cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ანგოლა
სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობისა და სატყეო მეურნეობის დარგები ქვეყნისთვის დიდ მნიშვნელობას წარმოადგენს. “ანგოლას სჭირდება 4,5 მილიონი ტონა მარცვლეული წელიწადში, მაგრამ იზრდება მხოლოდ დაახლოებით 55 % სიმინდი, 20 % ბრინჯი და მხოლოდ 5 % აუცილებელი ხორბალი” (აფრიკის ეკონომიკური პერსპექტივები), მაგრამ “ანგოლის ნაყოფიერი მიწების მხოლოდ 3 %-ზე ნაკლები მუშავდება და სატყეო მეურნეობის ეკონომიკური პოტენციალი კი არარეალიზებული რჩება” (მსოფლიო ბანკი). ამ ფაქტების შეფასებიდან სჩანს, რომ ანგოლას გააჩნია წარმოების ზრდის პოტენციალი არა მხოლოდ ეროვნულ ბაზარზე, არამედ უცხოურზეც. ამ დარგების ინვესტიცირება დაეხმარება უმუშევრობის დონის შემცირებას, განსაკუთრებით სოფლებში. ეს აუცილებლად აისახება სოფლის მოსახლეობის ცხოვრების დონეზე.
სოფლის მეურნეობაში დაკავებულია 80 %-ზე მეტი მომუშავე, მაგრამ მოხმარებული საკვები პროდუქტების მოცულობის დაახლოებით 80 % იმპორტირებულია. კულტივირებულია: ბანანი, შაქრის ლერწამი, ყავა, სიზალი, სიმინდი, ბამბა, მანიჰოტი, თამბაქო, ბოსტნეული კულტურები. მოშენებულია შინაური საქონელი.
ტრანსპორტი
thumb|350px| ანგოლის რკინიგზის სქემა (ინტერაქტიური ვერსია) უწყვეტი ყვითელი სამი ხაზი 1067 მმ სიგანე — 2638 კმ, წყვეტილი მელნისფერი 610 მმ სიგანე — 123 კმ ანგოლის ტრანსპორტი შედგება: ანგოლი სარკინიგზო ტრანსპორტი შედგება სამი ერთმანეთისადმი დაუკავშირებელი 1067 მმ ლიანდაგის სიგანის ხაზისაგან: ჩრდილოეთის ლუანდის სარკინიგზო ხაზი, ცენტრალური ბენგელის სარკინიგზო ხაზი (უერთდება კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას) და სამხრეთის მოკამედეშის სარკინიგზო ხაზი. თითოეული ხაზი ატლანტის ოკეანის სანაპიროს აკავშირებს ქვეყნის სიღრმესთან. მეოთხე 123 კმ-ის სიგრძის 610 მმ ლიანდაგის სიგანის ხაზი პორტ ამბოიმს აკავშირებს ქალაქ გაბელასთან, მაგრამ დღეისათვის ის არ ფუნქციონირებს.
სამოქალაქო ომის დამთავრების შემდეგ, ხელისუფლებას სურს დაიწყოს კოლონიალური პერიოდიდან შემორჩენილი და სამოქალაქო ომის დროს საკმაოდ დაზიანებული რკინიგზის ხაზების რეაბილიტაციის დაგეგმვა და მისი გაფართოება ახალი ხაზების მშენებლობის ხარჯზე. ეს გეგმა ანგოლას მისცემს არსებული სარკინიგზო ხაზების ერთმანეთთან დაკავშირების და მეზობელ ქვეყნებთან შეერთების საშუალებას. თუ ეს გეგმა როდესმე განხორციელდა, შესაძლებელი გახდება სამი აღმოსავლეთი-დასავლეთი ხაზის და სამი ჩრდილოეთ-სამხრეთის ხაზის ერთიანი სქემის შექმნა, რომელიც რკინიგზის ხაზებით ერთმანეთთან დააკავშირებს ყველა 18 პროვინციას. ეს გეგმა ასევე ცნობილია ანგო-ფეროს სახელით.
ტრანსპორტი მთავარი ასპექტია ანგოლაში იმიტომ, რომ ის მოხერხებულად მდებარეობს და ეს შეიძლება გახდეს რეგიონალური მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ცენტრი. ამას გარდა ანგოლის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ზოგიერთი მთავარი და მსხვილი პორტი და ამიტომ აუცილებელია მათი მიერთება ქვეყნის სიღრმესთან და მეზობელ ქვეყნებთან.
ტურიზმი
ანგოლაში ტურიზმის ინდუსტრია ემყარება ქვეყნის ბუნებრივ სილამაზეს, მდინარეების, ჩანჩქერების და ლამაზი სანაპიროების ჩათვლით. ანგოლაში ტურიზმის ინდუსტრია შედარებით ახალი დარგია, რადგანაც ქვეყნის დიდი ნაწილი დაინგრა პოსტკოლონიალური დროის სამოქალაქო ომის შემდეგ, რომელიც დამთავრდა 2002 წელს. რეგიონის უმრავლესი ქვეყნისგან განსხვავებით, სადაც აშშ-ის, ევროკავშირის და ბევრი სხვა ქვეყნის მოქალაქეებს ეძლევათ ვიზები გამარტივებული სახით, ანგოლაში მისი მიღება უფრო რთულია და ჰგავს საბჭოთა სავიზო მოთხოვნებს (ოფიციალური წერილი-მოწვევა, დოკუმენტები სტუმრობის მიზნებზე, მოგზაურობის მარშრუტის ასლი, თანხების არსებობის მტკიცებულება და ასე შემდეგ. მაგრამ ყველა წამსვლელისათვის ვიზა არ მტკიცდება). ტურიზმის მიმართ ასეთი დამოკიდებულება ქვეყანას უქმნის არასახარბიელო მდგომარეობას ტურიზმის საერთაშორისო ბაზარზე კონკურენციაში.
საგარეო ვაჭრობა
ექსპორტი (69,26 მილიარდი დოლარი. 2012 წლის შეფასება) — ნავთობი, ნავთობპროდუქტები, ალმასები, ყავა, ბამბა, სიზალი, თევზი, თევზპროდუქტები, ტყე.
ძირითადი მყიდველები: ჩინეთი — 45,8 %, აშშ — 13,7 %, ინდოეთი — 11,0 %, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 4,1 %.
იმპორტი (22,86 მილიარდი დოლარი. 2012 წლის შეფასება) — მანქანები, ელექტრომოწყობილობები, სატრანსპორტო საშუალებები და სათადარიგო ნაწილები, მედიკამენტები, საკვები პროდუქტები, ტექსტილი, სამხედრო ტექნიკა.
ძირითადი მომწოდებლები: პორტუგალია — 19,5 %, ჩინეთი — 20,8 %, აშშ — 7,7 %, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 7,1 %, ბრაზილია — 5,9 %.
ჯანდაცვა
ანგოლის ჯანდაცვა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო უარესია მსოფლიოში. მოსახლეობის მხოლოდ უმნიშვნელო ნაწილი იღებს ელემენტარულ სამედიცინო დახმარებას..
ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ცნობით მოსახლეობის აღწერის შედეგები აჩვენებს, რომ ანგოლას ჰყავს ექიმების იმდენად მცირე რაოდენობა, რომ მათ არ შეუძლიათ საკუთარი ქვეყნის მოსახლეობის ელემენტარული სამედიცინო მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება. სავარაუდოდ ანგოლაში არსებობს დაახლოებით 0,08 ექიმი 1000 ადამიანზე. ანგოლაში სამოქალაქო ომის ხანგრძლივი პერიოდის გამო, ანგოლელების თითქმის მთელ თაობას არ ჰქონდა შესაძლებლობა მიეღოთ ელემენტარული განათლება. ამან გამოიწვია სამედიცინო მუშაკების მკვეთრი შემცირება, რასაც დაემატა დედების ცუდი ჯანმრთელობის პრობლემა. სამედიცინო მუშაკების უკმარისობას დღეისათვის ავსებენ კუბელი ექიმები, რომელთა მიზანია ჯანმრთელობის მთლიანი მდგომარეობისა და ასევე დედების ჯანდაცვის გაუმჯობესება.
ჯანდაცვის სისტემამ განიცადა სამოქალაქო ომის სოციალური შედეგები. ადამიანების დიდ რაოდენობას, რომლებსაც არ შეეძლოთ მიეღოთ განათლება სამოქალაქო ომის დროს, დღეისათვის ჯანდაცვის სისტემაში არ შეუძლიათ შეავსონ პროფესიონალური სამედიცინო პერსონალის და სხვა აუცილებელი თანამდებობრივი რიგები, რის გამოც ანგოლის მოსახლეობამ დაკარგა განათლებული კადრების თითქმის მთელი თაობა. განათლებაში ამ წყვეტამ მოიტანა შედეგები, რომლებსაც დღესაც ძლიერ განიცდის საზოგადოება და განსაკუთრებით ჯანდაცვის სფერო.
დღეისათვის ქოლერის, მალარიის, ცოფის და აფრიკული სისხლდენის ანთების ეპიდემია, როგორც მარბურგის გემორაგიული ანთება, საერთო დაავადებაა ქვეყნის რამდენიმე ნაწილში. ქვეყნის ბევრ რეგიონში შეიმჩნევა ტუბერკულოზის დაავადების და აიდ ვირუსის გავრცელების მაღალი დონე. მწერებით გადამდები დენგეს ციებ-ცხელება, ფილარიატოზი, ლეიშმანიოზი, ონქოცერკოზა და სხვა დაავადებები, ასევე გავრცელებულია ქვეყნის რეგიონებში. ანგოლას აქვს ბავშვთა სიკვდილიანობის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელი მსოფლიოში და ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დაბალი სიცოცხლის ხაბგრძლივობაში. 2007 წლის კვლევებმა აჩვენა, რომ ანგოლაში გავრცელებულია ნიკოტინმჟავას დეფიციტის დაბალი მდგომარეობა. დემოგრაფიული და სამედიცინო კვლევების პროექტი დღეისათვის ანგოლაში ატარებს მალარიის, ოჯახობრივი ძალადობის და ბევრ სხვადასხვა გამოკვლევებს.
2014 წლის სექტემბერში პრეზიდენტის ბრძანებულებით შეიქმნა ანგოლის კიბოს დაავადებებთან ბრძოლის ინსტიტუტი (IACC), რომელიც ინტეგრირებული იქნება ანგოლის ჯანდაცვის ეროვნულ სამსახურთან. ამ ახალი ცენტრის მიზანია ჯანდაცვის და სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა ონკოლოგიის დარგში, პოლიტიკის, პროგრამების და გეგმების განხორციელება წინასწარი გაფრთხილებისა და სპეციალიზირებული მკურნალობის სფეროში. კიბოს ეს ინსტიტუტი ივარაუდება საყრდენ დაწესებულებად აფრიკის ცენტრალურ და სამხრეთის რეგიონებში.
2014 წელს ანგოლაში წამოიწყეს წითელის წინააღმდეგ ვაქცინაციის ეროვნული კამპანია, რომელიც ვრცელდებოდა თითოეულ 10 წლამდე ასაკის ბავშვზე და მისი მიზანია ეს ჩატარდეს ყველა 18 პროვინციაში. ეს 2014-2020 წლებში ანგოლის ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ღონისძიება წითელის ლიკვიდაციის სტრატეგიული გეგმის ნაწილია, რომელიც მოიცავს გეგმიური იმუნიზაციის განმტკიცებას, წითელას დაავადების შემთხვევაში გამართულ მკურნალობას, ვაქცინაციის მეორე დოზის შემოღებას გეგმიური ვაქცინაციის ეროვნულ ლალენდარში და წითელაზე აქტიურ ეპიდემიოლოგიურ ზედამხედველობას. ეს აქცია ჩატარდა პოლიომიელიტის და ვიტამინი А-ს წინააღმდეგ ვაქცინაციასთან ერთობლივად.
ანგოლაში ყვითელი ციებ-ცხელების სწრაფი გავრცელება დაიწყო 2015 წლის დეკემბერში. 2016 წლის აგვისტოში დაახლოებით 4000 ადამიანი იყო ამ დაავადებაზე ეჭვმიტანილი, მაგრამ დაავადების გავრცელება შემცირდა, თუმცა სავარაუდოდ 369 ადამიანი გარდაიცვალა. დაავადების გავრცელება დაიწყო ლუანდაში და გადაედო ქვეყნის 18 პროვინციიდან სულ ცოტა 16-ს. ყვითელი ციებ-ცხელების ეს სწრაფი გავრცელება აფრიკის სამხრეთში იყო ყველაზე უარესი უკანასკნელი სამი ათწლეულის განმავლობაში.
განათლება
მიუხედავად იმისა, რომ კანონის თანახმად ანგოლაში განათლება სავალდებულო და უფასოა 8 წლის განმავლობაში, ხელისუფლების ცნობით მოსწავლეთა გარკვეული რაოდენობა გაკვეთილებს ვერ ესწრება მასწავლებელთა და სკოლის შენობების უკმარისობის გამო. მოსწავლეები ხშირად იხდიან დამატებით სასკოლო ხარჯებს, წიგნების და სხვა მასალების ჩათვლით.
1999 წელს საწყისი განათლების სკოლებში დასწრების დონემ შეადგინა 74 %, როცა იგივე მაჩვენებელი 1998 წელს იყო 61 %. ეს მონაცემები აღებულია დაწყებით სკოლებში ფორმალურად დარეგისტრირებული მოსწავლეების რაოდენობის საფუძველზე და ამიტომ არაობიექტურად ასახავს სკოლებში ფაქტობრივ დასწრებას. ისევ არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავება სოფლის და ქალაქის რაიონებს შორის რეგისტრაციაში. 1995 წელს 7-დან 14 წლამდე ასაკის ბავშვთა 71,2 % დადიოდა სკოლაში. აღსანიშნავია, რომ მოსწავლეთა უფრო მაღალ პროცენტს შეადგენენ ვაჟები, ვიდრე გოგონები. ანგოლის სამოქალაქო ომის დროს (1975-2002 წლები), მთელი სკოლების თითქმის ნახევარი გაიქურდა და განადგურდა, რასაც დაემატა დღევანდელი ჭარბმოსახლეობიანობის პრობლემა.
2005 წელს განათლების სამინისტრომ დაიქირავა 20 000 ახალი მასწავლებელი და აგრძელებს მასწავლებელთა ტრენინგების განხორციელებას. მასწავლებლებს, როგორც წესი, ნაკლებს უხდიან, ისინი არასაკმარისად არიან მომზადებულები და ბევრჯერ საკმაოდ გადაღლილებიც (სწავლება ზოგჯერ მიმდინარეობს ორ ან სამ სმენად დღეში). ზოგიერთი მასწავლებელი უშუალოდ მოსწავლეებს სთხოვს თანხას ან მათგან ღებულობს ქრთამს. სხვა ფაქტორები, როგორებიცაა დანაღმული მინების არსებობა, პიროვნების დამამტკიცებელი დოკუმენტებისა და რესურსების არ ქონა და ჯანმრთელობის ცუდი მდგომარეობა, არის სკოლაში გაკვეთილებზე არარეგულარული დასწრების მიზეზი. მიუხედავად იმისა, რომ 2004 წელს განათლებაზე საბიუჯეტო ასიგნაციები გაიზარდა, ანგოლაში განათლების სისტემა რჩება საკმაოდ არასაკმარისად დაფინანსებული.
იუნესკოს სტატისტიკური ინსტიტუტის შეფასებით, 2011 წელს უფროსი ასაკის მოსახლეობის განათლების დონემ შეადგინა 70,4 %. მამაკაცებში 82,9 % და ქალებში 54,2 %, დაწყებული 2001 წლიდან. 1975 წელს პორტუგალიისგან დამოუკიდებლობის მიღების მომენტიდან, ზოგიერთი ანგოლელი მოსწავლე და სტუდენტი ორმხრივი შეთანხმების ფარგლებში ყოველწლიურად აგრძელებდა სწავლას პორტუგალიის, ბრაზილიის და კუბის საშუალო სკოლებში, პოლიტექნიკურ ინსტიტუტებში და უნივერსიტეტებში; მთლიანობაში ისინი ელიტას მიეკუთვნებოდნენ.
2014 წლის სექტემბერში ანგოლის განათლების სამინისტრომ გამოაცხადა 16 მილიონი ევროს ინვესტირება მთელ ქვეყანაში 300-ზე მეტი აუდიტორიის კომპიუტერიზაციაში. პროექტი ასევე მოიცავს პედაგოგების სწავლებას ეროვნულ დონეზე, "როგორც დანერგვის მეთოდი და დაწყებით სკოლაში ახალი საინფორმაციო ტექნოლოგიების გამოყენება, რაც გამოსახავს სწავლების ხარისხის გაუმჯობესებას".
2010 წელს ანგოლის ხელისუფლებამ წამოიწყო ანგოლის მედიათეკის ქსელის შექმნა, რომელიც გადანაწილებულია ქვეყნის რამდენიმე პროვინციაზე, რათა მოსახლეობას გაუადვილოს ინფორმაციის და ცოდნის მიღება. ყოველ საიტს აქვს ბიბლიოგრაფიული არქივი, მულტიმედიური რესურსები და ინტერნეტში მიერთებული კომპიუტერები, ასევე საკმკითხველო, ცოდნის მისაღები და ერთმანეთთან ურთიერთობის ადგილები. გეგმა ითვალისწინებს 2017 წლისთვის ანგოლის ყველა პროვინციაში მედიათეკის შექმნას. პროექტი ასევე მოიცავს რამდენიმე მედია ბიბლიოთეკის შექმნას, იმისთვის, რომ უზრუნველყოფილი გახდეს რამდენიმე სტაციონარული მულტიმედიური ბიბლიოთეკა ქვეყნის ყველაზე უფრო მეტად დაშორებულ რეგიონებში. ამავე დროს, მობილური მედია ბიბლიოთეკები უკვე მუშაობენ ლუანდას, მალანჟეს, უიჟეს, კაბინდას და სამხრეთ ლუნდას პროვინციებში.
მასმედია
ანგოლის მასმედიას ძირითადად აკონტროლებს ქვეყნის დომინანტი პოლიტიკური პარტია, ყოფილი მარქსისტული ანგოლის განთავისუფლების სახალხო მოძრაობა (მპლა), რომელსაც ხელმძღვანელობს ჟოზე ედუარდო სანტუში, ქვეყნის პრეზიდენტი, ვინც წყვეტს მოსამართლეების დანიშვნას და საკმაო გავლენას ახდენს საპარლამენტო არჩევნებზე.
ჟურნალისტიკა
ქვეყნის ოფიციალური სააგენტოა ანგოლის სახელმწიფო ბეჭვდითი სააგენტო (ANGOP), დაარსებული 1975 წელს, რომელიც ადრე მჭიდრო კავშირში იყო საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის ოფიციალურ სატელეგრაფო სააგენტო — საბჭოთა კავშირის დეპეშათა სააგენტოსთან (ТАСС).
ბეჭვდითი ორგანოები
2005 წელს, ერთადერთი ეროვნული ყოველდღიური გაზეთი იყო სახელმწიფო "Jornal de Angola" (2000 წელს ტირაჟი იყო 41 000). ასევე არსებობს სულ ცოტა 7 კერძო ყოველკვირეული გამოცემა, მაგრამ საკმაოდ დაბალი ტირაჟით. ანგოლის ძირითადი გაზეთებია: Jornal de Angola, O Apostolado, და Semanário Angolense.
ტელევიზია და რადიო
Rádio Nacional de Angola მაუწყებლობს პორტუგალიურ, ინგლისურ, ფრანგულ, ესპანურ და ძირითად ადგილობრივ ენებზე; ეკუთვნის სახელმწიფოს, ეს ერთადერთი რადიოსადგურია, რომელიც მაუწყებლობს საერთოეროვნული მასშტაბით. 2004 წელს არსებობდა 5 კომერციული რადიოსადგური, მათ შორის კათოლიკური ეკლესიის Radio Ecclesia და Radio Lac Luanda.
ანგოლის ხელისუფლების ერთადერთი ტელეარხია Angola Public Television E.P. (TPA), რომელიც მაუწყებლობს ლუანდაში და პროვინციების უმრავლესობაში. 2003 წელს არსებობდა 78 რადიო და 52 ტელევიზორი თითოეულ 1000 ადამიანზე. TV Zimbo-ს სატელევიზიო არხი ანგოლაში ერთ-ერთი ძირითადი კერძო არხია. 2015 წლის 16 დეკემბერს ახალმა კერძო ტელეარხმა Palanca TV-მ დაიწყო მაუწყებლობა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის თანამგზავრული ტელეარხის სატელევიზიო პროვაიდერის DStv-ის მეშვეობით.
ინტერნეტი
2003 წელს ქვეყანაში დარეგისტრირებული იყო ინტერნეტის დაახლოებით 17 კვანძი. იმავე წელს არსებობდა 1,9 პერსონალური კომპიუტერი 1000 ადამიანზე და ყოველი 1000 ადამიანიდან სამს ჰქონდა კავშირი ინტერნეტთან.
ტელეფონი
Angola Telecom-ს სახელმწიფო კავშირგაბმულობაში მონოპოლიური მდგომარეობა ეკავა მავთულიანი სატელეფონო კავშირით მომსახურებაში 2005 წლამდე. მოთხოვნილებამ გადააჭარბა შესაძლებლობას, ფასები იყო მაღალი, ხოლო მომსახურება ცუდი. Telecom Namibia, ანგოლის კომპანიებთან ერთად გახდა პირველი კერძო ლიცენზირებული ოპერატორი ანგოლის ფიქსირებულ სატელეფონო ქსელში. 2010 წლისთვის სტაციონარული მომწოდებლების რაოდენობა გაიზარდა ხუთამდე; Angola Telecom-მა შექმნა მობილური კავშირგაბმულობის სისტემა ლუანდაში 1993 წელს, რომელიც შემდგომში გაფართოვდა მსხვილ ქალაქებში. მოკლე ტალღიანი რადიოტელეფონები ფართედ გამოიყენება სამხედრო მიზნით.
ცენზურა
მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია ითვალისწინებს სიტყვის და პრესის თავისუფლებას, ხელისუფლება მაინც ზღუდავს მას რეალურ ცხოვრებაში. ჟურნალისტებს აშინებენ და ისინი დაკავებული არიან თვითცენზურით, რის გამოც ხელისუფლება მკაცრად აკონტროლებს ძირითად გაზეთებს, ტელეარხებს და რადიოსადგურებს.
კულტურა
ევროპელების მოსვლამდე, ადამიანების ჯგუფები ცხოვრობდნენ ტრადიციული მანერით. არ არსებობდა კერძო საკუთრება, მეურნეობის მართვა (სოფლის მეურნეობა, სამთომომპოვებელი მრეწველობა) იმყოფებოდა ტომის ბელადების ხელში. ომის დროს, ტომები ატყვევებდნენ მეზობელ ხალხებს, იყენებდნენ მათ მონურ შრომას. ერთი ადამიანი კლანის და ტომის გარეშე არაფერს არ წარმოადგენდა. ადამიანები ცხოვრობდნენ ქოხებში.
XIX საუკუნეში კოლონიზაციის პერიოდში, პორტუგალიელებმა დაიწყეს პირველი ქალაქების და მხოლოდ თეთრკანიანი დასახლებულებისათვის ლამაზი სახლების მშენებლობა. სახლები შენდებოდა ევროპულ და ავტოქტონურ ქალაქებში. სხვაობა რაიონებსა და ქალაქებს შორის შეიმჩნევა დღესაც.
პორტუგალიელებმა ააშენეს რამდენიმე სკოლა, მაგრამ ეს ძირითადად მოხდა დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში (1961 წელი), რამაც დააჩქარა და გააძლიერა ვესტერნიზაციის და დამოუკიდებლობისაკენ სწრაფვის პროცესი. მსოფლიოს ერთ-ერთ უღარიბეს ქვეყანაში, ბევრი მამაკაცი და ქალი დღემდე ფეხშიშველი და წელს ზემოთ შიშველი დაიარება, თვით ლუანდაშიც კი, მაშინ, როდესაც ახალი, მდიდარი ადამიანები, რომლებმაც შეითვისეს ხელისუფლებაში ყოფნა, სულ უფრო მოდური და თანამედროვე სტილით ცხოვრობენ, მათ გააჩნიათ რადიო, ტელევიზორი, ავტომანქანები, მაცივრები, ტანსაცმელი და სხვა.
როგორც მესამე სამყაროს ბევრ ქვეყანაში, მამაკაცები მუშაობენ, ხოლო ქალები მხოლოდ სახლის მოვლით და ბავშვების აღზრდით არიან დაკავებულები. გოგონები იშვიათად დადიან სკოლაში. ხშირია მრავალშვილიანი ოჯახები. მიუხედავად ამისა სკოლები დაინგრა სამოქალაქო ომის დროს. ბევრია ობოლი ბავშვი ან ბავშვი მეომარი, რომლებმაც მიიღეს სერიოზული ტრავმები. სწავლების სისტემა ღარიბია და დამოკიდებულია საერთაშორისო დახმარებაზე.
დამოუკიდებლობის მომენტიდან, ანგოლის განთავისუფლების სახალხო მოძრაობა (MPLA) ინარჩუნებს პოლიტიკურ ხელისუფლებას და ელიტის ზოგიერთ წევრებს აქვთ სადავეები ქვეყნის ეკონომიკაზე. ეთნიკური თვალსაზრისით ხელისუფლება დიდი უმრავლესობით შედგება ოვიმბუნდუს ხალხისაგან, მეტისების უმნიშვნელო უმცირესობისგან და კონგოს რამდენიმე ადამიანისგან.
ცეკვა
ანგოლაში ცეკვები ერთმანეთისგან განსხვავდება ჟანრით, აზრით, ფორმით და კონტექსტებით, რომელიც აბალანსებს ადამიანების გართობას. იგი არ არის შეზღუდული ტრადიციული და პოპულარული ჩარჩოებით და გამოიხატება როგორც აკადემიური, ისევე თანამედროვე ენის სახით. ცეკვის მუდმივი არსებობა ყოველდღიურ ცხოვრებაში არის კულტურული კონტექსტის პროდუქტი, მომზიდველი რიტმული სტრუქტურებით, ყველაზე ადრეული ასაკიდან. დაწყებული დედის მოძრაობასთან ბავშვის საკმაოდ მჭიდრო კონტაქტიდან (რომლის ზურგითაც ის გადაადგილდება), ეს პროდუქტი მყარდება ახალგაზრდობის მონაწილეობის გზით სხვადასხვა სოციალურ დღესასწაულებში.
პორტუგალიის რამდენიმე საუკუნოვანი კოლონიზაციის შემდეგ, ანგოლამ ასევე განიცადა სხვა კულტურებთან შერევა, როგორც ეს დღეისათვის შეიმჩნევა ბრაზილიაში, მოზამბიკში და კაბო-ვერდეში. ანგოლა დღეისათვის გამოირჩევა ყველაზე განსხვავებული მუსიკალური სტილით, რომლის ძირითადი სახეობებია: სემბა, კუდურო და კიზომბა.
მუსიკა
ანგოლის მუსიკა ჩამოყალიბდა, როგორც ქვეყნის ფართე მუსიკალური ტენდენცია და პოლიტიკური ისტორია. ანგოლის მუსიკამ დიდი გავლენა მოახდინა სხვა პორტუგალურენოვანი ქვეყნების მუსიკაზე.
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ დაიწყო სამოქალაქო ომი. ბევრი პოპულარული მუსიკოსი დაიღუპა ამ ომში, ხოლო ზოგიერთმა თავს ქვეყნიდან გაქცევით უშველა.
კინო
ანგოლის კინო დღეისათვის განიცდის სერიოზულ ფინანსურ პრობლემებს ახალი ფილმების დაფინანსებაში. 2000-იანი წლების დასაწყისში ანგოლის ხელისუფლება დაეხმარა მცირე რაოდენობის ფილმების დაფინანსებას, მაგრამ ეს პროგრამა შეჩერდა ათწლეულის ბოლოს. ამ დროის განმავლობაში ანგოლაში გადაღებული იქნა ფილმი გმირი და 2005 წლის კინოფესტივალზე მოიპოვა პრიზი დრამატული კინოს ჟანრის ფილმებში. ანგოლაში პირველი კინოთეატრები აშენდა 1930-იან წლებში საერთო ჯამში 50 კინოთეატრი აშენდა 1970-იანი წლების შუა პერიოდში. დღეისათვის ბევრი მათგანი იმყოფება ავარიულ მდგომარეობაში, მაგრამ არსებობს რამდენიმე მათგანის აღდგენის მცდელობა.
ლიტერატურა
ანგოლის ლიტერატურა ჩაისახა XIX საუკუნის შუა პერიოდში. ანგოლის კულტურის სხვადასხვაობა აისახება ლიტერატურის მრავალფეროვნებაშიც, რომელიც ტრადიციულად საბრძოლო და სატირულია.
იმის გამო, რომ ანგოლა იყო პორტუგალიის კოლონია, ის წარმოადგენს პორტუგალენოვან ქვეყანას. ავტორების უმრავლესობა წერს პორტუგალიურ ენაზე, თუმცა ქვეყანაში არსებობენ სხვა ბევრი ტომები და პორტუგალიური ენა არ არის მშობლიური ენა ყველა ანგოლელისთვის. 2006 წელს ჟოზე ლუანდინუ ვიეირამ მიიღო კამოენსის პრემია, თუმცა მან უარი განაცხადა $128 000 დოლარის ფულადი პრიზის მიღებაზე "პირადი და ინტიმური მიზეზების" გამო.
ანგოლის პირველი პრეზიდენტი — აგოსტინიო ნეტო იყო ცნობილი პოეტი.
სამზარეულო
ანგოლის ტრადიციული კულინარია იმყოფება პორტუგალიის და მოზამბიკის კულინარიის გავლენის ქვეშ, ბოლო წლებში ასევე აღინიშნება ბრაზილიის სამზარეულოს ძლიერი გავლენა.
ინგრედიენტებიდან ყველაზე უფრო ხშირად გამოიყენება მარცვლეული კულტურები, რომლებიც ქვეყანაში მოჰყავთ საუკუნეების განმავლობაში, მათ შორისაა: სორგო, ფეტვი და სიმინდი, ასევე ლობიო, თევზი, ოსპი, იამსი, გოგრა და ბამი. რაც შეეხება ხილს, ძირითადად მიირთმევენ საზამთროს, თამარინდის და ბაობაბის ნაყოფს. პალმის ზეთი საკმაოდ მნიშვნელოვანი ინგრედიენტია სხვადასხვა კერძების მოსამზადებლად.
ანგოლაში ყველაზე უფრო პოპულარული კერძია funge ანუ funji, რომლის ცომი მზადდება სიმინდის ან მანიჰოტის ფქვილისაგან. მას ხანდახან თან ერთვის ხორცი ან თევზი. კიდევ ერთი ტრადიციული კერძია მუამბა, რომელიც შეიძლება დამზადდეს ქათმისაგან, ხორცისაგან ან თევზისაგან და მას შეიძლება თან დავურთოთ ბამი და პალმის ზეთი.
ალკოჰოლური და უალკოჰოლო სასმელები დამახასიათებელია ანგოლის მოსახლეობისათვის.
პოპულარული უალკოჰოლო სასმელებია ტრადიციული — Kussangua, რომელსაც ამზადებენ ქვეყნის სამხრეთში სიმინდის ფქვილისგან და მას ასევე ადგილობრივები იყენებენ რიტუალური მკურნალობისას. ისეთი უალკოჰოლო სასმელები, როგორებიცაა: კოკა-კოლა, პეპსი, მირინდა, სპრაიტი და ფანტა ასევე პოპულარულია. მაშინ, როდესაც ზოგიერთი უალკოჰოლო სასმელი შემოდის სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკიდან, ნამიბიიდან, ბრაზილიიდან და პორტუგალიიდან, ანგოლის უალკოჰოლო სასმელების წარმოება მაინც გაიზარდა.
Mongozo ტრადიციული პალმის ნაყოფისგან სახლში გამოხდილი ლუდია, რომელსაც უფრო ხშირად სვავენ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ლუნდის პროვინციებში. Mongozo-ს ევროპელების მოსვლამდე ხარშავდნენ ჩოკვას ტომის ხალხი და ის დღეისათვის სერიულად იწარმოება საექსპორტოდ, მათ შორის ბელგიაში.
სხვადასხვა კომერციული ლუდი იხარშება ანგოლის დედაქალაქ ლუანდაში, რომელთაგან ყველაზე ძველია Cuca. ლუდის სხვა სახეობებია Eka, Н'gola და Nocal.
სპორტი
ანგოლის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები ფიბა აფრიკის ერთ-ერთი წამყვანი ნაკრებია და რეგულარულად მონაწილეობს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და ფიბა-ს მსოფლიო ჩემპიონატებზე. ანგოლის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები თავის ისტორიაში პირველად გავიდა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე, სადაც მათ ჯგუფში ერთი თამაში წააგეს და ორიც ფრედ დაამთავრეს, რის შემდეგაც გამოეთიშნენ ტურნირს. მათ სამჯერ გაიმარჯვეს კოსაფას თასის ტურნირში და მეორე ადგილზე გავიდნენ 2011 წლის აფრიკული ერების ჩემპიონატზე. ანგოლა რამდენიმე წლის განმავლობაში მონაწილეობას ღებულობს ხელბურთში ქალთა შორის მსოფლიოს ჩემპიონატზე. 2013 წელს ანგოლაში ჩატარდა მსოფლიო ჩემპიონატი როლიკებიან ჰოკეიში. ანგოლას აქვს ისტორიული ფესვები "Capoeira Angola"-ს და "Batuque"-ს საბრძოლო ხელოვნებასთან, რომელიც გავრცელებული იყო ჩაგრულ აფრიკელ ანგოლელებში, რომლებსაც მონებად ჰყიდდნენ და გადაჰყავდათ ატლანტის ოკეანის იქით.
ქვეყანა ცხრაჯერ მონაწილეობდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. დებიუტი ჰქონდა მოსკოვის 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და მას შემდეგ მონაწილეობდა ყველა ზაფხულის თამაშებზე, ლოს-ანჯელესის 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გარდა. ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში ანგოლელ სპორტსმენებს მონაწილეობა არასოდეს არ მიუღიათ. ანგოლას ოლიმპიურ თამაშებში მედალი არასოდეს არ მოუპოვებია.
დღესასწაულები
მოძრავი სადღესასწაულო დღეებია:
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლა კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:პორტუგალიურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ტკაცუნა
ტკაცუნა (Androsace) — ერთ- ან მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ფურისულასებრთა ოჯახისა.
გვხვდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. მრავალი სახეობისთვის დამახასიათებელია მალაკოფილია. აერთიანებს დაახლოებით 110 სახეობას.
ფოთლები ჩვეულებრივ როზეტად აქვს განლაგებული, შეკრულია. წვრილი ყვავილები მოთეთროა, ვარდისფერი ან მოწითალო ფერისაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფურისულასებრნი
ჰენრიკ კლინგენბერგი
ჰენრიკ „ჰენკკა“ კლინგენბერგი (Henrik Klingenberg; დ. 21 ოქტომბერი, 1978) — ფინელი მუსიკოსი, კლავიშისტი, კეიტარისტი და ვოკალისტი. ცნობილია როგორც ფინური პაუერ მეტალ ჯგუფ სონატა არქტიკას წევრი. ჰენრიკი სონატა არქტიკაში 2002 წელს მივიდა. იგი ასევე უკრავს გვერდით მეტალ პროექტში Graveyard Shift, იანი ლიიმატაინენთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სონატა არქტიკას წევრები კატეგორია:ფინელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
ჰონიარა
ჰონიარა (Honiara) — სოლომონის კუნძულების დედაქალაქი და მთავარი პორტი. მდებარეობს გუადალკანალის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე.ქალაქის მოსახლეობა 2017 წლის მონაცემებით შეადგენს 84 520 ადამიანს. ქალაქს ემსახურება ჰონიარის საერთაშორისო აეროპორტი და Point Cruz-ის ნავსადგური. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ქალაქის ტერიტორია გამოყოფილია ცალკე დედაქალაქის ტერიტორიად პროვინციის სტატუსით. ამავე დროს ჰონიარა რჩება გუადალკანალის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრად.
აეროპორტის ტერიტორია II მსოფლიო ომის დროს გუადალკანალის კამპანიის დროს აშშ-სა და იაპონიას შორის ბრძოლის ველად იქცა. 1942 წელს ჰენდერსონის ველის ბრძოლაში აშშ-მა გაიმარჯვა. 1952 წლის შემდეგ, როდესაც ჰონიარა ბრიტანეთის სოლომონის კუნძულების პროტექტორატის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა, ახალი ადმინისტრაციული ნაგებობების მშენებლობასთან ერთად ქალაქი უფრო განვითარდა და მოსახლეობის რაოდენობამაც მოიმატა. 1990-იანი წლების ბოლოდან ჰონიარაში ეთნიკურ ნიადაგზე შეტაკებები დაიწყო და პოლიტიკური არასტაბილურობა და აჯანყებები ამ პერიოდის თანმდევი ნიშანი გახდა. 2000 წლის ივნისში გადატრიალების მცდელობა შეიარაღებულ აჯანყებაში გადაიზარდა, რასაც კუნძულ მალაიტას ბინადართა (მალაიტის არწივის ძალები) და გუადალკანალის მცხოვრებთა შორის (ისატაბუს განმათავისუფლებელი მოძრაობა) ბრძოლა მოჰყვა.
მართალია, 2000 წლის ოქტომბერში სამშვიდობო შთანხმება იქნა დადებული, მაგრამ კონფლიქტი ამით არ დასრულებულა და 2002 წლის მარტში ქალაქის ქუჩებში ორი ახალ ზელანდიელი დიპლომატი და რამდენიმე ადამიანი მოკლეს. 2003 წლის ივლისში ჰონიარაში სიტუაცია იმდენად გართულდა, რომ სოლომონის კუნძულების რეგიონული მხარდაჭერის მისიის ფარგლებში ავსტრალიის ხელმძღვანელობით წყნარი ოკეანის ერები სოლომონის კუნძულების მთავრობამ წესრიგის აღსადგენად მიიწვია. 2006 წელს პრემიერ მინისტრად სნაიდერ რინის არჩევას ამბოხებები მოჰყვა, რამაც ქალაქის ნაწილი Chinatown გაანადგურა და 1 000-ზე მეტი ჩინელი მოსახლე უსახლკაროდ დარჩა. აჯანყებებმა ჰონიარასა და ქალაქის ტურიზმს, ისევე როგორც კუნძულებს, დიდი დარტყმა მიაყენა.
ჰონიარაში მდებარეობს სოლომონის კუნძულების მთავრობის მთავარი ინსტიტუტები. დედაქალაქში მდებარეობს: სოლომონის კუნძულების ეროვნული პარლამენტი, სოლომონის კუნძულების უმაღლესი განათლების ჰონიარის კოლეჯი, ჰონიარის საერთაშორისო სკოლა, სოლომონის კუნძულების სამხრეთ წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტი, ეროვნული მუზეუმი და ჰონიარის ბაზარი. პოლიტიკურად ჰონიარა სამ საპარლამენტო საარჩევნო ოლქადაა დაყოფილი და დედაქალაქიდან ეროვნულ პარლამენტში 50 წევრიდან 3 წევრი აირჩევა. ეს საარჩევნო ოლქები: აღმოსავლეთ ჰონიარა, ცენტრალური ჰონიარა და დასავლეთ ჰონიარა, სამ სხვა ოლქთან ერთად სოლომონის კუნძულების იმ ექვს ოლქს შეადგენს, რომლებშიც ამომრჩეველთა რაოდენობა 10 000-ს აღემატება.
ჰონიარის მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანია. დედაქალაქში მდებარეობს მელანეზიის პროვინციის ეკლესია (ანგლიკანური), ჰონიარის რომის კათოლიკური არქიეპარქია, სამხრეთის ზღვების ევანგელისტური ეკლესია, გაერთიანებული ეკლესია, მეშვიდე დღის ადვენტისტთა ეკლესია და სხვა ქრისტიანული ეკლესია-მონასტრები.
ისტორია
სახელწოდება ჰონიარა წარმოდგება nagho ni a-დან, რაც გუადალკანალის ერთ-ერთ ენაზე ითარგმნება როგორც „აღმოსავლეთის ქარის ადგილი“ ან „სამხრეთ-აღმოსავლეთის ქარის პირისპირ“. ქალაქის შესახებ ბევრი ცნობა არ არის შემონახული.
II მსოფლიო ომი
1942 წელს იაპონელთა გუადალკანალის კამპანიის დროს სამი მთავარი სახმელეთო შეტევიდან ერთ-ერთი, ჰენდერსონის ველი ბრძოლა იმ ადგილას მოხდა, სადაც ამჟამად ჰონიარის საერთაშორისო აეროპორტი მდებეარეობს, დედაქალაქის ცენტრიდან 11 კმ-ით აღმოსავლეთით. ბრძოლის დროს აშშ-ის საზღვაო და სახმელეთო ძალებმა გენერალ-მაიორ ალექსანდერ ვანდერგრიფის მეთაურობით არაერთხელ მოიგერიეს იაპონელთა მე-17 არმია, რომელსაც გენერალ-ლეიტენანტი ჰარუკიჩი ჰიაკუტაკე მეთაურობდა. აშშ-ის სამხედრო ძალებმა მდინარე ლუნგის პერიმეტრის დაცვა შეძლეს, რომელიც ჰენდერსონის ველს ეკვროდა და რომელიც მოკავშირეებმა 1942 წლის 7 აგვისტოს გუადალკანალზე დაშვებისას დაიკავეს. ჰიაკუტაკეს ძალები გუადალკანალში საჰაერო ველის ხელახლა დაკავებისა და მოკავშირეთა კუნძულიდან განდევნისთვის გაგზავნეს. იაპონელებმა 3 500 ჯარისკაცი გაგზავნეს, რომელთა რაოდენობაც მალე 20 000-მდე გაიზარდა და თითქმის გაუტოლდა ამერიკელთა 23 000 კაციან არმიას.
ოსტინის მთიდან, რომელიც ზღვის დონიდან 410 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს, სავოსა და ფლორიდის კუნძულების ჩრდილო სანაპირო დაბლობების პანორამის დანახვაა შესაძლებელი, სადაც ბრძოლები წარიმართა. 1942 წლის მეორე ნახევარში იაპონელებმა ეს ბორცვი დაიკავეს და ჰენდერსონის ველზე განლაგებულ ამერიკულ შენაერთებს არტილერიიდან ცეცხლი გაუხსნეს. საბოლოოდ ამერიკელებმა ბორცვი დაიკავეს, თუმცა იაპონელები ერთი თვის მანძილზე ქედები: Gifu, Sea Horse და Galloping Horse ეკავათ. იაპონელთა უმრავლესობა შიმშილითა და სარისკო შეტაკებების დროს დაიღუპა.
ჰიაკუტაკეს ჯარებმა სამი დღის მანძილზე სხვადასხვა ადგილიდან მდინარე ლუნგის პერიმეტრს არაერთხელ შეუტიეს. მდინარე მატანიკაუს გასწვრივ, რომელიც დღევანდელი ცენტრალური ჰონიარის მთავარი მდინარეა, არტილერიის ბარჟას უკნიდან ტანკებმა შეუტიეს, თუმცა არტილერიამ, მათ შორის 37 მმ-იანი ანტისარაკეტო თოფებით 9 ტანკი მალევე გაანადგურა. ამ დროისთვის საზღვაო არტილერიის ოთხმა ბატალიონმა Point Cruz-დან და მატანიკაუდან ნამასუ ნაკაგუმას ქვეით ბატალიონს დიდი დარტყმა მიაყენა. არაერთი ბრძოლის შედეგად ორივე მხარემ უამრავი მებრძოლი დაკარგა, განსაკუთრებით იაპონელებმა. 1942 წლის ნოემბერში გუადალკანალის საზღვაო ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ იაპონია მარცხს შეეგუა და 1943 წლის თებერვლის პირველ კვირაში დარჩენილი ძალების ევაკუაცია მოახდინა. ქალაქის უკანა ნაწილში ამერიკელების მიერ აგებული Quonset hut-ებისა და ომისადმი მიძღვნილი სხვადასხვა ძეგლის ნახვა დღესაცაა შესაძლებალი.
