cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლინგვისტური დეტერმინიზმი
საპირ-უორფის თეორია
თანამედროვე მოსაზრებების მსგავსი ფორმულირებები განმანათლებლობის პერიოდიდან იღებს სათავეს (დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და გერმანიაში). მოგვიანებით, ვილჰელმ ფონ ჰუმბოლდტისა (22 ივნისი, 1767 – 8 აპრილი, 1835) და ფერდინანდ დე სოსიურის (26 ნოემბერი, 1857 – 22 თებერვალი, 1913) შრომებმა, ერთგვარად, საფუძველი მოამზადა საპირ-უორფის თეორიისთვის.
საპირის და უორფის დაინტერესებას ადგილობრივი (ჩრდილოეთ) ამერიკული ენებით მოჰყვა კვლევებისა და ემპირიულ მასალაზე დაკვირვებების სერია. ისინი ანთროპოლოგებიც იყვნენ და კონცენტრირებული იყვნენ არა ფორმალურ გრამატიკულ პროცესებზე, არამედ მნიშვნელობათა სტრუქტურაზე ამ ეგზოტიკურ ენებში. დაკვირვების შედეგად, უორფმა ჩამოაყალიბა კონკრეტული მექანიზმი თუ როგორ ახდენს ენა გავლენას აზროვნებაზე. მისი განმარტებით, ნებისმიერ ენაში, მის ფორმალურ კატეგორიებში, თავმოყრილია უსასრულო რაოდენობის ცხოვრებისეული გამოცდილებები, რომლებიც დახარისხებულია ანალოგიის პრინციპით, რათა ვისაუბროთ და გადავცეთ ინფორმაცია. ენაში კატეგორიები ერთიან სისტემას ქმნის, კლასიფიკაცია კი სხვადასხვა ენაში განსხვავებულად ხდება. შესაბამისად, სხვადასხვა ენა მოსაუბრეს განსხვავებულ კატეგორიათა სისტემას სთავაზობს. უორფის მოსაზრებით, აზროვნების მოქცევას კონკრეტული ენის სტრუქტურის ჩარჩოში შეუძლია გავლენა იქონიოს კულტურაზე, ფილოსოფიასა და სამეცნიერო აქტივობებზე.
უორფის აზრით, ეს წესები (აზროვნების პატერნები) ყველა ენაში განსხვავებულია, განსაკუთრებით, თუ შევადარებთ ენებს, რომლებიც სხვადასხვა ენათა ოჯახს ეკუთვნის. სხვადასხვა კულტურის შემთხვევაში ამ „წესების“ სისტემა, ენობრივი ფორმები და კატეგორიები განსხვავებულია. ადამიანები არა მხოლოდ საკომუნიკაციოდ იყენებენ მათ, არამედ აღიქვამენ გარესამყაროს და წარმართავენ მსჯელობას მათი საშუალებით.
კრიტიკა
გამომდინარე იქიდან, რომ ძნელია ლინგვისტური და არალინგვისტური ფაქტორების გამიჯვნა, ლინგვისტური დეტერმინიზმის იდეის ემპირიულად შემოწმება კვლავ დიდ სირთულეს წარმოადგენს. თუმცა, წლების მანძილზე ლინგვისტური რელატივიზმის ეს რადიკალური ფორმა მრავალჯერ გამხდარა კრიტიკის საგანი.
პოლ ბლუმი (24 დეკემბერი, 1963) სკეპტიკურად უყურებს საკითხს და თვლის, რომ ენა მხოლოდ საკომუნიკაციო საშუალების ფუნქციას ასრულებს. ენის როლს ის მხოლოდ ინფორმაციის გაცვლაში ხედავს. როგორც კი ინფორმაციას მივიღებთ, მიმდინარე კოგნიტური პროცესები, მისი აზრით, სრულიად არალინგვისტური ხასიათისაა.
აციკი
აციკი (Հացիկ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 650 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 055 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 555 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.9 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ლინგვისტური დეტერმინიზმი
კრიტიკა
კრიტიკოსთა შორის ერთ-ერთი პირველები იყვნენ ერიკ ლენენბერგი (19 სექტემბერი, 1921 – 31 მაისი, 1975) და როჯერ ბრაუნი (14 აპრილი, 1925 – 11 დეკემბერი, 1997). უორფი, კოგნიტურ განსხვავებებზე მსჯელობისას, ორი სახის მაგალითს იშველიებს: ლექსიკურ და სტრუქტურულ განსხვავებებს. ლენენბერგი და ბრაუნი, მაგალითისთვის განიხილავენ სიტყვებს, რომლითაც ესკიმოსები სხვადასხვაგვარ თოვლს გამოხატავენ. მათი თქმით, ის, რომ ინგლისურში თოვლის შესატყვისი მხოლოდ ერთი სიტყვაა („Snow“) სულაც არ ნიშნავს, რომ ინგლისელები ვერ ამჩნევენ განსხვავებას თოვლის ნაირსახეობებს შორის.
კიდევ ერთი კრიტიკოსი, ენათმეცნიერი სტივენ პინკერი (18 სექტემბერი, 1954) ლინგვისტურ დეტერმინიზმს აბსურდად მიიჩნევს. ლენენბერგის და ბრაუნის კვალად, ის აკრიტიკებს უორფს, იმის გამო, რომ ეს უკანასკნელი ზედმეტად ენდობა ენობრივ მონაცემებს და ენისა და აზროვნების კავშირის შესახებ დასკვნები ისე გამოაქვს.
სქოლიო
კატეგორია:ენათმეცნიერება კატეგორია:ენის თეორიები
არმაზ ახვლედიანი
არმაზ ახვლედიანი (დ. 18 იანვარი, 1970, ბათუმი) — ქართველი პოლიტიკოსი, პოლიტოლოგი, ფილოსოფოსი.
1991 წელს დაამთავრა მოსკოვის მ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი პოლიტოლოგის სპეციალობით და 1994 წელს ასპირანტურა. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბაქრაძე, უგულავა, ბოკერია - ევროპული საქართველო — მოძრაობა თავისუფლებისთვის“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
ქუფის დიდი მეჩეთი
ქუფის დიდი მეჩეთი, ან მასჯიდ ელ-ქუფა ან მასჯიდ-ალ-აზამ (مسجد الكوفة المعظم) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი მეჩეთი. მდებარეობს ქუფაში, ერაყში. მეჩეთი აშენებულია VII საუკუნეში. მასში დაკრძალულია მუსლიმ იბნ აქილი, ჰუსეინ იბნ ალის პირველი ბიძაშვილი. მისი კომპანიონი ჰანი იბნ ურვა და რევოლუციონერი ალ-მუხტარ ალ თაქაფი.
ზომები
დღევანდელი შენობის ფართობი შეადგენს 11,000 მ2-ს.
მეჩეთი შეიცავს 9 ტაძარს, აქვს ოთხი მინარეთი და ხუთი კარიბშე.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყის მეჩეთები კატეგორია:არაბული კულტურა კატეგორია:ისლამური არქიტექტურა
ჩქუნეთის ეკლესია (შუა საუკუნეები)
ჩქუნეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ხუროთმოძღვრული ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩქუნეთში, „მეწყერის“ მიდამოებში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ნასოფლარ „ქვემო ჯორთისში“, მდგარი ეკლესიიდან შემორჩენილია ქვების გროვა და ერთ-ერთი კედლის მცირე ფრაგმენტი. სამშენებლო ქვა ადგილობრივი წარმოშობისაა. გეგმა არ იკითხება. ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა-ღორღი.
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არასუაი
არასუაი (Araçuaí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არასუაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 36 013 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.1 კმ²-ზე. ფართობი 2 236 კმ²-ია.
ჟუსარა (გოიასი)
ჟუსარა (Jussara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 317 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ვერმელიუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 153 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.69 კმ²-ზე. ფართობი 4 084 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
დიდველის ციხე
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მარსანი
მარსანი (Marsan) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 775 კაცი.
ისლამური ფემინიზმი
thumb|357x357px ისლამური ფემინიზმი  — ფემინიზმის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც დაკავშირებულია ქალების როლთან ისლამში. ის მიმართულია ყველა მუსულმანის თანასწორობისკენ, განუსაზღვრელად სქესისა, საზოგადოებრივი და პირადი ცხოვრებისა. ისლამური ფემინისტები გამოდიან ქალთა უფლებების, გენდერული თანასწორობისა და სოციალური სამართლიანობის დასაცავად ისლამზე დაფუძნებით. ამ მიმართულების წარმომადგენლები მიისწრაფვიან ხაზი გაუსვან სწავლების ღრმა ფესვებს თანასწორობაზე რელიგიაში და შექმნან თანასწორი და სამართლიანი საზოგადოება.
მარსანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
სპარსული ზუთხი
სპარსული ზუთხი (Acipenser persicus) — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა.
ისლამური ფემინიზმი
ზოგიერთ მუსულმანურ ქვეყნებში სახელმწიფოს მეთაურები და პრემიერ-მინისტრები ხდებიან ქალები: ბენაზირ ბჰუტო პაკისტანში, მამე მადიორ ბოიე სენეგალში, ტანსუ ჩილერი თურქეთში, კაჩუშა იაშარი კოსოვოში და მეგავატი სუკარნოპუტრი ინდონეზიაში.
სპარსული ზუთხი
ტაქსონომია
პირველად როგორც დამოუკიდებელი სახეობა 1897 წელს აღწერა ნიკოლოზ ბოროდინმა მდინარე ურალში. თუმცა ლევ ბერგმა იგი რუსული ზუთხის ქვესახეობად (A. gueldenstaedtii persicus) ჩათვალა, გავრცელების ძირითადი არეალით მტკვარი და სეფიდრუდი. სპარსული ზუთხი ვოლგასა და ურალში დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა რუსული ზუთხის შიდაწყლოვან ფორმად. უკანასკნელი მორფოლოგიური და ფიზიოლოგიურ-ბიოქიმიური სამუშაოების შემდეგ იგი ცალკეულ სახეობად გამოჰყვეს. შავი ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში მობინადრე კოლხური ზუთხი (A. gueldenstaedtii var. colchica), რომელიც რუსული ზუთხის ქვესახეობად მიიჩნეოდა, ჩათვალეს, რომ უფრო ახლოს იდგა სპარსულთან და, შესაბამისად, მასთან გააერთიანეს. დღეისათვის, უცხოური წყაროების მიხედვით, სპარსული ზუთხის ორი ქვესახეობაა ცნობილი: A. persicus persicus (კასპიის ზღვა) და A. persicus colchicus (შავი ზღვის აღმოსავლეთი ნაწილი). თუმცა, ქართული წყაროები კოლხურ ზუთხს, იგივე თართს, დამოუკიდებელ ქვესახეობად გამოყოფენ.
ისლამური ფემინიზმი
ადრეული რეფორმები ისლამში
VII საუკუნის დასაწყისში ისლამურ საზოგადოებაში გატარდა რეფორმები ქალთა უფლებების სფეროში, რომლებიც შეეხნენ ისეთ ასპექტებს როგორიც არის ქორწინება, განქორწინება და მემკვიდრეობა. ქალები არ სარგებლობდნენ ასეთი უფლებათა სტატუსით სხვა კულტურებში, მათ შორის დასავლეთის ქვეყნებში. ოქსფორდის ლექსიკონი ისლამზე Dictionary of Islam წერს, რომ ისლამის გაჩენასთან ერთად არაბულ საზოგადოებაში მოხდა ქალების როლის გაუმჯობესება, რომელიც მოიცავდა ახალდაბადებული გოგონების სიკვდილის აკრძალვას და ქალთა პიროვნების სრულ აღიარებას. ისლამური კანონების მიხედვით, ქორწინება განიხილებოდა არა როგორც მდგომარეობა, არამედ როგორც შეთანხმება, რომელშიც აუცილებელი იყო ქალის თანხმობა  ქალები იღებდნენ მემკვიდრეობის უფლებას, მაშინ როცა ადრე მემკვიდრეობას იღებდნენ მხოლოდ მამრობითი სქესის წარმომადგენელი ნათესავები.
სპარსული ზუთხი
აღწერა
გარეგნულად რუსულ ზუთხს წააგავს. მისგან განირჩევა წაგრძელებული, მასიური და ქვევითკენ მოღუნული დინგით, აგრეთვე უფრო ღია ფერით. ზურგი ნაცრისფერ-რუხი ან ნაცრისფერ-მოცისფროა, გვერდებზე ლურჯი ან ფოლადისფერი ელფერი დასდევს, მუცელი მოყვითალო-თეთრია. ზურგის ფარფლში 27–51 სხივია, ანალურში — 16–35. აქვს ზურგის 8–15 ფარეკალი, გვერდებისა — 23–50, მუცლისა — 7–13; 15–31 სალაყუჩე ღრუ. ქვედა პირი. ულვაშები დინგის წვერისკენაა განლაგებული.
მტკვრის ზუთხის უდიდესი ასაკი, რაც დაფიქსირებულა, 48 წელია. წარსულში მაქსიმალური სიგრძე 231–242 სმ იყო, დღეისათვის 205–230 სმ-ს არ აღემატებიან. ვოლგაში ნაპოვნია 38 წლამდე ასაკის ეგზემპლარები.
ისლამური ფემინიზმი
ისლამის ოქროს ხანა
იმისდა მიუხედავად, რომ ფემინისტური მიმართულება გაჩნდა არც ისე დიდი ხნის წინ, ისლამურ საზოგადოებაში იყვნენ ისეთი ადამიანები, რომლებიც გამოდიოდნენ ქალთა უფლებების გაუმჯობესებისთვის. მათ შორის შუა საუკუნეების მისტიკოსი და ფილოსოფოსი იბნ არაბი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ქალებს შეუძლიათ მიაღწიონ მაღალ სულიერ დონეს, ისევე, როგორც მამაკაცებს, ასევე ნანი ასმაუ, მეთვრამეტე საუკუნის რეფორმატორის დენა ფოდიო უსმანის ქალიშვილი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ წერა-კითხვის ცოდნა მუსულმან ქალებში უნდა გაზრდილიყო.
სპარსული ზუთხი
აღწერა
გამსვლელი ზუთხია. რუსულისაგან განსხვავებით, ტოფობისათვის მთის ჩქარ მდინარეებში შედის და არც ისე მაღლა ადის. ქვირითს ძირითადად ყრის მტკვარში, სეფიდრუდსა (კასპიის ზღვის აუზი) და რიონში (შავი ზღვის აუზი). ვოლგასა და ურალში მნიშვნელოვნად მცირე რაოდენობით შედის. რუსულ ზუთხზე დიდია; ვოლგის ზუთხის უდიდესი მასაა 19 კგ (მამალი) და 27,8 კგ (დედალი), სიგრძე 170 (დედალი) და 152 (მამალი). ახასიათებს სიგრძივი და წონითი ზრდის სწრაფი ტემპები: 15 წლის დედალი სიგრძეში 132 სმ-ია, მამალი — 122 სმ; 18 წლის ვოლგის მკვიდრი ზუთხი 19 კგ-ს იწონის, მამალი — 14,5 კგ-ს. სქესობრივ სიმწიფეს მტკვრის ინდივიდები 8 (დედალი) და 12 (მამალი) წლის ასაკში აღწევენ; ვოლგასა და ურალში უფრო გვიან: მამალი — 15-ში, დედალი — 18-ში. ნაყოფიერება დედლის ზომაზეა დამოკიდებული და მერყეობს 85-დან 840 ათას ქვირითამდე. მომწიფებული კვერცხის დიამეტრი 3,2–3,8 მმ-ია. ქვირითს ისეთივე ადგილებში ყრის, როგორშიც დანარჩენი ზუთხები, მაგრამ შედარებით მაღალი ტემპერატურის წყლებში. ვოლგაში ვოლგოგრადის ჰესის ქვემოთ ივნის-აგვისტოში ყრის 16-დან 22°С-მდე ტემპერატურის წყალში, უფრო ხშირად 20-22°С-მდეში. სამხრეთ კასპიის ზღვაში მრავლდება 15–25°С ტემპერატურაზე. რიონში ტოფობა 17-დან 23,6°C-მდე ტემპერატურაზე მიმდინარეობს. როგორც ჩანს, ახასიათებთ მწარმოებელთა (მამლების) დაჯგუფებები, რომლებსაც მდინარეში შესვლის სხვადასხვა ვადები გააჩნიათ (საშემოდგომო და საგაზაფხულო). ტოფობის შემდეგ ზღვას უბრუნდებიან, სადაც ინტენსიურად სუქდებიან. კასპიის ზღვაში გამოკვების ძირითადი ადგილებია სამხრეთი ნაწილები. მოზრდილები იკვებებიან მოლუსკებით, კიბორჩხალებით; ახალგაზრდები — მცირეჯაგრიანი ჭიებით, თევზით (ღორჯო, ჭიჭყინა) და სხვ.
გავრცელება
კასპიის ზღვაში ძირითადად მის სამხრეთ და შუა ნაწილებს ეტანება (მტკვარი, სეფიდრუდი, თერგი, სამური, სულაკი). ჩრდილოეთ კასპიის ზღვის მდინარეებში (ვოლგა, ურალი) მცირე რაოდენობით შედის. შავ ზღვაში გავრცელებულია მის აღმოსავლეთ ნაწილში და ადის საქართველოს მდინარეებში (რიონი, ენგური, სუფსა, ხობისწყალი), შესაძლოა თურქეთის მდინარეებშიც იყოს.
ისლამური ფემინიზმი
განათლება
ქალები თამაშობდნენ მნიშვნელოვან როლს ბევრ ისლამურ სასწავლო დაწესებულებებში, მაგალითად, ფატიმა ალ-ფიხრიმ 859 წელს  ჩამოაყალიბა ალ-კარავინის უნივერიტეტი. სირიელი ისტორიკოსი იბნ ასაკირუს მიხედვით XII საუკუნეში ქალთა განათლება შესაძლებელი გახდა. ის წერდა, რომ გოგონებსა და ქალებს შეეძლოთ სწავლა, შეეძლოთ გამოემუშავათ იდჯაზუ (ხარისხი), და ასევე კვალიფიკაცია მიეღოთ როგორც მეცნიერებს და მასწავლებლებს. ეს განსაკუთრებით დამახასიათებელი იყო მეცნიერებისა და სწავლულების ოჯახებში, რომლებსაც სურდათ მაქსიმალურად ხელი შეეწყოთ საკუთარი შვილების, ქალიშვილებისა და ვაჟების განათლებისთვის.
სამოქალაქო და სამხედრო სამსახურები
სამუშაო ძალა ხალიფატში გაჩნდა სხვადასხვა რელიგიური და ეთნიკური თავისებურებებიდან გამომდინარე. მამაკაცები და ქალები მუშაობდნენ განსხვავებული სპეციალობებით, და ასევე მონაწილეობდნენ სხვადასხვა სახის ეკონომიკურ საქმინობებში. ქალები დაკავებულნი იყვნენ კომერციული საქმიანობის ფართო სპექტრსა და განსხვავებულ პროფესიებში. მაგალითად, პირველად სექტორებში, როგორც ფერმერები, მეორადში, როგორც მშენებლები, მესამეულ სექტორში, გილდიის პრეზიდენტად, მოვაჭრეებად, ექიმებად, მედდებად, ინვესტორებად, კრედიტორებად, მეცნიერებად და ა.შ. მუსულმანმა ქალებმა ასევე გაატარეს მონოპოლია ტექსტილის მრეწველობის ცალკეულ სექტორებში, ასევე იმ დროის უდიდეს, შედარებით სპეციალიზირებულ და ორიენტირებულ სექტორებზე ბაზარში, ისეთ პროფესიებში, როგორიც არის შეღებვა, ქარგვა. შედარებისთვის, ქალთა უფლებები საკუთრებისა და დაქირავებულის როლთან დაკავშირებით შედარებით იშვიათი იყო ევროპაში XVIII და XIX საუკუნის სამრეწველო რევოლუციამდე.
სპარსული ზუთხი
მნიშვნელობა და დაცვა
საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში მობინადრე სპარსული ზუთხის კოლხური ქვესახეობა (თუმცა, ქართული წყაროები მას ცალკე გამოჰყოფენ), ე. წ. კოლხური ზუთხი (A. persicus colchicus) შეტანილია იშვიათი და გამქრალი თევზების III კატეგორიაში. წარსულში მისი რაოდენობა 17 ათასად შეფასდა; 1967 წლიდან მისი რეწვა აკრძალულია, თუმცა მარაგები ვერ აღდგა. რაოდენობის შემცირების მიზეზებია ბუნებრივი კვლავწარმოების დაბალი დონე და გადაჭარბებული რეწვა.
ისლამური ფემინიზმი
საკუთრება, ქორწინება და სხვა უფლებები
ქალთა უფლებების კანონპროექტის თანახმად, ქალებს, როგორც წესი აქვთ ნაკლები იურიდიული შეზღუდვები ისლამურ კანონთან შედარებით (შარიათი), ვიდრე ზოგიერთ დასავლურ კანონმდებლურ სისტემაში XX საუკუნემდე. მაგალითად, შარიათის თანამედროვე მოძღვრების ჩარჩოებში, ქალებს აქვთ უფლება შეინარჩუნონ საკუთარი გვარი დაქორწინების შემდგომ, შეუძლიათ გახდნენ მემკვიდრეები და გააჩუქონ მემკვიდრეობა; დამოუკიდებლად მართონ საკუთარი ფინანსები, იქორწინონ და განქორწინდნენ საკუთარი სურვილით. დასავლური სამყაროსგან განსხვავებით, XV საუკუნეში და უფრო ადრე, განქორწინება ძალიან იშვათი მოვლენა იყო, განქორწინება მუსულმანურ სამყაროში შედარებით უფრო გავრცელებული მოვლენაა ვიდრე დასავლეთში. მაგალითად ადრეული ოსმალეთის იმპერიაში განქორწინების რაოდენობა უფრო მაღალია ვიდრე დღეს არის თანამედროვე ახლო აღმოსავლეთში. ყოველ შემთხვევაში ერთ-ერთი კვლევის შედეგების მიხევით. მე15 საუკუნის ეგვიპტეში, ალ-სახავიმ ჩაიწერა 500 ქალის ოჯახური ისტორია, და აღმოაჩინა, რომ ამ ქალების მესამედი სამჯერ ან უფრო მეტჯერ იყო გათხოვილი
სპარსული ზუთხი
სქოლიო
კატეგორია:ზუთხი კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
ისლამური ფემინიზმი
XIX საუკუნე
ისლამური ფემინიზმის თანამედროვე მიმართულება დაიწყო მეცხრამეტე საუკუნეში. ირანელი პოეტესა ტახირი იყო პირველი თანამედროვე ქალი, რომელმაც ყურანის ინტერპრეტაცია მოახდინა. ის დაიბადა და გაიზარდა ტრადიციულ მუსულმანურ ოჯახში, მოგვიანებით გახდა „ქალური რწმენის“ წევრი, რომლის დროსაც ის ღიად აპროტესტებდა მრავალცოლიანობას, თავსაბურავის ტარებასა და სხვა შეზღუდვებს რომლებიც ეკისრათ ქალებს. ერთ-ერთი მისი ყველაზე ცნობილი ციტატა არის : „თქვენ შეგიძლიათ მე მომკლათ, როგორც კი გსურთ, მაგრამ თქვენ ვერ შეძლებთ ქალების ემანსიპაციის შეჩერებას“
ეგვიპტელი იურისტი კასიმ ამინი, ავტორი გათავისუფლების 1899, მას ხშირად ეძახიან ეგვიპტური ფემინისტური მიმართულების მამად. საკუთარ ნაშრომებში ამინი აკრიტიკებს საზოგადოებაში გავრცელებულ ზოგიერთ პრაქტიკას, მაგალითად მრავალცოლიანობა, სქესის მიხედვით სეგრეგაცია. მისი აზრით ეს ეწინააღმდეგება ისლამის ნამდვილ სულს. მისმა ნამუშევრებმა დიდი გავლენა მოახდინა ქალების პოლიტიკურ მოძრაობებზე ისლამსა და არაბულ სამყაროში, რომელსაც დღესაც კითხულობენ.
ევროპელი ფემინისტები კითხულობდნენ ეგვიპტელების, თურქების, ირანელების, სირიელებისა და ლიბანელი ავტორების სტატიებს, და განიხილავდნენ ახლო აღმოსავლეთის პრესაში.
XX საუკუნე
აიშა აბდ ალ-რახმანი, რომელიც წერდა ფსევდონიმით ბინტ ალ-შატი („მდინარის სანაპიროს ქალიშვილი“), იყო მეორე თანამედროვე ქალი, რომელმაც ყურანის ინტერპრეტაცია მოახდინა, და მიუხედავად იმისა რომ ის არ თვლიდა თავს ფემინისტად, მისი ნამუშევრები ასახავენ ფემინისტურ თემებს. მან დაიწყო პოპულარული წიგნების წარმოება 1959 წელს, მაშინ, როდესაც ნაგიბ მახფუზმა გამოაქვეყნა თავისი ალეგორიული და ფემინისტური ვერსია მაჰმადის ცხოვრებაზე. მან დაწერა ბიოგრაფიები ისლამელ ქალებზე, მათ შორის მუჰამედის დედებზე, ცოლებსა და შვილებზე, ასევე ლიტერატურული კრიტიკა.
უკანასკნელ ხანებში ისლამურმა ფემინისტებმა დაიწყეს გამოსვლები თანასწორობაზე მეჩეთებში და თანასწორობაზე ლოცვაში.
ჩიგოიანის კოშკი
ჩიგოიანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია XVII საუკუნეებში. მდ. ქსნის სათავეებთან, ალპიურ ზონაში, მაღალი მთის პლატოზე არის ხეობის ნასოფლარი — ბაგინი, სადაც დგას საშუალო ზომის პირამიდული კოშკი. ოთხკუთხა კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატულია (6,6X6,5 მ) და ზემოთკენ ოდნავ ვიწროვდება. ოთხსართულიანი კოშკი შიგნით ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ფასადები კი თლილი ქვით. კარი პირველ და მეორე სართულს ცალ-ცალკე აქვს ჩრდილოეთიდან. მათი თაღები შეისრული ფორმისაა და ორი დიდი ზომის თლილი ქვითაა შედგენილი. მეორე სართულზე აივანი იყო, რომელიც ეყრდნობოდა ქვის კონსოლურ ძელებს. (მარჯვენა ძელი მოტეხილია). პირველი სართულის კედლებში კარის მეტი სხვა არაფერია. მეორე და მესამე სართულის კედლები აღჭურვილია წვრილი სათოფურებით. მეოთხე სართულზე კი სათოფურების გარდა თითო სალოდეცაა ყოველი კედლის ცენტრში. კოშკის სართულშუა ხის გადახურვა ჩამოქცეულია. შემორჩენილია ხის კოჭის ბუდეები. ჩამოქცეულია სახურავიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ჰენტაი
ალტ=|მინი|ჰენტაის ილუსტრირება
ჰენტაი (変態 or へんたい) , სიტყვასიტყვით „გარყვნილი“) — იაპონური წარმოშობის სიტყვა, „ჰენტაი სეიოკუს“ შემოკლება . ტერმინს, როგორც წესი, იყენებენ ანიმეს და მანგის ჟანრის ისეთი ნაწარმის დახასიათებისას, რომელიც შეიცავს ეროტიკულ ან პორნოგრაფიულ ელემენტებს.
ისევე, როგორც ჩვეულებრივი ანიმეს შემთხვევაში, ჰენტაის ჟანრის ანიმე იქმნება მანგის ჟანრის ნაწარმოების ან ვიდეო თამაშების მიხედვით. ასეთი მედია გამოირჩევა შემდეგი თავისებურებებით: შეიცავს მინიმალისტურ ანიმაციას ან გრაფიკას; პერსონაჟების სახეები თითქმის თოჯინურია; ნაჩვენებია სხვადასხვა სექსუალური გადახრა - მაგალითად, გაუპატიურება ან სისასტიკის სხვა გამოვლენა. სიუჟეტი ხშირად არა მხოლოდ მარტივია, არამედ რთული და დატვირთული. ჰენტაი არ არის განკუთვნილი ტელეეთერში საჩვენებლად, ამიტომ გამოიცემა, როგორც OVA - სახლის პირობებში სანახავად. ამასთან, იგი გამოდის ვიდეო თამაშების და „დოძინსის“ სახით, რაც არის სამოყვარულო შემოქმედება, რომელსაც ავტორები თავად ავრცელებენ და გამოსცემენ. ანიმეს და მანგის ჟანრს, რომელიც არ ეკუთვნის ჰენტაის, მაგრამ შეიცავს მინიშნებებს ეროტიკულ სცენებზე ან შეიცავს სექსუალური ქვეტექსტის ხუმრობებს, ეწოდება „ეტი“.
მარია ტერეზა დე ჰაბსბურგ-ესტე (1849-1919)
მარია ტერეზა დე ჰაბსბურგ-ესტე (Marie Therese von Österreich-Este; დ. 2 ივლისი, 1849, ბრნო, ბოჰემია, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია — გ. 3 თებერვალი, 1919, ხიემგაუ, ბავარია, ვაიმარის რესპუბლიკა) — ჰაბსბურგ-ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიელი ერცჰერცოგინია. ბავარიის უკანასკნელი დედოფალი 1913-1918 წლებში როგორც ლუდვიგ III-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
მარია ტერეზა დაიბადა 1849 წლის 2 ივლისს ბრნოში. იგი იყო ერცჰერცოგ ფერდინანდისა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია ელიზაბეთ ფრანცისკა ავსტრიელის ქალიშვილი. მშობლებმა მას კარგი განათლება მისცეს. მას თავისუფლად შეეძლო საუბარი გერმანულ, უნგრულ, ჩეხურ, ფრანგულ და იტალიურ ენებზე. მარცხნივ|მინი|346x346პქ|მარია ტერეზა 1870 წელს. 1868 წლის 20 თებერვალს, ვენაში იგი ცოლად შერთეს პრინც ლუდვიგ ბავარიელს, ბავარიის რეგენტ ლუიტპოლდისა და ავგუსტა ფერდინანდა ავსტრიელის ვაჟს. მარია ტერეზასა და ლუდვიგს ერთმანეთი ჯერ კიდევ თავიანთი პირველი შეხვედრისას, ერცჰერცოგინია მატილდას გასვენებაში შეუყვარდათ, რის შემდეგაც გადაწყვიტეს დაქორწინება. აღსანიშნავია, რომ ამ დროს ავსტრიის იმპერატორი ფრანც იოზეფ I მის ტოსკანის დიდ ჰერცოგ ფრანჩესკო IV-თვის მითხოვებას გეგმავდა.
წყვილი ბედნიერად ცხოვრობდა მიუნხენის სამხრეთით მდებარე ლოიტშტეტენის სასახლეში, სადაც მარია ტერეზას ვარდების დიდი ბაღი ჰქონდა გაშენებული.
1913 წელს მისი მეუღლე ბავარიის ტახტზე ავიდა ლუდვიგ III-ის სახელით, რითაც მარია ტერეზა ბავარიის დედოფალი გახდა. აღსანიშნავია, რომ იგი ბავარიის სამეფოს ისტორიაში პირველი კათოლიკე დედოფალი იყო, რის გამოც თავიდან ხალხის დიდი სიმპათია დაიმსახურა.
1918 წლის 7 ნოემბერს მეფე ლუდვიგ III იძულებული გახდა ტახტიდან გადამდგარიყო და თავის ცოლ-შვილთან ერთად მიუნხენიდან სასწრაფოდ გაქცეულიყო ვილდენვარტის სასახლეში, ფრაშდორფში, რათა თავი გადაერჩინა ბოლშევიკებისაგან. ასე დასრულდა ბავარიის სამეფოს არსებობა, რამაც მარია ტერზა მის უკანასკნელ დედოფლად აქცია. ტახტის დაკარგვამ საშინლად იმოქმედა მასზე, რამაც შეარყია დედოფლის ჯანმრთელობა, რომელიც ამ ამბიდან სულ სამ თვეში, 1919 წლის 3 თებერვალს, 69 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი ადგილობრივ ხიემგაუს კათედრალში დაკრძალეს, თუმცა მოგვიანებით, 1921 წლის 5 ნოემბერს მისი ნეშტი მიუნხენში გადაასვენეს და მეუღლესთან ერთად დაკრძალეს, რომელიც მარია ტერეზამდე სულ ერთი თვით ადრე გარდაიცვალა.
ებნისის ღვთისმშობლის ეკლესია
ებნისის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ებნისის სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. აგებულია მოზრდილი ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: ამოშლილია კამარა და კონქის დიდი ნაწილი, მონგრეულია ოთხივე კუთხე და კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარს გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის გვერდზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის შემორჩენილ კედლებზე სხვა სარკმლების კვალი არ ჩანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ინგებორგ შვედი
ინგებორგ მაგნუსდოტერ შვედი (Ingeborg Magnusdotter av Sverige, Ingeborg Magnusdotter af Sverige; დ. 1277 — გ. 15 აგვისტო, 1319) — ბიელბოთა დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის მეფე მაგნუს III-ის ასული. დანიის დედოფალი 1296-1319 წლებში როგორც ერიკ VI-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
ინგებორგი დაიბადა 1277 წელს. იგი იყო შვედეთის მეფე მაგნუს III-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ჰელვიგ ჰოლშტაინელის ასული.
1288 წელს იგი დანიშნეს დანიის მეფე ერიკ V-ის უფროს ვაჟზე, პრინც ერიკ დანიელზე, რომელთა ქორწილიც 1296 წელს შედგა ჰელსინგბორგში. ვინაიდან ერიკ VI უკვე მეფე იყო, ქორწინებისთანავე, ინგებორგი დანიის დედოფალი გახდა. ეს წმინდა წყლის დინასტიური ქორწინება იყო, რომელსაც უნდა მოეგვარებინა შვედ ბიელბოებსა და დანიელ ესტრიდსენებს შორის არსებული შუღლი. ამ ალიანსის კიდევ უფრო გასამყარებლად, 1298 წელს, ინგებორგის ძმა, მეფე ბირგერი დაქორწინდა ერიკის დაზე, მართა დანიელზე.
დედოფალი ინგებორგი აღწერილია, როგორც ძალიან ლამაზი და კეთილშობილი ქალი. როგორც ცნობილია, იგი გამუდმებით სთხოვდა თავის ქმარს პატიმრების შეწყალებასა და ამნისტიას. მისი თანაგრძნობის შესახებ სიმღერები არა მხოლოდ დანიაში, არამედ შვედეთშიც კი იწერებოდა. იგი დანიაში პოპულარული დედოფალი იყო, რომელსაც ხალხი „სასიამოვნოსა“ და „კარგ ქალბატონს“ უწოდებდნენ.
ცნობილია, რომ თავის სიცოცხლეში იგი ერთხელაც კი არ ჩარეულა პოლიტიკაში. აღსანიშნავია, რომ მის ქმარს პრეტენზია გააჩნდა შვედეთის ტახტი, რომელზეც 1306 წელს ღიად განაცხადა პრეტენზია. ინგებორგი ამ დროსაც არ ჩარეულა სახელმწიფო საქმეებში და მთელი ეს სირთულე მისმა მულმა, შვედეთის დედოფალმა მართა დანიელმა გადაიტანა საკუთარ თავზე, რომელმაც 1318 წელს ბირგერი და ერიკი კვლავ შეარიგა.
აღსანიშნავია, რომ დედოფალი ინგებორგი რვაჯერ იყო ორსულად, რომელთაგან ოთხჯერ ვაჟი გააჩინა, ოთხჯერ კი მოეშალა. მართალია მისი ყველა ორსულობა მოშლით არ დასრულებულა, მაგრამ მის მიერ გაჩენილი ვაჟების საოცარი სისწრაფით იღუპებოდნენ.
1318 წელს დედოფალმა ინგებორგმა თავისი უკანონო და ცოცხალი ვაჟი გააჩინა. მას იმდენად გაუხარდა ცოცხალი ვაჟის დაბადება, რომ სამეფო კარზე ბანკეტი გამართა. როდესაც დედოფლის მსახურებს ბანკეტზე ბავშვი მისი სპეციალური აკვნით გაჰყავდათ, რათა დიდებულებისთვის ენახებინათ, აკვანი მოულოდნელად ბოლომდე ამოტრიალდა, ბავშვი გადმოვარდა, კისერი მოტყდა და ადგილზევე გარდაიცვალა.
ბავშვის დაღუპვამ ღრმა დეპრესიაში ჩააგდო დედოფალი, რომელსაც შესძულდა სამეფო კარი და წმ. ეკატერინეს მონასტერში გადავიდა საცხოვრებლად, ქალაქ როსკილეში. მან თავად განაცხადა, რომ თავისი შვილების დაღუპვით გამოწვეულ მწუხარებას მხოლოდ „ღვთის სახლში“ თუ განიქარვებდა. 1319 წელს, მან აქ საკუთარი გარდაცვალება იწინასწარმეტყველა და ეს ყოველივე თავის ქმარსა და დანიის ქორეპისკოპოსს ამცნო. ამ ამბიდან მალევე, 15 აგვისტოს იგი მართლა გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს რინგსტედის ბაზილიკაში. მის საფლავზე ასეთი წარწერაა გაკეთებული:
შვილები
ინგებორგის ყველა შვილი ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1277 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1319 კატეგორია:დანიის დედოფლები კატეგორია:შვედეთის პრინცესები
ირაკლი ღარიბაშვილი (ფიზიკოსი)
ირაკლი ღარიბაშვილი (დ. 19 მაისი, 1960, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 2021, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, ფიზიკოსი, საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის დირექტორი 2006-2021 წლებში.
ბიოგრაფია
ირაკლი ღარიბაშვილმა 1983 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფიზიკა–ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკისა და ენერგეტიკის ფაკულტეტი. 1983–1986 წლებში იყო მოსკოვის ოლქის კურჩატოვის სახელობის ატომური ენერგიის ინსტიტუტის ფილიალის ინჟინერი; 1990–1993 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1993–2000 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის განყოფილების გამგე; 2000–2006 წლებში საქართველოს სახელმწიფო წიგნის პალატის დირექტორის მოადგილე. 2006 წლიდან 2021 წლამდე (გარდაცვალებამდე) იყო ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის დირექტორი.
იყო მრავალი პროექტის ავტორი და თანაავტორი, მათ შორის: „ქართულ ბიბლიოგრაფიულ მონაცემთა ბაზები ინტერნეტში საბიბლიოთეკო–საინფორმაციო ტერმინოლოგიის ინგლისურ–რუსულ–ქართული ინტერაქტიული ლექსიკონი“ (2001–2004); საქართველოს ბიბლიოთეკების სტატისტიკა – ინტერნეტ გამოცემა (2001); ჟურნალ „საქართველოს ბიბლიოთეკის“ ელექტრონული ვერსია (2003); საქართველოს ეროვნული სტანდარტი „ქართულ ასო–ნიშანთა კლავიატურაზე განლაგების ოპტიმიზაცია“ (2003–2004) და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი
ქოლგათი
ქოლგათი (Qolqəti) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 329 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
დადიანეთის კვირაცხოვლის ეკლესია
დადიანეთის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში, უბანი „ხადილაანი“. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია სხვადასხვა ზომის უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აბსიდი. ეკლესიაში მიწის დონე იმდენად აწეულია, რომ სარკმელი არ ჩანს. ჩანს ჩრდილოეთით და სამხრეთით მოწყობილი ნიშების ზედა ნაწილი.
დასავლეთ შესასვლელს ნაოთხალი აქვს. კედლები შემორჩენილია 1,5 მეტრის სიმაღლეზე.
ინტერიერში ჩახერგილია ჩამონაშალი ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ომარ ბაზიარი
ომარ ბაზიარი (დ. 24 სექტემბერი, 1942, ვანი) — ქართველი თანამდებობის პირი.
1965 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ვანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
მარტინშანი
მარტინშანი (Matrinchã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 315 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ვერმელიუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 414 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.84 კმ²-ზე. ფართობი 1 150 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლიდა
ლიდა (Ліда) — ქალაქი ბელარუსის დასავლეთ ნაწილში, ლიდას რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 97 600 კაცი შეადგინა. ქალაქის ფართობი შეადგენს 50 კმ²-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელარუსის ქალაქები
ბოსუმტვი
ბოსუმტვის ტბის კრატერის ასაკი 1,07 მლნ. წლით განისაზღვრება. ბოსუმტვის კრატერი მოქცეულია დასავლეთაფრიკის ფარის კრისტალურ ქანებში. ტბის დანალექი ქანები იძლევა წარმოდგენის შესაძლებლობას პალეოკლიმატის შესახებ. 2004 წელს 540 მ სიღრმის რამდენიმე ჭაბურღილიდან მოიპოვეს გეოლოგიური მასალები. კრატერის თავისებურებას მეტეორიტის დარტყმის შედეგად წარმოქმნილი ტექტიტები წარმოადგენს, რომლებიც გაფანტული იყო დასავლეთით 1000 კმ-ზე (თანამედროვე კოტ-დ’ივუარის ტერიტორია).
ტბის კრატერის ფარგლებში დაახლოებით 30-მდე სოფელია, რომელთა საერთო მოსახლეობა 70 000 აღწევს. აშანტი ხალხი ბოსუმტვის წმინდა ტბად მიიჩნევს. ტრადიციული რწმენის თანახმად, მკვდრების სულები ტბაზე მოდიან, რათა გამოეთხოვონ ღმერთ ასასე იას. ამის გამო, თევზის დაჭერა ტბაში ნებადართულია მხოლოდ ხის ფიცრებით. თევზის სახეობებიდან გვხვდება ენდემური ციქლიდი Hemichromis frempongi და თითქმის ენდემური ციქლიდები Tilapia busumana და Coptodon discolor. ბოსუმტვი პოპულარული რეკრეაციული ზონაა.
სქოლიო
კატეგორია:განის ტბები კატეგორია:კრატერული ტბები
კომუნა (ყაზახი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
ჭორჭოხის კვირაცხოვლის ეკლესია
ჭორჭოხის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორჭოხში. აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში.
მცირე ზომის დარბაზული, სწორსაკურთხევლიანი ეკლესია ფლეთილი ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. შიგნიდანაც და გარედანაც გალესილია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კუდლებში გაჭრილია სარკმლები. ორივე სარკმლის სათაურად ჩასმულია ტუფის ქვაზე ამოკვეთილი ჯვრები. ჩრდილოეთ კედელში კარის მარცხნივ სასანთლე ნიშაა. კარის ბალავრად გამოყენებულია ქვიშაქვის დიდი ლოდი. ცოკოლის დონე კარგად ჩანს. სარკმლები არქიტრავულია და საფეხურებიანი. ჩრდილოეთ კედელში ორი ნიშაა, სამხრეთში — ერთი. საკურთხევლის მარცხენა კუთხეში და შუაში კედელთან მიდგმულია ტრაპეზის ორი ქვა, რომლებიც ერთმანეთს დაბალი საფეხურით უკავშირდება. გადახურვა ორქანობიანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლაზიენკი
ლაზიენკი — პარკი ვარშავაში, შრუდმიეშციეს რაიონში. კომპლექსი ადრინდელი კლასიცისტური სტილისაა. პარკის ნაგებობებია „თეთრი სახლი“ (1774-1777), სასახლე მისლევიცე (1775-1779), ფრედერიკ შოპენის ძეგლი (1907-1926), პარკის მახლობლადაა ბელვედერის სასახლე (1818-1822).
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარშავა კატეგორია:პოლონეთის პარკები
ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაცია
ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაცია (International Federation of the Phonographic Industry, (IFPI)) — ფედერაცია შეიქმნა 1933 წელს.
ორგანიზაციული სტრუქტურა
ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ციურიხში, ხოლო მისი სამდივნო ლონდონში.
ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) მმართველი ორგანოებია გენერალური ასამბლეა, საბჭო და სამმართველო.
2010 წლის 24 ივნისიდან აღმასრულებელი დირექტორი და სამმართველოს თავჯდომარეა — Frances Moore.
ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) შემადგენლობაში შედის სამი რეგიონალური ორგანიზაცია:
მოთხოვნა მონაწილეებისადმი
ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) წესდების თანახმად, მის შემადგენლობაში მოხვედრის შესახებ განაცხადის გაგზავნა შეუძლია ფონოგრამების დამამზადებელ ნებისმიერ საზოგადოებას და საწარმოს (რომელთა ეგზემპლარები წარედგინება ფართე პუბლიკის განკარგულების ქვეშ მყოფი გონივრული რაოდენობით), ან რომელიც მხარს უჭერს მათ, ვინც ამზადებს ფონოგრამებსა და ვიდეოგრამებს და ახორციელებს მათ გაყიდვას ფართე საზოგადოებაში, ამყარებს მათთან კავშირს და საბჭოს თვალსაზრისით იმსახურებს მის მიღებას ფედერაციის წევრად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიული მუსიკა კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმები კატეგორია:მუსიკალური ინდუსტრიის ასოციაციები
РБМК
РБМК (Реактор большой мощности канальный (РБМК), დიდი სიმძლავრის არხებიანი რეაქტორი) — ენერგეტიკული ბირთვული რეაქტორების სერია, შემუშავებული სსრკ-ში. რეაქტორი РБМК არის არხებიანი, ჰეტეროგენური, გრაფიტ-წყლიანი, დუღილის ტიპის, სითბურ ნეიტრონებზე. თბოგამტარი — მდუღარე წყალი.
შექმნის ისტორია და ექსპლუატაცია
მსოფლიოში პირველი ატომური ელექტროსადგურის რეაქტორი (АМ-1 («Атом Мирный»), ობნინსკის ატომური ელექტროსადგური, 1954 წ) იყო ურან-გრაფიტული, არხებიანი, წყლის თბოგამტარით. ურან-გრაფიტული რეაქტორების ტექნოლოგიის შექმნა-განვითარება წარმოებდა სამხედრო-სამრეწველო და საცდელ-სამრეწველო რეაქტორებზე, რომლებსაც სამხედრო დანიშნულებასთან ერთად ჰქონდათ სამეურნეო: ელექტრო ენერგიისა და სითბოს წარმოების დანიშნულება. 1960-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო მუშაობა რეაქტორების შექმნაზე, რომლებიც შემდეგ საფუძვლად დაედო РБМК-ს. ზოგიერთი კონსტრუქციული გადაწყვეტა მუშავდებოდა ბელოიარსკის ატომური ელექტროსადგურის საცდელ ენერგეტიკულ რეაქტორებზე „მშვიდობიანი ატომი, დიდი“ («Атом Мирный Большой»): АМБ-1 (1964 წ) და АМБ-2 (1967 წ).
პირველი თაობა
РБМК ტიპის რეაქტორები ქრონოლოგიურად და ტექნიკური ევოლუციის მიხედვით სამ თაობად იყოფა. РБМК-1000 ტიპის პირველი რეაქტორის მშენებლობა დაიწყო 1966 წელს ლენინგრადის (სანქტ-პეტერბურგის) მახლობლად; ამავე წელს გადაწყდა ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაც. 1973 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში მსოფლიოში პირველი РБМК-1000 ტიპის ატომური რეაქტორი, ლენინგრადის ატომური ელექტროსადგურის პირველი ენერგობლოკი. РБМК-ს პირველ თაობას განეკუთვნებიან: (სულ 6 ენერგობლოკი).
მეორე თაობა
ლენინგრადის აეს-ის მეორე რიგის (მე-3 და მე-4 ენერგობლოკები) პროექტირებისას გადაწყდა ამ ტიპის რეაქტორების გაუმჯობესება. პროექტის გადაკეთების მთავარი მიზეზი იყო უსაფრთხოების წესების გამკაცრება. РБМК-ს მეორე თაობას განეკუთვნებიან: (სულ 8 ენერგობლოკი).
მესამე თაობა: ჩერნობილის ავარიის შემდეგ
ჩერნობილის აეს-ის ავარიამდე სსრკ-ში ასეთი რეაქტორების მშენებლობა ფართოდ იგეგმებოდა, თუმცა ავარიის შემდეგ РБМК ტიპის ახალი რეაქტორების მშენებლობა შეწყდა. 1986 წლის შემდეგ ექსპლუატაციაში შევიდა РБМК ტიპის რეაქტორები:
ლიტერატურა
კატეგორია: ატომური ელექტროსადგურები
ისკრა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ისკრა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ქოშაქოვაგი
ქოშაქოვაგი (Qoşaqovaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 083 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
ტატიანა ნიკოლსკაია
ტატიანა ლევის ასული ნიკოლსკაია (Татья́на Льво́вна Нико́льская, ტატიანა ლვოვნა ნიკოლსკაია; დ. 2 ივნისი, 1945, ლენინგრადი, ახლანდ. სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ლიტერატურათმცოდნე, ბიბლიოთეკარი, მემუარისტი. იკვლევს რუსულ ავანგარდს, ქართულ ფუტურიზმს, XX საუკუნის პირველი მესამედის რუსულ-ქართულ ლიტერატურულ კავშირებს.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1945 წელს ლენინგრადში. 1969 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ა. ჟდანოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი რუსული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. სტუდენტობის პერიოდში გამოაქვეყნა XX საუკუნის რუსი პოეტების — კონსტანტინ ვაგინოვის და კონსტანტინ ოლიმპოვის მივიწყებული მემკვიდრეობა. შემდეგ დაინტერესდა XX საუკუნის რუსულ-ქართულ ლიტერატურულ ურთიერთობების და ქართული ფუტურიზმის ისტორიით. 1987 წლიდან მუშაობს ბიბლიოთეკარად რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლური ხელნაწერების ინსტიტუტის ბიბლიოთეკაში, სადაც კურირებს ქართული ფონდის სისტემატიზების და გასაჯაროების საქმეს. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ცხოვრობდა საქართველოში, სწავლობდა ქართულ ენას და აგროვებდა მასალებს წიგნისთვის „ფანტასტიკური ქალაქი: რუსული კულტურული ცხოვრება თბილისში 1917-1921 წლებში“ (რუს. «„Фантастический город“: Русская культурная жизнь в Тбилиси 1917―1921»; 2000). 2005 წელს სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე კითხულობდა ლექციების კურსს ახალ ქართულ ლიტერატურაში, 2011 წელს კი — პეტერბურგული ავანგარდის მუზეუმსა და ჰელსინკის უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე ლექციებს ქართული ფუტურიზმის და თბილისური ფუტურისტული ლიტერატურული ჯგუფის, „41°“-ის შესახებ.
ნიკოლსკაია არის 4 წიგნისა და რუსეთის, საქართველოს, დასავლეთ ევროპისა და ამერიკის შეერთებული შტატების ჟურნალებში და კრებულებში დაბეჭდილი 250-მდე სამეცნიერო სტატიის და სხვა პუბლიკაციის ავტორი. პირველად გამოსცა 1910-1930-იანი წლების რუსული ლიტერატურის ბევრი წარმომადგენლის სრულფასოვანი კრებულები, მ.შ., სოფია პარნოკი, სერგეი ნელდიჰენი, ლეონიდ დობიჩინი, იგორ ტერენტიევი, ილია ზდანევიჩი, ალექსანდრე ტუფანოვი, იური მარი და სხვ. გამოქვეყნებული აქვს ნაშრომი გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედების შესახებ. 1990-იანი წლებიდან აქვეყნებს მემუარული ხასიათის ნაშრომებს მისი თანამედროვეების შესახებ. მონაწილეობა აქვს მიღებული არაერთი საერთაშორისო შეხვედრაში, მათ შორის, ქართული ხელოვნების საერთაშორისო სიმპოზიუმში (თბილისი, 1989), შოთა რუსთაველის შემოქმედების შესახებ საერთაშორისო სიმპოზიუმში (ტურკუ, 1991), სხვადასხვა კონფერენციაში ავანგარდული ლიტერატურის შესახებ იტალიაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ნიდერლანდებში, ხორვატიაში, სერბეთში, შვედეთში და სხვ. 1980-იანი წლების შუა ხანებიდან რეგულარულად მონაწილეობს ლატვიაში მიმდინარე იური ტინიანოვის სახელობის კულტურათმცოდნეობის მულტიდისციპლინურ საერთაშორისო კონფერენციაში «Тыняновские чтения». ნიკოლსკაია არის საერთაშორისო სამეცნიერო ორგანიზაციის NIAS Fellows Association-ს (1996 წლიდან) და სანქტ-პეტერბურგის მწერალთა კავშირის (2002 წლიდან) წევრი. ასევე შედის სანქტ-პეტერბურგის ქართული სათვისტომო „ივერიას“ გამგეობაში (1991 წლიდან). 2003 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ მიანიჭა ღირსების ორდენი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:რუსი ლიტერატურათმცოდნეები კატეგორია:რუსი ქართველოლოგები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
აიკასარი
აიკასარი (Հայկասար) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 640 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 243 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 41 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.9 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
იჩეთის ეკლესია
იჩეთის ეკლესია — საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორში, ნასოფლარ იჩეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. გეგმით უაბსიდო, სწორკუთხა მოხაზულობისაა. სამხრეთ კედელში ერთი ნიშაა, ხოლო შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა.
ეკლესია ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით.
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მეშაბაში
მეშაბაში (Meşəbaş) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 382 კაცი. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ინგილოები.
ისტორია
1607 წელს ოსმალეთის სულთანმა აჰმედ I-მა სოფელი მეშაბაში დაუმტკიცა ელისუს სულთანს ალი-სულთან ბეგს. 1872–1869 წლებში შედიოდა ზაქათალის ოკრუგში. ამ პერიოდისთვის სოფელს ტყისთავი ერქვა.
სქოლიო
კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
კარაი
კარაი (Caraí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არასუაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 343 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.99 კმ²-ზე. ფართობი 1 242 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Willennium
Willennium — ამერიკელი რეპერ უილ სმითის მეორე სოლო-ალბომი. გამოვიდა 1999 წლის 16 ნოემბერს. წარმატება იქონია მისმა სამმა სინგლმა, „Wild Wild West“, „Will 2K“ და „Freakin' It“.
ვალერი კოჩაროვი
ვალერი კოჩაროვი (დ. 1949 — გ. 3 მაისი, 2022 ) — ქართველი მხატვარი და როკ-მუსიკოსი (გიტარისტი, ვოკალისტი).
პროფესიით მხატვარი, კოჩაროვი იყო საქართველოში კინეტიკური ხელოვნების ერთ-ერთი პიონერი. კოჩაროვის აქტიური სასცენო მოღვაწეობა 1970-იან წლების დასაწყისში დაიწყო. კარიერის განმავლობაში იგი სხვადასხვა მუსიკალური ჯგუფის წევრი იყო, მათ შორისაა „კვადრატი“, Cold Flame („ქოულდ ფლეიმ“) და The Blitz („ბლიცი“), რომელიც ცნობილი იყო ორიგინალური კომპოზიციებით (ქართულ და რუსულ ენებზე) და The Beatles-ის ქავერ-ვერსიებით. კოჩაროვის სახელს უკავშირდება The Beatles-ის პოპულარიზაცია საქართველოში. 1989 წელს ლივერპულში, „ბითლზ-ორეულების“ ტრადიციულ კონკურსზე ფესტივალის მთავარი ჯილდო ბრიტანული კვარტეტის საუკეთესო გარეგნული და მუსიკალური მიბაძვისათვის სწორედ ჯგუფ „ბლიცს“ მიენიჭა. კოჩაროვი გარდაიცვალა 2022 წლის 3 მაისს, ინსულტის შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები კატეგორია:ქართული როკ-მუსიკოსები კატეგორია:ქართველი მხატვრები
აზერბაიჯან-შეერთებული შტატების ურთიერთობები
აზერბაიჯან-შეერთებული შტატების ურთიერთობები — მოიცავს აზერბაიჯანსა და შეერთებულ შტატებს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობებს 1994 წლიდან.
თანამედროვე ურთიერთობები
1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პარლამენტმა მიიღო დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. ამის შემდგომ, 1991 წლის 25 დეკემბერს საბჭოთა კავშირმა შეწყვიტა არსებობა და შეერთებულმა შტატებმა ოფიციალურად აღიარა 12 ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკა, მათ შორის აზერბაიჯანი, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო. 1992 წლის 6 მარტს აზერბაიჯანმა გახსნა თავისი საელჩო ვაშინგტონში, ხოლო 1992 წლის 16 მარტს შეერთებულმა შტატებმა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.
2005 წელს ბარაკ ობამა სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა აზერბაიჯანში აშშ-ს სენატორ რიჩარდ ლუგართან ერთად.
2009 წლის სექტემბერში ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში აშშ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებზე გამართულ კონფერენციაზე გამოსვლისას, სახელმწიფო საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილემ უილიამ ჯოზეფ ბერნსმა გამოთქვა შეერთებული შტატებისთვის საინტერესო სამი ძირითადი სფერო აზერბაიჯანთან ორმხრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, ესენი იყო: უსაფრთხოებისთვის თანამშრომლობა, ენერგეტიკა და ეკონომიკურ-დემოკრატიული რეფორმები.
ეკონომიკური ურთიერთობები
აშშ-აზერბაიჯანული კავშირები ეკონომიკურ სფეროში, ძირითადად, განვითარდა კასპიის ენერგო რესურსებისა და მათი დასავლეთ ბაზრებზე მიმართვის თვალსაზრისით. აშშ-ს კომპანიები აქტიურად მონაწილეობენ კასპიის ნახშირწყალბადების გადამუშავებაში, აზერბაიჯანული ოფშორული ნავთობპროექტებში, ხოლო აშშ-ს მთავრობამ აქტიურად დაუჭირა მხარი ბაქო–თბილისი–ჯეიჰანის მილსადენის მშენებლობას, როგორც კასპიის ნავთობის ტრანსპორტირების პირველად მარშრუტს.
2008 წლის იანვარში კომენტარი გააკეთა სენატორმა რიჩარდ ლუგარმა აზერბაიჯანში ვიზიტის შესახებ, სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის ხელმძღვანელმა ჯონ ც.კ.-მ ყოველდღიურმა საგაზეთო გამოცემა „UPI“-მ აზერბაიჯანს უწოდა „დარჩენილი მეგობარი, რომელიც ამერიკას კასპიის აუზთან ჰყავს“.
1995 წელს შეერთებულმა შტატებმა ხელი მოაწერა ორმხრივ სავაჭრო ხელშეკრულებას აზერბაიჯანთან. ხელი ასევე მოეწერა ორმხრივ საინვესტიციო ხელშეკრულებას, რომელიც მას ბენეფიციარ ქვეყანას უწოდებს პრეფერენციების გენერალიზებული სისტემის („GSP“-ის) პროგრამით. აშშ ასევე მხარს უჭერს აზერბაიჯანის განაცხადს მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში შესვლასთან დაკავშირებით.
მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი
აშშ-აზერბაიჯანის თანამედროვე ურთიერთობებზე ძლიერი გავლენა მოახდინა აშშ-ს ოფიციალურმა პოზიციამ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტთან დაკავშირებით. აშშ აქტიურად იყო ჩაბმული კონფლიქტის მოგვარების მცდელობებში 1992 წლიდან. ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კონფერენციის (CSCE; დღეს ეუთო ეწოდება) მისიის ფარგლებში. საბოლოოდ დადგინდა კონფლიქტური მხარეების წარმომადგენლობა ეუთოს მინსკის ჯგუფის მოლაპარაკების ფორმატში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
ახალდაბის მეორე ეკლესიის ნანგრევი
ახალდაბის მეორე ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდაბაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
თაღ-კამარა ჩამოქცეული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია რიყის ქვა. დარბაზული ეკლესია გეგმით არაწესიერი სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომელიც დარბაზისაგან გამოიყოფა მცირე მხრებით. ნაგებობის კედლები შემორჩენილია 2 მ., სიმაღლეზე სხვაგან უფრო ნაკლებია. შესასვლელი სამხრეთის კედელშია გაჭრილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სანტა-ფე-დი-გოიასი
სანტა-ფე-დი-გოიასი (Santa Fé de Goiás) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 304 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიუ-ვერმელიუს შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კასპიის ოლქი
კასპიის ოლქი (Каспийская область) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1841-1846 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — შემახა.
ისტორია
შეიქმნა ნიკოლოზ I-ის ბრძანებით 1840 წლის 10 აპრილს, ხოლო ძალაში შევიდა 1841 წლის 1 იანვარს. 1841 წელს რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მყოფი ამიერკავკასიის მხარე შედგებოდა შემდეგი მიწებისაგან: 1) ქართლი; 2) იმერეთი, გურია, სამეგრელო, სვანეთი, აფხაზეთი; 3) სომხეთის ოქი; 4) ჯარ-ბელქანის ოლქი; 5) შირვანის პროვინცია; 6) ყარაბაღის პროვინცია; 7) შაქის პროვინცია; 8) ტალიშის სახანო; 9) ბაქოს პროვინცია; 10) დარუბანდის პროვინცია; 11) ყუბანის პროვინცია; 12) სამურის ოკრუგი; 13) ტარკის საშამხლო; სახანოები: ავარიის, კიურა-კაზი-კუმის, მეხთულინის და ლეზგინთა მიწებისაგან . აღნიშნული ტერიტორია დაიყო საქართველო-იმერეთის გუბერნიად და კასპიის ოლქად.
კასპიის ოლქი 1841 წელს დაიყო 7 მაზრად:
კასპიის ოლქი გაუქმდა 1846 წლის 14 დეკემბერს.
კომენტარები
<references group="კ"/>
კატეგორია:კასპიის ოლქი
ჩვეულებრივი ღამის ყანჩა
ჩვეულებრივი ღამის ყანჩა ან ღამის ყანჩა (Nycticorax nycticorax) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 60 სმ. შეფერილია უმთავრესად შავად (ლითონისებრი ბზინვარებით), მოთეთროდ და რუხად. გავრცელებულია ევროპის, აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, აგრეთვე აფრიკასა და სამხრეთ ამერიკაში; გვხვდება საქართველოშიც. ზამთრობით აფრიკაში მიფრინავს. ბინადრობს მდინარეების, ტბორებისა და ტბების ნაპირებთან. ბუდობს კოლონიებად, ჩვეულებრივ ხეებზე. დედალი დებს 4–5 მომწვანო კვერცხს; ინკუბაცია 21–22 დღე-ღამე გრძელდება, კრუხობს ორივე მშობელი. იკვებება თევზით, ბაყაყებით, აგრეთვე მცირე ხერხემლიანი ცხოველებით.
სქოლიო
კატეგორია:ღამის ყანჩა
ავსტრალოპითეკები
მინიატიურა|„მისსის პლეზ“ — მდედრის თავის ქალა. ავსტრალოპითეკები (australis „სამხრეთისა“, pithekos „მაიმუნი“) — ამომწყდარი ადამიანისმაგვარი მაიმუნი, რომელსაც მიაკუთვნებენ ჰომინიდების ოჯახს. ავსტრალოპითეკების ჩონჩხის ნაწილები აღმოჩენილია სამხრეთ და აღმოსავლეთ აფრიკაში XX საუკუნის 20-იან წლებში. ანთროპოლოგების აზრით ავსტრალოპითეკების სიმაღლე 120-130 სმ იყო, მასა 30-40 კგ, თავის ტვინის მოცულობა 500-600 სმ3. ისინი დადიოდნენ ორი ფეხით, საკვების მოსაპოვებლად იყენებდნენ ჯოხს, ქვებს. ავსტრალოპითეკების პროგრესული შტოს წარმომადგენლები — პრეზინჯანთროპები ამზადებდნენ მარტივ ქვის იარაღებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანტროფოგენეზი კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
ქამარლი
ქამარლი (Kəmərli) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
შუა ალევის ლომისის ნიში
შუა ალევის ლომისის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ყოჩიანთ უბანში, იქვე, ბორცვზე არის ქვის გროვა, რომლისგანაც ადგილობრივ მოსახლეობას პატარა ნიში აუშენებია. შესაძლოა ქვის გროვა ძველ ნაეკლესიარზე დაუდგავთ.