cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ქართველი მონოფიზიტები
ქართველ გრიგორიანთა განსახლების არეალი და გვარები
სამწუხაროდ ქართველ მართლმადიდებლებში თანდათან დამკვიდრდა მოსაზრება, რომ მონოფიზიტი ქართველი არის სომეხი, ზაქარიას მართებული შენიშვნით „ეს გარემოება ჩვენში ისე შეუგნებლად მიდიოდა, რომ მას არ აკვირდებოდნენ თვით ქართველთ შეგნებულნი გვამნი, მეისტორიე მწერალნიც, თვით პლატონ იოსელიანიც კი ყველა ასეთ ქართველებს სჯულის გამო სომხებს უწოდებს“.
აღნიშნული ფაქტორი კი ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად იქცა მონოფიზიტი ქართველების ასიმილიაციის პროცესისათვის, რომელიც უწყვეტად მიმდინარეობდა საუკუნეების მანძილზე.
XX საუკუნის დასაწყისიდან საქართველოში განვითარებულმა ეთნიკურმა თუ სხვადასხვა სოციალურმა პროცესებმა ქართველ გრიგორიანებზეც მოახდინეს გავლენა, მათი ნაწილი ასიმილირდა სომეხ ერში, ხოლო ნაწილი მართლმადიდებლურ სარწმუნოებას დაუბრუნდა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველები რელიგიის მიხედვით კატეგორია:ქართველი მონოფიზიტები
Ꙅ
Ꙅ, ꙅ — ძველი კირილური ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
კადიმიის მეჩეთი
კადიმიის მეჩეთი — ერაყში, ბაღდადის გარეუბან კადიმიაში არსებული სალოცავი. აქ მდებარეობს თორმეტიანების მეშვიდე და მეცხრე იმამების მუსა ალ-კაზიმის და მუჰამად ალ-ჯავადის საფლავები. აქ ასევე დაკრძალულია ცნობილი მეცნიერები ალ-შაიხ ალ მუფიდი და ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერაყის მეჩეთები
ყათლანისხევის ნამოსახლარი
ყათლანისხევის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უფლისციხის დასავლეთით, 1,5 კმ-ზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. კვერნაქის ქედის სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს-ანტიკური ხანით და ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ნამოსახლარი, ძირითადად მისი სამხრეთი მხარე, დაზიანებულია ეროზიის შედეგად. შეისწავლა უფლისციხის 1957-1963 წწ. არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. (უფროსები: თ. ქარუმიძე, დ. ხახუტაიშვილი). ნამოსახლარი შეიცავს რამდენიმე კულტ. ფენას, მ.შ უძველესია ე.წ ყათლანისხევი პირველი, რომელიც დაცულია განაპირა ბორცვებზე და თარიღდება ძვ.წ მეორე ათასწლეულის მეორე ნახევრის დამდეგით. შემდეგი ფენა-ყათლანისხევი მეორე ფარავს პირველს და განეკუთვნება ძვ.წ. XII-IX საუკუნეებს. იგი ნაყოფიერების წარმართულ ღვთაებათა სამლოცველო ყოფილა, რომელიც ძლიერ ხანძარს გაუნადგურებია. გადარჩენილა ოთხი სამლოცველო სენაკისა და ხატის ბეღლის ნაშთები, სალოცავში შემორჩენილია ხარისა და მოზვრის თავის თიხის მოდელები, ქალღმერთის თიხის რელიეფური გამოსახულება, ასტრალური ნიშნები და სხვ. აგრეთვე ხატისათვის შეწირული ნივთები: კვერის კოხები, კაჟის ნამგლის ჩასართები, ხელსაფქვავები, ცხოველთა თიხის ფიგურები და ა.შ. სავარაუდოა, რომ სამლოცველო რომელიღაც მტრული თემის შემოწევის დროს განადგურდა, რის შემდეგაც მის გარშემო დასახლებული თემი აქედან აყრილა. ნამოსახლარის შედარებით ახალი დასახლებები განლაგებულია მდინარე მტკვრის პირას, ყათლანისხევის ორივე მხარეს. თარიღდება ანტიკური ხანითა და ადრინდელი შუა საუკუნეებით. შემორჩენილია როგორც ნამოსახლარები, ისე სამარხები. უძველესია ყათლანისხევის მარცხენა ნაპირის ნამოსახლარი, რომელიც ბამბების ნამოსახლარის სინქრონულია. აქვეა ამავე დროის სამაროვანი, რომელშიც მიცვალებული კევრზეა დასვენებული. გამოვლინდა მოხატული, შეღებილი, გაპრიალებული და სადა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, კერამ. ჭურჭლისა და ქვევრის ნატეხები. მომდევნო ფენას შეადგენს გვიანდელი ანტიკური ხანის ნასახლარი, სადაც აღმოჩნდა სასანური ხანის თიხის ბულა ფალაური წარწერით. ყათლანისხევის მარჯვენა მხარეს გამოვლინდა ახ. წ პირველი-მესამე საუკუნეების ნამოსახლარი და ორუბნიანი სამაროვანი. ხევის პირას რიგითი მედაბურების სამარხებია, მდინარე მტკვრის პირას კი-მდიდარი მედაბურების. ნაპოვნია ამავე ხანის რკინის სახნისი და წერნაქით შეღებილი ბრტყელი და ღარისებრი კრამიტები. ყათლანისხევის ორივე მხარეს ახ.წ პირველ საუკუნეში უფლისციხის (კლდეში ნაკვეთი ქალაქის) გარეუბნის ერთ-ერთი თემი სახლობდა. ყათლანისხევის თემების მეურნეობებში წამყვანი ყოფილა სოფლის მეურნეობა. ისინი ძვ. წ მეორე ათასწლეულიდანვე იცნობდნენ სოფლის მეურნეობის ისეთ ინტენსიურ დარგს, როგორიცაა მევენახეობა. მეოთხე საუკუნეში ყათლანისხევში დაქვეითების ძლიერი ნიშნები შეინიშნება, ხოლო მეათე საუკუნისათვის მოსახლეობის არავითარი კვალი აღარ ჩანს.
რელიგია ადიღეელებში
რელიგია ადიღეელებში — ადიღეაში გავრცელებული რწმენა წარმოდგენების ერთობლიობა. XII-XIII საუკუნეებში ადიღე საქართველოს პოლიტიკურ გავლენაში მოექცა და აქ ამჯერად ქრისტიანობის გამავრცელებლად საქართველო გვევლინება. XIII საუკუნეში ადიღეს ნაწილი ოქროს ურდომ დაიმორჩილა. XVI საუკუნიდან განიცდიდა ოსმალეთისა და ყირიმის სახანოს პოლიტიკურ ექსპანსიას. ამავე დროიდან გავრცელდა ისლამი.
ქრისტიანობა ადიღეაში
ადრე შუა საუკუნეებში ადიღეაში ქრისტიანული რელიგია ბიზანტიიდან და საქართველოდან გავრცელდა. როგორც სამეცნიერო ლიტერატურაშია აღნიშნული, მთავარი ქრისტიანული სიმბოლო და წარმართული კერპი ქართული სიტყვით “ჯვარი” აღინიშნებოდა. ქრისტიანობის გავრცელებაზე მიუთითებენ ეკლესიების ნაშთები, ქვის ჯვრები და საფლავის ქვები ბერძნული ქრისტიანული წარწერებით. არქანჯელო ლამბერტი (XVII საუკუნის პირველი ნახევარი) აღნიშნავდა, რომ ადიღეელები მხოლოდ სახელით არიან ქრისტიანები, არც სარწ-მუნოებით და არც მოქმედებით ქრისტიანობა მათ სრულებით არ ეტყობათ. თუმცა აღმოსავლურმა ექსპანსიებმა, ნელ-ნელა ქრისტიანობა დაჩაგრა, დღეს კი ადიღეელები მაჰმადიანი სუნიტები არიან.
პანთეონი
დასავლეთ ადიღეელების წარმართული პანთეონის სათავეში იდგა დიდი შემოქმედი ღმერთი „თჰაშხუო“. დიდ პატივს მოაგებდნენ „შიბლეს“, რომელიც ერთდროულად ელვისა და ჭექა-ქუხილის ღვთაება, მეხისა და წვიმის მბრძანებელი, მიწათმოქმედების ერთ-ერთი მნიშნვნელოვანი მფარველი და ადამიანთა შემწე იყო. ადიღეელები განსაკუთრებულ თაყვანს სცემდნენ ლაშქრობის ღვთაებას და მეომართა მფარველს „ზეიკუთჰას“.
ადიღეელები განსაკუთრებულ პატივს მიაგებდნენ ჯვარს, მაგრამ აღსანიშნავია, რომ მას მხოლოდ როგორც წარმართულ კერპს ისე ეთაყვანებოდნენ. ადიღეელები დიდ პატივს სცემდნენ ტყეებს, ბუჩქებსა და ხეებს. ხეებს შორის გამორჩეულად მუხას სცემდნენ თაყვანს, განსაკუთრებით თუ ის მეხნაკრავი იყო. მუხა არამარტო ადიღეელებში არამედ საერთოდ კავკასიელ ხალხში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს მცენარეს წარმოადგენს.
მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის დელეგაცია საქართველოში
მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის დელეგაცია — ევროპელი სოციალისტების დელეგაცია. ჩამოყალიბდა მეორე ინტერნაციონალის ჟენევის კონფერენციაზე, რომელიც მიმდინარეობდა 1920 წლის 31 ივლისიდან 4 აგვისტომდე და უნდა ჩამოსულიყო საქართველოში. ვიზიტის მიზანი იყო, ინტერნაციონალის ლიდერები გასცნობოდნენ საქართველოს პოლიტიკურ ვითარებას, რათა მხარი დაეჭირათ საქართველოს დამოუკიდებლობის დე იურე აღიარებისათვის დასავლეთის დიდ სახელმწიფოთა (ანტანტის) მთავრობებზე ზეგავლენის მოხდენის გზით.
დელეგაცია ბათუმში ჩამოსვლისა და ქალაქის დათვალიერების შემდეგ გამოემგზავრა თბილისში. საქართველოს მთავრობამ 15 დეკემბერი უქმე დღედ გამოაცხადა. დედაქალაქში შედგა დამფუძნებელი კრების რიგით 51-ე საგანგებო კრება, რომელსაც სტუმრები ესწრებოდნენ. სხდომაზე მისასალმებელი სიტყვებით გამოვიდნენ დამფუძნებელი კრების თავმჯდომარის ამხანაგი (მოადგილე) ალ. ლომთათიძე, ყველა პარტიული ფრაქციის წარმომადგენლები: გრ. გიორგაძე, შ. მესხიშვილი, გ. გვაზავა, გ. ვეშაპელი, ლ. შენგელაია, ტერ-სტეპანიანი. დამფუძნებელ კრებაში შეხვედრის შემდეგ დელეგაციამ იმოგზაურა ქვეყნის არაერთ კუთხეში, სადაც ხვდებოდა ქალაქებისა და სოფლების მოსახლეობას, სტუმრებმა ათი დღე დაყვეს საქართველოში და ყველგან ხვდებოდნენ აღფრთოვანებულ და სტუმართმოყვარე განწყობას, საზეიმო სხდომებს, მიტინგებს თუ ტრადიციულ ქართულ გამასპინძლებას სუფრასთან.
თავის მხრივ, დელეგაციის წევრებმა, სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მრავალი სტატია, წერილი თუ პუბლიკაცია გამოაქვეყნეს ევროპულ პრესაში, მოაწყვეს შეხვედრები, მიტინგები, კითხულობდნენ მოხსენებებს, რომლებშიც არ ფარავდნენ ემოციებს ქართველი ხალხის ბუნების, საქართველოს დამოუკიდებლობის მხარდაჭერისა და ქართული დემოკრატიის დაცვის აუცილებლობის შესახებ, რომელსაც აგრესიის საფრთხე ემუქრებოდა დიდი მეზობლებისაგან. მაგალითად, ინგლისურ გაზეთ „ტაიმსში“ დაიბეჭდა ქალბატონი სნოუდენის ინტერვიუ; ლონდონის ყოველკვირეულ „დე მატენში“ — მაკდონალდის სტატია „სოციალისტური სახელმწიფო კავკასიაში“; ბელგიურ გაზეთ „ლე სეირში“ — ვანდერველდეს ინტერვიუ; ა. ინგელსმა ფრანგულ „ლე კრი დუ ნორში“ გამოაქვეყნა მთელი სერიალი საქართველოში მოგზაურობისა და განცდილი შთაბეჭდილებების შესახებ; პიერ რენოდელმა — მისივე რედაქტორობით გამომავალ გაზეთ „ლა ვი სოციალისტში“ და ა. შ.
1920 წლის 16 ოქტომბერს გაზეთ „ნეიშენში“ რამსეი მაკდონალდი წერდა: სავარაუდოა, რომ მეორე ინტერნაციონალის მხარდაჭერამ და დასავლეთის ქვეყნების სოციალისტური პარტიებისა და მათი ლიდერების მიერ საქართველოს დამოუკიდებლობის საკითხის პოპულარიზაციამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ევროპული სახელმწიფოების მთავრობათა და ანტანტის ხელმძღვანელობაზე, რომლის შედეგიც იყო საქართველოს დე იურე დამოუკიდებლბის აღიარება. თუ რა დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ ევროპელების ვიზიტს ჩვენს ქვეყანაში იმითაც ჩანს, რომ ვიზიტის დღეებში გადაიღეს ოთხნაწილიანი დოკუმენტური ფილმი — „ევროპის სოციალისტური დელეგაცია საქართველოში“.
ჰვანადალსჰნუკური
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის მთები
Ꙁ
Ꙁ, ꙁ — ძველი კირილური ასო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
უფლისციხის ერდოიანი სახლი
კლდეში ამოკვეთილი ეკლესიის გეგმა არაწესიერი ფორმისაა. შედგება მცირე ზომის მოგრძო ოთახისა და მცირე დერეფნისაგნ. კლდის კედლები უხეშად არის დამუშავებული. ოთახს შესასვლელი დერეფნიდან აქვს. შესასვლელის წინ გულდასმით დამუშავებული მსხლის მოყვანილობის ჩაღრმავებული ადგილია. იატაკში გაჭრილია ვიწრო ღარი, რომელიც აღმოსავლეთ  კედელში ამოკვეთილ მრგვალ ხვრელამდის გრძელდება. დერეფანი ოთახს აღმოსავლეთით გაჭრილი კარით უკავ შირდება. კარების ჩრდილოეთით, კედელში, გაჭრილია მრგვალი საკვამური. კედლებში ამოკვეთილია მცირე თანხჩებიც, იატაკში გვიანდელი ფეოდალური ხანის სასულიანი თონე და სხვადასხვა დანიშნულების  მცირე ორმოები. ოთახის დასავლეთ მონაკვეთში გადაკეთებულია რთული კონტურის კარგად დამუშავებული ბაქანი, რომელიც იატაკიდან 0,2 მეტრითაა ამაღლებული. ბაქანზე რამდენიმე მცირე ორმოა ამოჭრილი. გადახურულია არაწესიერი ფორმის კამარით, რომელიც იატაკიდანვე იწყება. გადახურვის ცენტრში ამოკვეთილია გულდასმით დამუშავებული ერდო, რომელიც შიგნიდან წრიულია, ბანის მხარეს სამყურა ფორმის.
ლიტერატურა
კატეგორია:უფლისციხე
ჩავინ-დე-უანტარის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უარის პროვინციის რაიონები
თანზილა ნარბაევა
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:უზბეკეთის სენატის თავმჯდომარეები კატეგორია:უზბეკი პოლიტიკოსი ქალები
95 თეზისი
მინი|250პქ|[[მარტინ ლუთერის 95 თეზისი]] 95 თეზისი — მარტინ ლუთერის მიერ ლათინურ ენაზე დაწერილი დოკუმენტი.
ამ დოკუმენტის დაწერით იწყება რეფორმაცია და პროტესტანტიზმის ისტორია. 95 თეზისის ძირითადი იდეა და მოტივი იყო ინდულგენციებით ვაჭრობის პრაქტიკისა და რომის პაპის ცოდვების მიტევების ექსკლუზიური უფლების კრიტიკა.
XX საუკუნემდე ითვლებოდა, რომ მარტინ ლუთერმა 1517 წლის 31 ოქტომბერს გამოაკრა ვიტენბერგის ეკლესიის კარზე, მაგრამ ეს სადავო გახადა გერმანელმა ისტორიკოსმა ერვინ იზერლომ.
სქოლიო
კატეგორია:რეფორმაცია
ჩალაყვავილა
ჩალაყვავილა (Butomus) — მცენარეთა გვარი ჩალაყვავილისებრთა ოჯახისა. მოიცავს ორ სახეობას (Butomus umbellatus და Butomus junceus). ერთ-ერთი სახეობა Butomus umbellatus მრავალწლოვანი ბალახია. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში, ძირითადად ზომიერ სარტყელში, ჩრდილოეთ ამერიკაში შეტანილია. იზრდება ჭაობებში, ტბების, წყალსაცავებისა და მდორე მდინარეთა სანაპიროებზე, ბრინჯის ყანებში. საქართველოში გვხვდება ყველგან. ჩალაყვავილას ფესურა მდიდარია სახამებლით, შემწვარი იჭმება; მისგან იღებენ მოყვითალო-თეთრ სახამებლის ფქვილს. ფოთლებს იყენებენ ჭილობებისა და ჩანთების მოსაწნავად. ფესურა, თესლი და ფოთოლი ხალხურ მედიცინაში იხმარება ტკივილის დასაამებელ საშუალებად.
ასკანის ქუჩა
ასკანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (კლდისუბანი); ბეთლემის ქუჩიდან გომის ქუჩამდე, წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. ადრე ერქვა ფეთხაინის II აღმართი (დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე), მეორენაირად — მიძინების აღმართი. სახელწოდება უკავშირდებოდა ბეთლემის (ფეთხაინი) მაცხოვრის შობის ზედა ეკლესიას (ყოფილი ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია). 1925 წელს ნიკო მარის I ქუჩა დაერქვა, 1938 წელს — ასკანის ქუჩა. ქუჩაზე და ჩიხებში შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ქვემო გომის შესახვევი, ხოლო გომის ქუჩის მონაკვეთი ბეთლემის აღმართიდან ასკანის შესახვევამდე — როგორც ასკანის შესახვევი), 4 ჩიხი.
ლიტერატურა
კატეგორია: კრწანისის  რაიონის ქუჩები
სახელის დარქმევის სერბული ტრადიციები
სახელის დარქმევის სერბული ტრადიციები — სტატია ეძღვნება ეთნიკური სერბების სახელების დარქმევის კულტურას. სერბული სახელები იწერება დასავლური ტიპის რიგითობით, როდესაც გვარი საკუთარი სახელის შემდეგ მოდის. აღმოსავლური წყობა, როდესაც ჯერ გვარი იწერება ხოლო შემდეგ სახელი, შეიძლება გამოიყენებოდეს სიებში ან ოფიციალურ დოკუმენტაციაში სადაც გვარი მთავრული ასოებით იწერება.
სახელი
როგორც უმეტეს ევროპულ კულტურაში ბავშვს სახელს ურჩევენ მშობლები ან ნათლია. დაწერისას ან წარმოთქმისას ჯერ მოდის სახელი და შემდეგ გვარი. სერბული სახელების უმეტესობას სლავური ფესვები აქვს.
სახელები, რომლებიც არ არის სლავური წარმოშობის უმეტესად დაკავშირებულია ქრისტიანულ წმინდანებთან. ასეთი სახელები ძირითადად არის ებრაული ან ბერძნული.
სერბეთიში ისეთი გერმანული სახელები როგორიცაა: იგორი, ოლივერი და ოლგა რუსეთის გავლენით შევიდა.
გვარი
სერბული გვარების დაახლოებით ორი მესამედი სრულდება სუფიქს - იჩი-თ (ić). ić არის სლავური კნინობითი სუფიქსი და გამოიყენებოდა საგვარეულო სახელის შესაქმნელად. მაგალითისთვის: პეტროვიჩი აღნიშნავს პეტარის პატარა ბიჭს. სერბული გვარების უმეტესობა გადაეცემათ მამის ხაზით.
სხვა ხშირად გამოყენებული სუფიქსებია: ივი (ov), ევი (ev), ინი (in) და სკი (ski), რომლებიც სლავური ენების ნათესაობითი ბრუნვის სუფიქსებია. შეიძლება ასევე გვხვდებოდეს ორი სუფიქსის გაერთიანება ყველაზე ხშირად ეს არის ოვიჩი (ović).
ქორწინების დროს ქალი უმეტესად ქმრის გვარზე გადადის, მან შეიძლება ასევე შეინარჩუნოს საკუთარი და ორი გვარი ატაროს.
ისტორია
დემეტროს ხომატენოსმა (ოჰრიდის მთავარეპისკოპოსი, 1216-1236 წ.) აღწერა ბიზანტიაში მცხოვრები სამხრეთი სლავების სახელების დარქმევის კულტურა. XI-XII საუკუნეებში ბიზანტიაში გვარის ტარება უფრო სტაბილური და საზოგადო გახდა, თუმცა სამხრეთი სლავები ინარჩუნებდნენ მხოლოდ პირადი სახელის და მამის სახელის ტარების ტრადიციას. ამ პერიოდისთვის ცნობილია მხოლოდ ორი გვარის შესახებ, ბოგდანოპულოსი და სერბოპულოსი. ორივე შემთხვევაში სერბული სახელი X საუკუნის, პელოპონესური წარმოშობის ბერძნული სუფიქს - ოპულოსით (όπουλος).
XIX საუკუნებდე სერბეთში გავრცელებული იყო სახელთან და გვართან ერთად მამის სახელის ტარებაც.
სქოლიო
კატეგორია:სერბული კულტურა
ადენოზინი
მინი|ადენოზინი ადენოზინი (C10H13N5O4) — ერთ-ერთი ნუკლეოზიდი. შედგება ადენინისა და რიბოზისაგან. მოლური მასა — 267.242 გ/მოლი. უფერო კრისტალებია. იხსნება წყალში. ორგანიზმში ძრითადად შედის ზოგი კოფერმენტის, აგრეთვე ადინოზინფოსფორის მჟავებისა და ნუკლეინის მჟავების შედგენილობაში. ადენოზინის შეყვანა ორგანიზმში იწვევს გულის კუნთის მუშაობის გაძლიერებას და გლუვი კუნთის მოდუნებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნუკლეოზიდები
პილპიჩაკის რაიონი
პილპიჩაკის რაიონი (Distrito de Pilpichaca) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის უაიტარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 092 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 410 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 162 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაიტარის პროვინციის რაიონები
Ꙃ
Ꙃ, ꙃ — ძველი კირილური ასო.
უფლისციხის კესონებიანი დარბაზი
უფლისციხის კესონებიანი დარბაზი — ცენტრალური კომპლექსი, არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხეში. ნაქალაქარის სამხრეთ-დასავლეთ კიდეზე. თარიღდება ახალი წელთაღრიცხვით I საუკუნით.
დარბაზის შუა, დიდი საზეიმო დარბაზი სამხრეთისკენ მთლიანად ღიაა, გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. კამარის გარე პირი დასრულებულია ზუსტად გამოყვანილი ორფერდა ფრონტონით, შიდა პირი კი, რომაული არქიტექტურის ძეგლების მსგავსად, შემკულია რვაწახნაგა რელიეფური კესონებით. კესონებს შორის კვადრატებია ჩასმული. დარბაზი სამი მხრიდან გასასვლელებით უკავშირდება მცირე ზომის სადა დამხმარე სათავსებს. კომპლექსის წინ ერთი საფეხურით დაწეული პატარა ეზოა, რომელიც კიდევ უფრო დაბალ ეზოში ჩადის. პატარა ეზოს აღმოსავლეთ კიდეზე და სამხრეთით, ხრამის გაყოლებაზე, კლდეში ამოკვეთილია პარაპეტი ღრმა და დაბალი ჩამოსაჯდომით.
ლიტერატურა
კატეგორია:უფლისციხე
ბალდირღანლი
ბალდირღანლი (Baldırğanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:ლაჩინის რაიონის სოფლები
მერი ავიძბა
მინი მერი ხაფიზის ასული ავიძბა (Мери Ҳафиз-иԥҳа Аҩӡба; დ. 24 იანვარი, 1917, სოხუმი, რუსეთის იმპერია — გ. 5 დეკემბერი, 1986, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველო სსრ) — პირველი აფხაზი მფრინავი ქალი, ბელორუსიის მე-2 ფრონტის, მე-4 საჰაერო არმიის, 46-ე გვარდიის ღამის ავიაციის შტურმანი, გვარდიის ლეიტენანტი. აფხაზეთის ასსრ-ის VII-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1917 წელს ქალაქ სოხუმში. 1933 წელს დაამთავრა აფხაზური სკოლის 7 კლასი. 1935 წელს შევიდა სრულიად საკავშირო ლენინური კომკავშირის რიგებში. შევიდა ბატაისკის ბარანოვის სახელობის სამწლიან საავიაციო-საფრენოსნო სკოლაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1938 წელს. სოხუმის აეროკლუბში მისი მასწავლებელი იყო ვიქტორ არგუნი, რომელიც მუშაობდა საფრენოსნო ნაწილის უფროსად. ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა მფრინავ-ინსტრუქტორადსოხუმის აეროკლუბში. 1939 წელს გახდა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის კურსანტი.
მეორე მსოფლიო ომის დაწყების წინ ჩაირიცხა ლენინგრადის კიროვის სახელობის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში. ჯანმრთელობის გამო ის სწავლას თავს ანებებს და ამის დამიუხედავად ჩაეწერა მოხალისედ წითელ არმიაში და 122-ე ავიაჯგუფის, ავიასკოლის მფრინავი გახდა. მსახურობდა კავშირგაბმულობის ცალკე ესკადრილიაში. 1942 წლის დეკემბრიდან გერმანიის დამარცხებამდე, სწავლება გაიარა პერმის ავიასკოლაში. იგი იბრძოდა ჩრდილო-კავკასიის მე-4 საჰაერო არმიის შემადგენლობაში, მე-4 უკრაინის და მე-2 ბელორუსიის ფრონტებზე. ოპერაცია „ბაგრატიონის“ შესრულების შემდეგ, მერი ავიძბა იბრძოდა ბელორუსიის მე-2 ფრონტზე. ერთ-ერთ სამხედრო გაფრენაზე, მისი თვითმფრინავი მტრის მიერ იქნა დაზიანებული და გაუჭირდა აეროდრომამდე მიღწევა. მან მიიღო მონაწილეობა კავკასიის დაცვაში და ყირიის, ბელორუსიის, პოლონეთის განთავისუფლებაში. აგრეთვე გერმანიის ტერიტორიის დაბომბვაში. 1944 წელს, გადავიდა სხვა საავიაციო პოლკში. საომარი ქმედებების დროს, მერი ავიძბამ შეასრულა 477 საბრძოლო აფრენა და ჰაერში გაატარა 1000 საათი, ხოლო მტერზე 63 000 კილოგრამი ბომბი ჩამოაგდეს. ომის შემდგომ, საომარი მოქმედედების დროს მიღებული ტრავმის გამო, პარალიზებულ იქნა, ხოლო 7 წლის შემდეგ ჩაუტარდა წარმატებული ოპერაცია. პენსიაზე მყოფი, მერი ავიძბა ცხოვრობდა საზოგადოებრივი ცხოვრებით, იგი არჩეულ იქნა აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად ახალგაზრდებს შორის. ატარებდა დიდ პატრიოტულ აღმზრდელობით მუშაობას.
იყო აფხაზეთის ასსრ-ის VII-XI მოწვევეის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
გარდაიცვალა 1986 წელს, სოხუმში, აფხაზეთში.
ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოვებული იყო:
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზი მფრინავები კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები მერი
ადამიანის უფლებები იორდანიაში
მინი|[[იორდანია|იორდანიის დროშა]] მინი|[[იორდანია|იორდანიის გერბი]] იორდანიაში ადამიანის უფლებები — საუკეთესო და ყველაზე პატივსაცემი შუა აღმოსავლეთში. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო პერიოდში ქვეყანაში განხორციელდა კანონმდებლობისა და რეგულაციების მასშტაბური რეფორმები, კვლავ შეინიშნება დარღვევები ძირითადი უფლებების საკითხში, მაგალითად, გამოხატვის თავისუფლება.
Freedom House- ის თანახმად, იორდანია რეიტინგში არის მეოთხე თავისუფალი არაბული ქვეყანა და „ნაწილობრივ თავისუფალი“ თავისუფლება სამყაროში-ს 2017 წლის ანგარიშში. ამასთან, 2017 წლის დემოკრატიის ინდექსის მიხედვით, იორდანია ითვლება „ავტორიტარულ რეჟიმად“.
ისტორია
2011 წლის იორდანიის საპროტესტო აქციები ტუნისსა და ეგვიპტეში არეულობის ფონზე დაიწყო. 2011 წლის იანვრიდან რამდენიმე ათასი იორდანელი იწყებს ყოველკვირეულ დემონსტრაციებს და მსვლელობებს ამანში (დედაქალაქი) და სხვა ქალაქებში მთავრობის კორუფციის, ფასების ზრდის, სიღარიბისა და მაღალი უმუშევრობის გასაპროტესტებლად. ამის საპასუხოდ, მეფე აბდულა II-მ შეცვალა მისი პრემიერ-მინისტრი და ჩამოაყალიბა ეროვნული დიალოგის კომისია, რომელიც უფლებამოსილია რეფორმები გაატაროს. მეფემ ახალ პრემიერ-მინისტრს განუცხადა, რომ საჭირო იყო „სწრაფი, კონკრეტული და პრაქტიკული ნაბიჯების გადადგმა ჭეშმარიტი პოლიტიკური რეფორმის დასაწყებად“, „დემოკრატიის განმტკიცებისთვის“ და იორდანიელებისათვის „ღირსეული ცხოვრებით უზრუნველსაყოფად“. მან პოლიტიკისა და საზოგადოებრივი თავისუფლებების მარეგულირებელი კანონების „დაუყოვნებლივი გადასინჯვა“ მოითხოვა. მას შემდეგ, ანგარიშებმა აჩვენა კარგი საწყისი შედეგები, მაგრამ კიდევ ბევრი სამუშაოა გასაკეთებელი.
არაბული რეფორმების ინიციატივით 2010 წლის არაბული დემოკრატიის ინდექსმა იორდანიას პირველი ადგილი მიაკუთვნა დემოკრატიული რეფორმების სახელმწიფოში არაბული თხუთმეტი ქვეყნიდან.
დემოკრატია
იორდანია კონსტიტუციური მონარქიაა, რომელსაც მეფე აბდულა II ბინ ჰუსეინი მართავს. კონსტიტუცია აღმასრულებელ და საკანონმდებლო ხელისუფლებას აკუთვნებს მეფის ძალაუფლებას.
კანონი არ აძლევს მოქალაქეებს მონარქის ან მთავრობის შეცვლის უფლებას. მეფე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს პრემიერ-მინისტრს, კაბინეტს, სენატორთა ასამბლეასა და მოსამართლეებს, შეიძლება დაითხოვოს პარლამენტი, სარდლობდეს სამხედროებს და ხელმძღვანელობდეს მთავარ პოლიტიკურ ინიციატივებს.
თავისუფლებები
იორდანიის კონსტიტუცია ითვალისწინებს სიტყვისა და პრესის თავისუფლებას. ამასთან, მთავრობა სრულად არ სცემს პატივს ამ უფლებებს. 2009 წლის ყოველწლიურ მოხსენებაში, ამანში, ჟურნალისტთა თავისუფლების დაცვის ეროვნულმა ცენტრმა (CDFJ) დაასკვნა, რომ 2009 წელს მედიის თავისუფლებები გაუარესდა.
რელიგიის თავისუფლება
აშშ–ს სახელმწიფო დეპარტამენტის ადამიანის უფლებათა მოხსენებების თანახმად, 2015 წელს იურიდიული და საზოგადოებრივი დისკრიმინაცია და შევიწროება კვლავ პრობლემად რჩებოდა რელიგიური უმცირესობებისთვის.
იორდანიის კონსტიტუცია ითვალისწინებს რელიგიური აღმსარებლობის თავისუფლებას სამეფოში არსებული წესების შესაბამისად, თუ ისინი არ არღვევენ საზოგადოებრივ წესრიგს ან ზნეობას. იორდანიის სახელმწიფო რელიგია არის ისლამი. მთავრობა კრძალავს ისლამის შეცვლას და მუსლიმთა სხვა რელიგიაზე მოქცევის მცდელობებს.
ტრეფიკინგი და მიგრანტი მუშაკები
იორდანია არის დანიშნულების ადგილი ქალებისა და მამაკაცებისთვის, რომლებიც ექვემდებარებიან ტრეფიკინგს, განსაკუთრებით იძულებითი შრომას და, გარკვეულწილად, იძულებითი პროსტიტუციას. შესაძლოა, იორდანია არის წყარო და სატრანზიტო ქვეყანაა ქალებისა და მამაკაცებისათვის, რომლებიც ექვემდებარებიან იძულებითი შრომისა და იძულებითი კომერციული სექსუალური ექსპლუატაციის პირობებს. ასევე არის ინფორმაცია იორდანიის ბავშვთა იძულებითი შრომის შესახებ.
შეუზღუდავი ძალადობა, წამება და საპატიო მკვლელობები
წამება იორდანიაში უკანონოა, თუმცა ის კვლავ ფართო მასშტაბით გამოიყენება. Amnesty International– ის ანგარიშის თანახმად, დაზვერვის აგენტები იორდანიაში ხშირად იყენებენ წამებას ტერორიზმში ეჭვმიტანილებისგან აღიარების მოსაპოვებლად. გავრცელებული ტაქტიკაა: „ცემა, ძილის წართმევა, გახანგრძლივებული განმარტოება და თავქვე დაკიდება“. განსაკუთრებით მკაცრად ექცევიან პალესტინელებს და ეჭვმიტანილ ისლამისტებს. მართალია, იორდანიამ გააუმჯობესა მრავალი პროცედურა, მათ შორის ციხის რეფორმის კამპანია ევროკავშირთან პარტნიორობით, მაგრამ გენერალური სადაზვერვო დეპარტამენტის აგენტები კვლავ თავისუფლად მოქმედებენ.
სიკვდილით დასჯა
2006 წლიდან მორატორიუმის შემდეგ, 2014 წლის 21 დეკემბერს თერთმეტი ადამიანი დასაჯეს სიკვდილით, ყველა დაკავებული იყო მკვლელობაში ნასამართლევი მამაკაცი. სისხლის სამართლის კოდექსში შესწორებებმა შეამცირა დანაშაულებების რიცხვი, რომლებიც სასიკვდილო განაჩენით ისჯება: სახელმწიფო უსაფრთხოება, კონტრაბანდა, ცეცხლსასროლი იარაღით მკვლელობა და შეიარაღებული ამბოხების გამოწვევა აღარ ისჯება სიკვდილით. 2010 წლის მარტში იუსტიციის მინისტრმა განაცხადა, რომ გაუპატიურების დანაშაული შეიძლება დაისაჯოს სიცოცხლის აღკვეთით.
ქალთა უფლებები
Freedom House აფასებს ქალთა უფლებებს ხუთი კატეგორიის მიხედვით, თითოეულმა დააგროვა ერთიდან (თავისუფლების ყველაზე დაბალი დონე) ხუთამდე (უმაღლესი დონე): 2005 წელს Freedom House-მა გააკრიტიკა იორდანია ქალთა უფლებების ცუდი მდგომარეობის გამო, მაგრამ ასევე დაადასტურა, რომ „იორდანიაში ქალთა სტატუსი ისტორიულად გარდამავალია, ქალებმა მიაღწიეს უამრავ პოზიტიურ მიღწევებსა და ახალ უფლებებს.“
ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი და ტრანსგენდერთა (ლგბტ) უფლებები
იორდანიაში ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი, ტრანსგენდერი და ინტერსექსუალური (ლგბტი) პირებისთვის იურიდიული და საზოგადოებრივი დისკრიმინაცია და შევიწროება კვლავ პრობლემად რჩება. იორდანია შუა აღმოსავლეთში იმ იშვიათ ქვეყნებს შორისაა, სადაც ჰომოსექსუალობა ლეგალურია, იმ პირობით, რომ ეს მოხდება პირადად და არ გულისხმობს პროსტიტუციას. ამასთან, სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტურობის საკითხები ტრადიციულ კულტურაში ტაბუდადებულია და მთავრობა არ ცნობს ერთნაირსქესიანთა სამოქალაქო კავშირებს ან ქორწინებებს. ტრანსგენდერ იორდანიელებს შეიძლება მიეცეთ უფლება შეიცვალონ კანონიერი სქესი, თუმცა საჭიროა სქესის შეცვლის ოპერაცია.
სქოლიო
კატეგორია:იორდანია კატეგორია:ადამიანის უფლებები კატეგორია:ადამიანის უფლებები ქვეყნის მიხედვით
განახლებადი ენერგიის წყაროები აზერბაიჯანში
განახლებადი ენერგიის წყაროები აზერბაიჯანისთვის მნიშვნელოვანია, თუმცა ჰიდროენერგეტიკის გარდა, არსებობს განახლებადი ენერგიის ნაკლებობა. ენერგიის ერთ-ერთი ალტერნატიული წყაროა ქარის ენერგია. ის ასევე ღირებულების გამოა მომგებიანი, ასევე ეკოლოგიურად სუფთა და განახლებადია სხვა ალტერნატიული ენერგიის წყაროებთან შედარებით.
ქარის წისქვილები
აზერბაიჯანი ისეთი ქვეყანაა, სადაც ქარის ენერგიის გამოყენება სასარგებლოა გეოგრაფიული პირობების გამო. განსაკუთრებით ხელსაყრელია: აფშერონის ნახევარკუნძული, კასპიის ზღვის სანაპირო და კასპიის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი, აზერბაიჯანის დასავლეთით განჯა-დაშქესანის ზონა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის შარურ-ჯულფას რეგიონი. 1999 წელს, იაპონურმა კომპანია Tomen-მა აზერბაიჯანის სამეცნიერო-კვლევით ენერგეტიკის ინსტიტუტთან ერთად აფშერონზე დაამონტაჟეს ორი კოშკი, რომელთა სიმაღლე 30 და 40 მ იყო და დადგინდა, რომ ქარის საშუალო წლიური სიჩქარე 7.9-8.1 მ/წმ იყო. ამასთან დაკავშირებით შეადგინეს ტექნუკურ-ეკონომიკური დასაბუთება, რათა გობუსტანის რაიონში დააყენონ ქარის წისქვილები 30მვტ სიმძლავრით.
მზის პანელები
აზერბაიჯანის ბუნებრივი კლიმატი ასევე უზრუნველყოფს უამრავ შესაძლებლობას ელექტროენერგიისა და სითბოს წარმოებას მზის ენერგიის გამოყენებით. წლის განმავლობაში მზიანი საათების რაოდენობა აზერბაიჯანში 2,400-3,200 საათია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მზის სხივების რაოდენობა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე უფრო მეტია, ვიდრე სხვა ქვეყნებში. ეს შეიძლება ჩაითვალოს ერთ-ერთ კრიტერიუმად მზის ენერგიის გამოყენების ინვესტიციების მოზიდვის ეფექტურობისთვის. მზის ენერგიის გამოყენების განვითარება ნაწილობრივ წყვეტს ენერგეტიკულ პრობლემებს აზერბაიჯანის რამდენიმე რეგიონში.
ჰიდროენერგია
ეკოლოგიური თვალსაზრისით, წყალი სუფთა ენერგიის წყაროა მსოფლიოში. 1990 წლიდან აზერბაიჯანში იზრდება ჰიდროელექტროენერგიის წარმოება. 2010 წელს ჰიდროელექტროენერგეტიკული ენერგიის სიმძლავრე 17.8 პროცენტი იყო რესპუბლიკის ენერგოსისტემის საერთო მოცულობიდან. ქვეყანას საკმაო შესაძლებლობა აქვს ჰიდროენერგეტიკული რესურსების განვითარებისთვის, რაც ჯერჯერობით არ იყო გამოყენებული. ჰიდროელექტრო სადგურების მშენებლობის შედეგად, რეგულირდება წყალდიდობა, ხორციელდება ეკოლოგიურად სუფთა წარმოება, იქმნება ახალი სარწყავი სისტემები. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდინარეები მოსახერხებელია მცირე ჰიდროელექტრო სადგურების შექმნისთვის. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ენერგოსისტემასა და რესპუბლიკის მთავარ ენერგოსექტორს შორის კავშირის არარსებობის გამო არსებობს საშუალო, მცირე და მიკროელექტროსადგურების შექმნის აუცილებლობა.
ბიომასა
აზერბაიჯანში არსებობს ბიომასის შემდეგი წყაროები: აალებადი სამრეწველო ნარჩენები, სატყეო და ხის გადამამუშავებელი სექტორის ნარჩენები, სასოფლო-სამეურნეო კულტურები და ორგანული ნარევის ნარჩენები, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური ნარჩენები, ნავთობისა და ნავთობით დაბინძურებული ტერიტორიების ნარჩენები. კვლევის მიხედვით, ეკონომიკის ყველა სექტორში წარმოებული ნარჩენების უმეტესობა ბიომასის პროდუქტებს შორისაა. ამ ბიომასისგან შესაძლებელია გაზის, თხევადი და მყარი ბიომასის წარმოება, რომელიც გამოიყენება ელექტროენერგიის წარმოებაში. ყოველწლიურად აზერბაიჯანში 2 მლნ ტონა მყარი შიდა და სამრეწველო ნარჩენები ნეიტრალიზაციისთვის ნაგავსაყრელებზეა მოთავსებული. მყარი საყოფაცხოვრებო და სამრეწველო ნარჩენების დამუშავება ნაწილობრივ წყვეტს ბაქოსა და ქვეყნის დიდ ინდუსტრიულ ქალაქები გათბობის პრობლემას.
აზერბაიჯანის ტერიტორია მდიდარია თერმული წყლებით. ისინი დიდ ფართობზე ვრცელდება, როგორიცაა დიდი და მცირე კავკასიონის მთები, აფშერონის ნახევარკუნძული, თალიშის მთის ფერდობი, მტკვირს აუზი და გუბის რაიონი. ამ ადგილებში თერმული წყლების გამოყენების გამო შესაძლებელია თერმული ენერგიის მოთხოვნების ნაწილის დაფარვა, რომელიც გამოიყენება ყოველდღიურ ცხოვრებაში და სხვა სფეროებში.
ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სახელმწიფო სააგენტო
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სახელმწიფო სააგენტო შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2013 წლის 1 თებერვლის ბრძანებით ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების მართვის სისტემის გაუმჯობესების მიზნით. ბრძანების თანახმად, სააგენტო წარმოადგენს ცენტრალურ აღმასრულებელ ორგანოს, რომელიც ახორციელებს სახელმწიფო პოლიტიკას და მის რეგლამენტსა და მის ეფექტურ გამოყენებას აზერბაიჯანში ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სფეროში, ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების საქმიანობის ეფექტიანი ორგანიზებას, ამ სფეროში საქმიანობის კოორდინაციას. სააგენტო იღებს მონაწილეობას ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამის სფეროში, უზრუნველყოფს ამ პოლიტიკის განხორციელებას, ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების განვითარებას, ინფრასტრუქტურის შექმნას, ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების გამოყენებას ეკონომიკურ და სოციალურ სექტორებში, იღებს ენერგოეფექტურობასთან დაკავშირებულ საქმიანობაში.
წლიური ანგარიში
2014 წელს ქვეყანაში 1480.0 მილიონი კვტ.სთ ელექტროენერგია წარმოიშვა ყველა განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან.
2015 წელს ენერგეტიკის ყველა ალტერნატიული და განახლებადი წყაროებიდან წარმოებულ იქნა 1816.0 მლნ კვტ ელექტროენერგია და თერმული ენერგიის 6315,3 პროცენტი.
წინასწარი ოფიციალური სტატისტიკური და ეკონომიკური საკითხების შესახებ მონაცემების შეგროვების მონაცემებით, 2016 წელს მთლიანი ალტერნატიული და განახლებადი წყაროებისგან ელექტროენერგიამ შეადგინა 2,141.9 მლნ კილოვატი საათი. წინა წელთან შედარებით, ელექტროენერგიის მთლიანი მოცულობა 100.8% შეადგინა, ხოლო მისი წარმოება ალტერნატიული და განახლებადი ენერგიის წყაროების სახელმწიფო სააგენტოში იყო 117.1%.
სქოლიო
კატეგორია:განახლებადი ენერგია კატეგორია:აზერბაიჯანის ენერგეტიკა კატეგორია:ბუნებრივი რესურსები
ადენოზინტრიფოსფატაზები
ადენოზინტრიფოსფატაზები — ფერმენტების ჯგუფი, რომელიც ხელს უწყობს ადენოზინტრიფოსფორის მჟავასაგან ფოსფორმჟავას ერთი ან ორი ნაშთის გამოცალკავებას. გამოყოფილ ენერგიას ორგანიზმი იყენებს სასიცოცხლო პროცესებისათვის.
მეგი – ქართველი გოგონა
მეგი – ქართველი გოგონა — ემიგრანტი ქართველი მწერლის, გერმანიაში მოღვაწე გრიგოლ რობაქიძის 1932 წლის რომანი.
რომანის შესახებ
გრიგოლ რობაქიძის „მეგი – ქართველი გოგონა“ 1932 წელს ტიუბინგენში, რაინერ ვუნდერლიხის გამომცემლობაში დაიბეჭდა. რომანის თავდაპირველი სათაური „მედეას ნაწნავები“ იყო და როგორც ჰანს ჰატო ფონ ველტჰაიმისადმი მიწერილი ბარათიდან ირკვევა, მწერალს ორიგინალის ტექსტი რუსულ ენაზე შეუქმნია. ამ ფაქტს გრიგოლ რობაქიძე შემდეგნაირად ხსნის: „მაშინ უკვე მქონდა საიდუმლო განზრახვა გერმანიაში გაპარვისა. მინდოდა გერმანული ტექსტი ხელთ მქონოდა. ჩემი მეგობარი რაინჰოლდ ჩაკერტი, რომელიც ამ წიგნის მთარგმნელად არის დასახელებული, ქართულს არ ფლობდა. ორმაგი სამუშაო რომ თავიდან ამეცდინა, ჯერ ქართულად დამეწერა რომანი და მერე რუსულად მისთვის, „მეგის“ ორიგინალური ტექსტი იმთავითვე რუსულად შეიქმნა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გრიგოლ რობაქიძის ნაწარმოებები კატეგორია:გერმანული რომანები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:მოდერნისტული რომანები კატეგორია:ლიტერატურული მოდერნიზმი კატეგორია:ეგზისტენციალისტური რომანები კატეგორია:ექსპრესიონიზმი
Ꙇ
Ꙇ, ꙇ — ძველი კირილური ასო.
პორნოგრაფიული ფილმების სტუდიების სია
ეს არის პორნოგრაფიული ფილმების სტუდიების სია, რომელიც მოიცავს ჰეტეროსექსუალურ, ლესბოსურ, ჰომოსექსუალურ და ბისექსუალურ პორნოგრაფიული ფილმების სტუდიებს.
Ꙇ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
უაკაჩის რაიონი
უაკაჩის რაიონი (Distrito de Huacachi) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3509 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 111 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24.35 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 86.7 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უარის პროვინციის რაიონები
შოთა მამინაშვილი
შოთა მამინაშვილი (დ. 30 აგვისტო, 1986, ბათუმი — გ. 1 ოქტომბერი, 2017, მცხეთა ) — ქართველი ყოფილი ფეხბურთელი, პოზიციით მეკარე.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ხელვაჩაურის მაჭახელას ფეხბურთელები კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
დალაყო
დალაყო (Dalaqo) — სოფელი  აზერბაიჯანში  ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 238 კაცი. .
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ბაირამუშაგი
ბაირამუშაგი (Bayramushagy) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:ლაჩინის რაიონის სოფლები
ვიქტორ ზოლოტოვი
მინი|ვიქტორ ზოლოტოვი ვიქტორ ზოლოტოვი (Виктор Васильевич Золотов; დ. 27 იანვარი, 1954, სასოვო, რიაზანის ოლქი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე. რუსეთის ფედერაციის ეროვნული გვარდიის ჯარის ფედერალური სამსახურის დირექტორი, რუსეთის ფედერაციის ეროვნული გვარდიის ჯარის მთავარსარდალი 2016 წლის აპრილიდან, არმიის გენერალი.
2014-2016 წლებში იყო რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შიდა ჯარის მთავარსარდალი და მინისტრის მოადგილე. 2000-2013 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი და დაცვის ფედერალური სამსახურის დირექტორის მოადგილე.
ბიოგრაფია
1991 წლის 19 აგვისტოს იყო ერთ-ერთი, ვინც იცავდა რუსეთის პრეზიდენტ ბორის ელცინს, მისი ტანკზე გამოსვლის დროს.
1990-იან წლებში გახდა სანქტ-პეტერბურგის მერის, ანატოლი სობჩაკის დაცვის წევრი. მაშინ მან გაიცნო ვლადიმერ პუტინი, რომელიც იმ დროს სობჩაკის მოადგილე და სანქტ-პეტერბურგის ვიცე-მერი იყო. საბოლოო ჯამში, დაუახლოვდა პუტინს და გახდა მისი სპარინგ-პარტნიორი ბოქსსა და ძიუდოში.
1996 წელს ზოლოტოვი გაათავისუფლეს დაცვის ფედერალური სამსახურიდან, რის შემდეგაც იგი გარკვეული პერიოდი მუშაობდა „Балтик-Эскорт“-ის დაცვაში და იცავდა რუს მეწარმეს, რომან ცეპოვს (რომელიც თავადაც ადრე ანატოლი სობჩაკის დაცვის წევრი და ვლადიმერ პუტინის ახლო მეგობარი იყო).
2000-2013 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი და რუსეთის ფედერაციის დაცვის ფედერალური სამსახურის დირექტორის მოადგილე. ამ თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ანატოლი კუზნეცოვი. 2006 წელს მიიღო გენერალ-პოლკოვნიკის წოდება.
2014 წლის 12 მაისს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ბრძანებით დაინიშნა რუსეთის ფედერაციის შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველ მოადგილედ და შინაგან საქმეთა სამინისტროს შიდა ჯარის მთავარსარდლად.
რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის, ვლადიმერ პუტინის ბრძანებით 2015 წლის 10 ნოემბერს მიენიჭა არმიის გენერალის წოდება.
2016 წლის 5 აპრილს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ბრძანებით დაინიშნა რუსეთის ფედერაციის ეროვნული გვარდიის ჯარის ფედერალური სამსახურის დირექტორად და რუსეთის ფედერაციის ეროვნული გვარდიის ჯარის მთავარსარდლად. სტატუსით, ეს თანამდებობა ფედერალური მინისტრის ეკვივალენტურია. ამის შემდეგ, ზოლოტოვი გახდა რუსეთის ფედერაციის უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრი, თუმცა, იმავე წლის 12 აპრილს პრეზიდენტ პუტინის ბრძანებით იგი მხოლოდ წევრამდე ჩამოქვეითდა.
ბრალდებები კორუფციაში
2018 წლის 23 აგვისტოს პოლიტიკოსმა ალექსეი ნავალნიმ თავის საიტზე გამოქვეყნა გამოძიება, რომლის თანახმადაც ეროვნული გვარდიის ხელმძღვანელობა თანამშრომლებისთვის საკვებს ხელოვნურად მაღალი ფასებით ყიდულობს, რაშიც ბრალი, ნავალნის თქმით, ზოლოტვს მიუძღვის. მალევე, ეროვნულმა გვარდიამ ბრალდებებს უპასუხა და განაცხადა, რომ გამოძიება არის ფალსიფიცირებული და წარმოადგენს „ექსპერიმენტს“, რომელშიც „დიდი ალბათობით შეგნებულად“ არ ითვალისწინებდნენ საქონლის წარმოების ფაქტორებს. ორი კვირის შემდეგ ზოლოტოვმა გამოაქვეყნმა ვიდეომიმართვა, სადაც ნავალნის დუელი შესთავაზა და შეპირდა, რომ მისგან „ნაჯერ დაბეგვილს“ გააკეთებდა. ზოლოტოვმა აღნიშნა, რომ კორუფციასთან ბრძოლის ფონდის დამფუძნებელმა დაუშვა მისი მისამართით „შეურაცხმყოფელი და ცილისმწამებელი სიტყვები“, რომელთა „ასე მარტივად პატიება არ არის მიღებული“.
2018 წლის ოქტომბერში ცნობილი გახდა, რომ გვარდიის შესყიდვებს სამხედრო პროკურატურა შეისწავლიდა. პირადი კონტროლის ქვეშ გამოძიება აიღო მთავარმა სამხედრო პროკურორმა ვალერი პეტროვმა.
2018 წლის 1 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ ხორცკომბინატმა „Дружба народов“ სასამართლოში უჩივლა ალექსეი ნავალნის კორფუციასთან ბრძოლის ფონდის გამოძიების გამო.
2018 წლის 18 ოქტომბერს ნავალნიმ, რომელიც 25 აგვისტოდან 14 ოქტომბრამდე პატიმრობაში იმყოფებოდა,უასუხა ზოლოტოვის გამოწვევას და დუელისთვის ადგილი და „იარაღი“ აირჩია: ოპონენტს მან შესთავაზა დებატები ნებისმიერ ფედერალურ არხზე ან მის YouTube-არხზე და პასუხის გასაცემად ერთი კვირა მისცა. 2018 წლის 19 ოქტომბერს ზოლოტოვმა უარი განაცხადა დებატებზე და დაამატა, რომ ნავალნის „სპორტულ შეჯიბრეაში“ იწვევდა. 20 ოქტომბერს ზოლოტვმა განაცხადა, რომ ნავალნი პოლიგრაფზე იყო შესამოწმებელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
აგტელეკის მღვიმეები და სლოვაკური კარსტი
აგტელეკის მღვიმეები და სლოვაკური კარსტი (Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst) — ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი კარსტული მღვიმე, შედგება 712 გამოქვაბულებიდან და გავრცელებულია 55.800 ჰა (138,000 აკრი) საერთო ფართობზე, უნგრეთის და სლოვაკეთის საზღვრის გასწვრივ. უნგრეთში აგტელეკს (სიგრძე 15 კმ) ბარადლას უწოდებენ, სლოვაკეთში — დომიცას (სიგრძე 7 კმ).
ბარადლა დიდი ხანია ცნობილია, დომიცა 1926 წელს აღმოაჩინეს. აგტელიკში ბევრი ტბა, მდინარე, სტალაგტიტებიანი და სტალაგმიტებიანი მიწისქვეშა დარბაზია. მღვიმე მოწყობილია ტურისტების მისაღებად. 1952 წელს აგტელიკის ახლოს სპეოლოგებმა აღმოაჩინეს დიდი კარსტული მღვიმე, რომელსაც „მშვიდობის მღვიმე“ უწოდეს.
აღწერა
აგტელეკის მღვიმეები და სლოვაკური კარსტი შეიცავს:
აგტელეკის ეროვნული პარკის და დომიცას კომპლექსი არის 21 კმ სირძის, რომლის დაახლოებით ერთი მეოთხედი მდებარეობს სლოვაკეთში და დანარჩენი უნგრეთში. პირველად წერილობით ნახსენებია აგტელეკის ეროვნული პარკის გამოქვაბული 1549 წელს, ხოლო 1920 წლიდან ის ემსახურება ტურისტებს. იან მაიკო აგტელეკის ეროვნული პარკის გამოქვაბული (კომპლექსის სლოვაკეთის ნაწილი) აღმოაჩინა 1926 წელს და ტურისტებისთვის გაიხსნა საჯაროდ 1932 წელს.
გომბასეკის მღვიმე აღმოჩენილ იქნა 1951 წელს 530 მ თავისი 1,525 მ-დან, საჯაროდ გაიხსნა 1955 წელს. მღვიმე ასევე ექსპერიმენტულად გამოიყენება "სპელეოთერაპიისთვი"ს, როგორც სანატორიუმი, რომელიც ორიენტირებულია სასუნთქი გზების დაავადებების განკურნებისთვის, მუდმივი ტემპერატურა 9°C (48°F), მაღალი ტენიანობა 98% ხელსაყრელი მიკროკლიმატურისთვის. გეომორფოლოგიურად ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა, მაგრამ მაინც ასევე ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი გამოქვაბული, სლოვაკეთმა მისცა მას მეტსახელი "ზღაპარი გამოქვაბულში".
დობშინსკის ყინულის გამოქვაბული იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიას დაემატა მხოლოდ 2000 წელს. მღვიმე აღმოჩენილ იქნა 1870 წელს ეუგენ რუფინის მიერ, შემოსასვლელი ცნობილი იყო დიდი ხნით ადრე. საზოგადოებისთვის ღია გახდა აღმოჩენიდან ერთი წლის შემდეგ 1887 წელს, ასევე იგი გახდა პირველი ელექტრონულად განათებულ გამოქვაბული ევროპაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში კატეგორია:უნგრეთის მღვიმეები კატეგორია:სლოვაკეთის მღვიმეები
კამილ ჰიუსმანსი
ბიოგრაფია
უმაღლესი განათლება მიიღო ლიეჟის უნივერსიტეტში. მოიპოვა გერმანული ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი და წლების განმავლობაში ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას. 1896 წელს შეუერთდა ბელგიის სოციალისტურ პარტიას, იყო წამყვანი სოციალისტური გამოცემების ჟურნალისტი. 1905-1922 წლებში იყო მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის მდივანი და ერთ-ერთი ლიდერი. 1906 წელს აირჩიეს ბრიუსელის საბჭოს წევრად. 1910 წელს გახდა ბელგიის პარლამენტის წევრი. მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა მეორე ინტერნაციონალსა და ჩინეთის რევოლუციურ მოძრაობას შორის კავშირების დამყარებაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი კატეგორია:ბელგიის პრემიერ-მინისტრები
გოხის გორა
გოხის გორა — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავისმანის ჩრდილოეთით, სარწყავი არხის პირას, განმხოლოებულ გორაზე. თარიღდება ადრინდელი ბრინჯაოს, გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინის ხანით.
გორა ოვალური ფორმისაა. დამხრობილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან შემოვლებული აქვს ტერასისაგან გამომყოფი თხრილი, რომლის სიგანე 40 მეტრია, სიღრმე 20 მეტრი. გორის თხემი წარმოადგენს დიდ მოვაკებულ მოედანს (65x25 მეტრი) ნამოსახლარზე გამოვლინდა ორი კულტურული ფენა. პირველში გვხვდება ადრინდელი ბრინჯაოს ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკ. ჭურჭელი: პირგადაშლილი და მუცელგამობერილი ქოთნები, პირგადაშლილი ჯამები, რომელთა უმეტესობა სქელკეციანია. თხელკეციანი ჭურჭელი ჭურჭელი ცოტაა. კერამიკა ხასიათდება თიხის არაეთგვაროვნებით, გამომწვარია შავად და წითლად. გვხვდება ორმხრივ შავზედაპირიანი, ორმხრივ წითელზედაპირიანი, აგრეთვე წითელზედაპირიანი შავსარჩულიანი და შავზედაპირიანი წითელსარჩულიანი ჭურჭელი. ნამოსახლარს მეორე კულტ. ფენის კერამ. ჭურჭელი ხასიათდება თიხის ერთგვაროვნებით, გამომწვარია შავად, წითლად. ლეგაფრად. მათი კეცი პრიალაზედაპირიანია. გვხვდება დაბალყელიანი, პირგადაშლილი ქოთნები, პროფილირებულპირიანი ჯამები, დიდი და მცირე ზომის ბადიები, ბრტყელძირიანი, მრგვალი და ოვალურგანივკვეთიანი ყურების მქონე დერგები, ამოღარულქუსლიანი სასმისის ნატეხები. ჭურჭელთა უმეტესობა შემკულია ტალღისებრი, ჭდეული, სავარცხლისებრი, თევიფხური ორნამენტით. გვხვდება პრიალა ხაზებისგან შედგენილი რომბული ბადეებიც. ჭურჭელი უმთავრესად ჩარხზეა დამზადებული. მასალა გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელი რკინის ხანით თარიღდება.
გორის ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მხარეს, თხრილის გარეთ, ტერასაზე აღმოჩნდა ნამოსახლარი, აქაც ორი კულტურული ფენა გამოვლინდა. პირველი ფენის, ადრინდელი ბრინჯაოს ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკა გამორჩევა მრავალგვაროვნებით, გამომწვარია შავად, წითლად, ორკეციანია. გვხვდება შავზედაპირიანი წითელსარჩულიანი და წითელზედაპირიანი შავსარჩულიანი ჭურჭელი, პირგადაშლილი ქოთნები, ჯამების ნატეხები, რომელთა შემორჩენილი ყურის ნაწილი მიერთებულია ჭურჭლის ან ჯამის პირთან. ნამოსახლარის მეორე ფენაში დადასტურდა ორი ლეგაფრად გამომწვარი პატარა ნატეხი. ერთი მათგანის ზედაპირი დაფარულია წვრილი ღარებით, მეორისა შემკულია თევზიფხური ორნამენტით. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელი რკინის ხანით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სიმონ ოცხელი
სიმონ ოცხელი (დ. 1868, ქუთაისი — გ. 1937) — ქართველი პედაგოგი. იოსებ ოცხელის ძმა.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, შემდეგ, 1889 წელს ოდესის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. ორმოცდასამი წლის განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. 1893-1905 წლებში ასწავლიდა თბილისის მესამე ვაჟთა გიმნაზიაში; 1905-1921 წლებში ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში; 1921 წლიდან კი ქუთაისის სხვადასხვა სკოლასა და ტექნიკუმში. საქართველოს დამოუკიდებლობის წლებში მონაწილეობდა სკოლების გაეროვნების საქმეში. შეადგინა დაწყებითი და საშუალო სკოლებისათვის ქართული სახელმძღვანელოები ალგებრაში, გეომეტრიაში, არითმეტიკაში, ფიზიკაში. პედაგოგიური მუშაობის გარდა მონაწილეობდა ქუთაისის კულტურულ-საგანმანათლებლო წამოწყებებში, საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების მუშაობაში. ქუთაისის სახალხო უნივერსიტეტის დაარსების უშუალო მონაწილე. ძმები სიმონ და იოსებ ოცხელების თაოსნობით, ქუთაისში დაარსდა გამომცემლობები „განათლება“ და გამომცემლობა „სკოლა“. ასევე ოცხელი გამომცემლობა „განათლების“ მთავარი რედაქტორიც იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები ს კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კერკოს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაიტარის პროვინციის რაიონები
რესპუბლიკის ჯარი (ჟურნალი)
„რესპუბლიკის ჯარი“ — პირველი რესპუბლიკის სამხედრო სამინისტროს ყოველკვირეული სამხედრო ჟურნალი, რომელიც გამოიცემოდა 1918-1919 წლებში. სულ გამოიცა 17 ნომერი. ჟურნალის ერთი ნომერის ფასი იყო 1 მანეთი და 50 კაპიკი, სადაც მოთავსებული იყო სამხედრო სამინისტროს მიერ გაცემული ოფიციალური ბრძანებები. იბეჭდებოდა პროპაგანდისტული ხასიათის შეგონებები და ლიტერატურული ნაწარმოებები, რომლებიც ეძღვნებოდა ოფიცერთა და ჯარისკაცთა დამოკიდებულებას, ჯარში სამსახურის მნიშვნელობას დემოკრატიულ სახელმწიფოში, დისციპლინის, დეზერტირობის პრობლემას. ქვეყნდებოდა რესპუბლიკის სამხედრო-პოლიტიკური მეთაურების ფოტოები, მასალები საქართველოს და მსოფლიოს სამხედრო ისტორიიდან, მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებების ქრონიკა. განიხილავდნენ სხვადასხვა საბრძოლო ტაქტიკას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ნიკოლოზ ნათიძე
დაამთავრა თელავის, შემდეგ თბილისის სასულიერო სემინარია (1873). შემდეგ მასწავლებლობდა სოფელ ვეჯინში, მაგრამ სკოლის საპატიო მზრუნველ თავად მიხეილ ანდრონიკაშვილთან კონფლიქტის გამო პედაგოგობას თავი დაანება და 1885 წელს მღვდლად ეკურთხა. ჯერ ყარსის ოლქში განთავსებული მოზდოკის კაზაკთა პოლკის, შემდეგ კი გორის პოლკის მღვდლად მსახურობდა. 1904 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა იმდროინდელ ქართულ ლიტერატურულ წრეებთან, განსაკუთრებით ვაჟა-ფშაველასთან. ახლოს იდგა ხალხოსნურ იდეოლოგიასთან. 1890-იან წლებში აქვეყნებდა მოთხრობებს ქართულ პრესაში. მათ შორის აღსანიშნავია: „ბნელო“ (1891), „კრიალოსანი“ (1894), „ნავარდობა“ (1899-1900), „ქედნის ღუღუნი“ (1904) და სხვ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1853 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921 კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი
310px|მინი|მარცხნივ აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი (Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhədi) — ხაზი, რომელიც განსაზღვრავს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვრებს. აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის მთლიანი სიგრძე 3370,4 კილომეტრია.
ქვეყნის საზღვრები
აზერბაიჯანის ტერიტორია 5 სახელმწიფოს ესაზღვრება — საქართველოს, თურქეთს, რუსეთს, ირანსა და სომხეთს. სახმელეთო საზღვრის მთლიანი სიგრძე 2657,4 კილომეტრია: 390,3 კმ რუსეთის ფედერაციასთან, 480 კმ საქართველოსთან, 1007,1 კმ სომხეთთან, 15 კმ თურქეთთან და 765 კმ ირანთან.
საზღვარი საქართველოსთან
აზერბაიჯანისა და საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი 480 კმ-ია. საქართველო ესაზღვრება ყაზახის, აღსთაფის, თოვუზის, სამუხის, კახის, ზაქათალის და ბელაქანის რაიონებს. საზღვართან აზერბაიჯანის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი მდებარეობს.
1996 წლიდან ორივე ქვეყანა მუშაობს საზღვრის დელიმიტაციაზე. დღემდე ამ მიმართულებით არანაირი წინსვლა არ შეიმჩნევა.
საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის ზოგიერთი ნაწილი რჩება სადაოდ. ჯერ კიდევ არ არსებობს შეთანხმება სამონასტრო კომპლექსის „დავით გარეჯის“ ტერიტორიის თაობაზე. ქართული მხარე ამტკიცებს, რომ ისტორიული ძეგლი ქართულია და საქართველოს ტერიტორიაზეა, ხოლო აზერბაიჯანი ამ ტერიტორიას დაობს.
საზღვარი რუსეთთან
რუსეთისა და აზერბაიჯანის თანამედროვე საზღვარი 390,3 კილომეტრია. რუსეთს ესაზღვრება ბელაქანის, ზაქათალას, კახის, შაქის, ოღუზის, გაბალის, გუსარისა და ხაჩმაზის რაიონები. საზღვარი დაარსებულია 2010 წლის 3 ოქტომბერს ბაქოში ხელმოწერილი შეთანხმებით. იგი ძალაში შევიდა 2011 წელს მე-7 მუხლის შესაბამისად, რატიფიცირების დოკუმენტების გაცვლის დღიდან.