cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ზალცბურგი
პოლიცია
ქალაქის უსაფრთხოების უფლებამოსილებით სარგებლობს ზალცბურგის სამხარეო პოლიციის დირექცია. ქალაქის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს მათი ჯგუფი, რომელსაც ზალცბურგის საქალქო პოლიციის ჯგუფი ეწოდება (Stadtpolizeikommando).
ბავშვები და მოზარდები
ზალცბურგში 30 ბავშვთა გასართობი პუნქტია 600 ადგილით ბავშვებისათვის და 200 ადგილით მშობლებისათვის, ამ პუნქტებს ბავშვები და მშობლები ერთად სტუმრობენ. შესაბამისი ასაკის ბავშვთა 65 % ქალაქის 31 საბავშვო ბაღში სწავლობს. ამ ბაღებში შესაძლებელია ბავშვის დატოვება ნაშუადღევსაც.
ზალცბურგს აქვს სკოლის მოსწავლეთა 350 ადგილიანი და სტაჟიორთათვის 240 ადგილიანი საერთო საცხოვრებლები. სტუდენტთა 20 საერთო საცხოვრებლის მეშვეობით, რომელიც საერთო ჯამში 2000-ზე მეტ მცხოვრებს ემსახურება, ზალცბურგი საშუალებას აძლევს უცხოელ სტუდენტებს, განათლება ამ ქალაქში მიიღონ. მოსწავლეთა და სტუდენტთა საერთო საცხოვრებლები ძირითადად ზალცბურგის სტუდენტთა მომსახურებისა და საეკლესიო ორგანისაციების მიერ იმართება.
სკოლები
განათლების ავსტრიული სისტემის შესაბამისად, ზალცბურგის 24 უბანში სხვადასხვა ტიპის დაწყებითი სკოლები არსებობს: 26 სახალხო სკოლა (Volksschule), ცხრა მთავარი სკოლა (Hauptschule) და შვიდი სპეციალური სკოლა (Sonderschulen). ქალაქის ოცი გიმნაზიიდან სამს საეკლესიო ინსტიტუტები მართავენ.
უფრო მაღალი საფეხურის არაერთი სკოლა მდებარეობს ნონტალის უბანში, მათ შორისაა ნონტალის ფედერალური გიმნაზია, BORG-ნონტალი, ფედერალური რეალ-გიმნაზია, BORG-აკადემიენშტრასე და ეკონომიკურ მეცნიერებათა ფედერალური რეალ-გიმნაზია. ამაჟამად მშენებლობის პროცესში არსებული უნიპარკ-ნონტალის მეშვეობით ნონტალის უბანი დახურულ ერთეულსა და განათლების ცენტრს შექმნის ქალაქში. ქალაქის სხვა გიმნაზიებიდან აღსანიშნავია ზალცბურგის აკადემიური გიმნაზია რიდენბურგში, ფედერალური გიმნაზია ცაუნერგასე მაქსგლანში, კრისტიან დოპლერის გიმნაზია მიულნში და მუსიკალური გიმნაზია იცლინგში.
კათოლიკური კერძო სკოლებია საეპისკოპოსო კერძო გიმნაზია ბორომოიმი პარშში, ქრისტეს გულის მისიონერთა გიმნაზია ლიფერინგში, ასევე წმინდა ურსულას გიმნაზია და ზედა საფეხურის რეალ-გიმნაზია აიგენში. კიდევ ერთი კერძო სკოლაა რუდოლფ შტაინერის სკოლა (ვალდორფ-შულე), რომელსაც 200-ზე მეტი მოსწავლე ჰყავს. ინგლისურენოვანი სკოლებია International Preparatory School მოოსშტრასეს ქუჩაზე და Salzburg Seminar ლეოპოლდსკრონის ციხესიმაგრეში.
გარდა ზოგადსაგანმანათლებლო გიმნაზიებისა, ზალცბურგში არსებობს ექვსი პროფესიული საშუალო და მაღალი საფეხურის სკოლა, სადაც საერთო ჯამში 3500-ზე მეტი მოსწავლე სწავლობს. მათ რიცხვს ეკუთვნის ფედერალური კომერციული აკადემია და ფედერალური კომერციული სკოლა, ანაჰოფის სახელით ცნობილი მაღალი ფედერალური სასწავლებელი ეკონომიკური პროფესიებისათვის და ტექნიკური ფედერალური სასწავლებელი. კათოლიკური კერძო სასწავლებლებია სოციალური მენეჯმენტის სასწავლო დაწესებულება, საბავშვო ბაღის პედაგოგიური სასწავლებელი და სპეციალური სკოლა სამეურნეო პროფესიებისათვის.
აკადემიები
სახელოვნებო აკადემიაა სახვითი ხელოვნების საერთაშორისო საზაფხულო აკადემია. პედაგოგიური უმაღლესი სასწავლებელი იძლევა განათლებას სახალხო და მთავარი სკოლების მასწავლებელთათვის, რელიგიური პედაგოგიური აკადემია კი — კათოლიკური რელიგიის მასწავლებლებისათვის. ზალცბურგის სარეკლამო დიზაინის აკადემია საკომუნიკაციო დიზაინის სწავლებისათვისაა განკუთვნილი. დამწყებ ჟურნალისტებს ემსახურება ავსტრიის კურატორიისა და ჟურნალისტური განათლების მედიის აკადემია.
სამედიცინო სფეროში ფუნქციონირებენ მედდების აკადემია, ასევე აკადემია ოკუპაციური თერაპიისა და ორთოპედილი საქმიანობისათვის. გარდა ამისა, განათლება შესაძლებელია აგრეთვე მედიცინურ-ტექნიკურ ლაბორატორიულ, რადიოლოგიურ-ტექნიკურ და ფსიქოთერაპიულ სფეროებში. ზალცბურგის კვების აკადემია მეცნიერულად უდგება კვებით მედიცინას.
უნივერსიტეტები
მინიატიურა|მოცარტეუმის უნივერსიტეტის შენობა ზალცბურგში მდებარეობს ავსტრიის სამი დიდი უნივერსიტეტი.
უძველესია ზალცბურგის პარის ლოდრონის უნივერსიტეტი. იგი 1622 წელს დაარსდა, 1810 წელს მიატოვეს, ხოლო 1962 წელს ოთხი კლასიკური — კათოლიკური თეოლოგიის, სამართალმცოდნეობის, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა (დღეს კულტურისა და საზოგადოებრივ მეცნიერებათა) და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტებით ხელახლა დაარსდა. მას 11 000 სტუდენტი და 1 600 თანამშრომელი ჰყავს კვლევის, სწავლებისა და მმართველობის სფეროებში და ამ მონაცემებით უდიდესი სასწავლო დაწესებულებაა როგორც ქალაქ ზალცბურგში, ისე ზალცბურგის მხარეში. 2001 წელს დაფუძნდა ზალცბურგის მენეჯმენტისა და ბიზნესის სკოლა. იგი ეკონომიკის საუნივერსიტეტო კურსებს სთავაზობს მხოლოდ იმ სტუდენტებს, რომელთაც აკადემიური ხარისხი ზალცბურგის პარის ლოდრონის უნივერსიტეტისაგან მიიღეს.
უმაღლესი სასწავლებელი მოცარტეუმი, რომელიც ჯერ კიდევ 1939—1953 წლებში ფუნქციონირებდა, 1970 წელს აღდგა. მოცარტეუმი თავის სტუდენტებს სთავაზობს საშემსრულებლო კურსებს სიმებიან, სასულე და სხვა სახის ინსტრუმენტებზე. გარდა ამისა არსებობს პედაგოგიური მიმართულების სპეციალობები და კურსები თეატრალურ, სასცენო და სარეჟისორო ხელოვნებაში.
სამედიცინო კერძო უნივერსიტეტი პარაცელსუსი (PMU) 2003 წელს ორი მესამედით კერძო, ხოლო ერთი მესამედი სახელმწიფო სახსრებით დაარსდა სტუდენტებს სთავაზობს კურსებს ჰუმანურ მედიცინაში, საექთნო მეცნიერებაში, ასევე დიპლომის შემდგომ სწავლებას მოლეკულურ მედიცინაში. სტუდენტთა კლინიკური განათლება შესაძლებელია ზალცბურგის საუნივერსიტეტო კლინიკებში. პარაცელსუსი პრაქტიკული განათლების სფეროში თანამშრომლობს აგრეთვე ზემო ბავარიის საავადმყოფოებთან, უპირველესად კი როზენჰაიმის კლინიკასთან.
მოზრდილთა განათლება
მოზრდილთა განათლებაში (Erwachsenenbildung) იგულისხმება ორგანიზებული არასაუნივერსიტეტო სწავლის გაგრძელება სწავლების პირველი საფეხურის დასრულების შემდეგ. მოზრდილთა განათლებას ემსახურება ზალცბურგის სახალხო უმაღლესი სასწავლებელი 1000-ზე მეტი კურსით. აღსანიშნავია აგრეთვე წმინდა ვირგილის საეკლესიო განათლების სახლი, კათოლიკური განათლების სასწავლებელი და სამხარეო დამატებითი განათლების ინსტიტუტი მოზარდთა განათლების სფეროში. პროფესიული დამატებითი განათლების, აგრეთვე მოზარდთა განათლების კუთხით მუშაობენ პროფესიული სწავლების ინსტიტუტი და ეკონომიკის სწავლების ინსტიტუტი.
ბიბლიოთეკები
უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა, რომელსაც ცალკეული ფაკულტეტისა და სპეციალობების ბიბლიოთეკებიც ეკუთვნის, უპირველესად სტუდენტებისთვის, აკადემიკოსების, ლექტორებისა და მეცნიერებისთვისაა განკუთვნილი, თუმცა მათი მასალები ხელმისაწვდომია ფართო საზოგადოებისათვისაც. მოცარტეუმის უნივერსიტეტიც ასევე საკუთარ მდიდარ ბიბლიოთეკას ფლობს.
გარდა ამისა, არსებობს კიდევ რამდენიმე კერძო სპეციალური ბიბლიოთეკა, რომელთა მასალებიც მხოლოდ საზოგადოების შეზღუდული წრისათვისაა ხელმისაწვდომი. ასეთია მაგალითად მოცარტეუმის ფონდის ბიბლიოთეკა, ვილფრიდ ჰასლაუერის პოლიტოლოგიური ბიბლიოთეკა, წმინდა პეტრეს მონასტრის ბიბლიოთეკა და მაქს რაინჰარდტის ბიბლიოთეკა ლეოპოლდსკრონის სასახლეში.
მედია
ქალაქ ზალცბურგის უმნიშვნელოვანესი მედია-საშუალებაა ყოველდღიური გაზეთი „ზალცბურგერ ნახრიხტენი“. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს ქალაქ ზალცბურგსა და ზალცბურგის მხარეს. გაზეთის ტირაჟმა 2008 წელს 100 000 ეგზემპლარს მიაღწია.
„ზალცბურგერ ფენსტერი“ (დაარსდა 1979 წელს) და შტადტ-ნახრიხტენი (2002 წლის აპრილიდან) ყოველკვირეული უფასო გაზეთებია. „ზალცბურგერ ფოლკსცაიტუნგი“ (სახალხო გაზეთი) 8 500 გაყიდული გაზეთით ავსტრიაში ყველაზე მცირე ყოველდღიური საგაზეთო გამოცემაა. პარტაიცაიტუნგი (პარტიის გაზეთი), რომელიც 2005 წლამდე ავსტრიის სახალხო პარტიას ეკუთვნოდა, დღეს დამოუკიდებელია.
ყოფილი გაზეთი „ასფალტერი“, დღეს „აპროპოსის“ სახელით ცნობილი, არის ყოველთვიური ქუჩის გაზეთი, რომლის შმუშავება და გაყიდვაც, სოციალური პროექტების ფარგლებში, ძირითადად უსახლკაროთა მიერ ხდება.
2005 წლიდან ყოველთვიურად გამოიცემა „ნახრიხტენილუსტრირტე ეხო“ (ილუსტრირებული ამბების ექო).
ნონტალის უბანში მდებარე ზალცბურგის სამხარეო სტუდია ORF ავსტრიის სამაუწყებლო კომპანიის ფილიალია. მისი შნობა, რომელიც 1972 წელს არქიტექტორ გუსტავ პაიხლის მიერ აიგო, დღეს ძეგლთა დაცვის ქვეშ იმყოფება. სტუდიაში იწერება როგორც Ö2-ისა და რადიო-ზალცბურგის გადაცემები, ისე სატელევიზიო საინფორმაციო გადაცემა ზალცბურგი დღეს (Salzburg heute). ORF-ზალცბურგის რეგიონული მასშტაბის გადამცემი ანძა 1930 წლიდან აღმართულია გაისბერგის მთაზე. ზალცბურგიდან გადაიცემა რადიო-მაუწყებლობა ანტენე-ზალცბურგი, რომელიც სიძველით მეორეა მთელ ავსტრიაში. 1995 წლიდან იგი თავისი გადაცემის რეჟიმით რადიომელოდიის სახელწოდებით აქცენტს საზოგადოებაზე აკეთებს.
1998 წელს დაარსებული ზალცბურგის თავისუფალი მაუწყებლობა „რადიოფაბრიკა“ ერთადერთი საზოგადოებრივი რადიოა ზალცბურგში. პროგრამები მოხალისე თანამშრომლების მიერ იქმნება. რადიოფაბრიკა ჩართულია აგრეთვე საზოგადოებრივი ტელევიზია TV FS1-ის საქმიანობაშიც, რომელიც 2012 წლიდან მსგავსი კონცეფციით მაუწყებლობს.
1998 წელს მაუწყებლობა დაიწყო კერძო რადიომ „Welle 1“ (ტალღა 1). ყოფილი რეგიონალური მაუწყებლობა Salzburg TV უპირველესად ეხებოდა ქალაქ ზალცბურგისა და ზალცბურგის მხარის მნიშვნელოვან მოვლენებს, დღეს კი მისი მაუწყებლობის მიღება Servus TV-ის სახელწოდებით შესაძლებელია ავსტრიაში, გერმანიაში და ასევე სხვაგან სატელიტის საშუალებით.
პიროვნებები
საპატიო მოქალაქეთა დასახელება ქალაქ ზალცბურგის უმაღლესი ჯილდოა. მასთანაა დაკავშირებული ზალცბურგის მოქალაქის ყველა უფლება მოვალეობების გარეშე. პირველად საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა ლანდშაფტების მხატვარ იოჰან მიხაელ ზატლერს 1829 წლის 6 მაისს. თითქმის ასი წლის შემდეგ, 1920 წელს კამერული მომღერალი ლილი ლემანი გახდა პირველი ქალი, რომელიც საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს.
კულტურის სფეროში დასახელებულ სხვა პიროვნებებთან ერთად ზალცბურგისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვთ კრისტიან დოპლერსა და პარაცელსუსს:
კრისტიან დოპლერი 1803 წელს ქვის მთლელთა შეძლებულ ოჯახში, ბაზრის მოედნის პირველ ნომერ სახლში დაიბადა, მოცარტის საცხოვრებელი სახლის გვერდით. 1850 წელს იგი ვენაში გადავიდა სამუშაოდ ექსპერიმენტული ფიზიკის პროფესორად უნივერსიტეტში, აქ მან დააარსა და ხელმძღვანელობდა უნივერსიტეტის ფიზიკის ინსტიტუტს. მან აღმოაჩინა დღეს ფართოდ გამოყენებადი დოპლერის ეფექტი. დოპლერის აღმოჩენები საფუძვლად დაედო არაერთ სამეცნიერო შრომას, მათ შორის ერნსტ მახის, ალბერტ აინშტაინისა და ვერნერ ჰაიზენბერგის. დოპლერი გარდაიცვალა 1853 წელს ტუბერკულოზით, ვენეციაში შვებულებისას.
თეოფრასტუს ბომბასტუს ფონ ჰოენჰაიმი, უფრო ცნობილი პარაცელსუსის სახელით, დასაფლავებულია ზალცბურგის სებასტიანის სასაფლაოზე, ლინცის ქუჩაზე. 1524-1525 წლებში იგი ცხოვრობდა პფაიფერგასეს 11 ნომერში. პარაცელსუსი, რომელიც 1525 წელს ამბოხებულებს მიემხრო, გაიქცა ზალცბურგიდან და 1540 წელს დაბრუნდა და აქვე გარდაიცვალა 1541 წელს.
ფილმები
თავისი კარგად შემონახული ისტორიული უბნების წყალობით ზალცბურგი ხელსაყრელ გარემოს ქმნის ფილმზე მუშაობისათვის. ქვემოთ მოყვანილია მხოლოდ მცირე ჩამონათვალი იმ ორასზე მეტი ფილმიდან, რომლებიც ზალცბურგშია გადაღებული:
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრიაში
იურუბის ეროვნული პარკი
იურუბი (Parque Nacional Yurubí) — ეროვნული პარკი დასავლეთ ვენესუელაში, იარაკუის შტატში. შეიქმნა 1960 წლის 18 მარტს, მდინარე იურუბის აუზის დაცვის მიზნით, რომელიც ქალაქ სან-ფელიპესთვის მტკნარი წყლის ძირითადი წყაროა. პარკი მდებარეობს სიერა-დე-აროის მთებში. იგი მოიცავს უღრან ტყეებსა და დაბალ მთებს, შემოსაზღვრულია კულტივირებული არეალებით. მიუხედავად იმისა, რომ ეროვნული პარკი საუკეთესოდ დაცულ მთის ტყეებს მოიცავს, ის პრაქტიკულად უცნობია ვენესუელელებისთვის. პარკს გადაკვეთს რამდენიმე ვიწრო ბილიკი, რომელთაც ძირითადად ბრაკონიერები, მცირე რაოდენობის ვიზიტორები და მკვლევრები იყენებენ. ტერიტორია დასახლებულია, თუმცა მისი უძველესი მაცხოვრებლები აქედან წლების წინ გადაადგილდნენ.
ბიომრავალფეროვნება
გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით, ეროვნული პარკი დიდი მრავალფეროვნებითა და ენდემიზმით გამოირჩევა, მაგრამ მის შესახებ მხოლოდ მცირე კვლევები და მოხსენებები არსებობს. აღწერილია ფრინველთა 68 სახეობა.
საფრთხეები
იურუბი ვენესუელის ერთ-ერთი საუკეთესოდ დაცული პარკია. მიუხედავად ამისა, ის საკმაოდ მოწყვლადია ისეთი საფრთხეების წინაშე, როგორიცაა ხანძარი, არაკანონიერი ნადირობა და ადამიანთა დასახლებები.
ჯანი კარნევალი
ჯანი კარნევალი (დ.19 იანვარი, 1947, რომი — გ. 21 დეკემბერი, 2011, იქვე) — იტალიელი ფეხბურთელი, 1969-1980 წლების იტალიის ჩემპიონატის საშუალო დონის მოთამაშე, შემდეგ მწვრთნელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს მწვრთნელები კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას მწვრთნელები კატეგორია:ასკოლის ფეხბურთელები
ავგუსტალები
ავგუსტალები (ლათ. Augustales) — ქურუმთა კოლეგია ძველ რომში, რომლის მოვალეობას შეადგენდა იმპერატორის კულტის სხვადასხვა ქალაქში გავრცელება. კოლეგიაში მიიღებოდნენ მხოლოდ და მხოლოდ ყოველმხრივ საიმედო მოქალაქეები.
კატეგორია:ძველი რომაული რელიგია კატეგორია:ქურუმები
ევიგშნეეჰორნი
ევიგშნეეჰორნი (Ewigschneehorn, მუდმივი თოვლის რქა) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს უნტერაარისა და გაულის მყინვარების ხეობებს შორის, შრეკჰორნის მთის აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3 329 მეტრი. მთა თითქმის მთლიანად გარსშემორტყმულია მყინვარებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ჭყონხუმლა
ჭყონხუმლა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (ჭუბურხინჯის თემი), სათანჯოს მთის კალთაზე. ზღვის დონიდან 160 მ, გალიდან 6 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ჭუბურხინჯის თემის სოფლები
ფერდინან ფოში
thumb|150px|ფერდინან ფოში ფერდინან ფოში (Ferdinand Foch; დ. 2 ოქტომბერი, 1851, ტარბი, საფრანგეთი — გ. 20 მარტი, 1929, პარიზი) — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, საფრანგეთის მარშალი პირველ მსოფლიო ომში.
ბიოგრაფია
ფერდინან ფოში ერთადერთი ადამიანია საფრანგეთის ისტორიაში, რომელიც სამი სახელმწიფოს (საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, პოლონეთი) მარშალი გახდა. გერმანია-საფრანგეთის 1870-1871 წლების ომის დროს იგი მე-4 საზის ინფანტერიის პოლკში მსახურობდა. მომდევნო წელს მან უმაღლესი პოლიტექნიკური სკოლა დაამთავრა და 1873 წელს არტილერიის ოფიცერი გახდა. იგი მცირე ხნის განმავლობაში ლეიტენანტად მსახურობდა 24-ე საარტილერიო პოლკში და შემდგომ სწავლა განაგრძო „უმაღლეს სამხედრო სასწავლებელში“ (ფრანგ.: École Supérieure de Guerre), რომლის დამთავრების შემდეგაც მან აქვე დაიცვა სადოქტორო და საპროფესორო ხარისხები სტრატეგიის განხრით და 1908 წელს ამავე სასწავლებლის კომენდანტი გახდა. გარდა წმინდა სამხედრო თეორიული სამსახურისა ფოში პრაქტიკული განხრითაც მუშაობდა. 1907 წელს იგი ბრიგადენგენერალი გახდა და 1911 წელს დივიზიის სარდლის პოსტი მიიღო. 1913 წელს ფერდინან ფოში მე-20 არმიული კორპუსის მთავარსარდლად დაინიშნა ნანსიში.
პირველ მსოფლიო ომში მან, როგორც კორპუსის მეთაურმა მონაწილეობა მიიღო ლოთარინგიაში განხორციელებულ წარუმატებელ შეტევაში. მარნის ბრძოლაში ფოში IX არმიას ხელმძღვანელობდა და კოორდინაციას უწევდა მოკავშირეთა რამდენიმე არმიას. 1915-1916 წლებში არტუასა და მდ. სომთან გამართული რამდენიმე წარუმატებელი ოპერაციის შემდეგ იგი ფრანგული გენშტაბის მხარდაჭერით ვეღარ სარგებლობდა. 1917 წელს მან შეძლო თავის თავის რეაბილიტირება და გენერალმა პეტენმა გენშტაბის შეფის თანამდებობაც კი ჩააბარა.
1918 წელს გერმანელთა საგაზაფხულო შეტევის დროს ფოში მოკავშირეთათვის შეუცვლელი ადამიანი გახდა. მას მარშალის წოდება მიანიჭეს და მთელი დასავლეთის ფრონტის მთავარსარდლობა ჩააბარეს. მას პატივად ხვდა 1918 წლის 11 ნოემბერს კომპიენის ტყეში გერმანიის იმპერიის უსიტყვო კაპიტულაცია მიეღო. პირველ მსოფლიო ომში გაღებული წვლილისატვის მარშალმა პილსუდსკიმ მას პოლონეთის მარშლის წოდება მიანიჭა. 1921 წელს ფერდინან ფოში სამხედრო სამსახურიდან გადადგა, თუმც საფრანგეთის მთავრობის მრჩეველის პოსტი დაიტოვა.
სამხედრო თეორია და პრაქტიკა
იგი ასევე ზერელედ აფასებდა ტანკებისა და ავიაციის, ოგორც გადამწყვეტი ძალის ომში გამოყენებას. მიუხედავად მისი თეორიის მცდარობისა ომი გერმანიამ ვერ მოიგო, მაგრამ ფოში ასი ათასობის უმიზნო მსხვერპლის მიზეზი გახდა.
ჯილდოები
ფერდინან ფოში მრავალი სამხედრო ორდენით დაჯილდოვდა. 1921 წელს იგი საფრანგეთის აკადემიის წევრი გახდა. მთელ საფრანგეთში მას მრავალი ძეგლი დაუდგეს, მისი სახელი უწოდეს ვაზის ერთ-ერთ ჯიშსა და საფრანგეთის ფლოტის ავიამზიდს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1851 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1929 კატეგორია:გენერალისიმუსები
ვილი პეპი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
მათე 1:5
მინი|[[მიქელანჯელოს „სალმონი, ბოოსი და იობედი“]] მათე 1:5 — მათეს სახარების პირველი თავის მეხუთე მუხლი. ამ მუხლში გრძელდება საუბარი იესო ქრისტეს გენეალოგიაზე და ნახსენები არიან ძველი აღთქმის ბიბლიური ფიგურები. მოცემული გენეალოგია ემთხვევა ბიბლიის რამდენიმე მონაკვეთში გაჟღერებულს, მათ შორის ლუკას სახარების მესამე თავის 32-ე მუხლს („აიესესი, იობედისა, ბოოსასა, სალმონისა, ნაასონისა“)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათე 1
პატუილარდას ბოჭკოვანა
სოკო პირველად აღწერა ნორვეგიელმა მიკოლოგმა აქსელ გუდბრან ბლიტმა 1905 წელს როგოც Inocybe erubescens. 2019 წელს გადატანილი იქნა ინოსპერმას გვარში.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ფეხის სიგრძე — 3-9 სმ, ხშირად მოწითალო, თავიდან ზარისებრ-კონუსისებური, დროთა განმავლობაში იშლება, ბორცვაკით ცენტრში, გლუვი, აბრეშუმისებრი ელფერით, მშრალი, კიდეები უფრო ღიაა და დაფარულია ღრმა რადიალური ბზარებით.
რბილობი — თეთრი, ნორჩობაში თითქმის სუნის გარეშე და თხილის გემოთი, შემდეგ ხილის სუნით, მოგვიანებით ახასიათებს უსიამოვნო და მწარე გემო. დაზიანებისას (განსაკუთრებით სიბერეში) წითლდება.
ფეხის სიგრძე — 4-10 სმ, სისქე — 0,8-1,5 სმ, ქუდის ფერია ან უფრო ღია, მკვრივი, მყარი, ცილინდრული, ძირში ოდნავ გასქელებული, ბოჭკოვანი, სიგრძივ დაღარული.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, ვარდისფერი, შემდეგ ყავისფერი, მოწითალო ლაქებით, კიდეებთან თეთრი.
სპორების ფხვნილი — მოყავისფრო ან ჟანგმიწისფერ-მურა. სპორები — 11-13х6-7 მკმ, ოვალური ან ლობიოსებრი, გლუვი, მოყავისფრო.
ცვალებადობა
ქუდის ფერი ვარირებს თეთრიდან ნაცრისფრამდე ან ჟანგმიწისფრამდე, სიმწიფეში შესაძლოა იყოს მოწითალო ან აგურისფერ-წითელი. დაჭერისას ფეხი წითლდება. ფირფიტები თავიდან მოწითალოა, მოგვიანებით ჟანგისფერ-ყავისფერი ან ზეთისხილისფერ-მურა, ჩვეულებრივ მოწითალო ლაქებით. ფეხის რბილობი ხშირად იძენს მოვარდისფრო ელფერს.
გავრცელება და ეკოლგია
იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, უპირატესად კირიან და თიხიან ნიადაგზე. ხშირად მთიან ადგილებში. მიკორიზას უპირატესად ქმნის მუხასთან, წიფელთან, ცაცხვთან და ფიჭვთან.
გავრცელებულების არეალი მოიცავს ევროპას და აზიის ზოგიერთ რაიონს.
სეზონი — მაისიდან ოქტომბრამდე, განსაკუთრებით მასიურად აგვისტო-სექტემბერში.
ტოქსიკურობა
მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა. შეიცავს დიდი რაოდენობით მუსკარინს. მოწმავლის სიმპტომები ვლინდება მიღებიდან 0,5-2 საათის შემდეგ და მოიცავს ძლიერ ცრემლდენასა და ოფლიანობას, რასაც მოსდევს ტაქიკარდია, ჰალუცინაცია, არტერიული წნევის მკვეთრი ვარდნა, სუნთქვის გაძნელება, მხედველობის დაქვეითება, ღებინება და დიარეა, კანის შეწითლება, შემდეგ სიმკრთალე, რასაც თან ახლავს ძლიერი შეციება და მძიმე შემთხვევაში სიკვდილიც კი.
უკიდურეს შემთხვევაში რეკომენდირებულია ატროპინის გამოყენება და მარილიანი წყლისა და გლუკოზის ერთდროულად მიღება. სამედიცინო ჩარევა აუცილებელია. გამოუცდელ მესოკოვეს ის შეიძლება აერიოს საჭმელად ვარგის მაისის სოკოში.
სქოლიო
კატეგორია:შხამიანი სოკოები კატეგორია:ინოსპერმა
Gnamptogenys curvoclypeata
Gnamptogenys curvoclypeata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ზამთარეთი
ზამთარეთი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ღრამულის (ჯეჯორის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1600 მეტრზე. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰაფიზ ალი
ჰაფიზ ალი, აბუ ღადარ ალი ფაშა (დ. დაახლოებით 1762 — გ. 1807) — ერაყის გამგებელი 1802-1807. წარმოშობით ქართველი (იოსები ერქვა), აფხაზი მადად ბეგის ყმა იყო, ახალგაზრდა მიუყვანეს ერაყის გამგებელს სულეიმან-ფაშა ბუიუქს, რომელმაც ჰაფიზ ალი „ქართულ გვარდიაში“ ჩარიცხა და შემდეგ დააწინაურა. 1796 ჰაფიზ ალი დანიშნეს ქაჰიას (ერაყის გამგებლის მოადგილის) თანამდებობაზე, ხოლო 1802 იგი სათავაში ჩაუდგა ერაყის ხელისუფლებას. 1807 ჰაფიზ ალი ინგლისელთა ხელშეწყობით მომზადებული შეთქმულების მსხვერპლი გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1762 კატეგორია:გარდაცვლილი 1807 კატეგორია:ქართველები მსოფლიოში
ორდუ
ისტორია
თანამედროვე ქალაქი ოსმალებმა დააარსეს, ესქიფაზართან (Eskipazar) ახლოს, როგორც სამხედრო სადარაჯო ბაირამლი (Bayramlı), თანამედროვე ორდუდან 5 კილომეტრით დასავლეთით. 1869 წელს ქალაქის სახელი ორდუთი შეიცვალა და გაერთიანდა რაიონებთან: ბოლამანი, ფერშემბე, ულუბეი, ჰანსამანა (გოლქოი), აიბასტი. 1920 წლის 17 აპრილს შეიქმნა ორდუს პროვინცია.
ეტიმოლოგია
„ორდუ“ (Ordu) თურქულად „არმიას“ ნიშნავს, თუმცა ამ სახელის მნიშვნელობასთან დაკავშირებით სხვა მრავალი მოსაზრებაა.
მოსახლეობა
1800 წლამდე ორდუ იყო პატარა ქალაქი, უმეტესწილად პონტიელი ბერძნებით დასახლებული. რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის შემდეგ აქ თურქებმაც დაიწყეს დასახლება — დევნილებმა კავკასიიდან და საქართველოდან.
1912 წელს ქალაქსა და რაიონში ცხოვრობდა: 92 191 — მუსლიმი და 19 390 — ბერძენი.
1924 წლის საბერძნეთისა და თურქეთის მიერ მოსახლეობის გაცვლის შედეგად, ეთნიკური ბერძნების უმრავლესობამ ქალაქი დატოვა. ამჟამად ქალაქი დასახლებულია ეთნიკური თურქებით, კავკასიიდან გადმოსახლებულებით (მუჰაჯირები), ქართველი მუსლიმებით (ჩვენებურები) და დარჩენილი ეთნიკური ბერძნების შთამომავლების მცირე რაოდენობით.
სპორტი
ორდუ საფეხბურთო კლუბ „ორდუსპორის“ მშობლიური ქალაქია. „ორდუსპორი“ ბაზირებულია შუაგულ ქალაქში „19 სექტემბრის“ სტადიონზე.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
წმინდა ნიკოლოზის ორდენი
მინი|წმინდა ნიკოლოზის ორდენი წმინდა ნიკოლოზის ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო; ორდენი, რომლითაც ჯილდოვდებიან პირები ქველმოქმედებისათვის, ქვეყნისა და ხალხის უანგარო სამსახურისათვის. ორდენი შემოღებულია საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით 2009 წლის 31 ივლისს.
ვოლგოდონსკის გამარჯვების პარკი
ვოლგოდონსკის გამარჯვების პარკი (Парк Победы) — კულტურისა და დასვენების პარკი ქალაქ ვოლგოდონსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. პარკი მდებარეობს ქალაქის ძველ ნაწილში. მისი ოფიციალური სახელია კულტურის მუნიციპალური ავტონომიური დაწესებულება „გამარჯვების პარკი“.
ისტორია
1968 წელს პარკში დაიწყო სპორტის სასახლის მშენებლობა. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა ქიმკომბინატის მთავრი ინჟნერი იოსებ ბოლოტინი. სპორტის სასახლეში მდებარ ეყინულის არენის მოცულობა უნდა ყოფილიყო 1 200 მაყურებელზე გათვლილი. გეგმის მიხედვით ვოლგოდონსკელებს მთელი წლის განმავლობაში უნდა შეძლებოდათ დაკავებულიყვნენ საციგურაო სპორტით. მაგრამ ქიმიურმა ქარხანამ აღნიშნული პროექტი არ დაასრულა.
1976 წლის 4 ნოემბერს გამარჯვების პარკში გააშენეს „პარტიისა და შრომის ვეტერანების ხეივანი“.
1979 წელს პარტიის რაიონულმა აღმასკომმა არქიტექტორ ტარას ბოტიანოვსკს დაავალა შეექმნა პარკის რეკონსტრუქციის პროექტი. ბოტიანოვსკი მუშაობდა სარატოვში მთავარ არქიტექტორად, 1974 წელს იგი გადავიდა ვოლგოდონსშკი, სადაც დაიწყო ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობა. 1977 წელს კი დანიშნეს ვოლგოდონსკს მთავარ არქიტექტორად. გარდა გამარჯვების პარკისა, მან სხვა პროექტებიც განახორციელა ქალაქში. 2000 წელს მას ვოლგოდონსკის საპატიო მოქალაქის ტიტული მიანიჭეს.
1980 წელს დაიწყო პარკის რეკონსტრუქცია. 1985 წლის 22 აპრილს გაიხსნა „ხსოვნის ბაღი“. ხსოვნის ბაღის ახლოს მდებარეობს გმირი ქალქების მინდორი, რომელიც ასევე ტ. ბოტიანოვსკმა დააპროექტა.
1985 წლის 9 მაისს, ფაშიზმზე გამარჯვების 40 წლისთავზე გაიხსნა განახლებული პარკი და ამავე სახელობის მოედანი შადრევნით.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
Gnamptogenys dammermani
Gnamptogenys dammermani — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ავერნუსი
მინი|250პქ|აპოლონის დანგრეული ტაძარი ავერნუსში ავერნუსი (ლათ. Avernus) — კუმაში, იტალია, არსებული ერთ-ერთი კრატერის ძველი რომაული სახელწოდება, რომელიც კამპანიაში, ნეაპოლის ჩრდილოეთით მდებარეობს. კრატერის წიაღში ტბა ავერნოა, საიდანაც მყრალი, მომწამვლელი ჰაერი ამოდიოდა. ამის გამო ამ ტბას ძველი რომაელები ჰადესში შესასვლელ ერთ-ერთ კარად მიიჩნევდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
Avern
ბობოთი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 539 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლოროპენი
ლოროპენი — ბაზრობების ქალაქი სამხრეთ ბურკინა-ფასოში. ადგილობროვი ღირსშესანიშნაობები მოიცავს ევროპელებამდელ ქვის ნანგრევებს, რომელთა შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. ერთი თეორიის მიხედვით, ისინი წარმოადგენდნენ შიდა ეზოს გალავანს, რომელიც კაან იას (კაანის ხალხის უმაღლესი მმართველი) ეკუთვნოდა. მეორე ვერსიით, ის მონების დასაჭერი ადგილი იყო.
2009 წელს ლოროპენის ნანგრევები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა და იგი მისი პირველი ძეგლია ბურკინა-ფასოდან. ლოროპენი გამაგრებული დასახლების საუკეთესოდ შემონახული ნიმუშია მთელს დასავლეთ აფრიკაში, რომელიც როგორც ჩანს, ბოლო 7 საუკუნის განმავლობაში ასევე დაკავშირებული იყო ოქროს მოპოვებასთან. მისი ზომებისა და მასშტაბების გათვალისწინებით, ლოროპენი საკმაოდ განსხვავდება მეზობელი რეგიონების კედელშომორტყმული სხვა ქალაქებისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბურკინა-ფასო კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბურკინა-ფასოში
ნინო ნაკაშიძე (პოლიტიკოსი)
ნინო ნაკაშიძე (დ. 9 ნოემბერი, 1955, თბილისი ) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.
1977 წელს დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ინგლისური და გერმანული ენები. 1977-1980 წლებში იყო მოსკოვის მ. ტორეზის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის ასპირანტი. 1982-1985 წლებში საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო კვლევითი ინსტიტუტის რუსული და უცხო ენების კათედრის ასისტენტი, 1985-1989 წლებში უფროსი მასწავლებელი. 1989-1993 წლებში იყო საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო კვლევითი ინსტიტუტის კათედრის დოცენტი. 1993-1998 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინგლისური ენის კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 1998 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინგლისური ენის კათედრის დოცენტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008-2013 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ჩეხეთის რესპუბლიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ნინო
მირზაანი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)
მირზაანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 770 მეტრზე. დედოფლისწყაროდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 433 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი არქიტექტურული ძეგლი :
სქოლიო
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰაფიზი აბრუ
ჰაფიზი აბრუ (ნამდვილი სახელი აბდ ალ-ლაჰ იბნ ლუტფ ალ-ლაჰ იბნ აბდ ალ-რაშიდ ალ-ბიჰდადინი) (გ. 1430) — ირანელი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. განათლება მიიღო ჰამადანში. მოღვაწეობდა თემურიდთა კარზე. მისი პირველი ნაშრომი უნდა იყოს ანონიმური "მატიანეთა კრებულის გაგრძელება" ("ზეილ-ი ჯამი ალ-თავარიხ"). 1412 შეადგინა "შამის გამარჯვების წიგნის გაგრძელება" ("ზეილ-ი ზაფარნამეი შამი"), აღწერა შაჰრუხის მეფობა 1413-მდე ("თარიხი შაჰრუხ"), თარგმნა და ისტორიული ცნობებით შეავსო არაბული გეოგრაფიული თხზულება. მრავალტომიანი "კრებული" ("მაჯმა") აერთიანებს ტაბარის სპარსულ თარგმანს, რაშიდ ად-დინის, შამის და მის მიერ დაწერილ ისტორიულ შრომებს, მსოფლიო ისტორიული ტიპისაა 4-ტომიანი "მატიანეთა კრებული" ("მაჯმა ალ-თავარიხი").
ლიტერატურა
კატეგორია:ირანელი ისტორიკოსები კატეგორია:ირანელი გეოგრაფები კატეგორია:გარდაცვლილი 1430
მედალი „სამოქალაქო თავდადებისათვის“
მედალი „სამოქალაქო თავდადებისათვის“ — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო; მედალი, რომლითაც ჯილდოვდებიან პირები სამაგალითო სამოქალაქო მოქმედებისათვის — თავდადებული სამოქალაქო მოქმედებისას, განსაკუთრებული მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისა და პიროვნული სიმამაცის გამოვლენისას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
რიში სუნაკი
რიში სუნაკი (Rishi Sunak; დ. 12 მაისი, 1980) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი და ბრიტანეთის კონსერვატიული პარტიის ლიდერი 2022 წლის 24 ოქტომბრიდან. 2020 წლიდან 2022 წლამდე იყო ხაზინის კანცლერი, ხოლო 2019 წლიდან 2020 წლამდე ეკავა ხაზინის მთავარი მდივნის თანამდებობა. 2015 წლიდან არის პარლამენტის წევრი რიჩმონდის (იორქშირი) ოლქიდან.
სუნაკი დაიბადა საუთჰემპტონში ინდური წარმომავლობის მშობლების ოჯახში, რომლებიც ბრიტანეთში აღმოსავლეთ აფრიკიდან, 1960-იან წლებში, საცხოვრებლად გადავიდნენ. განათლება მიიღო ვინჩესტერის კოლეჯში, სადაც ფილოსოფიის, პოლიტიკისა და ეკონომიკის სპეციალურ კურსს (PPE) ესწრებოდა. მოგვიანებით სწავლა ოქსფორდის ლინკოლნის კოლეჯში გააგრძელა, ხოლო მაგისტრის ხარისხი კალიფორნიის სტენფორდის უნივერსიტეტისგან მიიღო, რომელშიც ფულბრაიტის გრანტით სწავლობდა. სტენფორდში სწავლისას მან გაიცნო მომავალი მეუღლე აკშატა მურტი, ინდოელი მილიარდერი ბიზნესმენის, კომპანია Infosys-ის დამფუძნებლის, ნარაიანა მურტის ქალიშვილი. სუნაკი და მურტი ბრიტანეთის 222-ე უმდიდრესი ადამიანები არიან, რომელთა საერთო ქონება 2022 წლის მონაცემებით 730 მილიონი ფუნტია. სწავლის დასრულების შემდეგ სუნაკი მუშაობდა Goldman Sachs-ში, შემდეგ კი პარტნიორად ჰეჯ-ფონდის ფირმებში Children's Investment Fund Management და Theleme Partners.
სუნაკმა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტი 2022 წლის 25 ოქტომბერს დაიკავა. იგი გახდა ბრიტანეთის პირველი აზიელი, ინდუისტი და ყველაზე მდიდარი ადამიანი ამ თანამდებობაზე.
ჯიქი
ჯიქი, ლეოპარდი (Panthera pardus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა.
აღწერა
მისი სხეულის სიგრძე 160 სმ, კუდისა — 110 სმ, მასა 75 კგ აღწევს. დედალი მამალზე მომცროა. ჯიქს აქვს მოყვითალო ან წითური, შავი ხალებით მოხატული სხეული. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 10-11 წელი, ტყვეობაში — 21 წელი.
გავრცელება
გავრცელებულია აფრიკაში (გარდა საჰარისა), წინა და სამხრეთ აზიაში, თურქმენეთში, ტაჯიკეთში, შორეულ აღმოსავლეთში.
საქართველო
საქართველოში ჯიქი წარსულში ფართოდ იყო გავრცელებული. გვხვდებოდა მთავარი კავკასიონის ქედის ტყეებში, ბორჯომის ხეობაში, ქართლ-იმერეთისა და გურია-აჭარის ქედებზე. იყო ნადირობის ობიექტი. ამჟამად მისი გავრცელება საქართველოში მეტად შემცირებულია. ერთეულების სახით (თოვლზე ნაკვალევის მიხედვით) შემორჩენილია კავკასიონის ქედისა და მისი განშტოებების მიუწვდომელ ადგილებში, აფხაზეთისა და ლაგოდეხის უღრან ტყეებში, კავკასიონის ცენტრალურ უბანში. 1950 წელს ჯიქი მოკლეს სოფ. განთიადის (მაშინდ. ზნაურის რაიონი) მახლობლად, მეორე ეგზემპლარი მოკლულია 1954 წელს ზედაზენის ტყეში. 1948-1955 წლებში მისი კვალი ახალ თოვლზე აღინიშნებოდა ლაგოდეხის ნაკრძალის სუბალპურ და ალპურ ზონაში, 1970 წელს — მთათუშეთში (უკანა ფშავის მთა), 1977 წელს — სპეროზის მთაზე (ალაზნის სათავეში), 1978 წელს კი სოფელ მათურასთან. წარსულში კოდორისა და ბზიფის ხეობებშიც გვხვდებოდა 3500 მ-მდე ზღვის დონიდან.
2003 წელს ჩატარებულმა საბაზისო კვლევამ ვაშლოვანის ეროვნული პარკში ჯიქის ერთ-ერთი ქვესახეობა, საფრთხის წინაშე მყოფი წინააზიური ჯიქი (Panthera Pardus tulliana) აღმოაჩინა. მისი ჰაბიტატი ვაშლოვანის, პანტიშარის ხეობისა და ალაზნის (მიჯნის ყურე) ცენტრალურ ნაწილშია განთავსებული. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“.
2019 წელს ჯიქი შენიშნეს სოფელ წორბისთან (თიღვის მუნიციპალიტეტი). გამოითქვა ვარაუდი, რომ იგი შეიძლება ყოფილიყო მანამდე ჩრდილოეთ ოსეთში ბუნებაში გაშვებული ორი ჯიქიდან ერთ-ერთი, მამრი, სახელად „იალბუზი“, რომელზედაც ცნობები აღარ მოიპოვებოდა (შესაძლოა საყელო დაკარგა ან ზვავმა მოიყოლა). 2020 წელს ამავე სოფლის მიდამოებში, სავარაუდოდ, ისევ შენიშნეს ჯიქი. მაჩხარელი ეგერის თქმით, მან ჯიქი თავისი სოფლის სიახლოვესაც შეამჩნია.
ადგილსამყოფელი
ძირითადად დასახლებულია მაღალი მთის ტყის მასივებში და სუბალბურ ბალახნარებში, უღრან ტყეებში. ამჟამად ჯიქის საცხოვრებელი გარემოს ბუნებრივი პირობები შეიცვალა, შეცვლა გამოწვეულია ტყის მასივებისა და სუბალბურ-ალპური საძოვრების სამეურნეო მიზნით გამოყვნების გამო.
გამრავლება
სქესობრივად მწიფდება 2-3 წლის ასაკში. მძუნაობს ზამთარში. მაკეობა გრძელდება 99 დღე-ღამემდე. შობს 1-3 უსუსურ ბოკვერს. იკვებება გარეული (ზოგჯერ შინაური) ჩლიქოსნებით, იშვიათად მღრღნელებითა და ფრინველებით. აღსანიშნავია ადამიანზე თავდასხმის შემთხვევები. ჯიქის საერთო რაოდენობა არეალის მთელ ფართობზე შესამჩნევად შემცირებულია. ცნობილია ტყვეობაში მისი გამრავლების ფაქტები.
საფრთხეები, მდგომარეობა და დაცვა
ბუნებაში მისი კონკურენტებია ყველა სახის დიდი ზომის მტაცებელი ნადირი: მგელი, ფოცხვერი, დათვი. ემუქრება გადაშენების საფრთხე, სტაბილურად იშვიათი და მცირერიცხოვანი ცხოველია. დაცულ ცხოველად გამოცხადდა საქართეელოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1965 წლის 3 დეკემბრის №710 დადგენილებით. შეტანილია საქართველოს და ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხებში. მასზე ნადირობა აკრძალულია.
რიცხოვნობის შემცირება განაპირობა წარსულში მასზე ინტენსიურმა ნადირობამ, ახლა კი — მისი ადგილსამყოფელის სამეურნეო მიზნით გამოყენებამ, შემცირებულმა საკვებმა ბაზამ, შემაწუხებელ ფაქტორთა ზრდამ.
სქოლიო
კატეგორია:პანთერა კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
Gnamptogenys diehlii
Gnamptogenys diehlii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მონ-ფორი
მონ-ფორი (Mont Fort) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს სოფელ ვერბიეს სიახლოვეს, ვალეს კანტონში. ზღვის დონიდან 3 328 მ სიმაღლით, იგი კოლ-დე-ლუვის მთის ჩრდილოეთით გაწოლილი ქედის უმაღლესი მწვერვალია.
ზამთარში, მთა პოპულარულია სათხილამურო სპორტის მოყვარულებს შორის. გაყვანილია საბაგირო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
იტაბელა
იტაბელა (Itabela) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 399 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 853.267 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.28 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ავზონიუსი
ავზონიუსი (ბერძნ. Αύσων ლათ. ? ინგლ. Ausonus) - იტალიის პირველი მეფე, ოდისევსისა და კირკეს (ან კალიპსოს) ვაჟი. ავზონიუსთანაა დაკავშირებული იტალიის მოსახლეობის პირველი სახელწოდება - ავზონები. ახალი დროის მთელ რიგ ნაწარმოებებში იტალიას ავზონია ეწოდება.
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:რომაული მითოლოგია
მელანი კლაინი
მელანი კლაინი (გერმ. Melanie Klein; დაბად. რეიცესი; 30 მარტი, 1882, ვენა— 22 სექტემბერი, 1960, ლონდონი) — ებრაული წარმოშობის გავლენიანი ბრიტანელი ფსიქოანალიტიკოსი.
ბიოგრაფია
ბავშვობაში მელანის განსაკუთრებით ახლო ურთიერთობა ჩამოუყალიბდა უფროს დასთან სიდონისთან. თუმცა სიდონი 9 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ეს ტრაგედია პატარა მელანისთვის ძალიან მტკივნეული აღმოჩნდა. რამდენიმე წლის შემდეგ გარდაიცვალა ძმა ემანუელი. 18 წლის ასაკში, მამა გარდაეცვალა და მამის გარდაცვალებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ— დედა. ბავშვობაში ახლობელი ადამიანების დაკარგვამ მელანი ღრმა დეპრესიაში ჩააგდო, რაც მისი ნაცნობების თქმით, მკვეთრად აისახა მის ხასიათზე.ზოგადად მელანი მთელი ცხოვრების მანძილზე გამოირჩეოდა უხეში ხასიათით. ამან უნებურად გავლენა იქონია მისი მიმდევრების წრის შევიწროებაზე. 1903 წელს მელანი ცოლად გაჰყვა ინჟინერ არტურ კლაინს. იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში სწავლობდა ხელოვნებასა და ისტორიას ვენის უნივერსიტეტში, მაგრამ სრულყოფილი განათლება არ მიუღია. მალე მეუღლესთან ერთად ვენა დატოვა და სლოვაკეთსა და სილეზიაში გადავიდა საცხოვრებლად. წყვილს ქორწინებაში სამი შვილი შეეძინა. მელანის ოჯახური ცხოვრება წარუმატებელი აღმოჩნდა. რთულმა ხასიათმა ხელი შეუშალა  კარგი დედა ყოფილიყო. მას არ ჰქონდა სიყვარული და ურთიერთგაგება ბავშვებთან დამოკიდებულებაში. მისმა ქალიშვილმა მელიტამ, რომელიც ასევე ფსიქოანალიტიკოსი გახდა, დედასთან ურთიერთობა გაწყვიტა და  მის დაკრძალვასაც არ დასწრებია.
მინი|მელანი კლაინი, 1900 წ. მელანი კლაინის უფროსი ვაჟი ტრაგიკულად დაიღუპა მთებში, თუმცა, მელიტას თქმით, მან  თავი მოიკლა სასოწარკვეთილმა, ვინაიდან დედასთან საერთო ენის გამონახვა ვერ შეძლო.
1910-1919 წლებში მელანი კლაინი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ბუდაპეშტში. 1914 დედის გარდაცვალებამ და მესამე შვილის დაბადებამ დეპრესიაში ჩააგდო. მან დახმარებისთვის მიმართა ფსიქოანალიტიკოს შანდორ ფერენცის. მასთან ფსიქოანალიტიკური კურსის გავლის შემდეგ, იგი   ფსიქოანალიზით დაინტერესდა. მარცხნივ|მინი|მელანი კლაინი. 1950 წელი 1917 წელს მელანი კლაინმა დაიწყო საკუთარი ფსიქოანალიტიკური პრაქტიკა ჯერ საკუთარი უმცროსი ვაჟის, შემდეგ კი მეგობრებს ხუთი წლის ბიჭზე დაკვირვებით.
1918 წელს მან მონაწილეობა მიიღო მეხუთე საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური კონგრესის მუშაობაში, სადაც გაიცნო ზიგმუნდ ფროიდი.
1921 წელს, კარლ აბრაამის მიწვევით, მუშაობა დაიწყო ბერლინის ფსიქოანალიზის ინსტიტუტში. აქ მან განაგრძო კვლევა და თერაპიული საქმიანობა ბავშვთა ფსიქოანალიზის სფეროში.
1925 წელს, ლონდონში მოგზაურობისას, მელანი კლაინი შეხვდა ბრიტანეთის ფსიქოანალიტიკური საზოგადოების პრეზიდენტს, ერნესტ ჯონსს, რომელმაც მიიწვია იგი შემდგომი სამეცნიერო და თერაპიული საქმიანობისთვის ინგლისში მარცხნივ|მინი|მელანი კლაინის 70 წლისთავთან დაკავშირებით გამართული საზეიმო სადილი 1926 წელს მელანი საბოლოოდ გადავიდა ლონდონში. იქ აქტიურად განავითარა საკუთარი  იდეები ბავშვთა ფსიქოანალიზის და ახალგაზრდა პაციენტებთან თამაშის ტექნიკის გამოყენებასთან დაკავშირებით. მელანი კლაინის იდეები კრიტიკულად მიიღო ანა ფროიდმა. მელანი კლაინისა და ანა ფროიდის მომხრეებს შორის ხანგრძლივი დისკუსიების შედეგად მოხდა განხეთქილება ბრიტანეთის ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებაში და ჩამოყალიბდა ფსიქოანალიტიკოსთა სამი ჯგუფი — კლაინი, ფროიდი და დამოუკიდებელი. მინი|მელანი კლაინი და [[ანა ფროიდი]] 1930-იან წლებში კლაინის იდეებმა მხარდაჭერა პოვა ზოგიერთ ფსიქოანალიტიკოს მეცნიერთა შორის. მათგან აღსანიშნავია, დონალდ ვინიკოტი და ჯ. ბოლბი.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მელანი კლაინი  ძირითადად მუშაობდა  ანალიტიკოსად და ხელმძღვანელად, მან უარი განაცხადა აქტიურ როლზე ბრიტანეთის ფსიქოანალიტიკური საზოგადოების ცხოვრებაში.
მელანი კლაინის მიმდევრებს შორის იყვნენ ცნობილი ფსიქოანალიტიკოსები: ჰერბერტ როზენფელდი, ვილფრედ ბიონი, ბეტი ჯოზეფი, ჰანა სეგალი, დონალდ მელცერი, როჯერ მანი-კურლი.
მელანი კლაინი გარდაიცვალა 1960 წლის 22 სექტემბერს, ოპერაციის შემდეგ, ფილტვის  ემბოლიის შედეგად.
ბიბლიოგრაფია
მელანი კლაინის ნაშრომები გამოქვეყნებულია 4 ტომად:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1882 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1960 კატეგორია:ფსიქოანალიზი კატეგორია:ქალი ფსიქოანალიტიკოსები
ხოლე
ხოლე — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (რეჩხის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ერისწყლის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 160 მ, გალიდან 15 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ბადრი ქუთათელაძე
ბადრი ქუთათელაძე  (დ. 1949) — ქართველი მკვლევარი, პოეტი, ფილოლოგი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021).
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი.
ხოლე
ლიტერატურა
კატეგორია:რეჩხის თემის სოფლები
ევროპა 51
ევროპა 51 (Europa '51) — რეჟისორ რობერტო როსელინის 1952 წლის ფილმი. მთავარ როლს რეჟსორის მეუღლე ინგრიდ ბერგმანი ასრულებს.
ბადრი ქუთათელაძე
2000 წლიდან თბილისის მერიის კულტურის საქალაქო სამსახურის პირველი მოადგილე. ენციკლოპედია „თბილისში“ გამოყენებულია მასალა მისი წიგნიდან „პოეზია ქვაში — თბილისის ქანდაკება“ (2000). არის დიდუბის პანთეონის დირექტორი. რომის პაპის სამახსოვრო მედლისა და „კულტურის რაინდის“ წოდების მფლობელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:თბილისის  პედაგოგიური ინსტიტუტის  კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2021) კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები ბ
ევროპა 51
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1948 წლის ფილმები კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები კატეგორია:ნეორეალისტური ფილმები კატეგორია:იტალიური ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:რობერტო როსელინის ფილმები
ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია A)
ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (Campeonato Brasileiro Série A) — ბრაზილიის წამყვანი კლუბების შეჯიბრი, რომელშიც ვლინდება ბრაზილიის ჩემპიონი.
კლუბების მიღწევები ჩემპიონატში 1971 წლიდან
ფრჩხილებში მითითებულია ტიტულების რაოდენობა რობერტაოს თასის ჩათვლით.
რესურსები ინტერნეტში
* ბრაზილია კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგები
იაგუარი
იაგუარი (Panthera onca) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძე 2 მ, წონა 140 კგ აღწევს. აქვს მასიური, მოქნილი სხეული, მოკლე ფეხები, ფართო, ძლიერბრჭყალებიანი თათები. ფერად მოწითალო-ყვითელია, თან შავი რგოლები და ხალები აქვს, ზოგჯერ შავიც გვხვდება. იაგუარი გავრცელებულია ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობს ხშირ, ტენიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეეებში, უმთავრესად არჩევს მდინარეთა ანაპიროებს. კარგად დაცოცავს ხეებზე და ცურავს. იკვებება ჩლიქოსნებით (ტაპირი, ირემი, პეკარი), მღრღნელებით, თევზებით, ჭამს აგრეთვე კუს და მის კვერცხებს, ზოგჯერ თავს ესხმის შინაურ საქონელსაც. მაკეობა 3,5 თვე გრძელდება, შობს 4-მდე ბოკვერს. აქვს მცირე სარეწაო მნიშვნელობა (იყენებენ ტყავს).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანთერა
უტოპია
მინი| უტოპია [[რობერტ ოუენის ხედვით]] უტოპია, უტოპიზმი (სიტყვა ნაწარმოებია ორი ბერძნული სიტყვის οὐ-არა და τόπος-ადგილი შეერთებით) — დადებითი მნიშვნელობით სრულყოფილი, მაგრამ მოცემულ პირობებში მიუღწევადი საზოგადოებრივი წყობა, წარმოსახვითი სრულყოფილი სამყარო.
უტოპიათა უმეტსობა ნანატრის ასრულებას, ძალადობისა თუ ჩაგვრის მოსპობას, სრულ იდილიას გულისხმობს.
უტოპიზმი თეორიული პოლიტიკური აზროვნების ფორმაა, რომელიც არსებულ წყობას აკრიტიკებს და იდეალური და სრულყოფილი ალტერნატივის მხოლოდ წარმოსახვით მოდელს გვთავაზობს. ამის თვალსაჩინო მაგალითებია ანარქიზმი და მარქსიზმი.
უტოპიური თეორიები, როგორც წესი, ადამიანური თვითგანვითარების უსაზღვრო შესაძლებლობების რწმენას ემყარება, ოღონდ ხშირად ამ ტერმინს აგდებული დამოკიდებულების ელფერიც დაკრავს — ფუჭი მეოცნებეობისა და მიუღწეველი მიზნებისადმი ლტოლვის სახით.
სიტყვა უტოპია მომდინარეობს ტომას მორის წიგნიდან De Optimo Reipublicae Statu deque Nova Insula Utopia (ითარგმნება: რესპუბლიკის საუკეთესო წყობის და ახალი კუნძული უტოპიის შესახებ). რომელშიც აღწერილია საზოგადოება, რომელიც თითქოსდა არსებობდა არარსებულ კუნძულ უტოპიაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უტოპია
Utopia Utopia
ჟირაფისებრნი
ჟირაფისებრნი (Giraffidae) — მცოხნელი ძუძუმწოვრების ოჯახი წყვილჩლიქოსნების რიგისა. აერთიანებს 2 გვარის 2 სახეობას: ჩვეულებრივ ჟირაფსა და ოკაპს. ჩვეულებრივი ჟირაფის (Giraffa camelopardalis) სიმაღლე 5-6 მეტრს, მასა 550-1800 კგ აღწევს. აქვს მოკლე სხეული, გრძელი მაღალი კისერი, პატარა თავი, დიდი თვალები, მოკლე და ვიწრო ყურები, პატარა რქები. არეალის სხვადასხვა საზღვრებში შეფერილობა ცვალებადია და ამის გამო ჟირაფის რამდენიმე ქვესახეობას გამოყოფენ. გავრცელებულია აფრიკაში საჰარის სამხრეთით. ბინადრობს სავანეებში. ქმნის მცირე ჯგუფებს, რომლებიც 12-15 (ზოგჯერ 70-მდე) სულისაგან შედგება. აქტიურია დღისით. იკვებება აკაციის ფოთლებით და ტოტებით. აქვს კარგი მხედველობა და სმენა. მაკეობა 420-450 დღეს გრძელდება. ხორცს საკვებად იყენებენ, ტყავს — სხვადასხვა ნაკეთობისათვის.
ჟირაფის რაოდენობა ძალზე შემცირებულია, ხოლო ზოგან სრულიად განადგურებულია. შენარჩუნებულია უმთავრესად ეროვნულ პარკებსა და რეზარვატებში.
ჰაფიზ იბრაჰიმი
ჰაფიზ იბრაჰიმი (სრული სახელი მუჰამედ ჰაფიზ ბინ იბრაჰიმ ფაჰმი) (დ. 1872, დაირუტი — გ. 31 ივლისი, 1932, კაირო) — არაბი (ეგვიპტელი) მწერალი და ჟურნალისტი. ცნობილია „ნილოსის პოეტის“ სახელით.
დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი კაიროში (1891); მონაწილეობდა ინგლისის სამხედრო ესპედიციაში სუდანში. ინგლისის წინააღმდეგ ეგვიპტის ოფიცერთა ამბოხებაში მონაწილეობისათვის სამხედრო სამსახურიდან დაითხოვეს (1900). განიცდიდა მუჰამად აბდოს მსოფლმხედველობის გავლენას. მომხრე იყო დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კულტურის მიღწევათა სინთეზისა. 1901 გამოაქვეყნა ლექსების პირველი დივანი. მისი ლექსები დაწერილია ნეოკლასიკური სტილით, ასახავს პოეტის პატრიოტულ სულისკვეთებას, მოუწოდებს უცხოურ კოლონიზატორების წინააღმდეგ ბრძოლისაკენ. ეგვიპტის ცხოვრების აქტულურ პრობლემებს ეხება კლასიკური მაკამის ფორმით დაწერილი პროზაული ნაწარმოები „ღამეები სატიჰასთან“ (1906).
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტელი მწერლები კატეგორია:ეგვიპტელი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
Gnamptogenys epinotalis
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პოლაბები
250px|მინიატიურა|პოლაბები განსახლების არეალი პოლაბები, პოლაბელი სლავები — დასავლელ სლავთა ტომების დიდი ჯგუფი, ახ. წ. I ათასწლეულის ბოლოს და II ათასწლეულის დასაწყისში ცხოვრობდნენ მდინარე ლაბიდან და მის შენაკად სალიდან (დასავლეთით) მდინარე ოდრამდე (აღმოსავლეთით), მადნეულის მთებიდან (სამხრეთით) ბალტიის ზღვამდე (ჩრდილოეთით) გადაჭიმულ ტერიტორიაზე.
ცნობილია პოლაბების სამი ტომობრივი ჯგუფი: ლუჟიცელი სერბები, ლუტიჩები (ველეტები), ბოდრიჩები (ობოდრიტები). X საუკუნეში პოლაბები გერმანელმა ფეოდალებმა დაიმორჩილეს. დაპყრობილ მიწა-წყალზე შექმნეს სამხედრო ოლქები (მარკები). მათ შორის კათოლიკე მისიონრებმა გაავრცელეს ქრისტიანობა. 983 და 1002 წლების დიდ აჯანყებათა შედეგად პოლაბების მეტი ნაწილი (გარდა ლუჟიცელი სერბებისა) გათავისუფლდა გერმანელთა ბატონობისაგან. XII საუკუნეში პოლაბების ბრძოლას გერმანული აგრესიის წინააღმდეგ სათავეში ედგა ბოდრიჩების მთავარი ნიკლოტი (გერმანული აგრესიის ორგანიზატორები იყვნენ ჰაინრიხ ლომი და ალბრეხტ დათვი). 1147 წელს ჯვაროსნული ლაშქრობა სლავთა წინააღმდეგ უშედეგოდ დამთავრდა, მაგრამ 50-60-იან წლებში გერმანელმა ფეოდალებმა ისარგებლეს პოლაბების დაქსაქსულობით და დაიპყრეს მათი უკანასკნელი თავისუფალი ტერიტორია. ლუტიჩების მიწა-წყალზე შეიქმნა ბრანდენბურგის სამარკგრაფო, ბოდრიჩებისაზე – მეკლენბურგის სამთავრო. შემდეგში პოლაბების უმეტესი ნაწილი გაგერმანელდა, ნაწილი განადგურდა. კულტურული და ეთნიკური თვითმყოფადობა მხოლოდ ლუჟიცელებმა შეინარჩუნეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სლავები
მარია ლუიზა ბემბერგი
მარია ლუიზა ბემბერგი (დ. 14 აპრილი, 1922 — გ. 7 მაისი, 1995) — არგენტინელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი. იგი ერთ-ერთი პირველი არგენტინელი ქალი კინორეჟისორია, რომელიც ლათინური ამერიკის არა მარტო კინოსამყაროში, არამედ ინტელექტუალურ ცხოვრებაშიც აქტიურად იყო ჩართული. მისი აქტიურობის პერიოდი 1970-1990 წლებს მოიცავს.
თავის შემოქმედებაში ბერბერგი ძირითადად ცნობილ არგენტინელი ქალებსია და ზედა ფენის წარმომადგენელთა ცხოვრებას ასახავდა. იგი ასევე ყურადღებას ამახვილებდა ფემინისტურ საკითხებზე. თავის ქვეყანაში იგი ქალ რეჟისორებს შორის მოწინავე ადგილს იკავებს, მისი უზარმაზარი შემოქმედებითი მემკვიდრეობა კი დღემდე აქტუალურია.
ადრეული წლები
ბემბერგი იმ დროისთვის არგენტინაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან და შეძლებულ ოჯახში დაიდაბა. მისი მშობლები ოტო ედუარდო ბემბერგი და სოფია მენგოლეა იყვნენ. მისმა დიდმა ბაბუამ, არგენტინაში გერმანიიდან ემიგრირებულმა ოტო ბემბერგმა 1888 წელს ლუდსახარში Cerveza Quilmes დააარსა. ბემბერგი მდიდრულ გარემოში იზრდებოდა. მას არასდროს მიუღია საშუალო სკოლის ან კოლეჯის დიპლომი. მას სახლში კერძო გაკვეთილებს გუვერნანტი უტარებდა.
1945 წლის 17 ოქტომბერს მარია ცოლად გაჰყვა კარლოს მიგუენსს, არქიტექტორს. ქორწინების შემდეგ წყვილი ესპანეთში გადავიდა. არგენტინაში დაბრუნებამდე მათ ოთხი შვილი შეეძინათ, ერთ-ერთი მათგანი, კარლოს მიგუენს ბემბერგი, ცნობილი ბიზნესმენი გახდა. ქორწინებიდან ათი წლის თავზე მარია მიგუენტს გაეყარა. მომდევნო პერიოდში მისი პარტნიორი კინოპროდიუსერი ოსკარ კრამერი იყო.
შემოქმედებითი კარიერა
1949 წელს ბემბერგში ჩაერთო Astral Theater-ის საქმიანობაში. 1959 წელს მან კატარინა ვოლფთან ერთად ბუენოს-აირესში Teatro Del Globo დააარსა. ბერბერგი აგრეთვე მარ დე პლატას კინოფესტივალისა და არგენტინის ფემინისტური გაერთიანების თანადამაარსებელი იყო. ამ უკანასკნელის დაარსების თავდაპირველი მცდელობები სამხედრო რეჟიმმა ჩაახშო. ფემინისტური ჯგუფების დაარსებისას ბემბერგი შთაგონებული იყო ფრანგი რომანისტისა და ხელოვნების თეორიტიკოსის ანდრე მალროს შეხედულებებით, რომელსაც იგი ვილა ოკამპოში 1959 წელს შეხვდა. ბემბერგისთვის განსაკუთრებული გავლენის მატარებელი იყო მალროს რწმენა იმისა, რომ „ადამიანმა უნდა იცხოვროს ისე, როგორც სწამს.“
1970 წელს ბემბერგმა დაწერა სცენარი რაულ დე ლა ტორეს ფილმისთვის Crónica de una señora, რომელიც არგენტინული საზოგადოების ზედა ფენის ცხოვრებას ასახავს. ფილმში მთავარ როლებს გრაციელა ბორხესი და ლაუტარო მურუა ასრულებენ. 1975 წელს ბემბერგი ფერნანდო აიალას ფილმის Triangle of Four სცენარისტი იყო.