cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩრდილოეთი ოსეთი
ოსების ეთნოგენეზი
აგუსტი ალემანის ცნობით, ყველა წყაროს თანახმად ალანთა ეთნოგენეზი კავკასიიდან ძალიან შორს მოხდა და ჰუნთა შემოსევებამდე მათი განსახლების არეალი მხოლოდ ევრაზიის ვრცელი სტეპები იყო, შემდეგ კი ჩრდილოეთ კავკასიის ველები.
ახალი გამოკვლევების მიხედვით, ადრეული ალანები და ასები სრულიად განსხვავებული ხალხები იყვნენ, ალანური ეთნოსის ჩამოყალიბების როგორც განვითარების აზიურ, ასევე ევროპულ ეტაპზე.
XVIII-XIX საუკუნეები
რუსულ სამეცნიერო ლიტერატურაში აღნიშნულია, რომ რუსულ-ოსური ურთიერთობები XVIII ს. შუა ხანებიდან განმტკიცდა. ოსთა უმრავლესობა, რუსეთს ქვეშევრდომობის თხოვნით მიმართავდა. აღმოსავლეთ ოსეთის უხუცესებს 1770 წლის დასაწყისში ასეთი თხოვნით ყიზლარის კომენდანტისათვის მიუმართავთ. ოსეთის რუსეთთან შეერთების პროცესი ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის დადების შედეგად დაიწყო. ცნობილია, რომ აღნიშნუჯლი ზავით რუსეთმა ყაბარდო შეიერთა. აღნიშნულ ხელშეკრულებაში ოსეთი ნახსენები არ იყო, რადგან იმ დროს ასეთი, ქვეყანა, სახელმწიფოებრივი ინსტიტუტი არ არსებობდა, თუმცა რუსულ ისტორიოგრაფიაში 1774 წელი მაინც ოსთა რუსებთან შეერთების წლადაა მიჩნეული. 1774 წლის ოქტომბერში ოსი ხალხის სურვილით ციხე-სიმაგრე მოზდოკში დაიწყო მოლაპარაკებები ასტრახანის გუბერნატორსა და ოცკაციან ოსურ დელეგაციას შორის. მხარეებმა მოლაპარაკების დროს შეთანხმებას მიაღწიეს შემდეგ საკითხებში: ოსების ცენტრალური კავკასიის მთისწინა ველებში ჩასახლება. ოსებით დასახლებული ტერიტორიების რუსეთის მიწებთან შეერთება, მეზობელი ფეოდალების თავდასხმებისაგან დასაცავად სამხედრო სიმაგრეებისა და ფოპოსტების შექმნა. ოსების ძირითადი მიზანი ჩრდილოეთ კავკასიის მთისწინა ველებზე სამოსახლო ადგილების მოპოვება იყო. აღნიშნულ მოლაპარაკებაში მონაწილეობა არ მიუღია დასავლეთ ოსეთს (დიგორელ ოსებს). ჩრდილოეთით გადასახლების დაწყებამდე XVIII საუკუნის ბოლოს ოსთა განსახლების მიჯნები იყო დიგორიის, ალაგირის, ქურთათისა და თაგურის ხეობის გასასვლელები, რითაც სინი ყაბარდოელებს ესაზღვრებოდნენ.
XIX საუკუნე მთიანი ხეობებიდან ბარში ოსთა ინტენსიური და ჯგუფური გადასახლების პერიოდია. XIX საუკუნის 20-იან წლებში ოსთა დასახლებები ვლადიკავკაზის დაბლობზე ჩნდება. ახლადწარმოქმნილ ოსურ სოფლებში ძირითადად ირონელი ოსები სახლდებოდნენ.
ოსები საქართველოში
ოსები საქართველოში VII-VIII საუკუნეებში არ სახლობდნენ. საყურადღებოა, რომ XIII საუკუნეში ოსებმა მხოლოდ ჩრდილო კავკასიის მთიან ხეობებში დაიწყეს შესვლა და აღნიშნული მიგრაციული პროცსესები XV საუკუნის დასაწყისში დასრულდა. ამ პერიოდში ოსების ერთმა ჯგუფმა მონღოლთა რაზმების დახმარებით სცადა შიდა ქართლის ტერიტორიაზე დასახლება, თუმცა მეფე გიორგი V ბრწყინვალემ (1314-1346) ოსებისგან გაათავისუფლა შიდა ქართლი და მას შემდეგ საქართველოს სახელმწიფოს მესვეურებმა დიდი ხნით მტკიცედ ჩაკეტეს ოსეთის ხეობებიდან საქართველოში შემოსასვლელი ორივე კარი: დარიალი და კასრის კარი, რითაც საქართველოში ოსთა მიგრაციის პროცესი შეაჩერეს.
კავკასიის მთავარი ქედის ჩრდილოეთით მდებარე ისტორიული საქართველოს პროვინციაში - დვალეთში XV საუკუნის ბოლოს ოსების ჩამოსახლება იწყება. ეს პროცესი XVI საუკუნეში მიმდირეობდა და XVII საუკუნეში ადგილობრივი დვალების ოსებთან ასიმილაციით დასრულდა.
XVIII საუკუნისთვის ნარ-მამისონის ქვაბულში, ისტორიულ დვალეთში განსახლებული ოსური გვარები ძირითადად ალაგირის ხეობიდან იყვნენ გადმოსახლებულნი.
დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე ოსთა ძირითადი დასახლებები ჩნდება თრუსოსა (მდინარე თერგის სათავე) და მაღრან-დვალეთში (მდინარე დიდი ლიახვის სათავე).
XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან შიდა ქართლის მთიანეთში მდინარეების დიდი და პატარა ლიახვის ზემო წელში ოსთა მიგრაცია მიმდინარეობს. XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დასაწყისში შიდა ქართლის მთისწინეთის სოლებში (ნასოფლარებში) ოსები იწყებენ ჩასახლებას.
XVIII საუკუნის ბოლოსათვის ოსთა განსახლების უკიდურესი პუნქტები სამხრეთით იყო (დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით): კუდარო, გუფთა, აწერისხევის ხეობის ზემოთ მეჯუდის ხეობის სათავეში ორი სოფელი- ჟამური და ღუდა, თრუსო. მე-18 საუკუნის ბოლოსთვის ოსები სახლობდნენ მდინარე ჯეჯორის სათავესთან რაჭაში, მდინარე დიდი და პატარა ლიახვის ხეობაში, ქსნის ხეობის სათავეში, მდ. თეთრი არაგვის ხეობის მთიულეთსა და მდ. თერგის სათავესთან. ამ პერიოდში ოსები საერთოდ არ იყვნენ ლეხურას ხეობასა და მეჯუდას ხეობაში (სათავის გამოკლებით) ქსნის ხეობის მთიანეთის დიდ ნაწილში, ფრონეების ხეობაში.
ოსების საქართველოს ტერიტორიაზე განსახლება უმეტესად დვალეთის გზით ხორციელდებოდა. XIX საუკუნის 80-იან წლებში ჩნდება თითო-ოროლა ოსური ოჯახი შიდა ქართლის გაღმამხარეში, მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ოსები დღევანდელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში გუჯარეთის ხეობაში იწყებენ დასახლებას. ხოლო კახეთსა და ქვემო ქართლში ოსები შიდა ქართლის მთიანეთიდან XX საუკუნის დასაწყისში გადასახლდნენ.
საქართველოში მცხოვრებ ოსთა ეთნიკურ-ენობრივი სიტუაცია
XVII-XVIII საუკუნეებში მოსული და საქართველოში დასახლებული ოსები ქართული სახელმწიფოს სრულუფლებიანი მოქალაქეები ხდებოდნენ და მათმა დიდმა უმრავლესობამ იცოდა საქართველოს სახელმწიფო ენა - ქართული ენა. აგრეთვე, მიმდინარეობდა ასიმილაციისა და ქართველიზაციის პროცესები. კომპაქტურად დასახლებული ოსების მნიშვნელოვანი ნაწილი ორენოვანი იყო. ისინი მშობლიურ ენასთან ერთად თავისუფლად ფლობდნენ ქართულ ენას. საქართველოს მთიანეთში დასახლებულ ოსებს სჭირდებოდათ ბარის საქართველოსთან ურთიერთობა. ორმხრივი სამეურნეო კავშირები განაპირობებდა ოსთა მიერ სახელმწიფო ქართული ენის შესწავლის სურვილს. ამავე დროს, შეხვდებოდით არაერთ ქართველს, რომლებიც ოსების საკონტაქტო ზოლში ცხოვრობდნენ და ფლობდნენ ოსურ ენას. ეთნოლოგიური მასალებით დადასტურებულია ოსი ბავშვების ქართულ სოფლებში მიბარების შემთხვევები ქართული ენის შესწავლის მიზნით, რაც ძირითადად ხორციელდებოდა უძველესი კავკასიური წეს-ჩვეულების ნათელმირონობისა და დანათესავების საშუალებით.
XIX საუკუნეში ქართული პრესა დიდ ყურადღებას აქცევდა ოსურ ენას. აღნიშნულ თემაზე წერდნენ ს. მგალობლიშვილი და ნ. თადეოზიშვილის სტატიებს. თადაოზიშვილის სტატიები გაზეთ „დროებაში“ ქვეყნდებოდა. ოსური ენისადმი დიდ ინტერესს იჩენდა გაზეთი „ცნობის ფურცელიც“.
ქალაქ ცხინვალში არსებულ პედაგოგიურ ინსტიტუტში (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქ. ცხინვალის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი) განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა ოსური ენისა და ლიტერატურის შესწავლას. მომზადდა „ოსური ენის განმარტებითი ლექსიკონი“. ცხინვალში ფუნქციონირებდა და ფუნქციონირებს სახელმწიფო ოსური თეატრი. ოსურ ენაზე გამოდიოდა ჟურნალ-გაზეთები და მიმდინარეობდა რადიო მაუწყებლობა. საქართველოში 1990-1991 წლებში 97 ოსური სკოლა ფუნქციონირებდა, აქედან 90 ე. წ. სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე.
XX საუკუნეში ქართველმა მეცნიერებმა მნიშვნელოვანი როლი შეიტანეს ოსური ენის შესწავლის საქმეში. ოსური ენის აკადემიური გრამატიკის ორტომეული გიორგი ახვლედიანის რედაქტორობით გამოიცა.
ოსთა საქართველოში მიგრაციისა და დასახლების შემდეგ მათ ენობრივ ვითარებას/ სიტუაციას 3 პერიოდად ყოფენ:
ტერიტორიული კონფლიქტები
ტერიტორიულ კონფლიქტებს შორის შეგვიძლია გამოვყოთ ქართულ-ოსური კონფლიქტი და ინგუშურ-ოსური პრიგოროდნის რაიონის კონფლიქტები.
XVIII საუკუნის დასასრულს დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე 2 180 კომლი (15 000-მდე მოსახლე) ოსი ცხოვრობდა. თითქმის ორი საუკუნის შემდეგ, 1979 წელს ბუნებრივი მატების შედეგად საქართველოში ოსთა რაოდენობამ 160 ათასს მიაღწია. საქართველომ 1918-1921 წლებში რუსეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა და აღიდგინა სახელმწიფოებრივობა. ამ პერიოდში ბოლშევიკური რუსეთისგან ისპირირებული ოსური სეპარატისტული მოძრაობა იწყება.
1922 წელს საქართველოში ბოლშევიკმა ხელისუფლებამ სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი ჩამოაყალიბეს. ე.წ სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი საქართველოს ისტორიული ყოფილი შიდა ქართლის ფეოდალური ერთეულების ტერიტორიებზე ჩამოყალიბდა. ოლქის ცენტრად ცხინვალი გამოცხადდა, როდესაც 1886 წლის საოჯახო სიებით ქალაქ ცხინვალში არცერთი ოსი ოჯახი არ ცხოვრობდა. XIX-XX საუკუნეების მანძილზე საქართველოში ოსთა პროცენტული მაჩვენებელი 3 %-დან 4 %-მდე მერყეობდა.
სამხრეთ ოსეთის სტატუსის ფორმირებასთან დაკავშირებით, 1925-1927 წლებში განიხილებოდა სამხრეთ და ჩრდილოეთ ოსეთის გაერთიანების იდეა. თუმცა, 80-იანი წლების მიწურულამდე, როდესაც სსრკ-ს დაშლის ნიშნები გაჩნდა, აღნიშნული საკითხი დღის წესრიგში არ დამდგარა. აღსანიშნავია, რომ ტერმინი „სამხრეთ ოსეთი“ ხელოვნურად არის შექმნილი, ხოლო სამხრეთ და ჩრდილოეთ ოსეთის გაერთიანების იდეა ეფუძნება სეპარატიზმს. ქართულ-ოსურ კონფლიქტს სამეცნიერო ლიტერატურაში მოიხსენიებენ ქართულ-რუსულ კონფლიქტადაც, რაც კონფლიქტში მესამე ძალის არსებობას მიუთითებს. აგრეთვე, „ორი ოსეთის გაერთიანებას“ მიიჩნევენ განუხორციელებელ იდეად, რადგან მათ შორის სხვაობა უფრო მეტია, ვიდრე მსგავსება.
ოსებსა და ინგუშებს შორის ტერიტორიულ დავას ხანგრძლივი ისტორია აქვს და ვლადიკავკაზის მოსაზღვრე პრიგოროდნის რაიონს უკავშირდება. 1924 წელს კრემლში მთიელთა ავტონომიური რესპუბლიკის გაუქმების შემდეგ, მისი ტერიტორია ეროვნული ნიშნით ორ ოლქად გაიყო: ჩრდილოეთ ოსეთისა და ინგუშეთის ავტონომიურ ოლქებად, რაც შეეხება ქალაქ ვლადიკავკაზსა და გროზნოს, ისინი ცალკე ადმინისტრციულ ერთეულებად გარდაიქმნენ. ამავდროულად, ვლადიკავკაზი ოსეთისა და ინგუშეთის საერთო ადმინისტრაციულ ცენტრად დარჩა.
პრიგოროდნის რაიონი ჩეჩნეთ-ინგუშეთის რესპუბლიკას არ დაუბრუნდა. ის ჩრდილოეთ ოსეთის მმართველობის ქვეშ დარჩა. თუმცა, ინგუშური მხარე პრიგოროდნის რაიონს ყოველთვის თავის ისტორიულ ტერიტოროიულ ნაწილად განიხილავდა. 1992 წელს ჩრდილოეთ ოსეთსა და ინგუშეთს შორის პრიგოროდნის რაიონთან დაკავშირებით გამწვავებულმა უთანხმოებამ მხარეები სისხლიან კონფლიქტამდე მიიყვანა. აღნიშნული კონფლიქტი გაყინულ კონფლიქტად რჩება და იურიდიული საზღვარი დღემდე არ არის დადგენილი.
კულტურა
მთაში ოსები ძირითადად გვარების მიხედვით იყვნენ დასახლებულნი. ოსეთის საზოგადოებრივი ცხოვრების ცენტრს, ჩვეულებრივ, სოფლის მოედანი წარმოადგენდა, რომელსაც ოსები „ნიხასს“ უწოდებდნენ. აქ წყდებოდა ყველა მნიშვნელოვანი საკითხი. მთიან ოსეთში კოშკური არქიტექტურის ნიმუშებს ვხვდებით.
საბრძოლო კოშკები ოსეთში მაღალი არ იყო და მათი ოთხკუთხოვანი კედლები, ჩვეულებრივ სწორი გადახურვისა იყო. ოსები არცერთ კოშკს ოსების აშენებულად არ თვლიდნენ, გადმოცემით ისინი ადრინდელი მოსახლეობის აშენებული იყო. კოშკების ამშენებლები ადგილობრივი კავკასიელები იყვნენ, რომელთა ნასახლარზეც ალან-ოსები დაფუძდნენ. ოსების ძირითადი ნაწილი ქვის სახლეში ცხოვრობდა. თითქმის ყველა ოსურ სოფელში წარმართული სალოცავი არსებობდა, რომელსაც ისინი „ძუარს“ უწოდებდნენ.
ოსთა კულტურულ ცხოვრებაში დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ნაციონალური ლიტერატურის ჩასახვას, რომლის ფუძემდებელია კოსტა ხეთაგუროვი (1859-1906).
აღმსარებლობა
მთაში მცხოვრები ოსები ძირითადად წარმართული სინკრეტული სარწმუნოების მიმდევრები იყვნენ. საქართველოს სამეფო ხელისუფლება ძირითადად ითხოვდა, რომ მიგრანტებს ქრისტიანობა მიეღოთ. საეკლესიო კანონმდებლობა ქართველებს არაქრისტიან ოსზე დაქორწინების ნებას არ რთავდა.
დღეს ოსები ძირითადად ქრისტიანები არიან; გვხვდებიან მაჰმადიანებიც. მაჰამდიანობა განსაკუთრებით დიგორელ ოსებში იყო გავრცელებული. ოს ხალხში ქრისტიანობა VI-VII საუკუნეებში ჯერ ბიზანტიიდან, შემდეგ კი საქართველოდან შევიდა, თუმცა ამ სარწმუნოებამ აქ ფეხი მყარად ვერ მოიკიდა და გვიან შუა საუკუნეებში მთის ხეობებში მცხოვრებნი წარმართები იყვნენ. საქართველოს ხელისუფლება ცდილობდა მიგრირებული ოსებისათვის ქრისტიანობა მიეღებინებინა. ისლამი დასავლეთ ოსეთში ყაბარდოდან XVII-XVIII საუკუნეებში გავრცელდა. ოსებს ჰყავდათ ქრისტიანიზირებული ღვთაებები: უაც-გიორგი, უასტირჯი (წმინდა გიორგი); უაცილა — წმინდა ილია; უაცნიკოლა — წმინდა ნიკოლოზი; უაც-ტოტურ — წმინდა თევდორე და სხვ.
ოსეთში საერთოოსური სალოცავებიც („ძუარები“) იყო, სახეობო, სასოფლო და საგვარო კულტები. მაგალითად, ალაგირელთა სალოცავი იყო „რეკომი“. ამ სალოცავში არსებულ ზარზე ქართული ნუსხახუცურით შესრულებული წარწერაა. ლოცვებში ხშირად ახსენებენ „მიქალგაბრიტას“ და „თარანჯე-ლოზს“, რაც სხვა არაფერია თუ არა მიქელგაბრიელი და მთავარანგელოზი. რაც შეეხება ქურთათისა და თაგაურის ხეობებს, აქ საერთო სახევო კულტები არ ყოფილა, მხოლოდ სასოფლო სალოცავები იყო. მაგალითად, ასეთი იყო „ძიგვისი ძუარ“ წმინდა გიორგის სახელზე. ოსებმა, ისევე როგორც ქართველმა მთიელებმა, იცოდნენ სალოცავისადმი მიწის შეწირვა (უშვილო მშობლებს შვილი თუ შეეძინებოდათ, მემკვიდრის არ ყოლის შემთხვევაში, სოფლიდან გადასახლებისას).
სამეურნეო საქმიანობა
ოსთა წინაპრები, როგორც ცნობილია, მომთაბარეები იყვნენ. კავკასიაში ბინადარ ცხოვრებაზე გადასვლის შემდეგ მათ შეითვისეს სამეურნეო საქმიანობა. ოსების ბარში ტრადიციული საქმიანობა მიწათმოქმედებაა (მოჰყავთ ხორბალი, სიმინდი, ქერი, ფეტვი...). მთებში მიწათმოქმედებასთან ერთად მექანლეობა იყო განვითარებული (ცხვარი, თხა, მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი). ცხვრის რძისგან ყველს ამზადებდნენ. მემთხეობა დაწინაურებული დარგი იყო. მთებში სახვნელი მიწები და სათიბები ცალკეული კომლების საკუთრებას წარმოადგენდა, რომელსაც მემკვიდრეობით გადასცემდნენ. მხოლოდ საძოვრები და ტყე იყო სოფლის საერთო სარგებლობაში. დაბლობში ხის სახვნელს „გუთონს“ უწოდებდნენ, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მათ ეს სახვნელი ქართველებისგან ჰქონდათ შეთვისებული. ასევე, ქართველებისგან უნდა შესულიყო სამკალი იარაღი - „ლამგამ“ (ნამგალი).
ოსი ხალხის სამეურნეო საქმიანობაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა მსხვილეხა რქოსანი. ასევე, დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მეცხენეობას. ოსთა საკვები თითქმის ისეთივეა როგორც სხვა ჩრდილო-ეთკავკასიელი მთიელებისა. იცოდნენ ღვეზელის გამოცხობა ხორცის შიგთავსით, ღვეზელი ყველის შიგთავსით („ხაბიზჯინი“). ოსებში ფართოდ იყო გავრცელებული ლუდი („ბაგანი“), რომელსაც მთაში ქერისაგან ამზადებდნენ, ბარში კი - ხორბლისა და სიმინდისაგან.
ოსური ფოლკლორი
ოსური ფოლკლორი მდიდარია. შეგვიძლია გამოვყოთ საკულტო პოეზია, საზღაპრო და ნართული ეპოსები, თქმულებები ცარციათებზე, შრომის პოეზია, საქორწინო, საგმირო და სამგლოვიარო პოეზიები.
ვ. მილერი ნართულ ეპოსს ჩრდილოეთ კავკასიის სტეპებში წარმოქმნილად მიიჩნევდა, რაც მისი აზრით, იმით მტკიცდებოდა, რომ ეპოსში მრავალჯერ მოიხსენიება დიდი მდინარეები, ზღვები, სტეპები და ა.შ. ნართები თევზს დიდ მდინარეებსა და ზღვაში იჭერდნენ. ეს მასალა პირდაპირ მიუთითებს იმაზე, რომ თავდაპირველად ოსები მთიელები კი არა, სტეპების მკვიდრები იყვნენ. ნართულ ეპოსში ალანების მთებში მოსახლეობის შესახებ არავითარი მონაცემი არაა. ნართები ძირითადად ირემზე ნადირობდნენ. ოსეთში გავრცელებული გარეული ცხოველები კი ეპოსში საერთოდ არ არიან ნახსენები. შინაური ცხოველიდან კი ნართებს ძალიან უყვარდათ და აფასებდნენ ყველა მომთაბარისათვის განუყოფელ ცხენს. 61 ოსთა წინაპრები რომ სტეპების მკვიდრნი იყვნენ, ამას მათი სამიწათმოქმედო კალენდარიც მოწმობს, რადგან მეცნიერთა დასკვნით, ის ბარშია ფორმირებული და არა მთაში. საკმარისია აგრეთვე ისტორიული სიმღერების დასახელებაც. ერთ-ერთი ასეთი სიმღერა თემურ-ლენგის დიგორის ხეობაში ლაშქრობას ასახავს.
მიუხედავად იმისა, რომ ოსი ხალხი, ენობრივად ირანულ-სარმატულ სამყაროს ეკუთვნის მისი ფოლკლორი თუ ლინგვისტურ ტერმინოლოგიის გამოყენებით, იბერიულ-კავკასიურ ზეპირსიტყვიერების ერთ-ერთ დიალექტად, ერთ განშტოებად მიიჩნევა. ჯერ კიდევ არ არის დადგენილი რა მოიტანეს ალანებმა კავკასიის მთებამდე და სად წარმოიშვა მათი სიამაყე ნართული ეპოსი - დონის სტეპებში თუ კავკასიის მთებში.
ტრადიციები
მთელი ხეობის მოსახლეობა მონაწილეობდა როგორც ქორწილის, ასევე დაკრძალვის ცერემონიალის პროცესში. მთიან ოსეთში ჯერ კიდევ XIX საუკუნის დასაწყისამდე მიცვალებულებს აკლდამებში, ხშირად მიწისზედა აკლდამებში კრძალავდნენ. დაკრძალვის ეს ფორმა გავრცელებული იყო აგრეთვე ინგუშეთში, ჩაჩნეთში, ყარაჩაისა და ბალყარეთში. მიწისზედა აკლდამები მხოლოდ მთისათვის იყო დამახასიათებელი. ბარსა და მთისწინეთში ასეთი აკლდამები დადასტურებული არაა. მთის ბუნებრივ-გეოგრაფიულ პირობებში აკლდამაში შეტანილი მიცვალებული მუმიფიცირებას განიცდიდა. ყველა ასეთ აკლდამას აქვს ორი ან სამი საძრომი, რომლის საშუალებითაც შიგ მიცვალებული შეჰქონდათ. თითოეულ აკლდამაში მოწყობილი იყო ხის ან ქვის ტახტები, რომლებზედაც მიცვალებულებს ასვენებდნენ. აკლდამები ოსებში ძირითადად საგვარეულო იყო. აკლდამებში დაკრძალვის წესი ეწინააღმდეგება ქრისტიანულ ნორმებს და თავისთავად ცხადია, ქრისტიანული ეკლესია მას ებრძოდა კიდეც. აკლდამები კავკასიური წარმოშობისაა. სხვათა შორის, ოსური გადმოცემები მიწისზედა აკლდამების მშენებლობას მიაწერს სხვა ხალხს, რომელიც მათ მოსვლამდე აქ ცხოვრობდა. ოსური გადმოცემებით, ბევრი მიწისზედა აკლდამის მშენებლები ინგუშები იყვნენ. ინგუშებს აშენებინებდნენ არა მხოლოდ აკლდამებს, არამედ საბრძოლო კოშკებსაც. საგულისხმოა, რომ მთიან ოსეთში, ოსური გადმოცემებით, ზოგიერთი მიწისზედა აკლდამა ეკუთვნოდათ ნოღაელებს, რომლებსაც ოდესღაც ოსებთან ერთად აქ უცხოვრიათ. არაერთი მიცვალებულის ნოღაელობა მათი ანთროპოლოგიური ტიპით, ჩაცმულობით და აკლდამაში არსებული ჭურჭლითაც დასტურდება. ქურთათის, თაგურისა და დიგორის ხეობებში ოსებთან ერთად ნოღაელების მკვიდრობის შესახებ გადმოცემები XX ს-ის 20-იან წლებში დაუფიქსირებიათ. ბარიდან ნოღაელები ოსებთან ერთად მიგრირებულან XIV-XV საუკუნეების მიჯნაზე. მთაში შემოსახლებულმა ოსებმა (ნოღაელებთან ერთად) ადგილობრივი აკლდამური კულტურა შეითვისეს. ოსური მიწისზედა დასაკრძალავი ნაგენობები — აკლდამები ტიპურ ინგუშურ კოშკებს მოგვაგონებს თავისი პირამიდულ-საფეხურებრივი გადახურვით.
რესურსები ინტერნეტში
*
შოთხვი
შოთხვი (Prunus padus) — მცენარის სახეობა ვარდისებრთა ოჯახისა. ტანდაბალი ხე ან იშვიათად ბუჩქნარია. სიმაღლე 0,6-10 მ. აქვს წაგრძელებული და ხშირი ვარჯი. ქერ­ქი მქრქალია, მოვაშო-მონაცისფრო. ფოთლების სიგრძე 3-10 (იშვიათად 15) სმ აღწევს. ყვავილები თეთრი ან ვარდისფერი აქვს. ნაყოფი შავია და სფეროსებრი მოყვანილობის, დიამეტრი — 8-10 მმ.
გავრცელების ბუნებრივი არეალია: ჩრდილოეთი აფრიკა (მაროკო), სამხრეთი, ცენტრალური, დასავლეთი, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი ევროპა, მცირე, ცენტრალური და აღმოსავლეთი აზია, სამხრეთი კავკასია. უპირატესობას ანიჭებს ნოყიერ ნიადაგს. უმეტესწილად იზრდება მდინარეთა ნაპირებზე, მდინარისპირა ტყეებში, ბუჩქნარებში და სხვ. მრავლდება ვეგეტატიურად, ზოგჯერ თესლით. კულტივირებულია როგორც დეკორატიული მცენარე. სამკურნალოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კურკოვანები
საეკლესიო ქორწინება
thumb საეკლესიო ქორწინება, ეკლესიაში დაქორწინება რელიგიური წეს-ჩვეულებით. ზოგ ქვეყანაში (მაგ. დიდი ბრიტანეთი) დაქორწინების სამოქალაქო ფორმასთან ერთად დასაშვებია საეკლესიო ქორწინებაც, ზოგში კი (მაგ., ესპანეთი) საეკლესიო ქორწინების აუცილებელი ფორმაა. ყოფილ სსრკ-ში საეკლესიო ქორწინებას არავითარი სამართლებრივი მნიშვნელობა არ ჰქონდა. დაქორწინება ფორმდებოდა მოქალაქეობრივი მდგომარეობის აქტის ჩამწერ სახელმწიფო ორგანოში (საქართველოს საქორწინო და საოჯახო კოდექსი, მუხლი 13).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორწინება კატეგორია:ქრისტიანობა კატეგორია:ანგლიკანური საიდუმლოები
الطلاق في المسيحية
საქართველოს ქედების სია
საქართველოს ქედების ანბანური სია.
ჯ
*
ბუზი (ფილმი)
ბუზი  — რეჟისორ გია ცინცაძის 1996 წლის ფილმი.
სიუჟეტი
ფილმში ნაჩვენებია ბუზის თვალით დანახული ადამიანთა ცხოვრების კომიკური და ტრაგიკული ეპიზოდები. ბოლოს, ბუზი ქვიშაში მოთამაშე ბავშვების მსხვერპლი ხდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1996 წლის ქართული ფილმები
ლა-პალმა (კუბა)
ლა-პალმა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, ფლორიდის სრუტის სანაპიროზე, ქალაქ კონსოლასიონ-დელ-სურის ჩრდილოეთით, ვინიალესისგან ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
ლა-პალმისგან აღმოსავლეთით მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ვინიალესის ხეობა, მის აღმოსავლეთით კი სიერა-დელ-როსარიოს ბიოსფერული ნაკრძალი იშლება. მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ სანაპიროდან 2 კმ-ში მდებარეობს პოპულარული ტურისტული ატრაქცია — კუნძული კაიო-ლევისა, რომელიც კოლორადოსის არქიპელაგს მიეკუთვნება.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
PHP
PHP (ინგლ. PHP: Hypertext Preprocessor) — პროგრამირების ენა, რომელიც თავისი ოპერატორებით PHP კოდს, ბრაუზერში გარდაქმნის HTML და XHTML კოდად. ბრაუზერის მისამართების პანელში საიტის გამოძახებისას სახელწოდების ბოლოს php დაბოლოება ნიშნავს იმას, რომ მოცემული საიტი შექმნილია PHP კოდით. ბრაუზერში გვერდის ვებ-კოდების მოთხოვნისას, არ გამოჩნდება PHP კოდი, გამოჩნდება მხოლოდ HTML კოდი. ეს ტექნოლოგია პროგრამირებაში ახალი არაა და იგი ჯერ კიდევ PERL -ში გამოიყენებოდა, რომლისაგანაც წარმოიშვა PHP. 1994 წელს რასმუს ლერდორფმა, რომელსაც სურდა ხსენებული ხერხის განხორციელება ბრაუზერში, შექმნა პირველი ვერსია, რომელიც ამავე წელს გამოაქვეყნა, სახელწოდებით Personal Homepage Tools. პირველი ვერსია მალე გადამუშავდა და მას ოფიციალურად დაერქვა PHP.
შესავალი PHP-ში
არცთუ დიდი ხნის წინ Web-კვანძებიდან მომხმარებელს ადგილზე ძირითადად სტატიკური HTML-ფაილები გადმოეცემოდა, რომელთაც იგი ბროუზერის მეშვეობით მხოლოდ კითხულობდა. დღეს კი WEB-სივრცეში უმეტესწილად დინამიკური Web-ფურცლები ანუ DHTML-ფაილები გადაიგზავნება. მათი აწყობა ხდება Web-კვანძების სერვერზე განთავსებული WEB-პროგრამების გაშვებით, რასაც მომხმარებელი ახორციელებს საკუთარი კომპიუტერიდან სისტემასთან დიალოგში. ინტერნეტში პროგრამების შექმნისათვის დღეს ყველაზე პოპულარული WEB-დაპროგრამების ენა არის PHP4. იგი განსაკუთრებით აადვილებს სერვერებზე განლაგებულ მონაცემთა ბაზებთან ურთიერთობას. დასაწყისში PHP შეიქმნა, როგორც მაკროსების კრებული, მარტივი სახის პირადი WEB-ფურცლების ფორმირებისთვის. შემდეგ კი იგი იქცა სრულფასოვან დაპროგრამების ენად, რომელზეც დაწერილი კონსტრუქციები ჩაიდგმება სერვერზე მოთავსებულ HTML- ტექსტებში. WEB-ფურცლის გამოძახებისას PHP-ის პრეპროცესორის მიერ ადგილზე ხდება ამ კონსტრუქციების (პროგრამული ფრაგმენტების) დამუშავება და HTML-ის არსებულ ფრაგმენტებს შორის ჩაემატება შესაბამისი ინფორმაცია, მაგალითად, ბაზიდან ამოღებული მონაცემები, სერვერზე კონსტრუირებული გრაფიკული გამოსახულებები და სხვ. PHP-ის ვერსია - PHP4(5) - მისაერთებელი მოდულის სახით კომპილირდება დღეისათვის ყველაზე პოპულარულ WEB-სერვერ-პროგრამა Apache-სთვის. სერვერზე PHP-პროგრამები უმეტესწილად ურთიერთობენ MysQL მონაცემთა ბაზასთან (რომელიც უფასოდ ვრცელდება). ასე რომ, APACHE, MySQL და PHP ტრიადას დღევანდელ დღეს კონკურენტი არ ჰყავს. თუმცა, ცხადია, PHP-ს მუშაობა შეუძლია სხვა WEB-გარემოში და სხვა ბაზებთანაც. საერთოდ, PHP-პროგრამებს ინტერპრეტატორი ამუშავებს, მაგრამ შესაძლებელია მათი კომპილირებაც (თუმცა ეს შესაძლებლობა მხოლოდ კომერციული დამატების სახით არსებობს), რაც კიდევ უფრო ამაღლებს სისტემის მწარმოებლურობას. CGI-სთან შედარებით PHP-ს ის მნიშვნელოვანი უპირატესობა გააჩნია, რომ მისი ინტერპრეტატორი ფუნქციონირებს სერვერთან მჭიდრო ინტეგრაციის პირობებში საჭირო არ არის თითოეული პროგრამის შესრულებისას სისტემის ხელახლა გაშვება, რაც მნიშვნელოვნად ამაღლებს მუშაობის სისწრაფეს. PHP-ს რიგი სხვა ღირსებებიც გააჩნია: • პროდუქტის ღიაობა; • პროგრამების დაწერის გაადვილება HTML-ტექსტისა და თვით პროგრამული ნაწილის განცალკევების გამო; • პროგრამების ერთი ოპერაციული სისტემიდან სხვაში გადატანის სიმარტივე; • პროგრამების შესრულების საკმარისი სისწრაფე.
დაყენება
PHP-ს უფასოდ ჩამოტვირთავთ მისი ოფიციალური საიტი კვანძიდან. მისამართზე შესაძლებელია პროდუქტის შესახებ უახლესი, ამომწურავი ინფორმაციის მიღება. შევისწავლოთ, როგორ ხდება PHP-ის დაყენება APACHE WEB სერვერთან სამუშაოდ, კომპიუტერის მართვისას ლინუქსი ოპერაციული სისტემის მიერ. (საერთოდ, შესაძლებელია APACHE-სთან უკვე მიერთებული PHP-ის ვარიანტის მოძიებაც, მაგრამ როცა ამ პროცესს თვითონ ვახორციელებთ, არჩევანი უფრო ფართო ხდება ამ შემთხვევაში პარამეტრებს ენიჭება მნიშვნელობებს). სისტემაში PHP-ის დაყენების უფლება მხოლოდ ადმინისტრატორს (სუპერმომხმარებელს) აქვს. PHP-ის, როგორც APACHE-სთვის მოდულის, კომპილირება ორი გზით შეიძლება განხორციელდეს: ოღონდ მანამდე უნდა განხორციელდეს APACHE-ის კომპილაცია DSO რეჟიმში (Dynamic shared object - საერთო სარგებლობის დინამიური ობიექტს აღნიშნავს). სწორედ, ამ რეჟიმით ვისარგებლებთ PHP-ის კომპილირებისას. ეს გზა PHP-ის დაყენების უფრო მარტივი ხერხია და ჩვენც მას განვიხილავთ. იმის შესამოწმებლად, უზრუნველყოფს თუ არა Apache აღნიშნულ რეჟიმში მოდულების მიერთებას, საჭიროა შესრულებაზე გავუშვათ httpd ფაილი -1 ალმით: /www/bin/httpd -1 გამოდის მოდულების სია. თუ მასში ფიგურირებს mod_so.c, დავასკვნით, რომ DSO რეჟიმში მუშაობა შესაძლებელია (წინააღმდეგ შემთხვევაში მოგვიწევს Apache-ის ხელახლა კომპილირება). PHP4-ის ჩამოტვირთვის შედეგად განკარგულებაში გვეძლევა გზიპ უტილიტით შეკუმშული Php-4.0.4pll.tar.gz დისტრიბუტიული ფაილი. მისი გაშლა შემდეგი ბრძანებით ხდება: tar -xvzf php-4.0.4pll.tar.gz გადავდივართ PHP-დისტრიბუტივის კატალოგში: pd../php-4.0 შესრულებაზე ვუშვებთ აღნიშნულ კატალოგში არსებულ ცონფიგურე პროგრამას პარამეტრებისათვის ყველაზე უფრო მიღებული მნიშვნელობების მინიჭებით: ./configure --enable-track-vars \ --with-gd \ --with-mysql \ --with-apxs=/www/bin/apxs ბოლო მნიშვნელობა იმ კატალოგზე მიუთითებს, რომელშიც Apache Web-სერვერია დაყენებული, myspl ბაზისთვის კი იგულისხმება, რომ იგი დუმილით გათვალისწინებულ კატალოგშია დაყენებული. მაგრამ თუკი ეს ასე არ არის, საჭიროა ამ განსხვავებული კატალოგის შესახებ ინფორმაციის გათვალისწინებაც: --with-mysql=/path/to/dir configure პროგრამის შესრულების შემდეგ ვუშვებთ მაკე უტილიტას. კომპიუტერზე დაყენებული უნდა იყოს C ენის კომპილატორი.
Apache სერვერი
Apache-სერვერის კატალოგის conf-ქვეკატალოგში მოვძებნით httpd.conf ფაილს და დავუმატებთ მას შემდეგ სტრიქონებს: AddType application / x-httpd-php .php AddType application / x-httpd-php-source .phps ეს ნიშნავს, რომ PHP-ინტერპრეტატორი .php გაფართოების ფაილებს დაამუშავებს როგორც პროგრამებს, ხოლო .phps გაფართოების მქონეთ _ როგორც გაფერადებულ HTML-ტექსტს. php.ini ფაილის მეშვეობით კი შესაძლებელია PHP-ის პარამეტრების შეცვლა უკვე მისი კომპილირების და დაყენების შემდეგ. UNIX ამ ფაილს ინახავს /usr/local/lib ბ კატალოგში, ხოლო ვინდოუს ოპერაციული სისტემა - ვინდოუს-ში. შესაძლებელია ამ ფაილის მიმდინარე კატალოგში განთავსებაც. მაშინ მას ექნება ლოკალური მოქმედების არეალი. ჯერჯერობით კი ჩვენ ვკმაყოფილდებით ამ ფაილის პარამეტრებისთვის მინიჭებული სტანდარტული მნიშვნელობებით. php.ini ფაილში შეიძლება მნიშვნელობის განსაზღვრა შემდეგი დირექტივისთვისაც: short_open_tag=On (True,Yes), რაც უზრუნველყოფს php-ბლოკების გაფორმებას <?Bბლოკი ?> სახით. ამ შესაძლებ- ლობისGგამორთვა ხორციელდება დირექტივისთვის Off (False,No მნიშვნელობის მინიჭებით. თუ ჭებ-ფურცლების ფორმირებისათვის XML-ენასაც ვიყენებთ, მაშინ ამ ე.წ. მოკლე ტეგების გამოყენება ზემოთ აღნიშნული ხერხითვე უნდა ავკრძალოთ და ვისარგებლოთ მხოლოდ სტანდარტული ტეგებით: <?php ?>
Hello World
პირველი პროგრამა PHP-ზე ბლოკონტ-ტექსტში აკრიფეთ შემდეგი ტექსტი: <?php print “Hello Web!”; ?> ფაილი დაიმახსოვროთ first.php სახელით. თუ სერვერზე არ ვმუშაობთ, მოგვიხდება FTP-სერვისით ფაილის მასზე გადაგზავნა (კოპირება). შემდეგ კი ამ ფაილს შეიძლება მიმართოთ ბრაუზერიდან. ეკრანზე აისახება წარწერა: Hello web! მაგრამ თუკი სერვერზე PHP დაყენებული არ არის, ანდა ფაილის გაფართოება არასწორად იქნა განსაზღვრული, მაშინ მოსალოდნელია ეკრანზე გამოვიდეს შემდეგი ტექსტი: <?php Hello Web! ?> print წარმოადგენს ფუნქციას თქვენ მიერ დაწერილ უმარტივეს პროგრამაში. თუ მას ეკრანზე სტრიქონი გამოჰყავს, მაშინ ეს სტრიქონი ბრჭყალებში უნდა ჩაისვას (დასაშვებია ერთმაგი ბრჭყალებიც). იცით, რომ ფუნქციის არგუმენტები ფრჩხილებში უნდა მოთავსდეს. პრინტ ფუნქცია კი ამ მხრივ გამონაკლისია - დასაშვებია მის მიერ გამოსაყვანი ინფორმაცია ფრჩხილებში არ მოაქციოთ. print ფუნქციის ანალოგიური ფუნქციაა echo რომელიც გამოიყენება ზუსტად print ფუნქციის მსგავსად მაგრამ ერთადერთი გასხვავება ამ ორ ფუნქციას შორის არის ტექსტის მონიტორზე გამოტანის სისწრაფე.ამ მხრივ echo ფუნქცია print ფუნქციაზე წინაა,თუმცა სისწრაფეში განსხვავება არც თუ ისე დიდია,მეტიც,მისი შემჩნევა ძალზედ რთულია ამიტომაც echo ფუნქცია შეიძლება ითქვას რომ print ფუნქციის სრული ანალოგია. PHP-ინსტრუქციები წერტილ-მძიმით უნდა დაბოლოვდეს. გამონაკლისს შეიძლება წარმოადგენდეს ბლოკში ბოლო ინსტრუქცია, თუმცა ეს რეკომენდებული არ არის (საეჭვო შემთხვევებში შეიძლება ასეთმა გადაწყვეტილებამ ინტერპრეტატორი შეცდომაში შეიყვანოს). ისევე, როგორც ჯავასკრიფტი-ის სცენარები, PHP-ინსტრუქციების ბლოკებიც შეიძლება უშუალოდ HTML-ტექსტში განლაგდეს: ლისტინგი 1 HTML-ის და PHP-ის კავშირი! <?php print “წინ, პროგრამირებაში ახალი მწვერვალების დასაპყრობად!”; ?> . ასევე შესაძლებელია php ფაილში HTML კოდის ჩაწერაც, მაგრამ მისი პირდაპირი ჩაწერა php ფაილში გამოიწვევს შეცდომას <?php html ?> ასეთი ჩანაწერი შეცდომაა, რადგან php ფაილში HTML კოდი საჭიროა print ან echo ბრძანებაში მოექცეს, რათა იგი ბრაუზერმა სწორად და გასაგებად აღიქვას. ზემოთ მოცემული მაგალითის სწორი ვარიანტი იქნება ასეთი სახის: <?php print "html"; ?>
HTML კოდები უნდა ჩაიწეროს ჩვეულებრივი ტექსტის მსგავსად print ბრძანებაში
ცვლადები
ცვლადები PHP-ში ცვლადის სახელი $ სიმბოლოთი იწყება! მომდევნო პოზიციებზე კი შეიძლება გამოიყენოთ ლათინური სიმბოლოები, ციფრები და ხაზგასმის ნიშანი. სხვა სიმბოლოების, მათ შორის ხარვეზის (ცარიელი არის) გამოყენება არ დაიშვება. მოვიყვანოთ ცვლადების სწორად დასახელების მაგალითები: $ a $ a_b_c $ b555 ცვლადებს ენიჭებათ მნიშვნელობები. მნიშვნელობები და შესაბამისად ცვლადებიც სხვადასხვა ტიპის შეიძლება იყოს. კერძოდ, ცვლადებში დასაშვებია შევინახოთ: რიცხვები, სიმბოლოთა სტრიქონები, ობიექტები, მასივები, ლოგიკური მნიშვნელობები... როგორც წესი, ცვლადის შექმნა და მისთვის მნიშვნელობის მინიჭება ერთსა და იმავე ინსტრუქციაში ხდება, მაგალითად: $num1 = 8; $name = “ანდრია”; ინსტრუქციებში მნიშვნელობამინიჭებული ცვლადის გამოყენება, ფაქტობრივად, ამ მნიშვნელობის გამოყენებაა. მაგალითად, გამოსახულება print $num1; ეკრანზე გამოიყვანს იმავე ინფორმაციას (8), რასაც - გამოსახულება print 8; აგრეთვე შესაძლებელია ცვლადების შეერთება რათა კოდი არ გადაიტვირთოს ზედმეტი echo ან print ბრძანებებით. ცვლადების შესაერთებლად გამოიყენება "." წერტილი. მაგალითად: <?php $saxeli="გოგიტა"; $asaki=15; print "თქვენი სახელია ".$saxeli." და თქვენ ხართ ".$asaki." წლის"; ?> მოცემულ მაგალითში $saxeli და $asaki ორივე მხრიდან წერტილითაა გამოყოფილი ტექსტისგან რადგან მათ ორივე მხრიდან უერთდებათ ტექსტი ამიტომაც ასეთ შემთხვევებში საჭიროა ცვლადების ორივე მხრიდან გამოყოფა,ხოლო თუ სტრიქონი სრულდება არა ტექსტით არამედ ცვლადით ამ შემთხვევაში ცვლადი ტექსტისგან მხოლოდ ერთი წერტილით(რომელიც ექნება იმ მხრიდან რომელი მხრიდანაც უერთდება ტექსტი) გამოიყოფა რადგან მას აღარ მოსდევს ტექსტი
ტექსტური ფორმები
PHP-ს შესწავლისას მნიშვნელოვანია HTML ფორმებთან მუშაობის პრინციპების შესწავლა. HTML ფორმები PHP-ს გარეშე არანაირ შედეგს არ იძლევა,საჭიროა შესწავლა იმისა თუ როგორ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს HTML ფორმები PHP ენით.
მაგალითი 1: <form action="send.php" method="post"> სახელი:<input type="text" name="saxeli"> ტექსტი: <input type="submit" value="გაგზავნა"> მოცემული მაგალითი არის უმარტივესი HTML ფორმა და მისი განხილვა საჭირო არარის თუმცა ყურადღება უნდა მიექცეს input ველების სახელწოდებებს ანუ name ატრიბუტის მნიშვნელობებს. მოცემული HTML კოდს სჭირდება PHP ფაილი რომელსაც ფორმებიდან მიღებული მონაცემები გაეგზავნება და დამუშავდება სურვილისამებრ. ახლა უნდა შეიქმნას PHP ფაილი სახელწოდებით send.php შემდეგი შიგთავსით: <?php $saxeli=$_POST['saxeli']; $text=$_POST['text']; echo "გამარჯობა ".$saxeli." თქვენი ტექსტია ".$text; ?>
მაგალითად,თუ პირველ ფორმაში(სახელი) შეყვანილია "გოგა" და მეორეში(ტექსტი) -"სალამი",მაშინ მონიტორზე გამოვა ტექსტი: გამარჯობა გოგა თქვენი ტექსტია სალამი $_POST არის მარტივად რომ ვთქვათ ფუნქცია PHP-ში რომელიც იღებს HTML ფორმიდან POST მეთოდით გაგზავნილ მონაცემებს. POST მეთოდის გარდა ასევე არსებობს GET მეთოდი რომელსაც აქვს მონაცემების ზომის ლიმიტი და მას არ შეუძლია გადასცეს ნებისმიერი სიგრძის მონაცემი PHP ფაილს და ამავე დროს GET მეთოდით გაგზავნილი მონაცემები ბრაუზერის მისამართის ველში აისახება,ხოლო POST მეთოდის გამოყენებას არცერთი ზემოთ ხსენებული მოვლენა არ ახლავს თან. გარდა ამისა არსებობს მესამე მეთოდიც რომელსაც $_REQUEST ასეთი სახით იყენებენ და მას შეუძლია HTML ფორმიდან მიიღოს როგორც POST ასევე GET მეთოდით გადაცემული მონაცემები მაგრამ მისი როგორც მეთოდოს გამოყენება ასეთი სახით არ შეიძლება რადგან იგი მხოლოდ მონაცემების მისაღებად გამოიყენება. REQUEST მეთოდი ზუსტად ისეთივე პრინციპით გამოიყენება როგორითაც POST და GET მეთოდები. შენიშვნა! HTML ფორმაში   ტეგის method ატრიბუტის მნიშვნელობა უნდა ემთხვეოდეს მონაცემების მიღების მეთოდს, გარდა იმ შემთხვევისა როდესაც მონაცემების მიღება ხდება REQUEST მეთოდით.
სქოლიო
კატეგორია:პროგრამირების ენები კატეგორია:აკრონიმები კატეგორია:ვებ-პროგრამირება
გიორგი VIII
გიორგი VIII — გაერთიანებული საქართველოს მეფე 1446-1466 წლებში, გიორგი I — კახეთის მეფე 1466-1476 წლებში. ალექსანდრე I დიდის ძე.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
მის დროს, ძირითადად, დამთავრდა საქართველოს ერთიანი ფეოდალური მონარქიის სამეფო-სამთავროებად დაშლის ხანგრძლივი პროცესი. თავდაპირველად სამეფოს ჩამოსცილდა სამცხე-საათაბაგო. დასავლეთ საქართველოში გამეფების პრეტენზიით გამოვიდა სამოქალაქოს ერისთავი ბაგრატი, რომელმაც გიორგი VIII-ს ომი გამოუცხადა. ჩიხორის ბრძოლაში (1463) გიორგი VIII დამარცხდა. 1465 სამცხის მთავარმა ყვარყვარე II  ათაბაგმა გიორგი VIII ტყვედ ჩაიგდო. ამით ისარგებლა ბაგრატმა და 1466 თავი საქართველოს მეფედ გამოაცხადა. ტყვეობიდან განთავისუფლებული გიორგი VIII 1466 იძულებული გახდა კახეთს გასულიყო, რითაც დასაბამი მისცა კახეთის ცალკე სამეფოდ გამოყოფას. მინი|[[საქართველოს სამეფო|საქართველო გიორგი VIII-ის დროს.]] გიორგი VIII პირველი ქართველი მეფეა, რომელმაც თავისი მეფობის დროს ანტიოსმალური კოალიციის მოწყობის მიზნით ევროპაში გააგზავნა ელჩობა 1458-1459. ერთი წლით ადრე რომის პაპმა კალიქსტუს III-მ მიმართა წერილობით მას და მათ, "ვინც აღმოსავლეთში (საქართველოში) რომის წესს მისდევენ", თანხმობა განაცხადა გიორგი VIII-ის თხოვნაზე, დაამტკიცოს პატრიარქად ქართველთა მიერ არჩეული პიროვნება და მოითხოვა, რომ ეს პირი იყოს გამორჩეულად პატიოსანი, განსწავლული და ეწვიოს არჩევის შემდეგ რომს. ამის შემდეგ კი გიორგი VIII-მ და ყვარყვარე II-მ გამოაცხადეს თავი პაპის მორჩილებად, აირჩიეს რა უკვე საქართველოში მყოფი პაპის ელჩი (ნუნციუსი), ფრანცისკანელი ლუდოვიკო ბოლონიელი თავიანთ პატრიარქად და სთხოვეს ამასობაში ახლადარჩეულ პაპს პიუს II-ს ამ არჩევანის დატკიცება. ლუდოვიკო ბოლონიელმა წარუდგინა პაპს მასთან ერთად ჩასული გიორგისა და ყვარყვარეს ქართველი ელჩები, რომელთა პაპს აღუთქვეს ყველა ქართველ მთავართა ერთიანობა: პიუს II არჩევანს უმტკიცებს და ცდილობს ანტიოსმალური კოალიცია ევროპელ მეფეთა ჩართვით განამტკიცოს. თავის მხრივ ლუდოვიკო ბოლონიელი ამაოდ ცდილობდა საქართველოში ანტიოსმალური მიზნით მეფეთა შორის თავისივე მიერ შექმნილი ერთიანობის შენარჩუნებას.
ქართველი ელჩები ეწვივნენ არა მარტო პაპს, არამედ საფრანგეთის მეფეს შარლ VII-ს (1422-1461), შემდეგ მის შვილს ლუი XI-ს (1461-1482), მაგრამ ელჩობას შედეგი არ მოჰყოლია, რადგანაც ევროპის ქვეყნებმა ოსმალეთთან მორიგება არჩიეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1417 კატეგორია:გარდაცვლილი 1476 კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:დამხობილი მონარქები
რომანოზი (ერისთავი)
რომანოზი (რომანი) ერისთავი (ერისკაცობაში — რევაზ გიორგის ძე ერისთავი; გ. 30 იანვარი, 1753) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი.
რომანოზმა გადაწერა არაერთი საეკლესიო წიგნი, შექმნა ჰიმნების კრებული. მის მიერ შეკვეთილი ბევრი ხელნაწერი გარეჯის მონასტერს შესწირა. სავარაუდოდ, მონაწილეონდა მოსკოვში ქართული ბიბლიის დაბეჭდვაში (1744).
წყაროები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1753 კატეგორია:ერისთავები (არაგვისა)
თემბოთ კერაში
თემბოთ კერაში (დ. 7 აგვისტო, 1902 — გ. 1988) — ადიღეელი მწერალი.
ბიოგრაფია
1925 წლიდან დაიწყო ნაწარმოებების გამოქვეყნება. ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხებს შორის პირველმა შექმნა სოციალური რომანი. მისი რომანებია „გზა ბედნიერებისკენ“ (1940), „ოცნებასთან გაჯიბრება“ (1955), „აბრაგი“ (1957), „მეჯოგის შურისძიება“, „ჭკვიანი დედის ასული“ (1963), „ქუქვა“ (1968).
არსებობს ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:ადიღეელი მწერლები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ძვ. წ. 254
გარდაიცვალნენ
*
Polyrhachis hastata
Polyrhachis hastata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საქართველოს მმართველი
საქართველოს მმართველი — მეფის რუსეთის ხელისუფალთა მიერ საქართველოში დაწესებული ადმინისტრაციული თანამდებობა. დაწესდა 1801 წლის მაისში, როდესაც შემოიღეს რუსეთის მმართველობის სისტემა. საქართველოს მმართველი იყო საქართველოს მთავარმართებლის თანაშემწე, ამავე დროს პირველი აღმასრულებელი ექსპედიციის უფროსი. იარსება 1840 წლის აპრილამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
დოღურაში
დოღურაში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ჩხუტელის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საერთაშორისო თავაზიანობა
საერთაშორისო თავაზიანობა (ლათ. comitas gentium), საერთაშორისო პრაქტიკაში იურიდიულად არასავალდებულო წესები, რომელსაც იყენებენ პრაქტიკული მიზანშეწონილობის გამო ნაცვალგების საწყისებზე ან სახელმწიფოს სურვილით (მაგ., დიპლომატიური აგენტის ან მისი პირადი ბარგის განთავისუფლება საბაჟო შემოწმებისაგან ან საბაჟო გადასახადისაგან, თუ ამის შესახებ არ არსებობდა შეთანხმება). საერთაშორისო სამართლის ნორმებისაგან განსხვავებით, საერთაშორისო თავაზიანობა იურიდიულად სავალდებულო არ არის. ამავე დროს, მისი დაუცველობა შეიძლება განიხილონ როგორც არამეგობრული აქტი, მაგრამ არასოდეს არ ჩაითვლება საერთაშორისო ვალდებულების დარღვევად და რეტორსიის ან რაიმე პრეტენზიის წაყენების საფუძვლად; იგი არ იწვევს სახელმწიფოს საერთაშორისო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:საკონსტიტუციო სამართალი
ადამსის მთა
ადამსის მთა (Mount Adams) — მთა ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულზე, უესტ-კოსტის რეგიონში. მდებარეობს დასახლება ჰარიჰარიდან 19 კმ-ით სამხრეთით და აღწევს 2 208 მეტრს ზღვის დონიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ილიკო სუხიშვილი
მინიატიურა|ილია სუხიშვილი და [[ნიჟარაძე, 15 ნოემბერი 1962]] ილია (ილიკო) ილიას ძე სუხიშვილი (დ. 4 აპრილი, 1907, თბილისი — გ. 24 მარტი, 1985, იქვე) — ქართველი მოცეკვავე, საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის დამფუძნებელი.
ბიოგრაფია
თავდაპირველად ყმაწვილი მშობლებმა სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს. 1917 წლიდან სწავლა განაგრძო მეორე შრომის სკოლაში, რომელიც 1924 წელს დაამთავრა. პარალელურად მეცადინეობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრთან არსებულ პერინის სტუდიაში. 1926 წელს, ქართული ხალხური ცეკვების სტუდიის დამთავრების შემდეგ, ოპერისა და ბალეტის თეატრის მოცეკვავეა, მოგვიანებით კი —სოლისტია და დამდგემელ-ქორეოგრაფი. საქართველოს გარდა, იგი წარმატებით გამოდიოდა მოსკოვის დიდ თეატრში (რუბინშტეინის „დემონი“, გლინკას „რუსლანი და ლუდმილა“, სერგეი პროკოფიევის ბალეტი „კუზიანი კვიცი“) და ამავე დროს მუშაობდა ბალეტმაისტერ კასიან გოლეიზოვსკის ასისტენტად, პარალელურად სწავლობდა ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში.
1932 წელს ი. სუხიშვილი სტაჟირებაზეა მოსკოვის დიდ თეატრში ცნოილ ბალეტმაისტერ გოლეიზოვსკისთან. ამავე დროს იგი ცეკვის ხელოვნებას იმდიდრებდა და ხვეწდა ლუნაჩარსკის სახელობის სასწავლებელში. 1935 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და იმავე წელს მონაწილეობა მიიღო ლონდონში ხალხური ცეკვების პროფესიონალ შემსრულებელთა მსოფლიო ფესტივალზე, სადაც მან ფესტივალის ლაურეატის წოდება და მედალი დაიმსახურა.
1936 წლიდან კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი და ბალეტმაისტერია. სხვადასხვა დროს მას დადგმული აქვს ცეკვები ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერსა“ და „დაისში“ (თბილისისა და კიევის ოპერის თეატრები), დოლიძის „ქეთო და კოტეში“ (კიევი), ქართული ცეკვები საბჭოთა არმიის წითელდროშოვან სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში (ხელმძღვანელი ალექსანდრე ალექსანდროვი, მოსკოვი); მანვე დადგა კ. კავოსის ბალეტი „კავკასიელი ტყვე“ (კიევი). ილიკო სუხიშვილის შემოქმედებით ბიოგრაფიაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია 1945 წელს, როდესაც მან, ნინო რამიშვილთან ერთად, საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლს, რომელმაც მსოფლიოს გააცნო ქართველი ერის უძველესი და უმდიდრესი ისტორია და კულტურა. ილიკო სუხიშვილი ორმოცდაათ წელზე მეტ ხანს ემსახურა საქართველოს ქორეოგრაფიული ცხოვრების აღორძინების საქმეს.
ჯილდოები
მთავრობის სხვა საპატიო სიგელები და მედლები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1981) კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
არლინგტონი (ტეხასი)
არლინგტონი (Arlington) — ქალაქი ტეხასის შტატში, აშშ. მდებარეობს შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ჯონსონ-კრიკის სანაპიროზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 367 197 კაცი. მოსახლეობის რაიდენობით შტატში მე-7 ქალაქი, აშშ-ში კი 50-ე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები კატეგორია:ტეხასი
ო
მოხაზულობა
ო-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა. მხედრულში ო მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი შუა ორ ხაზში იწერება.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
შრი-ლანკის სამოქალაქო ომი
შრი-ლანკის სამოქალაქო ომი — შეიარაღებული კონფლიქტი შრი-ლანკის ცენტრალურ მთავრობასა და ტერიტორიულ დაჯგუფება „თამილის ვეფხვებს“ შორის. სამხედრო მოქმედებები გარკვეული შესვენებებით 1983 წლიდან მიმდინარეობდა და დაახლოებით 80 ათასი ადამიანი იმსხვერპლა. დიდი ბრიტანეთისაგან დამოუკიდებლობის მიღების (1948) შემდეგ შრი-ლანკის პოლიტიკურ ცხოვრებაში წამყვანი ადგილი ეთნიკურმა სინგალელებმა დაიკავეს და დაიწყო ტამილების უმცირესობის დისკრიმინაცია. ამ ორ ეთნიკურ ჯგუფს შორის დაპირისპირება საბოლოოდ 1977 წელს სისხლისღვრაში გადაიზარდა. 1976 წლიდან არსებობს ტამილების სამხედრო ორგანიზაცია „თამილ ილამის განთავისუფლების ვეფხვები“, რომელიც თამილის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთვის იბრძვის. 1983 წლის ივლისში თამილის მებრძოლებმა ქ. ჯაფნაში სახელმწიფო პატრულზე იერიში მიტანეს, რამაც საპასუხო რეაქცია გამოიწვია ტამილების ხოცვა-ჟლეტის სახით.
2009 წლის 18 მაისს თამილის ვეფხვების ლიდერი ველუპილაი პრაბჰაკარანი მოკლეს საავადმყოფოდან გაქცევისას. თამილის ვეფხვები დათანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტას და ჩაბარდნენ ხელისუფლებას რითაც ამ ქვეყნის 25-წლიანი სამოქალაქო ომი დასრულდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამოქალაქო ომები კატეგორია:შრი-ლანკის ისტორია კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:XXI საუკუნის ომები
ლევ კერბელი
ლევ კერბელი (დ. 25 ოქტომბერი, 1917 — გ. 2003) — რუსი მოქანდაკე, სსრკ-ის სახალხო მხატვარი.
ბიოგრაფია
1937–1942 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სამხატვრო ინსტიტუტში. 1962 წლიდან ასწავლიდა იქვე. 1963 წლიდან იყო პროფესორი. ავტორია სხვადასხვა რელიეფების და ძეგლებისა, რომლებიც განთავსებულია რუსეთის ქალაქებსა და მუზეუმში.
Mr. Bad Guy
Mr. Bad Guy — ფრედი მერკურის პირველი სოლო-ალბომი. ჩაწერილია 1983-1985 წლებში და გამოცემულია 1985 წლის 29 აპრილს.
ლევ კერბელი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:გარდაცვლილი 2003 კატეგორია:რუსი მოქანდაკეები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო მხატვრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
Mr. Bad Guy
სიმღერა Living on My Own დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, განსაკუთრებით - 1993 წელს რემიქსის სახით გამოცემის შემდეგ. სიმღერები I Was Born to Love You და Made in Heaven მოგვიანებით გამოიცა Queen-ის ალბომზე Made in Heaven, გადამუშავებული სახით. თავად Mr. Bad Guy-ს თავდაპირველი სახელწოდება იყო Made in Heaven.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია ფრედი მერკური.
სქოლიო
კატეგორია:ფრედი მერკურის ალბომები კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები კატეგორია:1985 წლის სადებიუტო ალბომები
გიორგი ერისთავი (კავალერიის გენერალი)
გიორგი რომანის ძე ერისთავი (დ. 12 თებერვალი 1812 — გ. 1891, თბილისი) — თავადი, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1871).
დაამთავრა ტფილისის კეთილშობილთა სასწავლებელი, შემდეგ გვარდიის პოდპრაპორშჩიკთა სკოლა. 1842 წლიდან მსახურობდა კავკასიაში. 1849 წლიდან იყო კავკასიის ხაზის ცენტრის უფროსი; გენერალ-მაიორი (1850). 1852 წელს დაინიშნა კავკასიის კაზაკთა სახაზო კორპუსის ატამანად. ჯანმრთელობის გაუარესების გამო 1855  გადადგა. 1858  დაინიშნა ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორად და მიიღო გენერალ-ადიუტანტის წოდება. 1861–1862 წლებში მსახურობდა კავკასიის მეფისნაცვალთან, ხოლო შემდეგ იყო კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1812 კატეგორია:გარდაცვლილი 1891 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
Polyrhachis hauxwelli
Polyrhachis hauxwelli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაცია
საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაცია — კარტოგრაფთა საერთაშორისო გაერთიანება. დაარსდა 1959 წლის 9 ივნისს შვეიცარიის ქალაქ ბერნში. პირველი გენერალური ასამბლეა ჩატარდა 1961 წელს პარიზში. შედის 55 ქვეყანა (1983 წლის მონაცემებით). დღიდან დაარსებისა საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციამ ყურადღება გაამახვილა 3 პრობლემაზე: კარტოგრაფიული განათლება, ტერმინოლოგია და ავტომატიზავია კარტოგრაფიაში. საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციის მიზანია კარტოგრაფიული კვლევის კოორდინაცია მსოფლიო მასშტაბით, საერთაშორისო კონფერენციებისა და სიმპოზიუმების, კარტოგრაფიულ ნაწარმოებთა და კარტოგრაფიული ტექნიკის გამოფენათა მოწყობა. კონფერენციები ტარდება ყოველ 2 წელიწადში. მასალები ქვეყნდება კრებულში „International Yearbook of Cartography“ (L., 1961-იდან). საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციის უმაღლესი ორგანოა გენერალური ასამბლეა, რომელიც იკრიბება 4 წელიწადში ერთხელ. ასამბლებს შორის მუშაობას ხელმძღვანელობს აღმასრულებელი კომიტეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:საერთაშორისო სამეცნიერო ორგანიზაციები
ბოდბის ივერიის ღვთისმშობლის ხატი
ბოდბის ივერიის ღვთისმშობლის ხატი — ათონის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ასლი. მდებარეობს ბოდბის დედათა მონასტერში, წმინდა ნინოს საფლავზე. ეს ხატი ათონის მთაზე დაიწერა 1905 წელს.
ისტორია
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მონასტერი გაუქმდა და დედები სხვადასხვა მხარეს გაიფანტნენ. მონასტრის ტერიტორიაზე საავადმყოფო გაიხსნა და ივერიის ხატს მისი პერსონალი მაგიდად იყენებდა. რამდენიმე მონაზონი მოწყალების დის სახით მონასტერში დარჩა და ფარულად ემსახურებოდა წმიდა ნინოს საფლავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ღვთისმშობლის ხატები
ინდოეთის კულტურა
ინდოეთის კულტურაში არის მრავალი ისტორიული ეპოქა, რომელიც შეიცავს ტრადიციებს და იდეებს, დამპყრობლებს და ემიგრანტებს, აქ არის შემორჩენილი ათასწლეულებიანი ისტორიული ძეგლები.
ინდოეთში ჩამოყალიბდა უამრავი რელიგია, მათ შორის ისეთები, როგორებიცაა ინდუიზმი, ჯაინიზმი, ბუდიზმი, და სიქიზმი. მეათე საუკუნიდან მოყოლებულ შემოტევებმა დიდი ზიანი მიაყენეს ინდოეთის კულტურას სპარსებმა, არაბებმა და თურქებმა.
სესილის პიკი
სესილის პიკი (Cecil Peak) — მთა ახალ ზელანდიაში, უაკატიპუს აუზში, ზღვის დონიდან 1 978 მეტრზე. მის სამხრეთით მდებარეობს უაკატიპუს ტბა, სამხრეთ დასავლეთით კი კურორტი კუინზტაუნი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
უიჩიტო
უიჩიტო (Wichita) — ქალაქი აშშ-ში, უდიდესი ქალაქი კანზასის შტატში. მდებარეობს შტატის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე არკანზასის პირას. ქალაქი დაფუძნდა 1870 წელს. ქალაქში განვითარებულია ავიამშენებლობა. მოიპოვებენ ნავთობს. მოქმედებს სამი უნივერსიტეტი.
სქოლიო
კატეგორია:კანზასის შტატის ქალაქები
ლოს-პალასიოსი
ლოს-პალასიოსი (Los Palacios) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. ქალაქი დაარსდა 1760 წელს, მუნიციპალიტეტის სტატუსი კი 1879 წელს მიიღო.
ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა, მოყავთ თამბაქო, ბრინჯი, შაქრის ლერწამი, ხილი და ბოსტნეული.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 38 950 ადამიანს შეადგენდა. 786 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 49,6 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
დღის ნარჩენები
დღის ნარჩენები (The Remains of the Day), აგრეთვე დღის მიწურულს 一 ნობელიანტი იაპონური წარმოშობის ბრიტანელი მწერლის, კაზუო იშიგუროს 1989 წლის რომანი, რომელიც, თავდაპირველად,  გამოქვეყნდა ბრიტანეთში, გამომცემლობა Faber and Faber-ში, ხოლო იმავე წლის ოქტომბერში აშშ-ში, გამომცემლობა Alfred A.Knof-ში. მთავარი გმირი, სტივენსი, არის მსახურთუხუცესი, რომელმაც ხანგრძლივი გამოცდილება დააგროვა დარლინგტონ ჰოლში, ოქსფორდის მახლობლად. 1956 წელს ის ყოფილ კოლეგას ეწვევა და 1920-1930-იან წლებში განვითარებულ მოვლენებს იხსენებს.
რომანმა 1989 წელს მიიღო. ბუკერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში. მისმა 1993 წლის ეკრანიზაციამ, რომელშიც მთავარ როლებს ენტონი ჰოპკინზი და ემა ტომპსონი ირგებენ, ოსკარის რვა ნომინაცია მოიპოვა.
სიუჟეტი
რომანი სტივენსის, ინგლისელი მსახურის პერსპექტივიდან, პირველ პირშია გადმოცემული. მან თავისი ცხოვრება მიუძღვნა ლორდ დარლინგტონის ერთგულ მსახურებას (რომელიც ნაწარმოების დასაწყისში ახალი გარდაცვლილია, ხოლო სტივენსი, მოგონებების საშუალებით, უფრო დეტალურად გვაცნობს ამ ადამიანს). ნამუშევარში ვითარდება ორი ცენტრალური თემა - ლორდ დარლინგტონის ნაცისტური შეხედულებები და თავად მთხრობელის, სტივენსის გრძნობა დარლინგტონ ჰოლის ერთ-ერთი დიასახლისის, მის კენტონისადმი.
რომანის მოქმედება იწყება 1956 წელს, როდესაც სტივენსმა მიიღო წერილი ყოფილი კოლეგისგან, დიასახლისი მისის კენტონისგან. წერილში კენტონი აღწერს საკუთარ ოჯახურ ცხოვრებას, რომელიც, ერთი შეხედვით, სტივენსისთვის უბედურ ქორწინებაზე მიანიშნებს. გარდა ამისა, დარლინგტონ ჰოლი არის მოკლე პერსონალით  და შეუძლია დიდად დაიხმაროს ისეთი გამოცდილი დიასახლისი, როგორიც მის კენტონია. სტივენსი იწყებს მის კენტონთან ვიზიტზე ფიქრს. მისი ახალი დამსაქმებელი, მდიდარი ამერიკელი, სახელად მისტერ ფარადეი, მოუწოდებს სტივენსს, ისესხოს თავისი მანქანა, რათა კარგად გამომუშავებული შვებულება მოაწყოს. სტივენსსაც მიჰყავს მისი მანქანა და ჩადის კორნუოლში, სადაც მისის კენტონი ცხოვრობს.