cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dwarf Fortress
მსოფლიოს გენერაცია
ყოველი თამაში Dwarf Fortress-ში იწყება ახალი მსოფლიოს გენერაციით; მხოლოდ ერთი თამაში შეიძლება თითო მსოფლიოზე. მსოფლიოს ზუსტი ხარისხები შემთხვევითად გენერირდება თუმცა მოთამაშესაც შეუძლია დიდი ზეგავლენა იქონიოს მსოფლიოს გენერაციაზე. მოთამაშე წყვიტავს მსოფლიოს ზომას, ბუნების გარეულობას, მინერალების სიხშირეს, და ასე შემდეგ. მსოფლიო იქმნება სხვადასხვა სიმაღლეებზე ზღვის დონიდან. შემდეგ იქმნება მსოფლიოს ტემპერატურა, წვიმიანობა, სიმშრალე, მცენარეების სიხშირე და სხვა, ამ მნიშვნელობების კომბინაციით იქმნება ბუნებრივი ზონები ანუ ბიომები. ასევე არის ბოროტი, ნორმალური და კეთილი ადგილები, ასევე კეთილთვისებიანი, გარეული და ვეულური ადგილები. ასევე არის მთები დროებითი მდინარეებით რომელთაც ასევე მოყვებათ მუდმივი მდინარეები რომლებიც ჩამოდიან მაღლიდან ქვემოთ. იქმნება არსებების და ცხოველების პოპულაცია.
ამის შედეგად მსოფლიოს შექმნა მთავრდება და იწყება ისტორიის შექმნა, ისტორიაში იწერება ისეთი მოვლენები, როგორიცაა არსებების მიერ შექმნილი ცივილიზაციები, ცივილიზაცების სხვადასხვა ხანები, რეპროდუქცია, ბრძოლები, მიწების გავრცელება, გზების აშენება, და საერთოდ ზემოქმედები მსოფლიოში, როდესაც ცივილიზაციები აწყვავდება ან დაეცემა. ისტორიის შექმნა მთავრდება არჩეულ დროს, და მსოფლიო მზათაა თამაშის დასაწყებად. როდესაც მოთამაშე გადაწყვიტავს ფორტის მიტოვებას, ან ფორტი დაეცემა, შესაძლებელი ხდება ხელახლა თამაშის დაწყება.
ფორტის რეჟიმი
thumb|ფორტის რეჟიმის თამაშის პროცესი მთავარი რეჟიმი Dwarf Fortress-ში არის ფორტის რეჟიმი (Fortress mode). რომელშიც მოთამაშე პოულობს ადგილს რუკაზე, იღებს შვიდი დვორფის ჯგუფის კონტროლს, ირჩევს მათ ბაზურ შესაძლებლობებს და მარაგს, და იწყებს ფორტის მშენებლობას. ნორმალურად, მარაგში შედის თესლები და სოკოს სპორები ფერმერობისთვის, ნაჯახები ხის ჭრისთვის, წერაქვები მაღაროელობისთვის, ჩანთები და მედიცინური მარაგი, საჭმლის და ალკოჰოლური სასმელების კასრები, და გრდემლი. ლოკალური გარემოებას დიდი ეფექტი აქვს ფორტის წარმატებაზე: ფორტებს ბოროტულ რეგიონებში მოუწევთ ექსტრემალურად აგრესიულ ზომბებთან (ან სხვა მსგავს არსებებთან) გამკვლავება, წყლიანი ჰორიზონტებიან რეგიონებში მყოფ ფორტებს კი ქვის მოპოვების პრობლემები ექნებათ რადგანაც მიწისქვეს წყალი აღმოჩნდება. ნატურალური რესურსები რომელშიც შედის ხე, მადნები და ქვები არის მნიშვნელოვანი ფორტში ცხოვრებისთვის როგორც ასევე კლდეები, ხეობები, ჩანჩქერები, ტბები, პლიაჟები, ოკეანეები, და განსაკუთრებით მდინარეები. თამაშის დაწყება უფრო რთულ ადგილებში ძირითადად ხდება გამოწვევების გამო.
Dwarf Fortress-ში ყველაზე მნიშვნელოვანი შენობები არის სახელოსნოები, ყოველ სახელოსნოს აქვს თავისი ამოცანა, მაგალითად მეთევზეთა სახელოს ამზადებს დაჭერილ თევზს, დურგალთა სახელოსნო ამზადებს ხის ავეჯს, იუველირები კი ამუშავებენ მაღაროში მოპოვებულ ძვირფას ქვებს. დვორფები ასრულებენ იმ დავალებებს, რომელიც მათ აქვთ მონიშნული, რაც უფრო მაღალია დვაფრის უნარები სამუშაო მით უფრო სწრაფად შესრულდება და პროდუქტი იქნება უფრო ხარისხიანი. დვორფებს აქვთ თავიანთი თავისებურებები, ფიზიკური და მენტალური ატრიბუტები, თავიანთი ინტერესები, რომელიც ზეგავლენას ახდენს მოქმედებაზე, დამატებით, დვაფებს შეუძლიათ გადავიდნენ ე. წ. "უცნაურ ხასიეთში", როდესაც დვაფები ამ ხასიეთზე არიან ისინი იკავებენ სახელოსნოს, და მოითხოვენ სხვადასხვა რესურსებს. როდესაც მათ მიეწოდებათ მოთხოვნილი რესურსები ისინი ქმნიან რესურსებს რომელსაც ექნება განსაკუთრებული ხარისხი — ლეგენდარული არტეფაქტი. თუ მოთამაშე მას ვერ მოამარაგებს საჭირო რესურსებით დვაფი შეიშლება, ზოგჯერ ისინი დაიწყებენ ბოდვას და შიშველ სირბილს და ბოლოს თავს მოიკლავენ, ან თავს დაესხმებიან სხვა დვორფებს.
სავაჭრო ქარავნები არის მნიშვნელოვანი შესაძლებლობა თამაშში. თითო ქარავანი ერთ-ერთი რასის მთავარი ცივილიზაცეებიდან რომელთანაც მოთამაშე მშვიდობაშია (ჩვეუელბრივ დვორფები, ადამიანები, ელფები) მოდიან წელიწადში ერთხელ არჩეულ სეზონზე საქონლით დატვირთული ვაგონებით. მოთამაშეები ვაჭრობენ საქონლით (რომელიც დამზადდა ფორტში ან იყო წართმეული მტრებისგან) იმის სანაცვლოთ რაც ქარავნებს დააქვთ. იმის გამო რომ საომარი შემოსევები ხშირად ხდება ქარავნებთან ერთად მოთამაშემ უნდა მოიყვანოს ჯარი მზადყოფნაში. თუ ბევრი ცივილიზაციის ქარავანი დაიკარგა, შესაძლებელია რომ ცივილიზაციამ ფორტს გამოუცხადოს ომი რის შედეგადაც ისინი გზავნიან საკუთარ ჯარს, ზოგჯერ უკვე მიმდინარე ალყების დროს.
ერთ-ერთი ძირითადი მარაგები, ფერმები, საძინებელი და სასადილოები ითხრება, მინერალური რესურსები გახდება უფრო მნიშვნელოვანი როდესაც მოთამაშე ჩავა ღრმათ მიწაში და ამოთხრის ადგილობრივ გეოლოგიას. მაგალითად, კაოლინიტი შეიძლება გამოყენებული იყოს სამეთუნეო საქმეში, ოქროსგან შეიძლება გამოიჭედოს ექსტრემალურად ძვირფასი ხელნაკეთობები და სხვა, მაგენტიტი გამოიყენება რკინის გამოსაჭედათ, რკინა კი შემდეგ გადამუშავდეს ფოლადად რისგანაც მზადდება უმაღლესი ხარისხის იარაღები. როდესაც დვორფების რაოდენობა იმატებს, მიგრანტების ტალღებით ან შობადობით, მოთამაშეს მოუწეფს ფორტის გაფართოება — საძინებლების გადიდებით, ციხეების აშენებით, საჭმლის პროდუქციის გაფართოებით. დვორფებს დაევალებათ შეკერონ ახალი ტანსაცმელი, შექმნან იარაღები ან ხელნაკეთობები, და განავითარონ ხორცის ინდუსტრია.
როგორც თამაში ვითარდება, ორი მნიშვნელოვანი დავალება ჩნდება: დვორფების ცოცხლად დატოვება და მათ კარგ ხასიეთზე ყოფნა. გობლინებს შეუძლიათ ფორტის ალყაში მოქცევა მინიმალურ 80 პოპულაციით, მოთამაშის მოუმზადებლობის შემთხვევაში ეს შეიძლება იყოს ფორტის დასასრული. გობლინებს ასევე შეუძლიათ ფარული ჩასაფრებით შემოტევა, ასევე "მეგა-მხეცების" შემოტევით მიწიშქვეთიდან ან ზედაპირიდან. მტრების შემოტევა დამოკიდებულია ფორტის სიმდიდრეზე და პროდუქტების წარმოებაზე: რაც უფრო მდიდარია ფორტი, მით უფრო მიმზიდველია მტრის შემოტევები. ფორტის თავდაცვა შეიძლება დვორფების სამხედრო ძალით ან/და მახეებით. დვორფების ბედნიერად შენარჩუნება შეიძლება მათი ზიანისგან მოცილება (მაგალითად შვილის სიკვდილი, წვიმაში მოყოლება, ფიზიკური ტრავმის მიღება, მიწაზე ძილი და უამრავი სხვა) და სასიამუვნო ნივთებით მომარაგება როგორიცაა შინაური ცხოველები, კარგი საცხოვრებელი პირობები, კარგი საჭმელი და სასმელი, ალტერნატივური ტანსაცმელი (ტანსაცმლის გაცვეთის შემთხვევაში).
როდესაც მოთამაშე ჩათხრის სულ დაბლა მიწაში, ის შეხვდება მაგმას, ასევე ადამანტს — უძლიერესი, მსუბუქი და ძლიერად მჭრელ მასალას, რომელიც გამოიყენება საუკეთესო იარაღების და აბჯრების დასამზადებლათ თამაშში. მაგრამ ადამანიტის მოპოვებას აქვს თავისი საშიშროებები: ის ჩნდება როგორც მილები რომლების ზედმეტათ ღრმათ ჩათხრის შემთხვევაში მოთამაშემ შეიძლება შეანგრიოს "ჯოჯოხეთი", რომელიც გამოიწვევს დემონების ნაყრის ამოსვლას რაც უმეტეს შემთხვევაში იწვევს ფორტის განადგურებას. იმის გამო რომ თამაშს არ აქვს დასასრული ან საბოლოო გამოწვევა, ჯოჯოხეთში შეხწევა და დემონების ნაყარის დამარცხება ითვლება ყველაზე დიდ გამოწვევად თამაშში.
ნებისმიერ შემთხვევაში, ყოველი ფორტი შეხვდება თავის დაშლას. ახალი ფორტები ხშირად იკარგება ცუდი მმართველობის გამო, რაც იწვევს შიმშილობას და წყურვილს. ისინი ხშირად ნადგურდებიან ალყების და შემოტევების გამო ან მაღაროულ ინციდენტებში როდესაც მაღარო ჩამოიშლება ან წყლით აივსება. ძველ და ძლიერ განვითარებულ ფორტებს ნაკლებათ ელით ეს საშიშროება, მაგრამ მხოლოდ პატარა დვორფების ჯგუფის სიკვდილმა შეიძლება გამოიწვიოს უამრავი ცუდი ფიქრები დვორფებში ეს გამოიწვევს ფორტის შეშლას რის შედეგადაც დვორფები გახდებიან კრიტიკულად უბედურები თავიანთი მეგობრების და ოჯახის წევრების დაკარგვით, ამის შედეგად ისინი შეუტევენ სხვა დვორფებს, მოკლავენ ან ძლიერ ტრავმას მიაყენებენ ამის გამო უფრო მეტი დვორფი შეიშლება და ფორტში გაჩნდება უამრავი უკონტროლებადი აჯანყებები.
თავგადასავლების რეჟიმი
thumb|350 პქ|თავგადასავლის რეჟიმის თამაშის პროცესი თავგადასავლების რეჟიმი (Adventure mode არის თამაშის პროცესის ერთ-ერთი სტანდარტული რეჟიმი, რომელიც იყენებს ღია Rougelike-ს ფორმას. ამ რეჟიმში მოთამაშე იღებს კონტროლს მოგზაურზე, ირჩევს მის რასას და ცივილიზაციას, აძლევს მას ატრიბუტებს და უნარებს და შემდეგ იწყებს თამაშს იარაღებით და ტანსაცმლით მსოფლიოში სამოგზაუროდ. პერსონაჟს აქვს შესაძლებობა უცბად გაიცნოს და დაუმეგობრდეს არსებებს თამაშში, ზოგიერთი მათგანი კი მზად იქნება შეუერთდეს მოთამაშის მოგზაურობებს და შემოვა პარტიაში. ადგილობრივებთან საუბრით შესაძლებელია ლოკალური და რეგიონალური სიტუაციის გაგება, ასევე შეიძლება მოსამსახურეობის კითხვა რაც მოთამაშეს აძლევს დავალებას შეებრძოლოს სხვადასხვა მხეცებს და ბანდიტებს.
როგორც თავგადასავალი მიმდინარეობს, მოთამაშე იპოვის უკეთეს იარაღებს და აბჯარს დამარცხებულ მტრებისგან ან მაღაზიებიდან, ასევე მოთამაშე მოიპოვებს რეპუტაციას თავისი თავგადასავლებით, მაღალი რეპუტაციის მქონე პერსონაჟი მიიზიდავს უკეთეს და მეტ კომპანიონებს თავის პარტიაში, ასევე ის მიიღებს უფრო საშიშ დავალებებს. თამაშს არ აქვს დასასრული, თუმცა მოთამაშეს შეუძლია აირჩიოს პერსონაჟის მოგზაურობის შეწყვეტა დროებით, რის შედეგადაც მოთამაშე დასახლდება და მოიქცევა ჩვეულებრივი მოქალაქესავით და მსოფლიო განთავისუფლდება მომავალი თამაშის პროცესისთვის. გადადგომილი მოგზაურების პოვნა შეიძლება სხვა მოგზაურით, ასევე შეიძლება მათ პარტიაში აყვანა როგორც კომპანიონი. ძველ გადამდგარ დვორფ პერსონაჟებს ასევე შეუძლიათ ფორტში მიგრაცია.
ლეგენდების რეჟიმი
ლეგენდების რეჟიმი არის მესამე და შედარებით არაჩვეულებრივი თამაშის რეჟიმი, ეს არის ნაკლებად თამაშის პროცესის რეჟიმი, ეს არის უფრო ისტორიული არქივი. ის შესაძლებლობას აძლევს მოთამაშეს დაათვალიეროს ისტორია, რომელიც შეიქმნა მსოფლიოს გენერაციის დროს, ან თამაშის პროცესის დროს, აქ მოიპოვება ინფორმაცია არსებებზე, დაბადებები და სიკვდილები, მოქმედებები და ღონისძიებები, ეს ყველაფერი დალაგებულია ერებათ, ყოველი ერის სახელი გადაწყვეტილია მსოფლიოს დემოგრაფიის მიხედვით იმ დროს. დამატებითი შესაძლებლობაა მსოფლიოს რუკა, რომელიც საშუალებას იძლევა მომხმარებელმა დაათვარიელოს ცივილიზაციების ტერიტორიები და დასახლებები დროის მიხედვით.
წარმოშობა და გამოსვლა
თარნ ადამსის მამა მუშაობდა გამწმენდ ქარხანაში, ის წერდა პროგრამურ უზრუნველყოფას, რომელიც ეხმარებოდა ქარხანას ინფორმაციის ანალიზებაში; The New York Times-ის ინტერვიუში თარნი ხსნის რომ "ჩემი პირველი ხსოვნა არის როდესაც მამაჩემმა მასწავლა როგორ გამოვიყენო For ციკლი BASIC-ში როდესაც მე ვიყავი 6 წლის, იმისთვის რომ რაღაცა გამომეყვანა ეკრანზე." ინტერვიუში Gamasutra-სთან თარნ ადამსი ხსნის რომ გაიზარდა "გარშემორტყმული ასეთი რამით... ზოგადი სამეცნიერო ფანტასტიკით და ზოგადად ფანტასტიკით, და ეს გახდა ჩვენი მემკვიდრეობის ნაწილი." თარნმა განავითარა ახლო სამუშაო ურთიერთობა თავის უფროს ძმა ზაქთან, და ორივე თანამშრომლობდნენ ერთად თავიანთ პროექტებზე, პარტნიორობა გრძელდება დღემდე.
ადამსების ერთ-ერთი პირველი ნამუშევარი იყო ტექსტზე დაფუძნებული Hack and slash თამაში, რომელიც დაწერილი იყო BASIC-ში და ერქვა dragslay, მოთამაშეს უნდა ებრძოლა რამდენიმე მტერთან, შენდეგ კი დრაკონთან უნდა შებრძოლებულიყო, თამაშის მიზანი იყო რომ ეს პროცესი უნდა განმეორებულიყო რაც შეიძლება დიდხანს. უმაღლეს სკოლაში ადამმა შეისწავლა C და გააფართოვა თამაში, დაამატა ქვედა მსოფლიო და გობლინთა ტომები რომლებსაც მოთამაშემ "დეპოპულაცია" უნდა უყოს. dragslay-მ მოგვიანებით დიდი გავლენა იქონია Dwarf Fortress-ზე.
ზაფხულს სამაგისტრო სკოლაში შესვლამდე მათემატიკის განხრით ადამსმა დაიწყო ახალ პროექტზე მუშაობა სახელად Slaves to Armok: God of Blood, რომელიც იყო ღვთაების სახელი dragslay-ში და მოიდოდა ცვლად "arm_ok"-ისგან, ცვლადი,  რომელიც ითვლიდა რამდენი კიდური პერსონაჟს ჰქონდა დარჩენილი. Slaves to Armok: God of Blood იყო ორგანზუმილებიანი (მოგვიანებით სრული სამგანზუმილებიანი) მიწიშქვეშეთის როლური თამაში რომელშიც მოთამაშე ხვდებოდა და ებრძოლებოდა გობლინებს გამოქვაბულის გამოკვლევის პროცესში. 2000 წელს ძმებმა ადამსებმა შექმნეს Bay 12 Games და გახადეს მათი თამაში ხელმისაწვდომი ონლაინში, და Armok-ის ფინალური ვერსია გამოვიდა 2004 წელს.
ამავე დროს, თარნმა გაანება მთავარ პროექტს გარკვეული დროით რომ ემუშავა სხვა პროექტებზე, ერთ-ერთ ასეთ პროექტს ერქვა Mutant Miner. რიგზე დაფუძნებული MS-DOS თამაში სადაც მოთამაშემ უნდა ამოთხაროს ორმოები შენობების ქვეშ იმისთვის რომ ეპოვა მადნები, შებრძოლებულიყო მონსტრებთან და ეტარებინა რადიოაქტიური "ლორწო" ზედაპირზე იმისთვის რომ მიეღო დამატებითი კიდურები და შესაძლებლობები. თარნი უკმაყოფილო იყო თამაშში ერთი მაღაროელის ყოფნით და უნდოდა დამატებითი პერსონაჟების შექმნა, თუმცა საჭირო ცვლილებები გამოიწვევდა თამაშის მძიმე ჩამორჩენას. ინტერვიუში Gamasutra-სთან ადამსმა ახსნა როგორ მოუვიდა მას ეს იდეა:
ადამსმა დაიწყო Dwarf Fortress-ზე მუშაობა 2002 წლის ოქტომბერს, ის ზომავდა რომ პროექტს დასჭირდებოდა ორი თვე, თუმცა მან მალე შეაჩერა მუშაობა იმისთვის რომ დაესრულებინა ორიგინალური Armok-ი. Dwarf Fortress-ზე მუშაობა არ გაგრძელდა 2004-ამდე როდესაც ადამსი მიხვდა პროექტის მასშტაბებს. პერსონალური პროექტების მიუხედავად ადამსმა გააგრძელა აკადემიკის დევნა და მიიღო დოქტორანტურა მათემატიკაში სტენფორდის უნივერსიტეტში 2005 წელს და მიიღო პოზიცია Texas A&M-ში, თუმცა ის დაიღალა პროფესიონალური მათემატიკით და A&M-ში მისვლიდან ერთ წელიწადში ადამსმა დაანება თავი პროფესიონალურ მათემატიკას. მან დაგეგმა რომ დაეხარჯა თავისი დრო და $15,000 Dwarf Fortress-ის პროგრამირებაში. ამას მოგვიანებით დაემატა $50,000 სტიპენდია უნივერსიტეტისგან.
ძმებმა ადამსებმა დაიწყეს მუშაობა 300 ფანთა მხარდაჭერით. დაგეგმილი იყო რომ თამაში გამოიყენებდა ASCII გრაფიკას rougelike ტრადიციაში, იმის გამო რომ ადამსს არ უნდოდა დროის მხარჯველ სამ განზუმილებიან პროექტზე მუშაობა. თამაშის შექმნა გაგრძელდა 2006 წლის აგვისტოს, როდესაც გამოვიდა პირველი ალფა, ვერსია 0.21.93.19a. თამაშში შედიოდა ზოგადი შესაძლებლობები, სახელოსნოები და სამუშაოები, ვრცელი ცხოველთა სამყარო და გარემოებები, გეოგრაფიული და ფიზიკური სიმულაციები, და რთული საბრძოლო სისტებმა, ასევე თავგადასავლების რეჟიმი, რომელიც საიდუმლოდ იყო შემონახული თამაშის შექმნის პროცესში.
შემდგომი განვითარება
Dwarf Fortress მუდმივ მუშაობის პროგრესშია. თარნ ადამსმა გადაწყვიტა რომ ეს თამაში გამხდარიყო მისი ცხოვრების სამუშაო და თქვა რომ ის არ ელის 1.0 ვერსიის გამოსვლას ოცი წელი მაინც. ადამსი ამუშავებს მოხერხებულ სიას რომელშიც მოცემულია შესაძლებლობების შექმნის მიზნები რომლებიც უნდა შესრულდეს თამაშში. ზოგიერთი უკვე შესრულდა, თუმცა ბევრს ჯერ კიდევ სჭირდება მუშაობა, თამაში ამჟამათ არის ალფა ვერსიაში, ყველაზე გვიანი განახლება იყო 2012 წლის 4 ინვნისს და ის არის ვერსია 0.34.11. თამაშის ყოველი ვერსია აისახება სამი ნაწილისგან, რომელიც გაყოფილია წერტილით.
თამაში იმყოფება ძირითადი დამუშავებაში მის გამოსვლიდან ექვსი წლის შემდეგ, და ის რეგულარულად ნახლდება ძმები ადამსების მიერ. ერთ-ერთი მთავარი ცვლილება იყო მესამე განზუმილების დამატება; იმის მაგივრად რომ მოთამაშეები იძულებული ყოფილიყვნენ ეთხარათ მთის მხარეზე, ახლა მოთამაშეებს შეუძლიათ თხარონ ქვემოთ, გამოიკვლიონ უფრო ღრმა ქვების ფენები და იპოვონ მეტი მინერალების ვენები უფრო რეალისტურად. სხვა ცვლილება იყო მსოფლიო ისტორიის და ლეგენდების რეჟიმის დამატება, რომელმაც დაამატა პირების ისტორია, რომელიც აქამდე იყო წარმოებული ჰაერიდან, დაემატა ფორტის ისტორია და ის იყო მიბმული თავისი ცივილიზაციის ისტორიას. ასევე შემოღებული იყო ეკონომიკა, რომელიც ნაწილობრივ ცვლიდა მოთამაშის არქაულ კონტროლს, ის იყო დაფუძნებული მონეტებზე რომელსაც მოთამაშე ჭრიდა სპილენძისგან, ვერცხლისგან ან ოქროსგან, თუმცა ეს შესაძლებლობა მალე გამორთული იყო თამაშიდან იმის გამო, რომ მას სჭირდებოდა გაუმჯობესებები და ის იყო "გატეხილი" შესაძლებლობა. სხვა ცვლილებები ნაკლებად შესამჩნევია თუმცა აქვს მნიშვნელოვანი გავლენა თამაშზე: რეფორმირებული აღჭურვილობა, არმია და გადაზიდვის სისტემა, თამაშის პროცესის შესაძლებლობების დამატებამ და შეცდომების გასწორებებმა მისცა თამაშს მეტი სიღრმე და სირთულე ყოველ განახლებაზე.
მიმოხილვა
Dwarf Fortress-მა მიიღო ფართო პრესის მიმოხილვა მისი ორიგინალური გეიმპლეის, ტექსტური გრაფიკისა და რთული სათამაშო პროცესის გამო. ადამს ჩამოართვეს ბევრი თამაშთან დაკავშირებული ინტერვიუ, ის გამოჩნდა ინტერვიუებში Gamasutra-სთან, The Escapist-სთან და HASTAC-სთან ის ასევე ნახსენებია Eurogamer-ის საიტზე. Dwarf Fortress შესული იყო PC Gamer-ის 2006 დეკემბერის და 2011 ივლისის გამოცემაში, ასევე New York Times-ის სტატიაში, და გამოქვეყნებული იყო Games for Windows-ში, PC Gamer UK-ში და PC PowerPlay-ში. თამაშმა მიიღო წლის Roguelike-ის ჯილდო ASCII Dreams-ისგან.
Lasioglossum semidiversum
სქოლიო
semidiversum
კარენ დემირჭიანი
კარენ დემირჭიანი (დ. 17 აპრილი, 1932, ერევანი — გ. 27 ოქტომბერი, 1999, იქვე) — საბჭოთა და სომეხი პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე. 1998 წელს დააარსა და ხელმძღვანელობდა სომხეთის სახალხო პარტიას, რომელმაც საარჩევნო ბლოკ „ერთიანობის“ შემადგენლობაში მოიპოვა გამარჯვება 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, რის შემდეგაც აირჩიეს სომხეთის პარლამენტის თავმჯდომარედ. დაიღუპა ტეტორისტული აქტის შედეგად.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1932 წლის 17 აპრილს, ერევანში. 1954 წელს დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი, 1961 წელს კი სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული უმაღლესი პარტსკოლა. 1954-1958 წლებში მუშაობდა ქ. ლენინგრადში უფროს ინჟინერ-კონსტრუქტორად, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ჯგუფის ხელმძღვანელად, ერევნის ელექტროტექნიკური ქარხნის საამქროს უფროსად, იმავე ქარხნის პარტკომის მდივნად, 1961 წლიდან კი მთავარ ინჟინრად, შემდეგ — დირექტორად.
1966-1972 წლებში იყო სომხეთის კპ ერევნის საქალაქო კომიტეტის მდივანი, მეორე მდივანი, 1972 წლის ნოემბრიდან — სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, ხოლო 1974 წლის ნოემბრიდან — პირველი მდივანი.
1988—1991 წლებში სკკპ ცკ-ის უმაღლესი პარტიული სკოლა. არჩეული იყო სომხეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, იყო სკკპ ცკ-ის წევრი. 1991—1999 წლებში „Армэлектромашин“-ის გენერალური დირექტორი და საბჭოს თავმჯდომარე.
1998 წელს მონაწილეობა მიიღო სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მიიღო ხმები 40.1% და დაიკავა მეორე ადგილი. დამარცხდა რობერტ ქოჩარიანთან.
1999 აპრილიდან — ბლოკ „ერთიანობის“ თავმჯდომარეა, ხოლო 1999 30 მაისიდან აირჩიეს პარლამენტის დეპუტატად, 1999 წლის 10 ივნისიდან სომხეთის პარლამენტის სპიკერია.
დაჯილდოებულია 2 შრომის წითელი დროშის ორდენით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:სომხეთის ეროვნული კრების თავმჯდომარეები კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
Prionopelta brocha
Prionopelta brocha — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Prionopelta-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Amblyoponinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძვ. წ. 366
'''ძვ. წ. 366''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
კონსანსანი
კონსანსანი (Cansanção) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 923 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 319.495 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.95 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ესკასუს კანტონი
ესკასუ (Escazú) — კანტონი კოსტა-რიკაში, სან-ხოსეს პროვინციაში. მოიცავს 34,49 კმ² ტერიტორიას. მდებარეობს სან-ხოსეს კანტონის დასავლეთით და მთლიანად მიეკუთვნება დედაქალაქ სან-ხოსეს მეტროპოლიურ არეალს.
მიუხედავად იმისა, რომ ესკასუს კანტონი ქვეყანაში ერთ-ერთი ყველაზე ადრე შექმნილია, ნელ-ნელა იგი დასავლეთით მდებარე დედაქალაქ სან-ხოსეს მეტროპოლიაში მოექცა. ჩრდილოეთით მისი საზღვარი მდინარე ტირიბიზე გადის, უკიდურესი სამხრეთი წერტილი კი მწვერვალი სერო-კადრალია.
სქოლიო
კატეგორია:კოსტა-რიკის კანტონები
რანდი
რანდი ასევე ფულის ერთეულია შემდეგ სახელმწიფოებში:
ისტორია
240px|thumb|ძველი ბანკნოტები და მონეტები. რანდი მიმოქცევაში შევიდა 1961 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩამოყალიბებასთან ერთად. მან შეცვალა სამხრეთ აფრიკული ფუნტი.
მონეტები
250პქ 1961 წელს გამოშვებული იქნა მონეტები ნომინალით ½, 1, 2½, 5, 10, 20 და 50 ცენტი. 1965 წელს 2 ½ ცენტის მონეტა შეიცვალა 2 ცენტის ნომინალის მონეტით. ნახევარ ცენტიანი მონეტა ბოლოს მოჭრილი იქნა 1973 წელს. მონეტა 1 რანდი მიმოქცევაში შევიდა 1977 წელს, 1989 - 1990 წლებში გამოჩნდა 2 და 5 რანდის ნომინალის მონეტები. მონეტები 1 და 2 ცენტი ინფლაციის შედეგად მიმოქცევიდან ამოიღეს 2002 წელს.
2004 წლის აგვისტოში გამოშვებული იქნა ახალი მონეტა ნომინალით 5 რანდი.
ბანკნოტები
ბანკნოტების პირველი სერია გამოშვებული იქნა 1961 წელს ნომინალით 1, 2, 10 და 20 რანდი. რანდი დიზაინით და ფერით ჰგავდა მის წინამორბედს სამხრეთ აფრიკულ ფუნტს, რადგან გაადვილებული ყოფილიყო ახალ ვალუტაზე გადასვლა. რანდზე გამოსახული იყო კეიპტაუნის დამაარსებლის იან ვან რიბეეკის პორტრეტი. ისევე როგორც ბოლო სამხრეთ აფრიკული ფუნტის ბანკნოტები, რანდიც იბეჭდებოდა ორი ვარიანტით: ერთ შემთხვევაში წარწერა თავიდან იწყებოდა ინგლისურად, შემდეგ აფრიკაანსით, ხოლო მეორე ვარიანტში პირიქით. ეს პრაქტიკა გაგრძელდა 1966 წლის ბანკნოტების სერიაშიც.
1990 წელს ბანკნოტების დიზაინი შეიცვალა: ავერსზე გაჩნდა აფრიკის «დიდ ხუთეულში» შემავალი ცხოველების გამოსახულება. 1994 წელს მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინლით 100 და 200 რანდი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ძვ. წ. 368
'''ძვ. წ. 368''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd
„Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd“ („იცოდი, რომ ოუშენის ბულვარის ქვეშ გვირაბია?“) — ამერიკელი მომღერალ ლანა დელ რეის მეცხრე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2023 წლის 24 მარტს. დელ რეიმ დისკისთვის მასალის წერა დაიწყო 2021 წლის შემოდგომაზე Blue Banisters-ის გამოშვებამდე. მის იმდროინდელ პარტნიორ მაიკ ჰერმოსასთან ერთად მათ დაწერეს რამდენიმე სიმღერა, რის შემდეგაც ჯეკ ანტონოფი, დრიუ ერიქსონი და ზაკ დაუესი მისი ბოლო ნამუშევრების მთავარი პროდიუსერები, შეუერთდნენ ალბომზე მუშაობას. წერის პროცესში ლანა ხშირად მიმართავდა „მედიტატიური სპონტანური სიმღერის“ ტექნიკას. ჩაწერა ძირითადად ლოს-ანჯელესში ხდებოდა და დასრულდა 2022 წლის შემოდგომაზე. ალბომის სათაური არის მინიშნება მიტოვებულ ჯერგინსის გვირაბზე, რომელიც მდებარეობს ქ. ლონგ-ბიჩში, კალიფორნია. სიმღერები არის ინდი პოპის, ფოლკისა და საორკესტრო პოპის სტილში შესრულებული და სესხულობს ტრაპის, გოსპელისა და რეპის ელემენტებსაც. ჩანაწერში ფართოდ გამოიყენებოდა ფორტეპიანო, სიმებიანი და დასარტყამი საკრავები.
კატეგორია:ალბომები ჯეკ ანტონოფის პროდიუსერობით კატეგორია:Polydor Records-ის ალბომები კატეგორია:ლანა დელ რეის ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები
კატო სვანიძე
ეკატერინა (კატო) სვიმონის ასული სვანიძე-ჯუღაშვილი (დ. 14 აპრილი, [ძვ. სტ. 2 აპრილი], 1885 — გ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 22 ნოემბერი] , 1907) — იოსებ სტალინის პირველი მეუღლე და მისი ვაჟის, იაკობ ჯუღაშვილის დედა.
ბიოგრაფია
დიდგვაროვნის სვიმონ სვანიძისა და სეპორა დვალის ასული. ჰყავდა ძმა ალიოშა (1986) და ორი და საშიკო (1978) და მარიკო (1989). მუშაობდა მედღეურედ: მრეცხავად და მკერავად.
გარდაიცვალა 22 წლის ასაკში მუცლის ტიფისაგან. დაკრძალულია თბილისის კუკიის სასაფლაოზე.
ხარაგაული
ხარაგაული (დაბა ორჯონიკიძე — 1949-1989 წლებში) — დაბა საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.
გეოგრაფია
ხარაგაული მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელას ორივე ნაპირზე, ვიწრო და ღრმა ხეობაში, ზღვის დონიდან 280―400 მეტრზე. თბილისიდან დაშორებულია 198 კილომეტრით (რკინიგზით 160 კმ).
ხარაგაულში ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავაა, იცის ზომერიად ცივი ზამთარი და შედარებით მშრალი ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 13,2 °C, იანვარში 3,2 °C, ივლისში 22,6 °C, აბსოლუტური მინიმუმია -22 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 40 °C. ნალექები 1360 მმ წელიწადში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობს 1965 ადამიანი.
ისტორია
ხარაგაული ჩაისახა როგორც რკინიგზის სადგური XIX ს. 70-იან წლებში ფოთი-თბილისის რკინიგზის გაყვანასთან დაკავშირებით და შეიძინა ადმინისტრაციული, ხოლო შემდგომ სამეურნეო ფუნქცია. ერქვა ბელაგორი, შემდეგ მიიღო სახელი ხარაგაული. იყო თემის ცენტრი, რომელშიც შედიოდა სოფლები საკუთრივ ხარაგაული, პატარა ხარაგაული, ჯაფარაული, ჩხერი, თეთრაწყარო. დაბის სტატუსი მიიღო 1944 წელს. 1949 წლის 21 ივლისიდან ეწოდა დაბა ორჯონიკიძე. 1976 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 3,2 ათას ადამიანს. 1989 წელს დაუბრუნდა სახელი ხარაგაული.
ხარაგაულის მახლობლად ხელი მოეწერა ელაზნაურის შეთანხმებასა და გაიმართა რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ იმერეთის ყველაზე დიდი ბრძოლა სოლომონ II-ის ჯარებსა და რუსეთის იმპერიის ჯარებს შორის ჩხერის ციხის მახლობლად.
ეკონომიკა
ხარაგაულში მოქმედებდა ყველ-კარაქის, ღვინისა და ხილ-კენკრული ღვინის ქარხნები. დაბაში არის კულტურისა და დასვენების პარკი, საჯარო სკოლა, 2 საბავშვო ბაღი, მოსწავლეთა სახლი, საავადმყოფო, პოლიკლინიკა, ბიბლიოთეკა, კულტურის სახლი, სამუსიკო სკოლა, პოლიციის განყოფილება, ავტოსატრანსპორტო საწარმო, არქივი, კინოთეატრი. ხარაგაულში გადის რკინიგზის ცენტრალური მაგისტრალი და არის რკინიგზის სადგური.
სპორტი
ხარაგაულში არის საფეხბურთო კლუბი „ჩხერიმელა“, რომელიც დაარსდა 1983 წელს. 2010 წლიდან ასპარეზობს საქართველოს ჩემპიონატის პირველ ლიგაში, რაც გუნდისთვის თავისი ისტორიის მანძილზე საუკეთესო შედეგია. „ჩხერიმელას“ საშინაო არენაა ხარაგაულის საფეხბურთო მოედანი.
ღირსშესანიშნაობები
ხარაგაულში მდებარეობს ხუროთმოძღვრების ძეგლი კახორი. დაბაში მდებარეობს ხარაგაულის ისტორიული მუზეუმი, რომელიც დაარსდა 1978 წელს.
საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი
საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი — სახმელეთო საზღვრის 1839 კილომეტრიანი მონაკვეთი, რომელიც შედგება ყოფილი სსრკ-ის საკანონმდებლო აქტებით დადგენილი საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული საზღვრისა და ყოფილი სსრკ-ის მიერ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აღიარებული სახელმწიფო საზღვრისაგან, რომელიც განსაზღვრავდა ყოფილი სსრკ-ის სახელმწიფო საზღვარს საქართველოს ნაწილში.
საქართველოს კონსტიტუციის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად საქართველოს სახელმწიფოს ტერიტორია განსაზღვრულია 1991 წლის 21 დეკემბრის მდგომარეობით. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა და სახელმწიფო საზღვრების ხელშეუხებლობა აღიარებულია სახელმწიფოთა მსოფლიო თანამეგობრობისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ.
საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი დადგენილია საქართველოს კონსტიტუციის, საკანონმდებლო აქტების, საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების და ამ კანონის შესაბამისად.
საზღვარი რუსეთის ფედერაციასთან
საზღვარი რუსეთის ფედერაციასთან შეადგენს 894 კმ.
საზღვარი მდინარე ფსოუზე
მდინარე ფსოუზე საზღვარი საქართველოსა და რუსეთს შორის მოქმედებს 1928 წლის 31 დეკემბრის სსრკ-სა და რუსეთის ცაკის დადგენილების საფუძველზე, რომელიც 1929 წლის 24 აპრილს ხელმეორედ დამტკიცებულ იქნა რუსეთის ცაკის დადგენილებით. ამავე დადგენილებით დამტკიცებულ იქნა საზღვრის პერიმეტრი ახაჩხა (მთ. ლისაია)-აგეფსთას მთებიდან მდინარე ფსოუს გაყოლებით მის შავ ზღვაში შერთვამდე.
ისტორია
მინი|250პქ|მოსკოვის ხელშეკრულება (1920) pdf 1920 წლამდე აფხაზეთის ტერიტორიაზე არსებული ტერიტორიული ერთეულების (აფხაზეთის სამთავრო, სოხუმის სამხედრო განყოფილება და სოხუმის ოკრუგი) საზღვრები, კავკასიონის მთავარი ქედიდან შავ ზღვაზე ძირითადად გაგრის ქედით ჩამოდიოდა, ხოლო რუსეთის იმპერიის ბოლო წლებში (1904-1917) საზღვარი, საერთოდ მდინარე ბზიფის აღმოსავლეთ წყალგამყოფზე გადაიტანეს, რითაც სოხუმის ოკრუგმა დიდი ნაწილი დაკარგა.
პირველად ისტორიაში, საზღვარი მდინარე ფსოუზე დაწესდა 1920 წელს, მას შემდეგ რაც 1918 წელს სოჭის კონფლიქტის დროს ქართულმა მხარემ სოჭის ოკრუგის ტერიტორია ტუაფსემდე დაიკავა. 1919 წელს რუსეთის მენშევიკთა არმიამ ანტონ დენიკინის მეთაურობით, შესძლო სოჭის ოკრუგის ქართული ძალებისაგან განთავისუფლება. გარკვეული პერიოდი არსებობდა დავა საზღვრის გავლებასთან დაკავშირებით და ბოლოს 1920 წლის 7 მაისს საბჭოთა რუსეთსა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკას შორის გაფორმებული მოსკოვის ხელშეკრულების საფუძელზე საზღვარი ნაწილობრივ მდინარე ფსოუზე (შავი ზღვა — მთა ახახჩა) დადგინდა, ნაწილობრივ კი ახახჩა-აგაფსთის მთების (ფსოუს ზემო დინების წყალგამყოფი) ზოლზე.
მიუხედავად საქართველოსა და რსფსრ-ს შორის მიღწეული შეთანხმებისა, აღნიშნული ხელშეკრულება არ იქნა შეტანილი „სსრკ-ს საგარეო პოლიტიკის დოკუმენტების“ (Документы Внешней Политики СССР) ნუსხაში.
საზღვარი აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან
საზღვარი აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან შეადგენს 446 კმ.
საზღვარი გარეჯის მონაკვეთზე
მისი კვლევით არაერთი მეცნიერი თუ მკვლევარი იყო დაკავებული, მათ შორის ლადო მირიანაშვილიც.
ისტორია
1918 წლის 14 ივნისს აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრი მ. გაჯინსკი საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრისათვის მიწერილ წერილში აღნიშნავდა: „№221-I — საქართველოს მთავრობამ, მიაჩნია რა, რომ ბორჩალოს მაზრა მისი ტერიტორიაა, იქ ქართული ჯარი და გერმანული რაზმი შეიყვანა, თითქოსდა, მაზრის ყაჩაღური ბანდებისაგან გასაწმენდად... იმის გათვალისწინებით, რომ მთლიანად მუსლიმებით დასახლებული ბორჩალოს, თბილისისა და სიღნაღის მაზრების წარმომადგენლებმა არაერთხელ გამოთქვეს სურვილი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შესვლის თაობაზე, ჩემი მთავრობა პროტესტს გამოთქვამს საქართველოს მთავრობის ზემონახსენები განკარგულების წინააღმდეგ... “. 17 ივნისს ნოე რამიშვილის ხელმოწერით გაგზავნილ საპასუხო წერილში ეწერა: „№221-II — ბორჩალოს მაზრა ყოველთვის წარმოადგენდა საქართველოს ტერიტორიას და არასდროს გამხდარა კამათისა და ეჭვის საგანი... იმედს გამოვთქვამ, რომ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთავრობა მომავალში არ დაუშვებს საქართველოს საშიანო საქმეებში ჩარევის მცდელობას“.
1921 წლის 25 თებერვალს ბოლშევიკური რუსეთის ჯარების მიერ საქართველოს ოკუპაციიდან ორი თვის შემდეგ, 1921 წლის 2 მაისს, ამიერკავკასიის რესპუბლიკათა ტერიტორიული საკითხების მოგვარების მიზნით, რკპ (ბ) ცკ კავბიუროს პლენუმის დადგენილებით შეიქმნა სპეციალური კომისია სერგეი კიროვის თავჯდომარეობით. საქართველოს მხრიდან კომისიაში შედიოდნენ სახალხო კომისრები ალექსანდრე სვანიძე და სილვესტერ თორდია. 1921 წლის 26 ივნისს თბილისში გამართულ სხდომას, რომელზეც ზაქათალის ოლქისა და ყარაიის ველის სადავო საკითხი განიხილებოდა, კომისიის წევრების გარდა ესწრებოდნენ გრიგორი (სერგო) ორჯონიკიძე, მამია ორახელაშვილი, და შალვა ელიავა. აზერბაიჯანის მხარის მიერ (გუსეინოვი, გაჯინსკი, რასულ-ზადე, ომარ ფაიკი) შემოთავაზებული იქნა შემდეგი გადაწყვეტილების პროექტი: „პოლიტიკური მოსაზრებებით აზერბაიჯანის სსრ პრეტენზიას არ აცხადებს, რომ აღნიშნული რაიონები მას შეუერთონ, მაგრამ მოითხოვს საქართველომ იურიდიულად ცნოს და დაუმტკიცოს თათარ გლეხებს, რომ მათ უდავო უფლება აქვთ ფაქტობრივად ისარგებლონ იმ მიწებით, რომლებსაც მეფის და მენშევიკების რეჟიმის დროს ფლობდნენ. ამასთან, საქართველო მთელ ადგილობრივ ძალაუფლებას ყარაიაზელ გლეხებს გადასცემს და ვალდებულებას კისრულობს ყაზახის გვერდის ავლით არანაირი განკარგულება არ გამოსცეს. იმ მიწების ზუსტად გამიჯვნისათვის, რომლებითაც აზერბაიჯანლმა გლეხებმა უნდა ისარგებლონ, ინიშნება საგანგებო შერეული კომისია. 27 ივნისის სხდომაზე ქართულმა მხარემ პროტესტი განაცხადა წინა დღეს აზერბაიჯანის წარმომადგენელთა მიერ გადაწყვეტილების პროექტის ტექსტში შეტანილი ერთი ფრაზის გამო: „მთელ ადგილობრივ ძალაუფლებას ყარაიაზელ გლეხებს გადასცემს“, რასაც მწვავე კამათი მოჰყვა. საბოლოოდ ზემოთ დამოწმებული ტექსტი შეიცავალა შემდეგი სიტყვებით: „მთელ ძალაუფლებას, გარდა პოლიტიკურისა“ და დადგენილება შესწორებული სახით მიიღეს.
1921 წლის 5 ივლისს თბილისში გაიმართა საქართველოს სსრ და აზერბაიჯანის სსრ წარმომადგენელთა კონფერენცია, რომელზეც შემდეგი დადგენილება მიიღეს: „1. პოლიტიკური საზღვრები აზერბაიჯანის სსრ-სა და საქართველოს სსრ-ს შორის რჩება უცვლელი. 2. საქართველოსა და აზრბაიანს შორის ყარაიას ველის საკითხის შესახებ კონფერენციამ შემდეგი დაადგინა: ა) ცნობილ იქნეს სრული განსაკუთრებული მფლობელობა და სარგებლობა ყაზახის მაზრის გლეხების მიერ ყარაიას ველისა, დაახლოებით ქვემოთნახსენებ საზღვრებში, ამასთან დაცული იქნეს არსებული სახელმწიფო საზღვარი აზერბაიჯანის სსრ და საქართველოს სსრ-ს შორის“. ამის შემდეგ, განსაზღვრული იყო ტერიტორიის ფაქტიური მფლობელობის საზღვარი. დადგენილებას თან ერთვოოდა ორპუნქტიანი შენიშვნა, რომელშიც მითითებული იყო შემდეგი: „ა) ყაზახის გლეხების მფლობელობის ზუსტი საზღვრების დადგენა ევალება განსაკუთრებულ შერეულ კომისიას, რომელიც მუშაობას შეუდგება წინამდებარე შეთანხმების ხელმოწერიდან ორი კვირის ვადაში. ბ) ყაზახის მაზრის გლეხები, რომლებიც არიან ფაქტიური მფლობელნი და მოსარგებლენი ამ ველით, ყველა შემთხვევაში იხელმძღვანელებენ აზერბაიჯანის სსრ კონსტიტუციითა და დაემორჩილებიან ყაზახის მაზრის აღმასკომს“.
კონფერენციის დადგენილების საფუძველზე შეიქმნა სპეციალური შერეული კომისია, რომლის პირველი სხდომა 1921 წლის 27 ივლისს აღსტაფაში გაიმართა. საქართელოს მხრიდან კომისიის მუშაობაში მონაწილეობდნენ პავლე ინგოროყვა, იმ დროს საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატის მრჩეველი ვახტანგ მაჩაბელი. პავლე ინგოროყვამ ქართული მხარისათვის მიუღებლად მიიჩნია კონფერენციის დადგენილების მეორე პუნქტის ბ) შენიშვნაში მოცემული ფორმულირება, რამდენადაც მისი ტექსტი გაცილებით მეტს გულისხმობდა, ვიდრე უბრალოდ ყაზახის რაიონის გლეხების ყარაიას ველის საძოვრებზე მფლობელობის ზუსტი საზღვრების დადგენას. მხარეებს შორის შეთანხმება ვერ მოხერხდა, თუმცა გადაწყდა, რომ ზუსტი საზღვრების დადგენამდე ყაზახის მაზრის გლეხებს უფლება მიეცემოდათ დაუბრკოლებლად ესარგებლათ ყარაიას ველის ყველა იმ საძოვრითა და სავარგულით, რითაც ისინი ადრე სარგებლობდნენ.
1921 წლის 8 ნოემბერს თბილისში გამართულ შერეული კომისიის სხდომაზე (თავჯდომარები — ვ. კანდელაკი და ა. აბასოვი, წევრები — დ. ვექილოვი, ა. ბერიძე და მ. შიხლინსკი) დადგინდა ყაზახის მაზრის გლეხების ფაქტიური სარგებლობისა და მფლობელობის საზღვრები ყარაიას ველზე. ამ დადგენილებით ბერთუბნისა და უდაბნოს მონასტრების ტერიტორიები მთლიანად აზერბაიჯანელ გლეხთა ფაქტიურ მფლობელობაში აღმოჩნდა. ამასთანავე სარგებლობაში გადავიდა ტერიტორია ჩიჩხიტურის მონასტრის იმ ნახევრით, რომელიც უდაბნოს მთის სამხრეთ ფერდობზე მდებარეობს. მეორე, ქედის ჩრდილოეთ ფერდობზე განთავსებული ნაწილი კი — საქართველოს დარჩა. მომდევნო სხდომაზე, 1921 წლის 15 ნოემბერს, ხელი მოეწერა შეთანხმებას საქართველოს სსრ და აზერბაიჯანის სსრ ადმინისტრაციული საზღვრის გატარების შესახებ, თუმცა ყარაიას ველის ზამთრის აძოვრების მფლობელობის საკითხი კვლავ სადავო დარჩა. ამ დოკუმენტზე საქართველოს მხრიდან ხელი მოწერილი აქვს რევკომის თავჯდომარეს ბუდუ მდივანს, აზერბაიჯანის მხრიდან კი — ცაკის თავჯდომარეს მუხტარ გაჯი-ზადეს.
მომდევნო პერიოდში აზერბაიჯანს ყარაიას ველის საძოვრების დე-იურე საკითხი აღარ დაუსვამს. ამგვარი მდგომარეობა 1924 წლის ნოემბრამდე გაგრძელდა. დამოკიდებულება საქართველო-აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული საზღვრის დელიმიტაციისადმი მას შემდეგ შეიცვალა, როცა საქართველოში 1924 წლის აგვისტოს ამბოხება მოხდა. საქართველო თავისუფლებისადმი სწრაფვის გამო მკაცრად დაისაჯა: ამიერკავკასიის ცაკთან არსებული ამიერკავკასიის სფსრ-ში შემავალ რესპუბლიკებს შორის არსებული, მიწის, ტყის და წყლის სარგებლობის სადავო საკითხთა მომგვარებელი კომისიის სხდომის 1924 წლის 20 ნოემბრის დადგენილებით, შერეული კომისიის მიერ 1921 წლის 8 ნოემბერსა და 1922 წლის 28 იანვარს დადგენილი საზღვრებში დე-ფაქტო განმტკიცდა. ამ დადგენილების საფუძველზე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე გადავიდა საკმაოდ ვრცელი ტერიტორია.
საზღვარი სომხეთის რესპუბლიკასთან
საზღვრის პროექტი საქართველოსა და სომხეთს შორის 1926 წელს.
.
კომენტარები
<references group="კ"/>
სქოლიო
კატეგორია:საქართველო
ვარუნა
ვარუნა ― ვედურ რელიგიაში მსოფლიო წესრიგის და ადამიანთა მორალის დამცველი უზენაესი ღვთაება. ადრინდელ ვედურ ხანაში ვარუნა მიაჩნდათ ყველგანარსებული სამყაროს მთავარ გამგებელ ღვთაებად. ბრაჰმანიზმის გავრცელების შემდეგ ვარუნამ წყლის მფარველი ღმერთის მეორეხარისხოვანი ადგილი დაიკავა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რიგვედას ღვთაებები კატეგორია:ინდუისტური ღმერთები კატეგორია:ცის და ამინდის ღმერთები კატეგორია:მზის ღმერთები
ძვ. წ. 369
'''ძვ. წ. 369''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
გევორქ პეტროსიანი
გევორქ ოვსეფის ძე პეტროსიანი, ნამდვილი გვარი ტერ-პეტროსიანი (დ. 23 ნოემბერი [ძვ. სტ. 11 ნოემბერი], 1859 — გ.  10 ნოემბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი] , 1906) — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე.
ბიოგრაფია
1878 წლიდან მონაწილეობდა თბილისის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში, ხოლო 1881 წლიდან — პროფესიულ თეატრებში (ორდუბატიანის ფსევდონიმით). 1890 წლამდე მოღვაწეობდა პეტერბურგისა და მოსკოვის თეატრებში. 1890-იანი წლების დასაწყისში გადმოვიდა ამიერკავკასიაში და მუშაობა დაიწყო თბილისის სომხური დრამატული თეატრის დასში. აღზარდა მრავალი მსახიობი. დიდი წვლილი მიუძღვის ეროვნული კულტურის განვითარებაში. ასრულებდა სხვადასხვა ამპლუის როლებს. მათგან მნიშვნელოვანია გოროდნიჩი (გოგოლის „რევიზორი“), ვანიუშინი (ნაიდიონოვის „ვანიუშინის შვილები“), დემურინი (ნემიროვიჩ-დანჩენკოს „სიცოცხლის ფასი“), ანანია გლახა (სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), მილერი (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“), დონ კარლოსი (ჰიუგოს „ერმანი“), პეტრუჩიო (შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“) და სხვა როლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1859 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
Prionopelta bruchi
Prionopelta bruchi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Prionopelta-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Amblyoponinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Lasioglossum semilaeve
Lasioglossum semilaeve — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1923 წელს.
სქოლიო
semilaeve
ეფრემოვკა
ეფრემოვკა — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გორელოვკის თემში. მდებარეობს მადათაფის ტბის ნაპირზე, მდინარე ბუღდაშენის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2110 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ ეფრემოვკის მოსახლეობა შეადგენს 179 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მურთუზა მუხთაროვი
მურთუზა მუხთარ-ოღლუ მუხთაროვი (Murtuza Muxtar oğlu Muxtarov) (დ. 1855 — გ. 1920) — ბაქოელი ნავთობის მსხვილი მეწარმე და ქველმოქმედი. მინი|მარჯვნივ|მურთუზა მუხთაროვი
ბიოგრაფია
მურთუზა მუხთაროვი დაიბადა 1855 წელს ამირაჯანში. მან თავიდან დაიწყო ხელოსნის მოსწავლედ (დღეში იღებდა 10 კაპიკს), შემდეგ მუშაობდა ოსტატად, ბურღვის მემანქანედ. 1870 წელს, ურემის გაყიდვის შემდეგ, მუშად მოეწყო ბალახანის დასახლების სიახლოვეს — ზაბრატში. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ის ხელით იღებდა ნავთობს მცირე ჭაბურღილებიდან. იგი ხასიათდებოდა როგორც ძლიერი, გამძლე და მამაცი ადამიანი. ჭაბურღილები უკვე ბურღვის მექანიკურ მეთოდზე იყო გადასული და ის მაინც ზაბრატიდან ამირაჯანში მიმავალ ტალახიან გზას ტკეპნიდა უმცროს ძმასთან, ბალ-აჰმედთან ერთად. ასრულებდა ამ სფეროში ყველაზე რთულ და ბინძურ სამუშაოს. ნიჭიერი, შრომისმოყვარე ახალგაზრდა კაცი შეამჩნია წარმოების მფლობელმა, მარტოვმა. მალე მუხთაროვი ოსტატი გახდა და მის დაქვემდებარებაში შევიდა წარმოების მექანიკური სახელოსნოები. მურთუზმა გააუმჯობესა ნახევრად მექანიზებული ჩაქუჩის ჩარხი, რითაც მანქანა ბევრად უფრო გამძლე გახდა და მალე მუხთაროვს, როგორც ჭაბურღილების შეკეთებისა და პრობლემების აღმოსაფხვრელად შეუცვლელ ოსტატს, გასაქანს აღარ აძლევდნენ საწარმოების მფლობელები.
1895 წელს მან შექმნა მოდერნიზებული საბურღი მანქანა, რისთვისაც მიიღო სახელმწიფო პატენტი. მან ამ გამოგონებას „ბაქოს საბურღი სისტემა“ უწოდა. მუხთაროვის ჩარხები ბევრად უფრო სრულყოფილი იყო, ვიდრე მანამდე ვინმესთვის ცნობილი. მას ასევე ჰქონდა არაერთი სხვა გამოგონება.
XIX საუკუნის ბოლოს, მუხთაროვმა შეუკვეთა ბურღვის აღჭურვილობის მთელი ქარხანა ბიბი-ჰეიბატში. ეს იყო პირველი სამრეწველო საწარმო რუსეთში ნავთობის აღჭურვილობის წარმოებისთვის. ქარხნიდან არც თუ ისე შორს, მან ააგო სამსართულიანი შენობა მუშებისა და თანამშრომლებისთვის. ამით მან მიიზიდა საუკეთესო სამუშაო ძალა და შემოუვიდა დამატებითი მოგება. მუხთაროვის ქარხანაში წარმოებული ჩარხები და აღჭურვილობა იყიდებოდა რუსეთის ბაზარზე და გაჰქონდათ ექსპორტზე საზღვარგარეთ. ის თავადაც ხშირად ყიდულობდა მანქანებს და იარაღებს საზღვარგარეთ, განსაკუთრებით ამერიკაში. რევოლუციის შემდეგაც კი მოდიოდა კონტეინერები აღჭურვილობით მურთუზა მუხთაროვის სახელზე.
1910 წელს, იოზეფ პლოჟკოს პროექტით, ბაქოში აშენდა მუხთაროვის კუთვნილი სახლი, იტალიური რენესანსის სტილში. შენობის პირველ სართულზე იყო მაღაზიები და ოფისები, ხოლო მეორეზე — საცხოვრებელი ბინები.
1908 წელს მუხთაროვის სახსრებით, ვლადიკავკაზში, მდინარე თერგის სანაპიროზე, აშენდა უჩვეულო არქიტექტურითა და სილამაზით გამორჩეული სუნიტური მეჩეთი, რომელიც მუხთაროვის მეჩეთის სახელით არის ცნობილი.
მინი|210პქ|მურთუზა მუხთაროვის საფლავი ამირჯანის მეჩეთში 1920 წლის აპრილში აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლება აღდგა, ქალაქი დაიკავეს წითელი არმიის დანაყოფებმა. შექმნილი ვითარების გამო მურთუზა მუხთაროვმა თავი მოიკლა. მისი საფლავი მუხთაროვის მეჩეთის ეზოშია, მის მშობლიურ ამირჯანში.
მურთუზა მუხთაროვი დაქორწინებული იყო ოს დიდგვაროვან ელიზავეტა ტუგანოვაზე, პოლკოვნიკ ასლან-ბეკ ტუგანოვის ქალიშვილზე.
მურთუზა მუხთაროვის ხსოვნის პატივსაცემად მარდაკიანის დენდრარიუმში (რომლის ტერიტორია 1895–1920 წლებში მუხთაროვის კერძო აგარაკს წარმოადგენდა) დაიდგა მისი ბიუსტი, მის სახელს ატარებს ქუჩა ბაქოში და რკინიგზის სადგური საბუნჩის მახლობლად. სადგურის ახლოს მდებარე სოფელს ხალხში მუხთაროვას ეძახიან.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული არისტოკრატია კატეგორია:გარდაცვლილი 1920 კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის მეცენატები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მეცენატები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მეწარმეები
I'll Never Break Your Heart
„I'll Never Break Your Heart“ — ამერიკული ბოიბენდ Backstreet Boys-ის სიმღერა და სინგლი. გამოვიდა 1995 წელს. შეტანილია ალბომში Backstreet Boys.
სქოლიო
კატეგორია:Backstreet Boys-ის სიმღერები კატეგორია:1995 წლის სიმღერები კატეგორია:1995 წლის სინგლები კატეგორია:1996 წლის სინგლები კატეგორია:Jive Records-ის სინგლები
ბელდერგი
ბელდერგი (Belderrig; Béal Deirg) — გელტახტი სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები კატეგორია:გელტახტი ადგილები მეიოს საგრაფოში
ხარისთვალა
ხარისთვალა — დაბა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ნიკორწმინდის თემში. მდებარეობს შაორის წყალსაცავთან, ტყიბული-ამბროლაურის საავტომობილო გზაზე. დაბის სტატუსი მიიღო 1956 წელს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის დაბები
კანუდუსი
კანუდუსი (Canudos) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
შირლი კლარკი
შირლი კლარკი (ქალიშვილობის გვარი ბრიმბერგი; დ. 2 ოქტომბერი, 1919 — გ. 23 სექტემბერი, 1997) — ამერიკელი კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
შირლი ბრიმბერგი ნიუ-იორკში დაიბადა. მამამისი პოლონელი ემიგრანტი იყო, რომელმაც ქონება წარმოებით მოიხვეჭა, ხოლო დედამისი მილტიმილიონერი ებრაელი მწარმოებლისა და გამომგონებლის ქალიშვილი იყო. შირლის ორი უმცროსი და ჰყავდა, მათგან ერთ-ერთი — ელეინ დანდი — ცნობილი მწერალი გახდა. ადრეული ასაკიდანვე კლარკი ცეკვით დაინტერესდა, თუმცა ამას მისი მოძალადე მამის უკმაყოფილება მოჰყვა.
შირლი სწავლობდა სტივენსის კოლეჯში, ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, ბენინგტონის კოლეჯსა და ჩრდილოეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში. ამ სკოლებში იგი ცეკვის გაკვეთილებს მართა გრეჰემის, ჰამფრი-ვეიდმენისა და ჰანია ჰოლმის მეთოდებით გადიოდა. შირლი ცოლად გაჰყვა ბერტ კლარკს, რათა თავი დაეღწია მამის კონტროლისთვის და ნიუ-იორკში პროფესიონალებთან ცეკვის სწავლა შესძლებოდა. 1944 წელს წყვილს ქალიშვილი, ვენდი, შეეძინა. მათი ურთიერთობა 1963 წელს განქორწინებით დასრულდა. შირლიმ კარიერა ნიუ-იორკში, როგორც ავანგარდული თანამედროვე ცეკვის შემსრულებელმა დაიწყო. იგი აქტიურად იღებდა მონაწილეობას ახალგაზრდა ქალთა ებრაული ასოციაციის ცეკვის გაკვეთილებშა და წარმოდგენებში.
1972 წელს კლარკი შეურთა ჟურნალ Ms-ის კამპანიას „ჩვენ გაგვიკეთებია აბორტი“, რომელიც ქალთა რეპროდუქციული თავსუფლების შემზღუდავი „არქაული კანონების“ გაუქმებას მოითხოვდა; კამპანიის მონაწილეები მოუწოდებდნენ ქალებს, საჯაროდ გაეზიარებინათ თავიანთი ისტორიები და ემოქმედათ ცვლილებებისთვის.
მოკლემეტრაჟიანი ფილმები
შირლიმ თავისი ხელოვნების გამოხატვა ახალი მედიუმით დაიწყო და მეცეკვავეობიდან კინორეჟისორის როლში გადაინაცვლა. თავისი პირველი ფილმი „ცეკვა მზეში“ (1953) შირლიმ დენიელ ნეგრინის ქორეოგრაფიის ადაპტირებით შექმნა. ნიუ-იორკის საცეკვაო ფილმების საზოგადოებამ აღნიშნული კინონამუშევარი წლის საუკეთესო საცეკვაო ფილმად აირჩია. კლარკმა ამ ფილმში რიტმული კადრების ტექნიკა გამოიყენა. მთელი ფილმის მანძილზე ერთმანეთს ენაცვლება სცენაზე და სანაპიროზე ცეკვის კადრები.
1954 წელს შირლიმ მორიგი ფილმი „პარიზის სკვერები“ გადაიღო, რის შმდეგაც ჰანს რიხტერთან ერთად კინოხელოვნებას ნიუ-იორკის საქალაქო კოლეჯში სწავლობდა. 1955 წელს იგი გახდა ამერიკის დამოუკიდებელ კინემატოგრაფისტთა საზოჰადოების წევრი. აგრეთვე ისეთ კინორეჟისორებთან ერთად, როგორებიც არიან მაია დერენი, სტენ ბრეკიჯი და იონას მეკასი, შირლი წარმოადგენდა გრინვიჩ ვილიჯის დამოუკიდებელი კინორეჟისორების წრეს.
ფილმში „სასიყვარულო მომენტი“ შირლიმ ცეკვის პროცესის დასაფიქსირებლად აბსტრაქტული ხაზები და ფერები გამოიყენა. კლარკის 1958 წლის ფილმი „მბრუნავი ხიდები“ კინოში აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმის გამორჩეული ნიმუშია. ფილმს ორი ალტერნატიული საუნდტრეკი ექვს, პირველია ლუი და ბებე ბარონების მიერ შექმნილი ელექტრონული მუსიკა, ხოლო მეორე — ტაო მასეროს მიერ შექმნილი ჯაზური მუსიკა.
1959 წელს შირლი წარდგენილი იყო ოსკარის ნომინაციაზე ფილმისთვის „ცათამბჯენი“. ამავე წელს სან ფრანცისკოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე ფილმმა ოქროს კარიბჭის ჯილდო მიიღო. 1958 წელს გადაღებული ეს მოკლემეტრაჟიანი ფილმი ასახავს მეხუთე ავენიუზე ცათამბჯენი 666-ის მშენებლობას, რომელიც 1957 წელს დაიწყო. 20-წუთიანი ფილმი ასევე მოიცავს როქსი თეატრის კადრებსაც.
კლარკის 1960 წლის ფილმი „შემზარავი დრო“ მესამე სამყაროს ქვეყნებში ბავშვთა მდგომარეობას, მათ სიღატაკესა და ავადმყოფობას, ასახავს. ფილმი გაეროს ბავშვთა ფონდის წარმოებით თოროლდ დიკინსონთან კონსულტაციით შეიქმნა. მისი მუსიკალური გაფორმება პეგი გლენვილ-ჰიკსს ეკუთვნის.
დანიელ ვარუჟანი
დანიელ ვარუჟანი, (დ. 21 აპრილი, 1884, ბრდნიქი — გ. 24 აპრილი, 1915, თონე) — სომეხი პოეტი. პირველი კრებული \დარბევა~ გამოაქვეყნა 1908 წელს. აღწერა სომეხთა ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ და მათი აწიოკება. ავტორია კრებულებისა „ტომის გული“, „წარმართული სიმრერები“, „პურის სიმღერა“ (გამოიცა 1921). გახდა სომხების გენოციდის მსხვერპლი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი კატეგორია:სომეხი პოეტები
ძვ. წ. 370
გარდაიცვალნენ
*
კანბერა
კანბერა (Canberra) — ავსტრალიის დედაქალაქი 1927 წლიდან. გარშემორტყმულია ახალი სამხრეთ უელსის შტატის ტერიტორიით. კანბერა ქვეყნის შიგნით მდებარე ყველაზე დიდი ქალაქია, ხოლო მთლიანად ქვეყნის მაშტაბით 8-ე. ქალაქი ავსტრალიის ფედერალური ტერიტორიის ადმინისტრაციული ცენტრია, რომელიც, ასევე, მოიცავს მცირე სასოფლო სამეურნეო ზონასა და ნამაჯის ეროვნულ პარკს. კანბერიდან 280 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს სიდნეი, ხოლო 650 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით - მელბურნი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ კანბერის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 355 596 ადამიანს, ხოლო იმავე წლის აღწერის მონაცემებით კანბერის მოსახლეობა თანამგზავრ ქალაქ კუნიბეისთან ერთად, როგორც საქალაქო აგლომერაცია მოიცავს 391 645 მოსახლეს.
1908 წელს თანამედროვე კანბერის ტერიტორია შეირჩა ავსტრალიის კავშირის მომავალი დედაქალაქისათვის, რაც გახდა კომპრომისი ამ სტატუსისათვის ერთმანეთთან მეტოქე ქვეყნის ორ უდიდეს ქალაქებს - სიდნეისა და მელბურნს შორის. საუკეთესო დიზაინისთვის ჩატარებული საერთაშორისო კონკურსის შემდეგ მომავალი მშენებლობის საფუძვლად, რომელიც დაიწყო 1913 წელს, აღებული იქნა ჩიკაგოელი არქიტექტორების უოლტერ გრიფინის ა და მერიონ გრიფინის გეგმა. კანბერის დიზაინის საფუძვლად იქცა ქალაქი-ბაღნარის კონცეფცია, რომელიც საშუალებას იძლეოდა შექმნილიყო ბუნებრივი მცენარეულობის ფართე ზონები, რის გამოც ავსტრალიელებმა დედაქალაქს შეარქვეს „bush capital“ (ინგლისური ენიდან თარგმანში „ტყის დედაქალაქი“). მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქის ზრდასა და განვითარებას ხელს უშლიდა პირველი მსოფლიო ომი და დიდი დეპრესია, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კანბერა გახდა აყვავებული ქალაქი.
კანბერა არის ადგილი, სადაც განლაგებულია გენერალ-გუბერნატორის რეზიდენცია, ავსტრალიის პარლამენტი, ავსტრალიის უმაღლესი სასამართლო და მრავალი სამინისტრო და სააგენტო. ქალაქში ასევე მდებარეობს სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საზოგადოებრივი და კულტურული დაწესებულებები, ისეთები როგორებიცაა: ავსტრალიის ეროვნული გალერეა და ავსტრალიის ეროვნული მუზეუმი.
მნიშვნელობა
სიტყვა „Canberra“ მომდინარეობს ავსტრალიელი აბორიგენი ადგილობრივი ტომის ნგაბრის დიალექტის დასახელებისგან, რომელიც ეკუთვნის ნგუნავალის ოჯახურ ჯგუფს, უფრო ზუსტად სიტყვა „Kanbarra“, რომელიც ნგუნავალის ძველი ენიდან ითარგმნება, როგორიც „შეხვედრის ადგილი“. ეს დასახელება, გამოიყენებოდა კორობორის, ანუ ავსტრალიელი აბორიგენების ცერემონიალური შეხვედრების აღსანიშნავად, რომელიც ტარდებოდა ნგუნავალის ტომის სეზონური მიგრაციის დროს და რომელზეც ჭამდნენ „Agrotis infusa“-ს. მათი მიგრაციის გზა ყოველ გაზაფხულზე ასევე გადიოდა ამ რაიონზე.