cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბრიტანეთის სამეფოს ჩრდილოეთ ბორნეოს კოლონია
ადმინისტრაცია
1951 წელს სოფლის განვითარების დადგენილება ითვალისწინებდა სოფლად ადგილობრივი ხელისუფლების დაარსებას. პირველი ასეთი ორგანო შეიქმნა კოტა ბალუდის რაიონში 1952 წლის 1 იანვარს რაიონისა და ოლქის თანაშემწეების ხელმძღვანელობით. ადგილობრივი ხელისუფლების წევრები დაინიშნენ. ისინი წარმოადგენდნენ როგორც ადგილობრივ მოსახლეობას, ასევე კოტა ბალუდის ჩინურ მოსახლეობას. ეს სტრუქტურა დაინერგა მთელ ტერიტორიაზე, როდესაც შეიქმნა სხვა სოფლის ხელისუფლება.
1954 წლის 1 ივლისს ძალაში შევიდა ურბანული მმართველობის შესახებ დადგენილება. იგი საშუალებას აძლევდა საქალაქო ორგანოების, საქალაქო გამგეობებისა და მუნიციპალური საბჭოების შექმნას. ადგილობრივი საკრებულოს წევრებს მთლიანად გუბერნატორი ნიშნავდა, თუმცა არაოფიციალური წევრები უმრავლესობაში უნდა ყოფილიყვნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანეთის სამეფოს ჩრდილოეთ ბორნეოს კოლონია კატეგორია:ბრიტანეთის სამეფო კატეგორია:სამეფოს კოლონია
ლენინის ორდენი
ლენინის ორდენი (Орден Ленина) — უმაღლესი ჯილდო სსრკ-ში. დააწესა სსრკ-ის ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა (ცაკი) 1930 წლის 6 აპრილს. ლენინის ორდენით სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი აჯილდოებს სსრკ ცალკეულ მოქალაქეებს, კოლექტივებს, დაწესებულებებს, საწარმოებსა და საბჭოთა ორგანიზაციებს სოციალისტურ მშენებლობაში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ლენინის ორდენს აძლევენ იმ პირებსაც, რომელთაც მიენიჭათ სსრკ გმირისა და სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. ლენინის ორდენით აჯილდოებენ აგრეთვე საბჭოთა არმიასა და სამხედრო საზღვაო ფლოტში ან მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა თუ სახელმწიფო მმართველობის მთელ რიგ დარგებში ნამსახურობისათვის.
1953 წლამდე ლენინის ორდენი დამზადებული იყო ოქროსაგან, ხოლო შუაგულში ლენინის გამოსახულება — პლატინისაგან. ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს.
სსრკ-ის დაშლამდე ლენინის ორდენი თითქმის 460.000-ჯერ იქნა გადაცემული.
ლენინის ორდენით დაჯილდოვებულნი არიან:
საქართველოს სსრ
ლენინის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან:
ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
ალკაკოჩა
ალკაკოჩა — ტბა პერუში. მდებარეობს პასკოს რეგიონში. ტბიდან 12 კილომეტრში მდებარეობს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქალაქი სერო-დე-პასკო.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პერუს ტბები
ომანის სამზარეულო
ალტ=ომანის დროშა|მინი|ომანის დროშა ომანის სამზარეულოზე (المطبخ العماني) გავლენას ახდენს არაბული, ირანული, ინდური, აზიური, აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის და აფრიკული სამზარეულოები, რაც ასახავს ომანის, როგორც ფართო სავაჭრო იმპერიის პოზიციას ტრადიციული სანელებლების სავაჭრო გზების გადაკვეთაზე. კერძებს ხშირად საფუძვლად უდევს ქათამი, თევზი და ცხვარი, აგრეთვე ბრინჯის ძირითადი ნაწილი. ომანის კერძების უმეტესობა შეიცავს სანელებლების, მწვანილისა და მარინადების მდიდარ ნარევს.
სამზარეულოს მახასიათებლები
ალტ=ტრადიციული ომანური კერძი|მინი|ტრადიციული ომანური კერძი მიუხედავად იმისა, რომ ომანის სხვადასხვა რეგიონი ერთმანეთისაგან განსხვავდება თავისი დამახასიათებელი კერძებით, მთელი ქვეყნის მასშტაბით გავრცელებულია კარი (ინდური სამზარეულოსათვის დამახასიათებელი კერძები),  მოხარშული ხორცი, ბრინჯი და ბოსტნეული. ასევე პოპულარულია წვნიანები და ჩვეულებრივ მზადდება ქათმის ხორცის, ცხვრისა და ბოსტნეულისგან (მაგალითად, შებოლილი ბადრიჯანი). მთავარ კერძებს, ჩვეულებრივ, შუა დღის განმავლობაში მიირთმევენ, ვახშამი კი შედარებით მსუბუქია.
კერძები
ჰარისი - ხორბალისაგან ქათამთან ან ხორცთან ერთად მომზადებული სქელი პასტა. მირთმევენ ხელით ან კოვზით ერბოსთან ერთად. . ალტ=ჩაი საუზმეზე|მინი|ჩაი საუზმეზე
კაჰვა (არაბული ყავა) - ომანის ყავა, კარდამონის ფხვნილთან ერთად. ძირითადად სტუმართმოყვარეობის სიმბოლოდ გვევლინება. მიირთმევენ ფინიკთან ან ადგილობრივი წარმოების ე/წ. ომანურ ჰალვასთან ერთად.
მაშუაი - მთლიანად შემწვარი სამეფო თევზის კერძი, რომელსაც ლიმნიან ბრინჯთან ერთად მიირთმევენ.
მაჰბუსი - ბრინჯის კერძი, რომელსაც ზოგჯერ ზაფრანის არომატიზატორს უკეთებენ და  ქათმის ან საქონლის  ხორცის ნახარშში ამზადებენ.
მუკალაბი - ცხვის ან საქონლის ფაშვით და მკერდით მომზადებული კერძი, სხვადასხვა სანელებლებით, მათ შორის დარიჩინით, კარდამონით, შავი პილპილით, კოჭათი, ნიორითა და ჯავზით.
შუვაა - საკვები, რომელსაც მხოლოდ დღესასწაულებზე მიირთმევენ. კერძი მზადდება ცხარე ფინიკის პასტაში დამარინადებული თხის, ცხვრის, ძროხის ან აქლემის ხორცის ნაჭრებისგან, რომელიც შემწვარია სპეციალურ ღუმელში- მიწაში გათხრილ ორმოში. ეს, როგორც წესი, მთელი სოფლის ერთობლივი ღონისძიებაა. სხვადასხვა სანელებლებით შეზავებულ ხორცს ახვევენ მშრალი ფოთლებსი და შემდეგ ღუმელში ათავსებენ.
საჰანა - სქელი წვნიანი, რომელიც მზადდება ხორბლის, ფინიკის, მელასას (სიროფი) და რძისგან. მასა ჩვეულებრივ მიირთმევენ რამადანის პერიოდში.
ალბადინაჯან მაე თავარიქ - ღვეზელი, რომელიც მზადდება ბადრიჯნისგან, ფინიკისა და ხახვისგან.
სასმელები
ყავა ნაციონალური სასმელია, ხოლო ჩაის სვამენ სტუმართმოყვარეობისთვის. სხვა პოპულარულ სასმელებში შედის ლაბანი (არაბ. لبن‎)(რაფინირებული რძის პროდუქტი), იოგურტი და გამაგრილებელი სასმელები.
იხილეთ აგრეთვე
არაბული სამზარეულო
ლიტერატურა
კატეგორია:ომანის სამზარეულო
პოკროვკა (აბზელილოვოს რაიონი)
პოკროვკა  (Покровка; Покровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 226 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 25  კმ-ით.
მიხაკების რევოლუცია
მინი|მარჯვნივ|250პქ|"მუდამ 25 აპრილი" – ნახატი მიხაკების რევოლუცია (Revolução dos Cravos) — 1974 წლის 25 აპრილის, მემარცხენე დაჯგუფებების მიერ ორგანიზებული უსისხლო სამხედრო გადატრიალება პორტუგალიაში. განახორციელა იატაკქვეშა სამხედრო ორგანიზაციამ „კაპიტნების მოძრაობა“. ეს მოძრაობა მოსახლეობას მოუწოდებდა ფაშისტური დიქტატურის დამხობისა და სამხედრო გარდამავალი მთავრობის ჩამოყალიბებისაკენ.
რევოლუციის მიზეზები
1973 წელს პორტუგალია დასავლეთ ევროპის უღარიბესი ქვეყანა იყო. მას მოსახლეობის ცხოვრების დონის მიხედვით 39-ე ადგილი ეკავა. ანტონიო დი სალაზარის და მარსელუ კაეტანუს 50-წლიანმა პოლიტიკამ ქვეყანა ევროპის საკმაოდ ჩამორჩენილ აგრარულ ქვეყანად გადააქცია. სოფლის მურნეობაში მცირე იყო მექანიზაციის როლი. პროდუქციის წარმოება ფაქტობრივად არ იზრდებოდა, მაგალითად მარცვლეულის მოსავლიანობა იყო 5-ჯერ დაბალი იყო, ვიდრე დასავლეთ ევროპაში. სოფლის მოსახლეობის თითქმის მთლიანად გაუნათლებელი იყო და პრაქტიკულად მათხოვრობდა. ეს ყველაფერი ხდებოდა იმის ფონზე, რომ პორტუგალია იყო უზარმაზარი რესურსების მფლობელი აფრიკულ კოლონიებში (თუნდაც ნავთობის რეზერვები ანგოლაში).
ამავდროულად პორტუგალიის აფრიკულ კოლონიებში – ანგოლა, მოზამბიკი, გვინეა-ბისაუ და სხვ. – დაიწყო პარტიზანული ომები მეტროპოლიის წინააღმდეგ. უზარმაზარმა სამხედრო ხარჯებმა მკვეთრად გააუარესა პორტუგალიის ეკონომიკური მდგომარეობა. კაეტანუს რეჟიმის ბოლოდროინდელი არგუმენტები იყო "კომუნიზმთან ბრძოლა კოლონიებში" და "ატლანტიკური სოლიდარობა" ნატოს ფარგლებში, რომლის საშუალებითაც იგი ცდილობდა მოეზიდა მაქსიმალური სამხედრო და ეკონომიკური დახმარება. 1973 წელს, კაპიტალის გადინებამ დიდი გაქანება მიიღო. ფაქტობრივად პოლიტიკაში არაფერი ბანდდებოდა, ხოლო საზღვარგარეთ გაედინებოდა მილიონობით დოლარი. პრემიერ-მინისტრი კაეტანუ კრძალავდა ამ სტატისტიკის აფიშირებას.
არსებულ პირობებში, პორტუგალიაში, უკანონოდ ან ნახევრად ლეგალურად რადიკალური პოლიტიკური შეხედულებები დაწყებული ჰიტლერის ნაციზმიდან დამტავრებული მაო ძედუნის თეორიებით. მარქსიზმითა და სოციალისტური სწავლებით განიმსჭვალა რეჟიმის ტრადიციული საყრდენი ოფიცერთა კორპუსი.
რევოლუციის ქრონიკა
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[1974 წლის 25 აპრილის მანიფესტაცია პორტუში]] მიხაკების რევოლუცია მოამზადა და განახორციელა "კაპიტნების მოძრაობამ", პორტუგალიის ოფიცერთა კორპუსთან ერთად, რომლებიც კაეტანუს რეჟიმის უკმაყოფილო იყვნენ. 1974 წლის იანვარში, მას შემდეგ რაც ქვეყნის ერთიანმა ოპოზიციურმა მოძრაობამ – დემოკრატიული საარჩევნო კომისია –  უარი თქვა 1973 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებში მონაწილეობაზე, კაპიტნების მოძრაობის ცენტრალურმა საბჭომ (ვაშკუ გონსალვიში, ერნესტუ მელუ ანტუნეში, ვიტორ ალვეში) შეიმუშავა მოძრაობის პოლიტიკური პროგრამა. არტილერიის კაპიტანს ოტელუ კარვალიუს დაევალა შეემუშავებინა აჯანყების სამხედრო გეგმა.
აჯანყების დაწყება უნდა დადასტურებულიყო ორიდან ერთ-ერთი სიგნალით:
აჯანყების გეგმა ვარაუდობდა ოპერაციის გადაზრდას ბრძოლებში, რომელიც 2-3 კვირაში უნდა დამთავრებულიყო. .
აჯანყების მსვლელობა
ყველაფერი გეგმის მიხედვით წარიმართა. 22:55 წუთზე ლისაბონის რადიოს ეთერში გადაიცა 1974 წელს ევროვიზიაზე პორტუგალიის ნომინანტი სიმღერა "ახლა კი ნახვამდის...", 200-მდე სამხედრო პირმა მიიღო სიგნალი მზადყოფნისათვის და რადიომიმღებები გადართეს "რენაშენსას" ტალღაზე. სადაც 5 წუთის დაგვიანებით 01:05 წუთზე დიქტორმა წაიკითხა შეპირებული ლექსის პირველი სტროფი.
25 აპრილის დილის 4 საათისათვის ჯავშანტექნიკამ ქვეყნის სხვადასხვა კუთხიდან ლისაბონში მოიყარა თავი. ხოლო სარამოს 5 საათისათვის კაეტანუმ ხელი მოაწერა კაპიტულაციის აქტს და ხელისუფლება ოფიციალურად გადავიდა ეროვნული ხსნის საბჭოს ხელში.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია კატეგორია:რევოლუციები
ილკინო (ბაშკირეთი)
ილკინო  (Илькин; Илькино) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 417 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (54 %) რუსები (36 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
შვეიცარიის ტბების სია
შვეიცარიის უდიდესი ტბები
შვეიცარიაში 16 ტბაა 10 კმ²-ზე მეტი ფართობით:
ტბები 1 კმ²-ზე მეტი ფართობით
შენიშვნა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის ტბები
ეგვიპტის მუჰაფაზები
ეგვიპტის ტერიტორია იყოფა 29 მუჰაფაზად და ერთ თვითმართველ ქალაქად. მუჰაფაზები აგრეთვე იყოფიან პროვინციებად. 2008 წლის აპრილიდან ეგვიპტეს შეემატა ორი ახალი მუჰაფაზა ჰელუანი და 6 ოქტომბერი. ყველა მუჰაფაზას გააჩნია საკუთარი ადმინისტრაციული ცენტრი და მარკაზი.
ეგვიპტის მუჰაფაზების სია
მუჰაფაზები ასევე იყოფა მარკაზად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მუჰაფაზები
ტუბიგონი
ტუბიგონი (ოფიციალურად ტუბიგონის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Tubigon; Bayan ng Tubigon) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 47 886 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 34 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ბერქა
ბერქა, ბერქა-ყაენი (Бэрх хаан); (დ. 1209 — გ. 1266) — ოქროს ურდოს ყაენი 1255—1266 წლებში. ჯუჩის მესამე შვილი, ბათო-ყაენის, უმცროსი ძმა. ბერქას მმართველობის პერიოდში ოქროს ურდო აღარ ემორჩილებოდა მონღოლთა იმპერიას. ბერქამ მდინარე ახთუბაზე ააშენა ახალი ქალაქი — სარაი-ბერქე, რომელიც XIV საუკუნის I ნახევარში ოქროს ურდოს სატახტო ქალაქი გახდა. ბერქამ შექმნა ხარკის ამკრეფი — ბასკაკთა ორგანიზაცია. მის დროსვე დაიწყო ოქროს ურდოს მოსახლეობის გამაჰმადიანება. 50-იან წლებში ბერქამ ლიტვა დალაშქრა. 1262 წელს აზერბაიჯანის დასაუფლებლად ჰულაგუიანებს დაუწყო ბრძოლა და შირვანს შეუტია. 1266 წელს ბერქამ ახალი ლაშქრობა მოაწყო აზერბაიჯანში შეიჭრა და მტკვარს მიადგა, მაგრამ რადგან ხიდები წინასწარ იყო აყრილი, მდინარე ვერ გადალახა და თბილისისაკენ დაიძრა. გზად დაარბია შირვანი, ჰერეთი, კახეთი, ივრისპირეთი, მაგრამ თბილისს ვერ მიაღწია, გარეჯში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლი ყაენები კატეგორია:ოქროს ურდოს ხანები კატეგორია:დაბადებული 1209 კატეგორია:გარდაცვლილი 1266 კატეგორია:ჩინგიზიდები
ბერქშირული ღორი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ღორის ჯიშები
წმინდა გერასიმეს მონასტერი
წმინდა გერასიმე იორდანელის მონასტერი — საბერძნეთის ეკლესიის დაქვემდებარებაში მყოფი მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი მდებარე პალესტინაში.
ისტორია
დაახლოებით 450 წელს, პალესტინაში ჩამოვიდა ღირსი გერასიმე და იორდანეს ნაპირას მონასტერი დააარსა. მისი მონასტერი მისსავე სიცოცხლეში განსაკუთრებული ასკეტიზმითა და უბრალოებით გამოირჩეოდა.
ღირსმა მამამ თავისი მორჩილებითა და სიწმინდით იმხელა სიმაღლეს მიაღწია რომ ცხოველებიც კი ემორჩილებოდნენ მას. ასე მაგალითად გადმოცემის თანამად უდაბნოში მყოფ მამა გერასიმესთან მოვიდა ლომი რომელსაც თათში ხიჭვი შერჭოდა, რის გამოც ლომს სითხე ჰქონდა ჩამდგარი და გადაადგილება უჭირდა. წმინდა მამამ რა იხილა ლომის მდგომარეობა გამოუღო ხიჭვი, ჭრილობა დაუმუშავა და ტილოთი შეუხვია თათი. მალე ლომი გამოკეთდა და მას შემდეგ წმინდა მამას აღარ შორდებოდა. ლომი ისე მოეჩვია მონასტერს რომ იქ არსებული სახედრის მსგავსად წყლის კოკებს ეზიდებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პალესტინის მონასტრები
ციხისუბანი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ციხისუბანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გრემისხევის თემში. მდებარეობს მდინარე ნარეკვავის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე. დუშეთიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 44 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქროს საწმისი
thumb|300px|იასონი ოქროს საწმისით ბრუნდება, აპულიური თიხის ჭურჭლის მხატვრობა, დაახ. ძვ. წ. 340–330. ოქროს საწმისი (ბერძნ. Χρυσόμαλλον Δέρας) — ბერძნულ მითოლოგიაში ცხვარი ქრიზომალოსის ოქროს ტყავი იყო, რომელიც ერთ-ერთი ვერსიით ჰერმესმა გამოგზავნა ჰერას ან თავად ზევსის ბრძანებით, და რომლის ზურგზე ორქომენეს მეფე ათამანტეს შვილები - ფრიქსე და ჰელე - აზიის ნაპირებისკენ გაემგზავრნენ დედინაცვალი ინოსგან გადასარჩენად. გზად ჰელე ზღვაში ჩავარდა, რომელიც მას შემდეგ მის სახელს ატარებს - ჰელესპონტი (თანამედროვე დარდანელის სრუტე).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ტირპიცი (ხომალდი)
ტირპიცი — ნაცისტური გერმანიის საზღვაო ძალების სახაზო ხომალდი. უმძლავრესი საბრძოლო გემი მეორე მსოფლიო ომში. სახაზო ხომალდ ბისმარკის ტყუპისცალი. ბისმარკის ჩაძირვის შემდეგ ტირპიცი დიდ საფრთხეს უქმნიდა მოკავშირეთა ძალებს. მის გასანადგურებლად ჩატარდა მეტ-ნაკლები წარმატების მრავალი ოპერაცია:
ჩაძირულია 1944 წლის 12 ნოემბერს, ლანკასტერების ორი ესკადრილიის მიერ Tallboy ბომბების გამოყენებით
ეკიპაჟის 1700 კაციანი შემადგენლობიდან დაიღუპა 1000.
ომის შემდგომი პერიოდი
thumb|right|300px|ტირპიცის ჩაძირვა ტირპიცის ნაწილი ჯართად შეისყიდა ერთ-ერთმა ნორვეგიულმა ფირმამ, ხოლო ხომალდის მძლავრი ელექტრო გენერატორები გამოიყენებოდა დროებით ელექტროსადგურში, რომელიც ქ. ჰონინსვაგის მახლობლად მდებარე თევზის წარმოების ინდუსტრიას ამარაგებდა ელექტროენერგიით.
სქოლიო
კატეგორია:გემები კატეგორია:ბისმარკის კლასის სახაზო გემები კატეგორია:გერმანიის შეიარაღებული ძალები კატეგორია:მესამე რაიხი
ჭანჭახისწვერი
ჭანჭახისწვერი, ჭანჭახი — მწვერვალი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადის — ჭანჭახის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4462 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. კლდოვანი, ციცაბოკალთებიანია. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. მწვერვალის სამხრეთ კალთაზე განლაგებულია ჭანჭახის მყინვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
Formica gagates
Formica gagates — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ანა ჯულია კუპერი
ბავშვობა
ანა ჯ. კუპერი დაიბადა რალეიში, ჩრდილოეთ კაროლინაში, 1858 წელს. ის და დედამისი, ჰანა სტენლი ჰეივუდი, იმყოფებოდნენ მონობაში ჯორჯ ვაშინგტონ ჰეივუდის მიერ. კუპერი ჰეივუდის სახლში მოსამსახურედ მუშაობდა. მას ჰყავდა ორი უფროსი ძმა, ენდრიუ ჯ. ჰეივუდი, რომელიც მოგვიანებით ესპანეთ-ამერიკის ომში მსახურობდა და რუფუს ჰეივუდი, რომელიც გახდა მუსიკალური ჯგუფის ხელმძღვანელი.
განათლება
1868 წელს, როდესაც ანა კუპერი ცხრა წლის იყო, მან მიიღო სტიპენდია და სწავლა დაიწყო წმინდა ავგუსტინის სკოლაში და რალეის კოლეგიურ ინსტიტუტში. წმინდა ავგუსტინეში ყოფნის 14 წლის განმავლობაში, იგი გამოირჩეოდა ინტელექტუალურობითა და ამბიციურობით. სწავლობდა მათემატიკას, მეცნიერებას, ლათინურს, ფრანგულს, ბერძნულს და ინგლისურ ლიტერატურას. 1877 წელს ანამ იქორწინა ჯორჯ კუპერზე, რომელიც ქორწინებიდან ორი წლის შემდეგ გარდაიცვალა.
კუპერის მაღალმა აკადემიურმა მოსწრებამ, მას საშუალება მისცა ემუშავა მცირეწლოვანი ბავშვების დამრიგებლად, რაც სწავლის საფასურის გადახდაში დაეხმარა. სწავლის დასრულების შემდეგ, იგი იმავე დაწესებულებაში დარჩა ინსტრუქტორად. 1883-1884 წლებში, ის ასწავლიდა კლასიკას, თანამედროვე ისტორიას, ინგლისურს და ვოკალურ და ინსტრუმენტულ მუსიკას. შეიძლება ითქვას, რომ მისის ქმრის ნაადრევმა გარდაცვალებამ, მას ხელი შეუწყო, რომ მასწავლებლად მუშაობა გაეგრძელებინა. 1884 წელს ობერლინის კოლეჯში მიიღო მათემატიკის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1887 წელს მაგისტრის. ანა კუპერი და მერი ჩერჩ ტერელი, პირველი ფერადკანიანი ქალები იყვნენ, რომლებმაც მოიპოვეს მაგისტრის ხარისხი. სწავლის დამთავრების შემდეგ, ანა მუშაობდა ვილბერფორსის უნივერსიტეტსა და სენტ ავგუსტინესში. შემდეგ ასწავლიდა ვაშინგტონის საშუალო სკოლაში. 1890-იან წლებში კუპერი ჩართული იყო ქალთა კლუბის მოძრაობაში, რომლის წევრები ძირითადად განათლებული საშუალო კლასის ქალები იყვნენ, რომლებიც ფიქრობდნენ, რომ მათი მოვალეობა იყო დახმარებოდნენ ნაკლებად იღბლიან აფროამერიკელებს. ამ პერიოდში კუპერი გახდა პოპულარული საზოგადო სპიკერი.
1911 წელს კუპერმა დაიწყო დოქტორანტურაზე სწავლა, თუმცა 1915 წელს იძულებული გახდა სწავლა დროებით შეეწყვიტა, რათა გარდაცვლილი ძმის შვილიშვილები აღეზარდა. 1924 წელს იგი დაბრუნდა სკოლაში და უკვე 1925 წელს, 67 წლის ასაკში, მან მიიღო დოქტორის ხარისხი პარიზის უნივერსიტეტში, სადაც დაწერა დისერტაცია მონობის შესახებ. კუპერი გახდა მეოთხე აფროამერიკელი ქალი, რომელმაც მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი.
ხმა სამხრეთიდან
საშუალო სკოლაში მასწავლებლად და დირექტორად მუშაობის პერიოდში, კუპერმა დაასრულა თავისი პირველი წიგნი სახელწოდებით "ხმა სამხრეთიდან: სამხრეთელი ფერადკანიანი ქალის მიერ", რომელიც 1892 წელს გამოიცა. წიგნში ავტორი საუბრობს მოქალაქეებისა და ქალების უფლებებზე. მისი მთავარი სათქმელი იყო, რომ ფერადკანიანი ქალების საგანმანათლებლო, მორალური და სულიერი პროგრესი, გააუმჯობესებს მთელი აფრო-ამერიკული საზოგადოების მდგომარეობას. წიგნი აგრეთვე ეხებოდა ისეთ თემებს, როგორებიცაა რასიზმი, სქესი, ფერადკანიანი ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა და სხვა. წიგნმა ეროვნული ყურადღება მიიპყრო და კუპერმა ამერიკის მასშტაბით დაიწყო ლექციების კითხვა განათლებაზე, სამოქალაქო უფლებებზე და ა.შ.
შემდეგი წლები
1900 წელს კუპერმა პირველად იმოგზაურა ევროპაში. მონაწილეობა მიიღო, ლონდონში გამართულ პირველ პან-აფრიკულ კონფერენციაში, ეწვია შოტლანდიასა და ინგლისს, რის შემდეგაც მსოფლიო გამოფენაზე დასასწრებად გაემგზავრა პარიზში. ერთი კვირის შემდეგ იგი გაემგზავრა ობერამჰამერუში, იქიდან მიუნხენში და გერმანიის სხვა ქალაქებში, შემდეგ კი იტალიის ქალაქებში, რომში, ნეაპოლში, ვენეციაში, პომპეიში, ვეზუვიუს მთაზე და ფლორენციაში. კუპერმა ასევე დააარსა რამდენიმე ორგანიზაცია, რომელიც ხელს უწყობდა ფერადკანიანი მოქალაქეების უფლებების დაცვას. 1892 წელს იგი დაეხმარა ფერადკანიან ქალებს ლიგის დაარსებაში და 1900 წელს იგი შეუერთდა პან-აფრიკული კონფერენციის აღმასრულებელ კომიტეტს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1964 კატეგორია:ამერიკელი ქალი მწერლები
ლას-კოლონიასის დეპარტამენტი
ლას-კოლონიასის დეპარტამენტი (Departamento Las Colonias) — დეპარტამენტი არგენტინაში, სანტა-ფეს პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 95 202 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 6 439 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ესპერანსა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-ფეს პროვინციის დეპარტამენტები
ძვ. წ. 507
გარდაიცვალნენ
*
უბაი (ბოჰოლი)
უბაი (ოფიციალურად უბაის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Ubay; Bayan ng Ubay) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 81 799 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 44 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
The Journey (911-ის ალბომი)
The Journey — ინგლისური ბოიბენდ 911-ის სადებიუტო ალბომი. გამოვიდა ბრიტანეტში 1997 წლის 8 მარტს, ლეიბლზე EMI. საუკეთესო 40-ეულში 17 კვირის მანძილზე იმყოფებოდა. მასში შეტანილია ჯგუფის ერთ-ერთი პოპულარული სიმღერა "Bodyshakin'".
ოლივა-დე-პლასენსია
ოლივა-დე-პლასენსია (Oliva de Plasencia) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტრასიერა-ტიერას-დე-გრანადილიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი —	89 კმ². მოსახლეობა — 296 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
არაპა
არაპა — ტბა პერუში. მდებარეობს პუნოს რეგიონის, სან-რომანის რაიონში. ტბიდან 40 კილომეტრში მდებარეობს რეგიონის ყველაზე დიდი ქალაქი ხულიაკა.
28 იანვარი
28 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის 28-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 337 დღე (ნაკიან წელში - 338).
არაპა
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პერუს ტბები
28 იანვარი
იხილეთ აგრეთვე
0128
ქათმის წვნიანი
არსებობს ქათმის წვნიანის განსხვავებული ვერსია, ქათმის კრემ-წვნიანი, რომელიც ტრადიციული ქათმის წვნიანთან შედარებით სქელია და სხვა ინგრედიენტებთან ერთად შეიცავს რძეს (ან ნაღებს) და ფქვილს.
ისტორია
ადამიანები ხორცს მას შემდეგ ხარშავნენ, რაც ქათმის და სხვა შინაური ცხოველების მოშინაურება მოხდა ნეოლითურ პერიოდში, შესაბამისად, ქათმის წვნიანის შექმნაც ამ ხანას უკავშირდება.
მომზადება
მინი|ქათმის წვნიანი მწვანილით წვნიანის გემოს გამდიდრებისა და არომატის მიცემისთვის გამოიყენება ბოსტნეული, მაგალითად: კარტოფილი, პომიდორი, ზუქინი, ნიორი, ოხრახუში, ნიახური, კამა და ა.შ. წვნიანი ნელა უნდა ადუღდეს, დაბალ ცეცხლზე, დაახლოებით 1-3 საათის განმავლობაში. საჭიროების შეთხვევაში შეიძლება წყლის დამატება დუღილის პროცესშიც. სითხის ზემოთ მოქცეული ცხიმი უნდა იქნეს მოშორებული, ქათამი კი ადუღებული წყლიდან ცივ წყალში უნდა გადავიტანოთ. შემდეგ უნდა გავაშროთ, დავჭრათ სასურველი ზომის ნაჭრებად და მაცივარში შევინახოთ გამოყენებამდე.
სამკურნალო თვისებები
ქათმის წვნიანი ხალხურ მედიცინაში აქტიურად გამოიყენებოდა გაცივებისა და მსგავსი დაავადებების სამკურნალოდ, თუმცა ეს ჰიპოთეზა ჯერჯერობით დამტკიცებული არ არის. ეს წვნიანი შიეცავს ამინომჟავა ცისტეინს, რომელიც ძალიან მსგავსია აცეტილცისტეინისა, რომელიც ბრონქიტის და მსგავსი დაავადებების განსაკურნებლად იყენება.
ჩინეთი
ჩინური წვნიანების დიდი რაოდენობა ქათმის წვნიანზეა დაფუძნებული. ტრადიციული ჩინური ქათმის წვნიანი შედგება ჯანჯაფილისგან, ხახვისგან, სოიოს სოუსისგან, ბრინჯის ღვინოსგან და შირბახტის ზეთისგან. მინი|კოლუმბიური ბაგოტა
კოლუმბია
ბაგოტა, კოლუმბიის დედაქალაქი ცნობილია ქათმის წვნიანის საკუთარი ვერსიით, რომელიც ტრადიციულ ინგრედიენტებთან ერთად შეიცავს ავოკადოს, სიმინდის მარცვლებს და ადგილობრივ ბალახებს.
დანია
დანიური ქათმის წვნიანი (hønsekødssuppe) მზადდება დიდი ქათმებისგან, ბოსტნეულებიდან კი იყენებენ ნიახურს, სტაფილოს, ხახვს, პრასს, ხანდახან ამატებენ პატარა, თეთრი ცომის ან ხორცის ბურთულებს.
საბერძნეთი
საბერძნეთში, ქათმის წვნიანს უმატებენ ძმარს და ლიმონის წვენს, უფრო იშვიათად იოგურტს და კვრეცხსაც კერძის მზადების დასასრულს. ასევე ამატებენ ბრინჯს ან ადგილობრივ ცომის კრიტარაკს, რომელიც ასქელებს წვნიანს. ეს წვნიანი მიიჩნევა მუცლის ტკივილის, ნაბახუსევის და გაცივების მკურნალად.
იტალია
იტალიაში, ხშირად ქათმის წვნიანი ცალკეა, მოხარშული ბოსტნეული კი, როგორც მეორე კერძი, ისე მიირთმევა.
იაპონია
იაპონიაში ქათმის წვნიანს უწოდებენ ტორიჯირუს (torijiru), მზადება იწყება გამხმარი წყალმცენარის, კონბუს ხარშვით, რომელსაც უმატებენ გამომშრალ თინუსს. ამის შემდეგ წვნიანს უმატებენ ქათამს და ბოლოკს, სოკოებს, კარტოფილს და ადგილობრივ სანელებლებს. მინი|კორეული სამგიეთანგი
კორეა
სამგიეტანგი (Samgyetang) ეწოდება კორეულ ქათმის წვნიანს, რომელიც ტრადიციულ ინგრედიენტებთან ერთად, შეიცავს კორეულ გამხმარ ხილს, სახელგანთქმულია სამკურნალო თვისებების გამო.
პოლონეთი
პოლონური ქათმის წვნიანი, როსუვი (rosół) მზადდება სპაგეტის მსგავსი მაკარონის თანხლებით და ხშირად წვნიანი განცალკევებულია ქათმის ხორცისაგან.
სქოლიო
კატეგორია:ქათმის კერძები კატეგორია:ტრადიციული მედიცინა კატეგორია:სუპები
ირეკი (ბელებეის რაიონი)
ირეკი  (Ирек; Ирек) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 86 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 29 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
მოედას-დე-გრანადილია
მოედას-დე-გრანადილია (Mohedas de Granadilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტრასიერა-ტიერას-დე-გრანადილიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი —	59 კმ². მოსახლეობა — 838 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
Testify (ფილ კოლინზის ალბომი)
Testify — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის მეშვიდე და უკანასკნელი სოლო-ალბომი ორიგინალური მასალით. იგი მოხვდა აშშ ჩარტის #30 პოზიციაზე. დღეისათვის ალბომი კოლინზის ჩანაწერებს შორის კომერციულად ყველაზე წარუმატებლად ითვლება. მიუხედავად ამისა, მისი შემდგომი საკონცერტო ტურნე First Final Farewell Tour წარმატებული აღმოჩნდა.
სქოლიო
კატეგორია:2002 წლის ალბომები კატეგორია:ფილ კოლინზის ალბომები კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები რობ კავალოს პროდიუსერობით
ძვ. წ. 506
გარდაიცვალნენ
*
Formica gagatoides
Formica gagatoides — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მარჩაგასი
მარჩაგასი (Marchagaz) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტრასიერა-ტიერას-დე-გრანადილიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი —	 9 კმ². მოსახლეობა — 203 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ძვ. წ. 505
გარდაიცვალნენ
*
ინალ არძინბა
ინალ არძინბა (დ. 26 ივლისი, 1990) — აფხაზი პოლიტიკოსი. „აფხაზეთის რესპუბლიკის“ საგარეო საქმეთა მინისტრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1990 წლის 26 ივლისს, სოხუმში. დაამთავრა სოხუმის მე-10 საშუალო სკოლა. 2007-2012 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ეკონომიკის უმაღლესი სკოლის საერთაშორისო ეკონომიკისა და მსოფლიო პოლიტიკის ფაკულტეტზე, სკოლის მაღალი აკადემიური მოსწრებით დასრულების გამო უნივერსიტეტში გამოცდის გარეშე ჩაირიცხა. მოსკოვის ეკონომის უმაღლეს სკოლაში სწავლის პერიოდში გამოსცა წიგნი „აფხაზეთის ეროვნული ეკონომიკა“. 2012 წელს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ რუსეთის უმსხვილეს სადაზღვევო კომპანია „როსგოსტრახის“ სახელმწიფო ორგანოებთან ურთიერთობის საკითხებში კომპანიის პრეზიდენტის თანაშემწის პოზიცია ეკავა. ამავე წელს ხელმძღვანელობდა რუსეთის დელეგაციას ვაშინგტონში გამართულ „ახალგაზრდული რვიანის“ სამიტზე. 2013 წელს რუსეთის დელეგაციას ხელმძღვანელობდა „ახალგაზრდული ოციანის“ სამიტზე სანქტ-პეტერბურგში და „ახალგაზრდული რვიანის“ სამიტზე ლონდონში. 2014 წელს „ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის წევრი ქვეყნების, აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის „ახალგაზრდა ლიდერების“ რეიტინგის სათავეში მოხვდა. 2014 წლიდან დაიწყო არძინბას კარიერა რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში, სადაც იყო დსთ-ის წევრი ქვეყნების, აფხაზეთისა და „სამხრეთ ოსეთის“ რესპუბლიკებთან სოციალურ-ეკონომიკური თანამშრომლობის სამმართველოს კონსულტანტი, ამის შემდეგ შემდეგ კი - ვლადიმერ სურკოვის პირველი მოადგილე. სურკოვთან მუშაობის პერიოდში არძინბას უკრაინის რეგიონების დესტაბილიზაციის პროექტების კურატორობა ევალებოდა. უკრაინაში მას განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულებში ედება ბრალი, კერძოდ, უკრაინის სახელმწიფო საზღვრის ცვლილების მცდელობასა და ქვეყნის კონსტიტუციით დადგენილი წესრიგის დარღვევაში. ადმინისტრაციაში არძინბა კურირებდა დონეცკისა და ლუგანსკის თვითგამოცხადებულ რესპუბლიკებთან ურთიერთობას კურირებდა. ამ ყველაფრის გამო უკრაინამ არძინბა საერთაშორისო ძებნილად გამოაცხადა. 2017 წლის 26 ივნისს არძინბა რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის განკარგულების შემდეგ დსთ-ის წევრი ქვეყნების, აფხაზეთისა და „სამხრეთ ოსეთის“ რესპუბლიკებთან სოციალურ-ეკონომიკური თანამშრომლობის სამმართველოს დეპარტამენტის უფროსად დაინიშნა. მანამდე მას რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის დსთ-ს საქმეთა სამმართველოში მთავარი მრჩევლის თანამდებობა ეკავა. 2017 წლის 2 დეკემბერს ვლადიმერ პუტინის ბრძანებით, რუსეთის ფედერაციის მე-3 კლასის ნამდვილი სახელმწიფო მრჩეველის საკლასო ჩინი მიენიჭა. 2018 წლის 18 ივნისს, არძინბამ 2017 წლის ოქტომბერში სოჭში გამართული მსოფლიო ახალგაზრდობისა და სტუდენტების ფესტივალის ჩატარებაში შეტანილი წვლილისთვის რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის, ვლადიმერ პუტინსგან საპატიო სიგელი მიიღო.
სქოლიო
ინალ კატეგორია:აფხაზი სეპარატისტები
რავილოვო
რავილოვო (Рауил; Равилово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 494 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 16  კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 65 კმ-ით.
არიკოტა
არიკოტა — ტბა პერუში. მდებარეობს ტაკნა რეგიონის, ტაკნას რაიონში. ტბიდან 25 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი ილაბაია.
რავილოვო
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
არიკოტა
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პერუს ტბები
რავილოვო
სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
ჭანჭახის მყინვარი
ჭანჭახის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მწვერვალ ჭანჭახისწვერის სამხრეთ კალთაზე. სიგრძე 2,0 კმ, ფართობი 2,0 კმ². მყინვარის ენა ოთხი ნაკადისაგან შედგება და მთავრდება 3000 მ სიმაღლეზე. ჭანჭახის მყინვარის ფირნის ხაზის სიმაღლე 3450 მ. მყინვარიდან გამოედინება მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი — ჭანჭახი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მყინვარები
ვალენსია (ბოჰოლი)
ვალენსია (ოფიციალურად ვალენსიის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Valencia; Bayan ng Valencia) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 392 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 35 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ნოვოსემენკინო (ბელებეის რაიონი)
ნოვოსემენკინო (Яңы Семенкин; Новосеменкино) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 295 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 48 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (95%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
ციხიანი
ციხიანი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. მდინარე ხადისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1800 მ. დუშეთიდან 61 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ქვეშეთის თემის ნასოფლარები
ლობელის შხამა
ლობელის შხამა (ლათ. Veratrum lobelianum) — მრავალწლოვანი ერთლებნიანი ბალახოვანი მცენარე შროშანასებრთა ოჯახისა.
ღერო სქელია, მრავალფოთლიანი. ზედა ნაწილში შებუსვილი. აღწევს 1-1,5 მ სიმაღლეს. ფოთლები ძარღვების გასწვრივ ნაკეცებიანია და ქვედა მხრიდან შებუსვილი. ქვედა ფოთლები უფრო დიდი ზომისაა, მოყვანილობით ფართო-ელიფსური და ბოლოწაწვეტილი, ზედა ლანცეტაა და გრძლად წაწვეტილი; ფოთლები ღერომხვევია, მჯდომარე. თანაყვავილები ფართოკვერცხისებრია, ყვავილის ყუნწზე ბევრად გრძელი. ყვავილსაფარი გვირგვინისებრია, მომწვანო-ყვითელი, გადაშლილი, თითოეული მისი ფოთოლი ელიფსურია, ძირისკენ ფრჩხილად გადასული, გამჭვირვალე ფოჩით შემოვლებული.
მტვრიანები ყვავილსაფარის ფუძეზეა მიმაგრებული. ნაყოფი 3-ბუდიანი მოგრძო კოლოფია, რომელიც ბუდეებად ძირამდე იხსნება. თესლი მოყვითალოა, ბრტყელი და ფრთიანი. ფესურა მოკლეა, სქელი.
ლობელის შხამა იზრდება სუბალპურ სარტყელში, ადის ალპურ ზონაშიც ზღვის დონიდან 2500 მ–მდე. იშვიათად გვხვდება ტყის სარტყელში. ის მაღალი მთის საძოვრებზე მეტად გავრცელებული და აბეზარა სარეველაა. მისი ყველა ნაწილი შხამიანია. ხშირია მთელ საქართველოში — ყაზბეგის, ბორჯომ-ბაკურიანის, ბახმაროს, დუშეთის და სხვა მიდამოებში. გარდა ამისა, გავრცელებულია იმიერკავკასიაში, დასავლეთ და აღმოსავლეთ ციმბირში, შუა აზიაში, შორეულ აღმოსავლეთში, ხმელთაშუა ზღვის მხარეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შროშანისებრნი
ფორე მოსულიშვილი
ბიოგრაფია
ფორე მოსულიშვილი დაიბადა 1916 წელს, სიღნაღის რაიონის სოფელ ქვემო მაჩხაანში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა კოლმეურნეობაში, შემდეგ სწავლობდა ლაგოდეხის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმში, რომლის წარმატებით დამთავრების მერე, 1939 წელს გაიწვიეს წითელ არმიაში.
მეორე მსოფლიო ომის წინ სამხედრო სამსახურს გადიოდა ლატვიის ქალაქ დაუგავპლისში. სწორედ აქედან მიიღო მისი უკანასკნელი წერილი ოჯახმა 1941 წლის მაისში.
ერთ–ერთ ბრძოლაში ფორე დაიჭრა და უგონოდ მყოფი ტყვედ აიყვანეს გერმანელებმა.
სხვა ტყვეებთან ერთად ფორე პოლონეთში გადაიყვანეს, კრუშინას (პოლონურად Kruszyna) საკონცენტრაციო ბანაკში, სადაც იყო გადაბირებულ ქართველ სამხედროთა გადამზადების ცენტრი. აქ ოფიცრებსა და უნტეროფიცრებს ამზადებდნენ ვერმახტის ძალებისთვის.
1943 წლის დამლევს ფორე მოსულიშვილი პოლონეთიდან საფრანგეთში გადაიყვანეს, მერე კი ქალაქ სტრეზაში (იტალია, ნოვარის პროვინცია).
იტალიელ პარტიზანებთან
პირველი საბრძოლო ოპერაცია „არმანდომ“ 14 სექტემბერს ჩაატარა, როცა დაბა ომენიის ჰოსპიტალიდან გამოიხსნა ჯენეზიას მახლობლად ტყვედ ჩავარდნილი ძმები გოგიშვილები და ედო დელ გრატა. ამ შეტაკებისას ფორემ უხმაუროდ მოხსნა დაცვა და საშუალება მისცა რაზმს დაეკავებინა შენობა. მალე ფორეს დიდი შენაერთის მეთაურობა შესთავაზეს, მაგრამ უარი განაცხადა: ადგილმდებარეობას არ ვიცნობ კარგად და არც იტალიური ვიციო...
1944 წლის სექტემბრის ბოლოს მისი რაზმი იბრძოდა დაბა დომოდოსოლოს რაიონში, სადაც მოსპეს 30 გერმანელი ჯარისკაცი, ხოლო ფორემ დაცვის ცხვირწინ ააფეთქა ხიდი, რომელიც რაიონს ნოვარას პროვინციასთან აკავშირდებდა. ერთხელ მოენის შოვნა იყო საჭირო, ფორემ გადაიცვა გერმანელი ოფიცრის ფორმა და თამამად შევიდა ქ. სტერზას ლუდხანაში, ერთ–ერთი ოფიცერს ჩუმად იარაღი დაადო და ასე მიიყვანა პარტიზანთა ბანაკში. გერმანელი ისე დაფეთდა, კარგა ხანს ხმას ვერ იღებდა.
თავგანწირვა თექვსმეტი პარტიზანის გადასარჩენად
ნაცისტებმა გადაწყვიტეს გაენადგურებინათ პარტიზანები და ფართომასშტაბიანი შეტევა განახორციელეს გარიბალდის 118-ე „რემო სერვადეის” ბრიგადაზე, რომელიც დაიშალა მცირე დანაყოფებად და ისე განაგრძო ვაფენ-სს-ის მეთექვსმეტე მოტორიზებულ დივიზია „რაიხსფიურერ სს“-ის (მეთაურო - სს-ის ობერფიურერი ოტო ბაუმი) შენაერთებთან ბრძოლა, რაც სავსებით შეესაბამებოდა პარტიზანული ბრძოლის ტაქტიკას.
1944 წლის 3 დეკემბრის გამთენიისას სოფელ კოლონიას ბოლოს, „მოტტა როსსა“-ს გორაკზე მდებარე ერთ „ბაიტაში“ (ბაიტა — იტალიურად, მწყემსების ქოხი, უდუღაბოდ ნაშენი) ღამის გასათევად შეფარებული პარტიზანული ქვედანაყოფი „არმანდო“ დივიზია „რაიხსფიურერ სს“-ის სამასკაციანი დაჯგუფების ალყაში აღმოჩნდა.
ფაშისტები მეთაურის დანებებას მოითხოვდნენ, დანარჩენებს კი სიცოცხლის შენარჩუნებას პირდებოდნენ.
მარიო ძინონი იხსენებს:
სიკვდილის შემდეგ
იტალიის მთავრობამ სათანადოდ დააფასა ფორე მოსულიშვილის თავგანწირვა და 1970 წლის 28 თებერვალს იტალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ჯუზეპე სარაგატიმ ხელი მოაწერა დეკრეტს ფორე ნიკოლოზის ძე მოსულიშვილის სიკვდილის შემდგომ ქვეყნის უმაღლესი ჯილდოთი - ოქროს მედლით „მხედრული მამაცობისათვის“ დაჯილდოების შესახებ (|Medaglia d'Oro al Valor Militare alla Memoria).
დაჯილდოების მოტივაციაში ნათქვამია:
ოქროს მედალი „მხედრული მამაცობისათვის“ იტალიის რესპუბლიკის უმაღლესი და ყველაზე საპატიო ჯილდოა. ამ მედლის კავალერი იტალიის ეროვნულ გმირად ითვლება და გენერალიც კი ვალდებულია პირველი მიესალმოს იმ ჯარიკაცს, რომელიც ამ მედალს ატარებს. ოქროს მედლის კავალერთა რიცხვი მცირეა და იშვიათად თუ გადაეცემა მფლობელს, რადგან უმრავლეს შემთხვევაში ისინი ცოცხლები აღარ არიან...
1990 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება (სიკვდილის შემდეგ).
„მოსულიშვილი“ იტალიურად
1970 წლის 28 თებერვლის დეკრეტში, რომლითაც ფორე მოსულიშვილი დაჯილდოვდა ოქროს მედლით „მხედრული მამაცობისათვის“ მისი გვარი ჩაწერილია ასე: MUSOLISHVILI Phore Nikolaevic, რაც შეცდომაა და იგივე შეცდომა მექანიკურად განმეორდა როგორც ვებ-გვერდებზე, ასევე ქალაქ ბელჯირატეს იმ ქუჩის სახელწოდებაში, სადაც თავისფულების ბაიტას მუზეუმი მდებარეობს მოტა როსას გორაკზე.
ფორე მოსულიშვილის მართებული ტრანსკრიფცია იტალიურად ასე იქნებოდა: Pore Mossulishvili.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ბერყენა
ბერყენა (Pyrus salicifolia) — Pyrus-ის გვარის ველური მსხლების რამდენიმე სახეობა. ეკლიანი ბუჩქები ან ხეებია. აქვთ შეკრული ან მეჩხერი ვარჯი, შიშველი ან ვერცხლისფრად შებუსული ფოთლები. ნაყოფი მსხლისებრია, ზოგჯერ სფეროსებრი, ყავისფერი ან ყვითელი. გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ და შუა აზიაში, ირანში, ყირიმსა და კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება ბერყენას 9 სახეობა, რომელთაგან 4 საქართველოს ენდემია (Pyrus demetrii, Pyrus ketzkhovelii, Pyrus fedorovii, Pyrus sachokiana). ბერყენა იზრდება მხოლოდ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ველებზე, ნახევრად უდაბნოებში, ნათელ ტყეებსა და ტყის პირებზე ხრიოკ და ქვაღორღიან ადგილებში, ზღვის დონიდან 900 მ-მდე. ნაყოფი ვიტამინებით მდიდარია, იჭმება. მერქანი იხმარება სადურგლო და სახარატო საქმეში. ყინვაგამძლეა, ადვილად იტანს ხანგრძლივ გვალვასა და ძლიერ ქარებს. კარგი საძირეა მსხლის კულტურული ჯიშების გამოსაყვანად; იყენებენ ტყე-პარკების გასაშენებლად გვალვიან და ურწყავ ადგილებში. მრავლდება თესლით და ფესვის ამონაყარით.
გურამ ავქოფაშვილი
გურამ ავქოფაშვილი (დ. 22 ოქტომბერი, 1966, ბოლნისი) — ქართველი ბიზნესმენი, გეოლოგი, პოლიტიკოსი.
1992 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბოლნისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები (1992) კატეგორია:ბოლნისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი გეოლოგები კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
ბერყენა
სქოლიო
კატეგორია:მსხლები
როსარიოს დეპარტამენტი
როსარიოს დეპარტამენტი (Departamento Rosario) — დეპარტამენტი არგენტინაში, სანტა-ფეს პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 1 231 108 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 890 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი როსარიო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-ფეს პროვინციის დეპარტამენტები
Formica gerardi
Formica gerardi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძვ. წ. 504
გარდაიცვალნენ
*
რომის სენატი
რომის სენატი (ლათინურად - Senatus) — რომის რესპუბლიკის და იმპერიის პერიოდში მართვის მნიშვნელოვანი ორგანო. სიტყვა senex ლათინურად ნიშნავს უხუცესს. თავდაპირველად სენატი სწორედ უხუცესთა საბჭო იყო, ხოლო მოგვიანებით მან ბევრად ფართო მნიშვნელობა შეიძინა.
thumb|300px|[[ციცერონის გამოსვლა სენატის წინაშე]]
ისტორია
ცივილიზაციის დასაბამიდან დღემდე არსებულ მმართველ ორგანოებს შორის რომის სენატმა ყველაზე დიდხანს იარსება, მისი შექმნის შესახებ ზუსტი ისტორიული წყაროები არ მოგვეპოვება, მაგრამ თქმულებების თანახმად იგი რომის დასაბამიდან არსებობდა. სენატმა თავისი ფუნქციები დაკარგა მხოლოდ III-IV საუკუნეების მიჯნაზე, პრინციპატის დომინანტით შეცვლის შემდეგ, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, სახეცვლილმა სენატმა რომის იმპერიის აღსასრულამდე იარსება. ამრიგად საერთო ჯამში სენატმა იარსება დაახლოებით 1229 წელიწადი. ამ დროის განმავლობაში სენატის სახე და ფუნქციები არაერთხელ შეიცვალა.
მეფობის პერიოდი
თქმულების თანახმად, სენატი შეიქმნა რომის დაარსებისთანავე. რომულუსმა, რომის ლეგენდარულმა დამაარსებელმა, შექმნა საბჭო 100 უხუცესი მოქალაქისგან, რომლებსაც მამები - პატრიციუსები ეწოდათ. სენატორები ასრულებდნენ მეფის მრჩევლების როლს, ხოლო მეფის გარდაცვალების შემდეგ, ახალი მეფის არჩევა მათ კომპეტენციაში შედიოდა.
რომულუსის მიერ საბინელთა შემოერთების შემდეგ, სენატი შეივსო საბინელი უხუცესებით და სენატორთა რაოდენობა 200 გახდა. თქმულების თანახმად სენატორებმა პირველი რეპრესიები ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსის მეფობის პერიოდში განიცადეს. ტარკვინიუსმა თავისი წინამორბედის, სერვიუს ტულიუსის მომხრე სენატორები გაწყვიტა.
რესპუბლიკა
thumb|left|რომის სენატი და ხალხი საშინაო პოლიტიკის საკითხების გარდა სენატი საგარეო პოლიტიკასაც მართავდა. სენატის ფუნქციებში ფინანსებზე მეთვალყურეობაც შედიოდა. ამის გარდა სენატი იღებდა და აუქმებდა კანონებს. ყველა ამ მნიშვნელოვანი ფუნქციის შესრულებამ სენატი სახელმწიფოს გულად აქცია. რიგითი რომაელისთვის სენატის უპატივცემლობა სახელმწიფოს უპატივცემლობას უტოლდებოდა. ლათინურად სენატორებს რეგისტრირებულ (ჩაწერილ) მამებს უწოდებდნენ (patrum numerum). ეს კარგად აისახა ცნობილ ფორმულაშიც SPQR, senatus populus que romanus (რომის სენატი და ხალხი).
თავდაპირველად სენატორები მხოლოდ პატრიციუსები იყვნენ, ხოლო ძვ. წ. IV საუკუნიდან, ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ, სენატში მოხვედრა პლებეებმაც შეძლეს. მიუხედავად ამისა, რესპუბლიკის პერიოდში სენატორების უმეტესობას პატრიციუსები შეადგენდნენ. ძვ. წ. 313 წლამდე სენატში ახალ წევრებს კონსული იღებდა, მოგვიანებით კი ცენზორი. პლებეებს შეეძლოთ სენატში მოხვედრა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მათ კონსულებად აირჩევდნენ, რადგან ყოფილ კონსულებს ტრადიციის თანახმად სენატორად რიცხავდნენ.
სენატსა და სახალხო კრებას შორის პირველი მწვავე დაპირისპირება მოხდა ტრიბუნის ტიბერიუს გრაკქუსის რეფორმების მხარდაჭერისთვის კენჭისყირისას. ეს ამბავი ამ უკანასკნელისთვის ტრაგიკულად დასრულდა. თითქმის იგივე ამბავი განმეორდა ძვ. წ. 123 წელს, როდესაც ტიბერიუსის უმცროსმა ძმამ, გაიუსმა, სცადა ძმის რეფორმები აეღორძინებინა.
როდესაც სულა ცენზორი გახდა, მან სენატორად მიღების ასაკობრივი ცენზი 46 წლიდან 30 წლამდე ჩამოწია და გააორმაგა სენატორთა რაოდენობა. მოგვიანებით კეისარმა კიდევ გაზარდა სენატორთა რაოდენობა 1000 კაცამდე.
სენატის ძალაუფლება შეირყა მარიუსის სამხედრო რეფორმის ძალაში შესვლის შემდეგ. საქმე ისაა, რომ ბრუტუსის ეპოქიდან, ანუ რესპუბლიკის შექმნიდან მოყოლებული, აბსოლუტური ძალაუფლება ერთი პიროვნების ხელში პრაქტიკულად არ ხვდებოდა (იშვიათი გამონაკლისები - 6 თვის ვადით არჩეული დიქტატორები). სამხედრო რეფორმამდე სენატის თანხმობის გარეშე კონსული ჯარს ვერ შეკრებდა, თან ჯარი მუდმივი და პროფესიული არ იყო. ხოლო გაიუს მარიუსის რეფორმამ გამოიწვია პროფესიული არმიის ჩამოყალიბება, რომელიც თავისი მხედართმთავრის ერთგული იყო. ამრიგად მხედართმთავარმა არმიაზე დაყრდნობით მიიღო ისეთი ძალაუფლება, რომ შეეძლო კანონზე და სენატზე მაღლა დამდგარიყო. თავისთავად რეფორმამ აამაღლა რომაული არმიის ბრძოლისუნარიანობა, მაგრამ მეორე მხრივ ამან განაპირობა სამოქალაქო ომების მთელი სერია, რომლებიც ძვ. წ. II საუკუნის მიწურულიდან ძვ. წ. I  საუკუნის მეორე ნახევრამდე გაგრძელდა და რესპუბლიკის კრახით დასრულდა.
იმპერია
მინი|მარცხნივ|[[რომის კურია, სადაც სენატის სხდომები ტარდებოდა]]
სამოქალაქო ომის მოგების შემდეგ ოქტავიანემ ხელთ აბსოლუტური ძალაუფლება მოიპოვა. მიუხედავად ამისა, მას არ გაულაშქრია რესპუბლიკური ტრადიციების წინააღმდეგ. იმპერატორი და ავგუსტუსი იგი სენატის თანხმობით გახდა. ასევე აღსანიშნავია, რომ ხანგძლივი სამოქალაქო ომების და რეპრესიების არაერთი ტალღის შემდეგ სენატს სხვა არჩევანი არ ჰქონდა.
ამ დროიდან უმაღლესი ძალაუფლება სენატის ხელიდან პრინცეპსის ხელში გადავიდა. სენატი მხოლოდ მისი მრჩევლის ფუნქციებს ასრულებდა. ფლავიუსების დინასტიის პერიოდში ძველი პატრიციული ოჯახები, საიდანაც ტრადიციულად ხდებოდა სენატორთა შემადგენლობის შევსება, იმდენად შეთხელდა, რომ სენატორები ხდებოდნენ უკვე ის მოქალაქეები, ვისაც ამის საშუალებას ქონებრივი ცენზი აძლევდა. მოგვიანებით კი რომის მოქალაქეობის პროვინციული მოსახლეობისთვის დარიგებამ, პროვინციელებს სენატში მოხვედრის საშუალება მისცა.
I საუკუნის მიწურულს, დომიციანეს მოკვლის შემდეგ სენატის მნიშვნელობა კვლავ გაიზარდა. ანტონინების დინასტიის (კომოდუსის გარდა) იმპერატორებს სენატორები თავისი წრიდან ირჩევდნენ. სენატორთა მიერ არჩეული იმპერატორები ისტორიაში ასევე ხუთი კარგი იმპერატორის სახელით შევიდნენ. ამ პერიოდში რომის იმპერიამ დიდების მწვერვალს მიაღწია.
მესამე საუკუნის კრიზისის პერიოდში სენატი უძლური გახდა სიტუაცია ემართა. III საუკუნის მიწურულს იმპერატორი გახდა დიოკლეტიანე. მან საფუძვლიანად შეცვალა მმართველობის სისტემა. პრინციპატს დომინატი ჩაენაცვლა. დომინუსს აღარ სჭირდებოდა სენატისგან აღიარება. ამ დროიდან სენატმა ძალაუფლება და მნიშვნელობა სრულიად დაკარგა, ისევე როგორც ქალაქმა რომმა, რომელიც III საუკუნის მიწურულს აღარ იყო იმპერატორის რეზიდენცია. სენატს ამ დროიდან მხოლოდ სასამართლო საქმეების გარჩევა შეეძლო, მიუხედავად ამისა, სენატორის წოდება ჯერ კიდევ პრივილიგირებულად ითვლებოდა.
thumb|220px|რომაელი სენატორის ტრადიციული ტოგა
საკანონმდებლო შემოქმედება და სხდომის ჩატარების წესები
რესპუბლიკის პერიოდის სენატის ფუნქციებში როგორც აღვნიშნეთ შედიოდა საკანონმდებლო პროექტების შემუშავება. ამ პროექტების განხილვა და დამტკიცება სახალხო კრებას ევალებოდა. თუ სახალხო კრება არ მოიწონებდა კანონპროექტს, მაშინ იგი კანონად ვერ იქცეოდა. სახალხო კრებასაც შეეძლო კანონპროექტის წარმოდგენა, მაგრამ სენატის მოწონების გარეშე ვერც ეს იქცეოდა კანონად. "მოწონება" იყო სენატის ყველაზე დიდი უფლება - auctoritas senatus.
საგარეო პოლიტიკაში სენატს უმთავრესი ადგილი ეჭირა. ელჩობის მიღების და გაგზავნის ფუნქცია მას ეკისრა. პროვინციების მართვაც სწორედ სენატის კომპენტენციაში შედიოდა. სენატი ასევე წყვეტდა ომის და მშვიდობის საკითხებს, იგი ანიჭებდა რომის მოკავშირეებს რომაელი ხალხის მოკავშირის და მეგობრის სტატუსს.
როდესაც სახელმწიფოში საგანგებო სიტუაცია იქმნებოდა, სენატი იღებდა გადაწყვეტილებას 6 თვის ვადით აერჩიათ დიქტატორი, რომელსაც კრიზისის მოგვარებამდე აბსოლუტური ძალაუფლება ენიჭებოდა. ამის გარდა მაგისტრატების დამტკიცებაც სენატის პრეროგატივა იყო.
სენატორთა შეკრებებსაც თავისი წესი და რიგი ჰქონდა. მათ სხდომის ჩატარება მხოლოდ ტაძრებში შეეძლოთ. როგორც წესი ეს რომის კურია იყო, ხოლო ახალ წელს, იუპიტერის დღესასწაულსა და საომარი საკითხების გადაწყვეტისას ქალღმერთ ბელონას ტაძარში.
სხდომის დაწყებამდე დილის ლოცვა და მსხვერპლთშეწირვა უნდა მომხდარიყო, ხოლო კეთილი ნიშნის მიღების შემდეგ იწყებოდა სხდომა. სენატის სხდომა მზის ამოსვლიდან მზის ჩასვლამდე შეიძლებოდა გაგრძელებულიყო და თუ რაიმე სხვა კრების სხდომა ტარდებოდა, მათ არ შეეძლოთ შეხვედრა.
წევრობა
როგორც ზემოთ აღინიშნა, თქმულების თანახმად, რომის დაარსების შემდეგ რომულუსმა 100 კაციანი სენატი შექმნა. საბინელთა შემოერთების შემდეგ სენატორთა რაოდენობა 200 გახდა, ხოლო რესპუბლიკის დროს ტრადიციულად 300 კაციანი სენატი არსებობდა. სენატში მიღებას ცენზორები აწარმოებდნენ. ყოფილ მაგისტრატებსაც შეეძლოთ სენატში მოხვედრა. სენატორს უნდა ჰქონოდა განსაზღვრული ქონებრივი ცენზი და ყოფილიყო უფროსი ასაკის (46 წელზე უფროსი). სულამ ასაკობრივი ცენზი 30 წელზე ჩამოიყვანა. სენატორებს აკრძალული ჰქონდათ ყოველგვარი ბიზნესი მიწათმფლობელობის გარდა, მაგრამ ეს ხშირად ირღვეოდა.
იერარქია
სენატორები იყოფოდნენ 10 კაციან დაჯგუფებებად, ამ დაჯგუფების მეთაური იყო პირველი სენატორი - princeps senatus. თუ არც ერთი კონსული არ იყო რომში, მაშინ უზენაესი მაგისტრატი ასრულებდა მათ ფუნქციებს. მხოლოდ პირველ სენატორებს ჰქონდათ სენატში სიტყვის წარმოთქმის უფლება. ამასთან მკაცრად იყო განსაზღვრული თუ ვის და როდის უნდა ესაუბრა. პატრიციუსი სენატორები ყოველთვის უფრო ადრე საუბრობდნენ ვიდრე პლებეები და თან მათი ხმაც უფრო მნიშვნელოვანი იყო კენჭისყრისას.
ჩაცმულობა
ყველა სენატორს უნდა ეტარებინა წოდების დამადასტურებლად ბეჭედი, თავდაპირველად ეს ბეჭედი რკინის იყო, ხოლო გვიანდელი რესპუბლიკის დროს ოქროსი. მათ ტანსაცმელს tunica clava ერქვა, ეს იყო თეთრი ტუნიკა მარჯვენა მხარზე განიერი (13 სმ) მეწამული ფერის ზოლით. senator pedarius ატარებდა თეთრ ტოგას (virilis). სენატორები, ვინც ამავდროულად მაგისტრატები იყვნენ, ატარებდნენ toga praetexta-ს თეთრ ტოგას ფართო მეწამული კანტით. ყველა სენატორს ეცვა ყავისფერი ტყავის ფეხსაცმელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული სამართალი კატეგორია:რომის სახელმწიფო ინსტიტუტები
29 იანვარი
29 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის 29-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 336 დღე (ნაკიან წელში - 337).
დღის მოვლენები
300px|right
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0129