდენიმეჯერ იდგა სიკვდილის პირას, ორჯერ კინაღამ ქუჩაში მოკლეს. უფროსი ძმა ხშირად აწვალებდა და ჩაგრავდა.
5 წლის ასაკში ადლერს პნევმონია შეხვდა და ვარაუდობდნენ რომ ვერ გადარჩებოდა. ადლერი გადარჩა და ამ გამოცდილებამ გადააწყვეტინა გამხდარიყო ექიმი რათა დახმარებოდა ადამიანებს.
მას კარგი ურთიერთობა ჰქონდა მამასთან. ის მხარში ედგა შვილს, რაც ადლერს მოტივაციას აძლევდა დაეძლია სირთულეები.
1895 წელს ალფრედ ადლერმა დაამთავრა ვენის უნივერსიტეტი და მიიღო სამედიცინო ხარისხი. მან თავდაპირველად მოღვაწეობა დაიწყო როგორც ოფთალმოლოგმა, შემდეგ კი ნევროლოგიისა და ფსიქიატრიის მიმართულებით გადაინაცვლა.
1902 წელს ის შეუერთდა ფსიქოანალიტიკოსთა ჯგუფს. 10 წლის განმავლობაში ის ფროიდთან ერთად მოღვაწეობდა. 1911 წელს ჩამოშორდა ფროიდს, ამბობდა რომ ის იყო სექსზე და სიკვდილზე ჩაციკლული, დააარსა საკუთარი ორგანიზაცია, ინდივიდუალური ფსიქოლოგიის ასოციაცია და ეს მიმართულება თანდათან მთელს ევროპაში გავრცელდა.
1912 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი ნევროტული კონსტიტუცია, სადაც საბოლოოდ წარმოადგინდა ტერმინი ინდივიდუალური ფსიქოლოგია. პირველი მსოფლიო ომის დროს ის მსახურობდა როგორც ექიმი პირველად ავსტრიის ჯარში, შემდეგ ბავშვების ჰოსპიტალში.
1927 წელს ადლერი კოლუმბიის უნივერსიტეტის საშტატო ლექტორი იყო. 1928 წელს ნიუ-იორკის სოციალურ კვლევათა ახალ ინსტიტუტში ასწავლიდა. 1932 წელს ის მიიწვიეს პროფესორად ლონგ აილენდის მედიცინის კოლეჯში. 1934 წელს ნაცისტებმა აიძულეს დაეხურა კლინიკა, იმის გამო რომ ის იყო ებრაელი. ადლერი გადასახლდა ამერიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი მედიკოსები კატეგორია:ავსტრიელი სოციალისტები კატეგორია:ავსტრიელი ფსიქიატრები კატეგორია:ავსტრიელი ფსიქოლოგები კატეგორია:ვენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ოლბია
300px|მინიატიურა|ოლბიის ნანგრევები ოლბია (ო ლ ვ ი ა) — ანტიკური ქალაქ-სახელმწიფო მდინარე ბუგზე, დღევანდელ უკრაინაში, მიკოლივის ოლქის ოჩაკოვის რაიონის სოფელ პარუტინოს მახლობლად. ოლბია დააარსეს საბერძნეთის ქალაქ მილეტიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა ძვ. წ. VI საუკუნის დამდეგს.
აყვავების პერიოდში (ძვ. წ. V-III სს.) გადაჭიმული იყო 50 ჰა-ზე. შემოვლებული ჰქონდა კოშკებიანი ქვის კედელი. ზემო ქალაქის ცენტრში მდებარეობდა აგორა – სავაჭრო და საზოგადოებრივი ცენტრი და ტემენოსი – სალოცავი უბანი თავისი ტაძრებითა და საკურთხევლებით. ქვემო ქალაქში განლაგებული იყო ხელოსანთა კვარტალები და ნავმისადგომი. აქ საბერძნეთის ქალაქებიდან შემოჰქონდათ ღვინო, ზეითუნის ზეთი, კერამიკული და ლითონის ნაწარმი, ხელოვნებისა და ფუფუნების საგნები. ოლბია ჭრიდა საკუთარ ფულს – სპილენძის, ვერცხლისა და ოქროს მონეტებს.
ოლბიაში არქეოლოგიური გათხრები დაიწყო XIX საუკუნეში და სისტემატურად მიმდინარეობდს 1901 წლიდან. ქალაქის ტერიტორია გამოცხადებულია ნაკრძალად.
ბლენიკა
ბლენიკა (Бленика) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 176 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ პენიოვოს საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ბლენიკა, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ბახრი ნური დურმუში (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
ტაჰკურანის მუნიციპალიტეტი
ტაჰკურანის მუნიციპალიტეტი (Tahkuranna vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიარნუმაას მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum namaense
Lasioglossum namaense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1909 წელს.
სქოლიო
namaense
ჯაბიტა
ტოპონიმი ჯაბიტა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰიდრავლიკა
მინი ჰიდრავლიკა (ძვ.ბერძნ. ὑδραυλικός — წყლისა, от ὕδωρ — წყალი + αὐλός — „მილი“) — მეცნიერება სითხეების მოძრაობისა და წონასწორობის კანონების, აგრეთვე ამ კანონთა საინჟინრო პრაქტიკაში გამოყენების შესახებ. ჰიდრომექანიკისაგან განსხვავებით, ჰიდრავლიკა აყალიბებს სითხის მოძრაობის პარამეტრების მიახლოებითს დამოკიდებულებებს, რისთვისაც ფართოდ მიმართავს ექსპერიმენტულ გამოკვლევებს ლაბორატორიებსა და ნატურის პირობებში.
ჰიდრავლიკა სწავლობს ძირითადად წვეთოვან სითხეებს, მაგრამ მისი კანონები მისაღებია აირებისთვისაც, თუ მათი წნევა და სიმკვრივე თითქმის მუდმივია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰიდრავლიკა
სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტი
სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტი (ოს. Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება ქალაქ ცხინვალში. დაარსდა 1932 წელს. 1934 წლამდე ეწოდებოდა ცხინვალის პედაგოგიური ინსტიტუტი, 1934—1961 წლის დეკემბრამდე — სტალინირის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1993 წლიდან ეწოდება ალექსანდრე თიბილოვის სახელობის სამხრეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
1985 წლისათვის ინსტიტუტში არსებობდა 5 ფაკულტეტი: ფიზიკა-მათემატიკური, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა, ისტორია-ფილოლოგიური, ფილოლოგიური, საზ. პროფესიათა. აქვს აგრეთვე საღამოს და დაუსწრებელი სწავლების განყოფილებები. სწავლება ოსურ, ქართულ და რუსულ ენაზეა (სპეციალობების მიხედვით). მოქმედებდა 14 კათედრა. სწავლობდა 1925 სტუდენტი, მუშაობდა 99 პროფესორ-მასწავლებელი.
ამჟამად მოქმედებს 12 ფაკულტეტი, სადაც ირიცხება დაახლოებით 3000-მდე სტუდენტი. ინსტიტუტის თანამშრომელთა სამეცნიერო-კვლევითი სტატიები იბეჭდება საქართველოს სსრ პედაგოგიურ ინსტიტუტების „შრომებში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხინვალი კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები
წყნარი ოკეანის ვირთევზა
წყნარი ოკეანის ვირთევზა (Gadus macrocephalus) — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. სიგრძეში 120 სმ-ს აღწევს, მასაში — 18 კგ-ს. ზედა ყბა ქვედაზე გრძელია. ნიკაპზე კარგადაა განვითარებული ულვაში. გვერდითი ხაზი ღია და სუსტად შესამჩნევია. ზურგი შეფერილია ყავისფრიდან რუხამდე, მუქი ლაქებით, მუცელი ღიაა. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში და მიმდებარე ზღვებში აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ნაპირებთან, ბერინგის სრუტიდან ყვითელ ზღვამდე დასავლეთით და ლოს-ანჯელესამდე აღმოსავლეთით.
