cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არნოლფინი
ისტორია
ბუშის სახლის არქიტექტორი რიჩარდ შეკლტონ პოუპი იყო, რომელმაც 1831 წელს საწყობის სამხრეთ ნაწილი ააშენა, 1835-1836 წლებში კი ჩრდილოეთით გააფართოვა. თავდაპირველად შენობა ადგილობრივ D., E. & A. Acraman-ის კომპანიას ეკუთვნოდა. შენობა მეტწილად ქვიშაქვის ექსტერიერით გამოირჩება და თაღოვანი შესაასვლელები და თაღოვანი სარკმელები აქვს. შენობა ბრისტოლის ბიზანტიური არქიტექტურული სტილის ნიმუშია, რომელიც 1850-იან წლებში გახდა პოპულარული. შემდგომში შენობა ჩაის საწყობად გადაკეთდა.
თავდაპირველად გალერეაში დასავლეთ ინგლისელი ხელოვანების ნამუშევრები იყო გამოფენილი, დირექტორ ბარი ბარკერის (1986-1991) ხელმძღვანელობისას, თუმცა შემდეგში გალერეა მეტწილად თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებზე კონცენტრირდა. ბარკერი ხელმძღვანელობდა არქიტექტორ დევიდ ჩიპერფილდის მიერ საგამოფენო სივრცისა და კაფე-ბარის განახლების პროცესს. რესტავრაციის დაწყებამდე, არნოლფინს ყოველწლიურად 285 000 დამთვალიერებელი ჰყავდა. 1991-1999 წლებში გალერეის დირექტორი ტესა ჯექსონი იყო, 1999-2005 წლებში ― კაროლინ კოლერი, ხოლო 2005-2013 წლებში ― ტომ ტრევორი.
2005 წლის სექტემბერსი ორწლიანი პროექტის დასრულების შედეგად ძველი საწყობი განახლდა და სხვენი დაემატა. ამჟამად არნოლფინი ქვედა სამ სართულსა და სარდაფს იკავებს, ზემო სართულები კი იჯარითაა გაცემული, რათა გალერეა ხარჯებით უზრუნველყოფილი იყოს. ერთ-ერთი მოიჯარე შემოქმედებითი ხელოვნების სკოლაა, რომელიც დასავლეთ ინგლისის უნივერსიტეტის დაქვემდებარებაშია. გალერეის განვითარებისთვის ფინანსები ეროვნულმა ლატარეამ და ბარკერ-ჰილის დირექტორთა საბჭომ, რომელსაც პიტერ ბარკერ-მილი ხელმძღვანელობს.
2015 წელს ბუშის სახლი დასავლეთ ინგლისის უნივერსიტეტმა იყიდა. გაყიდვიდან მიღებული ფინანსებით არნოლფინის ფონდი შეივსო.
არნოლფინის დოკუმენტები, რომლებიც ხელოვანთა წიგნების კოლექციას მოიცავს, ბრისტოლის არქივშია (44371) დაცული.
დღეს
არნოლფინის გალერეები სამ სართულზეა განთავსებული, რომელთა გარდა, ცენტრი ხელოვნების წიგნების მაღაზიას, კინოთეატრს, სამკითხველო ოთახსა და კაფე-ბარსაც მოიცავს. არნოლფინის ცნობილ გამოფენებს შორისაა ბრიჯიტ რაილის, რიჩარდ ლონგის, რეიჩელ უაითრიდის, ანგუს ფეირჰარსტის, ლუიზა ბურჟუასა და სხვათა ნამუშევრებს. არნოლფინში პოეზიისა და ფილმების ფესტივალები, ქორეოგრაფიული პერფორმანსები, ლექციები და ჯაზისა და ექსპერიმენტული მუზიკის კონცერტები იმართება.
არნოლფინი ინგლისის ხელოვნების საბჭოსა და ბრისტოლის საქალაქო საბჭოს მიერ ფინანსდება. 2013-2014 წლებში არნოლფინი 500 000-მა დამთვალიერებელმა მოინახულა. შემოსავალმა 2.1 მილიონი გირვანქა სტერლინგი შეადგინა. გალერეაში 44 ადამიანი იყო დასაქმებული.
2017 წელს გალერეის ახალ დირექტორად კლერ დოჰერტი დაინიშნა.
სქოლიო
კატეგორია:1836 წელს აგებული კომერციული შენობები კატეგორია:1836 წელს დაარსებულები ინგლისში კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები და გალერეები ბრისტოლში კატეგორია:ბრისტოლის მუზეუმები კატეგორია:1961 წელს დაარსებული ხელოვნების მუზეუმები კატეგორია:1961 წელს დაარსებულები ინგლისში
298
თარიღი უცნობია
*
ტლემსენის პროვინცია
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ტლემსენის მდებარეობა ალჟირში ტლემსენი (არაბულად: ولاية تلمسان) — პროვინცია (ვილაიეთი) ალჟირში. მისი დედაქალაქია ტლემსენი. პროვინციის ფართობია 9,061 კმ². 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციაში ცხოვრობს 945,525 ადამიანი.
პროვინცია იყოფა 12 რაიონად და 29 კომუნად (ან მუნიციპალიტეტად).
სქოლიო
კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
ბესიკ ფრიდონაშვილი
ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაშს იწყებს 1974 წელს თბილისის 35-ე საფეხბურთო სკოლაში მწვრთნელ ო. კინწურაშვილის ხელმძღვანელობით. 1978–1979 წლებში თბილისის „ავიატორში“ თამაშობს. 1980 წლიდან ლანჩხუთის „გურიის“ რიგებშია. იმავე წელს გუნდის ძირითად შემადგენლობაში საკავშირო ჩემპიონატის პირველი ლიგის 12 შეხვედრას თამაშობს და ერთი ბურთი გააქვს. მომდევნო სეზონში კი საკავშირო ჩემპიონატის პირველი ლიგის 10 შეხვედრაში იღებს მონაწილეობას და კვლავ ერთხელ იღებს მეტოქეთა კარს. ამასთან, საკავშირო თასის გათამაშების 4 შეხვედრაში გამოდის მოედანზე და ასევე, ერთი ბურთის გატანას ახერხებს. 1981–1982 წლებში თბილისის „დინამოშია“, სადაც გუნდის სათადარიგო შემადგენლობაში დუბლიორთა საკავშირო პირველობის 24 შეხვედრას თამაშობს და 8 ბურთი გააქვს. 1983 წელს „გურიაში“ ბრუნდება, სადაც საკავშირო ჩემპიონატის პირველი ლიგის 35 შეხვედრაში 9 ბურთი გააქვს. 1984 წელს ლანჩხუთელთა მაისურით კვლავ ქვეყნის პირველობის პირველ ლიგაში ასპარეზობს. ამჯერად, იგი ერთით ნაკლებ — 34 კალენდარულ მატჩს ატარებს და წინა სეზონის მსგავსად, მიმდინარე სეზონშიც ცხრაჯერ ახერხებს მეტოქეთა კარის აღებას. 1985 წლის საფეხბურთო სეზონს თბილისის „დინამოში“ ატარებს, სადაც პირველად გამოდის საკავშირო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის შეხვედრებში, რომლის ფარგლებშიც ცხრაჯერ გამოდის მწვანე მინდორზე. იმავე წელს „დინამოელთა“ სათადარიგო შემადგენლობაში დუბლიორთა საკავშირო პირველობის 12 შეხვედრას თამაშობს და 4 ბურთი გააქვს. 1986 წელს მესამედ ბრუნდება „გურიაში“, სადაც საკავშირო ჩემპიონატის პირველი ლიგის 45 შეხვედრაში 27 ბურთი გააქვს და დუშანბეს „პამირის“ თავდამსხმელ ვ. მანასიანთან ერთად ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი ხდება.
1986 წლის საფეხბურთო სეზონს გამორჩეული და სპორტული თვალსაზრისით, ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ლანჩხუთის „გურიის“ ისტორიაში. პირველად, მთელი თავისი არსებობის მანძილზე, გუნდი საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში ინაცვლებს. ბესიკ ფრიდონაშვილს ამ ისტორიულ მიღწევაში განსაკუთრებული წვლილი შეაქვს, რამდენადაც გუნდის მიერ მოწინააღმდეგეთა კარში გატანილი 80 ბურთიდან მესამედზე მეტი — (27 გოლი) სწორედ მის ანგარიშზეა.
ბესიკ ფრიდონაშვილმა ლანჩხუთის „გურიის“ შემადგენლობაში საკავშირო ჩემპიონატების პირველი და უმაღლესი ლიგის 239 მატჩი ჩაატარა და 68 გოლი გაიტანა, ხოლო საკავშირო თასის გათამაშების ფარგლებში 14-ჯერ გამოვიდა ლანჩხუთელთა მაისურით და ექვსჯერ აიღო მეტოქეთა კარი.
საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვებასთან და საკუთარი ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის ჩამოყალიბებასთან ერთად იგი განაგრძობს „გურიაში“ ასპარეზობას. ქვეყნის საფეხბურთო ჩემპიონატის პირველ გათამაშებაში უმაღლესი ლიგის 32 შეხვედრაში გამოდის მოედანზე და 13 გოლი გააქვს, ხოლო 1991 წელს — 19 შეხვედრას თამაშობს და ხუთჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. გუნდთან ერთად, ორჯერ ზედიზედ საქართველოს ვიცე-ჩემპიონის ტიტულს ისაკუთრებს (1990, 1991).
ამასთან, „გურიის“ შემადგენლობაში, იგი საქართველოს თასის გათამაშების პირველი გამარჯვებული ხდება, როდესაც 1990 წლის 18 ნოემბერს, დინამოს სტადიონზე გამართულ თასის ფინალში ლანჩხუთელები მის მიერ დამატებით დროში გატანილი ერთადერთი გოლის წყალობით (1–0) ამარცხებენ სოხუმის „ცხუმს“ და საქართველოს თასის პირველი მფლობელები ხდებიან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის შევარდენის ფეხბურთელები კატეგორია:გურჯაანის ალაზანის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
Solenopsis parva
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ალფონსო I
ალფონსო I შეიძლება შეესაბამებოდეს:
ბჰოპალი
ბჰოპალი (भोपाल; ურდუ. بھوپال) — ქალაქი ინდოეთში, მადჰია-პრადეშის შტატის დედაქალაქი და ბჰოპალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. წარსულში იგი ყოფილი ბჰოპალის შტატის დედაქალაქი იყო. ბჰოპალი ცნობილია როგორც ტბების ქალაქი, მისი მრავალი ბუნებრივი თუ ხელოვნური ტბის გამო, ამავე დროს, ის ინდოეთის ერთ-ერთი ყველაზე მწვანე ქალაქია.
ბჰოპალი ინდოეთის ქალაქების კლასიფიკაციით A B-1 კლასის ქალაქს მიეკუთვნება. აქ მდებარეობს ეროვნული მნიშვნელობის მრავალი დაწესებულება და ინსტიტუცია.
ქალაქი საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში მოექცა 1984 წლის 2-3 დეკემბრის ღამის ბჰოპალის კატასტროფის შემდეგ, როდესაც პესტიციდების საწარმო Union Carbide India Limited (UCIL)-დან მომწმვლელმა გაზმა, მათ შორის მეთილიზოციანატმა გაჟონა. ეს შემთხვევა ინდუსტრიალიზაციის ისტორიაში ყველაზე საშინელია, რომელმაც ათასობით სიცოცხლე შეიწირა. ამის შემდეგ, ბჰოპალი პროტესტებისა და კამპანიების ცენტრად იქცა, რომელიც მომიტინგეებს მთელი მსოფლიოდან იზიდავს.
ამბობენ, რომ ბჰოპალი მეფე ბჰოჯამ დააარსა (ახ. წ. 1000–1055) პარამარას დინასტიიდან.
სქოლიო
კატეგორია:მადჰია-პრადეშის ქალაქები
თეთრი გემი
თეთრი გემი (la Blanche-Nef, White Ship) — გემი, რომელიც ჩაიძირა ინგლისის არხში 1120 წლის 25 ნოემბერს ნორმანდიის სანაპიროსთან ახლოს. ხომალდზე დაახლოებით 300 მგზავრი იმყოფებოდა, თუმცა მხოლოდ ერთი ადამიანი გადარჩა. დაღუპულთა შორის იყო უილიამ ადელინი, ჰენრი I-ის ერთადერთი კანონიერი ვაჟი და ინგლისის ტახტის მემკვიდრე. ადელინის სიკვდილმა გამოიწვია სამოქალაქო ომი ინგლისში, რომელიც ანარქიის სახელითაა ცნობილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
მარღანია
საკუთარი სახელი მარღანია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები * კატეგორია:აფხაზური გვარები
მაიპუ (ჩილე)
კომუნის ფართობი – 133 კმ². მოსახლეობა — 663276 კაცი (2007), სიმჭიდროვე — 4987,04 ად/კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები კატეგორია:ჩილეს კომუნები
299
თარიღი უცნობია
*
სომხური ენა
სომხური ენა (Հայոց լեզու ჰაჲოც ლეზუ ან հայերեն [] ჰაჲერენ) — ინდოევროპულ ენათა ოჯახის, მაგრამ ამევე ენათა ოჯახის ერთ-ერთი დამოუკიდებელი განშტოება.
სომხური ენა სომხეთის რესპუბლიკაში მცხოვრები ხალხის მშობლიური ენაა. სომხურად მეტყველებენ მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში — მათ შორის საქართველოში, სხვადასხვა დროს გაბნეული და სამშობლოსგან მოშორებით უცხო მიწაზე დამკვიდრებული სომხები.
ისტორია
თავისი არსებობის მანძილზე, სომხურმა ენამ განიცადა განვითარების სამი ეტაპი: ძველი (V-XI სს.), საშუალო (XII-XVI სს.) და ახალი (XVII სს.-დან დღემდე).
ძველსომხური ლიტერატურული ენა ცნობილია სახელწოდებით გრაბარი (სიტყვასიტყვით „წერილობითი მეტყველება“). გრაბარზე შეიქმნა მდინდარი ნათარგმნი და ორიგინალური ლიტერატურა, რომელიც მოიცავდა იმ დროის სასულიერო კულტურის ყველა სფეროს.
ბიბლიის გარდა, რომელიც წარმოადგენს სომხური ლიტერატურის პირველ ძეგლს, ითარგმნა ქრისტიანული მწერლობის უამრავი ძეგლი, ასევე სასკოლო წიგნები და სულიერებისათვის აუცილებელი ფილოსოფიური (არისტოტელე, პროკლე, პორფირი და სხვ.), ისტორიული (ევსევი და სხვ.), რიტორიკული და გრამატიკული შრომები (დიონისე ფრაკიელის „გრამატიკული ხელოვნება“).
ორიგინალურ ლიტერატურაში რაოდენობით ისტორიული თხზულებები ლიდერობს. V საუკუნეში ჩნდება კორიუნის, აგათანგელოსის, ბუზანდა ფაბსტოსის, მოვსეს ხორენაცის, ეგიშეს, ლაზარე პარპეცის, სებეოსის, გევონდის, ოვანეს დრასხანაკერცის, ტოვმა არწრუნის, მოვსეს კალანკატვაცის, უხტანესის, სტეპანოსა ტარონეცის, არისტაკესა ლასტივერცის და სხვათა შრომები. დაიწერა ფილოსოფიაში, სამართალში, გრამატიკაში, ასტრონომიასა და გეოგრაფიაში არაერთი ნაშრომი. საეკლესიო საგალობლებისა და ჰაგიოგრაფიული ჟანრის გარდა ფეხი მოკიდებული ჰქონდა მხატვრულ ლიტერატურასაც. ყველაზე ცნობილ სომხურ მხატვრულ ლიტერატურად გრიგორ ნარეკაცის თხზულება „ტრაგედიის მატიანე“ ითვლება.
ძველი ლიტერატურული ნიმუშების მიხედვით თვალნათლად შეიძლება იმის დანახვა თუ როგორ განსხვავდებოდა XI საუკუნეში ძველსომხური სამწერლობო სასაუბრო ენები ერთმანეთისაგან. XII საუკუნიდან ფორმირებას იწყებს საშუალოსომხური ლიტერატურული ენა, რომელიც კილიკიის სომხური სახელმწიფოს ოფიციალური ენა გახდა. მიუხედავად ამისა ძველსომხური ენა კვლავაც მოხმარების საგანს წარმოადგენდა. მისი გამოყენების არეალი სასულიერო და ფილოსოფიური ლიტერატურას წარმოადგენდა.
საშუალო სომხური ლიტერატურული ენა იშვიათად გამოიყენება ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში, ის უფრო საბუნებითმეტყველო მეცნიერებებში და მხატვრულ ლიტერატურაში პოვებს ადგილს.
რაც შეეხება ახალსომხურ ენას, მისი განვითარება მოხდა ორი მიმართულებით. დიდ ტერიტორიაზე სომხურ ენაზე მოსაუბრეთა ჯგუფი დაიყო ერთის მხრივ კონსტანტინოპოლური დიალექტისა და მეორეს მხრივ არარატის დიალექტების მიხედვით. შესაბამისად წარმოიქმნა ახალსომხური სალიტერატურო ენის ორი სახე: დასავლეთსომხური და აღმოსავლეთსომხური ენები.
ახალსომხური ენების ბედზე დიდი გავლენა იქონია ორმა პოლიტიკური მნიშვნელობის მოვლენამ. დასავლეთსომხური ენა, რომლის მატარებლებიც ძირითადად დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ, 1915-1916 წლებში დეპორტაციის შედეგად დაიქსაქსნენ, თუმცა მიუხედავად მომხდარისა მაინც განაგრძობენ თავიანთი სალიტერატურო ენის შენარჩუნებას. აღმოსავლეთსომხური ენამ კი პირიქით, მას შემდეგ რაც 1920 წელს დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება, ყველა პირობა შეიქმნა მისი სახელმწიფო ენად გამოყენებისათვის.
სომხური ენის ფორმები
ენათმეცნიერები განასხვავებენ სომხური ენის სულ სამ ფორმას:
დიალექტების ჰრაჩია აჭარჲანისეული კლასიფიკაცია
1909 წელს სომეხმა ენათმეცნიერმა ჰრაჩია აჭარჲანმა სომხური ენის დიალექტები ტრადიციული (დასავლური, აღმოსავლური) დაყოფისაგან განსხვავებით, ენა დიალექტების სამ მთავარ ჯგუფად დაჰყო:
ამ კლასიფიკაციის მიხედვით, თბილისური (ავლაბრის) (ასევე ლორეს) სომხური პირველ, „-უმ“-ჯგუფს, ხოლო მეორე, „-კჷ“-ჯგუფს სოხუმის, სოჭის, წებელდისა და ადლერის სომეხთა მეტყველებაა მოხსენიებული.
ზოგადი ცნობები სომხური ანბანის შესახებ
სომხურს გააჩნია საკუთარი, ანბანური ტიპის დამწერლობა, რომელიც V საუკუნეში (გადმოცემის თანახმად, 405 წელს) ეკლესიის მსახურმა მესროპ მაშტოცმა გამოიგონა. მას შემდეგ სომხური ანბანი გამოიყენება, როგორც აღმოსავლეთ სომხურის, ასევე დასავლეთ სომხურისთვის.
გრამატიკა
სომხურ ენას გააჩნია კარგად განვითარებული დეკლინაციური სისტემა (შვიდი ბრუნვა), მაგრამ არ განასხვავებს სქესს.
ძველი სინთეზური ზმნური ფორმების უმეტესი ნაწილი ანალიტიკური კონსტრუქციებით (ანუ დამხმარე ზმნის მეშვეობით) შეიცვალა. სიტყვათა განლაგებით სომხურს ახასიათებს ძირითადად შემდეგი წყობა სუბიექტი/პრედიკატი/ობიექტი.
IV ზონალური ტურნირი
IV ზონალური ტურნირი
სომხური ენა
გრამატიკა
კონიუნქტივი ფუნქციონირებს მხოლოდ პრეზენსსა და პრეტერიტუმში და გამოიყენება ირიბი მეტყველებისას. სომხური იცნობს ოპტატივს და დეზიდერატივს. განუსაღვრელი არტიკლი აღმ. სომხურში არ არის მარკირებული, ხოლო დასავლეთსომხურში კი არსებითს მოსდევს იგი մը (მე).
IV ზონალური ტურნირი
სსრ კავშირის დაშლის შემდეგ IV ზონამ ტრანსფორმაცია განიცადა და რამდენიმე ქვეზონად დაიყო. ერთ-ერთი ასეთი ზონალურ ტურნირი თბილისში გაიმართა 1993 წლის 23 თებერვლიდან 5 მარტის ჩათვლით. მონაწილეობდნენ ქართველი და სომეხი მოჭადრაკეები. თამაშდებოდა ორი საგზური. როგორც მოსალოდნელი იყო საგზურებს ქართველი მოჭდრაკეები დაეუფლნენ.
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
'''დამატებითი მატჩი საზონათაშორისო ტურნირის საგზურისათვის. ნინო გურიელი - ქეთევან კახიანი 2 - 1'''
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ვინაიდან გურიელს ტურნირში უკეთესი კოეფიციენტები ჰქონდა, მეოთხე პარტია აღარ გაიმართულა.
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
სომხური ენა
პირის ნაცვალსახელი
{| cellpadding="2" !'''მხ. რიცხვი||მრ. რიცხვი'''
კუთვნილებითი ნაცვალსახელი
კუთვნილებითი ნაცვალსახელი სომხურში ყოველთვის არსებითი სახელი წინ დგას.
{| cellpadding="2" !'''მხ. რ.||მრ. რ.'''
რიგობითი რიცხვითი სახელი
სომხურ ენაში რიგობითი რიცხვითი სახელი ოთხამდე (მეოთხემდე) უწესოდ იწარმოებენ ფორმებს, ხოლო ხუთიდან (მეხუთედან) კი ბოლოსართს (-ერორდ) დაირთავენ. რიგობითი რიცხვითი სახელი არ იბრუნვის მაშინაც კი, როცა ზედსართავის ფუნქციით გამოდის ფრაზაში, წინადადებაში. რიგობით რიცხვით სახელს შეიძლება ერთვოდეს არტიკლი, რომელიც სომხურში ბოლოსართაულია.
ლექსიკა: სიტყვები, მყარი გამოთქმები
სომხური ენის ლექსიკაში შეინიშნება მსგავსებები (განსაკუთრებით სიტყვების ფუძე-ძირთა დონეზე) ბერძნულთან. სომხური შეიცავს მრავალ ნასესხობას ირანული ენებიდან (პართული, საშუალო სპარსული, სპარსული), ფრანგულიდან, ლათინურიდან და რა თქმა უნდა რუსულიდან (განსაკუთრებით ბევრი რუსიციზმი მოიპოვება ტექნიკურ ტერმინოლოგიაში და სასაუბრო ენაში).
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ენები
ტიარეტის პროვინცია
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ტიარეტის მდებარეობა ალჟირში ტიარეტი (არაბულად: ولاية تيارت ბერბარულად Tahert) — პროვინცია (ვილაიეთი) ალჟირში. მისი დედაქალაქია ტიარეტი. პროვინციის ფართობია 20,673 კმ². 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციაში ცხოვრობს 842,060 ადამიანი.
ხვლიკიჭამია გველი
ხვლიკიჭამია გველი (Malpolon) — შხამიანი გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. 2 სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ამიერკავკასიაში ბინადრობს ჩვეულებრივი ხვლიკიჭამია გველი (М. monspessulanus), სიგრძით 1,7 მეტრი. ზურგი შეფერილია მონაცრისფრო-მოლურჯო ფერად, გასდევს განივი ზოლები, მუცელი — ყვითელია. ბინადრობს მშრალ, ქვიან ადგილებში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, ხვლიკებით, გველებით (მათ შორის შხამიანებითაც). პატარა ცხოველებისათვის მისი ნაკბენი სასიკვდილოა. კვერცხისმდებია. მდედრი დებს 20-მდე კვერცხს.
ტიარეტის პროვინცია
პროვინცია იყოფა 14 რაიონად და 42 კომუნად (ან მუნიციპალიტეტად).
ხვლიკიჭამია გველი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკარასებრნი
ტიარეტის პროვინცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
აგორა (ფილმი)
აგორა (Agora) — 2009 წლის ესპანური ისტორიული დრამატული ფილმი, რომლის რეჟისორია ალეხანდრო ამენაბარი. ფილმი გადმოსცემს მე-4 საუკუნის ეგვიპტელი მათემატიკოსი, ასტრონომი და ფილოსოფოსი ქალის, ჰიპათიას ისტორიას. ფილმში ასახულია რომის იმპერიის გაქრისტიანების ეპოქა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანური ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2009 წლის ფილმები კატეგორია:ალეხანდრო ამენაბარის ფილმები კატეგორია:ისტორიული ფილმები კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები კატეგორია:ფილმები რელიგიის შესახებ
მენგისთუ ჰაილე მარიამი
მენგისთუ ჰაილე მარიამი (Mengistu Haile Mariam დ. 21 მაისი, 1937) – ეთიოპიის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ვიცე-პოლკოვნიკი (1976). ეთიოპიის რევოლუციის ერთ-ერთი ლიდერი. ეთიოპიის პრეზიდენტი 1987–1991 წწ. თანამდებობა ეკავა 1987 წლის 10 სექტემბრიდან, 1991 წლის 21 მაისამდე.
სწავლობდა აშშ-ში. მაიორის წოდების მიღების შემდეგ გადატრიალება მოაწყო და 1974 წელს ტახტიდან ჩამოაგდო იმპერატორი ჰაილე სელასიე I, რომელიც მომდევნო წელს მისივე ბრძანებით გაგუდეს. ამავე წლის ნოემბერში მოაკვლევინა დროებითი სამხედრო ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე და იმპერიული მმართველობის 60 ლიდერი.
1977 წელს მკვლელობების სერიის შემდეგ ხელისუფლების სათავეში მოექცა და დაიწყო „წითელი ტერორის“ კამპანია, რომელიც მიზნად ისახავდა კუბელი და საბჭოელი ჯარისკაცების დახმარებით სომალურენოვანი რეგიონებიდან სომალელების განდევნას.
1984 წელს დააფუძნა ეთიოპიის მუშათა პარტია. დაწერა ახალი კონსტიტუცია და 1987 წელს ეთიოპიის პარლამენტის მიერ არჩეულ იქნა ქვეყნის პრეზიდენტად.
მას შემდეგ რაც დაიშალა სსრკ და ქვეყანას მოაკლდა საბჭოური დახმარება, გაიქცა ქვეყნიდან და თავი შეაფარა ზიმბაბვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის პრეზიდენტები კატეგორია:ეთიოპიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
Resident Evil: Revelations
Resident Evil: Revelations, იაპონურად ცნობილი, როგორც Biohazard Revelations (バイオハザード リベレーションズ) — survival horror-ის ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Capcom-ის მიერ. ეს არის „Resident Evil“-ის სერიის რიგით მერვე ძირითადი ნაწილი, რომელიც თავდაპირველად გამოვიდა პორატატიულ კონსოლ Nintendo 3DS-ზე 2012 წელს, ხოლო იმავე წელს HD ვერსია — Microsoft Windows, PlayStation 3-სა და Wii U-ის პლატფორმებისთვის, გაუმჯობესებული გრაფიკით და სიძნელის ახალი რეჟიმით. 2017 წლის ბოლოს დაგეგმილია თამაშის ახალი თაობის კონსოლებზე, PlayStation 4-ზე და Xbox One-ზე გამოცემა.
თამაშის სიუჟეტი მიმდინარეობს ჯილ ვალენტაინისა და კრის რედფილდის გარშემო („Resident Evil 4“-ის და „Resident Evil 5“-ის მოვლენებს შორის), რომელთა მიზანია ბიოტერორისტული ორგანიზაცია „Il Veltro“-ს შეჩერება და ოკეანეების ვირუსით დაინფიცირების თავიდან აცილება.
„Revelations“ არის მესამე პირის ხედვით და ინარჩუნებს survival horror-ის ჟანრის ელემენტებს, სადაც აქცენტი გაკეთებულია გადარჩენაზე, ტერიტორიების გამოკვლევაზე, ტავსატეხების გადალახვაზე, ზომბებთან და სხვადასხვა სახის მონსტრებთან ბრძოლაზე. მასში არის შეზღუდული რაოდენობით ტყვია-წამალი და მოხმარებადი საგნები. სხვა შესაძლებლობებთან ერთად, მოთამაშეს შეუძლია ჩაყვინთოს წყალში გარკვეული დროის განმავლობაში. აქ წარმოდგენილია იარაღების ფართო არჩევანი: ხელყუმბარა, დანა, პისტოლეტი, შაშხანა, პისტოლეტი-ტყვიამფრქვევი და თოფი. როდესაც მოთამაშე უმიზნებს შაშხანის მაგვარი იარაღიდან, ვირტუალური კამერა გადადის პირველი პირის ხედვის რეჟიმში. ასევე დამიზნება და მოძრაობა შესაძლებელია ერთდროულად.
თამაშის რეჟისორი იყო კოსი ნაკანისი, რომელიც წარსულში მუშაობდა „Resident Evil 5“-ზე, დიზაინერის რანგში. თამაში დაანონსდა Electronic Entertainment Expo-ს 2010 წლის ცერემონიაზე. 2011 წელს გამოვიდა დემო ვერსია „The Mercenaries 3D“-სთან ერთად. ასევე 2012 წელს გამოვიდა მეორე დემო ვერსია Nintendo eShop-დან გამოტვირთვის საშუალებით. საბოლოოდ თამაშმა მზის შუქი იხილა 2012 წლის 26 იანვარს.
„Revelations“-მა მიიღო მაღალი შეფასებები ვიდეო თამაშების მიმოხილველებისგან და გახდა კომერციულად წარმატებული სერიიდან. კრიტიკოსებმა ძირითადად შეაქეს გრაფიკა, ხმის ეფექტები და შიშის ატმოსფერო. საიტმა IGN ის დაასახელა 2012 წლის საუკეთესო 3D გრაფიკის მქონე ვიდეო თამაშად, Pocket Gamer-მა — 2013 წლის საუკეთესო მოქმედებით/არკადა თამაშად და ასევე 3DS/DS-ის წლის თამაშად. საერთო განხილვების საიტებზე GameRankings და Metacritic ფლობს 83.50% და 82/100.
2015 წლის 24 თებერვალს გამოვიდა 4 ეპიზოდად დაყოფილი თამაშის გაგრძელება სახელწოდებით Resident Evil: Revelations 2.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:მოქმედებითი-სათავგადასავლო თამაშები კატეგორია:კოოპერატიული ვიდეო თამაშები კატეგორია:ეპიზოდური ვიდეო თამაშები კატეგორია:ერთმოთამაშიანი და მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები კატეგორია:Nintendo 3DS-ის თამაშები კატეგორია:Nintendo 3DS eShop-ის თამაშები კატეგორია:Nintendo-ს თამაშები კატეგორია:Nintendo Network-ის თამაშები კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები კატეგორია:Resident Evil-ის თამაშები კატეგორია:გადარჩენის სიმულატორები კატეგორია:Wii U-ის თამაშები კატეგორია:Wii U eShop-ის თამაშები კატეგორია:Windows-ის თამაშები კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები კატეგორია:ბიოტერორიზმი მხატვრულ ლიტერატურაში
Solenopsis patagonica
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მეგობრობა (სტადიონი)
მეგობრობა — საფეხბურთო სტადიონი საქართველოს ქალაქ ოზურგეთში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის საფეხბურთო კლუბ „მერცხალის“ საშინაო მოედანი. იტევს 3500 მაყურებელს.
სტადიონი „მეგობრობა“ 1967 წელს აშენდა. 1977 წლისთვის იტევდა 10500 მაყურებელს. XX საუკუნის 80-იან წლებში „მეგობრობა“ ერთ-ერთი იშვიათი სტადიონი იყო, რომლის სტადიონი ინდივიდუალური სკამებით იყო აღჭურვილი. მცირე რემონტი სტადიონს 2003 წლის ზაფხულში ჩაუტარდა და დასავლეთ ტრიბუნაზე ხის საერთო სკამები დამონტაჟდა. 2015 წელს სტადიონზე ხის საერთ სკამების ნაცვლად ინდივიდუალური სკამები დამონტაჟდა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:ოზურგეთის სპორტი
ალ-აზჰარის უნივერსიტეტი
ალ-აზჰარის უნივერსიტეტი (الأزهر الشريف; ალ-აზჰარ ალ-შარიფ, „ღირსეული აზჰარი“) — ერთ-ერთი უძველესი წამყვანი ეგვიპტური უნივერსიტეტი ქაიროში, განთქმული მსოფლიოში მისი ისლამური კვლევისა და განათლების ცენტრის რეპუტაციით. მისი სახელი უკავშირდება ალ-აზჰარის მეჩეთს ძველ ქაიროში, რომელსაც თავის მხრივ სახელი ფატიმა აზ-ზაჰრაას, წინასწარმეტყველი მუჰამედის ქალიშვილის (ფატიმიდთა დინასტიის წინაპარი), პატივსაცემად დაერქვა. მეჩეთი ორ წელიწადში აიგო (969-971). მედრესეს თეოლოგიის სკოლა დაფუძნდა 988 წელს, როგორც ისმაილი შიას სკოლა, თუმცა მოგვიანებით სუნიტური გახდა და ამ ორიენტაციას დღემდე ინარჩუნებს. ეს ერთ-ერთი უძველესი მოქმედი უნივერსიტეტთაგანია მსოფლიოში.
ალ-აზჰარი უმრავლესობა სუნიტ მუსლიმთა მიერ ისლამური სწავლების ყველაზე პრესტიჟულ სკოლად ითვლება და ამ სკოლის მეცნიერები მუსლიმანურ სამყაროში ყველაზე მაღალი რეპუტაციით სარგებლობენ. უნივერსიტეტის მიზანია ისლამური კულტურისა და არაბული ენის (ყურანის ენა) პროპაგანდა/პოპულარიზაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის უნივერსიტეტები კატეგორია:ეგვიპტის მეჩეთები
არაგვი
არაგვი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, ყაზბეგის, დუშეთისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტებში. სიგრძე 112 კმ, აუზის ფართობი 2740 კმ². არაგვის სისტემას ქმნის მდინარეები მთიულეთის (თეთრი) არაგვი, გუდამაყრის (შავი) არაგვი, ხევსურეთის არაგვი და ფშავის არაგვი. მთავარია არაგვი, რომელიც იწყება ყელის ვულკანური მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. არაგვი ზემო და შუა დინებაში მთის მდინარეა, ქვემო დინებით მუხრან-საგურამოს ვაკეზე იშლება. შესართავთან კვეთს სხალტბისა და საგურამოს ქედებს. ქ. მცხეთასთან ერთვის მტკვარს მარცხენა მხრიდან.
არაგვი საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მიწისქვეშა და აგრეთვე მყივნარებისა და მარადიული თოვლის წყლით. მიწისქვეშა წყალი მდინარის სხვადასხვა ნაწილში წლიური ჩამონადენის 40-70 %-ს შეადგენს, წვიმისა და თოვლის წყალი კი ცალ-ცალკე 16-იდან 30 %-მდე აღწევს. წყალდიდობა იწყება გაზაფხულზე და შუა აგვისტომდე გრძელდება. შემოდგომაზე ხშირია წყალმოვარდნა. ზამთარში წყალმცირეა. გაზაფხულზე არაგვის ნადენი 39,3 %-ს შეადგენს, ზაფხულში 30,8 %-ს, შემოდგომაზე 19,5 %-ს, ზამთარში 10,4 %-ს. არ იყინება.
არაგვს მტკვარში წლიურად 1,5 მლრდ.მ³ წყალი შეაქვს. იყენებენ მუხრან-საგურამოს ვაკის სარწყავად. არაგვის ქვემო დინების ფარგლებში გამოედინება ბულაჩაურის, ნატახტრისა და საგურამოს წყაროები, რომლებიც ქ. თბილისს სასმელი წყლით ამარაგებს. არაგვის ხეობაში გადის საქართველოს სამხედრო გზა.
მდინარე არაგვის სავარაუდო უცხოური სახელწოდებაა პელორი: მომდინარეობს ბერძნული ზმნისგან pelo „ვმოძრაობ, მივისწრაფი“. მოიხსენიებს II-III საუკუნეების ბერძენი ისტორიკოსი დიონ კასიუსი ძვ. წ. 65 იბერიაში რომაელთა ლაშქრობასთან დაკავშირებით (იხილეთ პომპეუსის ლაშქრობა საქართველოში).
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის მდინარეები კატეგორია:მტკვრის შენაკადები კატეგორია:არაგვი
ვარშავა
ვარშავა (პოლ. Warszawa, სრული სახელი Miasto Stołeczne Warszawa - დედაქალაქი ვარშავა) — პოლონეთის დედაქალაქი 1596 წლიდან დღემდე და მისი უდიდესი ურბანული ცენტრი. ვარშავას პოვიატის სტატუსი აქვს და ამავდროულად მაზოვიეცის სავოევოდოს დედაქალაქია. მოსახლეობა შეადგენს დაახ. 1.716 855 ადამიანს, ურბანული აგლომერაციის ჩათვლით კი — 2,631,902 ადამიანს. ქალაქი ადმინისტრაციულად 18 რაიონად იყოფა.
ვარშავა მრავალი ინდუსტრიის (მათ შორის — ლითონნაკეთობათა, ელექტრონული ინჟინერინგის და ავტოსამშენებლო წარმოებები) ცენტრია. აქვეა 66 უმაღლესი განათლების ინსტიტუტი (მათ შორის — ვარშავის უნივერსიტეტი, ვარშავის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი, და ვარშავის სამედიცინო აკადემია). ვარშავაში 30-ზე მეტი თეატრი მოქმედებს, მათ შორის — ეროვნული თეატრი, ოპერა და ფილარმონია.
1944 წელს მეორე მსოფლიო ომის დროს განადგურდა ვარშავის შენობების 80%, თუმცა ქალაქი აღდგა 50-იან წლებში. ქალაქის ისტორიული ცენტრი - ძველი ვარშავა - შესულია იუნესკოს კულტურული მეკვიდრეობის ძეგლთა სიაში და წარმოადგენს ერთადერთ ხელახლა აშენებულ ობიექტს ამ სიაში.
გეოგრაფია
ვარშავა მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრის სიმაღლეზე, ვისლას ნაპირებზე, მაზოვიის დაბლობზე. ქალაქი თანაბრადაა დაშორებული ბალტიის ზღვიდან და კარპატის მთებიდან (დაახ. 350 კმ). მდინარე ვისლა ქალაქის შუაში მიედნიება და ორ ნაწილად ჰყოფს მას.
ვარშავაში ნოტიო კონტინენტური კლიმატია. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 8 °C, იანვარში – -3,5°C ხოლო ივლისში - 19,3°C. ზაფხული უმეტესად თბილი ან ცხელია, ზამთარი კი ცივი. კლიმატი მშრალია. ნალექების წლიური რაოდენობა არის 558 მმ. ზამთარში იცის თოვლი და ყინვა. იყინება მდინარე ვისლაც.
ეტიმოლოგია
ვარშავის პოლონური დასახელება Warszawa ნაწარმოებია ზედსართავი სახელისგან Warszewa ან Warszowa, რაც Warsz-ის კუთვნილს აღნიშნავს. „Warsz“ კი შუა საუკუნეებში პოპულარული სლავური სახელის, Warcisław-ის (იგივე Wrocisław-ის) შემოკლება უნდა იყოს.
ხალხური ლეგენდა დედაქალაქის სახელის წარმოშობას მეთევზე ვარსსა და მის ცოლს, სავას, უკავშირებს. სავა იყო ქალთევზა, რომელიც თავდაპირველად ბალტიის ზღვაში ცხოვრობდა, შემდეგ ქალაქ გდანსკიდან მდინარე ვისლას დინებას აღმა აჰყვა და დღევანდელი ვარშავის ნაპირებზე გაჩერდა, სადაც მას მეთევზე ვარსი შეუყვარდა. სინამდვილეში ვარსი იყო XII-XIII საუკუნეებში მცხოვრები აზნაური, რომელიც ფლობდა სოფელს დღევანდელი ვარშავის ერთ-ერთი უბნის, მარიენშტატის მიდამოებში. ქალთევზა სავა კი დღეს ვარშავის სიმბოლოა და მის გერბზეა გამოსახული.
დაარსება
მინი|[[უიაზდუვის სასახლე]]
თანამედროვე ვარშავის ტერიტორიაზე პირველი გამაგრებული დასახლებები გაჩნდა ბრუდნოსა (IX-X საუკუნეები) და უიაზდუვში (XII-XIII საუკუნეები). ბრუდნო განადგურდა 1040 წელს მიეცლავის, მაზოვიის ერთ-ერთი თავადის აჯანყების შემდეგ. უიაზდოვი კი 1262 წელს ლიტვის დიდმა მთავარმა მინდაუგასმა დაარბია.
1281 წელს მაზოვიის ჰერცოგმა ბოლესლავ II-მ გააშენა დასახლება პატარა მეთევზეთა სოფელ Warszowa-სთან, უიაზდოვიდან დაახ. 3 კმ-ის დაშორებით. ხოლო უიაზდუვში კი ააგო ციხე, რომელიც ახლანდელი უიაზდუვის სასახლის ადგილას იდგა. უკვე XIV საუკუნის დასაწყისში ვარშავა მაზოვის სამთავროს ჰერცოგების რეზიდენცია გახდა. 1334 წელს ვარშავამ ქალაქის უფლებები მოიპოვა.
მაზოვიის დედაქალაქი
ძველ ვარშავას 1350 და 1380 წლებში გალავანი შემოარტყეს. თუმცა ქალაქი იზრდებოდა და გალავნის ჩრდილოეთით ახალი დასახლებები ჩნდებოდა. გალავნის მიღმა გაჩენილ დასახლებას ახალი ქალაქი ეწოდა და მან 1408 წელს ქალაქის უფლებები მიიღო. ამ წლიდან ორივე ქალაქს საკუთარი მმართველობა გააჩნდა. ახალი ქალაქის გაჩენის მიზეზი ძველ ქალაქში მიგრანტების (ძირითადად ებრაელების) დასახლების მკაცრი რეგულირება იყო.
1386 წლიდან ვარშავა სწრაფად ვითარდებოდა, რადგან ის რეჩპოსპოლიტას ორ დედაქალქს - კრაკოვსა და ვილნიუსს შორის მდებარეობდა. განსაკუთრებით აღმავლობა განიცადა ქალაქმა მეფე იანუშ I-ის დროს. ამ უკანასკნელმა 1413 წელს მაზოვიის სამთავროს დედაქალაქი ჩერსკიდან ძველ ვარშავაში გადაიტანა.
1515 წელს მოსკოვის დიდი სამთავროსა და ლიტვის ომის დროს დაიწვა ძველი ვარშავის ძირითადი ნაწილი. მზარდი სოციალური კონტრასტის გამო 1525 წელს ვარშავაში მოხდა ღარიბთა აჯანყება მდიდრების წინააღმდეგ. შედეგად ქალაქის ხელმძღვანელობა იძულებული გახდა ძალაუფლების გაეყო ორგანოებთან, რომლებშიც მოქალაქეები იყვნენ წარმოდგენილები. 1526 წელს კი დამოუკიდებელი არსებობა შეწყვიტა მაზოვიის საჰერცოგომ და პოლონეთის სამეფოს შემადგენლობაში მოექცა. მაზოვიის ინკორპორაციამ პოლონეთის სამეფოში ეკონომიკის სწრაფ განვითარებას შეუწყო ხელი, ეს უპირველესად, მოსახლეობის ზრდაზე აისახა: ქალაქის მცხოვრებთა რიცხვი 20 000-ს გაუტოლდა.
რეჩპოსპოლიტის შემადგენლობაში
მინი|ვარშავა XVI საუკუნის ბოლოს
1569 წელს გაფორმდა ლუბლინის უნია, რომლის თანახმადაც შეიქმნა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა და ვარშავა პოლონეთის რესპუბლიკის სეიმის მუდმივი ადგილსამყოფელი გახდა. რეჩ პოსპოლიტის მეფეთა პირველი არჩევნები 1573 წელს ვარშავის უბან კამიონეკში გაიმართა და მეფედ ანრი III ვალუა აირჩიეს. შემდეგი არჩევნები შედგა 1575 წელს ვოლაში და პოლონეთის მეფედ არჩეულ იქნა სტეფანე ბატორი. ვარშავაშივე გაფრომდა ვარშავის კონფედერაცია, რომელმაც გამოაცხადა რელიგიის თავისუფლება პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში.
1596 წელს ვარშავაში მეფე სიგიზმუნდ III ვაზამ თავისი რეზიდენცია გადაიტანა და ამით ის დედაქალაქად აქცია. გადაწყვეტილების ერთ-ერთი მიზეზი ვარშავის მდებარეობა იყო. ის თანაბრად იყო დაშორებული კრაკოვიდან და ვილნიუსიდან, ასევე ახლოს მდებარეობდა გდანსკთან, გადაწყვეტილებას ხელი შეუწყო კრაკოვში ვაველის სამეფო სასახლეში გაჩენილმა ხანძარმა. ვარშავის გადაქცევამ პოლონეთის ერთ-ერთი მთავარიდან მთავარ ქალაქად კიდევ უფრო გაზარდა მისი მოსახლეობა. 1576 წელს აშენდა პირველი მუდმივი ხიდი, რომელმაც ვარშავა დაუკავშირა ვისლის მარჯვენა სანაპიროზე გაჩენილ ახალ დასახლებას - პრაგას. მომდევნო წლებში ქალაქის ტერიტორია ფართოვდებოდა. იქმნებოდა კერძო გარეუბნები, რომლებსაც იქ დასახლებული თავადაზნაურობა საკუთარი კანონებით მართავდა. ასეთ უბნებში სახლობდნენ ხელოსნები და ვაჭრები. ერთ-ერთი ასეთი გარეუბანი იყო პრაგა, რომელსაც ქალაქის ქარტია მიენიჭა 1648 წელს.
thumb|[[ვილანუვის სასახლე]]
მეფე სიგიზმუნდის დროს ვითარდებოდა ქალაქის არქიტექტურა. ვარშავის სამეფო გზაზე გაჩნდა მდიდრული სასახლეები, მათ შორის ვარშავის რეზიდენცია. 1643 წელს მეფე ვლადისლავ IV-მ ციხის მოედანზე დადგა პირველი ძეგლი ქალაქში. ქალაქი მძიმედ დაზარალდა ჩრდილოეთის მეორე ომის დროს, 1655-1657 წლებში შვედების, ბრანდენბურგელების და ტრანსილვანიელების შემოსევების შედეგად. 23 ივნისი, შვედეთის ჯარის მიერ ქალაქის დატოვების თარიღი, ქალაქის დღედ აღინიშნება.
ვარშავასა და მისი შემოგარენის ხელახლა აყვავება უკავშირდება მეცენატსა და ხელოვნების მოყვარულ იან III სობესკის. მან 1677 წელს დაიწყო ვერსალის მსგავსი ვილანუვის რეზიდენციის მშენებლობა ძველი ვარშავიდან სამხრეთით 10 კმ-ის დაშორებით. 1700 წელს დაიწყო ჩრდილოეთის დიდი ომი შვედეთსა და რუსეთის იმპერიას შორის. იან მესამე სობესკის გარდაცვალების შემდეგ დასუსტებული პოლონეთი ბრძოლების ასპარეზი გახდა. ვარშავა რამდენიმეჯერ მოექცა ალყაში და რამდეჯმერმე მოუწია სერიოზული კონტრიბუციის გადახადა. გამუდმებულ ბრძოლებს თან დაერთო ეპიდემია (1708), წყალდიდობა (1713) და ცუდი მოსავალი, ხოლო 1713 წლის შემდეგ რუსებისა და საქსონელების ჯარი მუდმივად იდგა ვარშავაში, რამაც კიდევ უფრო დაამძიმა მოსახლეობის მდგომარეობა. 1733 წელს განსხვავებულმა პოლიტიკურმა ინტერესებმა და სიმპათიებმა რუსეთს, შვედეთს, ავსტრიას, საქსონიასა და საფრანგეთს შორის გამოიწვია კიდევ ერთი ომი პოლონეთის მემკვიდრეობისთვის. ვარშავა კვლავ ბრძოლის ველად იქცა 1764 წლამდე, როცა პოლონეთის ახალ მეფედ აირჩიეს სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი, პოლონეთი კი პრაქტიკულად რუსეთის პროტექტორატი გახდა.
thumb|[[საქსონური ღერძის რუკა]]
მიუხედავად ამ პერიოდში პოლონეთის პოლიტიკური სისუსტისა, ვარშავა საქსონიელთა მმართველობისას ვითარდებოდა. ამ დროს ვარშავაში ჩავიდნენ საქსონიელი არქიტექტორები, რომლებმაც ვარშავა დრეზდენის მსგავსად გააშენეს. ვარშავაში დაარსდა პირველი საჯარო ბიბლიოთეკა პოლონეთში - ზალუსკის ბიბლიოთეკა, Collegium Nobilium - უნივერსიტეტი წარჩინებულთა ვაჟებისთვის, პირველი საჯარო სკოლა, მსოფლიოში პირველი განათლების სამინისტრო - განათლების ეროვნული კომისია, კვლავ აიგო ხიდი მდინარე ვისლაზე. ამ პერიოდში ვარშავა ადრეულ კაპიტალისტურ ქალაქად იქცა. ვითარდებოდა მრეწველობა, იზრდებოდა მუშათა რიცხვი, მატულობდნენ ვაჭრები და ფინანსისტები. მაღალი იყო გლეხების მიგრაცია სოფლებიდან. განვითარდა უძრავი ქონების ბაზარი. ამ დროს ვარშავა იქცა არამხოლოდ ეკონომიკურ, არამედ კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრად. სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკიმ შეუცვალა ვარშავის სამეფო სასახლეს ინტერიერი და მანვე ვარშავა კულტურისა და ხელოვნების ცენტრად აქცია ამან ვარშავას „აღმოსავლეთის პარიზის“ თიკუნი მოუტანა.
thumb|[[პრაგის შტურმი]]
1788 წელს სეიმმა დაიწყო მსჯელობა პოლიტიკური სიტუაციის გამოსწორების და სრული დამოუკიდებლობის აღდგენის მიზნით. სეიმმა 1791 წლის 3 მაისს მიიღო კონსტიტუცია, რომელიც პირველი კონსტიტუცია იყო ევროპაში და მეორე მსოფლიოში (აშშ 1787 წლის კონსტიტუციის შემდეგ). სეიმის მუშაობის სხვა მნიშვნელოვანი შედეგი იყო 1791 წლის 21 აპრილს მიღებული ქალაქის აქტი, რომელმაც საბოლოოდ გააუქმა ქალაქის ცალკეული უბნების სხვადასხვა მმართველობა და დააკანონა ქალაქი ერთიან ურბანულ ორგანიზმად ერთი ადმინისტრაციით. ამიტომაც 21 აპრილს ქალაქში ვარშავის დღეს აღნიშნავენ.
1795 წელს მოხდა პოლონეთის მესამე დანაწილება და პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა საბოლოოდ დაიშალა. ვარშავა მოხვდა პრუსიის ნაწილში და გახდა სამხრეთ პრუსიის დედაქალაქი. 1807-1813 წლებში ფრანგული პროტექტორატის ქვეშ ვარშავის საჰერცოგო შეიქმნა, თუმცა 1815 წლიდან ვენის კონგრესის გადაწყვეტილებით პოლონეთის სამეფო რუსეთის იმპერიაში მოექცა. იმპერიაში პოლონეთის ავტონომია დროთა განმავალობაში იკვეცებოდა. 1830-1831 და 1863-1864 წლებში ვარშავა იყო იმპერიის საწინააღმდეგო აჯანყებათა ცენტრი. XIX საუკუნის ბოლოდან ვარშავა იქცა დიდ კაპიტალისტურ ქალაქად, სწრაფად იზრდებოდა მოსახლეობა, გაჩნდა მუშათა მოძრაობები.
მმართველობა
1994 წლამდე ვარშავა 7 რაიონად იყიფოდა: შრუდმიეშციე, ჩრდილოეთ პრაგა, ჟოლიბორჟი, სამხრეთ პრაგა, ვოლა, ოხოტა, მოკოტუვი. 1994-2002 წლებში ქალაქში 11 რაიონი იყო: ცენტრი, ბიალოლეკა, ტარგუვეკი, რემბერტუვი, ვავერი, ვილანუვი, ურსინუვი, ვლოხი, ურსუსი, ბემოვო, ბიელანე. 2002 წელს ქალაქის ნაწილი გახდა ყოფილი დაბა ვესოლა და ქალაქის ადმინისტრაციულმა დაყოფამ დღევანდელი სახე მიიღო.
ამჟამად ვარშავას პოვიატის სტატუსი აქვს და 18 რაიონად არის დაყოფილი. თითოეულ მათგანს მმართველობის საკუთარი ორგანოები გააჩნია, თუმცა ისინი დამოკიდებულნი არიან ვარშავის საქალაქო თვითმმართველობაზე. რაიონები რამდენიმე უბნისგან შედგება, თუმცა უბნებს ადმინისტრაციული ერთეულის სტატუსი არ გააჩნიათ. ვარშავის ორი ისტორიული უბანი: ძველი ვარშავა და ახალი ვარშავა რაიონ შრუდმიეშციეს შემადგენლობაშია მოქცეული.
thumb|350px|ვარშავის ადმინისტრაციული დაყოფა
სიმბოლიკა
ვარშავის მთავარი სიმბოლოა ვარშავის ქალთევზა. ის გამოსახულია ვარშავის გერბზე. ძველი ვარშავის მთავარ მოედანზე დგას ქალთევზის ქანდაკება. ვარშავის გერბი წარმოადგენს ფრანგულ ფარს, რომელზეც არის ლენტა დევიზით და სამეფო გვირგვინი. ვარშავის დროშა წარმოადგენს ორ ჰორიზონტალურ ხაზს წითელი და ყვითელი ფერისა. დროშის პროპორციაა 5:8.
არქიტექტურა
მდინარე ვისლის მარცხენა ამაღლებულ ნაპირზე განლაგებულია ვარშავის ისტორიული ნაწილი „ძველი ქალაქი“ და „ახალი ქალაქი“. ძველ ქალაქში შემორჩენილია XIV-XV საუკუნეების ციხესიმაგრის კედლები, XV-XVIII საუკუნის სახლები, ახალ ქალაქში დგას XV საუკუნის გოტიკური ეკლესია, XVI-XVII საუკუნეების ეკლესიები და მონასტრები. ვარშავაში არის ბაროკოსა და კლასიციზმის სტილის მრავალი შენობა, ლაზიენკის პარკის კომპლექსი. XX საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო მეორე მსოფლიო ომის დროს განადგურებული ქალაქის აღდგენა, ხელახლა იქნა აშენებული ისტორიული ნაწილი. XX საუკუნის მეორე ნახევარში საბჭოთა დომინაციის სიმბოლოა სტალინისტური არქიტექტურის ნიმუში კულტურისა და მეცნიერების სასახლე.
უშანგი ჩხეიძე
უშანგი ვიქტორის ძე ჩხეიძე (დ. 28 ნოემბერი, 1898, სოფ. ფუთი, ზესტაფონის რაიონი — გ. 1 დეკემბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1933).
ბიოგრაფია
სწავლობდა ზესტაფონის კერძო სკოლაში. 1918 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, პარალელურად მეცადინეობდა რეჟისორ გიორგი ჯაბადარის თეატრალურ სტუდიაში. თავდაპირველად მონაწილეობდა მუშათა თეატრების (ავჭალის აუდიტორის, ავლაბრის თეატრი, თბილისის მუშათა ცენტრალური კლუბი) წარმოდგენებში. 1920 წლიდან მუშაობდა თბილისის ქართული დრამის, ხოლო 1921 წლიდან რუსთაველის სახელობის თეატრში. წარმატებით შეასრულა როლები: ვიქტორი და არისტო (დ. კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება“ და „სამანიშვილის დედინაცვალი“), ელიზბარი (ს. შანშიაშვილის „მათრახის პანაშვიდი“), მეფე ჯიმშერი (ი. გედევანიშვილის „სინათლე“), ინკუბუსი (ს. შანშიაშვილის „ლატავრა“), ფილი კულენი (ჯ. სინგის „გმირი“) და სხვა. 1925 წელს ჩხეიძემ ბრწყინვალედ განახორციელა ჰამლეტის სახე (უ. შექსპირის „ჰამლეტი“) და საყოველთაო აღიარება მოიპოვა როგორც მაღალნიჭიერმა დრამატულმა მსახიობმა. შემდეგ იგი სხვა მსახიობებთან ერთად გადავიდა ახლად დაარსებულ თეატრში (1933 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი), ჯერ ქუთაისში (1928–1930), ხოლო 1930 წლიდან თბილისში. აქ კოტე მარჯანიშვილის დადგმებში (1928-1933) მაღალმხატვრულად შეასრულა შემდეგი როლები: კარლ ტომასი (ტოლერის „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცლობთ!“), ბეგლარი (კალაძის „როგორ“), ურიელ აკოსტა (გუცკოვის„ურიელ აკოსტა“), ყვარყვარე (კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), კვეჟენაძე (შ. დადიანის „კაკალ გულში“), გულბაათი (კ. კალაძის „ხატიჯე“), გრაფი ჩენჩი (შელის „ბეატრიჩე ჩენჩი“), იაგო (შექსპირის „ოტელო“).
ჩხეიძე როგორც მსახიობი, გამოირჩეოდა მგზნებარე ტემპერამენტით, განცდის სიმართლით, არაჩვეულებრივი სცენური მომხიბვლელობით და ფართო არტისტული დიაპაზონით. მისი შემოქმედება მაყურებელს ხიბლავდა ვაჟკაცური ტონით, გმირული სულისკვეთებით, იუმორით. ჩხეიძე თანაბარი წარმატებით ასრულებდა ტრაგიკულ და კომიკურ როლებს. მისი პიესა „გიორგი სააკაძე“ იდგმებოდა მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის სცენაზე (ვ. ყუშიტაშვილის დადგმით 1940 და ვ. ტაბლიაშვილის დადგმით 1953). დაწერა წიგნები: „კ. მარჯანიშვილი - რეჟისორი და მასწავლებელი“ (1949), „მოგონებები და წერილები“ (1956). კინოში შესრულებული აქვს როლები: ნიკო („ქარიშხლის წინ“, 1925), რაიკომის მდივანი იულონი („ნარინჯის ველი“, 1937) და სხვა.
1999 წელს უშანგი ჩხეიძის ნეშტი დიდუბის პანთეონიდან მთაწმინდის პანთეონში გადაასვენეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1953 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები უ კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
აფონსუ I (პორტუგალია)
აფონსუ I (პორ. Afonso I; დ. 1109, გიმარაინში, პორტუგალიის სამეფო - 6 დეკემბერი, 1185, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო) – პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1139 - 1185 წლებში. იქორწინა მაფალდაზე, სავოის გრაფის ამადეუსის ასულზე.
მეფობა და რეკონკისტა
დაახლოებით ამ პერიოდში პორტუგალიის ნაპირებს მოადგნენ მთელი ევროპიდან შეკრებული ჯვაროსნები, რომლებიც აქედან პალესტინაში უნდა წასულიყვნენ. აფონსომ ელჩები გაუგზავნა მათ იმაში დასარწმნებლად, რომ ისინი თავის ფიცს იმ შემთხვევაშიც შეასრულებდნენ, თუ კი მას დაეხმარებოდნენ არაბებისგან ქალაქ ლისაბონის დახსნაში. ქრისტიანებმა ქალაქს ალყა შემოარტყეს, როგორც ხმელეთიდან, ასევე ზღვიდან. მუსლიმები თავს იცავდნენ და ძლიერ წინააღმდეგობას უწევდნენ. ალყა 4 თვე გაგრძელდა. ლისაბონში შიმშილი დაიწყო და ქალაქის მცველები იძულებულნი გახდნენ მოლპარაკებები დაეწყოთ. აფონსომ მათ საშუალება მისცა ქალაქი დაეტოვებინათ, მაგრამ იარაღი და ქონება არ უნდა წაეღოთ. ჯვაროსნებმა მიიღეს ნადავლით თავისი წილი და გასცურეს სირიისკენ, აფონსო კი 1147 წელს შევიდა ქალაქში.
აქამდე დედაქალაქი კოიმბრა იყო, ახლა ალფონსომ იგი ლისაბონში გადმოიტანა, ვინაიდან ეს ზღვისპირა ქალაქი იყო მშვენიერ ადგილას. ამის შემდეგ მეფემ აიღო ალკასერ-დუ-სოლი, ბეჟა და ბოლოს 1166 წელს ევორა, ალენტეჟუს ოლქის მთავარი ქალაქი. შემდეგ აიღო მურა, სერპა, ელვასი და სახელმწიფოს საზღვრები გვადიანამდე გაზარდა. 1171 წელს აფონსო წარმატებით შეებრძოლა არაბებს სანტარემესთან და 1184 წელს იქვე დაამარცხა ალმაგადი იუსუფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1109 კატეგორია:გარდაცვლილი 1184 კატეგორია:პორტუგალიის გრაფები
ანგლიკანიზმი
მინიატიურა|კენტერბერის საკათედრო ტაძარი ანგლიკანობა (Anglicanism) — ქრისტიანობის ერთ-ერთი მიმდინარეობა, წარმოიშვა ინგლისური რეფორმაციის შედეგად. ანგლიკანურ ეკლესიებს გააჩნიათ განსაკუთრებული ისტორიული კავშირი ინგლისის ეკლესიასთან და მასთან გაერთიანებული არიან საერთო ღვთისმეტყველებით, ღვთისმსახურებითა და საეკლესიო სტრუქტურით. ითვლება პროტესტანტული ქრისტიანობის ყველაზე მრავალრიცხოვან მიმდინარეობად, რომელიც მსოფლიოს გარშემო აერთიანებს დაახლ. 110 მილიონ მორწმუნეს. ანგლიკანთა სიმრავლით გამოირჩევა ინგლისი, უელსი, აშშ, კანადა, ავსტრალია, ირლანდია. ანგლიკანური ეკლესია თავს განიხილავს „ერთი წმინდა კათოლიკე და სამოციქულო ეკლესიის“ წევრად.
ანგლიკანობა წარმოიშვა ინგლისში, XVI საუკუნეში, მეფე ჰენრი VIII-ის პერიოდში. მეფე ჰენრი კათოლიციზმის დამცველ პოზიციას ითავსებდა და უფლებას არ აძლევდა პროტესტანტიზმს ინგლისის მიწებზე გავრცელებულიყო, მაგრამ როცა მეფესა და პაპს შორის ურთიერთობა დაიძაბა, მეფე ჰენრი VIII-მ ინგლისის ეკლესია დამოუკიდებლად გამოაცხადა. აქედან დაედო დასაბამი ანგლიკანურ ეკლესიას.
ანგლიკანურ ეკლესიაში არსებობს სამი ფრთა: მაღალი ეკლესია (ანგლო-კათოლიციზმი — რომის კათოლიციზმთან სიახლოვითა და რიტუალის მრავალრიცხოვნობით გამოირჩევა), დაბალი ეკლესია (იგივე ევანგელიკალური ფრთა, მათთვის დამახასიათებელია რიტუალური მინიმალიზმი) და საშუალო ეკლესია (რომელიც ხიდისა და შემრიგებლის ფუნქციას ასრულებს ამ ორ ფრთას შორის).
ისტორია
ინგლისის მეფე ჰენრი VIII თავდაპირველად პროტესტანტთა მოწინააღმდეგე იყო, მაგრამ მას შემდეგ, რაც პაპმა მეუღლესთან განქორწინებაზე უარი უთხრა, მონარქმა პოზიცია შეიცვალა. ეს საბაბი იყო, მიზეზი კი შემდეგში მდგომარეობდა: მეფეს სურდა კათოლიკური ეკლესიის ინგლისში არსებული ქონება ჩაეგდო ხელში. 1534 წელს მან თავი ინგლისის ეკლესიის მეთაურად გამოაცხადა, რითიც საფუძველი დაედო ანგლიკანურ ეკლესიას.
დაარსების ისტორია
ინგლისის მეფემ ჰენრი VIII-მ მხარი დაუჭირა რეფორმაციას, ინგლისის ეკლესია ჩამოაშორა რომის კათოლიკურ ეკლესიას და სამეფო ხელისუფლებას დაუქვემდებარა. „სუპერმაციის აქტით“ 1534 წელს მონასტრები დახურეს. შეიტანეს ნაწილობრივი ცვლილებები კათოლიკურ ღვთისმსახურებაში (1536–1543). ედუარდ VI-ის მეფობისას სამეფო საბჭომ და კანტერბერიის არქიეპისკოპოსმა ტ. კრანმერმა გაატარეს საეკლესიო რეფორმა. ანგლიკანური ეკლესიის საფუძვლად იქცა „საზოგადო ღვთისმსახურებათა წიგნი“ (1549), „ერთგვარობის აქტი“, რწმენის 42-ე მუხლი და ანგლიკანური „კატეხიზისი“ (1553). ნაწილობრივ გარდაიქმნა ღვთისმსახურება (ორი სახის ზიარება ერისკაცთათვის, ცელიბატისა და მონაზვნობის მოსპობა, ღვთისმსახურება ინგლისურ ენაზე და სხვა).
მომდევნო პერიოდი
მერი ტიუდორის მეფობის დროს კათოლიციზმი აღადგინეს. ელისაბედ I-ის დროს „რწმენის 39 მუხლით“ (1571) ანგლიკანური ეკლესია დაუახლოვდა კალვინიზმს. 1567 წლიდან ანგლიკანურ ეკლესიას გამოეყვნენ პურიტანები. ინგლისის ბურჟუაზიული რევოლუციის დროს ანგლიკანური ეკლესია გააუქმეს (1643), ოფიციალურ რელიგიად იქცა პრესვიტერიანობა 1648 წლამდე, შემდეგ ინდეპენდეტობა. რესტავრაციის ხანაში პარლამენტის „ერთგვარობის აქტით“ 1662 წელს ანგლიკანური ეკლესია აღადგინეს. 1791 წლიდან დაწესდა რწმენის თავისუფლება კათოლიკეთათვის. 1829 წელს მოხდა „კათოლიკეთა ემანსიპაცია“. 1850 წლიდან ინგლისის კათოლიკეთა სამღვდელოებას სათავეში უდგას უესტმისტერის არქიეპისკოპოსი. ინგლისის ანგლიკანური ეკლესიის მეთაურია მეფე. საეკლესიო იერარქიას სათავეში უდგას პრიმასი – კანტერბერის არქიეპისკოპოსი. მას მოსდევს იორკის არქიეპისკოპოსი, ორმოცამდე ეპისკოპოსი და სხვა სასულიერო პირები. ეპისკოპოსთა დიდი ნაწილი ლორდთა პალატის წევრია. საეკლესიო გადაწყვეტილებებს ამტკიცებს პარლამენტი. გარდა ინგლისისა, ანგლიკანური ეკლესია დამოუკიდებლად არსებობს ირლანდიაში, უელსში, შოტლანდიაში, კანადაში, ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, აშშ-ში და სხვაგან. ანგლიკანელთა საერთო რიცხვი 80 მილიონამდეა. ისინი ქმნიან ანგლიკანური ეკლესიის კავშირს. 1867 წლიდან ანგლიკანური ეკლესიის ეპისკოპოსები პერიოდულად იკრიბებიან ლონდონში, ე. წ. ლამბერთის (კენტერბერის არქიეპისკოპოსის სასახლე ლონდონში) კონფერენციებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანგლიკანიზმი
სამფერა გაზელი
სამფერა გაზელი ან სამფერა ქურციკი (Eudorcas) — ანტილოპების გვარი, რომლებსაც ხშირად ქურციკებს უწოდებენ. სამფერა ქურციკები თავდაპირველად განიხილებოდა, როგორც გაზელის ქვეგვარი, მაგრამ შემდეგ მიენიჭა გვარის სტატუსი. მოიცავს ხუთ სახეობას:
სქოლიო
კატეგორია:ძროხისებრნი *
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
ცხრილში წარმოდგენილია კანადაში არსებული იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია:
რესურსები ინტერნეტში
კანადა *
ტრაპერი
ტრაპერი (traper)— ჩრდილოეთ ამერიკაში ბეწვიან ნადირზე მონადირე; ტრაპერები უპირატესად ხაფანგებით ნადირობენ.
ისტორია
ევროპელების მიერ ჩრდილოეთი ამერიკის ათვისებიდან მეცხრამეტე საუკუნის შუა ხანებამდე ბეწვიან ნადირზე ნადირობა განსაკუთრებულად იყო განვითარებული, რადგან ძვირფასი ბეწვი ვაჭრობასა და ექსპორტში ძირითად მასალას წარმოადგენდა.
მართალია, ბეწვეულის მოპოვება პროფესიად მიიჩნევა, ტრაპერთათვის ნადირობა შემოსავლის ერთადერთი წყარო არ ყოფილა. ეს განპირობებული იყო შინაური ცხოველების კონკურენციითა და ძვირფასი ბეწვის მქონე ნადირის იშვიათობით. ნადირის არაერთი სახეობა ლამის ბოლომდე განადგურდა, ამიტომაც ჩვენს დროში ბევრ ჯიშზე ნადირობა სასტიკად აკრძალულია. ეს მეტწილად მტაცებელ მხეცებს ეხება, ძირითადად კი ჟღალ ფოცხვერს, რომლის პოპულაციაც იმდენად შემცირებულია, რომ ნადირის და ნადავლის ბუნებრივი თანაფარდობა ირღვევა.
ცხოველთა დაცვის საზოგადოება მსგავსი ნადირობის წინააღმდეგ გამოდის, განსაკუთრებით კი ხაფანგებით ნადირობისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნადირობა კატეგორია:ბეწვეულის რეწვა
Solenopsis pawaensis
Solenopsis pawaensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბელგრადი
ბელგრადი (Београд, Beograd) — სერბეთის დედაქალაქი (2003-დღემდე). ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი ევროპაში, დაფუძნდა ძვ. წ. III საუკუნეში კელტების მიერ, სანამ რომაელთა დასახლება (Singidunum) გახდებოდა. ამჟამინდელი სახელწოდება პირველად ნახსენებია 878 წლის წყაროში. ბელგრადი სერბეთის დედაქალაქი 1404 წლიდან, ხოლო იუგოსლავიისა კი 1918-1991 წლებში იყო.
ქალაქი ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო კვანძია. მას დაახლოებით ქვეყნის 3,6% უჭირავს და მასში სერბეთის მოსახლეობის 15,8% ცხოვრობს (23% კოსოვოს გამოკლებით). ასევე, ქვეყნის დასაქმებული მოსახლეობის 31,2% ბელგრადში მუშაობს. ბელგრადი ქვეყნის კულტურული, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ცენტრია. მასშია თავმოყრილი ხელოვნებისა და მეცნიერების ეროვნული მნიშვნელობის ინსტიტუტთა უდიდესი კონცენტრაცია.
ბელგრადს ცალკე ტერიტორიული სტატუსი აქვს სერბეთის სამხარეო სისტემაში და ჰყავს ავტონომიური საქალაქო მმართველობა. მისი ტერიტორია დაყოფილია 17 მუნიციპალიტეტად, რომელთაც ასევე საკუთარი ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები ჰყავთ. ბელგრადი ყოფილი იუგოსლავიის უდიდესი ქალაქი იყო და მოსახლეობის სიდიდით მეოთხეა ბალკანეთში სტამბოლის, ათენისა და ბუქარესტის შემდეგ.
ქალაქი მდებარეობს მდინარეების, სავასა და დუნაის შესაყართან ჩრდილო-ცენტრალურ სერბეთში, 44.83° N 20.50° E გადაკვეთაზე. ბელგრადის რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 1 711 800 ადამიანს (2007).