cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტამილის კულტურა
თანამედროვე ტამილ ნადუს ეკონომიკა
ტამილ ნადუ არის მეორე ყველაზე დიდი კონტრიბუტორი ინდოეთის მთლიან შიდა პროდუქტში. 2014-2015 წლებში შტატის ერთობლივი პროდუქტი იყო $150 მილიარდი ამერიკული დოლარი, ხოლო ზრდამ 14.86 ნიშნულს მიაღწია. უცხოური პირდაპირი ინვესტიციების სიდიდით ტამილ ნადუ მესამე შტატია. მისი შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე 2007-2008 წლებში იყო შტატებს შორის მესამე, 10 მილიონი მოსახლის პირობებში და ამის მიუხედავად, მთლიანი ქვეყნის საშუალო შემოსავალზე გაცილებით მეტი იყო. ეს შტატი ასევე გამოირჩევა ურბანიზაციის მაღალი დონით (49%) და არის ყველაზე ურბანიზებული მთელს ინდოეთში. მომსახურების სფეროს შტატის ეკონომიკური აქტივების 45% უკავია, მას მოჰყვება წარმოება 34% და აგრარული სექტორი 21%-ით. სახელმწიფო არის შტატში ყველაზე დიდი ინვესტორი, 51 % მთლიანი ინვესტიციებიდან სწორედ სახელმწიფოს მიერაა გაკეთებული. მას მოჰყვებიან კერძო ინდოელი ინვესტორები 29.9%-ით და უცხოელი ინვესტორები 14.6%-ით. ტამილ ნადუში არის 6 ნაციონალიზებული ადგილობრივი ბანკი.
აგრარული სექტორი
მინი|[[მანკომბუ სვამინატანი "მწვანე რევოლუციის მამა"]] ტამილ ნადუ ისტორიულად აგრარული შტატია და დღემდე ინარჩუნებს აგრარული პროდუქტების მწარმოებელთა შორის ლიდერი შტატის სახელს. 2008 წლისთვის ეს შტატი გახდა ინდოეთში მეხუთე ყველაზე დიდი მწარმოებელი ბრინჯისა. მთლიანი დამუშავებული მიწა შტატში არის 5.60 მილიონი ჰექტარი 2009-2010 წლის მონაცემებით. ტამილ ნადუ ასევე არის წამყვანი შტატი ყვავილების წარმოებაში, ძირითადი ყვავილები, რომლებიც აქ იზრდება, არის ჟასმინი, ქრიზანთემა და ვარდი.
შტატი არის ყველაზე დიდი მწარმოებელი ბანანისა,კურკუმასი, ყვავილების, ტაპიოკასი. რიგით მეორე ყველაზე დიდი მწარმოებელი მანგოსი, ნატურალური რეზინის, ქოქოსისა და მიწისთხილისა, ხოლო რიგით მესამე ადგილზეა ყავის, ჩაისა და ახრასი ს.
მანკომბუ სვამინატანი, ცნობილი როგორც “ინდური მწვანე რევოლუციის მამა,” იყო ტამილ ნადუდან. ტამილ ნადუს აგრარული უნივერსიტეტს, თავისი 7 კოლეჯითა და 32 საკვლევი ობიექტით, დიდი წვლილი შეაქვს აგრარული სექტორის პროდუქტიულობის ზრდასა და ახალი ტექნოლოგიების ათვისებაში.
მძიმე მრეწველობა და ინჟინერია
ტამილ ნადუ არის ერთ-ერთი ყველაზე ურბანისტული შტატი მთელს ინდოეთში. მსუბუქი მრეწველობის კომპანიების გარდა, ძალიან ბევრი მძიმე მრეწველობის კომპანიაა განთავსებული ჩენაის მახლობლად. აქ შევხვდებით, როგორც ენერგო კომპანიებს, ასევე ბრენდული საათების კომპანიიდან დაწყებული ცემენტის მწარმოებელი კომპანიით დასრულებული. აღსანიშნავია, რომ კოიამპუტური ასევე იწოდება ტუმბოს ქალაქად, რადგან ის არის მოტორებისა და ტუმბოების ორი მესამედის მიმწოდებელი ინდოეთის ბაზარზე. ქალაქი ასევე არის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ექსპორტიორი სველი საფქვავებისა და ავტონაწილების.
ელექტრონიკა და პროგრამული უზრუნველყოფა
ელექტრონიკის წარმოება მზარდი ინდუსტრიაა ტამილ ნადუში, ძალიან ბევრი საერთაშორისო კომპანიის, როგორიცაა: ნოკია, მოტოროლა, ფლექსტრონიქსი, სონი-ერიქსონი, სამსუნგი და სხვა, არჩევანია ჩენაი, როგორც მათი სამხრეთ აზიური წარმოების ჰაბი.
ტამილ ნადუ არის სიდიდით მეორე ექსპორტიორი პროგრამული უზრუნველყოფისა ინდოეთში. პროგრამული უზრუნველყოფის ექსპორტში 29%-იანი ზრდა შეინიშნება და 2008-2009 წლის მონაცემებით 5 მილიარდ აშშ დოლარს გადააჭარბა.
ადგილობრივი და გლობალური ტექნოლოგიური კომპანიების უმეტესობას, როგორიცაა: Syntel, Infosys, Wipro, HCL, Tata Consultancy Services, Verizon, Hewlett-Packard, Amazon.com, eBay, PayPal, IBM, Accenture, Ramco Systems, Computer Sciences Corporation,Cognizant Technology solutions, Tech Mahindra, Polaris, Aricent, MphasiS, Mindtree, Hexaware Technologies და სხვებს ოფისი აქვთ სწორედ ტამილ ნადუში. მინი|[[რანგანათჰის ტაძარი|337პქ]]
ტურიზმი
ტამილ ნადუ უძველესი დროიდან წარმოადგენდა ტურიზმის ჰაბს. ბოლო წლების განმავლობაში შტატი გახდა ერთ-ერთი ლიდერი ადგილმდებარეობა ადგილობრივი თუ უცხოელი ტურისტებისათვის. შტატს ამჟამად აქვს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი სხვა ინდურ შტატს შორის დაახლოებით 248 მილიონი ვიზიტორით 2013 წელს. ყოველწლიური ზრდის ტემპი ამ ინდუსტრიისა 16%-ს აღწევს. შტატი გამოირჩევა რამდენიმე ჰინდური ტაძრით, რომელიც აშენებულია დრავიდიანული არქიტექტურით. ბრიფადეშვარას ტაძარი თანჯავურში, აშენებული ჩოლას იმპერიის მიერ, აერავატესვარას ტაძარი დურასურამში და შორეს ტაძარი, ასევე დიდი კოლექცია სხვა მონუმენტებისა აღიარებულია UNESCO-ს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებად. რანგანათჰის ტაძარი შრირანგამში არის ყველაზე დიდი მოქმედი ტაძარი მსოფლიოში.
ტამილ ნადუ ასევე ცნობილია თავისი სადგურებით, უამრავი ნაციონალური პარკით, ბიოსფეროს რეზერვებით, ცხოველთა მრავალფეროვნებით (აღსანიშნავია ადგილობრივი სპილო), დაცული ტყის ტერიტორიებით, ზოოპარკებით, ნიანგის ფერმებით.
კანიაკუმაარი, უკიდურესი სამხრეთი წერტილი ინდოეთის ნახევარკუნძულისა, ცნობილია თავისი ულამაზესი მზის ამოსვლით. მარინას სანაპირო ჩენაიში არის ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი სანაპირო მსოფლიოში. სამედიცინო მომსახურების წყალობით ჩენაიში, ველორეში, კოიმბატორში და მადურაიში, ტამილ ნადუ გამოირჩევა კარგად განვითარებული სამედიცინო ტურიზმით მთელს ინდოეთში.
ქორწინებისა და ოჯახის თავისებურებები
ქორწინებას აწყობენ უფროსები, ძირითად შემთხვევაში უფროსი და ან ძმა. გოგონას შეუძლია პირველი მენსტრუალური ციკლის შემდეგ დაქორწინება, მაგრამ დღესდღეობით ციკლიდან რამდენიმე წლის გასვლის შემდეგ ქორწინდებიან. მამრობითი სქესის წარმომადგენელი კი ოც წლამდე არ ქმნის ოჯახს. ქორწინებას მღვდელი აღასრულებს პატარძლის ოჯახში. სწორედ პატარძლის ოჯახი იღებს საკუთარ თავზე ყოველგვარ ხარჯებს და გარდა ამისა, აძლევს მზითევს. დაქორწინებული წყვილი აწყობს სახლს, ძირითადად ბიჭის სოფელში, მაგრამ თუ საჭიროა ბიჭის ან გოგოს ოჯახის სახლში ცხოვრობენ მანამ, სანამ ეს შესაძლებელია. ქორწინება რელიგიური ცერემონიაა. განქორწინება კი ძალიან რთულია მაღალი სოციალური კლასის წარმომადგენლებისთვის. რამდენიმეჯერ ამის გაკეთება კი უკიდურესად ულახავს მათ რეპუტაციას. ქვრივი ქალის ხელახალი ქორწინება აკრძალულია, განსაკუთრებით კი დაბალ კლასში. მინი|376x376პქ|ტამილის ტიპური ოჯახი|მარცხნივ ოჯახის წევრების რაოდენობა ძირითად შემთხვევაში ხუთი ან ექვსია. მცირეოდენი ქონების შემთხვევაში მარტო ცხოვრებას ანიჭებენ უპირატესობას. რაც შეეხება გავლენიან ოჯახებს, ისინი ან მსახურთან ან მასთან და მის ოჯახთან ერთად ცხოვრობენ. როდესაც ტამილელი კაცი მუშაობის მიზნით ქალაქში ჩადის საცხოვრებლად, ცდილობს, რომ საკუთარი ცოლ-შვილიც თან წაიყვანოს, ამიტომაც ტამილის ქალაქებში არ არის მდედრობითი სქესის ინდივიდების დეფიციტი, თუმცა ქალაქის ზოლში მოქცეული ოჯახები ხვდებიან, რომ სოფელში მცხოვრებთა რიცხვი ნელ-ნელა იკლებს. ტამილის მკვიდრთა შორის მემკვიდრეობისა და ქონების განაწილების საკითხი არაერთგვაროვანია. ტრადიციის მიხედვ
ით, შვილები, კერძოდ ბიჭები ადგილ-მამულს ინაწილებენ, გოგოები კი დედის ოქროსა და ძვირფასეულობას იღებენ როგორც მზითევით, ისე მემკვიდრეობით. გამონაკლისები, რა თქმა უნდა, ამ საკითხთან დაკავშირებითაც არსებობს. ადამიანებს საკუთარი სურვილის შესაბამისად შეუძლიათ დაწერონ ანდერძი.
ტამილელებს შორის ურთიერთობები იშვიათად არის დაძაბული, ისინი გამოირჩევიან წრფელი სტუმართმოყვარეობით. ძალიან უყვართ ბავშვები. ნათესავების შვილებს დროებით იტოვებენ, მეტიც, ხანდახან შვილადაც კი აჰყავთ ისინი. ტამილელთა წარმოდგენით, ზოგიერთ მამრობითი სქესის ღმერთს აქვს ბავშვისთვის დამახასიათებელი ნაკვთები და ამგვარად დახატული ღმერთის გამოსახულებებს მრავლად შეხვდებით ტამილელთა სახლებში. მათ ლიტერატურაშიც კი ხშირია ბავშვთა თემატიკა.
ბავშვის აღზრდის ერთ-ერთი დეტალი არის ის, რომ მათ ძალიან ადრეულ ასაკში აჩვევენ ტუალეტის გამოყენებას და საფენებს მცირე რაოდენობით მოახმარენ. ექვსი თვის ბავშვს ტამილელები ბრინჯს აჭმევენ. მშობლების დამსახურებით ისინი დიდი რაოდენობით სიტყვებს სწავლობენ და ეუფლებიან სხეულის ენას. სკოლაში მოსიარულე ბავშვები ხშირად არიან მამისგან ფიზიკური დასჯის მსხვერპლნი. გოგოები საოჯახო საქმეებში ეხმარებიან დედას, ბიჭები კი იმ შემთხვევაში, თუ არ იმყოფებიან სკოლაში, დაკავებულები არიან სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით ან ათი წლიდან უკვე მწყემსავენ ცხოველებს. სოფლების უმეტესობას  საკუთარი დაწყებითი სკოლა, მრავალ მათგანს კი ასევე საშუალო სკოლა აქვს. აქედან გამომდინარე, განათლების დონე არც თუ ისე დაბალია.
გოგოების პირველი მენსტრუაცია ტამილელთა გაგებით, უმნიშვნელოვანესი ცხოვრებისეული ეტაპია გოგოს ცხოვრებაში. მეგობრებისა და ნათესავებისთვის იმართება ნადიმი, რომლის დამსწრეებსაც გოგონასთვის მოაქვთ საჩუქრები. ამ დღესასწაულზე საქორწინო ასაკს მიღწეული გოგონა გამოეწყობა სპეციალური სამოსით-სარით და აღნიშნავს საკუთარ მოწიფულობას. ეს ცერემონია დაკავშირებულია დრავიდების სისხლით ნათესაობასა და ქორწინების სისტემასთან.
ქორწილის ცერემონია
როდესაც ტამილელთა ქორწილის ცერემონიაზე შეაბიჯებთ, გეგონებათ, რომ სამეფო კარის წვეულებაზე მოხვდით.თითოეულ დეტალზე არის ყურადღება გამახვილებული. ყველაფერი გარემოცულია ოქროს ნაკეთობებითა და აგრეთვე,  ჭარბობს წითელი და ზაფრანის ფერები, რათა  დეკორაციები მდიდრულად წარმოაჩინოს. თვლიან, რომ ეს ფერები სისუფთავესა და გრძნობის სიმძაფრეს გამოხატავს. ქორწილები დაფუძნებულია ინდუიზმის ძველ საღმრთო წყაროებზე. მაგრამ ამასთან ერთად, თანამედროვე შტრიხებიც არის დამატებული. ქორწილის თარიღი ინდუსურ კალენდარზე მორგებული უნდა იყოს. თვეს და რიცხვს მღვდელი წყვეტს. მღვდელი, აგრეთვე, მთელი ცერემონიალის განმავლობაში საჭიროა. მშობლები დიდ როლს ასრულებენ ცერემონიალში. მღვდელი მათ ეკითხება, თანახმა არიან თუ არა ქორწინების. დიდი ოჯახები ჩართულები არიან სტუმრების მიღებაში, ქოქოსის გახსნაში, რაც ერთ-ერთი რიტუალია, აგრეთვე დადიან სტუმრებს შორის და სთხოვენ მათ იმ საქორწინო ყელსაბამის დალოცვას, რომელიც ლანგარზეა განთავსებული და განკუთვნილია პატარძლისთვის. მინი|378x378px|ქორწილი ტამილის კულტურაშიცერემონია საკმაოდ გრძელი პროცესია. მას შემდეგ, რაც წყვილი შემოვა, მღვდელი ასრულებს რელიგიურ რიტუალს, სახელად განეშ ფუჯას. ამის შემდეგ ის და წყვილის მშობლები აკურთხევენ ახალდაქორწინებულებს. პატარძალი კი იცვლის სამოსს და იცვამს მეორე სარის. როდესაც ის თავის მეუღლეს გამოეცხადება, იგი ყელსაბამს უკეთებს ქალს. ეს ფორმალური ჟესტია, რათა ქორწინება ოფიციალურად გამოცხადდეს. შემდეგ  წყვილი სამჯერ შემოუვლის წმინდა ცეცხლს. სტუმრები და მშობლები კი მათ აკურთებენ. აგრეთვე, ერთ-ერთი წეს-ჩვეულებაა, რომ დაქორწინებული წყვილი ახტება სხვადასხვა გაფორმებით შემკულ ცოცხს, რაც ნიშნავს ორი ოჯახის გაერთიანებას.
ტამილელთათვის ციფრი-ოთხი ასოცირდება სიკვდილთან. რვა კი ბედნიერებასთან. ეს სტუმრებმა აუცილებლად უნდა გაითვალისწინონ. მათი სია თავს უყრის 250-ზე მეტ ადამიანს. ზოგ შემთხვევაში 600-700-საც კი. ისინი ცერემონიაზე ძირს სხდებიან.
ტამილელებს ქორწილის განმავლობაში ერთი კომიკური ტრადიციაც აქვთ. სასიძო საკურთხეველთან მისვლამდე იხდის ფეხსაცმელს. პატარძლის ოჯახის წევრები, ძირითადად დები და ძმები კი ცდილობენ მას მოპარონ ფეხსაცმელი. ბიჭის ოჯახი კი ამის საშუალებას არ აძლევს. თუ პატარძლის ოჯახმა მიზანს მიაღწია და ხელში ჩიაგდო სასიძოს ფეხსაცმელი, მათ მანამდე უჭირავთ ის, სანამ ამ „მძევლისთვის“ გამოსასყიდს არ მიიღებენ.
ტამილელი ქალის უჩვეულო ძალები
მინი|ტამილელი ქალის პორტრეტი „ქალის მეშვეობით ხდება არსებობა და მას შეუძლია ყველაფრის დაღუპვაც.“-ეს არის ტამილური ანდაზა, რომელიც აჯამებს მათ დილემას: ტამილელი ქალი ითვლება განსაცვიფრებელი ძალის პატრონად. მას შეუძლია, სიცოცხლე შთაბეროს  ან სიკვდილის პირას მიიყვანოს ყველაფერი. მიუხედავად მათი ყოველდღიური მძიმე სამუშაოებისა და სხვებისადმი დამორჩილებისა, ტამილელებს სწამთ, რომ ქალებს შეუძლიათ აკონტროლონ და შეცვალონ მოვლენები და მეტიც, სიკვდილისგან იხსნან საკუთარი მეუღლეები. მათ ძალებს არ აღემატება ყველა ქალაქის დანგრევა. ისინი გაიგივებულნი არიან ღმერთთან, ვინაიდან, ძალუძთ ჯანმრთელობა თუ სიმდიდრე მიანიჭონ საკუთარ ნათესავებსა და მეგობრებს. ქალის წყევლის ტამილში ყველას ეშინია, დალოცვას კი მოუთმენლად ელიან ხოლმე. მისმა წყევლამ, შესაძლოა,ძალიან სწრაფად დაღუპოს ბოროტი ნათესავები. იმისათვის, რომ მართოს საკუთარი ძალები, გაბატონებული იდეოლოგიის თანახმად, ქალი აუცილებლად უნდა აკონტროლოს მამრობითი სქესის წარმომადგენელმა ქალის ოჯახსა და ნათესაობაში. ქორწილამდე მთელ თავის ძალებს მიმართავს მამისა და ძმის საკეთილდღეოდ, ქორწილის შემდეგ კი იგი აძლევს ჯანმრთელობას, კეთილდღეობასა და რაც მთავარია, ვაჟებს საკუთარი ქმრის ოჯახსა და საგვარეულოს. ტამილურ ფოლკლორში მდედრებს შეუძლიათ აკონტროლონ და მართონ საკუთარი თავები იმ შემთხვევაში, თუ არის ამის საჭიროება. ქალს აქვს უნარი, გამოასწოროს თავისი ადამიანური ქცევები. იმ შემთხვევაში, რომ გახდეს ღვთის მსგავსი, იგი აუცილებლად უნდა იყოს უმწიკვლო ქალწული. თავის კონტროლის გარკვეული წესები, რომელთანაც მრავალი რიტუალია დაკავშირებული, ტამილელ ქალს განასხვავებს ჩრდილოეთ ინდოეთის მდედრისაგან. ქალის როლისა და ძალის აღქმები, აგრეთვე რელიგიური ქმედებები, მკვეთრად გამოარჩევს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ინდოეთის მკვიდრთ.
“მითი ქალური ბოროტების შესახებ“ ასურათებს ორმაგი ბუნების მქონე ქალს. მისი მნიშვნელოვანი სურათები ყველგან დაფუძნებულია სექსუალურობაზე. აქედან გამომდინარე, ჩვენ მის ორგვარ ბუნებას აღვწერთ. იგი არის როგორც აღმზრდელი და განმკურნებელი, ისე ჯადოქარი და როსკიპი.
ტამილელი ქალის ცხოვრების ციკლი
ქალები, რომლებსაც კაცები დაუფარავად აკონტროლებენ, ითვლებიან ყველაზე პატივსაცემად. ასეთია, მაგალითად, გათხოვილი ქალი, რომელიც ხელშემწყობი და კეთილმოსურნეა და რომლის დალოცვაც როგორც ქორწილის დროს, ისე სხვა შემთხვევაშიც ძალიან მნიშვნელოვანია. ქვრივი ქალი ყველა ინდივიდისათვის ხელშემშლელია. მათ არ ჰყავთ ქმარი გასაკონტროლებლად და მხოლოდ და მხოლოდ იმის გამო არიან ქვრივები, რომ ამ ან წინა ცხოვრებაში მართებულად არ იქცეოდნენ. ტამილელთა წარმოდგენით, თუ ქალი სათანადოდ ასრულებს აღთქმას, მისი ქმარი არ გარდაიცვლება უდროოდ. თუ ქალი უნაყოფოა, ის არის ცოდვილი. ტამილური ეპოსის ამონარიდია: „ მეფეო, ამ ქვეყანაზე მე არ მყავს ვაჟი, ამიტომაც მეძახიან ცოდვილს...ცოდვილს ამის გამო.“ უშვილო ქალი, როგორც ქვრივი, აღიქმება საშიშად, ბოროტ სულად. საკუთარი უნაყოფობის გამო მას შეუძლია ზიანი მიაყენოს სხვებს. მინი|272x272პქ|სატის ცერემონია
The Sati Pratha
სატი არის უძველესი ინდური ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც ქალს შეუძლია ცეცხლში დაიწვას საკუთარი თავი ქმრის დაკრძალვის ცერემონიიის დროს. ეს მიიჩნევა კეთილშობილურ და პატივსაცემ საქციელად და ქვრივი დარწმუნებულია, რომ ამ ჟესტის შემდეგ ის ქმართან ერთად სამოთხეში ხვდება. ეს არის ერთგვარი ჯილდო თავგანწირვისთვის. ის ხდება ქალღმერთი და მის პატივსაცემად ქანდაკება აღიმართება. ყველაზე ცნობილი ტაძარი, რანი სატი , ერთ-ერთი მაგალითია.
ეს ტრადიცია ახლა უარყოფილია და მისი შესრულების მცდელობა კანონით ისჯება.
ნათესაობა და მემკვიდრეობა
დრავიდების სანათესაო სისტემა, ბიძაშვილებს შორის ქორწინებით, არის ანთროპოლოგიური თეორიული მსჯელობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საგანი. ფიქტიური ეგზოგამიური კლანი ბრაჰმანების პრივილეგირებული ფენის მხოლოდ მცირე ნაწილში არის აღმოჩენილი. წარმოშობა სამ თაობას შორის ბევრი ოჯახისთვის არ არის მნიშვნელოვანი ფაქტორი. ძირითადად ინდიელი ტამილები არიან მამის ხაზის მიმდევრები, რაც გულისხმობს იმას, რომ ტამილის კულტურაში ამ ეტაპზე იყო პატრიარქალური რეჟიმი, მაგრამ, ამისგან განსხვავებით, ჩრდილოეთ ინდოეთში ბევრად მნიშვნელოვანია მატრიარქალური შტრიხები. მაგალითად: რამდენიმე თვის განმავლობაში ქალს აქვს შესაძლებლობა დარჩეს იმ სახლში ან იმ ადგილას, სადაც იმშობიარა, იმ მიზნით, რომ გადალახოს პოსტსამშობიარო ეტაპი, დაისვენოს, აიმაღლოს თვიშეფასება და გაიწვრთნას ბავშვის მოვლის საკითხებში.
ნათესაობის ტერმინიოლოგია
მამრობითი სქესის წარმომადგენლებისთვის მდედრობითი სქესი კლასიფიცირდება, როგორც და ან დაუოჯახებელი ბიძაშვილი, რომელთანაც შესაძლებელია ქორწინება. მამრები უპირატესობას ანიჭებენ დედის ძმისშვილ გოგოსთან დაქორწინებას, მაშინ, როდესაც ზოგიერთ ჯგუფში მისაღებია მამის დის შვილ გოგოსთან და უფროსი დის შვილთან დაქორწინება.
ტერმინოლოგიურად გვაქვს შემდეგი სიტყვები :
მამანი - ნიშნავს ცოლის მამას, სიმამრს ან დედის ძმას, რომელიც შეიძლება იგივე პერსონა იყოს.
მაკანი- კაცისთვის არის ღვიძლი შვილი, ძმის შვილი და შვილის მამრი ბიძაშვილი.
ტერმინები ასევე ერთმანეთისგან განარჩევს უფროს და უმცროს დედმამიშვილებს.
სოციალური მოწყობა
მინი|ტამილელი ბრაჰმანი წყვილი ჩენაიში, ინდოეთი სოფლებში საზოგადოება სოციალური კლასების, კასტების მიხედვითაა ორგანიზებული. ცალკეული კასტები იკავებენ სოფლის გარკვეულ ნაწილებს. დიდ სოფლებსა და ქალაქებს შეიძლება ჰქონდეს ბრაქმანის ქუჩა, რომლის ბოლოშიც განთავსებულია ტაძარი. წარსულში ტაძარში შესვლა დაბალი კასტების წარმომადგენლებს ეკრძალებოდათ და ბრაჰმანები, ძირითადად, თავს არიდებდნენ ისეთი საკვების მიღებას, რომელიც სახლში არ იყო მომზადებული. სოფლის ყავის მაღაზიებს 1980-იან წლებში გამოყოფილი ჰქონდათ სპეციალური სკამები საშუალო კასტებისთვის, დაბალი სკამები მომუშავე კასტებისთვის და იატაკი ყველაზე დაბალი კასტებისთვის. სამივე ჯგუფს განსხვავებული ჭიქა ჰქონდა. მეორე საუკუნის მიწურულს კასტების დიფერენცირება ამ კუთხით შედარებით შემცირდა სოფლებშიც კი, მაშინ, როდესაც სოფლის მეურნეობაში უფრო მეტად დასაქმებული კასტები ზრდიან მათი ნაკვეთების ფართობს და არჩევნების გზით ცდილობენ პოლიტიკური ძალის ზრდას. ბრაჰმანები ათწლეულების განმავლობაში იყენებდნენ განათლებას ქალაქურ სტილთან ადაპტაციისთვის, ასევე მრავალი კასტა ქალაქებში გადავიდა საცხოვრებლად მუშაობისა და მომსახურების სფეროში დასაქმების მიზნით. მთავრობა და განათლებული კლასის ადამიანები ცდილობენ საკუთარი ძალაუფლებისა და პრივილეგიების შენარჩუნებას ინგლისური ენის გამოყენებით, ამიტომ მცირე ქალაქების მცხოვრები ტამილელებიც კი ითხოვენ იმას, რომ მათ სკოლებში ბავშვებმა შეძლონ ინგლისური ენის საშუალო დონეზე შესწავლა.
პოლიტიკური ორგანიზაცია
ტრადიცულად ბევრ კასტაში, ან დიდი კასტებში მაინც, ჰქონდათ კასტური პანჩაიატსი (საბჭოები), რომლებიც კასტური ქცევის წესებს განსაზღვავენ. ასეთი საბჭოები ხშირად არაფორმალურიც იყო. ბოლო ათწლეულების განმავლობაში შტატის მმართველობამ შექმნა არჩევითი სოფლის პანჩაიატსები, რომელთაც საკუთარ თავზე უნდა აეღოთ სოფლის მართვა და განვითარება. მაგრამ ეს წამოწყება უგულებელყოფილ იქნა შტატის პოლიტიკოსების მიერ, რადგან ისინი სოფლის საბჭოებში ხედავდნენ საფრთხეს. პოლიტიკური პარტიების კონკურენციამ ხალხის ხმებისათვის მთელი შტატის მასშტაბით შეაღწია სოფლის ინსტიტუტებში და ძირითადად დრავიდული იდენტობის წარმომადგენლებს ირჩევდნენ სამთავრობო პარტიის დომინანტ წევრებად. ხოლო დაწინაურებული და მიწისმფლობელი ოჯახები საკუთარ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ძალაუფლებას იხვეჭდნენ ამ ახალი მექანიზმებით, მაშინ, როდესაც მსგავსი პოზიცია მშრომელთა და მდაბიოთა კასტებისა იგივე რჩება.
სოციალური კონტროლი
დაძაბული მდგომარეობის საწყისი ტამილის კულტურის სოფლებში არის პრივილეგირებული ფენის ნორმები და ჩვევები, მათი საქციელები, ასევე განსხვავებულობა პრივილეგირებულ ფენებს შორის და მიწებისთვის დავა.
პრივილეგირებულ ფენასა და სოფლის უხუცესებს შეუძლიათ შემაძრწუნებელი განაჩენის გამოტანასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც ეხებათ წესებისა და ჩვეულებების ნორმების დამრღვევებს, ასევე სქესობრივ, სექსუალურ კავშირებს.
პრივილეგირებული ფენის კონფლიქტები ზოგჯერ მწიფდება არასაკმარისი რესურსის განაწილების გამო, ძირითადად ამ კულტურაში პრობლემატური რესურსი იყო წყალი, რომლის სიმწირის გამოც მისი გაყოფა საზოგადოებაში დიდ პრობლემას წარმოადგენდა, შესაბამისად, იწყებოდა კონფლიქტები და უთანხმოებები ყველასათვის მომგებიან განაწილებასთან დაკავშირებით. ასევე ხშირად ოჯახის პრესტიჟისა და სახელის სიმტკიცისთვის დიდხნიანი ბრძოლები მიმდინარეობდა. ინდივიდებს, რომლებიც თავს არაკომფორტულად გრძნობდნენ, ნებისმიერ სიტუაციაში შეეძლოთ პოლიციის გამოძახება. ყველაზე დაბალი ადმინისტრაციული დონე არის ტალუკი, რომელიც განთავსებულია ქალაქის ცენტრში, პოლიციის ოფისების, მიწის სარეგისტრაციოს, ელექტროენერგიის მომმარაგებელი დაწესებულების, ადგილობრივი სასამართლოს და გოგოებისა და ბიჭებისთვის განკუთვნილი უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებების გვერდით. მეორე ადმინისტრაციული დონე არის ოლქები, რომლებიც რიცხობრივად დაახლოებით ოცის ტოლია ტამილ ნადუს კულტურაში. ეს ოლქები იმართება გადასახადების ამკრეფთა მიერ, რომლებიც დიდი ძალაუფლებით სარგებლობენ. მესამე დონე კი შტატებია, დედაქალაქით-მადრასი.
რწმენა
მინი|მურუგანი - ინდუისტური ბრძოლის ღვთაება პროვინციული ინდუიზმი საკმაოდ რეზონანსულია იმ გაგებით, რომ ის საკმაოდ ფართო და შთამბეჭდავი რელიგიაა. რეზონანსულობას განაპირობებს ის ფაქტორიც, რომ ინდუიზმმა ფესვები ჯერ კიდევ ანტიკური ქალაქების ცენტრებში გაიდგა. სარწმუნოება ძალიან ბევრ ღვთაებას სცემს თაყვანს. ღვთაებათა ნაირსახეობა, თავის მხრივ, სოციალური დაჯგუფებებისა თუ კასტების მრავალფეროვნებამ განაპირობა. ქალ და კაც ღვთაებებს ერთმანეთისაგან მკვეთრად განსხვავებული ფუნქციები აქვთ. ქალი ღვთაებები რაოდენობრივად აღემატებიან კაც ღვთაებებს. გვხვდება ნაყოფიერების, ჯანმრთელობის და სხვადასხვა ცხოვრებისეული სიტუაციის ქალი ღვთაება. მამაკაცი ღვთაებები კი, როგორც წესი, დამცველების როლს თამაშობენ. ამრიგად, თუ ქალი ღვთაებები მათ რაოდენობრივად აჭარბებდნენ, კაცი ღვთაებები ძალაუფლებით აღემატებოდნენ საპირისპირო სქესის ღმერთებს.
წყაროსთავის ნამოსახლარი
წყაროსთავის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ წყაროსთავში, მრავალწელისხევის (ჯანგირის) მარცხენა სანაპიროზე, პატარა ტერასაზე. განეკუთვნება ახ. წ. l ათასწლეულის l ნახევარს. 1997 წელს, ძეგლზე მცირე, საველე სამუშაოები ჩაატარა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). გაიწმინდა მშრალი წყობით ნაგები შენობის ორივე კედელი (სიმაღლე 1 მეტრი). შენობას დასავლეთიდან მიდგმული ჰქონდა ორი პატარა სათავსი. მოპოვებულ, კერამიკულ მასალაში ჭარბობს მოყვითალო ფერის კერამიკა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტამილის კულტურა
გარდაცვალება და სიცოცხლე სიკვდილის შემდეგ
ტამილის ტომის წევრებს ღრმად არ სწამთ სიკვდილის შემდეგ ახალ სხეულში ჩასახლების ფენომენის, თუმცა ერთ დებულებას ყველა ეთანხმება: თუ ახალშობილი დაიღუპება, ის აუცილებლად მოევლინება ქვეყანას ხელახლა იმავე ოჯახის ახალ წევრად. დაკრძალვა, როგორც წესი, ხდება ზუსტად სახლის ქვევით, ან მიმდებარე ტერიტორიაზე. გარდაცვლილს ახვევენ რაიმე ნაჭერში და ისე ათავსებენ საფლავში. ნათესავი მამაკაცები წყლით სავსე თიხის თასით ხელში საფლავს გარშემო უვლიან. შემდეგ მკვეთრი მოძრაობით საფლავზევე ტეხავენ ჭურჭელს. ამ დროს ქალები უბრალოდ დგანან და აკვირდებიან პროცესს. ყველაფერი რომ ჩაივლის, სახლი საფუძვლიანად უნდა დალაგდეს და საშუალო ზომის სუფრა უნდა გაიშალოს. თუ მნიშვნელოვანი პიროვნება გარდაიცვლება, საფლავზე სპეციალურ წარწერასაც აკეთებენ და წლისთავსაც უხდიან.
The Aghori Sadhus,  კანიბალიზმი
აგორისი გულისხმობს გარკვეულ სექტას, რომლებიც თაყვანს სცემენ  შივას,  როგორც უმაღლეს ღვთაებას. მათ სწამთ, რომ შივამ შექმნა ყველაფერი და ამიტომაც, ცუდი და მიუღებელი არაფერია. ამ მიზეზის გამო ისინი სვამენ ალკოჰოლს, იღებენ ნარკოტიკებს, ჭამენ ხორცს. ტაბუდადებული არაფერია. ერთადერთი, რაც მათ ტრადიციებს ანომალურს ხდის, არის კანიბალიზმი. გარდაცვლილი სხეულები, რომლებიც მდინარეზე ტივტივებს, აგორის წევრთა საკვებს წარმოადგენს. ისინი ადამიანის ხორცს უმად ჭამენ.
ღმერთის დაბადების დღე
უამრავ რელიგიურ დღესასწაულთან ერთად არის კიდევ ერთი დღე, რომელსაც ტომის წევრები დიდი ზეიმით აღნიშნავენ - რომელიმე ღვთაების დაბადების დღე. ამ ღირსშესანიშნავ დღეს მოსახლეობა ღვთაების ქანდაკებას მისთვის განკუთვნილი ადგილიდან ააბრძანებს და მთელ სოფელს ჩამოატარებს ზარ-ზეიმით. როდესაც აღინიშნება დიადი ღვთაების დაბადების დღე, ასობით და ათასობით პილიგრიმი სტუმრობს სოფელს ისეთი ქალაქებიდან, როგორებიც, მაგალითად, მადურაი ან პალანია.
პონგალი (Pongal)
კიდევ ერთი დღესასწაული, რომელიც მხოლოდ ტამილის ტომისათვისაა დამახასიათებელი, არის პონგალი. აღინიშნება 13 იანვრიდან 16 იანვრის ჩათვლით.ამ დღეებში ტომის წევრები მცირე მონათესავე ჯგუფებად იყოფიან. თითოეული ჯგუფი საკუთარი ტაძრის წინ განლაგდება, კოლექტიურად ხარშავს ბრინჯს და კოლექტიურადვე მიირთმევს მას. მომზადებული კერძი მზის ღმერთს ეძღვნება. ეს ტრადიცია 1000 წელზე მეტს ითვლის. სიტყვა „პონგალი“ ტამილის ენიდან ითარგმნება, როგორც „სიჭარბე“, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს დღესასწაული სიმდიდრის, სიუხვისა და ნაყოფიერების სიმბოლოა. პონგალის ოთხდღიანი პროცესი განსაკუთრებით საყვარელი პერიოდია ვეგეტარიანელი ტამილელებისთვის, ვინაიდან ფესტივალის დროს იკრძალება მსხვილფეხა საქონლის დაკვლა და უკვე დაკლულის მირთმევა.მინი|280x280px|პონგალის ფესტივალი |მარცხნივ
დღე პირველი - ბოგი
ამ დღეს ტამილ ნადუს წევრები უარს ამბობენ ძველ ჩვევებზე და სრულ მზადყოფნას აცხადებენ ახალი მისწრაფებებისთვის. ანთებენ დიდ კოცონს, რომელშიც წვავენ ყველა ნივთს, რაც მათში არასასიამოვნო გრძნობებს იწვევს. დიასახლისები სახლებს ალაგებენ, რთავენ, ღებავენ, რათა სადღესასწაულო იერი მისცენ. მამაკაცები სეზონურ ხილს აგროვებენ, დიდ ჯამებში უყრიან თავს და თითოეულ ჯამში ფულს ამატებენ. შემდეგ დააყენებენ ბავშვებს და ჯამის შიგთავსს მათი მიმართულებით ყრიან. ბავშვები მთელ დღეს მიმოფანტული ხილისა და ფულის შეგროვებაში ატარებენ.
დღე მეორე - ტაი პონგალი
ფესტივალის მეორე დღე მთავარ დღედ მიიჩნევა. ეს არის დღე, როდესაც, ინდური ზოდიაქოს მიხედვით, მზე მეათე სახლში შედის. ამ დღეს დუღდება რძე დიდ ჭურჭელში. ადუღების შემდგომ რძეს ამატებენ ბრინჯს. კერძს მიირთმევს ყველა ოჯახის თითოეული წევრი, როგორც წესი, ხილთან ერთად.
ტამილელები ამ დღეს სახლის დეკორაციებს ბანანებსა და მანგოებს ამატებენ. ბრინჯის ფქვილით კი სხვადასხვა დეკორაციას აკეთებენ. ოჯახის უფროსი წევრები უმცროსებს საჩუქრებს ჩუქნიან.
დღე მეორე - მაატუ პონგალი
ეს დღე რიტუალებით მეტად დატვირთულია.
ტამილ ნადუს წევრები ძალიან დიდ პატივს სცემენ რქოსან საქონელს. ის მათთვის ნაყოფიერების სიმბოლოა. ამ დღეს ტომის ყველა ოჯახი საკუთარ საქონელს რქებს უღებავს ლამაზ ფერებში, მორთავს, ერთგვარი გვირგვინის იმიტაციას უკეთებს თავზე და ისე გამოჰყავს ფესტივალზე.
არანაკლებად უყვართ სიცოცხლის სიმბოლოდ მიჩნეული ჩიტები. ქალებსა და ბავშვებს ამ დღეს ფრინველების დაპურება ევალებათ.
ცხოველებისა და ფრინველებისადმი მიძღვნილი რიტუალების გარდა, ეს დღე სხვადასხვა მხიარულ თამაშსაც ითვალისწინებს.
დღე მეოთხე - კაანუმ პონგალი
სიტყვა კაანუმ ნიშნავს სტუმრობას. ამ დღეს ბევრი ოჯახი ერთიანდება. დაოჯახებული ძმები გათხოვილ დებს სტუმრობენ და სიყვარულის ნიშნად საჩუქრები მიაქვთ მათთან. მიწის მფლობელები მათ მიერ დაქირავებულ პირებს უძღვნიან საჩუქრებს ფულის, საკვებისა თუ ტანსაცმლის სახით. სოფლის მაცხოვრებლები მეგობრებსა და ნათესავებს სტუმრობენ. ქალაქების მაცხოვრებელნი კი ზღვის სანაპიროებზე ან გასართობ პარკებში გადიან ოჯახის წევრებთან ერთად.
ეს ერთგვარი მადლიერების დღეა. ოჯახის წევრები ერთმანეთს საჩუქრებისა თუ ვერბალური სახით მადლობას უხდიან ყველაფრისთვის.
ახალი წელი - პუსანდუ
აღნიშნავენ აპრილის შუა რიცხვებში. მინი|305x305პქ|ტრადიცული ახალი წელი ტამილის კულტურაში, 2008 წელიზეიმი 14 აპრილს იწყება. ამ დღეს იწყება ტამილის მზის კალენდრის პირველი თვის ათვლა. პუსანდუს საღამოს თითოეული ოჯახი დიდ ხონჩას ავსებს სამი სახეობის ხილით, სამკაულებით, ფულით, ყვავილებითა და სარკით. ხონჩა, ტრადიციისამებრ, იხსნება მეორე დილას, როცა ოჯახის თითოეული წევრი იღვიძებს. მშობლები დაუოჯახებელ შვილებს ფულს ჩუქნიან, სამომავლო ნაყოფიერების სიმბოლოდ. შრი-ლანკელი ტამილები ახალი წლის აღნიშვნას სპეციალური მცენარეული აბაზანის მიღებით იწყებენ. ეს სამომავლო ჯანმრთელობის გარანტიად მიაჩნიათ.
ახალი წლის დღეებში ირთვება სახლები, ტაძრები, ეწყობა გამოფენები, მანქანის ფესტივალი.
შეზღუდული უნარებისგან ბავშვების განკურნება - ყელამდე დამარხვა
ეს ტრადიცია მზის დაბნელების დროს ტარდება. მზის ამოსვლამდე თხრიან საკმარისად ღრმა ორმოებს. რამდენიმე საათის განმავლობაში ბავშვები იქ იმყოფებიან. შეზღუდული უნარის მქონე ბავშვების ორმოში განთავსების დრო მერყეობს ერთიდან 6 საათამდე. ბევრ მშობელს სწამს, რომ შეზღუდული უნარი ბავშვებში გამოწვეულია მზის დაბნელების უარყოფითი ეფექტით. გაშიშვლებულ ბავშვებს ტალახში იმიტომ მარხავენ, რომ რელიგიური წარმოდგენებით ტალახი ითვლება წმინდად. ბევრი მშობელი აცხადებს, რომ ამ ტრადიციას ძალიან მნიშვნელოვანი შედეგები აქვს, იმდენად მნიშვნელოვანიც კი, რომ ბავშვები იკურნებიან.
რაც შეეხება კანის დაავადებების მკურნალობის მეთოდს (Made Snana) დაბალი ფენისთვის, ეს ხდება შემდეგნაირად: მიწაზე შლიან ბანანის ხის ფოთლებს და ზედ წვებიან.
1979 წელს „Made Snana“ აიკრძალა, მაგრამ ამან ბევრი ადამიანის პროტესტი გამოიწვია და შესაბამისად ტრადიცია აღდგა.
ადამიანის და ცხოველის ქორწინება
ინდოეთის ზოგიერთ ნაწილში მიჩნეულია, რომ მოჩვენებებს შეუძლიათ ჩასახლდნენ კონკრეტულ ადამიანში, განსაკუთრებით კი იმ გოგოებში, რომლებსაც დაბადებისთანავე უკვე აქვთ კბილი და აგრეთვე მათში, რომლებიც არიან შეუხედავნი და აქვთ სახის გარკვეული ფიზიკური დეფორმაცია, ნაკლი. მიიჩნევა, რომ მოჩვენებები სწორედ ასეთ ინდივიდებს იპყრობენ. ერთადერთი გზა, რის შედეგადაც მოჩვენება გამოიდევნება ადამიანის სხეულიდან, არის ცხოველებთან დაქორწინება. კონკრეტულად კი თხასთან ან ძაღლთან.
ქორწილის ცერემონია სტანდარტულად იმართება, ცეკვებით, ალკოჰოლითა და სხვადასხვა რიტუალით.
პატარძალი ცერემონიის შემდეგ თავისუფლდება ყოველგვარი შეზღუდვებისგან და შეუძლია მამაკაცთან დაქორწინება.
ხელოვნება
მინი|261x261პქ|ტამილის არქიტექტურა სამხრეთ ინდური მუსიკა, ცეკვა და არქიტექტურა ტანილ ნადუში შუა საუკუნეებიდან იწყებს გავრცელებას სამეფოს ინიციატივით. ეს ის პერიოდია, როდესაც ჩრდილოეთ ინდოეთი მოგულებს ჰქონდათ დაპყრობილი. ტამილისთვის დამახასიათებელი ტაძრები ძალიან მარტივად გამოსარჩევია სხვა კულტურებისაგან. მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი სიმაღლეა. ანტიკური არქიტექტურული წესების დაცვით აგებული ქვის ტაძრები ფართო, ერთმანეთში გამავალი დარბაზებისგან შედგება. უხვად გვხვდება სვეტები და ღვთაებათა ქანდაკებები.
თეატრალური დასების დღევანდელი საქმიანობა საკმაოდ დატვირთულ რეჟიმს მოითხოვს. ზოგიერთი პერფორმანსი მთელი ღამის განმავლობაში გრძელდება. ტამილის ტომის წევრები დგამენ ისეთი ცნობილი ნაწარმოებების თავისებურ ვერსიებს, როგორიცაა, მაგალითად, რამაიანა.
ამ ტომში დღეს უხვად შეხვდებით ილუზიონისტებს, ტრანსვესტიტ მოცეკვავეებს, მკითხავებს...
მედიცინა
სამკურნალოდ სხვადასხვა მეთოდს იყენებენ. მათ შორისაა მედიკამენტებით, მცენარეებით, შელოცვებით, ღვთაებათა ჩარევით მკურნალობა. სხეულს დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ. მიიჩნევენ, რომ კვებისას ბალანსი მთავარია და საკვებს ორ ძირითად კატეგორიად ყოფენ: ცხელი და ცივი. ვეგეტარიანელობა მეტად გავრცელებულია ყველა კასტასა თუ სოციალურ ფენაში. ეს ტომის წევრთა აზრით ორმაგი ზრუნვაა საკუთარ თავზე: ხორცზე - ჯანმრთელობის კუთხით და სულზეც - რელიგიური კუთხით.
სქოლიო
კატეგორია:ტამილური კულტურა
გეტაჰოვიტი
გეტაჰოვიტი (Գետահովիտ) — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 043 ადამიანს შეადგენდა.
დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი
დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი (West New Britain) — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ახალი ბრიტანეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. პროვინციაში ასევე შედის ვიტუს კუნძულები და კუნძული ლოლობაუ. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კიმბე, რომელიც სიდიდით ქვეყნის მესამე პორტია და ერთ-ერთი ყველაზე მზარდი ქალაქია ოკეანეთში.
გეოგრაფია
პროვინციის საერთო ფართობია — 20 387 კმ², რომლის დიდი ნაწილი წარმოადგენს მთიან რაიონებს და დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით.
ისტორია
ამ რეგიონის პირველი ევროპელი აღმომჩენები არიან გერმანელი მოგზაურები და ვაჭრები. ისინი დაკავებულები იყვნენ ან ვაჭრობით, ან ადგილობრივი ქოქოსის პალმების პლანტაციების შექმნით, რომელთა ნაყოფსაც იყენებდნენ ექსპორტზე მიმავალი კოპრის წარმოებისათვის. 1884 წელს გერმანელებმა ახალი გვინეა გამოაცხადეს სამეურვეო ტერიტორიად.
1914 წელს კუნძული ახალი ბრიტანეთი გადავიდა ავსტრალიის კონტროლ ქვეშ, რომელიც 1921 წლიდან მართავდა მას სამეურვეო ტერიტორიის რანგში ერთა ლიგის მანდატის საფუძველზე. მეორე მსოფლიო ომის წლებში პროვინციის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა დიდი ბრძოლები ავსტრალიის და ამერიკის ჯარებსა და იაპონიის ჯარებს შორის, რომელშიც იაპონელებმა განიცადეს გამანადგურებელი მარცხი 1945 წლისთვის.
1966 წელს ახალი ბრიტანეთის კუნძული გაიყო ორ პროვინციად: აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი და დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი. 1975 წლიდან ორივე პროვინცია დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია. 1976 წელს ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელი პაპუა-ახალი გვინეის დასავლეთი ახალი ბრიტანეთის პროვინცია, რომელშიც მუშაობა დაიწყო პროვინციულმა მთავრობამ.
მოსახლეობა
დასავლეთი ახალი ბრიტანეთის პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 264 264 ადამიანს (2011 წელს). სულ პროვინციის ტერიტორიაზე ცხოვრობს შვიდი ადგილობრივი ტომი (ნაკანაი, ბაკოვი, კოვე, უნეა, მალეუ, კაულონგი და აროვე), რომლებიც ლაპარაკობენ 25 მკვიდრ ავსტრონეზიულ ენებზე. ბევრი მაცხოვრებელი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად.
ეკონომიკა
ადგილობრივი ეკონომიკის საფუძველს შეადგენს სოფლის მეურნეობა. ექსპორტისათვის იწარმოება პალმის ზეთი.
სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
ჩისკილიის რაიონი
ჩისკილიის რაიონი (Distrito de Chisquilla) — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ბონგარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.070 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 346 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.98 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 174.96 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბონგარის პროვინციის რაიონები
აზერბაიჯანის რელიეფი
რელიეფის ფორმირება
აზერბაიჯანის თანამედროვე რელიეფის ჩამოყალიბების პროცესი სახელმწიფოს ისტორიის მანძილზე მიმდინარეობდა. აღსანიშნავია, რომ მთის ზონების დონე 2.5-4.5 კმ-ით გაიზარდა, ვაკეები 2.5-დან 3 კმ-მდე შემცირდა. მთის ფორმირების პროცესი მთლიანად დამოკიდებულია ტექტონიკური პროცესის სიჩქარეზე. ვაკეების გამოჩენა დამოკიდებულია საზღვაო და კონტინენტური ცვლილებების ფორმირებაზე.
ამ ეტაპზე, ტექტონიკური მოქმედებების მკვეთრი კონტრასტი იზრდება, იქმნება მდინარის სისტემის საფუძველები, რომლებიც ძველ ზედაპირებს ეფუძნება. შემდეგ ვერტიკალური ლანდშაფტის ეპოქა იწყება. ეგზოგენური პროცესების განახლდება ხდება.
აზერბაიჯანის რელიეფის მრავალფეროვნება მისი წარმოშობიდან გამომდინარეობს. ქვეყნის ტერიტორიაზე არსებობს ტექტონიკური, ვულკანური, ფსევდო-ვულკანური, გრავიტაციული, ფლუვიური, არიდულ-დენუსაციური, ეოლიანი, კარტისური, თალასოგენური და წარმოშობის სხვა ფორმები. ტექტონური რელიეფი ქვეყანაში ძალზედ გავრცელებულია. ტექტონიკური რელიეფის დამახასიათებელი ნიშნებია ლავა და მისი ნაკადები. ვულკანის ამოფრქვევის პროცესი გამოიწვია ხრეშის ნაკვეთების გამოვლენამ.
მთის ფსევდო-ვულკანური რელიეფის ტიპის ძირითადი ფორმები და კონუსური ფორმები გავრცელებულია გობუსტანში, აფშერონის ნახევარკუნძულზე, შირვანის ველის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, კასპიის ზღვის ბაქოს არქიპელაგზე და ა.შ.
მყინვარების გათხრებისა და დაგროვების აქტივობამ ხელი შეუწყო ხეობის გლუვი რელიეფის ჩამოყალიბებას. მარცხნივ|მინი|240x240პქ|ხინალუღი გრავიტაციული რელიეფი მოიცავს ზვავებსა და მეწყერებს. ზვავები ძირითადად გავრცელებულია შაჰდაღისა და ყიზილგაიას (კავკასიონი) პლატოებზე, მცირე კავკასიონზე (აღმოსავლეთ გოიჩა, მუროვდაღი, ყარაბაღის მაღლობი) და ქიაფაზის მთიან მასივზე.
მაღალმთიანი მეწყერის შედეგად ჩამოყალიბდა ქვეყნის მთის ტბები (გოქ-გიოლი, მარალ-გიოლი, განლი-გიოლი). კავკასიონის კეთილგანწყობილი ლითოლოგიურმა და ჰიდროგეოლოგიურმა პირობებმა მეწყერის ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშეს.
რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ფლუვიური რელიეფი ყველაზე ხშირად გვხვდება. ფლავური რელიეფის ფორმის ნათელი მაგალითია ტბა გოქ-გიოლი.
აეოლინის რელიეფის წარმოდგენილია ქვიშიანი ტიპებით, დუნებითა და ბორცვებით.
კარსტული რელიეფი ფართოდ გავრცელებულია დიდ და მცირე კავკასიაში, ნახშირწყალბადების ქანების ადგილებში. კრსტული რელიეფის მაგალითია მღვიმეები (აზიხის მღვიმე) და ჭები.
კასპიის აკუმულატორიულმა საქმიანობამ ხელი შეუწყო თალასოგენური რელიეფის ჩამოყალიბებას, რომელიც მოიცავს ტერასებსა და კლდეებს.
ქვეყნის მთაგორიან ნაწილში პოლეგენეტიკური რელიეფი გვხვდება.
მელიორაციისა და მშენებლობის პროცესმა გამოიწვია ანთროპოგენური (ტექნოგენური) რელიეფის ფორმირება, რომელიც, ძირითადად, შეინიშნება მტკვარ-არაქსის დაბლობში.
მცირე კავკასიონის რელიეფი
მცირე კავკასიონის ტერიტორია ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთსა და დასავლეთს მოიცავს. მთიანი სისტემა წარმოდგენილია, ძირითადად, ქედებით, რომელთაც არ გააჩნიათ ძირითადი წყალგამყოფი: მუროვდაღი, ყარაბაღი, მიხთოქანი და ა.შ.
შაჰდაღის ქედი იღებს სათავეს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთიდან, შაჰდაღის მწვერვალიდან და გრძელდება ხინალდაღის მწვერვლამდე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ხინალდაღის მწვერვალიდან აღმოსავლეთით მდებარეობს მუროვდაღის ქედი.
ჩრდილოეთით მდებარეობს ბაშქენდ-დესთაფურის ღრმული და შამქორის გუმბათოვანი მაღლობი.
აღმოსავლეთ გოიჩას ქედი მოიცავს ტბა გოიჩაისა და მდინარე თართარის წყალგამყოფ აუზებს. უმაღლესი მწვერვალია მთა ქათი დაღი (3437 მ). ყარაბაღის ქედი იწყება ჩრდილოეთიდან და გადაჭიმულია მდინარე არაქსამდე. ჩრდილო-დასავლეთით ეს ქედი უკავშირდება მუხთოქანის ქედს (მთა დელიდაგი, 3613 მ). ზანგეზურის ქედი გადაჭიმულია არაქსიის მდინარეზე და იგი ყველაზე მაღალია კავკასიონის მცირე ზომის ქედებს შორის.
დარალაიაზის ქედისათვის დამახასიათებელია ისეთი მწვერვალები, როგორიცაა ქუქუ - 3210 მ და ქეჩალდაღი - 3115 მ.
თალიშის მთიანი სისტემა
თალიშის მთები განლაგებულია რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით (ქვემო-არაქსის აუზი). მთები ჩამოყალიბებულია მესამე პერიოდის ქანების ნალექებიდან. აფშერონის ნახევარკუნძულის რელიეფი წარმოდგენილია რიგი ქედებით, მთებით, ასევე ტალახის ვულკანებით. არსებობს დიდი რაოდენობის პატარა მარილიანი ტბები.
მტკვრის დაბლობი
მტკვრის დაბლობი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრში. რელიეფის მოიცავს ფართო ვაკეებსა და მთისწინეთებს. აქ მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობი, რომელიც ყველაზე დიდია სამხრეთ კავკასიაში.
დაბლობების ჩრდილო-დასავლეთით განჯა-ყაზახის ვაკეებია გადაჭიმული. განჯა-ყაზახის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილსა და მტკვარ-არაქსის დაბლობზე მდებარეობენ ჯეირანჩოლის, აჯინაურის, ლანგაბის-ალიათის მთისწინეთები.
სამურ-დევეჩის დაბლობი
აფშერონის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთის მიმართულებით მდებარეობს სამურ-დევეჩის დაბლობი, რომელიც ეყრდნობა გუსარის ვაკეს. ამ დაბლობის უმეტესი ნაწილი ოკეანის დონის ქვემოთ მდებარეობს.
დაბლობები, შუამთიანეთი და მაღალმთიანეთი
აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ძირითადად ორი რელიეფის ფორმაა: დაბლობები და მაღალი მთები. მაღალმთიან ადგილებს მიეკუთვნება ნაკვეთი, რომლის სიმაღლე 2500 მ აჭარბებს. კავკასიონზე ეს არის: კავკასიონის მთავარი და გვერდითი ქედები; მცირე კავკასიონზე: ზანგეზური, მუროვადაღი და შაჰდაღის ქედის გვერდითი ნაწილები. ამ ტერიტორიაზე ნიადაგის საფარისა და ფლორის სუსტი განვითარებაა.
კავკასიონის მაღალმთიანეთს ახასიათებს მყინვარები და მთის მდინარეები. შუამთიანეთი იყოფა ღრმა ხეობებით.
მცირე კავკასიონის მთები მცირე სიმაღლით გამოირჩევა და შედგება რიგი ქედებისა და ყარაბაღის ვულკანური პლატოსაგან.
შუამთიანეთი იკავებს ნაკვეთებს სიმაღლით 1000-2500 მ. შუამთიანეთისათვის დამახასიათებელია ტერასები და ფერდობები.
დაბალმთიანეთი მოიცავს დაახლოებით 200 მ სიმაღლესა (გობუსტან და აჯინაური) და მთისწინეთ ნაკვეთებს 50-დან 100 მ-მდე. აქ მთის ფერდობები და გლუვი წყლები არსებობს. დამახასიათებელია არიდული-დენუსაციური პროცესების განვითარება.
გეომორფოლოგიური რეგიონები
მინი|260x260პქ|[[ბაზარდუზუ]] აზერბაიჯანის ტერიტორიის გეომორფოლოგიური სტრუქტურა კომპლექსურია. აქ არის დენუნსაციურ - სტრუქტურული მთები, სტრუქტურული ეროზიის მთები, ვულკანური მთები, აკუმულაციური დენუნსაციური პლატოები და ვაკეები, აკუმულაციური ვაკეები.
აღმოსავლეთის კავკასიონის რეგიონი ხასიათდება ნივალ-გლუვური და გადაჭარბებული გლუვური რელიეფის ფორმებით. ძირითადი სახეობებია: ხეობები, გორაკები, ტალახის ვულკანები, მეწყერები, კარსტული რელიეფის თიხის ფორმები. განვითარებულია ეროზიისა და გრავიტაციის პროცესები. თავად რეგიონი პირობითად დაყოფილია სამხრეთ კავკასიის მთის ჯაჭვის სამხრეთ ფერდობზე და კავკასიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილზე.
კავკასიონის სამხრეთი ფერდობი მდებარეობს  მაზიმსა და გირდიმანს მდინარეებს შორის და იყოფა მდინარის ხეობებით. სუბრეგიონისთვის დამახასიათებელია: ვიწრო წყალგამყოფი აუზები, არხები, ტერასები, ძლიერი ღვარცოფები, მეწყერები. სუბრეგიონი დაყოფილია ისეთი გეომორფოლოგიური რეგიონებად, როგორიცაა ზაქათალა, შაქი და ლაღიჩი.
კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში შედის ქედები, შიშველი ფერდობები, გლუვი პლატოები, ხეობები, მეწყერები. აღმოსავლეთით სუბრეგიონი მოიცავს: შემახის ბუნებრივ ნაწილს, გობუსტანს, აფშერონის ნახევარკუნძულსა და ა.შ. სუნრეგიონში შედის შემდეგი რეგიონები: ბაზარდუზუ, შახნაბად-ხიზი, შაჰდაგი, თანგი-ბეშბარმაღი, დუბრარი, შემახი, გობუსტანი და აფშერონი.
მტკვრის ღრმული პირობითად იყოფა 4 გეომორფოლოგიურ რეგიონებად:
ალაზან-აირიჩაის რეგიონი. მოიცავს ალაზანსა და ისმაილის გეომორფოლოგიური რეგიონებს.
მტკვარ-არაქსის დაბლობი არის ყველაზე ფართო რეგიონი მტკვრის ღრმულში. რეგიონი იყოფა ისეთი გეომორფოლოგიური რეგიონებად, როგორიცაა შირვანი, სამხრეთ შირვანი,  მუღანლო და სალიანი.
მცირეკავკასიონის მთის სისტემა მოიცავს მცირე კავკასიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობებს, კერძოდ მდინარე ხრამსა და არაქსს. იგი დაყოფილია ყარაბაღისა და განჯა-ყაზახის გეომორფოლოგიურ რეგიონებად.
მცირე კავკასიონის გეომორფოლოგიურ რეგიონში ძალიან ცოტა აკუმულაციური ნაკვეთია. განვითარებულია ეროზიის პროცესი. რეგიონი დაყოფილია 3 გეომორფოლოგიური სუბრეგიონად: ჩრდილო-აღმოსავლეთი, აღმოსავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთის ფერდობები.
ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობში შედის: შაჰდაღისა და მუროვდაღის მთის ქედები, შამქორის გუმბათოვანი მაღლობი და სხვა. აქ ინტენსიურად მიმდინარეობს ეროზიისა და გრავიტაციის პროცესები.
აღმოსავლეთ ფერდობზე წარმოდგენილია ყარაბაღის მთის ქედი. ყველგან შიშველი ფერდობებია. მიმდინარეობს გრავიტაციის პროცესი. დამახასიათებელია მდინარის ხეობები, ქედები, შიდა კუნძულოვანი აუზები.
სამხრეთი ფერდობი მოიცავს მდინარე აკერის აუზსა და მდ. თართარის ნაწილს. სუბრეგიონისთვის დამახასიათებელია ქედები, ინტრუზიული მთები, კარსტის ტერასული დონეები. იგი იყოფა ქალბაჯარისა და მიხთოქანის რაიონებად.
მცირე კავკასიონის გეომორფოლოგიური რეგიონი მოიცავს მთიან ღრმულებს. რეგიონი ხასიათდება ვულკანური და გლუვი რელიეფის ფორმებით. იგი ჩვეულებრივ იყოფა ისეთ გეომორფოლოგიურ ქვეზონად, როგორიცაა ყარაბაღის ვულკანური მაღლობი, იმიერ არაზის მთები და ნახიჩევანის ღრმული.
თალიშის გეომორფოლოგიური რეგიონი მოიცავს თალიშის მთებსა და ლენქორანის დაბლობს. აქ არის ფართო ღრმულები, ზღვის ტერასები, მეწყერები.
რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით არის ლენქორანის მთები, რომელიც შედგება სამი ქედისგან. ყველაზე მაღალი ქედი თალიშის ქედია.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიის დაახლოებით 60% მთიან ტერიტორიას იკავებს. საშუალო მაღლობი 400 მეტრია. ხმელეთის სიმაღლე -26.5 მ-დან იწყება.
„გეომორფოლოგიის“ დეპარტამენტი
„გეომორფოლოგიის“ განყოფილებას საფუძვლი ჩაეყარა 1950 წელს. 1969 წლიდან 1982 წლამდე დეპარტამენტი ფუნქციონირებდა „გამოყენებითი გეომორფოლოგიის“ ლაბორატორიაში. 2009 წელს დეპარტამენტის სახელი შეიცვალა და გახდა „გეომორფოლოგია და ბუნებრივი რისკები“. ამჟამად განყოფილების უფროსი გეოგრაფიული მეცნიერების დოქტორი ხალიდ თანრივერდიევია.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რელიეფი
ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა
300px|მინიატიურა|ურუგვაის გერბი ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა ემყარება წარმომადგენლობითი დემოკრატიის საპრეზიდენტო რესპუბლიკასა და მრავალპარტიულ სისტემას, სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია პრეზიდენტი. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს პრეზიდენტი, საკანონმდებლო ხელისუფლება კი გაყოფილია ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეის ორ პალატას შორის. სასამართლო ხელისუფლება აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან დამოუკიდებელი შტოა.
ხელისუფლებისთვის ბრძოლაში გამოიკვეთება ორი პარტია — კოლორადო და ნაციონალური პარტია, რომელთაგანაც ურუგვაის ისტორიის მანძილზე ძალაუფლება უფრო ხშირად კოლორადის აქვს ხელში ჩაგდებული. თუმცა, 2004 წლის არჩევნებში, პარლამენტის ორივე პალატაში უმრავლესობა მოიპოვა ფართო ფრონტმა (Frente Amplio), კოალიციამ, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ სოციალისტები, ყოფილი ტუპამაროსები, კომუნისტები, სოციალ-დემოკრატები და ქრისტიან დემოკრატები. პრეზიდენტად აირჩიეს ტაბარე ვასკესი.
2009 წელს ფართო ფრონტმა კიდევ ერთხელ გაიმარჯვა, საპრეზიდენტო არჩევნებში კი მეორე ტური დაინიშნა, რადგან მათმა კანდიდატმა ხოსე მუხიკამ ხმათა მხოლოდ 47.96 % მიიღო. მეორე ტურში ამ უკანასკნელმა ადვილად სძილია ნაციონალური პარტიის კანდიდატ ლუის ალბერტო ლაკალიეს.
კონსტიტუცია
პირველი კონსტიტუცია ურუგვაიმ 1830 წელს მიიღო, სამწლიანი ომის შემდეგ, სადაც ურუგვაი და არგენტინა ერთმანეთს რეგიონული ფედერაციის — რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციების სახით ებრძოდნენ. 1828 წელს გაერთიანებული სამეფოს შუამდგომლობით დაიდო მონტევიდეოს ხელშეკრულება, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ურუგვაის სახელმწიფოს შექმნას. 1830 წლის კონსტიტუციის რეფორმა 1966 წელს დაიწყო და 1967 წელს მიღებულ იქნა სრულიად ახალი დოკუმენტი. 1980 წელს სამხედრო რევოლუციის შედეგად შემოღებული კონსტიტუცია საყოველთაო ხმის მიცემის შედეგად მოგვიანებით უარყოფილ იქნა.
აღმასრულებელი შტო
200px|მინიატიურა|მარცხნივ|ურუგვაის პრეზიდენტი [[ხოსე მუხიკა]] ურუგვაის 1967 წლის კონსტიტუციამ შექმნა ძლიერი საპრეზიდენტო მმართველობა, სადაც ასევე არსებობდა საკანონმდებლო და აღმასრულებელი შოტები. ბევრი ამ ცვლილებათაგანი 1973 წელს შეაჩერეს, თუმცა 1985 წელს კვლავ აღადგინეს. პრეზიდენტი, რომელიც როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაურია, აირჩევა საყოველთაო ხმის მიცემის შედეგად 5 წლიანი ვადით. პრეზიდენტი ნიშნავს მინისტრთა კაბინეტის წევრებსაც. სხვადასხვა აღმასრულებელ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობს 13 მინისტრი, რომელთა მოხსნაც ხმათა უმრავლესობით შეუძლია ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეას.
საკანონმდებლო შტო
250px|მინიატიურა|ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეა საყოველთაო ასამბლეას (Asamblea General) ორი პალატა აქვს. დეპუტატთა პალატა 99 წევრისგან შედგება, რომლებიც 5 წლიანი ვადით არიან არჩეულნი პროპორციული წესით, თითო დეპარტამენტიდან მინიმუმ 2 წევრი. სენატორთა პალატაში 31 წევრია. მათგან 30 ხუთწლიანი ვადით არის არჩეული პროპორციული წესი.
სასამართლო შტო
ურუგვაის ყველაზე მაღალი ინსტანციის სასამართლოა უზენაესი სასამართლო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ურუგვაის პოლიტიკა
ბუშილა
ბუშილა (Buşila) — სოფელი მოლდოვაში, უნგენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 105 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 020 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგენის რაიონის სოფლები
ეტიკეტი იაპონიაში
ეტიკეტი იაპონიაში — სოციალური ქცევის მარეგულირებელი წესები იაპონიაში, რომელიც ითვლება ძალიან მნიშვნელოვნად. მრავალი სოციალური კულტურის მსგავსად, ქცევის წესებიც დიდად იცვლება მოცემული პირის მიმართ მისი სტატუსის მიხედვით. ბევრი წიგნი ასწავლის მკითხველს მის დეტალებს. ზოგიერთი კონვენცია შეიძლება იყოს ძალიან რეგიონალური პრაქტიკა და შესაძლებელია არ ვრცელდებოდეს იაპონიის ყველა რეგიონში. იაპონიის ისტორიის განმავლობაში ზოგიერთი ადათი შეიცვალა. საზოგადოდ მიღებულია თანამედროვე ჩვეულებები.
დაბანა
სახლებში ოჯახის წევრები სათითაოდ იბანენ თავიანთი ასაკის მიხედვით, ტრადიციულად, იწყება ასაკოვანი მამაკაცით ან ოჯახის უხუცესი პირით. თუ სახლში სტუმრები არიან, მათ უპირატესობა მიენიჭებათ. მინი| სენტო, 1901 წ. ონსენი (温泉) ნიშნავს ცხელ წყაროს. ეს არის აბაზანები გეოთერმული წყაროებისგან მომავალი ცხელი წყლით და ასეთ აბაზანებს ხშირად შეხვდებით სოფლის საკურორტო ადგილებში, სადაც ადამიანები რჩებიან ერთ დღეს ან მეტ დღეს. დიდ ონსენს ცალკე აუზები აქვს ქალისა და მამაკაცისთვის, სტუმრები კი ჩვეულებრივ შიშვლდებიან.
ბევრი სენტო და ონსენი უკრძალავს მომხმარებელს ტატუს გაკეთებას, რაც ტრადიციულად ტაბუირებულია იაკუძას საქმიანობის გამო.
მისალმება
მინი| თავის დაკვრა მარცხნივ|მინი| ტატამის ოთახში ქედის მოხრა მისალმებისას თავის დაკვრა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იაპონურ ეტიკეტში. ბავშვებს მცირე ასაკიდანვე ასწავლიან და წვრთნიან მისალმებაში.
არაიაპონელებთან ურთიერთობისას, ბევრი იაპონელი ხელს ჩამოართმევს. ხანდახან მისალმება შეიძლება იყოს კომბინირებული.
გადახდა
იაპონური ბიზნესისთვის ჩვეულებრივია, რომ სალაროსთან პატარა უჯრას დგამენ, რათა მომხმარებლებმა ფული უჯრაზე განათავსონ და პირდაპირ მოლარეს არ გადასცენ. უჯრა არ უნდა აგვერიოს ჩრდილოეთ ამერიკულ უჯრაში მცირე ცვლილებისათვის: „ აიღე გროშა, დატოვე გროში“.
ჭამა და სმა
მინი| ბიჭი ჭამის წინ ამბობს „იტადაკიმასუს“, რაც იაპონური ეტიკეტის თანახმად, ჩვეულებრივი პრაქტიკაა კვება იაპონიაში ტრადიციულად იწყება სიტყვით იტადაკიმასუ (რაც პირდაპირი თარგმანით ნიშნავს „დიდი სიამოვნებით გეახლებით“). „Bon appétit“ - ის მსგავსად, იგი მადლიერებას გამოხატავს ყველას მიმართ, ვინც მონაწილეობა მიიღო საკვებით მომარაგებაში. ტრაპეზის დასრულების შემდეგ, იაპონელები იყენებენ თავაზიან ფრაზას gochisōsama-deshita.