cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლატიფე უშაქი
ბიოგრაფია
2006 წელს გამოქვეყნდა ვეტერან ქუმჰურიეთ ჩალიშლარის მეტად სკანდალური და საკამათო ბიოგრაფიული წიგნი, რომელიც ლატიფე უშაქის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას ეძღვნება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:თურქეთის პირველი ქალბატონები
არდებილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
არდებილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ტიპერარის საგრაფო
ტიპერარი (Tipperary; Tiobraid Árann) — ისტორიული საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის მანსტერის პროვინციაში. 2014 წლამდე იყოფოდა ორ ადმინისტრაციულ საგრაფოდ — ჩრდილოეთ (დედაქალაქი ნინა) და სამხრეთ ტიპერარის საგრაფოებად (დედაქალაქი კლონმელი). მოსახლეობა 158 652 ადამიანი (მე-11 ადგილი საგრაფოებს შორის; 2011 წლის მონაცემები).
გეოგრაფია
რელიეფი აღმოსავლთსა და ჩრდილოეთზე ვაკეა, დასავლეთით — მცირე მთები. ძირითადი მდინარე შური; საგრაფოში ბევრი ტბაა. ქალაქებიდან აღსანიშნავია კლონმელი, ტიპერარი, კაშელი და სხვა.
სქოლიო
* კატეგორია:ირლანდიის საგრაფოები
მატურენ ჟაკ ბრისონი
მატურენ ჟაკ ბრისონი (დ. 30 აპრილი, 1723 — გ. 23 ივნისი, 1806) — ფრანგი ზოოლოგი და ფიზიკოსი, საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
ბიოგრაფია
XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში ფიზიკის ერთ-ერთი საუკეთესო სახელმღვანელოდ ითვლებოდა ცნობილი ფრანგი ფიზიკოსის, საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრის მატურენ ჟაკ ბრისონის სამტომიანი კურსი. იგი შეიცავს ვრცელ მასალას, რომელშიც ასახულია მეცნიერების ყველა მნიშვნელოვანი მიღწევა ფიზიკის დარგში XIX საუკუნის დასაწყისამდე. პირველ ტომში მოცემულია ფიზიკური მექანიკის საფუძვლები, მეორეში-აირების თვისებები, სითბური და მოლეკულური მოვლენები და აგრეთვე ოპტიკა. მესამე ტომში შედის ფიზიკური ასტრონომია, ზღვის მიქცევათა და მოქცევათა თეორია, მოძღვრება მაგნიტიზმისა და ელექტრობის შესახებ. ბრისონის სახელმღვანელო როგორც მოცულობით, ისე მასალის სისრულითაც არსებითად ენციკლოპედიურ ხასიათს ატარებს.
მატურენ ბრისონს ბავშვობიდანვე გამოუჩენია ინტერესე ბუნებისმეტყველებისადმი. ეს მიდრეკილება მასში მნიშვნელოვნად განვითარდა ცნობილი ფრანგი ბუნებისმრტყველის რ. რეომიურის პირადი გავლენით, ხელმძღვანელობითაც მან შემდგომ ბიოლოგიაში დაიწყო მუშაობა. ამ დარგში მან ფუნდამენტური შრომებიც გამოაქვეყნა. 1757 წლის შემდეგ იგი მთლიანად გადადის სამუშაოდ ექსპერიმენტულ ფიზიკაში, რომელსაც მოახმარა თავისი ცხოვრების მთელი დანარჩენი ნაწილი. მან ჩაატარა ცდები ლითონის დნობაზე და ალმასის წვაზე დიდი შემკრები ლინზის მეშვეობით. გამოიკვლია სინათლის სხივების სხვადასხვაგვარი გარდატეხა, ელექტრონული დენის მოქმედება სხვადასხვა ნივთიერებაში მისი გავლის დროს, განსაზღვრა სხვადასხვა სითხის გარდატეხის მაჩვენებელი, შეისწავლა ფოლადის მაგნიტური თვისებები.
მატურენ ჟაკ ბრისონის შრომები
ბრისონი იყო ზომა-წონათა მეტრული სისტემის შემოღების ერთ-ერთი ინიციატორი და, საფრანგეთის სხვა გამოჩენილ სწავლულებთან ერთად, მეტრული სისტემის ერთეულების დამდგენი კომისიის წევრი. ბრისონი იყო შესანიშნავი პედაგოგი, ექსპერიმენტატორი-დემონსტრატორი და მეცნიერული ცოდნის პოპულარიზატორი. იგი იყო ნავარის კოლეჯის და პარიზის სკოლის ფიზიკის პროფესორი. მისი საჯარო ლექციები. მეცნიერების უახლესი მიღწევების შესახებ, ფართო საზოგადოების ყურადღებას იქცევდა და დიდი წარმატებით სარგებლობდა.
მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის საწავლო-სამეცნიერო ლიტერატურის შექმნის დარგში. აქ საგანგებოდ უნდა აღინიშნოს ორი ფუნდამენტური შრომა: ფიზიკის განმარტებით ლექსიკონი და ფიზიკის კურსი. ფიზიკის ოთხტომიანი განმარტებითი ლექსიკონი უკანასკნელად 1800 წელს გამოიცა პარიზში. ჩვენს განსაკუთრებულ ინტერესს წარმოადგენს ფიზიკის სახელმძღვანელო, რომელიც სამ ტომად გამოიცა პარიზში, პირველად 1789 წელს, ხოლო მესამედ — 1800 წელს. ამ სახელმძღვანელოს ბრისონის თანამედროვეებმა მაღალი შეფასება მისცეს და თავის დროზე იგი ფართოდ იყო გავრცელებული. ფიზიკის საფუძვლები ბრისონის ფიზიკის კურსში მატერიალისტური პოზიციებიდანაა განხილული. მატერიალისტურ მრწამსს ავტორი უკვე წიგნის სათაურშივე აცხადებს იმით, რომ მის თხზულებაში გადმოცემულია სარწმუნო ცოდნა ფიზიკის დარგში, დაფუძნებული ექსპერიმენტზე, ცდაზე. როგორც ვხედავთ, ცოდნის კრიტერიუმად ავტორს ცდა მიაჩნია. ბრისონისათვის ნათელია ცდის არა მარტო ფილოსოფიურ-მეთოდოლოგიური მხარე, არამედ იგი მას დიდ პრაქტიკულ და სასწავლო-მეთოდიკურ მნიშვნელობასაც ანიჭებს. ცდები საინტერესოდ და დაწვრილებით არის აღწერილი.
ძეგლის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ ხელნაწერის იმ ეგზემპლარში, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია, ტექსტი სუფთად არს გადაწერილი და მისი მოცულობა 1620 გვერდს შეადგენს. იგი სამ ტომად არის აკინძული, თითოეული ტომი ოქროთი ტვიფრულ ტყავგადაკრულ მუყაოს ყდაშია ჩასმული და ოქროვარაყიანი შემონაჭერი აქვს.
მ. სტრახოვის რუსული თარგმანიდან ბრისონის წიგნი ქართულად ითარგმნა. თარგმანი შესრულებული იყო თბილისში 1809-1812 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
კონსტანტინე შარვაშიძე
კონსტანტინე გიორგის ძე შარვაშიძე (დ. 1813 — გ. 1883) — აფხაზი საზოგადო მოღვაწე. აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის მიხეილ შარვაშიძის უმცროსი ძმა და ცნობილი მხატვრის ალექსანდრე შარვაშიძის მამა.
ბიოგრაფია
1827-1831 წლებში პეტერბურგში ვაჟთა კორპუსში სწავლის პერიოდში გაეცნო დეკაბრისტების იდეებს, მოწინავე რუსულ და ევროპულ კულტურას, დაუახლოვდა პეტერბურგში მცხოვრებ და იქ მოსწავლე პროგრესულად მოაზროვნე ქართველ ახალგაზრდობას. მათთან ერთად მონაწილეობა მიიღო მეფის მთავრობის წინააღმდეგ მიმართულ 1832 წლის შეთქმულებაში. 1862 წელს შარვაშიძე მონაწილეობდა კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღმდგენელი საზოგადოების მიერ ი. ბარტოლომეის თავჯდომარეობით შექმნილ აფხაზურ ანბანისა და სასკოლო წიგნების შემდგენელ კომისიაში. აფხაზური ანბანი გამოვიდა თბილსში 1865 წელს.
ედ შირანი
ედვარდ „ედ“ კრისტოფერ შირანი (დ. 17 თებერვალი, 1991) — ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი ინგლისელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და მუსიკალური პროდიუსერი. დაიბადა ჰალიფაქსში (დასავლეთი იორკშირი) და გაიზარდა ფრემლინგემში (სუფოლკი). გილფორდში 2009 წელს სწავლობდა თანამედროვე მუსიკის აკადემიაში. 2011 წლის დასაწყისში გამოუშვა EP No. 5 Collaborations Project. ლეიბლ Asylum Records-თან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ 2011 წლის 9 სექტემბერს გამოუშვა სადებიუტო ალბომი + (იკითხება plus), რომელიც ბრიტანეთში შვიდგზის პლატინის მფლობელი გახდა. მასში შეტანილია წარმატებული „The A Team“, რომელმაც ავტორს აივორ ნოველოს ჯილდო მოუპოვა – როგორც მუსიკალურად და ტექსტობრივად საუკეთესო სიმღერამ. 2012 წელს შირანმა გაიმარჯვა Brit Awards-ზე, როგორც წლის საუკეთესო მამაკაცმა სოლო შემსრულებელმა და „წლის აღმოჩენამ“.
შირანის პოპულარობა გაიზარდა 2012 წელს. მან მიიღო მონაწილეობა ტეილორ სვიფტის მეოთხე სტუდიურ ალბომ Red-ის ჩაწერაში. „The A Team“ 2013 წლის გრემის დაჯილდოებაზე ნომინირებული იყო წლის სიმღერის კატეგორიაში და ცერემონიისას შესრულდა ელტონ ჯონის თანამონაწილეობით. 2013 წელს ედი აშშ-ში გამოდიოდა სვიფტის The Red Tour-ის მხარდამჭერი შემსრულებლის სახით. მისი მეორე სტუდიური ალბომი x (იკითხება multiply) გამოვიდა 2014 წლის 23 ივნისს. ბრიტანეთსა და აშშ-ში დისკი ჩარტში #1 პოზიციას იკავებდა. მან მიიღო Brit-ის ჯილდო წლის ალბომისთვის, ხოლო თავად შირანმა – აივორ ნოველოს კიდევ ერთი ჯილდო, ამჯერად წლის სიმღერების ავტორის სახით. x-იდან გამოცემულმა სინგლმა „Thinking Out Loud“ 2016 წლის გრემის დაჯილდოებაზე ედს მოუპოვა ორი ჯილდო, წლის სიმღერის და საუკეთესო პოპ სოლო შესრულების კატეგორიაში.
მუსიკოსის მესამე ალბომი, ÷ (იკითხება divide) გამოვიდა 2017 წლის მარტში. იგი გამოსვლისთანავე მოხვდა ბრიტანეთის, აშშ-ის და სხვა ქვეყნების ჩარტების პირველ პოზიციებზე. ალბომიდან იანვარში გამოიცა ორი სინგლი, „Shape of You“ და „Castle on the Hill“. ორივე რეკორდულად გაიყიდა რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის – ბრიტანეთში, ავსტრალიაში და გერმანიაში, მოხვდა რა გამოსვლისთანავე ჩარტების პირველ ორ სტრიქონზე. ედი აგრეთვე იქცა პირველ შემსრულებლად, რომლის ორი სიმღერა აშშ-ში სადებიუტო კვირაში ათეულში იმყოფებოდა. 2017 წლის მარტისთვის ÷-დან გამოცემული ათივე სინგლი სხვადასხვა დროს ბრიტანეთის ჩარტის ათეულში იყო მოხვედრილი — მანამდე ოდნავ ნაკლები რაოდენობით ეს რეკორდი დამყარებული ჰქონდა შოტლანდელ დიჯეი კელვინ ჰარისს. ÷-ის მეოთხე სინგლი „Perfect“ ბრიტანეთში და ავსტრალიაში #1 ადგილს იკავებდა, ხოლო „Perfect Duet“, აკუსტიკური ვერსია ბიონსე ნოულსის თანამონაწილეობით, აშშ-ში #1 იყო. შირანი აგრეთვე მოხვდა Debrett's-ის ბრიტანეთის 2017 წლის ყველაზე გავლენიანი პიროვნებების სიაში.
ედს აგრეთვე მონაწილეობა აქვს მიღებული ტელესერიალებში „ნაბიჭვარი ჯალათი“ და „შინ და სამოგზაუროდ“, ისევე, როგორც „სატახტოთა თამაშის“ მეშვიდე სეზონში.
სქოლიო
კატეგორია:ედ შირანი კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:Asylum Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Atlantic Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Elektra Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:ინგლისელი ფოლკ-გიტარისტები კატეგორია:ინგლისელი ფოლკ-მომღერლები კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი მომღერლები კატეგორია:ინგლისელი ირლანდიელები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:აივორ ნოველოს ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
მოკოს მთა
მოკოს მთა (Môco, ასევე Morro do Môco, Serra do Môco) — მთა ანგოლაში.
მოკოს მთა მდებარეობს ანგოლის ცენტრალურ ნაწილში, უამბოს პროვინციაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მისი ადმინისტრაციული ცენტრიდან — ქალაქ უამბოდან. იგი ბიეს მთიანი პლატოს ნაწილია. მოკოს მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 2620 მეტრს, რითაც ის ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალია ანგოლაში.
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლის მთები
ლევან შარვაშიძე
ლევან შარვაშიძე — სამურზაყანოს მფლობელი XVIII საუკუნის II ნახევარში. 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში მონაწილეობდა რუსეთის მხარეზე. თხოვნით მიმართა გენერალ ტოტლებენს სამურზაყანოს რუსეთის მფარველობაში მიღების თაობაზე. რუსული ჯარის წასვლისა და ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის პირობების გამო ეს აქცია ვერ განხორციელდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამურზაყანოს მფლობელები ლევან
ჩენტურიპე
ჩენტურიპე (Centuripe) — კომუნა იტალიაში, სიცილიის რეგიონში. ექვემდებარება ენის პროვინციის ადმინისტრაციას. მოსახლეობა 5775 ადამიანი. ფართობი 173.18 კმ²-ია. სატელეფონო კოდი — 0935, საფოსტო ინდექსი — 94010.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ენის პროვინციის კომუნები
ძულუხურა
ძულუხურა — მდინარე ვანის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სულორის მარჯვენა შენაკადი.
მდინარე სათავეს იღებს სოფელ ძულუხის თავზე, ძირითადად მთის ტიპისაა, 12,6 კილომეტრის სიგრძის. სოფელ სულორში უერთდება მდინარე სულორს, რომლის უდიდესი შენაკადია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
გიორგი ცაგარეიშვილი
გიორგი ცაგარეიშვილი (დ. 7 მარტი, 1969, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი.
1995 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნის სპეციალობით, ხოლო 1999 წელს იმავე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ასპირანტურა. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გაერთიანებული ოპოზიცია (ეროვნული საბჭო, მემარჯვენეები)“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.
2021 წლის 24 დეკემბერს კახა კუჭავას გადადგომისა და საპარლამენტო მანდატის დატოვების შემდეგ გახდა პარლამენტში მისი ადგილმონაცვლე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები გიორგი კატეგორია:ქართველი იურისტები
მაიკ ჰოთორნი
ჯონ მაიკლ „მაიკ“ ჰოთორნი (John Michael "Mike" Hawthorn) — ბრიტანელი ავტომრბოლელი. მაიკ ჰოთორნი გახდა პირველი მრბოლელი, რომელმაც გაერთიანებული სამეფოს სახელით 1958 წელს ფორმულა ერთის მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. ამავე სეზონის გერმანიის გრან-პრიზე მომხდრი ავარიის შედეგად გარდაიცვალა ჰოთორნის თანაგუნდელი და მეგობარი პიტერ კოლინზი. კოლინზის გარდაცვალებამ დიდი გავლენა იქონია ჰოთორნზე, რის გამოც 1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულის მოგების შემდეგ მაიკი ფორმულა ერთიდან წავიდა. წასვლიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, 1959 წლის 22 იანვარს მაიკ ჰოთორნი 29 წლის ასაკში ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა.
პატარა დარბაზის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. კუთხეებში ნათალი ქვებია ჩადგმული. ასევე ჩადგმულია ქვაჯვარების ბაზისები. შიგნიდან და გარედან არქიტრავული კარი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. ინტერიერის მხრიდან არქიტრავად სტელის სვეტია ჩადგმული. ეკლესია დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმლებით იყო განათებული. აღმოსავლეთის სარკმელი ორივე მხრიდან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდი მხრითაა გამოყოფილი. მხრის ამყოლად ქვემოთ მასიური ქვებია ჩადგმული, ზედა ნაწილად კი სტელების სვეტებია თავდაყირა ჩასმული. აფსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში პატარა მართკუთხა ნიშებია გაკეთებული. სამხრეთი ნიშის კედლად აქაც სტელის ნატეხია ჩადგმული. ქვის ტრაპეზი საკურთხევლის კედელთანაა მიდგმული. კამარა გრძივ კედლებს ყრდნობოდა. ეკლესია ინტერიერიდან შელესილი ყოფილა. საკურთხეველში რამდენიმე დაზიანებული ქვაჯვარი, ჯვრის რელიეფური გამოსახულება და გეომეტრიული დეკორით გაფორმებული ფილა დევს. აქვეა სტელის კაპიტელის პატარა ფრაგმენტი, რომელზეც ამოკვეთილია ბოლნური მედალიონის მსგავსი ვარდული. ტაძრის გარშემო სომხური სასაფლაოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვანო ჩხარტიშვილი
ივანე (ვანო) ჩხარტიშვილი (დ. 30 იანვარი, 1964, ოზურგეთი ) — ქართველი ბიზნესმენი, ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი.
1980-1982 წლებში ლიხაურის ჩაის ფაბრიკის მუშა. 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1987 წელს სახელმწიფო სტატისტიკის მახარაძის რსგს ეკონომისტი. 1987-1990 წლებში თბილისის საქალაქო საბჭოსთან არსებული ახალგაზრდული გაერთიანების დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო თბილისის სამგორის რაიონის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილე. 1991-1993 წლებში – საქართველოს ბაზისბანკის კრწანისის განყოფილების მმართველი. 1993-1994 წლებში იყო სააქციო კომერციული ბანკი კრწანისის გამგეობის თავმჯდომარე. 1994-1995 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კომერციული შემნახველი ქართული ბანკის გამგეობის თავმჯდომარე. 1995-1996 წლებში სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თანათავმჯდომარე. 1996-1997 წლებში იყო სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 1997-1998 წლებში ამავე ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თანათავმჯდომარე. 1998-1999 წლებში სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბოს თავმჯდომარე. 1999-2000 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2000-2001 წლებში საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრი. 2001-2004 წლებში იყო საქართველოს გადამხდელთა კავშირის თანათავმჯდომარე. 2002-2003 წლებში სს გაერთიანებული ქართული ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2003-2004 წლებში სამაუწყებლო ტელეკომპანია მზის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ოზურგეთის მაჟორიტარი), საინიციატივო ჯგუფი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები ივანე
Дети Декабря
Дети Декабря (დეკემბრის შვილები) — რუსული როკ-ჯგუფ აკვარიუმის მეექვსე სტუდიური ალბომი.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის მუსიკა და ტექსტი – ბორის გრებენშიკოვი.
სქოლიო
კატეგორია:აკვარიუმის ალბომები კატეგორია:1986 წლის ალბომები კატეგორია:ფსიქოდელიური როკ-ალბომები
დეჟა ვუ (ფილმი)
„დეჟა ვუ“ — 2006 წლის ამერიკული დეტექტიური, სათავგადასავლო და სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრების ფილმი. ფილმის რეჟისორი ტონი სკოტია, პროდიუსერი ჯერი ბრუკჰეიმერი, ხოლო სცენარის ავტორები ბილ მარსილი და ტერი როსიო არიან. ფილმში მთავარ როლს დენზელ ვაშინგტონი ასრულებს. ფილმის პრემიერა 2006 წლის ნოემბერში, ნიუ-იორკში შედგა. ამავე წლის ნოემბრის მიწურულს ფილმის პრემიერა მექსიკასა და კანადაშიც შედგა. ფილმს კრიტიკოსებისგან არაერთგვაროვანი შეფასება მოყვა, ფილმმა არცთუ კარგი შეფასება დაიმსახურა. ამის მიუხედავად ფილმი 2006 წლის 23 ყველაზე წარმატებულ ფილმს შორის მოხვდა და მსოფლიო მასშტაბით $180 მილიონ ამერიკულ დოლარამდე მოგება მიიღო. ფილმი 5 ჯილდოზე იყო ნომინირებული და მიიღო Golden Reel-ის მთავარი ჯილდო.
სიუჟეტი
thumb|left|300px|ფილმის გადაღება ნიუ ორლეანში
ერთ დილას, დაახლოებით 10:50-ზე საზღვაო ბორანზე დიდი აფეთქება ხდება. მსხვერპლი დიდია. დაიღუპა 543 ადამიანი. გამოძიებას აწარმოებს ამერიკის ფედერალური საგამოძიებო ბიურო, პოლიცია და ATF ბიურო — Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives (ალკოჰოლის, თამბაქოს, ცეცხლსასროლი იარაღისა და ასაფეთქებელი ნივთების ვაჭრობის მონიტორინგის ბიურო).
გამოძიებაში ჩართულია ბიუროს აგენტი დაგ კარლინი. გამოძიებისას კარლინი იგებს, რომ ტერაქტისას დაღუპულებს შორის მისი მეწყვილეცაა — ლარი მინუტი. ასევე ირკვევა, რომ აფეთქებამდე ერთი საათით ადრე ბიუროში დარეკა ქალმა, გამომძიებელ დაგ კარლინის გარეგნობის აღწერა ითხოვა და თავის ტელეფონის ნომერიც დატოვა. კარლინმა გადარეკა ამ ნომერზე, თუმცა ტელეფონს არავინ იღებს, ყურმილიდან მხოლოდ ავტომოპასუხის ხმა ისმის.
მალე კარლინი მორგში გამოიძახეს. ნაპირზე აღმოაჩინეს ახალგაზრდა ქალის გვამი. ის შეიძლება იყოს ტერაქტისას გარდაცვლილი, თუმცა ირკვევა, რომ გვამი აფეთქებამდე აღმოუჩენიათ. გარდაცვლილს დამწვრობის მრავალი კვალის გარდა, ტუჩებზე წებოვანი ლენტის კვალიც ამჩნევია. ცხედარს ცალი საყურე მოგლეჯილი აქვს. პოლიციის განყოფილებაში დაბრუნებული დაგი სწორედ ამ გარდაცვლილის მამას ხვდება, რომელიც შვილის, კლენ კუჩევერის დაკარგვის შესახებ აცხადებს. კარლინი მას შვილის დაღუპვის შესახებ აცნობებს და თხოვს მას კლერის სახლის გასაღებს, სადაც აგენტი ბევრ საინტერესო რამეს აღმოაჩენს: ნაგვის ყუთში არის უამრავი სისხლიანი დოლბანდი და ბამბა, საბავშვო სათამაშოს ასოები მაცივრის კარზე წარწერას ადგენს: «შენ შეგიძლია მისი გადაარჩენა» (U CAN SAVE HER), ავტომოპასუხის ჩანაწერებს შორისაა მისი ბოლო ზარიც.
კარლინი ძალიან გაკვირვებულია, როდესაც კლერის სახლში ძალიან ბევრი თითის ანაბეჭდს აღმოაჩენენ, რომელიც გამოძიებელსვე ეკუთვნის. სხვა გამომძიებლები თვლიან, რომ კარლინი კლერის სახლში პირველი ვიზიტისას მრავალჯერ შეეხო ნივთებს, თუმცა თავად დაგ კარლინს კარგად ახსოვს რომ მან ძალიან ფრთხილად იმოქმედა და არაფერს შეხებია შიშველი ხელებით.
საღამოს აგენტ კარლინს საიდუმლო ლაბორატორიაში მიიწვევენ. კომპიუტერის ეკრანზე დაგი ხედავს სანაპიროს და ბორანს ხედავს. დრო — დილა, გასაოცარია მაგრამ კამერა თითქოს ჰაერში ლივლივებს და ლაბორატორიიდან ბრძანებებსაც ემორჩილება. მას უხსნიან, რომ ეს საიდუმლო პროექტი „ფიფქიაა”. პირველადო მონაცემები 7 თანამგზავრიდან („ჯუჯა”) მოდის. მინიმუმ ოთხი ერთ ადგილს იწერს, რადგან ბევრი მოწმე იყოს. კომპიუტერი ახდენს რეალური მსოფლიოს სრულ კოპირებას და გამოსახულებასა და ხმას ოპერატორს უგზავნის, სისტემის მოქმედების ზონის ნებისმიერი წერტილიდან, დახურული სივრცის შიგნიდანაც კი. თუმცა გაანგარიშების სისტემა ძალიან რთულია და სურათის შექმნას 4.5 დღე სჭირდება (ანუ გამოსახულება და ხმა 4.5 დღით გვიან მოდის და ამის გამო შესაძლებელია წარსულში ჩახედვა), არ შეიძლება თუნდაც 10 წუთითაც უკან გადახვევა, არ შეიძლება იმის ამორჩევა რას უყურონ, მხოლოდ დროა მუდმივი — ყოველთვის 4 დღითა და 6 საათით უკან. ეს არის ერთგვარად აწმყოს წარსულში ასახვა. ამიტომ საჭიროა კომპეტენტური პირი — დაგ კარლინს შეუძლია განსაზღვროს, კამერის საშუალებით როდის საითკენ გაიხედონ. ტერორისტი დაგმა უნდა იპოვოს.
კარლინი გადაწყვეტს, რომ დააკვირდნენ კლერის სახლს, რომელიც, საბედნიეროდ, სისტემის მოქმედების ზონაშია. ასევე კარლინი გასცემს ბრძანებას ლაბორატორიაში მიიტანონ კლერის ყველა დღიური და პირადი ნივთები. ეკრანზე ჩანს რომ კლერს ტერორისტი ურეკავს. მას ავტომობილის ყიდვა აინტერესებს. „ფიფქია” ზარის საშუალებით ტერორისტის ადგილმდებარეობას ადგენს. ტერორისტის ვინაობა დგინდება
„ჰამერში” არის „კიბერ თვალი” — ვიდეოკამერის მსგავსი მოწყობილობა, რომელიც აჩვენებს წარსულს „ფიფქიას” დახმარებით. ავტომობილის მართვისას დაგი „კიბერთვალის” საშუალებით, ერთდროულად ხედავს რეალურ გზას და იმავე გზას, 4.5 დღის წინანდელი სურათით. ტერორისტის დევნაში, დაგი უახლოვდება ქალაქგარე აგარაკს, რომელიც დიდი აფეთქების გამო სრულად განადგურებულია და ამ ნანგრევებში სასწრაფო დახმარების აფეთქებული მანქანაა — „კიბერთვალში” ჩანს რომ 4.5 დღის წინ სახლი ჯერ კიდევ ხელუხლებელია. დაგი ეზოში ერთ ადგილას ამჩნევს ხანძრის კვალს — სწორედ აქ დაიღუპა მისი მეგობარი, ტერორისტმა ცხედარს საწვავი გადაასხა და გაანადგურა. კარლინი კლერის საყურეს პოულობს.
გამოძიებას უკვე აქვს საკმარისი ინფორმაცია, ტერორისტის დასაკავებლად. ეს უკანასკნელი დაკითხვაზე გულწრფელად აღიარებს დანაშაულს და დაგს უყვება ამის მოტივებს ტერორისტი დარწმუნებულია, რომ სამუდამოდ დარჩება ისტორიაში, თუმცა დაგი სხვაგვარად ფიქრობს. ის გადაწყვეტს წარსულში დაბრუნდეს და შეცვალოს იგი. „ფიფქიას” ჯგუფის ერთი სპეციალისტის დახმარებით, დიდი რისკის ქვეშ, დაგი 4.5 დღით უკან, წარსულში ინაცვლებს. ძლიერი ელექტრომაგნიტური იმპულსი დაგის გულის მუშაობას აჩერებს, თუმცა საავადმყოფოში, სადაც ის მოხვდა, აღუდგენენ გულის მუშაობას. დაგი სწრაფად დატოვებს კლინიკას და გაიტაცებს საწრაფო დახმარების ავტომობილს. მიდის ტერორისტის სახლში და ცდილობს გადაარჩინოს კლერს. ტერორისტი ესვრის მათ, დაგი მხარში დაიჭრება. ორმხრივი სროლისას ბუნებრივი აირის ბალონები ფეთქდება. ტერორისტი ჩათვლის, რომ დაგი და კლერი დაიღუპა და მიდის ბორნის ასაფეთქებლად.
დაგი კლერთან ერთად, კუჩევერის სახლში მიდის და შეიხვევს ჭრილობას. კარლინი მაცივრის კარზე აწყობს წარწერას: „შენ შეგიძლია მისი გადარჩენა” ის ცდილობს აუხსნას კლერს, რომ სპეციალური მოწყობილობის დახმარებით მომავლიდან დაბრუნდა, რათა ხელი შეუშალოს ტერორისტს ბორნის აფეთქებაში. კლერს თავდაპირველად არ სჯერა დაგისა, თუმცა რეკავს ბიუროში და გამომძიებელ დაგ კარლინის გარეგნობის აღწერა ითხოვს და ოპერატორს თავის ტელეფონის ნომერსაც უტოვებს. დადასტურების შემდეგ ქალი დაგს უჯერებს. დაგი, სისხლიანი დოლბანდების დანახვის შემდეგ, რომელიც თვითონვე ჩააგდო სანაგვე ყუთში, ჭრილობის შეხვევისას, ხვდება რომ სპეციალისტების მიერ აღმოჩენილი ანაბეჭდები მართლაც მან დატოვა, რამდენიმე წუთის წინ, და რომ წარსულის შეცვლა შეუძლებელია — ასე რომ მან ჯერ ვერაფრის შეცვლა მოახერხა, და რომ მან ადრე განახორციელა ზუსტად ასეთი ნახტომი წარსულში, რომელიც წარუმატებლად დასრულდა, რის შესახებაც ფილმის დასაწყისში შევიტყვეთ. ბორანზე დაღუპულთაგან ერთ-ერთის ტელეფონი რეკავდა. ზარის მელოდია ისეთივე იყო, როგორი მელოდიაც დაგის ტელეფონს ზარს აქვს. კლერის დაცვის მიზნით დაგს იგი თავისთან მიჰყავს.
ასაფეთქებლით სავსე ავტომობილის ბორანზე მოთავსების შემდეგ, ტერორისტი ჩამოდის ბორნიდან და ამჩნევს ნაცნობ მანქანას, რომელიც იქ არ უნდა იყოს. ტერორისტი ბრუნდება ბორანზე.
კლერი დაგის დასახმარებლად ადის ბორანზე, თუმცა მას ტერორისტმა ჩაავლო ხელი და იმ მანქანაში ჩასვა, რომელშიც ბომბი იყო. ამის შემდეგ ტერორისტმა ბორნის დაცვის წევრებს სროლა აუტეხა და დახოცა ისინი. კლერმა დაგის მითითებით მანქანა დაძრა და ტერორისტს დაეჯახა.
დაგი და კლერი შეეცადნენ ბომბი ბორნიდან წყალში გადაეგდოთ. ავტომობილი, და მასთან ერთად კუჩევერიცა და კარლინიც წყალში აღმოჩნდებიან. დაგი ათავისუფლებს კლერს, მაგრამ თვითონ აფეთქებისას იღუპება.
მომხდარისგან თავზარდაცემული კლერი სანაპიროზე ზის. მასთან პოლიციის ოფიცერი მიდის და ეუბნება, რომ ყველაფერი რაც თავს გადახდა გამომძიებელს უნდა მოუყვეს. ეს გამომძიებელი დაგ კარლინია, აგენტი — უკვე „აწმყოდან”. ისინი სხდებიან მანქანაში. და აი დეჟა ვუ: რადიოში ჟღერს ნაცნობი მელოდია. დაგი ჩაფიქრდება და რაღაცას იხსენებს. მაშინ კლერი დაგს უსვამს იმ შეკითხვას, რომელიც რამდენიმე საათის წინ დაგმა დაუსვა კლერს. კარლინი მრავალმნიშვნელოვნად იღიმება. ის მას თავისივე სიტყვებით პასუხობს.
საუნდტრეკი
სიმღერას „Don't Worry Baby“, რომელიც რადიოში ჟღერს, ჯგუფი The Beach Boys ასრულებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტონის სკოტის ფილმები კატეგორია:2006 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:სათავგადასავლო ფილმები კატეგორია:ფანტასტიკური ფილმები კატეგორია:ფილმები დროში მოგზაურობის შესახებ
ვახტანგ ბადაგაძე
ვახტანგ ბადაგაძე (დ. 1932, დუშეთი  — გ. 2007) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1958 წელს ასპირანტურა ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დუშეთში დაბადებულები
ლიბერტარიანიზმი
ლიბერტარიანიზმი — პოლიტიკური ფილოსოფიების ჯგუფი, რომლებიც ხაზს უსვამს პიროვნულ თავისუფლებასა და მოხალისეობრივ ასოციაციას. ლიბერტარიანელები მხარს უჭერენ მთავრობის მცირე ძალაუფლების ქვეშ ან სრულიად თავისუფალი საზოგადოების არსებობას.
ლიბერტარიანელი ისტორიკოსი ჯორჯ ვუდკოკი ლიბერტარიანიზმს განმარტავს, როგორც ფილოსოფიას, რომელიც ავტორიტეტის არსებობას დიდი კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს და საზოგადოების ტრანსფორმაციას რეფორმით ან რევოლუციის გზით ხედავს. ლიბერტარიანელი ფილოსოფოსი როდერიკ ლონგი ლიბერტარიანიზმს განმარტავს „ნებისმიერ პოლიტიკურ პოზიციად, რომელიც მხარს უჭერს ძალაუფლების რადიკალურ გადაცემას ძალდატანებითი სახელმწიფოსგან თავისუფალი ინდივიდების მოხალისეობრივი ასოციაციების ხელში“, იმის მიუხედავად, მიიღებს თუ არა „მოხალისეობრივი ასოციაცია“ თავისუფალი ბაზრის თუ კომუნალური კოოპერატივის ფორმას. აშშ-ს ლიბერტარიანული პარტიის მიხედვით, ლიბერტარიანიზმი არის ისეთი მთავრობის მხარდაჭერა, რომელიც მოხალისობრივად ფინანსდება და მისი მოვალეობები ინდივიდების ძალადობისგან დაცვით შემოიფარგლება.
ლიბერტარიანული აზროვნების სკოლები ერთმანეთისგან სახელმწიფოს უფლებების შემცირების ხარისხით განსხვავდება. ანარქისტული სკოლები მხარს უჭერენ სახელმწიფოს სრულ გაუქმებას. მონარქისტული სკოლები სახელმწიფოს მოვალეობად მხოლოდ მოქალაქეების აგრესიისგან, ქურდობისა და თაღლითობისგან დაცვას მიიჩნევს. ზოგიერთი სკოლა ღარიბების დახმარებას ეთანხმება. ასევე, არის სკოლები, რომლებიც მხარს უჭერენ კერძო საკუთრების უფლებებს განუკუთვნელ მიწებზე და ბუნებრივ რესურსებზე. ამის პარალელურად, არსებობს სკოლები, რომლებიც სრულიად უარყოფენ კერძო საკუთრების უფლებას და საერთო საკუთრებას უჭერენ მხარს. კიდევ ერთი კონტრასტი, რომელიც ლიბერტარიანელებს შორის არსებობს, არის ის, რომ ზოგიერთი მათგანი მხარს უჭერს წარმოების საშუალებებზე კერძო საკუთრების უფლების არსებობას, ზოგიერთი კი პირიქით, საერთო საკუთრებას ეთანხმება. პირველის მაგალითია კაპიტალისტური ეკონომიკური სისტემა, ხოლო უკანასკნელის - სოციალისტური. კონტრაქტარიანული ლიბერტარიანიზმი მიიჩნევს, რომ მთავრობის ლეგიტიმურობას განსაზღვრავს არა მართულების თანხმობა, არამედ - კონტრაქტი, ორმხრივი შეთანხმება, თუმცა ეს შეიძლება დავინახოთ როგორც კონსეკვენციალიზმი ან დეონტოლოგიზმი, გააჩნია კონტრაკტი რის საფუძველზე განისჯება. ზოგირთი ლიბერტარიანელი სოციალისტი უარყოფს დეონტოლიგიურ და კონსეკვენციალურ მიდგომას და იყენებს ისტორიულ მატერიალიზმს თავისუფლების მოპოვების გზის განსასჯელად.
ისეთი სწავლული, როგორიც ნოამ ჩომსკია, ამტკიცებს, რომ უმეტეს ქვეყნებში ტერმინები „ლიბერტარიანი“ და „ლიბერტარიანიზმი“ მემარცხენე ანარქიზმის სინონიმებია. მხოლოდ აშშ-ში ასოცირდება ლიბერტარიანელი იმ ადამიანთან, რომელსაც კონსერვატიული პოზიცია აქვს ეკონომიკის საკითხებზე და ლიბერალური შეხედულება — სოციალურ საკითხებზე, „კონსერვატორის“ და „ლიბერალის“ ზოგადი გაგებით აშშ-ში.
კონსეკვენციალისტური / დეონტოლოგიური განსხვავება
ლიბერტარიანზმში, რომელიც მხარს უჭერს კერძო საკუთრების უფლებას, გამოიყოფა ორი ტიპი, რომლებიც განსხვავებულ ეთიკურ დოქტრინებს ეფუძნებიან. ერთი არის კონსეკვენციალისტური ლიბერტარიანიზმი და მეორე დეონტოლოგიური ლიბერტარიანიზმი ან ლიბერტარიანული მორალიზმი. კონსეკვენციალისტური ლიბერტარიანიზმი ამტკიცებს, რომ თავისუფალი ბაზარი და ძლიერი კერძო საკუთრების უფლება, არის სასარგებლო შედეგების მომტანი, როგორიცაა სიმდიდრე და პროდუქტიულობა. დეონტოლოგიური ლიბერტარიანიზმი ამტკიცებს, რომ არსებობს მორალური წესები, რომლის დარღვევაც არავის შეუძლია მიუხედავად შედეგებისა. დეონტოლოგიური ლიბერტარიანიზმს მოჰყავს აგრესია და ძალდატანება მაგალითებად. დეონტოლოგიური ლიბერტარიანიზმი ზოგადად ანარქიზმის მხარდამჭერია. დეონტოლოგი ლიბერტარიანელი ანარქისტები სახელმწიფოს ადანაშაულებენ არა-აგრესიულობის პრინციპის დარღვევაში. კონსეკვენციალისტი ლიბერტარიანელები კი სახელმწიფოს უჭერენ მხარს. არსებობს ასევე დეონტოლოგიური და კონსეკვენციალისტური აზროვნების ჰიბრიდული ფორმებიც.
პროპერტარიანული / ნონ-პროპერტარიანული განსხვავება
ნონ-პროპერტარიანული ლიბერტარიანელი ფილოსოფოსები თვლიან, რომ თავისუფლება ეს არის ავტორიტეტის არარსებობა და ამტკიცებენ, რომ საზოგადოება, რომელიც ეფუძნება თავისუფლებასა და თანასწორობას, შეიძლება მხოლოდ ჩამოყალიბდეს იმ ავტორიტარული ინსტიტუტების გაუქმებით, რომლებიც აწესებენ კონტროლს წარმოების საშუალებებზე და უქვემდებარებენ უმრავლესობას მმართველ კლასს ან პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ელიტას. უფრო მკაფიოდ, ის ჰგმობს კერძო საკუთრების უფლებას და აქედან გამომდინარე, მას არ მიაჩნია ლეგიტიმურად მავანის მოთხოვნა რომელიმე რესურსზე. ლიბერტარიანული სოციალიზმი არის პოლიტიკური ფილოსოფოსების ჯგუფი, რომელიც მხარს უჭერს არა-იერარქიულ, არა-ბიუროკრატიულ, უხელისუფლებო საზოგადოებას, სადაც წარმოების საშუალებებზე არ არსებობს კერძო საკუთრების უფლება. ტერმინი ლიბერტარიანული სოციალიზმი ასევე გამოიყენება, რომ განასხვავოს ეს ფილოსოფია სახელმწიფო სოციალიზმისგან და ანარქიზმისგან. ლიბერტარიანელი სოციალისტები იმედს ამყარებენ დეცენტრალიზებულ პირდაპირ დემოკრატიაზე როგორიცაა ლიბერტარიანული მუნიციპალიზმი, მოქალაქეთა ასამბლეები, სავაჭრო გაერთიანებები და მუშათა საბჭოები.
პროპერტარიანული ლიბერტარიანელი ფილოსოფოსები თავისუფლებას განმარტავენ როგორც არა-აგრესიულობას, ან სახელმწიფოს, სადაც არც ერთი პიროვნება ან ჯგუფი არ ახორციელებს აგრესიას სხვა პიროვნებასა თუ ჯგუფზე, სადაც აგრესია განიმარტება, როგორც კერძო საკუთრების უფლების შელახვა. ეს ფილოსოფია სრულად უჭერს მხარს კერძო საკუთრების უფლების ლეგიტიმურობას. პროპერტარიანული ლიბერტარიანელები თვლიან, რომ კერძო საკუთრების წესი არის ეთიკურიც და სარგებელიც საუკეთესო მოაქვს. ისინი ძირითადად უჭერენ მხარს თავისუფალ ბაზარს და არ ეწინააღმდეგებიან ძალების ნებისმიერ კონცენტრაციას (მონოპოლიებს), რომელსაც ხსნიან იმით, რომ ეს არა-ძალდატანებითი საშუალებების შედეგია.
ეტიმოლოგია
ტერმინი მოდის ფრანგული სიტყვიდან libertaire. სიტყვის გამოყენება „ლიბერტარიანელი“, იმისათვის რომ აღეწერათ რიგი პოლიტიკური პოზიციები, უკავშირდება სწორედ ამ ფრანგულ სიტყვას - libertaire, რომელიც ფრანგმა ანარქისტმა ჟოზეფ დეჟაკმა შემოიღო, რათა განესხვავებინა თავისი ლიბერტარიანული კომუნისტური მიდგომა მიუტიუელიზმისგან. მას შემდეგ, 1890 წლიდან, ლიბერტარიანიზმი გამოიყენება მემარცხენე ანარქიზმის სინონიმად. აშშ-ს გარდა, სხვა ქვეყნებში ლიბერტარიანიზმი მიიჩნევა როგორც ანარქიზმის სინონიმი.
განმანათლებლობის ხანა
მინი|ჯონ ლოკი მეთვრამეტე საუკუნეში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში კლსიკურმა ლიბერალურმა იდეებმა ჰპოვეს აღორძინება. ლიბერტარიანიზმის სხვადასხვა სკოლის წარმომადგენლები კლასიკური ლიბერალური იდეების გავლენას განიცდიდნენ. ტერმინი ლიბერტარიანელი მეტაფიზიკურ, ფილოსიფიურ ჭრილში თავიდან, გვიანი განმანათლებლობის ხანაში, აღწერდა თავისუფლად-მოაზროვნეებს, რომელთაც სწამდათ თავისუფალი ნების, რითაც დეტერმინიზმს უპირისპირდებოდნენ. პირველი წერილობითი გამოყენება 1789 წელს უილიამ ბელშემს ეკუთვნის, როდესაც განიხილავს თავისუფალ ნებას და უპირისპირდება „ნესესიტარიანულ“ (იგივე დეტერმინისტულ) შეხედულებებს. 1793 წელს, უილიამ გოდვინმა დაწერა პოლიტიკური სამართალი, რომელსაც ზოგი ანარქიზმის პირველ გამოვლინებად მიიჩნევს. გოდვინი დაუპირისპირდა რევოლუციურ მოქმედებას და მიიჩნევდა მინიმალურ სახელმწიფოს, როგორ აწმყოს „საჭირო ბოროტებად“, რომელიც ცოდნის გავრცელებასთან ერთად თანდათან შეუსაბამო და უუნარო გახდებოდა. ამ პერიოდში ჯონ ლოკის ნაშრომები გახდა გავლენიანი. ლოკის პოლიტიკური თეორია სოციალური კონტრაქტის თეორიას ემყარება. თომას ჰობსისგან განსხვავებით, ლოკს სწამდა, რომ ადამიანურ ბუნებას ახასიათებს კეთილ-გონიერება და ტოლერანტობა. ჰობსის მსგავსად, ლოკს სჯეროდა, რომ ადამიანური ბუნება ადამიანს აძლევს საშუალებას იყოს ეგოისტი. ეს ნათელი ვალუტის გაჩენასთან ერთად გახდა. ბუნებრივი მდგომარეობად მიიჩნევა, როდესაც ყველა ადამიანი არის თანასწორი, დამოუკიდებელი და ყველას აქვს ბუნებრივი უფლება, დაიცვას თავისი „სიცოცხლე, ჯანმრთელობა და საკუთრება“. ეს გახდა საფუძველი ამერიკული დამოუკიდებლოს დეკლარაციაში ფრაზისა: „სიცოცხლე, თავისუფლება და ბედნიერებისკენ სწრაფვა“.
მიუტიუელიზმი
მიუტიუელიზმი მეთვრამეტე საუკუნეში ინგლისური და ფრანგული მუშათა მოძრაობებით დაიწყო, სანამ მიიღებდა ანარქისტულ ფორმას, რომელიც ასოცირდებოდა პიერ-ჟოზეფ პრუდონთან საფრანგეთში და სხვებთან აშშ-ში. პრუდონმა შემოგვთავაზა სპონტანური წესრიგი, სადაც ორგანიზაცია წარმოიქმნება ცენტრალური ავტორიტეტის გარეშე, „პოზიტიური ანარქია“, სადაც წესრიგი წარმოიშვება, როდესაც ყველა აკეთებს „იმას რაც სურს და მხოლოდ იმას რაც უნდა“ და სადაც „სოციალური წესრიგს მხოლოდ ბიზნესის ტრანზაქციები აწარმოებენ“. მნიშვენლოვანია ავღნიშნოთ, რომ პრუდონმა განასხვავა ერთმანეთისგან იდეალური და პრაქტიკული პოლიტიკური შესაძლებლობები. ამ მიზეზით, მისი თეორეტიკული განცხადებებისგან განსხვავებით უკიდურესი სპონტანური თვით-მმართველობის შესახებ, პრუდონი აქტიურად იყო ჩაბმული საფრანგეთის პარლამენტურ პოლიტიკაში და თავს აკუთვნებდა არა ანარქისტურ, არამედ მუშათა სოციალისტურ მოძრაობებს, ასევე მხარს უჭერდა სახელმწიფო დაცის ქვეშ არსებულ მუშათა კოოპერატივებს და პროპაგანდას უწევდა ზოგიერთ ნაციონალიზაციის სქემას თავისი სახელმწიფო სამსახურის კარიერის განმავლობაში.
მიუტიუელისტური ანარქიზმი ეხება ისეთ საგნებს, როგორიცაა თანაზიარობა, თავისუფალი ასოციაცია, მოხალისეობრივი კონტრაქტი, ფედერაცია, საკრედიტო და სავალუტო რეფორმა. უილიამ ბეტჩელდერ გრინის მიხედვით, თითოეული მუშა მიუტიუელისტურ სისტემაში მიიღებს „ზუსტ გასამრჯელოს მისი სამუშაოსთვის; მომსახურებებს, რომლებიც თანაბარი ფასით გადაიცვლება სხვა მომსახურებებზე, მოგების ან ფასდაკლების გარეშე“. მიუტიუელიზმი რეტროსპექტიულად ხასიათდება, როგორც იდეოლოგიურად შუაში მყოფი ანარქიზმის ინდივიდუალისტურ და კოლექტივისტურ ფორმებს შორის. პრუდონი თავის მიზანს ახასიათდება, როგორც „საზოგადოების მესამე ფორმა, კომუნიზმისა და საკუთრების სინთეზი“.
ეგოისტური ანარქიზმი
ინდივიდუალისტური ანარქიზმის გავლენიანი ფორმა, „ეგოიზმი“ იგივე ეგოისტური ანარქიზმი, განისაზღვრა ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული და კარგად ცნობილი ინდივიდუალისტური ანარქიზმის პროპონენტის, გერმანელი მაქს შტირნერის მიერ. შტირნერის ეგო და იგი თვითონ, გამოქვეყნებული 1844 წელს, ამ ფილოსოფიის დამფუძნებელი ნაშრომია. შტირნერის მიხედვით, ინდივიდუალის უფლებების შემზღვუდელი ფაქტორი არის მხოლოდ მისი ძალაუფლება მოიპოვოს რაც სურს, ღმერთის, სახელმწიფოს და მორალის ჩაუთვლელად. შტირნერი თვლიდა, რომ უფლებები არის მოჩვენებითობა ადამიანის გონებაში და რომ არ არსებობს საზოგადოება, არსებობენ მხოლოდ ინდივიდუალები. იგი უჭერდა მხარს სურვილის მიხედვით მოქმედებეას, რომელსაც შტირნერი განიხილავდა, როგორც ორგანიზაციის ფორმას სახელმწიფოს ნაცვლად. ეგოისტი ანარქისტები ამტკიცებენ, რომ ეგოისტური სურვილი წარმოშობოს ინდივიდუალებს შორის ჭეშმარიტ და სპონტანურ გაერთიანებას.
ადრეული ინდივიდუალისტური ანარქიზმი
მინი|იოსია უორენი იოსია უორენი ფართოდ ცნობილი, როგორც პირველი ამერიკელი ანარქისტი და ოთხგვერდიანი ყოველკვირეული გაზეთის მშვიდობიანი რევოლუციონერის, პირველი პერიოდული ანარქისტული გამოცემის რედაქტორი იყო 1833 წელს. ამერიკელი ანარქისტი ისტორიკოსის ეუნიკე მინიტ შუსტერის მიხედვით „ეს ნათელია... რომ პრუდონიანური ანარქიზმი ამერიკის შეერთებულ შტატებში სულ ცოტა 1848 წელს იყო დამკვიდრებული და ის ნაკლებად უკავშირდებოდა იოსია უორენისა და სტეფან პერლ ენდრიუსის ინდივიდუალისტურ ანარქიზმს... უილიამ ბ. გრინმა წარმოადგინა პრუდონიანური მიუტიუელიზმი ყველაზე წმინდა და სისტემატური ფორმით.“ ჰენრი დეივიდ თოროუ (1817-1862) იყო ფიგურა, რომელმაც მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოახდინა ადრეულ ინდივიდუალისტურ აზროვნებაზე აშშ-სა და ევროპაში. თოროუ ამერიკელი მწერალი, პოეტი, ნატურალისტი, ანტიმოდერნისტი, გეოდეზისტი, ისტორიკოსი, ფილოსოფოსი და წამყვანი ტრანსცენდენტალისტი იყო. იგი ცნობილია თავისი წიგნით უოლდენ და ასეთი, სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა, ინდივიდუალური წინააღმდეგობის არგუმენტირება სამოქალაქო მთავრობის წინააღმდეგ, მორალური ოპოზოცია უსამართლო სახელმწიფოში. მოგვიანებით, ბენჟამინ ტაკერმა შეაერთა შტირნერის ეგოიზმი უორენისა და პრუდონის ეკონომიკასთან თავის გავლენიან ეკლეკტიკურ გამოცემაში თავისუფლება.
ამერიკული ინდივიდუალისტური ანარქიზმის მოწინავე თემა იყო თავისუფალი სიყვარული. თავისუფალმა სიყვარულმა წინ წამოწია ქალთა უფლებები, მათ შორის ის კანონები, რომლებიც ქალთა დისკრიმინაციას ახდენდა: მაგალითად, ქორწინების კანონები და ანტი-შობადობის კონტროლის ზომები. ამერიკული თავისუფალი სიყვარულის ყველაზე მნიშვნელოვანი ჟურნალი Lucifer the Lightbearer (1883-1907) იყო მოსე ჰარმანის და ლოის ვაისბრუკერის რედაქტორობით, ასევე პარალელურად გამოიცემოდა ეზრა ჰეივუდისა და ანგელა ჰეივუდის The Word (1872–1890, 1892–1893). XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში მთავარი ანარქისტული გაზეთი ამერიკაში Free Society (1895-1897 The Firebrand-ის სახელით; 1897-1904 Free Society-ის სახელით) იყო. პუბლიკაცია მხარს უჭერდა თავისუფალ სიყვარულსა და ქალთა უფლებებს, აკრიტიკებდა კომსტოკერისებურ ცენზურას სქესობრივ ინფორმაციაზე. ასევე, მ. ე ლაზარუსი იყო ამერიკული ინდივიდუალისტური ანარქიზმის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი, რომელიც აქტიურად უჭერდა მხარს თავისუფალ სიყვარულს.
ლიბერტარიანიზმი პოლიტიკური ფილოსოფია და პოლიტიკური მოძრაობაა, რომელიც მხარს უჭერს თავისუფლებას, როგორც მის მთავარ პრინციპს. ლიბერტარიანელები ცდილობენ გაზარდონ ავტონომია და პოლიტიკური თავისუფლება, დიდ მნიშველობას ანიჭებენ თავისუფალ გაერთიანებას, არჩევნის თავისუფლებას, ინდივიდუალიზმსა და ნებაყოფლობით გაერთიანებას. ლიბერტარიანელები ავტორიტეტისა და სახელმწიფო ძალაუფლების სკეპტიციზმს იზიარებენ, მაგარამ ზოგიერთი მათგანი განსხვავდება არსებული ეკონომიკური და პოლიტიკური სისტემების წინააღმდეგ მიმართულების მასშტაბით. ლიბერტარიანული აზრის სხვადასხვა სკოლა გვთავაზობს სხვადასხვა მოსაზრებას სახელმწიფო და კერძო ძალაუფლების ლეგიტიმურ ფუნქციებთან მიმართებაში, რომლებიც ხშირად ითხოვენ იძულებითი სოციალური ინსტიტუტების შეზღუდვას ან დაშლას. ლიბერტარიანიზმის სხვადახვა ფორმის განსხვავებისთვის გამოყენებულია მისი სხვადახვა კატეგორიზაცია. მეცნიერები განასხვავებენ ლიბერტარიანულ შეხედულებებს საკუთრებისა და კაპიტალის ხასიათის მიმართებაში, როგორც წესი, მემარცხენე-მემარჯვენე ან სოციალისტურ-კაპიტალისტური ხაზით.
მემარცხენე ლიბერტარიანული  იდეოლოგიები მოიცავს ანარქისტულ აზროვნების სკოლას,ასევე ახალი მემარცხენე აზროვნების სკოლებს, რომლებიც ორიენტირებულია ეკონომიკურ თანასწორუფლებიანობაზე, ისევე როგორც, გეოლიბერტარიანიზმზე, მწვანე პოლიტიკაზე, ბაზარზე ორიენტირებულ მემრცხენე ლიბერტარიანელებზე და შტაინერ-ვალენიტის სკოლაზე. XX საუკუნის შუა ხანებში, მემარჯვენე ლიბერტარიანულმა იდეოლოგიებმა, როგორიცაა ანარქო-კაპიტალიზმი და მინარქიზმი, შექმნეს ტერმინი „ლიბერტარიანელი“, რათა მხარი დაეჭირათ ლეზე ფერის კაპიტალიზმისა და გაძლიერებული საკუთრების უფლებისათვის, მაგალითად, როგორიცაა მიწა, ინფრასტრუქტურა და ბუნებრივი რესურსები. ეს უკანასკნელი კი ლიბერტარიანიზმის დომინანტური ფორმაა შეერთებულ შტატებში და იგი მხარს უჭერს სამოქალაქო თავისუფლებას, ბუნების კანონებს და თავისუფალი ბაზრის კაპიტალიზმს.
განმარტება
მიუხედავად იმისა, რომ ტერმინი „ლიბერტარიანელი“ მეტწილად ანარქიზმის სინონიმია, როგორც მემარცხენე ნაწილისა, ის დღემდე რჩება ლიბერტარიანული მემარცხენეობის ნაწილად, რომელიც ეწინააღმდეგება ზომიერ მემარცხენეობას, მაგალითად, სოციალისტურ დემოკრატიას, ავტორიტარიანულ ან სტატისტიკურ სოციალიზმს. მისი მნიშველობა ახლახან განზავდა იდეოლოგიურად განსხვავებული ჯგუფების, მათ შორის მემარჯვნეების შეერთებით. როგორც ტერმინი, „ლიბერტარიანელი“ შეიძლება მოიცავდეს, როგორც ახალ მემარცხენე მარქსისტებს (რომლებიც არ უკავშირდებიან ავანგარდულ პარტიას), ასევე უკიდურეს ლიბერალებს (ძირითადად სამოქალაქო თავისუფლებით დაინტერესებულებს) ან სამოქალაქო ლიბერტარიანელებს. გარდა ამისა, ზოგიერთი ლიბერტარიანელი იყენებს ტერმინს „ლიბერტარიანელი სოციალისტი“, რათა თავიდან აიცილოს ანარქიზმის ნეგატიური დატვირთვა და ხაზი გაუსვან ლიბერტარიანიზმნის კავშირს სოციალიზმთან.
XX საუკუნის შუა ხანებიდან ბოლომდე, თავისუფალი ბაზრის იდეოლოგიების აღორძიენაბას გაუგებრობა მოჰყვა იმასთან დაკავშირებით, თუ რა სახელწოდება უნდა ჰქონოდა ამ მოძრაობას. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მიმდევრები უპირატესობას ანიჭებენ ტერმინს „ლიბერტარიანელი“, ბევრი კონსერვატი ლიბერტარიანელი უარყოფდა ტერმინის ასოციაციას 1960-იანი წლების ახალ მემარცხენეობასთან და მის ლიბერტარიანულ ჰედონიზმთან დაკავშირებით. მოძრაობა დაიყო „კონსერვატიზმის“, როგორც ალტერნატივის გამოყენების გამო. ისინი, ვინც იღვწოდნენ როგორც ეკონომიკური, ასევე სოციალური თავისუფლებისკენ, ცნობილი იქნებოდნენ, ლიბერტარიანელებად, მაგრამ ამ ტერმინმა შექმნა ასოციაცია შეზღუდული მთავრობის, დაბალი დაბეგვრის და მინიმალური სახელმწიფოს საწინააღმდეგოდ, რომელსაც მოძრაობა მხარს უჭერდა. თავისუფალი ბაზრის აღორძინებისას წარმოქმნილი მოძრაობები მოიცავს კლასიკურ ლიბერალიზმს, ეკონომიკურ ლიბერალიზმს, თავისუფალი ბაზრის ლიბერალიზმსა და ნეოლიბერალიზმს. როგორც ტერმინი, „ლიბერტარიანელი“ ან „ეკონომიკური ლიბერტარიანელი“, ყველაზე ხშირად მოძრაობის წევრების აღსაწერად გამოიყენება, ეს უკანასკნელი კი ემყარება როგორც, ოდეოლოგიის პირველობას ეკონომიკაში, ასევე მის განსხვავებას მემარცხენე ლიბერტარიანელებისგან.
მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიული ლიბერტარიანიზმი და თანამედროვე ეკონომიკური ლიბერტარიანიზმი იზიარებენ ზოგად ანტიპათიას ავტორიტარული ხელისუფლების ძალის მიმართ, ეს უკანასკნელი თავისუფალი ბაზრის კაპიტალიზმის მეშვეობით ნებას რთავს ძალაუფლების გამოყენებას. ისტორიულად, ლიბერტარიანელები, მათ შორის ჰერბერტ სპენსერი და მაქს სტირნერი მხარს უჭერდნენ პიროვნების თავისუფლებას მთავრობის ძალაუფლებისა და კერძო საკუთრებისგან. ამის საწინააღმდეგოდ, მიუხედავად იმისა, რომ დაგმეს მთავრობის ხელყოფა პირადი თავისუფლებების მიმართ, თანამედროვე ამერიკელი ლიბერტარიანელები მხარს უჭერენ თავისუფლებას კერძო საკუთრების უფლებებთან შეთანხმების საფუძველზე. საზოგადოებრივი კეთილმოწყობის გაუქმება კი საერთო თემაა თანამედროვე ამერიკულ ლიბერტარიანულ ნაშრომებში.
თანამედროვე ამერიკელი ლიბერტარიანელის ვალერ ბლოკის მიხედვით, მემარჯვენე და მემარცხენე ლიბერტარიანელები ერთმანეთს ეთანხმებიან გარკვეულ შეხედულებებში. მიუხედავად, იმისა რომ რამდენიმე თანამედროვე ლიბერტარიანელი უარყოფს პოლიტიკურ სპექტრს, განსაკუთრებით კი მემარჯვენე-მემარცხენე პოლიტიკურ სპექტრს, შეერთებულ შტატებში ლიბერტარიანიზმის რამდენიმე მიმართულება და მემარჯვენე ლიბერტარიანელობა შეფასდა მემარჯვენეობად. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ამერიკელი ლიბერტარიანელი, როგორიცაა ვალტერ ბლოკი, ჰარი ბრაუნი, ტიბორ მაჩანი, ჯასტირ რაიმონდი, ლეონარდ რედი, და მიურეი როდბარდი უარყოფენ რაიმე ურთიერთობას, როგორც მემარცხენეებთან, ასევე მემარჯვენეებთან, სხა ამერიკელი ლიბერტარიანელები მაგალითად კევინ კარსონი, კარლ ჰესი, როდერიკ თ. ლონგმა და შელდონ რიჩმანი,        ამტკიცებდნენ, რომ ლიბერტარიანიზმი ფუნდამენტურად მემარცხენე პოზიციაა.
ფილოსოფია
პირველ რიგში, ლიბერტარიანელები პირადი ავტონომიის კონცეპციით ემხრობიან სამოქალაქო თავისუფლებას, სახელმწიფოს შემცირებას ან ლიკვიდაციას. ლიბერტარიანიზმის მიმდევრები აღწერილნი არიან, როგორც მემარცხენე ან მემარჯვენე ლიბერტარიანელებად, რომლებიც საკუთარ თავს უწოდებენ უბრალოდ ლიბერტარიანელებს, ფილოსოფიას კი ლიბერტარიანობას. შედეგად, ზოგიერთი პოლიტოლოგი და მწერალი ლიბერტარიანიზმს ორ ან მეტ ჯგუფად ჰყოფს, რათა განასხვაონ ლიბერტარიანული შეხედულებები საკუთრების ბუნებისა და კაპიტალიზმის ირგვლივ. შეერთებულ შტატებში, თავისუფალი ბაზრის ანტიკაპიტალიზმის მომხრეები შეგნებულად იწოდებენ თავს მემარცხენე ლიბერტარიანელებად და მიიჩნევენ, რომ მიეკუთნებიან ფართო ლიბერტარიანელი მემარცხენეების ნაწილს.
მემარცხენე ლიბერტარიანიზმი, მოიცავს ლიბერტარიანულ რწმენებს, რის მიხედვითაც, დედამიწის ბუნებრივი რესურსები ეკუთვნის ყველას თანასწორუფლებიანად ან კოლექტიურად. სოციალისტი ლიბერტარიანელები,  როგორებიც არიან სოციალისტური და ინდივიდუალისტური  ანარქისტები, ლიბერტარიანელი მარქსისტები, საბჭოთა კომუნისტები, ლუქსემბურგისტები და დე ლეონისტები ხელს უწყობენ უზუფრუქტისა და სოციალისტური ეკონომიკის თეორიების განვითარებას, მათ შორის კომუნიზმის, კოლექტივიზმის, სინდიკალიზმისა და მუტუალიზმის ჩათვლით. ისინი აკრიტიკებენ სახელმწიფოს, როგორც პირადი საკუთრების დამცველს და თვლიან, რომ კაპიტალიზმი ხელფასის მონობას გულისხმობს.
ლიბერტარიანული პატერნალიზმი- მიმდინარეობა, რომელსაც მხარს უჭერეს ორი ამერიკელი მეცნიერი და ეკონომისტი რიჩარდ თალერი და კას სუნსტეიი. წიგნში „სწრაფი და ნელი ფიქრი“, დენიელ კანემანი გვთავაზობს მოკლე რეზიუმეს: „თალერი და სუსტეინი მხარს უჭერენ ლიბერტარიანული პატერნალიზმის პოზიციას, რის მიხედვითაც სახელმწიფოს და სხვა ინსტიტუტებს აქვთ უფლება, რომ მიიღონ გადაწყვეტილებები საკუთარი გრძელვადიანი ინტერესების სასარგებლოდ“.
ნეო ლიბერტარიანიზმი - აერთიანებს „ლიბერტარიანელების მორალურ ვალდებულებას ნეგატიური თავისუფლებისადმი და პროცედურას, რომელიც ზღუდავს თავისუფლების პრინციპებს ერთიანი შეთანხმების საფუძველზე, სადაც ყველას პირადი ინტერესი თანაბრად იქნება გათვალისწინებული“. ნეო ლიბერტარიანიზმის ფესვები ჯერ კიდევ 1980-იან წლებში წარმოიშვა, როდესაც ამერიკელმა ფილოსოფოსმა ჯეიმზ სტერბმა პირველად აღწერა იგი ნოტრ-დამის უნივერსიტეტში. სტერბი დააკვირდა, რომ ლიბერტარიანობა მხარს უჭერს მთავრობას, რომელიც უკვე თაღლითობის, ქურდობის, ძალის გამოყენების და სხვა ნეგატიური თავისუფლებების აღსრულების მეტს აღარაფერს აკეთებდა და ეწინააღმდეგებოდა ესაია ბერილინის პიზიტიურ თავისუფლებებს. სტრები დაუპირისპირდა ძველი ლიბერტარიანიზმის სამაგალითო მინარქისტულ სახელმწიფო მოდელს და ამბობდა, რომ „ცხადია, შეუძლებელია საზოგადოებაში ყველას გარანტირებული ჰქონდეს სრული თავისუფლება, როგორც ეს განსაზღვრულია ამ იდეალით: ბოლოს და ბოლოს შესაძლებელია ადამიანების რეალური და წარმოსახვითი სურვილები სერიოზულ კონფლიქტში გადაიზარდოს. ასევე შეუძლებელია საზოგადოებაში ყველა სრულყოფილად თავისუფალი იყოს სხვა პირების ჩარევისგან“.
სოციალური ლიბერალიზმი, ანუ „ლიბერტარიანული სოციალ დემოკრატია“ არის პოლიტიკური ფილოსოფია და იდეოლოგია, რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა ადამიანი იმსახურებს შესაბამის საჭიროებას, თავისუფლებას და დამოუკიდებლობას. მნიშვნელოვანია, მისი გამიჯვნა მემარცხენე ლიბერტარიანიზმისგან. ისინი საუბრობენ, როგორც პოზიტიური, ისე ნეგატიური თავისუფლების არსებობაზე და ამბობენ, რომ ორივე თანამბრად მნიშვნელოვანია მათთვის. შესაბამისად, ლიბერტარიანული იდეოლოგია უნდა ფორმირდეს თავისუფლებისა და სამართლინობის თვალსაზრისით. სოციალ-ლიბერტარიანელები ამერიკელ ლიბერტარიანელებს ეთანხმებიან 90%-ით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საკითხი ეხება ბაზრის ჩავარდნას ან კეთილდღეობას. სოციალ-ლიბერტარიანელებს სჯერათ სოციალური კაპიტალიზმის და მისი სახემლწიფოსგან დამოუკიდებლობის. ამავე დროს, მათ სჯერათ სოციალური უსაფრთხოების ქსელის, უნივერსალური ჯანდაცვის და უნივერსალური ძირითადი შემოსავლების ქონის. შესაბამისად, ისინი მხარს უჭერენ ლიბერტარიანულ ერთიანობას ყველა ლიბერტარიანელისთვის, განურჩევლად ცენტრისტისა, მემარცხენისა თუ მემარჯვენისა.
ტიპოლოგია
შეერთებულ შტატებში ლიბერტარიანელი არის ტიპოლოგია, რომელიც გამოიყენება ისეთი პოლიტიკური პოზიციის აღსაწერად, რომელიც მხარს უჭერს მცირე მთავრობას, არის ტრადიციულად ლიბერალი და ფისკალურად კონსერვატი, ორგანზომილებიანი პოლიტიკური სპექტრისთვის. ასეთია ლიბერტარიანიზმით შთაგონებული ნოლანის სქემა, სადაც სხვა მთავარი ტიპოლოგიები კონსერვატული, ლიბერალური და პოპულისტურია. ლიბერტარიანელები მხარს უჭერენ უმსხვერპლო დანაშაულს, მაგალითად მარიხუანის მოხმარებას, ხოლო ეწინააღმდეგებიან დაბეგვრის მაღალ დონეს და სახელმწიფო ხარჯებს ჯანდაცვაზე, კეთილდღეობასა და განათლებაზე. ლიბერტარიანიზმი შეერთებულ შტატებში ათვისებულ იქნა, იქ სადაც ლიბერალები ასოცირებულნი გახდნენ სახელმწიფო ხარჯების სოციალურ პოლიტიკაზე მიმართვისკენ. ლიბერტარიანიზმი ასევე შეიძლება მივიჩნიოთ ანარქისტულ იდეოლოგიად, რომელიც მეცხრამეტე საუკუნეში განვითარდა და ასევე შეგვიძლია მივიჩნიოთ ლიბერალურ ვერსიათ, რომელიც შეერთებულ შტატებში წარმოშობით პრო კაპიტალისტურია.
გამოკითხვების თანახმად, დაახლოებით ყოველი მეოთხე ამერიკელი თავს ლიბერტარიანელად მიიჩნევს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჯგუფი იდეოლოგიურად ორიენტირებული არ არის, ტერმინი ლიბერტარიანელი ჩვეულებრივ გამოიყენება შეერთებული შტატებში ფართოდ გავრცელებული ლიბერტარიანიზმის ფორმის აღსაწერად. ასევე, ამ ფორმას ხშირად ლიბერალიზმსაც უწოდებენ ევროპაში, სადაც ლიბერალიზმს სხვა მნიშვნელობა აქვს. ზოგიერთ აკადემიურ წრეებში ამ ფორმას მემარჯვენე ლიბერტარიანიზმასაც უწოდებენ და მემარცხენე ლიბერტარიანიზმის შესავსებად იყენებენ.
ანარქიზმი
თანამედროვე ანარქიზმი წარმოიშვა განმანათლებლობის პერიოდში რელიგიური და სეკულარული აზროვნების მიხედვით. მის წარმოშობაზე კი დიდი გავლენა იქონია ჟან-ჟაკ რუსოს არგუმენტებმა თავისუფლების მორალური ცენტრალიზაციის შესახებ.
საფრანგეთის რევოლუციის ფონზე 1790-იანი წლების პოლიტიკური არეულობის ფარგლებში, უილიამ გოდვინმა განავითარა თანამედროვე ანარქისტული აზროვნების პირველი გამოხატულება. პიტერ კროპოტკინის აზრით, გოდვინა „პირველმა ჩამოაყალიბა ანარქიზმის პოლიტიკური და ეკონომიკური კონცეფციები, მიუხედავად იმისა, რომ თავის ნაშრომებში მის იდეებს ანარქიზმს არ უწოდებდა“, ხოლო თავად გოდვინი მის ანარქისტულ იდეებს ედმუნდ ბურკის ნაშრომებს უკავშირებდა.
ზოგადად, გოდვინი განიხილება, როგორც ფილოსოფიური ანარქიზმის აზროვნების სკოლის ფუძემდებელი. იგი წიგნში „კვლევა პოლიტიკურ სამართლიანობაზე“ (1793) ამტკიცებს, რომ მთავრობას თავისებურად ბოროტი გავლენა აქვს საზოგადოებაზე, რაც განაპირობებს უვიცობასა და მასზე დამოკიდებულებას. ის ფიქრობდა, რომ მიზეზების გამოყენების მასაზე გავრცელება, საბოლოოდ გამოიწვევდა მთავრობის, როგორც არასაჭირო ძალის, გაქრობას. მიუხედავად იმისა, რომ იგი არ ეთანხმებოდა სახელმწიფოს მორალურ ლეგიტიმურობას, წინააღმდეგი იყო რევოლუციური გზებით მთავრობის ძალაუფლებისგან ჩამოშორების. უფრო მეტიც, გოდვინი მხარს უჭერდა მთავრობის ჩამოშორებას მშვიდობიანი პროცესების განვითარებით.