cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხეპრი
რელიგია
ეგვიპტეში არ არსებობდა კეპრის კულტი გასაგები მიზეზების გამო. ის მჭიდროდ არის დაკავშირებული ეგვიპტურიმი თლოგიის ერთ-ერთ უმთავრეს ღვთაება რასთან,რომელიც არის მზის მთავარი ღვთაება. ხშირად ხეპრი და სხცა მზის ღვთაება, ატუმი, განიხილებიან როგორც მზის უმთავრესი ღვთაების რას ასპექტები:ხეპრი არის დილის ამომავალი მზის ღმერთი, რა არის შუადღის მზის, ხოლო ატუმი საღამოს ჩამავალი მზის ღმერთ.
შესახედაობა
thumb|ხეპრის გამოსახულება [[QV66|ნეფერტარის სამარხში]] ძირითადად ხეპრი ხოჭოს სახითაა გამოსახული, როგორც ფრესკებზე, ასევე პაპირუსებზე ის დახატულია ადამიანის ტანითა და ხოჭოს თავით. ასევე მრავალ ნამუშევარში ხეპრი დახატულია მზის დისკოში. ხოჭოს ამულეტებს, რომლებიც კეპრის განასახიერებდნენ, ეგვიპტელები ძირფასეულობასა და აფრებზე გამოსახავდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია კატეგორია:მზის ღვთაებები კატეგორია:მზის ღმერთები კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
ტავუშის წყალსაცავი
ტავუშის წყალსაცავი (Տավուշի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, სოფელ ტავუშიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 793 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია მდინარე ტავუშზე. წყალსაცავის მოცულობა 4,5 მილიონი მ³-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
ძვილეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
ძვილეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძვილეთში. აგებულია ადრე შუა საუკუნეებში. მდებარეობს სოფ. ძვილეთიდან ჩრდილოეთით 0,5 კმ-ზე, ძველ სასაფლაოზე
დარბაზული ეკლესია კოშკით, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. აღმოსავლეთით დასრულებულია შებრტყელებული, ნალისებრი აბსიდით. ჩრდილოეთითით სწორკუთხა ნიშია. აბსიდის სამხრეთი ნაწილი ჩამონგრეულია, ჩრდილოეთის მხოლოდ ქვედა ნაწილი ჩანს.
შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2-3 მეტრს აღწევს. სამხრეთი შესასვლელის ფორმა დაზიანების გამო არ იკითხება. ინტერიერში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ელიზბარ თურქია
ელიზბარ თურქია — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ტაშკენტი, უზბეკეთი, 65 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის (2019, 60 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2017, 50 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
ბერგჰიულენი
ბერგჰიულენი (Berghülen) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ალბ-დუნაის რაიონში. თემის ფართობია 26,13 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 917 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ორიხივის რაიონი
ორიხივის რაიონი (Оріхівський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 590 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 46 410 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 30 კაცს კმ²-ზე. ორიხივის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ორიხივი.
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
კუნაკბაევო (სტერლითამაქის რაიონი)
კუნაკბაევო (Ҡунаҡбай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 105 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (90 %).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
ჩამანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჩამანლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გუამი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გუამმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გუამი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ყორნისის წმინდა მარინეს ეკლესია
ყორნისის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყორნისში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშია. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელი და ნიშაა. თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა.
ეკლესია დაზიანებულია, კედლები დეფორმირებული. სამხრეთი კედელი თითქმის დანგრეულია, აღმოსავლეთი კი გარღვეული; კამარა ჩამოქცეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიღინჯაყი
სიღინჯაყი (Sığıncaq) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის  მასალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1943 კაცი. <
სქოლიო
კატეგორია:მასალის რაიონის სოფლები
ჩინუკი
ჩინუკი (Chinook) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ-ში XX საუკუნეში.
ჩინუკი კარგი მოდარაჯეა, კარგად იტანს სიცივეს. არ უყვარს ქალაქის პირობებში ცხოვრება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. ჩინუკის ყურები თავისუფლად კიდია, აქვს ფართო მკერდი, მსხვილი და ძლიერი წინა თათები, უკანა თათებზე ძლიერი კუნთები უზრუნველყოფს სიძლიერეს და ამტანობას. ბალანი მკვრივი და სქელია. კუდი ბოლოსკენ ვიწროვდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შპიცისმაგვარი ძაღლები კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
მურაზ გიორგაძე
მურაზ გიორგაძე (დ. 28 ივნისი, 1994 წელი, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების წევრი, პოზიციით მბოჭავი. ამჟამად მურაზი თბილისის სარაგბო კლუბ „არმაზის“ შემადგენლობაში თამაშობს. 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე გიორგაძე საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
ბედლინგტონ ტერიერი
ბედლინგტონ ტერიერი (Bedlington Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერიერები კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ბალცჰაიმი
ბალცჰაიმი (Balzheim) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ალბ-დუნაის რაიონში. თემის ფართობია 17,58 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 1 990 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ასტროქიმია
ასტროქიმია — მეცნიერება რომელიც შეისწავლის მოლეკულების რაოდენობას, მოლეკულურ რეაქციებს და მათ ურთიერთქმედებას რადიაციასთან. ეს მეცნიერება ასტრონომიის და ქიმიის განშტოებაა. სიტყვა „ასტროქიმია“ მისაღებია როგორც მზის სისტემისთვის ისევე ინტერსტელარული საშვალოებისთვის. მეცნიერება ასევე შეისწავლის ელემენტებსა და იზოტოპებს შორის მზის სიტემის ციურ სხეულებში, როგორებიცაა ასტეროიდები, ამ დარგს ასევე უწოდებენ კოსმოქიმიას, ასევე ამ დარგს მისი შესწავლის საგნების გამო მოლეკულურ ასტროფიზიკასაც უწოდებენ. მოლეკულური გაზის ღრუბლის ქიმიური შედგენლობა, ევოლუცია და ბედი ამ დარგის განსაკუთრებული ინტერესებია იმიტომ რომ ეს გაზის ღრუბლები მზის სისტემასთან ერთად ჩამოყალიბდნენ.
ისტორია
როგორც ასტრონომიის და ქიმიის ერთობლივი განშტოება, ამ დარგის ისტორია ერთდროულად მოიცავს როგორც ასტრონომიის ისე ქიმიის ისტორიას. სპექტოსკოპის გამოგონებამ და განვითარებამ უდიდესი როლი ითამაშა ამ დარგის წინსვლაში.
რესურსები ინტერნებში
კატეგორია:ასტრონომია კატეგორია:კოსმოლოგია კატეგორია:ქიმია
სანტა-ტერესიტა (კაგაიანი)
სანტა-ტერესიტა (ოფიციალურად სანტა-ტერესიტას მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Santa Teresita) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 573 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კაგაიანის მუნიციპალიტეტები
გუამი 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გუამმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:გუამი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანგეღაკოთის წყალსაცავი
ანგეღაკოთის წყალსაცავი (Անգեղակոթի ջրամբար) — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ ანგეღაკოთიდან სამხრეთით 500 მეტრში. წყალსაცავის ექსპლუატაციაში 1977 წელს გაეშვა. წყალსაცავი აგებულია მდინარე ვოროტანზე. წყალსაცავის მოცულობა 3,4 მილიონი მ³-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
დუეინ ჯონსონი
მინი|308x308პქ|დუეინ ჯონსონი დუეინ ჯონსონი (ინგლ. Dwayne Johnson; დ. 2 მაისი, 1972) — პროფესიონალი მოჭიდავე და მსახიობი. იგი ცნობილია თავისი როლით ფანტასტიკურ-სათავგადასავლო ფილმში - „The Mummy Returns“. დუეინი უაღრესად წარმატებული და პროფესიონალი მოჭიდავე იყო ფილმების გადაღებამდე. იგი ასევე ცნობილია ფილმით - „კლდე“.
ადრეული წლები
დუეინ ჯონსონი დაიბადა 1972 წლის 2 მაისს, კალიფორნიაში, შეერთებული შტატები. მისი მამა, როკი ჯონსონი, პროფესიონალი მოჭიდავე იყო, ხოლო დედა, ატა მაივია, მოჭიდავის ქალიშვილი. მისი მამა წარმოშობით არის შოტლანდიიდან, ხოლო დედა სამოადან. მოჭიდავეების ოჯახში დაბადებულმა ჯონსონმა, გასაკვირი არ არის, რომ სახელი გაითქვა ამ სპორტში.
დუეინი ცოტა ხნით ცხოვრობდა ახალ ზელანდიაში და დადიოდა რიჩმონდ როუდის დაწყებით სკოლაში. შემდეგ იგი დაბრუნდებოდა შეერთებულ შტატებში და ისწავლა თავისუფლების საშუალო სკოლაში.
ის იყო სპორტული მოზარდი და მონაწილეობდა რამდენიმე სპორტულ ღონისძიებაში. ჯონსონი თამაშობდა ფეხბურთს და ასევე იგი იყო სკოლის მძლეოსნობისა და ჭიდაობის გუნდების წევრი.
მისი საყვარელი სპორტი იყო ფეხბურთი და მან მიიღო სრული სტიპენდია მაიამის უნივერსიტეტისგან. დუეინი იმედოვნებდა, რომ იგი პროფესიონალი ფეხბურთელი გახდებოდა, მაგრამ მიღებულმა ტრამვამ ხელი შეუშალა ოცნებების ახდენაში. მან სასწავლებელი დაამთავრა 1995 წელს, ზოგადი კვლევების ბაკალავრის ხარისხით, კრიმინოლოგიასა და ფიზიოლოგიაში.
პირადი ცხოვრება
დუეინ ჯონსონმა 1997 წლის 3 მაისს იქორწინა დანი გარსიაზე. მათ ჰყავთ ქალიშვილი ალექსანდრა. ათწლიანი ცოლქმრული ცხოვრების შემდეგ, 2007 წელს მათ დაშორება გადაწყვიტეს.
დენი გარსიასთან განქორწინებიდან მალევე, ჯონსონმა შეხვედრა დაიწყო ლორენ ჰაშიანთან. ჯონსონმა ის პირველად 2006 წელს გაიცნო ფილმ „The Game Plan-ის“ გადაღებების დროს. მათი პირველი შვილი, ჟასმინ ჯონსონი, 2015 წლის დეკემბერში დაიბადა, ხოლო მათი მეორე შვილი, ტიანა გია ჯონსონი, 2018 წლის აპრილში.
დუეინ ჯონსონი ლორენ ჰაშიანზე დაქორწინდა 2019 წლის 18 აგვისტოს, ჰავაიზე. მარცხნივ|მინი|დუეინ ჯონსონი
კარიერა
დუეინის კარიერული წინსვალა დაიწყო ჭიდაობით. იგი პროფესიონალი მოჭიდავე იყო და მიღებული აქვს რამდენიმე მედალი და ქამარი. მისმა მკაცრმა გარეგნობამ მას პოპულარობა მოუტანა და მან მალევე მიიღო შეთავაზებები, ემონაწილევა სხვადასხვა სატელევიზიო სერიალებსა და ფილმებში.
ჯონსონის პირველი დებიუტი შედგა ფილმში - „The Mummy Returns“. 2001 წელს ჯონსონმა ითამაშა მათეუსის როლი ფილმში - „The Scorpion King“. ფილმმა დიდი წარმატება მოიპოვა. გავრცელებული ინფორმაციით, მას ამ ფილმისთვის გადაუხადეს 5,5 მილიონი აშშ დოლარი.
2007 წელს დუეინმა ითამაშა განქორწინებული მამის - ჯო კინგმანის როლი კომედიურ ფილმში - „The Game Plan“. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმმა მიიღო უარყოფითი შეფასება კრიტიკოსებისაგან, ფილმს შემოსავალი ჰქონდა 22 მილიონ დოლარზე მეტი.
2009 წელს იგი გამოჩნდა სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმში - „Race to Witch Mountain“, რომელიც გადაღებულია ალექსანდრე კიის რომანის მიხედვით.
2011 წელს დუეინ ჯონსონი გამოჩნდა ფილმში - „The Fast“. უსაფრთხოების დიპლომატიური სამსახურის აგენტის, ლუკ ჰობსის როლში. ფილმს 86 მილიონ დოლარზე მეტი შემოსავალი ჰქონდა და გახდა ჯონსონის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კომერციული ჰიტი. დუეინმა ასევე იმონაწილევა ფილმ „The Fast-ის“ გაგრძელებებში. დუეინთან ერთად ფილმში მთავარი როლები ჰქონდათ ისეთ ცნობილ მსახიობებს, როგორებიც არიან ვინ დიზელი, პოლ უოკერი, ჯინა კარანო და ჯონ ორტიზი. ფილმი 50-ე ადგილზეა მსოფლიოს ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმების სიაში.
2016 წელს დუეინ ჯონსონმა ითამაშა სამოქმედო კომედიაში - „Central Intelligence“ და გაახმოვანა ანიმაციური ფილმი - „Moana“.
2018 წელს იგი ნახეს ორ სამოქმედო ფილმში, „Rampage“ და „Skyscraper“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი გამხმოვანებლები
ბომბორა სწავლას იწყებს
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:1973 წლის ანიმაციური ფილმები
𐤑
𐤑 (სადე) — ფინიკიური დამწერლობის მეთვრამეტე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს პაპირუსს. ქართული შესატყვისია ც, ებრაული ץ და צ, არაბული ض და ص, ბერძნული Ϻ, კირილური Ц, Ч, Џ და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინიკიური ასოები
საცხენეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
საცხენეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელი საცხენეთის ჩრდილო-დასავლეთით, მთაზე. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია ყორექვით, კირის დუღაბზე.
გეგმით მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. მასში სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვედა ნაწილში გამოყენებულია შირიმის ქვები. საკურთხეველში დგას მოწითალო ფერის ქვა, რომელზეც წრეში ჩაწერილი ჯვარია გამოსახული.
კამარის საბრჯენი თაღი, ორსაფეხურიან პილასტრებს, ხოლო კედლის თაღები აღმოსავლეთით აბსიდის მხრებს, დასავლეთით კი ნახევარპილასტრებს ეყრდნობოდა. ეკლესიას გააჩნია ორი თაღოვანი კარი, ერთი სამხრეთით, ხოლო მეორე დასავლეთით. მოგვიანებით, ნაგებობას სამხრეთ-დასავლეთით გარშემოსავლელი გაუკეთეს. დასავლეთის გარშემოსავლელში შემორჩენილია კამაროვანი გადახურვის ფრაგმენტი და სარკმელი. დასავლეთი მინაშენი ჩრდილოეთით სცილდება ძირითადი ეკლესიის პერიმეტრს. შესაძლებელია გარშემოსავლელი ჩრდილოეთითაც იყო. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის თავზე მოთავსებულ ქვაზე, ნაკაწრით შესრულე-ბულია ადამიანთა ფიგურები.
ეკლესია ძლიერ არის დაზიანებული. ჩამოქცეულია კამარა და კონქი; კედლების ზედა ნაწილი მორღვეულია. დასავლეთის მინაშენის სამხრეთი ნაწილი ჩამონგრეულია. სარკმლები დაზიანებულია. გადახდილია საბურავი მასალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კუჩერბაევო
კუჩერბაევო (Күсәрбай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 332 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93 %).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
პიერო ლუიჯი ფარნეზე
პიერო ლუიჯი ფარნეზე (Piero Luigi Farnese; დ. 19 ნოემბერი, 1503 — გ. 10 სექტემბერი, 1547) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის პირველი ჰერცოგი 1545-1547 წლებში. რომის პაპ პავლე III-ის უკანონო ვაჟი.
ბიოგრაფია
პიერო ლუიჯი დაიბადა 1503 წლის 19 ნოემბერს რომში. იგი იყო კარდინალ ალესანდრო ფარნეზესა და მისი საყვარლის, სილვია რუფინის უფროსი, უკანონო ვაჟი. 1534 წელს მამამისი რომის პაპად აირჩიეს პავლე III-ის სახელით. მამა მას გულუხვად ასაჩუქრებდა, 1537 წელს კი კასტროს ჰერცოგობაც უბოძა. 1538 წელს იგი პაპის ელჩი იყო საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის კარზე, რა დროსაც იმპერატორისაგან მან ნოვარას მარკგრაფობა მიიღო. პაპმა თავისი ნეპოტიზმური დამოკიდებულება განსაკუთრებით მაშინ გამოამჟღავნა, როდესაც 1545 წელს პიერო ლუიჯის პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგობა უბოძა. სწორედ ამის შემდეგ იწყება ფარნეზეების ორასწლოვანი მმართველობა პარმაში.
პიერო ლუიჯის ჰერცოგად დანიშვნას მტრულად შეხვდნენ პარმელები, რასაც საბოლოოდ აჯანყება და მისი ქალაქიდან გაძევება მოჰყვა. პარალელურად პიაჩენცა იმპერატორის ჯარებმა დაიკავეს, თუმცა პიერო ლუიჯი ბრძოლას არ წყვეტდა და პარმაზე რამდენიმე იერიში მიიტანა. იგი ერთ-ერთი ასეთი იერიშისას, 1547 წლის 10 სექტემბერს მოკლეს, 43 წლის ასაკში. ამის შემდეგ ტახტი მისმა ვაჟმა, ოტავიომ დაიკავა, რომელსაც პარმელებმა ქალაქის კარიბჭე უბრძოლველად გაუხსნეს.
ოჯახი
1519 წელს პიერო ლუიჯიმ ცოლად შეირთო რომაელი დიდებულის, ლუდოვიკო ორსინისა და მისი ცოლის, ჯულია კონტის ქალიშვილი ჯიროლამა ორსინი, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1503 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1547 კატეგორია:ფარნეზეები კატეგორია:პარმის ჰერცოგები
ვასო იმერლიშვილი
ვასო იმერლიშვილი (დ. 27 სექტემბერი, 1999, სოფ. ჭანდარი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, ბუდაპეშტი, უნგრეთი, +80 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, კატოვიცე, პოლონეთი, +80 კგ).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები ვასო
ბელსკო-ბიალა
ბელსკო-ბიალა, ან ბიელსკო-ბიალა (Bielsko-Biała, Biylsko-Biołŏ) — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, სილეზიის სავოევოდოში. მდებარეობს კარპატების მთისწინეთში, მდინარე ვისლის შენაკადის ბიალის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე. 2013 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 174,370 ადამიანი. პირველად მოხსენიებულია 1312 წელს. შეიქმნა 1950 წელს ორი ქალაქისაგან — ბელსკოსა (დაარსდა XIV საუკუნეში) და ბიალისაგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
პოლოჰის რაიონი
პოლოჰის რაიონი (Пологівський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 340 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 40 796 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 31 კაცს კმ²-ზე. პოლოჰის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პოლოჰი.
პარსონ რასელ ტერიერი
პარსონ რასელ ტერიერი (Parson Russell Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.
პოლოჰის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
პარსონ რასელ ტერიერი
ეს ჯიში შექმნა დასავლეთ ინგლისის დევონშირის საგრაფოში მცხოვრებმა მღვდელმა ჯონ რასელმა, რომელიც ნადირობის დიდი მოყვარული იყო. მის მისაღებად მან უხეშბალნიანი ფოქსტერიერები გამოიყენა: ახალი ჯიშის წარმომადგენელს უნდა ჰქონოდა გრძელი ფეხები, რომ ცხენზე ამხედრებულ მონადირეს არ ჩამორჩენოდა, და პატარა სხეული, რომ მელიის სოროში შეძრომა შეძლებოდა. პარსონ რასელ ტერიერი ერთ-ერთი უსაყვარლესი პატარა ძაღლია ნიდერლანდებში და აშშ-ში. ამ ჯიშის პირველი წარმომადგენლების (ისევე, როგორც თანამედროვე ძაღლების) მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი იყო გრძელი ფეხები. თავად მღვდელი პარსონ ჯეკ რასელი უპირატესობას აიჭებდა უხეშბალნიან ძაღლებს.
დღესდღეობით სტანდარტი უშვებს გლუვ და უხეშბალნიან პარსონ რასელებს, რომლებიც ძაღლების მოყვარულებში ერთნაირი პოპულარობით სარგებლობენ. ძლიერი და ენერგიული პარსონი ძალიან კარგი კომპანიონია, თუმცა რეგულარული ფიზიკური ვარჯიში სჭირდება. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი ყავისფრით, შავი თეთრით, სამფეროვანი (შავი, ჟღალი, თეთრი). წვერ-ულვაში სერიოზულ შესახედაობას აძლევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერიერები კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ბულბულის იუბილე
ბულბულის იუბილე — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია კინოსტუდია „ქართულ ფილმის“ მიერ 1978 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 8 წუთი. გადაღებულია ვაჟა-ფშაველას მოთხრობის „ბუნების მგოსნების“ მიხედვით.
ბალენდორფი
ბალენდორფი (Ballendorf) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ალბ-დუნაის რაიონში. თემის ფართობია 14,21 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 665 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ქალანთარობა
ქალანთარობა (Kələntəroba) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუსარის რაიონის სოფლები
ქართველები გერმანიაში
მიუნხენში არის წმ. მეფე ვახტანგ გორგასლის სახელობის ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია და წმ. ანთიმოზ ივერიელის სახელობის ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია დიუსელდორფში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული დიასპორა
ბირთვული რეაქცია
ბირთვული რეაქცია ბირთვულ ფიზიკასა და ბირთვულ ქიმიაში მინდინარეობს მაშინ, როდესაც ატომის შემადგენელი უმცირესი ნაწილაკების (პროტონი, ნეიტრონი და ელექტრონი) ბირთვები იშლება, ნადგურდება და იქიდან წარმოიშვება ნუკლოიდები, იმისათვის რომ ბირთვული რეაქცია განხორციელდეს საჭიროა მინიმუმ 1 ნუკლოიდის ტრანსფორმორება, ჩამოყალიბება. თუ დაშლილი ნაწილაკები რეაქციაში შედიან სხვა ნაწილაკებთან და ატომებთან, მაშინ ეს რეაქცია იქნება უბრალოდ ბირთვული გაფანტვის რეაქცია და არა ბირთვული რეაქცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბირთვული ქიმია კატეგორია:ბირთვული ფიზიკა
სომხეთის ვულკანები
სომხეთის მთელი ტერიტორია თანამედროვე ვულკანიზმის ერაში ჩამოყალიბდა. სომხეთის ყველა მთა რეალურად ჩამქრალი ვულკანია, თუმცა მხოლოდ 550 მათგანისთვისაა დამახასიათებელი ვულკანური გუმბათი, რომელთაგანაც 127 გეღამის ვულკანური ქედის ტერიტორიაზე მდებარეობს.
ქვემოთ ჩამოთვლილია სომხეთის ყველაზე ცნობილი ვულკანები:
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ვულკანები
გიორგი დავითაშვილი
გიორგი მიხეილის ძე დავითაშვილი (დ. 27 თებერვალი [ძვ. სტ. 15 თებერვალი], 1893, ბათუმი — გ. 4 ივლისი, 1966, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
ბიოგრაფია
1913 წელს დაამთავრა ბათუმის გიმნაზია და სწავლა განაგრძო პეტერბურგის ა. პეტროვსკის სასცენო ხელოვნების სკოლაში. 1915–1918 წლებში მუშაობდა ტაგანროგის თეატრში, სადაც გამოდიოდა დავიდოვის გვარით. 1918 წელს დაბრუნდა ბათუმში, ხოლო მომდევნო წელს მოღვაწეობდა თბილისის რუსულ თეატრში. აქ შესრულებული აქვს რასკოლნიკოვის („დანაშაული და სასჯელი“ ფიოდორ დოსტოევსკის მიხედვით), ჟადოვის, პარატოვის (ალექსანდრე ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“, „უმზითვო“) და სხვა მნიშვნელოვანი როლები.
დავითაშვილი ეკუთვნოდა ქართველ მსახიობთა იმ თაობას, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა რუსთაველის სახელობის თეატრს. ამ თეატრის სცენაზე შექმნა 80-მდე როლი. მათ შორის: ზაალ ბარათაშვილი (სანდრო შანშიაშვილის „არსენა“), ლევან ხიმშიაშვილი (დავით ერისთავის „სამშობლო“), ოთარბეგი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ნეზნამოვი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო და დამნაშავენი“), ფრონდოსო (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“), გოდუნოვი (ვლადიმერ სოლოვიოვის „დიდი ხელმწიფე“ სახელმწიფო პრემია 1946), ჰამლეტი (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“), მინდია (გრიგოლ რობაქიძის „ლამარა“), ფრანც მოორი (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები“) და სხვა მრავალი.
გიორგი დავითაშვილმა ხარკი ქართულ კინოსაც მიუზღო. მან დასამახსოვრებელი სახეები შექმნა ფილმებში: „არსენა ჯორჯიაშვილი“, „მოძღვარი“, „თავადის ასული მერი“, „დავით გურამიშვილი“ და სხვა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1966 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები გიორგი კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
იოსებ ელიგულაშვილი
იოსებ აარონის ძე ელიგულაშვილი (დ. 12 ნოემბერი, 1890, ქუთაისი, — გ. 20 ოქტომბერი, 1952, პარიზი) — ქართველი ებრაელი პოლიტიკოსი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი და ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის მოადგილე.
ბიოგრაფია
1918 წელს დაინიშნა საგარეო ვაჭრობის კომიტეტის წევრად, 1919 წელს აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. 1920 წლის აგვისტოდან იყო ეკონომიკური აგენტი როტერდამსა და საფრანგეთში, რის გამოც გათავისუფლებულ იქნა დამფუძნებელი კრების წევრობიდან. შემდეგ იკავებდა ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის მოადგილის პოსტს. 1921 წლის თებერვალში ექვთიმე თაყაიშვილთან ერთად მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნული საგანძურის ევაკუაციაში საფრანგეთში. ემიგრაციაში ცხოვრობდა პარიზში, მონაწილეობდა ქართველ ემიგრანტთა საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1922 წელს მისი ხელშეწყობით შეიძინა საქართველოს დევნილმა მთავრობამ ლევილის მამული. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. მეორე მსოფლიო ომის წლებში მიხეილ კედიასთან ერთად ათასამდე ქართველი ებრაელი გამოიხსნა გერმანელთა ტყვეობიდან. ემიგრაციაში ცხოვრების პერიოდში აგროვებდა წიგნებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისათვის და საეკლესიო სიძველეების თბილისის სიონის ტაძრისათვის გადასაცემად, თუმცა ამ სურვილის განხორციელება ვერ შეძლო.
იოსებ ელიგულაშვილი ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა 1952 წლის 20 ოქტომბერს, პარიზში. დაკრძალულია ბანიოს სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1890 კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1952 კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები კატეგორია:ქართველი ებრაელები კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში კატეგორია:დაკრძალულები საფრანგეთში
(Don't Go Back To) Rockville
„(Don't Go Back To) Rockville“ — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ R.E.M.-ის სიმღერა და სინგლი მეორე სტუდიური ალბომიდან Reckoning. ეს სიმღერა „ბილბორდის“ ცხელ ასეულში ან ბრიტანეთის ჩარტებში არ მოხვედრილა.
ბუცეფალი (ანიმაციური ფილმი)
ბუცეფალი — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია სტუდია „კვალი XXI“-სა და ეროვნული კინოცენტრის მიერ 2010 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 3 წუთი. გადაღებულია ვიქტორ შენდეროვიჩის მინიატურის მიხედვით.
(Don't Go Back To) Rockville
სიმღერის ავტორია მილზი (ალბომზე ავტორებად მითითებულები არიან ბერი/ბაკი/მილზი/სტაიპი). იგი დაიწერა 1980 წელს, როგორც თხოვნა ინგრიდ შორის, მილზის მეგობარი გოგონასადმი, არ დაბრუნებულიყო როკვილში (მერილენდი), თავის მშობლებთან. შორი, რომელიც შემდგომში ჟურნალისტი გახდა, წერდა მილზთან ურთიერთობის შესახებ და სიმღერის ისტორია ჯგუფის შესახებ ამა თუ იმ წიგნში აღწერილია. პიტერ ბაკი ამბობდა, რომ თავდაპირველად ნომერი სრულდებოდა პანკის და თრეშის სტილისტიკით, მაგრამ სინგლისთვის ჩაიწერა ქანთრის ჟანრში, როგორც სახუმარო მიძღვნა მენეჯერ ბერტ დაუნზისადმი.
ბუცეფალი (ანიმაციური ფილმი)
სიუჟეტი
ანტიკური თეატრის სცენაზე შემოდის ბუცეფალი. „იმპერიას ვაფართოვებდი!“ ეცემა და კვდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2010 წლის ანიმაციური ფილმები
(Don't Go Back To) Rockville
დროთა განმავლობაში საკონცერტო გამოსვლებისას მილზმა თავად დაიწყო სიმღერაში წამყვანი ვოკალის შესრულება, მაიკლ სტაიპის სანაცვლოდ. 1998 წელს R.E.M. გამოვიდა VH1 Storytellers-ზე, სადაც მაიკმა სიმღერაში გაჟღერებული სოლო პიანინოზე შეასრულა. საკონცერტო ვერსია გამოვიდა 2004 წელს, სინგლის „Leaving New York“ B-მხარეზე და შეტანილია 2007 წლის R.E.M. Live-ში.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - ბილ ბერი, პიტერ ბაკი, მაიკ მილზი და მაიკლ სტაიპი.
ევროპული სინგლები
ამერიკული სინგლები
შენიშვნები
1 Theater El Dorado, პარიზი, საფრანგეთი, 20 აპრილი, 1984.
2 Music Hall, სიეტლი, ვაშინგტონი, 27 ივნისი, 1984.
სქოლიო
კატეგორია:R.E.M.-ის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სინგლები კატეგორია:1984 წლის სიმღერები
პრიაზოვსკეს რაიონი
პრიაზოვსკეს რაიონი (Приазовський район) — რაიონი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში. მისი ფართობია 1 947 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 27 814 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 15 კაცს კმ²-ზე. პრიაზოვსკეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პრიაზოვსკე.
სქოლიო
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის რაიონები
სილვანა მანგანო
სილვანა მანგანო (Silvana Mangano; 21 აპრილი, 1930, რომი — 16 დეკემბერი, 1989, მადრიდი) — იტალიელი მსახიობი ქალი.
მეორე მსოფლიო ომის დროს სიღარიბეში იზრდებოდა. მუშაობდა მოცეკვავედ და მოდელად 1946 წლამდე, სანამ არ მოიგო „მის რომის“ ტიტული. ამან გზა გაუხსნა კინოკარიერისკენ. მისი პირველი წარმატებული ფილმი „მწარე ბრინჯი“ იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
ხელოვნური გადარჩევა
ხელოვნური გადარჩევა (აგრეთვე ცნობილი როგორც ხელოვნური სელეცქცია) არის პროცესი, რომელსაც ადამიანები იყენებენ მეცხოველეობაში და მემცენარეობაში, რათა შერჩევით განავითარონ სასურველი ფენოტიპური თვისებები. ეს მიიღწევა სასურველი ნიშნების მატარებელი მდედრებისა და მამრების შეჯვარებით. შინაური ცხოველებისა და მცენარეების ხელოვნური გადარჩევის გზით გამოყვანილი სახესხვაობები ცნობილია როგორც ჯიშები. ორი სხვადასხვა წმინდა სისხლის (ჯიშის) ცხოველების შეჯვარებით მიიღება ჰიბრიდი. თანამედროვე კულტივირებული მცენარეებისა და ცხოველების უდიდესი ნაწილი მრავალსაუკუნიანი ხელოვნური გადარჩევის ნაყოფია.
კატეგორია:ბიოტექნოლოგია კატეგორია:გადარჩევა
ბაიმერშტეტენი
ბაიმერშტეტენი (Beimerstetten) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ალბ-დუნაის რაიონში. თემის ფართობია 14,33 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 536 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
დავით კაჭარავა
დავით კაჭარავა (დ. 16 იანვარი, 1985, თბილისი) — ქართველი მორაგბე და პოლიტიკოსი.
მას ნათამაშები აქვს „ბასტიას“, „ნაისის“ შემადგენლობაში 2009/10—2011/12 წლებში, „როდეზის“ შემადგენლობაში „ფედერალ 1-ის“ (Fédérale 1) ჩემპიონატში. 2013 წლიდან 2020 წლამდე კაჭარავა რუსეთის ჩემპიონატში სარაგბო კლუბ „ენისეის“ შემადგენლობაში თამაშობდა.
2006 წლიდან მოყოლებული დავითმა საქართველოს ნაკრების მაისურით 122 თამაში ჩაატარად და საკუთარ გუნდს 125 ქულა მოუტანა.
კაჭარავა საქართველოს ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში ირიცხებოდა 2007, 2011 და 2015 და 2019 წლების რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატებში.
2020 წლის 10 სექტემბერს დასახელდა „ქართული ოცნების“ პარტიული სიის მე-16 ნომრად ამავე წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ლატიპოვკა
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 57 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 62 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 62 კმ-ით.
დავით კაჭარავა
პირადი ცხოვრება
საუბრობს ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, გერმანულ და ფრანგულ ენებზე.
ლატიპოვკა
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (87 %).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
დავით კაჭარავა
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მორაგბეები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ქლივანის ნაეკლესიარი
ეკლესიის შემორჩენილი ნაწილის მიხედვით გეგმის დადგენა დათარიღება სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით ნაგები კედლები, სიმაღლით 1-1,2 მეტრს აღწევს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხადურიანთუბნის ციხე
ხადურიანთუბნის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო-თავდაცვითი ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხადურიანთუბანში. აგებულია XVIII საუკუნეში.
სიმაგრე შედგება ორი ცილინდრული კოშკისა და გალავნისაგან. დასავლეთით მდებარე კოშკი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. სიმაგრე მდებარეობს მდ. პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირზე, მდინარეში შეჭრილ კლდოვან კონცხზე, რომელსაც სამი მხრიდან მდინარე შემოუყვება. აღმოსავლეთის კოშკი ოთხი სართულის დონეზე შემორჩა.
პირველ სართულს გარედან შესასვლელი არ გააჩნია. მასში მოხვედრა შეიძლება მეორე სართულიდან, კედელში ჩატანებული 10 საფეხურიანი კიბით. ჩრდილოეთით სწორკუთხა კარებია. კოშკის შიდა ფორმები იმეორებს გარეთა ფორმებს, სათავსები მრგვალი გეგმისაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში დაბალი და განიერი, სწორკუთ-ხა ნიშია, რომლის კუთხეებში ორი სათოფურია გაჭრილი. კედლის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილია ირიბი სარკმლები, რომლის გარეთა ღიობები ცერად მიემართებიან და საკმაოდ მაღლა გამოდიან გარეთა ზედაპირზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთით და დასავლეთით ისეთივე ნიშებია, როგორიც ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სართული გადახურული იყო ბრტყელი, კოჭოვანი ჭერით, რომელიც ჩამონგრეულია.
მეორე სართული გადახურულია კონუსისებრი გუმბათით. ჩრდილოეთით თაღოვანი შემოსასვლელია. გარედან შემოდიოდნენ მისადგმელი კიბით. კარს აქვს საურდულე. ჩრდილო-აღმოსავლეთით თაღოვანი კარებია, საიდანაც იწყება მესამე სართულზე ასასვლელი კიბე. აღმოსავლეთით თაღოვანი ნიშაა შეწყვილებული სათოფურით. ანლოგიური ნიშებია სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით. სამხრეთით თაღოვანი ბუხარია, დასავლეთით სარკმლები. ჩრდილო-დასავლეთით თაღოვანი კარე-ბია, რომლისგანაც იწყება პირველ სართულზე ჩამავალი, კედელში ჩატანებული კიბე. კიბის ბაქანში სამი სათოფურია, მის შუა სექტორში კი ერთი.
მესამე სართულს გადახურვა არ შემორჩა. სართულზე ამოსასვლელი (კედელში ჩატანებული) კიბე ჩრდილოეთით მოთავსებულ თაღოვან კარებში შემოდის. დასავლეთ კედელში დატანებულია სწორკუთხა ნიშა, რომელშიც გაჭრილია ვიწრო სარკმელი. მის ქვემოთ შეწყვილებული სათოფურია. ასეთივე ნიშები (უსარკმლოდ) არის ჩრდილო-დასავლეთით, სამხრეთ-დასავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სამხრეთით მდებარე ნიშა განგრეულია. აღმოსავლეთით კედელში ჩატანებულია ტუალეტი. ტუა-ლეტის აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელი და სათოფურია. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოთავსებული კარიდან იწყება IV სართულზე ამავალი კიბის ბაქანი.
მეოთხე სართულის კედლები 1 მეტრის სიმაღლისა შემორჩა. ნიშები და სათოფურები მოშლილია. მესამე სართულიდან ამომავალი კიბე ჩრდილოეთით მდებარე კარებთან მთავრდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ისაბელ პორტუგალიელი (1428-1496)
ისაბელ პორტუგალიელი (Isabel de Portugal; დ. 1428 — გ. 15 აგვისტო, 1496) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის ვაჟის, ინფანტ ჟუან პორტუგალიელისა და იზაბელა დე ბარსელოს ასული. კასტილიისა და ლეონის დედოფალი 1447-54 წლებში როგორც ხუან II-ის მეორე მეუღლე. ესპანეთის გამაერთიანებელი დედოფლის, ისაბელ I კასტილიელის დედა.
ადრეული წლები და წარმომავლობა
ისაბელი დაიბადა 1428 წელს პორტუგალიაში. იგი იყო პორტუგალიის კონშტაბლ ჟუანისა და მისი ცოლის, იზაბელა ბარსელოს შუათანა ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ დედამისი მამამისისათვის ნახევარ-ძმის შვილი იყო. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია პორტუგალიის მეფე ჟუან I და მისი ცოლი, დედოფალი ფილიპა ლანკასტერი იყვნენ, რომელიც თავის მხრივ ინგლისის მეფე ედუარდ III-ის შვილიშვილი იყო.
კონფლიქტი დე ლუნასთან
ალვარო დე ლუნა წლების მანძილზე დომინირებდა მეფეზე და რაღათქმაუნდა ვარაუდობდა, რომ მისი მეორე ქორწინების შემდეგაც ასე იქნებოდა. დე ლუნამ მალევე სცადა ახალგაზრდა დედოფლის გაკონტროლება, რაც იმაში გამოიხატა, რომ დედოფლის საძინებლისკენ მიმავალი მეფე არაერთხელ გააბრუნა უკან. ისაბელი მალევე გადაემტერა მას და დაარწმუნა ხუანი, რომ დე ლუნა მისი ნდობით ბოროტად სარგებლობდა.
ისაბელს, როგორც დედოფალს თავიდან ნაკლები გავლენა ჰქონდა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც 1451 წელს გოგონა გააჩინა, მისი ძალაუფლება გაიზარდა, როგორც მემკვიდრის დედის. გოგონას ისაბელი დაარქვეს და ენრიკეს შემდეგ ტახტის მეორე მემკვიდრედ დაასახელეს. დე ლუნა შეაშინა დედოფლის გავლენების ზრდამ და მისი სამუდამოდ იზოლირება მოისურვა. არსებობდა ჭორები, რომ დე ლუნამ ისაბელის მოწამვლა სცადა, მეტიც, არსებობს მოსაზრება, რომ ხუანის პირველი ცოლი, დედოფალი მარია არაგონელიც დე ლუნამ მოწამლა. ამის გამო, ისაბელმა თავის მთავარ მიზნად დე ლუნასგან განთავისუფლება დაისახა. 1453 წელს, კამათისას დე ლუნამ დიდგვაროვანი ალფონსო პერეირა სასახლის ფანჯრიდან გადააგდო და მოკლა. ისაბელმა ეს კარგად გამოიყენა და დაარწმუნა მეფე, რომელმაც მაშინვე გასცა ალვაროს დაპატიმრების ბრძანება. სუსტი ბუნების მქონე მეფე ხუანი ისე მოიქცა, როგორც ეს ცოლმა უკარნახა და ამავე წელს დე ლუნას თავი მოჰკვეთეს.
თავისი საუკეთესო მეგობრის სიკვდილით დასჯამ მეტად დაამძიმა მეფე ხუანის ჯანმრთელობა. 1453 წლის 15 ნოემბერს ისაბელმა ვაჟი გააჩინა, რომელსაც ალფონსო დაარქვეს. ამ ამბიდან ცხრა თვეში, 1454 წლის 20 ივლისს მეფე ხუან II გარდაიცვალა და ტახტზე ისაბელის გერი — ენრიკე IV ავიდა.
ქვრივობა
მინი|ტახტზე მჯდომი ისაბელ პორტუგალიელი თავის შვილებთან და მოახლეებთან ერთად ტახტზე ასვლისთანავე, მეფე ენრიკე IV-მ თავისი დედინაცვალი, რომელიც მასზე სამი წლით უმცროსი იყო და მისი შვილები არევალოს ციხეში გამოკეტა. არევალოში დედოფალი ისაბელი და მისი შვილები მკაცრ რეჟიმში ცხოვრობდნენ. როგორც ცნობილია, შემოთავაზებების მიუხედავად, ისაბელს აღარასდროს უფიქრია მეორედ დაქორწინებაზე.
არევალოში ყოფნისას ისაბელი ღრმად ჩაეფლო მელანქოლიასა და პარანოიაში, რაც ჯერ კიდევ მისი ვაჟის დაბადებიდან დაეწყო. რაც დრო გადიოდა, იგი სულ უფრო დაუდევარი და უყურადღებო ხდებოდა. იგი თავის შვილებთან მხოლოდ 1461 წლამდე დარჩა, რის შემდეგაც ენრიკე IV-მ ისინი ერთმანეთს დააცილა. ენრიკემ ცოლად ისაბელის ბიძაშვილი, დედოფალი ჟუანა პორტუგალიელი შეირთო, რომელიც თავისი საყვარლის, გრაფი ბელტრანისაგან მალევე დაორსულდა. იმპოტენტობით გატანჯულმა მეფემ ცოლის ღალატი დააიგნორა და როგორც იქნა ნანატრი მემკვიდრე შეეძინა, მართალია გოგონა, თუმცა მაინც მემკვიდრე, რომელსაც ხუანა დაარქვა. პატარა გოგონას ნამდვილი მამის გამო ხალხმა ხუანა ლა ბელტრანეხა (ესპანურად: „ბელტრანის ასული“) შეარქვა. იმავდროულად, ისაბელის ფსიქიკური მდგომარეობა სერიოზულად შეირყა და ეჩვენებოდა რომ მის ოთახში დე ლუნას სული დადიოდა, რომელიც გამუდმებით მის სახელს იმეორებდა და ლანძღავდა მას. გარკვეული პერიოდის შემდეგ ისიც კი დაავიწყდა, ვინ იყვნენ მისი გარშემომყოფები, ხშირად საკუთარ იდენტობასაც ვერ იხსენებდა, რის გამოც აგრესიული ხდებოდა.
დედა-დედოფლობა და გარდაცვალება
ისაბელს მისი ქალიშვილი არასდროს სტუმრობდა, მისი ვაჟი ალფონსო კი 1468 წელს საეჭვო ვითარებაში გარდაიცვალა 14 წლის ასაკში. ითვლება, რომ იგი ენრიკემ მოაწამვლინა, მაგრამ გარდაცვალების ოფიციალურ მიზეზად შავი ჭირი დასახელდა. 1469 წელს მისი ქალიშვილი ცოლად გაჰყვა არაგონის მეფე ფერდინანდ II-ს. 1474 წელს, როდესაც ენრიკე IV გარდაიცვალა, ტახტზე მისი ქალიშვილი ისაბელ I ავიდა, რომელსაც ომი გამოუცხადა ხუანა ლა ბელტრანეხამ, რომელიც ცოლად თავის ბიძას, პორტუგალიის აფონსუ V-ს გაჰყვა მოკავშირის შეძენის მიზნით, მაგრამ ისაბელმა ისინი დაამარცხა და გააძევა. ფერდინანდმა და ისაბელმა დარჩენილი ცხოვრება ესპანეთის გაერთიანებაზე დახარჯეს, ისაბელ პორტუგალიელი კი ვალიადოლიდის სამეფო სასახლეში გადაიყვანეს. მის პატივსაცემად დაარქვეს სახელი თავიანთ უფროს ასულ ისაბელს, რომელიც შემდგომში პორტუგალიის დედოფალი გახდა. ისაბელ პორტუგალიელი გარდაიცვალა 1496 წელს, 67-68 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1428 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1496 კატეგორია:ავისები კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები კატეგორია:კასტილიის დედოფლები კატეგორია:ლეონის დედოფლები კატეგორია:დედა დედოფლები
ბეატრიზ პორტუგალიელი (1430-1506)
ბეატრიზ პორტუგალიელი (Beatriz de Portugal; დ. 13 ივნისი, 1430 — გ. 30 სექტემბერი, 1506) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის ვაჟის, კონშტაბლ ჟუან პორტუგალიელისა და იზაბელა დე ბარსელოს უმცროსი ასული. ვიზეუს ჰერცოგინია როგორც მეფე დუარტე I-ის ვაჟის, ფერნანდუს მეუღლე. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ ელეანორ ვიზეუელის დედა.
ბიოგრაფია
ბეატრიზი დაიბადა 1430 წლის 13 ივნისს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და დედოფალ ფილიპა ლანკასტერის უმცროსი ვაჟის, კონშტაბლ ჟუანისა და მისი ცოლის, იზაბელა დე ბარსელოს უმცროსი ასული. მისი უფროსი და, ისაბელ პორტუგალიელი ცოლად კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან II-ს გაჰყვა, რომელთანაც შეეძინა მომავალი დედოფალი ისაბელ I. ბეატრიზი მამის მხრიდან ასევე იყო ინგლისის მეფე ედუარდ III-ის შთამომავალი. გარდა ამისა, მეფე აფონსუ V-ის რძალი და ბიძაშვილი და მეფე ჟუან II-ის სიდედრი.
1447 წელს ბეატრიზი ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, პორტუგალიის მეფე დუარტე I-ის უმცროს ვაჟს, ვიზეუს ჰერცოგ ფერნანდუს, რომელიც 1470 წელს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ბეატრიზმა სასულიერო ცხოვრებას მიჰყო ხელი და აღარც მეორედ გათხოვილა.
1495 წელს მისი ნაბოლარა ვაჟი, მანუელ I პორტუგალიის მეფე გახდა, რითაც ბეატრისი პორტუგალიის დედა-დედოფლად მოგვევლინა. ამ პერიოდში მან დააფუძნა ბეჟას მონასტერი, სადაც გადაასვენა და დაკრძალა თავისი ქმარი. ბეატრიზი გარდაიცვალა 1506 წლის 30 სექტემბერს, 76 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს მისი მეუღლის გვერდით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1430 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1506 კატეგორია:ავისები კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
მარია ტერეზია
მარია ტერეზია (Maria Theresia; დ. 13 მაისი, 1717, ვენა, ავსტრია — გ. 29 ნოემბერი, 1780, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი და ჰაბსბურგთა მონარქიის პირველი ქალი მმართველი. ავსტრიის, უნგრეთის, ხორვატიის, ბოჰემიის, ტრანსილვანიის, მანტუის, მილანის, ლოდომერიის, გალიციის, ავსტრიული ნიდერლანდებისა და პარმის სუვერენული მმართველი. საღვთო რომის იმპერატრიცა, ტოსკანის დიდი ჰერცოგინია და ლოთარინგიის ჰერცოგინია ფრანც I შტეფანზე ქორწინების შედეგად.
მან თავისი ორმოცწლიანი მმართველობა 1740 წლის ოქტომბერში, მამის, იმპერატორ კარლ VI-ის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო. მამამისმა მისი მემკვიდრეობა ჯერ კიდე 1713 წლის პრაგმატული სანქციის გამოცემით დაამტკიცა. მან ეს პრინცი ევგენი სავოიელის რჩევით გააკეთა. მიუხედავად მისი ამ მცდელობისა, მარია ტერეზიას ტახტზე მისი ბიძაშვილი მარია ამალია ედავებოდა, რომელსაც საფრანგეთი, ბოჰემია, პრუსია, საქსონია და ბავარია მიემხრო, რასაც მოჰყვა ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის. მართალია ომში მარია ტერეზიამ გაიმარჯვა, მაგრამ ომის განმავლობაში მეფე ფრიდრიხ II-თან დაკარგა სილეზია, რომლის დასაბრუნებლადაც იგი შემდგომში შვიდწლიან ომშიც ჩაება, მაგრამ უშედეგოდ.
მარია ტერეზია ავსტრიაში აქტიურად ეწეოდა განმანათლებლობის პროპაგანდას. ასევე მას ეკუთვნის მრავალი ფინანსური თუ საგანმანათლებლო რეფორმა. იგი ასევე მხარს უჭერდა ავსტრიული აგრიკულტურისა და სამხედრო ძალების მოდერნიზებას. მიუხედავად ამისა, მას სძულდა პროტესტანტები და ებრაელები, რის გამოც მისი მმართველობის პერიოდში კვლავ გრძელდებოდა მათი დევნა ჰაბსბურგთა სამფლობელოებში. ამასთან ერთად, სწორედ მის პერიოდში დაიწყო ავსტრიაში რელიგიური პლურალიზმის ჩასახვა.
დაბადება და ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|291x291პქ|მარია ტერეზია 3 წლის ასაკში მარია ტერეზია დაიბადა 1717 წლის 13 მაისს ვენაში, თავისი უფროსი ძმის, ერცჰერცოგ ლეოპოლდის დაღუპვიდან ერთ წელიწადში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VI-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ელიზაბეთ კრისტინა ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის უფროსი ქალიშვილი. იგი იმავე დღის საღამოს მონათლეს კათოლიკედ. მისი ნათლიები იყვნენ ბებიამისი, დედა-დედოფალი ელეონორ მაგდალენა ნოიბურგელი და ბიძამისის, იმპერატორ იოზეფ I-ის ქვრივი, დედოფალი ვილჰელმინა ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი. ცნობილია, რომ მის ნათლობას მისი ბიძაშვილები, მარია ამალია და მარია იოზეფაც დაესწრნენ. უკვე ცხადი იყო, რომ მარია ტერეზიამ ისინი, როგორც მემკვიდრეები ჩაანაცვლა, მიუხედავად იმისა, რომ ბაბუამისმა, ლეოპოლდ I-მა გამოსცა ბრძანებულება, რომელიც ტახტზე უპირატესობას უფროსი ვაჟის ქალიშვილებს ანიჭებდა. მამამისი ჰაბსბურგთა დინასტიის უკანასკნელი მამაკაცი იყო, რის გამოც იმედოვნებდა, რომ ჯერ კიდევ შეეძლო დინასტიის გაქრობის თავიდან არიდება და ცოლთან ვაჟის გაჩენა. ამრიგად, მარია ტერეზიას დაბადებამ ავსტრიელებში დიდი იმედგაცრუება გამოიწვია, რომლის დაძლევაც მამამისმა ვერასდროს შეძლო.
მარია ტერეზამ თავისი გაჩენით მემკვიდრეთა სიაში ჩაანაცვლა თავისი ბიძაშვილი მარია იოზეფა. ეს იმით იყო განპირობებული, რომ ჯერ კიდევ 1713 წელს კარლ VI-მ გამოსცა პრაგმატული სანქცია, რომლის მიხედვითაც თუ მას ქალიშვილი შეეძინებოდა ტახტზე უპირატესობა მას ექნებოდა და არა მის ძმისწულებს. კარლ VI ამ სანქციის აღიარებას მთელი ევროპისაგან მოითხოვდა, თუმცა ბრიტანეთმა მხოლოდ 1731 წელს, ოსტავსტრიის საზღვაო კომპანიის გაუქმების შემდეგ აღიარა. საბოლოო ჯამში მარია ტერეზიას მემკვიდრეობა აღიარა დიდმა ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა, საქსონიამ, ნიდერლანდებმა, ესპანეთმა, პრუსიამ, რუსეთმა, დანიამ, სარდინიამ, ბავარიამ და რამდენიმე გერმანელმა თავადმა. მიუხედავად ამისა, მოგვიანებით საფრანგეთმა, პრუსიამ, ესპანეთმა, საქსონიამ და ბავარიამ აღიარება უარყვეს და მარია ამალიას მიემხრნენ. მარცხნივ|მინი|322x322პქ|ერცჰერცოგინია მარია ტერეზია 1727 წელს მისი გაჩენიდან ერთ წელზე ნაკლებ დროში დედამისმა კიდევ ერთი ქალიშვილი, მარია ანა გააჩინა, რასაც  1724 წელს მესამე გოგონა, მარია ამალია მოჰყვა, თუმცა იგი ჩვილობაში დაიღუპა. როგორც იმპერიული პორტრეტებიდან ირკვევა მარია ტერეზიაცა და მარია ანაც გარეგნულად დედას ჰგავდნენ. პრუსიის ელჩმა აღნიშნა, რომ მას ჰქონდა „დიდი ცისფერი თვალები, წითური თმა, ლამაზი ტუჩები და ძლიერი სხეული. ჰაბსბურგთა დინასტიის სხვა წარმომადგენელთაგან განსხვავებით, მარია ტერეზიას მშობლებთან და ბებია-ბაბუასთან მჭიდრო კავშირი არ ჰქონია.“
მარია ტერეზია სერიოზული და თავშეკავებული ბავშვი იყო, რომელსაც ეხერხებოდა მშვილდოსნობა და სიმღერა. მას მამაკაცივით ჯირითი ეკრძალებოდა, თუმცა ამ საქმეში უნარ-ჩვევებს მაინც იმუშავებდა. იგი ასევე ხშირად მონაწილეობდა კარლ VI-ის დადგმულ სამეფო სპექტაკლებში. მისი განათლების პროცესს იეზუიტი ბერები მეთვალყურეობდნენ. ავსტრიელები მიიჩნევდნენ, რომ იგი ლათინურს უბადლოდ ფლობდა, თუმცა იეზუიტებმა კარგად სხვა ვერაფერი ასწავლეს. მას ცუდი კალიგრაფია ჰქონდა, ასევე მისი პუნქტუაცია და ოფიციალური მანერები არ იყო დახვეწილი, რაც მისი წინაპარი ჰაბსბურგებისათვის არ იყო დამახასიათებელი. მარია ტერეზიას მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა გრაფინია კაროლინა ფონ ფუხს-მოლარდთან, რომელიც მას ეტიკეტს ასწავლიდა. გარდა ცეკვის, ხატვისა და მუსიკისა, მარია ტერეზიას ასწავლიდნენ ქცევებს, რომელიც მომავალ დედოფალს სჭირდებოდა. მამამისის მოთხოვნით იგი 14 წლის ასაკიდან ესწრებოდა საიმპერატორო საბჭოს სხდომებს, თუმცა სახელმწიფო საქმეების გადაწყვეტაში არასოდეს რთავდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ იმპერატორმა კარლმა მთელი თავისი უკანასკნელი წლები მარია ტერეზიას მემკვიდრეობის უზრუნველყოფას შეალია, რეალურად მას არასოდეს უზრუნია იმაზე, რომ თავისი ქალიშვილისაგან კარგი მმართველი ექცია.
ქორწინება
ჯან გასტონე მედიჩის გარდაცვალების შემდეგ, სიმამრის მხარდაჭერით ფრანც შტეფანმა დატოვა ლოთარინგია და 1737 წლის 9 ივნისს ტოსკანის დიდი ჰერცოგი გახდა. 1738 წელს კარლ VI-მ მარია ტერეზიაც ტოსკანაში გაუშვა, რათა ქმართან ახლოს ყოფილიყო. მათი ფლორენციაში ვიზიტი ხანმოკლე იყო. კარლმა ორივე მალევე გაიწვია უკან, ვენაში, რადგან ჯანმრთელობა საგრძნობლად გაუუარესა და ეშინოდა, რომ ტახტის მემკვიდრეების ტახტისგან შორს ყოფნით მარტივად ისარგებლებდნენ. 1738 წელს ავსტრია რუსეთ-თურქეთის ომში დამარცხდა. ამის შემდეგ ოსმალებმა მარტივად შეაჩერეს ავსტრიელთა წინსვლა სერბეთსა და ბოსნიაში. ომში დამარცხების შემდეგ ვენელი სამხედროები აჯანყდნენ. მათ მარცხი ფრანც შტეფანს დააბრალეს, რადგან იგი „მშიშარა ფრანგი ჯაშუში“ ეგონათ. ომი შემდეგ წელს, ბელგრადის ხელშეკრულებით დასრულდა.
ტახტზე ასვლა
მარცხნივ|მინი|294x294პქ|მარია ტერეზიას პროცესია ვენაში, 1740 წელი. 1740 წლის 20 ოქტომბერს იმპერატორი კარლ VI გარდაიცვალა. ამის მიზეზად სოკოთი მოწამვლა სახელდება. იგი აიგნორებდა ევგენი სავოიელის მოწოდებას შეევსო ხაზინა და უკეთ ეზრუნა ჯარის აღჭურვაზე, რამეთუ მოსალოდნელი იყო მემკვიდრეობისათვის ომის დაწყება. იმპერატორმა, რომელმაც მთელი დარჩენილი ცხოვრება პრაგმატული სანქციის  უზრუნველყოფას შეალია, ქვეყანა დაცარიელებული ხაზინით დატოვა. ავსტრია განსაკუთრებით პოლონეთთან და ოსმალეთთან წარმოებულმა უნაყოფო ომებმა გააკოტრა. ომის გამო ჯარიც დასუსტებული იყო. 160,000-იანი ავსტრიული ჯარი 108,000-მდე შემცირდა. ამასთან, ხსენებული არმია მიმოფანტული იყო მთელს ევროპაში: ნიდერლანდებში, ტოსკანაში, ავსტრიიდან ტრანსილვანიამდე არსებულ მიწებზე. ამასთან, ავსტრიული ჯარი ცუდად მომზადებული და დისციპლინას მოკლებული იყო. მინი|296x296პქ|მარია ტერეზიას მეუღლე, ფრანც შტეფანი ამრიგად, ტახტზე ასული მარია ტერეზია მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა. მან საერთოდ არ იცოდა სახელმწიფო მართვის საკითხები და მამის სუსტ მინისტრებს ეყრდნობოდა. მან დაიტოვა მამის მრჩევლები და ძირითადად ქმარს, რომელსაც ამ სფეროში თავისზე უფრო განსწავლულად მიიჩნევდა, ეკითხებოდა ხოლმე რჩევას. მოგვიანებით მან ეს ორივე გადაწყვეტილება ინანა. ამაზე მარია ტერეზა თავის მემუარებში წერდა:
მარია ტერეზიამ თავიდანვე გაითავისა, რომ სხვა ქვეყნები მისი ტერიტორიების მიტაცებას ეცდებოდნენ და დაუყოვნებლივ დაიწყო საკუთარი თავის იმპერატორული ღირსების განმტკიცება. იმის გამო, რომ ქალს არ შეეძლო საღვთო რომის იმპერატორის ტახტის დაკავება, მარია ტერეზიამ ამ ტიტულის ქმრისთვის მოპოვება გადაწყვიტა. იმისათვის, რომ იგი საღვთო რომის იმპერატორი გამხდარიყო, ფრანც შტეფანს არ გააჩნდა საკმარისი არც წოდება და არც მიწები. ამის გამო 1740 წლის 21 ნოემბერს მარია ტერეზიამ იგი ბოჰემიისა და ავსტრიის თანა-მმართველად დაინიშნა. წელიწადზე დიდი დრო დასჭირდა პასუხის მიღებას უნგრეთის თანა-მმართველობაზე, თუმცა საბოლოოდ უარი მიიღეს. მიუხედავად მისდამი სიყვარულისა და თანა-მმართველის პოზიციისა, მარია ტერეზია ქმარს სახელმწიფოს მართვის საკითხებში ჩარევის უფლებას არასოდეს აძლევდა. თუ მინისტრები მის აზრს არ იზიარებდნენ, იგი საბჭოს მაშინვე შლიდა.
1740 წლის 22 ნოემბერს ჰოფბურგის სასახლეში მარია ტერეზიამ ფიცი დადო, რასაც მოჰყვა მისი მმართველობის ლეგიტიმაცია და მისი, როგორც მონარქის დაბადება.
ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის
მარცხნივ|მინი|326x326პქ|მარია ტერეზიას უნგრეთის დედოფლად კურთხევის ცერემონია მისი ტახტზე ასვლისთანავე რამდენიმე ევროპელმა მონარქმა, რომელთაც კარლ VI-ის სიცოცხლეში იგი მემკვიდრედ სცნეს, თავისი პირობა გატეხა. ესპანეთის დედოფალ ისაბელ ფარნეზესა და ქვრივ დედოფალ ვილჰელმინა ამალიას ხელშეწყობით ბავარიის კურფიურსტმა კარლ ალბრეხტმა ცოლად შეირთო მარია ტერეზიას ბიძაშვილი — მარია ამალია. ამის საპირისპიროდ 1740 წლის ნოემბერში სარდინიის მეფე კარლო ემანუელე III-მ მარია ტერეზა სუვერენულ მმართველად სცნო.