cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩვეულებრივი ცოცია
მისი სხეულის სიგრძეა 12–14,5 სმ,. მასა — 20–24 გ. შეფერილობა განსახლების რაიონების მიხედვით იცვლება, სხეულის ზედა მხარე მოცისფრო-რუხია. ნისკარტის ფუძიდან თვალების გავლით, კისრის სიგრძეზე გასდევს შავი ზოლი. ნისკარტი წვრილი და წვეტიანია, რასაც კარგად იყენებს ხის ქერქიდან მწერების ამოსაყვანად. საჭის ბუმბული მოკლეა, დაკეცილი ფრთების მდგომარეობაში ოდნავ არის გვერდებზე გამოწეული. აქვს საკმაოდ ძლიერი ფეხები, რითაც მყარად ეჭიდებს ხის ტანს. ხეზე დაკიდებული ფრინველის თავი ქვევით არის მიმართული.
გავრცელებულია ევროპის უდიდეს ნაწილში, მათ შორის უელსი და ინგლისი, სამხრეთ სკანდინავიიდან პირენეს ნახევარკუნძულის გავლით მაროკომდე; აღმოსავლეთით — თურქეთსა და კავკასიაში, გვხვდება საქართველოშიც.
ბუდეს იკეთებს ხის ფუღუროში, ზოგჯერ კოდალის ძველ ფუღუროებსაც იყენებენ, იმ შემთხვევაში, თუ მისი შესასვლელი ფართოა, მას ტალახის მასით ავიწროებს. სქესობრივ სიმწიფეს 1 წელში აღწევს. დებს 4–13 თეთრ კვერცხს მოწითალო ლაქებით. ინკუბაცია 16–18 დღე-ღამე გრძელდება; ბარტყები ფრენას 25 დღეში იწყებენ. მრავლდება წელიწადში ორჯერ. ზამთარში თესლითა და კაკლით (თხილი, რკო) იკვებება, ზაფხულში — მწერებით; ჭამს ფრინველთათვის დაყრის საკენკსაც. ცოცხლობს 11 წლამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ცოცია
ფინისტერის კონცხის ბრძოლა (1805)
ბრძოლა გაიმართა ფინისტერის კონცხის სანაპიროს გასწვრივ, ჩრდილოეთ ესპანეთში. ფრანგების არმადას ხელმძღვანელობდა რობერტ ქელდერი, რომელსაც ნაბრძანები ჰქონდა პორტების — როშფორისა და ფეროლის დაკავება და ამით ბრიტანეთის არმადისთვის გზის გადაჭრა. დაიწყო ბრძოლა სტრატეგიული ადგილებისთვის. ინგლისელების არმადის ავანგარდს ხელმძღავნელობდა გამოცდილი ადმირალი ალან ჰაიდ გარდნერი. მან ფრანგების გეგმის ჩასაშლელად მანევრირება დაიწყო სამხრეთ-დასავლეთით, მაგრამ მას დაასწრეს და გზა გადაუჭრეს საფრანგეთ-ესპანეთის გაერთიანებულმა არმადამ. დაიწყო საზღვაო ბრძოლა. ცუდი ხილვადობის გამო ბრძოლა ბუნდოვანი გახდა. კუნძულ მალტის მისადგომებთან ბრძოლა გაიმართა ესპანეთის არმადასა და ბრიტანეთის საზღვაო ძალებს შორის, სადაც ინგლისელებმა რამდენიმე სახაზო გემი დაკარგეს და ალყაში მოექცნენ. ადმირალი ქელდერის ბრძანებით ფრანგებმა შეწყვიტეს ბრძოლა და ბრძოლის განახლება მეორე დღისთვის გადადეს. მაგრამ ბრძოლა რამდენიმე საათი კიდევ გრძელდებოდა. ქელდერს, კარგი სტრატეგიული ადგილმდებარეობის გამო გაუჩნდა სურვილი ხელმეორედ დასხმოდა თავს ინგლისელების ავანგარდს. მას გეგმაში ჰქონდა დაეცვა მალტის მისადგომები ინგლისელებისგან, სადაც ფრანგებმა უამრავი ნადავლი ჩაიგდეს ხელთ. როდესაც ქელდერმა ხელთ იგდო ნადავლი, თავდასხმაზე უარი განაცხადა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ბრძოლები კატეგორია:ესპანეთის ბრძოლები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
ქალაიჩილარი
ქალაიჩილარი  (Qalayçılar) — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
სირიანუსი
სირიანუსი (Συριανός, Siriano) — იტალიის კატეპანი 1062–1064 წლებში. იგი მეორე პიროვნებაა ამ თანამდებობაზე, რომელიც წყაროებში მოიხსენიება (არგირუსის (1057) შემდეგ ამ თანამდებობაზე არავინ ჩანს). სირიანუსს ტიტული ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე X დუკამ მიანიჭა. კონსტანტინე უკანასკნელი იმპერატორი იყო, რომელიც იტალიაში ტერიტორიების შენარჩუნებით იყო დაინტერესებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი XI საუკუნე კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები კატეგორია:იტალიის კატეპანები კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიელები კატეგორია:XI საუკუნის იტალიელები
რომან მიმინოშვილი
რომან მიმინოშვილი (დ. 3 მაისი, 1928, სოფელი სუჯუნა, აბაშის რაიონი — გ. 3 მარტი, 1998) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, ფილოლოგი.
თბილისში არსებობს რომან მიმინოშვილის ქუჩა.
კატაროხა
კატაროხა  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის უერტა-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 13 კმ². მოსახლეობა — 28 608 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
გიორგი კელაპტრიშვილი
გიორგი კელაპტრიშვილი (დ. 12 თებერვალი, 1991, საქართველო) — ქართველი მომღერალი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1991 წლის 12 თებერვალს. მისი ბაბუა ომარ კელაპტრიშვილი ასევე მომღერალი იყო. 2018 წელს გამარჯვება მოიპოვა პროექტ „მხოლოდ ქართულის“ მეორე სეზონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
ქეშქუთანი
ქეშქუთანი  (Keşqutan) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 31 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
ნგელას კუნძულები
ნგელას კუნძულები (Nggela Islands), ან ფლორიდას კუნძულები — კუნძულების მცირე ჯგუფი, რომელიც შედის სოლომონის არქიპელაგში. ეკუთვნის სოლომონის კუნძულების ცენტრალურ პროვინციას.
გეოგრაფია
ძირითადი კუნძულია — ნგელა სულე (ფლორიდას კუნძული) (Nggela Sule (Florida Island)), ასევე ცნობილია რამდენიმე უფრო პატარა კუნძულები: ტულაგი, გავუტუ და ტანამონგო. საერთო ფართობია — 386 კმ².
ფაუნა
კუნძულებზე ცხოვრობს შესაძლო გადაშენებული ენდემი Solomys salamonis. ასევე კუნძულებზე არსებობენ ცხოველთა შემდეგი სახეობები Dobsonia inermis, Macroglossus minimus, Melonycteris woodfordi, Nyctimene major, Pteropus woodfordi, Rousettus amplexicaudatus, Mosia nigrescens, Hipposideros diadema, Miniopterus tristis და შავი ვირთხა.
სქოლიო
კატეგორია:სოლომონის კუნძულების კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ტულიარის პროვინცია
ტულიარის პროვინცია (Toliara) — ერთ-ერთი მადაგასკარის 6 პროვინციიდან. ფართობი — 157 405 კმ². მოსახლეობა — 3 314 607 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტულიარა.
პროვინციას უკავია ქვეყნის სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი. პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ფიანარანცუის პროვინცია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, ჩრდილოეთით კი — მაჰაძანგის პროვინცია.
პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 4 რეგიონად და 21 დეპარტამენტად.
სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
ქიჩიქ-ალათემირი
ქიჩიქ-ალათემირი (Kiçik Alatəmir) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 34 კაცი.
ლუგარ-ნუევო-დე-ლა-კორონა
ლუგარ-ნუევო-დე-ლა-კორონა (Lugar Nuevo de la Corona, Llocnou de la Corona) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის უერტა-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 0,04 კმ². მოსახლეობა — 124 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ქოჩაკაანთკარის ეკლესია
ქოჩაკაანთკარის ეკლესია — ეკლესია სოფელ დავათის ჩრდილო-დასავლეთით, ერთ კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია (5,4 X4,3მ), ნაგებია რიყის ქვით. ეკლესიის კამარა და კონქი ჩანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ და დასავლეთ კედლები. დანგრეულია ნახევარწრიული აფსიდიც, რომელიც უშუალოდ ერთვის გრძივ კედლებს. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის ზღუდარი ჩამოვარდნილია. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო პატარა სარკმელია გაჭრილი. სამხრეთ სარკმლის ქვეშ სწორკუთხა ნიშია.
ინტერიერში შემორჩენილია შელესილობის ფრაგმენტები. გადახურვის ბრტყელი და ღარიანი კრამიტები ჩამოცვენილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დანილოვგრადის მუნიციპალიტეტი
დანილოვგრადის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მონტენეგროში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დანოლოვგრადი.
დემოგრაფია
დანილოვგრადის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2013 წელს შეადგენდა 16 523 ადამიანს. . ფართობი 501 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროს მუნიციპალიტეტები
ნაზარაბადი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ნაზარაბადი შეიძლება აღნიშნავდეს:
შარჯა (საამირო)
ალტ=შარჯას საამირო-პორტი|მინი|შარჯას საამიროإِمَارَة ٱلشَّارِقَة ალტ=სარჯას საამიროს დროშა|მინი|სარჯას საამიროს დროშა მინი|საამიროს გერბი შარჯა (არაბ. الشارقة) —საამირო არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. ამავე სახელწოდების დედაქალაქით. ქვეყნის შვიდი საამიროდან, მესამე ადგილზეა როგორც ტერიტორიის, ასევე მოსახლეობის მიხედვით.
ფართობი -2,590 კვ. კმ. , რაც უდრის არაბთა გაერთიანებული საამიროების მთლიანი ტერიტორიის 3,3 პროცენტს, კუნძულების გამოკლებით. მოსახლეობა 1,400,000 კაცზე მეტია (2015) შარჯას საამირო ერთადერთია, რომელსაც სახმელეთო გასასვლელი აქვს როგორც სპარსეთის ისე ომანის ყურეებზე.
შარჯას საამიროში შედის ქვეყნის აღმოსავლეთით მდებარე ექსკლავები: ქალბა, დიბბა ალ-იზნი და კორფაქანი. შარჯას მახლობლად არის არაბთა გაერთიანებული საამიროების სიდიდით მეორე ქალაქი, დუბაი. ალტ=შარჯას საამიროს მუნიციპალიტეტი|მინი|შარჯას საამიროს მუნიციპალიტეტების რუკა მმართველობის ფორმა არის კონსტიტუციური მონარქია. საამიროს მმართველია შეიხი სულთან ბინ მუჰამედ ალ-ქასიმი 1972 წლისდან.
არქეოლოგია
ტუბინგენის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჯებელ ფაიას ადგილას, რომელიც მდებარეობს შარჯადან ერთი საათის სავალზე, აღმოაჩინეს 125-100 ათასი წლის პრიმიტიული ქვის იარაღები (თერმოლუმინესცენტური მეთოდი). ასევე არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ნეოლითის, რკინისა და ბრინჯაოს ხანის ნივთები.
ისტორია
ისტორიულად შარჯა იყო ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ქალაქი რეგიონში. პირველი დასახლებები 5000 წლის წინ არსებობდა.
მე -18 საუკუნის დასაწყისში ალ-ქასიმის (ჰუვალას ტომის) კლანი გამაგრდა შარჯაში და დაახლოებით 1727 წელს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა.
1820 წლის 8 იანვარს შეიხ სულთან ბინ საქრ ალ-ქასიმიმ ხელი მოაწერა ბრიტანეთის მთავარ საზღვაო ხელშეკრულებას და მმიღო ბრიტანეთის პროტექტორატი. ასე რომ, ეს ტერიტორია გახდა ომანის ხელშეკრულების ბრიტანეთის პროტექტორატის ნაწილი.
1971 წლის 2 დეკემბერს  შვიდი სამთავრო-საამირო გაერთიანდა ერთ არაბულ სახელმწიფოდ, შეიხ ხალიდ III ბინ მუჰამედ ალ-ქასიმიმ ხელი მოაწერა შეთანხმებას შარჯას გაერთიანებულ სახელმწიფოში - არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებში შესვლის შსახებ. მინი|სულთან ბინ მუჰამედ ალ-ქასიმი- შარჯას ამირა سلطان بن محمد القاسمي
თავისუფალი სავაჭრო ზონები
მინი|შარჯას ამერიკული უნივერსიტეტი შარჯას აქვს ორი მთავარი თავისუფალი სავაჭრო ზონა: ჰამრიას საზღვაო პორტი და თავისუფალი სავაჭრო ზონა და შარჯას აეროპორტის საერთაშორისო თავისუფალი სავაჭრო ზონა (SAIF ზონა).
ჰამრიას თავისუფალი ზონის მმართველობა შეიქმნა aმირas 1995 წლის 12 ნოემბრის ბრძანებულებით. ის  შედგება ნავსადგურისა და მასთან დაკავშირებული ლოგისტიკური და სავაჭრო ობიექტებისგან.
SAIF ზონა, რომელიც ასევე დაარსდა 1995 წელს, არის შარჯას საერთაშორისო აეროპორტის მიმდებარე ტერიტორია,  სადაც ამჟამად მდებარეობს 2500 კომპანია.
ტელევიზიები
Sharjah TV
კულტურა
მარცხნივ|მინი|შარჯას საფოსტო მარკა ალტ=შარჯას ხელოვნების მუზეუმი|მინი|შარჯას ხელოვნების მუზეუმი შარჯას საამიროში დიდი ინვესტიციები ჩაიდო კულტურული მემკვიდრეობის აღორძინებასა  და იდენტურობის შენარჩუნებაში. 1998 წელს იუნესკომ დაარქვა "არაბული კულტურის დედაქალაქი". ალტ=ისლამური ცივილიზაციის მუზეუმი|მინი|ისლამური ცივილიზაციის მუზეუმი 2014 წელს შარჯა კულტურის ისლამურ დედაქალაქად დასახელდა განათლების, მეცნიერების და კულტურის ისლამური ორგანიზაციის (ISESCO) მიერ.
საამირო საყოველთაოდ ცნობილი იყო საფოსტო მარკების კოლექციონერთათვის, ვინაიდან
2011 წლის 13 აგვისტოს შარჯაში აშენდა პირველი მართლმადიდებლური ეკლესია - ფილიპე მოციქულის ეკლესია არაბთა გაერთიანებული საამიროებში..
მუზეუმები
ქალაქში 16 მუზეუმია. შარჯის მმართველმა, შეიხ სულთან ბინ მუჰამედ ალ-ქასიმიმ, დააარსა შარჯას მუზეუმის დეპარტამენტი, დამოუკიდებელი განყოფილება, რომელიც დაკავშირებულია მმართველის ოფისთან.
ექსპო ცენტრი
შარჯას ექსპო ცენტრი მასპინძლობს წიგნის ყოველწლიურ ბაზრობას, რომელიც ცნობილია მთელ რეგიონში. იგი დაარსდა, აშენდა და ფუნქციონირებდა 1976-1999 წლებში სავაჭრო და სამომხმარებლო ბაზრობების საერთაშორისო მწარმოებლის, ფრედერიკ პიტერის მიერ. ეს ღონისძიება, როგორც წესი, იზიდავს ასობით ადგილობრივ და საერთაშორისო გამომცემლობას და ათასობით პუბლიცისტს.
ტრანსპორტი
ალტ=შარჯას საერთაშორისო აეროპორტი|მინი|შარჯას საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქ შარჯაში მდებარეობს  საერთაშორისო აეროპორტები : შარჯას საერთაშორისო აეროპორტი და პორტ-ხალიდი.
შარჯა -ადმინისტრაციული ცენტრი
ქალაქ შარჯაში მდებარეობს მთავარი ადმინისტრაციული და კომერციული ცენტრები, აგრეთვე მრავალი კულტურული დაწესებულება, მუზეუმები. მათ შორის ისლამური ცივილიზაციის მუზეუმი. ღირსშესანიშნაობებში შედის  ორ მთავარი  ბაზრობა, მთელი რიგი დასასვენებელი ადგილები და საზოგადოებრივი პარკები, როგორიცაა ალ ჯაზირა და ალ ბუჰეირა კორნიჩი. ქალაქში ბევრი მეჩეთია. ასანიშნავია ან-ნურის მეჩეთი.
სქოლიო
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები კატეგორია:შარჯას საამირო
პანაგიოტის კანელოპულოსი
პანაგიოტის კანელოპულოსი (Παναγιώτης Κανελλόπουλος; დ. 13 დეკემბერი 1902, პატრი — გ. 11 სექტემბერი 1986, ათენი) — ბერძენი ფილოსოფოსი და სწავლული, ათენის აკადემიის წევრი, პოლიტიკოსი. ორჯერ მცირე ხნით (1945 და 1967 წლებში) ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
დუშეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
დუშეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია დუშეთში, მდებარეობს სააკაძის ქუჩაზე. განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. გვიანდელ შუა საუკუნეებში გადაკეთებულია. 1981-1982 წლებში ჩატარდა სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოები. აღდგა ფასადების ჩამონგრეული ნაწილები და ლავგარდანი, გაიხსნა სამხრეთის სარკმელი, თავდაპირველი სახე დაუბრუნდა დასავლეთის სარკმელს და სხვა. ეკლესია გადაიხურა კრამიტით.
არქიტექტურა
ეკლესია დარბაზულია (9,15 X 6,45 მ), ნაგებია ქვიშაქვით. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი შიგნით თაღიანია, გარედან გადახურულია არქიტრავით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა. აფსიდაში ვიწრო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ასეთივე სარკმლები იყო დასავლეთით და სამხრეთით. მოგვიანებით დასავლეთის სარკმელი გაუფართოვებიათ და არსებული სარკმლის სათაურით გადაუხურავთ, ხოლო წირთხლები აგურით ამოუყვანიათ. სამხრეთის სარკმელი ამოუშენებიათ და შიგნიდან შეულესავთ. აფსიდის სარკმლის სამხრეთით ღრმა სწორკუთხა ნიშია. გრძივ კედლებზე შემორჩენილია ძველი კამარის შეკიდული საბჯენი თაღის კაპიტელები.
ფასადები სადაა. გვიანი შეკეთების კვალი ოთხივე ფასადს მკაფიოდ ემჩნევა. სამხრეთის კარის არქიტრავის ქვის შუა არეში მარტივი ჯვრის გამოსახულებაა. სამხრეთის სარკმლის ღიობი ზემოთკენ შევიწროებულია და დასრულებულია ერთ ქვაში ამოკვეთილი ნალისებრი ფორმის თაღით. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის ნაწილები მხოლოდ აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადებს შემორჩა.
მხატვრობა
ეკლესიის საკურთხეველში შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების მხატვრობის ორი ფენა. თავდაპირველი ფენიდან მხოლოდ ეკლესიის მამის ტანსაცმლის ფრაგმენტია შემორჩენილი სარკმლის ჩრდილოეთით. ნახატი შესრულებულია მოყვითალო ტონის ნალესობაზე. მოგვიანებით ეკლესია ხელახლა შეულესავთ და მოუხატავთ. ამ ფენის მხატვრობა დარბაზის კედლებზე აღარ გაირჩევა. საკურთხეველში რამდენიმე წმინდანის გამოსახულებაა. ქვემოთ, მოხატულობის მესამე რეგისტრში (საკურთხეველში სულ სამი რეგისტრია), სარკმლის ჩრდილოეთით და სამხრეთით ჩანს ეკლესიის მამათა რიგი. სარკმლის სამხრეთით კარგად არის გამოხატული წმინდანის სახე. ზემოთ, აბსიდის თაღზე, გამოსახულია ექვსფრდედი. მხატვრობის შესრულების მანერა სქემატურია და მშრალია, კონტურები მეტწილად შავია. მხატვრობის კოლორიტი აგებულია მუქი მოწითალო-ყავისფერი, შავი, ყავისფერი და მღვრიე ყვითელი ფერების შეხამებაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვახტანგ მუსელიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ვახტანგ მუსელიანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მსახურთუფროსი
მსახურთუფროსი (The Butler) — 2013 წლის ამერიკული ისტორიული დრამა.
სიუჟეტი
პლანტაციაში მუშაობისას სესილის დედას პლანტაციის მფლობელი გააუპატიურებს, მამას კი მოკლავს. როცა სესილი გაიზრდება, ტეთრ სახლში მსახურთუფროსად იწყებს მუშაობას. თეთრ სახლში მისი ყოფნის პერიოდში ბევრ სხვადასხვა პრეზიდენტთან მოუწევს მუშაობა. სესილის შვილი, ლუი შავკანიანთა უფლებებისთვის მებრძოლი აქტივისტია და მას იჭერენ კიდეც, მისი ცოლი კი საყვარელს გაიჩენს, მაგრამ შემდეგ მაინც ქმარს უბრუნდება. ლუის მამასთან უთანხმოება აქვს პოლიტიკური ბრძოლის ხერხებზე, სანამ მას მარტინ ლუთერ კინგი არ აუხსნის, რა ისტორიული მნიშვნელობა აქვს თეთრ სახლში შავკანიანი მსახურთუფროსის არსებობას. სესილი ლუის სახლიდან გააგდებს მას შემდეგ, რაც ეს უკანასკნელი რადიკალ მებრძოლებს შეუერთდება. თეთრ სახლში ოცწლიანი მუშაობის შემდეგ სესილი შავკანიანი მსახურებისთვის ხელფასის გაზრდას მოითხოვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2013 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
დავით რომელაშვილი
დავით რომელაშვილი (დ. 1915 — გ. 1976) — ქართველი მეწარმე.
ბიოლოგია
დაიბადა 1915 წელს. დაამთავრა აგრონომიული ფაკულტეტი. 1940–1941 წლებში სწავლობდა სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე. ეწეოდა პარტიულ მოღვაწეობას.
1954–1956 წლებში მუშაობდა საბჭოთა მეურნეობების მინისტრის პირველ მოადგილედ; 1956–1958 წლებში – სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილედ; 1958–1961 წლებში – „სამტრესტი"–ს მმართველად; 1961–1966 წლებში – კვების მრეწველობის მინისტრად; 1966–1971 წლებში – სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საგეგმო–ეკონომიკური და შემდეგ მარცვლეულის და ტექნიკური კულტურების სამმართველოს უფროსად; 1971–1975 წლებში – მცხეთის რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. დავით რომელაშვილი რამდენიმეჯერ იყო არჩეული საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად და წევრობის კანდიდატად. ოთხჯერ იყო არჩეული საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად და ერთხელ სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. მიღებული ჰქონდა მთავრობის ჯილდოები – 3 ორდენი და 4 მედალი. დავით რომელაშვილი გარდაიცვალა 1976 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
ყარადაღლი (აღდამი)
ყარადაღლი  (Qaradağlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,   აღდამის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	 	4 832  კაცი.
ჰენრიეტა ინგლისელი
ჰენრიეტა ინგლისელი (Henrietta of England; Henriette d'Angleterre; დ. 16 ივნისი, 1644, ინგლისი — გ. 30 ივნისი, 1670, საფრანგეთი) — სტიუარტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფის, ჩარლზ I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ანრიეტა მარია ფრანგის ნაბოლარა შვილი. ჩარლზ II-ისა და ჯეიმზ II-ის უმცროსი და. ინგლისის რევოლუციის გამო, დედასთან ერთად მცირე ასაკში სამშობლოს დატოვება და საფრანგეთში გადასახლება მოუხდა. იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის მამიდაშვილი და განიხილებოდა მის საცოლედ, თუმცა ლუიმ ცოლად ესპანეთის პრინცესა შეირთო. 1661 წელს, იგი მიათხოვეს ლუის უმცროს ძმას, ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ I-ს, რომლისგან სამი შვილი შეეძინა, მათ შორის, ესპანეთის დედოფალი მარია ლუიზა დ'ორლეანი და სარდინიის დედოფალი ანა მარია დ'ორლეანი. გარდაიცვალა 26 წლის ასაკში და ითვლება, რომ ის მეფის მტრებმა მოწამლეს.
ინგლისში ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|264x264პქ|დედოფალი [[ანრიეტა მარია დე ბურბონი|ანრიეტა მარია ფრანგი, ჰენრიეტას დედა]] ჰენრიეტა 1644 წლის 16 ივნისს, ინგლისის სამეფო ოჯახში დაიბადა, სწორედ მაშინ როდესაც ინგლისში სამოქალაქო ომი მძვინვარებდა. მამამისი, ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე ჩარლზ I იყო, ხოლო დედა, დედოფალი და ამასთან საფრანგეთისა და ნავარიის პრინცესა, ანრიეტა მარია ფრანგი იყო. ჰენრიეტას დედასთან ძალიან ახლო და თბილი ურთიერთობა ჰქონდა. ჰენრიეტას დედის ხაზით ბიძად, საფრანგეთის მეფე ლუი XIII ერგებოდა, ხოლო ბიძაშვილად საფრანგეთის მეფე ლუი XIV. ჰენრიეტას ბავშვობიდანვე ამზადებდნენ საფრანგეთში გასათხოვებლად.
ჰენრიეტა დაბადებიდანვე ძალიან სუსტი ბავშვი იყო, ამიტომაც ბევრი ფიქრობდა, რომ იგი სრულწლოვანებამდე ვერ მიაღწევდა და მალე გარდაიცვლებოდა. თუმცა, ასე არ მოხდა და დედოფლის გულმოდგინე შრომის შედეგად, პრინცესა თანდათან მომჯობინდა.
მალე ინგლისში შექმნილი რთული ვითარების გამო, დედოფალი საფრანგეთში გაიქცა შვილებთან ერთად, მეფე კი ქვეყანაში დარჩა. იქ, დედოფალმა ანრიეტა მარიამ თავის ძმიშვილს, მეფე ლუი XIV-ის დახმარება სთხოვა, რათა როგორმე ჩარლზი გადაერჩინა. მეფემ მამიდას უარი ვერ შეჰკადრა, ამიტომაც დედოფალი ანრიეტა ინგლისში შვილებთან და უზარმაზარ ფრანგულ არმიასთან ერთად დაბრუნდა. ინგლისში ჩასვლისთანავე, პრინცესა ჰენრიეტა კრუნჩხვებში ჩავარდა. მისი მძიმე მდგომარეობის გამო, იგი სასწრაფოდ, 21 ივლისს ანგლიკანად მონათლეს. 23 ივლისს კი პრინცესა ჰენრიეტა პირველად შეხვდა მამამისს. ჰენრიეტა ლონდონის გარეთ, ოტლანდსის სასახლეში დააბინავეს. ამ სასახლეში 1646 წლის ივნისში გადავიდნენ და იქ მთელი ოჯახი 3 თვის მანძილზე ცხოვრობდა. მალე ქვეყანაში ვითარება კვლავ დაიძაბა, ამიტომაც ჰენრიეტა და დედამისი კვლავ საფრანგეთში გაიქცნენ.
საფრანგეთში ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|302x302პქ|პრინცესა ჰენრიეტა საფრანგეთში, 1649 წელი. საფრანგეთის სამეფო კარზე ყოფნისას, პრინცესა ჰენრიეტას არაჩვეულებრივი ურთიერთობა ჰქონდა დედა დედოფალ ანა ავსტიელთან. ლუი XIV-მ მამიდასა და მამიდაშვილს (იგულისხმება ჰენრიეტა და დედამისი), ლუვრის სასახლეში ცხოვრების ნება დართო და ყოველთვიურად, პენსიის სახით, თითოეულს 30 000 ეკიუს ურიცხავდა. ამის გარდა, ჰენრიეტასა და დედამისს, სენ-ჟერმენ-ან-ლაეს სასახლე უბოძათ. 1648–1653 წლებში, საფრანგეთშიც სამოქალაქო ომი გაჩაღდა. ამ ომის დროს, ჰენრიეტა და დედამისი იძულებულნი გახდნენ ლუვრში დამალულიყვნენ, ვინაიდან ფრანგების აზრით, საფრანგეთს არ ჰქონდა იმის სახსრები, რომ უცხო ქვეყნის მონარქები ერჩინა. 1649 წლის 30 იანვარს, ჰენრიეტას მამას, მეფე ჩარლზ I-ს, ინგლისელებმა ეშაფოტზე თავი მოჰკვეთეს.
დედოფალ ანრიეტა მარიას მალევე აცნობეს მეუღლის ამბავი. სამეფო ოჯახისათვის ლუვრში ცხოვრება სახიფათო გახდა, ამიტომაც ლუი XIV, ანა ავსტრიელი, ლუის ძმა ფილიპი, ანრიეტა მარია და ჰენრიეტა, პალასის სასახლეში გადავიდნენ საცხოვრებლად. ამავე დროს, დედოფალმა ანრიეტამ, პრინცესა ჰენრიეტა კათოლიკედ მონათლა. 1652 წელს, ინგლისში ვითარება უფრო გამწვავდა, ამიტომაც საფრანგეთში გაიქცნენ ჰენრიეტას უფროსი ძმებიც.
ქორწინება
საფრანგეთის სამეფო კარმა, მათი ახალგაზრდა მეფისათვის საცოლის ძებნა დაიწყო. ანრიეტა მარიამ ლუის საცოლედ ჰენრიეტას კანდიდატურა წამოაყენა. თუმცა, დედა დედოფალმა, ანა ავსტრიელმა წინადადება უარყო, ვინაიდან მას განზრახული ჰქონდა ლუის დაქორწინება თავის ძმიშვილზე, ესპანეთის პრინცესა მარია ტერეზა ჰაბსბურგზე. მარია ტერეზა, ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფე ფილიპე IV-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ ელიზაბეტა ბურბონის ქალიშვილი იყო. ელიზაბეტა კი ანრიეტა მარიას ღვიძლი და იყო, ასევე ლუისაც და ჰენრიეტასაც მამიდად ერგებოდა. 1660 წლის ივნისში, ლუი XIV და მარია ტერეზა ესპანელი დაქორწინდნენ. ამის შემდეგ, ანა ავსტრიელმა საცოლის ძებნა თავისი მეორე ვაჟისთვის, ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ I-ისთვის დაიწყო. ამავე წელს, ინგლისში სტუარტთა დინსტიის რესტავრაცია მოხდა და ჰენრიეტას უფროსი ძმა, ჩარლზ II ინგლისის მეფე გახდა. წესით, ჰენრიეტასა და ფილიპის ქორწინების საკითხი კარგად უნდა წასულიყო, თუმცა, ფილიპი ბისექსუალი აღმოჩნდა, რომელსაც რამდენიმე მამაკაცი საყვარელი ჰყავდა. ამის გამჟღავნებას, სკანდალების მთელი სერია მოჰყვა. ამ ყველაფერმა ჰენრიეტასა და ფილიპის ქორწინების საკითხი გააჭიანურა. ამით დრო იხელთეს და ჰენრიეტას ხელი ითხოვეს სავოიის ჰერცოგმა და ტოსკანის დიდ ჰერცოგმა. თუმცა, პრინცესა იტალიაში გათხოვებაზე კატეგორიულ უარს აცხადებდა.
ჩარლზ III დის გათხოვებას დათანხმდა, თუმცა, საკმაოდ დიდი კომპენსაციის სანაცვლოდ. ფრანგებმა ამისათვის გადაიხადეს 840,000 ეკიუ, ხოლო ჰენრიეტას კომფორტულად მგზავრობაზე 20,000 ეკიუ დახარჯეს, ამასთანავე ჰენრიეტას დაენიშნა 40,000-იანი ყოველთვიური პენსია და კერძო რეზიდენციად გადაეცა მონგარსის სასახლე.
ჰენრიეტას საფრანგეთში დაბრუნება დროებით გადადო მისი უფროსი დის, ორანჟ-ნასაუს პრინცესა მერი სტიუარტის გარდაცვალებამ. ჰენრიეტამ ინგლისი 1661 წლის იანვარში დატოვა. 1661 წლის 30 მარტს, ჰენრიეტა და ფილიპი დაქორწინდნენ. ამავე დღეს, იგი მისი უდიდებულესობა ორლეანის ჰერცოგინია გახდა.
ორლეანის ჰერცოგინია
მინი|326x326პქ|ორლეანის ჰერცოგინია ჰენრიეტა ინგლისელი თავისი მეუღლის, ფილიპ I-ის პორტრეტით. მათი ქორწინება საკმაოდ კარგად დაიწყო. ქორწიებიდან მალევე ჰენრიეტა დაფეხმძიმდა. 1662 წელს კი ჰენრიეტამ ქალიშვილი გააჩინა, სახელად მარია ლუიზა. თუმცა, ბევრი ფიქრობდა, რომ ბავშვის მამა არა ფილიპე, არამედ ლუი XIV იყო, ვინაიდან ჰენრიეტას ლუისთან რომანში სდებდნენ ბრალს. ამგვარმა ჭორებმა ფილიპი საშინლად ეჭვიანი გახადა და ამის თაობაზე ერთხელ დედა დედოფალ ანასაც შესჩივლა.
ცოტა ხნის შემდეგ, ლუიმ ჰენრიეტასთან რომანი გაწყვიტა და მის ფრეილინთან, ლუიზა დე-ლა ვალიერთან დაიწყო ურთიერთობა. 1664 წელს, ჰენრიეტამ ვაჟი გააჩინა, სახელად ფილიპ შარლი. პატარა მალევე აკურთხეს ვალუას ჰერცოგად. სამწუხაროდ ორი წლის ასაკში, ფილიპ შარლი გარდაიცვალა. ამან საშინლად იმოქმედა ჰენრიეტაზე. ამავე 1666 წელს, გარდაიცვალა დედა დედოფალი ანა ავსტრიელიც. 1669 წელს კი ჰენრიეტამ გოგონა გააჩინა, სახელად ანა მარია.
1666 წელს, ფილიპმა გაიჩინა ახალი კაცი საყვარელი, წარმოშობით ლოთარინგიელი დიდგვაროვანი, შევალიერ დე გიზი. შევალიერი ხშირად რჩებოდა ფილიპის საძინებელში და გამუდმებით კბენდა ჰენრიეტას და ეჭვიანობდა მასზე.
ჰენრიეტას ძალიან უყვარდა ხელოვნება და გამუდმებით მუშაობდა ახალი მხატვრების აღმოჩენასა და მათ მფარველობაზე. იგი ასევე მებაღეობის დიდი მოყვარული იყო, სწორედ მან გაიყვანა ვერსალის სასახლეში სარწყავი არხები, რითაც მისი შადრევნები მარაგდებოდა. მან ასევე დააკომპლექტა დიდი და პრესტიჟული ნახატების კრებული, რომელშიც შედიოდა ვან დაიკისა და კორერიოს ნახატები. მისმა ასეთმა აქტიურმა პიროვნებამ, ისტორიკოსებს აფიქრებინა, რომ ჰენრიეტას ჰქონდა ნერვიული ანორექსიის ნიშნები.
1669 წელს ჰენრიეტას დედა, დედა დედოფალი ანრიეტა მარია გარდაიცვალა, მას შემდეგ, რაც მას ზედმეტი ტკივილგამაყუჩებელი გაუკეთეს.
დავითურნის ლომისის ხატი
დავითურნის ლომისის ხატი — სალოცავი სოფელ დავითურნის ჩრდილოეთით, 500 მეტრზე, მთის თხემზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ჰენრიეტა ინგლისელი
დუვრის საიდუმლო ხელშეკრულება
1669 წელს, ჰენრიეტა შერჩეულ იქნა ინგლისში საფრანგეთის სახელით მოლაპარაკებების საწარმოებლად. მის ძმას, მეფე ჩარლზს დედის გავლენით ყოველთვის სურდა საფრანგეთის მოკავშირე გამხდარიყო. 1669 წელს კი მან აღიარა, რომ იგი კათოლიკური ეკლესიის მომხრე იყო და თავადაც ღებულობდა კათოლიკობას. ამის გამო, ჰენრიეტას სამშობლოს მონახულების სურვილი გაუჩნდა. ამიტომაც, ლუი XIV-მ მას ინგლისში გამგზავრების ნება დართო და თან ინგლისთან ხელშეკრულების დადება დაავალა. იმ ფაქტმა, რომ ფილიპს არავინ ჰკითხა აზრი, ამან მისი განრისხება გამოიწვია და ჰენრიეტას ინგლისში წასვლა აუკრძალა. ჰენრიეტამ ამაზე მეფეს შესჩივლა, მანაც ნება დართო და ინგლისში წასვლისათვის მზადება დაიწყეს. 1669 წლის 26 მაისს, ჰენრიეტა დუვრში ჩავიდა. იქ, იგი თავის ძმას შეხვდა და 1 ივნისს სასურველ ხელშეკრულებას ორივე მხარემ ხელი მოაწერა.
დავითურნის ლომისის ხატი
ძეგლი გეგმით სწორკუთხაა (4,9X4,4მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია სამხრეთ კედელი და დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია, მისი კუთხეები იატაკის დონეზე ოდნავ მომრგვალებულია. კედლების სიმაღლის ზრდასთან ერთად მომრგვალებული ზედაპირი თანდათან იზრდება და კონქის ნახევარწრიულ საფუძველს ქმნის. საკურთხეველში გაჭრილი სარკმლის წირთხლები და გადახურვა მთლიანად მორღვეულია. საკურთხევლის ჩრდილოეთ კედელში სწორკუთხა ნიშია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰენრიეტა ინგლისელი
დუვრის საიდუმლო ხელშეკრულება
ამ ხელშეკრულების საფუძველზე, ინგლისი კავშირს წყვეტდა ნიდერლანდების რესპუბლიკასთან და შვედეთის სამეფოსთან. ინგლისი, საფრანგეთის მოკავშირე ხდებოდა და ევალებოდა მისი დახმარება ნიდერლანდებთან ომის დროს. იმ შემთხვევაში, თუ საფრანგეთი ნიდერლანდებს დაიპყრობდა, ინგლისს გადასცემდა ნიდერლანდების მფლობელობაში შემავალ კუნძულებს, ასევე გადასცემდა რამდენიმე ნიდერლანდურ საპორტო ქალაქსაც. მიუხედავად ამისა, ეს ხელშეკრულება საიდუმლო იყო და მხოლოდ 1830 წელს გახდა საჯაროდ ცნობილი. 1669 წლის 18 ივნისს, ჰენრიეტა კვლავ საფრანგეთში დაბრუნდა.
გარდაცვალება და დაკრძალვა
მეფის ბრძანებით დაიწყო გამოძიება იმის თაობაზე, თუ ვინ მოწამლა მისი რძალი. ეჭვმიტანილი უამრავი იყო, მათ შორის ფილიპის საყვარელი შევალიერ დე გიზი, მეფის საყვარელი მარკიზა დე მონტესპანი, 17 ფრანგი არისტოკრატი, 2 ინგლისელი ექიმი, ინგლისის ელჩი, ნიდერლანდების ელჩი და სხვა 100-მდე პიროვნება. თუმცა, საბოლოოდ ბრალი ვერცერთს ვერ დაუმტკიცეს. ამიტომაც განაცხადეს, რომ ჰენრიეტა ღვიძლის გასტროენტრიტით გარდაიცვალა, თუმცა, ყველამ იცოდა რომ ის მოწამლეს.
ჰენრიეტა დაკრძალეს 1670 წლის 4 ივლისს, სენ-დენის ბაზილიკაში. ამ დროს ლუის ბრძანებით დაიხურა ყველა საჯარო და არასაჯარო დაწესებულება, მათ შორის პარლამენტი და სასამართლო. ეს დღე გლოვის დღედ გამოაცხადეს. მის დაკრძალვას დაესწრნენ მეფე ლუი XIV, დედოფალი მარია ტერეზა ესპანელი, თავად ფილიპი, რეჩ პოსპოლიტას მეფე იან II, ინგლისის ელჩი და ბუკინგემის ჰერცოგი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1644 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1670 კატეგორია:ორლეანის ჰერცოგინიები კატეგორია:სტიუარტები კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:ინგლისის პრინცესები კატეგორია:შოტლანდიის პრინცესები
ვო-სიურ-სომი
ვო-სიურ-სომი (Vaux-sur-Somme) — კომუნა სომას დეპარტამენტში, საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში პიკარდიაში. იგი ცნობილია, როგორც გერმანელი მფრინავის მანფრედ ფონ რიხტჰოფენი (აგრეთვე ცნობილი როგორც წითელი ბარონი) გარდაცვალების ადგილი. იგი 1918 წლის 21 აპრილს ჩამოაგდეს ართურ ბრაუნმა და სედრიკ პოპკინმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის კომუნები
ნუგზარ მიხანაშვილი
ნუგზარ მიხანაშვილი (დ. 2 მაისი, 1956, გორი — გ. 3 ნოემბერი, 1992) — ქართველი აგრონომი, პოლიტიკოსი. ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალერი (1994, სიკვდილის შემდეგ).
1979 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები
ზურაბ მურვანიძე
ზურაბ მურვანიძე (დ. 19 აპრილი, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „კონსტიტუციონალურ–დემოკრატიული პარტია“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
ჯან სიანჯუნი
ჯან სიანჯუნი (დ. 18 სექტემბერი, 1606 — გ. 2 იანვარი, 1647) — გლეხთა ომის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ჩინეთში (1628-45). 1630 წელს სათავეში ჩაუდგა აჯანყებულთა რაზმს შენსის პროვინციაში, 1635 წელს ლი ძიჩენთან ერთად ილაშქრა ანხოის პროვინციაში. აქ 1636 წლიდან დაიწყო დამოუკიდებელი მოქმედება. 1638 წელს ჩაბარდა მთავრობას და დაინიშნა გარნიზონის მეთაურად გუჩენში (ხუბეი). 1639 წელს კვლავ დაიწყო აჯანყება, იბრძოდა ხუნანსა და ხუბეიში. 1644 წელს დაიკავა ქალაქ ჩენდუ-სიჩუანის ადმისნისტრაციული ცენტრი, სადაც თავი გამოაცხადა „დასავლეთის დიდი სახელმწიფოს ხელმწიფედ“. 1647 წლის იანვარში დაამარცხეს მანჯურიისა და ჩინეთის ფეოდალების ჯარებმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1606 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1647 კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
ვახუშტი კოტეტიშვილი
ვახუშტი კოტეტიშვილი (დ. 4 აგვისტო, 1935, თბილისი — გ. 7 აგვისტო, 2008, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, ირანისტი, მთარგმნელი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი 1959 წელს. 1965-1977 წლებში იყო თსუ-ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დოცენტი, ფოლკლორის კომპლექსური კვლევის მეცნიერ-ხელმძღვანელი 1994 წლიდან. პირველი ლექსი 1954 წელს გამოაქვეყნა, პირველი თარგმანები — 1958 წელს.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აფეზის ლირიკის გაგებისათვის“, დაიცვა 1964 წელს, სადოქტორო — „სპარსული კლასიკური რითმის სტრუქტურა“, დაიცვა 1975 წელს.
სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად სპარსულ პოეზიაზე აქვს გამოქვეყნებული, თუმცა ეკუთვნის მრავალი მონოგრაფია ლიტერატურის სხვადასხვა ჟანრში. სპარსულ პოეზიასვე ეხება მისი პოპულარული თარგმანები: ომარ ხაიამის „რობაიათი“, ჯამის „ლირიკა“, ჰაფეზის „ლირიკა“ და სხვა. გარდა ამისა, გადმოქართულებული აქვს გერმანული, რუსული და ესპანურენოვანი ლიტერატურა. ქართულ საზოგადოებაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა მის მიერ მოწყობილი ხალხური პოეზიის საღამოები, რომლებიც XX საუკუნის 80-იან წლებში ტარდებოდა.
იუნესკოს ფოლკლორული ასოციაციის საქართველოს განყოფილების პრეზიდენტი; საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი; საქართველოს ხალხური ხელოვნების დაცვისა და აღორძინების ცენტრის თავმჯდომარე; საქართველო–აზერბაიჯანის საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი; ფოლკლორისტული კლუბი „ჯავარი“-ს პრეზიდენტი.
ქართული ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „საბა“. იყო აგრეთვე საფრანგეთისა და ავსტრიის ლიტერატურული პრემიების ლაურეატი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მარგარეტ ბავარიელი
მარგარეტ ბავარიელი (Margarete von Bayern, Marguerite de Bavière; დ. 1363 — გ. 23 იანვარი, 1424) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ I-ისა და მისი პირველი ცოლის, მარგარეტე ბრიუგელის შუათანა ასული. ბურგუნდიის ჰერცოგინია 1404-19 წლებში როგორც ჟან I უშიშის მეუღლე. თავისი ვაჟის, ჰერცოგ ფილიპ III-ის რეგენტი 1419-23 წლებში.
ბიოგრაფია
მარგარეტი დაიბადა 1363 წელს. იგი იყო ბავარია-სტრაუბინგის ჰერცოგის, ენოს, ჰოლანდიისა და ზელანდიის გრაფისა და ასევე ფრიზიის ლორდ ალბერტ I-ისა და მისი პირველი მეუღლის, მარგარეტე ბრიუგელის შუათანა ქალიშვილი.
1385 წელს მარგარეტი ქალაქ კამბრში მიათხოვეს ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ II-ის უფროს ვაჟს, ნევერის გრაფ ჟან უშიშს. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება ბურგუნდიისა და ბავარიის სამეფო კარებს შორის, რომელიც ჟანის დედის, გრაფინია მარგარიტა III ფლანდრიელის თაოსნობით შედგა. მარგარეტთან და ჟანთან ერთად დაქორწინდნენ მათი და-ძმაც — ვილჰელმ ბავარიელი და მარგარიტა ბურგუნდიელი. 1404 წელს ჟან უშიშის მამა, ხოლო 1405 წელს კი დედაც გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ჟანი და მარგარეტი ადიან ბურგუნდიის, ფლანდრიისა და არტუას ტახტზე. მათ ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ვაჟი და შვიდი გოგონა შეეძინათ.
1419 წელს, ჟანის მკვლელობის შემდეგ ტახტზე მათი ვაჟი ფილიპ III ავიდა, მისი მცირეწლოვანების გამო კი 1423 წლამდე მის რეგენტად მარგარიტა დაინიშნა. ფილიპის ზრდასრულობის იუბილედან სულ რამდენიმე თვეში, 1424 წლის 23 იანვარს მარგარეტ ბავარიელი გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1363 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1424 კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგინიები
ქიონულ ნურულაევა
ქიონულ ნურულაევა (Könül Nurullayeva; დ. 1 დეკემბერი, 1985, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი, აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრი. აზერბაიჯანის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა განყოფილების ხელმძღვანელი, ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის გენდერული თანასწორობის კომისიის წევრი, ისლამური სოლიდარობის სპორტის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი, აზერბაიჯანის დელეგაციის ხელმძღვანელი 2010 წლის ვანკუვერის და 2014 წლის სოჭის ზამთრის ოლიმპიადაზე, „ბაქო 2020“-ის საორგანიზაციო კომიტეტის აღმასრულებელი დირექტორი, „ისლამური სოლიდარობის თამაშების“ საორგანიზაციო კომიტეტის მდივანი.
კარიერა
ქიონულ ნურულაევა თავისი სპორტული კარიერის განმავლობაში არაერთი პროექტის ხელმძღვანელი იყო. ახალგაზრდობაში არაერთი სპორტული პროექტის კოორდინატორი იყო, ხელმძღვანელობდა კონფერენციებს, სემინარებს და სპორტული პროექტებს აზერბაიჯანში. მის მიერ ჩატარებული ზოგიერთი პროექტია: „დსთ-ს და ბალტიის ქვეყნების ოლიმპიური კომიტეტების ხელმძღვანელების რეგიონალური ფორუმი“, „ევროპის სამართლიანი თამაშების მოძრაობის კონგრესი“, „ოლიმპიურ თამაშებში ატლეტთა ევროპული კლასიფიკაციის შეჯიბრი“, „ბაქო 2014“, „ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის 43-ე გენერალური ასამბლეა“ და სხვა. გარდა ამისა, „2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე“ ბაქოს კანდიდატურის წარდგენისას ნურულაევა საორგანიზაციო კომიტეტის აღმასრულებელი დირექტორი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი ქალები
ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი
ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი (Victoria Eugénie von Battenberg, Victoria Eugenia de Battenberg; დ. 24 ოქტომბერი, 1887 — გ. 15 აპრილი, 1969) — პრინც ჰაინრიხ ბატენბერგელისა და მისი ცოლის, პრინცესა ბეატრის ბრიტანელის ქალიშვილი. დიდი ბრიტანეტის დედოფალ ვიქტორიას შვილიშვილი. ესპანეთის დედოფალი 1906-31 წლებში როგორც ალფონსო XIII-ის ცოლი. ესპანეთის მეფე ხუან-კარლოს I-ის ბებია და ესპანეთის ახლანდელი მეფე ფილიპე VI-ის დიდი ბებია.
ადრეული ცხოვრება
ვიქტორია ევგენია დაიბადა 1887 წლის 24 ოქტომბერს ბალმორალის ციხესიმაგრეში, შოტლანდიაში. მამამისი იყო პრინცი ალექსანდრე ჰესენელისა და მისი ცოლის, გრაფინია ჯულია ჰუკის მეოთხე ვაჟი, ბატენბერგის პრინცი ჰაინრის ბატენბერგელი. ხოლო დედამისი იყო დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიასა და მისი მეუღლის, პრინცი ალბერტ საქსენ-კობურგ-გოთას შუათანა ქალიშვილი პრინცესა ბეატრის ბრიტანელი.
იგი მოინათლა ბალმორალი ციხესიმაგრის ნახატების ოთახში. მისი ნათლიები იყვნენ თავად საფრანგეთის იმპერატრიცა ეუხენია დე მონტიჯო, გერმანიის იმპერატრიცა ვიქტორია ბრიტანელი (რომელიც ამავდროულად მისი დეიდაც იყო), ბატენბერგის პრინცესა ჯულია ჰუკი (მისი ბებია), შლეზვიგ-ჰოლშტეინის პრინცესა ჰელენა ბრიტანელი (ასევე დეიდამისი), პრინცი ლუდვიგ ბატენბერგელი (ბიძამისი) და ალფრედ საქსენ-კობურგ-გოთა (ბიძამისი).
ვიქტორია ევგენია იზრდებოდა ბრიტანეთში, დედოფალ ვიქტორიას სამეფო კარზე. როგორც კი ვიქტორია ევგენია წამოიზარდა იგი საუკეთესო განათლებით უზრუნველყვეს, რის შემდეგაც იგი აქტიურად ჩაება სამეფო კარის ცხოვრებაში. 1893 წლის 6 ივლისს იგი იყო თავისი ბიძაშვილის, მომავალში ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ V-ისა და იორკის ჰერცოგინია მერი ტეკელის მეჯვარე.
1896 წელს ვიქტორია ევგენიას მამა აფრიკაში ბრძოლის დროს გარადაიცვალა. 1901 წელს, დედოფალ ვიქტორიას გარდაცვალების შემდეგ ვიქტორია ევგენია ლონდონში გადავიდა საცხოვრებლად.
ნიშნობა
მარცხნივ|მინი|პრინცესა ვიქტორია ევგენია 1905 წელს ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII დიპლომატიური მიზნებით იმყოფებოდა დიდ ბრიტანეთში. ვიქტორიას ბიძამ, მეფე ედუარდ VII-მ ესპანელებს ბუკინგემის სასახლეში პატივსაცემად გამართული სადილით უმასპინძლა. მეფე ალფონსო სუფრაზე დედოფალ ალექსანდრა დანიელისა და მეფე ედუარდის დის, პრინცესა კრისტინას შორის იჯდა. მან შენიშნა ვიქტორია ევგენია და გვერდით მჯდომ დედოფალს ჰკითხა თუ ვინ იყო ის გოგონა, რომელსაც თითქმის თეთრი თმა ჰქონდა. ბრიტანეთში ყველამ იცოდა, რომ ალფონსო საცოლეს ეძებდა, თუმცა მის შესაფერის კანდიდატად ყველა კენტის ჰერცოგის ასულს მოიაზრებდა. თუმცა ჰერცოგის ასულმა მეფეზე ვერანაირი შთაბეჭდილება ვერ მოახდინა, ალფონსო უკვე იყო დაინტერესებული ვიქტორია ევგენიათი და მასზე ქორწინებას ფიქრობდა. როდესაც ალფონსო ესპანეთში დაბრუნდა იგი ვიქტორიას ხშირად სწერდა წერილებს, სადაც გამუდმებით სიყვარულს უხსნიდა. თუმცა ალფონსოს არჩევანით ძალზედ უკმაყოფილო დარჩა დედამისი, ესპანეთის დედა-დედოფალი მარია კრისტინა ავსტრიელი, რომელსაც ვიქტორია მისი მამის დედის დაბალი წარმომავლობის გამო არ მოსწონდა, გარდა ამისა მას თავისი ვაჟის ავსტრიის პრინცესაზე დაქორწინება სურდა. ქორწინებას ის ფაქტის აბრკოლებდა, რომ ვიქტორია ევგენია ანგლიკანი იყო, ალფონსო კი კათოლიკე კიდევ ერთ პრობლემას წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ ვიქტორია დაავადებული იყო ჰემოფილიით, რაც გენეტიკურად გადაეცა წინაპრებისაგან. ეს დაავადება გენეტიკურად გადადის და არ იკურნება. ასევე ჰემოფილია სჭირდათ ვიქტორიას სამივე ძმას. არსებობდა იმის 50 %-იანი ალბათობა, რომ ვიქტორია ამ დაავადებას ალფონსოსთან გაჩენილ შვილებსაც გადასცემდათ, რაც ძალზე სარისკო იყო. მიუხედავად ამგვარი უამრავი დაბრკოლებისა, ალფონსომ მაინც გადაწყვიტა ვიქტორია ევგენიაზე დაქორწინება.
ამ ამბებიდან ერთი წლის შემდეგ, ალფონსომ ოფიციალურად განაცხადა, რომ დაქორწინებას აპირებდა და მისი რჩეული ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი გახდა. საბოლოოდ მარია კრისტინა ავსტრიელი ვაჟის ნებას დაჰყვა და 1906 წელს ალფონსომ ვიქტორიას დედას და ძმებს წერილი გაუგზავნა, სადაც ვიქტორია ევგენიას ხელს ითხოვდა. ცხადია უბრალო ჰერცოგებმა ესპანეთის მეფეს, რომელსაც აშკარად უყვარდა მათი და უარი ვერ შეჰკადრეს. რამდენიმე დღეში, უინძორის სასახლეში მეფე ედუარდმა თავის საყვარელ დის შვილს ნიშნობა მიულოცა.
ვიქტორია ევგენია და დედამისი, პრინცესა ბეატრისი 1906 წლის 22 იანვარს ჩავიდნენ ვილა მორისკოში, სადაც ისინი მეფე ალფონსოსა და მის დელეგაციას შეხვდნენ. სან მორისკოში ისინი სულ სამი დღით გაჩერდნენ, სადაც ალფონსომ და ვიქტორიამ რომანი გააბეს. ამის შემდეგ ისინი სან სებასტიანისაკენ დაიძრნენ, სადაც მათ დედა-დედოფალი მარია კრისტინა ავსტრიელი ელოდებოდათ. 3 თებერვალს მარია კრისტინას დაჟინებული მოთხოვნით ვიქტორია ევგენია კათოლიკობის მიღებაზე დათანხმდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ბრიტანეთში მოუწევდა დაბრუნება. 1906 წლის 5 მარტს სან სებასტიანში ვიქტორია ევგენია კათოლიკედ მოინათლა.
ქორწინებამდე ბრიტანელებმა შეადგინეს ხელშეკრულება, რომელზეც ვიქტორია ევგენიას მოაწერინეს ხელი. ამ ხელშეკრულებით თუ ვიქტორია ესპანეთის მეფეზე გათხოვდებოდა, რაც აუცილებლად მოხდებოდა, იგი თავისივე სურვილით ამბობდა უარს ბრიტანეთის გვირგვინსა და მემკვიდრეობაზე, რაც მას ნამდვილად ეკუთვნოდა. აგრეთვე ეს მემკვიდრეობა და უფლებები ჩამორთმეული ექნებოდათ ვიქტორიას შთამომავლებსაც, რათა შემდგომში მათ პრეტენზიებს ომი არ მოჰყოლოდა.
მიუხედავად ამ ხელშეკრულებისა, იმ ფაქტმა, რომ ვიქტორია ევგენიამ რელიგია შეიცვალა, ბრიტანელებში დიდი აღშფოთება გამოიწვია. ამისდა მიუხედავად, ვიტორია მაინც ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრი იყო და იმისათვის, რომ დაქორწინებულიყო, საჭირო იყო თავად დიდი ბრიტანეთის მეფის თანხმობა. 1772 წელს ჯორჯ II-ის მიერ შემოღებული სამეფო ქორწინებების აქტის მიხედვით, სამეფო ოჯახის ვერცერთი წევრი ვერ დაქორწინდებოდა მეფის ნებართვის გარეშე, გამონაკლისები ვრცელდებოდა მხოლოდ იმ პრინცესებზე, რომლებიც "უცხო ოჯახებში" იყვნენ დაბადებულები და დედის ხაზით იყვნენ ბრიტანელები. მიუხედავად იმისა, რომ ვიქტორია ევგენიაც მხოლოდ დედის ხაზით იყო ბრიტანელი და მამის მხრიდან გერმანელი პრინცესა იყო, იგი ბრიტანეთში იყო დაბადებული და აღზრდილი, რის გამოც პარლამენტმა ჩათვალა, რომ სამეფო ქორწინებების აქტით მას მეფე ედუარდის თანხმობის გარეშე გათხოვება არ შეეძლო. შესაბამისად დიდი ბრიტანეთის მეფე ედუარდ VII-ს ჰქონდა აბსოლუტური იურიდიული უფლება იმისა, რომ ვიქტორიასთვის გათხოვების უფლება არ დაერთო.
საბოლოოდ მეფე ედუარდი დარწმუნდა, რომ მისი დის შვილი ესპანეთში ბედნიერი იქნებოდა, ამასთან შედგებოდა ანგლო-ესპანური ალიანსიც, რითაც იგი ორ კურდღელს ერთად იჭერდა. სწორედ ამიტომ 1906 წლის მარტში ედუარდმა ვიქტორია ევგენიას დაქორწინების ნება დართო.
ესპანეთის დედოფალი
მინი|1906 წლის თავდასხმა მეფე-დედოფალზე 1906 წლის 31 მარტს ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი და ალფონსო XIII დე ბურბონი დაქორწინდნენ. ამ ქორწინებას ვიქტორიას მხრიდან მხოლოდ მისი ბიძაშვილი, უელსის პრინცი ჯორჯი და მისი ცოლი, პრინცესა მერი ტეკელი ესწრებოდნენ.
საქორწინო ცერემონიალის შემდეგ ახლად დაქორწინებულ მეფესა და დედოფალზე ანარქისტებმა თავდასხმა მოაწყვეს. ჯვრისწერის შემდეგ ვიქტორია და ალფონსო ტაძრიდან სასახლეში მიდიოდნენ, სადაც დიდი ბანკეტი ელოდათ. მოულოდნელად ანარქისტებმა იმ ეტლს სადაც ისინი ისხდნენ ბომბი ესროლეს, თუმცა არ ბომბი მათ ასცდა და გვერდით მდგარ სახლებს დაეცა, რამაც უამრავი უდანაშაულო ადამიანი შეიწირა. მართალია ვიქტორიაც და ალფონსოც გადარჩნენ, მაგრამ საქორწინო ზეიმი ჩაიშალა. დამნაშავეები დააკავეს და სიკვდილით დასაჯეს, ამ დღეს დაღუპულთა ხსოვნის პატივსაცემად კი მადრიდში მემორიალია აღმართული. მარცხნივ|მინი|302x302პქ|დედოფალი ვიქტორია ევგენია 1913 წელს იმ დღიდანვე რაც ვიქტორია ევგენია ესპანეთის დედოფალი გახდა, ესპანელებში საოცარი ზიზღით სარგებლობდა, რის გამოც დასაწყისისათვის სამეფო ოჯახმა მისი უსაფრთხოებისათვის, ხალხისაგან იზოლაციაში ამყოფებდნენ. მისი მდომარეობა, შედარებით მაშინ გამოსწორდა, როდესაც 1907 წელს მან ტახტის მემკვიდრე, ასტურიის პრინცი ალფონსო გააჩინა. მალევე ექიმებმა დედა-დედოფალ მარია კრისტინა ავსტრიელის შიშები დაამტკიცეს, ახალშობილს დედოფალმა ჰემოფილია გენეტიკურად გადასცა. ბავშვს გამუდმებული სისხლდენები ჰქონდა, რომელსაც ექიმები ძლივს უჩერებდნენ. იგივე მდგომარეობა იყო რუსეთშიც. რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ II-ს ცოლად ჰყავდა პრინცესა ალისა ჰესენელი, რომელიც ვიქტორია ევგენიას ღვიძლი დეიდაშვილი იყო და თავის შვილებს მანაც ჰემოფილია გამოაყოლათ. ალფონსო მეუღლეზე საშინლად განრისხდა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მან ქორწინებამდე იცოდა და ასევე მიუხედავად იმისა, რომ ვიქტორიას ეს შეგნებულად არ გაუკეთებია. ალფონსოს ახლა უკვე გაბრაზების უფლება აღარ ჰქონდა, რადგან ქორწინებამდე მას დედამისი ამ დიდი საფრთხის შესახებ აფრთხილებდა. ალფონსოსა და ვიქტორია ევგენიას სულ შვიდი შვილი შეეძინათ, რომელთაგანაც ჰემოფილია მხოლოდ ორ ქალიშვილს არ გამოჰყვა.
შვილების გაჩენის შემდეგ ვიქტორიასა და ალფონსოს ურთიერთობა საშინლად გაუარესდა. ამის შემდეგ ალფონსომ "შური იძია" ვიქტორიას ბიძაშვილ ბეატრისზე, რომელიც ესპანეთში იყო გათხოვილი. მან ბეატრისი სამეფო სასახლიდან გააძევა მეუღლესთან ერთად. ამან დედოფალზე ძალიან ცუდად იმოქმედა, რადგან ბეატრისის დახმარება არაფრით შეეძლო. მინი|დედოფალი ვიქტორია ევგენია 1920 წელს ვიქტორია ევგენია თავად უძღვებოდა ესპანეთში საავადმყოფოებისა და სასადილოების უფასო მომსახურეობას ღარიბებისთვის. იგი ასევე იყო ესპანეთის წითელი ჯვრის რეორგანიზაციის საქმეში. 1929 წელს მადლიერმა მოსახლეობამ ბარსელონაში აღმართა დედოფალ ვიქტორია ევგენიას ძეგლი. აგრეთვე მისი სახელი ეწოდა სხვადასხვა თეატრსა და ღირსშესანიშნავ შენობას. მაგალითად 1909 წელს მადრიდში მისი სახელი დაერქვა ხიდს, 1912 წელს მის პატივსაცემად სან სებასტიანში ააგეს თეატრი, 1920 წელს კი ესპანეთის ერთ მთლიან სამხედრო ფლოტს დედოფალი ვიქტორია ევგენია დაერქვა.
იგი იყო დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის მფლობელი. 1923 წელს რომის პაპმა "ოქროს ვარდის ორდენი" უბოძა, რომელიც ბოლოს 1555 წელს გადასცა პაპმა იულიუს III-მ გადასცა დედოფალ მერი I-ს. დედოფალი ვიქტორია ევგენია ასევე ფლობდა მისი ბებია-ბაბუის, დედოფალ ვიქტორიასა და პრინც ალბერტის სახელობის ორდენს. დედოფალი ასევე დაჯილდოვებული იყო ესპანეთის წითელი ჯვრის პირველი ხარისხის ორდენით. გარდა ამისა იგი ფლობდა სხვა უამრავ ჯილდოსა და ორდენს.
დევნილობა
მარცხნივ|მინი|274x274პქ|ვიქტორია ევგენია 1927 წელს1931 წლის 24 აპრილს ესპანეთში არჩევნების შედეგაც გაუქმდა მონარქია და ჩამოყალიბდა ესპანეთის მეორე რესპუბლიკა ფრანსისკო ფრანკოს მეთაურობით. უფუნქციოდ დარჩენილი სამეფო ოჯახი ესპანეთიდან გადაასახლეს. ალფონსო XIII იმედოვნებდა, რომ თუ ქვეყანას ოჯახთან ერთად ნებაყოფლობით დატოვებდა, ქვეყანა რესპუბლიკელებსა და მონარქისტებს შორის სამოქალაქო ომს ასცდებოდა. სამეფო ოჯახი ჯერ საფრანგეთში, შემდეგ კი იტალიაში გადასახლდა. ვიქტორია და ალფონსო ამის შემდეგ ბრიტანეთში, შემდეგ კი შვეიცარიაში გადაცხოვრდნენ, სადაც ქალაქ ლუზანაში სასახლე შეიძინეს და იქ დასახლდნენ.
საბოლოოდ ვიქტორია ესპანეთში მხოლოდ 1968 წელს დაბრუნდა, სადაც თავისი შვილთაშვილის პრინცი ფილიპეს ნათლია გახდა, რომელიც ხუან კარლოსისა და სოფია ბერძენის ვაჟი იყო. 1975 წელს ხუან კარლოსი ესპანეთის მეფე გახდა, ხოლო 2014 წელს ტახტზე თავად ფილიპე ავიდა.
გარდაცვალება
ვიქტორია ევგენია 1969 წლის 15 აპრილს გარდაიცვალა 81 წლის ლუზანაში, 38 წლიანი ესპანური დევნილობის შემდეგ. 1985 წელს იგი გადაასვენეს ესკორიალის სამეფო საძვალეთში, ალფონსო XIII-ის გვერდით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ესპანეთის დედოფლები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები კატეგორია:ვიქტორიასა და ალბერტის ორდენის კავალრები კატეგორია:ესკორიალის მეფეთა პანთეონში დაკრძალულები
მარია კაროლინა დე ბურბონ-სიცილიელი (1822-1869)
მარია კაროლინა დე ბურბონ-სიცილიელი (Maria Carolina di Borbone-Due Sicilie, Marie-Caroline de Bourbon-Siciles; დ. 26 აპრილი, 1822, ვენა, ავსტრიის იმპერია — გ. 6 დეკემბერი, 1869, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთის სამეფო) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ I-ისა და საღვთო რომისა და ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ის შვილიშვილი. ომალის ჰერცოგ ანრი ორლეანელის ცოლი, საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ I-ის რძალი.
ბიოგრაფია
მარია კაროლინა დაიბადა 1822 წლის 26 აპრილს ვენაში. იგი იყო სალერნოს პრინც ლეოპოლდო დე ბურბონ-სიცილიელისა და მისი ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია კლემენტინა ავსტრიელის ერთადერთი ქალიშვილი. მამის მხრიდნ იგი ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ I-ისა და დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელის (ვის პატივსაცემადაც დაერქვა სახელი), ხოლო დედის მხრიდან ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ისა და დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის შვილიშვილი იყო. მარცხნივ|მინი|294x294პქ|მარია კაროლინა 1842 წელს 1844 წლის 25 ნოემბერს 22 წლის მარია კაროლინა ნეაპოლში დააქორწინეს ომალის ჰერცოგ ანრი ორლეანელზე, საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ I-ისა და დედოფალ მარია ამალია ნეაპოლელის უმცროს ვაჟზე. პრინცესას მზითვში 517,000 ოქროს ფრანკი გაატანეს. ჯვრისწერის შემდეგ წყვილმა დატოვა იტალია და პარიზში გადავიდა, სადაც ისინი ტიუილრის სასახლეში დასახლდნენ.