cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვახტანგ (ალმასხან) ბატონიშვილი
ბიოგრაფია
1782 წლიდან უფლისწული ვახტანგი დაადგინეს არაგვის საუფლისწულო მამულის მფლობელად. ამ მამულს იგი მართავდა თავისი ნახევარ-ძმის,  ქართლ-კახეთის მეფე გიორგი XII-ის ზეობის (1798-1800 წლები) ხანაშიც. ვახტანგმა განაახლა „მთებში დადებული განჩინება“.
ვახტანგ ბატონიშვილი ორჯერ დაქორწინდა, პირველად თავად წულუკიძის ასულზე, ხოლო მეორედ, 1784 წელს მან ჯვარი დაიწერა მარიამ დავითის ასულ ანდრონიკაშვილზე.
მოღვაწეობა
ვახტანგ ბატონიშვილმა მონაწილეობა მიიღო კრწანისის ბრძოლაში, რომელშიც წყაროების მიხედვით განსაკუთრებული სიმამაცე გამოიჩინა. 1795 წლის სექტემბერში საქართველოში შემოჭრილი მტრის ლაშქარს, რომელსაც სარდლობდა სპარსეთის შაჰინშაჰობის პრეტენდენტი, აღა-მაჰმად-ხან ყაჯარი, სხვა ქართველ მეომრებთან ერთად, ვახტანგ ბატონიშვილიც შეებრძოლა და მტერს დიდი წინააღმდეგობა გაუწია. ალმასხანი მეთაურობდა არა მხოლოდ უშუალო ქვეშევდრომ არაგველთა 300 კაციან რაზმს, არამედ, კახელთა, (კერძოდ, ქიზიყელთა), ფშავ-ხევსურთა და თბილისელ მოქალაქეთა გაერთიანებულ ლაშქარს, რომელიც 700-მდე მეომარს ითვლიდა.
უფლისწული ვახტანგი ემსახურებოდა რუსეთის იმპერიასაც. 1799 წელს მან სურსათ-სანოვაგით მოამარაგა დარიალის გზით შემომავალ რუსთა არმია. მიუხედავად ამისა, ვახტანგმა რუსებზე გული მალევე აიცრუა და იმპერიის მოწინააღმდეგეთა ბანაკში გადავიდა. იგი ოპოზიციაში ედგა საკუთარ ნახევარ-ძმას, მეფე გიორგი XII-ს. თავის ძმებთან ერთად ცდილობდა მეფის ჩამოგდებას და იულონ ბატონიშვილის გამეფებას, მაგრამ დასახულ მიზანს ვერ მიაღწია.
მეფე გიორგი XII-ის გარდაცვალების შემდეგ (1800 წლის 28 დეკემბერი) საიმპერიო ხელისუფლების მიერ ქართლ-კახეთის სამეფო ტახტის მემკვიდრედ უფლისწულ დავითის აღიარების, ხოლო შემდეგში სამეფოს გაუქმებისა და მისი ანექსირებით უკმაყოფილო ალმასხანმა თავის საუფლისწულო მამულში წინააღმდეგობის მოძრაობის გაჩაღება დაგეგმა. ვახტანგმა მიატოვა დუშეთში მდებარე რეზიდენცია და გაიხიზნა გუდამაყარში, სადაც 1803 წლის დასაწყისამდე დარჩა. ვინაიდან მთიელთა აჯანყება ვერ შეძლო, ის იძულებული გახდა დაზავებოდა მტერს, ერწმუნა რუსთა ჯარის მეთაურის ტუჩკოვის დაპირება ხელშეუხლებლობის თაობაზე და დუშეთში ჩავიდა. ტუჩკოვმა გატეხა ფიცი, დააპატიმრა ალმასხანი და თბილისში ჩამოიყვანა.
მთავარმართებლად დადგენილმა გენერალმა პავლე ციციანოვმა (ციციშვილმა) თბილისში ჩამოყვანილ ალმასხანს შესთავაზა რუსეთში გადასახლება, რაზედაც ამ უკანასკნელმა შემდეგნაირად უპასუხა: „მირჩევნია საქართველოში მიწა ვთხარო, ვიდრე რუსეთში წავიდეო“. 1803 წლის თებერვალში ვახტანგი საკუთარ აღმზრდელთან, ქეთევან მუხრანბატონიშვილთან ერთად რუსეთში გადაასახლეს. რუსეთში გადასახლებული ვახტანგ ბატონიშვილი ნაყოფიერ სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა.
სამეცნიერო მოღვაწეობა
საკუთარ სამშობლოს და სახელმწიფოებრივ მოღვაწეობას იძულებით ჩამოშორებულმა ალმასხანმა სანქტ-პეტერბურგში საკმაოდ ნაყოფიერად გააგრძელა სამეცნიერო მოღვაწეობა, რომელიც მან ჯერ კიდევ საქართველოში ყოფნის დროს დაიწყო. ვახტანგმა ჯერ კიდევ საქართველოში ყოფნის დროს შექმნა „ეპისტოლენი სარწმუნო მეგობრისადმი“ ანუ ტრაქტატი, რომლის რუსულ თარგმანსაც ეგორ ჭილაშვილს მიაწერენ. არაგვის საუფლისწულო მამულის მფლობელმა, უფლისწულმა ვახტანგმა, სხვადასხვა პერიოდში შეადგინა „აკოლოთია ხელთუქმნელისა და საკვირველისა ხატისა“ „ისტორიებრი აღწერა ღირსთა ხსომისა შემთხვეულებათა საქართველოთა შინა აღწერითა ზნეობათა და ჩვეულებათა მსახებელთა მის ქვეყნისა“, „Обзрение истории грузинского народа“, ანუ „ქართველი ხალხის ისტორიის მიმოხილვა“, რომელიც 1814 წელს გამოიცა სანქტ-პეტერბურგში, იოანესოვის სტამბაში და მიჩნეული „ისტორიები აღწერის“ რუსულ თარგმანად. ბიბლიოგრაფი მ. მაისანოვი ვახტანგ ბატონიშვილის თხზულებად მიიჩნევდა ჯერ კიდევ 1796 წელს სანქტ-პეტერბურგში გამოცემულ წიგნს: „История  Грузии“. სამწუხაროდ აღნიშნული წიგნის არც ერთ ეგზემპლარს ჩვენამდე არ მოუღწევია.
უფლისწული ვახტანგი გარდაიცვალა 1814 წლის ოქტომბერში, სანკქტ-პეტერბურგში, 53 წლის ასაკში. იგი დაკრძალულია წმინდა ალექსანდრე ნეველის სახელობის ხარების ეკლესიაში, მარცხენა მხარეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1761 კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1814 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი
მუშა
მუშა შეიძლება აღნიშნავდეს:
პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება
სახელწოდება პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძვ. წ. 253
'''ძვ. წ. 253''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ნათიქ ალიევი
ნათიქ აღამი ოღლუ ალიევი (Natiq Ağaəmi oğlu Əliyev; დ. 23 ნოემბერი, 1947 – გ. 9 ივნისი, 2017) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანიის, SOCAR-ის პრეზიდენტი და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მრეწველობისა და ენერგიის მინისტრი გარდაცვალებამდე.
ადრეული ცხოვრება
ნათიქ ალიევი დაიბადა 1947 წლის 23 ნოემბერს, ბაქოში, აზერბაიჯანში. სკოლა დაამთავრა 1965 წელს. 1970 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ნავთობის სახელმწიფო აკადემია. იყო გეოლოგია-მინეარალოროგიის მეცნიერებათა დოქტორი. მან დაიწყო მუშაობა ამ სფეროში, როდესაც დასაქმდა „Xəzərdənizneft“ სახელმწიფო კონცერნში 1970 წელს. 1984 წლიდან ალიევი ინიშნება დეპარტამენტის მთავარ ინსტრუქტორად აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ადმინისტრაციაში. 1989-1991 წლებში მუშაობდა ეკონომიკურ-სოციალური საკითხების დეპარტამენტის დირექტორად. 1992 წელს დაინიშნა Ipesko-ს ბაქოს წარმომადგენლობის ოფისის დირექტორად. ამავე დროს, იგი მუშაობდა კონსულტანტად SOCAR-ში, რომელიც ატარებდა კვლევებს გეოფიზიკური და გეოლოგიური პროექტებისათვის, კონსულტაციებს უწევდა ნავთობის მოპოვებას და განვითარებას, ტრანსპორტირებას და გადამუშავებას და ა. შ.
პოლიტიკური კარიერა
1993 წელს იგი დაინიშნა პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის მიერ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დირექტორის საბჭოს თავმჯდომარედ და სახელმწიფო ნავთობკომპანიის პრეზიდენტად. მან შეინარჩუნა პრეზიდენტის პოსტი 2004 წლის 6 დეკემბრამდე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მრეწველობისა და ენერგიის მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნამდე. სოკარის დირექტორის თანამდებობაზე შეცვალა როვნაგ აბდულაევმა.
გარდაცვალება
ალიევი გარდაიცვალა 2017 წლის 9 ივნისს, „Florence Nightingale Hospital“-ს საავადმყოფოში, სტამბოლში. ეს გამოიწვია ალიევის გულის პრობლემებმა რის გამოც გარდაცვალებამდე ერთი კვირით ადრე ბაქოში მიიღო გულის შეტევა.
ნაშრომები და ჯილდოები
ალიევი იყო აზერბაიჯან-ჩირაგ-გუნეშლის განვითარების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე. იყო ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის (BTC) დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე. ის იყო 100-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის, სტატიის და წიგნის ავტორი. 2008 წელს აირჩიეს მოსკოვის საერთაშორისო საინჟინრო აკადემიის წევრად. ალიევს მიენიჭა ღირსების ორდენი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ნავთობის ინდუსტრიის განვითარებაში გაწეული სამსახურის გამო. მას ასევე მიენიჭა საქართველოს დიდების ორდენი, საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენი და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინრის მედალი..
ძვ. წ. 255
გარდაიცვალნენ
*
ნობელის პრემია
ნობელის პრემია (შვედ. Nobelpriset [nʊˈbɛ̂lːˌpriːsɛt]; ნორვ. Nobelprisen) — ყოველწლიური საერთაშორისო ჯილდო, რომლითაც შვედეთისა და ნორვეგიის ინსტიტუტები აჯილდოვებენ ადამიანებს კაცობრიობის წინაშე მნიშნელოვანი მიღწევებისთვის აკადემიურ, კულტურულ და სამეცნიერო სფეროებში. 1895 წელს, შვედი ქიმიკოსის, ინჟინერისა და ინდუსტრიალისტის, ალფრედ ნობელის ანდერძმა, საფუძველი ჩაუყარა ნობელის პრემიის დაარსებას.
1901 წელს პრემია პირველად გაიცა: ქიმიის, ლიტერატურის, მშვიდობის, ფიზიკის, ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგებში. დღესდღეობით კი, ნობელის პრემია ყველაზე პრესტიჟულ ჯილდოდ მიიჩნევა.
შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემია ნობელის პრემიას გასცემს ქიმიისა და ფიზიკის დარგებში. შვედეთის ცენტრალური ბანკი, რიკსბანკი კი ეკონომიკურ მეცნიერებათა დარგში. ასევე, ნობელის პრემია გაიცემა კაროლინსკას ინსტიტუტის მიერ ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში. ხოლო, შვედეთის აკადემია პრემიას გასცემს ლიტერატურის დარგში. ნორვეგიის ნობელის კომიტეტი ჯილდოს გასცემს მშვიდობის დარგში.
1901 და 2019 წლებში, ნობელის პრემია გაცემულ იქნა 597-ჯერ, 950 პირსა და ორგანიზაციაზე. თუმცა, პრემიას რამდენჯერმე ერთი და იმავე გამარჯვებული ჰყავდა, რის გამოც დაჯილდოვებულ ინდივიდუალურ პირთა რაოდენობა შეადგენს 908-ს, ხოლო ორგანიზაციათა რაოდენობა 27-ს. ყოველწლიური დაჯილდოვების ცერემონია იმართება სტოკჰოლმში, შვედეთში, გარდა მშვიდობის დარგში დაჯილდოვებისა, რომელსაც მასპინძლობს ნორვეგიის დედაქალაქი ოსლო.
თითოეული გამარჯვებული, რომლებიც იწოდებიან ლაურეატებად, ჯილდოვდება ოქროს მედლით,დიპლომითა და თანხით, რომლის ოდენობაც განისაზღვრება ნობელის ფონდის მიერ (2020 წლისთვის ეს თანხა შეადგენს 9,000,000 შვედურ კრონს, რაც დაახლოებით არის 935,366 ამერიკული დოლარი და 848,678 ევრო).
ნობელის პრემია არ ითვალისწინებს გარდაცვლილი პირის დაჯილდოვებას, თუმცა თუ პიროვნება გარდაიცვლება ლაურეანტად გამოცხადების შემდეგ პრიზის მიღებამდე, ასეთ შემთხვევაში პრიზი კვლავ მის საკუთრებად ითვლება. ნობელის პრემია არ შეიძლება გადაეცეს სამზე მეტი ადამიანისგან შემდგარ ჯგუფს, მსგავსი შეზღუდვა არ მოქმედებს ორგანიზაციის ლაურეანტად დასახელებისას.
ნობელის ფონდი
ალფრედ ნობელი — დაიბადა შვედეთში, სტოკჰოლმში 1833 წლის 21 ოქტომბერს, ინჟინრის ოჯახში. ქიმიკოსმა, ინჟინერმა და გამომგონებელმა სახელი სხვადასხვა გამოგონებებით გაითქვა და წარმატებაც სიცოცხლის ბოლომდე თან სდევდა. მისი 355 გამოგონებიდან ყველაზე ცნობილი ბალისტიტი (უკვამლო დენთი) და დინამიტია.
1888 წელსს ალფრედის ძმა — ლუდვიგი გარდაიცვალა, ფრანგულმა ჟურნალმა აღნიშნული ინფორმაცია არასწორად გამოაქვეყნა და სტატია სახელად — „სიკვდილით მოვაჭრის გარდაცვალება“ თავად ალფრედ ნობელის გარდაცვალებას მიუძღვნა. საკუთარი ნეკროლოგის წაკითხვამ დაანახა თუ როგორ შემორჩებოდა მისი სახელი კაცობრიობას, დენთისა და ბალისტიტის გამოგონების გამო, რამაც ანდერძის შეცვლა გადააწყვეტინა. 1896 წლის 10 დეკემბერს, 63 წლის ასაკში ალფრედ ნობელი იტალიაში, სან-რემოში, თავის ვილაში გარდაიცვალა. გარდაცვალების მიზეზი ცერებრალური ჰემორაგია გახდა.
სიცოცხლის განმავლობაში ნობელს რამდენიმე ანდერძი ჰქონდა დაწერილი, თუმცა საბოლოო — გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე, პარიზში შვედურ-ნორვეგიულ კლუბში 1895 წლის 27 ნოემბერს შეადგინა. თავის უკანასკნელ ანდერძში, ყველასათვის გასაკვირად, ის ითხოვდა შეექმნათ პრემია, რომლითაც დაჯილდოვდებოდნენ ადამიანები — ფიზიკის, ქიმიის, ფიზიოლოგიისა და მედიცინის, ლიტერატურისა და მშვიდობის დარგში მიღწეული წარმატებებისათვის, თუ მათ საქმიანობას „უდიდესი სიკეთე მოჰქონდა კაცობრიობისათვის“, ამისათვის ნობელმა თავისი ქონების 94 % გამოყო, რაც 31 მილიონი შვედური კრონი იყო. თუმცა, თავდაპირველად ანდერძმა დიდი ვნებათაღელვა გამოიწვია და ის არ იქნა კანონიერად ცნობილი ნორვეგიის პარლამენტის მიერ 1897 წლის 26 აპრილამდე. მიუხედავად ამისა, ანდერძი მაინც აღასრულდა რაგნარ სოლმანისა და რუდოლფ ლილეჟისტის მიერ.
ნობელის პრემიის გადაცემის საზეიმო ცერემონიალი იმართება ყოველი წლის 10 დეკემბერს, ნობელის გარდაცვალების დღეს. ეს დღე გამოცხადებულია ნობელის დღედ. ამ დღესვე იმართება ნობელის წვეულებაც, რომელიც დიდი ხანია გაცდა შვედეთსა და ნორვეგიას და მთელ მსოფლიოში გადაიცემა რადიოთი და ტელევიზიით. ნობელმა გაითვალისწინა, რომ მიღწევების შეფასება რთული იყო ამიტომ ანდერძის შესაბამისად ნობელის პრემიის მინიჭების უფლება აქვს სტოკჰოლმის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიას (ფიზიკისა და ქიმიის დარგში, მემორიალური პრემია ეკონომიკის დარგში — 1969), კაროლინის სამეფო სამედიცინო — ქირურგიის ინსტიტუტს სტოკჰოლმში (ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში) და შვედეთის აკადემიას სტოკჰოლმში (ლიტერატურის დარგში), ნორვეგიაში ნობელის პრემიას მშვიდობის განმტკიცებისათვის ანიჭებს ნორვეგიის პარლამენტის მიერ დანიშნული ნობელის კომიტეტი, რომელიც ხუთი წევრისგან შედგება. კომიტეტს ნორვეგიის პარლამენტი ირჩევს. შვედეთის აკადემია ყოველწლიურად აქვეყნებს განცხადებას ნობელის პრემიის კანდიდატთა შერჩევის შესახებ ლიტერატურის დარგში. კანდიდატების წარდგენის უფლება გააჩნიათ თავად აკადემიის წევრებს, ლიტერატურული აკადემიებისა და საზოგადოებების წევრებს, ენისა და ლიტერატურის პროფესორებს, ნობელის პრემიის ყოფილ ლაურეანტებს, მწერალთა ორგანიზაციის პრეზიდენტებს. აღსანიშნავია, რომ არ შეიძლება საკუთარი თავის წარდგენა. წარდგენილ კანდიდატთა რაოდენობა 50-ს არ უნდა აჭარბებდეს. 1 თებერვალს კანდიდატთა სიების მიღება წყდება. კანდიდატთა რაოდენობა ნელ-ნელა იცვლება. აპრილისთვის 20 კაცამდე მცირდება, ხოლო ზაფხულში ქვეყნდება 5 კანდიდატის სია. ოქტომბრის თვეში კანდიდატებს კენჭი ეყრებათ და ხმების უმრავლესობით ირჩევენ ლაურეატს ლიტერატურის დარგში.
ნობელის ფონდის დაარსება
ალფრედ ნობელის ანდერძის თანახმად, რომელიც 1896 წელს იქნა გახსნილი, ნობელის ფონდი ემსახურება იმ პიროვნებების დაჯილდოვებას, რობლებსაც წვლილი შეაქვთ კაცობრიობის განვითარებაში. ოფიციალური წყაროების თანახმად, ფონდის შექმნისათვის ნობელმა თავისი ქონების 94% გაიღო.
ნობელის ფონდი კერძო ორგანიზაციაა, რომელიც 1900 წლის 29 ივნისს შეიქმნა. მისი მიზანი ნობელის პრემიის ფინანსური და ადმინისტრაციული უზრუნველყოფაა. ნობელის ფონდის დაარსებისათვის საკმარისი რესურსების შეგროვება მოხერხდა ლუდვიგ და რობერტ ნობელების ნავთობის ბიზნესიდან, რომლებიც საქმიანობას ახორციელებდნენ აზერბაიჯანში, კერძოდ კი ბაქოში.
ნობელის ფონდი მონაწილეობას არ იღებს ნობელის ლაუერატების შერჩევის პროცესში. ფონდი თავისი არსით საინვესტიციო კომპანიის მსგავსია, რომელიც ზრუნავს შექმნას სოლიდური ფონდი პრემიის გაცემისთვის და ადმინისტრირებას უკეთებს მასთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საქმინობებს. აღსანიშნავია, რომ შვედეთში ნობელის ფონდი გათავისუფლებულია ყოველგვარი გადასახადებისგანაც.
ფონდის კაპიტალი და ხარჯები
ნობელის ფონდი სხვადასხვა ინვესტიციას ეწევა, კერძოდ ფონდის ქონების 50 % დაბანდებულია როგორც წილები, 20% როგორც ობლიგაციები, 30 % კი სხვადასხვა სახით (უძრავი ქონება და სხვა.)
2011 წლისთვის ფონდის ყოველწლიურმა ღირებულებამ 120 მილიონი შვედური კრონი შეადგინა. აქედან 50 მილიონი კრონი გამოყოფილი იყო პრემიისთვის. სხვადასხვა ინსტიტუტისა და დამხმარე პერსონალისთვის 27.4 მილიონი კრონი. ყოველწლიური შეხვედრები და წვეულებები ნობელის კვირეულის დროს, სტოკჰოლმსა და ოსლოში კი — 20.2 მილიონი კრონის ღირებულებისაა. ადმინისტრირებისთვის, ნობელის სიმპოზიუმისა და სხვა სახის მსგავსი აქტივობებისთვის კი 22.4 მილიონი კრონია გათვალისწინებული. ეკონომიკურ მეცნიერებებში გამარჯვებულთათვის კი 16.5 მილიონი კრონი რისკბანკის მიერ არის გამოყოფილი.
პირველი პრიზები
მას შემდეგ რაც ნობელის ფონდი და მისი სახელმძღვანელო მითითებები შესრულდა, ნობელის კომიტეტემა დაიწყო პრიზების ნომინაციების შეგროვება. ამის შემდეგ, მათ წინასწარი კანდიდატების სია გაგზავნეს პრიზების დაჯილდოვების დაწესებულებაში.
1901 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში გახდა ვილჰელმ რენტგენი, ქიმიის დარგში — იაკობ ჰენდრიკ ვანტ-ჰოფი, ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში — ემილ ადოლფ ბერინგი, ლიტერატურის დარგში — სიული პრიუდომი, ხოლო მშვიდობის დარგში — ანრი დიუნანი და ფრედერიკ პასი.
მეორე მსოფლიო ომი
1938 და 1939 წლებში, ადოლფ ჰიტლერმა აუკრძალა გერმანიის სამ ლაურეატს (რიჩარდ კუნი, ადოლფ ფრიდრიხ იოჰან ბუტენანდტი და გერჰარდ დომეგკი) პრიზების მიღება. 1939 წელს მშვიდობის პრემია არავის მიენიჭა. გერმანიის მიერ ნორვეგიის ოკუპაციის გამო არცერთი კატეგორიის ჯილდო არ გაცემულა 1940 წლიდან 1942 წლამდე.
მედლები
მედალს აქვს ალფრედ ნობელის სურათი მარცხენა პროფილში. ლაურეატები ფიზიკის, ქიმიის, ლიტერატურის, ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგებში იღებენ იდენტურ მედლებს. მშვიდობისა და ეკონომიკის ლაურეატები კი იღებენ მედლებს ოდნავ განხსვავებული დიზაინით.
დიპლომები
ნობელის პრემიის ლაურეატებს დიპლომს აძლევს შვედეთის მეფე, მშვიდობის პრემიის შემთხევაში ნორვეგიის ნობელის კომიტეტის თავმჯდომარე. თითოეული დიპლომი უნიკალურია, რადგან ის შექმნილია იმ ლაურეატისათვის, რომლებიც პრიზს იღებს.
უარი ნობელის პრემიის მიღებაზე
მიუხედავად ჯილდოს პრესტიჟულობისა, რამდენიმე შერჩეულმა კანდიდატმა უარი განაცხადა ჯილდოს მიღებაზე: ჟან-პოლ სატრმა, რომელიც დაჯილდოვდა ლიტერატურაში შეტანილი წვლილისათვის უარი განაცხადა იმ მიზეზით,რომ მწერალმა არ უნდა მისცეს საკუთარ თავს ინსტიტუტად ქცევის უფლება, თუნდაც ამას, როგორც მოცემულ შემთხვევაში ხდება, ესოდენ საპატიო ფორმა ეძლეოდეს. ჯორჯ ბერნარდ შოუმ, უარი განაცხადა თანხის მიღებაზე, რომელიც 1925 წელს ლიტერატურაში შეტანილი წვლილისათვის მოპოვებული ნობელის პრემიის გამო უნდა გადასცემოდა, თუმცა დათანხმდა აღნიშნული თანხმა გამოყენებულიყო ანგლო-შვედური ლიტერატურული ფონდის შესაქმნელად.
Lasioglossum rufulipes
Lasioglossum rufulipes — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1938 წელს.
სქოლიო
rufulipes
იოძი
მინი|იოძი YOJI (იოძი), 2007 წლამდე ცნობილი, როგორც იოძი ბიომექანიკა (ヨージ・ビオメハニカ) — იაპონელი დიჯეი. იგი აგრეთვე ცნობილია ფსევდონიმებით Yoji Mabuchi, Mutant DJ, Ozaka Oz, Bionico. გამოცემული აქვს ორი ალბომი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონელი მუსიკოსები კატეგორია:იაპონელი დიჯეები
Amblyopone gingivalis
სქოლიო
კატეგორია:Amblyopone
ყარანგოზიშვილი
საკუთარი სახელი ყარანგოზიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
სელენოგრაფიული კოორდინატები
მინი|სფერული კოორდინატები სელენოგრაფიული კოორდინატები — მთვარის ზედაპირზე წერტილთა მდებარეობის განმსაზღვრელი რიცხვები, სახელდობრ, სელენოგრაფიული განედი და გრძედი. განედი არის წერტილის კუთხური დაშორება მთვარის ეკვატორიდან; აითვლება წერტილის მერიდიანზე ჩრდილოეთ (დადებითია) ან სამხრეთ (უარყოფითია) მიმართულებით (ჩრდილოეთ პოლუსი ისაა, საიდანაც დაკვირვებისას მთვარე საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ბრუნავს). გრძედი არის კუთხე წერტილისა და საწყისი მერიდიანის სიბრტყეებს შორის, ამასთან საწყისად მიჩნეულია ის მერიდიანი, რომლის სიბრტყე დედამიწის ცენტრზე გადის, როდესაც გრძედზე ლიბრაცია ნულის ტოლია. გრძედი დადებითია საწყისი მერიდიანიდან აღმოსავლეთ მიმართულებით, უარყოფითი — დასავლეთ მიმართულებით, რაც გამონაკლისია პლანეტოგრაფიული კოორდინატების საერთო სქემაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოორდინატთა სისტემები
The Essential Live
The Essential Live — მაიკ ოლდფილდის მიერ ნებუორთის ფესტივალის ფარგლებში 1980 წლის 21 ივლისს გამართული კონცერტის ჩანაწერი. ჩანაწერთან ერთად ასევე წარმოდგენილია ინტერვიუ მუსიკოსთან. 1980 წელს ეს ვიდეო გამოვიდა ლაზერული დისკისა და ვიდეოკასეტის ფორმატში.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1980 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1980 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ვიდეო ალბომები
კიკნუმი
კიკნუმი — ანტიკური ქალაქი კოლხეთის სამეფოს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე რიონის ჩრდილოეთით, ისტორიული ქალაქებს ფასისსა და დიოსკურიას შორის. დააარსეს ბერძენმა ვაჭრება. მოხსენიებულია რომაელი ავტორის პომპონიუს მელას (ახ. წ. I ს.) „ქვეყნის აღწერილობაში“. პლინიუს უფროსი (ახ. წ. I ს.) ასახელებს კოლხეთის შავი ზღვის სანაპიროზე მდებარე კიკნუმის მსგავსი სახელწოდების ორ ქალაქს, ერთს — ქ. ფასისის მახლობლად, მეორეს — ქ. სებასტოპოლისთან. ზოგი მკვლევარი კიკნუმს გიენოსთან აიგივებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველბერძნული ქალაქები კატეგორია:შავიზღვისპირა ქალაქები კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ქალაქები
Lasioglossum rufulum
Lasioglossum rufulum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1924 წელს.
ჩემს მეხსიერებაში
ჩემს მეხსიერებაში (The I Inside) — გერმანელ რეჟისორ როლანდ რიხტერის ფსიქოლოგიური თრილერი. ფილმი გადაღებულია მაიკლ კუნის პიესის სიკვდილის წერტილი-ს მიხედვით.
საიმონი იღვიძებს საავადმყოფოში, რომელიც შეცბუნებულია და რომელსაც არ ახსოვს ბოლო ორი წლის მოვლენები. მალე იგი ექიმებისგან შეიტყობს, რომ მას ამნეზია სჭირს. იგი ცდილობს გაარკვიოს, ის თუ რა მოხდა სინამდვილეში მის საიდუმლოდ მოცულ წარსულში.
ფილმს ჩემს მეხსიერებაში ადარებენ დაახლოებით მსგავსი შინაარსის ფილმებს: მემენტოს, „პეპლის ეფექტს, ეგზისტენციას, იაკობის კიბეს. ყველა აღნიშნული ფილმი სიუჟეტის ისტორიით ერთიმეორეს წააგავს. ინტერნეტსივრცეში ფილმმა კინოკრიტიკოსების მხრიდან მთლიანობაში დადებითი შეფასება მიიღო.
მუშა (ჟურნალი)
მუშა — ქართული არალეგალური მუშათა ხელნაწერი ჟურნალი. გამოდიოდა 1889–1891 წლებში თბილისში. გამოიცა 10 ნომერი.
ჟურნალის პუბლიცისტურ წერილებში ასახულია მუშათა პოლიტიკური უუფლებობა და სოციალური უთანასწორობა; ავტორები ააშკარავებდნენ კაპიტალიზმის ნამდვილ ბუნებას, მოითხოვდნენ ექსპლუატატორებისა და თვითმპყრობელობის შეიარაღებული ბრძოლით დამხობას. „მუშაში“ დაბეჭდილი მხატვრული ნაწარმოებები სოციალურ და ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოტივებზეა აგებული. ჟურნალის ავტორები იყვნენ მ. ბოჭორიძე, ა. ოქუაშვილი, მ. თოიძე, ზ. ჭიჭინაძე, ვ. ცაბაძე, გ. ბასილაშვილი, ს.აზმაიფარაშვილი, ვ. ყულიჯანაშვილი, ტ. ბოქულაშვილი და სხვები. რედაქტორები — მ. ხომაზუროვი, მ. სიმონიძე. ჟურნალი დაცულია ბრიტანეთის მუზეუმის ბიბლიოთეკაში (ლონდონი).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
Amblyopone glauerti
Amblyopone glauerti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Amblyopone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Amblyoponinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Amblyopone
შუბანი (ბაღდათის მუნიციპალიტეტი)
შუბანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ფერსათის თემში. მდებარეობს მდინარე კორისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 320 მეტრი, ბაღდათიდან 8 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 228 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მირაკლი
მირაკლი (miracle < miraculum — სასწაული) — შუა საუკუნეების რელიგიურ-დიდაქტიკური დრამა ქრისტეს ცხოვრებასა ან რომელიმე წმინდანის ცხოვრების თემაზე. ჩვეულებრივ, ბოლოვდება ღვთისმშობლის მიერ ჩადენილი სასწაულით. აღმოცენდა XIII საუკუნეში, XIV საუკუნეში გავრცელდა ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში. მოგვიანებით რელიგიური მოტივი ჩანაცვლებულია ავანტიურული ამბებით, საოჯახო-ყოფითი თემით, ძლიერდება ფსიქოლოგიზმი, კონფლიქტები. ჩნდება სოციალური და ანტიკლერიკალური კრიტიკისა და სატირის მომენტებიც.
მუშა (გაზეთი)
მუშა — ქართული ყოველდღიური გაზეთი, ქართველი ანარქისტების ორგანო; გამოდიოდა 1906 წელს თბილისში. გამოიცა 52 ნომერი. თანამშრომლობდნენ პ. გუჯაბიძე, ვ. ღოღელიანი, კ. ჭუბაბრია და სხვები. რედაქტორი-გამომცემელი — მ. დიასამიძე. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ანტიკური ხანა
მინი|[[პართენონი - კლასიკური ერის ყველაზე ცნობილი სიმბოლოა]] მინი|[[ჰომეროსის ნაშრომებით იწყება კლასიკური ანტიკური ხანა]] მინი|[[ალექსანდრე მაკედონელის გამარჯვებებმა ჩაუყარა საფუძველი ელინისტური კულტურის აღორძინებას]]
ანტიკური ხანა (ლათ. antiquus — ძველი) — ტერმინი პირველად გამოჩნდა XVIII საუკუნის ფრანგულ სამეცნიერო ლიტერატურაში და თავდაპირველად აღნიშნავდა უძველესი წარსულის ხელოვნების განსაკუთრებულ სფეროს. მას შემდეგ მრავალი ნაშრომი მიეძღვნა ხელოვნების ისტორიის შესწავლას, საერთო აღიარება ჰპოვა აზრმა ძველი ბერძნული და რომაული კულტურების უაღრეს მნიშვნელობაზე ევროპული ცივილიზაციის განვითარებაში. სწორედ ამ უაღრესობის გამო ეწოდა მხოლოდ ძველი საბერძნეთისა და რომის კულტურებს „ანტიკური“.
ამ ცივილიზაციის ისტორიაში მკვეთრად გამოიყოფა რამდენიმე ლოკალური კულტურა: ბერძნული, რომლის აღმავლობის პერიოდია ძვ. წ. V - IV სს. (კლასიკა) და რომაული, რომლის აღმავლობის ხანა ძვ. წ. II სს-ს მოიცავს. გამოყოფენ აგრეთვე ელინისტურ ანუ ალექსანდრიულ ეპოქასაც (ძვ. წ. 330 – 220 წწ.), როდესაც კულტურის ეპიცენტრმა გადაინაცვლა ალექსანდრიაში.
რას მიიჩნევენ ანტიკური ცივილიზაციის მონაპოვრად? უპირველეს ყოვლისა ადამიანში პიროვნული ღირსებების აღიარებას, სულიერების უპირატესობას, მეცნიერების, ხელოვნების, მითოლოგიის აღმავლობას, თავისუფლების შეცნობას. ანტიკურობის უდიდეს მიღწევად აბსტრაქტული მეცნიერებების – ფილოსოფიის, ასტრონომიის, მათემატიკის, მექანიკის, მედიცინის, ისტორიის, მართლმსაჯულების, ეკონომიკის აღმოცენებაც ითვლება. სწორედ ანტიკურ ხანაში დაედო დასაბამი ფილოსოფოსთა სკოლას, პლატონის აკადემიას, არისტოტელეს ლიცეუმს, ალექსანდრიულ მუზეუმს (მუსეიონი); შეიქმნა განათლების სისტემა, რათა ახალგაზრდა თაობა დაუფლებოდა მეცნიერებას, ხელოვნებას, საბრძოლო საქმეს.
ანტიკური ცივილიზაციის მონაპოვარია საზოგადოებრივ–პოლიტიკურ ურთიერთობათა განსაკუთრებული წყობა – დემოკრატია. მისი ძირითადი პრინციპები, რომლებიც ბერძნული ცივილიზაციის აღმავლობის პერიოდში ჩამოყალიბდა, დღემდე ყველა ქვეყნის დემოკრატიულ პარტიათა და მოძრაობათა პროგრამების საფუძვლებად გვევლინებიან.
