cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საღვთო ალიანსი
ალიანსი 1825 წელს დაიშალა ალექსანდრეს გარდაცვალებასთან ერთად.
ალიანსი ასევე ცდილობდა გავლენა ექონია ლათინურ ამერიკაზე, თუმცა მას ხელი შეუშალა ბრიტანეთის წინააღმდეგობამ და აშშ-ის პრეზიდენტი ჯეიმზ მონროს ე.წ. მონროს დოქტრინამ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო ალიანსები კატეგორია:ევროპის ახალი ისტორია
ჭურთა
ჭურთა — მდინარე საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ქსნის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2373 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 18 კმ, აუზის ფართობი 106 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და არამდგარი წყალმცირობა. საშუალო წყლის ხარჯი შესართავთან 2,23 მ³/წმ. საერთო ვარდნა — 1365 მ, დახრილობა — 75,83 მ/კმ.
ჭურთის ნაპირებზე განლაგებულია სოფლები: ლარგვისი (ნაწილობრივ), დორეთკარი, დოგუზაანი, კუცხოვეთი, კარა, ველისა, ძანგათი, საბარკლეთი. ჭურთისა და ქსნის შესართავთან განლაგებულია ლარგვისის სამონასტრო კომპლექსი: ეკლესია, ციხე-გალავანი ერთი დიდი და რამდენიმე მცირე კოშკით, ასევე სხვადასხვა სამონასტრო ნაგებობები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ქსნის შენაკადები
ვოიცეხ იარუზელსკი
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვოიცეხ იარუზელსკი 2006 წელს ვოიცეხ იარუზელსკი (Wojciech Witold Jaruzelski; დ. 6 ივლისი, 1923, კუროვი, ლუბლინის სავოევოდო — გ. 25 მაისი 2014, ვარშავა) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე. არმიის გენერალი, თავდაცვის მინისტრი (1969–1983), გაერთიანებული მუშათა პარტიის პირველი მდივანი (1981–1989), პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს წევრი, პოსტკომუნისტური პოლონეთის პირველი პრეზიდენტი 1989–1990  წლებში.
გულიმიმი
მოსახლეობის უმეტესობა შეადგენს შარავებს და საუბრობენ ჰასანიას დიალექტზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები
...ტრონი
ლიტერატურა
ტ
Rugobela
Rugobela — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
30 ოქტომბერი
30 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 303-ე დღე (ნაკიან წლებში – 304-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 62 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1030
ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტი
ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტი – ყოფილი ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფოს მეთაური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკია
შამათი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|შამათი ლაზიერით — დაფის კიდეზე მიმწყვდეულ მეფეს არ შეუძლია სვლის გაკეთება, რადგან ყველა უჯრას თეთრები აკონტროლებენ, ლაზიერს კი ვერ აიყვანს, რადგან მას თეთრების მეფე იცავს. შამათი ( შაჰ — „მეფე“ და مات მათ — „მოკვდა“) — ისეთი მდგომარეობა ჭადრაკში, როდესაც მეფეს აღარ შეუძლია მოწინააღმდეგის ქიშისაგან თავდაცვა. მხარე, რომელიც მოწინააღმდეგის მეფეს შამათს გამოუცხადებს, გამარჯვებულად ითვლება. პირობითი აღნიშვნაა # (საბჭოთა ნოტაციაში — x).
შამათის ზოგიერთ სახეობას სპეციალური დასახელება აქვს: „საბავშვო შამათი“ (1. e4 e5 2. ♗c4 ♝c5 3. ♕f3 ♞c6 4. ♕xf7#); „სულელთა შამათი“ (1. f4 e6 2. g4 ♛xh4#); ლეგალის შამათი (1. e4 e5 2. ♗c4 d6 3. ♘f3 ♞c6 4. ♘c3 ♝g4 5. ♘xe5 ♝xd1 6. ♗xf7+ ♚e7 7. ♘d5#); „დახშული შამათი“, რომლის დროსაც ფიგურები თავის მეფეს ართმევენ უკან დასახევ უჯრებს; „ეპოლეტების შამათი“, რომლის დროსაც თავისი მეფის გვერდებზე მდგარი ორივე ეტლი (რომლებიც წარმოქმნიან ე.წ. „ეპოლეტებს“), მას უკან დასახევ უჯრებს ართმევს.
შამათი ორი მხედრით — სწორი დაცვის დროს ამგვარი შამათი შეუძლებელია. მეფის კუთხეში მიმწყვდევას მოჰყვება ფათა. ზოგიერთ შემთხვევაში, თუკი მეფესთან ერთად პაიკიც აქვს მოთამაშეს, შამათი შეიძლება შესაძლებელი აღმოჩნდეს. იხ. ორი მხედარი პაიკის წინააღმდეგ.
შამათი ორი კუთი — დაფის კუთხეში დგება არაუგვიანეს მე-18 სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ორი კუს ერთობლივი მოქმედებით.
ენვერ ხოჯა
ენვერ ხოჯა (ალბ. Enver Hoxha; დ. 16 ოქტომბერი, 1908, გიროკასტრა — გ. 11 აპრილი, 1985, ტირანა) — ალბანეთის შრომის პარტიის პირველი მდივანი 1941–1985 წლებში, ალბანეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1944–1954 წლებში და ალბანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1946–1953 წლებში. ენვერ ხოჯას მმართველობის პერიოდში, რომელიც ხასიათდებოდა ევროპისგან იზოლაციით და სტალინიზმისადმი მიდრეკილებით, ალბანეთი ნახევრადფეოდალური სახელმწიფოსგან გარდაიქმნა აგრარულ–ინდუსტრიალურ ქვეყნად.
შამათი
შამათი ეტლით — დაფის კიდეზე დგება არაუგვიანეს მე-16 სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ეტლის ერთობლივი მოქმედებით.
ენვერ ხოჯა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დიქტატორები კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები კატეგორია:ათეისტი მწერლები კატეგორია:სტალინიზმი
შამათი
შამათი კუთი და მხედრით — მიიღწევა მხოლოდ კუს ფერის კუთხეში არაუგვიანეს 36-ე სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფის, კუსა და მხედრის ერთობლივი მოქმედებით. მოითხოვს ზუსტ თამაშს, რამდენადაც შამათისათვის აუცილებელ სვლათა რაოდენობა ახლოსაა უკიდურესად დასაშვებთან (იხ. 50 სვლის წესი).
შამათი ლაზიერით — მიიღწევა დაფის კიდეზე არაუგვიანეს მე-10 სვლისა ნებისმიერ საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ლაზიერის ერთობლივი მოქმედებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭადრაკის წესები კატეგორია:საჭადრაკო ტერმინოლოგია კატეგორია:ენდშპილი კატეგორია:გამარჯვება
კუიბიშევის წყალსაცავი
კუიბიშევის წყალსაცავი ახდენს ჩამონადენის სეზონურ რეგულირებას, წყალსაცავის დონე ცვალებადობს 6 მ ფარგლებში. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. იყინება ნოემბერ-დეკემბერში, ყინულძვრა აპრილშია, ზოგჯერ მაისის დასაწყიში. კუიბიშევის წყალსაცავი შეიქმნა ენერგეტიკული, წყლის ტრანსპორტის, ირიგაციისა და წყალმომარაგების მიზნით. გარდა ამისა წყალსაცავი გამოიყენება სათევზაოდ. ხშირია ნაპირების წარეცხვა და აბრაზია, გააქტიურდა მეწყერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის წყალსაცავები
პილარი (ჩრდილოეთი სურიგაო)
პილარი (ოფიციალურად პილარის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Pilar; Bayan ng Pilar) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სურიგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 374 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ სურიგაოს მუნიციპალიტეტები
საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები — წარმოადგენს საქართველოს საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში. ნაკრებმა მოიპოვა ევრობასკეტზე მონაწილეობის უფლება 2011, 2013, 2015 და 2017 წლებში და ასევე უმასპინძლა 2021 წლის ევრობასკეტს.
2023 წელს, ისტორიაში პირველად, საქართველოს საკალათბურთო ნაკრებმა მსოფლიო ჩემპიონატის პლეი-ოფზე ასპარეზობის კვალიფიკაცია მოიპოვა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:საქართველოს კალათბურთი კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები
Lasioglossum eriphyle
Lasioglossum eriphyle — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1996 წელს.
სქოლიო
eriphyle
1636
თარიღი უცნობია
*
ტროპიანები
ტროპიანები, მფრინავი ფრინველები (Carinatae ანუ Volantes) — ფრინველთა ქვეკლასი, რომელსაც განეკუთვნება ფრინველთა უმრავლესობა (უპირისპირებენ უტროპოებს ანუ მორბენალ ფრინველებს და მოცურავეებს ანუ პინგვინებს). ტროპიანების მკერდის ძვალს გასწვრივ გასდევს ძვლიანი ქედი — ტროპი. მათ უმრავლესობას შეუძლია ფრენა (ზოგიერთმა ეს უნარი დაკარგა), კარგად აქვთ განვითარებული მომქნევი და საჭის ბუმბულები. სახელწოდება „ტროპიანები“  დღევანდელ სისტემატიკაში თითქმის აღარ იხმარება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრინველები
კონელიანო
კონელიანო   (Conegliano) — კომუნა იტალიაში, ვენეტოს ადმინისტრაციულ რეგიონ ტრევიზოს პროვინციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
აჭავჭარა
აჭავჭარა, აჩაშვჩარა — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე, ზღვის დონიდან 1795 მ. გადასასვლელი მდინარე დასავლეთის გუმისთის ხეობიდან მდინარე ბზიფის ხეობაში.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
გულაბი
გულაბი — საქართველოში გავრცელებული ენდემური მსხლის ჯიში. ნაყოფი საშუალო სიდიდისაა. აქვს მოყვითალო-ლიმონისფერი ნაზი კანი. თეთრი, ტკბილი, მდნარი, წვნიანი, არომატული რბილობი, რბილობში იშვიათად ჩნდება გამერქნებული უჯრედები. მწიფდება აგვისტოს დასაწყისში. არატრანსპორტაბელური, მაღალხარისხოვანი სუფრის ჯიშია. ხე ინტენსიურად იზრდება, მაგრამ მოსავალს გვიან იძლევა (მყრნობიდან 8-10 წლის შემდეგ), ისხამს უხვად და რეგულარულად. საქართველოს მეხილეობის რაიონებში ფართოდ არის გავრცელებული გულაბის კლონური ჯგუფები: თბილისური, კახური, ქართლური, ახალციხური, ლეკური და სხვა. სოკოვანი დაავადებებიდან გულაბს ქეცი აზიანებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მსხლები
589
თარიღი უცნობია
*
ტების ბრძოლა
ტების ბრძოლა-გაიმართა 1330 წლის აგვისტოში, ტება ციხესიმაგრის ქვემოთ, ახლანდელი ქალაქი მალაგას პროვინციაში, ანდალუზიაში, სამხრეთ ესპანეთში. შეტაკება მოხდა სასაზღვრო კამპანიის დროს, რომელიც ჩატარდა 1327-1333 წლებში კასტილიელის ალფონსო XI-ის მიერ გრანადის სულთან მუჰამედ IV-ის წინააღმდეგ.
ომი გრანადას საზღვარზე
1325 წელს მეფე ალფონსომ ომი გამოუცხადა გრანადას მავრიტების საამიროს და მიიწვია სხვა ქრისტიანი მეფეები, რათა შეერთებოდნენ ახალ ჯვაროსნულ ლაშქრობას. სანამ მოლაპარაკებები გრძელდებოდა, ალფონსომ წამოიწყო კამპანია გრანადის დასავლეთ საზღვრის წინააღმდეგ. 1327 წელს მან აიღო ოლვერას, პრუნას და ტორე ალჰაკიმეს ციხეები. 1330 წელს მოეწყო მეორე ექსპედიცია ტებას ციხეზე, ოლვერას აღმოსავლეთით ოცდახუთი მილის დაშორებით და მალაგას თავდაცვითი საკვანძო სიმაგრეზე. ალფონსომ დააარსა თავისი შტაბი კორდობაში და გაუგზავნა თავის დიდებულებს და რაინდებს იქ კონცენტრირების ბრძანება. პორტუგალიის მეფემ ხუთასი რაინდისგან შემდგარი კონტინგენტიც გაგზავნა.
შოტლანდიელები ტების ბრძოლაში
1329 წელს, როდესაც შოტლანდიის მეფე რობერტ ბრიუსმა სიკვდილის წინ ბოლო თხოვნით მიმართა თავის მეგობარს და ლეიტენანტს, სერ ჯეიმზ დუგლასს. მეფემ ბრძანა, რომ მისი სიკვდილის შემდეგ სერ ჯეიმზს აეღო მისი ბალზამირებული გული და თან წაეტანა ჯვაროსნულ ლაშქრობაში, რითაც შეესრულებინა პირობა, რომელსაც ბრიუსმა სიცოცხლეშივე ვერ შეასრულა. მემატიანე ჟან ლე ბელი ყვება, რომ ბრიუსს სურდა მისი გული წმინდა მიწაზე გადაეტანა და წმინდა საფლავის ეკლესიაში წარედგინა.პოეტი ჯონ ბარბური მხოლოდ იმას ამბობს, რომ ბრიუსს სურდა მისი გული გაეტარებინა "ღვთის მტრების" წინააღმდეგ ბრძოლაში. ესპანეთში დაგეგმილმა კამპანიამ სერ ჯეიმზს ამ უკანასკნელისთვის იდეალური შესაძლებლობა შესთავაზა. 1330 წლის გაზაფხულზე, ინგლისის ედუარდ III-ის უსაფრთხო ქცევით შეიარაღებული და კასტილიის მეფე ალფონსო XI-ს სარეკომენდაციო წერილით, დუგლასი გაემგზავრა ბერვიკიდან და პირველად გაცურა ფლანდრიის სლუისში.
აქ, თანამედროვე ვალონელი მემატიანეს, ჟან ლე ბელის თქმით, დუგლასის ასეული შედგებოდა ერთი რაინდის ბანერისგან, ექვსი ჩვეულებრივი რაინდისგან და ოცი ეკიპაჟისგან. უცნობია იყო თუ არა რაინდის ბანერი თავად სერ ჯეიმზი. შოტლანდიელი პოეტის ჯონ ბარბურის მიერ დასახელებული სხვა რაინდები იყვნენ სერ უილიამ დე კიტი, სერ უილიამ დე სენტ კლერი როსლინელი, ძმები სერ რობერტ ლოგანები რესტარიგიდან და სერ უოლტერ ლოგანი. სხვები, რომლებიც ეჭვმიტანილნი იყვნენ ერთ დროს დუგლასთან ერთად,არიან ჯონ დე სენტ კლერი, სერ უილიამის უმცროსი ძმა, სერ საიმონ ლოკჰარტი ლი, სერ კენეტ მოარი, უილიამ ბორთვიკი, სერ ალან კატკარტი და სერ რობერტ დე გლენი, მაგრამ მტკიცებულება აკლია. როგორც ჩანს, არ არსებობს ისტორიული საფუძველი მტკიცებისთვის, რომ ეს ადამიანები დაკავშირებული იყვნენ ტამპლიერთა რაინდების ორდენთან, რომელიც დაიშალა პაპმა კლემენტ V-მ 1312 წელს, თვრამეტი წლის წინ.
ლე ბელი მოგვითხრობს, რომ შოტლანდიის პარტია დარჩა Sluys-ში თორმეტი დღის განმავლობაში, დუგლასი გემზე სასამართლოს ეჭირა. სერ ჯეიმზის მთავარი მიზანი, ლე ბელის თანახმად, იყო მისი მისიის გასაჯაროება რათა გაერკვია, დაინტერესებულნი იყვნენ თუ არა სხვა რაინდები წმინდა მიწაზე შოტლანდიის ექსპედიციაში შეერთებით.შესაძლოა, დუგლასი ელოდა ამბებს გრანადას წინააღმდეგ დაგეგმილი ჯვაროსნული ლაშქრობის შესახებ და გაიგო, რომ მოკავშირეების გაყვანის მიუხედავად, მეფე ალფონსო მაინც აპირებდა ომში წასვლას, საბოლოოდ გაემგზავრა ესპანეთში. ქარიშხლიანი გადასასვლელის შემდეგ, ჯარი მივიდა გვადალკვივირის შესართავთან, ალბათ ივნისის ბოლოს, და გადმოვიდა სევილიაში, დინების ზემოთ.
ტებას მარში
დუგლასმა რწმუნებათა სიგელები გადასცა ალფონსო XI-ს. ჯონ ბარბურის თქმით, მეფემ დუგლასს შესთავაზა სიმდიდრე, კარგი ცხენები და ჯავშანი. სერ ჯეიმზმა უარყო ეს საჩუქრები და განაცხადა, რომ ის და მისი კაცები მზად იყვნენ თავიანთი იარაღი შეეწირათ მეფის სამსახურში, როგორც თავმდაბალი მომლოცველები, ცოდვების გათავისუფლების მოთხოვნით.ალფონსომ მიიღო პასუხი და დუგლასის და მისი თანამემამულე რაინდების მრჩევლებად დანიშნა გამოცდილი ჯარისკაცები, რომლებიც მიჩვეულნი იყვნენ ფრონტერაზე ბრძოლის სტილში. სანამ შოტლანდიელები ხანგრძლივი მოგზაურობის შემდეგ ისვენებდნენ და ელოდნენ ექსპედიციის გამგზავრებას, ბევრმა უცხოელმა რაინდმა, რომლებიც კასტილიელ ალფონსოსთან იყვნენ მოსულები, პატივი მიაგეს დუგლასს, მათ შორის ინგლისელებსაც, რომლებსაც განსაკუთრებული სურვილი ჰქონდათ შეხვედროდნენ იმ კაცს, რომელიც მანამდე ცოტა ხნის წინ მათი მტერი იყო.
ალფონსომ შექმნა თავისი ჯარი სამხრეთის წინსვლისთვის. ბარბური ირწმუნება, რომ დუგლასს ხელმძღვანელობდა წამყვანი დივიზია, "ვავარდი" ან ავანგარდი. უფრო სავარაუდოა, რომ ის კასტილიური არმიის ყველა უცხოელ რაინდს ხელმძღვანელობდა. ქრისტიანი მასპინძელი, მისი რაოდენობა უცნობია, გაემართა ეკიასკენ, შემდეგ კი საზღვარზე ოსუნაში. საზღვრის გადაღმა ალფონსომ სამხრეთით განაგრძო მოძრაობა ალმარხენის მდელოებისკენ, ტებადან დასავლეთით ხუთ მილში, საიდანაც წინ წაიწია ბანაკის დასაყენებლად და ციხე-სიმაგრის ინვესტირებისთვის.
სანამ მეფე ალფონსო ელოდა მისი ალყის ძრავების ამოსვლას ეკიჯადან, გრანადელი დახმარების ძალები ყალიბდებოდა მალაგაში. ეს იყო ოსმან იბნ აბი ალ-ულას მეთაურობით, ბერბერი დიდებული, რომელიც იბრძოდა გრანადის სულთნების სამსახურში. იგი ექვსი ათასი მხედრით და უცნობი რაოდენობის ქვეითით გაემართა ტებას დასახმარებლად. გუადალჰორსის ხეობაში ასვლისას, ოსმანის ძალები გადავიდნენ მდინარე ტურონის ხეობაში, სადაც დაბანაკდნენ არდალესის ციხესა და ტურონის დამხმარე ციხესიმაგრეს შორის (ტებადან სამხრეთით ათი მილი).
ბრძოლა
სიბნელეში სამი ათასი მავრიელი კავალერია მოემზადა დივერსიული შეტევისთვის მდინარის გასწვრივ, ხოლო ოსმანმა კიდევ სამი ათასი აიღო დინების ზემოთ, რათა განეხორციელებინა ფლანგური შეტევა ალფონსოს ბანაკზე.
გამთენიისას ოსმანის მდინარის კონტინგენტმა დაიკავა გვადალტების სარწყავი ადგილი, თუმცა ალფონსო, რომელმაც გააფრთხილა მისი მზვერავები მტრის მოძრაობებზე, ინახავდა თავისი არმიის ძირითად ძალებს ბანაკში. მან გაგზავნა დონ პედრო ფერნანდეს დე კასტრო ჯარებთან ერთად, რათა შეემოწმებინა მდინარეზე განვითარებული თავდასხმა. ზოგიერთი ამტკიცებს, რომ დუგლასი და მისი კონტიგენტი ამ გაძლიერების ნაწილი უნდა ყოფილიყო.ომთან ერთად, ოსმანს სჯეროდა, რომ მისი მზაკვრობა მუშაობდა, გამოვიდა ხეობიდან, სადაც ის და მისი ხალხი იმალებოდნენ და ავიდა დასავლეთიდან ქრისტიანთა ბანაკზე შეტევის მიზნით. როდესაც მან მიაღწია მათ, დაინახა ბანაკი, რომელიც ალფონსოს კაცებით იყო შეიარაღებული და მზად იყო თავდასხმისთვის. ამავე დროს დაინახა მისი კაცები მდინარის ქვემოთ, რომლებიც იწყებდნენ უკან დახევას.მან მყისიერად მიატოვა შეტევა და უკან დაბრუნდა მარჯვენა ფრთის მხარდასაჭერად, მაგრამ მივიდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ისინი გენერალურ უკანდახევას იწყებდნენ.
მდინარეზე მავრებმა ვერ შეძლეს ან არ სურდათ წინააღმდეგობა გაეწიათ ქრისტიანთა კონტრშეტევაზე. როდესაც ალფონსომ, დაინახა ოსმანის უკან დახევა, გაგზავნა როდრიგო ალვარეს დე ლას ასტურიასი კიდევ 2000 კაცით ჩარევისთვის. გრანადელების უკან დახევა გაძლიერდა.
შემდგომი
მინი|328x328პქ|სერ ჯეიმზ დუგლასის მემორიალი ქალაქ ტებაში კასტილიურმა ძალებმა მავრიელთა არმია ტურონის ხეობაში მდებარე ბანაკში დააბრუნეს. უფრო ყოვლისმომცველი გამარჯვების შანსი დაიკარგა, როდესაც ქრისტიანებმა შეაჩერეს მტრის კარვები და ბარგი. მიუხედავად შემდგომი შეტაკებებისა, ოსმანს აღარ უცდია ალყის მოხსნა და ცოტა ხნის შემდეგ ტებას გარნიზონი დანებდა. მოხუცი ბერბერი გენერალი რამდენიმე კვირის შემდეგ გარდაიცვალა.
ბარბური მოგვითხრობს, თუ როგორ იქნა აღმოჩენილი დუგლასის ცხედარი, კუბოსთან ერთად, რომელშიც ბრიუსის ბალზამირებული გული იყო. ბრძოლის შემდეგ დუგლასის გადარჩენილმა თანამგზავრებმა მისი ძვლები, ხორცი და ყუთი შოტლანდიაში დააბრუნეს. ძვლები დაკრძალეს წმინდა ბრიდის კირკში, დუგლასში, სამხრეთ ლანარკშირში.
ბრძოლა არ იყო გადამწყვეტი მიუხედავად იმისა, რომ ტება უსაფრთხოდ რჩებოდა კასტილიელთა ხელში, გვადალტება და ტურონის ხეობები აგრძელებდნენ სადავო ადგილებად ყოფნას მომდევნო ას ორმოცდაათი წლის განმავლობაში. თუმცა, ალფონსო XI-ის 1327-1330 წლებში გამარჯვების საპასუხოდ, მაროკოს მარინიდის სულთანმა აბუ ჰასანმა გაგზავნა ძალები მუჰამედ IV-ის მხარდასაჭერად სრუტეებზე კონტროლის აღდგენის მიზნით.გიბრალტარი ხელახლა აიღეს ქრისტიანებისგან 1333 წელს, მაგრამ აბუ ჰასანის მცდელობამ ხელახლა აეღო ტარიფა 1340 წელს, გამოიწვია მისი დამღუპველი დამარცხება მოკავშირე ქრისტიანული ძალების მიერ რიო სალადოში. ეს იყო ჩრდილოეთ აფრიკის ძალების უკანასკნელი ჩარევა მუსულმანური გრანადას დაცვაში.
ნიოტა უჰურა
ნიოტა უჰურა (Nyota Uhura) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალის და სრულმეტრაჟიანი ფილმების ერთ-ერთი მთავარი გმირი.
ბიოგრაფია
ნიოტა უჰურა დაიბადა 2233 წლის 19 იანვარს.
ენტერპრაიზზე იგი დაინიშნა 2266 წელს ლეიტენანტის წოდებით. ამ ხომალდზე მსახურობდა მთელი ხუთწლიანი მისიის განმავლობაში და სევე მოგვიანებით კაპიტან დეკერისა და ადმირალ კირკის მეთაურობით.
ფილმში სპოკის ძიება უჰურა ეხმარება კირკს, ლეონარდ მაკ-კოის და ჰიკარუ სულუს ენტერპრაიზის გატაცებაში რათა იპოვინ სპოკი პლანეტა გენეზისზე.
ამ მოვლენებისა და ენტერპრაიზის განადგურების შემდეგ უჰურა ეკიპაჟის დანარჩენ წევრებთან ერთად გადავიდა კლინგონურ ხომალდზე. ფილმში ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ ისინი ბრუნდებიან მეოცე საუკუნეში. უჰურა და პაველ ჩეხოვი იპარებიან ავიამზიდზე USS ენტერპრაიზი და იყენებენ ბირთვული რეაქტორის ნარჩენებს კლინგონური ხომალდის კვების წყაროს დასამუხტად. კირკი და სპოკი კი ამაშობაში შოულობენ ვეშაპებს, რპმლებიც სჭირდებათ 23-ე საუკუნეში წასაყვანად.
მათი გმირული საქციელიდან გამომდინარე მათ პატიობენ დანაშაულს. კირკს აქვეითებენ კაპიტნობამდე და ნიშნავენ მეთაურად ხომალდზე USS Enterprise-A. უჰურაც უერთდება მის ეკიპაჟს
2293 წელს იგი გადავიდა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში.
ალტერნატიული რეალობა
left|მინი|[[ზოი სალდანა უჰურას როლში]] 2009 წლის ფილმში ვარსკვლავური გზა ნიოტა უჰურა წარმოჩენილია როგორც აკადემიის ახალგაზრდა კადეტი, თუმცა სიუჟეტის განვითარებასთან ერთად მას აწინაურებენ ოფიცრობამდე. თავიდან მას საკმაოდ ცივი ურთიერთობა აქვს კირკთან, თუმცა საბოლოოდ იგი აღიარებს მას ენტერპრაიზის კაპიტნად.
შესამჩნევია რომანტიკური ურთიერთობის ნიშნები სპოკთან. მართალია უცნობია როდის დაიწყო ისინი, მაგრამ პირველი მინიშნება იყო როცა სპოკმა დანიშნა იგი ხომალდზე USS ფარაგუტი. უჰურამ მოითხოვა დანიშვნა ენტერპრაიზზე.
2009 წლის ფილმში უჰურას როლს ასრულებს ზოი სალდანა.
2012 წელს SFX Magazine-მ ჩაატარა გამოკითხვა სამეცნიერო ფანტასტიკის ყველაზე სექსუალური პერსონაჟების გამოსავლენად. უჰურამ სალდანას შესრულებით დაიკავა პირველი ადგილი.
სახელი
გვარი უჰურა წარმოდგება სიტყვიდან Uhuru, რაც სუაჰილზე თავისუფლებას ნიშნავს.
უჰურას სახელი ორიგინალური სერიალში არასოდეს დასახელებულა, თუმცა არსებობდა როგორც მინიმუმ სამი არაოფიციალური ვარიანტი: ნიოტა, (უ)პენდა და სამარა.
ყველაზე პოპულარული ვერსია იყო ნიოტა. იგი გვხვდება ორიგინალური სერიალის სცენარში.
2009 წლის ფილმმა ოფიციალურად დაადასტურა სახელი ნიოტა.
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
Get All You Deserve
Get All You Deserve — სტივენ უილსონის DVD. მასში შეტანილია მუსიკოსის მიერ 2011 წელს, ალბომის Grace for Drowning მხარდამჭერი ტურნეს ფარგლებში მეხიკოში გამართული კონცერტი. ვიდეო გამოიცა 2012 წლის 24 სექტემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:სტივენ უილსონის ალბომები კატეგორია:2012 წლის ვიდეო ალბომები
Scaevatula
Scaevatula — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
გულავერი
გულავერი, ბოლნისის რაიონის სოფლების ზემო გულავერისა და ქვემო გულავერის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
სარდანა ავქსენტიევა
სარდანა ვლადიმეროვნა ავქსენტიევა (ნამდვილი გვარი: გოგოლევა, Сардана Владимировна Авксентьева, Сардаана Владимировна Авксентьева , დ. 2 ივლისი, 1970) — რუსი პოლიტიკოსი, რომელიც 2018 წლიდან 2021 წლამდე მსახურობდა იაკუტსკის, სახას რესპუბლიკის (იაკუტია) დედაქალაქის მერად.
ადრეული ცხოვრება, კარიერის დასაწყისი
სარდანა ავქსენტიევა დაიბადა 1970 წლის 2 ივლისს ჩურაპჩაში, იაკუტსკის აღმოსავლეთით. 1993 წელს დაამთავრა ამოსოვის სახელობის იაკუტსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და სამართლის ფაკულტეტი (თანამედროვე ჩრდილო-აღმოსავლეთის ფედერალური უნივერსიტეტი ) ისტორიის მასწავლებლის პროფესიით, ხოლო შორეული აღმოსავლეთის სახელმწიფო მართვის აკადემია 1998 წელს დაასრულა სახელმწიფო და მუნიციპალური სერვისების ადმინისტრირების ხარისხით.
1993–96 წლებში მუშაობდა იაკუტსკის საქალაქო ადმინისტრაციის ახალგაზრდულ საქმეთა, ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განყოფილებაში სპეციალისტად, 1996 წელს გახდა იაკუტიის ახალგაზრდობის საქმეთა, ტურიზმის, ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სამინისტროს დეპარტამენტის უფროსი. 1998 წლიდან 2000 წლამდე ავქსენტიევა მუშაობდა სახას ეროვნულ სამაუწყებლო კომპანიაში ორგანიზაციული და საკადრო მუშაობის განყოფილების უფროსად. 2000 წელს დაინიშნა სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატის, ვიტალი ბასიგისოვის, თანაშემწედ. 2004 წლიდან 2007 წლამდე მუშაობდა OJSC Tuymaada Diamond-ის გენერალური დირექტორის მოადგილედ.
2007 წლიდან 2012 წლამდე მუშაობდა იაკუტსკის საქალაქო ადმინისტრაციის აპარატის უფროსად და მერ იური ზაბოლევის მოადგილედ, პარტიიდან ერთიანი რუსეთი. ავქსენტიევა მანამდე ზაბოლევის საარჩევნო შტაბს ხელმძღვანელობდა. 2012 წლიდან იყო იაკუტსკის აეროპორტის საწარმოო და კომერციული კომპლექსის „აეროტორგსერვისის“ დირექტორი.
2018 წლის მერის არჩევნები
2018 წლის სექტემბერში იგი აირჩიეს იაკუტსკის მერად მცირე „ რუსეთის აღორძინების პარტიიდან “ და რჩებოდა უპარტიო. მან გაიმარჯვა 39,98%-ით, წინ გაუსწრო ალექსანდრე სავვინოვს პარტიას სახელწოდებით ერთიანი რუსეთიდან, რომელმაც მიიღო ხმების 31,70%.
სარდანა ავქსენტიევა გახდა პირველი ქალი, რომელმაც იაკუტსკის მერის პოსტი დაიკავა. Meduza- სთვის მიცემულ ინტერვიუში ავქსენტიევამ განაცხადა, რომ მან გადაწყვიტა ძალები მოესინჯა როდინას კანდიდატის ვლადიმერ ფიოდოროვის წინადადებით, რომელიც იძულებული გახდა მოეხსნა თავისი კანდიდატურა. ავქსენტიევას კამპანიის მთავარი სპონსორი იყო კომპანიების ჯგუფი Utum და მისი დამფუძნებელი ვასილი გოგოლევი, რომელიც მანამდე მხარს უჭერდა ფიოდოროვს.
მერია
მისი თანამდებობის პირველ წელს, საბიუჯეტო სახსრების დაზოგვის მიზნით, ავქსენტიევამ აუქციონზე გაიტანა ადმინისტრაციის თანამშრომლების ოფიციალური მანქანები, შეამცირა არდადეგების და სხვა ღონისძიებების ხარჯები, გარე და საზოგადოებასთან ურთიერთობის, დელეგაციების მიღება. შემდგომში მერიამ თავისი მაღალი გამავლობის მანქანები ვერ გაყიდა. რუსეთის ადგილობრივი ხელისუფლების ოფისებისთვის ჩვეულებრივი ვლადიმერ პუტინის პორტრეტის ნაცვლად, ავქსენტიევამ თავის კაბინეტში განათავსა ხალხის ფოტო, რომლებიც აღნიშნავდნენ იაკუტის ზაფხულის დღესასწაულს იჰიახს.
2020 წლის მარტში, იაკუტსკში ცოფის გამო ცხოველების მასობრივი მკვლელობის ინციდენტმა ცხოველთა უფლებების დამცველთა აღშფოთება გამოიწვია. ავქსენტიევამ იაკუტსკის საქალაქო სათათბიროს დეპუტატებს შესთავაზა შინაური ცხოველების მფლობელებზე გადასახადის შემოღება და შეგროვებული თანხების გამოყენება მაწანწალა ცხოველების დაჭერისა და სტერილიზაციისთვის. მან მაგალითად მოიყვანა ევროპული ქვეყნები, სადაც „ცხოველებს განიხილავენ, როგორც ფუფუნების საგანს და მასზე შესაბამისი გადასახადია“.
2020 წლის ნოემბერში მან განაცხადა, რომ მხარს უჭერს ზოგიერთ ცვლილებას, მათ შორის ვლადიმერ პუტინის საპრეზიდენტო ვადების „ნულაციას“.
2020 წლის ნოემბერში ავქსენტიევას ჰქონდა ინიციატივა, გაეყიდა მერიის შენობა და აეშენებინა ახალი ქალაქის გარეუბანში. მან ადმინისტრაციას უარი განუცხადა სამსახურებრივ მანქანებზე ტაქსის სასარგებლოდ. განცხადება ორაზროვნად იქნა მიღებული. ქალაქელების უმეტესობამ ეს იდეა მტრულად მიიღო და პოლიტოლოგებმა პიარ ტრიუკად მიიჩნიეს.
2020 წელს იაკუტსკის მაცხოვრებლების ნახევარმა ავქსენტიევას ადმინისტრაციის საქმიანობა მთელი წლის განმავლობაში უარყოფითად შეაფასა და მხოლოდ 42% დადებითად. ავქსენტიევას პერსონალური რეიტინგი დაეცა. 2021 წლის იანვარში ავქსენტიევამ გამოაცხადა ვადამდელი გადადგომა ჯანმრთელობის მიზეზების გამო.
პარლამენტის წევრი
მინი| სარდანა ავქსენტიევა სახელმწიფო სათათბიროს წინაშე სიტყვით გამოსვლისას ავქსენტიევას გადადგომის შემდეგ მედიამ არაერთხელ გამოთქვა მოსაზრება, რომ მასზე განხორციელდა ადმინისტრაციული ზეწოლა სახელმწიფო სათათბიროს მომავალ არჩევნებში მისი წარდგენის თავიდან ასაცილებლად.
2021 წლის 4 ივლისს ახალი ხალხის მე-3 ყრილობაზე პარტიის ლიდერმა ალექსეი ნეჩაევმა გამოაცხადა, რომ სარდანა ავქსენტიევა ქვედა პალატის ფედერალურ პარტიულ სიაში მის შემდეგ მეორე ადგილს დაიკავებდა. სექტემბერში ახალმა ხალხმა ხმების 5,33% მიიღო და 450 მანდატიდან 13 მიიღო.
სანქციები
სანქცირებული იქნა დიდი ბრიტანეთის მთავრობის მიერ 2022 წელს რუსეთ-უკრაინის ომთან დაკავშირებით.
პირადი ცხოვრება
სარდანა ავქსენტიევა არის მეორე ქორწინებაში ვიქტორ ავქსენტიევთან. წყვილმა ოთხი შვილი გააჩინა. ალექსანდრეს პირველი ქორწინებიდან ჰყავს უფროსი ქალიშვილი ნატალია. სარდანას მეორე ქმარი, ვიქტორი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატია. ის იური ზაბოლევის დროს მუშაობდა იაკუტსკის მერის პირველ მოადგილედ, ხოლო 2018 წლის არჩევნებში მეუღლის საარჩევნო შტაბს ხელმძღვანელობდა.
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი კატეგორია:იაკუტები
იოანე სკოტუს ერიუგენა
იოანე სკოტუს ერიუგენა (დ. 810 — გ. 877) ― შუა საუკუნეების ირლანდიელი ფილოსოფოსი, პანთეისტური ხასიათის ფილოსოფიური სისტემის შემქმნელი. ნეოპლატონიზმი გაიაზრა რაციონალიზმის ნიადაგზე. ძირითადი ნაშრომია „ბუნების დაყოფის შესახებ“ (867). პანთეიზმის გამო ებრძოდა კათოლიკურ ეკლესიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 810 კატეგორია:გარდაცვლილი 877 კატეგორია:შუა საუკუნეების ფილოსოფოსები კატეგორია:ირლანდიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ნეოპლატონისტები
იოანე ღაზელი
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელი მწერლები
ბრტყელი ტალღა
ფიზიკაში ბრტყელი ტალღა, ან ბრტყელი მონოქრომატული ტალღა არის მუდმივი სიხშირის მქონე ტალღა, რომლის ტალღური ფრონტები (მუდმივი ფაზის ზედაპირები) არიან უსასრულო, პარალელური სიბრტყეები, რომლებიც ტალღის ფაზური სიჩქარის პერპენდიკულარულია.
right|thumb|სამგანზომილებიანი ბრტყელი ტალღის ანიმაცია.
right|thumb|ორგანზომილებიანი ბრტყელი ტალღის ანიმაცია.
სადაც
ამასთან ითვლება, რომ ფიზიკური აზრი აქვს ამონახსნის რეალურ ნაწილს, ანუ:
ეს გამოსახულება წარმოადგენს ერთგვაროვან გარემოში სკალარული ტალღური განტოლების ამონახსნს. ვექტორული ტალღური განტოლების ამონასხნს ერთგვაროვან გარემოში ანალოგიური სახე აქვს, იმ განსხვავებით, რომ ამ შემთხვევაში სკალარული ამპლიტუდა A იცვლება ვექტორული A ამპლიტუდით. მაგალითად, ელექტრომაგნიტური ტალღის შემთხვევაში A ტიპურად აირს ელექტრული ველის დაძაბულობა, მაგნიტური ინდუქცია ან ვექტორული პოტენციალი.
განივი ტალღა არის ისეთი ვექტორული ტალღა, რომლის ამპლიტუდა k ტალღური ვექტორის პერპენდიკულარულია, ხოლო გრძივი ტალღა კი არის ტალღა რომელშიც ამპლიტუდის ვექტორი k-ს პარალელურია.
ზემოთ მოყვანილ განტოლებაში ფუნქცია ω(k) არის დისპერსიული თანაფარდობა. ფარდობა ω/|k| არის ფაზური სიჩქარის მოდული, ხოლო dω/dk არის ჯგუფური სიჩქარე.
ზოგადად, ტალღური განტოლების ნებისმიერი ამონახსენი შეიძლება წარმოდგენილი იქნას როგორც ბრტყელი ტალღების სუპერპოზიცია.
ბიბლიოგრაფია
კატეგორია:ტალღები
Монохроматическая волна
ტყემალის ეკლესია
ტყემალის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყემალაში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. შემორჩენილია ნაგებობის კედლების მცირე ნაწილები.
ეკლესია დარბაზულია (7,3 X 5,1 მ), ნაგებია მოზრდილი ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვებით. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთით ჰქონია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰმაიაკ ბაბაიანი
ჰმაიაკ გრიგორიევიჩ ბაბაიანი (Амаяк Григорьевич Бабаян; Հմայակ Գրիգորի Բաբայան; დ. 15 აგვისტო, 1901 — გ. 21 აპრილი, 1945) — სომხეთის წითელი არმიის გენერალ-მაიორი და საბჭოთა კავშირის გმირი.
დაიბადა გლეხების ოჯახში, თანამედროვე აღმოსავლეთ თურქეთში. 1917 წელს ბაბაიანი შეუერთდა საიმპერატორო რუსულ არმიას, იბრძოდა კავკასიის ფრონტში. საიმპერატორო რუსული არმიის დაშლის შემდეგ ის გახდა ჯარისკაცი სომხეთის პირველი რესპუბლიკის არმიაში. სომხეთის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, ბაბაიანი შეუერთდა წითელ არმიას, სადაც გახდა ოფიცერი. ბელორუსიაში ოპერაცია ბარბაროსას განხორციელებამდე, ის ორჯერ დაიჭრა ომის პირველ თვეებში. მეთაურობდა პოლკს მოსკოვის ბრძოლის დროს, 1941 წლის დეკემბერში, სადაც მძიმედ დაიჭრა. გამოჯანმრთელების შემდეგ მან აიღო 390-ე მსროლელი დივიზიის მეთაურობა, იბრძოდა ყირიმში, რომელიც განადგურდა 1942 წლის მაისში. ბაბაიანი ყირიმში მძიმედ დაიჭრა.
1943 წლის მარტში მას გადაეცა თოფის ბრიგადის მეთაურობა, რომელიც მალე გარდაიქმნა 76-ე მსროლელ დივიზიად, იგი დივიზიას ხელმძღვანელობდა სმოლენსკის ბრძოლის დროს, 1943 წლის ზაფხულში და შემოდგომის დასაწყისში. ბაბაიანი ბრძოლის დროს მესამედ მძიმედ დაიჭრა და გამოჯანმრთელების შემდეგ, 1944 წლის გაზაფხულზე, გახდა 338-ე მსროლელი დივიზიის სარდალი. მან ჩაატარა 338-ე დივიზიას ბელორუსის ოპერაციასა და კაუნასის შეტევაში უხელმძღვანელა, 1944 წლის ზაფხულში, მაგრამ იმავე წლის ბოლოს გაათავისუფლეს. ბაბაიანი 1945 წლის თებერვალში გახდა ბრიგადის მეთაური, პირველ მექანიზირებულ კორპუსში, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა ვისულა–ოდერის შეტევაში, აღმოსავლეთ პომერანიის შეტევაში და ბერლინის ოპერაციაში. ბაბაიანი მოკლეს ბერლინის ბრძოლის დროს, როდესაც პირადად ხელმძღვანელობდა თავდასხმას და სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.
ადრეული ცხოვრება და სამხედრო სამსახური
ბაბაიანი დაიბადა 1901 წლის 15 აგვისტოს ყარსის ოლქის სოფელ ზიხჩიში (ახლანდელი თურქეთი) სომეხი გლეხის ოჯახში. მან 1916 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1917 წელს იგი მოხალისედ გაემგზავრა რუსეთის იმპერიულ არმიაში, იბრძოდა კავკასიის ფრონტში თურქული ჯარების წინააღმდეგ. საიმპერატორო არმიის დაშლის შემდეგ იგი შეუერთდა სომხეთის ეროვნული საბჭოს ჯარს, იბრძოდა სარდარაპადის ბრძოლაში 1918 წლის მაისის ბოლოს, სადაც არმიამ მოიგერია ოსმალეთის ჯარი და სომხეთში არ შეუშვა. სარდარაპადის ბრძოლის შემდეგ, სომხეთი პირველ რესპუბლიკად გამოცხადდნა, ბაბაიანი შეუერთდა ახალი რესპსუბიკის არმიას, რომელიც ემსახურება მე-2 პოლკს, ვაღარშაპატში. 1920 წლის მაისში მან მიატოვა ჯარი და დაბრუნდა სამშობლოში. სომხეთის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ 29 ნოემბერს, ბაბაიანი შეუერთდა წითელი არმიის ვორონოვიჩის სპეციალურ რაზმს სოფელ კანაკერში, მოგვიანებით მსახურობდა წითელი არმიის მეომრად მეოთხე ლორეს პროვინციის სომხური მსროლელი პოლკის შემადგენლობაში. მე-11 არმიის მე-20 მსროლელი დივიზიის ნაწილი გახდა, ის იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე გამართულ ბრძოლებში, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამხობასა და დაშნაკცუთიუნის აჯანყების ჩახშობაში, სომხეთში.
1921 წლის 1 მარტიდან 1923 წლის 27 თებერვლამდე ბაბაიანი სწავლობდა დივიზიონის სასწავლო სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ, იგი მსახურობდა სტარშინადად, 76-ე სროლის დივიზიის პირველი სომხური პოლკის კომპანიაში.
ტროპი (მკერდი)
ტროპი, ქედი — მკერდის ძვლის გასწვრის ამაღლებული ნაწილი, რომლის დანიშნულებაა დამატებითი ფართობის წარმოქმნა ხერხემლიანი ცხოველების ძლიერი მკერდის კუნთებისათვის. მისი განვითარება დამოკიდებულია წინა კიდურების მოძრაობის ხასიათზე. ტროპი აქვს ზოგიერთ მთხრელ ძუძუმწოვარს (თხუნელა), აგრეთვე მცურავ (პინგვინები) და მფრინავ ფორმებს (გადაშენებული მფრინავი ხვლიკები, ფრინველები, ხელფრთიანები). განსაკუთრებით კარგად არის განვითარებული ტროპიანებში. არამფრინავ ფორმებში ტროპი სულ არ არის ან სუსტადაა განვითარებული. ზოგიერთი ფრინველის (წერო, გედი) მკერდის ძვალი და ტროპი შეიცავს ტრაქეის ნახვევებს, რომლებიც რეზონატორების როლს ასრულებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანატომია
Lasioglossum ernesti
Lasioglossum ernesti — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2001 წელს.
სქოლიო
ernesti
აჭარისწყალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი აჭარისწყალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ტროპიკული თვე
ტროპიკული თვე — დედამიწის ირგვლივ მთვარის გარემოქცევის პერიოდი, ათვლილი გაზაფხულის ბუნიობის წერტილის მიმართ. შეიცავს 27,321582 საშუალო მზისიერ დღე-ღამე.
ლიტერატურა
კატეგორია:მთვარე კატეგორია:დრო
კუპიშკისის რაიონი
კუპიშკისის რაიონი (Kupiškio rajonas) — მუნიციპალური რაიონი ლიეტუვაში, პანევეჟისის მაზრაში. დამეგობრებულია საქართველოს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტთან
დასახლებული პუნქტები
მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 6 სამამასახლისოს:
სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის რაიონები
კრისხევი
კრისხევი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, (ხცისის თემი). თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი. ხაშურიდან 12 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 65 კომლი, სულ 86 ადამიანი. სოფელში არის ეკლესია ძველი ჭეშმარიტი.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პომპეუსის ლაშქრობა საქართველოში
ძვ. წ. 74–ძვ. წ. 66 წელს პონტოს წინააღმდეგ ომს მეთაურობდა რომაელი სარდალი ლუკულუსი. ძვ. წ. 66 წელს მის მაგივრად სენატმა მთავარსარდლად დანიშნა გნეუს პომპეუს მაგნუსი. იმავე წელს მან აიღო სომხეთის დედაქალაქი არტაშატი, ტიგრან II რომის ვასალი გახდა, მითრიდატე VI კი ჯერ კოლხეთში, შემდეგ თავის ბოსფორის სამფლობელოში გაიქცა. პომპეუსი ალბანეთისა და ქართლის დაპყრობის სამზადისს შეუდგა. ქართლის მეფე არტაგმა რომაელთა სარდალს ელჩების პირით მეგობრობა შესთავაზა, პომპეუსმა ზავის დადება აღუთქვა, მაგრამ იმ საბაბით, რომ ქართველები თავდასხმისათვის ემზადებოდნენ, მოლაპარაკების დამთავრებამდე, ძვ. წ. 65 წლის გაზაფხულზე, თავისი ლაშქარი მოულოდნელად ქართლში შემოიყვანა.
მტერი არმაზციხეს მიადგა. არტაგ I-მ არმაზციხე დატოვა, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე გადავიდა და ხიდი დაწვა, რომ რომაელთა გადასვლისათვის ხელი შეეშალა. არმაზციხის გარნიზონი იძულებული გახდა მტერს დანებებოდა. შემდეგ პომპეუსმა მტკვრის მთელი მარჯვენა მხარე დაიმორჩილა. არტაგმა პომპეუსს ზავის დადება სთხოვა; თანაც ხიდის აღდგენასა და სურსათის მიცემას შეჰპირდა. ქართლის მეფემ დაპირება შეასრულა, მაგრამ პომპეუსი მაინც გადავიდა მტკვარზე. არტაგმა უკან დაიხია, ამალითა და ჯარის ნაწილით არაგვზე გადავიდა და ხიდი აქაც დაწვა. ქართველთა ჯარის მეორე ნაწილმა პარტიზანული ომი გააჩაღა, ტყეში გაიფანტა და მტერს ხეებიდან უშენდა ისარს. ბრძოლაში ასევე ქალები მონაწილეობდნენ. ბოლოს პომპეუსის ბრძანებით ტყე გაჩეხეს და ცეცხლი წაუკიდეს. ქართველები დამარცხდნენ. არტაგმა ისევ განაახლდა საზავო მოლაპარაკება და რომაელთა სარდალს ძვირფასი ძღვენი (ოქროს ტახტი, ოქროს სარეცელი და ოქროს მაგიდა) მიართვა.
Scaevatula amancicoi
Scaevatula amancicoi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
პომპეუსის ლაშქრობა საქართველოში
პომპეუსი მეფეს შვილებს სთხოვდა მძევლებლად. არტაგს ეს არ უნდოდა და მოლაპარაკებას აჭიანურებდა, მაგრამ, რომცა რომაელები არაგვზეც გადავიდნენ, ქართლის მეფემ პომპეუსს შვილები გაუგზავნა და ზავიც დაიდო. ქართლი რომაელთა „მოკავშირედ და მეგობრად“, ე. ი. ვასალად გამოცხადდა. ბერძენი ისტორიკოსი პლუტარქე ამ ბრძოლას დიდ ბრძოლას უწოდებდა. მისი ცნობით, ბრძოლაში დაიღუპა 9 ათასი ქართველი, 10 ათასზე მეტი კი ტყვედ ჩავარდა.
Scaevatula amancicoi
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პომპეუსის ლაშქრობა საქართველოში
ქართლის დამორჩილების შემდეგ პომპეუსი კოლხეთში გადავიდა, გზადაგზა ხან ბრძოლით, ხან ცბიერება-დაპირებებით იმორჩილებდა მდინარე რიონის სანაპირო ციხესიმაგრეებს და ასე ჩავიდა ქ. ფაზისში (ახლანდელი ფოთი). აქ მას დახვდა რომაელთა ფლოტი, რომელსაც დაავალა მითრიდატეს დევნა, თვითონ კი უკან გაბრუნდა. პომპეუსმა კოლხეთის (ეგრისის) მმართველად დანიშნა თავისი კაცი არისტარქე. კოლხეთი რომის პროვინციის – ბითინიისა და პონტოს შემადგენლობაში მოექცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ომები
აჭი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი აჭი შეიძლება აღნიშნავდეს:
თორღვის ბრძოლა
თორღვის ბრძოლა — ბრძოლა კახეთის სამეფო ტახტის პრეტენდენტებს შორის. 1574 წელს გარდაიცვალა კახეთის მეფე ლევანი. მისმა შვილებმა დაიწყეს ბრძოლა ტახტისათვის. თავდაპირველად ტახტზე ქაიხოსრო ავიდა (ლევანის შვილი შამხალ ყარამუსალი ასულისაგან). ალექსანდრემ (ალექსანდრე II, ლევანის შვილი გურიელის ქალისაგან) თავი შეაფარა ყაზახს. ალექსანდრეს მიემხრნენ ქართლის მეფე დავით X (დაუთ-ხანი), სიმამრი ბარძიმ ამილახვარი, ელიზბარ ქსნის ერისთავი და რამდენიმე კახი თავადი. ბრძოლა გაიმართა თორღვას (ახლანდელი ახმეტის მუნიციპალიტეტი) 1578 წელს. ალექსანდრემ გაიმარჯვა და სამეფო ტახტიც მას დარჩა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
Lasioglossum erraticum
Lasioglossum erraticum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1931 წელს.
სქოლიო
erraticum
ზურაბ საკანდელიძე
ზურაბ ალექსანდრეს ძე საკანდელიძე (დ. 9 აგვისტო, 1945, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 25 იანვარი, 2004, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა კალათბურთელი და კალათბურთის მწვრთნელი. იცავდა თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.
ქართველი კალათბურთელებიდან ოლიმპიური ჩემპიონის ტიტულს მხოლოდ ზურაბ საკანდელიძე და მიხეილ ქორქია ფლობენ. 1967 წელს, ჰელსინკში (ფინეთი) გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ზურაბ საკანდელიძე საუკეთესო მცველად აღიარეს და ტურნირის სიმბოლურ ნაკრებში დაასახელეს. 1979–1983 წლებში საკალათბურთო კლუბ თბილისის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელი იყო.
ხსოვნა
2006 წლიდან საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაცია ყოველწლიურად ატარებს ოლიმპიური ჩემპიონების — ზურაბ საკანდელიძის და მიხეილ ქორქიას სახელობის ტურნირს.
2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები“ (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა დავით ჭელიძის წიგნი „ზურაბ საკანდელიძე“. გამოიცა ზურაბ ჯავახაძის წიგნი „ოქროზე ძვირფასი ზურაბ საკანდელიძე — ოლიმპიური სინჯის ოქროს მედალოსანი“ და მოეწყო ფოტოგამოფენა.
2017 წელს გადაღებულ რუსულ მხატვრულ ფილმში „3 წამი“, რომელიც სსრ კავშირის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების მიერ მიუნხენის ოლიმპიადაზე გამარჯვებას ეძღვნება, ზურაბ საკანდელიძის როლი ირაკლი მიქავამ შეასრულა.
2015 წლის 14 ოქტომბერს ქუთაისის მერიისა და საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაციის ერთობლივი ძალისხმევით ქუთაისის სპორტის მუზეუმში ზურაბ საკანდელიძის 70 წლის იუბილესთან დაკავშირებით საზეიმო ღონისძიება გაიმართა. საიუბილეო ღონისძიების დასასრულს ქუთაისის ოლიმპიურ სკვერში ზურაბ საკანდელიძის ბიუსტი გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2004 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
1637
თარიღი უცნობია
*
ბუქთარმის წყალსაცავი
ბუქთარმის წყალსაცავი (Бұқтырма бөгені) — წყალსაცავი მდინარე ირტიშზე, ყაზახეთის აღმოსავლეთით. შევსება დაიწყო 1960 წელს. 1966 წლიდან ახდენს ჩამონადენის რეგულირებას. შედგება ორი ნაწილისაგან: მდინარეული მონაკვეთისა და ზაისანის ტბის ქვაბულისაგან. ფართობი — 5500 კმ². მოცულობა — 53 კმ³, სიგრძე — 500 კილომეტრზე მეტი, მაქსიმალური სიგანე — 35 კილომეტრი, საშუალო სიღრმე — 9,6 მეტრი. წყალსაცავს გააჩნია საკმაოდ ფართო ყურეები. მდინარეების ბუქთარმისა და ნარინის ხეობებში და მონჩეკურის ქვაბულში 30-50 კილომეტრი სიგრძის და 10 კილომეტრამდე სიგანის ყურეებია. წყალსაცავს დიდი მნიშვნელობა აქვს უსტკამენოგორსკის ჰესის სიმძლავრის გასაძლიერებლად. ყოველწლიურად გაზაფხულზე წყალსაცავიდან უშვებენ წყალს რამდენიმე ათასი ჰექტარი მიწის მოსარწყავად. წყალსაცავი ხელს უწყობს ნაოსნობას ირტიშზე ქალაქ ომსკამდე. ბუქთარმის წყალსაცავს ერთვის მდინარეები: ბუქთარმა, ნარიმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახეთის წყალსაცავები
ჩიმალუაკანი
ჩიმალუაკანი (Chimalhuacán) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ცენტრალურ მექსიკაში. შედის მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში. მოსახლეობა 524 223 ადამიანი (2005).
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
გულანი
გულანი — ქართულ ლიტურგიკულ პრაქტიკაში დამკვიდრებული კრებული, რომელშიც თავმოყრილია საღვთისმსახურო წიგნები — სახარება, საქმე მოციქულთა, მოციქულთა ეპისტოლენი, თორმეტივე თვის საგალობლები, მარხვანი და ზატიკი, საწინასწარმეტყველო, ფსალმუნნი, ჟამნი, სვინაქსარი, ტიბიკონი, მოკლე ჰაგიოგრაფიული საკითხები და სხვა.
გულანებს, რომელთაგან ზოგი ორ-სამ ფუთსაც კი იწონიდა, იძენდნენ მდიდარი ეკლესიები და მონასტრები. იგი ორიგინალური ქართული კრებულია და არცერთ სხვა ეკლესიას არ აქვს. ამიტომაც გაოცებულა ანტიოქიის პატრიარქი მაკარი (XVII საუკუნე), რომელსაც ქართულ ეკლესიაში კლიროსზე დასვენებული ვეებერთელა წიგნი უნახავს. ჩვენამდე მოღწეულია გელათის, დავითგარეჯის, მცხეთის, ალავერდის, კაცხის, მარტვილის, შემოქმედის, ბედიისა და სხვა ეკლესია-მონასტერთა გულანები. გულანის მოკლე რედაქციას ეწოდება „ჟამნ-გულანი“ (შეიცავს „ჟამნსა“ და მოკლე სვინაქსარულ საკითხებს; ცნობილია ყანჩაეთისა და რუისის ეკლესიის „ჟამნ-გულანი“). სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, გულანი „გულთ სანდომად შეკრებული წიგნია“.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია კატეგორია:ქართული სასულიერო მწერლობა კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
მუტაევო
მუტაევო (Мотай; Мутаево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 153 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 38 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (88%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ერნესტო ჩე გევარა
როგორც სამედიცინო ფაკულტეტის ახალგაზრდა სტუდენტი, გევარა მთელს ლათინურ ამერიკაში მოგზაურობდა და იგი სწრაფად გარდაქმნა იმ სიღარიბემ და გაუცხოვებამ, რასაც ის ამ მოგზაურობისას აწყდებოდა. მოგზაურობებისას მიღებულმა გამოცდილებამ და დაკვირვებებმა მას გამოატანინა დასკვნა, რომ რეგიონში ფესვგადგმული ეკონომიკური უთანასწორობა კაპიტალიზმის, მონოპოლიზმის, ნეოკოლონიალიზმისა და იმპერიალიზმის ნიშანდობლივი შედეგი იყო, რისი ერთადერთი წამალიც მსოფლიო რევოლუცია იყო. მისმა ღრმა რწმენამ ბიძგი მისცა მის ჩართულობას გვატემალის რეფორმებში პრეზიდენტ ხაკობო არბენსის მეთაურობით, რომლის დამხობის შემდეგაც, რაც სავარაუდოდ აშშ-ის ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს მიეწერება, ჩე გევარას პოლიტიკური იდეოლოგია უფრო გამტკიცდა. მოგვიანებით, როდესაც მეხიკოში ცხოვრობდა, ის რაულ და ფიდელ კასტროებს შეხვდა, შეუერთდა 26 ივლისის მოძრაობას და მათთან ერთად კუბისაკენ გასცურა იახტა გრანმათი. მათი მიზანი დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას რეჟიმის დამხობა იყო, რომელსაც ზურგს აშშ უმაგრებდა. გევარა სულ მალე დაწინაურდა ამბოხებულებს შორის, იგი მეორე იყო სარდლობაში და გადამწყვეტი როლი ითამაშა ორწლიან პარტიზანულ ომში, რომელმაც საბოლოოდ ბატისტას რეჟიმი დაამხო.
კუბის რევოლუციის შემდეგ, გევარამ ახალ მთავრობაში რამდენიმე მნიშვნელოვან პოსტზე იმუშავა. მათ შორის იყო მსროლელი რაზმების მეთაური მათ წინააღმდეგ, ვინც სამხედრო ტრიბუნალმა ომის დამნაშავედ სცნო; მრეწველობის მინისტრის პოსტზე მან აგრარული რეფორმა დაიწყო, ეხმარებოდა წერა-კითხვის გამავრცელებელ სახალხო კამპანიას, ასევე მუშაობდა კუბის ეროვნული ბანკის პრეზიდენტად და კუბის შეიარაღებული ძალების სასწავლო დირექტორად, ამავე დროს, კუბური სოციალიზმის სახელით მთელ მსოფლიოში მოგზაურობდა, როგორც დიპლომატი. ასეთი პოზიცია გევარას საშუალებას აძლევდა ეთამაშა ცენტრალური ფიგურის როლი მილიციური ძალების წვრთნაში, რომელმაც ჩაატარა ღორების ყურის ოპერაცია და შემოიტანა საბჭოთა ბირთვული ბალისტიკური ქობინები კუბაში, რამაც გაამწვავა 1962 წლის კარიბის კრიზისი. ამასთან ერთად, გევარა ნაყოფიერი მწერალი და დღიურების ავტორი იყო, შექმნა ხელნაწერი პარტიზანულ ომზე, ამავე დროს ის ავტორია ბესტსელერი მემუარული ნაწარმოებისა ახალგაზრდობაში სამხრეთ ამერიკის გასწვრივ მოტოციკლით მოგზაურობის შესახებ. 1965 წელს ჩე კუბას ტოვებს და უცხოეთში მიემგზავრება რევოლუციურ გარდაქმნებში დახმარების მიზნით; პირველად წარუმატებელ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში და შემდეგ ბოლივიაში, სადაც ის ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს მოკავშირე ბოლივიურმა ძალებმა შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს.
გევარა დღემდე ზოგისთვის სათაყვანებელ, ზოგისთვის კი სალანძღავ ისტორიულ ფიგურად რჩება, პოლარიზებულია მრავალ კოლექტიურ წარმოსახვაში, განსაკუთრებით დიდი რაოდენობის ბიოგრაფიებში, მემუარებში, ესეებში, დოკუმენტურ ფილმებში, სიმღერებსა თუ მხატვრულ ფილმებში. იმის გამო, რომ ის აღიქმება როგორც მოწამე, პოეტური შთაგონებები კლასობრივი ბრძოლისადმი და გატაცებები „ახალი ადამიანის“ შესაქმნელად უფრო მორალს ეყრდნობა, ვიდრე მატერიალურ მოტივებს. ჩე გევარა შთაგონების ხატად და წყაროდ იქცა მრავალი მემარცხენე მიმართულების მოძრაობისათვის. ჟურნალმა „ტაიმმა“ ის XX საუკუნის 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანს შორის დაასახელა. ალბერტო კორდას მიერ გადაღებული მისი ფოტო გერილიერო ეროიკო (Guerrillero Heroico) კი აღიარებულია „მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ ფოტოდ“.
ადრეული ცხოვრება
thumb|250პქ|left|ჭაბუკი ერნესტო (მარცხნივ) მშობლებთან და და-ძმებთან ერთად, 1944 მის გვერდით, მარცხნიდან მარჯვნივ სხედან სელია (დედა), სელია (და), რობერტო, ხუან-მარტინი, ერნესტო (მამა) და ანა-მარია მინი|მარცხნივ|250პქ|ჩე გევარას დაბადების მოწმობა ერნესტო გევარა 1928 წლის 14 ივნისს, არგენტინის ქალაქ როსარიოში დაიბადა, სელია დე ლა სერნა ი ლიოსასა და ერნესტო გევარა ლინჩის ესპანურ-ბასკურ-ირლანდიური წარმომავლობის ოჯახში. ოჯახის ხუთ ბავშვს შორის ის უფროსი იყო. მის ნამდვილ გვარს და სახელს ხშირად უმატებენ მისი მშობლების გვარებს დე ლა სერნას ან ლინჩს. ჩეს მოუსვენარ ბუნებას მამამისი შემდეგნაირად ხსნიდა: „ესაა უპირველესი ნიშანი იმისა, რომ ჩემი ვაჟის ძარღვებში ირლანდიელი მეამბოხეების სისხლი ჩქეფს“. ერნესტიტოს (როგორც მაშინ ეძახდნენ) ცხოვრების ძალიან ადრეულ ეტაპზე განუვითარდა უპოვრებისადმი სიახლოვის განცდა. მემარცხენე მიდრეკილებების ოჯახში გაზრდილ ბავშვს ჯერ კიდევ საკმაოდ ახალგაზრდას გადაეშალა წინ ფართო პოლიტიკური სპექტრის პერსპექტივები. მამამისი, როგორც ესპანეთის სამოქალაქო ომის რესპუბლიკელების თავგადაკლული მხარდამჭერი, ოჯახში ხშირად მასპინძლობდა ამ კონფლიქტის ბევრ ვეტერანს.
ერნესტოს დედა, სელია დე ლა სერნა იმ დროისთვის არგენტინაში მიღებული ქცევის ნორმების მოწინააღმდეგე იყო, მას თმა მოკლედ ჰქონდა შეჭრილი და მანქანას მართავდა, რაც იმ დროს არგენტინაში ქალისთვის მიუღებლად ითვლებოდა. 2 წლის ასაკში ერნესტოს ასთმის პირველი შეტევა დაემართა. ეს დაავადება მას ცხოვრების ბოლომდე თან სდევდა და გავლენაც იქონია მის პერსონასა და ცხოვრებაში შემდგომ წინსვლაზე. 1932 წელს ერნესტოს ოჯახი ექიმის მითითებით საცხოვრებდად ქალაქ ალტა-გრასიაში გადავიდა. ავადმყოფობის გამო იგი სკოლაში ვერ დადიოდა და სახლში დედა ამეცადინებდა. მწოლიარე მდგომარეობაში მყოფი, იგი ან კითხულობდა, ან მამას ჭადრაკს ეთამაშებოდა.
მიუხედავად იმისა, რომ ასთმის მწვავე შეტევებით იტანჯებოდა, რასაც ის მთელი ცხოვრება მწარედ განიცდიდა, გევარა გამოირჩეოდა როგორც ათლეტი, მისდევდა ცურვას, ფეხბურთს, გოლფსა და სროლას, ამავე დროს ის გახდა „დაუცხრომელი“ ველოსიპედისტი. დაუღალავად თამაშობდა რაგბის, ბუენოს-აირესის საუნივერსიტეტო კლუბში ასპარეზობდა fly-half-ის პოზიციაზე. თამაშის სტილის გამო ჩეს ზედმეტსახელად „ფუსერი“ შეარქვეს — El Furibundo-ს (გაცოფებული) შემოკლებული ფორმა, აგრესიული თამაშის სტილის გამო ასევე ეძახდნენ დედამისის გვარს — დე ლა სერნას.
590
თარიღი უცნობია
*
ერნესტო ჩე გევარა
ადრეული ცხოვრება
გევარა მამამისისგან ჭადრაკის თამაშს სწავლობდა და 12 წლის ასაკში უკვე მონაწილეობდა ადგილობრივ ტურნირებში. სიჭაბუკეში და შემდეგ მთელი ცხოვრების განმავლობაში, იგი გატაცებული იყო პოეზიით, განსაკუთრებით უყვარდა პაბლო ნერუდა, ჯონ კიტსი, ანტონიო მაჩადო, ფედერიკო გარსია ლორკა, გაბრიელა მისტრალი, სესარ ვალიეხო და უოლტ უიტმენი. შეეძლო ზეპირად წაეკითხა რადიარდ კიპლინგის პოემა „თუ“ ("If—") და ხოსე ერნანდესის ეპიკური პოემა „მარტინ ფიერო“. გევარას სახლში 3 000-ზე მეტი წიგნი ინახებოდა, რამაც განაპირობა ჩეს ენთუზიაზმით აღსავსე და ეკლექტიკურ მკითხველად ჩამოყალიბება; განსაკუთრებულ ინტერესს იჩნედა კარლ მარქსის, უილიამ ფოლკნერის, ანდრე ჟიდის, ემილიო სალგარისა და ჟიულ ვერნის მიმართ. დამატებით, ასევე იტაცებდა ჯავაჰარლალ ნერუს, ფრანც კაფკას, ალბერ კამიუს, ვლადიმერ ლენინის და ჟან-პოლ სარტრის ნამუშევრები, ისევე როგორც ანატოლ ფრანსის, ფრიდრიხ ენგელსის, ჰერბერტ უელსისა და რობერტ ფროსტის შრომები. მინი|250პქ|გევარების ოჯახის საცხოვრებელი სახლი ქალაქ [[ალტა-გრასიაში, კორდობის პროვინცია]]
წლების შემდეგ, 1958 წლის 13 თებერვალს, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ გამომჟღავნებული „ბიოგრაფიული და პიროვნული მოხსენება“ გევარას განიხილავდა ფართო სპექტრის აკადემიური და ინტელექტუალური ინტერესების ადამიანად და აღწერდა როგორც „ფრიად განსწავლულს“, თუმცა იქვე ამატებდა, რომ „ჩე მართლაც ინტელექტუალია, ოღონდ ლათინოამერიკელთა შორის“.