cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აკაკი შანიძე
სხვა მწერალთა ენები
გარდა რუსთველის ენისა, აკაკი შანიძემ შეისწავლა გიორგი მთაწმინდელის, ნიკოლოზ ბარათაშვილისა და ილია ჭავჭავაძის ენობრივი მემკვიდრეობა. 1939 წლის გამოკვლევაში- „ნ. ბარათაშვილის ენა“ - ენათმეცნიერმა ახალი სალიტერატურო ქართულის შემუშავებაში დიდი რომანტიკოსის ადგილი გამოარკვია. იმავე წელს გამოცემულ ნაშრომში - „ილია ჭავჭავაძე როგორც მებრძოლი ახალი სალიტერატურო ქართულის დამკვიდრებისათვის“ - მკვლევარმა ილიას პოლემიკა არქაისტებთან, მისი ტერმინოლოგიური მუშაობა, ენის სიწმინდისათვის ბრძოლა და სხვა საკითხები განიხილა.
თავის ვრცელ ნარკვევში - „ანტონ I-ის გავლენა სალიტერატურო ქართულზე და ძველი ქართული ენის ძეგლების ვითარება ახალი აღთქმის წიგნების გამოცემებში“ - ენათმეცნიერმა კათალიკოს-პატრიარქის მიერ შემოღებული სქოლასტიკური ორთოგრაფიული წესები გამოარკვია და განსაზღვრა, თუ როგორ შეაფერხა მან სალიტერატურო ქართულის განვითარება.
ალბანური ენა და დამწერლობა
thumb|left|200px|აკაკი შანიძე [[აზერბაიჯანის ისტორიის ეროვნული მუზეუმი|აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმში, 1957 წლის 28 ოქტომბერი]] აკაკი შანიძე იკვლევდა კავკასიელ ალბანელთა დამწერლობასაც. ცნობები ალბანელთა შესახებ ძირითადად სომხურმა საისტორიო წყაროებმა შემოინახეს, ამიტომაც აკაკი შანიძე თავისი მოწაფეების ყურადღებას ალბანურ პრობლემებზე წარმართავდა და მათ ინტერესს აღვივებდა, რათა ხელნაწერებზე მუშაობის დროს გულისყურით მოჰკიდებოდნენ უცნობასოებიან ტექსტებს, რომელებიც შესაძლოა ალბანური ყოფილიყო. ასეთი ინტერესი აღუძრა აკაკი შანიძემ ერთ-ერთ თავის მოწაფეს, ილია აბულაძეს. ენათმეცნიერის მითითებების წყალობით ხელნაწერთა კოლექციაზე სამუშაოდ ერევანში გაგზავნილმა ილია აბულაძემ მართლაც იპოვა ანბანთა კრებული, სადაც ალბანურიც ერია. მოსწავლემ ახლად მოპოვებული მასალა შესასწავლად და გამოსაქვეყნებლად თავის მასწავლებელს გადასცა. აკაკი შანიძის 1938 წელს გამოქვეყნებული ვრცელი გამოკვლევა, ალბანური დამწერლობის არსებობისა და მისი რაობის შესახებ მეცნიერთათვის სავსებით ახალ ამბებსა და ფაქტებს შეიცავდა. დიდი ენათმეცნიერის ამ ნაშრომმა დიდი გამოხმაურება ჰპოვა საქართველოშიც და მის ფარგლებს გარეთაც.
10 წლის შემდეგ (1948 წ.) მიგეჩაურში წარმოებული გათხრების დროს ტაძრის ნანგრევში ოთხკუთხა ქვა აღმოაჩინეს, რომელიც ირგვლივ უცნობი ასოებით იყო შემოწერილი. შემდეგში მსგავსი ასოებით შესრულებულ წარწერებს თიხის სასანთლესა და თიხის ჭურჭლის ნატეხებზეც მიაგნეს. აკაკი შანიძემ ეს უცნობი წარწერები შეისწავლა და ისინი ალბანურად აღიარა. ახალი მასალების შუქზე მეცნიერმა რამდენიმე ნაშრომი გამოაქვეყნა. ავტორი იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ ალბანური ენა კავკასიური მოდგმის ენა იყო და ძალიან ახლოს იდგა დღევანდელ უდურთან. ა. შანიძის აზრით, ალბანური დღევანდელი უდების ძველი სალიტერატურო ენა იყო, ე.ი. უდები ძველი ალბანელების ერთ-ერთი ტომის ჩამომავლები არიან.
ლიტერატურა და ფოლკლორი
აკაკი შანიძემ თავი მოუყარა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ჩაწერილი ციკლის - „როსტომიანი“ - ვარიანტებს. მთიულეთში ყოფნისას მკვლევარმა ჩაიწერა დიდად საყურადღებო ვარიანტი -„ბეჟანიანი“. ტექსტუალური შედარების გზით მეცნიერმა ცხადყო, რომ ხალხური „როსტომიანი“ „შაჰნამეს“ გავლენითაა შემუშავებული. ავტორის სიტყვით, ხალხური „როსტომიანი“ „ფოლკლორზე ლიტერატურის გავლენის ჩინებულ მაგალითს წარმოადგენს“. კორნელი კეკელიძე აღნიშნავდა: „...ზოგიერთები მზად არიან სერიოზულად გვიმტკიცონ, რომ ლიტერატურული „როსტომიანი“ ხალხურზეა დამოკიდებული. პროფ. ა. შანიძემ... დაამტკიცა, რომ ხალხური „როსტომიანის“ ზოგიერთი სახელი და ტერმინი წარმოადგენს დამახინჯებას ლიტერატურულისას, რომ პირველი მეორეზეა დამოკიდებული“.
აკაკი შანიძემ სათავე დაუდო თანამედროვე მეცნიერების მოთხოვნების შესაბამისად ხალხური ზეპირსიტყვიერების მასალების გამოქვეყნების საქმეს. ენათმეცნიერი აღნიშნავდა, „მე მაინც ვფიქრობ, რომ ამჟამად ისეთ მდგომარეობაში ვიმყოფებით, რომ სჯობს სანდო ტექტები გავამრავლოთ, ვიდრე დეტალურ გამოკვლევებს გამოვეკიდოთ თვითეული ლექსის შესახებ, თუმცა დაწვრილებითი შესწავლის ფასიც კარგა ვიციო“. ქართული ფოლკლორისტიკის ისტორიაში ახალი ხანა მეცნიერის მიერ სანიმუშოდ გამოცემული ხევსურული პოეტური ნიმუშებისთვის დართული ფუძემდებლური ნარომით - „შენიშვნები და ვარიანტები“ - დაიწყო. ასევე, აკაკი შანიძემ წამოაყენა პრობლემა ხალხურ პოეზიაში ერთი მთქმელის შემოქმედებაზე მეორის გავლენის შესახებ. ენათმეცნიერმა ყურადღება მიაქცია ე.წ. მთიბლური ლექსების ფორმას და ქართული მეტრიკის კვლევის თვალსაზრისით საგულისხმო მოსაზრებები გამოთქვა. ავტორი ვარაუდობდა, რომ ასეთ სიმღერეში უძველესი ქართული ლექსების ერთ-ერთი ნიმუში გვხვდება.
აკაკი შანიძე აკვირდებოდა ხმოვნებს, რომლებიც მხოლოდ სიტყვების ბოლოს გვხვდება. რაკი ეს ხმოვნები (ა. ო.) მხოლოდ პოეზიაში იხმარება და მეტრიკის მიზნებისთვის, ავტორს მიაჩნდა, რომ მათთვის „პროსოდიული ხმოვნები“ უნდა ეწოდებინათ. აკაკი შანიძე თვლიდა, რომ „პროსოდიული ხმოვნების“ წარმოშობის მიზეზები სარწმუნოებრივი და სხვა სახის გალობა-სიმღერათა სიტყვების გაგრძობილად წარმოთქმის ჩვეულებაში უნდა ეკვლიათ.
გავლენა და შეფასება
thumb|left|200px|აკაკი შანიძე შვეიცარიელ ქართველოლოგებთან ერთად. მარცხნიდან: იოლანდა მარშევი, რუთ ნოიკომი, აკაკი შანიძე და ლეა ფლური აკაკი შანიძემ ბევრი დამფასებელი და თაყვანისმცემელი შესძინა ქართულ ენას, ლიტერატურასა და კულტურას. 1967 წლის 22 აპრილს ციურიხელი ქართველოლოგები, იოლანდა მარშევი, ლეა ფლური და რუთ ნოიკომი აკაკი შანიძეს სწერდნენ: „...იმ დღიდან, რაც ჩვენ ქართული ენის შესწავლა და ქართულ ენაზე მუშაობა დავიწყეთ, თქვენი სახელი ლამპარივით გვიდგას თვალწინ“.
ლუვენის უნივერსიტეტის პროფესორმა ჟერარ გარითმა 1968 წელს დაბეჭდა ვრცელი წერილი „აკაკი შანიძე — ქართველოლოგიის მამამთავარი“, რომელშიც აღნიშნავდა: „...აკაკი შანიძე არის პიონერი ქართული ენათმეცნიერებისა და ფილოლოგიის ყველა დარგში... მაგრამ მისი მოღვაწეობა არ იფარგლება მარტო ქართული ლინგვისტიკითა და ძველი ქართული ფილოლოგიით, მისი მეცნიერული საქმიანობა უფრო შორს მიდის და სამართლიანად იმსახურებს მსოფლიო მნიშვნელობის მეცნიერის სახელს“. თამაზ გამყრელიძე აკაკი შანიძის ლინგვისტურ თეორიას სტრუქტურულ-ფუნქციურად განიხილავს და ფერდინანდ დე სოსიურის სინქრონულ თეორიასა და პრაღის საენათმეცნიერო სკოლის სტრუქტურალიზმს ადარებს. ავსტრიელმა ლინგვისტმა, ფრიდრიხ ნაისერმა სადოქტორო დისერტაცია „ქართული სიტყვაწარმოების შტუდიები“ აკაკი შანიძის დახმარებით დაწერა.
გარდა ზემოაღნიშნული მეცნიერებისა, ა. შანიძის მოძღვრებით თავს დავალებულად თვლიდნენ ცნობილი ორიენტალისტები: დეივიდ ლენგი, ჯორჯ ჰიუიტი, კარლ შმიდტი, იულიუს ასფალგი, ჰაინც ფენრიხი, შარლ მერსიე, ჰანს ფოგტი, მიშელ ვან ესბროკი, იან ბრაუნი და სხვები. ნორვეგიელი პროფესორი, ჰანს ფოგტი აკაკი შანიძეს „ქართველი ხალხის სიამაყეს“ უწოდებდა, ფრანგი პროფესორი, რეე ლაფონი კი — „დედა საქართველოს ერთ უბრწყინვალეს შვილთაგანს“.
მარჯვნივ|მინი|180პქ|აკაკი შანიძე (მარცხნივ) გერმანელ ქართველოლოგ [[ჰაინც ფენრიხი|ჰაინც ფენრიხთან ერთად (1981 წ.)]] საბჭოთა სემიოტოლოგი, აკადემიკოსი ი. კრაჩკოვსკი აღნიშნავდა, რომ აკაკი შანიძემ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში სემიოტოლოგიის განვითარებასაც.
1985 წლის მაისში ამერიკაში, ჩიკაგოში არასლავური ენების მეოთხე საერთაშორისო კონგრესზე კავკასიის კულტურათა და კავკასიური ენების შესახებ სამეცნიერო კონფერენცია მოეწყო, რომელიც აკაკი შანიძეს მიეძღვნა.
აკაკი შანიძის შესახებ აკაკი გაწერელია წერდა: „ქერაა. სალუკი პირისკანი აქვს. აბრეშუმივით ლბილი თმადა ღიმილითმოკიაფე თვალები ამშვენებენ... სრულიად არაა მიამიტი და ჩინებულად ესმის, თუ რარიგ მადლიერია მისი ჩვენი ქვეყანა: აკაკი შანიძის მაღალი რანგის პრინციპულობით აღსავსე მეცნიერული მუშაობა ინტელექტუალური გამძლეობისა და გმირობისმისაბაძ მაგალითად დარჩება სამუდამოდ...“, ხოლო მეცნიერული სტილის გამორჩეულობაზე საუბრისას აღნიშნავდა: „ყოველთვის ფიქრობ: ამ კაცში მგონი შეუცდომლობის ჟინით ატეხილი დემონი ზის და იგი მარადჟამ და ჯიუტად ჩასჩურჩულებს მას ყოველი წვრილმანისადმი ფანატიკურ ერთგულებას. ამა თუ იმ გამოკვლევაში სრულიად უნებლიედ გაპარული კორექტული შეცდომაც კი, ალბათ გულის სიღრმემდე შესძრავს ხოლმე. და ამ ჭკვიან კაცს ერთი წამითაც არ უნდა დაიჯეროს, რომ ყველაფერი, რაც ადამიანის ხელიდან გამოდის, შეიძლება რაიმე, თუნდაც სულ მცირეოდენ ნაკლს შეიცავდეს. ასეთად დაუბადებია იგი ბუნებას და ჩვენ ბევრი მოვიგეთ აკაკი შანიძის დემონის დაუცხრომელი კარნახის წყალობით.“
მზექალა შანიძე იგონებდა, რომ მამამისს სიცოცხლის ბოლომდე შერჩენოდა სიახლის გრძნობა. ენათმეცნიერი როგორღაც ახერხებდა და საქართველოში გამოცემულ სამეცნიერო შრომათაგან წაუკითხავი არცერთი რჩებოდა. დასვენებისა და გართობისათვის არ ეცალა. სტუმარი უყვარდა და ყოველთვის გულღიად ხვდებოდა, ხოლო კითხვაზე, თავისუფალ დროს რას აკეთებთო, აკაკი შანიძე პასუხობდა: „მე თავისუფალი დრო არასდროს მქონიაო. ენათმეცნიერი ამაში ფუჭად გატარებულ დროს გულისხმობდა. „ჭადრაკი უყვარდა და კარგადაც თამაშობდა. რამდენჯერმე ნონა გაფრინდაშვითან ჰქონია შინაური შეჯიბრი და, მგონი, არც ჩვენი სახელოვანი მსოფლიო ჩემპიონი დარჩენილა უკმაყოფილო მისი მოწინააღმდეგის საჭადრაკო ტალანტით...“
მადლიერების ნიშნად ენათმეცნიერის იუბილე ოთხჯერ: 1957, 1967, 1977 და 1987 წლებში აღინიშნა.
ჯილდოები და წოდებები
thumb|left|200px|აკაკი შანიძის 90 წლის იუბილე სამტრედიაში, ნიკო ნიკოლაძის სახელობის სახლ-მუზეუმში. მარცხნიდან: ანა კახაძე, აკაკი შანიძე, აკაკი კახაძე. დგას - რობერტ კახაძე. 1938 წლის 29 მაისის დადგენილებით აკაკი შანიძე საქართველოს ცაკის საპატიო სიგელით დაჯილდოვდა. 1943 წლის 11 იანვარს საქართველოსს სსრ უმაღლესი საბჭოს ბრძანებულებით აკაკი შანიძეს „მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის“ წოდება მიენიჭა. 1966 წელს იგი ფრიდრიხ შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორად აირჩიეს, ხოლო 1967 წელს სომხეთის სსრ „მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის“ წოდება მიენიჭა.
1938 წელს ა. შანიძე საქართველოს სსრ ცაკის „საპატიო სიგელით“ დაჯილდოვდა. 1941 წელს დააჯილდოვეს საპატიო ნიშნის ორდენით, 1945 წელს შრომის წითელი დროშის ორდენით, ლენინის ორდენით (1953, 1967 და 1971 წლებში), 1975 წელს ხალხთა მეგობრობის ორდენით, 1981 წელს კი ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით.სამჯერ 1945, 1960 და 1970 წელს აკაკი შანიძე „მამაცური შრომისთვის“ მედლით დაჯილდოვდა, ხოლო 1983 წელს „შრომის ვეტერანის“ მედალი გადაეცა.
1953 წელს ნაშრომისათვის „ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები“ აკაკი შანიძეს თბილისის სახელმწიო უნივერსიტეტის პირველი სამეცნიერო პრემია გადასცეს. კონსტანტინე გამსახურდია აღნიშნავდა: ,,..მე მრავალი ფილოლოგიური შრომები წამიკითხავს სხვადასხვა ენებზე, მაგრამ როცა მისი „ქართული გრამატიკის საფუძვლები“ გადავიკითხე, ჩემს ახლობლებ ვუთხარი: ეს შრომა ისევე რთულია, როგორც იმანუელ კანტის „წმინდა გონების კრიტიკა““.
ხალხის საყოველთაო აღიარებისა და სიყვარულის ნიშნად აკაკი შანიძე თბილისის (1979), დმანისის (1982), სამტრედიისა (1984) და იყალთოს (1985) საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს.
1987 წელს „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის მეცნიერულად დადგენის საქმეში გაწეული ღვაწლისთვის ენათმეცნიერს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.
აკაკი შანიძე 1987 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალულია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეზო-სავანეში.
მემკვიდრეობა
thumb|right|200px|აკაკი შანიძის პორტრეტი შოთა რუსთაველის სახელობის ცენტრალურ სამკითხველო დარბაზში, [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თსუ, I კორპუსი]] 2016 წლის 30 ივლისს სამტრედიის მუნიციპალიტეტში მდებარე მთას აკაკი შანიძის სახელი მიენიჭა. 2017 წლის თებერვალში აკაკი შანიძის დაბადებიდან 130 წლის იუბილე იუსტიციის სამინისტროს ეროვნული არქივის საგამოფენო პავილიონში გამოფენით აღინიშნა.
აკაკი შანიძის ბიბლიოგრაფია შვიდასამდე ნაშრომს მოიცავს. მეცნიერის გარდაცვალების შემდეგ მისმა მემკვიდრეებმა აკადემიკოსის პირადი ფონდი საქართველოს ეროვნულ არქივს უსასყიდლოდ გადასცეს. საენათმეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდელის პირადი ფონდი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ეროვნული არქივის ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილებაშია დაცული. პირად არქივშია აკაკი შანიძის მხატვრული შემოქმედება, მისი ლექსები და კაფიები, გაშაირება იოსებ გრიშაშვილთან და სხვა. ფონდი მოიცავს 1859-1987 წლებს და მეცნიერის საუკუნოვან მოღვაწეობას ასახავს. ენათმეცნიერის პირადი ბიბლიოთეკა მისმა ოჯახმა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს 2015 წელს გადასცა.
1923 წლით დათარიღებული ივანე ჯავახიშვილის ხელდასხმით შექმნილი ისტორიული რუკის ერთ-ერთი ეგზემპლარი, რომელიც აკაკი შანიძეს კონსტანტინე ზანისისაგან 1937 წელს შეუძენია, ენათმეცნიერის შთამომავალთა ოჯახშია დაცული.
აკაკი შანიძის სახელს ატარებს სსიპ სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოღის საჯარო სკოლა. წყალი, რომლითაც სკოლა სარგებლობს, აკაკი შანიძის მიერაა გაყვანილი.
აკაკი შანიძის სახელს ატარებს ქ. თბილისში (ძველი თბილისის რაიონი), ქ. ქუთაისსა და ქ. ბორჯომში არსებული ქუჩები.
ქიჩიქ-ყალადარასი
ქიჩიქ-ყალადარასი (Kiçik Qaladərəsi) — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, ყალადარასის ადმინისტრაციულ თემში.
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის  შეიარაღებული ძალების მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
Doxospira hertleini
Doxospira hertleini — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტარანი
ტარანი (Rutilus rutilus heckel) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. აქვს მაღალი, გვერდებიდან შებრტყელებული, მსხვილი ქერცლით დაფარული სხეული. პირი თითქმის თავის ბოლოზეა მოთავსებული, ხახის კბილები (6—5, იშვიათად 6-6, 5-5) ერთ მწკრივადაა განლაგებული. ტარანის სიგრძე 50 სმ, მასა — 1 კგ აღემატება. გავრცელებულიია აზოვისა და შავი ზღვების გამტკნარებულ სანაპირო ზოლში. შედის მდინარის ქვემო დინებაში, იქ მრავლდება მარტიდან ივნისამდე, ყრის 6—200 ათასამდე ქვირითს. იკვებება ძირითადად კიბოსნაირებით და ლოკოკინებით. სარეწაო თევზია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კობრისებრნი
გრადუსთა ბადე
დედამიწის გრადუსთა ბადე — მერიდიანებისა და პარალელების სისტემა გეოგრაფიულ რუკებზე და გლობუსებზე. გრადუსთა ბადის მეშვეობით ხდება დედამიწის ზედაპირის წერტილთა გეოგრაფიული კოორდინატების — გრძედისა და განედის — ათვლა. მოცემული მერიდიანის ყოველ წერტილს ერთი და იგივე გრძედი აქვს, ხოლო პარალელთა წერტილებს — ერთი და იგივე განედი.
გეოდეზიაში დედამიწის ფიგურად მიჩნეულია შეკუმშული ბრუნვის ელიფსოიდი, რომელზედაც მერიდიანები დედამიწის პოლუსებზე გამავალ ელიფსებს წარმოადგენენ, ხოლო პარალელები მცირე წრეებია, რომელთა სიბრტყეები დედამიწის ბრუნვის ღერძის პერპენდიკულარული და დედამიწის ეკვატორის პარალელურია. დედამიწის ელიფსოიდის შეკუმშულობის შედეგად, გრადუსთა ტოლი რაოდენობის ინტერვალით გავლებულ პარალელებს შორის არსებული ხაზობრივი მანძილი ოდნავ იზრდება ეკვატორიდან პოლუსებისაკენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კარტოგრაფია
აღმოსავლეთ ინგლისის სამეფო
250px|მინიატიურა|ბრიტანული სახელმწიფოები 800 წლისათვის. აღმოსავლეთ ინგლისის სამეფო (Ēast Engla Rīce) — ანგლოსაქსთა მიერ ჰეპტარქიის დროს ჩამოყალიბებული ერთ-ერთი სამეფო. აღმოსავლეთ ინგლისის სამეფო VI საუკუნის დამლევს დააარსეს გერმანული წარმოშობის ტომებმა ანგლებმა, რომლებიც იუტლანდიიდან შემოიჭრნენ და დასახლდნენ დიდი ბრიტანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში.
616 წელს ნორთუმბრიაზე გამარჯვების შემდეგ აღმოსავლეთი ინგლისი მცირე ხნით რჩებოდა ანგლოსაქსების ყველაზე ძლიერ სახელმწიფოდ. თუმცა შემდეგ სამეფო ექცევა მერსიის გავლენის ქვეშ, 794 წელს მერსიის მეფე ოფამ მოკლა აღმოსავლეთ ინგლისის მეფე ეთელბერტი და პრაქტიკულად თვითონ მართავდა სახელმწიფოს. აღმოსავლეთმა ინგლისმა დამოუკიდებლობა დაიბრუნა მერსიასთან ორწლიანი ომის შემდეგ (825-827 წწ.), რომლის დროსაც ბრძოლაში დაიღუპა მერსიის ორი მეფე.
870 წელს სამეფოს თავს დაესხნენ დანიელი ვიკინგები, მათ მოკლეს მეფე ედმუნდი, რომელიც მოგვიანებით შერაცხეს წმინდანად. დანიელების ბატონობა გაგრძელდა 920 წლამდე, როდესაც მისი ტერიტორია გაათავისუფლა უესექსის სამეფოს არმიამ. თუმცა 1015-1017 წლებში იგი კვლავ დაიპყრო დანიის მეფე კნუდ დიდმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
ჰარლეკის ციხესიმაგრე
ჰარლეკის ციხესიმაგრე (Harlech Castle) — ციხესიმაგრე უელსის ქალაქ ჰარლეკში. გეგმარებით ის კონცენტრულია და ფრიალო კლდის წვერზე მდებარეობს, რომელიც ირლანდიის ზღვას გადაჰყურებს. არქიტექტურულად, ის გამოირჩევა სადარაჯოების მასივით.
ნაგებობა ინგლისის მეფე ედუარდ I-მა ააშენა უელსის დაპყრობის პერიოდში. მას შემდეგ ციხესიმაგრე არაერთი იერიშისა და ალყის მოწმე გახდა. დამოუკიდებელი უელსის პერიოდში, 1404 - 1409 წლებში, ის ფაქტობრივად უელსის დე-ფაქტო დედაქალაქს წარმოადგენდა, როდესაც იგი უაინ გლინდურს ეპყრა. მომდევნო შვიდი წლიანი ალყის განმავლობაში, ვარდების ომის მიმდინარეობისას, სამუდამოდ შემორჩა ცნობილ სიმღერაში "Men of Harlech".
1986 წელს, იუნესკომ ის უელსის კიდევ რამდენიმე ციხესიმაგრესთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა საერთო სახელით - ედუარდ I-ის ციხესიმაგრეები უელსში.
სქოლიო
კატეგორია:უელსის ციხესიმაგრეები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში
სრულიად ინდოეთის მუსლიმთა ლიგა
მინი|მუსლიმთა ლიგის სამუშაო კომიტეტი ინდოეთის მუსლიმთა ლიგა, (آل انڈیا مسلم لیگ) — დაარსდა 1906 წელს, დაკაში (დღეისთვის ბანგლადეშის დედაქალაქი) სრულიად ინდოეთის მუჰამადანის საგანმანათლებლო კონფერენციის მიერ დაარსდა. მისი შექმნა განაპირობა 1905 წელს ბენგალის გაყოფასთან დაკავშირებით შექმნილმა გარემოებებმა. ის იყო პოლიტიკური პარტია, რომლის მიზანსაც შეადგენდა ბრიტანეთის ინდოეთში მუსლიმანების დიასპორის დაცვა, მუსლიმთა ლიგა 1940-იან წლებში თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს ინდოეთის დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობაში და გადამწყვეტი როლი ითამაშა პაკისანის როგორც ინდოეთის სუბკონტინენტზე არსებული მუსლიმანური სახელმწიფოს შექმნაში.
ინდოეთის და პაკისტანის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ინდოეთში ის გარდაიქმნა უმცირესობაში მყოფ პარტიად. ის განსაკუთრებით აქტიურია კერალას შტატში სადაც სხვებან კოალიციაში თავრობაში მოხვედრასაც კი ახერხებს.
პაკისტანში მან ჩამოაყალიბა პირველი მთავრობა, მაგრამ 1950-იანი წლების სამხედრო გადატრიალების შემდეგ მან მოახდინა დეზინტეგრაცია. პაკისტანში 1947 წლამდე მუსლიმთა ლიგის ფრაქციები იკავებდნენ ძირითად სამთავრობო პოსტებს.
ბანგლადეშში პარტია 1976 ხელახლა შეიქმნა და 1979 წლის საპარლამენტო არჩევნებში 14 მანდატი მოიპოვა. მას შემდეგ მისი მნიშვნელობა შემცირდა და პოლიტიკური არენიდან თითქმის გაქრა.
ისტორია
Muslim ruleინდოეთში მუსლიმანური მმართველობა 8-14 საუკუნეებში დამყარდა. XVI-XVIII საუკუნეებში ინდოეთის უმეტეს ნაწილს აკონტროლებდა მოგოლების მუსლიმანური იმპერია. მოგოლთა იმპერიის დაკნინების შემდეგ წარმოქმნილ ისეთ სახელმწიფოებში როგორც ავადი, მმართველობა მუსლიმთა შორის უკმაყოფილებას იწვევდა. მუსლიმები ბრიტანეთის ინდოეთის მოსახლეობის დაახლოებით 25-30%-ს, ხოლო შემდეგ პროვინციებში: ბელუჯისტანი, აღმოსავლეთი ბენგალი, ქაშმირის ველი, ჩრდილო-დასავლეთ სასაზღვრო პროვინცია, დასავლეთ პუნჯაბი და სინდი უმრავლოსებას შეადგენდნენ.
XIX საუკუნის ბოლოს წაროიქმნა ინდოეთის ეროვნული კონგრესი, რომელიც 1885 წელდ დაფუძნდა როგორც ფორუმი და მალევე პოლიტიკურ პარტიად გარდაიქმნა. კონგრესს არ გამოუჩენია განსაკუთრებული ძალისხმევა მუსლიმანი მოსახლეობის დამოუკიდებლობაში ბრძოლაში ჩასართავად. ასევე მუსლიმი ლიდერების უმეტესობა არ ენდობოდა კონგრესს და არ მონაწილეობდა მის მუშაობაში.
გადამწყვეტ მომენტად იქცა 1900 წელს ბრიტანეთის მმართველების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, ოუდჰისა და აგრას გაერთიანებულ პროვინციაში (დღეისთვის უტარ-პრადეში) ჰინდის (დამწერლობით დევანაგარი) ოფიციალურ ენად გამოცხადების შესახებ. ამან მუსლიმანურ უმცირესობას გაუჩინა შიში, რომ დამოუკიდებელ ინდოეთში მათ შეეზღუდებოდათ რელიგიური თავისუფლება. ბრიტანეთის მთავრობის წარმომადგენელმა პერსივალ გრიფიტმა მიანიშნა მუსლიმები, რომ მათ უფლებები ინდუსებისგან დამოუკიდებლად უნდა დაეცვათ.
დაფუძნება
სრულიად ინდოეთის მუსლიმთა ლიგა დააფუძნეს ალიგარის მოძრაობის წევრებმა. ეროვნულ დონეზე პარტიის დაფუძნება მოხდა 1901 წელს. მისი პირველი შეკრება გაიმართა 1906 წლის სექტემბერში. მეორე შეკრება გაიმართა 1906 წლის დეკემბერში, დაკაში გამართულ ყოველწლიურ საგანმანათლებლო შეკრებაზე, როდესაც დაამტკიცეს წინა შეკრებაზე მიღებული დებულებები და შეიმუშავეს ძირითადი სამუშაო გეგმა. მეანვილ ნავაბმა გამოაქვეყნა პარტიის დეტალური აღწერა და უწოდა სრულიად ინდოეთის მუსლიმთა ლიგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები კატეგორია:ინდოეთის ისტორია კატეგორია:ბრიტანეთის ინდოეთი კატეგორია:ისლამი ინდოეთში კატეგორია:ისლამი პაკისტანში კატეგორია:მუსლიმთა ლიგა
მამუკას ციხე
მინი|კოშკის ნანგრევები მამუკას ციხე — შუა საუკუნეების ციხე, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალამბარში. ალამბრის ციხე თავდაპირველად გურიელების საკუთრება იყო, XVIII საუკუნეში კი მას თავდგირიძეები ფლობდნენ. მისი სახელწოდება თავად მამუკა თავდგირიძეს უკავშირდება. ციხე მდებარეობს „ციხისყელად" წოდებულ მთაზე. ციხე დაინგრა 1959 წლის მიწისძვრის დროს. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ-აღმოსავლეთის კედელი, რომლის სიმაღლე სამ მეტრს აღწევს. შემორჩენილ ნანგრევს კოშკის ფორმა აქვს და მისი ფართობი 47 მ2-ს შეადგენს. ციხესთან დგას საინფორმაციო დაფა.
საქართველოს საფეხბურთო თასი 1990
საქართველოს თასი 1990 — საქართველოს თასის პირველი გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა ლანჩხუთის „გურია“, რომელმაც ფინალში სოხუმის „ცხუმი“ დაამარცხა, ანგარიშით 1–0.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
კაკი
კაკი, კახი — საქართველოს ისტორიულ პროვინციის ჰერეთის მნიშვნელოვანი პუნქტი და მხარე ახლანდელი აზერბაიჯანის ფარგლებში. მოიცავს კახის რაიონის ტერიტორიას. ისტორიული პუნქტი კახის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. პირველად იხსენიება XI საუკუნის დასაწყისში, როგორც მნიშვნელოვანი სავაჭრო დაბა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰერეთი
კუბა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კუბამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 31 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კასარუბიოს-დელ-მონტე
კასარუბიოს-დელ-მონტე (Casarrubios del Monte) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის ლა-საგრის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 96 კმ². მოსახლეობა — 5995 კაცი (2020 წ.).
სიგნალ იდუნა პარკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:დორტმუნდი
1112
თარიღი უცნობია
*
ნორთუმბრია
მინიატიურა|ნორთუმბრია ნორთუმბრია (Norþhymbra Rīce/Norþanhymbra/Norþhymbre) — ანგლოსაქსების მიერ ბრიტანეთის დაპყრობის დროს ჩამოყალიბებული ერთ-ერთი სამეფო. შეიქმნა VII საუკუნის დამდეგს ბერნიციისა და დეირის ანგლების სამეფოთა გაერთიანების შედეგად. IX საუკუნეში ნორთუმბრიის ტერიტორია დაიპყრო უესექსის სამეფომ, შემდეგ დანიელებმა. დაახლ 924 წელს ნორთუმბრიის ტერიტორია საბოლოოდ შეუერთდა უესექსს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
სკუდერია ფერარი
სკუდერია ფერარი (Scuderia Ferrari S.p.A. ) — იტალიური მდიდრული ავტომობილების მწარმოებლის, ფერარის სარბოლო განყოფილება და სარბოლო გუნდი, რომელიც ასპარეზობს ფორმულა ერთში. გუნდს ასევე ცნობილია მეტსახელით ,,ყალყზე მდგარი ცხენი" (The Prancing Horse), მათი ლოგოდან გამომდინარე. ეს არის ყველაზე ძველი კვლავ მოასპარეზე და ფორმულა 1-ის ყველაზე წარმატებული გუნდი, რომელიც მონაწილეობდა ყველა მსოფლიო ჩემპიონატში 1950 წლის სეზონის შემდეგ. გუნდი დაარსდა ენცო ფერარის მიერ, თავდაპირველად ალფა რომეოს მიერ წარმოებული სარბოლო მანქანებისთვის. თუმცა, 1947 წლისთვის Ferrari-მ დაიწყო საკუთარი მანქანების შექმნა. ფორმულა 1-ის მიღმა მის მნიშვნელოვან მიღწევებს შორისაა გამარჯვებები მსოფლიო სპორტულ ჩემპიონატში, ლე მანის 24 საათში, სპას 24 საათში, დეიტონას 24 საათში, სებრინგის 12 საათში, ბათერსთის 12 საათში, რბოლები Grand Tourer მანქანებისთვის და რბოლა საგზაო კურსებზე Targa Florio, Mille Miglia და Carrera Panamericana. გუნდი ასევე ცნობილია გულმხურვალე გულშემატკივრების ჯგუფით, რომელიც ცნობილია სახელით ტიფოსი. იტალიის გრან პრი მონცაში განიხილება, როგორც გუნდის საშინაო რბოლა.
როგორც ფორმულა 1-ის კონსტრუქტორს, ფერარის მოგებული აქვს რეკორდული 16 კონსტრუქტორთა ჩემპიონატი. აღნიშნული მათ ბოლოს 2008 წელს მოიგეს. გუნდის სახელით მსოფლიო ჩემპიონატი 8 სხვადასხვა პილოტს რეკურდულ, 15 ჯერ აქვს მოგებული. ეს პილოტები არიან ალბერტო ასკარი, ხუან მანუელ ფანხიო, მაიკ ჰოთორნი, ფილ ჰილი, ჯონ სორტისი, ნიკი ლაუდა, ჯოდი შეხერი, მიხაელ შუმახერი და კიმი რაიკონენი. რაიკონენის ტიტული უკანასკნელია გუნდისთვის. 2020 წლის ტოსკანას გრან პრი იყო ფერარის 1000 ტურნირი ფორმულა ერთში.
მიხაელ შუმახერი გუნდის ყველაზე წარმატებული მძღოლია. ის გუნდს -ში შეუერთდა და გუნდის სახელით ბოლიდს -ში პენსიაზე პირველ გასვლამდე მართავდა. მან მოიგო ზედიზედ ხუთი მსოფლიო ჩემპიონატი და 72 გრანპრი. მან მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო ზედიზედ -დან -მდე, გუნდმა კი კონსტრუქტორთა ჩემპიონის ტიტულის დაუფლება ზედიზედ მოახერხა -დან 2004მდე. ეს გუნდის ისტორიაში ყველაზე წარმატებულ პერიოდად ითვლება. წლის სეზონზე გუნდის პილოტები არიან შარლ ლეკლერი და კარლოს საინზ უმცროსი
სქოლიო
კატეგორია:ფორმულა ერთის კონსტრუქტორები
ფლემინგ რასმუსენი
ფლემინგ რასმუსენი (დ. 1 იანვარი, 1958, კოპენჰაგენი) — დანიელი ხმის ინჟინერი, მუსიკალური პროდიუსერი სტუდიის Sweet Silence Studios (კოპენჰაგენი, დანია) და დამაარსებელი და მფლობელი.
ოდრი ტოტუ
ოდრი ტოტუ (Audrey Tautou; დ. 9 აგვისტო, 1976 ) — ფრანგი  მსახიობი, ცნობილია  ფილმ „ამელიში“ შესრულებული მთავარი როლით. ასევე მონაწილეობდა ფილმში „და ვინჩის კოდი“. 2009 წელს მან განასახიერა ფრანგი დიზაინერი კოკო შანელი ფილმში „კოკო შანელამდე“.
ფლემინგ რასმუსენი
ბიოგრაფია
საკუთარი კარიერის განმავლობაში ფლემინგ რასმუსენი ძირითადად მძიმე მეტალის სფეროში მუშაობდა. ინჟინრისა და პროდიუსერის რეპუტაცია შეიქმნა და სახელი მოიხვეჭა მეტალიკის ალბომებზე Ride the Lightning (1984), Master of Puppets (1986) და ...And Justice for All (1988). მუშაობით.
მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკოსების მიერ დადებითად იქნა შეფასებული მისი ჩატარებული სამუშაო პირველ ორ ალბომზე, ალბომმა ...And Justice for All დაიმსახურა დიდი კრიტიკა, რაც ძირითადად განპირობებული იყო ალბომიდან ბას-გიტარის თითქმის ამოგდებით. რასმუსენის პროდუსირებითაა შექმნილი ჯგუფის Morbid Angel ალბომი Covenant, Blind Guardian-ის ალბომები Imaginations from the Other Side, The Forgotten Tales და Nightfall in Middle-Earth, Artillery-ის By Inheritance, Ensiferum-ის Iron, და სხვები.
რასმუსენმა მიიღო გრემი მეტალიკის მუსიკალური ვიდეოს One პროდუსირებისათვის 1989 წელს. 1994 წელს დანიურმა გრემიმ წლის საუკეთესო პროდიუსერად დაასახელა მისი ჩატარებული სამუშაოსთვის Sort Sol-ის ალბომზე Glamourpuss.
უკანასკნელად რასმუსენი მუშაობდა ჯგუფთან Evile მათ სადებიუტო ალბომზე Enter the Grave 2007 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:დანიელი მუსიკალური პროდიუსერები კატეგორია:მეტალიკა კატეგორია:ხმის ინჟინრები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
1762
თარიღი უცნობია
კატეგორია:1762
ექსპონომეტრი
მინი|საბჭოთა ფოტოელექტრული ექსპონომეტრი ექსპონომეტრი, ექსპოზიმეტრი (expono და ...მეტრი) — ხელსაწყო, რომლითაც განსაზღვრავენ ექსპოზიციას ფოტო- კინო- და ფოტოპირგადაღების დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფოტოტექნიკა კატეგორია:ფოტომეტრია
ჰილარი ბარტონი
ჰილარი როს ბარტონი (Hilarie Burton; დ. 1 ივლისი, 1982) — ამერიკელი მსახიობი. იგი ცნობილი გახდა როლით პეიტონ სოიერი  CW-ის სერიალში „One Tree Hill“. მას ადრე მიჰყავდა Total Request Live, რომელმაც მიიყვანა იგი ამ პერსონაჟამდე.ბარტონმა აგრეთვე პოპულარობა მოიპოვა მთავარი როლის შესრულებით, ფილმებში „ჩვენ თვითონ“, „ნაბუნიობა“ და „სია“.
ბიოგრაფია
ჰილარი ბარტონი დაიბადა 1982 წლის 1 ივლისს და იზრდებოდა სტერლინგში, ვირჯინია, როგორც მეთოდისტი. მან 2000 წელს დაამთავრა პარკ ვიუს საშუალო სკოლა და შემდეგ ჩააბარა ნიუ-იორკისა და ფორდჰამის უნივერსიტეტებში. იგი გამოსაშვები საღამოს იყო უკანასკნელ კურსზე და აგრეთვე ჩირლიდერთა მეთაური. ბარტონი სტუდენტობის პერიოდში იყო პარკ ვიუ ჰაის საბჭოს პრეზიდენტი (1999-2000 წლებში), ვიცე პრეზიდენტი (1998-1999 წლებში), და ხაზინადარი მეორე კურსზე (1997-1998 წლებში).
ბარტონს ჰყავს სამი უმცროსი ძმა. ბარტონი და მისი ყოფილი მეუღლე იენ პრანჯი, ვან თრი ჰილი-ს რეჟისორის ასისტენტი, ერთად ცხოვრობდნენ უილმინგტონში. ბარტონს ჰყავს კატა - პო, რომელსაც სახელი მწერლის ედგარ ალან პოს პატივსაცემად ეწოდა. იგი ვან თრი ჰილი-ს მსახიობების ბეტანი ჯოი გალეოტისა და სოფია ბუშის ახლო მეგობარია.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
ზაალიშვილი
საკუთარი სახელი ზაალიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
ქალის სურნელი (ფილმი)
'ქალის სურნელი' (Scent of a Woman) — რეჟისორ მარტინ ბრესტის ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1992 წელს. ფილმში მონაწილეობენ ალ პაჩინო,  კრის ო'დონელი, ჯეიმზ რებორნი, გაბრიელ ენვორი და სხვა. ეს არის დინო რისის 1974 წლის ფილმ „ქალის სურნელის“ გადამუშავება.
შემოსავალი
ფილმის შემოსავალმა ამერიკაში შეადგენდა 63,095,253 აშშ დოლარს. ხოლო მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 71,000,000 დოლარს გადააჭარბა.
ჯილდოები
ოქროს გლობუსი
სქოლიო
კატეგორია:1992 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ფილმები უსინათლოების შესახებ
კუბა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კუბამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 25 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჟოზე მოურინიო
ჟოზე მოურინიუ (José Mourinho ; დ. 26 იანვარი, 1963) — პორტუგალიელი ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი.
სამწვრთნელო მიღწევები
პორტუ: (6)
ჩელსი: (8)
ვიკისიახლეები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიმედიის პროექტები
ჟოზე მოურინიო
სამწვრთნელო მიღწევები
ინტერი: (5)
რეალ მადრიდი: (3)
მანჩესტერ იუნაიტედი: (3)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ლისაბონის ბენფიკას მწვრთნელები კატეგორია:ჩელსის მწვრთნელები კატეგორია:სერია A-ს მწვრთნელები კატეგორია:მილანის ინტერის მწვრთნელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის მწვრთნელები კატეგორია:მადრიდის რეალის მწვრთნელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის მწვრთნელები
კენტის სამეფო
250px|მინიატიურა|ბრიტანული სახელმწიფოები 800 წლისათვის. კენტის სამეფო — ანგლოსაქსთა მიერ ჰეპტარქიის დროს ჩამოყალიბებული ერთ-ერთი სამეფო. დააარსეს იუტების გერმანულმა ტომებმა.
კენტი პირველი ბარბაროსული სახელმწიფოა დიდი ბრიტანეთის ტერიტორიაზე. დააარსეს დაახლ 475 წელს. კენტის სამეფოს უდიდესი ნაწილი მდებარეობდა დღევანდელი კენტის საგრაფოს ტერიტორიაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
კორნუოლის და დასავლეთ დევონის სამთო მოპოვებითი ლანდშაფტი
კორნუოლის და დასავლეთ დევონის ლანდშაფტი (Cornwall and West Devon Mining Landscape) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი დიდი ბრიტანეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რომელიც კორნუოლისა და დევონის რაიონებს მოიცავს.
XVI საუკუნის შუა წლებიდან, კორნუოლი და დევონი კალის უზარმაზარ რაოდენობას აწარმოებდნენ. 1540-იანი წლების შემდეგ, კორნუოლის მარაგი ამოიწურა, ხოლო დეივონის მარაგები ჯერ კიდევ არსებობდა, მაგრამ კორნუელისას ბევრად ჩამორჩებოდა. მისი მცირე შემოსავლიანობის გამო, მეფემ ისიც მალე დახურა.
XVIII-XIX საუკუნეების განმავლობაში, კორნუოლისა და დასავლეთ დევონის ლანდშაფტმა სრულიად ახალი სახე მიიღო. ამჯერად აქ ფოლადისა და კვლავ კალის ღრმა მაღაროები გათხარეს. XIX საუკუნის დასაწყისში, ამ არეალში იწარმოებოდა მსოფლიო ფოლადის 2/3. ამ ყველაფერმა არაერთი ახალი ქალაქისა და ნავსადგურის აშენება და ეკონომიკის განვითარება გამოიწვია.
1860-იან წლებში ფოლადის მარაგი ამოიწურა და წარმოების მთელი კონცენტრაცია კალაზე გადავიდა. მეტალურგიული მრეწველობის პროცესი ამ ტერიტორიაზე საბოლოოდ 1998 წელს შეწყდა, როდესაც დაიხურა სამხრეთ კროფტის მაღარო, უკანასკნელი კალის მაღარო ევროპაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში
მარინა დათუკიშვილი
მარინა (მარიკა) დათუკიშვილი (დ. 27 აგვისტო, 1968, სოფელი არბოშიკი, დედოფლისწყაროს რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.
2022 წლის 16 ნოემბერს დატოვა „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები მარინა
ჰიდროსფერო
მინი|300პქ|წყლის ბრუნვა ჰიდროსფეროში ჰიდროსფერო (ძვ. ბერძნ. – Yδωρ – წყალი და σφαῖρα – სფერო) — დედამიწის წყლის გარსი, რომელიც წყვეტილად არის განლაგებული ატმოსფეროსა და დედამიწის ქერქს შორის; წარმოადგენს ოკეანეების, ზღვებისა და ხმელეთის ზედაპირული წყლების ერთობლიობას. ფართო გაგებით, მოიცავს აგრეთვე მიწისქვეშა წყლებს, არქტიკისა და ანტარქტიკის ყინულსა და თოვლს, აგრეთვე ატმოსფეროში და ცოცხალ ორგანიზმებში მყოფ წყალს. ჰიდროსფეროს საშუალო ქიმიური შედგენილობა უახლოვდება ზღვის წყლის საშუალო ქიმიურ შედგენილობას. ჰიდროსფეროს წყალი მუდმივად ურთიერთქმედებს ატმოსფეროსთან, დედამიწის ქერქთან და ბიოსფეროსთან.
ჩვენი პლანეტის წყლის 98%-ზე მეტი ოკეანეებსა და ზღვებშია. ხმელეთის წყლებზე მოდის 2%-ზე ნაკლები. მ შ. ჰიდროსფეროს დაახლოებით 2% მტკნარი წყალია. დანარჩენი წყალი მლაშეა. მტკნარი წყლების 2%-ს ჯერჯერობით კაცობრიობა იყენებს ყველა საჭიროებისათვის — მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა და ყოფაცხოვრებაში.
წყლის გარსს მეტად დიდი მნიშვნელობა აქვს დედამიწის ჰავისათვის. ცნობილია, რომ წყალი ნელა თბება. იმისათვის რომ, ერთი კუბური მეტრი წყალი 1°-ით გათბეს, საჭიროა 3000-ჯერ მეტი სითბო, ვიდრე ამავე მოცულობის ჰაერის გასათბობად. ამავე დროს წყალი ნელა ცივდება. ამრიგად, ზაფხულის განმავლობაში გამთბარი ოკეანეებისა და ზღვების წყალი ზამთარში ათბობს ჩვენი პლანეტის ჰაერს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედამიწის აგებულება კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
რიგოლეტო (ოპერა)
მინი|შერილ მილნესი და მადელინა ბონიფაციო მთავარ როლში, [[ბუენოს-აირესი, 1973.]] რიგოლეტო — ჯუზეპე ვერდის ოპერა სამ მოქმედებად. ლიბრეტოს ავტორი ფრანჩესკო მარია პიავე. პრემიერა გაიმართა 1851 წლის 11 მარტს ვენეციაში, თეატრში "La Fenice". თბილისში პირველად დაიდგა 1853 წელს.
შექმნის ისტორია
ოპერა "რიგოლეტოს" საფუძვლად დაედო ვიქტორ ჰიუგოს დრამა "მეფე თავს ირთობს", რომელიც 1832 წელს დაიწერა. ჰიუგოს პიესის პირველივე წარმოდგენამ პოლიტიკური მანიფესტაცია გამოიწვია. ფრანგი მწერლის პიესა მეფის ძალაუფლებას ავტორიტეტს საგრძნობლად ულახავდა და ამიტომ მისი დადგმა აიკრძალა. ჰიუგომ მთავრობის წინააღმდეგ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა; მწერალი 1830 წლის რევოლუციის მთავარი მონაპოვარის - სიტყვის თავისუფლების აღდგენას ითხოვდა. სასამართლო პროცესს ფართო საზოგადოებრივი რეზონანსი მოჰყვა, თუმცა, საბოლოოდ ნაყოფიერი შედეგი არ გამოუღია. პიესა მეორედ მხოლოდ ნახევარი საუკუნის შემდეგ დაიდგა საფრანგეთის სცენაზე. ჰიუგოს ნაწარმოებმა ვერდი საოცრად გაიტაცა და მის ნაწარმოებზე ოპერის შექმნას შეუდგა. ვერდიმ თავად გაიზიარა მომავალი ოპერის ფაბულა, ძირითადი დრამატურგიული ხაზები. კომპოზიტორის მითითებით ფრანჩესკო მარია პიავემ ოპერის ლიბრეტო შეადგინა. თავდაპირველად ვერდის სურდა ოპერისტვის "წყევლა" ეწოდებინა, მაგრამ შემდეგ სათაური თავად შეცვალა."რიგოლეტო' ვერდიმ ძალზე სწრაფად - 40 დღეში დაწერა.
კომპოზიტორმა თავისებურად გაიზიარა ლიტერატურული პირველწყაროს მხატვრული სახეები, რამაც ჰიუგოში გარკვეული პროტესტიც კი გამოიწვია. ლიბრეტოზე მუშაობა თითქმის დასრულებული იყო, როდესაც ცენზურამ მისი საფუძვიანი შეცვლა მოითხოვა. პიავე თანახმა იყო გარკვეულ კომპრომისებამდე წასულიყო და ასეც მოიქცა, მაგრამ ვერდი სხვაგვარად ფიქრობდა. "მე დავრწმუნდი, რომ ამ დამახინჯებულად სახეცვლილ ნაწარმოებში გაქრა ხასიათიც, აზრიც და, საბოლოო ჯამში, მისი ყველაზე დრამატიული მომენტებიც კი აღარ აგაღელვებს" - ეს სიტყვები მისწერა ვერდიმ თეატრის დირექტორს მარძარის პიავეს ლიბრეტოს ახალ ვარიანტთან დაკავშირებით, რომელშიც ლიბრეტისტს რიგოლეტოს სახე ცენზურის მოთხოვნების სასარგებლოდ გაეზიარებინა და იგი წარმოსადეგი მამაკაცის გმირით შეეცვალა. ამასთან დაკავშირებით ვერდი წერა: "მთავარი გმირი მომღერალი მასხარაა, რატომაც არა?! ვფიქრობ, ამ ხასიათის წარმოჩენა, მისთვის ნიშნეული იუმორით, ფიზიკური უსახობით და ამასთან, სიყვარულისა და ტანჯვის დიადი გრძნობით, ბრწყინვალე იდეაა. სწორედ მთავარი გმირის ამ ინდივიდუალურ თვისებათა ერთობლიობის გამო ავირჩიე ეს სიუჟეტი და მათზე უარის თქმის შემთხვევაში ვეღარ გავაგრძელებ მუსიკის წერას. თუ მეტყვით, რომ ჩემი მუსიკა ამ სახეცვლილ ლიბრეტოსაც მიესადაგება, მე გიპასუხებთ, რომ ასეთი მსჯელობა მე არ მესმის. გულწრფელად ვამბობ, - ჩემი მუსიკა, იმის მიუხედავად, კარგია იგი თუ ცუდი, არასოდეს არის შემთხვევითი. ყოველთვის ვცდილობ მისთვის გარკვეული ხასიათის მინიჭებას".
რაკი ცენზურის მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემდეგ სრულიად იკარგებოდა ნაწარმოების ძირითადი არსი და იდეა, ვერდიმ ლიბრეტოს ვარიანტზე კატეგორიული უარი განაცხადა, თუმცა, ბევრი რამის შეცვლა ლიბრეტოში მას და პიავეს მაინც მოუხდათ და საბოლოოდ, ფრანცისკ პირველი მანტუას ჰერცოგად, ხოლო ტრიბულე რიგოლეტოდ გადაიქცა.
ოპერის წარმატებული პრემიერა 1851 წლის 11 მარტს შედგა ვენეციაში და მალე "რიგოლეტო" ევროპის თითქმის ყველა ქალაქის საოპერო სცენაზე დაიდგა.
შინაარსი
პირველი მოქმედება
სურათი I
მანტუის ჰერცოგის სასახლეში დიდი ღრეობაა, ჰერცოგი დიდებულებთან ერთად ატარებს დროს. იგი გრაფ ჩეპრანოს ცოლს ეარშიყება, გრაფი კი ეჭვიანობს. სასახლის მასხარა რიგოლეტო ღვარძლიანად დასცინის მას და ჰერცოგს ურჩევს იმავე ღამეს მოიტაცოს გრაფის მეუღლე. აღშფოთებული ჩეპრიანო ფიცს დებს, რომ სამაგიეროს გადაუხდის რიგოლეტოს. მოულოდნელად დარბაზში შემოიჭრება გრაფი მონტერონე, რომელიც ჰერცოგისგან ქალიშვილის დაბრუნებას მოითხოვს. რიგოლეტო მასაც მასხრად იგდებს. ჰერცოგის ბრძანებით გრაფს აპატიმრებენ. მონტერონე ქალიშვილის შეურაცხყოფისთვის შურისძიებით ემუქრება ჰერცოგს, წყევლის რიგოლეტოს...
სურათი II
აჟდარ ისმაილოვი
აჟდარ თაღიოღლუ ისმაილოვი (Əjdər Tağıoğlu İsmayılov; 1938 წლის 23 აპრილი, ჩომახტური, ნახიჩევანის ასსრ — 13 მარტი, 2022, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. „91“-თაგან ერთ-ერთი, აქტიური ფუძემდებელი პარტიისა „იენი აზერბაიჯან“.
ბიოგრაფია
აჟდარ ისმაილოვი დაიბადა 1938 წლის 23 აპრილს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ჩომახტურ-შარურის რაიონის სოფელ ჩომახტურში. 1961 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1963–1965 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის თეატრალურ ინსტიტუტში, იყო რეჟისორ მეჰდი მამედოვის და მსახიობ რზა თაჰმასიბის სტუდენტი. 1961–1977 წლებში მუშაობდა სოფელ ჩომახტურის სკოლაში მასწავლებლად, სკოლის დირექტორად, შინაგან საქმეთა ორგანოების და გაზეთ „შარგ გაფისის“ („აღმოსავლეთის კარიბჭე“) თანამშრომელად, 1977–1994 წწ. ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურის კათედრის მასწავლებელად, უფროს ლექტორად, ასოცირებული პროფესორად და პროფესორად.
სამეცნიერო საქმიანობა
1969 წელს იყო აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის დისერტანტი. აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტის, აკადემიკოს მამედ არიფ დადაშზადეს ხელმძღვანელობით 1974 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „ჰუსეინ ჯავიდის ისტორიული დრამები“ („წინასწარმეტყველი“, „კოჭლი თეიმური“, „სიავუში“, „ხაიამი“).
1982 წელს ისმაილოვმა დაიწყო კვლევა სადოქტორო დისერტაციის დასაწერად „ჰუსეინ ჯავიდის შემოქმედება და დემონიზმის ტრადიციები მსოფლიო ლიტერატურაში“, რომელიც დამტკიცდა ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს მიერ. დისერტაციის ავტორი ამტკიცებს, რომ ჰუსეინ ჯავიდის რომანტიზმის წყარო ზარვანის ფილოსოფიაა („ავესტა“), ხოლო მისი ფილოსოფიური და ესთეტიკური ფასეულობები სათავეს თურქული „რეგულირებადი ლიტერატურიდან“ იღებს.
პედაგოგიური საქმიანობა
1961 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლის დასრულების შემდეგ, აჟდარ ისმაილოვი დაბრუნდა მშობლიურ ჩომახტურში და ადგილობრივ რვაწლიან სკოლაში მასწავლებლობა დაიწყო. 1974–1975 სასწავლო წელს რვაწლიანი სკოლა აჟდარ მუალიმის (მასწავლებლის) პირადი ინიციატივით სრულ საშუალო სკოლად გადაიქცა. საგანმანათლებლო დაწესებულების ორსართულიანი შენობა თანამედროვე ტექნიკით აღიჭურვა. განათლების ამ ცენტრის დირექტორად აჟდარ ისმაილოვი დაინიშნა.
1977 წელს ნახიჩევანის საოლქო პარტიულმა კომიტეტმა აჟდარ ისმაილოვი ნახიჩევანის პედაგოგიურ ინსტიტუტში გაგზავნა, სადაც 1994 წლამდე ლიტერატურის განყოფილების მასწავლებლად, უფროს ლექტორად, დოცენტად და პროფესორად მუშაობდა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ისტორიკოსები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:საბჭოთა ისტორიკოსები კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
რიგოლეტო (ოპერა)
შინაარსი
მონტერონეს წყევლა სიმშვიდეს უკარგავს რიგოლეტოს. გვიან ღამით დამძიმებული გულით მიემართება იგი სახლისკენ. გზად მიმავალს კაცისმკვლელი, ბანდიტი სპარაფუჩილე შეხვდება, რომელიც გარკვეული საზღაურის ფასად თავის სამსახურს სთავაზობს.
რიგოლეტოს თავისი ერთადერთი ქალიშვილის, ჯილდას ბედი აწუხებს. მოახლე ქალთან ერთად ჯილდა ქალაქის ერთ მიყრუებულ უბანში ცხოვრობს. ჰერცოგის შიშით მამისგან მას აკრძალული აქვს ქალაქში გასვლა, მხოლოდ ეკლესიაში დადის სალოცავად.
რიგოლეტო მხოლოდ ჯილდას გვერდით გრძნობს თავს ბედნიერად... სასახლიდან გასვლისას ის მკაცრად უბარებს მოახლე ქალს, თვალისჩინივით გაუფრთხილდეს ჯილდას.
განმარტოებულ ქალიშვილს ონცება გაიტაცებს - ეკლესიაში მან მშვენიერი ყმაწვილი კაცი დაინახა და მისი სილამაზით მოიხიბლა... უეცრად, სწორედ ეს ჭაბუკი - სტუდენტად გადაცმული ჰერცოგი სახლში მოევლინება ჯილდას. მოულოდნელი შეხვედრა შეაკრთობს ქალიშვილს, მაგრამ ახალგაზრდა "სტუდენტის" მხურვალე სიყვარული და მარადიული ერთგულების ფიცი თავბრუს ახვევს გამოუცდელ გოგონას.
რიგოლეტოს სახლთან თავს იყრის ჰერცოგის ამალა, რომელსაც ჯილდას გატაცება აქვს გადაწყვეტილი. ავი წინათგრძნობით შეპყრობილი რიგოლეტო სახლში ბრუნდება. სიბნელეში სასახლის დიდებულებს წააწყდება. ეჭვის გასაფანტად რიგოლეტოს არწმუნებენ, რომ გრაფინია ჩეპრანოს გატაცებას აპირებენ, რომლის სასახლეც იქვე ახლოსაა და დახმარებას სთხოვენ. რიგოლეტო თანხმდება... მაგრამ მალე შორიდან ჯილდას ყვირილი მოესმის... რიგოლეტო ხვდება, რომ ჯილდა გაიტაცეს.
ჰერცოგი აფორიაქებულია... უკვალოდ გაქრა მშვენიერი ქალიშვილი, ვიღაცამ მოიტაცა იგი. დიდებულები ჰერცოგს სიცილით უყვებიან ამბავს, თუ როგორ დაეხმარა მათ რიგოლეტო მისივე ქალიშვილის მოტაცებაში. შემოჰყავთ მოსასხამში გახვეული ქალი... დიდებულთა დანახვით შემკრთალი ჯილდა, როგორც კი თავის სატრფოს დაინახავს, მისკენ გარბის. შეხვედრით გახარებული და ბედნიერი თან მიჰყვება საყვარელ ადამიანს.
მწუხარების დასაფარად რიგოლეტო სიმღერით შემოდის. იგი ჯილდას დაეძებს. როგორც კი შეიტყობს, რომ ჯილდა სასახლეშია, მუქარით მოითხოვს მის დაბრუნებას, მაგრამ დიდებულები არაფრით აგდებენ მის მუქარას და ხვეწნა-მუდარას.
მამის ხმაზე შემორბის ჯილდა, რიგოლეტო ახლა უკვე ყველაფერს ხვდება. იგი ფიცს დებს, რომ სასტიკად იძიებს შურს ქალიშვილის შერცხვენისთვის. შეხვედრა მონტერონესთან, რომელიც სწორედ ამ დროს გაჰყავდათ დილეგში დასამწყვდევად, სამაგიეროს გადახდის რწმენა უფრო განუმტკიცა რიგოლეტოს თავისი სიყვარულის ერთგული ჯილდა ემუდარება მამას, დაინდოს ჰერცოგი, მაგრამ ამაოდ...
მესამე მოქმედება
სპარაფუჩილეს ბინა. სახლის შესასვლელს უახლოვდებიან რიგოლეტო და ჯილდა. მამას ქალიშვილი განგებ მოყავს აქ, რათა მან თავისი თვალით იხილოს ჰერცოგის ღალატი, რომელიც სპარაფუჩილეს დასთან, მადალენასთან შესახვედრად არის მოსული...
მაამ ქალიშვილს ვერონაში აგზავნის - ვაჟის ტანსაცმელში გადაცმულმა ჯილდამ ამ საღამოსვე უნდა დატოვოს მანტუა. რიგოლეტო კი აპირებს დარჩენას, რათა ჰერცოგის მოკვლისთვის საზღაური გადაუხადოს სპარაფუჩილეს და შემდეგ თავისივე ხელით გადაისროლოს საძულველი გვამი მდინარეში.
...ამოვარდება ქარიშხალი. მადალენა, რომელსაც ძლიერ მოსწონს მოხდენილი ჭაბუკი, ანუ ჰერცოგი, ეხვეწება ძმას არ მოკლას იგი. დიდი ხვეწნა-მუდარის შემდეგ სპარაფუჩილე თანხმდება ჰერცოგის ნაცვლად მოკლას ის, ვინც შუაღამამემდე პირველი შემოაღებს კარს. ჯილდა, რომელიც სატრფოს გადასარჩენად ბრუნდება უკან ყველაფერს გაიგონებს... და კარზე აკაკუნებს...
ქარიშხალი ჩადგება. სპარაფუჩილე რიგოლეტოს ტომარას გადასცემს. სიხარული შეიპყრობს რიგოლეტოს - მან შური იძია! ის-ის არის ტომარა მდინარეში უნდა გადაისროლოს, როომ უცებ ჰერცოგის ნაცნობი სიმღერა ესმის... შეძრწუნებული სასწრაფოდ ხსნის ტომარას და... ქალიშვილის უსიცოცხლო სხეულს შეიცნობს...
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯუზეპე ვერდის ოპერები კატეგორია:იტალიური ოპერები
ჩილერ ილჰანი
ჩილერ ილჰანი ( თურქ . Çiler İlhan, 1972, დ. დენიზლი, თურქეთი ) — თურქი მწერალი, მთარგმნელი, ჟურნალისტი და უფლებადამცველი, ევროკავშირის ლიტერატურული პრიზის მფლობელი 2011 წელს. სამი წიგნის ავტორი. მისი წიგნები გამოიცა მსოფლიოს ოცზე მეტ ქვეყანაში.
ბიოგრაფია
ჩილერ ილჰანი დაიბადა 1972 წელს თურქეთის ქალაქ დენიზლიში და გაიზარდა იზმირში.
დაწყებითი განათლება მიიღო 1979 - 1983 წლებში დენიზლის მერკეზეფენდის საშუალო სკოლაში. შემდეგ 1983 წლიდან 1990 წლამდე იყო იზმირის კერძო კოლეჯის სტუდენტი.
მომავალმა მწერალმა სწავლა გააგძელა ბოსფორის უნივერსიტეტში, სადაც ეუფლებოდა საერთაშორისო ურთიერთობებსა და პოლიტიკურ მეცნიერებებს. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ გაემგზავრა შვეიცარიაში. სადაც შევიდა სასტუმროს მართვის სკოლაში  (Glion Hotel School). შვეიცარიიდან დაბრუნების შემდეგ სხვადასხვა დროს მუშაობდა თურქეთში, სტამბოლის სასტუმროში საზოგადოებასთან ურთიერთობის მენეჯერად, ამავე დროს ეწეოდა შემოქმედებით საქმიანობას: წერდა წიგნებს, ესეებს, სტატიებს, მუშაობდა რედაქტორად, მთარგმნელად და ლიტერატურათმცოდნედ.
ჩილერ ილჰანი 2017 წელს ნიდერლანდებში გადავიდა საცხოვრებლად. ამჟამად მუშაობს ჟურნალ Condé Nast Traveler Türkiye- ის მთავარ რედაქტორად.
ჩილერ ილჰანი თურქული და ჰოლანდიური PEN კლუბების (ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა ლიტერატურულ ჟანრში მომუშავე პროფესიონალ მწერლებს, პოეტებსა და ჟურნალისტებს) წევრია. ის აქტიურადაა ჩართული საზოგადოებრივი საქმიანობაში. როგორც უფლებადამცველი, საკუთარ სამშობლოში სიტყვის თავისუფლების, ადამიანის უფლებებისა და ქალთა უფლებების მომხრეა. იბრძვის ოჯახურ ძალადობის და ქალთა დისკრიმინაციის წინააღმდეგ თურქეთში.
შემოქმედება
ჩილერ ილჰანი ლექსების წერით პირველად 10 წლის ასაკში დაინტერესდა. კოლეჯში სწავლის დროს დაწერა თავისი პირველი დღიურები და თეატრალური პიესები.
მომავალი მწერლის ლიტერატურული ნიჭი ყველაზე მეტად გამოვლინდა ბოსფორის უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში, სადაც, როგორც თავად აღნიშნავს, დაიწყო მოთხრობების წერა „შეგნებულად, საკუთარი სიტყვებით.“
1993 წელს მიიღო იაშარ ნაბის ახალგაზრდული პრიზის ჯილდო ნაწარმოებისთვის "გამოჩენილი მოთხრობა."
ჩილერ ილჰანის მოთხრობები, ესეები, წიგნების მიმოხილვები, სამოგზაურო სტატიები და თარგმანები თურქულ ენაზე სხვადასხვა  დროს გამოქვეყნდა არაერთ ჟურნალსა და გაზეთში.
მწერალმა 2011 წელს მოიპოვა ევროკავშირის პრიზი ლიტერატურაში მოთხრობების კრებულისთვის „გადასახლება“. წიგნი წარმატებით გამოიცა ოცზე მეტ ქვეყანაში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში, იტალიაში, საფრანგეთში, ნიდერლანდებსა და მექსიკაში. ასევე, ჩილერ ილჰანის მიერ გამოცემულმა კრებულმა „გადასახლება“ მიიღო ლიტერატურული ჯილდო Prix Du Livre Lorientales 2017.
მწერალმა ასევე დიდი წვლილი შეიტანა 15-ზე მეტ ეროვნულ და საერთაშორისო ანთოლოგიაში.
2005 წელს მოთხრობა „ვულგატა“(“Vulgata”) გამოქვეყნდა კრებულში „1002 ღამის ზღაპრები“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მწერლები კატეგორია:თურქი მწერალი ქალები
1113
თარიღი უცნობია
*
Epideira gabensis
Epideira gabensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ზანდუკელი
საკუთარი სახელი ზანდუკელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
კასტილიო-დე-ბაიუელა
ასტილიო-დე-ბაიუელა (Casarrubios del Monte) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის სიერა-დე-სან-ვისენტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 96 კმ². მოსახლეობა — 5995 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
ტურკუს პორტი
ტურკუს პორტი (Turun satama, Åbo hamn) ― პორტი ფინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქვეყნის კონტინენტურ ნაწილსა და ტურკუს არქიპელაგს შორის. ტურკუ სიდიდით მეექვსე ქალაქია ფინეთში და პორტი ძირითადად ტურკუსა და შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმსა და ალანდის კუნძულებს შორის ტვირთის გადატანასა და მგზავრების გადაყვანაზეა ორიენტირებული.
კუბა 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კუბამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთექვსმეტედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 29 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტურკუს პორტი
ნავსადგური
პორტი ქალაქ ტურკუს სამხრეთ სანაპიროზე, დიდ ტერიტორიაზე მდებარეობს, მდინარე აურის შესართავიდან პანსიოს რაიონამდე. მატარებლის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას Silka Line და Viking Line ემსახურება ბორნებით სტოკჰოლმისაკენ მარიენჰამნის გავლით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის პორტები და ნავსადგურები