cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
სელიჭა
ლიტერატურა
კატეგორია:შავწამალასებრნი
ბრაზილია 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მალაპატანი
მალაპატანი (ოფიციალურად მალაპატანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Malapatan; Bayan ng Malapatan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სარანგანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 80 741 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის. მალაპატანის დასავლეთით სარანგანის ყურე მდებარეობს, აღმოსავლეთით ― დასავლეთი დავაო, ჩრდილოეთით ― ალაბელი, ხოლო სამხრეთით ― გლანი.
სქოლიო
კატეგორია:სარანგანის მუნიციპალიტეტები
ლეპიდოპტეროლოგია
მინი|მარჯვნივ|240პქ|[[ადმირალი (პეპელა)|ადმირალი]] ლეპიდოპტეროლოგია ( lepis – ქერცლი, pteron – ფრთა და logos – მოძღვრება) — ენტომოლოგიის განხრა, რომელიც შეისწავლის ქერცლფრთიანებს, ე.ი. პეპლებს. სპეციალისტს, რომელიც დაკავებულია პეპლების შესწავლით ლეპიდოპტერისტი ეწოდება. აღსანიშნავია, რომ ყოველწლიურად, ლეპიდოპტერისტები აღწერენ ქერცლფრთიანების 1000-მდე ახალ სახეობას.
სქოლიო
კატეგორია:ენტომოლოგია კატეგორია:ქერცლფრთიანები
Comitas rex
Comitas rex — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მატიე ფლამინი
მატიე ფლამინი (Mathieu Flamini; დ. 7 მარტი 1984, მარსელი, საფრანგეთი) — ფრანგი ნახევარმცველი, რომელიც ამჟამად იტალიურ „მილანში“ გამოდის.
მატიემ კარიერა მშობლიურ მარსელში დაიწყო და ადგილობრივი „მარსელის ოლიმპიკის“ ახალგაზრდულ გუნდში ჩაირიცხა. ძირითად გუნდში მისი დებიუტი 2003 წლის 20 დეკემბერს შედგა, იმ მატჩში „მარსელმა“ „ტულუზა“ 1-0 დაამარცხა. ამ სეზონში ფლამინიმ იმდენი მოახერხა, რომ ძირითად გუნდთან ერთად 14 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მან მსოფლიო ყურადღება უეფას თასის ნახევარფინალში მიიქცია, როდესაც მისმა გუნდმა „ნიუკასლ იუნაიტედი“ დაამარცხა და ფინალში გავიდა. მატიემ გადამწყვეტ მატჩშიც კარგად ითამაშა, მაგრამ ეს არასაკმარისი აღმოჩნდა და „მარსელი“ „ვალენსიასთან“ დამარცხდა, ანგარიშით 0-2. ის საკმაოდ ახალგაზრდა იყო, ამიტომ გუნდმა არ შესთავაზა მას ხანგრძლივი კონტრაქტი.
არსენალი
2004 წლის 23 ივლისს მატიეს პროფესიონალური კონტრაქტი პრემიერ-ლიგის დიდი ოთხეულის წევრმა, „არსენალმა“, გაუფორმა. მისი დებიუტი იმავე წლის 15 აგვისტოს შედგა, როდესაც „მეთოფეებმა“ „ევერტონი“ გაანადგურეს 4-1. იმ სეზონში ფლამინიმ ძირითადში მატჩი 9-ჯერ დაიწყო, 12-ჯერ კი შეცვლაზე შევიდა.
მომდევნო სეზონში დიდი ტრავმიანობის (გუნდს გამოაკლდნენ: ეშლი კოული, გაელ კლიშე, პასკალ ციგანი, ლორენი და კერეა გილბერტი) გამო დაცვითი სტილის ნახევარმცველ ფლამინის მარჯვენა მცველად მოუწია თამაში. მან იმ წლის ყველაზე მნიშვნელოვან მატჩშიც მიიღო მონაწილეობა. ჩემპიონთა ლიგის ფინალში „ბარსელონას“ წინააღმდეგ ის 76-ე წუთზე შევიდა მინდორზე.
მომავალი სეზონიც საკმაოდ წარმატებული გამოვიდა მისთვის, მან ძალიან კარგი დუეტი შექმნა სესკ ფაბრეგასთან. მაგრამ ეს წელი ბოლო გამოდგა მის ლონდონურ კარიერაში. მისი ბოლო ინგლისური სიტყვები კი ასეთი იყო: „არსენალი ჩემს გულშია და ის მუდამ იქ დარჩება! მე ყოველთვის არსენალის დიდ ფანატად დავრჩები და წასვლა ადვილი ნამდვილად არაა“.
მილანი
2009-2010 წლების სეზონში მან ნომერი შეიცვალა და გუნდიდან წასულ ემერსონს 5-ნომრიანი მაისური ჩამოართვა.
სანაკრებო კარიერა
ფლამინი ნაკრებში პირველად რაიმონ დომენეკმა მიიწვია ამხანაგური მატჩისთვის არგენიტინის წინააღმდეგ. მისი სანაკრებო დებიუტი კი 2007 წლის 16 ნოემბერს შედგა ამხანაგურ მატჩში მაროკოს წინააღმდეგ.
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
მაულბრონის მონასტერი
მაულბრონის მონასტერი (Kloster Maulbronn) — საუკეთესოდ შემონახული, შუა საუკუნეების ცისტერციანული სამონასტრო კომპლექსი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქ მაულბრონში.
რეფორმაციის შემდეგ, 1504 წელს, მონასტერი ვიურტემბერგის ჰერცოგმა ულრიხმა დაიპყრო და და სანადირო ნაგებობად გადააკეთა. ამის შემდეგ, კომპლექსი მალევე გაიძარცვა.
1630 წელს, შეიარღებული არმიის დახმარებით, ცისტერციანელებმა მონასტერი დაიბრუნეს.
1993 წელს, იუნესკომ მონასტერი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, 2013 წლისთვის კი, სამახსოვრო, 2 ევროიან გერმანულ მონეტაზე იგეგმება მისი გამოსახვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ტაძრები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მიხეილ ჭიაურელი (რეჟისორი, დაბადებული 1943)
მიხეილ (მიშა) ჭიაურელი (დ. 16 ივნისი, 1943, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი.
ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი, 1971 წელს — საქართველოს სამხატვრო აკადემია, 1977 წელს — სსრკ სახელმწიფო კინემატოგრაფიის სააგენტოს სცენარისტებისა და რეჟისორების ორწლიანი უმაღლესი კურსები.
1973 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტელერადიო კომიტეტში რეჟისორის ასისტენტად, 1976 წლიდან — საქართველოს კინოსტუდიის რეჟისორად. არის სცენარის ავტორი და დამდგმელი რეჟისორი ფილმებისა: „ჭიდაობას რა უნდა", „მე, პელეს ნათლია!", „სოფიკო" და სხვა. მისი დოკუმენტური ფილმი —„უბედურების ზონა, ანუ არაჩვეულებრივი ფაშიზმი", მანას ფესტივალის გამარჯვებული გახდა. ავტორია წიგნისა — „ჩემი ცხოვრების აბლაბუდაში".
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ნანუკა ხუსკივაძე
ნანა (ნანუკა) ხუსკივაძე (დ. 25 დეკემბერი, 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.
1986 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და იმავე წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. აღსანიშნავი როლებია: დარიკო, ვერიჩკა („სამანიშვილის დედინაცვალი“), ანა („ანა ფრანკის დღიური“), ისკრა („ამაღამ მგონი იქნება ქარი“), ოფელია („ჰამლეტი“), მარტირიო („ბერნარდა ალბას სახლი“), ელისაბედი („მარიამ სტიუარტი“), სმერალდინა („ქალი გველი“), ლალი („მერე რა რომ სველია სველი იასამანი“), პამპლა („კაცია ადამიანი“), მარია („როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე“), მალენა („ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვის ბიჭი და... პრეზიდენტი“).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:ქართველი მსახიობები
Comitas rotundata
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტროიცკოე (მელეუზის რაიონი)
ტროიცკოე (Троицкий; Троицкое) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (80%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
Walkman
thumb|300px|right|სონი უოლკმენის ოფიციალური ლოგო (2000 წლიდან დღემდე)
მინი|ორიგინალური Walkman
Walkman — კომპანია „სონის“ ბრენდი, რომელიც მას პორტატული აუდიო მოწყობილობების მარკეტირებისთვის (ბაზარზე გასატანად) იყენებს. ეს სიტყვა იმდენად განზოგადდა და გავრცელდა, რომ ორიგინალური სონის პერსონალური სტერეო-დამკვრელების გარდა, ხშირდა სხვა მწარმოებლების მიერ გამოშვებული მსგავსი მოწყობილობების მიმართაც იხმარება.
მარტვილი
მარტვილი (ყოფილი გეგეჭკორი; ჭყონდიდი) — ქალაქი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ნოღელასა და აბაშას შორის, ზღვის დონიდან 170 მ., აბაშიდან 33 კმ. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მარტვილში არის ჭყონდიდის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია.
ისტორია
ქალაქის ძველი სახელწოდბაა ჭყონდიდი. ფეოდალურ ხანაში მარტვილის მონასტერის მიხედვით სოფელსაც მარტვილი ეწოდა. 1930 წლიდან გახდა რაიონული ცენტრი. 1936 წლის 19 მარტს ალექსი გეგეჭკორის პატივსაცემად ეწოდა გეგეჭკორი. 1956 წელს მიენიჭა დაბის, ხოლო 1964 წელს ქალაქის სტატუსი. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ჩაის, საკონსერვო, ყველ-კარაქის, ღვინის, ხე-ტყის გადამამუშავებელი ქარხნები, მეფრინველეობის ფერმა. 1985 წელს გაიხსნა საბაგირო გზა ქალაქის ცენტრიდან მარტვილის მონასტრამდე. 1991 წელს კვლავ დაუბრუნდა სახელწოდება მარტვილი.
ცნობილი ადამიანები
მარტვილში დაიბადნენ:
მარტვილში მოღვაწეობდნენ:
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქალაქები კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ბრაზილია 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრაზილიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეჩვიდმეტედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 15 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვეშაპთავა ყანჩა
ლიტერატურა
კატეგორია:ვეშაპთავა ყანჩები
ველის არწივი
ველის არწივი  (Aquila nipalensis) — ფრინველი ქორისებრთა ოჯახისა. ზომით ოდნავ ჩამორჩება მთის და ბეგობის არწივებს; მისი სხეულის სიგრძეა 67–86 სმ, ფრთების შლილი 175–230 სმ, მასა 2,5–4,5 კგ. თითქმის მთლიანად მუქი ყავისფერია, კეფა ღია ფერისაა, ზოგჯერ წითური. ფრთები ფართო, ნისკარტი მუქი, თვალის ფერადი გარსი — ყავისფრიდან ყვითლამდე. ფეხები და ცვილიანა ყვითელია. ამავე შეფერილობისაა კანი პირის ჭრილის გარშემო, რომელიც თვალს სცილდება, განსხვავებით სხვა არწივებისაგან. ღია მოყვითალო-მოყავისფრო და მომქნევ ბუმბულებზე მუქი ზოლები გასდევს. კუდის ბოლოს ფართო შავი არშიაა. იმის მიუხედავად, რომ ახალგაზრდა ფრინველების შეფერილობა ვარიაციულია, ინდივიდთა უმრავლესობა ფრთის დიდი მფარავი ბუმბულების წვერები მოთეთრო-ბეჟი აქვთ და ფრთის შუაში მთლიან 2 ზოლს წარმოქმნიან, რომელიც ფრენის დროს კარგად შესამჩნევია. ფრთის ქვედა მხარეზე გადის განიერი, ცენტრალური მოთეთრო ზოლი, კუდის კიდე ღია ფერისაა. ხმა — ხრინწიანი „წკავწკავი“.
გავრცელებულია ევრაზიის არიდულ ზონაში. იზამთრებს აზიისა და აფრიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. უპირატესობას ანიჭებს მშრალ ყამირიან და მთიან (ზღვის დონიდან 2300 მეტრამდე) სტეპებს, იშვიათად სახლობს აგროლანდშაფტებში. საქართველოში შემოდის მიმოფრენისას, იშვიათად ზამთრობს აღმოსავლეთ საქართველოში, აქ გვხვდება ზამთარში მომთაბარეობის დროსაც.
დამოკიდებულია თრიების (მთავარი საკვების) რაოდენობის ცვალებადობაზე, მათი ნაკლებობის შემთხვევაში საკვებად იყენებს ფრინველებს. ჭამს მძორსაც. მღრღნელებს ხშირად მათთავე სოროსთან ყარაულობს. მათი განადგურებით სარგებლობა მოაქვს სოფლის მეურნეობისათვის.
ქმნის მუდმივ წყვილებს (ერთ-ერთი წყვილის სიკვდილამდე). ბუდობს ძირითადად ბექობებზე, ყორღანებზე, ცალკეულ ხეებზე, მაღალი ძაბვის გადამცემ ბოძებზე. ბუდეს აკეთებს დიდი ტოტებიდაგან, იგი დიამეტრსა და სიმაღლეში 1–2 მეტრს აღწევს, გამოიყენება მრავალი წლის მანძილზე. კვერცხდების ვადები გაგრძელებულია. დებს 2–3 (5-მდე) კვერცხს. ინკუბაცია 38–45 დღე-ღამე გრძელდება. კრუხობს ძირითადად დედალი. მართვეები 6–11 კვირაში ტოვებენ ბუდეს; წლევანდულები ფართოდ მომთაბარეობენ ჩრდილოეთით ტყის ზონამდე. ტყვეობაში ცუდად მრავლდება.
მრავალი ფრინველი იღუპება მიგრაციის დროს (ვარაუდობენ, რომ ზამთრობის ადგილებიდან ყოველწლიურად პოპულაციის მხოლოდ მეხუთედი ბრუნდება). მისი ადგილსამყოფელი მნიშვნელოვნად შეიცვალა ადამიანის სამეურნეო საქმიანობის გამო (მავნე მღრღნელებთან ბრძოლა, ყამირი მიწების ათვისება და სხვ.). მავნებლებიდან რეგისტრირებულია ერთი სახეობის ნემატოდა და ერთიც — აკანთოცეფალა. სიცოცხლის რეკორდული მაჩვენებელია 41 წელი (ტყვეობაში). ჰყავთ ზოოპარკებში. რაოდენობა თანდათან კლებულობს. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნისხაში, შესული იყო საქართველოს სსრ „წითელ წიგნშიც“.
სქოლიო
კატეგორია:არწივი
ენ არჩერი
ენ არჩერი (Anne Archer დაიბადა 1947 წლის 24 აგვისტო. ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია,) - ამერიკელი მსახიობი. იგი ნომინირებული იყო ოსკარის პრემიაზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალისთვის 1987 წლის ფილმისთვის Fatal Attraction. გარდა ამისა, მის სხვა ფილმებში შედის Paradise Alley (1978), Raise the Titanic (1980), Patriot Games (1992), Short Cuts (1993), Clear and Present Danger (1994), და Lullaby (2014).
სცენაზე მან ითამაშა ქალბატონ რობინსონის როლი 2001 წელს The Graduate - West End- ის წარმოება და ჯეინ ფონდას როლი ფილმში The Trial of Jane Fonda 2014 წლის Edinburgh Festival Fringe-ზე.
ადრეული ცხოვრება
არჩერი დაიბადა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია, მსახიობთა ჯონ არჩერისა და მარჯორი ლორდის ოჯახში. მან დაამთავრა Pitzer College კლერმონტში, კალიფორნია, 1968 წელს.
კარიერა
ენ არჩერმა კარიერა დაიწყო კლერმონტის კოლეჯის დამთავრების შემდეგ. იგი გამოჩნდა, როგორც რამონა,  Ramona Pageant  -ში ჰემეტში, კალიფორნია, სანამ ნიუ იორკში გადავიდოდა. 1970-იან წლებში იგი გამოჩნდა სატელევიზიო სერიალებში, მათ შორის Hawaii Five-O, The Mod Squad, Ironside და Little House on Prairie. იგი ასევე იყო მონაწილე, მოკლევადიანი ABC სიტკომის Bob & Carol & Ted & Alice 1973 წელს. მას შეარქვეს მის  ოქროს გლობუსს1971 წელს. მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი იყო 1972 წელს კომედია The Honkers, რომელშიც მონაწილეობდნენ ჯეიმზ კობურნი და ლოიზ ნეტლტონი. მოგვიანებით მას ჰქონდა მეორეხარისხოვანი როლები ფილმებში „ ჩემი რეზერვაციის გაუქმება“ (1972), „ყველა ამერიკელი ბიჭი“ (1973) და „ტრეკდაუნი“ (1976). 1976 წელს მან ქალის მთავარი როლი შეასრულა დრამატულ ფილმში „ მაშველები “, რომელშიც სემ ელიოტთან ერთად მონაწილეობდა. მან 1978 წელს მონაწილეობა მიიღო ლოის ლეინის როლისთვის მოსმენაში სუპერგმირის ფილმში "სუპერმენი", როლი საბოლოოდ მიენიჭა მარგო კიდერს. არჩერი განაგრძობდა მონაწილეობას მხატვრულ ფილმებში, მათ შორის კარგი ბიჭები ატარებენ შავს (1978), რომელშიც მონაწილეობენ ჩაკ ნორისი, ასევე, სამოთხის ხეივანი (1978) სილვესტერ სტალონესთან და Hero at Large  (1980), ჯონ რიტერთან ერთად.
1980-იანი წლების დასაწყისში არჩერი გამოჩნდა რამდენიმე პატარა ფილმსა და სატელევიზიო ფილმში. 1983 წელს იგი ტელევიზიაში გადავიდა მოკლევადიანი NBC დრამატულ სერიალში The Family Tree წამყვანი როლით, განქორწინებული ქალის როლით და სამი შვილით. 1985 წელს იგი შეუერთდა CBS პრაიმ-ტაიმის სერიალ Falcon Crest- ის მსახიობებს, ერთი წლის განმავლობაში თამაშობდა მანიპულაციურ ბიზნესმენ კასანდრა უაილდერს. 1987 წელს მან ითამაშა მაიკლ დუგლასთან და გლენ კლოუზის გვერდით ფსიქოლოგიურ ტრილერულ ფილმში Fatal Attraction. ფილმმა სალაროებში დიდი წარმატება მოიპოვა და არჩერი ნომინირებული იყო BAFTA, Golden Globe და Academy Award-ზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალისთვის და ბეთ გალაჰერის როლისთვის. 1990 წელს მას ჰქონდა მთავარი როლები სამ ფილმში: Love at Large, ასევე Tom Berenger, Narrow Margin, and Eminent Domain. 1993 წელს მან ითამაშა მადონასთან და ვილემ დაფოსთან ერთად ეროტიული ტრილერი Body of Evidence-ში. იმავე წელს, მან ითამაშა რობერტ ალტმანის ანსამბლში კომედიურ-დრამატულ ფილმში ” Short Cuts”, მიიღო სპეციალური ოქროს გლობუსის პრემია და ვენეციის კინოფესტივალის სპეციალური ვოლპის თასი.
2000 წელს არჩერმა ითამაშა საომარ ფილმში "ჩართულობის წესები" და სამოქმედო ფილმი "ომის ხელოვნება". მის სხვა მნიშვნელოვან ფილმებში შედის ფილმი " Man of the House" (2005) ტომი ლი ჯონსთან ერთად, "Ghosts of Girlfriends Past" (2009, ასევე იყო მისი ყოფილი Fatal Attraction როლის შემსრულებელი მაიკლ დუგლასი, თუმცა მათ ერთად არ ჰქონდათ სცენები) და Lullaby (2014). 2001 წელს არჩერმა განასახიერა ქალბატონი რობინსონი Gielgud Theatre- ში, The Westdu- ს The Graduate- ის წარმოებაში. ასევე 2000-იან წლებში ჰქონდა განმეორებადი როლები რამდენიმე სატელევიზიო შოუში, როგორიცაა Boston Public, It's Always Sunny in Philadelphia, და Ghost Whisperer.. 2008 წლიდან 2009 წლამდე მან ითამაშა მოკლემეტრაჟიან კომედიურ დრამაში "პრივილეგირებული".
ლიტერატურა
Inner Guidance: Our Divine Birthright - by Anne Archer - at goodreads.com
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
თენგიზ გოგიჩაშვილი
თენგიზ გოგიჩაშვილი (დ. 25 ივნისი, 1965, ქარელი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
1991 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ქარელში დაბადებულები
იან ვან ეიკი
იან ვან ეიკი (Jan van Eyck; დ. 1385 ან 1390, მაასეიკი, ბელგია — გ. 9 ივლისი, 1441, ბრიუგე, ბელგია) — ფლამანდიელი ფერმწერი. ითვლება ადრეული ჰოლანდიური ფერწერის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. ევროპული ფერწერის, კერძოდ ადრეული ჩრდილოეთის რენესანსის ეპოქის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელი. რელიგიურ სიუჟეტებზე შექმნილი ასზე მეტი ფერწერული ნამუშევრის ავტორი. ცნობილია, როგორც პორტრეტის დიდოსტატი. ფლამანდიელი ფერმწერის ჰუბერტ ვან ეიკის (1370–1426) უმცროსი ძმა.
ბიოგრაფია
მისი დაბადების თარიღისა და ადგილის შესახებ დადასტურებულ და დოკუმენტურად დამოწმებულ მონაცემებს მრავალი მცდელობის მიუხედავად დღემდე ვერ მიაკვლიეს. ითვლება, რომ იგი 1385–1390 წლებს შორის პერიოდში, გენკთან და მაასტრიხტთან ახლოს მდებარე, ამჟამინდელი ბელგიის ხუთი ფლამანდიური პროვინციიდან ერთ-ერთში, კერძოდ აღმოსავლეთ ფლანდრიის ლიმბურგის პროვინციის ქალაქ მაასეიკში (Maaseik) დაიბადა.
იზრდებოდა ძმებთან — ჰუბერტთან და ლამბერთან და დასთან — მარგარეტთან ერთად. იანის უფროსი ძმის — ჰუბერტ ვან ეიკის სახელთან დაკავშირებითაც ბევრი რამ, ასევე გაურკვეველი და საკამათო რჩება. მკვლევართა ნაწილი მიიჩნევს, რომ იანი სწორედ ჰუბერტმა აზიარა ფერწერას და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მისი დაოსტატების საქმეში. არსებობს ვერსია, რომ გარკვეული პერიოდი ისინი ერთად და საკმაოდ ნაყოფიერადაც მუშაობდნენ. სხვა ვერსიის მიხედვით ჰუბერტ ვან ეიკს არავითარი შეხება ძმის შემოქმედებით ცხოვრებასთან არ ჰქონია. ამდენად, დღეისათვის არსებული წყაროების ბუნდოვანება და ურთიერთწინააღმდეგობრივი ხასიათი მნიშვნელოვნად ართულებს აღიარებული მხატვრის ცხოვრების ამ პერიოდის შესახებ წარმოდგენილი ისტორიული ფაქტების ნამდვილობის მეტ-ნაკლებად გამართული, სარწმუნო და მწყობრი სურათის გადმოცემის საქმეს.
მხატვრის პირველ ნამუშევრებს ჩვენამდე არ მოუღწევია. მიჩნეულია, რომ მისი, როგორც ფერმწერის მოღვაწეობა 1422 წლიდან იწყება. ამ პერიოდში იგი ბავარიის ჰერცოგის იოჰან III-ის (Johann III. Ohnegnade) სასახლის კარის მხატვარია და ჰააგაში ცხოვრობს. იმ დროის პირობებში ამგვარი სტატუსისა და მდგომარეობის მიღწევა მხოლოდ გამორჩეული ნიჭისა და ოსტატობის მქონე მხატვრებისთვის იყო შესაძლებელი. არსებობს მოსაზრება, რომ ამავე პერიოდში ახალგაზრდული ასაკის მიუხედავად მას უკვე საკუთარი სკოლა გააჩნდა, სადაც მისი მოწაფეები მუშაობდნენ.
1425 წლიდან იგი ბურგუნდიის ჰერცოგის ფილიპ კეთილის კარის მხატვარია. 1427 წელს მოგზაურობს ესპანეთში, ხოლო 1428–1429 წლებში — პორტუგალიაში. მისი ზოგიერთი სურათი ხელმოწერილია დევიზით „Als Ich Kan“ („როგორც შემიძლია“). მხატვრის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ და მნიშვნელოვან ნაწარმოებად ითვლება „გენტის საკურთხეველი“ (გენტის წმ. ბავონის ტაძრის პოლიპტიქი). საკურთხეველი შედგება სხვადასხვა ხასიათის ნამუშევრებისაგან. მათ შორის წარმოდგენილია მრავალფიგურიანი სცენა პეიზაჟით („კრავის თაყვანისცემა“), ვრცელი ინტერიერი ფანჯრის მიღმა ქალაქის ხედით („ხარება“), ადამისა და ევას ფიგურები, დონატორების პორტრეტები და სხვ. მის საუკეთესო ნამუშევრებად ითვლება აგრეთვე „კანცლერ როლენის ღვთისმშობელი“ (დაახლ. 1436, ლუვრი, პარიზი), „კანონიკ ვან დერ პალეს ღვთისმშობელი“ (1436, მუნიციპალიტეტის სამხატვრო გალერეა, ბრიუგე), ტრიპტიქი „ღვთისმშობელი ეკლესიაში“ (1437, დრეზდენის სურათების გალერეა). იან ვან ეიკი პირველ დიდ პორტრეტისტად ითვლება ევროპული ფერწერის ისტორიაში. მან შექმნა პორტრეტის ახალი ტიპი („ტიმოთე“, 1432, და „მამაკაცი წითელი ქუდით“, 1433, ეროვნული გალერეა, ლონდონი), მხატვრის ცოლის მარგატერ ვან ეიკის პორტრეტი (1939, მუნიციპალიტეტის ეროვნული გალერეა, ბრიუგე). მასვე ეკუთვნის „ცოლ-ქმრის არნოლფინების პორტრეტი“ (1434, ეროვნული გალერეა, ლონდონი).
რელიგიურ სიუჟეტებზე შესრულებული ნამუშევრების გარდა წყაროებში მოხსენიებულია მხატვრის საერო ხასიათის ნაწარმოებებიც. მხატვრისთვის თანაბრად საინტერესოა, როგორც ადამიანი, ასევე ადამიანის გარემომცველი სამყაროც. მის კომპოზიციებში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს პეიზაჟი, ინტერიერი და ნატურმორტი. ხელოვნებათმცოდნეების შეფასებით, მხატვრის ფერწერის ზედმიწევნით გულმოდგინე მანერა ხაზგასმით ავლენს მის ნამუშევრებში გამოსახული ყოველი საგნისა თუ დეტალის მშვენიერებას. იგი უმაღლესი დონის ოსტატობით გამოსახავს როგორც სივრცეს, შუქსა და ჰაერს, ასევე ბუნებას, საგნებს, უპირველეს ყოვლისა, ადამიანს.
იან ვან ეიკის ხელოვნება გამოირჩევა სამყაროს არსის კანონზომიერების ღრმა გაგებით, რაც ნაწარმოების გააზრებულ, მკაცრად განპირობებულ აგებაში გამოიხატება. მის მიერ დასახულმა შემოქმედებითმა ამოცანებმა წარმოშვა ახალი მხატვრული ხერხების მოთხოვნილება. ზეთის საღებავებით მუშაობის მისთვის დამახასიათებელი ორიგინალური სტილისა და ტექნიკიდან გამომდინარე, მას ხშირად იხსენიებენ, როგორც ზეთის საღებავებით ხატვის ტექნიკის გამომგონებელს.
მიუხედავად რელიგიურობისა, მისი ხელოვნება სინამდვილის მრავალფეროვნების ასახვის ახლებური, მკაფიოდ გამოხატული ნოვატორული მიდგომით ხასიათდება, რაც ერთგვარ საფუძველს უყრის რეალიზმის განვითარებას ევროპული ფერწერის ისტორიაში. მიიჩნევენ, რომ ევროპული დაზგური ფერწერის შექმნისა და მისი შემდგომი განვითარების თვალსაზრისით, იან ვან ეიკის შემოქმედებას გადამწყვეტი თუ არა, ერთ-ერთი უმთავრესი და განმსაზღვრელი როლი უკავია.
სქოლიო
კატეგორია:ფლამანდიელები კატეგორია:ფლამანდიელი მხატვრები კატეგორია:კატეგორია:დაბადებული 1380-იანები კატეგორია:გარდაცვლილი 1441
არჯევან-სარვანი
არჯევან-სარვანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფ. არჯევან-სარვანი, ჩოლმანი, გედაქლარი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ბარეთის ტბის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1700 მ., წალკიდან 15 კმ. სოფელში შემორჩენილია ღვთისმშობლის XI-XII საუკუნეების ეკლესია XI-XIII საუკუნეების მოხატულობითა და ლაპიდარული წარწერებით.
ისტორია
1829-1830 წლებში აქ დასახლებულმა სომხებმა და ბერძნებმა სოფელს უწოდეს ახალშენი. საბჭოთა პერიოდში მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1975 წლისთვის სოფელი შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში. 1979 წლისთვის რამდენიმე სხვა სოფელთან ერთად ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელსაც მოგვიანებით გამოეყო სოფელი თეჯისი.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბრაზილია 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრაზილიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ 6 ვერცხლისა და 6 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტერეკლა (ბაშკირეთი)
ტერეკლა (Тирәкле; Терекла) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 67 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზირგანი, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ზარნაშო
ზარნაშო (Bubo) — ფრინველების გვარი ბუსნაირთა რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბუების რიგის ყველაზე დიდი წარმომადგენელია ჩვეულებრივი ზარნაშო (Bubo bubo). მისი სხეულის სიგრძეა 65-80 სმ, ფრთების შლილი 175 სმ, წონა 2-3 კგ. დედალი მამალზე დიდია. ძირითადად მობინადრეა. გვხვდება მთასა და ბარში, ტყესა და უდაბნოში. იკვებება კურდღლებით, ფრინველებით, რითაც მცირეოდენი ზიანი მოაქვს, მაგრამ სასაგრებლოცაა — სპობს დიდძალ თაგვისებრ მღრღნელებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბუსნაირნი
Comitas saldanhae
Comitas saldanhae — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნიკოლა ივანოვი
ნიკოლა ივანოვი ( Никола Иванов Иванов ; დ. 2 მარტი, 1861 — გ. 10 სექტემბერი, 1940 ) — ბულგარელი მხედართმთავარი, ქვეითი ჯარის გენერალი, არმიის შტაბის უფროსი (1894-1896 . წწ.), ბულგარეთის ომის მინისტრი (1896-1899 წწ.). იგი მეთაურობდა ბულგარეთის მე-2 არმიას ბალკანეთის ომების დროს,  1913 წლის მარტში მონაწილეობა მიიღო ადრიანოპოლის აღებაში.
წარმოშობა და განათლება
ნიკოლა ივანოვი დაიბადა 1861 წლის 2 მარტს კალოფერში. სწავლობდა გაბროვოს „აპრილის გიმნაზიაში" და სტამბოლის „გალათა-სარაის“ სულთნის ლიცეუმში (1875-1877 წწ.). მოხალისედ წავიდა რუსეთ-თურქეთის ომში სლავი ხალხების გასანთავისუფლებლად, 1878 წელს   პლოვდივში დაინიშნა მოხალისეთა მეთაურად.  ერთი წლის შემდეგ დაამთავრა სოფიას სამხედრო სკოლა. 1879 წლის 10 მაისს (22 მაისი) მიენიჭა მეორე ლეიტენანტის წოდება, ერთი წლის შემდეგ დაინიშნა რუსეთის აღმოსავლეთ რუმელის მილიციაში, სადაც მსახურობდა 1-ლი და მე-2 პლოვდივის ქვეით რაზმებში. 1881 წლის 9 თებერვალს დააწინაურეს, მიიღო ლეიტენანტის წოდება. 1882-1885 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის გენერალური შტაბის ნიკოლაევის აკადემიაში.
