cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გაეროს უშიშროების საბჭო
ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიის საკითხებზე
საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიის საკითხებზე შეიქმნა გაეროს უშიშროების საბჭოს 1993 წლის 25 მაისის 827 რეზოლუციით იმ მიზნით, რომ დაესაჯა საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევაზე პასუხისმგებელი პირები ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე. ამავე რეზოლუციით გადაწყდა საერთაშორისო ტრიბუნალის წესდების მიღება. წესდების მიხედვით, ტრიბუნალს მიეცა უფლებამოსილება, დაესაჯა ის პირები, რომლებმაც გასცეს ბრძანება, ან უშუალოდ დაარღვიეს 1949 წლის 12 აგვისტოს ჟენევის კონვენციით დაცული უფლებები და ჩაიდინეს: წინასწარ განზრახული მკვლელობა; წამება ან არაადამიანური მოპყრობა, მათ შორის ბიოლოგიური ექსპერიმენტები; მოქალაქეების დატყვევება, მომწამვლელი იარაღის გამოყენება, პირადი ან საჯარო საკუთრების ძარცვა, გენოციდი და სხვ.
ტრიბუნალი რუანდის საკითხებზე
ტრიბუნალი შეიქმნა გაეროს უშიშროების საბჭოს 1994 წლის 8 ნოემბრის 955 რეზოლუციით. ტრიბუნალის შექმნის მიზანს წარმოადგენდა 1994 წლის 1 იანვრიდან 1994 წლის 31 დეკემბრის პერიოდში რუანდაში და მეზობელ სახელმწიფოებში ჩადენილ გენოციდსა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევაში მონაწილე პირების დასჯა. შექმნის დღიდან ტრიბუნალმა ბრალი წაუყენა 93 ადამიანს, მათ შორის მაღალი რანგის სამხედრო და სამთავრობო თანამდებობის პირს, პოლიტიკოსს, ბიზნესმენს, რელიგიურ თუ მედიის ლიდერს.
საგამოძიებო კომისიები
საერთაშორისო კომისია დარფურის გამოძიების საკითხზე შეიქმნა გაეროს უშიშროების საბჭოს 2004 წლის 18 სექტემბრის 1564 რეზოლუციით. მის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა დარფურში საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის და ადამიანის უფლებების სამართლის დარღვევის ფაქტების გამოძიება და იმის გარკვევა, მოხდა თუ არა გენოციდი.
მშვიდობის მშენებლობის კომისია
მშვიდობის მშენებლობის კომისია წარმოადგენს მთავრობათაშორის საკონსულტაციო ორგანოს, რომელიც დაფუძნდა უშიშროების საბჭოს 2005 წლის 20 დეკემბრის 60/180 რეზოლუციით გაეროს ქარტიის მე-7, 22-ე და 29-ე მუხლების შესაბამისად. კომისიის მიზანია ყველა შესაბამისი აქტორის შეკრება რესურსების მობილიზაციისათვის და კონფლიქტის შემდგომი მშვიდობის მშენებლობისა და აღდგენის ერთიანი სტრატეგიის შემუშავებისათვის. გარდა ამისა, კომისია ვალდებულია, ყურადღება გაამახვილოს ინსტიტუციების მშენებლობასა და მდგრადი განვითარებისათვის საფუძვლის მომზადებაზე.
რეგიონული ორგანიზაციები
გაეროს ქარტიის მე-6 თავის 33-ე მუხლის პირველ პარაგრაფში აღნიშნულია, რომ დავის მონაწილე მხარეებს შეუძლიათ დავები მოაგვარონ მოლაპარაკებით, მედიაციით, გამოძიებით, არბიტრაჟით, სასამართლო მოგვარებით და რეგიონულ სააგენტოების ან რეგიონული შეთანხმებების გამოყენებით. ამასთანავე, მე-8 თავის (რეგიონული შეთანხმებები) 52 მუხლი ეხება ისეთი რეგიონული შეთანხმებებისა თუ სააგენტოების არსებობას, რომელიც ემსახურება საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების დაცვას გაეროს მიზნებსა და პრინციპებთან შესაბამისობაში. გაეროს წევრი სახელმწიფოები, რომლებიც ასევე ასეთი შეთანხმების წევრები არიან, უნდა ეცადნონ ადგილობრივი დავების მშვიდობიანი მეთოდების მოგვარებას, სანამ მიმართავენ უშიშროების საბჭოს.
უშიშროების საბჭო არაერთ რეგიონულ თუ ქვერეგიონულ ორგანიზაციასთან თანამშრომლობს მსოფლიოში მშვიდობისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, განსაკუთრებით ქარტიის მე-8 თავის საკითხებზე. ამ ორგანიზაციებს შორისაა შორისაა აფრიკის კავშირი, ევროკავშირი, ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია, სამხრეთ აზიის ქვეყნების ასოციაცია, ცენტრალური აფრიკის სახელმწიფოების ეკონომიკური გაერთიანება და სხვ. გაეროს უსაფრთხოების ოპერაციებში რეგიონული ორგანიზაციების წვლილი განსაკუთრებით გაიზარდა უკანასკნელ წლებში ცივი ომის შემდგომ პერიოდში წარუმატებელი სახელმწიფოების რაოდენობის ზრდასთან ერთად.
უშიშროების საბჭოს აქვს კომპეტენცია, მოახდინოს გარკვეული ფუნქციების დელეგირება რეგიონული შეთანხმებებისათვის. გაეროს ქარტიის მე-8 თავის 53 მუხლის 1-ლი პარაგრაფის მიხედვით უშიშროების საბჭოს შეუძლია, გამოიყენოს რეგიონული ორგანიზაციები სამხედრო ოპერაციების განსახორციელებლად. ამ უკანასკნელის შესასრულებლად კი აუცილებელია უშიშროების საბჭოს ავტორიზაცია. ამასთანავე, უსიშროების საბჭოს უნდა შეეძლოს საერთო უფლებამოსილებისა აღსრულება და დელეგირებული ძალაუფლების კონტროლი.
1993 წლის მარტიდან ნატოს საჰაერო ძალებს ჰქონდათ ავტორიზაცია აეკრძალათ ფრენები ბოსნია-ჰერცეგოვინას თავზე და დახმარებოდნენ გაეროს სამშვიდობო მისიის ოპერაციას ამავე ქვეყანაში და მოგვიანებით ხორვატიაში. როგორც ბოსნიის, ასევე ხორვატიის მთავრობებმა ითხოვეს დახმარება ნატოსგან, რომელსაც ჰქონდა საჰაერო ძალის გამოყენების ავტორიზაცია ხორვატიაში ნდობის აღდგენის ოპერაციის დასახმარებლად. 1995 წლის დეკემბერში ბოსნია-ჰერცეგოვინაში ნატოს ძალების განთავსება და ძალის გამოყენება სანქცირებული იყო უშიშროების საბჭოს მიერ და შეთანხმებული იყო კონფლიქტის ყველა მხარესთან დეიტონის სამშვიდობო შეთანხმების საფუძველზე.
უშიშროების საბჭოს კრიტიკა
დემოგრაფიული თვალსაზრისით, უშიშროების საბჭო არ წარმოადგენს ძალთა ბალანსს. მუდმივი წევრები არიან მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის კონტინენტიდან. მუდმივი წარმომადგენლობა არ ჰყავს აფრიკასა და ლათინურ ამერიკას. ამასთანავე, უშიშროების საბჭოს მუდმივ წევრებს შორის წარმოდგენილი არაა არაბული ქვეყნები.
კრიტიკის კიდევ ერთ საგანს წარმოადგენს უშიშროების საბჭოს დიპლომატიის ხარისხი. ვინაიდან საბჭოს წევრებს უჭირთ კრიზისის გამკლავებასთან საერთო გზის მონახვა, ნაცვლად ჩუმი დიმპლომატისა დაპირისპირების მოსაგვარებლად, ისინი მიმართავენ საჯარო განცხადებებს და სიმბოლურ შეთანხმებებს მხოლოდ იმისთვის, რომ გააჟღერონ მათი განსხვავებული აზრი ამა თუ იმ საკითხზე. ის დიპლომატები, რომლებიც ცივი ომის შემდგომ პერიოდში მუშაობდნენ საბჭოში, აღნიშნავენ, რომ დღეს ნაკლები მოლაპარაკებები იმართება, ვიდრე ცივი ომის დასრულებისას. თვით ის სახელმწიფოებიც კი, რომლებიც უშიშროების საბჭოს წევრები არ არიან, მიუთითებენ, რომ დიდი დრო ეთმობა საჯარო შეხვედრებს და ნაკლები დრო აზრების გაცვლას დახურულ კონსულტაციებზე.
კრიტიკოსები, მათ შორის დაცვის პასუხისმგებლობის მომხრეები, აღნიშნავენ, რომ ვეტოს უფლება უშიშროების საბჭოს 5 მუდმივ წევრს ანიჭებს საკუთარი პოლიტიკური ინტერესების გატარების საშუალებას და იწვევს უმოქმედობას მასობრივ დანაშაულებთან მიმართებაში. ზეიდ რაად ალ ჰუსეინი, გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისარი 2014-2018 წლებში აკრიტიკებდა ვეტოს უფლების მქონე ქვეყნების გადამეტებულ ძალაუფლებას. თუმცა, მხოლოდ მუდმივი წევრები არ იკავებდნენ თავს ძალის გამოყენებაზე. მუდმივი წევრობის ასპირანტი ქვეყნებიც, მათ შორის ბრაზილია, გერმანია და ინდოეთი, ეწინააღმდეგებიან ინტერვენციას და მიიჩნევენ მაის სუვერენიტეტის შელახვად. გარდა იმისა, რომ დაცვის პასუხისმგებლობის მომხრეები აკრიტიკებენ უშიშროების საბჭოს პოლიტიკური ნების არქონის გამო, სხვა კრიტიკოსები მიუთითებენ გაეროს კონფლიქტის მოგვარების შესაძლებლობებს და ხშირად იხსენებენ 1990 წლების სამშვიდობო ოპერაციების კრიზისებს სომალიში, ყოფილ იუგოსლავიასა და რუანდაში.
უშიშროების საბჭოს რეფორმის წინადადებები
2004 წლის 2 დეკემბერს გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა გაავრცელა ანგარიში, რომელიც მოამზადა მის მიერ შექმნილმა 16 წევრიანი მაღალი დონის პანელმა. ამ უკანასკნელს ევალებოდა საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების წინაშე მდგარი საფრთეების შეფასება, არსებული პოლიტიკისა და ინსტიტუტების საქმიანობის შეფასება ამ საფრთხეებთან ბრძოლაში და რეკომენდაციების მომზადება გაეროს გასაძლიერებლად. ანგარიშში აღნიშნულია უშიშროების საბჭოს რეფორმის საჭიროება ორგანოს გაფართოების მიმართულებით. უშიშროების საბჭომ უნდა გაზარდოს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ის ქვეყნები, რომელთაც ფინანსურად, დიპლომატიურად და სამხედრო თვალსაზრისით დიდი წვლილი შეაქვთ გაეროს მუშაობაში. ამ მიზნით პანელმა შეიმუშავა მოდელი ა და მოდელი ბ. ორივე მოდელი გულისხმობს ადგილების გადანაწილებას ოთხი ძირითადი რეგიონული მიმართულებით: აფრიკა, აზია და წყნარი ოკეანის სახელმწიფოები, ევროპა და სამხრეთ ამერიკის კონტიტენტი. მოდელი ა მოიცავს 6 ახალ მუდმივ ადგილს ვეტოს უფლების გარეშე და 3 ახალ ორი წლით არჩეულ არამუდმივ წევრს ზემოაღნიშნული 4 რეგიონის შესაბამისად. მოდელი ბ კი გამორიცხავს ახალ მუდმივ წევრებს, თუმცა ქმნის ახალ კატეგორიას, რომელშიც 4 წლიანი განახლებადი ვადით არჩეული რვა წევრია და 1 ახალი ორწლიანი არამუდმივი და არაგანახლებადი ადგილი (აფრიკის, აზიის და წყნარი ოკენანის, ევროპისა და სამხრეთ ამერიკის კონტინენტიდან).
მუდმივი წევრობის კანდიდატი სახელმწიფოებია დიდი ოთხეული: ბრაზილია (სამხრეთ ამერიკა), გერმანია (ევროპა), ინდოეთი და იაპონია (აზია-წყნარი ოკეანის ქვეყნები) და ნიგერია და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) (აფრიკის კონტიტენტი). დიდი ოთხეულის მუდმივ წევრობას ეწინააღმედებიან მათი რეგიონული მეტოქეები (არგენტინა, მექსიკა, იტალია, პაკისტანი და სამხრეთ კორეა). უშიშროების საბჭოს გაფართოებას ემხრობა გაერთიანებული სამეფო და საფრანგეთი, აშშ და რუსეთი არ არიან მომხრეები, ვინაიდან თვლიან, რომ გაზრდილი საბჭო ნაკლებად ეფექტური იქნება, ჩინეთი კი ამ პროცესის წინააღმდეგია.
გაფართოების საკითხზე გავლენას ახდენს ვეტოს პრობლემა. ვინაიდან ვეტო ხშირად გამოიყენება ხუთი მუდმივი წევრის მიერ საკუთარი ეროვნული ინტერესების გასატარებლად, როგორც გაეროში, ასევე მის გარეთაც ხშირად ისმის მოწოდება ვეტოს უფლების რეფორმაზე, ან მის გაუქმებაზე. მაგალითად, გერმანიას ჰქონდა წინადადება, რომ ამ უფლების გამოყენებას მოჰყოლოდა ახსნა-განმარტება გენერალურ ასამბლეაში. იტალია მიიჩნევდა, რომ ვეტოს გამოყენება შესაძლებელი უნდა ყოფილიყო ორი სხვა მუდმივი წევრის თანხმობის შემთხვევაში, სხვა სახელმწიფოებს კი ჰქონდათ წინადადება, ვეტოს გამოყენება დაეშვათ მხოლოდ მე-7 თავის საკითხებზე.
რესურსები ინტერნეტში
უშიშროების საბჭო
ნიყვი
ნიყვი (Amanita caesarea) — ქუდიანი სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკას.
ერთ-ერთ საუკეთესო საჭმელ სოკოდ ითვლება. სითბომოყვარულია. ნიყვი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში. იზრდება ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. მიკორიზას წარმოქმნის მუხასთან, წიფელთან, წაბლთან და სხვა სახეობის ხეებთან.
სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა ჯოვანი ანტონიო სკოპოლიმ 1772 წელს როგორც Agaricus caesareus. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 8-20 სმ, განვითარების ადრეულ ეტაპზე სფეროსებრია და გახვეულია საერთო საბურველში, რომელიც მოგვაგონებს კვერცხს. მოგვიანებით ამოზნექილია და ბოლოს გაშლილი, ზოლიანი კიდეებით. კანი ოქროსფერ-ნარინჯისფერი ან ღია წითელი ფერის, მშრალი. ზედაპირზე საბურველის ნარჩენები იშვიათად შეინიშნება.
რბილობი — ხორცოვანი, კანქვეშ ღია ყვითელია; ფეხში თეთრია, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე.
ფეხის სიგრძე — 8-12 ს, სისქე 2-3 სმ, ძირში ბოლქვისებურად გასქელებული, ყვითელ-ნარინჯისფერი, გლუვი, საყელოს ზემოდან ოდნავ ზოლიანი, ქვემოდან სადაა.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ოქროსფერ-ყვითელი, თავისუფალი, ხშირი, შუაში განიერი. კიდეები ოდნავ ფოჩისებრი.
სპორების ფხვნილი — თეთრი, სპორები — კვერცხისებრ-ელიფსისებრი, 8-12×6-7 მკმ, არაამილოიდური. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანი, 40-45×8-10 მკმ, გურზისებრი, თხელკედლიანი, უფერული.
საბურველის ნარჩენები: საყელო დაღმავალი, ფართე, დაღარული, ფეხის ფერია; ვოლვა თავისუფალი, ტომრისებრი, რომლის სიგრძე 6 სმ-მდე, ხოლო სიგანე — 4-5 მმ-მდე აღწევს, გარედან თეთრია, შიგნიდან შეიძლება იყოს მოყვითალო ან ნარინჯისფერი ელფერით.
გავრცელება და ეკოლოგია
მიკორიზას წარმოქმნის მუხასთან, წიფელთან, წაბლთან და სხვა სახეობის ხეებთან. იზრდება ნიადაგზე ერთეულებად ან ჯგუფებად ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში. უპირატესობას ანიჭებს ქვიაშიან და მშრალ ნიადაგს. სითბომოყვარული სოკოა. დადგენილია, რომ ნაყოფიერებისთვის ესაჭიროება სტაბილური თბილი ამინდი (20 °C და ზემოთ) 15-20 დღის განმავლობაში.
გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებს. ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში გვხვდება დასავლეთ საქართველოში, აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში. ევროპაში გვხვდება სამხრეთ ესპანეთში, იტალიაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და ცენტრალური ევროპის ქვეყნებში — სამხრეთ საფრანგეთიდან უნგრეთამდე და ჩეხეთამდე, პოლონეთში სამხრეთით (იშვიათად). აზიაში გავრცელების არეალი მოიცავს ირანს, ინდოეთს, ჩინეთს (სიჩუანის პეოვინცია), იაპონიასა და რუსეთს (პრიმორიეს მხარე), ჩრდილოეთ აფრიკაში — ალჟირსა და მაროკოს, ჩრდილოეთ ამერიკაში — მექსიკაში.
ნიყვი შესულია უკრაინისა და პოლონეთის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში. სოკო კანონით დაცულია ხორვატიაში, სლოვაკეთში, ჩეხეთსა და გერმანიაში.
