cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვილემ IV ორანელი
ვილემ IV ორანელი (Willem IV van Oranje; დ. 1 სექტემბერი, 1711 — გ. 22 ოქტომბერი, 1751) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. ორანის პრინცი დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერი 1747 წლის 4 მაისიდან გარდაცვალებამდე. ნიდერლანდების მეფე ვილემ I-ის პაპა.
ბიოგრაფია
ვილემი დაიბადა 1711 წლის 1 სექტემბერს ლიუვარდენში, ნიდერლანდებში. იგი იყო ორანის პრინც იოჰან ვილემ ფრისოსა და მისი ცოლის, მარია ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელის ნაბოლარა ვაჟი, რომელიც მამის გარდაცვალებიდან სამ თვეში დაიბადა. ამრიგად, იგი დაბადებიდანვე ატარებდა ორანის პრინცის წოდებას, თუმცაღა სრულწლოვანებამდე მის მოვალეობებს დედამისი ასრულებდა, როგორც რეგენტი.
დედის მმართველობის ქვეშ ვილემი გახდა ფრიზიის, გრონინგენის, გელდერნის, ჰოლანდიის, ზელანდიის, უტრეხტისა და ოვერიხლესის შტატჰალტერი. 1747 წლის 4 მაისს ეს წოდებები გაერთიანდა როგორც ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერი, რომელსაც ვილემი ფლობდა. ამ პროცესისათვის ხელის შესაშლელად 1747 წლის აპრილში ფრანგული არმია შევიდა ფლანდრიაში, საიდანაც ცდილობდნენ ნიდერლანდელების გახლეჩას. ამის გამო ვილემი თავის ოჯახთან ერთად ლიუვარდენიდან ჰააგაში გადავიდა. აღსანიშნავია, რომ ჯანმრთელობის მდომარეობის გამო ვილემი ვერ ახერხებდა ჯარის გაძღოლას, რის გამოც ნიდერლანდურ არმიას ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგი სარდლობდა ხოლმე.
იგი საკმაოდ გონიერ და წარმატებულ მმართველადაა მიჩნეული. მიუხედავად ალიანსისა, 1750-იანი წლების დამდეგს ნიდერლანდები დიდ კონკურენციას უწევდა დიდ ბრიტანეთს, რომლის საწინააღმდეგოდაც ვილემმა დააარსა ჰოლანდიის ოსტინდოეთის სავაჭრო კომპანია, რომელსაც საკმაოდ დიდი შემოსავალი მოჰქონდა ქვეყნისათვის.
ვილემ IV 1751 წლის 22 ოქტომბერს გარდაიცვალა ჰააგაში, 40 წლის ასაკში. ამის გამო ტახტი მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა, ვილემ V-მ დაიკავა, რომლის რეგენტიც მისი ცოლი, ანა ბრიტანელი გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1711 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1751 კატეგორია:ორანის პრინცები
მაიკლ ჯაკინო
მაიკლ ჯაკინო (Michael Giacchino ; დ. 10 ოქტომბერი, 1967) — ამერიკელი კომპოზიტორი. ოსკარის ლაუერეატი, რომელსაც შექმნილი აქვს მუსიკა უამრავი ფილმის, ტელესერიალისა თუ ვიდეო თამაშისთვის.
ჯაკინო დაიბადა 1967 წელს რივერსაიდ-ტაუნშიპში, ნიუ-ჯერსის შტატში, იტალიური წარმოშობის ოჯახში. თავდაპირველად იგი დაკავებული იყო ვიდეო თამაშების საუნდტრეკების შექმნით, თუმცა მოგვიანებით მოიცვა სატელევიზიო პროექტები და კინოფილმები. იგი არის იტალიისა და აშშ-ის მოქალაქე.
ჯაკინოს მიღებული აქვს ემი, BAFTA, ოქროს გლობუსი, Game Developers Choice Awards, და რამდენიმე გრემი, ისევე როგორც ოსკარის ჯილდო ფილმისთვის „მფრინავი სახლი“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:ამერიკელი კინოკომპოზიტორები კატეგორია:ამერიკელი ტელეკომპოზიტორები კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპოზიტორები
ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი
მინი|ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი, საგანგებოდ გამოყოფილ გზაზე [[ბოგოტაში, კოლუმბია|220px]] ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი — სამი სექციისგან შემდგარი, გაზრდილი ტევადობის ავტობუსი ან ტროლეიბუსი. ამ სახის ტრანსპორტი გამოიყენება საგანგებოდ ავტობუსების ჩქაროსნულ სისტემებში, განსაკუთრებით დიდი ოდენობის ხალხის გადასაყვანად, სამანქანო მოძრაობისგან ცალკე გამოყოფილი ზოლის მეშვეობით. მინი|ორმაგად შესახსრებული ტროლეიბუსი [[შვეიცარიაში|220px|left]] ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი არის 24 მეტრზე გრძელი, მგზავრების ჩასხდომისთვის აქვს 4 ან 5 წყვილი კარი და შეუძლია გადაიყვანოს 230–270 კაცამდე. დიდი გაბარიტიდან გამომდინარე, მისი მანევრირება რთულია, ამიტომ მოძრაობისთვის იგი საჭიროებს ფართო, მკვეთრი მოსახვევებისგან თავისუფალ, ცალკე გამოყოფილ გზას, შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობით. სწორედ ამიტომ, მას როგორც წესი, ავტობუსების ჩქაროსნულ სისტემებში იყენებენ მრავალზოლიან, მაღალი მგზავრბრუნვის მაგისტრალურ გზებზე, დიდი რაოდენობის ხალხის, უფრო ეფექტიანად ტრანსპორტირებისთვის.
ამგვარი ავტობუსით სარგებლობის უპირატესობა, ჩვეულებრივი ზომის ავტობუსთან შედარებით ისაა, რომ ერთბაშად მეტი ადამიანის ჩასხდომაა შესაძლებელი, რაც საგრძნობლად ამცირებს ტრანსპორტის შეყოვნების დროს გაჩერებებზე. აგრეთვე, რაც უფრო ტევადია სატრანსპორტო საშუალება, მით უფრო ნაკლები რაოდენობის გამოყვანაა საჭირო, არსებული მგზავრბრუნვის დასაკმაყოფილებლად. ეს კი თავისმხრივ ამცირებს დანახარჯებს დამატებითი ერთეულებისთვის მძღოლების დაქირავებაზე, ტექნიკურ მომსახურებაზე და ა. შ. მისი ნაკლოვანებაა, გაზრდილი დრო აჩქარებისას და დამუხრუჭებისას, დიდი ფართობის აუცილებლობა სამოძრაოდ და მიხვეულ-მოხვეულ გზებზე, გართულებული მანევრირება.
სქოლიო
კატეგორია:ავტობუსები კატეგორია:ტრანსპორტი
პეტრილა
პეტრილა (Petrila) — ქალაქი რუმინეთში, ჰუნედოარის ჟუდეცში. მდებარეობს მდინარე ჟიულის ნაპირზე, კარპატებში, ზღვის დონიდან 675 მ სიმაღლეზე. პირველად მოიხსენიება 1493 წელს. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 21,373 ადამიანი. პეტრილა მონოინდუსტრიული ქალაქია.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები
ერაყი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერაყმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ერაყი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტალალაევკა (ბაშკირეთი)
ტალალაევკა  (Талалаевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 590 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუგანაკი, რომელიც დაშორებულია 4 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (51%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
პატარძეულის წმინდა კოპალეს ეკლესია
პატარძეულის წმინდა კოპალეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის დასავლეთით, ძველ სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის, სხვადასხვა ზომის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ქაოსურია. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან მოზრდილი, სუფთად გათლილი ქვიშავის ქვით თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის შუაში ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. შიგნით ეკლესია გადახურულია ერთიანი კრამიტით.
2000-იან წლების დასაწყისში ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია ნაწილობრივ შეუკეთებია: ეკლესიის თავზე კედლის საპირე წყობის ჩამოშლილი ნაწილი და გარეთა კედლების მონგრეული ნაწილი ამოუშენებიათ და შენობა ღარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გჟეგოჟ კრიხოვიაკი
გჟეგოჟ კრიხოვიაკი  (Grzegorz Krychowiak დ. 29 იანვარი, 1990) — პოლონელი ფეხბურთელი, პოლონეთის ეროვნული ნაკრების და საფეხბურთო კლუბ „ვესტ ბრომვიჩ ალბიონი“ წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ოღლანგალა
ოღლანგალა (Oğlanqala) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	2 959 კაცი.
გიორგი გაჩეჩილაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
გიორგი გაჩეჩილაძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
ოღლანგალა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:შარურის რაიონის სოფლები
ოპერა (ბუდაპეშტის მეტრო)
ოპერა (Opera) — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს 1-ელ ხაზზე (ყვითელი) და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1896 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
ერაყი 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერაყმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ერაყი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კრუსეროს რაიონი
კრუსეროს რაიონი (Distrito de Crucero) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის კარაბაიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 124 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 761 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 836.37 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაბაიის პროვინციის რაიონები
Epoch Co.
Epoch Co., Ltd. ((株式会社エポック社) — სათამაშოებისა და ვიდეო თამაშების მწარმოებელი იაპონური კომპანია, დაარსებული 1958 წელს. ყველაზე მეტად ცნობილია „დორაემონზე დაფუძნებული ვიდეო თამაშებისა და Sylvanian Families-ის ხაზის სათამაშოების შექმნით.
1970-1990-იან წლებში ქმნიდა ვიდეო თამაშების კონსოლებს, მათ შორისაა: TV Tennis Electrotennis (1975), Cassette Vision (1981) და Super Cassette Vision (1984).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები იაპონიაში კატეგორია:იაპონიის სათამაშოების კომპანიები კატეგორია:1958 წელს დაარსებულები იაპონიაში
ჰალავარი
ჰალავარი (Հալավար) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 650 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 167 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 34.3 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
მელიქლი (ზანგილანი)
მელიქლი (Məlikli) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
Microsoft Band
300px|მინიატიურა|Microsoft Band Microsoft Band — კორპორაცია მაიკროსოფტის მიერ შექმნილი და განვითარებული ჭკვიანი საათი და ფიტნეს-სამაჯური. შეზღუდული რაოდენობით, 199 აშშ დოლარად, შეერთებულ შტატებში ხელმისაწვდომი გახდა 2014 წლის 29 ოქტომბერს.
მცირე რაოდენობის გამო (5000 ცალი), ონლაინ-სივრცესა და მაღაზიებში მოწყობილობა გამოსვლის დღესვე სრულიად გაიყიდა. საათს აქვს ათი სენსორი, მათ შორის გულისცემის პოტიკურ მონიტორი, GPS და UV სენსორი. სრული დატენვის შემთხვევაში მოწყობილობის ბატარეას ორი დღე შეუძლია გასძლოს. Microsoft Band-ი ნაწილობრივ კავშირშია მის კომპანიონ აპლიკაცია Microsoft Health-თან, რომელიც Bluetooth-ის ქონის შემთხვევაში, ხელმისაწვდომია Windows Phone 8.1-ზე, Android 4.3+-სა და iOS 7.1+-ზე. მოწყობილობას გააჩნია ჩაშენებული აპლიკაციები (თაილები), მათ შორის ჩასანიშნები, UV, მაღვიძარა, ტაიმერი, ზარები, ტექსტური შეტყობინებები, კალენდარი, Facebook, ამინდი და ა. შ. იმ შემთხვევაში, თუ ჭკვიანი საათი დაკავშირებულია Windows Phone 8.1-ზე მომუშავე მოწყობილობასთან, ხელმისაწვდომია კორტანაც, თუმცა, ჯერჯერობით არ მუშაობს მისი ყველა მახასიათებელი. შეტყობინებათა ცენტრის (Notifications Center) თაილის საშუალებით, თქვენ ასევე შეგიძლიათ იხილოთ თქვენი ტელეფონის უახლესი შეტყობინებები. Microsoft-ის განცხადებით, სამომავლოდ აღნიშნული ფიტნეს-სამაჯური სხვა დეველოპერების მიერ შექმნილი აპლიკაციების მხარდაჭერით აღიჭურვება. ამასთან ერთად, საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ მოწყობილობა არ გამოიყენებს საოპერაციო სისტემას.
სქოლიო
კატეგორია:Microsoft კატეგორია:ჭკვიანი საათები
ბოლივარის დეპარტამენტი
ბოლივარი (Departamento de Bolívar) — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. სახელი ეწოდა კოლუმბიის შეერთებულ შტატებში შემავალი ცხრა სახელმწიფოდან ერთ-ერთისგან. მდებარეობს ქვეყნის ჩდილოეთ ნაწილში. გადაჭიმულია ჩრდილოეთით კარიბის ზღვის სანაპიროდან, კარტახენის სანაპიროს სიახლოვიდან სამხრეთის მიმართულებით, მდინარე მაგდალენამდე, სადაც ესაზღვრება ანტიოკიის დეპარტამენტს. მის დასავლდეთით მდებარეობს სუკრესა და კორდობის დეპარტამენტები, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით — ატლანტიკოს დეპარტამენტი; აღმოსავლეთით, მდინარე მაგდალენას გასწვრივ კი მაგდალენას დეპარტამენტი.
დედაქალაქია კარტახენა. სხვა მნიშვნელოვან ქალაქებს შორისაა მაგანგე და ტურბაკო.
ბოლივარი შედგება 46 მუნიციპალიტეტისგან.
სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიის დეპარტამენტები
ლაზარე დადუანი
ლაზარე ისმაილის ძე დადუანი (დ. 1851, სოფელი მუჟალი, მულახის თემი, ზემო სვანეთი — გ. 1894, იქვე) — ქართველი ხალხოსანი და პუბლიცისტი.
ბიოგრაფია
ლაზარე დადუანი დაიბადა 1851 წელს ზემო სვანეთში, მულახის თემის სოფელ მუჟალში. მამამისი ისმაილ დადუანი ადგილობრივი გლეხი იყო, დედა მართა ლომთაძე კი რაჭიდან, სოფელ მეორე ტოლოდან ყოფილა.
ლაზარესთვის წერა-კითხვა დედას უსწავლებია. შემდეგომ იგი ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში მიუბარებიათ. აქ ლაზარე დაუმეგობრდა ამბროლაურის რაიონის სოფელ ჩორჯოს მკვიდრს ვარლამ გაბიჩვაძეს, შემდგომში ხალხოსნური მოძრაობის ერთ-ერთ მესვეურს დასავლეთ საქართველოში. მოგვიანებით კაზარე ცოლად ირტავს ვარლამის დას ებე გაბიჩვაძეს. ცნობილია რომ ვარლამის დავალებით ლაზარე ხალხოსნურ იდეებს ავრცელებდა რაჭა-ლეჩხუმსა და სვანეთში.
სვანეთში ლაზარე ცხოვრობდა სოფელ ბეჩოში და სიცოცხლის დასასრულამდე თავად თენგიზ დადეშქელიანის სახლში მდივნად მსახურობდა.
1894 წელს ლაზარე დადუანი გარდაიცვალა. მისი ნეშტი ბეჩოდან მშობლიურ სოფელ მუჟალში გადაუსვენებიათ და დუკრძალავთ მუჟალის მაცხოვრის ეკლესიის ეზოში, სადაც მის საფლავის ქვაზე ამოკვეთილია ინიციალები: „ლ. დ.“. ასეთი წარწერით გამოქვეყნებულია მისი ზოგიერთი წერილიც.
ლაზარე დადუანის წერილები ძირითადად იბეჭდებოდა გაზეთ „დროების“ ფურცლებზე. იგი სვანეთის პირველი მკვიდრია რომელმაც მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში გაზეთებისათვის წერილების მიწოდება დაიწყო და ამით შესაძლებლობა მისცა ქართელ მკითხველს ცოტად თუ ბევრად გასცნობოდა საუკუნეებით მივიწყებულ სვანეთის ყოფა-ცხოვრებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1851 კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
გოდერძი ბოლქვაძე
გოდერძი ბოლქვაძე (დ. 13 სექტემბერი, 1939, ხულო — გ. 30 აგვისტო, 2000) — ქართველი მოჭიდავე, სსრკ-ს სპორტის ოსტატი.
ბიოგრაფია
1971-1972 წლებში მსოფლიო ჭიდაობის ისტორიაში პირველმა საკუთარი სახლის მეორე სართული გადააკეთა საჭიდაო დარბაზად სადაც თავად წვრთნიდა მოზარდებს. 1972 წელს ხულოს რაიონში დაარსდა ბავშვთა და მოზარდთა სპორტული სკოლა, რომლის დირექტორიც იყო გარდაცვალებამდე.
2000, 2001 და 2003 წელს დასახელდა აჭარის 10 საუკეთესო მწვრთნელს შორის. მან მოამზადა სიდნეის XXVII ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი, მსოფლიო ჩემპიონი, მუხრან ვახტანგაძე.
ყოველ წელს ხულოს სპორტულ სკოლაში ტარდება გოდერძი ბოლქვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი ტურნირი სადაც როგორც საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან ასევე ამიერკავკასიის ქვეყნებიდანაც ჩამოდიან მონაწილეობის მისაღებად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2000 კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები გოდერძი
ტალაცევო
ტალაცევო (Талас) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (75%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
ისააკ პომერანჩუკი
ისააკ პომერანჩუკი (Исаа́к Я́ковлевич Померанчу́к; დ. 20 მაისი, 1913, ვარშავა, რუსეთის იმპერია — გ. 14 დეკემბერი, 1966, მოსკოვი) — რუსი თეორეტიკოსი-ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
ისააკ იაკობის ძე პომერანჩუკი დაიბადა 1913 წლის 20 მაისს ქალაქ ვარშავაში. მამამისი იყო ინჟინერ-ქიმიკოსი, ხოლო დედა ამალია დავითის ასული — ექიმი. პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შედეგ ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა როსტოვში, ხოლო შემდეგ რუბეჟნიში (დომბასი). პომერანჩუკმა 1927 წელს რუბეჟნიში დაამთავრა შვიდწლიანი სკოლა, ხოლო 1929 წელს რუბეჟნის ქიმიურ ქარხანასთან არსებული საფაბრიკო-საქარხნო ორწლიანი სასწავლებელი. ამავე ქარხანაში მუშაობდა იგი მომდევნო ორი წელი. 1931 წელს პომერანჩუკი შევიდა ავანოვოს ქიმიურ-ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, თუმცა მეორე კურსიდან იგი გადავიდა ლენინგრადის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე (ეს ფაკულტეტი მან 1936 წელს დახურა).
მოღვაწეობა
პომერანჩუკმა მეცნიერული მოღვაწეობა დაიწყო 1937 წელს. მან თავდაპირველად მყარი სხეულების ფიზიკაში ჩაატარა მრავალფეროვანი გამოკვლევები. ამ გამოკვლევებიდან აღსანიშნავია ორი: კრისტალებში ნეიტრონული გაფანტვის თეორია და დიელექტრიკების სითბოგამტარობის თეორია. მისი შემოქმედების ძირითადი ნაშრომები იყო 1938-1948 წელს გამოქვეყნებული შრომათა ციკლი.
ძალზე დიდია პომერანჩუკის წვლილი საბჭოთა კავშირში ბირთვული რეაქტორის შექმნაში. მან ამ საკითხზე მუშაობდა დაიწყო 1934 წელს. მანვე შექმნა ჰეტეროგენულ სისტემაში ნეიტრონების რეზონანსული შთანთქმის თეორია.
1958 წელს პომერანჩუკი იძლევა თავისი ცნობილი თეორემის ფორმულირებას, რომლის თანახმადაც ზღვრულად მაღალი ენერგიებისათვის ნუკლონთან ნაწილაკის და ნუკლონთან ანტინაწილაკის ურთიერთქმედების კვეთები ტოლი უნდა იყოს. ამ თეორიამ საფუძველი ჩაუყარა ახალ მიმართულებას — ზღვრულად მაღალი ენერგიების ფიზიკის წარმოშობას. ამ მიმართულების აღიარებული ლიდერი სწორედ პომერანჩუკია.
პომერანჩუკს ელექტრონული გამოსხივების ახალი სახეობის აღმოჩენაში მონაწილეობისათვის დიმიტრი ივანენკოსა და სოკოლოვთან ერთად 1951 წელს მიენიჭა სახელმწიფო პრემია. მას ეს პრემია მომდევნო წლებშიც მიენიჭა, თუმცა უკვე დამოუკიდებლად. ასევე იგი დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენითაც.
ისააკ პომერანჩუკი გარდაიცვალა 1966 წლის 14 დეკემბერს, 53 წლის ასაკში, მოსკოვში.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ჭერემის თასი
ჭერემის თასი — არქეოლოგიური ძეგლი, რომლიც აღმოჩნდა XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემის სავარგულებში, მდინარე ჭერმისხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება VI-VII საუკუნეებს.
თასი ვერცხლისაა (პირის დიამეტრი – 1201 მილიმეტრი, სიმაღლე – 37 მილიმეტრი, პირის სისქე – 4 მილიმეტრი, წონა – 382,1 გრამი). მის გარეპირზე ყოფითი სცენა, რთველია გამოსახული. იგი მდიდრულადაა შემკული დაბალი რელიეფური ორნამენტებით. გარეპირზე ფონი მოოქრულია, რელიეფი კი ვერცხლისფერშია დატოვებული. თასის ძირზე წრეში ჩასმული ტახის თავია გამოსახული. წრიდან, ერთმანეთის მოპირდაპირედ, ამოზრდილია ორი ვაზი. ვაზის ყლორტებით შექმნილი ორნამენტული წრეები, რომლებშიც ვაზის ფოთლები ან ყურძნის მტევნებია ჩასმული, თასის მთელ გარეპირს ფარავს. ვაზის რტოებს შორის ორი მამაკაცის ფიგურაა, ორი სხვადასხვა ფრინველი, ორი მელა და კურდღელია გამოსახული. მამაკაცთაგან ერთს მოხრილი სასხლავი დანა უჭირავს და მტევნის მოჭრას აპირებს. მეორესაც ხელი მტევნისკენ აქვს გაწვდილი, ზურგზე კი გიდელი ჰკიდია. ფრინველთაგან ერთ-ერთი (თუთიყუშის მსგავსი) ყურძენს კენკავს. თასს პირისკიდეზე შემოუყვება მძივების რიგი, ქვემოთ კი — ზოლიანი ენები.
თასი ფორმითა და რელიეფური სახეებით სასანური ირანის პერიოდსა და ამავე კულტურულ წრეს განეკუთვნება, მაგრამ სასანური თასებისაგან განსხვავებით ჭერემისხევის თასის ფსკერზე გამოსახულია ორმაგ წრეში ჩასმული, მოოქრული, ტოლმკლავა, ეგრეთ წოდებული ბოლნური ჯვარი, რომელიც მკვეთრადაა გამოყოფილი თასის პრიალა ზედაპირზე.
თასი გვიან სასანური ტორევტიკის ბრწყინვალე ნიმუშია. მისი დამზადების ადგილი უცნობია. ის შეიძლება დამზადებული იყოს, როგორც ცენტრალური ირანის სახელოსნოებში, ისე სხვაგანაც, მათ შორის საქართველოშიც.
ბაიჩი-ჟილინსკი-უტი (ბუდაპეშტის მეტრო)
ბაიჩი-ჟილინსკი-უტი (Bajcsy–Zsilinszky út) — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს 1-ელ ხაზზე (ყვითელი) და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1896 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
ერაყი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერაყმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ერაყი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იტუატის რაიონი
იტუატის რაიონი (Distrito de Ituata) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის კარაბაიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 770 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 075 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 200 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაბაიის პროვინციის რაიონები
ქარაბერდი (ლორე)
ქარაბერდი (Քարաբերդ) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 050 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 102 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.5 კმ²-ია.
გრძელბალნიანი კოლი
გრძელბალნიანი კოლი (Rough Collie/Long-Haired Collie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.
თანამედროვე კოლის წინაპრები ჩრდილოეთ შოტლანდიის ცივი მხარეებიდან იყვნენ. მათ უფრო მოკლე ფეხები და დრუნჩი ჰქონდათ. კოლის ელეგანტურმა გარეგნობამ ჯერ ძაღლების მოშენებით დაკავებული ადამიანების ყურადღება მიიპყრო და მხოლოდ ამის შემდეგ ფართო პუბლიკისა. მას შემდეგ, რაც დედოფალმა ვიქტორიამ სახლში აიყვანა ეს ძაღლი, კოლის პოპულარობა გაიზარდა, თუმცა საერთაშორისო ყურადღება კოლიმ უფრო გვიან მიიღო, მას შემდეგ, რაც ჰოლივუდში გადაიღეს კინოფილმი ლესიზე.
კოლის გაწვრთნა ადვილია, იგი დამჯერია, ბავშვების საიმედო დამცველი და კარგი მოდარაჯეა. კოლის ბეწვს ყოველდღიური მოვლა სჭირდება. კოლის ცხვირი ადვილად ზიანდება მზეზე, აქვს ნუშისებრი თვალები და გრძელი, ხშირი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს სიასამურისფერი თეთრით, მარმარილოსფერი (ბლუ-მერლი) და სამფერი (მარმარილოსფერი, წითური, თეთრი). კოლის განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა სჭირდება, კარგად ეგუება ცივ კლიმატს და ცუდად გრძნობს თავს ცხელ, მზიან კლიმატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ოღუზქანდი
ოღუზქანდი (Oğuzkənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	722 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:შარურის რაიონის სოფლები
ერაყი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერაყმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ერაყი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჭალის ჯვარი
ჭალის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხახმატის სამხრეთ-დასავლეთით, გზის პირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შენობას კოშკის ფორმა აქვს. ნაგებია ნატეხი ქვით. ქვედა ნაწილი მასიურია, ზედა ნაწილში ერთი სართულია. შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელშია, მიწიდან 2 მეტრ სიმაღლეზე. კარი ნახევაწრრიული თაღითაა დასრულებული. დანარჩენი კედლები ყრუა. გარედან შესასვლელის ზემოთ, კედლის წყობიდან გამოშვერილია ირმის რქა. შენობას ორფერდა, საფეხუროვანი სახურავი ჰქონია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მაგდალენა აბაკანოვიჩი
მინი|მაგდალენა აბაკანოვიჩი, [[2010.]] მაგდალენა აბაკანოვიჩი (Magdalena Abakanowicz; დ. 20 ივნისი, 1930, ფალენტი, პოლონეთი, — გ. 20 აპრილი, 2017, ვარშავა) — პოლონელი მხატვარი და მოქანდაკე. საერთაშორისო აღიარება მოუტანა მასიურმა, ბიომორფულმა ტექსტილურმა ქანდაკებებმა.
დაიბადა არისტოკრატული წარმოშობის ოჯახში. დაამთავრა ვარშავის სახვითი ხელოვნების აკადემია (1955). 1979 წლიდან პოზნანის ხელოვნების უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. მუშაობდა გრაფიკაში, ფერწერაში, მხატვრული ტექსტილის დარგში. აბაკანოვიჩი იყო ტექსტილური ქანდაკების პიონერი და აქტიური პოპულარიზატორი. აქანდაკებდა ასევე ბრინჯაოში, ქვაში, რკინასა და ბეტონში. მისი ნამუშევრებისთვის, რომელთაც თავადვე „აბაკანები“ უწოდა, დამახასიათებელია მონუმენტურობა, ექსპრესიულობა და ბუნებრივი ფორმების გამეორება. მის სტილს ბევრი მიმბაძველი გამოუჩნდა ევროპასა და ამერიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:პოლონელი მხატვრები კატეგორია:პოლონელი მოქანდაკეები
ფხოველის წამებულის ეკლესია
ფხოველის წამებულის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველის შუაში. შემორჩენილია რიყის ქვით ნაშენი კედლის მცირე ნაწილი (სიმაღლე 1,5 მეტრი), ეკლესიის მახლობლად მიწაში რამდენიმე ქვევრია ჩაფლული.
იან მაკ-კალოჰი
იან მაკ-კალოჰი (Ian McCulloch; დ. 28 ივლისი, 1971, პრესტონი; ინგლისი) — ინგლისელი  პროფესიონალი სნუკერისტი, 2002 წლის British Open-ისა და 2004 წლის გრან-პრის ფინალისტი.
თამაშის სტილი
იან მაკალოჰი გამოირჩევა თამაშისადმი თავისი სოლიდური მიდგომით. ის პრაქტიკულად არასდროს იღებს სწრაფ და რისკიან გადაწყვეტილებებს, დარტყმაზე კი ზოგჯერ ძალიან დიდ დროს ხარჯავს. მიუხედავად ამისა, ის საკმაოდ სერიული სნუკერისტია: მის ანგარიშზე ირიცხება 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკი, მისი უმაღლესი ბრეიკი კი არის — 145 ქულა — რომელიც ინგლისელმა 2003 წლის British Open-ზე გააკეთა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი სნუკერისტები კატეგორია:დაბადებული  28 ივლისი კატეგორია:დაბადებული  1971
თამარ გაბისონია
თამარ გაბისონი (დ. 10 მარტი, 1980) — ქართველი იურისტი, სამოქალაქო უფლებების დამცველი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1980 წლის 10 მარტს, ქალაქ ზუგდიდში.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მიენიჭა სამართლის მაგისტრის ხარისხი. 2007 წელს სტაჟირება გაიარა ინგლისის არასამთავრობო ორგანიზაცია „ინტერაიტისის“ ოფისში (ლონდონი) და მონაწილეობა მიიღო ადამიანის უფლებათა ჰელსინკის ფონდის მიერ პოლონეთში მოწყობილ საზაფხულო სკოლაში. მონაწილეობდა რამდენიმე საერთაშორისო ტრენინგში. 2008-2009 წლებში იყო საქართველოს პროფკავშირების იურისტი. 2003 წლიდან მუშაობს არასამთავრობო ორგანიზაცია „კონსტიტუციის 42-ე მუხლში“; არის ამ ორგანიზაციის აღმასრულებელი დირექტორი. არის საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი.
ხარისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია
ხარისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5-6 კილომეტრზე. ხშირი ტყით დაფარულ მაღალ მთაზე. ნასოფლარ ხარისთავის ტერიტორიაზე. გადმოცემით, სოფლიდან მოსახლეობა დიდი ხნის წინ აყრილა და სოფელ ახაშენში ჩასახლებულა.
აღწერილობა
ეკლესია დარბაზულია. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ნაგებია სხვადასხბა ზომის ლოდებით, ნატეხი ქვითა და კირის დუდაბით. გარეთა კუთხეები ამოყვანილია ტლანქად დამუშავებული შირიმით. ძლიერ დაზიანებულია: აყრილია სახურავის საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული, გარედან კედლების ზედა ნაწილებში, ჩამოშლილია  სანაპირე წყობა, დარბაზულია კამარა, აღმოსავლეთ კედელს, სარკმლის ძირიდან მიწამდე ფართო ბზარი დაუყვება. ლავგარდნის მცირე ნაწილი მხოლოდ ჩრდილოეთ ფასადზეღაა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ქვიშაქვის ბრტყელი ქვით. თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდით, რომლის ღერძზე მოწყობილა გარეთკენ შევიწროებული,  თარაზულად გადახურული სარკმელი. სარკმლის ფარეთა ღიობი შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. ზემოთკენ ოდნავ შევიწროებულია და გადახურულია ერთ ქვაში გამოკვეთილი ნახევარწრიული თაღით. ეკლესიის სხვა სარკმელი არა აქვს, რის გამოც ინტერიერი საკმაოდ ჩაბნელებულია. აფსიდის ორივე გვერდში ორ-ორი საშუალო ზომის სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდი გადახურული კონქით, რომლის თაღის ქუსლებთნ გამოყოფილია წყობიდან ოდნავ შვერილი, თაროსებრი იმპოსტები. კონქის თაღი და დარბაზის კამარა ნახევარწრიული ფორმისაა. შიგნით კედლები მობათქაშებული ყოფილა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის გადამხურავ ქვაზე, ამოკვეთილია პატარა,  ტოლმკლავა ჯვარი. კედლები ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია როგორც ჩანს, დაბურული იყო კრამიტით. ეკლესიის აღმოსავლეთით, დაახლოებით 15 მეტრზე, შემორჩენილია სხვადასხვა ნაგებობის ნაშთები. აქვე ქვითკირით ნაშენი ორგანაყოფილებიანი საწნახელია მახლობლად, მიწაში. ჩაფლულია რამდენიმე ქვევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰალიოტისი
მინი|ცოცხალი ჰელიოტისი აკვარიუმში. ჰალიოტისი, „ზღვის ყური“ — ზღვის მოლუსკების გვარი, მიეკუთვნება ჰალიოტიდების ოჯახს (Haliotidae) და აერთიანებს ათეულობით სახეობას. გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ თბილ ზღვაში. მოლუსკის სხეული დაფარულია ნიჟარით, რომლის გარეთა ზედაპირს აქვს მცირე ზომის ხვრელების რიგი. სხეულის ზრდასთან ერთად ამ ხვრელების უმეტესობა იხურება, ნაწილი ღია რჩება და ცხოველმოქმედების პროდუქტების გამოსაყოფად გამოიყენება. სხეულის საშუალო ზომა 10-25 სმ-ია. უდიდესი სახეობაა H. rufescens, რომლის ზომა 30 სმ აღწევს. ნიჟარის მბზინავი შიდა ზედაპირი, რომელიც ირიზაციით ხასიათდება, გამოიყენება დეკორატიული მიზნით, ხოლო კუნთოვანი ფეხი ძვირფას საკვებად ითვლება. სამრეწველო თევზჭერა ხდება ამერიკის შეერთებულ შტატებში (კალიფორნია), მექსიკაში, იაპონიასა და სამხრეთ აფრიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ლავრენტი ქართველიშვილი
ლავრენტი იოსების ძე ქართველიშვილი (დ. 28 აპრილი [ძვ. სტ. 16 აპრილი], 1880, სოფ. იანეთი, ქუთაისის გუბერნია — გ. 22 აგვისტო, 1938, მოსკოვი) — ქართველი ბოლშევიკი, რევოლუციონერი, პარტიული მოღვაწე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1880 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები კატეგორია:ბოლშევიკები ლ
ფხოველის წმინდა ელიას ეკლესია
ფხოველის წმინდა ელიას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველის განაპირას. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზული ყოფილა. შემორჩენილია აფსიდის ფრაგმენტი 9სიმაღლე 1-1,5 მეტრი), რომელიც უხეშად დამუშავებული ქვითა და აგურითაა ნაგები. ეკლესიის კედლები მიწის პირამდე დანგრეული. გეგმა არ იკითხება.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფერდინანდ VII
ფერდინანდ VII (Fernando VII; დ. 14 ოქტომბერი, 1784, მადრიდი — გ. 29 სექტემბერი, 1833, მადრიდი) — ესპანეთის მეფე 1808 წლის მარტ-მაისში და 1813-1833 წლებში. კარლ IV-ის შვილი.
ფერდინანდს კონფლიქტი ჰქონდა ნაპოლეონ I-ის მორჩილ მამასთან და ამის გამო მას ეროვნულ ლიდერად მიიჩნევდნენ. საფრანგეთის ინტერვენციისა და მადრიდის აჯანყების შემდეგ, რომელსაც მხარს თავად პრინცი უჭერდა კარლ IV გადადგა და ფერდინანდი მეფედ გამოაცხადეს. ძალიან მალე ნაპოლეონმა მამა-შვილი ბაიონაში, ფაქტობრივად დააპატიმარა და ესპანეთის სამეფო ტახტზე თავისი უფროსი ძმა ჟოზეფი აიყვანა. ესპანეთის ანტიფრანგული მოძრაობა მეფედ ფერდინანდს აღიარებდა, თუმცა მეფეს ამ მოძრაობაში მონაწილეობა არასოდეს არ მიუღია.
1813 წელს საფრანგეთი ესპანეთიდან გააძევეს და ფერდინანდი კვლავ სამეფო ტახტზე ავიდა (კარლ IV ამ დროს რომში ცხოვრობს, მაგრამ ესპანეთში არ დაბრუნებულა).
1820-1823 წლებში ესპანეთში სამოქალაქო ომი მიმდინარეობს, რომელსაც რაფაელ რიეგო-ი-ნუნიესი მეთაურობდა. 1820 წლის 9 მარტს მეფე იძულებული გახდა აღედგინა 1812 წლის კონსტიტუცია. ამბოხება ჩაახშეს საღვთო კავშირისა და საფრანგეთის არმიის დახმარებით. 1823 წლის 1 ოქტომბერს მეფე ფერდინანდ VII აღადგინა აბსოლუტისტური რეჟიმი. მეფემ საყოველთაო ამნისტია გამოაცხადა.
ფერდინანდის მეფობის პერიოდში ესპანეთმა დაკარგა გავლენა ლათინურ ამერიკაზე. 1810-1820-იან წლებში დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში სიმონ ბოლივარის, ხოსე დე სან-მარტინისა და სხვათა მეთაურობით დამოუკიდებელი სახელმწიფოები ჩამოყალიბდა.
დაქორწინებული იყო ოთხჯერ, თუმცა შვილები შეეძინა ბოლო ქორწინების შედეგად. უფროსი შვილი ისაბელა 1830 წელს გამოაცხადა ტახტის მემკვიდრედ, სალიკური სამართლის შეცვლის შედეგად. ფერდინანდის გარდაცვალებას 1833 წელს მოჰყვა ბრძოლა მცირეწლოვან ისაბელასა და ფერდინანდის ძმის, კარლოსის მომხრეებს შორის, ამ დაპირისპირებას კარლისტური ომები ეწოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის მეფეები კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1784 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1833 კატეგორია:ესკორიალის მეფეთა პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ასტურიის პრინცები
უჯარმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
300px|მინი|უჯარმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია 300px|მინი|უჯარმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის წარწერა უჯარმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, ავალიშვილების ეკლესია, ავალიანთ საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის ჩრდილოეთ-დასავლეთით ექვსიოდე კილომეტრზე. გომბორის უღელტეხილისკენ მიმავალი გზის პირას. აგებულია 1755 წელს ზაალ ავალიშვილის მიერ.
ეკლესია დარბაზულია (11,7 x6,5 მეტრი) ნაგებია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. კონსტრუქციული ნაწილები (კონქი, კამარა, საბჯენი თაღები) აგურისაა. შენობის გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმლების საპირეები, ცოკოლი და ლავგარდანი, კარგად გათლილი ქვიშითაა ნაწყობი. აგურის წყობა ისევე, როგორც ქვისა. მაღალ, პროფესიულ დონეზეა შესრულებული. შესასვლელი ორია დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ორივე კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია. ტრულის გვერდებში ერთმანეთის მოპირდაპირე, გეგმით ნახევარწრიული საშუალო სიმაღლის თითო თაღოვანი ნიშაა. აბსიდში გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელში შესასვლელი ასწვრივ, თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი.საკურთხევლის და გრძივ კედლებში გაჭრილი სარკმლების ქვედა ნახევარი ქვიშაქვის ნათალი ქვითაა გამოყვანილი. ზედა ნახევარი კი აგურით. დასავლეთ სარკმლის ღიობი მთლიანად აგურისაა. დარბაზის გრძივ კედლებზე ქვიშაქვის ნათალი ქვით ნაწყობი, ორსაფეხურიანი წყვილი პილასტრია. რომლებიც მათ ორ თანაბარ ნაწილად ჰყოფს. პილასტრების გვერდებზე შეისრული თაღით დასრულებული თითო ბრტყელი ნიშაა. რომელთა თავები პილასტრების გვერდით საფეხურს ეყრდნობა. წინა საფეხურზე კი კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. საბჯენი თაღი რუსეთან გამოყოფილია ქვიშაქვის იმპოსტები. მათ პროფილს თარო და ირიბი სიბრტყე შეადგენს. მსგავსი პროფილისაა სატრიუმფო თაღის და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღის იმპოსტებიც. ეკლესიის კედლები, გარედანგასწორებულია წმინდა დუღაბით. თვითდუღაბის ფენა ძალიან სქელია და ქვები მასში თითქმის მთლიანად არის ჩაძირული. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმელს გარს ეკვრება ორმაგი ლილვით გამოყვანილი ჩარჩო. რომლებზე დაყრდნობილია ორმაგი ლილვითვე გამოსახული ჯვარი. ჯვრის მკლავების გადაკვეთის ადგილზე, განივი მკლავების და ზედა მკლავის ბოლოებში, ლილვშემოვლებული ბურთულებია. ჯვრის ქვედა მკლავის ლილვებში უშუალოდ ერწყმის სარკმლის მოჩარჩოების გარეთა თაღს. თაღოვანი, ორმაგი ლილვითვე გამოსახული ჯვარი. ჯვრის მკლავების გადაკვეთის ადგილზე, განივი მკლავების და ზედა მკლავის ბოლოებში ლილვშემოვლებული ბურთულებია. ჯვრის ქვედა მკლავის ლილვები უშუალოდ ერწყმის სარკმლის მოჩარჩოების გარეთა თაღს. ფახულანი ორმაგი ლილვით შედგენილი ჩარჩო ბევრი და ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ სარკმლისაც. დასავლეთ სარკმლის მოჩარჩოების პროფილი ოდნავ განსხვავებულია. მას ორ ლილვს შორის მოქცეული, ოდნავ ამობურცული, სადა ზედაპირი შეადგენს. დასავლეთ შესასვლელის არქიტრავის თავზე, ქვიშაქვის ნათალი ქვებით გამოყვანილი ოდნავ შეღრმავებული, სწორკუთხა არია, რომელშიც მხედრული დამწერლობით შესრულებული, ვრცელი წარწერაა ამოკვეთილი, წარწერა დაზიანებულია. მისი ნაწილი დაღუპულია. გ. ჩუბინაშვილის 1922 წლის გადმონაწერისა და თ. ბარნაველის 1959 წლის გადმონაწერის მიხედვით წარწერა შემდეგი შინაარსისაა: მოჩარჩოებაზე:
ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. კედლები დასრულებულია მაღალი ლავგარდნით. (შემორჩენილი იყო რამდენიმე ქვა). რომელის პროფილს შეადგენს: თარო შეზნექილი ზედაპირი და ლილვი. 2006 წელს საქართველოს ისტორიის ძეგლთა დაცვის და გადარჩენი ფონდის დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. (პროექტის ავტორი არქიტექტურული რესტორატორი მ. კბილაშვილი, შემსრულებელი ი/მ მიხეილ გელაშვილი). აღდგა გარეთა კუთხეების მონგრეული ნაწილები და ლავგარდანი, განაგე და სამხრეთ კედლის საძირკველი, კამარის ქუსლის დონეზი მოეწყო რკინაბეტონის სარტყელი, აღდგა იატაკიდან და კამერის ჩამოშლილი მონაკვეთები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრის კამარით. კეთილმოეწყო მიმდებარე ტერიტორია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიჰინი
სიჰინი (, Siheung-si) — ქალაქი კიონგიდოს პროვინციაში, სამხრეთი კორეა.
გეოგრაფია
სიჰინი პატარა ქალაქია, რომელიც ინჩხონსა და სეულს შორის მდებარეობს. მას ასევე ესაზღვრება ანსანი, ჰვასონი, პუჩჰონი, ანიანი და კვანმიონი. მას აქვს გასასვლელი ყვითელ ზღვაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კიონგიდოს პროვინციის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
დეაკ-ფერენც-ტერი (ბუდაპეშტის მეტრო)
დეაკ-ფერენც-ტერი (Deák Ferenc tér) — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს 1-ელ (ყვითელი), მე-2 (წითელი) და მე-3 (ლურჯი) ხაზებზე. სადგური 1-ელ ხაზზე გაიხსნა 1896 წელს, მეორეზე — 1970 წელს, ხოლო მესამეზე — 1976 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
მაკუსანის რაიონი
მაკუსანის რაიონი (Distrito de Macusani) — რაიონი პერუში, პუნოს რეგიონის კარაბაიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 315 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 950 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 029 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:კარაბაიის პროვინციის რაიონები
ერაყი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერაყმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ერაყი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გლუვბალნიანი კოლი
გლუვბალნიანი კოლი (Smooth Collie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.
ეს ჯიში მომდინარეობს 1973 წელს დაბადებული სამფერიანი ლეკვისგან, სახელად ტრეფოლდი. გლუვბალნიან კოლის აქვს ასევე გრეიჰაუნდის სისხლიც. დიდი ხნის განმავლობაში გლუვბალნიანი და გრძელბალნიანი კოლი ერთ ჯიშად ითვლებოდა, რადგან გრძელბალნიან კოლის ზოგჯერ უჩნდება გლუვბალნიანი ლეკვები. თუმცა დღესდღეობით ორივე ჯიში აღიარებულია, რადგან გამოვლინდა მათ შორის გენეტიკური განსხვავებები. გლუვბალნიანი კოლი ისე პოპულარული არ არის, როგორც გრძელბალნიანი და ძალიან იშვიათად გვხვდება დიდი ბრიტანეთის ფარგლებს გარეთ.
ის უფრო მშიშარაა ვიდრე მისი ახლო ნათესავი. მიუხედავად ამისა, ის კარგი კომპანიონია, რომელიც სწრაფად ეჩვევა ქალაქში ცხოვრებას. ძნელად უძლებს სიცხეს, კარგად ეგუება სიცივეს და ბავშვებს. ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. გლუვბალნიან კოლის აქვს წაგრძელებული დრუნჩი, აწეული ყურები, დაკუნთული თეძოები. წინა ფეხები გრძელი და ვიწროა, უკანა ფეხები გრძელი და დაკუნთულია. ბალანი მოკლე და გლუვია. სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს კრემისფერი თეთრით, მარმარილოსფერი (ბლუ-მერლი), სამფერი (შავი, ჟღალი, თეთრი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ფენოტიპი
ფენოტიპი — ორგანიზმის ისეთი თვისება, რაც შეიძლება შევამჩნიოთ და აღვწეროთ მისი გენეტიკური მასალის გარჩევის გარეშე. ფენოტიპი არის ის, რასაც ორგანიზმი გამოავლენს, მორფოლოგიური, ბიოქიმიური და ქცევითი ხასიათი. ფენოტიპი იქმნება გენებისა და გარემოს ერთიანი გავლენით. როდესაც ერთი სახეობის სხვადასხვა პოპულაციებში სრულიად განსხვავებული ფენოტიპი გვხვდება, ასეთ სახეობას პოლიმორფული ეწოდება.
ორგანიზმის გენოტიპი არის მემკვიდრეობით მიღებული გენეტიკური ინსტრუქციების (გენების) ერთობლიობა.
სქოლიო
კატეგორია:გენეტიკა
ლერმონტოვო (სომხეთი)
ლერმონტოვო (Լերմոնտովո) — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 845 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 010 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 47 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.41 კმ²-ია.
ლერმონტოვოში და მეზობელ ფიოლეტოვოში ცხოვრობენ რუსი მალაკნები. სახელი ეწოდება რუსი პოეტის მიხეილ ლერმონტოვის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ერაყი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერაყმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ერაყი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლევან ბუიშვილი
ლევან ბუიშვილი (დ. 24 აპრილი, 1933, ვორონეჟი, რსფსრ, სსრკ — გ. 1996) — ქართველი მეცნიერი და ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
ლევან ბუიშვილი დაიბადა 1933 წლის 24 აპრილს, ქალაქ ვორონეჟში. 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1959–1962 წლებში იგი მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში, ხოლო 1962–1966 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკის ინსტიტუტში. 1966–1973 წლებში იგი მუშაობდა ნახევრადგამტარული ხელსაწყოების ფიზიკის სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტში. 1973 წლიდან 1996 წლამდე იგი მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1977 წელს მან მიიღო საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მყარი სხეულების მაგნიტური რეზონანსის თეორიაში შრომათა ციკლისათვის, ხოლო 1985 წელს იგი გახდა საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე მისი ნაშრომები ეხება პარამაგნიტური სპინური სისტემის სტატისტიკურ თეორიას. 1983 წლიდან იგი იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი, ხოლო 1993 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
ბუტანის პოლიტიკა და მთავრობა
ბჰუტანი კონსტიტუციური მონარქიაა, რომელსაც აქვს მმართველობის საპარლამენტო ფორმა, თუმცა მეცნიერმა დურბა რიზალმა იგი დაასახელა როგორც ნახევრად დემოკრატია, სადაც მხოლოდ კოსმეტიკური ან მცირე ცვლილებები შეიტანეს პოლიტიკურ სტრუქტურაში, სანამ აბსოლუტური მონარქია გაუქმდებოდა 2000-იან წლებში. მოქმედი მონარქია ჯიგმე ხესარი ნამგიელ ვანგჩუკი. ბუტანის ამჟამინდელი პრემიერ-მინისტრი არის დრუკ ნიამრუპ წოგპას პარტიის ლიდერი ლოტაი ცერინგი.
დრუკ გიალპო (დრაკონის მეფე) არის ქვეყნის მეთაური. ​​ პოლიტიკური სისტემა ანიჭებს საყოველთაო არჩევნებს. იგი შედგება ეროვნული საბჭოსგან, ზედა პალატისგან, რომელსაც 25 არჩეული წევრი ჰყავს და ეროვნული ასამბლეა 47 არჩეული პარლამენტარით პოლიტიკური პარტიებიდან. მინი|ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი მეფე და სახელმწიფოს მეთაურია 2006 წლიდან აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს მინისტრთა საბჭო, რომელსაც ხელმძღვანელობს პრემიერ მინისტრი. საკანონმდებლო ძალა ეკისრება როგორც მთავრობას, ისე ეროვნულ ასამბლეას. იურიდიული სისტემა წარმოიშობა ნახევრად თეოკრატიული ცა იგის კოდექსიდან და მასზე გავლენა მოახდინა ინგლისურმა საერთო სამართალმა მე -20 საუკუნის განმავლობაში. მთავარი მართლმსაჯული არის სასამართლო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი.
პოლიტიკური კულტურა
ეროვნული ასამბლეის პირველი ზოგადი არჩევნები ჩატარდა 2008 წლის 24 მარტს. მთავარი კონკურსანტები იყვნენ ბუტანის მშვიდობისა და კეთილდღეობის პარტია (DPT), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჯიგმე თინლი და სახალხო დემოკრატიული პარტია (PDP), სანგაი ნგედაპის მეთაურობით. DPT– მ მოიგო არჩევნები, 47 მანდატიდან 45 ადგილი დაიკავა. [96] ჯიგმე თინლი პრემიერ მინისტრის პოსტს იკავებდა 2008 წლიდან 2013 წლამდე.
ქალები მთავრობაში
ბუტანის ქალები პოლიტიკაში ნაკლებად აქტიურები არიან, ვიდრე კაცები, ბუტანის კულტურის წეს-ჩვეულებებისა და ასპექტების გამო, რაც ქალის როლს კარნახობს ოჯახში. [98] ეს იწვევს მათი ხმის შეზღუდვას მთავრობაში. ბუტანმა გადადგა ნაბიჯები გენდერული თანასწორობისკენ, უფრო მეტი გოგო ჩაირიცხა სკოლაში, ასევე შექმნა "ქალთა და ქბავშვთა ეროვნული კომისია" (NCWC) 2004 წელს. [99] ეს პროგრამა შეიქმნა ქალთა და ბავშვთა უფლებების დაცვისა მიზნით. ბუტანმა აირჩია მისი პირველი ქალი მინისტრი 2013 წელს. მინისტრი დორჯი ჩოდენი, ქალთა და ბავშვთა ეროვნული კომისიის თავმჯდომარე, მიიჩნევს, რომ აღნიშნული პროგრამა შეიძლება გამოყენებულ იქნას ქალების უფრო ლიდერულ როლებში წარსადგენად, რის შედეგადაც ქალები უფრო აქტიურ როლებს შეასრულებენ თავიანთ საზოგადოებაში. ასევე შეინიშნებოდა ხელისუფლებაში მყოფი ქალების თანდათანობითი ზრდა, 2011 წლიდან 2016 წლამდე ქალთა წარმომადგენლობის 68% -ით გაზრდით.
საგარეო ურთიერთობები
ბუტანი ინარჩუნებს ძლიერ ეკონომიკურ, სტრატეგიულ და სამხედრო ურთიერთობებს ინდოეთთან. 2007 წელს ბუტანმა და ინდოეთმა ნახეს მეგობრობის ხელშეკრულება, რომელიც განმარტავდა ბუტანის სრულ კონტროლს მის საგარეო ურთიერთობებზე, ჩინეთის საზღვრების ჩათვლით. ბუტანს ძალიან მეგობრული ურთიერთობა აქვს იაპონიასთან, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ქვეყნის განვითარებისათვის. 2011 წელს სახელმწიფო ვიზიტის დროს იაპონიის საიმპერატორო ოჯახმა მიიღო ბუტანის სამეფო. იაპონია ასევე ეხმარება ბუტანს ადრეული გაფრთხილების სისტემის შემუშავებაში.
ბუტანს აქვს ძლიერი პოლიტიკური და დიპლომატიური ურთიერთობები ბანგლადეშთან. ამრიგად, ბუტანის მეფე იყო საპატიო სტუმარი ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის მე -40 წლისთავზე. ორივე ქვეყნის პრემიერ მინისტრების 2014 წლის ერთობლივ განცხადებაში ნათქვამია ჰიდროენერგეტიკის, მდინარის მენეჯმენტისა და კლიმატის ცვლილების სფეროში თანამშრომლობის შესახებ.
ბუტანს დიპლომატიური ურთიერთობა აქვს 52 ქვეყანასთან, ევროკავშირთან და აქვს მისიები ინდოეთში, ბანგლადეშში, ტაილანდში, ქუვეითსა და ბელგიაში.
მას აქვს გაეროს ორი მისია, ერთი ნიუ-იორკში და ერთი ჟენევაში. მხოლოდ ინდოეთს, ბანგლადეშსა და ქუვეითს აქვთ ბუტანის რეზიდენტი საელჩოები. სხვა ქვეყნები განაგრძობენ არაფორმალურ დიპლომატიურ კონტაქტს ნიუ დელიში და დაკაში საელჩოების საშუალებით. ბუტანი ინარჩუნებს ოფიციალურ დიპლომატიურ ურთიერთობებს აზიის და ევროპის რამდენიმე ქვეყანასთან, კანადასა და ბრაზილიასთან. სხვა ქვეყნებს, მაგალითად შეერთებულ შტატებსა და გაერთიანებულ სამეფოს, ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობა არ აქვთ ბუტანთან, მაგრამ არაფორმალურ კონტაქტს ამყარებენ თავიანთი საელჩოების მეშვეობით ნიუ დელიში და ბუტანის საპატიო საკონსულოში ვაშინგტონში. გაერთიანებულ სამეფოს ჰყავს საპატიო კონსული, რომელიც ცხოვრობს ტიმფუში.
დიდი ხნის ხელშეკრულებით, ინდოეთისა და ბუტანის მოქალაქეებს შეუძლიათ პასპორტისა და ვიზის გარეშე გაემგზავრონ ერთმანეთის ქვეყნებში, მაგრამ მათ უნდა ჰქონდეთ პირადობის ეროვნული მოწმობები. ბუტანის მოქალაქეებს ასევე შეუძლიათ იმუშაონ ინდოეთში იურიდიული შეზღუდვის გარეშე. ბუტანს არ აქვს ოფიციალური დიპლომატიური კავშირები ჩინეთთან, მაგრამ მათ შორის სხვადასხვა დონეზე ვიზიტების გაცვლა მნიშვნელოვნად გაიზარდა ბოლო პერიოდში. პირველი ორმხრივი შეთანხმება ჩინეთსა და ბუტანს შორის გაფორმდა 1998 წელს და ბუტანმა ასევე შექმნა საპატიო საკონსულოები ჰონგ კონგისა და მაკაოს სპეციალურ ადმინისტრაციულ რეგიონებში. ბუტანის საზღვარი ჩინეთთან ძირითადად არ არის გამიჯნული და, შესაბამისად, ზოგან სადავოა. დაახლოებით 269 კვადრატული კილომეტრი (104 კვ.მ) განიხილება ჩინეთსა და ბუტანს შორის.
2007 წლის თებერვალში ინდო-ბუტანის მეგობრობის ხელშეკრულება არსებითად განიხილეს. ვინაიდან 1949 წლის ხელშეკრულების, მე -2 მუხლში ნათქვამია: "ინდოეთის მთავრობა იღებს ვალდებულებას, რომ არ ჩაერიოს ბუტანის შიდა ადმინისტრაციაში. თავის მხრივ, ბუტანის მთავრობა თანახმაა, რომ იხელმძღვანელოს ინდოეთის მთავრობის რჩევით, საგარეო ურთიერთობებში '' ,ახლა უკვე შესწორებულ ხელშეკრულებაში ნათქვამია ,რომ ბუტანსა და ინდოეთს შორის მჭიდრო მეგობრობისა და თანამშრომლობის მჭიდრო კავშირების შესაბამისად, ბუტანის სამეფოს მთავრობა და ინდოეთის რესპუბლიკის მთავრობა მჭიდროდ ითანამშრომლებენ ერთმანეთთან დაკავშირებულ საკითხებზე. არცერთ მთავრობას არ უნდა დაუშვას თავისი ტერიტორიის გამოყენება საზიანო საქმიანობისთვის. მინი|ტიმფუში ტაშიხო ძონგი 1952 წლიდან ბუტანის მთავრობის სათაო ოფისია.
სამხედრო
ბუტანის სამეფო არმია არის ბუტანის სამხედრო სამსახური. მასში შედის სამეფო მცველი და ბუტანის სამეფო პოლიცია. გაწევრიანება ნებაყოფლობითია და დაკომპლექტების მინიმალური ასაკი 18 წელია. მუდმივი არმია დაახლოებით 16,000 ითვლის, რომელსაც ინდოეთის არმია წვრთნის. მისი წლიური ბიუჯეტი დაახლოებით 13,7 მილიონი აშშ დოლარია (მშპ-ს 1,8 პროცენტი). როგორც ზღვაში გასასვლელი ქვეყანა, ბუტანს არ ჰყავს საზღვაო ფლოტი. მას ასევე არ ჰყავს საჰაერო ძალები ან არმიის საავიაციო კორპუსები. საჰაერო დახმარების მისაღებად არმია ეყრდნობა ინდოეთის საჰაერო ძალებს.
ადამიანის უფლებები
ჰომოსექსუალური ქმედებები უკანონოა ბუტანში. სისხლის სამართლის კოდექსში (213-ე და 214-ე მუხლები) ნათქვამია, რომ ერთსქესიანთა სექსუალური ქმედებები, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთი თვითდან ერთ წლამდე. ამასთან, ბუტანის პარლამენტის ზოგიერთმა წევრმა საჯაროდ მოითხოვა ჰომოსექსუალობის დეკრიმინალიზაცია.
ლოთშამპების ეთნიკური წმენდა
გასული საუკუნის 80-იანი წლებიდან, ბუტანის ნეპალის ენაზე მოსაუბრე მოსახლეობის უმცირესობათა ჯგუფები ("Lhotshampa"), სამხრეთ ბუტანში, განიცდიდნენ პოლიტიკურ დევნას ბუტანის მთავრობის მიერ. 1977 წელს, ბუტანის მთავრობამ მიიღო კანონი ლოთშამპას ეთნიკური უმცირესობის წინააღმდეგ, მოქალაქეობის კრიტერიუმების გამკაცრებისა და მოქალაქეობის მქონე ლოთშამპების დენაციონალიზაციის დებულებების შემოღების მიზნით. მთავრობამ აღასრულა ერთიანობა რელიგიაში, ჩაცმულობასა და ენაში, რათა განეხორციელებინა დრუკპას კულტურის, როგორც ქვეყნის ეროვნული კულტურის, უპირატესობა. ლოთშამპებმა დემონსტრაციები დაიწყეს ამგვარი დისკრიმინაციული კანონების გასაპროტესტებლად. ასეთი პოლიტიკური დემონსტრაციები აღკვეთეს ბუტანის უსაფრთხოების ძალებმა. ბუტანის პოლიციისა და არმიის წევრებმა დააპატიმრეს, აწამეს და გააუპატიურეს მოსახლეობის ის ნაწილი, რომლებიც პოლიტიკურად აქტიურად მონაწილეობდნენ ასეთ დემონსტრაციე მინი|ეთნიკური ნეპალის ("ლოტშამპა") მიგრანტები, რომლებიც იძულებით გააძევეს ბუტანიდან და ნეპალში ჩავიდნენ 1990-იანი წლების დასაწყისში. ბში. ლოთშამპები დააპატიმრეს, სახლები დაუწვეს და შემდეგ გააძევეს ქვეყნიდან, ხოლო ქონება კომპენსაციის გარეშე ჩამოართვეს.
ნეპალის მთავრობამ უარი თქვა ბუტანელი ლტოლვილების (ლოტშამპების) ათვისებაზე და არ დაუშვა მოქალაქეობის სამართლებრივი გზა, ამიტომ ისინი მოქალაქეობის არმქონენი იყვნენ. თავდაპირველად ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფები აცხადებდნენ, რომ მთავრობა ერეოდა ინდივიდუალურ უფლებებში და მოითხოვდა ყველა მოქალაქეს, მათ შორის ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენლებს, სცმოდათ ეთნიკური უმრავლესობის ტრადიციული სამოსი საზოგადოებრივ ადგილებში. მთავრობამ მკაცრად აღასრულა ეს კანონი ბუდისტურ რელიგიურ შენობებში, მთავრობის ოფისებში, სკოლებში, ოფიციალურ დაწესებულებებსა და საზოგადოებრივ ცერემონიებში.