cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩენსუ ტაბონე
ბიოგრაფია
ჩენსუ ტაბონე დაიბადა ნიკოლო ტაბონესა და ელიზა ნი კალეჯას 10 შვილიან ოჯახში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალტის პრეზიდენტები კატეგორია:მალტელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
ძვ. წ. 973
გარდაიცვალნენ
*
სუკიის ლავრა
სუკიის ლავრა ასევე ძველი ლავრა ღირსი მამა ხარიტონ ღმასარებელის მიერ დაარსებული მესამე მონასტერია. მდებარეობს დასახლება ტკოასთან ტკოას ხეობაში.
ისტორია
ღირსი ხარიტონის სამიდან ყველაზე დიდი მონასრის სუკიის ლავრიდან მხოლოდ ნანგრევები და კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულებიღა შემორჩა. იუდეას უდაბნოში, V-VIII საუკენეებში, აღმავლობის პერიოდში მრავალი მონასტერი არსებობდა რომელთაგან მხოლოდ სახელებიღა შემორჩა, ზოგი კი უკვალოდ გაქრა.
ინერნეტ რესურსები
კატეგორია:მონასტრები
Anoplolepis tumidula
Anoplolepis tumidula — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anoplolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anoplolepis
ძვ. წ. 883
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
აშაღი-სეიფალი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შამქორის რაიონის სოფლები
Marni
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1994 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:იტალიის კომპანიები კატეგორია:იტალიური ბრენდები კატეგორია:ტანსაცმლის ბრენდები
ლიბერია 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლიბერიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ლიბერია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ძვ. წ. 974
— 974 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 974 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 975 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 973 წელი.
გარდაიცვალნენ
*
სერპა
სერპა — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 9990 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
Anoplolepis undet
Anoplolepis undet — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anoplolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anoplolepis
ზაქარია გაგელი
ზაქარია გაგელი — XII საუკუნის II ნახევრისა და XIII საუკუნის დასაწყისის საქართველოს დიდი ფეოდალი,  გაგელთა საგვარეულოს ფუძემდებელი, ბლუ ზაქარიად წოდებული, ძე ვარამ მხარგრძელისა. თამარ მეფემ მას უწყალობა სამამულედ (სამემკვიდრეოდ) გაგი ქურდვაჭრით განძამდე („ქუემოთი სანაპირო“ მხარე), რის შემდეგაც ზაქარია იწოდა გაგელად. გაგელი მონაწილეობდა ბასიანის ომში რუმის სულთან რუქნადინის წინააღმდეგ (1203).
ოქსფორდი
მინი|250px|ოქსფორდის ცენტრი საღამოს ოქსფორდი (Oxford ) — ქალაქი და ოქსფორდშირის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი, სამხრეთ ინგლისში. ქალაქის მოსახლეობა 165 000-ს არ აღემატება. ქალაქში მიედინება მდინარეები ჩერუელი და ტემზა, რომლებიც ქალაქის ცენტრის სამხრეთით უერთდება ერთმანეთს. ტემზის დაახ. 16 კმ ოქსფორდის სიახლოვეს ცნობილია, როგორც ისისი.
ზაქარია გაგელი
გენეალოგიური ხე
მხარგრძელთა გენეალოგია
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ოქსფორდი
ქალაქში მდებარეობს ოქსფორდის უნივერსიტეტი, რომელიც უძველესი უნივერსიტეტია ინგლისურენოვან მსოფლიოში.
საერთაშორისო ურთიერთობები
დაძმობილებული ქალაქები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები კატეგორია:ოქსფორდი
აჰმადაბადი (მრავალმნიშვნელოვანი)
აჰმადაბადი შეიძლება აღნიშნავდეს:
უზბეკური ენა
უზბეკური ენა, ან უზბეკური (თვითსახელრქმევით: Oʻzbek tili [უზბეკური ენა], Oʻzbekcha [უზბეკური], მოძველებული კირილური ფორმა Ўзбек тили და არაბული ئۇزبېك تیلى‎Oʻzbek tili) — შუა აზიაში მოლაპარაკეთა რაოდენობის მიხედვით ყველაზე მეტად გავრცელებული თურქული ენა. უზბეკეთში ამ ენას მოლაპარაკეთა უმეტესობა მშობლიურ ენად მიიჩნევს. უზბეკური არის უზბეკეთის სახელმწიფოს ოფიციალური ენა.
უზბეკეთში უზბეკურად მოლაპარაკეთა რიცხვი 22 მლნ. კაცით აღირიცხება. უზბეკურენოვანი უმცირესობები ცხოვრობენ ტაჯიკეთში (1,2 მლნ. კაცი), ავღანეთში (1. მლნ. კაცი), ყირგიზეთში (551 000 კაცი), ყაზახეთში (333 000 კაცი), თურქმენეთში (318 000 კაცი), ჩინეთში (ძინანის პროვინციაში 5000 კაცი). უზბეკური უიგურული ენის მსგავსად თურქულ ენათა სამხრეთაღმოსავლურ ჯგუფში შედის.
უზბეკური ენა მომდინარეობს ჩაგატაიური სალიტერატურო ენიდან, რომელსაც შუა აზიაში XIV-დან XIX საუკუნემდე გამოიყენებდნენ. უზბეკთა ენის ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე ასევე დიდი გავლენა უნდა მოეხდინა სხვადასხვა თურქული წარმოშობის დიალექტს.
უზბეკეთის ყველაზე დიდი ეროვნული პოეტი ალი შირ ნავოი (გასული საუკუნის ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურასა და პერიოდიკაში გვხვდება ასევე წერითი ფორმით ალიშერ ნავოი) წერდა ჩაგატაიურ ენაზე, რომელიც ქარახანიდების კარლუკური თურქულიდან წარმოიშვა IX-XII საუკუნეებში. თანამედროვე უზბეკური ენა გვიჩვენებს, რომ მას შემდეგ, რაც IX საუკუნეში, კარლუკები ისლამზე მოექცნენ, ენაში შემოვიდა და დამკვიდრდა მრავალი არაბიზმი და ირანიზმი.
უზბეკური ენა არის ერთადერთი შუა აზიური ენა, რომელსაც საქართველოში შეისწავლიან. თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში მას შეისწავლიან ერთ-ერთი დამატებითი, არჩევითი ენის სახით.
ლექსიკა
რიცხვები
სდფსდფს
ლიტერატურა
კატეგორია:უზბეკური ენა
იანგი-კიუჩი
იანგი-კიუჩი (Яңы Көс; Янги-Кюч) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
Seamus (სიმღერა)
„Seamus“ — მეხუთე სიმღერა ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომზე Meddle. მისი ავტორები არიან როჯერ უოტერსი, დეივიდ გილმორი, რიჩარდ რაიტი და ნიკ მეისონი. სიმღერა ძირითადად ცნობილია იმით, რომ მასში, ბლუზური მელოდიის ფონზე ჟღერს მუსიკოს სტივ მერიოტის ძაღლის ყმუილი, რომელიც სტუდიაში ჩაიწერეს.
იანგი-კიუჩი
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 7 კმ-ით.
Seamus (სიმღერა)
დეივიდ გილმორი:
"„Seamus“ ხუმრობა იყო. თუმცა არ ვიცი, უნდა შეგვეტანა თუ არა იგი ალბომში, ეს ხომ არც თუ სახალისოა სხვებისთვის, ისევე როგორც ჩვენთვის."
იანგი-კიუჩი
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (48 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
Seamus (სიმღერა)
სიმღერის კიდევ ერთი ვერსია, „Mademoiselle Nobs“, ჟღერს ფილმში Pink Floyd: Live at Pompeii. ეს უკანასკნელი ვერსია ჩაწერილია პარიზის სტუდიაში. გიტარაზე უკრავს როჯერ უოტერსი, ჰარმონიკაზე - დეივიდ გილმორი, ხოლო რიჩარდ რაიტი იწერს რუსული მეძებრის, ნობსის ხმას. ამჯერად ძაღლი ეკუთვნოდა ჟოზეფ ბულიონის (ცირკის დირექტორის) შვილს, მადონა ბულიონს.
სიმღერის ინსტრუმენტული ნაწილი მოხვდა ფილმში „როზენკრანცი და გილდენშტერნი დაიხოცნენ“, რომლის რეჟისორია ტომ სტოპარდი. ამავე ფილმში ჟღერს „Echoes“-ის პირველი ნოტი.
სქოლიო
კატეგორია:1971 წლის სიმღერები კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ძვ. წ. 884
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ამტიკი
ამტიკი (ოფიციალურად ამტიკის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Hamtic) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ანტიკეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 52 685 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 47 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ანტიკეს მუნიციპალიტეტები
წმინდა მოკი
წმინდა მოკი (გ. 295) – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 11 მაისი, ახალი სტილით - 24 მაისი.