სამხედრო კარიერა
ნიკოლა ივანოვი მონაწილეობდა ბულგარეთის გაერთიანებაში. 1885 წლის 9 სექტემბერს მიენიჭა კაპიტნის წოდება და დაინიშნა ტირნოვო-სეიმენას რაზმის შტაბის  უფროსად. 1885 წლის სერბეთ-ბულგარეთის ომის დროს  იყო დასავლეთ რაზმის ცენტრალური კოლონის უფროსი. მონაწილეობდა პიროტის ბრძოლაში 14– 15 ნოემბერს. ომის შემდეგ 1886 წელს დაინიშნა მთავარ ალექსანდრე ბატენბერგის ადიუტანტად, 1887 წლიდან იყო სამხედრო სამინისტროს სამშენებლო ინსპექციის განყოფილების უფროსი. მაიორი — 1887 წლის 1 აპრილიდან, 1888 წლიდან — მე-10 ქვეითი პოლკის მეთაური, 1889 წლიდან — მე-4 ბრიგადის შტაბის უფროსი, 1890 წლიდან —  მე-4 საკავალერიო პოლკის მეთაური. 1891 წლის 2 აგვისტოს მიენიჭა პოდპოლკოვნიკის წოდება, 1891-1894 წლებში  იყო არმიის უფროსის თანაშემწე და შტაბის უფროსი (1894 წლის 10 მაისი — 1896 წლის 29 ნოემბერი). პოლკოვნიკი (1895 წლის 12 აგვისტო), 1896 წლის 17 ნოემბერს დროებით დაინიშნა ომის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად (თავდაცვის სამინისტრო), 1896 წლის 29 ნოემბრიდან 1899 წლის 30 იანვრამდე იკავებდა ომის მინისტრის პოსტს კონსტანტინე სტოილოვის მთავრობაში. მან ხელი შეუწყო   ბულგარელი ოფიცრების დაბრუნებას რუსეთიდან, რომლებიც ბულგარეთის კრიზისის შემდეგ გაიქცნენ. 1899-1903 წლებში, ივანოვი პოლკოვნიკის რანგში  მეთაურობდა პრესლავის მე-4 ქვეით დივიზიას, ხოლო 1903-1907 წლებში — თრაკიის მე-2 ქვეით დივიზიას. 1900 წლის 15 ნოემბერს (27 ნოემბერს) მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება, 1907 წლიდან იყო მე-2 სამხედრო ინსპექციის რეგიონის უფროსი. 1912 წლის 2 აგვისტოს, ფერდინანდ I- ის მეფობის 25 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, დააწინაურეს უბოძეს  გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი   — ეს იყო პირველი შემთხვევა ბულგარეთის ისტორიაში, როდესაც არა რეზერვის ოფიცერი, არამედ აქტიური ოფიცერი  გახდა  გენერალ-ლეიტენანტი.
ბალკანეთის ომები
მარჯვნივ|მინი| გენერლის ივანოვის ხსოვნისადმი მიძღვნილი მემორიალური დაფა [[სოფია ში, ნიკოლაი პავლოვიჩის ქუჩა 6-ში.]] გენერალ-ლეიტენანტი ივანოვი მეთაურობდა მე-2 ბულგარეთის არმიას 1912 წლის სექტემბრიდან 1913 წლის ივლისამდე. ბალკანეთის პირველი ომის დროს მონაწილეობდა ადრიანოპოლის წარმატებულ ალყაში და აღებაში. ბალკანეთის მეორე ომის დროს იბრძოდა ბერძნული არმიის წინააღმდეგ 1913 წლის 16 ივნისიდან 17 ივლისამდე კუკუშ - გორნა-ჯუმაიას ხაზზე, 18 ივლისს დაინიშნა მთავარი შტაბის ოფიცრად. 1913 წლის ივლისიდან დატოვა თანამდებობა, 1913 წლის 7 აგვისტოს სამშვიდობო ხელშეკრულების დადების შემდეგ გადაიყვანეს რეზერვში. პირველი მსოფლიო ომის დროს დარჩა რეზერვში, დაკავებული იყო სოციალური  საქმიანობით და პუბლიცისტიკით. იკავებდა სოფიის რეზერვის ოფიცერთა საზოგადოების თავმჯდომარის თანამდებობას. იყო ქვეითთა გენერალი (1936 წლის 6 მაისი). გარდაიცვალა 1940 წლის 10 სექტემბერს სოფიაში.
სქოლიო
<references group="" responsive="1">
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1940 კატეგორია:ბულგარელი გენერლები კატეგორია:რუსეთ-თურქეთის ომის მონაწილეები (1877-1878) კატეგორია:ბალკანეთის ომის მონაწილეები კატეგორია:ბულგარეთის თავდაცვის მინისტრები
ჰეროსტრატე
ჰეროსტრატე (Ἡρόστρατος) — ქალაქ ეფესოს ახალგაზრდა მცხოვრები, რომელმაც საკუთარ ქალაქში 21 ივლისს, ძვ. წ. 356 წელს დაწვა არტემიდას ტაძარი – მსოფლიოს შვიდ საოცრებათაგან ერთ-ერთი, როგორც ეს მან შემდგომ წამებისას აღიარა, საკუთარი სახელის უკვდავსაყოფად. თუმცა, ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად, მან დაწვა არა შვიდ საოცრებათგან ერთ-ერთი ტაძარი, არამედ ხის ნაგებობა, რომლის ადგილასაც აიგო არტემიდას ტაძარი ხანძრის შემდეგ.
ითვლება, რომ ჰეროსტრატე მისი ნამდვილი სახელი არაა, არამედ ქალაქელების მიერ შერქმეული მეტსახელი, რადგანაც მისი სახელის ხსენება ეკრძალებოდა ყველას და სიკვდილით ისჯებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძნები
კვედლინბურგი
კვედლინბურგი (Quedlinburg ) — ქალაქი გერმანიაში. მდებარეობს ჰარცის მთების ჩრდილოეთით, საქსონია-ანჰალტის მხარეში. 1994 წელს, XIII საუკუნის მოედანი და ქალაქის ძველი ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 23 220 ადამიანს.
კვედლინბურგი X საუკუნეში დაარსდა და თავის სილამაზით, სულ მალე მოიპოვა გერმანიის იმპერატორების კეთილგანწყობა, რისი წყალობითაც, განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია. გამორჩეულია ქალაქის არქიტექტურა, სასახლეების დიდი ნაწილი რომანულ არქიტექტურულ სტილშია ნაგები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კუბური მეტრი
thumb|1 კუბური მეტრი [[ბეტონი (რაც მსოფლიოში ერთ სულ მოსახლეზე ბეტონის წლიური წარმოების ტოლია)]] კუბური მეტრი (აღნიშვნა: ', ') — მოცულობის (წარმოებული) ერთეული SI სისტემაში. 1 კუბური მეტრი არის კუბის მოცულობა, რომლის გვერდი 1 მეტრია.
გადაყვანა სხვა ერთეულებში
1 კუბური მეტრი ექვივალენტურია:
1 კუბურ მეტრი წყალი მაქსიმალური სიმკვრივის ტემპერატურაზე (3.98 °C) და სტანდარტულ ატმოსფერულ წნევაზე (101.325 kPa) 1000 კგ (ანუ 1 ტონა) მასა აქვს. 0 °C ტემპერატურაზე კი 999.972 კილოგრამი.
სქოლიო
კატეგორია:სი სისტემის ერთეულები კატეგორია:მოცულობის საზომი ერთეულები
ბრაზილია 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრაზილიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 10 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
The Sandman
The Sandman (სენდმენი; სიტყვა-სიტყვით „ქვიშის კაცი“) — ამერიკული კომიქსების სერია, რომელიც დაწერა ნილ გეიმანმა და გამოსცა DC Comics-მა. მის არტისტებს შორის არიან სემ კითი, მაიკ დრინგენბერგი, ჯილ ტომფსონი, შონ მაკმანუსი, მარკ ჰემპელი, ბრაიან ტალბოტი და მაიკლ ზული. კომიქსის ორიგინალი სერია 75 ნომრისგან შედგება და ის 1989 წლის იანვრიდან 1996 წლის მარტამდე გამოიცემოდა. 47-ე ნომრიდან დაწყებული, კომიქსს DC-ს საკუთრებაში მყოფი Vertigo Comics გამოსცემდა.
სენდმენის მთავარი პერსონაჟია სიზმარი (Dream), რომელსაც ასევე მორფეუსსა და სხვა სახელებს უწოდებენ. ის შვიდი უსასრულოდან ერთ-ერთია. სხვა უსასრულონი არიან სვე (Destiny), სიკვდილი (Death), სურვილი (Desire), სასოწარკვეთა (Despair), სიგიჟე (Delirium) და სპობა (Destruction; რომელსაც ასევე „უძღებად“ მოიხსენიებენ). სერიას ახასიათებს გეიმანისთვის საფირმო მეტაფიზიკური არსებების ანთროპომორფული პერსონიფიკაციის გამოყენება, პარალელურად კი მითოლოგიისა და ისტორიის გაერთიანება საშინელებათა ჟანრის ელემენტებით DC Universe-ის ფარგლებში.
აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ (Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы, Азәрбајҹан ССР) — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი ბაქო.
შეიქმნა 1920 წლის 28 აპრილს. სსრკ-ის შექმნის შემდეგ შევიდა მის შემადგენლობაში როგორც მოკავშირე რესპუბლიკა. 1922 წლის 12 მარტიდან შედიოდა ამიერკავკასიის ფედერაციაში, ხოლო 1936 წლის 5 დეკემბერს უშუალოდ შევიდა სსრკ-ს შემადგენლობაში.
მდებარეობდა სსრკ სამხრეთი ნაწილის, ამიერკავკასიის აღმოსავლეთში. ესაზღვრებოდა რუსეთის სფსრ, საქართველოს სსრ, სომხეთის სსრ, თურქეთი და ირანი. ფართობი 86,6 ათ. კმ². მოსახლეობა 5042 ათ. კაცი (1969). დედაქალაქი ბაქო. აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკას ფართობის მიხედვით IX და მოსახლეობის მიხედვით VI ადგილი ეჭირა მოკავშირე რესპუბლიკათა შორის.
აზერბაიჯანის სსრ-ში შედიოდა ერთი ავტონომიური რესპუბლიკა (ნახიჩევანი), ერთი ავტონომიური ოლქი (მთიანი ყარაბაღი). რესპუბლიკა იყოფოდა 60 რაიონად, რომელშიც იყო 57 ქალაქი და 119 დაბა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 45-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მინსკის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა კიევის „დინამო“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 26 მარტს და დასრულდა 19 ნოემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
1982 კატეგორია:1982 წელი ფეხბურთში
აქენდა
აქენდა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, წინწყაროს თემში.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პეპ გვარდიოლა
ჟოზეპ „პეპ“ გვარდიოლა ი სალა (Josep Guardiola i Sala ; დ. 18 იანვარი, 1971) — ესპანელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. თამაშობდა ჩამშლელ ნახევარმცველად. კარიერის უდიდესი ნაწილი „ბარსელონაში“ აქვს გატარებული. გვარდიოლა შედიოდა იოჰან კრუიფის „ოცნების გუნდში“, რომელმაც „ბარსელონას“ თავისი პირველი ჩემპიონთა ლიგის ტიტული მოაპოვებინა. ასევე, გვარდიოლა თამაშობდა „ბრეშაში“, „რომაში“, „ალ-აჰლისა“ და დორადოს „დე სინალოაში“. ამჟამად ინგლისური „მანჩესტერ სიტის“ მთავარი მწვრთნელია. საყოველთაოდ აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფეხბურთის მწვრთნელად. არის რეკორდსმენი ლა ლიგაში, ბუნდესლიგასა და პრემიერ ლიგაში ზედიზედ მოგებული თამაშების რაოდენობის მხრივ.
მან 47 მატჩი ჩაატარა ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში. მონაწილეობდა 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატსა და 2000 წლის ევროპის ჩემპიონატზე.
„ბარსელონას“ პირველ გუნდს სათავეში 2008 წელს ჩაუდგა და პირველივე სეზონში კლუბს ლა ლიგა, კოპა დელ რეი და უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა მოაგებინა. იგი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მწვრთნელი, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგა მოიგო. 2011 წელს, მას შემდეგ, რაც კლუბს ლა ლიგა და ჩემპიონთა ლიგა კიდევ ერთხელ მოაგებინა, გვარდიოლა კატალონიის პარლამენტის ოქროს მედლით დაჯილდოვდა. იმავე წელს იგი ფიფას მსოფლიოს საუკეთესო მწვრთნელადაც დასახელდა. მან „ბარსელონაში“ ოთხწლიანი სამწვრთნელო მოღვაწეობა 2012 წელს დაასრულა 14 მოგებული ტიტულით, რაც საკლუბო რეკორდია.
საკლუბო
ბარსელონა:(15)
სამწვრთნელო
ბარსელონა:(14)
ბაიერნი მიუნხენი:(7)
მანჩესტერ სიტი:(12)
ტაშლიკული (მელეუზის რაიონი)
ტაშლიკული (Ташлыкүл; Ташлыкуль) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 141 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 6 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (92%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
მოლდოვა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მოლდოვამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ერთი მედლის მოპოვება შეძლეს. ქვეყნის მედროშე იყო ნიკოლაი ჩებანი, რომელიც იმ პერიოდისთვის 22 წლის იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:მოლდოვა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვალენტინიანე I
thumb|ვალენტინიანე მედალიონზე ფლავიუს ვალენტინიანე I (FLAVIVS VALENTINIANVS; დ. 321 — გ. 17 ნოემბერი, 375) — რომის იმპერატორი 364–375 წლებში.
დაიბადა 321 წელს პანონიის ქალაქ ციბალეში  ბრიტანეთის მომავალი კომიტის, ტრიბუნისა და პროტექტორის გრაციანე უფროსის ოჯახში. ვალენტინიანეს, ისევე, როგორც მის ძმას ვალენტს, არ მიუღია არანაირი განათლება.
სქოლიო
კატეგორია:რომის იმპერატორები კატეგორია:ვალენტინიანუსების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 321 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 375
თანამედროვე აზრი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
სარანგანის ყურე
სარანგანის ყურე ― ყურე მინდანაოს სამხრეთ ბოლოში, ფილიპინებში. მიეკუთვნება წყნარი ოკეანის წყალსატევს, სულავესის ზღვას. ყურის თავში ფილიპინების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი და პორტი, გენერალ-სანტოსი, მდებარეობს. ყურე ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული წყალსატევია ფილიპინების მასშტაბით და ხშირად საზღვაო ინციდენტების ადგილს წარმოადგენს. 1992 წელს შექმნილ სარანგანის პროვინციას სახელი ყურის მიხედვით ეწოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების ყურეები
Comitas stolida
Comitas stolida — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი
მუზეუმის ისტორია
სახლი, რომელშიც განთავსებულია ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი, 1979 წელს გამოჩენილი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, დ. ა. კუნაევის სპეციალური დავალებით აშენდა.
ეს ადგილი შედის ქალაქ ალმათის სამუზეუმო ასოციაციაში (ალმათის ისტორიის მუზეუმი, ხალხური მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმი, კუნაევის მემორიალური მუზეუმი, მუკანოვის და მუსრეპოვის მემორიალური მუზეუმები). მუზეუმი გახდა ტლენდიევის მუსიკალური მემკვიდრეობის პოპულარიზაციის ადგილი.
მუზეუმის ექსპოზიცია
მემორიალური სახლ-მუზეუმის ექსპოზიცია წარმოდგენილია ხელნაწერი პარტიტურებით, ანტიკვარული პიანინოთი, რომელიც კომპოზიტორს დედამ აჩუქა და ცნობილი „დარიგა დომბირა“, რომელიც მის შემოქმედებაში ნამდვილ შთაგონებად იქცა. მუზეუმის მთავარი ღირებულება ის ნივთებია, რომლებიც ნურგის ტლენდიევმა სიცოცხლეშივე გამოიყენა. ბინაში შემორჩენილია ზარდახშა, მაგიდა, რომელზეც წერდა თავის ნაწარმოებებს, ოჯახის წევრების ფოტოები და მრავალი სხვა.
ბინაში შენარჩუნებულია და შექმნილია ატმოსფერო, რომელიც არსებობდა კომპოზიტორის სიცოცხლეში. მუზეუმის ექსპოზიცია განთავსებულია საცხოვრებელი კორპუსის 4 ოთახში და განლაგებულია ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით - სადარბაზო, მისაღები, სამუშაო ოთახი, სამზარეულო და დასასვენებელი ოთახი :
დერეფანში ტლენდიევის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის ამსახველი ექსპოზიციაა წარმოდგენილი, მისაღებ ოთახში — შემოქმედებისა და სანაცნობო წრის, სამუშაო ოთახში — მუსიკალური მემკვიდრეობაა, სამზარეულოში — საოჯახო ფოტოები, დასასვენებელ ოთახში კი — საჩუქრები და სუვენირები.
მუზეუმმა შეაგროვა ყველა მნიშვნელოვანი ფაქტი ბრწყივალე, ორიგინალური კომპოზიტორის ცხოვრებიდან, რომლის ცხოვრების გზა განისაზღვრა ჟუბანოვთან შეხვედრით. ნ.ტლენდიევმა ახმეტ ჟუბანოვი თავის პირველ და მთავარ მასწავლებლად მიიჩნია: „ჟუბანოვმა ყველაფერი მასწავლა: ხალხური და კლასიკური მუსიკის სიყვარული და გაგება, მასწავლა მუშაობა და სიხარულის პოვნა შემოქმედებაში, მასწავლა ცხოვრების სიყვარული ყველა მისი გამოვლინებით. მე მისი მმართებს ის, რაც გავხდი“. შემთხვევითი არ არის, რომ ახმეტ ჟუბანოვმა ახალბედა მუსიკოს ნურგისს თავისი დომბრა აჩუქა, როგორც საუკეთესო მოსწავლეს. ექსპოზიციაზე წარმოდგენილია ძალიან ღირებული ექსპონატები: შემორჩენილია მისი შვილების ნივთები, ყაზახი ხალხის ეთნოგრაფიის საგნები. ის არის 500-ზე მეტი მუსიკალური ნაწარმოების ავტორი სხვადასხვა ჟანრში: სიმღერები, კიუი (ყაზახური ტრადიციული ინტრუმენტული პიესა) რომანსები, უვერტიურები, ლექსები, კანტატები, ოპერა, ბალეტი და ა.შ. ამას ადასტურებს პარტიტურები, მუსიკალური ხელნაწერები მისი ნაწარმოებებით. ნურგის ტლენდიევმა ყველა მოხიბლა თავისი ვირტუოზული დაკვრით დომბრაზე. რესპუბლიკის მუსიკალური მემკვიდრეობის ოქროს ფონდში შედის მისი კიუი „Аққу“, „Аңсау“, „Арман“, „Ата толғауы“, „Әлқисса“, „Қорқыт туралы аңыз“, „Көш керуені“, „Махамбет“, „Фараби сазы“. წამყვანი ვოკალისტების რეპერტუარი მოიცავს კომპოზიტორის სიმღერებსა და რომანსებს. მან დატოვა 40-ზე მეტი რომანსი და სიმღერა, მათ შორის „Жан Сауле“, „Сарыжайляу“, „Алатау“, „Ақжайық“, „Ақ құсым“, „Өз елім“ და სხვა. მუზეუმის დამთვალიერებლებს შეუძლიათ ნახონ: სამკერდე ატრიბუტები (ორდენები და მედლები), რომლითაც დაჯილდოვდა ნ. ტლენდიევი.
მუზეუმს მემორიალურ ხასიათს ანიჭებს კომპოზიტორისა და მისი ოჯახის პირადი ნივთები.
2020 წელს მუზეუმში ჩატარდა რეექსპოზიცია, რომლის დროსაც განახლდა ვიტრინები, დამონტაჟდა თანამედროვე მულტიმედიური ტექნოლოგიები.
2021 წლის მაისში მუზეუმმა მონაწილეობა მიიღო ალმათში „მუზეუმების ღამის“ ღონისძიებაში. ღონისძიება ონლაინ რეჟიმში გაიმართა.
გალაქტიკა
thumb|300px|NGC 4414 - ტიპური სპირალური გალაქტიკა [[ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედში. მისი დიამეტრი, დაახლოებით, 55 000 სინათლის წელიწადია და დედამიწიდან 60 მილიონი სინათლის წლითაა დაშორებული.]]
გალაქტიკა — გრავიტაციულად დაკავშირებული მატერიის მასიური სისტემა, რომელიც შეიცავს ვარსკვლავებს, ვარსკვლავურ ნარჩენებს, გაზისა და მტვრის ვარსკვლავთშორის სივრცესა და ბნელ მატერიას — მნიშვნელოვან, მაგრამ თითქმის უცნობ კომპონენტს. სიტყვა გალაქტიკა ბერძნულიდანაა წარმოებული „γαλαξίας“ (იკითხება გალაქსია) და ნიშნავს „რძიანს“. ამიტომაც ინგლისურად ჩვენს გალაქტიკას „რძიან გზას“ უწოდებენ, ხოლო ქართულში მას, ძირითადად, „ირმის ნახტომად“ მოიხსენიებენ. გალაქტიკების მრავალფეროვნება იწყება ჯუჯებით, რომლებიც 10 მილიონამდე (107) ვარსკვლავს შეიცავს, და მთავრდება გიგანტებით, რომელთა შემადგენლობაში 100 ტრილიონი (1014) ვარსკვლავი შედის. თითოეული ვარსკვლავი საკუთარი გალაქტიკის მასის ცენტრის ირგვლის მოძრაობს.
გალაქტიკები პლანეტების, ვარსკვლავების, ვარსკვლავთგროვებისა და გარკვეული ტიპის ვარსკვლავთშორისი ღრუბლების სხვადასხვა რაოდენობას შეიცავს. ამ ობიექტებს შორის არის კოსმოსური სხივების, გაზისა და მტვრის მეჩხერი ვარსკვლავთშორისი სივრცე. უმეტეს გალაქტიკათა ცენტრში ზემასიური შავი ხვრელი ბინადრობს. თანამედროვე მოსაზრების მიხედვით, ზემასიური შავი ხვრელი გალაქტიკის აქტიური ბირთვის ძირითადი მომმარაგებელია. ცნობილია, რომ „ირმის ნახტომი“ სულ ცოტა ერთ ასეთ ობიექტს შეიცავს.
ისტორიულად, გალაქტიკები კატეგორიებად იყო დაყოფილი მათი ხილული ფორმების მიხედვით, რომელსაც ჩვეულებრივ ვიზუალურ მორფოლოგიას უწოდებენ. გავრცელებული ფორმა არის ელიფსური გალაქტიკა, რომელსაც ელიფსის ფორმის სინათლის მოხაზულობა აქვს. სპირალური გალაქტიკები დისკოს ფორმისაა მტვრიანი, მრუდე მკლავებით. უჩვეულო ფორმისა და უსწორომასწორო გალაქტკებს არაწესიერი გალაქტიკები ეწოდება და ჩვეულებრივ წარმოიქმნება მეზობელი გალაქტიკების გრავიტაციული მიზიდულობის შეწყვეტით. ასეთი ურთიერთქმედება ერთმანეთთან ახლოს მდებარე გალაქტიკებს შორის, რომელიც საბოლოოდ შეჯახებით მთავრდება, ზოგჯერ იწვევს ვარსკვლავების წარმოქმნის შესამჩნევად ზრდად შემთხვევებს.
ხილულ სამყაროში 170 მილიარდზე მეტი გალაქტიკაა. გალაქტიკათა უმეტესობის დიამეტრი 1000-დან 100 000 პარსეკამდეა და ერთმანეთისგან მილიონობით პარსეკის (ან მეგაპარსეკი) მანძილითაა დაშორებული. გალაქტიკათშორის სივრცეში (სივრცე გალაქტიკებს შორის) გათხელებული გაზია, რომლის საშუალო სიმჭიდროვე კუბურ მეტრზე ერთი ატომია. გალაქტიკათა უმეტესობა არც სრულიად შემთხვევითაა დალაგებული, არც სრულიად განსაზღვრული წყობათა ერთობლიობით, რომელსაც გალაქტიკათა ჯგუფები ან გროვები ეწოდება, რომელიც, მეორე მხრივ, უფრო დიდ ზეგროვებს წარმოქმნის. უდიდეს მასშტაბებზე ეს გაერთიანებები დალაგებულია ფილამენტებად და ქსოვილებად, რომლებიც გარშემორტყმულია უზარმაზარი ვოიდებით (სიცარიელით).
ეტიმოლოგია
სიტყვა „გალაქტიკა“ ბერძნულიდანაა წარმოებული ჩვენი გალაქტიკისთვის: „γαλαξίας“ („რძიანი“) ან kyklos ("წრე") galaktikos („რძიანი“). რასაკვირველია, ეს სახელი მისი გარეგნობის გამო შეერქვა. ბერძნულ მითოლოგიაში, მოკვდავი ქალისგან შეძენილი ვაჟი — ჩვილი ჰერაკლე ზევსმა მძინარე ჰერას მკერდზე მიუწვინა, რა დროსაც ჩვილმა მისი ღვთიური რძე დალია, რის შედეგადაც იგი უკვდავი გახდა. ჰერას მაშინ გამოეღვიძა, როდესაც ჰერაკლე მის ძუძუს წოვდა; ჰერა მიხვდა, რომ საკუთარი რძით ის უცნობ ბავშვს კვებავდა. მან ჩვილი სასწრაფოდ მოიშორა მკერდიდან, რა დროსაც მისი რძის შხეფები ღამის ცას შეესხა, რამაც ბუნდოვანი სინათლის ზოლები წარმოქმნა, რომელსაც „რძიანი გზა“ უწოდეს.
ასტრონომიულ ლიტერატურაში დიდ ასოზე დაწყებული სიტყვა „Galaxy“ ჩვენი გალაქტიკის, „ირმის ნახტომის“, აღსანიშნად გამოიყენება, რათა არ აგვერიოს სხვა მილიარდობით გალაქტიკაში. ინგლისური ტერმინი „Milky Way“ ჩოსერის ერთ მოთხრობას უკავშირდება:
"See yonder, lo, the Galaxyë Which men clepeth the Milky Wey, For hit is whyt." — ჯეფრი ჩოსერი. დიდების სახლი, 1380.
როცა უილიამ ჰერშელმა 1786 შექმნა ღრმა ციური სხეულების კატალოგი, მან გამოიყენა სახელი „სპირალური ნისლეული“ გარკვეული ობიექტებისთვის, როგორიცაა M31 (ანდრომედას გალაქტიკა). შემდეგ ეს აღიარებულ იქნა, როგორც ვარსკვლავების უზარმაზარი თავმოყრა, როცა ამ ობიექტებამდე ნამდვილი მანძილის დადგენა დააფასეს, შემდეგ ის მოიხსენიეს, როგორც კუნძულისებრი სამყაროები. თუმცა, იმ დროს სიტყვა „სამყაროს“ მნიშვნელობა ესმოდათ, როგორც არსებობის მთლიანობა, ამიტომ ეს გამოთქმა ხმარებიდან გამოვიდა და ამის ნაცვლად ამ ობიექტებს გალაქტიკები დაერქვა.
ნომენკლატურა
ათობით ათასი გალაქტიკა კატალოგშია შეტანილი. მხოლოდ მათმა მცირე რიცხვმა მიიღო განსაკუთრებული სახელი, როგორიცაა ანდრომედა, მაგელანის დიდი ნისლეული, მორევის გალაქტიკა და სომბრეროს გალაქტიკა. ასტრონომები რამდენიმე გარკვეულ კატალოგზე მუშაობენ: მესიეს კატალოგი, NGC (ახალი საერთო კატალოგი — New General Catalogue), IC (ინდექსკატალოგი — Index Catalogue), CGCG (გალაქტიკებისა და გალაქტიკების გროვების კატალოგი — Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies), MCG (გალაქტიკების მორფოლოგიური კატალოგი — Morphological Catalogue of Galaxies) და UGC (უფსალას გალაქტიკების საერთო კატალოგი). ყველა კარგად ნაცნობი გალაქტიკა ერთ ან მეტ კატალოგში ჩნდება, ოღონდ სხვადასხვა სახელებით. მაგალითად, „მესიე 109“ სპირალური სისტემაა, რომელსაც ნომერი 109 აქვს მესიეს კატალოგში. ასევე აქვს სხვა კოდებიც: NCG3992, UGC6937, CGCG 269-023, MCG +09-20-044 და PGC 37617.
მეცნიერებაში ყველაზე სწავლებად ობიექტებზე სახელების დარქმევა აუცილებელია, ყველაზე პატარებზეც კი. ბელგიელმა ასტროფიზიკოსმა ჯერარდ ბოდიფემ და კლასიკოსმა მიშელ ბერგერმა შექმნეს ახალი კატალოგი (CNG — Catalogue of Named Galaxies — სახელდარქმეული გალაქტიკების კატალოგი), რომელშიც კარგად ცნობილი ათასობით გალაქტიკა ლათინურადაა მოცემული მრავალმნიშვნელოვანი, თვალსაჩინო სახელებით ბინომიალურ ნომენკლატურასთან შეთანხმებით, რომელიც გამოიყენება სხვა მეცნიერებებში, როგორებიცაა ბიოლოგია, ანატომია, პალეონტოლოგია და ასტრონომიის სხვადასხვა დარგი, მაგალითად მარსის გეოგრაფია. ამის გაკეთების ერთ-ერთი არგუმენტი ისაა, რომ ეს მიმზიდველი ობიექტები უფრო მეტს იმსახურებს, ვიდრე რთულ და მოსაწყენ კოდებს. მაგალითად, ბოდიფემ და ბერგერმა არაფორმალური, თვალსაჩინო სახელი „Callimorphus Ursae Majoris“ დახურული გალაქტიკა „მესიე 109-ის“ აღსანიშნად, რომელიც დიდი დათვის (Ursa Major) თანავარსკვლავედში მდებარეობს.
დაკვირვებათა ისტორია
იმის გააზრება, რომ გალაქტიკაში ვცხოვრობთ და, ფაქტობრივად, რომ კიდევ მრავალი სხვა გალაქტიკაა სამყაროში, პარალელს ავლებს აღმოჩენებზე, რომლებიც „ირმის ნახტომსა“ და ღამის ცაზე არსებულ სხვა ნისლეულებზე გაკეთდა.
ირმის ნახტომი
ბერძენმა ფილოსოფოსმა დემოკრიტემ (ძვ.წ. 450-370) ივარაუდა, რომ ღამის ცაზე არსებული კაშკაშა რკალი, რომელსაც „რძიანი გზა“ ეწოდება, შეიძლება შორეულ ვარსკვლავებს შეიცავდეს. თუმცა, არისტოტელეს (ძვ.წ. 384-322) სჯეროდა, რომ „რძიანი გზის“ გამომწვევი მიზეზი იყო „ზოგიერთი ვარსკვლავის ცეცხლოვანი ღრმად ამოსუნთქვის აალება, რომლებიც უზარმაზარი, ურიცხვი და ერთმანეთთან ახლოს მყოფი იყო“ და რომ “აალება ატმოსფეროს ზედა ნაწილში ხდება - მსოფლიოს რეგიონში, რომელიც უწყვეტია ზეციური მოძრაობებით“. ნეოპლატონისტ ფილოსოფოსი ოლიმპიოდორ უმცროსი (495-570 ახ.წ.) მეცნიერულად კრიტიკულად უყურებდა ამ შეხედულებას. მისი თქმით, თუ „რძიანი გზა“ სუბლუნარული (მთვარესა და დედამიწას შორის მოთავსებული) იყო, მაშინ ის უნდა გამოჩენულიყო განსხვავებულად სხვადასხვა დროსა და ადგილიდან, და მას უნდა ჰქონოდა პარალაქსი, რომელიც სინამდვილეში არ აქვს. მისი შეხედულებით, „რძიანი გზა“ ღვთაებრივი იყო. ეს მოსაზრება მოგვიანებით ისლამურ სამყაროში ძალზე გავლენიანი გახდა.
„ირმის ნახტომის“ ფორმისა და მასში ჩვენი მზის ადგილმდებარეობის განსაზღვრა პირველად უილიამ ჰერშელმა სცადა 1785 წელს. მან დიდი სიზუსტითა და სიფრთილით დათვალა ვარსკვლავების რაოდენობა ცის სხვადასხვა რეგიონში. მან შექმნა გალაქტიკის ფორმის დიაგრამა, სადაც მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო.. დახვეწილი მიდგომით აკობ კაპტეინმა 1920 წელს მიიღო სურათი პატარა (დიამეტრი 15 კილოპარსეკი) ელიფსოიდური გალაქტიკისა, სადაც მზე ცენტრთან ახლოს იყო. განსხვავებული მეთოდი ჰარლოუ შაპლიმ გამოიყენა, რომელიც დაფუძნებული იყო სფერული გროვების დაკატალოგებაზე. ამან კი რადიკალურად განსხვავებული სურათი მიაღებინა: ბრტყელი დისკო დიამეტრით 70 კილოპარსეკი და მზე ცენტრიდან ძალიან შორს. ორივე ანალიზი შეცდა იმაში, რომ უგულებელყვეს სინათლის შთანთქმა ვარსკვლავთშორისი მტვრის მიერ, რომელიც გალაქტიკურ სიბრტყეზე მდებარეობს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც რობერტ იულიუს ტრამპლერმა გაზომა ეს ეფექტი 1930 წელს ღია გროვების შესწავლით, „ირმის ნახტომის“ თანამედროვე სურათი მივიღეთ.