cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხორენ ოგანესიანი
საერთაშორისო კარიერა
საბჭოთა კავშირის გუნდმა მონაწილეობა მიიღო 1982 წლის ფიფას მსოფლიო თასზე (მათთან იყო ოგანესიანი). ამგვარად, ოგანესიანი გახდა პირველი სომეხი ფეხბურთელი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო თასზე. თასზე ოგანესიანმა ერთი გოლი გაიტანა ჯგუფურ ეტაპზე ბელგიის წინააღმდეგ. აღნიშნული გოლი გადამწყვეტი აღმოჩნდა და სომხეთმა შეხვედრა 1:0 მოიგო.
ოგანესიანმა ეროვნულ ნაკრებში თამაში 1984 წელს შეწყვიტა. ნაკრებშ გატარებული 5 წლის მანძილზე მან 34 თამაშში მიიღ მონაწილეობა და 6 გოლი გაიტანა. (გოლების უმეტესობა გადამწყვეტ მომანტში გაიტანა).
პირადი ცხოვრება
ოგანესიანი ცოლს ჰქვია ჯულიეტა. ხორენს ჰყავს ქალიშვილი ედიტა ოგანესიანი და ვაჟი, ჟორა ჰოჰანიანიანი, რომელიც ასევე ფეხბურთელია. ჟორამ ითამაშა ერევნის პიუნიკში და ფახთაქორი ტაშკენტში (ამავე კლუბებში მამასისიც თამაშობდა). ხორენ ოგანესიანი მართავდა ერევანისა და ლოკომოტივის ტაშკენტის კლუბებს, ხოლო ჟორა თამაშობდა მათთვის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები კატეგორია:გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები კატეგორია:ფეხბურთის მწვრთნელები
წრომის პირველი ნასოფლარი
წრომის პირველი ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წრომიდან 1 კილომეტრზე ადგილ ბოსლებში. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ჩანს ნასახლართა ბუდეები. შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები შენობის საძირკვლის ფრაგმენტები. იპოვება წითლად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი ზომის ქვევრის ფრაგმენტები და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მარიპა
მარიპა (Maripá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 402 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტოლედუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 684 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.03 კმ²-ზე. ფართობი 283 793 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
კურორტი
მინი|ძველრომაული თერმები ინგლისში მინი|მაიამი-ბიჩი კურორტი (Kurort, სიტყვასიტყვით — სამკურნალო ადგილი) — ადგილი, რომელსაც აქვს ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორები და აუცილებელი პირობები მათი სამკურნალო-პროფილაქტიკური მიზნით გამოსაყენებლად. კურორტის ტერიტორიაზე სამკურნალო დაწესებულებების ძირითადი ტიპია სანატორიუმი: არის სხვა დაწესებულებებიც — პანსიონატი, დასასვენებელი სახლი, წყალსამკურნალო, საკურორტო პოლიკლინიკა, სამედიცინო პლაჟი და სხვა. ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორები — მინერალური წყალი, ჰაერი, სამკურნალო ტალახი და სხვა უძველესი დროიდანაა ცნობილი. ჰიპოკრატე მათ ფართოდ იყენებდა სხვადასხვა ქრონიკული დაავადების სამკურნალოდ.
XX საუკუნემდე შემორჩა შავ ზღვაზე ძველი რომაელების მიერ აშენებული თერმები და სხვა ბალნეოლოგიური ნაგებობანი.
შუა საუკუნებში ევროპის ზოგიერთმა კურორტმა დღემდე შიენარჩუნა მნიშვნელობა, რომელთა შორისაა აახენი, ვისბადენი, ბადენ-ბადენი, კარლოვი-ვარი, ბეილე-ერკულანე და სხვა. კურორტის პროფილს განსაზღვრავს წამყვანი ბუნებრივი ფაქტორი.
განარჩევენ კურორტის 3 ძირითად ჯგუფს: კლიმატურს, ბალნეოლოგიურსა და ტალახით სამკურნალოს. კლიმატური კლიმატი თავის მხრივ შეიძლება იყოს მთის, ზღვის სანაპირო, ტყისა და ველის, ხოლო ბალნეოლოგიური კურორტი მინერალური წყლის გამოყენების მიხედვით — სასმელი წყლისა და აბაზანებით სამკურნალო.
თუ კურორტზე ერთდროულად არსებობს რამდენიმე ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორი, ის შერეული პროფილისაა — კლიმატურ-ბალნეოლოგიური, ბალნეოლოგიურ-ტალახის, კლიმატურ-ტალახის, კლიმატურ-ბალნეოლოგიურ-ტალახისა და სხვა. ერთმანეთთან ალხომდებარე კურორტები, საკურორტო დაბები და სამკურნალო ადგილები საკურორტო რაიონებისა და კურორტების ჯგუფების სახელითაა გაერთიანებული, მაგალითად, თბილისის კურორტების ჯგუფი და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კურორტები კატეგორია:დასვენება
ჰაკამი (იემენი)
ჰაკამი — სოფელი დასავლეთ-ცენტრალურ იემენში. მდებარეობს სანის მუჰაფაზაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იემენის სოფლები
ირჩანი
ირჩანი (İrçan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ევპრაქსია კიეველი
ბიოგრაფია
ევპრაქსია დაიბადა 1070 წელს. იგი იყო ჩერნიგოვის მთავარ ვსევოლოდ I კიეველისა და მისი მეუღლის, ყუბანელი პრინცესის, ანა პოლოვეცკაიას ქალიშვილი. უცნობია, თუ როდის მიათხოვეს იგი ნორდმარკის მარკგრაფ ჰაინრიხს, მაგრამ ცნობილია, რომ ევპრაქსია საქსონიაში აქლემების ქარავნით ჩავიდა და თან დიდი სიმდიდრე გაიყოლა მზითვად.
უკვე 1087 წელს ჰაინრიხი გარდაიცვალა, წყაროების მიხედვით კი სწორედ მის დაკრძალვაზე შეხვდა იმპერატორი ჰაინრიხ IV პირველად ევპრაქსიას, რომელიც ამ დროს 17 წლის იყო. იგი მოიხიბლა ახალგაზრდა ქვრივის სილამაზით და მისი ცოლად შერთვა გადაწყვიტა. 1088 წელს ჰაინრიხ IV და ევპრაქსია დაინიშნენ, უკვე 1089 წლის 14 აგვისტოს კი დაქორწინდნენ, რასაც იმ დღესვე, ქალაქ კელნში მოჰყვა ევპრაქსიას საღვთო რომისა და გერმანიის დედოფლად კურთხევა. როგორც ცნობილია, ქორწინების შემდგომ მან კათოლიციზმი მიიღო, რის გამოც გერმანელებმა სახელი შეუცვალეს და ადელჰაიდი დაარქვეს.
თავდაპირველი ეიფორიის გადავლის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ადელჰაიდისა და ჰაინრიხის ქორწინება უიღბლო იყო, რადგან წყვილი საერთოდ ვერ უგებდა ერთმანეთს. იმპერატორმა მეუღლე ურწმუნოებაში დაადანაშაულა, რის გამოც საბოლოოდ იგი გერმანიიდან გააძევა და იტალიაში, ქალაქ ვერონაში ჰყავდა გამოკეტილი. როგორც ცნობილია, დედოფალმა ადელჰაიდმა 1094 წელს მოახერხა ტყვეობიდან გაქცევა, რის შემდეგაც „ბიძნურ ცხოვრებას ეწეოდა“, თუმცა ზუსტად რა სახისას, უცნობია.
1095 წელს პიაჩენცაში ადელჰაიდი რომის პაპ ურბან II-ს შეხვდა, რა დროსაც პაპმა აღნიშნა, რომ დედოფალი გარყვნილი ცხოვრების წესს მისდევდა, რის შემდეგაც გაირკვა, რომ იგი პროსტიტუციაში იყო ჩაბმული. ჰაინრიხ IV-მ ყველაფერი წვრილად გამოიკითხა, თუმცა დედოფლის ასეთი ქმედება მაინც ვერ დასტურდება. ისტორიკოსთა ნაწილი ფიქრობს, რომ ეს ყველაფერი ჰაინრიხმა გაიმოიგონა, რადგან ევპრაქსიასთან გაშორება სურდა.
როგორც ცნობილია, დედოფალი ადელჰაიდი შეგნებულად ღალატობდა ქმარს მის მოსისხლე მტერთან, საქსონიის ჰერცოგთან, თუმცა ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ჰერცოგს დედოფალი ტყვედ ჰყავდა და ძალით აუპატიურებდა. მას შემდეგ, რაც პაპმა ჰაინრიხსა და ადელჰაიდს ჯვარი აჰყარათ, მასზე წყაროებში აღარაფერს წერენ. ამის შემდეგ მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ იგი მშობლიურ კიევში დაბრუნდა, სადაც 1109 წლის 20 ივლისს გარდაიცვალა, 37-38 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1070 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1109 კატეგორია:რიურიკოვიჩები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატრიცები კატეგორია:გერმანიის დედოფლები
წაღვლის მეორე ნაეკლესიარი
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
არნე გარბორგი
არნე გარბორგი (დ. 25 იანვარი, 1851, ტიმე — გ. 14 იანვარი, 1924, ლაბროტენი) — ნორვეგიელი მწერალი. ლიბერალურ-კულტურული მოძრაობის „ახალგაზრდა ნორვეგიის“ მონაწილე; მხარს უჭერდა ენის უფლებებისთვის მოძრაობას (წიგნი „ახალი ნორვეგიული ლინგვისტური და ეროვნული მოძრაობა“, 1877). გარბორგი ავტორია რეალისტური რომანებისა „გლეხი-სტუდენტები“ (1883), „დედასთან“ (1890), „დაღლილი ხალხი“ (1891), დრამა-პამფლეტისა „შეურიგებელნი“ (1888) და სხვა. მის მრავალ ნაწარმოებში იგრძნობა ნატურალიზმის გავლენა. ნორვეგიულ ენაზე თარგმნა „ოდისეა“ (1918).
სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1851 კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
სადიქლი (აღსთაფა)
სადიქლი (Sadıqlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	 2 849 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
T2 (ფილმი)
T2 (აგრეთვე ცნობილი როგორც T2: Trainspotting 2, „ჩხერკეთელაობა 2“) — რეჟისორ დენი ბოილის მიერ 1996 წელს გადაღებული ბრიტანული შავი იუმორის ჟანრის ფილმის „ჩხერკეთელაობა“ მეორე ნაწილი, რომელიც, როგორც წინამორბედი, დაფუძნებულია შოტლანდიელი რომანისტი და დრამატურგი ირვინ უელშის რომანზე, ამჯერად სახელწოდებით - „პორნო“. ფილმში თამაშობენ მსახიობები წინა ეკრანიზაციიდან — იუან მაკგრეგორი, იუან ბრემნერი, ჯონი ლი მილერი და რობერტ კარლაილი. ფილმში ერთ-ერთ როლს ასრულებს ირვინ უელშიც.
ფილმის პრემიერა გაიმართა 2017 წლის 22 იანვარს, ედინბურგში, ხოლო ძირითადი ჩვენებები დაიწყო 2017 წლის 27 იანვარს, გაერთიანებულ სამეფოში და სხვა ქვეყნებში.
გადაღებები
ფილმის რეჟისორ დენი ბოილის ხელმძღვანელობით გადაღებები დაიწყო 2016 წლის 10 მარტს, ედინბურგში, შოტლანდიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:დენი ბოილის ფილმები კატეგორია:2017 წლის ფილმები
გალუს ანონიმუსი
გალუს ანონიმუსი (Gallus Anonymus, Gall Anonim; XI საუკუნის ბოლო — XIII საუკუნის დასაწყისი) — უძველესი, ლათინურად დაწერილი პოლიტიკური ქრონიკის ავტორი. გალუს ანონიმუსის ვინაობა დღემდე დაუდგენელია. მისი ქრონიკა შედგება სამი წიგნისგან, მოიცავს პოლიტიკურ ისტორიას 1113 წლამდე. პირველად გამოქვეყნდა 1749 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლონელი ისტორიკოსები
ერვანდაშატი (სოფელი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
ქართული შროშანი
ქართული შროშანი (Lilium monadelphum) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. ყვავილსაფარი მუქი ყვითელია, აყრია მუქი მეწამულ-იისფერი წინწკლები; ფორმით მილისებურ-ზარისებურია. ფოთლები ფორმით ელიფსურიდან ხაზურ-ლანცეტამდეა, ღეროზე განლაგებულია მორიგეობით; სქლადაა დაფარული ბეწვით, რომელიც კიდეებზე და ქვედა მხრიდან ძარღვის გაყოლებით გააჩნია. ღეროს სიმაღლე 1 მ-მდეა, იგი სქელი და ძირიდანვე ფოთლებითაა შემოსილი. გავრცელებულია ტყის ზედა და სუბალპურ სარტყლებში, იზრდება ტყისპირა ადგილებში, არყნარში, მაღალ ბალახეულობაში და მდელოებზე. საქართველოში მისი ნახვა კახეთშია შესაძლებელი, გომბორის უღელტეხილისა და თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე, სოფელ ზემო ომალოს მიდამოებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შროშანი
ვასკოვოს აეროპორტი
ვასკოვოს აეროპორტი (Аэропорт Васьково) (IATA: არა, ICAO: ULAH) — აეროპორტი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ არხანგელსკის ცენტრიდან სამხრეთ-დასავლეთით 13 კმ-ში. აეროპორტი ძირითადად ადგილობრივ გადაზიდვებს ახორციელებს არხანგელსკის ოლქში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის აეროპორტები
სან-ანტონიო-დე-ბენახებერი
სან-ანტონიო-დე-ბენახებერი (San Antonio de Benagéber) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის კამპო-დე-ტურიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 8,7 კმ². მოსახლეობა — 9286 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
წაღვლის მესამე ნაეკლესიარი
წაღვლის მესამე ნაეკლესიარი — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლის დასავლეთით, 0,5 კილომეტრზე, ადგილ ცაცხვებში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის ნაშთი. ნაგები ყოფილა ქვიშაქვით. გეგმა მთლიანად არ იკითხება. მოჩანს დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების ნაშთი და აღმოსავლეთი კედლის კონტური. ეკლესიას კარი ჩრდილოეთით ჰქონია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პრინც ვიშესლავის ემბაზი
პრინც ვიშესლავის ემბაზი — ხორვატებისთვის გამორჩეული ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობის მქონე ემბაზი. მის წარწერაში პირველად მოიხსენიება ხორვატი მმართველი პრინცი ვიშესლავი. ემბაზი თავდაპირველი მდებარეობდა ნინში იოანე ნათლისმცემლის სახელობის სამლოცველოს სანათლავში, წმინდა ჯვრის საკათედრო ტაძრის მახლობლად, რომელიც ხორვატი-დალმატიელი მმართველების პირველი საცხოვრებელი ქალაქი იყო.
ისტორია
ზადარელი ნოტარიუსის ივან სორარის (1773–1847 წწ.) 1793 წელს გაკეთებული წერილობითი რეპორტის მიხედვით, ადგილზე (ინ სიტუ) ჯერ კიდევ ჩანდა ნინის წმინდა ჯვრის ეკლესის სანათლავის ნანგრევები. ეს ცნობა ასევე დასტურდება 1910 წელს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრებით, რომლის დროსაც აღმოჩენილია სანათლავის ოთხსაფეხურიანი იატაკის გეგმა და გუმბათი. სანთლავში იყო ებაზი რომელში ჩსასვლელადაც ხუთი საფეხური ქონდა გაკეთებული.
1742 წელს კათედრალის საკურთხევლის გასაზრდელად სანათლავი (რომელიც ბოლოს სასაფლაოს ფუნქციასაც ატარებდა) დაანგრიეს, ხოლო ემბაზი გადაიტანეს. 1853 წელს ემბაზი ვენეციაში Il Redentore-ს (მხსნელის სახელობის ეკლესია) კაპუცინების მონასტერში აღმოაჩინეს და შემდგეგ ის კორერის მუზეუმში გამოფინეს. 1942 წელს იტალიის სამეფომ ემბაზი აჩუქა მის იმჟამინდელ პოლიტიკურ მოკავშირე ეგრეთ წოდებულ ხორვატიის დამოუკიდებელ სახელმწიფოს. მას შემდეგ ემბაზი დიდხანს იდგა ხორვატიის დდაქალაქ ზაგრებში, მეცნიერების და ხელოვნების აკადემიის ატრიუმში. დღეს ემბაზის ნახვა შესაძლებელია საპორტო ქალაქ სპლიტში, კონკრეტულად კი ხორვატიის არქეოლოგიური ძეგლების მუზეუმში.
ფორმა და ზომები
ემბაზია ამოჭრილია ერთი მარმარილოს ბლოკისგან, ექვსკუთხედის ფორმით. ერთ-ერთი გვერდის სახეზე უსწორმასწორო (ახლა ამოვსებულია) ღიობი იყო, რომელიც სავარაუდოდ გამოიყენებოდა ემბაზის წყლით შევსებისთვის. ძირზე ცენტრში ასევე დატანებული აქვს მრგვალი ფორმის ჭრილი წყლის გასასვლელად. ზედა ჭრილის გვერდებზე აქვს რამდენიმე ნახვრეტი რომლებიც შეიცავს რკინის ნარჩენებს, ისინი ალბათ არის სახურავის ან მოაჯირის ნარჩენები. სავარაუდოდ ეს არ არის ემბაზის გამოთლის დროინდელი კომპონენტი და შესაძლოა უფრო გვიან პერიოდში იყო დამატებული.
ემბაზის სიმაღლეა 88 სანტიმეტრი, ღიობის დიამეტრი არის 136 სანტიმეტრი, შიდა სიღრმე 76 სანტიმეტრი ხოლო თითოეული გვერდის სიგანე 70 სანტიმეტრი.
მორთულობა
თითოეული გვერდი, უკანას გარდა, მორთულია მარტივი გადაგრეხილი კოლონებით რომელთა კაპიტელი ბოლოვდება ორმხრივი ვოლუტეთი. წინა გვერდის ცენტრალულ ნაწილში განთავსებულია საპროცესო ჯვრის რელიეფი. ჯვარს თავზე და ორივე მხარზე აქვს ორმხრივი ვოლუტე. თვითონ ჯვარი მორთულია ხორვატიული ტრადიციული წნული ორნამენტებით. არქიტრავზე, რომელიც ასევე ქმნის ზედა ღიობის კიდურს განთავსებულია ლათინური წარწერა სადაც პირველად მოხსენიებულია ხორვატიის მმართველი.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:ხორვატიის კულტურა
სანდრო მაცოლა
სანდრო მაცოლა (Sandro Mazzola ; დ. 8 ნოემბერი, 1942) — იტალიელი ფეხბურთელი.
იტალიის ნაკრებში მაცოლამ 70 თამაში ჩაატარა და 22 გოლი გაიტანა, ნაკრებთან ერთად მოიგო 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატი და 1970 წელს, მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში დამარცხდა ლეგენდარულ ბრაზილიის ნაკრებთან, რომელშიც სხვებთან ერთად პელეც ასპარეზობდა.
სანდრო 1940-იანი წლების ყველაზე პოპულარული იტალიელი ფეხბურთელის ვალენტინო მაცოლას ვაჟიშვილია, რომელიც სუპერგის ავიაკატასტროფის დროს დაღუპული „ტორინოს“ ლეგენდარული გუნდის წევრი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
გიორგი ჭყონია
გიორგი ჭყონია (— გ. მარტი, 1884) — ქართველი ფირალი, ფირალობის პირველი ტალღის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
1879 წელს გიორგი ჭყონია მონაწილეობდა ჯუმათის მონასტრის და გურიის ეპისკოპოს გაბრიელ ტუსკიას გაძარცვაში. ძარცვაში სულ 8 პირი მონაწილეობდა, მათ შორის აზრაური ჭყონიები. ორი მძარცველი, სარჯველაძე და ჯორბენაძე, მოგვიანებით თანამზრახველებმა მოკლეს. ერთ-ერთი დამნაშავე, ლუკა მახარაიშვილი (ბარამიძე), გამოცხადდა ეპისკოპოსთან და სხვა დამნაშავეები დაასმინა. გიორგი ჭყონია დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში ჩასვეს. 1882 წლის 6 ივლისს ჭყონია ციხიდან გაიქცა იმავე წლის 1 დეკემბერს ის ხელახლა დააპატიმრეს სოფელ ბახვში აზნაურ კოხტა მახარაძის სახლში, სადაც ის ასევე ფირალებმა, პავლე და მელქისედეკ მახარაძეებმა გასცეს. ჭყონიას დაჭერას ხელმძღვანელობდა პრისტავი ჩიგოგიძე. ოპერაციის დროს გაიმართა ორმხრივი სროლა, რა დროსაც ჭყონიამ მოკლა ერთი მილიციონერი, ხოლო მილიცამ მსუბუქად დაჭრა ჭყონია და მძიმედ დაჭრა ერთი ორსული ქალი. დაპატმრებული ჭყონია ციხიდან ხელახლა გაიქცა. ის გარდაიცვალა 1884 წელს ჯუმათში. ოფიციალური ვერსიით მოკლა პოლიციის ბოქაულმა ჩიგოგიძემ. მაგრამ სინამდვილეში ჭყონია თავად გარდაიცვალა, ჩიგოგიძემ კი მკდრის გვამს რამდენიმე ტყვია დაახალა, რათა მისი მკვლელობა მიეწერა.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1884 კატეგორია:ფირალები
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი (სოკოლნიკი)
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი  (Храм Воскресения Христова) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციულ ოლქში სკოლნიკის რაიონში.
ეკლესიაში ოთხი საკურთხეველია. მათ შორის მთავარი ნაკურთხია ქრისტეს აღდგომის სახელზე, რომლის სახელობისაცაა თავად ტაძარი. ერთი ეგვტერი 1915 წლის 31 ოქტომბერს აკურთხეს ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე, მეორე - 1915 წლის 17 იანვარს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელზე, ხოლო პალატში მდებარე საკურთხეველი ქრისტეს შობის სახელზე
ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს XX საუკუნის დასაწყისში. მისი აშენების ინიციატორი იყო წინამძღვარი იოანე კედროვი. ტაძრის საფუძვლის ჩაყრის ცერემონიალი გაიმართა 1908 წლის 11 ოქტომბერს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მოსკოვისა და კოლომენის მიტროპოლიტი ვლადიმერი. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა არქიტექტორ პავლე ტოლსტიხის პროექტის მიხედვით. ტაძარი საბოლოოდ აკურთხეს ახალი სტილით 1914 წლის 4 იანვარს (ძვ. სტილით 1913 წლის 22 დეკემბერი). ჩრდილოეთის პეტრესა და პავლეს სახელობის ეგვტერი ააგეს „ერთი მოქალაქის სახსრებით, რომელმაც მშენებლობისთვის გაიღო 40 000 რუბლი და თავისივე სურვილით დარჩა უცნობი“.
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ტაძარი არ დახურულა. აღდგომის ტაძარში თავი მოიყარა დახურული და დანგრეული ეკლესიების სიწმინდეებმა, მათ შორის იყო: ივერიის ღვთისმშობლის ხატი, მხურვალე ღვთისმშობლის ხატი, ბოგოლიუბის ღვთისმშობლის ხატი, წმინდა პანტელეიმონის ხატი და სხვა.
1933 წლის 29 ოქტომბერს ქრისტეს აღდგომის ტაძარში ეპისკოპოსად აკურთხეს სერგი (ვოსკრესენსკი).
1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან, მოსკოვის მაცხოვრის ტაძრის დანგრევის შემდეგ ეკლესია გადაეცათ ობნოვლენცებს. 1944 წელს მისი ობნოვლენცური მრევლი შეუერთდა მოსკოვის საპატრიარქოს და ეკლესიაში შედგა ადგილობრივი კრება, რომელმაც მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქად აირჩია ალექსი I.
1948 წლის ივნისში ტაძარში გაიმართა ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიების მეთაურების შეხვედრა.
ამჟამად ეკლესიის წინამძღვარია ალექსანდრე (დასაევი), მის გარდა საეკლესიო შტატში ირიცხება ოთხი მღვდელი და სამი დიაკვანი.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
გალიფე
thumb|[[გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა|გდრ-ის ჯარისკაცი, რომელსაც გალიფე აცვია]] გალიფე (Galliffet-დან) — მუხლს ქვემოთ ვიწროდ მომდგარი, ზემოთ კი განიერი სამხედრო შარვალი. თავდაპირველად გალიფე ფრანგ ჯარისკაცებს ეცვათ, მოგვიანებით კი სხვა ქვეყნის ჯარისკაცებს შორისაც დამკვიდრდა. 1980-იან წლებში გალიფე ქალთა მოდის ნაწილი გახდა, 2000-იან წლებში კი მამაკაცების.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო ფორმა
კორათხევის ნამოსახლარი
კორათხევის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელოვანის სამხრეთით, 1,5 კილომეტრის მოშორებით. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ჯიგნარით დაფარულ ნამოსახლარზე შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგებ შენობათა ნაშთები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პრიმავერა (ბოტიჩელის ნახატი)
პრიმავერა — დაფაზე, ტემპერით შესრულებული ნახატი, რომლის ავტორია იტალიელი რენესანსის მხატვარი სანდრო ბოტიჩელი. ნამუშევარი ასევე ცნობილია გაზაფხულის ალეგორიის (Allegory of Spring) სახელით. შესრულებულია 1482 წელს. Culture & Values-ში (2009) აღწერილია როგორც ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ნახატი დასავლურ ხელოვნებაში. ის ასევე Botticelli, Primavera-ს (1998) თანახმად, არის ნამუშევარი, რომელზევ ყველაზე მეტია დაწერილი, და ითვლება ყველაზე საკამათო ნამუშევრად მსოფლიოში.
კრიტიკოსების უმრავლესობა ეთანხმება აზრს, რომლის მიხედვითავ ბაღში მდგომი მიოლოგიური პერსონები გაზაფხულის, ბუნების გაღვიძების ალეგორიული გამოსახულებებია. არსებობს განსვავებული მოსაზრებებიც, მათ შორის ის, რომ ნამუშევარი არის ილუსტრაცია ნეოპლატონისტური სიყვარულის იდეალისა. . ასევე საკამათოა ნახატის სახელი. პიველად მას „ლა პრიმაველა“, ხელოვნების ისტორიკოსმა, ჯორჯო ვაზარი უწოდა. მან ნახატი კასტელოს ვილაში (Villa di Castello), ფლორენციის მახლობლად, 1550 წელს იხილა.
სქოლიო
კატეგორია:ბოტიჩელის ნახატები
კეჩარისი
კეჩარისი (Կեչառիս) — XI-XIII საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციის ქალაქ წაღკაძორში, ისტორიულ პროვინცია აირარატში. მონასტერი მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში პამბაკის ქედის კალთებზე. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის ორი სამლოცველო, გავითი და ძველი სასაფლაო XII-XIII საუკუნეების ხაჩკარებით.
ისტორია
კეჩარისის მონასტერი XI საუკუნეში დააარსეს ფაჰლავუნებმა. მისი მშენებლობა XIII საუკუნემდე გავრცელდა. 1033 წელს გრიგორ მაგისტროსმა წმინდა გრიგოლისა და წმინდა ნშანის ტაძარს შორის XI საუკუნეში ააგეო პატარა სამლოცველო, რომელიც მონასტრის დამაარსებლის გრიგოლ მაგისტროსის განსასვენებელი იყო. ამ ნაგებობამ დღემდე ვერ მოაღწია.
ეკლესიის გავითი ააგეს XII საუკუნეში. მთავარი ეკლესიის სამხრეთით რამდენიმე ხაჩქარია, ასევე დგას მცირე XI საუკუნეში აგებული სურბ-ნშანის ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია. 1203-1214 წლებში თვადმა ვასაკ ხახბაკიანმა ააგო მესამე მონასტერი.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
Doom
„Doom“ — პირველი პირის შუტერის ჟანრის ვიდეო თამაშების სერია, შემუშავებული id Software-ის და გამომცემული Bethesda Softworks-ის მიერ (უშვებს მეოთხე ნაწილიდან მოყოლებული). ადრე სერიას უშვებდნენ კომპანიები: GT Interactive („Doom “, „Doom II: Hell on Earth“) და Activision („Doom 3“). სერიის სიუჟეტი მიმდინარეობს „გაერთიანებული აერო კოსმიური კორპორაციის“ (Union Aerospace Corporation) ქვეშ მოქმედი უსახელო კოსმოსური დესანტის გარშემო (მოგვიანებით დუმგაით წოდებული), რომელიც იბრძვის მსოფლიოს გადასარჩენად ჯოჯოხეთიდან შემოჭრილი დემონთა ურდოს წინააღმდეგ.
1993 წლის 10 დეკემბერს გამოსული სერიის პირველი თამაში „Doom“ აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ვიდეო თამაშად, რომელსაც აქვს 3D გრაფიკა, ქსელური მრავალმოთამაშიანი გეიმპლეი და „Doom WAD“-ის ფორმატის მხარდაჭერა, სადაც ინახება თამაშის მონაცემები და რესურსები. ის აგრეთვე საშუალებას აძლევს მოთამაშეებს დამოუკიდებლად შექმნან სასურველი მოდიდიკაციეიბი. თამაშის პირველი ნაწილის გამოსვლას მოჰყვა სამი გაგრძელება: „Doom 2“ (გამოშვებული 1994 წლის 30 სექტემბერს), რომელიც დიდად არ განსხვავდება მისი წინამორბედისაგან, არც ტექნოლოგიური თვალსაზრისით და არც გრაფიკითა და გეიმპლეით. თუმცა კრიტიკოსებისგან დადებითად იქნა მიღებული და ფინანსურადაც წარმატებული აღმოჩნდა; „Doom 3“ (გამოცემული 2004 წლის 2 აგვისტოს) — ახალი თაობის სათამაშო პლტფორმებზე (Microsoft Windows, Linux, Mac OS X-სა, Xbox) გამოსული თამაში, რომელიც სრულიად განსხვავდება წინა სერიებისგან, სადაც გამოყენებულია თანამედროვე ტექნოლოგიბი. წინამორბედების მსგავსად იგი წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულად და კრიტიკოსებისგან დადებითად იქნა მიღბული; „Doom“ — სერიის კიდევ ერთი წარმატებული თამაში, რომელიც გამოიცა 2016 წლის 13 მაისს, მერვე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლებისთვის.
თამაშების გარდა შემუშავებული იქნა მრავალი დამატება და მოდიფიკაცია, კომიქსები, ამავე სახელწოდების (2005) ერთი ფილმი, სამაგიდო თამაში („Doom: The Boardgame)“, სხვადასხვა სახის სპინოფები („Final Doom“ (1996), „Doom 64“ (1997), „Doom RPG“ (2005), „Doom Resurrection“ (2009), „Doom II RPG“ (2009), „DoomRL“ (2013). 2018 წლის 11 ივნისს დაანონსდა თამაშის მეხუთე ნაწილის „Doom Eternal“-ის გამოშვება, რომელიც გამოვა Microsoft Windows-ის, PlayStation 4-ის, Nintendo Switch-ის, Xbox One-ისა და Stadia-ს პლატფორმებზე.
„Doom“-სერიას მიღებული აქვს უამრავი ჯილდო ვიდეო თამაშებისადმი მიძღვნილი სხვადასხვა საგამომცემლო ჟურნალ-გაზეთებისა თუ საიტებისგან. ჟურნალმა „Next Generation“ დუმის სერიას ყველა დროის ას საუკეთესოთა შორის მე-19 ადგილი მიუჩინა. გამოსვლიდან დღემდე, თამაშის სერიის გაყიდვების სრული რაოდენობა შედგენს 10 მილიონ ეგზემპლარს.
სქოლიო
კატეგორია:Bethesda Softworks-ის თამაშები კატეგორია:ZeniMax Media-ს ფრენჩაიზები კატეგორია:1993 წელს წარმოდგენილი ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები კატეგორია:Doom (სერია) კატეგორია:მედია-ფრენჩაიზები კატეგორია:პირველი პირის შუტერი თამაშები კატეგორია:Id Software-ის თამაშები კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ვიდეო თამაშები
ჰუშაკერტი
ჰუშაკერტი (Հուշակերտ) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 046 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 90 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 11.6 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
სალაჰლი (აღსთაფა)
სალაჰლი (Salahlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ბორის იზიუმსკი
ბორის იზიუმსკი (Борис Васильевич Изю́мский; დ. 6 მარტი  [ ძვ. სტ. 21 თებერვალი], 1915, ცარიცინი, სარატოვის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 6 სექტემბერი, 1984, დონის როსტოვი, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი მწერალი. სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი. რსფსრ-ის დამსახურებული კულტურის მუშაკი. ქალაქ ვოლგოდონსკის დამსახურებული მოქალაქე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
ანთისა იღუმენია
ანთისა იღუმენია — VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი ანთისა მცირე აზიაში, პაფლაგონიის მანტინეაში ცხოვრობდა VIII საუკუნეში. იგი ადრევე განერიდა ამსოფლიურ ამაოებას და მთებში მოსაგრეობდა, სრულ მარტოობაში. შემდეგ წმიდა მღვდელ-მონაზონმა სისინიუსმა მონაზვნად აღკვეცა და ერთ-ერთი დედათა მონასტრის წინამძღვრად დაადგინა. იმპერატორ კონსტანტინე კოპრონიმის (741-775) დროს ღირსი ანთისა შეიპყრეს და ხატთაყვანისცემის უარყოფა მოსთხოვეს: ნეტარმა დედამ ბრძანების შესრულებაზე უარი განაცხადა, რისთვისაც საშინელი სატანჯველები დაატეხეს თავს. წმიდა აღმსარებელმა იმპერატორის მეუღლეს, რომელიც წამებას ესწრებოდა, ვაჟისა და ქალის შობა უწინასწარმეტყველა. როცა წინასწართქმული ახდა, ნეტარი დედა გაათავისუფლეს. იგი დაუბრუნდა თავის სავანეს, სადაც ღრმა სიბერემდე მოღვაწეობდა. ასულს, რომელიც იმპერატორის მეუღლეს შეეძინა, მის პატივსაცემად ანთისა დაარქვეს. ნეტარმა დედამ ღვთივსათნოდ განვლო მიწიერი ცხოვრება და წმინდანთა დასს შეერთო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
იანუშ კამინსკი
იანუშ კამინსკი (Janusz Kamiński; დ. 27 ივნისი, 1959) — პოლონელი კინოოპერატორი. კინოკარიერა დაიწყო აშშ-ში. 1993 წლიდან არის სტივენ სპილბერგის ყველა ფილმის ოპერატორი. უკანასკნელ წლებში ძალები მოსინჯა რეჟისურაშიც. მიღებული აქვს ოსკარისა და BAFTA-ს ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონელი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი
მერსედისი (პარანა)
მერსედისი (Mercedes) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 415 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტოლედუს შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
სან-ხუან-დე-ენოვა
სან-ხუან-დე-ენოვა (San Juan de Énova) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რიბერა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 1,9 კმ². მოსახლეობა — 507 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ჩერეპოვეცის საერთაშორისო აეროპორტი
ჩერეპოვეცის საერთაშორისო აეროპორტი (Аэропорт Череповец) (IATA: CEE, ICAO: ULWC) — საერთაშორისო აეროპორტი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ ჩერეპოვეციდან ჩრდილოეთით 18 კმ-ში. აეროპორტი წარმოადგენს კომპანია Severstal Air Company-ს სათავო ოფისს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის აეროპორტები კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
კეპლერ-20f
კეპლერ-20f — ვარსკვლავ კეპლერ-20-ის გარშემო მოძრავი ეგზოპლანეტა. ეს პლანეტა ყურადსაღებია, რადგან მისი რადიუსი დედამიწის რადიუსთან ძალიან მიახლოებულია. პლანეტა ვარსკვლავიდან დაშორების მიხედვით მეოთხეა და მის ზედაპირზე ტემპერატურა 705 კელვინია, რაც თხევადი წყლის არსებობას გამორიცხავს (იხ. სასიცოცხლო ზონა). ამის ნაცვლად, მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ მას წყლის ორთქლის ატმოსფერო აქვს. სხვა 4 პლანეტასთან ერთად მისი აღმოჩენა 2011 წლის 20 დეკემბერს გამოაცხადეს.
ორბიტა
მინი|250პქ|მარცხნივ|კეპლერ-20e-სა და კეპლერ-20f-ის შედარება დედამიწასთან და ვენერასთან
კეპლერ-20f-ის დიდი ნახევარღერძი 0,1104 ასტრონომიული ერთეულია, ხოლო ორბიტალური პერიოდი 19,57706 დღე (უკიდურესად მცირე ცდომილებით). პლანეტის დახრილობა 88,68°-ია, რის გამოც მზის სისტემიდან დაკვირვებადია. სხვა პლანეტების მსგავსად, მისი მაქსიმალური ექსცენტრისიტეტი 0,32-ია.
კატეგორია:პლანეტები კატეგორია:ეგზოპლანეტები აღმოჩენის წლების მიხედვით
ფოხალი
ლიტერატურა
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
არსენას ძეგლი
არსენას ძეგლი — მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მტკვის მარცხენა ნაპირას, ხიდიდან 500 მეტრზე, სკვერში. მოქანდაკე ე.მაჩაბელი, არქიტექტორი დ. ლექვეთაძე. დაიდგა 1949 წელს. 1972 წელს ქვის ქანდაკება შეიცვალა ბრინჯაოს ქანდაკებით. სახალხო გმირის არსენა ოძელაშვილის მთლიანი ფიგურა (სიმაღლე 4 მეტრი). პოსტამენტის სამ მხარეს ჩასმულია მარმარილოს დაფები. წინა დაფების წარწერა არსენას ვინაობას გვამცნობს, გვერდებზე კი ამოკვეთილია: „ოძელაშვილი არსენა ღმერთმა კურთხევით ახსენა“, „ მდიდარს ართმევს, ღარიბს აძლევს, ღმერთი როგორ წაახდენსა“.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
მანდალაი
მანდალაი (မန္တလေး) — მიანმარის სიდიდით მეორე ქალაქი. მოსახლეობა 1 726 889 ადამიანი (2014). წარსულში ბირმის იმპერიის დედაქალქი, ხოლო შემდეგ მანდალაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ირავადის ნაპირზე. ყოფილი დედაქალქიდან, იანგონიდან 716 კილომეტზე, ჩრდილოეთით.
ისტორია
ქალაქი დააარსა მეფე მინდონმა 1857 წელს და 1860 წლიდან 1885 წლამდე წარმოადგენდა დამოუკიდებელი ბირმის სამეფოს დედაქალაქს, თუმცა 1885 წელს იგი ბრიტანეთის არმიამ აიღო.
მანდალაი თავდაპირველად ააშენეს როგორც დედაქალაქი მანდალაის ბორცვის მთისწინეთზე, რადგან არსებობდა ბუდას წინასწარმეტყველება, რომლის თანახმად, ამ ადგილას უნდა აშენდეს დიდი ქალაქი, ბუდიზმის ცენტრი. თავად ქალაქის დაარსება მიეძღვნა ბუდა გაუტამას დაბადების 2 400 წლისთავს.
ქალაქ მანდალაის დაარსებამდე ბირმის იმპერიის დედაქალაქი იყო ქალაქი ამარაპურა. 1857 წლის 13 იანვარს მეფე მინდონმა გამოსცა ბრძანება ახალი დედაქალაქის დაარსების შესახებ. 1858 წელს დაიწყო ძველი დედაქალაქის შენობების დაშლა და მანდალაის ბორცვის ძირში გადატანა. ქალაქში ააშენს სასახლის კომპლექსი, ქალაქის კედლის გარშემო ღრმა თხრილი, მაჰა ლოკა მაიაზეინის სტუპა, ცერემონიალების დარბაზი, ატუმაშის მონასტერი, საზოგადოებრივი კომპლექსი და ბუდისტური ხელნაწერების ბიბლიოთეკა.
ახალ დედაქალაქს ჯერ დაარქვეს იადანაბონი (პალის ენაზე ითარგმნებოდა როგორც „ქალაქი, რომელიც აგებულია ძვირფასი ქვებით“), მაგრამ შემდეგ უწოდეს მანდალაი (პალის ენაზე „თხრილებიანი მიწა“ ან „ხელსაყრელი მიწა“).
მეფე მინდონი, როგორც ბრძენი მმართველი და გამოცდილი დიპლომატი, ცდილობდა მაქსიმალურად შეწინააღმდეგებოდა რეგიონში ბრიტანული გავლენის გაძლიერებას. მაგრამ მისი ვაჟი და მემკვიდრე, უკანასკნელი მეფე ტიბო, ნაკლებად წარმატებული მმართველი აღმოჩნდა. მან ფაქტობრივად მმართველობის სადავეები დაუთმო თავისი მეორე ცოლის, სუპაიალატის ნათესავებს.
მათი დაჟინებული მოთხოვნით, ტახტზე ასვლის შემდეგ, დინასტიური ბრძოლებისა და ინტრიგების თვიდან აცილების მიზნით მან ბრძანა თავისი 80 უახლოესი ნათესავის, პრინცისა და პრინცესების დასჯა, მოათავსა ისინი ხავერდის ტომრებში და გაგუდა ან სპილოებს გაასრესინა.
ბირმის ტრადიციული ანიმისტური რწმენა-წარმოდგენების მიხედვით, ქალაქ მანდალაის დაარსებისას კარიბჭეში და ასევე კუთხის კოშკებში ჩაატანეს 52 ადამიანი. კუთხის კოშკების საფუძველში ასევე ჩაატანეს ოთხი ზეთით სავსე ქოთანი, რომელიც შვიდ წელიწადში ერთხელ ასტროლოგებს უნდა გადაემოწმებინათ. მესამე შემოწმებისას, 1880 წელს ცხადი გახდა, რომ ორ ქოთანში ზეთი დამშრალიყო. ასტოლოგებმა ურჩიეს მეფე ტიბოს გადაეტანა დედაქალაქი. მეფე სასტიკი წინააღმდეგი იყო. როგორც აღმოჩნდა დედაქალქის გადატანისათვის უნდა შეეწირათ 100-100 მამაკაცი, ქალი, გოგო, ბიჭი, ჯარისკაცი და უცხოელი. ქალაქი პანიკამ მოიცვა. დიდმა ბრიტანეთმა გადაწყვიტა თავისი მოქალაქეების დაცვა და ინტერვენციით დაემუქრა ქალაქს. ინგლისის ულტიმატუმის საპასუხოდ, დაპატიმრებები შეწყდა, მაგრამ დაკავებული 100 ადამიანი ფარულად ცოცხლად დამარხეს.
1948 წლიდან მანდალაი ბირმის კავშირის მანდალაის ადმინისტრაციული ოლქის დედაქალაქი გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიანმარის ქალაქები
წაღვლის პირველი ნამოსახლარი
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ქარაკერტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
მაცი ხვიტია
მაცი ხვიტია — ანტონ ფურცელაძის ისტორიული რომანი. ზუგდიდში სასამართლოს გამომძიებლად მუშაობის შემდეგ თბილისში დაბრუნებულმა ანტონ ფურცელაძემ 1869-1870 წლებში დაწერა რომანი „მაცი ხვიტია“.
ეკრანიზაცია
ანტონ ფურცელაძის რომანის მიხედვით გადაღებულია ქართული მხატვრული ფილმი „მაცი ხვიტია“ რეჟისორ გიორგი შენგელაიას მიერ. მთავარ როლს ასრულებენ მსახიობები: ალეკო გაბეჩავა, მანანა აბაზაძე, დოდო აბაშიძე და სხვები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანტონ ფურცელაძის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:1870 წლის რომანები კატეგორია:სოციალური რომანები კატეგორია:რეალისტური რომანები კატეგორია:ისტორიული რომანები
პანტელეიმონ მკურნალი
პანტელეიმონი (Παντελεήμων), ნათლობამდე პანტელეონი (Παντολέων) (გ. 305) — IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
დიდმოწამე და მკურნალი პანტელეიმონი დაიბადა ქალაქ ნიკომიდიაში დიდებული და გავლენიანი წარმართის, „მეფის თანამეინახის“, ევსტორგიოსისა და კეთილმსახური ქრისტიანი ქალის, ევბულას ოჯახში. ახალშობილს პანტელეონი - „ყოვლად ლომი“ დაარქვეს. დედა, რომელიც ჭეშმარიტი ღვთის სასოებით ზრდიდა შვილს, ადრე გარდაიცვალა, ხოლო მამამ წარმართული სარწმუნოების ერთგულება ჩაუნერგა ყრმას, „განსწავლა იგი სიბრძნესა და მწიგნობრობასა“, შემდეგ კი სამკურნალო ხელოვნებაში დასაოსტატებლად მიაბარა ეფროსინეს - მკურნალთა მთავარს, რომელიც „ჰკურნებნ მეფესა და ყოველსა ერსა პალატისა მისისასა“.
გულისხმიერებით, სიკეთითა და მშვენიერებით გამორჩეული ჭაბუკი მასწავლებელს ყოველთვის თან დაჰყავდა ხოლმე სასახლეში. აქ იმპერატორმა მაქსიმიანემ (284-305; 307-310) შენიშნა იგი, მოიხიბლა და ეფროსინეს უბრძანა, სწრაფად განესწავლა ნეტარი, რადგან მისი პირად მკურნალად დადგენა ჰქონდა გადაწყვეტილი. მოძღვართან მიმავალ პანტელეონს გზად ერთი პატარა სახლის წინ უნდა ჩაევლო, რომელშიც წმიდა ხუცესნი: ერმოლაოზ, ერმიპე და ერმოკრატე (ხს. 26 ივლისს) ცხოვრობდნენ. ერმოლაოზმა სულით იგრძნო, რომ ეს ჭაბუკი ღვთის რჩეული ჭურჭელი გახდებოდა. ერთ დღეს შინ შეიპატიჟა და გაესაუბრა. როცა გაიგო, რომ იგი წარმართულ მოძღვრებებს ეუფლებოდა გულმოდგინებით, პატიოსანმა მამამ უთხრა: „შვილო ჩემო, ასკლიბიოს და ბაგრატ და გალიანოს არარანი იყვნენ, რამეთუ მსახურებდეს ამაოებასა; და ღმერთნიც, რომელთა ჰმონებდეს მეფ ჱ თქუენი, არარანი არიან“, შემდეგ კი ჭეშმარიტი სარწმუნოება უქადაგა. კეთილი თესლი კეთილ ნიადაგზე მოხვდა: პანტელეონმა ირწმუნა ჭეშმარიტი ღმერთი. ამიერიდან იგი ყოველდღე დადიოდა ერმოლაოზ ხუცესთან და სახარების სწავლებას ეწაფებოდა.
ერთ დღეს შინ მიმავალი პანტელეონი წააწყდა მკვდარ ბავშვს, რომელიც ასპიტს დაეგესლა და თვითონაც იქვე გაწოლილიყო. თავდაპირველად ჭაბუკი შეძრწუნდა, „განცუიბრდა და მცირედ განდგა კიდე“, შემდეგ კი გადაწყვიტა, დარწმუნებულიყო ერმოლაოზის სიტყვების ჭეშმარიტებაში, თვალები ზეცად აღაპყრო და წარმოთქვა: „ჰოჲ, უფალო იესუ ქრისტე, უკუეთუ სათნო-გიჩს, რაჲთა ვიყო მსახურ შენდა და ღირს წოდებისა შენისა, აღდეგინ აწ უკუე ყრმაჲ ესე სახელითა შენითა!“ ამ სიტყვებზე ყრმა, თითქოს ძილისგან გამოფხიზლდაო, ფეხზე წამოდგა, გველი კი განსკდა და მოკვდა. „მაშინ პანტელეონ შეიწყნარა მადლი სარწმუნოებისაჲ“, მადლობა შესწირა ღმერთს, მყისვე გაეშურა ერმოლაოზისკენ, მის წინაშე მუხლებზე დაეცა და სთხოვა, მოენათლა. წმიდა ხუცესმაც ნათელსცა ნეტარს.
ამის შემდეგ პანტელეონმა მადლმოსილი სიტყვითა და მახვილგონივრული შეკითხვებით წარმართული ღვთაებების რწმენა შეურყია მშობელს. მას შემდეგ კი, რაც მან მაცხოვრის სახელის მოხმობით თვალი აუხილა ბრმას, რომელსაც ქალაქის ყველაზე დახელოვნებულმა ექიმებმაც კი ვერაფერი უშველეს, ევსტორგიოსმა საკუთარი ხელით შემუსრა ცრუღმერთების ქანდაკები, აღიარა ჭეშმარიტი ღმერთი და მოინათლა.
მამის სიკვდილის შემდეგ წმიდანმა მონები გაათავისუფლა, მემკვიდრეობით მიღებული ქონება კი გლახაკებს დაუნაწილა. იგი დადიოდა საპყრობილეებში და ნუგეშს სცემდა პატიმრებს, სნეულებს ჰმსახურებდა „ხელითა თვისითა“, ქრისტეს სახელით კურნავდა, თან ნივთიერადაც შეეწეოდა. ქალაქის მკვიდრნი სხვა ექიმებს ტოვებდნენ და პანტელეონისკენ ისწრაფოდნენ. ისიც, ღვთის მადლით, მრავალ სასწაულს აღასრულებდა. „შეიშურეს მკურნალთა სხუათა საქმეჲ იგი მისი“ და მიზეზს ეძიებდნენ ნეტარის დასაღუპავად. ბოლოს, დაბოღმილებმა, მაქსიმიანეს აუწყეს, შენი რჩეული „ჰკურნებს... მათ, რომელნი ღმერთთა აგინებენ და მისცემს საზრდელს და განდგომილ არს იგი მსახურებისაგან ღმერთთაჲსა“, და თუ დროზე არ წარწყმედ მას, კიდევ ბევრს გარდააქცევს მამა-პაპათა სჯულიდანო. მეფემ მოაყვანინა პანტელეონი და ბრალდების გაქარწყლება მოსთხოვა, წმიდანმა კი ახოვნად აღიარა თავისი სარწმუნოება და თვითმპყრობელის თვალწინ ქრისტეს სახელის მოხმობით განრღვეული განკურნა. განრისხებულმა მაქსიმიანემ უფლის რჩეულს კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა უბრძანა, მაგრამ ვერც მუქარამ, ვერც ლიქნამ ვერ მოდრიკა ნეტარი. მაშინ იგი საშინლად აწამეს: ხეზე დაჰკიდეს, რკინის სამთითებით „ხუეტეს“ და „დაბძარეს“ ხორცი მისი, ანთებული ლამპრებით დაუდაღეს სხეული, ადუღებულ ტყვიაში ჩააგდეს, ყელზე ლოდგამობმული ზღვაში მოისროლეს, მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, დიდი ურმის თვალზე დააკრეს და მაღლიდან დააქანეს, რომ ნაკუწ-ნაკუწ დაჭრილიყო, მაგრამ უფლის გამოცხადებით გამხნევებული მოწამე უფლისავე ძალით სრულიად უვნებელი გამოვიდა სატანჯველებიდან. ამის შემდეგ სამსჯავროს წინაშე წარადგინეს წმიდანის მოძღვარი - ერმოლაოზი, მასთან ერთად ხუცესნი: ერმიპე და ერმოკრატე და ჭეშმარიტების აღსარებისთვის სიკვდილით დასაჯეს (იხ. 26 ივლისის საკითხავი), პანტელეონს კი უთხრეს: „აჰა, ეგერა, მოძღუართა შენთა აღიარეს ღმერთთა უფლებაჲ“, უზორეს მათ და ახლა სასახლეში პატივით იმყოფებიანო. ქრისტეს მარტვილმა მიუგო: კარგად ვუწყი, რომ „წმიდანი იგი ზეცას არიან მკუიდრ ქალაქსა ქრისტჱსსა“.
გონდაკარგულმა მაქსიმიანემ კვლავ „ტანჯა იგი სატანჯველითა მრავლითა“, შემდეგ კი მსახურებს მისი მოკვდინება და ცეცხლში დაწვა უბრძანა. ჯალათებმა ქალაქიდან გაიყვანეს ნეტარი, მიიყვანეს „ადგილსა მას, სადა-იგი სათნო-უჩნდა უფალსა აღსრულებაჲ წმიდისაჲ მის“ და ზეთისხილის ხეებქვეშ დააყენეს. ერთმა მხედარმა მახვილი ჩასცა უფლის სათნომყოფელს, მაგრამ ბასრი იარაღი ცვილივით გაიღუნა, წმიდანს კი „არარაჲ ევნო“. სასწაულით შეძრულმა მეომრებმა ირწმუნეს ქრისტე და მარტვილს სთხოვეს, უფლისგან ცოდვათა მიტევება გამოეთხოვა მათთვის. ლოცვის პასუხად ზეციურმა ხმამ სასუფევლისკენ მოუწოდა ნეტარს და ამცნო, „ამიერითგან არღარა გეწოდოს შენ სახელი პანტელეონ, არამედ პანტელეიმონ იყოს სახელი შენი, რომელ არს: ყოველთა მოწყალეთაჲ, რამეთუ იყავ ყოველთა კაცთა მოწყალე, და შენ იყავ ნავთ-საყუდელ მყუდრო, რომელნი მოივლტოდიან შენდა, და ჭირვეულთა შემწე და განწირულთა ჴელის ამპყრობელ და ბოროტთა სულთა განმდევნელ“.
დიდმოწამის უხრწნელი ნაწილები მთელ ქრისტიანულ სამყაროშია მიმოფანტული. მისი პატიოსანი თავი ათონზე, წმიდა პანტელეიმონის სახელობის რუსულ მონასტერში ინახება.
სქოლიო
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
როჯლა-ი-კორბერა
როჯლა-ი-კორბერა (Rotglá y Corbera, Rotglà i Corberà) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის კოსტერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 6,2 კმ². მოსახლეობა — 1117 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
პრეფორმიზმი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბიოლოგიის ისტორია კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფია
ვლადიმერ ბარვენკო
ვლადიმერ ბარვენკო (Влади́мир Влади́мирович Барвéнко; დ. 13 ივლისი, 1943, რაზდორსკაია, რსფსრ, სსრკ — გ. 13 ივნისი, 2023, შახტი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი მწერალი, პოეტი, ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი და რედაქტორი. ცხოვრობდა ქალაქ შახტიში.
ბიოგრაფია
დაიბადა მსახურთა ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ საწარმოში მუშაობდა. უმღლესი განათლება შახტის პედაგოგიური ინსტიტუტში ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე მიიღო. საქმიანობა მუშად დაიწყო (1961—1965), შემდეგ იყო პროფესიულ-ტექნიკური სასწავლებლის საზოგადოებრივი დისციპლინების მასწავლებელი (1965—1978), მუშაობდა ჟურნალისტად, სპეციალურ კორესპონდენტად, როსტოვის საოლქო ტელევიზიის გადაცემა „კადრი“-ს წამყვანად (1978—1993), იყო ტელეკომპანია „Орбита-Шахты“-ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი (1993—1999). დაკავებულია სატელევიზიო პუბლიცისტიკით. 1993-2023 წლებში რუსეთის მწერალთა კავშირის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები კატეგორია:საბჭოთა მწერლები კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:საბჭოთა პოეტები კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები კატეგორია:რუსი ტელეწამყვანები
გერმანე ალასკელი
გერმანე ალასკელი (ერისკაცობაში — ეგორ ივანეს ძე პოპოვი; გ. 1836) — XIX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
სხვადასხვა მორჩილების საქმეებით საგულდაგულო გამოცდის შემდეგ იღუმენმა ნაზარმა ჭაბუკ მოსაგრეს ტყეში, განკრძალულ ადგილას დაყუდების კურთხევა მისცა.
ფიქრობენ, რომ ღირსი გერმანე 1778 წელს დამკვიდრდა ვალაამზე. იმავე წელს მივიდა საროვის უდაბნოში ნეტარი სერაფიმეც. წმიდა გერმანეს ცხოვრება ვალაამის კუნძულზე ზედმიწევნით ჩამოჰგავს დიდი საროველი საკვირველთმოქმედის ღვაწლს. ღირსი სერაფიმეს მსგავსად, ვალაამელი მოსაგრეც საღვთო წერილისა და მსოფლიო ეკლესიის წმიდა მამების ნაწერების ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნით გამოირჩეოდა.
კუნძულ ვადიაკზე ჩასული მისიონერები დაუყოვნებლივ შეუდგნენ ტაძრის მშენებლობას და ქადაგებას. ახალ სამოღვაწეო ადგილას მამა გერმანე თავდაპირველად საცხობში აღასრულებდა მორჩილებას და მისიის სამეურნეო ნაწილს განაგებდა.
1799 წელს, ქარიშხლის დროს არქიმანდრიტი იოასაფი თანამგზავრებთან ერთად ოკეანეში დაიღუპა. ცოცხლად გადარჩენილ მისიონერთა დასახმარებლად 1804 წელს მხოლოდ ერთი ბერი - მღვდელ-მონაზონი გედეონი გაგზავნეს ალექსანდრე ნეველის ლავრიდან. 1807 წელს მამა გედეონმა საბოლოოდ დატოვა მისიონერთა ბანაკი და მთელი პასუხისმგებლობა დააკისრა ღირს გერმანეს, რომელიც აღსასრულამდე მინდობილი მისიის სულიერი მამა და მოძღვარი იყო და ერთგულ დარაჯად ედგა პირმეტყველ ცხოვართა სულებს. ნეტარ მამას ჯერ მღვდელ-მონაზვნად, შემდეგ კი არქიმანდრიტად უპირებდნენ კურთხევას, მაგრამ მან თავმდაბლობის გამო უარი განაცხადა და უბრალო ბერად დარჩა.
ღირსი გერმანე ჭეშმარიტად კეთილ მწყემსად მოევლინა ადგილობრივ მოსახლეობას. ღირს მამას წინასწარ განეცხადა თავისი აღსასრულის დრო და დაიბარა, როგორ დაეკრძალათ. 1837 წლის 13 დეკემბერს მან მოწაფეებს სთხოვა, ხატების წინ სანთლები დაენთოთ, „საქმე მოციქულთას“ კითხვა დააწყებინა და მშვიდად შეჰვედრა სული უფალს. ამ დროს წმინდანი ოთხმოცდაერთი წლისა იყო.
ადამიანის უფლებები მონღოლეთში
მინი|[[მონღოლეთის დროშა]] მინი|[[მონღოლეთის გერბი]] ადამიანის უფლებები მონღოლეთში — 1990 წელს დემოკრატიული რევოლუციის შემდეგ, მონღოლეთმა აღიარა ადამიანისა და სამოქალაქო უფლებების კონცეფცია. ერთ–ერთი უფლებათდამცველი ორგანიზაციის თანახმად, „ადამიანის უფლებათა კანონი“ მონღოლეთის იურიდიულ სისტემაში სწრაფად ფართოვდება.” 2000 წლის სექტემბერში მონღოლეთმა ცალმხრივად მიიღო ეგრეთ წოდებული „ათასწლეულის 9 მიზანი“, რომელიც არის „ადამიანის უფლებების განმტკიცება და დემოკრატიული მმართველობის განვითარება“. 2012 წელს ჯაკარტა ფოსტაში, ინდონეზიის საზოგადოების გენერალურმა მდივანმა, რომელიც „მონღოლეთში დემოკრატიისა და რეფორმების პირველ დემონსტრაციებს ხელმძღვანელობდა“, წერდა, რომ „თავისუფლება და ადამიანის უფლებები“ არის მისთვის საგრძნობი საკითხი. 2011 წელს ნიუ-იორკში აზიის საზოგადოების წინაშე სიტყვით გამოსვლისას, ელბეგდორჟ ცახიამ თქვა: „თავისუფლება, ადამიანის უფლებები, სამართლიანობა, კანონის უზენაესობა და ამ ფასეულობებით სარგებლობა შეუძლიათ ღარიბ ხალხს, მონღოლეთის ღარიბ მესაქონლესაც კი“. მისი თქმით, ადამიანის უფლებების დაცვის სურვილი, „ყოველთვის არსებობს“, ყველა ადამიანში. „ზოგჯერ ეს სურვილი შეიძლება განადგურდეს ტირანიით. მაგრამ ისევ გაიზრდება. ეს მონღოლეთია“.
ექსტრემალური სიღარიბის და გაეროს სპეციალური მომხსენებლის მოხსენებაში, მონღოლეთში ადამიანის უფლებების შესახებ, 2012 წლის დეკემბერში ნათქვამია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მონღოლეთი „ამჟამად განიცდის რესურსების დიდ ბუმს, ქვეყანა, თავის ისტორიაში, ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული გარდაქმნის ზღვარზეა“, მინერალური სიმდიდრის მოპოვებითა და უცხოური ინვესტიციების მოზიდვით „2020 წლისთვის ეროვნული ეკონომიკის გასამმაგებას აპირებდნენ“, მაგრამ ქვეყანა, „იმედგაცრუების ფონზე, განაწილებულია ადამიანის განვითარების საერთაშორისო ინდექსის უარეს ქვეყნებს შორის (110-ე 187–დან 2011 წლის ადამიანის განვითარების განვითარების ინდექსის მიხედვით)”.
მონღოლეთში ადამიანის უფლებების სერიოზულ პრობლემებს შორისაა პოლიციისა და უსაფრთხოების სექტორი: პოლიციის მიერ პატიმართა მიმართ ძალის ბოროტად გამოყენება, სამართალდამცავი ორგანოების უთანასწორობა, არასათანადო პირობები  ციხეში, თვითნებური დაპატიმრება, წინასწარი პატიმრობა დიდი ხნის განმავლობაში, სასამართლო კორუფცია, მედიის დამოუკიდებლობა, სამთავრობო საიდუმლოებები, ოჯახში ძალადობა და ტრეფიკინგი. აკრძალულია დისკრიმინაცია „ეთნიკური წარმოშობის, ენის, რასის, ასაკის, სქესის, სოციალური წარმოშობის ან სტატუსის საფუძველზე“ და არსებობს ოფიციალური სექსუალური თანასწორობა „პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სოციალურ, კულტურულ სფეროებსა და ოჯახში“. ბოლო დროს სულ უფრო მეტი ყურადღება ექცევა მონღოლეთში სამთო მრეწველობის სწრაფ გაფართოებას, რამაც მავნე ზეგავლენა იქონია ადგილობრივი მეცხვარეების გარემოზე, მათ ყოველდღიურ ცხოვრებასა და პროფესიულ პერსპექტივებზე.
სიკვდილით დასჯის გაუქმება
2010 წლის 14 იანვარს, ქვეყნის პრეზიდენტი ცაჰიაგინ ელბეგდორჟიმ განაცხადა, რომ,  მისი პრეროგატივა იქნებოდა შეეწყალებინა ყველა ის ადამიანი, რომელსაც სიკვდილი მიუსაჯეს. მან თქვა, რომ მსოფლიოს ბევრმა ქვეყანამ გააუქმა სიკვდილით დასჯა და მონღოლეთმა მათ უნდა მიბაძოს. მისი ვარაუდით, სიკვდილით დასჯა შეიცვლებოდა ოცდაათი წლით თავისუფლების აღკვეთით.
2012 წლის იანვარში, მონღოლეთის პარლამენტმა შეიტანა ცვლილებები კანონში, რომელიც შეუერთდა სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების კონვენციის მე-2 არჩევით ოქმს. მონღოლეთი გახდა კონვენციის მონაწილე სახელმწიფო, რომელიც ითვალისწინებს სიკვდილით დასჯის გაუქმებას.
ინსტიტუციონალიზებული კორუფცია
კორუფცია მთავარი პრობლემაა მონღოლეთის მთავრობასა და სამართალდამცავი ორგანოების მასშტაბით და არასაკმარისი ზედამხედველობაა არც ოფიციალური უწყებების, არც დამოუკიდებელი მედიის მიერ. ასევე, პარლამენტის წევრების იმუნიტეტი დევნისგან ხელს უწყობს კორუფციას და იცავს დამნაშავეებს სასჯელისგან.
ქალთა უფლებები
ხელისუფლება არ ერევა ოჯახების უფლებებში, მათ შეუძლიათ თავად მიიღონ გადაწყვეტილება მშობიარობისა და აღზრდის შესახებ. არსებობს პრობლემები ჯანდაცვის მუშაკების პროფესიონალიზმის ნაკლებობის კუთხით.
ბევრი ქალი მათი ოჯახის მთავარი მარჩენალია. მონღოლეთის კანონი განსაზღვრავს, რომ ქალებმა და მამაკაცებმა თანაბარი ანაზღაურება უნდა მიიღონ იგივე საქმის შესრულებისთვის და ჰქონდეთ განათლების მიღების თანაბარი წინაპირობა, თუმცა ქალებს ეკრძალებათ გარკვეული სამუშაოები, რომლებიც გულისხმობს ფიზიკურ შრომას ან განსაკუთრებით საშიშია და ქალებს 55 წლის ასაკში ეძლევათ პენსია, კაცებზე  5 წლით ადრე.
ბავშვთა უფლებები
ხშირია ბავშვთა მიმართ ძალადობა და სექსუალური ძალადობა, განსაკუთრებით ღარიბ ოჯახებში და ხშირად ხდება, რომ ხელისუფლება სერიოზულად არ აღიქვამს ამ დანაშაულს. ბავშვთა პროსტიტუცია ასევე ხშირია და ზოგიერთ შემთხვევაში პოლიციის თანამშრომლები არიან ბორდელების მფარველები. ზოგიერთი მეძავი ბავშვი, ნაცვლად იმისა, რომ ხელისუფლება დაეხმაროს მას, ისჯება პროსტიტუციისთვის. ბევრი ობოლია და ბავშვების მიტოვება მთავარი საკითხია. კანონი არ ითვალისწინებს ამ დანაშაულის თავიდან აცილებას. ასობით ბავშვი ცხოვრობს ქუჩაში და ბავშვთა თავშესაფრები უხარისხოა. თავშესაფრებში მცხოვრები ბავშვები არ სწავლობენ სკოლებში. ხოლო, პირადობის მოწმობის გარეშე ბავშვებს უარს ეუბნებიან საავადმყოფოებში მკურნალობაზე. არსებობს შედარებით ახალი, კერძო დაფინანსებული პროგრამა, რომელიც უზრუნველყოფს თავშესაფრებში ბავშვების სწავლას, მაგრამ ეს არ არის მთავრობის მიერ დაფინანსებული ან ინიცირებული.
ლგბტ უფლებები
ჰომოსექსუალობა არ არის გამოცხადებული კანონით, მაგრამ არსებობს კანონი „სექსუალური სურვილების უზნეო დაკმაყოფილების“ წინააღმდეგ. ლგბტ ცენტრმა მთავრობას დააკისრა წევრების ელექტრონული ფოსტის ანგარიშების მონიტორინგი. 2009 წელს Human Rights Watch-მა მოუწოდა მონღოლეთის იუსტიციის მინისტრს „გააუქმოს სახელმწიფო სააგენტოს გადაწყვეტილება, უარყოს ლესბოსელთა, გეების, ბისექსუალთა და ტრანსგენდერითა ცენტრის ოფიციალური რეგისტრაცია ეროვნული არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ“.
სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის პოლიტიკა კატეგორია:მონღოლეთის საზოგადოება
ბატაგაიკის კრატერი
ბატაგაიკის კრატერი (Батагайский кратер) — თერმოკარსტული დეპრესია ჩერსკის მთაგრეხილზე, სახაში, რუსეთში. სიგრძე 1 კმ, სიგანე 800 მ, სიღრმე 100 მ-მდე.
შემდეგ წლებში, მუდმივად მზარდი ტემპერატურის გამო, ყინულით გაჯერებულმა ქანებმა ლღობა დაიწყეს და ბატაგაიკის კრატერმა გააგრძელა გაფართოება. გაზაფხულის წყალმოვარდნები აჩქარებენ ეროზიას. კრატერი იზრდება დაახლოებით 15 მ-ით წელიწადში. არქეოლოგებმა კრატერის გვერდებში აღმოაჩინეს მყინვარული პერიოდის ნამარხი ნაშთები. კიდეები მეტად არამდგრადია, რის გამოც დეპრესიაში რეგულარულად წარმოიქმნება მეწყერი, ხოლო მრავალწლოვანი მზრალობა მუდმივად ლღვება, რაც აგრეთვე უწყობს ხელს ზომების გაფართოებას.