cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბენჯამინ დიზრაელი
სუეცის არხი
სუეცის არხმა, რომელიც 1869 წელს გაიხსნა, ბრიტანეთსა და ინდოეთს შორის მოგზაურობის დრო და მანძილი მნიშვნელოვნად შეამცირა. 1875 წელს იქ მოძრავი გემების 80% იყო ბრიტანული. სუეცის არხზე იკვეთებოდა რამდენიმე სახელმწიფოს ინტერესები. ბრიტანეთი მაქსიმალურად ცდილობდა რომ რეგიონში რუსეთის გავლენა შემცირებულიყო, რუსეთს არ აეღო კონსტრანტინოპოლი და საფრთხე არ შექმნოდა ბრიტანეთის სავაჭრო ურთიერთობებს ინდოეთთან. ბრიტანეთს შესაძლებლობა ჰქონდა შეეძინა არხის აქციები, მაგრამ მან ამაზე უარი თქვა. დიზრაელიმ დეპუტატი ნათან როტშილდი გაგზავნა საფრანგეთში, ლეპეფსისგან არხის აქციების შესყიდვის მიზნით. 1875 წლის 14 ნოემბერს Pall Mall Gazette-ის რედაქტორმა ფრედერიკ გრინვუდმა ლონდონელი ბანკირის ჰენრი ოპენჰეიმისგან შეიტყო, რომ სუეცის არხის აქციონერი ხედივი თავისი აქციების ფრანგული ფირმებისთვის გადაცემას გეგმავდა. გრინვუდმა ამის შესახებ დაუყოვნებლივ აცნობა დერბის, დერბიმ კი დიზრაელის. პრემიერმინისტრი აქციების დასაცავად გაემართა. 23 ნოემბერს ხედივმა ას მილიონ ფრანკად შესთავაზა აქციების გაყიდვა. ინგლისის ბანკის ნაცვლად, დიზრაელიმ ლიონელ დე როტშილდს სთხოვა თანხის სესხება. როტშილდმა გააკეთა ეს და 25 ნოემბერს კაიროში ნასყიდობის ხელშეკრულებას მოეწერა ხელი. დიზრაელიმ დედოფალს მიმართა: „ეს მოგვარებულია, თქვენ გაქვთ ეს, ქალბატონო!“ საზოგადოებამ ეს ნაბიჯი ზღვაზე ბრიტანეთის დომინირებად აღიქვა. სერ იან მალკოლმმა სუეცის არხის წილის შეძენა ნოველისტი დიზრაელის საუკეთესო რომანად შეაფასა. მომდევნო ათწლეულებში სუეცის არხის უსაფრთხოება ბრიტანეთის საგარეო პოლიტიკის მთავარ საზრუნავად იქცა.
გლადსტოუნის დროს ბრიტანეთმა 1882 წელს კონტროლი გაავრცელა ეგვიპტეზე. მოგვიანებით, საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ლორდ კერზონმა, 1909 წელს სუეცის არხი აღწერა როგორც „ბრიტანეთის ძალაუფლების ყველა მნიშვნელოვანი მოძრაობის განმსაზღვრელი ფაქტორი ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთითა და სამხრეთით.“
სამეფო ტიტულების აქტი
მიუხედავად იმისა, რომ 1837 წელს პარლამენტში შესვლისას ვიქტორია დაინტერესდა დიზრაელით, ვიქტორიას ცოტა ხანში შეძულდა ის. დროთა განმავლობაში დიზრაელის მოქმედებების შედეგად, ეს სიძულვილი შესუსტდა. მას უთქვამს, რომ სამეფო სამსახურისას განსაკუთრებულად საჭირო იყო მაამებლურად ქცევა. ბიოგრაფების განმარტებით, სწორედ ასე იქცეოდა დიზრაელი, თუმცა მისი ეს ქცევა ერთის მხრივ ებრაული წარმომავლობითაც იყო განპირობებული. მეორე ვადით არჩევისას დიზრაელი განსაკუთრებით დაუახლოვდა დედოფალ ვიქტორიას და შეიძლება ითქვას, რომ ყველა პრემიერ მინისტრზე მეტადაც კი, გარდა ლორდ მელბურნისა. რიჩარდ ოლდუსის წიგნში, რომელშიც ის დიზრაელისა და გადსტონის დაპირისპირებაზე საუბრობდა, ნათქვამია, რომ ამ სიახლოვეს დედოფალიც და დიზრაელიც ურთიერთსასარგებლოდ იყენებენ. ვიქტორიას დიდი ხნის განმავლობაში სურდა ჰქონოდა საიმპერატორო ტიტული, რომელიც ასახავდა ბრიტანეთის ფართო დომენს. იგი ნაწყენი იყო იმაზე, რომ მეფე ალექსანდრე II-ს მასზე მაღალი წოდება ჰქონდა და მისი ქალიშვილიც ვიქტორიაზე მაღლა დადგებოდა. ის საიმპერატორო ტიტულს ბრიტანეთის გავლენის ზრდის მანიშნებლად მიიჩნევდა. ტიტული “ინდოეთის იმპერატრიცა” ვიქტორიას მიმართ არაფორმალურად გამოიყენებოდა ხოლმე, მას კი სურდა ეს წოდება ოფიციალურად ჰქონოდა. ამიტომ, ვიქტორია მხარს უჭერდა დიზრაელის მიერ მიღებულ წოდებების კანონპროექტს. კანონის მიღებისას დიზრაელიმ საჭიროდ არ ჩათვალა გაეფრთხილებინა არც უელსის პრინცი და არც ოპოზიცია, რამაც დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია ლიბერალებში. დიზრაელის მუდმივი კონკურენტი, ყოფილი ლიბერალი კანცლერი, რობერტ ლოუ, თემთა პალატაში დებატების დროს ამტკიცებდა, რომ წინა ორმა პრემიერმა უარი თქვა დედოფლისთვის ასეთი კანონმდებლობის შემოღებაზე. დიზრაელიმ, ორატორული ნიჭით, ძლიერი წინააღმდეგობა გაუწია ლოუს, ამ უკანასკნელმა კი ბოდიში მოიხადა და აღარასდროს დაუკავებია რამე თანამდებობა. დიზრაელი ლოუზე ამბობდა, რომ ის ერთადერთი ადმაიანი იყო რომელსაც დიზრაელი ტალახში ტოვებდა და ხელს არასდროს ჩამოართმევდა. დამარცხების შიშით დიზრაელი აჭიანურებდა კანონპროექტის თემთა პალატაში წარდგენას, თუმცა წარდგენის შემდეგ კანონი 75 პროცენტიანი უმრავლესობით მიიღეს. ვიქტორიამ მაშინვე დაიწყო ხელმოწერების შეგროვება, დიზრაელის გავლენა კი მნიშვნელოვნად შემცირდა.
ბალკანები და ბულგარეთი
1875 წლის ივლისში ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის, მაშინ ოსმალთა იმპერიის, სერბი მოსახლეობა აჯანყდა თურქეთის ბატონობის წინააღმდეგ რელიგიური დევნის გამო. შემდეგ იანვარს სულთანი აბდულაზიზი დათანხმდა უნგრეთის სახელმწიფო მოხელის იულიუს ანდრასის მიერ შემოთავაზებულ რეფორმებს, მაგრამ აჯანყებულებმა კვლავ განაგრძეს აჯანყება, მათ შეუერთდნენ ბოევიკები სერბეთსა და ბულგარეთში. თურქებმა მკაცრად ჩაახშეს ბულგარეთის აჯანყება და როდესაც ამის შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა, დიზრაელიმ და დერბიმ პარლამენტში განაცხადეს, რომ არ სჯეროდათ მათი. გლადსტონი, რომელიც წავიდა ლიბერალური პარტიიდან და ჩამოცილდა საჯარო ცხოვრებას, მიიჩნევდა, რომ თურქეთს უნდა ჩამორთმეოდა ბულგარეთი იქ მის მიერ განხორციელებული მოქმედებების გამო. ამ თემაზე მან გამოსცა ბროშურა, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა და გააერთიანა ლიბერალები იდეის გარშემო, რომ ოსმალეთის იმპერია აღარ უნდა ყოფილიყო ბრიტანეთის მოკავშირე. ამის მიუხედავად, დიზრაელის პოიტიკამ ხელი შეუწყო კონსტანტინოპოლის და მისი იმპერიის ტერიტორიულ მთლიანობას. დიზრაელიმ სალისბერი გაგზავნა ბრიტანეთის წარმომადგენლად კონსტანტინოპოლის კონფერენციაში, რომელიც 1876 წლის დეკემბერსა და 1877 წლის იანვარში გაიმართა. კონფერენციის დაწყებამდე დიზრაელიმ სიტყვა გაუგზავნა სალისბერის, რომელშიც მოითხოვდა ბრიტანეთისა და ბოსნიის სამხედრო ოკუპაციას და ოსმალეთის ჯარზე ბრიტანეთის კონტროლს. სალისბერიმ უარყო ეს ინსტრუქციები და სასაცილოდ მიიჩნია ის. ამის მიუხედავად, კონფერენციაზე თურქებთან შეთანხმების მიღწევა ვერ მოხდა. 1877 წელს შეკრებილ პარლამენტში დიზრაელი ლორდთა პალატაში გადავიდა ბიკონსფილდის გრაფის ტიტულით. მან იქ მხოლოდ ერთხელ ისაუბრა აღმოსავლეთის საკითხის შესახებ და აღნიშნა, რომ აუცილებელი იყო ბალკანეთში მშვიდობის მიღწევა, თურქეთი კი თავისი მოქმედებებით ხელს უშლიდა ამას. პრემიერმინისტრს ოსმალეთთან გარიგება სურდა ბრიტანეთის მიერ სტრატეგიული ტერიტორიების დაკავებით და რუსეთისგან მომდინარე ომის საფრთხის შეჩერებით, თუმცა ამ ინიციატივას დიდი მხარდაჭერა არ მოჰყოლია. მას შემდეგ, რაც ჯანმრთელობის მდგომარეობის დასტაბილურების გამო დიზრაელი საქმიანობას დაუბრუნდა, რუსეთი 21 აპრილს თურქეთში შეიჭრა და დაიყო რუსეთ-თურქეთის ომი.