ცხოვრება
მღვდელმოწამე მოკი ცხოვრობდა მაკედონიაში, ქალაქ ამფიპოლში. იმპერატორ დიოკლეტიანეს დროს წმინდანი წარმართული ღმერთის, დიონისეს დღესასწაულზე შეკრებილ კერპთაყვანისმცემლებს მოუწოდებდა, თავი დაენებებინათ უსჯულოებისა და ბიწიერებისთვის, შეენანებინათ, ქრისტეს სწავლებისკენ მოქცეულიყვნენ და წმინდა ნათლისღების საიდუმლო მიეღოთ. წმინდა მოკი შეიპყრეს და მმართველ ლაოდიკს მიუყვანეს სამსჯავროზე. წმინდანმა საჯაროდ აღიარა თავისი სარწმუნოება და თქვა: „ქრისტესთვის სიკვდილი უდიდესი პატივია ჩემთვის“. წმინდა მოკი სასტიკად აწამეს. იგი მშვიდად ითმენდა ყოველივეს და თან კერპთაყვანისმცემლებს უსჯულოებაში ამხელდა. დიონისეს სამსხვერპლოზე მიყვანილმა წმინდანმა მოკიმ იესო ქრისტეს სახელით შემუსრა კერპი. ამის შემდეგ წმინდანი გახურებულ ღუმელში შეაგდეს. უფალმა უვნებლად დაიცვა წმინდა ხუცესი. ღუმელიდან გამოვარდნილმა ალმა კი მმართველი დაწვა. ახალმა მმართველმა კვლავ აწამა წმინდანი, ღვთის ნებით მღვდელმსახურმა ეს სატანჯველიც მშვიდად დაითმინა. მაშინ მტარვალებმა წმინდანი გარეულ მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ლომები მის ფეხებთან გაწვნენ. ამ სასწაულის მხილველმა ხალხმა მოწამის განთავისუფლება მოითხოვა. მმართველის განკარგულებით მოკი ჯერ პერინთოში წაიყვანეს, იქიდან კი ბიზანტიაში, სადაც სიკვდილით დასაჯეს. სიკვდილის წინ იგი მადლობდა უფალს იმისთვის, რომ განსაცდელის ბოლომდე დათმენის ძალა მისცა. „უფალო, მიიღე სული ჩემი მშვიდობით“, - იყო წმიდანის უკანასკნელი სიტყვები. წმინდა მოკი გარდაიცვალა 295 წელს. მოგვიანებით კონსტანტინე დიდმა მოკის წმინდა ნაწილები მისი სახელობის ტაძარში გადაასვენა.
ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
Calomyrmex albertisi
Calomyrmex albertisi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Calomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ქარაულები
ქარაულები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭონქაძის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე ფოტეხევის სათავეში. ზღვის დონიდან 1000 მ. დუშეთიდან 6 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კურბატ ივანოვი
კურბატ ივანოვი (Иванов, Курбат Афанасьевич; ? — 1666) — რუსი მიწათმომლახველი, ციმბირის მკვლევარი. ტობოლელი კაზაკი. 1643 წელს ვერხოლენსკის კუნძულიდან კაზაკებთან ერთად მოგზაურობაში წავიდა, სადაც პირველი მივიდა ბაიკალის ტბის სანაპირომდე. შეაფასა იგი ეკონომიკური და სტრატეგიული თვალსაზრისით. გადაკვეთა ოლხონის კუნძული. კურბატ ივანოვი იყო პირველი რუსი ადამიანი, რომელმაც აღმოაჩინა ბაიკალის ტბა და შეადგინა რუსეთის შორეული აღმოსავლეთის პირველი რუკა. 1659-1665 წლებში მსახურობდა ანადირის ციხე-ქალაქში. 1660 წლის გაზაფხულზე გადაცურა ანადირის უბესა და ჩუკოტსკის კონცხს შორის არსებული ტერიტორია. საარქივო დოკუმენტები იუწყებიან, რომ კურბატ ივანოვის გუნდმა მიაღწია მდინარე ლენის ზემო მონაკვეთსა და მის შენაკადს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მოგზაურები კატეგორია:ციმბირის ისტორია კატეგორია:გარდაცვლილი 1666
ძვ. წ. 975
— 975 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 975 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 976 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 974 წელი.
გარდაიცვალნენ
*
სილვეში
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ძვ. წ. 885
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიები
ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიები – დაცული ტერიტორია კახეთში ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თბილისიდან 170 კმ დაშორებით. შეიქმნა 2003 წლის კანონით „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტეტიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს დაცული ტერიტორიები
შელკანოვო (ბელებეის რაიონი)
შელკანოვო  (Шалҡан; Шелканово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 18 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (55 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
Calomyrmex albopilosus
Calomyrmex albopilosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Calomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აია ნაკამურა
აია კოკო დანიოკო (დ. 10 მაისი, 1995), ცნობილი სასცენო სახელით აია ნაკამურა — ფრანგი-მალელი პოპ მომღერალი. განსაკუთრებული პოპულარობა მოუტანა სიმღერამ „Djadja“ რომელსაც YouTube-ზე 700 მილიონზე მეტი ნახვა აქვს.
ადრეული ცხოვრება
აია კოკო დანიოკო დაიბადა ბამაკოში, მალიში 1995 წლის 10 მაისს, გრიოტების ოჯახში. ის იყო ყველაზე უფროსი 5 და-ძმას შორის. მისი ბავშვობის წლებში ოჯახი მალიდან საცხოვრებლად საფრანგეთში გადავიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები
კატერინა დუსკა
კატერინა დუსკა (Κατερίνα Ντούσκα; დ. 6 ნოემბერი, 1989) — ბერძენი-კანადელი მომღერალი. 2019 წელს მიიღო მონაწილეობა ევროვიზიაზე. წარადგინა საბერძნეთი, სიმღერით „Better Love“.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
ტაალი (ბატანგასი)
ტაალი (ოფიციალურად ტაალის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Taal) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 61 460 ადამიანს შეადგენს.
ტაალი ძველი საგვარეულო სახლებითაა ცნობილი, მათ შორის: ბატანგასში 1770-იან წლებში დონ ანდრეს საუსა მარინიო და დონია ევგენია დიოკნო მარინიოს მიერ აშენებული სახლი (ამჟამად მუზეუმი), რომელშიც მაერსელა კორონელ მარინიო დე აგონსილიო გაიზარდა. ტაალის პობლასიონი (ცენტრალური ბიზნეს რაიონი) ფილიპინების ეროვნულ ისტორიულ ღირსშესანიშნაობადაა აღიარებული. მუნიციპალიტეტი ცნობილია, როგორც ფილიპინების ბალისონგისა (პეპლისებური დანა) და ტაგალური სამოსის დედაქალაქი. ტაალის ტერიტორიაზე ესპანურ ხანაში აგებული ასეულობით შენობა-ნაგებობა მდებარეობს. სამომავლოდ ტაალის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხისთვის წარგდენა იგეგმება.
ისტორია
ქალაქი ტაალი ავგუსტინელმა ბერებმა 1572 წელს დაარსდა. 1575 წელს ქალაქი დომინგოს ტბამდე (დღევანდელი ტაალის ტბა) გაფართოვდა. 1754 წელს ვულკანი ტაალი ამოიფრქვა. მოსალოდნელი საფრთხის გამო ქალაქის მოსახლეობა კაისასაის თავშესაფარში გადავიდა.
1955 წელს ტაალს ჩრდილოეთი ბარიოები: სან-ნიკოლასი, ხიპიტი, ბანხინი, პანსიპიტი, კალანგაი, სინტურისანი, ტალანგი, აბილო, ბალეტე, ბანკორა, საიმსიმი, მააბუდი, მულავინი, ტამბო, კალუმალა, ალასასი, კალავიტი და პულანგბატო გამოეყო და ახალი მუნიციპალიტეტი სან-ნიკოლასი შეიქმნა.
გეოგრაფია
ფილიპინების სტატისტიკის სააგენტოს მონაცემებით, ტაალის მუნიციპალიტეტის ფართობი 29.76 კმ²-ია, რაც ბატანგასის პროვინციის საერთო ფართობის 0.95%-ია.
მუნიციპალიტეტი მდინარე პანსიპიტის აუზს მოიცავს, რომელიც ბალაიანის ყურეში ჩაედინება. პანსიპიტი ერთ-ერთი მთავარი ეკოლოგიური მაგისტრალია ორი სახეობის თევზების მიგრაციისთვის: მალიპუტოსა (Cranx ignobilis) და მუსლოსთვის (Cranx marginalis), რომლებიც ტაალის ტბის უნიკალური სახეობებია. თევზები ტაალის ტბიდან ზღვისკენ პანსიპიტისა და პალანასის მეშვეობით მიგრირებენ. ტაალის ტბის ენდემური სახეობაა მტკნარი წყლის სარდინი tawilis (Harengula tawilis).
ტაალი პოლიტიკურად 42 ბარანგაიდ იყოფა.
კლიმატი
ტაალში ორი სეზონი გამოიყოფა: მშრალი სეზონი (ნოემბრიდან აპრილამდე) და წვიმების სეზონი (წელიწადის დარჩენილ დროს). ყველაზე დაბალი მინიმალური ტემპერატურა 20°C-ზე (68 °F) დაბლა არ ეცემა. მაქსიმალური ტემპერატურა 34.5 °C-ია (94.1 °F), მარტიდან ივლისამდე პერიოდში.
დემოგრაფია
2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 61 460 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის სიმჭიდროვის მაჩვენებელი 2 100 ადამიანია 1 კმ²-ზე.