თანამედროვე განვითარება
ჰონიარა ოფიციალურად სოლომონის კუნძულების ბრიტანული პროტექტორატის დედაქალაქი 1952 წელს გახდა. II მსოფლიო ომის დროს აშშ-ის მხარდაჭერით ინფრასტრუქტურა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, რამაც ბრიტანეთის მთავრობას დედაქალაქის ჰონიარაში გადატანა გადააწყვეტინა. დედაქალაქში სამთავრობო შენობები 1952 წლის დასაწყისშივე გაიხსნა. იმ დროისთვის კოლონიური ადმინისტრატორი სერ რობერტ სტენლი იყო. დასავლეთ წყნარი ოკეანის უზენაესი კომისრის რანგში იგი ბრიტანეთის სოლომონის კუნძულებს, ნიუ ჰებრიდის კონდომინიუმის (ახლანდელი ვანუატუ) და გილბერტისა და ელისის კუნძულების (ამჟამინდელი კირიბატი და ტუვალუ) კოლონიას განაგებდა. 1954 წლის აგვისტოს დასაწყისში ჰონიარაში დოქტორი მაკუ საალტო ჩავიდა, რომელმაც მთელ კუნძულზე გამოკითხვები ჩაატარა და კეთრი გამოიკვლია. 1955 წელს იგი ფიჯიზე დაბრუნდა. ჰონიარის დედაქალაქად გამოცხადების შემდეგ ქალაქი კიდევ უფრო გაიზარდა. 1960-1970-იან წლებშიო ინვესტიციების 2/3 დედაქალაქში იდებოდა, რამაც ინფრასტრუქტურის სწრაფ განვითარებას შეუწყო ხელი, თუმცა მოსახლეობის რაოდენობა ნელა იზრდებოდა და ქალაქში სოლომონის კუნძულების მოსახლეობის მხოლოდ 5% ცხოვრობდა. შემდეგში ქალაქის მოსახლეობა კუნძულ ბელონადან წამოსული მოსახლეობის ხარჯზე გაიხარდა. ბელონელები ჰონიარის შემოგარენში მუდმივ თუ დროებით სახლებს აგებდნენ, ჩვეულებრივ თეთრი მდინარის მახლობლად. ქალაქში კრეოლიზაციის პროცესი დაიწყო. 1960-იან წლებში ქალაქში მთავარი ენა პიჯინის ენა გახდა. ჰონიარაში მრავალი წელი გაატარა ახალ ზელანდიელმა ისტორიკოსმა და სოლომონის კუნძულების ყოფილმა უზენაესმა კომისარმა, რის რიჩარდსმა. 1979 წლისთვის მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ჰონიარა ჯერ კიდევ პატარა ქალაქი იყო. დედაქალაქში 18 346 ადამიანი ცხოვრობდა: 10 870 მამაკაცი და 7 476 ქალი. 1978 წლის ივლისში ჰონიარა დამოუკიდებელი სოლომონის კუნძულების ახალი დედაქალაქი გახდა.
ჟუან VI (პორტუგალია)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1767 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1826
ჰონიარა
გეოგრაფია და კლიმატი
thumb|left|275px|ქალაქი სოლომონის კუნძულების რუკაზე ჰონიარა მდებარეობს კუნძულ გუადალკანალის აღმოსავლეთი ნაწილის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. ქალაქის ფართობია 22 კმ². ქალაქში კლიმატი სუბეკვატორულია, ცხელი და ნოტიო. ტემპერატურა წლის განმავლობაში პრაქტიკულად შეუცვლელია და შეადგენს +25 გრადუსს ცელსიუსით. ცხელი და ნოტიო სეზონი გრძელდება იანვრიდან აპრილის ჩათვლით, როდესაც სოლომონის არქიპელაგზე ბატონობენ ჩრდილო-დასავლეთის მუსონები. აპრილიდან ნოემბრის ჩათვლით შედარებით მშრალი და გრილი ამინდებია, რომელიც განპირობებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთი პასატებით. ნალექები წელიწადში მოდის დაახლოებით 2250 მმ. ბუნებრივი მცენარეულობა უპირველეს ყოვლისა წარმოდგენილია ხშირი ტროპიკული ტყეებით და სავანებით. ქალაქის ფარგლებში მოედინება მდინარე მანატიკაუ, რომელიც უერთდება სოლომონის ზღვას.
პოლიტიკა
ჰონიარა იყოფა სამ საარჩევნო ოლქად და ეროვნული პარლამენტის 50 წევრიდან სამ წევრს ირჩევენ. ეს ოლქები (აღმოსავლეთ ჰონიარა, ცენტრალური ჰონიარა და დასავლეთ ჰონიარა) ქვეყნის კიდევ სამ სხვა ოლქთან ერთად, იმ ექვს ოლქს შორისაა, სადაც ამომრჩეველთა რაოდენობა 10 000-ზე მეტია. აღმოსავლეთ ჰონიარა ერთადერთი ოლქია, სადაც ამომრჩეველთა რაოდენობა 20 000-ს აღემატება. სოლომონის კუნძულების 2019 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ქალაქის წარმომადგენლები არიან:
ადმინსტრაციული დაყოფა
ჰონიარის რეგიონი იყოფა შემდეგ ნაწილებად:
ეკონომიკა
ჰონიარა სოლომონის კუნძულების სხვა ნაწილებთან შედარებით ეკონომიკურად უფრო სწრაფად ვითარდება. 1960-1970-იან წლებში ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისთვის ინვესტიციების 2/3 ჰონიარის ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის ჩაიდო, იმის მიუხედავად, რომ ამ დროს დედაქალაქში სოლომონის კუნძულების მოსახლეობის 5% ცხოვრობდა. ტულაგის მსგავსად, ქალაქი არსებითად ინდუსტრიალიზაციის შედეგად არ გაზრდილა. ტრევორ სოფილდის თქმით: „მაღაზიები და ცენტრები მთავრობის მოხელეებსა და ექსპატრირებულ ბიზნესმენებს, პლანტატორებსა და ვაჭრებს ემსახურებოდა. ჰონიარა, სხვა ექსკოლონიური ქალაქების მსგავსად, ყოფილი მეტროპოლიის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და კულტურულ სტრუქტურას ირეკლავს“. ჰონიარა სოლომონის კუნძულების მთავარი ტურისტული ცენტრია. ქვეყნის ტურისტული ოფისი, სოლომონის კუნძულების ვიზიტორთა ბიურო ჰონიარის მთავარ გზატკეცილზე, მენდანის გამზირზე მდებარეობს. ბიურო სოლომონის კუნძულების იახტ-კლუბსა და კიტანოს მენდანის სასტუმროს შორის მდებარეობს და კუნძულზე ჩასულ ტურისტებს სხვადასხვა სახის ინფორმაციას აწვდის. ჰონიარის ბანკებს შორისაა Westac Bank, ANZ Bank და ეროვნული პარკი. ჰონიარის პორტი როგორც ეროვნულ ისე საერთაშორისო გემებს იღებს.
1990-იან წლებში დაწყებული ძალადობის ტალღამ ქვეყნის ტურიზმის სფერო ძალიან დააზარალა, რადგანაც საერთაშორისო ტურისტული ორგანიზაციები მოქალაქეებს კუნძულებზე მოგზაურობისგან თავი შეეკავებინათ, განსაკუთრებით 2002-2003 წლებში. 1998 წელს ქვეყანამ ტურიზმიდან 13 მილიონი $ გამოიმუშავა, ხოლო 1999 წელს მხოლოდ 629 000 $, რაც თითო ვიზიტზე დახარჯულ 254$-ს უდრიდა (დღეში 35$). 1999 წელს ქალაქის ტურიზმმა ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის მხოლოდ 4.38% შეადგინა.
ღირსშესანიშნაობები
როგორც სოლომონის კუნძულების დედაქალაქი, ჰონიარაში მთავარი სამთავრობო შენობებისა და ინსტიტუტების უმრავლესობაა განთავსებული, მათ შორის: ჰონიარის სოლომონის კუნძულების უმაღლესი საგანმანათლებლო კოლეჯი, ჰონიარის საერთაშორისო სკოლა, სამხრეთ წყნარი ოკეანის სოლომონის კუნძულების უნივერსიტეტი ჰონიარის სოლომონის კუნძულების პორტთა ხელმძღვანელობა და სხვა. ეს ინსტიტუტები სოლომონის კუნძულების საზღვაო გამოკვლევებში არიან ჩართული. ჰონიარაში ფუნქციონირებს სოფლიოს მეურნეობისა და მიწების სამინისტროს დოდო კრიკის კვლევითი სადგური. კუნძულის სავაჭრო აქტივობებეის ცენტრი ჰონიარის ცენტრალური ბაზარია, რომელიც სხვადასხვა საქონლით მოვაჭრე სადგომებს მოიცავს. მდინარე მატანიკოს აღმოსავლეთ პირში პლაჟი და წყალმარჩხია, სადაც 1942 წლის 23 ოქტომბერს ამერიკული არტილერიის მიერ ჩაძირული იაპონური ხომალდის ნახვაა შესაძლებელი. პლაჟის უკან ლორდ ჰოუს დასახლებაა, რომელიც მეტწილად ონტონგ-იავას ატოლიდან დასავლეთ პროვინციებში წამოსული პოლინეზიელებითაა დასახლებული. დედაქალაქის ერთ-ერთ ნაწილს, Chinatown-ს „აზიურ ველურ დასავლეთს“ უწოდებენ.
ჰონიარის საბავშვო პარკი ჰონიარის გალამაზების კომიტეტის დაქვემდებარებაშია. პარკი ერთადერთი საბავშვო-სარეკლრეაციო ადგილია დედაქალაქში და ჰონიარის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. კვლევების თანახმად, პარკი საფრთხის ქვეშაა და სანაპირო ზოლის ეროზიისგან დაცვა სჭირდება. ჩანაწერების მიხედვით ეროზიის მაჩვენებელი 6-8 მეტრია. ეროზიის შეჩერება შემაკავებელი კედლის აგებითაა შესაძლებელი.
სპორტი
ჰონიარაში სამი მთავარი სტადიონია, რომელთა შორის ყველაზე დიდი ლაუსონ ტამის სტადიონია, სოლომონის კუნძულების ეროვნული სტადიონი. სტადიონი FIFA-ს დაფინანსებით აშენდა ერთ-ერთ ბორცვზე და 10 000 ადამიანს იტევს. სტადიონმა 2012 წლის ოკეანეთის ფეხბურთის კონფედერაციის ერთა თასს უმასპინძლა. სოლომონის კუნძულების სუპერ ლიგის გამრჯვებულები Koloale-ს საფეხბურთო კლუბი და საფეხბურთო კლუბი სოლომონის კუნძულები დედაქალაქოს კლუბები არიან. ჰონიარაში პოპულარლია იახტებით შეჯიბრი. ნავსადგურში პოინტ კრუზის იახტ-კლუბია განთავსებული. ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში, მეფე ჯორჯ VI-ის სკოლასთან ახლოს ჰონიარის გოლფის კლუბია განთავსებული. 1960-იანი წლების ბოლოს 18 და 11 ხვრელიანი გოლფის მოედნები მოეწყო. ქალაქში ფუნქციონირებს კრივის, რაგბის, კალათბურთის, ნეტბოლისა და ფრენბურთის კლუბები. ნეტბოლის გოგონათა ლიგები ორგანიზებულია როგორც დედაქალაქში, ისე მახლობელ დიდ სოფლებში.
ტრანსპორტი
ქალაქი კუკუმის მაგისტრალზეა გაშენებული და ჰონიარის საერთაშორისო აეროპორტი ემსახურება. ჰენდერსონის ველი 1969 წელს ხელახლა ამოქმედდა, როგორც ქვეყნის უდიდესი აეროპორტი. ჰონიარაში სახელმწიფო საჰაერო კომპანია Solomon Airlines ფუნქციონირებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სოლომონის კუნძულების ქალაქები კატეგორია:ოკეანეთის დედაქალაქები
1939
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
სუდანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სუდანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
პანტომიმის ქართული თეატრი
საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატი (1978).\
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის თეატრები
ლავრენციუ ბრანესკუ
ლავრენციუ ბრანესკუ (Laurenţiu Brănescu; დ. 30 მარტი, 1994) — რუმინელი ფეხბურთელი, რუმინეთის 21 წლამდელთა ნაკრებისა და ტურინის იუვენტუსის ახალგაზრდული კლუბის მეკარე და ძირითადი გუნდის სათადარიგო მეკარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
სამოსის ნომი
სამოსის ნომი (Σάμος) — ნომი საბერძნეთში, ჩრდილოეთ ეგეოსის კუნძულების ჯგუფში. მდებარეობს სამოსის, იკარიას და ფოურნის კუნძულზე.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ვათი.
მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული სამოსი იყოფა 8 მუნიციპალიტეტად. მარცხნივ|200 პქ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ნომები
სექსი დიდ ქალაქში (ფილმი)
სექსი დიდ ქალაქში (Sex and the City) — 2008 წლის რომანტიკული კომედიური ფილმი. იგი არის ამავე სახელწოდების სატელევიზიო სერიალის გაგრძელება, რომელიც, თავის მხრივ დაფუძნებულია კენდეს ბუშნელის ამავე სახელწოდების 1997 წლის რომანზე. „სექსი დიდ ქალაქში“ რეჟისორ მაიკლ პატრიკ კინგის სადებიუტო ფილმია, მონაწილეობენ სარა ჯესიკა პარკერი, კიმ კეტროლი, კრისტინ დეივისი, სინთია ნიქსონი,კრის ნოთი, ჯენიფერ ჰადსონი, კენდის ბერგენი.
ფილმში, ისევე როგორც სერიალში, ნაჩვენებია ოთხი მეგობრის, კერი ბრედშოუს, სამანტა ჯონსის, შარლოტ იორკისა და მირანდა ჰობსის ცხოვრება.
მსოფლიო პრემიერა შედგა ლესტერის მოედანზე, ლონდონში 2008 წლის 15 მაისს, დიდ ბრიტანეთში 2008 წლის 28 მაისს, აშშ-ში იმავე წლის 30 მაისს. ფილმი წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულად; ბიუჯეტმა შეადგინა 65 მილიონი აშშ დოლარი, ხოლო შემოსავალი — 415.2 მილიონი.
2010 წელს გამოვიდა ფილმის პირდაპირი გაგრძელება „სექსი დიდ ქალაქში 2“. 2016 წელს დაანონსდა ფილმის მესამე ნაწილის გადაღება, თუმცა მასზე მუშაობა შეწყდა.
სქოლიო
ფილმი კატეგორია:2008 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:კომედიური ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების კომედიურ-დრამატული ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების რომანტიკული კომედიური ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების რომანტიკული დრამატული ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების ეროტიკული კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული კომედიურ-დრამატული ფილმები კატეგორია:ამერიკული რომანტიკული კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ეროტიკული კომედიური ფილმები კატეგორია:კინორეჟისორების სადებიუტო ფილმები კატეგორია:ტელესერიალებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:მაიკლ პატრიკ კინგის ფილმები კატეგორია:HBO Films-ის ფილმები
ნაკანო სიგეჰარუ
ნაკანო სიგეჰარუ (დ. 25 იანვარი, 1902, ფუკუის პრეფექტურა — გ. 24 აგვისტო, 1979) — იაპონელი მწერალი, პუბლიცისტი. დაამთავრა ტოკიოს უნივერსიტეტის ლიტერატურის ფაკულტეტი (1927). პროლეტარული ლიტერატურისა და ხელოვნებისათვის 20-იანი წწ. მოძრაობის მონაწილე, ახალი იაპონური ლიტერატურული საზოგადოების (1945) ერთ-ერთი ორგანიზატორი. ფართოდაა ცნობილი მისი ლექსი "სიმღერა" (1926) და მოთხრობები "გაზაფხულის ქარი" (1925). "ტეცუს ნაამბობი" (1929), "შაქარი" (1930). ავტობიოგრაფიული ხასიათის თხზულებებია "სოფლის სახლი" (1935), "სიმღერასთან დამშვიდობება" (1939).
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
ავტომაგისტრალი
მინი|ავტომაგისტრალი ავტომაგისტრალი (ავტო... და magistralis), ავტოსტრადა (strada), ავტობანი (Bahn) — ავტომობილების სწრაფი, მასობრივი მოძრაობისათვის განკუთვნილი მაგისტრალური საავტომობილო გზა. ავტომაგისტრალი გაჰყავთ ერთმანეთისაგან დაშორებულ დიდ დასახლებულ ცენტრებს ან ეკონომიკურ რაიონებს შორის. ის გვერდს უვლის დასახლებულ პუნქტებს (მათ უკავშირდება სპეციალური მისასვლელი გზებით), ხოლო სხვა გზებთან გადაიკვეთება სხვადასხვა დონეზე. მშენებლობა გამართლებულია საავტომობილო ნაკადების მაღალი ინტენსივობის დროს. წარმოადგენს სრულყოფილ და ყველაზე ძვირადღირებულ საავტომობილო გზას, რომელიც წარმოქმნის ქვეყნის საგზაო ქსელის საფუძველს.
ორივე მიმართულებით მოძრაობისათვის აქვს ორ-ორი ან მეტი სავალი ზოლი. შემხვედრ მიმართულებებს შორის აუცილებლად გადის გამყოფი ზოლი (არანაკლებ 5 მ სიგანისა) სპეციალური ზღუდეებით. სპეციალური ზოლებია მოწყობილი ავტომაგისტრალზე შემსვლელი და იქიდან გამომსვლელი მანქანებისთვის. ცალკეულ შემთხვევებში შესაძლოა თითოეული მიმართულების სავალი ნაწილი ცალ-ცალკე ვაკისებზე იყოს განლაგებული, რაც აადვილებს გზის რელიეფისადმი მისადაგებას. ავტომაგისტრალს აგებენ I კატეგორიის საავტომობილო გზების ნორმების შესაბამისად. ავტომაგისტრალისათვის დამახასიათებელია ესტაკადების მოწყობა ფართო ხეობების გადაკვეთისას, მთებისა და ბორცვების გაჭრა გვირაბებით, რათა არ შეიცვალოს გზის მიმართულება. მოძრაობის მაღალი ინტენსივობისას გათვალისწინებულია სტაციონარული განათება; მნიშვნელოვანი სატვირთო მოძრაობის შემთხვევაში მოწყობილი აქვთ ცალ-ცალკე სავალი ნაწილები მსუბუქი და სატვრითო ავტომობილებისთვის, ავტობუსებისთვის. გზის, ტრანსპორტისა და მგზავრთა მომსახურებისათვის ავტომაგისტრალის გასწვრივ განლაგებულია სპეციალური ნაგებობები. საგზაო ნიშნებისა და სიგნალების შესახებ საერთაშორისო კონვენციის (1968, ვენა) შესაბამისად, ავტომაგისტრალის დასაწყისი და დასასრული აღინიშნება სპეციალური საგზაო ნიშნებით.
სქოლიო
* კატეგორია:გზის ტიპები
ფრენკ უიგლსუორთ კლარკი
ეფრენკ უიგლსუორთ კლარკი (დ. 19 მარტი, 1847, ბოსტონი — გ. 23 მაისი, 1931, ვაშინგტონი) — ამერიკელი გეოქიმიკოსი, ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1911).
ბიოგრაფია
1867 წელს დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი. 1874-1883 წლებში იყო ცინცინატის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1883-1924 წლებში იყო აშშ-ის გეოლოგიური კომიტეტის მთავარი ქიმიკოსი. მისი ძირითადი შრომები ეძღვნება დედამიწის ქერქის და სხვა არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის ქიმიური შემადგენლობის განსაზღვის საკითხს. შეიმუშავა დედამიწის ქერქში ქიმიურ ელემენტთა საშუალო შემცველობის გამოთვლის მეთოდი კლარკის რიცხვი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1847 კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1931 კატეგორია:ამერიკელი გეოქიმიკოსები
ვახტანგ მუხრანბატონი
ვახტანგ ბაგრატის ძე მუხრანბატონი (გ. 1580) — მუხრანბატონების სახლის უფროსი და შიდა ქართლის სადროშოს სარდალი XVI საუკუნის 60-იან წლებიდან 1580-მდე. ქართლის გამგებელი XVI საუკუნის 70-იან წლებში. მუსტაფა ლალა-ფაშას ქართლში ლაშქრობისას (1578) ქართლის დიდ თავადებთან ერთად მორჩილება გამოუცხადა მას. კონფლიქტი ჰქონდა სპარსეთიდან დაბრუნებულ სიმონ I-თან. სიმონმა დააპატიმრა კიდეც, მაგრამ მალე შეურიგდა და გაათავისუფლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1580 კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
პაპაროის ეროვნული პარკი
დაარსდა 1987 წელს და მოიცავს 306 კმ² ტერიტორიას. მდებარეობს სანაპირო ზოლზე, პაპაროის ქედის მწვერვალის სიახლოვეს. პარკში დაცულია კირქვული კარსტის არეალი. მოიცავს რამდენიმე მღვიმეს, რომელთაგან ერთ–ერთი კომერციულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. პარკის უდიდესი ნაწილი ტყიანია, მრავალგვარი მცენარეულობით. 1995 წელს, მღვიმეში უბედური შემთხვევა მოხდა, ჩაინგრა გადასახედი პლატფორმა, რა დროსაც 40 ადამიანი დაიღუპა.
პარკის კიდეზე მდებარეობს ტურისტებს შორის პოპულარული პატარა დასახლება პუნაკაიკი.
ეროვნული პარკის ტერიტორია გეოლოგიურად მრავალფეროვანია და მოიცავს სხვადასხვა სახის რელიეფს — მთებს, დაბლობებსა და სანაპირო ზოლს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ეროვნული პარკები
მერკანტილიზმი
XV საუკუნის 70-იანი წლებიდან XVI საუკუნის მეორე ნახევრამდე ადრინდელი მერიკანტილიზმი წარმოადგენდა მონეტარულ სისტემას, რომელშიც მთავარი იყო ფულადი ბალანსის თეორია. ადრინდელი მერკანტილისტები (უ. სტეფორდი, დე სანტისი, გ. სკარუფი) ითხოვდნენ ექსპორტის გადიდებას, იმპორტის შეზღუდვას, ქვეყნიდან ოქრო-ვერცხლის გატანის შეზღუდვას. გვიანდელი მერკანტილიზმი XVI საუკუნის მეორე ნახევრიდან XVII საუკუნის ჩათვლითფულადი ბალანსის მონეტარულ თეორიას ცვლის აქტიური სავაჭრო ბალანსის თეორიით, რაც გამოიხატებოდა ქვეყნის ექსპორტის ზრდაში და მოცემულ ქვეყანაში ძვირფასი ლითონების დაგროვებაში. გვიანდელი მერკანტილისტები იყვნენ ტ. მენი (ინგლისი), ა. მონკრეტიენი, კოლბერი, (საფრანგეთი), ა. სერა (იტალია), ა. ორდინ-ნაშჩოკინი, ი. პოსოშკოვი (რუსეთი), ა. ციციშვილი (საქართველო). გვიანდელი მერკანტილისტები ითხოვდნენ ფულის ბრუნვის დაჩქარებას, ისინი მთლიანად არ უარყოფდნენ ფულის საზღვარგარეთ გატანას. მერკანტილისტებმა გაატარეს წამახასებელი ღონისძიებები მრეწველობის იმ დარგებში, რომლებიც პროდუქციაც საექსპორტო იყო. ამან გამოიწვია მანუფაქტურის განვითარება.
სქოლიო
კატეგორია:ეკონომიკური თეორიები კატეგორია:ეკონომიკური იდეოლოგიები კატეგორია:საერთაშორისო ვაჭრობა
ნოვომუსტაფინო(აურგაზის რაიონი)
ნოვომუსტაფინო (Яңы Мостафа) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 49 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე-ოზერო, რომელიც დაშორებულია 22 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (73%).
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
ქვედა წევა
ქვედა წევა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (ძირულის თემი). მდებარეობს მდინარე ძირულის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 540 მეტრი, ზესტაფონიდან 12 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 178 ადამიანი.
ტრანსპორტი
სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1 და რკინიგზის მონაკვეთი ხაშური-სამტრედიის გზაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჟანაურა
ჟანაურა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ნაგომრის თემში (სოფლები: მაღალი ეწერი, ნაგომარი, ჟანაურა, შუა ისნარი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში. ზღვის დონიდან 150 მეტრზე, ნაგომრიდან 3 კილომეტრში.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლარეკახის პროვინცია
ლარეკახის პროვინცია — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია სორატა. მდებარეობს კორდილიერა-რეალის აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ტიტიკაკას ტბის აღმოსავლეთით.
ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 100 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ასევე 125 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 8 110 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
მინი|250პქ|მარცხნივ|ლაგუნა-გლასიარი ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა უმნიშვნელოდ შეიცვალა.
დაყოფა
პროვინცია შედგება რვა მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
ჯონ ბეიტს კლარკი
ჯონ ბეიტს კლარკი (დ. 26 იანვარი, 1847, როდ-აილენდი — გ. 21 მარტი, 1938, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ეკონომისტი, საზღვრითი სარგებლიანობის თეორიის ფუძემდებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1847 კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
მუცუჰიტო
მუცუჰიტო (დ. 3 ნოემბერი, 1852, კიოტო — გ. 30 ივლისი, 1912, ტოკიო) — იაპონიის 122-ე იმპერატორი 1867-1912 წლებში. (მუცუჰიტოს გამგებლობის პერიოდს 1868 წლიდან ეწოდება მეიძი). იაპონიის პირველი იმპერატორი სიოგუნატის დამხობის შემდეგ მეიძი ისინის პერიოდი.
მისი დაბადების სახელი მუცუჰიტო იყო. იაპონიის საზღვრებს გარეთ მას ხშირად მოიხსენიებენ მუცუჰიტოდ, თუმცა იაპონიაში მხოლოდ მეიძის -  გარდაცვალების სახელს უწოდებენ (იაპონიაში გარდაცვალების შემდეგ იმპერატორს ახალ სახელს უწოდებენ და ამ სახელით მოიხსენიებენ).
1852 წელს, მისი დაბადების დროს იაპონია იზოლირებული, ჩამორჩენილი, ტექნოლოგიურად განუვითარებელი, ფეოდალური სახელმწიფო იყო, რომელსაც ტოკუგავას სოიგუნები და დაიმოები მართავდნენ. დაიმოები მსხვილი ფეოდალები იყვნენ, ისინი მართავდნენ იაპონიის 250 დეცენტრალიზებულ ოლქს. მუცუჰიტოს გარდაცვალებამდე იაპონიამ გაიარა სოციალური, პოლიტიკური და ინდუსტრიული რევოლუციიის პერიოდი და მსოფლიოს ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოდ იქცა.
ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა
XVII საუკუნის დამდეგს იაპონიაში დაარსდა ტოკუგავას სიოგუნატი. მისი არსებობის პერიოდში ქვეყანას სიოგუნი მართავდა. დაახლოებით 180 დაიმო განაგებდა ავტონომიურ სამფლობელოებს სიოგუნის ხელმძღვანელობის ქვეშ, რომლებიც პერიოდულად სიოგუნს საჩუქრებს უძღვნიდნენ, თუმცა გადასახადებს კი არ იხდიდნენ. მხოლოდ სიოგუნს შეეძლო მოეწონებინა დაიმოების ქორწინება და ასევე მისი ბრძანებით შეიძლებოდა მსხვილ ფეოდალს მიწა დაეკარგა.
1615 წელს იეასუ ტოკუგავამ, პირველმა სიოგუნმა ტოკუგავას დინასტიიდან და მისმა შვილმა ხიდეტადა ტოკუგავამ, რომელიც იმ დროს მოქმედი სიოგუნი იყო, შემოიღეს სამეფო კარის ქცევის კოდექსი. კოდექსის თანახმად იმპერატორს მთელი დრო მეცნიერებისა და ხელოვნებისათვის უნდა მიეძღვნა. სიოგუნის პერიოდში მცხოვრები იმპერატორები მტკიცედ იცავდნენ ამ კოდექსს, ისინი ხელოვნებით, ისტორიით, გეოგრაფიით იყვნენ დაინტერესებულნი და სახელმწიფო საქმეებში არ ერეოდნენ. მართალია სიოგუნის დანიშვნა იმპერატორის ნებას საჭიროებდა, თუმცა სიოგუნები გადაწყვეტილებებს ყოველთვის დამოუკიდებლად იღებდნენ.