cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სანდრა (მომღერალი)
სანდრა ენ ლაუერი, უფრო მეტად ცნობილი ფსევდონიმით სანდრა (, დ. 18 მაისი, 1962) — გერმანელი პოპ-მომღერალი, უფრო მეტად პოპულარული 1980-იან წლებში და 1990-იანების დასაწყისში. ცნობილია მთელი რიგი ევროპაში წარმატებული ჰიტ-სინგლებით, რომლებიც დაიწერა მის ყოფილ მეუღლე მიხაელ კრეტუსთან, მათ შორის სიმღერებით „(I'll Never Be) Maria Magdalena“ (1985), „In the Heat of the Night“ (1985), „Everlasting Love“ (1987), „Secret Land“ (1988), „Hiroshima“ (1990) და „Don't Be Aggressive“ (1992).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:Echo-ს გამარჯვებულები კატეგორია:ენიგმას წევრები კატეგორია:ევროდისკო მუსიკოსები კატეგორია:გერმანელი პოპ-მომღერლები კატეგორია:Virgin Records-ის შემსრულებლები
შენ ხარ ვენახი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სახელწოდება შენ ხარ ვენახი შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:
ფარი (იარაღი)
მინიატიურა|ხევსურული ფარი ფარი — ცივი იარაღისაგან თავდასაცავი საომარი საჭურველი. მზადდებოდა ხისაგან, ტყავისაგან, აგრეთვე ლერწმისაგან ლითონისაგან და სხვა მასალისაგან. სხვადასხვა ხალხს სხვადასხვა ფორმის ფარი ჰქონდა, რაც იცვლებოდა ეპოქების მიხედვითაც. მაგალითად, ძველ შუამდინარეთში ჰქონდათ ხის, სპილენძის ფირფიტებგადაკრული ოთხკუთხა ფარები. არსებობდა დიდი ფარიც, რომელიც მთელ რაზმს ფარავდა. ასურეთში შექმნეს ლითონის მრგვალი ფარი. ფარზე იცოდნენ სხვადასხვა ნიშნის, ემბლემის გამოსახვა. რომში გავრცელდა ცილინდრული ფორმის ფარი. IX-X-XIII საუკუნეებში, ევროპაში შემოიღეს ადამიანის სიმაღლის ნუშის ფორმის ფარები, რომლებზეც გამოსახული იყო მებრძოლის საკუთარი ემბლემა. თქმულების თანახმად, კოლხეთის მეფე აიეტს ტყავის ფარი ჰქონია, ტყავგადაკრულ მოწნულ ფარებს ხმარობდნენ ძვ.წ. V-IV საუკუნეებში მოსხები. ძველი იბერიელები დიდ „დელამფრებს-დედაფარებს“ ან „ჩელტს“ ხმარობდნენ. მრგვალი ფარის წარმოშობა ცხენოსნობას უკავშირდება. ასეთი ფარები საქართველოში ბრინჯაოს ხანიდან არის დამოწმებული არქეოლოგიური გათხრების დროს კაჭრეთში, ჟინვალში და სხვ. ვახტანგ გორგასალს ვიგრის ტყავის ფარი ჰქონია, ასევე ტყავისაა ჩვენამდე შემორჩენილი ვახტანგ VI-ის ფარი. საქართველოში ფარის დამზადების ხელოვნება მაღალ დონეზე მდგარა, მეფარეობა ცალკე ხელობადაც ყოფილა გამოყოფილი (რასაც მოწმობს გვარი მეფარიშვილი). ცეცხლსასროლი იარაღის გავრცელების შემდეგ ფარი ხმარებიდან გამოვიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფარი
სოფია ლუიზა მეკლენბურგ-შვერინელი
სოფია ლუიზა მეკლენბურგ-შვერინელი (Sophie Luise von Mecklenburg-Schwerin; დ. 6 მაისი, 1685 — გ. 29 ივლისი, 1735) — გერმანელი პრინცესა. პრუსიის დედოფალი 1708-1713 წლებში. მეფე ფრიდრიხ I-ის მესამე და უკანასკნელი მეუღლე.
ბიოგრაფია
სოფია ლუიზა დაიბადა 1685 წლის 6 მაისს გრაბოვის სასახლეში. იგი იყო მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგ ფრიდრიხ I-ისა და მისი ცოლის, პრინცესა კრისტინა ვილჰელმინა ჰესენ-ჰომბურგელის რიგით მეოთხე ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგი ადოლფ ფრიდრიხ I და მისი ცოლი, პრინცესა მარია კათარინა ბრაუნშვაიგ-დანენბერგელი ერგებოდნენ, ხოლო დედის მხრიდან ჰესენ-ჰომბურგის ლანდგრაფი ვილჰელმ კრისტოფი და მისი მეუღლე, ლანდგრაფინია სოფია ელეონორა ჰესენ-დარმშტადტელი.
მისმა უფროსმა ძმამ, კარლ ლეოპოლდმა ცოლად რუსეთის მეფე ივანე V-ისა და დედოფალ პრასკოვია სალტიკოვას ასული ეკატერინა იოანეს ასული რომანოვა შეირთო, რის გამოც სოფია ლუიზა რუსეთის დიდ მთავარ ანა ლეოპოლდის ასულს, რომელიც თავის მხრივ რუსეთის იმპერატორ ივანე VI-ის დედა იყო,მამიდად ერგებოდა.
1708 წლის 28 ნოემბერს იგი ცოლად გაჰყვა პრუსიის მეფე ფრიდრიხ I-ს, რითაც სოფია ლუიზა ევროპის ერთ-ერთი უძლიერესი ქვეყნის დედოფალი გახდა. აღსანიშნავია, რომ ეს ფრიდრიხისათვის უკვე მესამე, თუმცა საბოლოო ქორწინება იყო. მისი პირველი ცოლი, ელიზაბეთ ჰენრიეტა ჰესენ-კასელელი ყვავილის ეპიდემიას 21 წლის ასაკში შეეწირა. მისგან ფრიდრიხს ერთი გოგონა დარჩა, თუმცა მალევე მეორედ დაქორწინდა დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ I-ის დაზე, დედოფალ სოფია შარლოტა ჰანოვერელზე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ I, თუმცა დედოფალიც მალევე გარდაიცვალა, ამიტომაც მან მესამედ დაქორწინება გადაწყვიტა და არჩევანი მეკლენბურგ-შვერინის პრინცესა სოფია ლუიზაზე შეაჩერა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ფრიდრიხი მასზე 28 წლით უფროსი იყო.
მათი საქორწინო ცერემონია აღწერილია როგორც „საუცხოო და პომპეზური“, რომელიც მთელი ბერლინის ქუჩებში მიმდინარეობდა. ამ დღეს მეფე ოქროს სამოსში იყო გამოწყობილი, დედოფალს კი თავზე ოქროს, ძვირფასი თვლებით შემკული გვირგვინი ედგა და ვერცხლის ძაფით ნაქსოვ კაბაში იყო გამოწყობილი, უკან კი მისი ასევე გამოწყობილი და-ძმა მიჰყვებოდა.
დარჩენილი ცხოვრება თავის ასევე დაქვრივებულ დედასთან ერთად გაატარა გრაბოვის სასახლეში, სადაც 1735 წლის 29 ივლისს, 50 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს შვერინის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის საკათედრო ტაძარში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1685 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1735 კატეგორია:პრუსიის დედოფლები
ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲ
250px|thumb|ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲ, იოანე ზოსიმე ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲ — ქართველი მწიგნობარის, იოანე-ზოსიმეს მიერ შექმნილი პატრიოტული საგალობელი.
ტექსტი
ტექსტი სრულად გამართულია ხელნაწერის ფოტოს მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ქართული მწერლობა
ბერდკუნქი
ბერდკუნქი (Բերդկունք) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 940 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 290 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 50 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.75 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ლუცკის რაიონი
ლუცკის რაიონი (Луцький район) — რაიონი უკრაინაში, ვოლინის ოლქში. მისი ფართობია 973 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 62 954 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 62 კაცს კმ²-ზე. ლუცკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლუცკი.
სქოლიო
კატეგორია:ვოლინის ოლქის რაიონები
სერო-კათედრალი
სერო-კათედრალი (Cerro Catedral) ან სერო-კორდილიერა (Cerro Cordillera) — ურუგვაის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 513,66 მეტრზე, მალდონადოს დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილში, აიგუის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნება კუჩილია-გრანდეს ქედს. სახელი მომდინარეობს კლდოვანი მწვერვალის უცნაური ფორმიდან.
1973 წლამდე, ურუგვაის უმაღლეს წერტილად მიიჩნეოდა ზღვის დონიდან 501 მეტრზე მდებარე სერო-დე-ლას-ანიმასი. სწორედ ამ წელს, მეცნიერთა ჯგუფმა სერო-კათედრალის ზუსტი სიმაღლე დაადგინა და ის სერო-დე-ლას-ანიმასზე მაღალი აღმოჩნდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ურუგვაის მთები
ყაზახა
ყაზახა (Muscari) — მცენარეთა გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 60-მდე (ზოგი წყაროთი 30-მდე) სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპაში, დასავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. მრავალწლოვანი ბოლქვებიანი მცენარეებია, სიმაღლეში 25 სმ-მდე. აქვთ ხაზური, ფესვთანური ფოთლები. ყვავილები მილისებრი ყვავილსაფარითაა, შეკრებილია კეწერულ მტევნად ისრისებურ ყვავილის ყუნწზე. აყვავება იციან სიცოცხლის მე-3 წელს, ყვავიან მაის-ივნისში. დეკორატიული მცენარეების სახით მოშენებულია 30-მდე (სხვა წყაროებით 10-მდე) სახეობა და ჯიში. მათ შორის აღსანიშნავია: სომხური ყაზახა (M. armeniacum), ღია ლურჯი თეთრკბილებიანი ყვავილებით, ყურძნისმტევნისებრი ყაზახა (M. botryoides), წვრილი ლურჯ-იისფერი ყვავილებით (არსებობს ბაღის ფორმები თეთრი და ვარდისფერი ყვავილებით), მტევანა ყაზახა (M. racemosum), მუქი იისფერი ყვავილებით. იყენებენ მიქსბორდერების, ქვებით აწყობილი ხელოვნური ბორცვების გაფორმებისათვის. ამრავლებენ ბოლქვით, იშვიათად თესლით.
სქოლიო
*
ანტონიუ გუტერეში
ანტონიუ გუტერეში (António Manuel de Oliveira Guterres; დ. 30 აპრილი 1949, ლისაბონი) — პორტუგალიელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. 2017 წლის 1 იანვრიდან გაეროს რიგით მეცხრე გენერალური მდივანი. 1992-2002 წლებში პორტუგალიის სოციალისტური პარტიის გენერალური მდივანი. 1995-2002 წლებში პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრი. 2001 წელს ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში სოციალისტების სერიოზული მარცხის შემდგომ გუტერეშმა თანამდებობა დატოვა.
1999-2002 წლებში სოცინტერნის თავმჯდომარე. 2005 წლიდან 2015 წლამდე გაეროს უმაღლესი კომისარი ლტოლვილთა საკითხებში. 2016 წლის 7 აპრილიდან პოტუგალიის სახელმწიფო მრჩეველი. 2016 წლის 5 ოქტომბერს გამოაცხადეს გამარჯვებულად გაეროს გენერალური მდივნის არჩევნებში.
პოლიტიკური კარიერა
1992 წელს ანტონიუ გუტერეში გახდა სოციალისტური პარტიის გენერალური მდივანი, საპარლამენტო არჩევნებში სოციალისტების მესამე თანმიმდევრული მარცხის შემდეგ (1985 წელი, 1987 წელი და 1991 წელი). 1995 წლის 1 ოქტომბერს საპარლამენტო არჩევნებში სოციალისტების გამარჯვების შემდეგ, 1995 წლიდან 2002 წლამდე გუტერეში იკავებდა პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. მის ძირითად პოლიტიკური მიზნებსა და პრიორიტეტებს წარმოადგენდა განათლება, სოციალური კეთილდღეობა და ადმინისტრაციული დეცენტრალიზაცია.
მმართველობის პერიოდში გუტერეში ზედამხედველობას უწევდა პორტუგალიაში ევროს ოფიციალურ ვალუტად დამკვიდრების პროცესს. გუტერეშმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პორტუგალიის ყოფილი კოლონიის, აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფაში, რომელიც ოკუპირებული იყო ინდონეზიის მიერ. ევროპის საბჭოს პრეზიდენტის რანგში, იგი ხელმძღვანელობდა „ლისაბონის დღის წესრიგის“ მიღებას (10 წლიანი გეგმა, რომელიც მიზნად ისახავდა ევროპული ეკონომიკის კონკურენტუნარიანობის გაზრდას) და ასევე იყო თანათავმჯდომარე პირველი ევროკავშირი-აფრიკის სამიტისა. მისი პრემიერობის დროს პორტუგალიამ წარმატებიით დაამკვიდრა ევრო ოფიციალურ ვალუტად, რასაც თან ახლდა ეკონომიკური ექსპანსია, რომელმაც თავისი გამოხატულება ჰპოვა ლისაბონში გამართულ მსოფლიო გამოფენა ექსპო 98-ში.
ანტონიუ გუტერეშის მოლაპარაკების უნარები პირველად შესამჩნევი გახდა 1995 წელს, როდესაც იგი აირჩიეს პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრად. 2001 წლის დეკემბერში ადგილობრივ თვითმმართველობის არჩევნებში ჟოზე მანუელ ბაროზოს სოციალ-დემოკრატიულ პარტიასთან დამარცხების შემდეგ, გუტერეში თანამდებობიდან გადადგა და განაცხადა, რომ მისი გადადგომის მიზანი იყო პორტუგალია არ ჩაძირულიყო პოლიტიკურ ჭაობში.
გუტერში მრავალი წლის განმავლობაში ჩართული იყო სოციალისტურ ინტერნაციონალში, მსოფლიო მასშტაბის სოციალურ-დემოკრატიული პარტიების ორგანიზაციაში, პირველად როგორც ვიცე პრეზიდენტი 1992-1999 წლებში, შემდგომ კი როგორც პრეზიდენტი 1999 წლიდან 2005 წლის შუა პერიოდამდე. ამასთანავე, მან დააფუძნა პორტუგალიის ლტოვლითა საბჭო, ისევე როგორც პორტუგალიის მომხმარებელთა ასოციაცია DECO. ადრეულ 1970-იან წლებში იგი ასევე იყო ორგანიზაციის „Centro de Acção Social Universitário“ პრეზიდენტი, რომლიც ახორციელებდა სოციალური განვითარების პროექტებს ლისაბონის ღარიბ უბნებში.
გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარი
2005 წლიდან 2015 წლამდე ანტონიუ გუტერეში იკავებდა გაეროს ლტოლვილეთა უმაღლესი კომისარის თანამდებობას. ამ პერიოდის განმავლობაში მისი ხელმძღვანელობით გატარდა გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის (UNHCR) ძირითადი სტრუქტურული რეფორმა, ჟენევის შტაბ-ბინაში შემცირდა დასაქმებული პერონალის რაოდენობა და დანახარჯები, შედეგად გაიზარდა გაეროს ეფექტურობა და საგანგებო მდგომარეობებზე პასუხების შესაძლებლობა. მსგავსი ნაბიჯები საჭირო იყო, რადგან აღნიშნულ პერიოდში მეორე მსოფლიო ომიდან მოყოლებული კონფლიქტები წარმოშობდა იძულებით გადაადგილებულ მოსახლოებას. ანტონიუ გუტერეში მოლაპარაკებებზე გამუდებით იწვევდა დასავლეთის სახელმწიფოებს, რათა მათ უფრო მეტი დახმარება გამოეყოთ მსოფლიოს ლტოლვილებისათვის, რომლებიც კონფლიქტების გამო იძულებით ტოვებდნენ საკუთარ სახლებს.
გუტერეშის მმართველობის დროს გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მოქმედებები გასამმაგდა, რაც გამოწვეული იყო როგორც ახალი ბიუჯეტის შედგენით, ისე კონფლიქტებისა და დევნის შედეგად იძულებით გადაადგილებული ადამიანების გაზრდილი რაოდენობით. გუტერეშის თანამდებობაზე ყოფნის ვადა ხასიათდება გადაადგილების უდიდესი კრიზისებით, განსაკუთრებით სირიისა და ერაყის კონფლიქტების შედეგად, ასევე კრიზისებით სამხრეთ სუდანში, ცნეტრალური აფრიკის რესპუბლიკასა და იემენში. იძულებით გადაადგილებული ადამიანების რაოდენობა 2005 წელს 38 მილიონი იყო, 2015 წლისათვის კი მათი რიცხვი 60 მილიონამდე გაიზარდა.
ანტონიუ გუტერეშის სახელს უკავშირდება ანჯელინა ჯოლის უმაღლესი კომისრის სპეციალურ დესპანად დანიშვნა, რითაც გაიზარდა მსახიობის როლი გაეროს ლტოლვილთა სააგენტოში. ანჯელინას მოვალეობას წარმოადგენდა ფარტომასშტაბიან კრიზისებზე ფოკუსირება, რომლებიც ხალხის მასობრივ გადაადგილებებს იწვევდა და გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატისა და გუტერეშის წარმოჩენა დიპლომატიურ დონეზე. გუტერეშის მოსაზრებით, ჯოლის მიერ აღნიშნული საქმიანობაზე თანხმობა მნიშვნელოვან მოვლენას წარმოადგენდა გლობალური გადაადგილებების კრიტიკულ პერიოდში.
გაეროს გენერალური მდივანი
2016 წლის 13 ოქტომბერს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურმა ასამბლეამ ანტონიუ გუტერეში გაეროს გენერალურ მდივნად აირჩია. გუტერეშმა შეცვალა სამხრეთ კორეელი პან გი მუნი, რომლიც ორჯერ იყო არჩეული გენერალური მდივნის თანამდებობაზე. თავად პან გი მუნმა რომში ვიზიტის დროს განაცხადა, რომ მის მემკვიდრედ გუტერეშის კანდიდატურა „საუკეთესო არჩევანი“ იყო.
გაეროს უშიშროების საბჭომ გუტერეში 13 კანდიდატიდან შეარჩია, რომელთა შორის 7 ქალი იყო. ბევრს სწამდა, რომ უშიშროების საბჭო ახალ ისტორიას შექმნიდა პირველი ქალი გენერალური მდივნის დასახელებით, თუმცა მიუხედავად ამისა, გუტერეში იყო აშკარა ლიდერი. შერჩვის პროცესი 10 თვის მანძილზე მიმდინარეობდა. საბოლოო ხმის მიცემის პროცესში კი უშიშროების საბჭომ მიაღწია იშვიათ კონსენსუსს: 13 ხმა გუტერეშის სასარგებლოდ, 2 წევრმა თავი შეიკავა და არც ერთი წევრი არ ყოფილა წინააღმდეგი. გუტერეშის არჩევა წარმოადგენდა გაეროს ისტორიული პროცესების კულმინაციას, რადგან როგორც წესი გაეროს გენერალური მდივნის თანამდებობაზე დანიშვნა ტრადიციულად დახურულ კარებებს მიღმა, გავლენიანი ქვეყნების მცირე ჯგუფის მიერ წყდებოდა. ამჯერად კი პირველად ისტორიაში, არჩევანის პროცესს თან ახლდა სახალხო დისკუსიები, სადაც თითოეული კანდიდატი მეტოქეობას უწევდა დანარჩენებს გენერალური მდივნის პოზიციის დასაკავებლად.
2016 წლის 12 დეკემბერს ანტონიუ გუტერეშმა წარმოთქვა თანამდებობრივი ფიცი, რის შედეგაც გახდა გაერთიანებული ერების ისტორიაში რიგით მეცხრე გენერალური მდივანი. მისი უფლებამოსილების ვადა ოფიციალურად დაიწყო 2017 წლის 1 იანვარს. გუტერეში მოწმე გახდა დედამიწის ყველაზე მოწყვლადი ადამინების ტანჯვისა ლტოლვილთა ბანაკებსა და ომის ზონებში. მან მიზნად დაისახა ადამინის ღირსება გამხდარიყო მისი საქმიანობის ბირთვი და ემსახურა მშვიდობის აგენტად, ხიდების აღმშენებლად და რეფორმებისა და ინოვაციების ხელმშემწყობად.
ფიცის დადების ცერემონიალზე მან ასევე პირობა დადო, რომ მისი საქმიანობა მიმართული იქნებოდა მშვიდობის დამყარებისკენ. განაცხადა, რომ გაეროს ცენტრალური საქმიანობა იქნებოდა განვითარებისაკენ სწრაფვა, რის შედეგადაც გაერო შეძლებდა ეფექტურად შეხვედროდა იმ უთვალავ გამოწვევას, რომელიც საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე იდგა:
ანტონიუ გუტერეშმა ხაზგასმით გამოყო ორგანიზაციის სამი სტრატეგიული პრიორიტეტი: მშვიდობის საკითხებზე მუშაობა; მდგრადი განვითარების ხელშეწყობა და შიდა მმართველობის რეფორმირება.
პირადი ცხოვრება
2001 წელს დაქორწინდა კატალინა მარკეს დე ალმეიდა ვაზ პინტუზე.
მშობლიური პორტუგალიურის გარდა ფლობს ესპანურ, ფრანგულ და ინგლისურ ენებს.
გუტერეში კათოლიკეა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:გაეროს გენერალური მდივნები
ლუიზ ფლეჩერი
ლუიზ ფლეჩერი (Louise Fletcher; დ. 22 ივლისი, 1934, ბირმინჰემი, ალაბამა — გ. 23 სექტემბერი, 2022) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია ექთანი რეჩიდის როლით ფილმში „ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“. ამ როლისთვის მიიღო ოსკარის, BAFTA-სა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
შარურის რაიონი
შარურის რაიონი (Şərur) — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი, რომელიც შეიქმნა 1930 წლის 8 აგვისტოს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება სომხეთი, ხოლო სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ირანი. მისი ტერიტორია 872,26 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს. რაიონში არის 1 ქალაქი და 65 სოფელი. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი შარური. ქალაქის მოსახლეობა 96 000 ადამიანს შეადგენს.
დემოგრაფია
სახელმწიფო სტატისტიკის კომიტეტის მონაცემებით, 2018 წლის მდგომარეობით, მოსახლეობა 115 600 ადამიანს შეადგენდა, რაც 2000 წელთან შედარებით 3 500 ადამიანით ზრდაა (დაახლოებით 3 პროცენტით). 2000 წელს მოსახლეობის რაოდენობა 112 100-ს შეადგენდა. მთლიანი მოსახლეობიდან 57 400 მამაკაცია, ხოლო 58 200 კი ქალი. მოსახლეობის 27 პროცენტზე მეტს (დაახლოებით 31 500 ადამიანს) შეადგენენ 14–29 წლების ფარგლებში მყოფი მოზარდები და ახალგაზრდები.
ისტორია
ეს ტერიტორია ეკუთვნოდა მიდიას, მოგვიანებით კი აქემენიანთა იმპერიას (სომხეთის სატრაპია) ძვ. წ. 550 წლიდან 330 წლამდე. შემდეგ კი ეს ტერიტორია ალექსანდრე მაკედონელმა დაიპყრო (ძვ. წ. 336–323 წლები).
უძველესი დროიდან, შარურის რაიონი იყო სომხეთის სამეფოს აირარატის პროვინციის შემადგენლობაში. მეხუთე საუკუნემდე რაიონის მიწები ეკუთვნოდათ სომეხ მეფეებს. VI საუკუნეში ამ ტერიტორიების ანექსია მოახდინა კავკასიის ალბანეთმა. როდესაც მეფე სმბატ I ბაგრატუნმა აიღო რაიონი რომელიც არაბებს ეკავათ, ამის შემდეგ მან ეს მიწები სომეხთა მთავრებს გადასცა. რაიონი ასევე დაიპყრეს თურქულმა ტომებმა, შემდგომ საუკუნეებში კი მონღოლებმა.
შარურის შეადგენდა ნახიჩევანის სახანოს ტერიტორიის ნაწილს. თურქმენჩაის ზავის დადების შემდგომ ირანმა 1828 წელს ეს ტერიტორია რუსეთს დაუთმო. რუსეთის იმპერიაში იგი სომხეთის ოლქის ნაწილს შეადგენდა.
ისტორიული და არქეოლოგიური ძეგლები
შარური ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და უდიდესი დასახლებაა. შარური ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ, შექმნა პირობები, რამაც გამოიწვია ამ ტერიტორიაზე ადამიანთა დასახლება ჯერ კიდევ უძველესი დროიდან. ჩატარებულმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ ადამიანები აქ დასახლდნენ გვიანი გამყინვარების პერიოდში. შარური ტერიტორია თავისი ნაყოფიერი ნიადაგებით ხელსაყრელი იყო მცენარეებით მოსაყვანად. 1980-1990 წლების გამოკვლევების შედეგად, აღმოჩენილი იქნა ქვის ხანის გამოქვაბულის ნაშთები, მათ შორის აღმოაჩინეს ქვისგან, ხისა და ბრინჯაოსგან დამზადებული მრავალი ინსტრუმენტი. შუა ბრინჯაოს ხანის ძეგლები ნაპოვნია მდინარე არაქსის მიდაოებში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
იზიუმის ბრძოლა
იზიუმის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთსა და უკრაინას შორის, 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილი, რომლის მიზანს ქალაქ იზიუმზე კონტროლის აღება წარმოადგენდა. ქალაქის, როგორც სატრანსპორტო კვანძის, მნიშვნელობის გამო, რუსულ მხარეს მისი ხელში ჩაგდება ხარკივის ოლქში შეჭრილი და დონბასის რეგიონში განლაგებული თავისი ჯარების ერთმანეთთან დასაკავშირებლად სურდა.
ადგილობრივი ხელისუფლების ცნობით, ბრძოლაში განადგურდა იზიუმის საცხოვრებელი კორპუსების 80%.
ბრძოლა
იზიუმზე რუსულ თავდასხმებს 2022 წლის 28 თებერვლიდან ჰქონდა ადგილი, რაც 3 მარტს დაწყებული სარაკეტო დარტყმებით გაგრძელდა. რვა მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა 3 მარტს; ქალაქის ცენტრალურ საავადმყოფოს, გავრცელებული ინფორმაციით, მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა. მეორე დღეს რუსული ჯარები იზიუმისკენ დაიძრნენ და მიაღწიეს მის ჩრდილოეთ გარეუბნებს. 6 მარტისთვის რუსი სამხედროები აკონტროლებდნენ იზუმის ორ უბანს და მის რკინიგზის სადგურს.
7 მარტის საღამოს რუსულმა ონლაინგამოცემებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ მათმა არმიამ იზიუმი დაიკავა, რაც ოფიციალურად არ დადასტურდა. მეორე დღეს ორ მხარეს შორის ქალაქის კონტროლისთვის ბრძოლები გაჩაღდა, საბოლოოდ რუსეთის ჯარები მოიგერიეს. 9-დან 10 მარტამდე იზუმიდან 2250 მშვიდობიანი მოქალაქე იქნა ევაკუირებული. რუსული ძალები ქალაქისკენ ნელ-ნელა წინსვლას განაგრძობდნენ.
12 მარტს რუსებმა დაიკავეს ქალაქის ჩრდილოეთი ნაწილი. უკრაინელი სამხედროების ცნობით, მეორე დღეს მოწინააღმდეგეებმა უფრო მეტ წინსვლას მიაღწიეს, მაგრამ საბოლოოდ მოიგერიეს.
15-დან 16 მარტამდე რუსეთის ჯარების კონტროლის ქვეშ გადავიდა იზუმის სამხრეთი ნაწილი, თუმცა უკრაინულმა ძალებმა მალევე პოზიციები დაიბრუნეს. 17 მარტს აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ იზიუმი კიდევ ერთხელ დაიკავეს რუსულმა ძალებმა, აღნიშნული უარყო ომის შემსწავლელმა ინსტიტუტმა (ISW). რუსებმა ბარვინკოვეს გზატკეცილის მახლობლად გადალახეს მდინარე ჩრდილოეთის დონეცი, მაგრამ უკრაინულმა ძალებმა ჩასაფრების შედეგად ისინი შეაჩერეს. ბრძოლა მეორე დღესაც გაგრძელდა.
19-20 მარტს რუსების ახალი მცდელობა — დაეკავებინათ იზიუმის ცენტრი — წარუმატებელი აღმოჩნდა. ბრძოლის დროს რუსეთის საინჟინრო ჯარები დონეცზე პონტონური ხიდის გაკეთებას ცდილობდნენ, რათა გვერდი აეარათ ორი სატრანსპორტო ხიდისათვის, რომლებიც უკრაინულმა ძალებმა რუსული წინსვლის შეჩერების მიზნით ნაწილობრივ გაანადგურეს. თუმცა, საინჟინრო ჯარები ჩასაფრებაში მოყვნენ და 19 რუსი ჯარისკაცი დაიღუპა, 46 კი დაიჭრა. დაღუპულთა შორის იყო საინჟინრო ნაწილის მეთაური, პოლკოვნიკი ნიკოლოზ ოვჩარენკო. საბოლოოდ, რუსულმა ჯარებმა მოახერხეს ორი პონტონური ხიდის გამართვა და რუსულმა ტანკებმა მდინარე გადაკვეთეს უკრაინის მიერ კონტროლირებადი ნაწილის ალყაში მოსაქცევად. ამავე დროს, 22 მარტს, უკრაინულ ძალებს კონტრშეტევის მცდელობა ჰქონდათ ქალაქზე კონტროლის დასაბრუნებლად.
24 მარტს, რუსმა სამხედროებმა გამოაცხადეს, რომ სრულად დაიკავეს იზუმი, რაც უკრაინულმა მხარემ უარყო და განაცხადა, რომ ბრძოლა ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა. ადგილობრივი ოფიციალური პირის თქმით, რუსულ ძალებს ეკავათ ქალაქის ჩრდილოეთი ნაწილი, უკრაინელი ჯარისკაცები კი სამხრეთში იმყოფებოდნენ და მოწინააღმდეგეებს მდინარე დონეცი ჰყოფდა. მან ასევე დაადასტურა, რომ იზიუმი ბლოკადაში იმყოფებოდა და „სრულად განადგურებული“ იყო.
25 მარტს აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა და სხვებმა განაცხადეს, რომ რუსეთის ჯარებმა იზიუმის სამხრეთით უკრაინული თავდაცვითი ხაზი გაარღვიეს, გავრცელებული ინფორმაციით, წინ წაიწიეს 10 კილომეტრით. თუმცა, ომის შემსწავლელმა ინსტიტუტმა უკრაინელ სამხედროებზე დაყრდნობით გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსები სოფელ კამიანკასთან (იზიუმის სამხრეთით) უკუაგდეს. ორგანიზაციამ აგრეთვე აღნიშნა, რომ მას შემდეგ, რაც ვერ მოახერხეს ქალაქის დაკავება პირდაპირი იერიშით, რუსული ძალები მისი ალყაში მოქცევის მცდელობების გაგრძელებას აპირებდნენ.
27 მარტისთვის რუსმა სამხედროებმა დაიკავეს კამიანკა და იზიუმის სამხრეთ-დასავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე კიდევ ორი სოფელი. უკრაინული ძალები აცხადებდნენ, რომ მათ შემდგომში სამივე სოფლის დაბრუნება მოახერხეს. ისინი ასევე აღნიშნავდნენ, რომ იზუმის მახლობლად ჩამოაგდეს რუსული გამანადგურებელი თვითმფრინავი სუ-34. ორი დღის შემდეგ დადასტურდა, რომ კამიანკა რუსეთის კონტროლის ქვეშ იყო, ისინი მის გარშემო პოზიციებს ამაგრებდნენ, ხოლო საბრძოლო მოქმედებებმა იზიუმის სამხრეთით, სლოვიანსკის გზის გასწვრივ გადაინაცვლა.
1 აპრილს უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა დაადასტურეს, რომ იზიუმი რუსეთის კონტროლის ქვეშ გადავიდა. მეორე დღეს, „უკრინფორმისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში, იზუმის მერის მოადგილემ ვოლოდიმირ მაცოკინმა განაცხადა, რომ ქალაქის საცხოვრებელი კორპუსების 80% განადგურდა, ადგილზე არ იყო დენი, გათბობა და წყალი.
4 აპრილს „The Guardian“ თვითმხილველებზე და სამხედრო ოფიციალურ პირებზე დაყრდნობით ცნობებზე დაყრდნობით იტყობინებოდა, რომ იზუმთან ახლოს ინტენსიური ბრძოლები გაგრძელდა. მისივე ცნობით, ქალაქის მაცხოვრებლები სამი კვირის განმავლობაში რჩებოდნენ სარდაფებში ელექტროენერგიის, გათბობისა და წყლის გარეშე. მოხსენებაში ასევე ნათქვამი იყო, რომ რუსმა ჯარისკაცებმა „ნადირობისთვის“ მოამზადეს იარაღის მფლობელების, მდიდარი და სხვა „საშიშად“ მიჩნეული ადამიანების (ბიზნესმენები, აქტივისტები, სამხედროები და მათი ოჯახები) სიები. რუსეთის არმია ასევე დაადანაშაულეს ჰუმანიტარული კოლონების გადაადგილების შეჩერებაში; ეს იმ დროს, როდესაც ქალაქში ხელმისაწვდომი საკვები და მედიკამენტები იწურებოდა.
10 აპრილს აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს რამდენიმე წარმომადგენელმა გაავრცელა ცნობა, რომ იზიუმში თავს იყრიდნენ რუსული ჯარები, რათა მომზადებულიყვნენ იზიუმსა და დნიპროს შორის თავდასხმითი კამპანიისათვის. 5 აპრილიდან იზიუმში დაიწყეს კიევისა და სუმის მიმართულებებიდან ძალების გადადისლოცირება.
18 აპრილს უკრაინამ გამოაცხადა იზიუმის რაიონში ან მასთან ახლოს მდებარე „რიგი დასახლებული პუნქტების“ დაბრუნების შესახებ. რუსულმა ჯარებმა დაიწყეს ქალაქის მოსახლეობის მასობრივი დეპორტაცია რუსეთის ფედერაციაში.
2022 წლის აპრილში უკრაინაში შეჭრის მეორე ფაზის დაწყების შემდეგ რუსულმა ძალებმა იზიუმის სამხრეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ლოკალური თავდასხმების წყალობით გარკვეულ წარმატებებს მიაღწიეს. 26 აპრილის მდგომარეობით, ისინი სამხრეთით წინსვლას განაგრძობდნენ. მომდევნო დღეს დაიკავეს იზიუმის დასავლეთით მდებარე ერთ-ერთი ქალაქი, ასევე ტერიტორიები 20 კმ დასავლეთით.
1 მაისს „New York Times“-მა უკრაინელ და ამერიკელ თანამდებობის პირებზე დაყრდნობით გაავრცელა ინფორმაცია, რომ იზიუმთან ფრონტზე გენერალ ვალერი გერასიმოვის საიდუმლო ვიზიტის დროს შეტევა განხორციელდა სამეთაურო პუნქტზე. მისივე ცნობით, გერასიმოვი ძლივს გადაურჩა სიკვდლის ან დაჭრას. უკრაინული მხარის თანახმად, შეტევის დროს მოკლეს 100 ან 200 რუსი ჯარისკაცი, სავარაუდოდ, მათ შორის გენერალ-მაიორი ანდრია სიმონოვი, რადიოელექტრონულ ბრძოლაზე პასუხისმგებელი.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
ლაშა ჯელაძე
ლაშა ჯელაძე (დ. 7 დეკემბერი, 1996, ამბროლაური) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა, სუმო), 18-წლამდელებს შორის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონატების ბრინჯაოს პრიზიორი, 21-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი და  ვერცხლის პრიზიორი, 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1996 კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:ქართველი სუმოისტები
ბიო (ასტარის რაიონი)
ბიო  (Bio) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
პაბლო ესკობარი
პაბლო ემილიო ესკობარ გავირია (Pablo Emilio Escobar Gaviria; დ. 1 დეკემბერი, 1949 — გ. 2 დეკემბერი, 1993) — კოლუმბიელი ნარკობარონი და კონტრაბანდისტი. მოღვაწეობის მწვერვალზე, აშშ-ის ტერიტორიაზე შეტანილი კოკაინის 80%-ს მისი კარტელი აკონტროლებდა. ხშირად „კოკაინის მეფედ“ წოდებული ესკობარი, ყველაზე მდიდარი კრიმინალი იყო ისტორიაში და 1990-იანების დასაწყისში მისი ქონება 30 მილიარდ ამერიკულ დოლარად იყო შეფასებული. თავისი საქმიანობის დიდების ხანაში ის მსოფლიოს 10 უმდიდრეს ადამიანს შორის იყო და მის მიერ აშენებულ Hacienda Nápoles-ში ცხოვრობდა.
დანაშაულებრივი საქმიანობის დასაწყისი
ახალგაზრდული ასაკის დიდი ნაწილი პაბლოს გატარებული ჰქონდა მედელინის ღარიბ უბნებში, რომელიც გამოირჩეოდა დანაშაულებების დიდი მაჩვენებლით. პაბლო თავიდან იპარავდა საფლავის ქვებს, ასუფთავებდა ნაწერებისგან და შემდგომ ყიდდა პანამელ გადამყიდველებზე. ასევე პაბლო ყიდდა სიგარეტს და მარიხუანას, აყალბებდა ლატარიის ბილეთებს. პაბლომ შექმნა დანაშაულებრივი ჯგუფი, რისი მეშვეობითაც იპარავდა ძვირადღირებულ ავტომობილებს. შემდეგ გადავიდა რეკეტზე.
სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიელები კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
ბერეზნიაკი (რეშეტილივკის რაიონი)
ბერეზნიაკი (Березняки) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის რეშეტილივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 92 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რეშეტილივკის რაიონის სოფლები
მანასაროვარი
მანასაროვარი, მაპამიუმ-ცო, მაპამ-იუმცო (玛旁雍錯) — მაღალმთიანი მტკნარწყლიანი ტბა სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში. გაწოლილია ტიბეტის მთიანეთზე, მთა კაილასის სიახლოვეს, მთათაშუა ხეობაში, რომელიც სამხრეთიდან შემოსაზღვრულია ჰიმალაით, ხოლო ჩრდილოეთიდან კაილასის ქედით. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4586 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 412 კმ², საშუალო სიღრმე 46 მ, მაქსიმალური სიღრმე 90 მ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 23 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 25 კმ-ზე.
აქვს შედარებით მომრგვალო ფორმა. მანასაროვარი განგა-ჩუს 10 კილომეტრიანი ფშანით დაკავშირებულია ტბა ლანგა-ცოსთან. წყალუხვობისას, როდესაც მანასაროვარი ივსება ხდება მისი წყლების ჩადინება ლანგა-ცოში. ტიბეტელი ბუდისტებისთვის ეს დრო დიდი დღესასწაულია: წყლის ბალანსი დადებითი და უარყოფითი ენერგიის ჰარმონიის სიმბოლოა. დიდი ხნის განმავლობაში იყინება. დაბალი ტემპერატურის პირობებში ზაფხულშიც კი წარმოიქმნება ტბაზე ყინულის ქერქი.
დამახასიათებელია მაღალმთიანი კლიმატი. ტბის რაიონი ვრცელდება სუბტროპიკული და სუბეკვატორული კლიმატის სარტყლების საზღვარზე. ნიშანდობლივია ტემპერატურის მკვეთრი დღე-ღამური რყევები. დღისით, მზეზე წყალი თბება +4°С-მდე. ჰაერის საშუალო ტემპერატურა იანვარში –14,2°С, ხოლო ივნისში 3,5°С. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა დაახლოებით 400 მმ შეადგენს. ნალექების 87 % ივნისში და სექტემბერშია. ტბის სიახლოვეს ცხელი წყაროებია.
წყალი ძალიან სუფთაა და გამჭვირვალე, ხილვადობა ათეულობით მ-ს შეადგენს. ფსკერი ქვიანია, ქვები წვრილია და ბასრი. მანასაროვარის სიახლოვესაა სატლეჯის, ინდის, გჰაგჰრისა და ბრაჰმაპუტრის სათავეები.
ტიბეტური ლეგენდების თანახმად, მანასაროვარი კარიბჭეა ფიზიკურ სამყაროსა და საიქაო სამყაროს შორის. რელიგიური მომლოცველობის ადგილია. ინდუიზმსა და ბუდიზმში მისი მნიშვნელობა დიდია. წარსულში ტბის სიახლოვეს აღმართული იყო 8 მონასტერი. შემორჩენილია ჩერკიპის, იერნგოსა და ბიონრის მონასტრების ნანგრევები. ტრუგოს, სერალუნგის, გოსულის, ჩიუ-გუმპისა და ლანგბონის მონასტრები აღდგენილია 1980-იან წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
შენ ხარ ვენახი (ხატი)
მინი|ღვთისმშობლის ფრესკა კაპადოკიაში შენ ხარ ვენახი — ღვთისმშობლის ხატი, შექმნილი 1995 წელს.
ხატი შექმნილია კაპადოკიის ერთ ერთ მონასტერში არსებული ღვთისმშობლის ფრესკის ანალოგიაზე. ამჟამად დაცულია თბილისის სამების საკათედრო ტაძარში.
სქოლიო
კატეგორია:ღვთისმშობლის ხატები
მარია ტერეზა პორტუგალიელი
ადრეული წლები
მარია ტერეზა დაიბადა 1793 წლის 29 აპრილს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან VI-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ კარლოტა ხოაკინა ესპანელის უფროსი ქალიშვილი. როგორც მეფის უფროსი ასული და დროებით ტახტის მემკვიდრე, იგი დაბადებიდანვე გახდა ბეირას პრინცესა. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა პორტუგალიის მეფე პედრუ III და დედოფალი მარია I, ხოლო დედის მხრიდან ესპანეთის მეფე კარლ IV და მარია ლუიზა პარმელი იყვნენ.
ქორწინება
მას შემდეგ რაც პორტუგალიაში საფრანგეთის იმპერატორი ნაპოლეონ I შეიჭრა, სამეფო ოჯახი ბრაზილიაში გაიქცა, სადაც 1810 წლის 13 მაისს მარია ტერეზა დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ პედრო კარლოს ესპანელზე. 1812 წლის 26 მაისს იგი უკვე დაქვრივდა, თუმცა პირველი ქმრისაგან ვაჟი დარჩა, სახელად სებასტიანი.
შემდეგ ოც წელზე მეტ ხანს იგი აღარ გათხოვილა, თუმცა 1838 წელს იგი ცოლად გაჰყვა ესპანეთის მეფე კარლ IV-ის ვაჟ კარლოსს, მონილას გრაფს, რომელიც ამის სანაცვლოდ მარია ტერეზას ძმას, მეფე მიგელ I-ს სამოქალაქო ომის ჩახშობაში დახმარებას ჰპირდებოდა. კარლოსს დიდი პრეტენზიები ჰქონდა ესპანეთის ტახტზე, რაც განსაკუთრებით მისი ძმის, ფერდინანდ VII-ის გარდაცვალებისა და ტახტზე მცირეწლოვანი ისაბელ II-ის ასვლის შემდეგ გაიზარდა, რომლის რეგენტიც მისი იტალიელი დედა იყო, რაც ესპანელებში უკმაყოფილებას იწვევდა. მალევე დაიწყო ესპანეთის სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მონარქისტები (ანუ ისაბელის მომხრეები) და კარლისტები (ანუ კარლოსის მომხრეები). ამ ომის განმავლობაში, კარლისტები მარია ტერეზას უკვე ესპანეთის დედოფლად მოიხსენიებდნენ.
ესპანური მემკვიდრეობა
1837 წლის 15 იანვარს ესპანელების დიდმა ნაწილმა ოფიციალურად აღიარა კარლი ესპანეთის მეფედ, ხოლო მარია ტერეზა დედოფლად. ყოველივე ამას ცხადია დიდი სამოქალაქო ომი მოჰყვა, რომელშიც 1859 წლიდან დახმარების მიზნით მარია ტერეზას ძმა, მეფე მიგელ I-ც ერთვება.
უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ მარია ტერეზასა და კარლის ქორწინება ზოგიერთში დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა, გარდა იმისა, რომ ისინი ერთმანეთის ბიძა-დის შვილი იყვნენ, კარლოსი მარია ტერეზას დის, მარია ფრანსისკას ქვრივიც იყო და მასთან სამი ვაჟი ჰყავდა.
ყველაფრის მიუხედავად ომში ისაბელ II-მ გაიმარჯვა და კარლი საბოლოოდ მაინც ვერ გამეფდა. იგი გარდაიცვალა 1855 წელს. მარია ტერეზა კი ბოლოს იძულებული გახდა დაეტოვებინა ესპანეთი, როდესაც აქ კიდევ ერთი სამოქალაქო ომი დაიწყო, რის შედეგადაც დაამხეს დედოფალ ისაბელას მმართველობა. მარია ტერეზა იტალიის ქალაქ ტრიესტში გაიქცა და იქვე გარდაიცვალა 1874 წლის 17 იანვარს, 80 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1793 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1874 კატეგორია:ბრაგანსები კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
იენიქენდი (ზანგილანი)
სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ვილიორესი
ვილიორესი (Villores) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის ლოს-პუერტოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5,3 კმ². მოსახლეობა — 42 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
ბურსუთი
ბურსუთი  (Bursut) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ანდურმა
ანდურმა  (Andurma) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 577  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ჩკალოვკა
ჩკალოვკა (Չկալովկա) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 930 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 581 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 33 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 17.59 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ბურზუბანდი
ბურზუბანდი  (Burzubənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  978 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
პიუი-დე-დომი
პიუი-დე-დომი (Puy de Dôme)  — მთა, ჩამქრალი ვულკანი საფრანგეთში, მდებარეობს ცენტრალურ მასივზე. კლერმონ-ფერანიდან 15 კილომეტრში.
ლოკაჩის რაიონი
ლოკაჩის რაიონი (Локачинський район) — რაიონი უკრაინაში, ვოლინის ოლქში. მისი ფართობია 712 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 22 487 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 32 კაცს კმ²-ზე. ლოკაჩის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლოკაჩი.
პიუი-დე-დომი
მიიჩნეოდა წმინდა მთად როგორც გალებისთვის, ასევე რომაელებისთვის. ამ უკანასკნელებმა მთაზე ააშენეს მერკურის ტაძარი, საიდანაც ერთ-ერთი ვერსიით მომდინარეობს მთის სახელწოდება  (Puy de Dome, puy — მთა და dome — ეკლესია, ტაძარი).
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მთები კატეგორია:საფრანგეთის ვულკანები
ლოკაჩის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:ვოლინის ოლქის რაიონები
ნორბერ კასტერე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი სპელეოლოგები კატეგორია:ფრანგი მოგზაურები კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
შვიდი წლის თავზე (ფილმი)
შვიდი წლის თავზე (The Seven Year Itch) — ბილი უაილდერის 1955 წლის ფილმი, რომანტიკული კომედია. დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების სამმოქმედებიან პიესაზე. ფილმი შეიცავს მეოცე საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სცენას, რომელშიც მერილინ მონროს თეთრი კაბა ფრიალებს მატარებლის მიერ წარმოქმნილი ჰაერის ნაკადისგან. ფილმის სათაური აღებულია ფსიქოლოგიის ცნებიდან, რომლის მიხედვითაც ბედნირება წყვილის ურთიერთობაში ქრება ქორწინებიდან შვიდი წლის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:1955 წლის ფილმები კატეგორია:რომანტიკული კომედიები კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ბილი უაილდერის ფილმები
ჩვეულებრივი საჯა
ჩვეულებრივი საჯა (Syrrhaptes paradoxus) — ფრინველი გვრიტჩიტასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 42 სმ, იწონის 250 გ-ს. ფეხები — სამთითიანი, შეზრდილი, თითის ბრჭყალებამდე დაფარულია ბუმბულით. შეფერილია ჭრელად, ჟანგმიწოვან-ქვიშისფრად, მუცელი შავია. გავრცელებულია ცენტრალური აზიის უდაბნოებში. სახლობს თიხოვან და ქვიან უდაბნოებში. დიდ მანძილს ფრენს სარწყულებლამდე. დებს 2, ხშირად 3 კვერცხს (აპრილ–ივნისში), ინკუბაცია ერთ თვემდე გრძელდება. იკვებება თესლებით, ყლორტებითა და ყვავილებით, იშვიათად კენკრით. დროდადრო (მაგ., 1863, 1888, 1908, 1913, 1922, 1944 წლებში) მასიურად სახლდება დასავლეთით (იტალიასა და ინგლისამდე) და აღმოსავლეთით (პრიმორიემდე). ნადირობის ობიექტია, უმთავრესად სარწყულებლებთან.
სქოლიო
კატეგორია:საჯა
ანზოლუ
ანზოლუ  (Anzolu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 395 კაცი.
ბერეზნიაკი (ხოროლის რაიონი)
ბერეზნიაკი (Березняки) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ხოროლის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 884 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხოროლის რაიონის სოფლები
ხოსე დანიელ ვალენსია
ხოსე დანიელ ვალენსია (José Daniel Valencia; დ. 3 ოქტომბერი, 1955, სან-სალვადორ-დე-ხუხუი,არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონი არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე.
საკლუბო კარიერა
ხოსე დანიელ ვალენსია საკლუბო კარიერას 1973 წელს — არგენტინის პრიმერა დივიზიონის მონაწილე „ხიმნასია-ი-ესგრიმაში“ იწყებს. თავის პირველ საფეხბურთო სეზონში იგი ჩემპიონატის მხოლოდ 5 შეხვედრას თამაშობს და ერთი გოლი გააქვს. „ხიმნასიაში“ ატარებს 1974 წლის საფეხბურთო სეზონსაც.
1975–1988 წლებში „ტალერესის“ რიგებშია. ამ გუნდის ღირსებას, არგენტინის პრიმერა დივიზიონის 274 შეხვედრაში იცავს (29 გოლი).
1991–1993 წლებში მეორე ბოლივიური კლუბის — „სან-ხოსე-დე-ორუროს“ შემადგენლობაშია (78 მატჩი, 6 გოლი).
საფეხბურთო კარიერას 1993 წელს, ამავე კლუბში ასრულებს.
სანაკრებო კარიერა
1975–1982 წლებში არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 41 შეხვედრა ჩაატარა და 5 ბურთი გააიტანა, რომლის მაისურით პირველად 1975 წლის 20 ივნისს, ბოლივიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ კორნელიო საავედრას თასზე გამართულ შეხვედრაში გამოვიდა მინდორზე. არგენტინელებმა თამაში ასეთი შემადგენლობით დაიწყეს: კიროგა, პავონი, ოკანიო, კარდენასი, ასტესიანო, არდილესი, ალდერეტე, ოვიედო, ვილა, ლუის გალვანი და ხოსე დანიელ ვალენსია. მატჩი კოჩაბამბაში გაიმართა და არგენტინელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–1 დასრულდა. ეროვნული ნაკრების რიგებში უკანასკნელად 1982 წლის 29 ივნისს, იტალიის ნაკრების წინააღმდეგ ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მეორე ჯგუფური ეტაპის შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი ბარსელონაში გაიმართა და იტალიელთა გამარჯვებით ანგარიშით — 2–1 დასრულდა.
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ვალენსიამ მსოფლიო ჩემპიონატების 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. ქვემოთ მოყვანილია როგორც არგენტინის, ასევე, ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატების მატჩები ხოსე დანიელ ვალენსიას მონაწილეობით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1979 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ჩაობა
ჩაობა  (Çayoba) (2015 წლამდე ტელმანი) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	 1 224 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
პაპანაგიოტის სახლი
პაპანაგიოტის სახლი (Дом Папанагиоти) — ორსართულიანი სახლი, არქიტექტურული, ისტორიული და კულტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1860-იანი წლებში. როსტოვის საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების საფუძველზე სახლს მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი № 18.
ისტორია
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ტაგანროგში, იტალის შესახვევის ნომერ 18-ში ააგეს ორსართულიანი სახლი. 1860-იანი წლებიდან სახლი ეკუთვნოდათ ბერძენი დიმიტრი პაპანაგიოტის მემკვიდრეებს. 1880-იან წლებში მისმა მემკვიდრეებმა სახლი მიჰყიდეს ელენე ჩანგლი-ჩაიკინას. ამ გვარის მემკვიდრეები სახლს ფლობდნენ 1890-იან წლებამდე, რის შემდეგაც სახლი იყოდეს კომერსანტის, პირველი გილდიის ვაჭრის ფიოდორ სიფნეოს მემკვიდრეებმა, რომელიც გარდაიცვალა 71 წლის ასაკში 1896 წელს. თავის დროზე ვაჭარი დაქორწინებული იყო ხუმსომალე ივანოვაზე, მათ ოჯახში 1875 წელს დაიბადა არისტიდი.
1915 წელს შენობა შეფასებული იყო 12 000 რუბლად. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია.
აღწერა
იტალიის შესახვევის ნომერ 18-ში მდებარე სახლი არის ორსართულიანი აგურის შენობა სარდაფით. შენობას თავის გრძელ ფასადზე ხუთი ფანჯარა აქვს. სახლს ფასადის მთელ სიგრძეზე გასდევს სართულშორისი კარნიზი. ფანჯრები სწორკუთხაა. სახლში შესასვლელი ეზოს მხრიდანაა.
თანამედროვე ეპოქაში პაპანაგიოტის სახლი საცხოვრებელია. შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის კულტურული ძეგლის სტატუსი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების მიხედვით.
PC Engine Duo
PC Engine Duo — მეოთხე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შემუშავებული კომპანიების, NEC-ის და Hudson Soft-ის მიერ იაპონური ბაზრისთვის 1991 წლის 21 სექტემბერს, ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკული ბაზრისთვის გამოვიდა 1992 წლის 10 ოქტომბერს, TurboDuo-ის სახელწოდებით.
აშშ-ში TurboDuo რეკლამირებული იქნა Turbo Technologies, Inc-ის მიერ (TTI), რომელიც წარმოადგენდა NEC-ის და Hudson Soft-ის ერთობლივ საწარმოს. ის შეიქმნა, რათა მოეხდინა NEC-ის შექმნილი კონსოლების რეალიზაცია ჩრდილოეთ ამერიკაში, რათგანაც NEC Home Electronics USA-მა ვერ შეძლო პლატფომის გასაღება ამ რეგიონში.
კონსოლის თავდაპირველი ფასი აშშ-ში შეადგენდა 299.99 აშშ დოლარს, ხოლო იაპონიაშ 59,800 იპაონურ იენას. TurboDuo წარმოადგენს TurboGrafx-16-ისა TurboGrafx-CD-ის კომბინაციას და გააჩნდა განახლებული BIOS და დამატებითი 192 კბ ოპერატიული მეხსიერება. TurboGrafx-CD-ის მსგავსად TurboDuo-ს შეეძლო Compact Disc Digital Audio-ს და CD+G-ის ფორმატის აღქმა, თუმცა მას არ ჰქონდა PC Engine-ის HuCards-ის წაკითხვის შესაძლებლობა დამატებითი ადაპტერის ან მოდიფიკაციის გარეშე. კონსოლი მოიხმარდა HuC6280-ის ცენტრალურ პროცესორს 1.79 ან 7.16 მჰც ტაქტური სიხშირით, 8 კბ ოპერატიულ და 64 კბ ვიდეო მეხსიერებას, გრაფიკულ ჩიპს შეეძლო 481 ფერის გამოსახვა ეკრანზე და შეტანის საშუალებად გამოიყენებდა სტანდარტულ გეიმპადს. დასახელება TurboDuo მომდინარეობს TTI-ის სარეკლამო კამპანიის ფარგლებში შექმნილი პერსონაჟ ჯონი ტურბოდან.
იაპონიაში NEC-მა გამოუშვა PC Engine Duo-ის რამდენიმე ვერსია, მათ შორის PC Engine Duo R (გამოსული 1993 წლის 25 მარტს) და PC Engine Duo RX (1994, 25 ივნისი).
სქოლიო
კატეგორია:CD-ROM-ზე დაფუძნებული კონსოლები კატეგორია :მეხუთე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:NEC-ის კონსოლები კატეგორია:1992 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
არმანდო იანუჩი
არმანდო ჯიოვანი იანუჩი (შოტლანდ. Armando Giovanni Iannucci; დ. 28 ნოემბერი, 1963, გლაზგო, შოტლანდია, გაერთიანებული სამეფო) — შოტლანდიელი მწერალი, რეჟისორი და რადიო პროდიუსერი.
2012 წელს იანუჩიმ HBO-ზე პოლიტიკური სატირა, ტელესერიალი „ვიცე პრეზიდენტი“ შექმნა. იგი სამ სეზონს მოიცავს და 2012-დან 2015 წლამდე გადიოდა ტელევიზიით. სერიალისთვის იანუჩიმ 2015 წელს „ემის“ ორი ჯილდო მოიპოვა - საუკეთესო კომედიური სერიალი და საუკეთესო სცენარი კომედიური სერიალისთვის. 2017 წელს გადაიღო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „სტალინის სიკვდილი“, ხოლო 2019 წელს კი, „დევიდ კოპერფილდის პირადი ისტორია“, რომელიც ჩარლზ დიკენსის რომანის, „დევიდ კოპერფილდის“ ადაპტაციაა.
ადრეული ცხოვრება
იანუჩი გლაზგოში, შოტლანდიაში დაიბადა. მას ორი ძმა და ერთი და ჰყავს. იგი სწავლობდა გლაზგოს უნივერსიტეტსა და ოქსფორდის კოლეჯში, სადაც იგი ინგლისურ ლიტერატურას შეისწავლიდა.
ტელევიზია
1990-იანების დასაწყისში მან რამდენიმე პროგრამა შექმნა BBC შოტლანდიისთვის. ამის შემდეგ იანუჩი ლონდონში გადავიდა, სადაც BBC Radio-ში დაიწყო მუშაობა. მისი ერთ-ერთი შოუ, სახელწოდებით „არმანდო იანუჩი“, რომელიც BBC Radio 1-სთვის შეიქმნა, სხვა კომედიანტებსაც აერთიანებდა, როგორებიც არიან: დევიდ შნიდერი, პიტერ ბეინჰემი, სტივ კუგენი და რებეკა ფრონტი.
იანუჩიმ პირველი საერთაშორისო წარმატება „On the Hour“-ზე (Radio 4) პროდუსერად მუშაობის დროს მოიპოვა. იგი მალევე სატელევიზიო სერიალად გადაკეთდა, სახელწოდებით „The Day Today“. სერიალში კრის მორისი, რიჩარდ ჰერინგი, სტიუარტ ლი, პიტერ ბეინჰემი და სტივ კუგენი მონაწილეობდნენ.
2012 წელს HBO-ზე პოლიტიკური სატირა შექმნა, ტელესერიალი, სახელწოდებით „ვიცე-პრეზიდენტი“. მასში მთავარ როლს ჯულია ლუი-დრეიფუსი თამაშობს. იგი გვიყვება ამერიკის შეერთებული შტატების ფიქციურ ვიცე-პრეზიდენტზე, სელინა მეიერზე.
კინო
2009 წელს გამოვიდა არმანდო იანუჩის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, სახელწოდებით „მარყუჟში“. მისი პრემიერა სანდენსის კინოფესტივალზე გაიმართა. ფილმი კრიტიკოსებმა დადებითაც შეაფასეს. იგი 2009 წლის „ ოსკარის “ დაჯილდოებაზე საუკეთესო ადაპტირებული სცენარის კატეგორიაში იყო ნომინირებული. მინი|იანუჩი 2017 წელს, „სტალინის სიკვდილის“ პრემიერაზე, ტორონტოს კინოფესტივალი მისი მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი, სახელწოდებით „სტალინის სიკვდილი“, 1953 წელს იოსებ სტალინის სიკვდილს ეხება. იგი 2017 წლის ოქტომბერში გაერთიანებულ სამეფოში გამოვიდა. მისი პრემიერა ტორონტოს კინოფესტივალზე გაიმართა. ფილმი დაბლოკილი იყო რუსეთში, ყაზახეთსა და ყირგიზეთში. ფილმმა მაგრიტის ჯილდოს ნომინაცია მოიპოვა საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმს კატეგორიაში. მას კრიტიკოსების მხრიდან დადებითი გამოხმაურებები მოჰყვა.
2019 წელს იანუჩიმ თავისი მესამე ფილმი გადაიღო, სახელწოდებით „დევიდ კოპერფილდის პირადი ისტორია“, რომელიც ჩარლზ დიკენსის რომანის ადაპტაციაა. იგი პირველად გაერთიანებულ სამეფოში გამოვიდა 2020 წლის 24 იანვარს.
პირადი ცხოვრება
2009 წელს იანუჩიმ The Guardian-თან თავისი საყვარელი კომედიური ფილმები დაასახელა. მათ შორის არის „ქალბატონი ევა“ (1941, რეჟ. პრესტონ სტიურგსი), „ისევ დაუკარი, სემ“ (1972, რეჟ. ჰერბერტ როსი) და სხვ.
ფილმოგრაფია
სრულმეტრაჟიანი ფილმები
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი კინორეჟისორები კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:ბრიტანელი პროდიუსერები კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:გლაზგოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:შოტლანდიელი მამაკაცი კომიკოსები კატეგორია:შოტლანდიელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:შოტლანდიელი ტელეპროდიუსერები
ალფრედ რასელ უოლესი
ალფრედ რასელ უოლესი (Alfred Russel Wallace; დ. 8 იანვარი, 1823, ასკი, მონმუთშირის საგრაფო — გ. 7 ნოემბერი, 1913, ბროდსტოუნი, დორსეტშირის საგრაფო) — ბრიტანელი ბუნებისმეტყველი, ჩარლზ დარვინთან ერთად ბუნებრივი გადარჩევის თეორიის შემქმნელი და ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1848-1852 წლებში ჰენრი ბეიტსთან ერთად გამოიკვლია მდინარეების ამაზონისა და რიო-ნეგროს სანაპიროები, ხოლო 1854-1862 წლებში — მალაის არქიპელაგი: შეაგროვა ზოოლოგიურ-ბოტანიკური და გეოლოგიური კოლექციები, შეისწავლა არქიპელაგის ხალხთა კრანიოლოგია და გვიჩვენა, რომ მალაის არქიპელაგზე გადის საზღვარი (ეგრეთ წოდებული „უოლესის ხაზი“), რომელიც ზოოგეოგრაფიულად ყოფს კუნძულ სულავესს მალაის არქიპელაგის დანარჩენი კუნძულებიდან. უოლეს მიაჩნდა, რომ ყოველი სახეობის წარმოშობა გეოგრაფიულად და ქრონოლოგიურად დაკავშირებულია ძალზე ახლო მდგომ წინამორბედ სახეობასთან. მიუხედავად შეხედულებათა მსგავსებისა, უოლესმა ბუნებრივი გადარჩევის თეორიის შექმნის პრიორიტეტი მიაკუთვნა დარვინს, რომელიც გადარჩევის თეორიაზე 20 წელზე მეტხანს მუშაობდა. უოლეს ეკუთვნის ტერმინი „დარვინიზმი“. იგი ილაშქრებდა ლამარკიზმის წინააღმდეგ, ადამიანის ფსიქიკის წარმოშობის საკითხში იდეალისტურ პოზიციებზე იდგა და სპირიტიზმი სწამდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ანთროპოლოგები კატეგორია:ბრიტანელი ბიოლოგები კატეგორია:ბრიტანელი გეოგრაფები
ანტუან ლოთარინგიელი
ანტუან ლოთარინგიელი (Antoine de Lorraine), მეტსახელად კეთილი (Le Bon; დ. 4 ივნისი, 1489 — გ. 14 ივნისი, 1544) — ლოთარინგიის ჰერცოგი 1508-1544 წლებში. ჰერცოგ რენე II-ის უფროსი ვაჟი და ფრანსუა I-ის მამა. საფრანგეთისა და პოლონეთის დედოფალ ლუიზა დე ლორენ-ვედემონის პაპა.
ბიოგრაფია
ანტუანი დაიბადა 1489 წლის 4 ივნისს ბარ-ლე-დუკში. იგი იყო ლოთარინგიის ჰერცოგ რენე II-ისა და მისი მეუღლის, ფილიპა გელდერნელის უფროსი ვაჟი. მისი უმცროსი ძმა, კლოდი, გახდა გიზის დინასტიის დამაარსებელი და შოტლანდიის დედოფალ მარი დე გიზის მამა, მისი ხაზით კი ბრიტანეთის მონარქთა წინაპარი. ის და კლოდი საფრანგეთის მეფე ლუი XII-ის კარზე დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდნენ და მის სიძესთან, ფრანსუა ანგულიმელთანაც ახლოს იყვნენ, ვის პატივსაცემადაც დაარქვა ანტუანმა თავის პირველ ვაჟს სახელი.
1508 წლის 10 დეკემბერს, მამის გარდაცვალების შემდეგ ანტუანი ლოთარინგიის ჰერცოგი გახდა. 1509 წელს მან დედამისი თავის რეგენტად დასვა, თავად კი ლუი XII-ს შეუერთდა ჩრდილოეთ იტალიაში ლაშქრობაში. აქ მან მონაწილეობა მიიღო ანიადელოს ბრძოლაში, რომელიც 1509 წლის 14 მაისს გაიმართა ფრანგებსა და ვენეციელებს შორის და რომელიც ფრანგების ტრიუმფით დაგვირგვინდა. 1515 წლის 1 იანვარს ლუი XII გარდაიცვალა და საფრანგეთის მეფე მისი სიძე, ფრანსუა I გახდა. ამავე წლის სექტემბერში, ანტუანი და ფრანსუა კვლავ შეიჭრნენ იტალიაში, სადაც 15 სექტემბერს ლოთარინგიის ჰერცოგმა მონაწილეობა მიიღო მარინიანოს ბრძოლაში. ამ დროს, ლოთარინგიაში სიტუაციის გამწვავების გამო იგი იძულებული გახდა საფრანგეთის მეფე შუა ბრძოლაში მიეტოვებინა და უკან დაბრუნებულიყო. ამის გამო, იგი ვერ დაესწრო 1525 წლის პავიის ბრძოლას, სადაც ფრანსუა I ესპანელებმა დაატყვევეს და მადრიდში გამოკეტეს. ამავე ბრძოლაში მოკლეს ანტუანის ძმაც, ლამბესკის გრაფი ფრანსუა ლოთარინგიელი.