cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბორის ფთორიდი
ჰიდროლიზი
უფრო მძიმე ტრიჰალოგენიდები ანალოგიურ რეაქციებში არ შედის, ნაწილობრივ იმის გამო, რომ ტეტრაედრული იონები HBX4‾ (X=Cl, Br) ნაკლებად მდგრადია.
გაბალა (საფეხბურთო კლუბი)
„გაბალა“ (Qəbələ Futbol Klubu, აგრეთვე წარმოითქმის როგორც ქაბალა) — აზერბაიჯანული საფეხბურთო ასოციაციის კლუბი, რომელიც წარმოადგენს გაბალას აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში 2006 წლიდან. გაბალა სამჯერ იყო პრემიერლიგის პრიზიორი ხოლო, 2019 წელს, პირველად მოიგო ეროვნული თასი.
ისტორია
კლუბი დაარსდა 1995 წლის 3 ივლისს, „გოი გოლის“ სახელით, გოიგოლში. 2005 წლის პირველ სექტემბერს იუსტიციის სამინისტრომ გოი გოლი გაბალაში დაარეგისტრირა. ამავე წლის 5 სექტემბერს გუნდი AFFA-ში დარეგისტრირდა. 2006 წლის ზაფხულში გუნდი გოიგოლიდან გაბალაში გადავიდა და მისი სახელი „გილანი“ გახდა. მოგვიანებით, 2007 წლის 31 აგვისტოს, გუნდმა სახელი კვლავ შეიცვალა და გაბალა დაირქვა.
ბორის ფთორიდი
ჰიდროლიზი
ტეტრაფთორბორის მჟავის მაღალი მჟავიანობის გამო, ტეტრაფთორბორატის იონი შეიძლება იმგვარი განსაკუთრებით ელექტროფილური კათიონების გამოსაყოფად გამოვიყენოთ, როგორიცაა დიაზონიუმის იონები (R-N2+ X−, სადაც R ალკილის, არილის ან სხვა ორგანული რადიკალია), რომელთა გადაყვანა მყარ ფაზაში შესაძლოა სხვა მეთოდით გაძნელებულიყო.
გაბალა (საფეხბურთო კლუბი)
ისტორია
2010 წლის 10 მაისს, არსენალის ყოფილი მცველი ტონი ადამსი კლუბის მენეჯერად დაინიშნა (მათ შორის გაფორმდა კონტრაქტი, რომლის მიხედვითაც იგი წელიწადში 1 მილიონ ფუნტს მიიღებდა). აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში ჩატარებული პირველი სეზონი გუნდმა მეშვიდე ადგილით დაასრულა. 2011 წლის ნოემბერში, ოჯახური პრობლემების გამო, ადამსი გაბალას მწვრთნელის თანამდებობიდან გადადგა.
მიუხედავად ისეთი მენეჯერების დანიშვნისა, როგორიცაა ფატიჰ კავკლაკი და რამიზ მამედოვი, კლუბმა ვერ შესძლო ლიგაში დამაკმაყოფილებელ პოზიციაზე იმღწევა და მრავალი წლის განმავლობაში ცხრილში შუა ადგილებს იკავებდა.
ბორის ფთორიდი
ძირითადი გამოყენებები
ბორის ფთორიდის ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოყენებაა ორგანული ქიმიის რეაგენტად, ტიპურ შემთხვევაში, ლიუისის მჟავად. მაგალითად, იგი: ინიციატორია პოლიმერიზაციის რეაქციისა უჯერი ნაერთებისათვის, როგორებიცაა პოლიეთერები.
გაბალა (საფეხბურთო კლუბი)
ისტორია
2013 წლის 29 მაისს, კლუბთან წელიწადში 1 ილიონი ფუნტი ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, გუნდის ახალ მენეჯერად დაინიშნა იური სემინი. იმავე წელს, კლუბმა თავიანთ ისტორიაში პირველად მოახერხა თასის საკვალიფიკაციო ეტაპზე გასვლა, მაგრამ აზერბაიჯანის თასის ფინალში, პენალტების სერიაში, ნეფთჩი ბაქოსთან დანარცხდა.
ევროპალიგის 2015-16 წლების სეზონში, ყარაბახისა და ნეფთჩის ჩემდეგ, გაბალა გახდა მესამე კლუბი რომელმაც ევროპალიგის ჯგუფურ ეპატზე გასვლა მოახერხა.
ბორის ფთორიდი
აღმოჩენის ისტორია
ბორის ფთორიდი აღმოჩენილი იქნა 1808 წელს ჟოზეფ გეი-ლუსაკის და ლუი ჟაკ თენარის მიერ, რომლებიც ცდილობდნენ მლღობი მჟავას (ფთორწყალბადმჟავას) მიღებას კალციუმის ფთორიდის შერევით ვიტრიფიცირებულ ბორის მჟავასთან. ამ რეაქციით მიღებულმა აირებმა ვერ შეჭამეს მინა, ასე რომ ისინი ცალკე ნაერთად იქნა იდენტიფიცირებული სახელწოდებით: ფთორ-ბორული აირი.
გაბალა (საფეხბურთო კლუბი)
ისტორია
2017–18 წლების აზერბაიჯანის თასის ფინალში, კესლასთან დამარცხების შემდეგ, ხელშეკრულების არ გახანრგძლივების გაამო რომან გრიგორჩუკმა გაბალა დატოვა. 2018 წლის 30 მაისს გაბალამ გამოაცხადა, რომ ორწლიანი კონტრაქტით გუნდის ახალ მენეჯერად სანან გურბანოვი დაინიშნა. 2019 წლის 31 აგვისტოს, სახლში კესლასთან 0:4 დამარცხების შემდეგ, გურბანოვი მენეჯერის თანამდებობიდან გადადგა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის საფეხბურთო კლუბები
ბორის ფთორიდი
შენიშვნები
ევროკავშირის ტერიტორიაზე ბორის ფთორიდის იარლიყებზე უნდა იქნას ნაჩვენები შემდეგი დამატებითი შეტყობინებაც საფრთხის თაობაზე (EUH014): ინტენსიურად რეაგირებს წყალთან.
ადოლფ ერიკ ნორდენშელდი
ნილს ადოლფ ერიკ ნორდენშელდი (Nils Adolf Erik Nordenskiöld; დ. 18 ნოემბერი, 1832, ჰელსინკი — გ. 12 აგვისტო, 1901, მალმე) — შვედი გეოლოგი და გეოგრაფი. არქტიკის მკვლევარი, ზღვაოსანი, ისტორიკოს-კარტოგრაფი, სტოკჰოლმის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1858). 1864, 1868 და 1872-1873 წლების ექსპედიციებში გამოიკვლია შპიცბერგენის ნაპირები. 1870, 1883 წლებში იკვლევდა გრენლანდიას. 1875, 1876 წლებში მდინარე ენისეის შესართავს. 1878-1879 წლებში ნორდენშელდმა გემ „ვეგათი“ პირველმა გაიარა ჩრდილოეთ საზღვარი ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანეში და სუეცის არხის გავლით 1880 წელს დაბრუნდა შვედეთში. ეს იყო ევრაზიის პირველი შემოვლა. ნორდენშელდის სახელს ატარებს არქიპელაგი, ყურეები, ზღვა, ნახევარკუნძული და სხვა. ნორდენშელდი იყო სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1879). იყო აგრეთვე რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი (1881).
სქოლიო
კატეგორია:შვედი გეოლოგები კატეგორია:შვედი გეოგრაფები
ზღარბი სონიკი (ფილმი)
„ზღარბი სონიკი" (ინგლ. Sonic the Hedgehog) — 2020 წლის სათავგადასავლო, კომედიური ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია Sega– ს მიერ გამოცემული ამავე სახელწოდების ვიდეო თამაშების ფრანჩაიზზე . ფილმის რეჟისორია ჯეფ ფოულერი, ხოლო სცენარის ავტორია პატ კეისი და ჯოშ მილერი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ: ბენ შვარცი, როგორც ზღარბი სონიკი და ჯიმ კერი, როგორც ექიმი რობოტნიკი, ასევე ჯეიმზ მარსდენი, თიკა სამპტერი, ნატაშა როტველი, ადამ პალი და ნილ მაკდონაუ. ფილმში სონიკი თანამშრომლობს ადგილობრივ ქალაქის შერიფ ტომ ვახოვსკისთან, რათა იპოვონ დაკარგული ბეჭდები და გაექცნენ ექიმ რობოტნიკს.
ფილმის განვითარება დაიწყო 1990-იან წლებში, მაგრამ არ გამოსულა მანამ, სანამ Sony Pictures- მა ფილმის წარმოების უფლებები არ მოიპოვა 2013 წელს. წარმოება გულისხმობდა Sega Sammy– ს იაპონური სტუდიის Marza Animation Planet–თან თანამშრომლობას,. მას შემდეგ, რაც Sony– მ პროექტი შეცვალა, Paramount Pictures– მა ის 2017 წელს შეიძინა. მსახიობების უმეტესობამ კონტრაქტს ხელი მოაწერა 2018 წლის აგვისტომდე და ძირითადი გადაღებები შედგა იმავე წლის სექტემბერ-ოქტომბრამდე ვანკუვერში და ვანკუვერის კუნძულზე. 2019 წელს პირველ ტრეილერზე ნეგატიური რეაქციის შემდეგ, ფილმის გამოშვება სამი თვით გადაიდო, რომ სონიკის ვიზუალური ეფექტები შეეცვალათ.
კასტინგი
29 მაისს, 2018, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ პოლ რადთან მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები ტომის როლზე. მოგვიანებით მან როლზე უარი განაცხადა. ერთი დღის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ ჯეიმზ მარსდენი რომელიმე პერსონაჟის როლს შეასრულებდა, მოგვიანებით კი ის ტომ ვახოვსკის როლზე დაამტკიცეს. 2018 წლის ივნისში თიკა სამპტერის ტომის ცოლის როლზე, ჯიმ კერი კი ბოროტმოქმედის, დოქტორ რობოტნიკის როლზე დამტკიცდა. 2018 წლის აგვისტოში სამსახიობო ჯგუფს ბენ შვარცი შეუერთდა, როგორც ზღარბი სონიკი. ორიგინალი ვიდეო თამაშების გულშემატკივარი შვარცი მას შემდეგ შეარჩიეს, რაც ფოლერმა და მილერმა სხვა პროექტების გამო კასტინგზე უარი განაცხადეს.
გადაღებები
ძირითადი გადაღებები დაიწყო 2018 წლის სექტემბრის შუა რიცხვებში და დასრულდა ვანკუვერში, ლადისმიტში და ვანკუვერის კუნძულზე 2018 წლის 16 ოქტომბერს. დამატებითი ფოტოგრაფია ოქტომბერში შედგა ნიუ იორკში, სადაც კერიმ გადაიღო თავისი სცენები. ფილმის ზოგიერთი სცენა გადაიღეს ლივა ოაზისში, არაბთა გაერთიანებულ საემიროებში.
სქოლიო
კატეგორია:სუპერგმირული ფილმები კატეგორია:Sonic the Hedgehog კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები კატეგორია:Original Film-ის ფილმები კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:ნიუ-იორკში გადაღებული ფილმები კატეგორია:ფილმები უცხოპლანეტელებზე კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული სუპერგმირული ფილმები კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფენტეზი ფილმები კატეგორია:ამერიკული სათავგადასავლო ფენტეზი ფილმები კატეგორია:ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ამერიკული მოქმედებითი-სათავგადასავლო ფილმები კატეგორია:ამერიკული საბავშვო კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული საბავშვო სათავგადასავლო ფილმები კატეგორია:2020 წლის ფილმები
აფრიკანივკა
აფრიკანივკა (Африканівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხარკივის ოლქის ბარვინკოვეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 814 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარვინკოვეს რაიონის სოფლები
იუხარი-ასთანლი
იუხარი-ასთანლი  (Yuxarı Astanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
შარლოტ ბელგიელი
შარლოტ ბელგიელი (სრული სახელი Marie Charlotte Amélie Augustine Victoire Clémentine Léopoldine; დ. 7 ივნისი, 1840 — 19 იანვარი, 1927) — ბელგიის პრინცესა. გათხოვების შემდეგ მექსიკის იმპერატორის მეუღლე.
ბიოგრაფია
შარლოტ ბელგიელი იყო მეფე ლეოპოლდ I-ის და მისი მეორე ცოლის, ლუიზა მარია ორლეანელის ერთადერთი ქალიშვილი. მას სახელი შარლოტი მამის, ლეოპოლდის გარდაცვლილი მეუღლის, შარლოტ ავგუსტა უელსელის პატივსაცემად დაარქვეს. პრინცესა დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას, ალბრეხტ საქსენ-კობურგ-გოტელს და ფერდინანდო II-ს ბიძაშვილად ეკუთვნოდა.
1857 წლის 27 ივლისს შარლოტი დაქორწინდა იმპერატორ ფრანც იოზეფ I-ის უმცროს ძმაზე, ერცჰერცოგ მაქსიმილიან I-ზე. იმპერატორმა მაქსიმილიანი ლომბარდო-ვენეციის სამეფოს მმართველად დანიშნა და ცოლ-ქმარი რამდენიმე წლით იტალიაში გაემგზავრა.
1863 წელს საფრანგეთის იმპერატორის, ნაპოლეონ III-ის დახმარებით მაქსიმილიანმა მოიპოვა მექსიკის იმპერატორის ტიტული და გვირგვინი. მექსიკაში ჩასვლის შემდეგ 1864 წელს ცოლ-ქმარი ტახტზე ავიდნენ და დარჩნენ მეხიკოში საცხოვრებლად, სადაც რეზიდენციად შაპულტეპეკის სასახლე აირჩიეს. პოლიტიკურად არამდგრადი მდგომარეობის გამო შარლოტი ევროპაში დაბრუნდა, სადაც ქმრისათვის დახმარების მოძებნას შეეცადა. თუმცა მისი მცდელობა ამაო გამოდგა, რადგან მას აღმოაჩნდა შიზოფრენიის სიმპტომები და ძლიერი სტრესი. მექსიკაში ის აღარ დაბრუნებულა. სამწუხარო ცნობებმა მექსიკიდან და მისმა წარუმატებელმა მისიამ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა შეარყია. ის შიზოფრენიით იტანჯებოდა და ცხოვრების უკანასკნელი წლები ბრიუსელის ციხესიმაგრეში გაატარა ექიმების მეთვალყურეობის ქვეშ. შარლოტ ბელგიელი ისე გარდაიცვალა, რომ ვერ შეიტყო 1867 წელს თავისი ქმრის დახვრეტის შესახებ. შარლოტსა და მაქსიმილიანს არ ჰყავდათ შვილები.
გადმოცემის თანახმად, 1866 წელს შარლოტი შეხვდა ბელგიელ ოფიცერს, ალფრედო ვან დერ სმისენს და მათი კავშირის შედეგად გაჩნდა მომავალი ფრანგი გენერალი მაქსიმი ვეიგანი. თავად ვეიგანი ამ ინფორმაციის დადასტურებაზე უარს ამბობდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მექსიკის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1840 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1927 კატეგორია:საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია (ბელგია) კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
კურალ-დი-დენტრუ
კურალ-დი-დენტრუ (Curral de Dentro) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სალინასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 913 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.17 კმ²-ზე. ფართობი 568 263 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტიჟუკას-დუ-სული
ტიჟუკას-დუ-სული (Tijucas do Sul) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 940 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ნეგრუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 537 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.64 კმ²-ზე. ფართობი 671 889 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
გორნო-კალასლარი
გორნო-კალასლარი (Горно Каласлари) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ველესის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ველესის თემის სოფლები
კვაზულუ-ნატალი
კვაზულუ-ნატალი (KwaZulu-Natal) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. შეიქმნა 1994 წელს, ნატალის ყოფილი პროვინციისა (ძველი პორტუგალიური დასახელება — „საშობაო“) და ყოფილი ბანტუსტანის — კვაზულუს გაერთიანების გზით.
პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი პიტერმარიცბურგი. ყველაზე დიდი ქალაქი — დურბანი.
გეოგრაფია და კლიმატი
პროვინციის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 94 361 კმ²-ს, რაც თითქმის შეესაბამება პორტუგალიის ფართობს. გეოგრაფიული თვალსაზრისით ეს ტერიტორია შეიძლება დავყოთ 3 რეგიონად: სანაპირო დაბლობი, სამხრეთში ვიწრო და ჩრდილოეთით გაფართოებული. ცენტრალური რაიონები უკავია ბორცვიან პლატოს, რომელიც მაღლდება დასავლეთით. მესამე რეგიონი წარმოდგენილია ორი მთიანი ადგილით: დრაკონის მთებით (დასავლეთით) და ლებომბოს მთებით (ჩრდილოეთით). დრაკონის მთების სიმაღლე აღწევს 3000 მეტრს ლესოთოს საზღვართან ახლოს. ლებომბოს მთები, პირიქით, დაბალი ძველი მთებია, რომლებიც ქმნიან პარალელურ ქედებს სვაზილენდიდან სამხრეთში. პროვინციის ყველაზე უფრო დიდი მდინარე — ტუგელა, მიედინება დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ კვაზულუ-ნატალის პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში.
რეგიონის კლიმატი საკმაოდ სხვადასხვანაირია, სანაპიროზე ის სუბტროპიკული და ნოტიოა. დურბანში წლის საშუალო ნალექების რაოდენობა შეადგენს 1009 მმ-ს; დღის ტემპერატურის მაქსიმუმი იანვრიდან მარტის ჩათვლით აღწევს 28 °С-ს, მინიმუმი 21 °С-ს; ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით ტემპერატურის მაქსიმუმი აღწევს 23 °С-ს, ხოლო მინიმუმი ეცემა 11 °С-მდე. პროვინციის შიდა რაიონებში ზაფხულის ტემპერატურა ედრება სანაპიროს რაიონების ტემპერატურას, მაშინ როდესაც ზამთარი უფრო ცივია. ზამთარი დრაკონის მთებში — ცივი და თოვლიანია, ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალები ზაფხულშიც კი დაფარულია თოვლის თხელი საფარით. სანაპიროს ჩრდილოეთის ნაწილ ზულულენდისთვის დამახასიათებელია უფრო თბილი და ნოტიო, ტროპიკულთან ახლო მდგომი, კლიმატი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
კვაზულუ-ნატალის პროვინცია დაყოფილია 1 საქალაქო და 10 სასოფლო ოლქად:
ეკონომიკა
ქალაქი დურბანი — სწრაფად მზარდი ქალაქი და დიდი პორტია, რკინიგზით კარგადაა დაკავშირებული ქვეყნის სხვა რაიონებთან. დურბანის და მისი შემოგარენის მრეწველობა მოიცავს შაქრის ლერწამის გადამუშავებას, ტანსაცმლის და ტექსტილის წარმოებას, ქიმიურ, ნავთობგადამამუშავებელ და საქაღალდე მრეწველობას, კაუჩუკის წარმოებას, ავტომობილების აწყობას, კვების მრეწველობას. ასევე არსებობს ალუმინის წარმოების ქარხანა. ასევე მსხვილი ინდუსტრიალური ცენტრია პროვინციის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი ნიუკასლი. აქ მდებარეობენ Mittal Steel South Africa, სინთეთიკური რეზინის, ქრომის, ქიმიური ნივთიერებების მწარმოებელი საწარმოები, განვითარებულია საფეიქრო საწარმოები.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციები
ბარი ფიცჯერალდი
ბარი ფიცჯერალდი (Barry Fitzgerald; დ. 10 მარტი, 1888, დუბლინი — გ. 14 იანვარი, 1961, დუბლინი) — ირლანდიელი კინოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი. 1930-იანი წლებიდან მოღვაწეობდა ჰოლივუდში. მიღებული აქვს ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1961 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
სათამაშოების ისტორია (ფრენჩაიზი)
სათამაშოების ისტორია (Toy Story) — კომპიუტერული ანიმაციის ტექნოლოგიით შექმნილი ფილმების სერია და დისნეის მედია-ფრენჩაიზი. იგი დაიწყო 1995 წლის ფილმით სათამაშოების ისტორია, რომლის შემქმნელი იყო პიქსარი, ხოლო დისტრიბუტორი — Walt Disney Pictures.
ფრენჩაიზის მთავარი პერსონაჟები არიან სათამაშოები, რომლებიც ადამიანებისგან ფარულად ცოცხლდებიან და სხვადასხვა თავგადასავალში ამოჰყოფენ თავს. სერიის ორი ფილმის რეჟისორი იყო ჯონ ლასეტერი, მესამე ფილმის — ლი უნკრიხი, ხოლო მეოთხე ფილმის — ჯოშ კული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანიმაციური ფილმების სერიები კატეგორია:დისნეის ფრენჩაიზები კატეგორია:მედია-ფრენჩაიზები კატეგორია:სათამაშოების ისტორია
ნორმანდიის კუნძულები
ლიტერატურა
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კუნძულები
ჯინ კირკპატრიკი
ჯინ კირკპატრიკს უწოდებდნენ მსოფლიო პოლიტიკის „ცოცხალ ლეგენდას“. იგი იყო ამერიკის შეერთებული შტატების ისტორიაში პირველი ქალი, რომელსაც ეკავა მაღალი თანამდებობა ქვეყნის ადმინისტრაციაში, პირველი ქალი ამერიკის ისტორიაში, რომელსაც ეკავა გაეროს მუდმივი წარმომადგენლის თანამდებობა და საგარეო დაზვერვის საპრეზიდენტო საბჭოს პირველი ქალი წევრი (1985-1990 წწ.).
შედიოდა აშშ-ის ეროვნული უშიშროების საბჭოს შემადგენლობაში და იყო საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის მმართველობის წევრი.
ბიოგრაფია
ჯინ ჯორდანი დაიბადა ოკლაჰომის შტატის ქალაქ დუნკანში. მამამისი იყო ნავთობის ჭაბურღილის მფლობელი, ხოლო დედა — ბუღალტერი. ჯინი 12 წლის ასაკში ოჯახთან ერთად ილიონოისის შტატში გადავიდა საცხოვრებლად. სწავლობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში ფრანც ნოიმანის ხელმძღვანელობით. 1964 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ვაშინგტონში. 1955 წელს ცოლად გაყვა ევრონ კირკპატრიკს. მუშაობდა ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტში. დიდ პოლიტიკაში ჯინი ჩართო ქმარმა, რომელიც იყო ამერიკის დემოკრატიული პარტიის წევრის, ჰუბერტ ჰამფრის მრჩეველი.
1979 წელს ჟურნა „Commentary“-ში დაიბეჭდა ჯინ კირკპატრიკის ყველაზე ცნობადი ნაშრომი, მრავალგვერდიანი სტატია „დიქტატურა და ორმაგი სტანდარტები“. სტატია წაიკითხა როლანდ რეიგანმა და მალევე ჯინმა მუშაობა დაიწყო რეიგანის წინასაარჩევნო შტაბში. არჩევნებში რეიგანის გამარჯვების შემდეგ ჯინმა მიიღო გაეროში აშშ-ის მუდმივი წარმომადგენლის თანამდებობა. 1982 წელს არგენტინა-დიდ ბრიტანეთს შორის გამართული ფოლკლენდის ომის დროს დაიკავა პროარგენტინული პოზიცია. 1985 წლის შემდეგ, რეიგანის ვადის გასვლამდე, მუშაობდა აშშ-ის საზღვარგარეთის დაზვერვის საბჭოში და აშშ-ის თავდაცვითი პოლიტიკის საბჭოში.
ოჯახი
1955 წელს ცოლად გაჰყვა ევრონ კირკპატრიკს. მისი მეუღლე გარდაიცვალა 1995 წელს. მათ ჰყავთ სამი შვილი: დაგლას ჯორდანი (1956-2006 წწ.), ჯონ ევრონი და სტიუარტ ალანი.
ჯინ კირკპატრიკს სიცოცხლის ბოლო წლებში გული აწუხებდა. კირკპატრიკი გარდაიცვალა 2006 წლის 7 დეკემბერს, მერილენდის ქალაქ ბეთეზდაში, საკუთარ სახლში, გულის უკმარისობის შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:აშშ-ის მუდმივი წარმომადგენლები გაეროში
ზანგალა
ზანგალა  (Zəngələ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
პაგანი (კუნძული)
პაგანი (Pagan) — კუნძული მარიანას არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულებს და შედის ჩრდილოეთის კუნძულების მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში.
გეოგრაფია
thumb|left|175px|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან კუნძული პაგანი მდებარეობს მარიანას არქიპელაგის ჩრდილოეთ ნაწილში. გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის წყლები. კუნძულიდან 68 კმ-ში ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული აგრიხანი, 48 კმ-ში სამხრეთით — კუნძული ალამაგანი. უახლოესი მატერიკი, აზია, მდებარეობს 2600 კმ-ში.
კუნძულ პაგანს, როგორც მარიანის არქიპელაგის სხვა კუნძულებს, აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს ერთმანეთთან ვიწრო ყელით შეერთებულ ორ სტრატოვულკანს. ორივე ვულკანი ჩამოყალიბდა კალდერის საზღვრებში და მათი დიამეტრი შეადგენს 7 და 4 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ვულკანი ჩრდილოეთ პაგანი, აღწევს 579 მეტრს. მეორე ვულკანი, სამხრეთ პაგანი, აღწევს 548 მეტრს და აქვს მწვერვალი, რომელზეც მდებარეობს ოთხი ვულკანური კრატერი. ყველაზე დიდი ამოფრქვევა კუნძულზე მოხდა 1981 წელს. პაგანის კუნძულის სიგრძე შეადგენს 17 კმ-ს, ხოლო მაქსიმალური სიგანე — 7 კმ-ს. კუნძულის ფართობია — 46,6 კმ².
კლიმატი ნოტიო ტროპიკულია. კუნძულზე ხდება ვულკანური ამოფრქვევები და ციკლონები.
კუნძულ პაგანის ნაწილს უკავია ტროპიკული ტყეები, რომელშიც ჭარბობს ქოქოსის პალმები და სხვადასხვა ბუჩქები, ასევე მინდვრები. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს პატარა მარილიანი ტბა.
ისტორია
კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ესპანელი, კათოლიკე მისიონერი დიეგო ლუის დე სანვიტორესი (Diego Luis de Sanvitores), რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1669 წელს. შემდგომში კუნძული შევიდა ესპანეთის მფლობელობაში.
1899 წლის 12 თებერვალს ესპანეთმა მარიანას არქიპელაგი მიჰყიდა გერმანიის იმპერიას. გერმანელი ადმინისტრატორის გეორგ ფრიტცის (Georg Fritz) მიერ კუნძულის გამოკვლევის დროს ნაპოვნი იქნა ძველად ჩამოროელი ხალხის წარმომადგენლების კუნძულზე ყოფნის კვალი, მათ შორის, სასროლი ქვები და კულტივირებული მცენარეები. 1907 წლიდან კუნძული იყო გერმანიის ახალი გვინეის ნაწილი, რომელიც ემორჩილებოდა კაროლინის კუნძულების საოლქო ოფიცერს. გერმანელების პერიოდში აგრიხანის კუნძულზე მოსახლეობა აწარმოებდა კოპრას, მაგრამ 1904, 1905, 1906 და 1907 წლების ტაიფუნების შემდეგ მისი წარმოება დაეცა 50 %-ით.
1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანის არქიპელაგი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. 1920 წელს კუნძულებზე დაწესდა ერთა ლიგის მანდატი, რომლის მართვასაც აწარმოებდა იაპონია. მეორე მსოფლიო ომის წლებში პაგანის კუნძულზე მოქმედებდა იაპონელთა ავანპოსტი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ტონი ბუზანი
ანტონი (ტონი) პიტერ ბუზანი (დ. 2 ივნისი, 1942) — ინგლისელი მწერალი და განათლების კონსულტანტი. ბუზანმა მოახდინა მენტალური წიგნიერების და აზროვნების ტექნიკის – აზრის რუკა პოპულარიზაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:პოპულარული ფსიქოლოგია
როუზ ტაუერი
როუზ ტაუერი არის პირველი სასტუმრო დუბაიში, სადაც მოხდა ალკოჰოლური სასმელების გაყიდვლის ლეგალიზაცია. 2008-2012 წლებში იყო მსოფლიოში ყველაზე მაღალი სასტუმრო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუბაის ცათამბჯენები
დოლონოე (კრიულენის რაიონი)
დოლინოე (Dolinnoe) — სოფელი მოლდოვაში, კრიულენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 117 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 877 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრიულენის რაიონის სოფლები
დივიზა-ალეგრი
დივიზა-ალეგრი (Divisa Alegre) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 975 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სალინასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 884 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.95 კმ²-ზე. ფართობი 117 801 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
რელიგიის ნეირომეცნიერება
რელიგიის ნეირომეცნიერება (ასევე, ცნობილი როგორც ნეიროთეოლოგია ან სულის ნეირომეცნიერება) ცდილობს ადამიანის რელიგიური ქცევა ნეირომეცნიერული ტერმინებით ახსნას. ეს არის სფერო, რომელიც სპირიტუალობის სუბიექტურ გამოცდილებებს ნერვული ფენომენებით ხსნის და აყალიბებს თეორიებს მათი კორელაციის შესახებ. იგი განსხვავდება რელიგიის ფსიქოლოგიისგან, რომელიც ამ საკითხის მენტალურ ნაწილს შეისწავლის.
მეცნიერები, რომლებიც რელიგიის ნეირომეცნიერებას იკვლევენ ამტკიცებენ, რომ არსებობს ნერვული და ევოლუციური საფუძვლები ისეთი სუბიექტური გამოცდილებისთვის, როგორიცაა რელიგია. ამ დარგის გავლენით შეიქმნა რამდენიმე სამეცნიერო წიგნი,  რომელთა კრიტიკოსებადაც ფსიქოლოგები მოიაზრებიან.
= ტერმინოლოგია = ტერმინი ნეიროთეოლოგია პირველად ოლდოს ჰაქსლიმ გამოიყენა უტოპიურ რომანში „კუნძული“. ეს დისციპლინა შეისწავლის რელიგიის კოგნიტურ ნეირომეცნიერებას. ამ ტერმინს ხშირად გამოიყენებენ ნაკლებ მეცნიერულ ან ფილოსოფიურ კონტექსტშიც. ძირითადი სამეცნიერო საზოგადოების აზრით, ხშირად მისი მნიშვნელობა ფსევდომეცნიერერულია. ჰაქსლიმ თავის რომანში ფილოსოფიურ კონტექსტში გამოიყენა.
გამოქვეყნებულ სამეცნიერო ნაშრომებში ტერმინი ნეიროთეოლოგიის გამოყენება იშვიათია. ციტაციის ინდექსის მიხედვით ძებნისას, რომელიც უზრუნველყოფილია სამეცნიერო ინფორმაციის ინსტიტუტის მიერ, მხოლოდ ხუთი სტატია იძებნება. სამი მათგანი გამოქვეყნებულია ჟურნალ Zygon: Journal of Religion & Science-ში, ორი მათგანი კი შეგიძლიათ იხილოთ ჟურნალ American Behavioral Scientist-ში.
= თეორიული კვლევა = რელიგიისა და ნერვული საფუძვლების კორელაციაზე მუშაობა მეოცე საუკუნიდან იწყება. ინტერესი დროთა განმავლობაში გაიზარდა. 1994 წელს, განმანათლებელმა და ბიზნესმენმა ლორენს ო'მაკინმა აღნიშნულ თემაზე პირველი წიგნი გამოაქვეყნა, სათაურით: "ნეიროთეოლოგია: ვირტუალური რელიგია XXI საუკუნეში", თეოლოგიურ ჟურნალ Zygon-ში. მაკინლის თეორიის მიხედვით, ადამიანებში შუბლისწინა ქერქის განვითარება ქმნის ქრონოლოგიური დროის აღქმის უნარს, რაც ზრდასრული ადამიანის კოგნიტური განვითარების ფუნდამენტური ნაწილია. თუმცა, აღქმის უძველესი  მოგონება სამი წლის ასაკის დროინელია. ზრდასრული ადამიანის ტვინს არ შეუძლია აღიდგინოს ის წარმოსახვები, რომლებიც ჩვილობის დროს ჰქონდა. ეს წარმოსახვები კი ძირითადად ეხება კითხვებს "საიდან მოვედი?"; "სად მიდის ეს ყველაფერი?" ო'მაკინის მიხედვით, სწორედ ამ შეკითხვებზე პასუხების არქონას მიყავართ სხვადასხვა რელიგიური ახსნის შექმნისაკენ.
ენდრიუ ნიუბერგმა აღმოაჩინა, რომ ინტენსიური მედიტაცია იწვევს ტვინის აქტივობის ცვლილებას. სწორედ მედიტაციის დროს შეიმეცნებს ადამიანი ტრანსცენდენტურ რელიგიურ გამოცდილებას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, იმას, რასაც ბუდისტები სამყაროსთან ერთიანობას უწოდებენ.
რადიკალისტმა კათოლიკე თეოლოგმა ოიგენ დრივერმენმა ღმერთისა და სულის ტრადიციული კონცეფციები გააკრიტიკა. ამის შემდეგ კი, რელიგიის რეინტერპრეტირება უახლესი ნეირომეცნიერული კვლევის ("თანამედროვე ნევროლოგია და კითხვა ღმერთის შესახებ") საფუძველზე მოახდინა.
რელიგიის მსახურებში აქტუალურია საკითხი, რომ ნეიროთეოლოგიის პრაქტიკა არ უნდა ცდებოდეს თეოლოგიის ჩარჩოებს. მეცნიერების ნაწილი კი ამ დისციპლინის კვლევების ცალკეულ კატეგორიებად ჩამოყალიბებას ემხრობა. ეს სადავო საკითხია, რადგან მეორე ნაწილის აზრით, ქცევითსა და სოციალური ნეირომეცნიერების დისციპლინებსაც შეუძლიათ ანალოგიური ემპირიული კვლევის ჩატარება.
ექსპერიმენტური კვლევა
ბრიტანელმა ბიოლოგმა ალისტერ ჰარდმა 1969 წელს ოქსფორდში დააარსა რელიგიური გამოცდილების კვლევითი ცენტრი.
მთავარი სტატია: God Helmet
1980-იან წლებში მაიკლ პერსინგერმა დაასტიმულირა ადამიანის საფეთქლის წილი სუსტი მაგნიტური ველის გამოყენებით, რომელსაც მოგვიანებით "ღმერთის მუზარადი" ეწოდა. მისმა ყველა ცდისპირმა სტიმულაციისას ე.წ "sensed presence" გამოსცადა. ტვინის აქტივობის მიხედვით, ცდისპირი ოთახში კიდევ ერთი ვიღაცის ყოფნას განიცდიდა, მაშინ როდესაც ის მარტო იმყოფებოდა. ამ კვლევამ კრიტიკა დაიმსახურა, მიუხედავად იმისა, რომ არაერთმა მკლევარმა გაიმეორა იმავე ექსპერიმენტი.
გრანქვისტმა იჩივლა, რომ სპინგერის ექსპერიმენტი არ იყო დაფუძნებული ორმაგი ბრმის მეთოდზე, რომლის დროსაც გამომცდელმა და გამოსაცდელმა არ იციან ექსპერიმენტის რეალური მიზნის შესახებ, რადგან ამან შეიძლება იმოქმედოს შედგებზე. მონაწილეები ხშირად კურსდამთავრებული სტუდენტები იყვნენ, რომლებმაც უკვე იცოდნენ, თუ რა შედეგს ელოდნენ აღნიშნული კვლევისგან. ეს ცოდნა კი შესაძლოა გაუცნობიერებელი სტიმული გამხდარიყო ცდისპირისთვის და წარმოედგინა მისთვის სასურველი შედეგი. ექსპერიმენტში მონაწილეებს დავალების მიცემისთანავე გაუმხილეს კვლევის მიზანი, როდესაც თხოვეს, რომ შეევსოთ კითხვარი თავიანთი პარანორმალური და ზებუნებრივი გამოცდილებების შესახებ. გრანქვისტმა გაიმეორა იმავე ექსპერიმენტი, თუმცა დაიცვა ორმაგი ბრმის მეთოდი. შედეგი საპირისპირო მიიღო და დაასკვნა, რომ ტვინზე მაგნიტური ველის სტიმულაციას არანაირი გავლენა არ აქვს რელიგიურ თუ სპირიტულ მოვლენებთან. მან განაცხადა, რომ პერინგერის ცდაში მონაწილე ადამიანებმა თვით-შთაგონების საფუძველზე მიიღეს დადებითი შედეგი.
ნეიროფსიქოლოგია და ნეიროვიზუალიზაცია
ნორმან გეშვიდი იყო პირველი მკვლევარი, რომელმაც შეადგინა საფეთქლის წილის ეპილეფსიასთან დაკავშირებული პათოლოგიური შემთხვევების ნუსხა. მან შენიშნა კავშირი ეპილეფსიის შეტევებსა და რელიგიურ ქცევით თვისებებს შორის. ესენი გახლდათ ჰიპერგრაფია, გადაჭარბებული რელიგიურობა, შემცირებული სექსუალური ინტერესი, გულის წასვლა, პედანტიზმი. ამ ყველაფერს ერთად აღწერენ ხოლმე როგორც გეშვიდის სინდრომს.
ვილაინურ რამაჩანდრანი იკვლევდა გადაჭარბებული რელიგიურობის ნერვულ საფუძვლებს და აკავშირებდა მას საფეთქლის წილის ეპილეფსიასთან. რამაჩანდრანი ცდილობდა გაერკვია ემოციური ეპილეფსიით დაავადებულ ადამიანში გადაჭარბებულ რელიგიურობას გამძაფრებული ემოციური მდგომარეობა იწვევდა თუ ის დამოუკიდებლად ყალიბდებოდა. ამ ყველაფერს კი კანის ელექტრული აქტივობით იკვლევდა (GSR). როდესაც რამაჩანდრანი კანის ელექტრულ აქტივობას ზომავდა, იგი პაცინტებს სამი შინაარსის სიტყვებს წარუდგენდა: რელიგიურს, ნეიტრალურსა და სექსუალურს. რამაჩანდრანმა შეძლო დაემტკიცებინა, რომ ეპილეფსიით დაავადებული ადამიანების ემოციური რეაქციები რელიგიური შინაარსის სიტყვების გაგონებისას უფრო იზრდებოდა, ხოლო სექსუალური შინაარსის სიტყვების გაგონებისას უფრო მცირდებოდა. ნეიტრალური შინაარსის მქონე სიტყვების გაგონებისას კი ცდისპირებს ნორმალური რეაქციები ჰქონდათ. ეს კვლევა განხილულია რამაჩანდრანის წიგნში "მოჩვენებები ტვინში".
მარიო ბორეგარდმა მონტრეალის უნივერსიტეტში ჩაატარა კვლვევა. მან კარმელიტის მონაზვნებზე გამოიყენა ფუნქციურ მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (fMRI) და ივარაუდა, რომ სპირიტუალური განცდის დროს, ტვინში აქტიურდება რამდენიმე რეგიონი და არა ერთი "ღმერთის წერტილი". როგორც ბორეგარდი ამბობს, ტვინში არ არის "ღმერთის წერტილი". სპირიტუალური განცდა ისევე კომპლექსურია ადამიანის ტვინისთვის, როგორც რაიმე სხვა რთული გამოცდილება. ცდა ჩატარდა ნეიროვიზუალიზაციის გამოყენებით. მონაზვნებს სთხოვეს თვალები დაეხუჭათ და გაეხსენებინათ ყველაზე მისტიკური ამბავი, რაც მათ, როგორც კარმელიტის მონაზვნებს გადახდენიათ.
თეორია
თეორია (θεωρία — განხილვა, გამოკვლევა) — მოძღვრება, იდეებისა და პრინციპების სისტემა. თეორია გაერთიანებაა განზოგადებული მდგომარეობებისა, რომლებიც ქმნის მეცნიერებას ან მის რომელიმე განყოფილებას. იგი წარმოადგენს სინთეზური ცოდნის ფორმას, რომლის ფარგლებშიც ცალკეული წარმოდგენები, ჰიპოთეზები და კანონები კარგავენ პირვანდელ ავტონომურობას და ხდებიან გლობალური სისტემის ელემენტები. თეორიაში ყოველი დასკვნა გამომდინარეობს სხვა დასკვნებისგან ლოგიკური აზროვნების ზოგიერთ წესზე დაყრდნობით. პროგნოზირების შესაძლებლობა თეორიული კონსტრუქციების შედეგია.
რელიგიის ნეირომეცნიერება
ნეიროფსიქოლოგია და ნეიროვიზუალიზაცია
2011 წლის დიუკის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ჰიპოკამპუსის ატროფია ემართებოდა ისეთ ადამიანებს, რომელთაც ცხოვრების განმავლობაში რადიკალური რელიგიური ცვლილება განიცადეს, გახდნენ პროტესტანტები, კათოლიკეები და ა.შ.
თეორია
სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფია კატეგორია:მეცნიერული მეთოდი
რელიგიის ნეირომეცნიერება
ფსიქოფარმაკოლოგია
საფეთქლის წილის სტიმულირება სოკოების ფსიქოტროპული ნივთიერებებით სპირიტუალური განცდების ანალოგიურ შეგრძნებებს იწვევს.
სქოლიო
კატეგორია:ნეიროფსიქოლოგია კატეგორია:თეოლოგია კატეგორია:ქცევითი ნეირომეცნიერება
ზანგარანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
გორნო-ორიზარი (ველესის თემი)
გორნო-ორიზარი (Горно Оризари) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ველესის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 223მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 262 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ველესის თემის სოფლები
ალაის ქედი
ალაის ქედი — ქედი პამირ-ალაის მთათა სისტემაში, ყირგიზეთსა და ნაწილობრივ ტაჯიკეთში. სიმაღლე 5539 მ-მდე (თანდიყოლის პიკი). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 580 კმ-ზე. სამხრეთით შემოსაზღვრავს ფერღანის ველს. დამახასიათებელია მაღალმთიანი ალპური რელიეფი. აგებულია ქვიშა-თიხოვანი ქანებითა და კრისტალური ფიქლებით. ჩრდილოეთი კალთები დამრეცია და შეიცავს რიგ გასწვრივ ხეობას. სამხრეთი კალთები ციცაბოდ ეშვება ალაის ხეობისკენ. თხემურ ზოლში, განსაკუთრებით დასავლეთ ნაწილში ჭარბობს თოვლი და მყინვარები. გამყინვარების საერთო ფართობია 568 კმ². მთისწინეთში ნახევარუდაბნოს მცენარეულობაა; ფერდობებზე 2000-3000 მ-მდე მშრალი სტეპები და მდელო-სტეპის მცენარეულობაა, უფრო მაღლა ალპური მდელოებია.
მხიარული კვირა დღე
მხიარული კვირა დღე (Vivement dimanche!) − ფრანსუა ტრიუფოს უკანასკნელი მხატვრული ფილმი. დაფუძნებულია ჩარლზ უილიამსის რომანზე შაბათის გრძელი ღამე. ტრიუფო გარდაიცვალა ამ ფილმის გადაღებიდან ერთი წლის შემდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1983 წლის ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები კატეგორია:ფრანსუა ტრიუფოს ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
ლიზა დელ ჯოკონდო
ლიზა დელ ჯოკონდო აგრეთვე ცნობილი როგორც ლიზა გერარდინი, ლიზა დი ანტონიო მარია ანტონმარია გერარდინი ან მონა ლიზა (დ. 15 ივნისი, 1479 — გ. 15 ივლისი, 1542) — ცნობილი ფლორენციელი ქალბატონი რომელიც გამოსახულია ლეონარდო და ვინჩის სურათზე მონა ლიზა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1479 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1542 კატეგორია:იტალიელი მოდელები
ზეინალაზირი
ზეინალაზირი  (Zeynələzir) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ქართული დამატება (უნიკოდის ჯგუფი)
ქართული დამატება — ჯგუფი უნიკოდში, რომელშიც წარმოდგენილია სასულიერო ხასიათის ტექსტებისთვის განკუთვნილი (ძველქართული) ასონიშნები სახელწოდებით ნუსხური. საეკლესიო ე.წ. ხუცური დაწერილობის სრულყოფილად გამოყენებისთვის საჭირო, ნუსხურის შესაბამისი დიდი, ანუ ასომთავრული ნიშნები მოცემულია ჯგუფში ქართული.
ისტორია
მოცემულ, უნიკოდთან დაკავშირებულ ჩანაწერებში აღნიშნულია ცალკეული ასონიშნების ქართულის დამატებით ჯგუფში განსაზღვრის საფუძველი და მიმდინარეობა:
სქოლიო
კატეგორია:უნიკოდის ჯგუფები
ნალჩიკის აეროპორტი
ნალჩიკის აეროპორტი (Аэропорт Нальчик) (IATA: NAL, ICAO: URMN) — ფედერალური მნიშვნელობის მცირე ზომის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ ნალჩიკის ჩრდილო – აღმოსავლეთით 3 კილომეტრში.აეროპორტი ახორციელებს ფრენებს 24 საათის განმავლობაში. ტერმინალის არეალს ჰყავს 12 თვითმფრინავი და 6 პატარა ზომის თვითმფრინავი.
ამ აეროდრომს გარდა სამოქალაქო ავიაციისა, ასევე იყენებენ სამხედრო ავიაციისთვის. აეროპორტის სამგზავრო ტერმინალს შეუძლია 100 მგზავრის მიღება საათში. ტვირთის ტერმინალს კი შეუძლია დღეში 30 ტონა ტვირთის გადატანა. ყოველდღიურად მოსკოვში ორი რეგულარული ფრენა ხდება. ონურ აირმა 2015 წლის 23 ივნისიდან კვირაში 3 დღე დააწესა ფრენები სტამბოლის ათათურქის აეროპორტიდან ნალჩიკის მიმართულებით.
სანამ 2009 წელს მისი ლიცენზია გაუქმდებოდა, ავიაკომპანია „Elbrus-Avia“-ი ახორციელებდა ფრენებს ნალჩიკიდან ევროპისა და რუსეთის რამდენიმე მიმართულებით, ზოგიერთ რეგულარულ და ზოგიერთ ჩარტერულად. სტამბოლი იყო ამ ადგილებს შორის.
მონაცემები
ნალჩიკის სამოქალაქო აეროდრომი ერთობლივად დაფუძნებულია თავდაცვის სამინისტროსა და G კლასის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ, მათ აქვს სერთიფიკატი 1414-122 სახელმწიფო რეგისტრაციისა და აეროპორტის ათვისების გამოყენების შესახებ, ამ სერთიფიკატის მოქმედების ვადაა 2017 წლის 15 ივლისი.
აეროპორტში მდებარეობს ნალჩიკის რეგიონალური სამაშველო ბაზა (RPSB) - ფედერალური საავიაციო ადმინისტრაციის ფილიალი „სამხრეთ საავიაციო საძიებო და სამაშველო ცენტრი“, რომელიც ღამის საათებში ასრულებს სამუშაოს ვერტმფრენთან ერთად, საძიებო-სამაშველო ოპერაციების მოვალეობის შესასრულებელ არეალზე (300 კმ). აეროპორტს აქვს ერთი ასაფრენი ბილიკი 06/24, მგზავრთა აფრენა და ჩამოსხმა ხდება ერთი მიმართულებით (ქალაქის მოპირდაპირე მხარეს).
ემინე ერდოღანი
ბიოგრაფია
ემინე გიულბარანი, 1956 წლის 16 თებერვალს სტამბოლის იუსქიუდარის რაიონში დაიბადა. ეთნიკურად არაბული წარმოშობის ემინეს ოჯახი, თავდაპირველად ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პროვინციაში, სიირთში ცხოვრობდნენ, თუმცა მოგვიანებით, მისი ოჯახი საცხოვრებლად სტამბოლში გადმოვიდა. იგი ხუთშვილიან ოჯახში უმცროსია. იგი სწავლობდა „მითჰათ ფაშას“ ღამის სამხატვრო სკოლაში, მაგრამ სწავლა არ დაუსრულებია.
ერდოღანი შეუერთდა „იდეალური ქალთა ასოციაცია“-ს, სადაც ერთ-ერთ საქმიან კონფერენციაზე რეჯეფ ერდოღანს შეხვდა. მოგვიანებით, 1978 წლის 4 თებერვალს, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი და ემინე გიულბარანი დაქორწინდნენ. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს: აჰმეთ ბურაქი ერდოღანი, სუიმეიე, რომელმაც ცოლად გაყვა სამრეწველო თავდაცვის ინჟინერს სელჩუქ ბაირაქტარს 2016 წლის მაისში, ნეჯმეთინ ბილალი და ესრა, რომლის მეუღლე ენერგეტიკის მინისტრი ბერათ ალბაირაქია.
პოლიტიკურ ცხოვრებაში
2011 წლის 16 თებერვალს, ემინე ერდოღანს გადაეცა „Prix de la Fondation“ ჯილდო, „კრანს მონტანას“ ფორუმის მიერ ბრიუსელში.
პირველი ლედი აქტიურად დაუპირისპირდა თურქეთში ბავშვთა ქორწინების კანონპროექტს, სადაც მან აღნიშნა, რომ „იძულებით ბავშვის ქორწინება აშკარად მიუღებელია ნებისმიერ პირობებში“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:თურქეთის პირველი ქალბატონები
შიურიუქი
შიურიუქი (Şürük) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	1,302 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
ანს-ეტუალი
ანს-ეტუალი (Anse Etoile) — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეს ჩრდილოეთში.
სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ფრუტა-დი-ლეიტი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 940 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.79 კმ²-ზე. ფართობი 762 785 კმ²-ია.
დრესლიჩენი
დრესლიჩენი (Drăsliceni) — სოფელი მოლდოვაში, კრიულენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 83 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 607 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრიულენის რაიონის სოფლები
რელიგია ირანში
რელიგია ირანში - რელიგიური პრაქტიკების ერთობლიობა ირანში. ირანის უძველესი რელიგიაა ზოროასტრიზმი. ზოროასტრიზმი ირანის ძირითადი რელიგია იყო აქემენიდების იმპერიის (ძვ. წ. 550–330), პართენის იმპერიის (ძვ. წ. 247 - ახ. წ. 224) და სასანიდების იმპერიის დროს (ახ. წ. 224–651). 651 წელს რაშიდუნის სახალიფომ დაიპყრო სპარსეთი და ქვეყანაში მთავარ რელიგიად ისლამი იქცა. მონღოლთა შემოსევამდე ძირითადი მიმდინარეობა სუნიზმი იყო, შემდგომში ირანში შიიზმი გაბატონდა. მინი|ზორორასტრიული ტაძარი დღევანდელი რელიგიური პროცენტული მაჩვენებლები სადავოა. 2011 წლის აღწერის თანახმად ირანელთა 99,98% მუსულმანია, დანარჩენი მოსახლეობა კი მისდევს ქრისტიანობას, იუდაიზმს აბ ზოროასტრიზმს. მაგრამ ირანის მთავრობა არ ცნობს არარელიგიურონსს და ბევრ რელიგიას და მიმდინარეობას, ისლამის.უპატივცემულობა კი დასჯადია, ამიტომ ოფიციალური მონაცემები საეჭვოა. 2020 წლის ირანის ერთ-ერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ ირანელთა 96,5% მუსულმანია. ირანის გარეთ დაფუძნებული ორგანიზაციის მიერ ჩატარებულმა ონლაინ კვლევამ კი აჩვენა, რომ ირანში გაცილებით ნაკლები მუსლიმია (32,2% შიიტი, 5,0% სუნიტი და 3,2% სუფი) და მნიშვნელოვანი ნაწილი არ მისდევს არც ერთ რელიგიას (22.2%. ბევრი იდენტიფიცირდება როგორც ათეისტი, აგნოსტიკოსი ან არარელიგიური ჰუმანისტი.
რელიგიური თავისუფლება
ირანი ისლამური რესპუბლიკაა. ირანის კონსტიტუციით მიხედვით ოფიციალური რელიგია არის ისლამი და ისლამის სხვადასხვა მიმდინარეობები სრულიად აღიარებულია. ისლამის ყველა მიმდინარეობის წარმომადგენლებს აქცთ რელიგიურ რიტუალებში საკუთარი წესდების გამოყენების უფლება, აღიარებულია ქრისტიანი, ებრაელი და მაზდიანი უმცირესობები. ამ სამი რელიგიის წარმომადგენლებისთვის პარლამენტში 270 ადგილიდან ხუთ-ხუთი არის დათმობილი. მიუხედავად ამის, მთავრობაში მაღალი თანამდებობები მხოლოდ მუსლიმებისთვისაა განკუთვნილი. ყველა უმცირესობის რელიგიური ჯგუფის წევრებს, მათ შორის სუნიტ მუსლიმებს, ეკრძალებათ პრეზიდენტად არჩევა. ებრაულ, ქრისტიანულ და ზოროასტრიულ სკოლებს კანონით მუსლიმი დირექტორი უნდა ჰყავდეთ. კანონი მხარს უჭერს ისლამის მიღებას - მაგ. ისლამის მიღების შემთხვევაში შვილი მემკვიდრეობით მშობლების მთლიან ქონებას იღებს იმ შემთხვევაში, თუ დედმამისშვილები ისლამს არ მიიღებენ.
მუსლიმებთან თანასწორი უფლებები ბევრ უმცირესობას არ გააჩნია, მაგრამ რელიგიური თავისუფლების შესახებ პრეტენზიები ძირითადად ბაბიზმის რწმენის დევნას უკავშირდება - ქვეყნის უდიდეს რელიგიურ უმცირესობის, რომელიც აქტიურად იდევნება. დანგრეული იქნა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ბაბისტური სასაფლაო და წმინდა ადგილი, ასევე ვრცელდება ინფორმაცია რელიგიური მრწამსის საფუძველზე დაპატიმრების, შევიწროების, დაშინების, დისკრიმინაციისა და მკვლელობის შესახებ.
ისლამიდან სხვა რელიგიაზე გადასვლა აკრძალულია და ზოგ შემთხვევაში სიკვდილით ისჯება. სხვადასხვა კანონით გათვალისწინებულია სხვადასხვა სასჯელი მუსლიმებისთვის და არამუსლიმებისთვის - მაგ. მუსლიმი კაცი, რომელმაც ცოლს უღალატა მუსლიმ ქალთან ას წკეპლას იღებს; არამუსულმანი კაცი მუსლიმ ქალთან ღალატისთვის სიკვდილით ისჯება.
ათეიზმი ირანში
2020 წელს GAMAAN– ის მიერ ჩატარებულმა ონლაინ კვლევის მონაცემებით გამოკითხული ირანელების 8,8% ათეისტია.
წყაროები
კატეგორია:რელიგია ირანში
ცენტრალური კორდილიერები (კოლუმბია)
ცენტრალური კორდილიერები  (Cordillera Central) — კოლუმბიის ანდების სამი განაყოფისგან ყველაზე დიდი. მასივი გაწოლილია სამხრეთიდან ჩრდილოეთით, კაუკის დეპარტამენტიდან ბოლივარის დეპარტამენტამდე. მასივის უმაღლესი მწვერვალია ნევადო-დელ-უილა, მისი სიმაღლე შეადგენს 5750 მეტრს.
მასივი შემოსაზღვრულია, კაუკას და მაგდალენას მდინარეებით.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ანდები კატეგორია:კოლუმბიის ქედები
დამა დე ელჩე
ელჩე ლედი (Dama de Elche) – იბერიული ქანდაკება, რომელიც დამზადებულია კირქვისგან V და IV საუკუნეებში. ეს არის ბიუსტი, რომელიც განასახიერებს მდიდრულად ჩაცმულ ქალბატონს, რომლის სახე სრულყოფილ თვისებებს აჩენს. თავზე ატარებს თავსაბურავს, რომელიც დამზადებულია ტიარასგან, შუბლზე აქვს დიადემა და სახის გვერდებზე მასსავე თმისგან შეხვეული ორი მრგვალობა, რომლებიც მის სახეს აკრავენ.
ზურგი და მხრები დაფარულია მანტიით, რომელიც მის წინა ნაწილში გამოკვეთს სამ ყელსაბამს ამფორილებითა და ამულეტებით, სახის გვერდებზე თეფშის საყურეებითა და საყურეებით და ფიბულა, რომელიც ხურავს ტუნიკას. უკანა მხარეს აქვს ხვრელი, რომელიც ვარაუდობს მის შესაძლო გამოყენებას, როგორც დაკრძალვის ურნა. თავდაპირველად ის იყო პოლიქრომული და თვალებით სავსე მინისებრი პასტით.
ნამუშევარი შემთხვევით იპოვეს 1897 წელს La Alcudia-ის ადგილზე ( ელჩე, ალიკანტე ) იგი ლუვრის მუზეუმმა იყიდა. 1941 წელს, ესპანეთსა და საფრანგეთს შორის ხელოვნების ნიმუშების გაცვლის შედეგად, იგი დაბრუნდა სხვა ნამუშევრებთან ერთად და დეპონირებული იყო პრადოს მუზეუმში, ხოლო 1971 წელს იგი გახდა ესპანეთის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმის ნაწილი, მადრიდში.
სქოლიო
კატეგორია:ქვის ქანდაკებები კატეგორია:სკულპტურა
სათამაშოების ისტორიის პერსონაჟების სია
აქ წარმოდგენილია მედია ფრენჩაიზ სათამაშოების ისტორიის პერსონაჟების სია.
ვუდი
პერსონაჟს ახმოვანებს ტომ ჰენქსი. ეს არის კოვბოი, ფილმის მთავარი გმირის, ენდის საყვარელი სათამაშო. იგი ძირითადად ჩნდება, როგორც გუნდის ლიდერი. მის ბაზ ლაიტერთან მეტოქეობას ეფუძნება სერიის პირველი ფილმი.
ბაზ ლაიტერი
კოსმოსური მოხეტიალე, რომელიც აღჭურვილია სხვადასხვა ფუნქციის მქონე კოსტიუმით. ფილმებში იგი ბაზის თანაშემწეა, თავდაპირველად კი - მეტოქე.
ჯესი
გოგონა-კოვბოი, ვუდის გუნდის წევრი. პირველად ჩნდება ფილმში სათამაშოების ისტორია 2. თავდაპირველად მას არ სურს ენდის მეგობრებთან დაახლოება. მოგვიანებით იგი გუნდის წევრი ხდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სათამაშოების ისტორია
ჯიდიმირცი (ველესის თემი)
ჯიდიმირცი (Џидимирци) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ველესის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 490 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ველესის თემის სოფლები
ბაგვალური ენა
ბაგვალური ენა, ბაგვალალური ენა, ბაგულალური ენა, კვანადური ენა — იბერიულ-კავკასიური ენების ოჯახის, ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა, ანდიურ ქვეჯგუფის ენა.
ბაგვალურ ენაზე მეტყველთა ძირითადი აულებია: კვანადა, თლონდოდა, ხუშტადა, ჰემერსო, თლისი, თლიბიშო. პირველი წუმადის რაიონშია, ხოლო ორი უკანასკნელი — მეზობელ ახვახის რაიონში. ბაგვალელთა საერთო რიცხვი 1447 ადამიანს (2010 წ. აღ.) შეადგენს.
სამწერლო ენად ბაგვალები ხუნძურს ხმარობენ. დაღესტნის მცირერიცხოვან ერთა დაახლოების პროცესში ბაგვალები სხვა ანდიურ-დიდოურ ტომებთან ერთად ერწყმიან ხუნძებს, რომლებიც მათთან ახლოს დგანან ენითაც და კულტურითაც. ეროვნებით ბაგვალები ხუნძებად აღირაცხებიან. ხუნძური ენის ცოდნა ბაგვალებში ძალიან გავრცელებულია, მაგრამ ხშირად ეს ცოდნა სასაუბრო მეტყველების ფარგლებს არ სცილდება. ბაგვალელთა ერთმა ნაწილმა (ხუშტადელებმა, თლონდოდელებმა) იცის ტინდიური ენაც. ტინდიელები ბაგვალების მეზობლები არიან (სამხრეთით) და ენობრივად მათთან ძალიან ახლოს დგანან.
ბაგვალური ენისა და ხალხის აღსანიშნავად სხვადასხვა ტერმინს ხმარობენ. თვითონ ბაგვალებში „ბაგვალების“ აღსანიშნავად ზოგადი ტერმინი არა ჩანს (წარმომავლობას ასახელებენ ფუძე აულის მიხედვით). ახლო მეზობელ ტომებთან ურთიერთობის დროს თავიანთ თავს ხუნძურად ბაგვალ-ებს ეზახიან, სხვა ხალხებთან ურთიერთობის დროს კი, თავს ხუნძებს მიაკუთვნებენ. ხუნძურად (და აქედან რუსულადაც) ბაგვალებს ბაგვალალ-ს ან ბაგულალ-ს ეძახიან. ბოლო -ალ წარმოადგენს ხუნძურ მრავლობითი რიცხვის ნიშანს (მხ. რ. ბაგვალ-ავ I კლ., ბაგვალ-აჲ II კლ., მრ. რ. ბაგვალ-ალ). ამ -ალ სუფიქსის მოკვეცისა ან შენარჩუნების კვალობაზე ასეთიასეთი ვარიანტები ჩნდება: (багвалаль-цы, багулаль-цы, багвалин-цы; ქართულად: ბაგვალალები, ბაგულალები, ბაგვალები). ზოგჯერ ბაგვალური ენის აღსანიშნავად ხმარობენ „კვანადურ ენას“ (кванадинский язык) — ბაგვალელთა ერთ-ერთი უმთავრესი აულის მიხედვით.
ადგილობრივად (წუმადის რაიონში, მეზობელ ხუნძურ მოსახლეობაში) ტერმინს „ბაგვალური“ უფრო ფართო მნიშვნელობა აქვს: ასე აღნიშნავენ საკუთრივ ბაგვალებსაც და ტინდიელებს ერთად აღებულს, ე. ი. მდინარე ანდიის ყოისუს მარჯვენა ნაპირის მცხოვრებლებს საერთოდ. ამ გაგებით „ბაგვალური“ უპირისპირდება „ჭამალურს“, რომელიც ამავე მდინარის მარცხენა ნაპირზე მცხოვრებ ხალხს აღნიშნავს.
ანდიური ენები ერთმანეთისაგან დიდად დაშორებულნი არ არიან. სხვაობის უკიდურესი წერტილებია ანდიური და ახვახური. მათ შორის (ერთმანეთისაგან მეტ-ნაკლები დაშორებით) ლაგდება ანდიური ქვეჯგუფის დანარჩენი ენები.
ბაგვალური ენა ძალიან ახლოს დგას მეზობელ ენებთან — ჭამალურთან და განსაკუთრებით ტინდიურთან. ეს სამი ენა ანდიურ ენათა ქვეჯგუფში ქმნის გარკვეულ წრეს, რომელიც ღოდობერიულის მეშვეობით ბოთლიხურსა და ანდიურს უკავშირდება. არ არის გამორიცხული შესაძლებლობა, რომ ტინდიური და ბაგვალური ერთმანეთის მიმართ მივიჩნიოთ დიალექტებად, რომლებიც ერთმანეთისაგან უფრო შორს, რა თქმა უნდა, არ არიან, ვიდრე, მაგალიტად, ხუნძური ენის ხუნძახური და ანწუხური დიალექტები.
ყოველ ბაგვალურ აულს ახასიათებს გარკვეული ენობრივი თავისებურება, თუმცა მეტწილად ეს სხვაობა დიდი არ არის. შეიძლება გამოიყოს სამი კილოკავი: კვანადურ-ჰემერსოული (კვანადური და ჰემერსოული თქმებით), თლონდოდურ-ხუშტადური (თლონდოდური და ხუშტადური თქმებით), თლისურ-თლიბიშოური (თლისური და თლიბიშოური თქმებით). ამ სამ კილოკავთან პირველი ორი ერთმანეთთან საკმაოდ ახლოსაა, ხოლო თლისურ-თლიბიშოური შედარებით ცალკე დგას.
ბაგვალური ენის შესახებ პირველი ცნობები მოცემულია რ. ერკერტის წიგნში. ანდიური ენები აქ წარმოდგენილია ორი ჯგუფის სახით: ანდიური დიალექტები (საკუთრივ ანდიური, ბოთლიხური, ჰიჰათლური [ე. ი. ჭამალური] და ტინდიური) და კარატული დიალექტები (კარატული, ღოდობერიული და კვანადური ანუ ბაგვალალური). ღოდობერიული და კვანადური ფრაზები ერთადაა წარმოდგენილი. კვანადური მასალა, რომელიც სახელდობრ აულ კვანადის მეტყველებას ასახავს, შეიცავს 40-მდე მოკლე შესიტყვებას. ამასთან უმარტივეს შესატყვისებატა მნიშვნელოვანი ნაწილი ზმნის პარადიგმის გამოვლინებას ემსახურება და ფაქტობრივ არაფერს იძლევა, რადგან პირის კატეგორია, რის გარკვევაც ამ შესიტყვებათა მიხედვით უნდა მომხდარიყო, ბაგვალურს არ გააჩნია.
ერკერტისეული ჩანაწერებისნაკლოვანებები საკმაოდ ცნობილია. მეტად დაბალ დონეზე დგას ბაგვალური მასალის ჩაწერის ფონეტიკური მხარეც, მაგალიტად, ერთმანეთისაგან გარჩეული არაა მკვეთრები და შესაბამისი ფშვინვიერები (კ და ქ, ტ და თ, ჭ და ჩ), არაა გარჩეული ძლიერი და სუსტი თანხმოვნები (შჾ და შ, სჾ და ს), არეულია ხ და ჰ, არეულია ლატერალური თანხმოვნები, ასევე აღნიშული არაა თანხმოვანთა პალატალიზაცია, ხმოვანთა სიგრძე და სხვა.
შედარებით მეტი და უფრო სანდო მასალა ბაგვალური ენის შესახებ მოცემულია ა. დირის ნაშრომში. დირის მასალა, ისევე როგორც ერკერტისა, აულ კვანადის მეტყველებას ასახავს. წარმოდგენილია მოკლე გრამატიკული ცნობები (ბრუნებისა და უღვლილების შესახებ) და 65 მოკლე ფრაზა. უზუსტობანი ა. დირის ჩანაწერებშიც არის, მაგალიტად, გარკვეული არაა ცჾ და წჾ, შ და შჾ და სხვა. აღნიშნული არაა პალატალიზაცია, ხმოვნის სიგრძე. ზოგჯერ პალატალიზებული კ (და ქ) წამოდგენილია როგორც ჯ. არასწორედაა ჩაწერილი ზოგი ფორმა. მართალია, ა. დირის მასალების მიხედვით შეუძლებელია ბაგვალური ენის აღნაგობის წარმოდგენა, მაგრამ რ. ერკერტის მასალებთან შედარებით წინგადადგმული ნაბიჯია.
ბაგვალურ ენაზე თავისი წერილები გამოაქვეყნა ზ. მაჰომედბეკოვამ. მის წერილებში წარმოდგენილია მოკლე ცნობები ბაგვალური ენის ბგერითი შედგენილობისა, ზოგი ფონეტიკური პროცესისა, ბუნებისა და უღვლილების უმთავრესი საკითხების შესახებ. გამოკვლევა ასახავს აულ თლონდოდის მეტყველებას.
ტ. გუდავას ნაშრომი ემყარება ყველა აულის მეტყველებას. გუდავამ ბაგვალური ენის შესწავლა 1952 წლიდან დაიწყო.
სქოლიო
კატეგორია:ბაგვალური ენა
სვენტეი-ანი
სვენტეი-ანი ან წმინდა ანას მთა (St. Annaberg) — მთა (ანაბერგი) ზემო სილეზიაში, პოლონეთი. ეს არის ფრანცისკანის მონასტრის ადგილმდებარეობა წმინდა ანას სასწაულებრივი ქანდაკებით, რომელიც მნიშვნელოვანი ლოკაციაა რომის კათოლიკური პილიგრიმობისთვის. ეს იყო სტრატეგიული ადგილმდებარეობა, რომელიც მნიშვნელოვანი იყო როგორც გერმანელი, ასევე პოლონელი ნაციონალისტებისთვის და 1921 წელს იგი იყო ანაბერგის ბრძოლის ადგილი, რომელსაც მესამე რაიხში პატივი მიაგეს თინგშტეტის (ამფითეატრი) და მავზოლეუმის მშენებლობით. თეატრი რჩება, მაგრამ ნაცისტური მავზოლეუმი განადგურდა და შეიცვალა ძეგლით. სვენტეი-ანის პოლონეთის ეროვნული მემკვიდრეობის საბჭომ და პოლონეთის პრეზიდენტმა გამოაცხადეს პოლონეთის ერთ-ერთ ოფიციალურ ისტორიულ ძეგლად.
გეოლოგია
ალტ=Góra Świętej Anny is located in Opole Voivodeship|მინი|ადგილმდებარეობა ოპოლის სავოევოდოში მთა არის მესამეული ბაზალტის ვულკანური კონუსი, სილეზიის ვულკანური სარტყლის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე. მისი სიმაღლეა 406 მეტრი (1,332 ფუტი).
ისტორია
მარცხნივ|მინი|მონასტრის ეკლესიის ინტერიერი გორა სალოცავებს წარმოადგენდა წინაქრისტიანულ ხანაში. მინი|330x330პქ|მთა სამხრეთიდან იგი ადრე ჩელმბერგის სახელით იყო ცნობილი; დაახლოებით 1100 წელს გორაზე აშენდა წმინდა სამლოცველო და იგი გახდა ცნობილი როგორც გეორგენბერგი (წმინდა გიორგის გორა);