cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვალერიან შალიკაშვილი
შემოქმედება
შეასრულა დარისპანის (კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“), სოლეიმანის (სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), იაგოს (შექსპირის „ოტელო“), დე სილვას (გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“) და სხვა როლები. დადგა 50-მდე სპექტაკლი (გედევანიშვილის „მსხვერპლი“ და „სინათლე“, დ. ერისთავის „სამშობლო“, კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“, იბსენის „დოქტორი შტოკმანი“ და სხვა). დაწერა 7 („გადაჭრილი მუხა“, „უნიადაგონი“, „ოჯახი“ და სხვა) და თარგმნა 18-მდე პიესა.
აინშტაინიუმი
აინშტაინიუმი — (ქიმიური სიმბოლო — ; Einsteinium) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, IIIბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 99, tდნ — 860 °C, tდუღ — 996 °C, სიმკვრივე — 8.84 გ/სმ3. 1952 წელს აღმოჩენილია ამერიკელი მეცნიერთა ჯგუფის მიერ ბირთვული რეაქციების შედეგად მიღებულ პროდუქტებში. 1955 წელს ელემენტს სახელი ალბერტ აინშტაინის პატივსაცემად ეწოდა. ცნობილია აინშტაინიუმის რამდენიმე იზოტოპი (მათ შორის 252 მასიური რიცხვით ყველაზე მდგრადია). მისი იზოტოპები მიღებულია ციკლოტრონზე აზოტის იონებით ურანის დაბომბვისას.
იტალიის სერია A 2009-2010
სერია ა 2009-10 წლების სეზონი არის რიგით 78-ე მისი დაარსებიდან. სეზონი დაიწყო 2009 წლის 22 აგვისტოს და დასრულდება 2010 წლის 16 მაისს. ამ სეზონში ნაიკმა წარმოადგინა ახალი ბურთი.
გუნდები
შემდეგი 20 გუნდი მონაწილეობს 2009-10 წლების სეზონში:
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის სერია A-ს სეზონები
ქიქინეთი
ქიქინეთი — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, წახანის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1460 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 23 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 177 ადამიანი. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 151 ადამიანი.
ისტორიული ძეგლები
სოფელში დგას განვითარებული შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები, XVI საუკუნის „თამარის ციხე“, შუა საუკუნეების თუთაჯვარის და ჭიხელის ეკლესიების ნანგრევები, XIX საუკუნის მეჩეთი. მეჩეთი აშენებულია ჯაყელების მიერ. 1944 წელს მუსლიმების დეპორტაციის შემდეგ, მეჩეთი გამოიყენებოდა სოფლის კლუბად.
აზოტი
აზოტი (Nitrogenium < άζωτο; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეორე პერიოდის, მეთხუთმეტე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეხუთე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, Vა) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 7, ატომური მასა — 14.007. უფერული აირი, რომელსაც არ აქვს სუნი და გემო და ხელს არ უწყობს წვას; ჰაერის ერთ-ერთი ძირითადი შემადგენელი ნაწილია (78 %).
აღმოჩენის ისტორია
1772 წელს ჰენრი კავენდიშმა ჩაატარა შემდეგი ცდა: გახურებული ნახშირის თავზე მრავალჯერ გაატარა ჰაერი, ამის შემდეგ ამუშავებდა მას ტუტით, შედეგად იღებდა ნალექს, რომელსაც კავენდიშმა უწოდა მახრჩობელა ჰაერი. თანამედროვე ქიმიის პოზიციიდან ჩანს, რომ გახურებულ ნახშირზე ჰაერის ჟანგბადი რეაქციაში შედიოდა ნახშირორჟანგში, რომელიც შემდეგ რეაგირებდა ტუტესთან. ამასთან დარჩენილი აირს წარმოადგენდა უმთავრესად აზოტი. ასე რომ, კავენდიშმა გამოყო აზოტი, მაგრამ ვერ მიხვდა იმას რომ, ეს ახალი მარტივი ნივთიერება (ქიმიური ელემენტი) იყო. იმავე წელს კავენდიშმა ამ ცდის შესახებ შეატყობინა ჯოზეფ პრისტლის.
1772 წელს აზოტი (სახელწოდებით «გაფუჭებული ჰაერი»), როგორც მარტივი ნივთიერება, აღწერა დანიელ რეზერფორდმა, მან გამოაქვეყნა მაგისტრული დისერტაცია, სადაც აღნიშნა აზოტის ძირითადი თვისებები (არ რეაგირებს ტუტესთან, წვას არ უწყობს ხელს, არ ვარგა სუნთქვისათვის). ამიტომაც დანიელ რეზერფორდი ითვლება აზოტის აღმომჩენად.
შემდეგ კი აზოტი შეისწავლა ჰენრი კავენდიშმა (საინტერესოა ის ფაქტი რომ, მან შეძლო აზოტისა და ჟანგბადის დაკავშირება ელექტრო დენის განმუხტვებით, სადაც აზოტის ოქსიდის შთანთქმის შემდეგ დარჩა აირის მცირე რაოდენობა, რომელიც აბსოლუტურად ინერტული აირი იყო, მაგრამ როგორც აზოტის შემთხვევაში ვერ მიხვდა ცდის არსს, რომ გამოჰყო ახალი ქიმიური ელემენტები — ინერტული აირები). მაგრამ ვერც რეზერფორდმა გაიგო თუ რა აირები გამოჰყო ამ ცდისას (რეზერფორდიც ფლოგისტონური თეორიის მომხრე იყო).
დასახელების წარმომავლობა
აზოტ (ἄζωτος — უსიცოცხლო, nitrogenium), წინა სახელწოდებებთან ერთად («ფლოგისტირული», «საზიანო» და «გაფუჭებული» ჰაერი) 1787 წ. ლავუაზიემ შესთავაზა, რომელიც იმ დროს სხვა ფრანგ მეცნიერებთან ერთად ამუშავებდა ქიმიური ნომენკლატურის პრინციპებს. როგორც ზემოთ არის აღნიშნული, იმ დროისათვის უკვე იყო ცნობილი, რომ აზოტი ხელს არ უწყობს არც წვას და არც სუნთქვას. ეს თვისებები ჩათვალეს ყველაზე მნიშვნელოვნად. მაგრამ შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ აზოტი პირიქით, აუცილებელია ყველა ცოცხალი არსებისათვის, სახელწოდება შემორჩა ფრანგულ, რუსულ, უკრაინულ და ქართულ ენებში.
არსებობს სხვა ვერსიაც. სიტყვა «აზოტი» არაა ლავუაზიეს მოგონილი და არც მისი კოლეგებისა ნომენკლატურული კომისიიდან; ის შევიდა ალქიმიურ ლიტერატურაში უკვე ადრე შუა საუკუნეებში და გამოიყენებოდა «ლითონების პირველადი მატერიის» აღსანიშნავად, რომელსაც თვლიდნენ ყველა არსებულის «ალფა და ომეგად». ეს გამოთქმა ნასესხებია აპოკალიფსიდან: «მე ვარ ალფა და ომეგა, დასაწყისი და დასასრული». სიტყვა შედგენილია სამი ენის ლათინურის, ბერძნულის და ძველებრაული ანბანის პირველ და ბოლო ასოებისაგან, — რომლებიც ითვლებოდა «წმინდა» ასოებად, რადგან, სახარების მიხედვით, ქრისტეს ჯვარცმისას ჯვარზე წარწერა იყო გაკეთებული ამ ენებზე (ა, ალფა, ალეფ და ზეტ, ომეგა, ტავ — AAAZOTH). ახალი ქიმიური ნომენკლატურის შემდგენლებმა კარგად იცოდნენ ამ სიტყვის არსებობის შესახებ; მისი შექმნის ინიციატორი ლუი ბერნარ გიტონ დე მორვო აღნიშნავდა თავის «მეთოდურ ენციკლოპედიაში»(1786) ტერმინის ალქიმიურ მნიშვნელობაზე.
ლათინურად აზოტს «nitrogenium» ეწოდება, ანუ «სელიტრის (ნიტრატის) გამჩენს»; ინგლისური სახელწოდება ლათინურიდან მოდის. გერმანულში გამოიყენება Stickstoff, რაც ნიშნავს «მახრობელა ნივთიერებას».
იზოტოპები
ბუნებრივი აზოტი შედგება ორი სტაბილური იზოტოპოსაგანв 14N — 99,635 % და 15N — 0,365 %.
ხელოვნურად მიღებულია თოთხმეტი რადიოაქტიური აზოტის იზოტოპი მასური რიცხვებით 10-დან 13-მდე და 16-დან 25-მდე. ყველა ისინი არიან ძალიან მოკლე არსებობის მქონე იზოტოპები. ყველაზე სტაბილური მათ შორის არის 13N ნახევრად დაშლის პერიოდი 10 წთ-ს შეადგენს.
აზოტის სტაბილური იზოტოპის ბირთვის სპინი: 14N — 1; 15N — 1/2.
გავრცელება
დედამიწის გარეთ აზოტი აღმოჩენილია მზის ატმოსფეროს აიროვან ნისლში, პლანეტა ურანზე, ნეპტუნზე, ვარსკვლავთაშორისო გარემოში და სხვა. აზოტი — გავრცელების მიხედვით მეოთხე ელემენტია მზის სისტემაში (წყალბადის, ჰელიუმის და ჟანგბადის შემდეგ).
აზოტი, ორატომიანი მოლეკულის ფორმით N2 დედამიწის ატმოსფეროს უმეტეს ნაწილს 75,6 %-ს (მასით) და 78,084 % (მოცულობით) შეადგენს, ანუ მიახლოებით 3,87 ტ.
აზოტის შემცველობა დედამიწის ქერქში, სხვადასხვა ავტორების მონაცემით, შეადგენს (0,7—1,5) ტ (ამასთან ჰუმუსში — მმიახლოებით 6 ტ), დედამიწის მანტიაში — 1,3 ტ. მასების ასეთი შეფარდება იძლევა საშუალებას ვივარაუდოდ, რომ მანტიის ზედა ნაწილი აზოტის მთავარ წყაროს წარმოადგენს, საიდანაც ის ხვდება დედამიწის სხვა ფენაში ვულკანების ამოფრქვევების შედეგად.
ჰიდროსფეროში არსებული აზოტის წონა, იმის გათვალისწინებით, რომ ერთდროულად ხდება ატმოსფეროს აზოტის გახსნა წყალში და მისი გამოყოფა ატმოსფეროში, შეადგენს მიახლოებით 2 ტ, ამას გარდა მიახლოებით 7 ტ. აზოტი მდებარეობს ნაერთების სახით ჰიდროსფეროში.
ბიოლოგიური როლი
აზოტი წარმოადგენს აუცილებელ ელემენტს ცოცხალი არსებებისთვისა და მცენარეებისათვის, ის შედის ცილების (მასის 16—18 %), ამინომჟავების, ნუკლეინური მჟავების, ნუკლეოპროტეიდების, ქლოროფილების, ჰემოგლობინის და სხვათა შემადგენლობაში. ცოცხალი უჯრედების შემადგენლობაში აზოტის ატომების მიხედვით მიხლოებით 2%, მასური წილის - მიახლოებით 2,5 % (მეოთხე ადგილი წყალბადის, ნახშირბადის და ჟანგბადის შემდეგ). აქედან გამომდინარე დაკავშირებული აზოტის ატომების მნიშვნელოვანი ნაწილი არსებობს ცოცხალ ორგანიზმების შემადგენლობაში, «მკვდარ ორგანიკაში» და ოკენეებისა და ზღვების დისპერსულ ნივთიერებებში. ეს რაოდენობა მიახლოებით 1,9 ტ-ით განისაზღვრება. აზოტიანი ორგანიკის ლპობისა და გახრწნის შედეგად, ხელშემწყობი ფაქტორების არსებობისას შეიძლება წარმოიშვას ბუნებრივი წიაღისელის საბადოები რომლებიც აზოტს შეიცავენ, მაგალითად, «ჩილიური სელიტრა» (ნატრიუმის სელიტრა (ნატრიუმის ნიტრატი) სხვა ნაერთების მინარევებით), ნორვეგიული, ინდური სელიტრა.
აზოტის ციკლი
thumb|300px|აზოტის ბრუნვა ბუნებაში ატმოსფერული აზოტის ფიქსაცია ბუნებაში მიმდინარეობს ორი ძირითადი მიმართულებით — აბიოგენური და ბიოგენური. პირველი მიმართულება ძირითადად მოიცავს აზოტის რეაქციას ჟანგბადთან. რადგანაც აზოტი ქიმიურად საკმაოდ ინერტულია, მისი დაჟანგვისათვის საჭიროა ენერგიის დიდი რაოდენობა (მაღალი ტემპერატურა). ასეთი პირობები იქმნება ჭექა-ქუხილის დროს ელვის განმუხტვისას, როდესაც ტემპერატურა აღწევს 25000 °C. ამ დროს ხდება სხვადასხვა აზოტის ოქსიდების წარმოქმნა.
მაგრამ მოლეკულური აზოტის ძირითადი ნაწილი (მიახლოებით 1,4 ტ/წ.) ფიქსირდება ბიოტიკური გზით. დიდი დროის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ მოლეკულური აზოტის დაკავშირება შეუძლიათ მხოლოდ მიკროორგანიზმების სახეობების მცირე რაოდენობას (მაგრამ მიწის ზედაპირზე ფართოდ გავრცელებულებს): ბაქტერიები Azotobacter და Clostridium, ლობიოსებრთა მცენარეების ბოლქვების ბაქტერიები Rhizobium, ციანობაქტერიები Anabaena, Nostoc და სხვა. ახლა ცნობილია, რომ ასეთი თვისებები ახასიათებთ ბევრ სხვა ორგანიზმებს წყალში და ნიადაგში, მაგალითად, აქტინომიცეტები მურყანის ბოლქვებში და სხვა ხეებშიც (სულ 160 სახეობა). ყველა ისინი მოლეკულურ აზოტს გარდაქმნიან ამონიუმის ნაერთებად (NH4+). ეს პროცესი საჭიროებს ენერგიის საკმაო რაოდენობას (1 გ. ატმოსფერული აზოტის ფიქსაციისათვის ლობიოს ბოლქვის ბაქტერიები ხარჯავენ მიახლოებით 167,5 კჯ, ანუ ჟანგავენ მიახლოებით 10 გ. გლუკოზას). ასე რომ აშკარაა, ურთიერთ სარგებლიანობა სიმბიოზი მცენარისა და აზოტფიქსირებად ბაქტერიას შორის — პირველი აძლევს მეორეს «საცხოვრებელ ადგილს» და ამარაგებენ ფოტოსინთეზის შედეგად მიღებული «საწვავით» — გლუკოზით, მეორე კი უზრუნველყოფს მცენარისათვის საჭირო ათვისებადი ფორმის აზოტით.
აზოტი ამიაკის ფორმით და ამონიუმის ნაერთები, რომლებიც მიიღება ბიოგენური აზოტფიქსაციის პროცესში, მალე იჟანგებიან ნიტრატებამდე და ნიტრიტებამდე (ამ პროცესს ნიტროფიკაციას უწოდებენ). ისინი, მცენარის ნაჭრებისაგან თავისუფალნი (და შემდეგ საკვები ჯაჭვის მიხედვით ჯერ ბალახის მძოველ და შემდეგ მტაცებელ ცხოველებში გადადიან), დიდი ხნით რჩებიან ნიადაგში. ნიტრატებისა და ნიტრიტების უმრავლესობა კარგად ხსნადია, ამიტომაც წყლით ირეცხებიან და საბოლოოდ ხვდებიაბ მსოფლიო ოკეანეში (ეს ნაკადი შეფასებულია 2,5—8 ტ/წ.).
ადამიანის ჩაურევლობის დროს აზოტის დაკავშირების და ნიტრიფიკაციის პროცესები პრაქტიკულად მთლიანად გაწონასწორებულია დენიტრიფიკაციის საპირისპირო რეაქციებით. აზოტის ნაწილი ხვდება ატმოსფეროში მანტიიდან ვულკანების ამოფრქვევის დროს, ნაწილი კი მკვიდრად ფიქსირდება ნიადაგებში და მინერალებში, ამას გარდა ყოველთვის ხდება აზოტის გაჟონვა ატმოსფეროს ზედა ფენებიდან პლანეტათშორისო სივრცეში.
აზოტის ტოქსიკოლოგია და მისი ნაერთები
თვითონ ატმოსფერული აზოტი საკმაოდ ინერტულია, რომ მოახდინოს ზეგავლენა ადამიანისა და ცხოველის ორგანიზმზე. მიუხედავად ამისა, მაღალი წნევის დროს ის იწვევს ნარკოზს, სიმთვრალეს ან გაგუდვას (ჟანგბადის უკმარისობის დროს); წნევის სწრაფი დაწევის დროს აზოტი იწვევს კესონურ დაავადებას.
აზოტის ბევრი ნაერთი ძალიან აქტიურები არიან და ხშირად ტოქსიკურნიც არიან.
მიღება
ლაბორატორიებში ის შეიძლება მივიღოთ ამონიუმის ნიტრატის დაშლის რეაქციით:
<DIV STYLE="margin-left:3e;">NH4NO2 → N2↑ + 2H2O</DIV>
რეაქცია ეგზოთერმულია, მიმდინარეობს 80 კკალ (335 კჯ) ენერგიის გამოყოფით, ამიტომაც საჭიროებს ჭურჭელის გაცივებას რეაქციის დროს (ხოლო რეაქციის დასაწყისში საჭიროებს ამონიუმის ნიტრატის გახურებას).
პრაქტიკულად ამ რეაქციას ასრულებენ, გახურებულ ამონიუმის სულფატის გაჯერებულ ხსნარში წვეთებით უმატებენ ნატრიუმის ნიტრატის გაჯერებულ ხსნარს, ამასთან მიმოცვლის რეაქციის შედეგად მიღებული ამონიუმის ნიტრიტი მყისიერად იშლება.
ამ დროს გამოყოფილი აირი დაბინძურებულია ამიაკით, აზოტის ოქსიდით (I) და ჟანგბადით, რისგანაც მას წმინდავენ, თანმიმდევრობით მას უშვებენ ჯერ გოგირდმჟავას ხსნარში, შემდეგ რკინის სულფატში (II) და გახურებული სპილენძის თავზე. შემდეგ აზოტს აშრობენ.
კიდევ ერთი ლაბორატორიული მეთოდი აზოტის მიღებისა — კალიუმის დიქრომატისა და ამონიუმის სულფატის ნარევის გახურებით (შეფარდებით 2:1 მასის მიხედვით). რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგი ფორმულით:
<DIV STYLE="margin-left:3em;">K2Cr2O7 + (NH4)2SO4 = (NH4)2Cr2O7 + K2SO4</DIV> <DIV STYLE="margin-left:3em;">(NH4)2Cr2O7 →(t) Cr2O3 + N2↑ + 4H2O</DIV>
ყველაზე სუფთა აზოტი შეიძლება მივიღოთ ლითონების აზიდების დაშლით: <DIV STYLE="margin-left:3em;">2NaN3 →(t) 2Na + 3N2↑</DIV>
ეგრეთ წოდებული «ჰაეროვანი», ან «ატმოსფერული» აზოტი, ანუ აზოტისა და კეთილშობილური აირების ნარევს, იღებენ ჰაერის რეაქციით გახურებულ კოქსთან: <DIV STYLE="margin-left:3em;">O2+ 4N2 + 2C → 2CO + 4N2</DIV> ამ დრო მიიღება ეგრეთ წოდებული «გენერატორული», ან «ჰაეროვანი», აირი — ნედლეული ქიმიური სინთეზისათვის და საწვავისათვის. საჭიროებისას აქედან შეიძლება აზოტის გამოყოფა, ნახშირბადის მონოქსიდის შთანთვით.
მრეწველობაში მოლეკულურ აზოტს მიიღებენ თხევადი ჰაერის ფრაქციული გამოხდით. ამ მეთოთ შეიძლება «ატმოსფერული აზოტის» მიღება. ასევე ფართოდ გამოიყენება აზოტური დანადგარები, სადაც გამოიყენება ადსორბციული და მემბრანული აირის გაგამოყოფა.
ერთ-ერთი ლაბორატორიული მეთოდი — სპილენძის ოქსიდზე (II) ამიაკის გატარება ~700°С ტემპერატურაზე: <DIV STYLE="margin-left:3e;">2NH3 + 3CuO → N2↑ + 3H2O + 3Cu</DIV>
ამიაკს იღებენ მისი გაჯერებული ხსნარის გახურებისას. CuO -ის რაოდენობა 2-ჯერ მეტია ვიდრე გათვლებით. გამოყენების წინ აზოტს წმენდენ ჟანგბადისა და ამიაკის მინარევებისაგან სპილენძზე და მის ოქსიდზე (II) გატარებით (ასევე ~700 °C), შემდეგ აშრობენ კონცენტრირებული გოგირდმჟავათი და მშრალი ტუტეთი. პროცესი საკმაოდ ნელა მიმდინარეობს, მაგრამ ის ღირს რადგან აზოტი აირი მიიღება საკმაოდ სუფთა.
ფიზიკური თვისებები
thumb|600px|აზოტის ოპტიკური ხაზოვანი ემისიური სპექტრი ნორმალურ პირობებში აზოტი არის უფერო აირი, არ გააჩნია სუნი, წყალში მცირედ იხსნება (2,3 მლ/100გ 0 °C -ზე, 0,8 მლ/100 გ 80 °C-ზე), სიმკვრივე 1,2506 კგ/მ³ (ნ.პ. დროს).
თხევად მდგომარეობაში (დუღილის ტემპ. -195,8 °C) – უფერო, მოძრავი, როგორც წყალი - სითხე. თხევადი აზოტის სიმკვრივეა 808 კგ/მ³. ჰაერთან კონტაქტის დროს შთანთქავს იქიდან ჟანგბადს.
ქიმიური თვისებები, მოლეკულის აღნაგობა
აზოტი თავისუფალ მდგომარეობაში არსებობს ორ ატომიანი მოლეკულის N2 ფორმით, რომლის ელექტრონული კონფიგურაცია აისახება ფორმულით σs²σs*2πx, y4σz², რაც შეესაბამება აზოტის მოლეკულებს შორის სამმაგ კავშირს N≡N (კავშირის სიგრძე dN≡N = 0,1095 ნმ). ამის შედეგად აზოტის მოლეკულა საკმაოდ მტკიცეა, დისოციაციის რეაქციისთვის N2 ↔ 2N წარმოქმნის კუთრი ენტალპია ΔH°298=945 კჯ, რეაქციის სიჩქარის კონსტანტა К298=10−120, ანუ აზოტის მოლეკულის დისოციაცია ნორმალუს პირობებში პრაქტიკულად არ მიმდინარეობს (წონასწორობა პრაქტიკულად გადახრილია მარცხნივ). აზოტის მოლეკულა არაპოლარულია და სუსტად პოლარიზდება, მოლეკულებს შორის ურთიერთქმედების ძალა ძალიან სუსტია, ამიტომაც ჩვეულებრივ პირობებში აზოტი აიროვან მდგომარეობაშია.
3000 °C დროსაც კი თერმული დისოციაციის ხარისხი N2 შეადგენს სულ რაღაც 0,1 %, და მხოლოდ 5000 °C დროს აღწევს რამდენიმე პროცენტს (ნორმალური წნევის დროს). ატმოსფეროს მაღალ ფენებში მიმდინარეობს მოლეკულების ფოტოქიმიური დისოციაცია N2. ლაბორატორულ პირობებში შესაძლებელია ატომალური აზოტი, თუკი აიროვან N2 გავატარებთ ძლიერი უარყოფითი წნევით, მაღალ სიხშირიან ელექტრონულ განმუხტვაში. ატომარული აზოტი უფრო აქტიურია ვიდრე მოლეკულური: კერძოდ, ჩვეულებრივი ტემპერატურისას ის რეაგირებს გოგირდთან, ფოსფორთან, დარიშხანთან და ლითონების რიგთან, მაგალითად, ვერცხლისწყალთან.
აზოტის მოლეკულის მაღალი სიმტკიცის გამო ბევრი მისი შენაერთები ენდოთერმულია, მათი წარმოქმნის ენტალპია უარყოფითია, ხოლო აზოტის ნაერთები თერმულად ნაკლებად სტაბილურები არიან და გახურებისას საკმაოდ ადვილად იშლებიან. ამიტომაც აზოტი დედამიწაზე უმეტესწილად თავისუფალ მდგომარეობაშია.
თავისი ინერტულობის გამო აზოტი ჩვეულებრივ პირობებში რეაგირებს მხოლოდ ლითიუმთან: <DIV STYLE="margin-left:3em;">6Li + N2 → 2Li3N,</DIV> გახურებისას ის რეაგირებს რამდენიმე ლითონთან და არალითონთან ნიტრიდების წარმოქმნით: <DIV STYLE="margin-left:3em;">3Mg + N2 → Mg3N2,</DIV> <DIV STYLE="margin-left:3em;">2B + N2 →2BN,</DIV>
ყველაზე პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს წყალბადის ნიტრიდს (ამიაკი):
ატმოსფერული აზოტის სამრეწველო დაკავშირება
აზოტის ნაერთები ფართოდ გამოიყენება ქიმიაში, შეუძლებელია ჩამოითვალოს ყველა ის დარგი და მიმართულება სადაც გამოიყენება აზოტის შემცველი ნივთიერებები: ეს არის სასუქების წარმოება, ასფეთქებელი ნივთიერებები, საღებავები, წამლები და სხვა. მიუხედავად იმისა რომ აზოტის შემცველობა ჰაერში საკმაოდ დიდია და ხელმისაწვდომია, ზემოთ აღწერილი მოლეკულის N2 სიმტკიცის გამო დიდი ხნის განმავლობაში გადაუწყვეტელი იყო ეს ამოცანა - აზოტის ნაერთების მიღება ჰაერიდან; აზოტის ნაერთების უდიდეს ნაწილს იღებდნენ მისი მინერალებიდან, როგორებიცაა ჩილიური სელიტრა (ნიტრატი). მაგრამ მათი მარაგის შემცირებისა და მოთხოვნის ზრდამ გამოიწვია ამ ამოცანაზე მუშაბის ფორსირება.
ასეთ შემთხვევებში გამოიყენება კატალიზი, რადგანაც შესაბამისი კატალიზატორი აჩქარებს რეაქციას წონასწორობის გადახრის გარეშე. შესაბამისი კატალიზატორის ძებნის პროცესში გამოცდილი იქნა მიახლოებით ოცი ათასი სხვადასხვა შენაერთი. თავისი საერთო თვისებების (კატალიტიკური აქტიურობა, მოწამლისადმი მდგრადობა, ღირებულება) ყველაზე დიდი გამოყენება ჰპოვა კატალიზატორებმა - ლითონური რკინის საფუძველზე, რკინასთან ერთად ალუმინისა და კალიუმის ოქსიდების ნარევებმა. პროცესი მიმდინარეობს 400—600°С ტემპერატურის და 10—1000 ატმოსფერო წნევის პირობებში.
ვალდენსები
ვალდენსები (ასევე:ვალდენსიანელები; ვალენსები; ვაუდოისები) – ქრისტიანული მოძრაობა, რომელიც 1170-იანებში საფრანგეთში კერძოდ ლიონში ძირითადად ღარიბ-ღატაკთა შორის შეიქმნა. მოძრაობა მალევე კოტის ალპებშიც გავრცელდა. მათ მიერ სიღარიბის ქადაგება იყო ფეოდალური წყობისა და კათოლიკური ეკლესიის წინააღმდეგ პროტესტის გამოხატულება. მიმდევრები ჩვენს დრომდეც შემორჩნენ (უპირატესად იტალიაში).
მოძრაობას სახელი პეტერ ვალდოს გამო ეწოდა, რომელიც მოძრაობის ლიდერი იყო და დაუპირისპირდა რომის კათოლიკურ ეკლესიას. 1215 წელს მოძრაობა შეირაცხა ერეტიკულად და დაიწყეს მათი დევნა.
აზოტი
ატმოსფერული აზოტის სამრეწველო დაკავშირება
საჭიროა აღინიშნოს, რომ 2000 ატმოსფეროზე მაღალი წნევის დროს წყალბადისა და აზოტის ნარევიდან ამიაკის სინთეზი კატალიზატორის გარეშეც მიმდინარეობს მაღალი სიჩქარით. მაგალითად, 850 °C და 4500 ატმ. დროს პროდუქტის გამოსავალია 97 %.
ვალდენსები
პროტესტანტული რეფორმაციის დროს ვალდენსიანების ლიდერები შეუერთდნენ რეფორმაციულ ეკლესიას. ამგვარად მოძრაობამ მიიღო კალვინისტური დოგმების დიდი ნაწილი და გახდა პროტესტანტული სექტა.
სქოლიო
კატეგორია:პროტესტანტული კონფესიების განშტოებები კატეგორია:ქრისტიანობა შუა საუკუნეებში
აზოტი
ატმოსფერული აზოტის სამრეწველო დაკავშირება
არსებობს კიდევ ერთი, ნაკლებად გავრცელებული ხერხი — ციანამიდნური მეთოდი, აზოტის და კალციუმის კარბიდის რეაქციის საფუძველზე, რომელიც 1000 °C პირობებში მიმდინარეობს. რეაქციის ფორმულაა: <DIV STYLE="margin-left:3em;">CaC2 + N2 → CaCN2 + C.</DIV> რეაქცია ეგზოთერმულია, მისი თერმული ეფეკტია 293 კჯ.
აზოტის შენაერთები
აზოტის დაჟანგვის ხარისხი შენაერთებში არის −3, −2, −1, +1, +2, +3, +4, +5.
გამოყენება
თხევადი აზოტი გამოიყენება კრიოთერაპიისთვის.
აიროვანი აზოტის გამოყენება მრეწველობაში განპირობებულია მისი ინერტობით. აიროვანი აზოტი ხანძარ-საწინააღმდეგო და არააფეთგებად საშიში თვისებებით ხასიათდება, ხელს უშლის ჟანგვასა და ლპობას. ნავთობქიმიაში გამოიყენება რეზერვუარებისა და მილების ჩასაბერად, მილსადენების სამუშაოების შესამოწმებლად მაღალი წნევის ქვეშ. ქვანახშირის მოპოვებისას აზოტი გამოიყენება ფეთქებადსაწინააღმდეგო გარემოს შესაქმნელად, ქანების პლასტების გასაწევად. ელექტრონიკის წარმოებაში გამოიყენება განყოფილებების ჩასაბერად, დამჟანგავი ჟანგბადის დაუშვებლობისას. თუ კი პროცესის დროს, რომელიც მიმდინარეობს ჰაერის გამოყენებით, ჟანგვა და ლპობა, გახრწნა არის ნეგატიური ფაქტორი — აზოტს შეუძლია წარმატებით შეცვალოს ჰაერი.
აზოტის გამოყენების მნიშვნელოვან მიმართულებას წარმოადგენს მისი შემდგომი სინთეზი სხვადასხვაგვარი შენაერთების მისაღებად, როგორებიცაა ამიაკი, აზოტიანი სასუქები, ასაფეთქებელი ნივთიერებები, საღებავები და სხვა.
აზოტის დიდი რაოდენობა გამოიყენება კოქსიის წარმოებაში («კოქსის მშრალი ქრობა») კოქსის ბატარეიდან კოქსის გადმოტვირთვისას, ასევე საწვავის «გადატუმბვისას» ტანკებიდან ტუმბებში და ძრავებში რაკეტებში.
კვების მრეწველობაში აზოტი დარეგისტრირებულია როგორც საკვები დანამატი E941, როგორც აიროვანი გარემო შეფითვისათვის და შენახვისათვის, მაცივარი საშუალება, თხევადი აზოტი გამოიყენება ზეთის და არაგაზირებული სასმელების ჩამოსხმისას, ზედმეტი წნევისა და ინერტული გარემოს შესაქმნელად რბილ ტარაში.
თხევადი აზოტის დემონსტრირება ხდება როგორც ნივთიერების რომლითაც შეიძლება დიდი სხეულებია მყისიერი გაყინვა ეს ფართოდ გავრცელებული არასწორი წარმოდგენაა. ყვავილის გასაყინათაც საკმაოდ დიდი დროა საჭირო. ეს დაკავშირებულია აზოტის მატად დაბალი თბიტევადობაზე.
ცოცხალი არსებების გაყინვა თხევადი აზოტით შემდეგი მათი დნობით პრობლემატურია. პრობლემა ისაა რომ შეუძლებელია მათი ჩქარი გაყინვა და გალღვობა.
ბალონების მარკირება
აზოტიანი ბალონები შეღებილია შავ ფერად, უნდა ჰქონდეთ ყვითელი ფერის წარწერა და ყავისფერი ზოლი.
დებედა
დებედა (Դեբեդ [დებედ]), ბერდუჯი, საგიმი — მდინარე საქართველოსა და სომხეთში. სათავეს იღებს სომხეთში, ლორეს პროვინციაში, ჯავახეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2090 მ სიმაღლეზე, მდინარეების — ფამბაკისა და ძორაგეტის გაერთიანების შედეგად. საქართველოს ტერიტორიაზე მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ სადახლოს მიდამოებში გამოდის და მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ხრამს. სიგრძე 178 კმ, აუზის ფართობი 4,1 ათ. კმ². წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირეა ზამთარსა და შემოდგომაზე. საშუალი წლიური ხარჯი სოფ. სადახლოსთან 29,7 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად. დებედიდან გაყვანილია ლამბალოს, სადახლოს და სხვა არხები.
ისტორიული წყაროები
ვახუშტი ბატონიშვილი მდინარე დებედას ასე აღწერს:
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მდინარეები კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები კატეგორია:ხრამის შენაკადები
Solenopsis pollux
Solenopsis pollux — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ის გვარიდან]]. მიეკუთვნება Ponerinae-ის ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვირჯინია ჩერილი
ვირჯინია ჩერილი (Virginia Cherrill; დ. 12 აპრილი, 1908, კარტრეიჯი, ილიონისი, აშშ — გ. 14 ნოემბერი, 1996, სანტა-ბარბარა, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ძირითადად ცნობილია უსინათლო მეყვავილე გოგონას როლით ჩარლი ჩაპლინის ფილმში „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები“.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|[[ჩარლი ჩაპლინი|ჩარლი ჩაპლინთან ერთად ფილმში "დიდი ქალაქის ჩირაღდნები"]] ვირჯინია დაიბადა 1908 წლის 12 აპრილს ილინოისში ქალაქ კარტხეიჯის  მახლობლად მდებარე ფერმაში. ჯეიმზ ე. ჩერილისა და მისი მეუღლის ბლანშ უილკოქსის ოჯახში. როდესაც წამოიზარდა, ჰოლივუდში გადავიდა საცხოვრებლად. ამ დროს მის გეგმებში არ შედიოდა სამსახიობო კარიერა. ჰოლივუდში ყოფნისას, კრივის მატჩზე გაიცნო ჩარლი ჩაპლინი. ამ პერიოდში სახელგანთქმული რეჟისორი  ეძებდა მსახიობს  უსინათლო გოგონას როლის შესასრულებლად ფილმისათვის „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები“ (1931 წ.)როგორც მოგვიანებით ჩაპლინი თავის ავტობიოგრაფიულ წიგნში იგონებდა, რამდენიმე მსახიობი გასინჯა როლზე, მაგრამ უშედეგოდ. უკვე გულგატეხილმა ვირჯინია დაიბარა და მოხდენილმა, გამოუცდელმა მსახიობმა მაშინვე ჩარლი ჩაპლინის მოწონება დაიმსახურა. თუმცა  გადაღებების დროს მათი ურთიერთობა  არც იმდენად ჰარმონიული იყო. ჩაპლინმა რამდენიმე დღის გადაღებების შემდეგ ვირჯინია გადასაღები მოედნიდანაც კი გააძევა და გადაწყვიტა მისი ჯორჯია ჰეილით ჩანაცვლება. თუმცა რეჟისორი მოერიდა ზედმეტ ხარჯებს, რასაც ფილმის ხელახალი გადაღება გამოიწვევდა და ვირჯინია უკან დააბრუნა. ჯერ კიდევ ფილმის გამოსვლამდე 20th Century Fox- მა ხელი მოაწერა შეთანხმებას ვირჯინია ჩერილთან, ხოლო როდესაც „დიდი ქალაქის ჩირაღდნებს“ დიდი წარმატება ხვდა წილად, სტუდიამ იგი მიიწვია 1930 – იანი წლების დასაწყისში ხმოვან ფილმებში მონაწილეობის მისაღებად. მათ შორის იყო 1933 წელს გადაღებული  „ჩარლი ჩანის  დიდი საქმე“. იგი ასევე გამოჩნდა ჯორჯ  გერშვინის  1931 წლის მუსიკალურ ფილმში, სადაც ჯენეტ გეინორთან ერთად მონაწილეობდა. შემდეგ ვირჯინია  გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთში. იქ ითამაშა ორ ფილმში, თუმცა წარუმატებლად. 1936 წელს მსახიობმა  მიატოვა კინოკარიერა.
პირადი ცხოვრება
მინი|ვირჯინია ჩერილი-კადრი ფილმიდან ვირჯინია ოთხჯერ იყო დაქორწინებული. შვილები არ ჰყოლია. მისი პირველი მეუღლე იყო  ირვინგ ადლერი  მდიდარი იურისტი ჩიკაგოდან. ისინი დაქორწინდნენ 1925 წელს და დაშორდნენ 1928 წელს. ვირჯინია ჩერილს  გარკვეული პოპულარობა მოუტანა 1932 წლის ივლისში გამოცხადებულმა ნიშნობამ მდიდარ უილიამ რაინლენდერ სტიუარტ უმცროსთან (1888-1945). ისინი ჰავაიდან გაცურდნენ ვინსენტ ასტორის იახტით სადაც დაგეგმილი იყო საქორწინო ცერემონიალი, თუმცა ქორწილი ჩაიშალა ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე.
მეორე მეუღლე იყო ცნობილი მსახიობი კერი გრანტი (1934-1935), ხოლო მესამე - ჯორჯ ჩაილდ-ვილერსი. ჯერსის მეცხრე გრაფი  (1937-1946), რომელთანაც ქორწინების შემდეგ მან მიიღო გრაფინიას ტიტული. 1948 წელს ცოლად გაჰყვა  ფლორიან მარტინს, რომელთანაც მთელი ცხოვრება გაატარა სანტა- ბარბარაში. ვირჯინია ჩერილი  გარდაიცვალა ინსულტით 1996 წლის 14 ნოემბერს 88 წლის ასაკში.
ჰოლივუდის დიდების ხეივანში არის ვირჯინია ჩერილის სახელობის ვარსკვლავი.
სქოლიო
კატეგორია:მსახიობი ქალები საუკუნის მიხედვით კატეგორია:მუნჯი ფილმების მსახიობები კატეგორია:მსახიობები ჰოლივუდის დიდების ხეივანში კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:მსახიობი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
Laced/Unlaced
Laced/Unlaced — ემილი ოტემნის 2007 წლის ალბომი. იგი შედგება ორი დისკისგან. პირველი დისკი Laced არის განმეორებითი გამოცემა დისკისა On A Day..., რომელიც არის ვიოლინოთი შესრულებული კლასიკური ნაწარმოებების კრებული. მეორე დისკი Unlaced შეიცავს ელექტრონული ვიოლინოთი შესრულებულ ემილი ოტემნის კომპოზიციებს. დისკი და წიგნი გამოიცა შეზღუდული ტირაჟით, სულ 2000 ეგზემპლარი.
სქოლიო
კატეგორია:ემილი ოტემნის ალბომები კატეგორია:2007 წლის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
მეტაკსა
მეტაქსა (Μεταξά) — ბერძნული ქარვისფერი ალკოჰოლური სასმელი, რომელიც შექმნა სპიროს მეტაკსამ 1888 წელს. მისი გემო მოდის კუნძულ სამოსის, დაძველებლი ღვინის დისტილატებისა და ხმელთაშუა ზღვის მცენარეების კომბინაციით.
მეტაკსას კოლექციაში შედის: მეტაკსა 5 ვარსკვლავი, მეტაკსა 7 ვარსკვლავი, მეტაკსა 12 ვარსკვლავი, მეტაკსა გრანდ ფაინი, მეტაკსა კერძო რეზერვი, მეტაკსა ანგელოზების საგანძური და აენ მეტაკსა.
მეტაკსა იყიდება 50-ზე მეტ ქვეყანაში, მათ შორის ჩინეთში, კანადაში, აშშ-ში, ავსტრალიაში, ავსტრიაში, გერმანიაში, საბერძნეთში, ჩეხეთში, ბელგიაში, ჰოლანდიაში, ლატვიაში, ლიეტუვაში, უკრაინაში, ირლანდიაში და ა.შ.
მეტაკსა რემი კუანტროს (Rémy Cointreau) ჯგუფის ნაწილია 2000 წლიდან.
ისტორია
სპიროს მეტაკსა დაიბადა 1848 წელს აბრეშუმის ბერძენ მევაჭარეთა ოჯახში. მისი პირველი საქმიანობა იყო წვრილი საქონლით ვაჭრობა. მოგზაურობის დროს მას უამრავი ალკოჰოლური სასმელი და ღვინო გადაჰქონდა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. კომპანიის აზრით, იმდროინდელი ალკოჰოლური სასმელები სასტიკად განიცდიდნენ არომატის დანაკლისს. სპიროს მეტაკსას უფრო მსუბუქი სასმელი სურდა და შექმნა მეტაკსა 1888 წელს.
სპიროსმა და მისმა ძმებმა ელიასმა და ალექსანდრემ, პირველი დისტილერი აააშენეს 1888 წელს, პიერუსში, ათენის პორტში. ნათქვამია, რომ „მეომარი“ სალამინა, მეტაკსას ემბლემა, შთაგონებულია დისტილერიის საძირკველში აღმოჩენილი მედალიონით.
მიუხედავად იმისა, რომ იგი პირველად შეადარეს კონიაკს, შემდეგ კი ბრენდის, მეტაკსა არ მიაკუთვნეს არც ერთ ამ კატეგორიას, რადგან შეიცავს მუსკატის ღვინოებსა და ხმელთაშუა ზღვის მცენარეულ პროდუქტებს.
დანიის დროშა
მინი|250პქ|დანიის დროშა დანიის დროშა "დანებროგი" (Dannebrog) — დანიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. წითელ ფონზე გამოსახულია სკანდინავიური ჯვარი, რომელიც დროშის კიდეებამდე გადის. აღნიშნული ჯვარი დროშაზე ქრისტიანობის სიმბოლოა  და ასევე გვხვდება სხვა სკანდინავიურ სახელმწიფოთა დროშებზე, მათ შორისაა ნორვეგია, ფინეთი, ისლანდია, ასევე ალანდის კუნძულები, ფარერის კუნძულები, შეტლანდის არქიპელაგი და ორკნეის კუნძულები შოტლანდიაში. დანია-ნორვეგიის უნიის დროს, ეს დროშა ასევე იყო ნორვეგიის დროშა, რომელმაც დღეისათვის სულ მცირე ცვლილებები განიცადა, სანამ ნორვეგია 1821 წელს ამჟამინდელ დროშას მიიღებდა.
მეტაკსა
შექმნა
მეტაკსას კომპანიის არსებობა იწყება 1888 წლიდან.
დანიის დროშა
დანებორგი მსოფლიოში უძველესი დროშაა, რომელიც დღემდე გამოიყენება დამოუკიდებელი სახელმწიფოს მიერ.
მეტაკსა
შექმნა
მეტაკსა მზადდება მუსკატის ღვინოებისგან სამოსი-სა და ღვინის დისტილატებისგან, რომლებიც ცალკე ძველდება და შემდეგ კომბინირდება ლიმუზინის მუხის კასრებში. დასრულების პროცესში ემატება ხმელთაშუა ზღვის მცენარეები.
დანიის დროშა
ლეგენდა დროშის წარმოშობას ლინდანისეს ბრძოლას უკავშირებს (აგრეთვე ცნობილი როგორც ვალდემარის ბრძოლა), რომელიც 1219 წლის 15 ივნიის ესტონეთში გაიმართა.
მეტაკსა
სამოსი
კუნძულ სამოსი აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთში მდებარეობს. ყველაზე მაღალი მთაა ამბელოზის მთა (1,160 მ). ამპელოსი ბერძნულად ნიშნავს „ვაზს“. ყურძენი, პირველ რიგში, მუსკატი, გაშენებულია ტერასებში და ხელით იკრიფება.
დანიის დროშა
ლეგენდის წარმოშობა
ლეგენდის თანახმად დანებროგის წარმოშობა უკავშირდება ლინდანისის (ტალინი) ბრძოლას, რომელიც ესტონეთში 1219 წლის 15 ივნისს მოხდა. ბრძოლა დანიელების დამარცხებით მთავრდებოდა, მაგრამ დანიის ეპისკოპოსი ამ დროს მთიდან ბრძოლას გადაჰყურებდა და თან ზეცისკენ აპყრობილი ხელებით უფალს დახმარებას სთხოვდა. რაც უფრო მეტს ლოცულობდა დანიელები მით უფრო უახლოვდებოდნენ გამარჯვებას, მაგრამ როდესაც ეპისკოპოსს ხელები დაეღალა და დაბლა დაუშვა, ესტონელებმა დანიელები უკან დახიეს, შემდეგ მან ისევ აღმართა ხელები ზემოთ და მათ ისევ მოიპოვეს უპირატესობა, მაგრამ მალევე კვლავ დაეღალა ხელები და როდესაც დანიელები წაგების პირას იყვნენ დანებროგი სასწაულებრივად დაეშვა ციდან. მეფემ ის აიღო და მებრძოლებს აჩვენა. მათ მხნეობა და სიმამაცე შეემატათ და ბრძოლა მოიგეს.
სქოლიო
კატეგორია:დანიის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
II ზონალური ტურნირი
II ზონალური ტურნირი
1981 წელს ლენინგრადში ჩატარდა მეორე სპეციალური ზონალურ ტურნირი. მონაწილეთა შერჩევა კვლავ იგივე იყო. მონაწილეობდნენ სსრ კავშირის უძლიერესი მოჭადრაკეები, გარდა იმ მოჭადრაკეებისა ვისაც უკვე ჰქონდათ საზონათშორისო ტურნირის და პრეტენდენტთა ტურნირის საგზურები. თამაშდებოდა 4 საგზური.
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|11 ! s! style="background: #ddffdd;"|12 ! s! style="background: #ddffdd;"|13 ! s! style="background: #ddffdd;"|14 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
ქაღალდის გემი - Tribute ალბომი
ქაღალდის გემი - Tribute ალბომი — ირაკლი ჩარკვიანის ხსოვნისადმი მიძღვნილი ალბომი, რომელიც სხვადასხვა მუსიკოსმა ერთად ჩაწერა.
ალბომის ჩაწერაში მონაწილეობა მიიღო ხუთმა ჯგუფმა და თოთხმეტმა სოლო შემსრულებელმა. აღსანიშნავია, რომ დისკზე წარმოდგენილი ყველა სიმღერა შეესაბამება ამა თუ იმ მუსიკოსისათვის დამახასიათებელ მუსიკალურ სტილს – მაგალითად, ლექსენმა ირაკლის სიმღერა „შავი ფერი“ რეპის სტილით წარმოადგინა, ჯგუფმა Young Georgian Lolitaz სიმღერა „Wooden Monkey“ – ტრადიციული ალტერნატიული როკის სტილისტიკით გამოიტანა და ა.შ.
ალბომის ანოტაციაში წერია:
სიმღერების სია
ალბომში შესული ყველა სიმღერის მუსიკა და ტექსტი ეკუთვნის ირაკლი ჩარკვიანს, გარდა * აღნიშნულისა.
კატეგორია:2007 წლის ალბომები
შეწყვეტილი სიმღერა
შეწყვეტილი სიმღერა — რეჟისორ ნიკოლოზ სანიშვილის მიერ 1960 წ. გადაღებული ფილმი, რომელიც სსრკ-ჩეხოსლოვაკიის კინოსტუდიების „ქართული ფილმის“ და „კოლიბას“ ერთობლივი ნამუშევარია.
სიუჟეტი
კინოფილმი მოგვითხრობს უბრალო ადამიანების მეგობრობისა და სიყვარულის ნამდვილ ამბავს.
ფილმის მთავარი გმირია სლოვაკი მეომარი — მიშო ზვარა, რომელიც სკოლის მუსიკის მასწავლებელია და მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰიტლერული სლოვაკური დივიზიის შემადგენლობაში აღმოსავლეთის ფრონტზე გააგზავნიან. სლოვაკებს არ სურთ ნაცისტური გერმანიის არმიის რიგებში ყოფნა და ყოველდღე გადარბიან ფრონტის ხაზზე საბჭოთა ჯარებთან. ასე აღმოჩნდება მიშოც საბჭოთა ტყვეთა ბანაკში. იქ ქართველ სამხედრო ექიმს, ელიკო გელოვანს გაიცნობს. გერმანელების საჰაერო თავდასხმის დროს მიშო საზენიტო ქვემეხით იგერიებს მტერს, რითაც საბჭოთა არმიელების ნდობა დაიმსახურა და გენერლისგან საპატიო დავალებაც მიიღო.
სოხუმში დაჭრილი ამხანაგის სანახავად ჩასული მიშო ისევ შეხვდება ელიკოს. მაგრამ ომი გრძელდება და ჯარისკაცი ფრონტზე ბრუნდება. ელიკო მისი თანამებრძოლის — გურამის და აღმოჩნდა. გურამი მძიმე ბრძოლაში იღუპება. დაჭრილ მიშოს სოხუმის ჰოსპიტალში მოათავსებენ. მაგრამ ამპუტირებული ფეხის გამო საყვარელ ქალთან შეხვედრას გაურბის. ელიკო თვითონ მოძებნის და ერთად აგრძელებენ ცხოვრებას.
ფაქტები
ფილმის რეჟისორი, ნიკოლოზ სანიშვილი დაჯილდოვებულია ჩეხოსლოვაკიის შრომის ორდენით.
2015 წელს, ფილმის გამოსვლიდან 55 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, სლოვაკეთის რესპუბლიკაში, საქართველოს საელჩოს ორგანიზებით გაიმართა ჩვენება, რომელსაც ესწრებოდა რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილის ვაჟი მეუღლითურთ, აგრეთვე მთავარი გმირის ქალიშვილი და შვილიშვილები და სხვა საპატიო სტუმრები.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ფილმები კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით კატეგორია:ნიკოლოზ სანიშვილის ფილმები კატეგორია:1960 წლის ფილმები
მოპარული კოცნები
ოთხასი დარტყმა (Baisers volés) — ფრანსუა ტრიუფოს ფილმი, რომელიც არის ერთ-ერთი ტრიუფოს ალტერ-ეგოს, გამოგონილი პერსონაჟის, ანტუან დუანელის შესახებ გადაღებული ფილმებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1968 წლის ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები კატეგორია:ფრანსუა ტრიუფოს ფილმები
322
თარიღი უცნობია
*
ტადეუშ კოტარბინსკი
ტადეუშ კოტარბინსკი (Tadeusz Kotarbiński; დ. 31 მარტი 1886, ვარშავა — გ. 3 ოქტომბერი 1981, ვარშავა) — პოლონელი ფილოსოფოს-ლოგიკოსი. პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1957-1962), ლოძის უნივერსიტეტის რექტორი (1945-1949). ვარშავის უნივერსიტეტის პროფესორი (1919-1961). პოლონეთის ფილოსოფიის საზოგადოების თავმჯდომარე (1927 წლიდან). ლვოვ-ვარშავის ლოგიკური სკოლის წარმომადგენელი. შემეცნების თეორიის, ლოგიკისა და ეთიკის საკითხებზე დაწერილმა მისმა შრომებმა დიდი როლი ითამაშეს პოლონეთში ლოგიკისა და ფილოსოფიის გავრცელებისა და შესწავლის საქმეში.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
წანერის მყინვარი
წანერის მყინვარი — ჯერ კიდევ 1960 წელს ხეობის რთული ტიპის მყინვარს წარმოადგენდა. იგი შედგებოდა ორი ნაკადისაგან, რომლებიც დღესაც ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი ფირნის ველებიდან ეშვებიან.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
Solenopsis privata
Solenopsis privata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნიკ დეივისი
მინი|ნიკ დეივისი ნიკ დეივისი (Nick Davis) — ინგლისელი ხმის ინჟინერი და პროდიუსერი. იგი ცნობილია, როგორც ჯგუფ ჯენესისის ალბომების პროდიუსერი. მან ასევე პროდიუსერობა გაუწია ჯგუფის წევრების სოლო-ალბომებსაც, ასევე სხვა ჯგუფების ალბომებს.
ხმის მიქსი
ნიკი ასევე მუშაობდა ჯგუფის SACD/DVD დისკების მრავალარხიან ჟღერადობაზეც:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი ხმის პროდიუსერები კატეგორია:ჯენესისი
გუმბათი
მინი|200პქ|იყალთოს ტაძრის გუმბათი გუმბათი — არქიტექტურში გავრცელებული კონსტუქციული ელემენტი, კამარა, შენობის, ეკლესიის სივრცული გადახურვა.
Google Earth
Google Earth (ინგლ. Earth — დედამიწა) — კომპანია გუგლის პროექტი, რომლის მეშვეობით ინტერნეტში მოთავსდა დედამიწის მთელი ზედაპირის სატელიტური ფოტოსურათები. ზოგიერთი რეგიონის სურათები უკიდურესად მაღალი სიმკვეთრისაა.
სხვა ანალოგიური სერვერებისგან განსხვავებით, რომლებშიც სატელიტური სურათები არის გამოყენებული ჩვეულებრივ ბრაუზერში (მაგ. Google Maps ან TerraServer), ამ პროგრამაში გამოყენებულია სპეციალური კომპიუტერში ჩატვირთვადი პროგრამა. მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარი მიდგომა უფრო მეტ დატვირთვას აძლევს ინტერნეტის ქსელს, სამაგიეროდ ის პროგრამაში მუშაობის დროს დამატებითი შესაძლებლობების გამოყენების საშუალებას იძლევა, რომელთა განხორციელება ვებ-ბრაუზერით შეუძლებელია.
ეს პროგრამა თავდაპირველად კომპანიამ Keyhole გამოუშვა, რომელიც მოგვიანებით გუგლმა იყიდა და საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი გახადა. არსებობს ასევე ფასიანი ვერსიები Google Earth Pro და Google Earth Plus, რომლებშიც GPS ნავიგაციის მხარდაჭერა, პრეზენტაციის საშუალება და ბეჭდვის მაღალი ხარისხია ჩართული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერული პროგრამები კატეგორია:კარტოგრაფიული პროგრამები კატეგორია:უფასო კომპიუტერული პროგრამები კატეგორია:Google-ის სერვისები
A Bit O' This & That
A Bit O' This & That — ემილი ოტემნის სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2007 წელს. გამოსცა ლეიბლმა Trisol Music Group GmbH.
სქოლიო
კატეგორია:ემილი ოტემნის ალბომები კატეგორია:2007 წლის კომპილაციური ალბომები
ჰუმაუნის აკლდამა
ჰუმაუნის აკლდამა (ჰინდ. हुमायूँ का मक़बरा) — მოგოლთა იმპერატორის, ჰუმაუნის მავზოლეუმი ინდოეთის დედაქალაქ დელიში, რომელიც მისმა ცოლმა ააგებინა. მშენებლობა 1562 წელს დაიწყო და 8 წელს გასტანა.
ნაგებობის არქიტექორი იყო სპარსი მირაკ მირზა. მავზოლეუმი ინდოეთის სუბკონტინეტნზე აშენებულ პირველ ბაღ–აკლდამას წარმოადგენს, ასევე პირველი ნაგებობაა ამ რეგიონში, რომელიც ქვიშაქვითაა მოპირკეთებული. განიცდის სამარყანდის თემურ ლენგის მავზოელუმის სტილის ძლიერ გავლენას.
1993 წელს, იუნესკომ ჰუმაუნის მავზოლეუმი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
პიუჰიაიარვი
პიუჰიაიარვი (Pyhäjärvi) — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 813 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 459.46 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.67 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, კიურუვესი, კიარსიამიაკი, პიელავესი, პიჰტიპუდასი და პიუჰიანტია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
Rocka Rolla
Rocka Rolla — ბრიტანული მძიმე მეტალ ჯგუფ Judas Priest-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1974 წლის 6 სექტემბერს. იგი გამოსცა ლეიბლმა Gull.
სქოლიო
კატეგორია:Judas Priest-ის ალბომები კატეგორია:1974 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:ალბომები როჯერ ბეინის პროდიუსერობით
ვინი პუჰი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ვინი პუჰი შეიძლება აღნიშნავდეს:
323
თარიღი უცნობია
*
Solenopsis provincialis
Solenopsis provincialis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლისტვიანკა
ლისტვიანკა (Листвянка) — დაბა რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ანგარის ნაპირებზე, ბაიკალის ტბის სანაპიროსთან. სახელი მიიღო მცენარე ლარიქსისაგან (Лиственница), რომელიც იზრდება ამ დასახლების შემოგარენში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ლისტვიანკაში ცხოვრობდა 1 834 ადამიანი. პირველად იხსენიება 1772 წელს. 1934 წლიდან აქვს ქალაქის ტიპის დასახლების სტატუსი. ეკონომიკას განსაზღვრავს ტურიზმი. ვაჭრობენ ბაიკალის ომულითა და სხვადასხვა სუვენირებით. არის ეკლესიები; სასტუმროები. დამუშავების პროექტშია „ბაიკალ-სიტი“. სახმელეთო და სანაოსნო გზით უკავშირდება ქალაქ ირკუტსკს. არის მრავალი ღირსშესანიშნავი ობიექტი. აღსანიშნავია ბაიკალის ლიმნოლოგიური მუზეუმი, ბაიკალის ასტროფიზიკური ობსერვატორია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირკუტსკის ოლქი კატეგორია:ბაიკალი
ნინო სააკაშვილი
ნინო სააკაშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი, თანამდებობის პირი.
1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი და საზოგადოებრივ პროფესიათა ფაკულტეტი. 1998 წელს ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტი (ბალტიმორი, აშშ).
1990-1993 წლებში იყო საქართველოს მწვანეების პრესსამსახურის ხელმძღვანელი. 1992-1993 წლებში მწვანეთა წარმომადგენელი გერმანიაში, საქსონიის პარლამენტში. 1993-1997 წლებში ISAR-Georgia-ს სასწავლო პროგრამების კოორდინატორი, დირექტორი. 1997 წლიდან ფონდ „ჰორიზონტის“ დირექტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ენუგუს შტატი
ისტორია
ენუგუს შტატის ტერიტორიაზე პირველი ევროპელი დამსახლებლები მოვიდნენ 1909 წელს. ალბერტ ერნესტ კიტსონის მეთაურობის ქვეშ არსებული ჯგუფი ვერცხლს ეძებდა, მაგრამ მის ნაცვლად უდის ქედზე აღმოაჩინა ქვანახშირის მარაგი. ნიგერიის გუბერნატორი ფრედერიკ ლუგარდი დაინტერესდა აღმოჩენით და 1914 წელს ქვანახშირის პირველი პარტია გააგზავნა დიდ ბრიტანეთში. ქვანახშირის მოპოვების მოცულობა იზრდებოდა, რამაც მოიტანა ახალი ქალაქების შექმნა. ენუგუს შტატის ტერიტორიაზე გაიყვანეს რკინიგზა. 1917 წელს ენუგუმ მიიღო ქალაქის სტატუსი და ფაქტობრივად გახდა აღმოსავლეთ ნიგერიის მთავარი ქალაქი. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ნიგერია დაიყო სამ ოლქად და ქალაქი ენუგუ გახდა აღმოსავლეთის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. რამდენიმე ხანი ის ასევე იყო ბიაფრის რესპუბლიკის დედაქალაქი. 1967 წელს ჩატარდა ნიგერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის რეფორმა, რის მიხედვითაც ქვეყანა დაიყო 12 შტატად. ქალაქი ენუგუ რჩებოდა ჯერ აღმოსავლეთ-ცენტრალური შტატის, შემდეგ ანამბრის შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრად, ხოლო 1991 წელს გახდა უკვე ენუგუს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ენუგუს შტატი შეიქმნა 1991 წლის 27 აგვისტოს, ანამბრის შტატიდან გამოყოფით.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ენუგუს შტატი დაყოფილია 17 თვითმმართველობის რაიონად.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
By the Sword (EP)
By The Sword — ემილი ოტემნის 2001 წლის EP დისკი. ამ მინი ალბომის გაყიდვებიდან შემოსული მოგება მთლიანად ამერიკულ წითელ ჯვარს და AmeriCares–ს გადაეცა.
სქოლიო
კატეგორია:ემილი ოტემნის ალბომები კატეგორია:2005 წლის EP-ები
324
თარიღი უცნობია
*
Solenopsis punctaticeps
Solenopsis punctaticeps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ანაბაპტისტები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროტესტანტული კონფესიების განშტოებები
გირმა უოლდ-გიორგის ლუჩა
გირმა უოლდ-გიორგის ლუჩა (Girma Wolde-Giorgis Lucha, ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ; დ. 28 დეკემბერი, 1923 (ან 1924), ადის-აბება, ეთიოპია — გ. 15 დეკემბერი, 2018, იქვე) – ეთიოპიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ეთიოპიის პრეზიდენტი 2001 წლის 8 ოქტომბრიდან 2013 წლის 7 ოქტომბრამდე.
ეკუთვნის ორომოს ეთნიკურ ჯგუფს. იმპერიის პერიოდში მსახურობდა სამხედრო ავიაციაში. 1961 წლიდან პარლამენტის წევრია, გარკვეული პერიოდის მანძილზე ეკავა სპიკერის თანამდებობა. მუშაობდა რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციაში. მენგისთუ ჰაილე მარიამის დიქტატურის პერიოდში მსახურობდა ერიტრეის წითელ ჯვარში. 2000 წელს აირჩიეს ეთიოპიის პარლამენტის წევრად.
იტალიურის, ინგლისურის, ფრანგულისა და ამჰარულის გარდა საუბრობდა რამდენიმე ადგილობრივ ენაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის პრეზიდენტები კატეგორია:ეთიოპიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
ალის-სპრინგსის საბჭო
ალის-სპრინგსი — საბჭო ავსტრალიაში. მიეკუთვნება ალის-სპრინგსის რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ალის-სპრინგსი. 2006 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 28,328 ადამიანს, ფართობი 320.00 კმ²-ს. ალის-სპრინგსი 1,498 კილომეტრითაა დაცილებული შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ დარვინის. საბჭოს ესაზღვრება მაკდონელის საგრაფო. საბჭოს მერია დანიელ რიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩრდილოეთ ტერიტორიის რეგიონები
რუთულური ენა
thumb|რუთულური ენა კავკასიაში (წითლად) რუთულური ენა, მუხუდური ენა (თვითწოდება мыхIадабыр) — კავკასიურ ენათა ოჯახის, ნახურ-დაღესტნურ ენათა ჯგუფის, ლეზგიურ ენათა ქვეჯგუფის ერთ-ერთი ენა.
გავრცელებულია დაღესტანში — რუთულისა და ახტის რაიონებში, აზერბაიჯანში — კახისა და შაქის რაიონებში, თურქეთსა და სირიაში.
რუთულური ენას აქვს ოთხი კილო: რუთულური, შინაზური, მუხრეკულ-იხრეკული და ბორჩულ-ხინავური. დამახასიათებელია ხმოვანთა და თანხმოვანთა რთული სისტემა: 14 ხმოვანი, 38 თანხმოვანი, მახვილი დინამიკური და ტონურ-მელოდიკურია, ლექსიკა ნასესხები და საკუთარი;
გრამატიკა
რუთულური ენისთვის დამახასიათებელია სახელთა მარტივი, წარმოებული, რთული ფუძეები, მრავლობითი რიცხვის ნაირგვარი ბოლოსართები; ოთხი ძირითადი ბრუნვა: სახელობითი, მოთხრობითი, ნათესაობითი, მიცემითი.; მრავალსერიიანი ერთ- და ორთანდებულიანი ბრუნვები; სახელთა წარმომომქმნელ ნიშანთა სიმცირე; ზმნის მორფოლოგიური კატეგორიები: გრამატიკული კლასები, ასპექტი, დრო, კილო; სახელმზნური ფორმები: აბსოლუტივი, ინფინიტივი, ინფინიტივ-მასდარი, მიმღეობა. ზმნაში, ზოგ ნაცვალსახელსა და მსაზღვრელ სახელში განირჩევა 4 — მამაკაცის, ქალის, ცხოველის, საგან-ნივთის — კლასი; მრავლობით რიცხვში ყველა კლასი გაერთიანებულია ერთ კლასად (კლასის ნიშანი გაგებულია მრ. რიცხვისად). მოეპოვება ადგილისა და დროის საგარემოებო სიტყვათა სერიები, უარყოფისა და კითხვის ნაწილაკები, ადგილ-მიმართულების აღმნიშვნელი წინდებულები ზმნაში და თანდებულები სახელში; სინტაქსური კონსტრუქციები — ნომინატიური, ერგატიული, დატიური.
ჯელფის პროვინცია
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჯელფას მდებარეობა ალჟირში ჯელფა (არაბულად: ولاية الجلفة) — პროვინცია (ვილაიეთი) ალჟირში. მისი დედაქალაქია ჯელფა. პროვინციის ფართობია 66,415 კმ². 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციაში ცხოვრობს 1,223,223 ადამიანი.
პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1974 წელს. მნიშვნელოვანი დასხლებული პუნქტებია ტადმიტი, ელ-ხემისი და სელმანა.
პროვინცია იყოფა 12 რაიონად და 36 კომუნად (ან მუნიციპალიტეტად).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
წახანი
წახანი — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, წახანის თემის ცენტრი (წახანი, ქიქინეთი, წახნისწყარო, ხარჯამი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1270 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კილომეტრით. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ორი ეკლესიის ნანგრევები და XIX საუკუნის მეჩეთი. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 228 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Solenopsis puncticeps
Solenopsis puncticeps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დანიის ჰიმნი
ტექსტი 1819 წელს ადამ ელენშლეგერმა დაწერა. თავდაპირველად ის 12 სტრიქონისგან შედგებოდა, რომელიც შემდეგ მნიშვნელოვნად შემცირდა. მუსიკა 1835 წელს ჰანს ერნსტ კრეიერმა შექმნა. მოგვიანებით, თომას ლაუბმა და კარლ ნილსენმა ასევე შექმნეს ალტერნატიული მელოდიები, მაგრამ არც ერთი მათგანი არ დამტკიცებულა და დღეს ხალხისთვის ისინი თითქმის უცნობია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დანიის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ნივალა
ნივალა (Nivala) — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 419 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 536.88 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.73 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, ჰააპავესი, სიევი და იულივიესკა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდინარე კალაიოკი მიედინება.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ვისბიუ
ვისბიუ — ქალაქი შვედეთში, კუნძულ გოტლანდზე. 2005 წლის მონაცემებით ცხოვრობს 22 236 ადამიანი. გოტლენდის კუნძულზე მხოლოდ ვისბიუს გააჩნია ისტორიული ქალაქის სტატუსი. ის მიიჩნევა ყველაზე კარგად შემონახულ შუა საუკუნეების ქალაქად სკანდინავიაში. ყველაზე ცნობილი ისტორიული ნაშთია 3.4 კმ სიგრძის ქვის „მრგვალი კედელი", რომლითაც შემოსაზღვრულია ქალაქი და ძველი ეკლესიის ნანგრევები. სახელწოდება ვისბიუ ნიშნავს სამსხვერპლო ადგილს.
1994 წელს ვისბიუ იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
კიარსიამიაკი
კიარსიამიაკი (Kärsämäki) — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 467 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 700.91 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.55 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, ჰააპავესი, პიუჰიაიარვი, პიუჰიანტია და სიიკალატვა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
არნემ-ლენდი
150პქ|მინი|არნემ-ლენდის რუკა. არნემ-ლენდი — რეგიონი ჩრდილოეთ ტერიტორიაში. არნემ-ლენდი ფართობით სხვა რეგიონებთან ყველაზე პატარაა, მისი ფართობი შეადგენს 9700 კმ²-ს, მოსახლეობა კი 2007 წლის მიხედვით 16 230 კაცია. არნემ-ლენდის ესაზღვრება შტატის ორი რეგიონი: დარვინი და კათრინი.
არნემ-ლენდის რეგიონი გაშენებულია კარპენტარიის ყურის, ტიმორის ზღვის და არაფურის ზღვის ნაპირებზე. აქ მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი კაკადუს ეროვნული პარკი. პარკს 1 980 400 ჰა ტერიტორია უკავია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩრდილოეთ ტერიტორიის რეგიონები