cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არნოლდ ფენდერავა
1969 წელს დაამთავრა ოდესის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტის მეტეოროლოგიის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ოჩამჩირედან მაჟორიტარი). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (აფხაზეთიდან მაჟორიტარი). 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი.
რიუ-ტინტუ (პარაიბა)
რიუ-ტინტუ (Rio Tinto) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. მიეკუთვნება ბორბორემის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-ნორტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 976 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.34 კმ²-ზე. ფართობი 465 666 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
დავით ბოლნელი
დავით ბოლნელი — ეპისკოპოსი, მოღვაწე ვახტანგ გორგასალის დროს რომლის სახელსაც უკავშირდება ბოლნისის სიონის კათედრალური ტაძრის მშენებლობა.
ბოლნისის წარწერები
დავით ბოლნელი დასახელებულია ბოლნისის სიონის ორ წარწერაში: საამშენებლოში და მის სახელზე შესრულებულ მემორიალურში.
მინიატიურა|მემორიალური წარწერა ႵႤ ႣႧ ႤႮႨႱႩႭႮႭႱႨ ႩႰႤႡႭ ჃႪႨႧႭჃႰႧ ႣႠ ႠႫႠႱ ႤႩႪႤႱႨႠႱႠ ႸႨႬႠႸႤႬႣႠႫႨႫႠႰႧ ႧႠჃႷႠႬႨႱႫႺႤႫႤႪႬႨ ႸႤႨႼႷႠႪႤႬ ႣႠ ႫႸႰႭႫႤႪႧႠ ႠႫႠႱ ႤႩႪႤႱႨႠႱႠ ႸႨႬႠ ႸႤႾႤႼႨႤ  ႨႨ.
საამშენებლო წარწერის ნაკლულ ტექსტში დავით ეპისკოპოსის სახელს მკვლევარები შემდეგნაირად აღადგენენ: “...ვინ ამის ეკლესიაჲსა მაშენებელსა დავით ეპისკოპოსსა ხულოცოს, იგიცა ღმერთმან შეიწყალენ, ამენ”.
სამშენებლო წარწერის მიხედვით, ბოლნისის სიონის მშენებლობა დაუწყიათ სპარსეთის შაჰის პეროზის (459-484) მეფობის მე-20, ე.ი 479 წელს და 15 წლის შემდეგ ე.ი 493 წელს დაუსრულებიათ. ამის მიხედვით ცხადია, რომ ტაძრის ორივე წარწერა, რომელშიც დავით ეპისკოპოსი იხსენიება 493 წლით უნდა დათარიღდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
ყაალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყაალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანა რიტა დელ პიანო
270px|მინიატიურა 270px|მინიატიურა|ანა რიტა დელ პიანო მაესტრო [[ენიო მორიკონესადმი მიძღვნილი კონცერტის დროს, 2008 ]] ანა რიტა დელ პიანო (Anna Rita Del Piano), ნამდვილი სახელი ანა რიტა ვიპიანო (დ. 26 ივლისი, 1966, კასანო-დელე-მურჯე) — იტალიელი მსახიობი და თეატრალური რეჟისორი.
ბიოგრაფია
ანა რიტა ვიპიანო დაიბადა კასანო-დელე-მურჯეს კომუნაში, იქვე გაატარა ბავშვობა. მოგვიანებით, ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ქალაქ მატერაში, სადაც მსახიობის პროფესიის შესწავლას შეუდგა, პარალელურად ეუფლებოდა ბალეტს, 14 წლის ასაკში კი თეატრით დაინტერესდა. 1984 წელს ქალაქ ბარიში ცეკვის კურსები დაამთავრა. პარალელურად დაასრულა ურბინოს უნივერსიტეტიც.
პირველი შეხება კინოს სამყაროსთან 1993 წელს ჰქონდა, როდესაც ჯუზეპე ტორნატორეს ფილმ „ვარსკვლავების ფაბრიკაში“ ითამაშა. 1996 წელს შედგა ანა რიტას, როგორც სატელევიზიო მსახიობის დებიუტი სტეფანო რეალის ფილმში „მეოთხე მეფე“; მან ულამაზესი კეთროვნის როლი შეასრულა. 2000 წელს მან საბრინა ფერილისთან და ვირნა ლისისთან ერთად ითამაშა სატელევიზო დრამაში „Le Ali della Vita“ and „Le Ali della Vita 2“. მომდევნო წლებში ანა რიტა მარია გორეტისთან და ლუომო სბალიატოსთან ერთად თამაშობდა.
ანა რიტა დელ პიანო კინოროლებს შორისაა სოციალური მუშაკის როლი ფილმში Le bande, ბილეთების ქალბატონი ფილმში Focaccia blues, ასევე ფილმი „რა ლამაზი დღე“.
2012 წელს, ანა რიტა დელ პიანო კასანო-დელე-მურჯეში რეჟისორის როლში დაბრუნდა და თავისი ნამუშევრის, „Parigi nell'Anno del Signore“-ის პრეზენტაცია გამართა.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული  26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1966
აბრევის ნიში
აბრევის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბრევში. ადგილობრივ მოსახლეობას ძველი ეკლესიის ადგილას ეკლესიისავე ქვებით ნიში აუგია. ძეგლის გარშემო მიმოფანტულია ქვები.
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ნადოკრის პირველი ეკლესია
ნადოკრის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნადოკრაში, დგას სოფლის ცენტრში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. თაღოვანი შესასვლელი გაჭრილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროვებული სწორკუთხა სარკმელია, რომლის სამხრეთით და ქვემოთ თითო ოთხკუთხა ნიშია. თითო სარკმელია დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში. დასავლეთ სარკმელი სწორკუთხაა, ჩრდილოეთისა თაღოვანი. კამარა შეისრული ფორმისაა.
აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა სამინისტრო
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტრო ( Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi) — ცენტრალური აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც რომელიც ახორციელებს საზოგადოებრივი წესრიგისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვასთან დაკავშირებულ ფუნქციებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის
კანონმდებლობის შესაბამისად.
სამინისტროს ამჟამინდელი ხელმძღვანელი ვილაიათ ეივაზოვია.
ისტორია
სამინისტრო შეიქმნა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის ფარგლებში, რომელმაც დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1918 წლის 28 მაისს. 1918-1920 წლებში, სამინისტრო და პოლიციის ორგანოები, რომლებიც მის შემადგენლობაში ფუნქციონირებდნენ, მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ აზერბაიჯანის სახელმწიფოებრიობის ჩამოყალიბებაში. თუმცა, 1920 წლის 28 აპრილს, როდესაც აზერბაიჯანმა დაკარგა დამოუკიდებლობა და საბჭოთა მმართველობის ქვეშ აღმოჩნდა, სამინისტრო გადაეცა სსრ კავშირის შინაგან საქმეთა სამინისტროს.
1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, როდესაც ორგანი დამოუკიდებელი გახდა და კვლავ ეწოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტრო, აზერბაიჯანის სამართალდამცავები  მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის დროს იბრძოდნენ. იმ პერიოდში 932 სამართალდამცავი დაიღუპა. 66-მა პოლიციის თანამშრომელმა აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის ჯილდო მიიღო, 86-ს აზერბაიჯანის დროშის ორდენი გადაეცა, ხოლო 247-ს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მედლები და ორდენები.
1992 წელს აზერბაიჯანი შეუერთდა საერთაშორისო კრიმინალური პოლიციის ორგანიზაციას (ინტერპოლს) და 1992 წლის 24 ნოემბერს შინაგან საქმეთა სამინისტროში შეიქმნა ინტერპოლის ეროვნული ცენტრალური ბიურო.
აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა სამინისტროში შეიქმნა პოლიციის აკადემია. იგი დაფუძნდა 1992 წლის 23 მაისს, 1992 წლის 9 მაისის პრეზიდენტის ბრძანებულებით, ნ. რზაევის სპეციალური პოლიციის კოლეჯის საფუძველზე. 2004 წლის 30 ივნისს სამინისტროს შიგნით შეიქმნა შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტი, რომელიც ორიენტირებულია  შსს-ს სამსახურზე კორპორაციული კონტროლის განხორციელებაზე.
სასწავლო დაწესებულებები
შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის გადაწყვეტილებით, შეიარაღებული ძალების მოსამსახურეთა და  სამხედრო პოლიციის თანამშრომლებთან ერთად შეიქმნა მილიციის სკოლა. 1936 წლამდე სკოლა მოქმედებდა ბაქოში, იმავე წელს გადავიდა სოფელ მარდაქანში. 1957 წელს, ბაქოს მილიციის სკოლა  გარდაიქმნა მილიციის საშუალო სპეციალურ სკოლად. სკოლის კურსდამთავრებულებს ენიჭებოდათ იურისტის დიპლომები საშუალო სპეციალური განათლებით. განათლება ორი წელი გრძელდებოდა.
საერთაშორისო ურთიერთობები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს აქვს კავშირები საერთაშორისო და რეგიონალურ ორგანიზაციებთან, როგორიცაა გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია (გაერო), ევროპის საბჭო, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია (ეუთო), ევროკავშირი, მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი, ასევე უცხო ქვეყნის შესაბამის სამართალდამცავ ორგანოებთან. სამინისტრო ასევე თანამშრომლობს რეგიონალურ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან - შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციასთან (BSEC), სუამ-ის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაცია. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა არის საერთაშორისო პოლიციის ორგანიზაციის  — ინტერპოლის წევრი. ორგანიზაციის ეროვნული ცენტრალური ბიურო მოქმედებს აზერბაიჯანში.
შინაგან საქმეთა სამინისტრო თანამშრომლობს დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის (დსთ) წევრ სახელმწიფოთა სამართალდამცავ ორგანოებთან, მათ შორის შინაგან საქმეთა სამინისტროებთან.
სამინისტრო არის დსთ-ს მრავალმხრივი საერთაშორისო სამართლებრივი დოკუმენტების წევრი.
თანამშრომლობა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და უცხო ქვეყნის სამართალდამცავ ორგანოებთან ხდება ოფიციალური ვიზიტების ან პერსონალის მოგზაურობისა და შესაბამის საერთაშორისო ღონისძიებებზე მონაწილეობით. შინაგან საქმეთა სამინისტრო თანამშრომლობს თურქეთი ს, ჩინეთის, ბულგარეთი ს, ირანის, რუმინეთის, პაკისტანის, ავსტრიის, ლატვიის, ლიტვისა და ესტონეთის შესაბამის უწყებებთან არსებული ორმხრივი შეთანხმებების შესაბამისად. შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები მონაწილეობენ სასწავლო კურსებში აშშ-ში, თურქეთში, ეგვიპტეში, საფრანგეთში და ჩინეთში.
არმაზის ნაეკლესიარი
არმაზის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არმაზში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია შემორჩენილია ფრაგმენტების სახით. ჩანს მხოლოდ საძირკველი. მიმობნეულია ეკლესიის ქვები. გეგმა არ იკითხება.
საციხურის ნამოსახლარი
საციხურის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, ქარელის მუნიციპალიტეტის  სოფელ საციხურის სამხრეთ- დასავლეთით ერთ კილომეტრზე, საციხურის, ანუ ზაქას ტყეში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანით. სამხრეთის მხრიდან კარგად ჩანს განმხოლოებული მოზრდილი გორის ხელოვნურად გადაჭრილი ყელი. ზედაპირზე იპოვება თიხის ჭურჭლის ნატეხები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თორნიკე ფიფია
თორნიკე ფიფია (დ. 9 სექტემბერი, 1955 ) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წალენჯიხის მაჟორიტარი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
მუტემუია
მინიატიურა|მუტემუია და მისი შვილი [[ამენჰოტეპ III. ]] მუტემუია — ფარაონ თუტმოს IV-ის მეორე ცოლი და ამენჰოტეპ III-ის დედა. მუტემუია დაარქვეს ქალღმერთ მუტის, ამონის მეუღლის პატივსაცემად. სხვადასხვა ცოლებისაგან  თუტმოს  IV-ს ჰყავდა რამდენიმე  შვილი. უფროსი ვაჟის  სიკვდილის შემდეგ, ფარაონმა  სახალხოდ გამოაცხადა  თვის მემკვიდრედ ამენჰოტეპი, როცა მამა  ფარაონი გარდაიცვალა  მუტემუია თავისი მცირეწლოვანი ვაჟის რეგენტი გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
ვახტანგ კაპანაძე
ვახტანგ კაპანაძე (დ. 17 აგვისტო, 1960, ოზურგეთი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი, სამხედრო მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი (2014), საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი 2004-2005 და 2013-2016 წლებში. ღირსების ორდენისა და ვახტანგ გორგასლის მე-3 ხარისხის ორდენის კავალერი.
განათლება
1978-1983 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე, ოკეანოლოგიის სპეციალობაზე; 1996-1997 წლებში ჯორჯ მარშალის ევროპულ ცენტრში; 1998-1999 წლებში უკრაინის ეროვნული სამხედრო აკადემიის ოპერატიულ-ტაქტიკურ ფაკულტეტზე; 2002-2003 წლებში აშშ-ის სახმელეთო ძალების ომის წარმოების კოლეჯში.
სამუშაო გამოცდილება
1983-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კასტროლოგია-სპელეოლოგიის ლაბორატორიის მეცნიერ-მუშაკად.
1991-1992 წლებში იყო ავღანეთის ვეტერანთა ბატალიონის შტაბის უფროსი; 1992 წელს სპეციალური დაზვერვის ბატალიონის მეთაური; 1993-1995 წლებში საქართველოს გენერალური შტაბის საჯარისო დაზვერვის სამმართველოს განყოფილების უფროსი; 1995-1999 წლებში დაზვერვის მთავარი სამმართველოს საჯარისო დაზვერვის სამმართველოს უფროსი. 1999 წელს დაინიშნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების მე-11 მოტომსროლელი ბრიგადის მეთაურად. 2001-2002 წლებში საქართველოს გენერალური შტაბის J-2 დაზვერვის დეპარტამენტის უფროსია. 2003-2004 წლებში მსახურობდა საქართველოს გენერალური შტაბის სახმელეთო ძალების (სწრაფი რეაგირების ძალების) შტაბის უფროსად.
2004 წლის 25 აგვისტოს ვახტანგ კაპანაძემ დაიკავა საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსის თანამდებობა, თუმცა აღნიშნულ თანამდებობაზე მცირე ხნით, 2005 წლის 18 თებერვალამდე დაჰყო.
2005-2006 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის სამხედრო მრჩეველია. 2006 წელს დაინიშნა აფხაზეთის მთავრობის ანალიტიკური დეპარტამენტის უფროსად, ხოლო იმავე წელს გახდა აფხაზეთის მთავრობის მინისტრის მოადგილე. მოდევნო წელს გახდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი; 2007-2008 წლებში სრულუფლებიანი და საგანგებო დესპანი პოლონეთის რესპუბლიკაში.
2008-2012 წლებში საქართველოს საგარეო დაზვერვის სპეციალური სამსახურის უფროსის მოადგილედ მსახურობდა.
2012 წლის ნოემბერში კაპანაძე საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსის პირველ მოადგილედ დაინიშნა,, ხოლო 2013 წლის 22 ნოემბერს ხელმეორედ დაინიშნა საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსად. , იმ დღესვე მას გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება მიენიჭა. 2016 წლის 22 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის თანამდებობიდან ვახტანგ კაპანაძე გადააყენა და ამავე თანამდებობაზე ბრიგადის გენერალი ვლადიმერ ჩაჩიბაია დანიშნა.
სამეცნიერო საქმიანობა
ვახტანგ კაპანაძე არის საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამხედრო ქვეკომისიის წევრი, საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების და აშშ-ის სახმელეთო ძალების ომის წარმოების კოლეჯის „ღირსების დარბაზის“ საპატიო წევრი.
გამოქვეყნებული აქვს 10-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია გეოგრაფიასა და სამხედრო საქმეში. ის აგრეთვე ორი სამხედრო-ისტორიული შინაარსის ნაშრომის რედაქტორია.
ჯილდოები
ვახტანგ კაპანაძე დაჯილდოებულია საქართველოს ღირსების ორდენით (1992), ვახტანგ გორგასლის მე-3 ხარისხის ორდენითა და აშშ-ის ეროვნული გვარდიის საპატიო მედლით. გერმანიასა და საქართველოს შორის სამხედრო თანამშრომლობის გაღრმავებაში შეტანილი წვლილისა და სამაგალითო თანამშრომლობისათვის დაჯილდოვდა გერმანიის შეიარაღებული ძალების ღირსების ოქროს ჯვრით 2016 წლის ოქტომბერში უკრაინის სახმელეთო ჯარების ეროვნული აკადემიის საპატიო დოქტორის წოდება მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ვ
ჯაბა ბრეგვაძე
ჯაბა ბრეგვაძე (დ. 1 დეკემბერი, 1987) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მოთამაშე. მისი პოზიციაა ჰუკერი. 2012-2014 წლებში თამაშობდა „ტულუზის“ სახელით ტოპ 14-ში. 2015-2017 წლებში კი ინგლისური „ვოსტერის“ შემადგენლობაში.
2022 წლიდან ჯაბა არის იაპონური „კუბოტა სფეარსის“ წევრი.
2011, 2015 და 2019 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებში ჯაბა ნაკრების ძირითად მოთამაშეთა შორის იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები კატეგორია:დაბადებული 1987
აკურის ქუჩა
აკურის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (ქვაყრელი); დასაწყისი კონსტანტინე გამსახურდიას გამზირიდან. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში, საბურთალოს ამ ნაწილის განაშენიანების დროს. ქუჩაზეა ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტი. აქვს 2 შესახვევი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
ჩიგოიანის ზურგიანი კოშკი
ჩიგოიანის ზურგიანი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში.
ძეგლი მდებარეობს ნასოფლარ თოგოიანის მიდამოებში. 5-6 მეტრის სიმაღლეზე, შემორჩენილი ზურგიანი კოშკი დიდი ზომის ქვითაა ნაგები. მისი ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვა-ღორღით.
დიმაშ კუდაიბერგენი
დინმუჰამედ კანატული კუდაიბერგენი (Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов) (ცნობილი, როგორც დიმაშ კუდაიბერგენი (Димаш Құдайберген), დ.24 მაისი, 1994, აქტობე, ყაზახეთი) — ყაზახი მომღერალი, კომპოზიტორი და მულტიინსტრუმენტალისტი.
კუდაიბერგენი ცნობილია თავისი მაღალი ვოკალური დიაპაზონით, რომელიც მოიცავს ხუთ ოქტავას, ოთხ ნოტსა და ერთ ნახევარ ნოტს. მისი დიაპაზონი ვრცელდება ბარიტონის ქვედა მხრიდან სოპრანოს უმაღლეს ნოტამდე. ყველაზე დაბალი ნოტი მის სესრულებაში არის F2, ხოლო ყველაზე მაღალი - D8 (მეხუთე ოქტავის რიგი.) მიუხედავად იმისა, რომ აკადემიურ საოპერო სიმღერის შესწავლის შემდეგ ის მოწვეული იყო სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრ ასტანა ოპერის მიერ, კუდაინებერგმა გადაწყვიტა თანამედროვე მუსიკაში დარჩენა და მისი წარმოდგენა კლასიკური ელემენტების გამოყენებით, ისევე როგორც ტრადიციული ყაზახური მუსიკისა და პოპ მუსიკის დახმარებით.
ის ასევე ცნობილია ცოცხალი შესრულებით და არა ფონოგრამით. კუდაიბერგენი რამდენიმე ენაზე ასრულებს სიმღერებს. დღევანდელ დღემდე მას შესრულებული აქვს სიმღერები: ყაზახურ, რუსულ, ინგლისურ, თურქულ, ჩინურ, ფრანგულ, უკრაინულ, გერმანულ, იტალიურ და სერბულ ენებზე. ის საუბრობს ყაზახურ და რუსულ ენებზე, სწავლობს ინგლისურსა და ჩინურს. დიმაშმა განაცხადა რომ მაიკლ ჯექსონის
1994-2014: ადრეული წლები და კარიერის დასაწყისი
დინმუჰაემდ კანატული კუდაიბერგენი დაიბადა 1994 წლის 24 მაისს, ქალაქ აქტობეში, მომღერლების, კანატა და სვეტლანა აიტბაევების ოჯახში. მიუხედავად იმისა, რომ დინმუშამედი მისი სრული სახელია - მას ყოველთვის დიმაშით მოიხსენებდნენ. მისი მამა - კანატ აიტბაევი - აქტობეს რეგიონის კულტურის, არქივისა და დოკუმენტთა მმართველი გახდა. დედა - სვეტლაა აიტბაევა - მომღერალია აქტობეს რეგონის ფილარმონიაში, ასევე სოციალურ-კულტურული კომისიის მდივანი და სამხატვრო ხელმძღვანელი საბავშვო სტუდია საზის. დიმაშს ჰყავს უმცროსი და - რაუშანი და უმცროსი ძმა - აბილმანსურა (მანსურა).
2016 წლიდან
2016 წლის ბოლოს დიმაშ კუდაიბერგენმა მონაწილეობა მიიღო ვოკალური შოუს მეხუთე სეზონში, დირექტორ ჰონგ ტაოს რეკომენდაციით. პრემიერამდე დირექტორმა დიმაში ქალაქ ჩანშაში მიიწვია, ჩინეთში, მოსმენაზე და ის მოხიბლული დარჩა დიმაშის ხმით, მუსიკალურობითა და პოტენციით, რომლითაც შეეძო გამხდარიყო ვარსკვლავი. ამის შემდეგ კუდაიბერგენმა ხელი მოაწერა კონტრაქტს Black Gold Talent-თან პეკინში. ის იყო შოუს ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა, 22 წლის მონაწილე, რომელიც ეჯიბრებოდა პროფესიონალ და ყველაზე მოთხოვნად ჩინელ მომღერლებს. დიმაშის დედამ მოგვიანებით განაცხადა, რომ მის სურვილს წარმოადგენდა პროექტის შუა ნაწილამდე მაინც დარჩენილიყო მასში.
საბოლოოდ ის მოხვდა ფინალში, დაიკავა მეორე ადგილი, პირველზე კი სეიდი ლეიმი გავიდა - მომღერალი ჰონგ-კონგიდან.
სინგერ-2017-ის პირველი ტური 2017 წლის 10 იანვარს ჩაიწერა და 21 იანვარს გავიდა ეთერში. დიმაშმა ამ ტურში პირველი ადგილი დაიკავა, სიმღერით SOS d’un terrien en détresse. ამის შემდეგ გახდა მისი სახელი ცნობილი სოციალურ ქსელსა და მედიაში. მის წარმატებაზე ინფორმაცია ყაზახურმა მედიამაც გაავრცელა. დიმაშმა ფრანგული მედიის ყურადღებაც მიიწვია და ინტერვიუ ჩაწერა ამ სიმღერის ავტორის დასთან, კლერ ბალავუანთან.
ქველმოქმედება
პრემია Top Chinese Music Awards 2017-ზე დიმაშმა გაიღო საკუთარი კოსტიუმი, რომელიც ეცვა სინგერ-2917-ზე პირველ გამოსვლაზე. Jingdong პლატფორმის საშუალებით კოსტიუმი გაიტანეს ღია აუქციონზე და შემოსული თანხა სრულად გადაერიცხა ბავშვთა დაცვის ფონდს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:ყაზახი მომღერლები
ჯეკ ჩარლტონი
ჯეკ ჩარლტონი (Jack Charlton; დ. 8 მაისი, 1935, ეშინგტონი, ინგლისი — გ. 10 ივლისი, 2020) — ინგლისელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. ფეხბურთელის კარიერის განმავლობაში თამაშობდა მხოლოდ „ლიდს იუნაიტედში“. 1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონი ინგლისის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1970 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცერი.
სანაკრებო კარიერა
1965–1970 წლებში იყო ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 35 მატჩი ითამაშა და 6 ბურთი გაიტანა.
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ჯეკ ჩარლტონმა მსოფლიო ჩემპიონატების 7 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.
სამწვრთნელო კარიერა
1986–1996 წლებში იყო ირლანდიის ეროვნული ნაკრების მწვრთნელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიდზ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ნიუკასლ იუნაიტედის მწვრთნელები კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცრები
ფეისალ II
ფეისალ II (الملك فيصل الثاني; დ. 2 მაისი, 1935, ბაღდადი, ერაყის სამეფო — გ. 14 ივლისი, 1958, ბაღდადი, ერაყის სამეფო) — ერაყის სამეფოს მესამე და უკანასკნელი მეფე. ჰაშიმიდების დინასტიის წარმომადგენელი. ერაყის არმიის ფელდმარშალი და ფლოტის ადმირალი. მოკლეს 14 ივლისის რევოლუციის დროს.
ფეისალ II ავტოკატასტროფაში დაღუპული გაზი I-ის ერთადერთი შვილი იყო, როდესაც მამამისი გარდაიცვალა იგი 4 წლის იყო და მისი რეგენტი გახდა მამის ბიძაშვილი აბდ ალ-ილაჰი, რომელიც ფეისალის სრულწლოვნობამდე ფაქტობრივად სახელმწიფოს მეთაური იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერაყის მეფეები კატეგორია:მოკლული მონარქები კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1958 კატეგორია:ჰაშიმიდები
სიონის სამაროვანი
სიონის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ბაზილიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, წყალგადამყვანის სათავესთან. დაფარულია კაშხლის მიწაყრილით. განეკუთვნებოდა IV-V საუკუნეს. 1963 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის სიონის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). სამაროვანზე გაითხარა შირიმის ქვით ნაგები რამდენიმე სამარხი, მათ შორის ერთი სამარხი, რომელიც ნაგები იყო ერთიმეორესთან ნარიმანდებით გადაბმული შირიმის ფილებით. სამარხში გამოვლინდა სხვადასხვა დროს დამარხული ორი მიცვალებული ჩონჩხი, ადრე დაკრძალული მიცვალებული ძვლები მიხვეტილი იყო გვერდით, მეორე - ქრისტიანული წესით იყო დაკრძალული, მის თავის ქალასთან აღმოჩნდა სარდინისა და მარჯნისთავებიანი ბრინჯაოსღეროიანი 3 საკინძი. სამარხეული მასალა ინახება არქეოლოგიის კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
შალომ კობოშვილი
შალომ კობოშვილი (დ. 1876, ახალციხე - გ. 1941, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, რომელიც ძირითადად საქართველოში მცხოვრები ებრაელების ცხოვრებას ასახავდა.
დაიბადა ახალციხეში, ღარიბი ებრაელების ოჯახში. მას რაბინობისთვის ამზადებდნენ, თუმცა რელიგიური განათლება ადრეულ ასაკში მიატოვა. მის ხელოვნებისადმი ლტოლვას ოჯახი მხარ არ უჭერდა და ამიტომ მბეჭდავის შეგირდად მიაბარეს. მთელი მისი ხელოვნების ცოდნა შემოიფარგლებოდა თვითგანათლებით. ითვლება, რომ 1910 წელს ის ნიკო ფიროსმანს შეხვდა. 1937 წელს ის ახლად გახსნილი საქართველოს ებრაელთა ისტორიის მუზეუმის ღამის დარაჯად დანიშნეს. ამან მას ხელი შეუწყო განევითარებინა საკუთარი შემოქმედება. დღემდე მოღწეული მისი ნამუშევრები შექმნილია 1937-1941 წლებში.
კობოშვილის ნამუშევრები მიეკუთვნება პრიმიტივიზმის ჟანრს. ყველა ნამუშევარი ეხება ქართველი ებრაელების ცხოვრებისეულ სცენებს. ნახატები შესრულებულია ზეთში ან წყლის საღებავებით ქაღალდზე.
საქართველოს ებრაელთა ისტორიის მუზეუმი 1950 წელს დახურეს და ყველა მისი ექსპონატი, მათ შორის კობოშვილის ამუშევრებიც, გადაიტანეს საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. კობოშვილის ნამუშევრების რეტროსპექტული გამოფენა 2006 წელს თბილისში მოეწყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:მოდერნისტი მხატვრები კატეგორია:ქართველი ებრაელები
Bethesda Game Studios
Bethesda Game Studios — ამერიკული ვიდეო თამაშების დეველოპერი კომპანია. დაფუძნდა 2001 წელს. შტაბ-ბინა მდებარეობს ამერიკის ქალაქ როკვილში, მერილენდის შტატი. ადრეულ წლებში კომპანია შედიოდა Bethesda Softworks-ის შემადგენლობაში, მაგრამ „The Elder Scrolls III: Morrowind“-ის გამოსვლის შემდეგ, 2002 წელს მას გამოუჩნდა საკუთარი სახელწოდება და ლოგოტიპი. სტუდიას ხელმძღვანელობს ტოდ ჰაუარდი. კომაპანიები Bethesda Games studios, Bethesda Softworks და ZeniMax Media განთავსებულია ერთ შენობაში.
ისტორია
კომპანია დაფუძნდა 2001 წელს. თითქმის ყველა დეველოპერი Bethesda Softworks-დან გადავიდა Bethesda Game Studios-ში. ამის შემდეგ Bethesda Softworks და Bethesda Game Studios გაიყო ორ კომპანიად - ერთი, როგორც გამომცემელი და მეორე, როგორც შემქმნელი.
2015 წლის 9 დეკემბერს, ქალაქ მონრეალში გაიხსნა ახალი სტუდია Btethesda Softworks-ის მიერ, რომელსაც ხელმძღვანელობს კომპანია Behavior Interactive-ის ყოფილი თავკაცი ივ ლაშანსი.
სქოლიო
კატეგორია:2001 წელს დაარსებული კომპანიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები ამერიკის შეერთებულ შტატებში კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ZeniMax Media
დაბაკნეთის წმინდა მარიამის ნაეკლესიარი
დაბაკნეთის წმინდა მარიამის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დაბაკნეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ნანგრევებად ქცეული ეკლესიიდან შემორჩენილია დასავლეთი კედელი, რომელშიც გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი.
სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იულიუს დორპმიულერი
იულიუს დორპმიულერი (Julius Heinrich Dorpmüller; დ. 24 ივლისი, 1869, ელბერფელდი — გ. 5 ივლისი, 1945, მალენტე) — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე, ჰიტლერის მინისტრთა კაბინეტის წევრი. მონაწილეობას იღებდა პირველ მსოფლიო ომში, მსახურობდა კავკასიაში. 1937 წლის 2 თებერვალს პაულ ფონ ელც-რიუბენახის დათხოვნის შემდეგ დაინიშნა ტრანსპორტის მინისტრად და იმპერიული ავტობანების ადმინისტრაციული საბჭოს მდივნად. კარლ დენიცის ხელისუფლებაში იკავებდა ტრანსპორტის და კავშირის მინისტრის პოსტს. ომის შემდეგ ხელისუფლების სხვა წევრებთან ერთად აიყვანეს ბრიტანელმა ჯარისკაცებმა. გარდაიცვალა 1945 წლის 5 ივლისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1869 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:ნაცისტური პარტიის წევრები კატეგორია:ნაცისტური გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწეები
ტყემალის საცხოვრებელი სახლი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მირზა მუჰამად სარუ თაქი
მირზა მუჰამად სარუ თაქი  (სპარს. فارسی; დ. 1579 — გ. 11 ოქტომბერი, 1645) — სეფიანთა ირანის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1634–1645 წლებში.
ბიოგრაფია
სარუ თაქი დაიბადა 1579 წელს თავრიზში, საშუალო კლასის მუსლიმურ ოჯახში. მისი დაბადების პერიოდში სეფიანთა იმპერია კრიზისში იყო და იგერიებდა ოსმალთა შეტევებს ირანსა და კავკასიაში. ირან-ოსმალეთის 1578–1590 წლების ომში მისი მამა და ბიძა დაიღუპნენ. ოჯახში ერთადერთი მამაკაცი 5 წლის მირზა მუჰამადი იყო.
1615 წელს ყიზილბაშებმა სარუ თაქის მძიმე ბრალდება წაუყენეს. ის შაჰ-აბასის ბრძანებით დაასაჭურისეს, ქონებაც წაართვეს. მიზეზად სახელდებოდა ბეწვის გამყიდველ კაცთან, მუ'მინთან სქესობრივი კავშირის დამყარება, მაგრამ შაჰი მალევე მიუხვდა ცრუ ბრალდებას, ცილიმწამებელი ყიზილბაშები სიკვდილით დასაჯა, სარუ თაქის აღუდგინა ქონება და მაზანდარანის ბეგლარბეგად დანიშნა.
1616 წელს ჩაიბარა გილანის პროვინცია. მისი გამგებლობის დროს არაერთი მეჩეთი და აბანო აშენდა გილანში. 1629 წელს აბას I გარდაიცვალა და შაჰი გახდა სეფი I, რომელთანაც სარუ თაქის ახლო ურთიერთობა ჰქონდა. იმავე წელს თაქიმ დიდი როლი ითამაშა ღარიბ-შაჰის ფართო აჯანყების ჩახშობაში, რის გამოც უხვად დააჯილდოვა თავად შაჰმა.
1631 წელს გაგზავნილი იყო ბაღდადში შიიტური სამლოცველოების სამეთვალყურეოდ. ამავე პერიოდში გაებრძოლა მირზა ტალიბ-ხანის კლანს, რომლის დამარცხების შემდეგ უფრო გაიმყარა პოზიციები სეფიანთა კარზე.
ვეზირობა სეფი I-ის დროს
1635 წელს სარუ თაქიმ უხელძღვანელა ირანის ლაშქარს ირან-ოსმალეთის ომში. მისი სარდლობით სპასელებმა ქ. ერევანი დაიხსნეს თურქებისგან, თუმცა 1 წელიწადში დაკარგეს.
1638 წელს სარუ თაქი დამარცხდა ყოფილ სეფიან მოხელესთან, ალი მარდან ხანთან ბრძოლაში და დაკარგა ქ. ყანდაარი, რომელიც დიდ მოგოლთა იმპერიის ხელში გადავიდა.
ვეზირობა აბას II-ის დროს
1642 წელს სეფი I გარდაიცვალა. ტახტი დაიკავა მისმა 10 წლის ვაჟმა, აბას II-მ, თუმცა რეალურად ძალაუფლება სარუ თაქისა და 2 ქართველის, დილარამ ხანუმისა და ახალი შაჰის დედის, ანა ხანუმის ხელში აღმოჩნდა. მათ ერთობლივი ძალებით დაიწყეს სეფიანთა ირანის მართვა, აბას II გამოცდილების მისაღებად ყაზვინში გააგზავნეს. 1643 წლიდან ირანში აჯანყებები დაიწყო. ამბოხებულთ ერთ-ერთი ლიდერი, აბას I-ის დროს განთქმული სარდალი, როსტომ-ხან სააკაძე იყო. სარუ თაქიმ მოახერხა მისი შეპყრობა და 1643 წელს სიკვდილით დასაჯა.
სარუ თაქი აგრძელებდა იმპერიის კონტროლს, მაგრამ 1645 წელს, ვერაგულად მოკლა მისმა პირადმა მცველმა და სიძემ, ჯანი ხანმა, რომელიც სავარაუდოდ აბას II-ის დავალებით მოქმედებდა. ამ ამბის გაგების შემდეგ, ანა ხანუმი განრისხდა და ჯანი ხანი მოაკვლევინა. თუმცა 1647 წელს დილარამ ხანუმი და ანა ხანუმი გარდაიცვალნენ. გარდაცვალების მიზეზად სახელდება მოწამვლა. 15 წლის აბასმა კი სახელმწიფო მართვის სადავეები ხელში ჩაიგდო.
წყარო
კატეგორია:დაბადებული 1579 კატეგორია:გარდაცვლილი 1645 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები
ბალაანის ცეცხლიჯვრობას კოშკი
გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ფლეთილი და რიყის ქვითაა ნაგები. კოშკი სამსართულიანია. აქვს სხვენი და ორფერდა გადახურვა. ყველა სართულზე სარკმელი და სათოფურია. არქიტრავული კარი გაჭრილია სამხრეთით. მეორე სართულზე შემორჩა რამდენიმე სართულშუა გადახურვის კოჭი. ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია ბუხარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მშველიეთის წმინდა ელიას სამლოცველო
მშველიეთის წმინდა ელიას სამლოცველო — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში. სოფლის ჩრდილოეთით მდებარეობს კირქვის ლოდებით ნაგები, სწორკუთხა გეგმის მცირე სამლოცველო. სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. ნაგებობაში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთი კედლის სიმაღლე 1,5 მეტრია. იქვე ხატის სამხრეთით მცირე ნიშაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტივატი
ტივატი (Тиват/Tivat, Theodo, Thiodhos) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ მონტენეგროში, ტივატის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 10 149 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონტენეგროს ქალაქები
ლევან გორდეზიანი
ლევან რისმაგის ძე გორდეზიანი (დ. 1 ნოემბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2004).
ბიოგრაფია
ლევან გორდეზიანი დაიბადა 1962 წელს, თბილისში. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1984). 1987-2000 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა. 1995-2000 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კულტურის ისტორიის კათედრის დოცენტი იყო, 2001-2006 წლებში კი - ამავე კათედრის პროფესორი.
2005-2006 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის მოადგილე, 2006 წლიდან - ამავე ინსტიტუტის ჰუმანიტარულ–მეცნიერებათა ფაკულტეტის სრული პროფესორი. მისი კვლევის ძირითადი მიმართულებებია: ძველი მსოფლიოს ისტორია, ბერძნული და ძველაღმოსავლური ისტორიის წყაროთმცოდნეობა,მითოლოგია. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის ექვსი მონოგრაფია.
იცის ქართული, გერმანული, ინგლისური, რუსული და ფრანგული ენები. არის 70-მდე პუბლიკაციის ავტორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი ლევან
ჩიგოიანის მეორე ეკლესია
ჩიგოიანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში.
ნასოფლარ „თოგოიანი“ მიდამოებში მდებარე სწორკუთხა გეგმის დარბაზული, უაბსიდო ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ნაგებობის კამარა ჩამოქცეულია. დასავლეთით არქიტრავული შესასვლელია გაჭრილი. მისგან მარჯვნივ, კედლის გარე წყობაში ჩადგმულია ძაღლის თავის სკულპტურული გამოსახულება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლევან ფრუიძე
ლევან ფრუიძე (დ. 24 თებერვალი, 1933, სოფელი ქვედა ჟოშხა, ამბროლაურის რაიონი, — გ. 17 ნოემბერი, 2021)  — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, პუბლიცისტი.
1959 წელს დაამთავრა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი პარტია „სამშობლო“. წვლილი შეიტანა მევენახეობის აღორძინებასა და ქართული ხორბლის ჯიშების პოპულარიზაციაში. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2003).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1933 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
მარადისი
მარადისი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყულარის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის (მტკვრის შენაკადი) მარჯვენა მხარეს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 239 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარეკ ზტრაცენი
მარეკ ზტრაცენი (, ნამდვილი სახელი და გვარი: მიროსლავ სლოდიჩაკი, ; დ. 26 თებერვალი, 1985) — ჩეხი მომღერალი და კომპოზიტორი. დაიბადა 1985 წლის 26 თებერვალს, ჩეხეთის ქალაქ ჟელეზნა-რუდაში. არის მრავალი მუსიკალური ჯილდოს მფლობელი, მაგ. 2008 წელს მიიღო „ჩეხეთის ბულბული“ კატეგორიაში: წლის აღმოჩენა. 2015 წელს გამოუშვა დისკი Pády, რომელმაც მიიღო დადებითი შეფასება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1985
ივო ძიმას ბრძოლა
ივო ძიმას ბრძოლა — დიდი ბრძოლა მეორე მსოფლიო ომის წყნარი ოკეანის საბრძოლო თეატრში, რომელშიც აშშ-ს საზღვაო ქვეითთა კორპუსმა და საზღვაო ძალებმა კუნძული ივო ძიმა გაათავისუფლა იაპონიის საიმპერატორო არმიისგან. ამერიკელთა იერიში კუნძულზე, ცნობილი, როგორც ოპერაცია „Detachment“, მიზნად ისახავდა ივო ძიმასა და მასზე მდებარე ორი აეროდრომის ხელში ჩაგდებას.
იაპონელთა პოზიციები კუნძულზე კარგად იყო გამაგრებული ფორტიფიკაციებით, რომელიც მოიცავდა ბუნკერების მჭიდრო ქსელს, დამალულ საარტილერიო პოზიციებსა და 18 კილომეტრი სიგრძის მიწისქვეშა გვირაბებს. ამერიკულ სახმელეთო ძალებს მხარს უჭერდა საზღვაო არტილერია და საჰაერო ძალები, რომელიც კუნძულის საჰაერო სივრცეს სრულად აკონტროლებდა. ივო ძიმას ხუთკვირიანი ბრძოლა წყნარ ოკეანეში ერთ-ერთი ყველაზე სისხლისმღვრელი და სასტიკი გამოდგა.
იაპონელთა საბრძოლო დანაკარგები დაღუპულების სახით ამერიკელებისაზე სამჯერ მეტი იყო, თუმცა ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების სახით (დაჭრილები და დაღუპულები) ამერიკელებმა უფრო იზარალეს.
ბრძოლის დაწყებისას კუნძულზე მყოფი 21 000 იაპონელი ჯარისკაციდან საბოლოოდ ტყვედ მხოლოდ 216 აიყვანეს, რომელთაგან ზოგი დატყვევებისას გონებადაკარგული ან სხვა მხრივ გადაადგილების უნარწართმეული იყო. იაპონელთა დანარჩენი ნაწილი ბრძოლაში დაიღუპა, თუმცა ნავარაუდებია, რომ კუნძულის დაკავების ოპერაციის დამთავრებიდან გარკვეული ხნის მანძილზე ბრძოლას 3000-მდე იაპონელი კვლავ აგრძელებდა მიწისქვეშა გამოქვაბულებისა და გვირაბების საშუალებით. საბოლოოდ, კვირების შემდეგ ისინიც ან დაიღუპნენ, ან ტყვედ ჩავარდნენ.
კუნძულის აღების ოპერაცია ბრძოლის შემდეგ საკამათო გამოდგა, რადგანაც გადამდგარი საზღვაო ოპერაციების მეთაურის, უილიამ ვ. პრატის, თქმით, ეს „ღმერთის მიერ მიტოვებული კუნძული“ გამოუსადეგარი იყო არმიისთვის, როგორც ბაზა შემდგომი ოპერაციებისთვის და გამოუყენებელი საზღვაო ფლოტისთვის, როგორც ნავსადგური. აეროდრომი, რომელიც ამერიკელებმა ხელში ჩაიგდეს, ბრძოლის შემდეგ იშვიათად გამოიყენებოდა, წინა ბრძოლები წყნარი ოკეანის კუნძულებზე კი საშუალებას იძლეოდა ამერიკულ სამხედრო მმართველობას ევარაუდა, რომ კუნძული კარგად გამაგრებული იქნებოდა და ამერიკელთა დანაკარგები ბრძოლაში მრავალრიცხოვანი აღმოჩნდებოდა.
„Associated Press“-ის ფოტოგრაფის, ჯო როზენთალის, მიერ გადაღებული ფოტო ამერიკის დროშის აღმართვისა სურიბაჩის მთაზე ექვსი საზღვაო ქვეითის მიერ აშშ-ს წყნარი ოკეანის თეატრში ბრძოლის სიმბოლოდ იქცა.
კუნძულზე გადასხმა
მარცხნივ|მინი|194x194პქ|საზღვაო ქვეითები გადადიან ივო ძიმაზე კუნძული აქტიურად იბომბებოდა მასზე ქვეითების გადასხმამდე. 19 თებერვალს ივო ძიმაზე საზღვაო ქვეითთა პირველი ნაკადი გადავიდა. ამერიკულ სარდლობას სანაპირო შეფასებული ჰქონდა, როგორც „შესანიშნავი“ და კუნძულის სიღრმეში შესვლას ადვილად მოელოდა, თუმცა რეალობა სხვა აღმოჩნდა. საზღვაო ქვეითთა კორპუსს სანაპიროს გადაკვეთის შემდეგ 4.6 მეტრის სიმაღლის შავი ვულკანური ფერფლის გორები დახვდა, რომლებიც საკმარისად მყარი არ იყო, რომ ჯარისკაცები ზემოდან გადასულიყვნენ ან სანგრები გაეთხარათ. ამის მიუხედავად, სიტუაციის დადებითი მხარე ის იყო, რომ ფერფლის გორები იაპონური არტილერიის ჭურვების ნამსხვრევებს ნაწილობრივ აკავებდა.
საზღვაო ქვეითები გაწვრთნილი იყვნენ, რომ ჩქარა ემოძრავათ, აქ მათ ამის საშულაება არ ეძლეოდათ და ზანტად მიიწევდნენ წინ. ჯარისკაცთა ინდივიდუალური აღჭურვილობის რაოდენობა და წონა ძალიან დიდი დამაბრკოლებელი ფაქტორი იყო, ამიტომ ბევრმა სამხედრომ ნაკლებად საჭირო აღჭურვილობის მოშორება დაიწყო, მათ პირველი აირწინაღები გადაყარეს. მარცხნივ|მინი|198x198პქ|37 მმ-იანი ქვემეხი ბომბავს იაპონურ პოზიციებს გამოქვაბულში სურიბაჩის მთაზე. იაპონელთა მხრიდან ძლიერი წინააღმდეგობის არყოფნის გამო სამეთაურა შტაბმა ჩათვალა, რომ კუნძულის საარტილერიო დაბომბვამ დათრგუნა იაპონური პოზიციები და სერიოზული საფრთხე არ არსებობდა. ამიტომ ამერიკული ძალები მშვიდად გადავიდნენ სანაპიროზე და ნელი სვლით კუნძულის სიღრმისკენ მიემართებოდნენ. მათ არ იცოდნენ, რომ იაპონელთა გენერალი კურიბაიაში ბრძოლას სწორედ მაშინ იწყებდა. იაპონელებმა ამერიკელებს საათნახევარი დააცადეს, თავისუფლად მოგროვებულიყვნენ და მჭრიდროდ განლაგებულიყვნენ სანაპიროზე და მოულოდნელად ყველაფრით ცეცხლი გაუხსნეს, რაც კი გააჩნდათ. ტყვიამფრქვევები, ნაღმტყორცნები და მძიმე არტილერია ქვეითებით გადაჭედილ სანაპიროზე მყოფ ამერიკელებს თავს დაატყდა და იქაურობა მალე აქცია სისხლიან სასაკლაოდ.
ამერიკელთათვის საქმეს ართულებდა იაპონური გვირაბების სისტემა, რადგანაც ცეცხლმტყორცნებითა და ყუმბარებით „გაწმენდილ“ ბუნკერებში იაპონელები ამ გვირაბების საშუალებით ბრუნდებოდნენ და ამერიკელებს, ეგონათ რა, რომ ბუნკერში მტერი აღარ იყო, უეცრად უხსნიდნენ ცეცხლს. იაპონელთა ამ ტაქტიკამ ამერიკელებში დიდი დანაკარგები გამოიწვია.
მინი|24-ე საზღვაო ქვეითთა პოლკი ივო ძიმაზე.
სანაპიროდან სიღრმისკენ წინსვლა
ამერიკულ ამფიბიურ ტექნიკას უჭირდა ვულკანურ ფერფლში გზის გაკვალვა, ამიტომ საზღვაო ქვეითებს ქანობებზე გზის გაგრძელება ფეხით უწევდათ. ბოლოს საზღვაო სამშენებლო ბატალიონებმა მოახერხეს სანაპიროს ბულდოზერებით მოსწორება და ამან ქვეითებს საშუალება მისცა, სრული აღჭურვილებით გადასულიყვნენ კუნძულის სიღრმეებისკენ. გზად მიმავალ ამერიკელებს თითქმის ყველა დაბომბვისგან გაჩენილ ორმოში ერთი დაღუპული თანამებრძოლი მაინც ხვდებოდათ.
შემდგომი ბრძოლები
დესანტირების შემდეგ ამერიკელები მოელოდნენ ღამით იაპონელთა „ბანზაი შეტევებს“, რომელიც იაპონურ არმიაში გავრცელებული ქვეითთა დიდი მასის მტრის პოზიციებზე სირბილით პირდაპირი შეტევის ტაქტიკა იყო. თუმცა ცოცხალი ძალის ასეთი გზით შეტევაზე გადაყვანა ძალიან მაღალ დანაკარგებს იწვევდა და ამერიკელეთა ტყვიამფრქვევების ფონზე წარმატებას ხშირად ვერ აღწევდა. ამიტომ გენერალმა კურიბაიაშმა მიიჩნია, რომ ამ მეთოდით შეტევა არასწორი იქნებოდა და სასტიკად აუკრძალა თავის მებრძოლებს ამის გაკეთება.მარცხნივ|მინი|ამერიკული ტანკი იაპონელთა წინააღმდეგ ცეცხლმტყორცნს იყენებს.ბრძოლები ძალიან მძიმე იყო, საზღვაო ქვეითთა წინსვლას ხელს უშლიდა იაპონური ფორტიფიკაციები და არტილერიის ცეცხლი. იაპონელები ხშირად გამოვცივდებოდნენ ხოლმე თავიანთი მალული გვირაბებიდან და მოულოდნელად ესხმოდნენ თავს ამერიკელებს, ღამით ისინი ასევე ტოვებდნენ საკუთარ პოზიციებს და სიბნელის დახმარებით ამერიკულ პოზიციებზე მომაკვდინებელ დარტყმებს ახორციელებდნენ. იაპონელი ჯარისკაცები, რომლებმაც ინგლისური იცოდნენ, ხშირად იტყუებდნენ ამერიკელებს „corpsman“-ის ყვირილით და კლავდნენ (ინგლ. სანიტარი; საზღვაო ძალების ჰოსპიტალის საველე სანიტრები, რომლებსაც დაჭრილი საზღვაო ქვეითები ასე უხმობდნენ ხოლმე დასახმარებლად). მინი|საზღვაო ქვეითთა მესამე ბატალიონის მსროლელები ცეცხლს უხსნიან მოწინააღმდეგეს განადგურებული იაპონური ბუნკერის ნანგრევებიდან. აშშ-ს ძალებმა მალევე დაასკვნეს, რომ იაპონელთა გამაგრებული პოზიციების წინააღმდეგ ტყვიებით ვერაფერს გახდებოდნენ და აქტიურად დაიწყეს ცეცხლმტყორცნებისა და ყუმბარების გამოყენება, რათა გვირაბებსა და ბუნკერებში მყოფი იაპონელები გარეთ გამოერეკათ და შემდეგ ტყვიებით გაენადგურებინათ. მათ M4 Sherman-ის ტანკებს დაუყენეს ცეცხლმტყორცნები, რომლებიც ეფექტური გამოდგა იაპონურ გამაგრებებში ცოცხალი ძალის გასანეიტრალებლად.
მას შემდეგ, რაც წყლის, საკვებისა და საბრძოლო მასალების ნაკლებობა შეექმნათ, იაპონიის საიმპერატორო არმია სასოწარკვეთილებამ შეიპყრო. გენერალი კურიბაიაში ხვდებოდა, რომ მარცხი გარდაუვალი იყო.
ამერიკელ საზღვაო ქვეითებს უწევდათ გახშირებულ ღამის შეტევებთან გამკლავება, რომლებსაც ტყვიამფრქვევებითა და არტილერიის მეშვეობით იგერიებდნენ, თუმცა ხანდახან ბრძოლა ხელჩართულ დაპირისპირებაშიც გადაიზრდებოდა ხოლმე. სანაპიროს მყარად დაკავების შემდეგ ამერიკელებს მარაგების, ცოცხალი ძალისა და ტექნიკისა შევსება მოსდიოდათ და თანდათან ჩრდილოეთისკენ მიიწევდნენ. იაპონელებს კი დროსთან ერთად ყველაფერი ელეოდათ და მათი აბსოლუტური უმეტესობა დანებებას სიკვდილამდე ბრძოლას არჩევდა. მათი მეომრული კოდექსის მიხედვით ტყვეობა მიუღებელი და სასირცხვილო იყო და ამიტომაცაა, რომ კუნძულის თავდაპირველი დამცველებიდან, რომელიც დაახლოებით 21 ათას კაცს შეადგენდა, ტყვედ მხოლოდ და მხოლოდ 216 იაპონელი ჩავარდა.
ბრძოლის დასასრული
მინი|ამერიკელი ქვეითები იაპონელთა მიერ კლდეში გამოკვეთილი გამოქვაბულის შესასვლელთან.|195x195პქმთლიან კუნძულზე კონტროლის დამყარების შემდეგ ამერიკული არმიის ასორმოცდამეშვიდე პოლკი ივო ძიმაზე განლაგდა, როგორც კუნძულის გარნიზონი, თუმცა მათ მალე გააცნობიერეს, რომ ბრძოლა ჯერ არ იყო დასრულებული. ამერიკელებს უწევდათ იაპონელთა პატარ-პატარა გადარჩენილ რაზმებთან ბრძოლა, რომლებიც კუნძულის გვირაბების სისტემების დახმარებით აგრძელებდნენ პარტიზანულ წინააღმდეგობას. სამი თვის მანძილზე ამერიკელები მთელი კუნძულის პერიმეტრზე ეძებდნენ იაპონური გარნიზონის ნარჩენებს და მათ გვირაბებიდან ცეცხლმტყორცნების, ყუმბარებისა და ბომბების საშუალებით სდევნიდნენ. ალმოდებულ და ყუმბარებისგან კონტუზიაში ჩავარდნილ გარეთ გამოსულ გადარჩენილ იაპონელებს შემდეგ სათითაოდ კლავდნენ. ამ პროცესში ამერიკელებმა 1,602 იაპონელი მოკლეს.
ბოლო ორი გადარჩენილი იაპონელი ოჯარისკაცი, რომლებიც კუნძულზე ბრძოლას აგრძელებდნენ და მოახერხეს, რომ მთელი იმ ხნის მანძილზე ამერიკელებს არ მოეკლათ ან დაეტყვევებინათ, მტერს 4 წლის შემდეგ, 1949 წლის 6 იანვარს ჩაბარდნენ, ესენი იყვნენ იამაკაგე კუფუკუ და მატსუდო ლინსოკი.
