cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეფრემ ეშბა
1917-1921
1919 წლის ნოემბერში ეფრემ ეშბა ფარულად ბრუნდება საქართველოში, მის მიზანს წარმოადგენდა ნიადაგის მომზადება საქართველოში ბოლშევიკური რევოლუციისათვის, თუმცა მას მალევე გამოაშკარავებენ და დააპატიმრებენ. დაპატიმრებულ ეშბას მეტეხის ციხეში ჩასვამენ სადაც სასჯელს სხვა ბოლშევიკებიც იხდიდნენ. იგი ციხეში სერგო ქავთარაძესთან და ა. ტერ-პეტროსიანთან(კამო) ერთად იხდის სასჯელს. მალევე კამოს გაათავისუფლებენ ეშბას კი ქუთაისის ციხეში გადაიყვანენ. 1920 წელს საბჭოთა რუსეთსა და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის დაიდო სამშვიდობო ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულების ერთ-ერთი პუნქტი ითვალისწინებდა დაპატიმრებული ბოლშევიკების გათავისუფლებასაც. გათავისუფლებული ეშბა აფხაზეთის გავლით მიემგზავრება რუსეთში. სადაც ჩადის ეკატერინოდარში(დღევანდელი კრასნოდარი) და ხვდება მეორე აფხაზ რევოლუციონერს ნესტორ ლაკობას.
ეკატერინოდარში ყოფნისას ყუბანისპირეთში გამოჩნდა ბარონ პეტრე ვრანგელის ჯარები, ეფრემ ეშბა მრავალ სხვა პარტიულ მაღალჩინოსანთან ერთად მიემგზავრება ფრონტის ხაზზე სადაც მონაწილეობა მიიღო ბრძოლაში სოფელ ოლგინსკაიასთან. თეთრი არმიის მოგერიების შემდეგ ეფრემ ეშბა აირჩიეს ლაბინსკის პარტიული კომიტეტის მდივნად. 1920 წლის აგვისტოს ბოლოს ეშბა ლაკობასთან და აქირთავასთან ერთად მიემგზავრება ბაქოში აღმოსავლეთის ხალხთა პირველ კონგრესში მონაწილეობის მისაღებად, რომელიც პირველ სექტემბერს გაიხსნა.
კონგრესის დასრულების შემდეგ ეშბა და ლაკობა რჩებიან ბაქოში და მონაწილეობას იღებენ საქართველოს გასაბჭოების გეგმის მომზადებაში, მათთან ერთად ჯგუფში შედიოდნენ: ს. ორჯონიკიძე, ს. კიროვი, ე. სტასოვა, ფ. მახარაძე და სხვები. 1921 წლის 12 თებერვალს დაიწყო საბჭოთა ჯარების ინტერვენცია საქართველოში, ბოლშევიკებმა შექმნეს საქართველოს რევოლუციური კომიტეტი, ამის პარალელურად ცალკე ქმნიან აფხაზეთის რევოლუციურ კომიტეტს, რომლის თავმჯდომარე ეფრემ ეშბა ხდება.
1921 წლის 4 მარტს საბჭოთა ჯარები სოხუმში შევიდნენ. აფხაზეთში ხელისუფლება გადავიდა აფხაზეთის რევკომის ხელში, რომელსაც ეფრემ ეშბა ხელმძღვანელობდა. 1821 წლის 28 მარტს ბათუმში გაიმართა რუსეთის კომუნისტური პარტიის კავკასიის ბიუროს მაღალჩინოსნების შეხვედრა, რომელსაც სერგო ორჯონიკიძე თავმჯდომარეობდა. შეხვედრას ესწრებოდა ეფრემ ეშბა. შეხვედრაზე ერთ-ერთ გადაწყვეტილებად მიღებულ იქნა, რომ სანამ აფხაზეთის სტატუსი საბოლოოდ მოგვარდებოდა ის გამხდარიყო დამოუკიდებელი საბჭოთა რესპუბლიკა.
გასაბჭოების შემდგომი პერიოდი
ეშბა სათავეში ჩაუდგა საბჭოთა აფხაზეთს, ხოლო მეორე აფხაზი რევოლუციონერი ნესტორ ლაკობა საბჭოთა აფხაზეთის მეორე პირი გახდა, თუმცა ეშბამ მალევე დატოვა აფხაზეთი და საბჭოთა აფხაზეთის მმართველობა ნესტორ ლაკობას ხელში გადავიდა.
1922 წლიდან ეფრემ ეშბა პოლიტიკურ კარიერას თბილისში აგრძელებს. 1922 წლის 6 მარტს მას ირჩევენ საქართველოს კომუნისტური პარტიის პრეზიდიუმის წევრად და პარტიის მესამე მდივნად. ეშბა ასევე ხდება საქართველოს სსრკ-ს აღმასკომის და მისი პრეზიდიუმის წევრიც. ამავე წლის 14 ოქტომბერს ეშბას ნიშნავენ საქართველოს სსრ-ს იუსტიციის სახალხო კომისრად, თუმცა ამ თანამდებობაზე მხოლოდ რამდენიმე კვირა იმუშავა. [1][3][4] 1922 წელს ეფრემ ეშბა მიემგზავრება მოსკოვში და აბარებს მოსკოვის წითელი პროფესორების ინსტიტუტში, რომელსაც 1924 წელს ამთავრებს ამის შემდეგ ის მიემგზავრება ლონდონში, როგორც საბჭოთა კავშირის სავაჭრო მისიის ინსპექტორატის უფროსი, შემდგომ კი იგი შედიოდა საბჭოთა კავშირის სავაჭრო მისიაში ლონდონში. 1925 წლის თებერვალში ბრიტანეთში საბჭოთა დელეგაციის რამდენიმე წევრს მათ შორის ეფრემ ეშბასაც უარი ეთქვა ბრიტანეთში ყოფნის გახანგრძლივებაზე.
საბჭოთა კავშირში დაბრუნების შემდეგ ეფრემ ეშბა მუშაობას იწყებს მშრომელთა და გლეხთა ინსპექციის აპარატში. 1926 წლის იანვრიდან კი ხდება ჩეჩნეთის ავტონომიური ოლქის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. ამავდროულად ხდება პარტიის ჩრდილოეთ კავკასიის რეგიონალური კომიტეტის წევრად. ეს პოსტი მას 1927 წლის აგვისტომდე ეკავა.
1927 წელს ეფრემ ეშბა ტროცკიზმის ბრალდებით გარიცხეს პარტიიდან, თუმცა მან მალევე აღიარა საკუთარი შეცდომა, რის შედეგადაც მალევე შეძლო პარტიაში აღდგენა, ამის შემდგომ უკვე თავადაც დაიწყო ტროცკიზმისა და ტროცკისტების წინააღმდეგ ბრძოლა.
1928 წელს ეფრემ ეშბა ნიუ-იორკში მუშაობს საბჭოთა კავშირის სავაჭრო წარმომადგენლობაში. 1929 წელს იგი თან ახლდა ამერიკელი ტრაქტორისტების ჯგუფს, რომლებიც საბჭოთა კავშირში ორი წლით იყვნენ გამოგზავნილები.
1930-1935 წლებში ეფრემ ეშბა მუშაობდა საბჭოთა კავშირის საგარეო ვაჭრობის სახალხო კომისარიატში და სსრკ-ს მრეწველობის სახალხო კომისარიატში ბოლოს კი მოსკოვის გამომთვლელ მანქანათა ქარხნის საგეგმო განყოფილების უფროსი იყო.
დაპატიმრება და სიკვდილით დასჯა
1936 წელს ეფრემ ეშბას აპატიმრებენ, მას ბრალად ედებოდა ტროცკისტებთან კავშირი და ბრიტანეთის სასარგებლოდ ჯაშუშობა. დაპატიმრებული ეშბა ჯერ მოსკოვის ბუტირკის ციხეში ხვდება, საიდანაც ჯერ ვლადივოსტოკში შემდეგ კი მაგადანში გადაჰყავთ. 1939 წელს კი მას სიკვდილით სჯიან. ათწლეულების განმავლობაში უცნობი იყო თუ სად იყო დაკრძალული იგი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეფრემ ეშბას შვილიშვილმა ვიქტორ აბრამიან-ეშბამ დაიწყო კვლევა, რათა დაედგინა თუ სად იყო ეფრემ ეშბა დაკრძალული. საბოლოოდ მან განაცხადა, რომ მოსკოვის სიახლოვეს სოფელ კომუნარკაში ერთ-ერთი საერთო საფლავთან მდებარე კედელში 6000-ზე მეტ სახელსა და გვარს შორის ამოიკითხა ეფრემ ეშბას სახელი და გვარი. ასევე დახვრეტის თარიღი 1939 წლის 14 აპრილი.
რეაბილიტაცია
სტალინის გარდაცვალების შემდეგ საბჭოთა კავშირში დაიწყო დიდი ტერორის მსხვერპლთა მასობრივი რეაბილიტაცია. რეაბილიტაცია შეეხო ეფრემ ეშბასაც. XX საუკუნის 60-იან წლებში აფხაზმა ისტორიკოსმა გიორგი ძიძარიამ ეფრემ ეშბას მოღვაწეობაზე კვლევა ჩაატარა და მისი ბიოგრაფია აღწერა. 1983 წელს ნესტორ ლაკობასა და ეფრემ ეშბას 90 წლის იუბილესთან დაკავშირებით რამდენიმე ღონისძიება ჩატარდა საბჭოთა საქართველოში, მათ შორის თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას ეწოდა ეფრემ ეშბას სახელი.
ქორწინება და ოჯახი
1921 წელს მან თბილისში გაიცნო რუსი გენერლის ვლადიმერ შჩიგროვსკის ქალიშვილი მარია, რომელზედაც მალევე იქორწინა და შეეძინა ორი გოგონა მარინა და ელიზაბედი. მარინა შემდგომში მოქანდაკე გახდა, სწორედ მას ეკუთვნის ეფრემ ეშბას ბიუსტი სოხუმში.
ეფრემ ეშბა და საქართველო
ეფრემ ეშბა თავისი ბოლშევიკური პოზიციის გამო თავიდანვე აღმოჩნდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ მებრძოლთა რიგებში. 1917-1918 წლებში აფხაზეთში ყოფნისას ცდილობდა, რომ აფხაზეთში ხელისუფლებაში ბოლშევიკები ყოფილიყვნენ და ყველანაირად ეწინააღმდეგობოდა მაშინდელ საქართველოს ხელისუფლებას. ამის შემდგომ 1918-1921 წლებში ის საქართველოში ორჯერ ჩამოდის მის მიზანს კი წარმოადგენდა ნიადაგის მომზადება ბოლშევიკური გადატრიალებისათვის. მეორე ვიზიტისას მას აპატიმრებენ და გარკვეული დროით იგი საპატიმროში ხვდება. 1921 წლის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ კი ხდება აფხაზეთის რევკომის თავმჯდომარე და ბათუმის კონფერენციაზე აღწევს იმას, რომ აფხაზეთის აღიარება ხდება, როგორც დამოუკიდებელი საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის. 1922 წლიდან ის პოლიტიკურ კარიერას თბილისში აგრძელებს და იკავებს რამდენიმე მნიშვნელოვან პოსტს, ხდება საქართველოს კომუნისტური პარტიის მესამე მდივანი და 1922 წლის შემოდგომაზე რამდენიმე კვირით იკავებს საქართველოს სსრ-ს იუსტიციის სახალხო კომისრის პოსტს. 1922 წლის დეკემბერში იგი ტოვებს საქართველოს და მიემგზავრება მოსკოვში, ამის შემდეგ მას საქართველოსთან მნიშვნელოვანი შეხება აღარ ჰქონია.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლშევიკები კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის მინისტრები კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი კატეგორია:საქართველოს სსრ მინისტრები კატეგორია:ეშბები
ზარგერლი
ზარგერლი (Zərgərli) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
ბარიუმის სულფატი
ბარიუმის სულფატი ან ბარიუმ სულფატი — ქიმიური ნივთიერება ფორმულით BaSO4. არის გოგირდმჟავას ბარიუმის მარილი. გვხვდება მინერალ ბარიტის სახით. წყალში პრაქტიკულად უხსნადია. ბარიუმსულფატის მოლური მასაა 233.38 გ/მოლი, სიმკვრივე — 	4.49 გ/სმ³. დნობის ტემპერატურაა 1,580 °C, დუღილის — 1,600 °C.
გამოყენება
ბარიუმსულფატს იყენებენ ქაღალდის, რეზინის, მუშამბის, ლინოლეუმის წარმოებაში, თეთრ საღებავად, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის რენტგენული გამოკვლევის დროს.
სქოლიო
კატეგორია:სულფატები
დედოფლისწყაროს მესამე ნამოსახლარი
დედოფლისწაროს მესამე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ დედოფლისწყაროს ჩრდილოეთით, არწივის ხეობასთან, მოვაკებულ, ტერასისებრ ადგილას. თარიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლო საუკუნით.
აღმოჩნდა 2009 წელს, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიური დაზვერვების დროს (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ძეგლი სამი მხრიდან შემოსაზღვრულია კლდით. ჩრდილოეთიდან კი სათავდაცვოდ გამოყენებული აქვს კირქვის მასივი. ნამოსახლარი (150 X 70 მეტრი) დამხრობილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით.
აღმოჩენილი მასალა მწირია. დაცულია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზემო მაჩხაანის კოშკი
ზემო მაჩხაანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ ზემო მაჩხაანში, ბენაანთ უბანში, ბენაშვილების ეზოში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით კოშკი ბოსტაშვილებს ეკუთვნოდათ.
კოშკი გეგმით კვადრატულია (გარეთა ზომები ფუძის დონეზე 6,3x6,3 მეტრია), ზემოთკენ შევიწროებული. შემორჩენილია ხუთი სართულის სიმაღლეზე (სიმაღლე 10,6 მეტრი). დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სართულშუა გადახურვები, რომლებიც ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები), მონგრეულია მეხუთე სართულის კედლების ზედა ნაწილი. სართულის შემორჩენილ კედლებში ნაპრალები და ხვრელებია გაჩენილი.
კოშკი ნაგებია სწორხაზოვან რიგებად დაწყობილი, თანაბარი ზომის რიყის ქვით, კირის დუღაბზე. გარეთა კუთხეები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. კედლები ორივე მხრიდან გასწორებულია ბათქაშით.
კოშკის შესასვლელი I სართულის დასავლეთ კედელშია. კარი შეისრული თაღითაა გადახურული. შესასვლელის წირთხლები და თაღი აგურისაა. I სართული საცხოვრებელია, უსათოფურო. სართულის აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ორ-ორი სწორკუთხა ნიშაა. ჩრდილოეთ კედელში, ნიშებს შორის, მოწყობილია გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ბუხარი. დანარჩენი სართულები სათავდაცვოა. კედლებში გარეთკენ დახრილი, ცალმაგი სათოფურებია გაჭრილი. მეოთხე და მეხუთე სართულების დასავლეთ კედელში თითო განიერი და მაღალი სწორკუთხა ღიობია, რომლებიც ხით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია კვალი). სართულები ერთმანეთს მისადგმელი კიბით უკავშირდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის კოშკები
დიმიტროვი (სომხეთი)
დიმიტროვი (Դիմիտրով) — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 840 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 179 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 339 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.48 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
გუსტავ ჰერცი
გუსტავ ლუდვიგ ჰერცი (Gustav Ludwig Hertz; დ. 22 ივლისი, 1887, ჰამბურგი – გ. 30 ოქტომბერი, 1975, ბერლინი) — გერმანელი ფიზიკოსი. გერმანიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი ბერლინში. ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცის ნათესავი. სწავლობდა გეტინგენის, მიუნხენისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1917 წლიდან იყო ბერლინის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი. 1920-1925 წლებში მუშაობდა ეინდჰოვენში, ფილიპსის ვარვარის ნათურის ლაბორატორიაში. 1925-1927 წლებში ჰალეს უნივერსიტეტის, ხოლო 1928-1935 წლებში, ბერლინის უმაღლესი ტექნიკური სკოლის პროფესორი. 1935-1945 წლებში ხელმძღვანელობდა კვლევით სამუშაოებს სიმენსის ქანების ლაბორატორიაში. 1945-1954 წლებში მუშაობდა სსრკ-ში. 1954 წლიდან ლაიფციგის ფიზიკის ინსტიტუტის პროფესორი და დირექტორი. 1913 წელს ჯეიმზ ფრანკთან ერთად ჩაატარა აირის ატომებსა და მოლეკულებთან ელექტრონების დაჯახების კლასიკური გამოკვლევები და ექსპერიმენტულად დაამტკიცა ატომის ენერგიის დისკრეტული დონეების არსებობა. შეისწავლა რენტგენის სხივების შთანთქმის სპექტრები. იყო მრავალი ქვეყნის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 1925 წელს, მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში (ჯეიმზ ფრანკთან ერთად).
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ებრაული წარმოშობის გერმანელები კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები კატეგორია:ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მარტინ ჰები
მარტინ ჰები (Martin Heeb; დ. 5 ნოემბერი, 1969) — ლიხტენშტაინელი ფეხბურთელი, მეკარე.
კარიერა
კარიერა დაიწყო 1993 წელს, ხოლო დაასრულა 2009 წელს.
საერთაშორისო კარიერა
იყო ლიხტენშტაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი 1994–2004 წლებში, ამ პერიოდში ნაკრებში 24 შეხვედრა ჩაატარა.
მიღწევები
1993 და 1995 წლებში გახდა ლიხტენშტაინის წლის ფეხბურთელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ლიხტენშტაინელი ფეხბურთელები კატეგორია:ვადუცის ფეხბურთელები კატეგორია:შაანის ფეხბურთელები კატეგორია:ეშენის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიხტენშტაინის ნაკრების ფეხბურთელები
ჭაჭუნის ვაკის რკინის სადნობი სახელოსნოები
ჭაჭუნის ვაკის რკინის სანდობი სახელოსნოები — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირას, 3-4 კილომეტრზე თარიღება ძველი წელთაღრიცხვით I ათასწლეულის პირველ ნახევრით, აღმოვნდა 2009 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ წარმოებულ არქეოლოგიური დაზვერვების დროს. პირველი სახელოსნო გამართულია არა ხეობაში, არანედ ზეგანზე არსებულ სწორ ველზე. რაც გარკვეულ თავისებურებას წარმოადგენს. ველის ზედაპირზე შეინიშნება წიდის სხვადასხვა ზომის ნაშთები. მეორე სახელოსნო ერთ-ერთი ხრამის ტერასაზეა, სადაც წიდის მსხვილ ნაშთებთან ერთად დადასტურდა რამდენიმე სათავსის კვალიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ოქროს გლობუსის 39-ე დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის 39-ე დაჯილდოება გაიმართა 1982 წლის 30 იანვარს. მასში მონაწილეობა მიიღო 1981 წელს გამოსულმა კინო და ტელენამუშევრებმა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
ინგრამი (უისკონსინი)
ინგრამი (Ingram) — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის რასკის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 78 ადამიანს შეადგენდა. სიმჭიდროვე 30,4 კაცი/კმ². ფართობი 2,56 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რასკის ოლქის დასახლებები
ვუკოვარის ბრძოლა
ვუკოვარის ბრძოლა — საბრძოლო მოქმედებები ქალაქ ვუკოვარის მახლობლად ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში. გაიმართა 1991 წელს.
საბრძოლო მოქმედებები
ვუკოვარში პირველი ინციდენტი 1991 წლის გაზაფხულზე მოხდა, კერძოდ ხორვატების დაჯგუფებამ, გოიკო შუშაკის მეთაურობით სამი რაკეტიდან ცეცხლი გაუხსნა სოფელ ბოროვო-სელოს. ამ ფაქტმა აიძულა სერბები შეექმნათ თავდაცვითი დაჯგუფებები. მაისში კიდევ ერთი ინციდენტი მოხდა. ხორვატი პოლიციელები ცდილობდნენ ადმინისტრაციულ შენობაზე დროშის აღმართვას და ტყვედ ჩაუვარდნენ სერბებს. მეორე დღეს დაიწყო ბრძოლა სოფლის დასაკავებლად ხორვატიის პოლიციასა და სერბ მილიციას შორის.
3 სექტემბერს დაიწყო და 18 ნოემბრამდე გაგრძელდა ვუკოვარის ალყა. ქალაქი დაეცა 1991 წლის 18 ნოემბერს. ომის დასრულების შემდეგ ქალაქი სერბების კუთვნილებაში გადავიდა, ხოლო 1998 წელს მშვიდბიანად მოხდა მისი ინტეგრაცია ხორვატიასთან. დაიწყო ქალაქის მასშტაბური აღდგენა.
ბოლაშვილი
საკუთარი სახელი ბოლაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ასკილაურის ეკლესია
ტერმინი ასკილაურის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს:
2139 მახარაძე
2139 მახარაძე — ასტეროიდთა სარტყლის ასტეროიდ 1970 MC-ის დროებითი სახელი. 1970 წლის 30 ივნისს, ყირიმის ასტროფიზიკური ობსერვატორიიდან აღმოაჩინა რუსმა ასტრონომმა თამარა სმირნოვამ. F-ტიპის ასტეროიდი მზის გარშემო 2.0–2.9 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან მოძრაობს; ერთ სრულ ბრუნს ორბიტაზე 3 წელსა და 10 თვეს ანდომებს, თავისი ღერძის გარშემო ბრუნს კი 12 საათს. მიეკუთვნება ასტეროიდთა ნისის ოჯახს და მისი დიამეტრი 8 კილომეტრია.
ასტეროიდს სახელი ეწოდა საქართველოს ქალაქ ოზურგეთის პატივსაცემად, რომელსაც იმ დროისთვის მახარაძე ერქვა. მახარაძე თამარა სმირნოვას მშობლიური ქალაქის, გენიჩესკის დაძმობილებული ქალაქი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ასტეროიდები
ზირიქი
ზირიქი (Zirik) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —   1 026 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
დიმიტრი ჯარიაშვილი
დიმიტრი გიორგის ძე ჯარიაშვილი (Дмитрий Георгиевич Джариашвили; დ. 16 იანვარი, 1998) — წარმოშობით ქართველი რუსი ფეხბურთელი, ბოლოს თამაშობდა „ენერგომაშ ბელგოროდში“.
საკლუბო კარიერა
მისი დებიუტი შედგა რუსეთის პროფესიონალურ ლიგაში „სტროგინო მოსკოვის“ რიგებში „ვოლგა ტვერის“ წინააღმდეგ, 2015 წლის 4 აგვისტოს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1998 კატეგორია:რუსი ფეხბურთელები კატეგორია:ქართული წარმომავლობის რუსები კატეგორია:სტროგინოს ფეხბურთელები კატეგორია:ენერგომაშის ფეხბურთელები
ელექტრონული ნარჩენები ჩინეთში
ელექტრონული ნარჩენები სერიოზული გარემოსდაცვითი პრობლემაა ჩინეთში. ჩინეთი ელექტრონული ნარჩენების ყველაზე დიდი იმპორტიორია მსოფლიოში და აქ ასევე მდებარეობს მსოფლიოს უდიდეს ნაგავსაყრელები. სწრაფმა ეკონომიკურმა ზრდამ ელექტროობებზე მაღალ დამოკიდებულებასთან ერთად, გაზარდა მსოფლოში ელექტრონული ნარჩენების რაოდენობა. ამ ნარჩენების 70% ჩინეთში ხვდება.
წარმოშობა
ჩინეთი გარემოს დაბინძურებას იღებს რადგან პროდუქციის დროს ის უშვებს ელექტრონული ნარჩენების გადამუშავებას და ქვეყანის ტერიტორიაზე შენახვას. ელქტრონული ნარჩენების დიდი ნაწილი, ძირითადად განვითარებული დასავლეთიდან, არის იმპორტირებული ჩინეთში 1970_იანების შემდეგ. იაფმა სამუშაო ძალამ და დაბალმა გარემოსდაცვითმა სტანდარტებმა, განაპირობეს განვითარებული ქვეყნებიდან მწარმოებლების მიერ ნარჩენების ჩინეთში გადაყრა. უკვე 2000 წელს ჩინეთი იყო მსოფლიოს უდიდესი ელექტრონული ნარჩენების იმპორტერი. მიუხედავად იმისა რომ ჩინეთის მთავრობან აკრძალა ქვეყანაში ყველა სახის ნარჩენების იმპორტირება 2002 წელს, მსოფლიოს ნარჩენების უმეტესობა მაინც იყრება ჩინეთში არალეგანური არხების მეშვეობით, ძირითადად ჰონგ-კონგის და სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიის გავლით.
2013 წლის გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის მიერ ჩატარები კვლევების მიერ, როდესაც გამოიკვლიეს ნარჩენებით „ვაჭრობა“, დადგინდა რომ ჩინეთში გადაყრილი ელექტრონული ნარჩენების უმეტესობა განვითარებული ქვეყნებიდან მოდიოდა როგორებიცაა აშშ, იაპონია, კორეა და ევროკავშირის ზოგი წევრი. კვლევის მიხედვით, 976 000 ტონა არალეგალური ნარჩენები ელექტრონული ნარჩენების ჩათვლით, მოხვდა ჩინეთში მხოლოდ 2013 წელს, ამავე წელს იქნა 211 ნარჩენების კონტრაბანდის ფაქტი ჩინეთის ხელისუფლების მიერ.
არაფორმალური სექტორები
ჩინეთში ელექტრონული ნარჩენების გადამუშავების უმეტესობა არაფრომალურ/არალეგალურ სექტორებში მიმდინარეობს. არაფორმალური სექტორები ძირითადად პატარა სახელოსნოების სისტემებია. მათ ძირითადად მართავენ მდევრები რომლებიც კარდაკარ დადიან და აქვთ ზღვრული გადასახადი მოძველებული ტექნიკის განკარგვისთვის. ეს მდევრებ შემდეგ ყიდიან ამ ტექნიკას ელექტრონული ნარჩენების დილერებზე. არაფორმალური გადამუშავება მოიცავს არაკვალიფიციურ მუშახელს და არის თანდაყოლილად მოქნილი. არაფურმალური გადამუშავებები ასევე მიმდინარეობს გარეუბნებში სადაც კონტროლის და კანონების აღსრულების პრობლემებია.
სქოლიო
კატეგორია:გარემოსდაცვითი პრობლემები ჩინეთში
მაითრიპალა სირისენა
მაითრიპალა სირისენა (පල්ලෙවත්ත ගමරාලගේ මෛත්‍රීපාල යාපා සිරිසේන, பல்லேவத்தை கமரலாலாகே மைத்திரிபால யாப்பா சிறிசேன; დ. 3 სექტემბერი 1951, იუანა, ჩრდილო-ცენტრალური პროვინცია, ცეილონი) — შრი-ლანკელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მე-7 პრეზიდენტი 2015 წლის 9 იანვრიდან 2019 წლის 18 ნოემბრამდე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1951 წელს ცეილონში. მამამისი იყო მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ალბერტ სირისენა, რომელსაც ცეილონის პრემიერ-მინისტრმა სტეფენ სენანაიაკემ გადასცა ხუთი აკრი მიწა პოლონარუვაში პარაკრამა-სამუდრას ტბასთან ახლოს. დედამისი მასწავლებელი იყო.
განათლება მიიღო პოლონარუვის ცენტრალურ სამეფო კოლეჯში. შემდეგ სამი წლის მანძილზე სწავლობდა სოფლის მეურნეობას კუნდასალეში. 1980 წელს კი მიიღო მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტის დიპლომი პოლიტოლოგიაში.
კარიერა
15 წლის ასაკში დაინტერესდა კომუნიზმით და შევიდა შრი-ლანკის კომუნისტურ (მაოისტურ) პარტიაში. 1989 წელს აირჩიეს პარლამენტის წევრად პოლონარუვის ოლქიდან. ამის შემდეგ 18 წლის მანძილზე ზედიზედ ირჩევდნენ პარლამენტში. მუშაობდა ირიგაციის მინისტრის მოადგილედ ჩანდრიკა კუმარატუნგას მთავრობაში. 1997 წელს კუმარატუნგამ დანიშნა პარლამენტის საქმეების მინისტრად. 2001 წელს სირისეა გახდა თავისუფლების პარტიის ლიდერი. 2004 წლიდან შრი-ლანკის პარლამენტის სპიკერია. 2007 წლიდან სოფლის მეურნეობის მინისტრია. 2010 წელს კვლავ აირჩიეს პარლამენტში და დაინიშნა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრად.
2015 წლის 8 იანვარს 51,3% -ით აირჩიეს შრი-ლანკის პრეზიდენტად, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 9 იანვარს. პრემიერ-მინისტრად დანიშნა რანილ ვიკრემასინგჰე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები
ველიკა-ნოვოსილკის რაიონი
ველიკა-ნოვოსილკის რაიონი (Великоновосілківський район) — რაიონი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქში. მისი ფართობია 1 900 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 41 364 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 22.2 კაცს კმ²-ზე. ველიკა-ნოვოსილკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ველიკა-ნოვოსილკა.
სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის რაიონები
ჭიის ხვრელი
ჭიის ხვრელი, იგივე აინშტაინ-როზენის ხიდი — ჰიპოთეზების თანამხად, სამყაროში დროისა და სივრცის ორ წერტილს შორის არსებული მოკლე გასასვლელი, ან შესაძლოა ორ სამყაროს შორის არსებული კარიბჭე (თუ გავითვალისწინებთ მულტისამყაროს თეორიებს).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფარდობითობის თეორია
კამილავკა
კამილავკა (кαμιλαύκα,, , ) — მართლმადიდებლურ ეკლესიაში სამღვდელო სამოსის ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს ზემო ნაწილში ოდნავ გაფართოებული ცილინდრის ფორმის თავსაბურავს; იგი ჯილდოდ ეძლევათ მღვდლებს, არქიდიაკვნებსა და პროტოდიაკვნებს. კამილავკა სხვადასხვა ფერის რბილი ქსოვილისგანაა შეკერილი; იგი ძირითადად მეწამული ან იისფერია. სიმბოლურად კამილავკა აღნიშნავს ქრისტეს ეკლიან გვირგვინს.
ისტორია
თავდაპირველად თურქული ფესკის მაგვარ ქუდებს ატარებდნენ ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში, როდესაც აქლემის ბეწვისაგან დამზადებულ თავსაბურავს იყენებდნენ სახის მზისაგან დასაცავად.
კამილავკას თავიდან ეძახდნენ სკიადის (σκιά) და ატარებდნენ ბიზანტიის იმპერატორები და მისი ქვეშევრდომები. მალე აღნიშნული ტიპის ქუდის ტარება მზისგან დასაცავად ღვთისმსახურებმაც დაიწყეს, რომელმაც საბოლოოდ შეიძინა თავისი სპეციფიკური ფორმა. XV საუკუნიდან კამილავკის (სკიადიონი) გამოყენება დაიწყეს არამარტო მღვდლებმა არამედ დიაკვნებმაც. ამის გარდა მისი დამზადება დაიწყეს ძვირფასი მატერიისაგანაც. ელადის ეკლესიაში კამილავკა ეძლევა სასულიერო პირს მღვდლად კურთხევისთანავე და წარმოადგენს მის ყოველდღიური შესამოსელის ნაწილს.
რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიაში კამილავკის გამოყენება დაიწყეს XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან, რომლითაც იგეგმებოდა სკუფიის ჩანაცვლება. აღნიშნული სიახლეს ეკლესიათა ძველი ტრადიციების დამცველები პროტესტით შეხვდნენ. 1798 წელს კამილავკა შევდიდა საეკლესიო ჯილდოთა სიაში. რუსეთში შავი სამღვდელოება ატარებს შავ კამილავკას, მიტროპოლიტები — თეთრს, ხოლო თეთრი სამღვდელოება — იისფერს. კამილავკას რუსეთის ეკლესიაში ქალი მონაზვნებიც ატარებენ.
შავი სამღვდელოება კუნკულს კამილავკაზე გადაკრულს ატარებს.
კამილავკას ღვთისმსახურები ატარებენ, როგორც ღვთისმსახურების ისე მის გარეთაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში.
ბერძნული კამილავკა რუსულისაგან იმით განსხვავდება, რომ ცილინდრის ზედა ნაწილზე აქვს ოდნავ დიდი დიამეტრის დისკო, რაც მას განსაკუთრებულ თავისებურებას ანიჭებს. ბალკანეთის (სერბული და ბულგარული) კამილავკები რუსულისაგან განსხვავდება სიმაღლითა და დიამეტრით.
საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში ქართველი სასულიერო პირები სურვილისდა მიხედვით იფარავენ როგორც ბერძნულ ისე რუსული სტილის კამილავკას.
ლიტერატურა
კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ხაენის მუნიციპალიტეტები
300px|მინი|ხაენის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე ხაენის პროვინცია შედის ანდალუსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 97 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის (Ley reguladora de las Bases del Régimen Local) თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.
ხაენის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 10 კომარკაში: კამპინია-დე-ხაენი, ხაენი, ლა-ლომა, ლას-ვილიასი, სიერა-მახინა, სიერა-მორენა, სიერა-სური, სიერა-დე-კასორლა, სიერა-დე-სეგურა, ელ-კონდადო-დე-ხაენი.
ხაენის პროვინციის ფართობია 13 496 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 633 564 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ხაენი, რომელიც მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ანდუხარი (964,9 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ხამილენა (8,99 კმ²).
სქოლიო
*
ჯაია ბაჩანი
ალტ=ჯაია ბაჩანი|მინი| ჯაია ბაჩანი ჯაია ბაჩანი (ქალიშვილობის გვარი ბჰადური. დ. 9 აპრილი 1948, ჯაბალპური, მადჰია-პრადეში, ინდოეთი) —- ცნობილი ინდოელი მსახიობი, სცენარისტი, პროდიუსერი და პოლიტიკოსი. ამჟამად არის რაჯია საბჰას პარლამენტის წევრი სამაჯვადის პარტიიდან.  სამჯერ ბოლივუდის პრესტიჟული  Filmfare Award  პრემიის ლაურეატი  ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის და სამჯერ — ქალის  მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო  შესრულებისათვის.
ბიოგრაფია
ალტ=ჯაია ბაჩანი ოჯახთან ერთად|მარცხნივ|მინი|ჯაია ბაჩანი ოჯახთან ერთად მინი|მეუღლე-[[ამიტაბჰ ბაჩანი]] ჯაია ბაჩანი დაიბადა ბენგალელთა ოჯახში 1948 წლის 9 აპრილს, კოლკატაში, ინდოეთი. მამა—-ტარუნ კუმარ ბჰადური, ჟურნალისტი, მწერალი, მხატვარი. დედა—-ინდირა ბჰადური. მეუღლე-ამიტაბჰ ბაჩანი,ცნობილი მსახიობი. შვილები—-შვეტა და აბჰიშეკ ბაჩანები.
ჯაიამ  სამსახიობო კარიერა დაიწყო პატარა როლით 1963 წელს გადაღებულ ფილმში "დიდი ქალაქი"აუდიტორიის გულები დაიპრყო   ბენგალური ფილმით Dhannyi Meye, სადაც ასრულებდა მთავარი გმირის - უტამამა კუმარის დის როლს.კინოინსტიტუტში სწავლის პერიოდში შეასრულა გუდის როლი რიშიკეშ მუხერჯის მიერ ჰინდის ენაზე გადაღებულ ფილმში „გუდი“. როლის შესრულებით ჯაიამ შექმნა პიროვნება, რომელთანაც მთელი ქვეყნის მოსახლეობას შეეძლო საკუთარი თავის გაიგივება.
„გუდის“ წარმატების შემდეგ ჯაია მიიწვიეს იდენტური როლების შესასრულებლად ფილმებში: Uphaar, Jawani Diwani, Anamika. მსახიობი ცდილობდა იმიჯის შეცვლას ფილმების საშუალებით: „გადალახვა“და „სუფთა ფურცელი“, რის გამოც მსახიობს   „სარიში გახვეული კონსერვატორი ქალბატონი“ უწოდეს.
ჯაიას შეუყვარდა ამიტაბჰ ბაჩანი, რომელიც იმ დროს ჯერ მხოლოდ ცდილობდა" მზის ქვეშ ადგილის დამკვიდრებას". მასთან გააფორმა ოთხი პროექტი: Ek Nazar, Bansi Birju, „გაჭიანურებული საზღაური“ და „სიამაყე“, რომლებიც მისი ვარსკვლავური მიმზიდველობის წყალობით გაიყიდა. ამავე დროს,  აღმავლობის გზაზე მყოფმა მსახიობმა მიატოვა კარიერა და ამიტაბჰს გაჰყვა ცოლად. 1975 წელს ფილმის „შურისძიება და კანონი“გადაღებისას ჯაია უკვე ფეხმძიმედ იყო, რის გამო გადაღებებში მონაწილეობაზე უარი თქვა და ბავშვების აღზრდით დაკავდა.
კინოეკრანებზე დაბრუნება, სააზოგადოებრივი საქმიანობა
1981 წელს, როდესაც მისი მეუღლე აღმოჩნდა კინოკარიერის მწვერვალზე და გაჩნდა ჭორები  ოჯახური ღალატის შესახებ, ჯაია ბაჩანი დაუბრუნდა დიდ ეკრანს (მხოლოდ ერთი ფილმით). მან ამიტაბჰ ბაჩანთან  და რეკჰასთან ერთად ითამაშა ფილმში „სასიყვარულო კავშირი“.
პრემიები და ჯილდოები
მსახიობს მრავალი ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის უმთავრესია სპეციალური Life Time Achievement Award (1998), ჯილდო ინდურ კინემატოგრაფიაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.
ოლეგ დუნდა
ოლეგ დუნდა (დ. 6 მარტი, 1980) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1980
ნანა ბოლაშვილი
ნანა ბოლაშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1967, ბორჯომი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი. 2007 წლიდან არის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2008 წლიდან ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
კირილ დენისოვი
კირილ დენისოვი (დ. 25 იანვარი, 1988) — რუსი ძიუდოისტი. ასპარეზობდა -90კგ წონით კატეგორიაში. ამჟამად ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2013 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2015 წელს მოიგო ევროპული თამაშები. 2009, 2013, 2014 და 2015 წლებში დამარცხდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში. 2017 წელს -100კგ წონით კატეგორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ამავე წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2010, 2013 და 2017 წლებში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. რუსეთის ნაკრებთან ერთად 2010 და 2015 (2015 წლის ევროპის ჩემპიონატი ჩატარდა ევროპული თამაშების ფარგლებში) წლებში მოიპოვა გუნდური ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
ხომხელის წმინდა გიორგის ეკლესია
ხომხელის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. დგას სოფელ არბოშიკის განაპირას, სამხრეთით, ბორცვზე. განახლებულია 2009 წელს, მამა გიორგი გუგენიშვილის თაოსნობით და საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს“ ფინანსური მხარდაჭერით. ეკლესიის კედლები დაშენებულია ადრე იმ ადგილას მდგარი დანგრეული ეკლესის კედლებზე.
შემორჩენილი იყო: დასავლეთი (სიმაღლე — 0,5–1,2 მეტრი) და ჩრდილოეთი კედელი (სიგრძე — 4 მეტრი, სიმაღლე 0,5–1,2 მეტრი) კედლები, შიგნით, დასავლეთ კუთხეებში და გრძივ კედლებზე შემორჩენილი იყო ორსაფეხურიანი პილასტრი. თავდაპირველი ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით.
ამჟამინდელი ეკლესიის კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმელთა ღიობები და ლავგარდანი აგურითაა გამოყვანილი. ეკლესია შიგნით გაჯითაა შელესილი, ხოლო გარედან მობათქაშებულია. ეკლესიის ოთხივე კედელში თითო მცირე ზომის, ზევითკენ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელია მოწყობილი. სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეზე დადგმულია აგურის ოთხწახნაგა სამრეკლო. ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით დაბურულია ორკალთა სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალაჰიარლი (შაბრანის რაიონი)
ალაჰიარლი  (Allahyarlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
მოლდაი
მოლდაი (Molday) — სოფელი აზერბაიჯანში,  საათლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საათლის რაიონის სოფლები
ქალები ავღანეთში
ქალთა უფლებები ავღანეთში — მრავალფეროვანი მთელი ისტორიის განმავლობაში ქალებმა ოფიციალურად მოიპოვეს თანასწორობა 1964 წლის კონსტიტუციით. ამასთან, ეს უფლებები 90-იან წლებში ჩამოერთვათ სხვადასხვა დროებითი მმართველების საშუალებით, მაგალითად, თალიბანის მხრიდან სამოქალაქო ომის დროს. განსაკუთრებით ამ უკანასკნელის მმართველობის პერიოდში, ქალებს ძალიან ცოტა თავისუფლება ჰქონდათ, განსაკუთრებით სამოქალაქო თავისუფლებების თვალსაზრისით. 2001 წლის ბოლოს თალიბანის რეჟიმის მოხსნის შემდეგ, ავღანეთის ისლამური რესპუბლიკის პირობებში ქალთა უფლებები თანდათან გაუმჯობესდა. ქალები კვლავ მამაკაცების თანასწორი არიან  2004 წლის კონსტიტუციის თანახმად. მათი უფლებები რთულდება გარკვეული ფენის მიხედვით, განსაკუთრებით სოფლის მოსახლეობის მხრიდან ქალების მიმართ რეაქციული შეხედულებით, რომლებიც საერთაშორისო შეშფოთებას იწვევს.
მიმოხილვა
მარცხნივ|მინი| ავღანელი ქალები [[ქაბული|ქაბულში, ავტობუსში, 1950-იანი წლების განმავლობაში]]
ავღანეთის მოსახლეობა დაახლოებით 34 მილიონია. აქედან 15 მილიონი მამაკაცი და 14,2 მილიონი ქალია. ავღანელი ხალხის 22% ქალაქში ცხოვრობს, ხოლო დანარჩენი 78% სოფლად. ადგილობრივი ტრადიციის მიხედვით, ქალთა უმეტესობა ქორწინდება საშუალო სკოლის დასრულებისთანავე. ბევრი სიცოცხლის ბოლომდე დიასახლისად ცხოვრობს.
ავღანეთის ზოგიერთი მმართველი მუდმივად ცდილობდა ქალთა თავისუფლების გაზრდას. უმეტესწილად, ეს მცდელობები წარუმატებელი აღმოჩნდა. ამასთან, იყო რამდენიმე ლიდერი, რომლებმაც შეძლეს მნიშვნელოვანი ცვლილებების შეტანა. მათ შორის იყო მეფე ამანულა, რომელიც 1919–1929 წლებში მართავდა ქვეყანას. მან, მის მიმდევარ სხვა მმართველებთან ერთად, ხელი შეუწყო ქალთა თავისუფლებას საზოგადოებრივ სფეროში, რათა შეემცირებინა კონტროლი, რომელსაც პატრიარქალური ოჯახები ახორციელებდნენ ქალებზე. მეფე ამანულამ ხაზი გაუსვა ქალის განათლების მნიშვნელობას. ოჯახების წახალისებასთან ერთად ქალიშვილების სკოლაში გაგზავნის მიზნით, მან ხელი შეუწყო ქალების გამოვლენას და დაარწმუნა ისინი, რომ ჩაცმის დასავლური სტილი მიეღოთ. 1921 წელს მან შექმნა კანონი, რომლითაც გაუქმდა იძულებითი ქორწინება, ბავშვთა ქორწინება და პატარძლის ფასი და დაწესდა პოლიგამიის შეზღუდვები, რაც ავღანეთის რეგიონის შინამეურნეობებში გავრცელებული პრაქტიკაა. დროთა განმავლობაში ამ შეზღუდვების განხორციელება თითქმის შეუძლებელი გახდა.
თანამედროვე სოციალური რეფორმა ავღანელი ქალებისათვის მაშინ დაიწყო, როდესაც დედოფალმა სორაიამ, მეფე ამანულას მეუღლემ, სწრაფი რეფორმები გაატარა ქალთა ცხოვრების გასაუმჯობესებლად. ის ერთადერთი ქალი იყო, ვინც ავღანეთში მმართველთა სიაში მოხვდა და დამსახურებულად ითვლებოდა, რომ იგი იყო ერთ–ერთი პირველი და ყველაზე ძლიერი ავღანელი და მუსლიმი ქალი აქტივისტი. სორაია და ამანულა ტახტიდან 1929 წელს გადადგნენ.
მოჯაჰედებისა და თალიბების ეპოქა
1992 წელს მოჰამედ ნაჯიბულას მთავრობამ ავღანეთის ისლამურ სახელმწიფოში გადაინაცვლა. ავღანეთის ომი ახალ ფაზაში გადავიდა, როდესაც გულბედინ ჰექმათიარმა ქაბულში დაიწყო ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ დაბომბვის კამპანია.
ისლამური სახელმწიფოს შექმნისას დაწესებული შეზღუდვები იყო „ალკოჰოლის აკრძალვა”. ქალების შეზღუდვა დაიწყო 1996 წლიდან. მან მოითხოვა სამსახურიდან გათავისუფლება ქალებისთვის, რომლებიც ტელევიზიით ჩნდებოდნენ. ძალადობრივი ოთხწლიანი სამოქალაქო ომის დროს უამრავი ქალი გაიტაცეს და ზოგი მათგანი გააუპატიურეს. მინი| [[თალიბანი|თალიბების რელიგიური პოლიცია ქაბულში სცემს ქალს, 2001 წლის 26 აგვისტო.]] თალიბანის ხუთწლიანი მმართველობის დროს, ავღანეთში ქალები ძირითადად შინაპატიმრობაში იყვნენ და ხშირად აიძულებდნენ ფანჯრების დახატვას ისე, რომ ვერავის შეეხედა შიგნით და გარეთ. ზოგი ქალი, რომლებსაც ერთ დროს პატივსაცემი თანამდებობები ეკავათ, იძულებული გახდნენ თავიანთი ბურკებით გაეყიდათ ქუჩაში ყველაფერი რაც ეკუთვნოდათ ან მათხოვრობდნენ. გაერომ უარი თქვა თალიბანის მთავრობის აღიარებაზე, შეერთებულმა შტატებმა დააწესა მძიმე სანქციები, რამაც გამოიწვია უკიდურესი ეკონომიკური სიდუხჭირე.
იმის გამო, რომ მასწავლებლების უმეტესობა ქალი იყო თალიბანის რეჟიმამდე, ქალთა დასაქმების ახალმა შეზღუდვებმა განდევნა ქალი პედაგოგები. დევნამ უარყოფითად იმოქმედა განათლებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ქალებს ეკრძალებოდათ სამუშაოების უმეტესობა, მათ შორის მასწავლებლობა, სამედიცინო სფეროს ზოგიერთ ქალს მუშაობის უფლება ჰქონდათ. ეს იმიტომ, რომ თალიბები მოითხოვდნენ ქალების მკურნალობას მხოლოდ ქალი ექიმების მიერ.
XXI საუკუნე
2013 წელს გაერომ გამოაქვეყნა სტატისტიკა, სადაც ნაჩვენებია ქალთა მიმართ ძალადობის 20% -იანი ზრდა, რაც ხშირად ხდება ოჯახური ძალადობის გამო, რომელსაც ამართლებს კონსერვატიული რელიგია და კულტურა.
ავღანეთის პრეზიდენტის, აშრაფ ღანის მიერ ხელმოწერილი ახალი კანონის თანახმად, ავღანელ ქალებს უფლება აქვთ თავიანთი შვილების დაბადების მოწმობებსა და პირადობის მოწმობებში შეიტანონ თავიანთი სახელები. ეს კანონი ავღანელი ქალთა უფლებების დამცველების დიდ გამარჯვებას ემსახურებოდა, რომლებიც რამდენიმე წლის განმავლობაში აწარმოებდნენ კამპანიას სოციალური მედიის ჰეშთეგით # სად არის ჩემი სახელი (WhereIsMyNamm,)
ძალადობა ავღანელი ქალების მიმართ
ავღანეთში ბევრი ქალი განიცდის გარკვეული სახის ძალადობას. ზოგს აპატიმრებენ მცირე დანაშაულის გამო.
ავღანეთში მრავალი საუკუნის პატრიარქალური წესების გავლენის ქვეშ მყოფი ჩვეულებები და ტრადიციები ჭარბობს, შესაბამისად, მწვავდება ქალთა მიმართ ძალადობის საკითხი. გაუნათლებლობის მაღალი დონე მოსახლეობაში კიდევ უფრო ღრმავდება. ავღანეთის ქალებს მიაჩნიათ, რომ მისაღებია ქმრების მხრიდან მათზე ძალადობა.
2018 წელს Amnesty International–მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ქალთა მიმართ ძალადობა ხორციელდებოდა როგორც სახელმწიფო, ისე არასახელმწიფო აქტორების მიერ.
2020 წლის აპრილში Human Rights Watch–მა განაცხადა, რომ ავღანეთში სპეციალური საჭიროების მქონე ქალები განიცდიან ყველანაირ დისკრიმინაციას და სექსუალურ შევიწროებას მთავრობის დახმარების, ჯანდაცვისა და სკოლების გამოყენებისას. მოხსენებაში ასევე მოცემულია ყოველდღიური ბარიერები, რომელთა წინაშეც დგანან ქალები და გოგონები მსოფლიოს ერთ-ერთ ღარიბ ქვეყანაში.
33 წლის ავღანელ ქალებს სამსახურიდან სახლში მიმავალს სამი ადამიანი დაესხა თავს. მას ცეცხლი გაუხსნეს და თვალებში დათხარეს. ქალი გადარჩა, მაგრამ მხედველობა დაკარგა. თალიბებმა უარყვეს ბრალდებები და თქვეს, რომ თავდასხმა მამის დაკვეთით განხორციელდა, რადგან იგი სასტიკად ეწინააღმდეგებოდა შვილის სახლის გარეთ მუშაობას.
ღირსების მკვლელობა
2012 წელს ავღანეთში დაფიქსირდა ღირსების მკვლელობის 240 შემთხვევა. მკვლელობებიდან 21% ჩაიდინეს მსხვერპლის ქმრებმა, 7% მათმა ძმებმა, 4% მამამ, ხოლო დანარჩენმა სხვა ნათესავებმა.
სქოლიო
კატეგორია:ქალთა უფლებები ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:ავღანეთი კატეგორია:ავღანეთის საზოგადოება
დედოფლისწყაროს მეოთხე ნამოსახლარი
დედოფლისწაროს მეოთხე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ დედოფლისწყაროს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 8-10 კილომეტრზე, გორაზე. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის მიწურულით - ძვ. წ. I ათასწლეულის  დასაწყისით.
აღმოჩნდა 2009 წელს, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიური დაზვერვების დროს (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). ნამოსახლარი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთითაა წაგრძელებული (200 მ X 120 მ). დასავლეთიდან ესაზღვრება დახრამული ფლატე, ჩრდილოეთ დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან — ფერდობი, ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს შემოუყვება 3-4, ზოგან 5 მეტრი სიმაღლის სათავდაცვო ზღუდე. დადასტურდა ზღუდის გარე დასახლებაც. აიკრიფა კარგად გამომწვარი მონაცრისფრო თიხის ჭურჭლის მცირე და ქვის რამდენიმე თოხის ფრაგმენტი.
აღმოჩენილი მასალა დაცულია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვიჯაიანაგარის იმპერია
სახელმწიფოს დედაქალაქის ადგილას, რომელიც ასევე, ატარებდა სახელწოდებას "ვიჯაიანაგარა" (რაც ნიშნავს „გამარჯვების ქალაქს“) დღეს მდებარეობს სოფელი ჰამპი. ვიჯაიანაგარას მოსახლეობა აჭარბებდა ლონდონის მოსახლეობას 10–20–ჯერ. 1986 წელს ჰამპის არქიტექტურული მემკვიდრეობა შეტანილი იქნა მსოფლიოს მემკვიდრეობის სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზიის ყოფილი იმპერიები კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
უშაკოვი
უშაკოვი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იანა (მდინარე)
მინი|იანის სამდინარო რუკა იანა — მდინარე რუსეთში, სახის რესპუბლიკაში.
გეოგრაფია
მისი სიგრძე 872 კმ-ია, აუზის ფართობი 238 000 კმ². იქმნება მდინარეების სარანგისა და დულგალახის შეერთების შედეგად, რომლებიც ვერხოიანსკის ქედიდან მოედინება. სათავე ზღვის დონიდან 132 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. შესართავის შემდეგ მიედინება ფართო და ღრმა ხეობაში. ირთავს მდინარე ადიჩს და სიგანეში 10 კმ-მდე და მეტზე ფართოვდება, კალაპოტი იყოფა ფშანებად. კულარის ქედის ჩრდილოეთი განშტოების გადაკვეთასთან ერთად ხეობა ვიწროვდება, კალაპოტისათვის დამახასიათებელია ჭორომები. ქვემოთში იანა მიედინება იანა-ინდიგირის დაბლობზე, აქვს ძლიერ დაკლაკნული კალაპოტი და ტოტებად იშლება.
ლაპტევების ზღვის იანის ყურეში ჩადინებისას წარმოქმნის დელტას ფართობით 10 200 კმ²; მისი ძირითადი ფშანია სამანდონი, რომელსაც საკუთარი დელტა აქვს; ძირითადი კალაპოტი ჩრდილოეთით მიედინება, მარცხნიდან გამოედინება ფშანი პრავაია. მთლიანად, იანის აუზში 40 ათასი ტბაა.
იანის ძირითადი შენაკადებია: ადიჩა, ოლჯო, აბირაბიტი — მარჯვენა; ტიკახი, ბიტანტაი, ბაკი — მარცხენა.
იანის შესართავიდან 120 კმ-ში მეორე 18-მეტრიან ტერასაზე მდებარეობს იანის სადგომი — ზემო პალეოლითის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ძეგლი (ჩ. გ. 71°). იანის შუა დინებაზე მდებარეობს სადგომი ბუნგე-ტოლია 1885 (ჩ. გ. 68°). სადგომ ბუნგე-ტოლია/1885-ში აღმოჩენილია პლეისტოცენის ხანის მგლის დაზიანებული მხრის ძვალი, რომელიც, როგორც ჩანს, სიცოცხლეშივე უნდა ყოფილიყო მიყენებული რომელიღაც იარაღით, შესაძლოა შუბით. ცხოველს სიცოცხლე ტრავმის შემდეგაც გაუგრძელებია. ნაპოვნის რადიონაშირბადოვანი ასაკი 47 ათას წელს შეადგენს.
მთავარი ნავმისადგომებია: ვერხოიანსკი, ბატაგაი, უსტ-კუიგა, სოფელი კაზაჩიე, პორტი ნიჟნეიანსკი შესართავთან.
ჰიდროლოგია
ძირითადად იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. მაის-აგვისტოზე მოდის წლიური ჩამონადენის დაახლოებით 90%. წყლის დონე შუა წელზე — 9, ქვემოთში კი 11,9 მეტრის ფარგლებში მერყეობს. საშუალო წლიური ხარჯი ვერხოიანსკთან — 150 მ³/წმ, შესართავიდან 381 კილომეტრში — 925 მ³/წმ. შესართავში ხარჯი შეადგენს მ³/წმ-ს. უდიდესი ხარჯი გაზაფხულით 2840-ია ვერხოიანსკთან, 12 400 — შესართავიდან 381 კილომეტრში; ზაფხულში — შესაბამისად 2300 და 13 000 მ³/წმ. იყინება სექტემბრის ბოლოს-ოქტომბრის დასაწყისში, ზემოთიდან შესართავისკენ. ვერხოიანსკთან გაყინულია 70-110 დღის განმავლობაში; დნება მაისის მეორე ნახევარში-ივნისის პირველ ნახევარში.
სამეურნეო გამოყენება
სანაოსნოა შესართავიდა 730 კილომეტრის მანძილზე; ბატაგაი — ვერხოიანსკის მონაკვეთზე არარეგულარულად, შესაძლებელია მხოლოდ წყალუხვობის პერიოდში. განვითარებულია თევზჭერა. ხორციელდება საბორნე და საყინულე გადაყვანები.
იანის აუზის ჰიდროენერგეტიკული რესურსი შეფასებულია 6,9 მლნ. კილოვატად.
სქოლიო
კატეგორია:სახის მდინარეები
ვოლნოვახის რაიონი
ვოლნოვახის რაიონი (Волноваський район) — რაიონი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქში. მისი ფართობია 2 549.44 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 83 930 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 45.28 კაცს კმ²-ზე. ვოლნოვახის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვოლნოვახა.
სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის რაიონები
ნანუმანგა
ნანუმანგა (Nanumanga) — ტუვალუს კუნძულების შემადგენელი კუნძული წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).
გეოგრაფია
thumb|250px|left|ატოლის ხედი კოსმოსიდან. ნანუმანგას აქვს ოვალის ფორმა. ფართობი — 2,78 კმ² კუნძულს აქვს სამი ლაგუნა, მათგან ყველაზე დიდია ვაიატოა, რომელსაც აქვს ოთხი კუნძული. ხმელეთი დაფარულია მშრალი მცენარეულობით, სანაპიროზე არსებობს მანგროს ტყეები.
ისტორია
ნანუმანგა 1781 წლის 5 მაისს აღმოაჩინა ესპანელმა მოვაჭრემ ფრანსისკო მაურელემ (Francisco Maurelle). 1986 წელს არქეოლოგებმა კუნძულზე აღმოაჩინეს გამოქვაბულები, რომლებშიც შენარჩუნებულია ნანუმანგას ისტორიამდელი მოსახლეობის ცეცხლის კვალი.
მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მონაცემებით ნანუმანგას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 589 ადამიანს. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები ტონგა (308 ად.) და ტოკელაუ (281 ად.).
სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
გრიგოლ ჭანტურია
გრიგოლ (გიორგი) ჭანტურია (დ. 25 სექტემბერი 1973, სამტრედია, საქართველოს სსრ) — ვეტერანი ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით მეკარე. კარიერა დაიწყო ქართულ საფეხბურთო კლუბ „გორის დილაში“. 1999-2006 წლებში თამაშობდა საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში, სადაც ჩაატარა 6 შეხვედრა. იყო ნაკრების სათადარიგო მეკარე. თამაშობდა ქართულ, რუსულ და უკრაინულ კლუბებში. მუშაობდა მეკარეების მწვრთნელად საქართველოს 19-წლამდელთა ნაკრებში. ამჟმად მუშაობს თბილისის „დინამოში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
აშაღი-ემირხანლი
აშაღი-ემირხანლი (Ashagy Emirkhanly) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ალმონასტერ-ლა-რეალი
ალმონასტერ-ლა-რეალი (Almonaster la Real) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების უელვის პროვინციის სიერა-დე-უელვის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 322 კმ². მოსახლეობა — 1788 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უელვის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:უელვის ქალაქები
იულია გუშჩინა
იულია ალექსანდრეს ასული გუშჩინა (Ю́лия Александровна Гу́щина, დ. 4 მარტი, 1983, ნოვოჩერკასკი, როსტოვის ოლქი) — რუსი სპრინტერი რომელიც ასპარეზობს 200 მეტრზე სირბილში.
დომენტი ქარჩავა
დომენტი სამსონის ძე ქარჩავა (დ. 8 მაისი, 1900, ოზურგეთი, შრომა — გ. 18 სექტემბერი, 1978) — ქართველი ლოტბარი, მომღერალი.
ბიოგრაფია
დომენტი სამსონის ძე ქარჩავა დაიბადა 1900 წლის 8 მაისს, ოზურგეთის რაიონის სოფელ შრომაში (ძველი მიქელ-გაბრიელი). მამამისი წარმოშობით მეგრელი იყო, ჩხოროწყუდან წამოსული, დედა  — გვარად ჯაბუა.
დ. ქარჩავამ ხრიალეთის ოთხწლიანი სასწავლებელი დაამთავრა. სწავლის გაგრძელება ოჯახური მდგომარეობის გამო ვერ შეძლო. 1921–1922 წლებში მსახურობდა ჯარში, ხოლო 1924 წლიდან საცხოვრებლად სოფელ შემოქმედში გადავიდა.
იულია გუშჩინა
კარიერა
გუშჩინამ წარადგინა რუსეთი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, რომელიც ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში, სადაც ალექსანდრა ფედორივასთან, იულია ჩერმოშანსკაიასთან და ევგენია პოლიაკოვასთან ერთად მონაწილეობა მიიღო 4x100 მეტრზე სირბილში. პირველ რაუნდში მათ დაიკავეს მეორე ადგილი, მათ იამაიკამ გადაასწრო მაგრამ რადგან რუსეთმა გაუსწრო გერმანიისა და ჩინეთის წარმომადგენლებს ეს შედეგი საკმარისი აღმოჩნდა ფინალში გასასვლელად სადაც გუნდმა 42.31 წამში მოახერხა ფინიშის ხაზის გადაკვეთა და ოქროს მედლები მოიპოვა. მედლები მოიპოვეს ბელგიის და ნიგერიის ნაკრებებმაც. 2016 წლის 13 აგვისტოს ოლიმპიადის ოქროს მედლები მის სამ თანაგუნდელს ერთ-ერთი თანაგუნდელის მიერ დოპინგ ტესტის ჩაგდების გამო ჩამოერთვათ.
დომენტი ქარჩავა
ბიოგრაფია
1932 წლიდან ქარჩავა ვარლამ სიმონიშვილის გუნდის წევრია,  იგი ამ გუნდში 1952 წლამდე, მის გაუქმებამდე მღეროდა, ხოლო შემდეგ მახარაძის კულტურის სახლთან არსებულ სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში განაგრძო მოღვაწეობა.
დ. ქარჩავა წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა გუნდებს მშობლიურ შემოქმედში, ბახვში, ნატანებში, ლაითურში, ნასაკირალში; მოსწავლეთა გუნდებს — შემოქმედის, მელექსადურის და სხვა სკოლებში, კარგად უკრავდა ჩონგურზე, თავადაც თხზავდა საჩონგურო სიმღერებს.
იულია გუშჩინა
კარიერა
2017 წელს მას შემდეგ რაც მისი 2012 წლის რუსეთის ოლიმპიურ ნაკრებთან ერთად მოპოვებული შედეგები 4x400 გუნდში, მისი თანაგუნდელის ანტონინა კრივოშაპკას მიერ დოპინგ ტესტის ჩაგდების გამო გუშჩინას სამივე ოლიმპიური მედალი გაბათილდა. 2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე რომელიც ბერლინში ჩატარდა გუშჩინამ 400 მეტრის ნაცვლად 200 მეტრის კატეგორიაში იასპარეზა და მოახერხა ნახევარ-ფინალში გასვლა, მაგრამ ვეღარ მოახერხა ფინალში გადასვლა. 4 × 100 მეტრ სირბილში რუსეთის ნაკრებთან ერთად დაიკავა მე-4 ადგილი, ტურნირი იამაიკამ მოიგო, მეორე ადგილზე ბაჰამის კუნძულების ნაკრები გავიდა, ხოლო მესამეზე გერმანიის ნაკრები. 2013 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე 4×400 მეტრ სირბილში დაჯილდოების ცერემონიის დროს გადაღებული სურათები სადაც ის თანაგუნდელს ტუჩებში კოცნის სოციალურ ქსელში დიდი გამოხმაურება მოჰყვა. ორივე მათგანმა, გუშჩინა და რიჟოვამ განაცხადეს რომ ამ საქციელის მიზეზი გამარჯვების გამო მიღებული დიდი სიხარული იყო და დასძინეს რომ ორივე მათგანი მამაკაცებზე იყვნენ დაქორწინებული. რიჟოვამ შეურაცხყოფად შეაფასა მისი სავარაუდო კავშირის დაშვება ლგბტ ადამიანებთან. რუსეთის სპორტის მინისტრმა ვიტალი მუტკომ განაცხადა რომ დასავლურმა მედიამ სიახლე გადაჭარბებულად გააშუქა.
დომენტი ქარჩავა
ბიოგრაფია
უკვე ასაკოვანი ლოტბარი სიხარულით შეეგება ანსამბლ „დილას“ შექმნის იდეას. ანსამბლმა ვ. სიმონიშვილის აღზრდილები გააერთიანა. ესენი იყვნენ: თავად დომენტი ქარჩავა (ბანი), ვარლამ ვაშალომიძე (წყება), შერმადინ ჭკუასელი (ბანი), გიტო აროშიძე (ბანი), ილარიონ სიხარულიძე (წყება), აპოლონ ჩავლეიშვილი (ბანი), გედევან მჟავანაძე (კრიმანჭული), ტელე იობიშვილი (ბანი), ნევრო ოსეფაიშვილი (კრიმანჭული). დიდოსტატი მასწავლებლის ვ. სიმონიშვილის სკოლაგამოვლილებს ენანებოდათ ძველი ვარიანტების დაკარგვა, მათი ერთად შეკრების მთავარი მიზანი, სწორედ ამ ვარიანტების აღდგენა იყო. „დილამ“ 50-ზე მეტი სიმღერა შეასრულა. მათ შორისაა: „მასპინძელსა მხიარულსა“, „მადლობელი“, „პატარა საყვარელი“, „ჩვენ მშვიდობა“, „ადილა“, „ალიფაშა“, „შვიდკაცა“, „ბურთის გამარჯვება“, „ძველი აბადელია“, „კალოს ხელხვავი“, „სუფრის ხელხვავი“, „შავი შაშვი“, „ალავერდი“, „შავგულო“, „ხასანბეგურა“, „იერიში“, „მწვანესა და უქუდოსა“ და სხვ. საზოგადოებრივი მაუწყებლის ოქროს ფონდში დაცულია „დილას“ მიერ შესრულებული სიმღერების ნაწილი. ანსამბლის ბიოგრაფიაში იყო მრავალი წარმატებული კონცერტი საქართველოში და მის საზღვრებს გარეთ. „დილას“ მიმართ დიდ ინტერესს იჩენდნენ პროფესიონალი მუსიკოსები. ცნობილი ფოლკლორისტი მინდია ჟორდანია ზედიზედ რამდენიმე წელი ჩადიოდა გურიაში, საგანგებოდ, ანსამბლის ჩასაწერად. მან დომენტი ქარჩავას, შერმადინ ჭკუასელისა და ილარიონ სიხარულიძის ტრიოს შესრულებით არაერთი ნიმუში ჩაიწერა. ეს ტრიო განსაკუთრებული ოსტატობით ასრულებდა ურთულეს გურულ სიმღერებს. ანსამბლ „დილას“ ჩანაწერები ინახება თბილისის კონსერვატორიის ქართული ხალხური მუსიკალური შემოქმედების ლაბორატორიის არქივში.
იულია გუშჩინა
სქოლიო
კატეგორია:რუსი სპრინტერები
დომენტი ქარჩავა
ბიოგრაფია
1968 წელს ქართული ხალხური შემოქმედების დიდი მოამაგის გიორგი სალუქვაძის თაოსნობით, ოზურგეთში ხალხური სიმღერების აღმდგენი და შემსწავლელი სკოლა გაიხსნა დ. ქარჩავა სიმღერის პედაგოგად მიიწვიეს. მას დიდი წვლილი მიუძღვის ახალგაზრდა ლოტბარების აღზრდის და დახელოვნების საქმეში.