cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რევაზ ლაღიძე
ბიოგრაფია
რევაზ ილიას ძე ლაღიძე 1921 წლის 10 ივლისს დაიბადა ქუთაისის მაზრის სოფელ ობჩაში (ამჟამინდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი). 1939 წელს დაამთავრა თბილისის IV სამუსიკო სასწავლებელი (ვიოლინოს განხრით), 1941-1949 წლებში ვიოლინოზე უკრავდა სიმფონიურ ორკესტრებში. 1948 დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფ. ანდრია ბალანჩივაძის საკომპოზიციო კლასი). ლაღიძე სხვადასხვა ჟანრის მუსიკალური ნაწარმოებების ავტორია. მას ეკუთვნის ოპერა „ლელა“ (1973), მუსიკალური კომედიები „მეგობრები“ (1951) და „კომბლე“ (1957), სიმფონიური პოემა „სამშობლოსათვის“ (1949), სიმფონიური სურათი „საჭიდაო“ (1952), რამდენიმე საგუნდო სიმღერა-კანტატა („სიმღერა სამშობლოზე“, „ბალადა ვაზზე“, „ოდა მესხეთზე“, „მოხეური ბალადა“ და სხვა), საფორტეპიანო („ტოკატა“ და სხვა) და ჩელოს („პოემა“, „ელეგია“ და სხვა) პიესები, ერთნაწილიანი კანტატა „მელის ვარძია“ შერეული გუნდისა და ორკესტრისათვის (1966, ირაკლი აბაშიძის ლექსზე ციკლიდან „რუსთაველის ნაკვალევზე“), მუსიკა სპექტაკლებისა (გენო ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი“, ლეო ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა“ და სხვა სულ 40-ზე მეტი) და კინოფილმებისათვის („საბუდარელი ჭაბუკი“, „ნინო“, „ზვიგენის კბილი“, „ხევისბერი გოჩა“ და სხვა. სულ 30-ზე მეტი). ნაყოფიერად მუშაობდა სიმღერის ჟანრში. მისი სიმღერები გამოირჩევა იშვიათი მელოდიურობითა და გულწრფელობით. პოპულარულია ლაღიძის „სიმღერა თბილისზე“.
რევაზ ლაღიძე ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო ალექსანდრე პუშკინის სახელობის თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის მუსიკის კათედრის გამგე. 1964 წლიდან კონსერვატორიის პედაგოგი (კამერული ანსამბლი). მიიღო სსრკ სახელმწიფო პრემია (1978) და შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია (1975).
დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
სციფოიდურნი
სციფოიდურნი (Scyphozoa) — ზღვის ცხოველების კლასი ნაწლავღრუიანთა ტიპისა. აქვთ პოლიპის ან მედუზის ფორმა. ახასიათებთ რადიალური სიმეტრია. ნაწლავი სიგრძეზე რადიალური ტიხრებით დაყოფილია ცენტრალურ ნაწილად და გვერდით ჯიბეებად. დამახასიათებელია თაობათა მორიგეობა: კვერცხიდან იჩეკება ლარვა — პლანულა, რომელიც სუბსტრატს, რმაგრება და გარდაიქმნება პოლიპოიდურ თაობად — სციფისტომად. ეს უკანასკნელი დაკვირტვით წარმოქმნის თავისსავე მსგავს პოლიპება, ხოლო განივი დაყოფისას გამოყოფს სციფომედუზების ლარვებს (ეფირებს). ზოგიერთი სახეობა (ფესვპირიანები) მსუსხავია. ზოგიერთი სციფომედუზის შხამი სასიკვდილოა ადამიანისთვისაც. ცნობილია სციფოიდურთა 200-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებული არიან ყველა ოკეანეში.
რევაზ ლაღიძე
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1981 კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები რ კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
სციფოიდურნი
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაწლავღრუიანები
379
თარიღი უცნობია
*
კახეთის ქედი
კახეთის ქედი — კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთი ტოტი, მდინარეების ალაზნისა და ივრის წყალგამყოფი. 40 კმ სიგრძის მერიდიანული ეროზიული ქედი. შახვეტილის მთამდე კახეთის ქედი აგებულია მეზოზოური ასაკის ტერიგენული წყებებით. ფართო გაგებით კახეთის ქედი მოიცავს გომბორის ქედსაც და მისი მთლიანი სიგრძე 145 კმ აღწევს. კახეთის ქედი გამოეყოფა ქართლის ქედს 3279 მ სიმაღლის უსახელო მწვერვალთან. მიემართება ზოგადად სამხრეთ-სამხრეთ-დასავლეთისკენ და წარმოადგენს მდინარეების ფშავის არაგვისა და ალაზნის, შემდეგ ივრისა და ალაზნის და ბოლოს ივრისა და ილტოს წყალგამყოფს. ქედის თხემზე აღმართულია მთები ლაგისმთა, მოკასტეხე, გარეჯა, მუხათი, დამასტი, დიდიველევი. კახეთის ქედის უღელტეხილზე გადადის თიანეთ-ახმეტის გზა. ჩრდილოეთი ქედის ნახევრის კალთების ქვემო ნაწილი შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, ზემო — სუბალპური და ალპური ბალახეულით, სამხრეთი ნახევარი ფართოდოთლოვანი ტყით. ქედი კალთების ქვედა ნაწილში ვენახებია გაშენებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის კავკასიონი კატეგორია:კახეთის მხარის ქედები
ანა (დიდი ბრიტანეთი)
ანა (ინგლ. Anne; დ. 6 თებერვალი, 1665 – გ. 1 აგვისტო, 1714), ინგლისის და შოტლანდიის დედოფალი სტუარტების დინასტიიდან 1702–1707 წლებში და დიდი ბრიტანეთის დედოფალი 1707–1714 წლებში. ჯეიმზ II-სა და ანა ჰაიდის ასული. 1683 წელს იქორწინა დანიის მეფის ფრედერიკ III-ის ვაჟზე გეორგზე.
ანა სტიუარტი ტორიელი დედოფალი იყო. თავისი შეხედულებებიდან გამომდინარე იგი ყოველთვის ამ პარტიას უჭერდა მხარს და ყოველთვის ერთგული იყო ანგლიკანური ეკლესიის. იგი გამოირჩეოდა კარგი ხასიათით და ზრდილობით, მაგრამ არ იყო ჭკვიანი, იყო გაუბედავი და მრჩეველებზე ძლიერ დამოკიდებული. პირველ ხანებში მასზე დიდი გავლენა ჰქონდა ჰერცოგ მალბოროს და მის მეუღლეს, სარას. ესპანეთთან წარმატებული ომი, რომელმაც ანას მმართველობის მთელ პერიოდს გასტანა, ჰერცოგ მალბოროს დამსახურება იყო. მიუხედავად პოლიტიკის წარმატებისა, ანა წუხდებოდა ვიგების ბატონობით. დროთა განმავლობაში დედოფალსა და სარა მალბოროს შორის ურთიერთობები გაცივდა. მისი ადგილი ახალგაზრდა აბიგალ მეშემმა დაიკავა. მისი გავლენით, დედოფალმა მთავრობიდან დაითხოვა რამდენიმე ვიგი და მმართველობა ლორდ ბლინგბროკს გადასცა. 1713 წელს მან მოახერხა საფრანგეთთან ძალიან მომგებიანი ზავის დადება. ინგლისმა გიბრალტარის და მინორკის გარდა მიიღო ფრანგული მიწები ამერიკაში — ახალი შოტლანდია, გუდზონის ყურის მიწები, ნიუფაუნდლენდი და სან-კრისტოვი.
1707 წელს მოხდა სხვა მნიშვნელოვანი მოვლენა — ინგლისის და შოტლანდიის ერთ სახელმწიფოდ გაერთიანება, რომელსაც დიდი ბრიტანეთი ეწოდა. ამიერიდან პარლამეტში შოტლანდიელი დეპუტატბიც ირჩეოდნენ.
ანას 13 შვილი ჰყავდა, მაგრამ ყველა მათგანი ჩვილობაში მოკვდა. მისი სიკვდილის შემდეგ შეწყდა სტიუარტების დინასტიაც, რომელიც 100 წელიწადზე მეტი მმართველობდა ინგლისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის მონარქები კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1665 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1714 კატეგორია:ინგლისის პრინცესები კატეგორია:შოტლანდიის პრინცესები
ხუტა ბერულავა
ხუტა მიხეილის ძე ბერულავა (დ. 10 დეკემბერი, 1924, ზუგდიდი — გ. 27 სექტემბერი, 2004, თბილისი) — ქართველი პოეტი. მისი პირადი არქივი 2009 წლის 17 მარტიდან ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
ბიოგრაფია
დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, შემდეგ მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1952). იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ დირექტორი, ჟურნალ „ცისკრის“ რედაქტორი. 1967-1979 წლებში გამომცემლობა „განათლების“ დირექტორი. ლექსებს 1941 წლიდან აქვეყნებს, პირველი კრებული 1944 წელს გამოვიდა. პოპულარული გახდა მეორე მსოფლიო ომის გმირებისადმი მიძღვნილი მისი ლექსები („ამხანაგო მიშაკოვ, ძმაო შალამბერიძევ“, 1941; „ვარსკვლავეთს მოსწყდა ვარსკვლავი“, 1945).
ბერულავას პოეზია მრავალმხრივია („მამულიშვილთა მოსაგონარი“, 1947; „უკრაინაში, დნეპრის წინაშე“, 1949; პოემა „რუსული გული“, 1950-1954), „სიმღერა ვარსკვლავებზე“ (1953); საქართველოს წარსულს ეძღვნება ლექსების ციკლი „ვარძიის გზაზე“ (1946), პოემა „კოლხური ლეგენდა“ (1943-1955), „ამბავი თბილისის დაბადებისა“ (1964). ბერულავა წერდა ბავშვებისთვისაც, თარგმნის რუს და სხვა ეროვნების პოეტებს.
ბერულავას ნაწარმოები თარგმნილია უცხო ენებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 2004 კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ხ
ლესაჯაიე
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 194 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კანადა 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 1932 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 15 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰელა (კომიქსები)
ჰელა — Marvel Comics-ის პერსონაჟი. პირველად გამოჩნდა კომიქსში: მოგზაურობა საიდუმლოებებში  #102 (1964 წელი). მისი ავტორები არიან მწერალი სტენ ლი და მხატვარი ჯეკ კირბი. ჰელა არის, ლოკისა და გიგანტი ანგრბოდას შვილი, ჰელა მკვდართა სამეფოს ქალღმერთია, მას შეუძლია ყველაზე მამაცი მეომრის გულშიც კი დათესოს შიში.
გამოგონილი ბიოგრაფია
ჰელა დაიბადა იოტუმჰეიმში, გიგანტების ქვეყანაში. ჰელა არის, ლოკისა და გიგანტი ანგრბოდას შვილი. როდესაც ჰელა სრულწლოვნი გახდა, ოდინმა ის სიკვდილის ქალღმერთად გამოაცხადა.
ჰელა ხშირად ცდილობდა თავისი ძალაუფლების გაფართოებას. ამ მცდელობების გამო ხშირად ჰქონდა კონფლიქტი ოდინთან ან მის ვაჟთან თორთან.
ერთხელ თორი ხელებში ჩააკვდა ჰელას. შემდეგ ლედი სიფმა ჭექა-ქუხილის ღმერთის მიმართ უსაზღვრო სიყვარული გამოავლინა და ჰელას შეევედრა, თორის მაგივრად ის წაეყვანა. ამ სცენამ ისე იმოქმედა ჰელაზე, რომ თორს ნება დართო, ცოცხლების სამყაროში დარჩენილიყო.
კინო სამყარო
ჰელა ოდინის პირველი შვილია. ერთ დროს ასგარდის ჯალათი იყო. ჰელა ოდინის ჯარებს სარდლობდა ცხრა სამეფოს დაპყრობისას. ბოლოს, ოდინმა ბრძოლას მშვიდობა არჩია, მაგრამ ჰელა მის შეხედულებას არ იზიარებდა. ოდინი იძულებული გახდა, ჰელა გამოემწყვდია.
როდესაც ოდინი გარდაიცვალა, ჰელა გათავისუფლდა და მის ძმებს (თორს და ლოკის) თავი გააცნო. თორმა, ჰელას დასამარცხებლად მიოლნირი გამოიყენა, თუმცა ჰელა ღირსეული აღმოჩნდა და მიოლნირი დაამტვრია.
ტახტის დაბრუნება
ასგარდში დაბრუნებული ჰელა მუხვდა, რომ იქ ვერავინ ცნობს და არ იციან ვინაა. ამან ჰელა განარისხა. ასგარდის ელიტარული მეომრები ებრძვიან, მაგრამ სიკვდილის ქალღმერთი მათ ხელის ერთი მოსმით აცამტვერებს.
380
თარიღი უცნობია
*
არდისი
არდისი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის სათავესთან. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ცხინვალიდან 35 კილომეტრი, გორიდან — 42 კილომეტრი.
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2007 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Ардис).
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით სოფელში ფიქსირდებოდა 38 მცხოვრები.
ღირსშესანიშნაობები
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: არდისის სამების ეკლესია, არდისის ღვთისმშობლის ნაეკლესიარი, არდისის წმინდა გიორგის ნაეკლესიარი.
სქოლიო
კატეგორია:ბიყარის თემის სოფლები
ყარაიაზი (გოქჩაი)
ყარაიაზი (Qarayazı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —    	2 131 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
არქტიკულ-ალპური მცენარეები
არქტიკულ-ალპური მცენარეები, არქტიკული მთის მცენარეები — მცენარეების ბოტანიკურ-გეოგრაფიული ჯგუფი, რომელიც გავრცელებულია, ერთი მხრით, ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის არქტიკულ ნაწილში, მეორე მხრით — უფრო სამხრეთით მდებარე მთების ალპურ ზონაში.
გენეზისურად არქტიკულ-ალპური მცენარეები ორნაირია: მცენარე ან არქტიკულიწარმოშობისაა და შემდგომი მიგრაციით გავბრცელებულია სამხრეთ მთებში (მაგ., ქონდარა ბაია Ranunculus pygmaeus   გვხვდება ევრაზიულ არქტიკაში და ამავე დროს კარპატებსა და  შვეიცარიის  ალპებში), ან მისი წარმოშობის კერა სამხრეთ მთებშია, ხოლო თანამედროვე არეალი — არქტიკაში (მაგ., ფხიჯა - Saxifraga oppositifolia   გვხვდება როგორც ჰიმალაისა და შუა აზიის მთებში, ისე ევრაზიისა და ჩრდილოეთ არქტიკაში). საქართველო მცენარეებიდან არქტიკულ-ალპურ გავრცელებისაა ალპური მაჟარა (Thalictrum alpinum), საგვიანო ლოიდია (Lloydia serotina) და სხვა. არქტიკულსა და ალპურ ფლორას შორის ბევრია მონათესავე, ე. წ. ვიკარული სახეობები, რაც აგრეთვე მათი ისტორიის მაჩვენებელია.
ქვეშეთი
ქვეშეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 31 სოფელს: არახვეთი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, გვიდაქე, გოგნაური, ზაქათკარი, ზემო მლეთა, იუხო, კაიშაურნი, ლაკათხევი, მანასეური, ნადიბანი, ნაღვარევი, სალაჯური, სეთურნი, სეფე, სვიანა-როსტიანი, ქვემო მლეთა, ქვეშეთი, ყველანი, ჩოხელნი, წკერე, ხარხეთი, ჯაღმიანი). ზღვის დონიდან 1300 მეტრი, დუშეთიდან 65 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 257 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვედა ონჭეიში
ქვედა ონჭეიში — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (მექვენის თემი), მდებარეობს ჩრდილოეთ იმერეთის მთისწინეთში, მდინარე ლეხიდრის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, წყალტუბოდან 50 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მრეწველობა
მრეწველობა ანუ წარმოება მიკროეკონომიკაში — საგანთა შექმნის აქტი, კერძოდ კი ისეთი პროდუქტებისა, რომელიც შემდგომში კომერციულად გაიცვლება ან გაიყიდება. მაკროეკონომიკაში მრეწველობა არის საქმიანობა, რომლითაც ტრანზაქტორები (ანუ, გაცვლის აგენტები) იყენებენ რესურსებს პროდუქციის გამოსაშვებად; უფრო სპეციფიკურად, ეკონომიკური მრეწველობა საქმიანობაა, რომელსაც კონტროლს უწევს (ასევე პასუხისმგებელი) ინსტიტუციონალური რგოლი, რომელიც იყენებს მუშახელს, კაპიტალს, საქონელსა და მომსახურებას (წარმოების ფაქტორები) სხვა საქონლისა და მომსახურების შესაქმნელად.
ლიტერატურა
*
ჯუნ ალისონი
ჯუნ ალისონი (June Allyson; დ. 7 ოქტომბერი, 1917 — გ. 8 ივლისი, 2006) — ამერიკელი სცენის, კინოს და ტელევიზიის მსახიობი, მოცეკვავე და მომღერალი.
ალისონმა კარიერა 1937 წელს დაიწყო, მოკლემეტრაჟიან ფილმებში მოცეკვავის როლებს თამაშობდა, ხოლო ბროდვეის თეატრში 1938 წლიდან თამაშობდა. 1948 წელს კონტრაქტი გააფორმა კომპანია, Metro-Goldwyn-Mayer-თან, და დიდი წარმატება მოიპოვა ფილმ, ორი გოგონა და მეზღვაური-ში თამაშის შემდეგ. 1940-იან წლებში მან მსახიობთან, ვენ ჯონსონთან ერთად ექვს ფილმში ითამაშა. 1951 წელს მან მოიგო ოქროს გლობუსის საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, ფილმში, ძალიან ახალგაზრდა კოცნისთვის-ში შესრულებული როლისთვის. 1959 წლიდან 1961 წლამდე იყო შოუ The DuPont Show With June Allyson-ის წამყვანი, შოუ გადიოდა CBS -ზე.
