cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polyrhachis dohrni
Polyrhachis dohrni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ერატო (მუზა)
thumb|150px|ერატო ერატო (Ἐρᾰτώ, Eratō) — სასიყვარულო პოეზიის მუზა. მისი ატრიბუტია - კიფარა (ლირის ერთ ერთი სახეობა). ძველი ბერძნული მითოლოგიის პოპულარული პერსონაჟი; ხშირად გამოყენებადი სახე და სიმბოლო ხელოვნებაში. მას მიმართავენ პოემებში აპოლონი როდოსელი და ვერგილიუსი.
ზევსისა და მნემოსინეს ქალიშვილი. დიოდოროსის მიხედვით, სახელი მიიღო - სწავლულთა შესაძლებლობა გახდე სიყვარულში სასურველი (ეპერასტო).
შენიშვნები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:მითოლოგია კატეგორია:მუზები
Windows 7
Windows 7 — ოპერაციული სისტემა Microsoft Windows-ის ვერსია, გამოშვებულია 2009 წლის 22 ოქტომბერს. კომპანია Microsoft-მა იგი გამოსცა პერსონალური კომპიუტერებისათვის, ლეპტოპებისათვის, ნეტბუკებისათვის, Microsoft-ის პლანშეტებისათვის და შინაური მედია-ცენტრებისათვის.
განსხვავებით წინამორბედი Windows Vista-სგან, რომელშიც შეტანილი იყო მრავალი სიახლე, Windows 7-ში ყურადღება ექცევა იმ მოწყობილობებთან თავსებადობას, რომლებთანაც წინა სისტემაც იყო თავსებადი. Microsoft-ის მიერ 2008 წელს გამართულ პრეზენტაციებზე წარდგენილი იქნა ახალი სისტემის რამდენიმე სიახლე, როგორიც იყო შეხების ტექნოლოგია, სწრაფად გაშვების განსხვავებული დაფა, რომელსაც ამიერიდან Superbar ეწოდება, შინაური ქსელის სისტემა HomeGroup, და გაუმჯობესებები სწრაფმოქმედების მხრივ. ახალ სისტემაში შეტანილი რამდენიმე პროგრამა, რომელიც უკვე ვრცელდებოდა Windows-ის წინა ვერსიასთან ერთად (მაგალითად, Windows Calendar, Windows Mail, Windows Movie Maker და Windows Photo Gallery) არ იქნა შეტანილი Windows 7-ში - მომხმარებელს შეუძლია მათი თავად გადმოტვირთვა და ინსტალირება პროგრამების კრებულის Windows Live Essentials ფარგლებში.
ისტორია
უკვე 2000 წელს მაიკროსოფტში დაიწყეს ფიქრი სისტემის Windows XP შემდეგ ვერსიაზე და მის სერვერულ ვარიანტზე Windows Server 2003. თავდაპირველად მათ სურდათ მისი 2005 წელს გამოცემა.
თუმცა, Blackcomb გადაიდო და ამასობაში დაიწყო მუშაობა სისტემაზე "Longhorn", რომლის დებიუტიც 2003 წლისათვის იყო დაგეგმილი. ამ ვერსიაში თავდაპირველად შეიტანეს გადადებული პროექტის რამდენიმე ელემენტი. საბოლოოდ, Longhorn-ს ეწოდა Windows Vista და იგი ოფიციალურად გამოვიდა 2007 წლის იანვარში.
სახელწოდება
Windows Vista-ზე მუშაობის პარალელურად, Blackcomb-ს ეწოდა Vienna. თუმცა, 2007 წლის 20 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ სახელწოდება შეცვლილი იქნა და ამჯერად ეს იყო Windows 7. 2008 წლის 13 ოქტომბერს ეს საბოლოოდ დადასტურდა. მაიკ ნეშის, ვინდოუსის პროდუქციის განხრით Microsoft-ის ვიცე-პრეზიდენტის თქმით, ეს სახელწოდება აირჩიეს იმიტომ, რომ ვინდოუსის უშუალო მიმართულებაში ეს არის მეშვიდე ვერსია.
Blackcomb
კოდური სახელწოდება Blackcomb თავდაპირველად ეკუთვნოდა სისტემას Windows NT 6.0. დაგეგმილი მისი Windows XP-ს შემდეგ გამოცემა. 2001 წლის ბოლოს ცნობილი გახდა, რომ Blackcomb გამოვიდოდა 2005 წელს, ხოლო 2002 წლის აგვისტოში - ის, რომ შუალედური ვერსია იქნება Windows Vista, დაფუძნებული ბირთვზე Windows NT 5. Longhorn-ის შექმნისას მას დაემატა Blackcomb-ის ფუნქციები და მიენიჭა ნომერი 6.0.
ბერძენხანა
ბერძენხანა — ძველი თბილისის გორგასლის მოედნის მიმდებარე ტერიტორიის ერთი ნაწილის ისტორიული სახელწოდება. უბანს სახელი ეწოდა წმ. ეკატერინეს ბერძნული ეკლესია-მონასტრის მიხედვით, რომელიც მაშინდელი თათრის მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ ხაზზე განლაგებული დუქნების უკან მდებარეობდა.
ბერძენხანას მართკუთხა მოხაზულობის ტერიტორია ეკავა თათრის მოედანს, ლილახანასა (ახლანდ. სამღებროს ქუჩა) და აშპაშხანას შორის. აშპაშხანა, კერძოდ კი მისი ნაწილი ქიაბაბხანა, წმ. ეკატერინეს ეკლესიის ჩრდ.-აღმ. კედელს გასდევდა მტკვრის მხარეზე, ლილახანა კი მის პარალელურად მიემართებოდა მოპირდაპირე კედლის გასწვრივ.
გადმოცემით, ამ უბანში მდგარ ეკლესიას დავით აღმაშენებლის ზეობაში ჩაეყარა საფუძველი (XI ს.). XIV ს. მიწურულს იგი დაანგრია თემურ-ლენგის ლაშქარმა. ალექსანდრე I-ის დროს, 1430 წ. ეკლესია აღადგინეს, მაგრამ კვლავ დაინგრა აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის დროს 1795 წ. პლატონ იოსელიანის ცნობით, მის ნანგრევებზე კვალვ აღუდგენიათ ეკლესია სინას მთიდან მოსულ ბერებს. შემოსავალიც სინას მთის მონასტრებისთვის ყოფილა განკუთვნილი. მონასტერს თავისი დუქანიც ჰქონია, რომელიც მას ერეკლე II-მ უბოძა 1781 წ. მონასტერშივე იდგა ბერძენი არქიმანდრიტის რეზიდენცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
ბიოგრაფია
ბიოგრაფია ( – სიცოცხლე, grapho – ვწერ) — ადამიანის ცხოვრების აღწერა. ბიოგრაფია ლიტერატურისა და ზოგიერთი მედიის (მაგ. კინოს) ერთ-ერთი ჟანრია, რომელსაც ინდივიდუალური ცხოვრების წერილობითი აღწერა უდევს საფუძვლად. ბიოგრაფია ძირითადად დოკუმენტურ წყაროებს ეყრდნობა და გამოგონილი არ არის. კურიკულიმ-ვიტას ან პროფილისგან განსხვავებით ბიოგრაფია კომპლექსურად აღწერს ადამიანის პერსონალურ მახასიათებლებს, რომელიც მისი გამოცდილების ინტიმურ დეტალებსაც ეყრდნობა.
ბიოგრაფია უფრო მეტია ვიდრე უბრალოდ ფაქტთა (დაბადება, განათლება, სამსახური, ურთიერთობანი და სიკვდილი) ჩამონათვალი. ის ასევე ამ ფაქტებთან დაკავშირებულ ემოციური განცდების გამოცდილებას ასახავს.
კლასიკური ფორმები
ძველ საბერძნეთში შეიქმნა ბიოგრაფიები, რომლებიც არაობიექტურობით (მიკერძოებულობით) გამოირჩეოდა. ამ ბიოგრაფიების მიზანი საკამათო რეპუტაციის ადამიანთა დაცვა იყო. საუკეთესო მაგალითი კლასიკური ბიოგრაფიებისა არის ქსენოფონის მემორაბილია,პლუტარქეს ,,პარალელური ბიოგრაფიები" და ცეზარის ცხოვრებანი სეტონიუსის მიერ. რომის იმპერიის ხანაში იოანეს, ლუკას და მათეს სახარებანი ბიბლიის ახალ აღთქმაში ფაქტობრივად იესოს ბიოგრაფიები იყო.
შუა საუკუნეები
გვიანდელ შუა საუკუნეებში ბიოგრაფიები ეკლესიაზე ნაკლებად ორიენტირებული გახდა. ყურადღება გადაიტანეს მეფეებზე, მეომრებზე, ტირანულ მმართველებზე და ა.შ. ყველაზე ცნობილი მაგალითია ლე მორტ დ'ართურის ბიოგრაფია სერ თომას მელორის მიერ. ეს წიგნი იყო სახელოვანი მეფე ართურისა და მის მეომართა ცხოვრების აღწერა.
მას შემდეგ ახალი ინტერესის სფერო გახდა ისეთი არასაეკლესიო თემები, როგორიცაა ხელოვნება - ბიოგრაფიები მხატვრებზე, მოქანდაკეებსა თუ ცნობილ პოეტებზე საყოველთაოდ პოპულარული გახდა. ამავე დროს საბეჭდი მოწყობილობის გამოგონებამ და გავრცელებამ (XV საუკუნე) ასევე შეუწყო ხელი წერა-კითხვის გავრცელებას და მაშასადამე ბიოგრაფიებისადმი (ისევე როგორც სხვა ლიტ. ჟანრების მიმართ) ინტერესიც გაიზარდა.
თანამედროვე ფორმები
1640 წელს აიზეკ ვოლტონმა გამოსცა "ცხოვრება დონისა", პეოტ ჯონ დონის ბიოგრაფია. ეს წიგნი თანამედროვე ბიოგრაფიული წერის კომპლექსური სტილის პროტოტიპად ითვლება. 1683 წელს გამოიცა ისტორიაში პირველი ბიოგრაფია ინგლისურ ენაზე "პლუტარხი" ჯონ დრაიდენის მიერ. ამ ნამუშევარში ვრცლად არის აღწერილი პლუტარქეს სიტყვიერი ბიოგრაფიების პოპულარიზაციის მცდელობა.
XVIII საუკუნის მნიშვნელოვან ბიოგრაფიათა რიცხვს მიეკუთვნება ბოსველის "ცხოვრება ჯონსონისა" (1791). ნამუშევარი, რომელიც ძირითადად ეყრდნობა ავტორისა და სემუელ ჯონსონის პირად საუბრებსა და მის პირად წერილებს, პირველთაგანია მკითხველთათვის მოცემული სუბიექტის პირადული დეტალების ისეთი სიღრმის გადმოცემით, რაც აქამდე ამ ჟანრის ნაწარმოებისთვის უცნობი იყო.
მულტიმედიური ფორმები
XX საუკუნის მიწურულსა და XXI საუკუნის დამდეგს ტექნოლოგიური განვითარების შედეგად ბიოგრაფიების მულტიმედიური ფორმები გაცილებით უფრო პოპულარული გახადა ლიტერატურულ ფორმებთან შედარებით. ვიზუალურმა და კინომატოგრაფიულმა ეფექტებმა პერსონალური ცხოვრების აღწერაში ახალი განზომილება შეიტანეს, ის რაც წერითი ფორმებისთვის აქამდე შეუძლებელი იყო. მულტიმედიური ფორმების პოპულარობამ განაპირობა ცალკეული ბიოგრაფიებისთვის განკუთვნილი სატელევიზიო არხების შექმნა (მაგ. A&E, The Biography Channel, The History Channel და History International).
კატეგორია:ტერმინები კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები კატეგორია:ბიოგრაფიები
სუსლოვო (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 647 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 123 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (54 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
ლა (ნოტი)
ლა — მეექვსე მუსიკალური ნოტი. კლავიატურაზე მდებარეობს სამი შავი კლავიშის შორის სოლ-ის მარჯვნივ. აღინიშნება სიმბოლოთი A. ის ასე გამოისახება სანოტო სისტემაზე:thumb|250px|right|ლა ნოტები სხვადასხვა ოქტავაში ვიოლინოსა და ბანის გასაღებებში
კატეგორია:მუსიკალური ნოტები
ვენეციის სკოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ვენეციის სკოლა შეიძლება აღნიშნავდეს:
მბრუნავი ტორსი
Turning Torso ანუ მბრუნავი ტორსი — 50-სართულიანი ცათამბჯენი, განლაგებული ერესუნდის ყურის შვედეთის ნაწილში, მალმეში. მაღლივი შენობა დაპროექტებულია ესპანელი არქიტექტორის სანტიაგო კალატრავას მიერ და ოფიციალურად 2005 წლის 27 აგვისტოს არის გახსნილი. ცათამბჯენი სიმაღლით 190 მეტრია და სკანდინავიაში ყველაზე მაღალ ნაგებობად, ევროკავშირში ყველაზე მაღალ საცხოვრებელ კორპუსად, ხოლო ზოგადად ევროპაში მოსკოვის 264-მეტრიანი „ტრიუმფ-პალასის“ შემდეგ, სიმაღლით მეორე ადგილზე მყოფად მიიჩნევა. მბრუნავი ტორსის აგებამდე სკანდინავიაში მალმიოს 84-მეტრიანი კრონპირსენი იყო უმაღლეს ნაგებობად მიჩნეული.
Turning Torso-ს ნაგებობა ესპანელი არქიტექტორის სანტიაგო კალატრავას სკულპტურის ე. წ. „Twisting Torso-ს“ (გრეხადი ტორსი) მიხედვით არის შექმნილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალმე კატეგორია:საცხოვრებელი შენობები შვედეთში
მასადა
მასადა (ებრ. מצדה) — უძველესი სასახლე და თავდაცვითი ნაგებობა ისრაელის სამხრეთში. მდებარეობს იუდეის უდაბნოს აღმოსავლეთ კიდეზე, ქალაქ არადიდან 20 კმ-ით აღმოსავლეთით, იზოლირებულ კლდოვან პლატოზე (ჰორსტი) და გადაჰყურებს მკვდარ ზღვას. პირველი რომაულ-ებრაული ომის შემდეგ (იუდესი პირველი ომი), რომის არმიამ ციხესიმაგრე ალყაში მოაქცია, რის შედეგადაც, მასში გამაგრებულმა აჯანყებულებმა მასიური თვითმკვლელობა მოაწყვეს.
ნაგებობა მკვდარი ზღვის დონიდან 450 მეტრზე მდებარეობს და აშენებულია ძვ.წ. 37-31 წლებში, მეფე ჰეროდეს მიერ, როგორც აჯანყების დროს თავშესაფარი. აქ ინახებოდა საკვები და იარაღი, მეფის ოქროულობა, არსებობდა წყალმომარაგების ინჟინერული სისტემა, რომელიც რომაული აბანოების პრინციპს ეყრდნობოდა.
2001 წელს, იუნესკომ ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ძაღლიარჭამა
ძაღლიარჭამა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად ოდნავ ოვალური ფორმის. ხუთი, იშვიათად სამნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია, მის ქვეშ კი მოფენილია საშუალო სისქის ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მისი ფორმა საგრძნობლად იცვლება. უფრო ხშირად კონუსური და უფორმო მტევნები გვხვდება, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური და დატოტვილი. ძირითადად საშუალო სიკუმსისაა, თუმცა კუმსი და თხელი მტევნებიც გვხვდება. ჯიშისთვის დამახასიათებელია მცირეოდენი წვრილმარცვლიანობა. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე უფრო მსხვილია. მომრგვალო ან ოდნავ შეზნექილი. მწიფე მარცვალი ღია ვარდისფერია. კანი — სქელი, თხელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული, ადვილად შორდება რბილობს. რბილობი ოდნავ მკვრივი და მდნარია, წვენი — უფერული.
ძაღლიარჭამა ძალიან სუსტი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 148 დღიდან 169 დღემდე გრძელდება. მტევნის წონა 250-800 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.8-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო, გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად სუფრის ღვინის დასამზადებლად, ასევე ადგილობრივად სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
კლდიაშვილი
კატეგორია:ქართული გვარები
რონ გისინი
რონალდ რონ გისინი (Ronald Geesin) (დ., სტივენსტონი, ეარშირი, შოტლანდია) — ბრიტანელი მუსიკოსი და კომპოზიტორი, გამორჩეული თავისი უცნაური არანჟირებითა და უჩვეულო ჟღერადობით. გისინმა თავისი მოღვაწეობა 1962 წელს ბანჯოს დაკვრით დაიწყო. დღესაც ბანჯო მის ძირითად ინსტრუმენტად რჩება.
ყველაზე მეტად გისინი ცნობილია, როგორც პინკ ფლოიდის სუიტის Atom Heart Mother (1970) საორკესტრო პარტიების და რთული არანჟირების შემქმნელი. სწორედ მისი წყალობით ჯგუფმა შეძლო გაეერთიანებინა ამ კომპოზიციის ცალკეული ნაწილები. უფრო მოგვიანებით, იმავე 1970 წელს, როჯერ უოტერსთან თანაავტორობით ჩაიწერა მუსიკა ფილმისთვის სხეული. კომპოზიციათა უმეტესობაში გამოყენებული იყო ადამიანის სხეულის ხმები.
პირველი სოლო ალბომის, A Raise of Eyebrows (1967), შემდეგ გისინმა გახსნა ერთ-ერთი პირველი ერთი კაცის ხმისჩამწერი კომპანია Headscope, და გამოუშვა ალბომები As He Stands, Patruns და Right Through. 70-იან 80-იან წლებში მისი ელექტრონული კომპოზიციების უმეტესობა გამოიყენებოდა როგორც საუნდტრეკი ტელეარხ ITV-ის პროგრამებში სკოლებისა და კოლეჯებისთვის.
თავისი შემოქმედებითი გზის არცთუ მცირე ნაწილი გისინმა დაუთმო გარემომცველი ხმებისა და ვიდეო ინსტალაციების პოტენციალის შესწავლას. 1970 წელს ოსაკაში მსოფლიო გამოფენა-გაყიდვაზე მან მუსიკალურად გააფორმა ბრიტანული პავილიონი. 90-იან წლებში იენ ბრეიკველთან ერთად დიდ აუდიტორიას წარუდგინა რამდენიმე ვიდეო პროექტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოტლანდიელი კომპოზიტორები კატეგორია:შოტლანდიელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:პინკ ფლოიდი კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
ალიქენდი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ალიქენდი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ალექსანდრე გოლოვანოვი
ალექსანდრე გოლოვანოვი (დ. 25 ივლისი, 1904, ნიჟნი-ნოვგოროდი ― გ. 22 სექტემბერი, 1975, მოსკოვი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა ავიაციის მთავარი მარშალი (1944).
ბიოგრაფია
1919 წელს მოხალისედ წავიდა წითელ არმიაში. მონაწილეობდა სამოქალაქო ომში. 1933–1941 წლებში მუშაობდა სამოქალაქო საჰაერო ფლოტის სისტემაში. 1939 წელს მონაწილეობდა მდინარე ხალინ-გოლთან გამართულ ბრძოლებში და საბჭოთა კავშირ-ფინეთის ომში. 1941 წლის თებერვლიდან მეთაურობდა შორსმოქმედ ბომბდამშენ საავიაციო დივიზიას, 1942 წლის თებერვლიდან – შორსდმოქმედ ავიაციას, ხოლო 1944 წლის დეკემბრიდან – მე-18 საჰაერო არმიას. მონაწილეობდა აღმოსავლეთ პრუსიის და ბერლინის ოპერაციებში. იყო სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:დიდი სამამულო ომის მონაწილეები
სი (ნოტი)
სი — მეშვიდე მუსიკალური ბგერა. ფორტეპიანოზე მდებარეობს სამი შავი კლავიშის მარჯვნივ. აღინიშნება სიმბოლოთი H. სანოტო სისტემაზე გამოისახება ასე:
დიმიტრი უზნაძე
ბიოგრაფია
1909–1918 წლებში უზნაძე მსოფლიო ისტორიას ასწავლიდა ქუთაისის ქართულ სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1917 წელს მან ქუთაისში გამოსცა მსოფლიო ისტორიის პირველი ქართული სახელმძღვანელო. 1917–1918 წლებში იყო თბილისის ქართული უნივერსიტეტის დამფუძნებელი საზოგადოების წევრი. 1918 წელს ივანე ჯავახიშვილთან და სხვა გამოჩენილ ქართველ მოღვაწეებთან ერთად აფუძნებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს. 1918–1950 წლებში იყო ამ უნივერსიტეტის პროფესორი და მის მიერვე დაარსებული ფსიქოლოგიის კათედრის გამგე იყ. 1935 წელს მას დისერტაციის დაუცველად მიენიჭა ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი.
1941 წელს მისი თაოსნობით შეიქმნა საქართველოში ფსიქოლოგიის დარგის პირველი სამეცნიერო დაწესებულება - საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფსიქოლოგიის სექტორი, რომელიც 1943 წელს გარდაიქმნა ფსიქოლოგიის ინსტიტუტად. როგორც სექტორის, ისე ინსტიტუტის დირექტორი იყო დიმიტრი უზნაძე. დღეს ეს ინსტიტუტი, რომელიც ფართოდ არის ცნობილი მთელ მსოფლიოში, მის სახელს ატარებს. 1933–1942 წლებში უზნაძე იყო ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის (ამჟამად ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) ფსიქოლოგიის კათედრის პირველი გამგე.
უზნაძის სამეცნიერო შრომები (რომლებიც გამოქვეყნებულია როგორც ქართულ, ისე გერმანულ, ინგლისურ, ფრანგულ, რუსულ ენებზე) ეძღვნება ფსიქოლოგიის, ფილოსოფიისა და პედაგოგიკის საკვანძო საკითხებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი თაოსნობით შექმნილი „განწყობის თეორია“, რომელიც სამართლიანად ითვლება თანამედროვე ფსიქოლოგიის ერთ-ერთ უმთავრეს მონაპოვრად. საკმარისია აღინიშნოს, რომ მეცნიერის გარდაცვალების შემდეგ ნიუ-იორკში ინგლისურ ენაზე გამოიცა მისი ფუძემდებლური მონოგრაფია „განწყობის ფსიქოლოგია“ (D.N. Uznadze, „The Psychology of Set“, New York, 1966). ამ მიმართულებით ინტენსიურ კვლევა-ძიებას საფუძველი ჩაეყარა 1923 წელს, როდესაც თსუ-ის პერიოდულ სამეცნიერო გამოცემაში „ჩვენი მეცნიერება“ (N 1) გამოქვეყნდა დ. უზნაძის სტატია. ჯერ კიდევ 1939 წელს სკანდინავიაში გამომავალ ავტორიტეტულ საერთაშორისო ჟურნალში „Acta Psychologica“ გამოქვეყნდა განწყობის ფსიქოლოგიისადმი მიძღვნილი მისი ვრცელი ნაშრომი. სწორედ ამ დროიდან ქართველი მეცნიერის სამეცნიერო მოღვაწეობა მოექცა მსოფლიოს ფსიქოლოგთა ყურადღების ცენტრში. ამდენად, დღეს დიმიტრი უზნაძე სამართლიანად ითვლება განწყობის ფსიქოლოგიის მამამთავრად. გარდა ამისა, უზნაძე ითვლება ექსპერიმენტული პედაგოგიკისა და პედაგოგიკის ფსიქოლოგიის ფუძემდებლად საქართველოში. ჯერ კიდევ 1912 წელს მან გამოსცა „ექსპერიმენტული პედაგოგიკის შესავალი“, რითაც სათავე დაუდო ჩვენში ამ მიმართულებას.
აღსანიშნავია, რომ დიმიტრი უზნაძე აქტიურად მონაწილეობდა 1910-იანი წლების საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იგი იყო საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის თვალსაჩინო მოღვაწე, 1917–1919 წლებში კი საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. 1918 წლის 26 მაისს, ეროვნული საბჭოს საგანგებო სხდომაზე, მან ხელი მოაწერა „საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტს“.
დიმიტრი უზნაძე გარდაიცვალა 1950 წელს, 63 წლის ასაკში. დაკრძალულია თსუ-ის ბაღში.
უზნაძის მიდგომები თამაშსა და სწავლაზე
დ. უზნაძე თავისი თეორიის ფარგლებში აშუქებს ბავშვის თამაშისა და სწავლის ფსიქოლოგიურ ბუნებას და ფუნქციას. უზნაძის აზრით, ყველა ცოცხალი ორგანიზმის ბუნებრივ მდგომარეობას მოძრაობა, აქტიურობა შეადგენს. არ არის აუცილებელი, რომ ცოცხალი ორგანიზმის ასამოქმედებლად მასზე რაიმე გამღიზიანებელი ზემოქმედებდეს. ცოცხალი ორგანიზმის ბუნებრივი თავისებურებაა მასში არსებული ძალების მოქმედება, აქტივობა. ამ თავისებურებას უზნაძის განმარტებით ფუნქციონალური ტენდენცია ჰქვია.
დ. უზნაძის თეორიის თანახმად, თამაშის ძირითად არსს ბავშვის შესაძლებლობათა აქტივაცია წარმოადგენს. კერძოდ, ბავშვი არა მხოლოდ იმ ძალებითაა აღჭურვილი, რომლებიც ბიოლოგიურად მნიშვნელოვანია მისი განვითარების ამ ეტაპზე, არამედ იმ ძალებითაც, რომლებიც მან მემკვიდრეობით მიიღო და რომლებიც მნიშვნელოვანი იქნება განვითარების შემდგომ ეტაპებზე. ბიოლოგიურად აუცილებელი ფუნქციები მის მოთხოვნილებათა დაკმაყოფილების იმპულსით მოქმედებს, ხოლო ძალების მეორე ჯგუფი მოქმედებს ფუნქციონალური ტენდენციის საფუძველზე. თამაში სწორედ ამ ძალთა მოქმედების გამოვლინებაა.
მნიშვნელოვანია, რომ თამაშის საშუალებით ხდება იმ ძალების და შესაძლებლობების განვითარება, რომელიც შემდგომში სერიოზული საქმიანობის განხორციელების საფუძველი ხდება. სასკოლო ასაკში, მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვის ცხოვრებაში სწავლა დიდ ადგილს იკავებს, არანაკლები დრო ეთმობა თამაშს, განსაკუთრებით კი ფიზიკურ თამაშებს. ამასთან, სკოლის ასაკის ბავშვების თამაში სპეციფიკურ სახეს იძენს. ბავშვი მარტო აღარ თამაშობს. მას აუცილებლად ჰყავს პარტნიორი და, ამასთან, მისი თამაში მიზანდასახული ქცევების ფორმად იქცევა, რომელიც საკუთარი ძალების გამოცდის, თანატოლებთან შეჯიბრის ხასიათს იძენს. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ქცევითაც არანაირი პროდუქტი არ იქმნება, მისი მიზანი თვითგანვითარება, საკუთარი ძალებისა და შესაძლებლობების გამოცდაა. სწორედ ამიტომ, მოზარდი ზოგჯერ მარტოც მიმართავს საკუთარი მოტორული აპარატის ამოქმედებას. იგი თითქოს თავის თავს ეჯიბრება და ცდილობს სულ უფრო და უფრო დახვეწილი და ძლიერი მოძრაობები შეასრულოს.
ამგვარად, ამ ასაკში თამაში მოძრაობათა განვითარების, გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზანს ემსახურება და იგი შეჯიბრის პირობებში ხორციელდება, რომელიც გულისხმობს გარკვეული წესებისა და პირობების დაცვას. შედეგად, მოზარდი „ფიზიკური თამაშის“ გზით გაითავისებს საზოგადოებაში არსებულ, გარკვეულ წესებს და ნორმებს, რაც ეხმარება მას პიროვნებათშორისი ურთიერთობებისა და ჯგუფური მუშაობის უნარების განვითარებაში.
დ. უზნაძის მიხედვით, სწავლა ადრეული ბავშვობიდან იწყება, მაგრამ დასრულებულ შინაარსს სწავლა სკოლის გარემოში იძენს. ამ პერიოდში სწავლა ქცევის ძირითად ფორმად იქცევა. სწავლა არა მხოლოდ რაიმე ცოდნის შეძენას გულისხმობს, არამედ შესაძლებლობების შეძენასაც, უნარების განვითარებასაც. სწორედ ამიტომ, სწავლის პროცესში არა მხოლოდ კონკრეტული ცოდნის ან ჩვევის დაუფლება ხდება, არამედ მოსწავლის იმ უნარებისა და შესაძლებლობების („ძალების“) განვითარებაც, რომლებიც სწავლის პროცესში მონაწილეობენ. უფრო მეტიც, უზნაძის აზრით, სწავლაში ძირითადი სწორედ ამ უნარებისა და შესაძლებლობების განვითარებაა. თუმცა, თამაშისგან განსხვავებით, სწავლის პროცესში ბავშვის ძალების აქტივაცია უფროსის (მასწავლებლის) მიერ მიწოდებული მასალის საფუძველზე ხორციელდება და, ამ მხრივ, სწავლა ქცევის გარდამავალი ფორმაა თამაშსა და შრომას შორის.
სასკოლო გარემოში სწავლა გარკვეულ სასწავლო მასალასთან ერთად აუცილებლად მასწავლებელსაც გულისხმობს, კერძოდ კი მის მონაწილეობას სწავლის პროცესში. მასწავლებლის ფუნქცია მასალის უბრალოდ მიწოდება და გამოკითხვა კი არ არის, არამედ — სწავლება. მასწავლებელი ასწავლის მოსწავლეს, რისთვისაც სასწავლო მასალას მოსწავლის უნარებისა და შესაძლებლობების მიხედვით გარდაქმნის და ისე აწოდებს მას. მასალა, ერთი მხრივ, მოსწავლის ცოდნისა და უნარების („ძალთა“) აქტუალური დონის შესატყვისი უნდა იყოს, მეორე მხრივ, კი — მისგან გარკვეულწილად დაშორებული, რათა ხელი შეუწყოს განვითარებას. მასწავლებლის ფუნქცია სწორედ ამ პირობების რეალიზაციაა: მოსწავლისათვის ახალი მასალის მისაწვდომად გადაცემა, „ახსნა“. „ახსნა კი უცნობის ნაცნობზე, ახლის ძველზე დაყვანასა და სწორედ ამით ნაცნობისა და ძველის უფრო მაღალ საფეხურზე აყვანას ნიშნავს“. ამგვარად, მოსწავლის განვითარების პროცესში მასწავლებელი შუამავალია მასალასა და მოსწავლეს (მის „ძალებს“) შორის. ახსნის შედეგად მანამდე პრაქტიკულად მოცემული გარკვეული ფაქტი ბავშვისთვის დაკვირვების ობიექტად იქცევა, მისი ცნობიერებისთვის ხდება მისწავდომი. რაიმე ფაქტი, მოვლენა თუ საგანი სწავლის შედეგად ბავშვისთვის არა მხოლოდ პრაქტიკულად მოცემულად არსებობს, არამედ ცნობიერებაშიც ინახება ცნებათა სახით.
ამრიგად, უზნაძის მიხედვით, სწავლის ძირითადი არსი ახსნაში და ამ გზით, მოვლენათა, ფაქტთა და საგანთა ცნობიერებაში ასახვასა და მოზარდის ცნებითი აზროვნების განვითარებაში მდგომარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 1950 კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეზო-სავანეში დაკრძალულები
ოკეანარიუმი
მინი|ოკეანარიუმი, [[ლისაბონი|ლისაბონში. პორტუგალია]] ოკეანარიუმი — ზღვისწყლიანი ხელოვნური აუზი, რომელშიც ჰყავთ ზღვის ცხოველები. ოკეანარიუმში ჩვეულებრივ სხვადასხვა ზომის რამდენიმე განყოფილებაა. მისი ერთ-ერთი გვერდითი კედელი გამჭვირვალეა — აუზის ცხოველებზე დაკვირვებათა ჩასატარებლად. გვერდიდან მოწყობილია ამფითეატრი მაყურებელთათვის: ასეთ ოკეანარიუმში მართავენ წარმოდგენებს გაწვრთნილი დელფინების ან სელაპების მონაწილეობით. ზოგიერთ ოკეანარიუმში ტარდება სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობა (მაგ., ჰავაის კუნძულებზე. ოკეანარიუმებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ როგორც კულტურულ-საგანმანათლებლო და ტურისტულ ცენტრებს. საყურადღებოა ლოს-ანჯელესის ოკეანარიუმი, რომელშიც 3000 მ3-მდე და 2500 მ3-მდე მოცულობის 2 აუზია. მესამე, ღია წყალსატევში, „ზღვის ცირკში“, აჩვენებენ გაწვრთნილ სელაპებსა და დელფინებს. სან-დიეგოს (აშშ) ოკეანარიუმში თევზების შესანიშნავი კოლექციაა და უჩვენებენ გაწვრთნილ დელფინებსა და ცელნამგალა ვეშაპებს. ჰონოლულუს (ჰავაის კუნძულები) ოკეანარიუმში შექმნილია მარჯნის რიფის ბუნებრივი ეკოსისტემა. ცნობილია აგრეთვე სან-ფრანცისკოს, იაპონიის და სხვათა ოკეანარიუმები. საქართველოში არის ბათუმის დელფინარიუმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოკეანოლოგია
სამგორი (თბილისის მეტრო)
სამგორი — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ისანის და ვარკეთილის სადგურებს შორის მდებარეობს. გაიხსნა 1971 წლის მაისში. არქიტექტორი ნ. ლომიძე. სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“.
მდებარეობს თბილისის რკინიგზის საკვანძო სადგურის „ნავთლუღის“ შენობასთან. აგებულია ღია წესით. მიწისზედა ვესტიბიული არა აქვს. მიწისქვეშა სადგურს უკავშირდება კიბით. ქვედა დარბაზში თეთრი სვეტების ორ რიგზე დაყრდნობილი კოჭოვანი გადახურვაა. ჭერიც თეთრია, კედლები – კონტრასტულად წითელი (კერამიკული პანოების ავტორები არიან მხატვრები: ი. ტაბიძე, რ. თორდია, ა. ხარებავა). სადგურში დამონტაჟებულია თანამედროვე ტიპის მონიტორები.
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზი
კობალაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი კობალაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Polyrhachis dolichocephala
Polyrhachis dolichocephala — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძელშავი ობჩური
ძელშავი ობჩური, ძველშავი, ძველშავი ობჩის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ივანე ჯავახიშვილი ძელშავს საქართველოს უძველეს ვაზთა ჯგუფს მიაკუთვნებდა და გან-მარტავდა, რომ საუკუნემდე სიტყვა „ძელი“ ფეხზე მდგომ მოუჭრელ ხეს ნიშნავდა, „შავი“ ერთწლიანი რქების მოყავისფრო შეფერვის გამო შეურქმევიათ. ხოლო სიტყვის მეორე ნაწილი მისი წარმომავლობის ადგილს მიუთითებს, სოფელი ობჩა.
ძირითადად მცირედ გავრცელებულია შუა და ზემო იმერეთში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო ან კვერცხისებური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, განივკონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. ზოგჯერ მეჩხერი. მტევანში მარცვლები არათანაბრადაა განვითარებული. მარცვალი საშუალო ზომისაა ან მსხვილი, მომრგვალო. მუქი წითელია, თითქმის შავი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული.
ობჩური ძელშავი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 167 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 144-190 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-13.0 ტონა. ყურძნის სრულსიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.
შუა იმერეთში მისგან ღია წითელი ან მოვარდისფრო ნაკლებსხეულიანი, მაგრამ ენერგიული და ხალისიანი ღვინო დგება. ზემო იმერეთსა და რაჭაში ის უფრო თხელი და ნაკლებშინაარსიანია. ამიტომ მიმართავენ კუპაჟს მგალობლიშვილთან, ოცხანურ საფერესთან და ა.შ. უკეთესი ხარისხის მასალას ძელშავი ცქრიალა ღვინისთვის იძლევა. ამ წესით დაყენებული ღვინო ღია ჩალისფერია, მსუბუქი და საკმაოდ ხალისიანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გროტესკი და არაბესკი
გროტესკი და არაბესკი არის ედგარ ალან პოს მიერ 1840 წელს გამოქვეყნებული მოკლე მოთხრობების სრული განახლებული კრებული.
კონტესტი
Vol. II
ტარტიშევო (ბაშკირეთი)
ტარტიშევო (Тартыш; Тартышево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 102 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
თეთრი ქალაქი (თელ-ავივი)
thumb|left|300პქ
thumb|thumb|right|250პქ|ბაუჰაუზის მუზეუმი თელ-ავივი
თეთრი ქალაქი (ებრ. הלבנה ‎העיר) — ასე უწოდებენ ბაუჰაუზის სტილში ნაშენ დაახლოებით 4 000 შენობას თელ-ავივში, რომლებიც 1930-იან წლებში გერმანელმა ებრაელმა არქიტექტორებმა ააშენეს, რომლებიც ევროპიდან ნაციზმს გამოექცნენ და თავი მაშინ ჯერ კიდევ პალესტინაში ბრიტანეთის სამანდატო ტერიტორიას შეაფარეს. მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ამ სტილის ყველაზე მეტი ნაგებობა სწორედ თელ-ავივში მდებარეობს.
2003 წელს, იუნესკომ თეთრი ქალაქი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა როგორც „ნათელი მაგალითი ადრეული XX საუკუნის არქიტექტურისა და ახალი ქალაქის დაგეგმარებისა".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ისრაელში
პენსილვანიური ეპოქა
პენსილვანიური ეპოქა (რიგი) წარმოადგენს კარბონული პერიოდის პირველ საფეხურს, რომელიც დაიწყო 318.1 ± 1.3 მლნ.წ.წ და დასრულდა 299 ± 0.8 მლნ.წ.წ. ეპოქას სახელი ეწოდა პენსილვანიის შტატის პატივსაცემად, რადგან სწორედ ამ ტერიტორიაზე იქნა აღმოჩენილი პენსილვანიური პერიოდის უამრავი ქვა.
ქვედანაყოფები
პენსილვანიური ეპოქა მრავალნაირადაა დანაწილებული, თუმცა სტრატიგრაფიის საერთაშორისო კომისია (ICS) რუსულ დაყოფას ემხრობა, რომლის მიხედვით პენსილვანიური პერიოდი შედგება 4 საფეხურისგან:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები
ჯაჰანგირი
ბიოგრაფია
ნურუდინ მუჰამად სალიმი დაიბადა 1569 წლის 31 აგვისტოს, აქბარის მიერ დაარსებულ ქალაქ ფატეჰპურ-სიკრიში. ის იყო თავისი მშობლებისთვის, იმპერატორ აქბარისა და რაჯპუტი მარიამ უზ-ზამან ჯოდჰასთვის მესამე ვაჟი. მისი 2 უფროსი ტყუპი ძმა, ჰასანი და ჰუსეინი ჩვილები გარდაიცვალნენ. ამიტომ სალიმი მამის მემკვიდრედ ადრეულ ასაკშივე გამოაცხადეს. მან მიიღო იმდროისთვის უმაღლესი განათლება. დაეუფლა მრავალ ენას, პოეზიასა და სამხედრო ხელოვნებას. ჯერ კიდევ 1585 წლიდან იღებდა მონაწილეობას სახელმწიფო საქმეებში. 1594 წელს მამამისის ბრძანებით ჩაუდგა სათავეში მოგოლთა 12000 კაციან არმიას, შეიჭრა რაჯასტანში, დაამარცხა იქაური ბუნდელას კლანის წევრები და დაიკავა მათი უმთავრესი ქალაქი, ორჩა. მისი სარდლობით მოგოლები 1590-იან წლებში კიდევ რამდენიმეჯერ დაესხნენ თავს ინდოეთის სამხრეთ პროვინციებს. მამამისთან ხშირი კონფლიქის გამო 1599 წელს ისარგებლა აქბარის დეკანში ყოფნით, შეიჭრა აგრაში და თავი იმპერატორად გამოაცხადა. თუმცა ფადიშაჰი ლაშქრობიდან მალევე დაბრუნდა, დაამარცხა თავისი ვაჟის არმია და სალიმი გააძევა პაკისტანში. აქბარმა მემკვიდრედ დაასახელა თავისი უფროსი შვილიშვილი და სალიმის ვაჟი, ხუსრავუ მირზა.
ამის გამო, 1605 წელს აქბარის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ახლადასულ ჯაჰანგირს აუჯანყდა მისი ვაჟი. ამბოხებული ხუსრავუ მირზა დამარცხდა. ჯაჰანგირმა მას თვალები დასთხარა და ლაჰორში გაუშვა. იმპერატორი ჯაჰანგირი ცხოვრობდა ქალაქ აგრაში. მისი მმართველობა გამოირჩეოდა ეკონომიკური სტაბილურობით, რჯულშემწყნარებლობითა და ევროპელებთან ვაჭრობის წახალისებით. მის დროს 1611 წ. ინგლისელებმა მიიღეს ნებართვა დაეარსებინათ პირველი სავაჭრო დასახლებები ინდოეთში. ჯაჰანგირის ომები მიმართული იყლ ინდუსტანზე მთლიანი კონტროლის დამყარებისკენ. 1622 წელს მან თავისი ვაჟი და მემკვიდრე, ხურამი გაგზავნა აჰმადნაგარის, ბიჯაპურისა და გოლკონდას დასაპყრობად. ხურამმა დაკისრებულ დავალებას თავი წარმატებით გაართვა. შაჰ-აბასის დამამცირებელი წერილებისა და მაცდური შემოთავაზების გამო, ჯაჰანგირმა თავისი მეუღლის, ნურ-ჯაჰანის გავლენით დაიწყო პირველი მოგოლ-სეფიანთა ომი ავღანეთის ტერიტორიაზე. ის სეფიანთა სავაჭრო მაგისტრალებს უმიზნებდა, თუმცა შაჰ-აბას I-მა 1622 წელს მოულოდნელად დაესხა თავს მოგოლთა მიერ დაკავებულ ავღანეთის ტერიტორიებს და მოახერხა მოგოლების ყანდაარიდან განდევნა. საბოლოოდ მოგოლებს არასახარბიელო ზავზე დათანხმება მოუწიათ.
ირანთან ომში დამარცხების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი იყო ხურამის აჯანყება. 1622 წელს მან აგრას ციხიდან გამოიყვანა უფროსი ძმა, ხუსრავუ მირზა და სიკვდილით დასაჯა. ამით მამამისს გადადგომისკენ მოუწოდა. თუმცა მისი ამბოხი მალევე ჩაახშეს. ჯაჰანგირმა დატყვევებული ვაჟი შეიწყალა და ბენგალში გაუშვა. იმპერატორი 1626 წელს  ოსმალეთის იმპერიასთან და უზბეკებთან ალიანსის შექმნას  შეეცადა. მან წერილიც კი მისწერა თურქთა სულთანს, მურად IV-ს, თუმცა მისი მცდელობა უშედეგო აღმოჩნდა.
სამხედრო კამპანიების მსგავსად ჯაჰანგირი  დიდ ყურადღებას აქცევდა ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცებას, სამართლის კანონებსა და ხელოვნებას. მის დროს აღორძინდა მოგოლთა ფერწერა. ფადიშაჰს უარყოფითი თვისებებიც ჰქონდა. ოპიუმსა და ალკოჰოლზე დამოკიდებული მარტივად ექცეოდა სხვისი გავლენის ქვეშ. მის ცხოვრებაში დიდ როლს თამაშობდა სილამაზით განთქმული, სპარსელი ნურ-ჯაჰანი („მსოფლიოს სინათლე“), რომელიც ჯაჰანგირმა წაართვა  ალი-ყული უსთაჯლუს, რომლის მოკვლა ბრძანა ფადიშაჰმა. ნურ-ჯაჰანი დიდ გავლენას ახდენდა ქმარზე და ხშირად იმპერატორი მისი თანხმობის გარეშე არ იღებდა გადაწყვეტილებებს.
ცხოვრების ბოლო წლები ცნობილია ჯაჰანგირის ვაჟებისა და მხედართმთავრების ხშირი აჯანყებებით. 1627 წლის 28 ოქტომბერს ქაშმირში მყოფი, დასნეულებული ჯაჰანგირი გარდაიცვალა. დაკრძალეს ლაჰორში, მისივე სახელობის აკლდამაში. მის შემდეგ დიდ მოგოლთა იმპერია 3 თვიანმა დინასტიურმა ომმა მოიცვა, რომლის პერიოდშიც ძალაუფლება მცირე ხნით, ფადიშაჰის უმცროს ვაჟს, შაჰრიარს ეპყრა ხელში. საბოლოოდ, 1628 წლის იანვარში საიმპერატორო ტახტი დაიკავა ჯაჰანგირის მესამე ვაჟმა, შაჰ-ჯაჰანმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1569 კატეგორია:გარდაცვლილი 1627 კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერატორები კატეგორია:თემურიდები კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი
ძვ. წ. 496
გარდაიცვალნენ
*
ლემერი (ილოილო)
ლემერი (ოფიციალურად ლემერის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Lemery; Bayan ng Lemery) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 414 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 31 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი (ყოფ. გარდაბნის რაიონი) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის აღმოსავლეთ ნაწილში. 1917 წლამდე ახლანდელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია შედიოდა თბილისის გუბერნიის თბილისის მაზრაში, 1921 წლის საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით თბილისის მაზრაშია, 1938 წელს გამოეყო თბილისის ოლქს ყარაიის რაიონის სახელწოდებით. 1947 წლის 18 მარტიდან ეწოდა გარდაბნის რაიონი. ამჟამად მუნიციპალიტეტი. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გარდაბანი.
გეოგრაფია
გარდაბნის მუნიციპალიტეტს სამხრეთით ესაზღვრება აზერბაიჯანი, ჩრდილოეთით მცხეთის და თბილისის მუნიციპალიტეტები, აღმოსავლეთით საგარეჯოს, დასავლეთით თეთრი წყაროსა და მარნეულის მუნიციპალიტეტები. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ფართობია 1304,1 კმ².
რელიეფი
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთი და ჩრდილოეთ-დასავლეთი ნაწილი უჭირავს მთებს, სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ვაკეებსა და ზეგანს. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს მეოტურ-პონტური ასაკის კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით, თიხებითა და ქვიშებით აგებული იალნოს ქედი (მთა იალნო 1881 მ), დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით — ინტენსიურად დანაოჭებული პალეოგენური ასაკის ვულკანოგენური და დანალექი (თიხები და ქვიშაქვები) ქანებით აგებული თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთი დაბოლოების განტოტებები — კოჯორ-საყარაულოს, მთაწმინდის, თაბორის, თელეთის ქედები და მათ შორის მოქცეული ხეობები.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის უმთავრესი წიაღისეულია: ნავთობი (ნორიო, მარტყოფი, ახალი სამგორი, სართიჭალა), გაჯის ნედლეული (ახალი სამგორი). ბევრია სამშენებლო მასალა: ანდეზიტ-ბაზალტები (თელეთის ქედი), ტუფოგენური ქვიშაქვები (წავკისისწყლის ხეობა), კერამიკული თიხები და სხვა.
შიგა წყლები
გარდაბანის მუნიციპალიტეტის საზღვართან ჩამოედინება მდინარე მტკვარი, ხოლო ტერიტორიის შიდა ნაწილში ძირითადად პერიოდული ხასიათის მდინარეები გვხვდება, ესენია: ლოჭინი, არხაშენი, ნაგუბი, ხევძმარი, ორხევი, ნავთისხევი და სხვა. ჩრდილოეთში აღსანიშნავია მდინარე ლოჭინი (სიგრძე 30 კმ), რომელიც იქმნება ნორიოსხევისა და მარტყოფისხევის შეერთებით. სათავე აქვს იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე ზღვის დონიდან 1085 მ-ზე. საზრდოობს თოვლით, წვიმით და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა კი ზამთარში. იგი მდინარე მტკვრის შენაკადია. გამოყენებულია სარწყავად.
მუნიციპალიტეტში აღსანიშნავია ასევე მდინარე არხაშენი, რომელიც სათავეს იღებს ამავე სახელწოდების ქედზე და ჩაედინება ჯანდარის ტბაში. აღსანიშნავია ასევე პერიოდული ხასიათის მდინარე ნაგუბი, რომელიც კუმისის ტაფობში მდებარეობს. სხვა პერიოდული მდინარეებიდან მნიშვნელოვანია ხევძმარი, ორხევი და ნავთისხევი.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი (Jean-François Champollion; დ. 23 დეკემბერი, 1790 ― გ. 4 მარტი, 1832) — ფრანგი ეგვიპტოლოგი და ენათმეცნიერი, ეგვიპტოლოგიის დამაარსებელი. როზეტის ქვაზე სამენოვანი წარწერის შესწავლის შემდეგ შეიმუშავა ძველეგვიპტური იეროგლიფების გაშიფვრის ძირითადი პრინციპები. არის ძველეგვიპტური ენის გრამატიკის პირველი სახელმძღვანელოს ავტორი.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
შიგა წყლები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას კვეთს ასევე სამგორის ზემო და ქვემო მაგისტრალური სარწყავი არხები.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
ცხოვრება და შემოქმედება
დაიბადა წიგნებით მოვაჭრის ოჯახში. ბავშვობიდანვე აღმოაჩნდა გამორჩეული ლინგვისტური მიდრეკილებები. 11 წლის ასაკში უკვე ფლობდა ლათინურს, ძველ ბერძნულ და ძველ ებრაულ ენებს. ლინგვისტურ საქმიანობაში მას ძმა ეხმარებოდა, ჟაკ ჟოზეფი, რომელიც იმ დროისათვის გრენობლის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. მას შემდეგ, რაც გაეცნო ჟან ბატისტ ფურიეს მიერ ნაპოლეონის ეგვიპტურ კამპანიებში შეგროვებულ სიძველეთა კოლექციას, მან ძველი ეგვიპტური დამწერლობის გაშიფვრა დაისახა მიზნად. 1804–1807 წლებში იგი დამოუკიდებლად იწყებს აღმოსავლური ენების, უპირველესად კოპტური ენის შესწავლას და ძველი ეგვიპტის შესახებ ანტიკური წყაროების გარჩევას. ამზადებს ნაშრომს „ეგვიპტე ფარაონების დროს“ (გამოქვეყნდა ნაწილობრივ 1814 წელს) და იწყებს ძველი ეგვიპტის რუკის შექმნას. 17 წლის ასაკში იგი გრენობლის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად აირჩიეს. 1808 წელს იგი პირველად გაეცნო როზეტის ქვას, ორენოვან ბერძნულ-ეგვიპტურ წარწერას, რომელზედაც ეგვიპტური წარწერა ორგვარად იყო შესრულებული, იეროგლიფურ ვარიანტში და დემოტური დამწერლობით. 1809 წელს იგი გრენობლის უნივერსიტეტის პროფესორი ხდება. 1815 წელს, ე.წ. „ასი დღის“ პერიოდში, მისი ძმა, ჟაკ ჟოზეფი ნაპოლეონ ბონაპარტის პირადი მდივანი ხდება და შემდგომ თავად ჟან-ფრანსუა რამდენიმეჯერ შეხვდა იმპერატორს და ბეჭდვით ორგანოებში იმპერატორის დამცველი სიტყვით გამოვიდა. რესტავრაციის შემდეგ ძმების ცხოვრება დამძიმდა. როიალისტებმა მათი დევნა დაიწყეს.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ჰავა
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მიეკუთვნება ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავის ოლქს. ბარში ზომიერად თბილი ველის ჰავაა, ცხელი ზაფხულით, მთაში კი ზომიერად ნოტიო ჰავაა, ზომიერად ცივი ზამთრითა და ხანგრძლივი თბილი ზაფხულით. საშუალო წლიური ტემპერატურა 13 °C-იდან 6 °C-მდე მერყეობს ზონალობის მიხედვით. წლის ყველაზე ცივი თვის, იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0,3 °C-იდან-5 °C-მდეა, ხოლო ყველაზე თბილი თვის, ივლისის 25 °C-იდან 11 °C-მდე. ნალექების საშუალო წლიური მოცულობა 420 მმ-მდეა.
გარდაბნის ვაკეზე მშრალი სუბტროპიკული ჰავაა, საშუალო წლიური ტემპერატურაა 12,9 °C, ნალექები 422 მმ წელიწადში. სამგორის ვაკეზე ჰავა ზომიერად ნოტიოა.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
ცხოვრება და შემოქმედება
1810 წელს შამპოლიონმა კოპტური ენის ლექსიკონზე დაიწყო მუშაობა. მუშაობის პროცესში იგი ხშირად მიმართავდა როზეტის ქვას და ცდილობდა ეპოვა რაიმე გასაღები, რომელიც მასზე წარწერილი ტექსტების წაკითხვაში დაეხმარებოდა. იგი კრიტიკულად აფასებდა მანამდე არსებულ დეშიფრირების მცდელობებს (კერძოდ სილვესტრ დე სასის, თომას იუნგის და ოკერბლადის ნაშრომებს). დემოტური დამწერლობის მრავალი ასოითი სიმბოლოს მნიშვნელობის დადგენის შემდეგ, იგი მივიდა დასკვნამდე რომ ქვაზე შესრულებული სამივე წარწერა ერთი და იმავე ფრაზის სამი სხვადასხვა ვარიაცია იყო. მან დაადგინა და მეცნიერულად დაასაბუთა მჭიდრო კავშირი და სტრუქტურების პრინციპული ერთიანობა მანამდე არსებულ ძველეგვიპტური დამწერლობის სამ სახეობას შორის, საუბარია დემოტურ, იერატიკულ და იეროგლიფურ დამწერლობებზე. საბოლოოდ, მან შეძლო პტოლემეუს V-ის სადიდებელი წარწერის ამოკითხვა როზეტის ქვაზე და 1822 წლის 27 სექტემბერს შამპოლიონმა საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიაში გააკეთა განცხადება მისი აღმოჩენის შესახებ. ეს თარიღი ეგვიპტოლოგიის დაბადების თარიღად არის მიჩნეული.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ნიადაგები
გარდაბნის ვაკეზე ჩამოყალიბებულია სხვადასხვა სახის წაბლა ნიადაგი. ტაფობებში გვხვდება დამლაშებული და ბიცობიანი ნიადაგი, მდინარე მტკვრის გასწვრივ კი არის ალუვიური ნიადაგები.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
ცხოვრება და შემოქმედება
1828 წელს ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას ეგვიპტეში. მან მოინახულა მრავალი ისტორიული ძეგლი თუ სამარხი და სამშობლოში დიდძალი არქეოლოგიური და ისტორიული მასალით დაბრუნდა. ამ ექსპედიციის შედეგები გამოქვეყნებულ იქნა მისი სიკვდილის შემდეგ ნაშრომში „ეგვიპტისა და ნუბიის ძეგლები“, 1835 წელს.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ნიადაგები
სამგორის ვაკეზე ჭარბობს რუხი ყავისფერი ნიადაგები. განვითარებულია ასევე შავმიწისებრი და ბიცობიანი ნიადაგები. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მთისწინეთებში ტყის ყავისფერი და მდელოს ყავისფერი ნიადაგებია. ქედების თხემები და მწვერვალები მეორეული მთის მდელოს ნიადაგებს უჭირავს. ტბისპირა ზოლში გვხვდება ჭაობისა და მლაშობის ნიადაგები.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
ცხოვრება და შემოქმედება
1829 წელს შამპოლიონს ლუვრის მუზეუმის ეგვიპტური კოლექცია ჩააბარეს, 1831 წლიდან კი კოლეჟ დე ფრანსში მის მიერ შექმნილ ეგვიპტოლოგიის კათედრას ჩაუდგა სათავეში. ამ წლების განმავლობაში მან შეადგინა ძველი ეგვიპტური ენის პირველი ლექსიკონი (გამოქვეყნდა სიკვდილის შემდეგ 1841–1843 წლებში) და დაწერა ძველი ეგვიპტური ენის გრამატიკის პირველი სახელმძღვანელო (1836 წელი). მასვე ეკუთვნის აგრეთვე „ნარკვევი ძველი ეგვიპტელების იეროგლიფური სისტემის“ შესახებ (1827–1828).
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ფლორა
ტერიტორიის 15 % ტყესა და ბუჩქნარს უკავია. უდიდესი ნაწილი შემოსილია უროიან-ვაციწვერიანი და ჯაგ-ეკლიანი სტეპებით, უფრო მცირე ფართობი უჭირავს ჭალის ტყეებს, ხოლო კიდევ უფრო მცირე ჰემიქსელურ მეჩხერ ტყეებს.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
პირადი ცხოვრება
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი ოთხი წლის განმავლობაში დანიშნული იყო როსინა ბლანსზე, ხოლო 1818 წელს დაქორწინდა მასზე. როსინა ხელთათმანების მწარმოებელი, შეძლებული ოჯახიდან იყო. თავდაპირველად მამამისი, მათ კავშრს არ აღიარებდა, სანამ შამპოლიონი იყო უბრალო პროფესორის თანაშემწე. კარიერული ზრდის ფონზე როსინას მამა მათ კავშრს ნელ-ნელა თანხმდებოდა. პირველად ჟაკ ჟოზეფი (შამპოლიონის ძმა) მხარს არ უჭერდა თავისი ძმის ქორწინებას, რადგანაც მიაჩნდა რომ როსინა იყო ჭკუასუსტი. სწორედ ამ მიზეზით იგი არ დაესწრო ქორწილს, მაგრამ დროთაგანმავლობაში კეთილგანწყობილი გახდა. ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი მეოჯახე კაცი იყო და განსაკუთრების აღმერთებდა თავის პატარა გოგონას. ის ხშირად ოჯახისგან შორს იყო თვეების და წლების განმავლობაშც კი, რადგან მოგზაურობდა პარიზში, იტალიასა და ეგვიპტეში. ლივორნოში მას ძალიან შეუყვარდა ანჟელიკა პალის პოეზია. ანჟელიკა ხოტბას ასხავდა შამპოლიონის ნამუშევრებს, მის სახელზე გამართულ წვეულებაზე.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ფლორა
აქ ფართოდაა შვრიელა და თივაქასრა. კუმისის ტაფობში ხარობს ხურხუმო, ჩოღანო, მხოხავი ჯანგა, ხვარხვარა, ავშანი, შორაქანი, ჩარანი და ყარღანი. მთისწინეთში ძირითადად გვხვდება შავჯაგა, გრაკლა, ღვია, კუნელი, ძეძვი და კვრინჩხი. ტერიტორიის ერთი ნაწილი ტყეებს უჭირავს. ტყეები შემორჩენილია ლილოსა და საცხენისის მიდამოებში, მდინარე საცხენისის გაყოლებით სოფელ ახალსოფლამდე არის გამეჩხრებული ტყეები, რომელშიც მუხნარია გაბატონებული. ქვეტყეში იზრდება ჭყორი და ჭანჭყატი.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
შემდგომი კარიერა
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი თავისი გასაოცარი აღმოჩენის შემდეგ დაუკავშირდა დუკ დე ბლაკასს, რომელიც გახდა მისი მფარველი. მან შეძლო შამპოლიონისთვის მეფის კეთილგანწყობა მოეპოვებინა, ამიტომ მეფემ მას ანდო სამეფო კოლექციების მართვა. შამპოლიონმა იმოგზაურა ტურინში, რათა დაეთვალიერებინა ეგვიპტური საგნები, შეგროვებული ბერნარდო დროვეტის მიერ, რომელიც მეფე ჩარლზ X-მ შეიძინა და კატალოგში შეიტანა. ტურინსა და რომში მან გააცნობიერა ეგვიპტური ძეგლების ნახვის აუცილებლობა. თავდაპირველად მან დაიწყო ექსპედიციების დაგეგმვა ეგვიპტეში ნასწავლ ხალხთან და ტოსკანელ ჰერცოგ ლეოპოლთან თანამშრომლობით. 1824 წელს შამპოლიონი გახდა ნიდერლანდების სამეფო უნივერსიტეტის კორესპონდენტი.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ფლორა
გარდაბნის ვაკეზე გაბატონებულია მშრალი ველისა და ნახევარუდაბნოს ასოციაციები. გვხვდება უროიანი და ავშნიან-უროიანი ველები. სამგორის ვაკეზე უმეტესად გავრცელებულია შიბლიაკი.
ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი ეგვიპტოლოგები კატეგორია:ფრანგი ენათმეცნიერები კატეგორია:ფრანგი არქეოლოგები კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1790 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1832 კატეგორია:XIX საუკუნის არქეოლოგები
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ფლორა
მთაწმინდის ქედის აღმოსავლეთ ფერდობზე, თელეთის ქედის ფერდობებზე, თაბორის ქედსა და სხვაგან ვხვდებით კლდეთა ქსეროფიტებს, რომელშიაც სხვა სახეობებთან ერთად ბევრია გლერძი. დაახლოებით სოფელ აღთაქლიდან მდინარე ხრამის შესართავამდე 25 კმ-ზე მდინარე მტკვრის ორივე სანაპიროზე ჩამოყალიბებულია ჭალის ანუ ტუგაის ტყე. ტბებისპირა ნაწილებში არის ჭაობის მცენარეულობა.
ფაუნა
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია წარსულში როგორც ტყის, ისე ველის ცხოველებით მდიდარი იყო. ამჟამად კი ზოგიერთი წარმომადგენელია შემორჩენილი. შესაბამისად ტყის ფაუნა ღარიბია. გარდაბნის ვაკეზე დიდი რაოდენობით იყო გავრცელებული ქურციკი. ტყეში არის მგელი, მელა, კურდღელი, ზღარბი, მაჩვი, ლელიანის კატა, ტყის კატა და სხვ.
ორნითოფაუნას ქმნის გნოლი, შაშვი, ხოხობი, კაკაბი, ოფოფი, ქორი, წიწკანა და სხვ.
ქვეწარმავლებიდან გავრცელებულია ველის მახრჩობელა, ჯოჯო, კუ და ხვლიკი. ტბები მდიდარია თევზით. მ.შ. მოიპოვება კობრი, სქელშუბლა, თეთრი ამური, ჭანარი, გამბუზია და ა.შ. მდინარე მტკვარში არის ციმორი, ლოქო, შამაია, წვერა, კობრი და ხრამული.
მოსახლეობა
2014 წლის მდგომარეობით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 81 876 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტში 40 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის 1 ქალაქი და 39 სოფელი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 16 200 ადამიანს, ხოლო სოფლის — 83 500-ს ადამიანს; ანუ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის 85 % სოფლად ცხოვრობს. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 62,78 კაცი/კმ², რაც ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელზე (67 კაცი/კმ²) ნაკლებია.
დიდი სოფლებია: მარტყოფი — 7397, სართიჭალა — 6009, ნაზარლო — 4850, ქესალო — 4793, გამარჯვება — 4670 მოსახლე, მუღანლო — 4210, ყარაჯალარი — 4136.
მუნიციპალიტეტში ძირითადად ქართველები (54,23 %) და აზერბაიჯანელები (43,53 %) ცხოვრობენ.
ეკონომიკა
მუნიციპალიტეტის შემოსავლებს უზრუნველყოფს: მრეწველობა (ელექტროენერგიის წარმოება — 26 %, გადამამუშავებელი მრეწველობა — 6,4 %), მშენებლობა, ვაჭრობა, სოფლის მეურნეობა, მცირე მეწარმეობა და საჯარო სამსახურები. 2012 წლის ადგილობრივმა ბიუჯეტმა ადგილობრივი შემოსავლებისა და გამოთანაბრებითი ტრანსფერის ჩათვლით 22 მლნ. ლარი შეადგინა. გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ეკონომიკური განვითარების გეგმის პრიორიტეტებია სოფლის მეურნეობა და მრეწველობა.
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ეკონომიკური განვითარების გეგმის პრიორიტეტები და მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის ძირითადი შემოსავლების წყაროა სოფლის მეურნეობა (მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, მეფუტკრეობა), მრეწველობა, მცირე ბიზნესი (ვაჭრობა, საყოფაცხოვრებო მომსახურება) და საჯარო სამსახურები. .
მრეწველობის დარგებიდან წამყვანია ენერგეტიკა, რადგან აქ მდებარეობს გარდაბნის თბოელექტროსადგური. არის აგრეთვე საშენი მასალების, კვების და მსუბუქი მრეწველობის მცირე საწარომები. სოფლის მეურნეობა საგარეუბნო ტიპისაა და ძირითადად ორიენტირებულია თბილისისა და რუსთავის სურსათით მომარაგებაზე.
სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 780 კვ. კმ.
კულტურა
მუნიციპალიტეტში 53 სახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, 2 საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 1 უმაღლესი სასწავლებელი, 39 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 1 მუზეუმი. გამოდის ადგილობრივი გაზეთი.
ღირსშესანიშნაობანი
ღვთაების მონასტერი (ნორიო), კაბენის მონასტერი, შავნაბადის მონასტერი, თელეთის წმინდა გიორგის სამონასტრო კომპლექსი.
ნიკოლოზ გოლოვანოვი
ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. 1918–1936 წლებში იყო სსრკ-ის დიდი თეატრის დირიჟორი, ხოლო 1948–1953 წლებში მთავარი დირიჟორი. 1919 წელს სტანისლავსკისთან ერთად დააარსა საოპერო სტუდია. 1925–1929 და 1943–1948 წლებში იყო მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორი. დირიჟორობდა ძირითადად რუსულ კლასიკურ ოპერებს. დაწერილი აქვს ორი ოპერა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო კატეგორია:რუსი დირიჟორები კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
მათიკაშვილი
საკუთარი სახელი მათიკაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
კობახიძე
საკუთარი სახელი კობახიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ვენეციის აკადემიის გალერეა
thumb|[[ვიტრუვიანელი ადამიანი, ლეონარდო და ვინჩი.]] ვენეციის აკადემიის გალერეა (L'Accademia di Belle Arti di Venezia, ვენეციაში უბრალოდ ცნობილი როგორც Accademia), 1800 წლამდე პერიოდის ხელოვნების გალერეა იტალიის ქალაქ ვენეციაში. საფუძველი ჩაეყარა 1807 წელს. გალერეის კოლექცია იქმნებოდა ვენეციის ნატიფი ხელოვნების აკადემიის დაარსების (1750) შემდეგ, აკადემიის ორგანიზატორების ჯ. ბ. პიაცეტასა და ჯოვანი ბატისტა ტიეპოლოს ინიციატივით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენეცია კატეგორია:იტალიის მუზეუმები
ძვ. წ. 497
გარდაიცვალნენ
*
Polyrhachis dolomedes
Polyrhachis dolomedes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ახალ ზელანდიაში
2012 წლის მონაცემებით ახალ ზელანდიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 3 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0.3 % ახალი ზელანდიის ძეგლებია. მათგან ერთ-ერთი ძეგლი წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა (კრიტერიუმი vii). ახალმა ზელანდიამ კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1984 წლის 22 ნოემბერს პირველი ორი ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანეს 1990 წელს.
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
სქოლიო
* ახალი ზელანდია