cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ენდრო
ძველთაგანვე აშენებდნენ საღებავ ენდროს (Rubia tinctorum), რომელსაც იყენებენ აბრეშუმის, ბამბეულისა და შალის (ნოხების) ქსოვილების შესაღებად. სინთეზური ალიზარინის აღმოჩენამ ენდროს კულტურა მკვეთრად შეამცირა და იგი მხოლოდ აზიის ზოგიერთ ქვეყანაში შემორჩა. ენდროს იყენებენ აგრეთვე ხალხურ მედიცინაში რაქიტის სამკურნალოდ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ენდროსებრნი
ჰონგ-კონგის ეკონომიკა
ჰონგ-კონგის ეკონომიკა მაღალგანვითარებული საბაზრო ეკონომიკაა. ხასიათდება დაბალი გადასახადებით, თითქმის უფასო საპორტო ვაჭრობითა და კარგად განვითარებული საერთაშორისო ფინანსური ბაზრით. ვალუტა ჰონგ-კონგური დოლარია, რომელსაც ლეგალურად სამი საერთაშორისო კომერციული ბანკი ბეჭდავს და ამერიკულ დოლართანაა მიბმული. პროცენტული მაჩვენებლები ჰონგ-კონგის ბანკების მიერ ინდივიდუალურად განისაზღვრება. ოფიციალურად ცენტრალური საბაკო სისტემა არ არის აღიარებული, თუმცა ჰონგ-კონგის მონეტარული სააგენტო ფინანსების რეგულირების სააგენტოს სახით ფუნქციონირებს.
ჰონგ-კონგის ეკონომიკა პოზიტიური ჩაურევლობის პრინციპით იმართება და დიდადაა დამოკიდებული საერთაშორისო ვაჭრობასა და ფინანსებზე. სწორედ ამიტომ, ჰონგ-კონგი კომპანიის დასაარსებლად ყველაზე შესაბამის ადგილად მიიჩნევა. კვლევის თანახმად, 2014 წელს ჰონგ-კონგში 998 რეგისტრირებული სტარტაპი იყო, ხოლო 2018 წელს ეს რიცხვი 2 800-მდე გაიზარდა. მათგან 22% ელექტრონული კომერციის, 12% ― ფინანსური ტექნოლოგიების, 12% ― პროგრამული უზრუნველყოფის, 11% ― სარეკლამო მიმართულების იყო. 2019 წლის მსოფლიოს ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსის მიხედვით, ჰონგ-კონგი 8.91 ქულით მსოფლიოში პირველ ადგილს იკავებს.
1961 წლიდან 1997 წლამდე ჰონგ-კონგის მთლიანი შიდა პროდუქტი 180-ჯერ გაიზარდა. ასევე, იმავე პერიოდისთვის მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 87-ჯერ გაიზარდა. ჰონგ-კონგის ეკონომიკა ოდნავ უფრო დიდია ვიდრე ირლანდიისა და ისრაელის ეკონომიკა. 2011 წელს ჰონგ-კონგის მშპ ერთ სულ მოსახლეზე მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით მსოფლიოში მე-6 იყო. 2009 წელს გლობალური ფინანსური კრიზისის გამო ჰონგ-კონგის რეალური ეკონომიკური ზრდა 2.8%-ით შემცირდა.
აბარე
აბარე (Abaréá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ვალი-სან-ფრანსისკუ-და-ბაიას მეზორეგიონს.
ჰონგ-კონგის ეკონომიკა
XX საუკუნის ბოლოს ჰონგ-კონგი მსოფლიოში სიდიდით მე-7 პორტი იყო, ხოლო კონტეინერების ტრანსპორტირებით მხოლოდ როტერდამსა და ნიუ-იორკს ჩამორჩებოდა. ჰონგ-კონგი მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის სრული წევრია. ჰონგ-კონგის საფონდო ბირჟა მეექვსეა მსოფლიოში და მისი საბაზრო კაპიტალიზაცია დაახლოებით 3.732 ტრილიონ $-ს უდრის.
აბარე
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 072 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 693.690 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.08 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ჰონგ-კონგის ეკონომიკა
ეკონომიკური თავისუფლება
2019 წლის The Heritage Foundation-ის ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსის მიხედვით, ჰონგ-კონგი მსოფლიოში მეორე ეკონომიკაა სინგაპურის შემდეგ. ინდექსი ბიზნესზე, ვაჭრობაზე, ინვესტიციებზე, ფინანსებზე, საკუთრების უფლებებსა და შრომაზე შეზღუდვებსა და კორუფციას, მთავრობის ზომასა და მონეტარული კონტროლს 183 ქვეყანაში ზომავს. ჰონგ-კონგი ერთადერთი ეკონომიკაა, რომელმაც 100 ქულიანი შკალიდან 90 ქულაზე მეტი მიიღო 2014 და 2018 წლებში. 2021 წელს ფონდმა ჰონგ-კონგი, როგორც ჩინეთისგან დამოუკიდებელი ერთეული, მსოფლიოს ყველაზე თავისუფალი ეკონომიკების სიიდან ამოიღო, ჩინეთის მთავრობის მხრიდან ჰონგ-კონგის სამთავრობო სისტემასა და დემოკრატიულ პროცესებში გაზრდილი ჩარევების გამო. ამის გამო ჰონგ-კონგმა და მაკაომ თავიანთი პოზიციები დაკარგეს.
ეკონომიკური მონაცემები
ქვემოთ მოცემულია ჰონგ-კონგის მთავარი ეკონომიკური ინდიკატორები 1980-2020 წლებისთვის. 5%-ზე დაბალი ინფლაცია მწვანედაა ნაჩვენები.
მილისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მილისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰონგ-კონგის ეკონომიკა
შრომის ბაზარი
2021 წლისთვის სამუშაო ძალა 3.87 მილიონ ადამიანს შეადგენს. ამავე წლის დეკემბრის მონაცემებით, 537 322 ადამიანი სოციალურ და პერსონალურ სამსახურებშია დასაქმებულია, 439 500 ადამიანი ― იმპორტ/ექსპორტის ვაჭრობასა და საბითუმო ვაჭრობაში, 387 702 ადამიანი ― პროფესიულ და ბიზნეს სამსახურებში, 253 527 ადამიანი ― სასურსათო და განთავსების სამსახურებში, 251 421 ადამიანი ― საცალო ვაჭრობაში, 240 274 ადამიანი ― ფინანსებისა და სადაზღვევო სფეროში. 2021 წლისთვის უმუშევრობის დონე 5.2%-ია (200 300 ადამიანი).
სტატისტიკა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური კონკურენტუნარიანობის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, ჰონგ-კონგს მსოფლიოს 140 სახელმწიფოს შორის მე-7 ადგილი ეკავა. 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის მე-3 ადგილი უკავია. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 48 517.4 ამერიკულ დოლარს შეადგენს. ქვეყნის მშპ მსოფლიოს მშპ-ის 0.36%-ია. უმუშევრობის დონე 2.9%-ია, ხოლო განახლებადი ენერგიის მოხმარების წილი 0.9%-ია.
ინფრასტრუქტურის მაჩვენებლებით ჰონგ-კონგს მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის მე-3 ადგილი უკავია: სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მიხედვით ― მე-3, ხოლო კომუნალური ინსფრასტრუქტურით ― მე-6. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ათვისების მიხედვით ჰონგ-კონგი მე-3 ადგილზეა. ქვეყანა მაკროეკონომიკურად ყველაზე სტაბილურია მთელს მსოფლიოში. ამ მაჩვენებლით იგი პირველ ადგილზეა. ვალების დინამიკის ინდექსი 100-ს უტოლდება.
სასაქონლო ბაზრის მიხედვითაც ჰონგ-კონგი პირველ ადგილზეა: შიდა კონკურენციით პირველ ადგილს იკავებს, ხოლო ვაჭრობის მე-2 (ამ მხრივ მხოლოდ სინგაპურს ჩამორჩება); შრომის ბაზრის მიხედვით ― მე-7 ადგილზეა: მოქნილობის ინდექსით მე-19 ადგილს იკავებს, ხოლო მერიტოკრატიისა და ინიციატივების მხარდაჭერით ― მე-2-ს (მხოლოდ დანიას ჩამორჩება).
ჰონგ-კონგში საუკეთესოდაა განვითარებული საფინანსო სისტემა (1-ელი ადგილი): სიღრმით მე-3, ხოლო სტაბილურობით მე2 ადგილზეა (ფინეთის შემდეგ). ბაზრის ზომით ქვეყანა 28-ე ადგილს იკავებს. ჰონგ-კონგში კარგადაა განვითარებული ბიზნესის დინამიკის მაჩვენებლები (მე-15 ადგილი): ადმინისტრაციული მოთხოვნილებებით 33-ე ადგილს იკავებს, ხოლო სამეწარმეო კულტურით ― მე-6-ს.
სქოლიო
კატეგორია:ჰონგ-კონგის ეკონომიკა
გრადეცი (სლივენის ოლქი)
გრადეცი (Градец) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 4089 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
არგენტინა-სომხეთის ურთიერთობები
ისტორია
პირველად სომეხი მიგრანტები არგენტინაში 1892 წელს, უმეტესწილად ეგვიპტიდან და სირიიდან ჩავიდნენ. პირველი მსოფლიო ომის დროს არგენტინაში რამდენიმე ათასი სომეხი ჩავიდა. ბევრი მათგანი სომხების გენოციდისგან თავის დასაღწევად გაემგზავრა არგენტინაში. 1918 წლის მაისში სომხეთმა რუსეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა და სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა დაარსდა. 1920 წელს არგენტინამ სომხეტის დამოუკიდებლობა აღიარა და მათ შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. 1920 წელს სომხეთში წითელი არმია შეიჭრა და ქვეყანამ დამოუკიდებლობა დაკარგა.
1991 წლის 26 დეკემბერს სომხეთმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა. 1992 წლის 17 იანვარს არგენტინასა და სომხეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები აღდგა. იმავე წლის ივნისში სომხეთის პრეზიდენტი, ლევონ ტერ-პეტროსიანი ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა არგენტინაში. 1993 წელს ბუენოს-აირესში სომხეთის საელჩო გაიხსნა. 1998 წელს არგენტინის პრეზიდენტი, კარლოს მენემი ოფიციალური ვიზიტით ეწვია სომხეთს. 2009 წელს სომხეთში არგენტინის საელჩო გაიხსნა.
1987 წლის სექტემბერს არგენტინის პრეზიდენტმა, რაულ ალფონსინმა სომეხ არგენტინელებთან მიმართვაში აღნიშნა, რომ იგი სომხების გენოციდს აღიარებდა. 1995 წელს პრეზიდენტმა კარლოს მენემმა ვეტო დაადო სომხების გენოციდის აღიარების კანონს ვეტო დაადო. 2007 წლის 11 იანვარს პრეზიდენტმა ნესტორ კირხნერმა ხელი მოაწერა კანონს, რომლის მიხედვითაც არგენტინამ ოფიციალურად აღიარა სომხების გენოციდი.
უმაღლესი დონის ვიზიტები
1998 წელს პრეზიდენტი კარლოს მენემი ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა სომხეთში. არგენტინის საგარეო საქმეთა მინისტრები, რაფაელ ბიელსა და ხორხე ტაიანა სომხეთს შესაბამისად 2005 და 2010 წელს ეწვივნენ. ოფიციალური ვიზიტით სომხეთში იმყოფებოდნენ არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი ამადო ბოუდოუ (2013) და საგარეო საქმეთა მინისტრი, ჰექტორ ტიმერმანი (2012). არგენტინაში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდნენ სომხეთის პრეზიდენტები: ლევონ ტერ-პეტროსიანი (1992), რობერტ ქოჩარიანი (2002) და სერჟ სარქისიანი (2014). არგენტინას ოფიციალური ვიზიტიტთ ეწვივნენ საგარეო საქმეთა მინისტებიც: ვაჰან პაპაზიანი (1994), ვარტან ოსკანიანი (2000) და ედუარდ ნალბანდიანი (2011).
ორმხრივი ურთიერთობები
არგენტინასა და სომხეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შემდეგ ორ ქვეყანას შორის არაერთ ორმხრივ შეთანხმებას მოეწერა ხელი, მათ შორის: „შეთანხმება სომხეთსა და არგენტინას შორის ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“ (1992); „შეთანხმება ინვესტიციების ხელშეწყობისა და დაცვის შესახებ“ (1993); „შეთანხმება ვაჭრობისა და ეკონომიკის სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“ (1994); „შეთანხმება მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“ (1994); „შეთანხმება ატომური ენერგიის სამშვიდობო მიზნით გამოყენების სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის სფეროში“ (1998); „შეთანხმება კულტურისა და განათლების სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“ (1998); „შეტანხმება ტურიზმის სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“ (2002); „შეთანხმება რეგულარული პასპორტის მფლობელთატვის სავიზო მოთხოვნილებათა გაუქმების შესახებ“ (2011); „შეთანხმება სამუშაო პროგრამებთან დაკავშირებით“ (2014) და „შეთანხმება ეკონომიკური ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“ (2014).
ვაჭრობა
2018 წელს არგენტინასა და სომხეთს შორის ვაჭრობის მოცულობა 9.2 მილიონ აშშ დოლარს გაუტოლდა. არგენტინიდან სომხეთში ძირითადად ხორცის, შაქრისა და თამბაქოს, ხოლო სომხეთიდან არგენტინაში ძირითადად ქსოვილების ექსპორტი ხდება. არგენტინა სომხეთისთვის მეხუთე უდიდესი უცხოელი ინვესტორია.
სომეხი არგენტინელები
სომეხი არგენტინელების თემი ერთ-ერთი უდიდესი სომხური დიასპორაა. მათი რაოდენობა 135 000 ადამიანს უტოლდება. ბუენოს-აირესში სომხური თემი ახლოსაა ბასკების თემთან. სომეხი არგენტინელები ეკლესიის, სკოლისა და ოჯახის ინსტიტუტების მეშვეობით თავიანთ იდენტობას ინარჩუნებენ. ბუენოს-აირესში ფინანსური კრიზისის გადალახვის შემდეგ, 1938 წელს პირველი სომხური ტაძარი აშენდა. დღეისთვის არგენტინაში 9 სომხური ტაძარია.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის საგარეო ურთიერთობები კატეგორია:არგენტინის საგარეო ურთიერთობები კატეგორია:სომხეთის ორმხრივი ურთიერთობები კატეგორია:არგენტინის ორმხრივი ურთიერთობები
მილის ველი
მილის ველი — მტკვარ-არაქსის დაბლობის ნაწილი მტკვრის მარჯვენანაპირეთში, მდინარე არაქსის ქვემო დინების დასავლეთით, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (აზერბაიჯანი). წარმოადგენს ნახევარუდაბნო ვაკეს, დასავლეთით ამაღლებულია და დანაწევრებულია მშრალი ხევებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაბალია (ზღვის დონეზე დაბლა მდებარეობს). ჰავა გვალვიანია, იცის ცხელი ზაფხული. ნალექები დაახლოებით 300 მმ წელიწადში. ნიადაგები — რუხ-ყავისფერი, რუხი, რუხ-მდელოსი, ზოგან მლაშობები. მცენარეულობა — ნახევარუდაბნოსი. სარწყავი მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის გეოგრაფია
კოარტიკულაცია
ლიტერატურა
კატეგორია:მეტყველება
ემილია კლარკი
ემილია იზაბელ იუფიმია როუზ კლარკი (Emilia Isabelle Euphemia Rose Clarke; დ. 23 ოქტომბერი, 1986, ლონდონი, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო) — ინგლისელი მსახიობი. ლონდონში დაბადებული და ბერქშირში გაზრდილი კლარკი, სწავლობდა ლონდონის დრამის ცენტრში და მონაწილეობას იღებდა რიგ სპექტაკლებში. მისი სატელევიზიო დებიუტი შედგა ბრიყანულ სერიალში „ექიმები“, სადაც ერთ-ერთი ეპიზოდის მოწვეული მსახიობი გახდა. 2010 წელს, კლარკი ჟურნალ „Screen International“-ის მიერ, ბრიტანეთის ამომავალ ვარსკვლავად დასახელდა, რომელიც მიენიჭა ტელეარხ Syfy-ის ფილმში „ტრიასული შეტევა“ (2010) როლისთვის.
კლარკი ცნობილი გახდა და აღიარება მოიპოვა 2011 წელს, როდესაც დეინერის ტარგარიენის როლი შეასრულა HBO-ის სერიალში „სატახტოთა თამაში“ (2011-დღემდე), რომელმაც კრიტიკოსების დადებითი შეფასება მოიპოვა. კლარკი ნომინირებულიყო ემის სამ ჯილდოზე: ''დრამის ჟანრის სერიალში დამხმარე მსახიობი“ და ორი ჯილდო „კრიტიკოსთა რჩეული დრამის ჟანრის სერიალში დამხმარე მსახიობი“, სხვა ჯოლდოებთან ერთად.
კლარკის დებიუტი ბროდვეიზე 2013 წელს შედგა, როდესაც იგი ჰოლი გოულაითის როლი შეასრულა სპექტაკლში „საუზმე ტიფანისთან“. 2015 წელს, იგი ჟურნალ „Esquire-ის“ მიერ, „ყველაზე სექსუალურ ქალად“ დაასახელა. კლარკი ასევე ცნობილია თავისი როლებით ფილმში „ტერმინატორი: გენეზისი“ (2015), როგორც სარა კონორი და როგორც ლუიზა კლარკი ფილმში „მე სანამ შენ შეგხვდებოდი“ (2016).
ადრეული წლები
ემილია იზაბელ იუფიმია როუზ კლარკი დაიბადა 1986 წლის 23 ოქტომბერს ლონდონში   და გაიზარდა ბერქშირში. მამამისი (გარდაიცვალა 2016 წლის 10 ივლისს), თეატრის ხმის ინჟინერი იყო ვულვერჰემპტონიდან, უესტ-მიდლენდსიდან. დედამისი, ჯენიფერ კლარკი, საქველმოქმედო ორგანიზაციის The Anima Foundation-ის დირექტორია. ჰყავს უფროსი ძმა. კლარკი, მსახიობობის მიმართ ინტერესი სამი წლის ასაკში გამოავლინა, როდესაც ნახა მიუზიკლი „Show Boat“-ი, სადაც მამამისიც მუშაობდა. სწავლობდა რაი სენტ ანტონის სკოლაში და სენტ ანდრიუსის სკოლაში, რომელიც 2005 წელს დაამთავრა. უმაღლესი განათლება მიიღო ლონდონის დრამის ცენტრში, რომელიც 2009 წელს დაასრულა.
კარიერა
thumb|left|upright|კლარკი 2011 წლის [[სან-დიეგოს Comic-Con-ის საერთაშორისო ფესტივალზე]] კლარკის ადრეული ნამუშევრებია: ორი პიესა სენტ-ედვარდში, ათი პიესა ლონდონის დრამის ცენტრში, 2009 წლის „ანგელოზების კომპანიის“ წარმოების „სენსი“ და ასევე 2009 წლის ორი სარეკლამო როლი საქველმოქმედო ორგანიზაცია „სამარიტელებისთვის“. მისი ერთ-ერთი პირველი როლი სატელევიზიო ფილმში იყო ლონდონის უნივერსიტეტის სტუდენტების მიერ გადაღებული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. მისი პირველი სატელევიზიო როლი სერიალში იყო სასკია მაიერის როლი 2009 წლის ბრიტანულ სერიალში „ექიმები“ და სავანაჰის როლი 2010 წლის Syfy-ის ფილმში „ტრიასული შეტევა“. ჯურნალ „Screen International“-მა იგი ბრიტანეთის ამომავალ ვარსკვლავად დაასახელა.
2010 წელს, კლარკი შეირჩა დეინერის ტარგარიენის როლზე HBO-ის ფენტეზის ჟანრის სერიალში „სატახტოთა თამაში“, რომელიც ჯორჯ მარტინის „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ წიგნების სერიის ეკრანიზაციაა. კლარკი, ბრიტანელი მსახიობი ტამზინ მერჩანტის ნაცვლად შეარჩიეს, რომელიც დაუსაბუთებელი მიზეზების გამო გაუშვეს. ერთ-ერთ ინტერვიუში, კლარკმა განაცხადა, რომ მან მოსმენის დროს ქათმისა და რობოტის ცეკვები შეასრულა. სერიალის დებიუტი 2011 წლის აპრილში შედგა, დადებითი გამოხმაურებისა და სწრაფი წარმატების შემდეგ, მაუწყებელმა არხმა სერიალის მეორე სეზონის გადაღება გადაწყვიტა. კლარკმა, დაინერისის როლისთვის, 2011 წელს მოიპოვა „ემის ჯილდო“, როგორც „საუკეთესო დამხმარე მსახიობი, დრამის ჟანრის სერიალში“. 2013 წელს, კლარკი ნომინირებულიყო „გამოჩენილი დამხმარე მსახიობის წოდებაზე, დრამის ჟანრის სერიალში“ ემის პრაიმტაიმის 65-ე ჯილდოზე. იგი კვლავ ნომინირებულიყო ამ კატეგორიაში 2015 და 2016 წლებში.
კლარკმა ფართო ქება მიიღო თავისი შესრულებისთვის. შეაქეს მისი შესრულება, როდესაც იგი დეინერისის როლით, პირველი ეპიზოდის დასაწყისში შეშინებული გოგონიდან, სეზონის ბოლო ძლევამოსილ ქალად გადაიქცა. მეთიუ გილბერტმა, გაზეთ The Boston Globe-დან, კლარკის სცენებს „ჰიპნოტიზირებადი“ უწოდა და დასძინა, რომ „კლარკს არა გააჩნია გამოსახვის ბევრი ემოციური მრავალფეროვნება დეინერისის როლის შესასრულებლად, გარდა სასტიკი გადაწყვეტილების მიღებისა, მაგრამ ის მაინც დამოქლონა“. ტოდ ვანდერვერფი, The A.V. Club-იდან, კომენტარი გააკეთა ამგვარი ევოლუციის წიგნიდან ეკრანზე ადაპტაციის სირთულეზე, მაგრამ დაასკვნა, რომ „კლარკი [...] უფრო მეტია, ვიდრე ნაწერი წიგნში“. 2017 წელს, გავრცელებული მონაცემებით, კლარკი სატელევიზიო სფეროში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი მსახიობი გახდა, რომელმაც სერიალ „სატახტოთა თამაშის“ თითო ეპიზოდისთვის 2 მილიონი გირვანქა სტერლინგი მიიღო.
2014 წლის მაისში გამოცხადდა, რომ კლარკი ჯეიმზ ფრანკოსთან ერთად, ითამაშებდა მხატვრულ ფილმში „ბოლო დღეების ბაღი“, მაგრამ ფილმის გადაღებამდე ორი კვირით ადრე გადაღებები გაუქმდა. მოგვიანებით კლარკს შესთავაზეს ანასტასია სტილის როლი ფილმში „გრეის ორმოცდაათი ელფერი, მაგრამ კლარკმა უარი განაცხადა ფილმში შიშველი სცენების გამო. ფილმში „ტერმინატორი: გენეზისი“ (2015) ითამაშა სარა კონორის როლი, არნოლდ შვარცენეგერთან, ჯაი კორტნისთან და ჯეისონ კლარკთან ერთად. ფილმმა, მთელ მსოფლიოში 400 მილიონ დოლარზე მეტი მოგება ნახა, მაგრამ კრიტიკოსებისგან ზოგადად არასასურველი შეფასებები მიიღო, მიუხედავად იმისა, კლარკმა მიიღო რამდენიმე ჯილდო, როგორიცაა „ახალგაზრდების არჩევანი, საუკეთესო ზაფხულის ფილმის ვარსკვლავის ჯილდო — ქალისთვის“ და გერმანიის „იუპიტერის ჯილდო“ „საუკეთესო საერთაშორისო მსახიობისთვის“.
2016 წელს, კლარკი სემ კლაფლინთან ერთად ითამაშა ფილმში „მე სანამ შენ შეგხვდებოდი“, რომელიც იმავე სახელწოდების ბესტსელერის (წიგნის) ეკრანიზაციაა და რომელიც 2016 წლის 3 ივნისს გამოვიდა. ფილმის კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა, რომელიც მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 200 მილიონი დოლარი მოგება ნახა და კლარკის ყველაზე რეიტინგული ფილმი გახდა Rotten Tomatoes-ის მიხედვით. ლუიზა კლარკის როლისთვის, მან სემ კლაფლინთან ერთად ნომინირებულიყო „Teen Choice Award for Choice Movie Liplock“-სა და „MTV ჯილდოზე“.
მთავარი როლი შეასრულა, როგორც ექთანი ვენერას, ფილმში „ხმა ქვიდან“, რომელიც გამოვიდა 2017 აპრილში, შეზღუდული ჩვენებით და HD ხარისხში.
კლარკი ასევე უნდა ითამაშოს ფილმებში: „აგვისტოს იარაღები“ ჰელენა ბონემ კარტერთან, „დაყენება“ გლენ პაუელთან და „ეჭვის ქვეშ“ ჯეკ ჰიუსტონთან ერთად. 2016 წლის ნოემბერში, კლარკი აირჩიეს ფილმ „სოლო: ვარსკვლავური ომების ამბავი“-ს მთავარ როლზე, რომელიც 2018 წლის 25 მაისს გამოვა. 2017 წლის იანვარში, კლარკი აირჩიეს 2015 წლის კორეული კომედიური ფილმის „სილამაზის შიგნით“, ინგლისური ადაპტაციის მთავარ როლზე.
პირადი ცხოვრება
2012-2013 წლებში, კლარკს ურთიერთობა ჰქონდა კომიკოსსა და რეჟისორ სეთ მაკფარლეინთან. მათი ურთიერთობა დაახლოებით ექვსი თვე გაგრძელდა და მერე დაშორდნენ ერთმანეთს, მაგრამ მეგობრებად დარჩნენ.
2015 წლის ოქტომბრის თვის მდგომარეობით, კლარკი ცხოვრობს ჰამპსტედში, ლონდონში. 2016 წელს, მან შეიძინა 4,64 მილიონი დოლარის ღირებულების სახლი ვენეციაში, ლოს-ანჯელესში.
2014 წელს, ონლაინ-გამოცემა AskMen-ის მიხედვით, კლარკი მსოფლიოში ყველაზე სასურველ ქალად დასახელდა. 2015 წელს, იგი ჟურნალ „Esquire-ის“ მიერ, „ყველაზე სექსუალურ ქალად“ დაასახელა. ქალთა საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილ დღესთან დაკავშირებით, მან გამოაქვეყნა ბრიტანულ „HuffPost“-ში თანამედროვე ფემინიზმსა და გენდერულ თანასწორობასთან დაკავშირებით სტატია, რომელიც დადებითად მიიღეს. კლარკის სურათი „როლინგ სტოუნის“ 2017 წლის 13 ივლისის გამოცემის გარეკანი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
NGC 431
NGC 431 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1827 წლის 22 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
ჯექი (ყუბის რაიონი)
ჯექი (Cek) — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონში, ადმინისტრაციული ცენტრიდან 2,5 საათის სავალ მანძილზე, სოფელ ალიქიდან 4 კმ-ით ჩრდილოეთით. ამ უკანასკნელთან და სოფელ ჰაპუთთან ერთად ქმნის ერთ მუნიციპალიტეტს. ამჟამინდელი მოსახლეობა 350 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან თითქმის ყველა ადგილობრივია (შაჰდაღის ხალხი). ისინი სასაუბროდ ჯეკის ენას იყენებენ, თუმცა უმრავლესობა ასევე ფლობს აზერბაიჯანულს. .
მოსახლეობა ძირითადად მეცხვარეობას მისდევს.
სოფელი მდებარეობს ძნელადმისადგომ შაჰდაღის მთებზე (კავკასიონის მთავარი ქედი), ზღვის დონიდან 2 000 მეტრზე. კლიმატი მკაცრია, ცივი ზამთრითა და გრილი ზაფხულით.
სოფელში არსებობს ოთხწლიანი სკოლა და ძველი, VIII საუკუნის დანგრეული მეჩეთი, რომლის აგებაც აბუ მუსლიმს მიეკუთვნება და მისივე სახელს ატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
Return of the Champions
Return of the Champions — ბრიტანული პროექტ Queen + Paul Rodgers-ის ორმაგი საკონცერტო ალბომი. იგი ჩაიწერა ჯგუფის ტურის Queen + Paul Rodgers Tour მსვლელობისას და გამოიცა 2005 წლის სექტემბერში. კონცერტი ასევე გამოცემულია DVD ფორმატში.
დისკი 2
სიმღერები 12-13 შეტანილია დამატებით DVD დისკში.
სქოლიო
კატეგორია:2005 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Queen + Paul Rodgers-ის ალბომები კატეგორია:Hollywood Records-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2005 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Hollywood Records-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის ვიდეო ალბომები
ანრი ფილიპ პეტენი
მინი|ანრი ფილიპ პეტენი ანრი ფილიპ პეტენი (Henri Philippe Pétain; დ. 24 აპრილი, 1856, კოში-ა-ლა-ტური, პა-დე-კალე ― გ. 23 ივლისი, 1951, პორ-ჟუენვილი, ილ-დ-იე, ვანდეა) — საფრანგეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, მარშალი (1918). პირველ მსოფლიო ომში (1914-18) გენერლის ჩინით სარდლობდა ქვეითი ჯარის ბრიგადას, შემდეგ საარმიო კორპუსს, ხოლო 1915 წლის ივნისიდან 1916 წლის აპრილამდე – საფრანგეთის მე-2 არმიას. 1917 წლის მაისში დაინიშნა საფრანგეთის არმიის მთავარსარდლად. 1920-31 წლებში ეკავა უმაღლესი სამხედრო თანამდებობები, 1925-26 წლებში სარდლობდა არმიას, რომელიც იბრძოდა მაროკოში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ჩასახშობად. 1934 წელს სამხედრო მინისტრი. 1939-40 წლებში საფრანგეთის ელჩი ფრანკისტულ ესპანეთში. 1940 წლის 16 ივნისიდან პრემიერ-მინისტრი, 22 ივნისს ხელი მოაწერა კომპიენის დროებით ზავს ფაშისტურ გერმანიასთან. 1940 წლის ივლისიდან 1944 წლის აგვისტომდე „ვიშის“ ფაშისტური რეჟიმის მეთაური, 1945 წლის აგვისტოში უმაღლესმა სასამართლომ სიკვდილი მიუსაჯა (შეუცვალეს სამუდამო კატორღით).
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:საფრანგეთის დიქტატორები კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1856 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
ილიადა
მინი|ილიადას მეხუთე საუკუნის მანუსკრიპტი ილიადა (Ἰλιάς) — ჰომეროსის დაწერილი 15 700 ჰეკზამეტრისგან შემდგარი ეპიკური პოემა, ბერძნული ლიტერატურის უძველესი ნიმუში. მისი საფუძველი იყო ბერძენ გმირებზე შექმნილი მრავალრიცხოვანი მონათხრობები. ილიადას მოქმედება ხდება ტროას (ილიონის) ალყის მეათე წელს და დროის მცირე მონაკვეთს მოიცავს. მეცნიერთა აზრით დღევანდელი ტექსტი ალექსანდრიელი მეცნიერების რედაქციითაა შემორჩენილი.
შინაარსი
„ილიადა“ აქაველების ბანაკში მიმდინარე კონფლიქტით იწყება. მეფე აგამემნონმა აპოლონის ქურუმის, ქრისესის, ქალიშვილი მოიტაცა. ქრისესი აქაველთა სწრაფ ხომალდებთან უზარმაზარი გამოსასყიდით, აპოლონის გვირგვინითა და ოქროს კვერთხით, მივიდა. უხეში უარყოფის შემდეგ კი მოხუცი მეუფე აპოლონს, სმინთევსს, ევედრება. მას უსმინა სხივოსანმა აპოლონმა და დანაელთა ჯარს შავი ჭირი შეჰყარა. ბერძნების კრებაზე, რომელსაც აქილევსმა მოუხმო, კალქასმა განაცხადა, რომ ღმერთის დაწყნარების ერთადერთი გზა ქრისეისის მამამისისთვის უსასყიდლოდ დაბრუნებაა. ატრევსის ძე აგამემნონი ემორჩლება ერთობლივ მოთხოვნას, მაგრამ დანაკარგის სანაცვლოდ, აქილევსს, რომელსაც მთელი ამ ინტრიგის ინიციატორად თვლის, მის საყვარელ ქალს, ლამაზღაწვიან ბრისეისს, ართმევს. განრისხებული აქილევსი თავის კარავში ბრუნდება და დედამისს, თეტისს, სთხოვს, რომ ზევსს შეევედროს აქაველების დამარცხება ტროელების მიერ, მანამ, სანამ აგამემგნონი მის, აქილევსის, მოთხოვნებს მთლიანად არ დააკმაყოფილებს.
მეორე სიმღერაში ზევსი აგამემნონს საბესისწრო სიზმარს უგზავნის და არწმუნებს, რომ ტროელთა ფართოქუჩებიანი ქალაქი აიღოს. აგამემნონი მახეს წამოეგო და ამის შესახებ გახარებულმა აქაველებს კრებაზე ამცნო. თუმცა, შეკრებილმა ხალხმა, ჯარის გამოსაცდელად, აქაველებს სამშობლოს ძვირფასი მიწებისკენ გაქცევა უბრძანა. ცხრაწლიანი ალყა გარღვევის პირასაა, მაგრამ, გაოცებულმა ჰერამ ათენას აქაველების გადარწმუნება უბრძანა. ათენა გაეშურა აქაველთა სწრაფმავალი ხომალდებისკენ, სადაც ოდისევსი იპოვა და უთხრა, რომ ხალხი შეეჩერებინა. ოდისევსმა ყველა დააწყნარა და კრება მოიხმო. ღვთაებრივმა ოდისევსმა ენაჭარტალა თერსიტესი, რომელიც მაგრად ღრიალებდა და აგამემნონს ლანძღავდა, სასტიკი სიტყვით გაკიცხა და კვერთხი ზურგსა და მხრებზე ჩასცა. ნესტორი, რომელსაც აგამემნონი დაეთანხმა, სიტყვით გამოვიდა და თქვა, რომ ნურავინ იჩქარებს სახლში დაბრუნებას, მანამ, სანამ ისინი შურს არ იძიებენ ელენეს ტანჯვისა და ქვითინისთვის. კრების დასრულების შემდეგ არგოსელებმა ზევსს მსხვერპლი შესწირეს და ინადიმეს. ნადიმის შემდეგ ნესტორმა ატრევსის ძეს, ლაშქრის შეკრება ურჩია, ამიტომაც აგამემნონმა მაცნეები გააგზავნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:ძველი ბერძნული ლიტერატურა
Claviger handmanni
Claviger handmanni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Claviger-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ილერი
ილერი (Iller) — მდინარე სამხრეთ გერმანიაში. დუნაის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 147 კმ, აუზის ფართობი 2,152 კმ². სათავე აქვს ალგეის ალპებში, ავსტრიის საზღვრის სიახლოვეს. ზემო დინებაში ჩრდილოეთისაკენ მიედინება, გაივლის ქალაქებს: ზონთჰოფენს, იმენშტადტსა და კემპტენს. 50 კმ მანძილზე წარმოადგენს სასაზღვრო მდინარეს გერმანიის მხარეების ბავარიასა და ბადენ-ვიურტემბერგს შორის. ქვემო დინებაში კვეთს შვაბია-ბავარიის პლატოს. ქალაქ ულმთან ერთვის მდინარე დუნაის. დამახასიათებელია ზაფხულის წყალმოვარდნები და ზამთრის წყალმცირობა.
წყლის საშუალო ხარჯი უდრის 90 მ³/წმ-ს. აგებულია რამდენიმე ჰიდროელექტროსადგური. ხე-ტყის დაცურება.
ირანის ისტორია
ირანის ისტორია უძველესი დროიდან იწყება. ირანის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სხვადასხვა სპარსული ტომი, რომლებსაც ერთმანეთთან გამუდმებული ბრძოლები ჰქონდათ და ცდილობდნენ მოეპოვებინათ პირველობა ამ რეგიონში. უძველესი ირანული სახელმწიფო იყო ელამი, რომელიც ადრეულ ბრინჯაოს ხანაში წარმოიშვა. სპარსული ტომების გამუდმებულ ბრძოლებში წარმატებას ჯერ მიდიელები აღწევენ, მაგრამ მათ მალე აქემენიდები ამარცხებენ, აქემენიდების იმპერიის დაცემის შემდეგ ირანის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა პართიის სამეფო, რომელიც სასანიდებმა გაანადგურეს.
ირანის სახელმწიფოებს ძალიან ბევრი მტერი ჰყავდა, რომლებიც ხშირად იპყრობდნენ ირანს. დამპყრობლები ირანზე ძალიან დიდ გავლენას ახდნენდნენ. ირანი დაუპყრიათ უდიდეს იმპერიებს რომელთაგან აღსანიშნავია ბერძნები, არაბები, თურქ-სელჩუკები და მონღოლები. დამპყრობლები ირანში ავრცელებდნენ თავიანთ რელიგიას, სწორედ არაბებმა გაავრცელეს ირანში ისლამი. გაძლიერებული ირანი თვითონ ახდენდა დაპყრობითი კამპანიების წარმოებას. ირანის უძლიერესი სახელმწიფოები იყო აქემენიდების იმპერია (ძვ. წ. 558 — ძვ. წ. 330). აქემენიდების იმპერია პირველი ირანული იმპერია იყო. მაგრამ აქემენიდების იმპერიას მეორე ძლიერი იმპერია ალექსანდრე მაკედონელის ხელმძღვანელობით იპყრობს. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ უდიდესი იმპერია იშლება რამდენიმე ნაწილად, რომელთაგანც უმნიშვნელოვანესია სელევკიდების სახელმწიფო. სელევკიდებს ამარცხებს გაძლიერებული პართიის სამეფო, რომელიც უდიდეს წინააღმდეგობას უწევს რომის იმპერიას და თავის გავლენას ავრცელებს მრავალ ტერიტორიაზე. 224 წელს დასუსტებულ პართიას ამარცხებს გაძლიერებული სასანიდები. სასანიდების იმპერიას იპყრობს არაბები. არაბების შემდეგ ირანი ისლამურ რელიგიაზე მოექცა და დაივიწყა უკვე ძველი ირანული რელიგია ზოროასტრიზმი. 1501 წელს ირანის ტერიტორიაზე გაბატონდა აზერბაიჯანული წარმომავლობის სეფიანთა დინასტია. სეფიანთა პირველი შაჰი იყო ისმაილ I. სეფიანები თავის ძლიერების მწვერვალს აღწევს შაჰ აბას I-ის მმართველობის დროს. სეფიანთა ირანს მალე შიდაომები მოიცავს და 1736 წელს ის განადგურდება. ამის შემდეგ ირანი უკვე გამუდმებულ ქაოსშია მოცული. XIX საუკუნეში ინგლისმა და რუსეთმა ირანი ნახევარკოლონიურ ქვეყანად აქციეს. 1979 წლის 1 აპრილის ირანში ისლამური რევოლუცია მოხდა, რევოლუციის ხელმძღვანელი იყო აიათოლა ჰომეინი. მოსახლეობა მონარქიას ამხობს და ირანს ისლამურ რესპუბლიკად აცხადებს.
უძველესი ისტორია (ძვ.წ 3200 –ძვ.წ 625 )
thumb|300px|left|[[ჩოღა-ზანბილი იყო მესოპოტამიელების მიერ აგებული შენობა. ეს შენობა განიხილება როგორც ერთ-ერთ უდიდეს კომპლექსანდ უძველეს დროში.]] თანამედროვე ირანის ტერიტორიაზე ადამიანი ცხოვრობდა უძველესი დროიდან, ჯერ კიდევ ქვედა პალეოლითის უკანასკნელ ხანაში. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ნასახლარები, რომლებიც მიეკუთვნება ადრეულ რკინის ხანას. უძველესი ირანული სახელმწიფოები შეიქმნა ძვ. წ. 3000 წელს. ამ დროს გაჩნდა სამხრეთ-დასავლეთ ირანში კლასობრივი საზოგადოებები. წარმოიქმნა ჯერ ქალაქ-სახელმწიფოები, შემდეგ კი ელამის სახელმწიფო. ელამი განსაკუთრებით გაძლიერდა ძვ.წ. XIII-XII საუკუნეებში
ძვ. წ. X-IX საუკუნეებში ირანელების წინაპარი არიული ტომები საუბრობენ ინდო-ირანულ ენაზე. ეს ხალხი ცხოვრობდა ირანის მთიანეთში. პროტო ელამის პერიოდში იწყება ირანის ტერიტორიაზე მარგიანული ცივილიზაციის წარმომადგენლების გადასახლება. I ათასწლეულისთვის უკვე ირანის ტერიტორიაზე დაიწყო წარმოშობა ირანული მოდგმის ტომებმა, რომლებმაც შემდგომში დიდ წარმატებებს მიაღწიეს, ამათგან აღსანიშნავია: მიდიელები, სპარსელები, ბაქტრიელები. სპარსეთის მოსახლეობას უკვე მნიშვნელოვანი მტრები უჩნდება, ჯერ სკვითები და სარმატები, ხოლო შემდგომ კიმერიელები და ალანები.
ძვ. წ. IX საუკუნეში და ძვ. წ. VIII საუკუნის შუიდან ასურეთისა და ურარტუს მეფეებმა რამდენჯერმე დალაშქრეს ირანის მთიანეთი, სადაც ისინი მიდიელთა წინააღმდეგობას წააწყდნენ. ასურეთმა თანამედროვე ირანის ბევრი ტერიტორია შეიერთა.
მიდია და აქემენიდების იმპერია (ძვ.წ 650 –ძვ.წ 248 )
thumb|250px|[[კიროს II დიდის მავზოლეუმი ფასარგად.]] thumb|250px|აქემენიდების იმპერია. thumb|250px|სპარსელი მოისრეები. დარიოსის სასახლე, [[სუსა.]] ირანის მთიანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ძვ. წ. 672 წელს წარმოიშვა ირანულენოვანი სახელმწიფო მიდია. ძვ. წ. 646 წელს ასურეთის მეფემ, ასურბანიფალიმ, დაიპყრო ელამის დედაქალაქი სუსა. ძვ. წ. 616-605 წლებში მიდიისა და ბაბილონის კოალიციამ ბოლო მოუღო ასურეთის სახელმწიფოს. ასურეთის დედაქალაქი ნინევია დაანგრიეს. მიდიამ ასევე დაიპყრო მანა, ურარტუ და ირანის მთიანეთის დიდი ნაწილი. მიდიის ძლიერმა სამეფომ ნელ-ნელა დაიწყო დასუსტება. ძვ. წ. 553-550 წლებში მიდიას აუჯანყდა მისი ქვეშევრდომი ფარსის სამეფო. ძვ. წ. 550 წელს ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო აქემენიდების სამეფო დინასტიამ.
აქემენიანთა იმპერიამ მისი დამაარსებლის, კიროს II დიდის დროს დაიპყრო დიდი ტერიტორიები. ძვ. წ. 539 წელს კიროსმა დაიპყრო ბაბილონი. მან ასევე დაიპყრო მთელი მცირე აზია ლიდიის და მცირე აზიის ბერძნული ქალაქებითურთ, სირია, პალესტინა და შუა აზიის ნაწილი. კიროს II-ის მემკვიდრის კამბიზ II-ის დროს აქემენიანებმა დაიპყრეს ეგვიპტე. მალე მათი სახელმწიფო უზარმაზარ იმპერიად იქცა, რომელიც გადაჭიმული იყო ცენტრალური აზიიდან მაკედონიამდე. კამბიზის გარდაცვალების შემდეგ აქემენიდების იმპერიაში გამეფდა დარიოს I. დარიოსის მმართველობის დაწყებამდე ქვეყნის დედაქალაქი იყო სუსა, დარიოსმა იმპერიის დედაქალაქი პერსეპოლისში გადაიტანა. ქალაქში შედიოდა ფართო სადღესასწაულო კიბე, რომელიც მორთული იყო 33 ხალხის რელიეფით, რომლებსაც ხარკი მიჰქონდათ მეფესთან. უზარმაზარი კარიჭო ხსნიდა გზას აპადანისაკენ, იმდროისთვის ყველაზე დიდი სასახლისკენ. დარიოსმა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული რეფორმები გაატარა, რამაც დაპყრობილ ქვეყნებში სახელმწიფოს კონტროლი გააძლიერა. აქემენიდების იმპერია იყოფოდა სატრაპებად. აქემენიდების იმპერია უდიდეს სამხედრო ჯარზე იყო დაყრდნობილი, მიუხედავად ამისა ამ პერიოდში თანდათანობით ძლიერდება საბერძნეთი, რომელიც აქემენიდების იმპერიას სერიოზულ ზიანს და წინააღმდეგობას აყენებს. აქემენიანთა მეფემ ქსერქსემ(ძველი წელთაღრიცხვით 486-465 წლები) წამოიწყო ლაშქრობა ბერძენთა წინააღმდეგ. მაგრამ ძველი წელთაღრიცხვით 490 წელს ქალაქ მარათონთან ბრძოლისას, ძველი წელთაღრიცხვით 480 წლის სალამინის საზღვაო ბრძოლაში, ძველი წელთაღრიცხვით 479 წლის პლატეასთან ბრძოლაში და იმავე წელს მიკალის კონცხთან საზღვაო ბრძოლაში ბერძნებმა დაამარცხეს სპარსელები და აიძულეს უარი ეთქვათ საბერძნეთის დაპყრობის გეგმაზე. ძველი წელთაღრიცხვით 449 წელს დაიდო საზავო ხელშეკრულება, მაგრამ მის შემდეგაც სპარსეთი აქტიურად ერეოდა საბერძნეთის საქმეებში განსაკუთრებით პელოპონესის ომის დროს.
აქემენიანთა სამეფო კარის ინტრიგებმა,სახელმწიფო გადატრიალებებმა,დაპყრობილი ხალხების პერიოდულმა აჯანყებებმა, სატრაპთა სეპარატისტულმა მიდრეკილებებმა დაასუსტა იმპერია და მას აღარ ეყო ძალა გამკლავებოდა ახალ მეტოქეს მაკედონიას. ძვ. წ. 334 წელს მაკედონურ-ბერძნული არმია შეიჭრა აქემენიანთა იმპერიაში და რამდენიმე წელიწადში სასტიკად გაანადგურა. center|800px|thumb|პერსეპოლისის პანორამა
ელინისტური დაპყრობები
thumb|300px|სელევკიდების იმპერია ძვ.წ 200 წელს. ძვ. წ 334-331 წლებში ალექსანდრე მაკედონელი აწარმოებდა დიდ დაპყრობით ომებს. ძვ. წ. 330 წელს გრანიკოსის ბრძოლაში ალექსანდრემ დაამარცხა აქემენიდების არმია და დაიმორჩილა აქემენიანთა სახელმწიფო. ამ ბრძოლის შემდეგ ალექსანდრემ დაიმორჩილა ირანის ტერიტორია და შექმნა უზარმაზარი იმპერია. მაგრამ, როდესაც ალექსანდრე გარდაიცვალა მას მემკვიდრე არ დარჩენია და მისი იმპერია დაიშალა რამდენიმე სახელმწიფოდ. ერთ-ერთი ასეთი სახელმწიფო იყო სელევკიდების სახელმწიფო, რომლის სათავეში იყო სელევკე I ნიკატორი. ირანის თანამედროვე ტერიტორია მოექცა სელევკიდების ელინისტური სახელმწიფოს შემადგენლობაში. სელევკიდების სახელმწიფო აბსოლუტურ მონარქიულ სახელმწიფოდ იქცა. სელევკიდების სამეფოში დაიხვეწა არმია და ბიუროკრატიული აპარატი. სელევკიდების სამეფო დაპყრობით კამპანიებს ატარებს, სელევკიდების ტერიტორია ავღანეთამდე გადაიჭიმა. იმპერიის ტერიტორიაზე დაიწყო გავრცელება ბერძნულმა კულტურამ.
პართიის იმპერია (ძვ.წ 248 – 224 ახ.წ)
thumb|150px|left| ბრინჯაოს ქანდაკება. გენერალი სურანე, [[ირანის ნაციონალური მუზეუმი.]] thumb|150px|right|დედოფალ [[მუსეს ქანდაკება. ირანის ნაციონალური მუზეუმი]] ასეთი წარმატებების მიუხედავად სელევკიდების იმპერია თანდათანობით დასუსტდა. ძვ. წ III საუკუნის შუა წლებში წარმოიქმნა პართიის იმერია, რომლის შემადგენლობაში ძვ. წ. II საუკუნის შუა წლებისთვის შედიოდა თანამედროვე ირანის და ერაყის ტერიტორია. პართიის დედაქალაქი იყო ქტეზიფონი მდინარე ტიგროსის ნაპირზე. პართიაში გაბატონებული რელიგია იყო ზოროასტრიზმი. პართიის მეზობლები იყვნენ საბერძნეთი და სელევკიდების იმპერია. ამ უკანასკნელს პართიამ ბოლო მოუღო. ძვ. წ. I საუკუნიდან მოყოლებული პართია გამუდმებით ებრძოდა რომის იმპერიას. პართიასა და რომს შორის ბრძოლაში გაიმარჯვა რომის იმპერიამ და მიიერთა პართიის აღმოსავლეთი პროვინციები კაპადოკია და ანატოლია. ამის შემდეგ პართიასა და რომს შორის მთავარი პრობლემა დიდი სომხეთის კუთვნილება იყო. სომხეთის დაუფლებისთვის ბრძოლა არ წყდებოდა, საბოლოოდ სომხეთი ორმა იმპერიამ გაინაწილა.
პართიული ჯარი ორი ნაწილისგან შედგებოდა: კავალერიისგან და ქვეითი ჯარისგან.
სასანიდების იმპერია (224 – 651)
III საუკუნის დასაწყისისთვის პართია საკმაოდ დასაუსტებული იყო. 224 წელს პართიაზე დამოკიდებულმა ფარსის გამგებელმა არდაშირ I–მა ორმოზდაგანის ველზე დაამარცხა პართიის უკანასკნელი მეფე არტაბან V და 226 წელს მეფედ ეკურთხა. წარმოიშვა. ამით დაიწყო სასანიანების მმართველობა. სასანიანთა იმპერიის ისტორია სამ ძირითად პერიოდად იყოფა: 1) III – IV საუკუნეები, იმპერიის ჩამოყალიბების პროცესი. 2) V – VI საუკუნეების დასაწყისი, სტაგნაცია და გარკვეული დაკნინება, რაც უპირველესად გამოწვეული იყო ცენტრალური აზიიდან წამოსული ჰუნების (ჰეფთალიტების) ტომებთან დაპირისპირებით. 3) VI – VII სს - პერიოდი იწყება ხოსრო II ანუშირვანის, ყველაზე მნიშვნელოვან სასანი შაჰის მეფობით და სახელმწიფოს არნახული გაძლიერებით, რაც დროებითი მოვლენა გამოდგა და დასრულდა იმპერიის დაცემით არაბთა დაპყრობის შედეგად.
გამუდმებული ბრძოლა მიმდინარეობდა სასანიდებსა და რომის იმპერიას შორის. ომის საგანი იყო სომხეთი, იბერია, კავკასიის ალბანეთი და მესოპოტამია. შაპურ I–ის დროს ირანმა დაისაკთრა მესოპოტამია და სომხეთი. 298 წლის ზავით ეს ქვეყნები რომს ერგო. 430 წელს სომხეთის აღმოსავლეთ ნაწილი ირანმა თავის პროვინციად აქცია 523 წელს კი მეფობა გააუქმა იბერიაში. IV-V საუკუნეებში ირანმა კავკასიაში მტკიცედ მოიკიდა ფეხი, მაგრამ ქართველები, სომხები და ალბანელები ხშირად უჯანყდებოდნენ მას. ერთ-ერთი ასეთი აჯანყება მოხდა 484 წელს ვახტანგ გორგასლის მეთაურობით.
ირანში ამ პერიოდში სწრაფად განვითარდა ფეოდალიზმი. VI-VII საუკუნეებში ირანში ფეოდალიზმმა ჩამოყალიბებული სახე მიიღო. სასანიანთა ირანის ფეოდალური საზოგადოება ოთხ კატეგორიისგან შედგება: ქურუმები, სამხედრო დიდკაცობა, მიწათმოქმედნი და ხელოსნები. იმპერია დაყოფილი იყო 26 პროვინციად, თუმცა ამ პროვინციათაგან ზოგიერთი იმპერიის უშუალო ნაწილს არ წარმოადგენდა და მასთან ვასალურ დამოკიდებულება აკავშირებდა. სასანიდურ ირანში საბოლოოდ მოხდა ავესტის კანონიზაცია და ჩამოყალიბდა ზოროასტრიზმის დოგმები. გაძლიერდა ქურუმთა ფენა. თავი იჩინა სოციალურმა პროტესტმა სახელმწიფოსა და ეკლესიის წინააღმდეგ, რაც რელიგიურ ერესებში გამოიხატა. III საუკუნეში გაჩნდა რელიგიური მოძღვრება მანიქეიზმი, ხოლო V საუკუნის ბოლოდან რევოლუციური მოძღვრება მაზდაკიზმი. მაზდაკელთა მოძრაობის განადგურების შემდეგ ხოსრო I-მა გაატარა სხვადასხვა რეფორმები. მისი მეფობის დროს სასანიდურმა ირანმა მიაღწია ძლიერების მწევერვალს. ხოსრომ და მისმა მემკვიდრეებმა დაიპყრეს სირია, პალესტინა, სამხრეთ არაბეთი და ეგვიპტე. სასანიდური ირანი ემუქრებოდა თვით ბიზანტიის იმპერიასაც, მაგრამ ფეოდალური სეპარატისტული ტენდენციების გაძლიერებამ ქვეყნის შიგნით და ახალი მტრის, არაბების გამოჩენამ ქვეყანა დაღუპვამდე მიიყვანა.
ისლამური დაპყრობები
300px|thumb|არაბთა ექსპანსია {{legend|#a1584e|მუჰამედის ექსპანსია, 622-632}} {{legend|#ef9070|ოთხი წმინდა ხალიფას ექსპანსია, 632-661}} {{legend|#fad07d|ომაიანთა ექსპანსია, 661-750}}
მუსლიმების მიერ ირანის დაპყრობა დაიწყო მაშინ, როდესაც არაბთა სახალიფოს მმართველი იყო ომარ იბნ ალ-ხატაბი. სასანიდურმა ირანმა ვერ შეძლო არაბთა დაპყრობითი ომებისთვის წინააღმდეგობის გაწევა. რამდენიმე დიდი ბრძოლის შემდეგ ირანი დაპყრობილი იქნა. სასანიდი ბოლო შაჰი იაზდეგერდ III გადაასახლეს მერვეში სადაც ის 651 წელს გარდაიცვალა. 674 წლისათვის, მუსლიმებს უკვე დაპყრობილი ჰქონდათ დიდი ხორესანი (რომელიც მოიცავდა ავღანეთს, მანევერნახსა და პაკისტანს) .ირანის ისლამური დაპყრობების შემდეგ სასანიდთა იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა, იმპერიაში გავრცელებული ზოროასტრული რელიგია კი დავიწყებას მიეცა. ამის შემდეგ არაბი დაპყრობლები ირანში იწყებენ ისლამის გავრცელებას. ძველი სპარსული ცივილიზაცია წარსულს ჩაბარდა, ირანმა მონაწილეობა მიიღო ისლამური რელიგიის ჩამოყალიბებაში, ხალხისთვის ახალი რელიგია მისაღები აღმოჩნდა.
ირანის ტერიტორია მოექცა ომაიანთა სახალიფოში. ამ დროს ირანშიც დაიწყო არაბული კულტურის გავრცელება. სპარსეთში გავრცელდა არაბული ენა, რომელიც უდიდეს გავლენას ახდენდა სპარსულ ენაზე, დამწერლობის მხრივაც სპარსეთში ვრცელდება არაბული დამწერლობა, რომელიც ადგილობრივ ირანულ დამწერლობებს საერთოდ ნდევნის მოსახლეობის ცხოვრებისგან. ამ პერიოდში არაბები ყოველმხრივ ცდილობდნენ შეენარჩუნებინათ სოციალური ბარიერები არაბებსა და არაარაბებს შორის, თუნდაც რომ მათ მიეღოთ ისლამი და გაეთავისებინათ არაბული ენა. ისინი დაუშვებლად მიიჩნევდნენ არაბი ქალის ქორწინებას არაარაბ მამაკაცთან. მრავალი არაბი დასახლდა ირანის ქალაქებში.ვრცელი ტერიტორიები გადაეცათ არაბ ტომებს. დაიწყო ირანის გაარაბება. არაბთა ბატონობამ ირანში ხალხის უკმაყოფილება გამოიწვია. VII საუკუნეში გაჩნდა ანტიარაბული მოძრაობა შუუბია. VII საუკუნის 80–იან წლებში მოხდა გლეხთა აჯანყებები. 747 წელს მარვის ოაზისში დაიწყო და მთელ ირანში გავრცელდა ომაიანთა წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა, რომელსაც აბუ მუსლიმი ხელმძღვანელობდა. ამით ისარგებლეს აბასიანებმა და ხელში ჩაიგდეს ძალაუფლება. 750 წლიდან აბასიდებმა შეცვალეს ომაიანთა დინასტია.
thumb|300px|საფარიდების დინასტია 900 წელი. thumb|250px|ირანული დინასტიების რუკა. 1000 წელი
არაბთა პრივილეგიები წარსულს ჩაბარდა, დასრულდა არაბთა მონოპოლია სახელისუფლებო თანამდებობზე. აბასიანეების ბატონობით ისარგებლეს ირანელმა დეჰყანებმა, რომლებიც აბასიანებმა დააწინაურეს სახელმწიფო სარბიელზე. აბასიანებმა სატახტო ქალაქი დამასკოდან გადაიტანეს ბაღდადში სასანიანთა ძველი დედაქალაქის, ქტესიფონის ნანგრევების მახლობლად. აბასიანების მმართველობას არ მოჰყოლია გლეხთა მდგომარეობის გაუმჯობესება. ამან გამოიწვია ახალი აჯანყებები, მათ შორის სუმბატ მოგვის აჯანყება 755 წელს აღმოსავლეთ ირანში, უსტად სისის აჯანყება ხორსასანში 767 წელს, წითელდროშიანთა აჯაყება გორგანში 778-779 წლებში, გლეხთა ომი ბაბექის ხელმძღვანელობით 816-837 წლებში აზერბაიჯანში, გლეხთა აჯანყება ტაბარისტანში 839 წელს. IX-X საუკუნეებში ირანის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა მემკვიდრეობითი საამიროები, რომლებიც მხოლოდ ნომინალურად იყო დამოიკიდებული სახალიფოსაგან. 821-873 წლებში ხორასანში გაჩნდა ტაჰირიდების საამირო, 861 წელს საფარიდების საამირო სისტანში, 873-900 წლებში კი ხორასანში. 900 წელს ხორასანი და მთელი აღმოსავლეთ ირანი შევიდა სამანიდების სახელმწიფოს შემადგენლობაში. დასავლეთ ირანში ჩამოყალიბდა ბუიდების სახელმწიფო. X საუკუნეში და XI საუკუნის I ნახევარში ირანში ეკონომიკური და კულტურული აღმავლობა იყო. განვითარდა ქალაქები და საქალაქო ცხოვრება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ქალაქები იყო ისპაჰანი, შირაზი, ნეი, ნიშაპური. X საუკუნის ბოლოს ირანის მოსახლეობის ძირითად რელიგიად ისლამი გადაიქცა. X საუკუნის ბოლოს სამანიდების სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ აღმოსავლეთ ირანი შუა აზიის და თანაედროვე ავღანეთის ნაწილთან ერთად შევიდა ღაზნევიდების სახელმწიფოს შემადგენლობაში, რომლის ყველაზე ცნობილი მმართველი იყო მაჰმუდ ღაზნევი.
თურქო - სპარსული დინასტიები
XI საუკუნის დასაწყისიდან ირანში დაიწყო ოღუზი თურქების შემოტევები. 1040 წელს თურქ-სელჩუკებმა დანდანექანთან დაამარცხეს ღაზნევიდების ლაშქარი და 1040-1050 წლებში დაიპყრეს მთელი ირანი და მისი მიმდებარე ქვეყნები. წარმოიშვა სელჩუკთა სახელმწიფო, რომლის პირველი სულთანი იყო თორღულ-ბეგი. 1055 წელს მან დაიპყრო ბაღდადი. თურქ-სელჩუკთა დაპყრობები გაგრძელდა ალფ-არსლანის დროსაც. ალფ-არსლანმა XI საუკუნის 60-იან წლებში ორჯერ დალაშქრა საქართველო. 1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში თურქ-სელჩუკებმა დაამარცხეს ბიზანტიის იმპერია და დაიპყრეს სომხეთ, ალბანეთი, საქართველოს სამეფოს სამხრეთი და აღმოსავლეთი ნაწილები. თურქ-სელჩუკთა ლაშქრობები საქართველოში გაგრძელდა მელიქ-შაჰის დროსაც. XI საუკუნის 80-იან წლებში საქართველოში იყო დიდი თურქობა. ირანის დიდ სელჩუკთა სახელმწიფოში ცენტრალისტური პოლიტიკის გამტარებელი იყო ალფ-არსლანისა და მელიქ-შაჰის ვეზირი ნიზამ ალ-მულქი.მან შექმნა სასწავლებლების, მედარასეების სისტემა. მან მოახერხა დროებით სულთნის ვაჟებს შორის მშვიდობის დამყარება, როდესაც ის გარდაიცვალა სულთნის ვაჟებს შორის ატყდა შიდა დაპირისპირება რამაც სელჩუკთა იმპერიის საბოლოო დაშლა გამოიწვია
thumb|right|300px|დიდი სელჩუკთა იმპერია, მელიქ შაჰ I-ის მმართველობის დროს.
XII საუკუნის დასაწყისში სელჩუკთა სახელმწიფო სასულთნოებად დაიშალა. ხორასანში 1157 წლამდე არსებობდა დიდ სელჩუკთა სასულთნო, ერაყში სასულთნო არსებობდა 1118-1194 წლებში, ქირმანში 1041-1187 წლებში. წარმოიშვა ისმაილიტთა სახელმწიფო, რომლის ცენტრი იყო ალამუთი. XII საუკუნეში გახშირდა შიდადინასტიური ბრძოლები, ფეოდალური დაპირისპირებები. 1153 წელს ბალხელი ოღუზების თარეშმა ხორასანში დააჩქარა დიდ სელჩუკთა სახელმწიფოს განადგურება.
XII საუკუნის ბოლო მთელი ირანი, გარდა ხუზისტანისა და აზერბაიჯანისა, დაიპყრო ცენტრალური აზიიდან წამოსულმა ხვარაზმის შაჰმა თექეშმა.
მონღოლების და თემურიდების იმპერია
thumb|left|300px|[[ევრაზია|ევრაზიის სახელმწიფოების მონღოლთა დაპყრობებამდე 1200 წელი.]] XIII საუკუნის დასაწყისში აზიის აღმოსავლეთ ნაწილიდან ახალი დამპყრობლები – მონღოლები – დაიძრნენ დასავლეთის მიმართულებით. მათ დაარბიეს ხვარაზმშაჰების სახელმწიფო და 1220-1256 წლებში დაიპყრეს ირანი. 1220-იან წლებში მონღოლებმა გადალახეს ამურდარია და შეიჭრნენ აღმოსავლეთ ირანში. 1230 წელს მონღოლებმა დაამარცხეს ხვარაზმის შაჰი ჯალალედინი. 1240 წლისათვის მონღოლების ხელში იყო დასავლეთ ირანი. 1258 წელს მონღოლება აიღეს ბაღდადი და მოკლეს უკანასკნელი აბასიანი ხალიფა ალ-მუსთასიმი. მონღოლების მიერ ირანის დაპყრობას მოჰყვა მრავალი ქალაქის განადგურება და აურაცხელი ხალხის დაღუპვა, რაც ირანის ეკონომიკური და კულტურული დაქვეითების მიზეზი გახდა. XIII საუკუნის შუა წლებში ჩინგიზ ხანის შთამომავლებმა იმპერია რამდენიმე ნაწილად გაიყვეს. მათგან ერთ-ერთი იყო ჰულაგუიანთა სახელმწიფო, რომლის შემადგენლობაში შედიოდა ირანი, ავღანეთი, მცირე აზია და კავკასია. ჰულაგუიანთა ილხანმა ყაზან-ყაენმა მიიღო ისლამი და დაუახლოვდა ირანულ სამოხელეო ბიუროკრატიას. მან თავისი ვეზირის, რაშიდ ალ-დინის დახმარებით გაატარა მთელი რიგი რეფორმები, როთაც დროებით ხელი შეუწყო ქვეყნის სამეურნეო აღმავლობას. XIII საუკუნის ბოლოს იფეთქა რამდენიმე აჯანყებამ: 1297 წელს აჯანყება საქართველოში, 1298 წელს ამირ ნოვრუზის აჯანყება ხორასანში. XIV საუკუნის 30-იან წლებში ჰულაგუიანთა სახელმწიფო რამდენიმე ფეოდალურ ერთეულად დაიშალა, რომელთა შორის უმთავრესი იყო ჯალაირიდების (1137-1411) და მოზაფერიდების (1313-1393) სახელმწიფოები. ფეოდალიზაციის პროცესს და მონღოლთა ბატონობას თან ახლდა გადასახადების და ვალდებულებების ზრდა, რამაც გამოიწვია ანტიმონღოლური და ანტიფეოდალური აჯანყებები. ერთ-ერთი ასეთი იყო სარბედართა აჯანყება ხორასანში, რის შედეგადაც წარმოიშვა სარბედართა სახელმწიფო (1337-1381). მაზანდარანში აჯანყების შედეგად წარმოიქმნა სეიდების სახელმწიფო (1350-1393) thumb|300px|[[ევრაზია მონღოლთა დაპყრობების შემდეგ 1200 წლის შემდეგ.]]
შუააზიელი მონღოლების შთამომავალმა თემურ ლენგმა კვლავ გააერთიანა მონღოლთა ურდოები და მიზნად დაისახა ჩინგიზ ყაენის დროინდელი იმპერიის აღდგენა. 1380-1393 წლებს შორის მან დაიპყრო ირანი, რასა მოჰყვა სარბედართა სახელმწიფოს დაცემა, გილანსა და მაზანდარანში სახალხო მოძრაობების ჩახშობა. თემურლეგნის სიკვდილის შემდეგ ირანი თემურიდების სახელმწიფოს შემადგენლობაში დარჩა. XV საუკუნის I ნახევარში ირანში მოხდა სახალხო აჯანყებები, 1405 წელს საბზევარში, 1406 წელს მაზანდარანში, 1441-1442 წლებში ხუზისტანში. 1453-1457 წლებში დასავლეთ ირანი დაშთე-ქევირის უდაბნომდე დაიპყრო შავბატკნიან თურქმენთა გაერთიანებამ. 1468 წელს კი ის დაიპყრო თეთრბატკნიან თურქმენთა ლიდერმა უზუნ-ჰასანმა. აღმოსავლეთ ირანი თემურიდების ხელში დარჩა. ტეთრბატკნიან თურქმენთა სახელმწიფოს მტრული დამოკიდებულება ჰქონდა ოსმალეთის იმპერიასთან. უზუნ-ჰასანი ცდილობდა კოალიციის შეკვრას ოსმალეთის წინააღმდეგ. ამ კოალიციაში ევროპის სახელმწიფოებთან ერთად მონაწილეობა უნდა მიეღო საქართველოსაც, მაგრამ კოალიცია არ შედგა. 1473 წელს თერჯენასთან ოსმალებმა დაამარცხეს უზუნ-ჰასანი. 1473-1477 წლებში უზუნ-ჰასანმა დალაშქრა საქართველო, ააოხრა თბილისი, გორი და მესხეთი.
სუნიზმი და შიიზმი ირანში
სუნიტებისგან განსხვავებით შიიტები პირველი ოთხი ხალიფადან მხოლოდ ალის აღიარებენ, დანარჩენ სამს კი უზურპატორებად თვლიან. შიიტური თვალსაზრისით, თემის უზენაესი ხელისუფალი უნდა იყოს მოციქულის შთამომავალი. შიიტების თვალსაზრისით, კონტაქტი ღმერთთან thumb|left|250px|[[იმამ რეზის, მავზოლეუმი შიიტების ყველაზე წმინდა ადგილი ქალაქ მეშჰედში.]]მუჰამედის შემდეგ არ შეწყვეტილა და ეს მისია დაეკისრათ მოციქულის შთამომავლებს - იმამებს. შიიტები თავდაპირველად წარმოადგენდნენ, პოლიტიკურ ჯგუფს, რომლებიც მხარს უჭერდნენ მუჰამედის ბიძაშვილის და სიძის, ალის კანდიდატურას. სამხედრო პოლიტიკურმა წარუმატებოლობამ, ალის მკვლელობამ, მისი ვაჟის ალ ჰასანის ტრაგიკულმა დაღუპვამ გამოიწვია, რომ შიიტთა წრეში დაიწყო რელიგიური ძიება, ამ პოლიტიკურმა ჯგუფმა ჩამოაყალიბა შიიტური რელიგია.
არსებობდა მრავალი შიიტური მიმდინარეობა. მათგან დღეს ყველაზე მრავალრიცხოვანია იმამიტების შტო, რომლებსაც ჩვეულებრივ შიიტებად მოიხსენიებენ. იმამიტები აღიარებენ თორმეტ იმამს ალის საგვარეულოდან. მათგან უკანასკნელი მათი მრწამსით, X საუკუნეში გაუჩინარდა და ამჟამად „ფარულ“ მდგომარეობაშია. ის მესიის მსგავსად უნდა დაბრუნდეს განკითხვის დღეს და სამართლიანობა უნდა დაამყაროს ქვეყანაზე.
ამჟამად სუნიტები შეადგენენ მსოფლიოს მუსლიმების 80 %-ს. შიიტები აბსოლუტური უმრავლესობაა ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში.
შიიზმის როგორც ირანის ოფიციალურ რელიგიად ჩამოყალიბებაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის, სეფავიდების დინასტიას. ამჟამად შიიზმს ირანის მოსახლეობის 90 % აღიარებს როგორც, მთავარ რელიგიად. ირანის ტერიტორიაზე აგრეთვე გავრცელებულია, ისლამის მეორე რელიგია სუნიზმიც.
სეფიანთა იმპერია
right|frame|200px|სეფიანთა იმპერია [[1512 წელს.]] 200px|thumb|შაჰ ისმაილ I-ის დროინდელი სეფიანელთა იმპერია.
XV საუკუნის ირანში შეინიშნებოდა მსხვილი მიწათმფლობელობის და ფეოდალური დაქუცმაცების ზრდა. განსაკუთრებით გაძლიერდა სეფიანების საგვარეულო. სეფიანთა დინასტია აზერბაიჯანული წარმომავლობის იყო. თავდაპირველად სეფიანელების გამგებლობის ქვეშ იყო აზერბაიჯანის გარკვეული ნაწილი და ქურთისტანი. სეფიანელები შიიტური ისლამის აღმსარებლები იყვნენ. შიიზმის იდეოლოგიაზე დაყრდნობით სეფიანები არაერთხელ გამოვიდნენ თეთრბატკნიანთა წინააღმდეგ. 1499 წელს სეფიანებმა დაამარცხეს თეთრბატკნიანთა სახელმწიფო. სეფიანების მეთაურმა ისმაილ I-მა დაიპყრო მთელი სამხრეთი აზერბაიჯანი თავრიზითურთ და თავი შაჰად გამოაცხადა. სეფიანებმა 1501-1510 წლებს შორის დაიპყრეს მთელი ირანი. ასე ჩაეყარა საფუძველი სეფიანთა იმპერიას. სეფიანთა დედაქალაქად გამოცხადდა თავრიზი. 1548 წელს დედაქალაქი გადაიტანეს ყაზვინში. ისმაილის დროს დაიწყო ხანგრძლივი ომები ომალეთთან, რომლებიც მისი გარდაცვალების შემდეგაც არ შეწყვეტილა. ირან-ოსმალეთის 1532-1555 წლების ომი დასრულდა ამასიის ზავით, რომლითაც ამ ორმა იმპერიამ სადავო ტერიტორიები გაიყო. ისმაილის მმართველობის დროს სეფიანთა იმპერიის საზღვრები ავღანეთამდე იყო გადაჭიმული, სამხრეთით კი იმპერიის საზღვრები ერაყს მიუახლოვდა. ისმაილის გარდაცვალების შემდეგ ირანის შაჰი გახდა შაჰ თამაზ I. მისი მმართველობის დროს ყიზილბაშებმა ოთხჯერ დალაშქრეს ქართლის სამეფო და სამცხე-საათაბაგო. შაჰ თამაზის მმართველობის ბოლოს ქვეყანას გადაუარა შავი ჭირის ეპიდემიამ. აღმოსავლეთიდან ირანს გამუდმებით თავს ესხმოდნენ უზბეკი ხანები. სეფიანთა იმპერიაში მძიმე იყო ფეოდალური ექსპლუატაცია, რამაც გამოწვია აჯანყებები გილანში 1570-1571 წლებში, ქალაქს ღარიბების და ხელოსნების აჯანყება თავრიზში 1571-1573 წლებში. ეს აჯანყებები ჩაახშეს. 1576-1587 წლებში სეფიანთა ირანი მოიცვა შინააშლლლობებმა და შფოთმა. შაჰ თამაზის გარდაცვალების შემდეგ ოსმალეთმა და ირანს წაართვა დასავლეთი ტერიტორიები და სამხრეთ აზერბაიჯანი თავრიზითურთ. უზბეკმა ხანებმა შეტევები განაახლეს. ასეთ მძიმე ვითარებაში ყიზილბაშო დიდებულების ერთმა ნაწილმა ირანის ტახტზე აიყვანა შაჰ თამაზის შვილიშვილი, 16 წლის აბას I.
სეფიანელების ირანი გაძლიერდა აბას I]ის მმართველობის დროს. სწორედ ამ პერიოდში გახდა შიიტური რელიგია ირანის ოფიციალური რელიგია.