cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოცეოლა, სემინოლების ბელადი
ოცეოლა, სემინოლების ბელადი — ისტორიული და სათავგადასავლო ჟანრის რომანი, რომლის ავტორიც არის ტომას მაინ რიდი. წიგნში აღწერილია ინდიელთა განმათავისუფლებელი ბრძოლა, რომლის მიზნები და იდეებიც ყოველთვის აღგზნებდა „კაპიტან მაინ რიდს“.
პერსონაჟები
ამის გარდა, წიგნში გვხვდებიან სხვადასხვა პერსონაჟები: ჯორჯისა და ვირჯინიას მშობლები, ვირჯინიას მეუღლე, ოცეოლასა და მაიუმის დედა და ასევე სხვადასხვა ნაკლებ მნიშვნელოვანი პერსონაჟები.
პარასკევი
პარასკევი — კვირის დღე ხუთშაბათსა და შაბათს შორის. უმრავლეს ქვეყნებში, სადაც მიღებულია 5-დღიანი სამუშაო კვირა, პარასკევი წარმოადგენს უკანასკნელ სამუშაო დღეს.
პარასკევი ქართველურ ენებზე
05
სუსა
სუსა (Susåen) — მდინარე დანიაში. მდებარეობს კუნძულ ზელანდიაზე. სიგრძე 83 კმ. ერთვის მდინარე ტისტრაფს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:დანიის მდინარეები
შრომისუბანი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)
შრომისუბანი — სოფელი საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში. მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, მდინარე შუთის პირას. ზღვის დონიდან 35 მ., ლანჩხუთიდან 26 კმ, სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ.სუფსა-გულიანის საავტომობილო გზაზე.
სოფლის ძველი სახელი მომდინარეობს ამავე სახელწოდების მდინარიდან, რომელიც სოფელში მოედინება. სბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მესიმინდეობა. სოფელში დგას ნავთობის მომპოვებელი ჭაბურღილი. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი. სოფელში დგას XX საუკუნის დასაწყისში აშენებული ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 350 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძვ. წ. 1350-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
ტარაუკა
2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 526 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 20 171 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.1 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აკრის შტატის მუნიციპალიტეტები
როდენის მუზეუმი (ფილადელფია, აშშ)
thumb|300px|როდენის მუზეუმის შესასვლელი, ფილადელფია როდენის მუზეუმი (ფილადელფია, აშშ) - გაიხსნა 1929 წლის 29 ნოემბერს. მასში დაცულია ოგიუსტ როდენის განთქმული ნამუშევრები: მოაზროვნე, (1880-1882) განთავსებულია მუზეუმის ეზოში. მუზეუმის შესასველშია ჯოჯოხეთის კარიბჭე. ეს არის 5.5მ სიმაღლის ბრინჯაოს კარი, რომელიც თავდაპირველად შექმნილი იყო დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმის შესავლელისათვის, რომელიც უნდა ყოფილიყო პარიზში, მაგრამ იდეა არ განხორციელა. როდენმა 1880 წლიდან თითქმის გარდაცვალებამდე (1917) ამ კარიბჭისათვის 100-ზე მეტი სკულპტურა შექმნა. ერთ-ერთი ასეთი ფიგურა იყო მოაზროვნე, მაგრამ მოგვიანებით იგი დამოუკიდებელ სკულპტურად შეიქმნა. ფილადელფიის მუზეუმში წარმოდგენილი ჯოჯოხეთის კარიბჭე არის ერთ-ერთი იმ სამი კარიბჭიდან, რომელიც ჩამოისხა.
მუზეუმის დარბაზებში წარმოდგენილია როდენის მრავალი ნამუშევარი, მათ შორისაა კოცნა (1886), მარადიული გაზაფხული (1884), კალეს მოქალაქეები (1884).
მუზეუმის ისტორია
მუზეუმი წარმოადგენს თეატრისა და კინოს მაგნატის, ი. მასტმაუმის (1872-1926) საჩუქარს ქალაქ ფილადელფიისათვის. მასტმაუმი 1923 წლიდან აგროვებდა როდენის ნამუშევრებს, იმ მიზნით რომ მუზეუმი შეექმნა და გაემდიდრებინა თანამოქალაქეები. სამი წლის განმავლობაში მან თავი მოუყარა როდენის ნამუშევრების უმდიდრეს კოლექციას, რომელიც მოიცავდა: ბრინჯაოს ქანდაკებებს, თაბაშირის ესკიზებს, ჩანახატებს, გამოცემებს, წერილებს და წიგნებს. 1926 წელს მასტმაუმმა ფრანგ არქიტექტორებს პაულ კრეტსა და ჟაკ გრებერს დაუკვეთა მუზეუმის შენობისა და ბაღის დიზაინი. ქველმოქმედი კოლექციონერი ვერ მოესწრო თავისი ოცნების ახდენას და მუზეუმის ხილვას. მისი ოცნება მისმა ცოლმა შეასრულა და 1929 წლის 29 ნოემბერს მუზეუმი გაიხსნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:აშშ-ის მუზეუმები
კაპიტანი ამერიკა: პირველი შურისმაძიებელი
„კაპიტანი ამერიკა: პირველი შურისმაძიებელი“ (Captain America: The First Avenger) — 2011 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, რომელიც ეფუძნება მარველის კომიქსების მიერ გამოცემულ კაპიტან ამერიკას თავგადასავლებს. ფილმში მონაწილეობენ კრის ევანსი, ტომი ლი ჯონსი, ჰიუგო უივინგი, ჰეილი ეტუელი, სებასტიან სტენი, დომინიკ კუპერი, ნილ მაკ-დონოუ, დერეკ ლუკი და სტენლი ტუჩი.
სიუჟეტის მიხედვით როჯერ სტივენსი, უბრალო ბიჭუნა ბრუკლინიდან, თანხმდება ექსპერიმენტზე, რომლის ფარგლებშიც მას სპეციალური სითხით გაუძლიერებენ კუნთებს და აქცევენ სუპერ-ჯარისკაცად. იგი დასდევს და ანადგურებს ბოროტმოქმედ წითელი თავის ქალის რაზმებს, აგრეთვე ეძებს თავად წითელ თავის ქალას, რომელიც ინახავს უძველეს არტეფაქტს - ენერგიის იდუმალ წყაროს, რომლითაც იგი იარაღს აწარმოებს.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:კაპიტანი ამერიკა კატეგორია:Marvel-ის კინოსამყაროს ფილმები
აიაზმის ღვთისმშობლის ეკლესია
მინიატიურა|აიაზმის ეკლესია აიაზმის ღვთისმშობლის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი წალკის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ქციის ნაპირზე, სოფელ აიაზმაში. აგებულია VI-VII საუკუნეების მიჯნაზე. აიაზმა დარბაზული ტიპის ეგვტერიანი ეკლესიაა. აშენებულია უხეშად დამუშავებული, ნაწილობრივ კი თლილი ქვით. აქვს რელიეფები და სვეტის მორთულობა, თაღების მოტივით დამუშავებული ლავგარდანი. აიაზმა აღდგენილია 1045 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
აკაურთა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი აკაურთა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვალენტინა გუნინა
ოლიმპიადა
2010 წლის ხანტი მანსიისკში ქალთა ოლიმპიადაზე იასპარეზა და სათადარიგო დაფაზე გუნდური ოქრო მოიგო. 2012-ში სტამბულში მეორე დაფაზე მოიგო გუნდური ოქრო. კვლავ მეორე დაფაზე აიღო ოქრო 2014 წელს ტრომსოში, თუმც აქ საკუთარ დაფაზეც საუკეთესო იყო და ინდივიდუალური ოქროც მოიპოვა. 2016 წელს ბაქოში მეორე დაფაზე კვლავ საუკეთესო იყო და მცირე ოქროც მოიპოვა, ნაკრები კი მეოთხე ადგილზე გავიდა. მესამე დაფაზე იყო 2018 წელს ბათუმში, თუმც მედლების გარეშე დარჩა.
მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი
სათადარიგო დაფაზე იჯდა 2009 წელს ნინგოში, სადაც ნაკრებს ვერცხლი მოაგებინა, ხოლო თვითონ კარგი თამაშისთვის მცირე ოქრო აიღო. კვლავ სათადარიგო და ვერცხლი მიიღო 2011 წელს მადრიდში. პირველ დაფაზე გადავიდა 2013 წელს ასტანაში და ნაკრებს ბრინჯაო მოაგებინა. 2015 წელს ჩენგოში პირველ დაფაზე მოთამაშემ ვერცხლი მოაგებინა რუსეთს, ხოლო 2017-ში ხანტი-მანსიისკში მესამე დაფაზე გადავიდა და ნაკრებიც გააჩემპიონა. გუნინამ 8 პარტიიდან 6 ქულა დააგროვა და მესამე დაფაზეც საუკეთესო იყო, რის გამოც მცირე ოქრო მიიღო. 2019 წელს ასტანაში მესამე დაფაზე გამოვიდა და ვერცხლი აიღო.
ევროპის გუნდური ჩემპიონატი
ხუთჯერ მოიგო ევროპის გუნდური ჩემპიონატი. 2009 წელს ნოვო სადში სათადარიგო დაფაზე იასპარეზა. 2011-ში პორტო კარასში მესამე დაფაზე მოაგებინა რუსეთს ოქრო. პირველ დაფაზე გადავიდა 2013 წელს ვარშავაში და ვერცხლი აიღო. ზედიზედ სამჯერ იჩემპიონა 2015 წელს რეიკიავიკში, 2017-ში კრეტაზე და 2019 წელს ბათუმში. ისლანდიაში მესამე დაფაზე იჯდა, საბერძნეთში მესამეზე, ხოლო საქართველოში სათადარიგო იყო.
2015
სოჭში მე-6 ნომრად იყო განთესილი და ორი ეტაპი გადალახა. პირველში აშშ-ელი კამილა ბაგისკაიტე დაამარცხა 2:0, შემდეგ რუსი ოლგა გირია 2:0, თუმც მესამეში შვედ პია კრამლინგთან დამარცხდა 0,5:1,5.
2017
ისევ მე-6 ნომერი იყო თეირანში და მხოლოდ ერთი ეტაპი გადალახა. პირველ შეხვედრაში აშშ-ელი ვიკტორია ნი გამოთიშა ასპარეზობას 2:0, თუმც შემდეგ ჩინელ ნი შიქუნთან უშანსოდ დამარცხდა 0:2.
განათლება
2011 წელს დაასრულა უნივერსიტეტი. დიპლომის თემა იყო: „ლიდერული თვისებების განვითარება მოზარდებში ჭადრაკის თამაშის საშუალებით". მთავარი მწვრთნელი ალეკსანდრ ვლადიმეროვიჩ კალინინი მუშაობს სპორტსმენ-ინსტრუქტორად „ანატოლი კარპოვის საჭადრაკო სკოლაში“ (ბავშვთა და ახალგზრდულ სპორტულ სკოლაში). ასევე გატაცებული ჩოგბურთით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1989
კატმანდუს ხეობა
კატმანდუს ხეობა (ნეპ. नेपाः स्वनिग) — ხეობა ნეპალში, რომელიც უძველესი აზიური ცივილიზაციების გზაჯვარედინზე მდებარეობს და მოიცავს 130 მნიშვნელოვან მონუმენტს, მათ შორის ინდუისტი და ბუდისტი პილიგრიმების სალოცავებს. ხეობის ტერიტორიაზე იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის შვიდი ძეგლი მდებარეობს.
ბოლესლავ IV
ბოლესლავ IV ხუჭუჭთმიანი (Bolesław IV Kędzierzawy; დ. 1120/1121 — გ. 5 იანვარი, 1173) — პოლონეთის მთავარი, პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი.
კატმანდუს ხეობა
კატმანდუს ხეობაში პირველი დასახლებები დაახლოებით ძვ. წ. 300 წლისთვის გამოჩნდა. აქ აღმოჩენილი ყველაზე ძველი წარწერა ძვ. წ. 185 წლით თარიღდება, ხოლო ყველაზე ძველი ნაგებობის ასაკი 1 992 წელია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნეპალში
ბოლესლავ IV
ბოლესლავ III-სა და სალომეა ფონ ბერგ-შელკლიგენის ბერგის ჰერცოგის ქალიშვილის ვაჟიშვილი. დაქორწინებული იყო ნოვგოროდის მთავრის ქალიშვილზე ვერშესლავაზე, შეეძინათ ვაჟი ბოლესლავი, რომელიც მამის სიცოცხლეშივე გარდაიცვალა. ბოლესლავი ძალიან განიცდიდა მემკვიდრის გარდაცვალებას. შემდეგ დაქორწინდა მარიაზე, რომელმაც ასევე ვაჟი — ლეშეკი გაუჩინა, (ლეშეკ მაზოვიელი), და ქალიშვილი, რომელიც ცოლად გაყვა ერთ-ერთ რუს მთავარს.
ბოლესლავ IV მართავდა 1146–1173 წლებში. მან გააძევა თავისი ძმა ვლადისლავი და წარჩინებულთა დახმარებით ხელში ჩაიგდო ქვეყნის მმართველობა. მაგრამ გერმანიის იმპერატორმა ფრიდრიხ ბარბაროსამ აიძულა ძმისთვის დაეთმო სილეზია, რომელიც შეუერთდა გერმანიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიასტები კატეგორია:პოლონეთის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1120 კატეგორია:დაბადებული 1121 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1173
Polyrhachis monista
Polyrhachis monista — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტილაბერის რეგიონი
ტილაბერის რეგიონი (Tillabéri) — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 97 251 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2 722 482 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 27,99 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტილაბერი.
ტილაბერის რეგიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი — ნიამეი, რომელსაც აქვს განსაკუთრებული ადმინისტრაციული ერთეულის სტატუსი.
გეოგრაფია
ტილაბერის რეგიონში მიედინება მდინარე ნიგერი და მისი შენაკადები გორუოლი, ინ-ატესი, სირბა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
300px|thumb|ტილაბერის რეგიონის დეპარტამენტები. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 6 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი ტილაბერი).
ფილინგის დეპარტამენტი (Filingué):
კოლოს დეპარტამენტი (Kollo):
უალამის დეპარტამენტი (Ouallam):
საის დეპარტამენტი (Say):
ტერის დეპარტამენტი (Téra):
ტილაბერის დეპარტამენტი (Tillabéri):
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
ძვ. წ. 1360-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
კაიბარიენი
კაიბარიენი (Caibarién) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, ვილია-კლარას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მ სიმაღლეზე, კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ბუენა-ვისტას ყურის სიახლოვეს. სანაპიროზე არსებული თეთრი ქვიშიანი პლაჟის გამო ქალაქი ცნობილია როგორც ლა-ვილია-ბლანკა ანუ თეთრი ქალაქი. კაიბარიენი განთქმულია თავისი კარნავალებით. დაარსდა 1832 წელს, 1834 წელს ეწოდა კოლონია-დე-ვივესი, ხოლო 1837 წელს ქალაქმა აღიდგინა თავდაპირველი (კაიბარიენი) სახელწოდება. 1878 წლისათვის ქალაქში არსებობდა ეკლესიები, მაღაზიები და სკოლები. გამოდიოდა გაზეთი.
1879 წლის 1 იანვარს ხდება დამოუკიდებელი მუნიციპალიტეტი, ხოლო ქალაქის პირველი მერის მარტელოს პერიოდში შეიქმნა საქალაქო საბჭო. არის აეროპორტი. განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. მიმდინარეობს შაქრის ლერწმის, თამბაქოსა და ხილის წარმოება. თევზჭერა. კაიბარიენში არის ხე-ტყის სახერხი, შაქრისა და კონსერვის ქარხნები. რკინიგზითა და მაგისტრალით დაკავშირებულია ახლო მდებარე ქალაქ პლასეტასტან.
დემოგრაფია
მუნიციპალიტეტის ფართობია 212 კმ². 2004 წლის აღწერის მონაცემებით მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 38,064 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 88,9 ადამიანს კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
უკრაინის ქალაქები
2008 წლის იანვრის მონაცემებით უკრაინაში 458 ქალაქია (мiсто). პროვინციების ადმინისტრაციული ცენტრები აღნიშნულია მუქი შრიფტით. ქვემოთ მოცემული უკრაინული ქალაქების მოსახლეობა დალაგებულია 2001 წლის აღწერის მიხედვით.
ქალაქის სტატუსი
ქალაქის სტატუსი ნაჩვენებია შემდეგ ცხრილში
ტრადიციული თუშური ყველის ფესტივალი
ტრადიციული თუშური ყველის ფესტივალი იმართება ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტის ცენტრში, ბიძინა ჩოლოყაშვილის სახელობის სკვერში, ყოველი წლის მაისის ბოლო კვირას.
ფესტივალში მონაწილეობენ ყველის მწარმოებლები, როგორც თუშეთიდან და ალვნებიდან, ასევე პანკისისა და ილტოს ხეობებიდან. ფესტივალის დღეს დიდი რაოდენობის ყველი იყიდება. მყიდველთა უმეტესობა დედაქალაქიდან და მეზობელი რაიონებიდან სპეციალურად ჩამოდის. ამ დღეს სტუმრებს შეუძლიათ, დაათვალიერონ ადგილობრივი ხელნაკეთი პროდუქტები, დააგემოვნონ ტრადიციული თუშური ყველი, მოისმინონ ტრადიციული ქართული სიმღერები. ფესტივალის შემდეგ იმართება დოღი და მრავალი სპორტული შეჯიბრება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფესტივალები
მატანოგი
მატანოგი (ოფიციალურად მატანოგის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Matanog) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36 034 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაგინდანაოს მუნიციპალიტეტები
წმინდა თეთრი
წმინდა თეთრი, ძველი თეთრი, ძველი თეთრა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.
უძველეს დროში რაჭაში ყოფილა გავრცელებული. გასული საუკუნის 30-იან წლებში ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლებში ბუგეულსა და აბანოეთში მისი ნარგავებიც არსებობდა. ამ ჯიშის მხოლოდ თითო-ოროლა ვაზია შემორჩენილი ამავე სოფლებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად ძლიერაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ან პატარა ზომისაა, თითქმის მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია. გემო — სასიამოვნო და ტკბილი.
მიიღება ხარისხიანი და ჰარმონიული სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გასვიანი
საკუთარი სახელი გასვიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
Polyrhachis montana
Polyrhachis montana — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძვ. წ. 1370-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
ეპიტაფია
მინი|220პქ|[[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებელის საფლავის ეპიტაფია.]] ეპიტაფია ( — საფლავზედა) — წარწერა საფლავის ქვაზე. წარმოიშვა ანტიკურ სამყაროში. ეპიტაფიისთვის დამახასიათებელია მცირე ფორმა, მიმართვა მიცვალებულისადმი ან მიცვალებილისა ამ ქვენად დარჩენილებთან. დროთა განმავლობაში საეპიტაფიო ხოტბების გვერდით ჩნდება სატირული, პაროდიული ეპიტაფიები.
ალექსანდრე მაკედონელისადმი მიძღვნილი ეპიტაფია:
ისააკ ნიუტონისადმი მიძღვნილი:
დავით აღმაშენებელისადმი მიძღვნილი:
სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
იოანე ღვთისმეტყველი
thumb|200px|წმინდა იოანე მახარებლის ანგელოზი thumb|left|წმ. მოციქული იოანე ღვთისმეტყველი იოანე ღვთისმეტყველი (יוחנן‎ — „იოხანან“, Ιωάννης, Ioannes) — ქრისტეს თორმეტ მოციქულთაგანი. იოანეს სახარების, იოანეს გამოცხადების (აპოკალიფსი) და სამი ეპისტოლეს ავტორი. ხსენების დღე — 8 (21) მაისი.
ცხოვრება
thumb|200px|წმ. იოანე ღვთისმეტყველი და წმ. პროხორი კუნძულ პატმოსზე. ხატი. XVII იოანე ღვთისმეტყველი იყო გალილეველი მეთევზის ზებედეს და სალომეს შვილი. იესო ქრისტემ გალილეის ზღვის ნაპირზე დაინახა იოანე და მისი ძმა იაკობი და მოუწოდა გაჰყოლოდნენ მას (მათ. 4:21). მართლმადიდებლური ეკლესია წმ. იოანე ღვთისმეტყველის ხსენების დღეს ახ. სტილით 21 მაისს, 13 ივლისს და 9 ოქტომბერს აღნიშნავს. კათოლიკურ და სხვა ეკლესიებში აღინიშნება 27 დეკემბერს. იოანე იყო ქრისტეს ერთ-ერთი ყველაზე დაახლოებული მოწაფე. წმ. იოანე, წმ. იაკობთან და წმ. პეტრესთან ერთად იყო იაიროს ქალიშვილის აღდგენის მოწმე (მარკ. 5:37. ლუკ. 9:51). მხოლოდ წმ. იოანე, წმ. იაკობი და წმ. პეტრე იმყოფებოდნენ თაბორის მთაზე ქრისტეს ფერიცვალებისას (მათ. 17:1; მარკ. 9:2; ლუკ. 9:28); ასევე გეთსიმანიის ბაღში ქრისტეს ლოცვისას (მარკ. 14:33). გოლგოთაზე, ჯვარცმულმა ქრისტემ წმ. იოანეს დაავალა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელზე ზრუნვა. საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების შემდგომ, წმ. იოანე ღვთისმეტყველი გაემგზავრა ეფესოში და მცირე აზიის სხვადასხვა ქალაქში ქრისტიანობის საქადაგებლად. წმ. იოანე ღვთისმეტყველი მრავალ სასწაულს აღასრულებდა (მათ შორის აღადგენდა მკვდრებს), რამაც განაპირობა ქრისტიანობის სწრაფი გავრცელება მთელს რეგიონში.
გადასახლება
რომის იმპერატორ ნერონის დროს დაიწყო ქრისტიანთა მასიური დევნა. საეკლესიო გადმოცემით წმ. იოანე რომაელებმა შეიპყრეს და რომში გადაიყვანეს, სადაც მას სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს და საწამლავით ავსებული თასი დაალევინეს. წმ. მოციქული უვნებელი გადარჩა. შემდეგ ის ადუღებულ ზეთში ჩააგდეს, მაგრამ, სასწაულებრივად, ცოცხალი და უვნებელი გადარჩა. რომაელები იძულებული გახდნენ წმ. მოციქული კუნძულ პატმოსზე გადაესახლებინათ. პატმოსზე, წმ. იოანემ მრავალი სასწაული აღასრულა და მრავალი ადამიანი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე. შემდგომში, წმ. მოციქულ პროხორესთან (სამოცდაათ მოციქულთაგანი) ერთად განმარტოვდა მთაზე. სამდღიანი მარხვის დასრულებისას მთა შეზანზარდა და გაისმა მეხის შემზარავი ხმა. შეშინებულ პროხორეს წმ. იოანემ მოუწოდა ჩაეწერა სიტყვები რომლებსაც წარმოთქვამდა: ”მე ვარ ანი და ჰოე, იტყჳს უფალი ღმერთი, რომელი არს და რომელი იყო და რომელი მომავალ არს, ყოვლისა მპყრობელი” (გამ.1:8). ეკლესიის გადმოცემით ”იოანეს გამოცხადება” (აპოკალიფსი) დაიწერა სწორედ კუნძულ პატმოსზე ახ.წ. 67. ქრისტიანთა შეხედულებით, ”იოანეს გამოცხადებაში” გაიხსნა ეკლესიათა განგების და ბოლო ჟამის საიდუმლოებები.
დაბრუნება
ხანგრძლივი გადასახლების შემდეგ წმ. იოანე გაათავისუფლეს. მოციქული დაბრუნდა ეფესოში და განაგრძო ქრისტიანობის ქადაგება. წმ. იოანე ქრისტიანებს აფრთხილებდა მწვალებლობათა (ერესის) შესახებ. დაახ. ახ.წ. 95 წმ. იოანემ დაწერა სახარება. შემდგომში მოციქულმა დაწერა სამი ეპისტოლე. წმ. იოანე ხალხს სიყვარულისკენ მოუწოდებდა და თავად იყო ქრისტესმიერი სიყვარულის უპირველესი მაგალითი გარშემომყოფთათვის.
აღსასრული
წმ. იოანე ღვთისმეტყველმა 100 წელზე მეტხანს იცოცხლა. როდესაც მოციქულმა იგრძნო, რომ ახლოვდებოდა მისი ამქვეყნიური ცხოვრების დასასრული, შვიდ მოწაფესთან ერთად გავიდა ეფესოდან და მიწაში ჯვრის ფორმის საფლავი გაათხრევინა, შიგ ჩაწვა და მოწაფეეს უბრძანა მისთვის მიწა დაეყარათ. მოწაფეები ქვითინით ეალერსებოდნენ მასწავლებელს, მაგრამ იძულებულნი იყვნენ აღესრულებინათ წმ. მოციქულის თხოვნა. როდესაც დანარჩენმა მოწაფეებმა შეიტყვეს წმ. იოანე ღვთისმეტყველის გარდაცვალების ამბავი, ეფესოში ჩავიდნენ და საფლავი გათხარეს, მაგრამ სხეული ვერ აღმოაჩინეს. გადმოცემის მიხედვით, ყოველ წელს 8 (21) მაისს წმ. იოანე ღვთისმეტყველის საფლავიდან ამოდიოდა მიწის მტვერი, რომელსაც მორწმუნეები იყენებდნენ სხვადასხვა ხორციელი, თუ სულიერი დაავადების განსაკურნებლად. ქრისტეს მოციქულებიდან იოანემ ყველაზე მეტ ხანს იცოცხლა და მათ შორის იყო ერთადერთი, რომელიც მოწამეობრივი სიკვდილით არ აღესრულა, არამედ მშვიდად მიიცვალა ეფესოში 26 სექტემბერს, დაახლოებით ახ.წ. 110. დასაფლავებულია ეფესოში.
წმინდა ნაწილები
thumb|220px|right|წმ. მოციქული იოანე ღვთისმეტყველი (ნიურნბერგის ქრონიკა, 1493) გადმოცემით, იოანე ღვთისმეტყველი იესო ქრისტესა და ღვთისმშობლის მსგავსად ხორციელად ზეცად ამაღლდა. ამდენად, მისი წმინდა ნაწილები (მსგავსად სხვა წმიდანების) ეკლესიას არ გააჩნია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქრისტეს თორმეტი მოციქული კატეგორია:ახალი აღთქმის წმინდანები * კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
პარონი
პარონი — ტბა პერუში, მდებარეობს კორდილიერა-ბლანკას მთის მასივზე, ანდები. სიგრძე — 3,7 კმ, სიგანე — 0,7 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე — 75 მ. მდებარეობს ქალაქ კარასიდან 32 კმ-ში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ტბები
გაწერელია
საკუთარი სახელი გაწერელია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
Oasis-ის დისკოგრაფია
აქ წარმოდგენილია ბრიტანულ ჯგუფის Oasis დისკოგრაფია.
სქოლიო
კატეგორია:Oasis კატეგორია:როკ-ჯგუფების დისკოგრაფიები
16 მარტი
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0316
ძვ. წ. 1380-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
ვეიხაი
ვეიხაი (威海, ფინინი: Wēihǎi), წარსულში ცნობილი როგორც ვეიხაივეი (ტრადიციული ნიშნები: 威海衞, გამარტივებული დამწერლობა: 威海卫, ფინინი: Wēihǎiwèi, სიტყვა-სიტყვით: ძლიერი ზღვის მცველი) — საოლქო დონის ქალაქი და მთავარი საზღვაო პორტი შანდუნის პროვინციის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება: იენთაი დასავლთიდან, ყვითელი ზღვა აღმოსავლეთიდან. ეს არის სამხრეთ კორეასთან ყველაზე ახლის მდებარე ჩინური ქალაქი.
ვეიხაის მოსახლეობამ 2010 წელს 2 804 771 ადამიანი შეადგინა. მათგან 844 310 ქალაქის ურბანულ ნაწილში (მეტრო არეალი) ცხოვრობდა. საოლქო დონის ქალაქში არსებობს სამაზრო დონის ქალაქი, რონგჩენგი, რომლის მოსახლეობას 714 355 ადამიანს მოიცავს. სამომავლოდ დაგეგმილია მეტროპოლიტენის ოთხი ხაზის მშენებლობა, რომლის მთლიანი სიგრძე 204.6 კილომეტრი იქნება. ეს გზა ქალაქის ყველა რაიონს დააკავშირებს ერთმანეთთან. პირველი ფაზა, პირველი და მეორე ხაზების მშენებლობა, 2025 წელს დასრულდება.
1898 წლიდან 1930 წლამდე ქალაქი ბრიტანეთის იმპერიის დაქვემდებარეობაში შედიოდა, კერძოდ ვეიხაივეის რეგიონში. ამ პერიოდში ქალაქი ცნობილი იყო, როგორც პორტ ედვარდი, რომელიც, თავის მხრივ, ვეიხაივეის დედაქალაქს წარმოადგენდა.
ისტორია
ვეიხაივეიში არსებობდა სპეციალური ბაზა პეიიანგის ფლოტისათვის ცინის დინასტიის პერიოდში. 1895 წელს, ქალაქი იაპონიამ დაიპყრო ვეიხაივეის ბრძოლის შედეგად. ეს ბრძოლა ხშირად ჩინეთ-იაპონიის პირველი ომის (1894-1895) უკანასკნელ ფართომაშტაბურ დაპირისპირებად მიიჩნევა. ტერიტორია იაპონელებმა 1898 წლის 24 მაისს დატოვეს, როდესაც ტერიტორია ბრიტანეთის იმპერიამ დაიკავა. 2003 წლიდან ჩინური საბრძოლო გემი „ტინგიუენი“ სამუზეუმო გემად გადააქციეს და მისი არსებობა ჩინეთ-იაპონიის პირველი ომის ვეტერანებს ეძღვნება.
ვეიხაივეი ბრიტანეთის იმპერიის დაქვემდებარებაში 1898 წლის 1 ივლისიდან 1930 წლამდე, ჩინეთის იმპერიასთან ხელშეკრულების ამოქმედებამდე არსებობდა. „პორტ ედვარდი“ (ქალაქი ვეიხაივეი) რეგიონის დედაქალაქს წარმოადგენდა. სამეფო ფლოტის ბაზა ქალაქის მიმდებარედ, ლიოუკუნგის კუნძულზე აშენდა. 1930 წლის 30 ოქტომბერს ჩინეთის რესპუბლიკის (1912–1949) ნაწილი გახდა სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონის სტატუსით. მიუხედავად ამისა, ლიოუკუნგის კუნძული და მასზე განთავსებული ობიექტები გაერთიანებული სამეფოს ტერიტორიას 1940 წლამდე წარმოადგენდა.
ვეიხაივეი ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ 1938 წლიდან 1945 წლამდე. ტერიტორიის იაპონიის მმართველობაში გადასვლის შემდეგ (კონკრეტულად კი 1940 წელს), კუნძულ ლიოუკუნგზე განთავსებულმა ბრიტანულმა ძალებმა ტერიტორია დატოვა.
რეგიონი ოფიციალურად შეუერთდა შანდუნის პროვინციას 1945 წლის 10 მაისს. 1949, ვეიხაივეის ქალაქი დაარსდა და ჩინეთის სამოქალაქო ომის (ასევე ცნობილი როგორც „კომუნისტური რევოლუცია“) მისი სახელი შემოკლდა და ვეიხაი გახდა.
ეკონომიკა
ვეიხაიში არსებობს კომერციული პორტი (ნავსაყუდელი) და ის ჩინეთის მასშტაბეით ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სათევზაო ადგილია. ქალაქში განვითარებულია მსუბუქი მრეწველობაც. მისი სამხრეთ კორეასთან სიახლოვის გამო, ვეიხაი ასევე არის კორეული ბიზნესის დიდი ცენტრი და ქალაქს ბევრი კორეელი სტუმრობს. საოლქო დონის ქალაქი ასევე არის მნიშვნელოვანი მწარმოებელი რეგიონი მიწისთხილისა და ხილის მხრივ.
ტრანსპორტირება
ვეიხაის ტაშუიპოს აეროპორტი აწარმოებს რეგულარულ ფრენებს პეკინიდან, შანხაიდან, გუანჯოუსა და ხარბინიდან (შიდა ფრები). ფრენები ასევე ხორციელდება სამხრეთ კორეის ქალაქებიდან, პუსანიდან და ინჩხონიდან. ეს შანდუნის პროვინციის სიდიდით (დატვირთვით) მე-4 აეროპორტია ცინდაოს, ძინანისა და იენთაის შემდეგ.
ცინდაოსა და რონგჩენგის რკინიგზა წარმოადგენს ჩქაროსნული მატარებლების მარშრუტს, რომელიც თავად ვეიხაის ტერიტორიაზე არსებულ ადგილებს აკავშირებს ერთმანეთთან. მარშრუტისათვის განსაზღვრულია რკინიგზის ოთხი სადგური: ვეიხაი, ჩრდილოეთი ვეიხაი, ვენტენგი, აღმოსავლეთი ვენტენგი და რონგჩენგი.
სქოლიო
კატეგორია:ვეიხაი კატეგორია:შანდუნის ქალაქები
ჰერმან საბო
ჰერმან საბო (დ. 18 ნოემბერი, 1988, თბილისი)  — უნგრული წარმოშობის ქართველი პოლიტიკოსი. პოლიტიკური პარტია „გირჩის“ წევრი. 2021 წლის 19 ნოემბრიდან საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გირჩი“. 2021 წლის ივლისიდან ნოემბრამდე საპარლამენტო პოლიტიკური ჯგუფი „გირჩის“ აპარატის თანამშრომელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
პანთალასა
thumb|ოკეანე, რომელიც გარშემოარტყია პანგეას, არის პანთალასა პანთალასა (παν პან — მთელი, მთლიანი; Θάλασσα თალასსა — ზღვა) — მთლიანი მსოფლიო ოკეანე, რომელიც გარშემოერტყა სუპერკონტინენტ პანგეას, პალეოზოურსა და მეზოზოურ ეპოქაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული ოკეანეები კატეგორია:პალეოზოური ჯგუფი კატეგორია:მეზოზოური ჯგუფი
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2020
2020 წლის ოლიმპიური თამაშები (ოფიციალურად ცნობილი როგორც ზაფხულის XXXII ოლიმპიური თამაშები) — სპორტული ღონისძიება, რომელიც 2021 წლის 23 ივლისს გაიხსნა და 17 დღის შემდეგ, 8 აგვისტოს დაიხურა. 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს იაპონიის დედაქალაქმა ტოკიომ უმასპინძლა.
სქოლიო
კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2020‎
შაბათი
შაბათი — კვირის დღე პარასკევსა და კვირადღეს შორის. ძველ რომაელებში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება სატურნს. ტრადიციის თანახმად, რომელიც იუდაიზმიდან მომდინარეობს, ეს კვირის ბოლო დღეა. ეს შეთანხმება ძალაში რჩება ისრაელსა და აშშ-ში, მაგრამ თანამედროვე ევროპაში მას განიხილავენ როგორც კვირის მე-6 დღეს. ქართულ ენაში, ისევე როგორც ბევრ ენაში, ამ დღის სახელწოდება მომდინარეობს იუდაისტური დღესასწაულის „შაბათის“ სახელიდან.
შაბათი ქართველურ ენებზე
06 კატეგორია:ებრაული დღესასწაულები
Polyrhachis mucronata
Polyrhachis mucronata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჯიხანჯირი
ჯიხანჯირი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში (სოფლები: გულიანი, კოკათი, მოედანი, შრომისუბანი, ჩოჩხათი, ხორეთი, ჯიხანჯირი). მდებარეობს გურიის ქედის ძირას, ზღვის დონიდან 100 მ. ლანჩხუთიდან 28 კმ., სუფსიდან 8 კმ.
ისტორია
მეგრულად ჯიხა ნიშნავს ციხეს, ჯირი - ძირს. სოფელში შემორჩენილია კლდეზე მდგარი ციხე-სიმაგრის ნანგრევები. ეკლესია, რომელიც სოფელში იდგა, დაანგრიეს 1921 წელს. ახალი ეკლესია აშენდა 2000 წელს. სოფელში „ნასტეფნარის“ გორაზე გათხრების შედეგად აღმოჩნდა XVI-XVII საუკუნეების თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები და XVII-XIX საუკუნეების თიხის ჩიბუხები, რომლებიც, სავარაუდოდ, თურქეთიდან იყო შემოტანილი.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წნორის თეთრი
წნორის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზისკენ მოქცეულ მხარეს სიდამწვრის ლაქები უჩნდება. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა. გემო — სასიამოვნო და ჰარმონიული.
წნორის თეთრი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 157 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მისი მტევნის საშუალო წონა 146 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-9.5 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად და რქაწითელთან ერთად საკუპაჟე მასალად. მიიღება ჯიშური ღვინო საკმაოდ მაღალი ხარისხის. აგრეთვე, გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აკაურთის ეკლესია
მინი|აკაურთის ეკლესია აკაურთის ეკლესია — V-VI სს. ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფ. აკაურთაში. ეკლესიის ზომებია გარედან: სიგრძე 15,5 მ, სიგანე 10მ, სიმაღლე შიგნით 8მ. ნაშენებია მსხვილი თლილი კვადრებით. აღმოსავლეთით შვერილ-წახნაგოვანი აბსიდა აქვს. როგორც ჩანს, ეკლესიის ნავი სვეტებით იყო დანაწევრებული. ჩრდილოეთ ფასადზე მცენარეული მოტივით შესრულებული რელიეფებია. ორნამენტებისა და მორთულობის ხასიათით ენათესავება ბოლნისის სიონს.
ძეგლი რეაბილიტირებულია საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ 2007-2008 წწ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
ფარსმან II ქველი
ფარსმან II ქველი (Pharasmanes II) — იბერიის მეფე II საუკუნის 30–50-იან წლებში. ფარსმანი ალანებისა და ჩრდილოეთის სხვა ტომთა დახმარებით ყოველგვარი შენიღბვის გარეშე ებრძოდა რომის იმპერიას და ცდილობდა მის განდევნას კოლხეთის სამეფოდან და სხვა მეზობელი ადგილებიდან.
იმპერატორ ადრიანეს (117–138) ბიოგრაფი დეტალურად აღწერს ქართლთან რომის დაძაბულ ურთიერთობას. მისი მონათხრობიდან ჩანს, რომ მეფე ფარსმან II საკმაოდ ძლიერი იყო და იგი რომისაგან გარკვეულ დათმობებსაც კი ღებულობდა. იმპერატორ ანტონინუს პიუსის (138–161) დროს კი ურთიერთობა რომსა და ქართლს შორის გაუმჯობესდა. ფარსმან II ჩავიდა რომში, სადაც მას დიდი შეხვედრა მოუწყვეს და პატივისცემის ნიშნად ცენტრალურ მოედანზე დაუდგეს ცხენოსანი ფარსმანის ქანდაკება. დიონ კასიოსის აზრით, ურთიერთობის გაუმჯობესების მიზეზი იყო იმპერატორის მიერ იბერიის შორს გაწეული საზღვრების ცნობა.
ქართული მატიანეების მიხედვით ფარსმან ქველს თანამეფე ჰყავდა. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ ამ თანამეფეს იცნობს ფარსმან ავაზის სახელით, ლეონტი მროველი კი – მირდატის.
ორმეფობის პერიოდის იბერიის მეხუთე მეფე, სატახტო ქალაქით არმაზი, მირდატთან ერთად. პავლე ინგოროყვას მიხედვით: ფარსმან III ქველი. მის თანა-მეფეა (არმაზელი პიტიახში): ფარსმან-ავაზ || ფარნავაზ, 130-იან – 140-იან წლებში.
უილიამ უდუარდ დევიდ ალენის მიხედვით მეფობდა 116–140 წლებში. მას სიმამაცისა და ვაჟკაცობისთვის ქველი ეწოდა.
ქართლის ცხოვრება ფარსმანს შემდეგი სახით აღწერს:
გაცილებით მყარი ისტორიული წარსულის მქონე თანამედროვე კლასიკური ავტორები, ყურადღებას ამახვილებენ ფარსმანის გართულებულ ურთიერთობებზე რომთან. მან უარი განაცხადა 129 წელს ხლებოდა და ხარკი გადაეხადა იმპერატორ ადრიანესთვის.
შემდეგ ფარსმანი გაემგზავრა აღმოსავლეთს და დაარწმუნა ალანები თავს დასხმოდნენ მეზობელ რომაულ პროვინციებს, მის სამეფოზე უსაფრთხოდ გავლის მეშვეობით, მიუხედავად იმისა, რომ აღმოსავლეთის ქვეყნების მეეფეებს შორის იმპერატორმა მას მისცა ძვირფასი საჩუქრები, საბრძოლო სპილოს ჩათვლით. ამ გამაღიზიანებელი საქციელის გამო ადრიანემ შემოსა თავისი 300 დამნაშავე მებრძოლი ოქროთი მოქარგული მოსასხამებით, რომელიც შედიოდა ფარსმანის მიმართ გაკეთებულ ძღვენში და გაგზავნა ისინი საბრძოლო ველზე.
სპარტიანუსის მიხედვით:
ფარსმანის მაღალი დონის ვიზიტის შესახებ ადრიანეს მემკვიდრე, ანტონინუს პიუსის მმართველობისას. დიონ კასიოსის მიხედვით, ფარსმანი ჩავიდა რომში, როგორც ანტონინუს პიუსის სტუმარი, თავის ცოლთან და ვაჟთან ერთად, დიდებულების თანხლებით, სადაც მათ განსაკუთრებული პატივით ელოდნენ. ისინი მიპატიჟებულნი იყვნენ მსხვერპლშეწირვის რიტუალზე კაპიტოლიუმში, ცხენოსან ქანდაკებასთან, ბელონას ტაძარში. იმპერატორი აღნიშნავდა მისი იმპერიის ტერიტორიების გაფართოებას. ზემოხსენებული ფარსმანის შვილიშვილია ფარსმან III. ეს ვიზიტი დაფიქსირებულია ფასტი ოსტიენსესის ჩანაწერებში.
ქართლის ცხოვრება მიხედვით ფარსმანი მოწამლულ იქნა მზარეულისგან, რომელიც დაქირავებული იყო პართელის მიერ. მაშინ სპარსთა გება-ყვეს სიმარჯუე ესე, რამეთუ მოიყვანეს მზარეული ერთი, და აღუთქუეს მას კეთილი დიდი, და რქუეს ესრეთ, ვითარმედ: „წარვედ და შემწყნარე ფარსმან ქუელსა, და წარიტანე შენ თანა წამალი სასიკუდინე, და შეუზავე საჭმელსა თანა მისსა და შეაჭამე“. ხოლო წარვიდა მზარეული იგი და ყო ეგრეთ, ვითარცა უთხრეს სპარსთა მათ. და ესრეთ მოკლა ფარსმან მეფე ქუელი.
ბიოგრაფია
ფარსმან ქველს განუზომელი ენერგია და დიდი პოლიტიკური შორსმჭვრეტელობა დასჭირდა, რათა ქართლის სამეფო წინა აზიასა და სამხრეთ კავკასიაში ერთ-ერთ ძლიერ სახელმწიფოდ ექცია. მემკვიდრეობით ფარსმანს დანაწევრებული, დაუძლურებული სახელმწიფო ერგო.
ქართლის სამეფოში ამ დროს ორმეფობაა. ქვეყანა შუაზეა გაყოფილი. ერთი მეფე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე ზის და მის რეზიდენციას არმაზციხე წარმოადგენს. არმაზელი მეფის მფლობელობაში შედიოდა ქართლის სამხრეთი პროვინციები, ხუნანიდან მტკვრის სათავემდე და კლარჯეთი. ხოლო მეორე მეფე მტკვრის მარცხენა სანაპიროს განაგებს და მცხეთაში ზის. მის მფლობელობაში მოქცეულია ქალაქი მცხეთა, ყოველი ქართლი მტკვრის ჩრდილოეთით, ჰერეთიდან ეგრისამდე. მიუხედავად ორმეფობისა, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, ქართლში მშვიდობიანი პოლიტიკური ვითარება სუფევდა. როგორც „ქართლის ცხოვრება“ მოგვითხრობს, არმაზსა და მცხეთაში მსხდომი მეფეები თუ მოყვრობდნენ ვინმეს, ერთად მოყვრობდნენ და თუ მტრობდნენ ვინმეს, ერთად მტრობდნენ.
II საუკუნის 20-იანი წლებისთვის ქართლში მშვიდობიანი პოლიტიკური ვითარება კარდინალურად იცვლება. ამ დროისთვის არმაზში მეფედ ზის ფარსმან ქველი, ხოლო მცხეთაში - მირდატი. ისინი თითქმის ერთდროულად გამეფდნენ, თავიდან მათი ურთიერთობა საკმაოდ კეთილგანწყობილი იყო. მაგრამ დროთა განმავლობაში ფარსმანსა და მირდატს შორის განხეთქილებამ იჩინა თავი. „ქართლის ცხოვრებაში“ ვკითხულობთ, რომ მირდატმა ცოლად შეირთო სპარსთა მეფის ნათესავი, სპარსთა შეგონებით გადაემტერა ფარსმანს და მისი მოკვლა განიზრახა. მირდატმა ფარსმან ქველი მეჯლისზე მიიწვია, სადაც საკუთარი განზრახვა უნდა შეესრულებინა. ფარსმანს შეთქმულების შესახებ დროულად შეატყობინეს. მას შემდეგ ფარსმანი და მირდატი ერთმანეთის მოსისხლე მტრები გახდნენ. ამის შემდეგ „ქართლის ცხოვრებაში“ მოთხრობილია მირდატისა და ფარსმანის დაპირისპირება. მირდატს ზურგს სპარსელები უმაგრებდნენ. მათ ვერაფერი გააწყეს ქართლის მეფის – ფარსმან II-ის წინააღმდეგ და ბოლოს საკუთარ მზარეულს მოაწამვლინეს იგი. ასეთია “ქართლის ცხოვრებაში” აღწერილი ფარსმან ქველის მეფობის ტრაგიკული ისტორია.
ქართული წყაროს ცნობებთან შედარებით განსხვავებულ სურათს გვიხატავენ რომაელი ისტორიკოსები (დიონ კასიოსი, ელიუს სპარტიანე). მათთან ფარსმან II-ის მთავარი მოწინააღმდეგე სპარსეთი კი არ არის, არამედ რომის იმპერია. უცხოელ ავტორთა ცნობებით ისიც ირკვევა, რომ ამ დროს ქართლის სამეფოს საზღვრები სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით კარგა შორს გადაიჭიმა. ერთი რამ საერთო აქვთ ქართულ და რომაულ წყაროებს - ორივე შემთხვევაში, ფარსმან ქველის პერიოდის ქართლის სამეფო რეგიონში ძლიერ პოლიტიკურ ერთეულს წარმოადგენს, რომელსაც ანგარიშს უწევს როგორც რომის იმპერია, ასევე პართიის სახელმწიფო.
ფარსმან ქველის მეფობა II საუკუნის 20-50-იან წლებზე მოდის. რომის იმპერია თავისი სიძლიერის ზენიტშია. რამდენიმეწლიანი დაპირისპირება პართიასთან იმით დასრულდა, რომ მახლობელ აზიაში მეტ-ნაკლებად მყარი სასაზღვრო ზოლი ჩამოყალიბდა. პართიის სახელმწიფოშიც სტაბილური ვითარება სუფევდა და შიდაპოლიტიკური დაპირისპირება წინა წლებთან შედარებით მწვავედ აღარ მიმდინარეობდა. ბუნებრივია, ასეთ დროს როგორც პართია, ისე რომი შეეცდებოდნენ, თავისი გავლენა განევრცოთ კავკასიაზე, სადაც მათ ყველაზე მნიშვნელოვან მოწინააღმდეგეს ქართლის სამეფო წარმოადგენდა. თავის მხრივ, ქართლის მეფე ფარსმან II ცდილობდა პართიისა თუ რომის გავლენისგან გათავისუფლებასა და დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოებას. ამის დასადასტურებლად გამოდგება ელიუს სპარტიანეს ცნობა, რომელშიც მოთხრობილია რომისა და ქართლის სამეფოს დიპლომატიურ ომზე.
130 წლისთვის რომის იმპერატორ ადრიანეს აღმოსავლეთში ყოფნის დროს მან ქართლის მეფეს ელჩები გამოუგზავნა, ძვირფასი ძღვენი აახლა და მასთან გამოცხადება სთხოვა. რომაელი ისტორიკოსის თქმით, იმპერატორს ფარსმანისთვის მრავალ საჩუქართან ერთად საბრძოლო სპილო და ორმოცდაათკაციანი კოჰორტა მიურთმევია. ქართლის მეფემაც, საპასუხოდ, მდიდარი ძღვენით გაისტუმრა ელჩები, მაგრამ იმპერატორის მთავარი მოთხოვნა უყურადღებოდ დატოვა. ფარსმან ქველი არ წარდგა იმპერატორ ადრიანეს წინაშე. ამან კი ამაყი ადრიანეს საშინელი რისხვა გამოიწვია. მასთან იმყოფებოდნენ აღმოსავლეთის ქვეყნების მეფეები, ქართლის სამეფოს გამგებელი ფარსმანი კი ქედმაღლურად უარს აცხადებდა რომის იმპერატორთან გამოცხადებაზე. საერთოდ, ადრიანე გამოირჩეოდა ამპარტავნობით. წყაროები იმასაც მოგვითხრობენ, რომ იმპერატორი ისე მიისწრაფვოდა ამქვეყნიური დიდების მოსაპოვებლად, რომ საკუთარი ბიოგრაფია თავად დაწერა და შემდეგ სხვებს გამოაქვეყნებინა. ასეთ დროს ქართლის მეფის გადაწყვეტილება რომსა და მის გამგებელს ყველას თვალში ამცირებდა. ისე გამოდიოდა, ადრიანე თავად ეხვეწებოდა ფარსმან ქველს ჩამოსვლას. ამიტომაც, იმპერატორმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომელმაც კიდევ უფრო გაართულა რომისა და ქართლის ურთიერთობა. ადრიანემ ქართლის მეფის მიერ გამოგზავნილი ოქროს მოსასხამები არენაზე გამოსულ სამას დამნაშავეს ჩააცვა. როგორც ჩანს, ამ საქციელმა ფარსმანის გულისწყრომა გამოიწვია. ამის შემდეგ ქართლის მეფის პოლიტიკა პირდაპირ იყო მიმართული რომის იმპერიის წინააღმდეგ.
შესაძლებელია ამავე პერიოდში დაემორჩილებინა ფარსმან ქველს ძიდრიტების ტომი. ფლავიუს არიანეს ცნობით რომ დაახლოებით 131 წლისთვის შავი ზღვის გასწვრივ მისი საინსპექციო მოგზაურობისას ძიდრიტების ტომი ფარსმანის უზენაესობას ცნობდნენ. ქართლის მეფის გავლენა II საუკუნის დასაწყისისთვის კლარჯეთამდე წვდებოდა. არიანეს მიხედვით კი კლარჯეთიდან ზღვამდე ზოლი ფარსმან ქველის დროს ქართლის გავლენის ქვეშ მოქცეულა. აშკარაა, რომ ქართლის მიერ ზღვაზე გასასვლელის მოპოვება მის მიერ დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოების შედეგად მოხდა. ძიდრიტების მოსაზღვრე ტომები ამ დროს რომის გავლენის ქვეშ იყვნენ მოქცეული და მათი მეფეები „ტახტს იმპერატორისგან იღებდნენ“. ასეთ ვითარებაში ფარსმანის მიერ ზღვისპირა ზოლზე მცხოვრები ტომის დამორჩილება ანტირომაული პოლიტიკის რეალური გამოძახილი უნდა იყოს.
შემდგომში ქართლსა და რომს შორის ურთიერთობა კიდევ უფრო დაიძაბა. II საუკუნის 30-იანი წლების დასაწყიში ფარსმანმა კავშირი გააბა ჩრდილოეთ კავკასიაში მცხოვრებ ალანთა ტომთან და მათი დახმარებით შეეცადა პართიისა და რომის სამფლობელოებისთვის საგრძნობი პრობლემების შექმნას. 135-136 წლებში ფარსმანმა ჩრდილოეთ კავკასიის გადმოსასვლელები გააღო და ალანები წინა აზიას შეუსია. ამ ლაშქრობის მასშტაბები საკმაოდ დიდი იყო. მან მოიცვა ალბანეთი, მიდია, სომხეთი და კაპადოკია. ისტორიკოს დიონ კასიოსის ცნობით, პართიის მეფე ვოლოგეს II იძულებული გახდა, ალანები საჩუქრებით მოესყიდა, ხოლო კაპადოკიის რომაელმა მმართველმა ფლავიუს არიანემ სამხედრო სამზადისით შეაშინა მოწინააღმდეგე და უკუაქცია. ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებული ღონისძიებები იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ სებასტოპოლისში 137 წელს ამოკვეთილ წარწერაში არიანეს მიერ ალანთა ლაშქრობის მოგერიება საგანგებოდაა აღნიშნული.
ქართლის მეფის ამ ქმედებამ დიდი საერთაშორისო რეზონანსი გამოიწვია. ვინაიდან სომხეთი, ეგრისი და ქართლი იმ დროს რომის გავლენის სფეროში მოისაზრებოდა, პართიის მეფემ ოფიციალური პროტესტით მიმართა რომის იმპერატორს ფარსმანის საქციელის გამო. ადრიანემ სენატის სხდომა მოიწვია, რომელზედაც ფარსმანის საკითხი განიხილა. ამ სხდომას ვოლოგეს II-ის ელჩებიც დაესწრნენ.
138 წელს იმპერატორი ადრიანე გარდაიცვალა და მისი ადგილი ანტონინუს პიუსმა (138-161) დაიკავა. ახალი იმპერატორის მმართველობისას რომსა და ქართლს შორის ურთიერთობა მნიშვნელოვნად დათბა. ამის გამოძახილი უნდა იყოს ფარსმან ქველის რომში ვიზიტიც, რომელიც 141-144 წლებში (ისტორიოგრაფიაში ამ ვიზიტის განსხვავებული თარიღებიც გვხვდება) უნდა გამართულიყო. ქართლის მეფის რომში ჩასვლის მნიშვნელობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ ამის შესახებ მოთხრობილია რომში ყოველწლიურად აღწერილ ამბების ნუსხაში, რომელიც მარმარილოს ფირფიტაზე იწერებოდა და ძველი რომის ნავსადგურებისა თუ ქალაქების შესასვლელებთან იდგმებოდა. ერთ-ერთი ასეთი ფირფიტის ფრაგმენტი აღმოჩნდა მდინარე ტიბრის შესართავთან. მასში აღნიშნულია „ფარსმანის, იბერთა მეფისა“ და მისი ოჯახის რომში სტუმრობა. წარწერაში მოიხსენიებოდა ქართლის მეფის ვაჟისა და დედოფლის სახელებიც, თუმცაღა მათგან მხოლოდ რამდენიმე ასოა დღემდე შემორჩენილი. დიონ კასიოსის ცნობით კი ანტონინე პიუსმა „გაუდიდა მას სამფლობელო, ნება დართო კაპიტოლიუმში მსხვერპლი შეეწირა, მისი ცხენოსანი ქანდაკება ენიალიონზე (მარსის მოედანზე) დაადგმევინა და უყურებდა ფარასმანეს, მისი ვაჟისა და სხვა წარჩინებულ იბერთა სამხედრო ვარჯიშობას“.
რომის იმპერიასთან დამყარებული მშვიდობიანობის მიუხედავად, ქართლის სამეფოსთვის საგარეო საფრთხის პრობლემა არ მოხსნილა. ამჯერად ფარსმან II-ს პართიასთან დაეძაბა ურთიერთობა. ძნელია თქმა, რა იყო ამის მიზეზი. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ფარსმანს სიცოცხლის ბოლოს დაპირისპირება ჰქონდა პართიელთა (ქართული წყაროს მიხედვით, სპარსელთა) სამხედრო ძალით ზურგგამაგრებულ მირდატთან. როგორც ჩანს, პართიამ მიზანს ვერ მიაღწია. სწორედ ამიტომაც პართიელებმა მზაკვრული გეგმა შეიმუშავეს, მათ ფარსმან ქველს მკვლელი მიუჩინეს მზარეულის სახით. ამ უკანასკნელმა დავალება პირნათლად შეასრულა. ფარსმან ქველის სიკვდილი დიდი ტრაგედია იყო ქვეყნისთვის. ლეონტი მროველი მოგვითხრობს, როგორ იგლოვა ქართველმა ერმა სახელოვანი მეფე: „მაშინ იქმნა გლოვა და ტირილი, და ტყება ყოველთა ზედა ქართველთა წარჩინებულითგან, ვიდრე გლახადმდე. და იტყებდეს ყოველნი თავთა თუისთა ყოველთა შინა ქალაქთა და დაბნებთა, რამეთუ დასხდიან მგოსანნი გლოვისანი, და შეკრბიან ყოველნი და ახსენებდიან სიმხნესა და სიქველესა, და სიშვენიერესა და სახიერებასა ფარსმან ქუელისასა“.
ფარსმანის გარდაცვალების შემდეგ ქართლის სამეფოში პოლიტიკური ვითარება კვლავ დაიძაბა. მეფის ოჯახი იძულებული გახდა, რომის იმპერიის კონტროლის ქვეშ მყოფი ტერიტორიისთვის შეეფარებინა თავი. რამდენიმე წლის შემდეგ მოხერხდა ფარსმანის ვაჟის, ადამის გამეფება, მაგრამ ამ დროს ქართლის სამეფოს სიძლიერე უკვე შერყეული იყო.
მის დროს იბერიის სამეფომ უდიდეს ძლიერებას მიაღწია. მეფობის დასაწყისშივე დაახლ. 125 წელს ფარსმანმა ილაშქრა ალბანეთსა და კაბადოკიაში, 130 წლისთვის კი მას უკვე მთელი სამხრეთ კავკასია ემორჩილებოდა; სომხეთის სამეფო იბერიის ვასალი გახდა - რამაც ძლიერ გაანაწყენა რომი. რომის იმპერატორმა ადრიანემ ფარსმანს მკაცრი წერილით რომში გამოცხადება უბრძანა. ფარსმანმა ცივი უარი სტკიცა. ადრიანემ იბერიასთან ომი ვერ გაბედა და ფარსმანს ძღვნად ორმოცდაათი ლეგიონერი და საბრძოლო სპილო გამოუგზავნა. მალე ურთიერთობა რომსა და იბერიას შორის კიდევ უფრო გაუმჯობესდა - 144 წელს რომის ახალი იმპერატორის ანტონინუს პიუსის მიწვევით ფარსმან II ოჯახითურთ რომში  სტუმრად ჩადის. გაფორმდა ხელშეკრულება რომის და იბერიის მოკავშირეობისა. ფარსმანის ამალამ მხედრული ჯირითი მოაწყო კოლოსეუმში. ანტონინუს პიუსის ბრძანებით მარსის მინდორზე ცხენზე ამხედრებული ფარსმანის ქანდაკება დადგეს. რომმა სცნო იბერიის ჰეგემონია სამხრეთ კავკასიაში. იბერიის გაძლიერებით უკმაყოფილო იყო პართია. დაახლ. 150-155 წლებში პართიის მეფე ვოლოგეზ III-მ ორჯერ ილაშქრა იბერიის წინააღმდეგ, ფარსმან II-მ ორჯერვე სასტიკად დაამარცხა და უკუაგდო მტერი. მალე ფარსმან ქველი იმდენად გაძლიერდა რომ თვითონ ილაშქრა პართიის წინააღმდეგ. მან დაამარცა ვოლოგეზ III და მისი დედაქალაქი ქტეზიფონიც კი აიღო. ვოლოგეზმა დიდი ძღვენისა და მუდმივი მშვიდობის აღთქმით დაიხსნა თავისი ქვეყანა.
დაახლოებით 160-იან წლებში ფარსმან ქველი გარდაიცვალა, როგორც ისტორიული გადმოცემა გვაუწყებს იგი მოწამლა პართიელების მიერ მოსყიდულმა მზარეულმა.
სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები კატეგორია:ფარნავაზიანები
გეგელაშვილი
საკუთარი სახელი გეგელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ვიწრო (საიდუმლო მასალები)
ვიწრო (Squeeze) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მესამე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 24 სექტემბერს.
სიუჟეტი
ბალტიმორში (მერილენდი) მოკლულია შუა ხნის ბიზნესმენი. სკალის ყოფილი კოლეგა, ტომ კოლტონი, ატყობინებს დანას სამი მსგავსი მვლელობის შესახებ - ყველა შემთხვევაში მსხვერპლს ამოჭრილი აქვს ღვიძლი. მალდერი კი დაადგენს, რომ ყოველ ხუთ მკვლელობას ადგილი ჰქონდა რამდენიმე წლის ინტერვალის შემდეგ, ლოგიკურად კი უნდა მოხდეს კიდევ ორი.
სკალის დახმარებით პოლიცია აღმოაჩენს ვინმე იუჯინ ტუმსს, რომელსაც დაკითხავს. მალდერის კითხვაზე, იყო თუ არა იუჯინი 1903 წელს მომხდარი მკვლელობის მონაწილე, პოლიცია იგნორირებას უკეთებს ფოქსს და ათავისუფლებს იუჯინს. მოგვიანებით ტუმსი კიდევ ერთ ადამიანს კლავს.
გამოძიებისას მალდერი და სკალი დაადგენენ, რომ ტუმსი ცხოვრობდა ექსეტერის 66-ე ქუჩაზე, ჯერ კიდევ 1903 წელს. მის სახლში შეღწევისას ისინი აღმოაჩენენ გიგანტურ ბუდეს, რომელიც ცარიელია. საბოლოოდ ირკვევა, რომ ტუმსი მუტანტია, რომელიც იღვიძებს რამდენიმე წლის ინტერვალის შემდეგ, ჭამს ღვიძლებს და ამით იხანგრძლივებს სიცოცხლეს.
მოგვიანებით ტუმსი იპარება სკალის სახლში. ორივე მოგვიანებით იჭერს მას და გადასცემს ექსპერტიზას. ირკვევა, რომ ტუმსს არასტანდარტული ჩონჩხი და მუსკულატურა გააჩნია, რაც საშუალებას აძლევს, შეძვრეს ნებისმიერ მილში (სწორედ ასე იპარებოდა ის მსხვერპლთა სახლებში).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საიდუმლო მასალების ეპიზოდები (სეზონი 1)
Episodi di X-Files (prima stagione)
ძვ. წ. 1390-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის მედალი
ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის მედალი (Медаль имени Н. М. Пржевальского) — რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ჯილდო. 1891 წელს ნიკოლოზ პრჟევალსკის პატივსაცემად რუსეთის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დააწესა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის დიდი ვერცხლის მედალი. პირველად იგი გაიცა 1891 წელს (კარლ ბოგდანოვიჩი, მიხეილ გრუმ-გრჟიმაილო, პეტრე კოზლოვი, ვსევოლოდ რობოროვსკი). პრჟევალსკის პრემია პირველად გადასცეს გრიგორ გრუმ-გრჟიმაილოს. 1946 წლის 29 აგვისტოს დაწესდა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი, რომელიც 2 წელიწადში ერთხელ გაიცემოდა. მედალი სამაგიდოა და ფუტლარში ინახება. ავერსზე გამოსახულია ნიკოლოზ პრჟევალსკის პორტრეტი, ხოლო რევერსზე მითითებულია ის, თუ ვისი დაწესებულია მედალი. 1972 წელს ქართველ გეოგრაფ — პროფესორ ლევან მარუაშვილს მიენიჭა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება
ამაზასპ II
ამაზასპ II, ამზასპ II — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის 40-იან წწ-ში. მას ქართული წყაროების გარდა იხსენიებს შაბურ I-ის (242–272 წწ.) ქააბა-ი-ზარდოშტის დიდი წარწერა, როგორც მეფეს, რომელმაც ძალაუფლება მიიღო შაბურის დროს; ე. ი. ამაზასპი არის შაბურ I-ის თანამედროვე.
წარწერის მიხედვით ამაზასპი იყო არა იარაღით დამორჩილებული მმართველი, არამედ ირანის მბრძანებლის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო გავლენიანი მოკავშირე. ამაზასპის ირანულ ორიენტაციაზე საუბრობს ლეონტი მროველიც, რომლის მიხედვით ამაზასპმა „შეიყვარა სპარსელები“. ამაზასპის დროს ქართლი ძლიერი სახელმწიფო იყო. ქართლის ცხოვრებაში ვრცლად არის მოთხრობილი ქართლში შეჭრილ ალანებთან მისი ბრძოლის ამბავი.
ამაზასპი დაუპირისპირდა ფარსმან III-ის გაძლიერებულ დიდებულებს და მათი ალაგმვა მოინდომა. ამაზასპს განუდგნენ კლარჯეთის, ოძრხის, ეგრისის, წუნდის და სხვა ერისთავები. ამაზასპი ქართველთა და მათ დასახმარებლად მოსული სპარსელების ლაშქრით შეებრძოლა რომაელებს, სომხებს და განდგომილ ერისთავებს და ბრძოლაში დაიღუპა. მის ნაცვლად გამეფდა რევ I მართალი, რომელიც სერგი გორგაძის აზრით იყო არშაკუნიანების დინასტიის წარმომადგენელი.
სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები კატეგორია:ფარნავაზიანები
Ҍ
Ҍ, ҍ (ნახევრადრბილი ნიშანი) — კირილიცის ასო. გამოიყენება საამური ენის კილდინური დიალექტის ანბანში, სადაც 39-ე ასოს წარმოადგენს. ნახევრადრბილი ნიშანი (на конце слов и перед следующими согласными) აღნიშნავს წინამორბედი ასოების „д“, „т“, „н“ ნახევრადსირბილეს. არ უნდა აგვერიოს წერით მის მსგავს ასოში Ѣ|ჲაწ.
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
სენტრო-ჰაბანა
სენტრო-ჰაბანა (Centro Habana) — კუბის დედაქალაქ ჰავანის ერთ-ერთი მუნიციპალიტეტი. მის ტერიტორიაზე მრავლადაა საცალო ვაჭრობის ობიექტი. ასევე აღსანიშნავიოა ჩინური კვარტალი Barrio Chino. სენტრო-ჰაბანა ფართობით უმცირესი მუნიციპალიტეტია ჰავანაში, მაგრამ გამოირჩევა მოსახლეობის ყველაზე მაღალი სიმჭიდროვით.
450 წლის წინ აგებული ქალაქის ინფრასტრუქტურა მძიმედ გაუარსედა 1990-იან წლებში, კუბურ-საბჭოური სავაჭრო პარტნიორობის კოლაფსის შემდეგ. 1996 წელს შემუშავდა ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესბეის გეგმა.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 158 151 ადამიანს შეადგენდა. 4 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 39 537,8 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
Polyrhachis muelleri
Polyrhachis muelleri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ათონის ივერთა მონასტერი
ათონის ივერთა მონასტერი — ისტორიული ქართული მონასტერი. მდებარეობს საბერძნეთში, ქალკედონის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ შვერილზე, აიონ-ოროსის ვიწრო, გრძელი და მთაგორიანი ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში, ათონის მთის ქვედა კალთაზე, ეგეოსის ზღვის პირას. დაარსდა 980-983 წლებში. ათონის ივერთა მონასტრის ქართველები თანდათან შეავიწროვეს და უკანასკნელ ხანებში მონასტერი მთლიანად ხელთ იგდეს ბერძნებმა. ამჟამად აქ ქართველთაგან აღარავინ არის. თანდათან გაპარტახდა მონასტრის წიგნთსაცავიც. ათონის ივერთა მონასტერში მხოლოდ 86 ხელნაწერიღა დარჩა. მათი უმრავლესობა X საუკუნისაა, რომელთაგან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: