cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პანამის არხი
მესამე წყვილი ჩამკეტების პროექტი
ნავარაუდევია, რომ ახალი ჩამკეტები მოქმედებაში 2015 წელს შევა. ამჟამინდელი ჩამკეტები, რომლებიც ამ დროისათვის 100 წლის იქნება და ამ დროს შესაძლებელი გახდება მათზე ინჟინრებმა აღდგენით-განმაახლებელი სამუშაოები ჩაატარონ. 2007 წლის თებერვალში, გაზეთ Popular Mechanics-ში გამოქვეყნდა სტატია, რომელიც აღწერდა არხის გეგმას და მთავარ აქცენტს აკეთებდა არხის გაფართოების პროექტის საინჟინრო ასპქეტებზე. ამავე საკითხზე, ამავე გაზეთში სტატია ასევე გამოქვეყნდა 2010 წლის თებერვალშიც.
2007 წლის 3 სექტემბერს, პანამის ქალაქ პარაისოში, ერთ-ერთ ბორცვზე ათასობით პანამელი შეიკრიბა, რათა თვალყური ედევნებინათ უზარმაზარი აფეთქებისთვის, რითაც გაფართოების პროგრამა დაიწყო. პროექტის პირველი ფაზის ფარგლებში მშრალად გაითხარა 218 მ სიგანის არხი, რომელმაც გაილარდის თხრილი წყნარო ოკეანის სანაპიროს დააკავშირა, ამოღებულ იქნა 47 მილიონი მ³ მიწა. 2012 წლის 30 ივნისს დასრულდა ბეტონის პირველი 30 მეტრიანი გამაძლიერებელი მონოლითის მშენებლობა. სულ უნდა აშენდეს 46 ასეთი მონოლითი, რომლებიც წყნაროკეანური მხარის ჩამკეტების კედლებს გაამაგრებს. 2012 წლის ივნისის დასაწყისში ცნობილი გახდა, რომ არხის გაფართოების პროგრამა დასრულდებოდა დაგეგმილზე 6 თვით გვიან, 2015 წლის აპრილში, ნაცვლად 2014 წლის ოქტომბრისა.
2009 წლის ივნისში ცნობილი გახდა, რომ ბელგიურმა საგამთხრელო კომპანია Jan De Nul-მა, კონტრაქტორებისგან შემდგარ კონსორციუმთან ერთად, რომელშიც შედიან ესპანური Sacyr Vallehermoso, იტალიური Impregilo და პანამური კომპანია Grupo Cusa, გაიმარჯვა ტენდერში და ააშენებს ექვს ახალ ჩამკეტს. კონტრაქტის პირობებით, მომდევნო რამდენიმე წელიწადში, ბელგიური კომპანია საგამთხრელო სამუშაოებში 100 მილიონ აშშ დოლარს დახარჯავს. ჩამკეტების ნახაზი ბელგიაში, ანტვერპენის პორტში არსებული ბერენდრეხტის ჩამკეტის ასლია, რომლის სიგანე 68 მეტრია, სიგრძე 500 მეტრი და ამ მაჩვენებლებით ის უდიდესი ჩამკეტია მსოფლიოში. აღნიშნული ჩამკეტი 1989 წელს აშენდა, სწორედ Jan De Nul-ის მიერ; კომპანიას დღემდე ჰყავს ის ინჟინრები და სპეციალისტები, რომლებიც მის მშენებლობაში იღებდნენ მონაწილეობას.
კონკურენტი სარკინიგზო ხაზი კოლუმბიაში
ჩინეთი აპირებს ააშენოს 220 კმ სიგრძის სარკინიგზო ხაზი კოლუმბიაში, წყნარი ოკეანისა და კარიბის ზღვის სანაპიროებს შორის.
კონკურენტი არხი ნიკარაგუაში
ნიკარაგუის პარლამენტმა დაამტკიცა გეგმა, რომლის მიხედვითაც ჰონგ-კონგურ კომპანიას უფლება მიეცა დააპროექტოს და ააშენოს არხი. შეთანხმების პირობებით, კომპანიას არხის მართვა-გამგებლობა მომდევნო 50 წლით გადაეცემა. ნიკარაგუის მთავრობა არხზე დიდ იმედებს ამყარებს და მიაჩნია, რომ იგი მნიშვნელოვნად გაზრდის ეკონომიკას, თუმცა ოპოზიცია შიშობს, რომ ეს გეგმა კრახით დასრულდება.
პანამის არხის საპატიო ლოცმანები
ბოლო ასი წლის მანძილზე, პანამის არხის სამმართველომ სულ რამდენიმე „პანამის არხის საპატიო ლოცმანი“ დანიშნა. მათგან ყველაზე უახლოეს წარსულში იყვნენ კომოდორი როლანდ ვარვიკი — კომპანია Cunard Line-ის ლაინერ RMS Queen Mary 2-ის ყოფილი კაპიტანი და იტალიური სამთავრობო სანავიგაციო კომპანია Italia Line-ის ხომალდ Senior Grade-ის ყოფილი კაპიტანი რაფაელე მინოტაურო.
სქოლიო
კატეგორია:პანამის არხი კატეგორია:პანამა კატეგორია:პანამის არხები
არტემ ბეროიანი
არტემ ბეროიანი (დ. 22 ივნისი, 1878, თბილისი — გ. იანვარი, 1963) — თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1934), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).
ბიოგრაფია
არტემ ბეროიანი დაიბადა თბილისში 1878 წლის 22 ივნისს. სამრევლო სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ლითონის სადნობ სახელოსნოში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ გადავიდა თბილისის რკინიგზის სახელოსნოში — დეპოში. პარალელურად მონაწილეობდა „ავჭალის“ აუდიტორიაში გამართულ წარმოდგენებში. 1898 წელს მონაწილეობა მიიღო ბაქოში მოწყობილ გაფიცვებში. 1899 წელს პირველად გამოვიდა ერთ-ერთ მთავარ როლში სპექტაკლში „მსხვერპლის ნაცვლად მსხვერპლი“. 1901 წელს მუშაობა დაიწყო სომხურ დრამატულ დასში. იგი საბჭოთა სომხური თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელია. 1924 წელს მისი თაოსნობით ერევანში დაარსდა „რევოლუციური თეატრი“.
1925 წლიდან გარდაცვალებამდე თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი იყო. ნათამაშები აქვს 400-ზე მეტი როლი, რომელთა შორის აღსანიშნავია: ზამბახოვი, ზიმზიმოვი, ფარსიღა (გ. სუნდუკიანის „ხათაბალა“, „პეპო“, „დაქცეული ოჯახი“), სატინი (მ. გორკის „ფსკერზე“), ანანია (გ. სუმბათაშვილის „ღალატი“), იაგო (უ. შექსპირის „ოტელო“), ფერდინანდი (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“), ნეზმანოვი (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), ბერესტი (ა. კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი“), ბაღდასარი (ვ. ფაფაზიანის „კლდე“), შტეფანი (ი. გალანის „სიყვარული გარიჟრაჟზე“) და სხვა.
1935 წელს ითამაშა ამო ბეკ-ნაზაროვის მიერ კინოსტუდია „არმენფილმში“ გადაღებულ პირველ ხმოვან მხატვრულ ფილმში „პეპო“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1878 კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სომეხი მსახიობები
მადლენ ბრესი
მადლენ ბრესი (ფრანგ. Madeleine Brès,  დაბ. ჟებლენი (Gebelin), დ. 25 ნოემბერი, 1842, ბუიარი —  გ. 30 ნოემბერი, 1921, მონტრუჟი) —  ფრანგი ექიმი; პირველი ფრანგი ქალი, რომელიც დოქტორის ხარისხის მფლობელი გახდა მედიცინის დარგში.
ბიოგრაფია
მადლენმა 1895 წლის 1 აპრილს  "სამედიცინო ქრონიკაში"  განაცხადა, რომ მისი ინტერესი მედიცინისადმი ადრეულ ბავშვობაში დაიწყო. მისი მამა  ხელოსანი გახლდათ,  რომელიც პერიოდულად მუშაობდა ნიმის საავადმყოფოში. პატარა გოგონა ხშირად თან ახლდა მამას. ნიმის საავადმყოფოში მის მიმართ განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა ერთი მონაზონი, რომელმაც ასწავლა მცენარეული ჩაის და ნახარშების მომზადება.
იაპონია
იაპონია (日本 ნიჰონ ), ოფიციალურად იაპონიის სახელმწიფო (日本国 ან ნიჰონ-კოკუ) — კუნძულოვანი სახელმწიფო აღმოსავლეთ აზიაში. მდებარეობს წყნარ ოკეანეში, იაპონიის ზღვის აღმოსავლეთ. იაპონიის ტერიტორიული წყლები ესაზღვრება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კორეასა და რუსეთის ფედერაციას. იაპონიის ორიგინალური სახელწოდების ზუსტი ქართული თარგმანია „მზის სამშობლო“.
იაპონია 6852 კუნძულისგან შემდგარი არქიპელაგია. იაპონიის ოთხი უდიდესი კუნძულია ჰონსიუ, ჰოკაიდო, კიუსიუ და სიკოკუ, რომლებიც ერთობლივად ქვეყნის ტერიტორიის 97 %–ს შეადგენენ. იაპონიის ლანდშაფტი მკაცრია, 4/5-ზე მეტი მთებს უკავია. გვხვდება ბევრი მოქმედი და მიძინებული ვულკანი. მთა ფუძი, რომლის სიმაღლე 3776 მეტრა, წარმოადგენს იაპონიის ყველაზე მაღალ მთასა და ერთ-ერთ მიძინებულ ვულკანს. ნალექებმა და ზოგადად, რბილმა ტემპერატურამ ქვეყნის უდიდეს ნაწილში წარმოქმნა აყვავებული მცენარეული საფარი და, მთიანი რელიეფისა და არასახარბიელო ნიადაგების მიუხედავად, შესაძლებელი გახადა სხვადასხვა მრავალფეროვანი კულტურების მოყვანა. მოსახლეობის მიხედვით იაპონიას მსოფლიოში მეათე ადგილი უკავია.
მადლენ ბრესი
ბიოგრაფია
მადლენი თორმეტი წლის იყო, როცა ჟებლენების ოჯახი პარიზში გაემგზავრა. იმდროინდელი ჩვეულებისამებრ, მადლენი საკმაოდ ახალგაზრდა, თხუთმეტი წლის ასაკში გაათხოვეს ტრამვაის კონდუქტორზე. მან მიიღო მეუღლის გვარი ბრესი.
იაპონია
იაპონიაში 127 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. დიდი ტოკიო, რომლის შემადგენლობაში შედის ასევე ქვეყნის დე ფაქტო დედაქაალაქი ტოკიო და მის ირგვლივ მდებარე რამდენიმე პრეფექტურა, სადაც 30 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს, დედამიწის უდიდესი ქალაქია.
მადლენ ბრესი
ბიოგრაფია
1866 წელს მადლენ ბრესმა მიმართა პარიზის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დეკანს, ჩარლზ ადოლფ ვურცს, თხოვნით, რომ მიეღოთ სასწავლებლად. დეკანი დათანხმდა იმ პირობით, რომ მადლენი ბაკალავრის ხარისხის მფლობელი გახდებოდა, რაც სამი წლის შემდეგ მოახერხა კიდეც. დიპლომის მისაღებად საჭირო იყო ქმრის თანხმობა, რადგან დაქორწინებული ქალები, მაშინდელი საფრანგეთის კანონმდებლობით, შეზღუდულები იყვნენ საკუთარ უფლებებში.
იაპონია
არქეოლოგიური გამოკვლევების საფუძველზე დადგენილია, რომ ადამიანებმა იაპოონიის ტერიტორია ათობით ათასი წლის განმავლობაში დაიკავეს. ტერმინი იაპონია პირველად მოხსენიებულია ჩ. წ. I საუკუნით დათარიღებულ ჩინურ ტექსტში. ადრეულ საუკუნეებში ჩინეთთან და კორეასთან კონტაქტმა მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეიტანა კუნძულებზე. მათ შორისაა: ჩინური დამწერლობის სისტემა, ბუდიზმი და მრავალი მხატვრული ფორმა კონტინენტიდან. ქვეყნის პოლიტიკური გაერთიანების პირველი ნაბიჯები დაახ. IV საუკუნის ბოოსა და V საუკუნის დასაწყისში გადაიდგა იამატოს მმართველობის პერიოდში. იაპონიის კონსტიტუციამ, რომელიც 1947 წელს მიიღეს, იაპონია უნიტარულ კონსტიტუციური მონარქიად გამოაცხადა, იმპერატორითა და არჩევითი პარლამენტით.
მადლენ ბრესი
ბიოგრაფია
იმ დროისთვის მადლენი 26 წლის იყო და სამი შვილი ჰყავდა. ბრესმა კვლავ წარუდგინა თავი დეკანს და განაცხადა, რომ ახლა სამედიცინო კურსზე მის მიღებისთვის არანაირი ბარიერი არ არსებობდა. მან ასევე აღნიშნა, რომ სამი უცხოელი ქალბატონი: ამერიკელი მერი პუტნამი, რუსი კეტრინ გონჩაროვი და ინგლისელი  ელიზაბეტ გარეტ ანდერსონი ეროვნულდ დონეზე აღიარებული ექვივალენტური დიპლომების მფლობელები იყვნენ.
მადლენ ბრესის მიღება სამედიცინო ფაკულტეტზე განსაკუთრებული მოვლენა იყო, რის  განსახორციელებლადაც მას დასჭირდა იმპერატრიცა ეუხენია დე მონტიხოს და სახალხო განათლების მინისტრს ვიქტორ დურუის მხარდაჭერა.
იაპონია
მსოფლიოს ერთ-ერთ წამყვან ეკონომიკურ ძალას, იაპონიას მსოფლიოში სიდიდით მეორე ეკონომიკა აქვს მთლიანი შიდა პროდუქტის მიხედვით და მესამე — მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით. გარდა ამისა, იაპონია არის ერთადერთი აზიური ქვეყანა დიდ შვიდეულში და გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრი. მიუხედავად იმისა, რომ იაპონიამ ოფიციალურად უარყო ომის წარმოების შესაძლებლობა, მას გააჩნია ძლიერი და თანამედროვე ჯარი, რომელიც გამოიყენება თავდაცვისა და სამშვიდობო ოპერაციებისათვის. ამომავალი მზის ქვეყანა არის განვითარებული სახელმწიფო ცხოვრების მაღალი სტანდარტით. იაპონელების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა მსოფლიოში ყველაზე გრძელია.
მადლენ ბრესი
ბიოგრაფია
საბოლოოდ, ბრესმა უარი თქვა საავადმყოფოში შემდგომ მუშაობაზე და გადაწყვიტა პედიატრი გამხდარიყო.
მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში, მადლენ ბრესი გახლდათ ჰიგიენის პროფესორი და ლექციებს ატარებდა პარიზის საბავშვო ბაღების დირექტორებისთვის. იგი ხელმძღვანელობდა ჟურნალს Women's and Children's Hygiene, იყო რამდენიმე წიგნის ავტორი ბავშვთა მოვლის შესახებ. შინაგან საქმეთა მინისტრის სახელით  გაემგზავრა შვეიცარიაში  ბაგა-ბაღის ორგანიზებისა და ფუნქციონირების შესასწავლად. 1893 წლის 28 მაისს პირველი პარიზის ბაგა-ბაღი გახსნა თეოფილ რუსელმა Rue Nollet-ზე, Batignolles-ის კვარტალში.
იაპონია
ეტიმოლოგია
border|140 პქ|მარცხნივ ქვეყნის ქართული სახელწოდება „იაპონია“ არის ეგზონიმი, რომელიც ქართულში რუსული ენის გავლენითაა დამკვიდრებული (თვითონ რუსული სიტყვა Япония გერმანული ენიდან მომდინარეობს - Japan), თუმცა ვოკალურად უფრო ფრანგულ Japon-ს ჰგავს.
მადლენ ბრესი
ბიოგრაფია
მადლენ ბრესი გარდაიცვალა სიღარიბეში 79 წლის ასაკში.
იაპონია
ეტიმოლოგია
იაპონელები საკუთარ ქვეყანას „ნიპონს“ ან „ნიჰონს“ უწოდებენ. ორივე ვარიანტი იწერება კანძის მეშვეობით — 日本. პირველი ვარიანტი ქვეყნის სახელწოდების ოფიციალური ფორმაა, სახელწოდება „ნიჰონ“ კი - უფრო სახალხო ტერმინია. თვითონ იაპონელები საკუთარ თავს უწოდებენ, ხოლო ენას —. სახელმწიფოს ოფიციალური სახელია.
სიტყვა „ნიჰონ“-ის პირდაპირი თარგმანი ნიშნავს „მზის სამშობლოს“, თუმცა უფრო გავრცელებულია სხვა თარგმანი - „ამომავალი მზის ქვეყანა“. ასე იხსენიებენ იაპონიას ჩინელები იაპონიის იმპერატორისა და ჩინური დინასტია სუისთან მიმოწერაში, რადგანაც იაპონია ჩინეთის აღმოსავლეთით მდებარეობს. მანამ, სანამ იაპონელებმა საკუთარ ქვეყანას „ნიჰონ“ უწოდეს, გავრცელებული იყო სახელწოდებები ვა (倭) ან ვაგოკუ (倭国).
მადლენ ბრესი
ხსოვნა
მადლენ ბრესის სახელს ატარებს მონპელიეს რამდენიმე სკოლა და ბაგა-ბაღი, ასევე გეოგრაფიული ობიექტები პერპინიანში და პლაიზირში, არგენტეს ჰოსპიტალური ცენტრის პავილიონი (ვალ-დ'უაზის განყოფილება), რომელიც გაიხსნა 2013 წელს.
იაპონია
გეოგრაფია
thumb|[[იაპონიის არქიპელაგის ტოპოგრაფიული რუკა]] იაპონია მდებარეობს აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ოხოტის ზღვა, აღმოსავლეთიდან — წყნარი ოკეანე, სამხრეთიდან — აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა, ხოლო დასავლეთიდან კორეის სრუტე და იაპონიის ზღვა. იაპონია, სულ, წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთაზიური სანაპიროს გასწვრივ მდებარე 6852 კუნძულისაგან შედგება. ქვეყანა, მის მიერ კონტროლირებადი ყველა კუნძულის ჩათვლით, მდებარეობს ჩრდილოეთ განედის 24 º და 46°-სა და აღმოსავლეთ გრძედის 122 º-სა და 146 °-ს შორის. ძირითადი კუნძულებია, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, ჰოკაიდო, ჰონსიუ, სიკოკუ და კიუსიუ. რიუკიუს კუნძულები, რომლებიც ოკინავას მოიცავს, კიუსიუს სამხრეთ ჯაჭვს წარმოადგენს. ერთად, მათ იაპონიის არქიპელაგის სახელითაც იცნობენ. ქვეყნის საერთო ფართობია 377 944 კმ².
ტერიტორიის დაახლოებით 73 % ტყიანი, მთიანი და სასოფლო-სამეურნეო თუ საცხოვრებელი მიზნებისათვის გამოუსადეგარია, შედეგად, საცხოვრებელ არეალს, რომელიც, ძირითადად, სანაპირო ზოლში მდებარე დაბლობებს მოიცავს, მოსახლეობის უაღრესად მაღალი სიმჭიდროვე ახასიათებს. იაპონია ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქვეყანაა მსოფლიოში.
მადლენ ბრესი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1842 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921 კატეგორია:ქალი მეცნიერები კატეგორია:ქალი მეცნიერები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ფრანგი მედიკოსები
იაპონია
გეოგრაფია
იაპონიის კუნძულები ვულკანური წყნაროკეანური ცეცხლოვანი რკალის ზონაში მდებარეობენ და უპირველესად, დიდი ოკეანური მოძრაობების შედეგს წარმოადგენენ, რომლებიც ასეულობით მილიონი წლის წინ ხდებოდა შუასილურული პერიოდიდან პლეისტოცენამდე, როგორც კონტინენტური ამურისა და ოკინავას ფილების ქვეშ ფილიპინების ზღვის ფილის სამხრეთისაკენ და ოხოტის ფილის ქვეშ წყნაროკეანური ფილის ჩრდილოეთისაკენ სუბდუქციის შედეგი. იაპონია, თავდაპირველად, ევრაზიის კონტინენტის აღმოსავლეთ სანაპიროს ერთვოდა, თუმცა სუბდუქციურმა ფილებმა დღევანდელი იაპონიის ტერიტორია აღმოსავლეთისაკენ განაცალკევეს და ადგილი დაუთმეს იაპონიის ზღვას დაახლოებით 15 მილიონი წლის წინ.
იაპონიაში 108 აქტიური ვულკანია. მეოცე საუკუნეში გაჩნდა რამდენიმე ახალი ვულკანი, მათ შორისაა ჰოკაიდოზე მდებარე შოვა-სინზანი და მიოჯინ-შო ბაიონეზის კლდეებისაგან წყნარ ოკეანეში. ხშირად ცუნამის გამომწვევი დამანგრეველი მიწისძვრები ყოველ საუკუნეში რამდენიმეჯერ ხდება. 1923 წლის ტოკიოს მიწისძვრამ 140 000-ზე მეტი ადამიანი შეიწირა. ბოლოდროინდელ მიწისძვრათაგან აღსანიშნავია 1995 წლის კობეს მიწისძვრა და 2011 წლის ტოჰოკუს 9 ბალიანი მიწისძვრა, რომელიც იაპონიას 2011 წლის 11 მარტს დაატყდა თავს და დიდი ცუნამი გამოიწვია. წყნაროკეანურ ცეცხლოვან რკალში მდებარეობის გამო, იაპონიისათვი უმნიშვნელოვანეს საფრთხეს წარმოადგენს მიწისძვრა და ცუნამი, რის გამოც იგი განვითარებულ მსოფლიოში ბუნებრივი კატასტროფების ყველაზე მაღალი რისკის მქონე ქვეყანაა.
კლიმატი
ქვეყნის კლიმატი მუსონურ-სუბტროპიკულია, გარკვეული სხვაობებით რაიონების მიხედვით, რაც მისი ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ მნიშვნელოვანი განფენითაა განპირობებული. გამოყოფენ 4 კლიმატურ ზონას:
ზამთარი ჩრდილოეთ იაპონიაში ცივია. კუნძულ ჰოკაიდოზე საშუალო ტემპერატურა ზაფხულში 17-დან 22 °C-მდეა, ხოლო ზამთარში, იანვარში 12-დან 40 °C-მდე. სამხრეთ იაპონიაში ზამთარი თბილი და მშრალია, იანვრის ტემპერატურა +17 °C-ა. ზაფხული იაპონიაში ღრუბლიანი, დახუთული და წვიმიანია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა +27 °C-ა.
ნალექები იაპონიაში მოდის უფრო მეტი, ვიდრე კონტინენტის მეზობელ ნაწილებში. მუსონური ცირკულაცია კლიმატურ განსხვავებას ქმნის ქვეყნის აღმოსავლეთ და დასავლეთ სანაპიროებს შორის. ნალექების საშუალო ოდენობა 1700-2000 მმ, სამხრეთში კი 4000 მმ-ს აღწევს.
მდინარეები და ტბები
იაპონია გამოირჩევა პატარა მდინარეების ხშირი ქსელით. ისინი, ძირითადად, სულ მთის მდინარეებია, რომლებიც სწრაფი და შედეგად, ნაოსნობისთვის გამოუსადეგარია.
იაპონიის უდიდესი მდინარეა იშიკარი (სიგრძე 650 კმ), რომელიც კუნძულ ჰოკაიდოზე მდებარეობს. სხვა მდინარეებია: შინანო ჰონსიუზე (320კმ), ტაკატი, ურიუ, კიტაკამი, ომონო, მოგამი, აგანო, კისო, ასაჰი და სხვა. კუნძულ სიკოკუს მთავარი მდინარეა იოშიკო. მდინარეთა ჩამონადენი განსხვავდება სეზონების მიხედვით. ჩამონადენის მაქსიმუმი წყნარი ოკეანისკენ მიქცეული ფერდობების მდინარეებზე ზაფხულში მოდის, დასავლეთის ფერდობებისაზე კი ზამთარში. წვიმიან სეზონზე ზღვისპირა დაბლობებზე ხშირია წყალდიდობები.
იაპონიაში საკმაოდ ბევრი მცირე ზომის ტბაა,. ტბები, ძირითადად, ვულკანურია, ზღვის სანაპირო დაბლობებზე კი ლაგუნური ტბები მარილიანი წყლით. ყველაზე დიდია ტექტონიკური წარმოშობის ტბა ბივა (კუნძულ ჰონსიუზე), რომელიც არც ისე ღრმაა.
იაპონიაში მტკნარი წყლის დეფიციტია. განსაკუთრებით იაპონიის ზღვის სანაპიროზე, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთით და კუნძულ კიუსიუს ჩრდილოეთში. მრავლად მოიპოვება თერმული და მინერალური წყარო, რომელთა ტემპერატურა +500 °C-ს აღემატება.
ფლორა და ფაუნა
ქვეყნის ტერიტორიის 2/3-ზე მეტი ტყეებსა და ბუჩქნარებს უკავია. იაპონიის ფლორაში 700 სახეობის ხესა და 300 სახეობის ბალახს ითვლიან. აქ გავრცელებულია წიწვოვანი მცენარეები, ისინი შეადგენენ ტყის ფართობის 40 %.
ჰოკაიდო მდიდარია წიწვოვანი ტყეებით. სამხრეთ რაიონში კი წიწვოვანი ტყეები ფართოფოთლოვანი ტყეებით იცვლება, რომელიც შედგება: მუხის, წაბლის, ბამბუკის, ცაცხვის, ადგილობრივი კაკლის და სხვა ხეებისგან. კუნძულ კიუშიუს სამხრეთ და რიუკიუს კუნძულებზე გავრცელებულია მუსონური ტყეები, სადაც ვხვდებით: პალმებს, ფიკუსებს, ბამბუკებს და ორქიდეებს.
იაპონიაში 800 სახეობის ფრინველი, 600 თევზი, 270 სახის ძუძუმწოვარა ცხოველია, კუნძულ ჰოკაიდოზე და ჰონსიუზე გვხვდება: მელა, მაჩვი, მგელი და სხვ. მურა დათვი მხოლოდ ჰოკაიდოზე ბინადრობს.
პოლიტიკური მოწყობა
thumb|left|[[აკიჰიტო|იმპერატორი აკიჰიტო და დედოფალი მიტიკო]] იაპონია კონსტიტუციური მონარქიის სახელმწიფოა, რომელშიც იმპერატორის ძალაუფლება ძალზედ შეზღუდულია. იაპონიის კონსტიტუციის თანახმად იმპერატორი არის „ქვეყნისა და ერის ერთიანობის სიმბოლო“. ძალაუფლებას სახელმწიფოში ფლობს პრემიერ-მინისტრი და პარლამენტი, ხოლო სუვერენიტეტს — იაპონელი ერი. იმპერატორი ეფექტურად მოქმედებს, როგორც სახელმწიფოს მეთაური დიპლომატიური საკითხების დროს. .
იაპონიის საკონონმდებლო ორგანოა ორპალატიანი პარლამენტი. პარლამენტი შედგება წარმომადგენელთა პალატისგან და მრჩეველთა საბჭოსგან. წარმომადგენელთა პალატაში მსახურობს 480 დეპუტატი, ახლად არჩეული ყოველ ოთხ წელიწადში, ხოლო მრჩეველთა საბჭო შედგება 242 ადამიანისგან, რომლის წევრები ექვსი წლის ვადით ირჩევიან. ხმის მიცემაში და პარლამენტის არჩევაში მონაწილეობის მიღება შეუძლია 20 წელზე უფროს ნებისმიერ ადამიანს.
იაპონიის პრემიერ-მინისტრი არის ასევე მთავრობის ხელმძღვანელი. თანამდებობაზე დანიშვნა ხორციელდება იაპონიის იმპერატორის მიერ პარლამენტის მიერ პიროვნების დამტკიცების შემდეგ. იაპონიის პრემიერ-მინისტრი დღევანდელ დღეს არის ნაოტო კანი, რომელიც ამ პოსტზე 2010 წლის 2 ივნისს აირჩა და გახდა იაპონიის 94–ე პრემიერ-მინისტრი. მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალურად პრემიერ-მინისტრს იმპერატორი ნიშნავს, კონსტიტუციის თანახმად იმპერატორმა უნდა დაამტკიცოს ნებისმიერი პიროვნება, რომელსაც პარლამენტი წარადგენს.
კონსტიტუცია
მინი|მარჯვნივ|200 პქ|იაპონიის კონსტიტუციის პრეამბულა იაპონიის კონსტიტუცია, ოფიციალურად იაპონიის სახელმწიფოს კონსტიტუცია (日本國憲法, 日本国憲法, ნიჰონ-კოკუ კემპო:/ნიპონ-კოკუ კემპო:) იაპონიის სახელმწიფოს უმაღლესი კანონი. მიღებული იქნა 1947 წელს.
კონსტიტუციის თანახმად, იაპონიაში არის მთავრობის პარლამენტური სისტემა, და ადამიანის ფუნდამენტალური უფლებების პატივისცემა და უზრუნველყოფა. კონსტიტუციის თანახმად იაპონიის იმპერატორია არის „სახელმწიფოს სიმბოლო და ხალხის ერთიანობის სიმბოლო“, თუმცა მას აკისრია სუფთა ცერომონიული და ნომინალური როლი. კონსტიტუცია ცნობილია რამდენიმე სხვადასხვა სახელით – მათ შორის „ომის შემდგომი კონსტიტუცია“ (სენგო-კენპო) და „მშვიდობის კონსტიტუცია“ (ჰეივა-კენპო). კონსტიტუციის მეცხრე მუხლი უკრძალავს იაპონიას საკუთარი ჯარის ყოლასა და ომის გამოცხადებას. გარდა ამისა, იაპონიის კონსტიტუციაში წერია, რომ ქვეყნის დე-იურე მმართველი არის იმპერატორი.
კონსტიტუცია შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოკავშირეების მიერ იაპონიის ოკუპაციისას და შეცვალა მილიტარისტების აბსოლუტური მონარქიული წყობა ლიბერალური დემოკრატიით. დღეისათვის იაპონიის კონსტიტუციაში არ იყო შეტანილი არც ერთი დამატება ან შესწორება.
საგარეო ურთიერთობები და თავდაცვა
იაპონია არის დიდი რვიანის, აპეკისა და „ასეანს პლიუს სამის“ წევრი და აღმოსავლეთ აზიის სამიტის მონაწილე. 2007 წლის მარტში იაპონიამ ავსტრალიასთან ხელი მოაწერა უსაფრთხოების ხელშეკრულებას, 2008 წლის ოქტომბერში კი ინდოეთთან. ქვეყანა არის ოფიციალური განვითარების დახმარების სიდიდით მესამე დონორი მსოფლიოში აშშ-სა და საფრანგეთის შემდეგ, 2009 წელს მისმა შემოწირულობამ 9,48 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა.
იაპონიას მჭიდრო ეკონომიკური და სამხედრო ურთიერთობები აქვს ამერიკის შეერთებულ შტატებთან. ამერიკა-იაპონიის უსაფრთხოების ალიანსი მოქმედებს, როგორც ქვეყნის საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედი. იაპონია გაეროს წევრია 1956 წლიდან. ქვეყანა უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრი იყო, საერთო ჯამში, 20 წლის განმავლობაში, უკანასკნელად 2009 და 2010 წლებში. იაპონია ერთ-ერთია G4 ქვეყნებიდან, რომლებიც უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრობის მოპოვებას ცდილობენ.
ადმინისტრაციული დაყოფა
იაპონია შედგება 47 პრეფექტურისაგან, რომელთაგან თითოეული არჩეული გუბერნატორის, საკანონმდებლო და ადმინისტრაციული ბიუროკრატიული აპარატის ზედამხედველობის ქვეშ იმყოფება. თითოეული პრეფექტურა, თავის მხრივ, იყოფა დიდ ქალაქებად, ქალაქებად და სოფლებად. ქვეყანა, ამჟამად, ადმინისტრაციული რეორგანიზაციის პროცესშია, რაც მრავალი ქალაქისა და სოფლის ერთმანეთთან შრწყმაში გამოიხატება, რაც შეამცირებს სუბ-პრეფექტურების ადმინისტრაციულ რეგიონებს და სავარაუდოდ, შეამცირებს ადმინისტრაციული ხარჯების მოცულობას.
ისტორია
მინი| იაპონიის საგარეო საქმეთა მინისტრი მამორუ შიგემიცუ ხელს აწერს იაპონიის კაპიტულაციის აქტს USS მისურის ბორტზე, რასაც გენერალი რიჩარდ კ. საზერლენდი უყურებს, 1945 წლის 2 სექტემბერი. მინი| USS იაპონიის იმპერიის წარმომადგენლები მისურის ბაქანზე გადაცემის აქტის ხელმოწერამდე. იაპონიის იმპერატორმა ჰიროჰიტომ იაპონიის იმპერიის კაპიტულაცია გამოაცხადა 15 აგვისტოს და ოფიციალურად ხელი მოაწერა 1945 წლის 2 სექტემბერს, რითაც დაასრულა მეორე მსოფლიო ომის საომარი მოქმედებები. 1945 წლის ივლისის ბოლოს იაპონიის საიმპერატორო საზღვაო ფლოტს (IJN) უნარი აღარ შესწევდა ჩაეტარებინა სამხედრო ოპერაციები და მოკავშირეთა შეჭრა იაპონიაში გარდაუვალი იყო. დიდ ბრიტანეთსა და ჩინეთთან ერთად, შეერთებულმა შტატებმა იაპონიის შეიარაღებული ძალების უპირობო კაპიტულაცია მოითხოვა პოტსდამის დეკლარაციაში 1945 წლის 26 ივლისს — ალტერნატივა იყო „სწრაფი და სრული განადგურება“. „სისხლის უკანასკნელ წვეთამდე“ ბრძოლის საჯარო დაპირებების მიუხედავად, იაპონიის ლიდერებმა (ომის ხელმძღვანელობის უმაღლესი საბჭო, ასევე ცნობილი, როგორც „დიდი ექვსეული“) ფარულად მიმართეს ფორმალურად ნეიტრალურ საბჭოთა კავშირს იაპონელებისთვის უფრო ხელსაყრელი სამშვიდობო პირობების თხოვნით. იაპონელებთან დიპლომატიური ურთიერთობის საკმარისი დონის შენარჩუნების მიუხედავად, სსრკ ფარულად ემზადებოდა თავდასხმისთვის იაპონურ ძალებზე მანჯურიასა და კორეაში (სამხრეთ სახალინსა და კურილის კუნძულებთან ერთად) იმ პირობის შესასრულებლად, რომელიც მან ფარულად მისცა შეერთებულ შტატებსა და გაერთიანებულ სამეფოს თეირანისა და იალტის კონფერენციებზე.
1945 წლის 6 აგვისტოს, ადგილობრივი დროით დილის 8:15 საათზე, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა იაპონიის ქალაქ ჰიროშიმაში ატომური ბომბი გამოიყენეს. 16:00 საათის შემდეგ, ამერიკის პრეზიდენტმა ჰარი ს. ტრუმენმა კვლავ მოუწოდა იაპონიას კაპიტულაციისკენ და გააფრთხილა, რომ „ჰაერიდან უნდა მოელოდნენ ნგრევის წვიმას, რომლის მსგავსი არასოდეს უნახავთ დედამიწაზე“. 1945 წლის 8 აგვისტოს გვიან საღამოს, იალტის შეთანხმებების შესაბამისად, მაგრამ საბჭოთა-იაპონიის ნეიტრალიტეტის პაქტის დარღვევით, საბჭოთა კავშირმა ომი გამოუცხადა იაპონიას და 1945 წლის 9 აგვისტოს შუაღამის შემდეგ შეიჭრა იაპონიის იმპერიის მარიონეტულ მანჯოუ-გოში. რამდენიმე საათში შეერთებულმა შტატებმა მეორე ატომური ბომბი ჩამოაგდო, ამჯერად იაპონიის ქალაქ ნაგასაკიში. ამ მოვლენების შემდეგ, იმპერატორი ჰიროჰიტო ჩაერია და უბრძანა ომის ხელმძღვანელობის უმაღლეს საბჭოს, მიეღო პირობები, რომლებიც მოკავშირეებმა დააწესეს პოტსდამის დეკლარაციაში ომის დასრულებისთვის. კულისებს მიღმა რამდენიმედღიანი მოლაპარაკებებისა და წარუმატებელი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, იმპერატორმა ჰიროჰიტომ 15 აგვისტოს იმპერიის მასშტაბით გაავრცელა ჩაწერილი რადიო-მიმართვა და იაპონიის კაპიტულაცია გამოაცხადა.
28 აგვისტოს დაიწყო იაპონიის ოკუპაცია მოკავშირეთა ძალების უმაღლესი სარდლის ხელმძღვანელობით. კაპიტულაციის ცერემონია გაიმართა 2 სექტემბერს, შეერთებული შტატების საზღვაო ძალების საბრძოლო ხომალდ USS მისურიზე, სადაც იაპონიის მთავრობის წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს იაპონიის კაპიტულაციის აქტს, რითაც დასრულდა საომარი მოქმედებები. მოკავშირეთა მოქალაქეები და სამხედრო პერსონალი ერთნაირად აღნიშნავდნენ „იაპონიაზე გამარჯვების დღეს“ - ომის დასრულებას; თუმცა, კაპიტულაციის მიუხედავად, ცალკეული ჯარისკაცები და აზიასა და წყნარ ოკეანეში მიმოფანტული იაპონიის შორეული ძალების პერსონალი თვეებისა და წლების შემდეგაც უარს ამბობდნენ კაპიტულაციაზე, ზოგი 1970-იან წლებშიც კი უარზე იყო. იაპონიის კაპიტულაციაში ატომური დაბომბვების როლსა და ორი განხორციელებული თავდასხმის ეთიკურობის შესახებ დებატები ჯერ კიდევ მიმდინარეობს. საომარი მდგომარეობა ოფიციალურად დასრულდა, როდესაც სან-ფრანცისკოს ხელშეკრულება 1952 წლის 28 აპრილს ძალაში შევიდა. კიდევ ოთხი წელი გავიდა მანამ, სანამ იაპონიამ და საბჭოთა კავშირმა ხელი მოაწერეს 1956 წლის საბჭოთა-იაპონიის ერთობლივ დეკლარაციას, რომელმაც ოფიციალურად დაასრულა მათ შორის საომარი მდგომარეობა.
ტურიზმი
ტურისტები ძირითადად კ.ჰონშიუზე ჩადიან და ტოკიოს სტუმრობენ, რომელიც თავის თავში რამდენიმე რაიონს აერთიანებს: ოტემაჩი, კაზუმიგაჩი, შიბუია, უენო, იკებუკორო, სადაც უამრავი გასართობი თუ საინტერესო ადგილია თავმოყრილი. აქ არის უამრავი პარკი, მ.შ. დისნეილენდი. აქა არის იმპერატორის სასახლეც. ტოკიოს ღირსშესანიშნაობებს მიეკუთვნება ძველებური პარკები: „ჰიბია“, „შიბა“, „ასაკუსა“, „მეიძი“. დღესასწაულების დროს პარკი „ასაკუსა“ ტურისტებს იზიდავს თეატრალური წარმოდგენებით, ეროვნული თამაშებითა და ესტრადის მსახიობების ხელოვნებით. ტოკიო მნახველს აოცებს თავისი ცათამბჯენებით, რომლებშიც განთავსებულია სასტუმროები, ბანკები, კომპანიების ოფისები, დიდი მაღაზიები. ტოკიოში 333 მ სიმაღლის ტელეანძაა, რომელიც ეიფელის კოშკს გვაგონებს. ქალაქის მთავარი სავაჭრო ქუჩაა გინზა, რომელიც ფუფუნებითა და საოცარი ფანტაზიით გაფორმებულ უზარმაზარ ულტრათანამედროვე ვიტრინას წააგავს. გინზაზე გასეირნება თავისებურ იაპონურ ტრადიციად ითვლება.
იაპონისს პირველი დედაქალაქი იყო ნარა (710-784 წლები), სადაც ბუდას ყველაზე დიდი ქანდაკება მდებარეობს, რომელიც ტოდაიძის ტაძრის კომპლექსში მდებარეობს. დიადი ბუდას დარბაზი, რომელიც მსოფლიოში უდიდეს ხის ნაგებობას წარმოადგენს, დღეს მისი პირვანდელი სახის მხოლოდ მესამედიღაა, რადგან ბევრჯერ დაიწვა და აღდგა. ქანდაკება 444 ტ ბრინჯაოსგან ჩამოასხეს. მჯდომარე ფიგურის სიმაღლე 16 მ-ია.
კიდევ ერთი იაპონური ქალაქი, რომელიც ტურისტების ყურადღებას იქცევს, ეს არის ჰიროშიმა, სადაც 1945 წლის 6 აგვისტოს ამერიკელებმა პირველი ატომური ბომბი ააფეთქეს. 250 ათასამდე ადამიანი დაიღუპა. ეს ქალაქი ისტორიაშია შესული. 1949 წლისთვის ჰიროშიმა აღადგინეს და დღეს იგი ერთ-ერთი ცნობილი ქალაქია. მხოლოდ ყოფილი სავაჭრო პალატის შენობის კარკასი დატოვეს ხელუხლებლად, ვინაიდან ის აღმოჩნდა აფეთქების ეპიცენტრში. დღეს ამ ნანგრევებს „ატომური ბომბის ტაძარს“ უწოდებენ. იქვეა მშვიდობის პარკი და მასში აღმართულ მემორიალზე ამოკვეთილია აფეთქების შედეგად დაღუპულთა სახელები.
მოგზაურობის სიყვარულს იაპონელებს პატარაობიდან უღვივებენ, ამიტომ ტურიზმი იაპონიაში არის გართობისა და დასვენების მასობრივი ფორმა. როგორც წესი, ის დაკავშირებულია ბუნებრივი და რელიგიური ღირსშესანიშნაობების მონახულებასთან.
იაპონელებისთვის წმინდა მთაა ფუჯი ან ფუძიამა, სადაც წინაპართა სულები განისვენებენ, ისინი თავიანთ წინაპრებს ძალიან დიდი პატივით მოიხსენიებენ. ფუჯიზე პილიგრიმობას ხანგრძლივი ტრადიცია აქვს. მთის დიდი ზომები და სწორი ფორმები ხიბლავენ მნახველს. იაპონელისთვის აუცილებელია, ცხოვრებაში ერთხელ მაინც ავიდეს ამ მთაზე. ტოკიოს ივნისის აღლუმი წმინდა მთაზე ასვლის სეზონის მოახლოების მაუწყებელია. ამ პერიოდში, რომელიც მხოლოდ ორი თვე (ივლისი და აგვისტო) გრძელდება, მთის მწვერვალზე, მზის ამოსვლის მოლოდინში, ყოველღამ ათასობით პილიგრიმი-ტურისტი იყრის თავს.
სამოკიტაზე, კ. ჰონშიუს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდებარეობს ყველა იაპონელისთვის ცნობილი მთა „ოსორეძანი“ ანუ საშინელი მთა. ძველებური ლეგენდის თანახმად, აქ არის ჯოჯოხეთში შესასვლელი, რომლითაც ივლისში ოთხი დღე შეუძლიათ ისარგებლონ მიცვალებულთა სულებმა, ისინი ახლობლებთან გასაუბრებას ცდილობენ. ზუსტად ამ დროს აქ მოდის უამრავი ადამიანი, ვისაც სურს, პატივი მიაგოს ახლობელთა სულებს. ადგილობრივი ტურიზმის მთავარ დესტინაციას წარმოადგენს კ. შიკოკუ, სადაც 88 წმინდა ადგილია (ბუდიზმის). ქვეითი მოგზაურობა გათვლილია 40-60 დღეზე, თუმცა თანამედროვე მომლოცველები ტრანსპორტის სხვადასხვა საშუალების გამოყენებით ამოკლებენ ამ მოგზაურობას. აქვეა ყველაზე ძველი ჩვენამდე მოღწეული იაპონური თეატრი კაბუკი კამარუ-ძა. მთელი წლის განმავლობაში შიკოკუს 9 მილიონამდე ტურისტი ჰყავს.
კ. ჰოკაიდოზე, დედაქალაქ საპოროში, ტურისტების ყურადღებას იქცევს ზამთრის ფესტივალი, რომლის დროსაც ყინულის ბლოკებისგან საოცარ ნაგებობებსა და ფიგურებს კვეთენ. კუნძულის კიდევ ერთ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს „სამშობლოსადმი სევდის სახლი“, რომელიც იმ ადგილზეა აგებული, საიდანაც კურილიის კუნძულებამდე მხოლოდ 4 კმ-ია. აქ ყოველ წელს იმართება აქციები ჩრდილოეთ ტერიტორიების დსაბრუნებისათვის ბრძოლის დღეები.
„ონსენ-რეიკანი“ ტრადიციული იაპონური სასტუმროა, რომელიც ცხელი მინერალური წყლის სიახლოვეს შენდება. ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა მათი პოპულარობა. დიდი და მცირე ზომის ფირმები ხშირად იყენებენ დასვენების ასეთ ფორმას თავისი პერსონალისთვის, რაც კორპორატიული კულტურის შემადგენელ ნაწილად იქცა.
იაპონიაში სტუმრობის ერთ-ერთი საუკეთესო დრო გაზაფხულია, როდესაც საკურა ყვავის. ყვავილებით ტკბობას ჰანამი ეწოდება და იგი ტრადიციული დღესასწაულია იაპონელებისთვის, რომელიც სათავეს VIII საუკუნიდან იღებს. საკურას ყვავილობა ერთი კვირა გრძელდება. ეს არის ყველაზე ლამაზი სანახაობა გაზაფხულზე. წარმოიდგინეთ, უამრავი ვარდისფერი ყვავილოვანი ხე, უმშვენიერესი ბაღები. ნებისმიერი ადამიანი დატკბება ამ სილამაზის ყურებით. საკურა მარტო ვარდისფერი არ არის. ის სხვადასხვა დროსა და ადგილას სხვა ფრად ყვავილობს. გვხვდება ასევე თეთრი ფერის საკურა. თუმცა იაპონიის ბაღებში ძირითადად ვარდისფერი საკურაა გავრცელებული. ტურისტები ამ ხეებს უფრო მეტ სურათს უღებენ, ვიდრე თავიანთ თავებს.
ტურისტებისთვის ასევე საინტერესოა იაპონელების ტრადიციული ჩაცმულობის (კიმონო, გეტა-ქოშები), სტუმრის მომსახურების (გეიშა), სამზარეულოს (ზღვის პროდუქტები, სუში, საკე), ყვავილების გაზრდისა (ბონსაი) და გაფორმების (იკებანა) კულტურა, რომელიც ხელოვნებამდეა აყვანილი.
ახალი წელი არის დღესასწაული, რომელსაც ყველა დიდი სიხარულით ელის.თითოეულ ქვეყანას თავისი ტრადიციები აქვს.არც იაპონიაა გამონაკლისი. იაპონიაში ახალ წელს შოგაცუ ჰქვია. 1 იანვრიდან 3 იანვრის ჩათვლით არავინ მუშაობს. ტრადიციაა ტაძარში წასვლა და ლოცვა. 31 დეკემბერის ღამით ბუდისტური ტაძრები ზარის რეკვას იწყებენ, რითაც ხალხს ახალი წლის შემოსვლას ამცნობენ.
ზარს რეკავენ 108-ჯერ. საახალწლო კონცერტებზე ყველასთვის საყვარელი ჯგუფები იკრიბებიან და ყველა დროის პოპულარულ ჰიტებს ასრულებენ. კონცერტი ტარდება ტოკიო-დომში, ოსაკა-დომში და ტოკიო-კიოდოში (თეატრი). ღონისძიება 23:45 იწყება და ერთი საათი გრძელდება. სულ 43 სიმღერა სრულდება და ფუჯი ტვ-ის პირდაპირი ჩართვით ყველას შეუძლია კონცერტის თვალყურის დევნება.
ტრანსპორტი
იაპონიას ვრცელი გზა აქვს. ძირითადი სატრანსპორტო საშუალებაზე დაგებულია 1.2 მილიონი კილომეტრი (0.75 მილიონი მილი)  გზა. 2012 წლის მდგომარეობით, იაპონიას აქვს დაახლოებით 1 215 000 კილომეტრზე  (755 000 მილი) გადაჭიმული გზა, რომელიც მოიცავს:
1 022 000 კილომეტრი (635 000 მილი) ქალაქის, სოფელსა და ქალაქს შორის დამაკავშირებელი გზა;
129 000 კილომეტრი (80 000 მილი) იდეალური გზა;
55 000 კილომეტრი (34 000 მილი) ეროვნული მაგისტრალი
და 8050 კილომეტრი (5000 მილი) ეროვნული ავტომაგისტრალი.
მაღალსიჩქარიანი, გაყოფილი, შეზღუდულ საგზაო მისადგომზე ფასიანი გზები აკავშირებს დიდ ქალაქებს ჰონშუზე, შიკოკუსა და კიუშუსთან (ჰოკაიდოს აქვს ცალკე ქსელი). აქ, მანქანების ღირებულება საკმაოდ დაბალია; მანქანის საკუთრების საფასური და საწვავის გადასახადი გამოიყენება ენერგოეფექტურობის გასაძლიერებლად. თუმცა, ყველა დისტანციური მოგზაურობის მხოლოდ 50 პროცენტზე, მანქანის გამოყენება ყველაზე დაბალია G8–ის ყველა ქვეყანაში
1987 წლის პრივატიზაციიდან, ათობით იაპონური სარკინიგზო კომპანია კონკურენციას უწევს რეგიონალურ და ადგილობრივ სამგზავრო სატრანსპორტო ბაზრებში; მთავარი კომნაპინები მოიცავს შვიდ JR საწარმოებს, კინტეცუს, სეიბუს რკინიგზას და კეიოს კორპორაციას. დაახლოებით 250 სიჩქარით, შინკანსენის მატარებლები უკავშირდება მთავარ ქალაქებს. ზოგადად, იაპონური მატარებლები ცნობილია მათი უსაფრთხებითა და პუნქტუალობით. ტოკიოსა და ნაგოიას შორის შენდება ახალი მაგნიტური საკიდარის ხაზი სახელად ჩო შინკანსენი, რომელის მშენებლობაც 2027 წლისათვის უნდა დასრულდეს.
იაპონიაში 175 აეროპორტია. ჰანედას აეროპორტი ტოკიოში, უმსხვილეს შიდა აეროპორტს წარმოადგენს, ის აზიის მეორე ყველაზე დაკავებული აეროპორტია. ყველაზე დიდი საერთაშორისო აეროპორტია: ნარიტას საერთაშორისო აეროპორტი, კანსაიის საერთაშორისო აეროპორტი და ჩოუენტ ცენტრაირის საერთაშორისო აეროპორტი. ნაგოიას პორტი ქვეყნის უდიდესი და ყველაზე დატვირთული ნავსადგურია, რომელიც იაპონიის სავაჭრო ღირებულების 10 პროცენტს შეადგენს.
ენები
იაპონიაში მცხოვრები მოსახლეობის 99 %-ზე მეტი იაპონურად საუბრობს, როგორც მათი პირველი ენა. იაპონელები წერის დროს იყენებენ კანჯის (ჩინურ იეროგლიფებს) და კანას ორ კომპლექტს (სილაბური, რომელიც ემყარება კურსურ დამწერლობას და კანჯის რადიკალს), აგრეთვე ლათინურ ანბანს და არაბულ ციფრებს. ზოგადად, კერძო და საჯარო სკოლებში მოსწავლეებს მოეთხოვებათ ისევე, როგორც იაპონური ენის გაკვეთილების გავლა, ასევე ინგლისურენოვანი კურსების აღება.
იაპონურის გარდა, რიუკუას ენები (ამამი, კუნგიამი, ოკინავა, მიაკო, იაეიამა, იონაგუნი), იაპონური ენების ოჯახის ნაწილია, რომელზეც საუბრობენ რიუკის კუნძულებზე. ქვეყანაში, რამდენიმე ბავშვი თუ სწავლობს ამ ენებს, ამიტომ ბოლო წლებში ადგილობრივი ხელისუფლება ცდილობდა ტრადიციული ენების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას. რეგიონში, ასევე საუბრობენ ოკინავას იაპონურ დიალექტზე. აინუს ენა, უკვე მომაკვდავი ენაა, ვინაიდან ჰოკაიდოში მხოლოდ რამდენიმე მოხუციღა საუბრობს.
განათლება
დაწყებითი და საშუალო სკოლები და უნივერსიტეტები, 1872 წელს მეიჯის რესტავრაციის შედეგად დაინერგა. 1947 წლიდან, აუცილებელი განათლება იაპონიაში მოიცავს დაწყებით და არასრული საშუალო სკოლას (7, 8, 9 კლასები), რომელიც ერთად ცხრა წელი გრძელდება (6 წლიდან-15 წლამდე). ფაქტობრივად ყველა მოსწავლე განათლებას აგრძელებს სრულ საშუალო სკოლაში (ჩვეულ. მოიცავს 10-12 კლასს) სამი წლით. იაპონიაში, ორ, უმაღლესი რანგის უნივერსიტეტს წარმოადგენს ტოკიოს უნივერსიტეტის და კიოტოს უნივერსიტეტი. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ ქვეყანაში ცენტრალურ ნაწილს თამაშობდა ქვეყანაში განათლების სისტემის რეგენერაცია, როდესაც ამოქმედდა განათლების ფუნდამენტური და სასკოლო განათლების კანონი. ამ უკანასკნელმა კანონმა განსაზღვრა სტანდარტული სასკოლო სისტემა. 2016 წლის, აპრილში, სხვადასხვა სკოლამ დაიწყო სასწავლო წელი დაწყებითი სკოლითა და არასრული საშუალო სკოლით, რომელიც ინტეგრირებულია ერთ ცხრა წლიან სავალდებულო სკოლაში. განათლების, კულტურის, სპორტის, მეცნიერების და ტექნოლოგიების სამინისტრო გეგმავს, ამ სისტემის დანერგვას მთელს ქვეყანაში. მარცხნივ|მინი|377x377პქ OECD–ის მიერ კოორდინირებული საერთაშორისო სტუდენტური შეფასების პროგრამა ამჟამად იაპონიის 15 წლის ასაკის ბავშვთა ცოდნასა და უნარებს მსოფლიოში საუკეთესოთა შორის მესამე ადგილზე აფასებს. იაპონია OECD– ის ერთ – ერთი ყველაზე სრულყოფილი ქვეყანაა ლიტერატურის კითხვის, მსთემატიკის და მეცნიერების საკითხებში, საშუალო ქულის შეფასებით 529. OECD-ის ქვეყნებს შორის მსოფლიოში ყველაზე განათლეული სამუშაო ძალა იაპონიას ჰყავს. 2015 წელს იაპონიის სახელმწიფო ხარჯებმა განათლებაზე შეადგინა მისი მშპ-ს მხოლოდ 4.1 პროცენტი, OECD-ის საშუალო 5.0 პროცენტიანი მაჩვენებლით. ქვეყნის მაღალკვალიფიციური და გამოცდილი პირების დიდი ნაწილი დიდწილად პასუხისმგებელია იაპონიის ომისშემდგომ ეკონომიკურ ზრდას შუწყონ ხელი. 2017 წელს, ქვეყანა მესამე ადგილზე დასახელდა 25-დან 64 წლამდე ასაკის პირთა პროცენტული მაჩვენებელით, რომელთაც საშუალო საფეხურის განათლება 51 პროცენტით მიიღეს. ამის გარდა, 25-დან 34 წლამდე ასაკის იაპონელთა 60,4 პროცენტს აქვს უმაღლესი განათლების კვალიფიკაცია, ხოლო ბაკალავრის ხარისხს ფლობს 25-დან 64 წლამდე ასაკის იაპონელების 30,4 პროცენტი, OECD-ში იგი, მეორე ადგილზეა სამხრეთ კორეის შემდეგ.
ჯანმრთელობა
სამედიცინო მომსახურება, ეროვნული და ადგილობრივი მთავრობის მიერ არის უზრუნველყოფილი. პირადი სამედიცინო მომსახურებისთვის გადახდა შესაძლებელია ჯანმრთელობის საყოველთაო დაზღვევის სისტემის მეშვეობით, რომელიც სამთავრობო კომიტეტის მიერ დაწესებულ გადასახადებზე უზრუნველყოფს წვდომის თანაბარ შესაძლებლობას. ადამიანებს, ვისაც დაზღვევა არ აქვთ მეპატრონესთან პირდაპირი დაკავშირების მეშვეობით შესაძლებელია მონაწილეობა მიიღონ ჯანმრთელობის დაზღვევის ეროვნულ პროგრამაში, რომელსაც ადგილობრივი მთავრობები ახორციელებენ. 1973 წლიდან, მთავრობის დაფინანსებით, ყველა ხანში შესულ ადამიანს აქვს დაზღვევა. იაპონიას თვითმკვლელობის მაღალი მაჩვენებელი აქვს. 30 წლამდე მყოფი ადამიანთათვის სიკვდილის მთავარ გამომწვევ მიზეზს თვითმკვლელობა წარმოადგენს; ასევე ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ ჯანმრთელობის პრობლემას მოწევა წარმოადგენს. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციაში იაპონიას დაბალი მაჩვენებელი აქვს გულის დაავადებებზე და განვითარებულ მსოფლიოში ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი აქვს დემენციაზე (შეძენილი (და არა თანდაყოლილი) ჭკუასუსტობა).
ხელოვნება და არქიტექტურა
მინი იაპონური, უზარმაზარი ხის სკულპტურები და ნახატები, ამ ქვეყნის ხელოვნების ისტორიის ანტიკურობაზე მეტყველებს, ვინაიდან ყველაზე ადრე შესრულებული ფიგურული ნახატები ძვ.წ 300 წლით თარიღდება. იაპონიის ხელოვნების ისტორია სინთეზურად გვაჩვენებს კონკურენციას ადგილობრივ, იაპონურ ესთეთიკასა და იმპორტირებულ იდეებს შორის. ევროპული და იაპონური ხელოვნების ერთმანეთზე ზემოქმედება ძალიან საყურადღებო იყო. მაგალითად ukiyo-e-ს ანაბეჭდები, რომელმაც XIX საუკუნეში ჯაფონიზმის სახელით ცნობილ მოძრაობაში დაიწყო ექსპორტი. ეს, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა დასავლეთში თანამედროვე ხელოვნების განვითარებაზე, განსაკუთრებით კი პოსტ-იმპრესიონიზმზე. იაპონური მანგა, XX საუკუნეში განვითარდა და მსოფლიოს მასშტაბით გახდა პოპულარული.
დღესასწაულები
იშინ-დენშინი (以心伝心) არის იაპონური იდიომი, რომელიც აღნიშნავს ინტერპერსონალური კომუნიკაციის ერთგვარ ფორმას, გაუგებარი ურთიერთგაგების საშუალებით. ისაგიოსა (潔さ) არის გარდაცვალების სიმშვიდით მიღების სათნოების უნარი. ალუბლის ყვავილობა არის ისაგიოსის სიმბოლო, სამყაროს წუთიერობის აღქმის თვალსაზრისით. ჰენსეი არის იაპონიის კულტურის ცენტრალური იდეა, რომელიც გულისხმობს საკუთარი შეცდომის აღიარებას და გაუმჯობესების დაპირებას. კოტოდამა (言霊) მიმართულია იაპონელების რწმენისაკენ, სიტყვებსა და სახელებში მისტიური ძალის არსებობის შესახებ. იაპონიაში უამრავი ყოველწლიური ფესტივალია, რომელსაც უწოდებენ იაპონელების მაცურს (祭). ზოგადად, იაპონიისათვის განსაკუთრებული საფესტივალო დღეები არ არსებობს. თარიღები განსხვავდება რეგიონიდან რეგიონამდე ტერიტორიებზე. კონკრეტულ რეგიონშიც კი, ფესტივალის დღეები ტრადიციულ დღესასწაულებს ეხმიანება, როგორიცაა სეცუბუნ ან ობონი.
ოფიციალურად, იაპონიას აქვს 16 ეროვნული, მთავრობის მიერ აღიარებული დღესასწაული. აქ, 1984 წლიდან,  საზოგადოებრივი დღესასწაულები, საჯარო დღესასწაულების სასამართლოს მიერ არის რეგულირებული. 2000 წლის დასაწყსიში, დანერგა ბედნიერი ორშაბათის სისტემა, რომელმაც რიგი ეროვნული დღესასწაულები ორშაბათს გადაიტანა  გრძელი უქმეების მოპოვების მიზნით.
იაპონიაში ეროვნულ დღესასწაულს წარმოადგენს ახალი წელი, პირველ იანვარს.
სრულწლოვნების მიღწევის დღეს აღნიშნავენ იანვრის მეორე ორშაბათს.
კულინარია
მინი მინი იაპონური სამზარეულოსათვის მთავარ აქცენტს სეზონური საკვები, მაღალი ხარისხის ინგრედიანტები და წარდგენა წარმოადგენს. იაპონურ სამზარეულო სთავაზობს რეგიონალური სპეციალისტების ვრცელ არჩევანს, რომ გამოიყენონ ტრადიციული რეცეპტები და ადგილობრივი ინგრედიანტები. ზღვის პროდუქტები და იაპონური ბრინჯი ან ატრია წარმოადგენს მთავარ პროდუქტებს იაპონურ სამზარეულოში, რა თქმა უნდა ზღვის პროდუქტები კომბინირებული დაშისთან, სოიოს სოუსთან, მირინთან, ძმართან, შაქართან და მარილთან ერთად. კერძიბი უცხოური საჭმელისგან არის ინსპირირებული - ფაქტობრივად ჩინური საჭმელიდან - მაგალითად რამენი და გიოზა, ასევე ისეთი საჭმელები როგორიცაა სპაგეტი,  კერი (თევზის ან ხორცის ცხარე საწებელი) და ჰამბურგერი. გადმოიღეს აღნიშნული საჭმელები, თუმცა შეცვალეს იაპონური გემოებითა და ინგრედიენტებით. იაპონური კერი, იაპონიაში შეიტანეს ბრიტანული ინდოეთიდან, მას ისე ფართოდ მოიხმარენ, რომ შეგვიძლია ტრადიციული კერძიც კი ვუწოდოთ. ტრადიციულ იაპონურ ტკბილეულს წარმოადგენს ვაგაში. ისინი, აქტიურად იყენებენ ისეთ ინგრედიენტებს როგორიცაა წითელი პასტას მარცვლები და მოჩი. უფრო თანამედროვე გემოებში შედის მწვანე ჩაი ნაყინით.
ცნობილ იაპონურ სასმელებში შედის საკეც (იაპონური ალკოჰოლური სასმელი ნიჰონსიუ), რომელიც მოდუღული ბრინჯის სასმელს წარმოადგენს, ის ჩვეულებრივ შეიცავს 14–17 % ალკოჰოლს და მზადდება ბრინჯის მრავალჯერადი დუღილის შედეგად. ლუდის დუღილი იაპაონიაში XVII საუკუნის ბოლოს დაიწყო. მწვანე ჩაის აწარმოებენ იაპონიაში და ამზადებენ სხვადსხვანაირ ფორმით, მაგალითად როგორიცაა მაჩა, რომელიც  გამოიყენება იაპონიის ჩაის ცერემონიაში.
სქოლიო
* კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:დიდი რვიანის ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები კატეგორია:სამეფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ნოდარ ახალკაცი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ნოდარ ახალკაცი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Lasioglossum speculinum
Lasioglossum speculinum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1925 წელს.
სქოლიო
speculinum
ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი
ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი (Berliner Philharmoniker) — გერმანული ორკესტრი, ფართოდ აღიარებული მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ორკესტრად, გამოირჩევა ვირტუზული შესრულებით და მძლავრი ჟღერადობით. ორკესტრის ისტორია მჭიდრო კავშირშია მის მთავარ დირიჟორებთან, რომელთაგანაც ზოგიერთი, მათ შორის, ვილჰელმ ფურტვენგლერი და ჰერბერტ ფონ კარაიანი ავტორიტარული ხელმძღვანელები და წინააღმდეგობრივი პიროვნებები იყვნენ.
ისტორია
ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი ბერლინში, 1882 წელს დაარსდა 54 მუსიკოსის მიერ, რომლებიც საკუთარ თავს „ყოფილ ბილზეს ბენდს“ („Frühere Bilsesche Kapelle“) უწოდებდნენ. ჯგუფმა ძველ დირიჟორთან, ბენიამინ ბილზესთან კავშირი მას შემდეგ გაწყვიტა, რაც ამ უკანასკნელმა განაცხადა, რომ ვარშავაში კონცერტის ჩასატარებლად მათ წაყვანას მეოთხე კლასის მატარებლით აპირებდა. 1882 წელს, ჰერმან ვოლფის ფინანსური მენეჯმენტით ორკესტრი რეორგანიზდა და სახელი შეეცვლა. ახალი დირიჟორი იყო ლუდვიგ ფონ ბრენერი, 1887 წელს კი მისი ადგილი მაინინგენის კარის ორკესტრის დირიჟორმა და იმ დროის ერთ-ერთმა უდიდესმა ვირტუოზმა პიანისტმა, ჰანს ფონ ბიულოვმა დაიკავა. ეს დაეხმარა ორკესტრს საერთაშორისო რეპუტაციის მოპოვებაში და მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში მასთან თანამშრომლობდნენ მაღალი რანგის მოწვეული დირიჟორები, მათ შორის ჰანს რიხტერი, ფელიქს ფონ ვაინგარტნერი, რიხარდ შტრაუსი, გუსტავ მალერი, იოჰანეს ბრამსი და ედვარდ გრიგი. 1887 წელს პიანისტი და კომპოზიტორი მარი ვურმი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ამ ორკესტრს უდირიჟორა. ამ პერიოდის საკონცერტო პროგრამებიდან ცნობილი ხდება, რომ ორკესტრს მხოლოდ 46 სიმებიანი ინსტრუმენტი გააჩნდა, რაც ვაგნერისთვის იდეალურ რაოდენობას (64) ბევრად ჩამორჩება.
1895 წელს მთავარი დირიჟორი არტურ ნიკიში გახდა, რომელიც 1923 წელს ვილჰელმ ფურტვენგლერმა შეცვალა. მიუხედავად ხელმძღვანელობის ცვლილებებისა, ორკესტრი მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში საშემსრულებლო საქმიანობას განაგრძობდა. 1945 წლის იანვარში, მას შემდეგ, რაც ნაცისტური რეჟიმის მოწინააღმდეგე ფურტვენგლერი შვეიცარიაში გაიქცა, რათა გესტაპოს მიერ დაპატიმრებისგან თავი გადაერჩინა, მთავარი დირიჟორი ლეო ბორხარდი გახდა. ომის დროს ბოლო კონცერტი 1945 წლის 12 აპრილს ჩატარდა, ბერლინის ბრძოლის დაწყების წინ. პროგრამაში შედიოდა ბრუნჰილდეს ბოლო არია ვაგნერის ღმერთების დაისის ფინალიდან. გადმოცემის თანახმად, ჰიტლერიუგენდმა კონცერტზე დამსწრეებს ციანიდის აბები დაურიგა, რათა, ვისაც სურდა, თვითმკვლელობით დაესრულებინა სიცოცხლე წითელი არმიის გარდაუვალ შემოჭრამდე.
ბორხარდი 1945 წელს შემთხვევით მოკლეს ამერიკელმა სამხედროებმა, რომლებსაც ბერლინი ჰქონდათ ოკუპირებული. მომდევნო 7 წლის განმავლობაში (1945-1952) ორკესტრს რუმინელი სერჯიუ ჩელიბიდაკე ხელმძღვანელობდა. 1952 წელს ფურტვენგლერი დაბრუნდა და ორკესტრს 1954 წლამდე დირიჟორობდა.
thumb|კარაიანი, 1972
უნიფიკაციის შემდგომ პერიოდში ქალაქ ბერლინის საბიუჯეტო კრიზისის გამო ორკესტრს ფინანსური პრობლემები ჰქონდა. 1989 წელსვე ახალ ხელმძღვანელად იტალიელი კლაუდიო აბადო აირჩიეს. ეს ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ დირიჟორის დემოკრატიულად არჩევის პირველი შემთხვევა იყო. მუშაობის პირველ თვეებში აბადო თავისი იუმორით იყო განთქმული. მან ორკესტრის რეპერტუარი გააფართოვა და მასში კლასიკური და რომანტიკული ნაწარმოებების გარდა XX საუკუნის მუსიკაც შეიტანა. იგი მთავარი დირიჟორის პოსტიდან 2002 წელს გადადგა. 2006 წელს ბერლინის ფილარმონიის საორკესტრო აკადემიამ აბადოს საპატივცემულოდ მისი სახელობის პრიზი დააწესა კომპოზიციაში.
thumb|left|სერ საიმონ რეტლი ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრის დირიჟორობისას, 2006
1999 წლის ივნისში მუსიკოსებმა შემდეგ ხელმძღვანელად ბრიტანელი საიმონ რეტლი აირჩიეს. რეტლმა ორკესტრში მუშაობის დაწყების პირობად დააყენა, რომ ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი თვითმმართველი საჯარო დაწესებულება გამხდარიყო და თავადვე მიეღო შემოქმედებითი და ფინანსური ხასიათის გადაწყვეტილებები. ეს სახელმწიფო კანონმდებლობაში ცვლილებას მოითხოვდა, რაც 2001 წელს განხორციელდა და რეტლი ორგანიზაციას 2002 წელს შეუერთდა. მისი პირველი კონტრაქტი 2012 წლამდე გრძელდებოდა, თუმცა, 2008 წელს ორკესტრმა მისთვის პოზიციის 2018 წლამდე შენარჩუნებას დაუჭირა მხარი. 2006-2010 წლებში ორკესტრის გენერალური მენეჯერი პამელა როზენბერგი იყო. 2010 სექტემბერში კი ორკესტრის ახალი ინტენდანტი მარტინ ჰოფმანი გახდა. იგი 2016/17 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ გადადგა. მისი პოსტი ანდრეა ციცშმანმა დაიკავა, რომელიც აღნიშნულ პოზიციას დღემდე იკავებს.
Cerapachys gilesi
Cerapachys gilesi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი
ისტორია
2006 წელს ორკესტრმა განაცხადა, რომ ნაცისტური რეჟიმის დროს თავის როლთან დაკავშირებით გამოძიებას ჩაატარებდა. 2007 წელს მიშა ასტერმა გამოაქვეყნა რაიხის ორკესტრი, კვლევა, რომელიც ეხებოდა ბერლინის ფილარმონიულის ურთიერთობებს მესამე რაიხის ხელმძღვანელობასთან. 2007 წელს კი გამოვიდა ენრიკე სანჩეს ლანშის დოკუმენტური ფილმი Das Reichsorchester.
Cerapachys gilesi
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი
ისტორია
2015 წლის 11 მაისის წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, იმავე წლის 21 ივნისს ორკესტრმა შემდგომ მუსიკალურ ხელმძღვანელად რუსული წარმოშობის ავსტრიელი დირიჟორი, კირილ პეტრენკო აირჩია. 2015 წლის ოქტომბერში ორკესტრმა განაცხადა, რომ პეტრენკოს კონტრაქტი აღნიშნულ პოზიციაზე 2019/20 წლის სეზონიდან დაიწყებოდა, მომდევნო წელს კი დაზუსტდა კონტრაქტის დაწყების თარიღი – 2019 წლის 19 აგვისტო.
საკონცერტო დარბაზები
right|thumb|ბერლინის ფილარმონია, ორკესტრის საკონცერტო დარბაზი ორკესტრის პირველი საკონცერტო დარბაზი იყო ბერლინის კროიცბერგის რაიონში, ბერნბურგერის ქუჩაზე მდებარე ფილარმონია, რომლის ინაუგურაციაც 1882 წელს მოხდა. შენობაში თავდაპირველად საციგურაო მოედანი იყო განთავსებული და იგი არქიტექტორმა ფრანც შვეხტენმა გადააკეთა. 1899 წელს მოხდა შედარებით პატარა ბეთჰოვენის სახელობის დარბაზის (Beethovensaal) გახსნა კეთენის ქუჩაზე, კამერული მუსიკის კონცერტებისათვის. 1944 წლის 30 იანვარს, ჰიტლერის კანცლერად გახდომის წლისთავზე პირველი ფილარმონია ბრიტანელთა დაბომბვის შედეგად დაინგრა. ორკესტრი ომი დასრულებამდე უნტერ-დენ-ლინდენის ბულვარზე მდებარე ბერლინის სახელმწიფო ოპერაში (Staatsoper) იყო განთავსებული. 1945 წლის 3 თებერვალს შტაატსოპერაც დაანგრიეს. ორკესტრი, რომელსაც სცენა ესაჭიროებოდა, ომისშემდგომ წლებში Titania-Palast-ში, საკონცერტო დარბაზად გადაკეთებულ ძველ კინოთეატრში უკრავდა, ხოლო მცირე მასშტაბის კონცერტებისთვის კვლავ ბეთჰოვენის დარბაზს იყენებდა. 1950-იან წლებში ორკესტრმა კონცერტები მაშინდელ მუსიკის უმაღლეს სკოლაში (ამჟამად ბერლინის ხელოვნების უნივერსიტეტს ეკუთვნის), იოზეფ-იოახიმის საკონცერტო დარბაზში (Joseph-Joachim-Konzertsaal) გადაიტანა. მიუხედავად ამისა, ჩანაწერების უმეტესობა ბერლინში, დალემში მდებარე იესო ქრისტეს ეკლესიაში (Jesus-Christus-Kirche) კეთდებოდა, რომელიც შესანიშნავი აკუსტიკით იყო განთქმული.
ახალი ფილარმონიის საჭიროება 1949 წლიდან გამოითქვა, მას შემდეგ, რაც სახსრების შესაგროვებლად ბერლინის ფილარმონიული საზოგადოების მეგობართა საზოგადოება (Gesellschaft der Freunde der Berliner Philharmonie e.V.) ჩამოყალიბდა. ახალი ფილარმონიის აშენება 1961 წელს დაიწყო, არქიტექტორ ჰანს შარუნის დიზაინის მიხედვით. მისი ინაუგურაცია 1963 წლის 15 ოქტომბერს, ბეთჰოვენის მე-9 სიმფონიით მოხდა, რომელსაც კარაიანი დირიჟორობდა. მდებარეობის გამო იგი „კულტურფორუმის“ – ბერლინში არსებული კულტურულ შენობა-ნაგებობათა კომპლექსის ნაწილია. დიდი დარბაზის (2440 ადგილით) გარდა 1987 წელს შედარებით მცირე ზომის კამერული მუსიკის დარბაზიც (Kammermusiksaal) აშენდა (1180 ადგილით). მისი დიზაინი შარუნის პროექტის მიხედვით ედგარ ვისნიევსკიმ შექმნა.
ამ დროიდან მოყოლებული, ბერლინის ფილარმონია ორკესტრის მუდმივი განთავსების ადგილი და მისი სიმბოლოა. ორკესტრის ლოგო (პენტაგონი) დარბაზის ფორმას იმეორებს.
thumb|Waldbühne – ყოველწლიური საზაფხულო კონცერტების ადგილი