cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბრემენის კუნსტალი
მუზეუმში დაცულია მე-14 საუკუნიდან დახატული ევროპული ნახატების კოლექცია, მე-16 საუკუნიდან 21-ე საუკუნის ჩათვლით შექმნილი ქანდაკებები და ახალი მედიის კოლექცია. მათ შორისაა მე-19 და მე-20 საუკუნეების ფრანგული და გერმანული ნახატები, მათ შორის კლოდ მონეს, ედუარდ მანესა და პოლ სეზანის მნიშვნელოვანი ნამუშევრები, ლოვის კორინთის, მაქს ლიბერმანის, მაქს ბექმანისა და პაულა მოდერსონ-ბეკერის ძირითადი ნახატები. ახალი მედიის განყოფილებაში წარმოდგენილია ჯონ კეიჯის, ოტო პიენის, პიტერ კამპუსის, ოლაფურ ელიასონის და ნამ ჯუნ პაიკის ნამუშევრები. ბეჭდვისა და ნახატების დეპარტამენტს აქვს 220,000 ხელნაწერი, რომლებიც თარიღდება მე-15 და მე-20 საუკუნეებით. კუნსტალის ერთ-ერთი უდიდესი ხელნაწერთა კოლექცია აქვს ევროპაში.
ბრემენის კუნსტალს მართავს არაკომერციული ბრემენის ხელოვნების საზოგადოება,Kunstverein Bremen. არის ერთადერთი გერმანული მუზეუმი, რომელშიც დაცულია მე-14 საუკუნიდან 21-ე საუკუნამდე შექმნილი ნახატები თუ კოლექციები და რომელიც ჯერ კიდევ კერძო საკუთრებაშია.
ხელოვნების საზოგადოების ისტორია
მუზეუმი 1823 წელს, ხელოვნებით დაინტერესებული 34 ბიზნესმენის მიერ შეიქმნა. საზოგადოებას ერქვა Kunstverein, ხოლო მუზეუმის გახსნის მიზანი ბრემენში სილამაზის გავრცელება იყო. ეს არის ერთ-ერთი უძველესი საზოგადოება გერმანიაში. ასოციაციის საქმიანობის პირველი წლები ორიენტირებული იყო კერძო ხელოვნების გამოფენებზე, არსებობას ინარჩუნებდა ბილეთების შემოსავლებიდან და ბიზნესის შემოწირულობებით. დაარსებიდან ათი წლის შემდეგ, საზოგადოებას ეკუთვნოდა 13 ფერწერა, 585 ნახატი და 3917 ფოთლის ანაბეჭდი. ნახატების უმეტესობა იყო ძველი ოსტატების მიერ შექმნილი, მათ შორისაა ცნობილი მასოლინოს მადონა და მე-17 საუკუნის ჰოლანდიელი მხატვრების ნახატების ისეთი სერია, როგორიცაა იან ვან გოიენი და პიტერ ვუურმანი. 1843 წლიდან ჰანოვერში, ლიუბეკში, გრეიფსვალდში, როსტოკში და შტუტგარტში მსგავსს ასოციაციებთან ერთად მოეწყო დიდი საჯარო გამოფენები. 1846 წლისთვის საზოგადოება გაიზარდა 575 წევრამდე. Kunstverein Bremen კვლავ არის ბრემენის კუნსტალის ექსკლუზიური მფლობელი და დღეს მას ჰყავს 8000-ზე მეტი წევრი. აღნიშნული ასოციაცია დაფინანსებულია ფონდების, კერძო შემოწირულობების, ანდერძებისა და ქალაქ ბრემენის გრანტებით.
კოლექციები
მინი| მინდვრის ყაყაჩოები, [[ვინსენტ ვან გოგი]]
ნახატები
მუზეუმში დაცულია მე-14 საუკუნიდან 21-ე საუკუნემდე შექმნილი ნამუშევრები, ნახატები ძირითადად დასავლეთ ევროპულია. კოლექციებს შორისაა მე-19 და მე-20 საუკუნეების ფრანგული და გერმანული ნახატები, მათ შორის პოლ სეზანის, ედუარდ მანეს, კლოდ მონეს, ანრი დე ტულუზა-ლოტრეკის და ვინსენტ ვან გოგის მნიშვნელოვანი ნამუშევრები. იგი ინახავს მაქს ბექმანის, ლოვის კორინთის, მაქს ლიბერმანის და პაულა მოდერსონ-ბეკერის მთავარ ნახატებს. მუზეუმში ასევე დაცულია ადრეული მოდერნისტული მხატვრების ნახატები.
ანაბეჭდები და ნახატები
ბეჭდვისა და ნახატების დეპარტამენტი მოიცავს მე-15 საუკუნიდან მე-20 საუკუნემდე შექმნილ ნახატებს, სპილენძის ანაბეჭდებსა და ნაბეჭდ გრაფიკებს. არის ერთ-ერთი უდიდესი და ყველაზე მნიშვნელოვანი კოლექცია ევროპაში. ამ დეპარტამენტში დაცულია მხატვრების: ედგარ დეგას, ალბრეხტ დიურერის და ბერტა მორიზოს ნამუშევრები.
ბალდინის კოლექცია
1945 წელს საბჭოთა არმიის ოფიცერმა ვიქტორ ბალდინმა, კარნზოვის ციხის სარდაფში აღმოაჩინა კუნსტალის ნახატები. სრული განადგურებისგან დასაცავად, მან აიღო რემბრანდტის, ტიციანის, რუბენსის, გოიას, ვან გოგის და ედუარდ მანეს ნახატები და საბჭოთა კავშირში ჩაიტანა ჩემოდნით. 1963 წელს ბალდინი გახდა მოსკოვის არქიტექტურის მუზეუმის დირექტორი. 1989 წლის შემოდგომაზე იგი ეწვია ბრემენის კუნსტალეს და შეატყობინა სამხატვრო საზოგადოების თავმჯდომარეს, რომ მას ჰქონდა ორი ფერწერა და 362 ნახატი ციხე კარნზოვიდან, რომელიც დაცვის მიზნით შემდეგ გადასცა შჩუშევის სახელმწიფო კვლევისა და მეცნიერების მუზეუმს. მომდევნო წლებში მან არაერთხელ სცადა ბრემენის სამხატვრო საზოგადოებისთვის კუთვნილი ნამუშევრების დაბრუნება, თუმცა უშედეგოდ. გერმანიიდან გაძარცული ხელოვნების  მთელი საკითხი ჯერ კიდევ ტაბუდადებული იყო იმ დროს. 1995 წელს პეტერბურგში ერმიტაჟის მუზეუმში გაიმართა ვიქტორ ბალდინის სახელობის ჩვენება. რუსეთის სახელმწიფო დუმამ უარი განაცხადა კუნსტალის ნახატების დაბრუნებაზე.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ევროპაში კატეგორია:გერმანიის ისტორიული ძეგლები კატეგორია:XIX საუკუნის მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები დაარსებული 1823 წელს
გრეიტ-პორტლენდ-სტრიტი (მეტროსადგური)
გრეიტ-პორტლენდ-სტრიტი (Great Portland Street) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც რიჯენტს პარკთან ახლოს მდებარეობს. იგი განლაგებულია ბეიკერ სტრიტის და იუსტონ სკვერის სადგურებს შორის მეტროპოლიტენის, წრიულ და ჰამერსმით-ენდ-სიტის ხაზებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წრიული ხაზის სადგურები კატეგორია:მეტროპოლიტენის ხაზის სადგურები კატეგორია:ჰამერსმით-ენდ-სიტის ხაზის სადგურები
გერმანული კოლონიები კავკასიაში
300px|მინი|გერმანელთა განსახლების სქემა საქართველოში კავკასიელი გერმანელები — რუსეთის იმპერიის და საბჭოთა კავშირის გერმანული უმცირესობის ნაწილი, რომელთა მიგრაცია კავკასიაში მეტწილად XIX საუკუნის პირველ ნახევარში მოხდა ეთნიკურ გერმანელთა დასახლებების ჩამოყალიბებით ჩრდილოეთ კავკასიაში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში.
ისტორია
XIX საუკუნეში გერმანიაში წარმოშობილმა სექტანტურმა მოძრაობამ, რომელიც იდევნებოდა მაშინდელ გერმანიაში, გამოიწვია გერმანელთა მიგრაცია რუსეთის იმპერიასა და ამერიკაში.
აღნიშნული მიგრაცია განსაკუთრებით თვალშისაცემი იყო ვირტემბერგსა, შვეიცარიასა და ბავარიაში, რადგანაც იქ მოღვაწე რელიგიური სექტის ლიდერები ბენგელი და შტილინგი წინასწარმეტყველებდნენ გერმანიაში ქვეყნის დასასრულს და მოუწოდებდნენ მათ მრევლს, წასულიყვნენ თავის გადასარჩენათ კავკასიაში, კერძოდ — არარატის მთაზე.
ადრეული პერიოდი
მინიატიურა|მარიენფელდი, პეტერსდორფი და ფრეიდენტალი ერთვერსიან რუკაზე მინიატიურა|ალექსანდერსდორფი თბილისის რუკაზე 1816 წელს შტუტგარტში გავლით იმყოფებოდა რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე I, რომლის დროსაც გერმანულმა რელიგიურმა ჯგუფმა თხოვნით მიმართა იმპერატორს, რათა ნება დაერთო, რომ ჩასახლებულიყვნენ კავკასიაში, რაზედაც მათ თანხმობა მიიღეს. თუმცაღა, მან ასევე ჩათვალა აუცილებლად, რომ აღნიშნულისათვის აუცილებელი იყო მოემზადებინათ სათანადო ნიადაგი.
რელიგიური დაჯგუფების ნაწილი არ დაელოდა ნიადაგის შემზადებას და 1817 წელს 7000 ადამიანი გამოემართა რუსეთისაკენ. მათ გზად გაიარეს რეგენსბურგი, ვენა, ბელგრადი და ბოლოს ოდესაში გაჩერდნენ, სადაც დაელოდნენ რუსეთის იმპერატორის გადაწყვეტილებას, რომელთანაც მოსკოვში საბოლოო პასუხის მისაღებად მივლინებული იყო მათი ორი წარმომადგენელი - კოხი და ფრიკი. პასუხმა დაიგვიანა, ხოლო სუსხიანმა შემოდგომამ დაავადებისაგან ჯგუფის თითქმის ნახევარი შეიწირა. აღნიშნულის გამო, იმპერატორი იძულებული შეიქმნა, პასუხი დაეჩქარებინა და ნება დართო ჩასახლებულიყვნენ საქართველოში.
გენერალ ერმოლოვს დაევალა ჯგუფ-ჯგუფად გადაეყვანა გერმანული რელიგიური ჯგუფის წევრები საქართველოში და დაესახლებინა იქ, სადაც ისინი მოისურვებდნენ. რუსეთის იმპერატორის ბრძანების თანახმად, სახელმწიფო ხაზინიდან გერმანული რელიგიური ჯგუფის კოლონიზაციისათვის გამოიყო 100 ათასი მანეთი.
1818-1819 წლებში გერმანელმა კოლონისტებმა კავკასიაში დააარსეს ცხრა დასახლება. ესენი იყო:
ნოი ტიფლისი
მდებარეობდა კუკიაზე, იმ დროს ქალაქის გარეუბანში.
ალექსანდერსდორფი
მდებარეობდა მტკვრის მარცხენა ნაპირას, დიდუბეში.
ალექსანდერსვილფი
ახლანდელი დაბა თრიალეთის ძველი სახელწოდება.
მარიენფელდი
მდებარეობდა სართიჭალის მახლობლად.
პეტერსდორფი
მდებარეობდა სართიჭალის მახლობლად.
ფრეიდენტალი
მდებარეობდა სართიჭალის მახლობლად.
ანნენფელდი
პირველი გერმანული კოლონია ალტ კათერინენფელდი აზერბაიჯანში 1818 წელს დაარსდა, თუმცა ერთ წელიწადში გაუკაცრიელდა. მცირე ხანში ქალაქი ანნენფელდი დაარსდა შამქორის მეორე მხარეს. 1842 წლის 4 აგვისტოს საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ კოლონიებში მყოფმა ყოფილი ანნენფელდის მოსახლეობამ ითხოვა უკან ანნენფელდში დაბრუნება.
ელენენდორფი
ელენენდორფი, ამჟამად ხანლარი, 1819 წელს დაფუძნდა.
ელიზაბეტალი
ელიზაბეთთალი — ახლანდელი ს. ასურეთი 1819 წელს დაფუძნდა.
ასურეთში მცხოვრებ გერმანელებს 1925-1926 წლიდან სასოფლო კლუბიც ჰქონდათ. რომელიც 200-მდე ადამიანს იტევდა. სოფლის ყველაზე ხმაურიან ადგილს დღევანდელი ასურეთელები „სასეირნო ბაღს“ უწოდებენ. შემორჩენილია კადრები, რომელიც 1939 წელს არის გადაღებული, სადაც აღბეჭდილია გერმანელთა ცხოვრება ასურეთში.
სოფლიდან შვიდი კილომეტრის მოშორებით, მდინარე ალგეთის ნაპირზე მოსახლეობის მიერ 1931 წელს გერმანული არქიტექტურის მარანი აშენდა, სადაც ღვინო მხოლოდ გერმანული ტექნოლოგიებით მზადდებოდა. მის ირგვლივ ვენახია გაშენებული, რომელიც ასურეთში „შალას“ სახელით არის გავრცელებული. ასურული შალა ძველი ქართული ვაზის ჯიშია, რომელიც გერმანელმა გლეხმა ოტო შალლმა, ვაზის ძველი ტრადიციული ჯიშების სელექციით გამოიყვანა. ვაზის ახალ ჯიშს მოგვიანებით მის პატივსაცემად, „შალლა“ (ასურული შავი) უწოდეს.
1871 წლიდან სოფელს უკვე ამშვენებდა გოთური სტილით ნაგები ეკლესია, სადაც ყოველკვირეულ წირვა-ლოცვას ეკლესიის იმდროინედლი პასტორი შრენკი აღავლენდა.
XX საუკუნის 30-იან წლებში საბჭოთა მთავრობის ბრძანებით ეკლესია დაიხურა და შენობას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. თავდაპირველად კულტურულ ცენტრად გადაკეთდა, დამონტაჟდა სცენა და გაკეთდა დარბაზი. ეკლესიას, ჯერ ჯვარი მოხსნეს და ვარსკვლავი დაადგეს. 1953-1954 წლებში საბჭოთა მთავრობის ინიციატივით შენობას რვა წახნაგა გუმბათი მოანგრიეს. 1981 წელს სოფლის კლუბი დაიწვა.
კატერინენფელდი
აღნიშნულმა რელიგიურმა დაჯგუფებამ ამ ცხრა კოლონიიდან რელიგიურ ცენტრად აირჩია კატარინენფელდი (სახელი დაერქვა ვიურტემბერგის დედოფალი ეკატერინეს პატივსაცემად) — ახლანდელი ქალაქი ბოლნისი. იმ დროისათვის აღნიშნული რეგიონი თითქმის დაუსახლებელი იყო. აქა იქ თარეშობდნენ ირანული და თურქული ტომების მომხვდურები, რომელთაგან თავდასაცავადაც ეკატერინენფელდს გალავანი შემოარტყეს. მალევე მოაწყვეს დასახლება, დაამუშავეს მიწა, ააშენეს სამლოცველო. ფრიკი და კოხი აირჩიეს მთავარ რელიგიურ ლიდერებად, ხოლო კოლონიაში საზოგადოებრივი ცხოვრებისათვის სპეციალური უხუცესები - შულცები. ცხოვრება მშვიდად მიდიოდა, სანამ არ გარდაიცვალა ფრიკი. მალევე კოხს უთანხმოება მოუვიდა შულცებთან, რის გამოც მან დატოვა იქაურობა და გადავიდა საცხოვრებლად სარეპტში. მალე კოლონიაში უთანხმოებამ იმატა, რის გამოც გენერალ ველიამინოვის მიმართვით მთავრობამ სიმშვიდის შესანარჩუნებლად და სიტუაციის გასაკონტროლებლად კოლონიას დაუნიშნა ევანგელისტი პასტორი განი. ამან კიდევ უფრო გაამწვავა ვითარება, რადგანაც მათ არ სურდათ, უცხო ადამიანის დასმა ლიდერათ მათ კოლონიაში. ვითარება დასტაბილურდა მას შემდეგ, რაც საეჭვო ვითარებაში უდროოდ გარდაიცვალა განი.
ამ პერიოდში კოლონია იზრდებოდა და ვითარდებოდა. მოყავდათ ყურძენი, წურავდნენ ღვინოს. მაგრამ მალე, 1826 წლის 26 აგვისტოს, სპარსეთის ომის დროს მათ თავს დაესხათ 1000-მდე შეიაღებული პირი. მისიონერი ზალტეტის მოყოლით, აღნიშნული შემოსევების დროს მოიკლა 70 კოლონისტი, 140 ტყვედ აიყვანეს, ხოლო 240 დარჩა სახლ-კარის გარეშე. შემოსევის დროს კოლონია მიწასთან გასწორდა. დათრგუნული მოსახლეობა ბედის ანაბარა დარჩა, რომელთა ნაწილი ლუთერანობის მიმდევარი გახდა. აღნიშნულმა კვლავ წარმოშვა კოლონიაში უთანხმოება და მალე თბილისში გენერალ-გუბერნატორის თავჯდომარეობით დაარსდა კომიტეტი სპეციალურად კოლონიების სამართავად. გადაწყდა რომ კოლონიაში დანიშნულიყო პასტორად ყოფილი მისიონერი ზალტეტი, ხოლო კომიტეტის დადგენილებით მომავალში შიდა უთანხმოების დასარეგულირებლად შეიქმნა კოლონიის სინოდი. ზალტეტი გარდაიცვალა 1830 წელს. კომიტეტის დადგენილებით იქ რამდენიმე პასტორი დაინიშნა, რომლებმაც ვერ შესძლეს სიტუაციის გამართვა, რის გამოც კვლავ წარმოიშვა უთანხმოება.
კოლონია ნელ-ნელა მოძლიერდა და მათ თვიანთი წევრებიდან აირჩიეს სამი სასულიერო ლიდერი: მოხუცი კაცი კაუტერი (მამა ღმერთი), ახალგაზრდა მამაკაცი გრილენბორგერი (ძე ღმერთი) და მოხუცი ქალი ლეიბელე (სულიწმინდა). აღნიშნული რელიგიური დაჯგუფება ეკლესიას უწმინდურთა თავშესაყრელს უწოდებდა, არ აღიარებდა ნათლობას, ქორწინებას და ზიარებას.
1836 წელს გერმანული კოლონიები უკანასკნელი ჟამის განსაკუთრებულ მოლოდინში იყვნენ. 1843 წელს კი მათ საზოგადოებაში სულიერი წინამძღვარი ქალის შპონის მიერ ემცნო მათი წმინდა მიწაზე გადასვლის აუცილებლობის შესახებ. შპონი, რომელიც დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, დაარწმუნა ყველა კოლონია, რომ შეგროვებულიყვნენ ეკატერინოფელდში, საიდანაც დაიძვრებოდნენ იერუსალიმისაკენ. როგორც შემდგომი დაკითხვებიდან გაირკვა, აღნიშნულ გადაადგილების მთავარი მიზეზი იყო 1824 წელს კომიტეტის მიერ მიღებული წესდება, რომელიც უკიდურესად ურთულებდა ისედაც რთულ პირობებში მცხოვრებ რელიგიურ მიმდევრებს ცხოვრებას.
1841 წელს ძალაში შევიდა საერთო ლუთერანული წესდება, რომელიც მიესადაგებოდა კოლონისტების მოთხოვნებს. მიუხედავად მაშინდელი მთავრობის არაერთი მცდელობისა, ჯგუფს გადაწყვეტილი ჰქონდა გადასულიყო იერუსალიმში. თბილისში გაიგეს რა ჯგუფის სურვილის შესახებ დაიბარეს მათი ლიდერი შპონი მთავარმართებელთან, თუმცა არანაირმა შეგონებამ არ გაჭრა. მთავრობის წარმომადგენლებმა აუხსნეს მათ, რომ თუ მაინც წავიდოდნენ, მათი ქმედება აღქმული იქნებოდა ბუნტად, რომელის ჩასახშობად გატარდებოდა შესაბამისი ზომები. გერმანული კოლონიის რელიგიურმა დაჯგუფებამ თავისი საბოლოო უარი მთავარმართებელს გადასცა და დაიწყო კოლონიის დატოვება. აღნიშნულთან დაკავშირებით ეკატერინეფელდში გაგზავნილი იქნა კაზაკთა რაზმი პოლკოვნიკ კოცებუს მეთაურობით. რაზმი ჯერ ქვეშში განლაგდა, ხოლო კოლონიის წარმომადგენლებთან წარუმატებელი მოლაპარაკების შემდეგ, რაზმი ეკატერინენფელდის გამოსასვლელთან განლაგდა.
ორი დღის თათბირის შემდეგ, ჯგუფმა გადაწყვიტა დაეტოვათ კოლონია. პირველი მოდიოდა მოხუცი შპონი, მის უკან კი ათი ლიდერი, შემდეგ კი მოყვებოდა მთელი კოლონია. კოცებუ კაზაკების რაზმით წინ გადაეღობა მათ და გზა დაუბოკა, ხოლო მორწმუნე მიმდევრები თავჩახრილი, გულზე ხელებგადაჯვარედინებულები და ჩუმი ლოცვით გამოემართნენ. ყველა, ლუთერანიც და თათარიც გაფაციცებით ელოდებოდნენ მოვლენების განვითარებას. რაზმთან მიახლოვებულ მორწმუნეთა გუნდს კოცებუმ შეძახილით — „სდექ!“ — მოსთხოვა გაჩერებულიყვნენ. გუნდი მას მაინც არ დაემორჩილა, მაშინ გადაწყდა დაეპატიმრებინათ ბუნტის ლიდერი მოხუცი შპონი და ის ათი ლიდერი ვინც შპონს უკან მოყვებოდა. რაზმმა კოლონია დაშალა და გაგზავნეს თბილისში მათი სხვა კოლონიებში გადასანაწილებლად.
მოგვიანებით გერმანელ კოლონისტთა ჯგუფიდან შეირჩა ორი დეპუტატი, რომლებიც გაიგზავნა იერუსალიმსა და კონსტანტინოპოლში მათთვის შესაძლო საცხოვრებელი ადგილის შესარჩევად. 1843 წლის ბოლოს ისინი დაბრუნდნენ არამანუგეშებელი ინფორმაციით, რითაც საბოლოოდ გადაწყდა მათ მიერ კოლონიის არ დატოვების საკითხი. დროთა განმავლობაში რელიგიური ჯგუფის წევრებმა ლუთერანობა მიიღეს და დაწყნარდნენ. დაწყნარებული ეკატერინოფელდის კოლონია სულ უფრო ძლიერდებოდა და ძლიერდებოდა, აშენდა ახალი შენობები, გაიზარდა მეურნეობა.
1888-1914 წლებში ექვსი ახალი გერმანული დასახლება შეიქმნა სახელებით გრიუნფელდი, აიხენფელდი და ტრაუბენფელდი. ისინი ნაყოფიერ გავაკებებზე სახლდებოდნენ და ძირითადად ფერმერობასა და მეხილეობას მისდევდნენ.
1917 წელს სამხრეთ კავკასიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ გერმანელი კოლონისტები შეიკრიბნენ ტრანსკავკასიური გერმანული ნაციონალური საბჭოს (Transkaukasischen Deutschen Nationalrat) შესაქმნელად, რომლის შტაბ-ბინა თბილისში იყო. საბჭო უშვებდა გერმანულენოვან გაზეთს „კავკაზიშე პოსტ“ (Kaukasische Post). 1921 წელს საბჭოთა კავშირის მიერ საქართველოსა და აზერბაიჯანის ოკუპირების შემდეგ კატერინენფელდს ლუქსემბურგი დაერქვა (1944 წელს ბოლნისი გახდა). ელიზაბეთთალი ასურეთი გახდა და ჰელენენდორფი კი ხანლარი, ალექსანდერდორფი თბილისს შეუერთდა.
1930-იან წლებში გერმანელ კოლონისტებს კავკასიაში სდევნიან და პოლიტიკურად ავიწროებენ. 1935 წელს 600 გერმანელი აზერბაიჯანიდან კარელიაში გადაასახლეს. საქართველოს ლუქსემბურგში 352 მცხოვრები დააპატიმრეს, გადაასახლეს ან მოკლეს. 1941 წელს ყველა კავკასიელი გერმანელი, რომელიც ადგილობრივზე არ იყო დაქორწინებული, სტალინმა ყაზახეთში ან ციმბირში გადაასახლა ოპერაცია ბარბაროსას პერიოდში.
კავკასიელ გერმანელთა ძალიან მცირე ნაწილი დაბრუნდა კავკასიაში ომის დასრულების შემდეგ. 2002 წლისთვის გერმანული წარმოშობის დაახლოებით 30-მდე ხანშიშესული ქალი ცხოვრობდა ბოლნისში. სტალინის დროს განადგურებული ქალაქის გერმანულ სასაფლაოს ადგილზე ამჟამად მემორიალი დგას გერმანელ კოლონისტთა სახსოვრად.
ლეილა ფეჰლევი
ლეილა ფეჰლევი, სპარს.لیلا پهلوی (27 მარტი 1970, თეირანი, ირანი - 10 ივნისი 2001, ლონდონი, ბრიტანეთი) - ირანის სამეფო ოჯახის წევრი, ფეჰლევიანთა დინასტიის უკანასკნელი შაჰის მუჰამედ რეზას და მისი მესამე მეუღლის ფარაჰის უმცროსი ქალიშვილი.
ბიოგრაფია
ლეილა თეირანში მდებარე სამხედრო ჰოსპიტალში დაიბადა, რომელსაც ამ მოვლენის აღსანიშნავად მისი სახელი მიანიჭეს. პირველი რვა წელიწადის განმავლობაში ბავშვი შაჰის კუთვნილ თეირანის ნიავარანის სასახლეში არსებულ მყუდრო გარემოში იზრდებოდა. სასახლეში ლეილას გააჩნდა თავისი პირადი კუთხე, მოახლეები და მეგობრები. მას უყვარდა შაჰის პირადი ზოოპარკი, სადაც სხვა ცხოველებთან ერთად ლომი, სპილო, შველი, მაიმუნი და ანტილოპა ბინადრობდნენ. ლეილა ცურვით და ველოსიპედით იყო გატაცებული.
1978 წელს ირანში ფართო ანტიმონარქიული მოძრაობა დაიწყო, რომელიც თანდათან სრულ ქაოსში გადაიზარდა. მას შემდეგ, რაც შაჰმა ვერ შესძლო მკაცრის ხელის მეშვეობით ან დათმობების გზით მიეღწია ვითარების სტაბილიზაციისათვის, ის იძულებული გახდა 1979 წლის 16 იანვარს ემიგრაციაში გახიზნულიყო. სამი დღით ადრე მან ბავშვები ტეხასში გაგზავნა, სადაც ტახტის მემკვიდრე, ლეილას უფროსი ძმა რეზა სამხედრო ავიაბაზაზე პილოტის კურსებს გადიოდა. შაჰი ონკოლოგიური ავადმყოფი იყო, რომელსაც რეგულარული სამედიცინო მკურნალობა ესაჭიროებოდა. ამის გარდა, უსაფრთხოების მიზეზით ოჯახის წევრების ერთად ყოფნა შეუძლებელი აღმოჩნდა. უცხო გარემოში ყოფნამ და მშობლებისგან იძულებით დაშორებამ ბავშვზე სტრესული ეფექტი გამოიწვია, რამაც მთელს მის ცხოვრებას დაასვა დაღი. კაიროში საყვარელი მამის გარდაცვალება 10 წლის ლეილამ მეტად მძიმედ განიცადა.
საცხოვრებელი ადგილის ხშირი გამოცვლის გამო ლეილამ განათლება რამდენიმე ადგილას მიიღო - იგი კაიროს ამერიკულ კოლეჯში სწავლობდა, შემდეგ კი, აშშ-ში ემიგრაციის შემდეგ, ნიუ-იორკში და მასაჩუსეტსში დაამთავრა სკოლა. 1992 წელს მან ბრაუნის უნივერსიტეტი დაამთავრა ანთროპოლოგიის განხრით. იგი ძირითადად აშშ-ში და ევროპაში ცხოვრობდა და გატაცებული იყო ჯალალედინ რუმის პოეზიის თარგმნით ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.
შაჰის ასულს საკუთარი ოჯახი არ ჰყოლია. ის არც რეგულარულ სამუშაოს ეწეოდა, თუმცა ერთხანს სამოდელო სახლს "ვალენტინოს" წარმოადგენდა. ხანგამოშვებით ლეილა აქტიურობდა ირანული კულტურის და ხელოვნების პოპულარიზაციის საქმეში, ზოგჯერ კი მას ელიტის წარმომადგენელთა წვეულებებზე ხედავდნენ. მისი აღიარებით, სამეფო პრივილეგიების არქონას იგი არ განიცდიდა.
2001 წლის 10 ივნისს ლეილა ფაჰლავი გარდაცვლილი იპოვეს ლონდონის სასტუმროში. სამედიცინო გამოკვლევის შედეგად მის ორგანიზმში კოკაინის მცირე დოზა, ჭარბი რაოდენობით ტკივილგამაყუჩებლები და უძილობის სამკურნალო მედიკამენტები აღმოაჩინეს, რომელიც ოცჯერ აღემატებოდა რეკომენდებულ დოზას. გარდაცვალებამდე რამდენიმე დღით ადრე ლეილა სასტუმროს ოთახში იატაკზე უგონო მდგომარეობაში ნახეს - კისრის გარშემო მას ტელეფონის კაბელი ჰქონდა შემოხვეული.
ახალგაზრდა ქალის სიკვდილმა დაამწუხრა ემიგრაციაში მყოფ არაერთი ირანელი. საგანგებო განცხადებაში დედამ აღნიშნა, რომ ლეილა ხანგრძლივი დროის მანძილზე სამშობლოს განშორებით გამოწვეული დეპრესიით იყო დაავადებული.
იგი პარიზში ბებიის საფლავის გვერდით დაკრძალეს.
ათი წლის შემდეგ შაჰის ოჯახის კიდევ ერთი წევრი, ლეილას ძმა ალი-რეზა ფეჰლევი მოულოდნელად გარდაიცვალა, რისი სავარაუდო მიზეზი თვითმკვლელობა იყო.
სქოლიო
კატეგორია: დაბადებული 1970 კატეგორია: ფეჰლევიანები
მამუკა თავაქალაშვილი
მამუკა თავაქალაშვილის მინიატიურა მის მიერვე გადაწერილი ვეფხისტყაოსნიდან, უცხო მოყმის ნახვის სცენა|მინიატიურა|250პქ მამუკა თავაქალაშვილი (თავაქარაშვილი) — XVII საუკუნის ქართველი პოეტი, კალიგრაფი, მხატვარ-მინიატიურისტი. მდივნად იყო იმერეთის მეფის კარზე.
ბიოგრაფია
1634 ტყვედ მოხვდა სამეგრელოში იმ ბრძოლების შედეგად, რომელიც წარმოებდა XVII საუკუნის 30-იან წლების საქართველოში. იმერეთის მეფე გიორგი და კახეთის მეფე თეიმურაზ I ეომებოდნენ როსტომ მეფესა და სამეგრელოს მთავარს. ამის შემდეგ ის ლევან II დადიანის კარზე ეწეოდა ლიტერატურულ და კალიგრაფიულ მუშაობას.
1647 წელს გადაწერა „შაჰნამეს“ გაგრძელების ე. წ. „უთრუთიანსაამიანის“ ქართული პროზაული ვერსია (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H-921, S-1594). გალექსა „ზააქიანი“, რისთვისაც გამოიყენა „შაჰნამეს“ ქართული პროზაული თარგმანი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1646 წელს გადაწერილი ვეფხისტყაოსანი (ხელნაწერთა ინსტიტუტი H-599), რომელიც 39 მინიატიურითაა შემკული. მინიატიურებს ეტყობა ქართული ხალხური ხელოვნების გავლენა. ვეფხისტყაოსნის ილუსტრაციების გარდა, აქ მოთავსებულია შემკვეთის ლევან დადიანის, პოემის ავტორის რუსთაველისა და საკუთარი სურათიც. პოეტი დახატულია უწვეროდ, ულვაშებში, მაგრამ შემდეგ ვიღაცას მელნით პოეტისთვის წვერი მიუხატავს. თავაქალაშვილი საკმაოდ დახელოვნებული მხატვარია, მისი კალიგრაფია გამოირჩევა ხაზგასმული დეკორაციულობით. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ მინიატურისტმა რუსთაველის პოემის ილუსტრაციებში XVII საუკუნის დასავლეთი საქართველო აღბეჭდა.
მამუკა თავაქალაშვილის მიერ შესრულებული შოთა რუსთაველის პორტრეტი ემყარება გარკვეულ ტრადიციას, კერძოდ, „ვეფხისტყაოსანი“ დაწერილი ყოფილა პოეტის ახალგაზრდობის დროს.
ეს ხელნაწერი სამეგრელოს მთავრის კარზე ინახებოდა გარკვეული ხანი, შემდეგ კი სხვადასხვა პირთა საკუთრება გამხდარა. პირველი ცნობა „ვეფხისტყაოსნის“ ამ ხელნაწერის შესახებ ეკუთვნის იონა მეუნარგიას (1881), ხოლო შემდგომში მისი დაწვრილებით აღწერა მოგვცა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ხსენებული ხელნაწერის მფლობელად ნინო კორინთელი გვევლინება. მანამდე კი ეს ხელნაწერი აზნაურ გრიგოლ ანთაძის საკუთრება ყოფილა. ნინო კორინთელმა ხელნაწერი დროებით სარგებლობისთვის დაუთმო „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის დამდგენ კომისიას 1888 წლის გამოცემის მომზადების პერიოდში. 1911 წელს კი ექვთიმე თაყაიშვილის მცდელობით, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ შეიძინა ეს ხელნაწერი კორინთელისგან. ვეფხისტყაოსნის თავაქალაშვილისეული ნუსხა დღემდე მოღწეულ სრულ რედაქციებს შორის უძველესია.
ოთარ გაბელია
ოთარ გაბელია (დ. 24 მარტი, 1953, ზუგდიდი, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მეკარე. სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ — ფეხბურთის მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს იცავდა ზუგდიდის „დინამოს“, სოხუმის „დინამოს“, ქუთაისის „ტორპედოს“, თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1978), ვიცე-ჩემპიონი (1977) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1981), საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1979) და ფინალისტი (1980), ევროპის თასების მფლობელთა თასის (1981) მფლობელი თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1981). ღირსების ორდენის კავალერი.
საკლუბო კარიერა
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1963 წელს ზუგდიდში მწვრთნელ ვ. ბუკიასთან. თამაშობდა ზუდგიდის „დინამოსა“ (1970–1971) და სოხუმის „დინამოს“ რიგებში (1972–1973). 1974–1976 წლებში იცავდა ქუთაისის „ტორპედოს“ ღირსებას, რომლის შემადგენლობაში პირველი ლიგის საკავშირო ჩემპიონატების 109 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. 1977 წლიდან თბილისის „დინამოს“ რიგებშია. ძირითად შემადგენლობაში დებიუტი ჰქონდა იმავე წლის 22 მაისს. 1983 წლის სეზონს ქუთაისის „ტორპედოში“ ატარებს. 1985 წლიდან კი კვლავ თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავს. საფეხბურთო კარიერას 1989 წელს, ამავე კლუბში ასრულებს.
ოთარ გაბელიამ თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო ჩემპიონატების 271 მატჩი ჩაატარა. ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება 32 შეხვედრაში დაიცვა, აქედან 17 — თასების მფლობელთა თასის, 11 — უეფა-ს თასის და 4 — ევროპის ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში.
სანაკრებო კარიერა
1979 წლის 21 ნოემბერს საერთაშორისო ამხანაგური მატჩი ითამაშა საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში გფრ-ს ნაკრების წინააღმდეგ.
მიღწევები
thumb|right|200პქ| გაზ. „ლელო“, 16 მაისი, 1981
საინტერესო ფაქტები
1979 წელს დაასახელეს საბჭოთა კავშირის საუკეთესო მეკარედ. იმავე წელს დასახელებული იყო საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.
2011 წლის 17 მაისს საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თბილისის „დინამოს“ მიერ თასების მფლობელთა თასის მოპოვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1981 წლის თბილისის „დინამოს“ სრულ შემადგენლობასა და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად — ოთარ გაბელიას საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.
საყოველთაოდ აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ქართველ მეკარედ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები კატეგორია:სოხუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის მერანის მწვრთნელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები
რეტურნემეს ტბა
რეტურნემეს ტბა (Lac de Retournemer) — ტბა საფრანგეთში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ლოთარინგიაში, ზღვის დონიდან 776 მეტრ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,05 კმ². სიგრძე 320 მ, სიგანე 250 მ. საშუალო სიღრმე 11 მ. ტბაზე გადის მდინარე ვოლონი. რეტურნემეს ტბა მყინვარული წარმოშობისაა. სანაპირო ტყითაა შემოსილი. ტურისტებისთვის პოპულარული ადგილია.
კატეგორია:საფრანგეთის ტბები
ჯინ ჰარლოუ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კოლონიალიზმი
მინი|300პქ|კოლონიური იმპერიების რუკა, 1800 მინი|300პქ|კოლონიური იმპერიების რუკა, 1914 მინი|300პქ|კოლონიური იმპერიების რუკა, 1945 კოლონიალიზმი — ეკონომიკურად სუსტად განვითარებული ქვეყნების ჩაგვრისა და იმპერიალისტური ქვეყნისათვის მათი დამორჩილების პოლიტიკა. კოლონიები თავდაპირველად წარმოადგენდნენ სავაჭრო, სამიწათმოქმედო, სამესაქონლეო და სამხედრო-სამიწათმოქმედო ტიპის დასახლებებს, რომლებიც იქმნებოდა უმთავრესად ანტიკურ ეპოქაში რომელიმე ქვეყნის მცხოვრებთა მასობრივი მიგრაციის გზით. ეს კოლონიები, როგორც წესი, მეტროპოლიებისგან დამოუკიდებელი იყვნენ, ანდა მათი მოსახლეობა იმავე მდგომარეობაში იყო, როგორც მეტროპოლიებში. თავისებურ კოლონიურ პოლიტიკას ატარებდნენ ჯერ კიდევ რომი და სხვა მონათმფლობელური სახელმწიფოები, რომლებიც მიზნად ისახავდნენ დაპყრობილი ქვეყნების ძარცვასა და მონების ხელში ჩაგდებას. ფეოდალიზმის ეპოქაში XV საუკუნემდე კოლონიური პოლიტიკა არ იყო დიდად განვითარებული, რადგანაც ნატურალური მეურნეობა ვერ ქმნიდა სათანადო სავაჭრო-ეკონომიკურ პირობებს.
მნიშვნელოვანი მასშტაბის კოლონიური დაპყრობები დაიწყო ჯერ კიდევ კაპიტალის პირველადი დაგროვების ეპოქაში, დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების დროს. პირველი კოლონიური იმპერიები — ესპანეთისა და პორტუგალიისა შეიქმნა დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების კვალდაკვალ. XVI საუკუნის ბოლოსა და XVII საუკუნის დასაწყისში, როგორც მსხვილი კოლონიური სახელმწიფო - დაწინაურდა ნიდერლანდები, რომელმაც XVII საუკუნის შუა წლებში დაიპყრო პორტუგალიური კოლონიების უმრავლესობა აღმოსავლეთში. ნიდერლანდის კოლონიური ჰეგემონია დაამხო ინგლისმა ინგლის-ნიდერლანდების ომების შედეგად.
XVI საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში კოლონიური დაპყრობების გზას დაადგა საფრანგეთი.
კაპიტალის პირველადი დაგროვების ეპოქაში კოლონიურ პოლიტიკას ახორციელებდნენ სპეციალურად შექმნილი მსხვილი სავაჭრო კომპანიები. კოლონიური პოლიტიკა იყო უზარმაზარი მოგების წყარო, ამავე დროს ის ახდენდა სხვადასხვა სახის ზემოქმედებას მეტროპოლიებზე.
პირველი მსოფლიო ომის გაჩაღებაში კოლონიებისა და გავლენის სფეროების გადანაწილებისათვის ბრძოლას პირველხარისხოვანი მნიშვნელობა ჰქონდა. დამარცხებულმა გერმანიამ მთლიანდ დაკარგა თავისი კოლონიები.
კოლონიური სისტემის კრიზისის ახალი ეტაპი გაიშალა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში და განსაკუთრებით ომის შემდგომ წლებში.
1956-1965 წლებში აფრიკაში სახელმწიფო სუვერენიტეტი მოიპოვა 33 ქვეყანამ. ისტორიულად კოლონიალიზმი ევროპის სახელმწიფოების სახელთან არის დაკავშირებული და მთელი დანარჩენი მსოფლიო, აზიის რამდენიმე და აფრიკის ორი (ეთიოპია და ლიბერია) ქვეყნის გარდა, სხვადასხვა დროს ევროპის ქვეყნების კოლონია იყო.
მთავარი კოლონიური სახელმწიფოები იყვნენ: პორტუგალია, ესპანეთი, ნიდერლანდები, განსაკუთრებით კი - დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი. კოლონიებს ფლობდნენ აგრეთვე ბელგია, გერმანია, იტალია, აშშ და იაპონია. ამჟამად შეიძლება ითქვას, რომ კოლონიალიზმი როგორც სისტემა აღარ არსებობს.
კოლონიალიზმის ეკონომიკა და იმპერიალიზმის კლასიკური თეორიები
კოლონიალიზმის ეკონომიკურ საფუძვლებზე წერდნენ როგორც მარქსისტი, ისე ლიბერალი მოაზროვნეები. ლიბერალური ფლანგიდან იმპერიალიზმის თეორიის გამორჩეული წარმომადგენელია ჯონ ეტკინსონ ჰობსონი, რომელსაც შემდგომში ნაწილობრივ დაეყრდნო ლენინი თავის ნაწარმოებში „იმპერიალიზმი, როგორც კაპიტალიზმის უკანასკნელი სტადია“. ლენინზე მეტად ამ თეორიას ეყრდნობიან უფრო გვიანდელი მარქსისტი ეკონომისტები ბარანი და სვიზი, რომლებიც ავითარებენ იმპერიალიზმის და დამოკიდებულების საკუთარ თეორიებს. კოლონიალიზმის ეკონომიკური თეორიის მნიშვნელობა იმაშია, რომ ის ისტორიულად შემოსაზღვრულ კოლონიურ ერას სცილდება იმდენად, რამდენადაც ის ხაზს უსვამს ინდუსტრიალიზებულ ქვეყნებს და პოსტ-კოლონიურ, დამოუკიდებელ ქვეყნებს შორის ასიმეტრიულ ძალაუფლებრივ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ურთიერთობებს, რომლებიც დეკოლონიალიზაციის შემდეგაც გაგრძელდა. პოსტ-კოლონიურ პერიოდში განვითარდა ისეთი თეორიები, როგორიცაა მსოფლიო სისტემების და დამოკიდებულების თეორიები.
ჰობსონის თეორია და ნაკლ-მოხმარების თეორია
ჰობსონი ხაზს უსვამდა კაპიტალიზმის განვითარების ახალ ეტაპს, რომელშიც მთავარი ის იყო, რომ სასაქონლო ექსპორტზე ორიენტირებული ეკონომიკა გადაერთო კაპიტალის ექსპორტზე. ამ პროცესმა გაზარდა ფინანსისტების როლი და ბრიტანეთის მაგალითზე იმპერიალისტურ პოლიტიკაზე მოთხოვნაც. ჰობსონი იმპერიალისტურ და კოლონიალისტურ პოლიტიკას განიხილავდა როგორც ეკონომიკურ აუცილებლობას, რომელიც წარმოდგებოდა ინდუსტრიული წარმოების და მოხმარების შინაგანი ურთიერთობებიდან. ჰობსონის მიხედვით, ინტენსიური ინდუსტრიალიზაცია წარმოქმნის მონოპოლიებს, რომელთა მოგების წილი იზრდება და უფრო და უფრო მცირე რაოდენობის ფირმების ხელში ექცევა. ამ მოგების დიდი ნაწილი დანაზოგებში მიდის, რაც თანდათანობით იზრდება. საშინაო საინვესტიციო შესაძლებლობები მცირდება ან დანაზოგები უფრო სწრაფად იზრდება ვიდრე ინვესტიციები, რაც ქმნის მოთხოვნის დეფიციტს. შესაბამისად კაპიტალის ექსპორტი წარმოადგენს ჭარბი დანაზოგების გამოდინების ერთადერთ წყაროს. ეკონომიკური ელიტები ითხოვენ სახელმწიფოსგან გარე ტერიტორიების ექსპანსიას, რათა გაფართოებული და დაცული იქნეს საინვესტიციო გარემო. მიუხედავად, იმისა, რომ ჰობსონი იმპერიალიზმს კაპიტალიზმის ეკონომიკური განვითარების შინაგანი ბუნებით ხსნიდა, მას მიაჩნდა, რომ მისგან თავის დაღწევა შესაძლებელი იყო კაპიტალიზმის პირობებში რეფორმების მეშვეობით. კიდევ ერთი ასპექტი, რომელსაც ჰობსონი უსვამდა ხაზს, შეეხებოდა შემოსავლების უთანასწორო გადანაწილებას. ჰობსონის მიხედვით, ინდუსტრიული განვითარება თავისთავად არ აჩენს იმპერიალისტურ ზეწოლას ახალი ბაზრების და საინვესტიციო შესაძლებლობების გახსნისთვის, ამის მიზეზი შემოსავლების კონცენტრაციაა, ანუ არა წარმოება, არამედ ჭარბი დანაზოგები, რომლებიც გამოხატულია რენტის, მონოპოლიური მოგებისა და სხვა ჭარბი შემოსავლების ფორმაში. თუკი მოხდება მსყიდველუნარიანობის გადანაწილება, ანუ თანამედროვე ენაზე - შემოსავლების განაწილება, შესაძლებელი იქნება უქმე კაპიტალის და საქონლის ქვეყნის შიგნით ათვისება და, შესაბამისად, იმპერიალისტური ექსპანსიონიზმის მოთოკვა. საკუთარი თეორიით ჰობსონმა საფუძველი ჩაუყარა იმპერიალიზმის კლასიკურ თეორიებს.
კოლონიალიზმის და იმპერიალიზმის მარქსისტული თეორიები
მარქსისტი ავტორების უმრავლესობა ჰობსონის ხაზს გაყვა, თუმცა მათ მიერ კაპიტალიზმის კოლონიურ-იმპერიალისტური ტენდენციების ახსნა სხვადასხვა დაშვებებიდან გამომდინარე საბუთდებოდა. რუდოლფ ჰილფერდინგი (1877–1941) იმპერიალიზმის თეორიას ავითარებს საკუთარ ნაშრომში „ფინანსური კაპიტალი“. როგორც, ჯონ მილიოსი და დიმიტრის სოტიროპოლუსი მიიჩნევენ სწორედ მას ეკუთვნის იმპერიალიზმის, როგორც კაპიტალიზმის განვითარების ბოლო ფაზის თეორია. ჰილფერდინგის მიხედვით კონკურენციას ანაცვლებს მონოპოლიური წარმოება, თანდათანობით ინდუსტრიული კაპიტალი და საბანკო კაპიტალი ერთმანეთს ერწყმის, რაც ფინანსური კაპიტალის დომინაციას იწვევს, რომელიც სახელწმიფოს უქვემდებარებს მონოპოლიების და ფინანსური კაპიტალის ინტერესებს. ეს კი საბოლოოდ ომში და ექსპანსიონისტურ პოლიტიკაში ითარგმნება. ამ მიდგომას იზიარებენ ლენინი, ბუხარინი და კარლ კაუცკი. როზა ლუქსემბურგი ზედმეტი ღირებულების რეალიზაციისათვის აუცილებლად მიიჩნევდა არაკაპიტალისტური სამყაროს არსებობას, რომელიც ახდენდა ზედმეტი ღირებულების რეალიზაციას და კონფლიქტი ინდუსტრიულად განვითარებულ კაპიტალისურ ქვეყნებს შორის სწორედ ამ ტერიტორიების ათვისების კონკურენციისგან გამომდინარეობდა. ბუხარინს წინ მიჰყავს ლუქსემბურგის თეორია და გამოყოფს კაპიტალის გაფართოებიდან წარმოქმნილ წინააღმდეგობას, კერძოდ წინააღმდეგობას კაპიტალის გლობალიზაციას და ზედმეტი პროდუქტის სახელმწიფო დონეზე მითვისებას შორის.
ლენინი გამოყოფს იმპერიალიზმის რამდენიმე თავისებურებას, რომელიც ფაქტიურად იმპერიალიზმის  კლასიკური და ადრეული მარქსისტული თეორიას აჯამებს:
ბრიტანული კოლონიალიზმი ინდოეთში
2018 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტმა გამოაქვეყნა, უტცსა პატნაიკის კვლევა, რომლის მიხედვითაც ბრიტანეთმა 1765 წლიდან 1938 წლამდე ინდოეთიდან გამოიტანა დღევანდელი ღირებულებით 45 ტრილიონი დოლარი (ეკვივალენტის გარეშე). ანგუს მედისონის გამოთვლებით ინდოეთის შემოსავლები მთლიანი მსოფლიოს შემოსავლების 22.6%-ს შეადგენდა (რაც თითქმის მთლიანი ევროპის შემოსავლების ტოლი იყო) ბრიტანელების შემოსვლამდე, ხოლო მათი გასვლის შემდეგ - 1952 წელს 3.8%-მდე დაეცა. ბრიტანელების მიერ ინდური გადამამუშავებელი მრეწველობის განადგურების პოლიტიკამ შემდეგი შედეგები გამოიღო - ინდოეთის მრეწველობის წილი მსოფლიო ინდუსტრიული წარმოების 25%-ს შეადგენდა, ხოლო 1900 წელს კი 2%-მდე დაეცა. ინდოეთმა დაკარგა კონკურენტუნარიანობა ტექსტილის ბაზარზე ბრიტანეთის მიერ საექსპორტო ტარიფების და ტექნოლოგიური ტრანსფერის შეზღუდვის შედეგად.
როდესაც ბრიტანელებმა ინდოეთი დატოვეს, წერა-კითხვის დონე ქვეყანაში 17%-ი იყო. აბსოლუტური სიღარიბის დონე - 90%. სიცოცხლის საშუალო ხანგძლივობა 27-32 წლამდე. ბოლოს, 1900 წლიდან - დამოუკიდებლობამდე, ანუ 1947 წლამდე - ინდოეთის ეკონომიკური ზრდა საშუალოდ 1%-ზე ნაკლები იყო. ჩამორჩენის სტრუქტურულ მიზეზად, შესაძლოა, განვიხილოთ ბრიტანეთის მიერ ინდოეთის დეინდუსტრიალიზაციის პოლიტიკა (მაგალითად, ტექსტილის ინდუსტრიის განადგურება ბრიტანელების მიერ და სხვა). 1913 წლისთვის ინდოეთში მრეწველობის წილი მთლიან შიდა პროდუქტში მხოლოდ 3.8% იყო, რამაც ბრიტანელების მიერ ქვეყნის დატოვებისას 1947 წელს 7.5% მიაღწია.
ნეოკოლონიალიზმი და დამოკიდებულების თეორია
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პოსტ-კოლონიურ პერიოდში მომწიფდა „დამოკიდებულების თეორია“, რომელიც წარმოადგენს ერთგვარ რეაქციას მოდერნიზაციის საფეხურეობრივი თეორიის საწინააღმდეგოდ. პოსტ-კოლონიურ ქვეყნებს არ შეეძლოთ ინდუსტრიალიზებული ეკონომიკებისთვის კონკურენციის გაწევა მაღალ ტექნოლოგიურ საექსპორტო პროდუქციაში და, როგორც კოლონიური ეკონომიკა, გლობალურ ეკონომიკაში ნედლი მასალის მიმწოდებლად და იაფი მუშა ხელის მქონე შედარებით უპირატესობის მქონე ქვეყნებად დარჩნენ. დამოკიდებულების თეორიაში უკანა ფონზე გადადის იმპერიალიზმის კლასიკური გაგება, რომელიც პირდაპირ პოლიტიკურ და სამხედრო დომინაციას მოიაზრებს და ყურადღება მახვილდება კორპორაციების ძალაუფლებაზე, გლობალური შრომის დანაწილებაზე, არათანაბარ განვითარებაზე და არათანაბარ გაცვლაზე ცენტრის და პერიფერიის ქვეყნებს შორის. აუცილებელია, განვასხვაოთ დამოკიდებულების თეორია მარქსისტული იმპერიალიზმის თეორიებისგან, რადგან ეს უკანასკნელი მეტწილად ეხება იმპერიალიზმის წარმოშობის საფუძვლებს, როგორც პირველი იმპერიალისტური და კოლონიური წარსულის შედეგებს.
„დამოკიდებულების“ თეორია თავდაპირველად განავითარა „გაერო-ს“ ლათინური ამერიკის კომისიის ხელმძღვანელმა რაულ პრებიშმა. „ნეოკლასიკური თეორიის საპირისპიროდ ხშირად ეს პირიქით იყო და მდიდარი ქვეყნების ეკონომიკური საქმიანობა ხელს უშლიდა ღარიბი ქვეყნების განვითარებას“. პრებიშის თეორია მარტივ ეკონომიკურ თეზას ეფუძნებოდა - ღარიბი ქვეყნები ახდენენ პირველადი (ნედლი) საქონლის ექსპორტს მდიდარ რეგიონებში, რომლებიც მათ გადაამუშავებენ და კვლავ საბოლოო პროდუქტის სახით უკან მათზე ყიდიან. ამ სქემის მიხედვით, გლობალური ღირებულების ჯაჭვში ყველაზე ნაკლებ დამატებით ღირებულებას ქმნიან პირველად წარმოებაში სპეციალიზებული ქვეყნები, შესაბამისად, მათი ბალანსი მაღალი დამატებული ღირებულების პროდუქტის შეძენისას მუდმივად უარყოფითი იქნება. პრებიშის აზრით, გამოსავალი იმპორტის ჩანაცვლების პოლიტიკა იყო. ასეთი პოლიტიკა აქტიურად გატარდა ლათინური ამერიკის ქვეყნებში, თუმცა ბევრი ეკონომისტის აზრით ჩავარდა. დამოკიდებულების თეორია საუბრობს შრომის საერთაშორისო დანაწილების იერარქიაზე, ამიტომ ის დამოკიდებულ ქვეყნებს მიიჩნევს კაპიტალისტური ეკონომიკის ინტეგრალურ ნაწილად. რამდენადაც დამოკიდებულების თეორია აერთიანებს ცენტრის და პერიფერიის ურთიერთობას ერთიან სისტემაში, ის განასხვავებს „ჩამორჩენილობას“ და „განუვითარებლობას“. ჩამორჩენილობა უკავშირდებოდა რაიმე რესურსების გამოყენების ნაკლებობას, როდესაც „განუვითარებლობა“ მიეუთითებს რესურსების გამოყენებაზე, თუმცა ცენტრის ქვეყნების სასარგებლოდ. ამ გაყოფით დამოკიდებულების თეორეტიკოსები მიგვითითებენ, რომ „განუვითარებლობა“ გამოწვეულია არა კულტურული მახასიათებლებით, არამედ კაპიტალისტურ სისტემაში ინტეგრაციით, რომელშიც ამ ქვეყნებს ნედლი მასალის და იაფი მუშა ხელის მიწოდების „შედარებითი უპირატესობა“ გააჩნიათ, რითაც ჩამოცილებულნი არიან კონკურენციას ცენტრის ქვეყნებთან.
პატნაიკების თეორია
მარქსისტი დამოკიდებულების თეორიტიკოსები უტსა და პრაბჰატ პატნაიკების მიხედვით, კაპიტალიზმის წარმოშობამ ზომიერ გეოგრაფიულ სარტყელში, რომელ ზონაშიც შეუძლებელია ცენტრში დაგროვებისთვის აუცილებელი ნედლი მასალის მიღება, საჭირო გახადა ტროპიკული ზონების მიწებიდან მათი მოპოვება. სწორედ ეს გეოგრაფიული მიმართება წარმოადგენს პატნაიკების თეორიის არსს. ტროპიკული მიწების პროდუქტი მნიშვნელოვანია ცენტრში სიმდიდრის დაგროვებისთვის და თუ კაპიტალისტების მთავარ მიზანს მოგება შეადგენს, ამდენად აუცილებელია ფულის და საქონელის სტაბილური ფასთა ფარდობა. ამასთან ერთად, თუ მიწის რესურსები შეზღუდულია, დროთა განმავლობაში იმატებს მიწოდების ხარჯები, რაც აისახება ფასში და შესაბამისად ფულის საქონელთან მიმართებით ღირებულებაში. ცენტრის ქვეყნების ინტერესია, რომ ზრდადი მიწოდების ხარჯებმა თავი არ გამოავლინონ გრძელვადიან პერიოდში, რადგან კაპიტალისტური სისტემის საფუძველს ქონების ფულის ფორმაში დაგროვება წარმოადგენს, შესაბამისად მისი სტაბილურობა სისტემისთვის ცენტრალურია, ამიტომ მისი შეკავება როგორმე უნდა იყოს უზრუნველყოფილი. ამის შეკავების ინსტრუმენტად ავტორები განიხილავენ იმპერიალიზმს, რომელიც პერიფერიის ქვეყნების მშრომელების შემოსავლების დეფლაციის (ხელფასების შემცირება ფასებთან შედარებით) გზით აჩერებს ზრდადი მიწოდების ხარჯების ფენომენის გამოვლინებას. დამოკიდებულების თეორიაში არსებობს სხვა შეხედულებებიც, თუმცა სამირ ამინი პერიფერიული ფორმაციის ოთხ ძირითად ასპექტს გამოყოფს, რომელიც დამახასიათებელია ყველა მიდგომისთვის:
სქოლიო
კატეგორია:კოლონიალიზმი კატეგორია:კულტურული გეოგრაფია
დარდანელის სრუტე
მინი|დარდანელის სრუტე დარდანელი (თურქ. Çanakkale Boğazı, ბერძ. Δαρδανελλια), ადრე ცნობილი როგორც ჰელესპონტი — არის ვიწრო სრუტე ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, რომელიც ეგეოსის ზღვას მარმარილოს ზღვასთან აერთებს. მისი კოორდინატებია 40°13′N, 26°26′E. სრუტე სიგრძით 61 კმ-ია და მხოლოდ 1,2–6 კმ მერყეობს სიგანეში, საშუალო სიღრმით 55 მ, ხოლო მაქსიმალური სიღრმით 82 მ. წყალი სრუტის გასწვრივ ორივე მიმართულებით მიედინება მარმარილოს ზღვიდან ეგეოსისკენ ზედაპირის დინებით, საპირისპიროდ კი ქვემო დინებით.
ბოსფორის სრუტის მსგავსად ის ევროპას (გალიპოლის ნახევარკუნძულთან) აზიისგან ჰყოფს. სრუტე საერთაშორისო წყლებს ეკუთვნის და ბოსფორთან ერთად შავ ზღვას ხმელთაშუასთან აკავშირებს.
სრუტესთან მდებარე მთავარი ქალაქია ჯანაკალე (თურქ. ჯანას ციხე). სიტყვა დარდანელი მომდინარეობს დარდანუსისგან, რომელიც ძველი ბერძნული ქალაქი იყო სრუტის აზიურ ნაპირზე.
დარდანელის ევროპის ნაპირზეა ნავსადგური გელიბოლუ (გალიპოლი), აზიურ სანაპიროზე კი — ჩანაქკალე.
Leptogenys gracilis
Leptogenys gracilis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლისიმაქე
200px|მინიატიურა|ლისიმაქე ლისიმაქე (დ.ძვ. წ. 361 – გ. ძვ. წ. 281) — ალექსანდრე მაკედონელის პირადი მცველი და მხედართმთავარი, რომელმაც მისი სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ. 323) სამმართველოდ თრაკია მიიღო. ალექსანდრე მაკედონელის მემკვიდრეების ხელახლა გადანაწილების შედეგად ლისიმაქემ ჰელესპონტის სანაპირო შეიერთა. ძვ. წ. 306 წელს სხვა დიადოქოსების მსგავსად თავი მეფედ გამოაცხადა. ძვ. წ. 287-286 წწ. მაკედონიასაც დაეუფლა. თრაკიაშიც დააარსა ქ. ლისიმაქეა (ლისიმაქეს სახელმწიფოს დედაქალაქი). დაიღუპა სელევკიდებთან ბრძოლაში, ფრიგიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დიადოქოსები კატეგორია:თრაკიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 361 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 281
კიტრისუნა
კიტრისუნა (Borago officinalis) — ერთწლოვანი ბოსტნეული და მრავალწლოვანი სარეველა მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ველურ ბუნებაში იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და სამხრეთ ამერიკაში. აქვს სწორმდგომი, 20–70 სმ სიმაღლის და ძლიერ დატოტვილი ღერო, რომელიც შემოსილია ბეწვით. ფოთლები დიდი ზომის, ოვალური და ასევე ბეწვით შემოსილია; წვნიანია, აქვს ახალი კიტრის სუნი და გემო. ყვავილები მრგვალი, ცისფერი, იშვიათად თეთრია, შეკრებილია გაშლილ ფარისებრ-საგველასებრ ყვავილედებში. ნაყოფი მუქი ყავისფერი კაკლუჭაა (სიგრძით 5 მმ-მდე). ფოთლები შეიცავს C ვიტამინსა და კაროტინს, საკვებად იყენებენ კიტრის შემცვლელად (სალათებში და სხვ.). კიტრისუნას ყვავილები ნედლი ან ხმელი სახით გამოიყენება საკონდიტრო და ლიქიორ-არყის წარმოებაში; თესლისგან მიღებული ზეთი იხმარება მედიცინასა და პარფიუმერიაში. მცენარე არ არის მომთხოვნი ნიადაგის შემადგენლობისა და ნაყოფიერების მიმართ, შედარებით კარგად უძლებს გვალვასა და სიცივეს. კულტივირებულია უპირატესად სამოყვარულო მეურნეობებში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ამრავლებენ თესლით, იშვიათად — ფესურის გაყოფით.
სქოლიო
კატეგორია:ლაშქარასებრნი კატეგორია:ბოსტნეული
ალექსანდრე ცაგარელი
ალექსანდრე ცაგარელი (დ. 27 ნოემბერი, 1844, კასპი — გ. 12 ნოემბერი, 1929, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი და ქართველოლოგი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1844 წლის 27 ნოემბერს (ძველი სტილით). ყრმობის წლები მან დიღომში გაატარა. მამა ანტონ თომას ძე ცაგარელი მღვდელი იყო. დედა სალომე დიმიტრის ასული უთნელიშვილი მეტად ჭკვიანი და ქართული ენის კარგად მცოდნე ყოფილა. მან უდიდესი როლი ითამაშა შვილის ხასიათის ჩამოყალიბებაში. თავდაპირველად ალექსანდრე ცაგარელი თბილისის სასულიერო სემინარიაში შეიყვანეს. 1859 წელს ალ. ცაგარელმა სემინარიაში საუკეთესო შედეგებს მიაღწია და პედაგოგების ყურადღება მიიქცია. მან სემინარიის ხელმძღვანელებისაგან ჯილდოც კი მიიღო. ამ პერიოდში ალ. ცაგარელს ძალზედ იტაცებდა ხელოვნება. მისი ოცნება იყო სწავლა განეგრძო პეტერბურგის სემინარიაში და თავისუფალ დროს სამხატვრო აკადემიაში ლექციების კურსი მოესმინა, მაგრამ ეს ოცნება ვერ განახორციელა, რადგან ნოვგოროდისა და სანქტ-პეტერბურგის მიტროპოლიტმა ისიდორმა ბრძანა, რომ სივიწროვის გამო პროვინციელებს ვერ მიიღებდნენ. ალექსანდრე რჩება საქართველოში და საინტერესო ლიტერატურული ცხოვრებით ცხოვრობს. საქართველოში მას კარგ ლიტერატორობას უწინასწარმეტყველებდნენ. 1862 წელს „ცისკარში“ გამოაქვეყნა პირველი ნაწარმოები.
1865 წელს დაამთავრა სემინარია. სემინარიის დამთავრების შემდეგ ალ.ცაგარელმა სწავლა განაგრძო გიმნაზიაში. კლასიკური გიმნაზიის დამთავრებისთანავე ალ. ცაგარელი დავით სარაჯიშვილთან ერთად პეტერბურგში გაემგზავრა უმაღლესი განათლების მისაღებად. 1867 წელს ჩაირიცხა პეტერბურგის სამედიცინო ქირურგიულ აკადემიაში, მალე ის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე გადავიდა უნივერსიტეტში მსმენელად. ალ. ცაგარელი გატაცებით ეუფლებოდა ევროპულ ენებს, გერმანულ წიგნებს ლექსიკონის გამოუყენებლად კითხულობდა. სავალდებულო საგნების გარდა, მთელ თავისუფალ დროს ენათმეცნიერული და ლექსიკოლოგიური ნაშრომების კითხვას უთმობდა.
1867 წელს ალექსანდრე დავით სარაჯიშვილთან ერთად გერმანიაში გაემგზავრა. გერმანიიდან დაბრუნებისთანავე ალ. ცაგარელი გამოცდებისთვის მზადებას შეუდგა. მშობლებისა და ახლობლებისთვის გაგზავნილ წერილებში იგი კმაყოფილებით იგონებს უცხოეთში გატარებულ დღეებს. ყველაფერი ჩვეულებრივად მიდიოდა, მაგრამ მოულოდნელად ალექსანდრე ავად გახდა. ექიმებმა საქართველოში დაბრუნება ურჩიეს. საუნივერსიტეტო განათლების მიღების სურვილი მასში იმდენად ძლიერი აღმოჩნდა, რომ ექიმების რჩევა არ მიიღო და გადაწყვიტა სწავლა საზღვარგარეთ განეგრძო. 1868 წელს ალ. ცაგარელი უკვე მიუნხენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიური ფაკულტეტის ფილოლოგიური განყოფილების სტუდენტია. მიუნხენიდან ის თანამშრომლობდა „დროებასთან“, სადაც გამოაქვეყნდა წერილების ციკლი „ჩვენი უბედური მწიგნობრობა ამ საუკუნეში“, სადაც განიხილავდა იმ პერიოდის ქართველ მწერლებს. 1869 წელს ალ. ცაგარელი ძველ საუნივერსიტეტო ქალაქ ტიუბინგენში გადავიდა, სადაც სანსკრიტულსა და შედარებით ენათმეცნიერებაში მეცადინეობდა პროფესორ როთის ხელმძღვანელობით. შემდეგ სწავლობდა ვენის უნივერსიტეტში. 1872 წელს დაბრუნდა პეტერბურგში. ჯერ უნივერსიტეტში ქართულ-სომხური განხრით კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად წარმატებით ჩააბარა გამოცდები. მალე მან სადისერტაციო შრომა დაწერა „კავკასიურ ენათა იბერიული ჯგუფის მორფოლოგიის შედარებითი მიმოხილვა". დისერტაცია სამეცნიერო საბჭომ დადებითად შეაფასა და ალ. ცაგარელი დაამტკიცეს ქართული ენისა და სიტყვიერების პრივატდოცენტად და უფლება მიიღო ლექციების წაკითხვის. მუშაობდა ქართული და მეგრული ენების შესწავლაზე.
1874 წლის 25 აპრილს არჩეულ იქნა ქართული სიტყვიერების კათედრის დოცენტად. 1874-1875 წლებში კითხულობდა ლექციებს საქართველოს ისტორიაში. 1875 წელს ის საქართველოში დაბრუნდა. მოინახულა მშობლები, მეგობრები, ახლონათესავები. ალექსანდრე ცაგარელი იყო პირველი ქართველი მეცნიერი, რომელიც სპეციალსტად ქართველოლოგიური მიზნებით ეწვია ახლო აღმოსავლეთს. პირველი მეცნიერი, რომელმაც 1883 წელს მოინახულა ბევრი სავანე. (ათონის ივერთა მონასტერი, ჯვრის მონასტერი, საბაწმინდის ლავრა), სარდაფებსა და სენაკებში იპოვა და აღწერა ხელნაწერები, დაამზადებინა ფრესკების პირები, გადმოიღო წარწერები, დაძებნა ცნობები ახლო აღმოსავლეთში ქართველთა კულტურული საქმიანობის შესახებ. მიღებული შედეგები გამოაქვეყნა 1880-1894 წლებში „ცნობები ქართული მწერლობის ძეგლებზე" (რუსულ ენაზე სამ ნაკვეთად) და 1888 წელს „ქართულ სიძველეთა ძეგლები წმინდა მიწაზე და სინაზე“ (რუსულ ენაზე). 1886 წლიდან იყო პეტერბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი. ცაგარელმა პირველმა გამოაქვეყნა იოანე ზოსიმეს „ქებაი ქართულისა ენისაი“. ვაგარელმა პირველმა აღწერა სინური მრავალთავი.
1890 წელს რომში, ვენეციასა და კრაკოგში ჩატარდა კვლევითი სამუშაოები, სადაც იგი გაეცნო XII საუკუნის ქართულ სიძველეებს. 1894 წელს კვლავ ჩამოდის საქართველოში. მალე იგი მესამედ გაემგზავრა იტალიაში, სადაც ვატიკანის ბიბლიოთეკაში მიაგნო ქართულ ოთხთავს, XII საუკუნის ძეგლს. 1920 წელს ალ. ცაგარელი ბრუნდება საქართველოში და სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობს თბილისის უნივერსიტეტში. 1922 წლიდან იყო ამ უნივერსიტეტის პროფესორი.
ცაგარელის ნაშრომთა დიდი ნაწილი ეძღვნება ქართლ ენათმეცნიერებას. მან ჩაუყარა საფუძველი ქართველურ ენათა შედარებით შესწავლას, იცავდა მოსაზრებას, რომ ეს ენები არ ენათესავებიან სხვა ენათა ოჯახებს, აკრიტიკებდა თეორიებს, რომლებიც ქართულ ენას აკუთვნებდნენ ინდოევროპულ და ურალურ-ალთაურ ენათა ოჯახებს. ცაგარელი იბრძოდა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიისთვიის („სტატიები და შენიშვნები ქართული საეკლესიო საკითხისთვის, რუსულ ენაზე, პეტერბურგი, 1912). 1878 წელს რუსულად თარგმნა სიბრძნე სიცრუისა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1844 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1929 კატეგორია:ქართველი ქართველოლოგები კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:კასპში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ქართული კინო
ქართული კინო — ქართული კულტურის ნაწილი. სათავეებს იღებს XX საუკუნის დასაწყისიდან და არსებობის 100 წელზე მეტს მოიცავს. ქართული კინოს დაბადების თარიღად 1908 წელი ითვლება, როცა ვასილ ამაშუკელმა ბაქოში ფილმების გადაღება დაიწყო. დღემდე შემორჩენილი პირველი ფილმია ამაშუკელისვე „აკაკი წერეთლის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში“ (1912), ხოლო პირველი მხატვრული ფილმი — გერმანე გოგიტიძის „ქრისტინე“ (1919).
ზამთრის ოლიმპიური თამაშები 2014
2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები (ასევე XXII ზამთრის ოლიმპიადა), საერთაშორისო ასპარეზობაა ზამთრის სპორტის მრავალ სახეობაში, რომელიც 2014 წლის 7-23 თებერვალს შედგა. მასპინძელი ქალაქი სოჭი, რუსეთი, 2007 წლის 4 ივლისს შეარჩია 119-ე საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ქალაქ გვატემალაში, გვატემალა. ეს რუსეთისთვის რიგით მეორე ოლიმპიური თამაშები იყო 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის შემდეგ, რომელიც მოსკოვში ჩატარდა.
ქართული კინო
პირველი ნაბიჯები
საქართველოს ტერიტორიაზე პირველი კინოჩვენება ძმები ლუმიერების კინემატოგრაფის აპარატით 1896 წლის 16 ნოემბერს გაიმართა. თბილისი სულ რამდენიმე თვით ჩამორჩა პარიზსა და რუსეთის იმპერიის დედაქალაქ სანქტ-პეტერბურგს, სადაც პირველი კინო იმავე წლის მაისს აჩვენეს.
ზამთრის ოლიმპიური თამაშები 2014
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშები კატეგორია:სოჭი