cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ქვემო ხოდაშნის ღვთისმშობლის ეკლესია
სამრეკლო მთლიანად აგურისაა. მისი პირველი სართული გეგმით კვადრატულია (4,5მ X 4,5მ), ოთხივე მხარეს ფართო თაღებით გახსნილი, თაღები კუთხეებში არსებულ სწორკუთხა ბურჯებს ეყრდნობა, რომლებსაც აგურის, ორსაფეხურიანი იმპოსტები ასრულებს. სართული გადახულურია გაბრტყელებული ფორმის კამარით, რომელის საფუძველი კუთხეებში გამოყვანილი, ოთხი, აფრისებრი კონსტრუქციით იქმნება. მეორესართული პირველის მსგავსია, ოღონდ იგი ოდნავ ვიწრო და შემაღლებულია. სართული გადახურულია ჯვაროვანი კამარით, რომლის წვეროში, მესამე სართულზე ასასვლელად, კვადრატული ხვრელია მოწყობილი. მესამე სართული ცილინდრულია, გახსნილია ცხრა ფართო, თაღოვანი ღიობით. ღიობები გარედან მოჩარჩოებულია ლეკალური აგურით ნაწყობი, თითო ლილვით, რომლების სართულის წრიული საფუძვლის დამასრულებელ, ლილვისებრ საბრტყელზე დგას. თაღებს ზემოთ, კედელს, გეომეტრიული ფიგურებისაგან (აგურის შეღრმავებული წყობით გამოყვანილი რომბებისა და მოგრძო, სწორკუთხედების მონაცვლეობა) შედგენილი ზოლი გასდევს. ეკლესია აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონებზე გამოსახული ჯვრების მსგავსი ჯვრები სამრეკლოს ფასადებზეცაა გამოყვანილი. მათგან ორი — პირველი სართულის დასავლეთ კედელზეა, თაღის გვერდებზე. ორ-ორი — მეორე სართულის დასავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე, ხოლო თითო-თითო — პირველი და მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელზე.
სამრეკლოს ფანჩატურის საფუძველი, ზოგიერთი ნაწილი და თაღბს ზემოთ მოქცეული დეკორატიული ფრიზის შემადგენელი ელემენტები ლურჯადაა შეფერილი. ფანჩატური დასრულებულია მარტივპროფილიანი ლავგარდნით. ეკლესია ღარისებრი კრამიტითაა გადახურული, ხოლო სამრეკლო — თუნუქის, კონუსისებრი სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტამა
ტამა (საკუთარი სახელწოდება — ტამოკი) — სუდანისა და ჩადის სასაზღვრო ზოლის ორივე მხარეს მცხოვრები ხალხი. რაოდენობა მონათესავე ტომებთან ერთად 200–300 ათ. (თანამედროვე შეფასება). ენა განეკუთვნება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ სუდანის ენათა ჯგუფს. ნაწილი არაბულად ლაპარაკობს. რელიგია — მუსლიმანობა. ტამას ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება (ხორბალი, ბრინჯი, ღომი) და მესაქონლეობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩადის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:სუდანის ეთნიკური ჯგუფები
აზიური შიშველთვალა ხვლიკი
აზიური შიშველთვალა ხვლიკი (Ablepharus pannonicus) — ქვეწარმავალი სცინკისებრთა ოჯახისა. მეტად წვრილი ხვლიკია. სხეულის სიგრძე 5 სმ არ აღემატება. თვალის ზედაპირი დაფარულია უძრავი და გამჭვირვალე გარსით. აქვს მოქნილი თითისტარისებრი ტანი და მოკლე თათები. მოძრაობს გველისებურად. ქერცლი გლუვია. ბინადრობს მთებსა და მთისწინეთებში. აქტიურია დღისით. იკვებება მწერებით, ნამისჭიებითა და სხვა. კვერცხმდებია. დებს 3-4 კვერცხს. გავრცელებულია სამხრეთ აზიაში. საქართველოში იზოლირებული პოპულაციაა ვაშლოვნის ნაკრძალში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სცინკისებრნი
თელავის საცხოვრებელი სახლი (თეიმურაზ ბაგრატიონის 5)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. დგას თეიმურაზ ბაგრატიონის ქუჩაზე (№ 5). აგებულია XIX საუკუნის I ნახევარში. ამჟამად ეკუთვნის საქართველოს საპატრიარქოს.
სახლი ორსართულიანია. მაღალი, შთამბეჭდავი ექსტერიერის მქონე ინტერიერი ნაწილობრივ ავთენტურია, შელამფული ჭერებითა და ხის იატაკებით. შენობა ეზოს სიღრმეში, ამაღლებულ ადგილზე დგას. თ. ბაგრატიონის ქუჩის მხრიდან მას კარიბჭიანი გალავანი ზღუდავს. სახლის პირველი სართულის კედელი მართკუთხა ღიობებით არის დანაწევრებული, რომელთა წინ აივნის საყრდენი, აგურის მრგვალი სვეტებია განთავსებული. მეორე სართულის ხის აივნის სვეტები ვიწროა, მოაჯირის დეკორი კი - სადა. მეორე სართულზე კარ-სარკმლების თავსართები რკალური მოხაზულობისაა და ნალექობით გამოყვანილი საპირეებით არის შემკული. ფასადისცენტრალურ ნაწილში, კარის თავზე, გამოსახულია ვარსკვლავში ჩასმული ანგელოზის რელიეფი, სახლს საკმაოდ მაღალი სარდაფი აქვს. შენობა გადახურულია კრამიტით. სახლი ერთ-ერთი გამორჩეული ნაგებობაა ისტორიულ თელავში. იგი ყაზახაშვილებს ეკუთვნოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
რაპუნცელი: ჩახლართული ამბავი
რაპუნცელი: ჩახლართული ამბავი (Tangled: The Series) — სათავგადასავლო, ანიმაციური, ზღაპრული, საოჯახო და კომედიური ჟანრის ამერიკული ანიმაციური სერიალი. გამოშვებულია 2017 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული საბავშვო ანიმაციური სატელევიზიო სერიალები კატეგორია:2010-იანი წლების ანიმაციური სატელევიზიო სერიალები
ყაჰრამანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყაჰრამანლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
თხელი ფირი
თხელი ფირი — ნივთიერების თხელი ფენა, რომლის სისქეც არ აღემატება რამდენიმე მიკრომეტრს. თხელი ფირების წარმოება მნიშვნელოვანი კომპონენტია თანამედროვე ტექნოლოგიებში, მაგალითად, მაგნიტური მეხსიერების ბარათები, ნახევარგამტარული ხელსაწყოები, შუქდიოდები, მზის პანელები თუ ბატარეები. თხელ ფირებს აქვს დიდი გამოყენება ფარმაკოლოგიაშიც.
დაფენა
პროცესს რომლის შედეგადაც იქმნება თხელი ფირი — დაფენა ეწოდება. თხელი ფირის დაფენა ხდება ფუძეშრეზე — წინასწარ გამზადებულ მასალაზე. სიტყვა „თხელი“ ფარდობითია, თუმცა როგორც წესი გულისხმობენ რამდენიმე ათეული ნანომეტრის სისქეს. თანამედროვე დაფენვის ტექნიკები იძლევიან იმის საშუალებასაც, რომ ერთი ატომური სისქის ფენა დავაფინოთ. თუკი ფირის სისქე რამდენიმე ატომურ ფენას მოიცავს, ხშირად მოიხსენიებენ როგორც ულტრათხელი ფირი (ultra-thin). ერთ ფენას ეწოდება მონო-ფენა (mono-layer).
თხელი ფირების დაფენის ტექნოლოგიები პირობითად იყოფა ორ ნაწილად — ფიზიკური და ქიმიური. ფიზიკურ დაფენვის ტექნოლოგიებს შორისაა ისეთი მეთოდები როგორებიცაა პულსირებული ლაზერული დაფენა (პლდ) და მოლეკულურ-სხივური ეპიტაქსია (მსე).
თხელი ფირების ზრდის პულსირებული ლაზერული დაფენის მეთოდი მდგომარეობს ულტრამაღალ ვაკუუმურ კამერაში მყარი სამიზნიდან მასალის აორთქლებაში მოკლე (დაახლ. 10 ნმ) და მაღალი ენერგიის ლაზერული იმპულსების გამოყენებით. მოლეკულურ-სხივური ეპიტაქსის დროს შერჩეული ელემენტების ატომები და მოლეკულები ვაკუუმურ ღუმელში ხურდება და ორთქლდება, რის შემდეგაც ტოვებს ატომების მიმართულ სხივს და ეჯახება მონოკრისტალური ფუძეშრის გახურებულ ზედაპირს. კრისტალური ფირების ნუკლეაცია და ზრდა დამოკიდებულია ბევრ ფაქტორზე როგორიცა, სიმკვრივე, ენერგია, იონიზაციის ხარისხი, კონდენსირებადი მასალის ტიპი, ფუძეშრის ფიზიკო-ქიმიური თვისებები და ტემპერატურა. თუმცა სინთეზისას ხდება მხოლოდ რამდენიმე პარამეტრის მანიპულირება. გამოყენებული სამიზნე ზომით პატარაა სხვა გაფრქვევის მეთოდების სამიზნეებთან შედარებით. აგრეთვე შესაძლებელია ორი ან რამდენიმე მასალისაგან მრავალფენოვანი ფირების შექმნა. პულსების რაოდენობის კონტროლით მიიღწევა ფირების სისქის ზუსტი კონტროლი.
ტისის ტბა
ტისა (Tisza-tó), აგრეთვე ცნობილი როგორც კიშკერეს წყალსაცავი (Kiskörei-víztározó) — უდიდესი ხელოვნური ტბა უნგრეთში. მდებარეობს ხევეშის მედიეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბორშოდ-აბაუი-ზემგლენის, ჰაიდუ-ბიჰარისა და იას-ნადკუნ-სოლნოკის მედიების სიხლოვეს.
თხელი ფირი
ზრდის რეჟიმები
ფრანკ-ვან დე მერვეს რეჟიმი (იგივე „ფენა-ფენა ზრდა“) — ესაა თხელი ფირის ზრდის რეჟიმი, როდესაც ხდება ერთი ფენის დასრულება და მხოლოდ ამის შემდეგ მეორე ფენის ზრდის დაწყება. შესაბამისად მიღებული ფირი ყვოველთვის ხასიათდება გლუვი ზედაპირით. იმისათვის, რომ ზრდის ამ რეჟიმს მივაღწიოთ საჭიროა ფუძეშრის კრისტალი იმდაგვარად შერჩევა, რომ უმნიშნელოდ განსხვავდებოდეს გასაზრდელი ფირის მესერისგან.
ტისის ტბა
წყალდიდობებთან ბრძოლის პროექტის ფარგლებში მდინარე ტისაზე 1973 წელს ტისის კაშხალი აშენდა. მისი წყლით შევსება 1990-იან წლებში დამთავრდა, რის შედეგადაც 127 კმ²-ის ფართობის ხელოვნური ტბა შეიქმნა. ტბის სიგრძე 27 კილომეტრია. საშუალო სიღრმე 1.7 მეტრია, ხოლო მაქსიმალური კი 17 მეტრი. მასში თავმოყრილია უამრავი მცირე ზომის კუნძული რომელთა საერთო ფართობი 43 კმ²-ია.
თხელი ფირი
ზრდის რეჟიმები
ვოლმერ-ვებერი („კუნძულოვანი ზრდა“) — ამ დროს ფირი იზრდება იზოლირებული კუნძულების სახით. ზედაპირი არის უხეში და უმეტესად არასასურველია ასეთი ზრდის რეჟიმის მიღება. ის შეილება გამოიწვიოს დიდმა სხვაობამ ფუძეშრისა და ფირის კრისტალურ მესერებს შორის.
ტისის ტბა
წყალსაცავის მშენებლობის დასრულების შემდეგ, უნგრელების დიდმა ნაწილმა აქ დასვენების დღეების გატარება დაიწყო, რადგან იგი მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა ტურისტებით გადაჭედილი ბალატონისაგან. ამის შედეგად წყალსაცავის ირგვლივ ტურისტული ინფრასტრუქტურა გაჩნდა და წყალსაცავს ტისის ტბა ეწოდა. ახალი დასასვენებელი ადგილი მთავრობამ ერთ-ერთ მთავარ ტურისტულ მიმართულებად გამოაცხადა.
თხელი ფირი
ზრდის რეჟიმები
სტრანსკი-კრასტანოვი (ფენა+კუნძულუ) — ეს არის ერთგვარი შუამავალი  წინა ორ რეჟიმს შორის. თხელი ფირებისთვის როგორც წესი დამახასიათებელია „ფენა-ფენა“ ზრდა, თუმცა გარკვეული სისქის შემდეგ ის გადადის კუნძულოვანი ზრდის რეჟიმზე.
ტისის ტბა
ტბას (ან წყალსაცავს) გააჩნია ახალი ადგილობრივი ეკოლოგიური გარემო, ფრინველების, მცენარეებისა და ცხოველების მრავალფეროვნებით.
თხელი ფირი
ეპიტაქსია
ეპიტაქსია ეწოდება ერთი კრისტალის მეორე კრისტალის ზედაპირზე სრულიად ორიენტირებულ ზრდას, დაშრევება ისე, რომ ყოველ მომდევნო შრეს აქვს წინას ორიენტაცია. ატომურ ფენათა ეპიტაქსია ანუ დაშრევება არის თხელი აფსკების დატანის ტექნოლოგია, რომელიც ემყარება თვითშემოფარგლული ქიმიური რეაქციების თანმიმდევრულ გამოყენებას დატანილი შრის სისქის ზუსტი კონტროლისთვის. სიტყვა ეპიტაქსია მოდის ბერძნული ენიდან, „ეპი” –ზე, „ტაქსის“ –მოწესრიგება.
ტისის ტბა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ტბები კატეგორია:უნგრეთის წყალსაცავები
თხელი ფირი
ეპიტაქსია
ატომურ ფენათა დაშრევების ტექნოლოგია(ა.ფ.დ.ტ.) მოწოდებულია ფინელი მეცნიერის ტუმო სუნტოლას (Tuomo Suntola)-ის მიერ 1977 წელს და მას პირველად უწოდებდნენ ატომურ შრეთა ეპიტაქსიას.
ჰომოეპიტაქსია აღნიშნავს ისეთ შემთხვევას როდესაც კრისტალი იზრდება იმავე კისტალზე. თუკი ფირის კრისტალური სტრუქტურა განსხვავდება ფუძეშრისაგან, ასეთ ზრდას ჰეტეროეპიტაქსია ეწოდება.
ფირის ეპიტაქსიური ზრდა შესაძლებელია ისეთი მეთოდებით როგორიცაა მოლეკულურ-სხივური ეპიტაქსია, ქიმიური დალექვა და პულსირებული ლაზერული დაფენა.
სქოლიო
კატეგორია:ხელოვნური ნივთიერებები კატეგორია:ნანოტექნოლოგია
ვალპარაიზუ-დი-გოიასი
ვალპარაიზუ-დი-გოიასი (Valparaíso de Goiás) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 080 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ენტორნუ-დუ-დისტრიტუ-ფედერალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 132 982 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2 165 კმ²-ზე. ფართობი 61 410 კმ²-ია.
გადალაგება
გადალაგება კომბინატორიკაში — სიმრავლის ელემენტების ისეთი გადანაცვლება, რომელშიც არც ერთი ელემენტი არ ემთხვევა თავისი პოზიციის ნომერს.
n-ელემენტიანი სიმრავლის გადალაგებების რაოდენობა ცნობილია, როგორც n-ის ქვეფაქტორიალი, ან გადალაგების n-ური წევრი და აღნიშნავენ, როგორც: !n, Dn ან dn.
ვალპარაიზუ-დი-გოიასი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
გადალაგება
დამტკიცებადია, რომ !n = n! / e დამრგვალებული უახლოეს მთელ რიცხვამდე, სადაც e არის ეილერის რიცხვი.
გადალაგებების ამოცანა პირველად განიხილა პიერ რეიმონდ დე მონტმორტმა 1708 წელს და ამოხსნა 1713 წელს, ამავე დროს ნიკოლას ბერნულიმაც.
მაგალითი
მარჯვნივ|მინი| 24 გადანაცვლებიდან გამოკვეთილია 9 გადალაგება დავუშვათ, მასწავლებელმა ტესტირება ჩაუტარა სტუდენტს და სურს, რომ მათ ერთმანეთის ტესტები შეაფასონ. ცხადია, რომ მას არ უნდა რომელიმე სტუდენტმა თავისი ნაშრომი მიიღოს. კითხვა შემდეგია: რამდენი გზა არსებობს ტესტების დარიგებისა ისეთი, რომ არც ერთმა სტუდენტმა თავისი ნაშრომი არ მიიღოს? 4! = 24 შესაძლებელი გადანაცვლებიდან
არსებობს მხოლოდ 9 გადალაგება (აღნიშნულია ლურჯად) და სხვა გადანაცვლებებში ერთი მაინც სტუდენტი არსებობს, რომელიც თავის ნაშრომს (ანუ აკრძალულს) იღებს მასწავლებლისგან.
ამ ამოცანის უამრავი ინტერპრეტაცია არსებობს, მაგრამ ცხადია, რომ ყველა დაიყვანება გადალაგების n-ური წევრის გამოთვლამდე.
გადალაგებების გამოანგარიშება
დავუშვათ, n ადამიანს, გადანომრილი 1-დან n-ის ჩათვლით, სურს დაიხუროს ასევე n ქუდი, გადანომრილი ასევე 1-დან n-ის ჩათვლით, ისე, რომ არც ერთი ადამიანი თავისი ნომრის ქუდს არ იხურავდეს. ვთქვათ, პირველი ადამიანი იხურავს i-ურ ქუდს. i-ური ქუდის ამორჩევის სულ (n - 1) ვარიანტია, რადგან მხოლოდ პირველი ქუდის დახურვა არ შეუძლია მას. ამის შემდეგ, ამოცანა შეიძლება ორ ნაწილად გავყოთ i-ური ადამიანის არჩევნის მიხედვით:
აქედან გამომდინარეობს შემდეგი რეკურენტული ფორმულა:
სადაც !0 = 1 და !1 = 0.
ლიტერატურა
კატეგორია:კომბინატორიკა კატეგორია:გადალაგება
ხათაი (ბაბექი)
ხათაი  (Xətai) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ბაბექის რაიონის სოფლები
ბანზაი შეტევა
ბანზაი შეტევა — ტერმინი, რომელსაც მეორე მსოფლიო ომის მოკავშირე ქვეყნები უწოდებდნენ იაპონელ ქვეითთა დიდი მასის მტრის პოზიციებისკენ სირბილით პირდაპირი შეტევის ტაქტიკას. ტერმინი მომდინარეობს იაპონელთა საბრძოლო შეძახილიდან, როდესაც ისინი იერიშის განხორციელების დროს გაჰყვიროდნენ - „ტენო ჰეიკა ბანზაი“ (天皇陛下萬歲, რაც ნიშნავს, დიდხანს იცოცხლოს იმპერატორმა), რომელიც მოკავშირეებმა შეამოკლეს და უბრალოდ ბანზაის ეძახდნენ. შემოკლებული ფორმა კონკრეტულად იაპონელთა საიმპერატორო არმიის ამ სამხედრო ტაქტიკის აღმნიშვნელი სახელი იყო. იაპონელი მეთაურები ბანზაი შეტევებს მაშინ აწყობდნენ, როცა ხედავდნენ, რომ ბრძოლის წაგების პირას იყვნენ. ამგვარი შეტევა მტრისთვის წინააღმდეგობის გაწევის უკანასკნელი და თავზეხელაღებული მცდელობა იყო.
წარმოშობა
მინი|294x294პქ|იაპონელთა ბანზაი შეტევა ჩინური არმიის წინააღმდეგ, პლაკატის ავტორი: იკედა ტერუკატა იაპონელთათვის ბანზაი შეტევა ღირსეულ თვითმკვლელობად მიიჩნეოდა, რათა მტერს ტყვედ არ ჩავარდნოდენ. მეიძის რესტავრაციისა და რუსეთ-ჩინეთთან ხშირი ომების დროს იაპონიის მილიტარისტულმა მთავრობამ ბუშიდოს (სამურაის მორალური კოდექსი) ცნებები გამოიყენა, რათა იაპონელი ერი იმპერატორისადმი ერთგული და მორჩილი გაეხადა. აღფრთოვანებული სამურაების წვრთნით, რომელიც ასწავლიდა მათ, რომ თუ მორალური დამცირება ახლოს იყო, მათ თვითმკვლელობა უნდა ჩაედინათ, მთავრობამ ჯარს ჩაუნერგა, რომ ტყვედ ჩავარდნა დიდი სირცხვილი და მეომრის დამცირება იყო, ამიტომ სიკვდილი უკეთესი გამოსავალი გახლდათ.
„გვამების სქელი, უწვეტი მასა ზეწარივით ფარავდა ცივ მიწას“.
თუმცა 1930-იანებში იაპონელები ბანზაი შეტევებს ეფექტურად იყენებდნენ ჩინეთში. რიცხობრივად მცირე იაპონური ძალები უპირატესი წვრთნისა და ხიშტების მეშვეობით გაცილებით დიდ ჩინურ ჯარებს ამარცხებდნენ ამ ტაქტიკით. ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ ამერიკელთა და რუსთაგან განსხვავებით, ჩინელებს არ ჰქონდათ ავტომატური იარაღები (ტყვიამფრქვევები და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები), ისინი გრძივმოძრავსაკეტიანი ხელით გადასატენი შაშხანებით იბრძოდნენ, რომლებსაც დაბალი საცეცხლე სიხშირე გააჩნდათ და შესაბამისად, ვერ აჩერებდნენ მაღალი სისწრაფით მომავალ იაპონელთა ქვეითთა მასებს.
მეორე მსოფლიო ომი
მინი|ბანზაის შეტევისას დაღუპული იაპონელი ჯარისკაცები სანაპიროზე, კუნძული გუადალკანალი, 1942. ომის პერიოდში იაპონიის მილიტარისტულმა მთავრობამ დაიწყო პროპაგანდის გავრცელება, რომელიც ახდენდა თვითმკვლელური შეტევების რომანტიზებას და ომის წარმოჩენას, როგორც სულის გამწმენდ საშუალებად, სიკვდილს კი — მოვალეობად. 1944 წლის ბოლოსთვის იაპონიის მთავრობამ უკანასკნელი პროტოკოლი გამოაცხადა, რომელსაც არაოფიციალურად „იჩიოკუ გიოკუსაი“ (一億玉砕, სიტყვასიტყვით „100 მილიონი გატეხილი ბრილიანტი“) ეწოდებოდა, რითაც ისინი აცხადებდნენ, რომ მზად იყვნენ იაპონიის მთლიანი მოსახლეობა, 100 მილიონი ადამიანი, შეეწირათ მტრისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად.
ბანზაი შეტევა ძირითადად მუდამ ერთი და იმავე შედეგით სრულდებოდა: მტერს მცირე დანაკარგები ადგებოდა, იაპონელთა შემტევი ძალები კი სრულად ნადგურდებოდა. ამიტომ ზოგი იაპონელი მეთაური, მაგალითად, ტადამიკი კურიბაიაში, თავის ჯარებს უკრძალავდა ამ ტაქტიკით შეტევას. ამერიკელები გაოცებული იყვნენ, როცა, მოლოდინის მიუხედავად, ივო ძიმას ბრძოლაში იაპონელებს ბანზაი შეტევები არ განუხორციელებიათ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის სამხედრო ისტორია კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის წყნარი ოკეანის თეატრი კატეგორია:1940-იანი წლები იაპონიაში
კურდღელაურის კოშკი
კურდღელაურის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ კურდღელაურის განაპირას, სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
ნაგებობა გეგმით კვადრატთანაა მიახლოებული, კუთხეები მომრგვალებული სწორკუთხედია. ნაშენია საშუალო ზომის რიყის ქვით და კირის დუღაბით, წყობა სწორხაზოვანია. ძლიერ დაზიანებულია, შემორჩენილია ერთი სართულის სიმაღლეზე.
შესასვლელი აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილშია. ამავე კედელში ერთი, სწორკუთხა ნიშა და ეთი სწორკუთხა სარკმელია მოწყობილი. მსგავსი ფორმის ერთი ნიშა და სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. სართული გადახურულია ცილინდრული კამარით. რომლის ღერძი აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენაა მიმართული.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
Bethesda Softworks
Bethesda Softworks LLC — ვიდეო თამაშების გამომცემელი ამერიკული კომპანია, რომელიც დაარსდა ქალაქ ბეთესდაში, მერილენდის შტატში, მაგრამ საბოლოოდ, მათ ადგილმდებარეობა შეიცვალეს და გადავიდნენ როკვილში, მერილენდის შტატი.
Bethesda ერთ-ერთი წამყვანი დეველოპერია როლურ თამაშებში. მის მთავარ ნამუშევართა სიაში შედის: The Elder Scrolls სერიები და პოსტაპოკალიფტური Fallout 3, Fallout: New Vegas და Fallout 4, რომლებიც წარმოადგენენ ცნობილი თამაშის, Fallout-ის გაგრძელებას.
ისტორია
Bethesda როგორც ვიდეო თამაშების დეველოპერი და გამომცემელი, ამ სფეროში 20 წელიწადს მოღვაწეობდა. 2001 წელს კომპანიამ შეწყვითა თამაშების შექმნა და აქცენტი მხოლოდ მათ გამოშვებაზე გადაიტანა, ხოლო თამაშებს 2001 წლიდან ქმნის მისი შვილობილი კომპანია Bethesda Games Studios. კომპანია დაარსებული იქნა 1986 წელს, კრისტოფერ უივერის თაოსნობით ქალაქ ბეთესდაში, მერილენდის შტატში. კომპანიას აქვს ხანგრძლივი ისტორია ვიდეო თამაშების შექმნაში. 1999 წელს კრისტოფერ უივერმა და რობერტ ა. ოლტმენმა დააარსეს Bethesda-ს მშობელი კომპანია ZeniMax Media.
Bethesda იყველაზე კარგად ცნობილია The Elder Scrolls სერიების შექმნით. პირველი სერია ამ სათაურით The Elder Scrolls: Arena გამოვიდა 1994 წელს. ამას მოჰყვა კიდევ სხვა მრავალი გაგრძელაბა. თამაშს აქვს ოთხი პირდაპირი გაგრძელბა, Battlespire (1997), Morrowind (2002), Oblivion (2006) და ბოლოს, Skyrim.
კომპანია ასევე ცნობილია ფილმების დაფუძნებული თამაშების გამოშვებით: Terminator, Star Trek და Pirates Of The Caribbean. 2004 წელს Bethesda-მ Interplay Entertainment-ისგან შეიძინა Fallout-ის ფრენჩაიზი. Fallout 3-ის შექმნის უფლება გადაეცა Bethesda Game Studios. Fallout 3 გამოშვებული იქნა 2008 წლის 28 ოქტომბერს, რასაც მოჰყვა ოთხი DLC — Operation: Anchorage, The Pitt, Broken Steel, Point Lookout, Mothership Zeta. 2010 წელს გამოვიდა მომდევნო თამაში Fallout: New Vegas. უკანასაკნელი ნაწილი Fallout სერიიდან არის Fallout 4, გამოშვებული 2015 წლის 10 ნოემბერს. მას აგრეთვე გამოშვებული აქვს სხვადასხვა თამაშები, ესენია: Brink, Hunted: The Demon's Forge, Wet, Rogue Wariorrior, Rage, Dishonored, Wolfenstein: The New Order და The Evil Within.
გამოქვეყნებული თამაშები
სია მოიცავს Bethesda Softworks-ის მიერ გამოქვეყნბულ თამაშებს, რომლებიც შექმნილი იქნა სხვადასხვა კომპიუტერული თამაშების დეველოპერების მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები ამერიკის შეერთებულ შტატებში კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ZeniMax Media კატეგორია:ვიდეო თამაშების გამომცემელი კომპანიები კატეგორია:როკვილში (მერილენდი) დაფუძნებული კომპანიები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ი. ჭავჭავაძის 219)
თელავის საცხოვრებელი სახლი არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№ 219). თარიღდება XIX საუკუნის დასაწყისით.
სახლი ორსართულიანია. ნაგებია ძველი აგურით, ქუჩისპირა ფასადი გალესილია. პირველ სართულზე განიერი, თაღოვანი ნიშაა, რომელიც აქ ადრე არსებული, სავაჭრო დახლის არსებობას მიგვანიშნებს. ამ თაღის შიგნით, თავდაპირელად არსებული ღიობები მცირე ზომის, სწორკუთხა, ორი სარკმლითაა შეცვლილი. მეორე სართულზე ხის, ჭვირული აივანი მოშლილია. ჩანს აივნის კოჭების არსებობის დამადასტურებელი ღრმულები. ამ სართულის სარკმლები სწორკუთხაა. ჩასმულია რკალურთავიან, სადა საპირეში. მათ ზემოთ, ფასადზე, ჩანს კბილანისებრი, ორნამნტული ზოლები. ეზოს მხარეს სახლის ექსტერიერი ძლიერ შეცვლილია. მთლიანად დაკარგულია ხის აივნის კაზმულობა. კარ-სარკმლები ძველი ჩარჩოები მხოლოდ მეორე სართულზეა შემონახული. პირველი სართული ცემენტით არის გალესილი, ნაწილობრივ ჩანს აგურის სვეტებისა და შერწყმული წყობით ნაგები კედლის ფაქტურა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
Sash!
Sash! — გერმანული მუსიკალური პროექტი, დიჯეების გაერთიანება, რომლის ლიდერია საშა ლაპესენი. გუნდში ასევე შედიან რალფ კაპმაიერი და თომას ლუდკე. Sash!-ს მსოფლიო მასშტაბით გაყიდული აქვს ალბომების 22-ზე მეტი მილიონი ასლი. მას მიღებული აქვს 65-ზე მეტი ოქროს და პლატინის ჯილდო.
სქოლიო
კატეგორია:ევროდენს ჯგუფები კატეგორია:გერმანელი დიჯეები
ბედის საზღვარი
„ბედის საზღვარი“ — მიხო მოსულიშვილის 1995 წლის ტრაგიკომედია ორ მოქმედებად და თოთხმეტ სურათად.
სათაური
პიესის სათაური აღებულია ნიკოლოზ ბარათაშვილის ლექსიდან „მერანი“:
ანოტაცია
მოქმედება მიმდინარეობს სიცილიის ქალაქ მესინაში, 1924 წლის შემოდგომაზე, ვთქვათ, ოქტომბერში. სამშობლოდან ბოლშევიკურ რეჟიმს გამოქცეული, შეფიცულთა რაზმის გადარჩენილი წევრები უპირისპირდებიან ადგილობრივ მაფიას იქაური სასტუმრო „პარიზის“ მფლობელის, ანრიეტა სარდუს ღირსების გადრჩენის მიზნით.
სიუჟეტი
1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში დამარცხებული, ბოლშევიკური რეჟიმისგან დევნილი ქაქუცა ჩოლოყაშვილის შეფიცულლთა რაზმის გადარჩენილი წევრები პარიზისკენ მიიჩქარიან, სადაც რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის შედეგად საქართველოდან გაძევებული საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობაა გაქცეული. მათი ბერძნული სამგზავრო გემი „პოსეიდონი“ რამდენიმე დღით დაყოვნდება მესინას პორტში. შეფიცულები ნაპირზე გადადიან და სასტუმრო „პარიზში“ დაბინავდებიან.
აღმოჩნდება, რომ კახაბერ ამილახვარი პარიზიდან იცნობს ამ სასტუმროს მეპატრონეს, ანრიეტა სარდუს. მათი საუბრიდან ირკვევა, რომ ანრიეტას ჯერ ქმარი მოუკლა ადგილობრივმა მაფიამ; ახლა კი იძულებული გახადეს, რომ მაფიის შეფთან, დონ ჯოტო დი მაჯიოსთან ქორწინებაზეც დათანხმდეს, რითაც მაფია სასტუმროსაც ჩაიგდებს ხელში და მას ნარკოტიკების ტრანსპორტირებისთვის გამოიყენებს.
ქაქუცამ და მისმა შეფიცულებმა იციან, რომ თუ ქალაქიდან არ გაიქცევიან, მაფიის შეფი, დი მაჯიო არ შეეგუება დიდი თანხის დაკარგვას და მათთან დაპირისპირება გარდაუვალია.
შეფიცულთა რაზმი ქალაქში დარჩება და ებრძვის მესინური მაფიის საშიშ და იმავდროულად სასაცილო წევრებს.
კურნაკოვკის წმინდა გიორგის ეკლესია
ისტორია
ძველი ეკლესიის ნანგრევების ერთ-ერთ აგურზე შემონახულია აგების თარიღი 1860 წელი.
მისი შემდგომი ისტორიის შესახებ საკმაოდ მწირი ისტორიული მასალებია შემონახული. 1931 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა ეკლესია და მასში მომდევნო 1932 წელს განათავსა კლუბი, მოგვიანებით კი ეკლესიის შენობას გამოიყენებდნენ როგორც ადგილობრივი კოლმეურნეობის ხორბლის საწყობს. ეკლესიის შენობა გადაურჩა დიდი სამამულო ომის პერიპეტიებს რომლის დასრულების შემდეგაც შენობა კვლავ კოლმეურნეობის ხორბლის საცავად გამოიყენებოდა. ეკლესია ასეთ, უპატრონო მდგომარეობაში იმყოფებოდა ახალი ათასწლეულის დასაწყისამდე.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ალბეკეს ბრძოლა
მინი|ალბეკეს ბრძოლის მდებარეობა ალბეკეს ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის იმპერიასა და ავსტრიის იმპერიას შორის 1805 წლის 11ოქტომბერს.
ალბეკეს ბრძოლა იყო მესამე კოალიციის და ნაპოლეონის ომების შემადგენელი ნაწილი. ბრძოლა გაიმართა გერმანიის სოფლებთან — ულმ-იუნგინგენთან და ალბეკესთან. ბრძოლაში მონაწილეობას იღებდა ფრანგების 5 ათასი და ავსტრიის 35 ათასი ჯარისკაცი. მთელი დღის განმავლობაში ფრანგები აწყობდნენ თავდასხმების სერიას ავსტრიელებზე. მოწინააღმდეგეთა ბრძოლები მწვავედ მიმდინარეობდა სოფელ ალბეკეს დასავლეთით. ავსტრიელებმა ვერ შეძლეს რიცხობრივი უპირატესობის გამოყენება და კავალერიის ჩართვა ბრძოლაში. ფრანგებმა მცირე შენაერთებით მოახერხეს ავსტრიელების იზოლაცია, რამაც შემდგომში ხელი შეუშალა ავსტრიელების რეზერვის ბრძოლაში გამოყენებას. ავსტრიელები რიცხობრივი უპირატესობის მიუხედავად ალბეკეს ბრძოლაში დამარცხდნენ. მათი მხრიდან ბრძოლაში დაიღუპა 5 100 ჯარისკაცი და 3 ათასი ტყვედ ჩავარდა. ფრანგებმა დაკარგეს 1000 ჯარისკაცი და რამდენიმე მძიმედ დაიჭრა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კარლსრუეს სამუსიკო უმაღლესი სკოლა
კარლსრუეს მუსიკის უმაღლესი სკოლა (Die Hochschule für Musik Karlsruhe – University of Music) — ბადენ-ვიურტემბერგის მხარის სახელმწიფო მფლობელობაში არსებული უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, რომელიც მიზნად ისახავს სამეცნიერო და აკადემიური დარგების სპეციალისტების მომზადებას ხელოვნების (მუსიკოსი, კომპოზიტორი, მუსიკათმცოდნე, მუსიკის ჟურნალისტი, მუსიკის კომპიუტერული ტექნოლოგია) განხრით.
რესურსები ინტერნეტში
კარლსრუეს სამუსიკო უმაღლესი სკოლა - ოფიციალური ვებგვერდი ინტერნეტში
სქოლიო
კატეგორია: ბადენ-ვიურტემბერგის უმაღლესი სასწავლებლები
თელავის სავაჭრო რიგი (ბ. ჩოლოყაშვილის 18)
თელავის სავაჭრო რიგი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ბიძინა ჩოლოყაშვილის ქუჩაზე (№ 18). აგებულია XIX საუკუნის I ნახევარში.
შენობა ერთსართულიანია, ნაგებია კვადრატული აგურით, მთავარ ფასადზე აგურის პილასტრებზე დაყრდნობილ თაღებში ვიწრო თაღებია ჩასმული. ნაგებობასა და გვერდით სახლს შორის ჭიშკარია. ეზოს მხარეს სახლი ორსართულიანია. პირველი სართული ნახევარსარდაფია, რომლის წინ, მეორე სართულის ხის აივნის დასაყრდენი აგურის ოთკუთხა სვეტებით მოსაზღვრული ღია ტერესაა. ტერესაზე რამდენიმე ღიობი გადმოდის, კედელში ძველი თონის ნაშთია. მეორე სართულის ხის აივნიდან შემორჩენილი იყო მხოლოდ ფსევდოდროული მოტივით გაფორმებული სვეტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
Cortinarius orellanus
Cortinarius orellanus — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის კონტინენტს, აგრეთვე დაფიქსირებულია ბრიტანეთის კოლუმბიაში (კანადა).
მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა. შეიცავს მიკოტოქსინ ორელანინს, რომელიც იწვევს თირკმელების უკმარისობას. იზრდება ფართოფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს როგორც Cortinarius orellanus.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი 3-8 სმ-მდე აღწევს, ნორჩობაში ამოზნექილია, შემდგომში ბრტყლად ამოზნექილი. ახასიათებს ბლაგვი ბორცვაკი ცენტრში. ზედაპირი მშრალია, ხავერდოვან-ბოჭკოვანი ან ქეჩისებრ-ქერცლისებრი, წითელ-ყავისფერი ყვითელ-მურამდე.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, შეზრდილი ფეხთან, შედარებით მეჩხერი, ნორჩობაში ფირფიტები ნარინჯისფერ-ყავისფერია, ასაკთან ერთად ოდნავ მუქდება.
რბილობი — მოყვითალო, რბილი ან ოდნავ მომჟავო გემოთი. ახასიათებს სუსტად გამოხატული ბოლოკის სუნი.
ფეხის სიგრძე 4-9 სმ-მდე აღწევს, სისქე — 1-2 სმ-მდე, ცილინდრულია ან ძირში ოდნავ შევიწროებული, ღია-ყვითელი ბოჭკოვანი ზედაპირით.
სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-ყავისფერი. სპორები — 8,5-12×5,5-6,5 მკმ, ელიფსისებური ან ნუშისებრი, მეჭეჭებიანი ზედაპირით.
ტოქსიკურობა
მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა. შეიცავს მიკოტოქსინ ორელანინს, რომელიც იწვევს თირკმელებში შეუქცევად ცვლილებებს, რაც ხშირად ლეტალურად მთავრდება. სპეციფიკური ანტიდოტი არ არსებობს, მკურნალობა განისაზღვრება დიალიზით ან თირკმლის გადანერგვით. მოწამვლის სიმპტომები სოკოს მიღებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ ვლინდება.
1952 წელს, პოლონეთის ქალაქ ბიდგოშჩში აღნიშნული სოკოთი 102 ადამიანი მოიწამლა, მათგან თერთმეტი გარდაიცვალა. მას შემდეგ, სოკოთი მოწამვლის რამდენიმე ფაქტი დაფიქსირდა საფრანგეთში, შვეიცარიაში, გერმანიასა და ავსტრიაში.
ეკოლოგია და გავრცელება
გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის კონტინენტს, აგრეთვე დაფიქსირებეულია კანადაში, კერძოდ ბრიტანეთის კოლუმბიაში. სოკო შეყვანილია პოლონეთის, შვეიცარიის, გერმანიის, დანიის, ნიდერლანდების, ნორვეგიისა და შვედეთის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.
იზრდება ფართოფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, როგორც დაბლობებზე, ასევე მთიან ადგილებში. მიკორიზას ქმნის მუხასთან, ფიჭვთან, რცხილასთან, წიფელთან და არყთან.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სქოლიო
კატეგორია:შხამიანი სოკოები კატეგორია:აბლაბუდიანი სოკოები
კონსტანტინე ყიფიანი
კონსტანტინე (კოტე) დიმიტრის ძე ყიფიანი (დ. 3 მარტი, 1849, თბილისი — გ. 17 აპრილი, 1921, იქვე) — ქართველი მსახიობი, დრამატურგი, მთარგმნელი და ლექსიკოგრაფი, ქართველი საზოგადო მოღვაწის დიმიტრი ყიფიანის ვაჟი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში, შემდეგ პეტერბურგისა და მოსკოვის სამხატვრო აკადემიებში, რომელიც დაამთავრა 1873 წელს. მას ცხოვრების ფართო ასპარეზი ჰქონდა გადაშლილი, მაგრამ მსახიობისა და საზოგადო მოღვაწის მძიმე ჭაპანი არჩია. სიყმაწვილიდან სცენამ გაიტაცა. თექვსმეტი წლისამ პირველად შეასრულა პაჟის როლი მოლიერის „ცოლის შერთვევინებაში“. აქედან მოყოლებული, ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში თეატრის სიყვარული არ განელებია, ბოლომდე დარჩა მისი ერთგული და უანგარო მსახური. იყო სახალხო თეატრის პირველი რეჟისორი და მსახიობი. კონსტანტინე ყიფიანს ეკუთვნის თეორიული ხასიათის ნაშრომები თეატრსა და მსახიობის ოსტატობაზე. ის ასევე რმოდენიმე მოთხრობისა და ნარკვევის ავტორია. მის კალამს ეკუთვნის პიესები: „ბედი ქართლისა“, „ორი მამა“, „ცოტნე დადიანი“, „ბრძოლა“, „დატრიალდა ჯარა“. წერდა რუსულადაც: „ომი ოჯახში“, „გამარჯვება“, „საიდუმლოება“. ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. უპირატესად თარგმნიდა მხატვრულ და პოლიტიკური ხასიათის ლიტერატურას, შეადგინა რუსულ-ქართული ბოტანიკური ლექსიკონი, რაც ჩვენი ეროვნული ლექსიკოგრაფიის ძვირფასი შენაძენია.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1849 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კ კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
დედამიწის ოცნება
„დედამიწის ოცნება“ (Torpağın arzusu, ან Torpağın həsrəti) — 1963 წელს შესრულებული, აზერბაიჯანელი მხატვრის სათარ ბაჰლულზადეს ნახატი. ინახება აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმში, ბაქოში.
დეკორაციული საღებავებით შესრულებილი პეიზაჟში („დედამიწის ოცნება“) ასახულია ბაქოს მახლობლად არსებული ხელოვნური ტბის — ჯეირან-ბათანის სარკისებური წყლები, რომელთა წყალობითაც უდაბნო გადაიქცა ყვავილების ბაღად. სათარ ბაჰლულზადემ ადგილობრივ ლანდშაფტში დაინახა დაფარული სილამაზე, რომელიც ადრე უხილავი იყო სხვა ასობით მხატვრისთვის. მან გადმოსცა ეს სილამაზე თავის ნამუშევარში. ყაყაჩოს მინდორი კი თვითონ მოიგონა და მიახატა. როგორც ხელოვნებადმცოდნე ზიადხან ალიევი აღნიშნავს, ბაჰლულზადე „გაიჟღინთა თითოეული ყაყაჩოს კვირთის სილამაზით, რომელიც ბოლო ძალებით მიიღწვის ცისკენ, მან განჭვრიტა ადგილობრივი მიწის ოცნება — იქცეს ძვირადღირებულ ყვავილად..“
ვადიმ პოლევოის მიერ გამოცემულ „პოპულარული მხატვრების ენციკლოპედიაში“, „აზერბაიჯანის ხელოვნებაში“ და „აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხელოვნებაში“ ეს ნახატია ილუსტრაციის სახით გამოყენებული სათარ ბაჰლულზადეს შესახებ სტატიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ნახატები
ანტონ ბერნოლაკი
ანტონ ბერნოლაკი (სლოვაკ. Anton Bernolák, 3 ოქტომბერი 1762, სოფ. სლანიცა — 15 იანვარი 1813, ნოვე-ზამკი) — სლოვაკი ფილოლოგი და კათოლიკე მღვდელი. სლოვაკური სალიტერატურო ენის პირველი კოდიფიკაციის ავტორი.
ბიოგრაფია
ბერნოლაკი დაიბადა 1762 წელს 3 ოქტომბერს ორავაში, სოფელ სლანიცაში წვრილი აზნაურის ოჯახში (ეს თარიღი დაზუსტებულია, როგორც ნათლობის დღე, ხოლო დაბადების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის). 1774—1778 წწ. წავლობდა რუჟომბერკის გიმნაზიაში, მოგვიანებით, ბრატისლავაში, ტრნავაში და ბოლოს, ორი წელი სწავლობდა თეოლოგიას ვენაში. სწავლის პერიოდში ბერნოლაკი ინტერესდება აგრეთვე, ენათმცოდნეობით, ისტორიით, ეკონომიკით, მედიცინით და სხვა მეცნიერებებით. 1787 წელს ის ამთავრებს სწავლას ბრატისლავას გენერალურ სემინარიაში. მშობლიური ენის მოყვარულთა წრის მხარდაჭერით, რომლის წევრიც იყო თავად, ბერნოლაკმა 1787 წელს ანონიმურად გამოსცა «სლავური დამწერლობების ფილოლოგიურ-კრიტიკული ანალიზი» (Dissertatio philologico-critica de literis Slavorum) «ორთოგრაფიის» (Orthographia) პროგრამით. ამ წიგნის გამოცემის წელი ითვლება სლოვაკური ენის ისტორიის დასაწყისად.
სემინარიის დამთავრების შემდეგ ანტონ ბერნოლაკი ასრულებდა მოძღვრის მოვალეობებს ჩეკლისში. (Čeklís, Čeklýs aj Lužnica) — დღეისათვის სოფელი ბერნოლაკოვო (Bernolákovo), ამასთან, ის განაგრძობს თავის სამეცნიერო მოღვაწეობას — 1790 წელს ანტონ ბერნოლაკმა გამოსცასლოაკური ენის პირველი გრამატიკა (Grammatica Slavica). 1791 წელს ის გამოსცემს შრომას სიტყვათწარმოქმნა სლოვაკურ ენაზე «სლოვაკური სიტყვების ეტიმოლოგია» (Etymologia vocum slavicarum), ამავე წელს ბერნოლაკი გადადის ტრნავაში, საარქიეპისკოპოსო ვიკარიატის მდივნად. 1797 წელს სიკვდილამდე (1813) ანტონ ბერნოლაკი ცხოვრობდა ქალაქ ნოვე-ზამკიში, აქ ის მუშაობდა ქალაქის სკოლის დეკანად და მმართველად. მან თავის «სლოვაკურ ჩეხურ-ლათინურ-გერმანულ-უნგრულ ლექსიკონზე» (Slowár Slowenskí Češko-Laťinsko-Ňemecko-Uherskí) მუშაობა ჯერ კიდევ ჩეკლისეში დაიწყო მუშაობა და ამჯერად, ნოვე ზამკიში გააგრძელა. თუმცა მან ვერ შეძლო ლექსიკონის გამოცემა ფინანსური და სხვა სიძნელეების გამო. ლექსიკონი გადამუშავებულ და გამოცემულ იქნა უკვე მისი გარდაცვალების შემდეგ 1825—1827 წწ. პირველ რიგში, იუ. პალკოვიჩის ძალისხმევით.
ა. ბერნოლაკის შრომებში წარმოდგენილია სლოვაკური სალიტერატურო ენის კოდიფიკაციის ნორმები. ამ ენამ მიიღო დასახელება ბერნოლაკოვშჩინა. ეს სალიტერატურო ენა დაფუძნებული იქნა პირველ რიგში დასავლურსლოვაკურ ინტერდიალექტსა და ჩეხურ სალიტერატურო ენაზე. ბერნოლაკოვური სალიტერატურო ენის ვარიანტი გამოიყენებოდა მხოლოდ კათოლიკური სარწმუნოების მქონე სლოვაკური ინტელიგენციის წრეში. ამის გამო, ის ვერ ჩამოყალიბდა საერთო სლოვაკურ სალიტერატურო ენად (სლოვაკი-პროტესტანტები ტრადიციულად განაგრძობდნენ ჩეხური სალიტერატურო ენის გამოყენებას.) მე-XIX საუკუნის შუა ხანებში ბერნოლაკოვშჩინა გამოვიდა ხმარებიდან. ენის ფუნქციონირების ნახევარსაუკუნოვან მანძილზე გამოვიდა ამ ენაზე გამოიცა დიდი რაოდენობით რელიგიური და ელიტური ლიტერატურა (კერძოდ, ია. გოლის პოეზია და იუ. ფანდლის პროზა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკი ფილოლოგები კატეგორია:სლოვაკი ლინგვისტები კატეგორია:კათოლიკე მღვდლები კატეგორია:დაბადებული 1762 კატეგორია:გარდაცვლილი 1813
საზარელი ზღაპრები (ეპიზოდების სია)
„საზარელი ზღაპრები“ (Penny Dreadful) — ბრიტანულ-ამერიკული საშინელებათა ჟანრის სერიალი, შექმნილი ტელეკომპანია Showtime-სთვის ჯონ ლოგანის მიერ. ის არის შოუს აღმასრულებელი პროდიუსერი სემ მენდესთან ერთად. პრემიერა გაიმართა 2014 წლის 11 მაისს
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
ვილა-ბოა (გოიასი)
ვილა-ბოა (Vila Boa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 640 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ენტორნუ-დუ-დისტრიტუ-ფედერალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 735 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.47 კმ²-ზე. ფართობი 1 060 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
იარიმჯა (ბაბექი)
იარიმჯა (Yarımca) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 363 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ბაბექის რაიონის სოფლები
Players Tour Championship 2011-2012
Players Tour Championship 2011-2012 დაიწყო 2011 წლის 18 ივნისს და დასრულდა 2012 წლის 18 მარტს. ღონისძიებები ჩატარდა ინგლისსა და კონტინენტურ ევროპაში. ევროპის ტურნირებს აღარ ეწოდებოდა Euro Players Tour Championship (EPTC) და განიხილებოდა სხვა PTC ღონისძიებებთან ერთად. თორმეტი რეგულარული ტურნირი დაბალრეიტინგული იყო. ბოლოს გაიმართა ფინალები.
ღირსების ორდენი
12/12 ტურნირიდან:
ფინალები
Players Tour Championship 2011-2012-ის ფინალები გაიმართა 2012 წლის 14-18 მარტებს შორის Bailey Allen Hall, გოლუეიში (ირლანდია). იგი გაიმართა ღირსების ორდენით დაჯილდოებულ 24 მოთამაშეს შორის, რომლებმაც ბოლო 6 ტურნირი ითამაშეს (3 PTC და 3 EPTC)
ზემო კარის ეკლესია
ზემო კარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩქუნეთში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში.
ნასოფლარ ზემო კარაში მდებარე დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით აქვს ასეთივე სწორკუთხა საკურთხეველი, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1-1, 5 მეტრის სიმაღლეზე. ჩრდილოეთ კედელში სწორკუთხა ნიშაა, სამხრეთით კი შესასვლელის კვალია. დარბაზი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით და მიწით. ეკლესიის გარშემო გალავანია.
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტილები
ტილები (ლათ. Anoplura, Siphunculata) — სისხლისმწოვი მწერების რიგი. ადამიანისა და ძუძუმწოვრების პარაზიტებია. აქვთ უფრთო, გაბრტყელებული, ოვალური სხეული, რომლის სიგრძე 1-5 მმ აღწევს, პატარა თავი და მკერდი, მოკლე ულვაშები, შედარებით დიდი მუცელი. ფეხები ბრჭყალებით (სუბსტრატზე მისამაგრებლად) მთავრდება. პირის ორგანოები მჩხვლეტავ-საწუწნია. ჩხვლეტის დროს ნერწყვი ჩადის ჭრილობაში და იწვევს მსხვერპლის კანის გაღიზიანებას. დედალი ტილები გამოყოფენ მწებავ მასას, რომლის საშუალებითაც მათი კვერცხები თმას ეწებება. კვერცხიდან გამოჩეკილი მატლი ზრდასრული ფორმისაგან მცირე ზომით განსხვავდება. მთელ სასიცოცხლო ციკლს ტილები ატარებს მასპინძელზე. ადამიანის პარაზიტებია ადამიანის ტილები და ბოქვენის ტილები, დანარჩენები კი ძუძუმწოვრების პარაზიტებია.
ცნობილია ადამიანის ტილების (ლათ. Pediculus humanus) 2 ფორმა: Pediculus humanus capitis ძირითადად ბინადრობს თმაში, Pediculus humanus vestimenti კი — ტანსაცმელში. ადამიანის ტილები დღე-ღამის განმავლობაში 2-3-ჯერ წოვს სისხლს. ტილებს გადააქვთ ინფექციური დაავადებები (მუცლის ტიფი, ციება და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ადამიანის პარაზიტები
შოთა ნიჟარაძე
ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი აღმოსავლური და კავკასიური ენების განხრით.
1946 წლიდან გარდაცვალებამდე სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა ბათუმის რუსთაველის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ხელმძღვანელობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრას (1967-1985). არჩეული იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიალექტოლოგიისა და ენის ისტორიის საკოორდინაციო და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპეციალიზებული საბჭოების წევრად. იგი ძირითადად იკვლევდა აჭარულ კილოს სხვადასხვა კუთხით. ავტორია 50-მდე ნაშრომისა, მათ შორის 4 მონოგრაფია. აჭარული დიალექტისთვის დამახასიათებელი ფონეტიკურ-გრამატიკული და ლექსიკური მოვლენები დაწვრილებით არის აღწერილი და გაანალიზებული მონოგრაფიებში „ზემო აჭარულის თავისებურებანი“ (ბათუმი, 1957), „ქართული ენის ზემოაჭარული დიალექტი“ (ბათუმი, 1961). აჭარული მეტყველების შესწავლის საფუძველზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აჭარულში, ნაცვლად ორი (ზემო და ქვემო აჭარული) კილოკავისა, უნდა გამოიყოს სამი კილოკაური ერთეული: ზემოაჭარული (ხულოსა და შუახევის რაიონები), ქვემოაჭარული (ქედისა და ნაწილობრივ ხელვაჩაურის რაიონები) და ქობულეთური (ქედისა და ნაწილობრივ ხელვაჩაურის რაიონები). ამ კლასიფიკაციით, კილოკაური დიფერენციაცია შეესაბამება მხარის ისტორიულ-გეოგრაფიულ და ეთნიკურ დაყოფას. მისი აზრით, სპეციფიკური დიალექტური თავისებურებანი ყველაზე კოლორიტულად შემონახულია ქვემო აჭარულში, კერძოდ, ქედის რაიონის მეტყველებაში, რომელიც შედარებით დაცულია სხვა კილოთა გავლენისაგან. აღსანიშნავია მისი დამსახურება აჭარული კილოს ლექსიკის შესწავლაში, რაც აისახა მონოგრაფიაში „ქართული ენის აჭარული დიალექტი. ლექსიკა“ (ბათუმი, 1971). ავტორი გამოყოფს აჭარული ლექსიკისათვის დამახასიათებელ ძირითად პლასტებს: არქაიზმებს, ზანიზმებს, უშუალო და შუალობითი გზით შემოსულ თურქულ-არაბულ-სპარსულ ნასესხობებს. განსაკუთრებით ფასეულია მონოგრაფიის მეორე ნაწილი — ლექსიკონი, რომელიც 8000 სიტყვა-სტატიას შეიცავს. გამოირჩევა მასალის საიმედოობით, ფრაზეოლოგიზმებისა და იდიომატური გამოთქმების სიუხვით და დღემდე აჭარული კილოს შეუცვლელ ლექსიკონად რჩება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
შემახა
შემახა (Şamaxı) — ქალაქი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ბაქო – თბილისის საავტომობილო გზაზე, რკინიგზის სადგური. ქურდამირიდან 72 კმ. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 31,704 ადამიანი.
შემახა აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. არქეოლოგიურმა გათხრებმა აქ ძველი წელთაღრიცხვის V-IV საუკუნეებში დასახლება გამოავლინა. პტოლემე შემახას „შემახიას“ სახელით იხსენიებს. IX-XVI საუკუნეებში შირვანის სატახტო ქალაქი და შირვანშაჰების რეზიდენცია იყო. 1222 წელს მონღოლებმა დაარბიეს. ქალაქი აღწერილი აქვს ვენეციელ დიპლომატს იოსაფატ ბარბაროს. XVIII საუკუნის შუა წლებში შემახის სახანოს მთავარი ქალაქია. 1805 წელს შეუერთდა რუსეთს, 1840-1846 წლებში კასპიის ოლქის ცენტრია, შემდეგ — შემახის გუბერნიისა.
1820 წლიდან ქალაქს ახალი დაგეგმარება აქვს. შემორჩენილია რამდენიმე მავზოლეუმი. არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, მ. საბირის სახლ-მუზეუმი. ქალაქიდან ჩრდილო-დასავლეთით 22 კმ-ში მდებარეობს შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია, რომელიც 1960 წელს ასტროფიზიკის სექტორის ბაზაზე დაარსდა. ქალაქთან არსებობს შემახის საფარი-პარკი.
სქოლიო
კატეგორია:მთიანი შირვანის რეგიონის ქალაქები
საცეცების გალაქტიკები
ზოგადი ინფორმაცია
საცეცების გალაქტიკები ამჟამად გალაქტიკური შეჯახების პროცესში იმყოფებიან. ხუთ სხვა გალაქტიკასთან ერთად NGC 4038-ის ჯგუფში მდებარე ეს ორი გალაქტიკა საცეცების გალაქტიკების სახელითაა ცნობილი, რადგან შეჯახების შედეგად გალაქტიკებიდან ამოვარდნილი გაზისა და მტვრის ორი გრძელი კუდი მწერების საცეცებს წააგავს. შეჯახების დასრულების შემდეგ, მათ ნაცვლად წარმოიქმნება ერთი გიგანტური გალაქტიკა. როგორც წესი, სიცოცხლის მანძილზე, გალაქტიკათა უმეტესი ნაწილი ერთხელ მაინც ეჯახება სხვა გალაქტიკას. ასეთი მომავალი აქვს ჩვენს გალაქტიკა ირმის ნახტომს, რომელიც 4 მილიარდი წლის შემდეგ მეზობელ ანდრომედას შეეჯახება.
NGC 4038-ში აღმოჩენილია ხუთი სუპერნოვა: SN 1921A, SN 1974E, SN 2004GT, SN 2007sr და SN 2013dk.
როგორც ბოლო კვლევები აჩვენებს, ეს ურთიერთქმედი გალაქტიკები ჩვენგან იმაზე უფრო ახლოსაა, ვიდრე ადრე მიიჩნეოდა: 45 მილიონი სინათლის წელი 65-ის ნაცვლად.
გარდა ამისა, შემჩნეულია, რომ საცეცებს გალაქტიკები შეიცავს სფეროსებრი გროვების შედარებით ახალგაზრდა კოლექციას, რომლებიც სავარაუდოდ, გალაქტიკების შეჯახების პროცესში წარმოიშვა.
სიცოცხლის ციკლი
დაახლოებით 1,2 მილიარდი წლის წინ, საცეცები ცალ-ცალკე გალაქტიკები იყვნენ. NGC 4038 დახურული სპირალური გალაქტიკა იყო, NGC 4039 კი სპირალური გალაქტიკა. 900 მილიონი წლის წინ, გალაქტიკებმა ერთმანეთთან მიახლოება დაიწყეს და NGC 2207 და IC 2163-ის მსგავსად გამოიყურებოდნენ. 600 მილიონი წლის წინ, მათ ერთმანეთში გაიარეს, რა დროსაც ამჟამინდელი თაგვების გალაქტიკის იერსახე ჰქონდათ. 300 მილიონი წლის წინ, ორივე გალაქტიკიდან ვარსკვლავებმა დაიწყეს გამოთავისუფლება.
რენტგენული გამოსხივების წყარო
არეალი მოიცავს დიდი რაოდენობით ნეონსა და მაგნიუმს. ჩანდრას ტელესკოპით დაკვირვებისას, საცეცების გალაქტიკებში სილიციუმიც აღმოჩნდა. ეს ელემენტები აუცილებელია პლანეტათა ფორმირებისათვის, რომლებზეც შესაძლოა სიცოცხლის ფორმებიც იყოს. იქ არსებული ღრუბლები იმაზე 16-ჯერ მეტ მაგნიუმს და 24-ჯერ მეტ სილიციუმს შეიცავს, ვიდრე მზე.
სქოლიო
კატეგორია:ურთიერთქმედი გალაქტიკები
აიაზ მიუტალიბოვი
აიაზ მიუტალიბოვი (Ayaz Mütəllibov; დ. 12 მაისი, 1938, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 27 მარტი, 2022, იქვე) — საბჭოთა კავშირისა და აზერბაიჯანის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. აზერბაიჯანის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1989-1990 წწ.), აზერბაიჯანის სსრ-ის კპ ცკ-ის პირველი მდივანი (1990-1991 წწ.), სკკპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი (1990-1991 წწ.), აზერბაიჯანის პირველი პრეზიდენტი (1990-1992 წწ.).
ბიოგრაფია
აიაზ მიუტალიბოვი დაიბადა 1938 წლის 12 მაისს ბაქოში, წარმოშობით შემახელთა ოჯახში. მისი მამა იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, პროფესიით ქირურგი ნიაზ მიუტალიბოვი, ხოლო დედა, გინეკოლოგი კურბა მიუტალიბოვი. 1956 წელს დაამთავრა ბაქოს № 189 საშუალო სკოლა. ხოლო 1962 წელს — აზერბაიჯანიოს ნავთობისა და ქიმიის ინსტიტუტი. 1956 წელს აიაზ მიუტალიბოვმა მუშაობა დაიწყო აზერბაიჯანის ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს ტექნიკოს-კონსტრუქტორად, შემდეგ მუშაობდა კონსტრუქტორთა ბიუროს ინჟინრად, სახელოსნოს ოსტატად და ბაქოს მაცივრებისა და საყოფაცხოვრებო მანქანების ქარხნის მთავარ ინჟინრად. 1963 წელს გახდა სკკპ-ის წევრი, სამი წლის შემდეგ გახდა ბაქოს მაცივრებისა და საყოფაცხოვრებო მანქანების ქარხნის დირექტორი, ხოლო 1974 წელს — ბაქოს სამრეწველო გაერთიანების გენერალური დირექტორი.
1977 წელს აიაზ მიუტალიბოვი აირჩიეს ბაქოს ნარიმანის რაიონული კომიტეტის მეორე მდივნად. 1979-1982 წლებში აზერბაიჯანის სსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრია. 1982 წელს დანიშნეს აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო დაგეგმარების ხელმძღვანელად და აზერბაიჯანის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. 1989-1991 წლებში საბჭოთა კავშირის სახალხო დეპუტატია. 1990 წლის 25 იანვრის ბაქოს ტრაგიკული ამბების შემდეგ, აზერბაიჯანის სსრ-ის კპ ცკ-ის პლენარულ სხდომაზე აირჩიეს რესპუბლიკის კომპარტიის პირველ მდივნად. 1990 წლის 19 მაისს აირჩიეს აზერბაიჯანის სსრ-ის პრეზიდენტად. 1990 წლის 13 ივლისიდან 1991 წლის 6 ნოემბრამდე იყო სკკპ-ის ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი.
ზოგიერთი მონაცემებით 1991 წლის 19 აგვისტოს იმყოფებოდა ირანში, სადაც გააკეთა საგანგებო მდგომარეობის სახელმწიფო კომიტეტის (ГКЧП-ს) მხარდასაჭერი განცხადება, თუმცა 2016 წელს ექს-პრეზიდენტმა უარყო აღნიშნული ინფორმაცია და აღნიშნა, რომ ეს სომხებმა მოუგონეს.
მურმან დუმბაძე
მურმან დუმბაძე (დ. 1 იანვარი, 1960,   ხელვაჩაური, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.
აიაზ მიუტალიბოვი
ბიოგრაფია
საგანგებო მდგომარეობის სახელმწიფო კომიტეტის დაშლის შემდეგ, 1991 წლის 30 აგვისტოს აზერბაიჯანის უზენაესმა საბჭომ მიიღო დეკლარაცია „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის შესახებ“. 1991 წლის 8 სექტემბერს გაიმართა პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომლის მიხედვითაც აიაზ მიუტალიბოვმა მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 98,5 %. ბიულეტინებში შეტანილი იყო მხოლოდ ერთი კანდიდატურა, რადგან მეორე კანდიდატმა, სოციალ-დემოკრატების ლიდერმა ზარდუშტ ალიზადემ არჩევნებამდე ერთი კვირით ადრე უარი თქვა მასში მონაწილეობაზე. 10 სექტემბერს გაიმართა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის საგანგებო სხდომა, რომელზედაც მიიღეს გადაწყვეტილება პარტიის დაშლის შესახებ.
მურმან დუმბაძე
1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და 1990 წელს მართვის პრობლემების ინსტიტუტის ასპირანტურა. 2004–2006 წლებში იყო აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი. 2004 წელს — აჭარის დროებითი საპრეზიდენტო საბჭოს წევრი, აგრეთვე იყო ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მასწავლებელი, დოცენტი (1991–2008), აჭარის ჰიდრომეტეოროლოგიის ცენტრის ინჟინერ-პროგრამისტი (1990–1991), მართვის პრობლემების ინსტიტუტის ასპირანტი (1987–1990) და სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი მიონი (1982–1986). იყო პარტია „ქართული ოცნების“ წევრი. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბათუმის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016 წლის ივლისში მედეა ვასაძესთან ერთად დააფუძნა პარტია „ემსახურე საქართველოს“.
პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე, ქეთევან სურმანიძე და ორი შვილი: მუხრანი და რუსუდანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები მურმან კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
აიაზ მიუტალიბოვი
პრეზიდენტობა
პრეზიდენტის თანამდებობაზე მისი მოსვლის შემდეგ გაუარესდა სიტუაცია ყარაბაღში. 1991 წლის 2 სექტემბერს ყარაბაღელმა სომხებმა გამოაცხადეს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შექმნა, ხოლო ნოემბერში აზერბაიჯანის სსრ-ის უზენაესმა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის გაუქმების შესახებ. სომხებმა თავის მხრივ 10 დეკემბერს ჩაატარეს რეფერენდუმი დამოუკიდებლობის შესახებ, რომელსაც ბოიკოტი გამოუცხადა ავტონომიის აზერბაიჯანულმა მოსახლეობამ. 1992 წლის 2 იანვარს აიაზ მიუტალიბოვმა შემოიღო პირდაპირი საპრეზიდენტო მმართველობა მთიან ყარაბაღსა და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე. ამ ფონზე ოპოზიციურმა სახალხო ფრონტმა მოითხოვა პრეზიდენტის გადადგომა. 1992 წლის 6 მარტს, აზერბაიჯანის არმიის მორიგი წარუმატებლობის შემდეგ და სახალხო ფრონტის ზეწოლის შედეგად აიაზ მიუტალიბოვი გადადგა. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა იაგუბ მამედოვი, რომელმაც ვერ შეძლო სიტუაციის გაკონტროლება ქვეყანაში. 8 მაისს დაეცა ქალაქი შუშა. უზენაესი საბჭოს შენობასთან მიუტალიბოვის მომხრეებმა გამართეს მიტინგი მისი საპრეზიდენტო თანამდებობაზე დაბრუნების მოთხოვნით. 14 მაისს უზენაესმა საბჭომ 250-დან 219 ხმით მიუტალიბოვი დააბრუნა თანამდებობაზე. ამის პარალელურად ოპოზიციონერთა მიტინგებიც დაიწყო. 15 მაისს სახალხო ფრონტის ლიდერებმა მიუტალიბოვს ულტიმატუმი წაუყენეს. 18 მაისს მიუტალიბოვი გადადგა. ამავე დღეს იაგუბ მამედოვიც გადადგა პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობიდან და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ისა გამბარი.
ემიგრაცია
დამხობის შემდეგ მიუტალიბოვი რუსეთში გადავიდა საცხოვრებლად. აზერბაიჯანში მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა. 1994 წელს აზერბაიჯანის პროკურატურამ გამოსცა ექს-პრეზიდენტის დაპატიმრების ორდენი. 1996 წლის 12 აპრილს დააპატიმრეს მოსკოვში აზერბაიჯანის მოთხოვნით, მაგრამ რუსეთის ფედერაციის გენერალურმა პროკურატურამ უარი უთხრა ბაქოს მის ექსტრადიციაზე და მაისის თვეში გაათავისუფლეს.