cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ადრეული ადამიანის მიგრაციები
ჰომო საპიენსი ევროპაში
14 500 წლის წინ ყინულმა კიდევ უფრო დაიხია უკან ხმელეთისაგან და ცხოვრება დედამიწაზე  უფრო ხელსაყრელი გახდა. 13 500 წლის წინ კი კლიმატი გახდა ისეთივე თბილი და ნოტიო როგორც დღესდღეობითაა. თანამედროვე ევროპელთა იმ სამმა ჯგუფმა, რომლებზეც უკვე ვისაუბრე, ამ ათასწლეულების განმავლობაში განიცადეს ცალკეული მუტაციები და ბუნებრივად განვითარდნენ, მათი განსაზღვრა ხდება ჰაპლოიდური ჯგუფების  სხვადასხვა ტიპებით. ამ დროიდან ამ ჯგუფთა უმრავლესობა ტოვებდა თავშესაფრებს და ითვისებდა ევროპის სხვადასხვა ტერიტორიებს. ამ პერიოდში მოხდა ევროპის ტერიტორიის დიდი ნაწილის ათვისება. ერთმა ჯგუფმა დაიკავა ტერიტორია ატლანტის ოკეანის დასავლეთიდან შოტლანდიამდე. მეორე ჯგუფმა მოიცვა ცენტრალური ევროპის ტერიტორია სკანდინავიამდე, ხოლო მესამე ჯგუფი გავრცელდა აღმოსავლეთ ევროპაში, ცენტრალური აზიის გასწვრივ ინდოეთამდე და პაკისტანამდე. ამ სამი ძირითადი ჯგუფის ადამიანები წარმოადგენენ  დღევანდელი ევროპის  80%-ის უშუალო წინაპრებს. კვლევების საფუძველზე რომელიც ჩაუტარდა 1007 ადამიანიდან აღებულ Y ქრომოსომას და აღსანიშნავია რომ ეს ნამარხები ევროპის 25 განსხვავებულ ლოკაციაში იქნა აღმოჩენილი, დგინდება რომ ყოველი 5 ადამიანიდან 4  წარმოადგენდა თანამედროვე ადამიანის წინაპარს. პიტერ ანდერჰილი, მთავარი მკვლევარი სტენფორდის ტექნოლოგიურ ცენტრში და თანაავტორი ამ კვლევისა აცხადებს რომ ეს კვლევა ამტკიცებს სხვადასხვა არქეოლოგიურ, ლინგვისტურ დასკვნებს ძველი ხალხების ევროპის ტერიტორიაზე დასახლების შესახებ. ის ასევე აცხადებს რომ როდესაც განსხვავებული კვლევები ერთსა და იმავე დასკვნამდე მიდის ,  ესე იგი დიდი ალბათობით ეს დასკვნები ჭეშმარიტია. კვლევების საფუძველზე ანდერჰილი ასკვნის  რომ  იმ ადამიანთა შთამომავლები, რომლებიც საფრანგეთისა და ესპანეთის ტერიტორიაზე სახლობდა დღესდღეობით ჩრდილო ევროპაში ცხოვრობს, უკრაინის ტერიტორიაზე მცხოვრებთა შთამომავლები აღმოსავლეთ ევროპაში გხვდებიან, ხოლო ბალკანელების შთამომავლები ცენტრალურ ევროპაში.
9 000 წლის წინ ამ ჯგუფებმა დაიწყეს მასობრივი გადაადგილებები უკვე ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილშიც და 5 000 წლის წინანდელ პერიოდში უკვე მიაღწიეს ამ ტერიტორიასაც. 8 000 წლის წინ  შუა აღმოსავლეთიდან ევროპაში გადასახლებულმა, ახალი Y ქრომოსომის ნიმუშის მქონე ადამიანებმა დაიწყეს სოფლის მეურნეობის განვითარება. აღსანიშნავია, 20 %-ს ევროპელთა დღევანდელი მოსახლეობის აქვს ზუსტად ეს Y  ქრომოსომის ნიმუში. ევროპის გამოქვაბულებში ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა თხრება აჩვენა რომ 8 000 წლის წინ ადამიანთა უმეტესობა მიყვებოდა ნადირობასა და შემგროვებლობას. ამის შემდეგ კი ჩნდება მცენარეებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტის კვალი.
მართალია ჰომო საპიენსი გვიან შევიდა ევროპაში, მაგრამ მან განიცადა დიდი პროგრესი და შეძლო იმდენი რომ აეთვისებინა ევროპის ის ტერიტორიები, რომლებზეც იქამდე ფეხი არავის დაუდგამს. ეს უფრო შთამბეჭდავი ხდება იმის ფონზე რომ ნეანდერტალელები ამ პერიოდში საერთოდ გაქრნენ ევროპიდან, აღსანიშნავია რა რომ მათ ჰქონდათ ჰომო საპიენსებზე მეტი გამოცდილება და უკეთ იყვნენ შეგუებულნი მკაცრ კლიმატურ პირობებს.
სამხრეთ-დასავლეთ აზია
ჰომო საპიენსმა დაამტკიცა, რომ პრიმატთა შორის იგი იყო ყველაზე წარმატებული სახეობა. ის არ მორგებია რომელიმე კონკრეტულ ეკოლოგიურ ნიშას, არამედ ჩამოყალიბდა ადაპტირებად არსებად. აღნიშნულმა შესაძლებლობამ ადამიანს საშუალება მისცა დაეტოვებინა აფრიკა და მიგრირებულიყო სხვა კონტინენტებისაკენ.
ჩვენი სახეობა არ იყო პირველი, რომელმაც დატოვა აფრიკა. უკანასკნელ პერიოდამდე მიიჩნეოდა, რომ პირველი სახეობა, რომელმაც აფრიკიდან აზიაში გადაინაცვლა ჰომო ერგასტერი იყო, 1 მილიონი წლის წინ, თუმცა   დმანისში აღმოჩენილი ნაშთები მოწმობენ, რომ 1,7 მილიონი წლის წინ ჰომო ჰაბილისი უკვე სახლობდა ამ ტერიტორიაზე. მინი|ადამიანთა მიგრაციის ალტერნატიული მარშრუტი ბაბ-ელ-მანდების სრუტის გავლით|288x288პქ ჰომო საპიენსის აზიაში გადასვლის მიზეზებზე დღემდე არ არსებობს ერთიანი აზრი. მეცნიერები ჩვენი სახეობის გადაადგილებას პლეისტოცენის ეპოქას უკავშირებენ, რომელიც  2.58 მილიონი და  12.000 წლის წინანდელ პერიოდს მოიცავს. როგორც პალეოკლიმატოლოგები ვარაუდობენ გამყინვარების პერიოდში მსოფლიო კლიმატი შეიცვალა: ტროპიკებში ტენიანობა შემცირდა, რამაც ხელი შეუწყო გაუდაბნოების ტემპის ზრდას იმ ტერიტორიებზე, სადაც ადამიანი სახლობდა. ამასთანავე ცნობილია, რომ გამყინვარებათაშორის ხანაში პერიოდული მუსონები საჰარისა და არაბეთის უდაბნოებს ატენიანებდა, ქმნიდა რა დროებით მდინარეებსა და ტბებს. აქედან გამომდინარე სავარაუდოა, რომ ამ ტერიტორიაზე ჰომო საპიენსი დროგამოშვებით გადაადგილდებოდა ნადირობისთვის ხელსაყრელი გარემოს გამო. საჰარიდან აზიაში გადასვლა კი მარტივი იყო. თუმცა დღემდე ორი ვარიანტი არსებობს ჰომო საპიენსის იმ მარშრუტზე, რომელსაც ის აზიამდე უნდა მიეყვანა: პირველი ვარიანტის მიხედვით ჰომო საპიენსმა გაიარა სინაის ნახევარკუნძული და ამ გზით მოხვდა ლევანტის ტერიტორიაზე. ამ ვარიანტს განამტკიცებს ისრაელში, ეს სხულისა და ქაფზეჰის გამოქვაბულებში აღმოჩენილი ადამიანის ნაშთები, რომლებიც 135 000-90 000 წლით თარიღდება (თანამედროვე პალეოანთროპოლოგების ნაწილის აზრით, სწორეს ამ ტერიტორიიდან მოხდა შემდგომ სპარსეთის ყურისა და ინდოეთის ოკეანის მიმდებარე ტერიტორიების ათვისება ადამიანის მიერ). მეორე ვარიანტის მიხედვით, ჰომო საპიენსი აზიაში პირველად ბაბ-ელ-მანდების სრუტის გავლით, არაბეთის ნახევარკუნძულზე გადასვლით მოხვდა. როგორც ცნობილია, პლეისტოცენის მთელი პერიოდის განმავლობაში არაბეთის ნახევარკუნძული საცხოვრებლად არახელსაყრელი იყო, თუმცა მისი სამხრეთ ნაწილში ოაზისების არსებობა ქმნიდა თეორიულ შანსს ადამიანის ამ გზის გავლით მიგრირებისათვის. უკანასკნელი თეორიის ნაკლი ის არის, რომ არ არსებობს ჰომო საპიენსის ნაშთი არაბეთის ნახევარკუნძულზე. ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ცხოველის ძვლებისგან შექმნილი იარაღი, თუმცა შესაძლებელია ეს ადრეული სახეობების მიერ იყოს შექმნილი.
ისრაელში აღმოჩენილი ნაშთები მოწმობენ, რომ ჰომო საპიენსის პირველმა ნაკადმა ამ ტერიტორიაზე ვერ განაგრძო არსებობა. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ამის მიზეზი ლევანტის ტერიტორიაზე კლიმატის ცვლილება უნდა იყოს, ამასთან სავარაუდოდ აქ მოსულ ადამიანებს გარკვეული კონკურენციის გაწევა უწევდათ ნეანდერტალელებთან. პალეოკლიმატური ჩანაწერები მოწმობენ, რომ 75 000 წლის წინ ლევანტის ტერიტორიაზე იმატა ნალექის რაოდენობამ, რამაც დასაბამი დაუდო ჰომო საპიენსის მეორე და ამჯერად წარმატებულ მიგრაციას აზიაში. დაახლოებით 74 000 წლის წინ მოხდა ჩვენთვის ცნობილი უდიდესი გეოლოგიური კატასტროფა- კუნძულ სუმატრაზე გააქტიურდა ტობას ვულკანი, რომლის ფერფლმაც დედამიწის ატმოსფერო თითქმის სრულად დაფარა, თუმცა როგორც არქეოლოგიური არტეფაქტები მეტყველებენ, ჰომო საპიენსის სახეობა აზიაში ამ ამოფრქვევის შედეგად არ განადგურებულა.
სამხრეთ აზია
წლების განმავლობაში ინდოეთი ადრეული ადამიანების შესწავლის პროცესში ნაკლებ როლს თამაშობდა მის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი მწირი არქეოლოგიური მასალის გამო, თუმცა უკანასკნელ პერიოდში ნახევარკუნძულზე პალეოლითის დროინდელი უამრავი არქეოლოგიური ობიექტი იქნა შესწავლილი. ტობას ვულკანის ფერფლმა ინდოეთის დიდი ნაწილი დაფარა რის გამოც არქეოლოგებისათვის მარტივია მიწის საფარში ქრონოლოგიური ზონების იდენტიფიცირება.
თანამედროვე ადამიანების დნმ-ის შესწავლის საფუძველზე მიიჩნევა, რომ სამხრეთ აზიაში, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე ჰომო საპიენსი 70 000 წლის წინ განსახლდა. ამას მოწმობს ჯვალაპურამში (ინდოეთი) აღმოჩენილი ხელნაკეთი იარაღი, თუმცა დღემდე საკუთრივ ჰომო საპიენსის ნაშთი არ არის ნაპოვნი. უძველესი თანამედროვე ადამიანი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ნიას გამოქვაბულში, ბორნეოზე, რომელიც 40 000 წლით თარიღდება.
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზია
უკანასკნელ დრომდე მეცნიერთა ნაწილი მიიჩნევდა, რომ თანამედროვე აღმოსავლეთ აზიელები აზიური ჰომო ერექტუსის შთამომავლები იყვნენ, თუმცა თავის ქალისა და  გენეტიკური მონაცემების შესწავლის შემდეგ დადგინდა, რომ პირდაპირი ევოლუციური კავშირი აზიაში მცხოვრებ ჰომო ერექტუსსა და თანამედროვე ადამიანს შორის არ არსებობს. შესაბამისად ჩინურ სამეცნიერო საზოგადოებაში გავრცელებული აზრი, რომ ჰომო საპიენსის ორი პოპულაცია აფრიკასა და აზიაში დამოუკიდებლად ჩამოყალიბდა, უსაფუძვლო აღმოჩნდა.
უკანასკნელ პერიოდამდე მიიჩნეოდა, რომ სხულსა და ქაფზეჰში აღმოჩენილი ადამიანების თანამედროვეებმა ვერ მიაღწიეს აზიის ცენტრალურ ნაწილებს, თუმცა ჩინეთის ჰუნანის პროვინციაში მომხდარმა უკანასკნელმა აღმოჩენამ ეს ჰიპოთეზა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა. დაოქსინის ოლქში, გამოქვაბულში ცხოველის ძვლებთან ერთად აღმოაჩინეს ადამიანის კბილები, რომელთა ასაკი 88 000-დან 100 000 წლამდე მერყეობს. აქედან გამომდინარე დღემდე არ არსებობს ერთიანი აზრი იმის შესახებ, მართლაც წარუმატებელი იყო თუ არა ადრეული ჰომო საპიენსების მიერ აფრიკიდან გამოსვლა. აღმოსავლეთ აზიაში უძველესი სრული თავის ქალა 2003 წელს აღმოაჩინეს ტიანიუანის გამოქვაბულში, პეკინთან ახლოს, რომელიც 42 000-38 500 წლით თარიღდება.
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში აღმოჩენილი ჰომო საპიენსის გარეგნობას აკლია იმავე ტერიტორიაზე განსახლებული თანამედროვე ადამიანის ფიზიკური ნიშნები. დღემდე დაუდგენელია ის კონკრეტული დროის წერტილი, რომლიდანაც ამ ნიშნების ჩამოყალიბება დაიწყო, თუმცა არსებობს გარკვეული ევოლუციური კავშირი თანამედროვე სამხრეთ-აღმოსავლელ აზიელსა და 15 000 წლით დათარიღებული ადამიანის თავის ქალას შორის. ეს ნიშნებია: აწეული ლოყის ძვალი, განიერი სახე ლიმიტირებული პროექციით, ბრტყელი ნასალური ძვალი და განიერი ცხვირი.
მსგავსი ნიშნების მქონე უძველესი ადამიანის ნაშთები გვხვდება ბაოჯისა და ჰუაქსიანში, რომლებიც 7000 წლით არიან დათარიღებულნი. გენეტიკური მასალის შესწავლით დგინდება, რომ თანამედროვე ადგილობრივი მოსახლეობა, სწორედ ამ უკანასკნელი ნაშთების თანამედროვეთა შთამომავალია.
ჩრდილოეთ აზია
ევრაზიის კონტინენტზე ერთ-ერთი უძველესი ზემო პალეოლითის პერიოდის ნაშთები შემონახულია რუსეთში, ალტაის რეგიონის გამოქვაბულებში, რომელთა ასაკი 45 000 წელს აღწევს. აღმოჩენილი ნაშთები უკავშირდება აურიგნასიურ ხანას, პერიოდს, რომელსაც ახასიათებს დიდი რაოდენობით წაწვეტებული ძვლები, ძვლისავე კულონები და ბრელოკები, დისკოსებრი და ერთფუძიანი ნუკლეუსები (გულგულები), რომელთაგანაც მიღებულია საკმაოდ ფართო ანატკეცები და ა.შ.
რუსი მეცნიერები ალტაის გამოქვაბულში მცხოვრები ხალხის კულტურას მუსტიეს კულტურის გაგრძელებად მიიჩნევს, თუმცა რეალურად ტიპოლოგიური მდგომარეობა ნაკლებად განსხვავდება ევროპულისგან, სადაც მუსტიეს კულტურა შატელპერონიანით ჩანაცვლდა.
ადამიანის მიგრაციის თანამედროვე მოდელი
ჰომო საპიენსის აზიაში ექსპანსიის თანამედროვე მოდელი ეფუძნება სამი სახის მტკიცებულებას: ადამიანის ჩონჩხის ნაშთები, თანამედროვე ადამიანის გენეტიკური მასალები და თანამედროვე ადამიანის გამოჩენა ავსტრალიაში. თუმცა არცერთი მათგანი არაა იმდენად მყარი, რომ ზუსტი სურათი შეგვიქმნას ადამიანის მიგრაციის შესახებ. დღემდე არ აღმოჩენილა ჰომო საპიენსის ადრეული ნაშთები არაბეთის ნახევარკუნძულზე. ამ ტერიტორიაზე ნაპოვნი უძველესი ადამიანის სამარხი ჰოლოცენის ხანაზე ადრეული არაა. მატერიკული აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთში აღმოჩენილი უძველესი ადამიანის ნაშთი სულ რამდენიმე განცალკევებული კბილისგან შედგება. არც ქვის იარაღი მიიჩნევა იდეალურ ინდიკატორად პოპულაციური ცვლილებისა, რადგან ცნობილია, რომ მუსტიეს კულტურისთვის დამახასიათებელ ქვის იარაღებს ნეანდერტალელებიც ქმნიდნენ. აქედან გამომდინარე აღმოჩენილი იარაღის კლასიფიცირება მხოლოდ ბუნდოვან წარმოდგენას გვიქმნის მისი შემქმნელის შესახებ.
ჰომო საპიენსი ავსტრალიაში
დღევანდელი სამეცნიერო ცოდნით ჰომო საპიენსი დაახლოებით 150 000 წლის წინ აღმოსავლეთ აფრიკაში ბინადრობდნენ, საიდანაც ისინი ნელ-ნელა დაიძრნენ ჩრდილო აღმოსავლეთისკენ - ისინი სავარაუდოდ ნილოსს მიუყვებოდნენ. ისრაელის სკჰულის (ლევანტე) გამოქვაბულში ნაპოვნი ადამიანის ნაშთების შესწავლის შედეგად დადგინდა მათი ასაკი: 90 000 წელია, რაც მიგვანიშნებს იმაზე, რომ ამ პერიოდში ადამიანები ისრაელამდე უნდა მისულიყვნენ. დაახლოებით 75 000 წლის წინ ხშირი წვიმების და გამო სირიის, არაბეთის, ირანისა და თარის უდაბნოები ბევრად უფრო გავლადი გახდა, ადამიანებმა ამით ისარგებლეს და დღევანდელი ინდოეთის ტერიტორიამდე მივიდნენ. ადამიანები დაახლოებით 70 000 წლის წინ დღევანდელი ბურმას (მიარნმარი) ტერიტორიამდე  მივიდნენ, ხოლო 50 000 წლის წინ უკვე მთელ ევრაზიის კონტინენტზე გავრცელდნენ. ამ ყველაფრის შედეგად ჰომო საპიენსი გავრცელდა ევრაზიისა და ავსტრალაზიის ყველა ნაწილში. აღსანიშნავია, რომ აზიის კონტინენტზე გადმოსვლის შემდგომ ადამიანები ყოველთვის ინდოეთის ოკეანის ნაპირის გასწვრივ მიდიოდნენ. მინი|ავსტრალიის კონტინენტი ძველად|304x304პქ იმდროინდელი გეოგრაფია მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა დღევანდელისგან. უკანასკნელი განყინვარების დროს ზღვის დონე დღევანდელთან შედარებით 120 მეტრით უფრო დაბალი უნდა ყოფილიყო. ზღვის დონის შემცირების გამო გათავისუფლდა ახალი მიწები,  შედეგად დღევანდელი სუმატრას, ბორნეოსა და ჯავას კუნძულები ერთიანდებოდნენ გამოთავისუფლებული მიწებით და ამ ტერიტორიას დღესდღეობით მეცნიერები სანდა (ხანდახალ სანდალანდს) უწოდებენ. თვითონ სანდა კი აზიის ნაწილი იყო. სანდა დაიშალა სუმარად, ბორნეოდ და ჯავად დაახლოებით 12 000 წლის წინ.
ასევე მნიშვნელოვანი განსხვავება აღინიშნება დღევანდელი ავსტრალიის მიმდემარე ტერიტორიასთანაც: ზღვის დაბალი დონის გამო არაფურას ზღვა საერთოდ არ არსებობდა, რის გამოც დღევანდელი ავსტრალია და ახალი გვინეა ერთიანდებოდა ერთ კონტინენტში, რომელსაც მეცნიერებმა საჰულ უწოდეს. ავსტრალია და ახალი გვინეა გაიყო დაახლოებით 8 000 წლის წინ.
1) სანდადან სულაწესამდე, სულაწესიდან ბურუმდე, ბურუდან ობიმდე, ხოლო ობიდან დ ღევანდელი ახალი გვინეის ტერიტორიამდე.
2) სანდადან ლომბოკამდე, ლომბოკიდან ტიმორამდე, ხოლო ტიმორიდან დღევანდელი ჩრდილოეთ ავსტრალიის ტერიტორიამდე.
იმდროისთვის აფრებიანი გემი გამოგონილი არ იყო და ამიტომაც ადამიანები წყალში გადასაადგილებლად სავარაუდოდ იყენებდნენ ახლად გამოგონილ ნიჩბებიან ნავებს. ამ მომენტამდე ადამიანებს ზღვაში ცურვის თითქმის არანაირი გამოცდილება არ გააჩნდათ. ერთადერთი შესაძლო შემთხვევა ზღვის გადაცურვისა იყო წითელი ზღვა აფრიკიდან ისრაელში მიმავალ გზაზე, მაგრამ ეს მანძილი ძალზედ პატარა იყო, სანდარლანდიდან საჰულამდე მანძილთან შედარებით, ის დღესაც კი მხოლოდ 20 კილომეტრია, ხოლო იმდროინდელი ზღვის მცირე დონის გამო გადასალახად ადამიანებს კიდევ უფრო ნაკლები ჰქონდათ, თანაც წითელი ზღვის გადაცურვისას ისინი ყოველთვის ხედავდნენ წინ მდებარე მიწას, რაც მათი უსაფრთხოების გრძნობისთვის მნიშვნელოვანი იყო.
სანდარლანდიდან საჰულამდე გადასაცურად ძირითადად პატარ-პატარა მონაკვეთები იყო, მაგრამ მიუხედავად ამისა ორივე გზის შემთხვევაში არსებობდა განსაკუთრებით სახიფათო მონაკვეთი, რომლის გავლისაც ადამიანები ვერ დაინახავდნენ მათ წინ მდებარე მიწას სანამ შუა გზამდე არ მივიდოდნენ, ხოლო შუაგზაზე ორივე ნაწიპირს დაინახავდნენ. პირველი გზის შემთხვევაში ასეთი მონაკვეთი იყო ბურუდან ობიმდე, ხოლო მეორე გზის შემთხვევაში ტიმორიდან დღევანდელი ჩრდილოეთ ავსტრალიის ტერიტორიამდე. იმდროისთვის აფრებიანი გემი გამოგონილი არ იყო და ამიტომაც ადამიანები წყალში გადასაადგილებლად სავარაუდოდ იყენებდნენ ახლად გამოგონილ ნიჩბებიან ნავებს. ადამიანი ავსტრალიის მიწებს ძირითადად შემთხვევით აღწევდა და ამის გამო უკან ვეღარ ბრუნდებოდა.
პირველი ავსტრალიელები თავის გზაზე ყველა კუნძულის კოლონიზაციას ახდენდნენ, ამგვარად სანდალანდსა და საჰულის კონტინენტს შორის მდებარე კუნძულთა უმეტესობა კოლონიზირებული გახდა. ამის მიზეზად შესაძლოა ვივარაუდოთ  ამ ტერიტორიების სიმდიდრე თევზეულობითა და საკვებით. დღესაც მსოფლიო მაჯრნის რიფების 30% ამ ტერიტორიაზე და როგორც ვარაუდობენ იმ პერიოდშიც ბევრი უნდა ყოფილიყო.
როგორც უკვე ავღნიშნეთ საჰულის კონტინენტის კოლონიზაცია 48-42 000 წლებში უნდა მომხდარიყო. პერიოდი იმისა, თუ როდის შეწყდა კონტაქტი საჰულსა და სამხრეთ აზია (სანდას) შორის უცნობია, თუმცაღა ცხადია ეს უნდა მომხდარიყო სანდას დაშლამდე. ავსტრალია მეორედ აღმოაჩინეს 1606 წელს ვილემ იანსზონის მიერ.
ნიაჰის გამოქვაბულში (აღმოსავლეთ მალაიზია) ტომ ჰარისონმა 1950/60 წლებში აღმოაჩინა ნიშნები ჰომო საპიენსის მოღვაწეობისა, რომლებიც 46-34 000 წლებით თარიღდებიან. გამოქვაბულში ნაპოვნი იქნა: ნავები, რკინის ფეხსაცმელები, ძვირფასეულობა და მრავალი სხვა. განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ადამიანის თავის ქალას, რომელიც 38 000 წლით არის დათარიღებული. ნაპოვნ ნივთებზე აღმოჩენილი იქნა ცხედრის დაწვის რიტუალის დამადასტურებელი ნიშნები. ეს ამ რიტუალის გამომჟღავნების ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ფორმაა.
ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ ამტკიცებს ადამიანთა მიგრაციაზე ავსტრალიაში სანდერლანდის გავლით.
1969 წელს ავსტრალიის სამხრეთ აღმოსავლეთით მუნგოს ტბაში აღმოაჩინეს მუნგო კაცისა და მუნგო ქალის ძვლები. იმდროინდელ კვლევებზე დაყრდნობით ისინი 25 000 წლის უნდა ყოფილიყვნენ, მაგრამ როგორც მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევმა 2003 წელს გვაჩვენა მათი რეალური ასაკი 40 - 46 000 წელია ეს კი ყველაზე ძველი აღმოჩენილი ნამარხია ადამიანისა აფრიკიდან გამოსვლის შემდგომ. რადგანაც ეს ადამიანები აღმოჩენილნი იყვნენ ავსტრალიის სამხრეთ აღმოსავლეთით, ხოლო ჩვენი ცოდნის თანახმად ადამიანები პირველად ავსტრალიის ჩრდილოეთით გამოჩნდნენ შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ადამიანები ავსტრალიაში დაახლოებით 60 000 წლის წინ მაინც გაჩნდნენ.
მეცნიერებმა არაერთი კვლევა ჩაატარეს იმ მიზნით,რომ კიდევ ერთხელ დამტკიცებულიყო ადამიანის მიერ საჰულის კონტინენტამდე გავლილი გზის სისწორე. ერთ-ერთი ასეთი კვლევა მეცნიერულმა ჯგუფმა ჩაატარა ავსტრალიელებზე და ახალი გვინეას მცხოვრებლებზე. მეცნიერებმა ანალიზის შედეგად დაადგინეს ახალი გვინეისა და ავსტრალიის მცხოვრებთა მიტოქონდრიული დნმის ხე და შეადარეს აზიურს. როგორც შედეგმა აჩვენა ავსტრალიისა და ახალი გვინეის მოსახლეობა გამოეყო აზიურს დაახლოებით 50-70 000 წლის წინ, ხოლო ავსტრალიელები და ახალი გვინეას მცხოვრებლებნი წარმოიშვნენ საერთო კოლონიზაციის შედეგად. კვლევამ ასევე უარყო სხვა მრავალი თეორია რომლის მიხედვითაც არსებობდა მეორე მიგრაციაც აფრიკიდან ავსტრალიაში დროის სხვა პერიოდში. არც ის დამტკიცდა, თითქოსდა ავსტრალიელებსა და ახალი გვინეის აბორიგენებს რაიმე სახის კავშირი ჰქონდათ ინდოელებთან. ამ კვლევამ ასევე დაადგინა, რომ ჰომო საპიენსისთვის საჭირო იყო დაახლოებით 5 200 წელი, იმისთვისათვის რომ ჩასულიყო სამხრეთ-დასავლეთ აზიიდან ავსტრალიამდე, რაც აქამდე განხილულ მასალას კიდევ ერთხელ ამყარებს.
ამგვარად ჰომო საპიენსმა საკმაოდ დიდი გზა განვლო აფრიკიდან ავსტრალიაში ჩასაღწევად, რომლის დროსაც ხდებოდა მრავალი ადგილის ათვისება და განამარხებული კვალის დატოვება. ეს მიგრაცია შესაძლოა ჩაითვალოს ზღვაოსნობის დასაბამად, რომლის დროსაც მოხდა ახალი კონტინენტის აღმოჩენა. ავსტრალია მეორედ 1606 წელს აღმოაჩინეს. ზოგიერთი ავტორი ცდილობდა იმის დამტკიცებას, რომ ევროპელებმა ამ მიწებს მე-15 საუკუნეში მიაგნეს. მრავალი მეცნიერი მიიჩნევს, რომ პორტუგალიელებმა აღმოაჩინეს ავსტრალია მე-15 საუკუნის 20-იან წლებში. სინამდვილეში მათ ავსტრალიასთან მდებარე რამდენიმე კუნძული ჰქონდათ აღმოჩენილი ხოლო ავსტრალიაზე ისინი სავარაუდოდ არ გადასულან. ეს თეორია ნაკლებად სავარაუდოდ მიიჩნევა. მეორედ აღმოჩენისთვის, იქ ცხოვრობდა 300 000 დან 1 მილიონამდე ადამიანი, რომლებიც 500-მდე ტომში ერთიანდებოდნენ. მათ 200-სამდე სასაუბრო ენა გააჩნდათ, თუმცაღა დამწერლობა არ ჰქონდათ, მის მაგივრად ისინი სიმბოლიზირებულ სურათებს იყენებდნენ.
ჰომო საპიენსი ამერიკაში
აფრიკის დატოვების შემდეგ ჰომო საპიენსი მთელს მსოფლიოს მოედო. თავისი კულტურისა და ადაპტაციის სწარი უნარით ჩვენი წინაპრები ადვილად ახერხებდნენ აეთვისებინათ ნებისმიერი ტერიტორია და გარდა ამისა არ ჯერდებოდნენ არსებულს, მუდამ ახლისა და უკეთესის ძიებაში იყვნენ. ამ ძიებისა და მიგრაციის პროცესში გადასახლდა ამერიკის კონტინენტზე ჰომო საპიენსი.
ამერიკის კონტინენტზე ადამიანის გამოჩენა შესაძლებელი აღქმული იქნას როგორც მსოფლიოში ჩვენისახეობის, ჰომო საპიენსის, გავრცელების ერთ-ერთი ეტაპი. რასაკვირველია მათი ეს გადასახლება შეუმჩნეველი არ დარჩენილა, ისინი მთელ თავის გზაზე ნიადაგსა თუ დროში ტოვებდნენ კვალს როგორც გენეტიკურ ისე განამარხებულ. ჰომო საპიენსმა აფრიკა დატოვა დაახლოებით 120-60 ათასი წლის წინ. აღმოჩენილი ნამარხების მიხედვით ამერიკა არის უკანასკნელი კონტინენტი სადაც ადამიანმა ფეხი დადგა ამ დიდი მიგრაციების პერიოდში.
მას შემდეგ რაც მე-16 საუკუნეში ამერიკის კოლონიზაციამ სწავლულების დიდი ყურადღება მიიპყრო გამოჩნდნენ სწავლულნი რომლებიც დაობდნენ ამერიკელი აბორიგენების საწყისზე და მათ წარმომავლობაზე. მათ შორის იყო ჯესიტ ჟოს დე აკოსტა და ჯორგ-ლუის ლეკლერდე ბუფონ. ეს ორი მეცნიერი იყო, რომლებიც სხვადასხვა თეორიების ავტორები არიან და დიდი წვლილი აქვთ შეტანილი ამ ამ საკითხზე მუშაობაში. მე-20 საუკუნეში არა ერთი თეორია იქნა წამოყენებული არქეოლოგიური, ანთროპოლოგიური თუ სხვა წყაროზე დაყრდნობით. მთავარ მიზეზად რის გამოც ადამიანები ამერიკისგენ დაიძრნენ, მიიჩნევა რომ იყო გამყინვარების პერიოდი. უფრო კერძოდ, ბოლო გამყინვარების პერიოდში: დაახლოებით 21 ათასი წლის წინ.
უკანასკნელი გამყინვარების დროს ზღვის დონე იყო მინიმუმ 120 მეტრით უფრო დაბალი ვიდრე ის დღეს არის. სწორედ ეს იყო მიზეზი აზიისა და ამერიკის ერთმანეთთან დაკავშირებისა. დამაკაშირებელი ხიდი იყო სახმელეთო, ბერინგის ტერიტორია, რომელიც დღეს ბერინგის სრუტის სახელით არის ცნობილი.
განამარხებულ მასალაზე დაყრდნობით შეიძლება ითქვას, რომ ბოლო გამყინვარების დროს, ფართო მიწის ზედაპირი იყო  ყინულისგან თავისუფალი. ამის გამო ამ ტერიტორიაზე საარსებოდ კარგი პირობები იყო. მცენარეებისა და ცხოველების ბევრი სახეობა ბინადრობდა ბერინგის ტერიტორიაზე და თავს კარგად გრძნობდა.
უფრო მეტიც, განამარხებული არტეფაქტები იძლევა იმის საშუალებას რომ ზემოთ ნახსენები დადასტურდეს. აღმოჩენილია ძუძუმწოვრების არაერთი არტეფაქტი რომლებიც სულ მცირე 32 ათასი წლით თარიღდება და ამ მიდამოებშია აღმოჩენილი. ცოტა უფრო მოგვიანებით არის აღმოჩენილი ალიასკასა და სიბერიაში  მცირე ზომის დანებისა და ნამწვავების კვალი რაც კიდევ უფრო სარწმუნოს ხდის ზემოთ აღნიშნლ თეორიას. (აღნიშნული ნაშთები 14-12 ათასი წლით არის დათარიღებული)
მიუხედავად ამისა, ადამიანთა პოპულაცია მაინც ვერ შეძლებდა სამხრეთ ალიასკამდე მიეღწია, რადგანაც ბოლო გამყინვარების დროს კორდილიერების გასწვრივ ტერიოტორიაზე უზარმაზარი ყინულის მასა იყო აღმართული. მიუხედავად ამისა, პალეოკლიმატური კვლევები გვიჩვენებს, რომ ადამიანებს შეეძლოთ წყნარი ოკიანის გასწვრივ გაჰყოლოდნენ სანაპიროს რომლის გზებიც 15 ათასი წლის წინ გაიხსნა და ადამიანები 13.5 ათასი წლის წინ დაიძვრნენ ამ მიმართულებით როცა ნელ-ნელა ყინულმა გახლეჩვა დაიწყო. მინი|361x361პქ პირველი არქეოლოგიური დასტური ადამიანის ამერიკის კონტინენტზე გადასვლისა აღმოჩენილ იქნა 1927 წელს ფოლსომში (Folsom), ნიუ მექსიკოში. სადაც შუბის წვერები  იპოვნეს  და ცოტა მოგვიანებით 1933 წელს ისევ ნიუმექსიკოში კლოვისში (Clovis) სადაც ისევ შუბისთავები იქნა აღმოჩენილი, ამჯერად მამონტის ნამარხთან ერთად. მომდევნო წლებში არაერთი აღმოჩენა გაკეთდა რომლებიც მეტყველებდა იმაზე, რომ 13.2-12.8 ათასი წლის წინანდელი მგომარეობიდან მხოლოდ 400 წელი დასჭირდა იმას რომ იქ კულტურა გაჩენილიყო.
იმავე არტეფაქტებზე დაყრდნობით შეიძლება ითქვას, რომ პირველი ჯგუფები რომლებმაც ამერიკაში შეაღწიეს მონადირე-შემგროვებლები უნდა ყოფილიყვნენ. აღსანიშნავია ისიც რომ მათი ტექნიკა აზიურ ტექნიკას წააგავს, რაც მათ აზიურ წარმომავლობაზე მიანიშნებს.
კლოვის აღმოჩენები ასევე იძლევა იმაზე ფიქრის საშუალებას, რომ მასობრივად ნადგურდებოდა დიდი ცხოველები. დასტურდება რომ ამ პერიოდში 35 სახეობის ცხოველი გადაშენდა ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში რაც მეცნიერებს აძლევთ იმაზე ფიქრის საშუალებას, რომ ეს იმ ადამიანების ნამოქმედარია რომლებიც ახალი დამკვიდრებულები იყვნენ ამ ტერიტორიებზე, ხოლო ამ მოდელს (მოსაზრებას) მასიური მკვლელობის მოდელს უწოდებენ.
მიუხედავად ამისა, ეს მოდელი ხშირად ხდება კითხვის ნიშნის ქვეშ, რადგანაც არ ჩანს იმის დამადასტურებელი ნამარხები რომ მამონტებისა და მასტოდონტების გარდა რაიმე სხვა სახეობა იყო მოკლული ადამიანის მიერ. ამას ისიც მოწმობს რომ სახეობები რომლებიც ისეთ არეებში ცხოვრობდნენ სადაც ადამიანს ვერ მიეღწია ისინიც გადაშენდნენ. ასე რომ ამ თეორიას ნაკლებად იზიარებენ დღევანდენ სამეცნიერო წრეებში.
ეს გადაშენება ჰიპოთეტურად შემდგომ გახდა მიზეზი იმისa, რომ ამერიკაში დაავადებები ნაკლებად იყო გავრცელებული. რის გამოც აბორიგენებს არ ჰქონდათ იმუნიტეტი გამომუშავებული ისეთი დაავადებების მიმართ როგორებიც ევროპაში იყო გავრცელებული. სწორედ ამან გამოიწვია მათი უეცარი სიკვდილი ევროპელების მიერ დაავადებების შეტანის შემდეგ.
კიდევ არსებობს ერთი მოდელი რომელიც მიგრაციას აღწერს ამერიკაში, ამ მოდელს ეწოდება სამ ტალღიანი მიგრაციის მოდელი (ტრიპლეტური მოდელი)
ეს მოდელი შემოთავაზებულია ლინგვისტი ჟოსეფ გრინბერგის (Joseph Greenberg) მიერ რომელმაც აბორიგენი ამერიკელების სასაუბრო ენები შეკრიბა და დაყო ისინი სამ ჯგუფად: ამერინდიანი, ნა-დენე, ესკიმო-ალეუტი (Amerindian, Na-dene (or Athabascan) and Eskimo-Aleut).. მისი აზრით ამ სამი ენაზე მოსაუბრე ჯგუფების ამერიკაში ჩასვლა სხვადასხვა დროს მოხდა. ამერინდიანების-11 ათასი წლის წინ,  ნა -დენეს წარმომადგენლები 9 ათასი წლის წინ, ესკიმო-ალეუტი კი - 4 ათასი. მინი|348x348პქ გარდა ამისა აბორიგენები კბილების მონაცემების საფუძველზე დაიყვნენ ასევე სამ ჯგუფად. (Eskimo-Aleuts, Greater Northwest Coast Indians and Macro-Indians). და ისევ გამოითქვა ვარაუდი, რომ ისინი ნაწილ-ნაწილ შევიდნენ ამერიკაში შესაბამისად 14- 6 ათასი წლის წინა პერიოდში.
ნოვომუკატოვკა
ნოვომუკატოვკა (Яңы Моҡатай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 20 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას მოლდოველები შეადგენენ (83%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
ადრეული ადამიანის მიგრაციები
ჰომო საპიენსი ამერიკაში
ექსპერიმენტატორმა ბრუს ბრედლიმ და დენის სტენფორდმა( Bruce Bradley, Dennis Stanford) გადაწყვიტეს, რომ ჰიპოთეზა გენეტიკური კვლევების მიხედვით შეემოწმებინათ. მათ მიერ ჩატარებული გენეტიკური კვლევებით ევროპელი და აღმოსავლეთ ამერიკელი აბორიგენების გენეტიკა შედარდა ერთმანეთს. აღმოჩნდა, რომ საკმაოდ რთულია მათ შორის მსგავსების დადგენა, თუმცა მაინც შესაძლებელი. მაგრამ მათი აზიური წარმომავლობა უფრო მეტად სარწმუნოა იმავე სახის კვლევებზე დაყრდნობით რაც ეჭკვის ქვეშ აყენებს არსებულ ჰიპოთეზას.
მეოცე საუკუნის განმავლობაში უამრავი ადამიანის ჩონჩხი იქნა აღმოჩენილი ამერიკის კონტინენტზე. ამ ჩონჩხებზე ჩატარებული კვლევების საფუძველზე მეცნიერები ორ ძირითად ჯგუფს გამოყოფენ. ანტროპოლოგების აზრით მეტად სავარაუდოა, რომ ეს ორი განსხვავებული ჯგუფი სხვადასხვა დროს შემოსულიყო ამერიკაში პირველ ჯგუფს რომლებიც დაახლოებით 16 ათასი წლის წინ შევიდნენ-პალეოამერიკელებს უწოდებენ, ისინი მონღოლოიდური შეხედულებისა უნდა ყოფილიყვნენ. მეორე ჯგუფი კი მოგვიანებით გადადის ამერიკაში.
თანამედროვე გამოკვლევამ რომელსაც სწავლულების დიდი ჯგუფი ხელმძღვანელობდა გამოიკვლია 52 ჯგუფი აბორიგენი ამერიკელებისა, გენეტიკური კვლევის მეთოდებით. ამ კვლევებით გამოიყო ქვეჯგუფი, ე.წ პირველი ამერიკელები რომლებიც 15 ათასი წლის წინ შემოვიდნენ ამერიკაში, ამას გარდა გამოიყო მეორე ჯგუფიც რომელიც 10 ათასი წლის წინ შემოვიდა ამერიკაში და მე-3, კანადის მკვიდრი ნაწილი რომელიც თავისი წინაპრების გადმოსვლიდან 10 ჯერ უფრო გვიან გადმოსახლდნენ ამერიკაში.
ეს სცენარი საინტერესო თანხვედრაშია ტრიპლეტური მიგრაციის მოდელთან რომელიც ლინგვისტიკაზე დაყრდნობით იქნა შემოთავაზებული. ასეა თუ ისე ეს სცენარი საგულისხმო ჩანს და მომავალში მეტ კვლევას იმსახურებს. რასაც ისეთი მეცნიერებები როგორებიც არიან: ძვლებისა და კბილების ანთროპოლოგია, მორფოლოგია, არქეოლოგია, პალეოეკოლოგია, ლინგვისტიკა აუცილებლად განავითარებენ და დახვეწენ.
მიუხედავად ამდენი თეორიისა ცალსახად შესაძლებელია გარკვეული წარმოდგენის შექმნა ამერიკის კონტინენტზე ჰომო საპიენსის მიგრაციისა. რომელთაც დამოუკიდებლად ყველა გარე კულტურისა მაინც შეძლეს შეექმნათ თავიანთი კულტურა რომელმაც დროს გაუძლო და თავისი განსხვავებულბით და დახვეწილობით აოცებს მეცნიერებსა და მკვლევარებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსახლეობის მიგრაცია კატეგორია:გენეტიკური გენეალოგია კატეგორია:პალეოლითი კატეგორია:ანთროპოგენეზი კატეგორია:დემოგრაფიული ისტორია
პუერტე-ნასიონალი (სანტანდერი)
პუერტე-ნასიონალი (Puente Nacional) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.757 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 243 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 45.22 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 315 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტია
ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტია — ეგვიპტის დინასტია, რომლის წარმომადგენლებიც მართავდნენ ეგვიპტეს ძვ.წ. 380 წლიდან ძვ.წ. 343 წლამდე. ოცდამეათე დინასტიის მმართველობა მას შემდეგ დაიწყო, რაც ნექტანებ I-მა აჰორისის ვაჟი ნეფერიტ II ტახტიდან ჩამოაგდო. ამ დინასტიას ხშირად გვიანი პერიოდის ნაწილადაც განიხილავენ.
ისტორია
ძვ.წ. 380 წლისთვის ნექტანებ I უკვე მთელ ეგვიპტეს აკონტროლებდა, თუმცა ნექტანებ I-მა თავისი მეფობის უმეტესი დრო სპარსელების შემოტევების მოგერიებას შესწირა, რაშიც მას რამდენიმეჯერ სპარტელები და ათენელებიც დაეხმარნენ. ძვ.წ. 365 წელს ნექტანებმა საკუთარი ვაჟი ტახოსი თანამმართველად და მემკვიდრედ გამოაცხადა და ნექტანებ I სიკვდილამდე, ძვ.წ. 363 წლამდე მამა და შვილი ერთად მეფობდნენ. მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახოსი სპარსეთი ტერიტორიაზე შეიჭრა, თავდაპირველად მცირე წარმატებებიც მოიპოვა, თუმცა მოგვიანებით მისი ვაჟის ჯოჰეპიმუს მიერ მოწყობილი შეთქმულების მსხვერპლი გახდა და ტახოსი ძვ.წ. 360 წელს ტახტიდან ჩამოაგდეს. ჯოჰეპიმუმ ეგვიპტეში მისი მამის ტახოსის არაპოპულარობით ისარგებლა და საკუთარი ვაჟი ნექტანებ II ძვ.წ. 360 წელს ფარაონად გამოაცხადა. ეგვიპტის არმია კი ნექტანებ II-ის გარშემო გაერთიანდა, რამაც ტახოსი აიძულა სპარსეთში გაქცეულიყო.
ნექტანებ II-ს მმართველობის დროს სპარსელები დიდი ძალიხმევით ცდილობდნენ ეგვიპტის ხელახლა დაპყრობას. პირველი ათი წლის მანძილზე ნექტანებ II სპარსელთა შემოტევებს იგერიებდა, რისი მიზეზიც სპარსეთის იმპერიაში არსებული შიდა არეულობები იყო, არტაქსერქსე III იძულებული გახდა საკუთარი იმპერიის ერთიანობისთვის და ძალაუფლების განმტკიცებისთვის ებრძოლა. მოგვიანებით ძვ.წ. 351/350 წლებში არტაქსერქსემ ზამთარში ეგვიპტის დასაპყრობად ილაშქრა, თუმცა მისი მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. ლაშქრობაში დამარცხებამ კვიპროსში, ფინიკიაში და კილიკიაში აჯანყება გამოიწვია. ნექტანებმა ამ აჯანყებებს მხარი დაუჭირა, საბოლოოდ არტაქსერქსემ ეს აჯანყებები ჩაახშო და ძვ.წ. 343 წელს ხელახლა შეიჭრა ეგვიპტეში. მეორე ლაშქრობა უკვე წარმატებული აღმოჩნდა და ნექტანებ II იძულებული გახდა მემფისში ნილოსის დელტაში უკან დაეხია. მოგვიანებით იგი სამხრეთ ნუბიიდან ქაიქცა და თავი ნაპატას მეფეს ნაცტასენი შეაფარა.
ასევე მეამბოხე ხაბაბაში თავს მეფედ აცხადებადა (ძვ.წ. 338 - ძვ.წ. 336), ისტორიაში ნექტანებ II მიჩნეულია როგორც ეგვიპტის უკანასკნელი მკვიდრი ფარაონი, ნექტანების მარცხი შედეგად ეგვიპტის როგორ დამოუკიდებელი სამეფოს არსებობა დასრულდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტია კატეგორია:ყოფილი ქვეყნები აფრიკაში
ხან-არნაბის ნაჰია
ხან-არნაბა (არაბ. ناحية خان أرنبة‎‎) — სირიის ალ-კუნეიტრის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ხან-არნაბის პროვინციაში დაახლოებით 42 980 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 368 68 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ზაპორიჟიის ბრძოლა
ზაპორიჟიის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წლის 27 თებერვალს დაიწყო როგორც უკრაინაში რუსეთის შეჭრის სამხრეთის ოპერაციის ნაწილი. ზაპორიჟია (ზაპოროჟიე) ცენტრალური უკრაინის მთავარი ქალაქია მდინარე დნეპრზე.
ბრძოლა
მარცხნივ|მინი| 26 თებერვალს რუსეთის 22-ე საარმიო კორპუსი ყირიმიდან ჩრდილოეთით დაწინაურდა და ზაპორიჟიის ატომურ ელექტროსადგურთან მიახლოება დაიწყო.
27 თებერვალს ზაპორიჟიის სამხრეთ გარეუბანში გარკვეული ბრძოლები დაფიქსირდა, თუმცა მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა. რუსეთის ძალებმა იმავე საღამოს დაიწყეს ზაპორიჟიის დაბომბვა. შეტაკებები დაფიქსირდა ზაპორიჟიის სამხრეთით მდებარე ქალაქ ვასილივკაში.
28 თებერვალს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა ინფორმაცია ახლომდებარე ქალაქ ენერჰოდარის აღების შესახებ, რომელშიც ატომური ელექტროსადგური მდებარეობს., ენერჰოდარის მერმა უარყო, რომ უკრაინულმა ძალებმა ქალაქზე კონტროლი დაკარგეს. უკრაინის სამხრეთ-აღმოსავლეთის სამხედრო ადმინისტრაციამ 7 მარტს დაადასტურა, რომ ენერჰოდარი რუსული ძალების კონტროლის ქვეშ იყო.
19 მარტს რუსულმა ძალებმა ქალაქზე ისევ გახსნეს საარტილერიო ცეცხლი, რის შედეგადაც დაიღუპა 9 და დაშავდა 17 ადამიანი. ხელისუფლებამ გამოაცხადა, რომ ამის გამო 34-საათიანი კომენდანტის საათი დაწესდებოდა.
ზაპორიჟიაში ჩაჰყავდათ სხვადასხვა ადგილიდან, მათ შორის მარიუპოლიდან ევაკუირებული მშვიდობიანი მოსახლეობა.
18 აპრილს რუსეთმა საკვანძო ქალაქების დასაკავებლად ოლქში მძლავრი შეტევა წამოიწყო, საჰაერო დარტყმები მიიტანა ზაპორიჟიაზე.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
იმირ მამედლი
იმირ მამედლი (დ. 7 აგვისტო, 1957, სოფ. ფაშიანი, ახლანდ. კალოუბანი, კასპის მუნიციპალიტეტი) — პოეტი, პროზაიკოსი, დრამატურგი, მთარგმნელი
ბიოგრაფია
1980 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო რადიო და სატელევიზიო კომპანიაში, ასევე გაზეთ „სოვეტ გუჯისტანის“ რედაქციაში. ამავე წლიდან არის საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი.
1992-1996 წლებში იყო კონსულტანტი და მრჩეველი საქართველოს პრეზიდენტის ოფისში, ხოლო 1996-2000 წლებში კი საქართველოს სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში. შემდეგ მუშაობდა რეგიონალური პოლიტიკისა და ადმინისტრაციის სამსახურის უფროსის მოადგილედ.
ამჟამად არის აზერბაიჯანის საზოგადოებრივი ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კომპანიის ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების დირექტორი. ასევე აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის საქართველოს განყოფილების თავმჯდომარე და „აზერბაიჯანის სახელმწიფო მთარგმნელობითი ცენტრის“ ექსპერტი.
იმირ მამედლიმ ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო საშუალო სკოლაში. წერდა როგორც აზერბაიჯანულ, ასევე ქართულ ენაზე. მისი სამეცნიერო-პუბლიცისტური, შემოქმედებითი და მთარგმნელობითი საქმიანობა ასახულია ოცზე მეტ წიგნსა და ასამდე პუბლიცისტურ სტატიაში. მან პირველად თარგმნა შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“ აზერბაიჯანულად.
მისი სცენარების მიხედვით გადაღებულია სატელევიზიო და სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმები, რომელთაგან ერთის ეკრანიზება სახელმწიფო შეკვეთით აზერბაიჯანში განხორციელდა, ხოლო მეორე თურქმა კინემატოგრაფისტებმა გადაიღეს. ასევე აზერბაიჯანის თეატრებში სხვადასხვა დროს დაიდგა მისი ოთხი პიესა.
1997 წლიდან არის აზერბაიჯანის ინტელექტუალთა საზოგადოების საპატიო წევრი, 1998 წლიდან კი მსოფლიო აზერბაიჯანელთა კულტურული ცენტრის წევრი.
იმირ მამედლი ცხოვრობს და მოღვაწეობს ბაქოში, ჰყავს ორი ვაჟი და ოთხი შვილიშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
აბილაი-ხანი
აბილაი-ხანი (Абылай-хан; დ. 1711, თურქესტანი — გ. 1781, ტაშკენტი) — შუა ჟუზის ხანი 1771-1781 წლებში.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
მისი ნამდვილი სახელია აბილმანსური, აბილაი მისი სამხედრო მეტსახელია, რომელიც ეწოდა ბაბუის აბილაი-ხან კანშერის სახელის მიხედვით. აბილაი დაობლდა 7 წლის ასაკში, როდესაც მის სამშობლოში შეიჭრა ჯუნგარიის ხანი ცევან რაბდანი. 1739 წელს სამბეკეს გარდაცვალების შემდეგ ხანი გახდა აბილმამბეტ-ხანი ხოლო აბილაი - სამხედრო ლიდერი. 1742 წელს ტყვედ ჩაუვარდა ჯუნგარიელებს. ტყვეობაში ოირატების ნოინს ამურსანას დაუმეგობრდა. 1743 წელს გაათავისუფლეს ტყვეობიდან.
აბილმამბეტ-ხანის გარდაცვალების შემდეგ ხანად მისი შვილების და ძმების ნაცვლად აბილაი აირჩიეს. მან თავისი ხელისუფლება გაავრცელა უმცროსი და უფროსი ჟუზის ტერიტორიებზე და ითვლებოდა სამივე ჟუზის ხანად. პუგაჩოვის აჯანყების პერიოდში შეხვდა აჯანყების ლიდერს ემელიან პუგაჩოვს და დახმარებას დაპირდა. ამავდროულად მოლაპარაკებას აწარმოებდა რუსეთის მთავრობის წარმომადგენლებთან.
ელიზაბეთ ლოთარინგიელი
ელიზაბეთ ლოთარინგიელი (ფრანგ. Élisabeth de Lorraine; გერმ. Elisabeth von Lothringen) (დ. 9 ოქტომბერი 1574 — გ. 4 იანვარი 1635) — ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ III-ისა და საფრანგეთის პრინცესა კლაუდია ვალუას შუათანა ასული. ბავარიის ჰერცოგინია როგორც მაქსიმილიან I-ის მეუღლე.
აბილაი-ხანი
ცხოვრება და მოღვაწეობა
გარდაიცვალა 1781 წელს, დაკრძალულია ყაზახეთის ხანების პანთეონში, თურქესტანში. დარჩა 30 შვილი. მისი შვილიშვილია ყაზახი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი და ფოლკლორისტი ჩოკან ვალიხანოვი.
ელიზაბეთ ლოთარინგიელი
ბიოგრაფია
ელიზაბეთი იყო ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ III-ისა და მისი ცოლის, საფრანგეთის პრინცეას კლაუდია ვალუას შუათანა ასული. დედამისი მისი დაბადებიდან 1 წელიწადში გარდაიცვალა. იგი მეცხრე მშობიარობას გადაჰყვა 27 წლის ასაკში. დედის ხაზით მისი ბებია-პაპა იყვნენ საფრანგეთის იმ დროს უკვე გარდაცვლილი მეფე ანრი II და მისი მეუღლე, დედა დედოფალი ეკატერინე მედიჩი. ეკატერინე ყოველთვის ზრუნავდა კლაუდიასა და მის შვილებზე. 1589 წელს, ეკატერინეს მოთხოვნით, ელიზაბეთის უფროსი და, კრისტინა ლოთარინგიელი მიათხოვეს ტოსკანის ჰერცოგ ფერდინანდო I მედიჩის.
აბილაი-ხანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახეთის ხანები კატეგორია:დაბადებული 1711 კატეგორია:გარდაცვლილი 1781
ელიზაბეთ ლოთარინგიელი
ბიოგრაფია
ელიზაბეთის მამა, ჰერცოგი შარლი კათოლიკობის ერთგული დამცველი და საფრანგეთის ძლიერი მოკავშირე იყო. შარლმა თავისი ტახტისა და ქვეყნის გაძლიერება მოისურვა და ელიზაბეთი მიათხოვა თავის დის შვილს, ბავარიის მომავალ ჰერცოგ მაქსიმილიანს. ისინი დაქორწინდნენ 1595 წლის 6 თებერვალს, ლოთარინგიის დედაქალაქ ნანსში.
მათი ქორწინება კარგად დაიწყო. აღსანიშნავია მათი საერთო საქველმოქმედო საქმიანობები.
1597 წელს ელიზაბეთის მამამთილი გარდაიცვალა, რის შემდგომაც მაქსიმილიანი ბავარიის ჰერცოგი გახდა. ამ დროს ელიზაბეთი 24 წლის იყო.
1619 წელს კურპფალცის მმართველმა ფრიდრიხ V-მ იმპერატორს ბოჰემიის ტახტი მოსთხოვა. ბავარიელებმა და ლოთარინგიელებმა ეს გააპროტესტეს და ფრიდრიხს ომი გამოუცხადეს. ბრძოლაში ბავარიელებმა გაიმარჯვეს და ფრიდრიხი ტახტიდან ჩამოაგდეს. ამრიგად მაქსიმილიან I-მა კურპფალცის ტახტი მიიღო. ფრიდრიხი საღვთო რომის იმპერიიდან გაიქცა და საზღვარგარეთიდან აწარმოებდა ომს, რომელიც 1648 წლამდე გაგრძელდა.
1634–1635 წლებში ბავარიას შავი ჭირი მოედო, რომელმაც თავად ელიზაბეთის სიცოცხლეც შეიწირა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1574 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1635 კატეგორია:ბავარიის ჰერცოგინიები
კილომბუ (სანტა-კატარინა)
კილომბუ (Quilombo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 425 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპეკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 248 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.57 კმ²-ზე. ფართობი 280 258 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ფერდინანდ IV (უნგრეთი)
ფერდინანდ IV (Ferdinand IV., IV. Ferdinánd, Ferdinand IV.; დ. 8 სექტემბერი, 1633, ვენა, ავსტრია — გ. 9 ივლისი, 1654, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ III-ისა და დედოფალ მარია ანა ესპანელის უფროსი ვაჟი. უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე 1647-1654, ბოჰემიის მეფე 1646-1654 და გერმანიის მეფე 1653-1654 წლებში, როგორც მამის თანამმართველი.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|398x398პქ|1 წლის ფერდინანდი დედასთან ერთად. ფერდინანდი დაიბადა 1633 წლის 8 სექტემბერს ვენაში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ III-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ მარია ანა ესპანელის უფროსი ვაჟი. დედის მხრიდან იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე III-ის შვილიშვილი და ასევე ესპანეთის მეფე ფილიპე IV-ისა და საფრანგეთის დედოფალ ანა ავსტრიელის დისწული, რაც მას საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და ესპანეთის მეფე კარლოს II-ის ბიძაშვილად აქცევდა. ტრადიციის თანახმად, ფერდინანდს დაბადებისთანავე მიენიჭა ავსტრიის ერცჰერცოგის წოდება და კათოლიკედ მოინათლა ფერდინანდ ფრანცის სახელით.
უკვე 1646 წლის აგვისტოდან ფერდინანდ III-მ იგი ბოჰემიის მეფედ გამოაცხადა და თავის თანამმართველად დაინიშნა. იმავდროულად ფერდინანდ IV-მ მამასთან ერთად მიიღო ციეშინის ჰერცოგის წოდება, რამეთუ მისი ჰერცოგინია ელიზაბეტა უშვილოდ აღესრულა და საჰერცოგოს ჰაბსბურგები დაეპატრონნენ. ამ ამბიდან ერთ წელიწადში, 1647 წლის ივნისში ფერდინანდ IV უნგრეთისა და ხორვატიის მეფეც გახდა, მისი კორონაცია კი 16 ივნისს შედგა ქალაქ პრესბურგში, თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე.
იმის გამო, რომ ფრანგები გამალებით ცდილობდნენ ჰაბსბურგებისათვის გერმანიის ტახტის წართმევას, ფერდინანდ III-მ ამ ტახტის შესანარჩუნებლად ჯერ კიდევ თავის სიცოცხლეში, 1653 წლის 31 მაისს რეგენსბურგში ფერდინანდ IV გერმანიის მეფედ აკურთხა, რაც იმის მანიშნებელი იყო, რომ ჰაბსბურგები ტახტის მემკვიდრეობით გადაცემას განაგრძობდნენ. მიუხედავად ამისა, ფერდინანდ IV სულ მალე, 1654 წლის 9 ივლისს, 20 წლის ასაკში გარდაიცვალა ყვავილით, დაუქორწინებელი და უშვილო. გერმანიის ტახტზე იგი მალევე შეცვალა მისმა ძმამ, ლეოპოლდ I-მა, რომელმაც ცოლად ფერდინანდის საცოლე და თავისი დისწულ-ბიძაშვილი, ინფანტა მარგარიტა ტერეზა ესპანელი შეირთო.
ვარლამ კაკუჩაია
ვარლამ ალექსის ძე კაკუჩაია (დ. 3 დეკემბერი, 1905/1906, სოფელი დრანდა, სოხუმის ოკრუგი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1982, 28 მარტი, სოხუმი/16 აპრილი, მოსკოვი) — ქართველი, საბჭოთა სპეცსამსახურების თანამშრომელი, გენერალ-მაიორი.
ბიოგრაფია
ვარლამ კაკუჩაია დაიბადა 1906 წლის 3 დეკემბერს (სხვა ინფორმაციით 1905 წელს) ქუთაისის გუბერნიის სოხუმის ოკრუგის სოფელ დრანდაში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1917 წელს სოხუმის ოკრუგში დაამთავრა 2-კლასიანი სასწავლებელი, 1925 წელს — სოხუმის პედაგოგიური ტექნიკუმი, 1925 წლის სექტემბრიდან 1926 წლის აგვისტომდე ასწავლიდა სოფელ მერხეულის პირველი საფეხურის სკოლაში. 1926 წელს ჩააბარა ტფილისის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. 1927 წლის ნოემბერში სწავლას თავი დაანება და მუშაობდა ტფილისში ამიერკავკასიის ტრანსპორტის მომხმარებელთა საზოგადოების პირადი მაგიდის გამგედ, საარიცხვო-გამანაწილებელი განყოფილების მდივნად. 1928 წლის აპრილში დაბრუნდა უნივერსიტეტში, სადაც 1929 წლის ოქტომბრამდე სწავლობდა. 1929 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრამდე მუშაობდა საქართველოს სსრ საკოლმეურნეო ცენტრის საქმეთა მმართველად, 1930 წლის იანვრიდან მარტამდე საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის აგიტ-მასობრივი განყოფილების მდივნად. დამთავრებული ჰქონდა სახელმწიფო პოლიტიკურ სამმართველოსთან არსებული უშიშროების სპეციალური სასწავლებელი.
1930 წლის მარტიდან 1931 წლის მაისამდე იყო სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ტფილისის რაიონული განყოფილების რწმუნებულის თანაშემწე სოფელ ყარაიაზში, 1931 წლის მაისიდან 1937 წლამდე — სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ყარაიაზის რაიონული განყოფილების უფროსი, 1937 წლის 4 სექტემბრიდან 1938 წლამდე — შინსახკომის ზუგდიდის რაიონული განყოფილების უფროსი, 1938 წლიდან — საქართველოს სსრ შინსახკომის სახელმწიფო უშიშროების სამმართველოს განყოფილების უფროსი თანაშემწე. 1938 წლის 22 ოქტომბრიდან ამავე წლის 11 დეკემბრამდე ვარლამ კაკუჩაია ასრულებდა საქართველოს სსრ კპ (ბ) ცკ-ის ფოთის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივნის მოვალეობას. 1938 წლის დეკემბერში კი ის კვლავ შინსახკომში დაბრუნდა. 1938 წლის 29 დეკემბრიდან 1939 წლის 2 აპრილამდე ვარლამ კაკუჩაიას საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის საგამოძიებო ნაწილის უფროსის თანაშემწის თანამდებობა ეკავა.
1939 წლის 10 მაისიდან 1941 წლის 26 თებერვლამდე ის აფხაზეთის ასსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი იყო. 1940 წლის დეკემბერში ვარლამ კაკუჩაია საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის პირველი მოადგილე გახდა.
1941 წლის 11 მარტიდან 31 ივლისამდე იყო საქართელოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი, 1941 წლის 7 აგვისტოდან 3 ოქტომბრამდე ის საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილეა. 1941 წლის 3 ოქტომბრიდან 1942 წლის 18 იანვრამდე ის მუშაობდა საბჭოთა კავშირის შინსახკომის მე-2 განყოფილების უფროს მოადგილედ. 1942 წლის 18 იანვრიდან მე-2 განყოფილების ბაზაზე შეიქმნა საბჭოთა კავშირის შინსახკომის მე-4 სამმართველო იგივე ფუნქციით და ვ. კაკუჩაია სამმართველოს უფროსის მოადგილე გახდა, სადაც 1943 წლის 7 მაისამდე იმუშავა (ამავდროულად, 1942 წლის 1 ივნისიდან 1943 წლის 7 მაისამდე ის საბჭოთა კავშირის შინსახკომის მე-4 სამმართველოს მე-2 განყოფილების უფროსად ითვლებოდა). მე-2 განყოფილების დავალებას გერმანელების მიერ ოკუპირებულ საბჭოთა ტერიტორიებზე შინსახკომის აგენტურის შექმნა წარმოადგენდა.
1943 წლის 7 მაისიდან 1947 წლის 26 მარტამდე ვ. კაკუჩაია იყო ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარი — მინისტრი. 1945 წლის 10 ოქტომბრიდან 1946 წლის სექტემბრამდე მივლინებით იმყოფებოდა ბერლინში, სადაც მუშაობდა საბჭოთა კავშირის შინსახკომის — შინაგან საქმეთა მინისტრის რწმუნებულის მოადგილედ გერმანიაში. 1947 წლის 26 მარტიდან 13 აგვისტომდე იმყოფებოდა საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს კადრების სამმართველოს განკარგულებაში. 1947 წლის 13 აგვისტოდან 1951 წლის 31 ოქტომბრამდე მუშაობდა სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ნოვოსიბირსკის საოლქო სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1951 წლის 31 ოქტომბრიდან 1952 წლის 25 მარტამდე იყო საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს პირველი მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში. 1952 წლის 25 მარტიდან 1953 წლის 16 მარტამდე მუშაობდა საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს როსტოვის საოლქო სამმართელოს უფროსის მოადგილედ. 1953 წლის 16 მარტიდან 10 აპრილამდე იყო საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა მინისტრი, 1953 წლის 10 აპრილიდან 5 ივლისამდე — შინაგან საქმეთა მინისტრის ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კონტრდაზვერვის სამმართველოს უფროსი.
1953 წლის 5 ივლისს ვარლამ კაკუჩაია დააპატიმრეს. 1956 წლის 17 ივლისს ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო ტრიბუნალმა ის რსფსრ სისხლის სამართლის კოდექსის 58-2 და 58-7 მუხლებით გაასამართლა და 15 წლით პატიმრობა შეუფარდა. სასჯელი მორდოვეთის ასსრ-ში მოიხადა, გათავისუფლდა 1968 წლის 4 ივლისს. გათავისუფლების შემდეგ ის სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობებზე მუშაობდა. იგი რეაბილიტირებული არ არის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1982 კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისრები კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების მინისტრები კატეგორია:არარეაბილიტირებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის შინაგან საქმეთა მინისტრები
ფიკის ნაჰია
ფიკი (არაბ. ناحية فيق‎‎) — სირიის ალ-კუნეიტრის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ფიკის პროვინციაში დაახლოებით 1 947 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 332 95 კმ².
𐕅
— კავკასიის ალბანეთის დამწერლობის ასო.
ფიკის ნაჰია
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
𐕅
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანური ასოები (კავკასია)
ეგვიპტის ოცდამეთერთმეტე დინასტია
ეგვიპტის ოცდამეთერთმეტე დინასტია აგრეთვე ცნობილი როგორც მეორე ეგვიპტური სატრაპია - აქემენიანთა იმპერიის ერთ-ერთი პროვინცია ძვ.წ. 343 წლიდან ძვ.წ. 332 წლამდე იყო. რამდენიმეწლიანი დამოუკიდებლობის შემდეგ, რის დროსაც ეგვიპტეში სამსა დინასტიამ იმეფა (28-ე, 29-ე და 30-ე დინასტიები), არტაქსერქსე III-მ (ძვ.წ. 358 - ძვ.წ. 338) ხელახლა დაიპყრო ეგვიპტე და დაიწყო ეგვიპტეში სპარსელთა მეორე მმართველობა, რომელიც ეგვიპტის ოცდამეთერთმეტე დინასტიის სახელითაა ცნობილი.
სატრაპები
ისტორიისთვის უცნობია თუ ვინ იყო ეგვიპტის სატრაპი არტაქსერქსე III-ის დროს, თუმცა ცნობილია, რომ დარიოს III-ის (ძვ.წ. 336 – ძვ.წ. 330) დროს ეს თანამდებობა საბასეს ეკავა, რომელიც ძვ.წ. 333 წელს ისოს ბრძოლაში გარდაიცვალა. საბაკე გარდაცვალების შემდეგ მაზასესმა ჩაანაცვლა. ძვ.წ. 332 წელს მაზასესმა ეგვიპტის სატრაპი ალექსანდრე მაკედონელს უბრძოლველად ჩააბარა. მას შემდეგ რაც სპარსეთის იმპერია დაეცა და აქემენიანთა მმართველობა დასრულდა, ეგვიპტი ალექსანდრეს იმპერიის სატრაპია გახდა და არგეადების დინასტიის მმართველობა დაიწყო. მოგვიანებით ალექსანდრეს იმპერიის დაშლის შემდეგ ეგვიპტე დამოუკიდებელ სამეფოდ ჩამოყალიბდა და მმართველობაში პტოლემეების დინასტია მოვიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:აქემენიანთა ეგვიპტე კატეგორია:აქემენიანთა სატრაპიები
ბენზოალდეჰიდი
ბენზოალდეჰიდი, ბენზალდეჰიდი — ორგანული ნაერთი, მწარე ნუშის სუნის მქონე უფერო, ზეთისმაგვარი სითხე ქიმიური ფორმულით 6H5CHO. მისი დუღილის ტემპერატურა 178.1°C, დნობისა კი — −57.12°C. ბენზოალდეჰიდი იხსნება სპირტში, ეთერში და სხვა ორგანულ გამხსნელებში. ადვილად იჟანგება (ჰაერზეც კი) ბენზოის მჟავად. ტუტესთან ბენზოალდეჰიდის დუღილით ღებულობენ ბენზილის სპირტსა და ბენზოის მჟავას. მწარე ნუშის, ჭერმისა და ატმის კურკის შედგენილობაში შემავალი გლიკოზიდი ამიგდალინი შეიცავს ბენზოალდეჰიდის ნაშთს. ბენზოალდეჰიდისგან ღებულობენ ბენზოინს, დარიჩინის ალდეჰიდს, ტრიფენილმეთანის რიგის საღებრებს და სხვას. იყენებენ სურნელოვან ნაერთთა სინთეზისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:ბენზოალდეჰიდები