1970-იან წლებში ის დაბრუნდა სცენაზე, მონაწილეობა მიიღო სპექტაკლებში, ორმოცი კარატი და არა, არა, ნანეტი. 1982 წელს ალისონმა გამოაქვეყნა თავისი ავტობიოგრაფიული წიგნი, სახელწოდებით:ჯუნ ალისონი ჯუნს ალისონის მიერ და გააგრძელა მონაწილეობის მიღება სხვადასხვა სატელევიზიო შოუებსა და ფილმებში. მოგვიანებით მან დააარსა ჯუნ ალისონის საზოგადოებრივი ცნობიერების და სამედიცინო კვლევის ფონდი, იგი უროლოგიური და გინეკოლოგიური დაავადებების კვლევებისთვის, ფულს აგროვებდა. ბოლოს მაყურებელმა ეკრანზე 2001 წელს იხილა.
ადრეული ცხოვრება
ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავე ჯუნ ალისონი დაიბადა 1917 წლის 7 ოქტომბერს, ბრონქსში, ნიუ-იორკში, აშშ-ში. მისი დაბადების სახელია ელეანორ გიზმენი, ხოლო მისი მეტსახელი იყო ელა. იყო კლარას და რობერტ გიზმანის ქალიშვილი. ჰყავდა ძმა ჰენრი, რომელიც მასზე ორი წლით უფროსი იყო. მან ერთხელ თქვა, რომ იგი კათოლიკედ აღიზარდა. მისი ბებია და ბაბუა, ჰარი გიზმანი და ანა ჰეფნერი, გერმანელი ემიგრანტები იყვნენ, თუმცა ალისონი ამტკიცებდა, რომ მისი გვარი თავდაპირველად "ვან გეიზმანი" იყო და წარმოშობით ჰოლანდიელი იყო. სტუდიის ბიოგრაფიებში იგი აღნიშნული იყო, როგორც იან ალისონი, დაბადებული ფრანგ-ინგლისელი მშობლებისგან. გარდაცვალებისთანავე, მისმა ქალიშვილმა თქვა, რომ ალისონი დაიბადა როგორც ელეონორა გიზმანი, ფრანგი დედისგან და ჰოლანდიელი მამისგან.
1918 წლის აპრილში (როდესაც ალისონი ექვსი თვის იყო), მისმა ალკოჰოლიკმა მამამ, რომელიც დამლაგებლად მუშაობდა, მიატოვა ოჯახი. ალისონი სიღარიბეში აღიზარდა, ცხოვრობდა დედამისის მშობლებთან, მის ბებია-ბაბუასთან ერთად. ფულის გამომუშავებისთვის დედამისი მუშაობდა ტელეფონის ოპერატორად და რესტორნის მოლარედ.
პირადი ცხოვრება
მინი| ჯუნ ალისონი და [[დიკ პაუელი 1962 წელს]]
1945 წლის 19 აგვისტოს ალისონი დაქორწინდა დიკ პაუელზე, რამაც MGM სტუდიის ხელმძღვანელის ლუი მაიერსის აღშფოთება გამოიწვია. პაუელსს ჰყავდა ორი შვილი, პამელა ალისონ პაუელი (იშვილეს 1948 წელს ტენესის ბავშვთა სახლის საზოგადოებიდან) და რიჩარდ პაუელ უმცროსი, დაბადებული 1950 წლის 24 დეკემბერს.
როგორც ცნობილია, 1950-იანი წლების შუა პერიოდში ალისონს რომანი ამერიკელ მსახიობთან, ალან ლადთან ჰქონდა.
1961 წელს ალისონს ჩაუტარდა თირკმლის ოპერაცია, მოგვიანებით კი ყელის ოპერაცია, რაც დროებით აისახა მის ხმაზე.
1976 წელს ალისონმა იქორწინა სტომატოლოგსა და მსახიობზე დევიდ ეშროუზე. წყვილი ზოგჯერ რეგიონალურ თეატრში ერთად გამოდიოდა და 1970-იანი წლების ბოლოს და 1980-იანი წლების დასაწყისში სცენაზე ერთად ითამაშეს სპექტაკლში,''ჩემი ქალიშვილი, შენი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:კალიფორნიელი რესპუბლიკელები კატეგორია:ნიუ-იორკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:Metro-Goldwyn-Mayer-ის კონტრაქტორები კატეგორია:ამერიკელი მემუარისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მოცეკვავეები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მიუზიკლების მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:დაბადებული 1917
კანადა 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კანადამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 1936 წელს, გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 9 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კანადა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დახშტაინი
დახშტაინი (Dachstein) — კარსტული მთის მასივი, სიმაღლით მეორე ჩრდილოეთ კირქვულ ალპებში. მდებარეობს ზემო ავსტრიაში, შტირიასა და ზალცბურგის სიახლოვეს. მასივი გადაჭიმულია 20-30 კმ²-ზე და მოიცავს დაახლოებით 2 500 მ სიმაღლის მრავალ მწვერვალს. ჩრდილოეთიდან, მთები დაფარულია მყინვარებითა და კლოდავანი მწვერვალებით. მთები გამოირჩევა მღვიმეთა დიდი რაოდენობით, მათ შორისაა ავსტრიის უდიდესი მღვემეები.
მასივის უმაღლესი მწვერვალი მთამსვლელებმა პირველად 1832 წელს დალაშქრეს.
1997 წელს, დახშტაინის მთებში მდებარე სოფელი ჰალშტატი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის მთები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრიაში
ილიანა იოტოვა
ილიანა იოტოვა (Илияна Йотова; დ. 24 ოქტომბერი, 1964, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი პოლიტიკოსი, ბულგარეთის ვიცე-პრეზიდენტი 2017 წლის 22 იანვრიდან.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1964 წლის 24 ოქტომბერს სოფიაში. 1989 წელს დაასრულა სოფიის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1991-1997 წლებში მუშაობდა ბულგარეთის ეროვნულ ტელევიზიაში. 2000 წლის 7 მაისიდან ბულგარული სციალისტური პარტიის უმაღლესი საბჭოს წევრია. 2005 წელს აირჩიეს ბულგარეთის სახალხო კრების დეპუტატად, ხოლო 2007 წელს ევროპის პარლამენტის წევრად. 2017 წლის 22 იანვრიდან ბულგარეთის ვიცე-პრეზიდენტია.
დაოჯახებულია ანდრეი იოტოვაზე და ჰყავთ ერთი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ბულგარელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ბულგარეთის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
არკინარეთი
არკინარეთი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში.
გეორგაფია
მდებარეობს მდინარე არკინარეთის (მეჯუდის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი, ცხინვალიდან 26 კილომეტრი, გორიდან — 35 კილომეტრი.
ისტორია
ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით სოფელს ადრე აკანათური ერქვა და ისროლისხევში შედიოდა. X საუკუნეში ისროლისხევთან ერთად ცხრაძმისხევის, XIII-XIV სს-დან კი ქსნის საერისთავოს შემადგენლობაშია. სოფლის მოსახლეობა ძველი დროიდან ქართული იყო. XVIII საუკუნის II ნახევრიდან ჩნდება ოსური მოსახლეობაც. 1865 წელს სოფელს არკინარეთი ეწოდებოდა და ქსნის უბნის ლეკოიანის სასოფლო თემის შემადგენლობაში შედიოდა. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2007 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Æрчъынарет).
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით სოფელში ფიქსირდებოდა 89 მცხოვრები.
ღირსშესანიშნაობები
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: არკინარეთის ყველაწმინდის ეკლესია, არკინარეთის ეკლესია, არკინარეთის წმინდა გიორგის ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ბიყარის თემის სოფლები
ოქტობერფესტი
მინი|350პქ|ოქტობერფესტი 2003 წელს. ოქტობერფესტი (Oktoberfest) — ყოველწლიური ორ-კვირიანი სახალხო დღესასწაული გერმანიაში, ბავარიის დედაქალაქ მიუნხენში. ტარდება სექტემბრის ბოლოსა და ოქტომბრის დასაწყისში. ოქტობერფესტი ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული დღესასწაული და მსოფლიოს უდიდესი გამოფენაა, რომელსაც ყოველწლიურად 6 მილიონამდე ადამიანი ესწრება. დღესასწაული მსგავსი სახელით სხვა ქალაქებშიც ტარდება, თუმცა ტრადიცია დასაბამს მიუნხენში იღებს სადაც 1810 წელს ლუდვიგ I-მა ცოლად შეირთო გერმანელი პრინცესა ტერეზა საქსენ-ჰილდბურგჰაუზენელი. მათი ქორწილი ერთობ პომპეზური იყო და დიდხანს გაგრძელდა. სწორედ ეს ზეიმი ითვლება ბავარიული ოქტობერფესტის დაარსებად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარია კატეგორია:გერმანიის დღესასწაულები კატეგორია:ლუდი
პირიქითი ქედი
პირიქითი ქედი, თუშეთის ქედი — კავკასიონის ჩრდილოეთი გამყოლი ქედი, მდინარეების პირიქითი ალაზნისა (ანდის ყოისუს სისტემა) და არღუნის (თერგის სისტემა) წყალგამყოფი, სიგრძე 80 კმ. ვრცელდება საქართველოს — ახმეტის მუნიციპალიტეტისა და რუსეთის — ჩეჩნეთის, ინგუშეთისა და დაღესტნის ფარგლებში. უმაღლესი მწვერვალია ტებულოსმთა (4493 მ). 4000 მ-ზე მაღალია მწვერვალები: ქომიტო (4261), დიკლოსმთა (4285 მ), დანოსმთა (4174 მ) და სხვა. უღელტეხილები 3000-3500 მ სიმაღლეზეა, მ.შ. აღსანიშნავია: უყერიჩო (3042 მ), ქერიღო (3140 მ) და ქაჩუ (3550 მ).
პირიქითი ქედი აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. ორივე კალთაზეა თანამედროვე მყინვარები და პლეისტოცენური გამყინვარების კვალი. კალთები 3000-3000 მ სიმაღლემდე შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით. სამხრეთი კალთის აღმოსავლეთ ნაწილში ზღვის დონიდან 1600-2200 მ-მდე, ფიჭვნარ-არყნარია.
არქტომესამეული ფლორა
არქტომესამეული ფლორა — მესამეული პერიოდის ფლორა, რომელიც გავრცელებული იყო არქტიკის კუნძულებიდან სუბტროპიკული ტყეების საზღვრამდე ჩრდილოეთ ამერიკის, აზიისა და ნაწილობრივ ჩრდილოეთ ევროპის ტერიტორიაზე. არქტომესამეული ფლორასთვის, თანამედროვე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი სარტყლის ტყეების ანალოგიურად, დამახასიათებელი იყო ფოთოლმცვივანი (მუხა, წიფელი, ვერხვი და სხვა). მარადმწვანე ფოთლოვანი (ევკალიპტი, ფიკუსი და სხვა) და მთავარი წიწვოვანი (ჭაობის კვიპაროსი, სეკვოია და სხვა) ტყის სახეობები.
არქტომესამეული ფლორას დასაბამი მისცა იმავე ტერიტორიაზე არსებულმა ზედა ცარცულმა ზომიერმა ფლორამ. ამჟამად არქტომესამეული ფლორის წარმომადგენლები გვხვდება იმ ფლორაში, რომელსაც მეოთხეული გამყინვარება არ შეხებია: სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში, იაპონიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტატებში, ნაკლებად ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთ შტატებში, კავკასიაში და სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. ტერმინი „არქტომესამეული ფლორა“ შემოიღო ო. ჰეერმა XIX საუკუნის 70-იან წლებში, როდესაც მან არქტიკული ქვეყნების ფლორა შეისწავლა და მესამეულად დაათარიღა.
არქტომესამეული ფლორის შესწავლის დიდი მნიშვნელობა აქვს ჰოლარქტიკული ოლქის ფლორის წარმოშობისა, გავრცელების დასადგენად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფლორა
ლეხ კაჩინსკი
ლეხ კაჩინსკი (Lech Aleksander Kaczyński; დ. 18 ივნისი, 1949, ვარშავა, პოლონეთი — გ. 10 აპრილი, 2010, სმოლენსკი, რუსეთი) — პოლონელი პოლიტიკოსი, პოლონეთის პრეზიდენტი 2005 წლიდან გარდაცვალებამდე. 2002–2005 წლებში ვარშავის მერი.
ბიოგრაფია
1983-1984 წლებში „სოლიდარობის“ ერთ-ერთ კომისიას ხელმძღვანელობდა. 1989 წელს ლეხ კაჩინსკი პოლონეთის სენატში, ხოლო 1991 წელს სეიმის წევრად აირჩიეს. ამავე წლიდან პოლონეთის პრეზიდენტის კანცელარიის ნაციონალური უსაფრთხოების ბიუროს ხელმძღვანელობდა.
1992 წელს ცენტრალური აუდიტორული კომისიის ხელმძღვანელად დაინიშნა. 1990 წლიდან იგი პარტია „თანხმობის“ ერთ-ერთი ლიდერი იყო. 2000-2001 წლებში ეჟი ბუზეკის მთავრობაში იუსტიციის მინისტრის თანამდებობა ეკავა.
2001 წელს ძმასთან, იაროსლავთან ერთად, პოლიტიკური პარტია „კანონი და სამართლიანობა“ დააარსა, რომელმაც იმავე წლის საპარლამენტო არჩევნებზე 9,5 პროცენტი მოიპოვა.
2002 წელს ვარშავის მერად აირჩიეს. 2005 წელს კი ლეხ კაჩინსკი პოლონეთის პრეზიდენტი გახდა.
გარდაცვალება
2010 წლის 10 აპრილს, ლეხ კაჩინსკი მეუღლესთან ერთად ავიაკატასტროფაში დაიღუპა. როგორც „ვესტი-24“-ის პირდაპირ ეთერში სმოლენსკის ოლქის გუბერნატორმა სერგეი ანტუფიევმა განაცხადა, თვითმფრინავის ყველა მგზავრი დაღუპულია.
ტუ-154–ის მიწაზე ძლიერი დაცემის შედეგად თვითმფრინავს კუდის ნაწილი მოტყდა, რის შემდეგაც ხანძარი გაჩნდა. პოლონეთის ტელევიზიის ცნობით, პრეზიდენტ კაჩინსკის თვითმფრინავი სამჯერ შეეცადა სმოლენსკის აეროპორტში დაჯდომას, მეოთხე მცდელობა კი ტრაგედიით დასრულდა. თვითმფრინავის ბორტზე, რომელიც ასრულებდა რეისს ვარშავიდან სმოლენსკში, ბოლო მონაცემებით იმყოფებოდა 96 ადამიანი, აქედან ოფიციალური დელეგაციის 88 წევრი. მათ შორის პოლონეთის პრეზიდენტი ლეხ კაჩინსკი მეუღლესთან ერთად, პოლონეთის ეროვნული ხსოვნის ინსტიტუტის პრეზიდენტი იანუშ კურტიკა, სამხედრო და სასულიერო პირები.
2010 წელს, გარდაცვალებისთანავე, ლეხ კაჩინსკის საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება მიანიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი პოლიტიკოსები კატეგორია:პოლონეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:ავიაკატასტოფაში დაღუპული სახელმწიფოს მეთაურები კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენის კავალრები
განათლება
thumb|250px|გერმანული საკლასო ოთახი, 1930-იანი წლები thumb|250px|[[ინდოქტრინაცია საკლასო ოთახში, სასწავლო მასალებში პოლიტიკური შინაარსის შეტანა ან მასწავლებლები, რომლებიც ბოროტად იყენებენ სტუდენტების ინდოქტრინაციის როლს, ეწინააღმდეგება განათლების მიზნებს, რომლებიც აზროვნების თავისუფლებას და კრიტიკულ აზროვნებას ითხოვს.]] განათლება — სისტემურ ქმედებათა პროცესი, რომელიც შეგნებულად არის მიმართული ადამიანის ფიზიკური, ინტელექტუალური და მორალური უნარ-ჩვევების განვითარებისაკენ. განათლებაში აგრეთვე იგულისხმება შედეგი. განათლების მიღების ძირითადი გზაა სწავლა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, რომელიც მჭიდრო კავშირშია აღზრდასთან. განათლების პროცესში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება თვითგანათლებას, კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებებს, საზოგადოებრივ-შრომით საქმიანობაში მონაწილეობას. განათლების საერთო და სპეციალური (პროფესიული) დონე განპირობებულია საზოგადოებრივ ურთიერთობათა, მეცნიერების, ტექნიკისა და კულტურის, წარმოების მოთხოვნებით.
განათლების თაობაზე ისტორიულად ჩამოყალიბდა სტერეოტიპი, რომ ბავშვებისთვის და ახალგაზრდებისთვის ამ პროცესს ორგანიზებას უკეთებს ოჯახი, სკოლა, უნივერსიტეტი და ა.შ., ხოლო მათი მოვალეობაა ბეჯითად შეისწავლონ ყველაფერი ანუ აქტიურად მიიღონ შესასწავლი მასალა. მე-20 საუკუნიდან დაიწყო იმის გაცნობიერება, რომ წარმატებული სწავლისათვის გადამწყვეტი ფაქტორია შინაგანი მოტივაცია. ამის შესაბამისად მე-20 საუკუნის 70-80-იან წლებში სხვადასხვა ქვეყნებში დაიწყო სწავლების სისტემის რეფორმირება. თუმცა ამ ტენდენციებს ბევრი მოწინააღმდეგეც გამოუჩნდა, რომელთა აზრით ზედმეტმა თავისუფლებამ ჩამოაყალიბა სამომხმარებლო მიდგომა განათლების პროცესისადმი. გლობალიზაციის პროცესი კაცობრიობას სტიმულს აძლევს, რათა ხელახლა იქნეს გააზრებული აღზრდისა და განათლების მთელი სისტემა.
მთელი ისტორიის განმავლობაში ყველა ახალ ეტაპზე კაცობრიობა მუდმივად გამოთქვამდა უკმაყოფილებას განათლებაში შექმნილი მდგომარეობითა და სვამდა საკითხს- როგორი უნდა იყოს განათლება დღეს და როგორ უნდა ვითარდებოდეს იგი ხვალინდელი დღის მოთხოვნათა გათვალისწინებით. ძიების პროცესი ისევე როგორც თვით კაცობრიობის განვითარება განუწყვეტელია, რეფორმისტული იდეებით გატაცებულებს კი უმეტეს შემთხვევაში გვავიწყდება, არა განათლების „სუბიექტი“ თუ „ობიექტი“ არამედ პიროვნება რომლის გამოც და რომლისთვისაც საერთოდ შეიქმნა ეს სისტემა - ბავშვი, მოსწავლე.
დაწყებითი განათლება
ტერმინის სათანადო განმარტების მიზნით, კომიტეტი (ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების კომიტეტი) ხელმძღვანელობს მსოფლიო დეკლარაციით- განათლება ყველასათვის, რომელიც აცხადებს: „დაწყებითი სასკოლო განათლება არის ოჯახის გარეთ ბავშვებისათვის საბაზო განათლების უზრუნველყოფის ძირითადი სისტემა. დაწყებითი განათლება უნდა იყოს საყოველთაო და ითვალისწინებდეს საზოგადოების კულტურას, მოთხოვნებსა და შესაძლებლობებს“. გაეროს ბავშვთა ფონდის პოზიცია ასეთია, რომ: „დაწყებითი განათლება საბაზისო განათლების ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტია“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:განათლება
თურ ჰეიერდალი
თურ ჰეიერდალი (Thor Heyerdahl; დ. 6 ოქტომბერი 1914, ლარვიკი — გ. 18 აპრილი 2002, კოლა-მიკერი, იტალია) — ნორვეგიელი სწავლული, მოგზაური და მწერალი. გვევლინებოდა როგორც ეთნოგრაფი, ზოოლოგი და გეოგრაფი, რომელიც ინტენსიურად სწავლობდა კულტურული მემკვიდრეობისა და ტრანსოკეანური მიგრაციების შესაძლებლობას ძველ და ახალ სამყაროს შორის. ჰეიერდალი ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც ტივით „კონ-ტიკი“ გადაცურა წყნარი ოკეანე სამხრეთ ამერიკიდან არქიპელაგ ტუამოტუმდე. 1953 წელს აღმოაჩინა ინკებამდელი პერიოდის ნასახლარის ნაშთები გალაპაგოსის კუნძულებზე.
II მსოფლიო ომში (1939-1945) ნორვეგიის წინააღმდეგობის მოძრაობის მონაწილე. ჰეიერდალის სამეცნიერო-მხატვრული წიგნები დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. 2011 წლის მაისში თურ ჰეიერდალის არქივები მიემატა „მსოფლიოს ხსოვნა“, იუნესკოს რეესტრს. ამჟამად აღნიშნული სია მსოფლიოს სხვადასხვა კონტინენტებიდან შეიცავს 238 კოლექციას.
ადრეული წლები
ჰეიერდალი დაიბადა ქალაქ ლარვიკში, ლუდის მეწარმის თურ ჰეიერდალისა და მისი მეუღლის ელისონ ლინგის ოჯახში. პატარა ასაკიდანვე დიდი ინტერესი გამოიჩინა ზოოლოგიის მიმართ. ამასთანავე საკუთარ სახლთან გაკეთებული ჰქონდა ზოო-მუზეუმი. ოსლოს უნივერსიტეტში სწავლობდა ზოოლოგიასა და გეოგრაფიას. ამასთან ერთად ჰეიერდალმა არაოფიციალურად შეისწავლა პოლინეზიური კულტურა და ისტორია; ჰეიერდალის მრჩეველი ამ საკითხებში იყო მდიდარი ნორვეგიელი ღვინის ვაჭარი ბიერნ კრეპელინი, რომელსაც ეკუთვნოდა პოლინეზიის შესახებ არსებული უმდიდრესი კერძო კოლექცია – წიგნები და სხვადასხვა ქაღალდები. ბიერნ კრეპელინის უმდიდრესი ბიბლიოთეკა შემდგომში შეისყიდა ოსლოს უნივერსიტეტმა; კრეპელინის ბიბლიოთეკა შეუერთდა კონ-ტიკის მუზეუმის განყოფილებას.
ბერლინში სწავლების შემდეგ, თურ ჰეიერდალის მასწავლებლებმა – ზოოლოგიის პროფესორებმა კრისტიან ბონევმა და იალმარ ბროკმა ითავეს და დააფინანსეს პროექტი, რომელიც მიმართული იყო პოლინეზიის რამდენიმე იზოლირებული კუნძულის მოსანახულებლად და ასევე იმის გასარკვევად, თუ როგორ აღმოჩნდნენ კუნძულებზე ცხოველები.
1936 წლის დეკემბერში თურ ჰეიერდალი დაქორწინდა ლივ კუშერონ-ტორპზე (დ. 1916), რომელიც ჰეიერდალმა გაიცნო უნივერსიტეტში ჩაბარებამდე რამდენიმე ხნით ადრე. ლივ კუშერონ-ტორპი ჰეიერდალის თითქმის ყველა ექსპედიციებში მონაწილეობდა (გარდა კონ-ტიკის ექსპედიციისა). წყვილს ორი შვილი ჰყავდა, უმცროსი თური და ბიორნი. ცოლქმრობა განქორწინებით დამთავრდა. 1949 წელს თურ ჰეიერდალმა იქორწინა ივონ დედეკამ-სიმონსენზე. წყვილს ჰყავდა სამი შვილი: ანეტი, მერიანი და ჰელენ ელიზაბეთი. წყვილი ერთმანეთს დაშორდა 1969 წელს. თავის ავტობიოგრაფიაში იგი იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ უნდა აეღო მთელი ბრალდება მათი გაყრის გამო.
1991 წელს თურ ჰეიერდალმა ცოლად შეირთო ჟაკლინ ბირი (დ. 1932). ისინი ტენერიფეზე ცხოვრობდნენ (კანარის კუნძულები) და აქტიურად იყვნენ ჩაბმულები არქეოლოგიურ პროექტებში, განსაკუთრებით მათ ინტერეს იწვევდა ტუკუმე (პერუ) და აზოვი (რუსეთი), თუმცა თურ ჰეიერდალი 2002 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა. გარდაცვალებამდე ჰეიერდალს ჩაფიქრებული ჰქონდა არქეოლოგიური პროექტირების განხორციელება სამოას კუძულებზე. თურ ჰეიერდალი გარდაიცვალა 2002 წლის 18 აპრილს, იტალიის ერთ-ერთ სოფელ კოლა-მიკერიში. იტალიაში იგი თავის უახლოეს ოჯახის წევრებთან ერთან იმყოფებოდა, რათა სააღდგომო დღესასწაული აეღნიშნა. დაკრძალულია კოლა-მიკერიში.
ფატუ-ხივა
ის მოვლენები, რომელიც შეემთხვა თურ ჰეიერდალს მარკიზის კუნძულებზე ყოფნისას, განსაკუთრებით კი ფატუ-ხივაზე, მოთხრობილია მის პირველ წიგნში På Jakt efter Paradiset („ნადირობა სამოთხისთვის“, 1938). წიგნი გამოქვეყნდა ნორვეგიაში, თუმცა მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ჰეიერდალის წიგნი არ თარგმნილა და გარკვეულწილად ნაშრომი მივიწყებულ იქნა. მრავალი წლის შემდეგ, როდესაც ჰეიერდალი უკვე ცნობილი იყო თავისი მრავალრიცხოვანი მოგზაურობებით, მან გამოსცა თავისი წიგნის ახალი ვარიანტი სახელწოდებით „ფატუ-ხივა“ (ლონდონი: Allen & Unwin, 1974).
კონ-ტიკის ექსპედიცია
მინი|მარჯვნივ|250პქ|კონ-ტიკის მუზეუმში მდებარე ტივი (ოსლო, [[ნორვეგია).]] 1947 წელს თურ ჰეიერდალმა 5 თანამგზავრთან ერთად გადაცურა წყნარი ოკეანე პერუდან არქიპელაგ ტუამოტუმდე ტივით „კონ-ტიკი“, იმის დასამტკიცებლად, რომ შეიძლებოდა პოლინეზიის კუნძულებზე თავდაპირველად ამერიკიდან მოსულები დასახლებულიყვნენ. პერუში ყოფნის დროს მოგზაურებმა მცენარე ბალსასგან ააგეს ტივი „პაე-პაე“, რომელსაც შემდგომში კონ-ტიკი უწოდეს.
კონ-ტიკიმ მოახდინა დემონსტრირება იმისა, რომ პრიმიტიული ტივი წყნარი ოკეანის გასაცურად შედარებით მარტივი და უსაფრთხოა, განსაკუთრებით კი დასავლეთის მიმართულებით (ქართან ერთად). ტივი მეტად მანევრირებადი აღმოჩნდა. კონ-ტიკით შთაგონებულმა სხვა მოგზაურებმა საკუთარ ტივებზე გაიმეორეს აღნიშნული ვოიაჟი. თურ ჰეიერდალის წიგნი „კონ-ტიკი“ თარგმნილია მსოფლიოს 67 ენაზე. ექსპედიციის შესახებ გადაღებული დოკუმენტური ფილმი (რომლის გადამღები საკუთრივ ჰეიერდალია) 1951 წელს ოსკარის პრემიით დაჯილდოვდა.
ექსპედიცია აღდგომის კუნძულზე
მინი|მარცხნივ|230პქ|აღდგომის კუნძულზე მდებარე ქვის ქანდაკებები 1955-1956 წწ. ჰეიერდალმა მოაწყო აღდგომის კუნძულის ნორვეგიული არქეოლოგიური ექსპედიცია. ექსპედიციის სამეცნიერო გუნდში ჩართულები იყვნენ არნე შელსვოლდი, კარლაილ სმითი, ედვინ ფერდონი, გონსალო ფიგეროა და უილიამ მალოი. ჰეიერდალმა პროფესიონალ არქეოლოგებთან ერთად აღდგომის კუნძულზე რამდენიმე თვე გაატარა, სადაც აწარმოებდა მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ობიექტების კვლევას. პროექტის ძირითადი მიზანი იყო ორნამენტებზე ესპერიმენტების ჩატარება, სახელოვანი მოას ქანდაკების გადაზიდვა და გასწორება და ასევე ორონგოსა და პოიკეს ამაღლებების გათხრა. შედეგად ექსპედიციამ გამოაქვეყნა ორი დიდი ჩანაწერი („აღდგომის კუნძულის ნორვეგიული არქეოლოგიური ექსპედიციის ჩანაწერები“ და „წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში“). შემდგომ თურ ჰეიერდალმა აღნიშნული ორი ჩანაწერი შეავსო მესამით – „აღდგომის კუნძულის ხელოვნება“.
აღდგომის კუნძულთან დაკავშირებული ჰეირდალის წიგნი „აკუ-აკუ“ გახდა ნამდვილი ბესტსელერი. წიგნში „აღდგომის კუნძული, ამოხსნილი საიდუმლოება“ (Random House, 1989) თურ ჰეიერდალმა შემოგვთავაზა აღდგომის კუნძულის უფრო დაწვრილებითი თეორია. არქეოლოგიური და ადგილობრივი მტკიცებულებების ხარჯზე თურ ჰეიერდალმა გამოთქვა მოსაზრება, რომ კუნძული თავდაპირველად დასახლებული იყო სამხრეთ ამერიკელი Hanau epe-ით („გრძელი ყურები“), ხოლო პოლინეზიის მაცხოვრებლები Hanua momoko („მოკლე ყურები“) კუნძულზე XVI საუკუნეში ჩამოსახლდნენ. ისინი შესაძლოა კუნძულზე დამოუკიდებლად მოხვდნენ, ან შესაძლოა ჩამოყვანილები იყვნენ როგორც სამუშაო ძალა.
ჰეიერდალმა გამოთქვა მოსაზრება, რომ კუნძულზე მოხდა „გრძელყურებიანებსა“ და „მოკლეყურებიანებს“ შორის აჯანყება, „გრძელყურებიანებმა“ კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში გამოთხარეს თავდაცვითი თხრილი და შეავსეს ცეცხლოვანი მასალებით. ჰეიერდალი გვთავაზობ, რომ აჯანყების მსვლელობისას „გრძელყურებიანებმა“ გადაწვეს თხრილი და უკან დაიხიეს, თუმცა „მოკლეყურებიანებმა“ გზას გვერდი აუარეს და ზურგიდან მიეპარეს მათ და ორი კაცის გარდა ყველანი ცეცხლში ჩაყარეს.
ნავი „რა“ და „რა II“
მინი|მარჯვნივ|230პქ|[[კონ-ტიკის მუზეუმი|კონ-ტიკის მუზეუმში მყოფი „რა II“ (ოსლო, ნორვეგია).]] 1979 და 1970 წლებში თურ ჰეიერდალმა პაპირუსის ნავებით „რა“ და „რა II“ მოაწყო ექსპედიციები მაროკოს დასავლეთ ნაპირებიდან ამერიკის ნაპირებამდე. პირველი ნავი დაფუძნებული იყო ძველ ეგვიპტურ ნახატებსა და მაკეტებზე და ეწოდებოდა „რა“, რომელიც პაპირუსის ლერწიმასაგან იყო აშენებული, ჩადის ტბის ნავთა მშენებლების მიერ, რომლებსაც მასალა ეთიოპიიდან, კერძოდ კი ტანის ტბიდან ჰქონდათ წამოღებული. მოვლნებისდა მიხედვით, რამდენიმე კვირაში „რა“ კონსტრუქციული ნაკლებობის გამო მოიღუნა, წყალში ჩაიძირა და საბოლოოდ ნაწილებად გადატყდა. ეკიპაჟის გუნდი იძულებული გახდა ნავი დაეტოვებინა, მომდევნო წელს ნავი „რა“ შეიცვალა „რა II“-ით, რომელიც თავის მხრივ, ტიტიკაკას ტბის მშენებლების მიერ იყო აშებული. „რა“-სგან განსხვავებით „რა II“ ბევრად წარმატებული ნავი აღმოჩნდა, ეკიპაჟმა სვლა მაროკოდან დაიწყო და წარმატებით მიაღწია ბარბადოსს. ამ გეზით „რა II“-ის ეკიპაჟმა მოახდინა დემონსტირება იმისა, რომ ძველი ზღვაოსნები შესაძლოა ახორციელებდნენ კანარის დინების გავლით ტრანსატლანტიკურ რეისებს.
აღნიშნული ორი ექსპედიციის შესახებ დაიწერა წიგნი „ექსპედიცია რა“, რომლის მიხედვით 1972 წელს შეიქმნა დოკუმენტური კინოფილმი. ექსპედიციამ მოახერხა და აიღო ზღვის დაბინძურების ნიმუშები და გაეროს წინაშე მოხსენებით გამოვიდა.
„რა“-ს ეკიპაჟი
„რა II“-ის ეკიპაჟი
* - ჟორჯ სურიალმა ორივე ექსპედიციაში მიიღო მონაწილეობა.
ჰეიერდალი აზერბაიჯანში
მინი|მარჯვნივ|250პქ|კიშის ეკლესია, რომელსაც ჰეიერდალი არაერთხელ ესტუმრა. თურ ჰეიერდალი აზერბაიჯანს ოთხჯერ (1981, 1994, 1999, 2000) ეწვია. ჰეიერდალი გობუსტანში ყოფნის დროს დიდად მოიხიბლა ქვის ორნამენტებით, რომლებიც მიეკუთვნებიან დაახლოებით ჩვენს ერამდე 10 000 წელს. იგი დარწმუნებული იყო, რომ გობუსტანში არსებულ მხატვრულ სტილს მსგავსება გააჩნია მის მშობლიურ ნორვეგიაში მყოფ ორნამენტების სტილთან. ამასთანავე ჰეიერდალი ამტკიცებდა, რომ აზერბაიჯანის ეთნიკური უმცირესობა უდიები, წარმოადგენენ სკანდინავების წინაპრებს, რომლებიც სკანდინავიაში ჩასახლდნენ ჩვენი წელთაღრიცხვის VI-VII საუკუნეებში. აზერბაიჯანში ყოფნისას ჰეიერდალმა არაერთხელ მოინახულ კიშის ეკლესია. გამოქვეყნებული შრომების ხარჯზე და დოკუმენტებზე დაყრდნობით, იგი იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ აზერბაიჯანი იყო უძველესი მოწინავე ცივილიზაცია.
ჰიერდალი 1999 წელს ბაქოს ეწვია, სადაც მეცნიერებათა აკადემიაში კითხულობდა ლექციებს, რომელიც მიეძღვნა უძველესი სკანდინავიური მეფეების ისტორიას. იგი საუბრობდა მე-13 საუკუნის ისტორიკოსის სნორის მიერ შექმნილ ჩანაწერებზე, რომელშიც ნათქვამია: ოდინი (სკანდინავიის ღმერთი, რომელიც ერთ-ერთი მეფეთთაგანი იყო) თავის ხალხთან ერთად ჩრდილოეთში მოვიდა სახელმწიფო ასერიდან.
შემდგომი წლები
მინი|250პქ|თურ ჰეიერდალის საფლავი [[კოლა-მიკერიში.]] შემდგომ წლებში ჰეიერდალი დაკავებული იყო მრავალი სხვა ექსპედიციებითა და არქეოლოგიური პროექტებით. იგი ცნობილი დარჩა ნავებზე ზღვაოსნური მოგზაურობებით და ასევე განსაკუთრებული ინტერესით კულტურული დიფუზიონისტური საკითხების მიმართ. თურ ჰეიერდალი გარდაიცვალა თავის ტვინის კიბოთი 87 წლის ასაკში. დიაგნოზის დასმის შემდეგ მან იუარა ყოველგავარი მკურნალობა. მისი სამუდამო სასუფეველის ადგილი გახდა იტალიის ქალაქ ალასიოს სოფელი კოლა-მიკერი. სამშობლოში ჰეიერდალს სიცოხლეშივე დაუდგეს ძეგლი, ხოლო მის ქალაქში გაიხსნა მუზეუმი.
კრიტიკა
ნორვეგიელმა ისტორიკოსმა რაგნარ კვამმა გააკრიტიკა ჰეიედალის დამოკიდებულება ნაციონალ-სოციალისტური რეჟიმის მიმართ. კრიტიკის წარმოშობის საბაბი შემდეგია: თურ ჰეიერდალი 1939 წლის თებერვალს მარკიზის კუნძულებზე გაემართა, რის შემდეგაც იგი ბერლინში ჩავიდა, სადაც შეხვდა ჰანს გიუნტერს, ფაშისტ გერმანელ რასების მკვლევარს, რომელსაც ჰეიერდალმა გადასცა მარკიზის კუნძულების ერთ-ერთი მკვიდრის თავის ქალა. გიუნტერი აღფრთოვანებული დარჩა. შეხვედრის შემდეგ თურ ჰეიერდალმა დედას წერილი გაუგზავნა, სადაც ჰანს გიუნტერი დაახასიათა როგორც „მესამე რაიხის ერთ-ერთი ყველაზე წამყვანი მამაკაცი“.
სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიელი მოგზაურები კატეგორია:ნორვეგიელი ისტორიკოსები კატეგორია:ნორვეგიელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
ინდონეზიის ეროვნული მუზეუმი
ინდონეზიის ეროვნული მუზეუმი (Museum Nasional) — არქეოლოგიური, ისტორიული, ეთნოგრაფიული და გეოგრაფიული მუზეუმი ჯალან მედან მერდეკა ბარატზე, ცენტრალურ ჯაკარტაში, ინდონეზია. ადგილობრივებისათვის მუზეუმი ცნობილია როგორც სპილოს მუზეუმი (Museum Gajah), იმის გამო, რომ მუზეუმის შენობის წინ სპილოს ქანდაკებაა განთავსებული. მუზეუმში დაცული ნამუშევრები ინდონეზიის სხვადასხვა ნაწილშია მოპოვებული და ქვეყნის თითქმის მთლიან ისტორიას მოიცავს. მუზეუმი ორი საუკუნის განმავლობაში ცდილობს ინდონეზიური მემკვიდრეობის შენარჩუნებასა და დაცვას.
მუზეუმი ინდონეზიასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ერთ-ერთ ყველაზე სრულყოფილად და საუკეთესოდ მიიჩნევა. მუზეუმში დაცულია დაახლოებით 141 000 ნივთი, რომელთა შორისაა პრეისტორიული არტეფაქტები, რომლებიც მოიცავს: არქეოლოგიის, ნუმიზმატიკის, კერამიკის, ეთნოგრაფიის, ისტორიისა და გეოგრაფიის კოლექციებს. მუზეუმში ინახება ქვის ბუდისტური და ინდუისტური ქანდაკებები ძველი იავისა და სუმატრის პერიოდიდან.
ჰოლანდიის ოსტინდოეთი
thumb|220 px|მუზეუმი XIX საუკუნის მიწურულს thumb|220 px|[[მაჯაპაჰიტი|მაჯაპაჰიტური ყულაბა აღმოსავლეთი იავადან]] thumb|220 px|ოქროს თასი, კლუნგკუნგის სასახლე, [[ბალი (კუნძული)|ბალი]] thumb|220 px|გამოქვაბულის ადამიანის თავისქალა, [[იავა]] 1778 წლის 24 აპრილს, ნიდერლანდელი ინტელექტუალების ჯგუფმა დააარსა სამეცნიერო ინსტიტუტი სახელწოდებით, ხელოვნებისა და მეცნიერების სამეფო ბატავიური საზოგადოება (Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen). ეს კერძო დაწესებულება ხელმძღვანელობდა კვლევებს ხელოვნებისა და მეცნიერებების განხრით, კერძოდ კი ისტორიაში, არქეოლოგიაში, ეთნოგრაფიასა და ფიზიკაში. ისინი ასევე აქვეყნებდნენ კვლევის შედეგებს.
დაწესებულების ერთ-ერთმა დამაარსებელმა, იაკობ კორნელის მათიუ რადერმახერმა დე გროტ რივიერის ქუჩაზე, ძველ ბატავიაში დაწესებულებას ნაგებობა აჩუქა. მან ასევე გაიღო კულტურული ნივთებისა და წიგნების კოლექციაც, რომელმაც მუზეუმისა და ბიბლიოთეკის ჩამოყალიბებაში უდიდესი წვლილი შეიტანა.
კოლექციის გაზრდასთან ერთად გენერალმა სერ თომას სტამფორდ რაფლესმა ახალი ნაგებობის აშენება გადაწყვიტა ჰარმონიის საზოგადოების (ამჟამინდელი იალან მაიაპაჰიტის 3) უკან. 1862 წელს ჰოლანდიის ოსტინდოეთის მთვარობამ გადაწყვიტა აეშენებინა ახალი მუზეუმი, რომელიც კოლექციებს არა მხოლოდ შეინარჩუნებდა, არამედ საზოგადოებისათვის ხელმისაწვდომსაც გახდიდა.
მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 1868 წელს და ადგილობრივებისათვის ცნობილია, როგორც Gedung Gajah (სპილოს ნაგებობა). მას ზოგჯერ მოიხსენიებენ როგორც Gedung Arca (ქანდაკებების სახლი).
ინდონეზიის რესპუბლიკა
ინდონეზიის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1950 თებერვალში დაწესებულების სახელი შეიცვალა და „ინდონეზიის კულტურული ინსტიტუტი გახდა (Lembaga Kebudayaan Indonesia). 1962 წლის 17 სექტემბერს, დაწესებულება ინდოენზიის მთავრობის ხელში გადავიდა და ცნობილი გახდა, როგორც „ცენტრალური მუზეუმი“ (Museum Pusat). განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ბრძანებულებით (No. 092/0/1979), 1979 წლის 28 მაისს მუზეუმს ოფიციალურად ეწოდა ინდონეზიის ეროვნული მუზეუმი (Museum Nasional).
XX საუკუნის ბოლო მეოთხედში, მუზეუმის ხელნაწერებისა და ლიტერატურის კოლექცია ინდონეზიის ეროვნულ ბიბლიოთეკას გადაეცა. სახვითი ხელვნების კოლექცია, რომელიც ნახატებს მოცავდა, ინდონეზიის ეროვნულ გალერეაში განთავსდა.
1977 წელს, ინდონეზიასა და ნიდერლანდებს შორის დადებული შეტანხმების შედეგად, ინდონეზური კულტურული საგანძურის ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა. გადაცემულ არტეფაქტებს შორის იყო: ლომბოკის საგანძური, ნაგარაკრეტაგამას პალმის ფოთოლზე შესრულებული ხელნაწერი, იავური პრაჯნაპარამიტას ქანდაკება.
კოლექციები
მუზეუმს ეკუთვნის 61 600 პრეისტორიული და ანთროპოლოგიური ფაქტების კოლექცია. 5 000-მდე არქეოლოგიური არტეფაქტი აღმოჩენილია როგორც ინდონეზიაში, ასევე აზიის სხვა ნაწილებში. მუზეუმის კოლექცია ყველაზე მდიდარ და ყველაზე სრულყოფილ კოლექციად მიიჩნევა ინდონეზიაში. ის ასვე ერთ-ერთი საუკეთესო ამ ტიპის მუზეუმია მთელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.
მუზეუმის კოლექციაში შედის კლასიკური ინდუისტურ-ბუდისტური ქვის ქანდაკებები უძველესი იავასა და სუმატრადან. ინდონეზიის ეროვნულ მუზეუმში ასევე ინახება ინდონეზიური ეთნოგრაფიის კლასიკური ნიმუში, კალეიდოსკოპი, ასევე აზიური კერამიკის იშვითი ნიმუშები. მუზეუმის ჭურჭლისა და კერამიკის კოლექციაში განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჩინური კერამიკის ნაკეთობები, რომლებიც ხანის დინასტიისა (ძვ. წ. II საუკუნე) და ცინის დინასტიის (XVII საუკუნე) პერიოდით თარიღდება. კოლექციაში ასევე დაცულია კერამიკის ნიმუშები როგორც ინდონეზიიდან, ასევე მისი მეზობელი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებიდან. ინდონეზიის ეროვნული მუზეუმის აღნიშნული კოლექცია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ყველაზე მსხვილი კერამიკის კოლექციაა.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის მუზეუმები კატეგორია:ჯაკარტის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:1778 წელს დაარსებული მუზეუმები
გიზელაუს არხი
გიზელაუს არხი (Gieselaukanal) — არხი გერმანიის ფედერალურ მხარე შლეზვიგ-ჰოლშტაინში. მდებარეობს ოლდენბუტენთან ახლოს და აკავშირებს ერთმანეთთან მდინარე ელბასა და კილის არხს. არხის სიგრძე შეადგენს 2,9 კილომეტრს.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის არხები
Marvel Studios
Marvel Studios, თავდაპირველად ცნობილი როგორც Marvel Films — ამერიკული ტელე და კინო კომპანია. მდებარეობს კალიფორნიაში (აშშ). ძირითადად იღებს კომპანიის Marvel Comics-ის კომიქსების ეკრანიზაციებს.
ხეკორძი
ხეკორძი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ძეგვის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხეკორძულას ხეობაში. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, მცხეთიდან 16 კილომეტრი, ძეგვიდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარკ ცუკერბერგი
მარკ ელიოტ ცუკერბერგი (Mark Elliot Zuckerberg; დ. 14 მაისი, 1984) — სოციალურ ქსელ Facebook-ის დამფუძნებელი და ბიზნესმენი, რომელიც ფორბსის 2017 წლის სექტემბრის მონაცემებით 71.5 მილიარდის მფლობელია. ცუკერბერგმა Facebook შექმნა თანაკურსელებთან, დასტინ მოსკოვიჩთან, ედუარდ სევერინთან და კრის ჰაგისთან ერთად, ჰარვარდში სწავლის პერიოდში.
ადრეული წლები
ცუკერბერგი დაიბადა უაით ფლეინსში, ნიუ-იორკის შტატში ებრაელების ოჯახში 1984 წელს. მან პროგრამირება დაიწყო, როდესაც ის საშუალო სკოლის მოსწავლე იყო. თავდაპირველად მას იტაცებდა კომპიუტერული პროგრამების განვითარება. მეცხრე კლასელმა იმ დროისათვის პოპულარული სამაგიდო თამაშის „რისკის“ კომპიუტერული ვარიანტი შექმნა. აგრეთვე სკოლის ასაკში დაწერა პროგრამა MP3-player Winamp, რომელსაც მომხმარებლის მუსიკალური გემოვნების გაანალიზება შეეძლო. როდესაც ეს პროგრამა ინტერნეტში გამოჩნდა, Microsoft მზად იყო მის სანაცვლოდ 2 მილიონი დოლარი გადაეხადა და ახალგაზრდა ცუკერბერგი თავიანთ კომპანიაში მიეწვიათ, მაგრამ მარკმა უარი განაცხადა და ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიურ ფაკულტეტზე ჩაბარება გადაწყვიტა.
Facebook
მარკ ცუკერბერგმა თავისი პროდუქტი მსოფლიო ქსელში გაუშვა 2004 წლის 4 თებერვალს, ჰარვარდის ერთი პატარა ოთახიდან. მარკს ამ საიტის შექმნის იდეა დაებადა მას შემდეგ, რაც იხილა Phillips Exeter Academy-ში ყოფნის დროს ტრადიცია, რომელსაც სხვა სასწავლებლებშიც იყენებდნენ. ყოველწლიურად ქვეყნდებოდა სახელმძღვანელო, სადაც მოცემული იყო სტუდენტების მონაცემები და ფოტო. ამ სახელმძღვანელოს პირწიგნაკი ერქვა, საიდანაც შემდგომში მისმა შექმნილმა სოციალურმა საიტმა მიიღო სახელწოდება Facebook. პირველი პირწიგნაკი მან ჰარვარდის უნივერსიტეტისთვის შექმნა, რისთვისაც მან უნივერსიტეტის მონაცემთა ბაზა გატეხა და ამის გამო მისი უნივერსიტეტიდან გარიცხვის საკითხიც დადგა, მაგრამ ჰარვარდის სტუდენტების მოთხოვნით მარკმა ისევ აღადგინა ეს სერვისი და ცოტა ხანში თითქმის სტუდენტდების ნახევარი დარეგისტრირდა, მათ ამ საიტზე ჯგუფების თვითორგანიზებაც შეეძლოთ და თანდათან ეს საიტი პოპულარული ხდებოდა სტუდენტებში. რამდენიმე თვეში მარკს ანალოგიური საიტის შექმნის თხოვნით მიმართეს სტენფორდის, კოლუმბიისა და იელის უნივერსიტეტიდან. ცუკერბერგმა გადაწყვიტა დასახმარებლად მიემართა თავისი მეგობრისთვის დასტინ მოსკოვიჩისთვის, რომელთანაც ჰარვარდში ერთ ოთახში ცხოვრობდა.
ბიზნესის წამოწყება
ძალიან მალე მისი შექმნილი საიტი იმდენად პოპულარული გახდა, რომ მან გადაწყვიტა თავისი პროდუქტისგან ბიზნესი წამოეწყო. მარკმა თავისი ბიზნესის განვითარებისათვის მთელი დანაზოგი დახარჯა და როდესაც მიხვდა, რომ დამატებით დაფინანსება სჭირდებოდა, სწავლა მიატოვა და რამდენიმე მეგობართან ერთად გაემგზავრა კალიფორნიაში, პალო-ალტოში, ინოვაციური კომპანიების სამშობლოში. მათ იჯარით აიღეს პატარა სახლი, რომელიც ოფისად გამოიყენეს. 2004 წლის ზაფხულის მიწურულს ცუკერბერგმა გაიცნო ანგარიშსწორების სისტემა PayPal-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი პიტერ ტილი, რომელმაც მოლაპარაკებიდან ოთხი საათის შემდეგ ცუკერბერგის კომპანიაში ნახევარ მილიონიანი ინვესტიცია განახორციელა. ეს არ იყო დიდი ინვესტიცია, მაგრამ ცუკერბერგმა მისი გონივრულად გამოყენება მოახერხა და Facebook გააფართოვა. მან პალო-ალტოში ოფისი დაიქირავა და გარს რამდენიმე თანამოაზრე შემოიკრიბა. ცუკერბერგი აპირებდა ჰარვარდში დაბრუნებას, რადგან თავდაპირველად საქმე წარმატებით არ მიდიოდა, მაგრამ საბოლოოდ მან გადაწყვიტა კალიფორნიაში დარჩენა და დღემდე არ დაბრუნებულა ჰარვარდში როგორც სტუდენტი. 2004 წლის ნოემბერში Facebook-ის მომხმარებელთა რაოდენობამ მილიონს გადააჭარბა.ცოტა ხანში ისევ პიტერ ტილის დახმარებით ცუკერბერგმა Accel Partners-ისაგან $12,7 მილიონის ინვესტიცია მიიღო. 2005 წლის შემოდგომაზე Facebook-ით უკვე 5 მილიონი ადამიანი აქტიურად სარგებლობდა და იგი ინტერნეტ-სივრცის ერთ-ერთი ლიდერი იყო. აღსანიშნავია, რომ მარკი ძალიან გონივრულად მოიქცა, როდესაც Google-დან გამოცდილი მენეჯერი შერილ სენდბერგი მოიწვია, რომელსაც ინტერნეტ ბიზნესში სერიოზული გამოცდილება გააჩნდა. 2006 წელს Facebook - მა სერიოზული ნოვაცია დანერგა. კომპანიის მიერ გაიხსნა სერვისი პროფესიული საზოგადოებისთვის და ცუკერბერგის პირველი კლიენტები „ მაკდონალდსი “ და „ ცეერუ “ გახდნენ. აღსანიშნავი ფაქტია, რომ 2006 წელს მარკ ცუკერბერგმა სცადა გაეყიდა თავისი საიტი. კომპანია Yahoo ერთ მილიარდ დოლარს სთავაზობდა მარკს, მაგრამ ბოლო მომენტში მან ეს გადაწყვეტილება არ მიიღო. კომპანიის შტაბ-ბინა დღესაც პალო-ალტოშია განთავსებული, ხოლო ფილიალები – მსოფლიოს თითქმის ყველა დიდ ქალაქში: ნიუ-იორკში, ლონდონში, მოსკოვში, ტოკიოში...