cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალბრეხტ II (მეკლენბურგ-შვერინი)
შვილები
ალბრეხტს შვილები მხოლოდ თავის პირველ ცოლთან, ეფემია შვედთან ჰყავდა:
ლიტერატურა
კატეგორია:მეკლენბურგის ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 1318 კატეგორია:გარდაცვლილი 1379 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
ეტა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ეტა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ნიკიფორე ჩეკინი
ნიკიფორე ჩეკინი (Никифор Чекин; XVIII ს.) — რუსი გეოდეზისტი და მოგზაური. ჩრდილოეთ დიდი ექსპედიციის ლენა-ენისეის განყოფილების მონაწილე.
ბიოგრაფია
1735-1736 წლებში იმყოფებოდა ვასილი პრონჩიშევის ხელმძღვანელობის ქვეშ, 1736 წლის ზაფხულში აღწერა მდინარე ანაბარის ქვემო დინება. 1739 წლიდან მუშაობდა ხარიტონ ლაპტევის მეთაურობის ქვეშ. 1740 წლის გაზაფხულზე მარხილებით გადაკვეთა ტაიმირის ნახევარკუნძული, მ.შ. გაიარა ქვემო ხატანგიდან ტაიმირის ტბამდე მიმავალი გზა, შემდეგ მდინარე ტაიმირი, მის შესართავამდე.
ამ ნაოსნობის შემდეგ ჩეკინმა საბოლოოდ დაამტკიცა, რომ მდინარე ტაიმირი კარის ზღვაში ჩაედინება. ამ პერიოდში აწარმოა სანაპირო ხაზის აღწერა, სახელდობრ: დასავლეთ ნაპირიდან მდინარე ტაიმირის შესართავამდე აღწერა დაახლოებით 100 კმ.
1741 წელს აღწერა ტაიმირის ნახევარკუნძულის დასავლეთ სანაპირო მდინარე ხატანგის შესართავამდე პეტრეს კუნძულების განედამდე (ჩ.გ.75°35'). ნიკიფორე ჩეკინისა და ლაპტევების მოგზაურობას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ახალი გზებისა და ადგილების გასაცნობათ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი გეოდეზისტები კატეგორია:რუსი მოგზაურები
კვერშლაგი
კვერშლაგი (Querschlag) — ჰორიზონტალური, იშვიათად დახრილი მიწისქვეშა სამთო გვირაბი, რომელიც მიწის ზედაპირზე უშუალოდ არ გამოდის; გაჰყავთ ფუჭ ქანებში სასარგებლო წიაღისეულის გავრცელების ხაზისადმი მართობულად ან ირიბად; იყენებენ საბადოს გასახსნელად, ტვირთის საზიდად, ადამიანთა სასიარულოდ, ვენტილაციისათვის და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამთო სამუშაოები
ავილის მუნიციპალიტეტები
300px|მინი|ავილის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე ავილის პროვინცია (Ávila) შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 248 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის (Ley reguladora de las Bases del Régimen Local) თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.
ავილის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 5 კომარკაში: ლა-მორანია, დე-ავილა, ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტა, დე-ბურგოხონდო-ელ-ტიემბლო-სებრეროსი, არენას-დე-სან-პედრო.
Universal Music Group
Universal Music Group (UMG) ხმის ჩამწერ ინდუსტრიაში უდიდესი ბიზნეს ჯგუფია ხმის ჩამწერი ლეიბლებების ოჯახიდან. შედის ხმის ჩამწერი ინდუსტრიის დიდ ოთხეულში ბაზარზე დიდი გავლენისა და გლობალური ოპერაციების სიმრავლის გამო. Universal Music Group მთლიანად ეკუთვნის ფრანგულ საერთაშორისო მედია კონგლომერატს Vivendi.
ავილის მუნიციპალიტეტები
სქოლიო
*
Universal Music Group
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლები კატეგორია:Universal Music Group
სტეფანია ფერნანდესი
სტეფანია ფერნანდეს კრუპი (Stefanía Fernández Krupij; დ. 4 სექტემბერი, 1990) — ფოტომოდელი ვენესუელიდან, მის ვენესუელა 2008 და მის სამყარო 2009.
ბიოგრაფია
2008 წელს ტრუხილიოს შტატიდან იგი მის ვენესუელაზე წარადგინეს. 2008 წლის 10 სექტემბერს მიიღო ტიტული მის ვენესუელა 2008. მისი წინამორბედი დაიანა მენდოზა იყო, რომელიც 2008 წელს ასევე მის სამყარო გახდა. 2009 წელს თავისი სამშობლო წარადგინა მის სამყაროზე და პირველი ადგილი დიკავა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელელი მოდელები კატეგორია:მის სამყარო კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:დაბადებული 4 სექტემბერი
წითელი მოცვი
წითელი მოცვი ( Vaccinium vitis-idaea) — მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. 25 სანტიმეტრამდე სიმაღლის ბუჩქია. სუსტად დატოტვილი მცენარეა. ტოტები სწორმდგომი ან მიწაზე გართხმულია. მხოხავი ფესვთა სისტემა აქვს, ნიადაგში 5-10 სანტიმეტრზე ჩადის, მაგრამ ვეგეტაციის პერიოდში 35-80 სანტიმეტრამდე ღრმავდება. ნაყოფი ბურთისებრი ღია-მოწითალო ფერისაა, ოთხბუდიანი. ფოთლები ელიფსური ან უკუკვერცხისებრია. ყვავილები ზარისებრია. გვირგვინი თეთრი ან მკრთალი ვარდისფერი აქვს. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ბუჩქნარებში, ტუნდრაში, მშრალ ტორფნარებში ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. თესლი მორუხო-წითელი ფერის კურკაა. ყვავილობს მაის-ივნისში, ნაყოფი მწიფდება აგვისტო-სექტემბერში. ნაყოფი შეიცავს შაქარს 8-9%, ორგანულ მჟავებს, 2,3%-მდე. მათ შორის: ლიმონის, ვაშლის და ბენზოინის მჟავებს. აგრეთვე შეიცავს პექტონებს, თრიმლავ ნივთიერებებს, კაროტინს და სხვ. სამკურნალოდ გამოიყენება წითელი მოცვის ფოთლები და ნაყოფი; საქართველოში გვხვდება მთაგორიან ადგილებში, ტყეებში, ძირითადად შერეულ ან ფიჭვნარ ტყეებში, თითქმის ალპურ ზონამდე; ხშირია აჭარა-გურიის მთებში, აფხაზეთში, რაჭა-ლეჩხუმში, სვანეთში, ქართლში, თუშეთში, ფშავ-ხევსურეთში.
ყვავილის ფორმულა:
სქოლიო
კატეგორია:მანანასებრნი
ალექსანდრე ჩხეიძე
ალექსანდრე ჩხეიძე (დ. 1873 — გ. 1941) — ქართველი გენერალი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. მსახურობდა პოლონეთსა და საქართველოში. ალექსანდრე ჩხეიძე იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხედრო სკოლის უფროსის მოადგილე, შემდგომში - უფროსი. 1921 წლის რუსეთ-საქართველოს ომში პოლკოვნიკი ჩხეიძე სარდლობდა კოჯორ-ტაბახმელის ფრონტის სექტორს, მათ შორის - იუნკრების დანაყოფს.
კოჯორ-ტაბახმელის ბრძოლების დროს პოლკოვნიკმა ჩხეიძემ წარმოთქვა საქართველოს სამხედრო ისტორიისთვის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული სიტყვა.
1922 წლიდან, საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, მარშალ იუზეფ პილსუდსკის მიწვევით, არაერთ ქართველ ოფიცერთან ერთად შევიდა პოლონეთის რესპუბლიკის სამსახურში. სხვადასხვა დროს ასწავლიდა პოლონეთის სამხედრო სასწავლებლებში და მსახურობდა სხვადასხვა დანაყოფში. 1927-1931 წლებში მეთაურობდა პოზნანის მე-14 დივიზიას. პოლონეთის ჯარში სამსახურისას მიენიჭა გენერლის წოდება.
1939 წელს, აღმოსავლეთ პოლონეთის წითელი არმიის მიერ ოკუპაციისას, საბჭოთა რუსულმა საოკუპაციო ძალებმა დააპატიმრეს, ბრალად წაუყენეს საქართველოს არმიის შემადგენლობაში ყოფნისას წითელი არმიის წინააღმდეგ ბრძოლა, ვარშავის ქართული კომიტეტის წევრობა და პოლონეთის არმიაში სამსახური. სიკვდილით დასაჯეს მოსკოვში, სავარაუდოდ, 1941 წლის ზამთარში.
ბიოგრაფია
დაიბადა ქუთაისის გუბერნიაში 1873 წლის 5 ივლისს. სამხედრო განათლება მიიღო თბილისის კადეტთა სასწავლებელში (დაასრულა 1892 წელს) და 1892-1893 წლებში სწავლობდა მოსკოვში, ალექსანდროვის მესამე სამხედრო სასწავლებელში. პორუჩიკის ჩინით დაინიშნა რუსეთის იმპერიის სამეგრელოს მე-16 ქვეით პოლკში. 1894 წლის 13 აპრილს დაინიშნა პოლკის დაზვერვის უფროსად. იყო კარგი მსროლელი და შეჯიბრებების მრავალგზის გამარჯვებული. 1897 წლის 5 მარტს პოლკის შეიარაღების უფროსი. 1908-1909 წლებში შტაბის კაპიტანი და თბილისის იუნკერთა სასწავლებლის უმცროსი ოფიცერი.
1915-1917 წლებში პოლკოვნიკის ჩინით იბრძოდა თბილისის მე-15-ე ქვეით პოლკში ჩრდილო-დასავლეთ ფრონტზე. მასწავლებლად იყო მივლინებული თბილისის სამხედრო სასწავლებლის პროპორშიკთა სკოლაში. 1917 წლის ნოემბრიდან მსახურობდა ამიერკავკასიის ფედერაციის არმიის ქართულ კორპუსში. ნაცვალთა (უნტერ ოფიცერთა) კურსების დამაარსებელი და მეთაური. 1918 წელს დაინიშნა ქართული სამხედრო სკოლის უფროსის თანაშემწედ. 1919 წელს ისლამისტების აჯანყების გამო სკოლის ოფიცრები გაიწვიეს ახალციხის ფრონტზე, ჩხეიძე ხდება ბორჯომის და შემდეგ ახალციხე-აწყურის ხაზის მეთაური.
1919 წელს სამხედრო სკოლის უფროსად ინიშნება გენერალი გიორგი კვინიტაძე, ხოლო მის თანაშემწედ ჩხეიძე, რომელიც მართალია დაიწუნა მთავრობის კომისიამ, მაგრამ კვინიტაძის დაჟინებული მოთხოვნით შეინარჩუნა პოსტი. გარდა სხვა ამოცანებისა, ჩხეიძეს ებარა კადრების შერჩევა სკოლისთვის.
1920 წელს აქტიურად მონაწილეობდა კომუნისტების თავდასხმის მოგერიებაში სამხედრო სკოლაზე, შეტაკებაში პირადად მოკლა რამდენიმე თავდამსხმელი.
1920 წელს ალექსანდრე ჩხეიძე დაინიშნა რუსეთის წითელი არმიის შემოჭრილ დანაყოფებთან საბრძოლველად შექმნილ „სადახლოს საარმიო ჯგუფი“-ს უფროსად. სამხედრო სკოლის დანაყოფების გარდა მის განკარგულებაში გადავიდნენ 1-ლი ქვეითი, მე-7 და მე-5 ქვეითი ათასეულები, მაიორ მახარაძის ბატარეა, მაიორ იოსელიანის ბატარეა და ცხენოსანთა პოლკის ორი ესკადრონი მაიორ დოლიძის მეთაურობით. ჯგუფმა მიიღო გენერალ კვინიტაძის ბრძანება შემოევლო რუსების მარცხენა ფრთისთვის და მიეტანა იერიში ფლანგიდან, მაგრამ მთავრობის სამშვიდობო ინიციატივამ შეაჩერა დაწყებული მანევრი. ივლისში სკოლის პირადი შემადგენლობა თბილისში დაბრუნდა.
1920 წელს სამხედრო სკოლის დანაყოფებმა ჩხეიძის მეთაურობით ალყაში მოაქციეს კომუნისტების აგიტაციის გამო აჯანყებული, ლაგოდეხში მდგარი მე-6 ათასეულის ცალკეული დანაყოფები და აიძულეს მათ იარაღის დაყრა, აგიტატორები კი დააპატიმრეს.
1921 წელს სკოლის პირადი შემადგენლობა (120 იუნკერი და 350 კაცი ნაცვალი, არტილერისტი და კავალერია) სკოლის უფროს ალექსანდრე ჩხეიძის მეთაურობით რუსთაველის პროსპექტის გავლით დაიძრა კოჯორ-ტაბახმელას მიმართულებით რუსეთის წითელ არმიასთან საბრძოლველად. გენერალი იგონებდა: 1921 წელს სამხედრო სკოლის დანაყოფებმა ჩხეიძის მეთაურობით მოიგერიეს წითელი არმიის მრავალგზის აღმატებული ნაწილების ყველა შეტევა. კრიტიკულ სიტუაციაში მყოფი გენერალი ანდრონიკაშვილი აპირებდა უკან დახევას, მაგრამ ჩხეიძემ გადააფიქრებინა და შეინარჩუნა ყველა პოზიცია.
1921 წლიდან ემიგრაციაშია, ცხოვრობდა თურქეთში, ქალაქ სტამბოლში. 1922 წელს გადავიდა პოლონეთში. 1922- 1923 წლებში ასწავლიდა პოლკის მეთაურთა კურსებზე პოლონეთის სამხედრო სასწავლებელში. სამხედრო სკოლაში კურირებდა ქართველ ოფიცრებს. 1924-1926 წლებში სამხედრო სკოლის და 16-ე ქვეითი დივიზიის ინსტრუქტორი.
1927-1931 წლებში პოზნანის მე-14 ქვეითი დივიზიის მეთაური. კონტრაქტის დასრულებამდე (31.08.1931) იმყოფებოდა მე-7-ე კორპუსის შტაბის განკარგულებაში. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ ცხოვრობდა ქალაქ ლვოვში. 1939 წელს წითელი არმიის მიერ პოლონეთის ოკუპაციის დროს დააპატიმრა ნკვდ-მ როგორც „ხალხის მტერი“. იმყოფებოდა ლვოვის ციხეში.
1940 წელს გადაიყვანეს კიევის ციხეში და წაუყენეს შემდეგი ბრალდება: „საქართველოს არმიაში სამსახური, წითელი არმიის წინააღმდეგ ბრძოლა, ვარშავის ქართული კომიტეტის წევრობა და პოლონეთის არმიაში სამსახური“. ამავე წლის 16 დეკემბერს გადაიწყვანეს მოსკოვში.
დახვრიტეს სავარაუდოდ 1941 წლის ზამთარში.
სქოლიო
ალექსანდრე კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
ადამ კლეიტონი
ადამ ჩარლზ კლეიტონი უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით ადამ კლეიტონი (დ. 13 მარტი, 1960) — ირლანდიელი ბას-გიტარისტი, ჯგუფ U2-ს წევრი.
კლეიტონი გაიზარდა დუბლინის საგრაფოში. იგი ცნობილია ბას-გიტარაზე შესრულებული U2-ს სიმღერების ცნობილი პარტიებით - ესენია "New Year's Day", "With or Without You", "Get on Your Boots", და "Magnificent". კრიტიკოსები მის მიერ ალბომის No Line on the Horizon შექმნაში შეტანილ წვლილს თვლიან ადამის საუკეთესო ბას-პარტიებად.
იგი ასევე მუშაობდა რამდენიმე სოლო-პროექტზე. ცნობილია ადამის და ლარი მალენის მიერ ფილმის შეუსრულებელი მისია მთავარი მუსიკალური თემის რემიქსი, შექმნილი 1996 წელს. კლეიტონი, ჯგუფის შემადგენლობაში არის 22 გრემის ჯილდოს მფლობელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი მუსიკოსები კატეგორია:U2-ს წევრები კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1960
სუომუსალმი
სუომუსალმი (Suomussalmi) — მუნიციპალიტეტი კეჰის-კაინუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს კაიაანიდან 90 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეტით და კუუსამოდან 120 კმ-ით სამხრეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 333 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 5 857.6 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.39 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. სსრკ-ფინეთის ომის (1939-1940) დროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რამდენიმე ბრძოლა გაიმართა, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანი სუომუსალმის ბრძოლა და რაატეს ბრძოლაა. ამ ბრძოლებში ფინეთის ჯარებმა რიცხობრივად უპირატესობის მქონე საბჭოთა ძალები დაამარცხეს.
სქოლიო
კატეგორია:კაინუუს მუნიციპალიტეტები
გამეზარდაშვილი
საკუთარი სახელი გამეზარდაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ღები
ღები — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ღები, გონა, პატარა ღები). მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1350 მეტრი. ონიდან 35 კილომეტრი. სოფელში მოიპოვება ანტიმონიუმი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 296 ადამიანი.
ისტორია
სოფელ ღების (ღები—სვანურ. „ღებ“—ნიშნავს ჩაღრმავებულ ადგილს) დაარსებას ხალხური თქმულება მიაწერს ლეჩხუმიდან გამოქცეულ ვიღაც მღებავს, რომელსაც თურმე იქ კაცი შემოკვდომია და მთის რაჭაში გახიზნულა. მას აქეთ ხელი მიუყვია თავისი ხელობა-მღებრობისათვის და ამ სოფელსაც ღები დარქმევია. შემდეგ ღები სხვადასხვა მხრიდან გადმოსახლებული გვარებით მოშენებულა. პირველად აქ უნდა გადმოსახლებულიყო ჩვეშოდან ლობჯანიძეების წინაპარი ხოშიტა ლობჯანიძე, რომელიც დაბინავებულა რიონის მარჯვენა მხარეზე და თავისი კოშკიც აუშენებია.
გადმოცემის თანახმად თავისუფალი ღებელები ვერ შეურიგდნენ ბატონყმურ წყობას და გადაწყვიტეს ბატონთა განადგურება. ღებელთა შეთქმულებას მეთაურობდა ზვიადა ლობჯანიძე. ხალხმა მოისყიდა არიშიძეთა მოურავი, გაგნიძე, რომლის დახმარებითაც ნადირობიდან დაბრუნებული ორი ძმა არიშიძე მოკლეს. გადმოცემის თანახმად, მესამე ძმას ცხენით რიონზე გასვლა განუზრახავს. მას ქალი დასდევნებია და წყალში გაყვანა უთხოვია. ქალს დოდუკი რქმევია. არიშიძეს შემოუსვამს დოდუკი, მაგრამ ქალს ბატონი შუა წყალში ცხენიდან გადმოუთრევია და ორივე დაღუპულან. დოდუკის ანდერძად ჰქონია დაბარებული, არიშიძის მოკვლის შემდეგ ერთი ტაბლა (კვერი) გამოეცხოთ მისთვის. ღებელები ამ ანდერძს დღემდე ასრულებენ — ჭირისუფალი საკურთხის დამზადებისას ორ ტაბლას დოდუკის მოსახსენიებლადაც აცხობს.
ფრანსუა ოლანდი
ფრანსუა ოლანდი (François Gérard Georges Nicolas Hollande; 12 აგვისტო 1954, რუანი) — ფრანგი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, საფრანგეთის პრეზიდენტი 2012-2017 წლებში. სოციალისტური პარტიის პირველი მდივანი 1997-2008 წლებში. საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი (1988—1993 და 1997 წლიდან), ქალაქ ტიულის მერი (2001 - 2008 წლებში). კორეზის დეპარტამენტის გენერალური საბჭოს პრეზიდენტი 2008 წლიდან.
ღები
ისტორია
ღები საისტორიო წყაროებში მოიხსენიება 1503 წლიდან.
ფრანსუა ოლანდი
საფრანგეთის 2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში ოლანდმა ხმების 28,6 % მიიღო, მოქმედმა პრეზიდენტმა ნიკოლა სარკოზიმ კი — 27,1 %. 6 მაისს გამართულ მეორე ტურში კი დაამარცხა საფრანგეთის მოქმედი პრეზიდენტი.
ღები
ისტორია
ვახუშტი ბაგრატიონი ღების შესახებ წერს:
ფრანსუა ოლანდი
ადრეული ცხოვრება და წარსული
ოლანდი ზემო ნორმანდიის რეგიონის ქალაქ რუანში დაიბადა, საშუალო კლასის ოჯახში. დედა, ნიკოლ ფრედერიკ მარგერიტ ტრიბერი (1927–2009) სოციალური მუშაკი იყო, მამამისი — ჯორჯ გუსტავ ოლანდი კი, ოტორინოლარინგოლოგი. მიჩნეულია, რომ გვარი „ოლანდი“ (Hollande) კალვინისტი წინაპრებისგან მომდინარეობს, რომლებიც XVI საუკუნეში ჰოლანდიიდან (ნიდერლანდები) გამოიქცნენ და გვარად თავიანთ ძველი სამშობლოს სახელი დაიტოვეს. ოლანდი კათოლიკედ მოინათლა.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
ღები
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფელის მღვიმე
ფელის მღვიმე (Cueva Fell) — ბუნებრივი მღვიმე და არქეოლოგიური ძეგლი ჩილეში, სამხრეთ პატაგონიაში. მდებარეობს პალი-აიკეს კრატერის სიახლოვეს. ფელის მღვიმე, მის სიახლოვეს მდებარე პალი-აიკეს ეროვნულ პარკთან ერთიანობაში, განიხილება იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიის კანდიდატად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები
ნიამეი
ნიამეი (Niamey) — ნიგერის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. გაშენებულია მდინარე ნიგერზე, თუმცა თავდაპირველად მხოლოდ მის აღმოსავლეთ ნაპირზე დაარსდა. წარმოადგენს ნიგერის ადმინისტრაციულ, კულტურულ და ეკონომიკურ ცენტრს. 2006 წელს ნიამეის მოსახლეობა 774 235 ადამიანს შეადგენდა, თუმცა 2012 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით ეს რიცხვი 978 029 ადამიანს აღწევს. 1926-1960 წლებში იყო საფრანგეთის სამფლობელო ნიგერის ადმინისტრაციული ცენტრი, ხოლო 1960 წლიდან ნიგერის დედაქალაქია.
ქალაქში განვითარებულია დამუშავებითი მრეწველობა, აწარმოებენ აგურს, კერამიკას, ცემენტს და ქსოვილებს. ქალაქი სატრანსპორტო კვანძია, იქ მდებარეობს საფეიქრო ფაბრიკა და სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის სავაჭრო ცენტრი, ფუნქციონირებს უნივერსიტეტი. ქალაქთან ახლოს მდებარეობს თბოელექტროსადგური და საერთაშორისო აეროპორტი.
ისტორია
ХIХ საუკუნის ბოლოს თანამედროვე ნიამეის ადგილას არსებობდა პატარა სოფელი, სადაც რამდენიმე ასეული ადამიანი ცხოვრობდა. იმ პერიოდში დაწყებული ნიგერის დაპყრობის დროს 1892 წელს ამ სოფელში ფრანგმა კოლონიზატორებმა დააარსეს თავიანთი დასაყრდენი სამხედრო პუნქტები. სავაჭრო გზების გზაჯვარედინზე ნიამეის განსაკუთრებულად მოხერხებულმა მდებარეობამ ხელი შეუწყო მის ზრდას.
გეოგრაფია
ნიამეი მდებარეობს მდინარე ნიგერის ორივე ნაპირზე, ქალაქის ტერიტორიას უკავია 239 კმ². ქალაქის საზღვრებში მდინარეში ასევე არსებობს რამდენიმე მომცრო კუნძული.
კლიმატი
ნიამეი მდებარეობს საჰელის სამხრეთით და აქვს მისთვის ტიპური კლიმატი. ის წარმოადგენს რაღაც საშუალოს სუბეკვატორულ და ტროპიკულ კლიმატს შორის. კლიმატი საკმაოდ ცხელია, საშუალო ტემპერატურა მერყეობს იანვარში 24 °C-დან 34 °C-მდე მაისში, ხოლო წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 29 °C-ს. არსებობს გამოკვეთილი ხანმოკლე ნოტიო სეზონი, რომელიც გრძელდება მაისიდან სექტემბრის ჩათვლით და რომლის პიკი აღწევს ივლის-აგვისტოში. მთელი ნალექი მოდის ნოტიო სეზონის დროს. მშრალი სეზონის დროს ნალექები საერთოდ არ მოდის.
მოსახლეობა
ნიამეისთვის, როგორც სხვა დიდი აფრიკული ქალაქებისთვის, დამახასიათებელია მოსახლეობის სწრაფი ზრდა XX საუკუნის მთელი მეორე ნახევრის განმავლობაში. ქალაქის მოსახლეობის 90 %-ზე მეტი — მუსლიმია. ქალაქის ყველაზე დიდი ეთნიკური ჯგუფებია: სონგაი და ჯერმა, რომლებიც ერთად შეადგენენ მთელი მოსახლეობის 51,1 %-ს; მათ შემდეგ მოდის ჰაუსას ხალხი (34,4 %).
დემოგრაფია
ქალაქის მოსახლეობა წლების მიხედვით :
ადმინისტრაციული დაყოფა
ქალაქი ნიამეი შედგება 5 კომუნისაგან, რომლებიც იყოფიან 44 რაიონად:
დამეგობრებული ქალაქები
ნიამეი იმყოფება მეგობრულ დამოკიდებულებაში შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
განუგრავა
საკუთარი სახელი განუგრავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია
thumb|160px|[[სვასტიკა და გერმანიის რაიხის ეროვნული დროშა 1933/1935-1945 წწ.]] thumb|160px|პარტიის სიმბოლო: არწივი, რომელსაც კლანჭებით დაფნით გვირგვინში მოთავსებული [[სვასტიკა უჭირავს. განსხვავებით რაიხის არწივისაგან „პარტიის არწივს“ თავი მარცხენა მხარეზე აქვს მიბრუნებული]]
ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), შემოკლებით „ნსდაპ“ (NSDAP) — 1933-1945 წლებში ერთადერთი და მმართველი პარტია გერმანიაში, მსოფლიოში მეტად ცნობილი, როგორც უბრალოდ ნაცისტური პარტია.
thumb|200px|right|NSDAP Gaue 1926,1928,1933 & 1937
ბრემსბერგი
ბრემსბერგი (გერმ. Bremsberg < Bremse – მუხრუჭი და Berg – მთა) — დახრილი გვირაბი, რომელსაც მიწის ზედაპირზე უშუალო გამოსასვლელი არ აქვს. ბრემსბერგის მეშვეობით სასარგებლო წიაღისეულს კონვეიერებით ან ვაგონეტებით ზედა ჰორიზონტიდან ქვედა ჰორიზონტზე უშვებენ. დანიშნულების და განლაგების მიხედვით განასხვავებენ მთავარ, პანელურ, შუამავალ და დამხმარე ბრემსბერგებს.
სქოლიო
კატეგორია:სამთო სამუშაოები
სიცილაკი
right|thumb|180px| გრაფიკული სიცილაკი სიცილაკი ან სმაილი (ინგლისურად Emoticon (ტექსტური სიცილაკებისთვის) ან smiley (გრაფიკული სიცილაკებისთვის) — პუნქტუაციური ნიშნებისგან შემდგარი ან გრაფიკული ხასიათის, ადამიანის სახის გამომხატველი სიმბოლო, რომლის მთავარ ფუნქციას წარმოადგენს ელექტრონულ მეტყველებაში პირისპირ კომუნიკაციისთვის დამახასიათებელი ემოციების გამომსახველი მიმიკებისა და ჟესტუალობების შეტანა.
გრაფიკული სიცილაკები (smiley)
პირველად ორი წერტილითა და ფრჩხილით გამოხატული მრგვალსახიანი ფიგურა გამოჩნდა ნიუ იორკ ჰერალდ ტრიბუნის ( New York Herald Tribune) 1953 წლის 10 მარტის ნომრის მე-20 გვერდზე. ყვითელი ფერი და საბოლოო ფორმა კი მას მისცა ჰარვეი ბალმა 1963 წელს, ერთ-ერთი დიდი ამერიკული სადაზღვევო კომპანიის დაკვეთით. სულ მალე სიცილაკმა უდიდესი პოპულარობა მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ იყო მცდელობა ნიშნის საავტორო უფლების დაცვისა, ამერიკაში ჯერ კიდევ პროცესის დასრულებამდე გახდა იგი პოპულარული და მისმა გამოყენებამ საჯარო ხასიათი მიიღო.
სიცილაკი პოპულარული გახადეს 1970-იანი წლების დასაწყისში ძმებმა მიურეი და ბერნარ სპეინებმა. ისინი აწარმოებდნენ ყავის ჭიქებს, მაისურებსა და მისაკრავ ქაღალდებს რომლებზეც გამოსახული იყო სიცილაკი შემდეგ სიტყვებთან ერთად : «ბედნიერ დღეს გისურვებთ » ("Have a happy day" ).
თავის მხრივ, ლონდონში არსებული საზოგადოების, SmileyWorld –ის პრეზიდენტი ფრანკლინ ლუფრანი ამტკიცებს, რომ აღნიშნული ლოგო მან თავად შექმნა 1971 წელს რამდენიმე ევროპულ გაზეთში სასიამოვნო ახალი ამბების ხაზგასასმელად და მკითხველთა კარგ ხასიათზე დასაყენებლად.
1997 წელს, მისმა ვაჟმა, ნიკოლა ლუფრანმა განავითარა აღნიშნული ლოგოს 100-ზე მეტი ვარიაცია.
ტექსტური სიცილაკები (Emoticon)
thumb|ამერიკულ სატირულ ჟურნალში Puck წარმოდგენილი ტიპოგრაფიული სიცილაკები, 30 მარტი, 1881.
გრაფიკული სიცილაკების ანალოგს წარმოადგენს მათი ტექსტური ვარიანტები, რომელთა გამოხატვაში გამოიყენება მხოლოდ სასვენი ნიშნები. პირველი ტექსტური სიცილაკები ( :-) და :-( ) გამოგონებულ იქნა 1982 წლის 19 სექტემბერს კარნეჯი მელონ უნივერსიტეტის (Carnegie Mellon University) კომპიუტერული მეცნიერებების კათედრის პროფესორის, სკოტ ე. ფალმანის მიერ უნივერსიტეტის ფორუმზე არსებული შეტყობინებების აღსანიშნავად.
ტექსტური სიცილაკების აგების პრინციპი მარტივია : საკმარისია თავი 90 გრადუსით შეაბრუნო მარცხნივ, რომ ადვილი გასარჩევია სტილიზებული სახის ფორმა, რომელშიც ორი წერტილი თვალებს გამოხატვს, ტირე - ცხვირს, ფრჩხილი კი - პირს. დღეისთვის არსებობს ტექსტური სიცილაკების მარცხნივ შებრუნებული ვერსიებიც, რომლებიც არანაკლები პოპულარობით სარგებლობს.
ბევრი კომპიუტერული პროგრამა, მათ შორის word-ი, ინტერნეტ ფორუმები და მყისიერ შეტყობინებათა სერვისები (ე.წ. მესინჯერები) კლავიატურაზე აკრებილ ტექსტურ სიცილაკს ავტომატურად გარდაქმნის შესაბამის გრაფიკულ ექვივალენტად. ამგვარი გრაფიკული სახეები გაცილებით მდიდარია ვიზუალურად, მათ წასაკითხად არ არის საჭირო თავის შებრუნება, ზოგ შემთხვევაში ანიმაციურიცაა. ამის მიზეზია ის, რომ ისინი არ არის ASCII-ს ნიშნებით (American Standard Code for Information Interchange, ალფანუმერული ნიშნების გამოსახვის სტანდარტული კოდი) შეზღუდული და წარმოადგენს Gif –ის ფორმატის სურათებს.
იაპონური სიცილაკები
იაპონიაში სიცილაკებს კაო მააკუ ანუ « სახის გამოსახულება » ეწოდება. მათი თავისებურება ჩვეულებრივ სიცილაკებთან შედარებით არის ის, რომ მათ წასაკითხად თავის გადახრა არ არის საჭირო, თვალები კი წერტილების მაგივრად უფრო ხშირად ტირეებითაა გამოსახული.
ჰოკაიდოსა (იაპონია) და ალბერტას (კანადა) უნივერსიტეტებში ფსიქოლოგების ჯგუფმა მასაკი იუკის ხელმძღვანელობით, გააანალიზეს თუ როგორ შიფრავენ იაპონლები და ამერიკელები სახის ექსპრესიებს. გაირკვა, რომ ამერიკელები მთავარ ყურადღებას აქცევენ ტუჩებს, იაპონლები კი - თვალებს. სწორედ ეს უდევს საფუძვლად იმ ფაქტს, რომ დასავლურ სიცილაკებში უმეტესწილად პირის ფორმა იცვლება, მაგ :  :); :(:| ; :D ; :P, ხოლო იაპონურებში - თვალების მოყვანილობა : ^_^ ; T_T ; ô_O ; -_- ; >_< და ა.შ
სიცილაკების როლი ელექტრონულ მეტყველებაში
სიცილაკებს ყველაზე ხშირად განსაზღვრავენ, როგორც პარალინგვისტური ნიშნების (მიმოჟესტუალობა, ინტონაცია) არარსებობის კომპენსირების საშუალებებს. ამგვარი ინტერპრეტაცია ხაზს უსვამს ელექტროული ნაწერების ზეპირ ხასიათს. სიცილაკები ასევე შეიძლება ექსპრესიულ პუნქტუაციურ ნიშნებადაც განვიხილოთ.
გარდა ამისა, სიცილაკებს ადარებენ აგრეთვე თეატრალურ ტექსტში არსებულ დიდასქალიებს, რამდენადაც ისინი მკითხველს საშუალებას აძლევს ტექსტის კითხვის დროს მატერიალურობა და ჟესტუალობა წარმოიდგინოს.
ფუნქციის მიხედვით სიცილაკებს ოთხ ძირითად კატეგორიად ყოფენ:
გავრცელებული დასავლური სიცილაკები
იგივე სტილის, მაგრამ ნაკლებად კლასიკური ვარიანტები :
ცხვირის გამოხატვა შეიძლება ასევე «o »-ს საშუალებით. ხშირად ამგვარ შტრიხს თვითდაცინვის ელემენტი შემოაქვს. თუ შევადარებით :) და :0) -ს შევამჩნევთ, რომ მეორე შემთხვევაში ვიზუალურად საქმე გვაქვს ჯამბაზის წითელი ცხვირის აღმნიშვნელ შტრიხთან, რომელიც თვითდაცინვასთან, ან უბრალოდ საკუთარი თავით სხვისი გამხიარულების სურვილთან ასოცირდება.
ხშირია ძალიან გრძელი სიცილაკების აგებაც, რომელიმე პერსონაჟის გამოსახატავად :
დღეისთვის უფრო ხშირია « ცხვირის » გარეშე სიცილაკები, რაც ზოგადა ელექტრონული მეტყველებისთვის დამახასიათებელ შემოკლების პრინციპს უკავშირდება.
შეიძლება ცხოველების და საგნების გამოხატვაც :
კეპკანი ქუდის გამოსახატავად მარჯვნივ შებრუნებულ სიცილაკებს დასაწყისში d-ს უმატებენ, მარცხენა სიცილაკებს კი დასასრულს b-ს უწერენ.
479
თარიღი უცნობია
*
რუსეთ-ოსმალეთის ომები
ისტორიაში რუსეთსა და ოსმალეთს შორის რამდენიმე ომი მოხდა:
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
მიხეილ II ტრავლი
მიხეილ II ტრავლი (Μιχαήλ Β' ο Τραυλός, Τραυλός — ენაბლუ; დ. უცნობია — გ. 2 ოქტომბერი, 829) — ბიზანტიის იმპერატორი. ბიზანტიის იმპერიას მართავდა 820–829 წლებში. ამორეული დინასტიის დამაარსებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 829 კატეგორია:IX საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:ხატმებრძოლები
Asperdaphne legrandi
Asperdaphne legrandi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნახევრად პარაზიტები
ნახევრად პარაზიტები, ჰემიპარაზიტები — მწვანე მცენარეები, რომლებიც წყალსა და მასში გახსნილ  მინერალურ მარილებს (ზოგჯერ ორგანულ ნივთიერებებსაც) იღებენ „მასპინძელი“ (მკვებავი) მცენარიდან, მაგრამ დამოუკიდებლადაც შეუძლიათ ფოტოსინთეზის პროცესში გამოიმუშაონ პირველი ორგანული ნივთიერებები. ნახევრად პარაზიტებია უმთავრესად შავწამალასებრთა და ფითრისებრთა ოჯახის ბევრი უმაღლესი მცენარე. ზოგიერთი ნახევრად პარაზიტი სხვა ხემცენარის ტოტებს ემაგრება სპეციალური მისაწოვრებით (ფითრი), ზოგი სახლდება ფესვებზე (სანთელა).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
პეტრე ჩხეიძე
პეტრე პეტრეს ძე ჩხეიძე (დ. 22 ოქტომბერი, 1941, თბილისი) — საქართველოს პირველი საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში, შემდგომში საქართველოს ელჩი თურქმენეთსა და ავღანეთში.
ბიოგრაფია
1971–1975 წლებში იმყოფებოდა პარტიულ სამუშაოზე საქართველოს კომპარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტში, იყო ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების ინსტრუქტორი, განყოფილების გამგის მოადგილე, განყოფილების გამგე.
სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიის დამთავრების შემდეგ, 1978 წლიდან მუშაობდა სამინისტროს აპარატში, ხოლო შემდეგ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან არსებულ სსრ კავშირის მუდმივ წარმომადგენლობაში ადმინისტრაციულ-საკონსულო რეფერენტურის პირველ მდივნად, მრჩევლად, ხელმძღვანელად.
1984 წლიდან მუშაობდა საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის უცხოეთთან ურთიერთობის განყოფილების გამგედ.
პეტრე ჩხეიძე ნიუ-იორკში ყოფნისას აქტიურად მუშაობდა თურქმენეთის გაზის პრობლემატიკაზე.
პეტრე ჩხეიძე საქართველოს პრეზიდენტის, ედუარდ შევარდნაძის, დავალებით, აქტიურ კონსულტაციებს აწარმოებდა მსხვილ კორპორაციასთან, რომლებიც ჩართულია ევრაზიის „ენერგეტიკული ბაზრის“ გადანაწილებაში. მას ჰქონდა უფლებამოისლება პრეზიდენტ შევარდნაძისაგან, ეწარმოებინა მოლაპარაკებები გადაწყვეტილების მიღებისა და „ჯენტლმენური შეთანხმების“ უფლებით. პეტრე ჩხეიძე იყენებდა თავის კავშირებს გაეროში და ურთიერთობას სხვადასხვა ქვეყნის ელჩებთან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები პეტრე კატეგორია:გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლები
ხუპიშიჟი
ხუპიშიჟი, ხუპიშეჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისებური ფორმის, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ძალიან სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა (18-22 სმ.), კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, შავი ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — მომჟავო-მოტკბო.
ხუპიშიჟი ძლიერი ზრდისაა, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წინა საშუალოდ 200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
დავიდ გერინგასი
მინი|250პქ|დავიდ გერინგასი დავიდ გერინგასი (ლიტვ. David Geringas, დ. 29 ივლისი 1946, ვილნიუსი) — ლიტველი ვიოლონჩელისტი და დირიჟორი, ცხოვრობს გერმანიაში.
კარიერის დასაწყისი
1963—1973 წწ სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიის ვიოლონჩელის კლასში როსტროპოვიჩთან. 1970 წელს პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის საერთაშორისო კონკურსზე ოქროს მედალი მოიპოვა.
შემოქმედებითი კარიერა
გამოდიოდა მსოფლიოს უმსხვილეს ორკესტრებთან ერთად — ბერლინის ფილარმონიუსლ, ჰამბურგის სიმფონიურ, ბამბერგის სიმფონიურ, ლონდონის სიმფონიურ, ფილადელფიის ორკესტრთან, ენ-ეიჩ-ქეის სიმფონიურ ორკესტრთან და სხვა. გამოჩენილი დირიჟორების ხელმძღვანელობით, დაწყებული მიხაელ გილენითა და ვოლფგანგ ზავალიშით, დამთავრებული სემიონ ბიჩკოვითა და სერ საიმონ რეტლით.
ვიოლონჩელისტის რეპერტუარი მოიცავს ბახიდან და მოცარტიდან ლეპო სუმერამდე და პეტერის ვასკასით დასრულებილი შემოქმედებას.
პედაგოგიური მოღვაწეობა
ასწავლიდა ჰამბურგის მუსიკისა და თეატრის უმაღლეს სკოლაში 1977—1986 წლებში, ლიუბეკის მუსიკის უმაღლეს სკოლასა და 2001 წლიდან ბერლინის მუსიკის უმაღლეს სკოლაში. მის მოსწავლეთა შორისაა სოლ გაბეტა.
აღიარება
გერმანიის ორდენი (2006) და სხვა ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტველი მუსიკოსები კატეგორია:ლიტველი დირიჟორები კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
ვალერი ჩხეიძე
ვალერი ჩხეიძე (დ. 1948, ქვედა დიმი, ბაღდათის რაიონი — გ. 16 აგვისტო, 2017) — უშიშროების გენერალ-ლეიტენანტი.
1972 წელს დაამთავრა პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი; 1982–1984 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის უმაღლესი სკოლაში.
1975 წლიდან მას სხვადასხვა მაღალი და საპასუხისმგებლო თანამდებობები ეკავა: სსრკ უშიშროების კომიტეტი. ეკავა სხვადასხვა თანამდებობები ოპერატიული რწმუნებულიდან — ქვეგანყოფილების უფროსამდე; საქართველოს შსს-ს სისხლის სამართლის სამძებრო სამმართველოს უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი; საქართველოს რესპუბლიკის უშიშროების მინისტრის მოადგილე; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების მთავარი სამმართველოს უფროსის პირველი მოადგილე; საქართველოს სასაზღვრო ჯარების სარდალი, თავდაცვის მინისტრის მოადგილე; 1994 წლიდან ინიშნება საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის თავმჯდომარედ. „ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ 2004 წელს ის ინიშნება დაზვერვის დეპარტამენტის თავმჯდომარედ, მალევე გვევლინება საქართველოს უშიშროების მინისტრის მოადგილედ და საგარეო დაზვერვის დეპატრამენტის დირექტორი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
U96
U96 —— გერმანელი საცეკვაო მუსიკალური პროექტი. ჩამოაყალიბა დიჯეიმ და პროდიუსერმა ალექს კრისტენსენმა. გამოცემული აქვს 5 სტუდიური ალბომი.
ბუბლიკი
მინი|281x281პქ|ბუბლიკი, ბარანკა და სუშკა ბუბლიკი (რუს.: бублик, ქართ.: ბლითი, უკრ.: бублик, ბუბლიკ მრავლობითში ბუბლიკი) — აღმოსავლეთ ევროპული  ტრადიციული პურის გადახვეული სახეობა. ეს არის საფუვრიანი ხორბლის ფქვილით დამზადებული ნაწარმი, რომელსაც გამოცხობამდე ცოტა ხნით ადუღებულ წყალში ყრიან.
გავრცელებული სახელები და ტიპები
ასეთი ბეჭდის ფორმის რულონების სახის კერძები დამახასიათებელია აღმოსავლეთ ევროპის სამზარეულოსთვის. უკრაინული ბუბლიკი აშკენაზის ებრაული ბაგელის მსგავსია, მაგრამ გარკვეულწილად უფრო დიდია და უფრო დიდი ხვრელი აქვს. ჩვეულებრივ, ბუბლიკებს უფრო მკვრივი და უფრო მარტივი დასაღეჭი ტექსტურა აქვთ, ვიდრე ბაგელს. რუსული ბარანკა (რუს. Баранка) ბეჭდის სტილის ცომით დამწადებული ნაწარმია, რომელიც უფრო თხელი და მშრალია ვიდრე ბუბლიკი. სუშკა (რუს. Сушка) ბუბლიკის კიდევ უფრო პატარა და მშრალი ტიპია, ზოგადად დაახლოებით 5 სმ ზომის და მეტად ხრაშუნა ტიპის.
რუსულ და უკრაინულ ენებზე ხშირად იყენებენ ბუბლიკს, როგორც ამ ტიპის ნებისმიერი ბეჭდის ფორმის პროდუქტის ზოგად სახელწოდებას. რუსულად ბარანკა ასევე გამოიყენება, როგორც მსგავსი ზოგადი ტერმინი, ხოლო „ბარანკას ტიპის პროდუქტები“ (Бараночные изделия) პროდუქტის კლასის ოფიციალური აღნიშვნაა. ტერმინი, ობარინოკი (обарінок) ან ობვარინოკი (обварінок), ზოგჯერ გამოიყენება როგორც ბუბლიკის ან ბარანკის სინონიმი უკრაინულ ენაში. ბუბლიკი ან ბარანკა ბელარუსულად არის ცნობილი როგორც აბარანაკი (абаранак), ხოლო ლიეტუვურად რიესტიანის (riestainis) ან ბარონკოს (baronkos). მინი|256x256პქ|უკრაინული ბუბლიკი სეზამის მარცველბით პოლონური ობვარზანეკი მზადდება იგივე ტექნოლოგიით, როგორც ბუბლიკი ან ბარანკა, მაგრამ მის ყველაზე გავრცელებულ ფორმას, ობვარზანეკ კრაკოვსკის, აქვს ნაქსოვი ბეჭდის ფორმა.
ისტორია
ბუბლიკი პირველად ნახსენები 1610 წელს, ქალაქ კრაკოვის საზოგადოებრივ რეგულაციებშია. ბაგელი პოლონეთის მასშტაბით გავრცელდა, სადაც მნიშვნელოვანი რაოდებონის ებრაელი მოსახლეობა ცხოვრობდა. კერძმა თანდათანობით მიაღწია უკრაინას სადაც მისი ახლანდელი ფორმა ჩამოყალიბდა. სიტყვა ბუბლიკი მიღებულია უკრაინულიდან რუსულ ენაზე, რომელშიც ბუბლიკი პირველად მოხსენიებულია მე-18 საუკუნეში. იგი მოხსენიებულია, როგორც „ხორბლის ბუბლიკი“ (бублик пшеничнои) ლექსებში ან ანბანური სიტყვის კრებულში, რომელიც რუსულიდან ჰოლანდურადაა ნათარგმნი იაკობ ბრიუსის მიერ, 1717 წელს, სანქტ- პეტერბურგში.
ბარანკა პირველად მოხსენიებულია რუსულ წყაროებში მე-17 საუკუნის ტექსტში. ვალდაი ივერსკის მონასტრის საბუღალტრო აღრიცხვის წიგნში 1665 წლის ჩანაწერში. მე-19 საუკუნეში ქალაქი ვალდეი ცნობილი იყო თავისი ბარანკით. ვალდაი ბარანკი ახსენეს ცნობილმა მწერლებმა, როგორიცაა: ალექსანდრე პუშკინი, ალექსანდრე რადიშჩევი და სხვები. მარცხნივ|მინი|360x360პქ|ბუბლიკის, ბარანკასა და სუშკას ზომის შედარება
მომზადება
ბუბლიკები მზადდება საფუარიანი ხორბლის ცომისგან, რომელიც ჩვეულებრივ შეიცავს რძეს, კარაქს და კვერცხის ცილას, რაც საკმაოდ ტკბილ მიქსს გვაძლებს. ყაყაჩოს თესლი არის პოპულარული დამატება ცომში, ისევე როგორც რამდენიმე სხვა შემავსებელი. მარილიანი ბუბლიკებისთვის რეცეპტიდან შაქარს იღებენ და ამის ნაცვლად უმატებენ გახეხილ ყველს და რამდენიმე წვეთ ხახვის წვენის. ბუბლიკები, როგორც წესი, შეფუთულ მდგომარეობაში იყიდება. თითოეული შეფუთვა ათამდე ბუბლიკს მოიცავს.
ბელარუსში, რუსეთსა და უკრაინაში ბუბლიკებსა და ბარკანებს, როგორც წესი, განიხილავენ არა პურს, არამედ საკონდიტრო ნაწარმს, რომელსაც ჭამენ ჩაისა და ყავასთან ერთად. ბუბლიკის ცომი ზოგადად უფრო ტკბილი და მკვრივია, ვიდრე ბაგელის ცომის. ცომს, ჩვეულებრივსამებრ, ზემოდან კვერცხის გულს უსმევენ.
სქოლიო
კატეგორია:რუსული სამზარეულო კატეგორია:უკრაინული სამზარეულო
ვაყის წმინდა გიორგის ეკლესია
ვაყის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე ჭერათხევის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (7,9X5,3 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და აგურით. ვიწრო არქიტრავით გადახურული შესასვლელი დასავლეთითაა. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია. მის ორივე მხარეს სწორკუთხა თაღოვანი ნიშებია. თითო სარკმელია დასავლეთით, კარის თავზე, და სამხრეთით. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო მარტივი პილასტრია, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღი გადადის. კონქი ოდნავ შეისრულია. აღმოსავლეთ ფრონტონზე ჩაღრმავებული ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას ორფერდა სახურავი აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
წარსული ზაფხული
წარსული ზაფხული 1959 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, რეჟისორების გენო წულაიასა და ნელი ნენოვას ნამუშევარი.
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:1959 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:გენო წულაიას ფილმები კატეგორია:ნელი ნენოვას ფილმები კატეგორია:კინოსტუდია ქართული ფილმი
ბერენგარ II (იტალია)
მინი|ბერენგარი ესალმება ოტო I-ს. ბერენგარ II (Berengar; დ. ? — გ. 966) — იტალიის მეფე 950—962 წლებში. ბერენგარი, ივრეის მარკგრაფი დიდი გავლენით სარგელობდა ლომბარდიაში. მეფე ჰუგოს ეშინოდა მისი ხრიკების და სურდა მისი მოკვლა, მაგრამ, ბერენგარი გერმანიაში გაიქცა და ოტო I-თან ცხოვრობდა. 945 წელს მან გაიგო, რომ იტალიაში ჰუგოთი ბევრია უკმაყოილო, მან გერმანელებისგან შეკრიბა ლაშქარი და გადაკვეთა ალპები. მილანმა მას კარიბჭე გაუღო. ბევრმა საერო და სასულიერო დიდებულმა მას მხარი დაუჭირა. 946 წელს ჰუგო პროვანში გაიქცა და განძი წაიყოლა, იტალიაში კი თავისი ვაჟი ლოტარი დაროვა. ლოტარი იტალიის მეფე გახდა. ბევრმა ლომბარდიელმა მიატოვეს ბერენგარი და ლოტარს დაუჭირეს მხარი. შემდეგი ოთხი წლის მანძილზე ბურგუნდიული პარტია წარმატებით ებრძოდა ბერენგარს და იტალიურ ეროვნულ პარტიას. 950 წლის ნოემბერში ლოტარი უეცრად მოკვდა.
რამდენიმე კვირის შემდეგ ბერენგარი იტალიის მეფედ ეკურთხა და თავისი ვაჟი ადალბერტი. სასურველის მიღწევის შემდეგ ბერენგარმა სრულად გამოავლინა თავისი ხასიათი. ადრე თუ იგი კეთილგანწყობილი იყო დიდებულებისადმი, ახლა ხარბ დესპოტად იქცა. ხალხს იგი მალე შესძულდა, ჭორი გავრცელდა, რომ ლოტარი მოწამლული იყო; ბურგუნდიულმა პარტიამ იტალიის ტახტის მემკვიდრედ ლოტარის ქვრივი ადელაიდა გამოაცხადა. ამ მხრიდან საშიშროების ასაცილებლად, ბერენგარმა სცადა ადელაიდას ძალდატანებით ადალბერტზე გათხოვება, მაგრამ მან უარი თქვა და მოიმიზეზა, რომ ჯერ გლოვის ვადა არ გასულა. მაშინ იგი დაამწყვრიეს გარდუს ციხეში, სადაც მან 4 თვე დაჰყო. შემდეგ, მღვდლის დახმარებით იგი რეჯოში გაიქცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 966
480
თარიღი უცნობია
*
რიააკიულია
რიაკიულია (Rääkkylä) — მუნიციპალიტეტი ცენტრალური კარელიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 953 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 699.68 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.57 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. რიააკიულია დამოუკიდებელ მუნიციპალიტეტად 1874 წელს ჩამოყალიბდა კიტეესა და ლიპერის ნაწილების გაერთიანების შედეგად. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იოენსუუ, კიტეე, ლიპერი, სავონლინა და ტოჰმაიაარვი
პოსტ-პანკი
პოსტ-პანკი — როკ-მუსიკის განხრა, რომელიც ჩამოყალიბდა 1970-იანი წლების ბოლოს, მას შემდეგ, რაც ტრადიციული პანკ-როკის პოპულარობამ იკლო. ეს ჟანრი ეფუძნება პანკ-როკის ჟღერადობის პრინციპებს, მაგრამ უფრო ექსპერიმენტული და კომპლექსურია. პოსტ-პანკმა, თავის მხრივ, საფუძველი ჩაუყარა ალტერნატიული როკისა და ანდერგრაუნდული მუსიკის ჩამოყალიბებას. ნაწილობრივ ამაში თავისი როლი ითამაშა კრაუტროკის განხრამ (სინთეზატორებით და მონოტონური გამეორებით), იამაიკურმა დაბ მუსიკამ (ბას გიტარის მხრივ), ამერიკულმა ფანკმა, სტუდიურმა ექსპერიმენტებმა და დისკო მუსიკამაც კი.
1980-იან წლებში პოსტ-პანკმა დაიმკვიდრა თავი მუსიკალურ ისტორიაში და იქცა გოთიკური როკის, ინდუსტრიული მუსიკისა და ალტერნატიული როკის წინამორბედად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკის ჟანრები
ახმეტის მუნიციპალიტეტი
მინი|250პქ|ახმეტის ცენტრალური მოედანი მინი|250პქ|ცენტრალური სკვერი მინი|250პქ|ახმეტის მუნიციპალიტეტის რუკა ახმეტის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარეში. ახმეტის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ახმეტა.
ისტორია
1930 წლამდე ახმეტის მუნიციპალიტეტის ამჟამინდელი ტერიტორია შედიოდა თიანეთის მაზრაში, 1930 წლიდან - თელავის მაზრაში, 1951 წლიდან გამოიყო ცალკე რაიონად, 1963-1964 წლებში ისევ შედიოდა თელავის რაიონის შემადგენლობაში. 1964 წლის აგვისტოდან კი ახლანდელ საზღვრებში კვლავ ცალკე რაიონად ჩამოყალიბდა. 2006 წლიდან ეწოდება მუნიციპალიტეტი.
გეოგრაფია
მუნიციპალიტეტს დასავლეთით ესაზღვრება დუშეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტები, ჩრდილოეთით საზღვრავს ჩეჩნეთი, აღმოსავლეთით ესაზღვრება თელავის მუნიციპალიტეტი და დაღესტნის ავტონომიური რესპუბლიკა, სამხრეთით კი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი.
ახმეტის მუნიციპალიტეტის ფართობია 2207,6 კმ². აქედან სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს 80 266 ჰა უკავია, მუნიციპალიტეტის 91 200 ჰა კი ტყითაა დაფარული.
ტერიტორიული ერთეულის დაბალ ზონაში ზომიერად ნოტიო ჰავაა, ცხელი ზაფხულით და ზომიერად ცივი ზამთრით. ნალექების წლიური მოცულობა 770-820 მმ-ის ფარგლებშია. ზღვის დონიდან 700-1200 მ ზონაში ჩამოყალიბებულია ზომიერად ნოტიო ჰავა. ნალექების საშუალო წლიური მოცულობა 1200-2000 მმ-ია. წლის ყველაზე ცივი თვის, იანვრის, საშუალო ტემპერატურაა (-)3 °C, ხოლო ივლისის — 22 °C. ზღვის დონიდან 1200-2000 მ-ზე განვითარებულია ტენიანი ჰავა, ცივი ზამთრით და გრილი ზაფხულით; ნალექების საშუალო წლიური მოცულობა კი 1500-1700 მმ-ს აღწევს.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჰიდროლოგიური ქსელი ძალზე ხშირია. ამ ადმინისტრაციული ერთეულისთვის სახასიათოა მთის სწრაფი მდინარეები. მუნიციპალიტეტის მდინარეები წარმოდგენილია პირიქითი ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის აუზით.
რელიეფი
ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია გეომორფოლოგიურად კონტრასტებით ხასიათდება. უდიდესი ნაწილი გარშემორტყმულია მაღალი ქედებითა და მთებით. შედარებით დაბალი ადგილები გვხვდება მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილში ალაზნის ვაკის სახით.
მთავარი ოროგრაფიული ერთეულებია: თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონი, კახეთის კავკასიონის საწყისი მონაკვეთი და მათთან დაკავშირებული განშტოებები: პირიქითი ქედი, აწუნთის ქედი, მაკრატელას ქედი, კახეთის ქედი, გომბორის ქედი, ტბათანის ქედი, ნაქერალის ქედი და სპეროზის ქედი. უფრო მცირე ოროგრაფიული ერთეულებია თუშეთის ქვაბული, პანკისის ხეობა და ალაზნის ვაკის მცირე მონაკვეთი.
პირიქითი ქედი – განფენილია მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ ნაწილში და წარმოადგენს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის განშტოებას. იგი მდინარე ანდის ყოისუს ზემო წელის აუზის მდინარე შაროარღუნის აუზისაგან და ჭანთირგუნის მარჯვენა სათავეებისაგან განჰყოფს. ქაჩუს უღელტეხილის აღმოსავლეთით ქედი ერთობლივად არის მაღალი და თანამედროვე მყინვარებით არის შემოსილი. გამყინვარება უფრო ძლიერ წარმოდგენილია ჩრდილოეთ ფერდობებზე კერძოდ კი მდინარე შაროარღუნის სათავეებში. პირიქითი ქედის აღმოსავლური ნახევარი საგრძნობლად არის მაღალი დასავლურ მონაკვეთთან შედარებით (თუ არ ჩავთვლით პირამიდის ფორმიან ტებულოს მთას). ქედზე აღმართულია მწვერვალები: ტებულოს მთას, დიკლოსმთა, ქომიტო, დანოსმთა, ყვავლოსმთა, ჭეშოსმთა, კურკუმასწვერი, ქაჩუ პატარა და შავი ქვიშა.
უღელტეხილებიდან გამოსაყოფია ტებულო (მდინარე პირიქითი ალაზნის სათავეს აკავშირებს ტებულოს ხეობასთან), ქაჩუ (პირიქითის ხეობას აკავშირებს მდინარე შაროარღუნის აუზთან), ქერიღო (პირიქითის ხეობას აკავშირებს ტებულოს ხეობასთან). წარმოდგენილია თანამედროვე მყინვარები: აღმოსავლეთ დიკლო და დასავლეთ დიკლო.
პირიქითი ქედი აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით, რომლებიც ადვილად იფიტება, ინგრევა და თხემურ ზონაში მძლავრ ღორღნალებს, ლოდნარებსა და მორენულ გროვებს წარმოშობს.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის ჩრდილო ნაწილშია ასევე აწუნთის ქედი, რომელიც თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილო განშტოებაა. არის მერიდიანული მიმართულების ქედი, რომელიც აერთებს ბორბალოს მთას ტებულოს მასივთან. აწუნთის ქედის ჩრდილო ნაწილში არის თანანამედროვე მყინვარები (მ.შ. მყინვარი აწუნთა). აღმართულია მწვერვალი ამღა (3840 მ) და უღელტეხილი აწუნთა (3431 მ). ეს უკანასკნელი თუშეთს ხევსურეთთან აკავშირებს.
აწუნთის ქედის აღმოსავლურ გაგრძელებას წარმოადგენს მაკრატელას ქედი, რომელიც წარმოადგენს პირიქითა ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის წყალგამყოფს. მასზე მდებარეობს მწვერვალები: ცივა (3362 მ), მაკრატელა (3106) მ და სამრულისმთა (3482 მ). მაკრატელას ქედს აქვს სამხრეთ-აღმოსავლური მიმართულება და მთავრდება ომალოს პლატოთი. მაკრატელას ქედის თანამედროვე გამყინვარება უმნიშვნელო სიმძლავრით ხასიათდება და სამრულისმთის მასივის ჩრდილო კალთებთან არის დაკავშირებული.
კახეთის ქედის წარმოადგენს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებას. გამოეყოფა ქართლის ქედს 3279 მ სიმაღლის უსახელო მწვერვალთან და მიემართება სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. აღმართულია მთები: დიდი ველევი, მუხათი, დამასტი, ბუშათისმაღალი, გარეჯა (ბოლო უკანასკნელი ორი მთა განლაგებულია ახმეტისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე). ჩამოთვლილთაგან უმაღლესია გარეჯა (2496 მ), რომელიც არის მთელი კახეთის ქედის უმაღლესი პუნქტი.
რელიეფის უარყოფითი ფორმებიდან გამოსაყოფია თუშეთის ქვაბული და პანკისის ხეობა. მუნიციპალიტეტის სამხრეთით ალაზნის ვაკეა გაშლილი, რომლის სიგანე აქ 5-11 კმ-ია (ალაზნის ვაკის უმცირესი სიგანე).
შიგა წყლები
მინი|250პქ|თუშეთი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჰიდროლოგიური ქსელი ძალზე ხშირია. აქაური მიწები სავსეა მთის სწრაფი მდინარეებით და ზოგადად შიდა წყლებით.
ჩრდილოეთით მთიან მხარეში თუშეთში აღსანიშნავია ორი მდინარე: პირიქითი ალაზანი და თუშეთის ალაზანი მრავალი შენაკადებით.
პირიქითი ალაზანი (სიგრძე 49 კმ) სათავეს იღებს პირიქითი ქედის სამხრეთ კალთის მყინვარზე ზღვის დონიდან 3195 მ-ზე. იკვებება მყინვარული, თოვლის, წვიმის და მიწისქვეშა წყლებით. ნოემბრიდან მარტამდე იგი იძგიფება, ითოშება და ჩნდება ყინულნაპირისი. დინება სწრაფია, წყალი კი ცივი. მისი შემდინარეები ძირითადად მარცხენა მხრიდან არის განვითარებული (ფარსმისწყალი, ჭეშოსწყალი, დიდხევი, ჩიღოსწყალი, ხაისხევი) რომლებიც ჩამოედინებიან პირიქითი ქედიდან. მარჯვნიდან კი მას უერთდება ერთადერთი მნიშვნელოვანი მდინარე ლაროვანისწყალი.
აწუნთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე ზღვის დონიდან 2840 მ-ზე იბადება მდინარე თუშეთის ალაზანი (სიგრძე 59 კმ), რომელიც საკმაო მანძილზე გომეწრის ხეობაში მიედინება. თუშეთის ალაზანი მდინარე პირიქითი ალაზნისაგან განსხვავდება იმით, რომ მისი შენაკადები მარჯვენა მხრიდან არიან განვითარებულები (ხისოს ალაზანი და ორწყალი). რაც შეეხება მარცხენა შენაკადებს იგი წარმოდგენილია ერთადერთი მთავარი შენაკადით წოვათისწყალით. მდინარე თუშეთის ალაზნის საშუალო წლიური ჩამონადენია 0,7 კმ³.
მნიშვნელოვანია ასევე მდინარე ალაზანი, რომელიც სწორედ აღნიშნული რაიონის ფარგლებში, ბორბალოს მთის აღმოსავლეთ კალთაზე ზღვის დონიდან 2750 მ-ზე იწყება. ბახტრიონამდე ჩქარი დინება ახასიათებს, ალაზნის ვაკეზე გამოსვლისას (ბახტრიონის ქვემოთ) იგი ვაკის მდინარედ იქცევა და ახასიათებს შედარებით წყნარი დინება. ალაზნის სათავედ გვევლინება ორო მდინარე: წიფლოვნისწყალი და სამყურისწყალი, რომლებიც ერთიმეორეს უერთდებიან ზღვის დონიდან დაახლ. 950 მ-ზე და დასაბამს აძლევენ სახელგამთქმულ მდინარე ალაზანს.
აქაურ მიწებზე ალაზანი საკმაოდ დიდ მანძილზე მიედინება (მუნიციპალიტეტის ფარგლებში მდინარის სიგრძე პირდაპირი ხაზით 50 კმ-ზე მეტია). ალაზანს მუნიციპალიტეტის ფარგლებში უერთდება ძალზე ბევრი მდინარე, განსაკუთრებით მარჯვენა მხრიდან. მარჯვენა შენაკადებია: დიდრიყე (შენაკად შავკაბახევით), ლამაზური, ქოჩადალა, ქისტაურა, ილტო, ხევისჭალა, ბაწარა (შენაკად ტოლოშისხევით), ქვაჩადალა, მატნისხევი, ღურულა, ძიბაწყალი და ა.შ. მარცხენა შენაკადები უმნიშვნელოა, სიდიდით გამოირჩევა მდინარე საქორისწყალი.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ცალკე აღნიშვნის ღირსია მდინარე ილტო (სიგრძე 43 კმ), რომელიც სათავეს იღებს ქართლისა და კახეთის ქედების შესაყართან. აქვს ძირითადად სამხრეთ-დასავლური მიმართულება, სოფელ ნადუქნართან იგი მკვეთრად უხვევს აღმოსავლეთისაკენ და შეერთვის ალაზანს ქალაქ ახმეტის ჩრდილოეთით.
მთავარი შენაკადებია: ქვარეხი, ქაშანთხევი, ხევგრძელი, ხოშანხევი, ბოხევი, ფშალხევი, თლიხევი (მარჯვ); დიდი ველტეხი, პატარა ველტეხი, შუა ველტეხი, ბოდალხევი, საღორისხევი, ჭირისხევი (მარცხ).
ჰავა
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დაბალ ზონაში ზომიერად ნოტიო ჰავაა, ცხელი ზაფხულით და ზომიერად ცივი ზამთრით. ტემპერატურის აბსოლუტურ მაქსიმუმი 38 °C, ნალექები 770-820 მმ წელიწადში.
ზღვის დონიდან 700 მ-იდან 1200 მ-მდე ჩამოყალიბებულია ზომიერად ნოტიო ჰავა. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა - 3 C°, ივლისის 22 °C, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 36 °C, აბსოლუტურ მინიმუმი -26 °C. ნალექები 1200-2000 მმ წელიწადში. ზღვის დონიდან 1200-2000 მ-ზე განვითარებულია ტენიანი ჰავა, ცივი ზამთრით და გრილი ზაფხულით. ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 19 °C. ნალექები 1500-1700 მმ წელიწადში.
ნიადაგები
ახმეტის მუნიციპალიტეტში ყველაზე მეტი ფართობი უჭირავს მთა-მდელოს კორდიან ნიადაგს, რომელიც განვითარებულია მუნიციპალიტეტის სუბალპურ და ალპურ ზონაში. საშუალმთიან ნაწილში ზღვის დონიდან 1000-2000 მ-ზე გვხვდება ტყის ყომრალი ნიადაგები, რომელიც წარმოდგენილია ძირითადად თუშეთის ისტორიულ მხარეში, მთის ფიჭვნარებში, მდინარე თუშეთის ალაზნის ორივე სანაპიროთა გასწვრივ, აგრეთვე მდინარე პირიქითი ალაზნის ქვემო დინების სანაპიროებზე და მდინარე ალაზნის ზემო დინებაში. კარბონატულ ქანებზე გამოფიტვის ქერქზე ჩამოყალიბებულია ნეშომპალა კარბონატული ნიადაგი. მუნიციპალიტეტში მცირე ფართობით არის ტყის ყავისფერი ნიადაგებიც. ალაზნის ვაკესა და პანკისის ხეობაში გაბატონებულია ალუვიური ნიადაგი.
ლანდშაფტები
ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გამოიყოფა ლანდშაფტის შემდეგი სახეები: