cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პატარძეულის ნაქალაქარი
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჯუჯა ტინამუ (გვარი)
ჯუჯა ტინამუ (Taoniscus) — ფრინველთა გვარი ტინამუსებრთა ოჯახისა. მოიცავს ერთადერთ სახეობას — ჯუჯა ტინამუს (Taoniscus nanus), რომელიც გავრცელებულია ბრაზილიაში. ტანად მცირე ფრინველია. შეფერილია ნაცრისფერ-ყავისფრად. გვარს მეცნიერული სახელი კონსტანტინ ვილჰელმ ლამბერტ გლოგერმა უწოდა 1842 წელს.
სქოლიო
* კატეგორია:ტინამუსებრნი
სენ-პეიში
სენ-პეიში (Sem-Peixe) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პონტი-ნოვას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 847 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.12 კმ²-ზე. ფართობი 176 634 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
სპიტაკავორის მონასტერი
სპიტაკავორის მონასტერი (Սպիտակավոր վանք) — XIV საუკუნით დათარიღებული სამონასტრო კომპლექსი ქალაქ ეღეგნაძორთან, ვაიოცძორის პროვინციში, სომხეთი. მდებარეობს ტეკსარის მთის ფერდობზე, ვაიოცძორის პროვინციაში. მონასტრისაკენ მიმავალი გზა საკმაოდ რთულია, მაგრამ ფეხით მიღწევა შესაძლებელია. მონასტერი 8.4 კმ-ით არის დაშორებული თანაჰატის მონასტრიდან, ხოლო პროშაბერდის ციხესიმაგრიდან - 6 კმ-ით. სპიტაკავორის მონასტერი XIV საუკუნეში, მხარგრძელების სომხეთის პერიოდში აიგო.
გარეგინ ნჟდე
1987 წლის 9 მაისს, სამხედრო ლიდდერისა და პოლიტიკური მოაზროვნის - გარეგინ ნჟდეს ნაშთები საიდუმლოდ დამარხეს სპიტაკავორის მონასტრის ეზოში. იგი 1955 წელს, საბჭოთა ციხეში გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
რუსიანის ნაგებობა
რუსიანის ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში, სოფლის ზემოთ, 300-350 მეტრზე. სავარაუდოდ თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
შენობა გეგმით ოთხკუთაა. დგას მთის ფერდობზე, ისე რომ მისი ჩრდილოეთ მხარე ფერდობშია შეჭრილი. ძლიერ დაზიანებულია. ნაგებობის ოთხივე კედელი დიდი დანაკარგებითაა მოღწეული. კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი კი მცენარეულობით ისეა დაფარული, რომ გათხრა-გასუფთავების გარეშე, გეგმის ზუსტად დადგენა არ ხერხდება. შენობიდანა ყველაზე დიდ სიმაღლეზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე დგას. შემორჩენილი არქიტექტურული ელემენტების კვალი არ ეტყობა. ისინი სხვდასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარითაა ნაგები. წყობა ირეგულარულია.
აღმოსავლეთიდან შენობას ეკვროდა ორჯერ უფრო მოკლე გეგმით ოთხკუთხა მინაშენი. მინაშენისგან მხოლოდ აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებიღაა შემორჩენილი. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელი ნაგებობის შესაბამისი კედლის ხაზზეა, სამხრეთისა კი მიწის პირამდეა დანგრეული, რის გამოც მინაშენის სიგანის დადგენა არ ხერხდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
დავით ოთიაშვილი
დავით ოთიაშვილი (დ. 9 აპრილი, 1980, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). მსოფლიოს ჩემპიონი ჭაბუკთა შორის (1996), საბერძნეთის საერთაშორისო ტურნირში გამარჯვებული. ევროპის ვიცე-ჩემპიონი ( 2002, ბაქო, აზერბაიჯანი). ღირსების მედლის კავალერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ანივარდ მასოიანი
ანივარდ (ანი) მასოიანი (დ. 9 მაისი, 1974, ნინოწმინდა) — ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მერი.
ბიოგრაფია
1991 წელს დაამთავრა ქ. ნინოწმინდის, 1996 წელს ერევნის ეკონომიკურ-იურიდიული უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 2000 წელს დაამთავრა თბილისის საერო ინსტიტუტი გაენათი-ს ფსიქოლოგიისა და ქართული ენის ფაკულტეტი - მასწავლებლის სპეციალობით. 1994 წლიდან მუშაობდა ქ. ნინოწმინდის საჯარო სკოლაში ქართული ენის მასწავლებლად. 2008-2009 წლებში მუშაობდა ქ. ნინოწმინდის #3 საჯარო სკოლის დირექტორად. 2009-2013 წლებში ეკავა ქ. ნინოწმინდის საგანმანათლებლო რესურსცენტრის უფროსის თანამდებობა. 2014 წლიდან იყო ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი. 2017 წლის 14 ნოემბრიდან ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის მერი.
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1974
გია სირბილაძე
გია სირბილაძე (დ. 19 მაისი, 1963, ხაშური — გ. 1999, ხაშური) — მე-20 საუკუნის ქართველი მხატვარი.
ბიოგრაფია
გია სირბილაძე დაიბადა 1963 წლის 19 მაისს ხაშურში. დაამთავრა რკინიგზის მე-4 საშუალო სკოლა. პროფესიული განათლება არ მიუღია. ადრიდანვე იყო გატაცებული მხატვრობით. პირველი პერსონალური გამოფენა მოაწყო თბილისში, ხელოვნების მუშაკთა სახლში 1996 წელს, შემდეგ ასევე პერსონალური გამოფენა ხაშურში 1997 წელს, ქუთაისში 1998 წელს, ვილნიუსში 1999 წელს.
მისი ნამუშევარი „ვაჟა, საქართველო, გარესამყარო“ ამშვენებს ვაჟა-ფშაველას მუზეუმს ჩარგალში, ხოლო გობელინზე შესრულებული ეს ტილო საქართველოს იმდროინდელმა პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ საჩუქრად გადასცა გენერალ ჯონ მალხაზ შალიკაშვილს. მხატვრის დიდ ნიჭსა და შემოქმედებით შესაძლებლობებზე წერდნენ ცნობილი ხელოვნებათმცოდნეები, ქვეყნის წამყვანი გაზეთები, ეწყობოდა გადაცემები საქართველოს ტელევიზიით. ქართველი მხატვარი 1999 წელს ტრაგიკულად გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
ქართველ ჰუსართა პოლკი
ქართველ ჰუსართა პოლკი (Грузинский гусарский полк) — რუსეთის იმპერიის სამხედრო დანაყოფი, რომელიც ძირითადად რუსეთში გადასახლებული ქართველი კოლონისტებისაგან შესდგებოდა.
ისტორია
1722 წელს ქართლის მეფე ვახტანგ IV-მ ღიად გამოთქვა სურვილი რუსეთის იმპერიასთან მოკავშირეობის შესახებ. ვახტანგი იმედოვნებდა, რომ რუსეთის დახმარებით საქართველოს ირანელთა ბატონობისაგან განთავისუფლებდა და ოსმალების მიერ მიტაცებულ სამხრეთ საქართველოს ტერიტორიებსაც დაიბრუნებდა. იგი თვლიდა, რომ რუსეთიდან 5 000-იანი ჯარის შემოსვლა საერთო მტრის წინააღმდეგ ქართველთა გაერთიანებას ხელს შეუწყობდა. ჯერ კიდევ 1720 წელს პეტრე I და ვახტანგ VI ირანის წინააღმდეგ ერთობლივ მოქმედებაზე შეთანხმდნენ, თუმცა ეს გეგმა წარუმატებელი აღმოჩნდა, რის შედეგადაც ვახტანგს მრავალრიცხოვან ამალასთან ერთად ქართლის დატოვება და რუსეთში გადასახლება მოუწია, სადაც მან საფუძველი ჩაუყარა მოსკოვის ქართულ კოლონიას. 1737 წელს ვახტანგის გარდაცვალების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნებით იმედგაწყვეტილმა ემიგრანტებმა რუსეთის ქვეშევრდომობა მიიღეს. 1738 წლის 25 მარტს მათ შექმნეს ქართველ ჰუსართა ასეული, რომელიც შემდეგ ანნა ლეოპოლდოვნას ბრძანებით პოლკად გადაკეთდა, რომლის მეთაურად მამუკა ირაკლის ძე მუხრანბატონი დანიშნეს. ქართული ჰუსართა პოლკი 17 ოფიცრისა და 70 დაბალი ჩინის მოსამსახურისგან შესდგებოდა, სადაც ხუთი ესკადრონი შედიოდა და ძირითადად ქართველებით იყო დაკომპლექტებული. სხვადასხვა დროს მეთაურებად გვევლინებიან თავადი ამილახვარი და ქაიხოსრო გურიელი. ქართველ ჰუსართა პოლკი 1739 წლიდან მონაწილეობდა ე.წ. ყირიმის ომში, რომლის მიზანი იყო ოსმალთა შემოტევების შეკავება შავი ზღვისა და ბალკანეთის მიდამოებიდან. 1741-1742 წლებში ქართველი მეომრები ჩრდილოეთით ფინეთში გადაისროლეს შვედების წინააღმდეგ საბრძოლველად. პოლკმა განსაკუთრებით თავი გამოიჩინა შვიდწლიან ომში და რუსეთ-ოსმალეთის 1768-69 წლების ომებში. ქართველ ჰუსართა ამ სამხედრო შენაერთმა 1776 წლამდე იარსება, მისი წევრებიდან ბევრმა გენერლმა სხვაგან განაგრძო სამხედრო კარიერა და სწორედ მათი დამსახურებაა, რომ რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ ნაპოლეონ ბონაპარტის წინააღმდეგ ბოროდინოს ველზე 12 ქართველი გენერალი იბრძოდა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამხედრო ისტორია
იაზიდ II
იაზიდ ბინ აბდ ალ-მალიქი ან იაზიდ II (يزيد بن عبد الملك‎; დ. 687 — გ. 26 იანვარი, 724) — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა 720-724 წლებში. ტახტზე ავიდა მისი წინამორბედის, უმარ II-ის გარდაცვალების შემდეგ.
იაზიდ II გარდაიცვალა 724 წლის 26 იანვარს ტუბერკულოზით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები კატეგორია:დაბადებული 687 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 724 კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
ნერვული ბოჭკოების ტიპები
აგზნების გატარების სიჩქარის, მოქმედების პოტენციალის სხვადასხვა ფაზის ხანგრძლივობისა და აღნაგობის მიხედვით ნერვულ ბოჭკოებს სამ ძირითად ჯგუფან ჰყოფენ, რომლებიც აღინიშნება ლათინური ასოებით A, B და С. A ტიპის ბოჭკოები ოთხ ქვეჯგუფად იყოფა α, β, γ, და δ. ისინი მიელინის გარსითაა დაფარული. მათ შორის შედარებით მსხვილია α ბოჭკოები (Aα). თბილსისხლიან ცხოველებში და ადამიანებში მათი დიამეტრია 12-22 მკმ და ახასიათებთ აგზნების საკმაოდ დიდი სიჩქარით - 70-120 მ/წმ - გატარება. ასეთი ბოჭკოები აგზნებას ატარებენ ზურგის ტვინის მოტორული ნერვული ცენტრებიდან ჩონჩხის კუნთებისაკენ (მამოძრავებელი ბოჭკოები) და კუნთების გარკვეული რეცეპტორებიდან შესაბამისი ნერვული ცენტრებისკენ. Aα ბოჭკოს მოქმედების პოტენციალის პიკი თბილსისხლიანებში 0.4-0.5 მწმ გრძელდება. მისი დამთავრების შემდეგ ვითარდება კვალის დეპოლარიზაცია (მოვლენა 15-20 მწმ-იანი ჰიპერპოლარიზაციის შემდეგ, როდესაც მემბრანას არ აქვს რეაგირება გამღიზიანებელზე), რომელიც გადადის კვალის ჰიპერპოლარიზაციაში (მოვლენა 40-60 მწმ-იანი დეპოლარიზაციის შემდეგ, როდესაც მემბრანას არ აქვს რეაგირება გამღიზიანებელზე). A ტიპის ბოჭკოების დანარჩენ სამ ჯგუფს: Aβ, Aγ, და Aδ-ს ნაკლები დიამეტრი, აგზნების გატარების უფრო დაბალი სიჩქარე და ხანგრძლივი მოქმედების პოტენციალი ახასიათებთ. ეს უპირატესად მგრძნობიარე ბოჭკოებია, რომლებიც აგზნებას ატარებენ სხვადასხვა რეცეპტორიდან (შეხების, ზოგიერთი სახის ტკივილის, თერმორეცეპტორების (სითბო-სიცივეზე მორეაგირე) და შინაგანი ორგანოების რეცეპტორებიდან) ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში. გამონაკლისს წარმოადგენს მხოლოდ γ ბოჭკოები, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი აგზნებას ატარებს ცენტრიდანული მიმართულებით ზურგის ტვინის უჯრედებიდან ინტრაფუზური (კუნთოვანი ბოჭკოები, რომლებიც კუნთების რეცეპტორების, კერძოდ კუნთის თითისტარების შემადგენლობაში შედიან. B ტიპის ბოჭკოებს მიეკუთვნება მიელინიანი, უპირატესად, ვეგეტატიური ნერვული სისტემის ბოჭკოები. აგზნების გატარების სისწრაფე თბილსისხლიანი ცხოველების ამ ბოჭკოებში 2-18 მ/წმ-ია. B ტიპის ბოჭკოების მოქმედების პოტენციალის ხანგრძლივობა (1-2 მწმ) დაახლოებით სამჯერ აღემატება A ტიპის ბოჭკოების მოქმედების პოტენციალის ხანგრძლივობას. ამ ბოჭკოების განმასხვავებელი თავისებურება ისაა, რომ მათ არ ახასიათებთ კვალის დეპოლარიზაცია. C ტიპის ბოჭკოებს მიეკუთვნება ძალზე მცირე დიამეტრის (დაახლოებით 1 მკმ) უმიელინო ბოჭკოები. აგზნების გატარების სიჩქარე ამ ბოჭკოებში 3 მ/წმ არ აღემატება. C ტიპის ბოჭკოთა უმეტესობა სიმპათიკური ნერვული სისტემის ბოჭკოებია. С ტიპის ბოჭკოებს მიეკუთვნებიან, ასევე, ის ნერვული ბოჭკოები, რომლებიც მონაწილეობენ აგზნების გატარებაში ტკივილის და ზოგიერთი სიცივის, სითბოსა და წნევის შემგრძნები რეცეპტორიდან. ამ ტიპის ბოჭკოების მოქმედების პოტენციალი ხასიათდება შედარებით მეტი ხანგრძლივობით (თბილსისხლიან ცხოველებში 1 მწმ). მათ კვალის დეპოლარიზაციის ხანგრძლივი ფაზა (50-80მწმ) გააჩნიათ, რომელსაც თან სდევს კიდევ უფრო ხანგრძლივი (300-1000 მწმ)კვალის ჰიპერპოლარიზაცია.
კატეგორია:ცენტრალური ნერვული სისტემა
ბირლადი
ბირლადი (Bârlad) — ქალაქი აღმოსავლეთ რუმინეთში, ვასლუის ჟუდეცში. მდებარეობს მდინარე ბირლადის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 100 მ სიმაღლეზე. 2007 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 70 064 ადამიანი. არის სახელმწიფო თეატრი. ბირლადი საავტომობილო და სარკინიგზო კვანძია.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები
გიუნეიქენდი
გიუნეიქენდი (Güneykənd) — სოფელი აზერბაიჯანში,  დაშქესანის  რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	 329   კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაშქესანის რაიონის სოფლები
გორდინეშტი (ედინეცის რაიონი)
გორდინეშტი (Gordineşti) — სოფელი მოლდოვაში, ედინეცის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 165 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 265 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ედინეცის რაიონის სოფლები
აგნეს პოკელსი
ბიოგრაფია
აგნეს პოკელსი დაიბადა 1862 წლის 14 თებერვალს ვენეციაში. მამამისი იყო გერმანელი ოფიცერი, რომელიც ვენეციაში, ავსტრიის მიერ ოკუპირებულ ნაწილში მსახურობდა. 1866 წელს პოკელსის ოჯახი დაბრუნდა გერმანიაში. პოკელსმა თავდაპირველი განათლება მიიღო ბრაუნშვაიგის ქალთა რეალურ სასწავლებელში. იგი ბავშვობაშივე იყო დაინტერესებული ისეთი მეცნიერებებით, როგორც არის ფიზიკა. მშობლებს არ მოსწონდათ შვილის ასეთი გატაცება მეცნიერებისადმი, ამიტომ პოკელსს მოუწია საკუთარი ძალებით დაეწყო ფიზიკის შესწავლა (იგი ამისათვის იყენებდა სამეცნიერო ბროშურებს). აგნეს პოკელსის შთაგონებით საკუთარმა ძმამ 1883 წელს სწავლა დაიწყო ფაიდელბერგის უნივერსიტეტში — მას სურდა გამხდრიყო მეცნიერი. პოკელსმა ახლა უკვე ძმის წიგნებით განაგრძო ცოდნის შეძენა. ძმისაგან განსხვავებით პოკელსს არ მიუღია უმაღლესი განათლება და არც სამეცნიერო ხარისხი ქონია, თუმცა იგი ფიზიკით იყო გატაცებული და საკუთარ ცდებს სახლშივე ატარებდა (კერძოდ სამზარეულოში). მან საფუძველი ჩაუყარა ფიზიკის ახალ დარგს — სითხის ზედაპირული თხელი აფკის ფიზიკაზე. მართალია ამ დარგის განვითარებაში უდიდესი წვლილი მიუძღვით ფიზიკოს რელეისა და ბოტანიკოს დევოსს, თუმცა დიდია პოკელსის დამსახურებაც.
მოღვაწეობა
დამოუკიდებელი ფიზიკური გამოკვლევები აგნესმა 1881 წლიდან დაიწყო. უნდა აღინიშნოს, რომ იგი არ ფიქრობდა, რო მის მოქმედებას ფიზიკური მოვლენების კვლევა ეწოდებოდა. პოკელსი უბრალოდ დაინტერესებული იყო იმ ფიზიკური მოვლენებით, რომლებიც ხდებოდა სითხის ზედაპირზე მაშინ, როცა ზედაპირი ეხებოდა სხვადასხვა მყარ სხეულს. მისი განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო სითხეში ჩაძირულ სხეულზე სპეციფიკურმა ზედაპირულმა ნაკადებმა. ამ ნაკადებს იგი ადვილად აკვირდებოდა მაშინ, როდესაც სხეული კარგად იხსნებოდა სითხეში. მან აღმოაჩინა, რომ ზედაპირული დაჭიმულობის ძალები იცვლებოდა ამ ზონაში. ამ ცდების ჩატარებას აგნესი ლაბორატორიული მოწყობილობების გარეშე ატარებდა. მის „დანადგარებში“ შედიოდა თუთიის ჭურჭელი და თვითნაკეთი სასწორი. ამ მოწყობილობის საშუალებით იგი ზომავდა სითხის ზედაპირული დაჭიმულობის ძალას (საჭირო იყო ძალა, რომელიც მცირე ზომის ღილს სითხის ზედაპირიდან აგლეჯდა). 1882 წელს პოკელსმა აღმოაჩინა, რომ შესაძლებელი იყო სითხის ზედაპირული ფენის შეკუმშვა და გაჭიმვა თუკი გადავაადგილებდით მის ზედაპირზე მოცურავე წვრილ მავთულებს. ისმა შემდგომმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ზედაპირული დაჭიმულობის ძალები ძლიერ არის დამოკიდებული, თუ რამდენად სუფთაა სითხის ზედაპირი. იმისათვის რომ მას შეესწავლა ამ ცვლილების დამოკიდებულება გაჭუჭყიანების ხარისხზე, აუცილებელი იყო შეყვანილი მინარევების რაოდენობის განსაზღვრა. პოკელსის ექსპერიმენტალური მონაცემები საინტერესო გამოდგა, თუმცა მისი თეორიული დამუშავება ძნელი იყო. პოკელსმა არ იცოდა მეცნიერებთათვის საკუთარი ნაშრომები წარმოადგენდა თუ არა საინტერესო საკითხს. 1880 წელს მან გაიგო, რომ ანალოგიურ ცდებს ატარებდა ფიზიკოსი რელეი. ფრიდრიხმა, აგნესის ძმამ დას ურჩია, წერილი მიეწერა რელეისათვის საკუთარი გამოკვლევების შესახებ. რელეიმ ეს შედეგები არა მარტო შეისწავლა, არამედ ინგილისურადაც კი თარგმნა. რელეიმ მაღალი შეფასება მისცა პოკელსის ნაშრომებს და მის ცდებზე დასწრების სურვილიც გამოთქვა.
შემდეგ პერიოდში პოკელსი განაგრძობდა ექსპერიმენტებს. მან აღმოაჩინა, რომ წყლის ზედაპირის უმნიშვნელო რაოდენობის ზეთით გაჭუჭყიანებისას ზედაპირული ტალღები წყნარდებოდა. მან პირველმა მოკიდა ხელი ტალღების დაწყნარების ეფექტის შესწავლას. მართალია ვერ შეძლო ამ საკითხის სრულყოფილად გამოკვლევა, თუმცა მისი ნაშრომები შემდგომში ფიზიკოსებს ძალიან დაეხმარათ. სამშობლოში აგნესის მოღვაწეობის შესახებ რამდენიმე სპეციალისტის გარდა არავინ არაფერი იცოდა. სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში იგი ხშირად ავადმყოფობდა, აგრეთვე გაუუარესდა მხედველობა.
იგი გარდაიცვალა 1935 წლის 21 ნოემბერს, ბრაუნშვაიგში.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
დუროლი
დუროლი ან 1,2,4,5-ტეტრამეთილბენზოლი — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C6H2(CH3)4. არის უფერო, ტკბილი სუნის მქონე, მყარი ნუვთიერება. მიეკუთნება ალკილბენზოლებს. არის ტეტრამეთილბენზოლების სამი იზომერიდან ერთ-ერთი. დანარჩენი ორი იზომერია 1,2,3,4-ტეტრამეთილბენზოლი (დნობის ტემპერატურა −6,2 °C) და 1,2,3,5-ტეტრამეთილბენზოლი (დნობის ტემპერატურა −23,7 °C). სამი იზომერიდან ყველაზე მაღალი დნობის ტემპერატურა აქვს დუროლს (79.2 °C), რაც მის მაღალ მოლეკულურ სიმეტრიას ასახავს.
სქოლიო
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
პატარძეულის მეორე სამაროვანი
პატარძეულის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. უტიაშვილების უბანში. განეკუთვნება ძვ. წ. l ათასწლეულის l ნახევარს. ძეგლი ზიანდება ამ ადგილზე სახლების მშენებლობის გამო. ორმოსამარხებში დიდი რაოდენობით აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოსა და რკინის იარაღი, ბრინჯაოს სამკაული, გრავირებული სარტყელი და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პაპიროლოგია
პაპიროლოგია (Papyrology, შეიქმნა ორი ბერძნული სიტყვისგან πάπυρος და λόγος) — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც პაპირუსზე ძველეგვიპტურ ტექსტებს შეისწავლის. პაპირუსს ამზადებენ ჭაობის მცენარის „Cyperus papyrus“-გან რომელიც წარმოადგენს ისლისებთა ჯიშის ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახს. აღსანიშნავია, რომ ამ უძველესი ტექსტების მიმართ ისტორიკოსთა და მეცნიერთა ყურადღება იმთავიდანვე, უდიდესი ინტერესის ობიექტი იყო. აღმოჩენილი პაპირუსის ტექსტები შეიცავდა არა მარტო ძველეგვიპტურ დამწერლობას, არამედ ლათინურსა და ბერძნულსაც. უნიკალური ისტორიული დოკუმენტები (დაწერილია პაპირუსზე), შემონახული და გადარჩენილი იქნა ეგვიპტის ცხელი კლიმატის საშუალებით. ამ უძველესი ისტორიის მქონე ქვეყნებში ასევე აღმოჩენილი იქნა პაპირუსები არამეული, ძველრომაული, სირიული, ლიბიური, ეთიოპიური, კოპტური, ფეჰლევური და არაბული ტექსტებით. თავდაპირველად “პაპიროლოგია”, იკვლევდა ძველბერძნულ და ლათინურ ენაზე შედგენილ პაპირუსის ტაქსტებს, რადგან ძველეგვიპტური იეროგლიფების გაშიფრა ვერ ხერხდებოდა. დიდმა ფრანგმა ეგვიპტოლოგმა და ენათმეცნიერმა ჟან-ფრანსუა შამპლიონმა (ეგვიპტოლოგიის დამაარსებელი 1790-1832 წლები), როზეტის ქვაზე სამენოვანი წარწერის შესწავლის შემდეგ შეიმუშავა ძველეგვიპტური ენის გრამატიკის პირველი სახელმძღვანელო, თუმცა იეროგლიფების გაშიფვრამდე, ასევე ცნობილი ფრანგი მეცნიერი ფრანსუა ჯომარი ღრმად იყო დარწმუნებული, რომ ძველეგვიპტურ პაპირუსზე გამოსახული იეროგლიფები ვერასოდეს გაიშიფრებოდა. მიუხედავად ჯომარის ერთობ სკეპტიკური მოსაზრებისა, ჟან-ფრანსუა შამპლიონმა სათავე დაუდო უნიკალური ძველეგვიპტური ტექსტების გაშიფვრას, რამაც მსოფლიო ისტორიაში გარდატეხა მოახდინა. რადგან უამრავი ინფორმაცია იქნა გაშიფრული ეგვიპტესა და ზოგადად უძველესი სამყაროს შესახებ. თავად “პაპიროლოგია”, კი კიდევ უფრო საინტერესო და დამაინტრიგებელი სამეცნიერო დისციპლინა გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პაპიროლოგია
პატარძეულის პირველი სამაროვანი
პატარძეულის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, იფნიანისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ყარადაღად წოდებულ ადგილში. თარიღდება ძვ. წ. ll ათასწლეულის დასასრულით და ძვ. წ. l ათასწლეულის l ნახევრით. სამარხები დაზიანებულია. სამაროვანზე აღმოჩნდა ბრინჯაოს შედგენილტარიანი სატევარი. სატევრის ტარის ღრუს ნაწილებში, ტიხრებს შორის, ხის ნაშთი იყო შემორჩენილი. ქუდის ზედა, მრგვალი ფანჯარა, ტარის ტიხრით, ორადაა გაყოფილი. პირი ამოკაწრული ორნამენტითაა შემკული. 1975 წელს, სოფელში ზუკაკიშვილების ვენახის აღმოსავლეთით, სარწყავი რუს მშენებლობის დროს, დაზიანდა გვერდიგვერდ მდებარე ორი სამარხი. სამარხში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ყალიბში ჩამოსხმული ბრინჯაოს მხედრის ქანდაკება, ბრინჯაოსავე მილიანადსხმული სატევარი, ხელშუბის წვერი, დედალი დუგმა, რკინის შუბისწვერი და რკინის მახვილის წვერის ბრინჯაოს ქარქაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
რიჩარდ მორგანი
რიჩარდ მორგანი (აშშ-ში ცნობილი როგორც რიჩარდ კ. მორგანი; Richard Morgan; დ. 24 სექტემბერი, 1965) — ბრიტანელი მწერალი სამეცნიერო ფანტასტიკისა და ფენტეზის ჟანრში. მორგანის წიგნების მოვლენები ხშირად დისტოპიურ სამყაროებში ვითარდება.
რიჩარდ მორგანი ლონდინში დაიბადა, გაიზარდა ჰეზერსეტის სოფელში, ნორვიჩთან ახლოს. მორგანმა უმაღლესი განათლება კემბრიჯში, ქუინს კოლეჯში მიიღო. სწავლის დასრულების შემდეგ, მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობდა და ინგლისურ ენას ასწავლიდა. სწავლის დასრულებიდან 14 წლის და სტრეთკლაიდის უნივერსიტეტში მუშაობის შემდეგ მანდ პირველი რომანი გამოსცდა და თავისი კარიერა მთლიანად მიუძღვნა მწერლის პროფესიას.
მორგანი თავის შეხედულებებს ასე აღწერს:
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები კატეგორია:კიბერპანკის ჟანრის მწერლები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:ლონდონელი მწერლები კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი რომანისტები
პატარძეულის სამაროვანი
ტერმინი პატარძეულის სამაროვანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვლადიმერ სმოლდირევი
ვლადიმერ სმოლდირევი (Владимир Алексеевич Смолдырев; დ. 26 მაისი, 1939, დონის როსტოვი, რსფსრ, სსრკ — გ. 9 მარტი, 1971, ხოტკოვო, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი პოეტი და მთარგმნელი.
ბიოგრაფია
ვლადიმერ სმოლდირევი 1939 წლის 26 მაისს ქალაქ დონის როსტოვში დაიბადა. სწავლობდა როსტოვის სკოლაში. მამამისი მდინარის გემის კაპიტნად მუშაობდა და დონზე, ვოლგასა და კამაზე ნაოსნობის დროს შვილი ყოველთვის თან მიყავდა. დონის მხარეში მოგზაურობა მნიშვნელოვნად აისახა პოეტის ლექსებში. მათში ბევრი მდინარე, მზე, არყის ხე და ქოხებია. მისსავე ლექსებში ასახულია ომის დროინდელი უხალისო ბავშვობა (ლექსი „Карандаши“ (ფანქრები)). მომავალი პოეტი დონის როსტოვში მანქანათმშენებელ ინსტიტუტში სწავლობდა. ამავე პერიოდში მან ლექსების წერა დაიწყო, ესწრებოდა ადგილობრივი ლიტერატურული გაერთიანებების შეხვედრებს.
1962 წელს როსტოვის მანქანათმშენებელი ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, განაწილებით მოსკოვის ოლქის სერგიევო-პოსადსკის რაიონის დასახლება ლოზაში მოხვდა. 1960 წელს დასახლება ლოზაში ექსპერიმენტული ქარხნის ლაბორატორიის ბაზაზე სრულიად რუსეთის საკისარის სამრეწველო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ზაგორსკის ფილიალი შეიქმნა, რომელიც სარაკეტო-კოსმოსური ტექნიკისთვის ძალიან მაღალი სიზუსტის მქონე ბურთულოვანი საკისარის შექმნითა და ათვისებით იყო დაკავებული. 1961 წელს დასახლებაში განაწილების გზით ბევრი ახალგაზრდა სპეციალისტი მოხვდა.
ვლადიმერ სმოლდირევი გამოდიოდა რადიოსა და ტელევიზიაში, მუშაობდა ჟურნალში „Сельская молодёжь“ (სოფლის ახალგაზრდობა) და არედაქტირებდა მის დამატებას „Подвиг“ (გმირობა), იყო პოეტური კონკურსების ჟიურის წევრი, თარგმნიდა ფრანფი პოეტის პოლ ელუარის ლექსებს და ხატავდა სურათებს.
1969 წლის ბოლოს გამოსაცემად მოამზადა ლექსების წიგნი „Спираль Архимеда“ (არქიმედეს სპირალი). 1970 წლის გაზაფხულზე მისი სასიგნალო ეგზემპლარები გამოვიდა, მთავარი გამოცემა კი უკვე პოეტის გარდაცვალების შემდეგ, 1971 წელს გამოიცა. მოგვიანებით გამოიცა მისი ლექსების კრებულები „Запах клевера“ (სამყურას სუნი) (1996) და „Венок несонетов“ (ნესონეტების გვირგვინი) (1999).
ვლადიმერ სმოლდირევის სიცოცხლის უკანასკნელი წლები ქალაქ ხოტკოვოსთან იყო დაკავშირებული. აქ პოეტი სახლს ქირაობდა და აგრეთვე თავისი საუკეთესო ნაწარმოებები შექმნა. აქ ის თვლიდა, რომ მისი სიცოცხლე ამოიწურა. სევდის მიზეზი იყო ცოლთან, სვეტლანასთან განქორწინება, გაყრის შემდეგ ქალიშვილის დაბადება და დედის ავადმყოფობა; მისი წიგნის „Спираль Архимеда“-ს (არქიმედეს სპირალი) სასამართლო პროცესი, რომელიც ტექნიკური წუნის გამო სტამბაშივე გაანადგურეს; საქმეების მდგომარეობა, როდესაც მის ლექსებს აქებდნენ, მაგრამ არ ბეჭდავდნენ. პოეტისაგან მოითხოვდნენ უარყოფითი გამოხმაურების დაწერას იმათზე ვისი შემოქმედებაც მას მოსწონდა. ვალების გასასტუმრებელი ფულის საშოვნელად, სმოლდირევი იძულებული გახდა სახელმწიფო დაკვეთა შეესრულებინა. ამისათვის მან შექმნა პოემა მანგიშლაკის ნახევარკუნძულის კომკავშირელებზე, რაც მისთვის ადვილი არ იყო. მხიარული და გულღია, ხანდახან დაღვრემილი ხდებოდა. არაყთან ერთად ლუმინალის დალევით იმუქრებოდა.
ვლადიმერ სმოლდირევი 1971 წლის 9 მარტს ფილტვების ანთებით გარდაიცვალა. დაკრძალულია გორბუნოვის სასაფლაოზე. 1996 წელს ნ. სოლოვიოვას ინიციატივით, ვლადიმერ სმოლდირევის მეგობრებმა პოეტის გარდაცვალებიდან 25 წლისადმი მიძღვნილი ლექსების წიგნი „Запах клевера“ (სამყურას სუნი) გამოუშვეს. მისი დაბადებიდან 60 წლის იუბილეზე გამოიცა ლექსების კრებული „Венок несонетов“ (ნესონეტების გვირგვინი).
შემოქმედება
პოეტის პირველი ლექსები 1966 წელს კოლექტიურ კრებულში „Костры“ (კოცონი) დაიბეჭდა. იქ გამოიცა მისი პოეტური წიგნი „Акварель“ (აკვარელი).
სმოლდირევი ვერლიბრით წერდა, რომელიც დიდ ოსტატობას მოითხოვს. სმოლდირევის ლექსები განსახვავებული იყო იმ ყველაფრისგან, რისი წერაც 1960-იან წლებში სსრკ-ში იყო მიღებული — მის ნაწარმოებებში არ იყო იდეოლოგია.
ხსოვნა
2001 წელს პოეტური კონკურსი „Посадская лира“-ს ფარგლებში ქალაქის ახალგაზრდა პოეტებისათვის დაწესდა მისი სახელობის ლიტერატურული პრემია.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
სტივენ სოდერბერგი
სტივენ სოდერბერგი (Steven Soderbergh; 14 იანვარი, 1963) — ამერიკელი კინორეჟისორი. ცნობილია როგორც კომერციულად წარმატებული და კრიტიკოსთა მიერ მოწონებული ფილმების ავტორი. არის ოსკარის ლაურეატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
სერისიტა
სერისიტა (Sericita) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 835 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პონტი-ნოვას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 128 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.94 კმ²-ზე. ფართობი 166 012 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ირაკლი ჯორჯაძე
ირაკლი ივანეს ძე ჯორჯაძე (დ. 8 ოქტომბერი, 1919 სოფ. საბუე, დღ. ყვარლის მუნიციპალიტეტი — გ. 24 სექტემბერი, 1992) — ქართველი არტილერიის გენერალ-ლეიტენანტი, სამხედრო მეცნიერი, თეორეტიკოსი. ერთადერთია ქართველ გენერლებს შორის, რომელიც ერთდროულად იყო სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1959), რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1973) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979–1992).
1940 წელს დაამთავრა ფელიქს ძერჟინსკის სახელობის სამხედრო საარტილერიო აკადემია. 1940–1941 წლებში სწავლობდა იმავე აკადემიაში ადიუნქტურაში.
აკაკი ოსიაშვილი
აკაკი ოსიაშვილი (დ. 4 იანვარი, 2000, გარდაბანი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, თბილისი, საქართველო, 50 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 46 კგ).
ირაკლი ჯორჯაძე
მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, იბრძოდა დასავლეთის მიმართულებით, ბრიანსკის, კალინინის, სტალინგრადის, ცენტრალურ, ბელორუსიის I და II ფრონტებზე. მეთაურობდა საარტილერიო დივიზიონს, უმაღლესი მთავარსარდლობის რეზერვის 240-ე და 1355-ე საარტილერიო პოლკებს. იყო 28-ე წითელდროშოვანი კუტუზოვის II ხარისხის ორდენოსანი საზენიტო-საარტილერიო დივიზიის შტაბის უფროსი. თითქმის სამი ათეული წლის მანძილზე (1946–1975) ხელმძღვანელობადა კათედრებს მოსკოვის სამხედრო აკადემიებში. 1946–1962 წლებში ძერჟინსკის სახელობის საარტილერიო აკადემიაში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 1962–1965 წლებში იყო ჩრდილოეთის ჯარების ჯგუფის სარდლის მოადგილე, საჰაერო თავდაცვის სარდალი. 1965–1980 წლებში კვლავ პედაგოგიურ საქმიანობას გენშტაბის აკადემიაში დაუბრუნდა.
აკაკი ოსიაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
ირაკლი ჯორჯაძე
26 წლის ოფიცერმა ჯერ კიდევ 1943 წელს შეიმუშავა სროლის ახალი მეთოდი, რომელიც საარტილერიო წესდებაში შევიდა. იყო ავტომატიზირებული მართვის სისტემების ცნობილი სპეციალისტი საბჭოთა კავშირში. მრავალი შრომისა და წიგნის ავტორია სამხედრო საქმის სხვადასხვა საკითხზე, რომელიც ქვეყნის დავდაცვისუნარიანობას ემსახურება.
მიღებული აქვს 12 ორდენი და 16 მედალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სამამულო ომის ორდენის კავალრები კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ზებრიჩენი
ზებრიჩენი (Zăbriceni) — სოფელი მოლდოვაში, ედინეცის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 213 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 230 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ედინეცის რაიონის სოფლები
კარტაგო (ვალიე-დელ-კაუკა)
კარტაგო (Cartago) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 749 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 121 741 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 436.35 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 279 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მალეკულა
მალეკულა (Malecula) ან მალაკულა (Malakula) — ფართობის მხრივ მეორე კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგში, შედის ვანუატუს რესპუბლიკაში. 2009 წლისთვის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 22 902 ადამიანს, თანაც მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობს სანაპიროზე.
გეოგრაფია
კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. მალეკულას ფართობი შეადგენს 2041,3 კმ²-ს. კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 88 კმ-ს, სიგანე — 48 კმ-ს (ქალაქ მელიპიდან ქალაქ რერეპამდე). კუნძულის უმაღლესი წერტილია — მთა ლიამბელე (879 მ).
კუნძული მალეკულა ღარიბია ბუნებრივი მინერალური რესურსებით, თუმცა არსებობს ზემო ოლიგოცენის — შუა მიოცენის პერიოდის წყალქვეშა ვულკანური ნარჩენები, ოქროს საბადოები. ნიადაგი ძირითადად ვულკანური წარმოშობისაა, თუმცა კუნძულზე არ არსებობს მოქმედი ვულკანები. ხშირად ხდება მიწისძვრები. კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი მთიანია და დაფარულია ტყეებით.
მალაკულაზე არ არსებობენ დიდი მდინარეები. არის მოსახერხებელი უბეები: უბე ბუშმენი (Bushman's Bay) აღმოსავლეთ ნაწილში, პორტ-სენდვიჩი (Port Sandwich Bay) სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, პორტ-სტენლი (Port Stanly Bay) ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, საუტ-უესტ-ბეი (South West Bay) სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
კლიმატი მალეკულაზე ნოტიო ტროპიკულია. წელიწადში გამოიყოფა ორი სეზონი — წვიმიანი და მშრალი პერიოდი. ნალექების ყველაზე დიდი რაოდენობა მოდის ნოემბრიდან მარტს შორის. მშრალი პერიოდი გრძელდება აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობაა დაახლოებით 2500 მმ. ტროპიკული ციკლონი ყველაზე უფრო ხშირად ხდება იანვარ-თებერვალში.
ისტორია
ადგილობრივი ლეგენდის თანახმად კუნძულზე ცხოვრობდა ღმერთი ამბატი და მისი შვილები, რომელთა კანის ფერი თეთრი იყო, ხოლო თმები გრძელი და პირდაპირი. მაგრამ იმის გამო, რომ ბავშვებმა შეჭამეს ვარდისფერი ვაშლი, რაც მათთვის აკრძალული იყო, მათი კანის ფერი გახდა შავი.
1768 წელს კუნძულის გასწვრივ გაცურა ფრანგმა მოგზაურმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა, რომლის პატივსაცემადაც დაერქვა სახელი სრუტეს, რომელიც გამოყოფს კუნძულ მალეკულას კუნძულ ესპირიტუ-სანტოსაგან. 1774 წელს კუნძულზე გადმოვიდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი, რომელიც ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა ჩათვალეს ღმერთ ამბატად. შემდგომში მალეკულაზე გაჩაღდა მონათა ვაჭრობა: ადგილობრივი მაცხოვრებლები სამუშაოდ გაჰყავდათ ავსტრალიის და ფიჯის პლანტაციებში. XIX საუკუნის დასაწყისში კუნძულზე აღმოაჩინეს სანტალის ხის ტყე, რომლის ხის მასალის გაყიდვაც მალეკულაზე ყვაოდა 1860-იან წლებამდე.
1906 წლის მარტში მალეკულა, როგორც ახალი ჰებრიდების სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ბრიტანულ-ფრანგული კონდომინიუმის სტატუსი.
1939 წელს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში შეიქმნა კოპრის წარმოების პირველი კოოპერატივი.
1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და კუნძული მალეკულა გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.
საერთო დახასიათება
კუნძულ მალეკულას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 22 902 ადამიანს (2009). ყველაზე დიდი დასახლება და მალამპას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ლაკატორო, რომელიც განლაგებულია კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. სხვა დიდი დასახლებებია — ნორსუპი და ლამაპი.
ტომები
XX საუკუნის განმავლობაში კუნძული მალეკულა იყო მთელი მსოფლიოს კვლევის ობიექტი ანთროპოლოგების და ენათმეცნიერების მხრიდან: კუნძულზე 30-ზე მეტი ადგილობრივი ენა და ბევრი ტომებია. ასევე შენარჩუნებულია უნიკალური ადგილობრივი კულტურა. კუნძულზე ყველაზე უფრო ცნობილი აბორიგენული ტომებია დიდი ნამბასი და პატარა ნამბასი. ტომი დიდი ნამბასი ყველაზე უფრო ნაკლებად დაზარალდა ევროპელი კოლონიზატორებისაგან, საკუთარი მეომრული ხასიათის და კანიბალიზმის პრაქტიკის გამო. ტომი პატარა ნამბასი დასახლებულია მალეკულას სამხრეთის ცენტრალურ ნაწილში და ცნობილია უნიკალური თავსაბურავებით და რიტუალური მასკებით. მათ სოფლებში მამაკაცები და ქალები ცხოვრობენ ცალ-ცალკე. სოფლის ცენტრში მდებარეობს საცეკვაო მოედანი და მსხვერპლშესაწირავი პლატფორმა.
ენები
კუნძულზე ძირითადი სასაუბრო ენებია: ბისლამა, ფრანგული და ინგლისური, თუმცა ასევე გამოიყენება ადგილობრივი ენები:
ეკონომიკა
მალეკულას კუნძულის ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა: კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს ქოქოსის პალმის (ქოქოსის ენდოსპერმისაგან აწარმოებენ კოპრას) და კაკაოს პლანტაციები. განვითარებულია ტურიზმი.
არსებობს საჰაერო და საზღვაო კავშირები ვანუატუს სხვა კუნძულებთან.
სქოლიო
კატეგორია:ვანუატუ კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები კატეგორია:ვანუატუს კუნძულები
ბირლადის პლატო
ბირლადის პლატო (Podișul Bârladului) — პლატო აღმოსავლეთ რუმინეთსა და ნაწილობრივ მოლდოვაში. წარმოადგენს მოლდოვის მაღლობის შუა ნაწილს. სიმაღლე 564 მ-მდე. აგებულია კირქვებით, ქვიშაქვებითა და ნეოგენური ასაკის თიხებით. ძლიერ არის დანაწევრებული ღრმად ჩაჭრილი მდინარეების ხშირი ქსელით, რომლებიც მიეკუთვნება მდინარეების პრუტის, სირეტისა და ბირლადის აუზებს; გავრცელებულია ხევები. მდინარეთაშორისი მეტწილად ვაკე ტერიტორიაა. გავრცელებულია წიფლისა და მუხის ტყეები. განვითარებულია მეცხოველეობა, მებაღეობა და მევენახეობა.
ერეკლე ოძელაშვილი
ერეკლე ოძელაშვილი (დ. 29 თებერვალი, 2000, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018, პრაღა, ჩეხეთი, 70 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
Höfner
მინი|250პქ|Höfner-ის ლოგო Karl Höfner GmbH & Co. KG — მუსიკალური საკრავების გერმანული (თავდაპირველად ავსტრო-ბოჰემიური) მწარმოებელი. ძირითადად უშვებს გიტარებს და ბას-გიტარებს, ისევე, როგორც სიმებიან საკრავებს – ვიოლინოებს, ალტებს, ჩელოებს, კონტრაბასებს და ხემებს.
Höfner-ს დიდი პოპულარობა მოუპოვა პოლ მაკ-კარტნიმ, რომელიც მთელი კარიერის განმავლობაში Höfner 500/1 ტიპის ბას-გიტარას იყენებდა. ვიოლინოს ფორმის ეს მოდელი ხშირად ნახსენებია როგორც „ბიტლ-ბასი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური ინსტრუმენტების მწარმოებლები კატეგორია:გიტარების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ბავარიული კომპანიები კატეგორია:1887 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:გერმანული ბრენდები
დუღაბი
დუღაბი — ხელოვნური ქვის მასალა, რომელიც მიიღება მჭიდა ნივთიერების, წყლისა და წვრილი შემვსების (ქვიშის) რაციონალურად შერჩეული ნარევის გამყარების შედეგად. გამყარებამდე მას დუღაბის ნარევს უწოდებენ. დუღაბს იყენებენ ქვის (აგური, ბუნებრივი ქვა, მსხვილი ელემენტები) კონსტრუქციების ამოსაყვანად, შენობათა გარე და შიგა ზედაპირების შესალესად, პანელებსა და მსხვილ ბლოკებზე დეკორატიული შრის დასადებად, ასაწყობ რკინა-ბეტონის ელემენტებს შორის ნაკერების შესავსებად, ჰიდროსაიზოლაციო, აკუსტიკური, რენტგენდამცველი ლესილების მოსაწყობად და სხვა.
გამყარებული მშრალი დუღაბი მოცულობით წონის მიხედვით შეიძლება იყოს მძიმე (1500 კგ/მ3 და მეტი) და მსუბუქი. მძიმე დუღაბის დასამზადებლად იყენებენ მკვრივი ქანების ბუნებრივი დაშლით ან ხელოვნურად (მსხვრევის შედეგად) მიღებულ სხვადასხვა სახის მძიმე ქვიშას (კვარცის, მინდვრის შპატებისა და სხვა), მსუბუქისათვის —  ფოროვან ქვიშას (პემზის, ტუფის, წიდების, კერამზიტისა და სხვა).
დუღაბი მის დასამზადებლად გამოყენებული მჭიდა მასალის მიხედვით არის ცემენტის, კირის, თაბაშირის, გაჯის, აგრეთვე შერეული: ცემენტ-კირის, კირ-თაბაშირისა და სხვა. ზოგჯერ დუღაბის ნარევს უმატებენ სპეციალურ ნივთიერებებს (ორგანულსა და არაორგანულს). მჭიდა ნივთიერებას შეარჩევენ დუღაბის დანიშნულების, გამყარების, კონსტრუქციის ექსპლუატაციის პირობებისა და სხვათა მიხედვით. სეისმურ რაიონებში გამოსაყენებლად დუღაბს მოეთხოვება ქვასთან შეჭიდების დიდი სიმტკიცე, რისთვისაც დუღაბის ნარევი უნდა იყოს ადგილჩასხმადი, პლასტიკური და კარგი წყალდამჭერი. დაუშვებელია ცემენტის ნარევის გამოყენება პლასტიფიკატორების გარეშე. დუღაბის ფიზიკურ-მექანიკური თვისების მთავარი მახასიათებლებია კუმშვაზე სიმტკიცის ზღვარისა [0,4-იდან 20-მდე მეგნ/მ2 (4-იდან 200-მდე კგძ/სმ2)] (10-იდან 300-მდე) მარკები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამშენებლო მასალები
კეტროშიკა-ვეკე
კეტროშიკა-ვეკე (Chetroşica Veche) — სოფელი მოლდოვაში, ედინეცის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 159 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 817 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ედინეცის რაიონის სოფლები
ბუკარამანგა
ბუკარამანგა (Bucaramanga) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ კოლუმბიაში, აღმოსავლეთ კორდილიერებში. სანტანდერის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 516 512 ადამიანს შეადგენდა. რკინიგზით უკავშირდება მდინარე მაგდალენას ხეობას. ბუკარამანგა ყავისა და თამბაქოს მწარმოებელი რაიონის ცენტრია. განვითარებულია კვებისა და ცემენტის მრეწველობა. ბუკარამანგა დაარსდა XVII საუკუნის I ნახევარში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჩუმფონის პროვინცია
ჩუმფონი ( ชุมพร, სამხრეთული ტაი: ชุมพร) — ტაილანდის სამხრეთ პროვინცია ( ჩანვატი ), რომელიც მდებარეობს ტაილანდის ყურის სანაპიროზე. მეზობელი პროვინციებია პრაჩუაპი ხირი ხანი, სურატ თან და რანონგი. დასავლეთით ესაზღვრება მიანმარის ტანითჰარის პროვინციას.
გეოგრაფია
ჩამფონის პროვინცია ზუსტად მალაკის ნახევარკუნძულსა და ტაილანდის მთავარ მიწას აკავშირებს. დასავლეთით ესაზღვრება პუკეტის მთა, ხოლო ჩრდილოეთით მდებარეობს ტენასერიმის ბორცვები. ჩუმფონის აღმოსავლეთი სანაპირო ნაწილი ვაკეს უკავია, რომელსაც გასასვლელი აქვს ტაილანდის ყურეზე. მთავარი მდინარეა მდინარე ლანგ სუანი, რომელიც სათავეს იღებს ფათოს რაიონში. პროვინციას ეკუთვნის 222 კილომეტრიანი სანაპირო ზოლი, 44 კუნძული და ჩუმფონის არქიპელაგი. პროვინციას აქვს ჩანჩქერები, პლაჟები, მწვანე ტყეები და მდინარეები.
ჩუმფონს ხშირად მოიხსენიება როგორც ,,სამხრეთის კარიბჭე".
ისტორია
პროვინციის სამხრეთ ნაწილი თავდაპირველად ცალკე პროვინცია იყო, სახელად ლანგ სუანი. იგი ჩუმფონში გაერთიანდა 1932 წელს.
1989 წლის ნოემბერში ტაიფუნი გაის შედეგები პროვინციისთვის მძიმე იყო: 529 ადამიანი დაიღუპა, 160,000 უსახლკაროდ დარჩა, სასოფლო- სამეურნეო მიწის 7 130 კვ. კმ-ის ფართობი განადგურდა. გაი ერთადერთი ტროპიკული ქარიშხალია, რომელმაც ტაილანდამდე ამ ძალით მიაღწია.
სახელწოდება
სახელწოდების ,,ჩამფონის" წარმოშობის შესახებ ორი განსხვავებული თეორია არსებობს. ერთის თანახმად, იგი სათავეს იღებს ჩუმნუმპორნიდან (სიტყვა- სიტყვით ,,ძალების დაგროვება”), რაც მომდინარეობს იქიდან, რომ ჩუმფონი იყო სასაზღვრო ქალაქი. სხვა თეორიის თანახმად, სახელწოდება მომდინარეობს ადგილობრივი ხისგან, სახელად მადუეა ჩუმფონი (มะเดื่อ ชุมพร, Ficus glomerata ), რომელიც პროვინციაში დიდი რაოდენობით მოჰყავთ.
სიმბოლოები
პროვინციის გერბზე ნაჩვენებია ბედის მომტანი თევადა ლოტოსის კვარცხლბეკზე, რომელსაც ორი ფიკუსის ხე აკრავს გარშემო. ფონზე ციხესიმაგრე და ორი საგუშაგო კოშკია გამოსახული, რომელიც ყოფილ ბანაკს გამოსახავს, სადაც პროვინციის გაბედული მეომრები იკრიბებოდნენ მტრის წინააღმდეგ საბრძოლველად.
პროვინციული ყვავილი არის Canna indica, ხოლო თითის ფორმის ბანანი კიდევ ერთი პროვინციული სიმბოლოა. Barbodes lateristriga - პროვინციული თევზია.
ამინდი
,,წვიმიანი სეზონი" (ზაფხულის პერიოდი) - ამ პერიოდში ქარი დასავლეთიდან ქრის და შესაბამისად, აღმოსავლეთ სანაპიროზე მშვიდი, იშვიათად წვიმიანი პერიოდია.
,,მშრალი სეზონი" (ზამთრის პერიოდი) - ამ დროს ქარი აღმოსავლეთიდან ქრის, ამინდი კი შესანიშნავია.
ტურიზმი
2015 წლის პირველ 11 თვეში ჩუმფონიში ტურისტების რიცხვმა 17 პროცენტით მოიმატა და 1.86 მილიონი შეადგინა, ხოლო ტურიზმის შემოსავლები 21 პროცენტით, 7.55 მილიარდ ბატამდე გაიზარდა. 2014 წელს სასტუმროების საშუალო დატვირთვა 65 პროცენტამდე გაიზარდა.
სანაპიროები
ჰატ საფლი: დაახლოებით 2 კილომეტრითაა დაშორებული ჰატ თუნგ ვუა ლაენიდან. ეს არის ნახევარმთვარის ფორმის პლაჟი, რომლის ნაპირიც დაფარულია თეთრი ქვიშით. 2017 წელს დაბინძურების კონტროლის დეპარტამენტმა ეს პლაჟი შეაფასა, როგორც ქვეყნის # 1 ყველაზე სუფთა პლაჟი. აქ არის თევზმჭერთა სოფელი სახელწოდებით ,,ბან თა სამეტი".
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები კატეგორია:სამხრეთი ტაილანდი
აღდარა (ტერტერის რაიონი)
აღდარა (Ağdərə; Մարտակերտ - მარტაკერტი) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონში. ყარაბაღის ომის შედეგად, მოხდა სომხური ძალების მიერ ქალაქის ოკუპაცია და შევიდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, სადაც მარტაკერტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.
საბჭოთა პერიოდში მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის მარტაკერტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო.
2016 წლის დაპირისპირების და 2020 წლის მიმდინარე ომის დროს, დაპირისპირების ერთ-ერთი ცხელი წერტილია.
სქოლიო
კატეგორია:ზემო ყარაბაღის რეგიონის ქალაქები
ურუკანია
ურუკანია (Urucânia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 095 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პონტი-ნოვას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 291 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 74.15 კმ²-ზე. ფართობი 138 792 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
დაგუა
დაგუა (Dagua) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.488 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 310 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 36.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 940 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
Rickenbacker
Rickenbacker International Corporation, იგივე Rickenbacker, — ელექტრონული სიმებიანი საკრავების მწარმოებელი. სათაო ოფისი მდებარეობს სანტა-ანაში (კალიფორნია). 1932 წელს იგი გახდა პირველი კომპანია, რომელმაც დაიწყო ელექტროგიტარების და ბას-გიტარების წარმოება.
სქოლიო
კატეგორია:გიტარების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:1931 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ამერიკული ბრენდები
ბირლადი (მდინარე)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინეთის მდინარეები
კეტროშიკა-ნოუე
კეტროშიკა-ნოუე (Chetroşica Nouă) — სოფელი მოლდოვაში, ედინეცის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 223 მეტრზე. 2014 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 068 ადამიანს შეადგენდა.
ბარანკილია
ბარანკილია (Barranquilla) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ კოლუმბიაში, ატლანტიკოს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქვეყნის მთავარი საზღვაო და სამდინარო ნავსადგური კარიბის ზღვაზე, მდინარე მაგდალენას შესართავთან. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 694 879 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი დაარსდა 1813 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
ბერდაგულოვო
ბერდაგულოვო (Бирҙеғол) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240  ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 75 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უშა, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
ვერმელიუ-ნოვუ
ვერმელიუ-ნოვუ (Vermelho Novo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 620 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პონტი-ნოვას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 689 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40.69 კმ²-ზე. ფართობი 115 242 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ერაყის გეოგრაფია
ერაყი — სახელმწიფო ახლო აღმოსავლეთში, ტიგროსისა და ევფრატის ხეობებში, დასავლეთ აზიაში. ფართობი — 437 072 კმ². სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ქუვეითი, სამხრეთით საუდის არაბეთი, დასავლეთით იორდანია და სირია, ჩრდილოეთით თურქეთი, აღმოსავლეთით ირანი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით სპარსეთის ყურეზე აქვს გასასვლელი.
ერაყის საზღვრების საერთო სიგრძეა 3631 კილომეტრი. ირანთან არსებული საზღვრის სიგრძეა 1458 კილომეტრი, იორდანიასთან 181 კილომეტრი, ქუვეითთან 242 კილომეტრი, საუდის არაბეთთან 814 კილომეტრი, სირიასთან 605 კილომეტრი, თურქეთთან 331 კილომეტრი. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 58 კილომეტრი.
ერაყის ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს ზემო და ქვემო მესოპოტამიის ვაკეებს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით სომხეთისა და ირანის მთიანეთების ქედებია, რომელთა სიმაღლე 3000 მეტრს აღემატება. სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით სირია-არაბეთის ზეგნის განაპირა ზოლია, სიმაღლე 900 მეტრამდე. მესოპოტამია ანუ ჯეზირე სწორი, აქა-იქ დაბორცვილი პლატოა, სიმაღლე 300-450 მეტრი. ქვემო მესოპოტამია 100 მეტრამდე სიმაღლის ალუვიური დაბლობია. ერაყის უმაღლესი წერტილია შეეხა-დარი, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3611 მეტრს აღწევს. მწვერვალი ერაყისა და ირანის საზღვარზეა აღმართული, ზაგროსის მთათა სისტემაზე. ამ მთიანის რაიონებისთვის დამახასიათებელია მაღალი სეისმურობა. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ნავთობი, აირი, ფოსფორიტები და გოგირდი.
დიდი სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს მდინარეებს ტიგროსსა და ევფრატს. ქალაქ ელ-კურნასთან ისინი ერთდებიან და ქმნიან მდინარე შატ-ელ-არაბს, რომელიც ერთვის სპარსეთის ყურეს. მდინარეები გაზაფხულზე დიდდებიან, ხშირია წყალმოვარდნა. ქვემო მესოპოტამიაში ბევრია ჭალის ტბა და ლია-ლელიანი. ერაყის უდიდესი ტბაა თართარი, რომლის ზედაპირის ფართობია 2710 კმ².
უდაბნოებში უადებია. მდინარეების ტიგროსის (შენაკადებით), ევფრატისა და შატ-ელ-არაბის ხეობებში ალუვიური ნიადაგებია, ტერიტორიის დანარჩენ ნაწილში — წაბლა და რუხი. ქვეყნის ჩრდილო და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონებში მთა-მდელოს ნიადაგებია.
ერაყის ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს სტეპს, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთით ნახევარუდაბნოსა და უდაბნოში გადადის. მთის კალთები უმთავრესად ჯაგეკლიანია, მდინარეების ხეობებში კულტურული ლანდშაფტებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერაყის გეოგრაფია
კლაუდიო რანიერი
კლაუდიო რანიერი (Claudio Ranieri; დ. 20 ოქტომბერი, 1951, რომი, იტალია) — იტალიელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად ინგლისურ კლუბ „ლესტერ სიტი“ წვრთნის. წარსულში რანიერი წვრთნიდა ისეთ კლუბებს, როგორიცაა „კალიარი“, „ნაპოლი“, „ფიორენტინა“, „ვალენსია”, „ატლეტიკო“, „ჩელსი“, „პარმა“, „იუვენტუსი”, „რომა“, „ინტერნაციონალე“ და „მონაკო“. 2014 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის შემდეგ დაინიშნა საბერძნეთის ეროვნული ნაკრების მთავარ მწვრთნელად, თუმცა არადამაკმაყოფილებელი შედეგების გამო 4 თვეში გაათავისუფლეს.
ფეხბურთელის კარიერა
რანიერისთვის პირველი პროფესიონალური გუნდი იყო „რომა“, რომელშიც 1973 წელს ჩაირიცხა და 2 სეზონი გაატარა, თუმცა მხოლოდ 6 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. ის ასევე ირიცხებოდა შემდეგ კლუბებში: „კატანძარო“, „კატანია“ და „პალერმო“. რანიერი მცველის პოზიციაზე თამაშობდა, მან კარიერის მანძილზე 363 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 9 გოლი გაიტანა.
ჩელსი
2001-2002 წლების სეზონში „ჩელსიმ“ კვლავ მე-6 ადგილი დაიკავა. ასევე გუნდი გავიდა ფა თასის ფინალში, სადაც „არსენალთან“ 2-0 დამარცხდა. 2002-2003 წლების სეზონში რანიერის გუნდმა მოახერხა ჩემპიონთა ლიგის საგზურის მოპოვება. 2003 წლის ზაფხულში „ჩელსის“ სერიოზული ფინანსური პრობლემები ჰქონდა, რის გამოც კლაუდიო რანიერის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯარაზე პასიურობა მოუწია და მხოლოდ ენრიკე დე ლუკასის („ესპანიოლიდან“) დამატება მოუწია თავისუფალი აგენტის სტატუსით. ასეთ ვითარებაში იტალიელმა გამოსავალი ახალგაზრდებში იპოვა. მან ჯონ ტერის, რობერტ ჰატსა და კარლტონ კოულს შანსი მისცა და მათაც ეს შანსი გამოიყენეს.
2003 წელს, როდესაც რუსმა მილიარდელმა, რომან აბრამოვიჩმა „ჩელსი“ იყიდა, კლაუდიო რანიერის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯარაზე უდიდესი შესაძლებლობები გაეხსნა. გუნდმა 120 მილიონი გირვანქა სტერლინგი დახარჯა და დაიმატა შემდეგი ფეხბურთელები: უეინ ბრიჯი, ჯო კოული, გლენ ჯონსონი, ხუან სებასტიან ვერონი, ერნან კრესპო, კლოდ მაკელელე და ადრიან მუტუ. მსგავსმა ინვესტიციამ შედეგი გამოიღო. „ჩელსიმ“ 2003-2004 წლების სეზონში დაიკავა უმაღლესი პოზიცია ბოლო 49 წლის მანძილზე და მხოლოდ „არსენალს“ ჩამორჩა ცხრილში. ჩემპიონთა ლიგაზე გუნდი ნახევარფინალში გავიდა, სადაც ფრანგულ „მონაკოსთან“ დამარცხდა. სეზონის ბოლოს რანიერიმ თანამდებობა დატოვა და „ვალენსიას“ მიაშურა.
კლაუდიო რანიერიმ მომდევნო 5 წლის მანძილზე იმუშავა „ვალენსიაში“ (2004-2005), „პარმასა“ (2007) და „იუვენტუსში“ (2007-2009). ესპანურ გუნდთან ერთად მან 2004 წელს უეფას სუპერთასი მოიგო. „იუვენტუსში“ ის 2007 წელს დაინიშნა. მან იტალიური გუნდი 2007-2008 წლების სეზონში მესამე ადგილზე გაიყვანა სერია ა-ში. მომდევნო სეზონი გუნდმა კარგად დაიწყო, თუმცა გადამწყვეტ ეტაპზე ჩემპიონობა „ინტერნაციონალეს“ დაუთმო, რასაც კლაუდიო რანიერის გათავისუფლება მოჰყვა 2009 წლის 18 მაისს. 2009 წლის 1-ელ სექტემბერს იტალიელმა სპეციალისტმა „რომას“ მთავარი მწვრთნელის პოსტი ჩაიბარა. არასახარბიელო შედეგების გამო, ის გუნდიდან 2011 წლის 20 თებერვალს დაითხოვეს.
ინტერი
2011 წლის 22 სექტემბერს, კლაუდიო რანიერი მილანის „ინტერნაციონალეს“ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა, მან ზაფხულში ჯან პიერო გასპერინის ადგილი დაიკავა, რომელმაც პოსტი სეზონის საშინელი სტარტის გამო დატოვა (5-დან 4 წაგება). იტალიელმა კონტრაქტი 2013 წლის 30 ივნისამდე გააფორმა. 24 სექტემბერს სადებიუტო მატჩში ნერაძურიმ („ინტერის“ მეტსახელი) 3-1 დაამარცხა „ბოლონია“. ზამთრის პერიოდში „ინტერმა“ სერია ა-ში ზედიზედ 7 მატჩი მოიგო (ერთ-ერთი „მილანთან“ 1-0) და ჩემპიონობის რეალური შანსი გაუჩნდა, თუმცა მეორე წრეში გუნდმა მნიშვნელოვანი ქულები დაკარგა, ასევე ჩემპიონთა ლიგაზე მარსელის „ოლიმპიკთან“ მერვედფნალური დაპირისპირება დათმო. საბოლოოდ „ინტერი“ იტალიის ჩემპიონატში მერვეზე გავიდა (ბოლო 13 მატჩიდან მხოლოდ 2 მოგება), რამაც კლაუდიო რანიერის გათავისუფლება გამოიწვია.