cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბუნებრივი და სამართლებრივი უფლებები
თანამედროვე ეპოქა
მე-17 საუკუნის ინგლისელი ფილოსოფოსი ჯონ ლოკი განიხილავდა ბუნებრივ უფლებებს თავის ნაშრომში და ამ უფლებებში მოიაზრებდა „სიცოცხლეს, თავისუფლებასა და საკუთრებას“. ლოკი მიიჩნევდა, რომ ამ ფუნდამენტურ უფლებებზე უარის თქმა სოციალური კონტრაქტით არ შეიძლებოდა. სიცოცხლის, თავისუფლებისა და საკუთრების ბუნებრივი უფლებების შენარჩუნება იყო ამერიკული კოლონიების აჯანყების საფუძველი. ჯორჯ მასონი წერდა ვირჯინიის უფლებათა დეკლარაციის შავ ვერსიაში, რომ „ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია“ და „გააჩნია თანდაყოლილი ბუნებრივი უფლებები, რომლებსაც ვერანაირი საშუალებით ვერ შეავიწროებენ ან წაართმევენ ადამიანს.“ მე-17 საუკუნის სხვა ინგლისელი, ჯონ ლილბურნი (რომელიც ცნობილია სახელით „თავისუფალი ჯონი), რომელიც ეწინაამდეგებოდა როგორც ჩარლზ I-ის მონარქიას, აგრეთვე ოლივერ კრომველის სამხედრო დიქტატურას, ამბობდა, რომ ადამიანს გააჩნდა „თანშობილი უფლებები“, რომელსაც ყოფიერების უფლებებსაც უწოდება. მისი აზრით, ამ უფლებებით ყველა ადამიანი იბადება და იგი განსხვავდება იმ უფლებებისგან, რომლებსაც ადამიანს მთავრობა ან კანონი ანიჭებს. განსხვავება გასასხვისებელ და გაუსხვისებელ უფლებებს შორის წარმოადგინა ფრენცის ჰუტჩესონმა. თავის გამოკვლევაში „ჩვენი იდეების სიმშვენიერისა და აღმატებულობის შესახებ“, ჰუტჩესონმა დამოუკიდებლობის დეკლარაციაზე წერდა: „ნებისმიერი თავდასხმა, რომელიც დამყარებულია გაუსხვისებელ უფლებებზე, მის შემშედ აუცილებლად აღმოცენდება სრულყოფილი ან მემარჯვენე მოწინააღმდეგეობა... გაუსხვისებელი უფლებები აუცილებელი კომპონენტია მთავრობების შესაზღუდად.“ ჰუტჩესონმა, ამისდა მიუხედავად, დაასახელა გაუსხვისებელი უფლებების საზღვრებიც. იგი აღნიშნავდა, რომ „არ შეიძლება არსებობდეს უფლება ან უფლების შეზღუდვა, რომელიც შეეწინააღმდეგება საზოგადო სიკეთეს.“ ჰუტჩესონმა ეს იდეა წამოაყენა თავის „მორალური ფილოსოფიის სისტემაში“, რომელიც ეფუძნებოდა ცნობიერების თავისუფლების რეფორმაციულ პრინციპს. შეუძლებელია განვსაზღვროთ სუბიექტური მსჯელობების მოცულობა (მაგალითად, რელიგიური კითხვები), გარდა იმისა, როდესაც დამატებით კონტრაქტის ან ფიცის სახით განიმარტება, რომ უფლება „გაუსხვისებელია“. ჰუტჩესონი წერდა: „არავის ძალუძს თავისი გრძნობების, ფიქრების და შინაგანი მდგომარეობის შეცვლა სხვის ხარჯზე; და არც შეუძლია შეაცვლეინოს თავისი გულის რეალური მისწრაფებანი. კერძო განსჯის უფლება გაუსხვისებელია.“ გერმანული განმანათლებლობის ხანაში, ჰეგელმა განუყოფლობის არგუმენტს ლოგიკურად მიიჩნევდა. ჰუტჩესონის მსგავსად, ჰეგელმა თავისი თეორია დააფუძნა დეფაქტო განუყოფლობის იმ ასპექტებზე, რომლებიც ერთმანეთისგან განასხვავებენ ადამიანს საგნებისგან. საგანი, როგორც საკუთრება, შეიძლება ერთი ადამიანიდან მეორეს გადაეცეს.
ჰეგელის მიხედვით, ეს არ შეეხება ინდივიდებს: რადგანაც მე ვიღებ პასუხისმგებლობას ჩემს პიროვნებაზე, სუბსტანციურ არსებობაზე და ვქმნი პასუხისმგებლიან, მორალური და რელიგიური ცხოვრების მქონე ადამიანს, რომელსაც შეუძლია გააჩნდეს უფლებები, ის სწორედ აც რომ განუყოფელი უნდა იყოს ჩემი არსებისგან. გარეგან კატეგორიებს მხოლოდ შეუძლიათ ვიღაცის საკუთრებას შეეხონ, მაგრამ როდესაც მე მათ ანულირებას ვახდენ, უკვე ჩემი უფლებების დაკარგვა აღარ შემიძლია დროის ლაფსუსში ან სხვა მიზეზთა გამო. სოციალური კონტრაქტის თეორიის განხილვისას, „განუყოფელი უფლებებს“ უწოდებდნენ ისეთ უფლებებს, რომლებსაც მოქალაქეები ვერ დაუთმობდნენ მმართველ ძალას. ასეთი უფლებები განეკუთვნებოდა ბუნებრივ უფლებებს, რომლებიც არსებობდნენ დამოუკიდებლად პოზიტიური სამართლისგან. ზოგიერთი ამ თეორიის მიმდევარი მიიჩნევდა, რომ ბუნებრივ მდგომარეობაში მხოლოდ უძლიერესებს შეეძლოთ თავიანთი უფლებებისგან სარგებლის მიღება. საბოლოო ჯამში, ადამიანები დებენ ისეთ სოციალურ კონტრაქტს, რომელიც მათ ათმობინებთ ბუნებრივ უფლებებს იმის სანაცვლოდ, რომ დაიცვან ადამიანები ძალადობისგან და შედეგად ისინი ცხოვრობენ სამართლებრივი უფლებების ავტორიტეტის ქვეშ.
ბევრი ისტორიული მობოდიშება მონობის ან არალიბერალური მთავრობის შესახებ ეფუძნებოდა ექსპლიციტურ ან იმპლიციტურ კონტრაქტებს, რომლებიც ითვალისწინებდნენ „ბუნებრივი უფლებების“ გადაცემას თავისუფლებისა და თვითგამორკვევისთვის. ჰუტჩესონისა და მისი მიმდევების დე ფაქტო განუყოფლობის არგუმენტები წარმოადგენდნენ მონობის საწინააღმდეგო მოძრაობის საფუძველს. ისინი აკრიტიკებდნენ არა მხოლოდ არამოხალისეობრივ მონობას, არამედ ნებისმიერი ფორმის კონტრაქტს, რომელიც მონობას ემსახურებოდა. ნებისმიერი კონტრაქტი, რომელიც არასამართლებრივად შეზღუდავდა უფლებებს, თავიდანვე არ უნდა ჰქონოდა კანონის ძალა. მსგავსად, ამ არგუმენტს იშველიებდა დემოკრატიული მოძრაობაც, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ნებისმიერი სახის ექსპლიციტურ ან იმპლიციტურ სოციალურ კონტრაქტს, რომლის მიხედვითაც ხალხი, სავარაუდოდ, დათმობდა თავისი თავის მართვის უფლებას, როგორც ეს თომას ჰობსის „ლევიათანშია. ერნსტ კასირერის მიხედვით, არსებობს ერთი უფლებაც კი, რომელსაც ვერც დათმობ და ვერც მის გარეშე იარსებებ: პიროვნებად ყოფნის უფლება.. ისინი აკრიტიკებდნენ უდიდეს ლოგიკოსს [ჰობსს] ტერმინების წინააღმდეგობრიობაში. თუ ადამიანი დათმობს თავის პიროვნულობას, მაშინ ის აღარაა მორალური არსება.... არ არსებობს არანაირი pactum subjectionis, არანაირი უფლებების დათმობისა და თავის დამონების აქტი. ამის დათმობით ადამიანი დაკარგავდა თავის ბუნებას და მყოფაბოდას; იგი თავის ადამიანობას დაკარგავდა. ეს თემები გაერთიანდა ამერიკის დამოუკიდებლობის შესახებ დებატებში. როცა თომას ჯეფერსონი წერდა დამოუკიდებლობის დეკლარაციას, ინგლისელი რიჩარდ პრაისი ამერიკელების მხარეს იდგა და ამბობდა, რომ „დიდი ბრიტანეთი ცდილობს მათი თავისუფლების წართმევას, ხოლო საზოგადოების ყველა წევრს და სამოქალაქო გაერთიანებას აქვს ბუნებრივი და განუყოფელი უფლებები“. პრაისი თავის არგუმენტებს ამყარებდა დე ფაქტო განუყოფლობის იდეაზე, რომლის მიხედვითაც „თვითნებობა ან მიზანდასახულობა გვანიჭებს ჩვენ საკუთარ მოქმედებებზე განკარგვის უფლებას და არ ვხდებით დამოკიდებული გარეგან მიზეზზე.“ ნებისმიერი კონტრაქტი თუ შეთანხმება, რომელიც ითვალისწინებს უფლებების დათმობას, უნდა იყოს არაკანონიერი და მყიფე.
პრაისი წერდა: არც ერთ სახელმწიფოს არ შეუძლია მიიღოს ამხელა ძალაუფლება სხვა სახელმწიფოზე ნებისმიერი სახის ხელშეკრულების ან უფლებების დათმობის საფუძველზე. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც ხელშეკრულება არ არის შემაკავშირებელი. სამოქალაქო თავისუფლება ამ შემთხვევაში არის რელიგიური თავისუფლების სინონიმი. არც ერთ ადამიანს არ შეუძლია დათმოს რელიგიური თავისუფლება განსჯის უფლების დათმობის ხარჯზე ან არავის შეუძლია სხვას თავს მოახვიოს და მიუთითოს, თუ მის რწმენას როგორი შინაარსი ან პრაქტიკა უნდა ჰქონდეს. ამის იდენტურია მოსაზრება, რომ სამოქალაქო საზოგადოებაში კანონის ძალით არავის შეუძლია დათმოს თავისი სამოქალაქო თავისუფლება ვიღაცისთვის სამართლებრივი ძალაუფლების მინიჭებითა და საკუთრების შელახვაზე ნების მიცემით.
პრაისის მოსაზრებებმა გააბრაზა ოპოზიცია, ამიტომ 1777 წელს მან დაწერა სხვა ბროშურაც, რომელშიც ასაბუთებდა თავის პოზიციას და ამტკიცებდდა, რომ „ადამიანთა თავისუფლება არის ის ძალა, რომელიც მიმართულია თვითგამორკვევისკენ“.
„ამერიკული რადიკალიზმის ინტელექტუალური წარმომავლობის შესახებ“ ნაშრომში სტოტონ ლინდმა ეს მოსაზრებები მოაგროვა და დაუკავშირა მონობის შესახებ გამართულ კამათს: ამან შემდგომში ბევრი ცვლილება გამოიწვია. ერთნი ამბობდნენ, რომ მონობა იყო არასწორი, რადგან ყველა ადამიანს გააჩნდა უფლება საკუთარი სხეულის ფლობისა ან იმის გამოც, რომ ყველა ადამიანს აქვს ბუნებრივი უფლება თავად განსაზღვროს საკუთარი ბედი. პირველი სახის უფლება იყო გასხვისებადი: ამგვარად, ლოკი ცხადად წარმოაჩენდა, რომ მონობა იყო აღმოცენებული ომში ადამიანების დატყვევებით, როცა გამარჯვებული მხარე დამარცხებულის ადამიანებს თავისთან იტოვებდა, როცა ისინი შეიძლებოდა პატრონს კანონის ძალით მოეკლა; ასე მიაწერდნენ დრედ სკოტს, რომ მან სამუდამოდ დაკარგა თავისი თავისუფლება. მაგრამ მეორე უფლება, რომელსაც პრაისი უწოდდებს „თვითგამორკვევის ძალას“, იყო განუყოფელი ადამიანისგან მანამ, სანამ იგი არ დაიღუპებოდა. როგორც ადამიანის გონება ისწრაფვის რელიგიური სიმართლის წარმოშობის დასადგენად, ისე თვითგამორკვევა არაა ისეთი რამ, რომელიც შეიძლება შეიძინო და დათმო. ის ადამიანის ყოფიერების რთული ნაწილია. ამასობაში, ამერიკაში თომას ჯეფერსონმა „ჰუტჩესონისგან აიღო უფლებების დაყოფის იდეა და გახადა იგი პოპულარული და მნიშვნელოვანი“. 1776 წლის ამერიკის შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში იგი ამაყად აღნიშნავდა, რომ „ჩვენთვის თავისთავად ცხადია ის ჭეშმარიტება, რომ ადამიანები შექმნილნი არიან როგორც თანასწორი არსებანი, რომ ღმერთმა მათ მიანიჭა გარკვეული შეუვალი უფლებები...“
მე-19 საუკუნეში მონობის წინააღმდეგ მიმართულმა მოძრაობამ გააფართოვა პასაჟის მნიშვნელობა, რომელიც უნდა გამხდარიყო საკონსტიტუციო პრინციპი, მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია ცნობდა და იცავდა მონობას. როგორც იურისტი, მომავალი უფროსი მოსამართლე სალმონ ჩეისი ამტკიცებდა იგივეს უზენაეს სასამართლოში შესვლამდე ჯონ ვან ზანდტის საქმეში, რომელიც გასამართლებული იყო დევნილი მონების აქტის საფუძველზე. აქტი ამბობდა: სამართლის შექმნელი, რომელმაც ადამიანს უბოძა შეუვალი უფლება თავისუფლებისა, ვერანაირი კანონის საფუძველზე ვერ დაადგენს, რომ ადამიანი არის საკუთრება. შეუვალი უფლებების კონცეპცია გააკრიტიკა ჯერემი ბენტჰემმა და ედმუნდ ბურკმა, რადგან მას დაუსაბუთებლად მიიჩნევდნენ. ბენტჰემი და ბურკი, რომლებიც წერდნენ მე-18 საუკუნეში ბრიტანეთში, მიიჩნევდნენ, რომ უფლებების სათავე მთავრობაა ან იგი აღმოცენდება ტრადიციიდან. ამ ორიდან არც ერთი სახის უფლება არ შეიძლება იყოს შეუვალი. (ნახეთ ბენტჰემის „შეუვალობის დოქტრინის კრიტიკა“ და ბურკის „საფრანგეთის რევოლუციის შესახებ“). რადგანაც ბენტჰემი გრძნობდა, რომ მე-19 საუკუნეში შეიცვლებოდა ადამიანების აზროვნება, მან უარყო ბუნებრივი უფლებების „სისულელედ“ შერაცხვის იდეა. ბრიტანელი ნაციონალისტების ბურკისა და ბენტჰემის აზრებს შორის სხვაობაში ამერიკელი რევოლუციონერი სწავლული ჯეიმზ ვილსონი ბურკის იდეებს უწოდებდა „ტირანიას.“
დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ხელმომწერები მიიჩნევდნენ, რომ ეს „ეჭვმიუტანელი სიმართლეა“ და რომ „ყველა ადამიანს ღმერთმა დაბადებისთანავე მიანიჭა შეუვალი უფლებები.“ „სოციალურ კონტრაქტში“ ჟან ჟაკ-რუსო წერდა, რომ შეუვალი უფლებების არსებობა არაა საჭირო კონსტიტუციის ან კანონების არსებობისთვის. სოციალური კონტრაქტის იდეა, რომ უფლებები და პასუხისმგებლობები წარმოიშობა მთავრობასა და ხალხს შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, მსოფლიოში ყველაზე მიღებული ალტერნატივაა.
ბუნებრივი უფლებების ერთ-ერთი თეორიის მიხედვით, არავის შეუძლია ნორმები შექმნას ფაქტებისგან. ეს ხედვა გამოხატულია, მაგალითად, „არის-უნდა იყოს“ პრობლემაში, ნატურალისტურ სოფიზმში ან ბუნებასთან მიმართებაში. ჯორჯ მური ამბობდა, რომ ეთიკურ ნატურალიზმზე გავლენას ახდენს ნატურალისტური სოფიზმი. ბუნებრივი უფლებების თეორიის ზოგიერთი დამცველი ეწინააღმდეგება „ბუნებრივი უფლებების“ ტერმინში სიტყვა „ბუნებრივის“ „ხელოვნურთან“ შეპირისპირებას და მიიჩნევს, რომ იგი მხოლოდ ბუნებას უნდა უკავშირდებოდეს. ჯონ ფინისი, მაგალითად, ამტკიცებს, რომ ბუნებითი სამართალი და ბუნებრივი უფლებები წარმოიშობა თვითგამორკვევის პრინციპებიდან და არა სპეკულაციური ფაქტებიდან.
კამათი მიმდინარეობს აგრეთვე იმაზე, არის ყველა უფლება ბუნებრივი თუ სამართლებრივი. აშშ-ის მეოთხე პრეზიდენტს, როდესაც იგი წარმოადგენდა ვირჯინიშიის შტატს წარმომადგენელთა პალატაში, სჯეროდა, რომ არსებობს უფლებები, მაგალითად, ნაფიცმსაჯულთა სასამართლოს მხრიდან განსჯის უფლება, რომლებიც სოციალური უფლებებია. ისინი არ აღმოცენდება არც ბუნებითი სამართლიდან და არც პოზიტიური სამართლიდან (რომლებიც ბაზისია ბუნებრივი და სამართლებრივი უფლებებისა), არამედ იმ სოციალური კონტრაქტიდან, რომელიც მთავრობას ანიჭებს ძალაუფლებას.
თომას ჰობსი
თომას ჰობსმა (1588-1679) გააგრძელა დისკუსია ბუნებრივი უფლებების შესახებ თავის მორალისა და პოლიტიკის ფილოსოფიაში. ჰობსის კონცეპცია ბუნებრივ უფლებებთან დაკავშირებით განსხვავდებოდა მისი ადამიანის როლისგან „სახელმწიფოს ბუნების“ კონცეპციაში. მისი აზრით, აუცილებელი ადამიანური უფლება იყო „საკუთარი ძალაუფლების გამოყენება საკუთარი თავის, საკუთარი ცხოვრების შესანარჩუნებლად; და შედეგად იგი უნდა შეეგუოს ყველა მოცემულ პირობას.“’ ჰობსი მკვეთრად განასხვავებდა ბუნებრივ „თავისუფლებას“ ბუნებრივი „კანონებისგან“. ამას აღწერდა, როგორც „წესს ან მითითებას მიზეზებზე აღმოცენებულს, რომელიც ადამიანს უკრძალავს ისეთი რამეების გაკეთებას, რაც დამაზიანებელია სიცოცხლისთვის და ხელს უწყობს სიცოცხლის განახგრძილებას.“ მისი თქმით, ბუნებრივ მდგომარეობაში ადამიანი სრულიად თავისუფალია და იქ არ არსებობს კანონები - „ამ შემთხვევაში ყველა ადამიანს ყველაფრის უფლება აქვს, მათ შორის სხვისი სხეულების მიმართაც კი. და რაც უფრო მეტად გაგრძელდება ყოველი ადამიანის ასეთი მდგომარეობა, მით უფრო მეტად დაუცველი იქნება თითოეული მათგანი... ბუნება ზოგადად აძლევს ადამიანს საშუალებას, რომ იცხოვროს.“
ეს საბოლოო ჯამში მიდის ისეთი სიტუაციისკენ, რომელსაც ჰქვია „ომი ყველასი ყველას წინააღმდეგ“. ამ დროს ადამიანები კლავენ, იპარავენ და ატყვევებენ სხვებს გადასარჩენად, ისინი იბრძოლებენ ბუნებრივად მეტისთვის, „უსაფრთხოებისთვის“ და „რეპუტაციისთვის.“ ჰობსი ამტკიცებდა, რომ ასეთ სამყაროს შექმნიდა შეუზღუდავი უფლებები და ამის შემდეგ კაცთა მოდგმა გახდებოდა „საბრალო, ღარიბი, საზიზღარი, ბრუტალური და მოკლეხნიანი“. იმ მიზნით, რომ ადამიანებმა მშვიდად იცხოვრონ, მათ უნდა დათმონ ბუნებრივი უფლებების უმეტესობა და სწორედ ამით შექმნან მორალური ვალდებულებები, რათა ჩამოყალიბდეს პოლიტიკური და სამოქალაქო საზოგადოება. ეს ერთ-ერთი ყველაზე პირველი ფორმულირებაა მთავრობის კონცეპციისა, რომელსაც უწოდებენ სოციალურ კონტრაქტს.
ჰობსი ეწინააღმდეგებოდა უფლებების წარმოშობას ბუნებითი სამართლისგან. ის ფიქრობდა, რომ კანონი და უფლება ხშირად დამაბნეველი ოპოზიტიებია, რადგან კანონი მიემართება ვალდებულებებს, ხოლო უფლება თავის თავში არ მოიცავს ვალდებულებას. რადგანაც ადამიანის ბუნება ისეთია, რომ იგი ისწრაფვის მაქსიმალური კეთილდღეობისკენ, ამიტომ უფლებები დგას კანონამდე, გინდ ბუნებითი იყოს იგი და გინდ ინსტიტუციონალური. ადამიანები არ დაემორჩილებიან ბუნებით კანონებს სანამ თავდაპირველად უმაღლესი ძალაუფლება არ დაიმორჩილებს მათ. „მანამ სანამ გამოვიყენებთ „უსამართლოსა“ და „სამართლიანის“ ტერმინებს, აუცილებლად უნდა არსებობდეს იძულებითი ძალაუფლება, რომელიც თანაბრად შეასრულებს ხელშეკრულებს პირობებს.., ამით ისინი შეიძენენ საკუთრებას, კეთილდღეობას და ამ ყველაფერს მიიღებენ კონტრაქტის საფუძველზე იმ უფლებების საკომპენსაციოდ, რომლებიც მათ დათმეს; ასეთ ძალაუფლებას მანამდე ვერ ექნება კეთილდღეობა.“ („ლევიათანი. 1, XV)
ჯონ ლოკი
ჯონ ლოკი (1632-1704) იყო კიდევ ერთი გამოჩენილი დასავლელი ფილოსოფოსი, რომელიც უფლებებს მიიჩნევდა ბუნებრივად და განუყოფელად. ჰობსის მსგავსად, ლოკს სწამდა, რომ ბუნებრივი უფლებები მოიცავდა სიცოცხლეს, თავისუფლებასა და საკუთრებას. მისმა აზრებმა გავლენა მოახდინა ამერიკის რევოლუციონერულ ომზე, განსაკუთრებით მისმა ნაწერებმა ბუნებრივი უფლებების შესახებ, მაგრამ მისი მტკიცებები დღემდე განხილვის საგანია. მაგალითად, ისტორიკოსი რეი ფორესტი აცხადებს, რომ ჯეფერსონი და ლოკი „ორ საპირისპირო პოლუსზე“ იდგნენ პოლიტიკური ფილოსოფიის სფეროში. ის ამას ხსნიდა ჯეფერსონის მიერ დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში ლოკისეული „საკუთრების“ კონცეფციის „ბედნიერების სწრაფვის“ ტერმინის ჩანაცველებით. თანამედროვე ისტორიკოსი ჯონ ფილიპი მიიჩნევს, რომ თანამედროვე სწავლილებმა „არასწორი აქცენტები დასვეს ჯონ ლოკზე“ და მის კავშირზე ამერიკის კონსტიტუციასთან. იგი მიიჩნევდა, რომ ამერიკული რევოლუციის მიმდევრები ლოკს ხედავდნენ, როგორც განმმარტებელს ამ კონსტიტუციის პრინციპებისა. თომას პენლი იცავდა ლოკის გავლენას დამფუძნებელ მამებზე. იგი ამბობდა, რომ საპირისპიროს ვინც ამტკიცებს, ან არ ესმის კლასიკური რესპუბლიკის შემქმნელი ლიდერების ხედვები, ან არაფერი იციან ლოკის შესახებ, ანდაც მიანიშნებნ სხვა ადამიანზე, რომელიც ასევე ლოკის ზეგავლენის ქვეშ იყო მოქცეული. ამ აზრს ინარჩუნებდა მაიკლ ზუკერტიც.
ლოკის მიხედვით, არსებობს სამი ბუნებრივი უფლება: სიცოცხლე: ყველას აქვს სიცოცხლის უფლება. თავისუფლება: ყველას აქვს უფლება, აკეთოს ის, რაც უნდა და რამდენ ხანსაც უნდა, მანამ სანამ არ შელახავს პირველ უფლებას. საკუთრება: ყველას აქვს უფლება განკარგავდეს იმას, რაც მან შექმნა ან შეიძინა საჩუქრად თუ ვაჭრობით მანამ, სანამ იგი არ შელახავს ზედა ორ უფლებას.
ლოკის პოლიტიკური ფილოსოფიის მიხედვით, მას სწამდა, რომ მთავრობამ უნდა უზრუნველყოს ძირითადი და ბუნებრივი უფლებების დაცვა თავისი მოქალაქეებისთვის. ესაა სიცოცხლის, თავისუფლებისა და საკუთრების უფლება. ლოკისთვის იდეალური მთავრობა ამ უფლებების დაცვას უზრუნველყოფს ყოველი მოქალაქისთვის. მან უნდა უზრუნველყოს ამ უფლებების დაცვა ტირანისაა და ძალადობისგან, მთავრობა კი უნდა იყოს ხალხისკენ მიმართული. თან ლოკმა არა მხოლოდ გავლენა მოახდინა თანამედროვე დემოკრატიის ჩამოყალიბებაზე, არამედ წარმოადგინა იდეა თავისუფლების იდეის საყოველთაოობაზე. მან არა მარტო ხელი შეუწყო დემოკრატიის ჩამოყალიბებას, არამედ უბიძგა ამ დემოკრატიაში სამოქალაქო აქტივიზმის განვითარებისკენაც. ლოკს მიაჩნია, რომ ყველა ადამიანი განსხვავებულია და ეს განსხვავება არ ნიშნავს იმას, რომ სხვას ამის გამო ნაკლები თავისუფლება უნდა გააჩნდეს.
თავისი უფლებების კონცეპციის განვითარების დროს ლოკზე დიდი გავლენა მოახდინა ადგილობრივი ამერიკელების რეპორტებმა. ამ ადამიანებზე ლოკი წერდა, რომ ისინი ცხოვრობენ „თავისუფლების მდგომარეობაში“ და არა „აღვირახსნილობაში.“ ამან აგრეთვე შთააგონა იგი სოციალური კონტრაქტის იდეაზე. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ამას ცხადად არსად არ წერს, მისი ზოგადი პოზიცია ასახავს მოსაზრებას, რომ მიუხედავად ჩვენი თვისებებისა, ჩვენს მეზობლებს ან მმართველებს არ აქვთ უფლება მოგვეპყრან განსხვავებულად. „ლოკი ამტკიცებს, რომ არ არსებობს ისეთი ბუნებრივი თვისება, რომელიც ერთ ადამიანის მდგომარეობას განასხვავებს მეორისგან... რა თქმა უნდა, ყველა ბუნებრივად განსხვავებულად ვცხოვრობთ ერთმანეთთან.“ ჰავორტი ამტკიცებს, რომ ჯონ ლოკი გატაცებული იყო საზოგადოებაში თანასწორობის ცნებით, რომ ყველას უნდა მოპყრობოდნენ თანასწორად. ის აგრეთვე ამ განსხვავებს ამჩნევს ლოკის ფილოსოფიაში, რომლის მიხედვითაც ჩვენ ყველა უნიკალური და მნიშვნელოვანი წევრები ვართ საზოგადოებისა. ლოკი მიიჩნევდა, რომ ყველა მთავრობამ უნდა დაიცვას ყველას უფლებები და თავისუფლებები, რადგან ყველა თანაბრად მნიშვნელოვანია საზოგადოებისთვის.
მისი იდეები შემდგომ გარდაიქმნა ბრიტანეთიდან თავისუფლების მოპოვების მომხრე მოძრაობებად. მის მოძღვრებაში თავისუფლების იდეა მიემართებოდა თანამედროვე კულტურასაც. ლოკის იდეები ზეგავლენას ახდენდა ბევრ მოძრაობაზე, დაწყებული სამოქალაქო უფლებების მოძრაობიდან დამთავრებული ქალების უფლებებამდე. ეს ყველა ითხოვდა სამართლიან მთავრობას. მისი იდეები ფუნდამენტია თანამედროვე დემოკრატისაა და არ იქნება აზრსმოკლებული თუ ლოკს მივიჩნევთ ამერიკის ისტორიაში სამოქალაქო აქტივიზმის ფუძემდებლადაც. ამ ყველაფრის შექმნის შედეგად ლოკს შეიძლება მივაწეროთ თანამედროვე თანასწორობის იდეისთვის საფუძველის შექმნა. ლოკის ფილოსოფიას ხშირად არასწორადაც იყენებდნენ ადრეულ ამერიკულ დემოკრატიაში. სამოქალაქო უფლებების მოძრაობა და ქალების უფლებების მოძრაობა მოითხოვდა ამერიკის დემოკრატიისგან თანასწორობის საკითხში გამოწვევების დაძლევას. ისინი ფიქრობდნენ, რომ ამერიკული დემოკრატიის შემოქმედებმა სიტყვა „ყველაში“ იგულისხმეს ყველა ადამიანი, რომელიც იმსახურებს თანასწორობას, იმას, რასაც ლოკი ასე ასხამდა ხოტბას. „თანასწორ სახელმწიფოში, სადაც ძალაუფლება და სამართალი ურთიერთმომგებიანია, არავის აქვს სხვაზე მეტი.“ ლოკი თავის ნაწერებში მკაფიოდ გამოკვეთს, რომ მას სურს ისეთი სახელმწიფო, რომელშიც ყველა თავისუფლება თანასწორადაა დაცული. „ლოკის შეხედულებები ტოლერანტობაზე თავისი ეპოქისთვის ძალიან პროგრესულია.“ ავტორები, მაგალითად ჯეიკობ კონოლი ამბობს, რომ ლოკის პროგრესული შეხედულებები თავის ეპოქაზე ძალიან წინ იყო. მისი აზრები დღევანდელობას უფრო შეესაბამება, როცა ჩვენ ვიბრძვით იმისთვის, რომ ხელისუფლების არჩევის დროს ყველა ადამიანის ხმა ისმოდეს და ყველა ადამიანს ჰქონდეს შანსი კარგი ცხოვრებისა. მიუხედავად რასის, გენდერის თუ სოციალური მდგომარეობისა, ლოკი მიიჩნევდა, რომ მთავრობა არა მხოლოდ უნდა უზრუნველყოფდეს უფლებებს, არამედ ეს უფლებები უნდა იყოს გამყარებული სოციალური კონტრაქტითაც.
სოციალური კონტრაქტი არის შეთანხმება ქვეყნის მაცხოვრებლებს შორის, რომლებიც ცხოვრობენ ერთი და იმავე კანონთა სისტემაში. მთავრობის კონკრეტული ფორმები არის შედეგი ამ ადამიანების კოლექტიური აქტივობისა. მთავრობის ფუნქციაა კანონების მიღება, რომლებიც დაიცავს ადამიანის ბუნებრივ უფლებებს. თუ მთავრობა სათანადოდ ვერ იცავს ადამიანის ბუნებრივ უფლებებს, იგი უნდა დაემხოს.
ტომას პეინი
ტომას პეინმა (1731-1809) უფრო დეტალურად აღწერა ბუნებრივი უფლებები თავის ცნობილ ნაშრომში „ადამიანთა უფლებები“ (1791). იგი ხაზს უსვამდა იმ ფაქტს, რომ უფლებების მინიჭება არ შეიძლება მომხდარიყო რომელიმე ინსტიტუტის მხრიდან, რადგან იქმნებოდა სამართლებრივი საფუძველი მისი გაუქმებისაც და ასეთ პირობებში უფლებები შეიძლება გადაქცეულიყო პრივილეგიებად.
ტერმინების დამახინჯება იქნებოდა, თუ ვიტყოდით, რომ ქარტია ანიჭებს ადამიანს უფლებებს. ეს საპირისპირო ეფექტს იძლევა - იგი ართმევს ადამიანს უფლებებს. უფლებები ადამიანს გააჩნიათ თანშობილად, მაგრამ ქარტიას გააჩნია ამ უფლების ანულირების უფლება და ამ უფლებას მცირე ჯგუფის ხელში სტოვებს.. ეს უსამართლობის ინსტრუმენტია. ამის გამო ადამიანებმა საკუთარი უფლებების დასაცავად უნდა დადონ ხელშეკრულება, რომელიც შექმნის მთავრობას და ეს იქნება მხოლოდ ერთი ტიპის მთავრობა, რომელიც მოვა ხელისუფლებაში პრინციპით, რომ უნდა დაიცვას უკვე არსებული უფლებები.
ამერიკელი ინდივიდუალისტი ანარქისტები
თავდაპირველად პირველი ამერიკელი ინდივიდუალისტი ანარქისტებდი ეთანხმებოდნენ ბუნებრივი უფლებების პოზიციის დამცველებს, მაგრამ შემდეგ უკვე ბენჟამინ ტუკერის ლიდერობით ზოგი ამ პოზიციას აღარ ეთანხმებოდა და გადაიხარა მაქს შტირნერის ეგოისტი ანარქიზმისკენ. ისინი უარყოფდნენ მორალურ უფლებებს. ტუკერი ამბობბდა, რომ არსებობდა მხოლოდ ორი სახის უფლება: „სურვილის უფლება“ და „ხელშეკრულების უფლება“. მას შემდეგ, რაც იგი დაეთანხმა ეგოისტურ ინდივიდუალიზმს, ტუკერი ამბობდა, რომ „წარსულში მე მტკიცედ ვლაპარაკობდი ადამიანის ცხოვრების უფლებაზე. ეს ცუდი ჩვევა იყო, რომელიც დიდხანს გამყვა.. ადამიანის ერთადერთი ცხოვრებაა იცხოვროს, თუ ამისი სურვილი აქვს.
ვენდი მაკელროი წერდა: შტირნერისეული ეგოიზმზე (1886) დათანხმებით ტუკერმა უარყო ბუნებრივი უფლებები, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში ლიბერტარიანიზმის ბაზის ცნებებად ითვლება. ამ უარყოფამ ბიძგი მისცა დებატებს, რომელშიც ბუნებრივი უფლებების პროპონენტები ეგოიზმის მომხრეებს ბრალს სდებდნენ ლიბერტარიანიზმის განადგურებასი. კამათი იმდენად ცხარე გახდა, რომ ბუნებრივი უფლებების მომხრეებნა პროტესტიც კი განაცხადეს გაზეთ „თავისუფლებისთვის“ დაწერისთვის, მაშინ როცა ისინი ამ გაზეთისთვის ერთ-ერთი მთავარი შემომტანები იყვნენ. ამის შემდეგ ამ გაზეთმა პოზიციები გადახარა ეგოიზმისკენ, მიუხედავად იმისა, რომ მათი საგაზეთო კონტენტი დიდად არ შეცვლილა.
თანამედროვეობა
დღესდღეობით ბევრი დოკუმენტი იმეორებს ამერიკის კონსტიტუციაში ნახსენებ ფრაზებს. 1948 წელს გაეროს მიერ მიღებული ადამიანთა უფლებების საყოველთაო დეკლარაციის პრეამბულაში ნახსენებია ტერმინი „ხელშეუვალი უფლებები“: „ადამიანთა მოდგმის თითოეული წევრის ღირსება, თანასწორობა და ხელშეუვალი უფლებები წინაპირობაა სამართლის, თავისუფლებისა და მშვიდობისა სამყაროში.“ კალიფორნიის კონსტიტუციის პირველი მუხლი ცნობს ხელშეუვალ უფლებებს და ახსენებს ზოგ (და არა ყველა) ამ უფლებას: „სიცოცხლე და თავისუფლება, მიღების, ფლობის და საკუთრების დაცვის, უსაფრთხოების მიღებისა და შენარჩუნების, ბედნიერე და პირადულობა.“ მიუხედავად ამისა, დღემდე მიმდინარეობს დავა იმაზე,თუ რომელი „უფლებები“ არის ნამდვილად ბუნებრივი და რომელი არა. აგრეთვე ბუნდოვანი რჩება ბუნებრივი ან ხელშეუვალი უფლებების კონცეპციის სრული დეფინიციებიც.
ერიკ ფრომი მიიჩნევდა, რომ ზოგიერთი ძალაუფლება, რომელიც დადგება ადამიანზე მაღლა, უნდა ეკუთვნოდეს მხოლოდ ღმერთს და თუ ღმერთი არ არსებობს, მაშინ არც ერთ ადამიანს არ უნდა შეეძლოს საკუთარი ძალაუფლების განვრცობა.
თანამედროვე პოლიტიკური ფილოსოფიები აგრძელებენ ბუნებრივი იდეების კლასიკურ ლიბერალურ ტრადიციას ლიბერტარიანიზმთან, ანარქო-კაპიტალიზმთან და ობიექტივიზმთან ერთად. ამ თემატიკის ავტორები არიან რობერ ნოზიკი, ლუდვიგ ფონ მისესი, აინ რენდი და მიურეი როტბარდი. ხელშეუვალი უფლებების შესახებ ლიბერატარიანული ხედვა წარმოდგენილია მორ და ლინდა ტენეჰილის ნაშრომში „ბაზარი თავისუფლებისთვის“, რომელშიც ავტორი ამტკიცებს, რომ ადამიანს აქვს თავის ცხოვრებაზე საკუთრების უფლება და ეს შესაბამისად მისი საკუთრებაცაა, რადგან მან ჩადო თავისი დრო (ე.ი. ცხოვრების ნაწილი) და ეს ცხოვრების გაგრძელებაა. მიუხედავად ამისა, თუ იგი ძალას გამოიყენებს სხვა ადამიანის საზიანოდ, მაშინ იგი სხვის უფლებას ზღუდავს, ამის გამო კი უნდა მიეზღოს სამაგიერო: „უფლებები არაა ხელშეუვალი, მაგრამ მხოლოდ მის მქონებელს შეუძლია ამ უფლების ხელყოფა და არავის სხვას.“
სხვადასხვა ფილოსოფოსმა შეადგინა განსხვავებული სია მათ მიერ მიჩნეული ბუნებრივი უფლებებისა. ბუნებრივი უფლებების მომხრეები, განსაკუთრებით ჰეზელბერგი და როტბარდი ამბობდნენ, რომ მიზეზი მიემართება ცალკეულ აქსიომატურ უფლებებს და თუ რაიმე პრინციპი თავად ითხოვს უკუთეორიას, მაშინ ის უკვე აქსიომაა. ამ მოსაზრების კრიტიკა მიუთითებს მომხრეებს შორის თანხმობის ნაკლებობაზე და იმაზე, რომ არაა საკმარისად არგუმენტი იმის დასამტკიცებლად, რომ ბუნებრივი უფლებები მარტოოდენ პოლიტიკური მექანიზმია.
ჰიუ გიბსონმა წარმოადგინა დესკრიპტიული არგუმენტი, რომელიც ემყარებოდა ადამიანის ბიოლოგიას. მისი მტკიცებით, ადამიანები იქცევიან საჭიროებისდა გამომდინარე, რათა აიცილონ კონფლიქტი ნებისმიერ ფასად. დროთა განმავლობაში მათ გამოიმუშავეს მოლოდინები, რომ ინდივიდები მოიქცეოდნენ იმ წესებით, რომლებსაც საზოგადოება განსაზღვრავდა და საბოლოოდ ეს ყველაფერი გადაიქცეოდა სამოქმედო უფლებებად.
კათოლიკური ეკლესია
კათოლიკური ეკლესია ბუნებით კანონს დოგმად მიიჩნევს. ეკლესია ამბობს, რომ „ბუნებითი სამართალი გამოხატავს თავდაპირველ მორალურ გრძნობებს, რომლებიც ადამიანს საშუალებას აძლევენ განჭვრიტონ კეთილი და ბოროტი, სიმართლე და ტყუილი: ‘ბუნებითი სამართალი დაწერილი და განმტკიცებულია ყველა ადამიანის სულში, იმიტომ რომ მიზეზობრიობა ადამიანს უბიძგებს კარგის ჩადენისკენ და უკრძალავს ცოდვის ჩადენას... მაგრამ ამ ბრძანებას არ ექნებოდა კანონის ძალა იგი რომ არ ყოფილიყო უფრო მაღალი არსების, სულიწმინდის მიერ მომადლებული თავისუფლება.“ ბუნებითი სამართალი კათოლიკური ეკლესიისთვის მოიცავს იმ უმაღლეს და საყოველთაო პრინციპებს, საიდანაც აღმოცენდა ბუნებრივი მორალური ვალდებულებები თუ მოვალეობები. თომას აქვინელი აგრძელებდა ჭეშმარიტი მოაზროვნეების იდეებს, თუ რა არის ეს პრინციპი: კარგი არის ის, რაც პრაქტიკული მიზეზის უკან ძევს, უმაღლესი პრინციპს მორალური ქმედებისა უნდა ჰქონდეს თავისი ცენტრალური იდეა, შესაბამისად, უმაღლესი პრინციპის მიზანია კარგის კეთება და ბოროტის თავიდან მოშორება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადამიანის უფლებები
ბაჰლაი (ვოლოჩისკის რაიონი)
ბაჰლაი (Баглаї) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხმელნიცკის ოლქის ვოლოჩისკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 180 კაცს შეადგენდა.
აზერსელი
აზერსელ ტელეკომი — GSM, WCDMA, LTE მობილური ოპერატორი აზერბაიჯანში.
კომპანიის შესახებ
Azercell Telekom–ის ერთობლივი საწარმო დაარსდა 1996 წლის 15 დეკემბერს. კომპანია მობილური კავშირგაბმულობის ბაზარზე 1996 წლის დეკემბერში შევიდა. მან პირველი მომსახურება შესთავაზა გადასახადის (ინვოისის ხაზის) საფუძველზე, მაგრამ უკვე 1998 წელს დაინერგა SimSim- ის სატარიფო გეგმა, რომელიც დაფუძნებულია წინასწარი გადახდის სისტემაზე.
2000 წელს აზერბაიჯანში შეიქმნა ხარისხის მართვის სისტემა და 2000 წლის 7 დეკემბერს კომპანიამ მიიღო ISO 9001 საერთაშორისო სტანდარტთან შესაბამისობის სერტიფიკატი .2003 წელს კომპანიამ განაახლა ხარისხის სისტემა იგივე სტანდარტის 2000 წლის ვერსიის შესაბამისად და 2004 წლის 15 იანვარს მიიღო სერთიფიკატი შესაბამისობის ISO სტანდარტთან 9001: 2000.
2006 წელს Azercell Telekom JV– ს მიენიჭა სტანდარტული IIP (ინვესტორები ხალხში) - ინვესტორები ხალხში (IVL) სერთიფიკატი. Azercell Telekom JV შედის 36,000 საერთაშორისო ორგანიზაციის ჩამონათვალში, რომლებიც მუშაობენ IIP სტანდარტის მიხედვით.
2011 წელს კომპანია ბაქოში ოფიციალურად გახდა ევროვიზიის სიმღერების კონკურსის სპონსორი.
2018 წელს ფინტურმა აზერბაიჯანული ტელეკომუნიკაციის Yatirim Diş Ticaret A.Ş- ს (აზერტელი) 51.3% -იანი წილი მიჰყიდა შპს აზერბაიჯანის საერთაშორისო ტელეკომს (Azintelecom), რომელიც მთლიანად აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საკუთრებაა. Fintur ერთობლივად ეკუთვნის კომპანია Telia (58.55%) და Turkcell (41.45%).
ამჟამად აზერბაიჯანის დაფარვის ზონა მოიცავს აზერბაიჯანის ტერიტორიის დაახლოებით 80% -ს. აზერბაიჯანში აზერბაიჯანში ფუნქციონირებს 16 მობილური გადართვის ცენტრი (MSC), 22 საბაზო სადგურის კონტროლერი (BSC), 2 ზედმეტი აბონენტის ბაზა (HLR) და ,000 5000 საბაზო გადამცემი სადგური (BTS).
ასევე, ბაქოს ყველა მეტროსადგური შედის აზერბაიჯანის ქსელის მომსახურების ზონაში.
ქვეყნის ბევრ დიდ ქალაქში - განჯაში, ნახიჩევანში, კუბაში, შეიკში, მასალიში, საბირაბადსა და სუმგიტში - აზერბაიჯანის რეგიონალური წარმომადგენლობითი ოფისები იხსნება.
2008 წლისთვის აზერბაიჯანელმა ტელეკომმა ხელი მოაწერა როუმინგულ ხელშეკრულებებს 383 ოპერატორთან, მსოფლიოს 151 ქვეყნიდან.
ამჟამად აზერბაიჯანის მობილური სატელეკომუნიკაციო ბაზარზე შპს „აზერელ ტელეკომის“ წილი 45% -ს შეადგენს. შეღწევადობის ინდექსით 43% -ით, შპს „აზერელ ტელეკომი“ პირველ ადგილზეა დსთ-ს ქვეყნებში მობილური ოპერატორების რიგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: საკომუნიკაციო კომპანიები კატეგორია: კავკასია კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: მობილური ოპერატორები
დერვიშ მეჰმედ-ფაშა
ბოსნიელი დერვიშ მეჰმედ-ფაშა (Derviş Mehmed Paşa; დ. 1569 — გ. 9 დეკემბერი, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია, 1606) — ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ბოსნიელი. დიდი ვეზირი 1606 წლის 21 ივნისიდან 9 დეკემბრამდე, აჰმედ I-ის აღმზრდელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ბოსნიის ვილაიეთში. 9 წლის ასაკში გაიტაცეს ოსმალებმა. აღიზარდა ენდერუნის სამხედრო სკოლაში. 1587 წელს გახდა იანიჩარი და მონაწილეობა მიიღო ოსმალეთის ლაშქრობებში ხორვატიასა და უნგრეთში. 1595-1603 წლებში, მეჰმედ III-ის მმართველობის პერიოდში იყო თოფქაფის სასახლის რიგითი მცველი. ამავე პერიოდში დაუახლოვდა შეჰზადე აჰმედს და მის აღზრდაშიც კი მიიღო მონაწილეობა.
1606 წელს გარდაიცვალა დიდი ვეზირი, სოკოლუზადე ლალა მეჰმედ-ფაშა და აჰმედ I-მა ის სწორედ თავისი აღმზდელით, დერვიშ მეჰმედ-ფაშათი ჩაანაცვლა, თუმცა მან ეს პოსტი მხოლოდ 6 თვემდე შეინარჩუნა. 1606 წლის 9 დეკემბერს სულთანმა დერვიში დღემდე გაურკვეველი მიზეზების გამო სიკვდილით დასაჯა. თურქი ისტორიკოსების გადმოცებით არსებობს ვერსია იმის შესახებ, რომ დერვიშ-ფაშას ჰანდან სულთანი უყვარდა.
ლიტერატურა
კატეგორია: ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია: სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები კატეგორია: დაბადებული 1569 კატეგორია: გარდაცვლილი 1606 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
ედიქტი
ედიქტი (edictum – განცხადება, edico – ვაცხადებ) — ძველ რომში მაგისტრატის (პრეტორის, პროვინციის მმართველის) განცხადება თანამდებობის დაკავების დროს. შეიცავდა მაგისტრატისსაქმიანობის პროგრამას. თავდაპირველად ედიქტს ზეპირად წარმოთქვამდნენ, შემდეგ ხანებში კი წერილობით აყალიბებდნენ და მოედანზე აკრავდნენ. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა პრეტორის ედიქტს. ახალი ეკონომიკური მოთხოვნილებების გათვალისწინებით იგი ზოგჯერ ავსებდა და ასწორებდა ცივილურ სამართალს (უძველეს რომაულ სამართალს). ასეთი სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შედეგად ჩამოყალიბდა პრეტორული სამართალი. II საუკუნეში იურისტმა იულიანემ იმპერატორ ადრიანეს დავალებით რედაქცია გაუკეთა პრაქტიკაში დამკვიდრებულ ედიქტებს. პრინციპატის პერიოდში ედიქტის ფორმით პრინცეფსის საყოველთაო სავალდებულო ბრძანება გამოიცემოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაული სამართალი
ინგლისის ასოციაციის თასი
ინგლისის ასოციაციის თასი იგივე ფა თასი (The Football Association Challenge Cup, შემოკლებით FA Cup) — ყოველწლიური სათასო შეჯიბრება ინგლისის საფეხბურთო გუნდებს შორის, რომელსაც ატარებს ინგლისის ფეხბურთის ასოციაცია. გათამაშება პირველად გაიმართა 1871-72 სეზონში და ის არის მსოფლიოში უძველესი საფეხბურთო ტურნირი. ოფიციალური სახელი მომიდნარეობს ფეხბურთის ასოციიდან (The FA). 2015 წლიდან ასევე ეწოდება მთავარი სპინსორის სახელიც ემირეიტსის ფა თას. პარალელურად იმართება ქალთა ტურნირი ინგლისის ასოციაციის ქალთა თასი.
შეჯიბრში მონაწილეობა ნებისმიერ ინგლისურ კლუბს შეუძლია ათივე ტურნირიდან - 92 პროფესიული საფეხბურთო კლუბი პრემიერლიგა (1 დონე) და ინგლისის საფეხბურთო ლიგა (2-4 დონე) და რამდენიმე ასეული არალიგის წევრი კლუბი. 2011-2012 სეზონში რეკორდული რაოდენობის 763 კლუბი ჩაერთო შეჯიბრში. ტურნირი შედგება 12 რაუნდისგან, რასაც მოყვება ნახევარფინალი და ფინალი. ტურნირში ჩართული გუნდები წაგებისთანავე ემშვიდობებიან შეჯიბრს, მოგვიანებით უკვე ფა თასზე ერთვებიან რანგით მაღალი დონის კლუბები.
პირველი ექვსი რაუნდი საკვალიფიკაციოა, საიდანაც 32 გადადის შემდეგ ეტაპზე, რასაც ემატება 48 პროფესიული საფეხბურთო კლუბი პირველი და მეორე ლიგიდან, სულ ბოლოს კი კლუბები პრემიერლიგიდან და ჩემპიონშიფიდან. თანამედროვე პერიოდში მხოლოდ ერთხელ მოხვდა არალიგის წევრი მეოთხედ ფინალში, დაბალი დონის გუნდი ფინალში ვერასდროს გასულა. ტურნირზე მთელ აქცენტებს აკეთებენ პატარა კლუბები, რადგან შორს გავიდნენ, "გრანდებთან" შეხვედრა მათთვის ფინანსური მოგებისთის ძალიან მნიშვნელოვანია, მიუხედავად იმისა, რომ ნაკლებად სავარაუდოა რომ მათ ისინი დაამარცხონ.
გამარჯვებულს გადაეცემა თასი, თაისის დიზაინი რამდენიმეჯერ შეიცვალა, უკანასკნელად 2014 წელს, განახლებული ვერსია დაეყრდნო 1911 წლის მოდელს. გამარჯვებული კვალიფიკაციას გადის ინგლისის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. 2019 ფინალში მანჩესტერ სიტიმ დაამარცხა უოტფორდი (6-0). არსენალი ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია (13 მოგება). არსენ ვენგერი ყველაზე წარმატებული მთავარი მწვრთნელია, მან ლონდონის არსენალს 7 ტიტული მოუპოვა.
ისტორია
მინი|[[ჰარი ჰემპტონი|ჰარი ჰემპტონის ორი გოლით 1905 წლის ფინალში ნიუკასლ იუნაიტედმა ასტონ ვილა დაამარცხა.]] 1863 წელს ახლად დაარსებულმა ფეხბურთის ასოციაციმა გამოაქვეყნა წესები, ეს იყო მანამდე არსებული წესების გაერთიანება. 1871 წლის 20 ივლისს გაზეთ The Sportsman-ის ოფისში კრის უილიამ ალკოკიმ ასოციაციის კომიტეტს შესთავაზა, რომ სასურველი იყო შექმნილიყო ასოციაციის შეჯიბრი, რომელშიც ყველა კლუბი ჩაერთვებოდა. პირველი შეჯიბრი დაიწყო 1871 წლის ნოემბერში, ყველა 13 თამაშის ჩატარების შემდეგ გამარჯვებული 1872 წლის 16 მარტს გამოვლინდა. გამარჯვებულმა უონდერერსიმ ტიტული შემდეგ წელსაც შეინარჩუნა. თასისთვის შემდგომი პერიოდი იწყება 1888–89 სეზონიდან, როდესაც იქმნება საკვალიფიკაციო რაუნდები.
1914-1915 სეზონის შემდგომ გათამაშება შეწყდა პირველი მსოფლიო ომის გამო, აღდგა 1919-1920 წლების სეზონში. 1923 წლის ფინალი ასევე ცნობილია, როგორც "თეთრი ცხენის ფინალი", თამაში პირველად გაიმართა ახლად აშენებულ უემბლის სტადიონზე (იმ პერიოდში ეძახდნენ იმპერიის სტადიონი). 1927 წლის ფინალზე პირველად გაჟღერდა სიმღერა "Abide with Me", შემდგომში მატჩის წინ ტრადიციად იქცა ამ ჰიმნის შესრულება. მეორე მსოფლიო ომის გამო 1938-39 სეზონი შეწყდა და 1945-1946 წლამდე არ განახლებულა. ტურნირის ასი წლისთავი იზეიმეს 1980-1981 სეზონში (ომის პერიოდში გამოტოვებული სეზონების გამო); რიკარდო ვილას გოლი მიიჩნეს ფა თასის ფინალში გასულ საუკეთესო გოლად, მოგვიანებით შეცვალა სტივენ ჯერარდის გოლმა.
2000 წელს მიღებული წესებით ნახევარფინალი და ფინალი ერთმატჩიანია, ფრის შემთხვევაში ინიშნება პენალტები. უემბლის სტადიონზე სარემონტო სამუშაობის გამო 2001-2006 წლებში თასის ფინალებს უმასპინძლა კარდიფის მილენიუმის სტადიონმა. უემბლიზე ფინალები დაბრუნდა 2007 წლიდან, რასაც 2008 წლიდან ნახევაფინალის მატჩებიც მოყვა.
მონაწილეობა
ტურნირში მონაწილეობის უფლება აქვს ყველა ათივე ინგლისის საფეხბურთო სისტემაში მოასპარეზე კლუბს, პრმიერლიგის და სხვა ტურნირების მონაწილეები ავტომატურად დაიშვებიან. არალიგის კლუბებსაც აქვთ ტურნიში ჩართვის შესაძლებლობა, მხოლოდ იმ პირობით თუ მათ წინა სეზონში მონაწილეობა მიიღეს ფა თასზე, ფა ტროფიზე ან ფა უეიზში. მაგალითად ახლად შექმნილი იუნაიტედ ოფ მანჩესტერი 2005-2006 სეზონში და ასვე 2006-2007 წლებში ვერ მონაწილეობდა. ფა თასზე ჩართვის მთავარი კრიტერიუმია სტადიონის ხარისხი, ის შესაბამის სტანდარტებს უნდა აკმაყოფილებდეს.
ძალიან იშვიათია, რომ ტოპკლუბმა ეს ტურნირი გამოტოვოს, თუმცა გამონაკლისი შემთხვევები ყოფილა. 1999-2000 წლების სეზონში მანჩესტერ იუნაიტედმა უარი განაცხადა მონაწილეობააზე, რადგან ჩემპიონთა ლიგის მოგების გამო მათ თამაშები უწევდათ ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატზე სამხრეთ ამერიკაში. კლუბმა განაცხადა, რომ ორივე ტურნირზე გადატვირთული კალენდარი ჰქონდათ, რის გამოც გართულდებოდა პრემიერლიგისთვის და ჩემპიონთა ლიგისთვის ბრძოლა, ხოლო მეორე შემადგენლობის გაყვანა ფა თასზე არ სურდათ. ტურნირში არ მონაწილეობით იუნაიტედმა ორი კვირა დაისვენა, მათ შეძლეს პრემიერლიგის მოგება, მაგრამ მსოფლიო საკლუბო ჩემპონატიდან გამოვარდნენ. მიუხედავად ამისა, მანჩესტერ იუნაიტედის საქციელს აკრიტიკებდნენ, რადგან ამით ტურნირის პრესტიჟი დასუსტდა, მოგვიანებით ალექს ფერგიუსონმა აღიარა რომ ეს არასწორი იყო.
უელსურ მხარეს უფლება აქვს ტურნირში ჩაერთოს, მიუხედავად იმისა, რომ უელსის ლიგა არსებობს. უელსური გუნდები, რომლებიც ტურნირში იღებენ მონაწილეობას: კარდიფ სიტი (ერთადერთი არაინგლისელი გამარჯვებული 1927 წელს), სუონსი სიტი, ნიუპორტ ქაუნთი, რეკსემი და მერტინ ტაუნი. ადრეულ წლებში მონაწილეობას იღებდნენ სხვა გუნდებიც უელსიდან, ირლანდიიდან და შოტლანდიიდან, გლაზგოურმა ქუინზ პარკი ორჯერ დამარცხდა ფინალში ბლეკბერნ როვერსთან 1884 და 1885 წლებში, სანამ შოტლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია არ აკრძალავდა ისინი ტურნირზე გამოდიოდნენ. 2013-14 სეზონში მონაწილეობდა ნორმანდიის კუნძულების გერნზი.
ბოლო წლებში მონაწილეების რაოდენობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 2004-05 წლებში მონაწილეობდა 660 კლუბი, რითაც ტურნირის 1921-22 წლების სეზონის რეკორდი გაუმჯობესდა, მაშინ 656 მონაწილე იყო. 2005–06-ში გაიზარდა 687-ნდე, 2007-08-ში 731-მდე, ხოლო 2008-09 და 2009-10 წლებში 762-მდე. შემდგომ წლებში ეს რიცხვი სტაბილურად მერყეობს 2010-11 წლები 759 კლუბი, 2011-12 წლები 763 (ახალი რეკორდი), 2012-13 სეზონი 758 მონაწილე, 2013-14 და 2014-15 წლები 736. შედარებისთვის ინგლისის სხვა თასების, ლიგის თასის, პრემიერლიგის და ფეხბურთის ლიგის მონაწილეთა რაოდენობა არის 92.
ფინალები
right|thumb|თასი
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:ინგლისის ფეხბურთი კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო სათასო ტურნირები
ბასარაბეასკა
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს უკრაინის საზღვართან, კიშინიოვიდან სამხრეთით 94 კმ-ში, ჩიმიშლიიდან და კომრატიდან 25 კმ-ში. ქალაქში ჩრდილო-დასავლეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიედინება მდინარე კოგილნიკი (Cogîlnic), რომელიც ჩაედინება შავ ზღვაში. დასახლების ძირითადი ნაგებობები დაბლობზეა გაშენებული. ქალაქი იყოფა რამდენიმე მიკრორაიონად: რომანოვკა, ფლემინდა, სადგური, სოვხოზი და ა.შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ევაკუაცია (მრავალმნიშვნელოვანი)
ევაკუაცია შეიძლება აღნიშნავდეს:
გასართობი
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
სიუზანა მარტინესი
სიუზანა მარტინესი (Susana Martinez; დ. 14 ივლისი, 1959, ელ-პასო, ტეხასი, აშშ) — ამრეიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის რესპუბლიკურტი პარტიის წევრი. ნიუ-მექსიკოს შტატის 31-ე გუბერნატორი (2011—2018 წწ.). სიუზანა მარტინესი ნიუ-მექსიკოს შტატის პირველი ქალი გუბერნატორია და ასევე პირველი ლათინოამერიკელი ქალი გუბერნატორი აშშ-ში.
ადრეული წლები
სიუზან მარტინესი დაიბადა 1959 წლის 14 ივლისს ტეხასის შტატის ქალაქ ელ-პასოში. იგი წარმოშობით საშუალო კლასის ფენიდანაა, მამამისი იყო მოყვარული ბოქსიორი და 1950-იან წლენში სამჯერ მოიგო „ოქროს ხელთათმანის“ ჯილდო. ასევე მუშაობდა ელ-პასოს ოლქის შერიფის მოადგილედ. სიუზანა მარტინესს ჰყავს ორი დედმამიშვილი და და ძმა.
2011 წლის 9 სექტემბერს განაცხადა, რომ მას არ აქვს ცნობები იმის შესახებ, რომ მისი წინაპრები, პაპა და ბებია ადოლფო მარტინესი და ფრანცისკა ორტეგა, ამერიკაში მექსიკიდან არალეგალურად მოხვდნენ. უფრო საფუძვლიანი შესწავლის შემდეგ, აღმოჩნდა, რომ მათ კანონი არ დაურღვევიათ და რომ იგი მექსიკის რევოლუციის გენერლის ტორიბიო ორტეგას შთამომავალია.
1977 წელს სიუზანამ დაასრულა რივერსაიდის საშუალო სკოლა ელ-პასოში, სადაც ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მოსწავლე იყო კლასში.
1980 წელს მან ელ-პასოს ტეხასის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1981 წელს სწავლა გააგრძელა ოკლაჰომის უნივერსიტეტის იურიდიულ უნივერსიტეტში, რომელიც დაასრულა 1982 წელს და მიენიჭა სამართლის მაგისტრის ხარისხი.
1980-იანი წლების შუა პერიოდში იგი გადავიდა ნიუ-მექსიკოს შტატის ქალაქ ლას-კრუსესში.
საოლქო პროკურორის კარიერა
1986 წლიდან 1992 წლამდე მარტინესი იყო დონია-ანას მესამე სასამართლო ოლქის საოლქო პროკურორის ასისტენტი. 1996 წელს მესამე სასამართლო ოლქის საოლქო პროკურორად აირჩიეს ხმათა 60 %-ით. იგი სამჯერ აირჩიეს აღნიშნულ თანამდებობაზე. საოლქო პროკურორის თანამდებობაზე იგი ყურადღებას ამახვილებდა ისეთ საქმეებზე, როგორიცაა კორუფცია და ბავშვებზე ძალადობა.
2008 წელს ჟურნალმა Heart Magazine-მა მარტინესი „წლის ქალად“ აღიარა, ბავშვების აქტიური დაცვის გამო. 2010 წელს კი მას მიანიჭეს ნიუ-მექსიკოს შტატის „წლის პროკურორის“ წოდება.
ნიუ-მექსიკოს შტატის გუბერნატორი
2010 წლის 1 ივნისს რესპუბლიკურმა პარტიამ წარადგინა გუბერნატორის არჩევნებზე კანდიდატად. მისი საარჩევნო პროგრამის ერთ-ერთი პუნქტი იყო მექსიკა-აშშ-ის საზღვრის დაცვა არალეგალი მიგრანტებისაგან. დემოკრატებიდან კენჭს იყრიდა დაიან დენიში. 2010 წლის ნოემბერში გამართულ არჩევნებში მარტინესმა მიიღო 53,3 % და აირჩიეს გუბერნატორად 4 წლის ვადით. ეს არჩევნები, პარალელურად ოკლაჰომაში მიმდინარე არჩევნებთან ერთად გახდა მესამე და მეოთხე შემთხვევა გუბერნატორების არჩევნების ისტორიაში, სადაც უმაღლესი თანამდებობისათვის იბრძოდნენ, მხოლოდ ქალები.
ნორაშენი (გეღარქუნიქი)
ნორაშენი (Նորաշեն) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 532 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 46 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 11.51 კმ²-ია.
სიუზანა მარტინესი
ნიუ-მექსიკოს შტატის გუბერნატორი
2013 წლის ოქტომბერში განაცხადა, რომ აპირებდა მეორე ვადით კენჭისყრას გუბერნატორის თანამდებობაზე. დემოკრატებიდან მისი კონკურენტი იყო ნიუ-მექსიკოს შტატის გენერალური პროკურორი გარი კინგი, რომელმაც ხმების მხოლოდ 35 % მიიღო.
პირადი ცხოვრება
სიუზანა მარტინესი თავის პირველ მეუღლეს შეხვდა ოკლაჰომის შტატის ქალაქ ნორმანში, სადაც ორივე სწავლობდა სამართლის სკოლაში. ახლადდაქორწინებული წყვილი 1980-იანი წლების შუა პერიოდში ლას-კრუსესში გადავიდა, მაგრამ დაშორდნენ სამი წლის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:ნიუ-მექსიკოს გუბერნატორები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები კატეგორია:ოკლაჰომის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დემეთ ოზდემირი
დემეთ ოზდემირი (Demet Özdemir; დ. 26 თებერვალი, 1992) — თურქი მსახიობი, მოდელი და მოცეკვავე. ცნობილია პერსონაჟი აილინის როლით დრამატულ სერიალში „საიდუმლოს მოგცემ“. 7 წლის ასაკში დედასთან და თავის და-ძმებთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა სტამბოლში. 2018-2019 წლებში იგი თამაშობდა სანემის როლს კომედიურ-რომანტიკულ სერიალში „ნაადრევი ფრინველი“. 2019 წელს მან მიიღო საუკეთესო ქალი მსახიობის პრემია ლიბანში თავისი როლისთვის. იგი ასევე თამაშობს მთავარი გმირის ზეინეფის როლს სერიალში „შენი სახლი შენი ბედია“. არის ბრენდ „Pantene“-ს ელჩი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1992
შუმრუდი
შუმრუდი  (Şümrüd) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  729  კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ჰოლბეკის მუნიციპალიტეტი
ჰოლბეკის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, კუნძულ ზელანდიაზე. მუნიციპალიტეტის ფართობია 578,7 კმ², ხოლო მოსახლეობა 69 433 (2012).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
The Best of Tubular Bells
The Best of Tubular Bells — ინგლისელი მულტი-ინსტრუმენტალისტ მაიკ ოლდფილდის კომპილაციური ალბომი. იგი გამოიცა Virgin Records-ის მიერ 2001 წელს. კომპილაციაში შეტანილია Tubular Bells-ის ყველა ალბომის ნაწყვეტები.
ალბომის პრომოკამპანიის დროს, 2001 წელს, მსახიობი ტომ ბეიკერი ახმოვანებდა სარეკლამო ვიდეორგოლს.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2001 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები ტრევორ ჰორნის პროდიუსერობით კატეგორია:Virgin Records-ის კომპილაციური ალბომები
ვინეტორი
ვინეტორი (Vînători) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 205 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 127 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
აბანოს კოშკების კომპლექსი
აბანოს კოშკების კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ აბანოს განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. თარიღდება XVII საუკუნის II ნახევრითა და XVII საუკუნის დასაწყისით. კომპლექსში შედის სამი კოშკი.
სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი
სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი (5,9x5,6 მეტრი) თავდაცვითია, ხუთსართულიანია (სიმაღლე 20 მეტრი) და ზემოთკენ მკვეთრად ვიწროვდება. ნაგებია ნატეხი ქვით. ფასადების ქვები ნაკლებადაა დამუშავებული. კარგად არის ამოყვანილი შენობის კუთხეები და კარის წირთხლები. კოშკს სახურავი აღარ აქვს. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. თაღოვანი კარი მიწიდან თითქმის 3 მეტრის სიმაღლეზეა. პირველი სართულის ნაწილი ამოვსებულია ქვებით. მეხუთე სართულის კედლებში სათოფურებია, რომელთა რაოდენობაც ქვემოდან ძემოთ მატულობს. პირველ სართულზე ოთხი სათოფურია, მეხუთეზე -- ათი. ზოგ სათოფურს ხუთი ხვრელი აქვს. სარკმლები მხოლოდ მეორე და მეოთხე სართულზეა. სართულშუა გადახურვები ხისაა. კოჭები (დიამეტრი 20-30 სანტიმეტრი) განლაგებულია ყოველ 60-80 სანტიმეტრზე. კოჭებზე გარდიგარდმო დაწყობილია ხის ღეროები (დიამეტრი 8-10 სანტიმეტრი). მათზე კი -- ქვის ბრრტყელი ფილები. ფილებზე დატკეპნილია თიხა. სართულები ერთმანეთს უკავშირდებოდა ხის მისადგმელი კიბით.
ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი
ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (8,6x8,7 მეტრი). ოთხსართულიანი (სიმაღლე 15 მეტრი). იგი საცხოვრებელიცაა და სათავდაცვოც. ნაგებია ნატეხი ქვით. შენობის სახურავი და სართულშუა ხის გადახურვები ჩანგრეულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრის სიმაღლეზე. სარკმლები და სათოფურები ყველა სართულზეა. პირველი სართულის სათოფური ძალიან ვიწროა და შედარებით დაბლაა გაჭრილი. სათოფურების რაოდენობა ზემოთკენ მატულობს. თითოეულ სათოფურს რამდენიმე ვისწრო სათოფე ხვრელი აქვს. სარკმლები სწორკუთხაა, მცირე ზომის. ოთხივე სართულზე სარკმლები უშუალოდ ჭერქვეშაა გაჭრილი და ქვის ფილებით თარაზულადაა გადახურული. სარკმლების ძირი საფუხრებიანია. მეოთხე სართულს ოთხივე კედლის შუაში, თითო მაშიკულისებრი სწორკუთხა შვერილი აქვს. შვერილების იატაკში სამ-სამი ხვრელია (დიამეტრი 5-7 სანტიმეტრი), რომლებიც სთოფურებად გამოიყენებოდა.
კოშკის აღმოსავლეთის ფასადის მარცხენა კუტეში და დასავლეთის ფასადის მარჯვენა კუთხეში, თითო მოზრდილ ქვაზე, ამოჭრილია მარტივი ორნამენტი.
ჩრდილო-აღმოსავლეთის კოშკი
ჩრდილო-აღმოსასვლეთის კოშკიც გეგმით სწორკუთხაა, ისიც ნატეხი ქვითაა ნაგები. შემორჩენილია შენობის მხოლოდ პირველი სართული, რომელიც გადაკეთებულია საცხოვრებლად, შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრის სიმაღლეზე. ოთხივე კედელში სათოფურებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბაჰლაი (სტაროკოსტიანტინივის რაიონი)
ბაჰლაი (Баглаї) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხმელნიცკის ოლქის სტაროკოსტიანტინივის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 368 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტაროკოსტიანტინივის რაიონის სოფლები
სამედიცინო ევაკუაცია
სამედიცინო ევაკუაცია — დაჭრილებისა და ავადმყოფების ორგანიზებული გადაყვანა (ხელით ან ტრანსპორტით) ბრძოლის ველიდან საომარ მოქმედებათა ასპარეზისა და ღრმა ზურგის სამკურნალო დაწესებულებაში. ევაკუაციის დროს ითვალისწინებენ დაშავებულის მდგომარეობას, თუ რამდენად საჭიროებს იგი ამა თუ იმ სპეციალიზებულ სამედიცინო დახმარებას და დაახლოებით რამდენი დრო სჭირდება მისი ჯანმრთელობის აღდგენას.
ფიქრი იშიქი
ფიქრი იშიქი (Fikri Işık; დ. 13 სექტემბერი 1965, ბაბაჯანი, შირანი, გუმუშჰანე, თურქეთი) — თურქი მასწავლებელი, ბიზნესმენი, ადვოკატი და თურქეთის ყოფილი ვიცე-პრემიერ მინისტრი.
სუფარიბაღი
სუფარიბაღი  (Suparibağ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —   1 052 კაცი.
ფიქრი იშიქი
ბიოგრაფია
ფიქრი დაიბადა 1965 წლის 13 სექტემბერს გუმუშჰანეს პროვინციის შირანის რაიონის სოფელ ბაბაჯანში, თევფიქ და მეჯბურე იშიქის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ჰერექე სიუმერის სკოლაში, ხოლო საშუალო განათლება იზმითის იმამ ჰათიფის კოლეჯში მიიღო. 1989 წელს დაამთავრა ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერებათა ფაკულტეტის მათემატიკის დეპარტამენტი, მათემატიკის მასწავლებლის პროფესიით. მუშაობდა ინგლისური ენისა და მათემატიკის მასწავლებლად იზმითისა და სტამბოლის სკოლებში, ასევე მუშაობდა კვების მრეწველობის მენეჯერად.
სუფარიბაღი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ფიქრი იშიქი
ბიოგრაფია
იშიქი დაოჯახებულია და ჰყავს 4 შვილი, იცის ინგლისური და არაბული ენა.
პოლიტიკური კარიერა
1999 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა, მაგრამ ვერ გაიმარჯვა. 2001 წლის 20 ოქტომბერს სგპ-ს ქოჯაელის ადგილობრივ ორგანიზაციაში დაიწყო მუშაობა. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა და ქოჯაელის პროვინციის დეპუტატი გახდა. 2007-2013 წლებში სგპ-ს ცენტრალური ორგანიზაციის რეგიონალურ კოორდინაციაში მუშაობდა, ამავე დროს 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა და კვლავ გახდა პარლამენტის წევრი ქოჯაელის პროვინციიდან. 2013 წლის 31 იანვარს თურქეთის პარლამენტის ეროვნული განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის კომისიის თავმჯდომარე გახდა.
2013 წლის 25 დეკემბერს თურქეთის მეცნიერების, მრეწველობის და ტექნოლოგიების მინისტრი,  ხოლო 2016 წლის 24 მაისიდან თურქეთის თავდაცვის მინისტრია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:თურქი ბიზნესმენები კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
ბირუინცა
ბირუინცა (Biruinţa) — ქალაქი მოლდოვაში, სინჯერეის რაიონში.