cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკე
კლიმატი
ვაკის კლიმატურ პირობებზე ძლიერ გავლენას ახდენს ზღვის ზომიერი ჰაერი ატლანტის ოკეანიდან. მისი ზეგავლენით აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის დასავლეთ რაიონებში ტენიანობა მეტია, ზამთარი არც თუ ისე მკაცრია, ზაფხული კი შედარებით გრილია, ვიდრე აღმოსავლეთ რაიონებში. ვაკეზე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ ზღვის ზომიერი ჰაერი თანდათანობით იცვლება ზომიერ კონტინენტურ ჰავად. ტერიტორიის ვაკე რელიეფი ჰაერის მასებს დიდი მანძილის თავისუფლად გადალახვის საშუალებას აძლევს. მაგალითად, არქტიკული ჰაერი, ხშირად ვაკის სამხრეთ ნაწილებში ტემპერატურის მკვეთრ დაცემას იწვევს, კონტინენტური ჰაერი კი ხშირად სამხრეთიდან შორს ჩრდილოეთში გადაადგილდება და თეთრ ზღვამდეც კი აღწევს.
ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში, 50-ე პარალელამდე, ატლანტის ოკეანიდან ჰაერის მასები დასავლური გადატანა ბატონობს, განსაკუთრებით ზამთარში. ზამთარი აქ ცივი, უხვთოვლიანი და ხანგრძლივია (გარდა ბალტიისპირეთისა). ზაფხული შედარებით გრილი, ნალექები მეტი მოდის, ვიდრე ორთქლდება, დანესტიანების კოეფიციენტი ერთზე მეტია. ამ კლიმატურ პირობებში პოლარული წრის ჩრდილოეთით წარმოიქმნა ტუნდრა და ტყეტუნდრა, ხოლო უფრო სამხრეთით — ტყის ზონა (ტაიგა, შერეული და ფართოფოთლოვანი ტყეები). ტყის ზონის სამხრეთით ვაკეზე კლიმატური პირობების ფორმირებას კონტინენტური ჰაერის მასები უწყობს ხელს. ნალექები უფრო ნაკლები მოდის, ვიდრე შეიძლება აორთქლდეს. ზამთარუ უფრო ხანმოკლეა, ვიდრე ჩრდილოეთში, ზაფხული — ხანგრძლივი და თბილი. ნალეწები არათანაბრად მოდის. მცენარეულ საფარს სერიოზულ პრობლემებს უქმნის ადგილობრივი ცხელი და მშრალი ქარები.
მდინარეები
thumb|[[ვოლგა|ვოლგის აუზი]] აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის მდინარეები გამოირჩევიან დიდი ჩამონადენით გაზაფხულზე, ყოველწლიური მდგრადი ყინულსაფარით ზამთარში და მკაფიოდ გამოხატული წყალმცირობით, მდინარეებს წყლის ყველაზე დაბალი დონე ზაფხულში აქვთ. აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის მდინარეები სხვადასხვა ზღვების აუზებს მიეკუთვნებიან, განხსვავდებიან საზრდოობის ხასიათით, რეჟიმითა და ხეობების აგებულებით. ეს თავისებურებები ნათლად იკვეთება ჩრდილოეთური და სამხრეთული მდინარეების შედარებისას. ჩრდილოეთური დინების მდინარეები — პეშორა, ონეგა, მეზენი, ჩრდილოეთის დვინა, დასავლეთის დვინა, ნემანი — მიედინებიან ხეობებში, რომლებიც არც ღრმადაა ჩაჭრილი და არც ტერასები აქვთ განვითარებული. ისინი შესართავიდან სათავისკენ იყინებიან, ყინულძვრა კი სათავიდან შესართავისკენ ხდება. ჩრდილოეთში ბევრი ნალექი მოდის, აორთქლება კი დიდი არ არის და დანესტიანების კოეფიციენტი ერთზე მეტია. ამ მხარეში მიწისქვეშა წყლების სიუხვე, მრავალი ტბა და ჭაობია.
ჩრდილოეთური დინების ერთ-ერთი დიდი მდინარე პეჩორა იწყება ჩრდილოეთ ურალში, იგი ტაიგაში მიედინება, ქვემო დინებებში ტყეტუნდრას და ტუნდრას კვეთს და ბარენცის ზღვაში ჩაედინება. თეთრ ზღვაში ჩაედინება ჩრდილოეთის დვინა, რომელიც ვაკის ჩრდილოეთ ტყიან რაიონებში მოედინება. იგი თითქმის მთელ სიგრძეზე სანაოსნოა. მის შესართავში მდებარეობს რუსეთის ერთ-ერთი დიდი ნავსადგური არხანგელსკი. მდინარეების — პეჩორის, ჩრდილოეთის დვინის, ონეგისა და მეზენის ქვემო დინებაზე შესამჩნევად მოქმედებს ზღვის მოქცევები, რომლებიც მათ აგუბებენ და ამით ზრდიან ნაოსნობის შესაძლებლობას.
სამხრეთული დინების მდინარეები — ვოლგა, დნეპრი, დონი, დნესტრი და სხვები განიერ ხეობებში მიედინებიან. ვოლგა რუსეთის უდიდესი მდინარეა. დინების უდიდეს სიგრძეზე გადაკვეთს რამდენიმე ბუნებრივ ზონას ვალდაის მაღლობიდან ტყიანი ბორცვებიდან კასპიის ზღვის უდაბნო სანაპიროებამდე. ვოლგაზე აგებულია ჰიდროელექტროსადგურები წყალსაცავებით. ვოლგა არხებით შეერთებულია ბალტიის, თეთრ, აზოვისა და შავ ზღვებთან. ვოლგის ყველაზე დიდი, განიერი და წყალუხვი შენაკადია — კამა.
სამხრეთული დინების მდინარეების საზრდოობა გასხვავებულია. ისინი ძირითადად საზრდოობენ თოვლის წყლებით, შედარებით ნაკლებად კი მიწისქვეშა და წვიმის წყლებით. წლიური ჩამონადენის უდიდესი წილი მოდის გაზაფხულზე. ზაფხულობით ნალექების უმნიშვნელო რაიოდენობისა და დიდი აორთქლებადობის პირობებში სტეპების, ნახევარუდაბროებისა და უდაბნოების ზონათა პატარა მდინარეები შრება. სამხრეთული მდინარეების ხეობათა კალთები მრავალი ხრამითა და ხევითაა ჩაჭრილი, რომელთა გაფართოებას ხელს უწყობს გაზაფხულის პერიოდში წყლის დონის ზრდა.
ტბები
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მრავალი ტბაა, რომელთა ქვაბულები სხვადასხვა წარმოშობისაა. ძირითათად ამ ტბების უმრავლესობა მცირე მოცულობისაა. მაგრამ არის ფართობით დიდი ტბებიც, რომლებიც დიდი მნიშვნელობით გამოირჩევიან. მათ შორის მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ლადოგის ტბას, იგი ყველა დიდი ტბაა ევროპაში. მას მრავალი მდინარე და ნაკადი ერთვის, მისგან კი მხოლოდ ერთი — ნევა გაედინება.
სიდიდით შედარებით პატარა ონეგის ტბა. ძლიერი შტორმებისა და ქარების გამო ამ ტბებზე ნაოსნობა წარსულში ძნელი და საშიში იყო. ამიტომ მათი სამხრეთი ნაპირების გასწვრივ გაიყვანეს სანაოსნო არხები. ლადოგისა და ონეგის ტბები შეადგენენ ვოლგა-ბალტიის წყლის გზის ნაწილს. ონეგის ტბა თეთრ ზღვასთან შეერთებულია თეთრი ზღვა-ბალტიის არხით.
ტუნდრა და ტყეტუნდრა
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკეზე პოლარული წრის ჩრდილოეთით მთელი ზღვისპირა დაბლობი ტუნდრასა და ტყეტუნდრას უკავია. რელიეფი აქ ბრტყელია, ალაგ-ალაგ დაბორცვილი, რომელიც აქა-იქ შექმნილია ჯერ კიდევ ძველი გამყინვარების მიერ. კოლის ნახევარკუნძულზე ბოლშეზემელსკაია ტუნდრის რაიონში მორენული ბორცვები და სერები 200 მეტრზე მეტი შეფარდებითი სიმაღლისაა.
ჰავა ამ კომპლექსის ტერიტორიაზე სუბარქტიკულია: ცივი, ჭარბი დანესტიანებით, ამიტომ აქ ბევრი ჭაობი, ტბა და მდინარეა. აქ ძირითადად ტუნდრის ლებიანი ნიადაგებია.
ჩრდილოეთით ტუნდრა ხავსიან-მღიერებიანია, უფრო სამხრეთით კი ბუშქნარებიანი, რომელიც ტყეტუნდრის ტანბრეცილ ტყეებში გადადის. მრავალწლოვანი მზრალობის საზღვარი განსახილველი კომპლექსის თითქმის საზღვრის გაყოლებით გადის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ვაკეები კატეგორია:უკრაინის ვაკეები კატეგორია:ბელარუსის ვაკეები კატეგორია:ყაზახეთის ვაკეები კატეგორია:ესტონეთის გეოგრაფია კატეგორია:ფინეთის გეოგრაფია კატეგორია:ლატვიის გეოგრაფია კატეგორია:ლიეტუვის გეოგრაფია კატეგორია:პოლონეთის გეოგრაფია კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია კატეგორია:მოლდოვის გეოგრაფია
ანდორა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანდორამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე ანდორა წარმოდგენილი იყო 6 სპორტსმენით, თუმცა მიუხედავად ამისა მან ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანდორა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მამლუქი (აკა მორჩილაძის რომანი)
შინაარსი
არაფრით გამორჩეული ქართველი ბიჭისა და პატარა ქართულ ქალაქში შემთხვევით აღმოჩენილი ერთ-ერთი შუააზიური რესპუბლიკის ავტონომიური ოლქის, ქირბალის, უკანასკნელი ხანის ვაჟიშვილის ბედი ერთმანეთს უკავშირდება. მათ თვალწინ XX საუკუნის 90-იანი წლების საქართველოს ტრაგიკული ამბები ხდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: აკა მორჩილაძის ნაწარმოებები კატეგორია:2009 წლის რომანები კატეგორია:ქართული რომანები
ანდორა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანდორა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
NGC 2342
NGC 2342 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 10 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ანდორა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანდორამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში იასპარეზა. ამ თამაშებზე ანდორა წარმოდგენილი იყო 8 სპორტსმენით, თუმცა მიუხედავად ამისა მან ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანდორა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
NGC 2291
NGC 2291 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1827 წლის 22 იანვარი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2365
NGC 2365 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 10 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
პასტასის პროვინცია
პასტასა (Provincia de Pastaza) – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 29 325 კმ². მოსახლეობა – 84 329 კაცი. დედაქალაქი – პუიო. პროვინცია დაყოფილია 4 კანტონად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
პიჩინჩის პროვინცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
NGC 2357
NGC 2357 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 6 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ბრიგანტინა
thumb|ბრიგანტინა Exy Johnson ბრიგანტინა (brigantino) — ორანძიანი აფრიანი გემი, რომელსაც წინა ანძაზე (ფოკა-ანძა) პირდაპირი აფრები აქვს, მეორე ანძაზე (გროტ-ანძა) კი — ირიბი. XVI—XVIII საუკუნეებში ბრიგანტინას უწოდებდნენ მეკობრეთა მსუბუქ სწრაფმავალ გემს. XVIII საუკუნეში ბრიგანტინა სამხედრო ფლოტში ძირითადად სადაზვერვო ხომალდის დანიშნულებას ასრულებდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გემების ტიპები
NGC 2373
NGC 2373 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1849 წლის 20 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
მესაიდუმლის ქამარი
„მესაიდუმლის ქამარი“ — ქართველი რომანისტის აკა მორჩილაძის უტოპიური რომანი, გამოცემული 2008 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. რომანი არაქრონოლოგიური გაგრძელებაა სანტა სიტის სხვა წინა წიგნების. ,,მესაიდუმლის ქამარი” სანტა ესპერანსას ძველი და ახალი მცხოვრებლების ახალ თავგადასავლებს გვაცნობს.
მოქმედება მწერლის მიერ გამოგონილ ქვეყანა სანტა ესპერანსაში მიმდინარეობს. საკურორტო ქალაქ სანტა სიტიში განგსტერული გარჩევების ამბებს მთავარი ინსპექტორი დიქსლი იძიებს. პრობლემებს მესაიდუმლის ქამარი ქმნის, რომელშიც საქართველოში მოპარული ძვირფასი ქვები უნდა იმალებოდეს.
წიგნის შესახებ
მიუხედავად მცირე ხნის წინ გადატანილი სამოქალაქო ომისა, “მესაიდუმლის ქამარში” აღწერილ სანტა ესპერანსაზე უხვად მოიპოვება ის, რაც იშვიათად ყოფილა საქართველოში – სიმშვიდე, მელანქოლიური განწყობა, არასტანდარტულად რბილი გარემო,ადამიანთა მსუბუქი და კეთილგანწყობილი ურთიერთობები. სწორედ ისეთი, როგორც რომანში ციტირებული ესპერანსელი მწერლის, მირ ფაიდის წიგნებშია. ამ სამყაროში ყველაფერი მის ავტორს ეკუთვნის – ვითომქართული გვარებიც, სანტა სიტის ხალიჩების მაღაზიებიც, მარკო პოლოს ქვრივის ტურისტული სააგენტოც, რეგბის შეჯიბრებებიც დამსვენებლებსა და რეჯიმენტს შორის, უ’შანგის სამხატვრო სკოლაც, კინოთეატრი “ოულდ ლუქსიც”, ჯადოსნური რეცეპტებით შექმნილი საჭმელებიც, სადილობის იოანური წესიც, სადაც ყველა ერთდროულად მზარეულიცაა და სტუმარიც და ის ცნობილი ლიმონიც, მედუქნე ბუზია ყოველ კერძს ზედ რომ აწურავს.
სანტა ესპერანსა შესაძლოა ერთადერთი ადგილია დედამიწის ზურგზე, სადაც ჯენოველებსა და თურქებს შორის მოქცეულმა ქართველებმა დიასპორას შექმნა მოახერხეს. ალბათ იმიტომ, რომ იქ უმრავლესობას შეადგენენ. რეალური ქართველები, მიუხედავად იმისა, რომ უკვე მრავლად არიან ევროპასა და ამერიკაში, მაინც მცირე ჯგუფებად არიან დაყოფილი და ხშირად ერიდებიან კიდეც ერთმანეთს. რაიმე სახის ერთობლივ დახმარებაზე ახლად ჩამოსულთათვის ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია. რუსეთში, სადაც ასეულ ათასობით ქართველი ცხოვრობს, მათ შორის ასეულობით გამოჩენილი ადამიანი, ისინი გაცილებით უფრო წარმატებით ერთიანდებიან ბანდიტურ დაჯგუფებებში, ვიდრე სათვისტომოებში. ამას რასაკვირველია, უამრავი მიზეზი აქვს, მაგრამ მთავარი ისაა, რომ ქართველები უცხო ქვეყანაშიც ვერ ძლევენ კლანობრიობას, “ჩემიანად” და “სხვისიანად”, დასავლეთად და აღმოსავლეთად დაყოფას, კრიმინალურ მისწრაფებებს. მსგავსი არაფერი ხდება რომანში აღწერილ სანტა ესპერანსაზე, რაც იქ დასახლებულ სხვადასხვა ერისა და რჯულის ხალხის მშვიდ თანაცხოვრებას განაპირობებს. რა თქმა უნდა, იქაც არის რთული პირობითობები, რასაც მისი ზოგიერთი გმირი, მწერალ ჯესიკა დე რაიდერის მსგავსად, ბრიტანეთში გაურბის, ხოლო არისტოკრატი პიეტრო ანდრეა დი საული – საკუთარ სასახლეში.