ანტიკური ცივილიზაციის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ თავისებურებათა შორის ასახელებენ პოლისთა არსებობას. ანტიკური პოლისი იყო დამოუკიდებელი, თვითმართვადი ქალაქი–სახელმწიფო, სადაც სახელმწიფოებრივი წყობა შესაძლოა ყოფილიყო დემოკრატიაც, ტირანიაც, არისტოკრატიაც, ოლიგარქიაც და ა.შ., მაგრამ ნებისმიერი წყობის დროს მკაცრად იყო დაცული პოლისის მოქალაქეთა თანასწორობა და უფლებები.
დიდი იყო ანტიკური ცივილიზაციის წვლილი ეკონომიკის განვითარებაში. სწორედ ანტიკურ ეპოქაში აღმოცენდა წარმოების ორგანიზაციის, საკუთრების, ფინანსურ, ფულად თუ სხვა ურთიერთობათა ფორმები; დაარსდა სახელმწიფო ბანკები და ხაზინები.
ანტიკურ ხანაში გახდა შესაძლებელი პირველი მსოფლიო იმპერიების წარმოქმნა. ამ მიმართულებით პირველი მოძრაობა დაიწყო ანტიკური ცივილიზაციის დასაბამიდანვე, როდესაც ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა მნიშვნელოვანმა ნაწილმა დააარსა კოლონიები ხმელთაშუა, შავი, აზოვისა თუ იონიის ზღვათა სანაპიროებზე. ეს პერიოდი (ძვ. წ. VIII – VI სს.) ისტორიაში ცნობილია „დიდი ბერძნული კოლონიზაციის“ სახელით. მაგრამ ეს ჯერ კიდევ არ იყო იმპერია. ყოველი კოლონია დამოუკიდებელი იყო მეტროპოლიისაგან, თუმცა სულიერი, ეკონომიკური თუ ოჯახური ძაფებით მაინც მას უკავშირდებოდა. ამ საკოლონიზაციო მოძრაობამ დიდი როლი შეასრულა მსოფლიო პროგრესის ისტორიაში: განვითარდა ზღვაოსნობა, დაიწყო ინტენსიური მოგზაურობანი, რამაც ხელი შეუწყო განათლების განვითარებას, ხალხთა შორის კულტურულ ურთიერთობას. პირველი დიდი მსოფლიო იმპერიის შექმნა დაკავშირებულია ალექსანდრე III მაკედონელის სახელთან, შეიქმნა ასევე რომაული იმპერია.
ანტიკურობამ, როგორც ძველი საბერძნეთისა და რომის კულტურულმა მემკვიდრეობამ, უდიდესი გავლენა იქონია ევროპისა და საერთოდ მსოფლიოს ხალხთა პოლიტიკურ და რელიგიურ აზროვნებაზე, ლიტერატურასა და ხელოვნებაზე, ფილოსოფიურსა და იურიდიულ შეხედულებებზე. ეს გავლენა დღემდე გრძელდება და ამ პროცესში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ანტიკური მემკვიდრეობის ჰუმანისტურ იდეალებს, რომელიც კაცობრიობის განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე პროგრესულ ძალთა მასაზრდოებელი არსენალი იყო.
Songs for Swingin' Lovers!
Songs for Swingin' Lovers! — ფრენკ სინატრას ალბომი, გამოცემული 1956 წელს. ფირფიტა გამოიცა ლეიბლზე Capitol.
2003 წელს ჟურნალმა როლინგ სტოუნი Songs For Swinging Lovers დაასახელა ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომის სიის #306 პოზიციაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ფრენკ სინატრას ალბომები კატეგორია:1956 წლის ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ვოილ გილმორის პროდიუსერობით
ძვ. წ. 258
გარდაიცვალნენ
*
Uno (სიმღერა)
Uno — ინგლისური ალტერნატიულ როკ-ჯგუფ Muse-ის სიმღერა და სადებიუტო სინგლი. გამოვიდა 1999 წელს. შეტანილია ალბომში Showbiz.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Muse-ის სიმღერები კატეგორია:1999 წლის სიმღერები კატეგორია:1999 წლის სადებიუტო სინგლები
ვიქტორ ყარანგოზიშვილი
ვიქტორ ყარანგოზიშვილი (? — გ. 1927) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1922-1924 წლებში მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1922-1923 წლებში დაპატიმრებული იყო მეტეხის ციხეში. გათავისუფლების შემდეგ იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და თბილისის კომიტეტის თავმჯდომარე. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მზადებაში. ამავე პერიოდში დააპატიმრეს და დახვრიტეს მისი ძმა, ოფიცერი კონსტანტინე ყარანგოზიშვილი. 1925 წელს ვიქტორ ყარანგოზიშვილი კვლავ დააპატიმრეს და გადაასახლეს სოლოვეცკის კუნძულებზე, სადაც გარდაიცვალა საპროტესტო შიმშილობის გართულებებით.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
იასტრები
იასტრები (Ястреб) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 368 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ იასტრების საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის იასტრები, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს მუსტაფა ხაბილ ჯაფერი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
კაცი საელჩოდან
კაცი საელჩოდან — ქართული ფილმი, გადაღებული რეჟისორ დიტო ცინცაძის მიერ.
სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს ჰერმერტ ნოიმანზე, რომელიც მუშაობს ფინანსურ მრჩევლად გერმანიის საელჩოში საქართველოში. მოსაბეზრებელი ოფისიდან დაბრუნების შემდეგ ცდილობს გაექცეს მოწყენილობას. მისი მონოტონური ცხოვრება მაშინ მთავრდება, როდესაც ის ცამეტი წლის გოგონას ხვდება ბაზარში. შემთხვევითი ნაცნობობა გადაიქცევა მეგობრობად, მაგრამ საზოგადოებაში ეჭვი ჩნდება, რომ საელჩოს თანამშრომელსა და ქუჩის ბავშვს შორის ურთიერთობა მხოლოდ მეგობრობით არ შემოიფარგლება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2005 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:დიტო ცინცაძის ფილმები
Raye (მუსიკოსი)
რეიჩელ აგათა კინი, იგივე Raye (Rachel Agatha Keen; დ. 24 ოქტომბერი, 1997 წელი, ტოტინგი, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და პროდიუსერი. მან პოპულარობა მოიპოვა შემდეგი სინგლებით: „By Your Side", „You Don't Know Me", „Secrets by Regard“ და „Bed“ - ყველა მათგანმა მოიპოვა პლატინის სერტიფიკატი გაყიდვებისთვის.
2021 წლის ივლისში Raye-იმ შეწყვიტა კონტრაქტი თავის ხმის ჩამწერ ლეიბლთან Polydor Records. 2023 წლის თებერვალში მან გამოუშვა თავისი სადებიუტო სტუდიური ალბომი „My 21st Century Blues“, რომელმაც კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. ალბომამდე მუსიკოსმა გამოუშვა სინგლი „Escapism", რომელმაც მალევე მოიპოვა პოპულარობა და პირველი ადგილი დაიკავა გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჩარტში. ამასთანავე, სინგლი გახდა მუსიკოსის მისი პირველი სიმღერა, რომელიც მოხვდა ამერიკის Billboard Hot 100-ში.
Raye ასევე წერს სიმღერებს სხვა შემსრულებლებისთვის, მათ შორისაა: ბიონსე, Little Mix, დავიდ გეტა, ჯონ ლეჯენდი და ელი გოლდინგი. 2019 წელს მას გადაეცა BMI-ის ჯილდო, მისი გამორჩეული არტისტულობის, შემოქმედებითი ხედვისა და მუსიკის მომავალზე გავლენისთვის. მას მოპოვებული აქვს Brit Awards-ის ოთხი და Ivor Novello Awards-ის ორი ნომინაცია.
ახალგაზრდობა
Raye დაიბადა ტოტინგში, ლონდონში. მისი მამა წარმოშობით იორკშირიდანაა. ბავშვობაში ის მღეროდა ეკლესიაში, სადაც მისი მამა იყო მუსიკალური ხელმძღვანელი, ხოლო დედა ეკლესიის გუნდში მღეროდა. მოგვიანებით, ის გადავიდა კროიდონში, სადაც სწავლობდა ვუდკოტის საშუალო სკოლაში და მალევე დაიწყო სწავლა BRIT School-ში, ხოლო ორი წლის შემდეგ მიატოვა სწავლა. მოგვიანებით, მუსიკოსმა დაიწყო მუსიკის წერის სწავლა.
პირადი ცხოვრება
Raye არის ქრისტიანი. იგი დიდ პატივს სცემს თავის რწმენასა და ამბობს, რომ სწორედ რწმენა დაეხმარა მას პირადი სირთულეების გადალახვაში. Rolling Stone UK-სთვის მიცემულ ინტერვიუში მუსიკოსმა თქვა, რომ ის ებრძოდა სხეულის დისმორფიას, ნარკომანიას, კვებით აშლილობასა და შფოთვას. BBC-ისთვის მიცემულ ინტერვიუში მუსიკოსმა თქვა, რომ კარიერის დასაწყისში მას სექსუალური შეურაცხყოფა მიაყენა პროდიუსერმა.
კარიერა
2018 წლის მარტში, მუსიკოსმა Kojo Funds-თან ერთად გამოუშვა სიმღერა „Check“. იგი ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში 26-ე ადგილზე გავიდა და ოქროს სერტიფიკატი მიიღო. 2019 წლის თებერვალში, Raye-მ Odunsi-სთან ერთად გამოუშვა სიმღერა „Tipsy". ასევე მან დავიდ გეტასთან ერთად გამოუშვა სინგლი „Stay (Don't Go Away)", რომელიც გამოვიდა 2019 წლის მაისში და დაიკავა 41-ე ადგილი დიდი ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში.
2020 წლის ნოემბერში მუსიკოსმა გამოუშვა თავისი პირველი მინი ალბომი Euphoric Sad Songs სინგლებით: „Love Me Again“, „Please Don't Touch“, „Secrets“, „Natalie Don't“, „Love of Your Life“ და ალბომის მეხუთე ოფიციალური სინგლი, „Reardless" Rudimental-თან ერთად.
2022 წლის ივნისში, Raye-მ გამოუშვა ახალი სინგლი „Hard Out Here". მეორე სინგლი „Black Mascara" გამოვიდა 2022 წლის აგვისტოში. ამას მოჰყვა ორმაგი სინგლი „Escapism" და „The Thrill is Gone" 2022 წლის ოქტომბერში. 2023 წლის თებერვალში მუსიკოსმა გამოუშვა თავისი სადებიუტო ალბომი „My 21st Century Blues“. 2022 წლის დეკემბერში ალბომის სინგლი „Escapism“ პოპულარული გახდა პლატფორმა Tik-Tok-ზე. მისი პოპულარობა მალევე გაიზარდა და სინგლი პირველ ადგილზე გავიდა გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჩარტში. ასევე, სინგლი 22-ე ადგილზე გავიდა ამერიკის Billboard Hot 100-ში. საბოლოოდ, კომპოზიცია მსოფლიო მასშტაბით მრავალი ქვეყნის ჩარტში მოხვდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:ბრიტანელი მუსიკოსები კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები კატეგორია:ბლუზ-როკ მუსიკოსები კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:ბრიტანელი მომღერლები
Still Growing Up: Live & Unwrapped
Still Growing Up: Live & Unwrapped — პიტერ გებრიელის ვიდეო, რომელშიც შეტანილია 2004 წლის ტურნეს Still Growing Up ერთ-ერთი კონცერტი. კონცერტი აღსანიშნავია იმით, რომ მასზე სრულდება სხვადასხვა სიმღერა, რომელთა უმრავლესობაც არ სრულდებოდა წინა ტურნეზე, Growing Up. DVD დისკის დამატებებში შეტანილია პიტერის საკუთარ თუ ტელესტუდიაში ჩაწერილი სიმღერები.
სქოლიო
კატეგორია:პიტერ გებრიელის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2005 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Geffen Records-ის ვიდეო ალბომები
აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები
აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები (United States Air Force) — აშშ-ის შეიარაღებული ძალების საჰაერო და კოსმოსური დანაყოფი. პირადი შემადგენლობისა და შეიარაღების რაოდენობით ყველაზე დიდი საჰაერო ძალებია მსოფლიოში. მის დაქვემდებარებაშია: სტრატეგიული სარაკეტო დანაყოფი, სამხედრო-კოსმოსური ძალები, ჰაერსაწინააღმდეგო და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვითი ძალები, სპეცდანიშნულების დანაყოფები და სხვა.
კაასაპა
კაასაპა (Caazapá) — ქალაქი პარაგვაიში, კაასაპის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 1607 წელს დააარსა მღვდელმა ლუის დე ბოლანიოსმა. სახელი კაასაპა მომდინარეობს გუარანის ენიდან და ნიშნავს „ტყის შემდეგ“, რადგან ადგილობრივებს სწამდათ, რომ ტყის იქით, ლუის დე ბოლანიოსის თანდასწრებით, ღმერთმა მიწიდან წყალი ამოადინა.
1989 წელს, პრეზიდენტ ანდრეს როდრიგესის მთავრობამ ქალაქი კაასაპა კაასაპის დეპარტამენტის ახალ დედაქალაქად გამოაცხადა.
კაასაპა მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო და ინდუსტრიული ცენტრია. აწარმოებენ თაფლს, სახამებელსა და შაქარს.
2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 23 996 ადამიანს შეადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაგვაის ქალაქები
მისტერია
მისტერია (mysterion — საიდუმლო) — შუა საუკუნეების რელიგიური დრამა. აგებულია ბიბლიურ თემებზე.
თავდაპირველად მისტერია ეკლესიაში იდგმებოდა და სამღვდელოების მიერ სრულდებოდა. კარნავალურმა და თეატრალურმა ხასიათმა საღვთო მსახურებას ზედმეტად სამხიარულო და ზოგჯერ სახუმარო იერიც კი მისცა, რის გამოც მისტერია აიკრძალა. იგი გავიდა ეკლესიიდან და ქალაქის ქუჩებსა და მოედნებზე იდგმებოდა, რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ ქალაქის ხელოსნები და მოყვარული მსახიობები. მოქმედებებს შორის იმართებოდა ინტერმედიები. მისტერია რამდენიმე დღეს გრძელდებოდა და მასში ზოგჯერ რამდენიმე ასეული შემსრულებელი გამოდიოდა. მისტერიამ დიდი ზეგავლენა იქონია შუა საუკუნეების თეატრზე, დასაბამი მისცა ფარსისა და მორალიტეს ჩამოყალიბებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
მუშა (საღამოს გაზეთი)
მუშა — საქართველოს პროფესიულ კავშირთა საბჭოს ყოველდღიური საღამოს გაზეთი; გამოდიოდა 1922–1939 წლებში თბილისში. აშუქებდა მშრომელი ხალხის ცხოვრებასა და საქმიანობა, გამოხატავდა მათ პროფესიულ ინტერესებს. თანამშრომლობდნენ ქართველი მწერლები, ჟურნალისტები, მუშები და სხვა წარმომადგენლები. ჰქონდა სურათებიანი დამატებები — „მუშა“ (1923) და „ტარტაროზი (1924–1930)“. რედაქტორი — პ. საყვარელიძე. გამოსცემდა საქართველოს კპ (ბ) თბილისის კომიტეტი, საქართველოს პროფსაბჭო და თბილისის მუშების, გლეხებისა და წითლარმიელების დეპუტატთა საბჭო.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
პლაოშნიკი
პლაოშნიკი, პლაოში (Плаошник, Плаош) — არქეოლოგიური ძეგლი და წმინდა ადგილი ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. ოჰრიდის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სამუელის ციხესიმაგრიდან 250 მეტრში. მნიშვნელოვანი სასულიერო, ტურისტული და კულტურული ცენტრი.
ისტორია
893 წელს აღნიშნულ ადგილზე კლიმენტ ოჰრიდელმა ააშენა ტაძარი, რომელიც ქალაქში ყველაზე ძველ ნაგებობად ითვლება. ტაძარი გახდა რეგიონის მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო და კულტურული ცენტრი, სადაც მუშაობდა ცნობილი ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა. აქ სწავლებისათვის გამოიყენებოდა ახლადშექმნილი ანბანი — კირილიცა. სკოლამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია სლავური დამწერლობისა და ლიტერატურის განვითარებაზე. წმინდა კლიმენტი დაასაფლავეს ტაძრის სიახლოვეს, თავისივე ხელით აგებულ სამარხში.
ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ტაძარი არაერთხელ დაარბიეს და გაძარცვეს. უამრავი რელიქვია და კულტურული ფასეულობა დიაკარგა, კლიმენტ ოჰრიდელის აგებული ტაძარი მთლიანად დაინგრა და მის ფუნდამენტზე ააგეს მეჩეთი.
სარესტავრაციო სამუშაოები
სატაძრო კომპლექსის აღორძინება იწყება 2000 წლის დეკემბრიდან. ამ მიზნით შემუშავდა მასშტაბური პროექტი, რომლის რეალიზიისათვის მუშაობდა ქვეყნის ასობით კვალიფიცირებული სპეციალისტი. 2002 წლისათვის წინანდელი სახით აღადგინეს ტაძარი და იგი აკურთხეს პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე, მოგვიანებით აქ დააბრუნეს რამდენიმე რელიქვია. კერძოდ, აქ ინახება მარმარილოს სარკოფაგი წმინდა კლიმენტის ნეშტით, XI-XII და XIII-XIV საუკუნეების ხელნაწერები და სხვა. ტაძარში მინის იატაკია, რომლის საშუალებითაც მნახველებს შეუძლიათ დაათვალიერონ ძველი ტაძრის საძირკველი.
დროთა განმავლობაში აღდგა ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლაც, ახალ შენობას სლავური უნივერსიტეტი ეწოდა. უნივერსიტეტი მოიცავს დიდ ბიბლიოთეკას, რომელიც განკუთვნილია ძველი ხელნაწერებისა და წიგნების შესანახად, აქვეა 800-ზე მეტი ხატის გალერეა. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს ბაზილიკის საძირკველი, V-VI საუკუნის მოზაიკა, ორნამენტები, ცხოველებისა და ადამიანის გამოსახულებებით. იგეგმება არქეოლოგიური ძეგლის და მიმდებარე ტერიტორიის სრული რეაბილიტაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის არქეოლოგიური ძეგლები
არტიგასის დეპარტამენტი
არტიგასის დეპარტამენტი (Departamento de Artigas) — ურუგვაის უკიდურესი ჩრდილოეთი დეპარტამენტი. ფართობი 11 928 კმ², მოსახლეობა 73 378 ადამიანი (2011 წ). დედაქალაქია არტიგასი. სამხრეთით ესაზღვრება სალტოს დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით — ბრაზილია, დასავლეთიდან კი მდინარე ურუგვაიზე გაივლის საზღვარი არგენტინასთან.
სახელი ეწოდა ურუგვაის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლი გმირის — ხოსე არტიგასის პატივსაცემად.
დეპარტამენტი შეიქმნა 1884 წლის 1 ოქტომბრის კანონით, ტერიტორიაზე, რომელიც მანამდე სალტოს მიეკუთვნებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ურუგვაის დეპარტამენტები
სენ-ჟერმენი (მუსიკოსი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკა კატეგორია:ფრანგი მუსიკოსები
გახერხვა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯის მეთოდები კატეგორია:წამება
Exposed (მაიკ ოლდფილდის ვიდეო)
Exposed — მაიკ ოლდფილდის მიერ უემბლის საკონფერენციო ცენტრში 1979 წელს გამართული კონცერტის ჩანაწერი. ასევე გამოცემულია საკონცერტო ალბომი Exposed.
ფილმი გამოსულია 2 DVD დისკზე - მსმენელს შეუძლია თავად აირჩიოს კონცერტის დროს კამერების რაკურსები.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2005 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები კატეგორია:2005 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის საკონცერტო ალბომები
ავსტრალია
ავსტრალია (Australia; ოფიც. ავსტრალიის კავშირი Commonwealth of Australia) — სახელმწიფო ავსტრალიის კონტინენტზე. ქვეყანა მოიცავს როგორც საკუთრივ მატერიკს, ასევე კუნძულ ტასმანიასა და სხვა მცირე კუნძულებს. ეს არის ფედერალური სახელმწიფო, რომელიც შედის დიდი ბრიტანეთის თანამეგობრობაში. უშუალო სახმელეთო მეზობელი არა ჰყავს, ზღვით კი ესაზღვრება: ინდონეზია, აღმოსავლეთი ტიმორი და პაპუა-ახალი გვინეა ჩრდილოეთით, სოლომონის კუნძულები, ვანუატუ და ახალი კალედონია ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ახალი ზელანდია სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
40 000 წლის განმავლობაში, XVIII საუკუნის ბოლომდე, სანამ ევროპელებმა დაიწყეს კონტინენტის ათვისება, ავსტრალიასა და ტასმანიაზე საშუალოდ 250 სხვადასხვა ტომის ავსტრალიელი აბორიგენი სახლობდა. უშუალოდ ჩრდილოეთიდან წამოსული მეთევზეების არარეგულარული სტუმრობისა და 1606 წელს ევროპული აღმოჩენის შემდეგ, ავსტრალიის აღმოსავლეთი ნაწილი 1770 წელს დიდმა ბრიტანეთმა მიისაკუთრა და საწყის ეტაპზე პატიმრებით დაასახლა ახალი სამხრეთი უელსის კოლონიები, 1788 წლის 26 იანვარს აღმოჩენიდან. მომდევნო წლებში მოსახლეობა ინტენსიურად იზრდებოდა. XIX საუკუნეში კიდევ ხუთი უფრო დიდი თვითმმართველური ბრიტანეთის ზღვის გადაღმა კოლონია დაარსდა.
1901 წლის 1 იანვარს, ექვსი კოლონია ფედერაციად გაერთიანდა და ავსტრალიის კავშირი შეიქმნა. ამჟამად ავსტრალიას სტაბილური ლიბერალური დემოკრატიული პოლიტიკური სისტემა აქვს. მისი მოსახლეობა 2011 წლის აღწერის თანახმად შეადგენს 21 507 719 ადამიანს, რომლის დაახლ. 60 % ცხოვრობს შტატების დედაქალაქებში: სიდნეი, მელბურნი, ბრიზბენი, პერთი და ადელაიდა. ქვეყნის დედაქალაქია კანბერა, რომელიც ფედერალურ ტერიტორიაზე მდებარეობს.
ავსტრალია განვითარებული ქვეყანაა, აყვავებული კოსმოპოლიტური საზოგადოებითა და გამორჩეულად მაღალი განვითარების იდექსით, ცხოვრების ხარისხით, სრულფასოვანი ჯანდაცვის სისტემით, ცხოვრების მაღალი ხანგრძლივობით, საყოველთაო საზოგადო განათლებით, ეკონომიკური და პოლიტიკური და სიტყვის თავისუფლებით.
ავსტრალიის ქალაქები მსოფლიოს უდიდესი ქალაქების რიგს მიეკუთვნება კულტურული მრავალფეროვნებითა და ცხოვრების ხარისხით. ქვეყანა შემდეგი საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრია: გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, დიდი ოცეული, ერთა თანამეგობრობა, ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია, ANZUS, აზია-წყნარი ოკეანის ეკონომიკური გაერთიანება, წყნარის ოკეანის კუნძულების ფორუმი და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია.
ეტიმოლოგია
სახელი ავსტრალია წარმოსდგება ლათინური australis-იდან, რაც „სამხრეთულს“ ნიშნავს. XX საუკუნის დასაწყისიდან ქვეყანა არალიტერატურულ მეტყველებაში მოიხსენიებოდა როგორც ოზი (Oz). ოსსი (Aussie) ფართო არალიტერატურული ტერმინია ავსტრალიელის სინონიმად. ავსტრალიის მეზობელ ახალი ზელანდიაში და უფრო იშვიათად თვითონ ავსტრალიაშიც „ოსსი“ ასევე ერის ასაღნიშნავადაც გამოიყენება. სპორტული ჰიმნი C'mon Aussie C'mon მაგალითია ადგილობრივ მოსახლეობაში „ოსსი“-ს როგორც ავსტრალიის სინონიმად გამოყენებისა.
Terra Australis Incognita-ს ანუ „უცნობი სამხრეთი მიწის“ ლეგენდები სათავეს რომის ეპოქიდან იღებენ და შუასაუკუნის გეოგრაფიის უბრალო მოვლენა იყო, მით უმეტეს ის არ ეყრდნობოდა კონტინენტის შესახებ არცერთ დოკუმენტურ ცოდნას. ევროპული აღმოჩენის შემდეგ, ავსტრალიის მიწის სახელები ხშირად უკავშირდებოდა ცნობილ Terra Australis-ს.
გეოგრაფია და ბუნება
thumbnail|right|260px|ავსტრალიის რუკა ავსტრალიის ფართობი 7 686 850 კვ.კმ-ია, საზღვაო საზღვარი — 34 218 კმ. მას გარს აკრავს ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეები. აზიისგან გამოყოფილია არაფურისა და ტიმორის ზღვებით. ავსტრალია მსოფლიოში ყველაზე პატარა კონტინენტია და სიდიდით რიგით მეექვსე ქვეყანა. იგი ასევე ყველაზე დიდ კუნძულად არის მიჩნეული.
ავსტრალია სამხრეთ ნახევარსფეროში მდებარეობს: მატერიკზე, კუნძულ ტასმანიასა და მრავალრიცხოვან პატარა კუნძულებზე. ავსტრალიის მფლობელობაშია რამდენიმე მცირე კუნძული, ე. წ. გარე ტერიტორიები, აგრეთვე სექტორი ანტარქკიდაზე. იგი მსოფლიოში ერთადერთი ქვეყანაა, რომელიც მთელ კონტინენტს იკავებს. ფართობით ოდნავ ჩამორჩება აშშ-ს (ალასკას გარეშე) და დაახლოებით 32-ჯერ აღემატება მის ყოფილ მეტროპოლიას — გაერთიანებულ სამეფოს. ქვეყანა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 3680 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 2000 კმ-ზე. ავსტრალია, გეოლოგიური თვალსაზრისით, ხმელეთის ერთ-ერთი უძველესი მასივია, რომელიც ჩამოყალიბდა თითქმის 3 მლნ წლის წინ. რელიეფში ჭარბობს პლატოები, მთიან რაიონებს ძირითადად ქვეყნის აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი უკავია. კონტინენტი მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. აქ ვრცელდება სუბტროპიკული, ტროპიკული, სუბეკვატორული და ზომიერი კლიმატური სარტყლები. კონტინენტებს შორის იგი ყველაზე მშრალია.
ქვეყნის აღმოსავლეთით წყნაროკეანულ სანაპიროს გაუყვება დიდი წყალგამყოფი ქედი, რომლის სამხრეთში, ავსტრალიის ალპებში, მდებარეობს ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი კოსციუშკო. დასავლეთი ნაწილი უდაბნოებსა და ნახევარუდაბნოებს უკავია. მათ შორის უდიდესია ვიქტორიის დიდი უდაბნო.
დიდი ბარიერული რიფი წარმოადგენს მარჯნის რიფებისა და კუნძულების უზარმაზარ ჯაჭვს წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, ავსტრალიის კონტინენტის, იორკის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონის გაყოლებაზე. იგი გადაჭიმულია 2000 კმ-ზე და მნიშვნელოვნად აფერხებს ნაოსნობას ავსტრალიის ამ რეგიონში.
ტერიტორიის 40 % ტროპიკებს წარმოადგენს, ერთი მესამედი უდაბნოა (დიდი ქვიშიანი უდაბნო, ვიქტორიის დიდი უდაბნო, გიბსონის ქვიანი უდაბნო). ავსტრალიის უდაბნოების ზონაშია აღმართული მსოფლიოს უდიდესი მონოლითი — წითელი მთა ულურუ. იგი დღის განმავლობაში რამდენიმეჯერ იცვლის ფერს.
ფლორა და ფაუნა
thumbnail|215px|[[წითელი კენგურუ]] ავსტრალიის ფაუნა გამოირჩევა უნიკალური ცხოველების მრავალფეროვნებით, კონტინენტზე არსებული ძუძუმწოვრების 83%, ქვეწარმავლების 89%, თევზებისა და მწერების 90 % და ამფიბიების 93 %, წარმოადგენენ ავსტრალიის ენდემურ სახეობებს. ენდემიზმის მაღალი დონე შეიძლება მიეწეროს კონტინენტის გრძელ გეოგრაფიულ იზოლაციას, სტრუქტურულ სტაბილურობასა და კლიმატის იშვიათი ცვლილების ეფექტებს. ძუძუმწოვრებიდან განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევენ ჩანთოსნები. დათვლილია, რომ ავსტრალიაში 200 000 ცხოველის ჯიში არსებობს, რომელთაგანაც 96 % უხერხემლოები არიან. ეს სამყარო იმდენად უნიკალურია, რომ ავსტრალიელებმა საკუთარ სახელმწიფო გერბზე ორი მათგანი გამოსახეს: კენგურუ და სირაქლემა ემუ. ზანტი ჩანთოსანი დათვი - კოალა ანუ ავსტრალიური ზარმაცა - ხეზე ცხოვრობს. აბორიგენების ენაზე მისი სახელი ნიშნავს ”ვინც წყალს არ სვამს”. მართლაც, კოალა სიცოცხლისთვის საჭირო ტენს მხოლოდ თავისი საკვების, ევკალიპტის, თორმეტიოდე სახეობის ფოთლებიდან იღებს. ავსტრალიის წყლებში 4000-ზე მეტი თევზის სახეობა ცხოვრობს, რომლის 90 % ენდემურია. ავსტრალიასა და მის ტერიტორიაში ცხოვრობს 800-ზე მეტი სახეობის ფრინველი, რომელთაგანაც 350 ავსტრალიის, ახალი ზელანდიისა და ახალი გვინეის ენდემები არიან.
ავსტალიის ფლორა მოიცავს მცენარეების მრავალ სახეობას: სისხლძარღვოვნების 20 000, ხოლო არასისხძარღვოვნების - 14 000 სახეობას. სოკოების 250 000 ჯიშია გავრცელებული, ხოლო ლიქენების - 3000. გვხვდება ევკალიპტის 600 სახეობა. ქვეყნის აღმოსავლეთში ისინი 100 მ. სიმაღლეზე იზრდება. ტყეებს უკავია მთელი ტერიტორიის 8 %.
ისტორია
thumbnail|left|205px|ლეიტენანტი კუკის გემის რეპროდუქტია [[კუკტაუნი|კუკტაუნში]] ადამიანის პირველი დასახლებები ავსტრალიის კონტინენტზე დაახლოებით 42 000-48 000 წლის წინ დაიწყო. სავარაუდოდ კონტინენტზე დასახლებული ადამიანები იყვნენ ავსტრალიის თანამედროვე აბორიგენების წინაპრები. პირველი Homo Sapiens ავსტრალიაში სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიიდან ჩამოვიდა. გადმოსულთა უმეტესობა მონადირეები და მიწათმოქმედები იყვნენ. ტორესის სრუტის კუნძულებზე მცხოვრებნი ძირითადად მებაღეობასა და მონადირეობა-მოსავლის აღებას ეწეოდნენ.
ავსტრალიის ტერიტორიის პირველი ევროპული დაზვერვა განახორციელა ნიდერლანდელმა ნავიგატორმა, უილემ ჯენსზუნიმ, რომელმაც 1606 წელს იორკის ნახევარკუნძულის სანაპირო აღმოაჩინა. XVII საუკუნის განმავლობაში ნიდერლანდელებმა მოიარეს ავსტრალიის დასავლეთისა და ჩრდილოეთი საზღვაო საზღვრები და ამ ტერიტორიას უწოდეს ახალი ჰოლანდია, მაგრამ დასახლება არ უცდიათ. 1770 წელს ინგლისელმა ჯეიმზ კუკმა გაცურა ავსტრალიის გასწვრივ და შეადგინა ავსტრალიის აღმოსავლეთი სანაპიროს რუკა, რომელსაც ახალი სამხრეთი უელსი დაარქვა და დიდი ბრიტანეთის საკუთრებად გამოაცხადა. კუკის აღმოჩენის მეშვეობით ბრიტანეთის იმპერიამ დამსჯელი კოლონია დააარსა. 1788 წლის 26 იანვარს კაპიტან არტურ ფილიპის ხელმძღვანელობით ახალი სამხრეთი უელსის ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების მოსახლეობამ დასახლება პორტ-ჯექსონში დაიწყო. მომავალში ეს დღე გამოცხადდა ავსტრალიის ეროვნულ დღედ. ამჟამად ტასმანიის სახელით ცნობილი ვან-დიმენის მიწა დასახლდა 1803 წელს, ხოლო ცალკე კოლონია იგი 1825 წელს გახდა. 1829 წელს დიდმა ბრიტანეთმა ოფიციალურად მოითხოვა ავსტრალიის დასავლეთი ნაწილი.
ბრიტანეთის ადმინისტრაციამ სამხრეთი უელსი რამდენიმე კოლონიად დაყო — 1836 წელს შეიქმნა სამხრეთი ავსტრალია, 1851 წელს — ვიქტორია, ხოლო 1859 წელს — კუინზლენდი. ჩრდილოეთი ტერიტორია გაჩნდა 1911 წელს სამხრეთი ავსტრალიისგან გამოყოფის შემდეგ. სამხრეთი ავსტრალია დააარსეს როგორც "თავისუფალი პროვინცია" — რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი არასდროს იყო დამსჯელი კოლონია. ვიქტორია და დასავლეთი ავსტრალია ასევე დააარსეს "თავისუფლად", თუმცა შემდეგ მაინც მიიღეს გადმოყვანილი მსჯავრდადებულები. მსჯავრდადებულების გადმოყვანა ახალი სამხრეთი უელსის კოლონიაში 1848 წელს შეწყდა ახალმოსახლეების პროტესტის შემდეგ.
გატაცებული თაობები
ევროპული დასახლებების გაჩენამდე ავსტრალიელი აბორიგენების მოსახლეობა დაახლოებით 350 000 ადამიანი იყო. აბორიგენული მოსახლეობის რაოდენობა შემდგომი 150 წლის განმავლობაში მკვეთრად შემცირდა, რისი ძირითადი მიზეზი ინფექციური დაავადებები იყო. .
გატაცებული თაობები (ასე უწოდებდნენ ოჯახებიდან აბორიგენული წარმოშობის ბავშვების წაყვანას, რასაც ჰენრი რეინოლდსი და მისი მოკავშირეები სხვადასხვა მიზეზების/ნიშნების გამო გენოციდად თვლიან) -, შესაძლოა ასევე იქცა ადგილობრივი მოსახლეების კლების მიზეზად.
აბორიგენთა ისტორიის ამგვარი თვალსაზრისის წინააღმდეგნი არიან კონსერვატიული კომენტატორები, როგორიც არის პრემიერ-მინისტრი ჯონ ჰოვარდი. მათი მოსაზრებით ეს მოვლენები გაზვიადებულია ან გამოგონილია პოლიტიკური ან იდეოლოგიური მიზნების გამო. ეს დებატები ავსტრალიაში ცნობილია ისტორიის ომების სახელით. 1968 წლის რეფერენდუმის თანახმად, ფედერალურმა მთავრობამ მიიღო ძალაუფლება რათა განეხორციელებინა პოლიტიკა და შეექმნა კანონები აბორიგენების უფლებების დასაცავად.