cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარნის ალპები
კარნის ალპები (Karnische Alpen, Alpi Carniche) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ვრცელდება ავსტრიისა და იტალიის საზღვარზე. სიგრძე 120 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 2782 მ (მთა ჰოე-ვარტე). გადაჭიმულია მდინარე პიავეს ხეობიდან (დასავლეთით) მდინარე გაილიცის ხეობამდე (აღმოსავლეთით). მდებარეობს აღმოსავლეთ ტიროლის, კარინტისა და ფრიულის ტერიტორიებზე. სამხრეთ-დასავლეთით შემოფარგლულია დოლომიტის ალპებით, ჩრდილოეთით მდინარე გაილის ხეობით, აღმოსავლეთით კარავანკის ქედით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით იულიუსის ალპებით. ზაფხულის კურორტები და ზამთრის სპორტული ცენტრები მდებარეობს თვალწარმტაც ადგილებში. კარნის ალპები აგებულია უმთავრესად კრისტალური ფიქლებითა და კირქვებით. აქვს ვიწრო თხემი და ციცაბო კალთები. შემოსილია ფართოფოთლოვანი (მუხა, წიფელი) და წიწვოვანი (ნაძვი, სოჭი, ფიჭვი) ტყით.
ზამბიის პრეზიდენტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზამბია კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები *
კარნის ალპები
სახელი ეწოდა ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონის — კარნიის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები კატეგორია:ავსტრიის ქედები კატეგორია:იტალიის ქედები
Rogeria belti
Rogeria belti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჩილე 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩილემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩილე ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აფლაის ირიგაციული სისტემა
აფლაის ირიგაციული სისტემა — საირიგაციო სისტემა ომანის ტერიტორიაზე, რომლის ასაკიც სამი ათასი წელია, მიუხედავად ამისა, იგი დღემდე ექსპლუატაციაშია. დღეს შემორჩენილი სისტემის ძირითადი ნაწილი ახ. წ. 500 წლით თარიღდება. 2006 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
აღნიშნული სისტემა ეფექტურად ამარაგებდა წყლით ყველა მოსახლეს, მიდიოდა თითოეულ სახლამდე და სასოფლო-სამეურნეო მიწებამდე.
კომპლექსი შეიცავს საყარაულო კოშკებს, რომლებიც სისტემის დაცვის მიზნით იყო აშენებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ომანში
Rogeria blanda
Rogeria blanda — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კანადა 1900 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1900 წელს, საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. ამ თამაშებზე მათ ერთი ოქროსა და ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1900 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბომბორა (აეროდრომი)
ბომბორა – სამხედრო აეროდრომი გუდაუთის რაიონში. საფრენი ბილიკის სიგრძე 4 კმ–ია. შეუძლია მიიღოს ყველა ტიპის სამხედრო–სატრანსპორტო და საბრძოლო თვითმფრინავი. განთავსებულია უშუალოდ შავი ზღვის სანაპიროზე, რაც იძლევა საშუალებას აფრენა–დაფრენა განხორციელდეს თითქმის ზღვის დონეზე, ამით კი თვითმფრინავის შეუმჩნევადობა იზრდება.
კატეგორია:საქართველოს აეროპორტები
მერაბ კოსტავას სახლ-მუზეუმი
მერაბ კოსტავას სახლ-მუზეუმი — მემორიალური სახლ-მუზეუმი, რომელიც 1991 წელს, საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას ინიციატივით და თაოსნობით დაარსდა.
ისტორია
მუზეუმმა ბინა დაარსებისთანავე დაიდო ზანდუკელის ქუჩის N1-ში, მემორიალურ სახლში, სადაც 1939 წელს დაიბადა და სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობდა, საქართველოს ეროვნული გმირი, მერაბ კოსტავა. სახლი ზანდუკელის ქუჩაზე, მერაბის ბაბუას, გამოჩენილ საზოგადო მოღვაწეს, პედაგოგს, რუსული ენის მრავალი სახელმძღვანელოს ავტორს – ვლადიმერ დემურიას ეკუთვნოდა.
მერაბ კოსტავას მემორიალურ სახლ-მუზეუმში დაცულია მერაბ კოსტავას პირადი ნივთები, მემორიალური ავეჯი, ბიბლიოთეკა, ხელნაწერები, ნოტებისა და გრამფირფიტების კოლექცია, XX საუკუნის II ნახევრის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ფოტო და დოკუმენტური მასალა, პირადი წერილები, მისი თაოსნობით გამოცემული არალეგალური ჟურნალ-გაზეთები და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის მუზეუმები კატეგორია:მემორიალური მუზეუმები კატეგორია:1991 წელს დაარსებული მუზეუმები
მელილია
მინი|პორტი მელილა მინი|მელილია
მელილია (Melilla) — ესპანეთის ავტონომიური ქალაქი და პორტი ჩრდილოეთ აფრიკაში. გარშემორტყმულია მაროკოთი. ფართობი 12,3 კვ. კმ. სადავოა მაროკოსთან. მოიცავს აგრეთვე კუნძულებს: პენიონ დე ველესი, ალუსემასი და ჩაფარინასი. ის მიიჩნეოდა მალაგას პროვინციად 1995 წლის 14 მარტამდე, ანუ მანამდე სანამ ავტონომიად გამოცხადდებოდა.
2008 წლის აღწერით, მოსახლეობა შეადგენდა 73 460 ადამიანს, სადაც შედიოდნენ ქრისტიანები, მუსლიმები (უმეტესად ბერბერები) და ცოტაც ებრაელები. ესპანური არის გავრცელებული ენა, თუმცა იყო ბერბერული ენის აღიარების მოთხოვნაც.
ისტორია
მელილია თავდაპირველად ფინიკიელთა და შემდგომ პუნიკების კოლონია იყო სახელად–რუსადირი. 1497 წელს დაიკავა დონ პედრო დე ესტოპინანმა, მედინა სიდონიას საჰერცოგოს მეთაურმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური ქალაქები კატეგორია:აფრიკის სადავო ტერიტორიები
ნარინის ოლქი
ნარინის ოლქი (Нарын областы) — ოლქი ყირგიზეთში. დაარსდა 1939 წლის 21 ნოემბერს და ეწოდებოდა ტიან-შანის ოლქი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყირგიზეთის ოლქები
კონსტანტინე II (ქართლის მეფე)
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1505 კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
ბელა-ცრკვის თემი
ბელა-ცრკვის თემი (Општина Бела Црква) — თემი სერბეთში, შედის სამხრეთ-ბანატის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 19 009 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 54 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 353 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბელა-ცრკვა. ბელა-ცრკვის თემი შედგება 14 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 25.2 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
იალტირკულბაში
იალტირკულბაში (Ялтырҡулбаш; Ялтыркулбаш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 27 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (92 %).
ზეთის კურთხევა
საიდუმლოს არსი
ამ საიდუმლოს არსია განკურნოს ქრისტიანი ადამიანი ხორციელი უძლურებებისა და ავადმყოფობებისაგან, ასევე სულიერი ავადმყოფობისაგან ე.ი. ცოდვებისაგან, სინანულის ანუ მონანიების საიდუმლო მსგავსად. ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესრულების დროს, ღვთისმსახური სხეულზე ზეთის წაცხებისას მოუხმობს ავადმყოფზე ღმერთის კურთხევას, სულის და ხორცის განსაკურნავად.
მართლმადიდებლური სწავლება
წმიდა მოციქული იაკობი ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესახებ ქრისტიანებს ასწავლიდა შემდეგს:
„სჭირდეს თუ ვისმე თქვენგანსა, ილოცევდინ, მოლხინე თუ ვინმე არს, გალობდინ, უძლურ თუ ვინმე არს თქუენ შორის, მოუწოდენ ხუცესთა ეკლესიისათა და ილოცონ მის ზედა და სცხონ მას ზეთი სახელითა უფლისაჲთა. და ლოცვამან სარწმუნოებისამან, დაღაცათუ ცოდვაჲ რაჲმე ექმნეს, მოვე-ეტეოს მას.“ (მოციქული იაკობი 5, 13-15)
წესი ზეთის ცხებისა
ზეთის კურთხევის საიდუმლო სრულდება შემდეგნაირად: მაგიდაზე დაასვენებენ ჯვარს და სახარებას, დადგამენ ჭურჭელს ხორბლით, რომელშიაც ჩადგამენ მეორე მომცრო ჭურჭელს ღვინო შერეული ზეთით. ღვინო წითელი უნდა იყოს. ხორბალში ჩაარჭობენ შვიდ ღერ თაფლის წმიდა სანთელს და შვიდ ჩხირს, თითოეულ თავზე ბამბა შემოხვეულს.
ღვთისმსახური კითხულობს ლოცვებს ზეთის კურთხევაზე და ავადმყოფის განკურნებაზე. წაიკითხავენ შვიდ თავს სამოციქულოს და შვიდ თავს სახარებას. მღვდელი ნაკურთხ ზეთს შვიდჯერ სცხებს ჯვარის გამოსახვით ავადმყოფს შუბლზე, ლოყებზე, ხელებზე და გულზე; შესთხოვს ღმერთს, როგორც სულისა და ხორცის მკურნალს, რომ მან (ღმერთმა) განკურნოს მონა/მხევალი თვისი (სახელი) სულიერი და ხორციელი სნეულებებისაგან. ბოლოს მღვდელი გაშლის სახარებას, დაადებს ავადმყოფს თავზე და შესთხოვს ღმერთს, მიუტევოს ავადმყოფს ყოველივე შეცოდებანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საიდუმლონი
შალვა დადიანი
შალვა ნიკოლოზის ძე დადიანი (დ. 21 მაისი [ძვ. სტ. 9 მაისი], 1874, ზესტაფონი ― გ. 15 მარტი, 1959, თბილისი) — ქართველი მწერალი, დრამატურგი, მსახიობი, თეატრის მოღვაწე; საქართველოს სახალხო არტისტი (1923). სკკპ-ის წევრი 1945 წლიდან.
ბიოგრაფია
200px|thumb|შალვა დადიანის ძეგლი [[ზუგდიდი|ზუგდიდში]] დაიბადა ცნობილი მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის ნიკო დადიანის ოჯახში. სწავლა-განათლება მიიღო შინ მოწვეული მასწავლებლების ხელმძღვანელობით. უკვე ადრეული სიჭაბუკის წლებში გაიტაცა ეპოქის პროგრესულმა სოციალურ-პატრიოტულმა იდეებმა. ამ იდეებით არის განსჭვალული მისი ლექსების პირველი კრებული „ნაპერწკალი“ (1892) და პროზაული მინიატურები (იბეჭდებოდა გაზეთ „ივერიაში“ 1896-დან). 1893 წლიდან დადიანმა მსახიობობა დაიწყო და შემდგომში ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილის ერთ-ერთი უახლოესი თანამშრომელი გახდა ქუთაისის თეატრში. 1908 წელს ჩამოაყალიბა „მოძრავი დასი“, რომელიც რევოლუციური შინაარსის სპექტაკლებს დგამდა საქართველოს სამრეწველო ცენტრებში, აგრეთვე ბაქოსა და ნოვოროსიისკში. მეფის ცენზურის აკრძალვის მიუხედავად, ამ დასმა პირველმა დადგა მაქსიმ გორკის პიესა „უკანასკნელნი“.
დადიანი ავტორია პირველი ისტორიული რომანისა ქართულ საბჭოთა ლიტერატურაში. რომანში „გიორგი რუსი“ (1916–1926) ასახულია XII–XIII საუკუნეების საქართველო. რომანში „გვირგვილიანების ოჯახი“ (1954) დადიანმა ასახა ქართველ თავადაზნაურობის ეკონომიური და სულიერი დეგრადაცია, სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ გლეხობის ბრძოლა XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე. ქართული მემუარული ლიტერატურის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია მწერლის მოგონებათა წიგნი „რაც გამახსენდა“ (1959).
დადიანს დაწერილი აქვს აგრეთვე მრავალი მოთხრობა, ნოველა, ლიტერატურულ-კრიტიკული და პუბლიცისტური წერილი; თარგმნა შექსპირის, შილერის, ბაირონის, ჰაუპტმანის, ჰოფმან-სტალის, ლ. ანდრეევისა და სხვათა პიესები. იგი წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა საქართველოს მსახიობთა კავშირს, იყო თეატრალური საზოგადოების თავმჯოდომარე (1950–1959). ქართული თეატრის სცენაზე 200-ზე მეტი როლი აქვს განსახიერებული. აღსანიშნავია მისი რეჟისორული მოღვაწეობაც. დადიანის პიესებს თვალსაჩინო ადგილი ეკავა ქართულ საბჭოთა თეატრის რეპერტუარში.
იყო სსრკ-ის I–II მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით.
თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 1959 კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები შ
ჩილე 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩილემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩილე ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ალგეის ალპები
ალგეის ალპები (Allgäuer Alpen) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში, გერმანიასა და ავსტრიაში. ვრცელდება ბოდენის ტბასა (დასავლეთით) და მდინარე ლეხს (აღმოსავლეთით) შორის. სიგრძე დაახლოებით 75 კმ, სიგანე 50 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 2656 მ (გროსერ-კროტენკოპფი). დამახასიათებელია მცენარეებით შემოსილი ციცაბო კალთები, ღრმად დანაწევრებული ფერდობები, მრავალფეროვანი ფლორა. ალგეის ალპები არის დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული ქედების ერთობლიობა. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ალპების მთისწინეთი. არის მთის წვრილი ტბები, ხეობებში შედარებით მოზრდილი ტბებია. უმთავრესად აგებულია მეზოზოური ასაკის კირქვებით. აქვს წაწვეტილი მწვერვალები. არის თანამედროვე გამყინვარება. დამახასიათებელია კარსტული რელიეფის ფორმები.
შემოსილია მთის ტყეებითა და მდელოებით. საბაგირო გზების ხშირი ქსელი. განვითარებულია ტურიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები კატეგორია:გერმანიის ქედები კატეგორია:ავსტრიის ქედები
გოდერძი ჩოხელი
გოდერძი ნიკოლოზის ძე ჩოხელი (დ. 2 ოქტომბერი, 1954 — გ. 16 ნოემბერი, 2007) — ქართველი მწერალი, სცენარისტი და კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
გოდერძი ჩოხელი დაიბადა 1954 წლის 2 ოქტომბერს, დუშეთის რაიონის სოფელ ჩოხში. სოფლის რვაწლიანი სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა ფასანაურის საშუალო სკოლაში. 1972 წელს ჩააბარა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში, კინომცოდნეობის ფაკულტეტზე, 1974 წლიდან - კინოსარეჟისორო ფაკულტეტზე, რომელიც 1979 წელს დაამთავრა. იმავე წელს მიიღეს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ დამდგმელ რეჟისორად. 1980 წლიდან კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი, ხოლო 1981 წლიდან მწერალთა კავშირის წევრია. 1977 წლიდან მისი მოთხრობები იბეჭდება ჟურნალ-გაზეთებში.
1980 წელს გამოიცა პირველი წიგნი „წერილი ნაძვებს“. წიგნს წლის საუკეთესო პირველი წიგნის პრემია მიენიჭა. 1981 წლიდან წიგნი რუსულ ენაზე ითარგმნა. გამოცემული აქვს ლექსებისა და მოთხრობების კრებულები: „ბინდისფერი ხეობა“, „თევზის წერილები“, „შემინახე, დედაო მიწავ!“, „სულეთის კიდობანი“, „არჩევნები სასაფლაოზე“. ლექსების კრებული „ბედი მდევარი„, მოთხრობების კრებული იტალიურ ენაზე „შავი არაგვი“, რომელიც ითარგმნა სხვა ენებზეც. რომანები: „მგელი“, „მღდვლის ცოდვა“, „ადამიანთა სევდა“, „სულეთის კიდობანი“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 გ კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:XX საუკუნის სცენარისტები კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
მეი უესტი
მეი უესტი (დ. 17 აგვისტო, 1893 — დ. 2 ნოემბერი, 1980) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი, დრამატურგი, სცენარისტი, კომიკოსი და სექს-სიმბოლო, რომელიც შვიდი ათწლეულის მანძილზე მოღვაწეობდა. იგი მსუბუქი და ვულგარული ხასიათის ქარაგმული მეტყველებითა და სექსუალური თავისუფლებით იყო ცნობილი. უესტი აქტიურად მოღვაწობდა ვოდევილისა და ნიუ-იორკის სცენებზე, სანამ ლოს-ანჯელესში გადავიდოდა და კინოკანიერას დაიწყებდა.
ადრეული ცხოვრება, კარიერა და პატიმრობა
მერი ჯეინ უესტი 1893 წლის 17 აგვისტოს ბრუკლინში ჯონ პატრიკ უესტისა და მატილდა დელკერის ოჯახში დაიბადა. დელკერი აშშ-ში 1866 წელს ოჯახთან ერთად ბავარიიდან ემიგრირდა და ჯონ უესტზე 1889 წელს დაქორწინდა. მათ შვილები პროტესტანტულად აღზარდეს.
უესტის დედა ყოფილი მოდელი იყო, ხოლო  მამა – მოკრივე, რომელმაც მოგვიანებით საკუთარი საგამოძიებო სააგენტო დააარსა. მამის მხრიდან უესტი ირლანდიური და ინგლისურ-შოტლანდიური წარმოშობის იყო.
