cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერევნის აზერბაიჯანული დრამატული თეატრი
ისტორია
თეატრის პირველ წლებში (1880-1882 წწ.) ერევანში მოყვარული მსახიობები წარმოადგენდნენ სპექტაკლებს. 1886 წელს გიმნაზიის 23 წლის მასწავლებელმა ფირუდინ ბეი კოჩერლიმ მოაწყო თეატრალური წარმოდგენა ერევანში. ეს სპექტაკლი — მ.ფ.ახუნდოვის კომედიური სპექტაკლი „ბატონი ჟორდანი და დერვიშ მესტალი შაჰი“ ერევნელების ცხოვრებაში კულტურულ მოვლენად იქცევა. თუმცა ფ. კოჩერლიმ ერევანი 1895 წელს დატოვა. ამის შემდეგ თეატრს 18 წლის იუნის ნური ხელმძღვანელობდა.
1896 წლიდან ერევანში რეგულარულად იმართებოდა წარმოდგენები აზერბაიჯანულ ენაზე. რევოლუციამდელ წლებში მოყვარულებმა რეგიონში ბევრი ცნობილი სპექტაკლი დადგეს, რომლებიც იდგმებოდა პატარა დარბაზებში და არ გაშუქებულა პრესაში. 1909 წელს ცნობილმა მსახიობმა და რეჟისორმა ჰუსეინ არაბლინსკიმ დადგა „უბედური ახალგაზრდა“ ( ა. ჰაგვერდიევი), „ნადირ შაჰი“ (ნ.ნარიმანოვი) ერევნის თეატრში. 1912 წელს ზულფუგარ ჰაჯიბეოვის ხელმძღვანელობით ერევნის თეატრში ითამაშეს სპექტაკლები „ო ოლშან, ბულ ოლსუნ“, „ორმოცდაათი წლის ჭაბუკი“, „კარბალაი შუქურის ხალიჩების გამყიდველი“. თეატრის მუდმივ რეპერტუარში იყო ისეთი პოპულარული სპექტაკლები, როგორიცაა „არშინ მალ ალანი“ და „მაშადი იბადი“.
1918 წელს დაშნაკთა თავდასხმებმა გაანადგურა თეატრი. თეატრის ხელმძღვანელი და მსახიობთა ჯგუფი ირანის ქალაქ ხოიში დასახლდნენ. მაგრამ 1922 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, როგორც ყველა დევნილი, ისინიც დაბრუნდნენ. ადგილობრივი ინტელექტუალები ბალა ეფენდიევი, აკბარ რზაევი, რზა შეიხზადე, აბასალი ახუნდოვი, აშრაფ იუსიფზადე, იუსიფ ზია, ნასიბ ეფენდიევი და ა.შ. ეროვნული კულტურის ფანატიკოსებს მოსწონთ ბევრი სამუშაოს შესრულება. ბალა ეფენდიევმაც კი მიიყვანა თეატრში ცოლი ფატმა ეფენდიევა და სცენაზე პირველი ქალი მსახიობი დადგა. იმ დროს ქალბატონი ფატმა ერევნის თურქ ქალთა კლუბის პირველი დირექტორი იყო. აკბარ რზაევმა ფატმასთან ერთად სცენაზე თავისი ცოლი ფირანგიზიც მიიყვანა. ბალა ეფენდიევი 1921-28 წლებში ერევანში პარტიული მუშაკის საპასუხისმგებლო თანამდებობას იკავებდა.
1928 წელს თეატრმა მიიღო სახელმწიფო სტატუსი. 1935 წელს კი მას ცნობილი დრამატურგის ჯაფარ ჯაბარლის სახელი მიენიჭა. იმ პერიოდში თეატრის სცენაზე წარმატებით ითამაშეს დრამატურგის პიესა „აიდინი“.
1948 წლიდან დაიწყო ერევანში და მის მიმდებარე რაიონებში მცხოვრები აზერბაიჯანული მოსახლეობის აზერბაიჯანში იძულებითი გადასახლების პროცესი. 1949 წელს თეატრი გადავიდა ვარდენისის რაიონში. ერთწლიანი მოღვაწეობის შემდეგ თეატრის მუშაობა შეჩერდა და მის ნაცვლად მოეწყო ხალხური თეატრი. სევანის ქვაბულიდან მოსახლეობა „ნებაყოფლობითი გადაყვანის“ სახელით მანქანებით დღედაღამ გადაჰყავდათ აზერბაიჯანში — მილში, მუღანის ვაკეზე. ასეთ პირობებში რთული იყო თეატრის მუშაობის ორგანიზება და მის საქმიანობაზე საუბარი. მართალია „გადასახლების პოლიტიკა“ მალევე შეჩერდა, მაგრამ თეატრის განვითარების ახალი ეტაპი არ დაწყებულა. 1967 წელს, სომხეთის მთელი მოსახლეობის, მათ შორის ბასარკეჩარის რაიონული პარტიული კომიტეტის პირველი მდივანი იუნის რზაევის და კპ ცენტრალური კომიტეტის მდივანი შიხალი კურბანოვის სერიოზული და ერთობლივი ძალისხმევის შედეგად, ჯ.ჯაბარლის სახელობის ერევნის სახელმწიფო აზერბაიჯანული დრამატული თეატრი მთავრობის გადაწყვეტილებით აღდგენილ იქნა და გადავიდა ერევანში.
შემდგომი წლები
თეატრი მუშაობდა 1988 წლამდე (შესვენებით 1949-1967 წლებში). თეატრის რეპერტუარში ცენტრალური ადგილი ეკავა მუსიკალურ კომედიებს „არშინ მალ ალან“, „მაშადი იბად“ (დაე იყოს, იყოს). თეატრში სხვადასხვა დროს გამოდიოდნენ იუნის ნური, ქაზიმ ზია, ალი შაჰსაბახლი და სხვები. 1934-1951 წლებში თეატრის მთავარი რეჟისორი იყო ბახში გალანდარლი. 1944 წლის აპრილში თეატრში დაიდგა „ოტელო“ უილიამ შექსპირის დაბადებიდან 380 წლისთავისადმი მიძღვნილ „შექსპირის პიესების საკავშირო ფესტივალზე“. რამდენიმეწლიანი პაუზის შემდეგ თეატრმა კვლავ დაიწყო ფუნქციონირება 1967 წელს ერევანში. დაიდგა ჯ. ჯაბარლის „სევილი“, ა.შირვანზადეს „ნამუსი“, ს.ვურგუს „ფარჰადი და შირინი“ და სხვა.
მმართველობა
თეატრის დირექტორად დაინიშნა აზიზ სულეიმანოვი, იუნის ნურის ვაჟი, დამსახურებული არტისტი და თეატრის რეჟისორი. იმავე წელს ერევანში გაგზავნეს აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის სტუდენტების ჯგუფი თეატრის მუშაობის აღსადგენად. სომხეთის ხელმძღვანელობა დიდად არ იყო დაინტერესებული თეატრის საქმიანობის გაძლიერებით. პირიქით, იმის გამო, რომ მან ვერ შეძლო თავისი მიზნების განხორციელება, მიიღო გარკვეული ზომები თეატრის კიდევ ერთხელ და სამუდამოდ დახურვის მიზნით. პირველი ასეთი ღონისძიება იყო თეატრის მენეჯმენტის შეცვლის გადაწყვეტილება. რეჟისორი, რომელიც გაიზარდა ინტელექტუალურ და გავლენიან ოჯახში, რომელიც ყოველთვის ხედავდა თეატრალურ გარემოს, შეცვალა ჰიდაათ ორუჯოვმა, რომელიც სოფლის მასწავლებელი იყო და მუშაობდა ლიტერატურის მუშაკად გაზეთ „საბჭოთა სომხეთში“, სულ რაღაც ორი წლის წინ.
ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შედეგად ხელახლა გახსნილ თეატრს შენობა მაინც არ დაუთმეს. პროფესიონალური გუნდი კულტურის სახლში განთავსდა. მაგრამ თეატრმა, რომელსაც არანაირი უზრუნველყოფა არ გააჩნდა, ფანტასტიკური პოპულარობა მოიპოვა მოგზაურობით, გასტროლებზე. ეს თეატრი ოჯახად იქცა. სადაც თურქული სოფელი იყო, თეატრიც იქ ჩნდებოდა. ხალხი მათ სიკეთით, სიხარულით და სიყვარულით ხვდებოდა. გზად მიმავლებს ძღვენს ატანდნენ. ამ სიყვარულს ყოველ ჯერზე ახალი სული და ენთუზიაზმი შეჰქონდა თეატრის კოლექტივში.
ისინი უკვე გახდნენ ერთ-ერთი წამყვანი თეატრი მთელ ამიერკავკასიაში. ეს იყო ძალიან მნიშვნელოვანი ერევნის თეატრისთვის, რომელიც ინტენსიური ბრძოლის შედეგად გაიხსნა. თანაც იმ თვალსაზრისით, რომ თეატრის ახალმა აქტიურობამ აიძულა ის ერი, ჩვენზე ასე ელაპარაკოს. ცხადია, გარდა თეატრის საქმიანობის სწორი ჩამოყალიბებისა, მისი რეპერტუარის სიმდიდრისა, შეზღუდული შესაძლებლობების ფარგლებში მუშაობა, შემოქმედებითი ჯგუფის შემოქმედების მაღალი მხატვრული თვისებებიც უმთავრეს პირობებს შორის იყო. სომხებმა დაიწყეს იმის გარკვევა, რომ ისინი არ იყვნენ დაინტერესებულნი თეატრის ამ წარმატებების გაგრძელებით. ყოველი მცირე დაშნაკი ჩინოვნიკი სამთავრობო წრეებიდან არ ერიდებოდა სხვადასხვა ზეწოლას. ბოლოს მთელი ამ მზაკვრული ურთიერთობებით დაღლილმა მობეზრებულმა რეჟისორმა მიატოვა 16-წლიანი სამსახური და გადაწყვიტა ბაქოში გადასულიყო, იქ ემუშავა და 1983 წელს დატოვა თეატრი.
თეატრის დეპორტაცია
თეატრის დეპორტაციის შემდეგ დაიწყო ბაქოს აკადემიური ეროვნული დრამატული თეატრის დაქვემდებარებაში მყოფი თეატრ-სტუდიის საქმიანობა და განთავსდა აბშერონის კულტურის სასახლეში. თუმცა, 1995 წელს თეატრს კვლავ სახელმწიფო სტატუსი მიენიჭა. იგი განთავსებული იყო ჰ. სარაბსკის სახელობის დღევანდელ კულტურის სასახლეში.
მიმდინარე საქმიანობა
1989 წლიდან თეატრალური დასი აგრძელებს მოღვაწეობას ბაქოში, აზერბაიჯანის დრამატული თეატრის თეატრალურ სტუდიაში. 1994 წელს თეატრს კვლავ სახელმწიფო სტატუსი მიენიჭა. 2007 წლის 16 ოქტომბერს, პრეზიდენტის ბრძანებით, თეატრის იუბილე აღინიშნა ბაქოში, აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიურ მუსიკალურ თეატრში. ერევნის აზერბაიჯანული სახელმწიფო თეატრი აგრძელებს წარმოდგენებს აზერბაიჯანში, საქართველოში, დაღესტანსა და თურქეთში.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის თეატრები კატეგორია:აზერბაიჯანის თეატრები კატეგორია:1928 წელს დაარსებულები კატეგორია:დრამატული თეატრები
რიეტი
რიეტი (Reate) — ქალაქი იტალიაში, ლაციოს რეგიონში. მოსახლეობა 47 745 ადამიანი (2008); რიეტის პროვინციის დედაქალაქი და რიეტის რომაულ-კათოლიკური საეპისკოპოს სატახტო ქალაქი.
ქალაქი მცირე ბორცვზე მდებარეობს, რომელიც ვრცელ გავაკებას გადაჰყურებს ისტორიული ტბის სამხრეთ სანაპიროზე მდ. ველინოს შესართავთან. ამჟამად ისტორიული ტბის აუზში მხოლოდ მცირე ტბები რიპასოტილი და კანტალისია დარჩენილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
მეტელჰორნი
280px|მინიატიურა მეტელჰორნი (Mettelhorn) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ცერმატის სიახლოვეს, ვალეს კანტონში. აღმართულია მატერის ხეობის ცენტრში. მთიდან იშლება ცერმატის ხეობის რამდენიმე სხვა მწვერვალის პანორამული ხედი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ხოაკინ დისენტა
ხოაკინ დისენტა ი ბენედიქტო (Joaquín Dicenta Benedicto; დ. 3 თებერვალი, 1862 – გ. 21 თებერვალი, 1917) — ესპანელი ჟურნალისტი, პოეტი, რომანისტი და სცენარისტი.
შემოქმედება
ხოაკინ დისენტა ავტორია რომანტკული დრამებისა „ვერტერის თვითმკვლელობა“ (1888), რომელიც ლექსად აქვს დაწერილი, „პატივი და ცხოვრება“ (1888), „უდანაშაულონი“ (1890). ამ პიესებში დისენტა სოციალურ პრობლემებს აყენებს და სიყვარულით ხატავს უბრალო ადამიანების ცხოვრებას. ყველაზე განთქმულია მისი დრამები: „სენიო ფეოდალი“ (1904), „დანიელი“ (1907) და განსაკუთრებით „ხუან ხოსე“ (1895).
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი რომანისტები კატეგორია:ესპანელი დრამატურგები კატეგორია:ესპანელი სცენარისტები კატეგორია:ესპანელი პოეტები კატეგორია:ესპანელი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 1862 კატეგორია:დაბადებული 1917
პოზნანის დიდი სამთავრო
პოზნანის დიდი სამთავრო (ასევე პოზნანის დიდი საჰერცოგო, როგორც ვარიანტი პოზნანის; Großherzogtum Posen; Wielkie Księstwo Poznańskie) — საჰერცოგო, პოლონურ წყაროებში სამთავრო, შეიქმნა ვენის კონგრესის (1814-1815) გადაწყვეტილებით ვარშავის საჰერცოგოს დასავლეთ ტერიტორიების საფუძველზე, ადრე ცნობილი იყო როგორც დიდი პოლონეთი (Великапольша). პოლიტიკურ-ადმინისტრაციულად გახდა ავტონომია პრუსიის შემადგენლობაში, შემდეგ 1848 წლის რევოლუციის დამარცხების შემდეგ — გახდა პრუსიის პროვინცია (პროვინცია პოზენი). აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა პოლონეთის სამეფოს, რომელიც მიერთებულ იქნა რუსეთის იმპერიას.
ისტორია და განვითარება
თავდაპირველი პირობებით პოზნანის დიდ სამთავროს დაპირებული ჰქონდა ფართო შიდა ავტონომია პრუსიის შემადგენლობაში, რომელიც პრუსიამ უზრუნველყო მხოლოდ მცირე დროით. უკვე 1820 წელს სამთავროს ავტონომიურმა ორგანოებმა დაკარგეს რეალური ძალაუფლება და გადაიქცნენ პრუსიის ადმინისტრაციის მხოლოდ საკონსულტაციო დანამატად, სადაც თანამდებობებზე თითქმის ყოველთვის მხოლოდ გერმანელებს ნიშნავდნენ. პოლონეთის სამეფოსთან შედარებით, რომელიც რუსეთის იმპერიასთან იყო მიერთებული, სადაც პოლონეთის რუსიფიკაცია პოლონეთის აჯანყებამდე მიმდინარეობდა შედარებით ნელა, პოლონური ადმინისტრაციული და საგანმანათლებლო ორგანიზაციები პრუსიაში დათხოვილ იქნა და საკმაოდ მალე გააუქმეს. პოლონური ენა ჯერ კიდევ 1825 წელს მთლიანად იყო ამოღებული ოფიციალური სფეროდან. 1831 წლის შემდეგ პრუსიამ განავრცო და გააძლიერა გერმანიზაციის პოლიტიკა სამთავროს პოლონურ მოსახლეობას შორის.
გერმანიის 1848-1849 წლის რევოლუციის ჩახშობის დროს სამთავრო გადაქცეული იყო პოზენის პროვინციად, თუმცა პრუსიის ხელწიფენი რომლებიც 1871 წლიდან გერმანიის იმპერატორები, მაინც ატარებდნენ პოზნანის დიდი ჰერცოგის ტიტულს.
მოსახლეობა
საჰერცოგოს ტერიტორია შეადგენდა 28.951 კმ²
შედარებისათვის, რუსეთის პრივისლინსკის მხარეში რომლის ფართობი 128.500 კმ² შეადგენდა მოსახლეობა გაიზარდა 3,3 მლნ ადამიანიდან 1815 წელს, 6,1 მლნ ადამიანამდე 1870 და 10,1 მლნ 1900 წელს. პოლონელების შედარებით მცირერიცხობრივობის მიზეზით პოზნანში, გერმანიზაცია უფრო წარმატებით მიმდინარეობდა ვიდრე პოლონეთის რუსიფიკაცია. პოლონელების წილი საჰერცოგოში შემცირდა 73 %-იდან (657 ათასი) 1815 წელს 64 %-მდე (1,344 მლნ.) 1910 წელს, ხოლო გერმანელების წილი გაიზარდა 25 %-დან (225 ათასი) 31 %-მდე (651 ათასი), ებრაელების 2-დან 5 %-მდე. გერმანულმა ენამ მნიშვნელოვნად შეავიწროვა პოლონური განსაკუთრებულად ოფიციალურ სფეროში.
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია კატეგორია:პრუსია კატეგორია:პოზნანი კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
ვორონინო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
ვორონინო (Воронино) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ვისოკოვის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 10 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
.рф
.рф (რუს. Росси́йская Федера́ция, რუსეთის ფედერაცია) — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) რუსეთის ფედერაციისთვის, რომელიც გამოვიდა 2010 წელს.
ახალი დომენის ყველა საიტის სახელია კირილიცის ანბანზე. ეს არის მსოფლიოში პირველი კირილიცური დომენი.
რესურსები ინტერნეტში
рф კატეგორია:რუსეთი
Cerapachys turneri
Cerapachys turneri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძვ. წ. 638
დაიბადნენ
ძვ. წ. 638 - გამოჩენილი ათენელი პოეტი, მხედართმთავარი და კანონმდებელი სოლონი
გარდაიცვალნენ
*
ვენესუელის მეორე რესპუბლიკა
დასახელება
იმ იტრიულ ეპოქაში დასახელებას „ვენესუელის რესპუბლიკა“ ოფიციალურად მხოლოდ ბოლივარის მთავრობა იყენებდა. პირველი რესპუბლიკის პერიოდში მისი მთავრობა იყენებდა ტერმინებს „ვენესუელის ამერიკული კონფედერაცია“ ან „ვენესუელის გაერთიანებული პროვინციები“. ვენესუელის დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში ორივე ტერმინი ურთიერთ ჩანაცვლებით გამოიყენება, ხოლო 1811 წლის კონსტიტუციაში კონფედერაციასთან ერთად ასევე „ვენესუელის გაერთიანებული შტატებიც“ გამოიყენება.
ისტორია
1813 წელს ბოლივარი შეუერთდა ახალი გრანადის არმიას. რამდენიმე ბრძოლის მოგების შემდეგ, ბოლივარმა ახალი გრანადის კონგრესისგან მიიღო თანხმობა განმათავისუფლებელ არმიას გასძღოლოდა ვენესუელაში, ამ კამპანიას ეწოდა - საუცხოო კამპანია (Campaña Admirable). ამავე დროს სანტიაგო მარინიომ წამოიწყო დამოუკიდებელი კამპანია და ვენესუელაში ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან შეიჭრა. ორივე ძალამ შეძლო როიალისტები ბრძოლებში დამარცხება მათ შორის ალტო-დე-ლოს-გოდოს ბრძოლაშიც. ბოლივარი კარაკასში 1813 წლის 6 აგვისტოს შევიდა და მისი ხელისუფლების ქვეშ ვენესუელის რესპუბლკის აღდგენა გამოაცხადა. რასაც კუმანაში დაბანაკებული მარინიო არ აღიარებდა, თუმცა ამას მათ სამხედრო თანამშრომლობისთვის ხელი არ შეუშლია.
რესპუბლიკას წინააღმდეგობას სამხრეთის დაბლობების მაცხოვრებლები უწევდნენ, რომლებსაც ლიანეროებს (llanero) უწოდებდნენ (თარგმანში: ვაკის მცხოვრები). მათი წინამძღოლი ხოსე ტომას ბოვესი იყო. ომმა სახე იცვალა, ლიანეროებს ანტიპათიის განცდა ჰქონდათ ქალაქელი ელიტარული კრიოლოების მიმართ, რომლებიც დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლას ხელმძღვანელობდნენ. ბოვესის ლიანეროები მიზანმიმართულად ხოცავდნენ თეთრ ვენესუელელებს. როიალისტები შვკანიან მოსახლეობას ურიგებდნენ რუკებს და რესპუბლიკის მომხრე პლანტატორების სიას. ლიანეროებმა მოახეხეს რესპუბლიკელების ცენტრისკენ შევიწროება. საბოლოოდ ბოვესმა განდევნა ისისნი კარაკასიდან და რესპუბლიკელები იძულებული გახდნენ დაეხიათ ქვეყნის აღმოსავლეთით, რითც მეორე რესპუბლიკის არსებობა შეწყდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ვენესუელის ისტორია კატეგორია:ომი ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის კატეგორია:1813 წელს დაარსებული ქვეყნები კატეგორია:1814 წელს გაუქმებული ქვეყნები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ყოფილი ქვეყნები
კოდისპირი
კოდისპირი — სახელმწიფო გადასახადი გვიანი შუა საუკუნეების აღმოსავლეთ საქართველოში. იხდიდა თითოეული კომლი ოთხი კოდი პურის ან ორი კოდი პურისა და ორნახევარი კოდი ქერის რაოდენობით. XIX საუკუნის დასაწყისიდან იხდიდნენ მხოლოდ სახელმწიფო გლეხები, ხოლო 40-იანი წლებიდან კოდისპირი, ისე როგორც ყველა სხვა გადასახადი, ერთიანი საკომლო ფულადი გადასახადით შეიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადასახადები
სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტი
right|thumb|100px|სუკ-ის ემბლემა საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტი (აბრევ. სუკ; საუბ. „კანტორა“; „ჩეკისტები“; „ორგანოები“; „კაგებე“) — საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის სახელმწიფო მმართველობის ცენტრალური საკავშირო-რესპუბლიკური ორგანო. სუკ-ი იყო საკავშირო სპეცსამსახური რომელიც, 1954-1991 წლებში, უზრუნველყოფდა საბჭოთა კავშირისა და მოკავშირე რესპუბლიკების უსაფრთხოებას. შექმნის მომენტიდან, 1991 წლის 3 დეკემბრამდე, ე.ი. მის გაუქმებამდე, ფუნქციონირებდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის უშუალო ხელმძღვანელობისა და კონტროლის ქვეშ.
ფუნქციები
საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის მთავარი ფუნქციები იყო: საგარეო დაზვერვა, კონტრდდაზვერვა, ოპერატიულ-სამძებრო და საგამოძიებო საქმიანობა, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის სახელმწიფო საზღვრების დაცვა, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ხელმძღვანელობის, საბჭოთა ხელისუფლების თანამდებობის პირთა პირადი დაცვისა და სამთავრობო კავშირგაბმულობის უზრუნველყოფა; ასევე, ბრძოლა ნაციონალიზმთან, დისიდენტებთან, მის საგამოძიებო ქვემდებარეობას მიკუთვნებულ დანაშაულებთან და სხვადასხვა ანტისაბჭოთა საქმიანობასთან.
გარდა ზემოთხსენებული ფუნქციებისა, სუკ-ს ასევე ევალებოდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტისა და სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოებისათვის ქვეყნის უშიშროებასთან, თავდაცვასთან, სოციალურ-ეკონომიკურ სიტუაციასთან და საბჭოთა სახელმწიფოს საგარეო პოლიტიკურ და საგარეო ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე ინფორმაციის მიწოდება.
სსრკ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის სისტემაში შედიოდა 14 მოკავშირე რესპუბლიკისა და მათში შემავალი ავტონომიური რესპუბლიკების მინისტრთა საბჭოებთან არსებული სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტები. გარდა ამისა, სუკ-ში ერთიანდებოდნენ სახელმწიფო უშიშროების სამხარეო, საოლქო, საქალაქო და რაიონული სამმართველოები და განყოფილებები. სუკ-ის ორგანოები მოქმედებდნენ საბჭოთა კავშირის სატრანსპორტო კვანძებსა და სამხედრო ოლქებში; არმიის, ფლოტის, საჰაერო ძალებისა და სამთავრობო კავშირგაბმულობის, შინაგანი და სასაზღვრო ჯარების შენაერთებსა და ნაწილებში.
გარდა ამისა, სუკ-ის სისტემაში ფუნქციონირებდა სამხედრო კონტრდაზვერვის ორგანოები, ე.წ. „განსაკუთრებული განყოფილებები“ (Особые отделы); სასწავლო და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები და ე.წ. „პირველი განყოფილებები“, რომლებიც კონტრდაზვერვით საქმიანობას ახორციელებდნენ საბჭოთა სახელმწიფო დაწესებულებებში, ორგანიზაციებსა და საწარმოებში.
ისტორია
საბჭოთა სპეცსამსახურების ისტორია 1917 წლის 19 დეკემბრიდან იწყება, როდესაც საბჭოთა რუსეთის სახალხო კომისართა საბჭოს, იგივე „სახკომსაბჭოს“ თავმჯდომარე ვლადიმერ ილიას ძე ლენინმა ხელი მოაწერა დეკრეტს „კონტრრევოლუციასთან და საბოტაჟთან ბრძოლის სრულიად რუსეთის საგანგებო კომისიის“ იგივე ჩეკას (შემდგომში -— საგანგებო კომისია ან ჩეკა) დაარსების თაობაზე. საგანგებო კომისია მუშაობას მეორე დღესვე, 20 დეკემბრიდან, შეუდგა. საგანგებო კომისიის თავმჯდომარედ და პირველი საბჭოთა სამსახურის ხელმძღვანელად ლენინის გადაწყვეტილებით დაინიშნა ფელიქს ძერჟინსკი. დეკრეტით განისაზღვრა საგანგებო კომისიის სტატუსი და მოვალეობები. საგანგებო კომისია იგივე „ჩეკა“ რევოლუციური ტრიბუნალის დამხმარე ორგანო იყო და მას ევალებოდა კონტრრევოლუციონერთა და საბოტაჟისტთა დაკავება და მისი გადაცემა რევოლუციური ტრიბუნალისთვის.
საბჭოთა სპეცსამსახურების სისტემამ 1917-1954 წლებში არაერთი რეორგანიზაცია განიცადა და არაერთხელ შეეცვალა სახელი. კერძოდ, 1923 წლის 6 თებერვალს გაუქმდა საგანგებო კომისია (ჩეკა) და მის ნაცვლად საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატში შეიქმნა სახელმწიფო-პოლიტიკური სამმართველო, რომელმაც 1923 წლის მიწურულამდე იარსება. სახელმწიფო-პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარის თანამდებობა შეინარჩუნა ფელიქს ძერჟინსკიმ.
1923 წლის 15 ნოემბერს სახელმწიფო უშიშროების კომპონენტი გამოეყო შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატს და მის ნაცვლად შეიქმნა სახალხო კომისართა საბჭოსადმი დაქვემდებარებული დამოუკიდებელი ორგანო გაერთიანებული სახელმწიფო-პოლიტიკური სამმართველო (ОГПУ), რომლის თავმჯდომარეობაც 1926 წლის 30 ივლისამდე შეინარჩუნა კვლავ ფელიქს ძერჟინსკიმ, ხოლო 1926 წლის 30 ივლისს მის თავმჯდომარედ დაინიშნა ვიაჩესლავ მენჟინსკი. იგივე სახელწოდებით (ОГПУ) სპეცსამსახურები შეიქმნა მოკავშირე რესპუბლიკების სახალხო კომისართა საბჭოებთანაც.
1934 წელს განხორციელდა მორიგი ცვლილება საბჭოთა სპეცსამსახურების სისტემაში. კერძოდ, 1934 წლის 10 ივლისს გაუქმდა გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველო და მის ნაცვლად საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის, იგივე შინსახკომის, სისტემაში შეიქმნა სახელმწიფო უშიშროების მთავარი სამმართველო (ГУГБ). იმავდროულად, 1935 წლის 26 ნოემბერს საბჭოთა კავშირის სახკომსაბჭოსა და ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის იგივე ცაკ-ის ერთობლივი დადგენილებით შეიქმნა სპეციალური წოდება: „სახელმწიფო უშიშროების გენერალური კომისარი“, რომელიც მიენიჭა საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარს და საბჭოთა კავშირის მარშალს ჰენრიხ იაგოდას.
1946 წელს კიდევ ერთხელ განხორციელდა მასშტაბური ცვლილებები, მაგრამ უკვე მთელს სახელმწიფო აპარატში. კერძოდ, საბჭოთა კავშირის 1946 წლის 15 მარტის სხვადასხვა კანონებით, „სახალხო კომისარიატებს“ სახელები შეეცვალათ და მათ „სამინისტროები“ ეწოდათ და ჩამოყალიბდა საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო (МГБ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპეცსამსახურები კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
ათენი
ათენი (Αθήνα, Ἀθῆναι) — საბერძნეთის დედაქალაქი და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული ქალაქი. თანამედროვე ათენი დიდი და კოსმოპოლიტი ქალაქია; ძველი ათენი ძლიერი დამოუკიდებელი ქალაქი და განათლების ცენტრი იყო. ქალაქს სახელი ძველი ბერძნული მითოლოგიის ქალღმერთი ათენას პატივსაცემად დაერქვა.
ათენის აგლომერაციაში დაახლოებით 3,7 მილიონი ადამიანი სახლობს. ის საბერძნეთის წამყვანი ეკონომიკური, კულტურული და პოლიტიკური ცხოვრების ცენტრია. ძველ ათენს ხშირად დასავლეთის ცივილიზაციის აკვნად მოიხსენიებენ, მისი კულტურული და პოლიტიკური მიღწევების გამო ძვ.წ. IV და V საუკუნეებში. ამ მემკვიდრეობის წყალობით მას უამრავი უძველესი ნაგებობა, მონუმენტი და ხელოვნების ნიმუში შემორჩა, რომელთა შორის ყველაზე განთქმულია აკროპოლისის პართენონი — დღემდე მოღწეული კლასიკური ბერძნული ხელოვნებისა და არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი ნიმუშთაგანი. ეს და სხვა ბევრი კულტურული ღირსშესანიშნაობა რესტავრირებულ იქნა 2004 წლის ოლიმპიური თამაშებისთვის.
ეტიმოლოგია
ათენი ქალაქის სახელის ქართული ვარიანტია, მშობლიურ ენაზე კი ათინა (Αθήνα) ეწოდება, რაც ძველი ბერძნული მითოლოგიის ქალღმერთ ათენას (Ἀθηνᾶ) პატივსაცემად დაერქვა. ძველ ბერძნულ ენაში ქალაქის სახელი იყო Ἀθῆναι (ათინაი), Ἀθηνά-ს მრავლობითი ფორმა, ვინაიდან ძველ საბერძნეთში ქალაქები რამდენიმე ნაწილისგან შედგებოდა, დასახელების მრავლობითში გამოყენება მიღებული იყო, მაგალითად: თებე — Θῆβαι (თებაი) და მიკენე — Μυκῆναι (მიკენაი). XIX საუკუნეში ძველი სახელი ფორმალურად ისევ შემოიღეს, თუმცა 1970-იანებში კათარევუსას გაუქმების შემდეგ ქალაქს ისევ პოპულარული სახელი Αθήνα (ათინა) დაუბრუნდა.
ძველად მსჯელობა მიდიოდა იმ საკითხზე, რომ ათენს დაერქვა თავის მფარველი ქალღმერთის ათენას სახელი, თუ თვითონ ქალღმერთმა დაირქვა ეს სახელი ქალაქის საპატივცემულოდ. დღესდღეობით თანამედროვე სწავლულები თანხმდებიან, რომ ქალაქის სახელწოდებიდან მოდის ქალღმერთ ათენას სახელი და არა პირიქით, ვინაიდან სიტყვის დაბოლოება -ენე ხშირია სხვადასხვა ადგილმდებარეობის აღმნიშვნელ სიტყვებში, თუმცა იშვიათია პერსონალურ სახელებში.
ათენის დაარსების ანტიკური მითის თანახმად, ჯერ კიდევ უსახელო ქალაქის პატრონობისა და მფარველობისთვის ერთმანეთს სიბრძნის ქალღმერთი ათენა და ზღვის ღმერთი პოსეიდონი ეჯიბრებოდნენ. ისინი შეთანხმდნენ, რომ ვინც ათენელებს უკეთეს საჩუქარს მისცემდა ის გაიმარჯვებდა კიდეც და მსაჯულად კეკროპ I დანიშნეს. მითის თანახმად პოსეიდონმა ქალაქელებს პირველი ცხენი აჩუქა, ხოლო ათენამ პირველი კულტივირებული ზეთისხილის ხე. კეკროპმა სწორედ ეს უკანასკნელი აირჩია და ქალაქის მფარველ ქალღმერთად ათენა დანიშნა.
ისტორია
ათენი მინიმუმ 5 000 წელია მუდმივად დასახლებული ადგილია. ძვ.წ. 1400 წლისთვის, ეს დასახლება მიკენის ცივილიზაციის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა და აკროპოლისი იყო მიკენების მთავარი ციხე-სიმაგრე. არ არის ცნობილი სხვა მიკენური ცენტრების მსგავსად ათენიც თუ განადგურდა ძვ.წ. 1200 წლისთის, რასაც დორიელების შემოსევას მიაწერენ, და რაზეც ათენელები ყოველთვის ამბობდნენ რომ ისინი არა დორიელები არამედ იონიელები იყვნენ. ასე იყო თუ ისე, ათენი სხვა ბრინჯაოს ხანის დასახლებებთან ერთად მომდევნო 150 წლის განმავლობაში ეკონომიკურმა დაღმასვლამ მოიცვა.
რკინის ხანის ნამარხები კერამიკუსში და სხვა ადგილებში აჩვენებს, რომ ძვ.წ. 900 წლის შემდეგ ათენი, ვაჭრობისა და კეთილდღეობის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი იყო რეგიონში.
ძვ.წ. VI საუკუნეში სოლონის რეფორმებს დიდი საზოგადო არეულობა მოჰყვა. ეს საბოლოოდ საფუძველს ჩაუყრის დემოკრატიის შემოღებას ძვ.წ. 508 წელს, ათენელი კანონმდებლის კლისთენეს მიერ. ათენი ამ დროისათვის დიდი ფლოტით მნიშვნელოვან საზღვაო ძალადაა ქცეული. ისინი სპარსელების წინააღმდეგ აჯანყებულ იონიელებს დაეხმარნენ იონიელების აჯანყებაში. მომდევნო ბერძენ-სპარსელთა ომებში, სპარტასთან ერთად ათენი ბერძნულ სახელმწიფოთა კოალიციას ჩაუდგა სათავეში და საბოლოოდ გააძევა კიდეც სპარსელები, დაამარცხა ისინი მარათონისა (ძვ.წ. 490) და სალამინის (ძვ.წ. 580) ბრძოლებში. თუმცა სპარსელებისთვის ამას ხელი არ შეუშლია რომ მოდევნო ერთი წლის განმავლობაში ქალაქი ორჯერ აეღოთ და გადაეწვათ. გმირული წინააღმდეგობის მიუხედავად მეფე ლეონიდასი და მისი არმია თერმოპილეს ბრძოლაში დამარცხდა, ბეოტიისა და ატიკის დაკარგვის შემდეგ კი თვითონაც ბრძოლის ველზე დაეცა.
ძვ.წ. IV საუკუნის შუა ნახევარში, ჩრდილო ბერძნული ძველი მაკედონიის სამეფო დაწინაურდა. ძვ.წ. 338 წელს ფილიპე II მაკედონელმა ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოებისგან შემდგარი კოალიცია დაამარცხა, მათ შორის ათენი და თებესიც, ამით რეალურად ათენური დამოუკიდებლობა დაასრულა. მოგვიანებით, რომის იმპერიის შემადგენლობაში ათენს თავისუფალი ქალაქის სტატუსი გადაეცა, მისი ძალიან პატივსაცემი და სათაყვანებელი საგანმანათლებლო სკოლების გამო. რომის იმპერატორმა ადრიანემ, ახ.წ. II საუკუნეში ბიბლიოთეკის, გიმნაზიისა და წყალსადენის აშენება ბრძანა. ეს უკანასკნელი ამ დრომდე კიდევ გამოიყენება. ასევე მისი ბრძანებით აიგო რამდენიმე ტაძარი, სამლოცველო და ხიდი. მანვე დააფინანსა ზევსის ტაძარის მშენებლობის დასრულება.
გვიანი ანტიკური ხანის დასასრულისთვის, ათენი ვესტგოთებისა და ადრეული სლავური ტომების შემოსევებს დაეკნინებინა, რომელთაც ქალაქს დამანგრეველი ზიანი მიაყენეს. ამ პერიოდში აშენდა პირველი ქრისტიანული ტაძრები ქალაქში, პართენონი და სხვა სალოცავები კი ეკლესიებად გადაკეთდა. შუა ბიზანტიური პერიოდის მეორე ნახევარში, ანუ ახ.წ. IX და X საუკუნეებში ათენმა თავისი დასახლების არეალი გააფართოვა და შედარებით წარმატებული და მდიდარი იყო ჯვაროსნული ლაშქრობების პერიოდში, სარგებლობდა ე.წ. იტალიური ვაჭრობით. მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ ათენის საჰერცოგო დაარსდა. 1458 წელს, ის ოსმალეთის იმპერიამ დაიპყრო და დაკნინების გრძელი პერიოდიც დაიწყო.
საბერძნეთის რევოლუციისა და საბერძნეთის სამეფოს დაარსების შემდეგ, 1834 წელს, ათენი ახლად დაარსებული დამოუკიდებელი ბერძნული სახელმწიფოს დედაქალაქად აირჩა, ძირითადად ისტორიული და სენტიმენტალური მიზეზებისდა გამო. ამ დროისთვის ათენი 4 000 მოსახლიან ქალაქამდე იყო შემცირებული და აკროპოლისის ფერხთით თავმოყრილი სახლებისგან შედგებოდა. საბერძნეთის პირველმა მეფემ, ოტო ბავარიელმა, თანამედროვე, სახელმწიფოს დედაქალაქისთვის შესაფერისი ქალაქის ასაშენებლად არქიტექტორები მოიწვია, მათ შორის სტამატიოს კლეანტისი და ედუარდ შუბერტი. მინი|343x343პქ თანამედროვე ქალაქის პირველი დაგეგმარება მოიცავდა სამკუთხეთს, რომლის ბოლოებშიც აკროპოლისი, კერამიკოსის ანტიკური ნამარხები და ბავარიელი მეფის ახალი სასახლე უნდა ყოფილიყო, როგორც ასე ვთქვათ მჭიდრო კავშირი ანტიკურსა და თანამედროვე ათენს შორის. იმ ეპოქაში ფართოდ გავრცელებული ნეოკლასიციზმი, იყო ის არქიტექტურული სტილი, რომლის მიხედვითაც ბავარიელმა, ფრანგმა და ბერძენმა არქიტექტორებმა ახალი დედაქალაქის პირველი მნიშვნელოვანი საჯარო შენობები ააგეს. 1896 წელს, ათენმა პირველ თანამედროვე ოლიმპიური თამაშებს უმასპინძლა. 1920-იანი წლების განმავლობაში, ბერძნულ-თურქული ომის შემდეგ უამრავი ბერძენი ლტოლვილი იქნა ანატოლიიდან გამოძევებული, რამაც მნიშვნელოვნად გაზარდა ქალაქის მოსახლეობა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი, 1950-იან და 60-იან წლებში მოსახლეთა რაოდენობამ კიდევ უფრო დიდი ზრდა განიცადა, რასაც ქალაქის თანდათანობითი გაფართოება მოჰყვა.
1980-იან წლებში ცხადი გახდა, რომ საწარმოებიდან გამოყოფილი კვამლი და ავტომობილების მუდმივად მზარდი ნაკადი, ისევე როგორც თავისუფალი სივრცის ნაკლებობა მოსახლეობის გადამეტებული რაოდენობის გამო, ქალაქის ყველაზე მნიშვნელოვან გამოწვევად ქცეულიყო. 1990-იან წლებში ქალაქის მთავრობამ მრავალი დაბინძურების საწინააღმდეგო ღონისძიება გაატარა. ამავე მიზნით გაუმჯობესდა ქალაქის ინფრასტრუქტურა, აშენდა ახალი გზატკეცილი, გაფართოვდა ათენის მეტრო და ქალაქს ახალი საერთაშორისო აეროპორტი დაემატა. ამ ყველაფერმა მნიშვნელოვნად შეამსუბუქა დაბინძურება და ათენი უფრო მეტად ფუნქციურ ქალაქად აქცია. 2004 წელს ათენმა ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებს უმასპინძლა.
ეკონომიკა და ინფრასტრუქტურა
ათენი საბერძნეთის ფინანსური დედაქალაქია. 2014 წლის მონაცემებით, ათენის მეტროპოლიის ეკონომიკურმა ზონამ, აწარმოა 130 მილიარდი აშშ დოლარი როგორც მთლიანი შიდა პროდუქტი მსყიდველობითი უნარის პარიტეტში, რაც მთლიანი ქვეყნის მაჩვენებლის თითქმის ნახევარია. იმავე წელს მსოფლიოს უძლიერესი ეკონომიკური მეტროპოლისების სიაში ათენი 102-ე ადგილზე გავიდა, მისი მთლიანი შიდა პროდუქტი კი ერთ სულ მოსახლეზე 32 000 აშშ დოლარს შეადგენდა.
ათენი ერთ-ერთი მთავარი ეკონომიკური ცენტრია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში.
საბანკო სექტორი წარმოდგენილია საბერძნეთის ეროვნული ბანკით, ალფაბანკით, ევრობანკით. ასევე ქალაქის ცენტრშია მოთავსებული საბერძნეთის ბანკი. ათენის საფონდო ბირჟა, რომელიც ერთადერთია საბერძნეთში, მძიმედ დაზარალდა ე.წ. „საბერძნეთის მთავრობის ვალის კრიზისის“ დროს რომელიც 2007-2008 წლების მსოფლიო ფინანსურ კრიზისს მოჰყვა. მთლიანობაში ათენისა და საბერძნეთის ეკონომიკამაც მძიმე დარტყმა მიიღო. თუმცა დიდხნიანი დაღმასვლის შემდეგ 2017 წლის მონაცემებით 1,4%-იანი ზრდა განიცადა.
ტურიზმი არის კიდევ ერთი სექტორი, რომელიც მნიშვნელოვნად ავსებს ქალაქის ბიუჯეტს. ათენი მიჩნეულია ერთ-ერთ საუკეთესო მიმართულებად ქალაქსშიდა ტურიზმისთვის და ასევე მშვენიერი კარიბჭეა ექსკურსიებისთვის როგორც უახლოეს ქალაქებში ისე კუნძულებზე. 2015 წელს საბერძნეთმა 26,5 მილიონ ტურისტს უმასპინძლა, 2017-ში 30,1 მილიონს, ხოლო 2018 წელს 33 მილიონს, რის მიხედვითაც საბერძნეთი ევროპისა და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მეტად მონახულებული ქვეყანაა. ტურიზმზე ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 18% მოდის. ათენმა 2018 წელს 5 მილიონ ტურისტს უმასპინძლა, რომელთაგან 1,4 მილიონი უშუალოდ ქალაქის დასათვალიერებლად ჩამოვიდა (2013 წელს იგივე მიზნით მხოლოდ 220 000 ადამიანი იყო ქალაქში).
სპორტი
ათენს სპორტული ღონისძიებების ჩატარების დიდი ისტორია აქვს. აქ ბერძნული სპორტის ყველაზე მნიშვნელოვანი კლუბები და სპორტული ნაგებობების დიდი რაოდენობაა თავმოყრილი. ქალაქს საერთაშორისო მნიშვნელობის სპორტული ღონისძიებებისთვისაც აქვს მასპინძლობა გაწეული. მინი|311x311პქ|ათენის „ოლიმპიაკოსი“. 2012 წელი ათენმა 2 ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს უმასპინძლა, 1896 და 2004 წლებში. 2004 წლის ოლიმპიადისთვის ათენის ოლიმპიურ სტადიონს გაუმჯობესება დასჭირდა, რის შემდეგაც მან როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი ულამაზესი სტადიონის რეპუტაცია დაიმსახურა. ის ყველაზე დიდი სტადიონია ქვეყანაში. აქ უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალი ორჯერ გაიმართა, 1994 და 2007 წლებში. ათენის კიდევ ერთი დიდი სტადიონი პირეოსის არეში მდებარეობს. ის გეორგიოს კარაისკაკის სახელობისაა და მასზე 1971 წლის უეფას თასების მფლობელთა თასის ფინალი გაიმართა.
ათენში ევროლიგის ფინალი სამჯერაა გამართული. პირველი 1985 წელს და მეორე 1993 წელს, ორივე მშვიდობისა და მეგობრობის სტადიონზე გაიმართა, რომელიც დიდი გადახურული არენაა. მესამედ 2007 წელს, ფინალი ოლიმპიურ დარბაზში გაიმართა.
ათენში სამი ევროპული, მრავალ-სპორტული კლუბია. ესენია: ოლიმპიაკოსი, პანათინაიკოსი და ათენის აეკი. ფეხბურთში ოლიმპიაკოსი შიდა ჩემპიონატში დომინირებს, პანათინაიკოსმა 1971 წლის ევროპის ჩემპიონთა თასის ფინალში გააღწია, სადაც ამსტერდამის აიაქსთან ანგარიშით 2-0 დამარცხდა. აეკი კი უბრალოდ დიდი სამეულის წევრია. ამ კლუბებს ასევე ჰყავთ საკალათბურთო გუნდები. პანათინაიკოსი და ოლიმპიაკოსი ევროპის უძლიერეს გუნდებს განეკუთვნებიან, მათ ევროლიგა შესაბამისად 6-ჯერ და 3-ჯერ აქვთ მოგებული. რაც შეეხება აეკს, ის პირველი ბერძნული გუნდია, რომელმაც ნებისმიერ სპორტში პირველი ევროპული ტიტული მოიპოვა.
პროპილეები
პროპილეები შესასვლელს ნიშნავს. აგებულია არქიტექტორ მნესიკლესის მიერ ძვ. წ. 437-432 წწ-ში. ეს არის გამჭოლი ფანჩატური, რომელიც ორი მხრიდან გახსნილია სვეტებით და ორქანობა სახურავითაა გადახურული.აქედან შედიოდნენ აკროპოლისის მოედანზე.
პინაპოთეკა
პინაპოთეკა ძველ საბერძნეთში ფერწერულ ნამუშევართა საცავს წარმოადგენდა. ეს იყო ყრუ კედლებით შემოსაზღვრული მასიური შენობა.
ნიკე აპთეროსის ტაძარი
ნიკე აპთეროს უფრთო ნიკეს ნიშნავს. მცირე ზომის პატარა, მსუბუქი და მოხდენილი ტაძარი აგებულია არქიტექტორ კალიკრატესის მიერ ძვ.წ. 427-421 წწ-ში.
პართენონი
აკროპოლისის მთავარი ტაძარი აგებულია იქტინოსისა და კალიკრატესის მიერ ძვ.წ. 447-438 წწ-ში. თბილი, მოყვითალო ფერის მარმარილოსაგან ნაგები ყოველმხრივ სვეტებით გარშემორტყმული ტაძარი ათენას სახელობისაა და ზომით ყველაზე დიდ ნაგებობას წარმოადგენს ამ ანსამბლში.
კანდეალი
კანდეალი (Candeal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 895 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 455.278 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.54 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
გვადალახარის პროვინცია
thumb|250px|გვადალახარის მდებარეობა ესპანეთში გვადალახარა (Guadalajara) — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთში, კასტილია-ლა მანჩის ჩრდილოეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება ესპანეთის შემდეგი პროვინციები: კუენკა, მადრიდი, სეგოვია, სორია, სარაგოსა და ტერუელი.
პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 213.505 კაცს (2006 წლის მონაცემებით). ფართობი - 12.190 კმ². მისი დედაქალაქია ესპანეთი, სადაც პროვინციის სრული მოსახლეობის 35% ცხოვრობს. პროვინციაში არის 288 მუნიციპალიტეტი, რომლის სამი მეოთხედი არის სოფლები 200 კაცზე ნაკლები მოსახლეობით.
Lasioglossum talchium
Lasioglossum talchium — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1853 წელს.
გვადალახარის პროვინცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
Lasioglossum talchium
სქოლიო
talchium
Personal Jesus
„Personal Jesus“ — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის დისკოგრაფიაში რიგით 23-ე სინგლი. იგი გამოიცა ბრიტანეთში, 1989 წლის 29 აგვისტოს, როგორც პირველი სინგლი სტუდიური ალბომიდან Violator. მარტინ გორის აღიარებით, მის გავლენად იქცა პრისცილა პრესლის წიგნი „ელვისი და მე“.
ბრიტანეთის ჩარტში სიმღერას — №13, ხოლო აშშ-ში №3 პოზიცია ხვდა წილად.
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია ანტონ კორბეინი. იგი გადაღებულია ესპანეთში, ალმერიას უდაბნოში.
2011 წელს გამოვიდა სიმღერის რემიქსი, როგორც სინგლი ალბომიდან Remixes 2: 81–11.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია მარტინ გორი
სქოლიო
კატეგორია:1989 წლის სინგლები კატეგორია:Depeche Mode-ის სიმღერები
აიდინი
აიდინი (Αϊδίνιο) — ქალაქი თურქეთის დასავლეთ ნაწილში, აიდინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს უძველეს ლიდიის სამეფოს ტერიტორიაზე. აიდინი მდებარეობს მდინარე დიდი მენდერესის ველის ცენტრში - მცირე აზიის დასავლეთი ნაწილის მნიშვნელოვანი მდინარე.
დამეგობრებული ქალაქები
აიდინი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
Ultravox
Ultravox — ბრიტანული ჯგუფი, რომელიც ასრულებს ახალი ტალღის ჟანრის მუსიკას. იგი ითვლება ბრიტანული ელექტრონული მუსიკალური მოძრაობის პიონერად. ძირითადად მის სახელს უკავშირებენ ახალი რომანტიკისა და ახალი ტალღის მუსიკალურ სტილისტიკას.
1979 წლამდე ჯგუფის ლიდერი იყო ჯონ ფოქსი, რომელმაც მოგვიანებით კოლექტივი სოლო-კარიერის გამო დატოვა. ამის შემდეგ მას სათავეში მიჯ იური ჩაუდგა და ჯგუფმა სწორედ მისი ლიდერობისას მიაღწია კომერციულ წარმატებას. იგი Ultravox-იდან 1987 წელს წავიდა, ასევე სოლო-კარიერის გამო. ახალი შემადგენლობა, ჩამოყალიბებული 1992 წელს, ბილი კერის ლიდერობით, წარუმატებელი აღმოჩნდა.
კერის, კროსის, კენისა და იურის ოთხეული გაერთიანდა 2008 წელს, რასაც თან ახლდა საკონცერტო გამოსვლები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1970-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:სინთპოპ ჯგუფები
მელარენის ტბა
მელარენის ტბა (Mälaren) — ტბა შვედეთში. ქვეყანაში სიდიდით მესამე ტბაა ვენერნისა და ვეტერნის შემდეგ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 0,3 მ-ზე, სტოკჰოლმთან ახლოს. ფართობი 1140 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 61 მეტრი.
აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სტოკჰოლმთან ბალტიის ზღვაში გაედინება სიოდერტელეს არხით. ტბა სვეალანდის პროვინციაში, უპლანდის, სედერმანლანდის, ნერკესი და ვესტმანლანდის საზღვარზე მდებარეობს. მელარენზე ორი მსხვილი კუნძულია: სელაიონი (Selaön, 91 კმ²) და სვარტშიოლანდეტი (Svartsjölandet, 79 კმ²).
სკანდინავიური მითოლოგიის თანახმად, ტბა ქალღმერთმა ჰეფიუნმა შექმნა, რომელსაც შვედეთის ძველი მეფე გულფი იმდენ მიწას დაპირდა, რამდენის წაღებასაც მოახერხებდა ერთ ღამეში ქალღმერთი. ჰეფიუნიმ თავისი ოთხი ვაჟი ხარებად აქცია და მათი დახმარებით მიწა დანიაში გადაიტანა, სადაც კუნძული ზელანდია ჩამოყალიბდა. ამ მიწის ადგილას კი, შვედეთში, ტბა მელარენი დაგუბდა.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს ადრეულშუასაუკუნეობრივი პოლიტიკური ცენტრი ბირკა და ერთ-ერთ კუნძულზე განლაგებული ციხესიმაგრე დროტნინგჰოლმი წარმოადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის ტბები
შარლ დე გოლის მოედანი
შარლ დე გოლის მოედანი, იგივე ვარსკვლავის მოედანი, მდებარეობს პარიზში, მე-8, მე-16 და მე-17 ოლქის დასაყარზე. მოედნის ცენტრში აღმართულია ვარსკვლავის ტრიუმფალური თაღი.
ისტორია
ეს ადგილი თავდაპირველად წარმოადგენდა შაიოს გორაკს. მას შემდეგ, რაც გადაწყვიტეს შანზ-ელიზეს გაყვანა, გორაკი გაასწორეს. სამუშაოები დასრულდა 1777 წელს. ამის შემდეგ მას ვარსკვლავის მოედანი ეწოდა, რაც ნიშნავდა სხვადასხვა ქუჩების თავმოყრის ადგილს.
1836 წელს დასრულდა მოედანზე ტრიმფალური თაღის მშენებლობა.
მეორე იმპერიის პერიოდში მოედანი განახლებულ იქნა არქიტექტორ ჟაკ იტორფის მიერ ბარონი უისმანის ზედამხედველობით, რომელიც 1853 წლიდან სენის პრეფექტი იყო და პარიზის რეორგანიზება ჰქონდა გადაწყვეტილი. 1854 წლის 13 აგვისტოს დეკრეტით მოედანი და მისი მიმდებარე ტერიტორია გადაეცა კერძო სასტუმროებს, რომლებიც დღესაც არსებობენ ამავე ადგილას. ისინი ადვილად გამოსაცნობია იდენტური კოლონებით. პარიზელებმა მათ იმ პერიოდში მარეშოს სასტუმროები უწოდეს.
აღწერა
ვარსკვლავის მოედანზე თავს იყრის თორმეტი დიდი გამზირი და ამგვარად იქმნება ვარსკვლავის შთაბეჭდილება. მოედანი დაყოფილია მე-8, მე-16 და მე-17 ოლქებს შორის. მოედნის ირგვლივ წრეს ქმნის ორი ქუჩა: პრესბურგის ქუჩა და ტილსიტის ქუჩა.
მოედანზე არის ორი მიწისქვეშა გასასვლელი: ერთი ავტომობილებისთვის, მეორე ფეხით მოსიარულეთათვის.
მოვლენები
left|thumb|შარლ დე გოლის მოედანი
მოედნის იმ ადგილას, საიდანაც იწყება შანზ-ელიზეს გამზირის წყვილი ნომრების მქონე შენობები, გაკრულია დაფა წარწერით: "1940 წლის 11 ნოემბერს უცნობი ჯარისკაცის საფლავთან საფრანგეთის სტუდენტებმა გამართეს მანიფესტაცია და ამგვარად პირველებმა გაუწიეს ოკუპანტებს წინააღმდეგობა".
1968 წლის 30 მაისს, დაახლოებით ერთი მილიონი მაინფესტანტი გამოდის შანზ-ელიზეზე ვარსკვლავის მოედნის მიმართულებით.
1995 წლის 17 აგვისტოს ვარსკვლავის მოედანზე მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად დაიჭრა 17 ადამიანი. ასაფეთქებელი საშუალება ჩადებული იყო გაზეთების ჯიხურის მახლობლად მდებარე სანაგვე ურნაში.
სახელწოდების შეცვლა
thumbnail|right|შარლ დე გოლის მოედნის აბრა
თავიდან დაგეგმილი იყო ამ სახელის მინიჭება მთელი შანზ-ელიზესათვის, მაგრამ საბოლოოდ ეს მხოლოდ მოედანს შეეხო.
ამ ფაქტმა დიდი პოლემიკა გამოიწვია, რის გამოც პარიზის საბჭომ გადაწყვიტა მიეღო ახალი წესი, რომლის მიხედვით პარიზის ქუჩებისთვის მხოლოდ იმ ადამიანის სახელის დარქმევაა დაშვებული, რომელიც მინიმუმ 5 წლის გარდაცვლილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარიზის მოედნები
გიორგი დანელია
გიორგი დანელია (დ. 25 აგვისტო, 1930, თბილისი; — გ. 4 აპრილი, 2019, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი და რუსი კინორეჟისორი, ცნობილი თავისი „ნაღვლიანი კომედიებით“, როგორც თავად უწოდებს საკუთარ შემოქმედებას.
დაიბადა ინჟინერ ნიკოლოზ დანელიას და კინორეჟისორ მერი ანჯაფარიძის ოჯახში. სწავლობდა მოსკოვის არქიტექტურულ ინსტიტუტში და ერთი პერიოდი არქიტექტორად მუშაობდა. მისი ფილმი „მე დავდივარ მოსკოვში“ ნიკიტა მიხალკოვის მონაწილეობით ხრუშჩოვის დათბობის პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე დამახასიათებელი აღწერაა. დანელიას ყველაზე პოპულარული ფილმებია „მიმინო“ (1977), ქართველი პილოტის თავაგადასავლებზე მოსკოვში, და „შემოდგომის მარათონი“ (1980), თარჯიმანზე, რომელიც ცოლსა და საყვარელს შორის ორ-ცეცხლს შუაა მოქცეული. 1986 წელს ის იღებს არცთუ მთლად მეცნიერულ ფანტასტიკას „ქინ-ძა-ძა“.
დანელიას ფილმებში თითქმის მუდმივად ჩნდება მისი მეუღლე ლიუბოვ სოკოლოვა, რომელიც გინესის წიგნშია შეტანილი, ყველაზე მრავალრიცხოვანი გადაღებებით კინოს ისტორიაში, და ასევე მისი მეგობარი ევგენი ლეონოვი. დანელიას სახალხო არტისტის წოდება მიენიჭა 1990 წელს.
მოგვიანებით დანელია კინორეჟისორ გალინა იურკოვაზე ქორწინდება; რამდენიმე ანიმაციურ პროექტში იღებს მონაწილეობას და რუსეთის კინოაკადემიის მიერ ცხოვრებისეული მიღწევებისთვის საპატიო ჯილდო მიენიჭა.
გარდაიცვალა 2019 წლის 4 აპრილს, 88 წლის ასაკში, მოსკოვში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2019 კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები  კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1984) კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები გიორგი
ნიკოლოზ ალექსიძე
ნიკოლოზ ესტატეს ძე ალექსიძე (დ. 28 დეკემბერი [ძვ. სტ. 15 დეკემბერი], 1900, სოფ. წრომი, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი —   გ.    14 თებერვალი, 1970, თბილისი) — ქართველი ენტომოლოგი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი (1942), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962).
ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი, 1935 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში მცენარეთა დაცვის განყოფილების გამგედ. გამოიკვლია ვაზის, ბოსტნისა და ბაღჩეული კულტურების მავნებელთა ბიოეკოლოგიური საკითხები, შეიმუშავა მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებები. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ენტომოლოგები კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:სოფლის მეურნეობის დოქტორები
სამტრედიის მუნიციპალიტეტი
სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — თვითმმართველი ერთეული იმერეთის მხარეში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სამტრედია.
ბუნება
სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ძირითადი ნაწილი კოლხეთის დაბლობზე მდებარეობს, ხოლო მცირე ნაწილი საჯავახოს ზეგანზეა შეფენილი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას შუაზე კვეთს მდინარე რიონი, სხვა მნიშვნელოვანი მდინარეა გუბისწყალი.
ტემპერატურა მერყეობს +5 °C–დან (იანვარი) +25 °C გრადუსამდე (ივლისი). ნალექების მაქსიმალური რაოდენოაბა ოქტომბერ-დეკემბერში ფიქსირდება (160 მმ.), მინიმალური კი - მაისში (20 მმ.).
thumb|მარცხნივ|მდინარე [[გუბისწყალი]] მინი|სამტრედიის კლიმატი
აღწერის მონაცემები
thumb|მარჯვნივ|150px|[[სამტრედიის დროშა|სამტრედიის მუნიციპალიტეტის გერბი]]
ადმინისტრაციული ერთეულები
სამტრედიის მუნიციპალიტეტში არის შემდეგი ადმინისრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები:
სამტრედიის მუნიციპალიტეტს გააჩნია საკუთარი სიმბოლიკა: სამტრედიის დროშა და სამტრედიის გერბი.
ჯანდაცვა
მუნიციპალიტეტში ოთხი საავადმყოფო მოქმედებს: რაიონული (გათვლილია 50 საწოლზე), ბავშვთა და ბავშვთა და დედათა (გათვლილია 40 საწოლზე) საავადმყოფოები და მოზრდილთა პოლიკლინიკა. ოთხივე საავადმყოფო არსებობს შპს-ს ფორმით. ყველა მათგანი განთავსებულია ქალაქ სამტრედიაში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მოქმედებს 7 სადაზღვევო კომპანია.
განათლება
სამტრედიაში სკოლამდელ დაწესებულებებს ხელმძღვანელობს ააიპ მუნიციპალიტეტის სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა გაერთიანება, რომლის შემადგენლობაში შედის 20 ბაგა-ბაღი, ამათგან 11 ქალაქში, ხოლო 9 - სოფლებში. ბაღებს ემსახურება 50 პედაგოგი. სულ სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა გაერთიანება ემსახურება 1005 აღსაზრდელს და უზრუნველყოფს მათ უფასო კვებას, აღზრდა-მომზადებას სასკოლოდ.
სამტრედიაში 16 საჯარო სკოლაა, აქედან 7 ქალაქ სამტრედიაში, ხოლო 9 - სხვადასხვა სოფელში.
კულტურა
სამტრედიის მუნიციპალიტეტში არის ერთი მუზეუმი — ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმი სოფელ დიდ ჯიხაიშში, ორი სამუსიკო სკოლა (დიდ ჯიხაიშსა და სამტრედიაში), მოსწავლე-ახალგაზრდობის სახლი, ბიბლიოთეკა, კულტურის სახლი და სამხატვრო გალერეა ქალაქ სამტრედიაში.
მედია
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ვრცელდება ერთი ადგილობრივი გაზეთი „სამტრედიის მაცნე“.
ტრანსპორტი
thumb|[[საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1 სამტრედიაში]] მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1 და საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12.
ღირსშესანიშნაობები
სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია:
აგრეთვე:
სქოლიო
*
ულისე
thumb|right|264x264px|ჯოისის ოთახი, დღევანდელი დღე. ჯოისი მუზეომი ულისე — ირლანდიელი მწერლის, ჯეიმზ ჯოისის, რომანი. ის თავდაპირველად ნაწილ-ნაწილ გამოქვეყნდა ამერიკულ ჟურნალ „The Little Review-ში“ 1918-ის მარტიდან 1920-ის დეკემბრამდე, ხოლო ბოლომდე გამოიცა „Sylvia Beach-ში“ 1922 წლის თებერვალში, პარიზში. რომანი განიხილება ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ნაშრომად მოდერნისტულ ლიტერატურაში, მას უწოდეს „დემონსტრაცია და შეჯამება მთელი მოძრაობის“. ულისეს მოყვარულნი, როგორიცაა ენტონი ბერჯესი, აღწერს წიგნს როგორც: „განუმეორებელი და ასევე შესაძლოა გიჟური“.
ულისეს ქრონიკებში ნაჩვენებია საგაზეთო რეკლამების აგენტ ლეოპოლდ ბლუმის ერთი ჩვეულებრივი დღე, 16 ივნისი 1904 (დღე ჯოისის ცხოვრებაში, როცა პირველად შეხვდა მის მომავალ ცოლს, ნორა ბერნაქლს). ულისე ლათინურ ენაზე ოდისევსს ნიშნავს (ჰომეროსის პოემის — ოდისეის გმირი). რომანი დაფუძნებულია პარალელების წყებაზე, რომელებიც ამ პოემის პერსონაჟებსა და მოვლენებს შორის მყარდება. (მაგალითად: ლეოპოლდ ბლუმი — ოდისევსი, მოლი ბლუმი — პენელოპე და სპეფან დედალოსი — ტელემაქე).
ულისე შედგება დაახლოებით 265 000 სიტყვისგან და 18 ეპიზოდისგან. გამოქვეყნების შემდეგ, რომანმა გამოიწვია კამათი და კრიტიკა. დაიწყო სასამართლო პროცესებიც — „ჯოისის ომები“. ჯოისმა გამოიყენა „steam-of-consciousness“ ტექნიკა, ფრთხილად ააგო სტრუქტურა და ექსპერიმენტული პროზა, რომელიც სავსეა პაროდიებითა და ილუზიებით, ასევე მდიდარია იუმორით. რომანი პრესტიჟულად ითვლება მოდერნიზმის პანთეონში. 1998 წელს „Modern Library“- მ პირველი ადგილი მიანიჭა მე-20 საუკუნის 100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანის ჩამონათვალში. ჯოისის ფანატები მსოფლიოს მასშტაბით აღნიშნავენ 16 ივნისს, როგორც ,,ბლუმსდეის".
წინარეისტორია
თავდაპირველად ჯოისი მოულოდნელად შეხვდა ოდისევსის პერსონაჟს ჩარლი ლამბსის მიერ დაწერილ ადაპტაციაში ბავშვებისთვის — „ულისეს თავგადასავალი“. სკოლაში მან დაწერა ესე ოდისევსზე სახელწოდებით „ჩემი საყვარელი გმირი“. ჯოისი ფრენკ ბაგენს ეუბნებოდა, რომ ოდისევსი იყო ყოველმხრივი პერსონაჟი ლიტერატურაში. ის ფიქრობდა, რომ ნაშრომისთვის „დუბლინელები“ დაერქმია „ულისე დუბლინში“, ეს იდეა გადაიზარდა რომანში, „დუბლინელები“ 1906-ში, შემდეგ პატარა მოთხრობაში _1907-ში და ბოლოს დაგვირგვინდა დიდი წიგნით, რომლის წერა დაიწყო 1914-ში.
სტრუქტურა
ულისე 3 ნაწილისგან და 18 ეპიზოდისგან შემდგარი თავისებური თანამედროვე ოდისეაა. თითოეული ეპიზოდი მეტად პირობითად, პერიოდულ პლანში შეესატყვისება ჰომეროსის ეპოსის რომელიმე თავსა თუ მოტივს. დედანში ამ ეპიზოდებს სათაურები არ ჰქონდა.სათაურების შერჩევა მოხდა, ჯოისის მიერ შედგენილი სქემიდან, რომელიც მან 1922 წელს გააკეთა მისი მეგობარი სტიუარტ გილბერტის დასახმარებლად.thumb|left|ულისე, Egoist Press, 1922|350x350პქthumb|264x264px|ჯეიმზ ჯოისის კოშკი რომანი შეესაბამება ჰომეროსის ოდისეას, მაგრამ არც ეს სიუჟეტური პარალელი თუ ანალოგია და არც საერთოდ ტრადიციულად გაგებული სიუჟეტი არ წარმოადგენს მწერლის ძირითადი სათქმელის გამოხატვის საშუალებას. თხრობა, ამბავი მინიმუმამდეა დაყვანილი. რომანი თითქმის მთლიანად პერსონაჟთა ცნობიერების ნაკადის შინაგანი მონოლოგებისგან შედგება. მთელი დღის განმავლობაში ბლუმისა და სტივენ დედალოსის ლტოლვა ერთმანეთისკენ ორივე გმირის უთვისტომობის, სულერი ობლობის, ადამიანური თანადგომისა და სითბოს წყურვილის ტრაგიკული განცდის გამოხატულებაა, რაც მამისა და ძის ერთარსობის რელიგიურ სიმბოლურ-პაროდიული სქემის სახით არის გამოვლენილი. რომანის ყველა ეპიზოდში, რომელშიც სტივენი ჩნდება, შეიძლება ოთხთავის ამა თუ იმ ამბის თავისებური პაროდია დავინახოთ, ხოლო იქ, სადაც ბლუმი მონაწილეობს, ძირითადად ძველი აღთქმის რემინისცენციები ამოვიკითხოთ. ფარული თუ პირდაპირი ციტაციის გზით გამოვლენილი ბიბლიური მოსეს სიმბოლური სახე ირლანდიელი ეროვნული გმირის, ჩარლზ პარნელის, სახელსაც უკავშირდება. ყველა ამ ანალოგიებისა თუ მითურ-პარაბოლური სიმბოლოს აზრი და დანიშნულება მუდამ ნათელი არ არის. იგრძნობა წინააღმდეგობა ჯოისის პერსონაჟის პარნელისადმი აშკარა სიმპათიასა თუ სტივენის ღმერთის სახედ წარმოდგენისა და იმ ორაზროვან ღვთისმგმობელურ ირონიას შორის, რითაც გამსჭვალულია მთელი ეს ჯოისური მითოლოგია.
სიუჟეტი
რომანი მოგვითხრობს ორი ადამიანის, ოცდათვრამეტი წლის დუბლინელი ებრაელის, ლეოპოლდ ბლუმისა და ოცდაორი წლის სტივენ დედალოსის ცხოვრების შესახებ. მოქმედება 1904 წლის 16 ივნისს ვითარდება.
ნაწარმოები დაყოფილია სამ დიდ ნაწილად, რომლებიც ჯამში თვრამეტ ეპიზოდს აერთიანებს. ავტორის ჩანაფიქრით, წიგნის სტრუქტურა ჰომეროსის "ოდისეას" უნდა შეესაბამებოდეს, რომლის მთავარი გმირის ლათინური ტრანსკრიფცია იკითხება, როგორც ულისე. ეს კავშირი ძველბერძნულ ნაწარმოებთან პირობითია. ამ ვრცელ რომანში, ფაქტობრივად, მნიშვნელოვანი არაფერი ხდება.
მოქმედების ადგილი ირლანდიაა, კერძოდ, ქალაქი დუბლინი. თხრობისას იგრძნობა, რომ ავტორს რუკითა და ცნობარებით ამ ქალაქის ყოველი გოჯი აქვს გაზომილი და შესწავლილი. დრო ქრონომეტრული სიზუსტით მიდის, თუმცა ზოგჯერ ჩერდება.