თუმცა ამ მოგონილ ქვეყანაში არ არის ის, რაც საქართველოში ისეთივე მოცემულობაა, როგორც წილადის მნიშვნელი მრიცხველისათვის ან შენობის უზომოდ გაწელილი ჩრდილი მზიანი აგვისტოს შუადღეს. სანტა ესპერანსას მახლობლად არ არის რუსეთი. ეს ფატალური ზეგავლენის მქონე მუდმივი სიდიდე ნამდვილი საქართველოს ყოველდღიურობაში. მასავით გზაარეული დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის, ქვეყანა, რომლის ცხოვრების წესი ძალიან განსხვავდება საქართველოს, ზოგადად კავკასიის ცხოვრების წესისაგან და რომელსაც, ბრიტანეთისაგან განსხვავებით, არც რეჯიმენტის უსისხლოდ ჩაყენება შეუძლია და მით უმეტეს, არც საკუთარი მმართველობის მშვიდობიანად და უხმაუროდ დასრულება. ის კაგებეს რუსი ოფიცრები, რომლებიც უეცრად გაილევებენ რომანში, უფრო ფანტომები არიან, ვიდრე რეალური ადამიანები.
სქოლიო
კატეგორია:აკა მორჩილაძის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:2008 წლის რომანები კატეგორია:უტოპიური რომანები კატეგორია:პოსტმოდერნული ლიტერატურა
NGC 2376
NGC 2376 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 10 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ბრიგი
thumb|ამერიკული ბრიგი ნიაგარა ბრიგი (ინგლ. Brig, იტალიური Brigantinno-ს შემოკლებული ფორმა) — 1. ორანძიანი საზღვაო გემი, რომელსაც ორივე ანძაზე პირდაპირი აფრები აქვს. გავრცელებული იყო XVIII-XIX საუკუნეებში. ამჟამად იშვიათად გვხვდება. 2. აფრიანი ფლოტის საბრძოლო ხომალდების კლასი XVIII-XIX საუკუნეებისა. შეიარაღებული იყო 10-24 ზარბაზნით. იყენებდნენ ძირითადად დასაზვერად, სავაჭრო გემების საბადრაგოდ და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრებიანი გემები კატეგორია:ბრიგები
NGC 2375
NGC 2375 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1849 წლის 20 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
მონჭოხი
მონჭოხი — ძველი სალოცავი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტი, სოფელ შუა შქმერის ცენტრში. მონჭოხის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია დღევანდელი სახით გვიანდელი აშენებულია. ფრესკები და მოხატულობა არ აქვს. ეკლესიის გარშემო მდებარეობს შქმერის სასაფლაო.
ბახა-ვერაპასის დეპარტამენტი
ბახა-ვერაპასი (Baja Verapaz) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია სალამა.
NGC 2370
NGC 2370 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 10 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
ბახა-ვერაპასის დეპარტამენტი
ჩრდილოეთით ესაზღვრება ალტა-ვერაპასის, აღმოსავლეთით — პროგრესოს, დასავლეთით კი კიჩეს დეპარტამენტები.
NGC 2370
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ბახა-ვერაპასის დეპარტამენტი
ბახა-ვერაპასის ტერიტორიაზე მდებარეობს მარიო-დარის ბიოტიპური ნაკრძალი, რომელიც რეგიონის ფლორასა და ფაუნას იცავს, განსაკუთრებით საფრთხის ქვეშ მყოფ, გვატემალის ეროვნულ ფრინველ Pharomachrus mocinno-ს.
დეპარტამენტი მოიცავს 8 მუნიციპალიტეტს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
NGC 2379
NGC 2379 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1828 წლის 6 მარტი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
რევაზ ქავთარაძე
რევაზ ქავთარაძე (დ. 30 ოქტომბერი, 1951, ივანწმინდა, საქართველო) — ქართველი მეცნიერი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, მოსკოვის ბაუმანის სახელობის ტექნიკური უნივერსიტეტის პრემიის ლაურეატი 2002 წელს.
ბიოგრაფაია
რევაზ ქავთარაძე დაიბადა 1951 წელს სოფელ ივანწმინდაში (საჩხერის რაიონი). 1973 წელს წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, 1978 წელს — ასპირანტურა მოსკოვის ბაუმანის სახელობის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც დაიცვა საკანდიდატო (1978) და სადოქტორო (1991) დისერტაციები. 1973-1975 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (მეცნიერ-თანამშრომელი), 1978-1981 წლებში — ქუთაისის ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (დოცენტი). მოღვაწეობს მსოფლიოს სხვადასხვა ცნობილ უნივერსიტეტებში და სამეცნიერო კვლევით ცენტრებში: მოსკოვის ბაუმანის სახელობის ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი და ლაბორატორიის გამგე (1981 წლიდან), ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი (1992 წლიდან), პეკინის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის (Beijinng Institute of Technology) მიწვეული პროფესორი (2018 წლიდან), რაფიელ დვალის მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი (2017 წლიდან) და სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე (2020 წლიდან).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ქართველი მექანიკოსები
NGC 2385
NGC 2385 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1793 წლის 4 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ქოლოსი
მარჯვნივ|250პქ|მინი|ქოლოსი ქოლოსი — უძველესი წარმართული სალოცავი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტი, შქმერის თემის სოფელ ხარისთვალთან. ეტიმოლოგია უცნობია. მოგვიანებით აშენდა ქოლოსის წმინდა გიორგის სახელობის სალოცავი. გარს აკრავს დაცული საუკუნოვანი ფოთლოვანი ტყე, ჭარბობს წიფელი.
კატეგორია:საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები
NGC 2389
NGC 2389 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1788 წლის 5 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2393
NGC 2393 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 7 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2388
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
სემი (მდინარე)
სემი — მდინარე საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, გუბისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 965 მ-ზე. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 105 კმ². შერეული საზრდოობისაა. იცის წყალმოვარდნები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გუბისწყლის შენაკადები კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
ბორანი
thumb|300px|ბურგუნდიის სიამაყე, სამგზავრო და სატრანსპორტო ბორანი, რომელსაც ერთდროულად 600 მანქანის გატანა შეუძლია, მოძროაბს [[ლა-მანშის სრუტეზე]] ბორანი — თვითმავალი ან არათვითმავალი მოტივტივე ნაგებობა მდინარის, სრუტის, ტბის ერთი ნაპირიდან მეორეზე ხალხის გადასაყვანად და ტვირთისა და ტრანსპორტის გადასაზიდად. არათვითმავალი ბორანი 100 მეტრამდე სიგანის არასანაოსნო მდინარეზე მოძრაობს ნაპირებს შორის გაბმული ბაგირის, ხოლო დიდ სანაოსნო მდინარეებზე — ფსკერზე გადებული კაბელის საშუალებით. არათვითმავალი ბორანი საბუქსირო გემებით და ნიჩბებითაც დაჰყავთ. ბორნის სატვირთო ბაქანი დამაგრებულია მოტივტივე საყრდენებზე (ნავები, პონტონები, ბარჟები). ბორნებს უწოდებენ აგრეთვე სპეციალურად აგებულ ან გადაკეთებულ გემებს, რომლებსაც იყენებენ ფართო სრუტეებსა და ტბებზე, მაგ: კასპიის ზღვაზე,ბალტიის ზღვაზე და ა. შ. მიმოდის დიზელ-ელექტრომავალი, რომელსაც გადააქვს რკინიგზის მატარებლის მთელი შემადგენლობა, სამშენებლო და სხვადასხვა მძიმე წონის მასალები. მსგავსი ბორანი მოძრაობს ქერჩის სრუტეზე. საქართველოში ბორნებს იყენებენ მტკვარზე, რიონზე, ალაზანზე, სუფსაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორნები კატეგორია:გემების ტიპები
NGC 2398-2
NGC 2398-2 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 10 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2398-1
NGC 2398-1 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 10 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2405-1
NGC 2405-1 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 7 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
სენაკის მაზრა
სენაკის მაზრა — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, ქუთაისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. ცენტრი — სენაკი. სენაკის მაზრა შეიქმნა 1867 წელს, გაუქმებული სენაკის ოკრუგის ნაცვლად. იყოფოდა აბაშის, მარტვილისა და ძველი სენაკის უბნებად. გაუქმდა 1930 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქუთაისის გუბერნია
ხეორი
ხეორი — მდინარე საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, მდ. რიონის მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს სოფელ შქმერის სიახლოვეს, ფოცხვრევის მთის აღმოსავლეთ ფერდობზე, სუბალპურ სარტყელში. მისი სიგრძე 14,5 კმ-ია.
ვახუშტი ბაგრატიონი მდინარე ხეორს შემდეგნაირად აღწერს:
ლიტერატურა
კატეგორია:რიონის შენაკადები კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მდინარეები
NGC 2415
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2418
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2407
NGC 2407 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 7 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2405-2
NGC 2405-2 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 7 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელი
სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელი — „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მიერ 1884 წელს დაარსებული ქუთაისის ქართველ სათავადაზნაურო სკოლის ფილიალი. შემდეგ დამოუკიდებელი ქართული 2-კლასიანი მოსამზადებელი სასწავლებელი გახდა. სასწავლებლის დაარსების იდეა 1873 წელს წამოაყენა აკაკი წერეთელმა. სკოლას დამხარებასა და ინსპექციას უწევდნენ ი. გოგებაშვილი, ლ. ბოცვაძე, ნ. ცხვედაძე, ე. თაყაიშვილი, გ. იოსელიანი და სხვები.პირველი გამგე იყო ს. ყიფიანი.სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ ცნობილი პედაგოგები: ა. წითლაძე, დ. ოყრეშიძე-თომაშვილი, პ. ლორთქიფანიძე, გ. ბოკერია, ი. გოგოლაშვილი, ი. ნიკოლაიშვილი, ნ. ჯანაშია, ი. რამიშვილი, ი.გომელაური, ა. შუბლაძე, რ. გამსახურდია და სხვები.
სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელმა დიდი როლი ითამაშა ქართველი ახალგაზრდობის პატრიოტული აღზრდის საქმეში და ცარიზმის რუსიფიკატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ სკოლაში სწავლობდნენ კ. გამსახურდია, ს. ჯანაშია, ა. ჩიქობავა, ვ. თოფურია, პ. ქავთარაძე და სხვები. ამჟამად სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებლის ბაზაზე მუშაობს საშუალო სკოლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სკოლები
ასტატი
ასტატი, ასტატინი  (Astatium < ἄστατος; ქიმიური სიმბოლო — ), ეკა-იოდი — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, მეჩვიდმეტე ჯგუფის (ძველი კლასიფიკაციით — მეშვიდე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, VIIა) რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 85, ყველაზე დიდი სიცოცხლისუნარიანი იზოტოპის მასური რიცხვია — 210, სიმკვრივე — 8.91–8.95 გ/სმ3. ცნობილია ასტატის 20-ზე მეტი იზოტოპი, რომელთა შორის არცერთია სტაბილური. ყველაზე მეტი ნახევრადდაშლის პერიოდი აქვს (T1/2=8.1 სთ). 1940 წელს ასტატის პირველი იზოტოპი მიიღეს ბერკლიში ე. სეგრემ, უ. მაკ-კენზიმ და ტ. კერსონმა ციკლოტრონზე ა-ნაწილაკებით ბისმუთის ბომბარდირებით.
ისტორია
დიმიტრი მენდელეევის მიერ ნაწინასწარმეტყველები იყო როგორც «ეკა-იოდი». 1931 წელს ფრედ აპლისონმა თანამშრომლებთან ერთად (ალაბამის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი) განაცხადეს ამ ახალი ელემენტის აღმოჩენის შესახებ ბუნებაში და მისთვის შესთავაზეს სახელი «ალაბამინი» (Ab), თუმცა ეს შედეგი ვერ დამტკიცდა. პირველად ასტატი მიღებულ იქნა ხელოვნურად 1940 წელს ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტში ტ. კორსონის, უ. მაკ-კენზის და ე. სერგეს მიერ ალფა-ნაწილაკებით ბასმუთის ბომბარდირებით. ასტატის ხელოვნურად მიღების შემდეგ დადგინდა, რომ ასტატის ოთხი იზოტოპი (,, და ) წამორიქმნება ურანისა და თორიუმის რადიოაქტიური დაშლის სამი ბუნებრივი რიგის ნაკლებად სავარაუდო მწკრივებში. ასტატი თვისებებით ემსგავსება როგორც იოდს (არალითონებს), ისე პოონიუმს (ლითონებს). ჰალოგენების მსგავსად წარმოქმნის უხსნად მარილს და იოდივით იჟანგება ხუთვალენტოვან მდგომარეობამდე. ამავე დროს ლითონების მსგავსად ლითონების მსგავსად ძლიერ მჟავა ხსნარებში გოგირდწყალბადით ილექება, ელექტროლიზის დროს კი კათოდზე გამოიყოფა.
1943-1946 წლებში ასტატის იზოტოპები აღმოჩენილ იქნა ბუნებრივი რადიოაქტიური რიგების შემადგენლობაში.
რუსულ ტერმინოლოგიაში 1962 წლამდე უწოდებდნენ «ასტატინს».
ასევე სურდათ ეწოდებინათ «გელვეტინი» (გელვეციის პატივსაცემად — შვეიცარიის ძველი სახელწოდება) და «ლეპტინი» (ბერძნ. «სუსტი, მორყეული»).
ბუნებაში
ასტატი წარმოადგენს ყველაზე იშვიათ ელემენტს ბუნებაში აღმოჩენილ ყველა ელემენტებს შორის. დედამიწის ქერქის ზედა ფენაში რომლის სისქეა 1,6 კმ შეიცავს მხოლოდ 70 მგრ ასტატს. ასტატის მუდმივი არსებობა დაკავშირებულია იმასთან, რომ მისი მცირედ მცხოვრები რადიონუკლიდები (215At, 218At და 219At) შედიან რადიოაქტიური რიგების შემადგენლობაში 235U და 238U. მათი წარმოქმნის სიჩქარე მუდმივია და ტოლია მათი რადიოაქტიური დაშლის სიჩქარეს, ამიტომ დედამიწის ქერქი შეიცავს ასტატის იზოტოპების შედარებით მუდმივ გაწონასწორებლ რაოდენობას.
მიღება
ასტატს მიიღებენ მხოლოდ ხელოვნურად. ძირითადად ასტატის იზოტოპს მიიღებენ ლითონური ბისმუტის ან თორიუმის მაღალი ენერგიის α-ნაწილაკებით დასხივებით და ასტატის შემდგომი გამოყოფით ექსტრაციით, ქრომატოგრაფიით ან დისტილაციით.
ფიზიკური თვისებები
შესასწავლად მისი მცირე რაოდენობით ხელმისაწვდომლობის გამო, ამ ნივთიერების ფიზიკური თვისებები ცუდადაა შესწავლილი და, როგორც წესი აგებულია უფრო ხელმისაწვდომი ელემენტების ანალოგიაზე.
ასტატი — მყარი მოლურჯო-მოშავო ფერის ნივთიერებაა, გარეგნულად ჰგავს იოდს. მისთვის დამახასიათებელია არალითონების (ჰალოგენების) და ლითონების (პოლონიუმი, ტყვია და სხვა) თვისებები. როგორც იოდი, ასტატი კარგად იხსნება ორგანულ გამხსნელებში და მათი კარგად ექსტრაგირდება. აქროლადობით იოდს ცოტათი ჩამოუვარდება. თუმცა ადვილად ორთქლდება. დნობის ტემპერატურაა 302 °C, დუღილის (აორთქლების) 337 °C.
ქიმიური თვისებები
ჰალოგენი. ასტატი დაჟანგვის დადებით ხარისხში წარმოქმნის ჟანგბადშემცველ ფორმას, რომელსაც პირობითად აღნიშნავენ როგორც Atτ+ (ასტატ-ტაუ-პლუს).
ასტატის წყლის ხსნარზე წყალბადით ქმედებით რეაქციის მომენტში წარმოიქმნება აირადი ასტატწყალბადი HAt. ასტატი წყლის ხსნარში აღდგება SO2 და იჟანგება Br2. ასტატს, როგორც ლითონს, გარს აკრავს მარილმჟავის ხსნარები გოგირდწყალბადი (H2S). ძევდება ხსნარიდან თუთიის მიერ (ლითონის თვისება).
ცნობილია ასტატის ჰალოგენებშორისი შენაერთი — ასტატის იოდიდი AtI და ასტატის ბრომიდი AtBr. ასევე იქნქ მიღებული ასტატწყალბადი HAt.
NGC 2406
NGC 2406 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 7 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ასტატი
ქიმიური თვისებები
მაგრამ წყალბადისა და ასტატის ერთნაირი ელექტროუარყოფითობის გამო ასტატწყალბადი უკიდურესად არამდგრადია, ხოლო წყალხსნარებში არსებობს არა მარტო პროტონები, არამედ იონებიც At+, რაც არ აქვთ სხვა ჰალოგენწყალბად მჟავეებს.
ასტატი ლითონებთან წარმოქმნის შენაერთებს, რომლებიც ამჟღავნებენ −1 დაჟანგვის ხარისხს, როგორც ყველა დანარჩენი ჰალოგენები (NaAt-ს, მაგალითად, ეწოდება ნატრიუმის ასტატიდი). სხვა ჰალოგენების მსგავსად ასტატიდს შეუძლია ჩაანაცვლოს წყალბადი მეთანის მოლეკულაში ტეტრაასტატმეთანის წარმოქმნამდე CAt4. ამასთან პირველად წარმოიქმნება ასტატმეთანი, დიასტატმეთანი, ასტატოფორმები.
გამოყენება
მეტად პერსპექტიულია ფარისებრი ჯირკვლების დაავადებების სამკურნალოდ 211At. არის ცნობები, რომ ასტატის α-ნაწილაკების რადიობიოლოგიური ქმედება ფარისებრ ჯირკვლებზე 2,8-ჯერ უფრო ძლიერია იოდ-131-ის β-ნაწილაკზე. ამასთან გასათვალისწინებელია, რომ როდანიდის იონის დახმარებით საიმედოდ შეიძლება ასტატის ორგანიზმიდან გამოყვანა.
ბიოლოგიური როლი
იოდის მსგავსად, ასტატი ტოქსიკურია. ორგანიზმში მოხვედრისას კონცენტრირდება ღვიძლში. როგორც იოდი, ასტატი ასევე გროვდება ფარისებრ ჯირკვლებში. ასტატის α-გამოსხივება აზიანებს ახლომდებარე ქსოვილებს, შლის მათ ფუნქციებს პერსპექტივაში კი — წარმოქმნის სიმსივნეს. ამას გარდა, ასტატის ნაწილობრივ კონცენტრაცია შეიმჩნევა სარძევე ჯირკვლებში.
იზოტოპები
2003 წლისათვის ცნობილი იყო ასტატის 33 იზოტოპი, ასევე 23 მეტასტაბილური აღგზნებულ მდგომარეობაში მყოფი ასტატის ბირთვი. ყველა ისინი რადიოაქტიურია. მათ შორის ყველაზე მდგრადია ( 207At-დან 211At-მდე) ისინი რომლებსაც ნახევარდაშლის პერიოდი ერთ საათზე მეტი (შედარებით სტაბილურია 210At, T1/2=8,1 საათი); თუმცა სამი ბუნებრივი იზოტოპის ნახევარდაშლის პერიოდი არ აღემატება წუთს.
NGC 2411
NGC 2411 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 7 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
დაავადება
ინფექციური დაავადებები
ბევრი დაავადება ინფექციურია. ეს ნიშნავს, რომ მათი გამომწვევი მიკროორგანიზმები ჰაერით ან ფიზიკური კონტაქტით გადადის ადამიანიდან ადამიანზე. ასეთ მიკროორგანიზმებს მიეკუთვნება ბაქტერია, ვირუსი, პრიონი, და სოკო.
ბაქტერიებით გამოწვეული სნულებებია: საკვებით მოწამვლა, ტუბერკულოზი, ტეტანუსიდა ხეხილის ავადმყოფობა. ბაქტერიებს ანტისეპტიკური პრეპარატებითა და ანტიბიოტიკებით ებრძვიან. ზოგიერთი ბაქტერიისაგან თავდაცვა წინასწარი აცრითაც შეიძლება. ამგვარ დაცვას იმუნიზაცია ჰქვია.
ვირუსი რამდენიმე დაავადებას იწვევს, მათ შორის — შიდსს, ცოფს, წითელას, ჩუტყვავილას, გრიპსა და ჩვეულებრივ გაციებას. ვირუსულ დაავადებას ანტიბიოტიკები ვერ მოერევა, სამაგიეროდ ამ შემთხვევაში ანტივირუსული პრეპარატები გამოიყენება.
პრიონი ბაქტერიასა და ვირუსზე მომცროა და მხოლოდ ცილებისგან შედგება. მეცნიერთა აზრით, პრიონები იწვევს ძროხის ცოფს, რომელიც შესაძლოა დაავადებული პირუტყვებიდან ადამიანზეც გადავიდეს.
სოკო ადამიანში იწვევს მიკოზს, სირსველსა და სხვა სნეულებებს, მსხვილფება რქოსანი პირუტყვის ჩლიქების ლპობასა და მცენარეთა მრავალ დაავადებას. სოკოვან სნეულებებს საგანგებო ფხვნილებითა და მალამოებით კურნავენ, რომლებიც სოკოს სპობს.
ეპიდემია
ზოგჯერ ერთსა და იმავე ადგილას მრავალ ადამიანს ერთდროულად შეეყრება ერთი და იგივე სნეულება. ამას ეპიდემია ჰქვია. ისეთ სნეულებათა ეპიდემია, როგორიც ქოლერა და ტიფია, მაშინ ჩნდება, როცა ადამიანები მიკრობებით დასნებოვნებულ წყალს სვამენ ან საკვებს ჭამენ, ხოლო წითელასა და გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი ვირუსები ხველით, ცემინებით ან ავადმყოფთან ახლო ფიზიკური კონტაქტით გადადის.
მემკვიდრეობით და განვითარების დაავადებები
მემკვიდრეობითი დაავადება მშობლებისგან შვილებს გადაეცემა. ერთ–ერთი ასეთი სნეულება ჰემოფილია, რომლის დროსაც სისლის შედედება შენელებულია. ასეთი თანდაყოლილი დეფექტების მქონე ბავშვებს საგანგებო მკურნალობით უმსუბუქებენ მდგომარეობას, თუმცა ჰემოფილიას სრულად ვერ კურნავენ.
ზოგჯერ ახალშობილის ზოგიერთი ორგანო სათანადოდ ვერ ფუნქციონირებს. მაგალითად, თუ მისი გულის შიდა ტიხრებში ხვრელია, ეს სისლხის არასწორ მიმოქცევას გამოიწვევს. ამგვარ დაავადებებს განვითარების დაავადებები ჰქვია.
ფსიქიკური დაავადება
ფსიქიკური დაავადება გონების პრობლემაა. ფსიქიკური სნეულების მძიმე ფორმას ფსიქოზი ჰქვია, ხოლო შედარებით მსუბუქს — ნევროზი. ამ სნეულებით დაავადებული ადამიანი უჩვეულოდ იქცევა, მაგალითად, ზოგიერთი მათგანი არარსებულ საგანს ხედავს ან არარსებული ხმები ესმის. ასეთ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანი შესაძლოა, სხვას დაესხას თავს ან საკუთარ თავს დაუშავოს რამე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:სოციალური პრობლემები
NGC 2410
NGC 2410 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1877 წლის 2 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2435
NGC 2435 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1786 წლის 26 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2449
NGC 2449 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1874 წლის 18 იანვარი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2450
NGC 2450 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1878 წლის 26 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2480
NGC 2480 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1856 წლის 1 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2454
NGC 2454 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1874 წლის 19 იანვარი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2481
NGC 2481 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1785 წლის 28 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
სუბალპური მცენარეულობა
სუბალპური მცენარეულობა — მაღალმთის მცენარეულობა მთის ტყის ზედა საზღვარსა და ალპური მდელოების ქვედა საზღვარს შორის. გავრცელებულია ძირითადად ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლის მთებში (ალპები, კარპატები, კავკასია, დას. ტიან-შანი, ჰიმალაი), სადაც ნალექების რაოდენობა საკმაოდ მაღალია და შედარებით თანაბრად არის განაწილებული წლის განმავლობაში. სუბალპური მცენარეულობის განვითარებას ხელს უწყობა აგრეთვე თოვლის სქელი საფარი, რაც მცენარეულობას იცავს ზამთრის დაბალი ტემპერატურისაგან, ნიადაგისა და ჰაერის მაღალი სინოტივე, გაპირობებული ზედა სარტყელში არსებული ყინულისა და თოვლის დნობით. სუბალპური სარტყლის მცენარეულობა წარმოდგენილია შემდეგი დაჯგუფებებით; მაღალი მთის მეჩხერი („პარკული“ ტიპის) და ტანბრეცილი ტყეები, გართხმული ბუჩქნარი, მაღალბალახეულობა და მდელოები. სუბალპური მცენარეულობა იცვლება მთიანი სისტემის გეოგრაფიული მდებარეობის, კალთების ექპოზიციისა და დახრილობის მიხედვით. კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში, მისი ქვედა საზღვარია ზღვის დონიდან 1800-2000 მ, ხოლო ზედა საზღვარი ძლიერ ტენიან დასავლეთ კავკასიონზე 2200-2300 მ აღწევს. შედარებით კონტინენტურ კლიმატის პირობებში (ცენტრ., აღმ. და დას. კავკასიონის ზოგიერთი ნაწილი) სუბალპური მცენარეულობა უფრო მაღლა (2500-2700 მ) იწევს. სუბალპურ სარტყელში პარკულ ტყეს ქმნის ლიტვინოვის არყი, აღმოსავლური წიფელი, სოსნოვსკის ფიჭვი, მაღალმთის ნეკერჩხალი, აღმოსავლური მუხა და სხვ.; ტანბრეცილ ტყეს ძირითადად - არყი, ჭნავი, უფრო იშვიათად - წიფელი, პონტოური მუხა.
მაღალმთის გართხმულ ბუჩქნარებს ძირითადად დეკა და ღვიის გართხმული სახეობები ქმნის. დეკიანები უფრო გავრცელებულია სუბალპური სარტყლის ზედა ნაწილში და გვხვდება როგორც არყნარის ქვეტყეში, ისე უტყეო ჩრდილო-დასავლეთ ექპოზიციის კალთებზე, ღვიიანები კი - ძირითადად კარგად განათებულ, ამობურცულ სამხრეთის ექპოზიციის ფერდობებზე.
მაღალბალახეულობა ძირითადად განვითარებულია სუბალპური სარტყლის ქვედა ნაწილში, ნოყიერ, საკმაოდ ტენიან ნიადაგზე. ხშირად ის ხევებითა და ხრამებით ტყის სარტყელშიც ჩამოდის. მისი ძირითადი კომპონენტებია დიყის, თავყვითელას, მზიურას, დეზურას და სხვა სახეობები. სუბალპური მცენარეულობის მაღალბალახეულობა ვითარდება აგრეთვე საქონლის ნაბინავრებზე (მეორეული მაღალბალახეულობა). სუბალპური მდელოები გვხვდება როგორც მაღალმთის ტყის გაკაფულ ადგილებზე, ისე ტყის ზემოთაც. სუბალპურ მდელოებში გამოიყოფა ფართოფოთლოვანი, მარცვლოვანი დაჯგუფებები. მათი ძირითადი კომპონენტებია ფრინტა, ქართული და შიშველღეროიანი ნემსიწვერა, წვრილი და ფართოფოთლოვანი ნამიკრეფია, ჭრელი თივაქასრა, ოქროს შვრიელა, ჭრელი წივანა, იისფერი ქერი, სამყურას, ბრძამის სახეობები და სხვა. სუბალპური მდელოები, როგორც სათიბი და საძოვარი, საუკეთესო საკვები ბაზაა მთის მეცხოველეობისათვის. სამხრეთ საქართველოს მაღალმთიანეთის ზოგიერთ ნაწილში სუბალპური სარტყელი არ არის გამოხატული და მის ადგილს იკავებს მაღალმთის ველები და მთის ქსეროფიტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფლორა
NGC 2486
NGC 2486 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 7 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2490
NGC 2490 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1857 წლის 14 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
NGC 2487
NGC 2487 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 7 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2490
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2492
NGC 2492 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1827 წლის 24 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
სანტა-ელენას პროვინცია
სანტა-ელენა (Provincia de Santa Elena) – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 3 762 კმ². მოსახლეობა – 301 168 კაცი. დედაქალაქი – სანტა-ელენა. პროვინცია დაყოფილია 3 კანტონად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
მინერალური ჯაზი
„მინერალური ჯაზი“ — ზაზა ბურჭულაძის თანამედროვე ქართული პოსტმოდერნისტული რომანი. „მინერალური ჯაზი“ ავტორის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია. 2003-2012 წლებში სამჯერ გამოიცა „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. თარგმანი რუსულ ენაზე 2007 წელს გამომცემლობამ ad marginem გამოაქვეყნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაზა ბურჭულაძის ნაწარმოებები
NGC 2498
NGC 2498 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1885 წლის 19 იანვარი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ხსნადი კაფკა
„ხსნადი კაფკა“ — თანამედროვე ქართველი პოსტმოდერნისტი მწერლის ზაზა ბურჭულაძის მოთხრობების კრებული. გამოქვეყნდა 2005 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. 2008 წელს გამოქვეყნდა რუსულ ენაზე (გამომცემლობა ad marginem). 2011 წელს „ხსნადი კაფკა“ რუმინულ ენაზეც გამოიცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ზაზა ბურჭულაძის ნაწარმოებები
წიფლისნაირნი
წიფლისნაირნი (ლათ. Fagales) — ყვავილოვანი მცენარეების რიგი. აერთიანებს არყისებრნს, წიფლისებრნსა და სხვა.
მეტწილად ბუჩქები ან ხეებია. ხშირად ერთსქესიანი ყვავილები ჩვეულებრივ მარტივი, როგორც წესი ძალიან რედუცირებული ყვავილსაფარია. სამტვრე მილი ქალაძას გავლით აღწევს თესლკვირტში.
ნაყოფი ჩვეულებრივ ერთთესლიანი კაკალია, თესლი ენდოსპერმის გარეშეა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისნაირნი
ვალონური ვიკიპედია
ვალონური ვიკიპედია (Wikipedia e walon) — ვიკიპედიის განყოფილება ვალონურ ენაზე. გაეშვა 2003 წელს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2010 წლის სექტემბრისთვის მოიცავდა დაახლოებით 11 800 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ვალონურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 12 ათასი სტატია. ჰყავს 3 ადმინისტრატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
Sentimental (Porcupine Tree-ს სიმღერა)
Sentimental — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს სიმღერა. შეტანილია მის 2007 წლის ალბომში Fear of a Blank Planet.
სიმღერის ადრეული ვერსია, „Normal“ შეტანილია EP დისკში Nil Recurring.
NPR-ის „დღის სიმღერის“ სტატუსი  „Sentimental“-ს 2007 წლის 4 ივნისს ეკავა.
სქოლიო
კატეგორია:2007 წლის სიმღერები კატეგორია:Porcupine Tree-ს სიმღერები
ბანიუმასანური ვიკიპედია
ბანიუმასანური ვიკიპედია (Wikipedia basa Banyumasan) — ვიკიპედიის განყოფილება ბანიუმასანურ ენაზე. გაეშვა 2005 წელს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. ტრადიციული ლინგვისტიკის თვალსაზრისით არ განიხილება დამოუკიდებელ ენად, არამედ წარმოადგენს იავური ენის დიალექტს. 2011 წლის მარტისთვის მოიცავდა 3400 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ბანიუმასანურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 13 ათასი სტატია. ჰყავს 3 ადმინისტრატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
სობრადინიუს წყალსაცავი
სობრადინიუს წყალსაცავი (Sobradinho) — ხელოვნური ტბა ბრაზილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე სან-ფრანსისკუზე. შექმნილია ენერგეტიკის, წყალმომარაგებისა და ნაოსნობის განვითარების მიზნით. ფართობი 4220 კმ². წყლის მოცულობა 34,1 კმ³. მაქსიმალური სიღრმე 30 მ, სიგრძე 280 კმ. კაშხლის სიმაღლე 41 მ-ია, ხოლო საერთო სიგრძე 12,5 კმ. ჰესის სიმძლავრეა 1 050 300 კვტ. შედგება 6 ტურბინისაგან, რომელთაგან თითოეული 175 050 კვტ სიმძლავრისაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ტბები
ჟაგუარანი
ჟაგუარანი (Rio Jaguarão) — მდინარე სამხრეთ ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში. ქვემო დინებაში წარმოქმნის საზღვარს ურუგვაისთან. სიგრძე 270 კმ, აუზის ფართობი 3000 კმ². სანაოსნოა შესართავიდან 32 კილომეტრზე. საშუალო სიღრმე 2,5 მ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის მდინარეები კატეგორია:ურუგვაის მდინარეები
ფოილი
ფოილი (Foyle, An Feabhail) — მდინარე კუნძულ ირლანდიაზე. მიედინება ოლსტერის პროვინციისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის დასავლეთით. მიედინება ქალაქ დერის გავლით.
კატეგორია:ირლანდიის მდინარეები კატეგორია:დონეგალის საგრაფო
ბუში (მდინარე)
ბუში (Bush, an Bhuais)  — მდინარე ანტრიმის საგრაფოში, ჩრდილოეთ ირლანდიაში. სათავეს იღებს ანტრიმის მთებში, 480 მეტრ სიმაღლეზე. მდინარე გადის ბუშმილსზე, მისი წყალი გამოიყენება Old Bushmills Distillery-თვის.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის მდინარეები
პატუსის ტბა
პატუსის ტბა (Lagoa dos Patos) — ლაგუნა ბრაზილიაში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში. საერთო ფართობი 10,100 კმ². სიგრძე 290 კმ, სიგანე 64 კმ. ბრაზილიის უდიდესი ლაგუნაა. ატლანტის ოკეანისაგან გამოყოფილია დაახლოებით 8 კმ სიგანის ცელათი. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი პორტუ-ალეგრი. დაკავშირებულია ლაგოა-მირინის ლაგუნა-ტბასთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ტბები
ბანი (მდინარე)
ბანი (River Bann, An Bhanna) — მდინარე ჩრდილოეთ ირლანდიაში; სათავეს იღებს მორნის მთებში, დაუნის საგრაფოში, ქალაქ ნიურის აღმოსავლეთით, გადის ლოხ-ნეიზე და ჩაედინება ჩრდილოეთის არხში, ქალაქ კოლრეინიდან 7 კმ-ით ქვემოთ. სიგრძე — 137 კმ.
კატეგორია:ჩრდილოეთ ირლანდიის მდინარეები
ადიბასი
„ადიბასი“ — თანამედროვე ქართველი მწერლის ზაზა ბურჭულაძის რომანი. გამოქვეყნდა 2010 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. გამოცემულია ინგლისურ (გამომცემლობა „Dalkey Archive Press“), იტალიურ (გამომცემლობა „Meridiano Zero“), პოლონურ (გამომცემლობა „Claroscuro“) და რუსულ (გამომცემლობა „ad marginem“) ენებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაზა ბურჭულაძის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:2010 წლის რომანები კატეგორია:მაგიური რომანები
პერეტოლჩინის ვულკანი
პერეტოლჩინის ვულკანი (Вулкан Перетолчина) — ახალგაზრდა ჩამქრალი ვულკანი რუსეთის ბურიატეთის რესპუბლიკაში. კროპოტკინის ვულკანიდან 3 კილომეტრში. ვულკანის საფუძველი ზღვის დონიდან 1970 მ-ზეა, მწვერვალის სიმაღლე 2050 მ. კრატერის დიამეტრი 140 მ, სიღრმე 30 მ. ფსკერზე არის ცივი ტბა, რომლის დიამეტრი 10 მ აღწევს. მწვერვალი და შიდა ფერდობები დაფარულია ბუჩქნარით, გვხვდება ნაძვი და ლარიქსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
ლაგოა-მირინი
ლაგოა-მირინი (Lagoa Mirim; Laguna Merín) — წყალმარჩხი ტბა ბრაზილიისა და ურუგვაის საზღვარზე. საერთო ფართობი 3994 კმ². სიგრძე 220 კმ, სიგანე 42 კმ. სიღრმე 7 მ-მდე. მტკნარწყლიანია. სანაპირო ხაზი სუსტად არის შეჭრილ-შემოჭრილი. ატლანტის ოკეანისაგან გამოყოფილია დაჭაობებული ცელათი. ვიწრო ფშანით დაკავშირებულია პატუსის ტბასთან. ერთვის მრავალი მდინარე, რომელთაგან უდიდესია ჟაგუარანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ტბები კატეგორია:ურუგვაის ტბები
ჟან ტრიკარი
ჟან ტრიკარი (Jean Tricart; დ. 16 სექტემბერი, 1920, მონმორანსი — გ. 6 მაისი, 2003, სტრასბური) — ფრანგი გეოლოგი და გეომორფოლოგი. პარიზის უნივერსიტეტში ისტორიულ-ლიტერატურული ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ასისტენტად იქვე (1945-1948). 1947 წლიდან საფრანგეთის გეოლოგიური რუკების სამსახურის თანამშრომელი. სტრასბურის უნივერსიტეტის გამოყენებითი გეოგრაფიის ცენტრის დირექტორი და პროფესორი. საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის გამოყენებითი გეომორფოლოგიის კომისიის პრეზიდენტი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა სტრუქტურულ და კლიმატურ გეომორფოლოგიას, გეომორფოლოგიის გამოყენებით და მეთოდოლოგიურ საკითხებს. შეისწავლა სენეგალის დელტის გეოლოგიური აგებულება, ბრაზილიის აუზი და სხვა; აგრეთვე პერუსა და ჩილეს წყლის რესურსები.
ტრიკარი იყო — „Revue de géomorphologique dynamique“-ის დამფუძნებელი და დირექტორი.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოლოგები კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
მუნკუ-სარდიკი
მუნკუ-სარდიკი (Мунку-Сардык) — მთის მასივი აღმოსავლეთ საიანში, რუსეთისა და მონღოლეთის სახელმწიფო საზღვარზე. აქვს 6 მწვერვალი (უმაღლესია მუნკუ-სარდიკი, 3491 მ). აგებულია გრანიტებით. მდინარეთა ხეობებში ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე შემოსილია ტყით, უფრო მაღლა — ფერდობებზე გვხვდება ალპური მდელოები, ტყის ტუნდრა და ქვიშრობები. მუნკუ-სარდიკზე არის რამდენიმე მყინვარი (გამყინვარების საერთო ფართობია 1,3 კმ²). განვითარებულია ტურიზმი და ალპინიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბურიატეთის მთები კატეგორია:მონღოლეთის მთები
აღმოსავლეთი საიანი
აღმოსავლეთი საიანი (Восточный Саян) — მთათა სისტემა სამხრეთ ციმბირში. იწყება მდინარე ენისეის მარცხენანაპირეთში, კრასნოიარსკის სამხრეთ-დასავლეთით. გადაჭიმულია 1000 კმ-ზე მეტ მანძილზე სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით, თითქმის ბაიკალის ტბამდე. გეოლოგიურად აღმოსავლეთ საიანი ჩრდილოეთ-დასავლეთური მიმართულების ასიმეტრიული ნაოჭა სტრუქტურაა, რომელიც ციმბრიის ბაქნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირს ეკვრის. დამახასიათებელია მეტად დანაწევრებული რელიეფი. დასავლეთ ნაწილში ჭარბობს ბრტყელთხემიანი ქედები, რომლებიც სამხრეთ-აღმოსავლეთით მაღლდებიან და ეგრეთ წოდებულ „ბელკებს“ ქმიან. მდინარეების კიზირისა და კაზირის სათავეებში აღმართულია აგულის ბელკები, რომლებიც კრიჟინისა და ერგაკ-ტარგაკ-ტაიგის ქედებთან ერთად ქმნიან აღმოსავლეთ საიანის ყველაზე მაღალ კვანძს (3000 მ-მდე).
უმაღლესი მწვერვალია მუნკუ-სარდიკი (3491 მ). აღმოსავლეთ საიანისთვის დამახასიათებელია ძველი მოსწორებული ლავური პლატოები და ახალგაზრდა ვულკანური წარმონაქმნები. აღსანიშნავია კროპოტკინისა და პერეტოლჩინის ვულკანები.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ვიაიანა-იიესუუ
ვიაიანა-იიესუუ (Vääna-Jõesuu) — სოფელი ჰარკუს მუნიციპალიტეტში, ჰარიუმაას მაზრაში ჩრდილოეთ ესტონეთში. მისი მოსახლეობა 2010 წლის 1 ივნისისთვის 686 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჰარკუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
რაშიდ ად-დინი
რაშიდ ად-დინი (დ. 1247 — გ. 1318) — ებრაული წარმოშობის გამუსლიმებული ირანში მოღვაწე ისტორიკოსი, ექიმი, სწავლული, მონღოლთა ვეზირი.
ირანის მონღოლი ყაენების, ყაზან-ყაენისა და ოლჯაითუ-ყაენისაგან მიიღო დავალება, შეედგინა „საყოველთაო“, მსოფლიო ისტორია. ნაშრომზე, რომელსაც, „ჯამი ათ-თავარიხი“ - „ისტორიათა კრებული“ ეწოდება, რაშიდ ად-დინის ხელმძღვანელობით, მუშაობდა მთელი ჯგუფი. ამრიგად, ეს იყო მუსლიმური სამყაროსათვის მეტად იშვიათი მცდელობა, საყოველთაო ისტორია გასცდენოდა ისლამურ სამყაროსა და ცივილიზაციას. რაშიდ ად-დინმა ამ მხრივ არა მხოლოდ მუსლიმურ ისტორიოგრაფიაში მოიპოვა გამორჩეული ადგილი, არამედ ბევრად გაასწრო ევროპულ ისტორიულ მწერლობასაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1247 კატეგორია:გარდაცვლილი 1318 კატეგორია:ირანელი ისტორიკოსები
ფრანჩესკო გვიჩარდინი
მინი|მარჯვნივ|ფრანჩესკო გვიჩარდინი ფრანჩესკო გვიჩარდინი (დ. 1483 — გ. 1540) — რენესანსის ეპოქის ფლორენციელი ისტორიკოსი. მისი ნაშრომია „იტალიის ისტორია“, სადაც წერს, რომ ქვეყანა პოლიტიკურად დანაწევრებულია და მეზობელი ესპანეთისა და საფრანგეთისგან შევიწროვებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიელი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1483 კატეგორია:გარდაცვლილი 1540
გიორგი ჯიბლაძე
გიორგი ჯიბლაძე (დ. 27 აპრილი, 1913, ქუთაისი — გ. 23 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ლიტერატურათმცოდნე, ლიტერატურის კრიტიკოსი და ესთეტიკოსი. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), სსრ კავშირის პედაგოგიკურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს-დამფუძნებელი, სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1913 წლის 27 აპრილს ქალაქ ქუთაისში. მამა — ნიკოლოზი იყო ქართული ავიაციის ერთ-ერთი ვეტერანი, დედა — ივლიტა კიკალეიშვილი, პროფესიით ექთანი 1919 წელს გარდაიცვალა.
1930 წელს დაამთავრა ქუთაისის პირველი ათწლედი. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. გამოქვეყნებული აქვს კრიტიკული ეტიუდების სერია. 1932 წლიდან მუშაობდა „ახალგაზრდა კომუნისტის” რედაქციაში, რომელსაც იმ პერიოდში კანდიდ ჩარკვიანი რედაქტორობდა.
საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1987). გარდაიცვალა 1989 წელს ქალაქ თბილისში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების მინისტრები კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის XI  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები