cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საყაფანდრო
საყაფანდრო — ყაფნის ბაჟი, სახელმწიფო ყაფანზე (სასწორზე) საქონლის აწონისათვის დაწესებული ბაჟი შუა საუკუნეების თბილისში. როგორც წესი, საყაფანდრო იჯარით იყო გაცემული. XVIII საუკუნეში ყაფნის ბაჟის მოიჯარადრე — ყაფანდარი სამეფო ხელისუფლებას იჯარის სახით დაახლოებით 400 მანეთს უხდიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადასახადები
ჟიჟკოვის ტელეანძა
ჟიჟკოვის ტელეანძა, პრაღის სატელევიზიო ანძა — ტელე-რადიოგადამცემი ანძა პრაღაში. არის ქალაქის ერთ-ერთი დომინანტი და ყველაზე მაღალი ნაგებობა პრაღაში (216 მ). მდებარეობს ჟიჟკოვისა და ვინოჰრადის ზღვარზე, მაჰლერის ბაღებთან. ააგეს 1985-1992 წლებში ოსტრავის საინჟინრო-სამშენებლო საწარმოების მიერ არქიტექტორ ვაცლავ აულიცკის პროექტის მიხედვით. კონსტრუქტორები ირჟი კოზაკი და ალექს ბემი.
ანძის მფლობელი და ექსპლუატატორია სააქციო საზოგადოება ჩეხეთის რადიოკომუნიკაცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის ტელეანძები კატეგორია:პრაღა
ეთნიკური უმცირესობები აზერბაიჯანში
მოცემული სტატია შეიცავს ინფორმაციას აზერბაიჯანში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების შესახებ.
დემოგრაფია
1999 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით, ეთნიკური უმცირესობები აზერბაიჯანის მოსახლეობის 10 %-ს შეადგენდა, მათ შორის ლეკები (ყველაზე დიდი უმცირესობათა ჯგუფი, საერთო მოსახლეობის 2,2 %-ს), რუსები (1,8 %), სომხები (1,5 %) და სხვა უმცირესობათა ჯგუფები - რუთულელები, წახები, თალიშები, თათები, მთიელი ებრაელები, აშქენაზი ებრაელები, ავარები და ქართველები, რომლებიც 3,9 %-ს შეადგენდნენ.
აღსანიშნავია, რომ საბჭოთა კავშირის დროსა და მთიანი ყარაბაღის ომის შემდეგ თანამედროვე აზერბაიჯანში დემოგრაფიული ტენდენციების ცვლილება მოხდა, რამაც გამოიწვია ზოგიერთი ეთნიკური უმცირესობის გადინება ქვეყნიდან, ძირითადად სომხებისა და რუსების, ასევე სომხეთში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ლტოლვილებისა და მთიანი ყარაბაღიდან და მიმდებარე ტერიტორიებიდან აზერბაიჯანელ იძულებით გადაადგილებულ პირთა დიდი შემოდინება, რაც აზერბაიჯანს უფრო ერთგვაროვან ხასიათს სძენს.
საერთო ფონი
საერთაშორისო ორგანიზაცია Freedom House 2005 წლის ივლისში იტყობინებოდა, რომ რამდენიმე ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლები განიცდიან დისკრიმინაციას ისეთ სფეროებში, როგორიცაა დასახლება, განათლება და დასაქმება. რასობრივი დისკრიმინაციის აღმოფხვრის გაეროს კომიტეტმა (CERD) აღნიშნა, რომ მართალია აზერბაიჯანმა რასობრივი დისკრიმინაციის დებულებათა კანონმდებლობა მიიღო, მაგრამ დისკრიმინაციასთან დაკავშირებული სამართლებრივი პროცედურები არ დაწყებულა. საბოლოო დასკვნაში, CERD- მა ეჭვის ქვეშ დააყენა, თუ როგორ ვერ აჩერებს ამგვარი კანონმდებლობა ხელისუფლების ოფიციალურ პირებისა და სამართალდამცავების დისკრიმინაციულ პრაქტიკას. CERD- მა ასევე რეკომენდაცია გაუწია აზერბაიჯანს გააფართოვოს დისკრიმინაციის აქამდე ვიწრო გაგება, რაც უკავშირდება არა მხოლოდ „ყველაზე მძიმე და ექსტრემალურ გამოვლინებებს“, არამედ ყოველდღიურ გამოვლინებებსაც. გარდა ამისა, კომიტეტმა გამოთქვა შეშფოთება უმცირესობათა ენების მხარდასაჭერ ან ინტერკულტურული განათლების ხელშეწყობის პროგრამების ნაკლებობაზე.
ლინგვისტური უფლებები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით, ქვეყნის სახელმწიფო ენა აზერბაიჯანულია. რესპუბლიკა უზრუნველყოფს აზერბაიჯანული ენის განვითარებას. გარდა ამისა, აზერბაიჯანი უზრუნველყოფს თავისუფლად იმ ენის გამოყენებასა და განვითარებას, რომელზეც მოსახლეობა საუბრობს. ამასთანავე აღნიშნულია, რომ ყველას შეუძლია მშობლიურ ენაზე ისაუბროს; მიიღოს განათლება და ეწეოდეს შემოქმედებას ნებისმიერ ენაზე. შეუძლებელია ვინმეს ჩამოერთვას მშობლიური ენის გამოყენების უფლება.
რასიზმისა და შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ბრძოლის ევროპის საბჭოს 2007 წლის ანგარიშის თანახმად (ECRI), ეთნიკური უმცირესობების ენები ისწავლება რეგიონის სახელმწიფო სკოლებში, სადაც ეს უმცირესობები კომპაქტურად ცხოვრობენ. კომისია აღნიშნავს, რომ რუსულენოვანი სკოლების გარდა, ქვეყანაში ქართული და ებრაული სკოლებიცაა. აზერბაიჯანის ხელისუფლება ხელს უწყობს ლეკური და თალიშური ენების სწავლებას. ასევე ხელისუფლება იღებს ზომებს სიტუაციის გასაუმჯობესებლად თათურ და ავარული ენებთან დაკავშირებით.
ასევე იყო რამდენიმე საჩივარი ეთნიკური აღელვებების ფონზე აზერბაიჯანის ასიმილაციური პოლიტიკის გამო და მისი დამოკიდებულების ეროვნულ უმცირესობებთან მიმართებაში.
წარმომადგენლობა პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.
რასიზმისა და შეუწყნარებლობის ბრძოლის წინააღმდეგ მიმართული ევროკომისიის (ECRI) მიხედვით, ეროვნული უმცირესობები ფართოდ არიან წარმოდგენილნი საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, გასაკუთრებით კი პარლამენტში. თუმცა, არარსებობს არანაირი კონკრეტული ორგანო, სადაც ეთნიკურ უმცირესობათა წარმომადგენლებს ექნებათ უფლება გამოხატონ საკუთარი მოსაზრება სახელმწიფოებრივი საქმეების შესახებ. ეროვნული უმცირესობები, ძირითადად, არ აცხადებენ საკუთარი ენობრივი და კულტურული უფლებების შესახებ.
განათლება
1992 წელს გამოიცა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანება „უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის შესახებ", რომელიც ეროვნული უმცირესობების ენისა და კულტურის განვითარების სახელმწიფო მხარდაჭერას. ქვეყანაში დაღესტანელებს ეძლევათ საშუალება მიიღონ განათლება მშობლიურ ენაზე. ავარული ენის შესწავლა აღდგა 1988-1989 წლებში ზაქათალისა და ბელაქანის რაიონებში. აზერბაიჯანის განათლების სამინისტროს 2003 წლის ბრაძანების მიხედვით დამტკიცდა სასწავლო პრგრამები დაწყებითი კლასების მოსწავლეთათვის თალიშურ, თათურ, ქურთულ, ლეკურ, წახურულ, ავარულ, ხინალუღურ და უდინურ ენებზე.
მასწავლებელთა მომზადების პრობლემის მოგვარებასთან დაკავშირებით 1996 წელს ბაქოში გაიხსნა დაღესტანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაქოს ფილიალი. ფილიალში ფუნქციონირებენ ფილოლოგიური, იურიდიული და ფინანსურ-ეკონომიკური ფაკულტეტები. 1998-99 წლებში დაიწყო ავარული და დაღესტნური ენისა და ლიტერატურის სპეციალისტთა მომზადება. დღესდღეობით ფილიალს გააჩნია ცალკე სასწავლო კორპუსი და ბიბლიოთეკა. სასწავლო პროცესი ორგანიზებულია რუსეთის ფედერაციის განათლების სამინისტროს სასწავლოს გეგმის საფუძველზე.
ასიმილაცია
„რადიო თავისუფლების“ ანალიტიკოსის ლიზ ფულერის მიხედვით, ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენლებმა გამოხატეს შეშფოთება ძალადობრივი ასიმილაციის შესახებ.
ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება
ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება (Nasuh Paşa Antlaşması;) — 1612 წლის 20 ნომებრის ხელშეკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა იმპერიას შორის.
ეთნიკური უმცირესობები აზერბაიჯანში
ქურთები
1926 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, აზერბაიჯანში ცხოვრობდა 41 000 ქურთი. ადგილობრივი ქურთებს კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ აზერბაიჯანულ უმრავლესობასთან. ქურთული რადიოსადგური, გაზეთები და მრავალრიცხოვანი სკოლები ფუნქციონირებდა ქვეყანაში. ამით ცდილობდნენ შეენარჩუნებინათ ქურთული კულტურა, მაგრამ ოჯახები არ იღწვოდნენ ესწავლათ მშობლიური ენა.
ქურთები ძირითადად ცხოვრობდნენ ქელბაჯარის, ლაჩინის, ყუბადლისა და ზენგილანის რაიონებში. ყარაბაღის ომის შემდეგ ეს რეგიონები მოხვდნენ მთიანი-ყარაბაღის რესპუბლიის კონტროლის ქვეშ. ამის შედეგად, აზერბაიჯანელებთან ერთად ქურთების გადასახლება მოხვდა აზერბაიჯანის სხვა რეგიონებში.
თალიშები
1897 წლის მოსახლეობის აღწერის შედეგად, რუსეთის იმპერიაში ცხოვრობდა 35 219 თალიში. 1926 წლის აღწერის თანახმად აზერბაიჯანის სსრ-ში 77 039 თალიში ცხოვრობდა. 1999 წელს აზერბაიჯანის მთავრობამ განაცხადა, რომ აზერბაიჯანში 76 800 თალიში ცხოვრობდა.
1990 წელს შეიქმნა თალიშის კულტურის რესპუბლიკური ცენტრი, რომელიც მიზნად ისახავს ხელი შეუწყოს თალიშთა ისტორიის კვლევას, ადათების, ტრადიციებისა და კულტურის განვითარებას და აღორძინებას. არსებობს ფოლკლორული ანსამბლი „ბებიები სეპარდის დასახლებიდან“, რომლებიც ასრულებენ ეროვნულ სიმღერებსა და ბაიათებს აზერბაიჯანულ და თალიშურ ენებზე. აღსანიშნავია, რომ თალიშთა კულტურა ახლოსაა აზერბაიჯანულთან.
ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება
ხელშეკრულების პირობები
ხელშეკრულების პირბობის თანამხად:
სქოლიო
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ეთნიკური უმცირესობები აზერბაიჯანში
თალიშები
2003 წელს აზერბაიჯანის განათლების სამინისტროს ბრძანების მიხედვით დამტკიცდა სასწავლო პროგრამები 1-4 კლასის მოსწავლეთათვის აზერბაიჯანში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობებისთავის, მათ შორის თალიშურ ენაზეც. აზერბაიჯანში გამოიცემა გაზეთი „თალიშ სედო“ (თალიშის ხმა). ასევე მიმდინარეობს რადიოგადაცემები თალიშურ ენაზე.
ლეკები
აზერბაიჯანის მთავრობის ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, ლეკების მოსახლეობა ქვეყანაში შეადგენს 2 %-ს.
დღესდღეობით აზერბაიჯანში მოქმედებს ლეკური კულტურის ინსტიტუტები. მუშაობს ყუსარის სახელმწიფო ლეკური დრამატული თეატრი. 2005 წლის 10 ივნისს ბაქოს ახალგაზრდა მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრის შენობაში ყუსარის თეატრი წარსდგა ლეკურ ენაზე და აჩვენა აზერბაიჯანელი დრამატურგის სულეიმან სანი ახუნდოვის პიესა „ძუნწი“. გარდა ამისა, ყუსარის პედაგოგიური სასწავლებლის ფილიალში დააზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ყუბის ფილიალში ამზადებენ პედაგოგებს დაღესტნელი აზერბაიჯანელებისთვის და სხვა მცირერიცხოვანი ერებისთვის, რომლებიც აზერბაიჯანში ცხოვრობენ. ასევე მოქმედებს ლეკური ეროვნული ცენტრი „სამური“. ცენტრს ყოველდღე გამოყოფილი აქვს 15-წუთიანი ეთერი რესპუბლიკურ რადიოზე მაუწყებლობისთვის. ცენტრის მიერ გამოიცემა გაზეთები „იენი სამუხი“ და „ალფანი“., რომლებიც გამოიცემიან ლეკურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. მათი ტირაჟი შეადგენს 1000 ეკზემპლიარს. ყუსარის რაიონში ლეკურ ენაზე იბეჭდება გაზეთი „ყუსარი“.
რუსები
2005 წლის 21 ივლისს პარლამენტის მაღალჩინოსანმა, მოლოკანური საზოგადოების წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანში და აზერბაიჯანელებში არ არსებობს შეუწყნარებლობა რუსი ერის, რუსული ენისა და კულტურის მიმართ. მსგავსი განცხადება 2004 წლის 6 ივლისს გააკეთა რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა და აღნიშნა, რომ რუსებს განსაკუთრებული პრობლემები არ გააჩნიათ აზერბაიჯანში.
თუმცა, ხდება რუსულენოვანი მოსახლეობის მუდმივი გადინება. 1989 და 1999 წლებში რუსი მოსახლეობის რიცხოვნობამ იკლო 392 000-დან 142 000-მდე. 2009 წელს მათი რიცხოვნობა შეადგენდა 119 300 ადამიანს.
ებრაელები
როგორც მთელს პოსტსაბჭოურ სივრცეში აზერბაიჯანში ებრაელთა რიცხვი შემცირდა და მათი უმრავლესობა გაემგაზავრა ისრაელში და სხვა დასავლურ ქვეყნებში.
ებრაელები აქტიურ მონაწილეობას იღებენ აზერბაიჯანის საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში და საკუთარ წვლილს დებენ მეცნიერების, კულტურისა და ხელოვნების სფეროებში. 1990 წელს შეიქმნა „აზერბაიჯან-ისრაელის“ მეგობრობის საზოგადოება, ასევე საზოგადოება „სოხნუთი“. ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიხსნა აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ებრაული დეპარტამენტი.
სომხები
1999 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, აზერბაიჯანის კონტროლის მყოფ ტერიტორიებში 645 სომეხიდან 378 (59 %) ცხოვრობდა ბაქოში, დანარჩენი სოფლის რაიონებში. აღსანიშნავია, რომ სომეხთა რაოდენობა შესაძლებელი უფრო მეტი ყოფილიყო, მაგრამ ვინაიდან ბევრმა გვარი შეიცვალა არ მოხვდნენ აღწერის მასალაში.
2009 წლის აღწერის თანახმად, აზერბაიჯანის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის ფარგლებში ცხოვრობდა 183 სომეხი, მათგან 104 ბაქოში. .
უცხოური ჩარევა
რამდენიმე ქვეყნის პოლიტიკური წრეები ცდილობენ აზერბაიჯანში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობები გამოიყენონ საკუთარ მიზნებში.
სომხეთი
2005 წლის მაისში სომხეთმა ორგანიზება გაუწია ღონისძიებას „პირველი საერთაშორისო კონფერენცია თალიშურ სწავლებებზე“. ღონისძიებას მასპინძლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ირანული სწავლებების დეპარტამენტი და ირანული სწავლებების ცენტრი ერევანში. ანალიტიკოს ვლადიმირ სოკორის მიხედით, სომხეთში ზოგი პილიტიკური წრე იდგა ამ ინიციატივის უკან. კონფერენცია ორგანიზებულ იქნა ნაწილობრივ იმიტომ, რომ თავიდან დაეყენებინათ თალიშური ეთნიკური ჯგუფის ავტონომიის შექმნის საკითხი აზერბაიჯანში.
აზერბაიჯანის ეროვნული უსაფრთხოების მინისტრმა განაცხადა, რომ სომხეთის დაზვერვამ გაწვრთნა და გადაამზადა დაღესტნელების სეპარატისტული ორგანიზაციის „სადვალის“ წარმომადგენლები, რომლებმაც შედეგად 1994 წელს ააფეთქეს ბაქოს მეტრო, რის შედეგადაც 14 ადამიანი გარდაიცვალა და დანარჩენებმა სიცოცხლისთვის საზიანო დაზიანებები.
ირანი
ანალიტიკოს ჰემა კოტეჩას მიხედვით, დამოუკიდებლობის პირველ წლებში, ირანმა პატერნალისტური მიდგომა გამოიჩინა აზერბაიჯანის მიმართ და ჰქონდა ისეთი სახის იდეები, რომ აზერბაიჯანის ინტეგრირება მოახდინოს ირანთან და ირანი თვლიდა, რომ აზერბაიჯანი ძალიან უბედური ადგილია. ისტორიები აშშ-ის ზეწოლის შესახებ თეირანზე, უმცირესობათა და განსხვავებული დაჯგუფებების სპონსორობით, უზრდის არასტაბილურობის განცდას და ზეწოლას ბაქოზე, რათა მან აშშ-ს მხარი არ დაუჭიროს. ირანის გავლენის ნაწილი აზერბაიჯანზე რელიგიური გავლენაა საზოგადოებაზე.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი კატეგორია:აზერბაიჯანის დემოგრაფია კატეგორია:ეთნიკური უმცირესობები
აჩხოტის ეკლესია
აჩხოტის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფლის განაპირას. თარიღდება IX-X საუკუნეებით.
ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა, გეგმით თითქმის კვადრატული (11,9x12,4 მეტრი), ნაგებია მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვით. შენობა რამდენჯერმეა გადაკეთებული: ცენტრისა და ჩრდილოეთის ნავების კამარები აღდგენილია ხის კამაროვანი გადახურვით. ნაწილობრივ შეცვლილია ფასადების საპირე ქვებიც. არ შემორჩენილა ჩრდილოეთ და დასავლეთ მინაშენები. შესასვლელი ცენტრი ნავის დასავლეთ კედლის ღერძზეა გაჭრილი. გარედან სწორკუთხა კარი შიგნით ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. ნავები ერთამანეთისგან გამოყოფილია ოთხკუთხა ბოძებზე დაყრდნობილი სამი წყვილი თაღით. თაღები ეყრდნობა მარტივი პროფილის კაპიტელი. ბოძებს, შუა ნავის მხარეს, პილასტრები აუყვებათ, რომლებსაც ეყრდნობოდა ცილინდრული კამარის საბჯენითაღები. თავდაპირველი სახით მოღწეულია სამხრეთის ნავის კამარა, რომელიც ვიწრო საბჯენ თაღს ეყრდნობა. შუა ნავი დანარჩენებზე განიერია და მთავრდება ნახევარწრიული აფსიდით. აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია. აფსიდის სამხრეთით და ჩრდილოეთით სადიაკვნე და სამკვეთლოა, რომლებიც კარით შესაბამის გვერდით ნავებს უკავშირდება. ორივე სათავის რამდენადმე სამხრეთ-ჩრდილოეღის მიმართულებითაა წაგრძელებული და გადახურულია ნახევარსფერული კამარით. კამარის კვადრატული საფუძვლის შესაქმნელად ორივე ოთახში, აფსიდის მხარეს, თითო თაღია მოწყობილი. კვადრატიდან წრეზე გადასვლა სადიაკვნეში აფრების საშუალებით ხდება, სამკვეთლოში - ტრომპებით. ორივე სათავსის აღმოსავლეთ კედელში თითო თაღოვანი სარკმელია. ორივე მათგანი გარედან მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში არის მოქცეული. საკურთხეველის სარკმელი ჩასმულია ვიწრო და მაღალ სწორკუთხა ჩარჩოში, რომელიც გრეხილისა და სადა ლილვისგან შედგება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვილშანკა (ლუბნის რაიონი)
ვილშანკა (Вільшанка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ლუბნის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 507 კაცს შეადგენდა.
სამხედრო გუბერნატორი
სამხედრო გუბერნატორი — სამხედრო-ადმინისტაციული თანამდებობა. შეიქმნა რუსეთ-ირანის ომის პერიოდში, 1827 წელს, როცა საქართველოში გამოცხადდა საომარი მდგომარეობა, განაგებდა სამხედრო საქმეებს თბილისსა და თბილისის გუბერნიაში. სამხედრო გუბერნატორი ფაქტობრივად მთავარმმართველის მოადგილე იყო ყველა დარგში. მთავარმმართველის ადგილზე არყოფნის, ავადმყოფობის თუ სალაშქროდ გამგზავრების შემთხვევაში ქვეყანას სამხედრო გუბერნატორი განაგებდა. გაუქმდა 1842 წლის 21ნოემბერს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში კატეგორია:რუსეთის იმპერია
დარყის წმინდა გიორგის კომპლექსი
დარყის წმინდა გიორგის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ სნოს მახლობლად. კომპლექსში შედის სალოცავი, ზურგიანი კოშკი, სხვადასხვა სათავს-სადგომი და გალავანი. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კომპლექსი ნაგებია ფიქლის ქვით.
სალოცავი
ის კომპლექსის აღმოსავლეთ ნაწილში დგას გეგმით უსწორო ოთხკუთხედია. მის სამხრეთ კედელზე აღმართულია სამი სარიტუალო სვეტი, აღმოსავლეთი სვეტი ყველაზე მაღალია. დანარჩენ ორზე გადებულია მოზრდილი ლოდი. სალოცავის აღმოსავლეთ კედელშ მოზრდილი ნიშია. აღმოსავლეთ კედელზე დევს სხვა ეკლესიიდან მოტანილი ლავგარდნის ქვა. ნიშის თავზე კი დევს ქვის ჯვარი. აქ ზაკაიშვილების საგვარეულო სალოცავია. დღესასწაუულობენ აღდგომასა და ამაღლებას.
ზურგიანი კოშკი
კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში ჩაშენებულია ზურგიანი კოშკი. იგი ძლიერ დაზიანებულია და შემორჩენილია მხოლოდ 4 მეტრის სიმაღლეზე. კოშკის გარშემო ნანგრევებად ქცეული სამი მოზრდილი სათავსია
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლონგო
საკუთარი სახელი ლონგო შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ხამალკის რაიონი
ხამალკის რაიონი (Distrito de Jamalca) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის უტკუბამბის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.201 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 554 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 21.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 357.98 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უტკუბამბის პროვინციის რაიონები
კუარტელ-ჟერალი
კუარტელ-ჟერალი (Quartel Geral) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 303 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.94 კმ²-ზე. ფართობი 556 436 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
რესკეიეციი-ნოი
რესკეიეციი-ნოი (Răscăieţii Noi) — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 148 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 669 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
ვინტენცი
ვინტენცი (Вінтенці) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ზინკივის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 23 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზინკივის რაიონის სოფლები
ლუდვიგ ლონგო
ლუდვიგ ლონგო, ლუდვიგ გაეტანის ძე ლონგო, ლუიჯი ლონგო (Luigi Longo; დ. 1831 – გ. 1914) — იტალიელი მხატვარი-ფერმწერი. დაახლ. 1890–1914 წლებში მოღვაწეობდა თბილისში.
ლონგოს შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. 1890 წლიდან ჩანს თბილისში. აქტიურად იყო ჩართული იმ დროის სამხატვრო საზოგადოებების ღონისძიებებში, ასწავლიდა ნატიფი ხელოვნების წამახალისებელი კავკასიური საზოგადოების სკოლაში. მისი მოსწავლეები იყვნენ ლადო გუდიაშვილი და ალექსანდრე ციმაკურიძე. ჰქონდა ასევე კერძო სამხატვრო სტუდია. 1890-იან წლებში მოხატა ალექსანდრე ნეველის სახელობის სამხედრო საკათედრო ტაძარი თბილისში (პეტრე კოლჩინთან ერთად), შემდეგ კი — სამების ეკლესია. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, კერძო კოლექციაში, თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. შემორჩენილია სამების ეკლესიის მოხატულობა.
მედუდუკეთა ანსამბლები
მედუდუკეთა ანსამბლები — დუდუკზე დამკვერელთა მუსიკალური კოლექტივები (დასტა). საქართველოში (უპირატესად თბილისში) აღმოსავლური საკრავის-დუდუკის შემოსვლასთან ერთად ჩამოყალიბდა (XVII ს.), განსაკუთრებით XIX საუკუნეში გავრცელდა და ძველ თბილისური ყოფის განუყოფელ ნაწილად იქცა. 1936 წელს საქართველოს ფილარმონიასთან შეიქმნა მედუდუკეთა ანსამბლი (ხელმძღვანელი ხ. ტალგაუკოვი), რომელიც დამოუკიდებლადაც გამოდიოდა და თანხლებასაც უწევდა ცნობილ სახალხო მომღერალს ანა ვარდიაშვილს. 1962 წელს დაარსდა ანსამბლი „სოინარი“ (ხელმძღვანელი გ. ქსოვრელი). ამ ანსაბლთან ერთად არაერთი ქალაქური მელოდია იმღერეს ესტრადის მსახიობებმა მ. ძიძიგურმა, ც. დადიანმა და სხვ. სამუსიკო ანსაბლების რესპუბლიკის გაერთიანებასთან შეიქმნა მედუდუკეთა ანსამბლები „ქალაქური“ (ხელმძღვანელი გ. ქსოვრელი), „სალხინო“ (ხელმძღვანელი ვ.არჩვაძე), „კავკასიონი“ (ხელმძღვანელი გ. გაგლოშვილი) და სხვ. საქართველოს მუსიკალურ საზოგადოებასთან გაიხსნა მედუდუკეთა სკოლა-სტუდია.
ვალიკო ძაგნიძე
ვალერიან (ვალიკო) დავითის ძე ძაგნიძე (დ. 31 იანვარი, 1912, ბაქო — გ. 5 თებერვალი, 1967, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი. წევრი მუსიკალური დუეტისა ძაგნიძე და ჩხიკვაძე.
ბიოგრაფია
1937 წელს წარჩინებით დაამთავრა კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრალური სტუდია და დაიწყო მუშაობა მოზარდ მაყურებელთა თეატრში, სადაც შეხვდა შალვა ჩხიკვაძეს, 1938 წელს შეიქმნა დუეტი ძაგნიძე და ჩხიკვაძე. თავდაპირველად ცნობილი მუსიკალური ნაწარმოებების მუსიკებზე ფელეტონებს ჰქმნიდნენ და ასრულებდნენ, რითაც მეტად გაითქვეს სახელი.
მეორე მსოფლიო ომის დროს დაჭრილი ჯარისკაცების გართობისთვის იქმნებოდა არტისტული ბრიგადები, დუეტმაც ვალიკოს მეუღლესთან, მომღერალსა და მსახიობ გოგუცა კუპრაშვილთან  ერთად შექმნა კოლექტივი, რომელმაც 600-მდე კონცერტი გამართა. ძაგნიძისა და ჩხიკვაძის საესტრადო ვოკალურმა დუეტმა და მათმა ხელოვნებამ დიდად შეუწყო ხელი ჩვენში ამ ჟანრის განვითარებას. ვალიკო იყო ქართული საესტრადო მუსიკის ერთ-ერთი ნოვატორი, შექმნა 100-ზე მეტი სიმღერა, რომლებიც დღესაც დიდი პოპულარობით სარგებლობენ.
1945 წლიდან მოღვაწეობა განაგრძო მარჯანიშვილის თეატრში, პარალელურად მოღვაწეობდა კინოში და ესტრადაზე. შალვა ჩხიკვაძესთან ერთად, როგორც მუსიკალურ დუეტს მიღებული აქვს მონაწილეობა ფილმებში: „საბუდარელი ჭაბუკი“ და „ბედნიერი შეხვედრა“.
გარდაიცვალა 1967 წელს, დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1967 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ლიტინის რაიონი
ლიტინის რაიონი (Літинський район) — გაუქმებული რაიონი უკრაინაში, ვინიციის ოლქში. მისი ფართობი 960 კმ² იყო. 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 36 000 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 39 კაცს კმ²-ზე. ლიტინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი ლიტინი.
2020 წლის 17 ივლისს შეუერთდა ვინიციის რაიონს.
სქოლიო
კატეგორია:ვინიციის ოლქის რაიონები
გვრიტჩიტა
გვრიტჩიტა (Pterocles) — ფრინველთა გვარი გვრიტჩიტასებრთა ოჯახისა; ადრე მტრედისნაირთა რიგს ეკუთვნოდა, დღეს ცალკე რიგშია შესული (გვრიტჩიტასნაირნი). ცნობილია 14 სახეობა. სხეულის სიგრძე მერყეობს 24-დან 40 სმ-მდე, მასა — 150-დან 550 გრამამდე; სხეულის აგებულება მკვრივია, თავი მცირე ზომის, კისერი მოკლე. წააგავს გნოლს, აქვს გრძელი წამახვილებულ ფრთები და კუდი. გალო წინიდან შებუმბლულია, თითები — სქელი კოჟრიანი ბალიშებით და დამოკლებული. ტოტებზე არ სხდებიან, ფეხების სწრაფად გადადგმით დარბიან სწრაფად. მკერდის მუსკულატურა მძლავრია, ფრენენ სწრაფად (ავითარებენ 65 კმ/სთ-მდე სიჩქარეს). შებუმბვლა მჭიდრო და ხშირია, კარგადაა განვითარებული ღინღლი. შეფერილობაში ჭარბობს ქვიშისფერი, ჟანგისფერი, თიხისფერი ტონები, რომლებიც გვრიტჩიტებს უდაბნოს ლანდშაფტში კარგად ნიღბავს. მამალი დედალზე დიდი და კაშკაშაა. ბინადრობენ ევრაზიის სამხრეთი ნაწილისა და აფრიკის გამომშრალ ღია სივრცეებში. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება შავმუცელა გვრიტჩიტა (Pterocles orientalis) და თეთრმუცელა გვრიტჩიტა (Pterocles alchata). იკვებებიან თესლებითა და მცენარეთა ვეგეტატიური ნაწილებით, იშვიათად მიწის ზედაპირზე იჭერენ უხერხემლოებს. წელიწადის უდიდეს დროს მომთაბარეობენ გუნდებად, სადაც ზოგჯერ ათი ათასობით ფრინველი ერთიანდება. ბუდობენ მცირე ზომის გაფანტულ ჯგუფებად; ბუდე წარმოადგენს ნიადაგზე არსებულ არაღრმა ორმოს. ჩვეულებრივ დებენ 3 კვერცხს. 19–28 დღის განმავლობაში კრუხობს ორივე მშობელი. 5–6 კვირის ასაკში ფრენის უნარს იძენენ.
სქოლიო
*
ლაშა ქებაძე
ლაშა ქებაძე (დ. 27 აგვისტო, 1983) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ცენტრალური ნახევარმცველი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ახალციხის მესხეთის ფეხბურთელები კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ფოთის კოლხეთის ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ჰამზათ წადასა
ჰამზათ წადასა (დ. 9 აგვისტო, 1877, აული წადა, დაღესტნის რესპუბლიკა — გ. 11 ივნისი,  1951, მაჰაჩყალა) — ხუნძი საბჭოთა პოეტი, დაღესტნელი სახალხო პოეტი (1934), რასულ ჰამზათოვის მამა.
პოეტური მოღვაწეობა 1891 წელს დაიწყო. მისი ლექსების პირველი კრებულია „ცოცხი ადათებისა“ (1934). ავტორია პოემებისა „ჩემი ცხოვრება“, „თქმულება მწყემსზე“. აღსანიშნავია მისი კრებულები: „სამშობლოსათვის“, რომელშიც შესულია სამამულო ომის პერიოდის ლექესები და „რჩეული“, რომელსაც სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა. წადასა წერდა დრამებს, კომედიებს, საბავშვო ლექსებსა და ზღაპრებს. მან თარგმნა ალექსანდრე პუშკინისა და ივანე კრილოვის ნაწარმოებები. იყო სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1965 წლიდან დაწესებულია მისი სახელობის ყოველწლიური რესპუბლიკური პრემია საუკეთესო დრამატული ნაწარმოებისთვის. აულ წადაში გახსნილია პოეტის სახელობის მუზეუმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის  III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
ქვემო ოქროყანის ციხე-სახლი
ქვემო ოქროყანის ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ქვემო ოქროყანის განაპირას, სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (9,45x7,9 მ), ოთხსართულიანი (სიმ. 8,5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა მშრალია. სახურავი, მეოთხე სართულის სამხრეთ და დასავლეთ კედლების დიდი ნაწილი და სართულშუა გადახურვები ჩანგრეულია (სახლს ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვები და მიწურბანიანი სახურავი ჰქონია). თაღოვანი შესასვლელი მეორე სართულზეა, აღმოსავლეთით, მიწიდან 2,5 მ სიმაღლეზე. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. პირველ სართულზე (საქონლის სადგომი), აღმოსავლეთ კედელში, ერთი სათოფური და ერთი მცირე ნიშია, სამხრეთისაში — სამი. დასავლეთ კედელში ერთი ნიშია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს აკრავს პანდუსი (სიგ. 1,8 მ), რომელიც ციხე-სახლის შესასვლელს ადგება. მეორე და მესამე სართულები საცხოვრებელია. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში ორი ცალმაგი და ერთი შეწყვილებული სათოფურია. დანარჩენ კედლებში ორ-ორი ცალმაგი სათოფური. სამხრეთ კედელში სამი სარკმელია. მესამე სართულზე სარკმლები აღმოსავლეთითაა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. ჩრდილოეთისაში — ოთხი. აღმოსავლეთ კედელში და დასავლეთ კედლის შემორჩენილ (ჩრდ.) ნაწილში თითო ცალმაგი სათოფურია. ჩღდილოეთ კედელში ერთი ცალმაგი სათოფური, ერთი სარკმელი და თაღოვანი კარია, რომელიც ამ მხრიდან მოწყობილ ხის დაკიდებულ აივანზე გადიოდა. აღმოსავლეთ ფასადზე, კარის საპირე ქვებზე, ამოკვეთილია ოთხი ჯვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სტივ ბუშემი
სტივ ბუშემი (Steve Buscemi; დ. 13 დეკემბერი, 1957) — ამერიკელი მსახიობი. შესრულებული აქვს როლები ინდი ფილმებში, თანამშრომლობდა კვენტინ ტარანტინოსთან და კოენებთან. 1996 წლიდან დაიწყო რეჟისორობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:იტალო-ამერიკელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ამერიკელი ტელერეჟისორები კატეგორია:ლი სტრასბერგის თეტრისა და კინოს ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები
კვირეღვთიშვილის ნიში
კვირეღვთიშვილის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სნოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მთის წვერზე, შენობა გეგმით ოთხკუთხაა, მასიური. ნაგებია ფითქლით. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ კედელი, რომელშიც მოწყობილია სასანთლე ნიში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალტეტის არქელოგიური ძეგლები
საოსტატო სარგო
საოსტატო სარგო — ამქრის წევრთა გამოსაღები უშტაბაშისათვის გვიანდელი შუა საუკუნეების თბილისში. ამქრის ყველა წევრს უშტაბაშის სასარგებლოდ განსაზღვრული გამოსაღები ეკისრებოდა. ამგვარი გამოსაღბისგან ესა თუ ის წევრი მხოლოდ უშტაბაშის ნებართვით თავისუფლდებოდა. ამქრის წესდების მიხედვით, ამქრის შემოსავლის თითო თუმანზე ერთი აბაზი, ზოგჯერ ორი შაური, ამქრის უსტაბაშის სასარგებლოდ მიდიოდა. ამას ამქრის წევრები „საოსტატო სარგოს“ უწოდებდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
საფურცლის სამაროვანი
საფურცლის სამაროვანი — გვიანდელი ბრინჯაოს რკინის ხანის ძეგლი (ძვ. წ. XIII-X საუკუნეებში) დიღმის მასივის III კვარტალში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე. 1977-1979 წლებში გათხარა თბილისის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. გამოვლინდა ორმოსამარხი და ქვის წრეებით შემოზღუდული ქვაყრილიანი ორმოსამარხები. ყველა ინჰუმაციური და ინდივიდუალურია. კაცები დაკრძალული იყვნენ მარჯვენა, ხოლო დედაკაცები მარცხენა გვერდზე კიდურებმოხრილად. რამდენიმე სამარხში დადასტურებულია მჯდომარე პოზა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ბენ-არუსის ვილაიეთი
სქოლიო
კატეგორია:ტუნისის ვილაიეთები
ვარდისუბნის მემორიალი
ვარდისუბნის მემორიალი „მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა უკვდავსაყოფად“ — ისტორიული ძეგლი მდებარეობს სოფელ ვარდისუბნის შესასვლელთან. აგებულია 1980-1985 წლებში. კომპლექსის ცენტრში აგებულია ობელისკი (სიმაღლე 10 მეტრი) წარწერით: „1941-1945“. აქვეა სამამულო ომის ორდენის გამოსახულება. ობელისკის მარცხნივ ამოკვეთილია ილია ჭავჭავაძის და გიორგი ლეონიძის პატრიოტული სტრიქონები. აქ არის მარმარილოს 11 დაფა, სადაც ამოტვირფულია 270 მებრძოლის გვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ვისიჩი
ვისიჩი (Вісичі) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ნოვიე-სანჟარის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 181 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლტავის რაიონის სოფლები
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის კოლექცია
ქართულ ხელნაწერთა ფონდი
მინიატიურა|250პქ|ალავერდის ოთხთავი, ერთ-ერთი ხელნაწერი A ფონდიდან მინიატიურა|250პქ|ვანის ოთხთავი, A ფონდი მინიატიურა|250პქ|ჯრუჭის I ოთხთავი, ერთ-ერთი ხელნაწერი H ფონდიდან მინიატიურა|250პქ|ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი, H ფონდი მინიატიურა|250პქ|მოქვის ოთხთავი, ერთ-ერთი ხელნაწერი Q ფონდიდან მინიატიურა|ვისრამიანი, ერთ-ერთი ხელნაწერი S ფონდიდან
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ქართულ ხელნაწერთა ფონდი ათასობით ქართულენოვან ხელნაწერს აერთიანებს. ამ ფონდში არ შედის ის ქართული ხელნაწერები, რომლებიც მათი შინაარსის გამო დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ისტორიულ დოკუმენტთა ფონდში. ქართულ ხელნაწერთა ფონდში თავმოყრილი მასალა V საუკუნიდან XIX საუკუნემდე პერიოდით თარიღდება.
ქართულ ხელნაწერთა ფონდი მოიცავს როგორც სასულიერო, ისე საერო შინაარსის ხელნაწერებს. წარმოდგენილია როგორც ქართული მწერლობის ორიგინალური ნიმუშები, აგრეთვე სხვადასხვა ენიდან ნათარგმნი ლიტერატურაც. ორიგინალური ძეგლებიდან აღსანიშნავია შედარებით გვიანდელ ხელნაწერებში დაცული უძველესი მარტიროლოგიური თხზულებანი, როგორიცაა „შუშანიკის წამება“, „ევსტათი მცხეთელის წამება“, „აბო თბილელის წამება“ და სხვა.
ნათარგმნი ლიტერატურიდან აღსანიშნავია ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწეების, გრიგოლ ნაზიანზელის, ბასილი დიდის, იოანე ოქროპირის, იოანე სინელის, გრიგოლ ნოსელის, მაქსიმე აღმსარებელისა და სხვათა თხზულებების თარგმანები. ეს თარგმანები ცნობილი ქართველი მწიგნობრების მიერაა შესრულებული, როგორებიც არიან ექვთიმე მთაწმიდელი, გიორგი მთაწმიდელი, ეფრემ მცირე, არსენ იყალთოელი და სხვა.
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ქართულ ხელნაწერთა ფონდი მდიდარია საერო ხასიათის ძეგლებითაც. მათ შორის გამორჩეულია შოთა რუსთაველის პოემის, „ვეფხისტყაოსნის“ უნიკალური ნუსხები. მათ გარდა, ფონდი შეიცავს ასტროლოგიური, გეოგრაფიული, სამედიცინო, მათემატიკური, სამხედრო და სხვა ხასიათის თხზულებათა შემცველ ხელნაწერებსაც.
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ქართულ ხელნაწერთა ფონდში თავმოყრილი ხელნაწერები განაწილებულია ოთხ ქვეფონდში — A, H, Q და S ფონდებში. ხელნაწერთა განაწილება ძირითადად მათი წარმომავლობის მიხედვით ხდება.
A ფონდი
A ფონდი შეიცავს იმ ხელნაწერებს, რომლებიც გაუქმებამდე თბილისის საეკლესიო მუზეუმის კოლექციას შეადგენდა. საეკლესიო მუზეუმი დიმიტრი ბაქრაძის ინიციატივით 1889 წელს დაარსდა თბილისში. მისი ხელნაწერთა კოლექცია შენაძენებისა და კერძო შემოწირულობების ხარჯზე ივსებოდა. 1921 წელს საეკლესიო მუზეუმი გაუქმდა და მისი ხელნაწერთა კოლექცია გადაეცა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს, 1930 წელს — საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ხელნაწერთა განყოფილებას, მოგვიანებით კი, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის დაარსების შემდეგ, ეს ხელნაწერები A ფონდის შემადგენლობაში ცენტრის კოლექციაში გაერთიანდა.
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდის ხელნაწერებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია ზატიკი, სვანური მრავალთავი, ალავერდის ოთხთავი, ვანის ოთხთავი, ექვთიმე მთაწმინდელის სვინაქსარი, ასტრონომიული ტრაქტატი, გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულება და სხვა.
H ფონდი
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში დაცული ხელნაწერებიდან აღსანიშნავია დავითნი, ჯრუჭის I ოთხთავი, ბიჭვინთის ოთხთავი, შიომღვიმის ოთხთავი, თავაქარაშვილისეული ვეფხისტყაოსანი და სხვა.
Q ფონდი
Q ფონდი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ახალი და დღემდე მზარდი ერთადერთი ფონდია. ფონდი 1919 წელს თბილისში, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ფარგლებში შეიქმნა. მუზეუმის ხელნაწერთა ფონდი ივსებოდა შენაძენებისა და კერძო შემოწირულობების ხარჯზე, აგრეთვე, ცნობილი ქართველი მეცნიერების მიერ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებში გამოვლენილი ხელნაწერების ნაციონალიზაციის გზით.
Q ფონდში დაცული ხელნაწერებიდან განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია: მოქვის ოთხთავი, ტბეთის II ოთხთავი, წყაროსთავისა და ბერთის სახარებები.
S ფონდი
S ფონდში თავმოყრილია ის ხელნაწერები, რომლებიც ყოფილი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების კოლექციაში შედიოდა. წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოოება ქართველი საზოგადო მოღვაწეების, ილია ჭავჭავაძის, დიმიტრი ყიფიანის, იაკობ გოგებაშვილისა და სხვათა ინიციატივით დაარსდა 1879 წელს, თბილისში. ქართველი პუბლიცისტის, იონა მეუნარგიას წინადადებით 1888 წლიდან საზოგადოება იწყებს ხელნაწერების მოძიებასა და შეგროვებას. თავდაპირველად ფონდი კერძო შემოწირულობების ხარჯზე ივსებოდა, მოგვიანებით კი დაიწყო ხელნაწერების შეძენაც. დღეს ეს კოლექცია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში, S ფონდშია გაერთიანებული.
S ფონდის ხელნაწერებიდან აღსანიშნავია ვისრამიანი (S-3702).
აღმოსავლურ ხელნაწერთა ფონდი
მინიატიურა|მინიატიურა ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში დაცული ერთ-ერთი სპარსული ხელნაწერიდან ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ფონდი ძირითადად აერთიანებს სპარსულ, თურქულ და არაბულ ხელნაწერებს, აგრეთვე სომხურ, ებრაულ, სირიულ და ეთიოპიურ ხელნაწერებს.
არაბული ხელნაწერების კოლექცია
მინიატიურა|ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში დაცული ერთ-ერთი თურქული ხელნაწერის თავსამკაული არაბული ხელნაწერების კოლექცია ათასზე მეტ ერთეულს შეიცავს, რომლებიც სამი ლიტერით აღინიშნება: ArK, ArL და ArAC. ხელნაწერები XIV საუკუნიდან XIX საუკუნემდე პერიოდით თარიღდება. კოლექციაში წარმოდგენილია სხვადასხვა დარგის ხელნაწერები, მათ შორის სასწავლო-სქოლასტიკური, გრამატიკული, ლოგიკური, რიტორიკული, მისტიკური, გეომეტრიული, სამედიცინო და სხვა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია იბნ სინას პალეოგრაფიულად XIV საუკუნით დათარირებული „მედიცინის კანონის“ ხელნაწერი (ArK9), აგრეთვე ისმაილ ალ-ჯავჰარის განმარტებითი ლექსიკონის ორი ტომი (ArK1 და ArK2). კოლექცია შეიცავს ცნობილი დაღესტნელი მწერლებისა და სწავლულების შრომათა არაერთ კრებულს (ArL576, ArL460), გრამატიკის, დოგმატიკისა და ლექსიკოგრაფიის შემცველ ხელნაწერებს (ArAC349, ArAC588, ArAC589) და სხვა.
თურქულენოვანი ხელნაწერების კოლექცია
თურქულენოვანი კოლექცია თურქული წარმოშობის სხვადასხვა ენაზე — ოსმალურ, აზერბაიჯანულ, თურქმენულ და უზბეკურ ენებზე შესრულებულ ხელნაწერებს აერთიანებს. ამ ფონდში დაცული ხელნაწერები აღინიშნება ლიტერებით TurL, TurK და TurAC.
ფონდი შეიცავს XV საუკუნის უზბეკი პოეტის და მოაზროვნის, ალიშერ ნავოის თხზულებათა ხელნაწერებს. მათ შორისაა 1519 წელს გადაწერილი ცნობილი მუნშაათი და 1526 წელს გადაწერილი პოემა „ფარჰადი და შირინი“. ამავე ფონდშია დაცული XV-XVI საუკუნეების აზერბაიჯანელი პოეტის, ფუზულის ნაწარმოების — ჰადიკად-ულაუ’ადას უძველესი, 1583, 1586 და 1596 წლებში გადაწერილი ნუსხები, ოსმალო მოხელეების მიერ 1595 წელს ჩატარებული სამხრეთ საქართველოს აღწერის დავთარი და სხვ. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მონღოლური ხელნაწერი, რომელიც ძველი უიღურული დამწერლობითაა შესრულებული. მასში ბუდიზმის მიმდევარი მონღოლი მაღალი რანგის სასულიერო პირების გენეალოგიაა გადმოცემული.
სპარსული ხელნაწერების კოლექცია
მინიატიურა|მარცხნივ|ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში დაცული ერთ-ერთი სპარსული ხელნაწერი სპარსული ხელნაწერების კოლექცია რამდენიმე ასეულ ხელნაწერს ითვლის, რომლებიც XV საუკუნიდან XIX საუკუნემდე პერიოდითაა დათარიღებული. სპარსულ კოლექციაში თავმოყრილი ხელნაწერები აღინიშნება ლიტერებით PL, PK და PAC.
კოლექცია, ძირითადად, როგორც პროზაული, ისე პოეტური ნაწარმოებების შემცველ საერო ხასიათის ხელნაწერებს შეიცავს. ამავე კოლექციაშია დაცული საისტორიო, საღვთისმეტყველო, ასტრონომიული და სამკურნალო ხასიათის თხზულებათა შემცველი ხელნაწერები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია აზერბაიჯანელი ჰუმანისტის, ნიზამი განჯელის პოეტური კრებულის 1428 წელს გადაწერილი ნუსხა (PAC458), XV საუკუნის ასტროლოგიური ტრაქტატი (PL612), 1698 წელს გადაწერილი „ქალაქ ჰერათის ისტორია“ (PK35/69) და სხვა.
სომხური ხელნაწერების კოლექცია
მინიატიურა|250პქ|სომხური ხელნაწერი ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში სომხურ კოლექციაში სამასამდე ხელნაწერია თავმოყრილი. ხელნაწერები აღინიშნება ლიტერებით Arm. სომხურ ხელნაწერთა უმეტესობა შესრულებულია ეტრატზე. გამოყენებულია როგორც ძველი სომხური დამწერლობა (გრაბარი), ისე ახალი სომხური (აშხარაბარი).
ფონდი ძირითადად სასულიერო ხასიათის ხელნაწერებს შეიცავს, როგორიცაა ჰაგოგრაფიული, აპოკრიფული, ასკეტიკური, ჰომილეტიკური, და დოგმატიკურ-პოლემიკური ხასიათის თხზულებები. აქვე დაცულია საისტორიო, სამედიცინო, ასტრონომიული, გრამატიკული და სხვა საერო შინაარსის ხელნაწერები, როგორც ნათარგმნი, ისე სომხური ლიტერატურის ორიგინალური ძეგლები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია IX-X საუკუნეებში გადაწერილი გრიგოლ ნოსელის „განმარტება ქება-ქებათას“ ფრაგმენტი (Arm135), 1382 წელს გადაწერილი იადგარი (Arm173), XIV საუკუნეში გადაწერილი საგალობლების კრებული (Arm216) და სხვა; აგრეთვე ისეთი ორიგინალური სომხური თხზულებების შემცველი ხელნაწერები, როგორებიცაა X საუკუნის პოეტის გრიგოლ ნარეკელის „სიტყვები“ (Arm4), XI საუკუნის ისტორიკოსის სტეფანოს ტარონეცის (ასოღიკი) თხზულების XVIII საუკუნის ნუსხა (Arm7), ირანის შაჰის აღა-მაჰმად-ხანის მიერ თბილისის აოხრების მოკლე ისტორიის XIX საუკუნის ნუსხა (Arm98, Arm22) და სხვა.
ებრაული ხელნაწერების კოლექცია
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ებრაულ კოლექციაში თავმოყრილია სრულად ან ფრაგმენტულად მოღწეული ებრაული ხელნაწერები. მათი უმრავლესობა ეტრატზეა შესრულებული. ხელნაწერები X საუკუნიდან XIX საუკუნემდე პერიოდითაა დათარიღებული. აღინიშნება ლიტერებით Hebr.
ებრაული ხელნაწერების ფონდში ძირითადად ბიბლიური ტექსტებია წარმოდგენილი, აგრეთვე სხვა სახის მასალაც; მათ შორის თორები (Hebr. 5, Hebr. 11), ესთერის წიგნის განმარტებები (Hebr. 24), ლოცვები (Hebr. 12) და სხვა. ფონდში დაცული ხელნაწერებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია ე. წ. ლაილაშის ბიბლია, რომელიც X-XI საუკუნეებით თარიღდება. ხელნაწერი ნიმუშების გარდა, კოლექციაში წარმოდგენილია XVI საუკუნის ეტრატზე ნაბეჭდი წიგნებიც: ფსალმუნი კომენტარებით (Hebr. 4) და ორი ბიბლია (Hebr. 18 და 19).
სირიული ხელნაწერების კოლექცია
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის სირიული კოლექცია შეიცავს საკმაოდ გვიანდელ ხელნაწერებს, რომლებიც XVIII-XIX საუკუნეებით თარიღდება. სირიული კოლექციის ხელნაწერები აღინიშნება ლიტერებით Syr.
ეთიოპიურ ხელნაწერთა კოლექცია
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ეთიოპიურ ფონდში ერთადერთი ხელნაწერია წარმოდგენილი. აღინიშნება ლიტერებით Eth. ხელნაწერი X საუკუნეშია გადაწერილი. საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს ფსალმუნთა ტექსტს.
ბერძნულ ხელნაწერთა ფონდი
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ბერძნული კოლექცია შეიცავს 51 ხელნაწერს, რომლებიც აღინიშნება ლიტერით Gr. ხელნაწერები შესრულებულია როგორც ძველ, ისე ახალ ბერძნულ ენაზე. საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი ან ქაღალდი. ხელნაწერები IX საუკუნიდან XVIII საუკუნემდე პერიოდით თარიღდება.
ბერძნული ხელნაწერების ფონდი ძირითადად სასულიერო მწერლობის ძეგლებს მოიცავს, როგორიცაა საღვთისმეტყველო თხზულებები, ფსალმუნები, საგალობლები, სჯულის კანონები და სხვა. წარმოდგენილია აგრეთვე სამკურნალო შინაარსის ხელნაწერებიც. კოლექციაში დაცული ძეგლებიდან აღსანიშნავია კორიდეთის სახარება, რომელიც IX საუკუნითაა დათარიღებული. მის აშიებზე მინაწერების სახით დაცულია საინტერესო იურიდიული აქტები, რომლებიც მნიშვნელოვანი წყაროებია სამხრეთი საქართველოს ისტორიისათვის. აგრეთვე IX საუკუნეშია გადაწერილი ამ ფონდში დაცული ბასილი დიდის თხზულებათა კრებული, რომელიც მდიდრული საზედაო ასოებითა და თავსამკაულებითაა მორთული.
რუსულ ხელნაწერთა ფონდი
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის რუსულ ხელნაწერთა ფონდი ხუთასზე მეტ ხელნაწერს ითვლის. ისინი XVI საუკუნიდან XIX საუკუნემდე პერიოდითაა დათარიღებული. ფონდის მასალები აღინიშნება ლიტერებით Rus.
ფონდში დაცულია ქართველი მეფეების, მთავრების, მათი ოჯახის წევრების რუსულად ნათარგმნი წერილების პირები; აგრეთვე რუსი მწერლის, ლევ ტოლსტოისა და კომპოზიტორ პეტრე ჩაიკოვსკის ავტოგრაფები, სასულიერო ხასიათის ხელნაწერები და სხვა.
უცხოენოვან ხელნაწერთა ფონდი
უცხოენოვან ხელნაწერთა ფონდი შერეულია და მისი სახელწოდებაც პირობითია. იგი აერთიანებს სხვადასხვა ევროპულ ენაზე შესრულებულ ხელნაწერებს, მათ შორის ლათინურ, ძველ გერმანულ, ფრანგულ, იტალიურ, პოლონურ და სხვაენოვან მასალებს. ხელნაწერები XV-დან XX საუკუნემდე პერიოდითაა დათარიღებული. ფონდი შეიცავს როგორც სასულიერო, ისე საერო ხასიათის ხელნაწერებს.
ისტორიული დოკუმენტები
XVI-XVIII საუკუნეების საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ხუთასამდე სპარსულ და რამდენიმე ათეულ ქართულ-სპარსულ დოკუმენტს, რომლებიც მოიცავს შაჰის ფირმანებს, ოქმებს, არზებს, ნასყიდობის სიგელებს და სხვა. ეს საბუთები საქართველოს, აზერბაიჯანის, სომხეთის, დაღესტნისა და კავკასიის სხვა რეგიონთა პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ ცხოვრებას ეხება, აგრეთვე ასახავს რუსეთისა და ირანის დაპირისპირებას კავკასიაში.
ქართული დოკუმენტები
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ქართულ დოკუმენტთა კოლექცია ოთხ ფონდად იყოფა და აღინიშნება ლიტერებით Ad, Sd, Hd და Qd. კოლექცია 30 000-ზე მეტ საბუთს ითვლის, რომლებიც IX-დან XIX საუკუნემდე პერიოდითაა დათარიღებული. ფონდში თავმოყრილია როგორც საერო, ისე საეკლესიო ხასიათის (კანონიკური) დოკუმენტები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია XI-XIII საუკუნეების საისტორიო სბუთები, რომლებიც ქართველ მეფეთა, დედოფალთა, მაღალი თანამდებობის სხვა საერო სახელმწიფო მოხელეებისა, კათოლიკოსებისა და ეპისკოპოსების ხელრთვებს შეიცავენ.
არაბული დოკუმენტები
არაბული დოკუმენტების ფონდი სამასზე მეტ არაბულენოვან საბუთს შეიცავს, რომლებიც აღინიშნება ლიტერებით Arld. ისინი დაღესტნური წარმომავლობისაა, გვიანდელია და XVIII-XIX საუკუნეებით თარიღდება. წარმოდგენილია როგორც დედნები, ისე პირები. საბუთები 1930-იან წლებშია შეძენილი.
ფონდში წარმოდგენილი მასალა საინტერესოა დაღესტნის ისტორიის კვლევისათვის. მათში დოკუმენტურადაა გადმოცემული XVIII და XIX საუკუნეების ადგილობრივი მთიელების ტრადიციული ყოფა-ცხოვრება. განსაკუთრებით აღსანიშნავია საბუთების ერთი ჯგუფი (Arld 20-85), რომლებიც კავკასიაში შამილის მოძრაობას ეხება. კოლექციაში შედის აგრეთვე რამდენიმე მნიშვნელოვანი დოკუმენტის პირი, რომლებიც დაღესტნისა და საქართველოს ურთიერთობებს ასახავს (Arld 10, 11, 16, 18, 21).
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საარქივო ფონდი
მინიატიურა|ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საცავი, რომელშიც პირადი არქივებია დაცული ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საარქივო ფონდში თავმოყრილია ქართველი და უცხოელი მეცნიერების, მწერლების, პოეტების და საზოგადო მოღვაწეების, მხატვრების, პოლიტიკური, სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწეების, ემიგრაციის მოღვაწეების, სასულიერო პირების, აგრეთვე საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების და სინოდის კანცელარიის არქივები. ჯამში საარქივო ფონდების რაოდენობა 182-ია; აქედან, დღეისათვის უკვე დამუშავებულია 111 ფონდი. დანარჩენი 71 საარქივო ფონდი დამუშავების პროცესშია.
არქივში დაცული მასალიდან განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია ქართველი პაპიროლოგის გრიგოლ წერეთლის კუთვნილი კოლექცია, სადაც წარმოდგენილია ძვ. წ. II-XV საუკუნეებით დათარიღებული 170-მდე პაპირუსი.
დანარჩენ ფონდებში დაცულია XIX-XX საუკუნეების ქართველი და უცხოელი საზოგადო მოღვაწეების ცხოვრება-შემოქმედებასთან დაკავშირებული ქართული, ლათინური, ფრანგული, ინგლისური, იტალიური, რუსული, აზერბაიჯანული, სომხური და სხვა უცხოენოვანი ორიგინალური საბუთები; მდიდარი ეპისტოლარული მემკვიდრეობა; მრავალრიცხოვანი ფოლკლორული ჩანაწერები; უნიკალური ფოტონამუშევრები; სამხრეთ კავკასიის ახალი და უახლესი ისტორიის ამსახველი მასალა პოლიტიკის, ეკონომიკის, საეკლესიო ცხოვრების, ჟურნალისტიკის, თეატრის, მუსიკისა და სხვა სფეროებიდან.
ლონია-გრანდეს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უტკუბამბის პროვინციის რაიონები
უჯარის რაიონი
უჯარის რაიონი (Ucar Rayonu) — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს გოქჩაის სამხრეთით, დედაქალაქ ბაქოდან 234 კილომეტრის დაშორებით. ამ რეგიონში გადის ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი.
ისტორია
1840 წლის 10 აპრილის, ადმინისტრაციული რეფორმის თანახმად, რაიონი იყო კასპიის პროვინციის ნაწილი, ხოლო 1846 წელს შეუერთდა შემახის გუბერნიას. 1859 წელს შემახში მოხდა მიწისძვრა, რის შემდეგაც გუბერნიის ცენტრი ბაქოში გადაიტანეს. უჯარის რაიონი შეიქმნა 1939 წლის 24 იანვარს, როგორც დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეული გოქჩაის რაიონის ნაწილიდან. რაიონის ტერიტორია შეიცვალა 1963 წელს. ამრიგად, ზარდაბის ოლქი გაუქმდა 1963 წელს, მისი ტერიტორია კი შეუერთდა უჯარის რაიონს. 1965 წელს ზარდაბის ოლქი განცალკევდა უჯარისგან, როდესაც იგი აღადგინეს, როგორც დამოუკიდებელი რაიონი.
გეოგრაფია
უჯარის რაიონი მდებარეობს ბაქოდან დასავლეთით დაახლოებით 240 კილომეტრში, შირვანის დაბლობზე. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს 32 დასახლებული პუნქტი. მას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება გოქჩაის რაიონი, აღმოსავლეთიდან ქურდამირის, სამხრეთიდან 	ზარდაბის, ხოლო დასავლეთიდან კი აღდაშის რაიონი. ტერიტორიის გეოგრაფიული მდებარეობა საკმაოდ ხელსაყრელია ეკონომიკურად. ბაქო-თბილისის საავტომობილო გზა და აგრეთვე ძველი აბრეშუმის გზის რეკონსტრუქცია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მისი ადგილმდებარეობის ეკონომიკურ მნიშვნელობაში.
მეურნეობა
მეურნეობა მოიცავს მარცვლეულის, ნესვის, კოწახურის და მშრალი სუბტროპიკული ხილის მოყვანას, ასევე ბამბის მოშენების, მეცხოველეობას, მევენახეობასა და მეფრინველეობას.
1902 წელს რეგიონში აშენდა ძირტკბილას ფესვის გადამამუშავებელი ქარხანა. ეს ქარხანა უჯარში პირველი სამრეწველო საწარმო იყო. 1953 წელს ქარხანაში ხანძარი გაჩნდა, რის შედეგადაც დაიწვა. ხანძრის შემდეგ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში შეჩერდა სამუშაოები, და რეკონსტრუქციის შემდეგ 1956 წლიდან ჩვეულებრივ დაიწყო ფუნქციონირება.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
მიმინოსხევი
მიმინოსხევი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები‎
გივი ნადარეიშვილი
გივი ნადარეიშვილი (დ. თარიღი უცნობია, ფოთი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2018, ათენი, საბერძნეთი). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2019, სეული, სამხრეთ კორეა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით გ
რესკეიეცი
რესკეიეცი (Răscăieţi) — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 65 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 930 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
სერა-და-საუდადი
სერა-და-საუდადი (Serra da Saudade) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 670 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 815 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.43 კმ²-ზე. ფართობი 335 659 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
მერი ელიზაბეთ ბარბერი
მერი ელიზაბეთ ბარბერი (5 იანვარი, 1818 — 4 სექტემბერი, 1899) — XIX საუკუნის წარმოშობით ბრიტანელი მოყვრული მეცნიერი. ფორმალური განათლების გარეშე მან თავისი სახელი დატოვა ბოტანიკაში, ორნიტოლოგიასა და ენტომოლოგიაში. იყო აღიარებული პოეტი და მხატვარი. საკუთარი სამეცნიერო ნაშრომების ილუსტრატორი, რომელსაც ისეთი საზოგადოებები შეისწავლიდნენ,როგორებიც ლონდონის სამეფო ენტომოლოგიური საზოგადოება, კევის სამეფო ბოტანიკური ბაღები და ლონდონის ლინეარული საზოგადოებაა.