cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პაოთოუ
ურბანიზაცია
2020 წლის მონაცემებით, 2 334 400 ადამიანი (მთლიანი მოსახლეობის 86.16%) პაოთოუს ურბანულ ნაწილებში ცხოვრობდა. შესაბამისად 375 000 ადამიანი (13.84%) ქალაქის გარეუბნებშია დასახლებული.
კლიმატი
პაოთოუსათვის დამახასიათებელია ცივი ნახევრად უდაბნოს კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია BSk). ქალაქისათვის დამახასიათებელია გრძელი, ცივი და ძალიან მშრალი ზამთარი და ცხელი, ნოტიო ზაფხული.
სქოლიო
კატეგორია:პაოთოუ კატეგორია:შიდა მონღოლეთის ქალაქები
ალისა გალიამოვა
ალისა გალიამოვა (Алиса Михайловна Галлямова, Алисә Михаил кызы Галләмева) დ. 18 იანვარი, 1972, ყაზანი, თათრეთი,რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა, უკრაინელი და რუსი მოჭადრაკე ყაზანიდან . საერთაშორისო ოსტატი და დიდოსტატი ქალთა შორის. გალიამოვა ორჯერ იყო ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატის ფინალში 1999 და 2006 წლებში. ქალებში სამჯერ მოიგო რუსეთის პირველობა (1997, 2009, 2010). 1993-დან 2001 წლამდე ალისა გალიამოვა-ივანჩიკით იცნობდნენ.
ბალტია-შავი ზღვის ღერძი
ბალტია-შავი ზღვის ღერძი (Baltic-Black Sea Axis), ან ბალტია-შავი ზღვის კავშირის პროექტი — გეოპოლიტიკური პროექტი, რომელიც გამოხატულია ზოგიერთი პოლიტიკოსისა და საზოგადო მოღვაწეების მიერ, ძირითადად აღმოსავლეთ ევროპიდან, როგორც სახელმწიფოთა ერთ-ერთი შესაძლო ალიანსი მრავალპოლარულ სამყაროში. იგი ითვალისწინებს გეოპოლიტიკური გაერთიანების შექმნას „დასავლეთ სამყაროს“ (დასავლეთ ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სახელმწიფოები) და „პოსტსაბჭოთა სივრცეს“ (განსაკუთრებით რუსეთს, მის მოკავშირეებსა და სხვა ტოტალიტარულ სახელმწიფოებს) შორის.
ალისა გალიამოვა
მან 2010 წელს რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში საჭადარაკო ოლიმპიადაზე ოქრო მოიგო, ხოლო 1992 წელს უკრაინის ნაკრებით ევროპის ქალთა გუნდური ჩემპიონატი.
ბალტია-შავი ზღვის ღერძი
ბალტია-შავი ზღვის ღერძის კონცეფციის სხვადასხვა ავტორი აერთიანებს არა მხოლოდ ბალტიისპირეთიდან შავ ზღვამდე ქვეყნებს, არამედ ამ ზღვების მოპირდაპირე სანაპიროებზე მდებარე სახელმწიფოებს: კავკასიას, ანატოლიას ან სკანდინავიურ ქვეყნებს. ამ ქვეყნებს შორის საერთაშორისო ორგანიზაციის შექმნის მცდელობები უკვე 100 წელზე მეტია განიხილება, მაგრამ ჯერჯერობით ასეთი ორგანიზაციები, თუ შეიქმნა, „ალიანსების“ ხასიათს არ ატარებენ.
ალისა გალიამოვა
ბიოგრაფია
ალისა ყაზანში, რუსულ-თათრულ ოჯახში დაიბადა და გალიამოვა დედა ჰყავდა. ჭადრაკის სწავლა 10 წლისამ საბავშვო სკოლაში დაიწყო და შემდეგ სწავლა მოსკოვის სპორტულ ინტერნატში განაგრძო. მისი პირველი მწვრთნელი და ამსწავლებელი, რუსეთის დამსახურებული მწვრთნელი ოლეგ იგლამოვი იყო, შემდეგ კი საერთაშორისო დიდოსტატი ალეკსანდრ პანჩენო. 1982 წელს რუსეთისა და ცენტრალური საბჭოს „შრომითი რეზერვების“ ჩემპიონი გახდა. 1983 და 1984 წლებში თათრეთის ქალთა ვერცხლის პრიზიორი გახდა, ხოლო შემდეგ ორ წელს ჩემპიონის ტიტულიც მოიპოვა. 1987 წელს სსრკს 16 წლამდელ გოგონებში ვერცხლს შესწვდა, ხოლო ამავე ასაკის ქალთა მსოფლიო პირველობაზე ოქროს. 1988 წელს ქალთა მსოფლიოს ორი ჩემპიონატი მოიგო, ჯერ 16 წლამდელებში და შემდეგ 20-ში. 1997 წელს რუსეთის ჩემპიონატი მოიგო და ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატის კანდიდატთა ტურნირზეც იმარჯვა. ამ წელს საჭადრაკო ოსკარი მიიღო, რომელიც საერთაშორისო საჭადრაკო პრესის ასოციაციამ მიანიჭა. 1999 წელს ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულისათვის ჩინელ სიე ძიუნს დაეჯახა, თუმც 6,5:8,5 დამარცხდა და ტიტულის გარეშე დარჩა. ისევ ჩინელთან დასთმო ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონის ფინალი 2006 წელს. რუსმა შეხვედრა 0,5:2,5 წააგო. 2003 წელს თათრეთის რესპუბლიკის ნაკრების შემადგენლობაში რუსეთის ჩემპიონი გახდა. 2009 და 2010-ში კი ინდივულუალურად მოახრხა რუსული ოქროების მოგება. 2009-ში 9-დან 7,5 ქულა დააგროვა, ხოლო 2010-ში 11-დან 7. 2017 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიგო, ჩემპიონი კი ქართველი ნანა ძაგნიძე გახდა. ცხოვრობს ყაზანში, სადაც მცირე ბიზნესი აქვს და საკუთარი საჯარო საჭადრაკო სკოლა დაასრსა.
ბალტია-შავი ზღვის ღერძი
საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა 2005 წელს ლიეტუვაში ვიზიტისა და პრეზიდენტ ვალდას ადამკუსთან მოლაპარაკების შემდეგ განაცხადა, რომ „ბალტია-შავის ზღვის ღერძი რეალობა გახდა“.
ალისა გალიამოვა
1999
1995 წელს კიშინიოვში ქალთა საერთაშორისო ზონალურ ტურნირზე გამოვიდა, სადაც 52 მონაწილეს შორის მე-4 ადგილზე გავიდა და მსოფლიოს ჩემპიონის მეტოქის გამოსავლენ 10 ქალიან კანდიდატთა ტურნირის საგზურიც მიიღო. კანდიდატთა ტურნირს 1997 წლის დეკემბერში გრონინგენმა უმასპინძლა. ალამ 13,5 ქულით პირველი ადგილი აიღო და ქულით გადაუსწრო მეორეზე გასულ ჩინელ სიე ძიუნს. მომდენო წლის აგვისტოში პირველ-მეორე ადგილოსნებს უნდა გაერკვიათ თუ ვინ შეხვდებოდა ნოემბერში ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულისთვის მოქმედ მფლობელს ჟუჟა პოლგარს. პტეტენდენტტა ფინალის მატჩის მასპინძლობა მარტო შენიანში გადაწყდა, რადგანაც რუსებმა ვერ გამონახეს საკმარისი თანხა. გალიამოვამ იუარა, არ მსურს მეტოქის სახლში ვითამაშოო, არ გამოცხადდა და დამარცხებულად გამოცხადდა. იმ დროს კი უნგრელი ორსულად იყო და ფიდეს მატჩის გადადება მოსთხოვა. ფიდემ უარი უთხრა, წოდება ჩამოართვა და მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულისთვის პრეტენდენტთა ტურნირის პირველ-მეორე ადგილოსნები დააჯახა. საჩემპიონო მატჩს 1999 წელს ყაზანმა და შენიანმა უმასპინძლა. მატჩი დაძაბულად, ქულა-ქულაში წარიმართა. მეორეში დაწინაურებულ ძუანს გალიამოვამ მომდევნო ტურშივე გაუთანაბრა, ასე მოხდა მეხუთე-მეექვსეშიც. მძიმე გამოდგა მეცხრე პარტია, ალისა თეტღებით გამოვიდა, დაძაბულ ბრძოლაში დამარცხდა და მდევრის როლში აღმოჩნდა. თითო-თითო მოგება-წაგება XI–XII პარტიებში გაცვალა, თუმც მე-14 წააგო და ორ ქულამდე გაზარდა ჩამორჩენა. მეთხუთმეტე შეხვედრა ყაიმით დასრულდა, რის გამოც ბოლო ტურის გამართვა არ გახდა საჭირო და ჩემპიონად ჩინელი გამოცხადდა. საბოლოო ანგარიში კი 8,5:6,5 დაფიქსირდა
2000
2000 წელს ფიდემ ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატის წესები შეცვალა და ჩემპიონის გამმოსავლენად 64 ქალიანი ტურნირი დაგეგმა, სადაც შეჯიბრი ნოკაუტ-სისემით მიმდინარეობდა. გალიამოვა ნიუ-დელიში მესამე ნომერი იყო. პირველ წრეში მეტოქე არ ჰყავდა, მეორეში სერბი ნატაშა ბოჟკოვიჩ დამარცხა, თუმც მესამეში ალმირა სკრიპჩენკოსთან დამარცხდა 1,5:2,5
2001
რეიტინგის პირველი ნომერი იყო 2001-ში მოსკოვში, თუმც აქაც მესამე ეტაპამდე მივიდა. თავიდან ალჟირელი ვისამ ტოუბალი (1,5:0,5) და ნატალია კისილევა (2:0) ჩამოიცილა, თუმც ალეკსნდრა კოსტენიუკთან უშანსოდ დამარცხდა 0:2.
2006
ფინალს უწია ეკატერინბურგში, სადაც მე-16 ნომრად იყო განთესილი. პირველ ეტაპზე ქართველ მაკა ფურცელაძეს მოუგო 2:0, შემდეგ თურქ კაროლინა ლუიანს 3:1, პოლონელ ივეტა რადზივიჩს 2,5:1,5, მეოთხედფინალში ქართველ ნინო ხურციძეს 2:0, ნახევარფინალში ლიტველ ვიკტორია ჩმილიტეს და მეორედ ისტორიაში ფინალში ჩინელს დაუპირისპირდა. რუსმა სიუ იუხუასთან პირველივე პარტია დასთმო, მეორე ყაიმით დაასრულა, მესამე წააგო და ბრძოლაც ნაადრევად შეწყვიტა 0,5:2:5.
2012
მესამე ეტაპამდე მივიდა ხანტი-მანსიისკში, სადაც 24-ე ნომერი იყო. პირველ წრეში და მეორე წრეში რუსები ეკატერინა კოვალენსკაია (3:1) და ვალენტინა გუნინა (1,5:0,5), თუმც შემდეგ ფრანგ მარი სებასთან 0:2 წააგო.
2015
კვლავ მესამე ეტაპზე გამოვარდა სოჭში, სადაც მე-16 იყო. ჯერ არგენტინელ კაროლინა ლუიანს მოუგო 3,5:2,5, შემდეგ რუს ტატიანა კოსინცევას 1,5:0,5 და ინდუს ჰამპი კონერუსტად დამარცხდა 0:2.
2018
„ტრადიციას“ არც ამჯერად უღალატა და კვლავ მესამე ეტაპზე დაასრულა ასპარეზობა ხანტი-მანსიისკში. 27-ე ნომრად განთესილმა ყაზახი გულისხან ნახბაიევა 2,5:1,5 და ალეკსანდრა გორიაჩკინა 2:0 დაამარცხა, თუმც შემდეგ ჩინელ ლეი ტინგჯისთან 1:3 დამარცხდა.
ოჯახი
1991 წელს უკრაინელ მოჭადრაკე ვასილ ივანჩუკზე დაქორწინდა და მის გვარსაც ატარებდა, თუმც წყვილი 1996 წელს განქორწინდა. ყავთ საერთო შვილი მიშა
სსრკ ნაკრები
პირველად ოლიმპიადაზე 1990 წელს ნოვი-სადში სსრკს ნაკრების შემადგენლობაში გამოვიდა და გუნდურ ვერცხლს დასჯერდა. იგი მესამე დაფაზე გამოვიდა. პირველ ორზე კი ქართველები მაია ჩიბურდანიძე და ნონა გაფრინდაშვილი იყვნენ, ხოლო სათადარიგოზე ქეთევან არახამია-გრანტი.
უკრაინის ნაკრები
1992 წელს მანილაში ოლიმპიადაზე უკრაინის ნაკრები პირველ დაფაზე წარადგინა გალიამოვა-ივანჩუკის გვარით წარადგინა და კვლავ ვერცხლს დასჯერდა. იმავე წელს დრეზდენში ქალთა გუნდურ მსოფლიოს ჩემპიონატზე პირველ დაფაზე მოთამაშემ ოქრო მოიგო.
რუსეთის ნაკრები
რუსეთის ნაკრებში იყო 1996 წელს ერევანში ოლიმპიადაზე, სადაც პირველ დაფაზე იჯდა და ბრინჯაო მოიგო. აქ უკვე გალიამოვას გვარით წარსდგა. 2000-ში სტამბოლის ოლიმპიადაზეც კვლავ პირველ დაფაზე იყო და ბრინჯაო აიღო. ბრინაჯაოები აიღო ქალთა მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზებზე 2003 და 2005 წლებში. ჯერ პლოვდივში ბრინჯაო პირველ დაფაზე მოიგო, ხოლო შემდეგ გიოტებორგში სათადარიგოზე. ოქრო მოიგო 2010-ის ოლიმპიადაზე ხანტი-მანსიისკში, თუმც ისევ სათადარიგო იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში ქალთა შორის
შავი ხვრელი
thumb|350px|2019 წლის 10 აპრილს გამოქვეყნებული სუპერმასიური შავი ხვრელის რეალური სურათი შავი ხვრელი — არე სივრცეში, რომელშიც გრავიტაციული ველი იმდენად ძლიერია, რომ არაფერს, სინათლესაც კი, არ ძალუძს მისი მიზიდულობისგან თავის დაღწევა მისი მოქმედების არეალში მოხვედრისას. შავი ხვრელი სავარაუდოდ წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც გიგანტური ვარსკვლავი ამოწურავს მთელ თავის ენერგიას და კვდომას იწყებს.
ყველაზე გავრცელებული ჰიპოთეზის თანახმად, იგი საკუთარი მიზიდულობის ძალის ზემოქმედებით იწყებს შეკუმშვას და როდესაც მიაღწევს შეკუმშვის პიკს, ხდება რაღაც აფეთქებისმაგვარი მოვლენა, რის შემდეგაც ეს ვარსკვლავი ჩაქრება, ხოლო მისი გრავიტაცია იმ ზომამდე გაიზრდება, რომ იგი დაიწყებს ყველაფრის შესრუტვას — სინათლის ჩათვლით. სწორედ ამ თვისებიდან გამომდინარეობს ამ ობიექტის სახელი — „შავი ხვრელი“, ანუ სხეული, რომელსაც სინათლეც კი ვერ უსხლტება და უხილავი ხდება.
არსებობს მრავალი კოსმოსური ობიექტი, რომლის დანახვაც ადამიანის თვალით შეიძლება — ვარსკვლავები, ნისლეულები, პლანეტები. მაგრამ სამყაროს უმეტესი ნაწილი უხილავია, მათ შორის უხილავია „შავი ხვრელებიც“.
თავად ტერმინი „შავი ხვრელი“ პირველად ამერიკელმა ფიზიკოსმა ჯონ უილერმა 1967 წელს, ნიუ-იორკში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში გამოსვლის დროს გამოიყენა.
ჰიპოთეზის წარმოშობა
პირველად ამგვარი ობიექტების არსებობა იწინასწარმეტყველა ფრანგმა მეცნიერმა (მათემატიკოსმა) პიერ ლაპლასმა 1796 წელს. მან აღნიშნა, რომ ნიუტონის მსოფლიო მიზიდულობის კანონის შესაბამისად, ციური სხეული საკმარისად ძლიერი მიზიდულობის ძალით არ მისცემდა საშუალებას არაფერს, სინათლესაც კი, რომ მას გასხლტომოდა, ამიტომაც ის უნდა გამხდარიყო აბსოლუტურად უხილავი, ანუ „შავი ხვრელი“.
1939 წელს მეცნიერთა ჯგუფმა რობერტ ოპენჰაიმერის (იგი შემდგომში ატომური ბომბის მამა გახდა) მეთაურობით დაამტკიცა, რომ ანალოგიური დასკვნა შეგვეძლო გამოგვეტანა ა. აინშტაინის ფარდობითობის თეორიიდანაც. ალბერტ აინშტაინი ფიქრობდა რომ ენერგიასა და მატერიას შორის უნდა ყოფილიყო კავშირი და ამიტომ მან ჩამოაყალიბა ფარდობითობის თეორია
დაკვირვებები
thumb|left|230px|შავი ხვრელის მიერ ვარლსკვლავის შთანთქმის მხატვრული წარმოდგენა XX საუკუნის შუა ხანებამდე თვლიდნენ, რომ რადგანაც „შავი ხვრელები“ უხილავი იყო, მათი აღმოჩენა შეუძლებელი იყო, მაგრამ 1968 წელს რადიოასტრონომებმა კემბრიჯიდან აღმოაჩინეს ნეიტრონული ვარსკვლავები, რომლებიც წარმოადგენდნენ ციურ სხეულებს მატერიის ისეთი დიდი კონცენტრაციით, რომ ასეთი ვარსკვლავის ნივთიერების ლობიოს მარცვლისხელა ნატეხის წონა 1 მლნ ტონას მიაღწევდა. არსებობს მოსაზრება, რომ „შავი ხვრელებიც“ და ნეიტრონული ვარსკვლავებიც ერთნაირი გზით წარმოიქმნენ — დიდი ვარსკვლავების სიკვდილის შედეგად.
ვარსკვლავებს, ადამიანების მსგავსად, აქვს საკუთარი სიცოცხლის ციკლი. მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ მნათობი, რომელიც ჩვენს მზეს მასით ათეულობით და ზოგჯერ ასეულობითაც კი აჭარბებს (მზის მასა კი დედამიწისაზე 333 ათასჯერ დიდია), თავისი არსებობის ბოლო სტადიაში, მანამ, სანამ ის საბოლოოდ ჩაქრება, მოკლე დროით გადაიქცევა ზეახალ ვარსკვლავად: ის ფეთქდება და გარშემო ყრის სხვადასხვა ნივთიერებათა ნატეხებს. ერთი დღის განმავლობაში ზეახალი ვარსკვლავი გამოასხივებს იმდენ ენერგიას, რამდენსაც გამოასხივებდა მზე 1 მლრდ წლის განმავლობაში, ხოლო მისი გარსის ნივთიერება სივრცეში უზარმაზარი სიჩქარით — 10 000 კმ/წმ განიბნევა. ის, რაც აფეთქების შემდეგ რჩება, შეიძლება შეიკუმშოს თავისივე მიზიდულობის ძალის ზემოქმედებით და გარდაიქმნეს ნეიტრონულ ვარსკვლავად. მაგრამ თუ აფეთქების ნარჩენი საკმაოდ დიდია, და როგორც მინიმუმი სამჯერ აღემატება ჩვენი მზის მასას, მაშინ შეკუმშვა შეიძლება იმდენად ძლიერი აღმოჩნდეს, რომ ყოფილი ვარსკვლავი „შავ ხვრელად“ გადაიქცეს.
მეცნიერთა მოსაზრებით მხოლოდ ჩვენს გალაქტიკაში 100 მლნ-ზე მეტი შავი ხვრელია და თითოეული მათგანი შორეულ წარსულში აფეთქებული გიგანტური ვარსკვლავის ნარჩენს წარმოადგენს. ამ „შავი ხვრელების“ მასა კოლოსალური, მზისაზე ბევრჯერ დიდი უნდა იყოს, რადგან ის ისრუტავს ყველაფერს, რაც კი მის გვერდით მოხვდება — ვარსკვლავთშორის აირებსაც და ნებისმიერ სხვა კოსმიურ ნივთიერებასა თუ სხეულს.
ასტრონომები თვლიან, რომ სამყაროს მასის უმეტესი ნაწილი სწორედ „შავ ხვრელებში“ იმალება. მათ არსებობას მხოლოდ რენტგენული გამოსხივება ადასტურებს, რომლებიც კოსმოსის ზოგიერთ ადგილებში შეინიშნება, იქ, სადაც არც ოპტიკური და არც რადიოტელესკოპით არაფრის დანახვა არ შეიძლება.
მაგრამ თუ „შავი ხვრელები“ უხილავია, როგორ შეიძლება მათი აღმოჩენა? პროფესორ სტივენ ჰოუკინგს, XX საუკუნის 60-იანი წლების ბოლოს ერთი იდეა დაებადა. „შავი ხვრელები“, მისი აზრით, არც ისე შავია. გარკვეულ პირობებში ისინი გარემომცველ სივრცეში უნდა უშვებდნენ ნაწილაკებს. მათი გამოშვებით „შავი ხვრელები“ თანდათან კარგავენ თავიანთ ენერგიას და ზომაში შემცირებისას შეიძლება აფეთქდნენ კიდეც. ამ მოვლენას „ჰოუკინგის რადიაციას“ უწოდებენ და ასტროფიზიკოსების აზრით მისი ექსპერიმენტულად დაფიქსირება შესაძლებელია. 1971 წელს თანამგზავრის დახმარებით გედის თანავარსკვლავედში აღმოჩენილ იქნა რენტგენული გამოსხივების წყარო, რომლის გარშემო თავის ორბიტაზე უდიდესი ცისფერი ვარსკვლავი ბრუნავდა. არაფერი განსაკუთრებული ამ ორმაგ ვარსკვლავში არ იყო, გარდა ერთისა — მათი გამოსხივება ძალზე დიდი იყო — იგი 10-ჯერ აჭარბებდა მზისას. მაშინ რა იყო ეს? შავი ხვრელი? ე. ი. შავი ხვრელებიც შეიძლება წარმოადგენდნენ ორმაგი სისტემის ნაწილს — ისინიც შეიძლება იყვნენ ჩვეულებრივი ვარსკვლავების „თანამგზავრები“.
ამ აღმოჩენას ბევრი სხვა აღმოჩენაც მოყვა. დამკვირვებლებმა ყურადღება მიაქციეს იმას, რომ გალაქტიკა M87-ში ძალიან გაიზარდა ცენტრისკენ მდებარე ვარსკვლავების სიკაშკაშე. ამ წერტილს დაუმიზნეს ორბიტალური ტელესკოპი „ჰაბლი“. მიღებულ სურათებზე მეცნიერებმა დაინახეს რაღაც, რომელიც ნიჟარის ხვრელში ჩამავალი საპნიანი წყლის პატარა მორევს ჰგავდა. ოღონდ ცის მორევში წყლის მაგივრად ვარსკვლავთშორისი აირები ტრიალებდა.
ტელესკოპის სპექტროგრაფმა გაზომა მორევის ტრიალის სიჩქარე. ის განმაცვიფრებელი იყო — 1 920 000 კმ/სთ. ამ მონაცემის მიხედვით ასტრონომებმა თავისუფლად გამოთვალეს შავი ხვრელის მიზიდულობის ძალაც და მასაც. აღმოჩნდა, რომ მისი მასა უდრიდა 3 მილიარდ ერთად აღებული მზის მასას!
ტელესკოპ „ჰაბლისა“ და სხვა ორი ძლიერი ტელესკოპის (ჰავაის კუნძულებზე) დახმარებით მოხდა შემდეგი აღმოჩენები: ყველა გალაქტიკას, მათ შორის ჩვენს „ირმის ნახტომსაც“, აქვს თავისი შავი ხვრელი. იგი მის ცენტრში მდებარეობს და მისი მასა თვით გალაქტიკის მასის პროპორციულია.
დღეს მეცნიერებისთვის ცნობილია, რომ არსებობს, როგორც მინიმუმ, ორი სახის შავი ხვრელები — ვარსკვლავური და გალაქტიკური. ვარსკვლავური შედარებით პატარაა; ასეთი ხვრელი წარმოიქმნება მას შემდეგ, რაც ვარსკვლავი, ჩვენს მზეზე დაახლოებით 50-ჯერ დიდი, ამოწურავს თავის საწვავს, გადააგდებს თავის გარსს და შეიკუმშება დაახლოებით 15-20 კმ დიამეტრის მქონე სფეროდ. გალაქტიკური შავი ხვრელები მილიარდობით უფრო დიდია, ვიდრე ჩვენი მზე. ის გალაქტიკის ცენტრში იმალება და სამყაროს თითქმის მთელი ისტორიის თვითმხილველია.
დღეისათვის აღმოჩენილია 11 გალაქტიკური შავი ხვრელი, რომელთა მასაც ჩვენი მზის მასის 2 მლნ-დან 1 მლრდ-მდე მერყეობს.
ფანტასტები და ზოგიერთი თეორეტიკოსები თვლიან, რომ „შავი ხვრელიდან“ შეიძლება სხვა განზომილებაში გადასვლა, სადაც შინაგანი ხდება გარეგანი, პირდაპირი — ირიბი და ა. შ. ზოგის აზრით, კი „შავი ხვრელებით“ დროში მოგზაურობაც კი შეიძლება.
მეცნიერები დღეს უკვე ფიქრობენ, თუ როგორ გამოიყენონ „შავი ხვრელების“ უზარმაზარი გრავიტაციული შესაძლებლობები კაცობრიობის სასარგებლოდ, მაგრამ მათი იდეები ჯერჯერობით მხოლოდ ახალი ფანტასტიკური ფილმის სცენარად თუ გამოდგება.
სქოლიო
კატეგორია:ასტრონომია
ირინე შლოსი
ირინე შლოსი — ანტარქტიდის მკვლევარი, რომელიც ცნობილია პლანქტონის ბიოლოგიის შესახებ თავისი ნაშრომით და აქტიური მუშაობით. ის არის არგენტინის ანტარქტიდის ინსტიტუტის მკვლევარი და იყო არგენტინის ეროვნული სამეცნიერო და ტექნიკური კვლევის საბჭოს კორესპონდენტი 2017 წლის ივლისამდე. იგი გახდა დამოუკიდებელი მკვლევარი 2017 წლის აგვისტოდან და ასოცირებული პროფესორი კვებეკის უნივერსიტეტში.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
შლოსი დაიბადა ბუენოს აირესში, არგენტინაში, სადაც მან დაასრულა თავისი პირველი „Licenciatura“ (მაგისტრის ხარისხის ექვივალენტი) ბიოლოგიაში ბუენოს აირესის უნივერსიტეტში. 1989 წელს მან გაიარა 6 თვიანი სტიპენდია (ტექნიკური გამოცდილებისთვის სტუდენტების გაცვლის საერთაშორისო ასოციაცია და გერმანიის აკადემიური გაცვლის სამსახური) ალფრედ-ვეგენერის ინსტიტუტში ბრემერჰავენში, გერმანია, მონაწილეობდა საერთაშორისო ევროპულ კვლევაში „Polarstern“. შემდეგ მან დაიწყო დოქტორანტურაზე სწავლა 1992 წელს, როგორც კვლევის ეროვნული საბჭოს (CONICET) თანამშრომელმა ბიოლოგიურ ოკეანოგრაფიაში. დოქტორანტურის განმავლობაში იგი სწავლობდა ფიტოპლანქტონის დინამიკას ანტარქტიდის სანაპიროზე. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ბუენოს აირესის უნივერსიტეტში 1997 წელს. 2005-დან 2007 წლამდე ის იყო რიმუსკის საზღვაო მეცნიერებათა ინსტიტუტის პოსტდოქტორანტი, სადაც სწავლობდა ფიტოპლანქტონისა და ფიზიკურ-ბიოლოგიური შეერთების დინამიკას ბოფორტის ზღვაში (კანადის არქტიკა).
კარიერა და გავლენა
შლოსი არის არგენტინის ანტარქტიდის ინსტიტუტის (IAA) მკვლევარი და არის არგენტინის კვლევის ეროვნული საბჭოს (CONICET) კორესპონდენტი. ის 2009 წლიდან არის კვებეკის რიმუსკის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი, 2008 წლიდან კი იქ იყო მკვლევარი ასისტენტი. მისი კვლევა ფოკუსირებულია ულტრაიისფერი გამოსხივების ზემოქმედებაზე პლანქტონის თემებზე სხვადასხვა განედებში, ფიტოპლანქტონის როლზე CO2-ის ნაკადებზე ოკეანესა და ატმოსფეროს შორის და გლობალური ცვლილების ეფექტებზე სანაპირო პლანქტონზე. მას აქვს კვლევითი გამოცდილება მაღალი განედების საზღვაო პლანქტონის დინამიკაში და პლანქტონის თემების ვარიაციებში სივრცესა და დროში. შლოსმა მონაწილეობა მიიღო ცხრა ექსპედიციაში ანტარქტიდაში (გემებზე და არგენტინის სადგურებზე), ჯამში დაახლოებით 17 თვე გაატარა ამ კონტინენტზე.
შლოსი თამაშობს ცენტრალურ როლს ანტარქტიდის კვლევებში საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარებაში. იგი წარმატებით მუშაობდა პოლარულ მეცნიერებაში სხვადასხვა ქვეყანაში, როგორიცაა არგენტინა, კანადა და გერმანია. მრავალ საერთაშორისო კვლევით პროექტსა და ინიციატივაში პოპულარიზაციისა და მონაწილეობის გზით, თანამშრომლობდა მკვლევრებთან აშშ-დან, ესპანეთიდან, ბელგიიდან, ბრაზილიიდან, პოლონეთიდან და დიდი ბრიტანეთიდან. თავისი წვლილი შეაქვს ანტარქტიდის გარემოსდაცვითი პორტალის შემდგომ განვითარებაში. ის განსაკუთრებით მონაწილეობს ანტარქტიდის მეცნიერების პოპულარიზაციაში. მონაწილეობა ასევე ანტარქტიდის კვლევის სამეცნიერო საბჭოს მუშაობაში.
სქოლიო
კატეგორია:ქალი ბიოლოგები კატეგორია:ქალი მეცნიერები კატეგორია:ბუენოს-აირესში დაბადებულები
ბაშილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ბაშილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
შტოკერაუ
შტოკერაუ (Stockerau) — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, კრონეიბურგის რაიონში. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 15 513 ადამიანს შეადგენს.
შტოკერაუს კულტურულ ცენტრში იმართება მრავალი გამოფენა, კონცერტი, კითხვისა და მუსიკის საღამოები.
შტოკერაუსა და მდინარე დუნაის შორის გადაჭიმულია ფართო ტყე.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ნავას-დელ-მადრონიო
ნავას-დელ-მადრონიო (Navas del Madroño) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 112,29 კმ². მოსახლეობა — 1280 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ქვედა ქოქოლეთი
ქვედა ქოქოლეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 47 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პიერ ანდრეა საკარდო
პიერ ანდრეა საკარდო (Pier Andrea Saccardo; დ. 23 აპრილი 1845, ტრევიზო — გ. 11 თებერვალი, 1920, პადუა) — იტალიელი ბოტანიკოსი და მიკოლოგი. პადუის უნივერსიტეტის პროფესორი, ასევე პადუის ბოტანიკური ბაღის პროფესორი და დირექტორი.
საკარდოს მთავარი ნაშრომია „Sylloge fungorum omnium huiusque cognitorum“ (1882-1892, 10 ტომად), სადაც 32,000-მდე სახეობაა აღწერილი.
მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Sacc.
კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო
კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო (Screen Actors Guild Awards) — ყოველწლიური ჯილდო, დაარსებული 1995 წელს, რომელსაც კინომსახიობთა გილდია გადასცემს თავის წევრებს კინოსა და ტელევიზიაში შეტანილი წვლილისთვის.
რესურები ინტერნეტში
კატეგორია:კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო კატეგორია:1995 წელს დაარსებული დაჯილდოების ცერემონიები‎
პოლ შერინგი
პოლ შერინგი (ინგლ. Paul Scheuring) — ამერიკელი რეჟისორი და სცენარის ავტორი. სახელი გაითქვა ტელესერიალ ციხიდან გაქცევით.
მეტეორას მონასტრები
მეტეორა (Μετέωρα) — ერთ-ერთი დიდ მონასტრის კომპლექსთაგანი საბერძნეთში, რომელიც განთქმულია თავისი ადგილმდებარეობით - მთის სვეტების თავებზე. აქ სამონასტრო ცხოვრება X საუკუნიდან დაიწყო. 1988 წელს შეტანილ იქნა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში საბერძნეთში. ამჟამად ეს მონსატრები სტაგისა და მეტეორას მიტროპოლიის დაქვემდებარებაშია (Σταγών και Μετεώρων).
ფერისცვალების მონასტერი (დიდი მეტეორა)
thumb|ფერისცვალების მონასტერი
წმინდა ბარბარეს მონასტერი (რუსანუ)
thumb|წმინდა ბარბარეს მონასტერი
ღირსი ვარლაამის მონასტერი (ყოველთა წმიდათა)
thumb|ღირსი ვარლაამის მონასტერი
წმინდა ნიკოლოზ ანაპავსის მონასტერი
thumb|წმინდა ნიკოლოზ ანაპავსის მონასტერი
წმინდა სამების მონასტერი
thumb|წმინდა სამების მონასტერი thumb|center|800px| მეტეორას პანორამა
რესურსები ინტერნეტში
მეტეორა: ცასა და მიწას შორის
კატეგორია:საბერძნეთის მონასტრები
პირველი ჭოღა
პირველი ჭოღა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. ჭოღის თემი (სოფლები: ლექობალე, მეორე ჭოღა, პირველი ჭოღა).
სოფელს დასავლეთით ესაზღვრება ხაბუმე, ჩრდილოეთით — თაია და ნაფიჩხოვო, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ნაკიანი.
პიედრას-ალბასი
პიედრას-ალბასი (Piedras Albas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 4,54 კმ². მოსახლეობა — 141 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
პირველი ჭოღა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 724 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
Neopilina galatheae
Neopilina galatheae — უხერხემლოთა კლასი მონოპლაკოფორების სახეობისა. იპოვეს 1952 წელს, დანიის საზღვაო ზოოლოგიური ექსპედიციის დროს, წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, კოსტა-რიკის დასავლეთ სანაპიროსთან, 3750 მ სიღრმეზე. მეცნიერულად აღწერეს 1957 წელს. ნიჟარის დიამეტრი 3 სმ-მდეა.
ბაში
ბაში — სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ბაშის, ქვედა ბაშისა და შუა ბაშის ძველი სახელწოდება.
ისტორია
ისტორიულ წყაროებში ბაში პირველად მოხსენიებულია 1578 წელს. სახელი „ბაში“ ბაჟიდან უნდა იყოს წარმომდგარი. ამ მიდამოებში შუა საუკუნეებში საბაჟო იყო, სადაც მდინარე რიონით ამოტანილ თუ გასატან საქონელს ბაჟს ადებდნენ. 1926 წლისთვის ბაშის თემის სამი სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 2924 ადამიანს, ხოლო ფართობი 35,5 კმ2-ს.
ამჟამად სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ბაშის თემი მოიცავს სოფლებს: შუა ბაში (თემის ცენტრი), ზედა ბაში, ქვედა ბაში, მეორე ეწერბაში, პირველი ეწერბაში.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ესპანეთის მესამე რევოლუცია
ესპანეთის მესამე რევოლუცია - ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მესამე. მიმდინარეობდა 1834-1843 წწ. იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული I კარლისტურ ომთან. 1833 წელს რეგენტმა მარია კრისტინამ გამოაქვეყნა მანიფესტი ესპანეთში აბსოლუტისტური წესების შენარჩუნების შესახებ. მანიფესტმა უკმაყოფილება გამოიწვია, რამაც აიძულა მარია კრისტინა დათმობებზე წასულიყო. 1834 წელს შეიქმნა მოდერადოსთა მთავრობა მარტინეს დე ლა როსას, ხოლო 1835 წლის ივნისიდან - ტორენოს მეთაურობით. მათი მთავრობის პოლიტიკამ უკმაყოფილება გამოიწვია ოპოზიციურად განწყობილი პროგრესისტების ლიბერალურ-ბურჯუაზიული პარტიის რიგებში, რასაც მოჰყვა სახალხო აჯანყებები, რომელთა მსვლელობაშიც წამოაყენეს კადისის 1812 წლის კონსტიტუციის აღდგენის ლოზუნგი. 1835 წლის სექტემბერში მათი მოთხოვნების საფუძველზე შეიქმნა პროგრესისტების მთავრობა მენდისაბლის მეთაურობით. მარია კრისტინას ანტი სამთავრობო გადატრიალების მცდელობამ კვალვ აჯანყება გამოიწვია.
1836 წელს აღდგენილ იქნა კადისის კონსტიტუცია და შეიქმნა კალატრავას მთავრობა, რომელიც განაგრძობდა ანტისასულირო მოღვაწეობას: დახურა მონასტრები, გაყიდა საეკლესიო მიწები... მოწვეულ იქნა დამფუძნებელი კორტესები, რომელმაც 1837 წლის 18 ივნისს მიიღო ახალი კონსტიტუცია (მონარქის ხელისუფლება იზღუდებოდა ორპალატიანი კორტესით). პროგრესისტები ფიქრობდნენ რომ კონსტიტუციის მიღებით გადაწყდებოდა რევოლუციის მიზნები, მაგრამ 1837 წელს ისინი საერთოდ ჩამოაშორეს ხელისუფლებას და მთავრობის სათავეში კონსერვატორები მოვიდნენ. კონსერვატორებს ხელმძღვანელობდა მოდერადოსთა ლიდერი გენერალი ნარვაესი, პროგრესისტებს კი - ბალდომერო ესპარტერო. ესპარტერომ ხალხის მასების აღშფოთებით ისარგებლა და ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება. 1840 წლის 17 ოქტომბერს მარია კრისტინა გადადგა რეგენტობიდან. 1841 წლის მარტში საპარლამენტო და ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. ესპარტერო რეგენტად დაინიშნა და შეინარჩუნა მთელი ძალაუფლება. მაგრამ მალე ხელისუფლების სათავეში მოექცა გენერალი ნარვაესი, რომელსაც მხარს უჭერდა არმია. 1843 წლის 23 ივლისს მან დაიკავა მადრიდი; ესპარტერო გაიქცა დიდ ბრიტანეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:რევოლუციები
მაიკლ სკოფილდი
მაიკლ სკოფილდი (ინგლ. Michael Scofield) — ციხიდან გაქცევის მთავარი პერსონაჟი, რომელსაც განასახიერებს უენტორტ მილერი. პირველად იგი გამოჩნდა სერიალის პირველ ეპიზოდ, პილოტში. იგი დარწმუნებულია თავისი ძმის უდანაშაულობაში, ამიტომ მან შეიმუშავა ციხიდან გაპარვის გეგმას და შევიდა ციხეში მის ძმასთან, ლინკოლნ ბაროუსთან (დომინიკ პარსელი). პირველი სერიალიდან დაწყებული, იგი გამოჩნდა ყველა სერიაში. მაიკლი და ლინკოლნი ორივე სერიალის მთავარი გმირები არიან, თუმცა პირველ და მესამე სეზონში მაიკლი უფრო ხშირად გვხვდება ეკრანზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ციხიდან გაქცევის პერსონაჟები
არომას პროვინცია
არომა — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს ბოლივიის ალტიპლანოში, ტიტიკაკას ტბის სამხრეთით, ორუროს დეპარტამენტის საზღვართან. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 120 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 55 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 4 510 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა 80%-ით გაიზარდა და 2005 წლის მონაცემებით 99 162 ადამიანს შეადგენდა, მათი 79.9 % საუბრობს ესპანურად, 6.7 %-თვის კეჩუაზე, 93.9 %-თვის აიმარა.
მოსახლეობის 78.4 % წერა-კითხვის მცოდნეა. 69.2 % კათოლიკეა,  25.5 %  პროტესტანტი.
პროვინცია შედგება შვიდი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. დედაქალაქია სიკა-სიკა.
სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები‎
საქართველოს საფეხბურთო თასი 2004-2005
საქართველოს თასი 2004-2005 — საქართველოს თასის მეთხუთმეტე გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა თბილისის „ლოკომოტივი“, რომელმაც ფინალში „ზესტაფონი“ დაამარცხა, ანგარიშით 2–0.
მეორე რაუნდი
პირველი შეხვედრები გაიმართა 2004 წლის 20 ოქტომბერს, საპასუხო – 3 ნოემბერს (დინამო თბილისი–ზესტაფონის შეხვედრები 2004 წლის 9 დეკემბერს და 2005 წლის 14 თებერვალს).
მეორე რაუნდიდან ჩაერთვნენ თბილისის ვიტ ჯორჯია, თბილისის დინამო, თბილისი და გორის დილა.
მეოთხედფინალი
პირველი შეხვედრები გაიმართა 2004 წლის 1 დეკემბერს, საპასუხო – 9 დეკემბერს (დინამო ბათუმი–ზესტაფონის შეხვედრები 2005 წლის ? თებერვალს და 8 მარტს).
ნახევარფინალი
პირველი შეხვედრები გაიმართა 2005 წლის 6 აპრილს, საპასუხო – 4 მაისს.
ჰოენემსი
ჰოენემსი (Hohenems) — ქალაქი ავსტრიაში, ფორარლბერგის ფედერალურ მხარეში, დორბირნის რაიონში. მდებარეობს რაინის ხეობის ავსტრიული ნაწილის შუაში. 15 200 მცხოვრებით, იგი ფორარლბერგის მეთხუთმეტე უდიდესი მუნიციპალიტეტია. ქალაქის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა XVI საუკუნის რენესანსის სასახლე და ებრაული მუზეუმი.
ჰოენემსი ზღვის დონიდან 432 მეტრზე, ბოდენის ტბიდან 16 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს.
მინი|მარცხნივ|250პქ|ქალაქის ხედი
ბრიანსკის ოლქი
thumb|250px|ბრიანსკის ოლქის დროშა thumb|250px|ბრიანსკის ოლქის გერბი ბრიანსკის ოლქი - ოლქი რუსეთში, მდებარეობს ცენტრალურ რუსეთში, სამხრეთ-დასავლეთით მოსკოვიდან, უკრაინისა და ბელარუსის საზღვარზე.
გეოგრაფია
ბრიანსკის ოლქი მდებარეობს აღმოსავლეთ ევროპის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში. ოლქს ესაზღვრება ბელარუსი, უკრაინა და რუსეთის ორიოლის, კალუგის, სმოლენსკისა და კურსკის ოლქები.
მოსახლეობა
2009 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 1 299 664 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
ქვედა სალიბაური
ქვედა სალიბაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ორთაბათუმის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 405 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია
ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია - ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მეოთხე. მიმდინარეობდა 1854-1856 წწ. დაიწყო 1854 წლის 28 ივნისს სამხედრო აჯანყებით. აჯანყებულებმა 7 ივლისს გამოქვეყნეს თავიანთი მოთხოვნები ე. წ. „მანსანარესის მანიფესტი“, რომლითაც მოითხოვდნენ მეფის კამარილიის მოსპობას და დამფუძნებელი კორტესის მოწვევას. აჯანყებას მიემხრო მადრიდისა და ესპანეთის სხვა დიდი ქალაქების მოსახლეობა. 31 ივლისს დედოფალი ისაბელ II იძულებული გახდა პრემიერად დაენიშნა მესამე რევოლუციის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა, ესპანეთის ყოფილი რეგენტი ბალდომერო ესპარტერო, რომელმაც პროგრესისტებისა და მემარჯვენე ლიბერალებისგან შექმნა მთავრობა. ივლისში შექმნილმა ეროვნული მილიციის რაზმებმა მიიღო ლეგალური სტატუსი. 1854 წლის 8 ნოემბერს მადრიდში შეიკრიბა ერთპალატიანი დამფუძნებელი კორტესი, რომლის დეპუტატთა უმეტესობა ეკუთვნოდა ლიბერალური კავშირის პარტიას (შეიქმნა 1854 წელს მემარჯვენე ლიბერალებისაგან) სამხედრო მინისტრ ო’დონელის მეთაურობით. კორტესის მემარცხენე ფრთას შეადგენდნენ პროგრესისტები (ესპარტეროს მომხრეები) და დემოკრატ-დესპუბლიკელთა მცირე ჯგუფი. ესპარტეროსა და ო’დონელის პირადი მეტოქეობა გადაიზარდა დიდ პოლიტიკურ კონფლიქტში, რის შედეგადაც რევოლუციის მომხრეები ორად გაიყვნენ: ერთი ითხოვდნენ რევოლუციის გაღრმავებას, მეორენი კი მიღწეულით კმაყოფილნი იყვნენ. ლეოპოლდო ო'დონელ ი ხორისი სარგებლობდა ისაბელ II-ის, სამეფო კარის წრეების და სამღდელოების მხარდაჭერით. კატალონიაში, ვალენსიასა და ანდალუსიაში ძალას იკრებდა რესპუბლიკური მოძრაობა. 1856 წელს დაიწყო აგრარული მღელვარებანი ანდალუსიაში, ესტრემადურასა და ვალიადოლიდში, რითაც ისარგებლა დედოფალმა და გადააყენა ესპარტეროს მთავრობა. მთავრობას სათავეში ჩაუდგა ო’დონელი, რომელმაც დაშალა ეროვნული მილიცია და დამფუძნებელი კორტესი. აღადგინა 1845 წლის კონსტიტუცია და რევოლუციამდე მოქმედი სხვა კანონები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია კატეგორია:რევოლუციები
ლაურა ჩინჩილია
კარიერა
პოლიტიკური კარიერა 1990–იანი წლების დასაწყისში დაიწყო. ამ დროს იგი მუშაობდა საერთაშორისო იურიდიული ორგანიზაციის კონსულტანტად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოსტა-რიკის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:კოსტა-რიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
რუთ პერი
რუთ სანდო ფანბულე პერი (დ.16 ივლისი, 1939, გრანდ-კეიპ-მაუნტი, ლიბერია — გ. 8 იანვარი, 2017, კოლუმბუსი, აშშ) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბერიის დროებითი სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი (1996-1997). დაიბადა იურისტების ოჯახში. ლიბერიის სანტა ტერეზას სახელობის უმაღლესი სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა ლიბერიის უნივერსიტეტში და მიიღო იურისტის დიპლომი და მასწავლებლის წოდება.
კარიერა
მისი პოლიტიკური კარიერა 1980 წელს დაიწყო როდესაც გახდა ლიბერიის ისტორიაში პირველი სენატორი ქალი. ამავე წელს ლიბერიაში სამხედრო გადატრიალება მოხდა. პრეზიდენტ უილიამ ტოლბერტის ხელისუფლება დაამხო სამუელ დოუს შეიარაღებულმა რაზმმა. ქვეყანაში მისი დიქტატურა დამყარდა. დოუმ გააუქმა კონსტიტუცია და თავისი უამრავი მოწინააღმდეგე სიცოცხლეს გამოასალმა.
რუთ პერი მისდამი დაპირისპირებულთა ბანაკში აღმოჩნდა. ეს დაპირისპირება კიდევ უფრო გაიზარდა მას შემდეგ რაც დოუმ მრავალცოლიანობის დაკანონება გადაწყვიტა. ქალბატონმა სენატორმა მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია დიქტატორს და კანონი მრავლცოლიანობის შესხებ დაწუნებულ იქნა. 1990 წელს სამუელ დოუს ხელისუფლებაც სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაემხო. 1996 წლამდე ქვეყანაში საკმაოდ არეული იყო პოლიტიკური სიტუაცია. სახელმწიფოს მმართველის პოსტზე ერთმანეთს ცვლიდნენ სამხედრო პირები. 1996 წლის აგვისტოში მოიწონეს სახელმწიფო საბჭოს ახალი შემადგენლობა რომელსაც თავჯდომარეობდა სწორედ ექსსენატორი ქალბატონი რუთ სანდო პერი. ახალმა საბჭომ ფუნქციონირება დაიწყო 3 სექტემბერს შესაბამისად რუთ პერიმაც სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი 1996 წლის 3 სექტემბერს ჩაიბარა. როდესაც დადგა საკითხი პრეზიდენტის ადმინისტრაციულ სასახლეში გადასვლისა რუთ პერიმ უარი განაცხადა და ცხოვრება გააგრძელა დედაქალაქიდან საკმაოდ მოშორებით მდებარე საკუთარ ქოხში. 1997 წლის ივნისში მან რიგგარეშე საპრეზიდენტო არჩევნები ჩაატარა და ამავე წლის 2 აგვისტოს, მმართველობის ზუსტად 11 თვის თავზე ხელისუფლება გადასცა ხალხის მიერ არჩეულ პრეზიდენტს ჩარლზ ტეილორს. თვითონ კი აწ უკვე პრეზიდენტყოფილმა ცხოვრება თავის ბუნგალოში გააგრძელა.
მის მიერ მომზადებული არჩევნები საერთაშორისო თანამეგობრობამ ერთ-ერთ ყველაზე თავისუფალ და სამართლიან არჩევნებად მიიჩნია. 1999 წლიდან ქალბატონი რუთ პერი აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის ვიცე-გენერალური მდივანია.
ფემინისტური მოღვაწეობა
ქალბატონი პერი აქტიურად მონაწილეობდა ფემინისტური ორგანიზაციების მუშაობაში. 1997 წლის მაისში მონაწილეობა მიიღო აბუჯის კონფერენციაზე რომელსაც „პირველი ქალბატონების სამიტი“ ეწოდა. ამ სამიტზე მონაწილეებს ესაუბრა თავისი ქვეყნის საჭირბოროტო საკითხებზე, ისაუბრა ქვეყნის მომავალზე, შეეხო ბავშვთა უფლებებსაც. მან აღნიშნა, რომ იგი როგორც დედა (მას 7 შვილი ჰყავს) ვალდებულია იზრუნოს ბავშვების მომავალზე, რაც მისი საქმიანობის პრიორიტეტია, რადგანაც, როგორც გამოკვლევებიდან ირკვევა ქვეყანაში სამოქალაქო ომის დროს ორივე დაპირისპირებული მხარის 70 %-ს 15 წლის მოზარდები შეადგენდნენ.
ჯილდოები
ქალთა უფლებების და მშვიდობის განმტკიცებისათვის ბრძოლაში შეტანილი წვლილისათვის ქალბატონი პერი დაჯილდოებულია როგორც თავისი ქვეყნის ასევე აშშ-ს ფულადი პრემიებით და ჯილდოებით.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები კატეგორია:ლიბერიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ლიბერიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
ლოქსა
მინი|ქალაქ ლოქსის დრონით გადაღებული ვიდეო (2022) ლოქსა (Loksa) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ესტონეთში, ჰარიუმაას მაზრაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 403 ადამიანს შეადგენს, ფართობი 3,81 კმ².
სოფელი ლოკსა წყაროებში პირველად 1687 წელს იხსენიება.
სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ჩუკული
ჩუკული — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში (ჟახუნდერის თემი), სვანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, ლენტეხიდან 32 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 58 ადამიანი.
The Sims Medieval
The Sims Medieval  (The Sims შუა საუკუნეები) — ცხოვრების სიმულატორი კომპიუტერული თამაში, რომელიც შექმნა კომპანია Electronic Arts-მა (The Sims Studio). ეს არის The Sims-ის ახალი სერიების წარმომადგენელი. თამაში ინტერფეისით ძალიან ჰგავს The Sims 3-ს, თუმცა ეს თამაში მოთამაშეს გადაიყვანს შუა საუკუნეებში.
კატეგორია:პერსონალური კომპიუტერული თამაშები კატეგორია:The Sims
სანტიაგო-დელ-კამპო
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ალფეროვსკაია (აზლეცკოეს სასოფლო დასახლება)
ალფეროვსკაია (Алферовская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის აზლეცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 13 ადამიანს შეადგენდა.
სიერა-მაესტრა
სიერა-მაესტრა (Sierra Maestra) — ქედი კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია აღმოსავლეთით კრუსის კონცხიდან დასავლეთით დაახლოებით გუანტანამოს უბემდე. სამხრეთი კალთები მიუყვება კარიბის ზღვის სანაპიროს. სიგრძე დაახლოებით 240 კმ, სიგანე 30 კმ. საშუალო სიმაღლე 300-იდან 1500 მ-მდე. სიერა-მაესტრა კუბის უმაღლესი მთათა სისტემაა. ქედი დაგვირგვინებულია ტურკინოს პიკით (1974 მ), რომელიც ქედის დაახლოებით აღმოსავლეთ ნაწილშია აღმართული და წარმოადგენს კუბის უმაღლეს წერტილს. აგებულია ქვიშაქვებით, კირქვებითა და ვულკანური ქანებით. სანტიაგო-დე-კუბის ღრმულის მეშვეობით დაყოფილია ორ ძირითად მასივად. სამხრეთ კალთები მოკლეა, ციცაბოდ ეშვება ზღვისკენ, შემოსილია მარადმწვანე ბუჩქნარებითა და წიწვოვანი ტყეებით. ჩრდილოეთი კალთა მკვეთრად აწეულია, ძლიერ არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, შემოსილია ტროპიკული ფოთლოვანებით და მარადმწვანე ტყეებით. არის სასარგებლო წიაღისეულები, მათ შორის სპილენძი, რკინა, მანგანუმი, ვერცხლი, ქრომი, მარმარილო და სხვა. ქედის ფარგლებშია ტურკინოს ეროვნული პარკი. სიერა-მაესტრას გააჩნია პარტიზანული ომის ხანგრძლივი ისტორია. აღსანიშნავია, რომ ქედის კალთებზე მდებარეობდა ფიდელ კასტროს რევოლუციური არმიის ბაზა.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქედები
ალფეროვსკაია (აზლეცკოეს სასოფლო დასახლება)
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
მელქისედეკ I
მელქისედეკ I — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1010-33 წლებში, საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 1 ოქტომბერი (14 ოქტომბერი). ბაგრატ III-ის ახლო ნათესავი. მის სახელს უკავშირდება საქართველოს კათოლიკოსისათვის პატრიარქის ტიტულის დამატება.
მელქისედეკ კათოლიკოს-პატრიარქი, საქართველოს სამოციქულო, ავტოკეფალური ეკლესიას ხელმძღვანელი იყო მეფეების ბაგრატ III-ის, გიორგი I-ისა და ბაგრატ IV-ის დროს. კათოლიკოსის ტახტი დაიკავა სვიმონ III-ის გარდაცვალების შემდეგ. მელქისედეკი არის საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის პირველი მეთაური, რომელიც მოიხსენიება ტიტულით „საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი“.
„მატიანე ქართლისას“ მიხედვით წმინდა მელქისედეკი იყო „დიდებულთა კაცთა შვილი“ აღზრდილი ბაგრატ III-ის კარზე. ცნობილია მისი ბიძის (დედის ძმის) სახელი — ანტონი. წმინდა მელქისედექმა მისი კათოლიკოსობის პერიოდში ააშენა და განამშვენიერა სვეტიცხოვლის ტაძარი, „იწყო შენებად გარეთითა ბჭითა და გარეშემოთა სტოითა მოქმნითა და ზედაბერვითა, და ყოველი განასრულა“. გარდა ამისა კათოლიკოსმა შეამკო სვეტიცხოველი „ყოვლითა სამკაულობითა, ოქროთი და ვერცხლითა, თუალითა და მარგალიტითა“. ზრუნავდა მცხეთის კათედრალის საპატრიარქოს გადიდება-გამშვენიერებასა და გამდიდრებისათვის.
მელქისედეკი რამდენიმეჯერ ეწვია კონსტანტინოპოლს, ბიზანტიის იმპერიის იმპერატორების კარს, როგორც საქართველოს მეფის ელჩი.
შემონახულია წმინდა მელქისედეკის მიერ შედგენილი ანდერძი – „დაწერილი მცხეთის საყდრისადმი“, სადაც ჩამოთვლილია იმ ნივთების, ეკლესია-მონასტრებისა და სოფლების სრული სია, რომელიც კათოლიკოს-პატრიარქმა შესწირა მცხეთის სვეტიცხოველს. სწორედ ამ ანდერძშია მოხსენიებული პირველად საქართველოს მამამთავარი კათოლიკოს-პატრიარქად და ამავე საბუთიდან ირკვევა, რომ მელქისედეკ I-მა სვეტიცხოველში გაიჩინა დასაკრძალი ადგილი – „სამხრეთით სადიაკვნოსა, წმიდათა მოწამეთა სამარტუილოსა შიგან შევქმენ საფლავი ჩემი და დავდგი საკურთხეველი და ამა საკურთხეველსა ზედა დავაყენე ჟამის მწირველად ცოდვილისა სულისა ჩემისათვის გაზრდილი ჩემი იოვანე“ (კათოლიკოს-პატრიარქი იოვანე V (ოქროპირი) გ. 1049).
მელქისედეკ I-ის მიერ დაახლოებით 1031/33 შედგენილი ეს ანდერძი – „დაწერილი“ (შემორჩა XII ს. პირი), საუკეთესო წყაროა XI საუკუნის საქართველოს ეკონომიკის, სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული ისტორიის შესასწავლად.
სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი მელქისედეკ I გარდაიცვალა 1033 წელს. დასაფლავებულია სვეტიცხოვლის ტაძრის სამხრეთ ნაწილში, წმინდა ილია თეზბიტელის ეკვდერში. კანონიზაცია მოხდა 2002 წლის 17 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:XI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ირლანდიის შეიარაღებული ძალები
ირლანდიის შეიარაღებული ძალები (Óglaigh na hÉireann) — ირლანდიის რესპუბლიკის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება რესპუბლიკის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ირლანდიის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო ტერიტორიები, ტერიტორიულ წყლები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. მის შემადგენლობაშია არმია, სამხედრო-საზღვაო ძალები და საჰაერო ძალები.
მეთაურობა
ირლანდიის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, ქვეყნის პრეზიდენტია, ხოლო უშუალო ხელმძღვანელობას ახორციელებს ქვეყნის თავდაცვის მინისტრი, თავდაცვის საკონსულტაციო საბჭოსთან ერთად, რომლის შემადგენლობაშიც შედიან: თავდაცვის მინისტრი (თავმჯდომარე), თავდაცვის სამინისტროს გენერალური მდივანი, გენერალური შტაბის უფროსი და მისი ორი მოადგილე.
არმია
ირლანდიის არმიის შემადგენლობაში დაახლოებით 8 500 სამხედრო მოსამსახურე ირიცხება. რეზერვისტთა რაოდენობა 13 00-ს აღწევს. ქვეყანა დაყოფილია სამ ნაწილად, თიოთოეულში ჩამოყალიბებულია ცალკეული ქვეითი ბრიგადა. პირველი (სამხრეთ) ბრიგადა პასუხისმგებელია სანაპირო რაიონებში სამხედრო ოპერაციებზე. მეორე (აღმოსავლეთ) ბრიგადა - მოქმედებს დუბლინსა და ლინსტერში. მესამე (დასავლეთ) ბრიგადა კი - წელს კონაქტსა და მანსტერში.
გარდა ამ ნაწილებისა, არსებობს სასწავლო-საწრვთნელი ბანაკებიც, რომელიც შერწყმულია საშტაბო მმართველობასთან.
სამხედრო-საზღვაო ძალები
ირლანდიის სამხედრო-საზღვაო ძალები შემადგენლობაში დაახლოებით 1150 სამხედრო მოსამსახურე ირიცხება. სამხედრო-საზღვაო-ძალების მისია ქვეყნის ტერიტორიული წყლების დაცვა და სანაპირო წყლების, დაცულ ტერიტორიებში პატრულირება. ასევე მისს ფუნქციაა კონტრაბანდით დატვირთული მცურავი საშუალებების აღმოჩენა და კონტროლი. ირლანდიის სამხედრო-საზღვაო ძალების ხომალდების შეიარაღება განკუთვნილია მხოლოდ პატრულირებისა და ტერიტორიული წყლების დაცვისთვის.
სამხედრო-საზღვაო ძალები შედგება: შტაბისა, ოპერატიული სარდლობისა, სამეთაურო მხარდაჭერისია და სამხედრო-საზღვაო კოლეჯისგან. ოპერატიული სარდლობის დაქვემდებარებაშია საპატრულო ხომალდების ფლოტი, რომელიც შედგება საპატრულო ხომალდების ორი დივიზიისა (თითოეულში ორი ხომალდი) და ვერტმფრენთა ესკადრონისგან.
სამხედრო-საზღვაო ძალები ბაზირებულია კუნძულ ჰოლბოულინზე, კორკის ყურეში.
გარდა ამისა, ირლანდიაში მოქმედებს სანაპირო დაცვის სამსახური, Irish Coast Guard (IRCG, Garda Cósta na hÉireann), რომელიც არ შედის ქვეყნის სამხედრო-საზღვაო ძალების შემადგენლობაში.
სამხედრო-საჰაერო ძალები
ირლანდიის სამხედრო-საჰაერო ძალები არ იცავს ქვეყნის საჰაერო სივრცეს, მას მხოლოდ მხარდამჭერი ფუნქცია აქვს. ირლანდიის სამხედრო-საზღვაო ძალები შემადგენლობაში დაახლოებით 939 სამხედრო მოსამსახურე ირიცხება. ირლანდიის სამხედრო-საჰაერო ძალები ფუნქციებია:
აგრეთვე:
საჰაერო კორპუსის შემადგენლობაშია ორი „CASA CN-235”, საზღვაო საპატრულო თვითმფრინავი, რომელიც აღჭურვილია აღმოჩენის სისტემით და ეხმარება საზღვაო სამსახურს ირლანდიის ტერიტორიულ წყლებსა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონაში პატრულირებაში. ის ასევე ეხმარება ირლანდიის ელიტურ რეინჯერთა კორპუსს, HALO სისტემის გამოყენებით პარშუტებით დაშვებაში. გარდა ამისა, ირლანდიის საჰაერო კორპუსის შემადგენლობაშია ექვსი „AgustaWestland AW139” ტიპის სატრანსპორტო ვერტმფრენი, შეიარაღებული ტყვიამფრქვევით. შვიდი Pilatus PC-9 ტიპის ტურბოხრახნიანი თვითმფრინავი, შეიარაღებული სარაკეტო დანადგარითა და ტყვიამფრქვევით. ორი, საერთო დანიშნულების „Eurocopter EC135”.
ბაშილი
ბაშილი  ან ბაშილთაუ — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე 4148 მ. პირამიდული ფორმისაა. აგებულია ქვედა პალეოზოური გრანატოიდებით. დამახასიათებელია ძლიერი თანამედროვე გამყინვარება.
ირლანდიის შეიარაღებული ძალები
სარეზერვო ძალები
სარეზერვო ძალები იყოფა პირველსა და მეორე რიგის ძალებად. პირველ რიგის რეზერვი არმიის ყოფილი წევრებისაგან შედგება და მათი სამხედრო მომზადებაც მაღალია. სარეზერვო ძალების მეორე რიგი შედგება არმიის სარეზერვო (Army reserve) და საზღვაო სარეზერვო (Naval Service Reserve) ძალებისაგან.
ბაშილი
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის მთები
ირლანდიის შეიარაღებული ძალები
სარეზერვო ძალები
არმიის სარეზერვო ძალები მოიცავს 9 ბატალიონსა და 18 დანაყოფს, მათ შორის 3 თავდაცვის ბატარეაა. გარდა ამისა, სამივე ზონა მუდმივ მზადყოფნაშია შეიქმნას სარეზერვო ბრიგადების შტაბი.
სამხედრო-საზღვაო სარეზერვო ძალები შედგება ორი ჯგუფისგან: აღმოსავლეთის სარეზერვო ჯგუფის ორი ასეული (დუბლინი და უოტერფორდი) და სამხრეთის სარეზერვო ჯგუფის ორი ასეული (კორკი და ლიმერიკი)
ბაზები
ირლანდიის შეიარაღებული ძალების სამხედრო ბაზებიირლანდიის მთელ ტერიტორიაზეა განლაგებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიის_შეიარაღებული_ძალები
ეზეკია
thumb|მეფე ეზეკია, უცნობი ავტორი
ეზეკია, ხიზკია (ძვ. ებრ. „ჲაჰვე არის ჩემი ძალა“) — იუდეველთა მეფე ძვ. წ. VIII საუკუნეში. ეწეოდა ფართო სამშენებლო საქმიანობას; გაამაგრა იერუსალიმის კედლები, ქალაქის წყლით მოსამარაგებლად გამოიყვანა სილოამის არხი გიხონის წყაროდან. აღკვეთა ფილისტიმელთა თარეში. შეუდგა რელიგიური რეფორმების გატარებას, აღმოფხვრა კერპთაყვანისმცემლობა. ასურეთის მეფის სარგონ II-ის სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ 705) მიემხრო ანტიასურულ კოალიციას, მაგრამ საბოლოოდ ასურეთი დამორჩილდა და სინექერიბის მოხარკე გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იუდეის მეფეები კატეგორია:დანტეს პერსონაჟები
ნაპო (მდინარე)
ნაპო (Napo) — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, პერუსა და ეკვადორში. ამაზონის მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს ეკვადორის ანდებში, ვულკან კოტოპახის მახლობლად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს მდინარეები კატეგორია:ეკვადორის მდინარეები
ტალავანი
ტალავანი (Talaván) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 98,48 კმ². მოსახლეობა — 806 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ტერნიცი
ტერნიცი (Ternitz) — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ნოინკირხენის რაიონში. მდებარეობს ნაკადულისა და მდინარე შვარცის შესართავთან, სტეინფელდის ვაკის დასავლეთ კიდეზე. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 14 831 ადამიანს შეადგენს.
დოკუმენტებში ტერნიცი პირვალად 1352 წელს იხსენიება, ქალაქის სტატუსი კი 1948 წელს მიიღო. ტრადიციულად, ის ცნობილია, როგორც სამრეწველო ქალაქი.
ლიბანური სამზარეულო
ალტ=ლიბანის დროშა|მინი|ლიბანის დროშა ლიბანური სამზარეულო (المأكولات اللبنانية) არის ტიპური ხმელთაშუაზღვის სამზარეულო. მისთვის დამახასითებელია მრავალფეროვანი ვეგეტარიალნული კერძები, სანელებლების, მარცვლეულის, პარკოსნების  გამოყენება, ახალი ხილი და ბოსტნეული (ბადრიჯანი, პომიდორი, წიწაკა), ნიორი, ზეითუნის ზეთი, თევზი, ზღვის პროდუქტები. ხორცეულიდან უფრო ხშირად  ცხვრის ან თხის ხორცი გვხვდება, უფრო მეტად უპირატესობას ანიჭებენ ფრინველის ხორცს. კერძები უმეტესად მზადდება გრილზე, ცხვება ან იწვება ზეითუნის ზეთში. სალათებს და აპერატივებს ხშირად ლიმნის წვენით ამზადებენ.
დუნაის ტულნი
დუნაის ტულნი (Tulln an der Donau) — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ტულანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. პარკებისა და სხვა მწვანე არეალების სიუხვის გამო, ტულნს ხშირად ბლუმენშტადტს (Blumenstadt) უწოდებენ, რაც ყვავილების ქალაქს ნიშნავს. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი გარსშემორტყმულია ტურნელფელდის ვაკით, თითქმის მთლიანი მისი განაშენიანებული არეალი დუნაის სამხრეთ ნაპირზე მდებარეობს.
ისტორია
ტულნი ავსტრიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ჯერ კიდევ რომაელებამდე იყო დასახლებული, მან მნიშვნელობა რომაული ციხესიმაგრის წყალობით შეიძინა.
859 წელს, ქალაქი პირველად იხსენიება დოკუმენტებში ტულინას სახელით. 1683 წლის 6 სექტემბერს, ვენის ბრძოლისთვის აქ პოლონეთის არმია გაერთიანდა იმპერიულ არმიასთან (ავსტრიის), ასევე შეიყარნენ ბავარიელთა, საქსონთა, ბადენელთა, ფრანკონთა და შვაბიელთა ძალები. 1986 წელს, ტულნი ქვემო ავსტრიის დედაქალაქი გახდა, თუმცა იგი მალე ჩაანაცვლა სანქტ-პელტენმა.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ლიბანური სამზარეულო
ცნობილი ლიბანური პიკანტური კერძებია: ბაბა განუჯი (ბაბა განუში) (بابا جانوج), ბადრიჯნის სოუსი, რომელიც მზადდება ნაკვერჩხლებზე. ამ პოპულარულ არაბულ კერძს  მიირთმევენ საუზმეულის სახით. ფალაფელი (فلافل) პატარა ზომის შეწვარი ბოსტნეულის ( ბარდის, ლობიოს ან მათი კომბინაციით)კროკეტები (ბურთულები), შაურმა (شاورما ) -ე.წ. ბუტერბროდი-ცეცხლზე ვერტიკალურად მოტრიალე დიდ შამფურზე მომზადებული დამარინადებული ხორცისაგან, მრავალი ლიბანური კერძის მნიშვნელოვანი კომპონენტია ჰუმუსი (الحمص)  სოუსი ან პიურე, რომელიც მზადდება მუხუდოს, ტაჰინის (ქუნჯუთის თესლით მომზადებული პასტა), ლიმონი ს წვენით და ნიორით, რომელსაც ჩვეულებრივ მიირთმევენ ლავაშთან ერთად.
სარგის მხარგრძელი
სარგის მხარგრძელი (გ. 1187) — საქართველოს დიდებული XII საუკუნის II ნახევარში. ამირსპასალარ  ზაქარია II-ისა და ათაბაგ ივანეს I-ის მამა. ქვემო ქართლის ერთ-ერთი მემამულე.