cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარლ როჯერსი
ბიოგრაფია
როჯერსმა სწავლა სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებების შესწავლის მიზნით უისკონსინის უნივერსიტეტში განაგრძო.ხანგრძლივი პერიოდის შემდეგ როჯერსმა უნივერსიტეტი ისტორიის განხრით დაამთავრა. 1922 წელს ჩინეთში გაემგზავრა, პეკინში მსოფლიო სტუდენტური ქრისტიანული ფედერაციის ყრილობაზე დასასწრებად, შემდეგ კი ენის შესწავლის მიზნით, დასავლეთ ჩინეთსა და აზიის სხვა ქვეყნებში იმოგზაურა. ამ პერიოდში, 1924 წელს, როჯერსი ჰელენ ელიოტზე დაქორწინდა. წყვილი ნიუ–იორკში გადავიდა საცხოვრებლად.როჯერსმა ისევ შეიცვალა ინტერესები და სასულიერო განათლებისკენ გადაიხარა.მან სწავლის გაგრძელება ნიუ იორკის თეოლოგიურ სემინარიაში გადაწყვიტა.ამის შემდეგ მან კოლუმბიის უნივერსიტეტში ჩააბარა პედაგოგიურ კოლეჯშუ დოქტორანტურაში.
ფსიქოლოგიის სწავლის შემდგომ წლებში როჯერსი გაეცნო ორ მიდგომას. ფსიქოდინამიკურსა და ბიჰევიორისტულს. შემდეგ როჯერსმა კლინიკური პრაქტიკა ბავშვთა აღზრდის ცენტრში გაიარა, სადაც ადამიანები შესწავლისადმი ფსიქოდინამიკური მიდგომით, არაცნობიერი დინამიკის ინტერპრეტაციით მუშაობდნენ. როჯერსმა პროფესიული ცხოვრება ფსიქოდინამიკურ მიდგომაზე დაყრდნობით დაიწყო, თუმცა მალევე გაუცრუვდა იმედი.
როჯერსი 1945 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში მიიწვიეს, სადაც საშუალება მიეცა, საკუთარი ფსიქოთერაპევტული ცენტრი ჩამოეყალიბებინა, რომლის დირექტორიც იყო 1957 წლამდე.სწორედ აქ მუშაობის პერიოდში ჩამოაყალიბა მან კლიენტზე ცენტრირებული თერაპია.
1957 წელს როჯერსი გადავიდა უისკონსინის უნივერსიტეტში, მედისონში, სადაც მუშაობდა 1968 წლამდე და ერთდროულად ფსიქიატრიითა და ფსიქოლოგიით იყო დაკავებული.
როჯერსი აკრიტიკებდა შემდეგ დებულებებს:
1963 წელს, როჯერსი ლა ჯოლაში, კალიფორნიაში გადავიდა.
როჯერსი სიცოცხლის ბოლომდე პიროვნების შესწავლის ცენტრში მუშაობდა.
როჯერსმა ბევრი ჯილდო და აღიარება მიიღო კოლეგებისგან. ის იყო ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტი, ჰქონდა მიღებული ჯილდო „გამოჩენილი წვლილისთვის“" და „გამორჩეული პროფესიული წვლილისთვის“ . როჯერსის ავტობიოგრაფია დაიბეჭდა „ფსიქოლოგიის ისტორია ავტობიოგრაფიებში“, მეხუთე ტომში.
როჯერსის სიკვდილის დღეს მან მიიღო წერილი, რომელშიც იტყობინებოდნენ, რომ ის ნობელის პრემიაზე იყო წარდგენილი. როჯერსი 85 წლის ასაკში გარდაიცვალა 1987 წელს.
იდეური წინამძღვრებები და გავლენები
როჯერსის პიროვნების თეორია მისი საკუთარი კლინიკური გამოცდილებისან დაიბადა.ის აღიარებდა, რომ მისი საკუთარი აზროვნება თავდაპირველად ფროიდისტი ოტო რანკის მაგალითს, რომელიც იმ დროისთვის ჩამოშორდა ტრადიციულ ფსიქოანალიზს. მოგვიანებით როჯერსი თანამშრომლობდა ოტო რანკის მოსწავლესთან ადლერთან. როჯერსმა აღმოაჩინა, რომ ადლერის მუშაობა ბავშვებთან საოცრად განსხვავდებოდა იმ დროისთვის ფართოდ გამოყენებული რთული ფროიდიანული პროცედურებისგან.
როჯერსის სტუდენტები ჩიკაგოს უნივერსიტეტში თვლიდნენ, რომ როჯერსის პოზიცია მარტინ ბუბერისა და სორენ კირკეგორის პოზიციას ეხმიანებოდა. ეს მოაზროვნეები მართლაც დაეხმარნენ როჯერსს საკუთარი ეგზისტენციალური ფილოსოფიის გამყარებაში.
ზრდა-განვითარება
როჯერსს არ შეუმუშავებია ზრდა-განვითარების თეორია, თუმცა სჯეროდა, რომ ზრდის პოტენციალი ყველა ჩვენგანს აქვს. ორგანიზმის ზრდის ბუნებრივი პროცესი გართულებას, გაფართოებას, ავტონომიის გაძლიერებასა და, ამავე დროს, სოციალიზირებულობის ზრდას, მოკლედ რომ ვთქვათ, თვითაქტუალიზაციას გულისხმობს. მე-კონცეფცია ფენომენური ველის ცალკეულ ნაწილად იქცევა.
აღსანიშნავია, რომ როჯერსს, კლინიკურ გამოცდილებაზე დაყრდნობილი სხვა თეორიტიკოსებისგან განსხვავებით, არ გაუწერია განვითარების მნიშვნელოვანი სტადიების ზუსტი განრიგი, რომლის მეშვეობითაც ხდება ადამიანი განვითარება ახალშობილობიდან მოზრდილობამდე. ამის ნაცვლად, ის ფოკუსირდება იმაზე, თუ როგორ უწყობს ხელს ინდივიდის გარშემომყოფების შეფასება, განსაკუთრებით ბავშვობაში, ორგანიზმის განცდებისა და მე-ს განცდების დისტანცირებას ანუ არაკონგრუენტული მდგომარეობის შექმნას.
სრულფასოვნად ფუნქციონირებადი პიროვნება
ოპტიმალურად ფუნქციონირებადი პიროვნების აღწერისას როჯერსი სამ ზოგად თვისებას ასახელებს, რომელიც, მისი აზრით, ახასიათებს ნებისმიერ სრულყოფილად ფუნქციონირებადი ადამიანის ქცევას. ესენია:
ცხადია, მხოლოდ მცირე რაოდენობის ინდივიდებს ახასიათებთ ყველა ეს თვისება სრულად. კარგი ცხოვრება იდეალური მდგომარეობა უფროა, ვიდრე რეალურად, ჩვეულებრივ არსებული მდგომარეობა.
ფსიქოპათოლოგია: განსვლა მე-კონცეფციასა და სუბიექტურ გამოცდილებას შორის
როჯერსისთვის ჯანმრთელ ადამიანს შეუძლია თავის მე-კონცეფციაში სუბიექტური გამოცდილების ასახვა. ჯანმრთელი ადამიანისთვის დამახასიათებელია კონგრუენტულობა მე-სა და გამოცდილებას შორის, გამოცდილებისადმი ღიაობა და დაცვითი რეაქციების არქონა. ფსიქოლოგიური პრობლემების მქონე პიროვნება კი, პირიქით, ისეა სტრუქტურირებული, რომ ის არ შეესატყვისება ორგანიზმის გამოცდილებას. პსიქოლოგიურად ცუდად ადაპტირებული ინდივიდი უარს ამბობს ცნობიერებაში მნიშვნელოვანი სენსორული და ემოციური გამოცდილების შეშვებაზე. მე-კონცეფციისთვის არაკონგრუენტული გამოცდილება არაცნობიერად აღიქმება, როგორც საფრთხის მომტანი და უარიყოფა, ან მახინჯდება. ამ სიტუაციას როჯერსმა მე-კონცეფციასა და სუბიექტურ გამოცდილებას შორის განსვლა უწოდა. შედეგად ვიღებთ მე-კონცეფციის რიგიდულად შენარჩუნებას, რომელიც თავს იცავს მე-ს მთლიანობისთვის საფრთხის მომტანი და პოზიტიური თვითშეფასების მოთხოვნილების მაფრუსტრირებელი სუბიექტური გამოცდილების ზემოქმედებისგან.
როჯერსის თანახმად ფსიქოლოგიური პათოლოგია ნიშნავს, რომ დარღვეულია ურთიერთობა მე-კონცეფციასა და აქტუალურ გამოცდილებას შორის. თუმცა, როჯერსის კვლევათა დიდი ნაწილი მე-კონცეფციასა და იდეალურ მე-ს ურთიერთობას ეძღვნება. ამ კვლევებში მე-სა და იდეალურ მე-ს შორის განსვლის ხარისხი ადაპტაციის მაჩვენებლად გამოიყენებოდა: რაც ნაკლებია განსვლა, მით უკეთესია ადაპტირებულობა.
როჯერსის თეორია
როჯერსმა დანერგა თერაპიულ ურთიერთობაში ახალი ტერმინოლოგია. მოკლედ თუ შევაჯამებთ, როჯერსის თეორია 19 ძირითად დებულებას ეყრდნობა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
ადრიატიკის ზღვა
მინი|ადრიატიკის ზღვის რუკა. ადრიატიკის, ან ადრიის ზღვა — ნახევრად ჩაკეტილი ზღვა, წარმოადგენს ხმელთაშუა ზღვის ნაწილს. მდებარეობს აპენინისა და ბალკანეთის ნახევარკუნძულებს შორის. ეკუთვნის შემდეგ ქვეყნებს: იტალია, სლოვენია, ხორვატია, მონტენეგრო, ალბანეთი.
ფართობი — 144000 კმ2, მაქსიმალური სიღრმე — 1230 მ. წყლის ტემპერატურა აგვისტოში +24-26Co,ხოლო თებერვალში +7-13 Co. ზღვის მარილიანობა შეადგენს 35-38 ‰.
რესურსები ინეტრნეტში
კატეგორია:ზღვები ხმელთაშუა ზღვაში კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი
ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი (Pambansang Museo ng Pilipinas) — სამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც მართავს ფილიპინებში მდებარე მთელ რიგ ეროვნულ მუზეუმებს: ეთნოგრაფიულ, ანთროპოლოგიურ, არქეოლოგიურ და ვიზუალურ ხელოვნების მუზეუმებს. 1998 წლიდან ეროვნული მუზეუმი ფილიპინების მთავრობის მარეგულირებელი და აღმსრულებელი დაწესებულებაა, რომელიც შექმნილია მნიშვნელოვანი კულტურული ძეგლების განახლებისა და დაცვის მიზნით.
ჯეინ მატილდა ბოლინი
ჯეინ მატილდა ბოლინი (დ.11 აპრილი, 1908- გ.8 იანვარი, 2008) იყო პირველი შავკანიანი ქალი, რომელმაც დაამთავრა იელის იურიდიული სკოლა, შეუერთდა ნიუ იორკის ადვოკატთა ასოციაციას და ასევე ნიუ იორკის იურიდიულ დეპარტამენტს. ბოლინი გახდა პირველი შავკანიანი ქალი, რომელიც მოსამართლედ მსახურობდა შეერთებულ შტატებში, როდესაც მან ფიცი დადო ნიუ იორკის საშინაო ურთიერთობების სასამართლოს სკამზე 1939 წელს.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჯეინ მატილდა ბოლინი 1908 წლის 11 აპრილს დაიბადა ნიუ იორკში. ის ოთხი შვილიდან უმცროსი იყო. მამამისი, გაიუს ბოლინი, იყო იურისტი და პირველი შავკანიანი ადამიანი, ვინც დაამთავრა უილიამსის კოლეჯი ხოლო დედამისი, მატილდა ინგრამ ემერი, ბრიტანეთის კუნძულების ემიგრანტი იყო. როცა ბოლინსი 8 წლის ასაკში იყო მამამისი გარდაიცვალა. ბოლინსის მამა ორმოცდაათი წლის განმავლობაში ადვოკატობას ეწეოდა დუტჩის ოლქში და დუთჩის საგრაფოს ადვოკატთა ასოციაციის პირველი შავი პრეზიდენტი იყო.
როგორც რასობრივი წყვილის შვილი, ბოლინსი დისკრიმინაციის მსხვერპლი გახდა; ბავშვობაში ბოლინსზე გავლენა მოახდინა სტატიებმა და სურათებმა, რომლებიც ეხებოდა შავკანიან სამხრეთელებზე არაჯანსაღად ჩამოხრჩობას The Crisis- ში, ფერადი ხალხის წინსვლის ეროვნული ასოციაციის ოფიციალურ ჟურნალში. ბოლინი გაიზარდა, როგორც სმიტის მიტროპოლიტის AME სიონის ეკლესიის აქტიური წევრი.
პუგკისპირის საშუალო სკოლაში სწავლის შემდეგ, ბოლინსი ვასარის კოლეჯში არ მიიღეს, რადგან შავკანიან სტუდენტებს არ იღებდა.16 წლის ასაკში მან ჩაირიცხა მასელესტის უელესლის კოლეჯში, სადაც ის ორი შავკანიანი პირველკურსელისაგან ერთი იყო. მას შემდეგ, რაც სოციალურად უარყვეს თეთრკანიანმა სტუდენტებმა, მან და მეორე შავკანიანმა სტუდენტმა გადაწყვიტეს ერთად ცხოვრება საცხოვრებლად. უელესლის კოლეჯის კარიერის მრჩეველი შეეცადა ხელი შეეშალა მისთვის იელის იურიდიულ სკოლაში ჩაბარებაში რასისა და სქესის გამო. მან დაამთავრა 1928 წელს თავის კლასში საუკეთესო 20 – ში და ჩაირიცხა იელის იურიდიულ სკოლაში, სადაც ის ერთადერთი შავკანიანი სტუდენტი იყო და მხოლოდ სამი ქალი იყო. იგი გახდა პირველი შავკანიანი ქალი, რომელმაც იელისგან მიიღო იურიდიული დიპლომი 1931 წელს და ჩააბარა ნიუ – იორკის შტატის ადვოკატთა გამოცდა 1932 წელს.
კარიერა
მან მცირე ხნით ივარჯიშა მამასთან პუფკეპსიში, სანამ მიიღებდა სამუშაოს ნიუ იორკის კორპორაციის რჩევების ოფისში. 1933 წელს მან დაქორწინდა ადვოკატ რალფ მიზელზე, რომელთანაც ადვოკატობას ეწეოდა ნიუ-იორკში. მიზელი გახდებოდა პრეზიდენტ ფრანკლინ დელანო რუზველტის შავი კაბინეტის წევრი სანამ 1943 წელს გარდაიცვალა. მოგვიანებით ბოლინმა ხელახლა იქორწინა უმცროსი ვალტერ პ. ოფუტი, მინისტრი, რომელიც გარდაიცვალა 1974 წელს. ბოლინი წარუმატებლად მონაწილეობდა ნიუ-იორკის შტატის ასამბლეაში, როგორც რესპუბლიკელთა კანდიდატი 1936 წელს. დანაკარგის მიუხედავად, რესპუბლიკელთა კანდიდატურის უზრუნველყოფამ გაზარდა მისი რეპუტაცია ნიუ – იორკის პოლიტიკაში.
1939 წლის 22 ივლისს, ნიუ-იორკის მსოფლიო გამოფენაზე, ნიუ-იორკის მერმა ფიორელო ლა გვარდიამ დანიშნა 31 წლის ბოლინი საშინაო ურთიერთობების სასამართლოს მოსამართლედ. ოცი წლის განმავლობაში ის იყო ერთადერთი შავკანიანი ქალი მოსამართლე ქვეყანაში. იგი დარჩა სასამართლოს მოსამართლედ, დაარქვეს საოჯახო სასამართლო 1962 წელს, 40 წლის განმავლობაში, მისი დანიშვნა განახლდა სამჯერ, სანამ არ მოითხოვდნენ პენსიას 70 წლის ასაკში. იგი მუშაობდა იმისთვის, რომ ხელი შეუწყოს ბავშვთა რასობრივ ინტეგრირებულ მომსახურებას, უზრუნველყო პრობაციის ოფიცრების დანიშვნა რასისა და რელიგიის გათვალისწინების გარეშე, ხოლო სახალხო დაფინანსებით ბავშვზე ზრუნვის სააგენტოები იღებდნენ ბავშვებს ეთნიკური წარმომავლობის გათვალისწინების გარეშე.
ბოლინი იყო ბავშვთა უფლებებისა და განათლების აქტივისტი. იგი იყო ზანგების ქალთა ეროვნული საბჭოს იურიდიული მრჩეველი. იგი მსახურობდა NAACP, ეროვნული ურბანული ლიგა და ბავშვთა კეთილდღეობის ლიგა. მან მიიღო საპატიო წოდებები თუშკის ინსტიტუტის, უილიამსის კოლეჯის, ჰემპტონის უნივერსიტეტის, ქალთა დასავლეთის კოლეჯის და მორგანის სახელმწიფო უნივერსიტეტისგან.
მემკვიდრეობა
მარჯვნივ|მინი| ბოლინების ოჯახის შეთქმულება პუგკისპირის სოფლის სასაფლაოზე 1979 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ბოლინი ნებაყოფლობით კითხულობდა ინსტრუქტორად ნიუ – იორკის საჯარო სკოლებში ორი წლის განმავლობაში და მსახურობდა ნიუ – იორკის შტატის რეჯენტთა საბჭოში, განიხილავს დისციპლინურ საქმეებს. ინოვაციური მიღწევების შემდეგ, ჯეინ ბოლინი გარდაიცვალა 2007 წლის 8 იანვარს, ორშაბათს, 98 წლის ასაკში, ნიუ – იორკის ქუინზში, ლონგ – აილენდში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:დაბადებული 1908
ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი
ეროვნული მუზეუმი მართავს: სახვითი ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმს, ანთროპოლოგიის ეროვნულ მუზეუმს, ბუნების ისტორიის ეროვნულ მუზეუმსა და ეროვნულ პლანეტარიუმს, რომელთაგან ყველა ეროვნულ სამუზეუმო კომპლექსში, მანილაში მდებარეობს. ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი ასევე ხელმძღვანელობს ქვეყნის მასშტაბით სხვადასხვა პროფილის მუზეუმებს.
ისტორია
thumb|230 px|ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი thumb|230 px|ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი thumb|230 px|ეროვნული პლანეტარიუმი thumb|230 px|[[ბუტუანის ეროვნული მუზეუმი]] thumb|230 px|[[სებუ (ქალაქი)|სებუს ეროვნული მუზეუმი]] thumb|230 px|[[ზამბოანგას ეროვნული მუზეუმი]] დღევანდელი ფილიპინების ეროვნული მუზეუმის წინამორბედად ეთნოლოგიის, ბუნების ისტორიისა და კომერციის მუზეუმი მიიჩნევა, რომელიც 1901 წელს შეიქმნა ფილიპინების კომისიის მიერ. 1903 წელს მუზეუმი გადაეცა შინაგან საქმეთა დეპარტამენტს და მას ეთნოლოგიური კვლევების ბიურო ეწოდა. ეს ახლად შექმნილი დაწესებულება პასუხისმგებელი იყო იმაზე, რომ ფილიპინებს მონაწილეობა მიეღო ლუიზიანის შესყიდვის ექსპოზიციაზე 1904 წელს. ექსპოზიციის შემდეგ დაწესებულება გაუქმდა როგორც ბიურო და მას ფილიპინების მუზეუმი ეწოდა.
მუზეუმის სტრუქტურა კვლავ შეიცვალა 1933 წელს, როდესაც ფილიპინების საკანონმდებლო ორგანომ დაწესებულების გაყოფა გადაწყვიტა. მუზეუმის სახვითი ხელოვნებისა და ისტორიის განყოფილებები ეროვნული ბიბლიოთეკის ნაგებობაში განთავსდა.
სახვითი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი
სახვითი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი, რომელსაც წარსულში ხელოვნების ეროვნული გალერეა ეწოდებოდა, ფილიპინების მუზეუმის ძველ საკანონმდებლო შენობაშია განთავსებული. შენობა, თავდაპირველად, საჯარო ბიბლიოთეკა უნდა ყოფილიყო. ამას ითვალისწინებდა დენიელ ბარნჰემის 1905 წლის გეგმა მანილასათვის. ნაგებობა დაპროექტებულია რალფ ჰარინგტონ დონის მიერ, ასევე მისი თანაშემწის, ანტონიო ტოლედოს დახმარებით. ნაგებობის მშენებლობა 1918 წელს დაიწყო და 1921 წელს დასრულდა.
შენობის ფასადი კლასიკური სტილისაა: კორინთული სვეტებით, ორნამენტებითა და რენესანსით ინსპირირებული ქანდაკებებით.
შენობა ოფიციალურად გაიხსნა 1926 წლის 16 ივლისს. ნაგეობას საფრთხე შეუქმნა მეორე მსოფლიო ომმა, რის გამოც მუზეუმის შენობა ძლიერ დაზიანდა.
ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი
ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი, წარსულში ცნობილი, როგორც ფილიპინელი ხალხის მუზეუმი, ფილიპინების ეროვნული მუზეუმის დაქვემდებარებაში არსებული დაწესებულებებიდან ერთ-ერთია. მუზეუმში განთავსებულია არქეოლოგიის სამმართველო, ეთნოლოგიის სამმართველო, გამოფენები, სარედაქციო და მედიის მომსახურების განყოფილება (EEMPSD), საზღვაო და წყალქვეშა კულტურული მემკვიდრეობის განყოფილება (MUCHD), ასევე სამუზეუმო მომსახურების განყოფილება (MSD). მუზეუმი მდებარეობს აგრაფინას წრეზე, რიზალის პარკში, მანილაში, სახვითი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმის მოპირდაპირე მხარეს. მუზეუმის ნაგებობა წარსულში ფილიპინების ფინანსების დეპარტამენტის შტაბს წარმოადგენდა.
ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმი
ცოტა ხნის წინ ცნობილი გახდა, რომ სამუზეუმო კომპლექსის მესამე შენობა (ამჟამინდელი ტურიზმის დეპარტამენტი), ბუნების ისტორიის ეროვნულ მუზეუმად უნდა გადაკეთდეს, ტურიზმის დეპარტამენტი კი მაკატში გადავა. ბუნების ისტორიის ეროვნულ მუზეუმის შენობას ექნება ექვსკუთხა დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის ფორმა. შენობის ინტერიერში ასევე იქნება ცოცხალი მცენარეები. თავდაპირველად დაგეგმილი იყო, რომ მშენებლობა 2015 წლის ბოლო მეოთხედში უნდა დასრულებულიყო, მაგრამ დაწესებულების გახსნამ 2017 წლამდე გადაიწია. 2017 წლის ოქტომბერში ფილიპინების ეროვნული მუზეუმის ეს განყოფილება ოფიციალურად გაიხსნა.
ეროვნული პლანეტარიუმი
პლანეტარიუმის გახსნის შესახებ პირველად 1970-იან წლებში გამოცხადდა ფილიპინების ეროვნული მუზეუმის დირექტორის, გოდოფრედი ალკასირის მიერ.
რეგიონალური მუზეუმები
ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი ასევე მართავს რამდენიმე დაწესებულებას ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის გარეთ. ეს რეგიონალური მუზეუმები მდებარეობენ: ანგონოში (რიზალის პროვინცია), ვიგანის პადრე ბურგოსში (სამხრეთი ილკოსი), კაბაიანში (ბენგუეტი), კიანგანში (იფუგაო), მაგსინგალში (სამხრეთი ილკოსი), პუერტო პრინცესაში (პალვანი), ბუტუანში (კარგას რეგიონი), ტაბაკოში (ალბაი) და სხვა.
სემინარები და ლექციები
ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი დამთვალიერებლებს ყოველწლიურად სთავაზობს ლექციებს, სემინარებსა და ვორქშოფებს. ეს აქტივობები ძირიტადად, მხოლოდ მანილაში განთავსებულ მუზეუმებში ეწყობა. ფილიპინების პროვინციების 80%-ზე მეტს კვლავაც არ გააჩნია დაწესებულება, რომელიც ფილიპინების ეროვნული მუზეუმის დაქვემდებარებაში შედის. ამის ერთ-ერთ მიზეზს კულტურის დეპატრამენტის არ არსებობა წარმოადგენს. 2016 წლის ბოლოს გამოცა კანონპროექტი კულტურისა და ხელოვნების დეპარტამენტის შექმნის შესახებ. ასევე გამოიცა კანონპროექტი ეროვნული მუზეუმის გასაძლიერებლად. ეს ორივე დადგენილება ძალაში ოფიციალურად 2017 წლიდან შევიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების მუზეუმები კატეგორია:მანილას ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:1901 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:ფილიპინების ეროვნული მუზეუმი
მერაბ ბოცვაძე
მერაბ ბოცვაძე (დ. 6 მაისი, 1952, ხაშური) — ქართველი მსახიობი, პოლიტიკოსი.
1974 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
Solenopsis quinquecuspis
Solenopsis quinquecuspis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფრანციუმი
ფრანციუმს ყველა ცნობილ ელემენტთა შორის ყველაზე დაბალი ელექტრონეგატიურობა ახასიათებს და მეორე ყველაზე იშვიათი ელემენტია ბუნებაში (ასტატის შემდეგ). ფრანციუმი მაღალი რადიოაქტიურობის ლითონია და ასტატად, რადიუმად და რადონად იშლება. როგორც ტუტე ლითონს, მას ერთვალენტიანი ელექტრონი აქვს.
აღმოჩენის ისტორია
1870-იან წლებში ქიმიკოსები ფიქრობდნენ, რომ ცეზიუმის ქვემოთ, ქვეჯგუფში უნდა ყოფილიყო ელემენტი, ატომური ნომრით 87. იგი შემდგომ მოიხსენიებოდა, როგორც ეკაცეზიუმი. სამეცნიერო ჯგუფებმა სცადეს გამოეყოთ ეს გამოტოვებული ელემენტი და სულ ცოტა ოთხი განაცხადი იქნა გაკეთებული მეტალის რეალურ აღმოჩენამდე.
საბჭოთა ქიმიკოსმა დ.კ. დობროსერდოვმა, 1925 წელს პირველმა გამოიკვლია ეკა-ცეზიუმი. მან შეისწავლა კალიუმის და სხვა ტუტე მეტალების სუსტი რადიოაქტივობა და შეცდომით დაასკვნა, რომ ნიმუშში იყო ეკა-ცეზიუმი (ნიმუშის რადიოაქტივობა გამოწვეული იყო კალიუმის ბუნებრივი რადიოიზოტოპ-კალიუმ-40-ით). შემდგომში მან გამოაქვეყნა თეზისები, რომელშიც იგი ვარაუდობდა ეკა-ცეზიუმის თვისებებს, მან ამ ელემენტს უწოდა ”russium”, თავისი მშობლიური ქვეყნის სახელი. ამის შემდეგ იგი იწყებს მუშაობას ოდესის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში და აღარ აგრძელებს ელემენტის შემდგომ შესწავლას.
1930-1936 წლებში ჩატარებულ იქნა კვლევები, მაგრამ ზუსტად ვერ დადგინდა ელემენტი-87 არსებობა. ეკა-ცეზიუმი აღმოჩენილ იქნა 1939 წელს, საფრანგეთში, პარიზის კიურის ინსტიტუტში — მარგარეტ პერეის მიერ, როდესაც იგი ახდენდა, აქტინიუმ-227-ის ნიმუშის გასუფთავებას. ამ დროს გამოყოფილ იქნა უცნობი ელემენტი, რომელიც ამჟღავნებდა ტუტე მეტალის თვისებებს (ასევე გამოილექებოდა ცეზიუმის მარილებთან ერთად), რამაც დაარწმუნა პერეი, რომ ეს იყო ელემენტი-87. მან ელემენტს ჯერ უწოდა ”cation” (რადგანაც მას ჰქონდა ყველაზე ელექტროდადებითი კათიონი), ხოლო შემდეგ მ. პერეის მიერ შემოთავაზებული იქნა ახალი სახელწოდება ”ფრანციუმი” (საფრანგეთის გამო). ეს სახელი ოფიციალურად დამტკიცებულ იქნა 1949 წელს სუფთა და გამოყენებითი ქიმიის საერთაშორისო კავშირის მიერ. მისი სიმბოლო თავდაპირველად იყო Fa, მაგრამ იგი ჩქარა შეიცვალა Fr-ით. ფრანციუმი იყო ბოლო ელემენტი, რომელიც აღმოჩენილ იქნა ბუნებაში.
იზოტოპები
ცნობილია ფრანციუმის 34 იზოტოპი, ატომური მასით 199-დან 232-მდე. მას გააჩნია მეტასტაბილური ბირთვული იზომერი. ბუნებაში გვხვდება მხოლოდ ფრანციუმ-223 და ფრანციუმ-221 იზოტოპები. ფრანციუმ-223 წარმოადგენს უფრო სტაბილურ იზოტოპს (ნახევარდაშლის პერიოდია 21.8წთ). ფრანციუმ-223 წარმოადგენს აქტინიუმის დაშლის სერიის მეხუტე პროდუქტს, როგორც აქტინიუმ-227-ის შვილობილი პროდუქტი. ფრანციუმ-223 შემდგომ b-დაშლით იძლევა რადიუმ-223.
ფრანციუმ-211-ის ნახევარდაშლის პერიოდია 4.8წთ. იგი წარმოადგენს ნეპტუნის დასლის სერიის მეცხრე პროდუქტს, როგორც აქტინიუმ-225-ის შვილობილი პროდუქტი. ფრანციუმ-211 შემდგომ ალფა დაშლით, გადადის ასტატ-217.
ყველაზე ნაკლებ სტაბილურია იზოტოპი - ფრანციუმ-215, ნახევარდაშლის პერიოდით 0.12მკწ. მისი მეტასტაბილური იზომერი - ფრანციუმ-215 ნაკლებად მდგრადია. მისი ნახევარდაშლის პერიოდი კი მხოლოდ 3.5ნწმ.
დახასიათება
ფრანციუმი არასტაბილური ელემენტია. მისი ყველაზე სტაბილური იზოტოპია, ფრანციუმ-223 (ნახევარდაშლის პერიოდი, მხოლოდ 22 წუთია) განსხვავებით ასტატისაგან, რომელიც მეორე არამდგრადი ბუნებრივი ელემენტია, რომლის მაქსიმალური ნახევარდაშლის პერიოდია — 8.5სთ. ფრანციუმის ყველა იზოტოპი იშლება ასტატად, რადიუმად და რადონად. ფრანციუმი წარმოადგენს ტუე მეტალს, რომლის ქიმიური თვისებები უფრო მეტად ემსგავსება ცეზიუმს. იგი ყველაზე მძიმე ელემენტია, რომელსაც გააჩნია ერთი სავალენტო ელექტრონი. მას ყველა ელემენტთან შედარებით აქვს უდიდსი ექვივალენტური წონა. განსაზღვრული იქნა, რომ ფრანციუმის ლღობის ტემპერატურა 27 °C-მდეა (80 °F, 300 K), ხოლო მისი დუღილის ტემპერატურაა 677 °C (1250 °F,950 K).
ლ. პოლინგმა დაადგინა, რომ ფრანციუმის ელექტროუარყოფითობა ტოლია 0.7 (პოლინგის შკალის მიხედვით), ეს კი ტოლია ცეზიუმის ელექტროუარყოფითობისა.
ფრანციუმი გამოილექება ცეზიუმის ზოგიერთ მარილთან ერთად, მაგალითად, ცეზიუმის პიროქლორატთან ერთად, რომელიც მცირე რაოდენობით შეიცავს ფრანციუმს. ეს პროცესი შეიძლება გამოვიყენოთ ფრანციუმის იზოლაციისათვის გლენდენინის და ნელსონის მეთოდში. თანაგამოლექვა ხდება ცეზიუმის სხვა მარილების თანაობისასაც, მათ შორის იოდატების, პიკრატების, ტარტრატების (რუბიდიუმ ტარტრატიც), ქლორპლატინატის და სილიციუმვოლფრამატის თანაობისას. იგი აგრეთვე გამოილექება სილიციუმვოლფრამ მჟავას და პერქლორმჟავას თანაობისას, სხვა ტუტე მეტალების გარეშე. ფრანციუმის თითქმის ყველა მარილი წყალში ხსნადია.
აქტინიუმის შემცველი მადნებიდან მიღებულია ფრანციუმის სუფთა ქლორიდი. ფრანციუმი იხსნება წყალსა და მჟანგველებში, როგორიცაა: HCl, H2SO4, HNO3, H2S. არ ილექება H2S, (NH4)2S, NH4OH, Na2CO3, NaOH, H2O2-ის მოქმედებით.
ფრანციუმის ძნელად ხსნადი ნაერთებია: FrClO4, ფრანციუმის პიკრატი C3H2(NO3)3OFr. ფრანციუმი პერიოდულ სისტემის ყველა ელემენტზე ელექტროდადებითი ელემენტია. რადიოაქტიური ფრანციუმი ფართოდ გამოიყენება ბიოლოგიაში.
გავრცელება
ფრანციუმ-223 წარმოადგენს აქტინიუმ-227-ის ალფა დაშლის პროდუქტს. იგი კვალის სახით ნაპოვნია ურანისა და თორიუმის მინერალებში. ურანის ნიმუშში, ფრანციუმის ყოველ ერთ ატომზე მოდის 1×1018 ურანის ატომი. იგი დედამიწის ქერქში 30გ-ზე მეტია მუდმივად. ამის გამო იგი წარმოადგენს მეორე იშვიათ ელემენტს ასტატის შემდეგ.
სინთეზი
ფრანციუმი სინთეზირდება ბირთვულ რეაქციაში
197Au + 18O → 210Fr + 5 n
ეს პროცესი შეისწავლა ფიზიკოსმა ს. ბრუკმა. მან მიიღო იზოტოპები, მასით 209.210 და 211, რომელიც შემდეგ გამოყოფილ იქნა მაგნიტურ-ოპტიკური ტრაპით (MOT). იზოტოპის წარმოქმნის სიჩქარე დამოკიდებულია ჟანგბადის ნაკადის ენერგიაზე.
სხვა სინთეზური მეთოდები მოიცავს რადიუმის დაბომბვას ნეიტრონებით და თორიუმის დაბომბვას პროტონებით, დეიტრონებით და ჰელიუმის იონით. მცირე ნახევარდაშლის პერიოდის გამო ფრანციუმის თვისებების შესწავლა ხდება ნიმუსებზე, რომლებიც მას შეიცავენ უმნიშვნელო რაოდენობით.
გამოყენება
იმის გამო, რომ ფრანციუმი არასტაბილური და იშვიატი ელემენტია, მას არა აქვს კომერციული გამოყენება. იგი შეიძლება გამოყენებული იქნეს კვლევიტი მიზნებისათვის ბიოლოგიაში და ასევე ატომურ სტრუქტურაში. იგი გამოიყენება, როგორც პოტენციური დიაგნოსტიკური საშუალება სხვადასხვა კანცეროგენების კვლევისათვის, მაგრამ ამ უკანასკნელმა სავარაუდოდ ვერ ჰპოვა პრაქტიკული გამოყენება.
სოხუმი
სოხუმი (Аҟəа; ადრინდელი ქართული სახელწოდება ცხუმი) — ქალაქი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქი და სოხუმის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი, შავიზღვისპირა კურორტი. აფხაზეთის ომამდე იყო საქართველოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სამრეწველო, სატრანსპორტო კულტურული და საკურორტო-ტურისტული ცენტრი, მოქმედებდა ნავსადგური, რკინიგზის ორი სადგური და აეროპორტი. ომის შემდეგ ქალაქმა დაკარგა თავისი წინანდელი მნიშვნელობა. ამჟამად ქალაქზე ფაქტობრივ კონტროლს ახორციელებს ე.წ. აფხაზეთის რესპუბლიკა და წარმოადგენს მის დედაქალაქს.
გეოგრაფია
სოხუმი გაშენებულია უმთავრესად მდინარეების გუმისთისა და კელასურის ქვემო დინებათა შორის მოქცეულ დაბლობ-ვაკეზე, მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი — მდინარეებს ბესლეთსა და კელასურს შორის მდებარე ვიწრო სანაპირო დაბლობ-ვაკეზე. ქალაქის დასახლება ვრცელდება გორაკ-ბორცვებზე, რომლებიც ზღვისპირა ვაკეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება. სოხუმის ფართობია 23,3 კმ². 1987 წლის მონაცემებით განაშენიანებული იყო ქალაქის 42%. მდინარები გუმისთა, კელსაური და ბესლეთი შავ ზღვას ერთვიან ქალაქის ფარგლებში და მის სიახლოვეს.
ქალაქსა და მის მოდამოებში გავრცელებულია მრავალგვარი სუბტროპიკული მცენარე. ჭარბობს ხელოვნურად გაშენებული პარკები და ციტრუსოვანთა ნარგავები. სოხუმში მრავალი პარკია, მათგან აღსანიშნავია სოხუმის ბოტანიკური ბაღი და სინოპის დენდროპარკი, სადაც 900-ზე მეტი სახეობის მცენარეა. იქვე არის სპილოს პალმის ხეივანი. 1987 წლის მონაცემებით ქალაქში გამწვანებული იყო 842 ჰა.
ჰავა
ჰავა ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია, იცის თბილი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 5,8-6°C, აგვისტოსი — 23°C. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 15°C. ნალექების წლიური რაოდენობაა 1480 მმ. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2100 საათი. ყინვები იშვიათია. თოვლი იშვიათად მოდის და მალე დნება. ჰაერის შეფარდებითი სინოტივეა 70%, ზაფხულში — 75%.
სახელწოდება
ქალაქის ძველი სახელწოდებაა „ცხუმი/ცხომი“, რაც ეტიმოლოგიურად მომდინარეობს სავარაუდოდ რცხილას (სვანურად „ცხჳიმრა“, „ცხჳიმ“; კოლხ. „ცხიმური“) ან თევზის (კოლხ. „ჩხომი“) სახელებიდან. ქართული „ცხუმიდან“ მიღებულია მისი თურქიზებული ფორმა „სუხუმ“ (თურქ. Suhum), რამაც შემგდომში ფართო გავრცელება ჰპოვა სხვადასხვა ენებში, მათ შორის თავად ქართულში. ქალაქს აფხაზურად ეწოდება „აყჿა“ (Аҟəа).
უძველესი დასახლებები
სოხუმის მიდამოები დასახლებული იყო ძველი ქვის ხანიდან. ამ პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლებია აჰბიუქი და გუად-იხუ. ეს სამოსახლოები გორაკ-ბორცვებზე განლაგებული წრიული ნაგებობებია, სადაც აღმოჩნდა იმ პერიოდისთვის დამახასიათებელი ჭურჭლის, იარაღის და საყოფაცხოვრებო ნივთების დიდი რაოდენობა.
დიოსკურია
გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მნიშვნელოვან პუნქტად იქცა. ძველი წელთაღრიცხვით VI საუკუნეში მილეთელმა ბერძენმა ვაჭრებმა აქ დააარსეს სავაჭრო ქალაქი, რომელსაც „დიოსკურია“ (Διοσκουριάς) უწოდეს. ამ სახელწოდებას უკავშირებენ არგონავტთა ლაშქრობის მონაწილე ტყუპი ძმების — კასტორისა და პოლიდევკეს, რომლებსაც ძველ სამყაროში უწოდებდნენ დიოსკურებს. აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკის“ მიხედვით ისინი თან ახლდნენ იასონს კოლხეთში მოგზაურობისას. არის მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც „დიოსკურია“ ადგილობრივი — კოლხური (ლაზ-მეგრული) წარმოშობის სახელია — „დიო-/დია-“ — დედა, ქალღმერთი, „-სკური“ — წყალი, მდინარე, ანუ „წყლის დედა/მდინარის ქალღმერთი“.
დიოსკურიის ნანგრევები ამჟამად მოქცეულია წყალქვეშ, სოხუმის ყურეში. დიოსკურია იმართებოდა დიდვაჭარი ოლიგარქების მიერ. აღმოჩენილია ამ პერიოდის რამდენიმე განძი, რაც მიუთითებს დასახლების მაღალ ეკონომიკურ და მატერიუალურ განვითარებას. ელინისტური პერიოდის შემდეგ ქალაქი დროებით დაკნინდა. მისი შემდგომი აღმავლობა უკავშირდება პონტოს მეფე მითრიდატე VI ევპატორს, რომელმაც კოლხეთს დაპყრობის შემდეგ პროვინციულ ცენტრად დიოსკურია არჩა. სადაც მან ააგო რეზიდენცია და ჭრიდა მონეტებს. რომაელებთან დამარცხებული მითრიდატე ძვ.წ. 65-64 წწ ში სწორედ დიოსკურიაში იმყოფებოდა. დიოსკურია საბოლოოდ გაანადგურა მითრიდატეს შვილმა მახარემ, რომელიც ძვ.წ. 47 წელს თავს დაესხა კოლხეთს, ბრძლაში დაამარცხა და მოკლა კოლხეთს მეფე არისტარქე და აფხაზეთის მხრიდან შემოჭრილმა ყველა დასახლება გაანადგურა რაც სანაპიროზე შეხვდა ქალაქ სურიუმამდე (ვანი).
სებასტოპოლისი
ძვ. წ. I საუკუნეში რომის იმპერიამ დაიპყრო პონტოს სამეფო და შავი ზღვის სანაპირო. მათ დიოსკურიის ადგილას 75 წელს ააგეს ციხე-ქალაქი და მას სებასტოპოლისი უწოდეს. აქ იდგა რომაელთა ერთი კოჰორტა, რომელიც შედიოდა რომის XIII ლეგიონის შემადგენლობაში. სებასტოპოლისი ძველი დიოსკურიის მესამე აღმავლობა იყო. ფლავიუს არიანეს მოგზაურობისას იგი აღწერილია როგორც კარგად გამაგრებული ქალაქი სადაც გაცხოველებული ვაჭრობა მიმდინარეობს და მეზობელი ტომებისთვის სასიცოცხლო ეკონომიკურ ზონას წარმოადგენს. შავი ზღვისპირეთში გუთების შემოსევების პერიდში (138-224 წწ) სებასტოპოლისს ორჯერ დაეხნენ თავს ზღვვიდან  138 და 140 წელს. პირველად რომაელებმა შეძლეს მათ მოგრიება, თუმცა მეორე შემოსევისას გუთებმა გარნიზონი ამოწყვიტეს და ქალაქი გაძარცვეს, რომის დასუსტების შემდეგ დაახლ. IV საუკუნიდან ქალაქი გახდა აფშილეთის სამთავროს მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი.
VI საუკუნის დასაწყისში სოხუმი ბიზანტიის იმპერიამ დაიქვემდებარა. ბიზანტიელებმა ისარგებლეს ლაზების და აფშლების კონფლიქტით და აქ გარნიზონი ჩააყენეს. ეგრისის დიდი ომის მიმდინარეობისას ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა გაიყვანა ჯარები სოხუმიდან და დაარღვია მისი სიმაგრე. 565 წელს კი მანვე აღადგინა ქალაქი და ციხესიმაგრე. სოხუმი კვლავ დაწინაურდა. VIII საუკუნის ბოლომდე სოხუმი აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში ბიზანტიელთა ერთ-ერთი საყრდენი პუნქტი იყო. 736 წელს ქალაქი დაარბია არაბთა ლაშქარმა მურვან ყრუს სარდლობით.
ცხუმი
VIII საუკუნის ბოლოდან აფხაზთა სამეფოს შექმნის შემდეგ სოხუმი ცხუმის საერისთავოს ცენტრი გახდა. აქვე იყო საეკლესიო კათედრალი. აყვავება განიცადა XI-XIII საუკუნეებში საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში. პერიოდში ბაგრატიონებმა დიდ ყურადღებას იჩენდნენ ქალაქის მიმართ. აქ მათ ააგეს საკათედრო რეზიდენცია, საზაფხულო სასახლე და სოხუმის ყველაზე მძლავრი ციხე ბაგრატის ციხე, რომელიც 999 წელს ააგო ბაგრატ III-მ. ქალაქი იქცა მნიშვნელოვან სავაჭრო-ეკონომიკურ ცენტრად.
XIV საუკუნის დასაწყისში გენუის რესპუბლიკამ დააარსა სავაჭრო ფაქტორია სოხუმში, ისევე როგორც ფოთსა და გონიოში. ფაქტორია ფუნქციონირებდა 1478 წლამდე. მან დიდი როლი ითამაშა საქართველოს ეკონომიკურ ცხოვრებაში. ფაქტორიას მართავდნენ გენუის დოჟის მიერ დანიშნული კონსულები.
1359 წელს ცხუმის სამთავრო ხელში ჩაიგდეს დადიანებმა და ის ოდიშის სამთავროს შეუერთეს. 1451 წელს სოხუმი მცირე ხნით აიღო ოსმალეთის იმპერიამ. ოსმალური ფლოტი ზღვიდან დაესხა თავს ქალაქს, აქ მათ მოუწიათ არამარტო ადგილობრივებთან არამედ გენუის ფაქტორიის დამცველ კონდოტიერებთან შეტაკება, ოსმალებმა ქალაქის შენარჩნება ხოლოდ ერთი წლით შეძლეს. 1478 წელს ფუნქციონირება შეწყვიტა გენუელთა სავაჭრო ფაქტორიამ.
ოსმალეთის იმპერიაში
XVI საუკუნის მეორე ნახევარში ოსმალეთის იმპერიამ მეორედ აიღო ქალაქი. ლამაზი მდებარეობის გამო მას „მეორე სტამბოლს“ ეძახდნენ. 1578 წელს ოსმალეთის იმპერიამ მეორედ აიღო ქალაქი. ლამაზი მდებარეობის გამო ოსმალები სოხუმს „მეორე სტამბოლს“ ეძახდნენ. სოხუმი აფხაზეთში ოსმალთა ბატონობის დასაყრდენი გახდა. 1724 წელს ოსმალებმა აქ არსებული ციხესიმაგრე კიდევ უფრო გაამაგრეს და სუხუმ-კალე (სოხუმის ციხე) უწოდეს. 1725 და 1728 წლებში ადგილი ჰქონდა ანტიოსმალურ აჯანყებებს, მაგრამ ქალაქი ოსმალთა ხელში რჩებოდა. 1771 წელს აჯანყების შემდეგ ქალაქი განთავისუფლდა, მაგრამ მცირე ხნით. ოსმალებმა იგი კვლავ დაიკავეს. ოსმალთა ბატონობის ხანაში ქალაქი დაქვეითდა. იგი ტყვეებით ვაჭრობის ერთ-ერთი პუნქტი გახდა. XVIII საუკუნის ბოლოდან სოხუმი აფხაზეთის მთავრების რეზიდენცია გახდა, თუმცა შარვაშიძეებმა ვერ შესძლეს ქალაქისთვის ძველი მნიშვნელობის დაბრუნება და ქალაქი ოსმალების დაქვემდებარებაში რჩებოდა.
რუსეთის იმპერიაში
1810 წელს აფხაზეთის სამთავრო რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომი გახდა და სოხუმი რუსეთის ჯარმა აიღო. XIX საუკუნის 30-იან წლებში დაიწყო სოხუმის აღორძინება. 1832 წელს გაიხსნა საბაჟო, 1846 წელს ნავსადგურად გამოცხადდა, 1847 წლიდან კი ქალაქის სტატუსი მიიღო. ყირიმის ომის დროს, 1855 წლის ოქტომბერში, აფხაზეთის სამთავრო და სოხუმი დაიკავეს ოსმალებმა. მათ ციხე-სიმაგრე დაანგრიეს, ქალაქი კი გადაწვეს. 1856 წლის 27 მაისს ოსმალები გავიდნენ სოხუმიდან. 1865 წელს გაუქმდა აფხაზეთის სამთავრო და სოხუმი გახდა სოხუმის სამხედრო განყოფილების ცენტრი. 1866 წელს მოხდა საერთო-სახალხო აჯანყება. აჯანყებულებმა აიღეს ქალაქი, მაგრამ ვერ მოახერხეს ციხე-სიმაგრის აღება. აჯანყება ჩახშობილ იქნა. რუსეთსა და ოსმალეთს შორის 1877-78 წლების ომის დროს სოხუმი კვლავ აიღეს ოსმალებმა და დაარბიეს. 1883 წლიდან იყო სოხუმის ოკრუგის ცენტრი. 1892 წელს სოხუმმა საქალაქო თვითმმართველობის უფლება მიიღო. 1904-1905 წლებში შედგა ნოვოროსიისკი-სოხუმის ტროლეიბუსის ხაზის პროექტი, თუმცა არ განხორციელდა.
საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ სოხუმი აღმოჩნდა ამიერკავკასიის კომისარიატის მმართველობის ქვეშ. 1918 წელს იყო ორი მცდელობა ქალაქში ბოლშევიკური ხელისუფლების დმაყარებისა. პირველი ცდა განხორციელდა 15-21 თებერვალს. 15 თებერვალს სოხუმის ნავსადგურში გაჩერდა კრეისერი „დაკია“, რომელზეც კავკასიის ფრონტიდან დეზერტირი რევოლუციონერები იმყოფებოდნენ. ინციდენტი მოხდა გემის მატროსებსა და თავად ნიკოლოზ ემხვარს შორის. ემხვარსა და მატროსებს შორის კონფლიქტს შედეგად მოჰყვა ემხვარის მხრიდან ერთი ჯარისკაცის მკვლელობა და ერთის დაჭრა. გემის კაპიტანმა ქალაქის ხელისუფლებამას მოსთხოვა ემხვარის გადაცემა, რაზეც უარი მიიღო. ამის შედეგად ჯარისკაცებმა სოხუმი დაბომბეს და ქალაქი აიღეს. 1918 წლის 16 თებერვლიდან ხელისუფლება ხელთ იგდო „აფხაზეთის სამხედრო რევოლუციურმა კომიტეტმა“ ეფრემ ეშბას ხელმძღვანელობით. ამის შემდეგ დაიწყო საბრძოლო მოქმედებები ერთი მხრივ აფხაზეთის სახალხო საბჭოსა და მეორე მხრივ რევოლუციურ კომიტეტს შორის, რასაც მოჰყვა ინტენსიური ბრძოლები სოხუმსა და ეშერაში. გემ „დაკიას“ შემდეგ სოხუმს შავი ზღვის ფლოტის სხვა გემები, საესკადრო ნაღმოსანი „დერსკი“ და ჯავშნოსანი „პრინც კარლი“ მიადგნენ, ისინი შიშსა და ტერორს ნერგავდნენ მოსახლეობაში. შავი ზღვის ფლოტის გემებმა სოხუმი დატოვეს 21 თებერვალს და ქალაქში აღდგა წესრიგი და კანონიერი ხელისუფლება.
1918 წლის 4-9 მარტს სოხუმში ჩატარდა აფხაზ გლეხთა დეპუტატების II ყრილობა, რომელსაც სხვადასხვა ეროვნების 300 წარმომადგენელი ესწრებოდა. სხდომა გახსნა არზაყან ემუხვმარმა. სოხუმის ქალაქის თავად არჩეულ იქნა ბენიამინ ჩხიკვიშვილი. ყრილობაზე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება, აფხაზეთი შესულიყო ამიერკავკასიის ხალხთა ერთიან ოჯახში, აღკვეთილიყო სოხუმში ბოლშევიკების ბატონობა.
11 აპრილს დაიწყო კიდევ ერთი აჯანყება ეფრემ ეშბას, ნესტორ ლაკობას და გეორგ ათარბეგოვის მეთაურობით. ბოლშევიკმა აჯანყებულების 1500-იანი რაზმი გუდაუთიდან დაიძრა სოხუმისკენ. ქალაქის თავ ჩხიკვიშვილის განკარგულებაში 70-80 ადამიანი იყო, რის გამოც მან სოხუმის დაცვა ვერ შეძლო. ბოლშევიკებმა დაიკავა აფხაზეთის ტერიტორია კოდორის უბნამდე და გამოაცხადეს საბჭოტა ხელისუფლება. საპასუხო შეტევა საქართველოს სახალხო გვარდიამ დაიწყო 17 მაისს დილით დღის 3 საათზე აიღო სოხუმი. 1918 წლის 11 ივნისს ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობასა და აფხაზეთის სახალხო საბჭოს შორის, რომელმაც დაადასტურა აფხაზეთის არსებობა საქართველოს შემადგენლობაში ფართო ავტონომიის უფლებით. 1918-21 წლებში სოხუმი იყო პირველი რესპუბლიკის მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი და სოხუმის ავტონომიური ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.
საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ
1921 წლის 31 მარტიდან სოხუმი გახდა აფხაზეთის სსრ-ს დედაქალაქი, ხოლო 1931 წლის 19 თებერვლის შემდეგ — აფხაზეთის ასსრ-ის დედაქალაქი. საქართველოს სსრ-ის შემადგენლობაში სოხუმი იქცა მნიშვნელოვან სამრეწველო ცენტრად. აიგო მრავალი ახალი შენობა-ნაგებობა, სანატორიუმები, სასტუმროები, მოეწყო სანაპირო ზოლი და გადიდდა პორტი. გაიზარდა მოსახლეობის რაოდენობა. განვითარდა მანქანათმშენებლობის, მსუბუქი და კვების მრეწველობა. სოხუმში მოქმედებდა 40-მდე სამრეწველო საწარმო, მათ შორის ქიმიური და აირის აპარატურის ექსპერიმენტული ქარხნები, საკონსერვო, ლუდისა და უალკოჰოლო სასმელების, ღვინისა და რძის ქარხნები, ტყავ-ფეხსაცმლის, თევზისა და ხორცის კომბინატები, სამკერვალო, თამბაქოს და საკონდიტრო ფაბრიკები. მდინარე გუმისთაზე აშენდა სოხუმის ჰესი. 1961 წელს დამტკიცებულ იქნა ქალაქის გენერალური გეგმა (არქ. ე. ბაგრატიონი, ა. ნიკოლაიშვილი გ. თელია).
განვითარდა განათლება და კულტურა. 1987 წლის მონაცემებით მოქმედებდა 10-მდე სამეცნიერო დაწესებულება, მათ შორის სოხუმის ეთერზეთოვანი კულტურების საცდელი სადგური და სოხუმის სუბტროპიკული კულტურების საცდელი სადგური, ორი უმაღლესი სასწავლებელი, მათ შორის სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, აგრეთვე 3 პროფ-ტექნიკური სასწავლებელი, 2 დრამატული თეატრი (სოხუმის თეატრი და სოხუმის დრამატული თეატრი), სახელმწიფო ფილარმონია, 5 კინოთეატრი, 22 ბიბლიოთეკა, 4 მუზეუმი, ტელევიზია. ამავე პერიოდში მოქმედებდა 5 საავადმყოფო, 4 პოლიკლინიკა.
განვითარდა ტურიზმი, მოქმედებდა 4 ტურისტული ბაზა და ერთი პანსიონატი, სანატორიუმები, დასასვენებელი სახლები, სასტუმროები და სააბაზანო მინერალური წყლების აბაზანებისთვის.
სოხუმი იყო მსხვილი სატრანსპორტო კვანძი, სადაც თავს იყრიდა საჰაერო, საზღვაო, სარკინიგზო და საავტომობილო კომუნიკაციები. ქალაქს ემსახურებოდა ბაბუშარის აეროპორტი, რკინიგზის ორი სადგური (ლეჩქოფის და კელასურის) და ნავსადგური. კარგად იყო განვითარებული საქალაქო ტრანსპორტი. 1968 წელს ამოქმედდა სოხუმის ტროლეიბუსის სისტემა.
დემოგრაფია
რუსეთის იმპერიისა და საბჭოთა კავშირის დროს სოხუმი მრავალეთნიკური ქალაქი იყო. 1921-1979 წლებში ქალაქის მოსახლეობა ხუთჯერ გაიზარდა. საბჭოთა პერიოდში იზრდებოდა ქალაქის მოსახლეობაში ქართველებისა და აფხაზების ხვედრითი წილი. მოსახლეობის ზრდას განაპირობებდა არა მხოლოდ ბუნებრივი მატება, არამედ მიგრაცია სოფლებიდან ქალაქში. ისტორიულ მაქსიმუმს მოსახლეობის რაოდენობამ მიაღწია 1989 წელს. აფხაზეთის ომის შემდეგ მნიშვნელოვნად შეიცვალა მოსახლეობის სტრუქტურა.
არქიტექტურა
ქალაქი განაშენიანებულია ზღვისპირა ვაკეზე. დაგეგმარებულია სწორი ქუჩებით. არქიტექტურულ ნაგებობათაგან აღსანიშნავია საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დასასვენებელის სახლი (1935; ნ. სევეროვი), სანატორიუმი „უკრაინა“ (1936; ი. შტეინბერგი), აფხაზეთის ასსრ მთავრობის სასახლე (1939, ვ. შჩუკო, ვ. გელფრეიხი), სასტუმრო „აფხაზეთი“ (1938, ი. გოლუბევი, ი. შჩუკო), დრამატული თეატრი (1952, მ. ჩხიკვაძე), სუბტროპიკულ მეცნიერებათა ინსტიტუტის შენობა (1969, ო. პაიჭაძე, თ. ყიფშიძე, კ. წულაია) და სხვა.
კურორტი
სოხუმი შავი ზღვის სანაპიროს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკურორტო ზონაა. სამკურნალო საშუალებებია კლიმატოთერაპია, ზღვაში ბანაობა (მაისი-ოქტომბერი) და მინერალური წყლები (აზოტიანი, სულფატურ-ალორიდულ-ნატრიუმიან-კალციუმიანი, სუსტი გოგირდწყალბადიანი მეთანიანი და სხვა). მინერალურ წყლებს უმეტესად აბაზანებისთვის იყენებენ.
სამედიცინო ჩვენება: გულ-სისხლძარღვთა სისტემის, სუნთქვის ორგანოთა არატუბერკულოზური ხასიათის და ნერვული ფუნქციური დაავადებანი.
სქოლიო
კატეგორია:სოხუმი კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
დიდი ზანავი
დიდი ზანავი (ყოფ. ზანავი) — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზანავის ტერიტორიული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დიდი ზანავი, პატარა ზანავი, გომარო, წრე). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 1480 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 297 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზუბი (საჯიჯაოს თემი)
ზუბი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, საჯიჯაოს თემში (სოფლები: გაღმა საჯიჯაო, ზენი, ზუბი, ჯაპშაქარი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ხობისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 60 მეტრზე, ხობიდან დაშორებლია 15 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
328
თარიღი უცნობია
*
ალტერ ეგო
ალტერ ეგო (ლათ. Alter ego - სხვა მე) — სხვა პირადობა, მეორე პერსონალია ან პერსონა ადამიანში. ტერმინი ხშირად გამოიყენება ლიტერატურულ ანალიზში და ფსიქოლოგიურად იდენტური ხასიათების შედარებისას. ეს ტერმინი, და საერთოდ კონცეფცია, ხშირია პოპულარულ თხზულებებში, როგორიცაა მაგ. კომიკსების წიგნები, სუპერგმირების, ბოროტებასთან მებრძოლების საიდუმლო იდენტიფიკაციისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები კატეგორია:მე კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები კატეგორია:კომიკსები
კოდორი
კოდორი — მდინარე ჩრდილო-დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. კოდორი იქმნება მდინარეების საკენისა და გვანდრის შეერთებით სოფელ მარცხენა გეწვიშთან, ზღვის დონიდან 740 მ-ზე. ერთვის შავ ზღვას სოფელ აძიუბჟის სამხრეთით. სიგრძე 84 კმ (გვანდრის სათავიდან 110 კმ), აუზის ფართობი 2030 კმ². მიედინება ვიწრო ხეობაში, შესართავიდან 25 კმ-ზე გადის დაბლობზე, წყლის საშუალო ხარჯი — 123 მ³/წმ.
კოდორის ხეობას საკმაოდ ნაირგვარი მორფოლოგიური ხასიათი აქვს, რაც გამოწვეულია ამგები გეოლოგიური ფორმაციების ცვლით, ძველი გამყინვარების გავლენით და ეროზიული პროცესების მსვლელობის პირობებით. ხეობის სიმაღლე აღწევს 1300-3984 მ-ს. გვანდრა-საკენის შესართავს ქვემოთ კოდორის ხეობა მეტწილად ყუთისებური მოყვანილობისაა, ფსკერი ფართო აქვს, რიყე და დაბალი ალუვიური ტერასები კარგად არის გამოსახული. კოდორის კანიონის საწყის უბანს სოფელ ლათას ქვემოთ, „ბაგადის კლდეები“ ეწოდება.
კოდორი საზრდოობს წვიმის (31 %), მიწისქვეშა (28,6 %), თოვლის (22,6 %) და მყინვარული (17,8 %) წყლით. წყალდიდობაა მარტის მეორე ნახევრიდან სექტემბრის ბოლომდე. წყლის წლიური ჩამონადენის 72 % გაზაფხულ-ზაფხულზე მოდის. შემოდგომაზე იცის წყალმოვარდნები, წყალმცირობა ზამთარშია. კოდორი წყალუხვი მდინარეა. წყლის წლიური ჩამონადენი — 4,1 კმ². შავ ზღვაში შესვლისას ქმნის დელტას.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები კატეგორია:კოდორი
სკურის ციხე
სკურის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელოში, მდინარე ჭანისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ახლანდელი სოფელი სკურიას სამხრეთით, სენაკის მუნიციპალიტეტში. შემორჩენილია მხოლოდ ნანგრევები. უძველესი სამშენებლო ფენა II-IV საუკუნეებისაა. სკურის ციხე წარმოადგენდა ნალისებური ფორმის გალავნიან კოშკს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ივანე აბაშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
ივანე აბაშიძე შეიძლება იყოს:
საიდის პროვინცია
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ელ-ბუახის მდებარეობა ალჟირში საიდა (არაბულად: ولاية سعيدة) — პროვინცია (ვილაიეთი) ალჟირში. მისი დედაქალაქია საიდა. პროვინციის ფართობია 6,764 კმ². 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციაში ცხოვრობს 328,685 ადამიანი.
პროვინცია იყოფა 6 რაიონად. რაიონები თავის მხრივ იყოფიან 16 კომუნად (ან მუნიციპალიტეტად).
სქოლიო
კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
ბოტსვანის სამზარეულო
მინი|[[ბოტსვანა|ბოტსვანას ადგილმდებარეობა]] მინი|სესვაა და ბოგობე ბოტსვანის სამზარეულო უნიკალურია, მაგრამ მას ასევე აქვს გარკვეული სამხრეთ აფრიკის სხვა სამზარეულოების მსგავსი მახასიათებლები. ბოტსვანას საკვები მოიცავს შემდეგ დასახელებებს: pap, samp, vetkoek, bogobe და mopane. ბოტსვანისთვის დამახასიათებელი საკვებია სესვა, დამარილებული პიურეს ტიპის ხორცი. ითვლება, რომ საზამთრო პირველად ბოტსვანაში გაჩნდა. სხვა საკვებში შედის მოროგო ვა დინავა, მადილა და დიქგობე. ბოტსვანელები ამაყობენ, რომ საკუთარი სამზარეულო აქვთ. კვებით მიღებული სიამოვნების უმეტეს ნაწილს ისინი ადგილობრივად იღებენ. ბოტსვანაში ასევე ამზადებენ გამაგრილებელ სასმელებს სახლის პირობებში. ძირითადად წყლის, ნესვის, მორულასა და კოჭას ფხვნილის გამოყენებით. ქორწილებში, სორგოს საჭმელს ჩვეულებრივ ადუღებენ დმელონში და ამ ნარევს უწოდებენ Bogobe jwa lerotse. ჩვეულებრივ ნესვს წინასწარ ამზადებენ არაჟანთან ერთად და ინახავენ გამოსაყენებლად, როცა ამის საჭიროება იქნება. ბოტსვანა ასევე განთქმულია საკვების შენარჩუნების ტექნიკებით. ისინი ინახავენ ხორცს, შემდეგ კი აშრობენ. ისინი ასევე იღებენ ლობიოს ფოთლებს, ამზადებენ შესანახად და აშრობენ. ბოტსვანაში ასევე ხშირია მაგეუს დამზადება დარჩენილი ფაფის ან პაპაიასგან. ზოგი ტომი ასევე ინახავს არც თუ ისე ცუდ ან დამპალ ხორცს, გამოშრობის მეთოდით, რომ დიდი ხნის განმავლობაში გამოიყენონ. ბოტსვანელი ხალხი აფასებს მათ საკვებს უხსოვარი დროიდან. ისინი ამას თავიანთი კულტურის ნაწილად თვლიან.
ინგრედიენტები
ბოტსვანის ბაზრები სავსეა მრავალფეროვანი საკვებით. ზოგი ადგილობრივად მოყავთ და ზოგი იმპორტირდება მეზობელი ქვეყნებიდან. ბოტსვანაში დიდი რაოდენობით მაღალი ხარისხის საქონლის ხორცს აწარმოებენ. ცხვრის ხორცი, ქათამი და სხვა ხორცი მრავლად გვხვდება. საქონლის ხორცი ყველაზე პოპულარული ხორცია, შემდეგ მოდის თხის ხორცი. მდინარის თევზები ასევე ბოტსვანის სამზარეულოს ნაწილია.
სორგო და სიმინდი ბოტსვანაში გაშენებული ძირითადი კულტურებია. შემოდის ხორბლის, ბრინჯის და სხვა სახის მარცვლეულის ნაწარმი. აქვე მრავალი სხვადასხვა სახის ლობიო მოჰყავთ. ასევე ხშირია წიწაკა, დიტლო და ლეტლჰოდი. აქ იზრდება არაქისიც (მანოკო). ბევრი ბოსტნეულიც მოჰყავთ, მაგალითად ისპანახი, სტაფილო, კომბოსტო, ხახვი, კარტოფილი, პომიდორი, ტკბილი კარტოფილი და სალათის ფოთოლი. ველურად იზრდება ბოსტნეული, რომლის დაკრეფაც სეზონურად არის შესაძლებელი, მათ შორისაა ტეპე და დელელე ( ბამიები ). ხილის ლობიო პოპულარული საკვებია ბოტსვანაში.
პოპულარული კერძები
მარცხნივ|მინი|250x250პქ|Vetkoek. იგი აღმოცენდა [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა|სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში]] სესვაა ან ჩოტლო ან ლესვაო (ძროხის ხორცი) ძალიან პოპულარული ტრადიციული ხორცის კერძია, რომელიც მზადდება განსაკუთრებული შემთხვევებისთვის. ჩვეულებრივ მამაკაცების მიერ მზადდება სამფეხა რკინის ქვაბში, ნელ ცეცხლზე დუღდება, მხოლოდ მარილითა და წყლით. ჩვეულებრივ, იგი მზადდება თხის ხორცით ან ძროხის ხორცით და ის არის ძირითადი კერძი უმეტეს ტრადიციულ ღონისძიებებზე, როგორიცაა დაკრძალვები და ქორწილები.
კიდევ ერთი პოპულარული კერძია სერობი. თხის, ცხვრის ან ძროხის ზოგიერთი ნაწილი ან ნაწლავები ცხვება მანამ, სანამ არ დარბილდება.
ტრადიციულად მოზრდილი ქათამი უფრო გემრიელად ითვლება, ვიდრე კომერციულად მოზრდილი ქათამი. სტუმრისთვის ტრადიციულად მოზრდილი ქათმის მომზადებით, მასპინძელი განსაკუთრებული სტუმართმოყვარეობით გამოირჩევა. ქათმის მომზადება სამფეხა რკინის ქვაბში ღია ცეცხლზე აძლევს მას საუკეთესო არომატს.
ფაფა (ბოგობე) მზადდება სორგოს, სიმინდის ან ფეტვის ფქვილის მდუღარე წყალში ჩადებით, რბილ პასტაში მორევით და ნელა მოხარშვით. ზოგჯერ სორგოს ან სიმინდს ადუღებენ და უმატებენ რძესა და შაქარს. ამ კერძს ტინგს უწოდებენ. რძისა და შაქრის გარეშე, ზოგჯერ ტინგს მიირთმევენ ხორცთან ან ბოსტნეულთან ერთად, როგორც ლანჩი ან ვახშამი. ბოგობეს მიღების კიდევ ერთი გზაა არაჟნისა და მდუღარე ნესვის დამატება (ლეროცი). კალანგას ტომში ამ კერძს ტოფი ეწოდება.
ბოტსვანის შორეულ ადგილებში პოპულარულ საკვებს მიეკუთვნება: მორამის ლობიო, უზარმაზარი ტუბერი და საკვებად ვარგისი სოკო.
სქოლიო
კატეგორია:ბოტსვანის სამზარეულო
ნიკოლა ფორმიჩეტი
ნიკოლა ფორმიჩეტი (Nicola Formichetti დ. 1977 წლის 31 მაისი) — საერთაშორისო მოდის დიზაინიერი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, წარმოშობით იტალიელი და იაპონელი. თავდაპირველად ცნობილი გახდა 2010 წელს როდესაც დაინიშნა ფრანგული მოდის სახლის Thierry Mugler-ის ახალ სამხატვრო ხელმძღვანელად და ასევე ამერიკელ პოპ მომნღერალ ლედი გაგასთან თანამშრომლობით. ნიკოლა ასევე არის იაპონური ჟურნალის Vogue Hommes Japan-ის მოდის დირექტორი, ის ასევე არის რამოდნეიმე მოდის ჟურნალის რედაქტორი და ტანსაცმლის კომპანია Uniqlo-ს მოდის დირექტორი. 2010 წლის ნოემბერში ნიკოლა დაასახელეს როგორც "ყველაზე გავლენიანი შემოქმედებითი ადამიანი მოდის სფეროში დღეს". რამდოენიმე თვის შემდეგ ნიკოას მიენიჭა ისაბელა ბლოუს სახელობის ჯილდო.
კიევის ისტორია
კიევის ისტორია — უკრაინის უდიდესი ქალაქის კიევის ისტორიის, დაახლოებით 1200 წლიანი პერიოდი. ისტორიული ხელნაწერების მიხედვით კიევი დააარსა სამმა ძმამ : კიიმ, შეკმა, ხორივმა და მათმა დამ ლიბედმა, ამ ქალაქის სახელიც სწორედ უფროსი ძმის კიის სახელიდან მოდის, რომელსაც მის საპატივსაცემლოდ ეწოდა კიევი. არსებობს სხვა გადმოცემაც, რომელიც გვაუწყებს რომ დიდი ქალაქის წარმოშობა მდინარე დნეპრის ბორცვოვან ნაპირებზე ანდრია პირველწოდებულის მიერ იყო ნაწინასწარმეტყველები.
კიევი საგრძნობლად გაიზარდა ინდუსტრიული რეცოლუციის დროს XIX საუკუნის ბოლოს. სამოქალაქო ომის დროს ქალაქი რამდენიმე შეიარაღებული დაპირისპირების ცენტრში აღმოჩნდა და რამდენიმე უკრაინული სახელმწიფოს დედაქალაქად ყოფნაც მოასწრო. 1921 წლიდან შედიოდა საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში, 1934 წელს გახდა საბჭოთა უკრაინის დედაქალაქი. დიდი სამამულო ომის დროს ქალაქი საგრძნობლად დაზიანდა, ბევრი ძველი ღირსშესანიშნაობა კი დაიკარგა ქალაქის ცენტრის „სტალინური“ რეკონსტრუქციის დროს. ომის შემდეგ კიევი საბჭოთა კავშირში სიდიდით მესამე ქალაქი გახდა მოსკოვისა და სანქტ-პეტერბურგის შემდეგ. კიევი დამოუკიდებელი უკრაინის დედაქალაქია საბჭოთა კავშირის დაშლიდან, 1991 წლიდან.
პრეისტორიული პერიოდი
thumb|250პქ|[[ტრიპოლური კულტურა|ტრიპოლური კულტურის გავრცელების არეალი ძვ. წ. 5000 — 2650 წ.წ.]] არქეოლოგიური გათხრები გვიჩვენებენ, რომ კიევის ოლქის ტერიტორიაზე დასახლებები არსებობდნენ უკვე 15 - 20 ათასი წლის წინ. ენეოლითისა და ნეოლითის პერიოდები წარმოდგენილია ტრიპოლური კულტურით, რომლის ძეგლებს და პერიოდებს მკვლევარები სამ ეტაპად ყოფენ : ადრეული (4500 - 3500), შუა (3500 - 2750) და გვიანდელი (2750 - 2000 წწ ჩვ. წ. აღ-მდე). ბრინჯაოს ხანის პერიოდში კიევის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილისთვის დამახასიათებელია ბელოგრუდოვის კულტურა. ხოლო კიევის ოლქის ძვ. წ. I ათასწლეულის მეორე ნახევრის - ახ. წ. I ათასწლეულის პირველი ნახევრის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილისთვის ზარუბინეცის კულტურაა დამახასიათებელი. რკინის ხანა დღევანდელი კიევისა და კიევის ოლქის ტერიტორიაზე წარმოდგენილია ჩერნიახოვის კულტურის სახით, რომელსაც აგრეთვე „კიევურ კულტურასაც“ უწოდებენ. ის არსებობდა II—III სს. ზღვარიდან IV—V სს. ზღვარამდე ტყიან და უტყეო ველებზე, დასავლეთით ქვემო დუნაიდან დნეპრის მარცხენა სანაპირომდე, აღმოსავლეთით კი ჩერნიგოვის ოლქამდე.