ზღვის ქარავნული თევზია. ჩვეულებრივ, უპირატესობას ანიჭებს დაბალ დადებით ტემპერატურას — 0-დან 4,5°C-მდე. უფრო მეტად ბინადრობს ფსკერთან, თუმცა ტოფობისა და სუქების პერიოდში ინაცვლებს წყლის სიღრმეში. გვხვდება 5-დან 550-მდე მეტრის სიღრმეზე. არეალის სხვადასხვა მონაკვეთზე განსხვავებულ დროს, ერთიანად, ფსკერზე ყრის ქვირითს (ნაყოფიერება 1,4-დან 6,4 მლნ.). ქვირითის განვითარება 9-დან 20 დღემდე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ლიფსიტა 3,6–4 მმ სიგრძისაა. 5–6 თვეში სიგრძეში 8–26 სმ-ს აღწევს. ცოცხლობს 13–15 წელს. ზრდის ტემპი პირველ წლებში უფრო სწრაფია, შემდეგ თანდათან ნელდება. სამხრეთის რაიონებში უფრო ნელა იზრდება. სქესობრივ სიმწიფეს 5–6 წელში აღწევს.
ახალგაზრდა ინდივიდები (25–30 სმ-მდე) ძირითადად მცირე ბენთოსური კიბოსნაირებითა და ჭიებით იკვებებიან. მსხვილი ვირთევზები — თევზს (მინტაი, ქაშაყი, მოივა, ნავაგა, ორაგული, კამბალა, ღორჯო, მექვიშია, სარდინი), უფრო იშვიათად კიბოსნაირებს ჭამენ. წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში კარგადაა გამოხატული ორი სეზონური მიგრაცია: გაზაფხულის, როდესაც ზამთრის კვების ღრმაწყლოვანი რაიონებიდან ტოფობის შემდეგ თავთხელ წყლებში ინაცვლებენ, და შემოდგომა-ზამთრის, როდესაც გამოსაზამთრებლად უკან ბრუნდებიან.
სქოლიო
კატეგორია:ვირთევზა
ტისტამაის მუნიციპალიტეტი
ტისტამაის მუნიციპალიტეტი (Tõstamaa vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიარნუმაას მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum nanum
Lasioglossum nanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1879 წელს.
სქოლიო
nanum
ნაკურუ
ნაკურუ (Nakuru) — ქალაქი კენიაში. მდებარეობს კენიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში და წარმოადგენს რიფტ-ველის პროვინციის მთავარ ქალაქს. სიდიდით ქვეყნის რიგით მე-4 ქალაქია, რომლის მოსახლეობა 2005 წლის მონაცემებით 276 000 კაცს შეადგენს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1860 მ-ზე, ნაკურუს ტბის სანაპიროზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კენიის ქალაქები
ორთუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია
ორთუბანის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორთუბანში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაახლოებით 200-300 მეტრზე, მთის ფერდობზე, სასაფლაოს ტერიტორიაზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (7,7 X 5,2 მ), კედლები ძირითადად ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვიშაქვით, აფსიდის კონქი და კამარის შემორჩენილი ნაწილი მთლიანად აგურისაა. შიგნიდან ხის ძელით, ხოლო გარედან ქვიშაქვის არქიტრავით გადახურული ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთითაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ქირურგიული ნიღაბი
ქირურგიული ნიღაბი, ასევე ცნობილი, როგორც სამედიცინო ნიღაბი, პროცედურული ნიღაბი — პირადი დამცავი საშუალება, რომელსაც იყენებენ მედიკოსები. მას აქვს მექანიკური ბარიერის ფუნქცია, რომელიც აკავებს სასუნთქ ორგანოებში შემავალი ჰაერის მასებს. იგი ამცირებს პათოგენებისა და აეროზოლური დამაბინძურებლების გადატანას, რომელიც ჩნდება ცემინების, ხველების, ან უნებლიედ საუბრის დროს. ქირურგიული ნიღბები შეიძლება გამოყენებული იქნეს სამედიცინო, სტომატოლოგიური, საიზოლაციო, ქირურგიული დანიშნულებით.
ისტორია
სახის ნიღბები ქირურგიაში გამოსაყენებლად, პირველად ევროპაში, XIX საუკუნის დასაწყისში, რამდენიმე ექიმის მიერ იქნა შემუშავებული, მიკრობებისა და ანტისეპტიკის მნიშვნელობის მზარდი გაგების შედეგად. მათ შორის იყვნენ იან მიკულიჩ-რადეცკი და პოლ ბერგერი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიღაბი
გაბრიელ მცირე
ღირსი გაბრიელ მცირე თბილისელი იყო და თავს კერვით ირჩენდა. მაღალი სულიერებითა და პატიოსნებით გამორჩეული კაცისათვის ძნელი იყო ქალაქის მშფოთვარე ცხოვრება. ერთ დღეს მან ყველაფერი დატოვა, წავიდა დავით-გარეჯში, ნათისმცმლის უდაბნოში და ბერად აღიკვეცა.
მონასტერში ღირსმა მამამ მწიგნობრულ საქმიანობას მიჰყო ხელი, მისმა სამწერლო მოღვაწეობამ სათანადო კვალი დააჩნია ქართულ სასულიერო მწერლობას. მან შეადგინა რამდენიმე ლიტურგიკულ-ზნეობრივი ხასიათის კრებული, გადმოკეთებული ცნობილ თეოლოგთა თხზულებიდან, შექმნა ორიგინალური სასულიერო თხზულებანიც, მათ შორის: 1) მღდველმთავრისა ლიტურღიისა განმარტებაჲ სახისმეტყუელებითი, ვითარებად ყოველსავე მღვდელმოქმედებასა მისსა საიდუმლოებით ძალი უპყრიეს; 2) მეექვსე მსოფლიო კრების სჯულის კანონისათვის; 3) სულიერნი თხრობანი სულთა ღმრთისმოყვარეთანი; 4) ცხოვრება და მოღვაწეობა ღირსისა მამისა ჩვენისა საქმოსან ონოსიფორესი; 5) მოკლე მოთხრობა პროფირისათვის.
გაბრიელ მცირეს ორიგინალური მემუარული თხზულებანი თავმოყრილია ხელნაწერ კრებულში, რომელსაც „ჯვარშემოსილი“ ეწოდება (დაცულია ბოდლის ბიბლიოთეკაში, მარჯორი უორდროპის ფონდში). მათგან მნიშვნელოვანია ჰაგიოგრაფიული ძეგლი „ონოსიფორეს ცხოვრება“, „მღვდელმთავრისა ლიტურღიისა განმარტება“, მემუარული „თხრობანი“ და სხვა. გაბრიელ მცირეს ეკუთვნის აგრეთვე ასკეტიკურ-ჰომილეტიკური კრებულები: 1892-1894 გამოცემული „გვირგვინი“, „სამოთხის ყვავილი“ (1895), „ოქროს წყარო“ (1905), „სუფევა“, „კლიტე“, „სამასეული“, „მანანა“ და სხვა. მათში თავმოყრილია ბასილი დიდის, იოანე ოქროპირის, მაქსიმე აღმსარებლის, იოანე მოსხისა და სხვა თხზულებათაგან გამოკრეფილი მასალა. ყოველი კრებულის სათაურსა და შემადგენელი თავების რაოდენობას სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს.
მოუკლებელ მოღვაწეობაში, მარხვასა და ლოცვაში მყოფი ღირსი მამა ძმებისადმი საოცარი სიყვარულითა და მსახურებითაც გამოირჩეოდა, ყველას ეხმარებოდა, უვლიდა, ამხნევებდა.
ერთხელ, დიდმარხვის დღეებში, ნათლისმცემლის უდაბნოში თბილისელი მთავარდიაკონი ჩამოვიდა სამოღვაწეოდ. რამდენიმე ხანში დიაკონს ოჯახი მოენატრა, მონასტერში ვეღარ გაჩერდა და თბილისში დაბრუნება გადაწყვიტა. ღირსმა გაბრიელმა გამოაცილა, მაგრამ გზაში ლეკები დახვდნენ და გაბრიელი მოკლეს.
ძმებმა ნეტარი მამის წმნიდა ცხედარი მონასტერში გადმოასვენეს და იქვე დაფლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები კატეგორია:გარდაცვლილი 1802 კატეგორია:ქართველი წმინდანები
სანაინი
მინი|სანაინი სანაინი (Սանահին) — სოფელი სომხეთის ჩრდილოეთში, ლორეს პროვინციაში. ამჟამად ქალაქ ალავერდის ნაწილია, რომელთანაც ბაგირ-გზით არის დაკავშირებული. სოფელი განთქმულია აქ მდებარე სამონასტრო კომპლექსით, რომელიც X საუკუნეში დაარსდა და იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი.
სახელი სანაინი ხალხური ეტიმოლოგიით ნიშნავს „ეს უფრო ძველია, ვიდრე ის“, და თითქოსდა მიუთითებს იმაზე, რომ ის მეზობლად მდებარე ახპატის მონასტერზე უფრო ძველია. ეს ორი სოფელი და მათი მონასტრები ერთმანეთის მსგავსია და განლაგებულია ერთმანეთის მოპირდაპირედ მდ. დებედას ხეობის კალთების სხვადასხვა მხარეს. კომპლექსი სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის დაქვემდებარებაშია.
სქოლიო
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
წბერი
ყურძენი საბოლოოდ სწორედ წნეხის საშუალებით მუშავდება. მისი ძირითადი ფუნქციაა, რომ ჭაჭადქცეული ყურძნიდან უკანასკნელი წვენი გამოიწუროს.
სახელწოდება
თანამედროვე ყოფამდე მიღწეული წნეხების სახელწოდებებში აკადემიკოსი ივანე ჯავახიშვილი სამ ძირითად ტარმინს გამოჰყოფს: საწნეხს, საქაჯავსა და წბერს. „თვით ამ იარათის ზოგად სახელთაგან ორი საწნეხი და საქაჯავი უკვე თავუსუ აგებულებით მისი დანიშნულების მაუწყებელია“, წერს მეცნიერი. ჯავახიშვილი ასევე განიხილავს წბერის ეტიმოლოგიას და წერს: „რაკი წბა საზრდოს შეთვისებას, ე. ი. შესათვისებლად ღეჭვა-დაჭყლეტას ნიშნავდა, ამიტომ წბერი ამის შემქმნელი სულდგმულის თუ იარაღის აღმნიშვნელი უნდა ყოფილიყო. მართლაც, წბერიც ხომ ყურძნის საჭყლეტი მანქანის სახელია, იმ იარაღისა, რომლის მოქმედებაც ყურძნის დაჭყლეტას წარმოადგენდა.“
საქართველოში ცნობილ წნეხების სხვა სახელწოდებებს (ხარხინი, ჭახრაკი, დათვის საქაჩავი) ივანე ჯავახიშვილი „ტექნიკური თვისებების“ დამახასიათებელ ე. ი. ცალკეული ტიპების აღმნიშვნელ ტერმინებად მიიჩნევს. წნეხის სახელწოდება, თავის მხრივ, მის ტიპსა და გავრცელების არეალს უკავშირდება.
ტერმინი წბერი/წკბერი ყველაზე ფართოდ რაჭაშია გავრცელებული და ის ქართულ ენაში დანადგარის ზოგად სახელწოდებად ჩამოყალიბდა. რაჭაში დამატებით გავრცელებულია წბერის ტიპების სახელწოდებები: ჭახრაკი და ჯამბარიანი.
ისტორია
საქართველოში წნეხის დამზადება-გამოყენება ძველი დროიდანვე იცოდნენ, რასაც ცხადყოფს ჩვენამდე მოღწეული წნეხის ტიპები და ისტორიულ-არქეოლოგიური მასალა.
უფლისციხეში აღმოჩენილი ელინისტური ტიპის საწნახელის მიმდებარედ არქეოლოგები ვარაუდობენ წნეხის არსებობასაც. სამხრეთ საქართველოში აღმოჩენილი წბერის ნიმუშები თარიღდება X, XI და XII საუკუნეებით.
უშუალოდ წნეხზე მიმანიშნებელი უძველესი წერილობითი ცნობა X საუკუნით თარიღდება: „ამის წმინდისა მამისა ჩუენისა ეპიფანეს თარგგმანებული ყოველივე კეთილად და განგებულად გჳიჩუენებს, თუ ვითარ არიან ზედა-წაწერილნი იგი... რაისთჳის თქმულ არიან, ანუ რა ძალი აქუს საწნეხელთასა მას“.173, 1, 100
ასევე შესაძლოა წნეხზე იყოს საუბარი X საუკუნის ხელნაწერიდან მოტანილ შემდეგ ამონაწერში: „...და იგი დასწნეხს საწნეხელსა მას ღვინისა მას გულისწყრომასა.
ნიკორწმინდის XI საუკუნის ნაწერიდან ჩანს, რომ საწნეხი და საწნეხელი ერთმანეთისაგან რადიკალურად განსხვავებული ტერმინებია. პირველი იარაღი, დანადგარია წნეხვისათვის, ხოლო მეორე წურვისათვის განკუთვნილი სათავსოა.
სქოლიო
კატეგორია:მეღვინეობა
1439
თარიღი უცნობია
*
ხოსროვიდუხტი
ბიოგრაფია
ხოსროვიდუხტის დაბადების თარიღი და ზუსტი ადგილი უცნობია. იგი იყო სომხეთის მეფე ხოსროვ II-ის ასული, საიდანაც მომდინარეობს მისი სახელიც (ხოსროვიდუხტი პირდაპირ ითარგმნება, როგორც ხოსროვის ასული). 252 წელს პართიის მეფე არდაშირ I-ის დაკვეთით ხოსროვიდუხტის მშობლები დახოცეს, რის შემდეგაც, სომხეთის სამომავლო სუვერენიტეტისა და მისი ტახტის შენარჩუნებისათვის რომის იმპერატორმა ხოსროვიდუხტი კესარიაში, კაპადოკიაში გადამალეს, მისი მცირეწლოვანი ძმა, თრდატი კი რომში წაიყვანეს. ხოსროვიდუხტის აღმზრდელი ადგილობრივი დიდებული გახდა ამათუნიანების გვარიდან და მისი ცოლი, რომლის სახელიც უცნობია, თუმცა სლუკუნიკების გვარიდან იყო.
287 წელს რომის იმპერატორმა დიოკლეტიანემ სომხეთის მეფედ თრდატ III დასვა, რომელმაც თავისი და, ხოსროვიდუხტი მალევე დააბრუნა სამშობლოში. ცნობილია, რომ მეფე თრდატმა თავის დას გარნისის ციხესიმაგრე აუშენა საზაფხულო რეზიდენციად მარმარილოს სვეტებითა და ლამაზი ბარელიეფებით, რომელზეც სამახსოვროდ წარწერა იყო ამოტვიფრული ბერძნულ ენაზე, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ თრდატმა ეს ბერძნებს ააშენებინა და არა სომხებს.
ხოსროვიდუხტიცა და მისი ძმაც, ორივენი ზოროასტრიზმის მიმდევრები იყვნენ, რაც მაშინდელი სომხეთის სახელმწიფო რელიგია იყო. ცნობილია, რომ მეფე თრდატი სასტიკად დევნიდა და აწამებდა ქრისტიანებს. მისი ბრძენებით დახოცეს წმინდა გაიანე და წმინდა რიფსიმე, ასევე მისი ბრძანებით ჩააგდეს მიწისქვეშა დილეგში გრიგოლ განმანათლებელი. ამის გამო მრავალი ქრისტიანი სომხეთიდან მეზობელ სახელმწიფოებში გაქცევით შველოდა თავს. მინი|323x323პქ|თრდატ III, დედოფალი აშხენი და პრინცესა ხოსროვიდუხტი ცნობილია, რომ წმინდა რიფსიმეს წამებით სიკვდილის შემდეგ მეფე თრდატმა გონიერება დაკარგა და ფსიქიკურად დაავადდა. გადმოცემების მიხედვით, თრდატს ტახის ქცევები გაუვითარდა და ტყეებში უმიზნოდ დაეხეტებოდა. ამ ფაქტმა ერთობ შეაშფოთა როგორც პრინცესა ხოსროვიდუხტი, ისე მისი რძალი, დედოფალი აშხენი რომლებიც ყველანაირად ცდილობდნენ მეფისათვის გონიერება დაებრუნებინათ.
გადმოცემის თანახმად, ხოსროვიდუხტს ღამით ღვთიური გამოცხადება დაესიზმრა, რომელშიც სინათლით გარშემორტყმული კაცი მივიდა მასთან და უთხრა: „ხსნა არ არსებობს თქვენზე მოსული ტანჯვისათვის, თუ კაცს არ მიავლენ ქალაქ არტაშატში და პატიმარ გრიგოლს არ გაათავისუფლებ. მოვა იგი, ის გასწავლით თქვენი სნეულების მკურნალობას“. ხოსროვიდუხტმა ეს სიზმარი ხუთჯერ ნახა, რის შემდეგაც შეშინდა და გარშემომყოფებს მოუთხრო, თუმცა ამ სიტყვებზე მას დასცინეს. მიუხედავად ამისა, ხოსროვიდუხტი დიდი შიშითა და ყოყმანით მივიდა მეფე-დედოფალთან და მოუყვა მათ თავისი ხილვების შესახებ. ცნობილია, რომ ხოსროვიდუხტი მონაზვნის მსგავსი მოკრძალებული ხასიათისა იყო და არ უყვარდა დიდად საუბარი, თუმცა მაინც გაბედა.
როდესაც ხოსროვიდუხტმა მეფე-დედოფალს თავისი ხილვების შესახებ მოუყვა, მათ მაშინვე გაუშვეს კაცი არტაშტში და ღრმა ორმოში ჩაგდებული გრიგოლ განმანათლებელი გაათავისუფლებინეს და უთხრეს: „მაშ შენც გაგიჟებულხარ. რაღაც დემონმა შეგიპყრო. ეს როგორ შეიძლება, ის ხომ თხუთმეტი წელია საშინელ ორმოშია ჩაგდებული, და შენ ამბობ, რომ ის ცოცხალია? ახლა მისი ძვლები მაინც თუ იქნება? ის იმ დღესვე მოკვდებოდა, როცა იქ ჩააგდეს, იქაური გველების დანახვაზე“. 15-წლიანი პატიმრობის შემდეგ, სადაც ცუდად იკვებებოდა, გრიგოლი ყველას მკვდარი ეგონა, თუმცა ივარაუდება, რომ მას აშხენი და ხოსროვიდუხტი მფარველობდნენ. არსებობს ვარაუდი, რომ დედოფალმა და მისმა მულმა ქრისტიანობა თრდატამდე ბევრად ადრე, რიფსიმანის მოღვაწეობისას მიიღეს და შემდეგ მეფისაგან შევიწროვებულ ქრისტიანებს ეხმარებოდნენ. სწორედ ასე გადაურჩა გრიგოლიც შიმშილით სიკვდილს.
301 წელს, გრიგოლის თრდატთან ვიზიტის შემდეგ მეფე განიკურნა, რის შემდეგაც მან იწამა განკურნების სასწაულებრივობა და დაუყოვნებლივ გამოაცხადა ქრისტიანობა სომხეთის სახელმწიფო რელიგიად. ამრიგად, სომხეთი გახდა პირველი ქრისტიანული ქვეყანა, რომელმაც ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად მიიღო. თრდატის ბრძანებით სომეხთა პირველ კათალიკოსად გრიგოლივე დაინიშნა, მეფის მონათვლით კი საბოლოოდ დასრულდა სომხეთში ქრისტიანთა შევიწროვებას. თრდატთან ერთად მთელი სამეფო ოჯახი, მათ შორის დედოფალი აშხენიც გრიგოლმა თავად მონათლა. ტიგრანმა თავისი მთელი დიდებულები და არმიაც მონათლა, ეს ცერემონია კი მდინარე ევფრატში შედგა.
301 წლის შემდეგ გარდაცვალებამდე, სავარაუდოდ 330-იან წლებამდე, აშხენმა, თრდატმა და ხოსროვიდუხტმა ცხოვრება ქრისტიანობის სამსახურს მიუძღვნეს. სწორედ მათი მეოხებით აშენდა ეჩმაძიანის საკათედრო ტაძარი, წმინდა გაიანეს ეკლესია, წმინდა რიფსიმესა და ასევე შოღაკათის ეკლესიები. ცნობილია, რომ წმინდა რიფსიმესა და წმინდა გაიანეს სახელობის ეკლესიათა ასაგები ხარჯების შესაგროვებლად აშხენმა და ხოსროვიდუხტმა თავიანთი სამკაულები შესწირეს.
სიცოცხლის დამლევს აშხენი ხოსროვიდუხტთან ერთად ცხოვრობდა გარნისის ციხესიმაგრეში. ამრიგად, აშხენი და ხოსროვიდუხტი განიხილებიან სომხური საზოგადოების გამოჩენილ ფიგურებად და ქრისტიანების ერთ-ერთ მთავარ მფარველებად. დედოფალი აშხენი, მეფე თრდატი და პრინცესა ხოსროვიდუხტი სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიერ წმინდანებად არიან შერაცხულები, მათი მოხსენიების დღე კი არის წლის ყოველი ორმოცდამეათე შაბათი. როგორც წესი, ეს დღესასწაული 30 ივნისს აღინიშნება. მათი გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია.
სქოლიო
კატეგორია:არშაკიდები კატეგორია:სომეხი წმინდანები კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
მაიკლ სატა
მაიკლ ჩილუფია სატა (Michael Chilufya Sata, დ. 1937, მპიკა, ჩრდილოეთ როდეზია — გ. 28 ოქტომბერი,  2014,  ლონდონი, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო) — ზამბიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეხუთე პრეზიდენტი 2011 წლის 23 სექტემბრიდან 2014 წლის 28 ოქტომბრამდე.
ერთ-ერთი უმსხვილესი პარტიის, ზამბიის პატრიოტული ფრონტის ლიდერი. მონაწილეობდა 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ლევი მვანავასას წინააღმდეგ. 2008 წლის არჩევნებში რუპია ბანდას წინააღმდეგ. გაიმარჯვა მესამე არჩევნებში 2011 წელს და დაიკავა ქვეყნის მეთაურის თანამდებობა.
სქოლიო
კატეგორია:ზამბიის პრეზიდენტები კატეგორია:ზამბიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში
2014 წლის მონაცემებით ნიდერლანდებში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 10 ძეგლია. კონვენცია მიღებული იქნა 1977 წლის 1 სექტემბერს. პირველი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ნიდერლანდებიდან იყო ყოფილი კუნძული სხოკლანდი. სიაში გაწევრიანდა 739 ნომრით 1995 წელს.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1 % ნიდრლანდების ძეგლებია.
მათ შორის:
5 კულტურული ძეგლი მიჩნეულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი i).
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
სქოლიო
* ნიდერლანდები
ლიონის ყურე
მინი|მარჯვნივ|280პქ|ლიონის ყურე ლიონის ყურე (Golfe du Lion) — ყურე ხმელთაშუა ზღვაში, საფრანგეთის სამხრეთ ნაპირებთან. სიგრძე 93 კმ, სიგანე შესასვლელთან 245 კმ, სიღრმე 1000 მეტრზე მეტი. გაწოლილია ესპანეთის საზღვრიდან (დასავლეთით) ქალაქ ტულონამდე (აღმოსავლეთით). ჩრდილოეთ და დასავლეთ ნაპირები დაბალია, აღმოსავლეთი მაღალი და ციცაბო. ლიონის ყურეს ერთვის მდინარეები: რონა, ერო, ორბი და სხვ. მოქცევა არასწორი ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 0,2 მ. როდესაც ჰაერის ცივი მასები უბერავენ ალპების გასწვრივ და მდინარე რონის ხეობის ქვემო ნაწილში, ყურე განიცდის ჩრდილოეთის ქარის სიმშრალესა და სიცივეს, რომელიც ადგილობრივ მასშტაბში მისტრალის სახელითაა ცნობილი. ლიონის ყურის სანაპირო მოიცავს პირენეების ყველაზე აღმოსავლურ განშტოებებს, რამდენიმე ლაგუნას, მდინარე რონის დელტასა და ქალაქ მარსელთან მდებარე კირქვიან ბორცვებს. ბევრია არხები და საწყლოსნო გზები. სანაპირო ხაზის დიდი ნაწილი მარილიან ჭაობებსა და ლაგუნებს უკავიათ. ლიონის ყურეში მდებარეობს რამდენიმე პატარა ყურე, რომელთაგან აღსანიშნავია მარსელის ყურე.
დიდი ნავსადგურია ქალაქი მარსელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის ყურეები
ბასიანი
ბასიანი — პროვინცია ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული მესხეთის ნაწილი, მდინარე არაქსის სათავეების რაიონში (თურქეთის ტერიტორია). სახელწოდებას უკავშირებენ ფასიანების (ფაზიანების) ტომს. სომხეთის სამეფოს წარმოქმნისა და მისი გაფართოების შედეგად (ძვ. წ. II ს.) ბასიანი მის ფარგლებში მოექცა. 384 წელს რომსა და ირანს შორის ახლო აღმოსავლეთში პოლიტიკური გავლენის სფეროების განაწილების შედეგად ირანის საზღვრებში მოექცა. VII-VIII საუკუნეებში ბასიანი არაბთა სახალიფოს შემადგენლობაში შევიდა. არაბთა მფლობელობის დასუსტებისა და ქართული სამეფო-სამთავროების გაძლიერების პერიოდში ბასიანი საცილობელი გახდა ბიზანტიისა და ქართველთა სამეფოს შორის. მალე ქართველთა სამეფო მთლიანად დაეუფლა ბასიანს. X საუკუნის I ნახევარში საზღვარი ბიზანტიასა და „ქართველთა სამეფოს“ შორის მდინარე არაქსზე დაიდო და ბასიანის ჩრდილოეთი ნაწილი ქართველ ბაგრატიონთა მფლობელობაში დარჩა. 1001 წელს დავით კურაპალატის მემკვიდეობის გამო ბიზანტიასთან კონფლიქტის შედეგად იმიერ-ტაო და ბასიანი მთლიანად ბიზანტიელთა მფლობელობაში გადავიდა. ქართველები დაჟინებით ცდილობდნენ ბასიანის დაბრუნებას ბიზანტიელთაგან, შემდეგ თურქ-სელჩუკთაგან. XII საუკუნიდან ბასიანი კვლავ ფეოდალური საქართველოს მონარქიის ფარგლებში შედიოდა. 1203 წელს ბასიანში ქართველთა ლაშქარმა სძლია თურქ-სელჩუკებს. 1545 წელს ბასიანი ოსმალებმა მიიტაცეს. XVII საუკუნიდან იგი არზრუმის ვილაიეთის ერთ-ერთი სანჯაყია.
ვახუშტი ბატონიშვილის გეოგრაფია
მინი|ბასიანი წითლადაა მონიშნული ვახუშტის რუკაზე ვახუშტი ბატონიშვილი ბასიანის ტერიტორიას ისტორიულ სომხეთს აკუთვნებს, როგორც მდინარე არაქსის აუზის შემადგენელ ხეობას და წერს შემდეგს:
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ანდრეი ბოლოტოვი
ანდრეი ბოლოტოვი (Андрей Тимофеевич Болотов; დ. 18 ოქტომბერი, 1738 — გ. 16 ოქტომბერი, 1833) — რუსი მეცნიერი, რუსეთში აგრონომიული მეცნიერების ფუძემდებელი და მწერალი.
Lasioglossum natalicum
Lasioglossum natalicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1943 წელს.
ანდრეი ბოლოტოვი
ადრეული წლები
დაიბადა სოფელ დვორიანინოვოში, საშუალო შეძლების ტულელი მემამულის ოჯახში. თავისი ბავშვობა ანდრეიმ ნაწილობრივ სოფელში გაატარა, ნაწილობრივ კი პოლკში, რომელსაც მამამისი ხელმძღვანელობდა. ანდრეისაც სამხედრო კარიერა ელოდა. ათი წლის ბიჭუნა იმ დროის წესისამებრ ჩარიცხეს მამამისის პოლკში ჯარისკაცად, რომ შემდგომ ოფიცრის ჩინი მიეღო. თორმეტი წლისამ მან დაკარგა მამა, ორი წლის შემდეგ დედაც გარდაეცვალა. განათლება ბოლოტოვმა შინა მასწავლებელთან მიიღო. მაგრამ ცოდნის წყარო მისთვის მაინც წიგნები იყო. შრომისმოყვარე, მიზანსწრაფი და ცნობისმოყვარე ბლოტოვი სულ მალე თავისი დროისთვის ერთ-ერთი განათლებული პიროვნება გახდა.
მოღვაწეობა და საქმიანობის სფერო
1755 წელს ბოლოტოვი შევიდა მოქმედი არმიის რიგებში, მონაწილეობდა შვიდწლიან ბრძოლებში. 1762 წელს ანდრეი ტიმოთეს ძე რუსეთში დაბრუნდა. პეტრბურგში მეფის კარზე მას ადვილად შეეძლო კარიერა გაეკეთებინა, მაგრამ როგორც შემდგომ წერდა, მას ჰქონდა საშუალება საკუთარი თვალით ეხილა მეფის კარი და ყოველივე რაც იქ ხდებოდა. ნახა დიდებულთა ცხოვრება და შეიძულა ყოველივე. ბოლოტოვმა თავი მიანება სამსახურს და თავის მამულს დაუბრუნდა. მას დიდი სურვილი ჰქონდა სარგებლობა მოეტანა ხალხისითვის, ამიტომ გატაცებით მიჰყო ხელი სასოფლო-სამეურნეო საქმეს, მეცნიერულ კვლევებს მემცენარეობის, მეცხოველეობის დარგში, შეუდგა მეცნიერულ-საგანმანათლებლო მოღვაწეობას.
ბოლოტოვმა 80 წელზე მეტი გაატარა სოფლად, მაგრამ ამას ხელი არ შეუშლია სახელი გაეთქვა რუსეთში და საზღვარგარეთაც, როგორც საუკეთესო ლიტერატორს და აგრონომს. ჟურნალებს და წიგნებს, რომელსაც ის ნოვიკოვთან ერთად გამოსცემდა, რუსეთის მთელი ინტელიგენცია კითხულობდა. მის კალამს ეკუთვნის 300-მდე სულ სხვადასხვა ხასიათის ნაშრომი, მათ შორის მეტად საინტერესო ავტობიოგრაფიული ნაწარმოები „ცხოვრება და თავგადასავალი ანდრეი ბოლოტოვისა აღწერილი მის მიერ შთამომავლობისათვის“.
თავის მეცნიერულ კვლევებში ბოლოტოვი იყენებდა რუსი გლეხის მრავალსაუკუნოვან გამოცდილებასა და მეცნიერები ყველა მიღწევას. ის თვითონაც ატარებდა ცდებს. ბოლოტოვი საათობით ესაუბრებოდა ხოლმე გლეხებს სასოფლო-სამეურნეო საქმეებზე და ბევრ რამესაც სწავლობდა მათგან. ბოლოტოვი იზიარებდა გლეხების აზრს, რომ კოწახური აავადებდა მარცვლეულს ჟანგათი. მხოლოდ XIX საუკუნის მიწურულში დარწმუნდნენ მეცნიერები გლეხთა ამ მოსაზრების სისწორეში. მრავალი ცდის შედეგად ბოლოტოვი დარწმუნდა, რომ ვაშლის ხეთა ტოტების ჩაზნექა აჩქარებს მათ გადასვლას მსხმოიარობის პერიოდში. ბოლოტოვმა საფუძველი ჩაუყარა სწავლებას მიწათმოქმედების, თესლბრუნვის, ნიადაგის დამუშავების წესების, კულტურულ მცენარეთა თესვისა და სარეველებთან ბრძოლის შესახებ.
ის ცდილობდა მეცნიერულად დაესაბუთებინა აგრონომიის წესები, შეექმნა სწავლება მცენარეთა კვების შესახებ. იმ დროს მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ მცენარეები იკვებებიან მხოლოდ წყლით და გარდაქმნიან მას საკუთარი ორგანიზმის შემადგენელ სხვადასხვა ნივთიერებებად. ბოლოტოვი უარყოფდა ამ თეორიას. „სხვადასხვა ნიადაგზე მცენარეთა ზრდა განსხვავებულად მიმდინარეობს, თუმც წყალი ყველგან ერთნაირ მდგომარეობაშია“.
ბოლოტოვის მოსაზრებანი მცენარეთა ფესვით კვებაზე მეტად ჰგავდა XIX საუკუნის დასაწყისში მოღვაწე მოწინავე მეცნიერთა წარმოდგენებს ამ საკითხზე. მას მიაჩნდა, რომ ნაკელში მცენარეთა და ცხოველთა ნარჩენებში არის „ნაყოფმომცემი მარილი“, რომელიც ზრდის მოსავალს. მაგრამ „მარილის ნამცეცები“ მისი აზროთ მხოლოდ მას შემდეგ ხდებიან სასარგებლონი, როცა ნაკელი და ორგანული ნარჩენები გაიხრწნებიან ლპობის პროცესში.
ნაყოფისა და მეყვავილეობის დიდი მცოდნე ბოლოტოვი გვასწავლიდა ბაღების გაშენებას, ხეხილის სანერგეთა მოწყობას, ხეთა მყნობას, ხეების მსხმოიარობის პერიოდში გადასვლის დაჩქარებას და ა.შ. მან შეიმუშავა დიდი ხეების გადანერგვის ხერხები. ბოლოტოვს გამოწერილი ჰქონდა თესლების ნიმუშები სხვადასხვა ქვეყნებიდან და ამის საფუძველზე შექმნა თესლთა საუკეთესო კოლექცია - ნამდვილი ბოტანიკური ბაღი. ვაშლისა და მსხლის ხეების სხვადასხვა ჯიშების საუკეთესო მცოდნემ, ბოლოტოვმა შექმნა მსხმოიარე მცენარეთა ჯიშების გარკვევის მსოფლიოში პირველი სახელმძღვანელო - „პომოლოგია“. ამ წიგნში მან აღწერა ვაშლის 601 ჯიში, მსხლის 39 ჯიში. აღწერას თან ერთვოდა ფერადი ნახატებიც.
ბოლოტოვმა დააარსა მეცნიერული „ფენოლოგია“ - მეცნიერება ბუნებაში სეზონურ მოვლენათა ცვლაზე. ის მრავალი წლის მანძილზე აკვირდებოდა სხვადასხვა სელექციის გზით კულტურულ მცენარეთა ახალი ჯიშების გამოყვანა. ბოლოტოვი იკვლევდა მცენარეთა განაყოფიერების საკითხებს და ნაიტსა და დარვინზე ადრე დაადგინა, რომ ჯვარედინი დამტვერვის შედეგად მიიღება უფრო სიცოცხლისუნარიანი შთამომავლობა, ვიდრე თვითდამტვერვისგან, შეისწავლა ჯვარედინი დამტვერვისათვის მცენარეთა მომზადების ხერხები (ყვავილტა სხვადასხვა ფორმები ორსქესიან ყვავილებში სხვადასხვა დროს მომწიფდება). მან პირველმა აღნიშნა მწერების როლი მტვერის გადატანისას.
მარავლი სასარგებლო სტატია დაწერა ბოლოტოვმა მეტყევეობის დარგში. იმის შესახებ, თუ როგორ გავამრავლოთ ხე, როგორ დავრგათ, როგორ მოვუაროთ და გამოვიყენოთ იგი. მაგრამ ამ შესანიშნავი ადამიანის ინტერესები მხოლოდ სოფლის მეურნეობიტ როდი ამოიწურებოდა. ის ატარებდა ფიზიკურ ცდებს, კურნავდა გლეხებს, ბევრს ხატავდა, წერდა ლექსებს, ფილოსოფიურ თხზულებებს, წერდა და დგამდა პიესებს თავის საშინაო თეატრში.
52 წლის მანძილზე ბოლოტოვი აკვირდებოდა ამინდსა და მცენარეთა განვითარებას. მას ძალიან უყვარდა მუშაობა მიკროსკოპით - სწავლობდა მცენარეთა აგებულებას, აკვირდებოდა სხვადასსხვა მარცვლების კრისტალებს და ა.შ.
მიუხედავად იმისა, რომ ბოლოტოვისგან ჩვენ თითქმის 100 წელი გვაშორებს, მისი შრომები დიდ სარგებლობას მოუტანს ყველას, ვისაც უყვარს ბუნება, მისდევს სოფლის მეურნეობას.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი აგრონომები კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები კატეგორია:რუსი მემუარისტები
ნიმვეგენის საზავო ხელშეკრულებები
საფრანგეთ-ჰოლანდიის ხელშეკრულებით (1678 წ. 10 აგვისტო) საფრანგეთი ტოვებდა ომის დროს დაკავებულ ჰოლანდიის ტერიტორიას ქ. მაასტრიხტით და აუქმებდა 1667 წელს შემოღებულ მაღალ საბაჟო ტარიფს. ჰოლანდია ცნობდა საფრანგეთის კოლონიურ უფლებებს გვიანასა და სენეგალში.
საფრანგეთ-ესპანეთის ხელშეკრულებით (1678 წ. 17 სექტემბერი) ესპანეთი უთმობდა საფრანგეთს ფრანშკონტეს და მთელ რიგ ტერიტორიებს ესპანეთის ნიდერლანდებში, ხოლო საფრანგთი უბრუნებდა ესპანეთს სამხრეთ ნიდერლანდების მიწების ნაწილს, ლიმბურგის საჰერცოგოს და პუჩსერდუს (კატალონიაში).
ლიტერატურა
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ტორის მუნიციპალიტეტი
ტორის მუნიციპალიტეტი (Tori vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიარნუმაას მუნიციპალიტეტები
კრასნოდარის სამხატვრო ხელოვნების მუზეუმი
'''კრასნოდარის ფ. ა. კოვალენკოს სახელობის ხელოვნების მუზეუმი''' (Краснодарский краевой художественный музей имени Ф. А. Коваленко) — ერთ-ერთი უძველესი ხელოვნების მუზეუმი ჩრდილოეთ კავკასიაში.
მუზეუმის ფონდში შედის ფერწერის, გრაფიკის, ქანდაკებისა და დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების 13000-მდე ნამუშევარი. რუსული ხელოვნების კოლექცია წარმოდგენილია ნოვგოროდის, მოსკოვის, ჩრდილოეთის ხატწერის სკოლებიდან.
ამჟამად მუზეუმის საგამოფენო ზონებს ემატება ვირტუალური სივრცე სენსორული პანელებით და ინტერაქტიული წიგნით „მუზეუმის ცხოვრების ქრონიკა. ისტორიის გვერდები.“
ისტორია
მუზეუმის დამაარსებელია ფიოდორ აკიმის ძე კოვალენკო (1866-1919), რომელმაც ქალაქს გადასცა თავისი სურათების, წიგნების და არქეოლოგიურ ფასეულობათა კოლექცია. ფონდის გახსნის შემდგომ გალერეა ივსებოდა ნაყიდი და ნაჩუქარი ექსპონატებით. საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიიდან მიღებულ იქნა კუსტოდიევის, პიმონენკოს, ფრენცის სურათები; უტკინის, ზახაროვის, პოჟალოსტინის, მატეს გრავიურები. რუს ფერმწერებთან კოვალენკოს პირადი მიმოწერისა და ურთიერთობის შედეგად მიიღეს პოლენოვის, სვეტლიცკის, ფედოროვიჩის, ხარიტონოვის და სხვა მხატვრების საავტორო შემოწირულობები.
1905 წლიდან მოყოლებული კოვალენკო ყოველწლიურად აწყობდა საგაზაფხულო და საშემოდგომო „საიმპერატორი სამხატვრო აკადემიის და სხვა სკოლების მხატვართა ნამუშევრების პერიოდულ გამოფენებს“, რომელიც ქალაქის კულტურულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან მოვლენად გადაიქცა და საზოგადოების ყურადღებას იზიდავდა. გალერეამ ქალაქის მმართველობის შენობაში 2 წელი იარსება. კოვალენკოს აქტიური მონაწილეობით ქალაქის საბჭომ განიხილა გალერეის ახალ შენობაში — ინჟინერ ბ. შარდანოვის სახლში განთავსების საკითხი და 1907 წელს შედგა გალერეის მეორედ გახსნა.
1924 წლიდან 1993 წლამდე მუზეუმი ატარებდა რსფსრ განათლების სახალხო კომისრის ანატოლი ლუნაჩარსკის სახელს. ფ. ა. კოვალენკოს სახელი მუზეუმს დაუბრუნდა 1993 წლის აპრილში.
შენობა
მუზეუმი განთავსებულია ორ შენობაში: „ინჟინერ შარდანოვის სახლში“ (XIX საუკუნის მიწურულის არქიტექტურული ძეგლი, კრასნაიას ქ. №13) და „სახელმწიფო ბანკის ეკატერინოდარის ოფისში“ (XIX-XX საუკუნეების მიჯნის არქიტექტურული ძეგლი. კრასნაიას ქ. №15).
პირველი შენობა, რომელიც ქალაქის ღირსშესანიშნაობაა, 1905 წელს აშენდა მისი მფლობელის, ადიღეელი თავადის ბატირბეკ შარდანოვის პროექტით, რომანტიზმის სტილში ეკლექტიკის ელემენტებით ეროვნული მოტივებით. შენობაში შემორჩენილია ჭერის გაფორმება: მავრიტანულ სტილში — მესაკუთრის ყოფილ კაბინეტში, ბაროკოს სტილში — დიდ დარბაზში. მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეები მორთულია ფერწერული ტილოებით, ფილიგრანული ჩუქურთმებით თაბაშირზე და რელიეფზე. 2020 წელს სარესტავრაციო სამუშაოების დროს აღადგინეს უნიკალური ალფრეიანული ნახატები და რელიეფური დეკორაციები.
მუზეუმის მეორე შენობა ნეოკლასიკურ სტილში აშენდა 1902-1904 წლებში ცნობილი ეკატერინოდარელი არქიტექტორის ივან მალგერბის პროექტით სახელმწიფო ბანკის ეკატერინოდარის ფილიალისთვის, რომელსაც იმ დროს არ გააჩნდა საკუთარი შენობა და ძალიან სჭირდებოდა სივრცის გაფართოება. ორსართულიანი შენობის მთავარი აღმოსავლეთის ფასადი ჰორიზონტალურად იყოფა სართულთაშორისი ლავგარდანით. შენობის შიდა მორთულობა გამოირჩევა მთავარი კიბის მარმარილოს საფეხურებით მოჭედილი მოაჯირის ელემენტებით, შეკრული ჭერით სადარბაზოში და წითელი მოზაიკით შესასვლელი კიბის ელემენტებში.
კოლექცია
ამჟამად მუზეუმის კოლექციაში 13000-მდე ექსპონატია. მათ შორის ყველაზე ძვირფასი კოლექციებია: რუსული ავანგარდი (85 ნივთი), იაპონური ფერადი ხის კვეთა (XVIII-XIX სს. — 190 ექსპონატი), XVI საუკუნის ნიდერლანდების ხელოვნება (50 ექსპონატი), აკადემიკოს ლ. ფ. ილიჩოვის კოლექცია. რუსული და საბჭოთა მხატვრობა (85 ნივთი), წიგნების კოლექცია ექსლიბრისით (XVIII-XX სს. — 2474 ექსპონატი)
სქოლიო
კატეგორია:კრასნოდარის მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით კატეგორია:1904 წელს დაარსებულები
1440
თარიღი უცნობია
*
შეიხ ჰეიდარის საფლავი
შეიხ ჰეიდარის საფლავი (Şeyx Heydər türbəsi) — ხიზის რაიონის სოფელ თიხლში სეფევიეს ორდენის ერთ-ერთი ლიდერის შეიხ ჰეიდარი საფლავი
ისტორია
შეიხ ჰეიდარი, რომელიც დამარცხდა შირვანშაჰ ფარუხ იასართან ბრძოლაში, დაკრძალეს იმავე ადგილას, სადაც გარდაიცვალა. რუზბიჰან ფაზლულას ცნობით, ბრძოლა ორივე ლაშქარს შორის ელბრუსის (კავკასიონის) მთების ძირში გაიმართა. ვ.ფ. მინორისკის მიხედვით ელბრუსი შაჰდაღია. შეიხ ჰეიდარი 1488 წლის 9 ივლისს ბრძოლაში დამარცხდა, გმირულად დაიღუპა ბრძოლის ველზე და იქვე დაკრძალეს მისმა მიმდევრებმა. მისი მავზოლეუმი მდებარეობს ხიზის რაიონის სოფელ თიხლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3-4 კმ-ში, ბეშბარმაღის მთის უკან. საფლავზე აღმოჩენილ ქვის ფილაზე სამსტრიქონიანი სპარსული წარწერა (1,21x0,67 მ) ამოტვიფრულია სულუსის ელემენტით. წარწერის პირველი სტრიქონი დაწერილია დიდი, მკაფიო საშლელი ხაზით, მეორე და მესამე სტრიქონებში სიტყვები 5-6 სტრიქონად არის დაწერილი, აწეული და ზედ გადატანილი მცირე საშლელი ხაზებით. ტექსტის თარგმანი ასეთია:
1.	„დიდი საფლავი არის ღვთის გზაზე მიმავალის წმინდა მოწამეობა, ჭეშმარიტების გზის მიმავალის, ბრძენი ყურანის რელიგიის შეიხი, ჭეშმარიტების მაძიებელი, შეიხ სულთან ჯუნეიდის ძე შეიხ სულთან ჰეიდარი.
2.	დაიღუპა ირანის შირვანის, რუმანის ომში (იგულისხმება აყ-ყოიუნლუს სახელმწიფო - მაშადიხანიმ ნემათი). (მავზოლეუმი) ათას ოცდათერთმეტ წლამდე ნანგრევებში იყო. სანდო იმამი ამირ ალ-მომინინი ალი იბნ აბუ თალიბი მივიდა თავის ნამდვილ მსახურთან შაჰ ისმაილთან, რათა გაეძლიერებინა საფლავის სიკაშკაშე და თქვა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ეს კურთხეული, დიდი საფლავი იყო მთა შირვანის მთებში.
3.	განკარგულება (გასცა) მისი გადარჩენა ამ ტანჯვითა და დამცირებით სავსე ორმოდან, გამოავლინოს იგი და ააშენოს შენობა მის საფლავზე. გადალახეს მთის ძირი, სადაც იმ მაღალი და ამაღლებული ჭაბუკის განძი იყო დამარხული, 50 კამათელი სიგანით (1 კამათელი 107 სმ - მ.ნ.) და ღრმად ჩავიდნენ. მათ აღმოაჩინეს უძველესი საფლავის ადგილი და თაყვანი სცეს მას. შაჰ საფი ბაჰადურ ხან ალ-ჰუსეინის მეფობის დროს ამ საფლავზე არსებული შენობა გარემონტდა და ხელახლა აღადგინეს. ამ დარგაში, რომელიც ანგელოზთა ზღურბლზე იყო, დიდი ხნის განმავლობაში მრავალი ადამიანი განიკურნა. რაჯაბის თვე ათას ორმოცდამეცხრე წელს.
წარწერის ტექსტში ცნობილია, რომ ერთ-ერთი სეფიანელი შეიხის შაჰ ისმაილ ხატაის მამა შეიხ ჰეიდარი „ფარულად იყო დაკრძალული შირვანის ერთ-ერთ მთაში და მისი საფლავი დიდხანს დარჩა მიმალული“. მოგვიანებით, ყიზილბაშების შირვანის მიდამოებში ლაშქრობების დროს შაჰ ისმაილ საფავიმ მამამისის, შეიხ ჰეიდარის საფლავი მოძებნა, მასზე მავზოლეუმი ააგო, მიმდევრების მიერ სოფელ თაქალისა და შიხლარს შეუტია და მავზოლეუმი წმინდა სალოცავად გამოაცხადა. ამჟამად სოფლების ნანგრევებია შემორჩენილი. მოგვიანებით სოფლის მოსახლეობამ დატოვა ეს ადგილი და გადავიდა სამრეწველო ცენტრებში.
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
თბილისის ფოტოსახელოსნოები
თბილისში პირველი ფოტოსახელოსნო გაიხსნა 1875 წელს ალ. როინაშვილისა და თ. ხლამოვის მიერ. მიუხედავად ამისა საქართველოში პირველი ფოტოსურათი გაცილებით ადრე გადაიღეს, რომელიც შესრულებული იყო ალექსანდრე ივანიცკის მიერ 1858 წელში. მას შემდეგ რაც როინაშვილმა და ხლამოვმა დააარსეს ფოტოსახელოსნო, რომელსაც შემდგომ "რემბრანდტი" დაარქვეს შეემატა და შეემატა მრავალი ოსტატი რომელთაც თავიანთი სახელოსნოები მოფინეს საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. ფოტოგრაფიის მჩქეფარე ცხოვრებიდან გამომდინარე ზოგიერთი ფოტოსახელოსნოს სავიზიტო ბარათი - კაბინეტური ფოტოები რომლებიც ადამიანის პორტრეტით შემოიფარგლებოდა, ზოგიერთის დიზაინი დროთა განმავლობაში იცვლებოდა და იცვლებოდა ზოგიც უცვლელი სახით რჩებოდა მათი არსებობის მანძილზე. ქვემოთ მოყვანილია იმ ფოტოსახელოსნოთა პასპარტუების ევოლუცია რომლებიც განვითარდა რევოლუციამდელ თბილისში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ფოტოგრაფია კატეგორია:ფოტოგრაფია
კოლუმბიის უნივერსიტეტი
კოლუმბიის უნივერსიტეტი ქალაქ ნიუ-იორკში (ინგლ. Columbia University in the City of New York, საზოგადოდ ცნობილი, როგორც კოლუმბიის უნივერსიტეტი ან მოკლედ კოლუმბია) კერძო უნივერსიტეტია აშშ-ში და აივი ლიგის წევრი. კოლუმბია უძველესი უმაღლესი სასწავლებელია ნიუ-იორკის შტატში, სიძველით მეხუთეა აშშ-ში და ერთ-ერთია ქვეყნის ცხრა კოლონიურ კოლეჯთაგან, რომლებიც ამერიკის რევოლუციამდე დაარსდა. კოლუმბიის მთავარი კამპუსი ნიუ-იორკის მორნინგსაიდ ჰაიტსის უბანში მდებარეობს ზემო მანჰეტენზე, ჰარლემთან. ის 1754 წელს დაფუძნდა, როგორც "King's College" (მეფის კოლეჯი), ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ II-ის ქარტიით და ერთ-ერთია სამ აშშ-ის უნივერსიტეტთაგან, რომლებიც ამგვარად დაარსდა. ამერიკის რევოლუციური ომის შემდეგ კოლუმბია 1784-1787 წლებში საშტატო დაქვემდებარებაში იყო. ამჟამად უნივერსიტეტი 1787 წლის ქარტიით ფუნქციონირებს, რომლის მიხედვით მას კერძო რწმუნებულთა საბჭო განაგებს.
კოლუმბია ყოველწლიურად ადმინისტრირებს ამერიკის სალიტერატურო ჯილდოს, პულიცერის პრემიას, და ის ასევე ამერიკის უნივერსიტეტების ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრია. კოლუმბიასთან ასოცირდება ნობელის პრემიის ლაურეატთა მსოფლიოში ყველაზე მეტი ადამიანი (კურსდამთავრებულთა და პროფესორ-მასწავლებელთა ჩათვლით). კოლუმბიის შემოწირულობათა ფონდი და წლიური კვლევის ხარჯები ერთ-ერთი უმსხვილესია ამერიკის უნივერსიტეტთა შორის. 2008 წელს უნივერსიტეტი რანგით მესამე იყო აშშ-ის უნივერსიტეტთა შორის ფონდების მოზიდვის მაჩვენებლით, რამაც დაახლოებით $495 მილიონი შეადგინა კერზო შემოწირულობათა სახით. უნივერსიტეტს ამჟამად ოთხი გლობალური ცენტრი აქვს: ამანი, იორდანია; პეკინი, ჩინეთი; პარიზი, საფრანგეთი; და მუმბაი, ინდოეთი.
კოლუმბიის გამოჩენილ კურსდამთავრებულთა და კათედრის წევრთა შორის არიან: ხუთი შეერთებული შტატების დამფუძნებელი მამა; ოთხი აშშ-ის პრეზიდენტი, მათ შორის მიმდინარე; ცხრა უზენაესი მოსამართლე; 94 ნობელის პრემიის ლაურეატი, რაც ნებისმიერი სხვა უნივერსიტეტისას აღემატება; 101 პულიცერის პრემიის ლაურეატი, ასევე ნებისმიერ სხვა უნივერსიტეტზე მეტი; სულ მცირე 25 აკადემიის ჯილდოს მფლობელი სულ 30 ოსკარით; 30-ზე მეტი ეროვნული სამეცნიერო მედლის მფლობელი; და სულ მცირე 50 მაკარტურის გენიოსის პრემიის ლაურეატი. კოლუმბიაში ამჟამად ცხრა ნობელის პრემიის ლაურეატი რეზიდენტია, 30 მაკარტურის გენიოსის პერმიის მფლობელი, ოთხი ეროვნული სამეცნიერო მედლის ლაურეატი, 143 ამერიკის ხელოვნებათა და მეცნიერების აკადემიის წევრი, 38 ეროვნულ აკადემიათა მედიცინის ინსტიტუტის წევრი; 20 ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრი და 43 ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
მორნინგსაიდ ჰაიტსი
left|thumb|200px|მისასვლელი უნივერსიტეტთან გაადვილებულია პირდაპირი კავშირით მეტროს წითელი #1 ხაზის 116-ე ქუჩის სადგურთან. ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის მთავარი ინჟინერი კოლუმბიის კურსდამთავრებულია. ბუნებრივია, რომ მისი დაპროექტებულია სადგური კოლუმბიის მთავარი კამპუსის კარიბჭესთან. thumb|200px|right|ბატლერის ბიბლიოთეკა (ივნისი 2003) კოლუმბიის საბაკალავრო და სამაგისტრო სკოლათა უმრავლესობა განლაგებულია მის მორნინგსაიდ ჰეიტსის გვიანდელი მე-19 საუკუნის კამპუსზე. ამ კამპუსის დიზაინი ეკუთვნის გამოჩენილ არქიტექტორებს მაკკიმს, მიდსა და უაითს და მოიაზრება მათ ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევრად.
კოლუმბიის მთავარ კამპუსს ქალაქის ექვს ბლოკზე მეტი ფართობი უჭირავს (132.000 კვ.მ.), მორნინგსაიდში, აკადემიური უბანი, რომელიც ზემო ვესტ-საიდსა და ჰარლემს შორის მდებარეობს მანჰეტენზე. უნივერსიტეტს საკუთარ მფლობელობაში აქვს 7300 საცხოვრებელი ბინა ამავე უბანში, სადაც განთავსებულია პროფესორ-მასწავლებლები, სამაგისტრო სტუდენტები და სხვა პერსონალი. კამპუსზე 20-მდე სტუდსაცხოვრებელი კორპუსია საბაკალვრო სკოლებისთვის. უნივერსიტეტს ვრცელი მიწისქვეშა გვირაბების სისტემა აქვს, რომელიც საუკუნეზე მეტს ითვლის. ზოგიერთი მათგანი სტუდენტებისთვის გახსნილია, ზოგი კი საზოგადოებისთვის დახურული.
thumb|200px|left|[[ლოუს მემორიალური ბიბლიოთეკა]] კამპუსზე ახალი შენობები და ნაგებობები, განსაკუთრებით მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი, ხანგრძლივი საზოგადოებრივი დებატების შედეგად მიღებული გადაწყვეტილებებით არის აგებული. საზოგადოება ხშირად უკმაყოფილებას გამოთქვამდა მაკკიმ, მიდ ენდ უაიტის ორიგინალური გეგმისგან გადახვევის მცდელობებზე, რაც ხშირად მოქალაქეთა აქტიურ პროტესტში იზრდებოდა. ასე იყო 1960-იან წლებში იურის ჰოლისა და ყველაზე ბოლოს ალფრედ ლერნერ ჰოლის დეკონსტრუქტივისტული კონსტრუქციის მშენებლობისას, რომელიც 1998 წელს დასრულდა და იმ პერიოდის კოლუმბიის არქიტექტურის ფაკულტეტის დეკანის, ბერნარდ ჩუმის დაპროექტებულია. მსგავსი წინააღმდეგობა შეხვდა კოლუმბიის მანჰატენვილის ექსპანსიის პროექტსაც.
thumb|200px|"კოლეჯ უოლკი" შემაერთებელი ბილიკია [[ბროდვეი (ნიუ-იორკი)|ბროდვეისა და ამსტერდამ ავენიუს შორის.]] კოლუმბიის ბიბლიოთეკების სისტემა 9,5 მილიონ კრებულს მოიცავს, რითაც ის სიდიდით მეხუთე საკოლეჯო და მერვე საბიბლიოთეკო სისტემაა ქვეყანაში.
რამდენიმე შენობა მორნინგსაიდ ჰაიტსის კამპუსზე ისტორიული ადგილების ეროვნულ რეესტრშია შეტანილი. ლოუს მემორიალური ბიბლიოთეკა, ეროვნული ისტორიული ძეგლი და კამპუსის ცენტრალური, გამორჩეული არქიტექტურული მონუმენტია. ფილოსოფიის ფაკულტეტის შენობა ისტორიულ ადგილთა სიაში FM რადიოს გამოგონების გამოა. პუპინის ჰოლი ეროვნული ისტორიული ძეგლია და მასში ფიზიკისა და ასტრონომიის ფაკულტეტებია განთავსებული. აქ ჩაატარა პირველი ექსპერიმენტები ურანის ატომის გახლეჩაზე ენრიკო ფერმიმ. ურანის ატომი აქ გაიხლიჩა ათ დღეში მსოფლიოში პირველად კოპენჰაგენში განხორციელების შემდეგ.