cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარდიფ სიტი (საფეხბურთო კლუბი)
კლუბი საშინაო მატჩებს ატარებს „კარდიფ სიტის“ სტადიონზე, რომელიც იტევს 33, 316 ადამიანს.
2001 წელს „კარდიფ სიტიში“ თამაშობდა ზურაბ მექვაბიშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:კარდიფ სიტი (საფეხბურთო კლუბი) კატეგორია:ინგლისის პრემიერლიგის კლუბები კატეგორია:უელსის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:1899 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბები
ტეტრარქია
ტეტრარქია (ბერძნ: τετραρχία - ოთხთა მმართველობა, ოთხხელისუფლებიანობა) — მმართველობის ფორმა, სადაც ძალაუფლება გადანაწილებულია ოთხ პიროვნებას შორის, მაგრამ, როგორც წესი, ტეტრაქია გამოიყენება მართვის იმ სისტემის აღსანიშნავად, რომელიც III საუკუნის ბოლოს რომის იმპერიის სამართავად შემოიღო იმპერატორმა დიოკლეტიანემ.
ბაზლიკი
ბაზლიკი (Баҙлык; Базлык) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 916 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 47 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (95 %).
ნისეტო-პერესი
ნისეტო-პერესი (Niceto Pérez) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, გუანტანამოს პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის დედაქალაქ გუანტანამოდან 10 კმ-ით დასავლეთით. სამხრეთით გააჩნია მცირე გასასვლელი კარიბის ზღვასა და ატლანტის ოკეანეზე. აღმოსავლეთით ესაზღვრება სანტიაგო-დე-კუბის პროვინცია, ჩრდილოეთით — ელ-სალვადორი, ჩრდილო-დასავლეთით გუანტანამო და ჩრდილო-აღმოსავლეთით კაიმანერის მუნიციპალიტეტი.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 783 ადამიანს შეადგენდა. 640 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 27,8 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
სკოშის ზღვა
სკოშის ზღვა ან სკოტიის ზღვა (Scotia Sea) — კუნძულთშორისი ზღვა სამხრეთის ოკეანესა და ატლანტის ოკეანეში. განფენილია სამხრეთ გეორგიის, სამხრეთ სენდვიჩისა და სამხრეთ ორკეინის კუნძულებს შორის. დასავლეთით დრეიკის სრუტით უერთდება წყნარ ოკეანეს. ფართობი 3 მლნ. კმ²-ს აღემატება, სიღრმე 5000 მ-ზე მეტია. წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე 6-დან — 1°C-მდე. მარილიანობა დაახლოებით 34 ‰. ზღვის სამხრეთი ნაწილი წლის უმეტეს დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულით. ზღვაში განვითარებულია ვეშაპის რეწვა. სახელი ეწოდა 1932 წლის შოტლანდიელების ანტარქტიდული ექსპედიციის გემის სახელის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთის ოკეანის ზღვები
პაელა
პაელა — ესპანური კერძი, რომელსაც ბრინჯით, ქათმითა და ბოსტნეულით ამზადებენ. აღნიშნულ კერძს კმაზავენ ნივრითა და ზაფრანით, შემდგომში კი ტაფაზე თუშავენ. პაელას ძირითადად მიირთმევენ წვეულებებზე.
კერძი
აღნიშნული კერძს ძირითადად ვხვდებით ვალენსიაში. მისი უმთავრესი ინგრედიენტი არის ბრინჯი, ასევე ხშირად ვხვდებით ზღვის პროდუქტებს. ის არის ესპანური სამზარეულოს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კერძი. ამ მიზეზით ბევრი არა ესპანელი მას ესპანეთის ნაციონალურ კერძად მიიჩნევს, მაგრამ ესპანელები მას თითქმის ერთხმად თვლიან ვალენსიის რეგიონის კერძად. ვალენსიელები კი სწორედ ამ კერძს მიიჩნევენ, როგორც ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საიდენტიფიკაციო სიმბოლოდ.
როგორც კერძს, მას შეიძლება ჰქონდეს საკმაოდ უძველესი ფესვები, მაგრამ მისი თანამედროვე ფორმით იგი XIX საუკუნის შუა ხანებში ლა ალბუფერიას ლაგუნის მიმდებარე სოფელში, ქალაქ ვალენსიასთან გაჩნდა.
ისტორია
ესპანეთში ბრინჯის დამუშავება X საუკუნეში დაიწყეს, კერძოდ პირინეის ნახევარკუნძულზე მცხოვრებლები ხშირად ამზადებდნენ ბრინჯისა და თევზის შემადგენლობით სხვადასხვა კერძებს, ძირითადად სადღესასწაულოდ. XV საუკუნიდან საგრძნობლად პოპულარული გახდა ბრინჯი ესპანურ სამზარეულოში. ბრინჯი ხშირად ერწყმის ლობიოს, თევზს ან საერთოდ ბოსტნეულს. ცნობილი ესპანელი ისტორიკოში ლურდეს მარჩი აღნიშნავს, რომ აღნიშნული კერძი არის რომაული და არაბული კულტურის ნაზავი.
ეტიმოლოგია
პაელა ვალენსიური სიტვაა და ნიშნავს ლანგარს, ტაფას. ესპანეთის ბევრ რეგიონში და ესპანურენოვან ქვეყნებში ტერმინი paellera-თი აღინიშნება ტრადიციული ტაფა, ხოლო paella აღინიშნება მასში მომზადებული ბრინჯის კერძი. ასევე შესაძლებელია, რომ სიტყვა paella წარმოშობილი იყო ძველი ფრანგული სიტყვიდან paelle, რომელიც ასევე ტაფას ნიშნავს, ეს სიტყვა კი თავის მხრივ მოდის ლათინური სიტყვიდან patella, ისიც ტაფას ნიშნავს. ზოგი ცნობის მიხედვით აღნიშნული კერძის სახელი არაბული წარმომავლობისაა. თუმცა აღნიშნულ სიტყვას არაბულში ვერ ვხვდებით, მანამდე სანამ არაბები ესპანეთს არ დაიპყრობენ. დღეს კი ესპანური ბრინჯის კერძი, ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კერძია ესპანეთის გარდა სხვა ევროპის ქვეყნებში.
სქოლიო
კატეგორია: ესპანური სამზარეულო კატეგორია: ევროპული სამზარეულო კატეგორია: ბრინჯის კერძები
ინდოელის თანავარსკვლავედი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
ტაფტის კომისია
კომიისთვის განკუთვნილ მაკკინლის წერილში განისაზღვრა ამერიკული პოლიტიკა და განზრახვები, რომლებიც კულტურულ და ეკონომიკურ წინსვლას, თვითმმართველობის უნარს იძენს და საბოლოოდ პროგრესირებს ეროვნული დამოუკიდებლობისკენ. ემილიო აგინალდო, რომელიც ხელმძღვანელობდა ფილიპინების ომს ამერიკის წინააღმდეგ, 1957 წელს დაწერა, რომ მაკ-კინლის ინსტრუქციები „დაამტკიცებს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან დოკუმენტს საერთაშორისო ურთიერთობების ისტორიაში“.
მეორე კომისია თავდაპირველად იყო ფილიპინების ერთადერთი საკანონმდებლო ორგანო, რომელიც მაშინ ცნობილი იყო როგორც ფილიპინების კუნძულები შეერთებული შტატების სუვერენული კონტროლის ქვეშ. 1902 წელს ფილიპინების ორგანული აქტის მიღების შემდეგ, კომისია ფუნქციონირებდა როგორც ორპალატიანი საკანონმდებლო ორგანოს პალატა, სანამ ის არ ჩაანაცვლა არჩეულმა საკანონმდებლო ორგანომ, რომელიც შეიქმნა 1916 წელს ფილიპინების ავტონომიის აქტით.
უილიამ ჰოვარდ ტაფტი იყო ფილიპინების კომისიის პირველი ხელმძღვანელი 1900 წლის 16 მარტიდან 1901 წლის 4 ივლისამდე, რის შემდეგაც კომისიის ხელმძღვანელი ასევე გახდა ფილიპინების სამოქალაქო გუბერნატორი. ტაფტი მსახურობდა ამ თანამდებობაზე 1904 წლის 31 იანვრამდე, შემდეგ პრეზიდენტ თეოდორ რუზველტის მიერ იგი დანიშნა ომის მდივნად. ფილიპინების კომისიას შემდგომში რამდენიმე ადამიანი ხელმძღვანელობდა, მაგრამ ხშირად არაფორმალურად მოიხსენიება, როგორც "ტაფტის კომისია".
1901 წლის განათლების აქტი
გენერალმა ელველ ოტისმა წამოიწყო ინიციატივა 1898 წლის 1 სექტემბერს, დაეარსებინა საჯარო სასკოლო სისტემა, მოაწყო შვიდი სკოლა მანილაში. სანამ ომი მძვინვარებდა, ამერიკელმა ჯარისკაცებმა დრო დაუთმეს სკოლების ორგანიზებას. მან განაგრძო საჯარო განათლების პროექტი და გაზარდა მისი ბიუჯეტი. როდესაც ტაფტის კომისია მანილაში ჩავიდა, არმიამ მანილაში მოაწყო 39 სკოლა, სადაც ყოველდღიურად სწავლობდა 4500-დან 5000-მდე მოსწავლე.
კომისარი ბერნარდ მოზესი, რომელიც იყო კალიფორნიის უნივერსიტეტის განმანათლებელი, მუშაობდა კაპიტან ალბერტ ტოდთან და დოქტორ ფრედ ატკინსონთან ერთად 74-ე აქტის შემუშავებაზე, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც 1901 წლის განათლების აქტი. აქტი ძირითადად ეფუძნებოდა მოხსენებას, რომელიც ტოდმა წარუდგინა კომისიას 1900 წლის 17 აპრილს.
იმ დროს, როდესაც ტაფტი ფილიპინებში ჩავიდა, მოსწავლე-მასწავლებლის თანაფარდობა იყო ერთი მასწავლებელი 4179 სტუდენტისთვის. 74-ე კანონის მე-15 პუნქტი უფლებამოსილებას აძლევდა გენერალურ ზედამხედველს, შემოეყვანა 1000 მასწავლებელი აშშ-დან.
თავიდანვე სერიოზული პრობლემები ემუქრებოდა საგანმანათლებლო პროგრამის წარმატებას. პრობლემები მოიცავდა კათოლიკე სასულიერო პირების წინააღმდეგობას, ენის სირთულეებს, ჯანმრთელობის პრობლემებს და ტროპიკულ კლიმატთან შეგუების სირთულეს, ხელფასების დაგვიანებით გამოწვეულ ფინანსურ პრობლემებს, სკოლის შენობების ნაკლებობას, კულტურული ფასეულობები, რომლებიც ესპანეთის მმართველობის დროს განვითარდა, ასევე სერიოზულ შემაფერხებელ ფაქტორს წარმოადგენდა. გაუჭირდათ თავიანთი სტუდენტების დარწმუნება, რომ მეტი მნიშვნელობა მიენიჭათ აქტივობებისთვის, რომლებიც ავითარებდნენ კრიტიკულ აზროვნებას, ვიდრე იმ აქტივობებს, რომლებიც უბრალოდ სიტყვის დამახსოვრებას მოითხოვდნენ.
კიდევ ერთი პრობლემა იყო სტუდენტებს შორის თანასწორობის ხელშეწყობის სირთულე, რადგან მდიდარი ოჯახების ბავშვები ფიქრობდნენ, რომ მათ განსაკუთრებული პრივილეგიები ჰქონდათ. ზოგიერთი მდიდარი მშობელი ღიად ეწინააღმდეგებოდა ამერიკულ საგანმანათლებლო სისტემას მის მიერ შექმნილი დაუცველობის გამო. მათთვის განათლება მათი კლასის პრივილეგია იყო და არ უნდა გავრცელებულიყო უბრალო ხალხზე. მათ სჯეროდათ, რომ ზოგადი განათლება შექმნიდა დისბალანსს ქვეყნის სამუშაო ძალაში, შრომის ბაზარს ეყოლებოდა მუსა-ხელის ჭარბი რაოდენობა.
წლების განმავლობაში თომასელებმა მოიპოვეს პატივისცემა და აღფრთოვანება არა მხოლოდ მათი მოსწავლეების, არამედ მათი მშობლების მხრიდანაც. მშობლები აღფრთოვანებულები იყვნენ ამერიკელი მასწავლებლების შვილებთან მოპყრობით და საკლასო აქტივობებით. თომასტების კეთილგანწყობა, არაფორმალურობა და მიდგომა მოსწონდა მრავალი ფილიპინელს, რომლებსაც ჯერ კიდევ ახსოვდათ არისტოკრატ ესპანელებთან მიღებული ცუდი გამოცდილება.
ვანდერბილტის უნივერსიტეტი
ვანდერბილტის უნივერსიტეტი (Vanderbilt University, ადგილობრივად ცნობილი, როგორც „ვანდი“) კერძო არასექტარული უნივერსიტეტია ნეშვილში, ტენესი. დაფუძნდა 1873 წელს 1 მილიონი დოლარით, რომელიც რკინიგზისა და საზღვაო გადაზიდვების მაგნატმა კორნელიუს ვანდერბილტმა გაიღო. მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთში თავად არასდროს ყოფილა, ვანდერბილტი იმედოვნებდა, რომ მისი საჩუქარი და უნივერსიტეტის მოღვაწეობა სამოქალაქო ომით გამოწვეულ ჭრილობათა შეხორცებას შეუწყობდა ხელს.
დღეისთვის ვანდერბილტში დაახლოებით 11.000 სტუდენტი და 10 სკოლაა - 4 საბაკალავრო და 6 სამაგისტრო და პროფესიული სკოლა. ვანდერბილტთან ასევე ასოცირებულია უდიდესი სამედიცინო კვლევისა და პირველადი მკურნალობის ცენტრი. ამჟამად უნივერსიტეტის კანცლერია გორდონ გი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები კატეგორია:ტენესი
ინდიქტიონი
ინდიქტიონი (indiktion, indictio — „გამოცხადება“, „განცხადება“) — ქრისტიანულ ქვეყნებში (შუა საუკუნეებისა და ნაწილობრივ ახალი დროის ისტორიის ქრონოლოგიაში) წელთაღრიცხვის 15-წლიან ციკლში წლის რიგითი ნომრის სახელწოდება. პაპიროლოგიის მონაცემებით, ინდიქტიონით წელთაღრიცხვა რომის პერიოდის ეგვიპტეში ჩამოყალიბებულა. რომის იმპერიაში იმპერატორ კონსტანტინე დიდს შემოუღია (312/313 — I ინდიქტიონი). ბიზანტიაში ინდიქტიონის დაწყება სამოქალაქო ახალი წლის დღეს ემთხვეოდა. ინდიქტიონის დასადგენად საჭიროა ახალი წელთაღრიცხვის წელს მივუმატოთ 3 და მიღებული ჯამი გავყოთ 15-ზე, ნაშთი იქნება ინდიქტიონი, რომელიც მნიშვნელოვანი საშუალებაა თარიღების სისწორის დასადგენად. ინდიქტიონით წელთაღრიცხვის დროს გასათვალისწინებელია ინდიქტიონის საწყისი თარიღი: ბიზანტიაში — 23 სექტემბერი, ხოლო V საუკუნის შუა წლებიდან 1 სექტემბერი; რომში 1087 წლამდე — 1 სექტემბერი, შემდეგ კი — 1 იანვარი (ან 25 დეკემბერი); ინგლისსა და გერმანიაში XIV საუკუნის ბოლომდე — 24 სექტემბერი, რუსეთში XVIII საუკუნამდე — 1 სექტემბერი. XVIII საუკუნეში შეწყდა ინდიქტიონით წელთაღრიცხვა, შემორჩა მხოლოდ საეკლესიო აქტებში.
ქართულ წყაროებში ინდიქტიონით აღინიშნებოდა აგრეთვე მეფეთა ტახტზე ასვლიდან I, II, III და ა. შ. წლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:კალენდარი კატეგორია:ქრისტიანობის ისტორია
Formica neoclara
Formica neoclara — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლანდრასი
მინი|ლანდრასი ლანდრასი (დან. Landrace < land — ქვეყანა, სოფელი, ადგილი და race — ჯიში) — სპეციალიზებული საბეკონე ჯიშის ღორი, გამოიყვანეს დანიაში XX საუკუნის დასაწყისში. ყოფილ სსრკ-ში შემოიყვანილია შვედეთიდან 1948 წელს, საქართველოში — კალუგის ოლქიდან 1967, ნოვოსიბირსკიდან — 1976 (ხობის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს რაიონებში). აქვს გრძელი სხეული (160-175 სმ), ჩამოყრილი ყურები, თეთრი ფერი. კერატის მასა 250-300 კგ, ნეზვისა 200-220 კგ, ნაყოფიერება 10-12 გოჭი, მერძეულობა 70-80 კგ. სარეალიზაციო მასას (100 კგ) 189 დღისა აღწევს. სუქებისას წონამატი 700-800 გ და მეტი. საკვების დანახარჯი ერთი კგ წონამატზე 3,9 კგ საკვები ერთეული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ღორის ჯიშები
ტაბუელანი
ტაბუელანი (ოფიციალურად ტაბუელანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tabuelan; Bayan ng Tabuelan) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 907 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის.
ზაქი ალ-არსუზი
ზაქი ნაჯიბ იბრაჰიმ ალ-არსუზი (არაბ.زكي نجيب إبراهيم الأرسوزي  1900-1968) — სირიელი პოლიტიკოსი, მწერალი, არაბული ნაციონალიზმის თეორეტიკოსი, ბაასის პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მთავარი იდეოლოგი.
ბიოგრაფია
ინფორმაცია ზაქი  ალ-არსუზის  ცხოვრების ადრეული ეტაპის შესახებ წინააღმდეგობრივია. როგორც მისი დაბადების თარიღი და ადგილი, ყველაზე ხშირად მითითებულია 1900 ან 1901, ლატაკია, თუმცა, ზოგიერთი წყარო დაბადების თარიღად მიუთითებს 1908 წელს, ხოლო დაბადების ადგილად— ისკანდერუნის პროვინციას თურქეთში. მისი დედა - მარიამი ცნობილი რელიგიური ოჯახიდან იყო, მამა—ნაჯიბი  იურისტი გახლდათ, ასევე იყო ერთ -ერთი იატაკქვეშა არაბული პოლიტიკური ორგანიზაციის წევრი, რომელიც დაარსდა ახალგაზრდა თურქების მმართველობის დროს. 1915 წელს იგი დააპატიმრეს და გაასამართლეს პოლიტიკური საქმიანობისათვის. თავად ზაქი ალ-არსუზის თქმით, ამ მომენტმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა მისი ნაციონალისტური იდეების ჩამოყალიბებაში. საბოლოოდ ნაჯიბ ალ- არსუზი  ცენტრალურ ანატოლიაში ქალაქ კონიაში გადაასახლეს. თუმცა, ერთი წლის შემდეგ, ოჯახს მიეცა საშუალება დაბრუნებულიყო ანტიოქიაში. პირველი მსოფლიო ომის დასრულებიდან მალევე, ზაქი ალ-არსუზმა დაიწყო სწავლა ბეირუთის ერთ-ერთ ინსტიტუტში, სადაც შეისწავლა ფრანგული ენა და ფილოსოფია. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ის დაბრუნდა ანტიოქიაში და სკოლაში დაიწყო  მუშაობა მათემატიკის მასწავლებლად. 1924-1926 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა არსუზის საგანმანათლებლო ოლქს (ალექსანდრეტას სამხრეთით). 1927-1930 წლებში სწავლობდა ფილოსოფიას სორბონში. პარიზში ალ-არსუზი დეტალურად გაეცნო დასავლური ფილოსოფიის მიღწევებს და, კერძოდ, ნაციონალიზმის იდეებს. როგორც აღნიშნავდნენ, მასზე განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა ფიხტესა და ანრი ბერგსონის ნამუშევრებმა. მიუხედავად ამისა,  ალ-არსუზს არ აუღია სორბონის დიპლომი. 1930 წლის გაზაფხულზე იგი იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო ანტიოქიაში, რათა  ადგილობრივ განათლების სისტემაში ერთ-ერთი თანამდებობა დაეკავებინა.
ადრეული წლები
1933 წელს ალ-არსუზი შეუერთდა ეროვნული მოქმედების ლიგას (عصبة العمل القومى), რომელიც შეიქმნა იმავე წელს (სხვა წყაროების თანახმად, იგი გახლდათ ლიგის ერთ-ერთი უშუალო დამაარსებელი). ეროვნული მოქმედების ლიგის სხვა წევრებიც ძირითადად ის ახალგაზრდები იყვნენ, რომელთაც მიიღეს დასავლური ყაიდის უმაღლესი განათლება (ყველაზე ხშირად ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტში ან სორბონში) და ასევე მიდრეკილნი იყვნენ არაბული ნაციონალიზმის იდეებისკენ. ორგანიზაციის მთავარი მიზანი გახლდათ  არაბული ქვეყნების განთავისუფლება დასავლეთის ძალების კონტროლისგან. ალ-არსუზი იყო ლიგის ფილიალის ხელმძღვანელი ანტიოქიაში 1933-1939 წლებში. მისი ანტიფრანგული განწყობები გაძლიერდა ე.წ. ალექსანდრეტას კრიზისი დროს (სიტუაცია ალექსანდრეტას პროვინციის (ახლანდელი ისკენდერუნი) გარშემო, რომელიც, მიუხედავად იმისა, რომ სირიის მფლობელობაში იყო,  ამ უკანასკნელსა და თურქეთს შორის დავის საგანს წარმოადგნდა. დასავლურმა ძალებმა საბოლოოდ გადაწყვიტეს პროვინციის თურქეთისთვის გადაცემა, ფაქტობრივად, მოსალოდნელ მსოფლიო ომში მისი ნეიტრალიტეტის სანაცვლოდ). ამ მოვლენების ფონზე ალ-არსუზი იძულებული გახდა დამასკოში გადასულიყო. ის ასწავლიდა დამასკოს უნივერსიტეტში. ხოლო 50-60-იან წლებში  —   სირიის სხვა ქალაქების სასწავლებლებში.
ზაქი ალ-არსუზი და ბაასის პარტია
ბაასის პარტიის თანამედროვე ვერსიის შექმნაში ზაქი ალ-არსუზის როლი სრულად არ არის გარკვეული. მკვლევარები მეტ-ნაკლებად თანხმდებიან ალ-არსუზის ინტელექტუალური წვლილის აღიარებაზე პან-არაბიზმის იდეების  და ბაასის პარტიის იდეოლოგიის განვითარებაში, ასევე იმ ფაქტის აღიარებაში, რომ პარტიის პირველი წევრებს შორის დიდი რაოდენობით იყვნენ ალ-არსუზის მოსწავლეები. 1939 წელს ეროვნული მოქმედების ლიგის ფარგლებში აქტიური პოლიტიკური საქმიანობის შეწყვეტის შემდეგ, 1940 წელს ალ -არსუზმა თავის რამდენიმე მოსწავლესთან ერთად დააარსა ახალი პარტია—"არაბული აღორძინება" (არაბ.:البعث العربي). ამ პარტიის პარალელურად, მოქმედებდა კიდევ ერთი ჯგუფი, რომელიც ასევე  საკუთარ თავს "არაბულ აღორძინებას " ("الاحيا العربي" ან "البعث العربي"-„ არაბული აღორძინება "ან" არაბული ბაასი ") უწოდებდა. მას  ხელმძღვანელობდნენ მიშელ აფლაკი და სალაჰ ად-დინ ბიტარი. საბოლოოდ, ალ-არსუზის ლიგის წევრები შეუერთდნენ აფლაკისა და ბიტარის ორგანიზაციას, რომელიც ბაასის წინამორბედი გახდა. ზაქი ალ-არსუზი არ დაესწრო   ბაასის პარტიის დამფუძნებელ კრებას, რომელიც ჩატარდა 1947 წლის 4-6 აპრილს, მაგრამ იქ იმყოფებოდნენ მისი მიმდევრები, ძირითადად ალავიტები   ვაჰიბ ალ-ღანიმის ხელმძღვანელობით. ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ალ-არსუზის ასეთი როლი განპირობებული იყო მისი სუსტი ორგანიზატორული უნარებით, ასევე პირადი მტრობით მასსა და მიშელ აფლაკს შორის. მას შემდეგ, რაც 1966 წელს, მორიგი გადატრიალების შედეგად,   სირიაში ალავიტები მოვიდნენ ბაასის პარტიის და ხელისუფლების  სათავეში  კერძოდ მისი მოსწავლეები სალაჰ ჯადიდი და ჰაფეზ ასადი, ალ-არსუზი ოფიციალურად გამოცხადდა ბაასის  ერთ-ერთ მთავარ იდეოლოგად და დამფუძნებლად.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ბაასის პარტიის წევრები კატეგორია:სირიელი მწერლები
ადამსტაუნი (პიტკერნის კუნძულები)
გეოგრაფია
ადამსტაუნში არის კათოლიკური ეკლესია, სამრეკლო, ქალაქის მოედანი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი საკმაოდ შორსაა დანარჩენი მსოფლიოსაგან. სკოლებს აქვთ ინტერნეტთან კავშირი, მუშაობს ტელევიზია და ტელეფონი.
სქოლიო
კატეგორია:ოკეანეთის დედაქალაქები კატეგორია:პიტკერნის კუნძულების ქალაქები
დიომსკი
დიომსკი (Дим; Дёмский) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1088 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 65 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (35%).
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
ავსტრალია 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრალიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ 1924 წელს, საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 6 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრალია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
პელიადი
პელიადი (Coregonus peled) — თევზი სიგის გვარისა. აქვს მაღალი სხეული, რომლის სიგრძე 50 სმ, მასა 2 კგ აღწევს. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზის მიდამოებში, მეზენიდან კოლიმამდე. განარჩევენ 3 ფორმას: ტბის მსხვილს, ტბილს წვრილს და მდინარისას. იკვებება პელაგიური კიბოსნაირებით. ძვირფასი სარეწაო თევზია. აკლიმატიზებულია უკრაინაში, მოლდოვეთში, საქართველოში (ფარავნისა და ტაბაწყურის ტბებში, ხრამის წყალსაცავში და სხვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ორაგულისებრნი
ლანთანოზუქი
ლანთანოზუქი (Lanthanosuchus) — ნამარხი ამფიბიების გვარი. ჰქონდათ მოკლე (14 სმ სიგრძის), უხეში ბორცვებით დაფარული გაბრტყელებული თავი და არალაბირინთული კბილები. ყბებზე გარეთ მიმართული ძვლოვანი გამონაზარდები იყო განვითარებული. ქალას ფორმით, სასის აგებულებით, სატვინე კაფსულის სუსტი გაძვალებით ლანთანოზუქი უახლოვდება უძველეს ამფიბიებს; კბილების, ქალას სმენისა და კეფის მიდამოების აგებულებით კი — ძველ ქვეწარმავლებს. ცნობილია ყოფილი სსრკ-ის ტერიტორიის ზედაპერმული ნალექებიდან.
ინდრი
ინდრი (Indri indri) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნახევრად მაიმუნების ქვერიგისა. სხეულის სიგრძე 60-70 სმ აღწევს, კუდისა — 3-6 სმ-მდე. გავრცელებულია მაგადასკარზე. ბინადრობს ხეებზე. იკვებება მცენარეულობით. მაკეობა გრძელდება ორ თვემდე. შობს ერთ ნაშიერს.
ლანთანოზუქი
ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული ამფიბიები
ინდრი
ლიტერატურა
კატეგორია:ნახევრად მაიმუნები
ვაკის პარკი
ჩრდილოეთის მხრიდან ვაკის პარკი და ჭავჭავაძის გამზირი ფართო კიბის მარშებით არის დაკავშირებული. კიბე განლაგებულია პარკის მთავარ ღერძზე, რომელსაც შადრევნების მთელი კასკადი აგრძელებს. პარკის ცენტრული ღერძი ქედზე მეორე მსოფლიო ომისადმი მიძღვნილი დიდების მემორიალით სრულდება. პარკის ცენტრალური ნაწილი შადრევნითა და მრგვალი აუზით არის გამოყოფილი.
ვაკის პარკს განსაკუთრებულ ხიბლს წითელი ქვიშა მატებს, რომლითაც მოპირკეთებულია სავალი გზები.
ვაკის პარკში საბავშვო ქალაქი, ღია კინოთეატრი, კაფე-ბარები და რესტორანია განთავსებული. სამხრეთ-დასავლეთით კი პარკი მიხეილ მესხის სტადიონით ბოლოვდება.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ბაღები და პარკები
ტამერლან ბაშაევი
2020 წელს მოიგო პრაღაში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. 2021 წელს მსოფლიოს ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი.
2017 წელს +100 კგ წონით კატეგორიაში მოიგო ევროპის 23 წლამდელთა შორის გამართული ევროპის ჩემპიონატი, რომელიც პოდგორიცაში, მონტენეგროში გაიმართა. 2018 წელს თელ-ავივში, ისრაელში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი.
2021 წელს დოჰაში გამართულ ძიუდოს მსოფლიოს მასტერსზე ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დამარცხდა ნიდერლანდელ ჰენკ გროლთან.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1996
რეზოლიუშენის კუნძული
რეზოლიუშენის კუნძული (მაორ. Tau Moana; Resolution Island) — უდიდესი დაუსახლებელი კუნძული ახალი ზელანდიის საუთლენდის რეგიონის შემადგენლობაში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
გეოგრაფია
მისი ფართობია 208,6 კმ² და ითვლება ახალი ზელანდიის სიდიდით მეშვიდე კუნძულად. გამოყოფილია სამხრეთი კუნძულისგან დასკი-საუნდის და ბრეიქსის უბეებით. ჩრდილოეთით და სამხრეთით მდებარეობენ კუნძულები იუსლესი და ლონგი.
ფორმით რეზოლიუშენის კუნძული გვაგონებს მართკუთხედს. მხოლოდ დასავლეთ სანაპიროზეა გამოშვერილი, ვიწრო ფაივ-ფინგერსის ნახევარკუნძული. კუნძულის ზედაპირი მთიანია: არის 13 პიკი, რომელთა სიმაღლე აჭარბებს 900 მეტრს. უმაღლესი წერტილი, მთა კლარკი, აღწევს 1069 მეტრს.
ისტორია
კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ბრიტანელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1773 წლის მარტში თავისი მესამე ექსპედიციის დროს. სახელი რეზოლიუშენი კუნძულს დაერქვა ექსპედიციის მთავარი გემის HMS Resolution (1771)-ის პატივსაცემად.
კუნძულზე გარემოს დაცვის პირველი მცდელობები დაიწყო რიჩარდ ჰენრიმ XIX—XX საუკუნეების მიჯნაზე. 1891 წელს რეზოლიუშენი გახდა ახალ ზელანდიაში პირველი ბუნების დაცვის ტერიტორია და მსოფლიოში პირველი კუნძულოვანი ნაკრძალი.
2004 წელს ახალი ზელანდიის მთავრობამ გამოყო დიდი რაოდენობით თანხა ინტროდუქციული სახეობების (უპირველეს ყოვლისა ყარყუმის) გასანადგურებლად ადგილობრივი ფაუნის ძირძველი სახეობების პოპულაციის შენარჩუნების მიზნით. 2004 წელს კუნძული ნაკრძალად გამოაცხადეს, რისი მცდელობაც ჯერ კიდევ 1900 წელს იყო.
2009 წლის 15 ივლისს, კუნძულზე დაფიქსირდა 7,8 მაგნიტუდის სიძლიერის მიწისძვრა.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
ფრენსის დრეიკი
thumb|ფრენსის დრეიკი ფრენსის დრეიკი (Francis Drake; დაახლ. 1540 — 28 იანვარი 1596) — ინგლისელი მეზღვაური და მეკობრე. პირველი ინგლისელი, რომელმაც შეასრულა მოგზაურობა დედამიწის გარშემო 1577-1580 წლებში. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ესპანეთის უძლეველი არმადის დამარცხებაში. ფრენსისმა 13 წლის ასაკში შეისწავლა ზღვაოსნობა, ხოლო ათი წლის შემდეგ ფლოტში დაიწყო სამსახური და ორჯერ გაცურა აფრიკიდან ამერიკაში, სადაც მონები ჩამოჰყავდა. გზად მათ ხომალდს ესპანელები დაესხნენ თავს, რის შედეგადაც დრეიკი ესპანეთის მოსისხლე მტერი გახდა.
ელისაბედ I-ის მმართველობის ხანაში ინგლისი ესპანეთს ემტერებოდა. ელისაბედი თვალს ხუჭავდა იმაზე, რომ დრეიკი ესპანურ გემებს ძირავდა და ძარცვავდა, რადგან იგი ამას „არაოფიციალურად“ აკეთებდა. დრეიკმა რამდენიმე წარმატებული ცურვა განახორციელა, რომელთა დროს სამხრეთ ამერიკასა და ვესტ-ინდოეთში ესპანეთის კოლონიებიდან განძეულს ეზიდებოდა. დრეიკი თითქმის არაფრით ჯობდა მეკობრეებს, მაგრამ სიმამაცის წყალობით ინგლისში სახელი გაითქვა.
1577 წელს დრეიკი სამწლიან მოგზაურობას შეუდგა, რომელიც არა მხოლოდ კვლევას ისახავდა მიზნად, არამედ ძარცვასაც. მისი ხომალდი, „ოქროს ფურირემი“, ერთადერთი გემი იყო მთელი ფლოტიდან, რომელმაც მოგზაურობა დაასრულა, ხოლო დრეიკი პირველი ინგლისელი გახდა, ვინც მსოფლიოს შემოუარა. სამშობლოში დაბრუნებული დრეიკი ელისაბედ I–მა „ოქროს ფურირმის“ გემბანზე რაინდად აკურთხა.
1587 წელს დრეიკი ესპანეთის ნავსადგურს, კადისს, დაესხა და ინგლისში შესაჭრელად გამზადებული ფლოტი დაწვა. ესპანელებმა ახალი სამხედრო ფლოტი ააგეს, რომელსაც „უძლეველი არმადა“ დაარქვეს. 1588 წელს, როდესაც არმადა სალაშქროდ გაემართა, დრეიკმა სხვა კაპიტნებთან ერთად დაამარცხა იგი და გმირის სახელი მოიხვეჭა.
ბიძინა პირველი
ბიძინა ალექსის ძე პირველი (დ. 1902, სოფ. მესტია, — გ. 11 ოქტომბერი, 1938) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.
ბიოგრაფია
1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1921-1922 წლებში მოსესტრო დადეშქელიანთან და ნესტორ გარდაფხაძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ აჯანყებას სვანეთში. 1923 წლის სექტემბერში საბჭოთა მთავრობას შეურიგდა, მაგრამ 1924 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტმა ის სვანეთ-ლეჩხუმში ახალი აჯანყების მომზადების ხელმძღვანელობაზე დაითანხმა. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს ბიძინა პირველი მეთაურობდა აჯანყებული სვანების რაზმებს, რომლებმაც აიღეს ბეჩო და ცაგერი. საქართველოს სხვა რეგიონებში აჯანყების დამარცხების შემდეგ, 1924 წლის სექტემბერში პირველმა თავისი რაზმები დაშალა. ერთხანს იფარის ტყეში იმალებოდა, ოქტომბერში კი საბჭოთა მთავრობას ჩაბარდა. 1925 წელს სასამართლომ მას მიუსაჯა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა, სასტიკი იზოლაციითა და წინასწარი პატიმრობის ჩათვლით. გათავისუფლების შემდეგ, 1928 წელს გაწევრიანდა კომუნისტურ პარტიაში და სვანეთში სამეურნეო თანამდებობებზე მუშაობდა. 1930-იან წლებში იყო სსრკ მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო საკავშირო ენგურის ოქროს საბადოს სამმართველო „ენგუროქროს“ დირექტორი. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1938 წელს „ანტისაბჭოთა“, „ძირგამომთხრელი“ საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები‎ კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კახა ცხადაძე
კახაბერ (კახა) ცხადაძე (დ. 7 სექტემბერი, 1968, რუსთავი) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1992). საქართველოს ეროვნული ნაკრების ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე 1990-იან წლებში.
სამწვრთნელო კარიერა
2009–2015 წლებში წვრთნიდა ბაქოს ინტერს. 2014 წლის დეკემბრიდან საქართველოს ეროვნული ნაკრების თავკაცად დაინიშნა, 2016 წლის იანვარში სფფ-ს პრეზიდენტმა, ლევან კობიაშვილმა მისი გადაყენების გადაწყვეტილება მიიღო, მიუხედავად კახა ცხადაძის წინააღმდეგობისა, მას მაინც მოუწია პოსტის დატოვება. ამჟამად წვრთნის თბილისის „დინამოს“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:მოსკოვის სპარტაკის ფეხბურთელები კატეგორია:მოსკოვის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ფრანკფურტის აინტრახტის ფეხბურთელები კატეგორია:ვლადიკავკაზის ალანიას ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:მაჰაჩყალის ანჟის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის მწვრთნელები კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ბარში (ბაშკირეთი)
ბარში  (Барыш; Барш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბიჟბულიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 119 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 44 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (84 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
ოჰაიო (მდინარე)
ოჰაიო (Ohio) — მდინარე აშშ-ში; მდ. მისისიპის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1580 კმ, აუზის ფართობი 528,1 ათ. კმ². წარმოიქმნება ქალაქ პიტსბურგთან მდინარეების ალეგეინისა და მონოგლაჰილის შეერთების შედეგად. ქალაქ ლუისვილამდე მიედინება აპალაჩების პლატოზე, შემდეგ — ცენტრალურ ვაკეებზე. ქალაქ კეიროსთან ჩაედინება მდინარე მისისიპიში. ძირითადი შენაკადებია: მასკინგემი, ჰოკინგი, საიოტო, გრეიტ-მაიამი, უაიტუოტერი, უობაში, სალინი (მარჯვენა); ლიტლ-კანოვა, კანოვა, გაიანდოტი, ბიგ-სანდი, ლიკინგი, კენტუკი, გრინ-რივერი, ტრეიდუოტერი, კამბერლენდი, ტენესი (მარცხენა). ოჰაიოს აუზი ძირითადად მდებარეობს ზომიერი კლიმატის სარტყელში, ქვემო წელი — სუბტროპიკულში. იკვებება შერეულად, უპირატესად თოვლისა და წვიმის წყლებით. მისისიპის ყველაზე წყალუხვი შენაკადია, მასზე მოდის მთელი მდინარის წყლის დაახლოებით 42%. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქვემო წელზე (ქალაქ მეტროპოლისთან) 7750 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 244 კმ³). წყალდიდობა ახასიათებს დეკემბრიდან მაისამდე (წლიური ჩამონადენის 74%), წყალმცირობა — ივნის – ნოემბერში (26%). ყველაზე უხვწყლიანი თვეა მარტი (წლიური ჩამონადენის 16%), მცირეწყლიანი — სექტემბერი (3%). პერიოდულად იცის ძლიერი წყალმოვარდნები; 1884, 1913, 1933, 1937, 1945, 1964, 1977 წლებში მათ კატასტროფული ხასიათი ჰქონდათ. 1937 წლის ექსტრემალური წყალმოვარდნის შემდეგ ოჰაიოზე აშენდა მისგან დამცავი ჯებირები.
მდინარეზე აგებულია რაბები, სანაოსნოა მთელ სიგრძეზე. ოჰაიოს აუზში წყლის გზების საერთო სიგრძე დაახლოებით 4000 კმ-ია. ქალაქ ლუისვილის მიმდებარე რაიონში არსებული ჭორომების გამო გაყვანილია შემოვლითი არხები. მდინარის აუზში მდებარეობს დიდი წყალსაცავები, რომელთა დიდი ნაწილი არის ტენესიზე, კამბერლენდზე, გრინ-რივერის შენაკადებზე. წყალი დაბინძურებულია საწარმოთა ჩანადენებით. ოჰაიოზეა დიდი ქალაქები (სათავიდან ქვემოთ): პიტსბურგი, ამბრიჯი, სტიუბენვილი, უილინგი, მარიეტა, პარკერსბერგი, ჰანინგტონი, პორტსმუთი, ცინცინატი, მადისონი, ლუისვილი, ოუენსბორო, ევანსვილი, პადიუკა. მდინარე აღმოაჩინა და თითქმის მთელ სიგრძეზე გამოიკვლია ფრანგმა მოგზაურმა რენე-რობერ კავალიე დე ლა სალმა 1669 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები კატეგორია:მისისიპის შენაკადები
სან-ანტონიო-დელ-სური
სან-ანტონიო-დელ-სური (San Antonio del Sur) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, გუანტანამოს პროვინციაში. მდებარეობს კუბის სამხრეთ სანაპიროზე, სამხრეთით ესაზღვრება გაბატონებული ქარების კორიდორი.
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 509 ადამიანს შეადგენდა. 585 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 45,3 ადამიანი კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
ლოს-კარდონესის ეროვნული პარკი
ლოს-კარდონესის ეროვნული პარკი (Parque Nacional Los Cardones) — ეროვნული პარკი არგენტინის ჩრდილო-დასავლეთში, სალტის პროვინციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ეროვნული პარკები კატეგორია:სალტის პროვინციის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1996 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ბეტი რობინსონი
ელიზაბეტ რობინსონი (დ. 23 აგვისტო, 1911 – გ. 18 მაისი, 1999) – ამერიკელი სპორტსმენი და პირველი ქალი ოლიმპიადაზე, რომელმაც 100 მეტრის სპრინტში გაიმარჯვა.
ადრეული ცხოვრება
რობინსონი დაიბადა რივერდეილში, ილინოისში. თორნტონ თაუნშიფის სკოლაში სწავლისას, მან მოიპოვა ეროვნული აღიარება, როგორც ოლიმპიურმა ჩემპიონმა.
მისი ნიჭი აღმოაჩინა მეცნიერებათა მასწავლებელმა ჩარლზ პრაისმა, რომელმაც დაინახა, რომ ის სკოლის შემდეგ მატარებელში ჩასაჯდომად გარბოდა. ის იყო ყოფილი სპორტსმენი და სკოლის გუნდის მწვრთნელი.
მძლეოსნობა
1928 წლის ამსტერდამის ოლიმპიადაზე, 100 მეტრზე თავის მესამე შეჯიბრში, რობინსონი გახდა ერთადერთი ამერიკელი სპორტსმენი, რომელმაც 100 მ სპრინტის ფინალში მოიპოვა კვალიფიკაცია. ის ფინალში გავიდა, გაიმარჯვა და მსოფლიო რეკორდს (12,2 წმ) გაუთანაბრდა. ის იყო პირველი ოლიმპიური ჩემპიონი შეჯიბრში, რადგან ქალთა მძლეოსნობა მანამდე არ იყო პროგრამაში და მისი ჩართვა ფაქტობრივად ჯერ კიდევ სადავო იყო ოფიციალურ პირებს შორის. ის რჩება ყველაზე ახალგაზრდა სპორტსმენად, რომელმაც 100 მეტრზე ოლიმპიური ოქრო მოიგო. ამერიკის 4×100 მეტრზე ესტაფეტის გუნდთან ერთად რობინსონმა ვერცხლის მედალი შემატა თავის რეკორდს.
ექვსი ათწლეულის შემდეგ, რობინსონს ინტერვიუ ჩამოართვეს ლუის ჰ. კარლსონისა და ჯონ ჯ ფოგარტის წიგნზე „დიდების ზღაპრები: ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ზეპირი ისტორია, მოთხრობილი ამერიკის ოქროს მედლის მფლობელების მიერ“. მან ასე გაიხსენა 100 მეტრზე სპრინტი:"მახსოვს, ლენტი გადავკვეთე, მაგრამ დარწმუნებული არ ვიყავი, რომ გავიმარჯვებდი ისე ახლოს იყო. მაგრამ ჩემი მეგობრები ტრიბუნაზე გადმოახტნენ მოაჯირს, ჩამოვიდნენ და ხელები მომხვიეს. შემდეგ კი მივხვდი, რომ გავიმარჯვე. მერე, როცა დროშა აღმართეს, ვიტირე."მატჩის შემდგომ ვიდეოში, გაოგენებულმა რობინსონმა გაუღიმა კამერად, შემდეგ კვლავ გაიღიმა თინეიჯერული აღფრთოვანების ღია, დაუოკებელი ღიმილით. ეს იყო უხერხულობა, რომელიც ხშირად ახლავს ასეთ ინტერესს. ის ვარსკვლავი იყო. Chicago Tribune-ის რეპორტიორი უილიამ ლ. შირერი წერდა, რომ „ჩიკაგოდან გაურკვეველი, ლამაზი, ცისფერთვალება ქერა, ოქროს კულულებიანი ახალგაზრდა ქალი გახდა მაყურებლის ფავორიტი, როდესაც ის გაფრინდა ბილიკზე ოქროს მოსაგებად“.
იგი შეუერთდა ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტს, სადაც გადაწყვიტა დაემთავრებინა ფიზიკური აღზრდის ხარისხი, იმ იმედით, რომ გახდებოდა მწვრთნელი 1936 წლის ოლიმპიადაზე. უნივერსიტეტში, იგი იყო Kappa Kappa Gamma-ს წევრი.
1931 წლის 28 ივნისს რობინსონი ავიაკატასტროფაში მოჰყვა და მძიმედ დაშავდა. პირველადი ინფორმაციით, იგი უგონო მდგომარეობაში აღმოაჩინეს ნანგრევებში და მაშველმა იგი გარდაცვლილად მიიჩნია. სინამდვილეში, მამაკაცს უბრალოდ ეგონა, რომ მისი გადარჩენა შეუძლებელი იქნებოდა. მან წაიყვანა იგი მუხის ტყის ლაზარეთში, ადგილობრივად ცნობილი როგორც „ღარიბი ფერმა“, რადგან იცნობდა მესაფლავეს. ექიმებმა დაადგინეს, რომ მას მრავლობითი მძიმე დაზიანებები ჰქონდა და ვეღარასდროს იასპარეზებდა. კიდევ ექვსი თვე გავიდა, სანამ ინვალიდის ეტლიდან ადგომას შეძლებდა, ხოლო ორი წელი, სანამ ისევ ნორმალურად სიარულს შეძლებდა. ამასობაში მან გამოტოვა 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები მშობლიურ ქვეყანაში.
იგი ჯერ კიდევ ვერ ახერხებდა დაჩოქვას 100 მ სპრინტის სტარტზე მარცხენა ფეხის მოტეხილობებისა და ოპერაციების გამო. ამის მიუხედავად, რობინსონი იყო აშშ-ის გუნდის წევრი 4 × 100 მეტრიან ესტაფეტაში 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. აშშ-ის გუნდი გარბოდა შეჯიბრის ფავორიტი გერმანელების უკან, მაგრამ გერმანელებს ბატონი გაუვარდათ. რობინსონმა გალიდერდა და ბატონი ჰელენ სტივენსს გადასცა, რის შედეგადაც მან მეორე ოლიმპიური ოქროს მედალი მოიპოვა.
სპორტული კარიერის შემდეგ
ბერლინის ოლიმპიადის შემდეგ იგი პენსიაზე გავიდა, თუმცა დარჩა მძლეოსნობაში ჩართული, როგორც ოფიციალური პირი. იგი მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობდა ტექნიკის მაღაზიაში. 1977 წელს იგი შეიყვანეს აშშ-ის სირბილის ეროვნულ დიდების დარბაზში. 1996 წელს იგი ატარებდა ოლიმპიური ჩირაღდანს ატლანტას ოლიმპიური თამაშებისთვის.
პირადი ცხოვრება
ბეტი დაქორწინდა და ორი შვილი ეყოლა. მისი ოჯახი ცხოვრობდა გლენკოში, ილინოისში, ჩიკაგოს ჩრდილოეთ სანაპიროს გარეუბანში.
იგი გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში, სიმსივნით და ალცჰეიმერის დაავადებით.
Formica neogagates
Formica neogagates — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, ყოფილი, საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო — საქართველოს სამინისტრო, რომლის ხელმძღვანელი (მინისტრი) საქართველოს მთავრობის წევრია. სამინისტრო ანგარიშვალდებულია მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ კანონის საფუძველზე დაკისრებულ ამოცანებს. 2019 წლის 13 ნოემბრდან მიხეილ ჩხენკელი განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრია.
ისტორია
საქართველოს განათლების სამინისტრო პირველად წარმოიშვა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკაში. პირველი მინისტრი იყო 1918-1920 წლებში გიორგი ლასხიშვილი. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეწოდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატი, პირველი კომისარი იყო დავით კანდელაკი. შემდგომ განათლების სახალხო კომისარიატს ეწოდა საქართველოს სსრ უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტრო. 1990 წლიდან საქართველოს განათლების სამინისტროს მინისტრი იყო ლია ანდღულაძე.
შენობა
მეორე ეტაპი დაიწყო 2002 წლის 23 აპრილს. საქართველოს ნავთობის სამშენებლო კომპანიის მიერ შესრულდა შენობის შიდა მოპირკეთება, გათბობა, ელექტროგაყვანილობა და სანტექნიკური სამუშაოები. ჩატარდა შენობის მარცხენა ფლიგელის გასამაგრებელი სამუშაოები.
სამუშაოებზე დაიხარჯა სულ 3 820 000 ლარი. თანხის უდიდესი ნაწილი მსოფლიო ბანკის კრედიტით დაიფარა. შენობის საერთო ფართი არის 5 400 კვ. მეტრი. აქედან სასარგებლო ფართია 3 800 კვ. მეტრი.
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრები
საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2017 წლის 7 დეკემბერი #1620-რს) საქართველოს კანონის შესაბამისად, უწყებას შეუერთდა — სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს ახალგაზრდობის საქმეთა მართვის კომპონენტი.
საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი
საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2018 წლის 14 ივლისი #3141–რს) საქართველოს კანონის შესაბამისად, უწყებას შეუერთდა — კულტურისა და სპორტის სამინისტრო.
მსოფლიოს ჩემპიონატი ბალახის ჰოკეიში ვაჟთა შორის
1969 პაკისტანის და ინდოეთის ბალახის ჰოკეის ფედერაციებს დაებადათ იდეა შეეთვაზებინათ საერთაშორისო ფედერაციისათვის ოლიმპიური თამაშების შუაში ჩაეტარებინათ მსოფლიოს ჩემპიონატი ბალახის ჰოკეიში. 1969 წლის ოქტომბერში ბალახის ჰოკეის ‎ საერთაშორისო ფედერაციამ მიიღო ეს წინადადება. მაშინ იდეას ხორცი პაკისტანის ჰოკეის ფედედერაციის პრეზიდენტმა, ავიაციის მარშალმა, ნურ ხანმა შეასხა. მან დააამზადებინა 61 სმ-ის სიმაღლის ოქროთი და ვერცხლით გაწყობილი თასი და 1971 წლის 27მარტს გადასცა იგი საერთაშორისო ფედერაციის ხელმძღვანელებს.
თავდაპირველად გადაწყვეტილი იყო პირველი ჩემპიონატის პაკისტანში ჩატარება, მაგრამ მაშინ ინდოეთის ნახევარკუნძულზე ომი ატყდა და პაკისტანელები ინდოელ ჰოკეისტებს ფიზიკური ანგარიშსწორებით დაემუქრნენ და ჩემპიონატმაც მისაართი შეიცვალა - იგი ბარსელონაში გადაიტანეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბალახის ჰოკეი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ბალახის ჰოკეიში
ფილოგონი (ანტიოქიის პატრიარქი)
წმინდა ფილოგონი (გ. 324) — ანტიოქიის პატრიარქი (314–324 წწ.); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 20 დეკემბერი, ახალი სტილით — 2 იანვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანტიოქიის პატრიარქები კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 324
ავსტრალია 1928 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრალიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ 1928 წელს, ნიდერლანდების დედაქალაქ ამსტერდამში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 4 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1928 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრალია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ადამიანის უფლებები
ადამიანის უფლებები — გაეროს განმარტებით, არის თანდაყოლილი უფლებები ყველა ადამიანური არსებისთვის, განურჩევლად რასისა, სქესისა, ეროვნებისა, ეთნიკურობისა, ენისა, რელიგიისა ან სხვა ნებისმიერი სტატუსისა. ადამიანის უფლებები მოიცავს უფლებებს სიცოცხლესა და თავისუფლებაზე, მონობისა და წამებისგან თავისუფლებას, გამოხატვისა და სიტყვის თავისუფლებას, მუშაობისა და განათლების უფლებას, და მრავალ სხვას.
ადამიანის უფლებების ზოგადი სფერო რეგულირდება საერთაშორისო სამართლით, ისევე როგორც ეროვნული და მუნიციპალური კანონმდებლობებით, რამდენადაც საერთაშორისო სამართალი განხორციელდება იმ შემთხვევაში, რამდენადაც ის გამოიხატება ადგილობრივ კანონმდებლობებში, თუმცა ფუნდამენტური ლეგალური ქოლგა საერთაშორისო სამართლის ქვეშაა დაცული, იმდენად, რამდენადაც ადამიანის უფლებები გამოხატავს იმ ძირითად მორალურ პრინციპებსა და ნორმებს, ადამიანის ცხოვრებისა და ქცევის გარკვეული სტანდარტების შესახებ, რომელზეც შეთანხმებულია საერთაშორისო ცივილიზაცია. ადამიანის უფლებების დოქტრინა, საერთაშორისო სამართლისა და გლობალური თუ რეგიონალური ორგანიზაციების საქმიანობის გარდა, მოქმედებს და რეგულირდება ასევე სახელმწიფოებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების ღონისძიებებისა და პოლიტიკების შედეგად.
ადამიანის უფლებები საყოველთაოდ გაგებულია, როგორც განუყრელი, ფუნდამენტური უფლებები, რაც გამომდინარეობს მხოლოდ ადამიანურ არსებად ყოფნიდან, შესაბამისად ისინი უნივერსალურია და ეგალიტარიანული იმ გაგებით, რომ ყველასთვის ერთია. სწორედ ამ პრინციპებიდან გამომდინარე, ადამიანის უფლებების გაგება ავალდებულებს სახელმწიფოებს და პიროვნებას, პატივი სცეს სხვა ადამიანების უფლებებს, რაც მათ შორის იმაშიც გამოიხატება, რომ ამ უფლებების წართმევა დაუშვებელია სამართლებრივი პასუხისმგებლობის შემთხვევაშიც კი, ისევე, როგორც ისეთი გარემოებების შემთხვევაში, მაგალითად, როგორიცა არასამართლებრივი დაპატიმრება, წამება ან ჩამოხრჩობა.
ადამიანის უფლებების ფილოსოფია მიემართება ეგზისტენციალურ, პოლიტიკურ და სამართლებრივ საკითხებს, როგორიცაა არსებობა, არსი, ბუნება, უნივერსალობა, სამართლიანობა, და ადამიანის უფლებების ლეგალური სტატუსი. მტკიცებები ადამიანის უფლებების განუყრელობისა და უნივერსალურობის შესახებ, ისევე როგორც თავად ცნება „უფლების“ განსაზღვრება ხშირად იწვევდა კრიტიკულ, სკეპტიკურ და წინააღმდეგობრივ ფილოსოფიურ დაშვებებს. ამ დაეჭვებებმა, რეფლექსიამ და კრიტიკულმა პასუხებმა დროთა განმავლობაში შექმნა ადამიანის უფლებების პოლიტიკური და სამართლის ფილოსოფიის ახალი განზომილებები. კონსენსუსი არსებობს იმაზე, რომ ადამიანის უფლებები მოიცავს უფლებების ფართო ვარიაციებს, თუმცა დებატების საგანია, თუ მათგან რომელი კონკრეტული უფლებები უნდა ჩაითვალოს ადამიანის უფლებების ძირითად ჩარჩოში. ნაწილი ამტკიცებს, რომ განუყრელი უფლებების ზოგად ჩარჩოში მოიაზრება ისეთი უფლებებიც, როგორიცაა, მაგალითად, უფლება სამართლიან სასამართლოზე, მონობისგან დაცვა, გენოციდის აკრძალვა ან განათლების უფლება, ნაწილი კი გვთავაზობს, რომ ადამიანის უფლებების ჩარჩო იყოს მინიმალური, რათა თავიდან აცილებულ იქნას ჩაგვრის უკიდურესი გამოვლინებები.
ძირითადი იდეები, რომლებმაც შექმნა ადამიანის უფლებათა მოძრაობა, განვითარდა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ, მათ შორის, ისეთ მოვლენებზე რეაქციით, როგორიც იყო ჰოლოკოსტი. ამ მოვლენების კულმინაცია იყო ადამიანის უფლებთა საყოველთაო დეკლარაციის მიღება პარიზში, გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე 1948 წელს. იქამდე, ამგვარი უნივერსალური კონცეფცია არ არსებობდა - თუმცა წინამორბედი ადამიანის უფლებათა დისკურსისა იყო „ბუნებრივი უფლებები“, რომელიც შუა საუკუნეების ბუნებრივი სამართლის ტრადიციის ნაწილი იყო - ეს გაგებები პოპულარული გახდა ევროპული განმანათლებლობის დროს, ჯონ ლოკის, ფრენსის ჰიუჩსონის, ჟან-ჟაკ ბურლამაკის და სხვა ფილოსოფოსების მოღვაწეობისას, რაც მოგვიანებით ფრანგული რევოლუციისა და ამერიკული რევოლუციის პოლიტიკურ დისკურსადაც იქცა. თანამედროვე არგუმენტები ადამიანის უფლებათა დისკურსში შემუშავდა XX საუკუნის მეორე ნახევარში, როგორც  რეაქცია მონობაზე, წამებაზე, გენოციდზე, სამხედრო დანაშაულებზე და სხვა, როგორც ადამიანის მოწყვლადობის აღიარება ასეთი მოქმედებებისადმი და შემაჩერებელი ზომების მიღება უფრო სამართლიანი საზოგადოებების არსებობის შესაძლებლობისათვის.
ისტორია
ადამიანის უფლებების თანამედროვე დისკურსის წინამორბედი იყო შუა საუკუნეებში წარმოშობილი იდეები, რომლებიც XVII საუკუნეში ევროპულ განმანათლებლობას ახლდა თან. ამ ეპოქის ინგლისელი ფილოსოფოსი, ჯონ ლოკი ასაბუთებდა, რომ სიცოცხლის, თავისუფლებისა და საკუთრების უფლება ის ფუნდამენტური უფლებებია, რომლებიც არ შეიძლება დაექვემდებაროს სოციალურ კონტრაქტს. XVIII საუკუნის ორმა მთავარმა მოვლენამ, საფრანგეთში 1789 წელს და ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1776 წელს, საფუძველი დაუდო ორ ძირითად დოკუმენტს, რომლებშიც არტიკულირებულ იქნა ადამიანის გარკვეული უფლებები - ეს იყო ფრანგული „ადამიანისა და მოქალაქის უფლებების დეკლარაცია“ და ამერიკული „შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის დეკლარაცია“, რომლებიც ეხებიან სამოქალაქო და ადამიანის უფლებების თავდაპირველ ჩარჩოს.
ადამიანის უფლებების დისკურსის თავდაპირველი ჩარჩოს გაჩენისთანავე გაჩნდა პირველი კრიტიკული გამოხმაურებებიც. 1791 წელს, ოლიმპია დე გუჟმა, ფრანგმა პუბლიცისტმა და პოლიტიკურმა აქტივისტმა ქალმა, რომელიც მაშინდელ საფრანგეთში ქალთა უფლებების აღიარებისთვის იბრძოდა, დაწერა „ადამიანისა და მოქალაქის უფლებების დეკლარაციის“ ალტერნატიული დეკლარაცია, სახელად „ქალისა და მოქალაქის უფლებების დეკლარაცია“, ვინაიდან სიტყვა „ადამიანი“ დეკლარაციის ოფიციალურ ვერსიაში უდრიდა „კაცს“ (ფრანგ. „l’homme“).
XVIII და XIX საუკუნეებში ამ დოქტრინის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ასევე ისეთი ფილოსოფოსების შრომებმა, როგორიცაა ჯონ სტიუარტ მილი და გეორგ ვილჰელმ ჰეგელი. 1849 წელს ჰენრი დეივიდ თოროუ, საკუთარ ტრაქტატში „სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის მოვალეობაზე“, წერდა ადამიანის უფლებებზე, რამაც, მოგვიანებით, დიდი გავლენა მოახდინა სამოქალაქო და ადამიანის უფლებების გარშემო მოაზროვნეებზე.
წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის დაფუძნება, ასევე 1864 წელს ჟენევას პირველი კონვენციები საფუძვლად დაედო საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დაფუძნებას, რომელიც, ეტაპობრივად, ორი მსოფლიო ომის პარალელურად ვითარდებოდა.
პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს, 1919 წელს, ვერსალის ზავის დადებისას მიმდინარე მოლაპარაკებების ფარგლებში დაფუძნდა ერების ლიგა, რომელმაც მიზნად დაისახა საყოველთაო უსაფრთხოების მიზნით ომის პრევენცია, ქვეყნებს შორის მოლაპარაკებების წარმოება და დიპლომატიის განვითარება. ამ მიზნებმა სხვადასხვა უფლებების გარანტირების საფუძველი შექმნა, რომლებიც მოგვიანებით ადამიანის უფლებათა უნივერსალურ დეკლარაციაში აისახა. ერების ლიგა ასევე მხარს უჭერდა უამრავ ყოფილ კოლონიას მათ ტრანზიციულ პერიოდში დამოუკიდებელ ქვეყნებად ჩამოყალიბებაში. ერების ლიგის (ახლა უკვე გაეროს) ფარგლებში დაფუძნდა ასევე შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია. დღეს ILO-ს ძირითადი მიზნები ადამიანებისთვის მთელ მსოფლიოში ღირსეული შრომის პირობების, შრომითი უფლებების, სამუშაო ადგილზე გენდერული თანასწორობისა და შრომითი უსაფრთხოების უზრუნველყოფაა.
ადამიანის უფლებათა დისკურსი მნიშვნელოვნად გაფართოვდა XX საუკუნეში, რასაც XIX საუკუნეში მომხდარმა დიდმა სოციალურმა ცვლილებებმა (მონობის გაუქმება, ინდუსტრიული რევოლუციები და სხვა) დაუდო საფუძველი. XIX საუკუნემ წარმოშვა ასევე სხვადასხვა სოციალური და რეფორმისტული მოძრაობები. ინდუსტრიალიზაციის კვალდაკვალ წარმოშობილ გაფიცვებთან ერთად ვითარდებოდა პროფკავშირული ორგანიზაციები რომლებიც მშრომელებისთვის გაფიცვის უფლების მოპოვებისათვის, ბაზისური სამუშაო პირობებისა და ბავშვთა შრომის აკრძალვისთვის იბრძოდნენ. XX საუკუნის პირველ ნახევარში მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში ქალებმა მოიპოვეს  ხმის უფლება, მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იყო საქართველო - 1918 წელს.
ადამიანის უფლებებისთვის ბრძოლაში მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს ეროვნულ განმათავისუფლებელ მოძრაობებს კოლონიალიზმის წინააღმდეგ. მათ შორის, ყველაზე გავლენიანი იყო მაჰათმა განდის მოძრაობა ინდოეთში ბრიტანეთისაგან გასათავისუფლებლად და ასევე განდის სოციალური და პოლიტიკური შეხედულებები. XX საუკუნე ასევე გამორჩეულია დიდი ხნის განმავლობაში რეპრესირებული რასობრივი და რელიგიური უმცირესობების მოძრაობებით, მათ შორის შავკანიანთა განმათავისუფლებელი მოძრაობით ამერიკაში. შედარებით მოგვიანებით, XX საუკუნე ასევე საინტერესოა ე.წ. იდენტობის პოლიტიკის მოძრაობების გაჩენით.
1948 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს მიმდინარე მოვლენების საპასუხოდ, გაერთიანებული ერების გენერალურ ასამბლეაზე მიღებულ იქნა ადამიანის უფლებათა უნივერსალური დეკლარაცია, რომელიც დღემდე ადამიანის უფლებათა გარანტიის მთავარი საერთაშორისო დოკუმენტია, მოიცავს რა ძირითად სამოქალაქო, ადამიანურ, ეკონომიკურ და სოციალურ უფლებებს.
ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია და ძირითადი კონვენციები
ადამიანის უფლებათა დეკლარაციის წერაში ჩართული იყო ექსპერტებისაგან დაკომპლექტებული კომიტეტი ყველა კონტინენტისა და მთავარი რელიგიების წარმომადგენლებისაგან, ასევე, დოკუმენტი დაიწერა ისეთ ადამიანებთან კონსულტაციით, როგორიცაა მაჰათმა განდი. სამოქალაქო უფლებებთან ერთად, ძირითადი ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების გარანტირება დაეფუძნა გაგებას, რომ ადამიანის ბაზისური უფლებები განუყოფელია და ზემოთჩამოთვლილი სხვადასხვა სახეები უფლებების, მათი განხორციელება ერთმანეთთანაა დაკავშირებული.
მიუხედავად იმისა, რომ დეკლარაციის მიღების მომენტში ამ პრინციპის წინააღმდეგ არცერთი წევრი ქვეყანა არ წასულა (დეკლარაცია მიღებულ იქნა ერთხმად საბჭოთა კავშირის, სამხრეთ აფრიკაში აპართეიდის რეჟიმისა და საუდის არაბეთის თავშეკავებით), მოგვიანებით, ეს პრინციპი მნიშვნელოვან გამოწვევებს წააწყდა და დღესაც დებატების საგანია.
ცივი ომის დაწყებასთან ერთად, მალევე დეკლარაციის მიღებიდან, გამოჩნდა რომელი ქვეყნები ანიჭებდნენ პრიორიტეტს დეკლარაციის მიერ განსაზღვრული განუყრელი უფლებებიდან რომელს, მიუხედავად იმისა, რომ ერთხმად იყო აღიარებული ამ უფლებათა ურიერთგანპირობებულობა. კაპიტალისტური ქვეყნები უფრო მეტად ორიენტირდებოდნენ სამოქალაქო და ადამიანის უფლებების გაგებაზე, სოციალისტური ქვეყნები კი სოციალური და ეკონომიკური უფლებების უზრუნველყოფაზე.