cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პფალცგრაფი
პფალცგრაფი (გერმ. Pfalzgraf, ლათ. Comes palatinus სასახლის გრაფი), ფრანკთა სახელმწიფოში მეფის კარის უმაღლესი სასამართლო მოხელე. პფალცის როლი ამაღლდა კაროლინგების დროს მაიორდომის თანამდებობის გაუქმებასთან დაკავშირებით. IX—XI საუკუნეებში პფალცი, ისევე როგორც გრაფი, ფორმალურად სამნეფო კარის თანამდებობის პირად ითვლებოდა, მაგრამ თანდათობით მთავრად იქცა. განსაკუთრებით დაწინაურდა რაინის პფალცი (პფალცის მთავარი), რომელიც XIII საუკუნის იმპერიის კურფიურსტი გახდა. პფალცის ტიტული 1806 გაუქმდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:არისტოკრატიული წოდებები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
დიხაგუძუბა (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი)
დიხაგუძუბა (ყოფილი ნაკალევი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, დიდი ნეძის თემი (სოფლები: დიდი ნეძი, დიდი ნეძის კახათი, დიხაგუძუბა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჯუმის (ენგურის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა სანაპირო, ზღვის დონიდან 8 მეტრი, ზუგდიდიდან 20 კმ. ცაცხვიდან 9 კმ.
სოფელში არის ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტალსის ციხესიმაგრე
thumb|240px
ტალსის ციხესიმაგრე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე საფრანგეთში. მდებარეობს მდინარე ლუარის ხეობაში, მდინარის მარცხენა ნაპირზე. ციხესიმაგრე ააშენა ფლორენციელმა ვაჭარმა ბერნარ სალვიატიმ 1520 წელს. ტალსი პატარა ზომის ციხესიმაგრეა - სამსართულიანი კორპუსი ექვსკუთხა კოშკი. მის დარბაზებში დაცულია XVIII საუკუნის ავეჯი. შედის ლუარის ციხესიმაგრეების შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში კატეგორია:საფრანგეთის ციხესიმაგრეები
2С7
2S7 PION — 1977 წლიდან 1983 წლამდე საბჭოთა კავშირში სერიულად წარმოებული ტანკი. ნატოს კლასიფიკაციით მისი სახელია M-1975 თუმცა მსგავსი სახელი ასევე ჰქვია თვითმავალ ნაღმტყორცნს 2S4 Tyulpan-ს თუმცა საბჭოთა კავშირში მათი საიდენთიფიკაციო სახელები განსხვავდებოდა ბოლო ციფრით.
Rhytidoponera carinata
Rhytidoponera carinata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
2С7
შექმნის ისტორია
მსგავსი ქვემეხის შექმნა დაიწყო 1960-იან წლებში თუმცა საბოლოო შედეგი 1967 წელს მიიღეს,ქვემეხი გამოდგა ერთ ერთი უნიკალური რადგან ამ ქვემეხს შეეძლო როგორც ჩვეულებრივი ჭურვის გასროლა ასევე ატომური ჭურვის გასროლაც რომელიც დიდ უპირატესობას აძლევდა ცივი ომის დროს ნატოს წინააღმდეგ. მისი შასის დამუშავება კი დაიყო 1967 წელს T-64 - ის ბაზაზე შედეგი მალევე მიიღეს თუმცა გასროლისას ძლიერი მუხტის გამო მანქანა წონასწორობას კარგავდა და მიზანს დიდი მანძილით აცილებდა,ამის გამო აუცილებელი გახდა შეემუშავათ ისეთი რამ რაც მანქანას გასროლისას გაამაგრებდა სულ მალე კი გამოჩნდა ვარიანტი რომ დაეყენებინათ ისეთივე მოწყობილობა რაც აქვთ ბულდოზერებს წინ ოღონდ ამ შემთხვევაში ის უკან უნდა ყოფილიყო და გასროლამდე ის კარგად უნდა ჩასმულიყო მიწაში,ამან მალევე გამოიღო ეფექტი თუმცა მალე ამ საცდელ მანქანას იგივე პრობლემები შეექმნა რაც T-64 - ს რის გამოც ქვემეხი ახალ შასზე T-80 - ზე გადაიტანეს და სიგრძეში დააგრძელეს და სწორედ ეს ვერსია მიიღეს შეიარაღებაში.
Rhytidoponera carinata
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
2С7
საბრძოლო ისტორია
2S7 PION - ი საბჭოთა დროს უმეღლესი მთავარსარდლის პირად დაქვემდებარებაში მყოფი განსაკუთრებული დანიშნულების საარტილერიო დანაყოფების შეიარაღებაში იყო ამიტომაც ამ მანქანას განსაკუთრებით უფრთხილდებონენ, ამიტომ მას ძალიან ცოტა აქვს საბრძოლო გამოცდილება. პირველად ის ავღანეთის ომში გამოიყენეს ძალიან მცირე რაოდენობით თუმცა სსრკ - ს დაშლის შემდეგ ის ჩეჩნეთის ომში შედარებით აქტიურად გამოიყენეს.
ხოსე-ტადეო-მონაგასის მუნიციპალიტეტი
ხოსე-ტადეო-მონაგასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. წარმოადგენს გუარიკოს შტატის 15 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია ალტაგრასია-დე-ორიტუკო, ფართობი 3 506 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხოსე-ტადეო-მონაგასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 131 973 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1110,36 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
2С7
რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)
მანქანის ყველაზე ფართომასშტაბიანი გამოყენება რუსეთ-საქართველოს ომში გამოიყენეს,მანქანას მხოლოდ ქართული მხარე იყენებდა და ბევრად უფრო ეფექტურად ვიდრე სხვა საარტილერიო დანადგარი. ლეიტენანტი გიორგი დალაქიშვილი თვითმავალი საარტილერიო დანადგარების - პიონების ბატარეის 1-ელი ოცეულის მეთაური ამბობს :
ხოსე-ტადეო-მონაგასის მუნიციპალიტეტი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გუარიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
2С7
რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)
გორთან სატელევიზიო ანძასთან საუკეთესო პოზიცია გვეკავა,ეს მაშინ ვირწმუნეთ,როდესაც რუსული მოიერიშეები ერთმანეთის მიყოლებით გვბომბავდნენ,მაგრამ ერთი ბომბიც ვერ მოგვარტყეს!სამაგიეროდ მტერს 600მდე 203-მმიანი ჭურვი მაინც ვესროლეთ. thumb|260px|პიონი გასროლისას (ნახატი) გორის სატელევიზიო ანძასთან ქართულმა მხარემ პიონების დახმარებით რუსულ ავიაციას მახეც კი დაუგო.გორის სატელევიზიო ანძა იყო საუკეთესო ადგილი საარტილერიო დანადგარების განთავსებისთვის რადგან ამ ადგილს ორივე მხრიდან მთები ესაზღვრებოდა ხოლო უკან კი მაღალი ძაბვის ელექტრო ანძები,როცა რამდენიმე დაბომბვა მოხდა ამ ადგილის და თუმცა ყველა წარუმატებელი გამოდგა,მალევე ქართველ გენერლებს იდეა მოუვიდატ რომ ამ ადგილებში ჰაერსაწინააღმდეგო შეიარაღება განეთავსებინათ,ამან კი მალევე შედეგი გამოიღო და 5 SU-25 და SU-24 ჩამოაგდო ბოლოს კი პიონების გასანდგურებლად მი-24 - ი გამოფრინდა რომელიც დაბალ სიმაღლეზე მიფრინავდა რაგდან დაბალ სიმაღლეზე სარაკეტო დანადგარს ჩამოგდება არ შეუძლია თუმცა მალევე ვერტმფრენიც ჩამოაგდეს საზენიტო დანადგარით. სულ ომში საქართველომ 5 პიონი დაკარგა (ბრძოლაში არც ერთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არტილერია
პარნამირინი
პარნამირინი (Parnamirim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 53 მეტრზე. მიეკუთვნება ლესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნატალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 202 456 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 639.7 კმ²-ზე. ფართობი 123 471 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ლეგენდა მაძიებელზე
„ლეგენდა მაძიებელზე“ (Legend of the Seeker) — ფანტასტიკური ჟანრის სათავგადასავლო ტელესერიალი, რომელიც დაფუძნებულია ტერი გუდკაინდის წიგნების სერიაზე „ჭეშმარიტების მახვილი“.
სიუჟეტი
რიჩარდ საიფერი — მაძიებელი, მებრძოლი, რომელმაც ლეგენდის თანახმად უნდა დაამარცხოს სასტიკი ტირანი დარკენ რალი. თავისი მისიის შესრულებაში მას ეხმარებიან კალან ამნელი (აღმსარებელი) და ჯადოქარი ზედიკუს ზულ ზორანდერი.
მეორე სეზონში, როცა დარკენ რალი დამარცხებულია, მაძიებელს ახალი მტერი გამოუჩნდება — ქვესკნელის მბრძანებელი. ამავე სეზონში მის გუნდს უერთდება მორდ-სითი, სახელად კარა, რომელიც ადრე დარკენ რალს ემსახურებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჭეშმარიტების მახვილი კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორია
ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორია (ბატ) (British Antarctic Territory) — გაერთიანებული სამეფოს 14 ზღვისიქითა ტერიტორიიდან ერთი-ერთი, რომელიც ანტარქტიდაში მდებარეობს დასავლეთის გრძედის 20°-დან 80°-მდე და სამხრეთის განედის 60°-ის სამხრეთით. მისი ფართობია — 1 709 400 კმ².
ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორიას ესაზღვრება არგენტინის და ჩილეს ანტარქტიდული ტერიტორიები. აქ ხორციელდება დიდი ბრიტანეთის კვლევები ანტარქტიდაზე.
დიდმა ბრიტანეთმა ამ ტერიტორიაზე პრეტენზიების წამოყენება დაიწყო 1908 წლიდან. დღეისათვის ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორიაში შედის: სამხრეთ შეტლანდის კუნძულები, სამხრეთ ორკნეის კუნძულები, ანტარქტიდის ნახევარკუნძული, უედელის ზღვის სანაპირო, ასევე ანტარქტიდის მიწები, რომლებიც მდებარეობენ სამხრეთით, თითქმის სამხრეთ პოლუსამდე.
ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების თანახმად, რომელსაც ხელი მოეწერა 1959 წლის 1 დეკემბერს ვაშინგტონში და ძალაში შევიდა 1961 წლის 23 ივნისს, პრეტენზიები ტერიტორიაზე, რომელიც მდებარეობს სამხრეთი განედის 60°-ის სამხრეთით, უვადოდ გაყინულია. კერძოდ, აკრძალულია მათი გაფართოება, რეგიონის მილიტარიზაცია და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება, მაგრამ არც ერთ ქვეყანას არ ეკრძალება სამეცნიერო გამოკვლევების ჩატარება.
ხელმოწერილი შეთანხმების IV სტატიის საფუძველზე დიდმა ბრიტანეთმა შეინარჩუნა პრეტენზიები ამ ტერიტორიაზე. ამავე დროს ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორიის ნაწილი კვეთავს ტერიტორიებს, რომელზეც პრეტენზიები გააჩნიათ არგენტინას და ჩილეს, და რომლებსაც შესაბამისად ჰქვიათ: არგენტინის ანტარქტიკა და ჩილეს ანტარქტიდული ტერიტორია.
ანტარქტიდის ნახევარკუნძული ახლომდებარე კუნძულებით — ანტარქტიკაში ყველაზე მისაღები ადგილია ადამიანისთვის კლიმატიკური კუთხით, ამიტომ სამეცნიერო პოლარული სადგურების მაცხოვრებლებმა ზაფხულში (დეკემბერი-თებერვალი) შეიძლება მიაღწიონ დაახლოებით 3 ათას ადამიანს, ამასთან მათი უმრავლესობა არ არის დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე. ზამთარში მაცხოვრებლების რაოდენობა კლებულობს 500—700 ადამიანამდე. მუდმივი მოსახლეობა, როგორც მთელ ანტარქტიდაში, არ არსებობს. ტურიზმი გავრცელებულია მხოლოდ ზაფხულში.
ბრიტანეთის ანტარქტიდა ფართედაა წარმოდგენილი ანტარქტიკის ფილატელიაში.
იხილეთ აგრეთვე
ავსტრალიის ანტარქტიდული ტერიტორია როსის ტერიტორია მერი ბერდის მიწა ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები
ვესტურ-ჰუნავატნი
ვესტურ-ჰუნავატნი (Vestur-Húnavatnssýsla) — სისლა ისლანდიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ვესტურ-ჰუნავატნი მდებარეობს ნორდურლენდ-ვესტრას რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრია—ქალაქი ბლიონდუოუსი.
ვესტურ-ჰუნავატნის ფართობი შეადგენს 2.506 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 1.122 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ოლქები
დემირ-ჰისარი
დემირ-ჰისარი (Демир Хисар) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთში, პელაგონიის რეგიონში. დემირ-ჰისარის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 2 593 კაცი და არის ქვეყნის ყველაზე პატარა ქალაქი.
ისტორია
XX საუკუნის 90-იან წლებში სოფელი მურგაშევო გახდა ქალაქი და ისტორიული ოლქის მიხედვით, რომელშიც იგი მდებარეობს, ეწოდა დემირ-ჰისარი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
მოგილენსკაია
მოგილენსკაია (Могиленская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
იოანე ბერაი
იოანე ბერაი — X საუკუნის ქართველი კალიგრაფი, პარხლის ოთხთავისა და შატბერდის კრებულის გადამწერი.
აღიზარდა და მოღვაწეობდა შატბერდის მონასტერში. პარხლის ოთხთავი (29,9x19,9 სმ, 259 ფურცელი, ეტრატი) გადაწერილია 973, მრგლოვანით, ორ სვეტად, სეპიის ფერი მელნით. ყოველი თავის დასაწყისში სინგურის სათაურები და ინიციალებია, ხოლო თავებისა და ზოგიერთი მუხლის ბოლოს - სინგურისავე წვრილი ჯვრები, რაც ხელნაწერს უფრო საზეიმო იერს ანიჭებს. შატბერდის კრებული (973-976) საშუალო ზომის სქელი წიგნია (28x22 სმ, 286 ფურცელი, ეტრატი). 126 ფურცელი გადაწერილია ასომთავრულით, ორ სვეტად, ყავისფერი მელნით, ერთი ხელით. შემდეგ მთავრულს უშუალოდ აგრძელებს ნუსხური. კრებულის ამ ნაწილში სამი ხელი გამოირჩევა (ალბათ აქ იოანე ბერაის ბიძა მიქაელ მოდრეკილი და ძმა დაეხმარნენ). შატბერდის კრებულის გაფორმება მარტივი და უპრეტენზიოა. იოანე ბერაის ხელნაწერი, რომელშიაც გააზრებულია არა მარტო ცალკეული გვერდის გაფორმება, არამედ წიგნის მთლიანი მხატვრული სახეც, ერთი ულამაზესთაგანია იმ ხანის ქართულ ხელნაწერთა შორის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
ნიკოლოზ ანთელავა
ნიკოლოზ ვარდენის ძე ანთელავა (დ. 24 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 11 სექტემბერი], 1893, ზუგდიდი — გ.  25 აპრილი, 1970, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ქირურგი, გულმკერდის ქირურგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1962).
ბიოგრაფია
1920 წელს როსტოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო თბილისში გ. მუხაძესთან. 1923-1924 წლებში მივლინებული იყო გერმანიაში ზაუერბრუხისა და ბირის კლინიკებში. 1928 წელს მუშაობდა ლენინგრადში ვ. შევკუნენკოსთან. 1929-1938 წლებში განაგებდა სოხუმის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებას. 1939-1941 წლებში ხელმძღვანელობდა დაღესტნის სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიულ კათედრას. 1941-1946 წლებში იყო ამიერკავკასიის ევაკოჰოსპიტლის წამყვანი ქირურგი, ხოლო 1949-1954 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი ქირურგი. 1941-1970 წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის თორაკალური ქირურგიულ კათედრას. ანთელავას შრომებში განხილულია ფილტვის ტუბერკულოზისა და ბრუცელოზის ქირურგიული მკურნალობის საკითხები. ანთელავამ დაამუშავა ექსტრაპლევრული თორაკოპლასტიკის ახალი მეთოდი, რომელსაც მისი სახელი ეწოდა. მონოგრაფიისათვის "ფილტვებისა და პლევრის ქირურგია" (1948) უკრაინის ჯანდაცვის სამინისტრომ და ქირურგთა საზოგადოებამ მიანიჭა ს. ფიოდოროვის სახელობის პრემია (1950). მისი მონოგრაფია "გულმკერდის ღრუს ორგანოების ქირურგია" (1952) გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და ჩინურ ენებზე. ანთელავა იყო საქართველოს და სსრკ ფთიზიატრტა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. ქირურგთა საერთაშორისო საზოგადოების ნამდვილი წევრი, პიემონტის (იტალია) ქირურგთა საზოგადოებისა და ჩეხოსლოვაკიის პურკინეს სახელობის ქირურგთა საზოგადოების საპატიო წევრი. ლენინური პრემიის ლაურეატი (1961). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია: წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ბარცხანა
ბარცხანა — მდინარე საქართველოში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 8,2 კმ, აუზის ფართობი 19 კმ². სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, მთა ახალშენის სიახლოვეს. ერთვის შავი ზღვის ბათუმის ყურეს. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალმოვარდნები იცის მთელი წლის განმავლობაში. საშუალო წლიური ხარჯი 0,6 მ³/წმ. ბარცხანის შესართავთან აღმოაჩენილია ბარცხანის განძი. მდინარის მარცხენა ნაპირზე გაშენებულია სოფლები: მნათობი, განახლება და სამება. მდინარე ბარცხანა ბინძურდება ბათუმის ფარმაკოქიმიური ქარხნის ნახმარი წყლებით.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
მიქოიან-გურევიჩის საკონსტრუქტორო ბიურო
რუსული თვითმფრინავების კორპორაცია მიგ ან RSK მიგ — წამყვანი რუსული საავიაციო ფირმა, რომელიც უმეტესად გამანადგურებლებს უშვებს. დაფუძნდა არტემ მიქოიანი და მიხეილ გურევიჩის მიერ, აქედან — „მიგ“-ი (მი-მიქოიანი, გ-გურევიჩი). ფირმის წარმოებული თვითმფრინავები საბჭოთა კავშირში გამოდიოდა თითქმის ყველა საავიაციო ქარხანაში. გააჩნია რამდენიმე მანქანამშენებელი და საპროექტო ბიუროები, მათ შორის Kamov-ი, რომელიც შვეულფრენებს აწარმოებს.
thumb|200px|MIG-15 thumb|200px|MIG-17 thumb|200px|MIG-19
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის კომპანიები
სეულის ჭყლეტა
სეულის ჭყლეტა (이태원 압사 사고, იტევონის ჭყლეტა) — 2022 წლის 29 ოქტომბერს კორეის დედაქალაქ სეულის იტევონის რაიონში ჰელოუინის აღნიშვნის დროს მომხდარი მასობრივი ჭყლეტა. პირველადი მონაცემებით დაიღუპა სულ მცირე 151, ხოლო დაშავდა 82 ადამიანი.
მომხდარი ჭყლეტა კორეის თანამედროვე ისტორიაში უდიდესი კატასტროფაა 2014 წელს ხომალდ MV Sewol-ის ჩაძირვის შემდეგ, რომელმაც 300-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა.
სეულში მდებარე იტევონის რაიონი, არის შეკრებებისთვის პოპულარული ადგილი. რაიონში მდებარეობს მრავალი ღამის კლუბებსა და ბარი. 2022 წელს ჰელოუინის აღსანიშნად რაიონში 100 000 ადამიანი იყო. ეს იყო ყველაზე ხალხმრავალი და პირველი ფესტივალი, რომელზეც ნიღბის ტარება სავალდებულო არ იყოი COVID-19 პანდემიის დაწყებიდან.
სქოლიო
კატეგორია:სეული
ხუან-ხერმან-როსიოს მუნიციპალიტეტი
ხუან-ხერმან-როსიო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. წარმოადგენს გუარიკოს შტატის 15 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია სან-ხუან-დე-ლოს-მოროსი, ფართობი 1 824 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხუან-ხერმან-როსიოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 191 000 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 88,6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გუარიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა
300px|მინი|ატენის ღვთისმშობლის მცირე გუმბათოვანი ეკლესიის კარი და წარწერა 300პქ|მინი|ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა ახლო ხედით ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა — ძველი ქართული წარწერა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ატენის ღვთისმშობლის ეკლესიაზე, დაახლოებით, X საუკუნის II ნახევრისა. წარწერა, რომელიც კარგადაა შენახული, 1940 წელს იპოვა ლ. რჩეულიშვილმა. წარწერიდან ირკვევა, რომ ღვთისმშობლის ეკლესია რატი ერისთავს აუშენებია.
წარწერა
წარწერა თორმეტ სტრიქონიანია:
ანუ:
დახასიათება
წარწერაში გვხვდება აი, ეი გრაფემათმიმდევრობანი, რომლებიც გამოხატავენ /აი/, /ეი/ ხმოვანთკომპლექსებს (ერისთვისაი, ღმრთისაი, ბჭეი, ცათაი, ეკლესიაი). ეს მოვლენა ასახავს დამავალ დიფთონგთა ადგილას ორი სრული ხმოვნის ჩამოყალიბებას, რაც მოხდა ქართული ენის გავრცელების გარკვეულ არეალში.
ენობრივი თვალსაზრისით საყურადღებოა აგრეთვე: სალოცველად სულისა მათისა. ამ შემთხვევაში დამწერმა გამოიყენა პატივისცემის მრავლობითი. ეს სტილისტური ხერხი X საუკუნიდან გვხვდება ქართულ წერილობით ძეგლებში.
დათარიღება
წარწერაში მოხსენიებულია კლდეკარის ერისთავი რატი, ლიპარიტის ძე, რომელსაც კლდეკარი (და შესაძლოა, ატენიც) ჩამოართვა ბაგრატ III-მ. ამ ისტორიულ ცნობაზე დაყრდნობით, ნ. შოშიაშვილი წარწერას 982–989 წლებით ათარიღებს, რაც არსებითად ეთანხმება ლ. რჩეულიშვილისეულ დათარიღებას – X საუკუნის II ნახევარი. წარწერიდან ირკვევა, რომ ღვთისმშობლის ეკლესია რატი ერისთავს აუშენებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული წარწერები კატეგორია:ატენის წარწერები
კლოდ შენონი
კლოდ შენონი (Claude Elwood Shannon; დ. 30 აპრილი, 1916, პეტოსკი, (მიჩიგანი, აშშ) — გ. 24 თებერვალი, 2001, მედფორფი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკელი მათემატიკოსი, ინჟინერი, კრიპტოანალიტიკოსი. ითვლება „ინფორმაციის თეორიის მამად“.
მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის (MIT) მაგისტრატურაში სწავლისას, 21 წლის ასაკში, მან დაწერა დისერტაცია, სადაც აჩვენა, რომ ლოგიკური ალგებრის ელექტრულ აპლიკაციებს შეუძლიათ ნებისმიერი ლოგიკური რიცხვითი კავშირის აგება. შენონმა თავისი წვლილი შეიტანა მეორე მსოფლიო ომის დროს შეერთებული შტატების ეროვნული თავდაცვის კრიპტოანალიზის სფეროში, მათ შორის მისი ფუნდამენტური სამუშაოთი კოდების გატეხვისა და უსაფრთხო ტელეკომუნიკაციების შესახებ.
ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა გეილორდის საშუალო სკოლა. შენონმა გამოავლინა მიდრეკილება მექანიკური და ელექტრო ხელსაწყოების მიმართ. მათემატიკა მისი საყვარელი საგანი იყო. სახლში მან ააგო თვითმფრინავების მოდელები, რადიო კონტროლირებადი მოდელის ნავი და მავთულხლართებიანი სატელეგრაფო სისტემა მეგობრის სახლამდე ნახევარ მილის დაშორებით.
ბავშვობაში შენონის გმირი იყო თომას ედისონი. მოგვიანებით კი გაიგო, რომ შორეული ნათესავი იყო. შენონი და ედისონი ჯონ ოგდენის (1609–1682) შთამომავლები იყვნენ.
1936 წელს შენონმა დაიწყო სწავლა ელექტროტექნიკის განხრით მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, სადაც მუშაობდა ვანევარ ბუშის დიფერენციალურ ანალიზატორზე, ადრეულ ანალოგურ კომპიუტერზე. ამ ანალიზატორის რთული სქემების შესწავლისას, შენონმა დააპროექტა გადართვის სქემები ბულის კონცეფციებზე დაყრდნობით. 1937 წელს მან დაწერა სამაგისტრო დისერტაცია „რელეს და გადართვის სქემების სიმბოლური ანალიზი“. ნაშრომი ამ თეზისიდან გამოიცა 1938 წელს. ამ ნაშრომში შენონმა დაამტკიცა, რომ მისი გადართვის სქემების გამოყენება შეიძლება ელექტრომექანიკური რელეების მოწყობის გასამარტივებლად, რომლებიც იმ დროს გამოიყენებოდა სატელეფონო ზარის მარშრუტიზაციის გადამრთველებში. შემდეგ მან გააფართოვა ეს კონცეფცია და დაამტკიცა, რომ ამ სქემებს შესაძლებელია ყველა იმ ამოცანის გადაჭრა, რომლის ამოხსნაც შეეძლო ბულის ალგებრას. ბოლო თავში მან წარმოადგინა რამდენიმე სქემის დიაგრამა, მათ შორის 4-ბიტიანი სრული შემკრები.
1948 წელს გამოქვეყნდა შენონის სტატია „კავშირის მათემატიკური თეორია“, რომელმაც ის მსოფლიოში ცნობილი გახადა. სტატიაში გადმოცემული იყო შენონის იდეა, რომელიც შემდგომში ინფორმაციის დამუშავების, გადაცემისა და შენახვის თანამედროვე თეორიებისა და ტექნიკის საფუძველი გახდა.
შენონმა ჩამოაყალიბა კერკჰოფსის პრინციპის ვერსია: „მტერმა იცის სისტემა“. ამ ფორმით იგი ცნობილია როგორც „შენონის მაქსიმა“. შენონის უმეტესი გამოკვლევები მიეძღვნა შეცდომებისადმი მედეგი კოდების შექმნას და შეტყობინებების დეკოდირების უბრალო მეთოდებს. ბოლო 50 წლის კვლევები დაედო საფუძვლად საერთაშორისო ტელეკომუნიკაციების კავშირის რეკომენდაციების შექმნას თანამედროვე ციფრულ სისტემებში ინფორმაციის წყაროების კოდირების მეთოდებისა და შეცდომებისადმი მედეგი კოდირების გამოყენებაში.
შენონს განუვითარდა ალცჰეიმერის დაავადება და სიცოცხლის ბოლო რამდენიმე წელი მოხუცთა თავშესაფარში გაატარა. გარდაიცვალა 2001 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები კატეგორია:მიჩიგანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრები კატეგორია:ინტერნეტის პიონერები კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი
ბაბ-ელ-მანდების სრუტე
მინი|250პქ|ხედი კოსმოსიდან ბაბ-ელ-მანდები (باب المندب, ცრემლების ჭიშკარი) — სრუტე აფრიკის კონტინენტსა (სომალი, ჯიბუტი, ერიტრეა) და არაბეთის ნახევარკუნძულს შორის (იემენი). ერთმანეთთან აერთებს წითელ ზღვასა და ადენის ყურეს.
სრუტის დატვირთვა განსაკუთრებით გაიზარდა XIX საუკუნის ბოლოს, სუეცის არხის გახსნის შემდეგ, რადგან ის უკვე ერთმანეთთან აერთებს ხმელთაშუა ზღვასა და ინდოეთის ოკეანეს.
2008 წლის 28 თებერვალს სრუტეზე ააშენეს ხიდი სახელწოდებით „კონცხების ხიდი“, რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა სრუტის სხვადასხვა მხარეს მდებარე ქვეყნები — იემენი და ჯიბუტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის სრუტეები კატეგორია:წითელი ზღვა კატეგორია:იემენის გეოგრაფია კატეგორია:სომალის გეოგრაფია კატეგორია:ჯიბუტის გეოგრაფია კატეგორია:ერიტრეის გეოგრაფია
20
გარდაიცვალნენ
*
იოანე ბოლნელი
იოანე ბოლნელი — X-XI საუკუნეების ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი, მქადაგებელი. ბოლნისის ეპისკოპოსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
საჯიხვისღელე
საჯიხვისღელე — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთ განშტოების — კიდეგანის ქედზე. სიმაღლე 3569 მ. აგებული იურული თიხაფიქლებით. ახასიათებს ალპური და სუბნივალური ლანდშაფტი. უღელტეხილზე გადადის საცალფეხო გზა ხევსურეთიდან რუსეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის უღელტეხილები
ირანის გერბი
ირანის გერბი — ირანის ოფიციალური სახელმწიფო სიმბოლო, რომელიც იხმარებაა 1979 წლის ირანის რევოლუციის პერიოდიდან, თანამედროვე სახით კი, მიღებულ იქნა 1980 წელს. გერბის გამოსახულება წარმოადგენს სპარსულ სტილიზებულ წარწერას, სიტყვისთვის „ალაჰი“ ( اﷲ ).
სიმბოლო ოთხი ნახევარი მთვარისაგან და ერთი ხანჯლისაგან შედგება. ეს ხუთი ნაწილი განასახიერებს ისლამის ხუთ ბურჯს. ხანჯალს ზემოთ შადაა (თაშიდიდი) გამოსახული — არაბული დიაკრიტიკული ნიშანი, რომელიც გამოიყენება ასოების გაორმაგებისთვის. გერბის გამოსახულება ტიტის ფორმისაა — ტრადიციულად, ლეგენდის მიხედვით მიიჩნევა, რომ ირანის გმირების საფლავზე ტიტა ამოდის. ბოლო პერიოდში, ტიტა მოწამოების სიმბოლო გახდა. გერბის ავტორია ჰამიდ ნადიმი, რომელიც რუჰოლა ხომეინმა 9 მაისს, 1980 წ დაამტკიცა. ირანის გერბი დაშიფრულია იუნიკოდის სისტემაში კოდით U+262B (☫).
Rhytidoponera celtinodis
Rhytidoponera celtinodis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
Aqualung (ალბომი)
Aqualung — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის მეოთხე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1971 წელს. ეს არის მისი პირველი ალბომი, ჩაწერილი ჯონ ევანის, როგორც სრულუფლებიანი წევრის და ჯეფრი ჰემონდის მონაწილეობით. აღსანიშნავია, რომ ეს აგრეთვე არის ჯეთრო ტალის უკანასკნელი დისკი, ჩაწერილი კლაივ ბანკერის მონაწილეობით.
Rhytidoponera celtinodis
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Aqualung (ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის ალბომები კატეგორია:1971 წლის ალბომები კატეგორია:Chrysalis Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ტერი ელისის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები იენ ანდერსონის პროდიუსერობით
Pwd
pwd არის იუნუქსის სტანდარტული ბრძანება (ინგლ. « print working directory ») რომელიც მისი გამოძახებიხ შედეგად ეკრანზე აჩვენებს საქაღალდეს რომელშიც იმყოფება მომხმარებელი. ეს არის ერთ-ერთი ბრძქნება რომელიც შიგ შელშია დაპროგრამებული და არა გავრცელებული როგორც ცალკე პროგრამა.
რესურსები ინტერნეტში
Manual for pwd
pwd.c pwd ბრძანების წყარო კოდი
კატეგორია:იუნიქსი კატეგორია:სტანდარტული იუნიქსის პროგრამები
მირალი სეიდოვი
მირალი მირალეკპერ ოღლუ სეიდოვი (Mirəli Mirələkbər oğlu Seyidov დ. 5 მაისი, 1918, ერივანი - გ. 26 აპრილი, 1992, ბაქო) — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1976), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1979).
ხულიან-მელიადოს მუნიციპალიტეტი
ხულიან-მელიადო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. წარმოადგენს გუარიკოს შტატის 15 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია ელ-სომბრერო, ფართობი 2 983 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხულიან-მელიადოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 32 359 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 7,9 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გუარიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
მირალი სეიდოვი
ბიოგრაფია
მირალი სეიდოვი დაიბადა 1918 წლის 5 მაისს ქალაქ ერევანში, ამქრის ოჯახში. აქ დაამთავრა დაწყებითი სკოლა. 1938 წელს დაამთავრა ბაქოს სარწყავი ტექნიკური სასწავლებელი. შემდეგ სწავლობდა სომხეთის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში აზერბაიჯანულ განყოფილებაში (1938-1944). პარალელურად სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთის ფაკულტეტზე (1941-1945). ამ წლებში მუშაობდა გაზეთ „საბჭოთა სომხეთის“ რედაქციაში კორექტორად, ლიტერატურულ მუშაკად, ახალგაზრდობის განყოფილების გამგედ, აღმასრულებელი მდივნის მოადგილედ, პრესის ოფიცერად. 1982 წელს თურქეთში გამართულ მე-4 თურქოლოგიურ კონგრესზე იყო საბჭოთა დელეგაციის წევრი. ლიტერატურული მოღვაწეობა მან 1941 წელს დაიწყო გაზეთ „საბჭოთა სომხეთის“ გამოქვეყნებული რეცენზიებითა და ნარკვევებით. გარდაიცვალა 1992 წლის 26 აპრილს ბაქოში, დაკრძალეს ბაქოში საპატიო ღირსების ხეივანში. სახლის კედელზე, სადაც ის ცხოვრობდა, მემორიალური დაფაა. მის სახელს ატარებს ქუჩა აზერბაიჯანის იასამალის რაიონში.
ერგეტა
ერგეტა  — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ერგეტა, ცვანე). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჭურიის მარჯვენა სანაპირო, ზღვის დონიდან 8 მეტრი, ზუგდიდიდან 28 კმ.
სოფელ ერგეტის მახლობლად არის უძველესი დროის რამდენიმე ნამოსახლარი ბორცვი, ე. წ. დიხაგუძუბა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 777 ადამიანი.
ფერი (კუნძული)
მინი|250პქ|კუნძულის მდებარეობა ფერი (Föhr) — კუნძული ჩრდილოეთის ზღვის გერმანულ სანაპირო ზოლში, ჩრდილოეთ ფრიზის კუნძულების შემადგენლობაში. მიეკუთვნება შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარეს. ფერი პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობა და გერმანიის სიდიდით მეორე კუნძულია ჩრდილოეთის ზღვაში (82,82 კმ²) მასზე განთავსებულია ერთი ქალაქი და თერთმეტი მუნიციპალიტეტი. კლიმატი ოკეანურია, ზომიერი ზამთრითა და შედარებით ცივი ზაფხულით.
ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანაში დასახლებული ფერი 1362 წლამდე კონტინენტური ჩრდილოეთ ფრიზიის ნაზილი იყო. ამის შემდეგ, სანაპირო ზოლი დაანგრია ძლიერმა შტორმმა, რის შედეგადაც რამდენიმე კუნძული, მათ შორის ფერი წარმოიქმნა. კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი ჭაობიანია, მაშინ, როდესაც სამხრეთ ნაწილში ქვიშიანი დამრეცებია წარმოდგენილი. შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული 1864 წლამდე, ფერი ხან დანიის სამეფოს მიეკუთვნებოდა, ხან შლეზვიგის საჰერცოგოს, მაგრამ მეორე ჰოლანდიური ომის შემდეგ იგი პრუსიას გადაეცა. საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში ყველაზე პოლულარული იყო სანაოსნო ვაჭრობა, მაგრამ იალქნების საუკუნის დასრულების შემდეგ, მთავარი ეკონომიკური ფაქტორები სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი გახდა. კუნძულზე მიღწევა ბორნით ან საჰაერო გზითაა შესაძლებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
კრუშევო
კრუშევო (Крушево) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთში, პელაგონიის რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 5 507 კაცი.
ისტორია
1903 წლის 3-13 აგვისტოს ქალაქი იყო კრუშევოს რესპუბლიკის დედაქალაქი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
ნიმბურკის რაიონი
ნიმბურკის რაიონი — რაიონი ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი ნიმბურკი. რაიონის ფართობი შეადგენს 850,07 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 85 674 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 101 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ენრიკე კაპრილეს რადონსკი
ენრიკე კაპრილეს რადონსკი (Henrique Capriles Radonski; დ. 11 ივლისი 1972, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკოსი. ვენესუელის 2012 წლის 7 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნების ოპოზიციონერი კანდიდატი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წლის 11 ივლისს კარაკასში სეფარდების ოჯახში.
2000-2008 წწ. ბარუტის მუნიციპალიტეტის მერია. 2008 წელს წამოაყენა თავისი კანდიდატურა მირანდას შტატის გუბერნატორის თანამდებობაზე და დაამარცხა მოქმედი გუბერნატორი დიოსდადო კაბელიო.
2012 წლის თებერვლის დასაწყისში მისი კანდიდატურა წამოაყენეს ოპოზიციურმა პარტიებმა ოქტომბერში დანიშნულ საპრეზიდენტო არჩევნებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი
21
თარიღი უცნობია
*
არჩილ ჩხარტიშვილი
არჩილ ესტატეს ძე ჩხარტიშვილი (დ. 19 იანვარი [ძვ. სტ. 6 იანვარი], 1905, თბილისი — გ. 1980, იგივე) — ქართველი საბჭოთა თეატრის რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1968), სკკპ წევრი (1945).
ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია, სადაც სცენის კულტი ძველთაგანვე იყო დამკვიდრებული. აქვე მიიღო პირველი ნათლობა მოსწავლეთა სპექტაკლებში.
სკოლის დამთავრების შემდეგ რუსთაველის თეატრში ჯერ სცენის მუშა იყო, ასრულებდა ეპიზოდურ როლებს, მონაწილეობდა მასობრივ სცენებში, შემდეგ გახდა რეჟისორის თანაშემწე. მისმა თეატრალურმა „უნივერსიტეტმა“ ჩაიარა მარჯანიშვილისა და ახმეტელის გვერდით, რამაც კეთილისმყოფელი გავლენა მოახდინა ნიჭიერ ახალგაზრდაზე. 1930 წელს გადავიდა ქუთაისის თეატრში და დადგა თავისი პირველი სპექტაკლი ჰაშეკის „ყოჩაღი ჯარისკაცი შვეიკი“. ამის შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ჯერ ბათუმის, შემდეგ მარჯანიშვილისა და რუსთაველის თეატრებს. ყველგან, სადაც იღწვოდა, მისი საქმიანობა აღინიშნა მაღალი შემოქმედებითი წარმატებით. რეჟისორის დადგმებს გამოარჩევდა მკვეთრი თეატრალობა და მასობრივი სცენების დინამიური გადაწყვეტა. ჭეშმარიტად საეტაპო სპექტაკლები დადგა სხვადასხვა თეატრის სცენებზე — ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“, სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“, ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“, ევრიპიდეს „მედეა“, მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“ და სხვა მრავალი.
1934 წელს არჩილ ჩხარტიშვილი მიავლინეს ჩეჩნეთ-ინგუშეთში, სადაც ჩამოაყალიბა დრამატული დასი და საფუძველი ჩაუყარა პირველ ეროვნულ სახელმწიფო თეატრს. გამოჩენილ რეჟისორს დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე დაღესტნელებისა და სხვა ჩრდილოკავკასიელთა თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში.
სიცოცხლის ბოლო 10 წელი არჩილ ჩხარტიშვილი იყო საქართველოს ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი. აქ მან მაღალი გემოვნებით დადგა მრავალი თატრალიზებული წარმოდგენა. დაჯილდოებულია წითელი დროშის, ოქტომბრის რევოლუციის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები არჩილ კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
Rm
rm, ინგლ. remove ანუ წაშლა, არის იუნიქსის ბრძანება რომლის მეშვეობით შესაძლოა ფაილის (დოკუმენტის) ან საქაღალდის წაშლა, თუ ამისთვის შესასრულებელი უფლებები დართულია.
მაგალითები
ფაილის წაშლა
საქაღალდის წაშლა, და რასაც იგი მოიცავს
საქაღალდის წაშლა, და რასაც იგი მოიცავს, ოღონთ წაშლამდე უნდა მიუთითოთ თუ მისი წაშლა მართლა გსურთ (და არ გეშლებათ სხვა რამესთან)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იუნიქსი კატეგორია:სტანდარტული იუნიქსის პროგრამები
აუსტურ-ჰუნავატნი
აუსტურ-ჰუნავატნი (Austur-Húnavatnssýsla) — სისლა ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში. აუსტურ-ჰუნავატნი მდებარეობს ნორდურლენდ-ვესტრას რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ბლიონდუოუსი.
აუსტურ-ჰუნავატნის ფართობი შეადგენს 4.920 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 1.937 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ოლქები
ИТ-1
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ტანკები
Rhytidoponera cerastes
Rhytidoponera cerastes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მიშკოვსკოე
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ლას-მერსედესის მუნიციპალიტეტი
ლას-მერსედესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. წარმოადგენს გუარიკოს შტატის 15 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია ლას-მერსედესი, ფართობი 7 691 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლას-მერსედესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 31 825 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 3,1 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
პელვორმი
მინი|250პქ|კუნძულის მდებარეობა პელვორმი (Pellworm) — გერმანიის კუთვნილი კუნძული ჩრდილოეთის ზღვაში, ჩრდილოეთ ფრიზის კუნძულების შემადგენლობაში. მისი ფართობი 37 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა — დაახლოებით 1 200 ადამიანს. მიეკუთვნება შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარეს.
შუა საუკუნეებში, პელვორმი უფრო დიდ, კუნძულ სტრანდს მიეკუთვნებოდა, რომელიც 1634 წელს გამანადგურებელი შტორმის შედეგად ნაწილებად დაიშალა. ყოფილი კუნძულის დანარჩენი ნაწილებია ნორდსტრანდი და ჰალიგი. ყველა მათგანი ისტორიულ რეგიონ უტჰალანდს მიეკუთვნება.
პელვორმამდე მიღწევა ბორნითაა შესაძლებელი.
პელვორმზე დაარსდა ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ჰიბრიდული განახლებადი ენერგიის დანადგარები. მასში კომბინირებულია მზის რადიაციისა და ქარის ენერგიის საწარმოები, რომლებიც წელიწადში 700 MWh ელექტროენერგიას გამოიმუშავებენ.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
სიდამონისჯვარი
სიდამონისჯვარი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. მდებარეობს გუდისის ქედზე, მდინარეების პატარა ლიახვისა და დიდი ლიახვის წყალგამყოფზე, მდინარე ფოტნისის (პატარა ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე 2413 მ. აგებულია ქვედაცარცული ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კალთა ციცაბოა, სამხრეთი და დასავლეთი დამრეცი. მთის ძირი შემოსილია ფოთლოვანი ტყით, თხემი სუბალპური ბალახეულით.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
ბასილი I (ბიზანტია)
ბასილი I მაკედონელი (Βασίλειος ὁ Μακεδών) (დ. 811–836 წლებს შორის — გ. 29 აგვისტო, 886) — ბიზანტიის იმპერატორი 867-886 წლებში. ის იყო უბარალო გლეხების შვილი. თუმცა იზრდებოდა საიმპერატორო პალატებში. მან მოახერხა იმპერატორ მიხეილ III-ის კეთილგანწყობის მოპოვება. რომელმაც იგი თანამმართველად დანიშნა. ამის შემდეგ მან მოაკვლევინა მიხეილ III და გახდა იმპერიის ერთპიროვნული მმართველი. საფუძველი დაუდო მაკედონელთა დინასტიას ბიზანტიის იმპერიის ტახტზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 811 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 886 კატეგორია:მაკედონელთა დინასტია კატეგორია:IX საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
ქართლელები
ქართლელები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ შიდა ქართლში (მდინარე მტკვრისა და მისი შენაკადების ხეობები), ქვემო ქართლში, თორში. საუბრობენ ქართლურ დიალექტზე, რომელიც ლიტერატურული ქართული ენის ერთ-ერთი საფუძველია. წარსულში ქართლელები გამოირჩეოდნენ კულტურისა და ყოფის ადგილობრივი თავისებურებებით. ამჟამად საქართველოში მცხოვრები დაახლოებით 3.600.000 ქართველიდან დაახლოებით 580.000 ქართველი, ქართლური ეთნოგრაფიული ჯგუფის წარმომადგენელია.
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით კატეგორია:ეთნოგრაფია
22
გარდაიცვალნენ
*
პრაღა-ვიხოდის რაიონი
პრაღა-ვიხოდის რაიონი — რაიონი ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი პრაღა. რაიონის ფართობი შეადგენს 754,91 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 144 513 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 191 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
იმერლები
მინი|300პქ|იმერლები იმერლები — ქართველთა ტერიტორიული, ლოკალური, ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ცხოვრობენ დასავლეთ საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარეში — იმერეთში. უწინ აღმოსავლეთ საქართველოს მოსახლეობა ლიხის ქედის მეორე, ანუ იმიერ მხარეს მცხოვრებ ქართველებს „იმერლებს“ უწოდებდა. თვითონ „იმერეთი“ და „იმერელი“ შედარებით გვიანდელი სახელებია. ადრე შუა საუკუნეებში საქართველოს ამ მხარეს არგვეთი ეწოდებოდა, მის მოსახლეობას კი — არგვეთელები. იმერეთი დიდი მხარეა და იყოფა ორ ნაწილად — ზემო და ქვემო იმერეთად, ასევე იყოფა მისი მოსახლეობაც — ზემო და ქვემო იმერლებად. ცალკეა გამოყოფილი ოკრიბა და მისი მკვიდრნი — ოკრიბელები. იმერლები მეტყველებენ ქართული ენის იმერულ დიალექტზე.
კოლხეთის დაბლობზე მცხოვრები ქვემო იმერლების ეთნოგრაფიულ ყოფას მრავალი საერთო ჰქონდა მეგრელების ყოფასთან, ზემო იმერლები კი თავისი ტრადიციებით ქართლელებთან იყვნენ ახლო. ტრადიციებისა და წეს-ჩვეულებების მრავალფეროვნებას განაპირობებს განსახლების რელიეფი (ქვემო იმერლები ვაკეზე ცხოვრობენ, ზემო იმერლები კი გორაკ-ბორცვებზე). განსხვავებულია დასახლების ფორმაც.
იმერეთს თავისი გეოგრაფიული მდებარეობა საგარეო მტრებისგან იცავდა. მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ ქართლ-კახეთის შემცირებული მოსახლეობის შევსების საქმეში. უცხოელი მოგზაურები იმერელთ გარეგნობას აღტაცებით აღწერდნენ.
აქტიურად მისდევენ მეურნეობას, განსაკუთრებული ადგილი უკავია მევენახეობა-მეღვინეობას. გამოყვანილია ადგილობრივ ბუნებრივ პირობებთან შეგუებული ვაზისა და ხეხილის ჯიშები. იმერლები გამოირჩევიან სტუმართმოყვარეობით. საქართველოს სხვა მხარეებს აწვდიან თიხის ნაწარმს. განთქმულია იმერული ყველი. მაღალ დონეზე დგას კარ-მიდამოს მოვლის კულტურა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით კატეგორია:ეთნოგრაფია
ფრანკენშტაინი
მინი|პირველი გამოცემა, 1818. ფრანკენშტაინი ანუ თანამედროვე პრომეთე ("Frankenstein; or, The Modern Prometheus") — ბრიტანელი ავტორის, მერი ვოლსტოუნკრაფტ შელის 1818 წლის რომანი. ნაწარმოები მოგვითხრობს ვიქტორ ფრანკენშტაინის, ახალგაზრდა მეცნიერის, ისტორიას, რომელიც არაორდინალური სამეცნიერო ექსპერიმენტის შედეგად გონიერ არსებას ქმნის. შელიმ წიგნზე მუშაობა 18 წლის ასაკში დაიწყო, 1818 წლის 1 იანვარს კი, როცა ავტორის 20 წლის იყო, ანონიმურად გამოქვეყნდა რომანის პირველი გამოცემა, ხოლო ავტორის სახელითურთ ნაწარმოები პირველად მკითხველმა პარიზში, 1821 წლის გამოცემაში იხილა.
შელიმ 1815 წელს ევროპის გარშემო იმოგზაურა, მოძრაობდა მდინარე რაინის გასწვრივ გერმანიაში და გაჩერდა გერნსჰაიმში, ფრანკეშტეინის ციხიდან 17 კილომეტრში, სადაც, ლეგენდის მიხედვით, ორი საუკუნის წინ რიგითი ალქიმიკოსი ექსპერიმენტებს ატარებდა. ამის შემდეგ იგი გადადის ჟენევაში, შვეიცარიაში, სადაც წიგნის სიუჟეტის ძირითადი ნაწილი ვითარდება. ამ დროს იგი ხშირად საუბრობდა გალვანიზმე, სხვადასხვა ოკულტურ საკითხზე, საკუთარ შეყვარებულთან და მომავალ მეუღლესთან, პერსი შელთან ერთად. ცნობილია, რომ 1816 წლისთვის მერიმ, პერსიმ და ლორდ ბაირონმა მოაწყვეს ერთგვარი შეჯიბრი, თუ ვინ შეთხზავდა ყველაზე კარგ საშინელებათა ჟანრის ისტორიას. დიდი ხნის ფიქრის შემდეგ, მერიმ, ფრანკენშტაინს გადამხდარი ამბით შთაგონებულმა, გადაწყვიტა, სწორედ მასზე დაეწერა რომანი.
მიუხედავად იმისა, რომ ფრანკენშტაინი გაჟღენთილია გოთიკური ლიტერატურისა და რომანტიზმისთვის დამახასიათებელი ელემენტებით, ამერიკელი ავტორი და კრიტიკოსი - ბრაიან ოლდისი - აღიქვამდა მას, როგორც პირველ ნამდვილ სამეცნიერო ფანტასტიკის ისტორიას. მისი მტკიცებით, სხვა, უფრო ძველი ნაწარმოებების გმირებისგან განსხვავებით, მთავარი გმირი იღებს მიზანმიმართულ გადაწყვეტილებას და ექპერიმენტთა უდიდეს ნაწილს ლაბორატორიაში ატარებს, რითაც იგი დიდ სამეცნიერო შედეგებს აღწევს. რომანმა უდიდესი გავლენა იქონია როგორც ლიტერატურაზე, ისევე პოპ-კულტურაზეც; თამამად შეიძლება ითქვას, რომ მან ჩამოაყალიბა საშინელებათა ისტორიების, ფილმებისა და პიესების სრული ერთობა - ანუ, სხვაგვარად, საშინელებათა ჟანრი. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ კულტურაში,ფრანკენშტაინის სახელით, ხშირად მიუთითებენ არა არსების შემქმნელზე, არამედ თავად არსებაზე.
1931 წლის ფილმი "ფრანკენშტაინი" მიიჩნევა ამ რომანის ყველაზე გამორჩეულ კინოადაპტაციად, რომელშიც მთავარი როლი ბორის კარლოფმა შეასრულა.
რეზიუმე
რომანი დაწერილია ეპისტოლარული ფორმით, რომელიც ასახავს მიმოწერას კაპიტან რობერტ უოლტონსა და მის დას, მარგარეტ უოლტონს სავილს შორის. ოდესღაც უოლტონი ოცნებობდა, გამხდარიყო მწერალი და ცდილობდა კიდეც, პოპულარობა მოეპოვებინა სამწერლო საქმიანობაში, მაგრამ ამჟამად ცოდნის გაფართოებისა და სახელის მოხვეჭის მიზნით მიემგზავრება ჩრდილოეთ პოლუსზე. მოგზაურობისას ეკიპაჟმა შენიშნა ძაღლების მარხილი, რომელსაც გიგანტური ფიგურა მართავდა. ამ დროს ეკიპაჟს მოუწია ნახევრად გაყინული და გამოფიტული მამაკაცის, ვიქტორ ფრანკენშტაინის შეფარება. როგორც აღმოჩნდა, ვიქტორს სწორედ ის გიგანტური მარხილი დადევნებოდა. ამის შემდეგ, ფრანკენშტეინი იწყებს ნელ-ნელა აღდგენას და იმის გამო, რომ უოლტონში ხედავს იმავე, მსგავს აკვიატებასა და დაუოკებელ სულს, უყვება საკუთარი უბედურების ისტორიას. ამის შემდეგ უკვე ვეცნობით ფრანკენშტაინის წარსულს.
ფრანკენშტაინის მონათხრობი
ორწლიანი კვლევის შემდეგ ვიქტორმა იპოვა გზა, როგორ გარდაქმნას უსულო ნივთიერება ცოცხალ მატერიაში და ამ აღმოჩენის დახმარებით მან შექმნა და გააცოცხლა გიგანტი. ახლადაღმოჩენილმა არსებამ შეაშინა ვიქტორი თავისი გარეგნობით, რამაც აიძულა მეცნიერი, გაქცეულიყო ლაბორატორიიდან. მას აგრეთვე სიცხის შეტევაც დაემართა.
გამოჯანმრთელების შემდეგ ვიქტორი ცდილობს, დაივიწყოს მომხდარი, თუმცა მალევე გაიგებს, რომ მისი უმცროსი ძმა - უილიამი - მოკლეს. ვიქტორი ბრუნდება ჟენევაში, ერთხელ ტყეში ღამით სეირნობისას კი მის მიერ შექმნილი მონსტრი შენიშნა. სასამართლომ უილიამის სიკვდილში დამნაშავედ სცნო ფრანკენშტაინების მსახური, ჯასტინ მორიცი, რადგან სწორედ მის ხელტ აღმოაჩინეს უილიამის მედალიონი. მორიცს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს, მაგრამ ვიქტორი კარგად ხვდებოდა, რომ დამნაშავე არა მორიცი, არამედ მისი შემოქმედების ნაყოფია.
ამის შემდეგ, ურჩხული კვლავ ხვდება ვიქტორის და ეუბნება, რომ მან ლაპარაკი ერთი ოჯახის დახმარებით ისწავლა. ის ამ პერიოდში თურმე მათი სახლის ბეღელში ცხოვრობდა, რა დროსაც ფრანგული ენა აითვისა. ოჯახის უსინათლო წევრთან დამეგობრებისდ მცდელობის შემდეგ, იგი ამავე ოჯახის წევრებმა ცემეს, მისი საშინელი გამომეტყველებისდა გამო. ვიქტორმა ურჩხული საწვიმაში გამოწყობილი შენიშნა, რომელიც მან საკუთარი ლაბორატორიიდან წამოიღო. შემდეგ ურჩხულმა აღიარა, რომ მას შემდეგ, რაც თავისი სიმახინჯის გამო ყველგან განდევნეს, შემთხვევით გადაეყარა უილიამს და როცა გაიგო ვინ იყო, მოკლა.
მონსტრი ვიქტორს სთხოვს ქალი პატარძლის შექმნას. ვიქტორი თანხმდება და ერთ კუნძულზე გადადის სამუშაოს მიზნით, ღთუმცა, როცა გააცნობიერებს, რომ მისი ქმნილებების წყალობით დედამიწაზე არა ერთი, არამედ უამრავი მონსტრი შეიძლება გაჩნდეს, ის ანადგურებს ქალ მონსტრს. განრისხებული ურჩხული კი, შურისძიების მიზნით, ვიქტორის საუკეთესო მეგობარს - ჰენრი კლერვალს - სიცოცხლეს გამოასალმებს.
ჟენევაში დაბრუნებული სასოწარკვეთილი ვიქტორი ცოლად მოიყვანს საკუთარ ბავშვობის მეგობარს, ელიზაბეტ ლავენზას, მაგრამ ქორწილის ღამეს მის საძინებელში მონსტრი შემოდის და პატარძალს ახრჩობს. ელიზაბეტის სიკვდილის გამო მალევე გარდაიცვლება მისი მამა. შედეგად, მთელი ოჯახი აფორიაქდა, ვიქტორი კი შურიძიების პირობას დებს და საკუთარ ქმნილებას ძებნას უწყებს, რომელიც საკუთარ შემოქმედს ჩრდილოეთ პოლუსამდე ადევნინებს თავს.
ამ ამბის მომსმენი და ვიქტორის შემხედვარე უოლტონი გადაწყვეტს, აღარ გარისკოს მეტი და ეკიპაჟს უკან დახევისკენ უხმობს. მალევე ვიქტორ ფრანკენშტაინი კვდება. უოლტონი მალევე მეცნიერის სხეულთან ერთად აღმოაჩენს ურჩხულს. აქ ვეცნობით მის სინანულს, ჩადენილი სისასტიკის გამო კი გადაწყვეტს გადავიდეს ჩრდილოეთით და თავი მოიკლას. შედეგად, მონსტრი გემიდან გარბის.
თანამედროვე პრომეთე
„თანამედროვე პრომეთე “ არის რომანის ქვესათაური (თუმცა თანამედროვე გამოცემები ახლა მას აშორებენ და მხოლოდ შესავალში ახსენებენ). პრომეთე, ბერძნული მითოლოგიაში, იყო ტიტანი, რომელმაც შექმნა ადამიანები ღმერთების გამოსახულებით, რათა მათში, ზევსის ბრძანებით, სული ჩაეშვათ. შემდეგ პრომეთემ ადამიანებს ასწავლა ნადირობა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მან მოატყუა ზევსი, რომ მიეღო ადამიანებისგან „უხარისხო შეთავაზებები“, ზევსმა კაცობრიობისგან ცეცხლი შეინარჩუნა. პრომეთემ ზევსს ცეცხლი წაართვა კაცობრიობისთვის. როდესაც ზევსმა ეს აღმოაჩინა, პრომეთეს სამუდამო სასჯელი მიუსაჯა კავკასიონის კლდეზე დაბმით, სადაც ყოველდღე არწივი ჯიჯგნიდა მის ღვიძლს, მხოლოდ იმისთვის, რომ ღვიძლი მეორე დღესვე აღედგინა მისი, როგორც ღმერთის უკვდავების გამო.
როგორც ერთგვარი პითაგორელი და ჯოზეფ რიტსონის ნაწარმოების "Abstinance from Animal Food as a Moral Duty" გავლენის ქვეშ მყოფი, მერი შელი პრომეთეს ხედავდა არა როგორც გმირს, არამედ როგორც ბოროტ ძალას და ადანაშაულებდა მას დედამიწისთვის ცეცხლის მოტანაში, რის შედეგადაც კაცობრიობა ხორცის ჭამის მანკიერებამდე დაეცა.
როგორც ტერმინი, "თანამედროვე პრომეთე" მომდინარეობს იმანუელ კანტისგან, რომელმაც ბენჯამინ ფრანკლინს "თანამედროვეობის პრომეთე" უწოდა, ელექტრონიკაში გაწეული წვლილისდა გამო.
შთაგონება
მინი|ვილა დიოდატი ჟენევის მახლობლად - ადგილი, სადაც მერი შელი, პერსი შელი და ლორდ ბაირონი ისვენებდნენ. 1816 წლის ზაფხული უკიდურესად ცივი და წვიმიანი აღმოჩნდა - ეს იყო ე.წ. "წელი ზაფხულის გარეშე", მსგავსი უამინდობა კი დაკავშირებული იყო ვულკან ტამბორას ამოფრქვევასთან. განმანათლებელ ინგლისელთა ჯგუფი შეიკრიბა ვილა დიოდატში, ჟენევის მახლობლად. ძლიერი უამინდობის გამო, დამსვენებლები ვერ ახერხებდნენ სახლიდან გასვლას და იძულებულნი გახდნენ, დროის უდიდესი ნაწილი ბუხართან გაეტარებინათ.
აქ ცნობილი ლიტერატურული გაეცნო გერმანულ საშინელებათა ზღაპრების კრებულს - ფანტასმაგორიანა (1812). წიგნმა იმდენად დიდი გავლენა იქონია მწერლებზე, რომ ბაირონმა შესთავაზა თავის კოლეგებს, მოეწყოთ ერთგვარი შეჯიბრება - რაც შეიძლება მოკლე დროში ვინ უფრო საშიშ ისტორიას დაწერდა. სწორედ აქ შეადგინა ბაირონმა მოთხრობა, რომელიც საფუძვლად დაედო დოქტორ ჯონ პოლიდორის ნაწარმოებს ვამპირი (1819), ხოლო მერი შელი, რომელიც იმ დროს მესმერიზმით იყო დაინტერესებული, შეადგინა ნაწარმოები მეცნიერისა და მის მიერ შექმნილი ურჩხულის შესახებ.
თავად ავტორი ირწმუნებოდა, რომ მან სახელი ფრანკენშტაინი სიზმარში იხილა. გერმანული სახელწოდება ფრანკენშტაინი ნიშნავს "ფრანკების ქვას" და ასოცირდება გერმანიაში არსებულ სხვადასხვა ლოკაციასთან, მათ შორის ფრანკენშტაინის ციხესთან. უნდა აღინიშნოს, რომ არსებობს უშუალოდ ფრანკენშტაინის ციხის არაერთი ანალოგი, მათ შორის ქალაქ დარმშტადტთან, აგრეთვე ქალაქ პფალიცთან, ზაბკოვიცე შლასკიესთან, რომელიც დაკავშირებულია ფრანკენშტაინის მესაფლავეების საქმესთან და სხვა მრავალთან. თუმცა, სხვადასხვა მკვლევარი ამ ლოკაციის განსხვავებულ ინტერპრეტაციას გვთავაზობს. ასე მაგალითად, რუმინელი აკადემიკოსი რადუ ფლორესკუ ვარაუდობდა, რომ მერი და პერსი ესტუმრნენ დარმშტადის მახლობლად არსებულ ფრანკენშტაინის ციხეს, რომელშიც ალქიმიკოსი იოჰან კონრად დიპელი ატარებდა ექსპერიმენტებს ადამიანის სხეულზე. სწორედ ეს უკანასკნელი, ლუიჯი გალვანისთან ერთად, მიიჩნევა მთავარი გმირის - ვიქტორის - ერთ-ერთ პროტოტიპად.
ნაწარმოების არსზე და მის იდეაზე დიდი გავლენა იქონია ჯონ მილტონის პოემამ - დაკარგული სამოთხე. მეტიც, არსებობს ვერსია, რომ სახელ "ვიქტორის" შთაგონება შელიმ სწორედ ამ წიგნიდან მიიღო. მილტონი ხშირად მოიხსენიებს ღმერთს, როგორც "გამარჯვებულს დაკარგულ სამოთხეში" და ვიქტორის მიერ სიცოცხლის შექმნა რომანში შედარებულია ღმერთის მიერ სიცოცხლის დაკარგულ სამოთხეში შექმნასთან. გარდა ამისა, შელის მიერ ურჩხულის ასახვა დიდწილად ეხმიანება სატანის პერსონაჟს დაკარგულ სამოთხეში .
არსებობს ვერსია, რომ ფრანკენშტაინის ჩამოყალიბებაზე ინგლისელი ქიმიკოსისა და გამომგონებლის, ჰამფრი დეივის იდეებმაც დიდი გავლენა იქონია. მეორე გამოცემის (1821) განხილვისას ერთ-ერთი კრიტიკოსი ამტკიცებდა, რომ ბრიტანელი წიგნში - ქიმიური ფილოსოფიის ელემენტები - მეცნიერი წერდა:"'მეცნიერებამ მიანიჭა ადამიანს ძალაუფლება, რომელსაც შეიძლება ეწოდოს შემოქმედებითი. მან საშუალება მისცა ადამიანს, შეცვალოს მისი გარემო და გარშემომყოფები'"პერსისა და ბაირონის მიერ განხილული იდეები სიცოცხლისა და სიკვდილის შესახებ იმდროინდელი მეცნიერებისთვის დიდად საინტერესო და იდუმალებით მოცულ საკითხს წარმოადგენდა. მათ განიხილეს ერასმუს დარვინისა და ლუიჯი გალვანის იდეები და შოტლანდიელი ექიმის, ჯეიმზ ლინდის ექსპერიმენტები. გამომდინარე იქიდან, რომ ამ საუბარში ზემოხსენებული წიგნის ავტორიც იყო ჩართული, რომანში იგრძნობა ამ მეცნიერთა იდეებიც.
პუბლიკაცია
შელიმ წიგნზე მუშაობა 1817 წლის აპრილ/მაისში დაასრულა, ხოლო გამოსცა 1818 წლის 1 იანვარს, ლონდონის პატარა გამომცემლობა Lackington, Hughes, Harding, Mavor, & Jones-ში. იგი გამოიცა ანონიმურად, წინასიტყვაობაში შევხვდებოდით ავტორის მეუღლის მიერ დაწერილ წინასიტყვაობას, რომელშიც ეწერა, რომ რომანი ფილოსოფოსსა და ავტორის მამას - უილიამ გოდვინს - მიეძღვნა. თავდაპირველად გაიყიდა მისი 500 ეგზემპლარი, რომელიც სამტომეულისგან შედგებოდა.
სამი წლის შემდეგ წიგნი გამოიცა პარიზში, სადაც ნაწარმოების ავტორის ვინაობა გაჟღერდა.