cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მაიაბეკეს პროვინცია
მაიაბეკეს პროვინცია (Provincia de Mayabeque) — კუბის ერთ-ერთი ახალი პროვინცია, რომელიც 2010 წლის 1 აგვისტოს, კუბის ეროვნული ასამბლეის დადგენილებით შეიქმნა ლა-ჰაბანის პროვინციისგან გამოყოფის შედეგად. მაიაბეკე აღმოსავლეთ ლა-ჰაბანის 11 მუნიციპალიტეტს მოიცავს, დედაქალაქია სან-ხოსე-დე-ლას-ლახასი. პროვინციამ სახელი მდინარე მაიაბეკესა და სამხრეთ სანაპიროზე არსებული პლაჟისგან მიიღო, სადაც სავარაუდოდ 1514 წელს დაარსდა ჰავანის თავდაპირველი დასახლება.
მაიაბეკე კუბის ყველაზე პატარა პროვინციაა, როგორც ფართობის, ისე მოსახლეობის მხრივ. ახალმა პროვინციამ არსებობა 2011 წლის 1 იანვრიდან დაიწყო.
პროვინციის ეკონომიკა მიწათმოქმედებასა და შინაური საქონლის მოშენებას (მერძევეობის მიზნით) ემყარება. ასევე გააჩნია შესაბამისი ინდუსტრიული სექტორი, ძირითდად სან-ხოსე-დე-ლას-ლახასსა და სანტა-კრუს-დელ-ნორტეში. აწარმოებენ სამშენებლო მასალებს, ელექტრო-კაბელებს, რეზინს, მინას და კერამიკას, საკვებს, ქაღალდს, შაქარს, ფარმაცევტულ პროდუქტებს, თევზის პროდუქტებს და ა. შ. მნიშვნელოვანია სამეცნიერო ინსტიტუციები, ასევე არსებობს აგრარული უნივერსიტეტი.
მუნიციპალიტეტები
წყარო: Oficina Nacional de Estadísticas e Instituto de Planificación Física/2010
სქოლიო
კატეგორია:კუბის პროვინციები
კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრება
კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრება (მართლმადიდებლებისთვის — მეხუთე მსოფლიო საეკლესიო კრება) — მსოფლიო საეკლესიო კრება, ჩატარდა 553 წელს კონსტანტინოპოლში, იმპერატორ იუსტინიანე I-ის ინიციატივით. მართლმადიდებელი ეკლესია კრების ხსენების დღეს აღნიშნავს 7 აგვისტოს (ძველი სტილით 25 ივლისს).
ისტორია
მეხუთე მსოფლიო კრება გაიმართა 553 წელს, იუსტინიანე I-ის ზეობისას კონსტანტინოპოლში. მისი მიზანი იყო სამი უკვე გარდაცვლილი ეპისკოპოსის: თეოდორე მოფსუესტელის, თეოდორიტე კვირელისა და იბა ედესელის საკითხის განხილვა, რომლებიც ჯერ კიდევ მესამე მსოფლიო კრების დროს თავიანთ თხზულებებში ნესტორიანულ შეხედულებებს გამოთქვამდნენ. ქალკედონის კრებას, რომელმაც დაგმო მონოფიზიტები, ეს მღვდელმთავრები არ განუსჯია, რის გამოც ევტიქის მიმდევრები კრების მონაწილეებს ნესტორიანელობაში დებდნენ ბრალს. ერეტიკოსებისთვის მართლმადიდებელთა გმობის საბაბი რომ გაექარწყლებინა, წმიდა იუსტინიანემ გამოსცა ბრძანება, რომლის სამ თავშიც ცალ-ცალკე იყო გაკიცხული სამივე ზემოხსენებული მამა; მაგრამ, რადგან ამ ბრძანებამ ეკლესიის წარმომადგენელთა შორის საყოველთაო აღიარება ვერ ჰპოვა (განსაკუთრებით დასავლეთში, და კერძოდ, აფრიკაში), წარმოიქმნა დავა „სამი თავის“ შესახებ. სწორედ ამან გამოიწვია მეხუთე მსოფლიო კრების მოწვევის აუცილებლობა.
კრებას 165 ეპისკოპოსი ესწრებოდა. კონსტანტინოპოლში მყოფმა პაპმა ვიგილიუსმა უარი განაცხადა მასში მონაწილეობაზე, თუმცა სამჯერ იქნა მოწვეული შეკრებილი მღვდელმთავრებისა და თავად იმპერატორის სახელით გაგზავნილი ოფიციალური დეპუტაციის მიერ.
კრებას თავმჯდომარეობდა წმიდა კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი ევტიქი. იმპერატორის ედიქტის თანახმად „სამი თავის“ საკითხი საგულდაგულოდ იქნა განხილული 553 წლის 4 მაისიდან 2 ივნისამდე გამართულ რვა სხდომაზე. საბოლოოდ თეოდორე მოფსუეტელი და მისი სწავლება ანათემას გადაეცა; შეაჩვენეს თეოდორიტე კვირელისა და იბა ედესელის რამდენიმე თხზულებაც, თავად ეს მამები კი, როგორც სინანულით განწმენდილები, შეწყალებულ იქნენ. პაპი ვიგილიუსი, როგორც ერეტიკოსთა თანამდგომი, ეკლესიიდან განკვეთეს, მაგრამ კრების შემდგომ იგი შეუერთდა მამათა საერთო აზრს და ხელი მოაწერა კრების დადგენილებას.
კრების მამებმა განიხილეს და შეაჩვენეს III საუკუნის ცნობილი საეკლესიო მოღვაწის, ხუცეს ორიგენეს რელიგიური სწავლება. დაიგმო მათი მიმდევრებიც, რომლებიც საყოველთაო მკვდრეთით აღდგომას უარყოფდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
2
გორის საკათედრო ტაძარი
მინი|მარჯვნივ|250პქ|გორის საკათედრო ტაძარი thumb|250px|გორის საკათედრო ტაძარი გორის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარი — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის გორისა და ატენის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი და ეპისკოპოსის რეზიდენცია ქ. გორში, ლომოურის ქ. 7.
ისტორია
ტაძარი აგებულია 1806-10 წლებში, როგორც კათოლიკური ეკლესია. 1920 წ. ძლიერ დააზიანა მიწისძვრამ.
XX საუკუნის დამდეგს ტაძრის წინამძღვრი ცნობილი საზოგადო მოღვაწე, ჟურნალ „ჯვარი ვაზისას“ დამფუძნებელი, დონ დომენიკე მუღაშაშვილი იყო. ეროვნული საქმიანობისათვის დონ დომენიკე 1911 წელს იქნა მოკლული, დაკრძალულია ტაძრის ეზოში სხვა სასულიერო პირებთან ერთად. 1921 წელს, ბოლშევიკური დიქტატურის პირობებში, 26 მაისს, ტაძრის წინამძღვარი კონსტანტინე საფარიშვილი ქართული ეროვნული დროშით წარუძღვა ახალგაზრდობას ქალაქის ქუჩებში, რის გამოც დააპატიმრეს და სოლოვეცკის ბანაკში გადაასახლეს. 30-იან წლებში ტაძარი მოძღვრის გარეშე დარჩა, რის გამოც იგი დახურეს. ტაძრის შენობა კი სახალხო დეპუტატთა საბჭოს რაიონული აღმასკომს გადაეცა მფლობელობაში. XX საუკუნის 70-იანი წლების ბოლოს ტაძრის შენობა გორის კომკავშირს გადაეცა, სადაც ახალგაზრდულმა ცენტრმა საკონცერტო დარბაზი მოაწყო, ეკლესიაში მოთავსებული იყო გორის სამუსიკო სკოლა. „პერესტროიკის“ დაწყების შემდეგ, მორწმუნეთა დაჟინებული მოთხოვნით, დისკოთეკა გაუქმდა, თუმცა მორწმუნეთათვის ტაძარი ხელისუფლებამ არ დაუბრუნა; თბილისიდან პერიოდულად ჩასული კათოლიკე მღვდელი გორში, მორწმუნეთა ბინებში აღასრულებდა წირვა-ლოცვას. 1989 წელს ქალაქის აღმასკომმა გორის გაუქმებული კათოლიკური ტაძარი მართლმადიდებლებს გადასცა. 2000–იან წლებში ტაძარში სარემონტო და სარესტავრაციო სამუშაოები ჩატარდა, რომლის მიზანიც კათოლიკური კვალის წაშლა იყო, განადგურდა ფრესკები.
