cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რაზან ზაიტუნეჰი
ბიოგრაფია
2011 წლის 27 ოქტომბერს, რაზანი აზრის თავისუფლებისთვის დაჯილდოვდა სახაროვის სახელობის პრემიით, ოთხ სხვა არაბთან ერთად. ამაზე ადრე დააჯილდოვა ანა პოლიტკოვსკაიას ჯილდოთი. 2013 წელს, რაზან ზაიტუნეჰი დაჯილდოვდა ქალთა სიმამაცის საერთაშორისო ჯილდოთი.
2013 წლის დეკემბერში, პრო-ოპოზიციურ საიტებზე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ზაიტუნეჰი და მისი მეუღლე, ვაელ ჰამადეჰი, ასევე მისი ორი კოლეგა, სამირა ხალილი და ნაზემ ჰამადი, ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ქალაქ დუმასიდან, რომელიც დამასკის ჩრდილოეთით მდებარეობს, გაიტაცეს. 2015 წლის დეკემბრის ჩათვლით, მათი ადგილსამყოფელი ჯერ კიდევ უცნობია, ხოლო გამტაცებლების ვინაობა გაურკვეველია. თუმცა, გატაცებაში ეჭვმიტანილია ისლამისტური დაჯგუფება — ისლამის არმია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:სირიელი ფემინისტები კატეგორია:სირიელი ადამიანის უფლებათა დამცველები კატეგორია:სირიელი ქალი ადვოკატები კატეგორია:სახაროვის პრემიის ლაურეატები
სიძუოკის უნივერსიტეტი
სიძუოკის უნივერსიტეტს ძალიან მაღალი კვლევითი ინტენსიურობა აქვს და იაპონიის, აზიისა და მრავალ რეიტინგში, მათ შორის Quacquarelli Symonds (QS), Center for World University Ranking-ში, მსოფლიოს მოწინავე უნივერსიტეტებს შორისაა. Thomson Reuter-ის ანგარიშის მიხედვით, სიძუოკის უნივერსიტეტი გავლენიანი ინსტიტუტია მასალათმცოდნეობაში.
უნივერსიტეტი ექვს ფაკულტეტს მოიცავს: ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა, განათლების, ინფორმატიკის, მეცნიერების, ინჟინერიისა და სოფლის მეურნეობის. უნივერსიტეტს ორი მთავარი კამპუსი აქვს ქალაქ სიძუოკასა და ჰამამაცუში (ინჟინერიისა და ინფორმატიკის ფაკულტეტები). ეროვნულ უნივერსიტეტებს იაპონიაში, რომელთა შორის სიძუოკის უნივერსიტეტიცაა, კერძო და საჯარო უნივერსიტეტებზე მმეტი აღიარება აქვთ და მათ უფრო მეტი სტუდენტი ირჩევს.
ისტორია
სიძუოკის უნივერსიტეტი 1949 წლის 31 მაისს დაარსდა რამდენიმე ადგილობრივი საგანმანათლებლო ინსტიტუტის: სიძუოკის უმაღლესი სკოლა, სიძუოკის მასწავლებელთა საწვრთნელი I და II ინსტიტუტები, ახალგაზრდა მასწავლებელთა საწვრთნელი ინსტიტუტი და ჰამამაცუს ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი, შერწყმის შედეგად. თავდაპირველად უნივერსიტეტში მხოლოდ განათლებისა და ინჟინერიის ფაკულტეტები არსებობდა.
1951 წელს სიძუოკის პრეფექტურის სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯი უნივერსიტეტს შეუერთდა და სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტი შეიქმნა. 1965 წელს სტრუქტურული ცვლილებების შემდეგ რამდენიმე მცირე სკოლის გაერთიანების შედეგად მეცნიერებისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტები ჩამოყალიბდა. 1995 წელს უნივერსიტეტს ინფორმატიკის ფაკულტეტი დაემატა.
2006 წელს უნივერსიტეტმა შიდა სტრუქტურის შესახებ კიდევ ერთი კვლევა ჩაატარა, რის შემდეგაც დიდი ცვლილებები გაატარა ჰუმანიტარული და განათლების ფაკულტეტების რეორგანიზაციისთვის.
ფაკულტეტები
სიძუოკის უნივერსიტეტში 6 ფაკულტეტი ფუნქციონირებს. ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი 4 განყოფილებად იყოფა: სოციალური და ჰუმანური კვლევების დეპარტამენტი (ანთროპოლოგია, სოციოლოგია, ფსიქოლოგია, კულტურის ანთროპოლოგია და ისტორია), ენისა და ლიტერატურის დეპარტამენტი (იაპონური და აზიური ენები და ლიტერატურა, ევროპული და ამერიკული ენები და ლიტერატურა, შედარებითი ლინგვისტიკა და კულტურა), სამართლის დეპარტამენტი (საერთაშორისო სამართალი, ბიზნეს სამართალი, იურიდიული მეცნიერება, პოლიტიკა).
განათლების გაკულტეტი მასწავლებელთა საწვრთნელ, სიცოცხლის მანძილზე განათლების, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ინტეგრირებულ განათლების და ხელოვნების ადა კულტურის კურსებს მოიცავს. ინფორმატიკის ფაკულტეტი 3 დეპარტამენტისგან შედგება: კომპიუტერული მეცნიერება, ქცევითი ინფრომატიკა და ინფორმაციული ხელოვნება.
სიძუოკის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეპარტამენტებია: მათემატიკის, ფიზიკის, ქიმიის, გეომეცნიერებათა და ბიოლოგიური მეცნიერების. ინჟინერიის ფაკულტეტი მექანიკური ინჟინერიის, ელექტრონული და ელექტროინჟინერიის, ელექტრონიკისა და მასალათმცოდნეობის, გამოყენებითი ქიმიისა და ბიოქიმიური ინჟინერიის, მათემატიკური და სისტემების ინჟინერიის, ბიზნესის განვითარების მენეჯმენტის დეპარტამენტებს და შემოქმედებით ინჟინერთა ცენტრს. სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტი ბიოლოგიური და გარემოს მეცნიერებათა, გარემოსა და ტყის რესურსების მეცნიერების და გამოყენებითი ბიოქიმიის დეპარტამენტებს აერთიანებს.
Camponotus ligniperdus ligniperdus
Camponotus ligniperdus ligniperdus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სიძუოკის უნივერსიტეტი
სკოლები
სიძუოკის უნივერსიტეტის სამაგისტრო-სადოქტორო სკოლებია: ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა, განათლების, ინფორმატიკის, მეცნიერების, ინჟინერიის, სოფლის მეურნეობის (სადოქტორო კურსი გიფუს უნივერსიტეტთან ერთად), სამართლის, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სკოლები. ეს უკანასკნელი იყოფა 5 დეპარტამენტად: ნანოტექნოლოგიების, ოპტოელექტრონიკისა და ნანოსტრუქტურის მეცნიერების, საინფორმაციო მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის, გარემოსა და ენერგოსისტემის, ბიომეცნიერების დეპარტამენტები.
Camponotus ligniperdus ligniperdus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სიძუოკის უნივერსიტეტი
კამპუსი
უნივერსიტეტს ორი კამპუსი აქვს: სიძუოკის კამპუსი სიძუოკაში მდებარეობს და ქალაქსა და სურუგას ყურეს გადაჰყურებს. ჰამამაცუს კამპუსი ქალაქ ჰამამაცუში, სამრეწველო ტექნოლოგიის მთავარ ცენტრში მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ეროვნული უნივერსიტეტები კატეგორია:1949 წელს დაარსებულები საგანმანათლებლო დაწესებულებები
ზურაბ ქარუმიძე
ზურაბ ქარუმიძე (დ. 22 აგვისტო, 1957) — ქართველი მწერალი. ლიტერატურული პრემია საბას ლაურეატი. 2006 წელს ქარუმიძემ ინგლისურ ენაზე დაწერა რომანი Dagny or a Love Feast.
ბიოგრაფია და კარიერა
ქარუმიძე სწავლობდა ინგლისურ ენასა და ლიტერატურას, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1984 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე - "მახვილგონიერება და პატივმოყვარეობა ჯონ დონის პოეზიაში."
წლების განმავლობაში, ქარუმიძე მუშაობდა XX საუკუნის ლიტერატურის კვლევის ცენტრში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1994-5 წლებში კი იგი იყო ფულბრაითის მოწვეული მკვლევარი, უისკონსინ-მილვოქის უნივერსიტეტში, სადაც იგი პოსტმოდერნულ ამერიკულ მეტაპროზას სწავლობდა.
ქარუმიძის ორი მოთხრობა (რომელებიც ავტორმა თავად თარგმნა ინგლისურად) გამოქვეყნდა ამერიკაში, Clockwatch Review-ში (Clockwatch Review, Bloomington, IL, 1996).
რედაქტორობდა საქართველოში გაცემულ ინგლისურენოვან ჟურნალებს: საქართველო/კავკასიის პროფილი (1995-2000) და კავკასიის კონტექსტი (2002-05).
წერს ესეებს კულტურასა, კოლექტიურ მახსოვრობასა და ეროვნული ნარატივების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
შატილისწყალი
შატილისწყალი ― მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, არღუნის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 10 კმ, აუზის ფართობი 43 კმ².
შატილისწყლის არღუნთან შესართავში მდებარეობს სოფელი შატილი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ხევსურეთის მდინარეები კატეგორია:არღუნის შენაკადები
კვატია
კვატია — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, სხალთის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 358 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯაყის ციხე
მინი|ციხესიმაგრის ნანგრევები მდ. ჯაყისწყალზე (ჯაყ-სუ). 1905 წ. ჯაყის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში, სამცხეში, სამცხის ათაბაგთა რეზიდენცია. აქედან წარმოდგება მათი საგვარეულო სახელწოდება — ჯაყელი. წყაროებში იხსენიება XVI საუკუნიდან. მდებარეობდა მდინარე ფოცხოვისწყლის მარჯვენა შენაკადის — ჯაყისწყლის მარჯვენა ნაპირზე (ზუსტად არ არის ლოკალიზებული). მდინარის მარჯვენა ნაპირზე შუა საუკუნეების ორი ციხესიმაგრეა — ყარა-ბოინა და ჭანჭახი. ვარაუდით ერთ-ერთი ჯაყის ციხე უნდა იყოს. ადგილი ამჟამად თურქეთის ფარგლებშია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
Camponotus ligniperdus afer
Camponotus ligniperdus afer — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გივი კვანჭახაძე
გივი შალვას ძე კვანჭახაძე (დ. 7 თებერვალი, 1927, თბილისი, — გ. 22 დეკემბერი, 1995,თბილისი) — ქართველი ჰიგიენისტი, პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1969 წ.), პროფესორი (1970 წ.), თსსი–ს ზოგადი ჰიგიენის კათედრის გამგე (1986 – 1995 წწ.), სანიტარულ–ჰიგიენური ფაკულტეტის დეკანი (1973 – 1994 წწ.), მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1989 წ.), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990 წ.).
ბიოგრაფია
გივი კვანჭახაძემ 1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარულ–ჰიგიენური ფაკულტეტი, 1954 წელს დაამთავრა თსსი–ის შრომის ჰიგიენის კათედრის ასპირანტურა, 1954 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1989 წელს მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. მისი სადისერტაციო ნაშრომები ეხებოდა ჭიათურის მანგანუმის საბადოების მიწისქვეშა მუშების ავადობასა და შრომის პირობების გაუმჯობესების ღონისძიებების საკითხებს, თამბაქოს მრეწველობის მუშათა შრომის ჰიგიენის პრობლემებს. ავტორია 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომელთა შინაარსიც უკავშირდება ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვას გარემოს მავნე ზემოქმედებისაგან.
1954 წლიდან იყო საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს რესპუბლიკური სან–ეპიდსადგურის სამრეწველო ჰიგიენის განყოფილების გამგე, ნ. მახვილაძი სახელობის შრომის ჰიგიენის და პროფდაავადებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანნამშრომელი, სოფლის მეურნეობის შრომის ჰიგიენის სექტორის და საწარმოო აეროზოლების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, თსსი–ის შრომის ჰიგიენის კათედრის ასისტენტი. გ. კვანჭახაძე 1986 წლიდან – 1995 წლამდე იყო თბილისის სახ. სამედიცინო ინსტიტუტის ზოგადი ჰიგიენის კათედრის გამგე (ამჟამად თბილისის სახ. სამედიცინო უნივერსიტეტის პრევენციული მედიცინის და გარემოს ჯანმრთელობის დეპარტამენტი), 1973 წლიდან – 1994 წლამდე თსსი–ს სანიტარულ–ჰიგიენური ფაკულტეტის დეკანი (ამჟამად თსსუ–ის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფაკულტეტი).
იყო საქართველოს ჰიგიენისტთა სამეცნიერო საზოგადოების გამგეობის პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე, საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სანეპიდსამმართველოსთან არსებული სანეპიდსაბჭოს წევრი, მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის და მედიცინის და ადამიანის ეკოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიების აკადემიკოსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ჰიგიენისტები კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
ტაივანური სამზარეულო
ტაივანური სამზარეულო ტაივანის ძირძველი ხალხების სამზარეულოა. მას აქვს რამდენიმე ვარიაცია და ასზე მეტი წლის ისტორიული განვითარება. ტაივანის სამზარეულო განიცდის ჰაკას, ვაიშენგრენისა და იაპონური კერძების გავლენას. თუმცა, იგი სამხრეთ ფუჯიანის სამზარეულომ ფუნდამენტურად შეცვალა.
ისტორია და განვითარება
ტაივანის კულინარიული ისტორია ბუნდოვანია და დაკავშირებულია მიგრაციისა და კოლონიზაციის პერიოდთან. ადგილობრივი და საერთაშორისო ტაივანის სამზარეულო, მათ შორის მისი ისტორია, პოლიტიკურად სადავო თემაა. ტაივანის რთული და მრავალფეროვანი იდენტობა ართულებს კერძების გადაცემასა და გაზიარებას.
ტაივანის სამზარეულოს ისტორია დაიწყო კუნძულ ტაივანის აბორიგენი ხალხების სამზარეულოთი, რომელიც ძველ დროში არსებობდა წერილობითი ჩანაწერების გარეშე. მე-16 საუკუნის მინგის დინასტიიდან, ჩინეთის სამხრეთ პროვინციებიდან ემიგრანტების დიდმა რაოდენობამ, განსაკუთრებით ჰოკლოს ხალხმა, შემოიტანა მდიდარი ჩინური კულინარიული კულტურა ტაივანში. ამავდროულად, ჰაკამ ფუჯიანელმა ხალხმა შეიმუშავა ჰოკლოს ხალხისგან ცალკე სამზარეულოს კულტურა. ჩინური იმიგრაციის გავლენის გამო, ტაივანის სამზარეულო ხშირად კლასიფიცირდება, როგორც "სამხრეთ ჩინური სამზარეულო". იაპონური მმართველობის პერიოდიდან გამომდინარე, ტაივანის სამზარეულოზე ასევე დიდი გავლენა იქონია იაპონურმა ვაშოკუმ და იოშოკუმ. ტაივანელი შეფ-მზარეულის ფუ პეი-მეის თქმით, ტაივანში სათანადოდ იყო დაცული ჩინური კულინარიული ტრადიციები. ეს პრეტენზია ავთენტურობაზე, რომელიც გავრცელებულია ფუს თაობაში, ნაწილობრივ განპირობებული იყო კუომინტანგის ჩინური ნაციონალისტური პოლიტიკური მესიჯებით, რომლებიც სამზარეულოს მიღმა ვრცელდებოდა.
ინგრედიენტები და კულტურა
ღორის ხორცი, ზღვის პროდუქტები, ქათამი, ბრინჯი და სოიო საერთო ინგრედიენტებია. ტრადიციულად, ბრინჯი წარმოადგენდა ტაივანის კერძების საფუძველს. იაპონიის კოლონიურ პერიოდამდე, ტაივანში მოყვანილი ბრინჯის უმეტესობა იყო გრძელმარცვლოვანი ინდიკა ბრინჯი. იაპონელებმა შემოიღეს მოკლემარცვლოვანი იაპონური ბრინჯი, რომელმაც სწრაფად შეცვალა ტაივანელების მეურნეობისა და კვების სისტემა. იაპონური გავლენის გამო, ტაივანელები ძირითადად უპირატესობას ანიჭებენ ბრინჯს, რომელიც არის გლუვი, არომატული, ოდნავ მკვრივი და ტკბილი. ტაივანისა და იაპონური ბრინჯის უპირატესობები გამოიხატება მათ სამზარეულოში არსებული განსხვავებებით ტაივანის უფრო არომატული და აგრესიული მომზადების მეთოდებით, რომლებიც მოითხოვენ არომატულ ბრინჯს, ხოლო იაპონელებს ურჩევნიათ უფრო დახვეწილი და სუფთა გემო და სუნი. იაპონიის კოლონიური პერიოდის განმავლობაში მაღალი კლასის რესტორნებში ან ღვინის სახლებში კოლონიურ ელიტას ემსახურებოდა ჩინური სამზარეულო, როგორიცაა პეკინის იხვი, ზვიგენის ფარფლი ჩიტის ბუდესთან ერთად და ჩაშუშული კუ. იმავდროულად, ისინი, ვინ არ იყვნენ მდიდრები ან მაღალი ელიტის წარმომადგენლები, ძირითადად ჭამდნენ ბრინჯს, ფაფას, ბოსტნეულის მწნილს და ტკბილი კარტოფილის ფოთლებს. კულინარიული ზეთი ფუფუნებად ითვლებოდა და მხოლოდ განსაკუთრებული შემთხვევებისთვის გამოიყენებოდა.
ტაივანის სამზარეულოზე ასევე გავლენა იქონია მისმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ. ზღვის პროდუქტები მათ სამზარეულოში გამორჩეულად ფიგურირებს. მიირთმევენ კიბოსნაირებს, კალმარებს, ტუნას, ანჩოუსს. ძროხის ხორცი ნაკლებად გავრცელებულია. ეს მომდინარეობს სოფლის მეურნეობისთვის საჭირო ძვირფასი პირუტყვის დაკვლისადმი ტრადიციული თავშეკავებით, ემოციური მიჯაჭვულობით და მადლიერების გრძნობით იმ ცხოველების მიმართ, რომლებიც ტრადიციულად გამოიყენება ძალიან მძიმე შრომისთვის. თუმცა, ჩინეთის გავლენის შედეგად საქონლის ხორცის ატრიის სუპის ტაივანური ვერსია ახლა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კერძია ქვეყანაში. ტაივანური სამზარეულოს მნიშვნელოვანი ნაწილია შაოჩი. მან დიდი რეპუტაცია მოიპოვა საერთაშორისო დონეზე და ყველაზე პოპულარულია ტაივანის ღამის ბაზრობაზე. ტაივანური კერძი შაოჩი არის ძვირადღირებულ და მაღალი კლასის რესტორნებში. ეს რესტორნები იყენებენ უმაღლესი ხარისხის ინგრედიენტებს და კერძის კრეატიულ პრეზენტაციებს.
ვეგეტარიანობა და ვეგანიზმი
ვეგეტარიანულ რესტორნებს განსხვავებული აქვთ მენიუ, სტილი. 21-ე საუკუნეში ტაივანში გაიზარდა არარელიგიური ვეგეტარიანელების რაოდენობა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში. ასევე გაიზარდა ვეგანიზმი, რომელიც უკავშირდება ცხოველთა კეთილდღეობას, პიროვნულ ჯანმრთელობას, გარემოსა და კლიმატის ცვლილებს. ტაივანში ყალბი ხორცის ტრადიციულმა კულინარიულმა გამოყენებამ ტაივანის კომპანიებს უპირატესობა მისცა და ტაივანი ახლა ბაზრის ლიდერია ყალბი ხორცის სექტორში. ტაივანის კომპანიები მნიშვნელოვან საექსპორტო ბიზნესს ახორციელებენ, განსაკუთრებით ევროპის, ჩრდილოეთ ამერიკის და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ბაზრებზე.
ღამის ბაზრობის კერძები
ტაივანის ყველაზე ცნობილი საჭმელები წარმოდგენილია ღამის ბაზრებზე, სადაც ქუჩის მოვაჭრეები ყიდიან სხვადასხვა სახის კერძებს, სასმელებსა და ტკბილეულობას. ბაზრობაზე არის ჩვეულებრივ და ორთქლზე შემწვარი ხორცით სავსე ფუნთუშები, ომლეტები, გამაგრილებელი ხილის წვენები და მრავალი სხვა. ღამის ბაზრებზე ასევე არიან მოვაჭრეები, რომლებიც ყიდიან ტანსაცმელს, აქსესუარებს. 2014 წელს The Guardian-მა ტაივანის ღამის ბაზრებს უწოდა "მსოფლიოში ქუჩის კვების საუკეთესო ბაზრები".>
შორო
შორო (Choró) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 853 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 815.759 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.76 კმ²-ზე.
შხარის მყინვარი
შხარის მყინვარი — სამხრეთული ექსპოზიციის ხეობის რთული ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის აუზში. შხარის მყინვარის სათავეში სამი ყინულვარდნილია. საზრდოობს მწვერვალ შხარის სამხრეთ კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარების ნაკადებითა და თოვლის ზვავებით. შხარის მყინვარი შედგება სამი ნაკადისაგან, რომლებიც ზღვის დონიდან 2900 მეტრზე ერთდება. აქედან კი მყინვარის ენას სამხრეთ-დასავლეთური მიმართულება აქვს.
მყინვარის ენა საკმაოდ დანაპრალებულია, განსაკუთრებით მისი მარჯვენა მონაკვეთი. შუა ნაწილიდან მყინვარის ზედაპირი იფარება ფხვიერი მასალით. მისი ზედაპირი მდიდარია აბლაციური ფორმებით (მაგიდები, ჭიანჭველას გროვები და სხვა). მყინვარის სიგრძე (ცენტრალური ნაკადიდან) 5,19 კმ, ხოლო ფართობი 3,55 კმ²-ია. მყინვარის ენა ზღვის დონიდან 2540 მეტრზე მთავრდება. რადგან მყინვარის ზედაპირი დაფარულია საკმაოდ სქელი ნაშალი მასალით, ამიტომ ყინულის დნობა ძალზე სუსტია. მისასვლელი გზა ადის სოფელ ჟიბიანიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
თოთიბაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი თოთიბაძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Quercus kiukiangensis
Quercus kiukiangensis — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩინეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
Camponotus ligniperdus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მოსე ხონელი
მოსე ხონელი — ქართველი მწერალი. კლასიკური ხანის ქართული საერო მწერლობის ძეგლის „ამირანდარეჯანიანის“ ავტორი.
ბიოგრაფიული ცნობები მოსე ხონელის შესახებ არ მოგვეპოვება. მოსე ხონელს „ამირანდარეჯანიანის“ ავტორად მიიჩნევენ იმ ტრადიციის საფუძველზე, რომელიც მომდინარეობს ფსევდორუსთველური სტროფიდან: „ამირან დარეჯანის ძე მოსეს უქია ხონელსა“.
შალვა ნუცუბიძე მოსე ხონელს წარმართულ-მითოლოგიური „ამირანიანის“ ავტორად თვლის; ძეგლის ინგლისურ ენაზე მთარგმნელები დ. ლანგი და მ. ოუენი თვლიან, რომ მოსე ხონელი მთარგმნელ-ადაპტატორია და ფოლკლორული ვერსია „ამირანდარეჯანიანის“ გავლენითაა შექმნილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები
Quercus kouangsiensis
Quercus kouangsiensis — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩინეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
Camponotus ligniperda
Camponotus ligniperda — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კორტოხი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
კორტოხი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, დიოკნისის თემში.
Camponotus lighti
Camponotus lighti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
კორტოხი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 336 ადამიანი.
Camponotus lighti
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კორტოხი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
პოლ დირაკი
ადრეული წლები
პოლის მამა, წარმოშობით შვეიცარიელი ჩარლზ ადრიენ ლადისლას დირაკი, ბრისტოლის კერძო სკოლაში ფრანგული ენის მასწავლებლად მუშაობდა. პოლის გარდა, ჩარლზს და მის მეუღლეს, ფლორენს ჰანა ჰოლტენს, ჰყავდათ ქალიშვილი ბეატრისი და ვაჟი რეჯინალდი, რომელმაც 1924 წელს გაურკვეველ ვითარებაში თავი მოიკლა. დირაკის მამას დესპოტიზმი და სიმკაცრე ახასიათებდა. დირაკის გადმოცემით, მისი არაჩვეულებრივი სიტყვაძუნწობა განპირობებულია იმით, რომ ფრანგული ენის სწავლების მიზნით მამამისმა შინაურებს ინგლისურად საუბარი აუკრძალა. თორმეტი წლის ასაკში დირაკი დაწყებითი სკოლიდან ბრისტოლის ტექნიკურ კოლეჯში გადაიყვანეს. ამ სასწავლებელში, რომელიც ბრისტოლის უნივერსიტეტის შვილობილ დაწესებულებას წარმოადგენდა, განსაკუთრებული ყურადღება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს და თანამედროვე ენებს ენიჭებოდა. 1918 წელს დირაკი ბრისტოლის უნივერსიტეტის ელექტროტექნიკის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა, ხოლო 1921 წელს მან ბაკალავრის წოდება მიიღო. უნივერსიტეტში დირაკი ალბერტ აინშტაინის ფარდობითობის თეორიით იმდენად დაინტერესდა, რომ მომდევნო ორი წელიწადი მათემატიკის გაღრმავებულ შესწავლას მიუძღვნა. 1923 წელს იგი კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასპირანტი გახდა. რალფ პაულერმა ახალგაზრდა მეცნიერს ფიზიკის მოწინავე იდეები გააცნო.
1925 - 1926 წლებში მისი სტატიების კრებული "ლონდონის სამეფო საზოგადოების ნაშრომებში" გამოქვეყნდა. 1926 წელს დირაკს ფილოსოფიის დოქტორის წოდება მიენიჭა. უაღრესად ნაყოფიერი აღმოჩნდა მოგზაურობა გეტინგენში და კოპენჰაგენში, სადაც დირაკი მაქს ბორნთან და ნილს ბორთან თანამშრომლობდა. კემბრიჯში დაბრუნებისთანავე ის სენტ–ჯონს–კოლეჯის საბჭოს წევრად აირჩიეს. 1929 წელს დირაკმა აშშ–ის სხვადასხვა უნივერსიტეტებში ლექციების კურსი წაიკითხა. 1930 წელს ის სამეფო საზოგადოების წევრად აირჩიეს, ხოლო 1932 წელს იმ კათედრის გამგედ დანიშნეს, რომელსაც ისააკ ნიუტონი ხელმძღვანელობდა. 1933 წელს დირაკს და შრედინგერს „ატომური თეორიის ახალი ნაყოფიერი ფორმების აღმოჩენისათვის“ ნობელის პრემია მიენიჭათ. უაღრესად თავმდაბალი დირაკი პრემიაზე უარის თქმას აპირებდა. სტოკჰოლმში წასვლა მან ერნსტ რეზერფორდთან საუბრის შემდეგ გადაწყვიტა. რეზერფორდის არგუმენტი ის იყო, რომ ჯილდოზე უარის თქმა დირაკის პიროვნების მიმართ  უფრო დიდ ყურადღებას გამოიწვევდა. აღსანიშნავია, რომ მის დაჯილდოებას ესწრებოდა მხოლოდ დედამისი, მამასთან დირაკმა კავშირი გაწყვიტა.1934 წლამდე დირაკი პრინსტონის ფუნდამენტურ კვლევათა ინსტიტუტში მუშაობდა, შემდეგ კი კემბრიჯში დაბრუნდა, სადაც პროფესორის რანგში 1968 წლამდე მოღვაწეობდა. 1937 წელს მეცნიერმა იუჯინ ვიგნერის დაზე, მარგიტ ვიგნერზე იქორწინა, რომლისგანაც ორი შვილი ეყოლა. სიცოცხლის ბოლო წუთამდე დირაკი აქტიურ მეცნიერულ შემოქმედებას ეწეოდა. ის გარდაიცვალა ტალაჰასიში, ფლორიდის უნივერსიტეტის პროფესორის რანგში.
პირადი ცხოვრება
დირაკმა 1937 წელს იუჯინ უიგნერის დაზე, მარგიტზე, იქორწინა. მან მარგიტის ორი შვილი, ჯუდითი და გაბრიელი, იშვილა. პოლსა და მარგიტს ერთად ორი შვილი შეეძიანთ, ორივე ქალიშვილი, მერი ელიზაბეთი და ფლორენს მონიკა.
მარგიტი, ცნობილი როგორც მანსი, 1934 წელს მის ძმას სტუმრობდა პრინსტონში მშობლიური უნგრეთიდან, და ანექსის რესტორანში სადილობისას შეხვდა „მოწყენილად მომყურე მამაკაცს გვერდით მაგიდასთან“. ეს ფაქტი შემდგომში გაიხსენა ფიზიკოსმა კორეიდან, ი.ს. კიმმა, რომელიც დირაკს შეხვდა და მისი გავლენის ქვეშ მოექცა. მას ასევე დაწერილი აქვს: „ეს ერთობ საბედნიეროა ფიზიკოსთა საზოგადოებისთვის, რომ მანსი კარგად უვლის ჩვენს პატივცემულ პოლ დირაკს. დირაკმა 1939-46 წლების პერიოდში თერთმეტი ნაშრომი გამოაქვეყნა. ... დირაკს შესაძლებლობა მიეცა მისი ნორმალური კვლევითი პროდუქტიულობა შეენარჩუნებინა მხოლოდ იმიტომ, რომ მანსი ზრუნავდა ყველაფერ დანარჩენზე.“ მათი ქორწინების კიდევ ერთი დახასიათება — "ის იყო მისი ელვისი და ის იყო მისი პოლკოვნიკი პარკერი" — რაც მათი ქორწინების საკმაოდ უცნაურ, თუმცა მიახლოებულ განსაზღვრებად მიიჩნეოდა."
2009 წლის ბიოგრაფიის მიმომხილველი განაგრძობს: "დირაკი საკუთარ [ემოციონალურ] სისუსტეს მამამისს აბრალებდა, შვეიცარიელ იმიგრანტს, რომელიც ცოლს ჩაგრავდა, სასტიკად ექცეოდა შვილებს და იძულებულს ხდიდა პოლს შინ მხოლოდ ფრანგულად ესაუბრა, მიუხედავად იმისა, რომ დირაკები ბრისტოლში ცხოვრობდნენ. 'მე არასდროს მიგრძვნია სიყვარული ან მოფერება ბავშვობისას,' ერთხელ უთქვამს დირაკს. მიმომხილველი ასევე წერს, რომ "პრობლემა ასევე მის გენებში უნდა იყოს. ორივეს, მამასა და შვილს, ჰქონდათ აუტიზმი, სხვადასხვა ხარისხის. რისგანაც გამომდინარეობს ნობელის ლაურეატის გულჩათხრობილობა, გულუბრყვილობა, ხისტი ხასიათი და საკუთარი თავისადმი ზედმეტი ინტერესი. [ამონაწერი ბიოგრაფიიდან:] 'დირაკის თვისებები, როგორც აუტიზმით დაავადებული ადამიანისა, მნიშვნელოვანი განმპირობებელი ფაქტორი იყო მის, როგორც თეორიული ფიზიკოსის, წარმატებაში: მისი შესაძლებლობა დაელაგებინა ინფორმაცია მათემატიკასა და ფიზიკაზე სისტემურად, მისი ვიზუალური წარმოსახვა, მისი თვითდაჯერებულობა, მისი კონცენტრაცია და შემართება.'"
რელიგიური შეხედულებები
დირაკს ერთხელ უთქვამს "ღმერთმა მშვენიერი მათემატიკა გამოიყენა სამყაროს შექმნაში". ჰაიზენბერგი იხსენებს მეგობრულ საუბარს 1927 წლის სოლვეის კონფერენციის ახალგაზრდა მონაწილეთა შორის აინშტაინსა და პლანკის რელიგიაზე შეხედულებათა შესახებ. მასში მონაწილეობდნენ ვოლფგანგ პაული, ჰაიზენბერგი და დირაკი.
წვლილი ფიზიკაში
[[Image:Solvay conference 1927.jpg|thumb|left|280 px| [[პიკარი, ოგიუსტ|ო.პიკარი]], ე.ჰენრიო, პ.ერენფესტი, ედ.ჰერცენი, თ. დე დონდერი, ე.შრედინგერი, ე.ვერშაფელტი, ვ.პაული, ვ.ჰაიზენბერგი, რ.ფაულერი, ლ.ბრიუენი,
პ.დებაი, მ.კნუდსენი, უ.ლ.ბრაგი, ჰ.ა.კრამერსი, პ.დირაკი, ა.კომპტონი, ლ.დე ბროილი, მ.ბორნი, ნ.ბორი,
ი.ლენგმიური, მ.პლანკი, მ.კიური, ჰ.ლორენცი, ა.აინშტაინი, პ.ლანჟევენი, შ.გუიე, ჩ.ტ.რ.უილსონი, ო.რიჩარდსონი
მეხუთე კონფერენციის მონაწილენი, 1927. სოლვეის ფიზიკის საერთაშორისო ინსტიტუტი.]] კემბრიჯის სამეცნიერო ატმოსფერო დირაკისთვის იდეალურ გარემოს წარმოადგენდა. ორ წელიწადში დირაკმა არაჩვეულებრივი მეტამორფოზი განიცადა: უმუშევარი ინჟინერი საქვეყნოდ ცნობილ თეორეტიკოსად იქცა, რომლის ნაშრომებს მეცნიერების კლასიკად მიიჩნევდნენ. ამას კემბრიჯში არსებულმა "კაპიცას კლუბმა" შეუწყო ხელი, რომელშიც დირაკი 1924 წელს გაწევრიანდა. სწორედ აქ დირაკმა მატრიცული მექანიკის ერთ–ერთი შემქმნელი ვერნერ ჰაიზენბერგი გაიცნო. ამ შეხვედრას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ორივე მეცნიერისთვის. ჰაიზენბერგთან თანამშრომლობის ნაყოფი გაცვლითი ურთიერთქმედების აღმოჩენა იყო. დირაკმა კვანტური მექანიკის ისეთი მათემატიკური აპარატი შეიმუშავა (წარმოდგენათა თეორია), რომელმაც მიკროსამყაროს აღმწერი სხვადასხვა თეორიების ეკვივალენტობა ცხადყო. მასვე ეკუთვნის კვანტური კანონიკური გარდაქმნების თეორია.
დირაკმა ფიზიკაში დელტა–ფუნქცია შემოიღო. მან შექმნა მეორეული დაკვანტვის მეთოდი, რომელიც ელექტრომაგნიტური ველის თანმიმდევრული კვანტური აღწერის ქვაკუთხედია. ამგვარად აგებული კვანტური ელექტროდინამიკიდან იძულებითი გამოსხივების შესახებ მნიშვნელოვანი დასკვნების მთელი წყება გამომდინარეობდა. მოგვიანებით ამ სფეროში დირაკის მიერ მიღებული შედეგები ფიზიკის ახალ დარგს – კვანტურ ელექტრონიკას საფუძვლად დაედო. გარდა ამისა, ენრიკო ფერმისაგან დამოუკიდებლად დირაკმა nħ/2 (n = 1, 2, 3 ..., ħ – პლანკის მუდმივა) სპინის მქონე ნაწილაკთა სტატისტიკა შეიმუშავა (ფერმი–დირაკის სტატისტიკა). დირაკმა მაგნიტური მონოპოლის (იხ. დირაკის მონოპოლი) – იზოლირებული მაგნიტური მუხტის არსებობა იწინასწარმეტყველა, გამოთქვა ჰიპოთეზა, რომ გრავიტაციული მუდმივა დროში ცვლადი სიდიდეა, ხოლო გრავიტაციული ველის კვანტს მან გრავიტონი უწოდა. დირაკის მიღწევათა შთამბეჭდავ ნუსხაში განსაკუთრებული ადგილი დირაკის განტოლებას უჭირავს.
ფარდობითობა კვანტურ სამყაროში
ფარდობითობის თეორიის და კვანტური მექანიკის განვითარება დროში პარალელურად, მაგრამ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მიმდინარეობდა, თუმცაღა მათი გაერთიანების აუცილებლობა სულ უფრო და უფრო ნათელი ხდებოდა. მიკროობიექტების მოძრაობას არარელატივისტური ტალღური განტოლება (შრედინგერის განტოლება) აღწერდა, რომელიც სახეს ინარჩუნებდა მხოლოდ გალილეის გარდაქმნების დროს და არ იყო ინვარიანტული ლორენცის გარდაქმნების მიმართ. სხვაგვარად, იმდროინდელი კვანტური მექანიკა სწორად ნელი მიკროობიექტების მოძრაობას აღწერდა (მოძრაობა ნელია, თუ მისი სიჩქარე სინათლის სიჩქარის მცირე ნაწილია) და ფარდობითობის თეორიის ეფექტებს უგულებელყობდა. სიჩქარეზე არსებული შეზღუდვის გადალახვას ამაოდ თავად ერვინ შრედინგერი ცდილობდა. წარუმატებლობის მიზეზი ის იყო, რომ მან მიკროობიექტის, კერძოდ კი ელექტრონის, ერთ–ერთი ფუნდამენტური მახასიათებელი – სპინი არ გაითვალისწინა, რადგან ის მაშინ სამუშაო ჰიპოთეზად მოიაზრებოდა. თავისუფალი რელატივისტური ნაწილაკის ენერგია p²c² + (mc²)² (p – ნაწილაკის იმპულსი, m – მისი მასა, c – სინათლის სიჩქარე) გამოსახულებიდან კვადრატული ფესვის პროპორციულია, ალგებრულ კვადრატულ ფესვს კი ორი მნიშვნელობა გააჩნია. დირაკმა ეს გარემოება გაითვალისწინა, და "ფესვის ამოსაღებად" დახვეწილი და აბსტრაქტული მეთოდი შეიმუშავა, რის შედეგადაც მან შრედინგერის განტოლების რელატივისტურ სახეს მიაგნო. ფარდობითობა მიკროსამყაროში შემოიჭრა. ეს განტოლება ცალსახად ადასტურებდა სპინის არსებობას და ელექტრონის მაგნიტურ თვისებებზე (მაგნიტურ მომენტზე) მეტყველებდა. თეორიის ექსპერიმენტთან სრული თანხმობა დირაკის ტრიუმფად იქცა.
ანტისამყარო
thumb|left|250 px|პოლ დირაკი უნივერსიტეტის დაფასთან დირაკის განტოლებიდან ელექტრონის ისეთი მდგომარეობების არსებობა გამომდინარეობდა, რომლებიც უარყოფითი ენერგიით ხასიათდებიან (კვადრატულ ფესვს, აღნიშნულისამებრ, ორი მნიშვნელობა აქვს), ეს კი იმდროინდელი სამეცნიერო პარადიგმის საზღვრებს ცდებოდა და ინტერპრეტაციას არ ექვემდებარებოდა. მეცნიერების უმრავლესობა უარყოფით ენერგიას ფიზიკურ შინაარსს მოკლებულ "მათემატიკურ აბერაციად" აღიქვავდა. უარყოფითი ენერგიის მქონე მდგომარეობების არსებობის შემთხვევაში სამყაროს ყველა ელექტრონისთვის ენერგეტიკულად ხელსაყრელი სწორედ ამ მდგომარეობებში გადასვლა იქნებოდა. დირაკმა ივარაუდა, რომ უარყოფითი ენერგიის მქონე ყველა მდგომარეობა დაკავებულია, ელექტრონების გადასვლას კი ამ მდგომარეობებში პაულის პრინციპი კრძალავს, რომლის თანახმად, ყოველ დინამიურ მდგომარეობაში არსებობს არაუმეტეს ერთი ელექტრონისა. ვაკუუმი ელექტრონების უსასრულო რიცხვს შეიცავს, მათი დამზერა შეუძლებელია ენერგიის უარყოფითობის გამო. თუ რომელიმე მათგანი შეიძენს დადებითი ენერგიის მდგომარეობაში გადასასვლელად საკმარის ენერგიას, მაშინ ადგილი აქვს წყვილის დაბადებას: ჩნდება დადებითი ენერგიის ელექტრონი და "ხვრელი" – ვაკანსია უარყოფითი ენერგიის მქონე დონეზე. ხვრელი დადებითად დამუხტული (იხ. ელექტრული მუხტი) ელექტრონივით იქცევა. ასე დირაკმა ელექტრონის ანტინაწილაკის – პოზიტრონის არსებობა იწინასწარმეტყველა. 1932 წელს კარლ ანდერსონმა პოზიტრონი კოსმოსური სხივების შემადგენლობაში აღმოაჩინა. დირაკმა უმალვე სხვა ანტინაწილაკების არსებობის ჰიპოთეზა გამოთქვა. 1955 წელს ანტიპროტონი აღმოაჩინეს. ანტიმატერიის არსებობა ეჭვს აღარ იწვევდა.
მემკვიდრეობა
დირაკი საყოველთაოდ მოიაზრება, როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ფიზიკოსი. ის იყო კვანტური მექანიკისა და კვანტური ელექტროდინამიკის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.
მისი ადრეული წვლილი მოიცავდა თანამედროვე მათ. ანალიზს კვანტური მექანიკისთვის, რომელსაც ის "ტრანსფორმაციის თეორიას" უწოდებდა, და ტრაექტორიული ინტეგრალის ადრეულ ვერსიას. მან მოახდინა კვანტური მექანიკისთვის ფორმალიზმის ფორმულირება, რამას შესაძლებელი გახადა ყოველ ნაწილაკს საკუთარი ჭეშმარიტი დრო ჰქონოდა.
მისი რელატივისტული ტალღური განტოლება ელექტრონისთვის იყო პირველი წარმატებული შეტევა რელატივისტური კვანტური მექანიკის პრობლემაზე. დირაკმა დააფუძნა ველის კვანტური თეორია დირაკის განტოლების მისეული ინტერპრეტაციით, რომლის საფუძველზედ მან ანტიმატერიის არსებობა იწინასწარმეტყველა. ის ასევე პირველი იყო, რომელმაც კვანტური ელექტროდინამიკის ფორმულირება მოახდინა, მიუხედავად იმისა, რომ მას პირობითი რაოდენობების გამოთვლა არ შეეძლო, ვინაიდან მცირე დისტანციის ლიმიტი რენორმალიზაციას მოითხოვდა.
კვანტური გადახრის პრობლემის გადაჭრის მცდელობაში დირაკმა მიიღო კლასიკური წერტილის ნაწილაკის თეორია, გააერთიანა რა წინწასული და ჩამორჩენილი ტალღები კლასიკური ელექტრონის თვითენერგიის აღსაკვეთად. მიუხედავად იმისა, რომ ამ კლასიკურ მეთოდებს კვანტური ელექტროდინამიკის პრებლემები მყისიერად არ გადაუჭრია, ამან ჯონ არჩიბალდ უილერსა და რიჩარდ ფეინმანს ალტერნატიული გრინის ფუნქციის სინათლისთვის განსაზღვრების ფორმულირების საშუალება მისცა, რამაც თავის მხრივ ფეინმანი მიიყვანა ველის კვანტური თეორიის წერტილის ნაწილაკის ფორმულირებისკენ.
დირაკმა აღმოაჩინა მაგნიტური მონოპოლის ამოხსნები, ფიზიკაში პირველი ტოპოლოგიური კონფიგურაციები, და გამოიყენა ისინი ელექტრული მუხტისთვის თანამედროვე ახსნის მისაცემად.
დირაკის კვანტური ველის ანალიზი მემბრანის ვიბრაციაზე, ადრეულ 1960-იანებში, უაღრესად მნიშვნელოვანი გახდა სუპერსიმების თეორიის თანამედროვე პრაქტიკოსებისთვის და მასთან ახლო მონათესავე მემკვიდრე მ-თეორია-სთან.
ბოლოსიტყვა
დირაკის ცხოვრება ღარიბია ვნებათა ღელვით. იგი მეცნიერების ტიპური ასკეტი იყო და მარტოსულთა იმ კატეგორიას განეკუთვნებოდა, რომლებიც სამყაროს ფუნდამენტურ პრობლემებს სრულ მარტოობაში ეჭიდებიან. მას აინშტაინის მსგავსად არ შეუქმნია სამეცნიერო სკოლა. მიუხედავად იმისა, რომ მის მიერ დაწერილ წიგნებზე თაობები აღიზარდა, მისი უშუალო პედაგოგიური გავლენა უმნიშვნელო იყო. ამას მისი კემბრიჯელი კოლეგები ადასტურებენ. ადამიანებთან ურთიერთობას დირაკი ბუნების წიაღში ყოფნას ამჯობინებდა, განსაკუთრებით კი მას მთები ხიბლავდნენ. ის არ იყო პროფესიონალი მთამსვლელი, თუმცა 1934 წელს საბჭოთა კავშირში ერთ–ერთი სტუმრობის დროს დირაკი იგორ ტამთან ერთად იალბუზზე ავიდა. მისი რელიგიური შეხედულებების შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. კოლეგების გადმოცემით, იგი ათეიზმისკენ იხრებოდა; მარგიტ ვიგნერი აცხადებს საწინააღმდეგოს. დირაკი ხშირად საუბრობდა "რეალობის ესთეტიურ კრიტერიუმზე". მას ღრმად სწამდა, რომ მათემატიკურად სრულყოფილი თეორია არ შეიძლება იყოს მცდარი. შესაძლო ვარიანტებიდან ბუნება სწორედ ისეთს "ირჩევს", რომელიც ყველაზე დახვეწილი თეორიით აღიწერება. დირაკმა საკუთარი მოღვაწეობის სულისკვეთება შემდეგ გამონათქვამში გამოხატა: "ფიზიკის კანონები და მათემატიკური სილამაზე განუყოფელია".
ჯილდოები და პრემიები
დირაკმა 1933 წელს ფიზიკის დარგში ნობელის პრემია გაიყო ერვინ შროდინგერთან "ატომური თეორიის ახალი პროდუქტიული ფორმების აღმოჩენისთვის." დირაკს 1939 წელს ასევე მიანიჭეს სამეფო მედალი, ხოლო 1952 წელს კოპლის მედალი და მაქს პლანკის მედალი. 1930 წელს ის სამეფო საზოგადოების წევრად აირჩიეს, ხოლო 1948 წელს კი — ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების წევრად.
1975 წელს დირაკმა ლექციების სერია წაიკითხა ნიუ საუზ უელსის უნივერსიტეტში, რაც შემდგომში წიგნად Directions of Physics (Wiley, 1978 – H. Hora and J. Shepanski, eds.) გამოიცა. დირაკმა წიგნიდან შემოსავალი უნივერსიტეტს შესწირა "დირაკის ლექციათა სერიის" დაფუძნებისთვის. ვერცხლის დირაკის მედალი თეორიული ფიზიკის განვითარებისთვის გაიცემა ნიუ საუზ უელსის უნივერსიტეტის მიერ საზოგადოებრივი დირაკის ლექციის მოწყობისას.
მისი გარდაცვალებისთანავე ფიზიკოსთა ორმა პროფესიულმა ორგანიზაციამ დააარსა ყოველწლიური პრემია დირაკის სახსოვრად. ფიზიკის ინსტიტუტი, გაერთიანებული სამეფოს ფიზიკოსთა პროფესიული ორგანიზაცია, პოლ დირაკის მედალს გასცემს "თეორიული (მათ შორის მათემატიკური და გამოთვლითი) ფიზიკის სფეროში მნიშვნელოვანი წვლილისთვის". პირველი სამი ლაურეატი გახდნენ სტივენ ჰოუკინგი (1987), ჯონ სტიუარტ ბელი (1988), და როჯერ პენროუზი (1989). თეორიული ფიზიკის საერთაშორისო ცენტრი (ICTP) დირაკის მედალს გასცემს ყოველწლიურად დირაკის დაბადების იუბილეზე (8 აგვისტო). ეს ორგანიზაცია ასევე დირაკის პრემიასაც გასცემს.
იმპერიის ოლქი
მინი|300px|იმპერიის ოლქები XVI საუკუნის დასაწყისში
პოლ დირაკი
ჯილდოები და პრემიები
ქუჩა, რომელზეც ეროვნული მაღალი მაგნიტური ველის ლაბორატორია მდებარეობს ტალაჰასიში, ფლორიდა, პოლ დრაკის სახელს ატარებს. ფლორიდის შტატის უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკაც მის სახელს ატარებს. დირაკის სახელი ჰქვია ასევე ქუჩას მის მშობლიურ ბრისტოლში (გაერთიანებული სამეფო). კომპანიამ BBC video codec-ს Dirac დაარქვა მის პატივსაცემად.
იმპერიის ოლქი
იმპერიის ოლქი (Reichskreis) — ადმინისტრაციული წარმონაქმნი საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში, რომელიც წარმოადგენდა იმპერიის ყველა მსხვილი ისტორიული რეგიონის სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების სამხედრო-საფინანსო მიზნით გაერთიანებას. ასეთი გაერთიანებები ასევე იქმნებოდა წესრიგის შენარჩუნების ეფექტურობისა და სახელმწიფოთაშორისი კონფლიქტების მოგვარების მიზნით. ყველა ის სახელმწიფო, რომელიც შედიოდა ოლქის შემადგენლობაში, ინარჩუნებდა თავის სუვერენიტეტს.
პოლ დირაკი
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
იმპერიის ოლქი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
რამადანი
სახელი რამადანი, მეცხრე თვის სახელწოდება ისლამის რელიგიად ჩამოყალიბებამდე მრავალი წლით ადრე წარმოიშვა არაბულ კულტურაში. მისი სახელი მოდის (იყოფა) არაბული ფუძის — რმდ (მსავსი „რამიდა“, ან „არ-რამად“) გამრუდების საფუძველზე და შემოკლებული მნიშვნლობით.
Hilāl არის ასტრონომიულად ახალი მთვარის შემდეგი დღე. სანამ ახალი თვის ახალი მთვარე გამოჩნდება მუსლიმს შეუძლია ჩვეულებრივად გამოთვალოს რამადანის დაწყების დღე. ყოველ წელს არის აზრთა სხვადასხვაობა, როგორ ან როდის იწყება რამადანი. ტრადიციული წარმოშობის მიხედვით — ადამიანს დედამიწის საწინააღმდეგო მხარეს არსებული ქვეყნებიდან შეუიარაღებელი თვალით უნდა დაენახა სავსე მთვარე. დიდი ხანი არაა ზოგიერთი მუსლიმი მიისწრაფვის გამოიყენოს ასტრონომიული გამოთვლები სისწორის დასადგენად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლამი კატეგორია:მარხვა
ნამონასტრევი (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
ნამონასტრევი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, საციხურის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 29 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
იბარეტამა
იბარეტამა (Ibaretama) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 928 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 877.260 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.74 კმ²-ზე.
პანდემია
პანდემია (pandemia — მთელი ხალხი) — ეპიდემია, რომელსაც ახასიათებს ინფექციური დაავადების (მაგ. ქოლერა, გრიპი) გავრცელება ვრცელ რეგიონში (მაგალითად, რეგიონის რამდენიმე ქვეყანაში) ან მთელ მსოფლიოში. ენდემური დაავადების ფართოდ გავრცელება, მაგრამ ინფიცირებულ ადამიანთა სტაბილური მაჩვენებლით, პანდემია არ არის.
გარდა ამისა, მაგალითად, გრიპის პანდემიები როგორც წესი, არ მოიცავს სეზონური გრიპის რეციდივებს. ისტორიის განმავლობაში დაფიქსირებულია რამდენიმე პანდემია, მაგალითად, ყვავილის და ტუბერკულოზის. ერთ-ერთი ყველაზე გამანადგურებელი პანდემია იყო შავი ჭირი, რომელმაც XIV საუკუნეში დაახლოებით 75-200 მილიონი ადამიანი იმსხვერპლა.
2020 წლისთვის მსოფლიოში გავრცელებულია მხოლოდ ორი პანდემია — აივ/შიდსი და ახალი კორონავირუსული დაავადება (COVID-19). XX და XXI საუკუნეების პანდემიებს შორის არის 1918 წლის გრიპის პანდემია და 2009 წლის გრიპის პანდემია (H1N1).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეპიდემიოლოგია
Quercus lamellosa
Quercus lamellosa — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჰიმალაებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
Camponotus ligeus
Camponotus ligeus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პოლისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიტყვა პოლისი პოლისი აღნიშნავდეს:
ლივერპული
ლივერპული (Liverpool) — საპორტო ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისში (დიდი ბრიტანეთი), მდინარე მერსის აღმოსავლეთ შესართავთან. ქ. ლივერპულში ცხოვრობს 478,580 ათ. მოსახლე (2015), ხოლო შემოგარენში 2.24 მილიონი (2011 წ. მონაცემებით). ეს ქალაქი ასევე ცნობილია ლეგენდარული ლივერპულელი ოთხეულის The Beatles-ის და საფეხბურთო კლუბ ლივერპულის გამო.
ისტორია
ლივერპული იყო მსოფლიოში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი. 1960-იან წლებში ბრიტანეთის ეკონომიკაში მომხდარი ცვლილებების გამო პორტმა და ქალამა დაკაგეს მნიშვნელობა. ქალაქში მოიმატა დანაშაულმა და უმუშევრობამ, შესაბამისად მიგრაციამ ქალაქიდან. თუმცა The Beatles-ის პოპულარობამ ქალაქი აქცია არტისტებისა და მუსიკოსების საყვარელ ქალაქად.
2021 წლის 21 ივლისს იუნესკომ ლივერპული მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხიდან ამოიღო. გაეროს კუტურული სააგენტოს ცნობით, ახალი შენობები, მათ შორის სტადიონი ამახინჯებს ქალაქის ვიქტორიანული ეპოქის ნავსადგურების იერსახეს და მას მსოფლიო ღირებულების მნიშვნელობას უკარგავს.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები
სონინკე (ენა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიგერ-კონგოს ენები კატეგორია:აფრიკის ენები
რაიან გიგზი
რაიან ჯოზეფ გიგზი (Ryan Giggs, დ. 29 ნოემბერი, 1973; კარდიფი, უელსი) — უელსელი ფეხბურთელი. კარიერა გაატარა „მანჩესტერ იუნაიტედში“. 2015 წლიდან მუშაობს ამავე კლუბის სამწვრთნელო შტაბში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უელსელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
ვაყის დედაღვთისა
thumb|300px| ვაყის დედაღვთისა ხედი აღმოსავლეთიდან ჯაბა ლაბაძის ფოტო thumb|300px| ვაყის დედაღვთისა ხედი დასავლეთიდან ჯაბა ლაბაძის ფოტო ვაყის დედაღვთისა — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყაში. კომპლექსში შედის 2 ეკლესია, ეგვტერი, სათავდაცვო და დამხმარე ნაგებობები. ერთი ეკლესია ბანურსახურავიანი ორსართულიანი კოშკური ნაგებობაა. მას სამხრეთით ეკვრის დარბაზული ეკლესია, ხოლო დასავლეთით — ორსართულიანი ეგვტერი სათავდაცვო ნაგებობით, მთელი ეგვტერის სიგრძეზე მიშენებულია სათავსი. კოშკური და დარბაზული ეკლესიები სტილისტური ნიშნებით XVI-XVII სს-ებს განეკუთვნება, სხვა ნაგებობები კი უფრო გვიან არის აშენებული. სოფელ ვაყის ბეგთაბეგოვების ხელში გადასვლის შემდეგ (XVIII სს.) ეკლესია სომხურად გადაუკეთებიათ.
ორსართულიანი კოშკური ეკლესია (6,5X6 მ) ნაგებია თლილი ქვით. ორივე სართულს შესასვლელი დასავლეთიდან, ეგვტერიდან აქვს. I სართულზე აღმოსავლეთით სარკმელი და ორი ნიშია, ჩრდილოეთით — სარკმელი და ნიში. II სართული მომრგვალებული აფსიდიანი ეკლესიაა. აფსიდის ჩრდლოეთით სამკვეთლოა, ხოლო სამხრეთით ღრმა ნიში. საკურთხეველში და ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სარკმელია.
ორსართულიანი ეგვტერი ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. I სართულზე აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ნიშია II სართულზე ნიშები ყველა კედელშია.
ორსართულიანი სათავდაცვო ნაგებობა ჩრდილოეთიდან ეგვტერზეა მიდგმული. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია ფართო შესასვლელი, ხოლო სამხრეთ კედელში ეგვტერში გასასვლელი. კარის თავზე ჩასმულ ორ ფილაქვაზე ამოკვეთილია მხედრული სამშენებლო წარწერა.
დარბაზული ეკლესიის (7,7X6 მ) ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს კედელში სწორკუთხა სათავსებია. ეკლესიის აფსიდში და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ სათავსებში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.
მთელ კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
Camponotus libanicus sahlbergi
Camponotus libanicus sahlbergi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მადალენა (სეარა)
მადალენა (Madalena) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 085 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 034.773 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.48 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ელენე ზაუტაშვილი
1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით.
1957-1997 წლებში მუშაობდა ვახუშტი ბაგრტიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიის განყოფილებაში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1986 წლიდან — მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობაზე. სხვადასხვა წლებში მონაწილეობდა საველე ექსპედიციებში და კვლევისათვის აგროვებდა მასალებს. წლების მანძილზე მუშაობდა სოფლის მეურნეობის კარტოგრაფირების საკითხებზე. ამ და სხვა სახის რუკები შეადგინა და გამოსცა „საქართველოს ატლასში“ (1964) თანაავტორობით. მონაწილეობდა „კუბის ნაციონალური ატლასის“ (1971) გამოსაცემად მომზადებაში, „საქართველოს სსრ კურორტებისა და საკურორტო რესურსების ატლასის“ (1989), „კავკასიის ტურისტული ატლასის“ (1989), საქართველოს სასწავლო-გეოგრაფიული ატლასის (1992) რუკების შედგენაში. მუშაობდა ისტორიუილ კარტოგრაფიის საკითხებზე. მონაწილეობდა „საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ატლასის (მასალების)“ შედგენაში (1980). არის 35-ამდე სამეცნიერო ნაშრომი ავტორი. მონაწილეა საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებისა (მოსკოვი, კიევი, ჩერნიგოვი, ტაშკენტი და სხვა). კარტოგრაფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
ოშანახევი
ოშანახევი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, ფუშრუკაულის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევროპის ერთა თასის VIII გათამაშება
== ევროპის ერთა თასის მერვე გათამაშება - 2010 == ქართველებმა თასი ვერ შეინარჩუნეს. გადამწყვეტი აღმოჩნდა მატჩი ბუქარესტში. რუმინელებმა მსოფლიოს ჩემპიონატის გარეშე დარჩენის საშიშროება იგრძნეს და 2010 წლის ერთა თასის ტურნირი, რომელიც ამავე დროს მსოფლიოს ჩემპიონატის შესარჩევი ტურნირის მეორე წრეც იყო, ძლიერად ჩაატარეს და საერთო ჯამში მესამე ადგილზე გავიდნენ, რაც მათ რეპეშაჟიდან ზელანდიაში მოხვედრის შანსს უტოვებდა. ქართველებმა ამ თვალსაზრისით მეტად პრინციპული მატჩი მოიგეს ლისაბონში და ბუქარესტის მატჩს როგორღაც მოშვებულად შეხვდნენ, რითაც კარგად ისარგებლეს მოტივირებულმა რუმინელებმა. თუმცა ბოლო მომენტამდე კიდევ იყო შანსი რომ ერთა თასი ისევ ქართველებს დარჩებოდათ, მაგრამ ფირა-აერ-მა საპირველაპრილოდ გამოაცხადა რომ 2010 წლის ერთ თასის მფლობელი რუმინეთს ნაკრები გახდა და ერთა თასიც ბუქარესტში დარჩა.
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|5 ! style="background: #ddffdd;"|6 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
მეორე დივიზიონი - A
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|5 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
მეორე დივიზიონი - B
მესამე დივიზიონი - B
მესამე დივიზიონი - C
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
პამპის ბალახი
პამპის ბალახი, პამპასების ბალახი (Cortaderia selloana, Gynerium argenteum) — მრავალწლოვანი ორსახლიანი, დიდი და მკვრივკორდოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. ღეროების სიმაღლე 2-3 მ აღწევს. გრძელი, ხაზური ფოთლები და დიდი (30-50 სმ სიგრძის) მოვერცხლისფრო საგველა ყვავილედი აქვს.
ველურად იზრდება სამხრეთ ბრაზილიასა და არგენტინაში. ყვავილობს შემოდგომაზე. დეკორატიულია. კულტივირებულია დასავლეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.
მოშენებულია დასავლეთ ამიერკავკასიაში. სამხრეთ ამერიკაში პამპის ბალახის ფოთლებისაგან ქაღალდს ამზადებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
სქურჰესი
ჰესის დადგმული სიმძლავრე 1.02 მგვტ-ია, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 5 მლნ კვტ.სთ. სქურჰესი 1958 წლიდან ექსპლუატაციაშია და ჰიდროელექტროსადგურის მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია 10 კვ -იანი ელექტროგადამცემი ხაზის საშუალებით მიეწოდება საქართველოს ელექტროსისტემას.
ჰიდროელექტროსადგური კერძო საკუთრებაში იმყოფება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურები
ცეკვა დრაკონებთან
ცეკვა დრაკონებთან (A Dance with Dragons) — მეხუთე წიგნი ეპიკური ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიაში „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა“, რომლის ავტორია ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინი. წიგნი გამოიცა 2011 წლის 12 ივლისს. თავდაპირველად, ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც მარტინი სერიის ტრილოგიად გამოშვებას აპირებდა, ცეკვა დრაკონებთან ტრილოგიის დასკვნითი ნაწილის სათაური უნდა ყოფილიყო. ზოგ ქვეყანაში წიგნი ორ ნაწილად გამოიცა, რომლებიც დასათაურებული იყო, როგორც ოცნებები და მტვერი და ნადიმის შემდეგ.
ცეკვა დრაკონებთან იყო მეორე რომანი სერიაში, რომელმაც პირველი პოზიცია დაიკავა The New York Times-ის ბესტსელერთა სიაში. გამოცემიდან რამდენიმე კვირაში, წიგნი პირველ პოზიციაზე აღმოჩნდა Publisher's Weekly-სა და USA Today-ის ბესტსელერთა სიებში. 2012 წელს ის ასევე ნომინირებული იყო ჰიუგოსა და ლოკუსის ჯილდოებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ჯორჯ რ. რ. მარტინის ნაწარმოებები კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის წიგნები კატეგორია:2011 წლის რომანები
Camponotus libanicus libanicus
Camponotus libanicus libanicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ევორა
ევორა (Évora; ) – ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ  პორტუგალიაში. მდებარეობს ლისაბონიდან აღმოსავლეთით 120 კმ-ზე. 2001 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 55 621 ადამიანი. ალტუ-ალენტეჟუს ისტორიული პროვინციის ცენტრი.
ისტორია
ქალაქი დააარსეს ლუზიტანებმა და უწოდეს ებორა. 712 წელს ქალაქი დაიპყრეს მავრებმა, რომლებმაც ქალაქს ჟაბურო უწოდეს. ევორის გასანთავისუფლებლად პორტუგალიის პირველმა მეფემ აფონსო I დააარსა ავისის ორდენი.
ღირსშესანიშნაობები
ევორა წარმოადგენს ქალაქ-მუზეუმს და 1986 წლიდან ქალაქის ცენტრალური ნაწილი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
არქიტექტურული ძეგლები: სხვა საინტერესო ადგილები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პორტუგალიაში
ლალიონი
ლალიონი, ნამდვილი სახელი — არსენ ანტონის ძე მამულაიშვილი (დ. 23 იანვარი, 1866, დვაბზუ, — გ. 17 სექტემბერი, 1918, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი და მწერალი, მესამე დასის წევრი, საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. ჟანრობრივად დგას ისეთი მწერლების გვერდით, როგორებიც იყვნენ ეგნატე ნინოშვილი (1859-1894) და ჭოლა ლომთათიძე (1874-1915).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1866 წლის 23 იანვარს სოფელ დვაბზუში, ნასათიბვარის უბანში. მისი მამა ანტონი, სხვა ვერსიით ალექსანდრე, ხელმოკლე აზნაური იყო, რომელიც მალე გარდაიცვალა და მეუღლე და ოთხი შვილი დატოვა. ლალიონმა ბავშვობა დიდ გაჭირვებაში გაატარა. მას წერა-კითხვა შეასწავლა უფროსმა დამ საშამ. შემდეგ კი ის მიაბარეს ოზურგეთის საქალაქო სასწავლებელში. ლალიონმა 1883 წელს დაამთავრა სასწავლებელი და შევიდა თბილისის სამასწავლებლო სკოლაში.
გარდაიცვალა 1918 წლის 17 სექტემბერს.