ტაალის მოსახლეობის პირველი აღწერა 1903 წელს ჩატარდა. იმ დროისთვის მუნიციპალიტეტში 17 525 ადამიანი ცხოვრობდა. 2000 წლის შემდეგ ტაალის მოსახლეობა საშუალოდ ყოველწლიურად 2.44%-ით იზრდებოდა და 2007 წელს 51 459 ადამიანს გაუტოლდა.
კულტურა
ტაალში არაერთი ფესტივალი ტარდება. ყოველწლიურად, აპრილში ელ პასუბატის ფესტივალი აღინიშნება. ელ პასუბატი აბრევიატურაა და იმ დელიკატესებსა და ნამუშევრებს აღნიშნავს, რითიც ტაალია ცნობილი: ემპანადა, ლონგანისა, პანუტსა, სუმანი, ბალისონგი, ბარონგი, ტაგალოგი, ტაპა, ტამალესი, ტავილისი, ტულინგანი.
წმინდა მარტინ ტურელის ფიესტა ყოველწლიურად 11 ნოემბერს] აღინიშნება. დღესასწაული სხვადასხვა სახის რელიგიურ პროცესიას მოიცავს. კაისასაის მფარველი ქალღმერთის ფიესტა ყოველწლიურად 8 დეკემბერს აღინიშნება.
შობის მარხვა
შობის მარხვა — ორმოცდღიანი მარხვა, რომელიც 28 ნოემბრიდან 7 იანვრამდე — ქრისტეშობამდე გრძელდება. საეკლესიო ტრადიციით, ამ მარხვას ფილიპე მოციქულის ხსენების დღესაც უკავშირებენ.
ტაალი (ბატანგასი)
ცნობილი ადამიანები
ტაალში დაბადებული ცნობილი ფილიპინელები არიან: ფელიპე აგონსილიო ― ფილიპინების რევოლუციის გმირი, სახელმწიფო მოხელე და დიპლომატი; დონია მარსელა მარინიო დე აგონსილიო ― ცნობილი, როგორც „ფილიპინების დროშის დედა“, ფილიპინების დროშის შემქმნელი;ანანიას დიოკნო ― ტაგალი ტენერალი, რომელიც ესპანური სამხედრო ძალების წინააღმდეგ სრულმასშტაბიან სამხედრო ექსპედიციას მეთაურობდა.
შობის მარხვა
საშობაო მარხვა ქრისტეშობის დღესასწაულისადმი მომზადების პერიოდია. ლეონ დიდი წერს: „მარხვის შენახვა წელიწადის ოთხივე დროში გვიხდება, რათა მთელი წლის განმავლობაში ვაცნობიერებდეთ, რომ განუწყვეტლივ ვსაჭიროებთ განწმენდას; რათა ჩვენს დაუდევარ ცხოვრებაში ყოველთვის ვცდილობდეთ მარხვითა და მოწყალების გაღებით შევმუსროთ ცოდვა, რომელიც მრავლდება ხორცის უძლურებითა და უწმინდური ზრახვებით“.
სვიმეონ თესალონიკელის სიტყვებით, „შობის მარხვა მოსეს მარხვას განასახიერებს, რომელმაც ორმოცდღიანი მარხვის შემდეგ უფლისაგან ქვის ორი ფირფიტა მიიღო, რაზეც ამოტვიფრული იყო უფლის სიტყვები. ჩვენ კი, ორმოცი დღის მარხვის შედეგად, ვიხილავთ და ყოვლადწმიდა ქალწულ მარიამისაგან ვღებულობთ ცოცხალ სიტყვას, რომელიც ამჯერად ქვებზე კი არ არის ამოტვიფრული, არამედ ხორცშესხმული და ხორციელად შობილია, რომლის ღვთაებრივ სისხლსა და ხორცს ვეზიარებით“.
ისტორია
ეკლესიის ისტორიას შობის მარხვის შესახებ ცნობები IV საუკუნეშივე მოეპოვება. სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ცნობებს ვხვდებით XIV საუკუნემდე, უფრო ზუსტად სვიმეონ თესალონიკელამდე. უფრო ადრე (XII საუკუნეში) ფრიად საინტერესოდ და დაწვრილებით მოგვითხრობენ კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ბალსამონი და ერთ-ერთი იმდროინდელი საეკლესიო კრება, XI საუკუნეში — ანასტასი სინელი და ისააკ კათალიკოსი. საინტერესო ცნობებია დაცული X საუკუნის საეკლესიო კრების ოქმებში, რომელიც იმპერატორ კონსტანტინესა და რომანოზ უფროსად წოდებულის დროს იქნა მოწვეული. ცნობებს ვხვდებით ნიკიფორე პატრიარქის კანონებში (IX ს.), საბა განწმენდილისა (V ს.) და ლეონ რომის პაპის (V ს.) ნაწერებში, 570 წლის ტურის II კრების ოქმებში, ნეტარ ავგუსტინესთან.
ყველა ეს ცნობა გვაუწყებს, რომ შობის მარხვა, ისევე, როგორც სხვები, უძველესი დროიდან მომდინარეობს (ჯერ კიდევ IV საუკუნის მოღვაწე ფილასტრი წერს, რომ მაცხოვრის შობის წინ აუცილებლად უნდა ვიმარხულოთ).
ტაალი (ბატანგასი)
ადგილობრივი მმართველობა
მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური მერია. საკანონმდებლო ორგანოს მუნიციპალური საბჭო (Sangguniang Bayan) წარმოადგენს, რომელსაც ვიცე-მერი ხელმძღვანელობს, რომელიც მერის დროებითი ვაკანსიის დროს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის უფლებამოსილებასაც ასრულებს. 2021 წლისთვის მუნიციპალიტეტის მერი ფულხენსიო ი. მერკადოა, ხოლო ვიცე-მერი ― ხოვიტო მ. ალბუფერა. ფილიპინების წარმომადგენელთა პალატაში მუნიციპალიტეტის წარმომადგენელია ელენიტა რ. ერმიტა-ბუჰაინი.
შობის მარხვა
ისტორია
ეკლესიის ისტორიის მკვლევარები შენიშნავენ, რომ შობის მარხვის ხანგრძლივობა თავდაპირველად მკაცრად განსაზღვრული არ ყოფილა. მაგალითად, ტურის მეორე საეკლესიო კრების კანონი გვაუწყებს, რომ ბერებმა „დეკემბრიდან ქრისტეშობამდე უნდა იმარხულონ“; მატისონის 582 წლის კრების მიხედივით, ეს მარხვა იწყებოდა წმინდა მარტინის ხსენების დღეს (25 ნოემბერს ახ. სტილით) და გრძელდებოდა ქრისტეშობამდე. აქვე მითითებულია, რომ სამარხვო დღეები ორშაბათი, ოთხშაბათი და პარასკევი იყო. გალიის ერთ-ერთი კრების ჩანაწერთა თანახმად, ქრისტეშობამდე მორწმუნენი ერთი კვირა მარხულობდნენ. ამასვე მოწმობს ანასტასი სინელიც: „ზოგიერთგან, აღმოსავლეთში, ამ მარხვის ხანგრძლივობა შემცირებული იყო ერთ, ზოგჯერ - ორ კვირამდე ან თორმეტ დღემდე“.
ტაალი (ბატანგასი)
სქოლიო
კატეგორია:ტაალი (ბატანგასი) კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ფილიპინების ყოფილი პროვინციული დედაქალაქები
შობის მარხვა
ისტორია
პატრიარქ ლუკას მოსაყდრეობის პერიოდში, იმპერატორ მანუელის დროს, 1166 წელს მოწვეულ კრებაზე დადგინდა, რომ შობის მარხვა 40 დღე უნდა გრძელდებოდეს.
შობის მარხვა დიდმარხვასთან შედარებით მსუბუქია. მარხვის დროს, როგორც წესი, გარდა ოთხშაბათისა და პარასკევისა, თვით ბერ-მონაზვნებისთვისაც კი დაშვებული იყო თევზის, ზეთისა და ღვინის ზომიერად მიღება.
ვარაზ-ბაკური
ვარაზ-ბაკური, ვარაზ-ბაქარი — იბერიის მეფე IV საუკუნის II ნახევარში. აიგივებენ ამიანე მარცელინუსთან მოხსენიებულ ასფაგურთან, რომელიც 368 წელს რომაელთა მომხრე საურმაგის განდევნის შემდეგ გაამეფეს ირანელებმა. 370 წელს ვარაზ-ბაკური იძულებული გახდა დაებრუნებინა საურმაგისათვის მტკვრის სამხრეთით მდებარე ქართლის ნაწილი. 70-იანი წლების ბოლოს ვარაზ-ბაკურმა ირანელთა დახმარებით ისევ გააერთიანა ქართლი. ქართული წყაროების თანახმად, ვარაზ-ბაკურის დროს ირანელებმა პირველად დახარკეს ქართლი. მის დროსვე პირველად იხსენიება თბილისი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იბერიის მეფეები კატეგორია:ფარნავაზიანები
ძვ. წ. 976
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ვარაზ გაგელი
ვარაზ გაგელი — გარდაბნის მთავარი VII საუკუნის I ნახევარში. მოხსენიებულია სუმბატ დავითის ძის თხზულებაში  ჰერაკლე კეისრის საქართველოში ლაშქრობასთან დაკავშირებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდებულები
რობერტო კავალი
რობერტო კავალი (Roberto Cavalli; დ. 15 ნოემბერი, 1940. ფლორენცია, იტალია) — იტალიელი მოდის დიზაინერი. მისი კლიენტები არიან ისეთი ცნობილი ადამიანები, როგორებიცაა ლენი კრავიცი, მადონა, დრიუ ბერიმორი, შერონ სტოუნი, ჯენიფერ ლოპესი, გვინეტ პელტროუ, ბიონსე ნოულსი, შარლიზ ტერონი და ვიქტორია ბეკჰემი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი მოდის დიზაინერები კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
ძვ. წ. 886
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
კობი მარიმი
იაკოვ „კობი“ მარიმი (קובי מרימי; დ. 8 ოქტომბერი, 1991) — ებრაელი მომღერალი და მსახიობი. წარადგინა ისრაელი „ევროვიზია 2019“-ზე. გამოშვებული აქვს 3 სინგლი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ებრაელი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
Dark Side Of The Moon (ტურნე)
Dark Side Of The Moon — საკონცერტო ტურნე, ჩატარებული ჯგუფ პინკ ფლოიდის მიერ 1972-1973 წლებში. კონცერტების სერიის ერთი ნაწილი (1973) ჩატარდა ალბომის The Dark Side of the Moon მხარდასაჭერად. კონცერტები დასრულდა 1973 წლის 4 ნოემბერს.
1972
როგორც წესი, კონცერტის პირველი ნახევარი შედგებოდა ახალი ალბომის კომპოზიციებისგან:
კონცერტის პირველი ნახევარი: The Dark Side of the Moon (მთლიანი ალბომი)
კამპორა
კამპორა (Campora) — პატარა ქალაქი და კომუნა სამხრეთ იტალიაში, კამპანიის რეგიონის სალერნოს პროვინციაში. მდებარეობს ჩილენტოს გეოგრაფიულ რეგიონში, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 810 ადამიანს შეადგენს.
Dark Side Of The Moon (ტურნე)
1972
კონცერტის მეორე ნახევარი:
კამპორა
გეოგრაფია
დასახლება გაშენებულია გორაკ-ბორცვიან რელიეფზე, ჩილენტოს შუაგულში, სტიოს კომუნის სიახლოვეს, ქალაქ ვალო-დელა-ლუკანიისგან არც ისე შორს. ესაზღვრება კანალონიის, ჯოის, ლაურინოს, მოიო-დელა-ჩივიტელის, ნოვი-ველიისა და სტიოს კომუნებს.
Calomyrmex glauerti
Calomyrmex glauerti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Calomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
Dark Side Of The Moon (ტურნე)
1973
კონცერტის პირველი ნახევარი:
კამპორა
დემოგრაფია
მოსახლეობის დინამიკა:
Dark Side Of The Moon (ტურნე)
1973
კონცერტის მეორე ნახევარი: The Dark Side of the Moon (მთლიანი ალბომი)
კამპორა
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
Dark Side Of The Moon (ტურნე)
1973
ბისზე:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პინკ ფლოიდის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:1972 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:1973 წლის საკონცერტო ტურნეები
ანა ოდობესკუ
სქოლიო
კატეგორია:მოლდოველი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
სინესი (პორტუგალია)
სინესი — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის აღწერით შეადგენდა 14,238 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
სოჭის კონფლიქტი
სოჭის კონფლიქტი — შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელიც მიმდინარეობდა რუსეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას, ბოლშევიკურ რუსეთს და თეთრ რუსეთს შორის 1918—1919 წლებში. ომის მონაწილე მხარეების მიზანი იყო შავიზღვისპირა ტერიტორიების, კერძოდ, აფხაზეთის დაკავება და მასზე კონტროლის მოპოვება. ომამდე, რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში, აფხაზეთის ტერიტორია განაწილებული იყო ორ ადმინისტრაციულ ერთეულს სოხუმის ოკრუგსა და სოჭის ოკრუგს შორის. ომს წინ უძღოდა აფხაზეთში ბოლშევიკური რევოლუციის ორი მცდელობა. ომი მიმდინარეობდა გარდამავალი უპირატესობით. 1918 წლის თებერვლიდან სექტემბრამდე საქართველო აფხაზეთზე კონტროლისთვის ებრძოდა ბოლშევიკებს, ხოლო 1918 წლის დეკემბრიდან 1919 წლის მაისის ჩათვლით ანტონ დენიკინის „თეთრ გვარდიას“. საქართველომ სამხედრო წარმატებას მიაღწია ბოლშევიკების წინააღმდეგ და გაერთიანებული სამეფოს ჩარევით დაუზავდა თეთრ მოძრაობას. ომის შედეგად საქართველომ შეძლო საკუთარ შემადგენლობაში შეენარჩუნებინა სოხუმის ოკრუგი მთლიანად და სოჭის ოკრუგი ნაწილობრივ (გაგრის უბანი). საქართველოს და რუსეთს შორის საზღვრად დადგინდა მდინარე ფსოუ, რაც დღემდე წარმოადგენს დე-იურე საზღვარს ამ ორ სახელმწიფოს შორის.
საომარი მოქმედებების ტერიტორია
საბრძოლო ოპერაციების რაიონი მოიცავდა აფხაზეთის ტერიტორიას მდინარე კოდორიდან ქალაქ ტუაფსემდე. რელიეფი ზღვის სანაპირო ზოლში კოდორიდან სოხუმამდე ვაკე და შემდეგ კი ვაკე-ბორცვიანია, სოხუმიდან ტუაფსემდე კი მაღალმთიანი. ჩრდილოეთ მხარეს საომარი მოქმედებების რეგიონი შემოფარგლულია კავკასიონის ქედით. რეგიონი მდიდარია მცენარეული საფარით. ჰავა რბილი და ნოტიო-სუბტროპიკულია, ნალექების რაოდენობა დიდია. რეგიონი მდიდარია მდინარეებით, რომლებიც სათავეს კავასიონის ქედზე იღებენ და შავ ზღვაში ჩაედინებიან. განსაკუთრებით წყალუხვი მდინარეებია კოდორი და ბზიფი. წყალუხვი მდინარეები ართულებს ჯარების, განსაკუთრებით არტილერიისა და კავალერიის მანევრირებას. როგორც მდინარეები, ასევე მთელი რეგიონის რელიეფი და ლანდშაფტი ზღუდავს ჯარების დიდი მასების გადაადგილებას, დანაყოფების მოქმედების სივრცეს, მაგრამ ხელს უწყობს მცირე რაზმების და ჯგუფების ფარულ გადაადგილებას, პარტიზანული ომის წარმოებას.
რეგიონი ცუდადაა უზრუნველყოფილი მაგისტრალური გზებით. ერთადერთი გამტარი მაგისტრალი მიუყვება შავი ზღვის სანაპიროს. მისი ბლოკირებით ადვილად შესაძლებელია საკომუნიკაციო და ლოჯისტიკური ხაზების შეზღუდვა. ზღვის სანაპიროს თითქმის მთელ ზოლში შესაძლებელია საზღვაო დესანტის გადასხმა.
პირველი ცდა, 16-21 თებერვალი
1918 წლის 15-21 თებერვალს განხორციელდა აფხაზეთში ბოლშევიკური რევოლუციის პირველი ცდა. 15 თებერვალს სოხუმის ნავსადგურში გაჩერდა კრეისერი „დაკია“, რომელზეც კავკასიის ფრონტიდან დეზერტირი რევოლუციონერები იმყოფებოდნენ. ინციდენტი მოხდა გემის მატროსებსა და თავად ნიკოლოზ ემხვარს შორის. ემხვარსა და მატროსებს შორის კონფლიქტს შედეგად ემხვარმა მოკლა ერთი და დაჭრა ერთი ჯარისკაცი. გემის კაპიტანმა ქალაქის ხელისუფლებას მოსთხოვა ემხვარის გადაცემა, რაზეც უარი მიიღო. ამის შედეგად ჯარისკაცებმა სოხუმი დაბომბეს და ქალაქი აიღეს. 1918 წლის 16 თებერვლიდან ხელისუფლება ხელთ იგდო „აფხაზეთის სამხედრო რევოლუციურმა კომიტეტმა“ ეფრემ ეშბას ხელმძღვანელობით. ემხვარი დრანდის მცხოვრებლებმა შეიპყრეს და გემის მატროსებს გადასცეს, რომლებმაც თავადი ორთქლში დააღრჩვეს.ამის შემდეგ დაიწყო საბრძოლო მოქმედებები ერთი მხრივ აფხაზეთის სახალხო საბჭოსა და მეორე მხრივ რევოლუციურ კომიტეტს შორის, რასაც მოჰყვა ინტენსიური ბრძოლები სოხუმსა და ეშერაში. გემ „დაკიას“ შემდეგ სოხუმს შავი ზღვის ფლოტის სხვა გემები, საესკადრო ნაღმოსანი „დერსკი“ და ჯავშნოსანი „პრინც კარლი“ მიადგნენ, ისინი შიშსა და ტერორს ნერგავდნენ მოსახლეობაში.შავი ზღვის ფლოტის გემებმა სოხუმი დატოვეს 21 თებერვალს და ქალაქში აღდგა წესრიგი და კანონიერი ხელისუფლება.
1918 წლის 4-9 მარტს სოხუმში ჩატარდა სოხუმის ოკრუგის გლეხთა დეპუტატების II ყრილობა, რომელსაც სხვადასხვა ეროვნების 300 წარმომადგენელი ესწრებოდა. სხდომა გახსნა არზაყან ემუხვმარმა, ხოლო მის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ბენიამინ ჩხიკვიშვილი. ყრილობაზე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება, აფხაზეთი შესულიყო ამიერკავკასიის ხალხთა ერთიან ოჯახში
მეორე ცდა, 8 აპრილი-17 მაისი
11 აპრილს აჯანყებულების 1500-იანი რაზმი გუდაუთიდან დაიძრა სოხუმისკენ. ქალაქის თავ ჩხიკვიშვილის განკარგულებაში 70-80 ადამიანი იყო, რის გამოც მან სოხუმის დაცვა ვერ შეძლო. რევკომმა დაიკავა აფხაზეთის ტერიტორია კოდორის უბნამდე, დაითხოვა ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოები და დაამყარა ბოლშევიკური რევოლუციური ხელისუფლება. რევკომი სამხედრო დახმარებას სთხოვდა ლენინს, სოჭის რევკომს, ყუბანი-შავიზღვისპირეთის თავდაცვის საბჭოს. ამ უკანასკნელის გადაწყვეტილებით სოხუმის რევკომის დასახმარებლად გაიგზავნა ბელორეჩენსკის პოლკი. სამხედრო ძალები მობილიზებულ იქნა კოდორისა და სამურზაყანოს უბნებზე შეტევისთვის. 8 მაისს სოხუმის მუშათა და გლეხთა დეპუტატების საბჭომ მიიღო დადგენილება საბჭოთა რუსეთთან შეერთების თაობაზე.
ასეთ პირობებში ამიერკავკასიის სეიმმა აფხაზთა სახალხო საბჭოს თხოვნით მიიღო გადაწყვეტილება აფხაზეთში წესრიგის აღდგენის შესახებ. ოპერაციის ხელმძღვანელად დაინიშნა სახალხო გვარდიის შტაბის უფროსი, ვალიკო ჯუღელი, ხოლო გენერალ გიორგი მაზნიაშვილს, რომელიც ამ დროს იბრძოდა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ ჩოლოქი-ნატანების ფრონტზე, დაევალა, გამოეყო ერთი რაზმი აფხაზეთში ბოლშევიკების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ვალიკო ჯუღელთან ერთად აფხაზეთში გაემგზავრნენ პოლკოვნიკი ალექსანდრე კონიაშვილი და ალექსანდრე დგებუაძე. სახალხო გვარდიას დახმარება შესთავაზეს აფხაზმა თავადებმა, ერთი ვერსიით, ეს იყო ტატაშ მარშანია და მისი რაზმი 300 ცხენოსნით, სხვა ვერსიით კი თავადი ალექსანდრე შერვაშიძე 150 ცხენოსნით, თუმცა ვალიკო ჯუღელმა უარი უთხრა მათ იმ მოტივით, რომ რესპუბლიკას ფეოდალების დახმარება არ სჭირდებოდა.
11 მაისს სახალხო გვარდია მდინარე კოდორს მიადგა და სოფელ აძუბჟაში განლაგდა. ბოლშევიკების ძალას შეადგენდა 10 ქვემეხი, მრავალი ტყვიამფრქვევი და 2 000 ადამიანი. ვალიკო ჯუღელმა და ალექსანდრე კონიაშვილმა ბოლშევიკებს ულტიმატუმი წაუყენეს, რათა 24 საათში დაეყარათ იარაღი. ბოლშევიკებმა ულტიმატუმი არ მიიღეს და საარტილერიო ცეცხლი გახსნეს. ერთკვირიანი პოზიციური ბრძოლების შემდეგ ვალიკო შარაშიძემ მოწინააღმდეგის ექვსი ქვემეხი გაანეიტრალა, ოთხი დრანდის მონასტერთან და ორი კოდორის ხიდთან. ეფრემ ეშბა 12 და 15 მაისს ტელეგრამითა და ტელეფონით დაუკავშირდა მოსკოვს და ითხოვა დახმარება. 16 მაისს ქართულმა კატარღებმა ცეცხლი გახსნენს ზღვის სანაპიროზე მდინარე კოდორის შესართავიდან სოხუმამდე, რითაც არეულობა შეიტანეს მოწინააღმდეგის რიგებში და გამოავლინეს მათ პოზიციებში სუსტი რგოლები. 17 მაისს დილით 4 საათზე სახალხო გვარდია შეტევაზე გადავიდა. ავანგარდს გიორგი ლომთათიძე და პორუჩიკი ლევ ნოვიკოვი ხელმძღვანელობდნენ. გვარდიელებმა მძაფრი ბრძოლის შემდეგ კოდორის ხიდი დაიკავეს და დღის 3 საათზე აიღეს სოხუმი, მათი დანაკარგი იყო მხოლოდ 7 დაშავებული, ხოლო ალაფი მოიცავდა 18 ქვემეხს, 30 ტყვიამფრქვევს და მრავალ ტყვეს.
ბოლშევიკები გაგრაში გამაგრდნენ და ახალი შეტევისთვის მოემზადნენ. სამხედრო მეთაურად დარჩა სიოვა კუხალეიშვილი. ეფრემ ეშბა გაემგზავრა სოჭში და იქ ცდილობდა ახალი რაზმების შედგენას. სწრაფად განვითარებული შეტევის წყალობით გვარდიამ გაგრა, გუდაუთა და ახალი ათონიც გაათავისუფლა, ხელში ჩაიგდო ერთი ხომალდი, 21 ტყვიამფრქვევი, 11 ქვემეხი, მაათ შორის ორი საალყო, და დიდძალი ტყვია-წამალი.
ომი ბოლშევიკებთან
ხელშეკრულებამ გამოიწვია საბჭოთა რუსეთის გაღიზიანება და ამ უკანასკნელმა დაიწყო სამხედრო კამპანია აფხაზეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისთვის. ბოლშევიკებმა პლაცდარმად აირჩიეს სოჭის ოლქი, რომელსაც საქართველოს ხელისუფლება ვერ აკონტროლებდა. სოჭში ჩამოყალიბდა შავიზღვისპირეთის შტაბი ნიკოლაი პოიარკოს ხელმძღვანელობით. ეფრემ ეშბამ და ნესტორ ლაკობამ დაიწყეს საბრძოლო რაზმების შედგენა მაიკოპში, სადაც ერთი პოლკი შეადგინეს. დაახლოებით 2000 კაციანი შევსება მიიღეს სოჭისა და ადლერიდან სოჭის აღმასკომის თავმჯდომარის, გ. კრიშტოფის ხელმძღვანელობით. ამ დროისთვის სახალხო გვარდიის ნაწილები გახმობილი იყო დუშეთის მაზრაში ბოლშევიკური აჯანყების ჩასაქრობად და გუდაუთას იცავდა მხოლოდ 150 კაციანი გარნიზონი პორუჩიკ ლევ ნოვიკოვის მეთაურობით.
17 ივნისს რუსებმა ალყა შემოარტყეს გუდაუთას. გარნიზონმა სამდღიანი ბრძოლის შემდეგ გაარღვია ალყა და უკან დაიხია. 70 კაცი ტყვედ ჩავარდა, 24 გადარჩა და სოხუმში ჩავიდა.20 ივნისს ბოლშევიკებმა აიღეს ახალი ათონი. მათ დაატყვევეს 100 ადამიანი, აქედან 11 აწამეს.
მაზნიაშვილმა შეტევა დაიწყო 22 ივნისს, აიღო ახალი ათონი და შემდეგ დღეს — გუდაუთა. წითელმა რაზმებმა დაიხიეს მდინარე ბზიფზე. ქართული ჯარის შეტევას ზღვიდან საარტილერიო ცეცხლით მხარს უჭერდა ფლოტი. რუსეთის ჯარმა უკან დაიხია, გაიარეს ბელორეჩენსკი, მაიკოპი, ნევინომისსკი და შეუერთდნენ ყუბან-შავიზღვისპირეთის რესპუბლიკის რაზმებს. ტყვედ იქნა აყვანილი ნესტორ ლაკობა, ხოლო ეფრემ ეშბა და გეორგ ათარბეგოვი ჩამოშორდნენ აფხაზეთს და საქმიანობა გააგრძელეს რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებში.
24 ივნისს აფხაზეთის სახალხო საბჭომ მიიღო დადგენილება სოჭისა და ტუაფსეს დაკავების შესახებ. ეს გამოწვეული იყო ერთი მხრივ სასურსათო კრიზისით — საქართველოში იყო ხორბლის და ნავთობის მწვავე უკმარისობა, რომლის გადაჭრა შეეძლო ტუაფსეს ნავსადგურს — და მეორე მხრივ იმით, რომ ტუაფსეს ოლქი წარმოადგენდა აფხაზეთში რუსეთის ჯარების შეჭრის პლაცდარმს. ქალაქ სოჭიდან მაზნიაშვილს ატყობინებდნენ, რომ მოსახლეობა ელოდა ქართულ ჯარს და ქალაქი მზად იყო, გამოეყვანა 2000 კაცი. 27 ივნისს მაზნიაშვილი გადავიდა შეტევაზე და აიღო გაგრა.
29 ივნისს ქართულმა შეიარაღებულმა ძალებმა გადალახეს მზიმთა და დაიკავეს ადლერი. ქართველებმა მოწინააღმდეგეს მოუკლეს 200, დაატყვევეს 100, ხელთ იგდეს თოფები და ტყვია-წამალი. 2 ივლისს ქართულმა ჯარმა რუსეთის ჯარის არიერგარდს გაუმართა ბრძოლა სოჭის მისადგომებთან. რუსებმა უკან დაიხიეს ქალაქში. ქართული ჯარი დაბანაკდა სოჭიდან 10 კმ.-ზე. 5 ივლისს საქართველოს ჯარებმა დაიკავეს ხოსტა. ხოსტასთან ბრძოლის შემდეგ ქართველებმა ხელთ იგდეს 6 ზარბაზანი, 8 ტყვიამფრქვევი, 200-მდე ტყვე. დაკარგეს 9 კაცი, მათ შორის ბატალიონის მეთაური პორუჩიკი ფირცხალავა და პოდპურჩიკი იასონ ფილიპია. ხოსტის გათავისუფლებას დიდი სიხარულით შეხვდა ადგილობრივი მოსახლეობა. მიუხედავად იმისა, რომ ხოსტასთან რუსებმა მოახდინეს ძალების გადაჯგუფება და მობილიზება, მაზნიაშვილმა გადაწყვიტა დაეწყო შეტევა 6000-იანი შენაერთით. ოპერაციის პირველ ეტაპზე შეტევა დაიწყო საქართველოს მცურავმა საშუალებებმა. „წმ. მიხეილმა“ ცეცხლი გაუხსნა მოწინააღმდეგის საარტილერიო ბატარეას, რომელიც შედგებოდა 5 შორსმსროლელი ქვემეხისგან და მწყობრიდან გამოიყვანა რამდენიმე. ამის შემდეგ შეტევაში ჩაერთო ვალოდია გოგუაძის ჯავშნიანი მატარებელი. რუსეთის ჯარი არაორგანიზებულად იხევდა უკან ერთი დასახლებული პუნქტიდან მეორემდე. ხანმოკლე იერიშის შემდეგ ქართული არმიის მეწინავე რაზმმა აიღო სოჭი. მაზნიაშვილმა ქალაქში მხოლოდ საპოლიციო ფუნქციებით აღჭურვილი მცირე გარნიზონი შეიყვანა. ძირითადი ძალებით კი ქალაქგარეთ დაბანაკდა. სოჭის მოსახლეობა სიხარულით შეხვდა ქართული ჯარის შესვლას.
15-26 ივლისს გამართულ ბრძოლებში საქართველოს ჯარმა უკან, ტუაფსესკენ დაახევინა მოწინააღმდეგეს. 23 ივლისს, დილის 9 საათზე ბრძოლა გამართა სოფლებს ლოოსა და გოლოვინკას შორის რუსეთის მთავარ ძალებთან. ბრძოლის დროს, მაზნიაშვილის ცნობით, რუსეთის ჯარი საარტილერიო ჭურვებით ისროდა მომწამლავ ქიმიურ საშუალებებს. მაზნიაშვილის ჯარმა დაამარცხა მოწინააღმდეგე, რომელიც უწესრიგოდ გაიქცა ტუაფსეში. ბრძოლის შედეგად ქართველებმა ხელთ იგდეს ერთი ზარბაზანი, ორი ტყვიამფრქვევი, ერთი ავტომობილი და ტყვიები. მაზნიაშვილის ბრძანებით ჯერ განხორციელდა ტუაფსეს კომუნიკაციების ბლოკირება, ხოლო შემდეგ არხიპო-ოსიპოვკასთან ქართული დესანტის გადასხმის იმიტაცია, რითაც განიზიდა ტუაფსესთან გამაგრებული რაზმების ნაწილი იქნა მიზიდული. ღამით „წმ. მიხეილმა“ დაბომბა მოწინააღმდეგის ქვემეხები და ნოვოროსიისკის შუქურასთან მოწყობილი საარტილერიო ბატარეა, რითაც გზა გაუხსნა ქართული ქვედანაყოფების წინსვლას. მოწინააღმდეგე ძლიერ წინააღმდეგობას უწევდა მაზნიაშვილის ჯარს, რომელსაც ყველა სიმაღლის აღება ბრძოლით უხდებოდა. 26 ივლისს, საღამოს 20 საათზე, 12-საათიანი მძიმე ბრძოლების შემდეგ საქართველოს ჯარი ტუაფსეში შევიდა. რუსეთის 1200 კაციანი ჯარი გადავიდა ჩრდილოეთით, არმავირში. ნაალაფარი შეადგენდა 4 ქვემეხს, 12 ტყვიამფრქვევს, 5 ორთქლმავალს, ავტომობილებს, სხვადასხვა საბრძოლო მასალებს და დიდძალ ქონებას. ქართულმა მხარემ დაკარგა ერთი და დაეჭრა 10 ჯარისკაცი. ქალაქის გენერალ-გუბერნატორად დაინიშნა გაგრის ფრონტის სარდალი ტარას ვაშაკიძე. ტუაფსეს ნავსადგურში მდგარი 28 ხომალდი გადანაწილდა ფოთის სავაჭრო ნავსადგურსა და სამხედრო ფლოტში.
1918 წლის აგვისტოში საქართველოს ჩრდილოეთ საზღვრის რუსეთის (როგორც „თეთრი მოძრაობის“, ასევე „წითელი არმიისგან“) დასაცავად სოხუმში, ოჩამჩირესა და ადლერში განთავსდა გერმანული გარნიზონები. გარნიზონები საქართველოს სუვერენიტეტზე მუდმივი მუქარის გამო ინარჩუნებდნენ საბრძოლო მზადყოფნას, თუმცა თავს არიდებდნენ საბრძოლო მოქმედებებში ჩართვას. თბილისიდან მაზნიაშვილმა მიიღო მორიგი ბრძანება, რომ უკან დასდევნებოდა მტერს და ყუბანში გადასულიყო. რუსეთის ძირითადი ჯარი გამაგრებული იყო სადგურ ბელორეჩენსკში. 4 აგვისტოს მაზნიაშვილმა შეუტია რუსეთის მოწინავე რაზმს, რომელიც ტუაფსედან 6 კმ-ზე იდგა. შეტევისას საქართველოს ჯარი შეხვდა მოწინააღმდეგის ძირითად ძალას, მიხეილისა და მაიკოპის პოლკებს, სამი ზარბაზნით და ჯავშანმატარებლით, საერთო რიცხვით 4 ათასი კაცი, რომლებსაც ხელმძღვანელობდა ანტონოვი. ბრძოლა დაიწყო სოფელ გრეჩესკიდან 4 კმ-ზე. ექვსსაათიანი ბრძოლის შემდეგ ანტონოვის ჯარი დამარცხდა და დაიფანტა, მათ დაკარგეს ორთქლმავალი და ჯავშანმატარებელი. ქართველებმა დააკავეს მატარებლის მთელი პირადი შემადგენლობა, ხელში ჩაიგდეს 20 ზარბაზანი, 30 ტყვიამფრქვევი, ტყვია-წამლის დიდი რაოდენობა, მატარებლების ოთხი შემადგენლობა, საველე სამზარეულო, სურსათი, ცხვრის ფარა. მოწინააღმდეგის საბოლოო განადგურების მიზნით დადევნებულებმა საღამოს 4 საათზე აიღეს სადგური კრივენკოვსკოე და 5 კილომეტრით წაიწიეს წინ.
აგვისტოს დასაწყისში აფხაზეთში გადასხდა კიდევ ერთი ოსმალური დესანტი 1000-მდე კაცის შემადგენლობით. გიორგი თუხარელის ქვედანაყოფებმა ვერ მოახერხეს მასთან ბრძოლა. ოსმალეთის დესანტი 16 აგვისტოს თავს დაესხა მოქვის მონასტერთან სახალხო გვარდიის მცირე, 60-კაციან რაზმს, რომელმაც მოიგერია შეტევა.
სოჭის ოლქის საქართველოს შეიარაღებული ძალების მიერ დაკავების შემდეგ უნდა გადაწვეტილიყო ამ ოლქის ბედი. ამის შესახებ სწერდა სოხუმის ოლქში საქართველოს მთავრობის რწმუნებული ისიდორე რამიშვილი ნოე ჟორდანიას. სოჭის ოლქთან დაკავშირებული საკითხების გადასაწყვეტად მთავრობის რწმუნებულად ამ ოლქში დაინიშნა გიორგი ანჯაფარიძე, აგვისტოში ჩატარდა ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. დაიწყო სახელმწიფო ხელისუფლების სტრუქტურების შექმნა, ფინანსური ოპერაციების საწარმოებლად თბილისიდან ჩაიტანეს რამდენიმე მილიონი მანეთი ბონებით და სხვადასხვა ვალუტა. ქართული ბონების კურსი, სოჭში არსებულ სხვა ფულთან შედარებით საკმაოდ მტკიცე იყო და მოსახლეობაში დიდი მოთხოვნით სარგებლობდა. განათლების სამინისტროს დამატებით გამოეყო ასი ათასი მანეთი სოჭის ოლქის სკოლების შესანახავად. აგრარული რეფორმის გატარების მოსამზადებლად ქალაქში ჩავიდა საქართველოს მიწათმოქმედების მინისტრი. ქართული ადმინისტრაცია და სამხედრო შტაბი დროებით სოჭის სასტუმრო „კავკასიის რივიერაში“ განთავსდა.
შეტაკება ტამანის არმიასთან
ყუბანის სახალხო რესპუბლიკის წარმომადგენელი ლაპინი მიესალმა მაზნიაშვილის მიერ სოჭის ოლქის გაწმენდას წითელი რაზმებისგან. ის მაზნიაშვილს და ანჯაფარიძეს სთავაზობდა, ქართული არმია დახმარებოდა ყუბანის რესპუბლიკას ბოლშევიკური საფრთხის მოგერიებაში, სანაცვლოდ მათ ჰპირდებოდა ტუაფსე-მაიკოპის ხაზზე კონტროლის დათმობას და ამით მაიკოპის მარცვლეულისა და პურის მარაგზე ხელმისაწვდომობას. მაიკოპის რკინიგზის სადგურში მართლაც იდგა ნავთობით დატვირთული ეშელონები, ყუბანის რესპუბლიკის მთავრობა კი მზად იყო, საქართველოსთვის ხელსაყრელ ფასში მიეყიდა მისთვის პური. მაზნიაშვილს ზედმეტად მიაჩნდა ჩრდილოეთ კავკასიაში გალაშქრება. ის ფიქრობდა, რომ საკმარისი იქნებოდა მდინარე შახეზე ძლიერი თავდაცვითი ზოლის მოწყობა, რითაც დაცული იქნებოდა სოჭის ოლქი. თანაც შემცირებული იყო მისი ჯარის რაოდენობა. ბევრი ადგილობრივი დაბრუნდა სახლებში, ცენტრიდან კი ახალ შევსებას მაზნიაშვილი არ ელოდა.მაიკოპის დაკავებას საქართველოს საზღვრების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით აუცილებლად მიიჩნევდა სამხედრო მინისტრი გრიგოლ გიორგაძე.მაზნიაშვილმა მიიღო თბილისიდან ბრძანება, დაეკავებინა ტუაფსე მაიკოპის რკინიგზის ხაზი და ემოქმედა ყუბანის რესპუბლიკასთან შეთანხმებით. ამ ოპერაციაში მონაწილეობა უნდა მიეღო მაზნიაშვილის განკარგულებაში მყოფ კაზაკებს, რუსი ოფიცრების რაზმს და მცირერიცხოვან (150 კაცი) ქართულ შენაერთს. ქართულმა ქვედანაყოფებმა გადალახეს გოითხის უღელტეხილი, ისარგებლეს რკინიგზითა და გზატკეცილით, მოახდინეს ძალთა გადაჯგუფება და უბრძოლველად დაიკავეს ჯერ დაბა ხადიჟენსკი, შემდეგ კი მსხვილი ქალაქი ბელორეჩენსკი. ბელორეჩენსკში განლაგებულმა ქართულმა ნაწილებმა დაიწყეს მზადება მაიკოპის დასაკავებლად. დაგეგმილი იყო მოლაპარაკებები ტუაფსეში საქართველოსა და ყუბანის რესპუბლიკას შორის. საქართველოს მხარე უნდა წარმოედგინათ ანჯაფარიძესა და მაზნიაშვილს. 28 აგვისტოს ანჯაფარიძემ მიიღო მოლაპარაკებებთან დაკავშირებული დირექტივები ნოე ჟორდანიასგან.
1 სექტემბერს ტუაფსეს შეუტია ტამანის არმიის პირველმა კოლონამ 10000 კაცითა და 12 ქვემეხით ეპიფან კოვტიუხის ხელმძღვანელობით. ბრძოლა გაიმართა ქალაქიდან 6 კმ-ზე, უღელტეხილზე. ტამანის არმიამ დიდი ზარალი მიაყენა ტუაფსეს ქართულ გარნიზონს და უკან, ქალაქის სამხრეთით 6 კმ.-ზე დაახევინა მას. კოვტიუხის ნაწილები 2 სექტემბერს დილით ტუაფსეში შევიდნენ, ხელთ იგდეს 16 ქვემეხი, 10 ტყვიამფრქვევი, 6 ათასი ჭურვი და 800 ათასი ვაზნა. ორ დღეში ბოლშევიკებმა ქალაქი დატოვეს და ხადიჟენსკის გავლით დაიძრნენ არმავირისკენ, სადაც 17 სექტმბერს შეუერთდნენ ივან სოროკინის არმიას.
ეკატერინოდარის მოლაპარაკება
ტუაფსე დროებით ისევ ქართული გარნიზონის ხელში გადავიდა. 8 სექტემბერს ტუაფსეს მიადგა ტამანის არმიის მდევნელი „მოხალისეთა არმია“ გენერალ მიხეილ ალექსეევის ხელმძღვანელობით. მაზნიაშვილმა მათ უბრძოლველად დაუთმო ქალაქი და გამაგრდა მდინარე შახეზე. საქართველოს მხარეს მებრძოლმა კაზაკებმა დატოვეს ჯარი და მოახლისეთა არმიას შეუერთდნენ. ანტონ დენიკინი შავიზღვისპირეთის გუბერნიას ტუაფსესა და სოჭის ჩთვლით ყუბანის ნაწილად მიიჩნევდა და მაზნიაშვილს სთხოვდა გასვლას არამხოლოდ სოჭის ოლქიდან, არამედ, მთლიანად, აფაზეთიდან. ალექსეევმა ასევე მოითხოვა მოლაპარაკებების გამართვა ტუაფსეს ნაცვლად ეკატერინოდარში.
შექმნილი სიტუაციიდან გამომდინარე გადაწყდა, რომ ეკატერინოდარში მოლაპარაკებები ეწარმოებინათ მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილე ევგენი გეგეჭკორსა და მაზნიაშვილს. გეგეჭკორი 12 სექტემბერს გაემგზავრა სოჭში. სოჭში დამატებით გაიგზავნა სამეგრელოში მდგარი სახალხო გვარდიის ნაწილები და თბილისის გვარდიელთა რაზმი 300-400 გვარდიელის შემადგენლობით.
რამდენიმე აფხაზმა თავადმა და მსხვილმა მიწათმფლობელმა აფხაზი ხალხის სახელით მიმართა დენიკინს და ითხოვა აფხაზეთის გათავისუფლება საქართველოსგა და შეერთება რუსეთთან. 1918 წლის 20 სექტემბერს სოჭის ოლქის მოსახლეობის საერთო კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან დროებით მიერთების შესახებ. 1919 წლის დასაწყისისთვის დაიგეგმა სოჭის ოლქში თვითმმართველობის არჩევნების ჩატარება. ამ გადაწყვეტილებებს მოჰყვა გენერალ ალექსეევის მწვავე პროტესტი. 1918 წლის 23 სექტემბერს მოხალისეთა არმიამ დაიკავა ლაზარევსკაია. მის წინ დადგნენ ლომთათიძისა და წიტაიშვილის ქვედანაყოფები. გამყოფი ხაზი გადიოდა მდინარე ჩუხუტკიზე. ამავე დღეს დიდი შტორმის გამო საქართველომ დაკარგა მცურავი საშუალებების დიდი ნაწილი, „წმ. მიხეილი“ ნაპირზე გამოირიყა.
1918 წლის 22 სექტემბერს დილის 9 საათზე გეგეჭკორი და მაზნიაშვილი სოჭიდან ნოვოროსიისკის გავლით ეკატერინოდარისკენ გავიდნენ. მოლაპარაკებები შედგა 25-26 სექტემბერს. ყუბანის სახალხო მთავრობას წარმოადგენდნენ ნ. ვორობიოვი და ლ. ბიჩი, ხოლო მოხალისეთა არმიას — ალექსეევი, დენიკინი, შულგინი, სტეპანოვი, რომანოვსკი, დრაგომიროვი, ლუკომსკი. მხარეები ვერ შეთანხმდნენ სოჭის ოლქის კუთვნილების საკითხზე. ამის შემდეგ გეგეჭკორმა ეჭვქვეშ დააყენა თავად მომლაპარაკებელი მხარეების ლეგიტიმურობა. მან აღნიშნა, აღნიშნა, რომ სოჭის ოლქი ტერიტორია საქართველომ დაიკავა დროებით, სანამ ჩრდილოეთ კავკასიაში მშვიდობიანობა არ დამყარდებოდა. ოლქის ბედს კი საქართველო გადაწყვეტდა უფრო კომპეტენტურ კრებაზე, რადგან მოხალისეთა არმია არ წარმოადგენდა სათანადოდ უფლებამოსილ სუბიექტს. ამან რუსი გენერლების გაღიზიანება გამოიწვია. შეთანხმება არ შედგა, შესაბამისად, ჩავარდა საქართველოს მიერ ყუბანისგან ნავთობისა და მარცვლეულის შეძენის საკითხი. დენიკინმა ყუბანის მთავრობას კატეგორიულად აუკრძალა საქართველოსთან ვაჭრობა, ნავთობისა და სურსათის ექსპორტი მანამდე, სანამ სოჭის ოლქი სრულად არ იქნებოდა დაცლილი ქართული ჯარისაგან და სანამ ქართული ჯარი მდინარე ბზიფამდე უკან არ დაიხევდა. მოლაპარაკებების ჩაშლის დროისთვის მოხალისეთა არმიას ეკავა სოფელი ლაზარევსკოე, ხოლო სადგურ ლოოში იდგა მცირერიცხოვანი გარნიზონი საქართველოს სახალხო გვარდიისა. მოხალისეთა არმიის მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიაზე გამომავალი გაზეთები აფხაზეთის მოსახლეობას საქართველოს წინააღმდეგ გამოსვლისკენ მოუწოდებდნენ, ვრცელდებოდა ანტიქართული პროკლამაციები.
მოხალისეთა არმიის შეტევა სოჭსა და გაგრაზე
1918 წლის ნოემბერში გერმანულმა სამხედრო ძალებმა დატოვეს საქართველო. დეკემბერში სომხეთ-საქართველოს ომის დაწყების გამო მაზნიაშვილი შულავერის ფრონტზე იქნა გადაყვანილი. სოჭის ფრონტზე ის შეცვალა გენერალმა ალექსანდრე კონიაშვილმა. 1918 წლის 2 დეკემბერს სოჭის მოსახლეობის ყრილობამ დაადასტურა სოჭის ოლქის დროებით შეერთება საქართველოსთან. 1918 წლის შემოდგომიდან 1919 წლის აპრილამდე სოხუმის ოლქში მტავრობის კომისარი იყო ბენიამინ ჩხიკვიშვილი.
გერმანული სამხედრო ძალების გასვლამ რეგიონიდან დენიკინს გააბედინა აქტიური სამხედრო მოქმედებების დაწყება საქართველოს წინააღმდეგ. დენიკინმა დაიწყო ჯარების თავმოყრა ლაზარევსკაიასა და ლოოს შორის, ქართული სამხედრო ნაწილების პოზიციებთან. მოხალისეთა არმიის მე-2 ქვეითი დივიზია ალექსანდრ ჩერეპოვის მეთაურობით გადავიდა შეტევაზე, წინ წაიწია 45 კილომეტრით და 16 დეკემბრისთვის დაიკავა პოზიციები ლოოსთან. 26 დეკემბერს ევგენი გეგეჭკორმა ამის გამო საპროტესტო ნოტით მიმართა გაერთიანებული სამეფოს სამხედრო მისიის ხელმძღვანელობას, კერძოდ პოლკოვნიკ ჯორდანს, რომელსაც დაკავებული ჰქონდა კავკასია და იყო ანტონ დენიკინის მოხალისეთა არმიის მოკავშირე. 28 დეკემბერს გეგეჭკორი და ჯორდანი შეთანხმდნენ სოჭის ოლქის დემილიტარიზაციაზე ოლქში საქართველოს ადმინისტრაციის შენარჩუნების პირობით. 29 დეკემბერს, შეთანხმების თანახმად, საქართველომ მოახდინა სოჭის ოლქიდან ქვედანაყოფების ევაკუაცია, მაგრამ, ანტონ დენიკინმა, ამის საპირისპიროდ, დაიწყო ამ ოლქში სამხედრო ძალების თავმოყრა. იმავე დღეს გეგეჭკორმა კიდევ ერთი საპოტესტო ნოტით მიმართა ბრიტანელებს. მოხალისეთა არმიის მიერ ტუაფსეს დაკავებას მოჰყვა მმართველობის სამხედრო ფორმის დამყარება, თვითმმართველობისა და სხვა დემოკრატიული ინსტიტუტების გაუქმება. ამან გამოიწვია მოსახლეობის მწვავე პროტესტი. 1919 წლის 5 იანვარს სოჭში გაიმართა სოჭის საზოგადოებრივ ორგანიზაციათა კრება, რომელმაც კიდევ ერთხელ დაადასტურა სოჭის ოლქის საქართველოს შემადგენლობაში არსებობის მიზანშეწონილობა და ითხოვა მოხალისეთა არმიის გაყვანა.
18-21 იანვრისთვის დენიკინს გოლოვინკასთან მობილიზებული ჰყავდა 3000-მდე ჯარისკაცი, უკვე დანიშნული ჰყავდა სოჭის კომენდანტად პოლკოვნიკი ეფრემოვი. მათ შეუერთდა სოჭის ოლქის სომხური მოსახლეობა. საქართველოს ჯარის პოზიციები კი დემილიტარიზაციის გამო შესუსტებული იყო, მათ ეკავათ ცუდი პოზიციები და მოშიშვლებული ჰქონდათ მარჯვენა ფლანგი. გენერალ კონიაშვილის განკარგულებაში იყო 1500-მდე ჯარისკაცი.
გენერალმა ბურნევიჩმა ულტიმატუმი წაუყენა საქართველოს და მოითხოვა მათგან სოჭის დაცლა და იარაღის დაყრა 24 საათის განმავლობაში. 6 თებერვალს მოხალისეთა არმიამ განახორციელა ფლანგური შეტევის მანევრი, გავიდა ქართული ნაწილების ზურგში და ერთმანეთს მოწყვიტა სოჭისა და ადლერის ქართული გარნიზონები. მათ ასევე სოჭის აკვატორიაში შეიყვანეს ნაღმოსანი, რომელმაც გაანეიტრალა ქართული არტილერია და ხელი შეუშალა სახალხო გვარდიის ნაწილების ზღვიდან დესანტირებას. სოჭის გარნიზონმა ვერ მოახერხა დაკავშირებოდა ადლერის გარნიზონს, სადაც იმყოფებოდა ასეული ფაღავას მეთაურობით. ფაღავამ დაიხია უკან, მთებისკენ. მოხალისეთა არმიამ სოჭში ტყვედ აიყვანა გენერალი კონიაშვილი, პოლკოვნიკი წერეთელი, მთავრობის წარმომადგენელი სოჭის ოლქში მუხრან ხოჭოლავა, სულ 748 ტყვე. ტყვეების დიდი ნაწილი მათ ადგილზევე დახვრიტეს. ბრძოლა სოჭისთვის გრძელდებოდა 4 დღის განმავლობაში. წარმატებული სამხედრო ოპერაციების შედეგად მოხალსეთა არმიამ დაიკავა ადლერი, ვესიოლოე, პილენკოვო, გაგრა და 10 თებერვალს გაჩერდა მდინარე ბზიფთან. დენიკინის არმიას შეეძლო არამხოლოდ სოჭის ოკრუგის, არამედ მთლიანად აფხაზეთის დაკავებაც და წინსვლა საქართველოს სიღმრეში. მაგრამ გენერალმა ჩერპოვმა ქართული მხარის სარდლობას ტელეგრამა გაუგზავნა საბრძოლო მოქმდებათა შეწყვეტის შესახებ, რამდენადაც მის წინაშე მდგარი ამოცანა შესრულებული იყო.
1919 წლის 13 თებერვალს ჩატარდა აფხაზეთის ისტორიაში პირველი დემოკრატიული და მრავალპარტიული არჩევნები აფხაზეთის სახალხო საბჭოსი და საქართველოს დამფუძნებელი კრებისა. დამფუძნებელი კრების წევრებად არჩეულ იქნა 5 აფხაზი დეპუტატი ვარლამ შერვაშიძე, არზაყან ემუხვარი, ვასილ გურჯუა, დიმიტრი ზახაროვი, იოანის ფაშალიდისი. საქართველოს შავიზღვისპირეთის ფროტის სარდლად დაინიშნა გენერალი იოსებ გედევანიშვილი. 15 თებერვალს ჟორდანიამ ბათუმში დისლოცირებულ ბრიტანელთა 27-ე დივიზიის მეთაურს, ფორესტიე-უოკერს გაუგზავნა მოთხოვნა მოხალისეთა არმიის მიერ გაგრის უბნის დაცლის თაობაზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში ის საომარი მოქმედებების განახლებით იმუქრებოდა. 19 თებერვალს საპასუხო ტელეგრამაში ფორესტიე-უოკერმა აცნობა გეგეჭკორს, რომ მათ უკვე მოთხოვეს დენიკინს არა მხოლოდ გაგრის უბნის, არამედ სოჭის ოლქის დაცლაც, ამასთანავე საქართველოს აფრთხილებდნენ, არ დაეწყო სამხედრო მოქმედებები. გაგრაში შეყვანილ იქნა ბრიტანელთა გაძლიერებული ასეული პოლკოვნიკ ფაინსის მეთაურობით, რომელიც მდინარე ბზიფის ორივე მხარეს განლაგდა. ბზიფთან გამაგრებული ქართული ნაწილები აპირედბენ შეტევაზე გადასვლას, თუმცა ისინი შეაჩერა ბრიტანელთა სამხედრო წარმომადგენელმა უაითმა იმ პირობით, რომ მოხალისეთა არმია დაცლიდა სოჭის ოლქს.