cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რადიუმი
ბუნებაში
რადიუმი საკმაოდ იშვიათია. აღმოჩენიდან დღემდე დაახლოებით 100 წელი გავიდა - და მსოფლიოში სულ მოპოვებულია 1,5 კგ სუფთა რადიუმი. ურანის ერთი ტონა მადანი, საიდანაც კიურებმა მიიღეს რადიუმი, შეიცავს მიახლოებით 0,0001 გრ რადიუმ-226-ს. ბუნებრივი რადიუმი მთლიანად რადიოგენურია — წარმოიქმნება ურან-238-ის ურან-235-ის ან თორიუმ-232-ის დაშლისას; ბუნებაში ნაპოვნი ოთხ იზოტოპს შორის ყველაზე გავრცელებული და ხანგრძლივად მცხოვრები იზოტოპია რადიუმ-226 (ნახევარდაშლის პერიოდია - 1602 წელი), რომელიც შედის ურან-238-ის რადიოაქტიურ რიგში. ბუნებაში ყოველ სამ მილიონ ურანის ატომზე მოდის რადიუმის ერთი ატომი ან 1,02 მკრ/ტ (კლარკი დედამიწის ქერქში).
რადიუმის ყველა ბუნებრივი იზოტპი მოყვანილია ცხრილში:
ურანისა და თორიუმის დაშლის შედეგად და ნავთობის შემცველ ქანებში მათი გამოტუტებით ყოველთვის წარმოიქმნება რადიუმის რადიონუკლიდები. სტატიკურ მდგომარეობაში ნავთობი მდებარეობს ბუნებრივ ხაფანგებში, რადიუმის ურთიერთგაცვლა ნავთობსა და წყალს შორის არაა (გარდა კონტაქტის ზონებისა წყალი-ნავთობი) და შედეგად ნავთობში არის  ჭარბი რადიუმი. საბადოების დამუშავებისას პლასტური და ჩატუმბული წყლები ინტენსიურად მიდიან ნავთობის პლასტებთა, სადაც წყალი-ნავთობის გამყოფი ზედაპირი მკვეთრად იზრდება და შედეგად რადიუმი გადადის ფილტრირების წყლებში. მომატებული სულფატ-იონების შემცველობის შემთხვევაში წყალში გახსნილი რადიუმი და ბარიუმი ილექებიან რადიობარიტის Ва(Ra)SО4 სახით, რომელიც შემდგომ ილექება მილების, არმატურების და რეზერვუარების ზედაპირებზე. წყალნავთობის ნარევის ზედაპირზე ტიპური მოცულობითი აქტიურიბა 226Rа და 228Rа-ის მიხედვით შეიძლება იყოს მიახლოებით 10 ბკ/ლ (შეესაბამება თხევად რადიოაქტიურ ნარჩენებს).
რადიუმის ძირითადი მასა მდებარეობს მთის ქანებში გაბნეულ მდგომარეობაში. რადიუმი — წარმოადგენს ტუტე და ტუტემიწა ქანწარმომქნელი ელემენტების ქიმიურ ანალოგს, რომლებისგანაც შედგება მინდვრის შპატი, რაც დედამიწის ქერქის მასის ნახევარზე მეტს შეადგენს. კალიუმიანი მინდვრის შპატები — წარმოადგენენ მთავარ ქანწარმომქმნელ მინერალებს მჟავა მაგმატურ ქანებში — გრანიტებში, სიენიტებში, გრანოდიორიტებში და სხვა. ცნობილია, რომ გრანიტებს აქვთ ბუნებრივი რადიოაქტიურობა რამდენადმე მაღალი ვიდრე ფონია, რაც გამოწვეულია მათში ურანის არსებობით. თუმცა ურანის კლარკი არ აღემატება 3 გრ/ტ, გრანიტებში მისი შემცველობა შეადგენს უკვე 25 გრ/ტ. მაგრამ თუ რადიუმის ანალოგი უფრო გავრცელებული ქიმიური ელემენტი ბარიუმი შედის საკმაოდ იშვიათი კალიუმ-ბარიუმიანი მინდვრის შპატების (გიალოფანი) შემადგენლობაში, ხოლო «სუფთა» ბარიუმიანი შპატი, მინერალ ცელზიანს BaAl2Si2O8 ძალიან იშვიათია, მაშინ რადიუმის დაგროვება რადიუმიანი მინდვრის შპატების და მინერალების წარმოქმნით საერთოდ არ ხდება, რადიუმის ნახევარდაშლის მცირე პერიოდის გამო. რადიუმი იშლება რადონად, რომელიც გადის ფორებში და მიკრობზარებით გამოირეცხება გრუნტის წყლებით. ბუნებაში ზოგჯერ გვხვდება ახალგაზრდა რადიუმიანი მინერალები რომლებიც არ შეიცავენ ურანს, მაგალითად რადიობარიტი და რადიოკალციტი, რომელთა კრისტალიზაციის დროს ხსნარებიდან, მდიდრდებიან რადიუმით (ადვილადხსნადი ურანის მეორადი მინერაბის უშუალო სიახლოვეს), რადიუმი კრისტალიზდება ბარიუმთან და კალციუმთან ერთად იზომორფიზმის მეშვეობით.
მიღება
ХХ საუკუნის დასაწყისში სუფთა რადიუმის მიღებას დიდი შრომა დასჭირდა. მარია კიური 12 წელი მუშაობდა, რათა მიეღო ერთი მარცვალი რადიუმი. რომ მიეღო მხოლოდ ერთი გრამი სუფთა რადიუმი საჭირო ოყო რამდენიმე ვაგონი ურანის მადანი, 100 ვაგონი ნახშირი, 100 ცისტერნა წყალი და 5 ვაგონი სხვადასხვა ქიმიური ნივთიერება. იმ დროისათვის არ არსებობდა რადიუმზე უფრო ძვირფასი ლითონი. 1 გრ რადიუმი 200 კგ ოქროზე მეტი ღირდა.
ფიზიკური და ქიმიური თვისებები
რადიუმი ნორმალურ პირობებში წარმოადგენს ბზინავ თეთრ ლითონს, რომელიც ჰაერზე მკრთალი ხდება და მუქდება (რადიუმის ნიტრიდის წარმოქმნის გამო). რეაგირებს წყალთან. იქცევა ბარიუმისა და სტრონციუმის მსგავსად, თუმცა ქიმიურად უფრო აქტიურია. ჩვეულებრივი ჟანგვის ხარისხი არის — +2. რადიუმის ჰიდროქსიდი Ra(OH)2 — ძლიერი, კოროზიული ფუძეა.
გამოყენება
რადიუმს ზოგჯერ იყენებენ კომპაქტურ ნეიტრონების წყაროებში, ამისათვის მის მცირე რაოდენობას არჩილავენ ბერილიუმთან ერთად. ალფა-გამოსხივების (ჰელიუმ-4-ის ბირთვები) ზემოქმედებით ბერილიუმიდან აძევებენ ნეიტრონებს: 9Be + 4He → 12C + 1n.
მედიცინაში რადიუმი გამოიყენება როგორც რადონის წყარო რადონის აბაზანების მოსამზადებლად (თუმცა უკვე მათი სარგებლიანობა ეჭვსქვეშაა). ამას გარდა, რადიუმი გამოიყენება ავთვისებიანი კანის, ცხვირის ლორწოვანი გარსის და საშარდე-სქესობრივი ტრაქტის დაავადებების სამკურნალოდ ხანმოკლე დასხივებისათვის.
თუმცა დღეს არსებობს ბევრი უფრო ამ მიზნებისათვის შესაფერისი რადიონუკლიდები საჭირო თვისებებით, მაგალითად, 60Co (T1/2 = 5,3 წელი), 137Cs (T1/2 = 30,2 წელი), 182Ta (T1/2 = 115 დღეღამე.), 192Ir (T1/2 = 74 დღეღამე.), 198Au (T1/2 = 2,7 დღეღამე.) და ა. შ. მე-20 საუკუნის 70-იან წლებში რადიუმს ხშირად იყენებდნენ მუდმივი ნათების მქონე მნათ საღებავების დასამზადებლად (საავიაციო და საზღვაო მოწყობილობების ციფერბლატების, სპეციალური საათების და სხვა ხლსაწყოების მოსანიშნად), თუმცა ახლა შეცვალე უფრო ნაკლებად საშიში იზოტოპებით: ტრიტიუმით (T1/2 = 12,3 წელი) ან 147Pm (T1/2 = 2,6 წელი). ასეთი ხელსაწყოების საშიშროება იყო იმაში, რომ არ ჰქონდათ გამაფრთხილებელ მარკირებას, და მისი გამოვლენ ამხოლოდ დოზიმეტრით შეიძლებოდა.
ბიოლოგიური როლი
რადიუმი ძალიან რადიოტოქსიკურია. ორგანიზმში ის იქცევა კალციუმის მსგავსად - ორგანიზმში მოხვედრილი რადიუმის 80 % გროვდება ძვლოვან ქსოვილებში. რადიუმის დიდი კონცენტრაცია იწვევს ოსტეოპოროზს, თვითნებურ ძვლის მოტეხილობას და ძვლების ავთვისებია სიმსივნეებს. ასევე საშიშროებას წარმოადგენს რადიუმის დაშლის პროდუქტი - რადიოაქტიური ინერტული აირი რადონი.
მარია კიურის ნაადრევი სიკვდილი გამოიწვია რადიუმით ქრონიკულმა მოწამლვამ, რადგანაც იმ დროს დასხივების საშიშროება არ იყო გათვითცნობიერებული.
იზოტოპები
ცნობილია რადიუმის 25 იზოტოპი. იზოტოპები 223Ra, 224Ra, 226Ra, 228Ra გვხვდება ბუნებაში, და არიან რადიოაქტიური რიგების წევრები. დანარჩენი იზოტოპები შეიძლება ხელოვნურად იქნან მიღებული. ზოგიერთი რადიუმის იზოტოპის რადიოაქტიური ტვვისებები :
შიმალი
შიმალი (Şimal) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
უნგრეთის ეროვნული ასამბლეა
უნგრეთის ეროვნული ასამბლეა — ერთპალატიანი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო უნგრეთში.
ეროვნული ასამბლეა შედგება 199 დეპუტატისაგან, რომლებსაც ირჩევენ 4 წლის ვადით. დეპუტატებს არჩევა ხდება შერეული სისტემით. დეპუტატს ირჩევენ მაჟორიტარული და პროპორციული საარცევნო სისტემის საფუძველზე (ბარიერი 5 %).
ფენაკოდუსი
ფენაკოდუსი (Phenacodus) — ძუძუმწოვრების ამომწყდარი რიგის კონდილართრას (Condylarthra) გვარი. მათი სხეულის (კუდიანად) სიგრძე 1,5 მ, სიმაღლე 60 სმ აღწევდა. ჰქონდათ გრძელი, დაბალი ქალა, თხემზე — ქედი, პატარა ტვინის ქალა, ყბებზე განლაგებული 44 კბილი, უკანაზე ბევრად მოკლე წინა კიდურები. თითითმავალნი იყვნენ (5-5 თითიდან მხოლოდ შუა 3-3 თითს ეყრდნობოდნენ). გვარში 10-მდე სახეობა იყო. ფენაკოდუსის ნაშთები ცნობილია ჩრდილოეთ ამერიკის პალეოცენისა და ეოცენის, აგრეთვე დასავლეთ ევროპის ეოცენის ეპოქის ნალექებიდან. ფენაკოდუსი კენტჩლიქოსნების წინაპარია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები
შარლ III მსუქანი
მინიატიურა|შარლ III-ის ბეჭედი საკუთარი გამოსახულებით შარლ III (მსუქანი) (დ. 13 ივნისი, 839 — გ. 13 იანვარი, 888) — კაროლინგების დინასტიიდან ფრანკთა სახელმწიფოს იმპერატორი 881-888 წლებში. იყო ლუდვიგ II გერმანელის უმცროსი შვილი, ასევე კარლოს დიდის შვილთაშვილი და ფრანკთა ერთიანი სამეფოს უკანასკნელი იმპერატორი.
ცხოვრების განმავლობაში, შარლი კაროლინგთა ყოფილი იმპერიის სხვადასხვა სამეფოს მმართველი იყო. 876 წელს მიღებული ალემანიის საფეოდალოს შემდეგ, აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფო ორ ნაწილად დაიყო. ასევე, მან მიაღწია და უარი ათქმევინა თავის უფროს ძმას კარლომანს ტახტზე, რადგანაც ინსულტის გამო უნარი წაერთვა. 881 წელს რომის პაპის იოანე VIII-ის მიერ შარლი იმპერატორად ეკურთხა, რის შემდეგაც ძმისგან ლუი ახალგაზრდისგან მემკვიდრეობით მიიღო ტერიტორიები (ბავარია და საქსონია), მომდევნო წელს კი ერთიანი აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფო აღდგა. 884 წელს, შარლის ბიძაშვილის, კარლომან II-ის გარდაცვალების შემდეგ, მან მემკვიდრეობით მიიღო მთელი დასავლეთ ფრანკთა სამეფო და აღდგა კაროლინგების იმპერიის მთლიანობა.
მიუხედავად ამისა, იმპერიის ერთიანობა არ აღმოჩნდა მყარი. 887 წლის ნოემბერში შარლის ძმისშვილმა არნულფ კარინტიელმა მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება და შარლი ჩამოცილებულ იქნა აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს, ლოთარინგიისა და იტალიის მმართველობისგან. მას შემდეგ, რაც ის აიძულეს მიეტოვებინა მართვის სადავეები, მისი გადადგომიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ, 888 წლის იანვარში შარლი ბუნებრივი სიკვდილით გარდაიცვალა. შარლის სიკვდილიდან უმალვე იმპერია დაიშალა და დაიყო ხუთ სამემკვიდრეო სამეფოდ, რის შემდეგაც ერთიანობა აღარასდროს აღმდგარა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 839 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 888
ინტრონი
ინტრონები — დნმ-ის ის უბნები, რომელთა ასლებიც იშლება პირველადი ტრანსკრიპტიდან და ისინი აღარაა ზრდასრულ რნმ-ში.
მინი|350პქ|ადამიანის CDK4 გენის პრე-[[ი-რნმ-ის ნუკლეოტიდური მიმდევრობის სქემა. მიმდევრობის დიდ ნაწილს ინტრონები იკავებენ (ნაჩვენებია ნაცრისფრად)]]
ტრანსკრიფციის შემდეგ ნუკლეოტიდების მიმდევრობები, რომლებიც ინტრონებს შეესაბამება, სპლაისინგის დროს იჭრება ზრდასრული ი-რნმ-იდან (პრე-ი-რნმ-იდან). ინტრონები ეუკარიოტების გენებისთვისაა დამახასიათებელი. ინტრონები აგრეთვე ნაპოვნია ისეთ გენებში, რომლებიც რიბოსომულ რნმ-ს (რ-რნმ-ს), სატრანსპორტო რნმ-სა (ტ-რნმ-სა) და პროკარიოტების ზოგიერთ ცილას აკოდირებენ. ეს ინტრონები რნმ-ის დონეზე იჭრება ავტოსპლაისინგის მეშვეობით. ინტრონების რაოდენობა და სიგრძე მრავალფეროვანია ერთი ორგანიზმის სხვადასხვა სახეობასა და გენში. მაგალითად, Saccharomyces cerevisiae საფუარების გენომი ჯამში შეიცავს 293 ინტრონს, ადამიანის გენომში კი ზოგჯერ 300 ათას ინტრონზე მეტია. როგორც წესი, ინტრონები ეგზონებზე უფრო გრძელია.
სქოლიო
კატეგორია:გენთა ექსპრესია კატეგორია:რნმ-ის სპლაისინგი კატეგორია:დნმ კატეგორია:არამაკოდირებელი დნმ
ჰანენდე
ჰანენდე (Xanəndə) — აზერბაიჯანული ხალხური მომღერლები, მუღამის შემსრულებლები.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა
ლაჰილის წმინდა გიორგის ეკლესია
ლაჰილის წმინდა გიორგის ტაძარი ("მხერის ჯგრაგ") — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაჰილის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ეკლესია ქვითაა ნაგები. შესასვლელი მხოლო დასავლეთიდან აქვს. ეს საკმაოდ მაღალი ნაგებობაა.
ტაძრის სიწმინდეები
1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ექსპედიციის მასალებში წერს, რომ იქ არსებული სიწმინდეები გადმოტანილი ყოფილა სამი დანგრეული და გაუქმებული ეკლესიიდან. იმ დროისათვის ტაძარში ინახებოდა: ოთხი სხვადასხვა ზომის ჯვარი, წმინდა დიმიტრის მოოქროვილი ხატი, მთავარანგელოზ გაბრიელის ოქროს ხატი,  წმინდა ანას ხატი, მაცხოვრის ხატი, მიქაელ მთავარანგელოზის ვერცხლის ხატი, ჯვარცმის ხატი, ორი ღმრთისმშობლის ხატი, რამდენიმე ბეჭედი, ორი სამაჯური, დოქი და ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარება.
ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
მიხეილ მუსხელიშვილი
ბიოგრაფია
მიხეილ მუსხელიშვილი დაიბადა 1903 წელს, თბილისში, მაშინდელი რუსეთის იმპერიის ნაწილში. მიხელ მუსხელიშვილი მამამ 1918 წელს უმაღლესი განათლების მისაღებად გერმანიაში გააგზავნა. ახალგაზრდა მუსხელიშვილმა განათლება გიოტინგენის, მიუნხენის, ლიონისა და პარიზის უნივერსიტეტებში მიიღო. მუსხელიშვილი ემიგრაციაში წავიდა დასავლეთ ევროპაში, საქართველოში წითელი არმიის შეჭრის შემდეგ, 1921 წელს.
მიშელ მუსხელს იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი 1931 წელს მიენიჭა და პარიზის უნივერსიტეტის უმაღლესი საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევითი ინსტიტუტის პროფესორად მუშაობდა.
1940–1945 წლებში მიშელ მუსხელი ეგვიპტეში ცხოვრობდა და ლექციებს კაიროს ფუადის უნივერსიტეტში კითხულობდა. 1948 წლიდან სტრასბურგის უნივერსიტეტის სამართლის, პოლიტიკური და ეკონომიკური მეცნიერებების ფაკულტეტის პროფესორი იყო. 1959 წელს საბჭოთა კავშირისა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების კვლევითი ცენტრი დააარსა და ამ ცენტრს ხელმძღვანელობდა სიცოცხლის ბოლომდე.
1953–1964 წლებში მიწვეული პროფესორის სტატუსით აშშ–ის უნივერსიტეტებში ლექციებს კითხულობდა. მას გერმანიაში, შვეიცარიასა და სკანდინავიის ქვეყნებშიც იწვევდნენ.
მიშელ მუსხელი, რომელიც ამავე დროს ალპინიზმით იყო გატაცებული, 1964 წლის 11 ივლისს ვალე-დ’აოსტში უბედური შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა. მუსხელი ფედერალისტური კვლევების საუნივერსიტეტო კოლეჯის სტუდენტების ექსპედიციას გაჰყვა მთაში, სადაც ფეხის დაცურების გამო რამდენიმე ათეული მეტრის სიღრმის ხევში გადაიჩეხა. დაჯილდოებულია ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენით (2022, სიკვდილის შემდეგ).
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი იურისტები კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
ჟან I (ლა მარშის გრაფი)
ჟან I დე ბურბონი (Jean Ier de Bourbon; დ. 1344 — გ. 11 ივნისი, 1393) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ლა მარშის გრაფ ჟაკ I-ის ვაჟი. ლა მარშისა და ვენდომის გრაფი.
ბიოგრაფია
ჟანი დაიბადა 1344 წელს. იგი იყო ლა მარშის გრაფ ჟაკ I-ისა და ჟანა დე შატილონის მეორე ვაჟი. იგი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, როდესაც პუატიეს ბრძოლაში მიიღო მონაწილეობა.
სულ რამდენიმე წელიწადში, გარდაიცვალა ჯერ მამამისი, ხოლო მას შემდეგ, რაც ბრინუას ბრძოლაში მისი ძმა მოკლეს, ჟან I ლა მარშის გრაფი გახდა.
ჟანი აქტიურად ერეოდა ასწლიანი ომის მსვლელობაში. იგი საფრანგეთის ჯარებს სარდლობდა ლიმუზენის ინგლისისაგან გაწმენდის დროს. 1366 წელს, ბერნარ დუ გესკლინთან ერთად იბრძოდა კასტილიაში. 1374 წელს მისი ცოლის ძმა, ვენდომის გრაფი ბუშარ VII უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ჟანი, როგორც მისი უახლოესი ნათესავი ვენდომის გრაფი გახდა.
1382 წელს იგი საფრანგეთის მეფე შარლ VI-თან ერთად იბრძოდა ფლანდრიაში, 1392 წელს კი ბრეტანში. იგი გარდაიცვალა 1393 წელს, ბრეტანის ლაშქრობისას.
შვილები
1364 წლის 28 სექტემბერს ცოლად შეირთო ვენდომის გრაფ ჟან VI-ის უფროსი ასული კატრინ ვენდომელი, რომელთანაც შეეძინა შვიდი შვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1344 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1393 კატეგორია:ბურბონები
რუსულ-ევროპული ლაიკა
რუსულ-ევროპული ლაიკა (Русско-европейская лайка) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში XIX საუკუნეში.
XIX საუკუნემდე რუსეთში ყველა შპიცისმაგვარ ძაღლს ლაიკას ეძახდნენ. ცხენირემზე და მგლებზე მონადირე უშიშარი ფინური მონადირე ძაღლები რუსულ ნაგაზებთან შეაჯვარეს, რის შედეგადაც გაჩნდა ეს შესანიშნავი ჯიში. 1974 წელს სსრკ-ში მიიღეს სტანდარტები ლაიკების ოთხი სახეობისთვის და ამ ძაღლების ექსპორტი, როგორც ნაციონალური ჯიშებისა, აიკრძალა. ამის შემდეგ ლაიკების ჩამონათვალიდან ამოიღეს საერთაშორისო აღიარების მქონე კარელიის სადათვე ძაღლი ფინეთიდან და ის ჩაანაცვლეს შავ-თეთრი რუსულ-ევროპული ლაიკით. მიუხედავად იმისა, რომ რუსული ძაღლი ძალიან ჰგავს თავის ფინელ ნათესავს, ის უფრო ძლიერი და აგრესიულია, საოცარია მისი შეუპოვრობა და უშიშროება ისეთი ზორბა ნადირის დევნისას, როგორიცაა დათვი, მგელი, ცხენირემი.
ეს მოზრდილი, სპორტული ცხოველი არც ისე კარგი კომპანიონია. ცუდად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ძნელია მისი გაწვრთნა, არ ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს. კარგი მოდარაჯეა. რუსულ-ევროპულ ლაიკას სწორი ბეწვი აქვს, უკანა თათები წინასთან შედარებით მოკლეა, სწორი დრუნჩი ცხვირისკენ ვიწროვდება, პატარა, შავი თვალები ყურადღებით იცქირებიან, აქვს პატარა წვეტიანი ყურები, შპიცისთვის დამახასიათებელი, საშუალო სიგრძის კუდი ზურგისკენ დახვეულია, როდესაც ძაღლი მშვიდად ზის, კუდი სწორდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შპიცისმაგვარი ძაღლები კატეგორია:რუსული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
აზიის მეფე
აზიის მეფე (Κύριος της Ασίας) — წოდება, რომელიც ალექსანდრე დიდმა მიიღო გავგამელის ბრძოლის შემდეგ, ძვ. წ. 331 წელს. ვინაიდან, ალექსანდრეს დროს ბერძნები მხოლოდ აზიის გარკვეულ ნაწილზე ფლობდნენ ინფორმაციას, ხოლო ალექსანდრემ იმდროინდელი ცნობილი აზიის უდიდესი ნაწილი დაიპყრო, მართებულად ჩათვალეს რომ ალექსანდრე გამოეცხადებინათ მთლიანი აზიის მეფედ. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდგომ (ძვ. წ. 323), ტიტული გადაეცა მის მემკვიდრეებს: ფილიპე III-ს (ძვ. წ. 323–317), შემდგომ კი ალექსანდრე IV-ს (ძვ. წ. 317–309). თუმცა არცერთ მათგანს არ ჰქონია ძალაუფლება აზიის ტერიტორიებზე, ეს ტიტული მხოლოდ წოდებრივი იყო. ალექსანდრე IV-ის სიკვდილის შემდგომ სრულად გაქრა.
სქოლიო
კატეგორია:ხელმძღვანელი პოსტები კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონელი კატეგორია:ძველი ბერძნული წოდებები
სიგიზმუნდ I ლუქსემბურგი
სიგიზმუნდ I (დ. 15 თებერვალი, 1368, ნიურნბერგი — გ. 9 დეკემბერი, 1437, ცნაიმი, ჩეხეთი) — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 1410-1437 წწ., უნგრეთის მეფე 1387–1437 წლებში (უნგრეთის მეფის ასულზე დაქორწინების შედეგად), ჩეხეთის მეფე 1419–1421 და 1436–1437 წლებში ლუქსემბურგების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. მეთაურობდა დასავლეთ ევროპის ფეოდალთა ჯვაროსნულ ლაშქრობას ოსმალების წინააღმდეგ. ნიკოპოლის ბრძოლაში 1396 წელს სიგიზმუნდ I დაამარცხა ბაიაზიდ I-მა. იყო კონსტანცის საეკლესიო კრების (1414–1418) ერთ-ერთი ინიციატორი და მონაწილე. თავისი ძმის ჩეხეთის მეფე ვაცლავ IV-ის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ჩეხეთის მეფე. ებრძოდა ჰუსიტურ მოძრაობას. რომის პაპათან ერთად მოაწყო ჯვაროსნული ლაშქრობა ჰუსიტების წინააღმდეგ. 1421 წელს გადააყენეს ჩეხეთის ტახტიდან, 1436 წელს კვლავ აღადგინეს ჩეხეთის მეფედ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:უნგრეთის მეფეები კატეგორია:ჩეხეთის მეფეები კატეგორია:ლუქსემბურგები კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1368 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1437
შიხჰაფითი
შიხჰაფითი (Şıxhapıt) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
სითალჩაი
სითალჩაი (Sitalçay) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში. სოფლის მოსახლეობა შეადგენს 1234 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხიზის რაიონის სოფლები
როსარიო დოუსონი
როსარიო დოუსონი (Rosario Dawson დ. 9 მაისი, 1979, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მსახიობი. ის აფრო-კუბური და პუერტო-რიკოული წარმოშობისაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ნინო აბაშიძე
ნინო ზაქარიას ასული აბაშიძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1910, სოფელი ვეჯინი, გურჯაანის რაიონი — გ. 1997) — ქართველი მწერალი.
ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფარმაკო-ქიმიური ფაკულტეტი. პირველი მოთხრობა — „ალაზნის პირას“ გამოაქვეყნა 1947 წელს. 1953 წელს გამოვიდა კრებული: „მოთხრობები“, 1963 წელს — „შეხვედრა თერგზე“, 1974 წელს კიდევ მოთხრობები და სხვა. მისი ბოლო ნაწარმოები „დრო და სასჯელი“, ეძღვნება კომუნისტური რეჟიმის პირობებში გადატანილ პირად უდიდეს ტკივილს. მასში ასახულია 20-იანი წლების საქართველოს ისტორია; ეს იყო დევნა ქართველი თავად-აზნაურობისა, მათი სრული განადგურების მიზნით. აღნიშნული ნაწარმოები მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიბეჭდა ჟურნალ „კლდეკარში“ (1997,2(11)). ნინო აბაშიძე იყო პირდაპირი შთამომავალი კრწანისის ომის გმირის, იოანე კახთ-აბაშიძისა. ისტორიულ ფაქტებზე დაყრდნობით, მას შექმნილი აქვს მოთხრობები ილია ჭავჭავაძეზე, დავით გურამიშვილსა და ლესია უკრაინკაზე.
1953 წლიდან იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ნ
სასტუმრო „სავსე მთვარე“
სასტუმრო „სავსე მთვარე“ — ეს იყო შემოთავაზებული შენობა ბაქოში, აზერბაიჯანში, კასპიის ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე. სასტუმრო „მთვარე“-ს დიზაინი თავდაპირველად გამოჩნდა როგორც დისკი, მომრგვალებული კიდეებით და ხვრელი ერთ–ერთ ზედა კუთხეში, ასპექტებით, რომლებიც რადიკალურად განსხვავდება კუთხის მიხედვით. წინა ასპექტი შუშის სიკვდილის ვარსკვლავს მოგაგონებთ, მაგრამ გვერდითი პროფილიდან ის ძალიან ჰგავს ჩვეულებრივ მინის კოშკს. სასტუმრო „სავსე მთვარე“ დაგეგმილი იყო აიპარა (ნახევარმთვარის) კოშკის საპირისპიროდ, რომელიც პორტ ბაქოს შენობების წინ მდებარე ყურეს გარშემო მდებარეობდა და ქალაქის 21-ე საუკუნის არქიტექტურის „ახალ დუბაის“ განცდას ანიჭებდა.
ამასთან, ახლა, როდესაც შენობის ჩონჩხი დასასრულს უახლოვდება, აშკარაა, რომ ორიგინალური დიზაინი მიტოვებულია იმის სასარგებლოდ, რომ შენობა რაღაც უფრო ჰგავს გიგანტურ ლოტუსის ყვავილს.
დიზაინი
სასტუმრო „სავსე მთვარე“-ს იერსახის შეცვლა ხედიდან გამომდინარე გამყარებულია არქიტექტორის მიერ არჩეული მოპირკეთების მეთოდით. სასტუმროს შენობას წინა მხარეს ექნება მინის დიაგრამა, ხოლო მისი უკანა მხარე ექვსკუთხა თაფლისფერი ფანჯრებით იქნება დაფარული.
სასტუმროს ეს მთავარი შენობა იქნება 35 სართულიანი მდიდრული სასტუმრო 104,182 კვადრატული მეტრის (1,121,410 კვ.ფუტი) ფართით, რომელიც მოიცავს მხოლოდ 382 ოთახს, ოთახების შედარებით მცირე რაოდენობაა შეთავაზებული შიდა სივრცის სიდიდის გათვალისწინებით. იგი მიაღწევს მაქსიმუმს 158.68 მეტრს (520.6 ფუტი).
სასტუმრო „სავსე მთვარე“ დაკავშირებულია ზოომორფული ფორმის პოდიუმის საშუალებით, რომელიც ლაბირინთული უბნის საზღვრებით არის კავშირში, ორ საცხოვრებელ კორპუსთან, რომელთა სახელწოდებებია „ქარის ერთი“ და ასევე „ქარის ორი სასახლე“.
კონსტრუქცია
სასტუმრო „სავსე მთვარის“ მშენებლობა დაიწყო 2008 წლის პირველი კვარტლის ბოლოს. პროექტის არქიტექტორი და საინჟინრო კონსულტანტი იყო „Heerim Architects“, სამხრეთ კორეის ერთ–ერთი უდიდესი მულტიდისციპლინური კომპანია, რომელსაც ბაქოში არაერთი ცნობილი შენობა აქვს დაპროექტებული.
თავდაპირველად აღნიშნული სასტუმროს მშენებლობა აზერბაიჯანელმა სამშენებლო კონტრაქტორებმა დაიწყეს. მთლიანი პროექტისთვის, რომელიც მოიცავს სასტუმროს და ორ ცათამბჯენს, („ქარის ერთი“ და „ორი ქარის სასახლე“) მშენებლობა დაახლოებით 250 მილიონი დოლარი დაჯდება.
კატრინ ვენდომელი
კატრინ ვენდომელი (Catherine de Vendôme; დ. 1354 — გ. 1412) — ვენდომის გრაფ ჟან VI-ის ასული. ვენდომისა და ლა მარშის გრაფინია როგორც ჟან I-ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
კატრინი დაიბადა 1354 წელს საფრანგეთში. იგი იყო ვენდომის გრაფ ჟან VI-ისა და მისი მეუღლის, ჟანა დე პუატიეს ასული. 1464 წელს ცოლად გაჰყვა ლა მარშის გრაფ ჟან I-ს. ქორწინებიდან რამდენიმე წელიწადში კატრინის ძმა უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ვანდომის საგრაფო კატრინსა და მის ქმარს დარჩათ.
1393 წელს კატრინის მეუღლე გარდაიცვალა, რის გამოც ლა მარშის გრაფი მათი უფროსი ვაჟი, ჟაკ II გახდა, ხოლო კატრინმა ვანდომი თავის მეორე ვაჟს, ლუი I-ს გადასცა, რომელთან ერთადაც მართავდა მას 1403 წლამდე. იგი გარდაიცვალა 1412 წელს.
შვილები
1364 წლის 28 სექტემბერს ცოლად გაჰყვა ლა მარშის გრაფ ჟან I-ს, რომელთანაც შეეძინა შვიდი შვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1354 კატეგორია:გარდაცვლილი 1412
მირზა იბრაჰიმოვი
მირზა იბრაჰიმოვი იბრაჰიმოვი მირზა აჯდარ ოღლუ (დ. 28 ოქტომბერი, 1911 — გ. 17 დეკემბერი, 1993) — აზერბაიჯანელი მწერალი, დრამატურგი, საზოგადო მოღვაწე. აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო მწერალი (1961), აზერბაიჯანის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945), სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1950), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1965), საერთაშორისო პრემია ნეჰრუს ლაურეატი (1979). აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული მოღვაწე (1941). სოციალისტური შრომის გმირი (1981), სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე (1954-1958), სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს მოადგილე 1937-1991 წლებში. აზერბაიჯანის მწერალთა საბჭოს თავმჯდომარე (1948-1954), პირველი მდივანი (1965-1976), სსრკ განათლების მინისტრი (1942-1946).
ცხოვრება
მირზა იბრაიმოვი დაიბადა 1911 წლის 28 ოქტომბერს, სამხრეთ აზერბაიჯანის ქალაქ სარაბთან, სოფელ ევაქში. 1918 წელს იგი მამამისთან და უფროს ძმასთან ერთად ბაქოში ჩავიდა. 1919 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, ბავშვობის ასაკში, იგი მუშაობდა ქურდად, ბალახანისა და ზაბრატის სოფლებში და რამდენიმე პური გამოიმუშავა. აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, იგი 1926-1930 წლებში სწავლობდა და მუშაობდა ბალახანის ფაბრიკა-ქარხნის სკოლაში. ლიტერატურული შემოქმედება ლიტერატურული საზოგადოების წევრობით დაიწყო.
საქმიანობა
მირზა იბრაიმოვის პირველი ლექსი „გათხრილი ჭაბურღილი“ გამოიცა 1930 წელს, აპრილის ფლემების კრებულში. ამ პერიოდის შემდეგ პრესაში გამოიცა მისი ლექსები. მან ასევე დაწერა ოცდაათიან წლებში თავისი პირველი კრიტიკული, პუბლიცისტური სტატიები, მოთხრობები და ესეები. 1932 წელს იგი გაემგზავრა უკრაინაში - დონბას მაღაროებში, დნეპროპეტროვსკის სამრეწველო საწარმოებში, რათა შეესწავლა ხუთწლიანი ინდუსტრიის უზარმაზარი მშენებლობა და სოციალისტური ინდუსტრიის განვითარების ტემპი. აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტში ორწლიანი ტრენინგის შემდეგ, პარტიამ იგი გაგზავნა ნახჩივან MTS- ის პოლიტიკურ განყოფილებაში — გაზეთ „სურატის“ რედაქტორი (1933). პიესა „ცხოვრება“ (1935) ამ ეპოქის პროდუქტია.
მირზა იბრაიმოვი, რომელიც იყო სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ლენინგრადის ინსტიტუტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ასპირანტურის ასპირანტი 1935-1937 წლებში, დაიცვა დოქტორანტი. როდესაც 1945 წელს დაარსდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემია, 34 წლის მირზა იბრაიმოვი იყო აკადემიის პირველი 15 არჩეული წევრიდან და მუდმივად ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას. 1942 წელს, 31 წლის ასაკში, იგი დაინიშნა აზერბაიჯანის საზოგადოებრივი განათლების კომისრად, ხოლო 1942 წლიდან 1946 წლამდე მუშაობდა სსრკ განათლების მინისტრად და აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორად, შემდეგ კი CBS- ის სამხატვრო განყოფილების ხელმძღვანელად. ხელი შეუწყო განათლებისა და კულტურის განვითარებას.
აზერბაიჯანის ნიზამის ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორად ყოფნის დროს მან მოაწყო ახალი, მაღალი დონის შესწავლა ენათმეცნიერებისა და ლიტერატურული კრიტიკის შესახებ, და დიდი წვლილი შეიტანა სამსოფლოვანი „აზერბაიჯანული ლიტერატურის ისტორიის“ შექმნის საქმეში. მოგვიანებით იგი ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტში აზერბაიჯანული ლიტერატურის მე -19 საუკუნის ისტორიის განყოფილებას (1960-1970), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის საბჭოს თავმჯდომარე (1946-1954) და სსრკ მწერალთა მწერალთა კავშირის საბჭოს მდივანი (1965-1975). იგი აირჩიეს აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის უხუცესთა საბჭოს წევრად (1991). სიცოცხლის ბოლომდე იგი იყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ლიტერატურის ინსტიტუტის სამხრეთ აზერბაიჯანული ლიტერატურის განყოფილების გამგე, მრავალენოვანი „აზერბაიჯანული ლიტერატურის ისტორიის“ რედაქციის წევრი. მისი ნამუშევრები ითარგმნა ძველი სსრკ ხალხების ენებზე და მრავალ უცხო ენაზე. მას სამჯერ მიენიჭა ლენინის ორდენი, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით და სხვა ორდენებითა და მედლებით. სიცოცხლის ბოლომდე იგი იყო სამხრეთ აზერბაიჯანის ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის ლიტერატურის ინსტიტუტში.
გარდაიცვალა 1993 წლის 17 დეკემბერს ბაქოში და დაკრძალეს ღირსების ხეივანში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მთარგმნელები კატეგორია:საბჭოთა მწერლები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სკკპ-ის XX ყრილობის დელეგატები კატეგორია:აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
უკურობა
უკურობა (Ukuroba) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
შაჰ აბასი და ხურშუდ ბანუ
ოპერის პრემიერა შედგა 1912 წლის 10 მარტს (23 მარტს) ბაქოში, ძმები ნიკიტინიების ცირკის შენობაში. სპექტაკლის რეჟისორი იყო ჰუსეინ არაბილინსკი, რომელსაც მუსლიმ მაგომაევი ასრულებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა
ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადა
ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადა (International Chemistry Olympiad, IChO) — ყოველწლიური საერთაშორისო სამეცნიერო ოლიმპიადა სკოლის მოსწავლეთათვის.
ისტორია
მინიატიურა|ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადის მედალი ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადის იდეა ჩეხოსლოვაკიაში გაჩნდა. ერთ-ერთი ინიციატორი ანტონ სიროტა იყო. პრობლემა შეიქმნა ოლიმპიადის აბრევიატურასთან დაკავშირებით, რომელიც ინგლისური დასახელების — International Chemistry Olympiad — პირველი ასოებით უნდა შედგენილიყო, თუმცა აღმოჩნდა, რომ „ICHO“ უკვე გამოიყენებოდა International Curled Horse Organization-ის მიერ. ოლიმპიადის საორგანიზაციო კომიტეტსა და აღნიშნულ ორგანიზაციას შორის საბოლოოდ მიღწეული იქნა შეთანხმება, რომ ქიმიის ოლიმპიადის აკრონიმად გამოყენებულ იქნებოდა IChO, რომელიც ერთი სიმბოლოთი სხვაობს International Curled Horse Organization-ის აბრევიატურისაგან.
გამორჩეული იყო 1974 წელს რუმინეთში ჩატარებული მე-6 ოლიმპიადა, რომელზეც პირველად მოიწვიეს კაპიტალისტური ბანაკის ქვეყანა შვედეთი და სოციალისტური ბანაკიდან გასული იუგოსლავია. ამ წელს მიიღეს ოლიმპიადის ჰიმნიც — „Gaudeamus igitur“. მომდევნო წელს, უნგრეთში, უკვე გფრ, ავსტრია და ბელგიაც მონაწილეობდნენ.
უმნიშვნელოვანესი ცვლილება მოხდა ოლიმპიადის ისტორიაში 1976 წელს. გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში დაგეგმილი მე-8 ოლიმპიადის წინ მოწვეულ იქნა სპეციალური სემინარი, რომელში მონაწილეობა UNESCO-მაც მიიღო. შემუშავდა ახალი დებულება და თუკი აქამდე ოლიმპიადის ორგანიზატორები მხოლოდ განათლების სამინისტროები და სამთავრობო ორგანიზაციები იყვნენ, სიახლეებმა არასამთავრობო ოგანიზაციებს მისცა საშუალება, უფრო და უფრო მნიშვნელოვანი როლი ეთამაშათ ორგანიზებაში. ამგვარმა ცვლილებებმა და სახელმწიფოსაგან დამოუკიდებლობამ დადებითად იმოქმედა ოლიმპიადის შემდგომ განვითარებასა და გაფართოებაზე.
იოჰანეს ბლასკოვიცი
200პქ|მინი|იოჰანეს ბლასკოვიცი იოჰანეს ბლასკოვიცი (Johannes Albrecht Blaskowitz; დ. 10 ივლისი, 1883, პატერსვალდე  — გ. 5 თებერვალი, 1948, ნიურნბერგი) — გერმანელი ოფიცერი. 1939 წლიდან გენერალ-პოლკოვნიკი.
ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადა
ისტორია
მე-8 ოლიმპიადაზე მენტორებს მისცეს ამოცანების მშობლიურ ენაზე თარგმნის უფლება, რითაც დასაბამი დაედო ოლიმპიადის ე. წ. გრძელ ღამეებს; მენტორები ამოცანებს ძირითადად ღამით თარგმნიან, დილით კი ისინი გუნდებს უნდა გადაეცეს. მე-9 ოლიმპიადაზე ნომინანტები პირველად დააჯილდოვეს ნამდვილი ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს მედლებით. ამავე ოლიმპიადაზე მიეცა უფლება მასპინძელ ქვეყანას (პოლონეთი), ჰყოლოდა ერთით მეტი დამკვირვებელი; შემდგომში ეს ზოგად წესად იქცა. მე-10 ოლიმპიადაზე შემუშავდა საპრიზო ადგილთა განაწილების დღემდე მოქმედი წესი: ოქროს მედალი ერგება მონაწილეთა 10%-ს, ვერცხლის — 20%-ს, ხოლო ბრინჯაოს მედალი — 30%-ს.
იოჰანეს ბლასკოვიცი
ბიოგრაფია
იოჰანეს ბლასკოვიცი დაიბადა 1883 წლის 10 ივლისს პროტესტანტი პასტორის ოჯახში. მისი მამა ჰერმან ბლასკოვიცი სლოვენიიდან იყო. იოჰანეს ბლასკოვიცის სამხედრო კარიერა დაიწყო 1893 წელს. იგი 3 წელი სწავლობდა კიოსლინის კადეტთა სკოლაში. შემდეგი 4 წელი იგი დადიოდა ბერლინის კადეტთა სკოლაში. პირველ მსოფლიო ომში ბლასკოვიცი იყო ოფიცერი. იგი მონაწილეობას ღებულობდა კოველისა და რიგის ბრძოლებში. 1932 წელს მან მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. 1936 წელს მიიღო ინფანტერიის გენერლის ჩინი. მეორე მსოფლიო ომში ბლასკოვიცი მონაწილეობდა პოლონეთის კამპანიაში, სადაც იგი მეთაურობდა ვერმახტის მერვე არმიას. 9 სექტემბერს მან კონტრშეტევაზე გადაიყვანა მერვე არმია და მიაღწია სწრაფ გამარჯვებას. მიუხედავად ამისა ჰიტლერი მის მიმართ ანტიპათიას განიცდიდა და არ ენდობოდა, რადგან ბლასკოვიცი აპროტესტებდა პოლონელებისა და ებრაელების გენოციდს. პოლონეთის დაპყრობის შემდეგ მას მიანიჭეს გენერალ-პოლკოვნიკის წოდება. ომის დასრულების შემდეგ იგი გაასამართლეს და პატიმრობა მიუსაჯეს. ბლასკოვიცი 1948 წელს ნიურნბერგის ციხეში გარდაიცვალა.
ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადა
ისტორია
შემდგომ წლებში ოლიმპიადის მონაწილეების, ორგანიზატორებისა და პარტნიორების რაოდენობა გაიზარდა. UNESCO-ს გარდა მონაწილეობას იღებდნენ ისეთი ორგანიზაციებიც, როგორებიცაა IUPAC და FECS. 1987 წელს მონაწილეთა რაოდენობამ ასს გადააჭარბა, ხოლო ქვეყნების რაოდენობამ 26-ს მიაღწია. მონაწილეთა რაოდენობა განსაკუთრებით გაფართოვდა 1990-იან წლებში, როდესაც პოლიტიკური რეფორმების შედეგად არაერთი ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფო წარმოიქმნა.
იოჰანეს ბლასკოვიცი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1883 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1948 კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:მესამე რაიხის სამხედროები
ქიმიის საერთაშორისო ოლიმპიადა
ისტორია
1992 წელს შეიქმნა მუდმივმოქმედი მმართველი კომიტეტი, რომელიც კოორდინაციას უწევს ოლიმპიადას, ბრატისლავაში კი 1994 წელს ჩამოყალიბდა საინფორმაციო ცენტრი. 1994 წლიდან ყოველწლიურად იმართება მმართველი კომიტეტის სხდომები. 1999 წელს მის მიერ შემუშავებული ახალი დებულება მცირე ცვლილებებით დღემდე მოქმედია.
1999 წელს მონაწილეთა რიცხვი მსოფლიოს 52 ქვეყნიდან 196-ს შეადგენდა, 2013 წელს კი უკვე 291-მა მოსწავლემ მიიღო მონაწილეობა 77 ქვეყნიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამეცნიერო შეჯიბრებები
ჩაჰლეუს მასივი
ჩაჰლეუს მასივი (Ceahlău) — მთის მასივი ჩრდილო-აღმოსავლეთ რუმინეთში, აღმოსავლეთ კარპატებში. მაქსიმალური სიმაღლე 1907 მ (მთა ტოაკა). მნიშვნელოვანია აგრეთვე მთა ოკოლაშულ-მარე (1904 მ). მასივის გარკვეული ნაწილი უკავია ჩაჰლეუს ეროვნულ პარკს. პოპულარული ტურისტული ადგილია. არის რამდენიმე ტურისტული მარშრუტი.
ათლონი
ათლონი (Athlone; Baile Átha Luain) — ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს უესტმითისა და როსკომონის საგრაფოების საზღარზე (ლენსტერისა და კონაქტის პროვინციები), მდინარე შენონის ნაპირას.
ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1859 წლის 3 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:უესტმითის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები კატეგორია:როსკომონის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
სევაქარი
სევაქარი (Սևաքար) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 100 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 98 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.7 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
ელ-ატარიბის მინტაკა
ელ-ატარიბი (არაბ.منطقة الأتارب) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ალეპოს მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ელ-ატარიბის პროვინციაში დაახლოებით 76 962 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 3 068 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ყვარლის ნათლისმცემლის ეკლესია
ყვარლის ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია ყვარელში, მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, რუსთაველის ქუჩაზე. აგებულია 1893 წელს, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერლის ნიკოლოზ (ნიკო) ჭავჭავაძის სახსრებით.
ეკლესია სწორკუთხედში ჩახაზული ჯვარგუმბათოვანი ტიპის ნაგებობაა, ნაშენია აგურით. ეკლესიის შიდა სივრცეში ჯვრის სახეს ქმნის ოთხი კამაროვანი მკლავი, რომლებიც გუმბათის ოთხივე მხარესაა გაჭიმული. აღმოსავლეთ მკლავი დასრულებულია საკურთხევლის აფსიდით. დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მკლავები მოკლეა. დასავლეთის, გვერდით მკლავებზე თითქმის სამჯერ უფრო გრძელია და ორ-ორი განიერი თაღით უკავშირდება სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილო-დასავლეთის კუთხის ნაწილებს.
შესასვლელი სამია — სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების დასავლეთ მონაკვეთებში და დასავლეთ კედლის ღერძზე. სამივე შიგნითკენ ვიწროვდება.
ნაგებობის კომპოზიციური ცენტრი კვადრატულ საფუძველზე აგებული თორმეტსარკმლიანი გუმბათია, რომელიც საკურთხევლის მასიურ შვერილებზე და დასავლეთით, ორ თავისუფლად მდგომ, მრგვალ ბურჯზე დაყრდნობილ, შეისრულ თაღებზეა აღმართული. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველზე გადასვლა აფრების მეშვეობით ხდება. საკურთხევლის ორივე შვერილზე მოწყობილია ფრონტონით დასრულებული თითო მაღალი ნიშა.
ეკლესიის საკურთხევლის ნახევარწრიულ აფსიდში გაჭრილია განიერი, მაღალი, თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო, გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ნიშაა.
საკურთხევლის გვერდებზე ორ სართულად, სადგომებია განლაგებული. ქვვდა სართულის გეგმით სწორკუთხა, კამაროვანი სადგომები — სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომელიც ეკლესიის ძირითად სივრცეს დასავლეთ კედელში მოწყობილი თაღოვანი კარით უკავშირდება. თითო თაღოვანი გასასვლელით კი — საკურთხეველს.
ეკლესიის შიდა სივრცის შესატყვისია მისი გარე ფორმები. ფასადებზე ჯვრის მკლავები სიმაღლითა და დამრეცი ფრონტონითაა გამოყოფილი, რომლებსაც ორივე მხარეს, ოდნავ დაბალი და ცალფერდა სახურავით გადახურული გვერდითი სადგომები ეკვრის.
აღმოსავლეთ ფასადზე სამივე საკმელს ლეკალური აგურით ნაწყობი ლილვი ევლება, რომელიც ცოკოლის დონიდან იწყება. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს თითო მაღალი, სამკუთხა ნიშაა, ზემოთ კი, მაღალი, რელიეფური ჯვარი.
დასავლეთის ფასადი თავისი მოხაზულობით აღმოსავლეთისას იმეორებს. ფასადის ღერძზე, ლილვით შემოფარგლულ თაღოვან არეში ჩასმული, განიერი, თაღოვანი შესასვლელია. კარის ზემოთ თაღოვანივე სარკმელია, ხოლო გვერდებზე, ორ-ორი ცრუ სარკმელი, რომელთა შორის თითო პატარა, პატრონიკეზე ასასვლელი კიბის უჯრედების გასანათებელი, შეისრულთაღოვანი სარკმელია. ფრონტონის არეზე გამოსახულია მაღალი რელიეფური ჯვარი.
შენობის კედლების დასრულებულია ლავგარდნით, რომლის პროფილს თარო, ბატიყელა და ლილვი შეადგენს.
ეკლესია ჭავჭავაძეთა საგვარეულოდ ითვლება. მასში დაკრძალულნი არიან გენერალი ნიკოლოზ (ნიკო) ჭავჭავაძე. ცნობილი ქართველი ფილოსოფოსი ნიკო ჭავჭავაძე და ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი ზურაბ ჭავჭავაძე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ადამიანის სიმაღლე
ადამიანის სიმაღლე — ადამიანის სხეულის ერთ-ერთი ძირითადი განზომილება. ანთროპოლოგიასა და მედიცინაში განიხილება, როგორც ძირითადი ნიშანი ადამიანის პროპორციებისა და ფიზიოლოგიური განვითარების დასახასიათებლად. ადამიანის საშუალო სიმაღლედ მიღებულია 165 სმ მამაკაცებისათვის და 154 სმ — ქალებისათვის. ადამიანის სიმაღლე დიდადაა დამოკიდებული ინდივიდუალურ თავისებურებებზე, ასაკზე, სქესსა და რასობრივ წარმომავლობაზე. ახალშობილი ბიჭის სიმაღლეა საშუალოდ 51 სმ, გოგონასი — 50 სმ. ასაკთან დაკავშირებით ადამიანის სიმაღლე არათანაბრად მატულობს; ზრდა მთავრდება ქალებისა — 19-20 წლისათვის, მამაკაცებისა კი 25-26 წლისათვის. სტაბილური პერიოდი გრძელდება 45-50 წლამდე, რომლის შემდეგ მალთაშუა ხრტილების გაბრტყელების შედეგად ადამიანის სიმაღლე რამდენიმე სმ-ით კლებულობს. გარეგანი ფაქტორები (საყოფაცხოვრებო, ჰიგიენური პირობები, კვება და სხვ.) რამდენადმე გავლენას ახდენს ადამიანის სიმაღლეზე. გარკვეული კავშირი ადამიანის სიმაღლესა და გეოგრაფიულ-კლიმატურ პირობებს შორის არ აღინიშნება. სხვადასხვა ეთნოგრაფიულ-ტერიტორიულ ჯგუფებს შორის განსხვავება სიმაღლის მიხედვით 40-41 სმ აღწევს. ყველაზე დაბალი არიან აფრიკაში მდ. კონგოს აუზში მცხოვრები ნეგრილები (აფრიკის პიგმეები — საშ. სიმაღლე 141 სმ), შემდეგ ბუშმენები და სამხრ.-აღმ. აზიის პიგმეები. მაღალი ტანით გამოირჩევიან აფრიკაში ჩადის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მცხოვრები ზანგები (საშ. სიმაღლე 182 სმ), აგრეთვე შოტლანდიის, მარკიზის კუნძულების მკვიდრნი და სხვ. ადამიანის სიმაღლის ინდივიდივიდუალური ვარიაციები ბევრად მეტია, ვიდრე ჯგუფობრივი. 125 სმ-ზე ნაკლები და 200 სმ-ზე მეტი ადამიანის სიმაღლე პათოლოგიურად ითვლება. XIX საუკუნის ბოლოს და განსაკუთრებით XX საუკუნეში თავი იჩინა ადამიანის სიმაღლის მომატების ტენდენციამ, ამ მოვლენის ახსნას სხვადასხვა მიზეზებით ცდილობდნენ (მაგ., საკვების ხასიათის შეცვლა), მაგრამ იგი უნდა აიხსნას არა ერთი რომელიმე ფაქტორით, არამედ ფაქტორთა კომპლექსით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადამიანის სიმაღლე
სამხრეთი პროვინცია (რუანდა)
სამხრეთი პროვინცია (კინიარუანდა: Intara y'Amajyepfo, Province du Sud) — რუანდის ხუთიდან ერთ-ერთი პროვინცია. შეიქმნა 2006 წლის იანვრის დასაწყისში, როგორც დეცენტრალიზაციის სამთავრობო პროგრამის ნაწილი, რომელმაც რეორგანიზება გაუკეთა ქვეყნის ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების სტრუქტურებს. ესაზღვრება დანარჩენ ოთხივე პროვინციას. მოსახლეობის რაოდენობა 2012 წლის აღწერით შეადგენს 2 589 975 ადამიანს, ფართობი — 5963 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ნიანზა.
სამხრეთი პროვინცია მოიცავს გიკონგოროს, გიტარამას და ბუტარეს ადრინდელ ოლქებს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|left|250px|სამხრეთი პროვინციის რაიონები სამხრეთი პროვინციის რაიონებია:
სქოლიო
კატეგორია:რუანდის პროვინციები
ღლაბუტა
ღლაბუტა, ლოტა (Lota lota) — თევზი Lotidae-ის ოჯახისა. მტკნარი წყლის თევზია. მისი სხეულის სიგრძეა 1,2 მ, მასა 32 კგ აღწევს. დაფარულია წვრილი ქერცლით. აქვს 2 ზურგის ფარფლი. გავრცელებულია ევროპაში, ციმბირში, აზიაში, ამერიკაში. ძირითადად მდინარეებში ბინადრობს. მტაცებელი თევზია, სარეწაო მნიშვნელობა აქვს: ღვიძლისაგან ამზადებენ კონსერვს, თევზის ქონს, მოზრდილი ღლაბუტას კანისაგან კი — ტომრებს, ტყალგაუმტარ ტანსაცმელს, უნაგირზე გადასაკრავ საფენს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვირთევზასნაირნი
ანსარი (სუდანი)
ანსარი (أنصار, მიმდევარი) — სუდანში გავრცელებული სუფისტური მოძრაობა, რომლის წევრებიც თავს თვით გამოცხადებული მაჰდის მუჰამად აჰმადის მოწაფეებად მიიჩნევენ.
სუდანი 1820–21 წლებში მოექცა ოსმალური ეგვიპტის გავლენის ქვეშ. 1881 წლის 29 ივნისს მუჰამად აჰმადმა სუდანის რელიგიურმა ლიდერმა თავი მაჰდიდ გამოაცხადა და დაიწყო ეგვიპტის წინააღმდეგ ბრძოლა. მისმა მიმდევრებმა გარკვეულ წარმატებებს მიაღწიეს და 1885 წლის იანვარში შეძლეს ხარტუმის აღება. ამ მოვლენიდან ამდენიმე თვეში აჰმადი გარდაიცვალა. მისი საქმე გააგრძელა აბდალაჰი იბნ მუჰამადმა, რომელმაც მაჰდისტური სუდანის დამოუკიდებლობის შენარჩუნება 1898 წლამდე შეძლო. აჰმადის უფროსი გადარჩენილი შვილი აბდ ალ-რაჰმან ალ-მაჰდი ანგლო-ეგვიპტური სუდანის (1898-1955) პერიოდში წარმოადგენდა მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და სულიერ ლიდერს, ასევე 1956 წელს სუდანის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ რამდენიმე წელი.
მისი შთამომავლები დღემდე არიან მოძრაობის ლიდერები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სუფიზმი კატეგორია:სუდანის ისტორია
შიხლარი (ხიზი)
შიხლარი  (Şıxlar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხიზის რაიონის სოფლები
ვალამირი
ვალამირი (Vələmir) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
აწყურის ეკლესია
აწყურის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. დგას სოფლის ჩრდილოეთით ვენახებში. განეკუთვნება XIX საუკუნეს.
შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. ჩრდილოეთ ნიში გეგმით ნახევარწრიულია და სამხრეთ ნიშზე უფრო დიდია. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთ კუთხეებში მარტივი პილასტრებია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები (შემორჩენილია ქუსლების ნაწილები) ეყრდნობოდა. სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია.
აწყურის წმინდა ელიას ეკლესიები
აწყურის წმინდა ელიას ეკლესიები — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. ორივე დგას სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 3-3,5 კილომეტრზე, ტყეში, ერთმანეთისაგან ასიოდე მეტრის დაშორებით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ორივე ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა, ნაგებია რიყის ქვით.
ზემო ეკლესია
ზემო ეკლესია (6,2 X 4,6 მ) შემაღლებულ ადგილზე დგას. მისი კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეული, შემორჩენილია ეკლესიის აღმოსავლეთ ნახევარი და ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი, რომელშიც შესასვლელის აღმოსავლეთ წირთხლი შეიმჩნევა. ნახევარწრიულ აფსიდში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, სარკმლის სამხრეთით - მცირე ნიში.
ქვემო ეკლესია
ქვემო ეკლესიიდან (6,5 X 4,5 მ) მცირე სიმაღლეზე მხოლოდ დასავლეთის, სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებიღა დგანან. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან ჰქონია. მეორე კარი, რომელიც მინაშენში (დანგრეულია) გადიოდა, სამხრეთითაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ომანის ისტორია
ომანის ისტორია მოიცავს ომანის არსებობის პერიოდს უძველესი ხანიდან დღემდე. მის ტერიტორიაზე პირველი დასახლებები 100,000 წლის წინ ჩნდება. სხვადასხვა პერიოდში იგი იყო არაბეთის, სპარსეთის, ოსმალეთის, პორტუგალიისა და ბრიტანეთის იმპერიების დაქვემდებარებაში, თუმცა ცოტა ხნით თავადაც ჰქონდა იმპერიული პერიოდი, რა დროსაც დაიმორჩილა შემოგარენი მიწები და ზანზიბარის სამეფო.
ისტორია
ომანის ტერიტორიაზე ადამიანთა პირველი დასახლებებლი დაახლოებით 100,000 წლის წინ გაჩნდა. შუმერები აქაურ მკვიდრ მოსახლეობას მაგანებს უწოდებდნენ და რამდენადაც შუმერული წყაროებიდან ირკვევა, ისინი სპილენძის ექსპორტით იყვნენ დაკავებულნი. ამის შემდეგ მის შესახებ თხრობა წყდება და მხოლოდ სპარსულ წყაროებშია ნახსენები, როდესაც აქემენიანთა ირანმა მოახდინა მისი დაპყრობა. ძვ.წ. 524 წელს იგი მეფე დარიოს I-ის ჩანაწერებში ჩანს, სადაც ომანი მაკას პროვინციის სახელითაა მოხსენიებული. მას შემდეგ, რაც ალექსანდრე მაკედონელმა სპარსეთი დაიპყრო ომანი განთავისუფლდა და მის იმპერიაში არ შესულა. სწორედ ამ პერიოდში იწყებენ არაბული ტომები დამკვიდრებას ომანის ტერიტორიაზე. 632 წელს, არაბებმა საბოლოოდ დაიპყრეს ომანი, რითაც დაიწყო მისი ისლამიზაციის პროცესი.
751 წელს არაბმა მუსლიმებმა ომანის ტერიტორიაზე დააარსეს იმამატის სახალიფო, რომელმაც XX საუკუნემდე იარსება, თუმცაღა საუკუნეების მანძილზე იყო არაბეთის დაქვემდებარებაში. მინი|296x296პქ|ომანის იმპერია თავისი ძლიერების მწვერვალზე XVI საუკუნიდან ომანი პორტუგალიის კოლონიური იმპერიის კომერციული ინტერესების სფეროში ექცევა. 1508 წელს პორტუგალიელები შევიდნენ ომანში, სადაც გაანადგურეს ქალჰატი და დაიკავეს უმნიშვნელოვანესი მასკატის პორტი, რის შემდეგაც თითქმის მთელი სანაპირო ზოლი მათ ხელში გადავიდა. პორტუგალიელები 1659 წლამდე ბატონობდნენ, რის შემდეგაც ეს ტერიტორიები ოსმალეთის იმპერიამ დაიკავა. 1741 წელს ოსმალები სულთანმა აჰმედ იბნ საიდმა განდევნა ქვეყნიდან, თავი ომანის სულთნად გამოაცხადა და საკუთარი დინასტია დააარსა, რომელიც დღემდე მართავს ომანს.
1698 წელს ომანმა დაიპყრო აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ზანზიბარის სამეფო (თანამედროვე კენიისა და ტანზანიის ტერიტორია). 1840 წელს ომანის დედაქალაქი მასკატი გახდა. ქვეყნის დასუსტება მას შემდეგ დაიწყო, რაც 1856 წელს გარდაცვლილი სულთნის ვაჟებს შორის ტახტისათვის დაიწყო ბრძოლა. მათი ბრძოლა საბოლოოდ ომანის ორად გაყოფით დაგვირგვინდა. ამრიგად, ომანს გამოეყო ზანზიბარის სასულთნო, რომელმაც ევროპელ კოლონისტებს დამოუკიდებლად წინააღმდეგობა ვერ გაუწია და ბრიტანეთის შემადგენლობაში შევიდა.
XIX საუკუნის განმავლობაში ომანი გაფართოებას განაგრძობდა. ამ პერიოდში იგი დაეუფლა მეზობელ ბალუჩისტანს, თუმცა მისი ძლიერება დიდ ხანს არ გაგრძელებულა. ზანზიბარსა და ინდოეთში შესვლის შემდეგ ბრიტანეთის სამიზნე ომანი გახდა, რომელიც 1891 წელს ოფიციალურად შევიდა მის შემადგენლობაში. ასწლოვანი ბატონობის შემდეგ, ომანში ანტიბრიტანული გამოსვლები დაიწყო, რაც 1962-1976 წლებში დჰოფარის ომში გადაიზარდა. ამგვარ პირობებში, დიდი ბრიტანეთი იძულებული გახდა ომანის დამოუკიდებლობა ეცნო, თუმცა მალევე თავად ქვეყნის შიგნით დაიწყო არეულობა. ჯერ კიდევ 1970 წელს, სულთან საად იბნ თაიმურმა თავისი ვაჟი გადატრიალების მცდელობისათვის სიკვდილით დასაჯა. საბოლოოდ იგი სულთანმა ქაბიმ ჩაანაცვლა, რომელმაც არაერთი რეფორმა გაატარა ქვეყნის ეკონომიკური კრიზისიდან გამოსაყვანად. მან შემოიღო ომანის პირველი კონსტიტუცია და ადამიანის სამოქალაქო უფლებები. 2001 წელს ომანი აშშ-ს გავლენით ჩაება ავღანეთის კონფლიქტში. 2003 წელს ომანის ისტორიაში პირველად ჩატარდა ქვეყნის ასამბლეის ქვედა პალატის არჩევნები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ომანის ისტორია კატეგორია:აზიის ისტორია ქვეყნის მიხედვით
აფრინის მინტაკა
აფრინი (არაბ.منطقة عفرين) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ალეპოს მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით აფრინის პროვინციაში დაახლოებით 172 095 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 840 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
გვიდო III სპოლეტო
მინიატიურა|გვიდო III-ის ბეჭედი გვიდო III (გერმანული ვერსიით ვიდო) (დ. უცნობია — გ. 12 დეკემბერი, 894) — 880 წლიდან კამერინოს მარკგრაფი (როგორც გვიდო I ან გვიდო II), და შემდგომ, 883 წლიდან სპოლეტოსა და კამერინოს ჰერცოგი (როგორც გვიდო III). ის იყო იტალიის მეფე 889 წლიდან, ხოლო 891 წლიდან საღვთო რომის იმპერატორი. გვიდო III იტალიაზე კონტროლის დამყარებისთვის ბრძოლაში დაიღუპა 894 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 894
ბაქოს პორტის კოშკები
მინი
ბაქოს პორტის კოშკები — მაღალსართულიანი საოფისე შენობები აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. აღნიშნული ბაქოს პორტის რეზიდენციასა და ნახევარმთვარის განვითარების პროექტთან ერთად, პირველი ტრანსფორმაციული არქიტექტურული ობიექტია, რომელიც ნავსადგურის მიწისთვის არის გათვალისწინებული, შენობა ქალაქის ცენტრიდან სუმგაითში გადადის.
ცათამბჯენები განლაგებულია ქალაქ ბაქოს ნეფთიანიკოვის გამზირზე, საზღვაო პორტის გვერდით. კომპლექსი მოიცავს ორ კოშკს - ჩრდილოეთით და სამხრეთით - შესაბამისად, 14 და 33 სართულებს. შენობებს აქვს A კლასის კატეგორია მინიჭებული ოფისები, საცალო ვაჭრობის ცენტრი, საერთაშორისო სპა და ჯანმრთელობის ცენტრი, რესტორნები და კაფეები. შენობაში არის 1200 მანქანისთვის განკუთვნილი პარკინგი.