უესტის უმცროსი და, კეიტი, ბავშვობის ასაკშივე გარდაიცვალა. 1896 წელს მას და, მილდრედ კეტრინი უესტი, ხოლო 1900 წელს ძმა, ჯონ უესტ უმცროსი შეეძინა.
უესტის პირველი პროფესიონალური შესრულება 1907 წელს ვოდევილის სცენაზე შედგა, სადაც მან სხვადასხვა ადამიანების პაროდია შეასრულა. უესტი ბროდვეის სცენაზე პირველად 1911 წელს გამოჩნდა. მის შესახებ The New York Times-მა დაწერა, რომ „გოგონამ, სახელად მეი უესტმა, მაყურებელი გროტესკული და ხალისიანი სიმღერითა და ცეკვით ასიამოვნდა.“ მალევე უესტმა მონაწილეობა მიიღო ოპერეტაში Vera Violetta. 1912 წელს იგი მიუზიკლის A Winsome Widow გამხსნელ სცენაში გამოჩნდა. უესტის კარიერული გარღვევა 1918 წელს თეატრალურ დადგმაში Sometime შედგა, რომელში მონაწილეობის შემდეგაც მისი ფოტო სანოტო გამოცემის ცნობილი ნომრის „Ev'rybody Shimmies Now“ გარეკანზე დაიბეჭა.
მალევე უესტმა, ფსევდონიმით ჯეინ მასტი, თავადაც დაიწყო პიესების წერა. 1926 წელს ბროდვეიზე მისი პიესა სექსი დაიდგა, რომელშიც მან მთავარი როლი შეასრულა. იგი აგრეთვე დადგმის რეჟისორი და პროდიუსერი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ კონსერვატიული შეხედულებების მქონე კრიტიკოსებმა პიესა მკაცრად გააკრიტიკეს, მაყურებელთა რიცხვი მაინც მაღალი იყო. პიესის გამო გარკვეულმა რელიგიურმა ჯგუფებმა ქალაქის ხელმძღვანელობას შესჩივლეს, რის შემდეგაც თეატრში სამართალდამცავები შეიჭრნენ და უესტი სხვა მსახიობებთან ერთად დააპატიმრეს. უესტი ჯეფერსონ მარკეტის სასამართლოში გადაიყვანეს, სადაც იგი მორალური ბრალდების საფუძველზე გაასამართლეს. 1927 წლის 18 აპრილს მსახიობს „ახალგაზრდობის გარყვნისთვის“ ათდღიანი თავისუფლების აღკვეთა შეეფარდა. უესტს შეეძლო, გირაოს საფუძველზე თავისუფლება მოიპოვებინა, თუმცა მან გადაწყვიტა, თავი არ აერიდებინა სასჯელისთვის, რადგან ეს მის ცნობადობას გაზრდიდა. მსახიობის პატიმრობამ რვა დღეს გასტანა. გათავისუფლების შემდეგ მან მედიის დიდი ყურადღება დაიმსახურა, რამაც მის კარიერაზე დადებითაც იმოქმედა.
უესტის მომდევნო პიესა The Drag ჰომოსექსუალიზმის თემაზე იყო, რომლის პრემიერის ჩატარებასაც იგი ნიუ-იორკში გეგმავდა, თუმცა ბიწიერებასთან მებრძოლი ნიუ-იორკის საზოგადოების ძალისხმევის შედეგად პიესა ბროდვეიზე ვერ დაიდგა. ამასთან დაკავშირებით უესტმა კომენტარი გააკეთა: „ქალაქის ხელმღვანელებმა მთხოვეს ჩემი პიესა ნიუ-იორკში არ დამედგა, რადგან ისინი მზად არ იყვნენ იმ არეულობასთან გასამკლავებლად, რაც ამას მოჰყვებოდა.“ უესტი ქალთა გათავისუფლების მოძრაობის მხარდამჭერი იყო. 1920-იანი წლებიდან იგი მხარს უჭერდა ჰომოსექსუალთა უფლებებს და საჯაროდ გმობდა სამართალდამცავთა სისასტიკეს გეი ადამიანების მიმართ. უესტი იზიარებდა ფსიქოლოგიურ განმარტებას, რომლის მიხედვითაც გეი ადამიანები კაცების სხეულში მოთავსებული ქალები არიან და შესაბამისად, გეიზე ძალადობა ქალზე ძალადობის ტოლფასია. 1975 წლის წიგნში On Sex, Health and ESP იგი წერს: „მჯერა, რომ სამყაროს ჰომოსექსუალი ადამიანების მიმართ მეტი გაგება მოეთხოვება. ჩემი ფილოსოფიაა: იცხოვრე და სხვასაც მიეცი უფლება, იცხოვროს. მჯერა, რომ პირად სივრცეში ყველას აქვს უფლება გააკეთოს ის, რაც სურს.“
უესტი აგრძელებდა პიესების წერას, რომლებიც ხშირად საჯარო განხილვის საგანი ხდებოდა, რაც მის ცნობადობას, ეს უკანასკნელი კი მის დადგმებზე მაყურებელთა სიმრავლეს უზრუნველყოფდა. უესტის 1928 წლის პიესა Diamond Lil  ბროდვეის ჰიტი გახდა. პიესამ დიდი პოპულარობა და წარმატება მოიპოვა, რის გამოც კარიერის მანძილზე უესტმა იგი არაერთხელ დადგა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი კონტრალტოები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კომიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი სცენარისტები
შემგროვებლობა (დაავადება)
შემგროვებლობა — პათოლოგია, ფსიქიკური აშლილობა. იგი ახალი შესულია DSM-5-ში, ფსიქოლოგიური აშლილობების სადიაგნოსტიკო და სტატისტიკური სახელმძღვანელოში. პათოლოგიური შემგროვებლობის აშლილობა ახლახან აღმოაჩინეს და მასზე ჯერ არ არის ჩატარებული კლინიკური კვლევები, რომელიც მისი მართვის საშუალებას მოგვცემს.
აშლილობის გამომწვევი მიზეზები უცნობია. ის, ჩვეულებრივ, ადრეული მოზარდობის წლებში იწყება და იზრდება ასაკის მატებასთან ერთად. თუმცა, ტყუპებზე ჩატარებულმა კვლევებმა გვაჩვენა, რომ დაკავშირებულია ხელმომჭირნეობასთან და ხელმომჭირნეობის 50 % მიეწერება გენეტიკურ ფაქტორებს. ხელმომჭირნეობის აშლილობის მქონე პიროვნებების უმრავლესობა გადაჭარბებულად შეიძენს ნივთებს, რომლებიც არ სჭირდება. ასეთ ადამიანთა უმრავლესობა ვერ ხვდება, რომ სიძნელეები აქვთ და არ სურთ დახმარების თხოვნა და მიღება.
გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ კლინიკურად მნიშვნელოვანი პათოლოგიური შემგროვებლობა არის დაახლოებით 2-6 % უფროსებში და 2 % მოზარდებში.
დამახასიათებელი თვისებები
კლინიკურ შემთხვევებში აშლილობის მქონეთა დაახლოებით 75 %-ს აქვს შფოთვითი აშლილობა, ასევე ხშირია ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სიმპტომები.
დიაგნოზის დასმა
აშლილობა მარტივად დიაგნოსტირდება დაავადებულ პიროვნებასთან ფსიქოლოგიური ინტერვიუთი და ამ პიროვნების სახლის შემოწმებით, რათა გაირკვეს აშლილობით გამოწვეული აურზაურისა და გაუარესების ხარისხი.
დიაგნოზის დასასმელად საკმარისია:
ინფორმაციის შეგროვებით დგინდება — მდგომარეობა დიდხანს გაგრძელდება თუ მალე გადაივლის.
ხშირად, პათოლოგიური შემგროვებლობის აშლილობის დიაგნოზი შეიძლება დაისვას მას შემდეგ, რაც სხვა ნევროლოგიური პირობები (მაგ: თავის ტვინის ტრავმული დაზიანება და ტვინის სიმსივნე) და ფსიქიკური დარღვევები (დემენცია) გადაჭარბებით იქნება დაგროვილი.
ნორმატიული შეგროვება
არსებობს ნორმატიული შეგროვებლობა, რომელიც არის გავრცელებული აქტივობა (საქმიანობა, ე.წ. ჰობი) ის არის, როგორც „კეთილთვისებიანი“, ასევე სასიამოვნო.
ბავშვების უმეტესობა და მოზარდების 30 % მეტი აგროვებს საგნებს სხვადასხვა მიზნით რაღაც მომენტში.
შემგროვებლები (ე.წ. „კოლექციონერები“) რაღაც კრიტერიუმებით არჩევენ ნივთებს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ მათ ახასიათებთ პათოლოგიური შემგროვებლობის აშლილობა.
პათოლოგიური შემგროვებლობის აშლილობისაგან განსხვავებით შეგროვების პროცესი გამოირჩევა მაღალი სტრუქტურირებითა და ძალიან მკაცრად დაგეგმილი შერჩევით (ანუ შემოიფარგლება ვიწყო ელემენტებით), ასევე, სასიამოვნო და ხშირად სოციალური საქმიანობით. ის კოლექციონერები, ვინც კი მიჩნეულია ექსცენტრიულად, საეჭვოდ შეიძლება მივაკუთვნოთ პათოლოგიური შემგროვებლობის აშლილობის მქონედ.
ინტერვენცია
აშლილობის ინტერვენცია ხდება კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპიით, გამოიყენება მრავალკომპონენტიანი ფსიქოლოგიური მკურნალობა, რომელიც დაფუძნებულია კოგნიტურ-ქცევით მოდელზე. მკურნალობა შეიცავს პათოლოგიური შემგროვებლობის შესახებ:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაავადებები კატეგორია:ფსიქიური დარღვევები კატეგორია:ფსიქიატრია კატეგორია:ფსიქოლოგია კატეგორია:ფობიები კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
Rogeria bruchi
Rogeria bruchi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Load
Load — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მეექვსე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1996 წლის 4 ივნისს ლეიბლზე Elektra Records. იგი ოთხი კვირა არ თმობდა პირველ ადგილს ბილბორდ 200-ში. გაიყიდა ხუთ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი მხოლოდ აშშ-ში და ხუთჯერ იქნა სერტიფიცირებული პლატინად RIAA-ს მიერ. მეტალიკის დრამერი ლარს ულრიხი ამბობდა:
სქოლიო
კატეგორია:მეტალიკის ალბომები კატეგორია:1996 წლის ალბომები კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
ბატი, ალ-ხუთმი და ალაიუნი
ბატი, ალ-ხუთმი და ალაიუნი — ძვ. წ. მესამე ათასწლეულის არქეოლოგიური ძეგლები და დაცული ტერიტორია ომანში. 1998 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ბოლო 15 წლის მანძილზე მიმდინარე გათხრებისას, ამ ტერიტორიებზე აღმოჩნდა მრავალი ნასახლარი, რომლებიც ვრცელდება სპარსეთის ყურიდან ომანის ყურემდე. წარმოადგენს ძვ.წ. მესამე ათასწლეულის ყველაზე სრულყოფილ ნასახლარებსა და ნეკროპოლისებს მთელ მსოფლიოში. ასევე მოიცავს ციხე სიმაგრეთა ნანგრევებს და სამარხებს.
როგორც ისტორიული წყაროები იუწყებიან, ამ ტერიტორიაზე მდებარე მაგანის სამეფო, ძვ.წ. III ათასწლეულში წარმოადგენდა სპილენძის წარმოების უმნიშვნელოვანეს ცენტრს, საიდანაც ის გაედინებოდა მესოპოტამიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ომანში
ჩილე 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩილემ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთექვსმეტედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
მთელი რიცხვი
მთელი რიცხვები (ლათინურიდან integer, ანუ „ხელშეუხებელი“) — ნატურალური რიცხვები (1, 2, 3, …), მათი მოპირდაპირე (უარყოფითი) რიცხვები (−1, −2, −3, …) და 0. მთელი რიცხვების სიმრავლე ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის ქვესიმრავლეა. მთელი რიცხვები ისეთი რიცხვებია, რომელთა ჩაწერა წილადებისა და ათწილადების გარეშეა შესაძლებელი. მაგალითად, 65, 7 და −756 მთელი რიცხვებია; 1,6 და 1½ კი არაა მთელი. მთელი რიცხვების სიმრავლე ხშირად მუქი Z-ით ან \mathbb{Z}-ით (უნიკოდში U+2124 ) აღინიშნება. Z={… −2, −1, 0, 1, 2, …}. ასო Z გერმანულიდან Zahlen-იდან („რიცხვები“) მომდინარეობს.
right|thumb|300px|მთელ რიცხვებზე წარმოდგენას გვიქმნის [[რიცხვითი ღერძი|რიცხვით ღერძზე განლაგებული თანაბრად დაშორებული წერტილები.]]
ალგებრული რიცხვების თეორიაში მთელი რიცხვები რაციონალური რიცხვების ველში მოიაზრება და მათ რაციონალური მთელი რიცხვები ეწოდება, რათა ალგებრული მთელი რიცხვებისგან განვასხვაოთ.
სქოლიო
კატეგორია:ელემენტარული მათემატიკა კატეგორია:აბელურ ჯგუფთა თეორია კატეგორია:რგოლთა თეორია  კატეგორია:ელემენტარულ რიცხვთა თეორია კატეგორია:ალგებრული რიცხვების თეორია
ბრიუსელი (რეგიონი)
thumb|ბრიუსელი ბრიუსელი (Bruxelles; Brussel) ოფიციალურად ბრუსელის-დედაქალაქის რეგიონი — ბელგიის ერთ-ერთი რეგიონი სამიდან (დანარჩენი ორი არის ფლანდრია და ვალონია). უკავია ქვეყნის ცენტრალური ნაწილი, ქალაქი ბრიუსელი და მისი მიმდებარე ტერიტორია.
სქოლიო
კატეგორია:ბელგიის რეგიონები
კოჰეზია
მინი|[[წყალი|წყლის წვეთის კოჰეზიური ხასიათი აშკარად შესამჩნევია]] კოჰეზია (cohaesus – ბმული, მიკრული) — მოლეკულების (ატომების, იონების) შეჭიდულობა, გამოწვეული მიზიდვის ძალებით. ეს არის მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებისა და ქიმიური ბმის ძალები. ამ ურთიერთქმედებით არის განპირობებული ფიზიკური და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებების ერთობლიობა — აგრეგატული მდგომარეობა, ხსნადობა, აქროლადობა. კოჰეზიური ძალები მცირე მანძილზე მოქმედებს (მანძილის გადიდებისას სწრაფად ეცემა). ამიტომ კოჰეზია ძლიერია მყარ და თხევად სხეულებში, სადაც მანძილი ატომებსა და მოლეკულებს შორის მცირეა. აირებში კოჰეზია მეტად უმნიშვნელოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოლეკულური ფიზიკა
ვატიკანი
ვატიკანი, ოფიციალურად ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფო (იტალ. Stato della Città del Vaticano) — სუვერენული ქალაქ-სახელმწიფო, რომელიც წარმოადგენს კედლებშემორტყმულ ანკლავს რომში, იტალიის დედაქალაქში. იგი ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოა, რომლის ფართობია 44 ჰექტარი (110 აკრი), მოსახლეობა კი 800 ადამიანზე ცოტა მეტი. ვატიკანი რომის პაპის რეზიდენციაა და წარმოადგენს კათოლიკური ეკლესიის ცენტრს.
ვატიკანი ჩამოყალიბდა 1929 წელს, ლატერანის ხელშეკრულების შედეგად. ვატიკანი განსხვავებულია წმინდა ეპარქიისაგან, რომლის საფუძვლები ადრეული ქრისტიანობის ხანას უკავშირდება და მსოფლიოს 1,147 მილიარდი კათოლიკე ქრისტიანთათვის მთავარ ეპარქიას წარმოადგენს. ვატიკანსა და წმინდა ეპარქიას პასპორტებიც კი განსხვავებული აქვს. გამომდინარე იქიდან, რომ წმინდა ეპარქია სახელმწიფო არაა, იგი მხოლოდ დიპლომატიურ და სამსახურებრივ პასპორტებს გასცემს, ვატიკანი კი ჩვეულებრივ პასპორტებსაც იძლევა, თუმცა ორივე შემთხვევაში გაცემულ პასპორტთა რაოდენობა ძალიან მცირეა.
ლატერანის ხელშეკრულება ვატიკანს არა როგორც პაპის ოლქის გადმონაშთს, არამედ როგორც ინოვაციას განიხილავდა. პაპის ოლქის უმეტესი ნაწილი იტალიის გაერთიანების დროს, 1860-1870 წლებში, იტალიის რესპუბლიკას შეუერთდა; პონტიფიკოსმა ამ მიწებზე კონტროლი დაკარგა. ვატიკანი არის ეკლესიასტიკური სახელმწიფო, რომელსაც რომის ეპისკოპოსი — ანუ პაპი მართავს. ამ სახელმწიფოს ყველა მაღალი რანგის ოფიციალური პირი არის კათოლიკე სამღვდელოების სხვადასხვა ეროვნების წევრი. ვატიკანი არის წმინდა ეპარქიის სუვერენული ტერიტორია და პაპის ოფიციალური რეზიდენციის — აპოსტოლური სასახლის ადგილი.
პაპები 1377 წელს მათი ავინიონიდან დაბრუნების შემდეგ უმეტესწილად იმ არემარეში ცხოვრობდნენ, რომელიც 1929 წელს ვატიკანი გახდა. თუმცა სხვადასხვა დროს პაპებს რომის ქვირინალის და ლატერანის სასახლეებშიც დაუდიათ რეზიდენცია.
ისტორია
მინი სახელწოდება ვატიკანი მოდის მდინარე ტიბრის ნაპირას მდებარე ამავე სახელწოდების ბორცვიდან, სადაც პაპმა ევგენი III-მ ააგო სასახლე 1150 წელს. 1377 წლიდან ვატიკანის სასახლე პაპების მუდმივ რეზიდენციად იქცა.1870 წელს იტალიის გაერთიანების შემდეგ ბოლო მოეღო პაპის საერო ხელისუფლებას. პაპმა არ ცნო იტალიის საერო ხელისუფლება და თავი ვატკიანის ტყვედ გამოაცხადა. 1929 წელს ლატერანის ხელშეკრულებით დასრულდა კონფლიქტი პაპსა და იტალიის მთავრობას შორის, შეიქმნა ვატიკანის სახელმწიფო, დადგინდა მისი საზღვრები, აღიარებულ იქნა მისი სუვერენიტეტი. 1947 წელს იტალიის კონსტიტუციით დადასტურებულ იქნა ვატიკანის სუვერენიტეტი. ახლანდელი პაპი არგენტინელი ფრანცისკეა, ხოლო მისი წინამორბედი ბენედიქტე XVI იყო გერმანელი.
გეოგრაფია
thumb|left|ვატიკანის რუკა ვატიკანი მდებარეობს ქალაქ რომის ტერიტორიაზე, მონტევატიკანოს ბორცვზე. ფართობი — 0,44 კმ². ვატიკანს ქალაქ რომისა და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე ეკუთვნის სამი ტაძარი, სასახლეები და ვილები საერთო ფართობით 0,7 კმ².
სახელი ვატიკანი არის უძველესი, თვით ქრისტიანობაზე ძველი. სახელი უკავშირდება Mons Vaticanus-ს (ლათ. ვატიკანის მთა), რომლის ნაწილიცაა ვატიკანი. ვატიკანის მთა არის ყოფილი ვატიკანის მდელოების გვერდით. 1929 წლამდე ვატიკანის არემარე რომაული რაიონის — ბორგოს, ნაწილი იყო. ვატიკანი მდინარე ტიბროსის დასავლეთ სანაპიროზეა, რაც მას ნატურალურად გამოყოფს ქალაქ რომისაგან. ვატიკანს კედლები პირველად პაპმა ლეო IV-მ შემოარტყა რაც შემდგომში პავლე III-ს, პიუს IV-სა და ურბან VIII-ს ზეობების პერიოდში გაფართოვდა და საბოლოო თანამედროვე კედლის დამატებით დღევანდელი სახე მიიღო.
ვატიკანის ტერიტორია შეიცავს წმინდა პეტრეს მოედანს, რომელიც იტალიის ტერიტორიიდან მხოლოდ ერთი თეთრი ხაზის მიერ გამოიყოფა. მოედანს ტიბროსის მდინარესთან აერთებს ქუჩა — Via della Conciliazione, რომელიც ბენიტო მუსოლინის ინიციატივით აიგო ლატერანის ხელშეკრულების დადების შემდეგ. ხელშეკრულების თანახმად, წმინდა საყდრის საკუთრებაში მყოფი ნაგებობები, რომელიც იტალიის ტერიტორიაზეა მოქცეული, მაგალითად Castel Gandolfo და რამდენიმე დიდი ბაზილიკა, სარგებლობენ ექსტრა-ტერიტორიული სტატუსით ისე, როგორც უცხოური საელჩოები მოცემულ ქვეყანაში. ასეთი ნაგებობანი მთელს რომსა და იტალიაში არიან გაბნეული და ასრულებენ ოფისებისა და ინსტიტუციების როლს რომლებიც წმინდა საყდრის ფუნქციონირებისათვის აუცილებელია. ისიც აღსანიშნავია, რომ Castel Gandolfo-სა და ბაზილიკების უსაფრთხოებაზე არა იტალიის, არამედ ვატიკანის პოლიციის აგენტები ზრუნავენ. წმინდა პეტრეს მოედანს ჩვეულებრივ ორივე პოლიცია ერთად აკონტროლებს.
ბაღები
ვატიკანის ბაღები მოქცეულია ვატიკანის ტერიტორიის შიგნით და მისი ტერიტორიის ნახევარზე მეტს წარმოადგენს. ბაღების განვითარების მთავარი ეტაპები რენესანსისა და ბაროკოს პერიოდები იყო, შესაბამისად ბაღებში მრავლადაა ფანტანები და ქანდაკებები. ბაღების ისტორია შუა საუკუნეებში იწყება, როდესაც ვაშლის ბაღები და ვენახები აპოსტოლური სასახლის ჩრდილოეთით გააფართოვეს. 1279 წელს, პაპმა ნიკოლოზ III-მ ვატიკანის, როგორც პონტიფიკოსის რეზიდენციის, სტატუსი ლატერანის სასახლიდან რეზიდენციის ვატიკანში დაბრუნებით აღადგინა და არემარეს კედლები შემოარტყა. მან განავითარა ხილის ბაღი — pomerium, მწვანე გაზონი — pratellum და ბაღი — viridarium.
პოლიტიკური სისტემა
ვატიკანის პოლიტიკური სისტემა არის არა-მემკვიდრეობითი მონარქიის ერთ-ერთი იშვიათი გამონაკლისი. პაპი არის თეოკრატიული მონარქი და მისი ტიტული არა მემკვიდრეობით, არამედ კარდინალთა კოლეგიის არჩევნის მიხედვით გადაეცემა მომდევნო პონტიფიკოსს. შესაბამისად, ვატიკანის პოლიტიკური სისტემა არის ამომრჩევლობითი მონარქია. პაპს აქვს გადამწყვეტი აღმასრულებელი, საკანონმდებლო და სასამართლო ძალაუფლება ვატიკანში. ვატიკანი ამჟამად არის ერთადერთი ფართოდ აღიარებული სახელმწიფო, რომელიც არ შეერთებია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას. წმინდა საყდარს, რომელიც დამოუკიდებელია ვატიკანისაგან, აქვს მუდმივი დამკვირვებლის სტატუსი გაერო-ში და სარგებლობს სრული წევრის ყველა უფლებით, გენერალურ ასამბლეაში ხმის უფლების გარდა.
კარდინალი კამერლენგო არის აპოსტოლური პალატის ხელმძღვანელი, რომელსაც ვატიკანის ქონების განკარგვა და პაპის არყოფნის შემთხვევაში წმინდა საყდრის საერო უფლებების დაცვა ევალება. ვატიკანის საერო უფლებების დაცვა პონტიფიკოსის კომისიის ვატიკანისათვის ვალდებულებაა. კარდინალი კამერლენგო მუშაობს სამ სხვა კარდინალთან ერთან, რომელთაგანაც თითოეული კარდინალთა იერარქიის სამივე ჯგუფს (კარდინალ-ეპისკოპოსი, კარდინალ-მღვდელი და კარდინალ-დიაკვანი) წარმოადგენს. სამი კარდინალი ყოველ სამ დღეში ერთხელ იცვლება. პაპის არ ყოფნის შემთხვევაში, კარდინალ კამერლენგო თითქმის ქვეყნის მეთაურის ფუნქციებს ასრულებს. თუმცა, ამ ოთხი კარდინალის მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება კარდინალთა კოლეგიის მიერ უნდა იქნას დამტკიცებული.
ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფო, რომელიც 1929 წლის ლატერანის ხელშეკრულების შედეგად შეიქმნა, წმინდა საყდარს აძლევს საერო იურისდიქციას მცირე ტერიტორიაზე. თავად ვატიკანი წმინდა საყდრისაგან განსხვავებული და დამოუკიდებელია. შესაბამისად, სახელმწიფო არის მნიშვნელოვანი, თუმცა არა აუცილებელი ინსტრუმენტი წმინდა საყდრის ხელში. თავად წმინდა საყდარი ვატიკანის ჩამოყალიბებამდე დიდი ხნით ადრე, რომის იმპერიის დროიდან მოყოლებული არსებობდა, როგორც იურიდიული ერთეული და გვიანი ანტიკური ხანიდან მოყოლებული საერთაშორისოდ აღიარებულია, როგორც ძლიერი და დამოუკიდებელი სუვერენული ერთეული. საერთაშორისო აღიარება მაშინაც კი არ შეყვეტილა, როცა წმინდა საყდარს საკუთარი ტერიტორია არ გააჩნდა (მაგალითად 1870-1929 წლებში) წმინდა საყდრის დიპლომატიური სერვისი მსოფლიოს ყველაზე ძველი მუდმივი და აქტიური დიპლომატიური სამსახურია. წმინდა საყდრის პირველი დიპლომატიური მისია ჩვენი წელთაღრიცხვის 325 წელს შედგა, როდესაც მისი წარმომადგენლები ნიკეის კრებაზე იყვნენ წარგზავნილნი. ელჩები უცხო ქვეყნებში წარმოადგენენ არა ვატიკანს, არამედ წმინდა საყდარს.
სახელმწიფოს მეთაური
პაპი არის ვატიკანის ex officio სახელმწიფოს მეთაური და მთავრობის მეთაური. მისი ეს ფუნქციები დამოკიდებულია მის მთავარ როლზე — რომის ეპისკოპოსი. ტერმინი წმინდა საყდარი აღნიშნავს არა ვატიკანს, არამედ იმ სასულიერო და სამწყსო (პასტორალურ) ხელისუფლებას, რაც პაპს გააჩნია და რომელიც რომაული კურიის მეშვეობით ხორციელდება. პაპის ოფიციალური ტიტული, როგორც ვატიკანის ლიდერისა, არის ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს სოვერენი. ვატიკანის რიგით მეორე ოფიციალური პირი არის საპონტიფიკოსო კომისიის პრეზიდენტი ვატიკანისათვის, რომელიც 1952 წლიდან აღასრულებს იმ ფუნქციებს, რაც უწინ ვატიკანის გუბერნატორს ეკუთვნოდა. 2001 წლიდან, საპონტიფიკოსო კომისიის პრეზიდენტს ასევე აქვს ვატიკანის სამმართველოს პრეზიდენტის ტიტული. რომის პაპი ცხოვრობს პაპის აპარტამენტებში, ვატიკანის აპოსტოლური სასახლის მესამე სართულზე, წმინდა პეტრეს მოედანზე. პაპი აქ იღებს სტუმრებს და მუშაობს.
კათოლიკური ეკლესიის ამჟამინდელი სულიერი ლიდერი, ვატიკანის სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური ამჟამად არის ფრანცისკე. პონტიფიკოსის კომისიის პრეზიდენტი ვატიკანისათვის კი არის კარდინალი ჯოვანი ლაჯოლო.
სამხედრო და პოლიცია
პაპების მიერ შვეიცარიელ ჯარისკაცთა დაქირავება უკვე რამდენიმე ხნის ტრადიცია იყო 1506 წლამდე, როდესაც პაპმა იულის II-მ პონტიფიკოსის შვეიცარიელთა არმია ოფიციალურად ჩამოაყალიბა. მაშინ, ისევე როგორც დღესდღეობით, შვეიცარიელთა არმიის ერთ-ერთ მთავარ ფუნქციას პაპის პირადი დაცვის როლი წარმოადგენდა. არმია Annuario Pontificio-ში მოხსენიებულია წმინდა საყდრის და არა როგორც ვატიკანის არმია. 2005 წლის ბოლოს, არმიაში 134 პიროვნება მსახურობდა. არმია ასაქმებს მხოლოდ შვეიცარიელ კათოლიკე მამაკაცებს; დასაქმების საკითხების მოგვარება წმინდა საყდრისა და შვეიცარიის ერთობლივი პრეროგატივაა. 1970 წელს პაპმა პავლე VI-მ პალატინის არმია და კეთილშობილთა არმია დაითხოვა. პალატინის არმიას თავდაპირველად მილიციის სერვისების გატარება ევალებოდა, თუმცა საბოლოოდ პალატინისა და კეთილშობილთა არმიები მხოლოდ და მხოლოდ ცერემონიალურ ფუნქციებს ასრულებდნენ. არმია ატარებს მიქელანჯელოს მიერ რეკომენდებულ საპარადო ტანსაცმელს.
დღესდღეობით რეალური პოლიციის ფუნქციებს ვატიკანში პაპის ჟანდარმერია ასრულებს. ჟანდარმერია პასუხისმგებელია საზოგადოებრივი წესრიგის, კანონის გატარების, ხალხის მასისა და ტრანსპორტის კონტროლისა და კრიმინალური გამოძიების საკითხებზე ვატიკანის ტერიტორიაზე. იმის გათვალისწინებით, რომ ვატიკანი ყოველ მხარეს შემოსაზღვრულია იტალიით, და შესაბამისად გეოგრაფიულ ანკლავს წარმოადგენს, ვატიკანის სამხედრო თავდაცვაზე პასუხისმგებელია იტალია და იტალიის შეიარაღებული ძალები. შესაბამისად, ვატიკანს შვეიცარიელთა არმიის გარდა სხვა შეიარაღებული ძალები არ გააჩნია.
ადმინისტრაცია
ვატიკანში საკანონმდებლო ფუნქცია აკისრია პონტიფიკოსის კომისიას ვატიკანისათვის, რომელიც ერთპალატიანი ორგანოა. კომისია შედგება შვიდი კარდინალისაგან, რომელთაც პაპი ხუთწლიანი ვადით ნიშნავს. წმინდა საყდრის სახელმწიფო კანცელარიას ეკისრება ყველა აქტის განხილვა და დამტკიცება. ძალაში შესვლამდე, კომისიის მიღებული საკანონმდებლო აქტები უნდა გამოქვეყნდეს სპეციალურ აპენდიქსში — Acta Apostolicae Sedis.
აღმასრულებელი ძალაუფლება ენიჭება ვატიკანის სამმართველოს, რომელიც შედგება პონტიფიკოსის კომისიის პრეზიდენტისაგან (რომელიც ასევე სარგებლობს ტიტულით — ვატიკანის სამმართველოს პრეზიდენტი), გენერალური მდივნისა და ვიცე-გენერალური მდივნისაგან. სამივე ოფიციალური პირი ინიშნება პაპის მიერ ხუთი წლის ვადით. ნებისმიერი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება უნდა იქნეს შემოწმებული პონტიფიკოსის კომისიისა და სახელმწიფო კანცელარიის მიერ, რომელიც პაპის სახელით მოქმედებს.
ვატიკანის სამმართველო აღასრულებს ცენტრალურ მმართველობით ფუნქციებს, რამდენიმე დეპარტამენტისა და ოფისის (სამინისტროები) მეშვეობით. ვატიკანის დეპარტამენტების ოფიციალური პირები, მსგავსად ვატიკანის სამკაციანი მთავრობისა, ინიშნებიან ხუთი წლის ვადით. ვატიკანის სამთავრობო ინსტიტუციები ასრულებენ ისეთ ფუნქციებს, როგორიცაა სახელმწიფოს ტერიტორიის, ადგილობრივი უშიშროების, ჩანაწერთა წარმოების, ტრანსპორტაციისა და ფინანსების ზედამხედველობა. ვატიკანის სამმართველო ასევე აკონტროლებს პაპის ჟანდარმერიას, ვატიკანის პოლიციას.
კათოლიციზმის ცენტრი
ვატიკანის პოზიციასა და როლს მსოფლიოში განსაზღვრავს ის, რომ ვატიკანი წარმოადგენს კათოლიციზმის მსოფლიო ცენტრს. ვატიკანს ექვემდებარება კათოლიკური ორგანიზაციები მსოფლიოს მასშტაბით, მათ შორის კათოლიკური სკოლები, მასმედია და სხვა. ვატიკანი ფლობს საკუთარ ტელევიზიას ვატიკანის სატელევიზიო ცენტრი.
ეკონომიკა
ვატიკანის ეკონომიკური საფუძველია კაპიტალდაბანდებები და შეწირულობები. მჭიდრო კავშირშია იტალიის და სხვა ბანკებთან. ვატიკანის კაპიტალი დაბანდებულია უმთავრესად იტალიაში, ასევე აშშ-ში, შვეიცარიაში და სხვა ქვეყნებში, ვატიკანი ფლობს დიდძალ უძრავ ქონებას სხვადასხვა ქვეყანაში. მისი შემოსავლის წყაროა ასევე საერთაშორისო ტურიზმი.
არქიტექტურა
thumb|წმინდა პეტრეს მოედანი
BMW M5
1970-იანი წლების ბოლოს შემუშავებულ იქნა BMW M, რომელსაც ჰქონდა ექვსცილინდრიანი 3.5 ლიტრის მოცულობის ძრავა. 1980-იან წლებში BMW აღნიშნული კონცეფცია გადაიყვანა სერიულ წარმოებაში. ასე დაიბადა — M5.
E28 M5 (1985–1988)
პირველი BMW M5-ის (რომელიც დაფუძნებული იყო E28 5 სერიის ბაზაზე) დებიუტი შედგა ამსტერდამის ავტოსალონში 1984 წლის თებერვალში. შეადგენდა ოთხკარებიან სედანის კატეგორიას, სპორტული ავტომობილის საერთო წარმოებით. იყენებდა 535i შასისა და მოდიფიცირებულ BMW M1-ის ძრავს. იწონიდა 1,550 კგ-ს. E28 M5 შემოღების მომენტიდან მსოფლიოს ყველაზე სწრაფ სედანად ითვლებოდა. გამოუშვეს ოთხ სხვადასხვა ვერსიაში. გამოდიოდა 1985–1988 წლებში. სულ გამოუშვეს 2,191 ცალი. საბოლოოდ E28 M5 შეცვალა E34 M5-მა.
E34 M5 (1989–1995)
BMW E34 M5 3.6 ლიტრიანი ძრავით პირველად წარადგინეს ფრანკფურტის ავტოსალონში 1988 წლის სექტემბერში. გამოიმუშავებს 311 ცხენის ძალას. 1991 წელს წარადგინეს იმავე მოდელი 3.8 ლიტრიანი ძრავით. М5 E34 ყველა მოდელს აწყობდნენ გერმანიის პატარა ქალაქ გარჰინგში. გამოიმუშავებს 340 ცხენის ძალას. საბოლოოდ BMW E34 M5 შეცვალა E39 M5-მა.
E39 M5 (1998–2003)
BMW E39 M5 წარმოდგენილი იქნა 1998 წელს ჟენევის ავტოსალონში. წინამორბედებისაგან განსხვავებით, E39 M5 ააწყვეს ჩვეულებრივ საწარმოო ხაზზე გერმანიის ქალაქ დინგოლფინგის ქარხანაში. აღჭურვილია 4.9 ლიტრიანი V8 BMW S62 ძრავით. გამოიმუშავებს 400 ცხენის ძალას. საბოლოოდ, E39 M5 შეცვალა E60 M5-მა.
E60 M5 (2005–2010)
BMW E60 M5-ის წარმოება დაიწყო 2005 წლიდან. აღჭურვილია 5.0 ლიტრიანი V10 BMW S85B50 ძრავით. გამოიმუშავებს 507 ცხენის ძალას. M5 E60-ს აქვს 7 სიჩქარიანი SMGIII გადაცემათა კოლოფი და მხოლოდ ამერიკისთვის იწარმოებოდა 6 სიჩქარიანი მექანიკური გადაცემათა კოლოფით. ააწყვეს გერმანიის ქალაქ დინგოლფინგში. ამ მოდელის წარმოება გაგრძელდა 2010 წლამდე, როდესაც იგი შეცვალა F10 M5-მა.
F10 M5 (2011–2016)
BMW F10 M5 წარმოდგენილი იქნა ფრანკფურტის ავტოსალონში 2011 წელს. ააწყვეს გერმანიის ქალაქ დინგოლფინგში. აღჭურვილია 4.4 ლიტრიანი V8 ძრავით.
F90 M5 (2017 -)
BMW F90 M5 შეიქმნა BMW M5 G30-ის ბაზაზე და პირველად საჯაროდ გამოჩნდა ფრანკფურტის ავტოსალონზე 2017 წლის სექტემბერში. BMW F90 M5-ის აჩქაქრება 0-დან 100 (კმ/სთ) კილომეტრამდე საათში სრულიად გაჩერებული მგომარეობიდან შეაგენს 3.4 წამს, ხოლო 0-დან 200 (კმ/სთ) კილომეტრამდე სააათში 11.1 წამს.
რეკორდები
BMW F90 M5 არის ორი გინესის რეკორდის მფლობელი: უწყვეტი დრიფთი ავტომობილით, რომელიც შეადგენს 374.17 კილომეტრს, რითაც მან დაამსხვრია წინამორბედი რეკორდი, რომელიც შეადგენდა 144.126 კილომეტრს და წყვილში დრიფტი ორი ავტომობილით, რომელიც შეადგენს 79.26 კილომეტრს.
სქოლიო
კატეგორია:BMW-ს ავტომობილები
ავსტრალიის ჰიმნი
„Advance Australia Fair“ („განვითარდი, მშვენიერო ავსტრალია“) — ავსტრალიის ეროვნული ჰიმნი. დაწერილია სიდნეიში, 1878 წელს, შოტლანდიელი კომპოზიტორის პიტერ დოდს მაკ-კორმიკის მიერ. ეროვნული ჰიმნი 1974 წელს გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები კატეგორია:ოკეანეთის ჰიმნები კატეგორია:ავსტრალიის ეროვნული სიმბოლოები
Rogeria brunnea
Rogeria brunnea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მისტრალის კლასის სადესანტო ხომალდი
მისტრალი (Mistral) — საფრანგეთის საზღვაო ფლოტის სადესანტო ხომალდი, ვერტმფრენმზიდი. გემს შეუძლია შეასრულოს ოთხი სხვადასხვა ფუნქცია: სახმელეთო ჯარების დესანტირება, ვერტმფრენების მიღება და ასევე შეიძლება მისი გამოყენება საკომანდო ხომალდად და მცურავ საავადმყოფოდ. შეიძლება ერთდროულად განთავსდეს 450 ჯარისკაცი და 16  ვერტმფრენი. მათთვის, აქვს უზარმაზარი ანგარი 1800 კვ² ფართობით. საფრანგეთის საზღვაო ფლოტს ორი ამ კლასის გემი, "Mistral" (დ. Mistral L9013) და "Tonnerre" (დ. Tonnerre L9014) ჰყავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო ხომალდები კატეგორია:ვერტმფრენმზიდები
ფანშეტი
ფანშეტი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სიონის თემში. მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1790 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 4 კილომეტრი. XVIII საუკუნეში ფანშეტი იყო ხევის ოთხი სამოურავოდან ერთ-ერთის ცენტრი.
ისტორია
ფანშეტი, სოფელი, ისტორიული ძეგლი მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე, დაბა სტეფანწმინდიდან 4 კილომეტრზე. იგი ხევის ერთ-ერთი ძველი დასახლებაა. თანამედროვე სოფლის ჩრდილოეთით შემორჩენილია ნასოფლარი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა ძველ ფანშეტს უწოდებს, წმინდა ადგილად თვლის და იქ დღეობებს მართავს. ფანშეტს მნიშვნელოვანი როლი ეკისრებოდა თერგის ხეობის მარცხენა სანაპიროს დაცვაში. სოფლის ეკონომიკურ ცხივრებაში გარკვეული წვლილი შეჰქონდა ქვის კარიერს, რომელიც მდებარეობს ფანშეტ-გერგეტის საძოვრების საზღვარზე. ადგილ დოხტელურებში. აქ შემორჩენილია ნასახლარები და საქონლის სადგომი ბაკის ნაშთები. გადმოცემით, ამ ადგილას ცხოვრობდნენ წმინდა სამების ეკლესიის ამშენებელი კალატოზები, რომლებიც აქედან „სამებამდე“ გაყვანილი სამარხილე („სახარმარხილე“) გზით, მარხილში შებმული ხარებით ეზიდებოდნენ ქვას ეკლესიის ასაშენებლად. თანამედროვე სოფლის შედარებით ძველი დასახლება ორი საგვარეულო კოშკის (ჩონიაშვილებისა და სამქანაშვილების) ირგვლივ იყო გაშენებული. სოფელში ცხოვრობენ საბაურებიც, მათაც ჰქონდათ საგვარეულო კოშკი. სოფლის ჩრდილოეთით, ყაზბეგის გზაზე, ადგილ ახადეში, შვეულ კლდეში გამოკვეთილია ეგრეთ წოდებული „ცოდვილთ ქოხები“, სადაც იზამთრებდნენ ბეთლემის სავანის ბერები. ფანშეტის შემოგარენში, „ჩხეტის მთაზე“, იყო ფანშეტისა და მეზობელი სოფლების მოსახლეობათა სახიზარი. შემორჩენილია თავშესაფართა ნაშთები, ხელსაფქვავის ნატეხი და ხელით სატყორცნი მრგვალი ქვები. XX საუკუნიდან სოფელი ბარში ჩამოსახლდა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭინჭრისდედა
ჭინჭრისდედა (ლათ. Lamium album) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. მისი ფოთლები ჭინჭრისას წააგავს, მაგრამ მსუსხავი ბეწვები არ აქვს.
იზრდება საქართველოს ყველა რაიონში. ყვავილი და ფოთოლი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, საპონინს და ასკორბინმჟავას. ხარობს მთელს ევროპასა და წინა აზიაში, იზრდება ყველანაირ გარემოში, თუმცა ნესტიანი, ნოყიერი ნიადაგი ურჩევნია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ვიქტორიანული სამზარეულო
მინი|328x328პქ|ვიქტორიანული სასადილო ოთახი. ვიქტორიანული სამზარეულო - სამზარეულო, რომელიც ინგლისში ფართოდ იყო გავრცელებული ვიქტორიანული ეპოქის დროს (1837 წლის 20 ივნისი, სანამ იგი გარდაიცვალა 1901 წლის 22 იანვარს).
სამზარეულო, როგორც ხელოვნება
ვიქტორიანულ საზოგადოებაში ქალის როლის შესახებ ორი აშკარად შეუთავსებელი იდეა არსებობდა: ”ახალი ქალები”, რომლებიც საზოგადოებრივ ცხოვრებაში უფრო მეტ მონაწილეობას ითხოვდნენ, ეწინააღმდეგებოდა ქალურობის ტრადიციულ იდეალს, ”სახლის ანგელოზს”, რომელიც ამცირებდა ქალთა როლს საზოგადოებაში და სპეციალიზდებოდა საყოფაცხოვრებო საკითხებზე. ქალურობის ტრადიციული წარმოდგენების შეზღუდვის მიუხედავად, ყველა ქალი არ მიესალმებოდა "ახალი ქალების" ფილოსოფიას, ზოგი პოლიტიკურ მიზნებს ვულგარულად მიიჩნევდა და ამჯობინებდა სხვა გზების გაკვალვას ქალებისთვის. ამ პროცესში დიდი როლი ითამასეს ქალმა მწერლებმა. მწერალ ქალთა სახელმძღვანელო რწმენა იყო, რომ ქალებმა არ უნდა მიატოვონ თავიანთი ტრადიციული როლი სამზარეულოში, რაც საზოგადოებამ უნდა განიხილოს არა როგორც უბრალო აუცილებლობა, არამედ თავისებურად ღირებული პატივისცემა.
პენელი ირონიულ კითხვას უსვამს მკითხველს: ”დაე, კაცებმა და ქალებმა გაითვალისწინონ, რომ სუფრასთან თუ მათ შეუძლიათ იკამათოდ რომელი სალათი მიირთვან, მაშ ქორწინებაშიც იგივეს გაკეთება შეიძლება. თუ ისინი შეთანხმდნენ თავიანთ სოუსებსა და სალათებზე, რა მნიშვნელობა აქვს თუ ისინი არ ეთანხმებიან ერთმანეთს ქცევისა და ფინანსების საკითხებში? " იგი ცდილობდა აღედგინა ქალურობის შინაგანი კულტი. მან სათანადოდ აამაღლა საჭმლის მომზადებაში ჩადებული შრომის იდეა. ის, როგორც შემოქმედებითი საქმიანობა, გენიალურია, აღტაცებისა და პატივისცემის ღირსია.
ამ პერიოდში ფიზიკურ მოვლა-პატრონობას მხატვრული და გამათავისუფლებელი ხასიათი ჰქონდა, როდესაც სადილი და საჭმლის მომზადება მოდური გართობა გახდა. ფაქტორები, რომლებიც ხელს უწყობდნენ ამ ინოვაციას, იყო სამზარეულოს უსაფრთხოების გაუმჯობესება, ინგრედიენტების ხელმისაწვდომობა და ქალის ესთეტიკური გავლენა. ახალი, პოზიტიური შეხედულებისამებრ, რომ ”სამზარეულო იყო გენიოსების მაღალი ხელოვნება”, ვიქტორიანელმა საშუალო და მაღალი კლასის ქალებმა პირველად დაიწყეს კულინარიული შემოქმედების გამოხატვა, ისე როგორც ამას მხატვრები ყოველთვის ახერხებდნენ.
ვახშამი
ამ ტენდენციით, კვება იყოფა მრავალჯერადი კურსებით. პოპულარული გახდა მენიუების დაგეგმვა და სახელმძღვანელო მითითებები. მაგალითად, სამჯერადი კვება შეიძლება დაიწყოს თევზით წვნიანებით, რომელსაც მოჰყვება ხორცი, შემწვარი ან ხორცი, შემდეგ თამაში და საკონდიტრო ნაწარმი და სალათები, ყველი და ლიქიორით დასრულებული. სუფრის გაშლა იყო ესთეტიკური მნიშვნელოვანი ნაწილი, რომელიც მოიცავს ძვირადღირებულ ვერცხლის ჭურჭელს და ჩინეთს, მაგიდის დეკორაციებით "მინა, თეთრეული, ხილი, ფოთლები, ყვავილები, ფერები, [და] შუქები".
სახლში მომზადება
ვიქტორიანული კვების დიდი ნაწილი ითვალისწინებდა სახლში ჭამას, როგორც ერთი დიდი ოჯახი. საშუალო და მაღალი კლასის საუზმე ჩვეულებრივ შედგებოდა ფაფისგან, კვერცხისგან, თევზისგან და ბეკონისგან. ისინი ერთად შეექცეოდნენ საუზმეს, როგორც ოჯახს სეეფერებოდა. საკვირაო ლანჩებში შედიოდა ხორცი, კარტოფილი, ბოსტნეული და ხორცი. საოჯახო კერძები ჩვეულებრივი მოვლენები გახდა, რაც სახლის კომფორტს ამ ახლად აღიარებულ ხელოვნებასთან აკავშირებდა.
მორალი
ვიქტორიანული სამზარეულო ყველას არ მოეწონა. ვიქტორიანული ინგლისი მთელ ევროპაში ცნობილი გახდა თავისი მსუბუქი და არააპეტიზირებული საკვებით. ვიქტორიანელები მწვავე არომატს სექსუალურ სურვილს უკავშირებდნენ, რომელიც მათ რეპრესირებული ჰქონდათ. ბრიტანელ შეფები, მაგალიტდ როგორიცაა ქალბატონი. AB Marshall ხელს უწყობდა საკვების დუღილსა და მუტაციას მანამ, სანამ ის მიაღწევდა თავდაპირველ ფორმას. ბევრმა დიასახლისმა დაიწყო ამ წესით მომზადება, რადგან ეს ერთადერთი "უსაფრთხო" გზა იყო საკვების მისაღებად. ამის საპირისპიროდ, ელიზაბეტ რობინს პენელი იყო პიროვნება, რომელიც ხელს უწყობდა ორიგინალობას, ქალების სამზარეულოში შემოქმედებითად წახალისებით და აღნიშნავდა, რომ "სამზარეულო ხელოვნების უკიდურესი ფორმაა".
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური სამზარეულო კატეგორია:ვიქტორიანული სამზარეულო
კონსტანტინე III (აფხაზთა მეფე)
მინი|აფხაზთა სამეფოსა და მისი მეზობელი ქვეყნების რუკა დაახლოებით [[900|900 წ.]] კონსტანტინე III, კოსტანტი III (გ. 922) —  „აფხაზთა სამეფოს“ (დასავლეთ საქართველოს) მეფე დაახლოებით 893-922, ბაგრატ I-ის ძე. იბრძოდა სამეფო-სამთავროებს შორის ჰეგემონობის მოპოვებისა და საქართველოს გაერთიანებისათვის. 904 დაეუფლა ქართლს. მის წინააღმდეგ გაილაშქრეს სომეხთა მეფემ სმბატ I-მა და ქართველთა მეფემ ადარნასე II-მ. მათ ალყა შემოარტყეს უფლისციხეს და აიღეს. საზავო მოლაპარაკების დროს კონსტანტინე III შეიპყრეს. სმბატმა ის ანისის ციხეში დაამწყვდია, მაგრამ 4 თვის შემდეგ, იმის შიშით, რომ „აფხაზთა სამეფოს“ ტახტზე უფრო ძლიერ პიროვნებას დასვამდნენ, გაათავისუფლა. სმბატ I არაბებთან ურთიერთობის გამწვავების გამო დათმობაზე წავიდა, კონსტანტინე III-მ კვლავ მიიღო ქართლი. დასავლეთ საქართველოსა და სომხეთის მეფის ეს კავშირი კონსტანტინე III-ის სმბატის ასულზე დაქორწინებით განმტკიცდა. აბუ ლ-კასიმის მიერ სმბატ I-ის მოკვლისა (914) და სომხეთის აოხრების შემდეგ კონსტანტინე III-მ ჯერ ქართლში განიმტკიცა ხელისუფლება, შემდეგ მან და კახეთის ქორეპისკოპოსმა (მთავარი) კვირიკე I-მა ჰერეთი დაიპყრეს და გაინაწილეს. ამ დროიდან X საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედამდე საქართველოს სამეფო-სამთავროთა შორის ჰეგემონობა „აფხაზთა მეფის“ ხელში იყო.
საისტორიო წყაროები
„აბხაზთ მეფეთა ქრონიკის“ მიხედვით: