cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბოვიანი
ისტორია
თავდაპირველად მისი სახელი „ბოვიანუმი“ იყო, დაარსდა ძველი წელთაღრიცხვით მეშვიდე საუკუნეში. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა როგორც სამნიტური ომებში, ასევე მოკავშირეთა ომში, როგორც პენტრის დედაქალაქმა, რომელიც სამნიტებს ეკუთვნოდათ. დედაქალაქის სტატუსი სულამ ჩამოართვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული ქალაქები
მანანა ორბელიანი
მანანა ორბელიანი (დ. 1808 ― გ. 3 ივნისი, 1870) — მირმანოზ ქსნის ერისთავის ასული, დავით ორბელიანის მეუღლე. 1831 წლის გაზაფხულზე ორბელიანი შეთქმულთა ფარული ორგანიზაციის წევრი გახდა. მისი ბინა შერჩეული იყო წვეულების ადგილად, სადაც უნდა დაეხოცათ სახმედრო და სამოქალაქო უწყებათა მოხელენი. შეთქმულების გაცემის შემდეგ დაუწესეს მკაცრი პოლიტიკური მეთვალყურეობა. ორბელიანს სახელგანთქმული სალონი ჰქონდა, სადაც იკრიბებოდნენ გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწეები, მწერლები, ხელოვნების მუშაკები: ნ. ბარათაშვილი, გ. ორბელიანი, გ. ერისთავი, მ. თუმანიშვილი, დ. ყიფიანი და სხვები. სალონის ხშირი სტუმრები იყვნენ თბილისში ჩამოსული უცხოელები. ორბელიანმა მონაწილეობა მიიღო ჟურნალ „ცისკრის“ დაარსებასა და მუდმივი ქართული პროფესიული თეატრის ჩამოყალიბებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1808 კატეგორია:გარდაცვლილი 1870 მ კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივნისი კატეგორია:ქსნის ერისთავები
ავშანი
ავშანი, აბზინდა (Artemisia) — მრავალწლოვან, იშვიათად ერთწლოვან, ბუჩქ-ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა.
ავშნის გვარი 500-მდე სახეობიდან კავკასიაში გვხვდება 27, ხოლო საქართველოში — 12 სახეობა. აქვს სწორმდგომი ღერო, ფესვები, ზოგს (ტარხუნა — Artemisia dracunculus) — კარგად განვითარებული ფესურები. ფოთლები დანაკვთულია და უმეტესად ლეგა. პატარა კალათები რთულ საგველანაირ ყვავილედს ქმნის. ნაყოფი თესლურია. ავშნის სახეობათა უმრავლესობა შეიცავს ეთეროვან ზეთებსა და გლიკოზიდებს, რომლებიც მედიცინაშიც იხმარება, მაგ., ხოროსანი (Artemisia cina) შეიცავს სანტონინისა და ცინეროლის ზეთებს, აბზინდა (Artemisia absinthium) — ორნაირ გლიკოზიდსა (აბსინთინი და ანაბსინთინი) და ეთეროვან ზეთს.
ავშნის ზოგიერთი სახეობა (ავშანი — Artemisia fragrans) გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში და ქმნის ცხვრის ზამთრის საძოვრებს. ზოგი სახეობა (Artemisia taurica) შხამიანია, განსაკუთრებით ცხენებისათვის. არის აგრეთვე ავშნის დეკორატიული სახეობები — გიეში (Artemisia caucasica) და სარეველები (უჯანგარი — Artemisia annua, მამულა — Artemisia vulgaris, სამწვანე — Artemisia scoparia და სხვა). ავშნის ზოგი სახეობა უდაბნოებში მოძრავ ქვიშებს ამაგრებს.
გამოიყენება მადის აღმძვრელ საშუალებად, გააჩნია სიცხის დამწევი, ანტისეპტიკური და ტონუსის მომცემი თვისებები. მოქმედებს როგორც დამამშვიდებელი, სპაზმის საწინააღმდეგო საშუალება ნერვული დაავადებების დროს. გააჩნია აგრეთვე ანტიჰელმინთური და ტკივილგამაყუჩებელი თვისებები.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
Moleskine
250პქ|მინი|Moleskine [[Google-ის ლოგოთი]]
Moleskine (mɔleˈskiːne) — იტალიური კომპანია Modo & Modo-ს სავაჭრო ნიშანი. კომპანია აწარმოებს საკანცელარიო საქონელს, ძირითადად — ბლოკნოტებს. მისი პროდუქცია მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული. კლასიკური ბლოკნოტი წარმოადგენს შავი ფერის ყდაში მოთავსებულს, რომელიც მაგრდება ელასტიური ზონარით, ახლავს სანიშნე და ბოლო გვერდზე არსებული ჯიბე სავიზიტო ბარათებისთვის. ბლოკნოტების სახასიათო თავისებურება არის პირველი გვერდი, რომელზეც მფლობელის სახელ-გვარი იწერება.
მიუხედავად არსებული წარმოთქმისა იტალიურ ენაზე, სახელწოდებას ყველა თავისებურად წარმოთქვამს.
სუფსა (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)
სუფსა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სუფსა, ახალსოფელი, გრიგოლეთი, ტაბანათი, ჩქუნი, ხიდმაღალა). მდებარეობს მდინარე სუფსის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 7 მ. სოფელში დგას ყოველთა წმინდათა სახელობის ეკლესია, არის საბავშვო ბაღი, სამუსიკო სკოლა, საჯარო სკოლა.
ისტორია
დასახლება გაჩნდა 1883 წელს ბათუმის რკინიგზის გაყვანის შემდეგ, რკინიგზის სადგურის ირგვლივ. 1890-იან წლებში სუფსაში იყო ხე-ტყის საწყობი. სუფსაში ცხოვრობდა ტელემაკ გურიელი. ამჟამად მისი სასახლის ერთი სვეტი სუფსის საჯარო სკოლის შენობაშია მოქცეული. 1895 წელს ტელემაკ გურიელს სუფსაში სტუმრობდნენ მარჯორი და ოლივერ უორდროპები. 1896 წელს სოფელში გაიხსნა ბიბლიოთეკა-სამკითხველო. 1911 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 3000 ადამიანი იყო გაწევრებული. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა ტორფის ქარხანა.
ეკონომიკა
სუფსაში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-მახინჯაურის ხაზზე, გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12. სოფელში არის საჯარო და სამუსიკო სკოლები, ნავთობის მომპოვებელი ჭაბურღილი.
მდ. სუფსის მარცხენა ნაპირზე განლაგებულია სუფსის ნავთობტერმინალი, რომელიც ექსპლუატაციაში 1999 წლის აპრილში შევიდა და წარმოადგენს ბაქო-სუფსის მილსადენის დაბოლოებას. ტერმინალის სასაწყობე ავზების მთლიანი მოცულობა 160 000 კუბური მეტრია. ოთხივე ავზი თანაბარი ზომისაა. სასაწყობე ავზების ავსების შემდეგ ნავთობის ტრანსპორტირება მილსადენების მეშვეობით ხდება სანაპიროდან მოცილებულ ტანკერებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბეთლემი (სენაკის მუნიციპალიტეტი)
ბეთლემი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ლეძაძამეს თემი (სოფლები: ბეთლემი, კვაუთი, ლეგოგიე, ლესაჯაიე, ლეძაძამე, ჯოლევი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარჯვენა სანაპიროზე, მდინარე გურძემის შესართავთან. ზღვის დონიდან 140 მ. სენაკიდან 19 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 226 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიზბორნის რეგიონი
გიზბორნის რეგიონი (Gisborne Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მართავს გიზბორნის რაიონული საბჭო. უდიდესი ქალაქია გიზბორნი, რომელიც აღმოსავლეთ სანაპიროზე, პოვერტის ყურის ჩრდილოეთ კიდეზე მდებარეობს.
რეგიონს სახელი ეწოდა კოლონიური მდივნის, უილიამ გიზბორნის პატივსაცემად.
გეოგრაფია
გიზბორნი მეჩხერად დასახლებული, იზოლირებული რეგიონია. პატარა დასახლებები ძირითადად თავს იყრის აღმოსავლეთ სანაპიროს უბეების გასწვრივ. 2013 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 43 656 ადამიანს შეადგენს, რომლის სამი მეოთხედიც თავს ქალაქ გიზბორნში იყრის. არცერთ სხვა დასახლებას 1000 მცხოვრებზე მეტი არ ჰყავს.
შიდა ნაწილში რელიეფი უსწორმასწოროა, გორაკ-ბორცვიანი, ტყეებით დაფარული. დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ტე-ურევერის ეროვნული პარკი.
ეკონომიკა
2003 წელს, რეგიონის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$1,031 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ჳ
ჳ, ⴣ, Ⴣ, Ჳ (ჳე) — ძველი ქართული ანბანის ოცდამეორე ასო. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხასს (400), იგი შეესაბამება ბერძნულ იფსილონს.
სულხან-საბას ლექსიკონი
„ლექსიკონი ქართულში“ სულხან-საბა ასო „ჳ“-ზე გვაწვდის შემდეგ ინფორმაციას:
იოჰან შტრაუსი (მამა)
მოღვაწეობა და შემოქმედება
იოჰან შტრაუს I იყო იოჰან შტრაუს II-ის, იოსეფ შტრაუსის და ედუარდ შტრაუსის მამა. მას ასევე ჰყავდა ორი ქალიშვილი: ანა, რომელიც დაიბადა 1829 წელს და ტერეზა, დაბადებული 1831 წელს. მათი ყველაზე ახალგაზრდა შვილი, ფერდინანდი დაიბადა 1834 წელს და იცოცხლა მხოლოდ 10 თვე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1804 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1849
გაიუს მარციუს რუტილუსი (უმცროსი)
გაიუს მარციუს რუტილუსი — რომის კონსული ძვ. წ. 310 წელს. მონაწილეობას იღებდა მეორე სამნიტურ ომში. გაიუს მარციუს რუტილუსის ძე.
კატეგორია:მარციუსები კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
Tarquin's Seaweed Farm
Tarquin's Seaweed Farm — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს პირველი EP. გამოიცა 1989 წელს. ატარებს ქვესათაურს „Words from a Hessian Sack“. ეს არის სტივენ უილსონის მიერ ვირტუალური ჯგუფის სახელით გამოცემული პირველი ალბომი. აუდიოკასეტა დაურიგდა რამდენიმე ადამიანს, თუმცა ანდერგრაუნდულ მუსიკალურ სცენაზე პროექტს სახელი გაუთქვა. 1991 წელს ლეიბლმა Delerium Records იგი შეზღუდული რაოდენით, 300 ასლის სახით გამოსცა. შემდგომში გამოცემულ ალბომთან The Nostalgia Factory ერთად ამ ჩანაწერის მასალა გადატანილი იქნა ჩანაწერებში On the Sunday of Life და Yellow Hedgerow Dreamscape.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია სტივენ უილსონი, გარდა სიმღერებისა „Jupiter Island“ (უილსონი/დაფი), „Clarinet Vignette“ (უილსონი/მასტერსი) და „The Cross“ (პრინსი). გარეკანის ავტორია ალისტერ კემპბელი.
პერსონალი
გამოგონილი პერსონალი
Tripping Musicians Extraordinaire:
სქოლიო
კატეგორია:Porcupine Tree-ს ალბომები კატეგორია:1989 წლის EP-ები კატეგორია:სადებიუტო EP-ები კატეგორია:დამოუკიდებლად გამოცემული EP-ები
მარკეტა გრეგოროვა
მარკეტა გრეგოროვა (დ. 14 იანვარი, 1993, მოსტი, ჩეხეთი) — ჩეხი პოლიტიკოსი, რომელიც აირჩიეს ევროპარლამენტის წევრად 2019 წლის არჩევნებში. ის წარმოადგენს ჩეხეთის მეკობრეების პარტიას. გრეგოროვა არის ევრონესტის საპარლამენტო ასამბლეის დელეგაციის ვიცე-თავმჯდომარე, ასევე საერთაშორისო ვაჭრობის კომიტეტისა და საგარეო ჩარევების სპეციალური კომიტეტის წევრი, რომელიც მუშაობს დეზინფორმაციასა და სხვა ნებისმიერი საგარეო ჩარევის საკითხებზე ევროკავშირის მასშტაბით.
ადრეული სამუშაო
მინი| გრეგოროვა მარსელ კოლაიასთან ერთად 2019 წლის ევროპის არჩევნების კამპანიის დროს გრეგოროვა 2014 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში მესამე რეიტინგული კანდიდატი იყო, მაგრამ არ აირჩიეს. ის არის ევროპის მეკობრეების პარტიის პრეზიდენტი 2018 წლის დეკემბრიდან
არჩევნები
გრეგოროვამ ერთობლივად შექმნა 2019 წლის საერთო საარჩევნო პროგრამა ევროპული მეკობრე პარტიებისთვის, რომელსაც თებერვალში ხელი მოეწერა ლუქსემბურგში. გრეგოროვა ევროპარლამენტის წევრად, 2019 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში მეკობრეთა პარტიის სიის მეორე ნომრად მოხვდა.
მის პრიორიტეტებს შორის არის ევროკავშირის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებების გამჭვირვალობა, მაგალითად როგორიცაა ტრანსატლანტიკური ვაჭრობა და საინვესტიციო პარტნიორობა (TTIP), ასევე ევროკავშირის ჩართულობა კონფლიქტის ზონებში იარაღით ვაჭრობა.
კომიტეტების წევრობა
გრეგოროვა არის ევროპარლამენტის შემდეგი კომიტეტების წევრი:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები კატეგორია:ჩეხი პოლიტიკოსები
მზეჭაბუკ ორბელიანი
მზეჭაბუკ ორბელიანი (დ. წელი უცნობია ― გ. 1794) — ქართველი პოეტი, მწიგნობარი, ერეკლე II-ის მდივანბეგი. გონებამახვილ და ენამოსწრებულ, მაგრამ გულზვიად და გონჯ ორბელიანს უსიამოვნება ჰქონდა ბევრ თავის თანამედროვესთან. მასზე სატირული ლექსები დაუწერიათ საიათნოვას, ბესიკს, დავით რექტორს და სხვებს. ცნობილია ბესიკისა და ორბელიანის მწვავე პოეტური პაექრობა. სიცოცხლის ბოლო წლებში ბესიკმა მას მისწერა ვრცელი რიტორიკული ეპისტოლე, რომელშიც სთხოვდა შერიგებას (ხელნაწერი H-1334). ორბელიანმა ხალხური ლექსების გავლენით ქართულ პოეზიაში დაამკვიდრა "იავნანასი" და "ძეობის" ჟანრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები კატეგორია:მდივანბეგები კატეგორია:გარდაცვლილი 1794 მზეჭაბუკ
ლავტულუმთან ბრძოლა
მეორე ბრძოლა
ავლუსის ნაცვლად დანიშნული გაიუს ფაბიუსი რომიდან გამოემართა ახალი ჯარებით, მან შიკრიკების მეშვეობით კარგად იცოდა დიქტატორის გეგმები, რასაც შეუთანხმა საკუთარი მოქმედების გეგმა. იგი თავისი ჯარებით მიიმალა კარგად დაცულ ადგილას. ამასობაში კი დიქტატორი რამდენიმე დღის მანძილზე ჯარებს ბანკში აკავებდა.
რამდენიმე დღეში დიქტატორმა გასცა ბრძოლის ბრძანება. მან დაუმალა მეომრებს რომ დასახმარებლად მხედართა მეთაურია ახალი ჯარით მოსული, რათა მხოლოდ საკუთარი თავის იმედათ ყოფნა უფრო შეაგულიანებდა ჯარისკაცებს. იგი გამოვიდა ჯარისკაცების წინაშე და წარმოთქვა სიტყვა, რომ მათ მხოლოდ საკუთარი თავის იმედი უნდა ჰქონდეთ, უკან დასახევი გზა არ აქვთ და რომ არავის არ ჰქონდეს ბანაკში დაბრუნების იმედი, იგი ბრძანებს მის დაწვას. გამარჯვების შემთხვევაში კი მეომრები მდიდარი ნადავლის სახით მიიღებდნენ კომპენსაციას. ტიტუს ლივიუსი ასე გადმოგვცემს მის სიტყვას:
სიტუაციის უიმედობამ და ცეცხლმოდებული ბანაკის ხილვამ, (თუმცა დიქტატორმა მხოლოდ იმ ნაწილის დაწვა ბრძანა რომელიც ბრძოლის ველიდან ჩანდა), უფრო გაასასტიკა მეომრები და შეჰმატა მათ ბრძოლის ჟინი. რომაელები შეერკინნენ მტერს. ცეცხლწაკიდებული ბანაკი გაიუს ფაბიუსისთვის იმის ნიშანი იყო, რომ მას და მის მეომრებს ზურგიდან უნდა შეეტიათ სამნიტებისთვის. ორივე მხრიდან ალყაშემორტყმულმა სამნიტებმა დაიწყეს ბრძოლის ველიდან გაქცევა, ხოლო ვინც ვერ მოასწრო რომაელებმა ადგილზე გაჟლიტეს.
მტრის ბანაკი აიღეს და გაძარცვეს, შემდეგ დიქტატორმა მეომრები უკან საკუთარ ბანაკში წაიყვანა და რომაელებს გამარჯვებაზე მეტად ის უხაროდათ, რომ მათი ბანაკი პატარა მონაკვეთის გარდა ხელუხლებელი აღმოჩნდა.
იხილეთ აგრეთვე
მეორე სამნიტური ომი
წყაროები
კატეგორია:სამნიტური ომები კატეგორია:ძვ. წ. IV საუკუნის ბრძოლები
თუჯი
თუჯი — რკინის შენადნობი ნახშირბადთან (2,1%-ზე მეტი ნახშირბადით - C), აგრეთვე  სილიციუმთან, მანგანუმთან, ფოსფორთან, გოგირდთან; ცხელ მდგომარეობაში წნევით ძნელი დასამუშავებელია.
პროდუქტის შესახებ
თუჯი რკინის მადნის ბრძმედში გადამუშავების შედეგად მიღებული პირველადი პროდუქტია. დანიშნულების მიხედვით თუჯი სხვადასხვაგვარია. გადასამუშავებელს იყენებენ ფოლადის მისაღებად. მაგალითად: ბესემერის თუჯი, რომლისგანაც ფოლადი ბესემერის კონვერტერში მიიღება. კონვერტერის ამონაგისა და წიდის მჟავური თვისებების გამო გაქრევის პროცესში, თუჯიდან შეუძლებელია ფოსფორისა და გოგირდის მოცილება, ამიტომ ბესემერის თუჯში ამ მავნე მინარევების რაოდენობა მინიმალური უნდა იყოს ( არაუმეტეს 0,07% P და 0,06% S), ასეთი თუჯი შეიძლება გამოვადნოთ მხოლოდ განსაკუთრებული მცირეფოსფორიანი და მცირეგოგირდიანი მადნებიდან. სამსხმელოს იყენებენ მოყვანილი სხმულების წარმოებისთვის.
სპეციალურს ანუ ბრძმედის ფეროშენადნობებს (ფერომანგანუმი, ფეროსილიციუმი, სარკისებრი თუჯი და სხვა) - ფოლადისა და თუჯის ჟანგვისა და ლეგირებისთვის. თუჯს, რომლის სტრუქტურაში ნახშირბადი გრაფიტის სახითაა, რუხი თუჯი ეწოდება. ხოლო თუ ცემენტიტის ანუ რკინის კარბიდის (Fe3C) სახით - თეთრი თუჯი. რომელშიც წარმოიქმნება ცემენტიტისა და ფერიტის ადვილდნობადი ევტექტიკა, რომელსაც ლედებურიტი ეწოდება. FeC შენადნობის სტრუქტურაში ლედებურიტის და ცემენტიტის რაოდენობის გაზრდის შედეგად თუჯი ხდება უფრო თეთრი, სალი და მყიფე, ხოლო გრაფიტის რაოდენობის გადიდებისას რუხი და რბილი. რუხ თუჯს (მაღალსილიციუმიანს) ფოლადთან შედარებით აქვს კარგი სამსხმელო თვისებები (მაღალი თხელდენადობა, მცირე ჩაჯდომა, დნობის დაბალი ტემპერატურა, ხანგრძლივი დაკრისტალების პერიოდი და სხვა). მას ფართოდ იყენებენ მანქანათმშენებლობაში, სხვადასხვა ზომისა და მასის მოყვანილი სხმულების დასამზადებლად. მისი მექანიკური თვისებები ძირითადად დამოკიდებულია გრაფიტის სტრუქტურაზე. მის მორფოლოგიაზე, შემდეგ კი ლითონის ფუძის სტრუქტურაზე. რუხი თუჯის ლითონური ფუძის სტრუქტურა გრაფიტის ჩანართებით დაზიანებული ფოლადების სტრუქტურის ანალოგიურია.
თუჯის ქიმიურ შემადგენლობის შერჩევით, მცირეოდენი სპეციალური ელემენტების (Mn, Mg, Si, I, Ce, და სხვა) მიმატებით (მოდიფიცირებით) იღებენ ლითონის ფუძის და გრაფიტის სასურვრლ სტრუქტურას, გარკვეული ფორმის (ფირფიტოვანი, ბურთულოვანი) გრაფიტის ჩანართებს. გავრცელებულია ფირფიტოვანი გრაფიტის ჩანართებიანი რუხი თუჯი. და ბურთულოვანი გრაფიტის ჩანართებიანი მაღალი სიმტკიცის რუხი თუჯი. ეს ჩანართები მიიღება Mg, Ca, Ce ან სხვა ელემენტებით მოდიფიცირების შედეგად. რუხი თუჯი, ფოლადების მსგავსად თერმულად ადვილად მუშავდება, მიუხედავად ამისა, მის სხმულებს უმეტესად თერმული დამუშავების გარეშე იყენებენ.მაღალი სიმტკიცის ბურთულოვანი გრაფიტის სტრუქტურის რუხი თუჯისთვის დამახასიათებელია მაღალი ანტიფრიქციულობა, რეზონანსული რყევებისა და დაძაბულობის ჩქარი ჩაქრობით (გრაფიტის ჩანართების გამო) და ჭრის კარგი დამუშავების უნარი, ზედაპირული დეფექტებისადმი (მიკრობზარები, მსხვილი ნაკაწრები და სხვა) დაბალი მგრძნობიარობა, მაღალი სამსხმელო თვისებები და სხვა. თეთრი თუჯს (მცირესილიციუმიანს) უმთავრესად ფოლადად გადასამუშავებლად იყენებენ.
განსაკუთრებული შემადგენლობის (C 2,4-2,8%, Si 0,8-1,4%, Mn≤1,0%, S≤0,1%, P≤0,2%) თეთრ თუჯს კი ჭედადი თუჯის მისაღებად - მანქანათმშენებლობაში. ასეთი თეთრი თუჯის სხმულის დამჟანგველ ან ნეიტრალურ ატმოსფეროში მოწვის შედეგად ცემენტიტი იშლება ფერიტად და გრაფიტად, რომლის კრისტალებიც მომრგვალებული ბუდეებისა და ფიფქების ფორმას იღებენ, ასეთი თუჯს ჭედადი თუჯი ეწოდება. ლითონური ფუძის სტრუქტურის მიხედვით ჭედადი თუჯი არის ფერიტული, პერლიტური ან ფეფრიტულ-პერლიტური. მიღებულია თეთრი თუჯი, რომელშიც მომრგვალებული ფორმის ცემენტიტის ჩანართებია. მას აქვს სათანადო სიბლანტე, ამასთან ანტიფრიქციული და ანტიკოროზიულია. სპეციალური დანიშნულების ელემენტების (Ni, Mo, Cr, Ti, Al, Si, V, Mn) დამატებით იცვლება თუჯის სტრუქტურა, შემადგენლობა, მორფოლოგია, განლაგება; თუჯი ხდება მაღალი სიმტკიცისა, იძენს განსაკუთრებულ ფიზიკურ და ქიმიურ თვისებებს (არამაგნიტური, ხეხვამედეგი, მჟავამედეგი, ტუტემედეგი, მხურვალგამძლე, მხურვალმტკიცე და სხვა). რუხი და მაღალი სიმტკიცის მოდიფიცირებული თუჯის წნევით დამუშავებით (ჭედვა, გლინვა 1000C°-ზე), მისგან ამზადებენ სხვადასხვა დანიშნულებისა და მოყვანილობის პროფილებს. ამჟამად მანქანათმშენებლობასა და მეტალურგიაში გამოყენებული ლითონების 75-80% თუჯის სხმულს შეადგენს.
მწარმოებლები
ცხრილში მოცემულია თუჯის 10 უდიდესი მწარმოებელი ქვეყანა მსოფლიოში:
ლიტერატურა
კატეგორია:მეტალურგია კატეგორია:შენადნობები
ზაქარია (ჯორჯაძე)
ზაქარია (გვარად ჯორჯაძე) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1623-1630 წლებში. მანამდე იყო ნეკრესის ეპისკოპოსი (ნეკრესელი) დაახლოებით 1613-1623 წლებში და სამეფო კარის ეკლესიის წინამძღვარი. 1614 წელს, კახეთში შაჰ-აბას I-ის შემოსევის დროს, ზაქარია კახეთიდან ლტოლვილ თეიმურაზ I-ს ახლდა იმერეთში. მან ქართლის სამეფო ხელისუფლებას 1624 წელს განაახლებინა მცხეთის საკათალიკოსო მფლობელობა. მიმოწერა ჰქონდა რომის პაპთან ურბან VIII-თან. სთხოვდა საქართველოში გამოეგზავნა მკურნალები, მხატვრები და მტრისგან გაძარცვული ეკლესიებისათვის ინვენტარ-შესამოსელი, ბარძიმები. მფარველობდა იტალიელ მისიონერებს და ცდილობდა გამოეყენებინა ისინი ქვეყნის ინტერესებისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:ჯორჯაძეები
ბად-იშლი
ბად-იშლი (Bad Ischl) — საკურორტო ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ზალცკამერგუტის რეგიონის ცენტრი. მდებარეობს მხარის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტრაუნზე.
ისტორია
ბად-იშლი პირველად მოხსენიებულია 1262 წელს ისელენის სახელით. 1466 წელს მას იმპერატორმა ფრიდრიხ III-მ საბაზრო ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. 1563 წელს გაიხსნა მარილის მაღარო.
მას შემდეგ, რაც XIX საუკუნის დასაწყისში მარილწყლის სამედიცინო მიზნებით გამოყენება დაიწყო, იშლი სულ მალე გახდა მოდური სპა-კურორტი. 1828 წელს გაიხსნა სასტუმრო. 1849 წელს, ავსტრიის იმპერატორმა ფრანც იოსებ I-მა ქალაქი თავის საზაფხულო რეზიდენციად ამოარჩია.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ჰიბისკუსი
სქოლიო
*
სუნიზმი
სუნიზმი — ისლამის ძირითადი მიმართულება, რომელიც ითვლება ორთოდოქსულად. სუნიზმის მიმდევრები – სუნიტები – უმრავლესობას წარმოადგენენ იმ ქვეყნებში, სადაც ისლამია გავრცელებული (გამონაკლისია ირანი, სამხრეთი ერაყი, ყოფ. იემენის არაბთა რესპუბლიკა, აზერბაიჯანი და ტაჯიკეთის მთიანეთი). მუსლიმური თემის იმამ-ხალიფას, შიიტებისაგან განსხვავებით, ირჩევენ მთელი თემის ფორმალური თანხმობის საფუძველზე. სუნიზმი მოიცავს 4 რელიგიურ იურიდიულ სკოლას (მაზჰაბს). წმინდა ქალაქებად აღიარებს მექასა და მედინას. thumb|left|440px|ისლამის გავრცელების რუკა მწვანე : სუნიტური ქვეყნები, მელნისფერი : შიიტური ქვეყნები, შავი : [[იბადიტები]]
ლიტერატურა
*
ხორვატიის მდინარეების სია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატიის გეოგრაფია
ვენომი (ჯგუფი)
ვენომი (Venom, „შხამი“) — ინგლისური მძიმე მეტალ-ჯგუფი, დაარსებული 1979 წელს ნიუკასლში, ინგლისი. მსმენელთა ფართო მასებისთვის ცნობილი გახდა ბრიტანული მძიმე მეტალის ახალი მოძრაობის დასასრულს. ვენომის პირველმა ორმა ალბომმა, Welcome to Hell (1981) და Black Metal (1982), დიდი გავლენა იქონიეს თრეშ მეტალზე და, ზოგადად, ექსტრემალურ მეტალზე. ვენომის მეორე ალბომი იმდენად გავლენიანი აღმოჩნდა, რომ ექსტრემალური მეტალის ქვეჟანრს უწოდეს მისი სახელი (Black Metal, ბლეკ-მეტალი).
ავშნიანი
ავშნიანი, აბზინდიანი — ნახევრად უდაბნოსა და უდაბნოს მცენარეთა ფორმაცია. ავშნიანს ამიერკავკასიაში ქმნის Artemisia fragrans. ჩრდილოეთ კავკასიაში - Artemisia taurica, შუა აზიაში - Artemisia terrae albae და სხვა.
გავრცელებულია დაბლობ, ვაკე და მთისწინეთის ბიცობ და მომლაშო ნიადაგებზე. უროსთან, კაპუეტასთან, ლეგა ჭანგასთან, წითელწვერასთან, ჩარანთან, ეფერემებთან და სხვასთან ერთად ავშნიანი მცირემოსავლიან კომპლექსურ ფიტოცენოზებს ქმნის.
შემოდგომაზე საქართველოში ავშნიანის ბალახნარის საშუალო მოსავალი 3,4 ცენტნერს შეადგენს ჰექტარზე. ზამთარში - 1,9 ც-ს, გაზაფხულზე - 4,4 ც-ს. ავშნიანი ყუათიანი საკვებია. მის ბალახნარს ცხვარი კარგად ძოვს ყინვების შემდეგ, როდესაც მცენარეს სიმწარე ეკარგება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბოტანიკა
ვიტრუვიუსის ადამიანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანატომია კატეგორია:ლეონარდო და ვინჩი
ალფრედი (მდინარე)
ალფრედი — მდინარე ახალ ზელანდიაში, ტასმანის რეგიონში. სათავეს იღებს სპენსერის მთებში და მიემართება სამხრეთ-დასავლეთით, სადაც ერწყმის მდინარე მარუიას. მოიპოვება ფიქლები, რომელიც რქატყუარას შეიცავს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
Eupodophis
Eupodophis ესაა გვარი გადაშენებული გველისა, რომელიც გვიან ცარცულ პერიოდში ბინადრობდა. ერთადერთ სახეობას (რომელიც ასევე ტიპური სახეობაცაა) E. descouensi გააჩნდა 2 ფეხი და წარმოადგენდა გარდამავალ ფორმას ცარცული ერის ხვლიკებსა და უკიდურო გველებს შორის.
ნაშთი სიგრძეში 85 სმ. აღწევდა. გველი ბინადრობდა მიახლოებით 92 მლნ. წლის წინ (სენომანური ერა). ნაშთი აღმოაჩინეს კირქვაში, ლიბანის სოფელ ალ-ნამოურაში. აღწერილი იქნა 2000 წელს, რეიგისა და ესქუილის მიერ.
ნაშთს ანალიზი ჩაუტარეს სინქროტრონის რენტგენის მეშვეობით გრენობლში, საფრანგეთი. გამოკვლევამ ცხადყო, რომ ჩორჩხს უკანა კიდურები მიახლოებით 2 სანტიმეტრისა გააჩნდა მცირე წვივის ძვლით, დიდი წვივის ძვლითა და ბარძაყის ძვლით. თუმცაღა გამოკვლევებმა დაადასტურა, რომ მსგავსი რუდიმენტები, გველის ცხოვრების წესიდან გამომდინარე, გამოუყენებელი იყო.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა ნამარხი გველები უკანა კიდურებით:
სქოლიო
კატეგორია:ნამარხი გველები
ბოჩი
ბოჩი (ლაზურად ნიშნავს მამალ ცხვარს ) — ქართველთა ძველი წარმართული ღვთაება.
ეტიმოლოგია
პირველად წერილობით ძეგლებში ექვთიმე მთაწმიდელთან გვხვდება.
ი. ჯავახიშვილის აზრით, სახელი ბოჩი — ვოჩი ან/და ოჩი (მეგრულად მამალი თხა — ვაცი) სახეცლილი ფორმაა უკავშირდება და ნადირთ მფარველი ან მისი მსგავსი ღვთაების სახელია. კლაპორტის სიტყვებით ჩეჩნურად სიტყვა „ბოჯ“ (bodj) გარეულ თხას ნიშნავდა, თუმცა უსლარის დროს ეს სიტყვა „ბუოჟ“-ად გამოითქმოდა. ვ. ბარდაველიძეს ოჩი||, ბოჩი მესაქონლეობის მფარველ ღვთაებად მიაჩნდა. ახალი ეთნოგრაფიული მასალის მიხედვით, ბოჩი მოსავლიანობის მფარველი ღვთაებაც უნდა ყოფილიყო. ნავარაუდევია რომ ძველი ქართული ღვთაება — ოჩოპინტრე, რომლის სახელში ოჩი ურევია და წარმოგვიდგება, როგორც თხის ფეხებიანი და ადამიანის ტანიანი არსება, წარმომდგარა ბოჩიდან.
არანაკლებ მნიშვნელოვანია თავად ხევსურეთის დაარსებაც, რომელიც გარეული თხის მონადირებით დაიწყო.
ისტორიული წყაროები
თეიმურაზ ბატონიშვილი წერს:
თუმცა იქვე დასძენს:
კავკასიის შვიდი ძირითადი მთაა:
თეიმურაზ ბატონიშვილის აზრით ბოჩის ტაძარი დღევანდელი ბიჭვინთის ტაძრის ადგილას მდგარა:
სქოლიო
კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
ოტია დადიანი
ოტია დადიანი — ოდიშის მთავარი 1728-1758, ბეჟან I დადიანის ძე. 1730 ფაქტობრივად აუჯანყდა ოსმალებს და მონაწილეობა არ მიიღო მათ ლაშქრობაში, რომელიც აფხაზეთსა და აზოვის ციხეს შორის მცხოვრები მთიელი ტომების დამორჩილებას ისახავდა მიზნად. ამის გამო ოსმალებმა ოდიშის სამთავრო დაარბიეს და ილორის წმ. გიორგის ეკლესია დაწვეს. თურქთა ამ ლაშქრობაში იმერეთის მეფე ალექსანდრე V იღებდა მონაწილეობას. შურისსაძიებლად ოტია დადიანი დაუკავშირდა იმერეთის ფეოდალთა ერთ ჯგუფს და მამუკა ბატონიშვილის ტახტზე აყვანას შეეცადა. ჩიხორთან ბრძოლაში 1732 წელს ოტია დადიანი დაიჭრა და ტყვედ ჩავარდა. იგი იძულებული გახდა საჭილაო გადაეცა იმერეთის მეფისათვის. ამის შემდეგ ოტია დადიანი ერთხანს განაგრძობდა ალექსანდრე V-ის წინააღმდეგ ბრძოლას. მან იმერეთის ფეოდალებთან ერთად 1740 წელს ააოხრა იმერეთის მეფეთა ერთ-ერთი ციხესიმაგრე ვარციხეში. შემდეგ ოტია დადიანმა მშვიდობიანი ურთიერთობა დაამყარა ალექსანდრე V-სა და მის მემკვიდრე სოლომონ I-თან. ამ უკანასკნელს მეორე ცოლად ოტია დადიანმა თავისი ასული მარიამი მიათხოვა. 1757 წელს ოტია დადიანმა სოლომონ I-ს გაუგზავნა მაშველი ლაშქარი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ხრესილის ბრძოლაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები
ლენის სვეტები
„ლენის სვეტები“ (იაკუტ. Өлүөнэ турууктара, Ленские столбы) — გეოლოგიური წარმონაქმნი და ამავე სახელწოდების ბუნებრივი პარკი რუსეთში, მდინარე ლენის სანაპიროზე. მდებარეობს იაკუტიაში, ქალაქ პოკროვსკიდან 104 კმ-ში. „ლენის სვეტები“ წარმოადგენს მრავალ კილომეტრზე გადაჭიმულ ვერტიკალურად ამოშვერილ კლდეების ერთობლიობას, რომელიც ექსცენტრულად არის განლაგებული მდინარე ლენის სანაპიროს გასწვრივ, სადაც ამაღლებული ლენისპირა პლატო მდებარეობს. „ლენის სვეტები“ ყველაზე მეტ სიმჭიდროვეს აღწევს სოფლებს პეტროვსკოესა და ტიტ-არის შორის.
უცნაური და კლდოვანი ციცაბო ფერდობების სიმაღლეა 100 მ. აგებულია კამბრიული ასაკის კირქვებით. ტექტონიკური თვალსაზრისით, „ლენის სვეტები“ მოქცეულია ციმბირის ბაქნის ფარგლებში. ამგებელი ქანების ასაკი ადრეული კამბრიულით არის დათარიღებული (დაახლოებით 560-540 მლნ.), ხოლო საკუთრივ ლენის სვეტების, როგორც გეომორფოლოგიური ერთეულების ფორმირება 400 ათასი წლის წინ დასრულდა. ციმბირის ბაქნის ტერიტორია ექვემდებარებოდა თანდათანობით აზევებას, რის შედეგად წარმოიქმნა ნაწევი და მდინარეთა ღრმა ხეობები. შედეგად განვითარდა კარსტული პროცესები, რომლებმაც ქანების ხანგრძლივ ეროზიულ გამოფიტვასთან ერთად ხელი შეუწყო ექსცენტრული და მრავალგვარი ფორმების შექმნას.
ბუნებრივი პარკი — „ლენის სვეტები“ ორგანიზებული იყო სახის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანების საფუძველზე 1994 წლის 16 აგვისტოდან და მთავრობის დადგენილების საფუძველზე 1995 წლის 10 თებერვლიდან და ექვემდებარება ბუნების დაცვის რეგიონულ სამინისტროს. ფართობი 485 ათ. ჰა. პარკის მთავარი ამოცანაა ეკოლოგიური ტურიზმის განვითარება. 2012 წლის 2 ივლისს „ლენის სვეტები“-ს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:იაკუტია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
ოტეპია
ოტეპია (Otepää) — ქალაქი სამხრეთ ესტონეთში, ვალგამაას მაზრაში, ოტეპიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 189 ადამიანს შეადგენს. ოტეპია პოპულარული სათხილამურო კურორტია, რომელსაც ხშირად „ესტონეთის ზამთრის დედაქალაქს“ უწოდებენ.
ქალაქის სტატუსი 1936 წლის 1 აპრილს მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ჯადოსნური მთა
„ჯადოსნური მთა“ (Der Zauberberg) — თომას მანის რომანი, პირველად გამოცემული 1924 წელს. ითვლება, რომ „ჯადოსნურ მთას“ XX საუკუნის გერმანულ ლიტერატურაზე დიდი ზეგავლენა ჰქონდა. თავად ავტორის შეფასებით, ეს წიგნი უაღრესად გერმანულია, თუმცა ევროპული განმანათლებლური, აღმზრდელობითი რომანის მოდერნიზაციადაც შეიძლება ჩაითვალოს და ცოტათი — მის პაროდიადაც.
მწერალი სიკვდილის პირისპირ მდგარი ადამიანისა და მისი ახლობლების ფსიქოლოგიას იკვლევს. მთავარი გმირის მსოფლმხედველობას თავდაყირა აყენებს სიკვდილის სიახლოვე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თომას მანის ნაწარმოებები კატეგორია:სოციალური რომანები კატეგორია:გერმანული რომანები კატეგორია:1924 წლის რომანები
ვოლვი
ვოლვი (Λίμνη Βόλβη) — ტბა საბერძნეთში. მდებარეობს ქალკედონის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ სალონიკიდან აღმოსავლეთით. გაწოლილია დისორის მთების სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 37 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობით საბერძნეთის მეორე ტბაა. ზედაპირის ფართობი 70 კმ², მოცულობა 0,94 კმ³, სიგრძე 21 კმ, უდიდესი სიღრმე 23 მ. წყალშემკრები აუზის ფართობი 1247 კმ². ტექტონიკური წარმოშობისაა.
ვოლვი გაწოლილია კორონიის ტბის აღმოსავლეთით, რომელთანაც წყლის ნაკადითაა დაკავშირებული. წყლის საშუალო ტემპერატურა 6,8°C, მაქსიმალური 29°C. ტბა მდიდარია თევზით. მოიპოვება დაახლოებით 20-მდე სახეობის თევზი, რომელთაგან ერთი ენდემური სახეობისაა. ტბის გარშემო ბინადრობს დაახლოებით 200-მდე სახეობის ფრინველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ტბები
ტატანისის წმინდა გიორგის ეკლესია
ეკლესია ახალი აღდგენილია. კედელში ორნამენტირებული ქვებია ჩატანებული, ეკლესიის გარშემო გვხვდება სვეტის ბაზა და საფლავის ქვები. მის გარეთ რამდენიმე მეტრში აშენებულია გაურკვეველი დანიშნულების მცირე ზომის ნაგებობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გიორგი სააკაძე (ფილმი)
გიორგი სააკაძე — 1942-43 წწ. გადაღებული ქართული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი.
სიუჟეტი
ფილმი გადაღებულია ანა ანტონოვსკაიას რომანის „დიდი მოურავის“ მიხედვით. ცალ-ცალკე სამთავროებად დაქუცმაცებულ, გარეშე მტრების სათარეშოდ გადაქცეული საქართველოს გაერთიანებისთვის იბრძვის გიორგი სააკაძე. ქართლის მეფეს — ლუარსაბ მეორესაც სამთავროების გაერთიანებისკენ მოუწოდებს. მეფე ცოლად გიორგის დას შეირთავს. დიდი მოურავის აღზევებით შურით აღვსილი თავადები შეთქმულებას აწყობენ მის წინააღმდეგ. სააკაძე იძულებული ხდება ირანის შაჰის კარზე შეაფაროს თავი. დაიწყო დიდი ომები, რომელსაც გიორგი სააკაძე შაჰისთვის აწარმოებდა. ისპაჰანში გამარჯვებით დაბრუნებულს შაჰი უკვე საქართველოზე გალაშქრებას მოსთხოვს. მძევლად კი უმცროს შვილს დაიტოვებს. სააკაძეს სპარსეთის ლაშქრის დახმარებით უნდა ურჩი თავადები გაანადგუროს და საქართველო გააერთიანოს. მტრის ურიცხვი ჯარის განადგურებით იგი შელახულ ღირსებას აღიდგენს. ქართველები გამარჯვებას ზეიმობენ, ამ დროს კი გიორგი სააკაძეს შაჰის გამოგზავნილ ძღვენს მიართმევენ. შაჰმა გიორგის ღალატის სანაცვლოდ მის შვილს თავი მოჰკვეთა და სააკაძეს გაუგზავნა. სულიერად გატეხილ სააკაძეს კი გაერთიანებული თავადები ადვილად ამარცხებენ…
ფილმის გადაღება თავად სტალინმა შეუკვეთა. მისი ბიუჯეტი 7 მილიონი მანეთი იყო. ფილმის გადაღების დაწყება ქვეყანაში ოფიციალურად გამოაცხადეს 1941 წლის 22 ივნისს. XVII საუკუნის ეპოქის გასაცოცხლებლად, სტალინის სპეციალური ბრძანებით, კრემლის ცნობილი მუზეუმიდან მოხდა ქართველი თავადების ორიგინალი კოსტიუმების გამოტანა. ისინი რეჟისორს უკან აღარ დაუბრუნებია და დღემდე ინახება საქართველოს მუზეუმებში. გამოსვლიდან პირველი 2 წლის განმავლობაში ფილმი 40 მილიონმა ადამიანმა ნახა. მათ შორის ადოლფ ჰიტლერმა, თეოდორ რუზველტმა, უინსტონ ჩერჩილმა და ირანის შაჰმა მოჰამედ რეზა ფეჰლევმა
ფილმი აღდგენილია 1979 წელს კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მიერ.
ჯილდოები და პრემიები
ფილმის მსახიობები ვერიკო ანჯაფარიძე და აკაკი ხორავა, რეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი და დამდგმელი ოპერატორი ალექსანდრე დიღმელოვი დაჯილდოვდნენ I ხარისხის სტალინური პრემიით.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:მიხეილ ჭიაურელის ფილმები კატეგორია:ისტორიული ფილმები კატეგორია:ქართული ფილმები კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
გახომელა
გახომელა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ნოქალაქევის თემი (სოფლები: გახომელა, ზედა ნაქალაქევი, ლებაღათურე, ძიგიდერი, ჯიხა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ტეხურის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 80 მ. სენაკიდან 14 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 508 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭანდარი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)
ჭანდარი — სოფელი საქართველოში, კახეთის მხარის გურჯაანის მუნიციპალიტეტში თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსაველთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 450 მეტრი, გურჯაანიდან 5 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1678 ადამიანი. სოფ. ჭანდარში მოქმედებს ღვინის ქარხანა.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალბარდონის დეპარტამენტი
ალბარდონის დეპარტამენტი (Departamento Albardón) — დეპარტამენტი არგენტინაში, სან-ხუანის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 20 413 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 945 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხენერალ-სან-მარტინი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-ხუანის პროვინციის დეპარტამენტები
ავღანური დღიურები
„ავღანური დღიურები“ — საქართველოში შვედეთის ელჩის დიანა იანსეს პროზა. შვედურ ენაზე გამოიცა 2010 წელს. ქართულად ითარგმნა 2011 წელს.
ავტორი 2004-2006 წლებში შვედეთის სამეფოს საელჩოს წარმომადგენლად მუშაობდა ქაბულში. „ავღანური დღიურები" სწორედ ავღანეთში გატარებულ წლებს ეხება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიანა იანსეს ნაწარმოებები
გადაჭრილი გორა
გადაჭრილი გორა — ნეოლითური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმირის მახლობლად. მდებარეობს იმირის გორის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მიეკუთვნება შულავერის ჯგუფის ძეგლებს.
ნამოსახლარზე ექსპედიციას არქეოლოგიური გათხრები არ ჩაუტარებია. ძეგლს კვეთს შულავერის ღელე, რის გამოც წარმოდგენილია მთლიანი ბორცვის ბუნებრივი ჭრილი. ზედაპირულად და ჭრილში შეგროვებული მასალა ზოგად წარმოდგენას გვაძლევს ძეგლის ხასიათის შესახებ. ძეგლის სამშენებლო ჰორიზონტების სისქე ბორცვის შუა ნაწილის ჭრილში 4-5 მეტრია. სამოსახლოს დაახლოებით ცენტრალურ ნაწილში ჩანს ალიზის შენობა, რომელსაც თითქმის მთლიანად აქვს შემორჩენილი გუმბათი და 1 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. მასალის ფრაგმენტულობის მიუხედავად, ჩანს რომ ძეგლის თიხის ჭურჭელს შულავერის გორის კერამიკული ნაწარმისათვის დამახასიათებელი ნიშნები აქვს. ძეგლზე მოპოვებული ნატკეცი ქვის მასალა 114 ერთეულია, ამათგან 77 ლამელებითაა წარმოდგენილი. მათ შორის 25 ურეტუშოა. გავრცელებული იარაღებია საჭრისები, საფხეკები, სახოკები, ხოწი. აქვე აღმოჩნდა ქვის სოლისებური ფორმის ცულის ფრაგმენტი და ძვლის 4 სადგისი. მასალა დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ქრისტეფორე I
ქრისტეფორე I — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1616-1622 წლებში.
არსებული საბუთების თანახმად ქრისტეფორე მოქმედ კათოლიკოსად 1617, 1618, 1619 და 1622 წლებში ჩანს. მისი მწყემსმთავრობის დროს ქართლს განაგებს ჯერ ბაგრატ VII (ბაგრატ–ხანი) (1616–1619), შემდეგ სიმონ II (1619–1631).
მოგვეპოვება ქრისტეფორე I–ს მიერ ანთოკს ჩასახლებული გლეხების ფიცის სიგელი, რომლის თანახმადაც, ისინი აღუთქვამენ კათოლიკოსს, რომ სხვაგან არ გადასახლდებიან.
ლიტერატურა
კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
გოგიუბის ეკლესია
მინი|გოგიუბის ეკლესიის ნანგრევები გოგიუბის ეკლესია — X საუკუნის II ნახევრის ქართული ტაძარი სამხრეთ საქართველოში, ისტორიულ ერუშეთში (ამჟამად თურქეთის ტერიტორიაზე, სოფ. ბინბაშაქი). გეგმით სიმეტრიული, ექვსაფსიდიანი ეკლესია. ექვსივე აფსიდი თანაბარზომიერადაა განლაგებული შუა ვერტიკალური ღერძის გარშემო. სხვა ქართული გუმბათოვანი ტაძრებისაგან განსხვავებით აქ გუმბათის საფუძველი კვადრატი კი არ არის, არამედ რადიალურად განლაგებული აფსიდების შეერილზე დაყრდნობილი წრიული სალტე, რომელზეც გადასასვლელად აფსიდების თაღებს შუა ბრტყელი ტრომპებია ჩასმული. გუმბათის ყელი, ისევე როგორც გუმბათქვეშა სივრცე, ექვსწახნაგიანია, ხოლო თვით ეკლესიის კორპუსი - თორმეტწახნაგიანი. ძეგლი მოპირკეთებული ყოფილა კარგად გათლილი ქვის კვადრებით.
საზოგადოებისათვის ცნობილი გახდა 1902 წელს ექვთიმე თაყაიშვილის ერუშეთში ექსპედიციის დროს. ძეგლი საბოლოოდ განადგურდა XX საუკუნის შუაწლებში. ნგრევის მიზეზი აფეთქება იყო. ჩვენამდე მოაღწია 1902 წელს შესრულებულმა 2 ფოტომ, ანაზომმა და პრიმიტიულმა რეკონსტრუქციამ. ექვთიმე თაყაიშვილმა სოფლის მაშინდელი სახელი გოგიუბა წმინდა გიორგის სახელს დაუკავშირა და ეკლესიაც წმინდა გიორგის სახელზე აგებულად ჩათვალა, რადგანაც სარკმლის თაღზე გაარჩია ასომთავრული წარწერის ფრაგმენტი — „Ⴂ Ⴈ“. მოგვიანებით აღნიშნული ინტერპრეტაცია უარყოფილ იქნა ს. ჯიქიას და დ. ხოშტარიას მიერ. ეკლესია უნდა ეკუთვნოდეს სოფელ გოგუბას, რომელიც აღნუსხულია კიდეც „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (სიგნი III). დღეს მას გოგუბნის სახელითაც მოიხსენიებენ. მიუხედავად იმისა რომ დადგენილია სოფლის ქართული ტოპონიმი, ძეგლს შემორჩა ისეთი სახელი როგორიც მისმა პირველმა აღმომჩენმა — ე. თაყაიშვილმა დაუმკვიდრა.
ძეგლის აღწერა
მინი|მარცხნივ|გოგიუბის ეკლესიის ინტერიერი ძეგლი წარმოადგენდა ექვსაფსიდიან გუმბათიან ეკლესიას, რომლის ოდნავ ნალისებრი მოხაზულობისა და თანაბარი ზომების ყველა აფსიდი გუმბათქვეშა წრის გარშემო ეწყობა. აფსიდებსწინა თაღები ნახევარწრიული მოხაზულობისაა და ინტერიერში ორსაფეხურიანი თაღების სახით შემოდის. მათ შორის აფრა-ტრომპებისა და ტრომპების ორი რიგია ჩამწკრივებული. გუმბათის ყელი ექვსი მკლავის შესაბამისად ექვსწახნაგაა, თითო-თითო სარკმლით ყოველ წახნაგში. ინტერიერში ის ასევე ორსაფეხურიანი თაღნარით იყო შემკული, რომელთა ფორმაც როგორც ჩანს, ოდნავ შეისრული იყო.
ექსტერიერში ტაძარი 12 წახნაგში იწერებოდა. თითო წახნაგის ჩაგდებით კედლებში სამკუთხა ნიშებია ჩაჭრილი, რომელნიც ერთის მხრივ აფსიდებსშუა კედლის მასივს ამსუბუქებენ, ხოლო მეორე მხრივ ფასადთა დეკორატიულ ეფექტს უზრუნველყოფენ. ეს სამკუთხა ნიშები მარაოსებრი კონქებით გვირგვინდებოდა. გუმბათის ყელი, ისევე როგორც ინტერიერში, ექსტერიერშიც თაღნარით ყოფილა შემკული, მხოლოდ აქ თაღნარის რიცხვი გაორმაგებულია და ისინი მონაცვლეობით ეყრდნობიან შეწყვილებულ პილასტრებსა და კრონშტეინებს. სარკმლებიც სწორედ ამ კრონშტეინების ქვეშ იყო გაჭრილი, ისევე როგორც ზეგანში (ზაქი). კლდიაშვილისეულ ფასადზე კი უზუსტობაა, სარკმლები წყვილ-წყვილადაა წარმოდგენილი თაღების ქვეშ.
კლდიაშვილისეულ ნახაზზე მკლავები გადახურულია ბრტყელი ცალქანობა სახურავით, რომელიც მთელ პერიმეტრს სწორხაზოვნად მიუყვება, ფოტოზე კი აშკარად იკვეთება ე. წ. ქოლგისებური გადახურვის ზიგზაგისებური მონახაზი.
ეკლესია კარგად გათლილი ქვებით იყო მოპირკეთებული როგორც გარედან ისე შიგნიდან. გოგიუბის ეკლესია საინტერესოა არა მხოლოდ არქიტექტურული ფორმების ორიგინალური წყობით, არამედ იმ რელიეფებით, რომლებიც ექ. თაყაიშვილის გადმოცემით იქ ამკობდნენ ტაძრის ინტერიერს და ექსტერიერსაც სანამ ფასადს პერანგი შემოეცლებოდა.
აფსიდებსწინა თაღებს შუა მოთავსებულ აფრა-ტრომპებში ფიგურული რელიეფებია ჩასმული. ე. თაყაიშვილისავე აღწერილობის მიხედვით, ინტერიერში აღმოსავლეთით — ჯვრის, დასავლეთით — ვარსკვლავის, ჩრდილოეთით კი ნახევარმთვარის რელიეფი იყო გამოსახული. სამხრეთის რელიეფი დაკარგული იყო. ირინე გივიაშვილის აზრით, სამხრეთით მხოლოდ მზის გამოსახულება შეიძლება რომ ყოფილიყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ერუშეთში კატეგორია:დანგრეული ტაძრები
პრუტის სამშვიდობო ხელშეკრულება
პრუტის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება რუსეთსა და ოსმალეთის იმპერიას უფრო სწორედ კოალიციის ძალებს შორის რომელშიც შედიოდა ოსმალეთის სულთანი, ყირიმის ხანი დევლეტ-გირეი II, შვედეთის მეფე კარლ XII, გეტმანი პილიპ ორლიკი და კოშოვი გორდიენკო კოსტი, როგორც შედეგი 1711 წლის პრუტის ლაშქრობისა. ხელი მოეწერა  წელს მდინარე პრუტზე, ქალაქ იასის ახლოს რუსეთის წარმომადგენლების პეტრე შაფიროვის და ბორის შერემეტევის და თურქეთის წარმომადგენლის  — დიდი ვეზირის მეჰმედ-ფაშას მიერ.
წინა ისტორია
1710 წლის შემოდგომაზე შავი ზღვის რეგიონის ქვეყნები გაერთიანდნენ მოსკოვის სამხრეთით ექსპანსიის წინააღმდეგ. მათ შეუერთდნენ დონის კაზაკებიც და პოლონელები ანჯე პოტოცკის მეთაურობით.
20 დეკემბერს თურქეთმა ომი გამოუცხადა მოსკოვს. 1711 წ. მაისში რუსეთის 46 ათასიანი არმია პეტრე პირველის მეთაურობით, რომელსაც შეიარაღებაზე ჰქონდა 120 ზარბაზანი, მარჯვენა სანაპიროს უკრაინის გავლიდ მოლდოვასაკენ დაიძრა. გზად რუსეთის პოლკები უკრაინის მოსახლეობას დნეპრის მარცხენა სანაპიროზე ასახლებდა.
ზაფხულში რუსეთის ჯარს შეურთდა მოლდოველების მთავარი კანტემირ დმიტრი ხუთი ათასი მეომრით  და პრუტთან მივიდნენ. იქ მივიდა კოალიციის არმიაც, რომლის საფუძველს შეადგენდა თურქული არმია რომელსაც 440 ზარბაზანი ჰქონდა.
გენერალური ბრძოლა
8 ივლისს სოფელ სტანილეშტის მახლობლად პრუტის მარჯვენა სანაპიროზე მოხდა გენერალური ბრძოლა, ხოლო მეორე დღეს რუსეთის არმია მთლიანად ალყაში იყო მომწყვდეული და კაპიტულირება მოახდინა.
მოლაპარაკებების საგანი იყო რუსეთის 38-ათასიანი არმიის ალყიდან გამოყვანა რომელსაც სათავეში პეტრე I ედგა, ალყაში ის 120-ათასიანმა თურქების 70-ათასიანმა ყირიმის არმიებმა მოაქციეს. პეტრე I-ის ინსტრუქციებს (რუსეთის არმიის მეტად კრიტიკული სიტუაციის გამო) რუსეთი მიჰყავდა მეტად მძიმე პირობებამდე: დიდი ჩრდილოეთის ომის დროს ყველა შენაძენზე უარის თქმა (გარდა ინგრიისა) და პოლონეთის ტახტზე შვედეთის პროტეჟე სტანისლავ ლეშჩინსკის აღიარება.
ეს პირობები ემთხვეოდა იმ პირობებს რომელსაც უყენებდა სულთანი რუსეთს ომის დაწყების დროს. ვეზირის მოსასყიდად ხაზინიდან გამოყოფილი იყო 150 ათასი მანეთი, უფრო ნაკლები თანხები განსაზღვრული იყო სხვა თურქი უფროსებისა და მდივნებისათვისაც კი. ლეგენდის მიხედვით პეტრეს მეუღლემ ეკატერინე I-მა მთელი თავისი ძვირფასეულობა მოსასყიდად გაიმეტა, დანიის ელჩი იულ იუსტი, რომელიც რუსეთის არმიასთან იმყოფებოდა ალყიდან გამოსვლის შემდეგ, არ იტყობინება დედოფალ ეკატერინეს ამ ქმედებაზე, მაგრამ აღნიშნავს რომ, დედოფალმა დაარიგა ძვირფასეულობა ოფიცრებში შესანახად და ზავის დადების შემდეგ ისევ შეაგროვა უკან.
22 ივლისი პეტრე შაფიროვი დაბრუნდა თურქების ბანაკიდან ზავის პირობებით. ისინი აღმოჩნდნენ უფრო უკეთესი ვიდრე პეტრე იყო მზად წასულიყო დათმობებზე:
თვით შაფიროვი გრაფ შერემეტევთან ერთად დარჩა თურქებთან მძევლებად.
ხელშეკრულებამ ვერ შეწყვიტა რუსეთ-ოსმალეთის ომი — ნელა მიმდინარე საომარი მოქმედებები გრძელდებოდა კიდევ 2 წელი. პრუტის ხელშეკრულების ძირითადი დებულებები დამტკიცებული იქნა 1713 წელს დადებული ადრიანოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:1711
ჴ
ჴ, ⴤ, Ⴤ, Ჴ  (ჴარი) — ძველი ქართული ანბანის ოცდამეთხუთმეტე ასო. გამოითქმის, როგორც ფარინგალური ხ. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა შვიდიათასს (7000)
მეცხრამეტე საუკუნეში ილია ჭავჭავაძემ და მისმა თანამოაზრეებმა ჴარი ქართული ანბანიდან ამოიღეს.
მოხაზულობა
ჴ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი ნუსხურსა და მხედრულში ქვედა სამ ხაზში იწერება.
ბახვისწყალი
ბახვისწყალი — მდინარე გურიაში, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე, სუფსის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 156 კმ². იერთებს 90-ზე მეტ პატარა შენაკადს, რომელთა საერთო სიგრძეა 127 კმ. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა გაზაფხულზე იცის (უდიდესი დონე და ხარჯი მაისში), წყალმცირობა - ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომის დასაწყისში (უმცირესი დონე და ხარჯი აგვისტოში). საშუალო წლიური ხარჯი 6,18 მ³/წმ.
ჴ
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
ბახვისწყალი
სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, სამთო დასახლება ზოტიყელის სიახლოვეს. ბახვისწყლის ნაპირებზე არის კურორტი ბახმარო და სოფლები უკანავა, ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, მშვიდობაური, ფამფალეთი, ზედა ბახვი. სოფ. ქვედა ძიმითთან ერთვის მდინარე სუფსას. ბახვისწყლისხეობაში დგას გურიაში უძველესი ასკანის ციხე. მდინარე ბახვისწყალზე აშენებულია ჰიდროელექტროსადგური ბახვი-3. ჰესის დადგმული სიმძლავრეა 9,8 მგვტ, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 38 მლნ.კვტსთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის მხარის მდინარეები კატეგორია:სუფსის შენაკადები
ლელოვანის მეჩეთი
მეჩეთი მდებარეობს, სოფლის ცენტრში. ის ბოლო წლებშია დანგრეული, შემორჩენილია ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის კედელი, სადაც არის მოხატული მიჰრაბი (ნიში). ჩრდილოეთის კედელთან გვხვდება ქვა ქართული წარწერით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
გველისფერი
გველისფერი — ქართულ მითოლოგიაში ღვთაების დამხმარე, რომელიც ჯაჭვით დაბმული გველის ან გველეშაპის სახით გვევლინება. გველისფერი განგმირავს ღვთაების მტრებს, ხოლო მის ერთგულ მსახურებს გასაჭირში ეხმარება. ამასთან ერთად, ჯაჭვიდან აშვებული გველისფერი სჯის ღვთაების ურჩ თაყვანისმცემლებს.
ილია II
ილია II (ერისკაცობაში — ირაკლი გიორგის ძე შიოლაშვილი; დ. 4 იანვარი, 1933, ორჯონიკიძე, ჩრდილოეთი ოსეთი, რსფსრ) — ქართველი სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე. უწმიდესი და უნეტარესი, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი და მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსი 1977 წლიდან.
2010 წლის 21 დეკემბრის სინოდის სხდომის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის ტიტულატურა შემდეგნაირად განისაზღვრა: უწმიდესი და უნეტარესი ილია II, საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, მთავარეპისკოპოსი მცხეთა-თბილისისა და მიტროპოლიტი ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის.
ილია II-მ დაამთავრა მოსკოვის სასულიერო აკადემია 1960 წელს. 1957 წელს ბერად აღიკვეცა და ილია ეწოდა; 1957 წლის 18 აპრილს სიონის საპატრიარქო ტაძარში ხელდასხმულ იქნა იეროდიაკვნად; 1959 წლის 10 მაისს წმიდა სერგის მონასტრის ლავრაში მღვდელმონაზვნად; სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ დაინიშნა ბათუმის საკათედრო ტაძარში მღვდელმსახურად; 1960 წლის 19 დეკემბერს აღყვანილ იქნა იღუმენის, ხოლო 1961 წლის 16 სექტემბერს არქიმანდრიტის ხარისხში; 1963 წლის 26 აგვისტოს დაინიშნა კათოლიკოს-პატრიარქის ქორეპისკოპოსად შემოქმედელი ეპისკოპოსის ტიტულით; 1963-1972 წლებში იყო მცხეთის სასულიერო სემინარიის პირველი რექტორი; 1967 წელს გადაყვანილ იქნა აფხაზეთის ეპარქიაში; 1969 წელს აღყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში; 1977 წლის 9 ნოემბერს დადგინდა პატრიარქის მოსაყდრედ.
1977 წლის 23 დეკემბერს არჩეულ იქნა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად; ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით თანამედროვე ქართულ ენაზე გამოიცა ბიბლია, საღვთისმეტყველო კრებულები, ბროშურები, წიგნები, ჟურნალები, სამი სახის კალენდარი; დაარსდა გაზეთები; 1988 წელს ილია II-ის თაოსნობით მცხეთის სასულიერო სემინარია გადმოიტანეს თბილისში და დაარსდა თბილისის სასულიერო აკადემია-სემინარია; საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გაიხსნა სასულიერო სასწავლებლები: ბათუმში, ახალციხესა და ქუთაისში სასულიერო სემინარიები.
ხულოში შეიქმნა სასულიერო სასწავლებელი და მასთან არსებული გიმნაზია; საუკუნეთა შემდეგ კვლავ აღდგა გელათის სასულიერო აკადემია და ეკლესიის ეგიდის ქვეშ მყოფი გელათის მეცნიერებათა აკადემია; ოცი წლის მანძილზე საქართველოს ეკლესიის ეპარქიათა რიცხვი 15-დან 33-მდე გაიზარდა; მონასტრებისა — 53-მდე; სასულიერო პირთა — 1000-მდე; მოხდა კანონიზირება ახალი წმინდანებისა; აშენდა წმინდა სამების სახელობის საკათედრო ტაძარი.
1960 წელს მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში ღვთისმეტყველების კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „ათონის ივერიის მონასტრის ისტორია“. 1978-1983 წლებში იყო ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს პრეზიდენტი, ხოლო 1997 წლიდან არის გაეროსთან არსებული ინფორმატიზაციის საერთაშორისო აკადემიის ნამდვილი წევრი და კრეტის სასულიერო აკადემიის საპატიო წევრი. არის ნიუ-იორკის სასულიერო აკადემიის ღვთისმეტყველების საპატიო და აშშ-ის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა ტიხონის საღვთისმეტყველო სემინარიის ღვთისმეტყველების დოქტორი. მონაწილეობდა მშვიდობის დაცვის რამდენიმე ფორუმში.
1989 წლის აპრილში თბილისში ადგილი ჰქონდა საპროტესტო მოვლენებს. 1989 წლის 9 აპრილს, გამთენიისას თბილისში, რუსთაველის გამზირზე, მთავრობის სასახლის წინამდებარე ტერიტორიაზე, საბჭოთა კავშირის სადამსჯელო სამხედრო ნაწილებმა მშვიდობიანი საპროტესტო აქცია დაარბიეს, რის შედეგადაც 21 ადამიანი დაიღუპა. მომიტინგეებთან მივიდა და მათ სიტყვით მიმართა ილია II-მ. 9 აპრილს ილია II-მ სიონის საპატრიარქო ტაძარში დაღუპულთა მოსახსენებელი პირველი პანაშვიდი გადაიხადა.
2016 წლის 30 სექტემბრიდან-2 ოქტომბრის ჩათვლით, საქართველოს ეწვია რომის პაპი ფრანცისკე. მისი ვიზიტი საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მოწვევით შედგა. 30 სექტემბერს ფრანცისკე ესტუმრა ილია II-ს, სადაც ორივე მხარემ შესაბამისი სიტყვა თქვა. რომის პაპი ილია II-სთან ერთად ეწვია მცხეთას და მოინახულა სვეტიცხოვლის საკათედროს ტაძარი, რომელშიც საეკლესიო ტრადიციით უდიდესი ქრისტიანული საუნჯეები ინახება. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ რომის პაპის ვიზიტს ისტორიული უწოდა.
ბავშვობა
მინი|ირაკლის მშობლები, მამა — გიორგი შიოლაშვილი, დედა — ნატალია კობაიძე მინი|ირაკლი სტუდენტობის პერიოდში ილია II-ის მშობლები საქართველოდან, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტიდან იყვნენ: მამა, გიორგი სიმონის ძე შიოლაშვილი — სოფელ სნოდან, დედა, ნატალია იოსების ასული კობაიძე კი — სოფელ სიონიდან. 1927 წელს მათ სახლი შეიძინეს ვლადიკავკაზშიც, სადაც შემდეგ დაიბადა საქართველოს მომავალი პატრიარქი. მშობლებმა სამი დღის ახალშობილი ქრისტეშობის დღეს მონათლეს ქართულ ტაძარში და ყრმას ერეკლე II-ის პატივსაცემად ირაკლი უწოდეს. ნათლიები იყვნენ: არქიმანდრიტი ტარასი და მონაზონი ზოილე (დვალიშვილი). დედა ზოილეს პატარა ირაკლი სამთავროს მონასტერში ხშირად დაჰყავდა, სადაც მაშინდელი კათოლიკოს-პატრიარქის კალისტრატე ცინცაძესაგან სამი წლის ირაკლიმ ლოცვა-კურთხევა მიიღო.
განათლება
1952 წელს ირაკლი შიოლაშვილმა დაამთავრა ვლადიკავკაზის 22-ე საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო მოსკოვის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც სერგიევ პოსადში (მაშინდელ ზაგორსკში) მდებარეობს. 1956–1960 წლებში ირაკლი შიოლაშვილი იყო ზაგორსკის სასულიერო აკადემიის სტუდენტი. საქართველოს საპატრიარქო არქივში დაცული დოკუმენტები სრულ წარმოდგენას გვიქმნის ირაკლი შიოლაშვილის მოსკოვის სასულიერო სემინარიასა და აკადემიაში სწავლის პერიოდზე. I კურსის ნიშნების ფურცელი, რომელიც შევსებულია 1953 წლის 11 მაისს, გვამცნობს, რომ ირაკლი შიოლაშვილს ყველა საგანში აქვს „ფრიადი“, II კურსზე მხოლოდ ბერძნულში აქვს „4“, III კურსზე იგი კვლავ ფრიადოსანია. ირაკლი შიოლაშვილმა I კურსზე სწავლის დროს საკონკურსოდ წარადგინა თხზულება, რომელმაც პირველი ადგილი დაიმსახურა. გამარჯვებული დაჯილდოვდა 50 მანეთით მიტროპოლიტ ფილარეტის ფონდიდან, ხოლო წმინდა სერგის სამების ლავრამ მას 30 მანეთი გადასცა. საპატრიარქო არქივში დაცულია მისი ჩათვლის წიგნაკი (ნიშნების ფურცლები), რომელსაც ხელს აწერენ აკადემიის ინსპექტორი ვ. სარიჩევი და მდივანი ნ. მურავიოვი. აკადემიის კურსდამთავრებულ მღვდელმონაზონ ილიას ყველა საგანში ფრიადი აქვს.