cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მიუნირ იოზქული
ადრეული წლები და კარიერა
1948 წელს, ხმის თეატრში დადგმული სპექტაკლით — „სიყვარულის ხიდი“-თ, იოზქული თავისი პროფესიული კარიერა დაიწყო. ამის შემდეგ, მუჰსინ ერთუღრულის გამგეობაში მყოფ ქიუჩუქ თეატრში გადავიდა. ამ პერიოდში ითამაშა ისეთ სპექტაკლებში, როგორიცაა ჯონ სტეინბეკის „თაგვებსა და ადამიანებზე“ (1951), ჯონ მილინგტონ სინჯის „დასავლური სამყაროს ფლეიბოი“-ში, ჯორჯ აქსელროდის „ზაფხულის მარტოხელა“-ში (1954), ჯონ პატრიკის „ჯეიჰანე“-ში (1955). შემდგომში, თავის მეგობრებთან ერთად შექმნილ ჯგუფის შემადგენლობაში გამოდიოდა სტამბოლის საქალაქო თეატრში (1958-59), ანკარის სახელმწიფო თეატრსა (1959-60) და სტამბოლის აქსარაის კვარტალში მდებარე ბულვარის თეატრში (1960-62). 1963-67 წლებში, სხვადასხვა ჯგუფებთან ერთად ტურნეში გადიოდა.
1978 წელს, ისევ საქალაქო თეატრებში დაბრუნდა. 1983-84 წლებში, თავისი ჯგუფის მიერ დადგმული სპექტაკლით (1961), ჟან ანუის „გენერლის სიყვარული“-თ, დორმენის თეატრში გამოვიდა. 1980 წლების შუა რიცხვებში ფერჰან შენსოის „ორთაოიუნჯულარის“ ჯგუფს შეუერთდა. ჯგუფთან ერთად ოთხ სპექტაკლში გამოსვლის შემდეგ, სცენას დაემშვიდობა.
ფართოდ ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც 1970-იან წლებში მელოტი მაჰმუტის როლი შეასრულა ფილმში „ჰაბაბამის კლასი“. 1998 წელს, მას „სახელმწიფო არტისტის“ წოდება მიენიჭა.
პირადი ცხოვრება
იოზქული 4-ჯერ იყო დაქორწინებული და სამი შვილი ჰყავს. მსახიობი და წამყვანი გიუნერ იოზქულის მამაა.
ავადმყოფობა და სიკვდილი
იოზქული, 2003 წლიდან ებრძოდა დემენციასა და ფილტვების ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადებას, ამ დროიდან იგი სახლიდან გარეთ არ გადიოდა და არავის ხვდებოდა. დავადებებიდან გამომდინარე, მას ასევე მეხსიერების პრობლემებიც გაუჩნდა. საბოლოოდ, 2018 წლის 5 იანვარს, სტამბოლის ჯიჰანგირის კვარტალში, თავის სახლში, 92 წლის ასაკში გარდაიცვალა. 2018 წლის 7 იანვარს, ჰარბიეს მუჰსინ ერთუღრულის თეატრში გამართული სამოქალაქო პანაშვიდის შემდეგ, იგი თეშვიკიეს მეჩეთში გადაასვენეს, ხოლო შემდეგ ბაქირქოის სასაფლაოზე დაკრძალეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:თურქი მსახიობები კატეგორია:თურქი მედაჰები
ალჟუბაროტის ბრძოლა
ალჟუბაროტის ბრძოლა (Batalha de Aljubarrota) — ბრძოლა, რომელიც გაიმართა 1385 წლის 14 აგვისტოს ჟუან I-ისა და ხუან I-ის ძალებს შორის ცენტრალურ პორტუგალიაში.
წინაპირობები
1383 წელს პორტუგალიის მეფე ფერნანდუ I გარდაიცვალა, ისე რომ კანონიერი მემკვიდრე არ დარჩენია. მისი ერთადერთი ქალიშვილი ბეატრიზა ცოლად ჰყავდა კასტილიის მეფე ხუან I-ს და ცხოვრობდა კასტილიაში. ქვეყანას მართავდა რეგენტი ლეონორა და მისი საყვარელი ანდეირო. თავადების ნაწილმა პედრუ I-ის არაკანონიერი შვილი ჟუან I აირჩიეს მეფობის კანდიდატად, ხოლო ანდეირო მოკლეს. ჟუან I-ის გამეფების მზადებისთანავე ხუან I კასტილიელმა დაიწყო პორტუგალიაში ლაშქრობისათვის მზადება.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის ბრძოლები კატეგორია:XIV საუკუნის ბრძოლები
ტელესკოპის თანავარსკვლავედი
მინი|ტელესკოპის თანავარსკვლავედი ტელესკოპის თანავარსკვლავედი (Telescopium) — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეა 3,5. დაკვირვებისათვის ხელსაყრელი პირობებია ივლის-აგვისტოში. შეიცავს 50 ვარსკვლავს, რომელთა ხილვა შეუიარაღებელი თვალითაც არის შესაძლებელი. ჩანს საქართველოდანაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
უნგრეთი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უნგრეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
წიგნი პირველი ეზრასი
წიგნი პირველი ეზრასი — ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
ზოლოტონოშა
სქოლიო
კატეგორია:ჩერკასის ოლქის ქალაქები
პტოლემე XIV
პტოლემე XIV — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) პტოლემეების დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ელინისტური პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 47 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 44 წელს, მეფობდა კლეოპატრა VII-სთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:პტოლემეების დინასტიის ფარაონები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 60 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 44
ჰოსპიტლის მოედანი
ჰოსპიტლის მოედანი — მოედანი თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი). მდებარეობდა ჰოსპიტლისა და ექიმის შესახვევებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1895 წლის გეგმაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის მოედნები
ოსმალეთ-ვენეციის საზღვაო ხელშეკრულება (1416)
მარჯვნივ|მინი|300პქ|აღმოსავლეთი [[ხმელთაშუა ზღვა 1450 წელს: {{legend|#00b900|ვენეციის ტერიტორიები}} {{legend|#ff6600|ნაქსოსი (ვენეციის კოლონია)}} {{legend|#ffeeaa|ოსმალეთის ტერიტორიები}} {{legend|#dd55ff|ბიზანტიის ტერიტორიები}}]] ოსმალეთ-ვენეციის საზღვაო ხელშეკრულება — ოსმალეთის იმპერიასა და ვენეციის რესპუბლიკას შორის დადებული ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1416 წელს და დასრულდა ორ ქვეყანას შორის საზღვაო ვაჭრობისთვის გამართული ბრძოლა. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად ოსმალეთის იმპერიამ ვენეციის რესპუბლიკას საზღვო ვაჭრობაში შეღავათები მიანიჭა.
მხარეები შეთახმდნენ შემდეგზე:
ლიტერატურა
კატეგორია:XV საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
სემიონოვკა (თბილისი)
სემიონოვკა — მიკროუბანი თბილისში ვერაზე. მდებარეობს მთაწმინდის ფერდობზე, ვარდისუბნის მიკროუბნის სამხრეთ–დასავლეთით, რომლისგანაც იაკობ გოგებაშვილის ქუჩითაა გამოყოფილი, მოიცავს გურამ რჩეულიშვილის, რევაზ ჯაფარიძის და ნინო ჟვანიას ქუჩების მიდამოებს.
ადგილს სახელწოდება ეწოდა XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე აქ დისლოცირებული რუსული სამხედრო პოლკის მიხედვით. აქვე გაჩნდა სამხედრო სამსახურმოხდილთა დასახლება „სემიონოვკა“. 1898 წელს გაბაანთხევსა და სატივეს უბანს შორის მდებარე ვერის ძველი სასაფლაოს ადგილზე მოეწყო ვერის ბაღი, რის შემდეგაც სემიონოვკის ტერიტორიაზე დაარსდა ვერის ახალი სასაფლაო, სასაფლაოზე დგას წმინდა პანტელეიმონის ეკლესია.
რესურსები ინტერნეტში
სემიონოვკა − NPLG.GOV.GE
კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
მესიე 98
მესიე 98 (M98 ან NGC 4192) — შუალედური სპირალური გალაქტიკა დედამიწიდან 44,4 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე, ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედის მიმართულებით, კაშკაშა ვარსკვლავ დენებოლადან დაახლოებით 6°-ით აღმოსავლეთით. 1781 წლის 15 მარტს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა პიერ მეშენმა, იმავე წლის 13 აპრილს კი ის თავის კატალოგში ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ შეიტანა. მესიე 98-ს ახასიათებს ლურჯი წანაცვლება და გვიახლოვდება 140 კმ/წმ სიჩქარით.
გალაქტიკის მორფოლოგიური კლასიფიკაციაა SAB(s)ab, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ის სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც წარმოაჩენს დახურულ და ღია მახასიათებლებს შუალედური, მტკიცედ შემოჭერილი მკლავებით და არა რგოლებით. რიტაციის მაქსიმალური სიჩქარე 236 კმ/წმ-ია. გალაქტიკის შემადგენელ ვარსკვლავთა საერთო მასა დაახლოებით 76 მილიარდი მზის მასის ტოლია. შეიცავს 4,3 მლრდ მზის მასის ნეიტრალურ წყალბადსა და 85 მლნ მზის მასის მტვერს. ბირთვი აქტიურია, წარმოაჩენს „გარდამავალი“ ობიექტის მახასიათებლებს.
მესიე 98 ქალწულის გროვის წევრია, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ერთმანეთთან შედარებით ახლომდებარე გალაქტიკათა გროვას. დაახლოებით 750 მლნ წლის წინ, NGC 4192-მა შესაძლოა ურთიერთქმედება მოახდინა ვრცელ სპირალურ გალაქტიკა NGC 4254-ზე. ეს ორი გალაქტიკა ამჟამად ერთმანეთისგან 1 300 000 სინათლის წლითაა დაშორებული.
სქოლიო
კატეგორია:სპირალური გალაქტიკები კატეგორია:ქალწულის გროვა კატეგორია:მესიეს ობიექტები
ომუ (მთა)
ომუ (Omu) — მთა რუმინეთში, ბუჩეჯის მასივზე. რუმინეთის მთებს შორის სიმაღლით მე-11 ადგილზეა. ბუჩეჯის მასივის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2505 მ. მწვერვალზე გაშენებულია მეტეოსადგური და თავშესაფარი კაბანა-ომუ.
ვიშენკი (ლოხვიციის რაიონი)
ვიშენკი (Вишеньки) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ლოხვიციის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 12 კაცს შეადგენდა.
უნგრეთი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უნგრეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 23 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უნგრეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ნიკოლოზ სევეროვი
ნიკოლოზ პავლეს ძე სევეროვი (დ. 2 მარტი, 1887, თბილისი, რუსეთის იმპერია— გ. 21 თებერვალი, 1957, კიევი, უკრაინის სსრ) — რუსი არქიტექტორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. 1915 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამოქალაქო-საინჟინრო ინსტიტუტი. 1918-1948 წლებში მუშაობდა თბილისში, იყო თბილისის სამხატვრო აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და 1922–1948 წლებში მისი პროფესორი. 1935-1948 წლებში იყო საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის თავმჯდომარე, 1948 წლიდან მუშაობდა კიევში.
დიდი ღვაწლი მიუძღვის ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლთა (ნეკრესი, შიომღვიმე, მცხეთის ჯვარი, წრომი, კუმურდო, მარტვილი, ალავერდი, ნიკორწმინდა და სხვა) მეცნიერულ აზომვა-ფიქსაციაში. ავტორია ნაშრომებისა, რომლებშიც იხილავს ქართული ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვან საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:რუსი არქიტექტორები კატეგორია:საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის თავმჯდომარეები
ალავა (შტეფან-ვოდეს რაიონი)
ალავა (Alava) — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 153 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 381 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
ბრანიმირ სუბაშიჩი
ბრანიმირ სუბასიჩ (Branimir Subaşiç, Бранимир Субашић; დ. 7 აპრილი, 1982, ბელგრადი, იუგოსლავიის სფრ) აზერბაიჯანელი/სერბი კარიერადასრულებული პროფესიონალი ფეხბურთელი. იგი თავდამსხმელის პიზიციაზე თამაშობდა.
ადრეული წლები (1998-2005)
სუბაშიჩმა ახალგაზრდული კარიერა დაიწყო 1997 წელს, 15 წლის ასაკში, გუნდ ზელეზნიკში. 1998 წელს მან გუნდთან კონტრაქტი გააფორმა და გახდა პროფესიონალი ფეხბურთელი. იგი 2002 წლამდე რჩებოდა ზელენზინკში; შემდგომ იგი სრემსისაში გაანათხოვრეს. სეზონის დასრულების შემდეგ მან სრემსისა დატოვა და კლუბ ოოსტენდეს შეუერთდა. კლუბში მან 14 თამაში ჩაატარა და ამ თამაშებში 3 გოლი გაიტანა. 2003 წელს ნახევარი წლის განმავლობაში იგი თამაშობდა ბეაუაის ოისეს რიგებში. 2003 წელს ორწლიანი კონტრაქტი გააფორმა ჩერნომორეც ოდესასთან. 2 სეზონის განმავლობაში მან მხოლოდ 7 თამაშში მიიღო მონაწილეობა (გაიტანა მხოლოდ 1 გოლი). 2005 წელს სუბაშიჩი გაანათხოვრეს რუსეთის პრემიერლიგის გუნდ ამკარ პერმში, სადაც მან 6 თამაში ითამაშა და 1 გოლი გაიტანა.
ნეფთჩი (2005-2008)
შემდეგი 3 წელი სუბაშიჩი ნეფთჩიში თამაშობდა. ამ დროში მან მოიგო: თანამეგობრობის თასი 2006 წელს, ვერცხლის მედალი (2006-07 წლების სეზონში) და ორი ბრინჯაოს მედალი (2005-06; 2007-08) აზერბაიჯანის პრემიერლიგაში. საბოლოოდ, მან კლუბის 65 თამაშში მიიღო მონაწილეობდა და 31 გოლი გაიტანა. 2007 წელს, აზერბაიჯანის მოქალაქეობის მიღების შემდეგ იგი აზერბაიჯანის ეროვნულ ნაკრებშიც თამაშობდა.
რედ სტარ ბელგრადი (2008-2010)
2008 წლის ზაფხულში სუბაშიჩი მშობლიურ სერბეთში დაბრუნდა ბელგრადის კლუბ რედ სტარში გაწევრიანდა. 2008 წელს მან 11 თამაშში მიიღო მონაწილეობა და 3 გოლი გაინტანა. 2009 წლის მარტში სუბაშიჩი ჩინურ კლუბ ჩანგჩუნ იატაიში განათხოვრდა. ჩინეთის სუპერლიგაში მან 24 თამაშში 3 გოლი გაიტანა. ამ სეზონში ჩანგჩუნ იატაი 2009 წლის ჩინეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის ვერცხლის მედალოსანი გახდა. ამ სეზონის შემდეგ იგი რედ სტარ ბელგრადში დაბრუნდა და სეზონი გუნდთან ერთად დაასრულა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები კატეგორია:სერბი ფეხბურთელები
პარიზის ზავი (1898)
პარიზის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება აშშ-სა და ესპანეთს შორის. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს პარიზში 1898 წლის 10 დეკემბერს. ზავით ოფიციალურად დასრულდა ესპანეთ-ამერიკის ომი.
ხელშეკრულების მიხედვით კუბამ მიიღო დამოუკიდებლობა. ამერიკამ მიიღო პუერტო-რიკო, გუამი და ფილიპინები და საერთაშორისო სამართლის საფუძველზე საკუთარ თავზე აიღო მათი დაცვა. ფილიპინებისათვის ესპანეთმა მიიღო 20 მლნ დოლარი.
სტეფან კარი
ვარდელ სტეფან „სტეფ“ კარი II (Stephen Curry; დ.14 მარტი, 1988) — ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც თამაშობს ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) წევრ გუნდ გოლდენ-სტეიტ უორიორსში. ბევრი მოთამაშე და ანალიტიკოსი სტეფს NBA-ის ისტორიაში საუკეთესო მსროლელს უწოდებს.
პარიზის ზავი (1898)
სქოლიო
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:XIX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:პარიზის ხელშეკრულებები
სტეფან კარი
2014-2015 წლებში, კარიმ მოიგო NBA-ის რეგულარული ჩემპიონატის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო (MVP) და საჩემპიონო ბეჭედი, რომელიც 1975 წლიდან გოლდენ სტეიტ უარიორსს არ მოუგია. მომდევნო სეზონში სტეფმა კვლავ მოიგო რეგულარული სეზონის MVP-ის ჯილდო და გახდა ერთადერთი მოთამაშე რომელმაც ხმების 100 % მიიღო. იმავე წელს უორიორსებმა დაამყარეს რეკორდი NBA-ის რეგულარული სეზონის ყველაზე მეტ მოგებებში (73 მოგება).
კარი არის NBA-ის ყოფილი მოთამაშის დელ კარის ვაჟი და NBA-ის ამჟამინდელი მოთამაშის სეთ კარის უფროსი ძმა. იგი თამაშობდა კალათბურთს კოლეჯ დევიდსონში, სადაც ორჯერ დაასახელეს სამხრეთ კონფერენციის წლის მოთამაშედ და ასევე დააამყარა ყველა დროის რეკორდი, როგორც დევიდსონში, ასევე სამხრეთ კონფერენციაში. მეორე კურსის დროს მან აგრეთვე დაამყარა რეკორდი NCAA-ის სეზონში სამ ქულიანების სროლაში.
2012-2013 წლების სეზონის დროს კარიმ რეგულარულ სეზონში დაამყარა NBA-ის სამქულიანების რეკორდი 272 ჩაგდებული სამქულიანით. 2015 წლის სეზონში მან ჩააგდო 286 სამქულიანი და გადააჭარბა თავდაპირველ რეკორდს, ხოლო 2016 წელს კვლავ გააუმჯობესა თავისი რეკორდი და დააგროვა 402 სამქულიანი. 2013-2014 წლების სეზონში მას და მის თანაგუნდელს კლეი ტომფსონს მეტსახელად "Splash Brothers" შეარქვეს, რადგან მათ დაამყარეს NBA-ის რეკორდი გაერთიანებულ სამქულიანების სროლაში 484 სამქულიანით, შემდეგ სეზონში მათ გადააჭარბეს რეკორდს, ჩააგდეს 525 სამქულიანი. 2015-2016 წლების სეზონზე მათ კვლავ გააუმჯობესეს რეკორდი და დააგროვეს 678 სამქულიანი.
გველეთის ციხესიმაგრე
გველეთის ციხესიმაგრე — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გველეთის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, დარიალის ციხის აღმოსავლეთით, მდინარე თერგის მარჯვენა სანაპიროზე.
თარიღდება XIX საუკუნის პირველი მეოთხედით. ნაგებია ნატეხი ქვით (ზოგან გამოყენებულია აგურიც). დაზიანებულია და დანგრეულია ციხის სამხრეთი ნაწილი, გადარჩენილი სხვა ნაწილები საკმაოდ დაზიანებულია. ციხის აგება უკავშირდება საქართველოს სამხედრო გზის გაყვანას და რუსული ჯარის ჩაყენებას 1808 წელს. შენობა ევროპული სიმაგრის ტიპისაა. გეგმის მიხედვით, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ წაგრძელებული ქვაკუთხედია (56x24 მ), რომლის კუთხეებში აგებულია გალავნის აბრისს გარეთ გასული წრიული კოშკები. შესასვლელი გალავნის აღმოსავლეთ კედელშია, კარიბჭეს ოდნავ შეისრული თაღი აქვს, იგი გალავანზე მაღალია და შესასვლელს საზეიმო იერს ანიჭებს. კარიბჭე გარედან მოპირკეთებულია თლილი ქვის კვადრატებით, დასრულებული იყო ორფერდა სახურავით.
გალავანი
გალავანი ნაგებია ასევე ნატეხი ქვით, მისი შემორჩენილი კედლები, როგორც კოშკები, თლილი ქვით ნაგებ მაღალ (1,4 მეტრის სიმაღლის) ცოლოკზე დგას. გალავნის კედლებში დატანებულია ვიწრო სარკმლები, რომლებიც ციხის ეზოსკენ ფართოვდება. გალავნის კედლები დასრულებული იყო პროფილის ტაროსებრი ლავგრადნით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ჰოსპიტლის შესახვევი
ჰოსპიტლის შესახვევი — შესახვევი თბილისში ისნის რაიონში (ნავთლუღი). გიორგი რთველიძის ქუჩიდან ნავთლუღის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. XX საუკუნის 70-იან წლებამდე მოდიოდა ნავთლუღის შესახვევამდე, რომელიც მდებარეობდა ნავთლუღის ქუჩასა და ყოფილი ჰოსპიტლის მოედანს შორის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ბუკურა (მთა)
ბუკურა, ბუკურა-დუმბრავე, ოკოლიტი (Bucura) — მთა რუმინეთში, ბუჩეჯის მასივზე. რუმინეთის მთებს შორის სიმაღლით მე-12 ადგილზეა. სიმაღლე 2503 მ. მისგან სიახლოვეს მდებარეობს მთა ომუ და თავშესაფარი კაბანა-ომუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინეთის მთები
ვიშნევე (კობელიაკის რაიონი)
ვიშნევე (Вишневе; 2016 წლამდე - სვერდლოვსკოე Свердловське) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის კობელიაკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 385 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კობელიაკის რაიონის სოფლები
ჩიჰირინი
ჩიჰირინი (Чигирин) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერკასის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9310 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩერკასის ოლქის ქალაქები
უნგრეთი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უნგრეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოცედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 30 მედალი მოიპოვეს.
ანტონეშტი (შტეფან-ვოდეს რაიონი)
ანტონეშტი (Antoneşti) — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 135 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 709 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
უნგრეთი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უნგრეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კეჟმარსკი-შტიტი
კეჟმარსკი-შტიტი (Kežmarský štít) — მთა სლოვაკეთში. წარმოადგენს სლოვაკეთის ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ წერტილს, სიმაღლე 2556 მ. მდებარეობს მაღალ ტატრებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის მთები
უნგრეთი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უნგრეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ამაზონის მდინარის დელფინი
ამაზონის მდინარის დელფინი (Inia geoffrensis) − ასევე ცნობილი როგორც ბოტო, ბუფეო და ვარდისფერი მდინარის დელფინი, კბილიანი ვეშაპების სახეობა, Iniidae-ს ოჯახისა. სამი სუბსახეობა არსებობს: I. g. geoffrensis (ამაზონის მდინარის დელფინი),  I. g. boliviensis (ბოლოვიური მდინარის დელფინი) და  I. g. humboldtiana (ორინოკოს მდინარის დელფინი). სამივე სუბსახეობა შესაბამისად ამაზონის დაბლობზე, ბოლივიაში მადეირას ზედა მხარესა და ორინოკოს დაბლობზე მდებარეობს.
ამაზონის მდინარის დელფინი მდინარის დელფინებს შორის ყველაზე დიდია. ზრდასრული ამაზონის მდინარის დელფინი 185 კილოგრამს იწონის და 2.5 მეტრის სიგრძისაა. ზრდასრულები ვარდისფერ შეფერილობას იღებენ, რომელიც უფრო მეტად მამრებშია შესამჩნევი და ამ სახეობის ზედმეტსახელსაც განაპირობებს: „ვარდისფერი მდინარის დელფინი“. სქესობრივი დიმორფიზმი ძალიან შესამჩნევია: მამრი დელფინები მდედრებზე 16%-ით უფრო გრძელები და 55%-ით უფრო მძიმეები არიან. კბილიანი ვეშაპების მსგავსად, ამ სახეობსაც აქვს მელონი, რომელსაც ექოლოკაციისთვის იყენებს.
ამაზონის მდინარის დელფინებს კვების ყველაზე ფართო რაციონი აქვთ და 53 სხვადასხვა სახეობის თევზით იკვებებიან, როგორებიცაა: სციენისებრნი, მტკნარი წყლის თევზები და პირანიასებრნი. იკვებებიან სხვა ცხოველებითაც, მათ შორის მდინარის კუებითა და მტკნარი წყლის კიბორჩხალებით.
2008 წელს ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირმა ამაზონის მდინარის დელფინები DD კატეგორიას მიაკუთვნა. უკანასკნელ წლებში აღნიშნული სახეობის კლების მიზეზი ნადირობასთან ერთად ჰაბიტატის კლებაა.
ამაზონის მდინარის დელფინი ერთადერთია მდინარის დელფინთა შორის, რომელიც ტყვეობაში ძლებს, ძირითადად ვენესუელასა და ევროპაში. ამ სახეობის წარმომადგენელთა გაწრთვნა რთულია და ტყვეობაში მყოფთა მაღალი სიკვდილიანობა შეიმჩნევა.
ტაქსონომია
სახეობა Inia geoffrensis პირველად ფრანგმა ზოოლოგმა და ანატომმა, ანრი მარი დე ბლეინვილმა აღწერა 1817 წელს. თავდაპირველად ამაზონის მდინარის დელფინი მდინარის დელფინისებრნთა სუპეროჯახს მიეკუთვნებოდა, რომელიც მდინარის დელფინთა ყველა სახეობას აერთიანებდა და პარაფილურ ჯგუფს ქმნიდა. დღეისთვის აღნინული სახეობა Inioidea-ს სუპეროჯახშია გაერთიანებული. ამაზონის დაბლობზე ამ სახეობის მოხვედრის ზუსტი პერიოდი არ არის ცნობილი. ერთ-ერთი ვერსიით, ეს სახეობა ამაზონის დაბლობზე მიოცენის ხანაში მოხვდა წყნარი ოკეანიდან, სანამ ანდები წარმოიქმნებოდა ან ატლანტის ოკეანიდან.
სახეობათა და სუბსახეობათა კლასიფიკაციის შესახებ დღემდე დებატები მიმდინარეობს. ბუნების დასცვის საერთაშორისო კავშირი სამ სუბსახეობას გამოყოფს: ამაზონის მდინარის დელფინი (I. g. geoffrensis), ბოლივიური მდინარის დელფინი (I. g. boliviensis) და ორინოკოს მდინარის დელფინი ( I. g. humboldtiana). ზღვის ძუძუმწოვართა საზოგადოების ტაქსონომიის კომიტეტი კი მხოლოდ პირველ ორ სახეობას ცნობს.
თავის ქალის მორფოლოგიაზე დაყრდნობით 1994 წელს I. g. boliviensis ცალკე სახეობად გამოყვეს. 2002 წელს ორინოკოს დაბლობიდან აღებული მიტოქონდრიული დნმ-ის ნიმუშების ანალიზის შემდეგ გენეტიკოსებმა Inia-ს გვარის ორად დაყვეს: ბოლივიის დაბლობებზე მდებარე სახეობებად და ორინოკოსა და ამაზონის დაბლობებზე მდებარე სახეობებად.
სქოლიო
კატეგორია:მდინარის დელფინისებრნი კატეგორია:ბოლივიის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ბრაზილიის ძუძუმწოვრები კატეგორია:კოლუმბიის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ეკვადორის ძუძუმწოვრები კატეგორია:პერუს ძუძუმწოვრები კატეგორია:ვენესუელის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ამაზონის ფაუნა
ტეფის პირველი ციხე-სახლი
ტეფის პირველი ციხე-სახლი — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ ტეფის განაპირას, ქვემო უბანში. შედგება კოშკისა და საცხოვრებელი ნაგებობებისაგან. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. ნაგებია ფიქლით.
კოშკი (6x5,6 მეტრი) სათავდაცვოა. იგი მთელი კომპლექსის არქიტექტურული დომინანტია. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე, ჩანგრეულია სართულშუა გადახურვები. შესასვლელი მეორე სართულზეა, დასავლეთიდან. პირველი სართულის კედლები ყრუა. მეორე სართულზე, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით თითო სარკმელია. ამ ორი სართულის ინტერიერში კუთხეები მომრგვალებულია. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში მოზრდილი მართკუთხა ნიშია, სამხრეთ კედელში — სწორკუთხა კარი და კვადრატული მოხაზულობის სარკმელი. კარი, სამხრეთის მხრიდან მიშენებული სათავსის ბანზე გადიოდა.
საცხოვრებელი ნაგებობა (12x8 მეტრი) ორსართულიანია. ორივე სართულზე ორ-ორი სათავსია. პირველ სართულზე სამეურნეო სათავსები იყო. დასავლეთით — საჭირნახულო, აღმოსავლეთით — საქონლის სადგომი. პირველი სართული მეორეს ქვის კიბით უკავშირდება. კიბე ღია აივანზე ადის. ამჟამად საცხოვრებელი ფართი სამ ნაწილადაა გატიხრული. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარიდან „წინამოში“ ვხვდებით. მის გვერდით პატარა ოთახია, სიღრმეში — დიდი. „წინამოს“ ერთი და დიდი ოთახის ერთი სარკმელი დასავლეთიდანაა. პატარა ოთახის ერთი სარკმელი — სამხრეთით. დიდი ოთახის ცენტრში ხის სვეტია, რომელიც გადახურვის ხის ძელს იჭერს. ასევეა პირველ სართულზეც. შენობას ბრტყელი გადახურვა აქვს. მოგვიანებით (XIX საუკუნეში) კოშკისა და საცხოვრებელი ნაგებობის აღმოსავლეთ სათავსისთვის სამხრეთიდან საცხოვრებელი შენობა (10x5 მეტრი) მიუშენებიათ. აქაც პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულებისაა, მეორე — საცხოვრებელი. პირველ სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აქ ორი სათავსია. პირველი სათავსის თავზე მეორე სართულის ბანია, რომელზეც თავდაპირველი ნაწილის აივნიდან ვხვდებით. მეორე სათავსის თავზე საცხოვრებელი ოთახია. მასში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, პირველი სართულის ბანიდან. ოთახის სამხრეთ კედელში ორი სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთით იყო ხის დაკიდებული აივანიც. რომლის მხოლოდ საყრდენი ძელებიღაა შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ვიშნევე (ლოხვიციის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლოხვიციის რაიონის სოფლები
უნგრეთი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უნგრეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეორედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 17 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უნგრეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრეზოაია (შტეფან-ვოდეს რაიონი)
ბრეზოაია (Brezoaia) — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 129 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 035 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
Journey
Journey — ამერიკული როკ-ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა სან-ფრანცისკოში 2013 წელს, ჯგუფ Santana-ს ყოფილი წევრების მიერ.
ჯგუფმა კომერციულ წარმატებას 1978-1987 წლებში, სტივ პერის ვოკალისტობის დროს მიაღწია. სწორედ ამ პერიოდში გამოიცა მათი რამდენიმე განთქმული სინგლი, მათ შორის „Don't Stop Believin“ და „Open Arms“ 1981 წლის ალბომიდან Escape, რომელმაც უმაღლესი პოზიციები დაიკავა მსოფლიოს სხვადასხვა ჩარტებში, მათ შორის — პირველი ადგილი „Billboard 200“-ში. ამას მოჰყვა არანაკლებ წარმატებული ალბომი Frontiers (1983).
საერთო ჯამში ჯგუფის ერთ ალბომს მიენიჭა ბრილიანტის, ათს პლატინის, ხოლო სამს ოქროს სტატუსი.
ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციაზე დაყრდნობით, ჯგუფის ალბომების მთლიანი გაყიდვების რაოდენობა აშშ-ში 48 მილიონს, ხოლო მსოფლიოში 75 მილიონს შეადგენს, რითაც იგი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე გაყიდვად მუსიკალურ ჯგუფად მსოფლიოში. 2005 წელს გაზეთ „USA Today“-ის გამოკითხვაზე დაყრდნობით Journey დასახელდა მეხუთე ყველაზე საუკეთესო ამერიკულ როკ-ჯგუფად ისტორიაში.
2017 წელს ჯგუფი შეყვანილი იქნა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში. დარბაზში შესული ჯგუფის წევრები არიან: ვოკალისტი სტივ პერი, გიტარისტი ნილ შონი, კლავიშისტები ჯონათან კეინი და გრეგ როლი, ბასისტი როს ველორი და დრამერები ეინსლი დანბარი და სტივ სმითი.
სქოლიო
კატეგორია:Journey (ჯგუფი) კატეგორია:ამერიკული სოფტ-როკ ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული პრგრესული როკ ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული მძიმე როკ-ჯგუფები კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:1973 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:მუსიკალური კვინტეტები კატეგორია:Frontiers Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Sanctuary Records-ის შემსრულებლები
კადარიზმი
thumb|right|[[იანოშ კადარი — გულიაშ-კომუნიზმის „მამა“]] კადარიზმი (Kádárizmus, „უნგრული სოციალიზმი“, „გულიაშ-კომუნიზმი“, gulyáskommunizmus) — უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკაში 1960-იანი წლებიდან 1989 წლებამდე არსებული პოლიტიკური რეჟიმის გადატანითი სახელწოდება. რეჟიმის სახელი მომდინარეობს უნგრეთის სოციალისტური მუშათა პარტიის პირველი მდივნის იანოშ კადარის სახელიდან.
ეკონომიკა
ის ძირითადი თვისება, რითაც უნგრული ეკონომიკა განსხვავდებოდა საბჭოთა ბლოკის სხვა ქვეყნებისაგან იყო საბაზრო ეკონომიკის ელემენტები, რაც შესაძლებელი გახდა იანოშ კადარის მთავრობის ეკონომიკური რეფორმების განხორციელების შემდეგ, აღნიშნულ რეფორმებს ხელმძღვანელობდა რეჟო ნერში.
1968 წელს უნგრეთში დაინერგა სოციალისტური ბანაკისათვის პრინციპულად ახალი მეთოდი, რომელიც ითვალისწინებდა ცენტრალური დაგეგმვის უარყოფას. 1970-იანი წლების შუა პერიოდში უნგრეთის ეროვნული ფულის ერთეული ფორინტი სრულიად კონვერტირებადი გახდა.
იანოშ კადარის მმართველობის პერიოდში უნგრეთი ევროპაში პირველი იყო მარცვლეულისა და ხორცის წარმოებით ერთ სულ მოსახლეზე გათვლით, ხოლო მეორეზე კვერცხის წარმოებით. 1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო უნგრეთის ეკონომიკის ეტაპობრივი შემცირება და მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესება. მოსახლეობა ფიქრობდა, რომ კადარიზმა ამოწურა საკუთარი თავი. კადარიზმის ეპოქა დასრულდა 1989 წელს, უნგრეთში კომუნისტური ხანის დასრულებასთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური თეორიები კატეგორია:სოციალიზმი კატეგორია:ცივი ომი კატეგორია:მარქსიზმ-ლენინიზმი
კართსოფლის მთავარანგელოზთა ეკლესია
კართსოფლის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფლი კართსოფლის აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე, თრუსოს ხეობის შუა წელზე. მდინერე თერგისა და სუათისის შესაყართან, მთის თხემზე. ეკლესიის ხეობის მთავარი სალოცავია, თარიღდება X საუკუნით. ადგილობრივ მკვიდრთთა ცნობით, ეკლესიის კარის თავზე ქართული წარწერა იყო, რომლის თანახმადაც, შენობის აგებისას 330 ფუთი მარილი დახარჯულა.
ეკლესია დარბაზულია (9,5x5,7 მ), ნაგებია ფიქლის მოზრდილი ქვით. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან გადახურულია ტიმპანით. კარის თაღთან ახლოს, შელესილობაზე, შემორჩენილია ხელის მტევნის ანაბეჭდი. ნახევარწრიულის მსგავსი, უსწორმასწორო ფორმის აფსიდი დასრულებულია უსწორმასწორო ფორმის კონქით, აფსიდში მცირე ზომის, ბრტყლად გადახურული სარკმელია, მის ქვემოთ კედელზე ტრაპეზის ქვაა მიბჯენილი. სარკმლის მარცნივ მცირე სწორკუთხა ნიშია. აფსიდის კედელში, კონქის ქუსლის დონეზე. ჩადგმულია ორი ქვევრი. ასეთივე ორი ქვევრი დასავლეთ კედელშიცაა. საკურთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკიდან ორი საფეხურითაა შემაღლებული. საკურთხევლის წინ დგას მართკუთხა ქვა, რომლის ცენტრში ამოკვეთილია ცილინდრული ფორმის ფოსო. ცილინდრული ფორმის კამაროვანი გადახურვა ეყრდნობა კონქის თაღს, დასავლეთ კედლისა და შუა საბჯენ თაღს. ეს უკანასკნელი გრძივი კედლების თითო ორსაფეხურიან პილასტრზე გადადის. პილასტრების პირველ საფეხურზე კედლის თაღებია გადაყვანილი. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთით მდებარე თაღში, მცირე სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. დარბაზს ქვის საფეხური შემოუყვება. ეკლესიის ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია (ზედა ნაწილში შელესილობა ამჟამად ჩამორეცხილია). ფასადზე სამივე სარკმელს ნახევარწრიული, რელიეფური თავსართი აქვს, სახურავი ორფერდაა. გადახურულია ფიქლის დიდი ფილებით. სახურავის კეხზე, აღმოსავლეთით, დგას ქვის ჯვარი.
ეკლესიას სამხრეთიდან ორი გვიანდელი მინაშენი ეკვრის. მათგან დასავლეთით მდებარე, რომელიც ეკლესიის კარიბჭის ფუნქციას ასრულებდა, ბევრად უფო ადრინდელია აღმოსავლეთისაზე. ეს მინაშენი გეგმით ოთხკუთხაა (5x3 მ). შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გადახურულია თარაზულად. აღმოსავლეთით ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელია, დასავლეთით — მცირე სწორკუთხა ნიში. სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილში (გვიანდელია) კვადრატული ფორმის სარკმელია. გარედან, სარკმელთან ახლოს, წყობიდან, ფიქლის სამი ქვაა მიჯრით გამოშვერილი, რომლებითაც მათ ქვემოთ დაკიდებული ზარია გადახურული, აღმოსავლეთით მდებარე მინაშენიც (ამჟამად თითქმის დანგრეულია) გეგმით ოთხკუთხაა (4,8x2,8 მ). შესასვლელი (შემორჩენილია წირთხლების ნაწილი) სამხრეთიდან ჰქონია. გარედან, სამხრეთის კედლის დასავლეთ კიდესთან, მცირე ზომის სწოკუთხა ნიშია, რომლის გვერდით შელესილობაზე ხელის მტევნის ანაბეჭდია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში
გალაქტიკების მორფოლოგიური კლასიფიკაცია
გალაქტიკების მორფოლოგიური კლასიფიკაცია — ვიზუალური ნიშნებით გალაქტიკების ჯგუფებად დაყოფის სისტემა, რომელიც გამოიყენება ასტრონომიაში. არსებობს მორფოლოგიურ ტიპებად გალაქტიკების დაყოფის რამდენიმე სქემა. ყველაზე უფრო ცნობილი წარმოადგინა ედუინ ჰაბლმა, ხოლო შემდეგ იგი განავითარეს ჟერარ ანრი დე ვოკულიორმა და ალან რექს სენდეიჯმა.
კლასიფიკაციის ადრინდელი მცდელობები
გალაქტიკების კლასიფიცირების მცდელობები დაიწყო 1845-1850 წლებში უილიამ პარსონსის მიერ პირველი სპირალური ფორმის ნისლეულების აღმოჩენასთან ერთად. თანაც იმ დროს ბატონობდა თეორია, რომლის თანახმადაც ყველა ნისლეული მიეკუთვნებოდა ჩვენს გალაქტიკას. ის, რომ მთელ რიგ ნისლეულებს აქვთ არაგალაქტიკური ბუნება, 1924 წელს დაამტკიცა მხოლოდ ედუინ ჰაბლმა. ასე რომ, გალაქტიკებს ისევე უკეთებდნენ კლასიფიცირებას, როგორც გალაქტიკურ ნისლეულებს.
ადრეულ ფოტოგრაფიულ განხილვებში დომინირებდა სპირალური ნისლეულები, რამაც მეცნიერებს საშუალება მისცა ისინი გამოეყოთ ცალკეულ კლასად. 1888 წელს აიზეკ რობერტსმა განახორციელა ცის სიღრმისეული შესწავლა, რის შედეგადაც აღმოჩენილი იქნა ელიპტიკური უსტრუქტურო და საკმაოდ წაგრძელებული ნისლეულების დიდი რაოდენობა. 1918 წელს ჰებერ დოუსტ კერტისმა ცალკე F ჯგუფად გამოყო ბარული და რგოლისებური სტრუქტურის სპირალები.
ჰარვარდის კლასიფიკაცია
ადრე გამოყენებული კლასიფიკაციები სტატისტიკური გამოკვლევებისათვის ნაკლებად გამოყენებადი იყო. ძირითადად ეს დაკავშირებული იყო სუსტი გალაქტიკების გამოსახულების დეტალების გამოკვლევის სიძნელეებთან. ამას გარდა, ჰარვარდის ობსერვატორიის ძირითადი მუშა ინსტრუმენტი იყო 24-დუიმიანი (≈61 სმ) რეფრაქტორი, რომლითაც რთული იყო გალაქტიკების კარგად დეტალიზირებული გამოსახულების მიღება. ამ პრობლემის გადასაწყვეტად ჰარლოუ შაპლმა 1927 წელს მეცნიერებს შესთავაზა ახალი კლასიფიკაცია, რომელშიც მან სცადა გაეთვალისწინებინა სუსტი გალაქტიკების კლასიფიკაციასთან დაკავშირებული არსებული სიძნელეები.
ჰარვარდის კლასიფიკაციით ყველა გალაქტიკა დაყოფილი იქნა 5 კლასად: უფრო მკრთალი გალაქტიკები ჰარვარდის ობსერვატორიის დაკვირვებისთვის მიუწვდომელი იყო, მაგრამ აუცილებლობისათვის სისტემას შეეძლო კიდევ უფრო გაფართოება.
გალაქტიკის თითოეული კლასის შიგნით აღწერილია ორი პარამეტრი: კონცენტრაცია და ელიპტიკურობა. სულ შემოღებული იქნა ელიპტიკურობის 10 გრადაცია, რომელიც შეესაბამებოდა ფორმულას, სადაც a და b — ელიფსის დიდი და პატარა ნახევარღერძებია, რომელშიც აღიწერება გალაქტიკის ფორმა. მიღებული მნიშვნელობა დამრგვალებულია მთელ რიცხვამდე. შესაბამისად, «მრგვალი» გალაქტიკა იღებდა ელიპტიკურობის ინდექს 10-ს, ხოლო წაგრძელებული — 1-ს. კონცენტრაციისათვის შემოღებული იქნა 6 გრადაცია, რომლებიც გამოსახული იყო ლათინური ასოებით a, b, c, d, e, f კონცენტრაციის ხარისხის ცენტრისკენ ზრდის მიხედვით. თუ შესაძლებელი იყო, მაშინ კონცენტრაციის ხარისხი იზომებოდა ფოტომეტრიულად, წინააღმდეგ შემთხვევაში — «თვალით».
თუ გალაქტიკებში ჩანდა სპირალური სტრუქტურა, მაშინ ასეთი გალაქტიკების კლასიფიკაციას ემატებოდა ინდექსი s. ფორმის ან კონცენტრაციის არარეგულარობა აღინიშნებოდა ინდექსით i.
შესაბამისად, გალაქტიკა Df2 — მკრთალი გალაქტიკა 16-18m დიაპაზონში, საკმაოდ კონცენტრირებულია ცენტრისკენ და საკმაოდ წაგრძელებულია, sAb9 — თითქმის მრგვალია, კაშკაშა სპირალური გალაქტიკა თანაბარი ზედაპირული სიკაშკაშით.
ობიექტების რიცხვი, რომლებიც ვერ მოხვდნენ ამ კლასიფიკაციაში მისი შექმნის მომენტში, მცირე იყო. მათთვის გამოიყო ცალკე აღწერის შესაძლებლობა.
ამ სისტემას გარკვეული დროის განმავლობაში აქტიურად იყენებდნენ ჰარვარდის ობსერვატორიაში, მაგრამ ის განდევნა ჰაბლის უფრო მოსახერხებელმა კლასიფიკაციამ.
სქოლიო
კატეგორია:ასტროფიზიკა
კრისტალ რიდი
კრისტალ მარია რიდი (Chrystal Reed; დ. 6 თებერვალი, 1985)  — ამერიკელი მსახიობი. მას განსაკუთრებული პოპულარობა მოუტანა MTV-ის სერიალ „თინეიჯერ მგელში“ შესრულებულმა მთავარმა, ელისონ არჯენტის როლმა (2011-2014; 2016). იგი ასევე მონაწილეობას იღებდა სერიალ „გოთემში“, 2017 წლიდან 2018 წლამდე, სადაც სოფია ფალკონის როლს ასრულებდა. რიდი გადაღებულია შემდეგ ფილმებსა და სერიალებში: „სკაილაინი“ (2010), „ვნება“ (2013), „ჭაობის არსება“ (2019).
ადრეული ცხოვრება
კრისტალ რიდი დაიბადა და გაიზარდა დეტროიტში, წარმოშობით არის პოლონელი და ამერიკელი. მას ჰყავს ერთი უფროსი ძმა კორი. კრისტალი გაიზარდა კონსერვატიულ კათოლიკურ ოჯახში, ასევე არსებობს ცნობები რომ კრისტალი ბაპტისტურ ეკლესიაში იზრდებოდა, თუმცა მას იქ ყოფნა არ სიამოვნებდა. „მე აბსოლუტურად მძულდა ეს, და მე ვიცოდი რომ ამას ვერასდროს მოვერგებოდი“ ამბობს რიდი.
2003 წელს, მან როუზვილის უმაღლესი სკოლა დაამთავრა. ცეკვა ადრეული ასაკიდან დაიწყო, სკოლაში მოცეკვავეთა გუნდის კაპიტანი იყო. იგი ადგილობრივი საზოგადოების თეატრის აქტიური წევრი იყო. მონაწილეობა მიღებული აქვს რამდენიმე მიუზიკლში, მათ შორისაა: „ენი“, „მევილიონე სახურავზე“ და „ბრიოლინი“.
სწავლა უეინის სახელმწიფო უნივერსიტეტში განაგრძო, იყო სახვითი ხელოვნების ბაკალავრის პროგრამის მონაწილე, თუმცა როდესაც თავის თავს კითხა, იყო თუ არა ეს საქმე მისთვის შესაფერისი, მან პროგრამაში მონაწილეობა შეწყვიტა. შემდეგ კრისტალი ჩიკაგოში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ადგილობრივ სპექტაკლში. 2008 წლის დეკემბერში იგი ჰოლივუდში გაემგზავრა, სამსახიობო კარიერის გასაგრძელებლად.
კარიერა
2010 წელს, გამოჩნდა რამდენიმე სატელევიზიო სერიალში, მათ შორისაა: „დანაშაულის ადგილი: ლას-ვეგასი“, „დანაშაულის ადგილი: ნიუ-იორკი“, „რიზოლი და აილესი“, „The Hard Times of RJ Berger“ და სხვა.
კრისტალმა ელისონ არჯენტის როლით, MTV-ს სერიალ თინეიჯერ მგელში მიიღო მონაწილეობა, სერიალის პრემიერა 2011 წელს შედგა. სერიალის მესამე სეზონამდე რიდს სურდა რომ სერიალი დაეტოვებინა და სხვა ფილმებში თუ სერიალებში მიეღო მონაწილეობა, სწორედ ამის გამო, მისი მონაწილეობა თავისი პერსონაჟის, ელისონის სიკვდილით მთავრდება.
რიდი გადაღებული იქნა საშინელებათა ჟანრის ფილმში „მოჩვენებების ქვეყანა“, რომლის რეჟისორი ფრანგი, პასკალ როუგიელია. ფილმი პირველად 2018 წლის 14 მარტს გამოქვეყნდა.
2017 წელს კრისტალი მონაწილეობას იღებდა „გოთემის“ მეოთხე სეზონში, სადაც იგი ასრულებდა სოფია ფელკონის როლს. გოთემის მეოთხე სეზონის პრემიერა 2017 წლის 21 სექტემბერს შედგა. 2018 წელს რიდი მონაწილეობდა DC Universe-ის სატელევიზიო სერიალ „ჭაობის არსებაში“, სადაც იგი ები ერკეინის როლს ასრულებდა. სერიალის პრემიერა 2019 წლის 31 მაისს შედგა.
2019 წლის 9 ნოემბერს, ცნობილი გახდა, რომ რიდი მონაწილეობას იღებდა ფილმ „Escape the Field“-ში. ფილმის გამოშვების დრო დღემდე უცნობია.
პირადი ცხოვრება
კრისტალი და პიტერ ჯონ ნოტოლი მიჩიგანში, 2008 წელს დაქორწინდნენ, თუმცა 2011 წელს დაშორდნენ, ხოლო 2012 წლის 31 მაისში განქორწინდნენ. იგი 2011 წლის ივნისიდან-სექტემბრამდე ოლივერ ტრევენას ხვდებოდა. 2012 წლიდან 2013 წლამდე, მას ურთერთობა ჰქონდა, სერიალ „თინეიჯერი მგლის“ მსახიობ დენიელ შარმანთან, ხოლო 2013 წლიდან 2019 წლამდე სასიყვარულო ურთიერთობა რიდის დარენ მაკმულენთან ჰქონდა.
მაზიადიდები
მაზიადიდები (المزيدي) — არაბული მოდგმის ტომი. სახლობდნენ თანამედროვე ერაყის ტერიტორიაზე. თავადპირველად ისინი ბანუ ასადის ტომის ნაწილს წარმოადგენდნენ. 998 წელს ალი იბნ მაზიადმა ქუფაში, ბუიდებისგან, სამხედრო სამსახურის სანაცვლოდ, სამეფო ტიტულე მიიღო და თანამედროვე ერაყის ტერიტორიაზე დამოუკიდებელი სახელმწიფო დააარსა, რომელსაც მაზიადი ეწოდა. 1012 წელს მაზიადიდებმა ქალაქი ჰილა დაარსეს, რომელიც მოგვიანებით მათ ახალ რეზიდენციად იქცა. მაზიადიდებმა თანდათან მიმდებარე ევფრატის სანაპიროს მიდამოებიც დაიმორჩილეს.
კრისტალ რიდი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
მაზიადიდები
1121 წელს, დავითის ისტორიკოსის ცნობით მაზიადიდთა ერთ-ერთი მართველი „არაბეთისა მეფე“ ნურ ად-დავლა დუბაის II დიდგორის ბრძოლაში იღებდა მონაწილეობას, სადაც ის სასტიკად დამარცხდა. „ეს იყო, – წერს მათე ურჰაელი, – კაცი გულადი და მებრძოლი. მან დაატყვევა ქალაქი ბაღდადი და სამი ბრძოლა გადაიხადა სპარსთა სულთანთან – ტუფასთან... მან კარვით დაიბანაკა ეთიოპიასა და ინდოეთს შორის და მაშინ მოვიდა და დაესიძა სპარსთა ამირა ღაზის“. მართლაც, დიდგორის ბრძოლის ერთი წლით ადრე, დუბეისს ცოლად შეურთავს ილღაზის ასული გოჰარ ხათუნი; ალბათ, ამგვარი დამოყვრებაც იყო ერთი მიზეზი იმისა, რომ დუბეისი ილღაზის მოწოდებას მაშინვე გამოეხმაურა და აქტიური მონაწილეობაც მიიღო მისი სარდლობით მოწყობილ ბრძოლაში.
მაზიადიდების ტომი 1162 წელს მთლიანად ამოხოცა აბასიანთა ხალიფა ალ-მუსთანჯიდმა, ხოლო მისი ტერიტორია ზენგიდთა სახელმწიფომ დაისაკუთრა.
სქოლიო
კატეგორია:არაბული ტომები კატეგორია:შიიტური დინასტიები
ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი
ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი (قابوس بن سعيد آل سعيد; დ. 18 ნოემბერი 1940 — გ. 10 იანვარი, 2020, მასკატი) — ომანის სულთანი 1970 წლის 23 ივლისიდან გარდაცვალებამდე, 2020 წლის 10 იანვრამდე.
ომანი აბსოლუტური მონარქიაა ქვეყანაში მოქმედი 1996 წელს მიღებული კონსტიტუციის მიხედვით. 1970 წლიდან მისი უდიდებულესობა სულთანი ქაბუსი, სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია, სწორედ მის ხელშია მთელი ძალაუფლება. სულთანი ქვეყნის თავდაცვის, ფინანსთა და საგარეო საქმეთა მინისტრია და სათავეში უდგას ქვეყნის ცენტრალურ ბანკს. განსხვავებით სხვა არაბული მონარქიული ქვეყნებისაგან, სადაც ქვეყნის ხელისუფლება გადანაწილებულია სამეფო ოჯახის წევრებს შორის, ომანში ხელისუფლება კონცენტრირებულია სულთნის ხელში. ქაბუსი მეფობს 1970 წლის 23 ივლისიდან, მამამისის ტახტიდან ჩამოგდების შემდეგ. იგი ალ-ბუსაიდთა დინასტიის მე-14 წარმომადგენელი და დამოუკიდებელი ომანის პირველი მონარქია. ქაბუსი დაიბადა 1940 წლის 18 ნოემბერს ქალაქ სალადაში, ომანის სიდიდით მეორე ქალაქში. ის თავისი მშობლების ერთადერთი ვაჟია. მან დაწყებითი და საშუალო განათლება ომანსა და ინდოეთში მიიღო, ხოლო 16 წლის ასაკში სწავლის გაგრძელების მიზნით გაემგზავრა გაერთიანებულ სამეფოში, სადაც მიიღო უმაღლესი სამხედრო განათლება სენდჰასის სამეფო აკადემიაში. მოგვიანებით მსახურობდა ბრიტანეთის ჯარში. სამხედრო განათლების მიღების შემდეგ სწავლა გააგრძელა ინგლისში. მოგვიანებით, მოგზაურობდა მსოფლიოს გარშემო. ომანში დაბრუნების შემდეგ კარგად დაეუფლა ისლამისა და სამშობლოს ისტორიას. ტახტზე ასვლამდე 6 წლის განმავლობაში, ქაბუსი შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა სალალაჰის სამეფო რეზიდენციაში. 1970 წელს სამხედროების დახმარებით დაამხო მამამისის ხელისუფლება — ის ტახტიდან გადადგა. ქაბუსს ხელისუფლების აღებაში მხარს უჭერდა ბრიტანეთი. ტახტზე ასვლისთანავე, იგი გადმოვიდა ქვეყნის დედაქალაქ მასკატში, შეცვალა ქვეყნის სახელწოდება და უწოდა ომანის სასულთნო. მმართველობის პირველსავე წლებში ქაბუსი ისეთი პრობლემის წინაშე დადგა, როგორიც იყო სამხრეთ იემენიდან კომუნისტების შემოტევა. მათ მოგერიებაში მას დიდი დახმარება გაუწია დიდმა ბრიტანეთმა. ქაბუსის ტახტზე ასვლის შემდეგ ბევრი რამ შეიცვალა ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ ცხოვრებაში. გაუმჯობესდა ქვეყნის განათლებისა და ჯანდაცვის სისტემა, განვითარდა მომსახურების სფეროს დარგები და ა.შ. მნიშვნელოვნად გაიზარდა მისი საერთაშორისო ავტორიტეტი, გაუმჯობესდა ურთიერთობა მეზობელ და მუსლიმანურ ქვეყნებთან. ომანს მეგობრული ურთიერთობა აქვს აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთთან. სულთნის დაბადების დღე — 18 ნოემბერი, ქვეყანაში აღინიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული. განსხვავებით მისი მეზობლებისაგან, ქაბუსს არ დაუსახელებია თავისი მემკვიდრე — ტახტის ვაკანსიის შემთხვევაში, ქვეყნის კონსტიტუციის მე-6 მუხლის შესაბამისად, მემკვიდრეს ასახელებს მმართველი ოჯახის საბჭო. ქაბუსი აბადიტი მუსლიმანი იყო. ის 1975 წელს დაქორწინდა თავის ახლო ნათესავზე, ქამილზე, მაგრამ ეს ქორწინება ბედნიერი არ აღმოჩნდა და ისინი მალევე დაშორდნენ ერთმანეთს. სულთანს ამ ქორწინებიდან მემკვიდრე არ ჰყავს. ის მეორედაც დაქორწინდა, თუმცა ვრცელდებოდა ინფორმაცია მისი ჰომოსექსუალურობისაკენ გადახრის შესახებ.
უნგრეთი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უნგრეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამესამედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 17 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უნგრეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩრდილოეთ უნგრეთის მთები
ჩრდილოეთ უნგრეთის მთები (Északi-középhegység) — მთიანი მხარე უნგრეთსა და სლოვაკეთში. იგი ქმნის ერთიან გეოგრაფიულ რეგიონს უნგრეთთან მიბჯენილ სლოვაკურ მატრანსკო-სლანსკის ოლქთან ერთად. ისინი ერთობლივად დასავლეთი კარპატების შიგნით წარმოქმნიან ცალკე გეომორფოლოგიურ ოლქს. ჩრდილოეთ უნგრეთის მთები გადაჭიმულია მთელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნგრეთის გასწვრივ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 1092 მ (შიმონკა, უნგრეთში — კეკეში, 1014). აგებულია კირქვებით. ფართობი 11,400 კმ². სიგრძე 250 კმ, სიგანე 50 კმ.
ჰოროდიშჩე
ჰოროდიშჩე (Городище) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერკასის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 14480 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩერკასის ოლქის ქალაქები
ვიშნევე (ორჟიციის რაიონი)
ვიშნევე (Вишневе; 2016 წლამდე - კუიბიშევო Куйбишеве) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ორჟიციის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1346 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორჟიციის რაიონის სოფლები
კვირაცხოვლობა
კვირაცხოვლობა — ხალხური დღესასწაული, აღდგომის სწორს იმართებოდა ჩუღურეთის კვირაცხოვლის ეკლესიასთან.
კვირაცხოვლობას დიდი ზეიმი იცოდნენ. ამ დღეს ქართველებს წესად ჰქონდათ ბურთის თამაში. ეკლესიაში წირვის შემდეგ ორ ჯგუფად გაყოფილი ხალხი ერთმანეთს ეცილებოდა ბურთის ხელში ჩასაგდებად. მრევლის რწმენით, რომელი ჯგუფიც გაიმარჯვებდა, მთელი წლის მანძილზე სიუხვე და ბარაქა არ მოაკლდებოდა. ზოგჯერ ბურთს ნაკუწ-ნაკუწ გლეჯდნენ და ინაწიებდნენ, იმდენად მაგიურ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ მას. ეს წეს-ჩვეულება თანდათან დავიწყებას მიეცა და XIX საუკუნეში ჩუღურეთში მდებარე კვირაცხოვლის გორას გაუჩნდა მეორე სახელი „წითელი გორა“, აქ კვირაცხოვლობა დღეს სააღდგომო წითელი კვერცხების დაგორების გამო (ეს წესი რუსმა მართლმადიდებლებმა შემოიტანეს). გორის ფერდობზე სააღდგომო კვერცხებს დააგორებდნენ და, ვისი კვერცხიც შორს გაგორდებოდა, მოგებულიც ის იყო და წითელი კვერცხებიც მას რჩებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დღესასწაულები
ვიიშოარა (შტეფან-ვოდეს რაიონი)
ვიიშოარა (Viişoara) — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 162 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 638 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
გიმარის დასავლეთი კოშკი
გიმარის დასავლეთი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გიმარის განაპირას, დასავლეთით. თარიღდება XVII საუკუნით.
კოშკი გეგმით კვადრატულია (5x5 მ), ზემოთ ოდნავ ვიწროვდება, ნაგებია კლდის ნაფლეთი ქვებით. კოშკი დაზიანებულია, სადაც შემორჩენილია პირველი და მეორე სართულების აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლები. გარედან თაღოვანი, შიგნიდან სწორკუთხა შემოსასვლელი აღმოსავლეთითაა, მეორე სართულზე. კარის თაღი შედგენილია ორი საგანგებოდ გამოთლილი ქვით. წირთხლებად კარგად დამუშავებული ქვაა გამოყენებული. პირველი სართული ყრუკედლებიანი დამხმარე სათავსეა. მეორე სართულის შემორჩენილ კედლებში თითო-თითო სათოფურია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
უნგრეთი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უნგრეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეოთხედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 10 მედალი მოიპოვეს.
ფედერიკო ვალვერდე
ფედერიკო ვალვერდე (დ. 22 ივლისი, 1986) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ მადრიდის „რეალისა“ და ურუგვაის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცელი.
ტიტულები
რეალ მადრიდი
ინდივიდუალური
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1998 კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:დეპორტივო ლა-კორუნიას ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები
ჰოსპიტლის ქუჩა
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
მორგოთი
მორგოთ ბაუგლირი, თავდაპირველად მელკორი — გამოგონილი პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში.
ისტორია
მელკორი სხვებთან ერთად ჩამოვიდა მიწაზე, მაგრამ ისურვა ყველაფერზე ბატონობა და ვალართა მიერ განდევნილი იქნა. პასუხად ვალარებთან პირველი ომი დაიწყო და ამ ომში ლიდერობდა. გამარჯვება მოიპოვეს მხოლოდ ტულკასის დახმარებით. მაგრამ მელკორის მხარეს ბევრი მაია გადავიდა.
მელკორმა საიდუმლოდ ააშენა უტუმნოს ციხესიმაგრე, შუახმელეთის აღმოსავლეთით. ჩრდილო-დასავლეთში მან სხვა ციხესიმაგრე, ანგბანდი ააგო, სადაც მოურავად საურონი დატოვა.
ელფთა გამოღვიძების მოლოდინში ვალარებმა შექმნეს მნათობები და გადაწყვიტეს მელკორის დამარცხება. მაგრამ იგი პირველი გამოჩნდა, დაამსხვრია მნათობები და ამით შუახმელეთის ფორმებიც შეცვალა. ვალარებმა დატოვეს შუახმელეთი და დასახლდნენ შორს მდებარე კონტინენტზე, რომელსაც ამანი ერქვა. ქუენდის (ელფთა) გამოჩენის შემდეგ მელკორი ყოველთვის მზად იყო და მათ თვალს ადევნებდა, თავისი ბოროტი მსახურების დახმარებით. სწორედ მან გარყვნა მათი ნაწილი და ორკებად აქცია.
ელფთა გამოღვიძების შემდეგ ვალარები მელკორის წინააღმდეგ გამოვიდნენ. ომის შედეგად მისი ჯარები დამარცხდა, ხოლო თავად მელკორს ბორკილი ანგაინორი დაადეს (აულეს მიერ გამოჭედილი) და ვალინორში გადაიყვანეს. მისი ციხესიმაგრე, უტუმნო, მიწასთან გაასწორეს. საურონი მათ ვერ იპოვეს. სამსჯავროზე მელკორი მანუეს პატიებას სთხოვდა, მაგრამ იგი მანდოსის საპყრობილეში იქნა გადასროლილი, სადაც სამი საუკუნე უნდა დარჩენილიყო.
ვალინორში ვალარებმა დადგეს ორი ხე. სამი საუკუნის შემდეგ მელკორი გაათავისუფლეს. თავდაპირველად იგი ეხმარებოდა ელფებს, განსაკუთრებით - ნოლდორებს. ამ პერიოდში ელფები მეტად დაოსტატდნენ. ფეანორმა, რათა ვალართა ხეების ნათება შეენარჩუნებინა, შექმნა სილმარილები, ძვირფასი ქვები, რომლებშიც ხეების ნათება ინახებოდა. მელკორს კი ამ ქვების მითვისება სურდა.
ფეანორთან კამათის შემდეგ მელკორი ვალინორიდან გაიქცა. ვალარებმა იფიქრეს, რომ იგი შუახმელეთში გადავიდა, მაგრამ მელკორი იქ ვერ მოძებნეს. მან იცოდა, თუ სად შეეცდებოდნენ მის პოვნა და ამანის სამხრეთით გადავიდა. მას ამ პერიოდში ჯერ შეეძლო, როგორც სხვა ვალარებს, გარეგნობის შეცვლა, ამიტომ მელკორი ვერავინ შეამჩნია.
შორეულ გამოქვაბულებში მან იხილა უნგოლიანტი, რომელიც საზარელი გიგანტური ობობის ფორმას ატარებდა. იგი მარად მშიერი იყო და მელკორმა გადაწყვიტა არსების გამოყენება. უნგოლიანტს აღუთქვა დიდი ნადიმი. ერთხელ, როდესაც ვალარები და ელფები ზეიმობდნენ, მელკორი უნგოლიანტთან ერთად ვალინორში შეიპარა. უნგოლიანტმა გაანადგურა ორი ხე და გამოწოვა ვარდას მანათობელი წყაროები. მელკორმა მოკლა ფეანორის მამა ფინუე და გაიტაცა სილმარილები.
ვალინორი დაბნელდა. მელკორი და უნგოლიანტი ადვილად დაიმალნენ და შუახმელეთში გადავიდნენ. მარჯვენა ხელში მელკორს ეკავა სილმარილები, რომლებმაც ხელი დაუწვეს, მაგრამ იგი მაინც არ შლიდა ხელებს. უნგოლიანტი გაუმაძღარი იყო, მაგრამ მან ბევრი იგემა და ზომებში გაიზარდა. მან ისურვა ის, რაც მელკორს ჰქონდა. მელკორმა მას უარი უთხრა. უნგოლიანტი თავს დაესხა, მაგრამ მელკორის განმგმირავ კივილზე (რომელმაც ყველაფერი შეძრა) მოვარდნენ ბალროგები, რომლებმაც ობობა უკუაქციეს. მელკორმა აღადგინა ანგბანდი და დაუბრუნდა ბნელ ცხოვრებას.
ფეანორი ვალარებზე განრისხებული იყო იმის გამო, რაც მათ დაუშვეს. ფინუეს შემდეგ იგი ნოლდორთა უმაღლესი მმართველი გახდა, ააჯანყა ხალხი და გადავიდა შუახმელეთში. მანუეს წინაშე ფეანორმა დასწყევლა მელკორი და მორგოთი, სამყაროს ბნელი მტერი უწოდა. ასე უწოდებდნენ მას შემდგომშიც. დამწუხრებული ვალარები ნოლდორთა გადასვლას არ ეწინააღმდეგებოდნენ, მაგრამ ამ გადასვლას ახლდა ელფთა შორის სისხლისმღვრელი ბრძოლა, როდესაც ფეანორის ბრძანებით ნოლდორებმა ტელერები გაანადგურეს (რომლებმაც უარი უთხრეს გემების გადაცემაზე). მაშინ მანდოსმა წარმოთქვა წყევლა - „უთვალავ ცრემლებს დაღვრით და ვალარები თქვენგან ვალინორს დამალავენ. სისხლზე სისხლით უპასუხებთ და სიკვდილის წყვიადის ქვეშ ამანისგან შორს იცხოვრებთ“.