ბერლინის კონგრესი
1877 წელს რუსებმა გაიარეს ოსმალეთის ტერიტორია და ბულგარეთის სტრატეგიული ქალაქი პლევნა დაიკავეს, კონსტანტინოპოლზე მათი გალაშქრება გარდაუვალი ჩანდა. ომმა ინგლისელები რამდენიმე ნაწილად ყაგო, თუმცა რუსეთის წარმატებების გამო თურქეთის მხარეს ჩარევისგან ბრიანეთი თავს იკავებდა. პლევნას დაცემას დიდი გამოხმაურება მოჰყვა და დიზრაელი მუდმივად საუბრობდა ბრიტანეთისკენ მომავალ რუსულ საფრთხეზე. დიზრაელის მხარდაჭერა იზრდებოდა როგორც დედოფლის, ისე ბრიტანელების მხრიდან. 1878 წლის იანვრის ბოლოს ოსმალეთის სულთანმა ბრიტანეთს დასახმარებლად მიმართა. მთავრობამ პარლამენტს 6 მლნ ფუნტი მოთხოვა არმიისა და ფლოტის მოსაბილიზებლად. გლადსტონი ეწინააღმეგებოდა ამას, მაგრამ მისმა პარტიამ ხმების ნახევარიც ვერ მოაგროვა. უმრავლესობა დიზრაელისკენ იყო, თუმცა მას მეტად სირბილეში სდებდნენ ბრალს რუსეთისთვის ომის დაუყოვნებლივ არ გამოცხადების გამო. რუსები თანდათან უფრო უახლოვდებოდნენ კონსტანტინოპოლს და თურქებმა 1878 წლის მარტში ხელი მოაწერეს სან-სტეფანოს ხელშეკრულებას, რომლითაც დათმეს ბულგარეთის სახელმწიფო. ეს ყველაფერი მიუღებელი იყო ბრიტანეთისთის, რომელმაც რუსეთს კონფერენციაში მონაწილეობა შესთავაზა. კონფერენციის ადგილად, ბისმარკის ინიციატივით, ბერლინი შეირჩა. მინისტრთა კაბინეტმა განიხილა დიზრაელის წინადადება მალტაზე ინდური დანაყოფების განთავსების შესახებ ბალკანეთში შესაძლო გადაყვანის და რეზერვების გამოძახების მიზნით. დერბი პროტესტის ნიშნად გადადგა, ხოლო დიზრაელიმ საგარეო საქმეთა მინისტრად სალისბერი დანიშნა. ბრიტანეთის მხრიდან ომისთვის მზადების ფონზე თურქეთი და რუსეთი ბერლინის კონფერენციაში მონაწილეობაზე შეთანხმდნენ. 1878 წლის აპრილსა და მაისში ბრიტანეთსა და რუსეთს შორის კონფიდენციალური მოლაპარაკებები შედგა. რუსები მზად იყვნენ ცვლილებები შეეტანათ დიდ ბულგარეთში, მაგრამ მათ გადაწყვეტილი ჰქონდათ შეენარჩუნებინათ ბესარაბია ევროპაში და ბათუმი და ყარსი შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. თავის მხრივ, ბრიტანეთს ჯარების განსათავსებლად აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის ტერიტორია სურდა, რის შემდეგაც იგი წინააღმდეგობას აღარ გაუწევდა რუსულ ექსპანსიას. ბერლინის კონგრესი 1878 წლის ივნისსა და ივლისში გაიმართა და ამ კონგრესმა დიდი ზეგავლენა მოახდინა დიზრაელისა და ბისმარკის ურთიერთობაზე. დიზრაელიმ კონგრესში კიდევ ერთი არეულობა გამოიწვია იმის გამო, რომ თავისი სიტყვა არა ფრანგულად, დიპლომატიის საერთაშორისო ენაზე, არამედ ინგლისურად წარმოთქვა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ეს გამოწვეული იყო ბერლინში ბრიტანეთის ელჩის, ლორდ ოდო რასელის, რჩევით. დიზრაელის მოქმედებების შედეგად ბერლინის კონგრესი ბრიტანეთისთვის დიდად წარმატებული არ გამოდგა, მან მიზნად დაისახა ბათუმის დემილიტარიზება, მაგრამ სანამ ამას განახორციელებდა რუსეთმა 1886 წელს კარგად გაამაგრა ქალაქი. ერთადერთი, რამაც დიზრაელით კმაყოფილება გამოიწვია კვიპროსის კონვენცია იყო, რითიც კუნძული ბრიტანეთს გადაეცა.
დიზრაელი ემხრობოდა იდეას, რომ თურქეთს იმ ოდენობის ევროპული მიწა უნდა შეენარცუნებინა, რაც საჭირო იყო დარდანელის დასაცავად. რუსეთიც შეუპოვრად იცავდა საკუთარ ინტერესებს, მაგრამ მოგვიანებით მეფე ალექსანდრე II-მ კონგრესი აღწერა როგორც „ევროპული კოალიცია რუსეთის წინააღმდეგ, ბისმარკის ხელმძღვანელობით". ბერლინის ხელშეკრულებას ხელი 1878 წლის 13 ივლისს მოეწერა. დიზრაელი და ლორდი სალისბერი ბრიტანეთში დაბრუნდნენ და დიზრაელიმ მიმართა ხალხს: “მე და ლორდმა სელისბერიმ დაგიბრუნეთ მშვიდობა, მაგრამ იმედი მაქვს, რომ ეს არის მშვიდობა ღირსებით“.
1880 წლის არჩევნების წინა პერიოდში კონსერვატორების მხარდაჭერა მნიშვნელოვნად შემცირდა. ეს განპირობებული იყო ცუდი ამინდებით, უმოსავლიანობით და ფერმერებთან დაკავშირებული სხვა პრობლემებით. უარესდებოდა დიზრაელის ჯანმრთელობაც. მიუხედავად იმისა, რომ გარშემომყოფები ამას ვერ ამჩნევდნენ, დიზრაელის დიდი ძალისხმევა უჯდებოდა საზოგადოებაში ყოველი გამოჩენა. წინასაარჩევნო კამპანიისას, დიზრაელი და სალსბერი ცდილობდნენ არ გამოსულიყვნენ სიტყვით, რათა გავლენა არ მოეხდინათ არჩევნების შედეგებზე. ხმის მიცემის პროცესის დასრულებისთანავე აშკარა გახდა რომ კონსერვატორები მნიშვნელოვნად იყვნენ დაზიანებულები. საბოლოო შედეგმა ლიბერალების უმრავლესობა აჩვენა.
უკანასკნელი თვეები, გარდაცვალება, მემორიალები
დიზრაელი მარცხს არ აღიარებდა. მან მისწერა ლედი ბრედფორდს, რომ პარლამენტის მუშაობის შეწყვეტა ისეთივე რთულია, როგორც მისი მუშაობის დაწყება. დედოფალი ვიქტორია ძალიან წუხდა მის მიერ პრემიერმინისტრის პოსტის დატოვების გამო. დიზრაელი ჰუგენდენში დაბრუნდა და მუშაობა განაგრძო ენდიმიონზე, რომელიც 1874 წლის არჩევნების გამო გადადო გვერდით. სამუშაო სწრაფად დაასრულა და 1880 წლის ნოემბერში ის უკვე გამოსცა. მან შუამავლების მეშვეობით მიმოწერა განაახლა დედოფალ ვიქტორიასთან. როცა 1881 წლის იანვარში პარლამენტი შეიკრიბა, ის კონსერვატორ ლორდთა ლიდერად მსახურობდა და ცდილობდა გავლენა მოეხდინა გლადსტონის კანონმდებლობაზე.
სიცოცხლის ბოლო წლებში დიზრაელი ასთმითა და პოდაგრით იტანჯებოდა და უფრო და უფრო იშვიათად გადიოდა გარეთ. მოგვიანებით იგი დაავადდა ბრონქიტით და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში საწოლადაც კი იყო ჩავარდნილი. მაშინ, როცა ცნობილი გახდა რომ ეს დაავადება მისთვის მომაკვდინებელი გახდებოდა, მას ეტაპობრივად უკავშირდებოდნენ მეგობრები და ოპონენტებიც კი. იგი უარს აცხადებდა დედოფლის მიღებაზე. ვიქტორიასგან მიღებული ბოლო წერილი კი თითქმის დაბრმავებულმა დიზრალმა სხვისი დახმარებით წაიკითხა. ერთმა ბარათმა, რომელზეც იყო წარწერა „მშრომელი“ წერილის მიმღები აღაფრთოვანა, იქ ეწერა: „ჯერ არ მოკვდე, შენს გარეშე ვერ გავაკეთებთ“.
პრემიერმინისტრმა გლადსტონმა რამდენჯერმე იკითხა ოპონენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ და დასძინა: „ყოვლისშემძლე იყოს მის ბალიშთან ახლოს“. 19 აპრილს დიზრაელიმ უკანასკნელი სიტყვები წარმოთქვა: „ მე საკმარისად ვიცხოვრე, მაგრამ სიკვდილის არ მეშინია“. დიზრაელის ჭირისუფალმა საჯარო დაკრძალვაზე უარი განაცხადა იმის შიშით, რომ იქ ძალიან ბევრი ხალხი შეიკრიბებოდა. დაკრძალვას დიზრაელის ძმა და ძმისშვილი ხელმძღვანელობდნენ. დედოფალი ვიქტორია, სურვილის მიუხედავად, პროტოკოლიდან გამომდინარე ვერ დაესწრო რიტუალს.
მიუხედავად იმისა, რომ დედოფალმა ვიქტორიამ შესთავაზა საჯარო დაკრძალვა, დიზრაელის აღმასრულებლებმა გადაწყვიტეს, არ მოეწყოთ საჯარო მსვლელობა და დაკრძალვა, იმის შიშით, რომ ძალიან ბევრი ხალხი შეიკრიბებოდა მის პატივსაცემად. 26 აპრილს ჰიუგენდენში წირვაზე მთავარი დამსწრენი იყვნენ მისი ძმა რალფი და ძმისშვილი კონინგსბი, რომლებსაც, საბოლოოდ, ეს უკანასკნელი გადაეცათ. დედოფალი ვიქტორია საოცრად დამწუხრებული იყო და იგი თვლიდა, რომ რალფი და კონინგსბი შეერაცხა დიზრაელის მეგვარეებად (შვილების გარეშე მისი საგვარეულო არსებობას შეწყვეტდა), მაგრამ, საბოლოოდ, გადაიფიქრა, რადგან ეს ყოველივე უკავშირდებოდა უდიდეს გაუგებრობას და კონფლიქტს საგვარეულოებს შორის. დედოფლისთვის პროტოკოლით აკრაძალული იყო დიზრაელის დაკრძალვაზე დასწრება(ეს წესი არ შეცვცლილა 1965 წლამდე, როდესაც ელიზაბეტ II დაესწრო ყოფილი პრემიერ მინისტრის, სერ უინსტონ ჩერჩილის ცერემონიას), მაგრამ მან დაკრძალვაზე ჰორტენციები ("მისი საყვარელი ყვავილები") გაგზავნა და დაკრძალვის საცავი მოინახულა. ოთხი დღის შემდეგ მოკაზმეს სხვადასხვა ყვავილებითა და სამახსოვრო ნივთებით.
მემკვიდრეობა
დიზრაელის ლიტერატურული და პოლიტიკური მოღვაწეობა აღაფრთოვანებდა ვიქტორიანული ერის ბრიტანეთს და ამიტომაც იგი ვიქტორიანული საზოგადოებრივი ცხოვრების ერთ-ერთ ყველაზე გამოჩენილ ფიგურად იქცა. კრიტიკოსი შეინ ლესლი აღნიშნავდა, რომ დიზრაელიმ თავისი რომანები რეალობად აქცია და მისი კარიერა ძალიან რომანტიკული იყო.
ლიტერატურული
კრიტიკოსი ბლეიკი დადებითად აფასებს დიზრაელის სამწერლობო კარიერას და აღტაცებით საუბრობს მწერლის პოემებსა და რომანებზე. მწერალმა რ.სტიუარტმა აღნიშნა, რომ დიზრაელის რომანები ყოველთვის ორი მიმართულებით შეიძლება განისაჯოს, პირველი ეს არის პოლიტიკური მხარე, ხოლო მეორე - მხატვრული. დიზრაელის ადრეულ ნოველებში, ვივიან გრეი (1826) და ახალგაზრდა ჰერცოგი (1831) არისტოკრატული ხოვრება რომანტიზებულადაა გადმოცემული. ზოგიერთ რომანში დიზრაელი საკუთარ თავსაც კი აღწერს თავისი ორმაგი ბუნებით, როგორც პოეტს და როგორც მოქმედების ადამიანს. მისი ყველაზე მეტად ავტობიოგრაფიული რომანია კონტარინი ფლემინგი (1832), სერიოზული ნაწარმოები, რომელიც კარგად არ გაიყიდა. კრიტიკოსი უილიამ კუნი წერდა, რომ დიზრაელის რომანები შეიძლება წავიკითხოთ როგორც მემუარები, რომელიც მას არასდროს დაუწერია. ეს მემუარები გაგვაცნობენ პოლიტიკოსის ცხოვრებას, რომელსაც ერთგვარ ჟილეტად ჰქონდა ვიქტორიანული საზოგადოებრივი ცხოვრების ნორმები. 1830-იანი წლების სხვა ნოველებიდან ალროი ბლეიკის მიეღ აღწერილია როგორც „მომგებიანი, მაგრამ წაუკითხავი“, ისკანდერის აღზევება (1833) ჯოჯოხეთური ქორწინება და იქსიონი ცაში (1834) კი მცირე გავლენის მქონე წიგნებად მიიჩნევა. ჰენრიეტას ტაზარი დიზრაელის მორიგ წარმატებად ითვლება, რომელიც ჰენრიეტას ვნებიანი სიყვარულის შესახებ მოგვითხრობს. მწერლის შედარებით უმნიშვნელო ნაწარმოები იყო Venetia, რომელიც მან ფულადი სახსრების მოსაზიდად დაწერა. 1840-იანი წლებიდან დიზრაელი წერდა პოლიტიკურ ტრილოგიებს, სადაც განიხილავდა სხვადასხვა კანონმდებლობის უარყოფით მხარეებს. ამგვარი შინაარსის წიგნებია: ორი ერი (1845), ახალი თაობა (1844) და სხვ. დიზრაელი, ბლეიკის აზრით, რომანულ ჟანრს პოლიტიკური მგრძნობელობით ამდიდრებდა და უარყოფდა მოსაზრებას, რომ ბრიტანეთის მომავალი იდეალისტ პოლიტიკოსებზე იყო დამოკიდებული. დიზრაელი ხშირად წერდა რელიგიის შესახებ, რადგანაც მტკიცედ უჭერდა მხარს ინგლისურ ეკლესიას. დიზრაელის ბოლო დასრულებული რომანები იყო ლოტჰარი (1870) და ენდიმიონი (1880). ლოტჰარი „დიზრაელის იდეოლოგიური პილიგრიმის პროგრესს“ ასახავდა, ეიდიმონი კი ავტორის პოლიტიკური მრწამსის ბოლო ექსპოზიცია იყო. დიზრაელი რეალურ ადამიანებს ხშირად იყენებდა პერსონაჟების შესაქმნელად, ყველაზე საინტერესო კი ფალკონეს პერსონაჟია, რომლის პროტოტიპადაც გლადსტონის ასახელებენ.
მე-19 და მე-20 საუკუნის ადრეული წლების გამოსახულებები
ისტორიკოსი მაიკლ დაიმონდი მიიჩნევს, რომ ბრიტანულ მუსიკალურ წარმოდგენებში დიზრაელი სიკვდილის შემდეგაც კი დიდი დროის განმავლობაში დადებითი პერსონაჟების პროტოტიპი იყო, გლადსტონს კი ყოველთვის ბოროტმოქმედად ასახავდნენ. კინომცოდნე როი არმესი ამტკიცებს, რომ ისტორიულმა ფილმებმა 1920-30-იანი წლების ბრიტანეთში პოლიტიკური სტატუს ქვოს შენარჩუნებას შეუწყო ხელი. სტივენ ფილდინგის თქმით დიზრაელი განსაკუთრებით პოპულარული კინოგმირი იყო. ისტორიულ დრამებში გლადსტონზე მეტად დიზრაელის გამოსახავდნენ. დიზრაელის ხშირად განასახიერებდა ჯორჯ არლისი, 1929 წელს ამ როლის შესრულებისთვის ოსკარიც კი აიღო.
შენიშვნები და რეკომენდაციები
Notes
ელექტრონული გამოცემები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1804 კატეგორია:გარდაცვლილი 1881 კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები მე-19 საუკუნეში
424
თარიღი უცნობია
*
ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი
ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის მიდამოებში, ნასოფლარ ძველ კუდუხანსა და ნასოფლარ მონასტერს შორის, გორაკზე. თარიღდება X-XI საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია (7,9 X 7,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კარის წირთხლი თლილი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. საკურთხეველი ოთხკუთხაა და დარბაზისგან გამოყოფილია პილასტრებით. საკურთხეველიც და დარბაზიც გადახურულია კამარით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ კედლის სარკმლის ქვეშ, ცენტრში ერთი ნიშია. თითო მომცრო ნიში გვერდით კედლებშია, ერთი სწორკუთხა ნიში - დარბაზის სამხრეთ კედელში. ეკლესიას სწორკუთხა პროფილირებული ლავგარდანი აქვს. სახურავი ორფერდაა. გადახურული ყოფილა ორიგინალური ფორმის კრამიტით, რომელზეც ჯვარია გამოსახული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ზემო ფონა
ზემო ფონა — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დონა, ზემო ფონა, ზემო ხეჩილი, ქვემო ფონა, ქვემო ხეჩილი). მდებარეობს მდინარე კაბალის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 360 მეტრი, ლაგოდეხიდან 18 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 92 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბრუნვა (გრამატიკა)
ბრუნვა — სახელის გრამატიკული კატეგორია, რომელიც გამოხატავს სახელის მიმართებას საგნის, თვისების ან პროცესის გამომხატველ სხვა სიტყვასთან და ამის კვალობაზე, გარკვეული ფორმის მეშვეობით აკავშირებს წინადადების სხვა წევრებთან. ამასთანავე სახელის ლექსიკური მნიშვნელობა უცვლელია. ენაში ბრუნვის კატეგორიის დასადასტურებლად აუცილებელია სახელს გააჩნდეს ორი განსხვავებული ფორმა.
სქოლიო
კატეგორია:გრამატიკა
Prince of Persia: Warrior Within
„სპარსეთის პრინცი: მეომარი შენში“ (Prince of Persia: Warrior Within) — ვიდეო თამაში, რომელიც თამაშის „სპასეთის პრინცი, დროის ქვიშების“ გაგრძელებაა. მისი შექმნა 2003 წელს დაიწყო და დიდი მოწონება დაიმსახურა კრიტიკოსთა შორის. ამ ახალი თამაშის პირველი პრეზენტაცია 2004 წლის 2 დეკემბერს შედგა, კომპანია „უბისოფთის“ თაოსნობით.
თამაშში „დროის ქვიშებისაგან“ განსხვავებით განახლებულია გრაფიკა, იარაღები და მოძრაობები.
425
თარიღი უცნობია
*
La Carrera Panamericana
La Carrera Panamericana — 1992 წლის ფილმი, რომელიც ასახავს მექსიკაში ჩატარებულ ტრადიციულ ავტორბოლა Carrera Panamericana-ს. ფილმში გამოიყენება ჯგუფ პინკ ფლოიდის მუსიკა, ხოლო ავტორბოლაში მონაწილეობენ მისი წევრები დევიდ გილმორი და ნიკ მეისონი, მენეჯერ სტივ ო'რურკთან ერთად.
ფილმში გამოყენებული მუსიკალური თემების ნაწილი ეფუძნება პინკ ფლოიდის უკვე არსებულ მასალას, ხოლო ნაწილი სპეციალურად ფილმისთვის იქნა დაწერილი. ეს არის პირველი ჩანაწერები, შექმნილი მას შემდეგ, რაც რიჩარდ რაიტი კვლავ იქცა პინკ ფლოიდის სრულუფლებიან წევრად. რაიტი ამ კომპოზიციების თანაავტორიც არის, პირველად 1975 წლის ალბომის Wish You Were Here შემდეგ.
ალბომის საუნდტრეკი ცალკე არ გამოცემულა, მაგრამ კომპოზიციები შეტანილია ბუტლეგურ კრებულში A Tree Full of Secrets. ფილმი გამოსულია მხოლოდ ვიდეოკასეტის ფორმატში.
მეგარონი
მინი|მეგარონის გეგმა. 1: ფოიე, 2: დარბაზი, 3: კოლონები მეგარონი (μέγα — დიდი + — დარბაზი) — ეგეოსის კულტურის (ძვ. წ. III-II ათასწლეულები) ეპოქაში ჩამოყალიბებული საცხოვრებელი შენობის სახეობა. მეგარონი იყო გეგმით სწორკუთხა ნაგებობა, რომელსაც ტორსულ ფასადზე ანტებიანი პორტიკი ჰქონდა. მთავარი დარბაზის შუაში მდებარეობდა კერა, ხოლო სახურავში დატანებული იყო საკვამური - ღიობი. ამ სახის მეგარონი ნაპოვნია ტროაში, ტირინთში, მიკენესა და სხვა ქალაქებში. მეგარონი საფუძვლად დაედო ჰომეროსის ეპოქის ძველ ბერძნულ ტაძრებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძნული არქიტექტურა
ამზია (ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქი)
ამზია (Əмзə; Амзя) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 993 ადამიანი.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (36,4 %) და რუსები (31,5 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქის სოფლები
MonsterVerse
Monsterverse — ფენტეზის ჟანრის ფილმების სერია, რომელიც შეიცავს სრულმეტრაჟიან ფილმებს. სერიაში გამოვიდა 4 ფილმი, „გოძილა“ (2014), „კონგი: თავის ქალის კუნძული“ (2017), „გოძილა: მონსტრების მეფე“ (2019) და „გოძილა კონგის წინააღმდეგ“ (2020).
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:MonsterVerse კატეგორია:გამოგონილი სამყაროები კატეგორია: ამერიკული ფილმების სერიები
პაპუა-ახალი გვინეის ეროვნული მუზეუმი
პაპუა-ახალი გვინეის ეროვნული მუზეუმი და ხელოვნების გალერეა (Papua New Guinea National Museum and Art Gallery) — მუზეუმი და ხელოვნების გალერეა ვაიგანში, პორტ-მორზბი, პაპუა-ახალი გვინეა. ის ქვეყნის ეროვნული მუზეუმია.
ისტორია
1950-იანი წლების განმავლობაში მუზეუმი განვითარდა: 1953 წელს სიძველეების კანონის მიხედვით არტეფაქტების შეგროვების ახალი ეტაპი დაიწყო. მუზეუმის სამეურვეო საბჭო 1954 წელს ჩამოყალიბდა. საჯარო მუზეუმებისა და ხელოვნების გალერეების განკარგულება 1956 წელს გამოიცა, რომლის თანახმადაც პაპუა-ახალი გვინეის ეროვნული მუზეუმი და ხელოვნების გალერეა ოფიციალურად ჩამოყალიბდა.
მუზეუმის კოლექციები თავდაპირველად განთავსდა გამოუყენებელ სამთავრობო შენობებში, ხოლო 1960 წელს არტეფაქტები საავადმყოფოს ძველ შენობაში განათავსეს. ამ ყველაფრის მიუხედავად, პროგრესი რთული იყო, რადგან სპეციალიზირებული პერსონალი და აღჭურვილობა არ არსებობდა. 1973 წლიდან, მთავრობამ ავსტრალიის ფულადი დახმარების წყალობით, წამოიწყო კულტურული განვითარების პროგრამა, რომელმაც მუზეუმის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანა. ეს ყოველივე ავსტრალიური კოლონიალური ადმინისტრაციის გავლენას უსმევს ხაზს პაპუა-ახალ გვინეაზე
1960-იანი წლებში მუზეუმს ასევე დაევალა კულტურული არტეფაქტებით ვაჭრობის კონტროლი, რომელიც 1965 წლის პაპუა-ახალი გვინეის ეროვნული კულტურული საკუთრების აქტით იყო განპირობებული. მუზეუმის განვითარებას ხელი მნიშვნელოვნად შეუშალა არაადეკვატური რესურსების არ არსებობამაც.
არქიტექტურა
მუზეუმის მშენებლობა 1975 წელს დაიწყო. ეს ყოველივე ნაწილობრივ ავსტრალიის მთავრობის მიერ იყო დაფინანსებული. პაპუა-ახალი გვინეის ეროვნული მუზეუმის შენობა ოფიციალურად 1977 წლის 27 ივნისს გაიხსნა.
2017 წლის განახლება
2017 წელს, მუზეუმის 40 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ნაგებობის ნაწილი გადაკეთდა. განახლებაში მონაწილეობა მიიღო ავსტრალიურმა ფირმამ, „არქიტექტუსმა“ (Architectus). მუზეუმი ხელმორედ ოფიციალურად 12 ოქტომბერს. ადგილობრივი იდენტობის შენარჩუნების მიზნით, გახსნის შემდეგ შეიცვალა გალერეების სახელები. ახალი სახელებია: ტუმბუნა, სუსან კარიკე, ბერნარდ ნაროკობი, იან საემ მაჯნეოუ და ბე ჯიჯიმო. განახლების ერთ-ერთი მთავარი მიზანი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის ხელმისაწვდომი გარემოს შექმნა იყო. სამუშაოები დაფინანსდა პაპუა ახალი გვინეისა და ავსტრალიის პარტნიორობის შედეგად. გალერეებში გამოყენებულია ახალი ტექნოლოგიები, რომელთა შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია მეორე მსოფლიო ომის გალერეა.
კოლექციები და კვლევები
მუზეუმი და გალერეა მოიცავს ისეთ ობიექტებსა და ნამუშევრებს, რომლებიც პაპუა-ახალი გვინეის მდიდარ ადგილობრივ კულტურასა და საზოგადოებებს წარმოადგენს. მუზეუმის მმართველები ადგილს „ჰაუს ტუმბუნას“, ხალხის წინაპრების ადგილს უწოდებს.
მუზეუმი 2019 წელს თანამშრომლობდა პაპუის ყურის შემსწავლელ მკვლევარებთან ამ ტერიტორიაზე ჭურჭლით ვაჭრობის მეტად შესასწავლად. შედეგად დაასკვნეს, რომ ავსტრალიასა და პაპუა-ახალ გვინეას შორის ვაჭრობა ორი ათასწლეულის განმავლობაში იყო. მუზეუმის თანამშრომლები ასევე ეწვივნენ და თანამშრომლობდნენ ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტთან სიმღერების ტრადიციებისა და ეკოლოგიის შესახებ ცოდნის გასაზიარებლად.
ზღვისიქითა კოლექცია
კოლონიალიზმის მემკვიდრეობის გამო, პაპუა-ახალი გვინეის გარეთ მრავალ მუზეუმს გააჩნია ამ ქვეყნის მატერიალური კულტურის კოლექციები, მათ შორისაა: ჰუდის ხელოვნების მუზეუმი, მეცნიერების მუზეუმი, ბრიტანეთის მუზეუმი, პიტ რივერსის მუზეუმი, საბუნებისმეტყველო ისტორიის მუზეუმი, არქეოლოგიია და ანთროპოლოგიის მუზეუმი, მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი, და სხვანი.
2006 წელს გაჩნდა ეჭვი დე იანგის მუზეუმის მელანეზიის კოლექციაში არსებული რამდენიმე ობიექტის საკუთრებასთან დაკავშირებით. ბრალდებაში ნათქვამი იყო, რომ ცხრა ობიექტი ეროვნული საკუთრება იყო და პაპუა-ახალ გვინეას უნდა დაბრუნებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის მუზეუმები კატეგორია:პორტ-მორზბის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:1977 წელს დაარსებული მუზეუმები
იოქტო...
იოქტო… (yocto- < ; აღნიშვნა: ) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. გამოიყენება მეტრულ და სხვა გაზომვის ერთეულებთან ერთან.
წარმოშობილია ბერძნულიდან οκτώ, რაც ნიშნავს „რვას“, რადგან 1/10008 ექვივალენტია. 2009 წლისთვის იოქტო ითვლება ყველაზე მცირე მიღებულ თავსართად სი სისტემაში.
1991 წელს ზომა-წონის მეცხრამეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.
სქოლიო
კატეგორია:სი თავსართები
The Millennium Bell
The Millennium Bell — მაიკ ოლდფილდის სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1999 წელს. იგი აღნიშნავს სხვადასხვა ეპოქას მსოფლიო ისტორიაში. მოქმედება იწყება ქრისტიანობის დაფუძნებიდან. ალბომი არის ოლდფილდის ალბომების Tubular Bells სერიის გაგრძელება.
მაგდალენა მელცაჟი
მაგდალენა მელცაჟი (პოლ. Magdalena Mielcarz; 3 მარტი 1978, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონელი მსახიობი და მოდელი. ამჟამად ცხოვრობს და მოღვაწეობს აშშ-ში, ქალაქ ნიუ-იორკში
The Millennium Bell
ათასწლეულის კონცერტი
1999 წლის ბოლოს, ახალი წლის დადგომის წინ ბერლინში გაიმართა მუსიკოსის უფასო კონცერტი, რომლის ჩანაწერიც მოგვიანებით გამოიცა DVD დისკის The Art in Heaven Concert სახით.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები კატეგორია:1999 წლის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
მაგდალენა მელცაჟი
მაგდალენა მელცაჟი 2001 წლიდან არის L’Oréal-ის სახე. მან გამორჩეული როლი შეასრულა ეჟი კავალეროვიჩის ფილმში "ვიდრე ჰხვალ", რომელიც 2001 წელს გადაიღეს ჰენრიკ სენკევიჩის იგივე სახელწოდების რომანის მიხედვით. 2007 წელს ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა ფილმში ტარას ბულბა, რომელიც ეკრანებზე 2009 წელს გამოვიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონელი მსახიობები კატეგორია:პოლონელი ფოტომოდელები კატეგორია:დაბადებული 1978
ვერუკა ჯეიმზი
ვერუკა ჯეიმზი (Veruca James; დ. 6 აპრილი, 1989, ჩიკაგო, აშშ) — ამერიკელი პორნომსახიობი. პორნოინდუსტრიაში მოღვაწეობს 2011 წლიდან. ამ დროის მანძილზე მონაწილეობა მიიღო 381 ფილმში. მოგებული აქვს შვიდი ჯილდო.
რესურსები ინტერნეტში
}
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი კატეგორია:ამერიკელი ქალი პორნომსახიობი
ნესვიჟის ციხესიმაგრე
ნესვიჟის ციხესიმაგრე (ბელ. Нясвіжскі замак) — ციხესიმაგრე-რეზიდენცია ბელარუსის ქალაქ ნესვიზში, რომელიც ლიტვური წარმოშობის არისტოკრატებს, რაძივილების ოჯახს ეკუთვნოდა.
ციხესიმაგრის მშენებლობა 1551 წელს ნიკოლოზ რაძივილი შავმა დაიწყო. სამუშაოები 1604 წელს დასრულდა.
1706 წელს, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობისას, ციხესიმაგრე შვედებმა აიღეს და სამხედრო ბასტიონადს აქციეს. ამ დროს ნაგებობის ძირითადი ნაწილი დაინგრა. აღდეგნითი სამუშაოები 1720 წელს დაიწყო.
1792 წლის რუსეთ-პოლონეთის ომში, ციხესიმაგრე კვლავ რუსეთის არმიის განკარგულებაში იყო.
საბჭოთა ეპოქაში, ნესვიჟის ციხესიმაგრე КГБ-ის სანატორიუმს წარმოადგენდა.
2005 წელს, იუნესკომ ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელარუსის ისტორია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელარუსში კატეგორია:ბელარუსის ციხესიმაგრეები
კრიმ-სარაევო (სოფელი)
კრიმ-სარაევო (Крым-Сараево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 273 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქის სოფლები
დილა მშვიდობისა, ვიეტნამო
დილა მშვიდობისა, ვიეტნამო (Good Morning, Vietnam) — რეჟისორ ბარი ლევინსონის 1987 წლის ფილმი. ფილმი წარმოადგენს ვიეტნამის ომის შესახებ გადაღებულ სამხედრო კომედიას. ის დაფუძნებულია რადიოს დიჯეის ედრიენ კრონაუერის გამოცდილებაზე. რობინ უილიამსი კრონაუერის როლის შესრულებისთვის დაჯილდოვდა ოქროს გლობუსით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1987 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ფილმები ვიეტნამის ომის შესახებ კატეგორია:ბარი ლევინსონის ფილმები
ნიირის უდაბნო
ნიირის უდაბნო (Nyiri Desert) — უდაბნო აფრიკაში, სამხრეთ კენიის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მაგადის ტბის აღმოსავლეთით და ამბოსელის, დასავლეთ ცავოსა და ნაირობის ეროვნულ პარკებს შორის. უდაბნოს ტერიტორიაზე მდებარეობს კაჟიადის რაიონის უდიდესი ნაწილი. უდაბნო ნორმალურად ტენიანია, რაც კილიმანჯაროს მთის დამსახურებაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კენიის უდაბნოები
მადაგასკარის სამზარეულო
მინი|293x293პქ|მანგოსა და ლიმონის მწნილები, მთავარი კერძის ტრადიციული მისაყოლებელი მადაგასკარის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონებიდან მადაგასკარის სამზარეულო (Cuisine de Madagascar), აგრეთვე ცნობილია, როგორც მალაგასიური სამზარეულო (Cuisine de malagache) — ტრადიციული მადაგასკარული კერძების ერთობლიობა, რომელშიც გაერთიანებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის, აფრიკის, ინდოეთის, ჩინეთისა და ევროპელი იმიგრანტების გასტრონომიები. ბრინჯი მადაგასკარული კულინარიის ქვაკუთხედია, რომელიც ბორნეოდან წამოსულმა იმიგრანტებმა ჩაიტანეს კუნძულზე და დამკვიდრეს. ვინაიდან აქ ნადირობა ძალიან გავრცელებული და პოპულარულია, სამზარეულოც მდიდარია ხორციანი კერძებით, თუმცა აღსანიშნავია, რომ ეს დიდ ზიანს აყენებს კუნძულის ფაუნას. არაბეთთან და ინდოეთთან სავაჭრო კავშირებმა, ასევე ცოტა ხნით საფრანგეთის კოლონიად ყოფნამ, ადგილობრივი გასტრონომია საგრძნობლად გაამდიდრა, რაც მადაგასკარში ახალი ხილის, ბოსტნეულის, სანელებლებისა და რეცეპტების დანერგვაში გამოიხატა.
ხილი და დესერტები
მარცხნივ|მინი|280x280პქ|გასაყიდ დახლზე გამოტანილი კობან-დრავინები [[ანტანანარივუ|ანტანანარივუდან]] ტრადიციულად, მადაგასკარელები ჭამის შემდეგ დესერტის ნაცვლად ახალ, სეზონურ ხილს მიირთმევენ. ასევე პოპულარულია დაშაქრული ხილი. აქ ჩვეულებრივი და ტროპიკული ხილის დიდი არჩევანია, რომელთა შაქართან ერთად მირთმევა სასარგებლოც კია. მადაგასკარში „ჩვეულებრივი ხილის“ კატეგორიაში შედის: ვაშლი, ლიმონი, საზამთრო, ფორთოხალი, გოგრა, ალუბალი და მარწყვი. აქ გავრცელებული ტროპიკული ხილიდან კი აღსანიშნავია: ქოქოსი, თამარინდი, მანგო, ანანასი, ავოკადო, „ვნების ხილი“, გუავა და მუშმალა. ერთობ პოპულარულია ე.წ. პოკ-პოკი, ხილის მსგავსი პროდუქტი, რომელსაც დასავლეთ სანაპიროზე გავრცელებული ბაობაბის ხე ისხამს და წელიწადში ძალიან ცოტა ხნით, წვიმების სეზონის ბოლოსაა ხელმისაწვდომი.
მადაგასკარი ცნობილია კაკაოთი და ვანილით, რომელთა დიდი ნაწილიც ექსპორტზე გადის. მადაგასკარის ზღვისპირა რეგიონებსა და დიდი ქალაქების რესტორნებში ვანილს იყენებენ ფრინველის ხორცის კერძისათვის განკუთვნილ სპეციალურ სოუსში.
კობან-დრავინა ავთენტური მალაგასიური დესერტია, რომელიც მზადდება არაქისისა და ყავისფერი შაქრის შერევით, რომელიც შემდეგ ბრინჯის ფქვილის პასტაში ეხვევა და ეძლევა ცილინდრული ფორმა. საბოლოოდ მას ბანანის ფოთლებში ახვევენ და ადუღებენ 24-48 საათის, ან უფრო მეტი ხნის განმავლობაში, მანამდე, სანამ შაქარი არ კარამელიზირდება და არაქისი არ დარბილდება. მიღებულ ნამცხვარს თხელ ნაჭრებად ჭრიან და ასე მიირთმევენ.
კიდევ ერთი ტრადიციული დესერტია ბონბონ-კოკო, რომელიც მზადდება ქოქოსის ფხვნილისა და კარამელიზირებული შაქრისაგან. როგორც წესი, მათ პარატა ბურთებად აგუნდავებენ და ისე მიირთმევენ. აღსანიშნავია გოდრო-გოდროც, იგივე ქოქოსის რძის პუდინგი, რომელსაც მადაგასკარის გარდა კომორის კუნძულებზეც ამზადებენ. ცნობილია, რომ მადაგასკარში დიდი პოპულარობით სარგებლობს ფრანგული ნამცხვრები და საკონდიტრო ნაწარმი, თუმცა მათი შეძენა მხოლოდ დიდ ქალაქებშია შესაძლებელი.
სასმელები
მინი|437x437პქ|სხვადასხვა ხილისაგან მომზადებული რომები რანონ-ამპანგო და რანოვოლა ყველაზე ცნობილი მადაგასკარული უალკოჰოლო სასმელებია, რომლებიც მზადდება სახლის პირობებში, ბრინჯისა და წყლისაგან და გამოირჩევა განსაკუთრებული არომატით.
კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში აქტიურად მოჰყავთ ყავა, რომელსაც, ტრადიციულად საუზმისას სვამენ. სურვილისამებრ, ყავაში ჩვეულებრივ ან შედედებულ რძესაც ამატებენ ხოლმე. აგრეთვე პოპულარულია შავი ჩაი, განსაკუთრებით კი ლიმონიანი. ამ სასმელების გარდა, ამზადებენ გუავის, ვნების ხილის, ანანასის, თამარინდის, ბაობაბისა და სხვა ხილის ნატურალურ წვენებს. ვინაიდან მადაგასკარში ახალი რძე დიდი ფუფუნებაა, იოგურტი, ნაყინი და სხვა რძის პროდუქტები მზადდება შედედებული რძისა და წყლის ნარევით. რაც შეეხება კოკა-კოლას, იგი მთელი კუნძულის მასშტაბით ერთობ პოპულარულია.
მართალია მალაგასიური გასტრონომია მდიდარია ალკოჰოლური სასმელებით, მაგრამ მისი ძალიან მცირე ნაწილი გააქვთ ექსპორტზე. სამხრეთულ მაღალმთიან რეგიონებში აქტიურად აწარმოებენ ღვინოსა და რომს, პოპულარულია ლუდის გამოხდაც. ადგილობრივი სასმელია ბეცებეცა, რომელიც მზადდება დადუღებული შაქრის წვენისაგან. მიუხედავად ამისა, ყველაზე გავრცელებული სასმელი მაინც რომია, რომელსაც იყენებენ რელიგიურ რიტუალებშიც კი. ტრადიციის მიხედვით, სახლში გამოხდილი რომის პირველი ბოთლი მთავარი ოთახის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში იდგმება. ამით ისინი გარდაცვლილ წინაპრებსა და ოჯახის წევრებს მიაგებენ პატივს და პირველ მოსავალს მათ სწირავენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:მადაგასკარის სამზარეულო
ელიაწმინდა
ელიაწმინდა — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ელიაწმინდა, ანი, ჭვინთა). მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1440 მ. სოფელში დგას XIII–XVI საუკუნეების ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იგდრასილი
იგდრასილი — ყოვლის დამფარავი და დამკავებელი სამფესვა ხე, სამყაროს განსახიერება სკანდინავიურ მითოლოგიაში. ერთი ფესვი ზესკნელშია, მეორე ქვესკნელში (ნიფლჰაიმში), მესამე - ტურსთა (ბუმბერაზთა) სამეფოში. ხის ქვეშ ღმერთთა სამსჯავროა, ძირს – ჭა ურდარი, იქვე ცხოვრობს სამი ნორნი (წარსულის, აწყმოსა და მომავლის განსახიერება). მეორე ჭა მდინარეთა სათავეა, მესამე ფესვთან ცხოვრობს ბუმბერაზი მიმირი, ღმერთთა მრჩეველი. კენწეროზე ბრძენი არწივია, ტოტებზე – ოთხი ირემი, ძირს გველეშაპი ნიდეგრი. მათ შორის ამბავი დააქვს ციყვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სკანდინავიური მითოლოგია
ევრისთევსი
მინი|მარჯვნივ|350პქ ევრისთევსი — არგოსელთა მეფე ტირინთოში თუ მიკენში, სთენელოსის და პელოპის ასულ ნიკიპეს შვილი, პერსევსის შვილიშვილი. ტახტი მიიღო ჰერას ვერაგობის წყალობით. ზევსი მოატყუა, ჰერაკლეზე ადრე მისი დაბადება უზრუნველყო და პირობის თანახმად გამეფდა ის, ვინც პერსეიდების გვარში პირველი იშვა. ევრისთევსმაც, მიკენის უბადრუკმა მეფემ, ლაჩარმა და ბოროტმა კაცმა, კარგად ისარგებლა თავისი უფლებებით და ჰერაკლეს მძიმე დავალებებს აძლევდა მისი დაღუპვის მიზნით. ასე მოახდინა ჰერაკლემ 12 საგმირო საქმე. როდესაც ლომგმირი მოკვდა, ევრისთევსმა ჰერაკლიდების შევიწროება დაიწყო, არსად არ აძლევდა მოსვენებას. ხანგძლივი ბრძოლა მაინც ჰერაკლეს შთამომავლების გამარჯვებით და პელოპონესში გაბატონებით დამთავრდა. ათენმა, თესევსის ქალაქმა, არათუ არ გასცა ჰერაკლიდები და არ ჩააბარე კარზე მომდგარ მტერს, არამედ თავი გამოიდო და ევრისთევსის ჯარს შეება. ევრისთევსი დამარცხდა და ეტლით გაიქცა. მოხუცი იოლაოსი, ჰერაკლეს ძმისშვილი, ძველი მეგობარი და თანამებრძოლი, ჰერაკლიდების დაუღალავი ქომაგი, სკირონიდის კლდეებთან დაეწია. ჯერ მეგობრის უფროს შვილსჰილოსს შეეხვეწა, ეტლი მათხოვეო, შემდეგ ზევსს შეევედრა, ერთი დღით ოდინდელი სიჭაბუკე დამიბრუნეო. წუთით ღრუბელმა დაბურა, მერე ახალგაზრდა გმირად ქცეული დაედევნა მტერს, შეიპყრო, ეტლიდან გადმოათრია, შებოჭა, ჰერაკლეს მოხუცებულ დედას - ალკმენეს მიჰგვარა, რომელმაც მაქოთი თვალები დასთხარა და წამებით მოკლა ან ჰილოსმა მოკლა, თავი მოჰკვეთა, ალკმენეს მიუტანა და ქალმა თვალები დასთხარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:მითოლოგიური მეფეები
ბრუნება
ბრუნება — სახელის ფორმაცვალება ბრუნვათა მიხედვით. ხორციელდება ფუძეზე აფიქსის დართვით ან შინაგანი ფლექსიის მეშვეობით. ბევრ ენაში ბრუნება რამდენიმეა: ერთი და იგივე ბრუნვა გამოხატულია ორი ან მეტი ნიშნით. ქართულ საგრამატიკო ტერმინოლოგიაში ბრუნების ბადლად იხმარებოდა აგრეთვე „კანკლედობა“.
ბრუნება ქართულში
ბრუნება ქართულში ერთია, ანუ ყველა სახელი იბრუნვის ერთი ნიმუშის მიხედვით, ბრუნვის ნიშანი მუდამ ერთია (ხმოვანფუძიან სახელებში ბრუნვის ნიშნებში ფონეტიკური ხასიათისაა).
სქოლიო
კატეგორია:გრამატიკა კატეგორია: სიტყვათწარმოება *
რბილი ნახვევის მოსახსნელი მაკრატელი
რბილი ნახვევის მოსახსნელი მაკრატელი — ბლაგვწვერიანი, მაგიდის სიბრტყესთან მიმართებაში  ვერტიკალურად   მოხრილი, მჭრელი ქირურგიული ინსტრუმენტი, მას ასევე ლისტერის მაკრატელსაც უწოდებენ. ქვედა პირზე დამახასიათებელი ფოლაქისებური გაფართოებით, რომელიც ნახვევის მოხსნის დროს სხეულს დაზიანებისგან იცავს.
კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:ქირურგიული იარაღები კატეგორია:მაკრატელი (ქირურგიული)
426
თარიღი უცნობია
*
ბეგინაჟი
ბეგინაჟი (Béguinage, begijnhof) — პატარა ნაგებობების ერთობლიობა ბელგიაში, რომელსაც ბეგარდები იყენებდნენ. ისინი წარმოადგენდენნ XIII საუკუნეში, ისტორიულ ნიდერლანდებში დაარსებულ კათოლიკური ეკლესიის საერო საძმოს, რომელიც შედგებოდა მორწმუნე ქალებისგან, რომლებიც ღმერთისათვის მსახურებას დანარჩენი სამყაროსგან მოწყვეტის გზით ცდილობდნენ.
ბეგინაჟი შედგება პატარა საცხოვრებლებისა და შიდა ეზოებისაგან, რომლებიც ხშირად დანარჩენი ქალაქისგან ერთ ან ორჭიშკრიანი კედლითაა იზოლირებული. ღარიბი და მოხუცი ბეგარდები აქ შემწეობების ხარჯზე ცხოვრობდნენ.
პირველი ბეგარდები XII საუკუნეში დასახლდნენ ტერიტორიაზე, რომელიც დღეს ფრანგულენოვანი ბელგიის შემადგენლობაშია (ლიეჟი).
1998 წელს, იუნესკომ ბეგინაჟი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელგიაში კატეგორია:ბელგიის შენობა-ნაგებობები
ნუბიის უდაბნო
ნუბიის უდაბნო (არაბ.صحراء النوبة‎) მდებარეობს აფრიკაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ სუდანში, მდინარე ნილოსსა და წითელ ზღვას შორის. წარმოადგენს საჰარის უდაბნოს აღმოსავლეთ რეგიონს. გადაჭიმულია 400,000 კმ²-ზე. რეგიონი მშრალია; აქ, ფაქტობრივად, წვიმა არასოდეს მოდის, არ არსებობს ოაზისები. ამ ტერიტორიის ტრადიციული მაცხოვრებლები არიან ნუბიელები.
უდაბნოს სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი აბიდია (სუდანის ტერიტორია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საჰარა კატეგორია:სუდანის უდაბნოები
აბელ ტასმანი
მინი|250პქ|აბელ ტასმანი მინი|250პქ|პირველი და მეორე მოგზაურობის მარშრუტები აბელ ტასმანი (Abel Janszoon Tasman; დ. 1603 — გ. 10 ოქტომბერი, 1659) — ნიდერლანდელი მეზღვაური, მკვლევარი და ვაჭარი. ყველაზე უკეთ ცნობილია მისი მოგზაურობებით 1642–1644 წლებში გაერთიანებული ოსტ-ინდოეთის კომპანიის სამსახურში. ის ხელმძღვანელობდა პირველ ევროპულ ექსპედიციას, რომელმაც ვან-დიმენის მიწას (ამჟამად ტასმანია) და ახალ ზელანდიას მიაღწია, ასევე შენიშნა ფიჯის კუნძულები 1643 წელს. ტასმანმა, მისმა ნავიგატორმა ვისშერმა და მისმა ვაჭარმა გილსემანსმა ასევე რუკაზე დაიტანეს ავსტრალიის, ახალი ზელანდიისა და წყნარი ოკეანის კუნძულების მნიშვნელოვანი ნაწილი.
Tr3s Lunas
Tres Lunas — მაიკ ოლდფილდის სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2002 წელს. ალბომში შეტანილია ჩილ აუტის ჟანრის სიმღერები.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები კატეგორია:2002 წლის ალბომები კატეგორია:Warner Music Group-ის ალბომები
ორბეთი
ორბეთი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Psycho-Pass
Psycho-Pass (サイコパス) — ფანტასტიკური ჟანრის ანიმე. შეიცავს 22 ეპიზოდს, რომელთაგან თითოეულის ხანგრძლივობაა 25 წუთი. სერიალი ერთი სეზონისგან შედგება. ეპიზოდები ეთერში გავიდა 2012 წლის 12 ოქტომბრიდან და დამთავრდა 2013 წლის 22 მარტს.
სიუჟეტი
ისტორია მოგვითხრობს ახლო მომავალზე, სადაც სამყაროში ტექნიკის განვითარება უკვე პიკზეა, შექმნილია ადამიანის ფსიქოლოგიური მდგომარეობის დამდგენი იარაღი, რომლის მეშვეობითაც წყდება ადამიანის ბედი, მოკვდება თუ ჩატარდება მკურნალობა, მაგრამ საქმე შემდეგშია, სძალულს კი ტექნიკას ადამიანის ფსიქოლოგიური მდგომარეობის 100%-ით შეფასება.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ანიმე ტელესერიალები კატეგორია:Psycho-Pass
Outside (დეივიდ ბოუის ალბომი)
Outside (აგრეთვე ცნობილი როგორც 1.Outside) — ინგლისელი მუსიკოს დეივიდ ბოუის სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1995 წელს. მისი პროდიუსერია ბრაიან ინო.
დაგეგმილი იყო, რომ ეს იქნებოდა პირველი იმ ალბომების სერიაში, რომლებიც მიეძღვნებოდა მკვლელობებსა და ხელოვნებას. თუმცა, ჩანაფიქრი არ განხორციელდა. ალბომის ქვესათაურია „the Ritual Art-Murder of Baby Grace Blue: A non-linear Gothic Drama Hyper-Cycle“ (პატარა გრეის ბლუს რიტუალური არტ-მკვლელობა: არახაზოვანი გოთიკური დრამატული ჰიპერ-ციკლი). ალბომის კონცეფცია აგებულია აპოკალიპსის პერიოდის ბნელი სამყაროს პერსონაჟებზე. მისი მოვლენები ვითარდება XXI საუკუნის დადგომამდე.
დისკს დიდი წარმატება ხვდა წილად სინგლების The Hearts Filthy Lesson, Strangers When We Meet და Hallo Spaceboy დახმარებით (ამ უკანასკნელის რემიქსი მოგვიანებით Pet Shop Boys-ის მიერ იქნა ჩაწერილი).
სიმღერების სია
I Am With Name-ში შეტანილია ბრაიან მეის მიერ შესრულებული სიმღერის ნაწყვეტი.
სქოლიო
კატეგორია:1995 წლის ალბომები კატეგორია:დეივიდ ბოუის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:ალბომები ბრაიან ინოს პროდიუსერობით კატეგორია:Arista Records-ის ალბომები
მილოშ ზემანი
მილოშ ზემანი (Miloš Zeman; დ. 28 სექტემბერი 1944, კოლინი, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხეთის მესამე პრეზიდენტი, ამასთანავე პირველი პრეზიდენტი, რომელიც აირჩიეს საერთო-სახალხო არჩევნების გზით. გაიმარჯვა 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. თანამდებობა დაიკავა 2013 წლის 8 მარტს.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1944 წელს, კიოლნში. 1968 წლამდე, ჩეხოსლოვაკიაში საბჭოთა ჯარის შეჭრამდე, იყო კომუნისტური პარტიის წევრი. 1969 წელს დაამთავრა პრაღის ეკონომიკური უნივერსიტეტი. 1990-1992 წლებში იყო პარლამენტის დეპუტატი. 1996-1998 წლებში ჩეხეთის პარლამენტის დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარე იყო, ხოლო 1998-2002 წლებში კი ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრი.
2013 წელს ჩეხეთის პირველ პირდაპირ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ხმების 55%-ით დაამარცხა ოპონენტი, კარელ შვარცენბერგი.
პოლიტიკა
ზემანი მემარცხენე ორიენტაციისაა. მხარს უჭერს ჩეხეთის მეტად ინტეგრაციას ევროკავშირში განსხვავებით წინა პრეზიდენტ ვაცლავ კლაუსისგან, რომელიც ცნობილი ევროსკეპტიკოსი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი კატეგორია:ჩეხი პოლიტიკოსები კატეგორია:ჩეხეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრები
ხცისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია კარგად მოსწორებული მოყვითალო და მონაცისფრო ქვის კვადრებით. სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენებია სამკვეთლო და კარიბჭე. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს სამხრეთით და დასავლეთით. აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ ფასადზე სამი თაღია. შუა თაღი ამღლებულია. ასეთივე თაღებია დასავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზეც. თაღები მოჩუქურთმებული ყოფილა, შემორჩენილა წარწერები, ფასადებზე რელიეფებია - ჯვრის ვარიაციები, ცხოველთა და ფრინველთა გამოსახულებანი. დასავლეთ ფასადზე სამი ასომთავრული წარწერაა:
ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა  ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
სხვილოსელნი
სხვილოსელნი — ქართლის დიდ ფეოდალთა საგვარეულო X საუკუნეში, სხვილოსის მფლობელები. ქართლის სხვა აზნაურებთან ერთად იბრძოდნენ აფხაზთა (დასავლეთ საქართველო) მეფის გაბატონების წინააღმდეგ აღმოსავლეთ საქართველოში. ამ მიზნით დარჩი და ივანე სხვილოსელნი კახეთის ქორეპისკოპოს კვირიკეს მიემხრნენ აფხაზთა მეფის გიორგი II-ის (922—957) წინაარმდეგ ბრძოლაში. მათი და ქართლ-კახეთის სხვა აზნაურების დახმარებით კვირიკემ კვლავ დაიბრუნა გიორგი II-ის მიერ წართმეულიი კახეთი. X საუკუნის შემდეგ სხვილოსელთა საგვარეულო წყაროებში აღარ იხსენიება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ანბანი
ანბანი (შედგენილია პირველი „ან“ და მეორე „ბან“ ასოების სახელწოდებათაგან, როგორც ლათინური alphabetum ბერძნ. alpha და beta–სგან) — ერთობლიობა ასოებისა, ან რაიმე სხვა სიმბოლოებისა, რომელთაგან თითოეული ცალკეულ ფონემას, ამა თუ იმ ენის შემადგენელ ბგერით ერთეულს, წარმოადგენს. ანბანის გამოყენებით შესაძლებელია ენაში შემავალი ყოველი სიტყვის ჩაწერა. ანბანის ასოებს, როგორც წესი გააჩნიათ დასახელება და კანონიკური თანადობა. დღესდღეობით მთელ მსოფლიოში გამოყენებულ დამწერლობის სისტემებს შორის ანბანი დამწერლობის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. მხოლოდ რამდენიმე, დღესდღეობით შემორჩენილი დამწერლობა არ იყენებს ანბანს, მათ შორის ჩინური და იაპონური.
ისტორია
პირველი ანბანი დაახლოებით 3500 წლის წინ შეიქმნა იმ ხალხთა მიერ, რომლებიც ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე სახლობდნენ და სემიტური ენების წარმომადგენელ ენაზე ლაპარაკობდნენ. პირველი ჩვენამდე მოღწეული ანბანი ფინიკიელებმა შექმნეს. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 3000 წლის წინ ფინიკიური ანბანი ორი მიმართულებით გავრცელდა: აღმოსავლეთით – სხვა სემიტური ტომების წარმომადგენელ ხალხებში (არაბული და ებრაული ანბანი) და დასავლეთით – ძველ საბერძნეთში. ძველი ბერძნული ანბანი საფუძვლად დაედო ეტრუსკულ, ლათინურ, გოთურ, სლავურ ანბანებს.
დღესდღეობით მთელ მსოფლიოში დაახლოებით 50 ანბანია გავრცელებული. ისინი განსხვავდებიან გრაფიკული იერ–სახით, ისტორიული წარმომავლობით და იდეალური ანბანისაგან დაშორების ხარისხით. ანბანური დამწერლობა მით უფრო იდეალურად ითვლება, რამდენადაც თითოეული ასო (გრაფემა) ზუსტად შეესატყვისება ფონემას. ამ მხრივ არსებულ ანბანთა შორის, შეიძლება ითქვას, რომ ქართული სრულყოფილი ანბანია. აქ თითოეული ფონემა სათანადო გრაფემით აღინიშნება. ქართულ ანბანში არ არის შემთხვევა, რომ რამდენიმე ნიშანი ერთ ფონემას გადმოსცემდეს, ერთი და იგივე გრაფემა სხვადასხვა ადგილას სხვადასხვა ფონემას აღნიშნავდეს, ან კიდევ – გამოყენებული იყოს ფონემათა ჯგუფის აღსანიშნავად (როგორც ამას ადგილი აქვს სხვა ენებში, მაგალითად ფრანგულში, გერმანულში, ინგლისურში).
ასოების რაოდენობა ანბანში საშუალოდ 20–დან 30–მდე მერყეობს. ძველ ფინიკიურ კონსონანტურ ანბანში 22 ასო იყო. ძველ ბერძნულში 24, ქართულ ანბანში კი – 33 ასოა, მათ შორის 28 თანხმოვანი და 5 ხმოვანი. ჰავაის კუნძულებზე გავრცელებულ ანბანში მაგალითად 12 ასოა, რომელიც დღესდღეობით ყველაზე ნაკლებასოიან ანბანს წარმოადგენს, სინჰალური ანბანი კი, რომელსაც კუნძულ შრი-ლანკას მაცხოვრებლები იყენებენ, 50–ზე მეტ ასოს შეიცავს.
ანბანის შექმნამდე
ანბანი ენაში არსებულ თითოეულ ბგერით ერთეულს უნდა გამოხატავდეს ერთი შესატყვისი ასოთი. ძველმა რომაელებმა ეს მეტნაკლებად მოახერხეს, შექმნეს რა 21 ასოიანი ანბანი. ძველი რომაელების მიერ შექმნილ ანბანზე, ლათინურ ანბანზე დაყრდნობით შეიქმნა რიგი ევროპული ანბანებისა, მათ შორის პრინციპი: „ერთ გრაფემას ერთი ფონემა“ ყველაზე უკეთ განხორციელებულია თურქულსა და ფინურში, ინგლისური და ფრანგული ანბანები კი ამ პრინციპს ძალიან დაშორდნენ. იდეალური ანბანის იდეა, სადაც ზემოთ აღნიშნული პრინციპი სრულყოფილად არის განხორციელებული, შეიძლება ითქვას, რომ განხორციელებულია ქართულში და კორეულში. დამწერლობის ზოგიერთი სისტემა წარმოადგენს სილაბურ სისტემას. სილაბურ სისტემაში თითოეული ასოითი ნიშანი, როგორც წესი, ერთ მარცვალს გამოხატავს (მაგ. იაპონური ჰირაგანა), თუმცა არის შემთხვევები, როდესაც სილაბურ სისტემაში ერთი ასო შეიძლება მთელ სიტყვასაც აღნიშნავდეს. სილაბური ანბანის შესწავლა ჩვეულებრივ ანბანთან შედარებით რთულია, ვინაიდან მასში ასოითი ნიშნები უფრო დიდი რაოდენობითაა წარმოდგენილი. ჩინური დამწერლობა მაგალითად რამდენიმე ათას ასოით ნიშანს და სიმბოლოს ითვლის. იაპონურ სილაბურ დამწერლობაში კი ორი ტიპის ანბანი გვხვდება – ჰირაგანა და კატაკანა, რომლებიც ჩინური იეროგლიფების გამარტივებულ სიმბოლოებს წარმოადგენენ.