სეზონი — ივნისიდან სექტემბრამდე.
მსგავსი სახეობები
გამოუცდელ მესოკოვეს ნიყვი შესაძლოა აერიოს მისივე გვარის შხამიან სოკოში, ცადამაყვანაში, რომელსაც, განსხვავებით ნიყვისგან, ფეხი და ფირფიტები თეთრი ფერის აქვს. გარდა ამისა, „კვერცხისებრ“ სტადიაში, ნიყვი მეტად წააგავს მისივე გვარის მომაკვდინებლად შხამიან სოკოებს, მაგალითად, როგორიცაა შხამასოკო. ნიყვის მათგან გარჩევა ადვილია: გაჭრისას ნიყვის რბილობი ყვითელია, შხამასი თეთრი, ხოლო ნიყვის საერთო საბურველი გაცილებით სქელია, ვიდრე შხამასი.
კვებითი ღირებულება
ერთ-ერთ საუკეთესო საჭმელ სოკოდ ითვლება. ახასიათებს თხილის სასიამოვნო გემო. გამოიყენება ახალი, ცხიმში შემწვარი, მოხარშული, დამარინადებული და გამხმარი, აგრეთვე ღუმელში და გრილზე შემწვარი. იჭმევა უმადაც; ხმარობენ სალათებსა და სხვადასხვა წვნიან კერძებში.
ნიყვი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში. მას მიირთმევდნენ რომის იმპერატორები, საიდანაც მოდის მისი ლათინური სახელწოდება კეისრის სოკო. ძველ რომში მას Bōlētus  უწოდებდნენ. არსებობს ვარაუდი, რომ რომის იმპერატორი კლავდიუსი მოწამლა ცოლმა — აგრიპინამ (მომავალი იმპერატორის ნერონის დედამ), რომელმაც ნიყვთან ერთად მეუღლეს შხამა-სოკოც შეაპარა.
ადგილობრივი სახელწოდებები
საქართველოს რეგიონების მიხედვით:
სქოლიო
კატეგორია:ამანიტა კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ლიტვის დიდი სამთავრო
მინი|დროშა ლიტვის დიდი სამთავრო — ფეოდალური სახელმწიფო XII-XVI საუკუნეებში ახლანდელი ლიეტუვის, ბელარუსის და უკრაინის ტერიტორიებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:ბელარუსის ისტორია კატეგორია:უკრაინის ისტორია  კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
ზემო გარონა
ზემო გარონა — დეპარტამენტი საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთი პირენეებში.
ისტორია
ზემო გარონა არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ზემო გარონას ფართობია 6,309 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 1,186,330 ადამიანს შეადგენს და მას 15-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 185 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ზემო გარონას მმართველია პიერ იზარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
The Beatles at the Hollywood Bowl
The Beatles at the Hollywood Bowl — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის საკონცერტო ალბომი, რომელიც შედგენილია 1964-1965 წლებში, ჰოლივუდში ჩაწერილი ფირებისგან. დაგეგმილი იყო ალბომის ახალ ზელანდიაშიც გამოცემა, თუმცა EMI-ს გადაწყვეტილებით შედგა მხოლოდ ავსტრალიური ტირაჟის გამოცემა. მიუხედავად იმისა, რომ ანოტაციაში მითითებულია, რომ სიმღერები ჩაიწერა 1964 წლის 23 აგვისტოს ან ან 1965 წლის 30 აგვისტოს, „Ticket to Ride“ და „Help!“ ჩაწერილია 1965 წლის 29 აგვისტოს, ხოლო „Dizzy Miss Lizzy“ შედგენილია 1965 წლის ორივე კონცერტის ჩანაწერისგან.
2016 წლის 9 სექტემბერს, რონ ჰოვარდის ფილმის The Beatles: Eight Days a Week გამოსვლასთან დაკავშირებით, გამოიცა ახალი, აღდგენილი ჩანაწერი, Live at the Hollywood Bowl.
Live at the Hollywood Bowl
}}
Live at the Hollywood Bowl არის ალბომის რემიქსი და რემასტერი, გამოცემული 2016 წლის 9 სექტემბერს, The Beatles: Eight Days a Week-ის პრემიერის პარალელურად. მასში, გარდა მანამდე არსებული სიმღერების, შეტანილია 4 დამატებითი.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1977 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Apple Records-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Universal Music Group-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ჯაილზ მარტინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ვოილ გილმორის პროდიუსერობით
წყნარი აბანო
წყნარი აბანო — სოფელი საქართველოში,  თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ჭივჭავის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზოსიმე პალესტინელი
ზოსიმე პალესტინელი (Ζώσιμος; დ. 460, პალესტინა — გ. 560, იორდანიის მონასტერი) — მოღვაწე ქრისტიანი ასკეტი ბერი. მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ ძუნწი ცნობები შემონახულია წმიდა მარიამ მეგვიპტელის ცხოვრებაში, საიდანაც ვგებულობთ, რომ აბბა ზოსიმე ადრეული ყრმობის ასაკში შესულა პალესტინის ერთ-ერთ მონასტერში, სადაც მკაცრ ასკეტურ მოღვაწეობაში გაუტარებია 53 წელი, შემდეგ კი უფლის ჩაგონებით გადასულა იორდანიის მხარეში და იქ, უდაბნოში, შეხვედრია ღირს დედა მარიამ მეგვიპტელს, რომელსაც ბერისათვის მოუყოლია თავისი თავგადასავალი. წმიდა მარიამ მეგვიპტელის ცხოვრებაში აბბა ზოსიმეს შესახებ ნათქვამია, რომ მას ჰქონდა მონასტრული ცხოვრების დიდი გამოცდილება და ამიტომაც მიმართავდნენ რჩევისათვის არა მარტო იმ სავანიდან, სადაც იგი მოღვაწეობდა, არამედ მეზობელი და შორეული მონასტრებიდანაც კი. ჩანს, რომ მას ზეპირი საუბრები უფრო ეხერხებოდა, ვიდრე წერა. წმიდა მარიამის შესახებაც მან მონასტრის ძმებს გადასცა ზეპირად და ერთ-ერთმა ძმათაგანმა - წმიდა სოფრონმა, გადაიტანა ქაღალდზე. წმინდანის საუბრების უმეტესობა ჩაწერილია გერასიმეს ლავრაში.
მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენამდე აბბა ზოსიმეს საუბრების მხოლოდ მცირე ნაწილმა მოაღწია, ამ მცირეოდენითაც კარგად ჩანს, თუ როგორ განვლო წმიდა მამამ მრავალი წლის მანძილზე ბერული ცხოვრების გზა, როგორ გაიარა ქრისტიანული სრულყოფის ყველა ხარისხი და როგორ ავიდა სიწმიდის მწვერვალზე, რაც მიიღწევა ღვთის მადლის შეწევნით. ღირსმა ზოსიმემ დიდხანს იცოცხლა და ას წელს მიტანებულმა მიისვენა. წმინდანის ხსენების დღეა 4 (17) აპრილი.
ტროპარი
ცრემლითა მდინარითა უდაბნო უქმი მოიმუშაკე, და სიღრმით სულისათ სულთქმითა ასეულად შრომანი ნაყოფიერ ჰყუენ, და იქმენ მნათობ და განმანათლებელ სოფლისა საკვირველებათა მიერ, მამაო წმიდაო ზოსიმე, ევედრე ქრისტესა ღმერთსა, შეწყალებად სულთა ჩვენთათვის.
კონდაკი
სიწმიდისა სულისათა საღმრთოდ შეიჭურვე, დაუცხრომელად ლოცუა ვითარცა ლახუარი ხელთ-იდევ, კადნიერად განგმირე ეშმაკთა ბანაკი საკვირველთმოქმედო მამაო ზოსიმე, ევედრე ღმერთსა დაუცხრომელად ჩუენ ყოველთათვის.
სქოლიო
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:პალესტინელი ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი ასკეტი ბერები კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი ასკეტი ბერები კატეგორია:პალესტინელი ქრისტიანი ასკეტი ბერები
პავლე II
პიეტრო ბარბომ 1440 წელს მიიღო კარდინალის წოდება. ებრძოდა საეკლესიო კრებას, პაპობაზე სუპრემაციის (ზემდგომობის) მომხრეებს. რომში პავლე II ებრძოდა ჰუმანისტებს. 1470 წელს დაადგინა საიუბილეო წლის ყოველ 25 წელიწადში ერთხელ აღნიშვნა.
ლიტერატურა
ალექსანდრე პარადისისი, ბალთაზარ კოსა, თბ., 1992 წ., გვ. 324-325
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1417 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1471
ჯონათან დეივისი
კორნის გარდა დეივისი ეწეოდა საკმაოდ წარმატებულ სოლო კარიერას.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:კორნის წევრები კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
ფერნანდუ-პრედოზა
ფერნანდუ-პრედოზა (Fernando Pedroza) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანჟიკუსის შემადგენლობაში.
აზერბაიჯანის კოშკი
აზერბაიჯანის კოშკი — დაგეგმილი ცათამბჯენი აზერბაიჯანში, რომელიც უნდა აშენდეს 2015-2019 წლებში. წარმოადგენს ხაზარის კუნძულების პროექტის ნაწილს. მშენებლობა იგეგმება კასპიის ზღვის სანაპიროსთან, ქალაქ ბაქოდან 25 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. შენობის სიმაღლე 1050 მეტრი იქნება და ის მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ნაგებობა გახდება.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ცათამბჯენები
Spice Girls
Spice Girls — ოთხი BRIT ჯილდოს მფლობელი გოგონების ინგლისური  პოპ ჯგუფი, რომელიც 1994 წელს ლონდონში დაარსდა. თავისი სადებიუტო სინგლი - Wannabe ხუთეულმა 1996 წელს გამოუშვა. სიმღერამ გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჰიტ-აღლუმების სათავეებში შვიდი კვირა დაჰყო და ჯგუფს საერთაშორისო გენომენის სტატუსის მოხვეჭაში დაეხმარა. მას შემდეგ, ჯგუფმა სამი სტუდიური ალბომი და ათი სინგლი გამოუშვა, რომლებიც მსოფლიოში 53 მილიონიანი ტირაჟით გაიყიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2007 წელს აღდგენილი ჯგუფები კატეგორია:ინგლისური პოპ-ჯგუფები კატეგორია:Spice Girls კატეგორია:1994 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:2001 წელს დაშლილი ჯგუფები
უდარდელი ტყის მეგობრები
Happy Tree Friends — კომპანიის Mondo Mini Shows ფლეშ–ანიმაციური ფილმების სერია, შექმნილი როდ მონტიჯოს, კენ ნავაროს, უორენ გრაფის და ობრი ანკრუმის მიერ. ეს შოუ გახდა პოპულარული ინტერნეტის მეშვეობით - ფენომენალური სადებიუტო სერიების შემდეგ იგი ნამდვილ კულტურულ მოვლენად იქცა. სერიალი გადიოდა MTV-ს ეთერში.
როგორც მითითებულია სერიალის ოფიციალურ საიტზე, ის არ არის რეკომენდებული უმცროსი ასაკის მაყურებლისათვის. მიუხედავად სერიების და მათი პერსონაჟების ბავშვური შესახედაობისა, ანიმაციური ფილმი შეიცავს სასტიკ სცენებს. მის ყველა ეპიზოდში არის სისხლი და ძალიან მტკივნეული, სისხლიანი სეგმენტები.
Happy Tree Friends–ის შექმნის იდეა მოუვიდა როდ მონტიჯოს, როდესაც მან დახატა ყვითელი კურდღელი (ანიმაციურ ფილმში სახელად კადლსი) და იქვე მიაწერა: "შეწინააღმდეგება ამაოა".
ანიმაციურმა ფილმმა ძალიან დიდ წარმატებას მიაღწია და მისი ნახვა დღეისათვის უკვე შეიძლება ფრანგულ, ჰოლანდიურ, გერმანულ, პოლონურ, ფილიპინურ, ბრაზილიურ, ლიტვურ, ჩინურ, იტალიურ, ბრიტანულ, ავსტრალიურ და ლათინო–ამერიკულ MTV-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანიმაციური სერიალები კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
სანტა-რიტა-დი-კასია (ბაია)
სანტა-რიტა-დი-კასია (Santa Rita de Cássia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 261 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 6 071.116 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.33 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯარდოე ასადი
ჯარდო ასადის ძე ოზმანიანი (Cerdoê Esed Ozmanyian; დ. 2 მაისი, 1929, — გ. 26 სექტემბერი, 1993) — ქურთი პოეტი, მწერალი და თარჯიმანი, უფრო ცნობილი როგორც ჯარდოე ასადი (Cerdoê Esed)
დაიბადა სომხეთში 1929 წელს. იქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა და უკვე 1950 წელს დაამთავრა ერევნის აბოვიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი.
1954 წელს პირველად დაიბეჭედა მისი ლექსები ქურთულენოვანი სკოლის მე-4 კლასის სახელმძღვანელოში. 1959 წელს გამოსცა ლექსების პირველი კრებული „ლექსები და პოემები“. შემდგომი წლების განმავლობაში სომხეთში დაბეჭდილი იყო არაერთი კრებული და ალმანახი.
1975 წლისთვის საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა და უკვე 1978 წელს გამოსცა წიგნი „ადამიანო, მე შენი მჯერა“ ქართულ ენაზე.
1987 ჯარდოე ასადმა პირველად საქართველოში ჩამოაყალიბა ქურთული თეატრალური ტრუპა, რომელსაც მიენიჭა ქურთული ხალხური თეატრის სახელწოდება.
1982 წლიდან ჯაროდე ასადი მუშაობდა „ვეფხისტყაოსნის“ ქურთულ თარგმანზე. პოეტი ისე გარდაიცვალა, რომ ბოლო თავები დაუმთავრებელი დარჩა. 2007 წელს ქურთმა პროფესორმა ქერიმ ანყოსიმ დაამთავრა პოემა და იმავე წელს წიგნი გამოიცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთები კატეგორია:ეზიდები კატეგორია:ქურთი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
Lasioglossum maunga
Lasioglossum maunga — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2007 წელს.
სქოლიო
maunga
გიორგი ჩოგოვაძე (ენერგეტიკოსი)
გიორგი ირაკლის ძე ჩოგოვაძე (დ. 28 დეკემბერი,1906 [ძვ. სტ. 9 იანვარი, 1907], შორაპანი, შორაპნის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1996) — ქართველი საბჭოთა ენერგეტიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1975), სსრკ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985), სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი (1981), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინერი (1958).
ბიოგრაფია
გიორგი ჩოგოვაძე დაიბადა 1907 წელს დაბა შორაპანში, რკინიგზელის ოჯახში. 1924 წელს ქუთაისის ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ შევიდა თბილისის ვ. ლენინის სახელობის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტრომექანიკურ ფაკულტეტზე. 1928 წელს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სწავლების ბოლო კურსზე, გაიგზავნა რიონჰესის მშენებლობაზე დამპროექტებელ ტექნიკოსად. გიორგი ჩოგოვაძე მუშაობასთან ათავსებდა სწავლას და 1930 წელს დაამთავრა ინსტიტუტიც.
1930-1956 წლებში მუშაობდა ხელმძღვანელ თანამდებობებზე საქართელოს სსრ-ის მრავალი ჰესის მშენებლობაზე. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ინიშნება სამონტაჟო სამუშაოთა უფროსის მოადგილედ რიონჰესის მშენებლობაზე. 1934 წელს რიონჰესის მშენებლობის დამთავრების შემდეგ გ. ჩოგოვაძე გადაჰყავთ ხრამჰესის მშენებლობაზე დამხმარე ჰიდროსადგურის „ტაშბაშჰესის“ მშენებლობის უფროსად. 1936-1940 წლებში მუშაობდა ხრამჰესმშენის მშენებლობაზე ელექტრომექანიკური განყოფილების უფროსად, ხოლო შემდეგ ძალოვანი კვანძის მექანიკოსად დაუფროსად.
1956-1957 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე; 1957-1963 წლებში — საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭოს თავმჯდომარე; 1963-1970 წლებში საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე. 1970 წლიდან ენერგეტიკისა და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საქართელოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორია.
იყო სკკპ XX-XXIII ყრილობების დელეგატი, სსრკ-ის V-VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის დეპუტატი და აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის დეპუტატი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:სკკპ-ის XX ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXI ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სკკპ-ის XXIII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:სსრკ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:ქართველი ენერგეტიკოსები კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები გ
ნაგასაკი
ნაგასაკი (長崎市) — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ კიუსიუს დასავლეთ ნაწილში, ნაგასაკის ყურესთან. ნაგასაკის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. ფართობი — 406,35 კმ², მოსახლეობა — 419 728 კაცი (2018).
ეკონომიკა
ნაგასაკი არის დიდი სავაჭრო-სამგზავრო ნავსადგური. საზღვაო თევზჭერის ბაზა. გემთმშენებლობისა და გემების შეკეთების დიდი ცენტრი. გარდა ამისა, განვითარებულია კვების, მეტალურგიული, საფეიქრო, ნავთობქიმიური და ხე-ტყის სახერხი მრეწველობა. ნაგასაკის მახლობლად არის ქვანახშირის აუზი.
ისტორია
ქალაქი დაარსდა მეთევზეთა დასახლების ადგილას. ცნობილია XII საუკუნიდან. XVI–XVII საუკუნეებში იყო პორტუგალიის ფაქტორია. ე. წ. გარესამყაროსგან იაპონიის იზოლირების პერიოდში (1636–1854 წწ.) ერთადერთი ნავსადგური იყო, რომლის მეშვეობითაც ნაგასაკს შეზღუდული ვაჭრობა ჰქონდა ჰოლანდიასა და ჩინეთთან. XIX საუკუნიდან სამხედრო გემთმშენებლობის ცენტრი იყო.
ნაგასაკი მეორე ქალაქია მსოფლიოში, რომელიც ბირთვული იარაღის მსხვერპლი გახდა. ატომური დაბომბვა განახორციელა აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს — 1945 წლის 9 აგვისტოს. შედეგად ქალაქის მესამედი დაინგრა, დაახლოებით 75 ათასი ადამიანი დაიღუპა და დაიჭრა.
ღირსშესანიშნაობები
ნაგასაკი ბაღებითა და პარკებით მდიდარი, თავისუფლად განაშენიანებული ქალაქია. ხუროთმოძღვრების ძეგლთაგან შემონახულია სუვას სინტოისტური სამლოცველო (XVI საუკუნე), სოფუკუძისა და კოფუკუძის ბუდისტური სატაძრო ასამბლები (ორივე XVII საუკუნისაა), მეგანებასის ხიდი (თარიღდება 1634 წლით); XIX–XX საუკუნის ევროპული ტიპის კათოლიკური ეკლესიები. ახალ ნაგებობათაგან აღსანიშნავია მშვიდობის პარკი, სადაც საერთაშორისო კულტურის ცენტრის შენობა დგას (1955, არქიტექტორი ტაკეო სატო და სხვ.), მშვიდობის მონუმენტი (1955, მოქანდაკე კიტიმურა სეიბო) და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები კატეგორია:ჰიროსიმისა და ნაგასაკის ატომური დაბომბვა
ჭივჭავი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
ჭივჭავი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ჭივჭავის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 313 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მანჯურია
thumb|მანჯურია მანჯურია (滿洲 გამარტივებულად: 满洲) — ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთი პროვინცია. დღეის მდგომარეობით ის მთლიანად შედის ჩინეთის შემადგენლობაში, რეგიონს ზოგადად ეწოდება ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთი (東北, გამარტივებული ჩინური -东北, იკითხება: დონგბეი). ამ ტერიტორიაზე ტრადიციულად სახლობდნენ სიანბები, კიდანები (ხატაელები), ჯურჯენები და მანჯურები ვისგანაც წარმოიშვა რეგიონის სახელი.
მანჯურიის ადგილმდებარეობა
მანჯურიელები არიან ჩინეთში მცხოვრები ხალხი. მათი დასახლებები ძირითადად  ჩინეთის ჰეილონგიანგისა და ლიაონინგის პრივინიაში მდებარეობს. ბევრი მანჯურიელი ცხოვრობს   ჩინეთის სხვა ტერიტორიებზე, ასევე მონღოლეთის ერთ–ერთ ცენტრალურ ავტონომიურ რეგიონშიც და რუსეთის ხაბაროვსკის მხარეში. მანჯურიას ჩრდილო–დასავლეთიდან ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება რუსეთი, სამხრეთიდან ჩრდ.კორეა  და სამხრეთ–დასავლეთიდან ჩინეთის ჰებეის პროვინცია. 1860–იან წლებამდე მანჯურიას  მდინარე ამურის ჩრდილოეთით უფრო დიდი ტერიტორიები ეკავა. მანჯურიას გასასვლელი აქვს ბოს ყურეზე, ასევე ყვითელ და იაპონიის ზღვებზე და შესაბამისად წყნარ ოკეანეზე.
კლიმატი
მანჯურიის კლიმატი კონტინენტურია. ზამთარი თითქმის 6 თვე გრძელდება და ამ პერიოდში თითქმის არ თოვს და ძლიერი ყინვებია, უბერავს ძლიერი ქარები,  მაგრამ დათბობასთან ერთად ნალექიანობა მატულობს და ეს ტერიტორიები ტროპიკულ სარტყელს ემსგავსება რაც ხელსაყრელ პირობებს ქმნის სოფლის მეურნეობისთვის. მანჯურიის ასეთი კონტრასტული კლიმატი ოკეანური ქარების ზემოქმედებამ გამოიწვია.
მანჯურიაში გავრცელებული ენა
ენა, რომელზეც მანჯურიელები საუბრობენ არის ჩინური მანდარინის დიალექტი. ეს ენა სკოლებში მას შემდეგ ისწავლება რაც დაიწყო მშობლიური ენის სწავლების მოძრაობა ათწლეულების წინ.
ზოგადად ამ პროვინციაში ბევრი დიალექტი მოქმედებს რაც გამოწვეულია იმიგრაციული პროცესებით, კერძოდ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მანჯურიაში ძალიან ბევრი ადამიანი დასახლდა ჩინეთის სხვადასხვა მხარეებიდან, რამაც გამოიწვია მრავალი დიალექტის გაჩენა. ჩრდილოური მანდარინისა და მანჯურიული ენები ერთმანეთს ძალიან ჰგავს.
მანჯურიის ფორმირება
სიტყვა მანჯურია სხვადასხვა ადგილობრივ  (ჩრდ. აღმოსავლეთ აზია) ენაზე განსხვავებულ მნიშვნელობებს იღებს და ბევრი  ენათმეცნიერი დაობს თავად ამ სიტყვის წარმოშობაზე. ტუნგუსური ენის მიხედვით „მანჯურია“ დიდ მდინარეს ნიშნავს. ამ მდინარეში ტუნგუსელები სავარაუდოდ მიოაზრებდნენ ამურს, სუნგარს ან უსურის, რომლებიც ძალიან ახლოს არიან მანჯურიის ტერიტორიასთან. პალეოლითიდან მოყოლებული მანჯურია დასახლებული იყო სხვადასხვა მომთაბარე ტომებით, რომლებიც არ მიეკუთვნებოდნენ ჩინურ კულტურას, მაგრამ მიეკუთვნებოდნენ ჩინურ რასას. ეს ტომები ძლიერდებოდნენ და სუსტებოდნენ. გამოყოფენ სამ ძირითად  ხალხს: სუ–შენი, ტუნგ–ჰუ და ფუ–იუ. სწორედ სუ–შენის სამართალმემკვიდრეები არიან მანჯურიელები.
ოფიციალური შემოსაზღვრული ტერიტორია, რომელიც გამოყოფდა მანჯურიას სხვა რეგიონებისგან არ არსებობდა 1689 წლამდე. პირველი სასაზღვრო ხაზი  გაავლეს რუსებმა და ჩინელებმა 1689 წელს,  რაც ნერჩინსკის ხელშეკრულებაში აისახა. თავდაპირველად მანჯურიის ტერიტორია თანამედროვეზე დიდი იყო, კერძოდ მას ეკუთვნოდა კუნძული სახალინის დიდი ნაწილი, ასევე რუსეთის ამურისა და პრიმორსკაიას მხარეები.
ცინების დინასტია
ცინების დინასტია, იგივე მანჯურიელთა დინასტია იყო ბოლო იმპერიული დინასტია ჩინეთში, რომელიც ქვეყანას მართავდა 1644–1912 წლებში. ცინების იმპერია თანამედროვე ჩინეთისა და სხვა ქვეყნების ტერიტორიაზე ვრცელდებოდა.
ამ დინასტიის დამაარსებლად ითვლება  დორგუნი. ეს პერიოდი ჩინეთისთვის იყო ძალიან მნიშვნელოვანი, რადგან  ევროპასთან სავაჭრო კავშირები დამყარდა. ჩინური აბრეშუმი საყოველთაოდ ცნობილი არის და იყო და ამიტომ დიდი მოთხოვნით გამოირჩეოდა.
მანჯურიელები წარმოადგენდნენ ცინების იმპერიის ელიტარულ ფენას. მათ ჰქონდათ პრივილეგიები და მეტი უფლებები ვიდრე სხვა ხალხებს. ეს გამოწვეული იყო ცინების მანჯურიული წარმომავლობით.
რუსეთის გავლენა
1688 წლამდე ცინების დინასტია მხარს უჭერდა ჩინელების იმიგრაციას მათ ქვეყანაში ეკონომიკის გაზრდის მიზნით. თუმცა მათი ჩამოსახლება აუცილებელი იყო კიდევ ერთი მიზეზის გამო, რათა აუთვისებელი მიწები აეთვისებინათ ამურის ველზე რუსული ინტერვენციის თავიდან ასაცილებლად. 1860 წელს რუსებმა მიითვისეს მდინარე უსურის აღმოსავლეთით დიდი ტერიტორია. ოკუპაციის წინააღმდეგ იაპონია გამოვიდა, მაგრამ გერმანიისა და საფრანგეთის მხარდაჭერით რუსეთმა პოზიციები არ დათმო. ასევე  რუსეთმა დიდი გავლენა მოახდინა შიდა მანჯურიაზე ხოლო იაპონიის ზღვის სანაპირო ზოლი მიითვისა. სარკინიგზო ქსელების შენებამაც პოზიტიური როლი ითამაშა რუსეთის გავლენის გაძლიერებაში.
იაპონიის გავლენა
იაპონიისა და რუსეთის დაპირისპირების დროს  მანჯურია წარმოადგენდა ამ უკანასკნელის გავლენის სფეროს. იაპონიამ შეძლო მანჯურიის დამორჩილება და მოახერხა რუსეთის განდევნა ამ ტერიტორიიდან. ერთ–ერთი საკვანძო ნაბიჯი იყო იაპონელების მიერ სარკინიგზო ხაზების აშენება. ეროვნულ–განმათავისუფლებელი მოძრაობა მანჯურიაშიც არსებობდა და მას სათავეში ედგა ჩანგ–ცო–ლინი. თუმცა 1928 წლის 2 ივნისს ის იაპონელების დაკვეთით მოკლეს. პოლიტიკური დაძაბულობის შედეგად წარმოიშვა ახალი დამოუკიდებელი შტატი შიდა მანჯურიის სახელწოდებით, რომელმაც 1932–1945 წლებში იარსება. ეს იყო ფორმალურად დამოუკიდებელი ტერიტორია, რომელსაც იაპონია მართავდა. იაპონელთა რიცხვი მანჯურიაში საგრძნობლად გაიზარდა ამ პერიოდში და თუ 1931 წელს იყო 240000 კაცი, 1939 წლისთვის უკვე მათი რიცხვი 837000–ს აღწევდა.
კომუნიზმი მანჯურიაში:1949 წელს ჩინეთში მოხდა კომუნისტური რევოლუცია. ქვეყანა  გახდა სახალხო რესპუბლიკა. ცვლილებები მანჯურიაშიც დაიწყო. თავდაპირველად მათ აგროსფეროს რეორგანიზება დაიწყეს. შემდეგ ინდუსტრიალიზაცია და საბოლოოდ ეს ტერიტორია მთელი ჩინეთისთვის მნიშვნელოვან ეკონომიკურ თუ სასოფლო–სამეურნეო ცენტრად აქციეს. თუმცა ყველა ის უარყოფითი მხარე რაც ახასიათებს მსგავს რეჟიმებს ამ შემთხვევაშიც აქტიურად მოქმედებდა.
მანჯურიის სოფლიოს მეურნეობა
მანჯურიის სოფლიოს მეორნეობა შეიძლება დავყოთ ორ პერიოდად: კომუნისტებამდე პერიოდი და კომუნისტების შემდგომი პერიოდი.
კომუნისტებამდე პერიოდი
მანჯურიის რეგიონი დაყოფილია 4 ნაწილად, როგორც მისი ფიზიკური კონფიგურაცია. სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილი, რომელიც მდინარე იალუს აუზშია განთავსებული მთებითაა გარშემორტყმული, სადაც სტერილური ნიადაგია ოდნავი ხრეშით. ეს ტერიტორია მჭიდროდ არის დასახლებული და ყოველი სახნავ–სათესი მიწის ნაკვეთი დამუშავებულია. სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში მოქცეულია მდინარე ლიაო. ზოგ ნაწილში მდიდარი ნიადაგია, ხოლო სანაპირო ზოლსა და დაბლობებში ქვიშიანი და მარილიანი. ეს რეგიონი კარგად არის გაშენებული, თუმცა პრობლემა ის არის, რომ მდინარეს ტერიტორია არაერთხელ წაულეკავს. მანჯურიის ცენტრალური ნაწილი საუკეთესო სასოფლო–სამეურნეო რეგიოანია, რადგან მოედინება მდინარე ჰურკა და სუნგარი, რომლებიც ამ ტერიტორიას  რწყავენ. ჩრდილოეთ ნაწილი ირწყვება მდინარე სუნგარით, ამურისა და ნონნისით. ამ ნაწილში ნიადაგი არის მდიდარი, მაგრამ მეჩხერად დასახლებული.
1942 წელს მანჯურიის ეკონომიკა ჯერ კიდევ სოფლის მეურნეობაზე იყო დამოკიდებული, მიუხედავად იმისა, რომ ინდუსტრიულიზაციურ პროგრესს ჰქონდა ადგილი. ჯამში მოსახლეობა შეადგენდა 43 მილიონს, აქედან 74%  ჩართული იყო სასოფლო–სამეურნეო საქმიანობაში, ხოლო ქვეყნის ექსპორტის 70%  შეადგენდა სასოფლო–სამეურნეო პროდუქტს.
ძირითადი პროდუქტი, რომელიც გაშენებულია მანჯურიაში არის ლობიო, გაოლიანი, ფეტვი, სიმინდი, ხორბალი, ნედლი ბამბა, ხილი და ბრინჯი.
სანამ ჩინელი კომუნისტები შევიდოდნენ მანჯურიაში, ისინი მომთაბარეობასა და მონადირეობას ეწეოდნენ.
კომუნისტების შემდგომი პერიოდი
მანჯურია  იყო ერთ–ერთი პირველი დიდი ტერიტორია, რომელიც კომუნისტების ხელში მოხვდა. აქ გატარდა მიწის რეფორმა და მთლიანად შენარჩუნდა კომუნისტური ხელისუფლება. სწორედ მას შემდეგ, რაც კომუნისტებმა დაიკავეს მანჯურიის ტერიტოა წარმოიშვა რიგი პრობლემები, როგორც ეკონომიკური ასევე სიციალური.
1946 წლისთვის კომუნისტებმა გაატარეს მიწის რეფორმა და სრულად აკონტროლებდნენ გარეუბნებს განსაკუთრებით სოფლებს. 1949 წლისთვის მათ დამთავრებული ჰქონდათ მიწის რეფორმირება. როგორც ვიცით კომუნისტები ფიქრობდნენ, რომ ყველა გლეხს თანაბარი რაოდენობის ქონება უნდა ჰქონოდა და მათი იდეაც ის იყო, რომ ყველა თანასწორი უნდა ყოფილიყო, ამიტომ 1949 წელს ლინგ ფენგმა განაცხადა, რომ 2,509,105 ჰექტარი მიწა გადანაწილდა ყველა იმ გლეხზე რომელსაც მცირე მიწა ჰქონდა ან საერთოდ არ გააჩნდა მიწის ნაკვეთი.
მას შემდეგ რაც მიწის რეფორმა დასრულდა გაჩნდა 2 სასოფლო–სამეურნეო პოლიტიკა: 1. გაეხადათ სოფლის მეურნეობა უფრო პროდუქტიული სამეურნეო ტექნიკისა და მეტი სამუშაო ძალის დახმარებით, ასევე გაეზარდათ  საკვები და მატერიალური რესურსების საჭირო ინდუსტრიალიზაცია, რათა აემაღლებითან გლეხების ცხოვრების დონე. 2. წასულიყვნენ წინ და წინ ნაბიჯ–ნაბიჯ. მანჯურიის სოფლის მეურნეობა ფაქტობრივად არაფრით გამოირჩეოდა სხვა ქვეყნებისგან სადაც კომუნიზმი იყო დამყარებული.
ჩინურის მიგრაცია მანჯურიაში
დღეს მანჯურიის მოსახლეობა დაახლოებით 48 მილიონია, რომლის 90%-მდე ჩინელები არიან, ხოლო დანარჩენი 10% მოიცავს მონღოლებს, კორეელებს, რუსებსა და მანჯურიელებს. შესაბამისად, 10-დან 9 ოჯახი არის ჩინური, რომლებიც აქ დასახლდნენ 1920-იან წლების შემდეგ.
მიგრირებული ჩინელების უმეტესობა, რომლებიც ძირითადად ჩრდილოეთ ჩინეთიდან იყვნენ, მანჯურიაში მიწაზე სამუშაოდ ჩამოვიდნენ. მიგრირებულთან რაოდენობა 300 000 – 400 000-ს შეადგენდა, თუმცა მათი ნახევარი მოსავლის აღების შემდეგ კვლავ ჩინეთში დაბრუნდა. 1920-იან წლებში მათ ძირითადად ფერმაზე მუშაობა დაიწყეს და სამუდამოდ დარჩნენ იქ. ხოლო, 1927 წელს მიგრანტი ჩინელების რაოდენობა 800 000-მდე გაიზარდა, რაც ახალ-აშენებულმა ქარხანამ გამოიწვია.
მანჯურიული ოჯახის მახასიათებლები
მანჯურიული ოჯახის სისტემა ჩინურისგან ძალიან არ განსვავდება. ეს ნაწილობრივ ჩრდილოეთ ჩინეთიდან წამოსული ხალხის დამსახურებაცა არის. ხოლო, ცვლილებების გამომწვევი სხვა ფაქტორებია ახალი გარემო და მანჯურიის ეკონომიკური მდგომარეობა.
ჩინეთში არსებული 3 ძირითადი ოჯახის ტიპი ასევე არსებობდა მანჯურიაშიც, თუმცა უფრო შეცვლილი ფორმით.
ერთ-ერთი ოჯახის ტიპი, მოიცავს „გაფართოებულ“ ოჯახს, როდესაც სახლში არის ბევრი თაობის წარმომადგენლები, რომლებიც ერთმანეთთან სისხლით ან ქორწინებით არიან დაკავშირებულნი. ასეთი ოჯახის ფორმის დროს, ოჯახის თითოეული წევრი ატარებს ერთსა და იმავე გვარს და ცხოვრობენ საერთო სახლში, ასევე ქონებაც აქვთ საერთო. თუმცა, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ორიენტაცია ოდნავ განსხვავებული იყო. გაფართოებული ოჯახი ძირითადად საერთ თავდაცვისთვის იქმნებოდა და მასში გაერთიანებულნი იყვნენ სისხლით ნათესავები. როგორც მთლიანად ჩინეთში, ასეთი ტიპის ოჯახები გაქრა, თუნცა არც ადრინდელ პერიოდში იყვნენ დიდი რაოდენობით, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მათი არსებობა მოითხოვდა დიდი სიმდიდრის არსებობას.
ხოლო „ღეროვანი“ ოჯახი, „გაფართოებული“ ოჯახის მოდიფიცირებული ვერსია, იყო ოჯახის ძირითადი ფორმა. „ღეროვანი“ ოჯახი შედგება ცოლ-ქმრისგან, მათი შვილებისგან და ქმრის მშობლებისგან, ჯამში 7-8 ოჯახის წევრისგან. ხანდახან, მშობლების სხვა ვაჟიშვილი და   მისი ცოლ-შვილიც იმავე სახლში ცხოვრობდნენ. ამ ტიპის ოჯახები ძირითადად სოფლებში იყო გავრცელებული.
ოჯახის მესამე სახეობა, რომელიც ახლა ყველაზე ხშირია მანჯურიის უბრანულ და ინდუსტრიულ არეალში, არის „ბირთვული“ ოჯახი, რომელიც მოიცავს ცოლ-ქმარს და მათ შვილებს.
ოჯახის ამ სამი სახეობიდან, რომელიც არ უნდა ყოფილიყო, ტრადიცია მოიცავდა ოჯახის თავს, როგორც ავტორიტეტს, ხოლო ქალს, როგორც მორჩილსა და ქმარზე დამოკიდებულს. ოჯახური სანქციები და კონტროლი იყო გადამწყვეტი. მაგალითად კლანი, რაც მოიცავს ყველა იმ ადამიანს რომელსაც ერთი გვარი აქვს, ჯერაც მნიშვნელოვან ორგანიზმად ითვლებოდა. ხოლო ახლა, კომუნისტური რეჟიმისა და ეკონომიკური მდგომარეობის ცვლილების შედეგად, კლანური სისტემა თანდათან ინგრევა.
იმის მიუხედავად რომ ოჯახის ავტორიტეტი ჯერაც მთავარი ფაქტორი იყო მანჯურიის საზოგადოებაში და ოჯახის ქონება პირდაპირი განხილვა, ოჯახის მენეჯმენტი გარკვეულწილად უნიკალური გზით ხდებოდა. პატრიარქალური ავტორიტეტი უმეტესად განყენებული იყო, და იმის ნაცვლად რომ ყველაზე უფროსი კაცი ყოფილიყო ოჯახის თავში, ნათესავების გენერალური საბჭოს წევრები წელიწადში ერხელ იკრიბებოდნენ, ან როდესაც იყო ამისი საჭიროება, და ირჩევდნენ „მენეჯერს“. „მენეჯერი“ ძირითადად იყო უფროსი კაცი, თუმცა ზოგჯერ ეს იყო პერსპექტიული შვილი ან შვილიშვილი, ვინც წარმართავდა ოჯახის საქმიანობებსა და მართავდა ოჯახის საკუთრებას გარკვეული პერიოდით, ხშირად მხოლოდ ერთი წლის განმავლობაში. ეს ადამიანი შემდეგ გადადგებოდა სხვა სასარგებლო ინდივიდის გამო. ძირითადი წესის თანახმად, არჩევანი კეთდებოდა იმ ადამიანზე, რომელიც უფრო მაღალ პოზიციაზე იყო; უფროს კაცს უფრო ირჩევდნენ ვიდრე უმცროსს, და ქალის ნაცვლად, მუდამ კაცს ირჩევდნენ. ამ სისტემის ერთ-ერთ ეფექტი იყო ის, რომ ზოგადი და უფრო პირადი ინტერესები წარმოჩენილი ყოფილიყო ყველა ოჯახის წევრის მიერ ოჯახის კეთილდღეობისთვის. ზოგად ოჯახურ კონფერენციაზე თითოეულ პიროვნებას ჰქონდა საშუალება გამოეხატა საკუთარი აზრი, და მნიშვნელოვან საკითხებში ქალის ხედვა ისეთივე მნიშვნელოვანი იყო, როგორც - კაცის. ხოლო თუ ოჯახი იყო დიდი, მაშინ „მენეჯერად“ ქალიც შეიძლება დაენიშნათ, მისი პასუხისმგებლობა იყო მიეთითებინა მათი საქმიანობა ოჯახში მყოფი ქალებისთვის.
მანჯურიაში შესაძლებელი იყო ორი ადამიანი ჯერ დანიშნულიყო და შემდეგ მიეღოთ ნებართვა მშობლებისგან. ამ შემთხვევაში, თუ მშობლები არ მისცემდნენ თავიანთ თანხმობას, წყვილს მაინც შეეძლო დაქორწინება, თუმცა ასეთი ქორწინება იშვიათი იყო.
როგორც მთელ ჩინეთში იყო გავრცელებული, ქალს არ შეეძლო მიეღო ქონება მემკვიდრეობით, მაგრამ თუ ის იყო „მენეჯერი“, მაშინ მას შეეძლო მნიშვნელოვანი რაოდენობის სიმდიდრის დაგროვება და მას შეეძლო მფლობელობაში ქონოდა ისეთი საკუთრებები, როგორიცაა მიწა, პირუტყვი და შენობები. თუმცა, როგორც წესი, ის კონსულტაციას ქმართან გადიოდა და სამართლებრივი თვალსაზრისით, ქმარს შეეძლო მისი მეუღლის ნებისმიერი ბიზნეს ტრანზაქცია, თუ ის მას ეწინააღმდეგებოდა.
ოჯახის სიდიდის ზოგადი ტენდენცია
ოჯახები მანჯურიაში, როგორც ჩინეთის სხვა მხარეებში, ძირითადად მცირე ზომისაა. დიდი ოჯახები იყოფიან და ხშირად ზოგი ოჯახის წევრი სხვა ადგილას გადადიან. 1950 წლის აგვისტოში მეურნე მოსახლეობის ოჯახების ოფიციალური კლასიფიკაცია კომუნისტურ ჩინეთში გულისხმობდა ისეთ ოჯახებს, სადაც იყვნენ 3, 5, 6, 9 ან 11 წევრი.
პატარა ოჯახები ჩინეთში ძალიან გავრცელებულია დღეს, რაც ნაწილობრივ სიმართლეა მანჯურიელი ხალხისთვისაც კომუნისტური რეჟიმის დროს, რადგან ბევრი მართოხელა კაცი და ქმრები ჩრდილოეთ ჩინეთში იგზავნებოდნენ რადგან ჩართულიყვნენ წარმოებაში.
რელიგია (1600 – 1954 წლები)
რელიგიური პრაქტიკები მანჯურიაში, ლამაიზმისა და შამანიზმის გარდა, ძალიან არ განსხვავდება ჩინეთში არსებული რელიგიებისგან. კონფუციანელობა არ ითვლებოდა რელიგიად, რადგან ჩინეთში მას ფილოსოფიად უფრო თვლიდნენ.
ტაოიზმი პირველ რელიგიად განიხილება, რადგან ის არის ჩინეთის მშობლიური რელიგია და მასების რელიგიური რწმენისგან წამოყალიბდა. ბუდიზმი, რომელიც ინდოეთიდან მოდის, ინტიმურ ცხოვრების ნაწილად იქცა ბევრი ჩინელისთვის; და ჩინელის ხალხის საჭიროებებზე ადაპტაციისას მან ახალი თავისებურებები შეიძინა. მანჯურიაში, ბუდიზმი და ტაოიზმი ახდენს ყველაზე დიდ გავლენას და შეუძლია ერთგული მიმდივრების დიდი რაოდინებით იტრაბახოს. სხვა რელიგიებს, ქრისტიანობის ჩათვლით, უფრო ნაკლები მიმდევარი ყავთ.
ტაოიზმი
ტაოიზმი მანჯურიაში ჩინელმა ემიგრანტებმა შემოიტანეს. ტაოიზმის პირველი ტაძარი მანჯურიაში 17-ე საუკუნეში აშენდა. იმის მიუხედავად, რომ ტაოიზმი ლაო-ძის აღიარებს მის დამაარსებლად, დღეს გავრცელებული ტაოიზმი ძალიან ცოტას ლაპარაკობს ფილოსოფიაზე, რადგან მას ძირითადი აქცენტი აქვს გაკეთებული ადამიანის კეთილდღეობასა და დღეგრძელობაზე. 1942 წლისთვის უკვე 1 800 ტაოიზმის ტაძარი იყო აგებული და 2 800 მღვდელი არსებობდა ამ რელიგიის.
ლაო-ძის გარდა თაოიზმის მიმდევრებს კიდევ ბევრი სხვა ღმერთ ყავთ, რომელთაგან ზოგი არის გარდაცვლილი გმირი, ხოლო სხვები კი ზებუნებრივი ძალის მფლობელები. იუ-ჰუანგი, ტაოიზმის ერთ-ერთი ღმერთი, ჰგავს ბერძენ ღმერთ - იუპიტერს. მას თაყვანს სცემენ ტიენ-ჰოუსთან, უმაღლესი ქალღმერთი, სამოთხის ღმერთთან, დედამიწის ღმერთთან და წყლის ღმერთთან ერთად. კიდევ ერთი ძალიან პოპულარული ღმერთი ტაოიზმში არის კუან იუ, ანტიკური ჩინეთის მეომარი, რომელიც მოიხსენიება როგორც ომის ღმერთი.
ნიანგ-ნიანგ არიან ძალიან გავრცელებულნო ტაოიზმის მიმდევრებში მანჯურიაში. მათ პატივსაცემად აგებული ტაძრებს ყველგან შეხვდებით მანჯურიაში. ნიანგ-ნიანგ არის კოლექტიური სახელწოდება სამი ქალღმერთის, ვისი გამოსახულებებიც მუდან გვერდი-გვერდაა განთავსებული. ბედნიერებისა და დღეგრძელობის ქალღმერთი უმეტესად ცენტრშია, მის მარცხნივაა თვალის დაავადების მკურნავი ქალღმერთი, ხოლო მარჯვნივ - ნაყოფიერების ქალღმერთი.
შემდეგი პოპულარობით არის კუან იუ, ომის ღმერთი. მისდამი მიძვნილი ტაძრებიც ასევე ხშირია მანჯურიაში. ის ასევე მოისაზრება, როგორც ბედის ღმერთი. როგორც ომის ღმერთი, მას ხშირად იხმობენ ერის დასაცავად. მისთვის მიძღვნილი ფესტივალები ძირითადად ჩრდილო-აღმოსავლეთ პროვინციებში ტარდება.
ჩინეთში ტაოიზმის მღვდლებს უწოდებენ ტაო-შიჰ და ლაო-ტაო. ზოგი ტაო-შიჰ არ ცხოვრობს ეკლესიაში, რადგან ისინი არიან მოხეტიალე მღდვლები. ისინი, ვინც რჩებიან ეკლესიებში, თავიანთ დროს უთმობენ ლოცვების კითხვასა და წმინდა ქანდაკებებს. მათ ხშირად პატიჟებენ დაკრძალვისას ლოცვების წასაკითხად. ტაოიზმი ზოგ მღვდელს აძლევს დაქორწინებისა და სახლში ცხოვრების უფლებას, ასეთ მღვდლებს ეწოდებათ ჰუო-ჩუ-ტაო. მანჯურიაში ასეთი ძალიან ბევრი მღვდელია.
ბუდიზმი
ბუდიზმი დღეს უკვე ჩინეთის მშობლიურ რელიგიად შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან მას შემდეგ რაც ინდოეთიდან ჩინეთში გავრცელდა, თავიდანვე ძალიან ჩაინერგა ჩინელების ცხოვრებაში. ბუდიზმიც ასევე ემიგრანტი ჩინელების მიერ არის გავრცელებული მანჯურიაში. 1942 წლის სტატისტიკის მიხედვით მანჯურიაში დაახლოებით 2 000 ბუდისტური ტაძარი იყო და 4 200 მღვდელ-მონაზონი. ბუდიზმმა ბევრი შეიწოვა  ადგილობრივი რელიგიები და ზოგი ტაოიზმის ღვთაებებიც მიიღო. საუკუნეების მანძილზე ბევრი ბუდისტური სექტა ჩამოყალიბდა, რომელთაგან ბევრი ძალიან განსხვავდება დანარჩენისგან. მხოლოდ მანჯურიაში 30-მდე სექტა დასახელდა 1942 წელს.
როგორც მონაზვნებს, ასევე ბერებს დიდი როლი აქვთ ბუდიზმში. ბერებს ეწოდებათ ჰო-შანგ ან სენგ-ჯენ ჩინურად, ხოლო მონაზვნებს - ნი-კუ. მონასტრის წინამძღვარს ეწოდება ფანგ-ჩანგ. ბუდისტების ასოციაციამ მანჯურიაში დააარსა კოლეჯი ახალგაზრდა კაცებისთვის, რომლებმაც შემდგომ უნდა უხელმძღვანელონ სხვადასხვა სექტის ტაძრებს.
ვინაიდან ბუდისტური ტაძრები ძირითადად მთებში შენდება, ისინი ასევე ჰოსტელის ფუნქციასაც ასრულებენ, რომლებიც სთავაზობენ საკვებსა და თავშესაფარს მომლოცველებსა და მოხეტიალე მღვდლებს. მოხეტიალე მღვდლებს ამითი უფასოდ შეუძლიათ ისარგებლონ, ხოლო სხვებს საფასურის გადახდა უწევთ.
ისლამი
ისლამი ჩინეთში ცნობილია როგორც ჰუი-ჩიაო, ხოლო მისი მიმდევრები - ჰუი-ჰუი. ის მანჯურიაში მინგ დინასტიის მმართველობის ბოლო წლებში გავრცელდა, თუმცა არ იყო აღიარებული ჩინგ დინასტიის მმართველობის დაწყებამდე. 17-ე საუკუნის მეორე ნახევრიდან 18-ე საუკუნის ბოლომდე ისლამი ფართოდ გავრცელდა მანჯურიაში. 1942 წლის სტატისტიკის მიხედვით მანჯურიაში დაახლოებით 150 000 მუსლიმია.
მეჩეთები მანჯურიაში ბევრ ქალაქში აიგო, რომლებსაც მანჯურიაში ლი-პაი-სსუ ეწოდება. ყველა მეჩეთში არის სამლოცველო დარბაზი, ასევე მათი რეიგიური სერვისი მოიცავს რიტუალებსა და ლოცვების წაკითხვას ყურანიდან. 1942 წელს მანჯურიაში 209-დან 233-მდე მეჩეთი იყო.
ლამაიზმი
ლამაიზმი არის ბუდიზმის ტიბეტური ფორმა. ლამაიზმი ძირითადად მონღოლებშია გავრცელებული, რომლებმაც ის მანჯურიაშიც გაავრცელეს. ძირითადი ლამაიზმის ტაძრები მანჯურიაში აშენებულია ისეთ ადგილებში, სადაც მანჯურიელები და მონღოლები ცხოვრობენ. 1938 წელს 995 ლამაიზმის ტაძარი იყო მანჯურიაში, ასევე 832 700 მორწმუნე.
ლამაიზმი ძირითადად ბუდიზმისგან იმით განსხვავდება, რომ მას აქვს იერარქიული სისტემა. ლამაიზმის ბევრი სექტიდან, წითელი და ყვითელი სექტაა ყველაზე გავრცელებული, ხოლო მანჯურიაში - ყვითელი სექტა. როგორც ბუდისტები, ისინიც მიდიან მიცვალებულთან სალოცავათ.
შამანიზმი
შამანიზმის მიმდევრებს სჯერათ, რომ ზებუნებრივ სამყაროსთან კონტაქტს შამანი ახდენს. შამანი არის პიროვნება, ვისაც შეუძლია სურვილისამებრ შეაღწიოს ტრანსში, რის დროსაც კონტაქტი დაამყაროს ზებუნებრივ არსებებთან. იმის მიუხედავად, რომ შამანიზმში შამანი არ ითვლება მღდვლად, არამედ საზოგადოების წევრად, ვინც ასევე რელიგიური სპეციალისტია, მანჯურიაში შამანიზმი უფრო ფორმალური გახდა და შამანები მუდმივ რელიგიურ სპეციალისტებად იქცნენ. ტაოიზმიც და ბუდიზმიც გარკვეულწილად შამანიზმის გავლენის ქვეშ მოექცნენ მანჯურიაში.
შამანიზმს სჯერა, რომ რიგით ადამიანს არ შეუძლია ზებუნებრივ სამყაროსთან კონტაქტი დაამყაროს მედიუმის, შამანის გარეშე. თავდაპირველად მხოლოდ ქალებს შეეძლოთ ყოფილიყვნენ შამანები, თუმცა ახლა შამანები ძირითადად არიან კაცები.
ჩინგ დინასტიის დროს ორი ტიპიც მანჯურიელი შამანები არსებობდნენ: ერთი - რომელიც მხოლოდ ოფიციალურ კლასს ემსახურებოდა, მეორე - რომელიც რიგით ხალხს ემსახურებოდა. ხოლო ამ ჯგუფეს შორის განხვავება იყო სიცუალური სტატუსის მიხედვით. თუმცა, ამ ორი სახის შამანების არსებობა შეწყდა, მას შემდეგ, რაც დაარსდა ჩინეთის რესპუბლიკა 1912 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები