cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარინა ცვეტაევა
ბიოგრაფია
1922 წელს სამშობლოდან მარინა ცვეტაევაც წავიდა. ემიგრაციაში ჯერ ბერლინში, ხოლო შემდეგ — პრაღაში ცხოვრობდა. 1925 წელს, ვაჟიშვილის გაჩენის შემდეგ, იგი საცხოვრებლად საფრანგეთში გადავიდა, სადაც, ფაქტობრივად, სიღატაკეში ცხოვრობდა; ბინას პარიზის პერიფერიებში ქირაობდა.
შემოქმედებითი საქმიანობის დასაწყისი
1910 წელს მარინამ თავისი საკუთარი ფულით გამოაქვეყნა ლექსების პირველი კრებული „საღამოს ალბომი“. მისმა შემოქმედებამ მალე მიიქცია ცნობილ შემოქმედთა ყურადღება, მათ შორის იყვნენ ვალერი ბრიუსოვი, მაქსიმილიანა ვოლოშოვა და ნიკოლაი გუმლიოვი. იმავე წელს ცევტაევამ დაწერა კრიტიკული სტატია „ჯადოსნობა ბრიუსოვის პოეზიაში“. „საღამოს ალბომის“ დაბეჭდვიდან ორი წლის შემდეგ გამოდის მეორე კრებული „ჯადოსნური ლამპიონი“.
ცვეტაევას შემოქმედების დაწყება დაკავშირებულია მოსკოველი სიმბოლისტების წრეებთან. ბრიუსოვის გაცნობის შემდეგ ცვეტაევა აქტიურად ქმნის წრეებს და სტუდიებს.
1911 წელს ცვეტაევამ გაიცნო თავისი მომავალი ქმარი სერგეი ეფრენი, რომელზეც 1912 წლის იანვარში იქორწინა. იმავე წელს მარინას და სერგეის შეეძინათ ქალიშვილი არიადნა.
1913 წელს გამოდის მესამე კრებული „ორი წიგნიდან“.
1916 წლის ზაფხულს ცვეტევა ჩავიდა ქალაქ ალექსანდროვში, სადაც ცხოვრობდა მისი და ანასტასია ცვეტაევა, თავის ქმართან მავრიკ მინცთან და შვილთან ანდრეისთან ერთად. ალექსანდროვში ცვეტაევამ დაწერა ლექსების ციკლი („ახმატოვას“ „ლექსები მოსკოვზე“ და სხვა ლექსები). მისი ქალაქში ყოფნის პერიოდს ლიტერატორები შემდეგ უწოდებდნენ „ალექსანდროვული ზაფხული მარინა ცვეტაევასი“.
ურთიერთობა სოფია პარნოკთან
1914 წელს მარინამ გაიცნო პოეტესა და მთარგმნელი სოფია პარნოკი; მათი რომანი 1916 წლამდე გაგრძელდა. ცვეტაევამ მას მიუძღვნა ციკლი ლექსებისა „მეგობარი ქალი“. ცვეტაევა და პარნოკი 1916 წელს დაშორდნენ,და მარინა ქმარს სერგეი ეფრონს დაუბრუნდა. პარნოკთან ურთიერთობას ცვეტაევა ახასიათებდა როგორც „თავისი ცხოვრებისპირველი კატასტროფას“; 1921 წელს იგი წერს: „გიყვარდეს ქალს მხოლოდ ქალი (კაცს მხოლოდ კაცი) ჩვეულების საწინააღმდეგოდ — საშინელებაა. გიყვარდეს ქალს მხოლოდ მამაკაცი (და მამაკაცს ქალი) ეს არაჩვეულებრივი ახლობელი — მოწყენილობაა!“
სამოქალაქო ომი (1917-1922)
1917 წელს ცვეტაევა აჩენს ქალიშვილ ირინას, რომელიც 3 წლის ასაკში შიმშილისგან იღუპება თავშესაფარში.
1918-1919 წლებში ცვეტაევა წერს რომანტიკულ პიესებს; შეიქმნილია პოემები „ეგორუშკა“, „მეფე-ქალიშვილი“, „წითელ ცხენზე“.
1920 წლის აპრლში ცვეტაევამ გაიცნო თავადი სერგეი ვოლკონსკი.
ემიგრაცია(1922-1939)
1922 წლის მაისში ცვეტაევას ქალიშვილ არიადნასთან ერთად საზღვარგარეთ,ქმართან გამგზავრების უფლება მისცეს, რომელმიც დენიკინის განადგურების შემდეგ ყოფილი თეთრი ოფიცერი პარიზის უნივერსიტეტის სტუდენტი გახდა. თავიდან ცვეტაევა შვილთან ერთად ცოტა ხანს ცხოვრობდა ბერლინში, შემდეგ სამი წელი პრაღის გარეუბნებში. ჩეხეთში დაიწერა ცნობილი „მთების პოემა“ და „დასასრულის პოემა“, რომელიც კონსტანტინ როზდევიჩს მიეძღვნა. 1925 წელს შვილის გიორგის დაბადების შემდეგ ოჯახი პარიზში გადასახლდა.
1926 წელს ბორის პასტერნაკის ინიციატივით ცვეტაევამ მიმოწერა დაიწყო ავსტრიელ პოეტ რეინორ მარია რილკესთან, რომელიც მაშინ შვეიცარიაში ცხოვრობდა. ეს მიმოწერა იმ წელსვე წყდება რილკეს გარდაცვალებით.
1930 წელს იწერება პოეტური ციკლი „მაიაკოვსკის“, ვლადიმერ მაიაკოვსკის სიკვდილიზე, რომლის თვითმკვლელობამაც ცვეტაევა შესძრა.
ლექსებისგან განსხვავებით, რომელიც არ გამოუვიდა ემიგრაციაში, წარმატებას აღწევდა მისი პროზა, რომელმაც განსაკუთრებული ადგილი დაიკავა მის შემოქმედებაში 1930 წელს. („ემიგრაცია პროზაიკოსად მაქცევს“ წერდა ის.) ამ პერიოდში გამოცემულია „ჩემი პუშკინი“ (1937) „დედა და მუსიკა“ (1935) „პოემა ცონეჩკაზე“ (1938), მოგონება მაქსიმილიან ვოლოშინზე „ცოცხალი ცოცხალის შესახებ“ (1933), მიხეილ კუზმინზე „უცხო საღამო“ (1936) და სხვები.
1930 წლიდან ოჯახი პრაქტიკულად სიღატაკეში ცხოვრობდა. ფინანსურად ცოტას ეხმარებოდა სალომეა ანდრონიკოვა.
„არავის შეუძლია წარმოიდგინოს სიღატაკე, რომელშიც ვცხოვრობდით. ჩემი ერთადერთი შემოსავალია ის რასაც ვწერ. ჩემი ქმარი ავადაა და მუშაობა არ შეუძლია. ჩემი ქალიშვილი გროშებს გამოიმუშავებს, ქუდების კერვით. მყავს ვაჟიშვილი, რვა წლისაა. ჩვენ ოთხნი ვცხოვრობთ ამ ფულით. სხვა სიტყვებით: ჩვენ ნელ-ნელა ვკვდებით შიმშილისგან.“ — მარინა ცვეტაევას მოგონებებიდან.
1939 წელს ცვეტაევა ბრუნდება სსრკ-ში. 27 აგვისტოს დაიჭირეს მისი ქალიშვილი არიადნა, 10 ოქტომბერს კი ეფრონი. 1941 წლის 16 ოქტომბერს სერგეი იაკოვლევიჩი დახვრიტეს. არიადნა თხუთმეტწლიანი რეპრესიის შემდეგ რეაბირიტილებული იქნა 1955 წელს.
თვითმკვლელობა და საფლავის საიდუმლოება
„მურლიგა! მაპატიე, მაგრამ მომავალი უარესი იქნებოდა. მე ძლიერ ავად ვარ, მე უკვე მე აღარა ვარ. მიყვარხარ სიგიჟემდე. გამიგე, რომ აღარ შემეძლო მეტი ცხოვრება. გადაეცი მამას და ალას თუ ნახავ, რომ მიყარდა ისინი ბოლო წუთამდე, რომ ჩიხში მოვხვდი.“
წერილი ასევს:
„ძვირფასო ნიკოლა ნიკოლაევიჩ! ძვირფასო დებო სინიაკოვების! გევედრებით, წაიყვანოთ მური თქვენთან, ჩისტოპოლში, უბრალოდ იშვილეთ და რომ ისწავლოს მან. მე მისთვის მეტი არაფრის გაკეთება არ შემიძლია და მხოლოდ ვღუპავ მას. ჩანთაში მაქვს 450 რუბლი. თუ მოინდომებთ და გაყიდით ჩემს ნივთებს, მაქვს რამდენიმე ხელნაწერი წიგნი ლექსებით და რამდენიმე შეკვრა პროზა, გიტოვებთ თქვენ. გაუფრთხილდით ჩემს ძვირფას მურს, ძალიან სუსტი ჯანმრთელობა აქვს. გიყვარდეთ როგორც შვილი — ღირსია. მე კი მაპატიეთ. მ. ც. არასოდეს მაიტოვოთ. უსაზღვროდ ბედნიერი ვიქნებოდი თქვენთან რომ ეცხოვრა. არ მიატოვოთ!“
წერილი „ევაკუირებულთ“:
„ძვირფასო მეგობრებო! არ მიატოვოთ მური. გემურადრებით ვინც შესძლებთ წაიყვანეთ ჩისტოპლოტში ნ. ნ. ასევთან. ორთქლმავალლები საშიშია, გემუდარებით, არ გააამგზავროთ მარტო. მიეხმარეთ ტვირთის დალაგებაში. ჩისტოპოლში ვიმედოვნებ ჩემი ნივთების გაყიდვას. მინდა, რომ მურმა იცოცხლოს და ისწავლოს. ჩემთან დაიღუპება. ასევის მისამართი კონვერტზეა. არ დამმარხოთ ცოცხლად! კარგად შემამოწმეთ“.
მარინა ცვეტაევა დაასაფლავეს 1941 წლის 2 სექტემბერს პეტროპალოვსკის სასაფლაოზე, ქალაქ ელაბუგში. მისი საფლავის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. სასაფლოს სამხრეთ ტერიტორიაზე, სადაც მდებარეობს ქვა, რომელიც უკანასკნელი ცნობებით მეტყველებს მისი საფლავის ადგილმდებარეობაზე, რომელზეც 1960 წელს მისმა დამ ანასტასია ცვეტაევამ ჯვარი გამოსახა ნაწერით „ამ საფლავში განისვენებს მარინა ცვეტაევა“. ამავე ადგილზე მარმარილოს ქვები აღიმართა. 1970 წელს ანასტასია ცვეტაევამ კიდევ ერთხელ დააზუსტა, რომ საფლავი ზუსტად იქ მდებარეობს, სადაც მემორიალი დგას.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:მწერალი ქალები კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კრისტიან ფონ სტევენი
სქოლიო
კატეგორია:პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:იენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრები კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:ფინელი ბიოლოგები კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ახალი გოგონა
ახალი გოგონა (New Girl) — ამერიკული სატელევიზიო სიტკომი, რომელიც 2011 წლის 20 სექტემბრიდან, ტელეკომპანია FOX-ის ეთერში გადის. მთავარ როლებს ზოი დეშანელი, ჯეიკ ჯონსონი, მაქს გრინფილიდი, ლემორნ მორისი და ჰანა საიმონი ასრულებენ. თავდაპირველად გეგმაში იყო პირველი სეზონი, 13 ეპიზოდით შემოფარგლულიყო, თუმცა შემდგომ გადაწყდა, რომ სერიალის 24 ეპიზოდი გადაეღოთ.
სიუჟეტი
ჯესიკა „ჯეს“ დეი მომხიბლავი გოგონაა, რომელიც საყვარელ ადამიანთან დაშორების შემდეგ საცხოვრებლად სამ ბიჭთან, ნიკთან, შმიტთან და უინსტონთან გადადის. ჯესის ბავშვობის მეგობარი სისი კი ცდილობს დაქალს მხარში ამოუდგეს.
მატერია
მატერია ( „ნივთიერება“) — ფიზიკური სუბსტანცია, რომელიც შედგება ფიზიკური ობიექტებისაგან.
ყველაფერი რაც რეალურად არსებობს სამყაროში, მატერიაა. მატერიას, რომლისგანაც შედგება ფიზიკური სხეული, ნივთიერება ეწოდება. ნივთიერებაა: ჰაერი, წყალი, მიწა, ხე, მეტალები. მაგრამ ბუნებაში არ შეიძლება ყველაფერს ეწოდოს ნივთიერება. მაგალითად, სინათლე, რადიოტალღები, ელექტრული და მაგნიტური ველები არ წარმოადგენენ ნივთიერებას. ეს არის მატერიის არსებობის სხვა ფორმა - მას ველი ეწოდება. მატერია არსებობს ნივთიერებისა და ველის სახით.
სამყაროს მრავალსაუკუნოვანმა შესწავლამ მეცნიერები მიიყვანა დასკვნამდე, რომ მატერია არ არსებობს მოძრაობის გარეშე –– მოძრაობა მატერიის ძირითადი თვისებაა. სამყარო მოძრავი მატერიაა. ბუნებაში ნებისმიერი მოძრაობა ემორჩილება გარკვეულ კანონებს. ფიზიკის ნაწილს, რომელიც შეისწავლის სხეულთა მოძრაობას, მექანიკა ეწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:კინემატიკა კატეგორია:მატერია
აბალსისკეტა
აბალსისკეტა (Abalcisqueta, Abaltzisketa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის ტოლოსალდეის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,18 კმ². მოსახლეობა — 318 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
თურდო
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
Pink Floyd: Live at Pompeii
Pink Floyd: Live at Pompeii — 1972 წლის ფილმი პინკ ფლოიდის შესახებ, რომელშიც ჯგუფი თავის კომპოზიციებს ასრულებს პომპეის ნანგრევების ფონზე. ფილმის რესორია ედრიენ მაბენი. მასალა ჩაწერილია 1971 წლის ოქტომბერში, 24 ფირიან ჩამწერ ტექნიკაზე, მაყურებლის გარეშე.
ისტორია
კომპოზიციები „Echoes“, „A Saucerful of Secrets“ და „One of These Days“ გადაღებული იქნა 1971 წლის 4-7 ოქტომბერს. დანარჩენი კომპოზიციები რეჟისორმა გადაიღო პარიზის სტუდიაში, დამატებითი პროექტების დახმარებით. პარიზის კადრები გადაღებული იქნა 1971 წლის ბოლოს/1972 წლის დასაწყისში. ფილმის პირველი ვერსია გამოვიდა კინოთეატრებში 1972 წლის სექტემბერში და DVD დისკზე შეტანილია დამატებითი ვერსიის სახით.
1974 წლის აგვისტოში გამოვიდა კიდევ ერთი ვერსია, რომელშიც შესაძლებელია ჯგუფის სტუდიაში, ალბომის „The Dark Side of the Moon“ ჩაწერისას, ნახვა. ამ კადრების ნაწილი სპეციალურად ფილმისათვის გადაიღეს, რადგანაც გადაღება მიმდინარეობდა 1973 წელს, ჯგუფს კი ამ დროისათვის დისკზე მუშაობა უკვე დასრულებული ჰქონდა.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის ფილმები კატეგორია:1972 წლის ფილმები კატეგორია:პომპეი პოპულარულ კულტურაში
მოია (ლას-პალმასი)
მოია (Moya) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების ლას-პალმასის პროვინციის შემადგენლობაში, მდებარეობს კუნძულ გრან-კანარიაზე. ფართობი — 31,87 კმ². მოსახლეობა — 7696 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლას-პალმასის მუნიციპალიტეტები
ალგეთი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
ალგეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მანგლისის სადაბო თემში. მდებარეობს მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1190 მ სიმაღლეზე. ქალაქ თეთრიწყაროდან დაშორებულია 38 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 152 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჭანდარა (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)
აჭანდარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), მდინარე ამტყელის (კოდორის შენაკადი) მარჯვენა მხარეზე, ჩხალთის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 700 მ, შავი ზღვიდან 19 კმ, მაჭარიდან 23 კმ.
სქოლიო
კატეგორია:წებელდის თემის სოფლები
გრაუს პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|გრაუს პროვინციის მდებარეობა აპურიმაკის რეგიონში გრაუ — პროვინცია პერუში, აპურიმაკის რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია ჩუკუიბამბილა. პროვინციის ფართობი შეადგენს 2 174,52 კმ²-ს, მოსახლეობა — 27 574 ადამიანს.
პროვინცია იყოფა თოთხმეტ რაიონად.
სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო
სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო — ფეოდალური სამთავრო დასავლეთ საქართველოში XIV-XIX საუკუნეებში. ჩამოყალიბდა ოდიშის საერისთავოს ბაზაზე. სამთავროს ძირითად მოსახლეობას მეგრელები შეადგენენ, რის გამოც მას XIX საუკუნის დასაწყისში სამეგრელოს უწოდებენ. ოდიშის მთავრების პირველი დინასტია დადიანთა საგვარეულოს ეკუთვნოდა.
ოდიშის საერისთავო
XVI საუკუნის 50-იან წლებამდე სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები სამეფო ხელისუფლების უზენაესობას აღიარებდნენ და ერისთავთერისთავისა და მანდატურთუხუცესის თანამდებობები ეკავათ. XIV საუკუნის I ნახევარში ოდიშის ერისთავებმა ცხუმის საერისთავო შეიერთეს და XVI საუკუნამდე ოდიშის სამთავროს ეკავა ტერიტორია მდინარეებს ცხენისწყალსა და ანაკოფიისწყალს შორის. ხშირად ოდიშის ერისთავებს ემორჩილებოდა ბალს ქვემო სვანეთიც. XIV-XV საუკუნეებში ოდიშის ერისთავები საქართველოს მეფეებს ემორჩილებოდნენ და ებრძოდნენ იმერეთის ერისთავების მისწრაფებას დამოუკიდებლობისაკენ. მთავრები დიდი ყურადღებას აქცევდნენ საქართველოს საზღვრების დაცვას აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში. ამასთან დაკავშირებით აღსანიშნავია ვამეყ I დადიანის ლაშქრობა ჯიქეთში. ერთიანი ქართული სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ ოდიშის საერისთავო იმერეთის სამეფოს შემადგენლობაში აღმოჩნდა. მინი|სამეგრელოს (ოდიშის) თავადები, მე-17 საუკუნე მინი|სამეგრელოს აზნაური სრულ ფორმაში, მე-17 საუკუნე
სამთავროს შექმნა
1557 წელს ლევან I დადიანმა იმერეთის სამეფო კარისაგან სრულ დამოუკიდებლობას მიაღწია. ამის შემდეგ ოდიშის მთავრები „ხელმწიფე დადიანის“ ტიტულს ატარებდნენ. XVI-XVII საუკუნეებში საზღვარმა ოდიშის სამთავროს ჩრდილოეთ-დასავლეთი მდინარე კელასურამდე გადმოიწია, აღმოსავლეთი საზღვარი კი უცვლელი დარჩა. XVI საუკუნეში ოდიშის სამთავროს საზღვრებს ოსმალეთის იმპერია დაემუქრა. 1578 ოსმალებმა აიღეს ფოთი და შიგ თავისი გარნიზონი ჩააყენეს. ოდიშის სამთავრო განსაკუთრებით გაძლიერდა ლევან II დადიანის დროს, რომელიც შეეცადა განთავისუფლებულიყო ოსმალებზე დამოკიდებულებისაგან, მაგრამ 1615 წელს ოდიშ-ოსმალეთის ხელშეკრულებით იძულებული გახდა ეცნო სულთნის უზენაესობა და ხარკიც იკისრა მის სასარგებლოდ. 1640 წელს ლევან II დადიანმა ოსმალებისაგან გაათავისუფლა ფოთი და ფაქტობტივ დამოუკიდებლობას მიაღწია. ლევან II დადიანმა რამდენიმეჯერ წარმატებით ილაშქრა აფხაზეთში, მაგრამ მაინც იძულებული გახდა აფხაზი ფეოდალების თავდასხმათა აღსაკვეთად აეგო სიმაგრეთა სისტემა კელასურის კედელი, რომელსაც მორიგეობით იცავდნენ ოდიშის სამთავროს ფეოდალები. ლევან II დადიანის შემდეგ მთავარმა ვამეყ III დადიანმა მცირე ხნით იმერეთის სამეფო ტახტის დაკავება მოახერხა.
ჩიქოვანთა დინასტია
მისი დაღუპვის შემდეგ, ოდიშის სამთავრო დასუსტდა. სამთავროს კარზე დაწინაურდნენ ლეჩხუმის ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენლები — ჩიქოვანები. XVII საუკუნის მიწურულში გიორგი ჩიქოვანმა განიმტკიცა სამთავრო ტახტი, იწოდა გიორგი IV დადიანად და მთავართა ახალი დინასტიას ჩაიყარა საფუძველი. ოდიშის სამთავროს დასუსტებით ისარგებლეს აფხაზმა ფეოდალებმა, რომელმაც XVII საუკუნის 90-იან წლებში ხელთ იგდეს ოდიშის სამთავროს ტერიტორია მდინარე ენგურამდე. გიორგი IV დადიანმა რამდენიმეჯერ წარმატებით ილაშქრა მათ წინააღმდეგ, მაგრამ დაკარგული ტერიტორიის დიდი ნაწილის დაბრუნება ვერ მოხერხდა. საზღვარი ოდიშის სამთავროსა და აფხაზეთის სამთავროს შორის გავიდა მდინარე ღალიძგაზე. სამეგრელოს მთავრებს ემორჩილებოდა სამურზაყანო, რომელსაც შარვაშიძეთა ერთი შტო მართავდას. XVIII საუკუნეში ოდიშის სამთავროს საზღვრებში შევიდა ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი.
ოსმალეთის აგრესია
XVII საუკუნის II ნახევარიდან დასავლეთ საქართველოში თანდათანობით დამძიმდა ოსმალეთის უღელი, რასაც 1703 ქართველთა აჯანყება მოჰყვა. აჯანყებაში აქტიური მონაწილეობა მიიღო ოდიშის სამთავრომ. საპასუხოდ ოსმალეთმა დალაშქრა იმერეთის სამეფო. ოსმალებმა დაიკავეს ფოთის, ანაკლიის და რუხის ციხეები. მალე სტამბოლში არეულობა დაიწყო და ოსმალეთის მთავრობამ დასავლეთ საქართველოდან ლაშქარი გაიყვანა. 1723 ოსმალეთმა მტკიცედ მოიკიდა ფეხი აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში. ოსმალეთის გარნიზონებმა დაიკავეს ფოთის, ანაკლიისა და რუხის ციხესიმაგრეები. ოდიშის სამთავრო ფაქტობრივად მოწყვეტილი აღმოჩნდა ზღვისაგან. ოსმალთა ბატონობამ დასავლეთ საქართველოში დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია. წინააღმდეგობის ერთ-ერთი მეთაური ოდიშის მთავარი ბეჟან I დადიანი იყო, რომელიც 1728 ოსმალებმა ღალატით მოკლეს.
1730 წელს ოსმალებმა ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი შავიზღვისპირეთის დასამორჩილებლად დიდი ლაშქრობა დაიწყეს ფოთიდან. ოდიშის მთავარმა ოტია დადიანმა ლაშქრობაში მონაწილეობაზე უარი განაცხადა. ოსმალებმა დალაშქრეს ოდიშის სამთავრო, დაწვეს ილორის ეკლესია და აფხაზეთში გადავიდნენ. მალე აქ ანტიოსმალურმა აჯანყებამ იფეთქა და თურქთა ლაშქრობა ჩაიშალა. ოსმალებმა ვერ მოახერხეს ოდიშის სამთავროს გადაქცევა თავის პროვინციად და აქ ქართული მმართველობის მოსპობა. 1730 ოსმალეთა ლაშქრობაში იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-ის მონაწილეობამ ძალზე გაამწვავა ურთიერთობა ოდიშის სამთავროსა და იმერეთის სამეფოს შორის. მათ შორის მშვიდობიანი ურთიერთობა მხოლოდ ალექსანდრე V-ის მეფობის ბოლო წლებში აღდგა. ოტია დადიანმა თავისი ქალიშვილი მიათხოვა სოლომონ I-სა და იმერეთის სამეფოსთან მეგობრული ურთიერთობა დაამყარა. 1757 წელს ოდიშის სამთავრო მონაწილეობას იღებდა ოსმალთა წინააღმდეგ ხრესილის ბრძოლაში. 1769—1772 წლებში რუსეთის იმპერიის კორპუსის დასავლეთ საქართველოში ლაშქრობის დროს კაცია II დადიანს ორჭოფული პოზიცია ეკავა, თუმცა რუსეთის ჯარს დახმარებას უწევდა. ამ წლებში ოსმალებმა მიატოვეს ანაკლიისა და რუხის ციხეები, რომლებიც ოდიშის მთავართა ხელში გადავიდა. 1779 წელს აფხაზმა ფეოდალებმა დიდი ლაშქრობა მოაწყვეს ოდიშის სამთავროს წინააღმდეგ. ბრძოლა მოხდა რუხთან. ოდიშის ლაშქარს ეხმარებოდა სოლომონ I. ბრძოლა მოკავშირეების გამარჯვებით დამთავრდა.
რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
XVIII საუკუნის მიწურულს იმერეთის სამეფო შეეცადა შეეერთებინა ოდიშის სამთავრო სოლომონ II-მ გრიგოლ დადიანს ჯერ მანუჩარ II დადიანი დაუპირისპირა, ხოლო 1795 წლიდან სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს გაუქმებას შეეცადა. 1802 წლის 5 ოქრომბერს გრიგოლ დადიანი დაუკავშირდა რუსეთის ხელისუფლებას და მზაობა გამოხატა შესულიყო რუსეთის იმპერიის მფარველობის ქვეშ. გრიგოლ დადიანი იმავე წლის 20 დეკემბრის წერილში თხოვნით მიმართავს რუსეთს ან შეიყვანონ რუსეთის იმერიის მფარველობის ქვეშ, ან მისცენ უფლება ეძებოს საფარველი ოსმალეთის იმპერიაში. 1803 წლის 22 აპრილის წერილში გრიგოლ დადიანი გამოხატავს იმედს, რომ სულ მალე მისი ქვეყანა (სრულიად ოდიში და ლეჩხუმის მხარე სვანეთითურთ) ღირსი გახდება რუსეთის მფარველობისა, და რომ მის სურვილს მხარს უმაგრებენ მისი ერთგული აფხაზებიც. 1803 წლის 2 დეკემბერს გრიგოლ დადიანმა ხელი მოაწერა რუსეთის იმპერატორის სახელზე თხოვნის ფორმით შედგენილ რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის მუხლებს. 1804 წლის 4 ივლისს თხოვნა ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა და ოდიშის სამთავრო რუსეთის იმპერიის შემადგენლოპბაში შევიდა შეზღუდული ავტონომიის უფლებით. 1804 წლის ოქტომბერში ოდიშის სამთავროში ზღვით რუსეთის ერთი პოლკი შეიყვანეს და სამთავროს რამდენიმე პუნქტში გაანაწილეს. რუსეთის ხელისუფლების დახმარებით უკვე 1804 წელს ოდიშის სამთავროს დაუბრუნდა ლეჩხუმის დიდი ნაწილი, 1810 წელს იმერეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ კი — ამ პროვინციის აღმოსავლეთი ნაწილი, რომელიც იმერეთის მეფეს ჰქონდა დასაკუთრებული. 1813 წელს ლევან დადიანმა სამურზაყანო დაუმორჩილა ოდიშის სამთავროს. 1840 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ ეს მხარე ჩამოართვა ოდიშის მთავარს და თავის უშუალო განმგებლობაში შეიყვანა. ოდიშის მთავარმა ამის სანაცვლოდ ვერცხლით 25 ათასი მანეთის კომპენსაცია მიიღო. 1853 წელს გარდაიცვალა ოდიშის უკანასკნელი მთავარი დავით დადიანი. ნიკოლოზ I-მა 1853 წლის 8 ოქტომბრის ბრძანებულებით უდლისწულის სრულწლოვანებამდე სამთავროს მმართველად დანიშნა დედოფალი ეკატერინე დადიანი. ყირიმის ომის დროს, 1854 წლის ივლისში ოსმალებმა დაიკავეს რედუტ-კალე, ხოლო 1855 წლის 25 ოქტომბერში ოსმალები ომარ-ფაშას მეთაურობით ოდიშის სამთავროს ტერიტორიაზე შეიჭრნენ. ეკატერინე დადიანი ლეჩხუმში გაიხიზნა. პარტიზანული ბრძოლის შედეგად სამთავროს დიდი ნაწილი განთავისუფლდა ოსმალებისგან, ხოლო 1856 წლის თებერვალში ოსმალებმა მთლიანად დატოვეს ოდიშის სამთავრო. ყირიმის ომმა დიდი ზარალი მიაყენა ოდიშის სამთავროს ეკონომიკას. გაბატონებული კლასი თავისი მდგომარეობის გამოსწორებას ყმა გლეხების ექსპლოატაციის გაზრდით შეეცადა. ამას კი სამეგრელოს გლეხთა აჯანყება მოჰყვა. სამთავრო ხელისუფლებამ ვერ მოახერხა საკუთარი ძალებით აჯანყების ჩაქრობა და რუსეთის ხელისუფლებას სთხოვა დახმარება. აჯანყების ჩაქრობის შემდეგ რუსეთის ხელისუფლებამ ოდიშის სამთავროს ავტონომია გააუქმა და 1857 წლის 8 სექტემბერს დებულების თანახმად, იქ რუსეთის მმართველობა დააწესა. 1860 წლის კამერალური აღწეით სამეგრელოში აღირიცხა 303 თავადი და 2073 აზნაური. 1867 წლის 4 იანვარს ალექსანდრე II ბრძანებულებით ოდიშის სამთავრო გაუქმდა. სამთავროს ტერიტორია ზუგდიდის, სენაკისა და ლეჩხუმის მაზრების სახით შევიდა ქუთაისის გუბერნიაში.
სოციალ-ეკონომიკური წყობა
ოდიშის სამთავროს პოლიტიკური და სოციალური აღნაგობა საქართველოს სხვა სამეფო-სამთავროთა მსგავსი იყო. მთავრის ხელისუფლება კანონით შეუზღუდველი იყო. იგი სამთავროს კარის მოხელეთა სშუალებით განაგებდა. თავდაპირველად სამთავროს უპირველეს მოხელეს ვეზირი წარმოადგენდა, XVII საუკუნის დასაწყისიდან — ლიპარტიანი, ხოლო XVIII საუკუნიდან სახლთუხუცესი. აღმასრულებელი ხელისუფლება ბოქაულთუხუცესი ხელთ იყო. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს პირველად ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულს წარმოადგენდა სასოფლო თემი, რომელსაც სათავეში „ხელოსნები“ ედგნენ. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო დაყოფილი იყო სამოურავოებად. დავით დადიანის დროს იყო რვა სამოურავო, მათ შორის სუჯუნა და საჭილაო. თავდაპირველად სამეგრელოს მთავრის ძირითადი რეზიდენცია ჭაქვინჯა იყო, ხოლო XVI საუკუნიდან — ზუგდიდი, სადაც იდგა დადიანთა სასახლე, „დიდშენი და პალატებიანი“. ამის გარდა მთავარს 12-ზე მეტი სასახლე ჰქონდა. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში ორი ძირითადი კლასი იყო: გლეხები და ფეოდალები. გლეხობის ყველაზე მნიშვნელოვან კატეგორიას მებეგრე ანუ მოინალე გლეხები წარმოადგენდნენ. მათ საკუთარი კარმიდამო ჰქონდათ და ევალებოდათ ბეგარის გაღება და მუშაობა. გლეხთა ყველაზე უუფლებო კატეგორიას მოჯალაბე ანუ დოლმახორე გლეხობა წარმოადგენდა.
ოდიშის სამთავროში ფეოდალური კლასის ქვედა წოდებას აზნაურები ქმნიდნენ. მათი ერთი ნაწილი სამეგრელო მთავრის, მეორე კი მსხვილი ფეოდალებისა და ეკლესიის ვასალები იყვნენ. ფეოდალური კლასის უმაღლეს წოდებას თავადები ქმნიდნენ, რომელთაც საკუთარი სათავადოები ჰქონდათ. XV—XVII საუკუნეებში სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში ჩამოყალიბდა აფაქიძეების, ჭილაძეების, გოშაძეების, ჩიჩუების, ფაღავების, ჯაიანების, ქოჩაკიძეებისა და დგებუაძეების სათავადოები. XVIII საუკუნის დასაწყისში ახალი — ჩიქოვანთა სათავადო. საქართველოს ერთიანობის ხანაში ოდიშის საერისთავო ეკლესიურად სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს ემორჩილებოდა, ხოლო აფხაზეთის საკათალიკოსის ცალკე გამოყოფის შემდეგ აფხაზეთის კათალიკოსს. XVII საუკუნის 80-იან წლებამდე ოდიშის სამთავროში 6 საეპისკოპოსო იყო: ჭყონდიდის, ცაიშის, წალენჯიხის, ბედიის, მოქვისა და დრანდის. მონასტრები არსებობდა ყველა საეპისკოპოსო კათედრალთან. ამას გარდა ოდიშის სამთავროში იყო ხობის ღვთისმშობლის, ეკის ნათლისმცემლის, ობუჯის წმინდა გიორგის მონასტრები. 2 მონასტერი იყო სოფ. ჭალაში (ახლანდელი ჭლოუ). ლევან II დადიანის დროს ცნობილია ქიაჩის მონასტერი, რომელიც ჯგერდის მიდამოებში მდებარეობდა. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში დიდი სახელითნ სარგებლობდა ილორისა და სუჯუნის წმინდა გიორგის ეკლესიები.
XVII საუკუნის I ნახევარში ოდიშის სამთავროში დაახლოებით 150 ათასი კაცი ცხოვრობდა. ამავე საუკუნის 70-იან წლებში მოსახლეობა განახევრდა. XIX საუკუნის დასაწყისში ოდიშის სამთავროს მოსახლეობა დაახლოებით 75 ათას კაცს შეადგენდა. 1860 წელს 127395 კაცს. სამეგრელოს სამთავროში არქანჯელო ლამბერტისა და ჟან შარდენის ცნობებით სრულებით არ იყო ქალაქები. მთელ სამთავროში იყო ცხრა თუ ათი ციხე, რომელთა შორის უპირველესი და მთავრის რეზიდენცია იყო რუხის ციხე.
ოდიშის სამთავროს წამყვანი დარგი მიწათმოქმედება იყო. თავდაპირველად კულტურა იყო ღომი, რომელიც XVIII საუკუნის 50 წლებიდან თანდათანობით სიმინდმა შეცვალა. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში მოჰყავდათ ბრინჯი, ფეტვი, მცირე რაოდენობით — ხორბალი. ტექნიკური მცენარეთაგან — კანაფი და სელი. განვითარებული იყო მევენახეობა. დიდი რაოდენობით ამზადებდნენ აბრეშუმის პარკს. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს სოფლის მეურნეობაში დიდი ადგილი ეკავა მებოსტნეობას და მეხილეობას. ფართოდ იყო განვითარებული მეცხოველეობა, შედარებით მცირე რაოდენობით ჰყავდათ ცხვარი. ფართოდ იყო გავრცელებული მეფუტკრეობა, დიდი რაოდენობით ამზადებდნენ თაფლსა და ცვილს. მნიშვნელოვანი ადგილი ეჭირა მონადირეობასა და მეთევზეობას. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს ეკონომიკაში დიდ როლს ასრულებდა საზღვაო ვაჭრობა. XIV—XV საუკუნეებში სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა ბიზანტიასთან, ტრაპიზონის იმპერიასთან და ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის იტალიის სავაჭრო კოლონიებთან. ამავე საუკუნეებში სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს უშუალო საზღვაო ურთიერთობა ჰქონდა ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებთან. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს უმნიშვნელოვანესი ნავსადგურები ფოთი, კემხელი (ახლანდელი ყულევი), სათამაშია (ახლანდელი ტამიში), კელასური და ცხუმი. ფოთში იყო იტალიელთა მნიშვნელოვანი დასახლება, ხოლო ცხუმში — გენუელთა სავაჭრო კოლონია სებასტოპოლსი. ვაჭრობის მიზნით სამეგრელოს მთავრები ზოგჯერ საკუთარ ფულსაც ჭრიდნენ: დღემდე მოაღწია ვამეყ I დადიანის მიერ მოჭრილმა კირმანეულის ტიპის მონეტამ. შავ ზღვაზე ოსმალთა გაბატონების შემდეგ სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს საზღვაო ურთიერთობა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებთან შეწყდა. XVI—XVII საუკუნეებში სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს საზღვაო ვაჭრობა დასავლეთ ევროპასთან ოსმალეთის მეშვეობით წარმოებდა. ამ დროს ერთ-ერთ მნიშვნელოვანეს ნავსადგურად იქცა ისგაური, რომელიც მდ.კოდორის აღმოსავლეთით მდებარეობდა. 1728-იდან, როდესაც თურქები გაბატონდნენ აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში, ოდიშის სამთავრო საზღვაო ვაჭრობას თურქების მიერ დაკავებული ნავსადგურების მეშვეობით აწარმოებდა. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს რუსეთის მმართველობაში შესვლის შემდეგ მის მთავარ ნავსადგურად რედუტ-კალე გადაიქცა. ოდიშის სამთავროში ზღვით შემოდიოდა ხელოსნური ნაწარმი, აგრეთვე მარილი. ოდიშის სამთავროდან გაჰქონდათ ძვირფასი ხე-ტყე, ტილო, სელის ნაწარმი, აბრეშუმი, თაფლი, ცვილი, ღვინო, ტყავეული და ბეწვეული.
XV საუკუნიდან ოდიშის სამთავროში ფეხი მოიკიდა ტყვეებით ვაჭრობამ, რომელმაც განსაკუთრებით საშიში ხასიათი XVII—XVIII საუკუნეებში მიიღო. ოდიშის სამთავროს რუსეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ ტყვეებით ვაჭრობა თანდათან აღიკვეთა. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში შინავაჭრობა ძირითადად ბაზრობებზე მიმდინარეობდა. XVI—XVII საუკუნეებში ბაზრობები იმართებოდა ილორში, წიფურიასა და კოცხელში, ხოლო XIX საუკუნის I ნახევარში — სენაკში, ჯვარში, ცაგერში, ხობში. ამ დროს მნიშვნელოვანი სავაჭრო პუნქტები იყო ლაილაში, ბანძა, სუჯუნა.
XIV-XVII საუკუნეებში სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში განვითარებული იყო ნაოსნობა. ზღვიდან ხომალდები ადიოდნენ მდინარე ხობზე ხობის მონასტრამდე, მდ. მოქვზე - სოფ. მერკულამდე. მდინარე რიონი სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროს მთელ ტერიტორიაზე გამოიყენებოდა სანაოსნოდ. სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავროში აგებდნენ ხომალდებს, რომლებიც გამოიყენება სანაოსნოდ როგორც მდინარეებში, ისე ზღვაში.
სქოლიო
*
Camponotus zenon
Camponotus zenon — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
საჭადრაკო ოლიმპიადა 2008
13 - 25 ნოემბერი 2008 დრეზდენი, გერმანია
right|thumb|220px|დრეზდენის ოლიმპიადის ემბლემა დრეზდენში ქულათა ჩათვლის სისტემა შეიცვალა. ახლა ითვლიდნენ მხოლოდ გუნდურ ქულებს (მოგება - 2 ქულა, ფრე - 1 და წაგება - 0). კიდევ ერთი სიახლე იყო ის, რომ გუნდების შემადგენლობა შემცირდა ერთი სათადარიგო დაფით. თავად ბრძოლა საინტერესო გამოვიდა. სომხებმა ჩემპიონობა შეინარჩუნეს, თუმცა ტურნირის დამთავრებამდე ორი ტურით ადრე ისრაელის ნაკრები ლიდერობდა. რუსები კვლავ სამეულს მიღმა დარჩნენ. ქართველებმა V-XI ადგილები გაიყვეს და კოეფიციენტების წყალობით მეთერთმეტე ადგილზე აღმოჩნდნენ.
დრეზდენში შეცვალეს დაფებზე გამარჯვებულთა გამოვლენის წესიც. თუ ადრე გამარჯვებული საუკეთესო პროცენტული მაჩვენებლით ვლინდებოდა (რაც სუსტი გუნდების ლიდერებს დაფის მოგების კარგ საშუალებს აძლევდა და ფაქტობრივად დაფებს ძლიერი გუნდების მოჭადრაკეები ვერ იგებდნენ), ახლა დაფებზე გამარჯვებული საუკეთესო პერფორმანსით ხდებოდა. სიახლემ ყველაფერი თავის ადგილზე დააყენა: ყველა დაფაზე გამარჯვებულიც და პრიზიორებიც საჭადრაკო ქვეყნებიდან იყვნენ.
ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 146 ნაკრები გუნდი. ტურნირი ჩატარდა შვეიცარიული სისტემით 11 ტურად. 11., 12.🇳🇱, 13.🇩🇪, 14.🇧🇬, 15.🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿, 16.🇮🇳, 17., 18.🇧🇾, 19., 20.🇷🇸, 21.🇳🇴, 22.🇫🇷, 23.🇨🇺, 24.🇬🇷, 25.🇸🇪, 26., 27.🇨🇦, 28.🇲🇪, 29.🇵🇱, 30.🇧🇦, 31.🇸🇰, 32.🇫🇮, 33.🇱🇹, 34.🇪🇪, 35.🇩🇪-3, 36.🇹🇷, 37.🇰🇿, 38.🇨🇿, 39., 40.🇮🇷, 41.🇮🇹, 42.🇦🇹, 43.🇩🇪-2, 44.🇱🇻, 45.🇲🇩, 46.🇵🇭, 47.🇧🇩, 48.🇵🇾, 49.🇨🇴, 50.🇺🇿, 51.🇮🇩, 52., 53.🇨🇭, 54.🇧🇷, 55., 56.🇪🇬, 57.🇿🇦, 58.🇲🇰, 59.🇦🇺, 60.🇮🇪, 61., 62.🇸🇬, 63., 64.🇮🇸, 65.🇵🇰, 66.🇻🇪, 67.🇶🇦, 68.🇦🇷, 69.🇧🇪, 70.🇨🇷, 71.🇹🇯, 72.🇪🇨, 73., 74.🇲🇽, 75.🇯🇴, 76.🇯🇵, 77.🇱🇺, 78.🇸🇻, 79.ICSC, 80.🇯🇲, 81.🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿, 82.🇰🇬, 83.🇹🇲, 84.🇮🇶, 85.🇮🇶, 86.🇧🇴, 87.🇬🇹, 88.IPCA, 89.🇩🇿, 90.🇩🇴, 91.IBCA, 92.🇵🇦, 93.🇦🇱, 94.🇵🇷, 95.🇱🇰, 96.🇲🇾, 97.🇳🇿, 98., 99.🇱🇧, 100.🇹🇭, 101., 102.🇳🇬, 103.🇲🇨, 104.🇧🇼, 105.🇹🇳, 106.🇾🇪, 107.🇦🇫, 108.🇳🇵, 109.🇰🇷, 110.🇦🇩, 111.🇱🇾, 112., 113.🇲🇹, 114.🇺🇾, 115.🇯🇪, 116.🇳🇮, 117.🇿🇲, 118.🇧🇧, 119.🇲🇿, 120.🇺🇬, 121.🇸🇲, 122.🇨🇾, 123.🇳🇦, 124.🇪🇹, 125.🇹🇹, 126.🇬🇬, 127.🇻🇬, 128.🇭🇳, 129., 130.🇰🇪, 131.🇸🇷, 132.🇭🇰, 133., 134.🇲🇴, 135.🇦🇼, 136., 137.🇧🇲, 138.🇲🇼, 139.🇱🇮, 140.🇬🇭. 141.🇻🇮, 142.🇬🇦, 143.🇫🇯, 144.🇸🇨, 145.🇲🇬, 146.🇷🇼.
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
ლევონ არონიანი 5,5 (+2=7-1), ვლადიმერ აკოფიანი 8 (+5=6-0), გაბრიელ სარგისიანი 9 (+7=4-0), ტიგრან პეტროსიანი-II 7,5 (+5=5-1), არტაშეს მინასიანი 1 (+1=0-0).
ბორის გელფანდი 7,5 (+5=5-0), მიქაელ როიზი 5,5 (+2=7-0), ბორის ავრუკი 4 (+2=4-2), ევგენი პოსტნი 4 (+3=2-3), მაქსიმ როდშტეინი 7 (+5=4-0).
გატა კამსკი 6,5 (+4=5-1), ჰიკარი ნაკამურა 6,5 (+5=3-2), ალექსანდრე ონიშუკი 6,5 (+5=3-2), იური შულმანი 5,5 (+4=3-1), ვარუზარ აკოფიანი 4 (+4=0-2).
საქართველოს ნაკრების შედეგები
ბაადურ ჯობავა 6,5 (+5=3-2), ზვიად იზორია 5,5 (+3=5-1), მიხეილ მჭედლიშვილი 6,5 (+4=5-1), ლევან ფანცულაია 5 (+2=6-0), დავით არუთინიანი 4,5 (+4=1-2).
საუკეთესო პერფორმანსი
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"|პირველი დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! style="background: #ddffdd;"|მეორე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! style="background: #ddffdd;"|მესამე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! style="background: #ddffdd;"|სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
Dorymyrmex smithi
Dorymyrmex smithi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorymyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
NGC 638
NGC 638 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1886 წლის 22 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ჰიმბა
ჰიმბა (მხოლობითი: ომუჰიმბა, მრავლობითი: ოვაჰიმბა) — ეთნიკური ჯგუფი ჩრდილოეთ ნამიბიაში, კუნენეს (ყოფილი კაოკოლენდი) რეგიონში. ის ძირითადად ნამიბიაში და ანგოლაში გვხვდება. მცირე ნაწილი აგრეთვე აფრიკის სხვადასხვა კუთხეში "ოვატვას" სახელით გვხვდება. მათი საერთო რაოდენობა დაახლოებით 50 ათასს აღწევს. ჰიმბას ხალხი ძირითადად მისდევს მონადირეობას და შემგროვებლობას.
ჰიმბას წარმომავლობა მოდის ჰერეროს ტომის ხალხისგან, რომლებიც დაახლოებით იმავე ტერიტორიაზე სახლობენ. მნიშვნელოვანი მსგავსებაა მათ სასაუბრო ენა „ოჯიჰიმბაში“, რომელიც ჰერეროს ენის დიალექტია და ბანტუს ენათა ჯგუფს მიეკუთვნება. ჰიმბას ხალხი ნამიბიის მომთაბარე ხალხად მიიჩნევა.
სტილი
ჰიმბას ტომის ტრადიციული სამოსი ადაპტირებულია მათ საცხოვრებელ გარემოსთან და მის ნახევრად მშრალ კლიმატთან. ტანსაცმელი შედგება პერანგის მსგავსი მოსასხამისგან, რომელიც ხბოს ტყავისგანაა დამზადებული და სანდლებისაგან. იშვიატად შეხვდებით თანამედროვე ქსოვილის ჩასაცმელს, ასევე, ფეხსაცმელს. ჰიმბას ხალხი იყენებს "ოტჯიზეს". ეს არის რძის ცხიმისა და ე.წ. ჟანგმიწა პიგმენტების ნარევი, რომლითაც ისინი მთელს სხეულს იფარავენ. ამით ისინი იწმენდენ კანს, რადგან წყლის დეფიციტს განიცდიან. ეს მიქსტურა იცავს მათ, ასევე, მშრალი და ცხელი ჰავისგან და ეფექტურია კოღოებისა და სხვა მწერების თავიდან ასაცილებლად. "ოტჯიზე", რომელსაც ხშირად ურევენ ომუზუმბას ბუჩქის ნაყოფს არომატისათვის. იგი ითვლება ძალიან მოთხოვნად მიქსტურად ესთეტიკური სილამაზის კოსმეტიკაში და ჰიმბას სილამაზის იდეალთან არის გაიგივებული და სამოსი.
თმის სტილი და სამკაულები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ჰიმბას ხალხის ცხოვრებაში. ისინი გამოხატავენ ასაკს და სოციალურ სტატუსს საზოგადოებაში. ჩვილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებს უმეტესად პარსავენ თმებს ან ჭრიან ძალიან დაბალ დონეზე. ყმაწვილობისას, ბიჭებს უკეთებენ ცალ ნაწნავს, რომელიც უკან აქვთ გადაგდებული. გოგონებს კი — ორ ნაწნავს, რომელიც მათი სახისკენაა მიმართული და ხშირად მათი თვალების პარალელურია. თმის ტარების მსგავსი სტილი ტომის წევრების მიერაა დადგენილი და იგი ტომის წარმომადგენელს მანამ უნარჩუნდება, სანამ სქესობრივ სიმწიფეს მიაღწევს. გოგონათა გარკვეული ნაწილი წინ გადმოგდებულ ცალ ნაწნავს ატარებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ტყუპისცალია.
სიმწიფის ასაკში ბიჭების ვაცხნილობაში ბევრი არაფერი იცვლება, გოგონები კი "ოტჯიზეთი" გაჯერებულ ბევრ ნაწნავს ატარებენ. ყოველდღიურ პრაქტიკაში, ისინი ამ ნაწნავებს, ერთად იკრავენ და ზურგსუკან იგდებენ. დაქორწინებული და შვილიანი ქალები მოჩუქურთმებულ თავსამკაულს ატარებენ, რომელსაც "ერემბლეს" უწოდებენ. იგი ცხვრის ტყავისგანაა დამზადებული. დაუქორწინებელი მამრების ვარცხნილობა დიდად არ იცვლება. ქორწინების შემდეგ კი ისინი თმას ქუდის ფორმის მსგავსად იხვევენ, მის ქვეშ კი დაუწვნელ თმას იტოვებენ. ქვრივი მამაკაცები, მეუღლის სიკვდილის შემდეგ, იშორებენ "ქუდს" და მხოლოდ დაუწვნელ თმას იტოვებენ.
წყლის სიმწირის გამო, ჰიმბას ხალხში თმის გასუფთავების მასობრივ საშუალებად ნაცარი გამოყენება.
საქმიანობა
ჰიმბას ქალები უფრო შრომისმოყვარენი ჩანან, ვიდრე მამაკაცები. ისინი ასრულებენ ისეთ სამუშაოებს როგორიცაა, წყლის მოზიდვა, ქოხების კედლების მობათქაშება ტრადიციული მიქსტურით, უზრუნველყოფენ წარმოებული რძის საიმედოდ შენახვას, ამზადებენ კერძებს და ემსახურებიან სუფრებს, ხელსაქმობენ, ამზადებენ თიხის ჭურჭელს, კერავენ ტანსაცმელს, ამზადებენ სამკაულებს და სხვ. ძროხებისა და თხების მოწველა ქალების ვალდებულებაა. ქალები უვლიან ბავშვებს.
"ონგანდა" პატარა, ოჯახური ტიპის სოფელია, რომელიც ფაცხებს, ცხოველთა თავშესაფრებსა და სახელოსნოებს აერთიანებს. ყველა ეს ნაგებობა ერთ დიდ წრეწირზე მდებარეობს, რომლის ცენტრშიც განთავსებულია "ოკურუვო" — წინაპართა წმინდა ცეცხლი და შემოღობილი ადგილი ე.წ. "კრაალი", რომელშიც წმინდა, საკერპო ცხოველია განთავსებული. ცეცხლიც და ეს პირუტყვიც გარდაცვლილთა განდიდებას ემსახურება. "ოკურუვო" წინაპართა მფარველობას გამოხატავს, წმინდა ცხოველი კი ადამიანთა და მათ წინაპართა სათანადო კავშირს უზრუნველყოფს.
ქორწინება
ჰიმბას წარმომადგენლები პოლიგამუსები არიან. კაცების უმრავლესობას ორი მეუღლე ჰყავს ერთდროულად. ახალგაზრდა გოგონებს მომავალ საქმროებს მამები ურჩევენ. ეს ხდება სქესობრივი მომწიფებისთანავე, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქორწინება მცირეწლოვან ასაკში ხდება. ასეთი პრაქტიკა არალეგალურია ნამიბიაში და მას ჰიმბას წესდების გარკვეული ნაწილიც ეწინააღმდეგება — მიუხედავად ამისა, საკმაოდ გავრცელებულია. ჰიმბას ხალხში მიღებულია ბიჭების სქესობრივი მომწიფების ასაკამდე წინადაცვეთა. დაქორწინებული ბიჭი კი უკვე კაცად ითვლება. ჰიმბას ქალი არ ითვლება სრულფასოვან ქალად ბავშვის გაჩენამდე.
კავშირი გარესამყაროსთან
ჰიმბას ხალხი ტომური ცხოვრებით ცხოვრებს, რომელიც ორმხრივ მემკვიდრეობითობაზეა დაფუძნებული. ეს მათ საშუალებას აძლევს უკიდურესად ექსტრემალურ სამყაროში იცხოვრონ. ორმხრივი მემკვიდრეობითობის პირობებში, ტომის თითოეული წევრი ორ კლანს მიეკუთვნება: ერთი - მამის მხრიდან (ე.წ. პატრიკლანი, რომელსაც "ორუზოს" უწოდებენ) და მეორე - დედის მხრიდან (ე.წ. მატრიკლანი, რომელსაც "ეანდას" უწოდებენ). ჰიმბას დაჯგუფებებს კლანის უხუცესი მამრი მართავს. ვაჟები მამისეულ ტომებთან ერთად ცხოვრობენ და როდესაც გოგონები თხოვდებიან, ისინი ქმრის კლანთან ერთად იწყებენ თანაარსებობას.
ორმხრივი მემკვიდრეობა მხოლოდ დასავლეთ აფრიკის, ინდოეთის, ავსტრალიის, მელანეზიისა და პოლინეზიის გარკვეულ ჯგუფებშია აღმოჩენილი. ანთროპოლოგები თვლიან, რომ ეს სისტემა უპირატესია ისეთი ტომების შემთხვევაში, რომელთაც ექსტრემალურ პირობებში უწევთ ცხოვრება, რადგან საშუალებას აძლევს პიროვნებას დაეყრდნოს მისი ოჯახის ორივე წარმომადგენელს (ანუ დედისგანაც და მამისგანაც მიიღოს გარკვეული სარგებელი) და მოიცვას უფრო დიდი არეალი.
ისტორია
ჰიმბას ისტორია ტრაგიკულია. ის მოიცავს უმძიმეს გვალვების პერიოდს და პარტიზანულ ომს — ნამიბიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს, რომელიც საბოლოო ჯამში მეზობელ ანგოლასთან სამოქალაქო ომით დასრულდა. ჰიმბებმა განიცადეს გენოციდი, რომელიც სამხრეთ - დასავლეთ აფრიკაში გერმანიის იმპერიალისტური მთავრობის შედეგი იყო. ყოველი მეათე ჰერეროს და ნამას ტომის ადამიანი სიკვდილით ისჯებოდა. ეს მოვლენა ჰერეროსა და ნამაქუას გენოციდად შეფასდა.
1980-იან წლებში მძიმე გვალვამ ჰიმბებს საქონლის 90 პროცენტი გაუწყვიტა. იმ დროს ბევრი ადამიანი ოპუვუში ლტოლვილად ჩაბარდა, სადაც საერთაშორისო დახმარების იმედად განაგრძო ცხოვრება. ისინი, როგორც ანგოლის საზღვარზე მოსახლენი, სამხრეთ აფრიკის საზღვრებისათვის ომში ხშირად ხდებოდნენ გატაცების მსხვერპლნი, აჰყავდათ მძევლებად, აიძულებდნენ შეერთებოდნენ ნამიბიის სახალხო განმათავისუფლებელი არმიის ანგოლის დანაყოფს.
რელიგია
როგორც თავად ამბობენ, ჰიმბები მონოთეისტი ხალხია. თაყვანს სცემენ ერთადერთ ღმერთს, მუკურუს. თუმცა ისინი, ასევე, ეთაყვანებიან საკუთარი დაჯგუფების წინაპრებსაც. მათი რწმენით, მუკურუ მხოლოდ ილოცება. წინაპრებს კი შეუძლიათ როგორც ლოცვა, ასევე წყევლაც მიუვლინონ ადამიანებს. თითოეულ ოჯახს აქვს საკუთარი "წმინდა ცეცხლი", რომელსაც მცველი დარაჯობს. მცველი ყოველ 7-8 დღეში ერთხელ უახლოვდება "წმინდა ცეცხლს", რათა ოჯახის სახელით დაუკავშირდეს მუკურუსა და წინაპრებს.
ჰიმბებს, ასევე სჯერათ "ომიტის", რომელიც ჯადოსნობას, კუდიანობას ნიშნავს. ისინი თვლიან, რომ სიკვდილის მიზეზი "ომიტია" ან პიროვნება, რომელიც "ომიტის" ავი განზრახვებით იყენებს. ჰიმბას ზოგი წარმომადგენელი ტრადიციულ აფრიკელ წინასწარმეტყველ - მკურნალს მიმართავს, რათა უბედურების მიზეზი ან "ომიტის" გამომყენებლის ვინაობა გაიგოს.
ნამიბიის დამოუკიდებლობის შემდეგ
ოვაჰიმბამ წარმატებით შეინარჩუნა კულტურა და ცხოვრების წესი.
ნორვეგიისა და ისლანდიის მთავრობებმა დააარსეს მობილური სკოლები ჰიმბას ტომის ბავშვებისათვის. 2010 წელს ამ პროექტით ნამიბიის მთავრობა დაინტერესდა. ახლა ეს სკოლები არა მობილური, არამედ მუდმივი სასწავლო დაწესებულებებია. ამჟამად, ჰიმბას ლიდერები ცდილობენ აღმოფხვრან სკოლების კულტურული შეუსაბამობანი, რათა თავსმოხვეულმა უცხოური განათლების სისტემამ საფრთხე არ შეუქმნას მათ კულტურას, თვითმყოფადობასა და ცხოვრების წესს.
ბრძოლა საკუთარი უფლებების დასაცავად
მონადირეთა და შემგროვებელთა ჯგუფები, რომელთაც "ოვატვას" სახელით მოიხსენიებენ ნამიბიაში, კუნენეს რეგიონის დაცულ ბანაკებში არიან იზოლირებულნი, მათი თანხმობისა და სურვილის წინააღმდეგ.
2012 წლის თებერვალში ჰიმბას ლიდერებმა ორი განსხვავებული დეკლარაცია წარუდგინეს აფრიკის გაერთიანებასა და გაეროს.
2013 წლის 25 მარტს, ათასობით ოვაჰიმბამ გამართა საპროტესტო აქცია, ამჯერად ოპუვოში. მათი აზრით, ნაბიმიაში მათი მრავალი უფლება ირღვეოდა. ისინი კვლავაც კაშხლის მშენებლობის გეგმას აპროტესტებდნენ და აცხადებდნენ, რომ ნამიბიის მთავრობა უყურადღებობას იჩენდა მათი ტომის მიმართ, რადგან კაშხლის პროექტი მათთან შეუთანხმებლად დაამტკიცეს, უფრო მეტიც, ისინი საერთოდ არ იცნობდნენ ამ გეგმას. მათი პრეტენზიების დიდი ნაწილი ერთი და იმავე ხასიათის იყო. მათი აზრით, მთავრობა ანადგურებდა კულტურული მეცნიერებებისათვის ძალიან საინტერესო და მნიშვნელოვან მიწას და, ამასთანავე, ხდებოდა მათი კუთვნილი მიწის უკანონო მითვისება, სადაც ისინი საუკუნეების მანძილზე ცხოვრობდნენ.
2013 წლის 14 ოქტომბერს, ჰიმბას ლიდერმა, კაიპკამ, ეპუპას რეგიონის სახელით, გააპროტესტა გერმანული ტელევიზიის, "RTL" - ის რეალითი შოუ "ველური გოგონები". მისი თქმით, ტელეარხი ბოროტად იყენებდა ჰიმბას სოფლებსა და ხალხს. აქედან გამომდინარე, მოითხოვეს, რომ ეთერში აღარ გასულიყო არცერთი შემდგომი ეპიზოდი, ვინაიდან ისინი ყალბ, იმიტირებულ წარმოდგენას უქმნიდა დანარჩენ მოსახლეობას, ეს კი ჰიმბას ხალხის კულტურის და მათი ცხოვრების წესის შეურაცხყოფა იყო.
2014 წლის 29 მარტს, ორივე ქვეყნაში, ანგოლასა და ნამიბიაში, მცხოვრები ჰიმბას ტომელები გაერთიანდნენ, რათა მასობრივი პროტესტი გამოეთქვათ ნამიბიის მთავრობის ბინძური ქმედებების გამო. რამდენიმე დღით ადრე მთავრობის წარმომადგენლებმა ჰიმბას საყოველთაო ლიდერის მოსყიდვა სცადეს, რათა კაშხლის აშენების უფლება მიეღოთ. შედეგად, ოვაჰიმბამ ძველი ლიდერი უარყო და წარმოადგინა ხელმოწერილი პეტიცია, რომლის მიხედვითაც წინა ბელადის არცერთ სიტყვას ფასი არ ჰქონდა, რადგანაც მისი პოზიცია ქრთამის აღების შემდეგ შეიცვალა და რომ ჰიმბას ხალხის აბსოლუტური უმრავლესობა კვლავაც ეწინააღმდეგებოდა კაშხლის აშენებას.
კუნენეს კაშხალი
ნამიბიაში მდინარე კუნენეს საკმაოდ წყალუხვია. მთავრობამ სარგებლის მიღების მიზნით გადაწყვიტა მასზე ელექტროსადგურის აშენება. ამ მიზნით მათ მოლაპარაკება გამართეს ჰიმბას ლიდერებთან და კაშხლის სამი სავარაუდო მდებარეობა გააცნეს მათ. სამივე ადგილმდებარეობა კუნენეს ნაპირებზე მდებარეობდა. მთავრობამ სამი ადგილიდან საუკეთესოს არჩევა მთლიანად ჰიმბას ტომელებს მიანდო და დამატებითი ანაზღაურებაც შესთავაზა მაგრამ, მოლაპარაკებამ კრახი განიცადა. კაშხლის მშენებლობის საკიტხი ჩიხში მოექცა. °”ეს იგივეა მკითხოთ ჩემი სამი შვილიდან რომლის მოკვლას ვამჯობინებ" - განაცხადა მოლაპარაკებაზე ერთ-ერთმა ლიდერმა. რამდენიმე წუთში ჰიმბებმა პროტესტის ნიშნად, სხდომათა დარბაზი დატოვეს.
მკვლევართა ნაწილი მიიჩნევს, რომ ოვაჰიმბას წარმომადგენლები, ამ საკითხთან დაკავშირებით, ერთმა დამატებითმა ფაქტომა გააღიზიანა. კერძოდ, რამდენიმე წლის წინ, პრეზიდენტმა, ჰიფიკეპუნიე პოჰამბამ განაცხადა, რომ კაშხალი პირველივე შესაძლებლობისთანავე აშენდებოდა, ეს განცხადება მან ჰიმბებთან შეუთანხმებლად გააკეთა. ჰიმბას პროტესტი იმდენად ძლიერი იყო, რომ ერთ-ერთი ლიდერი და გამოჩენილი გმირი,  ჰიკუმინუე კაიპკა კაშხლის დონორ ქვეყნებში — გერმანიაში, შვედეთში, ნორვეგიასა და ინგლისში გაემგზავრა, რათა იქაური მთავრობებისათვის ჰიმბას ტომის მოსაზრებები აეხსნა. ქმედებამ საკმაოდ კარგი შედეგი მოიტანა. განვითარებული ქვეყნების წარმომადგენლებმა გამოგზავნეს მკვლევრები ნამიბიაში და პოზიციები მეტნაკლებად შეცვალეს. მათი თქმით, ჰიდროელექტროსადგურს ქვეყნის ეკონომიკისათვის უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა. თუმცა ქვეყნის მეთაურებს დელიკატურობა მართებდათ,. ისინი იმ მიწებს განაგებენ, სადაც დედამიწის ერთ - ერთი უკანასკნელი ველური კულტურაა წარმოდგენილი, რომელსაც განსაკუთრებული გაფრთხილება სჭირდება.
მორიგი კვლევის შემდეგ, ნამიბიის მთავრობამ გადაწყვიტა — შეეცვალა კაშხლის ადგილსამყოფელი. ახალი გეგმის მიხედვით, ელექტროსადგური, ოდნავ მოშორებით, ბეინსის მთებში, ეპუპას ჩანჩქერებზე იქნებოდა განთავსებული. თვლიდნენ, რომ ეს ჰიმბას კულტურაზე უარყოფით გავლენას ძალზედ შეამცირებდა. თუმცა, არც ამან გაჭრა. ჰიმბელები ამბობენ, რომ ეს მდინარე მათთვის და მათი ცხოველებისათვის სიცოცხლისა და თავის გადარჩენის ერთადერთი საშუალებაა საშინელი სიცხეების პერიოდში. კაშხლის აშენება გამოიწვევს ცუდ შედეგებს, რადგან მათ მდინარესთან თავშეფარების საშუალება მოესპობათ.
არსებობს მოარული ხმებიც, რომ ჰიმბელები განაწყენებული არიან მთავრობაზე. ისინი ამბობენ, რომ ხელისუფლება მათ მხოლოდ საარჩევნო ხმებისათვის იყენებს და სინამდვილეში მათი უფლებები არავის ადარდებს. ეს ყველაფერი შესაძლოა ხელისუფალთა ხშირი ცვლითაცაა განპირობებული. ერთი რამ ფაქტია, 90-იან წლებში მაშინდელმა პრეზიდენტმა ოვაჰიმბას ფუჭი დამოუკიდებლობა აღუთქვა ხმების მოპოვების მიზნით. შემდგომში პოლიტიკოსებმა ამის გაკეთება არ მოისურვეს ან ვერ მოასწრეს. სხვა მთავრობები კი ამ დაპირებაზე პასუხს არ აგებენ. ჰიმბას ტომელები ცდილობენ ამ უფლებით ისარგებლონ და არავის იურისდიქციაში არ მოექცნენ.
საფლავები და სასაფლაოები
სასაფლაოები, რომლებიც კუნენეს მდინარეზეა ნაპოვნი მინიმუმ 150 წლის ისტორიას ითვლის. თვალის ერთი გადავლებისთანავე შეამჩნევთ, რომ აქ წარმოდგენილ საფლავებში დაკრძალვის სტილია გამოყენებული. გარკვეული კვლევების თანახმად, გვხდება როგორც სინქრონული, ასევე ქაოტური ცვლილებები. იმას გარდა, რომ ჰიმბას საფლავებში ნათლად ჩანს დაკრძალული ადამიანების სიმდიდრე, სქესი და ეთნიკური წარმომავლობა, ქრონოლოგიური ცვლილებებიც შეიმჩნევა. ეს ცვლილებები ჰიმბას საფლავებში კიდევ უფრო განსაცვიფრებელია, თუ დავაკვირდებით ცვლილებებს სხვა საზოგადოებრივ კულტურებში, რომლებიც საკმაოდ დაბალი ტემპით მიმდინარეობდნენ. ქალები ჯერ კიდევ ტყავის სამოსს ატარებენ და სხეულს "ოტჯიზეთი" და სხვა ტრადიციული მიქსტურებით იფარავენ. მამაკაცების თმის სტილი უცვლელია საუკუნეების მანძილზე. თუკი დეტალებს ძალიან არ ჩავუღრმავდებით, კულტურის სხვა არცერთ ასპექტში, არც ტომობრივ სტრუქტურასა და რელიგიაში მკვეთრი ცვლილებები არ შეინიშნება.
არამა (გიპუსკოა)
არამა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის გოიერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 1,33 კმ². მოსახლეობა — 202 კაცი (2020 წ.).
ჰიმბა
საფლავები და სასაფლაოები
საფლავთა თემით დაინტერესებულია საზოგადოების სხვადასხვა ფენა, სხვადასხვა პროფესიის ადამიანები. კერძოდ, ტურისტები, ფოტოგრაფები, მეცნიერები, პოლიტიკოსები, მედიასაშუალებები. მედიაში ჰიმბას სასაფლაოებს ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც "წმინდა საფლავთა ველს". რატომ?!
არამა (გიპუსკოა)
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
ჰიმბა
საფლავები და სასაფლაოები
ეს საფლავები ინფორმაციის უდიდეს წყაროს წარმოადგენენ არქეოლოგებისა და ანთროპოლოგებისთვის. მათი ნარჩენების მიხედვით, მეცნიერები ცდილობენ გააანალიზონ სოციალური ფაქტორები, სქესების ერთმანეთისადმი დამოკიდებულება და შიდაეთნიკური საკითხები ძველ ცივილიზაციებს შორის. არსებობს მრავალი საკითხი, რომელიც მკვლევართა უთანხმოებას და აზრების არაერთგვაროვნებას იწვევს. თუმცა მკვლევარები თანხმდებიან, რომ საფლავთა შორის განსხვავება შეიძლება გამოწვეული იყოს როგორც ე.წ. "ვერტიკალური" (სიმდიდრე, სოციალური სტატუსი, პოლიტიკური თანამდებობა), ასევე "ჰორიზონტალური" (სქესი, ასაკი, ეთნიკური წარმომავლობა და ა.შ.) ასპექტებით.
მას შემდეგ, რაც ამ მიდამოებში კაშხლის აშენების მცდელობის გამო დიდი დებატები დაიწყო, მრავალ  თეორიასა თუ ფაქტს აეხადა ფარდა. დღეისათვის ყველა დარწმუნებულია, რომ ეს საფლავები გაცილებით მეტია, ვიდრე გარდაცვლილთა ცხედრების სამყოფელი. ამ ადგილების დატბორვა არამარტო ოვაჰიმბას კულტურასთან მოდის წინააღმდეგობაში, არამედ მეცნიერთა მთელი არმიის ინტერესებთანაც. ჰიმბასეულ საფლავებში შეინიშნება როგორც ძველი ბერძნული, ასევე ვიქტორიანული ბრიტანული, ინდიელებისეული სტილი. ჯერ კიდევ არაა ბოლომდე გარკვეული, რა იწვევდა ასეთ მკვეთრ ცვლილებებს. მიუხედავად, ტომობრივი სტრუქტურისა, ჰიმბას ტომის მსოფლმხედველობა იცვლებოდა დროთა განმავლობაში. ისინი მეტწილად ფეხს უბამდნენ სამყაროში მიმდინარე მოვლენებს. შესაბამისად, მათი საფლავების სტილსაც მეტნაკლებად განაპირობებდა დანარჩენ სამყაროში მიმდინარე მოვლენები, ანუ ისინი, ასე ვთქვათ, "პოპულარულ გზებს" ირჩევდნენ ცხოვრების წესის არჩევისას და ეს მიწად მიბარების ტრადიციაშიც გამოიხატა.
ჰიმბელთათვის სასაფლაოები მხოლოდ კულტურული მემკვიდრეობა როდია. ეს მათი პირადი, კერძო საკუთრებაა. მათ მიწა ტომის შიდა კანონებით აქვთ განაწილებული. შესაბამისად, ოჯახის წევრის საფლავი მათთვის ისეთივე საკუთრებაა, როგორიც კარმიდამო. უფრო მეტიც, საფლავებს "პირადი მიწის მცველებიც" კი ჰყავთ. ისინი ხშირად ოჯახის ყველაზე ასაკოვანი მამაკაცები არიან და საფლავების ნებისმიერი საფრთხისგან სიცოცხლის ფასად დაცვა  მათი პირდაპირი მოვალეობაა. საფლავთა მნიშვნელობა ოვაჰიმბასთვის იმაზე დიდია, ვიდრე ნებისმიერ პოლიტიკოსს წარმოუდგენია. სავარაუდოდ, ვერავინ მოახერხებს  ჰიმბას დაყოლიებას კაშხლის აშენებაზე,  რადგან ეს,  გარდა ტომის კულტურის შეურაცხყოფისა, ოჯახის უხუცესთა პირადი ღირსების შელახვად ჩაითვლება
აღნიშვნები ჰიმბას საფლავებზე
ჰიმბას წარმომადგენლებზე მათი საფლავები დეტალური ანალიზის გარეშეც გვაწვდის გარკვეულ ინფორმაციას. ზოგიერთი მათგანი ხელოვნების ნამდვილი ნიმუშია. განსაკუთრებით ბელადთა და მეომართა საფლავები.
საფლავთა უმეტესობაზე შაშხანები, დანები და საბრძოლო იარაღის სხვა სახეობებია გამოსახული. იარაღი ჰიმბას ძლიერი და მამაცი წარმომადგენლებისადმი პატივისცემის გამოხატულებას ნიშნავს. მიუხედავად იმისა, რომ იარარები საფლავის "მესაკუთრის" პირად ისტორიას აღწერენ, ეს სიმბოლოები, ზოგადად, ჰიმბას კულტურის, როგორც მეომარი ხალხის  დახასიათებას  იძლევიან.
თითოეულ საფლავს  თან ახლავს გარკვეული ტექსტი-გარდაცვლილის სახელის, გვარის დაბადებისა და გარდაცვალების თარიღების მითითებით. შეხვდებით გარკვეულ დამატებით ფრაზებსაც. მაგ: "აქ განისვენებს...", შემდეგ სახელი, პროფესია, ან მეტსახელი... მომდევნო სიტყვები კი მეტნაკლებად პოეტურადაა ამოტვიფრული, მაგ: "როგორც სპილო", "როგორც ლომი" და ა.შ.
საფლავები მორთულია სკულპტურებით. სკულპტურა უმეტესწილად შავად, წითლად ან ოქროსფრადაა შეღებილი,  ეს ფერები ჰიმბას ე.წ. "საფირმო ფერებია".
ადამიანის სტატუსისა და მატერიალური მდგომარეობის ამოცნობა საფლავის ქვის მიხედვითაც ძალიან მარტივია, თუ ქვის მასალას ან იმ მასალებს დავაკვირდებით, რომლებითაც იგია მოპირკეთებული.
ფერის აღქმა
ჰიმბების მიერ ფერის აღქმაზე ანთროპოლოგემბა არაერთი კვლევა–ძიება ჩაატარეს. ისინი ფერების დასახასიათებლად ოთხ სახელს იყენებენ. ესენია: