cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვეჯინის ციხე
ზედა ციხე
ციტადელის სამხრეთ ბოლოში, ყველაზე მაღალ ადგილას, სქელი, კონტრფორსებიანი გალავნით შემოზღუდული ეზოს სამხრეთ კიდეში აღმართულია მძლავრი სამსართულიანი კოშკი. იგი გეგმით ოთხკუთხაა რასაც გარედან დასავლეთით ორივე კუთხე მომრგვალებული აქვს. კოშკი ნაგებია შერჩეული რიყის ქვით, რომელიც დაწყობილია თანაბარი სიმაღლის თარაზულ რიგებად. კოშკის ქვედა ორი სართული თარაზულად ყოფილა გადახურული ხის კოჭებით, ხოლო ზედა - ქვის კამარით, რომელიც დაყრდნობილი იყო ერთ საბჯენ თაღზე. კოშკის I სართულიდან შემორჩენილია, აღმოსავლეთ, სამხრეთ, ჩრდილოეთ კედლები და დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილი. 2001 წელს სართულის მიწისა და ჩამონაშალი ქვებისგან გაწმენდის შემდეგ გამოჩნდა იატაკში ჩაფლული სამი ქვევრი. მოგვიანებით სართულის ნაწილი მიწით ამოუვსიათ და შიგ ორი ქვევრი ჩაუფლავთ. II სართულის სამხრეთ კედელში მოწყობილია ორი განიერი და მაღალი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული და გარეთკენ მკვეთრად დავიწროვებული ღიობი რომელთა გარეთა ხვრელები მოგვიანებით ამოუშენებიათ და შიგ სათოფურები მოუწყვიათ. სართულის ჩრდილოეთ კედელში შემორჩენილია ორი მცირე ზომის სარკმელის ქვედა ნაწილი. კედლების ქვედა ნაწილი. კედლების დაზიანების გამო სხვა არქიტექტურული ელემენტის კვალი არ ჩანს. III სართულის კედლებიდან მხოლოდ სამხრეთისაა შემორჩენილი. მასში მოწყობილია ნახევარწრიულთავიანი ორი სარკმელი რომელთა ზემოთ, კედლის მთელ სიგრძეზე კამარის ქუსლის ნაშთებია- საბჯენი თაღის ქუსლის ფრაგმენტით შუაში. კოშკის გარდა ციტადელის ტერიტორიაზე დგას სამი ეკლესია, კარის ეკლესია. და ერთი საერთო ნაგებობა.
ამაღლების ეკლესია
ამაღლების ეკლესია დგას ციტადელის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კიდეში. სავარაუდოდ განეკუთვნება XIV საუკუნის მრავალჯერადი დანგრევისა და გადაკეთება შეკეთებების გამო ძლიერაა სახეშეცვლილი. თავდაპირველი ნაგებობიდან, რომელიც ამ ადგილას მდგარა და შესაძლოა ციხის თანადროულიც კი იყო, შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედლის მცირე ნაწილი - მოყვითალო ფერის ქვიშაქვის თლილი ქვის წყობის ორი რიგი, რომელიც ამჟამად ეკლესიის საყრდენი კედლის ნაწილს წარმოადგენს. ეკლესია დარბაზულია გეგმით არაწესიერი მოხაზულობის ოთხკუთხედი, ჩრდილოეთიდან მთელ სიგრძეზე ეკვრის უფრო დაბალი და ვიწრო, ორი სხვადასხვა პერიოდის სათავსოსგან შედგენილი მინაშენი. მსგავსი მინაშენი ეკლესიას სამხრეთიდანაც ჰქონია, რომლისგანაც შემორჩენილია საძირკველი და აღმოსავლეთ კედლის ნაშთი ეკლესიის სამხრეთ აღმოსავლეთ კუთხეში. ეკლესია ძირითადად ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურიც. წყობა ირეგულარულია — ტლანქი. კედლები გარედან შელესილია. შესასვლელი ორია; დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, აღმოსავლეთიდან დარბაზის გრძივი კედლებიდან ფართო მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდია რომელშიც განიერი, ისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, სარკმლის ჩრდილოეთით სწორკუთხა ღრმა ნიშაა. აფსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი. ჩრდილოეთ კედლის ღმოსავლეთ კიდეში ნახევარწრიული თაღით დასრულებული ღრმა ნიშაა, რომელიც შესაძლოა ადრე ამ ადგილას არსებული კარის ნაცვლად მოაწყვეს, საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო სარკმელია გაჭრილი ეკლესიის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიც. საკურთხეველი დასრულებულია წესიერი ფორმის კონქით.
კონქის თაღი ისრულია, მსგავსი ფორმისაა კამარაც. იგი ეყრდნობა წყვილ პილასტრზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს. პილასტრების დასავლეთ წყვილი და ათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი ბევრად უფრო განიერია, ვიდრე აღმოსავლეთისაა, რაც გადაკეთების შედეგია. გადაკეთება-შეკეთებების გამო ეკლესიის არქტექტურული ფორმები მოკლებულია სიზუსტესა და სიმკვეთრეს. განსხვავებული და მოგვიანებით ნაწილის კედლის სისქეც. ეკლესია შელესილი და მოხატული ყოფილა.
მხატვრობა
მხატვრობა XVI საუკუნეს განეკუთვნება. საკურთხევლის კონქში წარმოდგენილია ღვისმშობელი ყრმით და ორი მთავარანგელოზი, მეორე რეგისტრში ექვსი მღვდელმთავარი. წმინდანთა ვინაობა ირკვევა ბერძნული წარწერებით. მოხატულობას ქვემოთ შემოუყვება ორნამენტის ზოლი. ბემის ზედა ორი რეგისტრი დათმობილი აქვს სახარების სცენებს, უმთავრესად ქრისტეს სასწაულებს. თითოეულ რეგისტრში ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს ორ-ორი სცენაა. მათი ზუსტი განსაზრვრა არ ხერხდება, მხოლოდ სამხრეთით მეორე რეგისტრში ფრაგმენტულად შემორჩენილი ასომთავრული წარწერებით ირკვევა რომ ორივე სცენა განკურნებას ასახავს. ამავე კედელზე, მესამე რეგისტრში გაირჩევა წმინდანთა ნახევარფიგურები. მოხატულობის კვალი ჩანს კედლის ქვედა ნაწილსიც რომელიც დაფარულია გვაინდელი ნალესობით. მოპირდაპირე მხარეს ჩრდილოეთ კედელზე სახარების სცენების ქვემოთ მოცემულია „ხატი მანდილისაი“ რომელიც ხელთ უპყრია ანგელოზს. აქვე აღმოსავლეთ მონაკვეთში კიბორიუმის ქვეს გამოსახულია ქრისტე-ევმანოელი. კონქის შუბლზე წარმოდგენილია „სულიწმინდის მოფენა“. კამარის ცენტრალურ ნაწილსი წარმოდგენილია ქრისტე-პანტოკრატორი, გარშემორტყმული მახარებელთა სიმბოლოები. აღმოსავლეთ და დასავლეთ მონაკვეთები შევსებულია ორნამენტული გამოსახულებით. დარბაზში ძირითადად ორი რეგისტრია შემონახული ჩრდილოეთ კედელზე. აღმოსავლეთ მონაკვეთის ზემოთ- ხარება ქვემოთ - ფერისცვალება. ამ უკანასკნელი სცენის ქვემოთ დარჩენილია ცალკეულ წმინდანთა გამოსახულებანი. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში, ზემოთ გამოსახულია „ბრმათა თვალთახელა“, ქვემოთ - „ სამარიტული დედაკაცი“, ცენტრში - „ლაზარეს აღდგინება“ და მისგვერდით - „იერუსალიმს შესვლა“. დასავლეთ კედელზე მოცემულია „განკითხვის დღე“.
საბჯენი თაღის პილასტრებზე ორი მთავარანგელოზის ფიგურაა. ერთ მათგანს, სამხრეთ მხარეს, ახლავს ასომთავრული წარწერა „ანგელოზი უფლისა“. მხატვრობაში გამოყენებულია რთული არქიტექტურა დამთიანი ფონები. წმინდათა გამოსახულებანი და თვით კომპოზიციები შედარებით მცირე ზომისაა, კოლორიტს მუქი ელფერი დაჰკრავს. ძირითადად გამოყენებულია მუქი ლურჯი, ყავისფერი, თეთრ, მწვანე, ყვითელი და ოქრო. ეკლესიის ფასადები შელესილი ყოფილა აღმოსავლეთ ფასადს ქვემოთ გასდევს ფასადის სიბრტყიდან რამდენიმე წინწამოწეული საყრდენი კედელი რომლის ქვედა ნაწილი დიდი ზომის ქვისაქვის ფილებითაა ნაგები, ხოლო ზედა რიყის ქვითა და აგურით. ფრონტონის წვერთან წყობაში ჩასმული ცისფრად მიჭიქული აგურებით გამოყვანილია ჯვრის გამოსახულება. სამხრეთ ფასადის დასავლეთ მონაკვეთში ნათლად ჩანს მინაშენის გადაბმის ადგილი გადაბმის ადგილთან ახლოს აღმოსავლეთით გაჭრილია ვიწრო და მაღალი თაღოვანი სარკმელი რომლის მარჯვნივ 1,5 მ მანძილზე შეიმჩნევა ადრე არსებული ღიობის კვალი. ფასადის აღმოსავლეთ კიდეში კედელი გასქელებულია და კუთხე დაბრეცილია რაც ამ ადგილას აღმოსავლეთ კედლის მინაშენის არსებობაზე მიგვანიშნებს. დასავლეთ ფასადის ღერძზე გაჭრილი ვიწრო და მაღალი შესასვლელი ნახევარწრიული ტიმპანითაა დასრულებული შესასვლელის ზემოთ, ფრონტონის ძირის დონეზე, პატარა სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც კედლის სიბრტყის ოდავ შეღრმავებულ არეში ზის. ფასადები დაგვირგვინებულია დიდი ზომის ქვიშაქვთის კვადრებით გამოყვანილი მაღალი ლაგარდნით, რომლის პროფლის თარო, წრეთარგი და ლილვი შეადგენს. შენობა გადახურულია კრამიტით დაბურული, ორქანობიანი სახურავით. ჩრდილოეთ მინაშენი ძირიტადად აგურითაა გამოყვანილი საკმაოდ ტლანქად; შედგება ქრონოლოგიურად განსხვავებული ორი ნაწილისგან. აღმოსავლეთ ნაწილში მოგრძო, აფსიდიანი სამლოცველოა. დასავლეთით გეგმით თითქმის კვადრატული ეგვტერი. სათავსები ერთმანეთს სამლოცველოს დასავლეთ კედელში გაჭრილი ისრულთაროვანი კარით უკავშირდებიან. მინაშენის იატაკის დონე ეკლესიის იატაკის დონეზე დაბალია. სამლოცველო აღმოსავლეთით დასრულებლია არაწესიერი მოხაზულობის ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც დაბალი ისრული თაღით გადახურული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო პატარა ნიშაა. ორივე ნიშა გადახურულია ერთმანეთზე კუთხით მიყრდნობილი ორ-ორი აგურით. სამლოცველო განათებულია ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი ორი თაღოვანი სარკმლით. მინაშენის დასავლეთ სათავსში შესასვლელი დასავლეთიდაა, სათავსს აშუქებს ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში გაჭრილი თითო სარკმელი, მათგან ჩრდილოეთისა თაღოვანია დასავლეთისა სწორკუთხა. მინაშენის ორივე სათავსი გადახურულია ცილინდრული კამარით, ხოლო მეორე-ეკლესიის კედელზე მიშენებულ ორ-ორ თაღზე. სამლოცველოში თაღები ისრული ფორმისაა, უკვტერში მშვილდისებრი. დასავლეთ სათავსი მოხატული ყოფილა. აქა-იქ შემორჩენილი ფრაგმენტები იმდენად შემჭვარტლულია რომ ძნელი გასარჩევია.
მინაშენის დასავლეთ ფასადი მთლიანად სირიმის ნატალი ქვებითაა,მოპირკეთებული. განიერი, ნახევარწრიული თაღით დასრულებულ შესასვლელის წირთხლებს უხეშად ნაკვეთი სამმაგი გრეხილი ლილვი აუყვება. შესასვლელის მარცხნივ სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც სამმაგი გლუვი ლილვი ევლება. სარკმლის ქვემოთ ფასადის ჩრდილოეთ კიდესთან ახლოს. ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, გრძელი ქვედა მკლავით. ჯვრის ზედა მკლავების კიდეები სამკუთხედადაა ჩაკვეთილი. მსგავსი ჯვრის გამოსახულებაა შესასვლელის მარჯვნივ რომლის ასწვრივ დაბალ მოგრძო ფილაზე გვერდი-გვერდ განლაგებულია წრეში ჩასმული ჯვარი ბრტყელთავიანი დარარული კოპი და გეომეტრიული ორნამენტით შევსებული მცირე ზომის წრე. ამ უკანასკნელის თავზე კიდევ ერთი ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფია. ფასადი დასრულებულია ქვიშაქვის ძალზე მაღალი თარო, წრეთარგი და ლილვი შეადგენს. მინაშენის ჩრდილოეთ ფასადზე სამლოცველოს და ეგვტერის საზღვარზე აგებულია პლასტრისებრი შვერილი. ეგვტერის შუა არეში თაღოვანი სარკმელია. ფასადს ქვის პროფილირებული ლავგარდანი ასრულებს. სამლოცველოს ცრდილოეთ კედელზე სხვადასხვა სიგანის ორი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ფასადი დასრულებულია აგურის სამსაფეხურებიანი ლავგარდნით.
წმინდა მარიამის ეკლესია
250px|მინი|ვეჯინის ციხის წმინდა მარიამის ეკლესია წმინდა მარიამის ეკლესია დგას ამაღლების ეკლესიის დასავლეთით, ათიოდე მეტრზე. სამხრეთიდან მასზე მიდგმულია ორსათულიანი სამრეკლო, რომლის ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი I სართული ეკლესიის კარიბჭის მოვალეობას ასრულებს. ეკლესია სავარაუდოდ XIV საუკუნით თარირდება, სამრეკლო XVI საუკუნით. გიორგი ჩუბინაშვილი მას კახეთის სამრეკლოთა შორის უძველესად მიიჩნევს. ეკლესია დარბაზულია ნაგებია რიყის ქვით. კამარა, კონქი და კარ-სარკმელთა თაღები კვადრატული აგურით. შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე კარი გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, შიგნიდან კი, სწორკუთხაა. ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო პატარა ოთხკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, აგურით ნაშენი ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდის მხარეების ხაზზე შემორჩენილია კანკელის ნაშთი.
ეკლესიის დასავლეთ სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია. დასავლეთ სარკმელს ნახევარწრიული თავი აქვს, სამხრეთისა და ჩრდილოეთისა კი თარაზულადაა გადახურული ბრტყელი რიყის ქვებით. ფასადები დასრულებულია შირიმის მარალი ლავგარდნით, რომლის პროფილს თარო, წრეტარგი და ლილეი შეადგენს. ეკლესია ამჟამად გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით, ადრე გადახურული ყოფილა დიდი ზომის ქვისაქვის ლორფინებით. სამრეკლოს I სართული გეგმით კვადრატულია, ნაგებია რიყის ქვით, ოთხივე კუთხეში მდგომ კვადრატები. ბურჯებზე ნახევარწრიული თაღებია გადაყვანილი. თაღების ქუსლების დონეზე წყობიდან შვერილი რიყის ქვებით გამოყვანილია თარო. სართული გადახურულია სფერული კამარით, რომლის წრიული საფუძველი შექმნილია ოთხივე კუთხეში გამოყვანილი აფრისებრი ელემენტებით. სამივე ფასადზე თაღები ჩასმულია საფეხურებით. ჩაღრმავებულ ოთხკუთხა არეში, რომელთა ზემოთ თანაბარი მანძილით დაცილებული სამ-სამი დეკორიც ნიშაა. II სართული აგურით ნაგები რვაწახნაგა ფანჩატურია. მისი ოთხი წახნაგი შეწყვილებული თაღებითაა გახსნილი, ოთხი კი ყრუა. თაღით გახსნილი წახნაგები ყრუ წახნაგებთან შედარებით ბევრად უფრო განიერია და ქვედა სართულის კედლებთან ერთ სიბრტყეშია მოქცეული. შიგნით ქვედა ნაწილი რვაწახნაგაა და ზემოთკენ თანდათან სიმრგვალეში გადადის სართული გადახურული სფერული, კამარით რომლის ქუსლები მცირედაა ნაშვერი და ემყარება ფანჩატურის მომრგვალებულ კედლებს. კამარის წვერში კვერცხისებრი შეღრმავებაა, სადაც ზარის საკიდია მოწყობილი. გარედან ყველა წახნაგის შუაში, თაღების დონეზე, თითო კოპია ჩასმული, რომლეტა ზემოთ ლილვისებრი შვერილია, შემდეგ ვიწრო კედელი და პროფილირებული ლავგარდანი. ფანჩატური აგურის რვაწახნაგა, კარვისებრ სახურავიტაა დასრულებული, შეკეთებისას იგი აუმაღლებით. რის გამოც წახნაგების დახრილობა მნიშვნელოვნად გაიზრდილია. XIX საუკუნეში სამრეკლის II სართულზე ასასვლელად ჩრდილოეთიდან. ბურჯზე დასავლეთიდან რიის ქვით ნაგები კიბე მიუდგამთ.
აღდგომის ეკლესია
სამრეკლოს სამხრეთით 4 მეტრზე დგას XVI საუკუნეში აგებულია აღდგომის ეკლესია. იგი დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, კონქი, საბჯენი თაღი და კარ-სარკმლები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. შესასვლელი ორია დასავლეთიდან და ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან. დასავლეთი შესასვლელის წინ ბაქანი ყოფილა. აღმოსავლეთ ნახევარწრიული აფსიდია თაღოვანი სარკმლით. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა გაჭრილი. ეკლესიის სამხრეთით რელიეფი მაღლდება, რის გამოც სამხრეთ კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი მიწაშია ჩამჯდარი. დასავლეთ კედელთან ორგანყოილებიანი საძვალეა. მასში ჩასასვლელი ოთხკუთხა ხვრელი ქვის ფილებით იყო გადახურული. შიგნით ეკლესია, გადახურული იყო აგურის კამარით, რომელიც დაყრდნობილი იყო აგურისავე საბჯენ თაღზე, თაღი კი ქვის კრონსტეინებზე. ეკლესიის სამხრეთით ორიოდე მეტრზე ციტადელის ზედა ტერასაზე დგას მთლიანად რიყის ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესია. იგი კომპლექსის ეკლესიებიდან ყველაზე პატრაა. ეკლესია მნიშვლევნადაა დაზიანებული დასავლეთ კედელი და სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი დანგრეულია. სხვადასხვა სიმაღლეზე შემორჩენილია ღმოსავლეთ სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების ნაწილები. კამარა და კონქი აღარ არსებობს. ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებული ყოფილა ნალისებრი აფსიდით. სამხრეთ კედელზე შემორჩენილია შესასვლელის აღმოსავლეთ წირთხლის ნაწილი. მიაჩნიათ რომ ეს კარის ეკლესია იყო. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის წინ შემორჩენილია კედლის ნაშთი, რომელიც შესაძლოა ციტადელის ზედა ტერასის საყრდენ კედელს წარმოადგენდა. ამაღლების ეკლესიის სამხრეთით 5 მეტრზე შემორჩენილია XVIII საუკუნის საერო ნაგებობა, ეს არის ერთსართულიანი გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხა შენობა სარდაფით. ნაგებია რიყის ქვისა და კვადრატული აგურის რიგების მონაცვლეობით. სარდაფში ჩრდილოეთ კედელს ჰქონდა ისეთივე სისქის კედელი, როგორც ჩანს, არსებული კედლის გასამაგრებლად. ამ კედლის მოხსნის სემდეგ, თავდაპირველად კედლეზე გამოვლინდა ექვსი შეისრული ნიშა. სარდაფის ნანგრევებისგან გაწმენდის შემდეგ აღმოსავლეთ კედელში გამოცნდა ბუხარი, ორი ნიშა და ორი სარკმელი, დასავლეთ კედელში კი ორი ნიშაა. სარდაფის იატაკი მოგებული იყო კვადრატული აგურით. ზედა სართულის კედლებიდან სამხრეთ კედელი და აღმოსავლეთ კედელი სამხრეთ ნაწილში იყო შემორჩენილი. სამხრეთ კედელში მოწყობილი იყო ოი ბუხარი. ამაღლების ეკლესიის აღმოსავლეთით 6 მეტრის მანზილზე ციტადელის გალავნის ზირში, აგურით ნაგები კვადრატული გეგმის სამარხია, რომელიც ეკუთვნის გენერალ-მაიორ სვიმონ შალიკაშვილს. ბრინჯაოს დიდ ფილაზე ამოკვეთილია ეპიტაფია თარიღიტ 1863 წელს. სამარხში შესასვლელი ჩრდილოეტიდანაა, აღმოსავლეთით და დასავლეთ კედლებში კი თითო თაღოვანი ღიობი, დახურულია აფრებზე დამყარებული ნახევარსფერული გუმბათით. ფასადები გაფორმებულია შეღრმავებული ჯვრებითა და რომბებიტ. ლავგარდანი აგურის სამსაფეხურიანი წყობითაა გამოყვანილი.
კოშკი
ციხის ჩრდილოეთით ღრმა ხევში კოდისწყლის მარჯვნივ ნაპირზე, დგას ეგრეთ წოდებული წელის კოშკი, რომლის ქვეშ ციხიდან გამომავალი გვირაბი გადის. კოშკი ცილინდრულია ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. IV სართული, როგორც ჩანს, კედელშემოვლებული რია ბანი იქნებოდა. სართულები ერთმანეთს კედლის სისქეში მოწყობილი კიბით უკავშირდება. კოშკის I სართულის კედელი თითქმის ყრუა. სართულზე მხოლოს ერთი, მდინარის მხარეს მიმართული სათოფური და კიბის უჯრედში შესასვლელი ღიობია. შესაძლოა სართული გვირაბთანაც იყო დაკავშირებული,რისი დადგენაც გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია. II სართულზე ოთხი ღრმა, ნახევარწრიული თაღით დასრულებული ნიშაა. მათგან სამში, სამ-სამი სათოფურია მოწყობილი, ხოლო ერთში-ერთი. სათოფურები ძირითადად ჩდილოეთ ხეობისკენაა მიმართული. ამავე სართულზეა კოშკში შესასვლელიც. კარი შიგნიდან ხის ძელებით ყოფილა გადახურული თარაზულად, ხოლო გარედან ნახევარწრიული თაღით. III სართულზე ნიშების განლაგება და მათში მოწყობილი სათოფურების რაოდენობა II სართულის ანალოგიურია. სამხრეთ მხარეს ამ სართულზეც კარია რომელიც როგორც ჩანს აივანზე გადიოდა. კარის გვერდით II სართულზე ჩასასველი კიბის უჯრედში თაღოვანი შესასვლელია, მის გვერდით კი ბანზე ასასვლელი კიბის შესასვლელი. სართულშუა შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები. 1989-1990 წლებში და 2000-იანი წლების დასაწყისში მიმდინარეობდა ძეგლის სარესტავრაციო სამუშაოები. 1898-1890 წლებში სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა აღდგომის ეკლესიას, სვიმონ სალიკაშვილის სამარხსა და ციტადელის გალავნის ჩრდილოეთ კედლის 50-მეტრიან მონაკვეთს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
არტიუხოვე
არტიუხოვე (Артюхове) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს სუმის ოლქის კროლევეცის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 58 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კროლევეცის რაიონის სოფლები
სობუ
სობუ (Sobu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ვიკინგების ეპოქა
ვიკინგების ეპოქა ეწოდება სკანდინავიური საზოგადოების მიერ ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტერიტორიების გამოკვლევის პერიოდს. ვიკინგების ეპოქა ახალი წელთაღრიცხვით მერვე საუკუნის შუა რიცხვებიდან დაიწყო და მეთერთმეტე საუკუნის შუა ხანებამდე გაგრძელდა, ეს ეპოქა წინ უსწრებდა გერმანულ რკინის საუკუნეს, რომელიც ა.წ 400-800 წლამდე გრძელდებოდა.
ვიკინგების ეპოქა ევროპული შუა საუკუნეების სამი პერიოდიდან ერთ-ერთია. შუა საუკუნეები სამ ნაწილად იყოფა, პირველი ნაწილი გერმანული რკინის საუკუნეა, რომლის განმავლობაშიც ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილში საზოგადოება ჩამოყალიბდა და განვითარდა, ევროპული შუა საუკუნეების მეორე პერიოდში მოქცეულია ვიკინგების ეპოქა, რომლის პერიოდშიც სკანდინავიის მოსახლეობის გავლენა ძალიან გაფართოვდა და ბევრი ქვეყნის ისტორიაზე იქონია გავლენა. ვიკინგების ეპოქას მოსდევს გვიანი შუა საუკუნეები, ეპოქა, რომლის პერიოდშიც ევროპაში მეცნიერებისა და ხელოვნების სხვადასხვა დარგი აღორძინდა.
არხელია (კაუკა)
არხელია (Argelia) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.
გივი შაჰნაზარი
300px|მინი|[[ქერიმ ანყოსი (მარცხნივ) და გივი შაჰნაზარი (მარჯვნივ)]] გივი შაჰნაზარი  (დ. 23 აგვისტო,  1933, თბილისი, საქართველოს სსრ) — სომეხი პოეტი, მთარგმნელი. დაამთავრა თსუ აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1951). 1984-1987 წლებში იყო თბილისის სომხური დრამის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი; სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992); 1997 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის ეროვნებათაშორისი ურთიერთობის განწყობის რეფერენტია. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015).
არხელია (კაუკა)
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24.538 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 655.6 კმ²-ია.
ვიკინგების ეპოქა
წინაპირობა
მინი|მარცხნივ|ვიკინგთა საზღვაო ექსპედიციები მსოფლიოს სხვადასხვა მხარეში. ვიკინგების ეპოქის განმავლობაში სკანდინავიურმა საზოგადოებამ ევროპელებისათვის ბევრ უცნობ ტერიტორიაზე დაიდო ბინა, ვიკინგები დასახლდნენ ისეთ ადგილებში, როგორებიცაა დღევანდელი ისლანდია, ინგლისის აღმოსავლეთ ნაწილი, ცენტრალური რუსეთი, გრენლანდია და სხვა. ამ ეპოქის რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში გაჩნდა ძალიან ბევრი შესაძლებლობა ახალი აღმოჩენებისა და ვაჭრობისთვის, ამ შესაძლებლობებს კი ნორმანები ხელიდან არასდროს უშვებდნენ.
გივი შაჰნაზარი
პირველი თარგმნები ქართულ ენაზე 1952 წელს გამოაქვეყნა. ძირითადი თარგმანები: საიათნოვას „ლექსები“ (1972), პ. სევაკის კრებული „იქმენინ ნათელი“ (1978), კ. ვოიტილას დრამა „ოქრომჭედლის სახელოსნოს წინ“ (2000). პოეტმა, ეროვნებით სომეხმა, ქართულ ენაზე ააჟღერა სომეხი პოეტების გ. ნარეკაცის, ა. ისააკიანის, ე. ჩარენცის, ვ. ტერიანის, ჰ. შირაზის, ს. კაპუტიკიანის, ა. საჰიანის, აგრეთვე გამოჩენილი რუსი პოეტების ა. პუშკინისა და ანდრეი ბელის ლექსები. შაჰნაზარი არის აფხაზური და ოსური პოეზიის მთარგმნელი, მასვე ეკუთვნის ა. პაპაიანის, პ. ზუთუნცინიანის, ჟ. არუთინიანის პიესების თარგმანები.
ვიკინგების ეპოქა
წინაპირობა
ვიკინგთა აქტიური ექსპედიციები მათი ცხოვრების კულტითვე იყო განპირობებული, მათ დროთა განმავლობაში გაითავისეს ერთი რამ, რომ სიმდიდრის მოხვეჭა ძალიან მარტივი იქნებოდა, თუ ისინი ევროპის მშვიდობიან მოსახლეობას დაატერორებდნენ. მერვე საუკუნის შუა ხანებიდან დაწყებულმა მოგზაურობამ ნორმანების ცხოვრების წესად აქცია ქონების ძიება, რაც მათთვის პირდაპირ კავშირში იყო ძალაუფლების ზრდასთან და დიდებასთან.
გივი შაჰნაზარი
მიღებული აქვს ეღიშე ჩარენცისა (1998) და ივანე მაჩაბლის (1993) სახელობის პრემიები; 1998 წელს მიენიჭა ფრიტიოფ ნანსენის სახელობის საერთაშორისო პრემია. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997) და თბილისის ერთგულების ორდენით (2000).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:სომეხი პოეტები კატეგორია:სომეხი მთარგმნელები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2015)
ვიკინგების ეპოქა
წინაპირობა
ტერიტორიების დაპყრობა ვიკინგებისთვის არ ყოფილა უბრალოდ გავლენის არეალის გაფართოება, ყოველ ახალ მიწაზე ვიკინგ მეომრებს სარგებელის ახალი შესაძლებლობა ხვდებოდათ. ევროპულმა მოსახლეობამ, რომელსაც მრავალჯერ, ყოველივე გაფრთხილების გარეშე დაესხნენ თავს, გაითავისა, რომ ჩრდილოელი მეზობლობა მას კარგს არაფერს მოუტანდა, შედეგად ევროპულ საზოგადოებაში მალევე გავრცელდა ხმა სკანდინავიელთა სისასტიკის შესახებ.
ვიკინგ მეომრების სწრაფ გადაადგილებას და ეფექტურ თავდასხმებს ხელს უწყობდა მათ მიერვე აშენებული გემები, ლონგშიფები, რომლებიც დროთა განმავლობაში სკანდინავიური მითოლოგიის ნაწილად იქცნენ.
კერპთაყვანისმცემლობა
მინი|183x183პქ|ოდინი, მთავარი ღვთაება სკანდინავიელთა რწმენაში. ვიკინგების ეპოქაში გარკვეულ როლს თამაშობდა რელიგია, სკანდინავიურ მოსახლეობაში გავრცელებული იყო კერპთაყვანისმცემლობა და ძველი სკანდინავიური ღმერთები საკმაოდ დიდი პანთეონით იყო წარმოდგენილი. ღმერთების პანთეონში შედიოდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ფიგურა, მაგალითად ოდინი, რომელიც მთავარ ღვთაებადაა მიჩნეული გერმანულ მითოლოგიასა და სკანდინავიურ ღმერთთა პანთეონში. დროთა განმავლობაში სკანდინავიელთათვის ოდინის გავლენას გაუტოლდა მისი შვილის, თორის მნიშვნელობა, რომელიც მიჩნეული იყო ჭექაქუხილის ღმერთად და მოგზაურ ვიკინგთა ხელის წამმართველად. ვიკინგებში გავრცელებული იყო წარმოდგენა უზარმაზარი სანადიმო დარბაზის ვალჰალას შესახებ, ვალჰალაში ოდინის მიერ გამართულ ნადიმს მხოლოდ ის ვიკინგი მეომრები დაეწვეოდნენ, რომლებიც ბრძოლებში გმირულად დაეცემოდნენ. ვალჰალას იმქვეყნიური ყოფა ვიკინგი მეომრებისათვის კიდევ ერთი სტიმული იყო იმისათვის, რომ მათ კარგად ებრძოლათ.
ქრისტიანობა
ქრისტიანობის გავრცელება ვიკინგებში ძალიან გახანგრძლივდა, მაგრამ ვიკინგების ეპოქის დადგომისთანავე დაიწყო, სკანდინავიელთა კავშირი ევროპულ ქვეყნებთან ნელ-ნელა ნორმანების გაქრისტიანებით დასრულდა. სკანდინავიის სხვადასხვა ქვეყანაში ქრისტიანობამ სხვადასხვა დროს მიაღწია. მინი|205x205პქ|ვიკინგი ქრისტიანების მიერ აშენებული ეკლესია ნორვეგიაში. დეტალები ქრისტიანობის გამავრცელებელ მისიონერებთან და მათ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით ძალიან მწირია და ამის გამო თითქმის შეუძლებელია სკანდინავიის გაქრისტიანების საერთო სურათის აღდგენა, შემორჩენილია მწირე დოკუმენტაცია, მათ შორის ერთ-ერთი ნაშრომი დაკავშირებულია ქრისტიანთა წმინდან ანსგართან, რომელიც 801 წელს დაიბადა, 865 წელს გარდაიცვალა და მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ქრისტიანულ ეკლესიას ემსახურა. ანსგარი ჩრდილოეთ ევროპაში ქრისტიანობის გამავრცელებლად ითვლება, მისი მისიონერული მოღვაწეობის შემდეგ, სკანდინავიის გასაქრისტიანებლად ნაბიჯები ქრისტიანულმა მხარემ მოგვიანებითაც გადადგა, რაც უფრო შედეგიანი აღმოჩნდა.
ეკლესიები სკანდინავიურ მიწებზე პირველად მეთერთმეტე საუკუნის დასაწყისში გამოჩნდა და ვიკინგების ეპოქის მიწურულს, მეთერთმეტე საუკუნის ბოლოს უკვე ბევრგან იყო აღმოცენებული საეკლესიო კერა. ნაგებობები მათ სულიერ დანიშნულებასთან ერთად ბაზას წარმოადგენდნენ, სადაც მისიონერთათვის ცხოვრება და მოღვაწეობა იქნებოდა შესაძლებელი.
გრენლანდია
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი არტეფაქტებით დადგინდა მჭიდრო კავშირი სკანდინავიის ტერიტორიებსა და გრენლანდიას შორის. იმის მიუხედავად, რომ აღმოჩენილი მასალა არც ისე დიდია მაინც არ გვაქვს საფუძველი, ეჭვი შევიტანოთ ამ კავშირში.
ინგლისი
ინგლისი ვიკინგებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივად ხელმისაწვდომი ტერიტორია იყო და მერვე საუკუნის ბოლოდან ვიკინგური ეპოქის დასასრულამდე ინგლისის ტერიტორიების დაპყრობა არაერთხელ მოახერხეს. ვიკინგების მხრიდან ინგლისის მოსახლეობის დატერორებას საკმაოდ ხშირად მოჰყოლია მცირე სამთავროების შექმნა.
შოტლანდია
მინი|ვიკინგი მეზღვაურების მოგზაურობის ამსახველი მარშრუტი, ნორვეგია-ისლანდია-გრენლანდია. შოტლანდიასთან მდებარე კუნძულები ერთ-ერთი იყო იმ ტერიტორიებიდან, რომლებიც სკანდინავიურ მიწებთან ყველაზე ახლოს მდებარეობდა, ვიკინგები ყველაზე მეტად სწორად ამ ადგილებში აქტიურობდნენ და მათი თარეში შოტლანდიის მიწებზე ადგილობრივი მოსახლეობისთვის უმძიმესი გადასატანი იყო. ყველაზე ძლიერი დარტყმა სკანდინავიელებმა სწორედ ბრიტანეთის ამ ნაწილზე მიიტანეს და შესაბამისად ეს ტერიტორიები მათთვის სხვა ტერიტორიებთან შედარებით ბევრად მალე გახდა ათვისებადი.
ისლანდია
ისლანდიური „გადასახლებების წიგნის“ მიხედვით, რომელიც მეთორმეტე საუკუნეშია დაწერილი, ერთ-ერთმა ვიკინგმა ნადოდმა საკუთარი გემით გეზი ფარერის კუნძულებისკენ აიღო, მაგრამ კურსის არევის შედეგადაც ახალ, ამოუცნობ მიწას მიადგა, რომელიც დაუსახლებელი აღმოჩნდა. წიგნის მიხედვით კუნძულზე აღმოჩენის დღიდან 40 000-მდე სკანდინავიელი დასახლდა და ისლანდია თავისუფლად შეგვიძლია ჩავთვალოთ ერთადერთ ისეთ ტერიტორიად, რომელიც სკანდინავიელებმა უბრძოლველად ჩაიბარეს. ისლანდიელებს დასახლების დღიდან ოთხი საუკუნის განმავლობაში არ აურჩევიათ მთავარი ფიგურა, რომელიც ქვეყნის მართვის სადავეებს ჩაიბარებდა.
სქოლიო
კატეგორია:ვიკინგები კატეგორია:სკანდინავიის ისტორია კატეგორია:ცივილიზაციები კატეგორია:მაღალი შუა საუკუნეები
ნუევა-რეკენის რაიონი
ნუევა-რეკენის რაიონი (Distrito de Nueva Requena) — რაიონი პერუში, უკაიალის რეგიონის კორონელ-პორტილიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 138 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 312 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 857 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკაიალის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კორონელ-პორტილიოს პროვინციის რაიონები
ჯამსეტი ტატა
ჯამსეტი ტატა (Jamsetji Nasarwanji Tata, जमशेदजी टाटा; დ. 3 მარტი, 1839; ნავსარი, ბრიტანეთის ინდოეთი – გ. 19 მაისი, 1904; ბად-ნაუჰეიმი, პრუსიის სამეფო) — ინდოელი პიონერი ინდუსტრიალისტი. ინდოეთის უდიდესი კონგლომერატული კომპანია Tata Group-ის დამფუძნებელი. დაიბადა ნავსარიში, ზოროასტრულ ოჯახში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1839 კატეგორია:გარდაცვლილი 1904 კატეგორია:ინდოეთის ეკონომიკა კატეგორია:ინდოელები
დარიავარი
დარიავარი (Dəryavar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 300 კაცი.
შინაური ცხვარი
შინაური ცხვარი (Ovis aries) — მცოხნავი წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ცხვრის გვარისა, ღრურქიანების (ძროხისებრთა) ოჯახისა. წარმოშობილია ველური მთის ცხვრების (მუფლონი, არხარი) მოშინაურებით, დაახლ. 8 ათასი წლის წინ. მისი ევოლუცია უფრო მეტად მატყლსაფარველისა და სხეულის აგებულების ფორმის გარდაქმნის მიმართულებით წარიმართა. სიმაღლე მინდაოში 55–100 სმ-ია, სიგრძე (კეფიდან კუდის ძირამდე) 60–110 სმ. ნერბი იწონის 30–100 კგ-ს, ერკემალი – 60–180 კგ-ს. ცხვრის ჯიშების უმრავლესობას კარგად აქვს განვითარებული რქები; ნერბები ურქონი ან მცირე ზომის რქიანები არიან. დრუნჩი სწორი, ზოგჯერ ცხვირკუზიანი პროფილისაა. აქვს წაწვეტებული ცხვირი, წვრილი, მოძრავი ტუჩები. საჭრელი კბილები ბლაგვი კუთხითაა განლაგებული ყბაზე. თავის ამგვარი აგებულების საშუალებით ცხვარს შეუძლია ძირზე მოჭრას ბალახი და უფრო სრულად გამოიყენოს საძოვარი. ფეხები ძლიერია, რისი საშუალებითაც შორ მანძილზე ადვილად გადაადგილდება. ზრდასრულებს 32 კბილი აქვთ. სარძევე კბილების გამოცვლა 12–18 თვითან იწყება და 3,5–4 წლის ასაკში მთავრდება. ცხვარი ფერად თეთრი, შავი, წითური, რუხია. წმინდა- და ნახევარწმინდამატყლიანი როგორც წესი თეთრები არიან. კუდის ფორმის მიხედვით განასხვავებენ მჭლეკუდიან, მჭლეგრძელკუდიან, გრძელცხიმკუდიან, მოკლეცხიმკუდიან, დუმიან, ნახევარდუმიან ცხვრებს.
ხელსაყრელ პირობებში ცხვარი 14–15 წელი ცოცხლობს; მეურნეობებში სიცოცხლის ხანგრძლივობა 6–8 წელს შეადგენს. სქესობრივ სიმწიფეს 5–7 თვის ასაკში აღწევენ. შეწყვილებისთვის უშვებენ 15–18 თვეში. ბუნებრივი შეწყვილების დროს ერთ ერკემალზე დაშვებულია 60–70 ნერბი; ხელოვნური განაყოფიერების შემთხვევაში ერთ სეზონზე (45 დღე) ერთი ერკემლის თესლით ანაყოფიერებენ 3000-ზე მეტ ნერბს. მაკეობა 145–155 დღე-ღამე გრძელდება. იგებს 1, ზოგი ჯიში 2–3 და მეტ ბატკანს. ახალდაბადებული 3—5 კგ-ს იწონის. ზრდას 2–4 წელში წყვეტს. ნაირბეწვიანი ცხვრის მატყლი შედგება თივთიკის, გარდამავალი, მქისე და ზოგჯერ მკვდარი ბეწვისაგან. წმინდამატყლიანი ცხვრის თივთიკის სიგრძე 5–9 სმ-ია, ნახევრად წმინდამატყლიანისა — 10–40 სმ, ნაირბეწვიანისა — 10–15 სმ. წმინდამატყლიანის წლიური ნაპარსი საშუალოდ 5–6 კგ-ია (რეკორდული 31,7 კგ), ნახევრად წმინდამატყლიანისა — 3–6 კგ, ნაირბეწვიანისა — 1–4 კგ. სუფთა მატყლის გამოსავალი გარეცხვის შემდეგ წმინდამატყლიანი ჯიშის ნაპარსის დაახლოებით 30–50%-ია, ნახევრად წმინდამატყლიანისა — 50–65%, ნაირბეწვიანისა — 55–75%. წმინდამატყლიანი და ნახევრად წმინდამატყლიანი წელიწადში ერთხელ — გაზაფხულზე იკრიჭება, ნაირბეწვიანი — გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. საუკეთესო სახორცე-სამატყლე ჯიშის ცხვარი 5–7 თვის ასაკში დაკვლისას იძლევა 18–22 კგ ხორცს (გატყავებული და გამოშიგნული ცხოველი). ნერბის მერძეულობა 50–200 კგ-ია, ზოგი ჯიშისა — 500–600 კგ-მდე. იძლევა მაღალცხიმიან რძეს.
ძირითადი საკვების ბუნებრივი და ნათესარი საძოვრების ბალახი, თივა, უპირატესად წვრილღეროიანი, გაზაფხულის ნამჯა, სილოსი და კონცენტრატები. ცხვარს მწყემსავენ ადრეული გაზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე, თოვლის მცირე საფარიან ან ცხელი კლიმატის ადგილებში — მთელი წელი. ცხვარი კარგად ეგუება ჰაერის სხვადასხვა ტემპერატურას, წარმატებით ჰყავთ მაღალმთიან საძოვრებზე. კარგად იყენებს უდაბნოს, მთისა და ბარის საძოვრებს. ჰყავთ ფარეხებში, სეზონურ საძოვრებზე აწყობენ მყუდრო ადგილებს. მგრძნობიარეა სინესტის მიმართ, ადვილად ცივდება და ემართება ჰელმინტოზური და მწვავე დაავადებები. გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში.
საქართველოს ტერიტორიაზე ცხვრის მოშენებას უძველესი დროიდან მისდევენ. აქ ხალხური სელექციის გზით შეიქმნა ცხვრის თუშური და იმერული ჯიშები.
სქოლიო
* კატეგორია:მეცხვარეობა კატეგორია:ცხვარი
ავთანდილ ცერცვაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სუმოისტები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
მარკოლანდია
მარკოლანდია (Marcolândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 785 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 812 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 54.3 კმ²-ზე. ფართობი 143 876 კმ²-ია.
Tezos
Tezos — დეცენტრალიზებული ღია კოდის ბლოკჩეინი, რომელსაც შეუძლია განახორციელოს peer-to-peer ტრანზაქციები და ემსახურება პლატფორმას ჭკვიანი კონტრაქტების განსათავსებლად. Tezos ბლოკჩეინის ძირითადი კრიპტოვალუტა არის tez, რომელსაც აქვს სიმბოლო XTZ.
Tezos შეიქმნა ცოლ-ქმრული გუნდის, არტურ და კეტლინ ბრაიტმენების მიერ და პირველად შესთავაზა 2014 წელს. არაკომერციული Tezos Foundation, რომელიც მდებარეობს ზუგში, შვეიცარიაში, შეიქმნა 2017 წელს პროექტის მხარდასაჭერად და შეაგროვა $232 მილიონი ბიტკოინში და Ethereum-ში. ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საწყისი მონეტების შეთავაზება (ICO) იმ დროისთვის. შემდგომში, ბრაიტმანებმა და ფონდის ხელმძღვანელმა, იოჰან გევერსმა საჯაროდ გააპროტესტეს პროექტის კონტროლი. უთანხმოებამ გამოიწვია Tezos-ის განლაგების შეფერხება, რამაც გამოიწვია ინვესტორები შეეტანათ სარჩელი ფასიანი ქაღალდების არასანქცირებული გაყიდვის ბრალდებით. 2020 წელს, Tezos-ის დამფუძნებლებმა მოაგვარეს სარჩელი Tezos Foundation-თან, რომელმაც გადაიხადა $25 მილიონი.
Tezos ქსელი აღწევს კონსენსუსს ფსონის მტკიცებულების გამოყენებით. ტეზოსი იყენებს ჯაჭვური მართვის მოდელს, რომელიც იძლევა პროტოკოლის შესწორების საშუალებას, როდესაც განახლების წინადადებები საზოგადოებისგან დადებით ხმას მიიღებს. ეს საშუალებას აძლევს Tezos-ს თავიდან აიცილოს მყარი ჩანგლები. მისი სატესტო ქსელი ამოქმედდა 2018 წლის ივნისში, ხოლო მთავარი ქსელი გააქტიურდა 2018 წლის სექტემბერში. 2021 წლის აგვისტოს მდგომარეობით, Tezos ქსელში არის დაახლოებით 400 კვანძი, რომელიც ამოწმებს ბლოკებს (მოხსენიებული, როგორც მცხობელები).
ისტორია
Tezos დააარსა არტურ და კეტლინ ბრაიტმენებმა, ხოლო Tezos Foundation დააარსა იოჰან გევერსმა. არტური სწავლობდა გამოყენებით მათემატიკას, კომპიუტერულ მეცნიერებებსა და ფიზიკას საფრანგეთში და ფინანსურ მათემატიკას ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში ნასიმ ნიკოლას ტალებში, სანამ რაოდენობრივ ფინანსებზე მუშაობდა. კეტლინი სწავლობდა კორნელში და მუშაობდა ჰეჯ-ფონდში და კონსულტანტად. არტური იყო ანარქო-კაპიტალისტური ჯგუფის ლიდერი ნიუ-იორკში, ხოლო კეტლინი იყო ლიბერტარიანელი რესპუბლიკელი, რომელიც დაინტერესდა პოლიტიკით რაშ ლიმბოს მოსმენის შემდეგ 5 წლის ასაკში; ისინი შეხვდნენ 2010 წელს კრიპტო-ანარქისტულ ლანჩზე. არტური იყო პატრი ფრიდმანის მიმდევარი, The Seasteading Institute-ის დამფუძნებელი და მან შეიტყო გევერსის შესახებ, როდესაც ფრიდმანმა იგი დაიქირავა ჰონდურასში ლიბერტარიანული ქალაქის მშენებლობის პროექტში.
2016 წელს არტური გაემგზავრა გევერსთან შესახვედრად ზუგში, შვეიცარიაში, რომელიც ცნობილია თავისი ეფექტური კორპორატიული გადასახადის ნულოვანი და სუსტი რეგულაციებით. შვეიცარიული ფონდის შექმნა თავიდან აიცილებს აშშ-ს ფასიანი ქაღალდების კანონებს და 2017 წელს გევერსმა შექმნა Tezos Foundation ზუგში. იმ დროს ის ასევე აარსებდა Monetas-ს, საკუთარ ციფრულ ვალუტას. ისინი გეგმავდნენ, რომ ფონდი გამხდარიყო არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც შეაგროვებდა ფულს ICO-ს მეშვეობით და შეიძინებდა DLS-ს, რომელიც ფლობდა ჯგუფის ტექნოლოგიას. მათ მიიღეს 1,5 მილიონი დოლარის ინვესტიცია ტიმ დრეიპერისგან და დაიქირავეს საზოგადოებასთან ურთიერთობის ფირმა Strange Brew მათი პროექტის პოპულარიზაციისთვის. ფირმას უმტკიცებდნენ, რომ ცრუ აცხადებდა, რომ მსხვილი ამერიკული ფინანსური ფირმები იყენებდნენ Tezos-ს.
ICO და სამართლებრივი დავები
Tezos-ისთვის ფონდების შეგროვება დაიწყო 2017 წლის 1 ივლისს და მიიღო 66,000 ბიტკოინი და 361,000 ეთერი, რომელთა საბაზრო ღირებულება 232 მილიონი დოლარი იყო. შემოწირულობებს უწოდეს „უბრუნებადი შემოწირულობა“, რომელიც კეტლინ ბრაიტმანმა შეადარა დაპირებასთან, სადაც ხალხი მიიღებდა ჩანთებს, თუმცა ზოგიერთმა მონაწილემ ისინი ინვესტიციად მიიჩნია. თუ განიხილება ინვესტიცია და არა შემოწირულობა, ის დაექვემდებარება ფასიანი ქაღალდებისა და ბირჟების კომისიას (SEC). ICO-ში შემდეგ დაიგეგმა, რომ Tezos Foundation გადაიხდის DLS-ის შესაძენად და თუ Tezos-ის ბლოკჩეინი ფუნქციონირებდა მინიმუმ სამი თვის განმავლობაში, Breitmans მიიღებდა ICO-ს 8,5%-ს და ტოკენების 10%-ს.
ოქტომბრისთვის, ბრაიტმენები და გევერები კამათში იყვნენ პროექტის კონტროლზე, ბრაიტმანებმა ამტკიცებდნენ, რომ გევერსმა ზეწოლა მოახდინა ფონდის საბჭოზე, მოეწერა კონტრაქტი, რომელიც მას 1,5 მილიონი დოლარის ოდენობის ბონუსს მიანიჭებდა. გევერსმა უარი თქვა Breitmans-ის ანაზღაურებაზე, რომელიც კრიპტოვალუტაში დაახლოებით 70 მილიონ დოლარად იყო შეფასებული. დეკემბრისთვის შეერთებულ შტატებში სამი სარჩელი იყო წარდგენილი, რომლებიც თანხის შეგროვების დროს თაღლითობის ბრალდებით და რომ ტეზოსი დაურეგისტრირებელი უსაფრთხოება იყო. 2018 წელს გევერსმა თანამდებობა დატოვა და 400 000 დოლარი მიიღო, ფონდის გამგეობა კი შეიცვალა; ტეზოსი პირდაპირ ეთერში იმ სექტემბერში გამოვიდა. Tezos Foundation-მა 2020 წელს გადაიხადა 25 მილიონი დოლარი, რათა მოეგვარებინა თავისი სარჩელი, სანამ ფედერალური სასამართლოები გადაწყვეტდნენ, იყო თუ არა ICO არარეგისტრირებული ფასიანი ქაღალდების გაყიდვა. არტურ ბრაიტმანი ფონდის საბჭოს 2021 წელს შეუერთდა.
დიზაინი
Tezos-ის პირველადი პროტოკოლი იყენებს ფსონის თხევად მტკიცებულებას (LPoS) და მხარს უჭერს ტურინგის სრულ ჭკვიან კონტრაქტებს დომენის სპეციფიკურ ენაზე, სახელწოდებით Michelson. Michelson არის წმინდა ფუნქციური დასტაზე დაფუძნებული ენა, შემცირებული ინსტრუქციების ნაკრებით და გვერდითი ეფექტების გარეშე, შექმნილია ოფიციალური გადამოწმების გათვალისწინებით.
Tezos-ის LPoS მოდელში, ქსელის კვანძები, რომლებიც ამოწმებენ ბლოკებს და ამატებენ მათ ბლოკჩეინში - ცნობილი როგორც მცხობელები - შეირჩევიან ამ მოქმედებების შესასრულებლად მათი წილი 8000 XTZ რულონების პროპორციულად, რომლებიც დადებულია ფსონზე, და მცხობელი იღებს ფსონების ჯილდოებს. ახლად მოჭრილი XTZ-ის სახით ბლოკის წარმატებით დადასტურებისა და ბლოკჩეინში დამატების შემდეგ. XTZ-ის მფლობელებს შეუძლიათ თავიანთი XTZ დელეგირება მცხობელებზე, რათა გაიზიარონ ფსონების ჯილდოები, რომლებსაც მცხობელები იღებენ. XTZ-ის მფლობელები, რომლებიც არ ახორციელებენ ფსონს ან დელეგირებას მათ XTZ-ზე, რისკის ქვეშ აყენებენ ღირებულებას ინფლაციის გამო, რადგან ახალი XTZ იქმნება და ნაწილდება მცხობელებზე ახალი ბლოკების დასადასტურებლად და ბლოკჩეინში დამატების მიზნით. მიმდინარე წლიური ინფლაციის მაჩვენებელი 3,6%-ია. 2021 წლის იანვრის მდგომარეობით, მიმოქცევაში მყოფი XTZ-ის თითქმის 80% იყო პირდაპირ ფსონზე მცხობელების მიერ, ან დელეგირებული იყო მცხობელებზე ფსონისთვის.
Tezos-ის პროტოკოლი საშუალებას აძლევს საკუთარ თავს შეიცვალოს ეტაპობრივი პროცესით, რომელიც შესრულებულია შენახული ბლოკჩეინისთვის ოპერაციების განხორციელებით, რათა წარადგინოს წინადადებები (განზრახული კოდის ცვლილებები) და ხმის მიცემა ამ ცვლილებებზე. თუ წინადადება მიიღებს საკმარის ხმებს, პროტოკოლი განახლდება კოდის ცვლილებების შესატანად.
Tezos-ის ბლოკჩეინი გამოიყენებოდა NFT-ებისთვის, როგორც უფრო ენერგო ინტენსიური პროექტების ალტერნატივა, როგორიცაა Ethereum.
სანდოობა
2019 წლის მარტში აუდიტორულმა კომპანია Least Authority-მა გამოაქვეყნა 2018 წლის განმავლობაში Tezos Foundation-ისთვის ჩატარებული ხუთი აუდიტის შედეგი. დიდი ალბათობით, Tezos იცავს ჯაჭვის რეორგანიზაციებისა და ეგოისტური გამოცხობისგან, რაც ორი საერთო საკითხია ბლოკჩეინებში ნაკამოტოს სტილის კონსენსუსის გამოყენებით. შემდგომი ანალიზი ადასტურებს, რომ ტეზოსში ეგოისტური გამოცხობა იწვევს უმნიშვნელო მოგებას, მაშინაც კი, როდესაც მცხობელს, რომელიც ამას ცდილობს, წილში ძალიან დიდი ნაწილი აქვს. ერთმა კვლევამ გამოავლინა პოტენციური ხარვეზი ფსონების კონსენსუსის დადასტურების ამჟამინდელ მექანიზმში, რომელსაც იყენებს ტეზოსი, რომელიც უზრუნველყოფს თეორიულ ანალიზს ბლოკის მოპარვის თავდასხმის მიზანშეწონილობისა და მომგებიანობის შესახებ, რომელსაც ეწოდება „ეგოისტური მოწონება“. ამ არაკეთილსინდისიერი ქცევის მომგებიანობის შესამცირებლად შემოთავაზებული იქნა პროტოკოლის ცვლილება.
სქოლიო
კატეგორია:კრიპტოვალუტა
დამირჩილარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
=იხილეთ აგრეთვე=
ჩინური ფერწერა
მინი|200პქ|„თოვლიანი მთა“, [[გო სინი]] ჩინური ფერწერა მკვეთრად განსხვავდება დასავლურისგან. იგი გამოირჩევა თავისი სიმშვიდით და ჰარმონიულობით. ჩინელები ნამუშევრებში ემოციებს განსხვავებულად გამოხატავენ. ამის გამო, სხვა ხალხებისთვის ჩინური ფერწერის ნიმუშების აღქმა რთულია, ხოლო ჩინელ მნახველებში დასავლური ტოვებს აგრესიის და ქაოსის შთაბეჭდილებას.
ჩინელი მხატვრების შემოქმედება არასოდეს არ ეფუძნებოდა მათემატიკურ გამოთვლებს. ისინი ცდილობდნენ პიროვნების პრობლემები უკან წაეღოთ, ასევე საგნებს არ ხატავდნენ მაქსიმალური სიზუსტით.
ჟანრული მრავალფეროვნება
ჩინურ ფერწერას ახასიათებს ჟანრები:
ჩინეთში არ არსებობდა ნატურმორტი, რადგან ჩინელები ფიქრობდნენ, რომ უმოძრაო საგანი მკვდარი და უსულოა, ყველაზე ძალიან კი გავრცელდა პეიზაჟი, რომელსაც სუნგის დინასტიის მხატვარმა — ვან ვეიმ ჩაუყარა საფუძველი. სხვა მხატვრებმა X-XI საუკუნეებში გადააფასეს ბუნების ესთეტიკური მხარეები, რომლის მთავარი თვისება იყო მუდმივი განახლება. დღეს ხშირია, როდესაც ერთი მხატვარი მთელი მოღვაწეობის განმავლობაში ერთსა და იმავე საგანს ხატავს, რათა სრულყოს იგი და მოიპოვოს აღიარება.
ჩინური ფერწერა და კალიგრაფია მჭიდრო კავშირშია, რადგან ხელოვნების ეს ორი დარგი ეფუძნება მონასმებს.
რესურსები ინტენრეტში
კატეგორია:ჩინური კულტურა კატეგორია:ჩინური ხელოვნება კატეგორია:ჩინური ფერწერა
იზვოარე (ფლორეშტის რაიონი)
იზვოარე  (Izvoare) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 119 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 991 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
რუპერტ გრეივზი
რუპერტ გრეივზი (Rupert Graves; დ. 30 ივნისი, 1963) — ინგლისელი კინოს, ტელევიზიისა და თეატრის მსახიობი. სკოლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ცირკში ჯამბაზად. ოთხჯერ არის გადაღებული ერთ ფილმში ჰელენა ბონემ კარტერთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი
არხანჰელივკა
არხანჰელივკა (Архангелівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხარკივის ოლქის ბარვინკოვეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 287 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარვინკოვეს რაიონის სოფლები
ვაიქის რაიონი
ვაიქის რაიონი (Վայքի շրջան) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1931—1995 წლებში (სახელწოდება 1990 წლამდე — აზიზბეკოვის რაიონი). ცენტრი — ვაიქი (სახელწოდება 1966-დან 1990 წლამდე — აზიზბეკოვი).
ისტორია
აზიზბეკოვის რაიონი შეიქმნა 1931 წელს. 1951-1956 წლებში შედიოდა მიქოიანის რაიონის შემადგენლობაში. 1990 წელს აზიზბეკოვის რაიონს სახელი შეეხვალა და ეწოდა ვაიქის რაიონი. 1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა.
გეოგრაფია
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 1200 კმ²-ს შეადგენდა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 17 სოფსაბჭოს: აზატეკის, აზიზბეკოვის, ბარძრუნის, ჰერჰერის, გნდევაზის, გომურის, ჰორადისის, ჯულის, ზეიტის, ზირაქის, კარმრაშენის, კეჩუტის, კოჭბექის, მარტიროსის, სერსის, ტერფის, ხნძორუტის.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
ბალბოა (კაუკა)
ბალბოა (Balboa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23.602 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 402.83 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მიდაგრაბინი
მიდაგრაბინი (Мидаграбин) — ხეობის ტიპის მყინვარი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში. გაწოლილია ცენტრალურ კავკასიონზე, ხოხის ქედის ჩრდილო კალთაზე. იწყება მწვერვალ ჯიმარის ჩრდილო-დასავლეთ კალთიდან, ზღვის დონიდან 4200 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ბოლო 2950 მ სიმაღლეზეა. თოვლის ხაზის სიმაღლეა 3700 მ. სიგრძე 7,8 კმ, ფართობი 9,2 კმ². მყინვარის ბოლოდან სათავეს იღებს მდინარე გიზელდონის ერთ-ერთი მდგენელი მიდაგრაბინდონი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მყინვარები
ლალი ბადურაშვილი
ლალი ბადურაშვილი (დ. 29 ივნისი, 1938, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 4 თებერვალი, 2020 ) — ქართველი მსახიობი.
დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტი ფრანგული ენის სპეციალობით. მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრაზე. 1970 წელს გადაიღეს ფილმში „დიდოსტატის მარჯვენა“, რომელშიც შეასრულა შორენას როლი. იყო ასევე „ქართული ფილმის“ რედაქტორი. 2016 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება.
გარდაიცვალა 2020 წლის 4 თებერვალს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2016) კატეგორია:თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ჟარდუ
ჟარდუ  (Dzhardu) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
იარინაკოჩის რაიონი
იარინაკოჩის რაიონი (Distrito de Yarinacocha) — რაიონი პერუში, უკაიალის რეგიონის კორონელ-პორტილიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 67 681 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 110 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 596.2 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკაიალის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კორონელ-პორტილიოს პროვინციის რაიონები
მასაპე-დუ-პიაუი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.94 კმ²-ზე. ფართობი 521 125 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბოლივარი (კაუკა)
ბოლივარი (Bolívar) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 43.461 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 755 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ანგავული
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ფრუნზეშტი
ფრუნზეშტი (Frunzeşti) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 193 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 66 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
არსილე
არსილე  (Ərsilə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 421 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
არხანჰელსკა-სლობოდა
არხანჰელსკა-სლობოდა (Архангельська Слобода) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1136 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
პელინია
პელინია (Pelinia) — სოფელი მოლდოვაში, დროკიის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 151 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 538 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დროკიის რაიონის სოფლები
ამასიის რაიონი
მოსახლეობა
1939 წლის მონაცემებით, რაიონის მცხოვრებთა 68% აზერბაიჯანელი, ხოლო 30% სომეხი იყო.
იაილა
მინი|იაილა იაილა (Yayla) — ყირიმის მთების ბრტყელი, პლატოსებური ზედაპირი. აგებულია ზედაიურული რიფული კირქვებით, რომლებიც ძლიერ დაკარსტულია. იაილებს საკუთარი სახელები აქვთ, აღსანიშნავია აი-პეტრის იაილა, ბაბუგან-იაილა, ჩათირდაღი და სხვა. ბაბუგან-იაილა ყირიმის მთების უმაღლესი მასივია. ზოგჯერ იაილას უწოდებენ მთლიანად ყირიმის მთებს. იაილა თურქულად ნიშნავს საზაფხულო საძოვარს. შუა აზიაში ეწოდება ჯაილიაუ. იაილას უწოდებენ აგრეთვე ყირიმის სამთო საზაფხულო საძოვრებს.
ამასიის რაიონი
ისტორია
ამასიის რაიონი შეიქმნა 1930 წელს.
1951-1956 წლებში შედიოდა მიქოიანის რაიონის შემადგენლობაში.
იაილა
ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის მთები
ამასიის რაიონი
ისტორია
1951 წელს რაიონი გაუქმდა და ღუკასიანის რაიონს შეუერთდა, მაგრამ 1950-იანების მეორე ნახევარში რაიონი აღდგა. 1962 წელს იგი კვლავ გაუქმდა, ხოლო 1963-ში ისევ აღდგა.
1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა და შირაკის პროვინციის ნაწილი გახდა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 18 სოფსაბჭოს: აზიზბეკოვის, ამასიის, ბანდივანის, გიოლინის, გიულიბულაღის, გიულიჯინის, ჯრაძორის, დუზქენდის, იბიშის, კონჯალის, კუზიქენდის, მაღარაჯუკის, ნორაღპიურის, ოქსიუზის, ოღჯოგლინის, ჭივინლის, შურაბადის.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
ნენსი მარკი
ადრეული წლები და განათლება
ნენსი მაკრი დაიბადა 1962 წლის 5 სექტემბერს საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. მან დაამთავრა ათენის უნივერსიტეტი 1985 წელს ქიმიის მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხით. მისი ხელმძღვანელი გახლდათ პროფესორი კ.ა. ნიკოლაიდესი. შემდეგ ჩააბარა კალიფორნიის უნივერსიტეტში. 1989 წელს უილიამ ჰ. მილერის ხელმძღვანელობით მიიღო დოქტორის  წოდება. მისი სადისერტაციო ნაშრომი იყო „ქიმიური დინამიკის შესწავლის თეორიული მეთოდები“. 1992 წელს დაქორწინდა ფიზიკოს და ქიმიკოს მარტინ გრუბელზე.
კარიერა
მაკრიმ ორი წელი (1989 წლიდან 1991 წლამდე) მუშაობდა  ჰარვარდის უნივერსიტეტში უმცროს მკვლევარად. 1992 წელს ჩაირიცხა ილინოისის უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტზე ურბანა-შამპენში. 1996 წელს გახდა ასოცირებული პროფესორი, ხოლო 1999 წელს  —  ქიმიისა და ფიზიკის პროფესორი. იგი მაკრის მკვლევართა ჯგუფის მთავარი მკვლევარია კონდენსირებული ფაზის კვანტური დინამიკის თეორიული გააზრების შესახებ. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის თანაავტორია. ასევე არის ბეკმანის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის პარტნიორი.
მაკრი მუშაობს თეორიული ქიმიური ფიზიკის დარგში. მან შეიმუშავა ახალი თეორიული მიდგომები კვანტური მექანიკური მოვლენების დინამიკის მოდელირებისთვის, ახალი მეთოდები ზუსტი ტრაექტორიის ინტეგრალების რიცხვითი გამოთვლისთვის, სისტემურ დინამიკის მოდელირებისთვის ჰარმონიულ დისიპაციურ გარემოში. მისი მოდელირების ალგორითმები ითვალისწინებს შრედინგერის განტოლების შეზღუდვებს, რომელსაც შეუძლია ზუსტად აღწეროს ფიზიკური ცვლილებები მხოლოდ მცირე მოლეკულების კვანტურ მდგომარეობაში. მოდელირების ასპექტების იდენტიფიცირების შემდეგ, რომლებიც შეიძლება ეფექტურად გამარტივდეს, დოქტორ მაკრის ჯგუფმა შეიმუშავა „პირველი სრულად კვანტური მექანიკური მეთოდოლოგია კვანტური სისტემის ევოლუციის გამოსათვლელად დისპაციურ გარემოში ფეინმანის გამოხატვის განმეორებითი გაფართოების შესრულებით ტრაექტორიებზე ინტეგრალისთვის“ .ასეთი გამარტივებები შესაძლებელს ხდის ისეთი შედეგების გამოთვლას, რომლებიც სხვაგვარად მათემატიკურად შეუძლებელი იქნებოდა. მისმა საგულდაგულო ​​კვლევამ კვანტურ დისიპაციაში (სისტემურ-ჰარმონიული აბაზანის მოდელი)  მიიყვანა იმ მეთოდებამდე, რამაც გამოიწვია მონტე კარლოს ნიშნის პრობლემის თავიდან აცილება.
პროტონისა და ელექტრონის გადაცემის რეაქციების მოდელირების უნარი წარმატებით იქნა გამოყენებული ისეთ ბიოლოგიურ სისტემებში, როგორიცაა ელექტრონის გადაცემის კვანტური მოდელირება ბაქტერიულ ფოტოსინთეზში "პროცესის სრული და ცალსახა სურათის" შეთავაზებით.
უახლესი ნაშრომი ფოკუსირებულია ნახევრადკლასიკური (წინ და უკან მოძრავი) დინამიკის მეთოდოლოგიის შემუშავებაზე კლასიკური ტრაექტორიის გამოთვლების გამოყენებით. ეს მიდგომა გამოიყენებოდა ჰელიუმის აქტივობის მოდელირებისთვის როგორც ნორმალურ, ისე ზესთხევად ფაზაში, ფაზურ გადასვლებზე ბოზეს სტატისტიკური ეფექტების შესასწავლად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:აშშ-ის ქალი ფიზიკოსები კატეგორია:აშშ-ის ქალი ქიმიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის მეცნიერები კატეგორია:XXI საუკუნის მეცნიერები კატეგორია:XXI საუკუნის ფიზიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ქიმიკოსები
ნოვა-სანტა-რიტა (პიაუი)
ნოვა-სანტა-რიტა (Nova Santa Rita) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 292 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 187 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.6 კმ²-ზე. ფართობი 909 735 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბუენოს-აირესი (კაუკა)
ბუენოს-აირესი (Buenos Aires) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29.267 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 410 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ბესიკ ამირანაშვილი
ბესიკ ამირანაშვილი (დ. 28 აგვისტო, 1985, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი, იურისტი.