cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რუსეთ-უკრაინის ურთიერთობები
2020-იანი წლები
ამერიკელი სენატორი ბობ მენენდესი, აშშ-ის სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე, მაქსიმალურად მკაცრი სანქციების იდეით გამოვიდა და რუსეთის SWIFT-დან ჩახსნის შესაძლებლობა გააჟღერა. მისი თქმით, „თავად პუტინს, ისევე როგორც მის გარემოცვას, აღარ ექნება წვდომა დასავლეთში გახსნილ საბანკო ანგარიშებზე. რუსეთი საერთაშორისო ეკონომიკური სისტემისგან იზოლირებული გახდება“. გერმანიის კანცლერმა ოლაფ შოლცმა აღნიშნა, რომ რუსეთის ქმედებები ცუდად აისახებოდა მილსადენ „ჩრდილოეთის ნაკადი 2-ზე“, რომელსაც გაზპრომი მართავს და მისი მეშვეობით გერმანიას ბუნებრივ აირს აწვდის. მიუხედავად იმისა, რომ ბაიდენმა გამორიცხა უკრაინაში პირდაპირი ამერიკული ინტერვენციის შესაძლებლობა, მან განაცხადა, რომ შეერთებულმა შტატები შეიძლება „უფრო ფართოდ იყოს წარმოდგენილი ნატოს წევრ ქვეყნებში, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ფრონტზე“.
უკრაინელმა გენერალმა კირილო ბუდანოვმა ნიუ-იორკ ტაიმზთან ინტერვიუში აღნიშნა, რომ „რუსეთის სრულმასშტაბიანი თავდასხმის მოსაგერიებლად საკმარისი სამხედრო რესურსები არ არსებობს“ და ერთადერთი გამოსავალი უკრაინისთვის „რეზერვების მიწოდებაა, რადგან ამის გარეშე მსოფლიოს ვერცერთი არმია ვერ გაძლებს“. 2022 წლის 21 თებერვალს რუსეთმა ოფიციალურად აღიარა ლუგანსკისა და დონეცკის სახალხო რესპუბლიკები, უკრაინიდან გამოყოფილი ორი რეგიონი. იმავე დღეს პუტინმა ბრძანება გამოსცა ამ რეგიონების ტერიტორიაზე რუსეთის ჯარის გადასმის შესახებ. გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა ბორის ჯონსონმა გააკეთა გამაფრთხილებელი განცხადება, რომ რუსეთი აპირებს „ევროპაში წამოიწყოს 1945 წლის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური ომი“, რადგან პუტინის მიზანი იყო დედაქალაქ კიევის ალყაში მოქცევა და დაპყრობა.
2022 წლის 22 თებერვალს უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ განიხილავდა რუსეთთან დიპლომატიური ურთიერთობების შეწყვეტის შესაძლებობას.
მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთის მხარე გამუდმებით უარყოფდა უკრაინაზე თავდასხმის გეგმას,   რუსეთის არმია 24 თებერვალს უკრაინაში შეიჭრა ერთდროულად რამდენიმე ფრონტზე, მათ შორის კიევზე, განხორციელებული სახმელეთო და საჰაერო თავდასხმებით. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინა წყვეტდა ყველანაირ დიპლომატიურ ურთიერთობას თავის აღმოსავლეთ მეზობელთან.
2022 წლის 26 თებერვალს უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ აღნიშნა, რომ უკრაინელი ჯარისკაცები იგერიებდნენ კიევისკენ მიმავალ რუსულ არმიას, ხოლო დასავლურმა ქვეყნებმა გადაწყვიტეს, გარკვეული რუსული ორგანიზაციები გაერიცხათ მსოფლიოს მთავარი ფინანსური გადახდის სისტემებიდან.
2022 წლის 5 მარტს, რუსული სააგენტო „რია-ნოვოსტის“ თანახმად, რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა მოუწოდა ევროკავშირისა და ნატოს წევრებს, შეეწყვიტათ უკრაინის შეიარაღებით მომარაგება. მოსკოვი განსაკუთრებით შეშფოთებული იყო იმით, რომ სტინგერის პორტატული ანტისაჰაერო რაკეტები შეიძლებოდა ტერორისტების ხელში აღმოჩენილიყო, რაც ავიარეისებისთვის საფრთხეს წარმოადგენდა.
საზღვარი
რუსეთ-უკრაინის საერთო საზღვარი 2295 კმ-ზე გრძელდება. 2014 წელს უკრაინის მთავრობამ გამოაცხადა რუსეთის საზღვრის გასწვრივ დამცავი კედლის აშენების გეგმის შესახებ, რასაც „პროექტი კედელი“ უწოდეს. საწყისი შეფასებით, კონსტრუქცია 4 წელში დასრულდებოდა და ჯამში $520 მილიონი დაჯდებოდა. კედლის მშენებლობა 2015 წელს დაიწყო. 2020 წლის ივნისში უკრაინის სახელმწიფო სასაზღვრო დაცვის სამსახურის განცხადებით, კედლის 40% აშენებული იყო და დასრულებას 2025 წელს ელოდნენ.
2018 წლის 1-ლ იანვარს უკრაინამ ქვეყანაში შესულ რუსებზე ბიომეტრული კონტროლი დააწესა. 2018 წლის 22 მარტს უკრაინის პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ ხელი მოაწერა განკარგულებას, რომელიც ავალდებულებდა რუსეთის მოქალაქეებს და „მოქალაქეობის არმქონე პირებს, რომლებიც შემოდიან მიგრაციულად სარისკო ქვეყნებიდან“ (დამატებითი ახსნა-განმარტება არ მოჰყოლია), უკრაინის ხელისუფლებას წინასწარ აცნობონ უკრაინაში მოგზაურობის მიზეზი.
2018 წლის 30 ნოემბრიდან უკრაინამ 16-60 წლის ყველა რუს მამაკაცს ქვეყანაში შესვლა აუკრძალა, გამონაკლისი მხოლოდ ჰუმანიტარული მიზნებია.
შეიარაღებული ძალები და საჰაერო-კოსმოსური მრეწველობა
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ უკრაინული და რუსული შეიარაღებისა და სააავიაციო მრეწველობის სექტორები მჭიდროდ იყო გადაჯაჭვული. სტოკჰოლმის მშვიდობის კვლევის საერთაშორისო ინსტიტუტის თანახმად, უკრაინა შეიარაღების სფეროში მსოფლიოს მერვე უმსხვილესი ექსპორტიორია, ხოლო ვაშინგტონ პოსტის მიერ ციტირებული ანალიტიკოსების მიხედვით, 2014 წლამდე თავდაცვის სფეროსთან დაკავშირებული უკრაინული ექსპორტის დაახლოებით 70% გადიოდა რუსეთში, რაც თითქმის $1 მილიარდს შეადგენს. უკრაინიდან რუსეთში გასული სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ექსპორტი მოიცავდა ყოველწლიურად 300–350 ვერტმფრენის ძრავს, ასევე სხვადასხვა საავიაციო ძრავებს, რომლებიც ზაპორიჟიაში მდებარე მოტორ სიჩის ქარხანაში მზადდებოდა, საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტები დნიპროს იუჟმაშის ქარხნიდან, სარაკეტო მართვის სისტემები ხარკივის ქარხნებიდან, რუსეთში მოხმარებული ურანის 20% ჟოლტიე-ვოდის მაღაროებიდან, რუსულ სამხედრო გემებში გამოსაყენებელი მექანიზმების 60% მიკოლაივის მწარმოებლებისგან, ასევე ბუნებრივი აირი და ნავთობი აზოვის ზღვიდან.
2014 წლის მარტში, ყირიმის კრიზისის დროს, უკრაინამ აკრძალა ყველა სახის იარაღისა და სამხედრო აღჭურვილობის ექსპორტი რუსეთში. სამხედრო საგამოძიებო კომპანია „ჯეინის საინფორმაციო სერვისების“ პროგნოზით (2014 წლის 31 მარტი), მართალია, უკრაინული ემბარგო მიწოდებას შეამცირებდა, მაგრამ ნაკლებად მოსალოდნელი იყო, რუსეთის შეიარაღებული ძალებისთვის ამას არსებითი ზიანი მიეყენებინა.
რუსეთში
საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვებში რუსების უმეტესობა ამბობს, რომ უკრაინისადმი უარყოფითი დამოკიდებულება უფრო მეტად აქვთ, ვიდრე დადებითი. რუსეთში ჩატარებული გამოკითხვები აჩვენებს, რომ მას შემდეგ, რაც რუსი მაღალჩინოსნები უკრაინასთან მიმართებაში რადიკალურ განცხადებებს აკეთებენ ან მკაცრ ნაბიჯებს დგამენ, რუსი ხალხის უკრაინისადმი დამოკიდებულება დროთა განმავლობაში უარესდება. ამ მხრივ ყველაზე დიდ გავლენას ახდენს შემდეგი საკითხები:
მიუხედავად იმისა, რომ 1991 წლის დეკემბერში უკრაინელთა აბსოლუტურმა უმეტესობამ დამოუკიდებლობას დაუჭირა მხარი, შემდგომ წლებში რუსული მედია უკრაინის დამოუკიდებლობას წარმოაჩენდა, როგორც „ნაციონალისტთა“ ქმედებას, რომლებმაც მოსახლეობის „სწორი“ ინსტინქტების „დაჩლუნგებას“ შეუწყეს ხელი. ამან რუსეთის მოსახლეობა დაარწმუნა, რომ „უკრაინელთა გულითად სურვილს“, ხელახლა გაერთიანდნენ რუსეთთან, მხოლოდ უკრაინის პოლიტიკური ელიტა ეღობება. რუსული პოლიტიკური ელიტის ზოგიერთი წარმომადგენელი იმასაც კი აცხადებდა, რომ უკრაინული ენა სინამდვილეში რუსული ენის დიალექტია და უკრაინა და ბელარუსი რუსეთის ფედერაციის ნაწილებად უნდა იქცნენ. 2010 წლის ივნისის ინტერვიუში მიხაილ ზურაბოვი, რუსეთის მაშინდელი ელჩი უკრაინაში, ამბობს, რომ „რუსები და უკრაინელები ერთი ერია გარკვეული ნიუანსებითა და განსაკუთრებულობებით“. წამყვან რუსულ უნივერსიტეტებში უკრაინის ისტორია ცალკე საგნად არ ისწავლება, არამედ გაერთიანებულია რუსეთის ისტორიაში.
ექსპერტთა თანახმად, რუსეთის მთავრობა უკრიანისგან მტრის ხატს ქმნის, რათა საკუთარი შეცდომები გადაფაროს. ანალიტიკოსები, როგორიცაა მაგალითად ვაშინგტონ პოსტის ჟურნალისტი ფილიპ პენი, 2009 წელს აღნიშნავდნენ, რომ რუსული მედია უკრაინის მაშინდელ ხელისუფლებას რუსოფობად წარმოაჩენდა.
2009 წელს გამოკითხულთა 80%-ს ბელარუსისადმი „კარგი ან ძალიან კარგი“ დამოკიდებულება ჰქონდა.
1990-იან წლებში გამოკითხვებმა აჩვენა, რომ რუსეთის მოსახლეობის უმრავლესობა ვერ ეგუებოდა საბჭოთა კავშირის დაშლასა და უკრაინის დამოუკიდებლობას.
რუსეთის საზოგადოებრივი აზრის შესწავლის კვლევითი ცენტრის „ვციომის“ 2006 წლის გამოკითხვის მიხედვით, რუსების 66% ნანობდა საბჭოთა კავშირის დაშლას. 2005 წლის თებერვალში უკრაინაში ჩატარებულ მსგავს გამოკითხვაში ანალოგიურ პოზიციას იკავებდა რესპონდენტების 50%. 2005 (71%) და 2007 (48%) წლის გამოკითხვებში რუსებმა გამოხატეს უკრაინასთან გაერთიანების სურვილი; თუმცა მხოლოდ ბელარუსთან გაერთიანების სურვილი უფრო პოპულარული იყო.
2009 წლის 5 ნოემბერს გასაჯაროებულ გამოკითხვაში რუსების 55%-ს სჯეროდა, რომ უკრაინასთან ურთიერთობას უნდა ჰქონდეს „ორი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს“ მეგობრობის ფორმა. რუსული დამოუკიდებელი ორგანიზაციის ლევადა ცენტრის მიერ 2011 წლის ბოლოს ჩატარებული გამოკითხვა აჩვენებს, რომ რუსების 53% ამჯობინებს დამოუკიდებელ უკრაინასთან მეგობრობას, 33%-ს სურს, უკრაინა რუსეთის ეკონომიკური და პოლიტიკური კონტროლის ქვეშ იყოს, ხოლო 15%-ს კონკრეტული პოზიცია არ გააჩნდა. ლევადას 2012 წლის გამოკითხვაში რუსების 60%-ს ურჩევნია, რუსეთი და უკრაინა დამოუკიდებელი, მაგრამ მეგობრული სახელმწიფოები იყვნენ ღია საზღვრებით, ვიზისა და საბაჟო პუნქტების გარეშე; გაერთიანების მომხრეთა წილი 20%-მდე იყო გაზრდილი. 2009 წლის იანვრიდან 2015 წლის იანვრამდე პერიოდში ლევადა ცენტრის მიერ ჩატარებულ ოც კვლევაში ჩანს, რომ რუსების 10%-ზე ნაკლებმა დაუჭირა მხარი რუსეთისა და უკრაინის ერთ სახელმწიფოდ ქცევას. 2015 წლის იანვრის კვლევაში 19%-ს სურდა, აღმოსავლეთ უკრაინა რუსეთს შეერთებოდა, ხოლო 43% მის დამოუკიდებლობას ემხრობოდა.
ოსლოს უნივერსიტეტის 2014 წლის ნოემბრის კვლევაში გამოჩნდა, რომ რუსების უმეტესობა უკრაინას არ ცნობდა ლეგიტიმურ სახელმწიფოდ საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში. ლევადა ცენტრის 2015 წლის აპრილის გამოკითხვაში კითხვაზე „რა უნდა იყოს რუსეთის მთავარი მიზანი უკრაინასთან ურთიერთობისას?“ (ერთზე მეტი პასუხი იყო დაშვებული) ყველაზე გავრცელებული პასუხები იყო: მეზობლური ურთიერთობების აღდგენა (40%), ყირიმის შენარჩუნება (26%), ეკონომიკური თანამშრომლობის განვითარება (21%), უკრაინის ნატოში გაწევრიანებისთვის ხელის შეშლა (20%), უკრაინისთვის ბუნებრივ აირზე იგივე ფასის დაწესება, რაც სხვა ევროპული ქვეყნებისთვისაა (19%) და უკრაინის მოქმედი ხელისუფლების დამხობა (16%).
უკრაინაში
2009 წლის 5 ნოემბერს გამოქვეყნებულ გამოკითხვაში უკრაინელთა 67% თვლის, რომ რუსეთთან ურთიერთობას უნდა ჰქონდეს „ორი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს“ მეგობრობის ფორმა. კიევის სოციოლოგიის საერთაშორისო ინსტიტუტის მიერ 2012 წელს ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, უკრაინელების 72% ამჯობინებს, რუსეთი და უკრაინა დამოუკიდებელი, მაგრამ მეგობრული სახელმწიფოები იყვნენ ღია საზღვრებით, ვიზისა და საბაჟო პუნქტების გარეშე; გაერთიანების მომხრეთა წილი შემცირებული იყო 14%-მდე.
2014 წლის დეკემბერში Deutsche Welle-ს კვლევაში, რომელიც არ მოიცავდა ყირიმსა და სეპარატისტების მიერ კონტროლირებად დონბასს, უკრაინელთა 85%-მა (აღმოსავლეთ რეგიონებში 81%-მა) რუსეთთან ურთიერთობა შეაფასა მტრულად (56%) ან დაძაბულად (29%). გელაპის 2014 წლის სექტემბერ-ოქტომბრის გამოკითხვის თანახმად, უკრაინელთა 5% (სამხრეთსა და აღმოსავლეთში 12%) ემხრობოდა რუსეთის დაქვემდებარებაში შესვლას. 1 წლით ადრე ეს მაჩვენებელი იყო 43% (სამხრეთსა და აღმოსავლეთში 57%).
2014 წლის სექტემბერში ალექსეი ნავალნის მიერ ჩატარებულ გამოკითხვაში, რომელიც ძირითადად რუსულენოვან ქალაქებს, ოდესასა და ხარკივს მოიცავდა, მაცხოვრებელთა 87%-ს სურდა, მათი რეგიონი უკრაინის შემადგენლობაში დარჩენილიყო, 3% რუსეთთან შეერთებას ამჯობინებდა, 2%-ს ნოვოროსიაში გაწევრიანება სურდა, ხოლო 8%-ს კონკრეტული პოზიცია არ გააჩნდა. კიევის სოციოლოგიის საერთაშორისო ინსტიტუტის მიერ 2014 წლის დეკემბერში ჩატარებულ კვლევაში უკრაინელთა 88.3% ეწინააღმდეგებოდა რუსეთთან გაერთიანებას.
ალ ჯაზირას თანახმად, „2011 წელს ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ უკრაინელთა 49%-ს რუსეთში ნათესავები ჰყავს. ... დამოუკიდებელი რუსული კვლევითი ორგანიზაციის ლევადა ცენტრის მიერ ჩატარებულ უახლეს (2019 წლის მარტი) გამოკითხვაში უკრაინელთა 77% და რუსების 82% ერთმანეთის, როგორც ერების მიმართ დადებითად არის განწყობილი“.
ხელშეკრულებები და შეთანხმებები
თავის მხრივ, უკრაინამაც გააუქმა რუსეთთან დადებული რამდენიმე ხელშეკრულება და შეთანხმება ყირიმის კრიზისის დაწყების შემდეგ (მაგალითად, 1993 წელს გაფორმებული ხელშეკრულებები სამხედრო და ტექნოლოგიურ სფეროებში თანამშრომლობაზე).
2019 წლის დეკემბერში უკრაინა და რუსეთი შეთანხმდნენ, აღმოსავლეთ უკრაინაში წლის ბოლომდე ცეცხლი სრულად შეეწყვიტათ. მოლაპარაკების შუამავლები იყვნენ საფრანგეთი და გერმანია, ხოლო კონფლიქტის მონაწილე ქვეყნები აქტიურად ცვლიდნენ ტყვეებს. პარალელურად უკრაინას ჯარი გამოჰყავდა იმ სამი რეგიონიდან, რომლებიც ფრონტის ხაზზე იყო.
ტერიტორიული დავები
რუსეთსა და უკრაინას შორის არსებობს რამდენიმე ტერიტორიული დავა:
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:უკრაინის დიპლომატიური ურთიერთობები
სარნის რაიონი
სქოლიო
კატეგორია:რივნეს ოლქის რაიონები
ტერა-ნოვა (პერნამბუკუ)
ტერა-ნოვა (Terra Nova) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 363 მეტრზე. მიეკუთვნება სან-ფრანსისკუ-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პეტროლინის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 278 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.33 კმ²-ზე. ფართობი 296 179 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
რონალდ როსი
რონალდ როსი (Ronald Ross; დ. 13 მაისი, 1857, ალმორა, ინდოეთი, — გ. 16 სექტემბერი, 1932, პუტნი-ჰითი, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი ექიმი, მიკრობიოლოგი; ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში (1902). ცნობილია მალარიის გადაცემის გზების კვლევით. კოღო ანოფელესის საჭმლის მომნელებელ გზებში აღმოაჩინა მალარიის გამომწვევი პარაზიტი, რამაც გამოავლინა დაავადების გადამტანი და შექმნა მალარიასთან ბრძოლის მეცნიერული საფუძველი. როსი მრავალმხრივ განვითარებული ადამიანი იყო: აქვს მათემატიკური შრომები; წერდა ლექსებს, მხატვრულ პროზას და სიმღერებს; იყო მოყვარული მხატვარი.
ბიოგრაფია
რონალდ როსი 1857 წელს დაიბადა ინდოეთში, ბრიტანეთის არმიის გენერლის ოჯახში. სწავლობდა ლონდონში, წმინდა ბართლომეს ჰისპიტლის სამედიცინო სკოლაში (1875-1879), შემდეგ შეუერთდა ინდოეთში ბრიტანეთის არმიის სამხედრო-სამედიცინო სამსახურს (1881-1894), მონაწილეობდა ინგლის-ბირმის ომში (1885). ამავდროულად, 1888-1889 წლებში ლონდონში ეუფლებოდა ბაქტერიოლოგიას. ინდოეთში დაბრუნების შემდეგ პარაზიტოლოგ პატრიკ მანსონის შთაგონებით და დახმარებით დაიწყო მალარიის კვლევა (1895). ცდილობდა ექსპერიმენტული გზით დაემტკიცებინა ალფონს ლავერანისა და პატრიკ მანსონის ჰიპოთეზა, რომ მალარიის გავრცელება კოღოს უკავშირდებოდა. ორწლიანი დაძაბული მუშაობის შემდეგ, 1897 წელს, როსმა კოღო ანოფელესის ორგანიზმში აღმოაჩინა მალარიის გამომწვევი პარაზიტი პლაზმოდიუმი. მალევე მან მალარიით დაინფიცირებული ფრინველების კვლევით პლაზმოდიუმის სიცოცხლის მთელი ციკლის გამოვლენა შეძლო და დაადგინა, რომ დაავადებული ორგანიზმიდან ჯანმრთელში ინფექციის გადატანა კოღოს ნაკბენის გზით ხდებოდა. იმავე წელს იტალიელი მეცნიერების ჯგუფმა ჯოვანი ბატისტა გრასის ხელმძღვანელობით გამოავლინა ადამიანის ორგანიზმში პლაზმოდიუმის სიცოცხლის ციკლი და განსაზღვრა პარაზიტის ადამიანისთვის პათოგენური სახეობები.
1899 წელს როსი ინგლისში დაბრუნდა და ლივერპულის ტროპიკული მედიცინის სკოლაში დაიწყო მუშაობა. შემდგომი კვლევებისთვის მივლენილი იყო დასავლეთ აფრიკაში, სადაც გამოავლინა აფრიკული ცხელების გადამტანი კოღოს სახეობები. 1901 წელს აირჩიეს ინგლისის ქირურგთა სამეფო კოლეჯის და სამეფო საზოგადოების წევრად; 1911-1913 წლებში იყო ამავე საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი. 1911 წელს მიენიჭა დიდი ბრიტანეთის „აბანოს ორდენის“ რაინდის წოდება. 1912 წლიდან ექიმად მუშაობდა ლონდონის სამეფო კოლეჯის ჰოსპიტალში. 1917 წლიდან იყო დიდი ბრიტანეთის სამხედრო სამინისტროს მალარიოლოგიის კონსულტანტი, ხელმძღვანელობდა პირველი მსოფლიო ომის წლებში ჯარისკაცებს შორის გავრცელებულ მალარიის ეპიდემიასთან ბრძოლას. 1926 წლიდან გარდაცვალებამდე როსი იყო მისივე სახელობის ტროპიკული მედიცინის ინსტიტუტისა და ჰოსპიტლის დირექტორი. ამავდროულად, არჩეული იყო ტროპიკული მედიცინის საზოგადოების პრეზიდენტად.
ნობელის პრემია
ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში რონალდ როსს 1902 წელს მიენიჭა. ის გახდა ნობელის პრემიის პირველი ბრიტანელი მფლობელი და ევროპის გარეთ დაბადებული პირველი ლაურეატი. დაჯილდოების გადაწყვეტილებას აზრთა სხვადასხვაობა ახლდა თან. ნობელის კომიტეტი ფიქრობდა, რომ პრემია როსსა და ჯოვანი ბატისტა გრასის შორის უნდა განაწილებულიყო, თუმცა როსმა იტალიელი მეცნიერი მეცნიერულ თაღლითობაში დაადანაშაულა. საბოლოოდ, ნეიტრალური არბიტრის სახით მიწვეული გერმანელი მიკრობიოლოგის, რობერტ კოხის ზეგავლენით პრემიის ერთპიროვნული მფლობელი როსი გახდა.
მემკვიდრეობა
მისი აქტიური კარიერის მანძილზე როსის ძირითადი ინტერესი მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მალარიის გავრცელების პრევენცია იყო. ამ მიზნით ის ატარებდა კვლევებს და სახავდა დაავადების მართვის პრაქტიკულ სქემებს სხვადასხვა გეოგრაფიულ რეგიონში — დასავლეთ აფრიკაში, სუეცის არხის ზონაში, საბერძნეთში, მავრიკზე, კვიპროსზე და პირველი მსოფლიო ომით დაზარალებულ ტერიტორიებზე. როსი ასევე იყო ინდოეთსა და ცეილონზე სამრეწველო საწარმოებში მალარიის პრევენციის ღონისძიებების ორგანიზატორი. აქტიურად სწავლობდა მალარიის ეპიდემიოლოგიას და ამ მიზნით თვითონვე შექმნა მათემატიკური მოდელები, თუმცა მისი ინტერესი მათემატიკაში სცდებოდა მხოლოდ ეპიდემიოლოგიურ კვლევებს. როსის სამეცნიერო მოღვაწეობის ერთგვარი შეჯამებაა მისი ნაშრომი „მალარიის პრევენცია“ (The Prevention of Malaria, 1910). იყო პოლიმათი — მრავალმხრივ განვითარებული ადამიანი. სამედიცინო და მათემატიკური შინაარსის ნაშრომების გარდა, მას ეკუთვნის ლექსები, პიესები, ნოველები, სიმღერები, მემუარები; იყო ნიჭიერი მხატვარი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1857 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1932 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით კატეგორია:ინგლისელი ექიმები
საქართველოს ფსიქოლოგიის ინსტიტუტი
საქართველოს ფსიქოლოგიის ინსტიტუტი — ფსიქოლოგიის ინსტიტუტი დიმიტრი უზნაძის სახელობისა, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისა, დაარსდა 1941 წელს დიმიტრი უზნაძის თაოსნობით, როგორც საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფსიქოლოგი.
ფსიქოლოგთა ინსტიტუტის დაარსებისათვის მრავალი წლის მანძილზე იქმნებოდა პირობები. თსუ-ს დაარსებაში აქტიური მონაწილეობა მიიღო დიმიტრი უზნაძემ. 1927 საბჭოთა კავშირში პირველად, თბილისში შეიქმნა ფ. საზოგადოება, რომელშიც უნივერსიტეტში აღზრდილი ფსიქოლოგები გაერთიანდნენ. ფ. ინსტიტუტის კვლევის ცენტრში მიმართულება გახდა დიმიტრი უზნაძის მიერ შემუშავებული განწყობის თეორიისა და მის საფუძველზე წამოჭრილი მრავალი ზოგადფსიქოლოგიური და სპეცფსიქოლოგიური პრობლემის დამუშავება.
2000 წელს ინსტიტუტს ჰქონდა ზოგადი პედაგოგიური, სოციალური სამედიცინო, და საინჟინრო ფსიქოლოგიური განყოფილებები. ფსიქოლ. ისტ., ფსიქოლ. საკვლევი მეთოდების, რელიგიის სასკოლო სწავლების აღზრდის სოციალური ჯგუფებისა და სასკოლო სწავლების აღზრდის ფსიქოკორექციის ლაბორატორიები. აღნიშნულ განყოფილებებსა ლაბორატორიებში მუშავდება განწყობის ზოგადფსიქოლ. პრობლემები. ინ-ტში შეისწავლიან აგრეთვე სამედიცინო ფსიქოლ. პრობლემებს. ფ.ინსტიტუტს აქვს ასპირანტურა და ფსიქოლ. მეცნ. კანდ. და დოქტორის სამეცნ.ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭო.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
ადიოსი
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ფლორიდაბლანკა (სანტანდერი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ალპერკატა
ალპერკატა (Alpercata) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 250 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გოვერნადორ-ვალადარისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 172 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.95 კმ²-ზე. ფართობი 166 972 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
მამუკას სოფელი
მამუკას სოფელი — სოფელი შუა საუკუნეებში, მტკვრის მარცხენა მხარეს.
მდებარეობდა თბილისის აღმოსავლეთით, ახლანდელი საავიაციო ქარხნის მიდამოეებში (სამგორის რაიონის ტერიტორიაზე). წყაროებში პირველად იხსენიება 1721 წელს. სოფელი გვხვდება „მამუკას თათრების“ სახელწოდებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
წყლის ქათამი
წყლის ქათამი (Gallinula chloropus) — ფრინველი ლაინასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 35 სმ. ფეხები გრძელია, ნისკარტი და კუდი მოკელე. ზურგი ფერად მურა-ზეთისხილისფერია, მუცელი რუხი, სხეულის გვერდებზე გასდევს გრძივი ლაქები, თავი შავია, შუბლზე წითელი ლაქა აქვს; ნისკარტი წითელია, მისი წვეტი კი ყვითელი. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში ავსტრალიის გარდა. გადამფრენები არიან, მხოლოდ ადგილ-ადგილ იზამთრებენ. ბინადრობენ მტკნარწყლიან, ბალახეული მცენარეულობით მოდებულ წყალსატევებში. ბუდეს წყალში აკეთებს, ბუჩქების ან ლერწმის ღეროზე. წელიწადში ორჯერ ბუდობს, ყოველჯერზე დებს 6–12 კვერცხს. იკვებება უპირატესად წყლის უხერხემლოებით.
Meranoplus
გავრცელება
გავრცელების არეალებია ძველი სამყაროს ტროპიკები.
სქოლიო
კატეგორია:მირმიცინები
ბოუზოვის ციხესიმაგრე
სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ციხესიმაგრეები
ანა კარინა
ანა კარინა (Anna Karina; დაბადებით ჰანა კარინ ბეიერი; დ. 22 სექტემბერი, 1940, ფრედერიკსბერგი, დანია — გ. 14 დეკემბერი, 2019, პარიზი, საფრანგეთი) — დანიელ-ფრანგი ავანგარდისტი მსახიობი, რეჟისორი, მწერალი და მომღერალი. ფრანგული ახალი ტალღის რეჟისორის, ჟან-ლუკ გოდარის მუზა 1960-იან წლებში. მონაწილეობდა მის ფილმებში, მათ შორის „ პატარა ჯარისკაცი“, „ ქალი ქალია “, „ ცხოვრება საკუთარი ცხოვრებით “, „გიჟი პიერო“ და სხვ.
ადრეული ცხოვრება
კარინა ჯერ კიდევ პატარა იყო, როცა გემის კაპიტანმა მამამისმა ის და დედამისი მიატოვა. 4 წლამდე მას ბებია და ბაბუა ზრდიდნენ, ხოლო შემდეგ კი ბავშვთა თავშესაფარს მიაბარეს. 9 წლის ასაკში ის დედას დაუბრუნდა. კარინა მალევე სახლიდან გაიქცა.
რამდენიმე წლის განმავლობაში იგი ცეკვას შეისწავლიდა და მოდის ჟურნალებისთვის მოდელად მუშაობდა. გამოჩნდა რამდენიმე ინდუსტრიალურ და დამოუკიდებელ ფილმშიც, მათ შორის არის მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „გოგო და ფეხსაცმელები“ (1959; Pigin og skoene), რომელიც კანის კინოფესტივალზე წარადგინეს. იმავე წელს პარიზში გადავიდა, სადაც ფრანგული ახალი ტალღის რეჟისორს, ჟან-ლუკ გოდარს შეხვდა.
კინო-კარიერა
მინი|კარინა 1968 წელს მიუხედავად იმისა, რომ კარინამ ფილმში „უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე“ (1960) როლი ვერ მიიღო, ის მალევე გამოჩნდა „პატარა ჯარისკაცში“ (1960).
1961 წელს კარინა ჟან-ლუკ გოდარზე დაქორწინდა. მთლიანობაში მათ ერთად შვიდი ფილმი გადაიღეს.
მიუხედავად იმისა, რომ კარინას უმუშავია სხვა მნიშვნელოვან რეჟისორებთან, როგორებიც არიან ლუკინო ვისკონტი (1967; „უცხო“) რეინერ ვერნერ ფასბინდერი (1976; „ჩინური რულეტი“), ფართო საზოგადოებამ ის მაინც გოდართან მუშაობის გამო დაიმახსოვრა.
1973 წელს მან თავისი სარეჟისორო დებიუტი, „ერთად ცხოვრება“ (Vivre ensemble, 1973) გამოუშვა, რომელშიც თავად იღებდა მონაწილეობას. ფილმის ჩვენება კანის კინოფესტივალის 26-ე დაჯილდოებაზე გაიმართა. იგი ავტორია ფილმისა „ბოლო სიმღერა“ (1987), რომელშიც ერთ-ერთ როლს თავად ასრულებს. იმღერა ფილმებში „სიმართლე ჩარლის შესახებ“ (2002) და „შარადა“ (1963).
მუსიკალური და სამწერლო კარიერა
1960 გამოშვებულ სატელევიზიო კომედიურ მიუზიკლში, „ანა“ (1967) კარინა შვიდ სიმღერას ასრულებს სერჟ გინსბურგთან და ჟან-კლოდ ბრიალისთან ერთად. კარინამ ჩაწერა ალბომი, სახელად „სიყვარულის ისტორია“, ფილიპ კატერინთან ერთად, რომელსაც საკონცერტო ტური მოჰყვა. 2005 წელს გამოუშვა „სიმღერები ფილმებიდან“, რომელიც მის მიერ სხვადასხვა ფილმებში შესრულებული სიმღერების კოლექციაა.
კარინამ ოთხი რომანი დაწერა.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორები კატეგორია:ფრანგი მომღერლები კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 14 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2019 კატეგორია:დანიელი მსახიობები კატეგორია:დანიელი კინორეჟისორები კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები კატეგორია:დანიელი მომღერლები კატეგორია:ფრანგი სცენარისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მსახიობები კატეგორია:დანიელი ქალი მოდელები კატეგორია:დანიელი ქალი მომღერლები კატეგორია:დანი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:დანიელი ქალი რომანისტები კატეგორია:დანიელი სცენარისტები კატეგორია:ფრანგი ქალი მოდელები კატეგორია:ფრანგი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ფრანგი ქალი კინორეჟისორები კატეგორია:ფრანგი ქალი სცენარისტები კატეგორია:ფრანგი ქალი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის დანიელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის დანიელი ქალი მწერლები კატეგორია:ფრანგი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი მსახიობები კატეგორია:ვერცხლის დათვი საუკეთესო ქალი მსახიობისთვის
ლუციუს ლიცინიუს ვარონ მურენა
ლუციუს ლიცინიუს ვარონ მურენა (Lucius Licinius Varro Murena; გ. ძვ. წ. 22) — რომაელი პოლიტიკოსი, რომელსაც ავგუსტუსის წინააღმდეგ შეთქმულების მოწყობა დასდეს ბრალად და სასამართლო პროცესზე დაუსწრებლად დასაჯეს სიკვდილით.
ბიოგრაფია
წარმოშობით ლანუვიუმიდან, მურენა იყო ლუციუს ლიცინიუს მურენას ბიოლოგიური შვილი. მამამისი ძვ. წ. 62 წელს კონსულის თანამდებობას იკავებდა. იგი იშვილა აულუს ტერენტიუს ვარონმა, რომლის სახელიც მიიღო ლუციუსმა. შვილად აყვანის შედეგად შეძენილი მისი და, ტერენტია, დაქორწინდა გაიუს მეცენატზე, ავგუსტუსის ცნობილ მრჩეველსა და მეგობარზე და ხელოვნების დიდ მფარველზე, ხოლო შეძენილი ძმა, აულუს ტერენტიუს ვარონ მურენა, ძვ. წ. 23 წელს კონსულად დაინიშნა, თუმცა მანამდე გარდაიცვალა, სანამ თანამდებობის დაკავებას მოახერხებდა.
მურენას ძვ. წ. 24-დან 23 წლამდე სირიის ლეგატის პოსტი ეკავა. ამ თანამდებობაზე იგი მარკუს ვიფსანიუს აგრიპამ შეცვალა.
სიტუაცია იმდენად სერიოზული გახდა, რომ ავგუსტუსი პირადად გამოცხადდა სასამართლო პროცესზე, მიუხედავად იმისა, რომ იგი არ ყოფილა მოწმის სახით გამოძახებული. მან ფიცის ქვეშ განაცხადა, რომ რაიმე მსგავსი ბრძანება არ გაუცია. მურენამ არ დაუჯერა ავგუსტუსის ჩვენებას და აღაშფოთა მისმა მცდელობებმა ზიანი მიეყენებინა პროცესისათვის თავისი ავტორიტეტის გამოყენებით. მან უხეშად მოითხოვა პასუხი კითხვაზე, თუ რატომ გამოჩნდა ავგუსტუსი პროცესზე, როდესაც იგი არავის გამოუძახებია, რაზეც პრინცეპსმა უპასუხა, რომ ის აქ საზოგადოებრივმა ინტერესებმა მოიყვანეს. პრიმუსი დამნაშავედ ცნეს, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთმა ნაფიცმა მსაჯულმა მის გამართლებას მისცა ხმა, რაც ნიშნავდა, რომ ავგუსტუსის ჩვენების ყველას არ სჯეროდა.
ძვ. წ. 22 წლის 1 სექტემბრამდე მცირე ხნით ადრე, ვინმე კასტრიციუსმა ავგუსტუსს მიაწოდა ინფორმაცია ფანიუს კაეპიოს მეთაურობით მის მოწყობილი შეთქმულების შესახებ. შეთქმულთა შორის მურენაც სახელდებოდა. მას შემდეგ, რაც დისგან, ტერენტინასგან, ბრალდებების შესახებ შეიტყო, რომელიც, თავის მხრივ, ქმარმა, მეცენატმა გააფრთხილა, მურენა თვალნათლივ გაიქცა. იგი დაუსწრებლად გაასამართლეს პროცესზე, სადაც ბრალმდებლის ფუნქციას ტიბერიუსი ასრულებდა. მსაჯულთა კოლეგიამ შეთქმულები დამნაშავეებად ცნო, თუმცა ეს განაჩენი ერთსულოვანი არ ყოფილა. ღალატისათვის სიკვდილმისჯილი მურენა შეპყრობისთანავე დასაჯეს სიკვდილით, ისე, რომ თავის გასამართლებლად რაიმე მტკიცებულების წარდგენის საშუალებაც კი არ მიუციათ.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 22 კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
ბრეტონული ენა
ბრეტონული ენა — ბრეტონელების ენა. ეკუთვნის ინდოევროპულ ენათა ოჯახის კელტურ ჯგუფს. გავრცელებულია ბრეტანში, სადაც ბრეტონელთა წინაპრები დასახლებულან V-VI საუკუნეებში. ბრეტონულ ენაზე ლაპარაკობს 20000 ათ. მეტი ადამიანი, რომელთა უმრავლესობა ფლობს აგრეთვე ფრანგულ ენას. ბრეტონული ენა მოიცავს ოთხ ძირითად დიალექტს; არ გააჩნია ერთიანი სალიტერატურო ფორმა. ბრეტონულ ენაზე საუბრობენ ჩრდილო-დასავლეთ საფრანგეთსა და ქვემო ბრეტანში — ძირითადად ფინისტერის დეპატამენტში და კოტ-დ’არმორისა და მორბიანის დეპარტამენტების დასავლეთ ნაწილში. ბრეტონული ენის პირველი წერილობითი ძეგლებია VIII-XI საუკუნეების გლოსები. 1464 წელს შედგა პირველი ბრეტონულ-ლათინურ-ფრანგული ლექსიკონი. ენათესავება უელსურ, კორნუოლურ და გალიური ენებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ენები კატეგორია:ბრეტონული ენა
არტასუ
არტასუ (Artazu) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის პუენტე-ლა-რეინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 6 კმ². მოსახლეობა — 111 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
პეპტიკური წყლული
მინი პეპტიკური წყლული — პეპტიკური წყლული მრგვალი ან ოვალური ფორმის იარაა, რომელიც კუჭის ან თორმეტგოჯა ნაწლავის ლორწოვანზე კუჭის წვენისა ან საჭმლის მომნელებელი წვენების ზემოქმედებით წარმოიშობა.
წყლულის დასახელება ასახავს მის ანატომიურ ლოკალიზაციას, ან იმ გარემოებას, რომლის შედეგადაც ის განვითარდა. თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლული, რომელიც პეპტიკური წყლულის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, თორმეტგოჯას დასაწყისში, პირველ რამდენიმე სანტიმეტრზე გვხვდება. კუჭის წყლული, რომელიც ნაკლებად ხშირია, ძირითადად ლოკალიზებულია კუჭის ზედა სიმრუდეზე. მოსაზღვრე წყლულები ვითარდება კუჭის ნაწილის ქირურგიული მოცილებისას იმ ადგილზე, სადაც დარჩენილი ნაწილი ნაწლავს უერთდება. სტრესით გამოწვეული წყლული, მწვავე სტრესული გასტრიტის მსგავსად, გვხვდება მძიმე დაავადებით, კანის დამწვრობით ან ტრავმით გამოწვეული სტრესის შემდეგ. სტრესული წყლულები აღმოცენდება ხოლმე კუჭში და თორმეტგოჯა ნაწლავში.
მიზეზები
წყლული ვითარდება კუჭის ან თორმეტგოჯას ამომფენი გარსის ნორმალური დაცვითი და აღდგენითი მექანიზმების შესუსტებისას, რის გამოც ის უფრო ადვილად ზიანდება კუჭის წვენით.
ჰელიკობაქტერიის სამკურნალოდ თანამედროვე მეთოდების გამოყენებამდე ეს ბაქტერია თორმეტგოჯას წყლულის დროს გვხვდება პაციენტების 90%-ში, კუჭის წყლულის დროს - 75%-ში. ამჟამად სიხშირის მაჩვენებელი უფრო დაბალია, დაახლოებით 50-დან 75%-მდე.
მწეველებს უფრო ხშირად უვითარდებათ და უფრო ნელა უხორცდებათ პეპტიკური წყლული, ვიდრე არამწეველებს. მიუხედავად იმისა, რომ ფსიქოლოგიურ სტრესს შეუძლია გაზარდოს მჟავას წარმოქმნა, ის არ ითვლება პეპტიკური წყლულის წარმოშობის მიზეზად.
პეპტიკური წყლულის იშვიათი მიზეზია ისეთი სიმსივნე, რომელიც იწვევს კუჭის მჟავას ჭარბ პროდუქციას (ზოლინგერ-ელისონის სინდრომი). სიმსივნური და არასიმსივნური წარმოშობის წყლულის სიმპტომები ერთმანეთის მსგავსია, თუმცა სიმსივნური წყლული არ რეაგირებს არასიმსივნურ წყლულის სამკურნალოდ რეკომენდებულ მკურნალობაზე.
სიმპტომები
მინი მინი ტიპური წყლული მიდრეკილია შეხორცებისა და ხელახალი განვითარებისკენ. ამდენად, ტკივილი შესაძლოა გაგრძელდეს დღეების ან კვირების განმავლობაში, შემდგომ შემცირდეს ან გაქრეს. სიმპტომები განსხვავებულია წყლულის ლოკალიზაციისა და პაციენტის ასაკის მიხედვით. მაგალითად, ბავშვებს და ხანდაზმულ პირებს შეიძლება საერთოდ არ ჰქონდეთ სიმპტომები. ასეთ შემთხვევებში წყლულის დიაგნოსტირება მხოლოდ გართულებების განვითარების შემდეგ არის შესაძლებელი.
თორმეტგოჯას წყლულის მქონე პაციენტთა მხოლოდ ნახევარს აქვს ტიპური სიმპტომები, სახელდობრ: ღრღნის, წვის, ტკივილის, სიცარიელის შერძნება და შიმშილის გრძნობა. ტკივილი მუდმივია, მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის, ლოკალიზებულია უშუალოდ მკერდის ძვლის ქვემოთ. თორმეტგოჯას წყლულის დროს ტკივილი გაღვიძებისას ხშირად არ არის გამოხატული, იწყება მოგვიანებით. რძის ან საკვების, ან ანტაციდების მიღება ტკივილს აყუჩებს, მაგრამ, როგორც წესი, 2-3 საათში ის ისევ იჩენს ხოლმე თავს. ხშირია ტკივილი, რომელიც ღამე აღვიძებს ადამიანს. ზოგჯერ ტკივილი ერთი ან რამდენიმე კვირის განმავლობაში დღეში ერთხელ ან მეტჯერ არის გამოხატული, შემდეგ კი მკურნალობის გარეშე ქრება. დაავადების პირველი ორი წლის განმავლობაში ტკივილი უფრო ხშირია, მოგვიანებით კი არარეგულარულად იჩენს ხოლმე თავს. გამოცდილი პაციენტები ხვდებიან, როდისაა მოსალოდნელი ავადმყოფობის რეციდივი.
თორმეტგოჯას წყლულისგან განსხვავებით, კუჭის, ოპერირებული კუჭის დარჩენილი ნაწილის ნაწლავთან მიერთების ადგილზე ლოკალიზებული და სტრესით გამოწვეული წყლულის სიმპტომები არ არის სტანდარტული. საკვების მიღებამ შეიძლება დროებით შეამსუბუწოს ან, პირიქით, გამოიწვიოს ტკივილი. კუჭის წყლული ზოგჯერ იწვევს ქსოვილების შეშუპებას (ედემა), რომელიც წვრილ ნაწლავშიც ვრცელდება და შეიძლება ხელი შეუშალოს კუჭიდან საკვების გადასვლას. ასეთი დაბრკოლება ხანდახან იწვევს შებერილობას, გულისრევას ან ღებინებას საკვების მიღების შემდეგ.
პეპტიკური წყლულის გართულებებს, როგორიცაა სისხლდენა ან გასკდომა, თან ახლავს სისხლის წნევის დაქვეითებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები - თავბრუსხვევა და გულის წასვლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:ანატომია კატეგორია:დაავადებები
ხეიხე
ხეიხე — ქალაქი ჩინეთში, ხეილუნძიანის პროვინციაში. მდებარეობს რუსეთის საზღვარზე, მდინარე ამურზე. მოსახლეობა 1,75 მილიონი ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
შვედური ლაპჰუნდი
შვედური ლაპჰუნდი (Svensk lapphund) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვედეთში უძველეს ხანაში.
ნორვეგიაში, ვარანგერის მახლობლად, აღმოაჩინეს 7000 წლის წინანდელი ძაღლის ჩონჩხი, რომელიც ძალიან ჰგავს ლაპჰუნდს. ეს ჩრდილოეთის ძაღლის ტიპური ჯიშია. შვედური ლაპჰუნდი უძველესი ჯიშია. მათი მოვალეობა ყოველთვის იყო საამების ხალხის ჩრდილოეთის ირმების ფარების მწყემსვა და დაცვა. 1960-იან წლებში შვედურმა ქენელ-კლუბმა განახორციელა პროგრამა, რომლის მიზანი იყო ლაპჰუნდის მემწყემსეობის თვისებების განვითარება.
დღესდღეობით სულ უფრო ხშირად შეიძლება ამ ძაღლის ნახვა მისი სამშობლოს ფარგლებს გარეთ, განსაკუთრებით სკანდინავიაში და დიდ ბრიტანეთში. შვედური ლაპჰუნდი ცუდად იტანს ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ცხელ ამინდს, კარგად იტანს სიცივეს. აქვს მოკლე, კონუსისებრი დრუნჩი, წვეტიანი ყურები, ძლიერი სწორი თათები, ბეწვს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შპიცისმაგვარი ძაღლები კატეგორია:შვედური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
კამპანარიუ (მინას-ჟერაისი)
კამპანარიუ (Campanário) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 268 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გოვერნადორ-ვალადარისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 564 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.06 კმ²-ზე. ფართობი 442 398 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
პიშნი-შტიტი
პიშნი-შტიტი (Pyšný štít) — მწვერვალი სლოვაკეთში. სიმაღლე 2621 მ. მდებარეობს მაღალ ტატრებში, მწვერვალ ლომნიცკი-შტიტის სიახლოვეს. სლოვაკეთის ერთ-ერთი უმაღლესი წერტილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის მთები
ნილს რიუბერგ ფინზენი
ნილს რიუბერგ ფინზენი (Niels Ryberg Finsen; დ. 15 დეკემბერი, 1860, ტორსჰავნი, ფარერის კუნძულები, — გ. 24 სექტემბერი, 1904, კოპენჰაგენი) — ისლანდიური წარმოშობის დანიელი ექიმი, თანამედროვე ფოტოთერაპიის (მკურნალობა სინათლის საშუალებით) ფუძემდებელი; ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში (1903).
ადრეული ბიოგრაფია
ნილს რიუბერგ ფინზენი დაიბადა 1860 წელს. მამა განეკუთვნებოდა ისლანდიური წარმოშობის ისტორიულ საგვარეულოს, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ფარერის კუნძულების მართვასა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში; დედა დანიელი იყო. ფინზენმა დაწყებითი განათლება დანიასა და ისლანდიაში მიიღო. 1890 წელს დაამთავრა კოპენჰაგენის უნივერსიტეტი და იქვე დაიწყო მუშაობა ანატომ-პროზექტორად. 1893 წელს გადაწყვიტა თავისი დრო და ენერგია სამეცნიერო მუშაობისთვის მიეძღვნა, შემოსავლის წყაროდ კი მედიკოს-სტუდენტებთან კერძო მასწავლებლობა არჩია. ფინზენი ახალგაზრდობიდანვე ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებს განიცდიდა; აღმოაჩნდა პიკის დაავადება (ფრონტოტემპორული დეგენერაცია), რამაც ის სავარძელს მიაჯაჭვა, თუმცა სამეცნიერო მუშაობა არ შეუწყვეტია. წლების განმავლობაში სხვადასხვა გზით ცდილობდა საკუთარ დაავადებასთან გამკლავებას, რაც მისი სამეცნიერო ექსპერიმენტებისა და შრომების შთაგონების ერთ-ერთ წყაროდ იქცა.
აღმოჩენები
ფინზენი სტუდენტობის პერიოდშივე დაინტერესდა ცოცხალ ორგანიზმებზე სინათლის ზემოქმედების საკითხებით. მისივე თქმით, ამ ინტერესის გაღვივებას საკუთარი ჯანმრთელობის მდგომარეობამაც შეუწყო ხელი; ფიქრობდა, რომ მზის სინათლეზე გატარებული მეტი დრო მის ქრონიკულ სისუსტეს და დაღლილობას შეამსუბუქებდა. 1893 წელს ფინზენმა აღმოაჩინა, რომ წითელი სპექტრის სინათლის ხანგრძლივი მოქმედება ყვავილით დაავადებულებში გამონაყრის დაჩირქებისა და დამახასიათებელი ნაწიბურების გაჩენის თავიდან აცილების საშუალებას იძლეოდა. ბაქტერიებზე მზის სინათლის დამღუპველი (ბაქტერიციდული) ეფექტის საფუძველზე მან კანის ტუბერკულოზის ფორმის — მგლურას ულტრაიისფერი სინათლით მკურნალობის მეთოდი შეიმუშავა და წარმატებით გამოიყენა კლინიკურ პრაქტიკაში. ასევე შექმნა ნათურის ორიგინალური კონსტრუქცია, რომელიც სამედიცინო პროცედურებისთვის ელექტრული წრედის გამოყენების საშუალებას იძლეოდა (ფინზენის ნათურა).
მიუხედავად იმისა, რომ მედიცინის შემდგომმა განვითარებამ ფოტოთერაპია სხივური თერაპიისა და ფარმაკოლოგიური მკურნალობის მეთოდებით ჩაანაცვლა, ფინზენის მოღვაწეობამ დიდი სტიმული მისცა მედიცინაში სხივური ენერგიის გამოყენებას და ბაქტერიოლოგიურ კვლევებში ულტრაიისფერი სტერილიზაციის მეთოდის დანერგვას. 1896 წელს კოპენჰაგენში კერძო დონორებისა და დანიის მთავრობის დახმარებით დაარსდა ფინზენის სახელობის ფოტოთერაპიის ინსტიტუტი. 1898 წელს პროფესორის ხარისხი მიიღო, მომდევნო წელს კი დანიის ერთ-ერთი უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოს — დანებროგის ორდენის კავალერი გახდა. შემდგომ წლებში ასევე დაჯილდოვდა დანიის ვერცხლის ჯვრით, ასევე ღირსების ოქროს მედლით. არჩეული იყო სკანდინავიის ქვეყნების, ისლანდიის, რუსეთის, გერმანიისა და სხვა ქვეყნების სამეცნიერო საზოგადოებების საპატიო წევრად. 1904 წელს ედინბურგის უნივერსიტეტმა მიანიჭა კამერონის პრიზი.
უკანასკნელი წლები
1903 წელს კანის დაავადებების მკურნალობაში სინათლის გამოყენების საკითხის შესწავლისთვის ფინზენს ნობელის პრემია მიენიჭა. დაჯილდოების ცერემონიას სტოკჰოლმში თავად ვერ დაესწრო; საკუთარ სახლში, სავარძელს მიჯაჭვული იღებდა მილოცვებს. ფულადი პრემიის ნაწილი მან საკუთარ ინსტიტუტს, ასევე მის მიერვე დაფუძნებულ გულისა და ღვიძლის დაავადებათა სანატორიუმს შესწირა. მისი მთავარი შრომების დიდი ნაწილი 1893-1899 წლებში გამოქვეყნდა დანიურ, გერმანულ და ფრანგულ ენებზე. სამეცნიერო სტატიებს სიცოცხლის ბოლომდე აქვეყნებდა. ნილს რიუბერგ ფინზენი 1904 წელს, 43 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ფინზენი დაქორწინებული იყო (1892 წლიდან) ინგებორგ ბალსლევზე. ჰყავდათ 4 შვილი. მისი უფროსი ქალიშვილის ქმარი, ს. ლომჰოლტი წლების განმავლობაში ფინზენის ინსტიტუტის კანის დაავადებათა განყოფილებას ხელმძღვანელობდა და სიმამრის შესახებ ბიოგრაფიული ნაშრომი დაწერა.
მომღერლების ხიდი
მდებარეობა
ხიდი წარმოადგენს სასახლის მოედნის გაგრძელებას. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ზამთრის სასახლე, მთავარი შტაბის შენობა, ალექსანდრეს კოლონა, ალექსანდრე პუშინის სახლ-მუზეუმი.
დინების ზემოთში მდებარეობს დიდი კონიუშენის ხიდი, ხოლო ქვემოთში — მწვანე ხიდი.
უახლოესი მეტროსადგურებია „საადმირალო“, „გოსტინი-დვორი“.
სახელწოდება
სახელწოდება ოფიციალურად მიანიჭეს 1840 წლის 22 ნოემბერს და მომდინარეობს მის წინ მდებარე მომღერალთა კაპელისაგან (ამჟამად სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო აკადემიური კაპელა).
ისტორია
პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1834 წელს არქიტექტორ ოგიუსტ მონფერანის პროექტის მიხედვით და განკუთვნილი იყო ალექსანდრეს კოლონის გახსნის საზეიმო ცერემონიალში მონაწილე ჯარის სასახლის მოედანზე გადასასვლელად.
1838-1840 წლებში სასახლის მოედნის ანსამბლის დასრულების პროცესში ხის ხიდი შეცვალეს თუჯის ერთმალიანი თაღოვანი ხიდით, რომელიც ააგეს ინჟინერ ეგორ ადამის პროექტის მიხედვით უილიამ გესტეს ძირითად პროექტზე დაყრდნობით. ხიდზე დაამონტაჟეს თუჯის აჟურული მოაჯირები, თუ ვის მიერაა შესრულებული აღნიშნული მოაჯირები, ცნობილი არაა. სავარაუდოდ მოაჯირი შეასრულეს ვასილი სტასოვისა და კარლ როსის ნახატების მიხედვით. მეტალის კონსტრუქციები დაამზადეს ალექსანდროვსკის თუჯის ქარხანაში. 1840 წლის 6 დეკემბერს შედგა ხიდის საზეიმო გახსნა. პირველად ხიდზე გაიარა იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა ოჯახითურთ.
1937 წელს გზის სავალი ნაწილი მოაასფალტეს. 2003-2004 წლებში მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. რემონტის პროექტი შეიმუშავეს მშენებლობაპროექტის ინსტიტუტის ინჟინრებმა ტ. კუზნეცოვმა, ა. სელივესტროვმა და ი. შესტაკოვამ.
2004 წლის 18 აგვისტოს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორის ვალენტინა მატვიენკოს მონაწილეობით შედგა რეკონსტრუირებული ხიდის მშენებლობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
Dope (სიმღერა)
„Dope“ (დოპი, ნარკოტიკი) — პოპ-მომღერალ ლედი გაგას სიმღერა. რიგით მე-13 სიმღერა მისი მესამე სტუდიური ალბომიდან Artpop (2013). გამოიცა, როგორც ალბომის რიგით მეორე პრომო სინგლი 2013 წლის 4 ნოემბერს, ლეიბლ Interscope Records-ზე, ალბომის პირველ პრომო სინგლ „Venus“-ის შემდგომ. სიმღერის ტექსტი ეკუთვნით თავად გაგას, პოლ "DJ White Shadow" ბლერის, დინო ზისისს და ნიკ მონსონს, ხოლო სიმღერის პროდიუსერები არიან თავად გაგა და რიკ რუბინი. სიმღერა დაწერილია გაგას მესამე მსოფლიო ტურის Born This Way Ball-ის გაუქმების შემდგომ პერიოდში, როდესაც გაგამ ფეხზე ოპერაცია გაიკეთა და ნარკოტიკების საშუალებით ცდილობდა ტკივილის გაყუჩებას. ამის გამო იგი გარკევული პერიოდი ნარკოტიკებზე და ალკოჰოლზე გახდა დამოკიდებული. გაგას სურდა, რომ სიმღერა ალბომში შესულიყო, რადგან იგი ავტობიოგრაფიულია და ამ სიმღერით იგი ბოდიშს უხდის თავის მშობლებს, თაყვანისმცემლებს და ბოიფრენდს.
„Dope“ ჟანრობრივად წარმოადგენს ელექტრონული როკ-მუსიკის ნაირსახეობას, რომელიც ირლანდიული ფოლკლორის ელემენტებს შეიცავს. კრიტიკოსების შეფასებით, სიმღერა ხასიათდება, როგორც „ტკბილ-მწარე“ და ირგვლივ არსებულ ე.წ. „შავბნელ“ თემებზეა ორიენტრიებული. სიმღერის მელოდიის სიმარტივე ხაზს უსმვამს გაგას სპეციფიკურ ვოკალს. სიმღერის ტექსტიდან ჩანს, რომ გაგას ნარკოტიკებზე მეტად დაკარგული სიყვარულის დაბრუნება სურს. პრომო სინგლის ყდაზე გაგა გამოსახულია დიდი პიჯაკით, შავი ქვედა საცვლის ამარა, თვალებს შავი დიდი ქუდი უფარავს და უჩანს დიდი კბილები. კრიტიკოსებმა სინგლის ყდა შეაფასეს, როგორც „უცნაური“.
გაგამ სიმღერა ცოცხლად რამდენიმეჯერ შეასრულა, მათ შორის 2013 წლის ვიდეოების პორტალ YouTube-ის პირველ მუსიკალურ დაჯილდოებაზე, ფორტეპიანოს თანხლებით. სიმღერა გამოშვებისთანავე მოხვდა სხვადასხვა ქვეყნის ჩარტებში. დაიკავა პირველი პოზიცია ესპანეთის და უნგრეთის ჩარტში. ასევე, შევიდა ბილბორდის ცხელი ასეულის ათეულში, სადაც დაიკავა მერვე პოზიცია და გახდა გაგას რიგით მე-13 სიმღერა, რომელიც შევიდა ბილბორდის ცხელი ასეულის ათეულში. ასევე, გახდა გაგას პირველი პრომო სინგლი, რომელიც ათეულში შევიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2013 წლის სიმღერები კატეგორია:ლედი გაგას სიმღერები კატეგორია:სიმღერები ლედი გაგას ავტორობით კატეგორია:სიმღერები ლედი გაგას პროდიუსერობით კატეგორია:სიმღერები რიკ რუბინის პროდიუსერობით კატეგორია:როკ-ბალადები
პირველი ლედი
პირველი ლედი (First Lady) — არჩეული მეთაურის მეუღლე. თავდაპირველად, ტერმინი First Lady ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის ცოლის მიმართ გამოიყენებოდა, მაგრამ მოგვიანებით  სხვა ენებშიც გავრცელდა და ახლა გამოიყენება ნებისმიერი სახელმწიფოს მეთაურის მეუღლის მიმართ, თუ ქვეყნის მეთაური არ არის მონარქი. საპარლამენტო რესპუბლიკებსა და კონსტიტუციურ მონარქიებში, ამ ტერმინით მიმართავენ სახელმწიფოს პრემიერ-მინისტრის მეუღლეს.
ზოგიერთ ქვეყანაში ტერმინი თარგმნილია ოფიციალურ ენაზე.
ისტორია
ამერიკის შეერთებულ შტატებში ეს ტერმინი პირველად 1849 წელს პრეზიდენტმა ზაქარი ტეილორმა გამოიყენა, როდესაც ქვეყნის მეოთხე პრეზიდენტის ჯეიმზ მედისონის მეუღლის დოლი მედისონის გასვენებაზე სიტყვით გამოვიდა. თუმცა, პირველი ქალი, რომელსაც „პირველი ლედი“ უწოდეს, ჰარიეტ ლეინი იყო, აშშ-ის მე -15 პრეზიდენტის ჯეიმზ ბიუკენენის დისშვილი. ბიუკენენი იყო ამერიკის შეერთებული შტატების ერთადერთი უცოლო პრეზიდენტი და პირველი ლედის როლს ჰარიეტი ასრულებდა, რომელიც დედ-მამის სიკვდილის შემდეგ, 11 წლიდან ბიძასთან ერთად ცხოვრობდა.
ეს ტერმინი საყოველთაოდ აღიარებულ იქნა მხოლოდ 1877 წელს. ჟურნალისტმა მერი ეიმსმა,  პრეზიდენტ რუტერფორდ ჰეიეს ინაუგურაციის შესახებ წერისას გამოიყენა ტერმინი „პირველი ლედი“, მისი მეუღლის ლუსი უები ჰეიზს მიმართებით.
საქმიანობა და მოვალეობები
ქვეყნის პირველი ქალბატონები დიპლომატიურ ურთიერთობებს ინარჩუნებენ სხვა ქვეყნის მეთაურების ცოლებთან და ოჯახის წევრებთან. ოფიციალური შეხვედრების დროს ხშირად მართავენ ე.წ „ქალურ პროგრამებს“. ზოგიერთი პირველი ლედი აქტიურად ერევა ქვეყნის პოლიტიკურ საქმეებში, ყველაზე ცნობილი მაგალითებია ელეონორა რუზველტი და ევა პერონი. აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის ბილ კლინტონის მეუღლემ, ჰილარი კლინტონმა 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში საკუთარი კანდიდატურა წამოაყენა პრეზიდენტობაზე. 2016 წელს ის იყო აშშ-ის პრეზიდენტობის ერთ-ერთი მთავარი კანდიდატი. არგენტინის ორმა პირველმა ლედიმ — ისაბელ მარტინეს დე პერონმა და კრისტინა ფერნანადეს დე კრიშნერმა საკუთარი მეუღლეები შეცვალეს (ხუან პერონი და ნესტორ კრიშნერი). აღსანიშნავია, რომ ისაბელ პერიონი გახდა პირველი ქალი პრეზიდენტი მსოფლიოში.
ბოლო დროს ქალი პრეზიდენტების მეუღლეებისადმი გამოიყენებენ ტერმინს „ქვეყნის პირველი ჯენტლმენი“.
სქოლიო
კატეგორია:სახელმწიფოს მეთაურების მეუღლეები
ქვათეთრი
ქვათეთრი — მთა საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილო განშტოებაზე — ღორისნამკალის ქედზე. სიმაღლე 2213 მ. ქვათეთრის თხემური ნაწილი აგებულია ცარცული კირქვებითა და მერგელებით, კალთები — ეოცენური ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახეულით.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
კომივოიაჟორი (ფილმი)
„კომივოიაჟორი“, ან „გამყიდველი“  — ირანელი რეჟისორის ასღარ ფარჰადის 2016 წლის ფილმი. ფილმი იყო ნაჩვენები 2016 წლის  კანის კინოფესტივალზე, სადაც მსახიობმა შაჰაბ ჰოსეინიმ მიიღო პრიზი საუკეთესო მსახიობის ნომინაციაში, ხოლო ფარჰადიმ — პრიზი საუკეთესო სცენარისთვის. ფილმი ნომინირებულია 2016 წლის ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე.
სიუჟეტი
ახალგაზრდა წყვილი, ემადი და რანა თეირანში ცხოვრობენ. ისინი ერთად თამაშობენ თეატრში არტურ მილერის პიესას — „კომივოიაჟორის სიკვდილს“. ამავე დროს, ისინი გადადიან ახალ ბინაში, სადაც მანამდე ცხოვორბდა ქალი, რომელიც, დაკავებული იყო პროსტიტუციით.
სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის ფილმები კატეგორია:ირანული ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:სპარსულენოვანი ფილმები
არაკლის ციხე
არაკლის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში.
ციხე გადაჰყურებს კალეჯიკს, არაკლის კონცხს და ძველ სურმენეს. ეს სტრატეგიული ადგილია იმითაც, რომ ზღვიდან, ყარა-დერეს ხეობის გავლით აკონტროლებს ბაიბურთისკენ და მთლიანად ჭოროხის ქვედა დინებისკენ მისასვლელებს. საქმე იმაშია, რომ ტრაპეზუნტიდან ბაიბურთამდე 201 კილომეტრია, მაშინ როდესაც სურმენეს სიახლოვეს განლაგებულ ოფიდან მხოლოდ  100 კილომეტრი, რაც  ამ რეგიონს VI-VII საუკუნის ჭანების წინააღმდეგ მებრძოლი ბიზანტიელებისათვის  უმნიშვნელოვანესი სტრატეგიული არეალის მნიშვნელობას იძენდა. მსგავსი მნიშვნელობა ამ მხარემ 949-1080 წლებშიც შეიძინა, როდესაც ბიზანტიელებმა არაბებისგან დაიბრუნეს ერზრუმი, ვიდრე სელჯუკებამდე, რომლებმაც ისევ წაართვეს ბიზანტიელებს სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ჰინტერლანდის ეს უმნიშვნელოვანესი ქალაქი. ოსმალურ ხანაში ეს მხარე ეგრედწოდებული სამკუთხედის  მნიშვნელოვანი  არტერიაა, რომელიც აკავშირებდა ბათუმს  ტრაბზონსა  და ბაიბურთს. 1916 წელს რუსმა გენერალმა იუდენიჩმა სწორედ ეს გზა აირჩია ბაიბურთზე შეტევისათვის.
ზედაპირული დათვალირების შემდეგ დასტურდება, რომ ციხე ტიპური რომაული კასტელუმია. იგი ოთხკუთხა ფორმისაა. ციხისათვის თავის დროზე საგულდაგულოდ შეურჩევიათ ადგილი. იგი მდინარე ყარადერეს მარცხენა შემაღლებული ქედის ბოლო გაშლილ მოვაკებაზეა დაშენებული. აქედან შემდეგ მთელი ტერიტორია  თანდათანობით დაბლდება ზღვის სანაპირო ზოლისაკენ. ციხის ტერიტორიიდან შესანიშნავად მოსჩანს მთელი შემოგარენი კარგა მანძილზე, მათ შორის მდინარე ყარადერეს დელტა, ზღვის  სანაპირო ზოლი და ის დაბლობი, სადაც თანამედროვე ქალაქი არაკლიაა გაშენებული. ციხე ზღვის სანაპირო ზოლიდან 1,5 კილომეტრითაა დაშორებული.
მიუხედავად იმისა, რომ ინტენსიურად მიმდინარეობს ციხის შიდა ტერიტორიის ათვისება, დღემდე მაინც შემორჩენილია ციხის გალავნის კედლების ნაწილი. შედარებით კარგადაა დაცული სამხრეთი გალავნის კედელი კარგა მოზრდილ მანძილზე. მისი დასავლეთი ნაწილი თითქმის მთლიანადაა  განადგურებული ციხის ზემო დასახლებაში  ამავალი გზით. აქაურთა გადმოცემით, კედელი გზის იქითაც გრძელდებოდა, მაგრამ თხილის ბაღის გაშენების თუ სხვა სამუშაოების შესრულების დროს იგი დაინგრა. აქა-იქ შემორჩენილია წყობებში გამოყენებული ქვების ნაყარი. სამხრეთი გალავნის კედლის დღემდე შემონახული ნაწილიც მთლიანად ეკალ-ბარდითაა დაფარული, თუმცა ჩანს ქვის წყობები. დაცული ნაწილის სიგრძე დაახლოებით 90-100 მეტრია. შემორჩენილი მაქსიმალური სიმაღლე 2,5-3 მეტრს აღწევს. კედლის წყობაში გამოყენებულია გონიო-აფსაროსის მსგავსად დიდი ზომის კარგად დამუშავებული კვადრები თუ გარეზედაპირჩამოსწორებული საშუალო ზომის ქვები. ჩანს, რომ გარე საპირე ქვებს შორის შიდა სივრცე შევსებულია მცირე და მოზრდილი ქვების, ქვიშის და დუღაბის ნარევით.
ამ ტერიტორიის დაზვერვის დროს გაირკვა, რომ სამხრეთი კედლის საპირისპიროდ, გზის გადაღმა, ჩრდილოეთის მხარეს, დაცულია გალავნის კედლის ნაწილიც. მისი აღმოსავლეთი მონაკვეთი მოზრდილ მანძილზე საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. აქა-იქაა შემორჩენილი მათი ნაშთები. შედარებით კარგადაა შემონახული მისი დასავლეთი მონაკვეთი დაახლოებით 40-50 მეტრ სიგრძეზე. დაცული სიმაღლე ზოგან 3,5-4 მეტრსაც კი აღწევს. კედლების წყობაში გამოყენებულია ზედაპირ ჩამოსწორებული საშუალო ზომის ქვები.
განსაკუთრებით საყურადღებოა 2013 წელს მიგნებული შედარებით კარგად შემორჩენილი აღმოსავლეთი გალავნის კედლის შუა მონაკვეთი. იგი ციხის ტერიტორიაზე გამავალი გზის მარჯვენა მხარეს აშენებული მაღლივი საცხოვრებელი კორპუსისაგან 2 მეტრითაა დაშორებული. შემორჩენილი კედლის სიგრძე 35-40 მეტრია და კარგად ჩანს. კედლის შიდა მხარეს, მიწა ფარავს. კედლის გარე საპირე ქვების დიდი ნაწილი ჩამოცლილია. კედელს ამაგრებს შიგთავსი, რომელიც მცირე და საშუალო ზომის დაუმუშავებელი ქვების, ქვიშის და დუღაბის ნარევითაა წარმოდგენილი. შემორჩენილი კედლის მაქსიმალური სიმაღლე 2,5-3 მეტრია. სიფართე 80 სანტიმეტრი. ციხის აღმოსავლეთი გალავნის კედლის გაგრძელება ჩანს გზის მარხცენა მხარეს ქვემოთაც, მაგრამ იგი საძირკვლის დონემდეა მორღვეული.