cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ასტრალური კულტები
ასტრალური კულტები (astēr — ვარსკვლავი) — ციურ მნათობთა თაყვანისცემა. ფართოდ იყო გავრცელებული მსოფლიოს ხალხებში, უმეტესად ძველ აღმოსავლეთში. ასტრალური კულტების აღმოცენებასა და გავრცელებას ხელს უწყობდა მიწათმოქმედების, განსაკუთრებით ირიგაციის განვითარება. შუამდინარეთსა და ეგვიპტეში ადრევე დაიწყეს დაკვირვება ციურ მოვლენებზე, რომელთა მიხედვით ადგენდნენ მდინარეების (ტიგრი, ევფრატი, ნილოსი) ადიდების დროსა და ხანგრძლივობას. ამ ნიადაგზე შემუშავდა ძვ. შუმერების, ბაბილონელების, ეგვიპტელებისა და სხვა. განვითარებული ასტრალური კულტები მაგ., ბაბილონელების ღვთაებათა პანთეონში შედიოდა უზენაეს ღვთაებათა შვიდეული: სინი (მთვარე), შამაში (მზე), მარდუქი (იუპიტერი), იშთარი (ვენერა), ნერგალი (მარსი), ნაბუ (მერკური) და ნინურტა (სატურნი). მათგან უდიდეს ღვთაებებად ითვლებოდნენ მთვარე და მზე. წინა აზიის უძველესი მოსახლეობის ღვთაებათა პანთეონში მზე უმთავრესად ქალღვთაების სახით იყო წარმოდგენილი. ბერძნები მას მამაკაცად წარმოადგენდნენ, მამაკაცად იყო მიჩნეული სემიტების მზის ღვთაებაც.
საქართველოში ასტრალური კულტებმა ძველთაგანვე განვითარების მაღალ საფეხურს მიაღწია და სხვადასხვა წეს-ჩვეულებათა სახით გვიანობამდე შემორჩა. აქაც ასტრალურ ღვთაებათა პანთეონში პირველი ადგილი მზეს და მთვარეს ეკავა. ამასთან, მზე წარმოდგენილი ჰყავდათ ქალღვთაების სახით (მზექალი, ბარბალე), ხოლო მთვარე — მამაკაცის სახით.
ქართველები დიდ ყურადღებას აქცევდნენ მზის მოქცევასთან დაკავშირებულ მოვლენებს და ამ მნათობის მოძრაობასთან (ნაბუნიობა) აკავშირებდნენ ბარბარობას ანუ მზის დაბადების დღეობას და თვის კალენდარს. ამავე დღეობის მიხედვით იქმნებოდა წარმოდგენა მომავალი წლის ავკარგიანობაზე. ძვ. საქართველოში მზის კულტთან ერთად არსებობდა განვითარებული მთვარის კულტი. მთვარის ღვთაებას, ზოგიერთი შეხედულებით,პირველი ადგილი ეკავა ასტრალურ ღვთაებათა პანთეონში. მისი ერთ-ერთი ტაძარი აღმართული იყო იბერიისა და ალბანეთის საზღვარზე. მთვარის კულტს ძველ საქართველოში ბევრი რამ ანათესავებს იმ ხალხთა (ასურელები, ბაბილონელები, საბიელები, ძვ. არაბები და სხვა) რელიგიის წარმოდგენებთან, რომელთაც მთვარე უმთავრეს ღვთაებად და მამაკაცად მიაჩნდათ. ივანე ჯავახიშვილმა დაამტკიცა, რომ ქართული ლამპრობა და საბიელების მთვარის დაბადების დღესასწაული ერთი და იგივეა. ორივე 24 იანვარს აღინიშნებოდა, ოღონდ ქართველები მთვარის სადიდებლად არყის ხის ტოტებს ანთებდნენ, საბიელები კი - პალმის ტოტებს.
საქართველოში, ისევე, როგორც სხვა ძველ კულტურულ ხალხებში, თაყვანს სცემდნენ აგრეთვე ცისკრის ვარსკვლავს. ხალხის რწმენით მზის ამოსვლის წინამორბედი ეს მნათობი სხვა ვარსკვლავებზე მეტად ჰგავდა მზეს. სვანეთი ეთნოგრაფიული მონაცემებით ირკვევა, რომ ქართველები ცისკრის ვარსკვლავის სადიდებელ რიტუალს სხვადასხვა დღეობებში ასრულებდნენ.
ქართველთა ასტრალურ რელიგიაში ასახულულია ქართველი ხალხის ისტორიულ წარსულის, ყოფა-ცხოვრების, მეურნეობისა და ბუნებრივი გარემოს თავისებურებანი. მაგ., დაწინაურებელი მელითონეობის საფუძველზე ქართველ ტომებში აღმოცენდა რწმენა-წარმოდგენები, რომელთა მიხედვით, რკინის ჭედვა ხალხს ასწავლა ცისკრის ვარსკვლავთან დაკავშირებული ქალღმერთის, "ოქროსნაწნავიანი" დალის (ნადირთ პატრონის) შვილმა, „ოქროსკბილიანმა“ ამირანმა. ოქრო და ოქროსფერი მზეს უკავშირდებოდა. ხალხს სწამდა, რომ მზე ოქროს ბურთია და ქვეყანას ოქროს სხივებს ჰფენს. სვანური თქმულების "მზე და მთვარის" მიხედვით, საღამოს ზღვაში ჩასვენების დროს მზე ოქროს აბნევს და თუ კაცმა ამ დროს კვერნის ტყავი ზღვაში ჩადო, ტყავი ოქროთი დაიფარება.
ქართული ასტრალური კულტების ერთ-ერთი თავისებური ელემენტთა საახალწლო ჩიჩილაკი და მასთან დაკავშირებული წარმოდგენები. ჩიჩილაკის ერთ-ერთ სახეობას რაჭა-ლეჩხუმში გვერგვი ეწოდებოდა. მას შიგნით ჯვრის სახით ჰქონდა დატანებული თხილის ორი კანჩათლილი ჯოხი, ე. წ. „პაპაჯვარი“. გვერგვი მზეს, სხივოსნობას განასახიერებდა და მას მზის ღვთაების ემბლემის მნიშვნელობა ენიჭებოდა. ქართული პანთეონი თავდაპირველად სამ დიდ ღვთაებას აერთიანებდა, მაგ., აღმოსავლეთ საქართველოში მთიელთა რელიგ. პანთეონის სათავეში იდგა მთვარის ღვთაება, ანუ მორიგე, მეორე ადგილი მზე ქალად წოდებულ მზის ქალღვთაებას ეკავა, ხოლო მესამე კვირიას, რომელიც შუამავლის როლს ასრულებდა ადგილობრივი ანუ მიწიერ ღვთაებებსა და მორიგეს შორის.
ძველ ქართულ ასტრალურ პანთეონში უზენაეს ღვთაებათა შვიდეულის სახელები ეწოდებოდა კვირის დღეებს. მეგრულში კვირა დღეა ჟაშხა, რაც მზის დღეს ნიშნავს; ორშაბათი — თუთაშხა - მთვარის დღე; სამშაბათი —თახაშხა - თახას დღე; ოთხშაბათი — ჯუმაშხა - ჯუხას დღე; ხუთშაბათი - ცაშხა - ცის დღე; პარასკევი - ობიშხა - ვობის დღე. ამ სახელებში „ხა“ არის ფონეტიკური სახეცვლილი მეგრული დღა (დღე). ჟა (ბჟა) მეგრულად ნიშნავს მზეს, თუთა - მთვარეს. ივ. ჯავახიშვილის მოსაზრებით, სამშაბათი (მეგრ. თაშხა - თახაშხა) ქართველებისათვის მარსის და მისი ღვთების, თახას დღე უნდა ყოფილიყო. ოთხშაბათის მეგრულ-ჭანურ-სვანურ სახელში შემავალი „ჯუმა“ შეიძლება იყოს მერკურის ძველი ქართული სახელი. ხუთშაბათის მეგრული სახელი ცაშხა ივ. ჯავახიშვილს მიაჩნდა ცისკრის ვარსკვლავის, ხოლო პარასკევისა - ობიშხა - იუპიტერის დღის შესატყვისად. შაბათ დღის ქართული სახელი არ ჩანს არც სვანურში და არც მეგრულ-ჭანურში. ს. ორბელიანის ლექსიკონში გვხვდება შვიდეულის დღეთა სახელები, რომლებიც დაცული ყოფილა ძველ სამწერლობო ქართულში. ეს სახელები შესაძლებლობას გვაძლევს გავიგოთ, თუ რომელი დღე რომელ მნათობთა და ღვთაებასთან იყო დაკავშირებული ქართულ წარმართულ კალენდარში. მართალია, მწკრივში ხუთი დღე დასახელებულია ბერძნულად, რაც მოწმობს, რომ ბერძნულ სახელებს განუდევნია სამწერლობო ქართული ენიდან შვიდეულია დღეთა ძველი ქართული სახელები, მაგრამ აქ დღეთა და მნათობთა სახელების დალაგების წესი ბერძნულს არ უდგება. ქართულში კვირა - მზის დღეა, ორშაბათი - მთვარისა, სამშაბათი - არიასი (მარსისა), ოთხშაბათი - ერმისა ანუ ჰერმესისა (მერკურისა), ხუთშაბათი - აფრიდიტესი ანუ ვენუსისა (ცისკრისა), პარასკევი - დიოსისა (იუპოტერისა), შაბათი — კრონოსისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რელიგია
950
თარიღი უცნობია
*
რადიო
რადიო (radio — ვასხივებ ← radius — სხივი) — უსადენო კავშირის ნაირსახეობა, რომლის დროსაც სიგნალის მატარებლის სახით გამოიყენება რადიოტალღები, რომლებიც თავისუფლად ვრცელდება სივრცეში.
სიგნალის გადაცემა ხდება შემდეგი სახით: გადამცემ მხარეს ყალიბდება რადიოტალღა (სიგნალი) საჭირო სიხშირითა და ამპლიტუდით. შემდეგ გადასაცემი სიგნალის მოდულირებას ახდენს უფრო მაღალი სიხშირის რხევა (მზიდი). მიღებული მოდულირებული სიგნალი სივრცეში გამოისხივება ანტენით. მიმღებ მხარეს რადიოტალღები მოდულირებულ სიგნალს ანტენით იღებს, რის შემდეგაც მისი გაფილტვრა და დემოდულირება ხდება. დემოდულაციის შემდეგ მიიღება სიგნალი, რომელიც შესაძლოა ოდნავ განსხვავდებოდეს, თუმცა მეტწილად მსგავსია გადამცემის მიერ გაშვებული სიგნალისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია * კატეგორია:რადიოკომუნიკაცია კატეგორია:ბრიტანული გამოგონებები
ალიზე
ალიზე ჟაკოტე (Alizée Jacotey; დ. 21 აგვისტო, 1984, აიაჩო), უფრო მეტად ცნობილი როგორც ალიზე (Alizée) — ფრანგი მომღერალი, მოცეკვავე და მუსიკოსი.
დაიბადა და გაიზარდა აიაჩოში (კორსიკა). 1999 წელს მონაწილეობა მიიღო ტანალტ შოუში „Graines de Star“, რომელში გამარჯვების შემდეგაც მისით მილენ ფარმერი დაინტერესდა. მასთან და ლორან ბუტონასთან თანამშრომლობის დროს გამოუშვა ალბომების სერია, რომლებმაც ძირითად პოპულარულ მუსიკაში ლირიკული შემცველობის საზღვრების გაფართოებითა და მუსიკალურ ვიდეოებში გამართული წარმოდგენებით, რომლებიც NRJ-ის, Europe 1-ის, MTV-ის, Virgin Radio-სა და სხვა მაუწყებლების სახეებად იქცა, დიდი წარმატება მოუტანეს. კარიერის მანძილზე მისი მრავალი სიმღერა მოხვდა ჩანაწერთა ჩარტების ჰიტების სიების საუკეთესო 25-ეულში, მ.შ. „Moi... Lolita“, „L'Alizé“, „J'en ai marre!“, „Gourmandises“, „Mademoiselle Juliette“, აგრეთვე მისი ქავერ-ვერსიები ისეთი სიმღერებისა როგორიცაა: „La Isla Bonita“, „Parler Tout Bas“, „Les collines“ და „À cause de l'automne“.
ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციისა და ეროვნული ხმისჩამწერი სინდიკატის მიხედვით, ალიზე XXI საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი ფრანგი ქალი ხელოვანია. აგრეთვე ითვლება საფრანგეთის საზღვრებს გარეთ ერთ-ერთ ყველაზე მეტად გატანილ მუსიკოსად. მუსიკალური საქმიანობა 2000 წელს დაიწყო. ამჟამად, ჯამში გამოცემული აქვს 6 სტუდიური ალბომი, რომელთაგან პირველი ორის კომპოზიტორია ლორან ბუტონა, ხოლო ტექსტი ავტორი — მილენ ფარმერი. პირველი ალბომი იყო „Gourmandises“, რომელმაც გამოსვლიდან 3 თვეში ბრინჯაოს სერტიფიკაცია მიიღო. 2001 წელს ამ სიმღერის საერთაშორისო დონეზე გაშვებამ წარმატება მოუტანა როგორც საფრანგეთში, ისე უცხოეთში და წლის ყველაზე გაყიდვად ფრანგ ქალ მომღერლად აქცია. ალბომში წარმოდგენილი იყო ალიზეს ყველაზე წარმატებული სინგლი „Moi... Lolita“, რომელმაც ევროპისა და აღმოსავლეთ აზიის რამდენიმე ქვეყანაში პირველი ადგილი დაიკავა; დიდ ბრიტანეთში მან New Musical Express-ის აღიარება მოიპოვა, რომელმაც იგი „კვირის სინგლად“ გამოაცხადა. ეს სიმღერა იშვიათი მაგალითი გახდა იმისა, თუ როგორ შეიძლება უცხოურ ენაზე შესრულებულმა სიმღერამ დაიკავოს მაღალი პოზიციები ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში (მიაღწია მე-9 ადგილამდე).
2003 წელს „Gourmandises“-ს მოჰყვა მეორე სტუდიური ალბომი „Mes courants électriques“. მისი გამოსვლის შემდეგ, 2003 წლის ბოლოს, ალიზე გასტროლებზე იმყოფებოდა საფრანგეთში, ბელგიასა და შვეიცარიაში; სულ 43 კონცერტზე გამოვიდა. მეოთხე ალბომი სახელად „Une enfant du siècle“ 2010 წლის 29 მარტს გამოვიდა. ახალი ალბომის, „Elle & lui“-ისათვის 2011 წლის დასაწყისში ალენ შამფორთან ერთად ჩაწერა დუეტი. ახალ სტუდიურ ალბომში „5“ (2013) ორი სინგლი იყო წარმოდგენილი — „À cause de l'automne“ და „Je veux bien“. მოგვიანებით მონაწილეობდა ოლი მერსის ალბომის „Dear Darlin'“-ის ჩაწერაში. გამოდიოდა სატელევიზიო საცეკვაო კონკურსში „Danse avec les stars“ („ცეკვავენ ვარსკვლავების“ ფრანგული ვერსია), სადაც გაიმარჯვა კიდეც. ამ გამარჯვების შემდეგ პასკალ ობისპოსთან თანამშრომლობით გამოუშვა მეოთხე ალბომი „Blonde“ (2014), რომელმაც არაერთგვაროვანი შეფასება დაიმსახურა და გაყიდვებშიც ვერ მიაღწია წარმატებას.
რესპუბლიკანეცი
რესპუბლიკანეცი (Республіканець) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 244 კაცს შეადგენდა.
ალიზე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ფრანგი მომღერლები კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:სინთპოპის მომღერლები კატეგორია:მსოფლიო მუსიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
რესპუბლიკანეცი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
Cryptodaphne biconica
Cryptodaphne biconica — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მარაბუ
მარაბუ, ადიუტანტი (Leptoptilus) — ფრინველთა გვარი ყარყატისნაირთა რიგისა. ცნობილია მარაბუს 3 სახეობა: აფრიკული მარაბუ (Leptoptilus crumeniferus), ინდური მარაბუ (Leptoptilus dubius) და იავური მარაბუ (Leptoptilus javanicus). მარაბუს სხეულის სიგრძე 110-115 სმ აღწევს, ფრთების შლილი — 3 მ-მდე. თავი და კისერი დაფარული აქვთ მეჩხერი ბუმბულით; ზურგი შავი ან რუხია, მუცლის მხარე თეთრი. მარაბუ ბუდობს კოლონიებად ხეებზე ან ჭაობისპირა კლდეებზე. დედალი 2-4 კვერცხს დებს. კრუხობს ორივე მშობელი 1 თვეს. იკვებებიან ლეშით, ყოველგვარი ცხოველური საკვებითა და ნარჩენებით.
ასტრო...
ასტრო... (ბერძნ. astēr — ვარსკვლავი) — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი. მიუთითებს დამოუკიდებულებას ვარსკვლავთან, ციურ სხეულებთან. მაგ., ასტრონომია, ასტროდინამიკა, ასტროფიზიკა და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
კრომველის მუზეუმი
კრომველის მუზეუმი — მუზეუმი ჰანტინგდონში, ინგლისში. იგი შეიცავს კოლექციებს, რომლებიც იკვლევენ ოლივერ კრომველის ცხოვრებას და უფრო მცირე რაოდენობით ინფორმაციას მისი ვაჟის, რიჩარდ კრომველის ცხოვრებაზე. ოლივერ კრომველი დაიბადა ჰანტინგდონში 1599 წელს, თავისი ცხოვრების ნახევარზე მეტი ჰანტინგდონში გაატარა. მუზეუმი მდებარეობს ყოფილი გიმნაზიის სკოლის შენობაში, რომელშიც კრომველმა მიიღო ადრეული განათლება. დაარსდა 1962 წელს, მუზეუმი შეიცავს მნიშვნელოვან არტეფაქტებს, ნახატებს და ბეჭდურ მასალას, რომელიც ეხება პროტექტორატს. მუზეუმი ამჟამად ეძღვნება ოლივერ კრომველის მემკვიდრეობას.
შენობა
კრომველის მუზეუმი მდებარეობს ძველი გიმნაზიის სკოლის შენობაში, რომელსაც ესწრებოდნენ კრომველი და დიარისტი სამუელ პეპისი. შენობა ინახავს წმინდა იოანე ნათლისმცემლის საავადმყოფოს შუა საუკუნეების დარბაზის ფრაგმენტებს (დაახლოებით 1170-1190 წლებში). საავადმყოფო მოწყალებას იღებდა ღარიბებისთვის და დაარსდა დევიდ ერლ ჰანტინგდონის მიერ. ავგუსტინეს წესის დაცვით, საავადმყოფოს ოსტატები დაინიშნენ ქალაქის მერის მიერ, 1547 წელს. ქალაქის კორპორაციაში მოთავსებული, საავადმყოფოს შენობა გახდა, ჰანტინგდონის გრამატიკული სკოლა, რომელიც შენობაში გადავიდა 1896 წელს, მანამ სანამ ახალ ადგილას გადაიტანდნენ და საბოლოოდ გადავიდა ქალაქის გარეუბანში ჰინინჩბრუკის სახლში.
შენობა ინტენსიურად შეიცვალა და შემცირდა სკოლის პერიოდში. იგი ნაწილობრივ გადააკეთეს 1863 წელს, შემდეგ კი ძლიერ აღადგინეს 1878, წელს არქიტექტორ რობერტ ჰატჩინსონის ხელმძღვანელობით, 900 ფუნტი სტერლინგის ღირებულებით. ხარჯები გადაიხადა დრამატურგმა დიონ ბუციკომ, მისი შვილის ხსოვნისათვის, რომელიც დაიღუპა აბატ რიპტონის რკინიგზის ავარიაში, 1876 წელს. შენობა აგურით იყო მოპირკეთებული და როდესაც ის აღადგინეს, აღმოჩენილი იქნა დაბლოკილი რომანული კარიბჭე. ექსტერიერის სხვა მახასიათებლები მოიცავს, ხუთ დეკორატიულ სამრეკლოს და დარბაზის ნავების ორ ყურეს. შენობას ჰქონდა მინიჭებული წოდება, როგორც “უძველესი ძეგლი“, მაგრამ ეს წოდება მან მიიღო 2003 წელს, ინგლისური მემკვიდრეობის განხილვის შემდეგ. ეს არის II ხარისხის შენობა.
კრომველის გარდაცვალების წლისთავის აღსანიშნავად, 1958 წელს, ჰანტინგდონში ჩატარებული დროებითი გამოფენის შემდეგ, ჰანტინგდონშირის საგრაფოს საბჭომ შეიმუშავა კოლექცია, ქალაქის ყველაზე ცნობილი მკვიდრის აღსანიშნავად და გადაწყდა, რომ ცარიელი გიმნაზია შესაფერისი ადგილი იქნებოდა, კრომველისადმი მიძღვნილი მუზეუმისთვის. მუზეუმი გაიხსნა 1962 წელს, მას შემდეგ, რაც ინტერიერი გაფორმდა. თავდაპირველად მართავდა ჰანტინგდონშირის საგრაფოს საბჭო, 1974 წლიდან მუზეუმზე პასუხისმგებლობა კემბრიჯშირის საგრაფოს საბჭოს ბიბლიოთეკის სამსახურს გადაეცა. მუზეუმის კოლექცია, მთლიანად, ხელახლა გამოიფინა 1988 წელს და ნახლდებოდა 2003 წლის ნოემბრიდან, 2004 წლის მაისის ბოლომდე, როდესაც განხორციელდა ძირითადი სამშენებლო სამუშაოები და დამონტაჟდა ტემპერატურის კონტროლის სისტემები.
კოლექციები
მუზეუმის კოლექცია "კრომველიანა" საუკეთესო კოლექციაა დიდ ბრიტანეთში, რომელიც მოიცავს დაახლოებით 610 ინდივიდუალურ ნივთს, 2009 წლის შეფასებით. მუზეუმი ფლობს მისი კოლექციის ნივთების დაახლოებით 70%-ს, ბუშის ოჯახის კოლექციები (ჰენრი კრომველის შთამომავლები, ოლივერ კრომველის მეოთხე ვაჟი), სამეფო შეიარაღების კოლექცია და ლონდონის მუზეუმის საგნები, მათ შორის ტანგიეს კოლექცია.
მუზეუმს აქვს კრომველისა და მისი ოჯახის მრავალი პორტრეტი, მათ შორის ორი პორტრეტი რობერტ უოკერის (გარდაიცვალა 1658 წელს), სერ პიტერ ლელის (მოღვაწეობდა 1618-1680 წლებში) ცნობილი "მეჭეჭების და ყველაფრის" პორტრეტი და რამდენიმე მინიატურა სამუელ კუპერის სტილში. მუზეუმს აქვს ეპოქის არაერთი მონეტა და რამდენიმე პორტრეტული მედალი, მათ შორის ტომას სიმონის “Lord Protector“-ის მედალის ასლი.
მუზეუმში წარმოდგენილია, ჰენრი კრომველის შთამომავლების მიერ გადაცემული ობიექტებისა და პორტრეტების უნიკალური ჯგუფი, მათ შორის კრომველის ქუდი, რომელიც მოიხსნა 1653 წელს პარლამენტის დაშლისას. მუზეუმში ასევე გამოფენილია კრომველის კუთვნილი აფთიაქების კაბინეტი და ფლორენციული კაბინეტი, რომელიც მას გადასცა ტოსკანის ჰერცოგმა.
კრომველის საზოგადოებრივ ცხოვრებასთან დაკავშირებული საჯარო დოკუმენტების უმრავლესობა, ინახება კევის ეროვნულ არქივში. მუზეუმში ინახება ამობეჭდილი პამფლეტების დიდი კოლექცია და იმ პერიოდის ძირითადი ტექსტების ასლები, როგორიცაა 1657 წლის “თავმდაბალი პეტეცია და რჩევა“, რომელიც განმარტავს პარლამენტის ორგანიზაციის ოფისის მოვალეობებს. კრომველის კოლექცია მდებარეობს ახლომდებარე ჰანტინგდონის ბიბლიოთეკისა და არქივის შენობაში. იგი იძლევა ერთ-ერთ ყველაზე სრულყოფილ კოლექციას ოლივერ კრომველზე და მის აკადემიური წრეების მიღმა დროზე. კოლექცია თავისუფლად არის ხელმისაწვდომი და შეიქმნა 2002 წელს ვოლფსონის ბრიტანული ისტორიის პროგრამის გრანტის დახმარებით.
მუზეუმის დახურვა
მუზეუმი დაიხურა საკრებულოს ბიუჯეტის დაგეგმარების მიზნით, 2015-2016 წლებში, ხოლო დანაზოგი იყო 20 000 ფუნტი წელიწადში. 2016 წლის 1 აპრილს, მუზეუმის მენეჯმენტი კემბრიჯშირის საგრაფოს საბჭოდან გადავიდა საქველმოქმედო ფონდში.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:ინგლისის მუზეუმები კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის მუზეუმები კატეგორია:ჰანტინგდონის მუზეუმები კატეგორია:1962 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მუზეუმები
ვესტ-პოინტი (ნიუ-იორკი)
ვესტ პოინტი (ინგლ.:West Point) — აშშ-ის არმიის ბაზა, ორანჯის საგრაფოში, ნიუ-იორკის შტატში, მდ. ჰუძონის მარცხენა ნაპირზე. ბაზის ტერიტორიაზე არის შეერთებული შტატების სამხედრო აკადემია, რომელსაც ხალხი „ვესტ-პოინტსაც“ ეძახის.
The Police (ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:The Police-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:A&M Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2007 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები ჰიუ პეჯემის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ნაიჯელ გრეის პროდიუსერობით
საბლუკივკა
საბლუკივკა (Саблуківка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 301 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
Cryptodaphne gradata
Cryptodaphne gradata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
951
თარიღი უცნობია
*
ნაჰარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ნაჰარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
თეოდორა
თეოდორა (Θεοδώρα „ღვთის საჩუქარი“) შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
952
თარიღი უცნობია
*
სუხანოვე
სუხანოვე (Суханове) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 416 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
Cryptodaphne kilburni
Cryptodaphne kilburni — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Hold Up a Light (სიმღერა)
Hold Up A Light — ჯგუფ Take That-ის სინგლი. იგი გამოვიდა 2009 წლის დეკემბერში, შეზღუდული რაოდენობით, როგორც პრომო-სინგლი ალბომიდან The Greatest Day. ძირითად ვოკალს აქ მარკ ოუენი ასრულებს, გერი ბარლოუს დახმარებით.
სიმღერის მუსიკალური ვიდეოს კადრები აღებული უემბლის სტადიონზე გამართული კონცერტიდან.
ტაურაგეს მაზრა
ტაურაგეს მაზრა (ლიეტუვ. Tauragės apskritis) — მაზრა ლიეტუვის დასავლეთში, მოიცავს ჟემაიტიის ეთნოგრაფიული რაიონის სამხრეთ ნაწილს. ესაზღვრება რუსეთს, კალინიგრადის ოლქს, ასევე კლაიპედის, ტელშიაის, შიაულიაის და კაუნასის მაზრებს. მდინარე ნემანი ტაურაგეს მაზრას მარიამპოლის მაზრისგან ჰყოფს.
Hold Up a Light (სიმღერა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2009 წლის სიმღერები კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
ტაურაგეს მაზრა
ადმინისტრაციული დაყოფა
მაზრა შემდეგ ტერიტორიებად იყოფა:
სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის მაზრები
2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტები
მინი|250px|11 სექტემბერი 11 სექტემბრის თავდასხმა (ინგლ. „September 11 attacks“, შემოკლებით „9/11“, nine-eleven — ცხრა-თერთმეტი) — ალ-კაიდას თვითმკვლელ ტერორისტთა კოორდინირებულ თავდასხმათა სერია აშშ-ის ტერიტორიაზე 2001 წლის 11 სექტემბერს. ამ დღეს 19 ისლამისტმა ტერორისტმა გაიტაცა ოთხი კომერციული სამგზავრო თვითმფრინავი. გამტაცებლებლმა გამიზნულად დააჯახეს ორი თვითმფრინავი ნიუ-იორკში მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის ორ ცათამბჯენს (ე.წ. ტყუპებს), რის შედეგადაც დაიღუპა ყველა მგზავრი და ამ შენობებში იმ მომენტში მყოფი ხალხის დიდი ნაწილი. ორივე შენობა ორი საათის განმავლობაში ჩამოიქცა და თან მოიყოლა მიმდებარე ორი შენობა, სხვა მრავალი კი ძლიერ დააზიანა. გამტაცებლებმა მესამე თვითმფრინავი პენტაგონის შენობას დააჯახეს. მეოთხე თვითმფრინავი სომერსეტ-ქაუნთის (პენსილვანია), ველზე ჩამოვარდა. ოთხივე თვითმფრინავის ყველა მგზავრი დაიღუპა.
მინი|250px|11 სექტემბერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია კატეგორია:2001 წლის ტერორისტული აქტები‎
დევნა (ფილმი)
დევნა — 1998 წლის ბრიტანული ფილმი, რომლის რეჟისორი და სცენარისტია კრისტოფერ ნოლანი. ის არის ნოლანის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი. სურათი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მამაკაცის შესახებ, რომელიც უთვალთვალებს ჩვეულებრივ გამვლელებს ლონდონის ქუჩებში.
მსახიობები
კამეოები აქვთ ასევე ფილმის პროდიუსერ ემა თომასს და კომპოზიტორს, დევიდ ჯულიანს.
გადაღება
დევნის რეჟისორი კრისტოფერ ნოლანი, ასევე, არის ფილმის სცენარისტი, ოპერატორი, მემონტაჟე და ერთ-ერთი პროდიუსერი. გამომდინარე იქიდან, რომ ნოლანმა ფილმი გადაიღო ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის კინოსაზოგადოების დახმარებით, ფილმი თავიდანვე ჩაფიქრებული იყო დაბალ-ბიუჯეტიან სურათად. მისი ბიუჯეტი მხოლოდ $6,000-ს შეადგენდა.
გადაღებები მიმდინარეობდა ლონდონში. ძირითადი სცენები გადაიღეს ნოლანის მეგობრების და მშობლების სახლებში. გადაღებების მიმდინარეობის დროს მისი მშობლების სახლი გაქურდეს და რამდენიმე ნივთი, რომელიც სიუჟეტის მიხედვით ფილმში დაიკარგა, სინამდვილეშიც მოიპარეს. საერთო ჯამში სურათის გადაღებას მთელი წელიწადი დასჭირდა, რადგან გადაღების შესაძლებლობა მხოლოდ შაბათობით ჰქონდათ.
სქოლიო
კატეგორია:1998 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:კრისტოფერ ნოლანის ფილმები
დეივიდ ებშაირი
მინი|250პქ|დეივიდ ებშაირი დეივიდ ებშაირი (David M. Abshire; დ. 11 აპრილი, 1926, ჩატანუგა, ტენესი, აშშ — გ. 31 ოქტომბერი, 2014, ალექსანდრია, ვირჯინია, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და მრჩეველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
რუჯერო ლეონკავალო
რუჯერო ლეონკავალო (Ruggero Leoncavallo; დ. 23 აპრილი 1857, ნეპალი — გ. 9 აგვისტო, 1919, მონტეკატინი) — იტალიელი კომპოზიტორი.
ბიოგრაფია
ლეონკავალო დაიბადა ნეაპოლში. მამამისი - ვინჩენცო ლეონკავალო პოლიციის მაგისტრატი, ხოლო დედამისი - ვირჯინია დ'აურიო ნეაპოლიტანელი მხატვრების და სკულპტორების შთამომავალი იყო. მუსიკალური განათლება მშობლიური ქალაქის კონსერვატორია "სან-პიეტრო-ა-მაჯელა"-ში მიიღო. კომპოზიციას ლ. როსისთან, ხოლო ფორტეპიანოს დაკვრას ჩეზისთან სწავლობდა. 16 წლის რუჯერომ მიიღო კომპოზიტორის დიპლომი, ხოლო 20 წლის დაამთავრა ბოლონიის უნივერსიტეტი, სადაც სწავლობდა კარდუჩისთან, მიიღო ლიტერატურის დოქტორის დიპლომი და წავიდა არტისტულ ტურნეზე ეგვიპტეში. გაჭირვების გამო დიდი ხანი მუშაობდა, როგორც პედაგოგი და დირიჟორობდა. მუშაობდა როგორც პიანისტი ეგვიპტეში და სხვა ქვეყნებში (უკრავდა კაფეში) და ასწავლიდა სიმღერას. ინგლისელების მიერ ეგვიპტის უეცარმა ოკუპაციამ კომპოზიტორს ქვეყნის დატოვება აიძულა. ახალგაზრდა კომპოზიტორი დადიოდა საფრანგეთსა და ინგლისში. პარიზში წერდა სიმღერებს სხვადასხვა მომღერლებისთვის, აქვე გაიცნო ბარიტონი მორელი, რომელიც 1892 წელს გამოდის "პაიაციზე". ლეონკავალო უშედეგოდ სთავაზობდა თეატრებს თავის პირველ ოპერას, დაფუძნებული დე ვინის დრამაზე. არავინ არ ინტერესდებოდა უცნობი კომპოზიტორის შემოქმედებით, მაგრამ კომპოზიტორი განაგრძობდა ოპერების წერას. ლეონკავალოს პირველ ოპერებს "ჩატერონი" (1877) და "მედიჩი" (1888) არ ჰქონდათ წარმატება. მსოფლიო წარმატება ლეონკავალოს ოპერა "ჯამბაზებმა" მოუტანა. სამშობლოში დაბრუნებული კომპოზიტორი დაესწრო პიეტრო მასკანის ტრიუმფალურ ოპერა "სოფლის პატიოსნებას". პიეტრო მასკანის, ჟორჟ ბიზეს და ჯუზეპე ვერდის შემოქმედების გაცნობამ დიდად იმოქმედა ლეონკავალოს მუსიკაზე. ახალგაზრდა კომპოზიტორმა ნახა, რომ ხალხს სცენაზე ძირითადად სიმართლესთან ახლო სიუჟტი აინტერესებს. ლეონკავალომ დაანება ყველანაირ ცდებს თავი, შეწყვიტა ჩაფიქრებულ ოპერა-ტრილოგიაზე მუშაობა და შეუდგა ორაქტიან დრამატულ ოპერაზე მუშაობას. ახალი ნაწარმოები - ოპერა ჯამბაზები (1892) კომპოზიტორის ლიბრეტოზე დაწერილი იყო კონკურსისათვის, ორგანიზებული გამომცემელი სონცონოს მიერ.
შემოქმედება
დაწერილი აქვს 20-მდე ოპერა. ყველაზე განთქმულია ოპერა ჯამბაზები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
მოზამბიკის ეკონომიკა
მოზამბიკის ეკონომიკის განვითარება დაიწყო მოზამბიკის სამოქალაქო ომის (1977–1992) დასრულების შემდეგ, თუმცა დღეს ქვეყანა შედის მსოფლიოს უღარიბეს და განუვითარებელ ქვეყანათა რიგებში. 1987 წლიდან მოზამბიკის მთავრობამ, ეკონომიკის სტაბილიზაციის მიზნით, მაკროეკონომიკური რეფორმების სერია გაატარა. ეკონომიკის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ეს ნაბიჯები, შერწყმული იყო დონორთა დახმარებასა და პოლიტიკურ სტაბილურობაზე. 1994 წელს მოზამბიკში, პირველი მრავალპარტიული არჩევნები ჩატარდა, თუმცა ყველა ცდა უშედეგო იყო: ეკონომიკა არ გაუმჯობესდა. 1990-იან წლებში ინფლაციის მაჩვენებელი საგრძნობლად შემცირდა, თუმცა 2000-2002 წლებში ინფლაციამ საგრძნობლად იმატა. მალევე გატარდა ფისკალური რეფორმები, მათ შორის საბაჟო სამსახურის რეფორმა; დაინერგა დამატებითი ღირებულების გადასახადი, გაუმჯობესდა მთავრობის შემოსავლები და შესაძლებლობები. მიუხედავად ამ მიღწევებისა, მოზამბიკის წლიური ბიუჯეტი რჩება უცხოურ გრანტებზე დამოკიდებული და მოსახლეობის უმრავლესობა სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ იმყოფება. ქვეყნის სამუშაო ძალის უმრავლესობა სოფლის მეურნეობაშია კონცენტრირებული.
სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობა მოზამბიკის ეკონომიკის წამყვანი ნაწილია. მისი წილი ქვეყნის მშპ-ის 22 %-ია. ქვეყნის მასშტაბით დასამუშავებლად გამოსადეგია 36 მილიონი ჰექტარი მიწა, მაგრამ დამუშავებული მხოლოდ 5,4 მილიონი ჰექტარია, რომლიდანაც ირწყვება 120 ათასი ჰექტარი. საექსპორტო პროდუქციაში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების წილი 25 %-ია. მოზამბიკში მეცხოველეობას სამხრეთ რეგიონებში მისდევენ. გაშენებულია ბრინჯის, არაქისის, შაქრის ლერწმის, ფორთოხლის, კოლას, ნესვის ხის და ა. შ. პლანტაციები.
მრეწველობა
სამოქალაქო ომმა მძიმე დარტყმა მიაყენა ინდუსტრიას. საგზაო ინფრასტრუქტურა იქნა განადგურებული, მაღაროები დაიტბორა. 1993 წლიდან, ეკონომიკური პროგრამა ეფუძნება ლიბერალიზაციას და პრივატიზაციას.
სამთო მრეწველობა
ქვეყანაში არსებობს რკინის მადანის, ქვანახშირის, ბუნებრივი აირისა და ბოქსიტის საბადოები. დიდ როლს თამაშობს მეზობელი ქვეყნის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის კაპიტალი.
საწარმოო მრეწველობა
საწარმოო მრეწველობა ძირითადად წარმოდგენილია სოფლის მეურნეობის ნედლეულის გადამამუშავებელი საწარმოებითა და საპნის ქარხნებით. სამოქალაქო ომის შემდეგ აღდგა შაქრის წარმოება. გაიხსნა ალუმინის, ლუდის, ქაღალდის, ცემენტის, მინის საწარმოო ქარხნები. 2000 წელს დაიწყო ავტომობილ „ფიატის” წარმოება. ვითარდება ტექსტილის წარმოება.
ენერგეტიკა
ქვეყნის ელექტროენერგიის ძირითადი ნაწილი გამომუშავდება ჰიდროელექტროსადგურებზე. სოფლებში საწვავად ნახშირი გამოიყენება. 2004 წელს გამომუშავებულ იქნა 11,58 მილიარდ კილოვატი ენერგია, ექსპორტზე გავიდა 8,75 მლრდ კვტ-ი (ძირითადად ზიმბაბვესა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში), იმპორტირებული იყო 7,576 მილიარდი კვტ/სთ.
ტრანსპორტი
აეროპორტები
მეგზია
მეგზია (Calcarius) — ფრინველთა გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 14-16 სმ აღწევს. გავრცელებულია ცირკუმპოლარულად — ტუნდრის ზონაში. ცნობილია 4 სახეობა. ბუდობენ მიწაზე. დედალი 4-6 კვერცხს დებს და 2 კვირას კრუხობს; იკვებება მწერებითა და მცენარეთა თესლებით. მეგზიის დანარჩენი 3 სახეობიდან 2 ბინადრობს კანადისა და აშშ-ის პრერიებში და მშრალ ზეგნებზე, ხოლო 1 — ტუნდრაში.
მოზამბიკის ეკონომიკა
ტრანსპორტი
ავტოსაგზაო ინფრასტრუქტურა
მეგზია
სახეობები
2018 წლის თებერვლის მონაცემებით მოიცავს 3 სახეობას:
სქოლიო
* კატეგორია:მეგზიასებრნი
მოზამბიკის ეკონომიკა
ტრანსპორტი
რკინიგზა
საწყალოსნო ტრანსპორტი
სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის ეკონომიკა
კრუდსები
სქოლიო
კატეგორია:2013 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:DreamWorks Animation-ის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კერკუანე
კერკუანე (كركوان‎) — პუნიკური ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ტუნისში, კაპ-ბონის ნახევარკუნძულის სიახლოვეს. ეს ფინიკიური ქალაქი სავარაუდოდ მიტოვებულ იქნა პირველი პუნიკური ომისას (ძვ. წ. 250) რომაელებს ის აღარ აღუდგენიათ. იგი დაახლოებით 400 წლის მანძილზე არსებობდა.
გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ძვ. წ. IV-III საუკუნეების ნანგრევები. თვალნათელი გახდა ქალაქის იერსახე: ბევრ სახლს ჯერ კიდევ შერჩენილი აქვს კედლები, ჯერ კიდევ ჩანს ფერადი თიხა მათ ფასადებზე. სახლებს სტანდარტული გეგმა გააჩნიათ, რაც თანხმობაში მოდის ქალაქის გეგმარებასთან.
შემორჩენილია ტაძრის ზოგიერთი სვეტი და ატრიუმის პატარა, მოზაიკური ნაწილი. ბოძები, ქვის საფეხურები, ზღურბლები, და იატაკი მოზაიკის ფენებითაა დაფარული. კერკუანეში არქეოლოგიური გათხრები ჯერ კიდევ მიმდინარეობს, მაგრამ მიჩნეულია, რომ მისი საუკეთესო ნაწილი უკვე აღმოჩენილია.
კართაგენის, ადრამეტუმის (თანამედროვე სუსი) და უტიკის გვერდით კერკუანე უმნიშვნელოვანესი პუნიკური ქალაქი იყო.
1985 წელს, ქალაქი კერკუანე და მისი ნეკროპოლისი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კართაგენი კატეგორია:პუნიკური ომები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტუნისში
გერნზი
გერნზი (Guernsey, Guernesey) — დიდი ბრიტანეთის გვირგვინის მიწა ლა-მანშის სრუტეში (წმ. მალოს ყურეში), 130 კმ-ში დიდი ბრიტანეთის სამხრეთ ნაპირიდან და 48 კმ-ში საფრანგეთის ნაპირებიდან; გვირგვინის მიწების მთავარი ტერიტორიაა ნორმანდიის კუნძულების სიდიდით მეორე კუნძული გერნზი, კუნძულ ჰერნთან და სხვა მცირე ახლომდებარე კუნძულებთან ერთად, ხოლო კუნძული ოლდერნი, მიმდებარე მცირე კუნძულებითურთ და სარკი, ასევე მიმდებარე მცირე კუნძულებით, გარკვეული ავტონომიებით სარგებლობენ.
გვირგვინის მიწის ფართობი შეადგენს 78 კმ²-ს, მოსახლეობა — 65 345 კაცს. დედაქალაქია სენტ-პიტერ-პორტი. ოფიციალური ენებია ინგლისური და ფრანგული, ხოლო ადგილობრივები სასაუბროდ იყენებენ ასევე ნორმანდიულ ენის ადგილობრივ, გერნზულ დიალექტს.
გერნზის ტერიტორია სამხედრო და საგარეო პოლიტიკის საკითხებში ექვემდებარება ბრიტანეთის იურისდიქციას, მაგრამ გააჩნია ავტონომიური თვითმმართველობა. ფულის ერთეულია გერნზის ფუნტი, კურსით იგი უტოლდება ბრიტანულ ფუნტს (რომელიც ასევე თავისუფალ მიმოქცევაშია კუნძულზე). გერნზის ეკონომიკაში დომინირებს ფინანსური სექტორი, აქ გაუქმებულია სავალუტო კონტროლი, გამარტივებულია ბიზნეს ოპერაციები და მოქმედებს მარტივი საგადასახადო სისტემა, დიდი ყურადღება ექცევა საბანკო კონფიდენციალობისა და მომსახურების მაღალი სტანდარტების შენარჩუნებას (ოფ-შორული ზონა).
ისტორია
933 წლიდან ნორმანდიის კუნძულები შევიდა ნორმანდიის სამეფოს მმართველობაში. 1066 წელს ნორმანდიის ჰერცოგი საკუთარ ჯარს განალაგებს სასექსში და იკურთხება მეფე უილიამ I-ად. ნორმანდიის საგრაფო, ნორმანდიის კუნძულების ჩათვლით, გაერთიანდა ინგლისის და ნორმანდიის კომბინირებულ სამეფოდ. 138 წლის შემდეგ მეფე ჯონი კარგავს ნორმანდიის უმეტეს ნაწილს, მაგრამ ნორმანდიის კუნძულები რჩება ბრიტანეთის გვირგვინის ქვეშ. ამ დროისთვის გერნზში მოქმედებს საკუთარი მმართველობითი სისტემა და განვითარებულია პარლამენტარიზმის ინსტიტუტი, დღეისთვისაც ამ ტერიტორიაზე ტრადიციული თვითმმართველობა არსებობს. საკუთარი პარლამენტები აქვთ ასევე გერნზის ავტონომიურ ერთეულებს — ოლდერნს და სარკს.
ღირსშესანიშნაობა
მინი|left|300px|ციხესიმაგრე [[კორნეტი (ციხესიმაგრე)|კორნეტი გერნზიზე]] 1993 წლიდან ხორციელდება გერნზის სამხედრო ფასეულობების დაცვის პროგრამა. გერნზის სანაპიროებზე განლაგებულია მრავალი ციხე-სიმაგრე, ფორტი, სამეთვალყურეო კოშკი, როგორც სამხედრო წარსულის მნიშვნელოვანი ძეგლები. კუნძულების გეოგრეფიული მდებარეობა ყოველთვის განაპირობებდა გერნზის სამხედრო სტრატეგიულ მნიშვნელობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის გვირგვინის მიწები *
პანევეჟისის მაზრა
პანევეჟესის მაზრა (Panevėžio apskritis) — მაზრა ლიეტუვის ჩრდილოეთ ნაწილში. ესაზღვრება ლატვიას, ასევე შიაულის, კაუნასის, ვილნიუსის და უტენის მაზრებს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
მაზრა მოიცავს შემდეგ ტერიტორიებს
სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის მაზრები
ლინკუსის ბრძოლა
ლინკუსის ბრძოლა (ძვ. წ. 423) — ლინკესტიელების და ილირიელების გაერთიანებული ჯარების დაპირისპირება სპარტელებისა და მაკედონელთა წინააღმდეგ. ეს იყო ერთ-ერთი დიდი ბრძოლა პელოპონესის ომის დროს. ძვ. წ. 424 წელს სანამ ათენი დელიუმთან დამარცხდებოდა, სპარტამ გაგაზანა არმია ბრასიდასის მეთაურობით, რათა დამხმარებოდა პერდიკა II მაკედონიელს და ათენის სხვა მტრებს. თავდაპირველად სპარტა არაბეოსთან მაკედონიის ომში მონაწილეობას ერიდებოდა, მაგრამ ძვ. წ. 423 წელს ისინი შეუერთდნენ ექსპედიციას, რომელიც დასრულდა მაკედონელთა უკანდახევით და სპარტანელთა ბრწყინვალე გაქცევით.
მას შემდეგ, რაც ილირიელთა და ლინკესტიელთა თავდაპირველი ერთობლივი თავდასხმა მოიგერიეს, ისინი დაედევნენ მაკედონელებს და გადაკეტეს ბრასიდასის გზა უღელტეხილზე, აიძულეს მისი ჯარი აეწია მიმდებარე ბორცვზე და მაკედონიაში შესულიყვნენ. ამან ბრასიდასს და პერდიკას შორის დაპირისპირება გამოიწვია.
პრელუდია
არაბეუსი, ლინკესტისის აჯანყებული მეფე (ასევე ლინკუსი), ექვემდებარებოდა პერდიკას, ამის გამო არაბეუსს სურდა პერდიკასაგან თავი შორს დაეჭირა და არგეადის დაქვემდებარებაში გადასულიყო. ალექსანდრე I-მდე მაკედონელი მეფეების შესახებ ბევრი რამ არის ცნობილი, არც მათი ბრძოლები ილირიელების შემოსევის დროს. ილირიელთა ეს ლაშქრობები გავრცელდა დასავლეთ მაკედონიაშიც და საფრთხე შეუქმნა არგეადის ტერიტორიას ცენტრალურ ვაკეზე. ერთი საუკუნის შემდეგ, ილირიელბს კვლავ სურდათ რომ შეერთებდნენ არაბეუსს. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 423 წელს სირასმა ცოლად შეირთო არაბეუსის ქალიშვილი. ზოგი ამტკიცებს, რომ ილირიელები სირასის დაქვემდებარების ქვეშ იმყოფებოდნენ, როდესაც ბრძოლა მოხდა, მაგრამ ამას არ ადასტურებენ ისტორიოგრაფიაში(თუკიდიდე, არასოდეს ახსენებს სირასს). თუ ილირიელები მართლაც იყვნენ სირასის მმართველობის ქვეშ ბრძოლის დროს, მაშინ ისინი იყვნენ ტაულანტები ან ენჩელიები, იმის მიხედვით, თუ რამდენად ემთხვევა სირასის რომელიმე ტომს და სამეფოს ზუსტ ადგილსამყოფელს.
პერდიკა II სპარტელების მოკავშირე იყო და ძვ. წ. 424 წელს დაეხმარა სპარტანელ გენერალს, ბრასიდასს, დაეპყრო ამფიპოლისი ათენელთაგან, მისი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კოლონია, ძირითადად მისი ფლოტისთვის ხე-ტყით მომარაგებისთვის იყო საჭირო ეს კოლონია. ამით ძალიან დიდი დარტყმა მიაყენეს ათენელებს, რადგან მათი ხე-ტყით მომარაგება დამოკიდებული გახდა მაკედონიელებზე. ეს არ აწყობდათ ათენელებს რადგან, მაკედონიაში ვაჭრობა ძალიან განვითარდებოოდა. ამის სანაცვლოდ, სპარტელები დაეხმარნენ პერდიკას საზღვრების დაცვაში მეფე არაბეუსზე თავდასხმით, ილირიელების მხარდაჭერის დაპირებით.
ბრძოლა
ბრასიდასმა და პერდიკასმა დაიწყეს მეორე ერთობლივი ექსპედიცია ლინკესტიში. პერდიკა ხელმძღვანელობდა მაკედონელთა ძალებს, ასევე დიდი გავლენა გააჩნდა ჰოპლიტების დიდ ნაწილზე. ბრასიდასს ჰყავდა ქალკიდიელები, აკანტიელები და ისეთი ხალხი, რომელბიც სხვისი მოკავშირეები იყვნენ, გარდა დანარჩენი პელოპონესელებისა ამ მხარეში. ჯარში საბოლოოდ იყო დაახლოებით 3000 სამხრეთ ბერძენი ჰოპლიტი, რომელსაც თან ახლდა მთელი (ჩრდილოელი ბერძნული) მაკედონელი კავალერია ქალკიდელებთან ერთად, თითქმის 1000 კაციანი, გარდა ბარბაროსების უზარმაზარი რაოდენობისა.
ლინკესტიში შესვლისას ბრასიდასმა და პერდიკასმა ლინკესტიელები დაბანაკებულები და საომრად გამზადებულები იპოვეს. ქვეითი ჯარი ორივე მხრიდან იყო გარშემორტყმული იყო ბროცვებით, მათ შორის კი ქვეითები იყვნენ განლაგებულები, სწორედ ამ ადგილს შეუტია მთელმა კავალერიამ. ამის შემდეგ ლინკესტიელი ჰოპლიტები თავიანთი ბორცვიდან შეტევაზე გადავიდნენ და თავიანთ კავალერიას დაეხმარნენ; რის საპასუხოდ ბრასიდასიც და პერდიკასაც ჩამოვიდნენ მათ შესახვედრად და ჩაერთნენ ბრძოლაში, მძიმე დანაკაგები განიცადეს თუმცა მაინც გაიმარჯვეს; გადარჩენილები თავს აფარებენ სიმაღლეებს და იქ რჩებოდნენ. შემდეგ ბრასიდასი და პერდიკასი ორი-სამი დღე ელოდნენ ილირიელ დაქირავებულ ჯარისკაცებს, რომლებიც პერდიკას უნდა შეერთებოდნენ. ამის შემდეგ პერდიკას სურდა გაეგრძელებინა შეტევა არაბეოსის სოფლებზე, მაგრამ ბრასიდასმა უარი თქვა. მას სურდა დაბრუნება, რადგან ილირიელები არ გამოჩენილან და ეშინოდა, რომ მისი არყოფნის დროს ათენელები გაცურავდნენ და თავს დაესხმებოდნენ მენდეს.
ილირიელების ალიანსი არაბეუსთან
ამასობაში მოვიდა ცნობა, რომ ილირიელებმა რეალურად უღალატე პერდიკას და მის ნაცვლად მოკავშირეობა შესთავაზეს არაბეუს. მათმა მეომრულმა ხასიათმა აფიქრებინა ორივე მხარეს კარგი იქნებოდა თუ არა დანებება. თუმცა, ბრასიდასსა და პერდიკას შორის უთანხმოების გამო, უკან დახევაზე უარი თქვეს. მაკედონელები და მათი მოკავშირეები, თვლიდნენ, რომ ილირიელთა არმია ბევრჯერ აღემატებოდა ჩამოსულს, ამიტომაც შეშინდათ. ამან აიძულა პერდიკას გაქცეულიყო სამშობლოს მიმართულებით. გამთენიისას ბრასიდასმა დაინახა, რომ მაკედონელები წავიდნენ და რომ ილირიელები და არაბეები მასზე თავდასხმას აპირებდნენ, თავისი ჰოპლიტები მოაწყო მოედანზე, ცენტრში მსუბუქი ჯარით და მოემზადა უკან დასახევად. თავისი უმცროსი ჯარისკაცები გაგზავნა, რათა გაეშურებინათ იქ, სადაც ოდესმე ილირიელები და ლინკესტიელები თავს დაესხნენ მათ, ბრასიდასმა და 300 რჩეული კაცი უკან წავიდნენ, რათა უკან დახევის დროს შეხვედროდნენ.
ამასობაში, სანამ ილირიელები მიუახლოვდებოდნენ, ბრასიდასი ცდილობდა შეენარჩუნებინა თავისი ჯარისკაცების გამბედაობა, აშკარად შეძრწუნებული ახალი მტრის საშინელი გარეგნობით:
''ახლანდელმა მტერმა შეიძლება შეაშინოს გამოუცდელი ჯარისკაცი; ისინი ბევრნი არიან რაოდენობით; მათი ხმამაღალი ყვირილი აუტანელია; და მათი იარაღის ჰაერში ცემას საფრთხის შემცველი სახე აქვს. მაგრამ როდესაც საქმე ეხება რეალურ ბრძოლას მოწინააღმდეგესთან, რომელიც თავის ადგილზე დგას, ისინი არ არიან ისეთი, როგორიც ჩანდნენ; მათ არ აქვთ რეგულარული ბრძანება იმის შესახებ, რომ მათ უნდა რცხვენოდეს თავიანთი პოზიციების მიტოვების გამო დაძაბულობის დროს, ფრენა და თავდასხმა მათვის თანაბრად საპატიოა და არ ცდილობენ თავიანთი გაბედაობა გამოსცადონ, ისინი არ ტოვებენ პოზიციებს რათა გაიცქნენ.''
ამ მოკლე მიმართვის შემდეგ ბრასიდასმა დაიწყო თავისი ჯარის გაყვანა. ეს რომ დაინახეს ილირიელებმა და ლინკესტებმა დიდი ყვირილითა და ხმაურით წამოვიდნენ, ეგონათ, რომ გაქცეულ მტერს დაეწეოდნენ. მაგრამ ყოველ ჯერზე, როცა ისინი უტევდნენ, ხედავდნენ, რომ ახალგაზრდები მზად იყვნენ მათ წინააღმდეგ გამოსულიყვნენ, ხოლო ბრასიდასი თავისი შერჩეული ჯგუფით მხარს უჭერდა მათ. ამგვარად, პელოპონესელებმა გაუძლეს პირველ შეტევას, მათი მტრის გასაკვირად, და შემდეგ მიიღეს და მოიგერიეს ისინი ისე სწრაფად, როგორც გაადგილდებოდნენ. ილირიელებისა და ლინკესტიელების ძირითადმა ნაწილმა შეწყვიტა ბრასიდასისა და მისი ჯარების დევნა, როგორც კი ქვეყანაში შევიდნენ, ჯარის ნაწილი უკან გაუშვეს ხოლო დანარჩენები გაქცეუყლებს დაედევნენ. დანარჩენები გაიქცნენ გაქცეული მაკედონელების შემდეგ, დახოცეს ყველა, ვინც დაიჭირეს, და წინ წავიდნენ, რათა კონტროლი აეღოთ ვიწრო უღელტეხილზე, რომელიც ორ ბორცვს შორის იყო და მიდიოდა ლინკესტიში, იცოდნენ, რომ ბრასიდასს უკან დახევის სხვა გზა არ ჰქონდა. ამიტომ, როდესაც ის მარშრუტის ყველაზე რთულ ნაწილს მიუახლოვდა, დაიწყეს მისი ალყაში მოქცევა რათა საბოლოოდ დაემარცხებინათ.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:პელოპონესის ომი კატეგორია:პელოპონესის ომის ბრძოლები
ნაჰარი (მწვერვალი)
ნაჰარი — მწვერვალები საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, საქართველოსა და რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის საზღვარზე (სამხრეთის ნაჰარი, სიმაღლე 3582 მ, ცენტრალური ნაჰარი, სიმაღლე 3646 მ). აგებულია კამბრიულისწინა და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური და სუბნივალური ლანდშაფტი.
აზერბაიჯან-მაროკოს ურთიერთობები
აზერბაიჯან-მაროკოს ურთიერთობები აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და მაროკოს სამეფოს შორის პოლიტიკის, სოციო-ეკონომიკურ, კულტურისა და სხვა სფეროებში. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთთანამშრომლობა ხორციელდება ისეთ სფეროებში, როგორებიცაა: სოფლის მეურნეობა, ენერგეტიკა, ტრანსპორტი, განათლება, კერძო სექტორი, ტურიზმი, ლოჯისტიკა, ტელეკომუნიკაციები, მშენებლობა და სხვ.
ნაჰარი (მწვერვალი)
ლიტერატურა
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მთები კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
აზერბაიჯან-მაროკოს ურთიერთობები
დიპლომატიური ურთიერთობები
მაროკომ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 30 დეკემბერს ცნო. მათ შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1992 წლის 25 აგვისტოს დამყარდა. 1994 წლის 12 დეკემბერს მაროკოსა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა კასაბლანკაში ხელი მოაწერეს ურთიერთთანამშრომლობის პროტოკოლს. 1994 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი პირველად ეწვია მაროკოს.
აზერბაიჯანის წარმომადგენლობითი ოფისი მაროკოში 2006 წელს გაიხსნა, ხოლო მაროკოს საელჩო აზერბაიჯანში 2008 წელს გაიხსნა. მაროკოში აზერბაიჯანის ელჩი ოგტაი გურბანოვია, ხოლო მაროკოს ელჩი აზერბაიჯანში - ადილ ამბარჩი. 2007 წლის 28 სექტემბერს აზერბაიჯანსა და მაროკოს შორის ორმხრივი თანამშრომლობის მთავრობათშორისი კომისია შეიქმნა.
2018 წლის 5 მარტს მაროკოს საგარეო საქმეთა მინისტრი, ნასერ ბურითი აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრს, ელმარ მამედიაროვს შეხვდა. მთავრობათშორისი შეხვედრის დროს რამდენიმე შეთანხმებას მოეწერა ხელი, მათ შორის იყო: „შეთანხმება ორმაგი გადასახადებისა და გადასახადებისგან თავის არიდების შემცირების შესახებ“, „მთავრობათშორისი შეთანხმება უსაფრთხოებისა და კრიმინალის წინააღმდეგ ბრძოლაში ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ“, „პროტოკოლი სარკინიგზო სააგენტოებს შორის თანამშრომლობის შესახებ“, „პროტოკოლი აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიასა და მაროკოს საზღვაო კვლევების უმაღლეს ინსტიტუტს შორის თანამშრომლობის შესახებ“.
2018 წლის 30 ოქტომბერს აზერბაიჯანის საჯარო სამსახურების სახელმწიფო სააგენტოსა და მაროკოს მთავრობას შორის მემორანდუმი გაფორმდა.
აზერაიჯანსა და მაროკოს შორის იურიდიულ ჩარჩოს 20 დოკუმენტი შეადგენს.
ეკონომიკური ურთიერთთანამშრომლობა
აზერბაიჯანის სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის თანახმად, 2017 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და მაროკოს შორის სავაჭრო ბრუნვამ 3.9 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. მაროკოს ნავთობის კომპანიები ურთიერთთანამშრომლობენ SOCAR-თან.
კულტურული კავშირები
2008 წლის 2-4 მარტს რაბატში აზერბაიჯანული კულტურის ღეები ჩატარდა. ღონისძიების ფარგლებში აზერბაიჯან-მაროკოს მეგობრობის საზოგადოება დაარსდა. 2008 წლის მარტში ორ ქვეყანას შორის ინტრკულტურული ურთიერთთანამშრომლობის შეთანხმებას მოეწერა ხელი.
2009 წლის 16-19 ოქტომბერს მაროკოული კულტურის დღეები გაიმართა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. აზერბაიჯანული კულტურის დღეებირაბატში კიდევ ერთხელ გაიმართა 2010 წლის 26 ოქტომბრიდან 1 ნოემბრამდე. 2011 წლის მარტში აზერბაიჯანისა და მაროკოს ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროებს შორის ურთიერთთანამშრომლობის პროტოკოლს მოეწერა ხელი. იმავე წელს, 11-13 ნოემბერს ბაქოში მაროკოული კულტურის დღეები ჩატარდა.
2020 წლის იანვარში აზერბაიჯანის ხალიჩების ეროვნული მუზეუმის დირექტორი, შირინ მელიქოვა მაროკოს ეწვია. ვიზიტისას არაერთი შეხვედრა გაიმართა და ურთიერთანამშრომლობის მემორანდუმსაც მოეწერა ხელი.
საერთაშორისო თანამშრომლობა
საერთაშორისო თანამშრომლობა ხორციელდება სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის ჩარჩო-კონვენციების შესაბამისად, მათ შორის: ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის და სხვ.
მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტში მაროკო აზერბაიჯანს უჭერს მხარს. სამაგიეროდ, აზერბაიჯანის მაროკოს მხარს უჭერს დასავლეთ საჰარის საკითხში.
2012 წლის 21 თებერვალს მაროკოს დედაქალაქ რაბატში ბავშვთა ისლამური განათლების, მეცნეირებისა და კულტურის ორგანიზაციის მინისტრების მეხუთე კონფერენცია გაიმართა, რომელსაც ოჯახის, ქალთა და ბავშვთა საკითხებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე, ჰიჯრან ჰუსეინოვა დაესწრო. ორმხრივი შეხვედრა გაიმართა ისლამური განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორთან, აბდალაზიზ ალ-ტუვაირისთან, რომელზეც ჰეიდარ ალიევის ფონდის მიერ განხორციელებული პროექტები: „ახალი სკოლა ახალი აზერბაიჯანისთვის“, „საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების წვდომის უზრუნველყოფა იმ ადამიანთათვის, ვისაც მხედველობის პრობლემები აქვთ“ და სხვ. განიხილეს.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები კატეგორია:მაროკოს საგარეო ურთიერთობები კატეგორია:აზერბაიჯანის ორმხრივი ურთიერთობები კატეგორია:მაროკოს ორმხრივი ურთიერთობები
ელ-აიუნი
1976 წელს მაროკომ მოახდინა ქალაქის ოკუპაცია და დღემდე იმყოფება მისი ადმინისტრაციის ქვეშ. პოლისარიოს ფრონტი (ალჟირის მხარდაჭერით) იბრძვის დასავლეთ საჰარის საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკად ჩამოყალიბებისთვის და ელ-აიუნს მიიჩნევს ოკუპირებულ დედაქალაქად.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
Cryptodaphne rugosa
Cryptodaphne rugosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რუსული მართლწერის რეფორმა
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიასთან ჯერ კიდევ 1904 წელს ჩამოყალიბებულ იქნა მართლწერის წესების დამდგენი საგანგებო კომისია, რომელიც მიზნად ისახავდა რუსული ენის არსებული ფონოლოგიისა და ორთოგრაფიის ურთიერთდაახლოებას, განახლებას. მიუხედავად ამისა, მრავალი წლის შემდეგ, მხოლოდ 1917 წლის მაისში მოწვეული იქნა სესია, რომელზედაც წაკითხული და დამტკიცებული იქნა მომზადებული რეფორმა.
1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შიდა არეულობის გამო მართლწერის რეფორმის კანონიერად გაფორმება გადაიდო. საგანგებო კომისიის მიერ შემუშავებული და დადგენილი ახალი მართლწერის წესები მოგვიანებით სახალხო კომისართა სამთავრობო საბჭოს მიერ იქნა ვიზირებული და საბოლოოდ, 1918 წლის 10 ოქტომბერს მიღებულ იქნა დეკრეტი სახელწოდებით „ახალი ორთოგრაფიის შემოღების შესახებ“, — რუსულად «Декрет о введении новой орфографии».
გაუქმებული ასო-ნიშნები
1918 წელს განხორციელებული მართლწერის რეფორმა არის დღემდე ბოლო, და ამავდროულად ერთ-ერთი ყველაზე დიდი რეფორმა რუსული გრაფიის ისტორიაში. ხსენებული რეფორმის შედეგად რუსული ანბანი 33 ასო-ნიშანზე იქნა დაყვანილი, რამაც მნიშვნელოვანწილად გაადვილა რუსული ორთოგრაფია.
გამოყენებიდან ამოღებული იქნა 4 ასო-ნიშანი, რომლებიც სხვა ასოებით ჩაანაცვლეს, ხოლო ჩანაცვლება კი რეალიზებულ იქნა ასოთა ურთიერთმსგავსების ან -იდენტურობის პრინციპით.
ასო-ნიშანი "І"
ასო „І“ შეიცვალა „и“ ასო-ნიშნით, ხოლო ეს უკანასკნელი კი იდენტური ბგერების, "i"-სა და "j"-ის გადმოსაცემად გამოიყენებოდა. ასო „І“ იწერებოდა სხვა ხმოვნების წინ, ასო-ბგერა „й“ წინ, და მას ეტიმოლოგიური მიზეზით აგრეთვე კიდევ რამდენიმე სიტყვაში წერდნენ, მაგ.:
<div style="border-collapse:collapse;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; margin:10px 0; padding:5px;">
ასო-ნიშანი "ѣ"
ასო-ნიშანი „ѣ“, რომლის რუსული სახელწოდება იყო "ჲატი", ჩანაცვლებული იქნა ასო-ნიშნით „е“. თავდაპირველად, ჲატი გრძელი ხმოვნის გადმოსაცემად გამოიყენებოდა და იგი დაახლ. წარმოითქმებოდა დაახლოებით როგორც [æ:] ანდა როგორც დიფტონგი [ie:]. დროთა განმავლობაში ჲატის წარმოთქმა შეიცვალა და შეერწყა თანამედროვე რუსულ [e]-სა და უკრაინულ [i]-ს.
1918 წლამდე „ѣ“ (ჲატი) ენობრივი რელიქტის სახით სლავური წარმოშობის ძალიან ბევრ სიტყვაში იყენებდნენ. პრობლემა ის იყო, რომ ფონეტიკურად მისი გარჩევა [e]-საგან შეუძლებელი გახდა, და მის სწორედ გამოსაყენებლად საჭირო გახდა უამრავი წესისა და გამონაკლისების დაზეპირება. თანამდეროვე რუსულში დღემდე არის შემორჩენილი გამოთქმა "выучить на ять", რომელიც აზრობრივად ითარგმნება ასე; რაიმეს შესწავლა ჲატის გამოყენებასავით, ანუ "რაღაცის კარგად დაზეპირება".
მაგალითები ძველი და ახალი მართლწერის საეგზემპლიკაციოდ:
<div style="border-collapse:collapse;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; margin:10px 0; padding:5px;">
ასო-ნიშანი "ѳ"
ასო-ნიშანი „ѳ“-ს რუსულში фита́ ( იტა) ერქვა და ბერძნულ თეტა-ს წარმოადგენდა, ჩანაცვლებული იქნა „ф“-ით, რომელიც იდენტური ბგერის, " f "-ის გადმოსაცემად გამოიყენებოდა. ეტიმოლოგიური მიზეზების გამო „ѳ“ გამოიყენებოდა ბერძნული წარმოშობის სიტყვებში, რომლებშიც თეტა გვხვდება. მაგ.: <div style="border-collapse:collapse;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; margin:10px 0; padding:5px;">
თვითონ ბერძნულში "თეტა" დღესაც არსებობს და თავისი ფონეტიკური ხარისხით, ანუ ჟღერადობით ძალიან ჰგავს ინგლისურ th ასოთშეთანხმებას.
ასო-ნიშანი "ѵ"
ასო-ნიშანი იჟიცა, - „ѵ“, რუსულში სახეცვლილი ფორმით იფსილონს წარმოადგენდა, ჩანაცვლებული იქნა „и“-თ, რომელიც რუსულში თავისი ფონეტიკური ხარისხით, ანუ ჟღერადობით იდენტური ბგერის [i]-ს გადმოსაცემად გამოიყენებოდა. თუმცა იმ მიზეზის გამო, რომ ѵ-ს გამოყენება XVIII საუკუნეში უაღრესად იშვიათად გამოიყენებოდა, მართლწერის რეფორმაში არ უხსენებიათ. იჟიცა გამოიყენებოდა ლამის მხოლოდ სიტყვა мѵро-ს (აგრეთვე ძალზედ იშვიათად სიტყვა сѵнодъ-ის) წერისას. იჟიცა „ѵ“ ეტიმოლოგიური მიზეზების გამო მხოლოდ ბერძნული წარმოშობის იმ საეკლესიო ცნებებში გამოიყენებოდა, რომლებშიაც გვხვდება ე.წ. მოკლე ი. ბერძნული „მოკლე ი“ თავის დროზე გადაიღო არაერთმა ლათინური დამწერლობის მქონე ენამ, სადაც მას იფსილონს (გერმანულში იფსილონ = მოკლე ი), ან იგრეკს (ფრანგულში იგრეკს = ბერძნული ი) უწოდებენ.
<div style="border-collapse:collapse;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; margin:10px 0; padding:5px;">
ასო-ნიშანი "ъ"
ამ მართლწერის რეფორმის შედეგად მნიშვნელოვანწილად შეიზღუდა „ъ“ -ის, - ე.წ. „ტვჲორდი ზნაკი“-ს (ქართ. მაგარი ნიშანი) გამოყენება. კერძოდ, თუ რეფორმამდელ რუსულში ე.წ. მაგარ თანხმოვნებზე დასრულებული სიტყვები დაირთავდნენ ამ ნიშანს, იგივე სიტყვები ახალი წესების შედეგად უკვე აღარ საჭიროებდნენ ხსენებული ასო-ნიშნის დართვას. თუმცა ეს ასო-ნიშანი „ъ“, რომელსაც 1918 წლამდე еръ (jer) ერქვა, მაინც შემორჩა რუსულ ანბანს და დღეს მაგარ ნიშნად იწოდება.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:რუსული ენა
შვედეთის მუნიციპალიტეტების სია
ქვემიოთ მოცემულია შვედეთის მუნიციპალიტეტების სია. შვედეთის 21 ლენი (län) ადმინისტრაციულად 290 მუნიციპალიტეტად, კომუნად (kommun) იყოფა. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით უდიდესია დედაქალაქის, სტოკჰოლმის მუნიციპალიტეტი, ხოლო ყველაზე მცირე მუნიციპალიტეტებში მცხოვრებთა რიცხვი 3 ათასზე ნაკლებია. შვედეთში ერთ მუნიციპალიტეტში მცხოვრებთა საშუალო რაოდენობა შეადგენს 35,6 ათას ადამიანს.
ნიკარაგუის ვულკანების სია
სიაში მოცემულია მოქმედი და ჩამქრალი ვულკანების სია ნიკარაგუის ტერიტორიაზე:
953
თარიღი უცნობია
*
ჰიდროქსიდი
ჰიდროქსიდები (ჰიდროჟანგები) ეს არის ქიმიური ელემენტების ოქსიდების ნაერთები წყალთან. ცნობილია თითქმის ყველა ქიმიური ელემენტის ჰიდროქსიდი; ზოგიერთი მათგანი ბუნებაში მინერალის სახით გვხვდება.