არქიტექტურა
გორის საკათედრო ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანი ტიპის ეკლესიაა (24 X 15,6 მ, სიმაღლე 25 მ), ნაგებია აგურით. ეკლესიას მაღალი, განიერი და სწორკუთხა შესასვლელი დასავლეთით აქვს. შენობის გეგმა ჩაწერილი ჯვარია, რომლის მკლავები აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენაა წაგრძელებული. გუმბათის ყელი მდიდრულადაა მორთული — 12 მოჩარჩოებულ თაღოვან ფანჯარას შორის, შეწყვილებული ნახევარსვეტების კონაზე გადაყვანილია დეკორატიული თაღები. არეები ფანჯრებსა და დეკორატიულ თაღებს შორის შევსებულია რელიეფური წრეებით. ეკლესია გადახურულია მოთუთიებული თუნუქით. ინტერიერი მოხატულია მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში. 1950 წ. ინტერიერის კედლები შეათეთრეს, რამაც დაფარა მხატვრობა, თუმცა 1980–იან წლებში ფრესკები გაიწმინდა. ეს ფრესკები 2002–2003 წლებში მიმდინარე რემონტისას განადგურდა. მიმდინარეობს ტაძრის ახალიდან მოხატვა. ტაძარს ადგას ორი სამრეკლო, რომლებიც რვაწახნაგაა, თითოეულს ოთხ-ოთხი თაღი აქვს. სამრეკლოები დასრულებულია ნახევარსფერული გუმბათებით. 2000–იან წლებში ეზოში აშენდა ახალი, სამსართულიანი სამრეკლო და გალავანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გიორგი ოვაშვილი
გიორგი ოვაშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1963, მცხეთა) — ქართველი კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
გიორგი ოვაშვილი დაიბადა 1963 წლის 14 ნოემბერს, მცხეთაში.
1986 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკა–მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი, 1996 წელს საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი, ხოლო 2006 წელს ნიუ-იორკის კინოაკადემიის რეჟისურის კურსი.
ჰყავს მეუღლე, ნინო დევდარიანი და სამი შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:ქართველი კინოპროდიუსერები კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
იოსები (ბაგრატიონი)
იოსები (გ. 24 მაისი [ძვ. სტ. 13 მაისი], 1776) — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1769–1776 წლებში, იმავდროულად გელათის მიტროპოლიტი 1745–1776 წლებში, იმერთა მეფის ალექსანდრე V-ის ძე, სოლომონ I-ის უფროსი ძმა.
კათოლიკოს-პატრიარქად დანიშნა სოლომონ I-მა. იყო ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერების მომხრე. 1760 წელს გელათის ღვთისმშობლის ტაძარში ააშენა სამღვდელთმთავრო ქვის ტახტი, რომლის წარწერაშიც იხსენიება. გამოხატულია ამავე ტაძრის კედლებზე. დაეხმარა სოლომონ I-ს რაჭის ერისთავის როსტომის საბოლოო განადგურებაში. 1771–1773 წლებში იოსებს მოლაპარაკება ჰქონდა კაცია II დადიანთან ზავის შესახებ, მაგრამ შედეგს ვერ მიაღწია. იოსები იცავდა დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო ერთიანობას, ამიტომაც არ ცნობდა დადიანის მიერ ახალდადგენილ ოდიშის კათოლიკოს-პატრიარქს. იოსებს პოლიტიკურ-კონფესიონალურ ნიადაგზე უთანხმოება ჰქონდა იმხანად იმერეთში მყოფ იტალიელ მისიონერებთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1776 კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კურდღლისფრჩხილა
კურდღლისფრჩხილა (Lotus), მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მწავალწლოვანი, იშვიათად ორწლოვანი ან ერთწლოვანი ბალახები ან ბუჩქბალახებია.
აერთიანებს 100-ზე მეტ სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში გვხვდება 5 სახეობა. Lotus corniculatus კარგი საძოვარი (ყვავილობამდე) და სათიბი ბალახია.
ყვავილი უმნიშვნელო რაოდენობით შეიცავს მწარე შხამიან გლიკოზიდს (თივასა და სილოსში ეს შხამი იშლება). იგი საქართველოში ყველგან იზრდება. ნიადაგის მიმართ ნაკლებმომთხოვნია. თივის მოსავალი 20-30 ც/ჰა. გათიბვის შემდეგ კარგად წამოიზრდება ხოლმე. ხშირად მოჰყავთ სხვა ბალახებთან ერთად კულტურულ სათიბ-საძოვრებში, რაც მნიშვნელოვნად ადიდებს ბალახნარის მოსავლიანობას და აუმჯობესებს მის საკვებ ღირსებას. კურდღლისფრჩხილა თაფლოვანია.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
ალექსანდრე ჯანელიძე
ალექსანდრე ილარიონის ძე ჯანელიძე (დ. 5 ნოემბერი [ძვ. სტ. 24 ოქტომბერი], 1888, სოფელი ნიკორწმინდა, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 იანვარი 1975, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941), გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1923), პროფესორი (1925), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946). საქართველოს სსრ I—V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი და საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი (1939–1963 ). სკკპ წევრი 1942 წლიდან.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. 1910 წელს დაამთავრა პარიზის უნივერსიტეტი (სორბონი), 1916 — ყაზანის უნივერსიტეტი. ალექსანდრე ჯანელიძე ქართული გეოლოგიის სკოლისა და საქართველოში გეოლოგიური განათლების ერთ-ერთი ფუძემდებელია. 1923–1924 წლებში იყო ამიერკავკასიის კომუნისტური უნივერსიტეტის გეოლოგიის კათედრის გამგე. 1924 წლიდან მუშაობდა თსუ-ში (1942–1945 წლებში იყო უნივერსიტეტის რექტორი, 1924–1972 წლებში გეოლოგიისა და პალეონტოლოგიის კათედრის გამგე). 1911–1915 წლებში მასწავლებლობდა ქუთაისში; 1918–1920 წლებში — თბილისში. 1920–1923 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა საზღვარგარეთ (1920–1921 წლებში მუშაობდა გრენობლში ვ. კილიანის, 1921–1922 წლებში — პარიზში გუსტავ ემილ ოგის, ხოლო 1922–1923 წლებში — ჰალეში იოჰანეს ვალთერის ხელმძღვანელობით). 1928–1946 წლებში — გეოლოგიისა და პალეონტოლოგიის კათედრის გამგე ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (ამჟამად საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი). 1925–1955 წლებში ალექსანდრე ჯანელიძე იყო მის მიერ დაარსებული გეოლოგიის ინსტიტუტის (ახლანდელი საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ა. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტი) დირექტორი. 1926–1929 წლებში იგი საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის დირექტორია; 1941–1963 წლებში იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილების თავმჯდომარე; 1951–1955 წლებში — აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი; 1941–1972 წლებში — აკადემიის პრეზიდიუმის წევრი.
ალექსანდრე ჯანელიძე საქართველოს გეოლოგიის საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი (1933) და მისი თავმჯდომარე (1937–1975) იყო.
ჯანელიძის სამეცნიერო შრომები ძირითადად ეხება პალეონტოლოგიის, სტრატიგრაფიის, ტექტონიკისა და თეორიული გეოლოგიის საკითხებს.
საყურადღებო ნაშრომები აქვს აგრეთვე გეომორფოლოგიის, საინჟინრო გეოლოგიის, ჰიდროგეოლოგიისა და სასარგებლო წიაღისეულის ძებნისა და ძიების, გეოლოგიური მეცნიერების ისტორიის დარგში. 1942 წელს ალექსანდრე ჯანელიძემ გამოყო საქართველოს ერთ-ერთი გეოტექტონიკური ერთეული — საქართველოს ბელტი. არის ავტორი უმაღლესი სკოლის სახელმძღვანელოებისა: „კავკასიის გეოლოგია“ (თბ., 1933), „ისტორიული გეოლოგიის კურსი“ (თბ., 1937, 1963), „ზოგადი გეოლოგიის მოკლე კურსი“ (თბ., 1968,1972) და ფიზიკის პირველი ქართული სახელმძღვანელოებისა საშუალო სკოლისათვის.
დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 2 შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. 1982 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიამ დააწესა ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის პრემია. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. გეოლოგიის ინსტიტუტის ეზოში დგას მისი ძეგლი. თბილისში არის ალექსანდრე ჯანელიძის ქუჩა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი გეოლოგები კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ა კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
მარგარეტ ბატლერი
მარგარეტ ბატლერი (Lady Margaret Butler; დ. დაახლოებით 1460 — გ. 1539 წლის 30 სექტემბრიდან 1540 წლის 20 მარტამდე ) — ორმონდის მეშვიდე გრაფის თომას ბატლერის უმცროსი ქალიშვილიდა თანამემკვიდრე. დაქორწინებული იყო სერ უილიამ ბოლეინზე. იყო ანა ბოლეინის, ჰენრი VIII ტიუდორის, ინგლისის მეფის მეორე ცოლის ბებია.
ბიოგრაფია
მარგარეტ ბატლერი ძველი ინგლისურ-ირლანდიური ოჯახიდან იყო. დაიბადა კილკენის საოჯახო ციხესიმაგრეში, რომელიც მდებარეობს ირლანდიის ამავე სახელწოდების საგრაფოში. ის იყო თომას ბატლერის, ორმონდის მე-7 გრაფის და მისი პირველი ცოლის ენ ჰენკფორდის ქალიშვილი. ბაბუამისი იყო ჯეიმზ ბატლერი, ორმონდის მე-4 გრაფი, ხოლო ბებია იყო ჯოან დე ბოშამპი. დედის მხრიდან მარგარეტის ბაბუა იყო სერ რიჩარდ ჰენკფორდი, ხოლო ბებია ანა დე მონტაგუ. მარგარეტს ჰყავდა ალალი უფროსი და, ანა, რომელიც მოგვიანებით გახდა სერ ჯეიმზ სენტ-ლეჯერის ცოლი, და ნახევარდა, ელიზაბეთი, რომელიც მამის მეორე ქორწინებიდან ლორა ბერკლის ჰყავდა. ელიზაბეთი გარდაიცვალა ბავშვობაში 1510 წელს.
მარგარეტი დაქვრივდა 1505 წელს. 1511 წელს, ორმონდის გრაფის გარდაცვალებამდე ოთხი წლით ადრე, თომასი შეუდგა მემკვიდრეობის საკითხის მოგვარებას. მათ მიაღწიეს ორმხრივ შეთანხმებას დედასთან, რომლის თანახმადაც თომასს უნდა მიეღო ყველაფერი, რასაც მარგარეტი მამის ანდერძით იღებდა. ეს კი იყო რამდენიმე ქონება ნორფოლკში, ასევე მიწები ბუკინგემშირსა და ჰერტფორდშირში.
მარგარეტი გარდაიცვალა 1539 წლის სექტემბრიდან 1540 წლის მარტამდე პერიოდში. ბლიკინგის მამულის ქონება, რომელიც მისი მემკვიდრეობის წილის ნაწილი იყო, როგორც ქვრივისა, გადაეცა ჯეინს, ლედი როჩფორდს, მარგარეტის შვილიშვილის, ჯორჯ ბოლეინის მეუღლეს. 1542 წელს ჯეინის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ქონება მემკვიდრეობით მიიღო მარგარეტის ერთ-ერთმა ვაჟმა, ჯეიმზ ბოლეინმა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1460-იანები კატეგორია:ტიუდორები
ბახტრიონი (გაზეთი)
„ბახტრიონი“ — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურული და საინფორმაციო გაზეთი. გამოდიოდა 1922—1923 წლებში თბილისში. „ბახტრიონში“, „ცისფერყანწელი“ მწერლები ტიციან ტაბიძის, პაოლო იაშვილის, ვალერიან გაფრინდაშვილის, რ. გვეტაძის, შალვა აფხაიძის, გ. ცეცხლაძის, ალექსანდრე არსენიშვილის გარდა, თანამშრომლობდნენ ვასილ ბარნოვი, შიო არაგვისპირელი, ა. ლაისტი, ვახტანგ კოტეტიშვილი, თ. სახოკია, ს. შანშიაშვილი. გაზეთში იბეჭდებოდა ლექსები, მინიატურები, ფელეტონები, კრიტიკული წერილები და ლიტერატურული ქრონიკა. რედაქტორი — გიორგი ლეონიძე. გამოვიდა 28 ნომერი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ფრანჩესკო III დ’ესტე
შვილები
ფრანჩესკო III-ესა და შარლოტ დ’ორლეანს 10 შვილი ჰყავდათ:
სქოლიო
კატეგორია:დ’ესტე კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1698 კატეგორია:გარდაცვლილი 1780 კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები
ავთანდილ სააკაძე
ავთანდილ გიორგის ძე სააკაძე (გ. 3 ოქტომბერი, 1629) — გიორგი სააკაძის პირმშო და თანამებრძოლი. პირველად 1607 წელს დოკუმენტში იხსენიება მამასთან ერთად. მონაწილეობდა 1625 წელს ქართლ-კახეთის აჯანყებაში, თავი გამოიჩინა მარტყოფისა (მოკლა ყარჩიხა-ხანის ვაჟი იმამვერდი-ბეგი) და მარაბდის ბრძოლებში. ბაზალეთის ბრძოლის შემდეგ ოსმალეთში წაჰყვა გ. სააკაძეს. მოკლეს მამასთან ერთად ხუსრევ-ფაშას ბრძანებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1629 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
ლიბაგონი
ლიბაგონი (ოფიციალურად ლიბაგონის მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Libagon; Bayan ng Libagon) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 244 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლეიტეს მუნიციპალიტეტები
ინამ ქერიმოვი
ინამ იმდად-ოღლუ ქერიმოვი (İnam İmdad oğlu Kərimov) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული მოქალაქეებისათვის სამსახურისა და სოციალური ინოვაციების გაწევის სახელმწიფო სააგენტოს ყოფილი თავმჯდომარე (2012–2018).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1977 წლის 6 ივნისს ქალაქ ბაქოში. 1984–1994 წლებში სწავლობდა ბაქოს ჰუმანიტარულ გიმნაზიაში. 1994–1995 წლებში სწავლა გაააგრძელა რიჩმონდის საშუალო სკოლაში (ინდიადას შტატი, აშშ). 1995 წელს ჩააბარა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტზე. 1998–2000 წლებში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი სტრასბურგის უნივერსიტეტში სამართლის დარგში, 2000–2002 წლებში — მაგისტრის ხარისხი საფრანგეთში სორბონას უნივერსიტეტში სამართლის დარგში.
2002–2004 წლებში მუშაობდა კონსულტანტად, ხოლო 2004–2012 წლებში — მთავარ კონსულტანტად აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში. 2005–2012 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომისიის მდივნად კორუფციასთან ბრძოლაში.
2005–2012 წლებში უძღვებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დელეგაციას კორუფციასთან მებრძოლ სახელმწიფოთა ჯგუფში (Group of States against Corruption (GRECO) — anti-corruption body of the Council of Europe).
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2012 წლის 7 სექტემბრის განკარგულებით, დაინიშნა პრეზიდენტთან არსებული მოქალაქეთა მომსახურებისა და სოციალური ინოვაციების სახელმწიფო სააგენტოს თავმჯდომარედ.
არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტურიზმის საბჭოს წევრი, რომლის შემადგნელობაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2016 წლის 27 დეკემბრის № 1179 დადგენილების საფუძველზე „მთელი რიგი ღონისძიებები აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ტურიზმის განვითარების შესახებ“ იქნა მიღებული.
არის ეკონომიკური რეფორმებისა და კომუნიკაციების ანალიზის ცენტრის დამკვირვებელი საბჭოს წევრი, რომლის შემადგენლობაც დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2016 წლის 20 აპრილის № 1984 დადგენილებით.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2018 წლის 21 აპრილის განკარგულებით დანიშნული იქნა სოფლის მეურნეობის მინისტრად.
სორბონას უნივერსიტეტში მიღებული აქვს სამართლის დოქტორის ხარისხი (Docteur en droit). ფლობს ინგლისურ, ფრანგულ, სპარსულ, და რუსულ ენებს. დაქორწინებულია, ჰყავს სამი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის მინისტრები
ევროპის XII გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
ევროპის XII გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის გაიმართა 1999 წლის 27 - 8 დეკემბერს,  ბათუმში (საქართველო).
ბოლო ტურის წინ სომხები ერთი ქულით უსწრებდნენ უნგრელებს და ქულანახევრით გერმანელებს. ბოლო ტურში მათ ფრედ ითამაშეს გერმანელებთან, ხოლო უნგრელებბმა მხოლოდ 2,5 ქულის აღება შეძლეს ბულგარელებთან და მეორე ადგილს დასჯერდნენ. სუსტად გამოვიდნენ ქართველები.
ტექნიკური შედეგები 11.🇳🇱, 12.🇨🇿, 13.🇧🇦, 14.🇨🇭, 15.🇪🇸, 16.🇵🇱, 17.🇱🇻, 18.🇸🇪, 19.🇮🇹, 20., undefined-2, 21., 22.🇦🇿, 23.🇱🇹, 24.🇲🇰, 25.🇫🇷, 26., 27.🇸🇰, 28. undefined, 29., 30.🇦🇹, 31.🇫🇮, 32.🇧🇪, 33.🇹🇷, 34., 35.🇮🇪.
ჩემპიონის შემადგენლობა 🇦🇲 სმბატ ლპუტიანი 5,5 (+3=5-1), არტაშეს მინასიანი 4,5 (+2=5=2), აშოტ ათანასიანი 6,5 (+4=5-0), ლევონ არონიანი 6 (+4=4-1), არშაკ პეტროსიანი 0 (+0=0-0).
საუკეთესო პერფორმანსი ვესელინ ტოპალოვი 🇧🇬 - 2778
დაფებზე საუკეთესონი
! style="background: #ddffdd;"|დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
პაჩაკამაკი
thumb|right|250px|პაჩაკამაკის მონასტერი პაჩაკამაკი – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. მდებარეობს ლიმიდან სამხრეთ–აღმოსავლეთით 40 კმ-ის დაშორებით. მდინარე ლურინის ხეობაში. მიეკუთვნება ლიმის კულტურას. თარიღდება III-VII საუკუნეებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ისტორია კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
Pachacámac Πατσακαμάκ Pachacamac Pachacámac Pachacamac Pachacamac Pachacamac (città) Pachacamac Pachacamac Pachacámac Pachacamac Pachakamaq llaqta Пачакамак (город) Pačakamak Pachacamac (tempel)
ბოგდანოვო (ბალტაჩევოს რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 454 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტარობალტაჩევოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (56%).
სქოლიო
კატეგორია:ბალტაჩევოს რაიონის სოფლები
ამერიკის სამოა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ამერიკის სამოამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ამერიკის სამოა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჯინო სევერინი
ჯინო სევერინი (დ. 7 აპრილი, 1883, კორტონა, ტოსკანა — გ. 27 თებერვალი, 1966, პარიზი) — იტალიელი ფერმწერი. პირველი ფერწერული ტილოები შექმნა 1901 წელს, როდესაც დაუახლოვდა უ. ბოჩონისა და ჯ. ბალას. 1906 წლიდან ცხოვრობდა პარიზში. იყო ფუტურიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1910-იან და სიცოცხლის ბოლო წლებში ახლოს იყო აბსტრაქტულ ხელოვნებასთან. 1910-იანი წქლების დასასრულსა და 1930-იან წლებში კუბიზმთან.
ბალინასლო
ბალინასლო (Ballinasloe; Béal Átha na Sluaighe, ბელ-ახა-ნა-სლუაე) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, გოლუეის საგრაფოში (კონაქტის პროვინცია).
„Ballinasloe Fair“ — ერთ-ერთი უძველესი ევროპული ცხენების ბაზარი, დაარსდა VIII საუკუნეში.
ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1851 წლის 1 აგვისტოს.
დემოგრაფია
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
რიფენე კვიზიკელი
რიფენე კვიზიკელი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 31 იანვარი, ახალი სტილით - 13 თებერვალი.
წმინდა მოწამე რიფენე ქალაქ კვიზირიდან იყო. მან ჯალათებს ნებით მისცა თავი საწამებლად. მრავალფერი სატანჯველის დათმენისა და ქრისტეს მხნედ აღიარების შემდეგ წმინდანი გამძვინვარებულ ხარს დააფლეთინეს.
ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.
შაჰრისაბზი
1991 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 53 000 კაცს.
რიფენე კვიზიკელი
ლიტერატურა
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
შაჰრისაბზი
ისტორია
ქალაქს ძველად ეწოდებოდა კეში და წარმოადგენდა აქემენიდების იმპერიის პროვინცია სოგდიანის ადმინისტრაციულ ცენტრს. VII საუკუნეში დაიპყრეს არაბებმა. დიდი ხნის განმავლობაში იყო ანტიარაბული და ანტიისლამური მოძრაობის ცენტრი.
შაჰრისაბზი ცნობილია, როგორც თემურლენგის სამშობლო. იგი დაიბადა სოფელ ხოჯა-ილგარში, რომელიც მდებარეობს ქალაქის გარეუბანში. XIV–XV საუკუნეებში წარმოადგენდა მის რეზიდენციას.
ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში
მურშკელი
მურშკელი  — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, მულახის თემში (სოფლები: არცხელი, ზარდლაში, ლახირი, მაჯვდიერი, მურშკელი, ჟაბეში, ჟამუში, ღვებრა, ჩვაბიანი, ცალდაში, ჭოლაში). მდებარეობს მდინარე მულხრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1680 მ., მესტიიდან 10 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუსუდანი (დემეტრე I-ის ასული)
რუსუდანი — XII საუკუნის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე და დიპლომატი, დედოფალი, დემეტრე I-ის ასული, თამარ მეფისა და რუსუდანის გამზრდელი. აქტიურად მონაწილეობდა სახელმწიფოს მართვა-გამგეობაში გიორგი III-ისა და თამარის დროს. მან დიპლომატიური მისია შეასრულა ელდიგუზ ათაბაგთან გიორგი III-ის შეთანხმებაში ქალაქ ანისის გამო (დაახლოებით 1165). რუსუდანი სათავეში ედგა მოლაპარაკებას დიდგვაროვან ფეოდალებსა და თამარს შორის ამ უკანასკნელის მეორედ მეფედკურთხევისას (1184).
რუსუდანი სულ მცირე ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი ქორწინება შედგა 1152 წელს, მეუღლე იყო მესოპოტამიისა და დასავლეთ სპარსეთის სელჯუკი სულთანი ღიაზ ედ-დინ მასუდი (მასუდ თერიმეკი). მასუდი მალევე გარდაიცვალა, ხოლო დედოფალი საქართველოში დაბრუნდა. რუსუდანი მეორე მეუღლე იყო ხორასნის სელჯუკთა სულთანი აჰმედ სანჯარი. აჰმედმა რუსუდანი 1156 წელს შეირთო ცოლად, მას შემდეგ, რაც მას პირველი მეუღლე - თურქან ხათუნი გარდაეცვალა. თვით აჰმედი შემდეგ წელს, 72 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, რუსუდანი კიევის დიდი მთავარის იზიასლავ II-ის მეუღლე იყო 1153-1154 წლებში.
მისი დიდი აქტივობა ჩანს თამარის საქმროს საკითხის გადაჭრაში. შემდეგ კი მხარი დაუჭირა იური ანდრიას ძის საქართველოდან გაძევებას. რუსუდანის კარზე აღიზარდა თამარის მეორე ქმარი დავით სოსლანი. იური ანდრიას ძის აჯანყების (1191) ჩახშობის შემდგომ რუსუდანის შუამდგომლობით თამარმა შეუნდო ქმარყოფილს და უვნებელი გაუშვა საქართველოდან.
რუსუდანი კულტურაში
ქართულ ისტორიოგრაფიასა და კულტურაში რუსუდანი ძირითადად მიჩნეულია როგორც თამარ მეფის გამზრდელი მამიდა, და განსხვავებით სამეფო ოჯახის სხვა წევრებისა, მის შესახებ ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი. ისტორიკოსი და რუსთველოლოგი იოსებ გოგატიშვილი თავის ერთ-ერთ ნაშრომში ამტკიცებს, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ ისტორიულ ფაქტებსა და მოვლენებზეა დაწერილი. ასე მაგალითად, ის როსტევანსა და ავთანდილს დავით კურაპალატსა და ბაგრატ III-ს ადარებს. ფარსადანს, ტარიელსა და ნესტან-დარეჯანს კი გიორგი III-ს, შოთა რუსთველსა და თამარს. მისივე მტკიცებით, ქაჯთა დედოფლის, დავარის ისტორიული პროტოტიპი იყოს სწორედ რუსუდანი
მთავარ არგუმენტად მას მოჰყავს ციტატა ვეფხისტყაოსნიდან:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:დაბადებული XII საუკუნე კატეგორია:საქართველოს რეგენტები კატეგორია:ქალი რეგენტები
მინდა, ვიღაც მელოდეს სადღაც
„მინდა, ვიღაც მელოდეს სადღაც“ (ფრანგ. Je voudrais que quelqu'un m'attende quelque part) — ფრანგი მწერლის ანა გავალდას ნოველების კრებული. კრებული დაჯილდოვდა ARIAL-ის გრანპრით. წიგნი გამოქვეყნებისთანავე (1999 წ) ბესტსელერად იქცა და 27 ენაზე ითარგმნა, მათ შორის ქართულად (2010 წ. „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანა გავალდას ნაწარმოებები კატეგორია:1999 წლის რომანები
ბორსო დ’ესტე
thumb|150px|ბორსო დ’ესტე ბორსო დ’ესტე (იტალ.: Borso d'Este) (დ. 1413 — გ. 20 აგვისტო, 1471) — ფერარას, მოდენასა და რეჯიო ემილიას მარკიზის ნიკოლო III დ’ესტეს უკანონო შვილი. მისი ძმის ლეონელო დ’ესტეს სიკვდილის შემდეგ 1450 წლის 1 ოქტომბერს ბორსო დ’ესტე მარკიზი გახდა.
1452 წლის 18 მაისს მან იმპერატორ ფრიდრიხ III-ისაგან ფერარა და მოდენა სამფლობელოდ, როგორც ვასალური მიწები და ჰერცოგის ტიტული მიიღო. 1471 წლის 14 აპრილს ამჯერად პაპისაგან მიიღო იგივე ფერარას ტერიტორია ვასალობის გარანტიით.
ბორსო დ’ესტეს კარი “ფერარას სამხატვრო სკოლის” ცენტრი იყო. აქ მოღვაწეობდნენ ცნობილი მხატვრები ფრანჩესკო დელ კოსა, ერკოლე დე’რობერტი და კოზიმო ტურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დ’ესტე კატეგორია:დაბადებული 1413 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1471 კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები
ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის
ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო საუკეთესო სურათისთვის არის ერთ-ერთი ჯილდო ოსკარის ფინოფესტივალზე, რომელიც იმართება ყოველწლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ჯილდოს ამერიკის კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემია გადასცემს კინემატოგრაფიაში მომუშავე ხალხს. საუკეთესო სურათის კატეგორია ერთადერთია ოსკარის კატეგორიებს შორის, რომლის ისივე როგორც ხმის მიცემის, ასევე ნომინირების დროს მონაწილეობას იღებს აკადემიის ყველა წევრი. როგორც წესი ეს კატეგორია აბოლოვებს დაჯილდოების ცერემონიას, სადაც 1951 წლის შემდეგ ჯილდო გადაეცემათ ფილმის პროდიუსერებს. კატეგორია მიჩნეულია ოსკარის დაჯილდოებაზე ყველაზე მნიშვნეოლვნად, რადგან მასში ერთდროულად ფასდება სურათის რეჟისორა, არტისტიზმი, სცენარი და სხვ. დიდი კიბის სვეტები Kodak Theatre-ში, სადაც 2002 წლის შემდეგ იმართება ცერემონიები ინახავს ყველა ფილმის დასახელებას, რომელსაც მოგებულია აქვს ოსკარი საუკეთესო სურათისვის. ეს ტრადიციას ჯილდოს დაარსებიდან არსებობს. 2009 წლის 24 ივნისს აკადემიამ გამოაცხადა, რომ საუკეთესო სურათზე ნომინანტთა რიცხვი ხუთიდან ათამდე გაიზრდებოდა. პირველად ამ ფორმატით ჩატარდა ოსკარის 82-ე დაჯილდოების ცერემონია 2009 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარი
კურთხევანი
კურთხევანი — ქართული ლიტურგიკული კრებული, რომელშიც თავმოყრილია სხვადასხვა ლოცვათა ან კურთხევათა საშუალებით განწმენდის წესები. კურთხევანის მიხედვით სრულდება ნათვლა, საეკლესიო ქორწინება, მიცვალებულის წესის აგება და სხვა. მისი უძველესი რედაქცია ჩვენამდე X საუკუნის ნუსხითაა მოღწეული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, Sin - 66). X საუკუნის, ახალი, შემოკლებული რედაქციის შექმნას ექვთიმე მთაწმიდელის სახელს უკავშირებენ. XI საუკუნეში გიორგი მთაწმიდელმა იმდროინდელი ლიტურგიკულ-საღვთისმსახურებო მოთხოვნების შესაბამისად თარგმნა კურთხევანის ახალი, უფრო ვრცელი რედაქცია (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, Sin - 73), რომელმაც რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების (1103) გადაწყვეტილებით კანონიკური უფლება მიიღო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
სასკია სასენი
სასკია სასენი (Saskia Sassen; დ. 5 იანვარი, 1947, ჰააგა, ნიდერლანდები) — ამერიკელი სოციოლოგი და ეკონომისტი, ცნობილი კვლევებით გლობალიზაციაზე, საერთაშორისო მიგრაციაზე და ურბანისტიკაზე. ამჟამად სოციოლოგიის პროფესორია კოლუმბიის უნივერსიტეტსა და ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში. მისი მოფიქრებულია ტერმინი „გლობალური ქალაქი“.
სასენი გაიზარდა ბუენოს-აირესში, სადაც ის მშობლებთან ერთად 1950 წელს გადავიდა. ბავშვობის ნაწილი ასევე იტალიაში გაატარა, რის გამოც მას უთქვამს, რომ ის „ხუთ ენაზე გაიზარდა“.
1966 წლიდან სასენი თითო წელს პუატიეს უნივერსიტეტში, რომის უნივერსიტეტში და ბუენოს აირესის უნივერსიტეტში ატარებს ფილოსოფიისა და პოლიტიკური მეცნიერების შესასწავლად. 1969 წელს სასენი სოციოლოგიასა და ეკონომიკას სწავლობს ნოტრ-დამის უნივერსიტეტში, ინდიანა, სადაც მაგისტრისა (1971) და დოქტორის (1974) ხარისხებს იღებს. პარალელურად 1974 წელს მან ფილოსოფიის მაგისტრის ხარისხი მიიღო პუატიეს უნივერსიტეტიდან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ამერიკელი სოციოლოგები კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
დოსითეოს ქუთათელი
ღირსი დოსითეოზ ქუთათელი (ერისკაცობაში დავით ნიკოლოზის ძე წერეთელი) დაიბადა საჩხერეში 1750 წლის ახლო ხანებში. მათი საგვარეულო რეზიდენცია საჩხერეში მდებარეობდა, ხოლო სალოცავები და ძვალთშესალაგი — მღვიმევისა და ჯრუჭის მონასტრები იყო. დოსითეოსის პაპა, პაპუნა წერეთელი 1720-იან წლებში იმერეთის სამეფოს ზემო მხარის სარდალი, ხოლო მამა - ნიკოლოზ წერეთელი, მეფე სოლომონ პირველის მეაბჯრეთუხუცესი და მეფის თარჯიმანიც გახლდათ. დოსითეოზს ოთხი ძმა ჰყავდა: ბეჟანი, ვახუშტი, გიორგი და ქველი. მეფის კარზე დაწინაურებული ოჯახი ისტორიულად მნიშვნელოვან ფუნქციას ასრულებდა ქვეყნის მთლიანობისა და სიმტკიცისათვის.
დოსითეოს ქუთათელს კათოლიკოსობა უბოძა სოლომონ II-მ, მაგრამ კურთხევა არ მომხდარა. დოსითეოსი დიდ მზრუნველობას იჩენდა ქუთაისის საეპისკოპოსო და საკათოლიკოსო ეკლესიების სამეურნეო საქმეებისადმი. მხარს უჭერდა ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებას. 1789 წელს შედიოდა იმერეთის საერო და საეკლესიო თავკაცთა ჯგუფში, რომელთაც წინადადებით მიმართეს ერეკლე II-ს, გაეერთიანებინა და თავისი ძალაუფლებისათვის დაექვემდებარებინა ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოები, რასაც, უარით უპასუხა ერეკლე II-მ. 1819 წლის იმერეთის აჯანყების დროს დოსითეოს ქუთათელი რუსეთის ხელისუფლებამ დააპატიმრა, როგორც აჯანყების ერთ-ერთი მოთავე. რუსეთში გადასახლების დროს იგი გზაში მოკლეს. დაკრძალულია ანანურში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:გარდაცვლილი 1820 კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:XIX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
თურღაის პლატო
თურღაის პლატო, თურღაის მაგიდა მხარე — პლატოსებური ამაღლება ყაზახეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთ ურალის და მუღოჯარის მთებს (დასავლეთი) და ყაზახეთის წვრილგორაკებს (აღმოსავლეთი) შორის. მერიდიანულადაა გადაჭიმული 630 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 300 კმ-ია, სიმაღლე 200–300 მეტრამდე მერყეობს. პლატოს ღერძულ ნაწილს გასდევს თურღაის ხეობა.
ტექტონიკურად ეპიჰერციულ ბაქანს წარმოადგენს. ზედაპირი აგებულია პალეოგენური ზღვიური და ნეოგენური კონტინენტური ნალექებით. პლატოს ჩრდილოეთი ნაწილი სუსტადაა დანაწევრებული, სამხრეთი ნაწილი ღარტაფებით, ხრამებითა და ხევებით მაგიდა მთებადა არის დანაწევრებული. ხევების ძირზე მლაშე ტბებია.
კურკიანა
კურკიანა — მცენარის ხორცოვანი ნაყოფი, რომელიც შედგება მაგარი, განსხვავებული კურკისა და წვნიანი (ქლიავი, ალუბალი) ან მეტ-ნაკლებად მშრალი (ნუში) და ბოჭკოვანი (ქოქოსის პალმა) გარეთა შრისაგან. კურკიანა ორგვარია: ერთკურკიანა (ქლიავი, ნუში და მისთანები) და მრავალკურკიანა (ჟოლო და მისთანები).
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაყოფის მორფოლოგია
ბულიაკი (ბალტაჩევოს რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 20 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტარობალტაჩევოდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 95 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (53%).
სქოლიო
კატეგორია:ბალტაჩევოს რაიონის სოფლები
დიმიტრი სააკაძე
დიმიტრი სააკაძე (დ. დაახლოებით XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ― გ. დაახლოებით XVIII საუკუნის 80-იან წლებში) — ქართველი პოეტი. იყო სოფელ ბობნევიდან (ატენის ხეობა). 1734 მოსკოვში ჩავიდა, ვახტანგ VI-ის ამალას შეუერთდა და პრესიაზე დასახლდა. 1741-იდან სამხედრო სამსახურში იყო. მეგობრობდა პოეტ დიმიტრი ბაგრატიონთან.
სააკაძის ლექსებში, რომლებიც ბარათების სახით არის დაწერილი, ასახულია რუსეთში გადახვეწილ ქართველთა საქმიანობა, ფიქრი და განცდა, მათი ყოველდღიური ცხოვრების ჭირ-ვარამი. პოეტი უჩივის „სამკვიდროსაგან აღმოხვრას“, ნატრობს სამშობლოში დაბრუნებას. მისი შვილი ― პოდპოლკოვნიკი დავით სააკაძე (გ. 20 მაისი, 1805) იყო თბილისის კომენდანტი 1803-1805 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები
ალმაგრო (სამარი)
ალმაგრო (ოფიციალურად ალმაგროს მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Almagro; Bayan ng Almagro) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 273 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 23 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამარის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ვორონეჟის ოლქი
ვორონეჟი — ოლქი რუსეთში, დაარსდა 1934 წლის 13 ივნისს. მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში.
მოსახლეობა
2006 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
თამაკონის ციხე
თამაკონის ციხე (მეგრ. თამაკონიშ ჯიხა) –  ციხესიმაგრე სოფელ თამაკონში, (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)
ისტორია
სოფელი თამაკონი მდინარე ტეხურის ნაპირებზე მდებარეობს. აქ შემორჩენილია ძველი ციხის ნანგრევები, რომელიც პირველად 1737 წელს მოიხსენიება. ციხე შედგებოდა რამდენიმე კოშკიანი ციტადელისა და გალავნისაგან. ნაგებობა ორფეროვანია შუა ფეოდალური და გვიანდელი ფეოდალური ხანისაა.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ბანძის სინაგოგა
thumb|320px|ბანძის სინაგოგა გიორგი ათათიას ფოტო ბანძის სინაგოგა – აჯიაშვილთა ე.წ. ბეით ქნესეთ, „თავშეყრის სახლი“, ბეით თფილა, „ლოცვის სახლი“ — ებრაელთა სამლოცველო სახლი სინაგოგა სოფელ ბანძაში, (მარტვილის მუნიციპალიტეტი), ე. წ. ებრაელების უბანში. აშენდა XX საუკუნის დასაწყისში. დღეს სინაგოგა არ არის მოქმედი და დაკეტილია.
ბანძის სინაგოგა;
ისტორია
მარცხნივ|thumb|200px|ბანძის სინაგოგასთან მდებარე ებრაული სასაფლაო გიორგი ათათიას ფოტო დასავლეთ საქართველოში XVIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან ებრაულმა მოსახლეობამ მტკიცედ მოიკიდა ფეხი და დამკვიდრდა ყულევში, ქუთაისში, ფოთში, სენაკსა და მოგვიანებით ბანძაში. XVIII საუკუნეში ბანძა დასავლეთ საქართველოში დაწინაურებული კერა იყო. აქ ჩამოსახლებულმა თავადმა ფაღავამ, მხარის ეკონომიკური ცხოვრების გასაგრმავებლად ჩამოიყვანა ებრაელი სოვდაგრის ერთი ოჯახი. თავადმა ფაღავამ ებრაელის მიმართ საკმაოდ თვალსაჩინო შეღავათები გაავრცელა.ამ ოჯახს მალე რამდენიმე ახალი კომლიც მოჰყვა. აშენდა ადგილზე მცირე სამლოცველო, გაიხსნა ებრაელთა სასაფლაოც. XX საუკუნის დასაწყისში აიგო მაღალი არქიტექტურული სამლოცველო ნაგებობა — სინაგოგა. ებრაელები მტკიცედ დაფუძდნენ ბანძაში. გასული საუკუნის 70-იან წლებში ებრაელებმა დატოვეს ბანძა, დაემშვიდობნენ ადგილობრივ მცხოვრებლებს, მეზობლებს, მეგობრებს, სთხოვეს სინაგოგას და სასაფლაოს მოვლა და წავიდნენ თავიანთ აღთქმულ ქვეყანაში, ისრაელში.
სინაგოგა დღემდე ხელშეუხებლად დგას ბანძაში.
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სინაგოგები კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუხაშურა
მუხაშურა — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში. მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე, მესტიიდან 60 კმ., ხაიშიდან 8 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანდრია სევერნი
ანდრია სევერნი (დ. 28 აპრილი, 1913, ტულა — გ. 1987) — რუსი ასტროფიზიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1968). 1935 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტ. 1938-1946 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო ასატრონომიურლ ინსტიტუტში. 1946 წლიდან მუშაობდა ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში. 1952 წლიდან იყო მისი დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები ეხება თეორიულ ასტროფიზიკას და მზის ფიზიკას. გამოიკვლია მზის ანთებანი, დაადგინა მათი კავშირი მზის ლოკალურ მაგნიტურ ველებთან. აღმოაჩინა მზის 160 წუთიანი პულსაცია, აღმოაჩინა ვარსკვლავთა სუსტი მაგნიტური ველები.
აღა-ხან III
მინი|მარჯვნივ|150პქ|აღა ხანი ჩიკაგოში აღა-ხან III ან სულთან მუჰამედ-შაჰ აღა-ხანი — სულთანი, ისმაილიტების სექტის 48-ე იმამი (1855 წლიდან). ინდოეთის პოლიტიკოსი და რელიგიური მოღვაწე. დაკავშირებული იყო ბურჟუაზიულ-მემამულურ წრეებთან. უმაღლესი განათლება მიიღო ინგლისში. 1902-1904 წლებში იყო ინდოეთის ვიცე-მეფის საბჭოს წევრი. 1906 წლიდან — სრულიად ინდოეთის მუსლიმთა ლიგის ერთ-ერთი დამაარსებელი და თავმჯდომარე. 1913 წელს, როდესაც ლიგა მემარცხენეობისაკენ გადაიხარა, გამოვიდა მისი შემადგენლობიდან.
მეთაურობდა ინდოეთის დელეგაციის „მრგვალი მაგიდის“ კონფერეციაზე ლონდონში (1930-1932) და ერთა ლიგის სხდომაზე 1932 წელს. 1934-1937 წელს იყო მსხვილი მიწათმფლობელი და საქმოსანი. რელიგიის საქმეებში მხარს უჭერდა ბურჟუაზიულ მოდერნიზმს ისლამში. მის დროს ისმაილიტების სექტაში დაიწყო ბურჟუაზიული გარდაქმნები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
ზურაბ სააკაძე
ზურაბ გიორგის ძე სააკაძე (გ. დაახლოებით 1607) — მეფე სიმონ I-ის დაახლოებული პირი. გიორგი სააკაძის ბიძა. ქართლის მეფის სახლთუხუცესი 1590-1607 წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1607 კატეგორია:სახლთუხუცესები
ხოსე ლუის ტეხადა სორსანო
ხოსე ლუის ტეხადა სორსანო (José Luis Tejada Sorzano, დ. 12 იანვარი, 1882, ლა-პასი, ბოლივია — გ. 4 ოქტომბერი, 1938, არიკა, ჩილე) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1934-1936 წლებში თანამდებობა დაიკავა 1934 წლის 1 დეკემბერს — დატოვა 1936 წლის 16 მაისს.
კონსტანტინოპოლის მესამე საეკლესიო კრება
კონსტანტინოპოლის მესამე საეკლესიო კრება (მართლმადიდებლებისთვის — მეექვსე მსოფლიო საეკლესიო კრება) — მსოფლიო საეკლესიო კრება, გაიხსნა 680 წელს და დაიხურა 681 წლის 17 თებერვალს კონსტანტინოპოლში, იმპერატორ კონსტანტინე IV პოგონატის ინიციატივით.
ისტორია
კრებას ესწრებოდა 243 ეპისკოპოსი, თუმცა გარკვეულ ეტაპზე ეს რიცხვი იცვლებოდა. კრება შეიკრიბა მონოფელიტების სწავლების წინააღმდეგ, რომლებიც მონოფიზიტების შემდეგ გაჩნდნენ და სახელმწიფოში რელიგიურ განხეთქილებას ჰქმნიდნენ. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ იესო ქრისტეში იყო ერთი, ღვთაებრივი ნებისყოფაო.
არც მეხუთესა და არც მეექვსე კრებებს საეკლესიო კანონები არ გამოუციათ. სამაგიეროდ მეექვსე მსოფლიო კრების სხდომები განახლდა 692 წელს, კეისარ აუგუსტინიანე II-ის მოწვევით, რომელზედაც გამოცემულ იქმნა 102 კანონი და ამით შეივსო მეხუთე და მეექვსე კრებების ხარვეზი საეკლესიო სამართლის საკითხში. აღნიშნულ კანონებს უწოდებენ ტრულის (სვეტების) კრების კანონებსაც.
რესურსები ინტერნეტში
3
ლიუკ პლამონდონი
მინი|250პქ|ლიუკ პლამონდონი 2015 წელს ლიუკ პლამონდონი (Luc Plamondon; დაიბადა 1942 წლის 2 მარტი, სან-რაიმონდი, კვებეკი) — ფრანკო-კანადელი მუსიკალური ტექსტების ავტორი. ღვაწლმა და დამსახურებამ მუსიკის წინაშე მას შესძინა ტიტული ფრანკოფონიის ყველაზე წარმატებული და დიდი ლირიცისტი.
ცხოვრება
პლამონოდონს მუსიკალური ტექსტები დაწერილი აქვს არაერთი ცნობილი კვებეკელისათვის: ბრუნო პელეტიე, დაიან დიუფრესნე, რობერტ შარლებუა, სელინ დიონი, გინეტ რენო, მარტინ სტ. კლერი, გარუ, ასევე ფრანგებისთვის: ჟულიენ კლერკი, ნიკოლ კრუასილი, ჯონი ჰოლიდეი, მუსიკოსებისთვის. აგრეთვე, იგი არის თანაავტორი რამდენიმე მიუზიკლისა, როგორებიცაა, სტარმანია და პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი (რიკარდო კოჩანტესთან ერთად). პლამონდონი არის კვებეკის თავისუფლების მოძრაობის წევრი და ინტერნეტ-მეკობრეობის წინააღმდეგი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:კანადელი მუსიკოსები
ბახტრიონის ციხე
ბახტრიონის ციხე – ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ახმეტის სიახლოვეს, სოფელ ხორბალოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, ილტოს შესართავის მახლობლად. აგებული უნდა იყოს XVII საუკუნის 50-იანი წლების ბოლოს, ირანის შაჰის აბას II-ის ბრძანებით.
ციხეს სამკუთხა მოხაზულობა უნდა ჰქონოდა. კოშკების ნანგრევების მიხედვით ჩანს, რომ ისინი გალავანზე ნახევარცილინდრული ფორმით ყოფილან გარედან მიდგმული. აღმოსავლეთით მდგარი კოშკიდან ნაწილობრივ ორი სართულია გადარჩენილი. პირველ სართულს ჩრდილოეთით კარი ჰქონია, აღმოსავლეთით ნიშები და შუაში - ბუხარი.
ციხის ტერიტორიაზე რამდენიმე სხვა ნაგებობის კვალიც ჩანს. აღმოსავლეთის მონაკვეთში დგას მთლიანად რიყის ქვით ნაგები მცირე ზომის უაფსიდო ეკლესია. შესასვლელი მას სამხრეთიდან აქვს, სარკმლები კი აღმოსავლეთითა და დასავლეთითაა. დარბაზი ერთიანი ცილინდრული კამარითაა გადახურული. ტრაპეზი მარცხენა კუთხეშია მიშენებული. ზოგადი ნიშნებით ეკლესია გვიან საუკუნეებს მიეკუთვნება.
ბახტრიონის ციხე ერთ-ერთი მთავარი დასაყრდენი იყო კახეთში სპარსელთა ბატონობის განსამტკიცებლად და ჩამოსახლებულ მომთაბარე თურქმანთა უშიშროების უზრუნველსაყოფად. სახელი ეწოდა აქ მდებარე სოფელ ბახტრიანის მიხედვით, რომლის სახელწოდება თავის მხრივ, ბახტარაშვილების გვარიდან უნდა მომდინარეობდეს. კახეთის აჯანყების (1659) დროს მთავარი ბრძოლა ამ ციხესთან მოხდა. აჯანყებულებმა გაანადგურეს გარნიზონი და ციხეც დაანგრიეს. მას შემდეგ იგი არ აღუდგენიათ. იმ გორაკს, რომელზეც ბახტრიონის ციხე იდგა, მოსახლეობა დღესაც "ბახტრიონის გორას" უწოდებს. შემორჩენილია ერთმანეთს დაშორებული, რიყის ქვით ნაგები სამი კოშკის ნანგრევი, ადგილ-ადგილ კი გალავნისა და ზოგიერთი სხვა ნაგებობის ნაშთებიც. კახეთის აჯანყების 300 წლისთავთან დაკავშირებით აქ აღიმართა ობელისკი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
რანასინგჰე პრემადასა
რანასინგჰე პრემადასა (ტამილურ ენაზე ரணசிங்க பிரேமதாசா, Ranasinghe Premadasa დ. 23 ივნისი, 1923, კოლომბო — გ. 1 მაისი, 1993, კოლომბო) — შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი. ქვეყნის პრეზიდენტი  (1989-1993) და  პრემიერ-მინისტრი (1978-1989). დაქორწინებული იყო ჰემა პრემადასაზე, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი: საჯითი და დულანჯალი. მისი ვაჟი არის პარლამენტის წევრი ჰამბანტოტას რაიონიდან.
იგი თავდაპირველად გეგმავდა ჟურნალისტის პროფესიას დაუფლებოდა, თარგმნა კიდეც სინჰალურ ენაზე ჯავაჰარლალ ნერუს ავტობიოგრაფია. პოლიტიკური კარიერა დაიწყო ლეიბორისტული პარტიის რიგებში, მაგრამ მალევე შეუერთდა გაერთიანებულ ეროვნულ პარტიას, რადგანაც ლეიბორისტებს არ ჰქონდათ წარმატების არავითარი შანსები. დადლი სენანაიაკეს მთავრობაში ეკავა რადიომაუწყებლობის მინისტრის თანამდებობა. ამ პერიოდში მან ჩამოაყალიბა რადიოსადგური „რადიო ცეილონი“, ერთ-ერთი ყველაზე ძველი სადგური სამხრეთ აზიაში. მისი პრეზიდენტობის დროს გაერთიანებული ეროვნული პარტიის რიგებიდან განდევნეს მისი ორი კონკურენტი ლალით ათულათმუდალი და გამინი დისანაიაკე, რომლებიც შეუერთდნენ ოპოზიციურ გაერთიანებულ დემოკრატიულ ეროვნულ განმათავისუფლებელ ფრონტს.
გარდაცვალება
რანასიგჰე პრემადასა მოკლა „თამილ-ელამის განთავისუფლების ვეფხვების“ კამიკაძე-ტერორისტმა 1993 წლის 1 მაისს კოლომბოში, საპირველმაისო აღლუმზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები კატეგორია:შრი-ლანკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები კატეგორია:შრი-ლანკის პრემიერ-მინისტრები
იანიჩარები
მინი|მარჯვნივ|200პქ|[[სულთანი მურად IV იანიჩარებთან ერთად]] იანიჩარები (Yeniçeri - ახალი ჯარები) — რეგულარული ქვეითი ჯარი ოსმალეთის იმპერიაში, არსებობდა XIV-XIX საუკუნეებში. იენიჩარები, სიპაჰებთან და აკინჯებთან (კავალერია) ერთად შეადგენდნენ იმპერიის ძირითად არმიას. იენიჩარები იყვნენ სულთნის დასაყრდენი და სადამსჯელო და საპოლიციო ძალა.
ისტორია
thumb|right|200px|იანიჩარები და რაინდები იანიჩარების ელიტარული არმია შექმნა სულთანმა, მურად I-მა 1365 წელს. თავდაპირველად იენიჩარების კორპუსი კომპლექტდებოდა სამხედრო ტყვებისგან, შემდეგ კი ოსმალეთის იმპერიის ქრიტიანი მოსახლეობის იძულებითი გაწვევით. იანიჩარები იყვნენ 12-16 წლის ქრისტიანი ყმაწვილები (ალბანელები, სომხები, ბოსნიელები, ქართველები, ბერძნები, ბულგარელები, სერბები და რუსები), რომლებსაც პატარაობაში იტაცებდნენ და ისლამური ტრადიციების მიხედვით ანატოლიის მთებში ზრდიდნენ. ბავშვების იანიჩარების რიგებში აყვანა(დევშირმე - სისხლის ბეგარა) იყო დაპყრობილი ხალხების უმძიმესი ხვედრი, რადგან იანიჩარებში მხოლოდ ფიზიკურად ძლიერი და ჭკვიანი ბავშვები მიჰყავდად, რაც დამორჩილებულ ხალხებს ძლიერ ასუსტებდა. იანიჩარებში თურქ სულთანს მხოლოდ ქრისტიანები მიჰყავდა, დაპყრობილი ხალხებიდან გამონაკლისს მხოლოდ იუდეველები წარმოადგენდნენ. მოგვიანებით ალბანელებმაც ისლამი მიიღეს და განთავისუფლდნენ დევშირმესაგან. დევშირმესაგან განთავისუფლებულნი იყვნენ სტამბოლის მაცხოვრებლები, რომლებიც კარგად ფლობდნენ თურქულ ენას. ასევე იანიჩარებში არ მიჰყავდათ დაოჯახებული ყმაწვილები, სწორედ ამით აიხსნება ის, რომ იმ დროს ხშირი იყო ადრეული ქორწინებები. იანიჩარები სულთნის მონებად ითვლებოდნენ და ცხოვრობდნენ მონასტრის ყაზარმებში. მათ 1566 წლამდე, ეკრძალებოდათ ცოლის მოყვანა. გარდაცვლილი იანიჩარის ქონება პოლკის კუთვნილებაში გადადიოდა. სამხედრო ხელოვნების გარდა იანიჩარები სწავლობდნენ: კალიგრაფიას, სამართალს, ენებს, მუსიკასა და ლიტერატურას. დაჭრილი ან მოხუცებული იანიჩარები იღებდნენ პენსის. ბევრმა მათგანმა კარგი საერო კარიერაც კი გაიკეთა. 1683 წლიდან იანიჩარების კომპლექტაცია, უკვე მუსლიმთაგანაც იყო ნებადართული. XVI საუკუნეში იენიჩარები გადაიქცნენ კარჩაკეტილ სამხედრო კასტად. XVI საუკუნის ბოლოდან და XVII საუკუნის დასაწყისიდან იანიჩარების კორპუსმა დაშლა დაიწყო. ბევრმა მათგანმა მოიყვანა ცოლი, დაიწყო ვაჭრობა და ხელოსნობა. მალე იანიჩარები გახდნენ კონსერვატიულ პოლიტიკურ ძალად გადატრიალების დასაწყისში. ისინი ერეოდნენ სულთნის მთავრობის პოლიტიკაში და სასახლის კარის შეთქმულებებში. ასე ერთ-ერთი ამბოხების შედეგად 1622 წელს მოკლული იქნა სულთანი. მსგავსი აჯანყება მოეწყო 1807 წელს. 1826 წელს კი ლიკვიდირებული იქნა იანიჩარების კორპუსი სულთან მაჰმუდ II-ის მიერ, სიპაჰებისა და აკინჯების დახმარებით. იანიჩარების კორპუსი საბოლოოდ 14 ივნისს დაიშალა, 15 არტილერიული  გასროლის შემდეგ, მათი მთავარი ყაზარმის მიმართულებით,  რომელსაც უდიდესი მსხვერპლი მოყვა.
სტრუქტურა
იანიჩარების კორპუსის ძირითადი სამხედრო ერთეული პოლკი იყო. ერთ პოლკში დაახლოებით 1000 ჯარისკაცი იყო. აღმავლობის პერიოდში ოსმალეთის იმპერიაში, იანიჩარების 196 პოლკი იყო. უმაღლეს მთავარსარდლად სულთანი ითვლებოდა, მაგრამ ტაქტიკურ მომზადებებს „აღა“ ხელმძღვანელობდა. მეცნიერები აღნიშნავენ იმ ფაქტს, რომ იანიჩარები ძალიან ჰგავდნენ ევროპულ სასულიერო-რაინდულ ორდენებს. ისეთებს როგორებიც იყვნენ: ჰოსპიტალიერები, ტამპლიერები, ტევტონები, სანტიაგოს რაინდები და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია
ვერხნეივანაევო
ვერხნეივანაევო (Үрге Иванай; Верхнеиванаево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბალტაჩევოს რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას მარიელები შეადგენენ (83 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბალტაჩევოს რაიონის სოფლები