cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარკუს ვალერიუს კორვუსი
გალი მეომრის დამარცხება
ძვ. წ. 349 წელს რომაელებს კვლავ გალები დაესხნენ თავს. გალური ბანაკიდან გამოვიდა ძლიერი გალი მეომარი და თარჯიმანის საშუალებით მოითხოვა რომ მას სებრძოლებოდა რომაელთა რჩეული მეომარი. მარკუს ვალერიუსი მაშინ 21 წლის სამხედრო ტრიბუნი იყო. იგი კონსულ კამილუსის ნებართვით გავიდა გალთან შესარკინებლად. როდესაც მეომრები ერთმანეთს იუახლოვდნენ, მარკუსის მუზარადზე ყვავი დაჯდა. ბრძოლისას კი ყვავი გალს სახეში ეძგერა, რის შედეგადაც მარკუსმა იგი ადვილად დაამარცხა. ამის შემდეგ მას კორვუსი შეარქვეს.
ორთაბრძოლის შემდეგ გაიმართა ნამდვილი ბრძოლაც, რომლის დროსაც კამილუსი რომაელთა გასამხნევებლად მარკუს ვალერიუსს მოიხსენიებდა და არწმუნებდა მათ ამ მაგალითით, რომ ღმერთები მათ მხარეს არიან. რომაელებმა გაიმარჯვეს და კონსულმა ტრიბუნი 10 ხარით და ოქროს გვირგვინით დააჯილდოვა.
პირველი კონსულობა
ძვ. წ. 348 წლის არჩევნების ჩასატარებლად დიქტატორად დანიშნეს ტიტუს მანლიუსი. კონსულებად კი აირჩიეს 23 წლის კორვუსი და პლებეი მარკუს პოპილიუს ლენატუსი. ამ წელს კართაგენთან მეგობრული ხელშეკრულების აღდგენის გარდა არაფერი მნიშვნელოვანი არ მომხდარა.
მეორე კონსულობა
მეორედ კორვუსი კონსულად ძვ. წ. 346 წელს აირჩიეს გაიუს პეტელიუსთან ერთად. ამ დროს ლათინები ვოლსკებს ამბოხებისთვის აგულიანებდნენ. რომაელებმა გადაწყვიტეს, სანამ მტრები იერიშისთვის მზად არ იყვნენ, მანამდე შეეტიათ. კორვუსი ლეგიონებით გაემართა სატრიკუმისკენ. აქ მოხდა ბრძოლა სადაც ვოლსკები დამარცხდნენ და სატრიკუმს შეაფარეს თავი. რომაელებმა დაიწყეს ქალაქის აღება, ვოლსკები მივხდნენ რომ ვერ შეძლებდნენ დაცვას და ჩააბარეს რომაელებს სატრიკუმი.
კონსული რომში ტრიუმფით დაბრუნდა. ნადავლი ჯარისკაცებს გაუნაწილა, ხოლო დატყვევებული მონები გაყიდა მირებული ფული კი ხაზინას ჩააბარა.
მესამე კონსულობა
მესამედ კორვუსი კონსულად ძვ. წ. 343 წელს აირჩიეს ავლუს კორნელიუს კოსუსთან ერთად. ამ წელს დაიწყო პირველი სამნიტური ომი. კორვუსი ლეგიონებით კამპანიისკენ გაემართა. სამნიტთა ძირითადი ძალებიც მას შეხვდნენ. ვალერიუსი ჯერ არ ჩაერთო ბრძოლაში, იგი მოწინააღმდეგეს წვრილ შეტაკებებში ცდიდა. შემდეგ კი გაიმართა ბრძოლა, სადაც რომაელებმა მძიმე ბრძოლის შედეგად დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვეს.
კორვუსი მეომრებთან ძალიან პოპულარული იყო, იგი ჩოულებრივი ჯარისკაცების გასაჭირს იზიარებდა. იგი ყოველთვის უბრალო, თავმდაბალი და პირდაპირი იყო. სამხედრო შეჯიბრებებში მან გამარჯვებაც და დამარცხებაც ღირსეულად იცოდა. იგი არცერთ მეტოქეს არ ეუბნებოდა უარს შეჯიბრზე მეტოქის მდაბიო წარმოშვების გამო. თანამდებობაზე იგი ისეთივე იყო როგორც თანამდებობის მოპოვებისას.
სვესულასთან ბრძოლა მოხდა როდესაც მარკუს ვალერიუსის მიერ დამარცხებულმა სამნიტებმა მოიკრიფეს ძალები და კიდევ ერთხელ სცადეს შეტევა. კონსულმა იხელთა მომენტი როდესაც სამნიტები გარშემო ველებს ძარცვავენ და აიღო მათი ბანაკი, ნადავლი კი ჯარისკაცებს გაუნაწილა. ამ გამარჯვებას ფართო საერთაშო რეზონანსი მოყვა. ლათინებმა, რომლებსაც უკვე მზად ჰქონდათ ლეგიონები რომთან საობრად, გადააფიქრებინა ომის დაწყება, სხვა ერებმაც იჩქარეს რომთან მეგობრული ხელშეკრულებების გაახლება, კართაგენიდანაც მოვიდნენ ელჩები ამ გამარჯვების მოსალოცად.
ომის დასრულების შემდეგ ორივე კონსული ქალაქში ტრიუმფით დაბრუნდა, კონსულებზე არანაკლები დიდება ხვდა წილად პუბლიუს დეციუსსაც.
პირველი დიქტატურა
სამნიტებისგან კამპანიის დასაცავათ იქ გაგზავნილ იყვნენ რომაული სადარაჯო რაზმები. ძვ. წ. 342 წელს, როდესაც კონსულებად გაიუს მარციუს რუტილუსი და კვინტუს სერვილიუსი იყვნენ არჩეულნი, კამპანიაში განლაგებულ ჯარისკაცთა შორის დაიწყო უკმაყოფილება. ჯარისკაცები მიიჩნევდნენ რომ უკეთესი იქნებოდა კამპანიელებისთვის უხვმოსავლიანი მიწების წართმევა და მათი დაუფლება. გაიუს მარციუს რუტილუსს სწორედ ეს ჯარები ხვდა წილად და იგი კამპანიაში გაემართა. იგი უკვე არაერთგზის კონსული, დიქტატორი და ცენზორი იყო, ამიტომ ჩათვალა რომ აჯანყენა რომ დაწყებულიყო, იგი მას ვერ ჩაახშობდა, ამიტომ ხელი უნდა შეეშალა აჯანყებისთვის. უპირველეს ყოვლისა მან დაავრცელა ჭორი, რომ ჯარისკაცები მომავალ წელსაც იგივე ქალაქებში იქნებოდნენ დაბანაკებულნი. ზაფხულში კი გადაწყვიტა ჯარი გაეწმინდა უკმაყოფილოთაგან, ამიტომ მან ბუნტის თავებს რიგრიგობით მისცა ზოგს შვებულება, ზოგი რაღაც საქმეზე გაუშვა, ზოგი კი დაითხოვა ჯარიდან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო. ჯერ ჯარისკაცები ვერ ხვდებოდნენ რომ მათი ზრახვები კონსულისთვის ცნობილია, ხოლო შემდეგ შენიშნეს რომ პირველად წასულები უკან აღარ ბრუნდებიან, რომში მათ იქ დარჩენილი კონსული სხვადასხვა მიზეზებით აკავებდა.
სწორედ ამ ვითარების მოსაგვარებლად დანიშნეს კორვუსი დიქტატორად. მისი მხედართა მმართველი კი ლუციუს ემილიუს მამერკუსი გახდა. აჯანყებულთა ჯარი უკვე დაძრული იყო რომისკენ, როდესაც მათ დიქტატორის ლეგიონები შეეგებნენ. კვინკციუსი და კარვუსი წინ გამოვიდნენ მოსალაპარაკებლად. კორვუსმა თქვა რომ მას არ სურს საკუთარ მოქალაქეებთან ბრძოლა და მათი სისხლის დაღვრა, ამას ურჩევნია ნებისმიერ ფასად მშვიდობას მიაღწიოს.
კვინკციუსი არა მარტო დაეთანხმა კორვუსის ყველა სიტყვას, არამედ თვითონაც დაიწყო აჯანყებულთა დარწმუნება რომ საქმე მშვიდობით დასრულებულიყო. ამრიგად ჯარისკაცების ეს გახიზვნა ღალატში არ ჩაითვალა, სოციალურად გაჭირვებულებს დახმარებას შეპირდნენ და საქმე მშვიდობით დასრულდა. ამ ყველაფრის შემდეგ იგი გადადგა დიქტატორის პოსტიდან.
მეოთხე კონსულობა
ძვ. წ. 336 წელს რომის მიდამოებში სიტუაცია კვლავ არასტაბილური იყო. რომს ემუქრებოდნენ ავზონები და სიდიცინიელები. სიტუაციის გართულების ასაცილებლად სენატორებმა ყველაფერი იღონეს რათა ძვ. წ. 335 კონსული მეოთხედ გამხდარიყო იმ დროის უდიდესი მხედართმთავარი მარკუს ვალერიუს კორვუსი. მასთან ერთად კონსულად მარკუს ატილიუს რეგუუსი აირჩიეს. სენატორებმა კონსულებს სთხოვეს ყოველგვარი შემთხვევითობის გამოსარიცხად მოლაპარაკებულიყვნენ რათა წილისყრის გარეშე ომის წარმოება კორვუსს დავალებოდა.
კორვუსმა ჩაიბარა არმია და გაემართა ავზონების მთავარ ქალაქ კალასკენ. რომაელებმა ქალაქს ალყა შემოარტყეს. ამ დროს ქალაქიდან მოახერხა დატყვევებულმა რომაელმა მარკუს ფაბიუსმა გამოქცევა და უთხრა რომაელებს რომ ქალაქში ახლა დღესასწაულია, ამიტომ სჯობს შტურმის ახლავე დაწყება, სანამ ყველა ქეიფობს და სვამს. ქალაქი მართლაც სწრაფად აიღეს რომაელებმა, იქ დატოვეს საყარაულო რაზმი და უზარმაზარი ნადავლით ლეგიონები რომში დაბრუნდნენ.
სენატის დადგენილების თანახმად კორვუსი ქალაქში ტრიუმფით შევიდა. შემდეგ კი სენატმა ორივე კონსულს სიდიცინიელების წინააღმდეგ მოსთხოვა გალაშქრება. მაგრამ ლაშქრობის დაწყებამდე მათი უფლებამოსილების ვადა ამოიწურა და არჩეულ იყვნენ ახალი კონსულები.
ძვ. წ. 332 და ძვ. წ. 321 წლებში კორვუსი დანიშნული იყო ინტერექსად კონსულის ასარჩევად.
მეორე დიქტატურა
მეორეთ დიქტატორად მარკუს ვალერიუს კორვუსი ძვ. წ. 301 წელს აირჩიეს ეტრუსკებთან განახლებული ომისთვის. რომაელები ქალაქ რუზელუმთან დაბანაკდნენ. ეტრუსკებმა გადაწყვბიტეს რომაელთა ეშმაკობით ძლევა. ამიტომ ბანაკთაბნ მდებარე დანგრეულ სოფელში მიიმალნენ მწყემსებად გადაცმული მეომრები, წინ კი ნახირი მიმოფანტეს. როდესაც რომაელები არ წამოეგნენ ამას, გადაცმული მწყემსები გამოვიდნენ და დაიწყეს რომაელთა დაცინვა. ლეგატმა ჰკითხა ერთ-ერთ თავის მეომარს, ვინც კარგად იცოდა ეტრუსკული ენა, თუ რას წარმოადგენდნენ ეს მწყემსები. მეომარმა თქვა რომ მათი მეტყველება არ ჰგავს სოფლურს და გარეგნობაც არ შეესაბამება მწყემსის გარეგნობას. მაშინ ლეგატმა ბრძანა გადაეცათ მწყემსებისთვის, რომ მათი ეშმაკობა რომაელებისთვის ცნობილია.
ამ ცნობის შემდეგ დიქტატორმა ბრძანა ბრძოლისთვის მომზადება. რომაელებმა ეტრუსკები სასტიკად დაამარცხეს. ეტრუსკებმა რომში ელჩები გაგზავნეს მშვიდობის სათხოვნელად, რაზეც უარი მიიღეს. დაიდო ორწლიანი ზავი.
მეხუთე კონსულობა
შემდეგ ძვ. წ. 300 წელს როდესაც კორვუსი გადადგა დიქტატორობიდან, იგი მეხუთედ აირჩიეს კონსულად კვინტუს აპულეიუსთან ერთად. ამ წელს ომები არ ყოფილა.
მეექვსე კონსულობა
უკანასკნელად მარკუს ვალერიუს კორვუსი კონსულად ძვ. წ. 299 წელს აირჩიეს დაღუპული ტიტუს მანლიუსის ნაცვლად. იგი ამ დროს უკვე 80 წლის იყო. მოხუცებულ კონსულს ეტრუსკებთან ომი ერგო. მან გადაწვა არაერთი ეტრუსკული სოფელი, მაგრამ ეტრუსკების ღია ბრძოლაში გამოწვევა ვერ შეძლო.
ამ კონსულობის შემდეგ კორვუსმა დატოვა პოლიტიკური არენა. ციცერონისა და პლინიუს უფროსის ცნობებით მან 100 წლამდე იცოცხლა და საკუთარ ვილაზე გარდაიცვალა.
იპუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 40 300 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 630.468 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 630.468 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
IGN
IGN (ყოფილი Imagine Games Network-ის აბრევიატურა) — სან-ფრანცისკოში დაფუძნებული მულტიმედიური სიახლეებისა და განხილვების საიტი, რომელიც ძირითადად ფოკუსირებას აკეთებს ვიდეო თამაშებზე. მისი კორპორაციული მშობელია IGN Entertainment, რომელიც ფლობს და აკონტროლებს საიტებს, როგორებიცაა GameSpy, GameStats, Rotten Tomatoes და AskMen.
IGN-ის მთავარი საიტი შეიცავს "არხებს". არსებობს პერსონალური კომპიუტერის თამაშების, Wii-ის, Nintendo DS-ის, Xbox 360-ის, PlayStation 2-ის, PlayStation 3-ის, PSP-ის, Xbox Live-ის, ვაილესის, Retro-სა და iPhone-ის თამაშების არხები. გარდა თამაშებისა, გვხვდება ფილმების, მუსიკის, ტექნოლოგიის, კომიქსების, წიგნების, სპორტის, ტელევიზიისა და სხვა არხები.
სქოლიო
კატეგორია:IGN კატეგორია:ინტერნეტ ფორუმები კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები კატეგორია:ვიდეო თამაშების განხილვების საიტები კატეგორია:ინტერნეტ კომპანიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების ინტერნეტ ფორუმები
რუსთავი (ანსამბლი)
მინიატიურა|ანსამბლი რუსთავი „რუსთავი“ — ანსამბლი, რომელიც დააარსა ანზორ ერქომაიშვილმა მეგობრებთან ერთად 1968 წელს. თავიდან ანსამბლი მხოლოდ მომღერლებისგან შედგებოდა. იმავე წელს მომღერლებს მოცეკვავეთა გუნდი შეუერთდა და დღემდე ერთიანი სახელით აგრძელებენ მოღვაწეობას. დაარსების დღიდან ანსამბლს გამართული აქვს 7000-ზე მეტი კონცერტი მსოფლიოს 80-მდე ქვეყანაში.
როგორც მომღერალთა, ასევე მოცეკვავეთა წარმოდგენების სტილი ტრადიციულია და ინარჩუნებს ისტორიულ კოლორიტს. ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის ანზორ ერქომაიშვილისა და მთავარი ქორეოგრაფის ფრიდონ სულაბერიძის ხედვაა ანსამბლმა შეინარჩუნოს ეთნოგრაფიული გუნდის ფორმა და სტრუქტურა, ამავე დროს გადალახოს კუთხური კარჩაკეტილობა. ამ ხედვის შედეგია, რომ ანსამბლი საფუძვლიანად დაეუფლა მრავალდიალექტიანი ქართული მუსიკალური ფოლკლორული ცეკვისა და სიმღერის სტილსა თუ ჟანრობრივ მრავალფეროვნებას, რითაც აკადემიური საგუნდო კოლექტივის თვისებები შეიძინა.
ქართული ხალხური სიმღერების პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, ანსამბლი „რუსთავი“ დაჯილდოებულია ზაქარია ფალიაშვილის (1980), ალბერტ შვაიცერის (1986) და საქართველოს სახელმწიფო (1999) პრემიებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ანსამბლები
ტრუხილიო (პერუ)
ტრუხილიო  (Trujillo) — უმთავრესი ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ პერუში. მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. იქ სადაც მდინარე მოჩე ერთვის ოკეანეს. არის ლა-ლიბერტადის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ისტორია
ჩიმუს ხალხის დაპყრობის შემდეგ, ინკებმა მთელი ხეობა თავიანთ შემადგენლობაში მოაქციეს. თვითონ ქალაქი დაარსდა 1534 წელს და სახელი ეწოდა ესპანეთის ქალაქ ტრუხილიოს (ფრანსისკო პისაროს მშობლიური ქალაქი) პატივსაცემად.
ცნობილი ადამიანები
კატეგორია:პერუს ქალაქები
NGC 7437
NGC 7437 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 31 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
მორიგე ჯარი
მორიგე ჯარი, მორიგე ლაშქარი — სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალების სახეობა XVIII საუკუნის II ნახევრის ქართლ-კახეთის სამეფოში. წარმოადგენდა რეგულარული არმიის სისტემაზე გარდამავალ საფეხურს. ჩამოაყალიბა XVIII საუკუნის 50-იან წლებში ერეკლე II-მ. საბოლოოდ გაფორმდა 1774 წელს მორიგის ლაშქრობის განაჩენით და მორიგე ჯარში გაუსვლელობისათვის 1776 წელს დამატებით გამოცემული განწესებით.
აღწერილ იქნა ქართლ-კახეთის სამეფოს მამრობითი მოსახლეობა. ქვეყანა დაიწყო 12 ერთეულად. მორიგე ჯარში უნდა ემსახურა ყველა წოდების სრულწლოვან მამაკაცს წელიწადში ერთი თვე თავისი ხარჯითა და იარაღით. მოლაშქრე გლეხი სასურსათო გადასახადისაგან თავისუფლდებოდა. ხელმოკლე გლეხი ბატონს სურსათითა და იარაღით უნდა უზრუნველყო. მორიგე ჯარისგან თავისუფლდებოდნენ მხოლოდ ვაჭრები და ზოგიერთი ხელოსნები. მორიგე ჯარი იყოფოდა ცალკე ერთეულებად, რომელთა მეთაურს მეფე ნიშნავდა. საერთო ხელმძღვანელი იყო ლევან ბატონიშვილი. ერეკლე II-მ თბილისში გახსნა ზარბაზნების, ყუმბარებისა და ტყვია-წამლის დასამზადებელითოფხანა, რომლის ხელმძღვანელადაც დანიშნა რუსეთსა და ევროპაში განსწავლული არტილერისტი პაატა ანდრონიკაშვილი.
მორიგე ჯარის შექმნით ერეკლე II წოდებრივ ფეოდალურ ლაშქარს შლიდა და აწესებდა საყოველთაო სამხედრო სამსახურს მოწინავე ქვეყნების წაბაძვით. მორიგე ჯარმა შესაძლებელი გახადა სამეფოში ერთდროულად 5 ათასი მოლაშქრის გამოყვანა. ის მეფის ხელისუფლების განმტკიცებისა და გარეშე მტრებისაგან ქვეყნის თავდასაცავად იყო შექმნილი და სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური პროგრესის საქმეს ემსახურებოდა. მორიგე ჯარის შექმნის შედეგად ლეკთა შემოსევები შემცირდა, მოსახლეობა სამალავიდან გამოვიდა და მშვიდობიან შრომას შეუდგა, სოფლები მოშენდა, მაგრამ ქართლ-კახეთის სამეფოს ჩამორჩენილი ვაჭრობა-მრეწველობის და ბურჟუაზიის არარსებობის გამო სამეფოს არც ბიუჯეტი და არც ადამიანური რესურსი არ გააჩნდა მსგავსი რეფორმის სიმტკიცისთვის. მორიგე ჯარის არსებობა ხელსაყრელი არ იყო თავადებისათვის, ვინაიდან გლეხი ჯამაგირზე მყოფი სამხედრო მოხელის საშუალებით უშუალოდ მეფეს დაექვემდებარა და იგი ბატონისაგან ხსნას მეფის ხელისუფლების გაძლიერებაში ეძებდა. მორიგე ჯარის დასუსტებაში თავისი როლი ითამაშა 1781 წელს ჯარის მხედართმთავრის, ლევან ბატონიშვილის, სიკვდილმაც. 1787 წლისთვის ქვეყნის რეაქციული ძალების საერთო მცდელობის შედეგად, მორიგე ლაშქარი შემცირდა. მისი ადგილი დაიკავა დაქირავებული ჯარის თავისებურმა სახეობამ — მორიგე ყარაულმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფო კატეგორია:საქართველოს სამხედრო ისტორია
ჩილიის კანტონი
ჩილია (Chilla) — კანტონი ეკვადორში, ელ-ოროს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩილია. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 2 665 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ელ-ოროს პროვინციის კანტონები
კალათბურთი (ოფისი)
კალათბურთი (Basketball) ― ამერიკული კომედიური ტელესერიალის, ოფისის, I სეზონის მეხუთე და ბოლოსწინა ეპიზოდი. ეპიზოდის პრემიერა აშშ-ში 2005 წლის 19 აპრილს გაიმართა NBC-ის ეთერში. ეპიზოდის სცენარის ავტორი და რეჟისორია გრეგ დენიელსი. ეპიზოდში პირველად გამოჩნდა კომიკოსი პატრიკ ო'ნილი.
ეპიზოდში მაიკლ სკოტი და ოფისის თანამშრომლები საწყობის თანამშრომლებს კალათბურში ეჯიბრებიან. რასისტული და სექსისტური სტერეოტიპების ქონის გამო გუნდში სათამაშოდ მაიკლი ნიჭიერი თანამშრომლების მაგივრად კალათბურთში ნაკლებად გაწაფულ თანამშრომლებს ირჩევს. წაგებული გუნდის წევრებმა შაბათსაც უნდა იმუშაონ. მაიკლი „განზრახ უხეში პერსონალური დარღვევის“ გამო თამაშს წყვეტს და მის გუნდს გამარჯვებულად აცხადებს. საწყობის თანამშრომლები ამას უსამართლოდ თვლიან და მაიკლს წნეხის ქვეშ ამყოფებენ. სკოტი საწყობთან დათმობაზე მიდის, მაგრამ მოგვიანებით ოფისის თანამშრომლებსაც ათავისუფლებს შაბათს მუშაობისგან.
სქოლიო
კატეგორია:ოფისის ეპიზოდები (ამერიკული, I სეზონი)
ძველი იტალია
იტალიის ბუნება და მოსახლეობა ძველად
საბერძნეთის დასავლეთით, ხმელათაშუა ზღვაში მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძული. ფორმით იგი ძალინა წააგავს ჩექმას. მის სამხრეთით კუნძული სიცილიაა. ისინი თითქოს ბუნებრივად ყოფენ ორ ნაწილად ხმელთაშუა ზღვას. სიცილიის გარდა, აპენინის ნახევარკუნძულის დასავლეთიდან ორი დიდი კუნძული აკრავს–სარდინია და კორსიკა. ჩრდილოეთიდან ნახევარკუნძულს ალპების მთები ესაზღვრება. იგი მას ზამთრობით ჩრდიოლოეთის ცივი ქარებისგან იფარავს, ამიტომ ზამთარი აქ რბილია. თოვლი მხოლოდ მაღალ მთებსა და ქვეყნის ჩრდილოეთშია ჩვეულებრივი მოვლენა. სამხრეთში იგი ძალზე იშვიათია. ნახევარკუნძულს მთელ სიგრძეზე საშუალო სიმაღლის აპენინის მთები კვეთს. იგი ერთმანეთისგან გამოყოფს ნახევარკუნძულის დასავლეთ და აღმოსავლეთ სანაპირო დაბლობებს. ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთით სანაპირო ზოლის შუა და სამხრეთ ნაწილი ძირითადად კლდოვანია და სანაოსნოდ გამოუსადეგარია. სხვა მხარეების ნაპირები კი მყუდრო ყურეებითა და უბეებით არის დაღარული. მათ უხსოვარი დროიდან იყენებდნენ სადგომად და თავშესაფრად ადგილობრივი თუ მოსული ზღვაოსნები. აპენინის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთიდან ადრეატიკის, სამხრეთიდან იონიის, დასავლეთიდან კი ტირენის ზღვები აკრავს. ყველა მათგანი ხმელთაშუა ზღვის ნაწილს წარმოადგენს. ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთში მდებარე დიდ და მეტად ნაყოფიერ დაბლობზე იტალიის ყველაზე დიდი მდინარე პო მიედინება. იდი ადრეატიკის ზღვას ჩაერთვის. ძველად ეს დაბლობი ჭაობიანი იყო და ხალხიც ნაკლებად სახლობდა. ძვ.წ მე-5 საუკუნის ბოლოს აქ შემოიჭრნენ და დამკვიდრნენგალები. ამიტომ მოგვიანებით პოს ველს რომაელებმა გალია ანუ გალების ქვეყანა უწოდეს. საბერძნეთისგან განსხვავებით, აპენინის ნახევარკუნძულის კლიმატი ნოტიოა. აქ იშვიათად იცის გაბმული გვალვები და ხშირად წვიმს. ამიტომ ეს მხარე, უძველესი დროიდან, მდიდარი და თვალწარმტაცი ბუნებით ხიბლავდა მნახველს. პირველი ბერძნები გაკვირვებულნი დარჩენილან აქაური ტყე-მდლოების სილამაზითა და პირუტყვის სიმრავლით. ერთ-ერთი ვერსიით, ამიტომ უწოდებდნენ ამ ქვეყანას "იტალიას" ანუ "ხბორების ქვეყანა". სხვა გადმოცემის მიხედვით, ამ ქვეყნის სახელი, აქ მცხოვრები იტალიკების ტომებისგან მომდინარეობდა. ასეა თუ ისე, ეს სახელწოდება ჯერ კიდევ ბერძენთა დიდი კოლონიზაციის დროს გაჩნდა და დღესაც ჰქვია ამ ქვეყანას. ძვ.წ. პირველი ათასწლეულის დასაწყისში იტალიაში მრავალი სხვადასხვა წარმომავლობისა და ტომის ხალხი ცხოვრობდა. მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა იყო მათი ძირითადი საქმიანობა. ისინი განვითარების სხვადასხვა საფეხურზე იმყოფებოდნენ და გამუდმებით ებრძოდნენ ერთმანეთს ტერიტორიებისათვის. პირველი,ვინც სახელმწიფო ჩამოაყალიბა აქ, იყვენენ ეტრუსკები.
ეტრუსკები
thumb|ეტრუსკების ცივილიზაციის გავრცელების არე.ძველი ეტრურია იტალიის ჩრდილო დასავლეთით გაშლილ დაბლობზე მდებარეობდა. დღეს ამ მხარეს ტოსკანა ჰქვია. ეტრუსკებს ბერძნები "ტირენებს" ეძახდნენ. ამიტომ დაერქვა მათი ტერიტორიების მომიჯნავე ხმელთაშუა ზღვის ნაწილს ტირენის ზღვა. ეტრუსკების წარმომავლობა დღესაც ბურუსით არის მოცული. ძველ ბერძენ ისტორიკოსთა გადმოცემით, ისინი მცირე აზიიდან მოვიდნენ. დღეს მეცნიერთა დიდ ნაწილს მიააჩნია, რომ სავსებით შესაძლებელია ისინი ტროელი კოლონისტების შთამომავლები ყოფილიყვენენ. ეტრუსკებმა, იტალიის ხალხთაგან პირველებმა, ბერძნებისგან გადმოიღეს ანბანი და შექმნეს საკუთარი დამწერლობა. როგორც ჩანს მათ დიდი გავლენა მოახდინეს ლათინური ანბანის ჩამოყალიბებაზეც. ეტრუსკების წინაპრები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. მათ გაყავდათ არხები და აშრობდნენ ჭაობიან მიწებს. ბორცვებსა და გორაკებზე ისინი გამაგრებულ დაბებს აგებდნენ. ზოგიერთი მათგანი მოგვიანებით (ძვ.წ.მე-9 საუკუნეში) ქალაქ-სახელმწიფოებად გადაიქცა. მმართველობის სისტემით ისინი ძალიან წააგავდნენ პერძნულ პოლისებს, განსაკუთრებით სპარტას. ქალაქებს გვაროვნული არისტოკრატია მართავდა. მათ ლუკუმონები ერქვათ. უხუცესთა საბჭო იყო უმაღლესი მმართველი ორგანო. იგი ირჩევდა მეფეს და ზღუდავდა მის ხელისუფლებას. მეფე ტიტულს სიკვდილამდე ინარჩუნებდა,მაგრამ ძალა-უფლება შთამომავლობით არ გადადიოდა. ძვ.წ.მე-7_მე-6 საუკუნეებში, ბევრ ქალაქში მეფობა გაუქმდა და იგი არჩევითმა თანამდებობებმა შეცვალა. ეტრუსკები გამუდმებით ებრძოდნენ ერთმანეთს პირველობისთვის. ბრძოლა საბოლოოდ უშედეგოდ დამთავრდა. ეტრურია არასდროს არ შეკრულა ერთ მტკიცე სახელმწიფოდ. მართალია მათ შექმნეს "12 ქალაქის კავშირი", მაგრამ ეს გაერთიანება ძალზე მყიფე, უსუსური და დროებითი გამოდგა. ძვ.წ. მე-6_მე-7 საუკუნეებში ეტრუსკთა ქალაქაბმა პოლიტიკური ძლიერების მწვერვალს მიაღწიეს. მათ იტალიის თითქმის ნახევარი დაიმორჩილეს. დიდხანს ებრძოდნენ ისინი კართაგენსა და ბერძენ კოლონისტებსაც. გამუდმებულმა ბრძოლებმა საბოლოოდ დაასუსტა ისინი. ძვ.წ. მე-4 საუკუნეში ეტრუსკთა პოლისები, ერთიმეორეს მიყოლებით, აღმავლობის გზაზე მდგარმა რომმა საბოლოოდ დაიმორჩილა. ეტრუსკულმა კულტურამ დიდი ზეგავლენა მოახდინა რომზე. მარტო ის რად ღირს, რომ რომის ქალაქ-სახელმწიფოს მართვის სისტემა თითქმის მთლიანად ეტრუსკული წარმომავლობისა იყო. აშკარაა ეტრუსკთა გავლენა რომაულ არქიტექტურაზე,ზეპირსიტყვიერებასა და ყოფაზე. თვით გლადიატორთა ბრძოლებიც კი რომაელებმა ეტრუსკებისგან გადმოიღეს.
რომის დაარსება
კატეგორია:ძველი იტალია
უჟამო ჟამის რაინდი (რომანი)
უჟამო ჟამის რაინდი — ქართველი მწერლის, ლიტერატურული პრემია „გალას“ ლაურეატის, მიხო მოსულიშვილის რომანი–მენიპეა, 1999 წელი.
სათაური
ეს ვრცელი რომანი ბოლო ორი საუკუნის საქართველოს სულიერ მდგომარეობას ასახავს და შეუნელებელი ინტერესით იკითხება. ავტორი რომანის პროტაგონისტთან, ვაჩე ანდრონიკაშვილთან ერთად დაეძებს უჟამო ჟამის რაინდს და იგივე მდგომარეობაშია მკითხველიც.
მხოლოდ ნაწარმოების დასასრულს, ფეირვერკული და ფანტასტიკური კარნავალის (სადაც რუსეთის წარმომადგენელი მწერლები: ფიოდორ დოსტოევსკი და ლევ ტოლსტოი ითხოვენ, რომ საქართველომ კოლონიური ჩაგვრისგან გაათავისუფლოს რუსეთი! — აქ კარნავალისთვის ჩვეულებრივ, რეალობის „შებრუნებულ“ ვითარებასთან გვაქვს საქმე) მოხილვის შემდეგღა აღმოაჩენს მკითხველი, რომ იგი თავადვე ყოფილა რომანის უმთავრესი გმირი, ანუ უჟამო ჟამის რაინდი, და ძნელია არ დაეთანხმო ავტორს:
.
რომანის ჟანრი
რომანის ჟანრი თავად ავტორის მიერ განსაზღვრულია, როგორც მენიპეა.
მენიპეა — სერიოზულ-სასაცილო ჟანრის სახეობაა. ეს ტერმინი ლიტერატურის თეორიაში პირველად შემოიტანეს ნორთროპ ფრაიმ და მიხეილ ბახტინმა, როგორც განზოგადება ანტიკური ჟანრისა „მენიპოსის სატირა“.
განსხვავებით მენიპოსის სატირისგან, მენიპეა მოიცავს სხვასახვა ეპოქების ლიტერატურულ მოვლენებს, — ესაა აღორძინების ხანის ნოველები, შუასაუკუნეების სატირა და ფილოსოფიური მოთხრობები. ბახტინი განსაზღვრავს მენიპეას თოთხმეტ ნიშანს. ანტიკური რომანების მენიპოსის სატირა თავის განვითარებას ჰპოვებს ფრანსუა რაბლეს და ჯონათან სვიფტის რომანებში, ამასთან მენიპეას ელემენტები დაიძებნება მეოცე საუკუნის ლიტერატურაშიც (თომას მანი, ჯეიმზ ჯოისი, მიხაილ ბულგაკოვი).
მიხეილ ბახტინი წერს:
.
„უჟამო ჟამის რაინდი“ სწორედ ექსცენტრიულისა და სკანდალური მოვლენების შერწყმით შექმნილი რომანია, რომელსაც მენიპეას ერთი უმთავრესი ნიშანთაგანი, — კარნავალი აბოლოებს, სადაც ცოცხლებიც მონაწილეობენ და მკვდრებიც.
რომანის დრო–სივრცული ფონი
რუსეთის იპერატორ ალექსანდრე I-ის მანიფესტი ქართლ-კახეთის სამეფოს (1762-1801 წწ.) გაუქმებისა და რუსეთის იმპერიასთან მიერთების შესახებ გამოიცა 1801 წლის 12 სექტემბერს, მაგრამ პირველად გამოქვეყნდა 1802 წლის 12 აპრილს რუსის ჯარით ალყაშემორტყმულ სიონის ტაძარში შეკრებილი ქართველი თავად-აზნაურობის თანდასწრებით.
პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთში მომხდარი რევოლუციების სერიის შედეგად, 1918 წელს საქართველომ აღიდგინა დამოუკიდებლობა.
1991 წლის 9 აპრილს, რეფერენდუმის შედეგების საფუძველზე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენა.
თხრობა
ავტორისეული თხრობა, მეტწილად, აპრობირებულ ისტორიულ ცნობებსა და წყაროებს ემყარება, მატიანეთა ჩვენებებს მიჰყვება. ამიტომ არის, რომ რომანის კითხვისას წუთითაც არ გვტოვებს დოკუმენტური დამაჯერებლობის განცდა. არათუ ისტორიული და გამოგონილი პერსონაჟები, სამარის ლოდებიც ამეტყველებულან და მკითხველს უცოცხლებს ნაომარი წარსულის თვალსასეირო სურათებსა თუ სცენებს.
რომანი პარალელური თხრობის კინემატოგრაფიული პრინციპით არის აგებული: ერთი მხრივ, გადმოცემულია 1983 წელს მომხდარი ფარული ორგანიზაცია „გიორგის“ წევრების დევნა და მათი განადგურება უშიშროების სამსახურის მხრიდან, ხოლო მეორე მხრივ, ჩვენს თვალწინ ცოცხლდება პაპუა ანდრონიკაშვილის შვიდი წინაპრის ცხოვრების დრამატული თუ ტრაგიკომიკური ეპიზოდები, რითაც დავინახავთ, თუ რა დაემართა ერთ–ერთ დიდგვაროვნულ ქართულ ოჯახს რუსეთის იმპერიის საქართველოში შემოსვლის შემდეგ (1801 წელი).
ლოკალური თუ საქვეყნო მასშტაბის ღირსსახსოვარი ამბები მხატვრული სიტყვის ნიუანსების შეგრძნებასა და შესაძლებლობაში კარგად გაწაფული და დახელოვნებული მწერლის მიერ არის ასახული. ამის მაგალითად ივარგებს ნაწარმოების ის ეპიზოდი, სადაც მამა ზირაქისთვის, გიჟასთვის და დათიასთვის ხმლით თავების მოკვეთის შემზარავი ამბავია მოთხრობილი. გულქვა და ქვებუდანი რწმუნებული ლევან ჭიჭინაძე სეირის ყურებით ტკბება: ბიძა-ძმისშვილების თავებს ფერდობზე დააგორებინებს ხელქვეითებს, ვისი თავი გაასწრებსო... საქმე ისაა, რომ მსგავსი რისხვა მართლა დატრიალებულა კახეთის სინამდვილეში, სახელდობრ, თვით ავტორის წინაპრების თავზე და მოგვიანებით — მთაში, თუშეთში: ჯერაც ცოცხალია რამდენიმე კაცი, ვისაც ახსოვს 1943 წლის 18 მარტი, ის ტრაგიკული დღე, როცა ტყის ნადირივით ჩახოცეს სამანელები, ადამ ბობღიაშვილს და ფანცალა იმედიძეს თავები მოჰკვეთეს და მთის დამრეცი ფერდობით ხეობაში დააგორებინეს — ვნახოთ, რომელი ვაცი აჯობებსო (წვერმოშვებულები ვაცებს შეადარეს)...
შინაარსი
სულიერ შეჭირვებაში ჩავარდნილი აფხაზეთის ომის გმირი, პაპუა ანდრონიკაშვილი თავის მოკვლას გადაწყვეტს, რაშიც მისგანვე წარმოსახული უცნაური სტუმარი, არქიმანდრიტი იოსტოს ანდრონიკაშვილი შეუშლის ხელს, — მღვდელ-მონაზონი თავის შორეულ შთამომვალს „იდუმალებათა სკივრს“, თავისსავე დაწერილ წიგნს მოუტანს და გადასცემს წინაპართა დანაბარებს, რომ „უჟამო ჟამის რაინდის“ პოვნამდე გადადოს თვითმკვლელობა.
ამ მომენტიდან რომანის სივრცე ორ განზომილებაში მოექცევა: ერთი მხრივ, შემდგომი მოვლენები შეიძლება ჩაითვალოს ობიექტური რეალობის ასახვადაც და, მეორე მხრივ, პაპუა ანდრონიკაშვილის სულში მომხდარ ძვრებადაც, რაკი მის გარდა რომანში ცოცხალი აღარავინ არის, — რომანის პროტაგონისტს აწ გარდაცვლილი თავისი წინაპრები და მათი თანამედროვე სხვა პერსონაჟები ევლინებიან.
რომანის სიუჟეტურ ქარგაში ორგანულად არის ჩასმული და ჩაწერილი არქიმანდრიტ იოსტორსის შექმნილი „იდუმალებათა სკივრი”. მასში სხვადასხვა ენაზე, „შიშიონების“, იგივე ანდრონიკაშვილების საგვარეულო ქრონიკებია გადმოცემული. ამ წიგნის თანახმად, „შიშიონთა” თვალზურმუხტოვანი მოდგმა „სამარადისო არსებობისათვისაა ხელდებული უფლის მიერ”. იქვე წერია: „სკვითთა ბატონობის ხანას, იგივე ჟამიანობას შიშიონთა შვიდი თაობის კაცნი განასრულებენ, რომელთაგან პირველი მალხაზი იქნება. იქიდან ყოველი კენტი ჭეშმარიტების გზას დაადგება. ყოველი ლუწი გადაუხვევს და ოდეს წინაპარნი გაახსენდება და გამოეცხადებიან, მოდგმის წყევლა წამოეწევა და უღმერთოდ მოკვდება და აღესრულება, გარდაცვალებისა გარეშე. მეშვიდე მხედარი იმ დრაკონს შეებრძოლება, სკვითნი რომ შეუპყრია, მიიცვლება და გამარჯვებული წარმოდგება ზეციურ ქალაქში...“ ფარული ორგანიზაცია „გიორგი“ და ამ ორგანიზაციის წევრები — პაპუას მამა ვაჩე ანდრონიკაშვილი, გელა ჯორჯიკია, დაჩი ოჩიაური, ესიკო ისარლიშვილი, კახა და ჯონდო იამანიძეები — 1983 წელს მიზნად ისახავენ „მშვიდობიანი დაუმორჩილებლობის გზით“ რუსეთის მართვა-გამგეობისგან სამშობლოს განთავისუფლებას. მათი კონსპირაციული საქმიანობა — ჟურნალ „ამირანის“ გამოცემა, პროკლამაციების გასავრცელებლად მზადება და საიდუმლო შეკრებები — მსხვერპლზე დაგეშილი და უნდობლობაზე დაფუძნებული უშიშროების (კგბ) ფხიზელ თვალს არ გამოპარვია. მართლმორწმუნე რუსეთის დამპყრობლური პოლიტიკის ერთგულ მოხელეებს პირადი კეთილდღეობა და სამსახურებრივი კარიერა ბევრად მეტი უღირთ, ვიდრე ღირსებაშელახული ქვეყნის ეროვნული თავისუფლება და დამოუკიდებლობა, ამიტომაც დარაჯობენ და კვალდაკვალ მიჰყვებიან სულფონ მომავალზე მეოცნებე ახალგაზრდობის ყოველ ნაბიჯს; მალულად უთვალთვალებენ, სდევნიან, მათ აყვანას გეგმავენ და წინდაწინ ტკბებიან თავიანთი ჟანდარმული მოღვაწეობის მომვალი შედეგებით...
მიტოვებული ეკლესიის სახურავზე გაღწეული და სნაიპერებისაგან დაცხრილული ვაჩეს სიკვდილისწინა ხილვა-ჩვენებაში ერთსულ იქნება შთამომავლობა დიდი და სწორუპოვარი მალხაზ ანდრონიკაშვილისა, ისტორიის კუთვნილებად ქცეული ლეგენდარული პიროვნებისა, ღართის კარის, ყარააღაჯისა და მათხოჯის ბრძოლების უებრო გმირისა, სანიშნო ორიენტირად რომ მოჩანს ათწლეულთა და ასწლეულთა ბურუსოვან შორეთში...
რომანს გამოკვეთილ ლაიტმოტივად გასდევს რუსეთის იმპერიის როლის საკითხი რიცხოვნებით მცირე ერების ცხოვრებაში. თავისუფლების გზების მაძიებელი ხალხების წინააღმდეგ ფარულად თუ აშკარად მებრძოლი რუსული იმპერია, ზნეობასთან მწყრალად მყოფი და საწყაულაღუვსებელი, არანაირ ხერხს არ ერიდება, ოღონდაც თავის მტაცებლური ჟინი დაიცხროს და დაიკმაყოფილოს.
პერსონაჟები
და სხვები.
რომანის პერსონაჟებისადმი მიძღვნილი ლექსი
ცნობილმა ქართველმა პოეტმა, ელგუჯა მარღიამ რომანის ორ მთავარ პერსონაჟს, ვაჩე ანდრონიკაშვილსა და მის მამინაცვლს, მიხეილ შულმანს ლექსი მიუძღვნა:
ჯილდო
პირველი პრემია 1998 წლის 28 დეკემბერს თბილისის მერიის, ახალგაზრდობის საქმეთა თბილისის სამმართველოსა და წიგნის მოყვარულთა კავშირ „ბესტსელერის“ ლიტერატურულ კონკურსში.
სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:სატირული რომანები
სანტა-ფე (არგენტინა)
სანტა-ფე — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ არგენტინაში, სანტა-ფეს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარეების — პარანასა და სალადოს შერწყმის ადგილას. მის მოპირდაპირე მხარესაა ქალაქი პარანა, რომელთანაც მდინარისქვეშა გვირაბითაა დაკავშირებული. 2001 წლის მონაცემებით, სანტა-ფეში 369,000 ადამიანი ცხოვრობდა, ხოლო მის მეტროპოლიაში 454,238. წარმოადგენს არგენტინის მეცხრე უდიდეს ქალაქს. მიუხედავად იმისა, რომ სანტა-ფე დედაქალაქია, პროვინციის უდიდესი ქალაქია როსარიო.
ქალაქი დაარსდა 1573 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-ფეს პროვინციის ქალაქები
გლიზე 581 e
thumb|300px|პლნეტა «გლიზე 581 ე»-ს წარმოსახვითი ნახატი გლიზე 581 ე (Gliese) — მეოთხე ეგზოპლანეტა, რომელიც აღმოაჩინეს გლიზე 581-ის გარშემო 2009 წლის 21 აპრილს. გლიზე 581 წარმოადგენს M3V ტიპის წითელ ჯუჯა ვარსკვლავს, რომელიც პლანეტა დედამიწიდან 20 სინათლის წელიწადის მანძილზე მდებარეობს სასწორის თანავარსკვლავედში. გლიზე 581 ე-ს საერთო მასა მინიმუმ 1,9 დედამიწის მასის ტოლია. ეს არის ყველაზე მცირე ზომის ნორმალური ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი ეგზოპლანეტა, მასით ყველაზე მსგავსი დედამიწასთან, რომლის ორბიტა დედავარსკვლავისაგან დაშორებულია 0,03 ასტრონომიული ერთეულით. ამ პლანეტას, სავარაუდოდ, არ გააჩნია ატმოსფერო მისი მაღალი ტემპრატურის, მცირე ზომისა და ძლიერი ვარსკვლავური რადიაციის გამო.
აღმოჩენა
პლანეტა „გლიზე 581 e“ აღმოაჩინა მეცნიერ მიშელ მაიორის ჯგუფმა, ჟენევის ობსერვატორიაში, (შვეიცარია). მკვლევარებმა გამოიყენეს მაღალი სიზუსტის სხივის სიჩქარის პლანეტის მაძიებელი ევროპის სამხრეთ ობსერვატორიის (ესო) 3,6 მეტრიანი ტელესკოპი. კვლევები ტარდებოდა ლა სილას ობსერვატორიაში, ჩილეში. აღმოჩენა გამოცხადდა 2009 წლის 21 აპრილს. მაიორის ჯგუფმა გამოიყენა სხივური სიჩქარის მეთოდი, რომელიც განსაზღვრავს ორბიტის სიდიდესა და პლანეტის მასას დედა ვარსკვლავის გრავიტაციაზე დაყრდნობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგზოპლანეტები კატეგორია:სასწორის თანავარსკვლავედი კატეგორია:2009 წელს აღმოჩენილი ეგზოპლანეტები
კრიშნა (მრავალმნიშვნელოვანი)
კრიშნა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჯანდაცვა ჩრდილოეთ კორეაში
სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა ჩრდილოეთ კორეაში 2016 წლისთვის 71,69 წელია. მიუხედავად იმისა, რომ ჩრდილოეთ კორეა კლასიფიცირებულია, როგორც დაბალშემოსავლიანი ქვეყანა, ჩრდილოეთ კორეაში გარდაცვალების მიზეზების სტრუქტურა (2013 წ.) მსგავსხვა დაბალი შემოსავლის მქონე ქვეყნების სტრუქტურისაგან განსხვავებულია. იგი უფრო ახლოსაა გლობალურ საშუალო მაჩვენებელთან, არაგადამდები დაავადებებით, როგორიცაა გულსისხლძარღვთა დაავადებები. მათზე  სიკვდილიანობის ორი მესამედი მოდის.
2013 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ ჩრდილოეთ კორეაში ჯანმრთელობის ზუსტი მდგომარეობის გაგების ყველაზე დიდი დაბრკოლება სანდო მონაცემებისა და საიმედო წყაროს ნაკლებობაა. მარცხნივ|მინი|რიუგიონგის ჯანმრთელობის კომპლექსი მინი|სტომატოლოგიური კლინიკა პიონგიანგის სამშობიარო საავადმყოფოში კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობა აცხადებს, რომ ის უზრუნველყოფს უფასო სამედიცინო მომსახურებას ყველა მოქალაქისთვის, თუმცა The Week ირწმუნება, რომ ის მხოლოდ მათთვისაა, ვინც თანხას იხდის. ქვეყნის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ხარისხის შესახებ არსებობს ურთიერთსაწინააღმდეგო ინფორმაცია. 2010 წლის აპრილში ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) გენერალური დირექტორი მარგარეტ ჩანი ჩრდილოეთ კორეას ეწვია და განაცხადა, რომ ჩრდილოეთ კორეის ჯანდაცვის სისტემა "განვითარებადი ქვეყნებისათვის შესაშურია", ექიმებისა და ექთნების რაოდენობა საკმარისია. ამასთან, სკეპტიკოსი დამკვირვებლები ამტკიცებენ, ისეთი სპეციალურ წარმომადგენლობებს, როგორებიცაა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია და გაერო, არ სურთ გააკრიტიკონ ჩრდილოეთ კორეაში არსებული ვითარება იქ მათი საქმიანობის შეწყვეტის რისკის გამო. Amnesty International– ის გზავნილი კიდევ უფრო ეწინააღმდეგება მარგარეტ ჩანის შეტყობინებებს. ამ მოხსენებას საფუძვლად დაედო ინტერვიუები ჩრდილოეთ კორეის მოქალაქეების, რომლებმაც დატოვეს ქვეყანა და  უცხოელი ჯანდაცვის მუშაკების, რომლებიც მუშაობდნენ ჩრდილოეთ კორეაში. ამასთან,  ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ  გააკრიტიკა Amnesty International– ის ანგარიში  უწოდა რა მას  „არამეცნიერული და მოძველებული“.
ზოგადად, Amnesty Internationa l– ის თანახმად,  ჩრდილოეთ კორეაში  ჯანდაცვის მთელი სისტემა სრულად ფინანსდება მთავრობის მიერ, სამედიცინო აღჭურვილობის უმეტესი ნაწილი სავალალო მდგომარეობაშია. არ ხდება წყლისა და ელექტროენერგიის საიმედო მიწოდება.აღჭურვილობისა და მედიკამენტების ნაკლებობა ნიშნავს, რომ მრავალი ოპერაცია ტარდება ანესთეზიის გარეშე.
მედიკამენტები და ავადმყოფების მკურნალობა
Amnesty International– ის თანახმად,  ჩრდილოეთ კორეის მთავრობა ყველაზე ნაკლებს  ჯანდაცვაზე ხარჯავს —1 აშშ დოლარი ერთ ადამიანზე.
შიმშილი და სიღარიბე
ჩრდილოეთ კორეაში არის პრობლემები, რომლებიც უარყოფითად მოქმედებს მისი მოქალაქეების ცხოვრების ხარისხზე. მაგალითად, 2000 წელს მოსახლეობის მხოლოდ 60% -ს ჰქონდა კარგი სანიტარული პირობები. გასული საუკუნის 90-იან წლებში ქვეყანაში მასიური შიმშილობა მძვინვარებდა, რამაც, სხვადასხვა შეფასებით, 500 000-დან 3 000 000 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. Amnesty International განცხადებით ეს გამოწვეულიიყო ცუდი კლიმატური პირობებით, არასაკმარისი სასუქითა და საერთაშორისო სასურსათო დახმარების შემცირებით. 2008 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ ჩრდილოეთ კორეელი რესპონდენტების სამი მეოთხედი ქრონიკულად ცუდად იკვებებოდა. ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესის ბიბლიოთეკის სამეცნიერო-კვლევითი ფედერალური განყოფილების მონაცემების თანახმად, უკიდურესი სიღარიბე შიმშილის ერთ-ერთ ფაქტორს წარმოადგენს, რომელთანაც ჩრდილოეთ კორეის მოსახლეობას უწევს გამკლავება. მოსახლეობის 27% ცხოვრობს სიღარიბის ზღვარს მიღმა, ხოლო საარსებო მინიმუმი დღეში 1 აშშ დოლარზე ნაკლებია. საკვების უკმარისობა მრავალი დაავადების მიზეზია, რაც გამოწვეულია არასრულფასოვანი კვებით. მაგალითად, გაეროს ბავშვთა ფონდის 2009 წლის ანგარიშში ნათქვამია, რომ  ჩრდილოეთ კორეა შედის 18 ქვეყნის სიაში, სადაც 5 წლამდე ასაკის ბავშვებში ხანდაზრდის შეფერხება (ზომიერიდან მწვავე) ძალიან გავრცელებულია. ამჟამად კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკას აქვს ტუბერკულოზის ეპიდემიასთან დაკავშირებულ პრობლემები, რომელითაც დაავადებულია  ქვეყნის მოსახლეობის 5%. ეს ასევე არის მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და კვების რაციონის სრული გაუარესების, ასევე უნივერსალური სამედიცინო მომსახურების ხარისხის შემცირების ნიშანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჯანდაცვა კატეგორია:ჯანდაცვა ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ჯანდაცვა ჩრდილოეთ კორეაში
მთიანი ყარაბაღის ომი (2020)
მინი|მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის რუკა და მიმდებარე ტერიტორიები. წითელი საზღვრებით გარშემორტყმული ტერიტორია შეესაბამება მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ 1994–2020 წლებში დე-ფაქტო კონტროლირებად ტერიტორიას. ყვითელი ადგილები შეესაბამება საბჭოთა პერიოდის მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქს, ხოლო ყვითელი ზოლის მქონე ტერიტორიებს აკონტროლებს აზერბაიჯანი, მაგრამ ამას პრეტენზია მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა აქვს. მწვანე ზოლები შეესაბამება ყოფილი მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის მიღმა მდებარე ტერიტორიებს, რომლებიც მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას დე ფაქტო ეჭირა 1994 წელს მთიან ყარაბაღში ომის დასრულების შემდეგ. მინი|2020 წლის მთიანი ყარაბაღის ცეცხლის შეწყვეტის რუკა. მთიანი ყარაბაღის ომი (İkinci Qarabağ müharibəsi, Արցախյան երկրորդ պատերազմ) — შეიარაღებული კონფლიქტი აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის სადავო მთიანი ყარაბაღის რეგიონში.
შეტაკებები დაიწყო 2020 წლის 27 სექტემბრის დილას მთიანი ყარაბაღის საკონტაქტო ხაზის გასწვრივ, რომელიც დამყარდა მთიანი ყარაბაღის 1988–1994 წლების ომის შემდეგ. შეტაკებების საპასუხოდ, სომხეთმა და არცახმა სრული მობილიზაცია და საომარი მდგომარეობა გამოაცხადეს. აზერბაიჯანმა კომენდატის საათი და სრული მობილიზაცია გამოაცხადა. კონფლიქტის დროს გამოიყენებოდა სამხედრო ავიაცია, დრონები, შორ მანძილზე მსროლელი მძიმე არტილერია და ბალისტიკური რაკეტები, ადგილი ჰქონდა ორივე მხრიდან ონლაინ-საინფორმაციო ომსა და სახელმწიფო პროპაგანდას.
მრავალმა ქვეყანამ და გაერომ მკაცრად დაგმო კონფლიქტი და ორივე მხარეს მოუწოდა დაძაბულობის დეესკალაციისკენ და მნიშვნელოვანი მოლაპარაკებებისკენ. საერთაშორისო ანალიტიკოსთა აზრით, საბრძოლო მოქმედებები, სავარაუდოდ, დაიწყო აზერბაიჯანის შეტევით.
წინაპირობა
მთიანი ყარაბაღი კონფლიქტური რეგიონია, რომელიც ადმინისტრაციულად აზერბაიჯანს ეკუთვნის, თუმცა მეტწილად სომეხი ეთნიკური ჯგუფებითაა დასახლებული. ეს რეგიონი აზერბაიჯანის დე იურე ნაწილია, მაგრამ ფაქტობრივად იმართება თვითგამოცხადებული არცახის რესპუბლიკის მიერ, რომელსაც მხარს უჭერს სომხეთი. ეთნიკური ძალადობა დაიწყო გასული საუკუნის 80-იანი წლების ბოლოს და სრულ ომში გადაიზარდა სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, 1991 წელს. მთიანი ყარაბაღის ომის შედეგად 750,000 აზერბაიჯანელი და 353,000 სომეხი გადასახლდა აზერბაიჯანიდან და სომხეთიდან. ომი 1994 წელს ცეცხლის შეწყვეტით დასრულდა.
სამი ათწლეულის განმავლობაში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება მრავალჯერ დაირღვა. მიმდინარე კონფლიქტამდე ყველაზე სერიოზული ინციდენტები იყო მთიანი ყარაბაღის 2016 წლის შეტაკებები. მიუხედავად იმისა, რომ გაუგებარია, თუ როგორ სურთ ტერიტორიის მართვა ამ რეგიონის ამჟამინდელ მცხოვრებლებს, გამოკითხვების თანახმად, მათ არ სურთ აზერბაიჯანის შემადგენლობაში იყვნენ. 2019 წლის აგვისტოში სომხეთის პრემიერ- მინისტრი, ნიკოლ ფაშინიანი ესტუმრა რეგიონს, სადაც მან განაცხადა: „არცახი სომხეთია, წერტილი“.
შეტაკებები მოხდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საზღვარზე 2020 წლის ივლისში. ათასობით აზერბაიჯანელმა საპროტესტო აქცია გამართა სომხეთის წინააღმდეგ მათ ომის დაწყება სურდათ.
2020 წლის ივლისიდან სომხეთმა და აზერბაიჯანმა ფართომასშტაბიანი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს. საომარი მოქმედებების განახლებამდე გაჩნდა ბრალდებები, რომ ჰამზას დივიზიის ასობით სირიელი შეიყვანეს აზერბაიჯანში. მაშინ, როდესაც პრეზიდენტ ერდოღანთან დაახლოებული თურქული მედია აცხადებდა, რომ ერაყიდან და სირიიდან ჯარისჯაცები მთიან ყარაბაღში სომხების მხარდასაჭერად გადავიდნენ. როგორც აზერბაიჯანის, ასევე სომხეთის მთავრობები უარყოფენ ბრალს უცხოელი მებრძოლების მონაწილეობის შესახებ.
10 ოქტომბრის ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება
სომხეთმა და აზერბაიჯანმა ერთმანეთი დაადანაშაულეს ცეცხლის შეწყვეტის დაწყებამდე სამოქალაქო დასახლებების დაბომბვაში. ამასთან, მეორე მხარის დაბომბვას ორივე ქვეყანა უარყოფს. თითოეულმა მხარემ მოწინააღმდეგე დაადანაშაულა ცეცხლის შეწყვეტის პირობების დარღვევაში. ამის შემდეგ მალევე მოხდა შეტაკებები, ძლიერი ბრძოლები ჰადრუთში და დაბომბვები. აზერბაიჯანმა უფრო დიდი ტერიტორია დაიკავა. დაახლოებით 23:00 საათზე, აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ სომხური ჯარები ბომბავდნენ ტარტარს. ხოლო სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ჯარები ბომბავდნენ სტეპანაკერტს.
1 და 17 ოქტომბერს სომხურმა მხარემ ბალისტიკური რაკეტები გაუშვა აზერბაიჯანის ქალაქ განჯას მიმართულებით, რასაც მშვიდობიანი ადამიანების მსხვერპლი მოჰყვა. აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ძალებმა სომხებს სამაგიერო გადაუხადეს ფუზულისა და მიმდებარე სოფლების დაკავებით, ალიევმა ასევე მოითხოვა კონფლიქტში საერთაშორისო საზოგადოების დაუყოვნებლივ ჩარევა.
სქოლიო
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი კატეგორია:აზერბაიჯანის ომები კატეგორია:მიმდინარე კონფლიქტები კატეგორია:სომხეთის ომები კატეგორია:2020 წლის ომები კატეგორია:დრონული ომი კატეგორია:მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ომები კატეგორია:2020-იანი წლების კონფლიქტები
დორის ლესინგი
დორის მეი ლესინგი (Doris Lessing დ. 22 ოქტომბერი, 1919, ქირმანშაჰი, სპარსეთი — გ. 17 ნოემბერი, 2013) — ინგლისელი მწერალი-ფანტასტი, 2007 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. აქტიური ფემინისტი; ხუთი რომანის ავტორი სერიიდან „კანოპუსი არგოსში“ (1779-1982), რომლებშიც ძლიერ ცივილიზაციებს შორის ბრძოლაში სუსტი ადამიანის პასიური მონაწილეობის ფილოსოფიური პრობლემატიკის განსხვავებული თვალსაზრისებია მოცემული. ნობელის კომიტეტის განმარტებით ეს პრემია „ქალური გამოცდილების ეპოსის“ შექმნისთვის მიენიჭა.
ბიოგრაფია
ლესინგი დაიბადა 1919 წლის 22 ოქტომბერს ქირმანშაჰში, ირანში. მალე ოჯახი ახლანდელ ზიმბაბვეს რესპუბლიკაში გადასახლდა ( მაშინდელ ინგლისის კოლონიაში). დორისმა განათლება მიიღო დომინიკის კონდენის უმაღლესი სკოლაში. შემდეგ სწავლა ერთი წლით გააგრძელა ქალთა უმაღლეს სკოლაში სალისბურში. მან სკოლა დაამთავრა 13 წლის ასაკში და შემდეგ უკვე მიიღო თვითგანათლება. 15 წლის ასაკში მან დატოვა სახლი და დაიწყო მუშაობა ექიმად. ბავშვობა არც ისე ბედნიერი ჰქონია და ამან უბიძგა, რომ წერა დაეწყო. ის  წერდა იმდროინდელ პოლიტიკურ და სოციოლოგიურ თემებზე. უმეტესად მარტო იყო, სანადირო თოფით აფრიკის ველურ ადგილებში დახეტიალობდა. მუშაობდა მომვლელად, ჟურნალისტად და ტელეფონისტად. 1937 წელს, დორისი გადავიდა სალისბურში ტელეფონების ოპერატორად სამუშაოდ. 1939 წელს ცოლად გაყვა ფრანკ ვისდომს, ორი შვილიც შეეძინა, მაგრამ 1943 წელს ქმარიც მიატოვა და შვილებიც. ის შემდეგ მისთხოვდა გოტფირდ ლესინგს, რომელთანაც ვაჟი შეეძინა. მასაც მალე გაშორდა, ოღონდ ამჯერად შვილი თან წაიყვანა და ლონდონს მიაშურა. მალე მისი პირველი რომანი იბეჭდება და სამხრეთ როდეზია და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა ლესინგს პერსონა ნონ გრატად აცხადებენ აპართეიდის კრიტიკის გამო. 1962 წელს დაწერილმა „ოქროს რვეულმა “ და მომდევნო რომანებმა მას საყოველთაო პოპულარობა და ნობელის პრემია მოუპოვა. მიუხედავად ხანდაზმულობისა, ლესინგი მაინც აგრძელებდა წერას.
ინგლისელმა მწერალმა დორის ლესინგმა ლონდონში, თავის სახლთან თავმოყრილ ჟრნალისტებს ნობელის პრემიის მიღების შემდე ასე განუცხადა: „ ''მე ევროპის ყველა პრემია მაქვს მიღებული, ჯანდაბამდე გზა ჰქონია ყველას. მიხარია, რომ ყველა მოვიგე, მთელი ნაკრები, ნობელის პრემია კი ფლეშ-როიალია'' “.
„ოქროს რვეული“, როგორც კრიტიკოსებმა უწოდეს, „ ეპოქალური რომანი “, დორის ლესინგის საუკეთესო ნაწარმოებად არის აღიარებული. ის მწერლის სულიერი მდგომარეობის ანარეკლია, ეს მისი შეხედულებები და განწყობებია. ნიჭიერი მწერლისა და თავგადაკლული ფემინისტისთვის- ანა ვულფისთვის თავისივე ჩანაწერები დროთა განმავლობაში ნამდვილ განცხადებად გადაიქცა, რაც მას სულიერი და შემოქმედებითი ჩიხიდან გამოსვლაში დაეხმარა. როგორც ლესინგი წერს, ეს სქესთა ომზე რომანი სულაც არ არის, როგორც თავდაპირველად მკითხველმა მიიღო. მაგრამ 1962 წელს ეს წიგნი მართლაც გამოწვევა იყო, მეტიც, ყვირილი. მწერალი წერდა სექსზე, ჰომოსექსუალიზმზე, თავისუფლად მოაზროვნე ქალებზე, პოლიტიკაზე, სოციალიზმსა და აფრიკელების ცხოვრებაზე. „ ოქროს რვეულში “ დორის ლესინგმა თავისი დრო დააფიქსირა.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:ზიმბაბველი მწერლები კატეგორია:მწერალი ქალები კატეგორია:გარდაცვლილი 2013 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ბრიტანეთიდან კატეგორია:ინგლისელი ავტობიოგრაფები კატეგორია:ინგლისელი კომუნისტები კატეგორია:ინგლისელი დრამატურგები კატეგორია:ინგლისელი სუფისტები კატეგორია:ინგლისელი ქალი პოეტები კატეგორია:ინგლისელი ქალი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი ესეისტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები კატეგორია:როდეზიელი რომანისტები კატეგორია:ზიმბაბველი კომუნისტები კატეგორია:ზიმბაბველი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ბრიტანელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ბრიტანელი ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ბრიტანელი დრამატურგები კატეგორია:ბრიტანელი ქალი დრამატურგები კატეგორია:ბრიტანელი ქალი რომანისტები კატეგორია:ბრიტანელი ქალი ესეისტები კატეგორია:კომუნისტი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის ზიმბაბველი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ზიმბაბველი ქალი მწერლები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
აბარი
აბარი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ლიხეთის თემის თემი), მდებარეობს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ლუხუნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ამბროლაურიდან 17 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Camponotus rudis
Camponotus rudis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კრიტიკა (ალმანახი)
კრიტიკა — ქართული ალმანახი, საქართველოს მწერალთა კავშირის ორგანო. გამოდის 1973 წლის დეკემბრიდან თბილისში 3 თვეში ერთხელ. ჟურნალში იბეჭდება სტატიები და წერილები ლიტერატურის აქტუალურ საკითხებზე, რეცენზიები, ბიბლიოგრაფია და სხვა. მთავარი რედაქტორი გიორგი მერკვილაძე. ტირაჟი 21 ათასი (1981).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
ვსეტინის რაიონი
ვსეტინის რაიონი — რაიონი ზლინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი ვსეტინი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1142,87 კმ²-ს. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 147 362 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 128,94 ადამიანს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანი
ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: ხორასან-რეზავი, სემნანი და გულისტანი. ჩრდილოეთ ხორასანს ესაზღვრება თურქმენეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბოჯნურდი. ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 811,572 ადამიანს.
ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი საუბრობს: სპარსულ, თურქმენულ და ქურთულ ენებზე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანი იყოფა 6 შაჰრესტნად.
300px|centre
სან-როკე-დე-რიომიერა
სან-როკე-დე-რიომიერა (San Roque de Riomiera) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის ლოს-ვალიეს-პასიეგოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 35,7 კმ². მოსახლეობა — 356 კაცი (2020 წ.).
უტუ მიქავა
250პქ|მინი|უტუ მიქავას ძეგლი წალენჯიხის ცენტრში უტუ ჯოტოს ძე მიქავა (დ. 1812, სოფ. ფუქი, ახლანდელი სოფ. მიქავა, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი ― გ. დაახლოებით 1878) — სამეგრელოს გლეხთა აჯანყების (1856-1857) მეთაური.
სან-როკე-დე-რიომიერა
სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
უტუ მიქავა
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები კატეგორია:დაბადებული 1812 კატეგორია:გარდაცვლილი 1878 კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
შაში კაპური
შაში კაპური (ბალბირ რაჯ კაპური. ჰინდი: शशि कपूर Shashi Kapoor; დ. 18 მარტი 1938, კალკუტა, ინდოეთი —  გ. 4 დეკემბერი, 2017, მუმბაი, ინდოეთი) — ინდოელი მსახიობი.
შაშის ძმებია მსახიობები რაჯ კაპური და შამი კაპური
პროდიუსერი
1991: Ajooba / Черный принц Аджуба / აჯუბა / შავი უფლისწული აჯუბა + რეჟ
რეჟისორის ასისტენტი
კატეგორია:ინდოელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
ლევ იაშვილი
ლევ მიხეილის ძე იაშვილი (დ. 1768 — გ. 19 აპრილი, 1836, დაკრძალულია ვიდუბიცკის მონასტერში, კიევი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი (1819). ვ. მ. იაშვილის უმცროსი ძმა.
1786 დაამთავრა არტილერიის კადეტთა კორპუსი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს მონაწილეობდა კინბურნის დაცვასა და ოჩაკოვის გარემოცვაში, 1792-1795 წლებში — ვარშავისა და პრაღის გარემოცვასა და აღებაში. 1805 წელს გაიგზავნა ავსტრიის სამფლობელოებში, სადაც ებრძოდა ფრანგებს ჰაილსბერგთან (1807), პროისიშ-აილაუსთან, გუტშტადტთან. 1808 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. 1812 წელს სამამულო ომის დროს იყო პეტრე ვიტგენშტეინის ცალკე კორპუსის არტილერიის უფროსი. 1812 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1813 წელს დაინიშნა მთავარი მოქმედი არმიის არტილერიის უფროსად და მონაწილეობდა რუსეთის არმიის საზღვარგარეთის ლაშქრობებში. იბრძოდა ლიუცენთან, ბაუცენთან. 1816 წელს დაინიშნა პირველი არმიის არტილერიის უფროსად და 17 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა მას. 1832 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი იყო. 1833 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთისა და უცხოეთის მრავალი ორდენით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები კატეგორია:დაბადებული 1768 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1836 კატეგორია:ქართველი გენერლები
ხუტია
ხუტია — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (აჟარის თემი), აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1000 მ, გულრიფშიდან 88 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 კაცი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:აჟარის თემის სოფლები
კრიხი
კრიხი — ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო კრიხის, შუა კრიხის და ქვემო კრიხის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მორიგის ლაშქრობის განაჩენი
მორიგის ლაშქრობის განაჩენმა შესაძლებელი გახადა სამეფოში ერთდროულად 5 ათასი მოლაშქრის გამოყვანა. 1787 წლისთვის ქვეყნის რეაქციული ძალების საერთო მცდელობის შედეგად, მორიგე ლაშქარი შემცირდა. მისი ადგილი დაიკავა დაქირავებული ჯარის თავისებურმა სახეობამ — მორიგე ყარაულმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფო კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი კატეგორია:საქართველოს სამხედრო ისტორია
კონიის პროვინცია
კონიის პროვინცია (Konya ili) — ფართობით ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პროვინცია (ილი) ცენტრალურ თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი კონია. მოიცავს 32 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება აქსარაის და ნიგდეს, ჩრდილოეთით – ანკარის, დასავლეთით ისპარტის, ესქიშეჰირისა და აფიონ-ყარაჰისარის, სამხრეთით – ანთალიის, მერსინისა და ყარამანის პროვინციები.