cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რამაზ ჩხიკვაძე
ბიოგრაფია
როლები: ლეანდრო (ჯ. ფლეჩერის „ესპანელი მღვდელი“), ვეფხია გაბიდაური (კ. ბუაჩიძის „ამბავი სიყვარულისა“), ქოსა მრჩეველი (გ. ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა“), მაქჰითი (ბ. ბრეხტის „სამგროშიანი ოპერა“), თედო (მ ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“), ფადინარი (ე. ლაბიშის „ჩალის ქუდი“), აკოფა (ა. ცაგარელის „ხანუმა“), კირილე მიმინოშვილი (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“), შოშია (ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა“) და სხვა. ახალი ეტაპია ჩხიკვაძის შემოქმედებაში რეჟისორ რ. სტურუას დადგმებში მონაწილეობა (ყვარყვარე, პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე“, აზდაკი, ბ. ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე“, „რიჩარდ მესამე“, შექსპირის „რიჩარდ მესამე“, მოხუცი რეჟისორი რ. სტურუას, ლ. ფოფხაძისა და ა. ვარსიმაშვილის „ვარიაციები თანამედროვე თემაზე“ და სხვა). რამაზ ჩხიკვაძის ბოლო როლი შედგა ა. სტრინდბერგის „სიკვდილის როკვაში“ (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი) ამ სპექტაკლით გაიხსნა თბილისში ახალი თეატრი „თეატრალური სარდაფი“. ამ წარმოდგენებში მხატვრულ ხერხად გამოყენებულია ყოფითისა და პათეტიკის, რეალურისა და პირობითის დაპირისპირება, მოვლენების მოულოდნელი პერიფრაზირება, მეტაფორული აზროვნება, რასაც მსახიობი აღწერს განსჯისა (ფსიქოლოგიური განცდის საპირისპიროდ) და სრულყოფილი აქტიორული ხელოვნების მეშვეობით. ჩხიკვაძე გარდასახვასთან ერთად სცენაზე გვიჩვენებს თავის დამოკიდებულებას გმირისადმი. ჟესტიკულაციით, პოზითა და მეტყველების მანერით იგი ზუსტ ასოციაციურ მინიშნებას აღწევს. ამ როლებმა ჩხიკვაძეს მსოფლიო აღიარება მოუპოვა.
გადაღებულია კინოფილმებში: „ლონდრე“ (დიამბეგი, 1963), „ჩირიკი და ჩიკიტელა“ (გიტარა-მაიორი, 1975), „ნატვრის ხე“ (მღვდელი, 1977), „ნერგები“ (ლუკა, 1974, მოსკოვის VIII საერთაშორისო კინოფესტივალზე მიენიჭა პრემია მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის) და სხვა. სსრკ სახელმწიფო (1979), რუსთაველის (1980) და მარჯანიშვილის (1975) პრემიების ლაურეატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
გარდაიცვალა 2011 წლის 17 ოქტომბერს თბილისში, 83 წლის ასაკში, მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში მეუღლის, ნატაშა ჩხიკვაძის, გვერდით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1997) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები რამაზ კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
Colours (მასტერბოის ალბომი)
Colours — ჯგუფ მასტერბოის 1996 წლის სტუდიური ალბომი. მის ჩაწერაში მიიღო მონაწილეობა ჯგუფის ახალმა ვოკალისტმა, ლინდა როკომ, რომელიც მანამდე ჯგუფ Milli Vanilli-ს წევრი იყო. ალბომიდან განსაკუთრებული პოპულარობა წილად ხვდა ენერგიულ სინგლს Mister Feeling, რომლის გამოსვლა საზაფხულო სეზონს დაემთხვა. სინგლი გერმანულ ჩარტში #44 პოზიციაზე მოხვდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მასტერბოის ალბომები კატეგორია:1996 წლის ალბომები
Antimitra aegrota
Antimitra aegrota — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ყვითელი ზღვა
thumb|300px|right|ყვითელი ზღვა ყვითელი ზღვა — ნახევრად-შიდა ზღვა წყნარი ოკეანის აუზში, აზიის სანაპიროებთან. ეკუთვნის 3 ქვეყანას: ჩინეთი, ჩრდილოეთი კორეა და სამხრეთი კორეა. ფართობი — 416000 კმ², ყველაზე ღრმა ადგილი — 106 მ. ტემპერატურა წყლის ზედაპირზე თებერვალში 0-+8 C°, ხოლო აგვისტოში +24-28 C°. მარილიანობა — 24-36‰.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის გეოგრაფია კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის გეოგრაფია კატეგორია:სამხრეთ კორეის გეოგრაფია კატეგორია:წყნარი ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
ციმბირი
thumb|right|300px|         [[ციმბირის ფედერალური ოკრუგი            რუსეთის ციმბირი გეოგრაფიულად             რუსეთის აზიური ნაწილი ]] ციმბირი (Сибирь) — ვრცელი გეოგრაფიული რეგიონი ევრაზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია ურალიდან წყნარი ოკეანის გასწვრივ აღმართულ ქედებამდე და ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ნაპირიდან ცენტრალური აზიის საზღვრამდე. ფართობი დაახლოებით 10 მლნ. კმ². შეადგენს რუსეთის ფედერაციის 73,56 %-ს. ციმბირის მთავარი ბუნებრივი ერთეულებია დასავლეთ ციმბირის ვაკე, შუა ციმბირის ზეგანი, სამხრეთ და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ციმბირის მთები. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ციმბირის მთებს ეკვრის ვერხოიანსკის ქედისა და კოლიმის მთიანეთის უზარმაზარი რკალი, რომლის შიგნით მოქცეულია ქედები, ზეგნები და ვრცელი დაბლობები. ციმბირი მდებარეობს ზომიერი და ცივი ჰავის სარტყლებში. ტერიტორიის დიდ ნაწილზე ჰავა მკაცრია, მკვეთრად კონტინენტური. ნალექების 80% მოდის წლის თბილ დროს. გაბატონებულია მარადი მზრალობა (ფართობი 6 მლნ. კმ²-ზე მეტი). ჩრდილოეთში ყინულის ფენის სისქე 200-500 მ აღწევს (მდინარე მარხის აუზში 1500 მ-მდე). ციმბირის მდინარეთა უმრავლესობა ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზს ეკუთვნის. მდინარეებს იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად, სანაოსნოდ. ტბებიდან აღსანიშნავია ბაიკალი, ტაიმირი, ჩანი, ტელეცკოე. მდინარეებსა და ტბებში სამრეწველო თევზებია.
ციმბირის აბორიგენი მოსახლეობა ცხოვრობს ტაიგისა და ტუნდრის უზარმაზარ ტერიტორიაზე. ყველაზე დიდი ქალაქებია: ნოვოსიბირსკი, ომსკი, კრასნოიარსკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ციმბირი კატეგორია:აზია კატეგორია:რუსეთის გეოგრაფია
შამანკის კლდე
მინი|270პქ|შამანკის კლდე შამანკის კლდე (Скала Шаманка; ბურხანის კონცხი, შამანის კონცხი, მღვიმის კონცხი) — კონცხი ბაიკალის ტბაში, ოლხონის კუნძულზე. მთავრდება ორმწვერვალიანი კლდით. მოქცეულია ბაიკალისპირეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. სიახლოვეს მდებარეობს დაბა ხუჟირი (1,2 ათ. მცხოვრები). ამჟამად კონცხს გააჩნია ბუნებრივი და ისტორიული ძეგლის სტატუსი. აგებულია კვარცით გამსჭვალული კრისტალური კირქვებით, ხოლო მომიჯნავე სანაპირო — გრანიტებით, რომელიც შენაცვლებულია რქატყუარა გნაისით. კონცხის ყელი დაფარულია ნაყარით. საკუთრივ კონცხზე აღმოჩენილია მრავალი აქეოლოგიური ძეგლი. არის ამავე სახელწოდების მღვიმე, რომელიც წარმოიქმნა გამოფიტვისა და კირქვული ქანების გადარეცხვის შედეგად. მღვიმის სავალი ნაწილის სიგრძე 12 მ, სიგანე 3-4,5 მ აღწევს. სიმაღლე 1-6,5 მ-ია. გვხვდება გვერდითი კორიდორები და ვიწრო სასულეები. შამანის მღვიმე პირველად გამოიკვლია და აღწერა ცნობილმა გეოგრაფმა იან ჩერსკიმ 1879 წელს. მღვიმეში აღმოჩენილია XVIII საუკუნის მონეტები, სხვადასხვა საგნები. ერთ-ერთ ნაპრალში აღმოჩენილია მცირე ზომის ფიქალის ფირფიტა, სადაც ამოტვიფრულია ქალი-შამანის გამოსახულება.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კონცხები
ეფრემი (ანტიოქიის პატრიარქი)
ეფრემი (Εφραίμ Αντιοχείας; გ. 545) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 ივნისი, ახალი სტილით - 21 ივნისი. ანტიოქიის პატრიარქი.
ცხოვრება
ღირსი ეფრემი მხედართმთავარი იყო ანასტასი (491-518) და იუსტინე (518-527) იმპერატორების დროს. სირიელი ჭაბუკი გამოირჩეოდა სიკეთით, კეთილმსახურებითა და გულმოწყალებით.
მისი რწმენის სიძლიერეზე მეტყვველებს ერთი შემთხვევა: იეროპოლის მახლობლად მოსაგრეობდა ერთი მესვეტე, რომელიც მწვალებლობაში ჩავარდა. ეს რომ შეიტყო, წმინდა ეფრემი მივიდა ბერთან და მოუწოდებდა, დაბრუნებოდა მართლმადიდებლობას. მესვეტე უარზე იყო. მან პატრიარქის დაშინებაც კი სცადა და შესთავაზა, დიდი კოცონი დაენთოთ და ერთად შესულიყვნენ ცეცხლში. კოცონი დაანთეს, მაგრამ ერეტიკოსმა ბერმა ვერ გაბედა შიგ შესვლა. მაშინ პატრიარქი მხურვალედ ევედრა უფალს, დაემოწმებინა, ვისი სარწმუნოება იყო უცდომელი, მოიხსნა ომოფორი და ცეცხლს მისცა. სამი საათის შემდეგ შეშა დაიფერფლა, ომოფორი კი უვნებლად დარჩა. ამ სასწაულის მხილველმა მესვეტემ უარყო ერესი და მართლმადიდებლებს შეუერთდა.
წმიდა პატრიარქი მშვიდობით მიიცვალა 545 წელს.
თავის ნაშრომებში ღირსი ეფრემი იცავდა მართლმადიდებლურ სწავლებას ქრისტეს ორბუნებოვნების შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 545 კატეგორია:ანტიოქიის პატრიარქები
სომხეთის ტურიზმი
ტურიზმი სომხეთის ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარი სექტორი გახდა 1990-იანი წლებიდან. ყოველწლიურად ქვეყანას ნახევარი მილიონი მნახველი სტუმრობს, ძირითადად ეთნიკური სომხები დიასპორებიდან. როგორც სომხეთის ეკონომიკის სამინისტრო იუწყება, ტურისტების უდიდესი ნაწილი დსთ-ის ქვეყნებიდან მოდის, ძირითადად რუსეთიდან; ასევე საქართველოდან, ევროკავშირის ქვეყნებიდან, ირანიდან და აშშ-დან.
მიუხედავად იმისა, რომ რესურსები მწირია, ტურიზმის სექტორის ზრდის მიზნით, სომხეთი ინვესტირებას ახდენს ახალი სასტუმროების მშენებლობაში. ძირითადი ღირსშესანიშნაობებია ღია ცის ქვეშ აქტივობა და პეიზაჟები. პოპულარული საზაფხულო ტურისტული ადგილია მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მთის ტბა სევანი. ზამთარში, ღიაა სამთო-სათხილამურო კურორტი წაღკაძორი, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში ასევე ღიაა ფეხით ხეტიალისა და პიკნიკისათვის. სომხეთიდან მოჩანს თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარე არარატის მთა, სადაც გაჩერდა ნოეს კიდობანი. დედაქალაქ ერევანში ფუნქციონირებს ოპერა, თეატრები და სხვა კულტურული დაწესებულებები. ტურისტებს შორის ასევე პოპულარობით სარგებლობს არგავანდის სამორინეები.
2000-იანი წლებიდან სომხეთში ტურიზმი თანდათანობით იზრდება. სომხეთის რესპუბლიკის ეკონომიკის სამინისტროს ინფორმაციით, 2009 წელს ქვეყანას 575 281 ტურისტი ეწვია, 3%-ით მეტი ვიდრე წინა წელს, 2010 წლისთვის კი, მსოფლიო ეკონომიკის სტაბილიზაციასთან ერთად, ნავარაუდევი იყო ამ მაჩვენებლის 5%-იანი ზრდა. 2011 წლისთვის, სომხეთი 800 000 ტურისტს ელოდებოდა, წინა წლის მაჩვენებელზე 13%-ით მეტს. სომხეთი ტურისტებს თავგადასავლების შესაძლებლობითა და თავის ისტორიით იზიდავს. დედაქალაქ ერევანში აშენდა ახალი სასტუმროები, მათ შორის ჰილტონი, ინტერკონტინენტალი და კემპინსკი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები
სომხეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის რამდენიმე ძეგლი მდებარეობს:
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ტურიზმი
ეროვნული საჰაერო და კოსმოსური მუზეუმი
ეროვნული საჰაერო და კოსმოსური მუზეუმი (National Air and Space Museum) — სმითსონის ინსტიტუტის მუზეუმი ვაშინგტონში, აშშ. იგი დაარსდა 1946 წელს, როგორც ეროვნული საჰაერო მუზეუმი და გაიხსნა მისი მთავარი შენობა ეროვნულ ცენტრში L'Enfant Plaza– სთან ახლოს 1976 წელს. 2018 წელს მუზეუმს ეწვია დაახლოებით 6.2 მილიონი ვიზიტორი, რაც მას მეხუთე ყველაზე მონახულებად მუზეუმად აქცევს მსოფლიოში.
არქიტექტურა
მინი|[[აპოლო 11-ს კაბინა]] მუზეუმის კაპიტოლიუმთან სიახლოვის გამო, სმითსონის ინსტიტუტს სურდა შენობა, რომელიც იქნებოდა არქიტექტურულად შთამბეჭდავი, მაგრამ არც ისე თამამად გამოირჩეოდა კაპიტოლიუმის შენობისგან. არქიტექტორ გიო ობატას სურდა კუბისებური შენობის აგება, რომელიც მოიცავდა უფრო პატარა და უფრო თეატრალურ ექსპონატებს, რომლებიც დაკავშირებულია ფოლადისა და მინის სამი ფართო წინაგულებით, სადაც განთავსებულია უფრო დიდი ექსპონატები, როგორიცაა რაკეტები, თვითმფრინავები და კოსმოსური ხომალდები. მუზეუმი აგებულია იმავე ვარდისფერი ტენესის მარმარილოთი, როგორც ეროვნული გალერეა. მუზეუმი აშენდა Gilbane Building Company– ის მიერ და დასრულდა 1976 წელს. შენობის დასავლეთ შუშის კედელი გამოიყენება თვითმფრინავების სამონტაჟოდ.
რემონტი
საჰაერო და კოსმოსურმა მუზეუმმა 2014 წლის აპრილში გამოაცხადა ორწლიანი რემონტი. მთავარ დარბაზში რემონტი (რომელსაც 1976 წელს მუზეუმის გახსნის შემდეგ მნიშვნელოვანი განახლება არ მიუღია) დაფინანსდა ბოინგის 30 მილიონი დოლარის შემოწირულობით. დარბაზს ეწოდება ,,Boeing Milestones of Flight Hall". გარემონტება (რომლის საერთო ღირებულება არ არის ცნობილი) დაიწყო 2014 წლის აპრილში, რემონტის დროს ექსპონატები დროებით შენახული იყო დარბაზის განახლებამდე. ბოინგმა– ასევე დაფინანსება გამოჰყო გამოფენისთვის „როგორ იფრენს ყველაფერი“, რომელიც მოიცავდა ბავშვთა გამოფენის განახლებას, ახალი სამუზეუმო საგანმანათლებლო პროგრამირებას და დაწყებითი და საშუალო სკოლის მასწავლებლებისათვის ფრენისა და კოსმოსური ტექნოლოგიების აკრედიტებული კურსის შექმნას.
2015 წლის ივნისში სმითსონის ინსტიტუტმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც ადასტურებდა საჰაერო და კოსმოსური მუზეუმის ფართო განახლების აუცილებლობას. შენობის მრავალი მექანიკური და გარემოსდაცვითი სისტემა გადაკეთდა მისი მშენებლობის დროს 1972 წლიდან 1976 წლამდე. მოხსენებაში ნათქვამია, რომ მუზეუმის სისტემა ახლოს არის ჩავარდნასთან და სახურავი იმდენად დაზიანებულია, რომ ის უნდა შეიცვალოს. ტენესის მარმარილოს ფასადი დახეთქილია და ზოგიერთ რაიონში იმდენად დაზიანებულია, რომ შეიძლება შენობას მოსწყდეს. მუზეუმის მინის ფარდის კედლები (1976 წლის სტრუქტურის იმ ელემენტებს შორის, რომელთა დიზაინიც შეიცვალა ღირებულების გამო) ძალიან გამტარია ულტრაიისფერი გამოსხივების მიმართ. რამდენიმე ექსპონატი (მაგალითად კოსმოსური კოსტუმი, რომელსაც ჯონ იანგი ატარებდა) დაზიანებულია ამ გამოსხივების შედეგად.
2015 წლის 30 ივნისს სმითსონის ინსტიტუტმა დაიწყო ნებართვის მოძიება 365 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების რემონტისთვის საჰაერო და კოსმოსური ეროვნული მუზეუმისთვის. მათ დაიქირავეს Quinn Evans Architects- ის ფირმა რემონტისა და დიზაინისთვის. ინტერიერის ცვლილებები მოიცავს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას, მთავარი შესასვლელის ხილვადობას და პერიმეტრის უსაფრთხოებას. შეიცვალა მთლიანი ფასადი (ისევ ტენესის მარმარილოს გამოყენებით). შუშის ფარდის კედლები შეიცვალა სამმაგი მოჭიქული, თერმულად დახშული პანელებით, ალუმინის ჩარჩოში. ფარდის კედლები გაძლიერდება ფოლადით, რაც ხელს უწყობს აფეთქებებისადმი მათი გამძლეობის გაუმჯობესებას. სმითსონის დამატებითი ცვლილებები, რომლებიც არ შედის 365 მილიონ დოლარში, მოიცავს სახურავზე 1300 მზის პანელის დამონტაჟებას, ვესტიბულების მშენებლობას მთავარ შესასვლელებთან და ტერასების რეკონსტრუქციას. 2016 წლის მარტში სმითსონის ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ პროექტის ღირებულება გაიზარდა 600 მილიონ დოლარამდე. 2016 წლის ივნისის ბოლოს სმითსონის ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა მუზეუმის განახლების პროექტი 1 მილიარდი დოლარამდე გაზარდეს. მასში შედიოდა 676 მილიონი აშშ დოლარი მშენებლობისთვის, 50 მილიონი აშშ დოლარი ახალი საცავის შესაქმნელად და 250 მილიონი აშშ დოლარი ახალი ექსპონატებისთვის. სააგენტოს მტკიცებით, შენობის დანგრევა და ახალი სტრუქტურის აღმართვა 2 მილიარდი დოლარი დაჯდება.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმის ტიპები კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ვაშინგტონში კატეგორია:მუზეუმები ამერიკაში კატეგორია:საჰაერო მუზეუმები
450
თარიღი უცნობია
*
გუჯარათის სამზარეულო
მინი|240x240პქ|გუჯარათი Thali, მრავალფეროვანი ტრადიციული კერძი გუჯარათში გუჯარათული სამზარეულო გუჯარათის შტატის სამზარეულო დასავლეთ ინდოეთში.
მიუხედავად ფართო სანაპირო ზოლისა, რომელიც გუჯარათს უზრუნველყოფს სასარგებლო ზღვის პროდუქტებით, გუჯარათი ძირითადად ვეგეტარიანული სახელმწიფოა, ჯაინური ვეგეტარიანელობის გავლენის გამო. ბევრ თემის რაციონში შედის ზღვის პროდუქტები, ქათამი და ცხვრის ხორცი.
ძირითადი საკვები
ძირითადი კერძები ემყარება ორთქლზე მოხარშულ ბოსტნეულს, სხვადასხვა სანელებლებით და დალებით, რომელსაც ემატება ვაგჰარი, რომელიც არის ზეთში გაცხელებული სანელებლების ნარევი, რაც განისაზღვრება ძირითადი ინგრედიენტების მიხედვით. მარილი, შაქარი, ლიმონი, ცაცხვი და პომიდორი ხშირად გამოიყენება დეჰიდრატაციის თავიდან ასაცილებლად იმ ადგილას, სადაც ტემპერატურა 50° C-ს აღწევს (122 °F) ჩრდილში. ზოგ ბოსტნეულის კერძს და დალს ცოტა შაქრის ან ჯაგარის დამატება სჭირდება, რაც აუმჯობესებს ბოსტნეულის ოდნავ მსუბუქ გემოვნებას. სამზარეულო იცვლება ბოსტნეულის სეზონური ხელმისაწვდომობიდან გამომდინარე. ზაფხულში, როდესაც მანგო მწიფეა და ფართოდ არის ხელმისაწვდომი ბაზარზე, მაგალითად, კერი ნო რასი(ახალი მანგოს რბილობი) ხშირად წარმოადგენს კერძის განუყოფელ ნაწილს. გამოყენებული სანელებლები სეზონის მიხედვით იცვლება. Garam masala და მისი შემადგენელი სანელებლები ზაფხულში ნაკლებად გამოიყენება. რეგულარული მარხვა, დიეტები, რომლებიც შემოიფარგლება რძით, ხმელი ხილითა და თხილით, ჩვეულებრივი მოვლენაა.
თანამედროვე დროში ზოგიერთ გუჯარათელს სულ უფრო მეტად უყვარდება ძალიან ცხარე და შემწვარი კერძები. ბევრი შეფ-მზარეული გამოვიდა დასავლური და გუჯარათული კერძების შერწყმის იდეებით. გუჯარათელები ძირითადად ვეგეტარიანელები არიან, მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს მდიდარი ფენები მოიხმარენ ქათამს, კვერცხსა და თევზს.
აფრიკული ფეტვით მომზადებულ ბრტყელ პურს აქვს საკმაოდ მნიშვნელოვანი საკვები ღირებულება, ისევე როგორც სხვა საკვებს, რომელიც ფქვილის საფუძველზე მიიღება. საერთო კვების ელემენტი სოფლებში ცივი ზამთრის დროს შედგება სქელი როტისით, რომელიც დამზადებულია აფრიკული ფეტვით და " bhakri-ით".
ტკბილი დესერტების ნაწილია - Thali, რომელიც როგორც წესი, მზადდება რძის, შაქრის და კაკლისგან. "მშრალი" ტკბილეული, როგორიცაა მაგასი და ღოღრა, ჩვეულებრივ მზადდება დღესასწაულების დროს, მაგალითად, ქორწილებში ან დივალის დროს. გუჯარათული სამზარეულო ასევე გამორჩეულია ფარსაანის მრავალფეროვნებით - გვერდითი კერძები, რომლებიც ავსებენ მთავარ კერძს და მას გარნირად ემსახურებიან.
სანაპირო გუჯარათში ხარვას საზოგადოებამ შეიმუშავა სამზარეულო, რომელიც შედგება ახალი და გამხმარი თევზისგან. საერთო ზღვის პროდუქტებია: pomfrets, khandwas, gedadas, surmai, prawns, კიბორჩხალა, ლობსტერი და ნარსინგა (კალმარი).
სქოლიო
კატეგორია:ინდური სამზარეულო კატეგორია:გუჯარათის სამზარეულო კატეგორია:გუჯარათის კულტურა
აჰმად ჯამალი
აჰმად ჯამალი (დაბ. ფრედერიკ რასელ ჯოუნსი; დ. 2 ივლისი, 1930) — ამერიკელი ჯაზის პიანისტი პიტსბურგიდან, პენსილვანია. აჰმად ჯამალს 1952 წელს ისლამზე მოქცევის შემდეგ იყენებს.
ჯამალი მაილზ დეივისის ერთ-ერთი ფავორიტი პიანისტი იყო და ამგვარად მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მის პირველ კლასიკურ კვინტეტზე (მონაწილეობენ ჯონ კოლტრენი ტენორი-საქსოფონი, რედ გარლანდი ფორტეპიანო, პოლ ჩემპერსი ბასი, ფილი ჯო ჯონსი დასარტყმელი ინსტრ.).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:ამერიკელი ჯაზ-მომღერლები
Take That: Live in Berlin
Take That: Live in Berlin — ჯგუფ Take That-ის მიერ 1994 წელს ბერლინში ჩატარებული კონცერტის ჩანაწერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Take That-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1994 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:BMG-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები
Scapy
scapy არის ქსელური პაკეტების მანიპულირების თავისუფალი პროგრამა, პითონში დაწერილი.
წითელგორი
წითელგორი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ჭიაურის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი, ლაგოდეხიდან 25 კილომეტრი.
Scapy
scapy-ს შეუძლია ქსელური ტრაფიკის თვალთვალი ლოკალურ ქსელში, პაკეტების შექმნა სხვადასხვა პროტოკოლების მხარდაჭერით, ოპერაციული სისტემის დადგენა მათი TCP/IP-ს ანაბეჭდის ანალიზით, traceroute-ი, ქსელის ანალიზი (მას შეუძლია სხვადასხვა პროგრამის შენაცვლა: hping, nmap-ის 85% ფუნქციები, arpspoof, arp-sk, arping, tcpdump, ethereal, p0f, და სხვა).
წითელგორი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 164 ადამიანი.
Scapy
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საინფორმატიკო უშიშროება
წითელგორი
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Hping
hping — სალვატორე სანფილიპოს მიერ შექმნილი პროგრამა ქსელის ანალიზისთვის. იგი მოქმედებს დამიზნულ პორტზე TCP პაკეტების გაგზავნით და მიღებული პაკეტების ანალიზით. მიღებული პაკეტების სახეობამ შესაძლოა ნათელი გახადოს ფაირვოლის წესები რომლებიც ძალაშია, დაბლოკილი, უარყოფილი ან დანებებული პაკეტების მეშვეობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საინფორმატიკო უშიშროება
451
თარიღი უცნობია
*
Antimitra crenulata
Antimitra crenulata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნახევარტბა
ნახევარტბა, ბაშლეხელი — ტბა საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს საზღვარს საქართველოსა და რუსეთს შორის. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის თხემზე, ზღვის დონიდან 2713 მ-ზე. ზედაპირის ფართობი 0,02 კმ², საშუალო სიღრმე 6,0 მ, მაქსიმალური სიღრმე 12,8 მ. ტბის ქვაბული მყინვარული წარმოშობისაა. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. სამხრეთ ნაპირიდან გაედინება მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი შრომისხევი. ტბის წყალი სუფთაა და გამჭვირვალე.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ტბები კატეგორია:დაღესტნის ტბები
ზოსიმე ფინიკიელი
ცხოვრება
ღირსი ზოსიმე ფინიკიელი დაიბადა სირიის სოფელ სინადში, ტვირის მახლობლად. ის სრულიად ახალგაზრდა აღკვეცეს ბერად. ზოსიმე მარხვით, ლოცვით, ფიზიკური შრომით და სხვა კეთილი საქმეებით განადიდებდა უფალს. ღირსმა მამამ ღვთისგან განჭვრეტის მადლი მიიღო. მან იწინასწარმეტყველა ანტიოქიაში 526 წელს მომხდარი საშინელი მიწისძვრა.
ერთხელ წმინდანს პატრიციუს არქესილაოსი ესტუმრა. მალე სტუმარს მდევარიც მოჰყვა და აუწყა, რომ მის ცოლს თვალში ჩხირი გაერჭო და საშინლად იტანჯებოდა. ღირსმა მამამ დაამშვიდა არქესილაოსი: კესარიელმა მღვდელმთავარმა იოანე ქოზიბელმა (ხს. 16 ოქტომბერს) თქვენი მეუღლე უკვე განკურნაო.
ღირსმა ზოსიმემ სულიერი სრულყოფილების ისეთ საფეხურს მიაღწია, რომ მას მხეცებიც ემორჩილებოდნენ. ერთხელ, კესარიისკენ მიმავალი წმინდანის სახედარი მშიერმა ლომმა გაიტაცა და შეჭამა. ღირსმა მამამ მოძებნა მხეცი და უთხრა: „მეგობარო, მოხუცი ვარ და არ შემიძლია სიმძიმის ზიდვა. წამიღე ტვირთი, შემდეგ კი უდაბნოში დაბრუნდი და კვლავ იმძვინვარე შენი ბუნების წესისამებრ“. ლომმა მორჩილად მიიტანა ტვირთი კესარიამდე, აქ კი ზოსიმემ იგი გაათავისუფლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ტომ უეიტსი
თომას „ტომ“ ალან უეიტსი (დ. 7 დეკემბერი, 1949) — ამერიკელი კომპოზიტორი, სიმღერების ავტორი და მსახიობი. გამოირჩევა ორიგინალური ვოკალით, რომელიც ერთმა კრიტიკოსმა ვისკიში ამოვლებულ, მეთუთუნის მაღაზიაში რამდენიმე თვის ჩამოკიდებულ, შემდეგ კი მანქანით გადავლილი ადამიანის ვოკალს შეადარა. წლების განმავლობაში უეიტსის მუსიკისადმი ინტერესი გადაიზარდა ნამდვილ მუსიკალურ კულტში. იგი იქცა ფილმებისა და სპექტაკლების კომპოზიტორად, ასევე თავად ითამაშა მათში რამდენიმე როლი (მაგალითად, ბრემ სტოკერის „დრაკულას“ ეკრანიზაციაში).
ამჟამად უეიტსი ცხოვრობს სონომას ოლქში, კალიფორნიაში, მეუღლესთან და სამ შვილთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი
Take That: Everything Changes
Take That: Everything Changes — ინგლისური პოპ-ჯგუფ Take That-ის ვიდეო ალბომი. მასში შეტანილია ჯგუფის წევრების ინტერვიუები. აგრეთვე გამოყენებულია კადრები კონცერტებიდან და მუსიკალური ვიდეოებიდან
სქოლიო
კატეგორია:Take That-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1994 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:BMG-ის ვიდეო ალბომები
შოთა ჩიკვაიძე
მინიატიურა|შოთა ჩიკვაიძე შოთა ჩიკვაიძე (დ. 5 მარტი, 1927, წინანდალი — გ. 29 თებერვალი, 1992) — ქართველი სპორტსმენი.
ბიოგრაფია
შოთა ჩიკვაიძე იყო თბილისის 1953 წლის ფალავანი, საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი, ქართული ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი, გამოცდილი არბიტრი და სპორტის ოსტატი. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტში. შოთა ჩიკვაიძე იყო ლადო კეცხოველის სტუდენტი. სწორედ აქ ჩამოყალიბდა იგი როგორც მოჭიდავე და ეროვნული სპორტის მცოდნე.
1953 წლის 10 დეკემბერს გაზეთი „ლელო“ წერდა: „დაძაბული ბრძოლით ხასიათდებოდა თბილისის აბსოლუტური პირველობა ქართულ ჭიდაობაში 7-9 დეკემბერს. თორმეტი უძლიერესი მოჭიდავე მონდომებით ერკინებოდა ერთმანეთს ჩემპიონობის მოსაპოვებლად. 1953 წლის ფალავნის წოდება მოიპოვა შოთა ჩიკვაიძემ (სახელმწიფო უნივერსიტეტი).“
1953—1954 წლებში მონაწილეობდა თბილისსა და ლენინგრადში გამართულ სსრკ-ის უმაღლესი განათლების სამინისტროსა და ცენტრალური საბჭოს სპორტული საზოგადოების „ნაუკას“ პირველობაზე სამბოში. 1953 წელს თბილისში იკავებს მეორე ადგილს (მძიმე წონაში), ხოლო 1954 წელს ლენინგრადში — პირველ ადგილს (მძიმე წონაში).
უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ ერთხანს სენაკის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმში მოღვაწეობდა პედაგოგად და, როგორც ჭიდაობის ენთუზიასტი, ახალგაზრდებსაც ავარჯიშებდა. სპორტისთვის თავი არ დაუნებებია სხვადასხვა სამეურნეო სამუშაოზე ყოფნის პერიოდშიც. უფრო მეტიც, აქტიურად იბრძოდა ქართული ჭიდაობის პროპაგანდისთვის. შოთა ჩიკვაიძე იყო არბიტრი 1980-იან წლებში ჩატარებულ საქართველოს პირველობებზე ქართულ ჭიდაობაში.
მისი თანაგუნდელი მეგობრები იყვნენ: ვ. ბალავაძე, შ. ეცადეიშვილი, ს. ბახტაძე, ს. მაისურაძე, ბათო თედეევი, ა. რაზმაძე, ლ. კაციაშვილი, ს. ხატიაშვილი, ძმები მურთაზ და თენგიზ ელერდაშვილები.
კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
რაიხსპრეზიდენტი
მინი|200პქ|რაიხსპრეზიდენტის რეზიდენცია რაიხსპრეზიდენტი (Reichspräsident) — გერმანიის მეთაური და პირველი პირი 1919-1934 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკის დროს. მცირე ხნით წოდება აღდგენილ იქნა 1945 წელს. ვაიმარის კონსტიტუციის მიხედვით რაიხსპრეზიდენტი ირჩეოდა 7 წლით საყოველთაო და პირდაპირი არჩევნებით. იგი ნიშნავდა რაიხსკანცლერს. რაიხსპრეზიდენტს უფლება ჰქონდა დაეთხოვა რაიხსტაგი.
პოსტი გაუქმდა ნაციონალ-სოციალისტების მიერ 1934 წელს მას შემდეგ რაც პრეზიდენტი ჰინდენბურგი გარდაიცვალა და აღდგენილ იქნა მესამე რაიხის არსებობის ბოლო დღეებში 1945 წელს, როდესაც მცირე ხნით კარლ დენიცი გახდა რაიხსპრეზიდენტი.
პირველი რაიხსპრეზიდენტი იყო ფრიდრიხ ებერტი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
TCP/IP ფენების ანაბეჭდის დადგენა
TCP/IP ფენების ანაბეჭდის დადგენა (ინგლისურად : TCP/IP stack fingerprinting ან OS fingerprinting) წარმოადგენს სხვადასხვა მეთოდს ქსელში შეერთებულ კომპიუტერის ოპერაციული სისტემის და მისი ვერსის დასადგენად, ამ კომპიუტერის გამოგზავნილი პაკეტების ანალიზით.
TCP/IP ფენების ანაბეჭდის დადგენა 2 ნაირად კეთდება :
ოპერაციული სისტემის დასადგენი რამდენიმე პროგრამა :
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საინფორმატიკო უშიშროება
კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორების სია
მინი|მარჯვნივ|მარცხნიდან მარჯვნივ, I რიგში: [[ანტონიო ვივალდი|ვივალდი, ბახი, ჰენდელი, მოცარტი, ბეთჰოვენი; II რიგში: როსინი, მენდელსონი, შოპენი, ვაგნერი, ვერდი; III რიგში: იოჰან შტრაუსი II, ბრამსი, ბიზე, ჩაიკოვსკი, დვორჟაკი; IV რიგში: გრიგი, ელგარი, რახმანინოვი, გერშვინი, ხაჩატურიანი]]
წინამდებარე სტატიაში მოცემულია კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორთა სია ეპოქების მიხედვით. მიმოხილვის სექციის გარდა, მოდერნიზმი და პოსტმოდერნიზმი გაერთიანებულია. ტერმინის განსაზღვრებისთვის იხილეთ სტატია კომპოზიტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპოზიტორები
გეოქიმია
მინი|მარჯვნივ|250პქ|გეოქიმიური ციკლის სქემატური გამოსახულება გეოქიმია (gē – მიწა და ქიმია) — ბუნებისმეტყველების დარგი; შეისწავლის დედამიწის ქიმიურ შედგენილობას, უპირველეს ყოვლისა დედამიწის ქერქში ქიმიური ელემენტების გავრცელებისა და განაწილების კანონზომიერებას, ბუნებრივ პროცესებში ქიმიურ ელემენტთა ატომებისა და იონების მიგრაციისა და კონცენტრაციის პირობებს.
გეოქიმია კოსმოქიმიის ნაწილია. იგი ემიჯნება გეოლოგიურ, ფიზიკურ და ქიმიურ მეცნიერებებს და და ბიოგეოქიმიის საშუალებით უკავშირდება ბიოლოგიას. გეოქიმიასთან განსაკუთრებით ახლოს დგას გეოლოგიური მეცნიერების დარგები: მინერალოგია, პეტროლოგია და წიაღისეულის საბადოთა გეოლოგია.
გეოქიმია კვლევის გეოლოგიური მეთოდების გარდა იყენებს მინერალოგიურ ნივთიერებათა კვლევის ფიზიკურ და ქიმიურ მეთოდებს (სპექტრულს, მას-სპექტრულს, რენტგენულს, ქრომატოგრაფიულს, პოლაროგრაფიულს და სხვ.) და ბუნებრივი პროცესების მოდელირების ცდებს ტემპერატურისა და წნევის ფართო დიაპაზონში.
ისტორია
მინი|მარცხნივ|190პქ|ფრიდრიხ შენბაინი გეოქიმიის საფუძვლებს ჯერ კიდევ ანტიკურ პერიოდში ვხვდებით. თუმცა ამ დარგის გახსნითი საქმეები, რომელიც საფუძვლად უდევს ამ მეცნიერებას, ვხვდებით მხოლოდ 1800-1910 წწ.
ტერმინი გეოქიმია მეცნიერებაში შემოიტანა შვეიცარიელმა ქიმიკოსმა კრისტიან ფრიდრიხ შენბაინმა 1838 წ. გეოქიმური გამოკვლევები პირველად შეაჯამა და 1882 წელს გამოაქვეყნა ამერიკელმა გეოქიმიკოსმა ფრანკ უიგლსუორთ კლარკმა (1847-1931 წწ.), რომელიც გამოჩენილ მეცნიერებთან ვლადიმერ ვერნადსკისთან, ალექსანდრე ფერსმანთან და ვიქტორ მორის გოლდშმიდტთან ერთად თანამედროვე გეოქიმიის ფუძემდებლად ითვლება.
აღსანიშნავია, რომ ვერნადსკისა და ფერსმანის მოწაფეებმა: ალექსანდრე ვინოგრადოვმა, დიმიტრი შჩერბაკოვმა, პეტრე ჩირვინსკიმ, ნიკოლოზ ბელოვმა, ანატოლი ბეტეხტინმა, ნიკოლოზ სტრახოვმა და სხვ. შეიმუშავეს გეოქიმიის როგორც საერთო, ისე ცალკეული საკითხები, რასაც უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა.
ქიმიური ელემენტები
მინი|მარჯვნივ|250პქ|პროტონის სტრუქტურა სამყაროში ქიმიურ ელემენტთა გავრცელება განპირობებულია ვარსკვლავთა წიაღში მიმდინარე სხვადასხვა თერმობირთვული რეაქციების დროს მათი ატომების სინთეზით. ვარსკვლავთა განვითარების ტემპერატურული სტადია განაპირობებს თერმობირთვული რეაქციების ხასიათს, ე.ი. ქიმიურ ელემენტთა ატომების სინთეზსა და მათ შეფარდებით გავრცელებას.
ასტრონომიული (სპექტრული) მონაცემები მზის შედგენილობის შესახებ, მეტეორიტების, მთვარისა და დედამიწის ქერქის ქიმიური შედგენილობის უშუალო განსაზღვრა გვაფიქრებინებს, რომ მზის სისტემის ციური სხეულები და დედამიწა აგებულია ერთი და იმავე ქიმიური ელემენტებით. სამყაროში ჭარბობს დაბალი რიგითი ნომრის მქონე ატომები. გამონაკლისია Li, Be და B, რომელთა ატომგულებიც პროტონებით დაბომბვის დროს არამდგრადია.
ქიმიური ელემენტების რიგითი ნომრის ზრდასთან ერთად მცირდება სამყაროში მათი რაოდენობა. ყველაზე ნაკლებადაა გავრცელებული მენდელეევის სისტემის ბოლოს მოთავსებული მძიმე ელემენტები, ვინაიდან პროტონების დიდი სიჭარბის გამო ისინი არამდგრადობით ხასიათდებიან. ეს ელემენტები (U, Th, Ra და სხვ.) განიცდიან რადიოაქტიურ დაშლას. ყველაზე მეტად გავრცელებულია პროტონებისა და ნეიტრონების ლუწი რიცხვის მქონე ელემენტები; პროტონებისა და ნეიტრონების კენტი რიცხვის მქონე ელემენტები კი ნაკლებადაა გავრცელებული. ქიმიურ ელემენტთა გავრცელება დამოკიდებულია ელემენტების ატომგულების მდგომარეობაზე.
გიბზის ფაზათა წესი და კლარკები
დედამიწის ქერქში ქიმიურ ელემენტთა გავრცელება კარგადაა შესწავლილი, გამოთვლილია მათი წონითი პროცენტები, ე.წ. კლარკები.
გეოსფეროების მიხედვით ქიმიური ელემენტების განაწილების კანონზომიერება განპირობებულია ფიზიკურ-ქიმიური და კრისტალთქიმიური კანონებით. მინერალთა სხვადასხვა პარაგენეტური ასოციაციებით (ქანები და მადნები) აგებული მყარი გეოსფეროები ძირითადად მრავალკომპონენტიანი რთული სილიკატური სისტემებია. ისინი არაწონასწორულნი არიან და ახასიათებთ მასა, მოცულობა, ენტროპია, წნევა, ტემპერატურა და ქიმიური პოტენციალი. ამ სისტემებში მიმდინარე პროცესების მსვლელობის მიმართულება ემორჩილება ლეშატელიე-ბრაუნისა და მოქმედ მასათა კანონს.
სისტემების წონასწორობის პირობები ექვემდებარება გიბზის ფაზათა წესს, რომლითაც შესაძლებელია განისაზღვროს სისტემაში ურთიერთწონასწორობაში მყოფი ფაზების რიცხვი სხვადასხვა წნევის, ტემპერატურისა და მოცულობის პირობებში.
გიბზის ფაზათა წესის მიხედვით სისტემის თერმოდინამიკური თავისუფლების ხარისხია f=R-n+2, სადაც R კომპონენტების რიცხვია, n- კი ფაზებისა. ბუნებრივ სისტემებში წნევა და ტემპერატურა ცვალებადია (f>), ამიტომ ფორმულა ასეთ სახეს მიიღებს: n<r, ე.ი. სისტემაში არ შეიძლება არსებობდეს კომპონენტებზე მეტი მინერალოგიური ფაზა. ეს არის ვიქტორ მორიც გოლდშმიდტის მინერალოგიური ფაზათა წესი და მას იყენებენ მინერალთა ასოციაციების შესწავლის დროს. მინი|მარცხნივ|180პქ|ჯოზაია უილარდ გიბზი სხვადასხვა მინერალურ ფაზაში ქიმიურ ელემენტთა განაწილება კრისტალთქიმიის კანონებს ემორჩილება. სხვადასხვა მინერალის კრისტალური მესრები ხასიათდება მხოლოდ მათთვის ნიშანდობლივი, დაახლოებით თანაბარი ზომის ატომებისა და იონების უფრო ხშირად იზომორფული მინარევით. იონთა ზომა (რადიუსი) დამოკიდებულია პერიოდულ სისტემაში ქიმიური ელემენტების მდებარეობაზე. პერიოდული სისტემის ჯგუფის ფარგლებში ვერტიკალური მიმართულებით იონთა მასის მატებასთან ერთად იზრდება მათი რადიუსები. კატიონის ვალენტობის ზრდა რადიუსების შემცირებას იწვევს.
არჯაკელი
არჯაკელი (Lathyrus roseus) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს მტევნებად შეკრებილი ვარდისფერი ყვავილები და გამსხვილებული ფესურა, 30—100 სმ სიგრძის წახნაგოვანი ღერო და წყვილფოთოლაკიანი ფოთლები. გავრცელებულია მცირე აზიაში, ყირიმსა და კავკასიაში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში. დეკორატიული მცენარეა. არჯაკელის ნორჩი ყლორტებისაგან მხალს ამზადებენ.
გეოქიმია
გიბზის ფაზათა წესი და კლარკები
მაგნიუმის მინერალები ხშირად შეიცავს სკანდიუმსა და ცირკონს, ნატრიუმისა - კალციუმსა და იტრიუმს, ტიტანისა - ნიობიუმსა და ვოლფრამს. სხვადასხვა მინერალთა კრისტალური მესერი, სტრუქტურულ ერთეულთა ურთიერთგარემოცვა (ანტურაჟი), მათ შორის არსებული ბმა და მესრის სიმეტრია განსხვავებულია.
არჯაკელი
ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები კატეგორია:ფხალი
გეოქიმია
გიბზის ფაზათა წესი და კლარკები
მარტივი და სიმეტრიული კრისტალური მესრების გარდა ცნობილია რთული აგებულების დაბალი სიმეტრიის მქონე მესრები. მინერალთა კრისტალურ სტრუქტურასა და აგებულებას საზღვრავს კატიონის რადიუსის ანიონის რადიუსთან შეფარდების მნიშვნელობა, რასაც კოორდინაციული რიცხვი ეწოდება და გამოხატავს მესერში იონთა და ატომთა ურთიერთგარემოცვის კონფიგურაციას.
ქანის უმცირეს ნაწილაკშიც კი, თუნდაც კვალის სახით არსებობს ყველა ცნობილი ქიმიური ელემენტი. ბუნებრივ მყარ ფაზებში ატომთა ამგვარი საყოველთაო გავრცელება იზომორფიზმის კანონებით ვერ აიხსება. ამიტომ ვარაუდობენ, რომ მინერალებში ზოგი მინარევი ელემენტი არასტრუქტურულია და მესრის კვანძთაშორის „სიცარიელეებში“ არსებობს.
იზოტოპთა გეოქიმიის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა ბუნებრივ პროცესებში იზოტოპთა ფრაქციებად დაყოფისა და, უპირველეს ყოვლისა, მსუბუქი ელემენტების S,C,O,H, და N იზოტოპების შესწავლა. იზოტოპთა გეოქიმია მაგმური, მეტამორფული და ზოგი დანალექი ქანის აბსოლუტური ასაკის (ტყვიის, არგონის, სტრონციუმისა და ნახშირბადის იზოტოპები), ზოგჯერ სულფიდური საბადოების გენეზისის (გოგირდის იზოტოპები) და მინერალთა წარმოქმნის ტემპოერატურის (ჟანგბადისა და გოგირდის იზოტოპები) განსაზღვრის საშუალებას იძლევა.
გეოქიმიური პროცესების ენერგიის წყაროა რადიოაქტიური, გრავიტაციული და ეგზოთერმული პროცესების ენერგია, დედამიწის ზედაპირზე კი - მზის ენერგია. გეოქიმიურ პროცესებში განარჩევენ დედამიწის გეოლოგიური ისტორიის წინა პერიოდის, ენდოგენურ, ეგზოგენურ და მეტამორფოგენულ პროცესებს (გეოქიმიური პროცესები).
გეოქიმიური პროცესები
დედამიწის გეოლოგიური ისტორიის წინა პერიოდის პროცესები უმთავრესად დედამიწის, როგორც ციური სხეულის, წარმოქმნის დროს მიმდინარეობდა. ენდოგენური გეოქიმიური პროცესები ზედა მანტიიდან მაგმის გამოდნობის, მისი დეგაზაციისა და დიფერენციაციის პროცესებით იწყება. ამ პროცესების შედეგად წარმოიქმნება სხვადასხვა მაგმური ქანები მრავალი სასარგებლო წიაღისეულის საბადო (პლატინას, რკინის, ნიკელის, ალმასის, სპილენძის, კალის, ტყვიის, თუთიისა და სხვ.). ეგზოგენური გეოქიმიური პროცესები მიმდინარეობს მზის სითბური ენერგიის ხარჯზე დედამიწის ქერქის ზედაპირზე ატმოსფეროს, ჰიდროსფეროსა და ბიოსფეროს ზემოქმედებით და მოიცავს ქანთა გამოფიტვას, სედიმენტაციასა და დიაგენეზისს. ამ პროცესების შედეგად წარმოიწმნება დანალექი ქანები და მრავალი სასარგებლო წიაღისეულის საბადო (რკინის, მანგანუმის, ალუმინის, თიხის, ნახშირის და სხვ.).
მეტამორფოგენული გეოქიმიური პროცესები მაღალი წნევისა და ტემპერატურის პირობებში (უმთავრესად ქანების ჩაძირვისას დედამიწის ქერქში) იწვევს მაგმური და დანალექი ქანების გარდაქმნის მეტამორფულ ქანებად. ხშირად ამ პროცესების შედეგადაც წარმოიქმნება სასარგებლო წიაღისეულთა საბადოები (რკინის, გრაფიტის, მარმარილოს და სხვ.).
ჰიდროსფერო
ჰიდროსფერო წარმოიქმნება ბაზალტოიდური მაგმის ამონთხევის დროს გამოყოფილი წყლის ორთქლის, CO2-ისა და სხვა აირების ხარჯზე. ოკეანისა და ზღვის წყალი შეიცავს სხვადასხვა გახსნილ მარილს, რომელთა საშუალო რაოდენობა 3,5 % უდრის. ჰიდროსფერო ამა თუ იმ რაოდენობით შეიცავს თითქმის ყველა ქიმიურ ელემენტს, ვინაიდან ჰიდროსფეროსა და სხვა გეოსფეროებს შორის გაცვლითი პროცესები მიმდინარეობს და მყარდება წონასწორობა. ჰიდროსფეროს უდიდესი ნაწილი იონურ-მოლეკულური წყალხსნარია (pH 7-8,3) და მხოლოდ მცირე ნაწილი შეიცავს კოლოიდურ წყალხსნარებსა და სიმღვრივეებს. ზღვისა და ოკეანის წყლის აირებიდან პირველ ყოვლისა საყურადღებოა ჟანგბადი და ნახშირორჟანგი. ისინი დიდი რაოდენობით იხსნებიან წყალში და დიდი ქიმიური აქტივობით ხასიათდებიან.
აირული რეჟიმის მნიშვნელობა ზღვის აუზებისათვის მეტად დიდია. იგი განაპირობებს აუზების ჰიდროდინამიკას, ბიონომიას და სედიმენტოგენეზისის მიმართულებას. ოკეანეებისა და ზღვების ზედაპირიდან ყოველწლიურად დაახლოებით 500 ათ. კმ წყალი ორთქლდება. წყლის ნაწილი ხმელეთს უბრუნდება, ქანებში ჩაიჟონება და ქმნის მიწისქვეშა წყალს, რომლის შედგენილობა მრავალფეროვანია (ქლორკალციუმიანი, გოგირდწყალბადიანი, სულფატური და სხვ.) და განპირობებულია ქანებთან გაცვლითი რეაქციებით.
თავისებური და მრავალფეროვანი ქიმიური შედგენილობისაა მინერალური წყლები, რომელთაც დიდი ბალნეოლოგიური მნიშვნელობა აქვთ. ახალგაზრდა ვულკანიზმის რაიონებში გავრცელებულია ცხელი, მაღალი მინერალიზაციისა და აირების (H2S, CO2 და სხვ.) ჭარბადშემცველი წნევიანი წყაროები.
ატმოსფერო
ვარაუდობენ, რომ დედამიწის უძველესი აირული გარსი მცირე სისქისა იყო და შედგებოდა CO2, H2O, შესაძლებელია CH4-სა და ზოგი სხვა აირისაგან.
თანამედროვე ატმოსფერო - ჟანგბად-აზოტოვანი გარსი - მეორეული ბუნებისაა და ძირითადად წარმოიქმნა ფოტოსინთეზის შედეგად თავისუფალი ჟანგბადის გაჩენისა და ვულკანური აირების H2S, NH3-ის ხარჯზე. ატმოსფეროს ქვედა საზღვარი ლითოსფეროსა და ჰიდროსფეროს ზედაპირთან გადის, მაგრამ ატმოსფეროს ნივთიერება საკმაოდ ღრმად აღწევს ლითოსფეროსა და ჰიდროსფეროშიც.
ატმოსფეროს ნივთიერების უდიდესი ნაწილი დედამიწის გრავიტაციული ველის ზეგავლენით თავმოყრილია მის ქვედა 8-18 კმ სისქის ფენაში - ტროპოსფეროში. მისი ქიმიური შედგენილობა რთულია, აეროზოლების სახით იგი შეიცავს მიწიერ და კოსმოსურ მტვერსაც. ატმოსფეროს ნახშირორჟანგის წყაროს, ვულკანების გარდა, ოკეანისა და ზღვის წყალი წარმოადგენს, რომელიც გათბობისას გამოყოფს CO2-ს.
ატმოსფეროს ქიმიურ შედგენილობაზე გავლენას ახდენს ბირთვული გარდაქმნები, ორაგანული ნაშთების ლპობის შედეგად გამოყოფილი აირები და სხვ.; ატმოსფეროს O2 და CO2 მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ქანების გამოფიტვასა და ბევრ სხვა ეგზოგენურ პროცესში.
მიწისქვეშა ატმოსფეროები ფოროვან ქანებსა და ნაპრალებში მოქცეული სხვადასხვა წარმოშობის აირებია. გენეზისის მიხედვით განარჩევენ:
ბიოსფერო
ატმოსფეროს ქვედა ნაწილს, ჰიდროსფეროს და ლითოსფეროს სულ თხელ პერიფერიულ ნაწილს, სადაც ორგანული სამყაროა გავრცელებული, ბიოსფერო ეწოდება. ორგანული სამყაროს აქტივობა განპირობებულია მზის სითბური ენერგიით, რომელსაც იგი სხვადასხვა სახის თავისუფალ ენერგიად გარდაქმნის. ამ ენერგიის ხარჯზე ბიოსფეროში მიმდინარეობს სხვადასხვა ბიოგეოქიმიური პროცესები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოქიმია კატეგორია:გეოლოგია კატეგორია:ქიმია
პავლე კაიუმელი
პავლე კაიუმელი (გ. 766) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 ივნისი, ახალი სტილით — 21 ივნისი.
ცხოვრება
წმინდა პავლე კაიუმელი დაიბადა და აღიზარდა კონსტანტინოპოლში. ხატმებრძოლი იმპერატორის კონსტანტინე კოპრონიმის მხილებისთვის ცხვირი მოაჭრეს, ადუღებული ფისი და გოგირდი გადაასხეს, თვალები დათხარეს და ასე ნატანჯი და დამცირებული დიდხანს შეკრული ფეხებით ათრიეს ქალაქის ქუჩებში.
წმინდა პავლე ტანჯვაში აღესრულა 766 წლის 7 ივნისს. 122 წლის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ კაიუმის მონასტერში დაფლული მისი ნეშტი უხრწნელად იყო დაცული. იგი ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძარში გადააბრძანეს. 1222 წელს წმინდა ნაწილები კონსტანტინოპოლიდან ვენეციაში გადაასვენეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 766
უჯარმა
უჯარმა — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.
გეოგრაფია
მდებარეობს გარეკახეთში, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 770 მეტრი. საგარეჯოდან 22 კმ, თბილისიდან აღმოსავლეთით 36 კმ.-ის დაშორებით. უჯარმას ჩრდილოეთით ესაზღვრება გომბორისა და იალნოს ქედები, დასავლეთით ქ. თბილისი, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით საზღვარი მიუყვება მდინარე იორს. სოფელი უჯარმა წარმოადგენს ერწო-თიანეთის სამხრეთის ბუნებრივ კარს.
ისტორია
ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით, უჯარმა ძვ. წ. III საუკუნეში, ფარნავაზ მეფის მემკვიდრის, საურმაგის მიერაა დაარსებული. მის გაქალაქებას „ქართლის ცხოვრება“ ქართლის მეფე ასფაგურ მირდატის ძეს მიაწერს.
უჯარმის გაქალაქება და მისი შემდგომი განვითარება განაპირობა, როგორც ივრის ხეობის ბუნებრივმა და ეკონომიკურმა პირობებმა, ისე თვით უჯარმის ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ. კახეთ-კუხეთ-ჰერეთის შესაყართან მდებარე უჯარმა კონტროლს უწევდა ივრის ხეობის ბართან დამაკავშირებელ გზას, რომლითაც მთიელებს საქონელი საზაფხულო საძოვრებიდან ზამთრის საძოვრებზე და პირუკუ გადაჰყავდათ. ამ მაგისტრალზე ქალაქის არსებობა მეფეს საშუალებას აძლევდა გაეკონტროლებინა როგორც ბარი, ისე მთა და ორივეგან, თავისი პოლიტიკური ბატონობისათვის, მტკიცე საფუძველი შეუქმნა. მთის პოლიტიკური დამორჩილება და ეკონომიკური ათვისება კი, ქართლის მეფეების ტრადიციული პოლიტიკა იყო.
უჯარმის გაქალაქებას და მის შემდგომ განვითარებას მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სოფლის მეურნეობის მრავალი დარგის განვითარებისათვის აქ არსებულმა, ხელსაყრელმა პირობებმა. უჯარმის საქალაქო მეურნეობისათვის სოფლის მეურნეობა წარმოადგენდა იმ საფუძველს, რომელზედაც იყო დამყარებული ქალაქის ეკონომიკა — ხელოსნური წარმოება და ვაჭრობა. გარე კახეთი წარმოადგენდა მთიან მხარეს, უხვი საძოვრებით, სადაც მესაქონლეობის, განსაკუთრებით კი მეცხვარეობის განვითარებისათვის შესანიშნავი პირობები იყო. ქართლის სამეფოსათვის, რომელსაც არ ჰქონდა ზამთრის საძოვრები, აუცილებელი იყო აღმოსავლეთით გაფართოება. უკვე ძვ. წ. II-I საუკუნეებიდან ქართლის სამეფო მმართველობის პოლიტიკა, აღმოსავლეთით მდებარე მხარეების პოლიტიკურ-კულტურული და ეკონომიკური შერწყმისაკენ იყო მიმართული. უჯარმა კონტროლს უწევდა მნიშვნელოვან სავაჭრო გზას, რომელიც ახლო აღმოსავლეთს, შიდა კახეთის გზით, მტკვრის აუზთან, კერძოდ, თბილისსა და მცხეთასთან აკავშირებდა.
უჯარმის ნაქალაქარი ჯერჯერობით მიკვლეული არ არის. ქალაქ უჯარმის ლოკალიზაციის შესახებ სპეციალურ ლიტერატურაში გამოთქმულია სხვადასხვა მოსაზრება. ზოგიერთი მეცნიერი ფიქრობს, რომ ქალაქ უჯარმას წარმოადგენს სამეფო ციხე-დარბაზი და უძველესი ქალაქი განლაგებული უნდა ყოფილიყო ზედა ციხეში. სხვა მოსაზრების მიხედვით, ქალაქ უჯარმა განლაგებული უნდა ყოფილიყო ციხე-დარბაზის მახლობლად ან გარშემო, ანდა დღევანდელი სოფელი უჯარმის ტერიტორიაზე. კ. მელითაური ვარაუდობს, რომ ქალაქის ძირითადი ნაწილი უჯარმის ციხის ქვედა ციხე უნდა იყოს. სხვა მოსაზრებით ნაქალაქარი უნდა მდებარეობდეს კაწარეთის სამების ტაძრის მიდამოებში, რომელსაც მოსახლეობა ნაქალაქარს უწოდებს.
ქართული წერილობითი წყაროების მიხედვით, უჯარმა, როგორც ქალაქი, უკვე ახ. წ. III საუკუნის I ნახევრიდან არსებობდა. IV საუკუნიდან უჯარმა კახეთის საერისთავოს ცენტრი და ქართლის სამეფოში, მცხეთის შემდეგ, მეორე ქალაქია. ლეონტი მროველის მიხედვით, მირიან მეფემ თავის ძეს რევსა და მის ცოლს სალომეს, საუფლისწულოდ მისცა კახეთი და კუხეთი და დასვა ისინი უჯარმაში.
ქართლში ქრიტიანობის დამკვიდრების დროს, წმ. ნინოს მითითებით აღმართული სამი ჯვრიდან, ერთ-ერთი უჯარმაში აღმართეს.
IV-V საუკუნეებში, გარდა ეკონომიკურისა, აღმოსავლეთ პროვინციების შემოერთებას პოლიტიკური მნიშვნელობაც ჰქონდა, რადგან ამ დროს ირანის ექსპანსიის მოგერიება ქართლის მეფეთა „აღმოსავლური პოლიტიკის“ ძირითადი მიზანი გახდა. ამ პოლიტიკის განხორციელების ცენტრად უჯარმა იქცა, ამიტომ ვახტანგ გორგასალმა უჯარმა „ნაშენებითა უზომოთა“ გაამაგრა, ააშენა ციხე და დროებით აქ გადმოიტანა სამეფო რეზიდენცია. 502 წელს ბრძოლაში დაჭრილი მეფე აქვე გარდაიცვალა. უჯარმა ერთხანს დარჩა სამეფო რეზიდენციად, მაგრამ მალე, დაჩი ვახტანგის ძემ, მამის ანდერძის თანახმად, რეზიდენცია თბილისში გადაიტანა.
ერისმთავრობის ხანაში უჯარმას განაგებდნენ დაჩი ვახტანგის ძის ნათესავები, რომლებიც ქართლის ერისმთავრებს ემორჩილებოდნენ. ეს ის პერიოდია, როდესაც საქართველოში მკვიდრდება ფეოდალური სახელმწიფოებრიობა. ამ დროს კახეთის საერისთავოში კახეთი, კუხეთი და ჰერეთი შედის. რეზიდენცია კი უჯარმაშია.
VII საუკუნის შუა ხანებში ქართლს არაბები შემოესივნენ. პირველ ხანებში ამას არ გამოუწვევია ქვეყნის ეკონომიკის მნიშვნელოვანი დაქვეითება. VIII საუკუნის II ნახევარში მდგომარეობა შეიცვალა. 735 წელს ქვეყანა ააოხრა არაბთა სარდალმა მურვან ყრუმ. არჩილ მეფე იძულებული გახდა სახელმწიფო საგანძური უჯარმის მახლობლად გადაემალა.
ფეოდალური ურთიერთობის განვითარების პარალელურად და მასთან კავშირში დაიწყო ქალაქ უჯარმის მნიშვნელობის დაქვეითება და IX საუკუნის ბოლოსათვის უჯარმამ უკვე დაკარგა უწინდელი მნიშვნელობა.
უჯარმის მნიშვნელობის დაქვეითება განაპირობა მრავალმა მიზეზმა: ჰერეთის სამეფოს წარმოქმნის შემდეგ, საზამთროს საძოვრების დიდი ნაწილი მის ფარგლებში მოექცა. ქართული სამთავროების განუწყვეტელი ურთიერთ დაპირისპირებისა და არაბთა შემოსევების პირობებში, გაძნელდა მათი გამოყენება. IX საუკუნეში ძველმა, სავაჭრო გზებმა ჩრდილოეთისკენ გადაინაცვლა. მოიშალა უჯარმის ეკონომიკის ფუნქცია. ამასთან, უჯარმა თბილისის საამიროს პირისპირ აღმოჩნდა და ხშირი ბრძოლების გამო საჭირო გახდა ცენტრის გადატანა ჯერ ბოჭორმაში, მოგვიანებით კი თიანეთსა და თელავში. X საუკუნეში უჯარმა მცირე ციხედღა მოიხსენიება. X საუკუნეში არაბებმა უკანასკნელად სცადეს საქართველოს დამორჩილება. 914 წელს უჯარმის ციხე, რომელშიც 300 მეციხოვნე იყო გამაგრებული, ბრძოლით აიღო და დაანგრია არაბმა სარდალმა აბუ ლ-კასიმმა.
საქართველოს გაერთიანებისათვის წარმოებული ბრძოლების დროს უჯარმა ხან გაერთიანებული საქართველოს მეფეების, ხან კახეთის ქორეპისკოპოსთა გამგებლობაში იყო. კახეთის კორეპისკოპოსის კვირიკე II-ის ძმამ — შურტამ უჯარმა გადასცა აფხაზთა მეფე გიორგი II-ს. ბაგრატ IV-მ განძის ამირა ფალდონის გადაცემის სანაცვლოდ, კახეთის მეფე აღსართან I-ს უჯარმა უბოძა.
XVIII საუკუნის ანონიმური ქართული წყაროს „პარიზის ქრონიკის“ მიხედვით, შაჰ-აბასს, 1614 წელს კახეთში ლაშქრობისას, უჯარმაც აუოხრებია.
ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, XVII-XVIII საუკუნეებში უჯარმა დაბაა და აქ მამულების მნიშვნელოვან ნაწილს კახეთის ფეოდალები ჩოლოყაშვილები ფლობენ.
ერეკლე ბატონიშვილი (მეფე თეიმურაზ I-ის შვილიშვილი), რომელიც კახეთში გამეფებას ცდილობდა, ებრძოდა ვახტანგ V-ს და მის ვაჟს არჩილს. 1664 წელს მათ შორის, უჯარმასთან, მოხდა შეტაკება, რომელიც ქართველთა გამარჯვებით დამთავრდა.
მეფე ერეკლე II-ეს უჯარმის აღორძინება ქვეყნისათვის სასარგებლო მიუჩნევია და მისი აღდგენა დაუწყია.
გერმანელი მოგზაურის და მეცნიერის ედუარდ აიხვალდის ცნობით, სოფელ უჯარმასთან არსებული წყაროებიდან ადგილობრივი მაცხოვრებლები მარილს მოიპოვებდნენ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 445 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ჩრდილოეთით 5 კილომეტრის დაშორებით, გზიდან მარჯვნივ მდებარე კლდოვან ქედზე დგას ციხე-ქალაქ „ჯვარპატიოსნის“ ნანგრევები. ვახტანგმა ციხეს დაუმატა წმ. რაჟდენის სახელობის მცირე ეკლესია (მთავარ სიმაგრეში); ასევე, ჩრდილოეთის მიმართულებით გააშენა ექვსკოშკიანი ოთკუთხედი ფორმის 5-7 მეტრის სიმაღლის კედლების მქონე სიმაგრე, რომლის უდიდესი ნაწილი 40 გრადუსიან დახრილ ფერდობზე მოდის. ეს ნაგებობა მთის თხემიდან ივრის პირამდე ეშვება და დღესაც კარგადაა შემონახული, ბოლო ორი კოშკის გარდა, რომელიც წყალთაქცევამ ნაწილობრივ მოშალა და დააზიანა. . ციხე არ მდებარეობს არამედ იგი ძევს საგურამოს ქედის (ეს ქედი მთავრდება ბაკურციხეში) ძირში, რომელიც ბუნებრივად გაწყვეტილია ივრის ხეობით. ციხეს დასავლეთიდან ესაზღვრება იალნოს მთა, ხოლო ივრის მეორე ნაპირიდან გომბორის ქედის ბუნებრივი გაგრძელებაა. ციხის მარჯვნივ „რკინის მთა“ მდებარეობს. სწორედ ამ მთის ძირში, ზამთარში, ტახებზე ნადირობისას „მოაპარინა“ ჩუხჩებს ურჩი კახთა მეფე აღსართანი დავით აღმაშენებელმა. .
მეცნიერები დღესაც ვერ არკვევნ, თუ კონკრეტულად უჯარმის შემოგარენის რა ნაწილებში განთავსდა ამდენი ხალხი. სავარაუდო ადგილად მიჩნეულია სოფლის განაპირა „ქვრივის ტყე“ და ვრცელი ველი, ე.წ. „ლამუანი“ (იგივე „ბაკი“, ანუ „ლამოვანი“), აგრეთვე ივრის განიერი, ხუთასი-რვაასი მეტრის სიგანის და დაახლოებით კილომეტრნახევარი სიგრძის ჭალა დღევანდელი უჯარმიდან ვიდრე იმ ადგილამდე, სადაც სეზონური მდინარე „ლაფიანთხევი“ უერთდება იორს და სადაც მოგვიანებით „მარიამის“, ანუ ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი და სამონასტრო კომპლექსი იქნა აშენებული. ციხე სხვადასხვა პერიოდში სხვადასხვა კახელ თავადებსა თუ წარჩინებულებს ეკუთვნოდათ.
საინტერესო ცნობები
საინტერესოა ორი ისტორია თუ თქმულება, რომელთაგან ერთი უკავშირდება გორგასლის სიკვდილის ვერსიას, ხოლო მეორე — ჯვარპატიოსნის საგანძურის გატანას. უჯარმაში ამბობენ, რომ ასეც მოხდა. დღესაც ამ ვერსიის სჯერათ და მიაჩნიათ, რომ ვახტანგი ბრძოლაში უკვე დაჭრილი გავიდა. ჯვარპატიოსნობა, როგორც სახალხო დღესასწაული და დღეობა აღინიშნება ახალი სტილით 20 მაისს.
მეორე თქმულება უკავშირდება ჯვარპატიოსნის საგანძურს. ხალხი ჰყვება, რომ XIX საუკუნის შუა წლებში ნადირობისას ერთი მონადირის (რუსი ოფიცრის) ძაღლს მელამ სოროში შეასწრო. ეს ადგილი საავტომობილო გზაზე, ჯვარპატიოსანთან არ მისული 50-60 მეტრის მანძილზეა, დღევანდელ გზის მარცხენა ბექობზე. ძაღლი არ შეეშვა და სოროს შესასვლელს ყეფით თხრა დაუწყო. მონადირეც მივიდა იმ ადგილას და ძაღლს გაქეზება დაუწყო. ცოტა ხანში ძაღლმა ჯერ ერთი ოქრო ამოაგდო მიწიდან, შემდეგ კიდევ ერთი. მონადირემ ძაღლი დააბა და თავად დაიწყო თხრა. მალე განძით სავსე სათავსოები აღმოაჩინა. რუსი დაბრუნდა მუხროვანში (სადაც დღესაც სამხედრო ნაწილია) და ეს ამბავი პრისტავს შეატყობინა. აი ამას გადასცემენ უჯარმელები თაობიდან თაობას, თუმცა პირველი თქმულება ნაკლებად სავარაუდოდ უნდა მივიჩნიოთ, რამდენადაც IX საუკუნეში არაბმა აბულ ლ-კასიმმა აიღო და დაანგრია ჭერემის, უჯარმისა და ბოჭორმის ციხეები, ხოლო ხალხი ივრის ხეობაში ერთიანად გაჟლიტა, ან ტყვედ წაასხა. ამდენად ამ ამბის მომყოლიც კი ცოცხალი არ უნდა დარჩენილიყო. ამ მოსაზრებას ისიც აძლიერებს, რომ დღევანდელი უჯარმა „მეორედ“ დაახლოებით ერეკლე I-ის დროს დასახლდა.
თბილისში არსებობს უჯარმის ქუჩა.
სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
Antimitra lirata
Antimitra lirata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
452
თარიღი უცნობია
*