cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აბუზარ აიდამიროვი
ბიოგრაფია
60-იანი წლები ნაყოფიერი იყო აბუზარისთვის. ამ პერიოდში ერთმანეთის მიყოლებით იბეჭდება მისი წიგნები: „დედის გული“, „მშობლიურ მთებში“, „სინათლე მთაში“, „გენარსოლთას ღვაწლი“, „სკაიაში“, „თავისუფლების სახელით“. მისი ლექსები და მოთხრობები ცნობილი ხდება მკითხველთა ფართო სპექტრისთვის. ბევრი მიიჩნევს, რომ აბუზარმა გააძლიერა მკითხველის ინტერესი ჩეჩნური რომანების მიმართ ისეთი რომანებით, როგორიცაა მისი ტრილოგიური წიგნები კავკასიის ომის შესახებ: გრძელი ღამეები, ელვა მთებში და ქარიშხალი, რომლებიც ითარგმნა არაბულ, თურქულ, ფრანგულ ენებსა და სხვა ევროპულ ენებზე. ტრილოგიის პირველი წიგნის გრძელი ღამეების 5000-ზე მეტი ეგზემპლარი სულ რაღაც 2 თვეში გაიყიდა. არცერთ სხვა რომანს ჩეჩნურ ენაზე არ გაუყიდია ამდენი ეგზემპლარი და ასობით ადამიანმა სპეციალურად ამ რომანის წასაკითხად ისწავლა ჩეჩნურად კითხვა. რომანი გრძელი ღამეები გამოიცა 1972 წელს და დიდი ხნის განმავლობაში იყო აკრძალული. რუსულად მხოლოდ 1996 წელს ითარგმნა, 1998 წელს კი არაბულად გამოიცა.
ტრილოგია და მისი სხვა ორი რომანი აღწერს ჩეჩნეთის ისტორიას კავკასიის ომის დროს მე-19 საუკუნეში 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე. მისი რომანების გმირებს შორის არიან ათობით უბრალო ადამიანი, გლეხე, ეროვნული გმირები, ასევე აბრეკ ზელიმხანი, ბაისანგურ ბენოელი და მთიელთა აჯანყების სხვა ლიდერები. აბუზარი გარდაიცვალა 2005 წელს ავადმყოფობასთან ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა მწერლები კატეგორია:ჩეჩნები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები კატეგორია:XX საუკუნის პოეტები კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:დაბადებული 1933
რაჭული შავი
რაჭული შავი, ადგილობრივი შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.
დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ჯიშია. შერეული სახითაა შემორჩენილი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღარში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, მოკლე კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად თხელი. მარცვალი მცირე, იშვიათად საშუალო ზომისაა, მრგვალი და შებრტყელებული, მუქი-ლურჯი, თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა, ტკბილი გემოთი. წვენი შეუფერავია, წიპწები გარსშია მოქცეული.
რაჭული შავი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 150-160 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5 გ/ლ-ს.
რაჭული შავი გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ვერედა (ბაია)
ვერედა (Vereda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 802 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 828.700 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.21 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ოქსი...
ოქს..., ოქსი... — ქიმიური, ბიოლოგიური, ტექნიკური და სხვა ტერმინების შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მიუთითებს:
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
ბრილის წმინდა გიორგის ეკლესია
250px|მინი ბრილის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრილის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კილომეტრზე, სურამი-ბრილის გზის მარჯვენა მხარეს, მუხნარში. ნაგებია არაწესიერი ფორმის ქვიშაქვით. დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ კედლის 2,5 მეტრი სიგრძის მონაკვეთი.
ძეგლი უნახავს გიორგი ბოჭორიძეს, რომელიც მას კვერისის წმინდა გიორგის ეკლესიას უწოდებს და დასძენს:
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობები ქართლ-კახეთში
შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობები ქართლ-კახეთში — 1614-1617 წლების სეფიანების მეფის აბას I-ის ოთხი ლაშქრობა აღმოსავლეთ საქართველოში მდებარე ირანისადმი ვასალურ დამოკიდებულებაში მყოფ ქართლისა და კახეთის სამეფოებში, ირან-ოსმალეთის ომის დროს (1603 - 1618). ლაშქრობების მიზეზად სახელდება ირანთან ვასალურ დამოკიდებულებაში მყოფი ქართლის მეფის ლუარსაბ II-ისა და კახეთის მეფის თეიმურაზ I-ის (თეიმურაზ ხანი) დაუმორჩილებლობა და აჯანყება აბას I-ის წინააღმდეგ. თბილისის სრული განადგურების, აჯანყების ჩახშობისა და 130 000-დან 200 000-მდე ქართველის გადასახლებით ირანში, ქართლისა და კახეთის სამეფო ირანის მმართველობის ქვეშ მოექცა.
წინარე ისტორია
1612 წელს საქართველოსა და შაჰს შორის დაძაბულობა გაიზარდა, რადგან თეიმურაზმა და ლუარსაბმა უარი თქვეს შაჰის წიანდადებაზე ხლებოდნენ მას და მიიმხრეს პრო-ირანულად განწყობილი თავადაზნაურობა, მათ შორის ყარაბახის მმართველი. 1614 წლის გაზაფხულზე ომი დაიწყო. ბრძოლა დასრულდა ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულებით.
ხოცვა-ჟლეტა და გადასახლება
1616 წელს აბას I-მა თავისი ჯარები გაგზავნა საქართველოში. იგი მიზნად ისახავდა თბილისში ქართველთა აჯანყების აღმოფხვრას, მიუხედავად სეფიანთა ჯარისკაცების სიმრავლისა თბილისის მოსახლეობამ სერიოზული წინააღმდეგობა გაუწია ირანის ჯარს. შაჰმა გაანადგურა ქართლისა და კახეთის სამეფოები, ხოლო მათი მეფეები თეიმურაზი და ლუარსაბი იმერეთის სამეფოში გააძევა. ლუარსაბი დანებდა შაჰს და იგი დააპატიმრეს, ხოლო თეიმურაზმა გააგრძელა განრისხებული შაჰისადმი წინააღმდეგობის გაწევა, რომელსაც მოჰყვა ქართველების ხოცვა-ჟლეტა და მათი გადასახლებები. ქართლი ნაწილობრივ იხსნა შაჰისადმი ერთგულების გამოცხადებამ, ხოლო კახეთმა დაკარგა მოსახლეობის უმრავლესობა.
ეს გადასახლებები ცნობილია, როგორც სეფიანების პოლიტიკის კიდევ ერთი ეტაპი იმ მასშტაბური გადასახლებებისა ირანის ტერიტორიაზე, რომელიც არა მხოლოდ ქართველებს, არამედ კავკასიის სხვა ეთნიკურ ჯგუფებსაც ეხებოდა, როგორიც იყო ჩერქეზები და სომხები.
სქოლიო
კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში კატეგორია:ირან-ოსმალეთის ომები კატეგორია:ქართლის სამეფო კატეგორია:კახეთის სამეფო კატეგორია:თბილისის ისტორია
პრშეროვის რაიონი
პრშეროვის რაიონი — რაიონი ოლომოუცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი პრშეროვი. რაიონის ფართობი შეადგენს 844,74 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 134 265 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 159 ადამიანს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ლოს-სალიასის მუნიციპალიტეტი
ლოს-სალიასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 51 კმ². 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლოს-სალიასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 69 554 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 11690,6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია სან-ანტონიო-დე-ლოს-ალტოსი.
მზია კვირიკაშვილი
მზია კვირიკაშვილი (დ. 27 იანვარი, 1949 — გ. 28 ივლისი, 2010, თბილისი)  — ქართველი ესტრადის მსახიობი, საქართველოს „სიცილის დედოფლად“ წოდებული. იუმორისტული პროექტის — „იუმორინას“ ერთ-ერთი ძირითადი მონაწილე და თანაავტორი.
მზია კვირიკაშვილი თბილისში, 2010 წლის 28 ივლისს ღვიძლის კიბოსაგან გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:ქართველი მსახიობები
მერი ჩერჩ ტერელი
მერი ჩერჩ ტერელი (Mary Church Terrell; დ. 23 სექტემბერი, 1863 — გ. 24 ივლისი, 1954) — ერთ-ერთი პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი, რომელმაც მიიღო კოლეჯის ხარისხი და ცნობილი გახდა, როგორც ეროვნული აქტივისტი სამოქალაქო უფლებებისა და ხმის უფლებისთვის. ასწავლიდა M Street School-ში (ამჟამად ცნობილია როგორც პოლ ლორენს დანბერის საშუალო სკოლა). M Street School იყო პირველი აფრო-ამერიკული საჯარო სკოლა ვაშინგტონში. 1895 წელს იყო პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რომელიც დაინიშნა დიდი ქალაქის სასკოლო საბჭოს წევრად, მსახურობდა კოლუმბიის ოლქში 1906 წლამდე. ტერელი იყო ფერადკანიანთა წინსვლის ეროვნული ასოციაციის (1909) და ვაშინგტონის ფერადკანიანი ქალთა ლიგის (1892) წევრი. მან ხელი შეუწყო ფერადკანიან ქალთა ეროვნული ასოციაციის შექმნას (1896) და იყო მისი პირველი ეროვნული პრეზიდენტი. ასევე იყო კოლეჯის ქალთა ეროვნული ასოციაციის დამფუძნებელი წევრი (1923).
ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ტერელის დედა, ლუიზა აირესი, ითვლება ერთ-ერთ პირველ აფრო-ამერიკელ ქალად, რომელმაც დააარსა თმის სალონი. მის სალონს ხშირად სტუმრობდნენ მემფისის მდიდარი მაცხოვრებლები. იმ ეპოქაში, სადაც ქალები ნაკლებად იყვნენ ბიზნესში ჩართულნი, აირესი წარმატებულ მეწარმედ მიიჩნეოდა.
მერი დადიოდა ანტიოქიის კოლეჯის სამოდელო სკოლაში 1871 წლიდან 1874 წლამდე. 1875 წელს, მერის მშობლებმა გადაიყვანეს ობერლინში, ოჰაიოში, რათა ესწავლა ობერლინის საჯარო სკოლაში მერვე კლასიდან საშუალო სკოლის დამთავრებამდე. ტერელი ობერლინში საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში დარჩა. მოიპოვა ბაკალავრის ხარისხი 1884 წელს, ხოლო მაგისტრის წოდება 1888 წელს.
მერი ჩერჩ ტერელის მამა სამჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი ქორწინება, მარგარეტ პიკოს ეკლესიასთან, დაიწყო 1857 წელს და დასრულდა 1862 წელს. მათ შეეძინათ ქალიშვილი, ლორა. შემდეგ რობერტი 1862 წელს დაქორწინდა ლუიზა აიერსზე. მათ შეეძინათ შვილები, ტომას და მერი ჩერჩ ტერელი. ჰყავთ ნახევარ და-ძმა, რობერტ და ანეტ ჩერჩი, მამის მესამე ქორწინებიდან.
ტერელმა კლასიკა შეისწავლა ობერლინის კოლეჯში. კოლეჯი იყო პირველი შეერთებულ შტატებში, რომელმაც მიიღო აფრო-ამერიკელი და ქალი სტუდენტები. ის იყო ერთ-ერთი პირველი აფროამერიკელი ქალი, რომელმაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. პირველკურსელებმა ის დაასახელეს კლასის პოეტად და აირჩიეს კოლეჯის ორ ლიტერატურულ საზოგადოებაში. ასევე მუშაობდა The Oberlin Review-ის რედაქტორად. ტერელმა ბაკალავრის ხარისხი 1884 წელს მიიღო. მან დაამთავრა ცნობილ აფრო-ამერიკელ ინტელექტუალებთან, ანა ჯულია კუპერთან და იდა გიბს ჰანტთან ერთად. ობერლინის ეს სამი კურსდამთავრებული ერთად გაიზარდა და გახდნენ უწყვეტი კოლეგები და დიდად დაფასებული აქტივისტები შეერთებულ შტატებში რასობრივი და გენდერული თანასწორობი მოძრაობაში. სწავლა განაგრძო ობერლინში, სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი განათლებაში ოთხი წლის შემდეგ და გახდა (ანა ჯულია კუპერთან ერთად) ერთ-ერთი პირველი ორი შავკანიანი ქალიდან, რომელმაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი.
კარიერა
ტერელმა საგანმანათლებლო სივრცეში მუშაობა 1885 წელს დაიწყო, ასწავლიდა თანამედროვე ენებს უილბერფორსის უნივერსიტეტში, რომელიც დაარსდა ოჰაიოში მეთოდისტური ეკლესიისა და შტატის აფრიკის მეთოდისტური საეპისკოპოსო ეკლესიის მიერ. ოჰაიოში 2 წლიანი სწავლების შემდეგ, მერი გადავიდა ვაშინგტონში, რათა მიეღო პოზიცია ლათინურ განყოფილებაში M Street School-ში. მან 1888 წელს აიღო შვებულება და ევროპაში გაემგზავრა, სადაც ორი წლის განმავლობაში დაეუფლა ფრანგულ, გერმანულ და იტალიურ ენებს. საბოლოოდ, ობერლინის კოლეჯმა შესთავაზა მას რეგისტრატორის თანამდებობა 1891 წელს, თუმცა მან უარი თქვა აღნიშნულ თანამდებობაზე. როდესაც იგი დაქორწინდა რობერტ ჰებერტონ ტერელზე 1891 წელს, იგი იძულებული გახდა დაეტოვებინა თანამდებობა M Street სკოლაში, სადაც მისი მეუღლეც ასწავლიდა. 1895 წელს იგი დაინიშნა M Street-ის საშუალო სკოლის ზედამხედველად და გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა ეს პოსტი.
შეერთებულ შტატებში დაბრუნების შემდეგ ტერელმა სწავლებიდან ყურადღება გადაიტანა აქტივიზმზე. წერდა ნაყოფიერად, მათ შორის ავტობიოგრაფიას, მისი ნაწერები ქვეყნდებოდა სხვადასხვა ჟურნალებში.
ტერელის ავტობიოგრაფიაში, ფერადკანიანი ქალი თეთრ სამყაროში (1940), ასახავს მის პირად გამოცდილებას რასიზმთან დაკავშირებით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 1954 კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი სუფრაჟისტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მწერლები
ლემონისი
ლემონისი (Lemóniz, Lemoiz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის ურიბეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 18,9 კმ². მოსახლეობა — 1258 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
Rhytidoponera haeckeli
Rhytidoponera haeckeli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
პაესის მუნიციპალიტეტი (მირანდა)
პაესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 963 კმ². 2001 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პაესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 30 812 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 31,9 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია რიო-ჩიკო.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
In My Memory (ალბომი)
დამატებითი დისკი
Way Out West Remix Starecase Remix Quivver Dub ლირიკა - სუზან პალმერი; Oliver Klein Vox Mix Airwave Instrumental Svenson & Gielen Remix Oliver Lieb Instrumental Cosmic Gate Remix ლირიკა - ნიკოლა ჰიჩკოკი; V-One Remix Mauro Picotto Remix
სქოლიო
კატეგორია:ტიესტოს ალბომები კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:2001 წლის სადებიუტო ალბომები
პრობიშტიპი
პრობიშტიპი (Пробиштип) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის აღმოსავლეთში, აღმოსავლეთ რეგიონში. პრობიშტიპის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 8 714 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
БМ-21
БМ-21 "Град" — საბჭოთა 122 მმ. ზალპური ცეხლრეაქტიული სისტემა, რომელიც შეიქმნა 1960-იანი წლების დასაწყისში.
აღწერა
122 მმ ზალპური ცეცხლრეაქტიული სისტემა შეიქმნა 1963 წელს ხოლო შეიარაღებაში მიიღეს 1964 წელს,მას უნდა ჩაენაცვლებინა 140 მმ BM-14. შეთავსებული იყო Урал-375Д ტიპის სამხედრო მანქანაზე და შეეძლო გაესროლა რაკეტა. ძრავად ეყენა 180 ცხენის ძალიანი ბენზინის ძრავა რომლის მაქსიმალური სისწრაფე 75 კმ საათი იყო და შეეძლო დაეფარა 750 კმ. 1976 წელს შეუცვალეს შასი და დააყენეს უფრო თანამედროვე Урал-4320 სამხედრო მანქანაზე. ეკიპაჟი 5 სამხედროსგან შედგებოდა რომლების 3 წუთში სრულ მზადყოფნაში მოყავდა ეს სისტემა გასროლა შესაძლებელი იყო საერთო მანქანის კაბინიდან,40 რაკეტის გასროლა ხდებოდა დაახლოებით 20 წუთში. გასროლის შემდეგ შეეძლო ადგილი დაეტოვებინა 2 წუთში, რაკეტების მაქსიმალური სროლის სიშორე 21 კმ იყო მაგრამ იყო ძალიან არა ზუსტი.
ვარიანტები
ბელორუსია
ჩინეთი
Type 83 SPRL - Dong Feng ტიპის სამხედრო მანქანაზე იყო დაყენებული
ჩეხეთი
thumb|200px|პოლონური RM-70 TATRA-815 შასზე პოლონეთი
ეგვიპტე
რუმინეთი
თურქეთი
საქართველო
დემონი
ჰომეროსის მიხედვით, დემონები თითქოს მტრულ დამოკიდებულებაში არიან ადამიანებთან. ხშირად ისინი ადამიანს ართმევენ გონებას, ზოგჯერ აბრმავაბენ და სხვა. მოგვიანები განასხვავებდნენ, კეთილსა და ბოროტ დემონებს. ბერძენი იდეალისტი ფილოსოფოსების მოძღვრების თანახმად, ყოველ ადამიანს დაბადებიდან სიკვდილამდე ჰყავს საკუთარი დემონი, რომელიც განაგებს მის ყოველგვარ ცხოვრებას. შემდეგ ბერძნები დემონებს უწოდებდნენ რაღაც ზებუნებრივ ძალებს, რომელთა კულტი არ არსებობდა. რომში დემონები გენიუსთან გააიგივეს. ოლიმპიური რელიგიის დამხობის შემდეგ მრავალ ხალხში დარჩა წარმოდგენები დემონების შესახებ. ქრისტიანულმა რელიგიამ დემონები ბოროტ არსებად მიიჩნია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დემონოლოგია კატეგორია:მითოლოგია
პროსტეიოვის რაიონი
პროსტეიოვის რაიონი — რაიონი ოლომოუცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი პროსტეიოვი. რაიონის ფართობი შეადგენს 777,32 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 110 678 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 142 ადამიანს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ფავორიტი ქალი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|სცენა ოპერიდან — როზინ შტოლცი (ლეონორ დე გუზმანი) და ჟილბერტ დუპრე (ფერნანდო), მოქმედება 4) ფავორიტი ქალი (La favorite) — გაეტანო დონიცეტის ოპერა. მისი პრემიერა გაიმართა 1840 წელს. ეს არის ოპერა 4 მოქმედებად. მისი ლიბრეტოს ავტორები არიან ა.როიე და ჟ.ვაზა.
სიუჟეტი
მოქმედება ხდება კასტილიაში (ესპანეთი) 1340 წელს.
მოქმედება I
წმინდა იაკოვის მონასტრის გალერეა. ბერები ადიდებენ თავიანთ წინამძღვარს, ბალტაზარს. ის ურჩევს თავის შვილს, ფერნანდოს, რომელიც მონასტერში გაიზარდა, ბერად აღკვეცას. ფერნანდო ამბობს, რომ ერთი ლამაზი ქალის სიყვარული მონასტრისგან აშორებს მას. მამა აფრთხილებს მას ცხოვრებისეული სირთულეების ღელვას და ურჩევს, ნებისმიერ დროს თავი შეაფაროს წმინდა იაკოვის მონასტერს. ფერნანდო მიდის.
მე-2 სურათი: ბაღი, მრავალრიცხოვანი გოგოები ადიდებენ ესპანეთის მეფე ალფონსო XI-ის ფავორიტ ქალს, ლეონორა დი გუსმანს. ინესა, ლეონორას მეგობარი, გოგოების ყურადღებას იქცევს ნავისკენ, რომელშიც მოცურავს ფერნანდო, მას თვალები აქვს შეკრული ნაჭრით. ინესა უხსნის ფერნანდოს, რომ მისი შეყვარებული იძულებულია დამალოს თავისი ნამდვილი სახელი და წოდება. ლეონორასა და ფერნანდოს პაემანი. ლეონორა არწმუნებს თავის შეყვარებულს, რომ ის იძულებულია, დამალოს თავისი სახელი და წოდება, ის აძლევს მას საბუთს. ლეონორას მეფესთან იბარებენ. ამით ფერნანდო ხვდება, რომ ლეონორა დიდგვაროვანია. საბუთი აღმოჩნდება ფერნანდოს მხედართმთავრად დანიშვნის ბრძანება, მიამიტი ფერნანდო თავს ეფიცება, რომ როცა იგი მიაღწევს დიდებას ბრძოლაში, ის საიდუმლო ქალბატონის ღირსი გახდება.
მოქმედება II
ალკასარის ბაღებში, მეფის ოფიცერი გასპარი ულოცავს ალფონსოს მავრიტანიის ჯარის დამარცხებას. მეფე ამბობს, რომ გამარჯვების დიდება ეკუთვნის ღირსეულ ფერნანდოს. ალფონსო იგებს, რომ მეფის კარზე ჩამოვიდა ბალტაზარი, დედოფალის მამა, რომლის დამცირებაც უნდა მეფეს განყრით. ალფონსო ოცნებობს ულამაზეს ფავორიტ ქალზე, ლეონორაზე, რომელსაც ეუბნება, რომ მის გამო დაშორდება დედოფალს და მას აიყვანს სამეფო ტახტზე. გასპარი აფრთხილებს ალფონსოს, რომ ლეონორა მას ღალატობს, და ანახებს მას უცნობი მამაკაცის მიერ ლეონორასთვის გაგზავნილ წერილს. ლეონორა არ ეუბნება მეფეს მეტოქის სახელს და ალფონსო ემუქრება მას წამებით. გამოჩნდება ბალტაზარი ბერებთან ერთად და პერგამენტით ხელში. იგი ემუქრება მეფეს და ლეონორას რომის პაპის სახელით ეკლესიისგან განდევნით თუ ისინი არ დაშორდებიან.
მოქმედება III
სასახლის დარბაზი, ფერნანდო თხოვს მეფეს ხელს ლამაზი ქალბატონისა, რომლის სახელიც მან არ იცის. მეფე სიტყვას აძლევს, მაგრამ აღელვდება, როცა შეიტყობს, რომ ეს ქალბატონი ლეონორაა. ალფონსო აერთებს საყვარლების ხელებს და პირდება ლეონორას სამაგიეროს ღალატისთვის. ლეონორა შეშინებულია. მას ცუდი წინათგრძნობა აქვს და თხოვს ინესას, რომ მან გაუმხილოს ფერნანდოს სიმართლე, რაც იქნება იქნება, და მიდის. ინესა ვერ ასწრებს ფერნანდოს გაფრთხილებას მას გასპარი ატყვევებს ალფონსოს ბრძანებით ლეონორასა და ფერნანდოს თანადგომისთვის. დიდგვაროვნების სრული ყრილობის დროს ალფონსო ანიჭებს ფერნანდოს ზამორის თავადის და მონრეალის მარკიზის წოდებას. ფერნანდო და ლეონორა ქორწინდებიან, ამ დროს თავადები დასთქვამენ, რომ ფერნანდოს მოეპყრობიან როგორც ადამიანს, რომელმაც შემთხვევით მიიღო ეს წოდებები, ახალდაქორწინებულები ბრუნდებიან, თავადები შეურაცხყოფას აყენებენ ფერნანდოს, მას უღირსს უწოდებენ, ფერნანდო პირველად ბალტაზარისგან იგებს, რომ ლეონორა მეფის ყოფილი საყვარელია. ფერნანდო თავშესაფარს მონასტერში ეძებს, ბალტაზარს მიჰყავს ის.
მოქმედება IV
წმინდა იაკოვის ეკლესიასთან ბერები თხრიან საფლავს დედოფლისთვის, ფერნანდოს დისთვის, რომელმაც ვერ გადაიტანა დამცირება განყრისგან. ბალტაზარი აფიცებს ფერნანდოს, რომ მან შური უნდა იძიოს. მამაკაცის ტანსაცმელში ჩნდება ლეონორა, რომელიც ცდილობს მიტევება მოიპოვოს ფერნანდოს ფეხებთან. მონასტრიდან ისმის დედოფლის სიკვდილში დამნაშავის წყევლა. ფერნანდო იგებს ლეონორასგან, რომ მან მხოლოდ და მხოლოდ უბედური შემთხვევის გამო ვერ გაიგო სიმართლე ინესასგან ლეონორას შესახებ. ლეონორა კვდება ღელვისგან მეუღლის მკვლავებში. ფერნანდო უცხადებს ბერებს, რომ ისიც მოკვდება ხვალ განცდებისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაეტანო დონიცეტის ოპერები კატეგორია:იტალიური ოპერები
ეკალღიჭი
ეკალღიჭი (Smilax excelsa) — მცენარე ეკალღიჭისებრთა ოჯახისა. ხვიარა ბუჩქი, რომლის გრძელი, მცოცავი ღეროები მაგარი, წვეტიანი ეკლებით არის დაფარული. ფოთოლი რკალძარღვიანია, ყუნწის ძირში ორი ულვაში აქვს, რომლითაც ეკალღიჭი საყრდენს ემაგრება. ორსახლიანია, ყვავილები მტევნისებრ ქოლგებად აქვს შეკრებილი. ნაყოფი წითელი კენკრაა.
ფართოდ არის გავრცელებული საქართველოს ტყეებში, სადაც (განსაკუთრებით ჭალის ტყეებში) ძალიან მაღლა აქდის ხეებზე და იმგვარად იხლართება, რომ ხშირად ტყეს გაუვალს ხდის. ჩაის პლანტაციებში ეკალღიჭი სარეველაა. ნორჩ ყლორტებს მხალად ხმარობენ. სამკურნალოა.
ეკალას მომზადების კულტურა იმერეთის რეგიონისთვის არის დამახასიათებელი, სადაც მას მთელი წლის განმავლობაში ინახავენ ოჯახში მოსახმარად. მისგან ამზადებენ მხალს (ფხალს). ამისთვის ეკალას შეურევენ საკაზმს, რომელიც ხშირად შემდეგი მასალისგან შედგება: ნიგოზი, ღვინის ძმარი, მკვახე ყურძენს და ბროჭოლის წვენი, ნიორი, ქინძი, წითელი წიწიაკა, ოხრახუში და მარილი. ზოგჯერ საკაზმს ხმელ სანელებლებს, კამას და ხახვს უმატებენ.
სქოლიო
კატეგორია:ფხალი კატეგორია:ეკალღიჭისებრნი
რბილთითა
მისი მარცვლები რბილი და წვნიანია, რის გამოც „რბილთითა“ შეარქვეს.
აღმოსავლეთ და დასავლეთ ვაზის ჯიშთა ჯგუფებს შორის შუალედური ადგილი უჭირავს. აღმოსავლეთის ჯგუფის თვისებებიდან მისთვის დამახასიათებელია მარცვლის ფორმა, ფოთლების ზედაპირის ბზინვარება და სხვა. დასავლეთის ჯგუფებიდან — მტევნის ზომა, ახალგაზრდა ყლორტის შებუსვა და სხვა.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სუსტი აბლაბუდისებრი, აქა-იქ ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ვიწრო კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, გვხვდება კვერცხისებური ფორმის მარცვლებიც. ჩალისფერია, მზის მხარეს კი ქარვისფერი. კანი საშუალო სისქისაა. რბილობი წვნიანი და ძალიან რბილია. გემო — ტკბილი, საკმაო მჟავიანობითა და სიმწკლარტით.
რბილთითა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მცირემოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 150-170 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.9 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 17-18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.
რბილთითა ადგილობრივი დანიშულების ჯიშია როგორც სასუფრე, ასევე საღვინე მიმართულებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მონიკა სპირი
მონიკა სპირ მუტცი (Mónica Spear Mootz; დ. 1 ოქტომბერი, 1984 — გ. 6 იანვარი, 2014) — ვენესუელელი ლამაზმანის ტიტულის მფლობელი მოდელი და მსახიობი. 2004 წელს გახდა მის ვენესუელა. 2006 წლიდან ის აქტიურად თამაშობდა სხვადასხვა ტელენოველაში.
სილამაზის კონკურსი
მონიკა სპირი 2004 წელს გახდა მის ვენესუელა. მან მიიღო ეროვნული გვირგვინი და 2005 წელს თავისი ქვეყანა წარადგინა მის სამყაროზე.
ბიოგრაფია
მონიკა სპირი დაიბადა რაფაელ სპირი ტუდარესისა და ინგებორგ მოთსი გოტერას ოჯახში. სანამ სილამაზის კონკურსში მიიღებდა მონაწილეობას, იგი სწავლობდა ცენტრალური ფლორიდის უნივერსიტეტში თეატრალურის განხრით.
2008 წელს მონიკა დაქორწინდა ბრიტანელ ბიზნესმენ ტომას ჰენრი ბერიზე, რომელთანაც შეეძინა ქალიშვილი. წყვილი განქორწინდა 2013 წელს. სწორედ, მაშინ, როცა უბედური შემთხვევა მოხდა, მონიკა და ტომასი ცდილობდნენ შერიგებას. მონიკა ფლობდა ესპანურ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებს.
კარიერა
გარდა მოდელის კარიერისა, მონიკა იყო ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მსახიობი ვენესუელურ ტელენოველებში და განასახიერებდა მთავარ პერსონაჟებს. პირველი მთავარი როლი მიიღო RCTV-ის სერიალში Mi Prima Ciela (ჩემი დეიდაშვილი სელია), სადაც განასახიერა ლეიკემიით დავადებული სტუდენტი გოგონას როლი. ვენესუელასა და სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებში სერიალს დიდი წარმატება ხვდა წილად. იგი გადაიცემოდა ამერიკაში ტელეფურტას არხზე. ამ სერიალის შემდეგ მონიკა სპირი სამუშაოდ ვენევისიონში გადავიდა და მონაწილეობა მიიღო სერიალში La Mujer Perfecta (ქალების მხსნელი). ამ სერიალის შემდეგ, მონიკა 2011 წელს თანამშრომლობდა ესპანურენოვან სატელევიზიო კომპანია „ტელემუნდოსთან“, რომელიც მაიამიშია განთავსებული. გამოვიდა მათი ერთობლივი სერიალი "ველური ყვავილი". ეს თანამშრომლობა ნაყოფიერი აღმოჩნდა და 2013 წელს მონიკა კვლავ დაბრუნდა ტელემუნდოზე სერიალ "აკრძალული ვნებით", სადაც პარტნიორობას ჯენკარლოს კარნელას უწევს. ეს იყო მისი ბოლო ტელენოველა სერიალების სამყაროში.
გარდაცვალება
დანაშაული ორშაბათს საღამოს მოხდა, როდესაც 29 წლის მონიკა სპირი და მისი 39 წლის ყოფილი მეუღლე ტომას ჰენრი ბერი მონიკას სამშობლოში, კარაკასში შვებულებას ატარებდნენ. 2014 წლის 6 იანვარს მონიკა ყოფილ მეუღლესთან და შვილთან ერთად დასასვენებლად მიემგზავრებოდა.
22:30-ზე მონიკასა და ტომასის ავტომობილი ტექნიკური გაუმართაობის გამო გაჩერდა. ავტომობილს ერთდროულად ორი საბურავი ჰქონდა გახვრეტილი. მალევე ადგილზე ორი ევაკუატორი მივიდა. ავტომობილი ერთ-ერთ სატვირთოზე ატვირთეს და სწორედ ამ დროს უცხოელი ტურისტების ოჯახმა შეიარაღებული დამნაშავეების ყურადღება მიიპყრო. მათი დანახვისას ტომასი და მონიკა ავტომობილში ჩაიკეტნენ, რის შემდეგაც დამნაშავეებმა ცეცხლი გაუხსნეს. გამოძიების ვარაუდით, ერთ-ერთმა მათგანმა დამნაშავეებს წინააღმდეგობა გაუწია, როდესაც დამნაშავეებმა სცადეს მათი გაქურდა, რაც გახდა მათ მიმართ მეტი აგრესიის და შემდგომში, მოკვლის მიზეზი. ისინი ადგილზევე გარდაიცვალნენ.
გარკვეული დროის შემდეგ მათი მანქანა პოლიციელებმა აღმოაჩინეს. ადგილზე ტომასისა და მონიკას ხუთი წლის ქალიშვილი მაიაც იმყოფებოდა, რომელიც ფეხში იყო დაჭრილი. გოგონა უახლოეს საავადმყოფოში გადაიყვანეს. სადაც დახმარება აღმოუჩინეს.
პოლიციამ მკვლელობაში ეჭვმიტანილი ხუთი ადამიანი დააპატიმრა. ზოგიერთი მათგანი მოზარდი იყო. ცნობილი გახდა ისიც, რომ დამნაშავეებმა გადაიღეს ის მომენტი, როდესაც ცოლ-ქმარი მანქანაში ჩაიკეტნენ. საერთაშორისო მედიაში განხილული იქნა ვენესუელაში მომატებული კრიმინალის დონე.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
Rhytidoponera hanieli
Rhytidoponera hanieli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კაირუ
კაირუ (Cairu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 678 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 451.194 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34.75 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
პაეს-კასტილიოს მუნიციპალიტეტი
პაეს-კასტილიო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 408 კმ². 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პაეს-კასტილიოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 112 357 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 0,28 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია სანტა-ლუსია.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
ალექსანდრე შიმკევიჩი
მინი|ალექსანდრე შიმკევიჩი ალექსანდრე პოლიკარპეს ძე შიმკევიჩი (Aleksander Szymkiewicz; დ. 12 ნოემბერი, 1858, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 1907, თბილისი) — თბილისში მოღვაწე წარმოშობით პოლონელი არქიტექტორი.
ბიოგრაფია
მამა კოვნოს გუბერნიის აზნაური პოლიკარპე ეგნატეს ძე შიმკევიჩი, ადვოკატად მუშაობდა. დედა - ადელაიდა პეტრეს ასული გურსკალინი, გერმანულ-შვედური წარმოშობის ოჯახიდან იყო, რომელიც სანქტ-პეტერბურგში XVIII საუკუნეში დაფუძნდა. ცნობილია, რომ 1830-1840-იან წლებში პეტრე გურსკალინმა ფირმა „სნეგირევი და კომპანიისაგან“ შეიძინა გლინკის ბოლო რომანსების გამოცემის უფლება. 1854 წელს თავისი უფლებები გლინკას შემოქმედების გამოსაცემად (თავისი ფირფიტებითა და ეგზემპლარებით) დაუთმო ფიოდორ სტეპლოვსკის ფირმას. XIX საუკუნის 30-40-იან წლებში გურსკალინი იყო ნოტების ერთ-ერთი პირველი გამომცემელი სანქტ-პეტერბურგში.
ადვოკატ შიმკევიჩის ოჯახი ცხოვრობდა ვასილევსკის კუნძულზე, მე-11 ხაზზე, ეკონომიკისა და მართვის აკადემიის შენობაში (Ауэ). მათი სახლი ახლოს მდებარეობდა კარლ მაის სახელობის სკოლასთან. ოჯახის გერმანული წარმოშობის გათვალისწინებით გასაკვირი არ იყო, რომ შიმკევიჩის სამივე ვაჟი - პავლე (1858-1900), ალექსანდრე (1860-1907) და პეტრე (1862-1920) კარლ მაის სახელობის სკოლაში სწავლობდნენ. ალექსანდრე შიმკევიჩი კარლ მაის სახელობის სკოლაში სწავლობდა 1867-1875 წლებში.
სკოლის დამთავრების შემდეგ მან სწავლა გააგრძელა სანქტ-პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში არქიტექტორის სპეციალობაზე. 1885 წელს ალექსანდრე შიმკევიჩმა მიიღო არქიტექტორის ადგილი ქ. თბილისში. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ შიმკევიჩის ოჯახი ნათესაური და მეგობრული ურთიერთობით მჭიდროდ უკავშირდებოდა ფიოდორ გუსტავის ძე ბერენშტამის (1862-1937) ოჯახს, რომლის შვილი ფიოდორ ფიოდორის ძე ბერენშტამი (1905-1986) ასევე სწავლობდა კარლ მაის სკოლაში. ფიოდორ გუსტავის ძე ბერენშტამი ალექსანდრე შიმკევიჩთან ერთად სწავლობდა სამხატვრო აკადემიაში. მან ცოლად შეირთო ალექსანდრეს დეიდაშვილი და სწორედ ფიოდორ ბერენშტამის (იგი იყო ცნობილი ადამიანი თბილისში) რეკომენდაციით შესძლო ალექსანდრემ ქ. თბილისის არქიტექტორად მოწყობა.
შიმკევიჩის პროექტით აშენდა თბილისის შემდეგი შენობები: ისლამური სახლი (1885 წ.), კავკასიის აბრეშუმის სახლი (1892 წ.), საქართველოს უზენაესი სასამართლო (1894 წ.), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი (არქიტექტორ კ. ტატიშჩევთან ერთად; 1901წ.), კონსერვატორია (1904 წ.), ანდრეოლეტის სახლი (1901 წ.), ფუნიკულიორის შენობა (არქიტექტორ ბლუშემთან ერთად; 1905 წ.), თამამშევის საცხოვრებელი სახლი იალბუზის 18-ში (1900-1905 წწ.); ასევე მისი აშენებულია ბათუმის გიმნაზია (1897 წ.). მინი 1905-1906 წლებში ალექსანდრე შიმკევიჩი თბილისის სამხატვრო სკოლაში ასწავლიდა. ალექსანდრე შიმკევიჩი გარდაიცვალა 1907 წელს ქალაქ თბილისში. დაკრძალულია იქვე.
ოჯახი
ალექსანდრეს ჰყავდა ოთხი ვაჟი. ერთ-ერთმა მათგანმა - ნიკოლოზმა მამის გზა გააგრძელა და ისიც არქიტექტორი გახდა. სწავლობდა საფრანგეთში, ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა პარიზში. შვილიშვილმა - ალექსანდრე შიმკევიჩმა ასევე დაამთავრა პარიზის სამხატვრო აკადემია და სახელი გაითქვა საფრანგეთისა და სხვა ქვეყნების ცნობილ მხატვრებში, გრაფიკოსებსა და დიზაინერებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 1907 კატეგორია:პოლონელი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
პიგმალიონი (პიესა)
პიგმალიონი: რომანსი ხუთ აქტად“ (Pygmalion: A Romance in Five Acts) —  ირლანდიელი დრამატურგისა და ნობელის პრემიის ლაურეატ ჯორჯ ბერნარდ შოუს 1913 წლის პიესა. მისი პრემიერა ჰოფბურგის თეატრში შედგა და, თავდაპირდველად, მისი გერმანულენოვანი სახით წარსდგა სცენაზე. პიესის ინგლისურენოვანი პრემიერა ერტი წლის შემდეგ, უესტ-ენდის თეატრში შედგა.
თავად შოუმ აღნიშნა, რომ პროფესორ ჰენრი ჰიგინსის პერსონაჟი შთაგონებული იყო რამდენიმე ბრიტანელი ფონეტიკის პროფესორით, მათ შორის არიან: ალექსანდრე მელვილ ბელი, ალექსანდრე ჯონ ელისი, ტიტო პალიარდინი და ჰენრი სვითი.
სიუჟეტი
პიესის მოქმედება ლონდონში მიმდინარეობს. ზაფხულის საღამოა. კოკისპირულად წვიმს. გამვლელები კოვენტ-გარდენის ბაზრისა და წმ. პავლეს ტაძრისკენ მიიჩქარიან. აქ უკვე რამდენიმე ადამიანმა შეაფარა თავი, მათ შორის საღამოს სამოსში გამოწყობილმა ხანში შესულმა ქალბატონმა ქალიშვილთან ერთად. ისინი ელოდებიან ფრედის, ქალბატონის ვაჟს, რომელიც ტაქსის მოსაყვანად წავიდა. ყველა, გარდა ერთი კაცისა, რომელსაც უბის წიგნაკი მოუმარჯვებია, მოუთმენლად ელის წვიმის გადაღებას. ფრედი ტაქსის გარეშე ბრუნდება 一 გზაზე ყვავილებით მოვაჭრე გოგონას დაეჯახება და ხელიდან იებით სავსე კალათს გამოსტაცებს. გოგონა ილანძღება. კაცი, უბის წიგნაკით, გამალებით რაღაცას იწერს. იების დაკარგვით შეწუხებული გოგონა იქვე მდგომ პოლკოვნიკს ეხვეწება, იყიდოს თაიგული. პოლკოვნიკი, ოღონდაც თავიდან მოიშოროს, და გოგონას ხურდა ფულს აძლევს, მაგრამ თაიგული არ მიაქვს. ერთ-ერთი გამვლელი დაუბანელ, ფეთხუმ მეყვავილე გოგონას არწმუნებს, რომ უბის წიგნაკიანი კაცი მის წინააღმდეგ რაღაცას თხზავს და აშკარად დაბეზღებას უპირებს. გოგონა ზლუქუნებს. წიგნაკიანი კაცი ყველას გასაგონად აცხადებს, რომ იგი პოლიციიდან არ არის და იქ მყოფთ იმით აოცებს, რომ თითოეულის წარმომავლობას მათი გამოთქმის მიხედვით ზუსტად გამოიცნობს.
ფრედის დედამისი კვლავ ტაქსის მოსაყვანად აგზავნის. მალე წვიმაც გადაიღებს და ქალბატონი ქალიშვილთან ერთად ავტობუსის გაჩერებისკენ მიემართება. პოლკოვნიკი უბის წიგნაკიანი კაცის ვინაობით დაინტერესდება. როგორც ირკვევა, იგი „ჰიგინსის უნივერსალური ანბანის“ შემქმნელი ჰენრი ჰიგინსია, ხოლო პოლკოვნიკი „სასაუბრო სანსკრიტის“ ავტორი 一 პიკერინგი. პოლკოვნიკს დიდხანს უცხოვრია ინდოეთში და ლონდონში სპეციალურად პროფესორ ჰიგინსის გასაცნობად ჩამოსულა. პროფესორსაც ყოველთვის ჰქონია პიკერინგის გაცნობის სურვილი. როდესაც ისინი პოლკოვნიკთან ოტელში სავახშმოდ წასვლას აპირებენ, მათთან მეყვავილე გოგონა მოირბენს და კვლავ ეხვეწება, იყიდონ მისი ყვავილები. ჰიგინსი მას კალათში მუჭით მონეტებს უყრის და პოლკოვნიკთან ერთად მიდის. გოგონას ახლა თავი უზარმაზარი თანხის მფლობელი ჰგონია. ამასობაში ფრედი დედამისისა და დის წასაყვანად ტაქსით ბრუნდება. გოგონა ტაქსიში ჯდება, კარს გაიჯახუნებს და მიემგზავრება.
მეორე დილას ჰიგინსი პიკერინგთან თავისი ფონოგრაფული აპარატის დემონსტრირებას ახდენს. ამ დროს მისის პირსი, პროფესორის ეკონომისტი ქალი, ჰიგინსს მოახსენებს, რომ ვიღაც მდაბიო გოგონას მისი ნახვა სურს. შემოდის გუშინდელი მეყვავილე გოგონა, რომელიც ჰიგინსს განუცხადებს, რომ ის ელიზა დულიტლია და სურს, პროფესორმა ფონეტიკაში ამეცადინოს, რადგან თავისი აქცენტის გამო სამსახურს ვერ შოულობს. მან ეს-ეს არის შეიტყო, რომ პროფესორი ჰიგინსი ასეთ გაკვეთილებს ატარებს. ელიზა დარწმუნებულია, რომ ჰიგინსი სიხარულით დასთანხმდება, ამ გზით დაიბრუნოს ის ფული, რომელიც გუშინ კალათაში ასე დაუფიქრებლად ჩაუყარა. ჰიგინსისთვის კი ამ თანხაზე საუბარი, რასაკვირველია, სასაცილოა, მაგრამ მას პიკერინგი სანაძლეოს სთავაზობს 一 დაუმტკიცოს მან, როგორც ახლახან უმტკიცებდა, რომ რამდენიმე თვეში უბრალო მეყვავილე გოგონას ჰერცოგინიად აქცევს. პროფესორი თანახმაა, მიიღოს ეს მაცდური წინადადება, მით უმეტეს, პოლკოვნიკი მზადაა, სანაძლეოს წაგების შემთხვევაში ელიზას მეცადინეობის თანხა მთლიანად გადაიხადოს. მისის პირსს ელიზა სააბაზანოში დასაბანად მიჰყავს.
რამდენიმე ხანში ჰიგინსთან ელიზას მამა მოდის. ის ერთი უბრალო კაცია, მენაგვედ მუშაობს, მაგრამ პროფესორს თავისი მჭერმეტყველებით აოცებს. ჰიგინსი დულიტლს სთხოვს, ელიზა მასთან დატოვოს და ამაში ხუთ ფუნტს სთავაზობს. როდესაც დაბანილი და იაპონურ ხალათში გამოწყობილი ელიზა გამოჩნდება, მამამისი მას ძლივს იცნობს. ორი თვის შემდეგ ჰიგინსი ელიზასთან ერთად ღამის წვეულებაზე მიდის. მას სურს, გაარკვიოს, შეიძლება თუ არა მაღალი საზოგადოებისთვის ელიზას წარდგენა. მისის ჰიგინსთან სტუმრად არის მისის ეინსფორდ ჰილი, რომელსაც ქალიშვილი და ვაჟიშვილი ახლავს. ეს სწორედ ის ხალხია, რომელთან ერთად ჰიგინსი კოკისპირული წვიმის დროს თავს ტაძრის კარიბჭეს აფარებდა და ელიზა პირველად იქ ნახა. ეინსფორდები ელიზას ვერ ცნობენ 一 ის დიდგვაროვანი ქალბატონივით იქცევა და ნამდვილი ლედივით საუბრობს, მაგრამ როდესაც თავისი ცხოვრების ისტორიების მოყოლას იწყებს, ისეთ ქუჩურ გამოთქმებს იყენებს, რომ ყველას აოცებს. ჰიგინსს თავი ისე უჭირავს, თითქოს ეს გამოთქმები მაღალი საზოგადოების ახალი ჟარგონი იყოს და ასე ცდილობს სიტუაციის განმუხტვას. ელიზა სტუმრებს ემშვიდობება. ფრედი ელიზათი აღტაცებულია.
ამ შეხვედრის შემდეგ ის ელიზას ათგვერდიან წერილებს უგზავნის. სტუმრების წასვლის შემდეგ ჰიგინსი და პიკერინგი ერთმანეთს ლაპარაკს არ აცდიან და მისის ჰიგინსს გატაცებით უყვებიან, როგორ ამეცადინებენ ელიზას, რას ასწავლიან, როგორ დაჰყავთ ოპერაში, გამოფენებზე, როგორ აცმევენ. მისის ჰიგინსის აზრით, ისინი ელიზას ცოცხალ თოჯინასავით ექცევიან. ის ეთანხმება მისის პირსს, რომელიც თვლის, რომ ჰიგინსი და პიკერინგი „არაფერზე არ ფიქრობენ“.
რამდენიმე თვის შემდეგ ორი ექსპერიმენტატორი ელიზას მაღალი წრის საზოგადოებას წარუდგენს. ელიზა ამ მიღებაზე თავბრუდამხვევი წარმატებით სარგებლობს და ყველას ჰერცოგინია ჰგონია. ეს კი ჰიგინსის გამარჯვებას ნიშნავს 一 მან სანაძლეო მოიგო.
შინ დაბრუნებული ჰიგინსი აღფრთოვანებას ვერ ფარავს იმის გამო, რომ ექსპერიმენტი, რომელმაც საკმაოდ დაღალა, ბოლოს და ბოლოს, დასრულდა. პროფესორი ელიზას მიმართ არანაირ ყურადღებას არ იჩენს, უწინდებურად უხეშად იქცევა და ლაპარაკობს. გოგონა დაღლილი და მოწყენილია, მაგრამ საოცრად ლამაზი. ის თანდათან ღიზიანდება, ბოლოს მოთმინებას კარგავს და ჰიგინსს ქოშებს ესვრის. ელიზა სიკვდილს ნატრობს. არ იცის, რა ელის მომავალში, როგორ უნდა იცხოვროს. ის ხომ ახლა სულ სხვა ადამიანია. ჰიგინსი არწმუნებს, რომ ყველაფერი კარგად იქნება. ელიზა მასზე შურს იმით იძიებს, რომ წყობიდან გამოჰყავს.
ღამით ელიზა ჰიგინსის სახლიდან მიდის. დილით გაოგნებული პროფესორი და პოლკოვნიკი პოლიციის დახმარებით მის პოვნას ცდილობენ. ჰიგინსი ელიზას გარეშე თავს უმცეოდ გრძნოს 一 არ იცის, სად რა დევს, როდის აქვს დანიშნული ესა თუ ის შეხვედრა. ჩამოდის მისის ჰიგინსი. პროფესორს მოგვიანებით ელიზას მამაც ესტუმრება. მისტერ დულიტლი ძალიან შეცვლილია. ის ახლა შეძლებულ ბურჟუას ჰგავს, თუმცა უკმაყოფილოა იმით, რომ ჰიგინსის ხელშეწყობით იძულებული გახდა, ცხოვრების წესი შეეცვალა და ახლა უწინდებურად თავისუფალი აღარ არის. როგორც ირკვევა, რამდენიმე თვის წინ ჰიგინსს ერთი ამერიკელი მილიონერისთვის, რომელსაც მთელ მსოფლიოში მორალური ლიგის რეფორმების ფილიალები დაუარსებია, დულიტლის შესახებ მიუწერია, რომ ეს უბრალო მენაგვე ამჟამად ინგლისში ყველაზე ორიგინალური მორალისტია. მილიონერი გარდაცვლილა. სიკვდილის წინ კი დულიტლისთვის ანდერძით თავის ტრესტში წილი (სამი ათასი წლიური შემოსავალი) დაუტოვებია, მხოლოდ იმ პირობით, რომ დულიტლს მორალური რეფორმების ლიგაში წელიწადში ექვსი ლექცია უნდა წაეკითხა. დულიტლი იმითაც უკმაყოფილოა, რომ იძულებულია იქორწინოს ქალზე, რომელთანაც რამდენიმე წლის განმავლობაში რეგისტრაციის გარეშე იცხოვრა. ყველაფერი კი იმის გამო ხდება, რომ ახლა მას, როგორც საპატიო ბურჟუას, სხვაგვარად ცხოვრება არ შეეფერება. მისის ჰიგინსს იმედი აქვს, რომ დულიტლი თავის ქალიშვილზე ახლა მაინც ისე იზრუნებს, როგორც ის ამას იმსახურებს. პროფესორს იმის გაგონებაც კი არ სურს, რომ ელიზა შეიძლება მამამისს „დაუბრუნოს“.
მისის ჰიგინსი ამბობს, რომ არ იცის, სად არის ელიზა. ელიზა თანახმაა, ჰიგინსთან დაბრუნდეს, თუ ის პატიებას სთხოვს. პროფესორი კატეგორიულ უარზეა. შემოდის ელიზა, რომელიც მადლობას უხდის პიკერინგს იმისთვის, რომ ყოველთვის კეთილშობილი ქალბატონივით ექცეოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ელიზა უხეში, ფეთხუმი და უზრდელი ჰიგინსის სახლში ცხოვრობდა, სრულიად შეიცვალა და ამაში მას პიკერინგი დაეხმარა. ჰიგინსი გაოცებულია. ელიზა აქვე დასძენს: თუ ჰიგინსი უწინდებურად მოექცევა, წავა პროფესორ ნეპინთან, რომელიც მას ასისტენტად აიყვანს და ის ნეპინს ჰიგინსის ყველა აღმოჩენას გააცნობს. ვნებათაღელვის დაცხრომის შემდეგ პროფესორი აღმოაჩენს, რომ ელიზა ახლა გაცილებით უკეთ და ღირსეულად იქცევა, ვიდრე მაშინ, როდესაც ჰიგინსის ნივთების მოვლა და მისთვის ქოშების მიტანა ევალებოდა. ჰიგინსი დარწმუნებულია, რომ ისინი ახლა ერთად ცხოვრებას ნამდვილად შეძლებენ, ოღონდ არა როგორც ორი მამაკაცი და ერთი სულელი გოგონა, არამედ როგორც „სამი ძველი მარტოხელა მეგობარი“.
ელიზა მამამისის ქორწილში მიდის. როგორც ჩანს, ის ჰიგინსის სახლიდან წასვლას სულაც არ აპირებს, რადგან მას ძალიან შეეჩვია, ისევე, როგორც ჰიგინსი 一 მას. ელიზას სჯერა, რომ ყველაფერი კარგად იქნება.
Spread a Little Happiness
სტინგის ვერსია
„Spread A Little Happiness“ აგრეთვე ჟღერს ფილმში გო­გირ­დი და ბადაგი. მას ასრულებს სტინგი.
სიმღერა გამოიცა სინგლის სახით, 1982 წელს და ხოლმე ითვლება სტინგის პირველ სოლო-სინგლად. ბრიტანულ ჩარტში იგი იმყოფებოდა 8 კვირის განმავლობაში, მაქსიმალურ, #16 პოზიციაზე. სინგლის B-გვერდზე ჩაწერილია მუსიკოსის კიდევ ერთი სიმღერა, „Only You“.
სქოლიო
კატეგორია:სტინგის სიმღერები კატეგორია:1929 წლის სიმღერები კატეგორია:1982 წლის სიმღერები კატეგორია:1982 წლის სადებიუტო სინგლები
ჰარმონიული ოსცილატორი
right|frame|ზამბარაზე მიბმული სხეულის ჰარმონიული ოსცილაცია. ჰარმონიული ოსცილატორი — სისტემა, რომელზეც წონასწორობიდან გადახრისას აღიძვრება გადახრის პროპორციული და საწინააღმდეგოდ მიმართული ძალა. თუ სისტემის წონასწორობიდან გადახრაა x, მაშინ მასზე მოქმედი ძალა F არის: ჰარმონიული ოსცილატორის მაგალითები გვხვდება ფიზიკის თითქმის ნებისმიერ დარგში. კლასიკურ მექანიკაში ეს არის ზამბარაზე მიბმული სხეული ან მექანიკური ქანქარა. გვხვდება ასევე ელექტრულ წრედებში, სტატისტიკურ ფიზიკაში, მყარი სხეულების ფიზიკაში, ველის კვანტურ თეორიაში.
მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი
ოსცილატორს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი ეწოდება როდესაც მასზე არ მოქმედებს არავითარი გარეშე ძალა. შესაბამისად ნიუტონის მეორე კანონი სისტემისთვის ჩაიწერება როგორც: ამ დიფერენციალური განტოლების ამონახსნი ჩაიწერება სინუსის ან კოსინუსის მეშვეობით: სადაც \omega, ციკლური სიხშირე, არის: ციკლური სიხშირე უკავშირდება რხევის პერიოდს შემდეგნაირად: T რხევის პერიოდი არის მინიმალური დრო რომელიც სისტემას სჭირდება საწყის მდგომარეობაში დასაბრუნებლად. T/2 დროის მერე სისტემა დაუბრუნდება საწყის მდებარეობას, მაგრამ ექნება საპირისპიოდ მიმართული სიჩქარე, სრული პერიოდის მერე დაუბრუნდება საწყის მდებარეობას საწყისი სიჩქარით. A არის რხევის ამპლიტუდა. ეს არის სისტემის მაქსიმალური გადახრა წონასწორობიდან. \phi_0 არის საწყისი ფაზა, გარკვეული მუდმივი რიცხვი (0, 2\pi) შუალედში რომელიც განისაზღვრება სისტემის საწყისი პირობებიდან.
მილევადი ჰარმონიული ოსცილატორი
თუ ოსცილატორზე მოქმედებს ხახუნის ძალა, დროთა განმავლობაში მისი რხევა მიილევა. თუ წინაღობის ძალა სიჩქარის პროპორციულია,როგორც ეს არის ჰაერის ან სითხის წინაღობის ძალის შემთხვევაში, ანუ მაშინ ნიუტონის მეორე კანონიდან მივიღებთ: სადაც. ამ დიფერენციალური განტოლების ამონახსნი არის:
მცირე გამასთვის ეს გვაძლევს სინუსოიდას რომლის ამპლიტუდაც დროთა განმავლობაში ექსპონენციალურად მცირდება. დიდი გამასთვის სხეული გაჩერდება სანამ მოასწრებს რხევის სრულ ციკლს.
გარეშე ძალის მოქმედება
დროზე დამოკიდებული F(t) გარეშე ძალის მოქმედების შედეგად ნიუტომის მეორე კანონი მიიღებს შემდეგ სახეს: ამ დიფერენციალური განტოლების ამოსახსნელად ჯერ მარცხენა მხარე უნდა გაუტოლდეს ნულს და ამოიხსნას, რაც წარმოადგენს გარეშე ძალის მოქმედების გარეშე ოსცილატორის ამოცანას. ამის მერე საპოვნელია სრული განტოლების კერძო ამონახსნი. სრული ამონახსნი იქნება ამ ორი ამონახსნის ჯამი.ეს ამოცანა მარტივად იხსნება როცა გარეშე ძალა დროზე არის დამოკიდებული როგორც სინუსი ან კოსინუსი.
სრული ამონახსნი იქნება:
x(t)-ს გამოსახულებაში პირველი წევრი დროთა განმვალობაში მინელდება, ხოლო მეორე წევრი განაგრძობს ოსცილირებას მუდმივი ამპლიტუდით. B(\omega)-ს გამოსახულებიდან ჩანს რომ რხევის ამპლიტუდა დამოკიდებულია რხევის სიხშირეზე და აღწევს მაქსიმუმს როდესაც. ამ სიხშირეზე რხევის ამპლიტუდა მკვეთრად იზრდება. ამ მოვლენას რეზონანსი ეწოდება. ამ ეფექტზე არის დამყარებული მიკროტალღოვანი ღუმელის მოქმედების პრინციპი. საკვებში ატომები შეგვიძლია ჩავთვალოთ პატარა ოსცილატორებად. გარეშე ძალას წარმოადგენს ღუმელის მიერ გამოცემული ელექტრომაგნიტური ტალღები. ტალღების სიხშირე რეზონანსში მოდიან ატომების რხევის სიხშირესთან, რის შედეგადაც ატომების რხევის ამპლიტუდა და შესაბამისად საკვების ტემპერატურა მკვეთრად მატულობს.
გრინის ფუნქციის მეთოდი
ზოგად შემთხვევაში როდესაც გარეშე ძალა არაა ჰარმონიული ფუნქცია, ამოხსნის ერთ-ერთი გზაა გრინის ფუნქციის G(t,t') გამოყენება. როდესაც t>t':
სადაც მარჯვენა მხარეს არის დელტა ფუნქცია. ხოლო როცა t<t' გრინის ფუნქცია ნულია. ამ დიფერენციალური განტოლების ამოხსნა შეიძლება ფურიეს გარდაქმნის მეშვეობით. ზედა სამი განტოლების მეშვეობით მიღება:
ამოცანის სრული ამონახსნი იქნება:
წყარო
კატეგორია:მექანიკა კატეგორია:კვანტური მექანიკა
ატენის სიონის წარწერები
350px|მინი|ატენის სიონის წარწერები ატენის სიონის წარწერები — ძველი ქართული ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული დამწერლობის მრავალ ნიმუშთა ერთობლიობა. მათ უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭებათ ქართული პალეოგრაფიის, ენის ისტორიის, ძველი ქართული პოეზიისა და საქართველოს ისტორიის შესწავლისათვის.
უძველესი თარიღიანი ქართული წარწერა (835)
1969 წელს გურამ აბრამიშვილმა აღმოაჩინა ატენის სიონის ნუსხური სამსტრიქონიანი წარწერა, რომელიც 835 წლით თარიღდება. წარწერა დაზიანებულია.
დათარიღება
ეს არის ერთ–ერთი უძველესი თარიღიანი ქართული წარწერა: ხულთ = 6449, ამ თარიღს უნდა გამოვაკლოთ დასაბამითგანი 5604, მივიღებთ 835 წელს; ქრონიკონი ნე = 55, რაც დაემატება 780 წელს და მივიღებთ იმავე თარიღს – 835 წელს. ამასთანავე ეს არის ნუსხური დამწერლობის დღეისათვის ცნობილი უძველესი ნიმუში. ადრე ასეთად სინური მრავალთავის მინაწერებსა და ანდერძს მიიჩნევდნენ, რომლის ბოლო ნაწილი ნუსხურადაა დაწერილი.
ნუსხა-ხუცური კუთხოვანი წარწერა
გურამ აბრამიშვილის მიერ აღმოჩენილ იქნა მეორე, ნუსხა-ხუცური კუთხოვანი წარწერაც.
წარწერა
ანუ: «ესე კალაპოტი მე, ბაგრატ, შევქმენ».
დახასიათება
გ. აბრამიშვილი წერს: „წარწერა ოთხხაზოვანი სისტემის ბადეშია განაწილებული. ასოები კუთხოვანია და მათი ზედა და ქვედა ბუნები მარჯვნივაა გადახრილი. ოთხხაზოვანი ბადის მეორე და მესამე ხაზებს შორის მოთავსებულია ნუსხური ა, ლ, ი, პ“. გ. აბრამიშვილი თვლის, რომ ატენის ეს წარწერა მიეკუთვნება იმ ძეგლებს, რომელთაც ივანე ჯავახიშვილი ნუსხა–ხუცურის კუთხოვანი სახეობით შესრულებულად მიიჩნევდა.
დათარიღება
გ. აბრამიშვილის აზრით წარწერა X-XI საუკუნეთა მიჯნაზე უნდა იყოს შესრულებული. ნ. შოშიაშვილის აზრით, წარწერა IX საუკუნის დასაწყისით უნდა დათარიღდეს.
სტეფანოზ მამფლის ფრესკული წარწერა
1956 წელს, აგვისტოში კედლის მხატვრობის გაწმენდისა და გამაგრებითი სამუშაოების დროს აღმოჩნდა სტეფანოზ მამფლის ფრესკული წარწერა. მას საინტერესო ნაშრომები მიუძღვნეს თეიმურაზ ბარაველმა და გურამ აბრამიშვილმა.
წარწერა
გ. აბრამიშვილი წარწერას ასე აღადგენს:
მკვლევარი ასე კითხულობს წარწერას:
დახასიათება
ამ წარწერაში საინტერესოა მამფალი < მამაუფალი. ამ სახით ეს სიტყვა ადრინდელ ძეგლებში არ დასტურდება. ასევე ყურადღებას იქცევს სტეფანოზ მამფლის ტიტული: ქართველთა და მეგრელთა ერისთავ–ერისთავთა უფლი. მეგრელი ეთნონიმი ქართულ წყაროებში პირველად აქ მოიხსენიება.
დათარიღება
წარწერა თარიღდება 735 წლით.
დედოფალ გუარამავრის გარდაცვალების შესახებ წარწერა
ეს წარწერაც 1956 წელს აღმოჩნდა ტაძრის აღმოსავლეთ აფსიდში.
წარწერა
ანუ:
დახასიათება
წარწერა ყურადღებას იქცევს ენობრივი თვალსაზრისით: ნოვენბერსა ფორმა გვიჩვენებს ვ–ს განვითარებისა და მბ>ნბ პროცესს (დისიმილაცია საწარმოთქმო ორგანოს ადგილის მიხედვით); თუესა<თთუესა თთ კომპლექსის გამარტივების გზით. დეოფალი < დედოფალი დ–ს დისიმილაციური დაკარგვით.
დათარიღება
წარწერა თარიღდება 837 წლით, როგორც ქრონიკონით, ასევე არაბული წელთაღრიცხვით (ნზ=57; 780+57=837;სკგ =223; 614+223=837 წ.).
853 წლის წარწერა (ბუღა თურქის მიერ თბილისის დაწვის შესახებ)
ეს ისტორიული თვალსაზრისით მეტად მნიშვნელოვანი წარწერა მოთავსებულია ატენის სიონის სამხრეთი აფსიდის ნახევარრკალის ცენტრში.
დახასიათება
ენობრივი თვალსაზრისით ყურადღებას იქცევს საკუთარ სახელთა ნიშნით წარმოდგენა სახელობითში (კახაჲ, თარჴუჯი), რაც ამ დროის ცოცხალი მეტყველების ასახვაა. კახაჲ კახ=ეთნონიმიდან წარმოქმნილი სახელია და პირველად აქ არის დადასტურებული. კახა გამოავლენს –აკ კნინობითის სუფუქსის გამარტივებულ სახეს. ეს მოვლენაც პირველად ატენის ამ წარწერაში გვხვდება.
დათარიღება
წარწერა თარიღდება 853 წლით, როგორც ქართული, ისე არაბული წელთაღრიცხვით (ო~გ=73; 780+73=853 წ., ს~ლთ=239; 614+239=853 წ.).
შვიდმარცვლოვანი ლექსი (პირველი)
ატენის სიონის ინტერიერში, სამხრეთ აფსიდის აღმოსავლეთი კალთის მოხატულობის ქვედა რეგისტრში მოთავსებულია ორი წარწერა, რომელთაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვთ ქართული პეზიისათვის. წარწერები გამოაქვეყნა ჯერ თ. ბარნაველმა, ხოლო შემდგომ საფუძვლიანად შეისწავლა ზ. ალექსიძემ. ქვემოთ მოტანილია ამ წარწერების ზ. ალექსიძისეული წაკითხვა.
წარწერა
14 სტრიქონიანი წარწერა დაზიანებულია:
დახასიათება
წარწერა შეიცავს შვიდმარცვლიანი საზომით დაწერილ ლექსს. ენობრივი თვალსაზრისით უაღრესად საყურადღებოა წავა < წარვალს. გავწმიდოთ წარმოგვიდგენს გან– ზმნისწინის გამარტივების ერთ–ერთ ყველაზე ადრინდელ შემთხვევას. ჲხჲლეთ ფორმაში ჲ ი გრაფემის ნაცვლად იხმარება. ეს მოვლენა ზოგ უფრო ადრინდელ წარწერაშიც შეინიშნება.
დათარიღება
ზ. ალექსიძე წარწერას IX საუკუნით ათარიღებს. წავა ფორმა ხელნაწერებში X საუკუნიდან გვხვდება.
წარწერა
მეორე შვდიმარცვლოვანი ლექსი რვასტრიქონიანია:
დახასიათება
წარწერაში გვაქვს წააქუს < წარაქუს. ეს ფორმა წარ– ზმნისწინის გამარტივების უძველესი ნიმუშია. ჲტყჳს (=იტყჳს), ძველი ქართულის ორთოგრაფიის ნორმათა მიხედვით, დარღვევაა, მაგრამ მას არაერთი პარალელი მოეპოვება.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული წარწერები კატეგორია:ატენის წარწერები
მოზაიკა
მოზაიკა (mosaїque, mosaico < musivum — „მუზებს მიძღვნილი“) — მონუმენტური ფერწერის სახეობა; სახვითი და ორნამენტული კომპოზიციები, რომლებიც შედგენილია მცირე ზომის ერთგვაროვანი როგორც ბუნებრივი (კენჭი, ნიჟარა, ბუნებრივი ქვა), ისე ხელოვნური წარმოშობის (სმალტა, მინანქარი) ელემენტებისგან (ე.წ. ტესერებისგან). მოზაიკით რთავენ იატაკს, ჭერს, კედლებს, სვეტებს, იშვიათად — დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების საგნებს; ზოგჯერ მოზაიკას დაზგური ნაკეთობებისთვისაც (მოზაიკური ხატები და პორტრეტები) იყენებდნენ.