კუნძულ ივო ძიმას ბრძოლას, საბედნიეროდ, არ მოჰყოლია სამოქალაქო პირთა მსხვერპლი, როგორც ეს, მაგალითად, საიპანისა და ოკინავას დაკავების შემთხვევაში იყო, რადგანაც ბრძოლის დაწყებამდე კუნძულიდან სამოქალაქო პირთა ევაკუაცია მოხდა.
ავლევის პირველი ნამოსახლარი
ავლევის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ავლევის ჩრდილოეთით 400 მეტრზე, გორაზე. ნამოსახლარზე იპოვება შავზედაპირიანი და წითელსარჩულიანი, შავად გამომწვარი, შავპრიალა და ლეგაპრიალა ზედაპირიანი და წითლად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი, ძირითადად პირგაშლილი ქოთნები და პროფილირებულპირიანი ჯამები. ანტიკური ხანის ჭურჭელზე გადასმულია მოყვითალო ანგობი და ზედ შავი საღებავით დატანილია წვეთისებრი ორნამენტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ნ. სულხანიშვილის 4)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექურული ძეგლი თელავში. რომელიც მდებარეობს ნიკო სულხანიშვილის ქუჩაზე (№ 4). თარიღდება XIX-XX მიჯნით.
სახლი სულხანიშვილის ქუჩის აღმართზე დგას. საფასადო მხრიდან იგი სართულნახევრიანია, ეზოს მხრიდან კი ორსართულიანი. ქუჩისპირა ფასადი, კარ-სარკმლების ღიობებით,  სიმეტრიულადაა დანაწევრებული. ფასადის ცენტრში სადარბაზო კარია, რომლის ორივე მხარეს სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლების ძირის დონეზე აგურით გამოყვანილი, ვიწრო თაროა. ნახევარსართულილავგარდნითაა გამოყოფილი, ფასადი დასრულებულია ლავგარდნით და მაღალი პარაპეტით, რომელიც მართკუთხა ჩაღრმავებებითაა დანაწევრებული. ასეთივე ჩაღრმავებებია სარკმლების ქვეშაც სადარბაზო კარი ხისაა, კვეთილობით მდიდრულად გაფორმებული. კარის გვერდებზე, კედელში, აგურით გამოყვანილი, მრგვალი სვეტებია. კარის ასწვრივ — ოდნავ შემაღლებული პარაპეტი, რომელიც აგურით გამოყვანილი, დეკორატიული მოტივითაა გაფორმებული.
ეზოს მხარეს, სახლის პირველი სართული მიწის დონეზეა, მეორე სართულზე ხის ძველი შემინული აივანია. მისი ერთი მხარე გამოდის სახლის მთავარ ფასადზეც. აივანს შენარჩუნებული აქვს ხის ძველი სვეტები და ჭვირული მოაჯირი. ეზოსკენ, სიღრმეში, აივანს ეკვრის გვიანდელი ორსართულიანი მინაშენი, შემინული აივნით. ქუჩის მხარეს ეზოს გასდევს რიყის ქვით ნაშენი გალავანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჭალე (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჭალე შეიძლება აღნიშნავდეს:
აიკაძორი
აიკაძორი (Հայկաձոր) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 450 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 527 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 182 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.9 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ხაბაბი
ხაბაბი (خبب) — ქალაქი სირიაში. მდებარეობს დარის მუჰაფაზაში. 2004 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხაბაბში 3 379 ადამიანი ცხოვრობს.
ინტერნეტ-რესურსები
კატეგორია:სირიის ქალაქები
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ე. ახვლედიანის ჩიხი 7)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ელენე ახვლედიანის II ჩიხში (№ 7). თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნით.
სახლი ერთსართულიანია. დგას ეზოს სიღრმეში. შენობა ძველი ქართული აგურითაა ნაგები. შედგება ორი დიდი ოთახის და მათ წინ მოწყობილი, ღია ტერასა-აივნისგან. ტერასაზე ოთახების კარ-სარკმლები გამოდის. ყველა ღიობი ბრტყელი თაღითაა გადახურული, ცენტრისკენ დახრილი ბოლოებით, სარკმლების თავსართები სწორკუთხაა, დაგვირგვინებულია ორსაფეხურიანი ლავგარდნით. სწორკუთხა მოხაზულობისაა ალათებიც. კარები ხისაა, ავთენტური, კუთხეებში დამახასიათებელი კვეთილი, ორნამენტული ნახატით. ოთახებში შერჩენილია თახჩებისა და ბუხრების კვალი. ოთახებში და ტერასაზე იატაკი აგურისაა. ჭერი შელამფულია. კედლებზე, ალაგ-ალაგ, იკითხება ლაჟვარდისფერი ნალესობის კვალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ტყემლოვანის ნაეკლესიარი და ნასოფლარი
ტყემლოვანის ნაეკლესიარი და ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყემლოვანიდან 4 კილომეტრზე, მთის ზეგანზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ფართობი არის 3 ჰექტარი. შეინიშნება ნაგებობის ნაშთები და ნაეკლესიარი, რომელსაც შემოვლებული ჰქონია ქვის ციკლოპური წყობის გალავანი. კულტურული ფენები დაფარულია მიწის სქელი ფენით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ხეტიანის ნაგებობა
ხეტიანის ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ დორეთკარის მიდამოებში ნასოფლარ ხეტიანის ტერიტორიაზე, ბერციხის დაბლა, ქსნის დინებაზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ნაგებობის გეგმა არ იკითხება. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს, ზოგან უფრო ნაკლებია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვა. სერიოზული დაზიანების გამო ნაგებობის სახეობის დადგენა ვერ ხერხდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მარია სოფია ნოიბურგელი
მარია სოფია ელიზაბეთ ნოიბურგელი (Marie Sophie Elisabeth von der Pfalz, Maria Sofia Isabel de Neuburgo; დ. 6 აგვისტო, 1666 — გ. 4 აგვისტო, 1699) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. კურპფალცის კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმისა და მისი ცოლის, ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელის ქალიშვილი. პორტუგალიის დედოფალი 1687-1699 წლებში როგორც პედრუ II-ის მეუღლე. იყო პოპულარული დედოფალი, თავისი კეთილშობილური ხასიათისა და ექსტრავაგანტულობით ცნობილი ჟუან V-ის დედობის გამო.
ადრეული ცხოვრება
მარია სოფია დაიბადა 1666 წლის 6 აგვისტოს, კურპფალცის ქალაქ დიუსელდორფში, თანამედროვე გერმანიაში. იგი იყო კურპფალცის კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმისა და მისი ცოლის, ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელის შუათანა ქალიშვილი. 1676 წელს მარია სოფიას უფროსი და, ელეონორ მაგდალენა დაქორწინდა საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ზე. მიუხედავად ორი ქორწინებისა ლეოპოლდს მამრობითი სქესის მემკვიდრე არ ჰყავდა, რის გამოც მესამედ მოუწია დაქორწინება. ელეონორ მაგდალენამ მალევე შეასრულა თავისი "მოვალეობა" და გააჩინა მომავალი ორი საღვთო რომის იმპერატორი (იოზეფ I და კარლ VI).
ანალოგიური მემკვიდრეობის კრიზისი იყო პორტუგალიაშიც, სადაც მეფე პედრუ II-ის ერთადერთი ქალიშვილი ჰყავდა, იდგა ბრაგანსას დინასტიის სრული გაქრობის რეალური საფრთხე. პფალცელი პრინცესა ელეონორ მაგდალენას ნაყოფიერების შესახებ მალე გახდა ცნობილი მთელს ევროპაში. ამ მიზეზით პორტუგალიელებმა სასწრაფოდ ელჩი გააგზავნეს ჰაიდელბერგში, სადაც კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმს მეფე პედრუ მისი შუათანა ქალიშვილის - მარია სოფიას ხელს სთხოვდა. 1686 წლის 8 დეკემბერს ელჩები დადებითი პასუხით ლისაბონში დაბრუნდნენ, 1687 წლის 22 მაისს კი გაფორმდა საქორწინო ხელშეკრულება.