cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლენინი (ატომური ყინულმჭრელი)
თავდაპირველად „ლენინი“ აღჭურვილი იყო სამი ატომური რეაქტორით, რომელთაგან ორი ჩვეულებრივ გამოიყენებოდა მუშაობის დროს, ხოლო ერთი სარეზერვო იყო. 1960-იანი წლების შუა ხანებიდან ბოლო წლებამდე გემს სულ მცირე ერთი, შესაძლოა ორი, სერიოზული ავარია მოუვიდა, მათ შორის რეაქტორის ბირთვის დნობა, რასაც, სავარაუდოდ, მსხვერპლი მოჰყვა (საბჭოთა ხელისუფლებას არასდროს გაუვრცელებია დეტალები). მწყობრში ჩადგა 1970 წელს, რამდენიმეწლიანი რეკონსტრუქციის შემდეგ, რა დროსა მისი თავდაპირველი სამი რეაქტორი ჩანაცვლდა უფრო ორი ეფექტური და უსაფრთხო მოდელით.
სქოლიო
კატეგორია:1957 წელს დაარსებულები კატეგორია:საბჭოთა ყინულმჭრელები კატეგორია:ატომური ყინულმჭრელები კატეგორია:ვლადიმერ ლენინი
ფაბიოლა იანესი
ფაბიოლა ანდრეა იანესი (დ. 14 ივლისი, 1981) — არგენტინელი ჟურნალისტი და მსახიობი. არგენტინის პირველი ლედი. არგენტინის პრეზიდენტ ალბერტო ფერნანდესის პარტნიორი 2014 წლიდან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:არგენტინელი მსახიობები კატეგორია:არგენტინის პირველი ქალბატონები
ტეფე
ტეფე (Tefé) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაზონასის შტატში. მიეკუთვნება სენტრუ-ამაზონენსის მეზორეგიონს.
2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 61 000 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 23 704.426 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.57 კმ²-ზე.
ოლოლი
ოლოლი, ყურებიანი ბუ (Asio otus) — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 36-37 სმ, ფრთების შვილი 1 მ, მასა 250 გრამს აღწევს. აქვს შავი ნისკარტი და ბრჭყალები, თავზე წაგრძელებული ბუმბულები („ყურები“). ღამის ფრინველია.
გავრცელებულია ევროპაში, მცირე აზიაში, ირანში, ქაშმირში, იაპონიაში, კორეაში, ჩინეთში, კანარის კუნძულებზე, ჩრდილოეთ-დასავლეთ აფრიკაში, ეთიოპიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ბინადრობს დაბლობისა და მთის მაღალხეებიან ტყეებში, ვერტიკალურად 3 ათას მეტრს აღწევს.
ბუდობს ხეებზე — უმთავრესად სხვა ფრინველთა ბუდეებში, იშვიათად ფუღუროში, მიწაზე. იკვებება თაგვისებრი მღრღნელებით (დღეში თითო ოლოლოს ულუფა 3 თაგვია) და მწერებით, რითაც სარგებლობა მოაქვთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყურებიანი ბუები
ტეფე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაზონასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კალოური
კალოური — ქართული ფოლკლორული ლექს-სიმღერა, მიწათმოქმედებასთან დაკავშირებული შრომის პოეზიის ერთ-ერთი სახეობა. ასრულებს მამაკაცთა ჯგუფი კალოზე მუშაობის დროს. სიმღერა ერთხმიანია. ტექსტი უმთავრესად 5-მარცვლიანი შაირით არის გადმოცემული. კალოურის ტექსტებში გადმოცემულია ლეწვისა თუ ხორბლის განიავების პროცესი, სოციალური უთანასწორობის განცდა, კარგი ამინდის ნატვრა და სხვა. ლექს-სიმღერებს ზოგჯერ წამახალისებელი, სალაღობო ხასიათი აქვს. ისევე როგორც სხვა სამიწათმოქმედო სიმღერებში. კალოურშიც ხშირად იხსენიება ოროველა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
ბრიანა ტართელი
300px|მინი|ალტ=გვენდოლინ კრისტი ბრიანა ტართელი (Brienne of Tarth) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა გვენდოლინ კრისტი.
პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა 1998 წელს გამოცემულ წიგნში „მეფეთა ჯახი“ როგორც რენლი ბარათეონის პირად მცველთაგან ერთ-ერთი. მოგვიანებით მან ლედი კეიტლინ სტარკს შეჰფიცა რომ მის ქალიშვილებს დაიცავდა და ვინტერფელში დააბრუნებდა. ის მოგვიანებით ჩნდება წიგნებში „ნადიმი ყვავებისთვის“ (2005), და „ცეკვა დრაკონებთან“ (2011).
პერსონაჟი
ბრიანა არის ლორდ სელვინ ტართის ერთადერთი შვილი. მას ჰყავდა 3 და-ძმა, როდესაც მისი ძმა გალადონი 8 წლის იყო ზღვაში დაიხრჩო ხოლო მისი ორი უმცროსი და ჩვილობისას გარდაეცვალა დედა კი მაშინ მოკვდა როდესაც ის ჯერ კიდევ ბავშვი იყო. ბრიენს აღწერენ, როგორც გარეგნულად არაქალურს  და ითვლება არამიმზიდველად. ის არის ძალიან მაღალი, დაკუნთული, ბრტყელ-მკერდიანი და უსუსური, ჩალისფერი თმით და ფართო უხეში ნაკვთებით დაფარული. მისი კბილები გამოკვეთილი და კეხიანია, პირი ფართო, ტუჩები შეშუპებული და ცხვირი არაერთხელ გატეხილი აქვს.
იმის გამო რომ ბრიანა ქალი იყო მისსადმი ხალხს მუდამ სტერეოტიპული დამოკიდებულება ჰქონდა, მიუხედავ იმისა რომ ის ვესტეროსში ერთ-ერთი საუკეთესო მოფარიკავე იყო. ვინტერფელის ბრძოლამდე სერ ჯეიმი ლანისტერმა მას რაინდის წოდება მიანიჭა და გახდა პირველი ქალი რაინდი ვესტეროსში. მოგვიანებით ის გახდა მეფე ბრან პირველად წოდებულის ანდალთა და პირველყოფილთა მეფის მცველებთა მეთაური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
Eucyclotoma carinulata
Eucyclotoma carinulata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ვნება, სიფრთხილე (ფილმი)
ვნება, სიფრთხილე (Se, jie) — ენგ ლის 2007 წლის ფილმი, ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია. ფილმმა მიიღო ოქროს ლომი ვენეციის კინოფესტივალზე.
სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება მეორე მსოფლიო ომის დროს იაპონიის მიერ ოკუპირებულ შანხაიში. გავლენიანი პოლიტიკოსს, კოლაბორაციონისტ ბატონი იის უყვარდება წინააღმდეგობის მიწისქვეშა ორგანიზაციის წევრი გოგონა ვანგი. ვანგი თავის ნამდვილ ვინაობას მალავს, ის ცდილობს, დაუახლოვდეს ბატონ იის, რათა ხელი შეუწყოს თანამზრახველებს იის მოკვლაში. მაგრამ რაც დრო გადის, იისა და ვანგის ურთიერთობა უფრო ღრმავდება.
ცნობილი ქართველები: ხ
ხუ
კატეგორია:ქართველები
ბულგარეთი 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბულგარეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 9 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბულგარეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანტონივკა (სკადოვსკის რაიონი)
ანტონივკა (Антонівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1980 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
მელუა
საკუთარი სახელი მელუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
გურამ გიორგაძე
გურამ გიორგაძე (დ. 24 აპრილი, 1945, ჭიათურა) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1969–1971 წლებში იყო ჭიათურის ქალაქის პოლიკლინიკის თერაპევტი. 1971–1975 წლებში ჭიათურის ქალაქის საავადმყოფოს ექიმი–თეტაპევტი. 1972–1975 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი, 1975–1996 წლებში ასისტენტი, 1996 წლიდან კათედრის დოცენტი. 1989 წლიდან თბილისის მე–4 კლინიკური საავადმყოფოს კარდიოლოგიური განყოფილების გამგე. ავტორია 23 სამეცნიერო ნაშრომის.
1981 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ეკგ–ზე იშემიური T კბილის გენეზისა და დიაგნოსტიკური ღირებულების შესწავლა სხვადასხვა დაავადებების დროს ასაკობრივ ასპექტში.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:ქართველი ექიმები
კალცეფილები
კალცეფილები (calx ნათესაობითი ბრუნვა calcis კირი და  phileo — მიყვარს), კალცეფიტები — მცენარეები, რომლებიც უკეთ ხარობენ კალციუმით მდიდარ ნიადაგებზე, აგრეთვე კირქვიან, მერგელიან, ცარციან და სხვა ადგილებში. ეს დაკავშირებულია ნიადაგის ტუტე რეაქციასა და მის ზოგ ფიზიკურ თვისებებთან (კარგი წყალგამტარობა, გახურება და სხვა). კალცეფილებია ტყის ფრინტა, ციმბირის ლარიქსი, ბიჭვინთის ფიჭვი, ყვითელი იონჯა.
მეტონიძე
საკუთარი სახელი მეტონიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
1144
თარიღი უცნობია
*
თილისმა
მინი|200პქ|ინდური ამულეტი თილისმა (ასევე ამულეტი, amuletum) — მაგიური ნივთი, რომლის ფუნქცია მისი მფლობელის დაცვა ან მისი მაგიური ზემოქმედების ეფექტურობის გაზრდაა. ზოგიერთის რწმენით თილისმებს ასევე შეუძლია წარმატების მოტანა, განსაცდელისგან დაცვა, გუნების გაუმჯობესება და სხვა. თილისმა შეიძლება იყოს ნებისმიერი ნივთი — საიუველირო ნაწარმიდან დაწყებული, ქვის ნატეხითა და ხის ქერქის ნაჭრით დამთავრებული. მაგ. ქრისტიანების გარკვეული ნაწილი ყელზე ჯვარს ატარებს, როგორც ერთგვარ თილისმას, იმ ვარაუდით, რომ ის მათ უსიამოვნებებისგან დაიცავს (და არა მხოლოდ მათ კონფესიური მიმართულების სიმბოლოს).
თილისმა შეიძლება გახდეს რაიმე პერსონაჟი ან ცხოველი. მაგ. სპორტული გუნდები და მუსიკალური ჯგუფები ხშირად იყენებენ რომელიმე პერსონაჟს საკუთარი სიმბოლო-თილისმის სახით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცრურწმენა კატეგორია:მაგია
ბულგარეთი 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბულგარეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 1972 წელს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ მიუნხენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 21 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბულგარეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გერგეტულა
გერგეტულა — ნაყოფიერების ღვთაებისადმი მიძღვნილი რიტუალური ცეკვა — სართულიანი ფერხული. სრულდებოდა გერგეტის სამების ხატობაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
არაგვისპირი
არაგვისპირი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჭონქაძის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 700 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. სოფელი არაგვისპირი შეიქმნა სოფლების ინიანთკარისა და ჯიქურაულთკარის გაერთიანების შედეგად.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 907 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩანდრაგუპტა I
ჩანდრაგუპტა I — ძველი ინდოეთის მეფე. გუპტების დინასტიის წარმომადგენელი. ეკუთვნოდა მაგადჰას მეფეების გვარს. საგარეო პოლიტიკისა და სამხედრო საქმეში წარმატების შედეგად მთელი მაგადჰის მეფე გახდდა (320-340). საფუძველი ჩაუყარა გუპტების იმპერიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთის მმართველები
თავისუფლების მოედანი
საკუთარი სახელი თავისუფლების მოედანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
არასაძიხი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)
არასაძიხი (Арасаӡыхь [არასაძჷხჲ]) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 190 მ, შავი ზღვიდან 5,5 კმ, გაგრიდან 13 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
თავისუფლების მოედანი
საქალაქო მოედანს:
არასაძიხი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)
სახელწოდება (არასაძიხ) აფხაზურია და „თხილის წყაროს“ ნიშნავს.
თავისუფლების მოედანი
თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურს:
არასაძიხი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 190 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბზიფის თემის სოფლები
კალცეფობები
კალცეფობები (calx ნათესაობითი ბრუნვა calcis — კირი და  phobos — შიში) — მცენარეები, რომლებიც გაურბიან კირით მდიდარ ნიადაგებს (თუ სხვა სუბსტრატს) და კარგად ხარობენ მჟავე ან ნეიტრალური რეაქციის მქონე ნიადაგებზე. როდესაც კალციუმის მოქმედება გაწონასწორებულია წყალბადიონების შესაბამისი კონცენტაციით (pH < 5,7), მაშინ კალცეფობებს კალციუმით მდიდარ ნიადაგებზეც შეუძლია არსებობა. კალცეფობებია ტორფის ხავსები, წყლის ბამბა, ბუერა, დროზერა და სხვა. შეადარეთ კალცეფილები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
Eucyclotoma cingulata
Eucyclotoma cingulata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
გერგეთი
გერგეთი, ორწვერი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მწვერვალ მყინვარწვერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — ჩხერის სათავეში. მდინარე ჩხერის აუზში ფართობით ყველაზე დიდი მყინვარია. მისი ფართობი 6,00 კმ², ხოლო სიგრძე 8,92 კილომეტრია. მაღალი თოვლიანი ქედებით გარშემორტყმული ფირნის აუზი მდებარეობს დაახლოებით 3900 მ-ზე. მყინვარებს გერგეთსა და დევდორაკს გააჩნიათ საერთო ყინულგამყოფი, ამიტომ იმ მყინვარების ფართობი, რომლებიც იწყებიან ყაზბეგ-მაილის მყინვარულ პლატოზე, განისაზღვრება მიახლოებით.
ფირნის აუზიდან მყინვარი მოედინება სამხრეთით, შემდეგ მწვერვალ ორწვერიდან უხვევს აღმოსავლეთით და ქმნის ყინულვარდნილს. ქვემოთ მყინვარის ენა თანდათან ვიწროვდება და ზღვის დონიდან 3200 მეტრზე მთავრდება. მდინარე თერგის ხეობაში მყინვარწვერის წინ კარგად მოჩანს გვერდითი და ბოლო სტადიური მორენები.
მისი უმეტესი ნაწილი მოქცეულია ძველ დანგრეულ ვულკანურ კალდერაში, რომლის ჩრდილოეთ კიდეზე ამართულია მყინვარწვერის კონუსი, სამხრეთ კიდეზე — მთა ორწვერი. მასობრივი ტურიზმის ობიექტია. მასზე გადის მყინვარწვერზე ასასვლელი სამი მარშრუტი. მყინვარის მარცხენა მხარეს, 3650 მ სიმაღლეზე, ყაზბეგის მაღალმთიანი მეტეოსადგურია.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მყინვარები
1145
თარიღი უცნობია
*
უარინი
უარინი (Uarini) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაზონასის შტატში. მიეკუთვნება სენტრუ-ამაზონენსის მეზორეგიონს.
2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 906 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 10 246.220 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.16 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაზონასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბილენკე (სკადოვსკის რაიონი)
ბილენკე (Біленьке) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 46 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
სალტეირი
სალტეირი (Saltaire) — ვიქტორიანული სოფელი ინგლისის ქალაქ ბრედფორდის მეტროპოლიურ არეალში, მდინარე ეირზე. 2001 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
სალტაირე 1853 წელს დააარსა სერ ტიტუს სალტმა, იორკშირის წამყვანმა შალის მეწარმემ. სოფლის სახელი მისი დამფუძნებლისა და მდინარე ეირის კომბინაციას წარმოადგენს. სალტმა თავის ბიზნესი ბრედფორდიდან ქალაქ შიფლეის მახლობლად გადაიტანა. მან თავის მუშებისთვის ააშენა აკურატული ქვის სახლები, წვიმის წყალზე მომუშავე აბანოები, საავადმყოფო და დასვენებისა და განათელბის ინსტიტუტი თავის ბიბლიოთეკით, სამკითველო ოთახით, საკონცერტო დარბაზით, ბილიარდის ოთახით, სამეცნიერო ლაბორატორიით და სავარჯიშო დარბაზით. სოფელს ჰქონდა მოხუცთა თავშესაფარი, მიწის ნაკვეთები და ნავების ფარდული.
1876 წელს სერ ტიტუსი გარდაიცვალა, იგი კონგრენაციონალისტური ეკლესიის მავზოლეუმში დაკრძალეს. როდესაც მისი ვაჟიც გარდაიცვალა, სალტეირი კომპანიის ხელში გადავიდა, რომლის ერთ-ერთი მფლობელიც სერ ჯეიმზ რობერტსი იყო, რომელიც 12 წლის ასაკიდან მუშაობდა როგორც ფაბრიკის საქმის მეცნიერი. მან რუსეთში მოგზაურობისას ერთ წელიწადში სრულყოფილად შეისწავლა რუსული ენა. რობერტსმა თავისი ინვესტიციების დაბანდება რუსეთში ამჯობინა, მოელოდა რა გარკვეულ გამართლებას რუსეთის რევოლუციისას.
იუნესკოს სიაში შესვლის შემდეგ, მთავრობა იძულებული გახდა სალტეირი დაცულ ტერიტორიად გამოეცხადებინა.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში
ორბი
ორბი (Gyps) — ფრინველთა გვარი ქორისნაირთა რიგისა. ტანად დიდი ფრინველია. მათი სხეულის სიგრძე 1 მ აღწევს, ფრთების შლილი 2,5 მ, მასა 8 კგ. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ბუდეები როგორც წესი ახლოს მდებარეობენ ერთმანეთთან და ზოგჯერ მცირე დაჯგუფებებს წარმოქმნიან. საქართველოში გავრცელებული ორბი მთამაღალის მკვიდრია, ცხოვრობს მთის მშრალ და ღია ლანდშაფტებში, ბუდობს კლდეებზე, ხევებსა ან ბორცვებზე. ვერტიკალურად აღწევს 3400 მეტრს. ხშირად ბუდობს კოლონიებად. დედალი დებს 1 კვერცხს, კრუხობს ორივე მშობელი 48-54 დღეს. იკვებება დიდი ცხოველების მძორით. მიუხედავად დიდი ზომისა ცოცხალ ცხოველებს თავს არ ესხმის. ამის მიზეზი ისაა, რომ აღჭურვილია ბლაგვი ბრჭყალებითა და სუსტი ნისკარტით, რომელითაც შეუძლებელია ცხოველის ტყავის გახევა. ამიტომ მკვდარი ცხოველის ჭამას იწყებს იმ ნაწილიდან, სადაც მისი ტყავი დაზიანებულია. ცხოვრების ასეთი ნირის გამო წარმოადგენს ბუნების სანიტარს. ორბის რაოდენობა თანდათან კლებულობს. შეტანილია საქართველოს "წითელ წიგნში", როგორც სპორადულად გავრცელებული სახეობა.
სქოლიო
* კატეგორია:ქორისებრნი
თემურ გიორგაძე
თემურ გიორგაძე (დ. 2 მაისი, 1947, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.
1972 წელს იყო თბილისის №3 საავადმყოფოს ექიმი ორდინატორი. 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასისტენტი. ავტორია 41 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის საკითხებს.
1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ძვალსა და კერამიკულ პროტეზს შორის მიმდინარე პროცესების შესწავლა.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ბულგარეთი 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბულგარეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთერთმეტედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 22 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბულგარეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩანდრაგუპტა II
250px|მინი|მონეტა ჩანდრაგუპტა II-ის გამოსახულებით ჩანდრაგუპტა II (დ. დაახლ. 380 — გ. დაახლ. 415) — ძველი ინდოეთის მეფე. გუპტების დინასტიის წარმომადგენელი. ჩანდრაგუპტა I-ის შვილიშვილი. მეფობდა 380-415 წლებში. გამეფდა უფროსი ძმის რამაგუპტას ჩამოგდების შემდეგ. ჩანდრაგუპტა II-მ მემკვიდრეობით მიიღო ჩამოყალიბებული იმპერია და მნიშვნელოვნად გააფართოვა მისი საზღვრები. ჩანდრაგუპტა II-ის მეფობის პერიოდი გუპტების იმპერიის ძლიერების, ძველი ინდოეთის ეკონომიკური კეთილდღეობის, ასევე ძველი ინდური კულტურის („გუპტების ოქროს ხანა“) გაფურჩქვნის ხანა იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთის მმართველები კატეგორია:დაბადებული 380 კატეგორია:გარდაცვლილი 415
ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი
მინი|ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი
ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი — კრასნოდარის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.
ისტორია
1920 წლის 4 ივლისს ყუბან-შავი ზღვის რევოლუციურმა კომიტეტმა გამოსცა განკარგულება ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სამი ფაკულტეტი იყო: სამედიცინო, საბუნებისმეტყველო და სოციალურ-ისტორიული.
1920 წლის 5 სექტემბერს გაიმართა ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ოფიციალური გახსნის ცერემონია რევოლუციური კომიტეტის თავმჯდომარის პოლუანის თანდასწრებით. იგი გაიხსნა ეკატერინოდარის (ამჟამად კრასნოდარის) ადრეული დიეკას ქალთა სკოლის ნაცვლად.
1921 წელს ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რეფორმირება განხორციელდა. სამედიცინო ფაკულტეტი გახდა ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტი, ხოლო დანარჩენი ორი ფაკულტეტი დაერთო სახალხო განათლების ინსტიტუტს, პოლიტექნიკურ ინსტიტუტსა და პედაგოგიურ ინსტიტუტს. ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1970 წელს გაიხსნა სამედიცინო ფაკულტეტის გარეშე.
1963 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა სტომატოლოგიური ფაკულტეტი.
1966 წლიდან ყუბანის სახელმწიფო ინსტიტუტი გამოსცემს თავის გაზეთს სამედიცინო ყუბანი.
1969 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა პედიატრიული ფაკულტეტი.
1982 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა ექიმის დახელოვნების ფაკულტეტი.
1992 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა უმაღლესი ექთნების ფაკულტეტი, რომელიც 1997 წელს გახდა უმაღლესი ექთნების მუნიციპალური სამედიცინო ინსტიტუტი და გავიდა კუბანის სამედიცინო უნივერსიტეტის სტრუქტურიდან.
ალექსანდრ დესპლა
ალექსანდრ დესპლა (Alexandre Desplat; დ. 23 აგვისტო, 1961) — ფრანგი კინომუსიკოსი. 5-ჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე, ხოლო ექვს-ექვსჯერ ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ჯილდოებზე. მიღებული აქვს ოქროს გლობუსის სამი, სეზარისა და BAFTA-ს თითო ჯილდო.
ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი
ისტორია
1993 წელს გაიხსნა ყუბანის სამედიცინო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ფილიალი მაიკოპში, ადიღეს რესპუბლიკის დედაქალაქი სამხრეთ რუსეთში.
ალექსანდრ დესპლა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1961
ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი
ისტორია
1998 წელს ყუბანის სამედიცინო უნივერსიტეტში კიდევ ორი ​​ფაკულტეტი გაიხსნა: მედიცინა-პროფილაქტიკური და ფარმაცევტული.
2005 წელს ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიას მიენიჭა უნივერსიტეტის სტატუსი. ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი რუსეთის 5 უნივერსიტეტიდან ერთ–ერთია, სადაც ბიოლოგიურ მასალებთან მუშაობენ. ამის პარალელურად, უნივერსიტეტში ვითარდება ფანტომური სწავლება.
რუსეთის ჯანდაცვის სამინისტროს ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი სახელმწიფო საბიუჯეტო საგანმანათლებლო დაწესებულების პრაქტიკული უნარების ცენტრი შეიქმნა რუსეთის ჯანდაცვის სამინისტროს ბაზაზე 2009 წელს და მიზნად ისახავს პრაქტიკული სწავლების, მიმდინარე და შუალედური სერთიფიკატებისა და პრაქტიკული პროფესიული უნარების დაუფლების ხარისხის საბოლოო სახელმწიფო სერთიფიცირებას კვალიფიკაციის ამაღლების სტუდენტებისა და სტაჟიორების მიერ.
პრაქტიკული უნარების ცენტრის შექმნა საშუალებას გვაძლევს გადავჭრათ სამედიცინო განათლების ფუნდამენტურად მნიშვნელოვანი პრობლემა: დავეუფლოთ ექიმის უნარს პაციენტისთვის ზიანის მიყენების გარეშე.
სტრუქტურა
ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტს აქვს შემდეგი ფაკულტეტები:
Eucyclotoma fusiformis
Eucyclotoma fusiformis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ოფოფისებრნი
ოფოფისებრნი (Upupidae) — ფრინველთა ოჯახი ყაპყაპისნაირთა რიგისა. შეიცავს მხოლოდ 1 სახეობას — ოფოფს (Upupa epops), რომელიც გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში (მადაგასკარის ჩათვლით). მისი სხეულის სიგრძე 26-30 სმ აღწევს. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული, როგორც მობუდარი გადამფრენი ფორმა. ბინადრობს ღია ადგილებში, ტყე-ველსა და ველებზე, მდინარეებთან, ტყისპირებში, ქვაღორღიან მშრალ ხევებში, ადამიანის სამოსახლოში. ბუდობს ცალკეული წყვილების სახით. მაისში დებს 3-12 (ჩვეულებრივ 4-6) კვერცხს. დედალი 18 დღეს კრუხობს, მამალი კი კვებავს მას. განგური ივლისიდან ნოემბრამდე მიმდინარეობს. იკვებება ჭიებით, ობობებითა და მწერებით. მამალს თავზე ჭრელი ქოჩორი აქვს, დედალს — მხოლოდ გამრავლების პერიოდში. მართვების ზანდაროზის ჯირკვალი გამოიმუშავებს მყრალ მოშავო-ყავისფერ სითხეს, რომელიც შიშის დროს გამოიყოფა და აფრთხობს მტერს. ამიტომ ჩვენში ოფოფს მყრალსაც ეძახიან.
ბულგარეთი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბულგარეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთორმეტედ იასპარეზა 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 41 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბულგარეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
პტოლემე I
მინი|პტოლემე I-ის ბიუსტი [[ლუვრის მუზეუმი.]] პტოლემე I სოტერი (Πτολεμαῖος Σωτήρ) — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 305-283 წწ. ეგვიპტე სამმართველოდ მიიღო ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალების შემდეგ. მის დროს საირიგაციო სისტემა აღადგინეს, თებესთან ახალი ქალაქი პტოლემაიდა დაარსდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
ბლაჰოდატნე (სკადოვსკის რაიონი)
ბლაჰოდატნე ({{lang-uk|Благодатн094349 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
მარინა გიორგაძე
1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.
1979–1981 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში, 1981 წლიდან ბავშვთა საავადმყოფოს №1 კათედრის ასისტენტია. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომის.
1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰეპატო–ბილიარული სისტემის მდგომარეობის თავისებურებათა შესწავლა ქრონიკული ქოლეცისტიტით დაავადებულ ბავშვებში ულტრაბგერითი სკანირების და რადიონუკლიდური კვლევის ავტომატიზირებული სისტემის გამოყენებით.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ქართველი ექიმები
1146
თარიღი უცნობია
*
არბოეთი
არბოეთი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. გრემისხევის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე დუშეთისხევის (არაგვის შენაკადი) სათავესთან. ზღვის დონიდან 1200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 12 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხავი მარტინესი
ბილბაოს „ატლეტიკში“ გადავიდა 2006 წელს, სანამ ის გახდებოდა 18 წლის და მალე გახდა კლუბის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი, 251 მატჩში ითამაშა კლუბის მაისურით და გაიტანა 26 გოლი ლა ლიგის ექვს სეზონში.
მარტინესს ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი ჰქონდა 2010 წელს და ნაკრების განაცხადში იმყოფებოდა 2010 წლის მსოფლიოს და 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატებზე. 1 მატჩი ჩაატარა 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.
საკლუბო
ატლეტიკი ბილბაო:(0)
ბაიერნი მიუნხენი:(23)
სანაკრებო
ესპანეთი:(2)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები კატეგორია:ოსასუნას ფეხბურთელები კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
მარაანი
მარაანი (Maraã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაზონასის შტატში. მიეკუთვნება სენტრუ-ამაზონენსის მეზორეგიონს.
2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 596 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 16 910.419 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.04 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაზონასის შტატის მუნიციპალიტეტები
Bodysnatchers (სიმღერა)
„Bodysnatchers“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან In Rainbows. ეს სიმღერა B-მხარის სახით გამოიცა სინგლზე „House of Cards“. პრომო სინგლის სახით იგი აგრეთვე გამოვიდა აშშ-ში, მას შემდეგ რაც ალბომი სხვადასხვა ჩარტში მოხვდა.
მიმოხილვა
სიმღერა პირველად შესრულდა 2006 წლის 1 მაისს, ლონდონში, ტომ იორკისა და ჯონი გრინვუდის მიერ. ჯგუფმა სიმღერა პირველად დაუკრა 2006 წლის 6 მაისს, ტურის მსვლელობისას
სქოლიო
კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები კატეგორია:2007 წლის სიმღერები კატეგორია:2008 წლის სინგლები
ბულგარეთი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბულგარეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 16 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბულგარეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Eucyclotoma hindsii
Eucyclotoma hindsii — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჭიჩო (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ჭიჩო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, უკანაფშავის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვიქტორია გრიბი
ვიქტორია გრიბი (დ. 19 ივნისი, 1968) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არ არის არცერთი პარტიის წევრი.
ცნობილი ქართველები: ჯ
ჯუ
კატეგორია:ქართველები
ვიქტორია გრიბი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1968
იასე შაქარიშვილი
იასე ნესტორის ძე შაქარიშვილი (დ. 16 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 3 ოქტომბერი], 1899, ჩოხატაური, — გ. 30 ივლისი, 1955, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. ჰიდროლოგიის ცნობილი მკვლევარი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1941).
ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა ფოთის გიმნაზია. 1925 წლამდე მუშაობდა სკოლებსა და სხვა დაწესებულებებში. 1930 წელს დაამთავრა თსუ-ის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის გეოგრაფიის განყოფილება და მუშაობა დაიწყო იქვე ფიზიკურ გეოგრაფიულ კათედრაზე. 1934 წლიდან მუშაობდა ჰიდროკლიმატოლოგიის კათედრაზე, 1943 წელს დაინიშნა ამავე კათედრის გამგედ.
1945 წლიდან ხელმძღვანელობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ფიზიკურ გეოგრაფიულ განყოფილებას. 1946-1950 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი.
იკვლევდა საქართველოსა და ამიერკავკასიის მდინარეებს. არის მრავალი შრომის ავტორი: „საქართველოს ჰიდროლოგიური დარაიონება“, (ლევ ვლადიმიროვთან ერთად), „საქართველოს წყლების შესწავლის მოკლე ისტორიული ნარკვევი“ და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატები ი
მანუპე-ტანაჰ-დარუს ეროვნული პარკი
მანუპე-ტანაჰ-დარუ (Taman Nasional Manupeu Tanah Daru) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმბაზე. მთლიანად შედგება ციცაბო მწვერვალებისაგან. პარკში დაცულია მცენარეთა დაახლოებით 118 სახეობა, მათ შორის Toona sureni, Sterculia foetida, Schleichera oleosa, Alstonia scholaris, Tamarind, Candlenut, Syzygium, Casuarina და Lantana camara.
ასევე დაცულია 87 სახეობის ფრინველი, რომელთაგან 7 კუნძულ სუმბას ენდემია. ფაუნის დაცულ წარმომადგენლებს შორისაა 57 სახეობის პეპელა, მათგან 7 ასევე სუმბს ენდემია: Papilio neumoegenii, Ideopsis oberthurii, Delias fasciata, Junonia adulatrix, Athyma karita, Sumalia chilo და Elimnia amoena.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:მცირე ზონდის კუნძულები კატეგორია:სუმბის გეოგრაფია კატეგორია:აღმოსავლეთ მცირე ზონდის კუნძულების გეოგრაფია
პტოლემე II
პტოლემე II ფილადელფოსი (Πτολεμαῖος Φιλάδελφος) — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 285-246 წწ. ძვ. წ. 283 წლამდე იყო თანამმართველი. მისი მმართველობის დროს ალექსანდრია ელინისტური კულტურის ცენტრი გახდა. მფარველობდა ხელოვნებასა და მეცნიერებას. მისი თაონსნობით დაარსდა ალექსანდრიის მუსეიონი და ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა. შექმნა ძლიერი ფლოტი, საფუძველი ჩაუყარა რომთან ურთიერთობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
რესპუბლიკური პარტია (აშშ)
აშშ-ს რესპუბლიკური პარტია (Republicans, Grand Old Party, GOP) — აშშ-ს ერთ-ერთი ძირითადი პოლიტიკური პარტია. პარტიის არაოფიციალური სიმბოლოა — სპილო, „პარტიის ფერი“ — წითელი. დაფუძნდა 1854 წ. 22 თებერვალს უისკონსინის შტატის ქ. რიპონში. პარტიის პლატფორმა ეფუძნება ამერიკულ კონსერვატიზმს და უკავია მემარჯვენე-ცენტრისტული პოზიცია განსხვავებით მემარცხენე-ცენტრისტული დემოკრატიული პარტიისგან. რესპუბლიკური პარტია დაარსდა 1854 წელს კანზასი-ნებრასკას აქტის ოპონენტების მიერ. აღნიშნული აქტი უფლებას იძლეოდა, გავრცელებულიყო მონობა აშშ-ს გარკვეულ ტერიტორიებზე. პარტია მხარს უჭერდა კლასიკურ ლიბერალიზმს, ეწინააღმდეგებოდა მონობის გავრცელებას და მხარს უჭერდა ეკონომიკურ რეფორმას. აბრაამ ლინკოლნი იყო პირველი რესპუბლიკელი პრეზიდენტი. მისი და რესპუბლიკური კონგრესის მმართველობის ქვეშ აიკრძალა მონობა ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1865 წელს. 1912 წლის შემდეგ პარტიის იდეოლოგიური ხედვა გადაიხარა მემარჯვენეობისკენ. XXI საუკუნეში რესპუბლიკური პარტიის იდეოლოგიას წარმოადგენს ამერიკული კონსერვატიზმი, რომელიც აერთიანებს ეკონომიკურ პოლიტიკასა და სოციალურ ღირებულებებს. პარტია მხარს უჭერ დაბალ გადასახადებს, თავისუფალ ვაჭრობას, კაპიტალიზმს, ეწინააღმდეგება აბორტს და ემხრობა დერეგულაციებს. უზენაესი სასამართლოს მიერ 1973 წელს მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ პარტია აშკარად დაუპირისპირდა აბორტს და მოიპოვა მომხრეები ევანგელიკური ეკლესიის მრევლში. ასევე, აქტიურად იყო ჩართული პროტექციონიზმსა და ტარიფების საკითხებში. თავისუფალი ვაჭრობის მხარდაჭერით კი კიდევ უფრო მეტი მომხრე მოიპოვა. დონალდ ტრამპის ჩათვლით 19 პრეზიდენტი არის რესპუბლიკური პარტიიდან.
XX საუკუნე
1896 წლის მმართველობამ რესპუბლიკელები დაასახელა, როგორც დიდი ბიზნესის პარტია, ხოლო თეოდორ რუზველტმა თანდათან მოიპოვა მცირე ბიზნესის მხარდაჭერა. 1901-1909 წლებში იგი იკავებდა აშშ-ს პრეზიდენტის პოზიციას, ხოლო მის ჩამნაცვლებლად აირჩია უილიამ ჰოვარდ ტაფტი 1908 წელს, მაგრამ პარტიის შუაზე გაყოფის შემდეგ ისინი მტრები გახდნენ. ტაფტმა 1912 წლის ნომინირებისას დაამარცხა რუზველტი და რუზველტი გაიქცა ახალი პოლიტიკური პარტიის, პროგრესული პარტიის ჩამოსაყალიბებლად. მისი მოწოდებები ეხებოდა სოციალური რეფორმებს, რომელთაგან მრავალი მოგვიანებით 1930-იან წლებში გახდა განხილვის საგანი. ის დამარცხდა და მისი მომხრეების უმრავლესობა დაბრუნდა რესპუბლიკურ პარტიაში, რადგან ისინი არ ეთანხმებოდნენ ახალ კონსერვატიულ ეკონომიკური აზროვნებას, რამაც გამოიწვია რესპუბლიკური პარტიის იდეოლოგიური ცვლილება მემარჯვენეობისკენ. XX საუკუნის მეორე ნახევარში საპრეზიდენტო არჩევნებში წარმატებას მიაღწიეს დუაიტ ეიზენჰაუერმა, რიჩარდ ნიქსონმა, ჯერალდ ფორდმა, რონალდ რეიგანმა და ჯორჯ ჰერბერტ უოკერ ბუშმა. 1952 წელს ნომინირებისას ეიზენჰაუერმა დაამარცხა კონსერვატიული პარტიის ლიდერი სენატორი რობერტ ტაფტი, მაგრამ აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ კონსერვატორები დომინირებდნენ ეიზენჰაუერის ადმინისტრაციის შიდა პოლიტიკაში. ამომრჩევლებს ეიზენჰაუერი უფრო მეტად მოსწონთ, ვიდრე თავად რესპუბლიკური პარტია. 1976 წლიდან, ლიბერალიზმი პრაქტიკულად გაქრა რესპუბლიკური პარტიიდან, გარდა ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე რამდენიმე ჰოლდინგისა.
1989 წელს თანამდებობის დატოვების შემდეგ რონალდ რეიგანი მიიჩნეოდა მისაბაძ კონსერვატორ რესპუბლიკელად და რესპუბლიკური პარტიის პრეზიდენტობის კანდიდატები ხშირად აცხადებდნენ, რომ იზიარებდნენ მის შეხედულებებს და მიზნად ისახავდნენ საკუთარი პოლიტიკის იმგვარად ჩამოყალიბებას, რომ რეიგანის მემკვიდრეობის შესაფერისი გაგრძელება ყოფილიყო.
XXI საუკუნე
წარმატებით დასრულდა ჯორჯ უოკერ ბუშისა და დიკ ჩეინის ბრძოლა 2000 და 2004 წლის არჩევნებში. ბუშის საპრეზიდენტო ინაუგურაციის განმავლობაში, რესპუბლიკურმა პარტიამ შეინარჩუნა ეკონომიკური ლიბერტარიანული პოზიციები დემოკრატების საწინააღმდეგოდ. ბუშის ერა კი გამოირჩეოდა პრო-სამთავრობო კონსერვატიულობით: პრეზიდენტი მხარს უჭერდა რეგულაციებს როგორც ეკონომიკის, ასევე ინდივიდუალური პიროვნებების მიმართ. მისი ქმედებები ფასდებოდა როგორც ინტერვენციონიზმი. 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვება მოიპოვა რესპუბლიკელმა დონალდ ტრამპმა, რომლის ნაბიჯებიც შეფასდა პოპულისტურად. დონალდ ტრამპის გამარჯვება ძირითადად გამოწვეული იყო სამი შტატის შედეგებით - მიჩიგანი, პენსილვანია და უისკონსინი - სადაც ტრადიციულად ხმას აძლევდნენ დემოკრატიული პარტიას. NBC-ის საინფორმაციოს მიხედვით:
დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ კვლავ აპირებს კენჭისყრას 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. მან ასევე დაადასტურა,რომ ვიცე-პრეზიდენტი მაიკ პენსი კვლავ მის გვერდით იბრძოლებს.
სახელი და სიმბოლოები
მინი|თომას ნასტის კარიკატურა პარტიის დამაარსებელმა წევრებმა 1850-იან წლებში პარტიის დასახელებად აირჩიეს რესპუბლიკური პარტია, აშშ-ს რესპუბლიკანიზმის პატივსაცემად. თავდაპირველად სახელის იდეა გაუჩნდა პარტიის წამყვან პუბლიცისტს და რედაქტორს - ჰორასი გრილსის, რომელმაც ისეთი მარტივი სახელის არჩევა ურჩია პარტიის წევრებს როგორიც იყო „რესპუბლიკელი“, აღნიშნული ტერმინი კი პროპაგანდას გაუწევდა თავისუფლებას მონობის სანაცვლოდ და საწინააღმდეგოდ. მარცხნივ|მინი|რესპუბლიკური პარტიის ლოგო
ტერმინი „დიდი ძველი პარტია“ წარმოადგენს ტრადიციულ მეტსახელს და რესპუბლიკურ პარტიას ხშირად მოიხსენიებენ აბრევიატურით GOP (Grand Old Party). ეს აბრევიატურა პირველად გამოიყენეს 1884 წელს.
პარტიის ტრადიციულ თილისმას წარმოადგენს სპილო, რომელიც თომას ნასტმა გამოაქვეყნა ერთ-ერთ გაზეთში, როგორც პოლიტიკური კარიკატურა რესპუბლიკური პარტიის აღსანიშნავად, 1874 წლის 7 ნოემბერს. პარტიის ალტერნატიულ სიმბოლოს წარმოადგენს არწივი ისეთ შტატებში, როგორებიცაა ნიუ-იორკი, ოჰაიო და ინდიანა. ტრადიციულად, რესპუბლიკურ პარტიას არ გააჩნია მისთვის დამახიათებელი ფერი. თუმცა 2000 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ ხშირად იგი ასოცირდება წითელ ფერთან.
ეკონომიკური პოლიტიკა
რესპუბლიკელები თვლიან, რომ თავისუფალი ბაზარი და ინდივიდუალური მიღწევა არის ეკონომიკური კეთილდღეობის მთავარი ფაქტორები. რესპუბლიკელები ხშირად ემხრობიან დემოკრატიული ადმინისტრაციების დროს ფისკალურ კონსერვატიზმს.
თანამედროვე რესპუბლიკელები მხარს უჭერენ ეკონომიკის იმ თეორიას, რომელიც თვლის, რომ დაბალი საგადასახადო განაკვეთები ზრდის ეკონომიკას. ბევრი რესპუბლიკელი ეწინააღმდეგება პროგრესულ გადასახადებს. მათი აზრით, ეს უსამართლოდაა გათვლილი მათზე, ვინც ქმნის სამუშაო ადგილებს და დოვლათს. კერძო ხარჯები უფრო ეფექტურია, ვიდრე მთავრობის ხარჯები. რესპუბლიკელები თვლიან, რომ კერძო სექტორი უფრო ეფექტურია საქველმოქმედო ღონისძიებების საკითხში ღარიბების დასახმარებლად, ვიდრე სამთავრობო კეთილდღეობის პროგრამები და რომ სოციალური დახმარების პროგრამები ხშირად იწვევს მთავრობაზე დამოკიდებულებას.
გარემოს დაცვის პოლიტიკა
ისტორიულად, რესპუბლიკური პარტიის პროგრესული ლიდერები მხარს უჭერდნენ გარემოს დაცვას. რესპუბლიკელი პრეზიდენტი თეოდორ რუზველტი იყო ცნობილი კონსერვატორი, რომლის პოლიტიკამ საბოლოოდ განაპირობა ეროვნული პარკის სამსახურის შექმნა. მიუხედავად იმისა, რომ რესპუბლიკის პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი არ იყო ეკოლოგი, მან ხელი მოაწერა გარემოს დაცვის სააგენტოს შექმნის შესახებ გადაწყვეტილებას 1970 წელს და ჰქონდა ყოვლისმომცველი გარემოსდაცვითი პროგრამა. ამასთან, ეს პოზიცია შეიცვალა 1980-იანი წლებიდან და პრეზიდენტ რონალდ რეიგანის ადმინისტრაცია ეკოლოგიურ რეგულაციებს ეყრდნობოდა ეკონომიკას. მას შემდეგ რესპუბლიკელებმა უფრო და უფრო დაიკავეს პოზიციები გარემოსდაცვითი რეგულირების წინააღმდეგ, ზოგიერთმა რესპუბლიკელმა უარყო კლიმატის ცვლილების შესახებ სამეცნიერო კონსენსუსი.
ემიგრაცია
1850–1870 წლებში, რესპუბლიკური პარტია უფრო მეტად ეწინააღმდეგებოდა ემიგრაციას, ვიდრე დემოკრატები, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ რესპუბლიკური პარტია ეყრდნობოდა იმ დროს ანტი-კათოლიკურ და ანტიემიგრაციულ პარტიებს. სამოქალაქო ომის შემდეგ, ათწლეულების განმავლობაში, რესპუბლიკური პარტია უფრო მეტად ხელს უწყობდა ემიგრაციას, რადგან წარმოადგენდა მწარმოებლებს ჩრდილო-აღმოსავლეთში (რომელთაც სურდათ დამატებითი მუშახელი), ხოლო დემოკრატიული პარტია განიხილებოდა, როგორც შრომის პარტია (რომელსაც სურდა ნაკლები კონკურენცია მუშახელს შორის). 1970-იანი წლებიდან მოყოლებული, პარტიებმა კვლავ გაცვალეს ადგილები, რადგან დემოკრატები უფრო მეტად ემხრობოდნენ ემიგრაციას, ვიდრე რესპუბლიკელები.
რესპუბლიკელები გაყოფილი არიან ორ ნაწილად: ერთნი უპირისპირდებიან უკანონო ემიგრაციას, მეორენი კი საზღვრის დაცვას და არალეგალი ემიგრანტების დეპორტაციას გვთავაზობენ (პოპულისტების მხარდაჭერით). 2016 წელს მკვეთრი პოზიცია დაიკავეს არალეგალური ემიგრაციის წინააღმდეგ, წამყვანმა კანდიდატმა დონალდ ტრამპმა სამხრეთის გასწვრივ კედლის აშენების წინანადადება შესთავაზა მოსახლეობას.
რესპუბლიკელი პრეზიდენტები
2020 წლისათვის აშშ-ს ისტორიაში არის 19 რესპუბლიკელი პრეზიდენტი.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტია კატეგორია:კონსერვატიული პარტიები აშშ-ში კატეგორია:აშშ-ის პოლიტიკური პარტიები
ველიკა-ანდრონივკა
ველიკა-ანდრონივკა (Велика Андронівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 171 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
ბულგარეთი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბულგარეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 5 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბულგარეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ომარ გიორგაძე
ომარ გიორგაძე (დ. 19 ნოემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1969–1981 წლებში იყო მოსკოვის ბაკულევის სახელობის გულ–სისხლძარღვთა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ორდინატორი, უმცროსი და უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1981–1992 წლებში მოსკოვის ტრანსპლანტოლოგიისა და ხელოვნური ორგანოების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, მთავარი სპეციალისტი. 1993 წლიდან ხელმძრვანელობდა თბილისის ქირურგიის ინსტიტუტის კარდიო–ქირურგიულ კლინიკას. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომის.
1978 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კალცინირებული მიტრალური სტენოზის ქირურგიული მკურნალობა ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის ქვეშ.“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:ქართველი ექიმები
რომინა პაუერი
რომინა ფრანჩესკა პაუერი (Romina Francesca Power; დ. 2 ოქტომბერი, 1951, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკაში დაბადებული იტალიელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და მსახიობი. ცნობილია როგორც 1970-იანი და 80-იანი წლების ყველაზე პოპულარული იტალიური მუსიკალური დუეტის „ალ ბანო და რომინა პაუერი“ წევრი თავის აწ უკვე ყოფილ ქმართან ალბანო კარიზისთან ერთად.
მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში. მათგან აღსანიშნავია: „მარკიზ დე სადის ჟუსტინა“ (ჟუსტინა, 1969), „სტრიპტიზ-კლუბის ზღაპრები“ (იოლანდა ვეგა, 2007), „მსოფლიოს ოქრო“ (ლორენა ვივალდი, 1967), „სიყვარულის შუაღამე“ (როზეტა, 1970) და სხვ. გარდა ამისა, არის მოკლემეტრაჟიანი ფილმის სახელად „უპაია“ (2005) რეჟისორი და სცენარის ავტორი.
1999 წელს განქორწინდნენ. ქორწინებაში 4 შვილი ეყოლათ. 2007 წელს რომინამ ქალაქ სედონაში (არიზონა) შეიძინა სახლი, დატოვა იტალია და საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:იტალიელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:ფრანგი ამერიკელები კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:აშშ-ის ბანოვანები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
ალან პარსონსი
ბიოგრაფია
ალან პარსონსი დაიბადა ლონდონში. 1967 წლის ოქტომბერში 18 წლის ასაკში, პარსონსი ინჟინერის თანაშემწის სტატუსით სამუშაოდ მიდის ები როუდის სტუდიებში (Abbey Road Studios), სადაც პირველად იღებს მონაწილეობას The Beatles-ის ალბომ „Abbey Road“-ის ჩაწერაში. ამის შემდეგ ის მკვიდრდება იქ და მონაწილეობს ისეთი ალბომების ჩაწერაში, როგორებიცაა Wings-ის „Wild Life“ და „Red Rose Speedway“, The Hollies-ის ხუთ ალბომში და პინკ ფლოიდის „The Dark Side of the Moon“, რის გამოც ის პირველად დაჯილდოვდა გრემის ნომინაციით.
ცხოვრობს სანტა-ბარბარაში (კალიფორნია) ცოლთან და მის ორ ქალიშვილთან ერთად, ჰყავს მრავალი შინაური ცხოველი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:ინგლისელი მუსიკალური პროდიუსერები კატეგორია:ინგლისელი როკ-მუსიკოსები კატეგორია:პროგრესული პოპ-მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
იუსუფ დემირი
იუსუფ დემირი (დ. 2 ივნისი, 2003) — ავსტრიელი ფეხბურთელი. ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებისა და ესპანეთის ლა ლიგის „ბარსელონას“ ფეხბურთელი, თამაშობს გარემარბის პოზიციაზე. ნათამაშები აქვს ავსტრიის 15, 17 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 2003
Weird Fishes/Arpeggi
Weird Fishes/Arpeggi — ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან In Rainbows. სიმღერის ორიგინალური სახელწოდება იყო Arpeggi. ორმაგი სახელწოდება მომდინარეობს სიმღერის ტექსტიდან - I get eaten by the worms/And weird fishes (მე მჭამენ ჭიები/და შეშლილი თევზები) და იტალიური სიტყვის ’არპეჯიო’ მრავლობითი რიცხვიდან.
სიმღერა პირველად შესრულდა ჯონი გრინვუდის და ტომ იორკის მიერ, 2005 წელს, ატმოსფერული სიმებიანი კომპოზიციის სახით, ნაზარეთის ორკესტრის თანხლებით.
2006 წელს სიმღერა იქნა შეცვლილი და მიიღო უფრო რითმული სახე. ჯგუფმა იგი პირველად შეასრულდა კოპენჰაგენში, 2007 წელს. 2007 წლის 1 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ იგი ასევე შეტანილი იქნება შემდეგ სტუდიურ ალბომში. ალბომის ვერსია ახლოს არის 2006 წელს წარდგენილთან, რომელშიც ფილ სელუეი დასარტყამებზეც უკრავს, მაგრამ 2005 წლის ვერსიასთან ატმოსფერული ჟღერადობით უფრო მეტი საერთო აქვს.
2006 წლის ტურის შემდეგ სიმღერის სტრუქტურა შეიცვალა. უკანასკნელი სტრიქონები გადატანილი იქნა იმ სექციის წინ, სადაც დასარტყმელი საკრავები ჟღერს.
ჟურნალ როლინგ სტოუნის მიერ შედგენილ 2007 წლის საუკეთესო სიმღერების სიაში Weird Fishes/Arpeggi იყო #17 ადგილზე.
1147
თარიღი უცნობია
*
ილირიული ომები
ილირიული ომები — რომის რესპუბლიკისა და ილირიელთა დაპირისპირება ძვ. წ. 229-ძვ. წ. 219 წლებში. კონფლიქტი დაიწყო როგორც მეკობრეების წინააღმდეგ ბრძოლა და დასრულდა ილირიის რომის მორიგ პროვინციად ქცევით. ეს იყო რომაელთა პირველი აგრესია ადრეატიკის ზღვის მიღმა.
დაპირისპირების მიზეზები
ილირიაში დედოფალმა ტევტამ გამეფების შემდეგ, შეაგულიანა ილირიელები მეკობრეობისთვის. ილირიელები არა მხოლოდ მეზობელ ბერძნებს აწიოკებდნენ, არამედ იტალიის სანაპიროებსაც აწუხებდნენ. ილირიელები ადრეც აწუხებდნენ იტალიელ ვაჭრებს, მაგრამ ტავტას შეგულიანებით ყაჩაღობამ ყველანაერ ზღვარს გადააჭარბა. დაზარალებულმა ვაჭრებმა სენატს მიმართეს დახმარებისთვის. სენატმა ილირიაში ელჩებად გაგზავნა გაიუს და ლუციუს კორუნკანიუსები.
დედოფალმა რომაელი ელჩები ცივად მიიღო და განაცხადა, რომ იგი არ ერევა თავისი ქვეშერდომების საქმეებში, რაზეც, პოლიბიუსის ცნობებით, ლუციუსმა უპასუხა, რომ რომი იცავს მოქალაქეებს კერძო პირების მიერ მიყენებული შეურაცხყოფებისგან და დაემუქრა, რომ რომი ეცდება ამ ჩვევის ილირიაშიც დანერგვას. ტევტა განარისხა ელჩის თავხედობამ, მან ბრძანა ელჩებს დადევნებოდნენ და მოეკლათ თავხედი ელჩი. გაურკვეველია, დაიღუპა მხოლოდ ლუციუსი თუ ორივე ძმა. როდესაც რომში შეიტყვეს ამის შესახებ, რომაელეში შეშფოთდნენ მომხდარით და ომისთვის მზადება დაიწყეს.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი რომის ომები
თეოდორე ჭანი
თეოდორე ჭანი — სამხედრო მოღვაწე და სარდალი VI საუკუნის ბიზანტიის საიმპერატორო კარზე. მის შესახებ ცნობები მოიპოვება ბიზანტიელი ისტორიკოსის აგათია სქოლასტიკოსის (536—572) ნაშრომში, რომელშიც აღწერილია 552—558 წლებში მომხდარი მოვლენები
წარმომავლობა და პიროვნული დახასიათება
თეოდორე წარმოშობით იყო ჭანთა ტომიდან, რაკი ბიზანტიელი ავტორი მას „წარჩინებულთა“ და „ფრიად წარჩინებულთა“ რიცხვს მიაკუთვნებს ის უნდა ყოფილიყო ჭანური სამხედრო არისტოკრატიის წარმომადგენელი, რომელიც სახელისა და სიმდიდრის მოსახვეჭად ადრეულ ასაკში წავიდა მოქირავნედ ბიზანტიურ ჯარში. „რომაელებში გაზრდილი“ და „მეტწილად ქალაქურ წესებზე გადასული“ თეოდორე მნიშვნელოვანი პიროვნული თვისებებით გამოირჩეოდა, „ყოველ საქმიანობაში გამჭრიახი და მარჯვე იყო“.ამ თვისებების გათვალისწინებით არ არის გასაკვირი, რომ ის სარდლობდა რამდენიმე ასეული ჭანისგან შემდგარ მძიმედ შეიარაღებულ ფეხოსანთა რაზმს ბიზანტია—სპარსეთს შორის დას. საქართველოზე კონტროლის მოსაპოვებლად წარმოებულ ომში, რომელიც საქართველოს ისტორიაში ცნობილია როგორც „დიდი ომიანობა ეგრისში“ (542—562).
ადრეული წლები, ჭანები ბიზანტიურ ჯარში
თეოდორეს ადრეულ წლებზე არაფერია ცნობილი, მაგრამ ის უცილობლად დაკავშირებულია ბიზანტიის არმიის ჭანური ქვედანაყოფის ჩამოყალიბებასა და შემდგომ ისტორიასთან. პროკოფი კესარიელის (დაახლ. 500—565) ცნობების თანახმად დაახლ. 540 წლისთვის ბიზანტიელმა სარდალმა სიტამ ჭანთა ნაწილი,ზოგი ძალითა და ზოგიც სიტყვით დაიმორჩილა, რის შემდეგ ჭანები „ეწერებოდნენ რომაულ რაზმებში“. ბიზანტიურ არმიაში ჩამოყალიბდა ჭანთა ცალკე შენაერთი, რომელიც 800 კაცის შემადგენლობით 547—548 წლებში წარმატებით იბრძოდა იტალიაში ოსტგუთების მეფე ტოტილას (541—552) წინააღმდეგ. 549 წლისთვის ისინი გადაიყვანეს ლაზეთში სპარსელთა წინააღმდეგ საომრად, სადაც ჩნდება პირველი ცნობები თეოდორეს შესახებ.
ტელეფისის ბრძოლა
თეოდორე ჭანი პირველად იხსენიება 553 წელს, ტელეფისის ციხესთან განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით. არქეოპოლისზე წარუმატებელი ლაშქრობის შემდეგ სპარსელთა სარდალი მერმეროე ტელეფისის ციხეს მიადგა, რომელშიც ძლიერი ბიზანტიური გარნიზონი იდგა მარტინეს სარდლობით. მარტინემ სიმაგრის მახლობლად მზვერავ რაზმად დატოვა 500 ჭანი მეომარი თეოდორეს მეთაურობით, ხოლო დანარჩენი ჯარით გაემართა ოლარიასკენ (ქიტროპოლია), ბიზანტიელთა ძირითად ჯარებთან შესაერთებლად. მერმეროემ დაცლილი ციხე დაიკავა და ბიზანტიელებს დაედევნა. სპარსელთა ეს მოძრაობა შენიშნა თეოდორემ, დატოვა ტელეფისის მიდამოები და დაიძრა ოლარიასკენ რათა ბიზანტიელებისთვის შეეტყობინებინა სპარსთა მოძრაობის ამბავი, მაგრამ გზად წააწყდა მარტინეს ჯარისკაცებს, რომლებიც ახლომახლო სოფლების მოსახლეობას აწიოკებდნენ. თეოდორემ გადაწყვიტა მათი უმსგავსოების აღკვეთა, ამ ნაბიჯით მან დაკარგა გარკვეული დრო, რაც საკმარისი აღმოჩნდა სპარსელებისთვის რათა მოულოდნელად დასხმოდნენ თავს ოლარიასთან მდგარ ბიზანტიელებს, დაემარცხებინათ და გაექციათ ისინი.
ოლარიასთან ბიზანტიელთა სამარცხვინო გაქცევის შემდეგ უკიდურესად დაიძაბა ურთიერთობა ეგრისის მეფე გუბაზსა და ბიზანტიელ სარდლებს შორის, რაც 554 წელს გუბაზის მკვლელობით დასრულდა.
ონოგურის ბრძოლა
554 წელს ბიზანტიელებმა მარტინეს მეთაურობით მოაწყვეს დიდი ლაშქრობა ონოგურის ციხეზე. თეოდორე ჭანი არ იხსენიება ლაშქრობის მონაწილეთა რიცხვში, მაგრამ ვფიქრობთ, რომ ის ვერ დარჩებოდა ამ მასშტაბური ღონისძიების მიღმა, ხოლო მისი მოუხსენიებლობა აიხსნება ამ ლაშქრობის კატასტროფული მარცხით, რომელსაც ენაწყლიანი ბიზანტიელი ავტორი მოკლედ აღწერს. ბიზანტიურმა არმიამ რომელიც 50 ათასამდე მეომარს ითვლიდა ვერ შეძლო ონოგურის ციხის 3 ათასიანი სპარული გარნიზონის ძლევა, ყველა იერიში მარცხით დასრულდა, სპარსელთა კონტრშეტევის შედეგად კი ბიზანტიელთა ჯარი პანიკამ მოიცვა და გაიქცა. არაორგანიზებული უკანდახევისას მრავალი ბიზანტიელი ჯარისკაცი დაიღუპა.