cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნადინ გორდიმერი
თხზულებები
გორდიმერის პირველი წიგნი, მოთხრობების კრებული „პირისპირ“ (Face to Face) 1949 წელს გამოქვეყნდა, პირველი რომანი „ცრუ დღეები“ (The Lying Days) კი — 1953 წელს. ამ დროიდან გამოიკვეთა მწერლისთვის დამახასიათებელი ნათელი, მოზომილი და არასენტიმენტური სტილი. მისი მოთხრობები ეხება აპართეიდის გამანადგურებელ ზეგავლენას სამხრეთაფრიკელების ცხოვრებაზე, შეუთავსებლობას პიროვნულ განკერძოებასა და საზოგადოებრივ სამართალს შორის, აპართეიდთან ბრძოლით და არსებული რეჟიმის შეცვლის სიძნელეებით გამოწვეულ ემოციურ ტრავმას, დაძაბულობას და სამშობლოდან გადახვეწის მიუღებლობას. 1974 წელს გორდიმერის რომანმა „კონსერვაციონისტი“ (The Conservationist) ბუქერის პრემია მიიღო. შემდგომდროინდელი რომანებია: „ბიურგერის ქალიშვილი“ (Burger's Daughter, 1979), „ივლისის ხალხი“ (July’s People, 1981), „ბუნების თამაშობა“ (A Sport of Nature, 1987), „ჩემი ვაჟიშვილის ამბავი“ (My Son’s Story, 1990), „საშინაო თოფი“ (The House Gun, 1998), „შემთხვევითი ნაცნობობა“ (The Pickup, 2001). გორდიმერი გარემოს დაცვის თემას შეეხო რომანში „მიიღე სიცოცხლე“ (Get a Life, 2005). ესაა ისტორია სამხრეთაფრიკელი ეკოლოგისა, რომელიც ფარისებრი ჯირკვლის რადიოაქტიური მკურნალობის გამო სხვებისთვის სახიფათოდ მიიჩნეოდა. მისი უკანასკნელი რომანი „აწმყო საუკეთესო დროა“ (No Time like the Present, 2012) ასახავს აპართეიდთან ბრძოლის ვეტერანების ცხოვრებას თანამედროვე სამხრეთ აფრიკის რეალობაში.
გორდიმერი ასევე არის მოთხრობების არაერთი კრებულის ავტორი, როგორიცაა „ჯარისკაცის ხვევნა“ (A Soldier’s Embrace, 1980), „სინდისის დანაშაულები“ (Crimes of Conscience, 1991), „ნადავლი და სხვა მოთხრობები“ (Loot, and Other Stories, 2003). გარდა ამისა, მას ეკუთვნის ესეების და პუბლიცისტური კრებული „ცხოვრება იმედსა და ისტორიაში: ჩანაწერები ჩვენი საუკუნიდან“ (Living in Hope and History: Notes from Our Century, 1999). ნობელის პრემიის გარდა მიღებული აქვს არაერთი ლიტერატურული და საზოგადოებრივი ჯილდო, მათ შორის, საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენი (2007). გორდინერის თხზულებები ნათარგმნია მსოფლიოს ხალხთა სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის, ქართულად.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივლისი კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი მწერლები კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები კატეგორია:ლიტერატურის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ებრაელი აქტივისტები კატეგორია:ებრაელი ათეისტები კატეგორია:ებრაელი ქალი მწერლები კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი ათეისტები კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი დრამატურგები კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი ებრაელები კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი ქალი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის სამხრეთაფრიკელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის სამხრეთაფრიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის სამხრეთაფრიკელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის სამხრეთაფრიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:ქალი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები კატეგორია:ნადინ გორდიმერი კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კისანგანი
კისანგანი (1966 წლამდე — სტენლივილი, Kisangani) — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ჩოპოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ისტორია
დაარსდა 1883 წელს ჰენრი მორტონ სტენლის მიერ. თავდაპირველად ქალაქს ერქვა სტენლივილი.
1961 წელს კონგოს კრიზისის დროს სტენლივილში მდებარეობდა პატრის ლუმუმბას ცენტრალური ხელისუფლების ოპოზიციური დაჯგუფების მობუტუ სესე სეკოს შტაბი. 1964 წელს სტენლივილში ბელგიელი პარაშუტისტების ძალებით თეთრკანიანი მძევლების გასათავისუფლებლად, რომლებიც ტყვედ აიყვანეს სიმბას მოძრაობის შავკანიანმა აჯანყებულებმა, ჩატარდა ოპერაცია «წითელი დრაკონი». კონგოს მეორე ომის დროს ქალაქი გახდა საბრძოლო მოქმედებების არენა. 1998 წლის 23 აგვისტოს კისანგანი დაიპყრო მოძრაობა კონგოს დემოკრატიისათვის აჯანყებულებმა, რომლებმაც აქ 1999 წელს განალაგეს საკუთარი რეზიდენცია. 2002 წლის 14 მაისს მოხდა სისხლისღვრა კისანგანიში — ომის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო სისხლიანი მოვლენა.
გეოგრაფია
პორტი მდინარე კონგოზე, ბოიომის ჩანჩქერის ქვემოთ. მდებარეობს 324 კმ-ით სამხრეთით ქალაქ ბუტადან, 572 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ ისიროდან და 696 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ ბუნიადან, ზღვის დონიდან 447 მეტრ სიმაღლეზე.
მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 868 672 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ხიზანიშვილი
საკუთარი სახელი  ხიზანიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბრუნივკა
ბრუნივკა (Брунівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის პოლტავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 21 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლტავის რაიონის სოფლები
სისაკ გაბრიელიანი
მინი|სისაკ გაბრიელიანი სისაკ გაბრიელიანი (დ. 19 სექტემბერი, 1988, ერევანი) — სომეხი პოლიტიკოსი. 2019 წლიდან სომხეთის ეროვნული კრების წევრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1988 წლის 19 სექტემბერს. 2007-2009 წლებში მსახურობდა სომხეთის შეიარაღებულ ძალებში. 2016 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 2014-2018 წლებში იყო რადიო „თავისუფლება“-ს ჟურნალისტი. 2019 წლიდან არის სომხეთის ეროვნული კრების წევრი. ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის VII მოწვევის ეროვნული კრების წევრები კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1988
ჰუგო დე იბელინი
ჰუგო დე იბელინი (Hugues d’Ibelin; დ. 1130 — გ. 1170) — რამლისა და იბელინის სენიორი, იერუსალიმის სამეფოს გავლენიანი ბარონი.
ბიოგრაფია
ჰუგო იყო ბარისან დ’იბელინისა და ელვის რამლელის უფროსი ვაჟი. ბარისანის გარდაცვალების შემდეგ (1150) ელვისი დაქორწინდა იერუსალიმის სამეფოს კონსტებლზე — მანასე დ’იერჟზე, რომელიც იყო დედოფალ მელისენდას ერთ-ერთი ერთგული მხარდამჭერი ბალდუინი III-სთან ბრძოლაში.
მანასე 1152 წელს გააძევეს, როდესაც ბოლდუინმა დამარცხდა მელისენდა და ჰუგოს უბოძა რამლა, დედამისის სამფლობელო. იგი მონაწილეობდა 1153 წელს ასკალონის ალყაში. 1157 წელს ტყვედ ჩავარდა ბანიასთან ბრძოლისას და შემდეგ წელს იქნა გათავისუფლებული. 1159 წელს ჰუგო ანტიოქიას ეწვია და შეხვდა ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ კომნენოსს, რომელიც ჩამოსული იყო მისი სუვერენიტეტის დასამტკიცებლად სამთავროზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იბელინები კატეგორია:დაბადებული 1130 კატეგორია:გარდაცვლილი 1170 კატეგორია:რამლის სენიორები კატეგორია:იბელინის სენიორები
ჰულაგუიანური დირჰემი
ჰულაგუიანური დირჰემი — ყაზან-ყაენის ფულადი რეფორმის შემდეგ ილხანების მიერ მოჭრილი მონეტა (XIII საუკუნის მიწურული). გავრცელებული იყო საქართველოში (ქოდალოს, ყარაღაჯის განძები). მსგავს მონეტებს თბილისის ზარაფხანაშიც ჭრიდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნუმიზმატიკა კატეგორია:მონეტები
აღამალილარი
აღამალილარი (Ağamalılar) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 542 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
მერშეპსესრა ინი
მერშეპსესრა ინი — ძველი ეგვიპტელი მეფე (ფარაონი) მეცამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. დერელ ბეიკერის მიხედვით მერშეპსესრა ინი იყო მეცამეტე დინასტიის ორმოცდამეექვსე ფარაონი. ცნობილია, რომ იგი მართავდა ზემო ეგვიპტე, თუმცა უცნობია მისი მმართველობის თარიღი და ხანგრძლივობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის ფარაონები
ვიქტორ ხომერიკი
ვიქტორ ნოეს ძე ხომერიკი (დ. 6 ივნისი, 1910, ვორკუტა (კომის ასსრ) — გ. 16 მაისი, 1994, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, გრიგოლ რობაქიძის ფონდის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და გამგეობის წევრი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ციმბირში იმ დროს იქ გადასახლებული პოლიტიკური მოღვაწის, ნოე ხომერიკის ოჯახში. 9 წლისას გარდაეცვალა დედა — ანეტა ნიკოლაიშვილი, 1921 წელს საქართველოს სამხედრო ოკუპაციის შემდეგ 11 წლის ასაკში გაჰყვა მამას ემიგრაციაში. ცხოვრობდა ჯერ თურქეთში, შემდეგ — საფრანგეთში. 1924 წელს დაუხვრიტეს საქართველოში ანტისაბჭოთა აჯანყების ორგანიზებისთვის დაბრუნებული მამა — ნოე ხომერიკი, რომელიც დემოკრატიული საქართველოს მთავრობის მიწათმოქმედების მინისტრი იყო.
საფრანგეთში დაამთავრა ჯერ კოლეჯი, შემდეგ საერთაშორისო ეკონომიკური უნივერსიტეტი პარიზში. სიცოცხლის უკანასკნელ პერიოდში იყო ჯენერალ მოტორსის წარმომადგენელი საფრანგეთში.
ვიქტორ ხომერიკი მიუხედავად იმისა, რომ არ წარმოადგენდა არცერთ პოლიტიკურ პარტიას, იგი დიდი ავტორიტეტის გამო განსაკუთრებულ პოლიტიკურ ფიგურას წარმოადგენდა. იყო მსოფლიო ემიგრანტთა მთავარი კომიტეტის გამგეობის წევრი, პარიზის წმინდა ნინოს სახელობის ქართულ ეკლესიაზე ერთ-ერთი მზრუნველი.
იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, რომლის დროსაც მან საკუთარი სიცოცხლის ფასად დაიხსნა ქართველი ტყვეები გესტაპოს საკონცენტრაციო ბანაკიდან, რისთვისაც სამჯერ მოხვდა დასახვრეტთა სიაში.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში
ხახანაშვილი
საკუთარი სახელი  ხახანაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ანჰალტ-ცერბსტის რაიონი
ანჰალტ-ცერბსტის რაიონი (Landkreis Anhalt-Zerbst) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი ცერბსტი. რაიონი შედის საქსონია-ანჰალტისფედერალურ მხარეში. იკავებს 1.131,75 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 68 605 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 61 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 15 1 51.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქსონია-ანჰალტის რაიონები
ხუნძეხუ
ხუნძეხუ (洪泽湖) — ტბა აღმოსავლეთ ჩინეთში, ძიანსუს პროვინციაში. გაწოლილია ჩინეთის დიდი ვაკის ფარგლებში, ზღვის დონიდან 15 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1960 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 4,5 მ. სიგრძე 65 კმ. შეიქმნა 1403-24 წლებში ჩინეთის დიდ არხზე ჯებირის აღმართვის შედეგად, რომელმაც გზა გადაუღობა მდინარე ხუაიხეს წყლებს.
ზამთარში დონე იკლებს, სარკის ფართობი და წყლის მოცულობა მკვეთრად მცირდება. მდინარე სანხეს მეოხებით დაკავშირებულია გაობაოხუს ტბასთან. ჩამონადენის დიდი ნაწილი ჩინეთის დიდი არხის მეშვეობით მდინარე იანძიში ჩადის. სარწყავი არხით დაკავშირებულია ყვითელ ზღვასთან. ხუნძეხუს ჩამონადენი კაშხლებითაა რეგულირებული.
ტბამ თავისი სახელწოდება მიიღო სუის დინასტიის იმპერატორის — იან-დის დროს. ტანისა და ადრინდელი სუნის დინასტიის დროს ხუნძეხუ უფრო პატარა იყო ვიდრე იგი დღეს არის, სავარაუდოდ, მესამედზე ნაკლები ამჟამინდელ ზომებთან შედარებით. იგი აგრეთვე გამოეყო მდინარე ხუაიხეს მთავარ ნაკადს, რომელიც მიედინებოდა ტბიდან სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ხუაიხე იყო თავთხელი და სანავიგაციოდ რთული მდინარე; XI საუკუნეში სუნის დინასტიის დროს (960-1279) მასზე აშენდა სხვადასხვა არხი.
როდესაც 1194 წელს, მდინარე ხუანხემ შეიცვალა თავისი მიმართულება სამხრეთისაკენ მან მიიტაცა მდინარე ხუაიხეს ქვემო დინება, რომელსაც აღარ ჰქონდა პირდაპირი გასასვლელი ზღვაზე. ხუაიხეს წყლები ჩადიოდა ხუნძეხუს ტბაში, რომელიც შემდეგ გაფართოვდა დღევანდელ საზღვრებამდე და ტბორავდა ნოყიერი სარწყავი მიწების ვრცელ ტერიტორიას. ტბის ჭარბი წყლები მიედინებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთით გაობაოსა და ბაოინის ტბების გავლით და ჩინეთის დიდი არხით მდინარე იანძიში მიემართებოდა. ხუნძეხუ წყალმარჩხია და საუკუნეების განმავლობაში მისი ფსკერი ამოილამა. XIX საუკუნეში ტბის რაიონში თავი იჩინა ხშირმა და ძლიერმა წყალდიდობებმა. ნაპირებზე ჭაობები და ბრინჯის მინდვრებია.
1930-იან წლებში ტბის აღმოსავლეთი ნაპირიდან პირდაპირ ზღვისკენ გაიყვანეს ახალი არხი, რომელიც სუბეის არხის სახელწოდებით აღადგინეს და გააუმჯობესეს 1951-52 წლებში და მდინარე ხუაიხეს ხეობაში წყლის შენარჩუნების კომპლექსურ პროექტთან ერთად შეამცირეს დატბორვა. ტბის პრობლემად რჩება დრენაჟი. ხუნძეხუს დიდი ნაწილი წყალმარჩხია, რის გამოც იგი სანაოსნოა მხოლოდ მცირე გემებისათვის. განვითარებულია თევზჭერა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
ბუკაი (აბრა)
ბუკაი (ოფიციალურად ბუკაის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Bucay) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი აბრის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 953 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აბრის მუნიციპალიტეტები
ჰეილი ბენეტი
ჰეილი ლორეინ კილინგი (Haley Bennett; დ. 7 იანვარი, 1988) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია სახელით ჰეილი ბენეტი. თავისი სამსახიობო დებიუტი რომანტიკულ კომედიაში „მუსიკა და ლირიკა“ შედგა, შემდეგ გამოჩნდა სხვა ფილმებშიც, მათ შორისაა: „მოლი ჰართლის მოჩვენებები“ (2008), „კოლეჯი“ (2008), „ხვრელი“ (2009), „ბა-ბახ“ (2010), „გამთანაბრებელი“ (2014), „კრისტი“ (2014), „სასტიკი ჰენრი“ (2015), „შესანიშნავი შვიდეული“ (2016), „გოგონა მატარებელში“ (2016), „მადლობა თქვენი სამსახურისათვის“ (2017), „წითელი ზღვის კურორტი“ (2019).
ადრინდელი ცხოვრება
ბენეტის მშობლები, დორსი ბენეტი და რონალდ კილინგი ეკლესიაში შეხვდნენ. ისინი ფლორიდაში დასახლდნენ, როდესაც დორსი ჰეილიზე იყო ფეხმძიმედ. ჰეილი წარმოშობით ინგლისელი, შოტლანდიელი, ირანელი, გერმანელი და ლიტველია. დაიბადა და გაიზარდა ფლორიდაში. ჰეილის მშობლები მაშინ განქორწინდნენ, როდესაც ჰეილი 6 წლის იყო, ის მამასთან ერთად ოჰაიოს შტატში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მამამისმა ავტომობილების შესაკეთებელი სადგური გახსნა. ისინი რეგულარულად იცვლიდნენ საცხოვრებელ ადგილს შტატიდან შტატში. ჰეილი ამბობს: „არ იყო ადგილი სადაც ორ წელზე მეტ ხანს ვცხოვრობდით, არ მქონდა ახლო ურთიერთობა ხალხთან, შესაძლოა არ მაინტერესებდა რას ფიქრობდა ხალხი, რადგან ვფიქრობდი, 'კარგი, ალბათ აქ დიდხანს არ გავჩერდები'“. ბენეტი თავის ბავშვობას აღწერს როგორც „მომთაბარე“.
ჰეილი ბენეტი ახლა
გარდა მისი სამსახიობო კარიერისა, ჰეილი თანამშრომლობს საერთაშორისო ბრენდებთან და მონაწილეობს სარეკლამო კამპანიებში. 2017 წლის დასაწყისში ჰეილიმ ხელი მოაწერა კონტრაქტს ტანსაცმლის ბრენდ „Rag & Bone“-თან და გახდა მისი ოფიციალური სახე. იმავე წელს ბენეტის ფოტოები გამოჩნდა მოდის ჟურნალების გვერდებზე. შანელი ჩამოთვლილია იმ ბრენდებს შორის, რომელთანაც მსახიობი თანამშრომლობს. ჰეილის რეიტინგი ყოველწლიურად მატულობს, მსახიობი დიდი ხანია შედის საუკეთესო მსახიობების სიაში.
პირადი ცხოვრება
ჰეილის და მის მეუღლეს ჯო რაიტს, შვილი ვირჯინია უილოუ 2018 წლის 31 დეკემბერს შეეძინათ. ისინი ცხოვრობენ ბრუკლინში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
მანარაგა
მანარაგა (Манарага) — მთა რუსეთში, კომის რესპუბლიკაში. მდებარეობს პოლარეთისპირა ურალში. სიმაღლე 1662 მ.
სახელწოდება
ერნს ჰოფმანის მიხედვით მთის სახელწოდება ადგილობრივ ნენურ ენაზე ნიშნავს „დათვის ტორს“ (мана — დათვის წინა ტორი, раха — მსგავსი) ან „დათვის წინა ტორს“.
არსებობს სხვა ვერსიაც მისი სახელწოდების შესახებ ადგილობრივი კომი ენაზე მას ეწოდება სიზიმიურა (сизим — შვიდი, юр — თავი) ანუ „შვიდთავა“
ზაფხულში მის მარჯვენა მწვერვალზე ასვლა არ საჭიროებს არანაირ სპეციალურ აღჭურვილობას. მთის უმაღლესი მწვერვალია მარჯვნიდან მეორე თუკი მაშ შევხედავთ მდინარე მანარაგის ხეობიდან.
1927 წლამდე მანარაგა ითვლებოდა ურალის მთების უმაღლეს მწვერვალად, მაგრამ 1927 წელს გეოლოგმა ალექსანდრ ალიოშკოვმა აღმოაჩინა მასზე 200 მეტრით მაღალი მთა ნაროდნაია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომის რესპუბლიკის მთები კატეგორია:ურალის მთები
აბანოს ქუჩა
აბანოს ქუჩა — ქუჩა კრწანისის რაიონში (აბანოთუბანი). ვახტანგ გორგასლის ქუჩიდან აბანოს I შესახვედრამდე. სავარაუდოდ საფუძველი ჩაეყარა იმ დროს, როდესაც აქ პირველი აბანოები აიგო.
აბანოს ქუჩა დღეისათვის მთლიანად რესტავრირებულია. ქუჩის ერთ მხარეს განთავსებულია აბანოების კომპლექსი, მეორე მხარეს — სახლები (XIX საუკუნის 50–70-იანი წლები), რომელთა ზედა სართულები საცხოვრებელია, პირველ სართულებზე კი სავაჭრო დაწესებულებებია (კაფეები, მაღაზიები). ქუჩას კეტავს ყოფილი „ჭრელი აბანო“ (ორბელიანების საგვარელო აბანო; მოიხსენიება XVIII საუკუნიდან).
აზერბაიჯანელი და ქართველი ხალხის კეთილმეზობლური ურთიერთობის აღსანიშნავად ქუჩაზე არსებულ სკვერს 2004 წელს ეწოდა ჰეიდარ ალიევის სახელი, სადაც 2007 დაიდგა მისივე ბიუსტი (მოქანდაკე ნ. ალიევი). აქვს 2 შესახვევი (II შესახვევს ადრე გოგირდის შესახვევი ერქვა).
ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
აღამამედლი (იმიშლი)
აღამამედლი (Ağaməmmədli) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,060 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
დოი-კჰუნ-ტანის ეროვნული პარკი
დოი-კჰუნ-ტანის ეროვნული პარკი (อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล) — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდში. მოიცავს კჰუნ ტანის ქედის მთიან სივრცეებს ლამფუნისა და ლამპანგის პროვინციებში.
კლიმატი
ეროვნულ პარკში სამი მთავარი სეზონი გამოიყოფა: ზაფხული (მარტიდან-ივნისამდე), წვიმის სეზონი (ივლისიდან-ოქტომბრამდე) და ზამთარი (ნოემბრიდან- თებერვლამდე). საშუალო ტემპერატურა 5-38°C-ს შორის მერყეობს. ნალექი ძირითადად წვიმის სეზონის დროს მოდის, საშუალოდ 1 034 მმ ყოველწლიურად.
ფლორა და ფაუნა
უკანასკნელ საუკუნეში ანთროპოგენური ზემოქმედების შემდეგ დოი-კჰუნ-ტანის ტყის დიდი ნაწილი გაუდაბურდა. პარკის ტყეები სიმაღლებრივი სარტყელის შესაბამისად სამ ტიპად იყოფა: დაბალი სიმაღლეები (ზღ. დონიდან 325-850 მეტრი) — ტექის ხის ტყე, შერეული ბამბუკის ფოთლოვანი ტყეები და მუხის ტყეები. საშუალო სიმაღლეები (ზღ. დონიდან 850-1000 მეტრი) — გარდამავალი ზონა ფოთლოვან ტყეებსა და მარადმწვანე ფიჭვის ტყეებს შორის, შერეული მარადმწვანე და ფოთლოვანი ტყე. ტაილანდში არსებული ფიჭვის ორივე სახეობა (Pinus merkusii და Pinus kesiya) პარკის ტერიტორიაზე ხარობს. მაღალი სიმაღლეები (ზღ. დონიდან 1000-1373 მეტრი) — უმეტესწილად მარადმწვანე ტყეებისა და მარადმწვანე ფიჭვის ტყეებისგან შედგება. ეროვნული პარკის ტყეების დასავლეთი ნაპირი თითქმის განადგურებულია. ტყეების აღმოსავლეთი ნაწილი შედარებით ხელუხლებელია.
ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მთელი წლის მანძილზე შესაძლებელია ველური ყვავილების ნახვა. პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობენ სიამური კურდღლები, გარეული ქათმები და გარეული ღორები, ასევე სხვადასხვა სახეობის ფრინველი, რეპტილია, ობობა და მწერი. ნადირობის, ხშირი ხანძრებისა და ადამიანური ზემოქმედების შედეგად პარკის ტერიტორიაზე მობინადრე გიბონები, ვეფხვები, სპილოები, დათვები, ირმები და სხვა სახეობები სრულად გადაშენდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები კატეგორია:IUCN კატეგორია II კატეგორია:1975 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ბრუსოვე
ბრუსოვე (Брусове) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის სემენივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 637 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სემენივკის რაიონის სოფლები (პოლტავის ოლქი)
გერმანიკუსი
გერმანიკუსი (დ. 24 მაისი, ძვ. წ. 15 — გ. 10 ოქტომბერი, 19) — იულიუს-კლავდიუსების დინასტიის წევრი და ადრეული რომის იმპერიის გამოჩენილი მხედართმთავარი. დაიბადა რომში, ნერონ კლავდიუს დრუზუსისა და ანტონია უმცროსის ოჯახში. მისი თავდაპირველი სახელი იყო ნერონ კლავდიუს დრუზუსი მამამისის პატივსაცემად ან ტიბერიუს კლავდიუს ნერონი ბიძის, რომის მეორე იმპერატორის, ტიბერიუსის პატივსაცემად. აგნომენი გერმანიკუსი მის სრულ სახელს 9|ახ. წ. 9 წელს დაემატა, როდესაც ეს ტიტული სიკვდილის შემდეგ გადაეცა მამამისს გერმანიაში მოპოვებული გამარჯვებისათვის. 4|ახ. წ. 4 წელს გერმანიკუსი ტიბერიუსმა იშვილა, როგორც საკუთარი ძე და მემკვიდრე. შედეგად გერმანიკუსი გახდა იულიუსი კლავდიუსის ნაცვლად. სახელის გადარქმევის რომაული ტრადიციის თანახმად, მან მიიღო სახელი გერმანიკუს იულიუს კეისარი.
ტელე სანტანა
ტელე სანტანა და სილვა (Telê Santana da Silva; დ. 26 ივლისი, 1931, იტაბირიტუ, მინას-ჟერაისი, ბრაზილია — გ. 21 აპრილი, 2006, ბელუ-ორიზონტი, მინას-ჟერაისი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის და თავდამსხმელის პოზიციაზე. იყო ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელი 1982 წლის ესპანეთის და 1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატებზე. ბრაზილიური ფეხბურთის ისტორიაში ერთადერთი მწვრთნელია, ვისაც საფეხბურთო თვალსაზრისით ბრაზილიის ოთხივე წამყვანი შტატის — სან-პაულუს, მინას-ჟერაისის, რიუ-გრანდი-დუ-სულის და რიო-დე-ჟანეიროს ჩემპიონატები აქვს მოგებული. ბრაზილიური სპორტული პრესის შეფასებით, ბრაზილიაში მოღვაწე მწვრთნელებს შორის ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო მწვრთნელად და ფეხბურთის სპეციალისტადაა მიჩნეული.
გერმანიკუსი
ტიბერიუსთან არსებული კავშირის გარდა, გერმანიკუსს მჭიდრო ნათესაური ურთიერთობა აკავშირებდა იულიუს-კლავდიუსების დინასტიის დანარჩენ ოთხ იმპერატორთანაც. დედის მხრიდან იგი რომის პირველი იმპერატორის, ავგუსტუსის დისშვილიშვილი იყო; კალიგულა, ტიბერიუსის შემცვლელი, მისი ვაჟი იყო; კალიგულას შემდეგ საიმპერატორო ტახტი გერმანიკუსის უმცროსმა ძმამ, კლავდიუსმა დაიკავა; ნერონი, უკანასკნელი იმპერატორი ავგუსტუსის დინასტიიდან, დედის, აგრიპინა უმცროსის მხრიდან, გერმანიკუსის შვილიშვილი იყო.
ავგუსტუსის სიკვდილისა და ტახტზე ტიბერიუსის ასვლის შემდეგ, პანონიასა და გერმანიაში განთავსებულმა რომის ლეგიონებმა ვერ მიიღეს ავგუსტუსის მიერ აღთქმული ჯილდოები და მცირე ხნის შემდეგ, როდესაც აშკარა გახდა, რომ ახალი პრინცეპსისაგან პასუხს ვერ მიიღებდნენ, აჯანყდნენ. ამბოხების ჩასახშობად და ლეგიონების უკან დასაბრუნებლად მცირე ძალებით გაიგზავნენ გერმანიკუსი და ტიბერიუსის ვაჟი, დრუზუს იულიუს კეისარი.
აჯანყების უბრალოდ ჩახშობის ნაცვლად, გერმანიკუსი შეუერთდა ამბოხებულებს და მათ გერმანიის ტერიტორიაზე, რაინის გასწვრივ მოკლე სამხედრო კამპანიაში გაუძღვა იმის მტკიცებით, რომ რა საგანძურსაც ჩაიგდებდნენ ხელში, მათსავე ჯილდოდ ჩაითვლებოდა. მისმა ძალებმა გადალახეს რაინი და მცირე დროში დაიკავეს რაინსა და ელბას შორის არსებული მთელი ტერიტორია. გარდა ამისა, ტაციტუსს აღწერილი აქვს ტევტობურგის ტყის დაკავება და წლების წინ პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსის მიერ დაკარგული რომის შტანდარტების უკან დაბრუნების მოთხოვნა, რომლებიც მაშინ დაიკარგა, როდესაც რომის სამ ლეგიონსა და დამხმარე მოკავშირე ჯარებს გერმანულმა ტომებმა მუსრი გაავლეს.
გერმანიიდან გამოძახების შემდეგ, გერმანიკუსმა 17 წელს ტრიუმფი იზეიმა, პირველი სრული ტრიუმფი ძვ. წ. 29 წელს ავგუსტუსის მიერ გამართულის შემდეგ. შედეგად, 18 წელს, გერმანიკუსი დაჯილდოვდა იმპერიის აღმოსავლეთ ნაწილზე კონტროლით, ისევე, როგორც მანამდე აგრიპა და ტიბერიუსი და იმპერატორის აშკარა მემკვიდრედ იქცა, თუმცა მან წელიწადზე ცოტა მეტიღა იცოცხლა. იგი აღმოსავლეთში მოგზაურობისას, ანტიოქიაში გაურკვეველ ვითარებაში გარდაიცვალა. მის სიკვდილში ადანაშაულებდნენ გნეუს კალპურნიუს პიზონს, სირიის გუბერნატორს, რომელსაც გერმანიკუსის მოწამვლას აბრალებდნენ.
გერმანიკუსს, რომელიც ხალხს ძლიერ უყვარდა, სიკვდილიდან დიდი ხნის შემდეგაც ფართოდ მიიჩნევდნენ სრულყოფილ რომაელად. რომაელი ხალხი საუკუნეთა განმავლობაში უწოდებდა მას რომის ალექსანდრე დიდს მისი ადრეულ ასაკში გარდაცვალების, სათნო ხასიათის, კოხტა გარეგნობისა და სამხედრო სახელის გამო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 15 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 19 კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები კატეგორია:I საუკუნის რომაელები კატეგორია:რომის იმპერიის კონსულები კატეგორია:ავგუსტუსის მავზოლეუმში დაკრძალულები
ტელე სანტანა
საკლუბო კარიერა
ტელე სანტანას საფეხბურთო კარიერა კლუბ „ბოტაფოგოში“ იწყება. თუმცა, იმის გამო, რომ კლუბის ახალგაზრდული გუნდის ძირითად შემადგენლობაში ვერ ხვდება, მშობლიურ ქალაქში დაბრუნება უწევს, სადაც ჯერ „იტაბირენსეს“, ხოლო შემდეგ სან-ჟუან-დელ-რეის „ამერიკაში“ გამოდის. ორმოციანი წლების ბოლოს იგი კვლავ ცდილობს „ბოტაფოგოს“ შემადგენლობაში ადგილის დამკვიდრებას და ამჯერადაც უშედეგოდ. 1950 წელს მისი თამაში სან-ჟუან-დელ-რეის „ამერიკას“ შემადგენლობაში „ფლუმინენსეს“ სკაუტების ყურადღებას იპყრობს. აღსანიშნავია, რომ ამ კლუბს სანტანა ბავშვობიდან გულშემატკივრობს. „ფლუმინენსეში“ მისი გასინჯვის შემდეგ, თვით ზეზე მორეირა, რომელიც ესწრება მის გასინჯვას, თანხმობას აცხადებს კლუბში მის ჩარიცხვაზე. „ფლუმინენსეს“ ახალგაზრდული გუნდის შემადგენლობაში გამოსვლის პირველივე სეზონში რიო-დე-ჟანეიროს ჩემპიონატს იგებს, რის შემდეგაც მას პირველ პროფესიონალურ კონტრაქტს სთავაზობენ. კიდევ უფრო მეტად წარმატებულია „ფლუმინენსეს“ ძირითადი გუნდის შემადგენლობაში მისი სადებიუტო სეზონი; იგი ერთდროულად ორი ტურნირის — კარიოკას ჩემპიონატის და რიოს თასის გათამაშების გამარჯვებული ხდება.
„ფლუმინენსეში“ ზეზე მორეირა სანტანას სათამაშო პოზიციას უცვლის და თავდასხმის ცენტრიდან მარჯვენა ფლანგზე გადაყავს, სადაც ის თავისი კარიერის ბოლომდე თამაშობს. ამ ამპლუაში ის საკმაოდ დიდი მოცულობის სამუშაოს ასრულებს და ფაქტობრივად მთელი ფლანგის ჩაკეტვას ახერხებს. „ფლუმინენსეში“ სანტანა ცხრა წლის განმავლობაში გამოდის, რა დროსაც რიოს საერთაშორისო თასს და ორჯერ შტატის ჩემპიონის ტიტულს იგებს. ამას გარდა იგი ორჯერ ინსინიოს ტურნირის და ასევე, ორჯერ რიო-სან-პაულუს ტურნირის გამარჯვებული ხდება. „ფლუმინენსეს“ რიგებში სანტანა 557 მატჩში იღებს მონაწილეობას და 162 გოლი გააქვს.
1960 წელს კამპინასის „გუარანის“ მწვრთნელი ტიმი — სანტანას თავის გუნდში იწვევს, რაც პრესისა და კლუბის ფანატების კრიტიკის საბაბი ხდება; ისინი თვლიან, რომ სანტანა უკვე ასაკოვანი ფეხბურთელია და ამდენად, კლუბისთვის საჭიროებას არ წარმოადგენს. თუმცა ტიმი უკან არ იხევს და აცხადებს, რომ „მისთვის აუცილებელია გუნდში ისეთი ფეხბურთელი, რომელიც თანაგუნდელებს იმის გაკეთებას „აიძულებს“, რასაც მწვრთნელი ჩათვლის საჭიროდ“. ამგვარად, მომდევნო ორი სეზონი იგი კამპინასის „გუარანის“ შემადგენლობაში რჩება, რის შემდეგაც კარიერას რიო-დე-ჟანეიროს „მადურეირას“ რიგებში აგრძელებს. საინტერესოა, რომ „მადურეირას“ და „ფლუმინენსეს“ შორის გამართულ ერთ-ერთ შეხვედრაში, როდესაც სანტანას თავისი ყოფილი გუნდის კარში გოლი გააქვს, მატჩის ბოლოს ემოციებს ვერ ფარავს და ხმამაღლა აცხადებს, რომ მიუხედავად ყველაფრისა — „ფლუმინენსე“ სამუდამოდ მის გულში რჩება. სანტანა თავის საფეხბურთო კარიერას 1963 წელს — რიო-დე-ჟანეიროს „ვასკო და გამას“ რიგებში ასრულებს.
სამწვრთნელო კარიერა
თავიდანვე ცხადი ხდება, რომ მისი მიდგომა სამწვრთნელო პროცესის მიმართ განსხვავდება იმ დროისთვის საყოველთაოდ დამკვიდრებული პრინციპებისა და მეთოდებისაგან. კერძოდ, იგი არ ცდილობს სხვადასხვა ტაქტიკური სქემების მარწუხებში მოთამაშეების მოქცევას. პირიქით, მეტ სააზროვნო სივრცეს და შემოქმედებით თავისუფლებას აძლევს მათ, რაც ეხმარება ფეხბურთელებს საკუთარი პოტენციალის უკეთ გახსნაში, თავისი საუკეთესო თვისებებისა და შესაძლებლობების უკეთ გამოვლენასა და რეალიზებაში. ამასთან, ის არასოდეს უშვებს თავის ნებაზე სამწვრთნელო პროცესს, რაც განსაკუთრებით მატჩის წაგების შემთხვევაში მისი უფრო მწვავე, სათანადოდ მკაცრი და უკომპრომისო რეაქციით გამოიხატება. ასეთ დროს მოთამაშეების მიმართ, როგორც შედეგის, ისე, თამაშის ხარისხის თვალსაზრისით, უფრო მომთხოვნი ხდება. მეტი სათამაშო კლასისა თუ დისციპლინის გამოვლენასთან ერთად მათგან ითხოვს, კიდევ უფრო მეტ მობილიზებას და ძალების სრული დაძაბვით ვარჯიშს. თუმცა, ამასთან ერთად განსაკუთრებით ზრუნავს ფეხბურთელთა განწყობაზე და სათანადო ატმოსფეროს შენარჩუნებაზე, რადგან მან, როგორც ყოფილმა ფეხბურთელმა და შესანიშნავმა ტაქტიკოსმა, კარგად იცის მწვრთნელისა და ფეხბურთელის ურთიერთობის როგორც ფსიქოლოგიური ნიუანსები, ასევე, თეორიული და პრაქტიკული ასპექტები — თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ფიზიკურ და ტაქტიკურ მომზადებასთან ერთად, თითოეული ფეხბურთელის ფსიქოლოგიური მდგომარეობა.
ფეხბურთის სპეციალისტების უმრავლესობის და განსაკუთრებით, ბრაზილიური ფეხბურთის ისტორიის მცოდნეთა აზრით სანტანამ, როგორც თავისი დროის ერთ-ერთმა ნოვატორმა, სამწვრთნელო კარიერის დასაწყისშივე მიაქცია ყურადღება ფეხბურთელთა დამოუკიდებელი აზროვნებისა და პიროვნული განვითარების დიდ მნიშვნელობას. კერძოდ, ის მიიჩნევდა, რომ მწვრთნელის ერთ-ერთი უმთავრესი ამოცანაა მოთამაშისთვის პასუხისმგებლობის გრძნობის არა მარტო ჩამოყალიბება, არამედ, იმ დონეზე აყვანა, რომ ფეხბურთელმა დამოუკიდებლად შეძლოს საკუთარი, როგორც ძლიერი, ასევე, სუსტი მხარეების არა მხოლოდ დანახვა და შეფასება, არამედ, მათზე მუშაობა, მათი კორექტირება და რაც მთავარია, პიროვნული და პროფესიონალური თვითგანვითარებისა და თვითსრულყოფის, როგორც უწყვეტი პროცესის აღქმა, ათვისება და გაცნობიერებულად წარმართვა. ცნობილია, რომ სხვა მწვრთნელების დიდი უმრავლესობისგან განსხვავებით, იგი თვისობრივად სხვა დამოკიდებულებით გამოირჩეოდა მოთამაშეთა მიმართ, კერძოდ, მისთვის მიუღებელი იყო ფეხბურთელებთან რაიმე სახის დაპირისპირება და მით უფრო სიტუაციის დაძაბვა. პირიქით, იგი თავიდანვე ყოველთვის განსაკუთრებულ, როგორც სპორტულ, ასევე, პიროვნულ პატივისცემას იჩენდა თითოეული ფეხბურთელის მიმართ. წლების მერეც, როდესაც მასთან, წარმატებებთან და გამოცდილებასთან ერთად, კოლეგების და ზოგადად, სპორტული სამყაროს საყოველთაო აღიარებაც მოვიდა, სანტანას არასოდეს იპყრობს „ყოვლისმცოდნეობის“ მანია, ხოლო მისი პრინციპულობა, მისი ყოფილი შეგირდების აღიარებით, არასოდეს გადაზრდილა დიქტატორულ ჩვევებში.
„ფლუმინენსეს“ გუნდში მიღწეული პირველი წარმატებების და კლუბში მისი სამწვრთნელო მოღვაწეობის გაგრძელების პერსპექტივას აფერხებს და ხელს უშლის მოთამაშეთა ყიდვა-გაყიდვის და ამ საქმიანობიდან პროცენტების მიღების დამკვიდრებული არაჯანსაღი პრაქტიკა. მოთამაშეების უმრავლესობის როგორც კლუბში ჩარიცხვის, ისე, კლუბის დატოვების პროცესი მწვრთნელისგან დამოუკიდებლად, მისი აზრის გაუთვალისწინებლად ხდება, რაც სანტანას სამართლიან გულისწყრომასა და აღშფოთებას იწვევს. იგი მიდის კლუბის პრეზიდენტთან და ცდილობს მისთვის იმ მარტივი ჭეშმარიტების ახსნას, რომ გუნდში მოთამაშეთა როგორც მოსვლის, ასევე, გუნდიდან მათი წასვლის საკითხი — მწვრთნელის პრეროგატივაა და რომ, მხოლოდ მწვრთნელმა იცის ყველაზე უკეთ, თუ რომელი ფეხბურთელი სჭირდება მის გუნდს. ამ საუბრიდან მალევე, 1970 წელს, მას გუნდიდან უშვებენ.
იმავე, 1970 წელს, იგი იღებს „ატლეტიკო მინეიროს“ პრეზიდენტის ნელსონ კამპოსის მიწვევას. იმ დროისთვის, კამპოსი, გუნდში შექმნილი სპეციფიკური პრობლემების გადასაჭრელად ძლიერი ნებისყოფისა და მტკიცე ხასიათის მწვრთნელს ეძებს, ვინც — როგორც გუნდში მოთამაშე „ვარსკვლავების“ „დამორჩილებას“, ასევე, მათთან მეგობრული ურთიერთობის დამყარებას და ჯანსაღი ატმოსფეროს შენარჩუნებას შეძლებს. სანტანა თანხმდება მის წინადადებას გუნდის მთავარი მწვრთნელის პოსტის დაკავების თაობაზე. უნდა ითქვას, რომ სანტანას (პრინციპულ და მტკიცე ხასიათთან ერთად) მოთამაშეების მიმართ სამართლიანი, შეიძლება ითქვას, ხაზგასმით სამართლიანი დამოკიდებულება ხდება მისი, როგორც მწვრთნელის და ზოგადად, როგორც ფეხბურთის სპეციალისტის ერთგვარი სავიზიტო ბარათი. სწორედ იგი, ასეთი ხაზგასმით სამართლიანი დამოკიდებულება, არა მხოლოდ ფეხბურთელების, არამედ, მთლიანად, საფეხბურთო სამყაროში მიმდინარე პროცესების მიმართ, იქცევა მისი მოღვაწეობის მთავარ ქვაკუთხედად, მთელი მისი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი სამწვრთნელო კარიერის მანძილზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოტაფოგოს ფეხბურთელები კატეგორია:ფლუმინენსეს ფეხბურთელები კატეგორია:ვასკო და გამას ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთის მწვრთნელები
ქეი-ხოსროვ II
გიიას ად-დინ ქეი-ხოსროვ II — ალაედინ ქეიყუბადის შვილი, რუმის სულთანი 1237–1246 წლებში, გარდაცვალებამდე.
1226 წელს, ქეიყუბადმა ახლად ანექსირებული ერზინჯანი ქეი-ხოსროვ II-ს გადასცა. 1236-1237 წლებში, მონღოლებმა ქართველთა დახმარებით გაანადგურეს ანატოლიის ტერიტორიის ნაწილი, სივასიდან მალათიამდე. მას შემდეგ, რაც მონღოლთა ჯარი გაუჩინარდა, ქეიყუბადი საქართველოში გადავიდა, ამის მიზეზი კი მონღოლთა ქართველი მოკავშირეების დასჯა იყო. თურქთა არმიის საქართველოში შესვლის შემდეგ, რუსუდან დედოფალმა ქეი-ხოსროვ II-ს მშვიდობის სანაცვლოდ საკუთარი შვილზე — თამარზე (გურჯი-ხათუნი) დაქორწინება შესთავაზა. ქორწინება 1240 წელს შედგა.
ქოსე-დაღის ბრძოლა
1243 წლის ზამთარში, მონღოლებმა ერზურუმს შეუტიეს, ქალაქი ალყის გარეშე დაეცა. ამის შემდეგ, ისინი გაზაფხულზე რუმის სასულთნოს დაპყრობისთვის ემზადებოდნენ. მტერთან შესაბრძოლებლად, ქეი-ხოსროვ II-მ მოკავშირეებისგან და ვასალებისგან ჯარი შეკრიბა. მისი არმია სივასში შეიკრიბა. 1243 წლის 26 ივნისს, ისინი მონღოლებს ქოსე-დაღის უღელტეხილზე შეხვდნენ. მონღოლთა არმიამ სელჩუკებს დაანახა, რომ თითქოს ისინი უკან იხევდნენ, მაგრამ ამ დროს, მათ ალყაში მოაქციეს სელჩუკთა არმია. ქოსე-დაღის ბრძოლაში სელჩუკები სასტიკად დამარცხდნენ. დამარცხებულმა ქეი-ხოსროვ II-მ ზავი ითხოვა. რუმის სასულთნო მონღოლების მოხარკედ იქცა. ამასთანავე, სულთანმა სივასი, ერზინჯანი და კაისერი დაკარგა.
მონეტები
აღსანიშნავია, ქეი-ხოსროვ II-ის დირჰამის მონეტა, რომელზეც მზე და ლომია გამოსახული. ამ გამოსახულებებს რამდენიმე ახსნა აქვს. ერთნი ვარაუდობენ, რომ ეს გამოსახულებები ლომის თანავარსკვლავედს, ქეი-ხოსროვის მეუღლის, თამარის ზოდიაქოს ნიშანს აღნიშნავენ, ხოლო მეორენი მიიჩნევენ, რომ ლომის სიმბოლო სულთანს აღნიშნავს, ხოლო მზე — თამარს.
სქოლიო
კატეგორია:რუმის სულთნები კატეგორია:გარდაცვლილი 1246
გრეგ სემენზა
გრეგ ლეონარდ სემენზა (დაიბადა1956 წლის 12 ივლისს), ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატი, რომელიც არის ჯონს ჰოპკინსის მედიცინის სკოლაში გენეტიკური მედიცინის პროფესორი. ის ხელმძღვანელობს სისხლძარღვთა პროგრამას უჯრედების ინჟინერიის ინსტიტუტში. ის არის ალბერტ ლასკერის ჯილდოს 2016 წლის პრიზიორი ფუნდამენტური სამედიცინო კვლევებისთვის. იგი ცნობილია HIF-1– ის აღმოჩენით, რომელიც კიბოს უჯრედებს საშუალებას აძლევს ადაპტირდნენ ნაკლები ჟანგბადის მქონე გარემოში. მან გაიზიარა 2019 წლის ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში "აღმოჩენებისთვის, თუ როგორ გრძნობენ უჯრედები და ადაპტირდებიან ჟანგბადის ხელმისაწვდომობისას" უილიამ კელინთან და პიტერ რედკლიფთან.
ადრეული ცხოვრება
სემენზა დაიბადა 1956 წლის 12 ივნისს, ქალაქ ფლეშინგში, ნიუ – იორკში; ის და მისი ოთხი ძმა აღიზარდნენ უესტჩესტერის ოლქში, ნიუ – იორკში.
განათლება და კარიერა
სემენზა გაიზარდა ნიუ – იორკის უესტჩესტერის ოლქში და სწავლობდა ვაშინგტონის ირვინგის საშუალო სკოლაში ტერითაუნში, ნიუ – იორკში. შემდეგ იგი დადიოდა სლიფი ჰოლოუს საშუალო სკოლაში, სადაც იყო ფეხბურთის ნაკრების საშუალო მცველი. სწავლა დაასრულა 1974 წელს. ჰარვარდის უნივერსიტეტში მან შეისწავლა სამედიცინო გენეტიკა. პენსილვანიის უნივერსიტეტის სადოქტორო ხარისხისთვის მან თანმიმდევრობით დაასახელა გენები, რომლებიც დაკავშირებულია რეცესიულ გენეტიკურ აშლილობასთან, ბეტა-თალასემიასთან. სემენზამ შემდგომში დაასრულა პედიატრიის რეზიდენტურა დიუკის საუნივერსიტეტო საავადმყოფოში, ვიდრე სადოქტორო სწავლებას დაასრულებდა  ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში. სემენზა დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ გახდა ჯონ ჰოპკინსის უჯრედული ინჟინერიის სისხლძარღვთა პროგრამის დამფუძნებელი დირექტორი.
კვლევა
მინი|ილუსტრაცია, თუ როგორ გრძნობენ უჯრედები და ადაპტირდებიან ჟანგბადის ხელმისაწვდომობისას ჯონ ჰოპკინსის სადოქტორო პროგრამაზე სწავლისას, სემენზამ შეაფასა გენის გამოხატვა ტრანსგენურ ცხოველებში იმის დასადგენად, თუ რა გავლენა მოახდინა ამან ერითროპოეტინის (EPO) წარმოებაზე, რომელიც ცნობილია, როგორც სხეულის ჰიპოქსიაზე რეაგირების საშუალებების ნაწილი, ან სისხლში ჟანგბადის დაბალი დონის არსებობა. სემენზამ დაადგინა გენური თანმიმდევრობა, რომელიც გამოხატავდა ჰიპოქსიის ინდუქციური ფაქტორების (HIF) ცილებს. სემენზას მუშაობამ აჩვენა, რომ HIF ცილები ორი ნაწილისგან შედგებოდა; HIF-1β, უმეტეს პირობებში სტაბილური ბაზაა, და HIF-1α, რომელიც გაუარესდა ჟანგბადის ნომინალური დონის არსებობის დროს. HIF-1α შემდგომში აღმოაჩინეს EPO წარმოების პროცესისთვის. სემენზამ შემდგომში დაადგინა, რომ HIF-1α -ს ჭარბმა წარმოებამ შეიძლება გამოიწვიოს კიბო სხვა ორგანოებში.
სემენზას კვლევა გადაიკვეთა უილიამ კელინისა და პიტერ რედკლიფის კვლევებთან, უჯრედებში ჟანგბადის გამოვლენის მექანიზმის დადგენის შესახებ და იმაზე, თუ როგორ რეგულირდება EPO-ს წარმოება HIF-ით და სხვა ფაქტორებით. ამან გამოიწვია მედიკამენტების შემუშავება, რაც ხელს უწყობს ამ პროცესების რეგულირებას ანემიის და თირკმლების უკმარისობის მქონე პაციენტებისთვის.
პირადი ცხოვრება
სემენზა დაქორწინდა ლაურა სემენზაზე, რომელიც ამჟამად მუშაობს ერთ-ერთი უნივერსიტეტში გენოტიპირებაზე.
გარე ბმულები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:დაბადებული 1956
ნეპტუნი (ფრთოსანი რაკეტა)
რაკეტა განკუთვნილია 5 000 ტონამდე წყალწყვის მქონე ხომალდების გასანადგურებლად და გააჩნია 150 კილოგრამიანი საბრძოლო ქობინი. რაკეტის მოქმედების რადიუსი 280 კილომეტრამდეა. მაქსიმალური სიჩქარეა 900 კმ/სთ და შეუძლია გადაადგილება წყლის ზედაპირთან ახლოს, რამდენიმე მეტრის სიმაღლეზე. შესაძლებელია რაკეტის მანევრირება ფრენის დროსაც.
რაკეტის გამოყენება შესაძლებელია საზღვაო, სახმელეთო და საჰაერო პლატფორმებიდან. 2019 წელს შეიქმნა სახმელეთო სარაკეტო კომპლექსი РК-360МЦ, იმავე სახელწოდებით (Непту́н), რომელშის შედის მართვის პუნქტი, გამშვები მოწყობილობა და დამტენი მანქანა. საზღვაო პლატფორმის სახით თავდაპირველად განიხილებოდა სწრაფმავალი სარაკეტო კატარღა „Лань“, თუმცა 2018 წელს იგი „Веспа-ს“ ტიპის კატარღით შეიცვალა.
რაკეტა საბრძოლო ვითარებაში პირველად 2022 წელს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს იქნა გამოყენებული. 2022 წლის 14 აპრილს „ნეპტუნის“ ორი რაკეტა მოხვდა რუსულ სარაკეტო კრეისერს, რუსეთის საზღვაო ძალების შავი ზღვის ფლოტის ფლაგმანს „Москва“. შედეგად, აფეთქდა ხომალდზე განლაგებული საბრძოლო მასალების საწყობი, რამაც კრეისერის ჩაძირვა გამოიწვია.
წინაპირობები
2014 წელს რუსეთის მიერ ყირიმის ოკუპაციის შემდეგ უკრაინის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა დაკარგა ფლოტის უდიდესი ნაწილი, ასევე, სანაპირო დაცვის სარაკეტო სისტემა „Рубіж“. უკრაინის საზღვაო ძალების დარჩენილ ნაწილს არ შესწევდა ძალა, ეფექტური წინააღმდეგობა გაეწია რუსეთის შავი ზღვის ფლოტისთვის, რომელსაც შეეძლო როგორც დესანტის გადმოსხმა უკრაინის ნაპირებზე, ისე საზღვაო ბლოკადის მოწყობა. ყირიმის ოკუპაციის შემდეგ რუსეთმა საგრძნობლად გაზარდა სამხედრო პოტენციალი ადგილზე: ყირიმის ტერიტორიაზე მათ განალაგეს ხომალდსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემა, რომელშიც შედიოდა ქვესისტემა წყალზედა ხომალდების აღმოსაჩენად 500 კილომეტრის რადიუსში, მართვისა და მიზანჩვენების ავტომატური ქვესისტემა და 350 კილომეტრზე მოქმედი საცეცხლე საშუალებები, რომელიც მოიცავდა ხომალდსაწინააღმდეგო სარაკეტო სისტემებს „Бал“, „Бастион“, Club-K და „Утес“. ასევე, გაიზარდა გემების, წყალქვეშა ხომალდების და რუსეთის საზღვაო ავიაციის რაოდენობა. უკრაინის მხარემ დროებითი შემაკავებელი ზომის სახით ჩამოაყალიბა 406-ე საარტილერიო ბრიგადა და БМ-27 Ураган-ის სისტემებით აღჭურვილი 32-ე რეაქტიული საარტილერიო პოლკი, თუმცა, საველე არტილერიის ეფექტიანობა საზღვაო სამიზნეების წინააღმდეგ დაბალია. უკრაინისთვის კრიტიკული მნიშვნელობა შეიძინა საკუთარი ხომალდსაწინააღმდეგო სარაკეტო სისტემების შექმნამ, რომელიც ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებს საშუალებას მისცემდა, ეკონტროლებინა ტერიტორიული წყლები, დაეცვა სანაპიროზე განლაგებული ინფრასტრუქტურა და აღეკვეთა დესანტირების მცდელობები მოწინააღმდეგის მხრიდან.
შექმნა
რაკეტის შექმნაზე მუშაობა 2014 წელს დაიწყო, თუმცა, ეს ფაქტი არ გახმაურებულა.
2015 წლის სექტემბერში კიევში გამართულ შეიარაღებისა და უსაფრთხოების გამოფენაზე პირველად გამოჩნდა ხომალდსაწინააღმდეგო ფრთოსანი რაკეტის პროტოტიპი, რომელიც სარაკეტო კომპლექს „ნეპტუნის“ ბაზა უნდა გამხდარიყო.
ღია წყაროებში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, რაკეტის პირველი საცდელი გაშვება 2016 წელს განხორციელდა. გარეგნულად იგი რუსულ ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტა Х-35-ს ჰგავს. რაკეტა რამდენიმე უკრაინული საწარმოს კოოპერაციის შედეგად იქმნება, რომელთა შორისაცაა ხარკივის საავიაციო ქარხანა, „Мотор Січ“ და სხვები. 2016 წელსვე გაჟღერდა გეგმები რაკეტის სამი — სახმელეთო, საზღვაო და საჰაერო მოდიფიკაციების შექმნაზე. შექმნის პროცესს ხელმძღვანელობდა კიევში მდებარე სახელმწიფო საკონსტრუქტორო ბიურო „Луч“. დასახელდა რაკეტის დანიშნულებაც — კონვოის შემადგენლობაში ან ცალკე მოძრავი 5 000 ტონამდე წყალწყვის მქონე წყალზედა ხომალდების განადგურება.
კორპორაცია „ТАСКО“-ს პრეზიდენტის, ვალერი პავლიუკოვის განცხადებით, 2017 წლის შუა პერიოდში გაიმართა „ნეპტუნის“ გამოცდა სარაკეტო კომპლექს „Вільха“-ს პარალელურად. ამ უკანაკნელისგან განსხვავებით, „ნეპტუნის“ გამოცდის შედეგები არ გასაჯაროებულა.
პირველი დემონსტრაცია
2018 წლის 30 იანვარს გამხორციელდა „ნეპტუნის“ პირველი წარმატებული გაშვება. ტესტირებას ესწრებოდა უკრაინის ეროვნული თავდაცვისა და უსაფრთხოების საბჭოს მდივანი ოლექსანდრ ტურჩინოვი.
2018 წლის მარტში ცნობილი გახდა „Лань-ის“ კლასის პირველი სწაფმავალი სარაკეტო კატარღის შექმნის გეგმები. აღნიშნული კატარღა სწორედ „ნეპტუნის“ რაკეტებისთვის იყო განსაზღვრული.
2018 წლის 16 ივლისს ტურჩინოვი უკრანის სახელმწიფო სარაკეტო პროგრამის კონტროლის ფარგლებში სახელმწიფო საწარმო „ВІЗАР-ს“ ეწვია. მედიაში გავრცელებულ ფოტოებზე „ნეპტუნის“ რაკეტებიც ჩანდა. ტურჩინოვის ვიზიტი საკონსტრუქტორო ბიუროში „Луч“ ნეპტუნის წარმოების ინსპექტირების მიზნით იმავე წლის 14 აგვისტოს შედგა.
2018 წლის 17 აგვისტოს ოდესის ოლქის სამხრეთით რაკეტის გამოცდის შემდეგი ეტაპი განხორციელდა, რომელსაც ტურჩინოვიც ესწრებოდა. გამოცდამ წარმატებით ჩაიარა ― რაკეტამ გაანადგურა 100 კილომეტრში არსებული მიზანი.
2018 წლის ოქტომბერში უკრაინის სამხედრო-საზღვაო ძლების მეთაურმა, ადმირალმა იჰორ ვორონჩენკომ განაცხადა, რომ 2018 წლის ბოლომდე რაკეტის კიდევ ორი გამოცდა გაიმართებოდა, ხოლო 2019 წლის დასრულდებოდა რაკეტებით აღჭურვილი სახმელეთო კომპლექს „ნეპტუნის“ გამოცდები. ასევე, ცნობილი გახდა, რომ „ნეპტუნის“ საზღვაო პლატფორმად არა „Лань-ის“ კლასის, არამედ „Веспа-ს“ კლასის სარაკეტო კატარღები იქნებოდა გამოყენებული, რომლებსაც „Кузня на Рибальському“ შექმნიდა, მათ აგებამდე კი საცდელი გაშვებები სარაკეტო კატარღა „Прилуки-დან“ განხორციელდებოდა.
პირველი სახმელეთო კომპლექსი
2019 წლის თებერვალში თავდაცვის საერთაშორისო ექსპოზიციაზე IDEX-2019 საზოგადოებამ პირველად იხილა სახმელეთო ბაზირების სანაპირო დაცვის სარაკეტო კომპლექს „ნეპტუნის“ მოდელი.
2019 წლის 5 აპრილს ოდესაში არსებულ პოლიგონზე შედგა აღნიშნული კომპლექსის პირველი გამოცდა. უკრაინის მაშინდელი პრეზიდენტის, პეტრო პოროშენკოს სიტყვებით, რომელიც გამოცდას ესწრებოდა, უმოკლეს ვადებში უნდა მომხდარიყო კომპლექსის შეიარაღებაში მიღება არა მხოლოდ საზღვაო ძალების, არამედ სახმელეთო ძალების შემადგენლობაშიც.
სარაკეტო სისტემის განახლება
2019 წლის 27 მაისს „Алібей-ს“ პოლიგონზე განხორციელდა „ნეპტუნის“ მორიგი სატესტო გაშვება. ამჯერად რაკეტის სისტემაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი ცვლილება იყო შეტანილი: განახლებული იყო თვითდამიზნების თავაკი, ალტიმეტრი, სასტარტო ძრავი, ფრთები, გიროსკოპი და ნავიგაციის სისტემა. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ცვლილება იყო ახალი თვითდამიზნების თავაკი, რომელიც რთულ მანევრში მყოფი მიზნის დაზიანების საშუალებას იძლეოდა. გაიზარდა ფრთების ზომა და მათი ზედაპირის ფართობი, რამაც რაკეტის კონტროლი და მანევრირება გაამარტივა. ახალი ალტიმეტრი რაკეტას ძალიან დაბალ სიმაღლეზე ფრენის საშუალებას აძლევდა, რაც ართულებს მოწინაღმდეგის მხრიდან მის აღმოჩენას, იდენტიფიკაციას და გზის გადაჭრას. რაკეტამ, აგრეთვე, მიიღო ახალი ელექტრონული სისტემები, მათ შორის, გიროსკოპი და ახალი, ბევრად მძლავრი სასტარტო ძრავი (თავდაპირველი ვერსია С-125-ის ძრავს იყენებდა). ახალი სანავიგაციო სისტემა მოწინააღმდეგის მხრიდან ძლიერი რადიოელექტრონული ბრძოლის პირობებშიც კი ეფექტურ მუშაობას უზრუნველყოფს.
სერგეი ზგურეცის თანახმად, რაკეტის სახელმწიფო დონის ტესტირება 2019 წლის ბოლომდე იყო დაგეგმილი.
2019 წლის 2 ნოემბერს ოდესის ოლქში, ჩერნომორსკის დასახლების მიმდებარედ განხორციელდა რაკეტების წარმატებული გაშვება. უსაფრთხოების მიზნით, 16:00 საათამდე ნავიგაციისთვის დაიკეტა ზღვის 6,3 კმ² ფართობის მონაკვეთი.
შემდეგი ეტაპი იყო ინერტული ქობინის მქონე რაკეტების გაშვება „Алібей-ს“ პოლიგონიდან 2020 წლის 2 აპრილს. გამოცდის მიზანი მართვისა და სანავიგაციო სისტემების შემოწმება იყო.
2020 წლის 27 აპრილს განხორციელდა საცდელი გაშვებები РК-360МЦ სახმელეთო ბაზირების კომპლექსიდან მოწინააღმდეგის რადიოელექტრონული ბრძოლის სიმულირებით, რისთვისაც რაკეტის თვითდამიზნების თავაკის წინააღმდეგ რეალური ელექტრომაგნიტური ჩახშობის სისტემები იყო გამოყენებული. წვრთნებში ერთი Су-27-ც მონაწილეობდა.
2020 წლის 17 ივნისს იმავე პოლიგონზე სარაკეტო კომპლექსის მორიგი გამოცდა საბრძოლო ქობინებით განხორციელდა.
შეიარაღებაში მიღება
სარაკეტო კომპლექსი „ნეპტუნი“ შეიარაღებაში 2020 წლის 23 აგვისტოს მიიღეს.
2020 წლის ნოემბერში სახელმწიფოს კუთვნილი კომპანია „Артем-ის“ ხელმძღვანელმა ვოლოდიმირ ზიმინმა განაცხადა, რომ კომპანიის თანამშრომელთა 70% ერთდღიან სამუშაო კვირაზე გადადიოდა, რადგან უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს მხრიდან მასშტაბურ კონტრაქტებზე მოთხოვნა არ არსებობდა. მისივე განცხადებით, კვლავ განხილვის საგანი იყო „Вільха-ს“ და „ნეპტუნის“ სარაკეტო კომპლექსების წარმოების საკითხი.
რაკეტა
რაკეტის სიგრძე (ამაჩქარებლის ჩათვლით) 5 050 მილიმეტრია სასტარტო წონაა დაახლოებით 870 კგ, საიდანაც საბრძოლო ქობინზე 150 კგ მოდის. ეს მონაცემები სრულებით საკმარისია 5 000 ტონამდე წყალწყვის მქონე წყალზედა საბრძოლო თუ სატრანსპორტო ხომალდების განადგურებისთვის. რაკეტას გააჩნია ჯვრის ფორმის დასაკეცი ფრთები.
საბრძოლო ნაწილი
რაკეტა აღჭურვილია მსხვრევად-ფუგასური ტიპის საბრძოლო ქობინით, რომლის წონა 150 კილოგრამია. ქობინი მოქმედებაში მოდის სამიზნესთან კონტაქტით ან დისტანციურად — არაკონტაქტური სენსორების საშუალებით.
2021 წლის სექტემბერში ცნობილი გახდა, რომ სახელმწიფო საწარმომ „Спецоборонмаш“ (რომელიც „Укроборонпром-ის“ ნაწილია) „ნეპტუნის“ რაკეტები Б-360 რაკეტისთვის განკუთვნილი ვაკუუმური ქობინებით აღჭურვა. ამ ტიპის ქობინი რაკეტის საბრძოლო შესაძლებლობებს კიდევ უფრო ზრდის.
ელექტრონიკა
თვითდამიზნების თავაკს რაკეტისთვის კომპანია „Радіонікс“ აწარმოებს. მას ულტრამაღალი ხედვის არეალი აქვს (±60°), შეუძლია დააფიქსიროს სამიზნე 50 კილომეტრის მანძილზე და მოწინააღმდეგის რადიოლოკაციური სისტემების მიმართ მდგრადია. უკრაინული საინფორმაციო კომპანია Defense Express-ის მიერ მოყვანილი შედარების თანახმად, ამერიკული წარმოების Harpoon-ის ტიპის რაკეტებს უფრო სუსტი, ±45°-იანი ხედვა აქვს.
ძრავი
რაკეტას ორი, სასტარტო და სამარშო ძრავი გააჩნია. სასტარტო ძრავი, რომელიც მყარ საწვავს იყენებს, აღებულია საზენიტო რაკეტიდან С-125. იგი მოდიფიცირებულია, რათა სატრანსპორტო-გამშვები კონტეინერიდან გაშვებულ ფრთოსან რაკეტას საკმარისი აჩქარება მიანიჭოს, რის შემდეგაც ჩაირთვება ძირითადი, სამარშო ძრავი. სამარშო ძრავი წარმოადგენს კომპანია „Мотор Січ-ის“ წარმოების МС-400 ტიპის ტურბორეაქტიულ ძრავს. რაკეტის მაქსიმალური სიჩქარე 900 კმ/სთ-ია, ხოლო მოქმედების მაქსიმალური დიაპაზონი 300 კილომეტრი.
სატრანსპორტო-გამშვები კონტეინერი
რაკეტა განთავსებულია სატრანსპორტო-გამშვებ კონტეინერში, რომლის ზომებია 5300×600×600 მმ. კონტეინერის გამოყენება შესაძლებელია როგორც სახმელეთო, ისე საზღვაო და საჰაერო პლატფორმებზე.
სახმელეთო
მინი|300პქ|КрАЗ-7634НЕ შასიზე განთავსებული გამშვები УСПУ-360, 2020 წელი. მინი|300პქ|Татра 815-7 შასიზე განთავსებული УСПУ-360, 2021 წელი.
სახმელეთო პლატფორმის საბაზისო შასის სახით შეირჩა მოდიფიცირებული КрАЗ-7634НЕ (8×8). ტესტირების შედეგებიდან გამომდინარე, აღნიშნული გადაწყვეტილება მალევე შეიცვალა და მის ნაცვლად Татра 815-7 შეირჩა (იგივე 8×8 ფორმულით).
თვითმავალი შასი აგებულია სქემით „კაბინა ძრავის წინ“. მასზე შესაძლებელია 27 ტონამდე სპეციალური აღჭურვილობის დამონტაჟება. იგი აღჭურვილია მძლავრი ძრავით (460 ცძ) და ავტომატური გადაცემათა კოლოფით. სამონტაჟო ნაწილის სიგრძეა 8080 მმ, ხოლო მობრუნების მინიმალური გაბარიტული რადიუსი 14 მ.
პლატფორმაზე დამონტაჟებულია 4 სატრანსპორტო-გამშვები კონტეინერი რაკეტებით.
РК-360 МЦ „ნეპტუნის“ დივიზიონში შედის:
ერთი დივიზიონის შეიარაღებაში 72 ერთეული Р-360 „ნეპტუნის“ რაკეტა შედის: 4 ერთეული თითოეულ გამშვებ, დამტენ და სატრანსპორტო მანქანაზე.
საზღვაო
თავდაპირველად „ნეპტუნის“ საზღვაო პლატფორმად განიხილებოდა სარაკეტო კატარღა „Лань“, ხოლო 2018 წლის შემდეგ — „Веспа-ს“ ტიპის სარაკეტო კატარღები.
2019 წლის თებერვალში გამოცემამ „Ukrainian Military Pages“ გამოაქვეყნა ცნობა, რომლის მიხედვითაც „Лань-ის“ ტიპის კატარღების მოდიფიცირება დაწყებული იყო და 2019-2020 წლებში უნდა დასრულებულიყო.
საინფორმაციო სააგენტო „Defence Express-ის“ ცნობით, „Кузня на Рибальському-ს“ ქარხანაში მიმდინარეობდა „Веспа-ს“ ტიპის სარაკეტო კატარღების წარმოება. თითოეულ კატარღაზე 8 ერთეული „ნეპტუნის“ რაკეტა იქნებოდა განთავსებული.
2020 წლის აგვისტოს ბოლოს გამოცემამ „Думская“ და სხვა მედიასაშუალებებმა გამოაქვეყნეს ცნობა დიდი ბრიტანეთის შემოთავაზების შესახებ, რომელიც უკრაინის შეიარაღებული ძალებისთვის სარაკეტო კატარღების წარმოებას შეეხებოდა. ეს 50-მეტრიანი, 400 ტონა წყალწყვის ხომალდები უკრაინაში აიგებოდა და მათზე 8 ერთეული უკრაინული „ნეპტუნის“ ან სხვა ქვეყნის წარმოების ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტის განთავსება იქნებოდა შესაძლებელი.
2020 წლის 7 ოქტომბერს პორტსმუთში, სამეფო საზღვაო ძალების ბაზაზე უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა, ანდრიი ტარანმა და გაერთიანებული სამეფოს თავდაცვის მდივანმა, ბენ უოლესმა ხელი მოაწერეს მემორანდუმს უკრაიინასა და დიდ ბრიტანეთს შორის სამხედრო და სამხედრო-ტექნიკურ სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის გაღრმავების შესახებ. მემორანდუმის მიზანია 1,25 მილიარდი ფუნტის მოზიდვა ბრიტანეთის საექსპორტო-საკრედიტო სააგენტოდან, რომელიც სარაკეტო კატარღების წარმოებას მოხმარდება. მოგვიანებით, ცნობილი გახდა, რომ ამ კატარღებზე არა „ნეპტუნის“, არამედ ნორვეგიული Kongsberg-ის წარმოების Naval Strike Missile სისტემის რაკეტები განთავსდებოდა.
2020 წლის ოქტომბერში АрміяINFORM-მა გამოაქვეყნა ინტერვიუ „Луч“-ის გენერალურ კონსტრუქტორთან – გენერალურ დირექტორთან ოლეჰ კოროსტელოვთან, რომელმაც განაცხადა, რომ „ნეპტუნით“ აღჭურვილი ხომალდის აგებას და გამოცდას დაახლოებით წელიწადნახევარი დასჭირდებოდა. მან, ასევე, აღნიშნა, რომ თავად რაკეტა მნიშვნელოვან მოდიფიცირებას არ საჭიროებდა და მთავარი გამოწვევა თავად ხომალდის შექმნა იყო.
საჰაერო
„ნეპტუნის“ საჰაერო პლატფორმის კანდიდატად Су-24М დასახელდა. დაგეგმილი იყო პროექტის დაწყება 2019 წელს, ხოლო 2020 წელს მისი პრაქტიკული გამოცდა. განიხილებოდა 2 რაკეტის განთავსება Ан-148-300МП-ს ფრთებქვეშაც, რომელიც საპატრულო თვითმფრინავის სახით უკრაინის საზღვაო ავიაციის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო.