cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნეოლიბერალიზმი
მექსიკა
1994 წლის 1 იანვარს ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა ზაპატისტას არმიამ, რომელსაც სახელი მექსიკის რევოლუციის ლიდერის ემილიანო ზაპატას გამო ეწოდა, დაიწყო შეიარაღებული აჯანყება მექსიკის მთავრობის წინააღმდეგ ჩიაპასის რეგიონში. მათ მოთხოვნებსი შედიოდა ადგილობრივი მკვიდრი მექსიკელებისთვის უფლებების მინიწება, ასევე წინააღმდეგობის გაწევა ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებასთვის (NAFTA), რომელმაც გააძლიერა სტრატეგიული კავშირი სახელმწიფოსა და ბიზნესს შორის. NAFTA, სავაჭრო ხელშეკრულება შეერთებულ შტატებს, კანადასა და მექსიკას შორის, მნიშვნელოვნად შეუწყობდა ხელს მექსიკის მცდელობებს ვაჭრობის ლიბერალიზაციასთან დაკავსირებით.
სალინასის შემდეგ, ერნესტო სედილომ (1995-2000) შეინარჩუნა თავისი წინამორბედების მსგავსი ეკონომიკური პოლიტიკა. კრიზისის მიუხედავად, ზედილომ განაგრძო ნეოლიბერალური პოლიტიკის შემუშავება და გააფორმა ახალი ხელშეკრულებები მსოფლიო ბანკთან და სავალუტო ფონდთან. ამ პოლიტიკისა და 1994 წლის რეცესიის შედეგად, მექსიკის ეკონომიკამ სტაბილურობა მოიპოვა. არც 2001 და არც 2008 წლების რეცესიები არ იყო გამოწვეული მექსიკის შიდა ეკონომიკური ძალებით. მკვეთრად გაიზარდა ვაჭრობა, ასევე გაიზარდა პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები. ამასთან, რადგან მექსიკის ბიზნეს ციკლი სინქრონიზირებული გახლდატ შეერთებულ შტატებთან, ის ბევრად უფრო დაუცველი იყო საგარეო ეკონომიკური ზეწოლისგან. პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები სარგებელს პოულობდა მექსიკის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ რეგიონებში, ხოლო სამხრეთ რეგიონი დიდწილად გამოირიცხა ინვესტიციების ნაკადისგან. კრიზისმა ასევე ბანკები, ძირითადად, უცხოელების ხელში დატოვა.
PRI-ს 71 წლის მმართველობა დასრულდა, როდესაც 2000 წელს არჩევნებში გაიმარჯვა ვისენტე ფოქსმა, ეროვნული მოქმედების პარტიიდან (PAN). თუმცა, ფოქსი და მისი მემკვიდრე კალდერონი მნიშვნელოვნად არ დაშორდნენ PRI-ს მთავრობების ეკონომიკურ პოლიტიკას. ისინი განაგრძობდნენ ფინანსური სისტემის პრივატიზებას და უცხოური ინვესტიციების წახალისებას. მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობის მიუხედავად, 2012 წლიდან 2018 წლამდე პრეზიდენტმა ენრიკე პენია ნიეტომ მიიღო კანონმდებლობა, რომელიც ნავთობისა და ელექტროენერგიის ინდუსტრიების პრივატიზებას აპირებს. ამ რეფორმებით ცხადია სრულდება ნეოლიბერალური ის მიზნები, რომლებიც მექსიკაში XX საუკუნის 80-იან წლებში იყო წარმოდგენილი.
გაერთიანებული სამეფო
პრემიერ-მინისტრობის პერიოდში მარგარეტ ტეტჩერი ზედამხედველობდა მთელ რიგ ნეოლიბერალურ რეფორმებს, მათ შორის გადასახადების შემცირებას, გაცვლითი კურსის რეფორმას, დერეგულაციას და პრივატიზებას. ეს კურსი გაგრძელდა და მხარდაჭერილი გახლდათ მისი მემკვიდრე ჯონ მაიორის მიერ. ლეიბორისტული პარტიის წინააღმდეგობის მიუხედავად, ზოგიერთ მეცნიერთა აზრით, რეფორმები ძირითადად უცვლელი დარჩა, როდესაც 1997 წელს ლეიბორისტები ხელისუფლებაში დაბრუნდნენ. ადამ სმიტის ინსტიტუტმა, რომელიც წარმოადგენდა 1977 წელს გაერთიანებულ სამეფოში დაფუძნებულ თავისუფალი ბაზრის კვლევით ცენტრსა და ლობისტურ ჯგუფს, რომელიც ხსენებული ნეოლიბერალური რეფორმების მთავარი მამოძრავებელი ძალა იყო, 2016 წლის ოქტომბერში ოფიციალურად შეცვალა მისი ლიბერტარიანული იარლიყი ნეოლიბერალურად.
ეკონომისტების, დენზაუს და როის აზრით, „კეინსიანური იდეებიდან ნეოლიბერალიზმისკენ გადაადგილებამ გავლენა მოახდინა ახალი დემოკრატებისა და ახალი ლეიბორისტების ფისკალური პოლიტიკის სტრატეგიებზე, როგორც თეთრ სახლში, ასევე უაითჰოლში. რეიგანმა, ტეტჩერმა, კლინტონმა და ბლერმა, ყველამ მიიღო სავსებით მსგავსი ნეოლიბერალური მრწამსი.“
შეერთებული შტატები
თუ გადავხედავთ ნეოლიბერალიზმის ბოლოდროინდელ ისტორიას,  შეერთებულ შტატებში იგი წარმოიშვა 1950-იან წლებში ურბანული აღორძინების პოლიტიკასთან ერთად. მარქსისტი ეკონომისტ-გეოგრაფი დევიდ ჰარვი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალური პოლიტიკა შეერთებულ შტატებში გაიზარდა 1970-იანი წლების ენერგეტიკული კრიზისის დროს, და მისი პოლიტიკური აღმავლობის სათავეა ლუის პაუელის 1971 წლის კონფიდენციალური მემორანდუმი, რომელიც სავაჭრო პალატასთან გაფორმდა. ეს მემორანდუმი ბიზნეს საზოგადოებას მოუწოდებდა დაპირისპირებოდა თავისუფალ საწარმო სისტემას, რაც მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო ნეოლიბერალური პოლიტიკის მხარდამჭერი ისეთი კონსერვატიული და ლიბერტარიანული ორგანიზაციებისა და კვლევითი ცენტრების ზრდისთვის, როგორიცაა BRT-მრგვალი მაგიდის ბიზნესი, მემკვიდრეობის ფონდი, კატოს ინსტიტუტი, მოქალაქეების ხმა ეკონომიკისთვის, აკადემიური სიზუსტე და მანჰეტენის პოლიტიკის კვლევითი ინსტიტუტი. პაუელისთვის უნივერსიტეტები იდეალური ბრძოლის ველი ხდებოდა და ინტელექტუალთა ისტაბლიშმენტს ურჩია დაებალანსებინათ რალფ ნადერისა და დიდი ბიზნესის სხვა ოპონენტების სულ უფრო და უფრო პოპულარული იდეები. მეორე მხრივ, ჯონ ქენეტ გალბრეითმა ნეოლიბერალური იდეები განავითარა და ფართო პოპულარობა მოუტანა, მაშინ, როცა ჩიკაგოს სკოლის იდეები გახდა მოწინავე და განახლდა პროგრესული, მემარცხენე პერსპექტივით ლეტერ ტუროუს 1980 წლის გავლენიან  წიგნში, „ნულოვანი მოგების საზოგადოება“.
ნეოლიბერალიზმს ადრეული საფუძველი 1970-იან წლებში ჩაეყარა კარტერის ადმინისტრაციის დროს, სატვირთო, საბანკო და საავიაციო ინდუსტრიების დერეგულაციით,  ასევე დიდი გავლენა იქონია პოლ ვოლკერის დანიშვნამ ფედერალური სარეზერვო სისტემის თავმჯდომარედ. ეს ტენდენცია გაგრძელდა 1980-იან წლებში, კერძოდ, რეიგანის მმართველობის პერიოდში, რაც მოიცავდა გადასახადების შემცირებას, თავდაცვის ხარჯების გაზრდას, ფინანსური დერეგულაციისა და სავაჭრო დეფიციტის გაფართოებას. ანალოგიურად, მიწოდებაზე ორიენტირებული ეკონომიკის კონცეფციებმა, რომლებიც დემოკრატებმა განიხილეს 1970-იან წლებში, კულმინაციას მიაღწია 1980 წლის ერთობლივი ეკონომიკური კომიტეტის მოხსენებაში  სახელწოდებით „მიწოდებაში ჩართულობა“. რეიგანის ადმინისტრაციამ აიტაცა და წინ წამოსწია აღნიშნული იდეა. კონგრესმა კი, თავის მხრივ, რეგიანის მიერ წარდგენილი შეთავაზების საფუძველზე, 25%-ით შეამცირა ფედერალური საშემოსავლო გადასახადი 1981 წელს.
გასული საუკუნის 90-იანი წლების განმავლობაში კლინტონის ადმინისტრაციამ მიიღო ნეოლიბერალიზმი ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების (NAFTA) მიღების მღარდაჭერითა და ფინანსური სექტორის დერეგულირების გაგრძელებით, რისთვისაც გაატარა საქონლის სამომავლო მოდერნიზაციის აქტი, ასევე, მოხდა გლას-სტიგალის აქტის ანულირება და საყოველთაო კეთილდღეობის შემცირება  პირადი პასუხისმგებლობისა და სამუშაო შესაძლებლობების შესახებ კანონის მიღებით. კლინტონის ადმინისტრაციის ნეოლიბერალიზმი განსხვავდება რეიგანისგან, რადგანაც კლინტონის ადმინისტრაციამ ნეოლიბერალიზმი გაწმინდა ისეთი ნეოკონსერვატორული იდეებისგან როგორიცაა - მილიტარიზმი, ოჯახური ღირებულებები, მულტიკულტურალიზმისადმი წინააღმდეგობა და ეკოლოგიური საკითხების უგულებელყოფა. გაზეთ New York-ში გამოქვეყნდა სტატია, სადაც ჟურნალისტმა ჯონათან ჩეიტმა სადავო გახადა ბრალდებები იმის შესახებ, რომ დემოკრატიულმა პარტიამ განიცადა ნეოლიბერალების თავდასხმა და რომ მათი პოლიტიკა ძირითადად იგივე დარჩა ახალი კურსის შემდეგაც. ამის ნაცვლად, ჩაითი გვთავაზობს მოსაზრებას, რომ ეს ბრალდედები წარმოიშვა იმ არგუმენტებზე დაყრდნობით, რომელიც წარმოადგენდა ყალბ დიქოტომიას თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკასა და სოციალიზმს შორის, რაც, თავის მხრივ, უარყოფს შერეულ ეკონომიკას. ამერიკელი ფემინისტი ფილოსოფოსი ნენსი ფრეიზერი ამბობს, რომ თანამედროვე დემოკრატიულმა პარტიამ მოიცვა „პროგრესული ნეოლიბერალიზმი“, რომელსაც იგი აღწერს, როგორც „ფინანსიზაციისა და ემანსიპაციის პროგრესულ-ნეოლიბერალურ ალიანსს“. ისტორიკოსი ვოლტერ შეიდელი ამბობს, რომ ორივე მხარემ ხელი შეუწყო თავისუფალი საბაზრო კაპიტალიზმის პოპულარიზაციას 1970-იან წლებში, დემოკრატიული პარტის არსებობა კი იყო „მნიშვნელოვანი როლი ფინანსური დერეგულაციის განხორციელებაში 1990-იან წლებში“. ისტორიკოსები ენდრიუ დიამონდი და თომას სუგრუ ამტკიცებენ, რომ ნეოლიბერალიზმი გახდა „დომინანტური რაციონალურობა“ სწორედ იმიტომ, რომ იგი არ შეიძლება შემოიფარგლებოდეს მხოლოდ პარტიზანული იდენტობით“.
აზია და ოკეანეთი
მკვლევრები, რომლებიც ხაზს უსვამდნენ განვითარებადი ქვეყნების მნიშვნელოვან როლს აღმოსავლეთ აზიაში სწრაფი ინდუსტრიალიზაციის ადრეულ პერიოდში, XIX საუკუნის ბოლოს, ამჟამად ამტკიცებენ, რომ სამხრეთ კორეა, ტაივანი და სინგაპური, განვითარებადი ქვეყნებიდან გარდაიქმნენ თითქმის-ნეოლიბერალურ სახელმწიფოებად. მათი მაგალითი დღესდღეობით სამეცნიერო დებატების საგანია.
ჩინეთი
1976 წელს მაო ძედუნის გარდაცვალების შემდეგ, დენგ სიაოპინმა ქვეყანას წარუდგინა ფართო ბაზარზე ორიენტირებული რეფორმები, სლოგანით Xiǎokāng, რაც ნეოლიბერალიზმს აერთიანებდა ცენტრალიზებულ ავტორიტარიზმთან. აქცენტი გაკეთებული იყო სოფლის მეურნეობაზე, მრეწველობაზე, განათლებზე და მეცნიერებაზე/თავდაცვაზე.
ექსპერტები მსჯელობენ, თუ რამდენად განიცადა ტრანსფორმაცია ტრადიციულმა მაოისტურმა კომუნისტურმა დოქტრინებმა, იმისთვის რომ მოხდეს მათი გაერთიანება ახალ ნეოლიბერალურ იდეებთან. ნებისმიერ შემთხვევაში, ჩინეთის კომუნისტური პარტია რჩება დომინანტ ძალად, რომელიც მართავს ეკონომიკურ და ბიზნეს პოლიტიკას. XX საუკუნის განმავლობაში ჰონგ კონგი იყო გამორჩეული ნეოლიბერალური ეგზემპლარი ჩინეთის ფარგლებში.
ტაივანი
ტაივანი ნამდვილად ასახავს ნეოლიბერალური იდეების გავლენას. პოლიტიკა, შეიძლება ითქვას, შეერთებული შტატების მიერ იყო სტიმულირებული, მაგრამ, ისევე როგორც მრავალ სხვა ქვეყანაში, აქაც არ განხორციელებულა ეროვნული ეკონომიკის მარცხის გამო.
იაპონია
ნეოლიბერალური პოლიტიკა იაპონიის წამყვანი პარტიის, ლიბერალ დემოკრატიული პარტიის (LDP) ძირითად საფუძველს წარმოადგენდა 1980 წლის შემდეგ. ამ პოლიტიკას გავლენა ჰქონდა ტრადიციული სასოფლო ტერიტორიების მიტოვებასა და ტოკიოს, როგორც სამრეწველო-ეკონომიკური რეგიონის ძირითადი მნიშვნელობის ხაზგასმაზე. ნეოლიბერალური შეთავაზებები იაპონიის სოფლის მეურნეობის სექტორისთვის მოითხოვდა სახელმწიფო ჩარევის შემცირებას, მაღალი ფასების დაცვის შეწყვეტას ბრინჯსა და მეურნეობის სხვა პროდუქტებზე და ფერმერების გლობალური ბაზრის ზემოქმედების ქვეშ მოქცევას. 1993 წელს ტარიფებისა და სავაჭრო მოლაპარაკებების შესახებ ზოგადი შეთანხმების ურუგვაის რაუნდმა გახსნა ბრინჯის ბაზარი. ნეოკონსერვატორი ლიდერები ითხოვდნენ იმ ფერმერები გაფართოებას, დივერსიფიკაციას, გაძლიერებასა და კორპორატიზაციას, რომლებიც იღებდნენ სამთავრობო სუბსიდიებს. 2006 წელს მმართველმა პარტიამ, LDP-მ გადაწყვიტა აღარ დაეცვა მცირე ფერმერები სუბსიდიებით. მცირე ოპერატორებმა ეს განიხილეს, მსხვილი კორპორაციული სოფლის მეურნეობების მხარდაჭერად და რეაგირება მოახდინეს იაპონიის დემოკრატიული პარტიის (DPJ) მხარდაჭერით, რაც დაეხმარა ამ უკანასკნელს ქვეყნის მასშტაბით დაემარცხებინა LDP არჩევნებში.
სამხრეთ კორეა
სამხრეთ კორეაში ნეოლიბერალიზმის ზემოქმედებამ გააძლიერა მთავრობის კონტროლი ეკონომიკურ პოლიტიკაზე. ეს პოლიტიკა პოპულარობით სარგებლობდა იმდენად, რომ შეასუსტა ისტორიულად ძალიან ძლიერი ჩეიბოლის ოჯახური კონგლომერატები.
ინდოეთი
ინდოეთში პრემიერ მინისტრმა ნარენდრა მოდიმ თანამდებობა 2014 წელს დაიკავა ნეოლიბერალური ეკონომიკური პოლიტიკის განხორციელების ვალდებულებით. ეს ვალდებულება განსაზღვრავს ეროვნულ პოლიტიკასა და საგარეო ურთიერთობებს და ინდოეთს რთავს ჩინეთთან და იაპონიასთან შეჯიბრში აღმოსავლეთ აზიაში ეკონომიკური უპირატესობის მისაღებად.
ავსტრალია
ავსტრალიაში ნეოლიბერალური ეკონომიკური პოლიტიკა (იმ დროს ცნობილი როგორც „ეკონომიკური რაციონალიზმი“ ან „ეკონომიკური ფუნდამენტალიზმი“), როგორც ლეიბორისტული, ისე ლიბერალური პარტიების მთავრობებმა 1980-იანი წლებიდან მიიღეს. ბობ ჰოუკისა და პოლ კიტინგის ლეიბორისტული მთავრობები 1983-96 წლებში ატარებდნენ ეკონომიკური რეფორმის პროგრამას, რომელიც ორიენტირებული იყო ეკონომიკის ლიბერალიზაციაზე. ამ მთავრობებმა მოახდინეს სამთავრობო კოოპერაციების პრივატიზება, წარმოების ფაქტორთა ბაზრის დერეგულაცია, ავსტრალიური დოლარის ჩაშვება და სავაჭრო ბარიერების შემცირება. ჯონ ჰოვარდის მთავრობამ (1996–2007) ამ ყველაფერს დაუმატა ფისკალური გონივრულობა, რის შედეგადაც მმართველობის 11 წლიდან რვის განმავლობაში ჭარბი თანხები გროვდებოდა.
კიტინგმა, რომელიც ემყარებოდა მის მიერ ფედერალური ხაზინადრობის დროს შემოღებულ პოლიტიკას, 1992 წელს დანერგა სავალდებულო საპენსიო უზრუნველყოფის სისტემა, რათა გაეზარდა ეროვნული დანაზოგები და შეემცირებინა მთავრობის სამომავლო ვალდებულებები ხანდაზმულთა პენსიებზე. უნივერსიტეტების დაფინანსება დერეგულირებულირდა, რის შედეგადაც სტუდენტებს მოეთხოვებოდათ გადაეხადათ საუნივერსიტეტო გადასახადი ანაზღაურებადი სასესხო სისტემის საშუალებით, რომელიც ცნობილია როგორც უმაღლესი განათლების შენატანების სქემა (HECS). უნივერსიტეტებს მოუწოდებენ შემოსავლის გაზრდას ისეთი სტუდენტების მიღებით, ვინც სრულ გადასახადს იხდიდა, მათ შორის შედიოდნენ უცხოელი სტუდენტებიც. სრული გადასახადის გადამხდელი სტუდენტების მიღება სახელმწიფო უნივერსიტეტებში 2009 წელს გაუქმდა რუდის ლეიბორისტული მთავრობის მიერ.
ლტოლვილების საკონტინენტო დედაქალაქებში იმიგრაციია, მაგალითად, ომისგან განადგურებული ლიბანიდან და ვიეტნამიდან შესამჩნევი გახდა, მალევე, რაც მათ კაპიტალის ნაკადებიც მიჰყვა. მოგვიანებით, კონტინენტური ჩინეთიდან ჩამოსულმა ეკონომიკურმა მიგრანტებმა, მნიშვნელოვანი ინვესტიციები ჩადეს ქონების ბაზრებში, ბოლო შეზღუდვების შესაბამისად.
ავსტრალია იყო ერთ-ერთი იმ მცირეოდენი განვითარებული ქვეყნებიდან, რომელმაც არ განიცადა რეცესია 2008 წლის ფინანსური კრიზისის დროს; ფაქტობრივად, ავსტრალიის ბოლო რეცესია COVID-19-ის პანდემიამდე მოხდა 1991 წელს
ახალი ზელანდია
ახალ ზელანდიაში ნეოლიბერალური ეკონომიკური პოლიტიკა განხორციელდა მეოთხე ლეიბორისტული მთავრობის პირობებში, რომელსაც პრემიერ მინისტრი დევიდ ლანჟი ხელმძღვანელობდა. ამ ნეოლიბერალურ პოლიტიკას ჩვეულებრივ უწოდებენ როჯერნომიკას (Rogernomics), „როჯერისა“ და „ეკონომიკის“ გაერთიანებას, ლანჟის მიერ 1984 წელს ფინანსთა მინისტრად დანიშნული როჯერ დუგლასის პატივსაცემად.
ლანჯის მთავრობამ მემკვიდრეობით მიიღო საგადასახადო ბალანსის კრიზისი, მისი წინამორბედი რობერტ მულდონის მიერ განხორციელებული ხელფასებისა და ფასების ორწლიანი გაყინვისგან გამოწვეული დეფიციტის შედეგი. მულდონი ასევე ინარჩუნებდა ისეთ გაცვლით კურსს, რომელსაც მრავალი ეკონომისტი არამდგრადად მიიჩნევდა. მემკვიდრეობით მიღებულმა ეკონომიკურმა პირობებმა უბიძგა ლანჟს ეთქვა: „საბოლოოდ, ჩვენ ძალიან დავემსგავსეთ პოლონურ გემთსაშენ ქარხანას“ 1984 წლის 14 სექტემბერს, ლანგის მთავრობამ ჩაატარა ეკონომიკური სამიტი, სადაც განიხილებოდა ახალი ზელანდიის ეკონომიკაში არსებული ძირითადი პრობლემები, რომლებიც იწვევდა სახაზინო დეპარტამენტის მიერ შემოთავაზებული დრამატული ეკონომიკური რეფორმების გატარებას.
განხორციელდა რეფორმა, რომლის პროგრამაც მოიცავდა დერეგულაციას და ტარიფებისა და სუბსიდიების გაუქმებას. ამან მალევე იმოქმედა ახალი ზელანდიის სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოებაზე, რომელმაც მძიმე დარტყმა მიიღო ფერმერებისათვის სუბსიდიების დაკარგვით. წარდგენილ იქნა საპენსიო გადასახადი და მიუხედავად იმისა, რომ პირობა დადეს, რომ არ შეამცირებდნენ პენსიას, ლეიბორისტებმა დაკარგეს მოხუცების მხარდაჭერა. დერეგულირებული იყო ფინანსური ბაზრებიც, რითაც მოიხსნა საპროცენტო განაკვეთებზე, სესხებსა და უცხოურ ვალუტაზე შეზღუდვები. 1985 წლის მარტში ჩაეშვა ახალი ზელანდიის დოლარი. გარდა ამისა, მთელი რიგი სამთავრობო დეპარტამენტები გარდაიქმნა სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფ საწარმოებად, რამაც მნიშვნელოვანი სამუშაო დანაკარგები გამოიწვია: 3,000 ელექტროენერგიის კორპორაციაში; 4,000 ქვანახშირის კორპორაციის ფარგლებში; 5000 სატყეო კორპორაციის ფარგლებში; და 8,000 ახალი ზელანდიის ფოსტის ფარგლებში.
ახალი ზელანდია გლობალური ეკონომიკის ნაწილი გახდა. ეკონომიკის ფოკუსი, საზღვარგარეთული ფულის ქვეყანაში შემოტანაზე ნულოვანი შეზღუდვების შედეგად, წარმოების სექტორიდან გადავიდა ფინანსურზე. ფინანსურმა კაპიტალმა გაუსწრო ინდუსტრიულ კაპიტალს და საწარმოო ინდუსტრიამ დაახლოებით 76,000 სამუშაო ადგილი დაკარგა.
ახლო აღმოსავლეთი
1960-იანი წლების ბოლოდან ახლო აღმოსავლეთში მთელი რიგი ნეოლიბერალური რეფორმა განხორციელდა. ეგვიპტე ხშირად არის დაკავშირებული ნეოლიბერალური პოლიტიკის განხორციელებასთან, განსაკუთრებით 1970-იან წლებში პრეზიდენტ ანვარ სადათის „ღია კარის“ პოლიტიკისა და ჰოსნი მუბარაქის 1981-2011 წლების ეკონომიკური რეფორმების დამსახურებით. ეს ღონისძიებები, ცნობილი როგორც al-Infitah (გახსნილობა), მოგვიანებით გავრცელდა მთელ რეგიონში. ტუნისში, ნეოლიბერალური ეკონომიკური პოლიტიკა ასოცირდება ყოფილ პრეზიდენტთან და დე ფაქტო დიქტატორთან ზინ ელ აბიდინ ბენ ალისთან; მისმა მმართველობამ ცხადყო, რომ ეკონომიკურ ნეოლიბერალიზმს შეუძლია ავტორიტარულ სახელმწიფოსთან თანაარსებობა და მისი წახალისებაც კი. სპარსეთის ყურის ქვეყნებში გლობალიზაციასა და ეკონომიკურ რეფორმებზე გამოძახილი მიღწეული იყო სწორედ ნეოლიბერალური ანალიტიკური ჩარჩოების საშუალებით.
საერთაშორისო ორგანიზაციები
გასული საუკუნის 80-იან წლებში ნეოლიბერალური პოლიტიკის მიღებამ ისეთი საერთაშორისო ინსტიტუტების მიერ, როგორიცაა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) და მსოფლიო ბანკი, მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ნეოლიბერალური რეფორმის გავრცელებაზე მსოფლიოში. ამ ინსტიტუტებისგან სესხების მისაღებად, განვითარებადი ან კრიზისებით განადგურებული ქვეყნები უნდა დათანხმებოდნენ ისეთ ინსტიტუციურ რეფორმებს, როგორიცაა პრივატიზაცია, ვაჭრობის ლიბერალიზაცია, საკუთრების უფლების ძლიერი უფლებები და მთავრობის ხარჯების შემცირება. ეს პროცესი ცნობილი გახდა, როგორც სტრუქტურული მოწესრიგება, პრინციპებმა კი საფუძველი ჩაუყარა ვაშინგტონის კონსენსუსს
ევროკავშირი
1992 წელს შექმნილი ევროკავშირი ზოგჯერ ითვლება ნეოლიბერალურ ორგანიზაციად, რამდენადაც იგი ხელს უწყობს თავისუფალ ვაჭრობასა და გადაადგილების, ანადგურებს ეროვნულ პროტექციონიზმს და ზღუდავს სუბსიდიებს. სხვები ხაზს უსვამენ იმას, რომ ევროკავშირი არ არის ბოლომდე ნეოლიბერალური, რადგან კეთილდღეობის პოლიტიკის შემუშავება მის შემადგენელ სახელმწიფოებს ეკისრება.
ავსტრიული სკოლა
ავსტრიული სკოლა წარმოიშვა XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში ვენაში. იგი ემყარება ეკონომიკური მოვლენების შესწავლას ინდივიდთა მიზნობრივი ქმედებების ინტერპრეტაციისა და ანალიზის საშუალებით. XXI საუკუნეში ეს ტერმინი სულ უფრო ხშირად გამოიყენება ავსტრიელი ეკონომისტების, ლუდვიგ ფონ მიზესისა და ფრიდრიხ ჰაიეკის თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკის აღსანიშნავად. ამასთანავე მოიცავს მათ კრიტიკას ეკონომიკაში სამთავრობო ჩარევის შესახებ, რამაც სკოლა დააკავშირა ნეოლიბერალურ აზროვნებასთან.
ამ სკოლასთან ასოცირებული ეკონომისტები, მათ შორის კარლ მენგერი, ოიგენ ბომ ფონ ბავერკი, ფრიდრიხ ფონ ვაიზერი, ფრიდრიხ ჰაიეკი და ლუდვიგ ფონ მიზესი, პასუხისმგებელნი არიან მრავალი ხაზგასაზმელი კონტრიბუციისათვის ეკონომიკურ თეორიაში, მათ შორისაა ზღვრული სარგებლიანობის სუბიექტური თეორია, მარგინალიზმი ფასების თეორიაში, ფრიდრიხ ფონ ვაიზერის თეორიები შესაძლებლობის ღირებულების შესახებ, ოიგენ ფონ ბომ-ბავერკის თეორიები დროის უპირატესობის შესახებ, ეკონომიკური გაანგარიშების პრობლემის ფორმულირება, აგრეთვე მარქსისტული ეკონომიკის მრავალი კრიტიკა. ფედერალური სარეზერვო სისტემის ყოფილმა თავმჯდომარემ, ალან გრინსპანმა, სკოლის დამფუძნებლებზე საუბრისას, 2000 წელს აღნიშნა, რომ „ავსტრიულმა სკოლამ მიაღწია წარმოუდგენელ სიმაღლეებს იმ დროიდან, როცა მათი უმეტესობა დაუღალავად შრომობდა და ამას ჰქონდა ღრმა და, ჩემი აზრით, შეუქცევადი ეფექტი იმაზე, თუ როგორ ფიქრობენ მთავარი ეკონომისტები [შეერთებულ შტატებში]“.
ჩიკაგოს სკოლა
ჩიკაგოს ეკონომიკის სკოლა, ეკონომისტთა აკადემიურ საზოგადოებაში არის ნეოკლასიკური აზროვნების სკოლა, რომელიც ფოკუსირებულია ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ფაკულტეტის ირგვლივ. ჩიკაგოს მაკროეკონომიკურმა თეორიამ უარყო კეინსიანიზმი მონეტარიზმის სასარგებლოდ 1970-იანი წლების შუა ხანებამდე, როდესაც ის გადავიდა ახალ კლასიკურ მაკროეკონომიკაზე, რაც ძირითადაც დაფუძნებულია რაციონალური მოლოდინების კონცეფციაზე. სკოლა ხაზგასმით ასოცირდება ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ეკონომისტებთან, მათ შორის არიან მილტონ ფრიდმანი, ჯორჯ სტიგლერი, რონალდ კოუსი და გერი ბეკერი. XXI საუკუნეში მარკ სკუზენის მსგავსი ეკონომისტები, ფრიდრიხ ჰაიეკს მოიხსენიებენ, როგორც XX საუკუნეში ამ სკოლაზე გავლენის მომხდენ მთავარ ეკონომისტს, რომელმაც კარიერა დაიწყო ვენაში, ავსტრიის ეკონომიკურ სკოლაში.
ვაშინგტონის კონსენსუსი
ვაშინგტონის კონსენსუსი არის ნეოლიბერალიზმთან ასოცირებული სტანდარტიზებული პოლიტიკის დებულებათა ერთობლიობა, რომელიც შეიქმნა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (სსფ), მსოფლიო ბანკისა და აშშ-ს სახაზინო დეპარტამენტის მიერ კრიზისული მდგომარეობის მქონე განვითარებული ქვეყნებისათვის. ეს დებულებები, რომლებიც ხშირად სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის სესხების პირობებზეა მიბმული, ფოკუსირებულია ბაზრის ლიბერალიზაციაზე, განსაკუთრებით სავაჭრო ბარიერების შემცირებაზე, ინფლაციის კონტროლზე, სახელმწიფო საწარმოების პრივატიზებასა და მთავრობის ბიუჯეტის დეფიციტის შემცირებაზე.
პოლიტიკური მექანიზმის ასპექტები
ნეოლიბერალური პოლიტიკა კონცენტრირდება ეკონომიკური ლიბერალიზაციის გარშემო, რომელიც  მოიცავს სავაჭრო ბარიერების შემცირებას და სხვა მექანიზმებს, რაც  თავის მხრივ გულისხმობს თავისუფალი ვაჭრობის გაზრდას, მრეწველობის დერეგულირებას, სახელმწიფო საწარმოების პრივატიზებას, მთავრობის ხარჯების შემცირებას და მონეტარიზმს. ნეოლიბერალური თეორია ამტკიცებს, რომ თავისუფალი ბაზრები ხელს უწყობს ეკონომიკურ ეფექტიანობას, ეკონომიკურ ზრდასა და ტექნოლოგიურ ინოვაციებს. ზოგადად, სახელმწიფო ჩარევა, მაშინაც კი, თუ ამ ფენომენების წახალისებას ისახავს მიზნად, გააუარესებს ეკონომიკურ მაჩვენებლებს.
ეკონომიკური და პოლიტიკური თავისუფლება
ბევრი ნეოლიბერალი მოაზროვნე მიიჩნევს, რომ ეკონომიკური და პოლიტიკური თავისუფლება განუყოფლად არის დაკავშირებული ერთმანეთთან. მილტონ ფრიდმანი თავის წიგნში „კაპიტალიზმი და თავისუფლება“ ამტკიცებს, რომ მაშინ, როცა ეკონომიკური თავისუფლება, აბსოლუტური თავისუფლების უკიდურესად მნიშვნელოვანი კომპონენტია, ის ასევე აუცილებელი პირობაა პოლიტიკური თავისუფლების. ეკონომიკური საქმიანობის ცენტრალიზებულ კონტროლს ყოველთვის თან ახლავს პოლიტიკური რეპრესიები. მისი მოსაზრებით, ყველა ტრანზაქციის ნებაყოფლობითი ხასიათი დაურეგულირებელ საბაზრო ეკონომიკაში და ასევე არჩევანის მრავალფეროვნება, საშალებას იძლევა ფუნდამეტური საფრთხე შეუქმნას რეპრესიულ პოლიტიკურ ლიდერებს, ხალხის ეკონომიკურ შეკავებზე მათი გავლენის მნიშნვნელოვანი შემცირებით. ეკონომიკური საქმიანობის ცენტრალიზებული კონტროლის გაუქმების შედეგად, ეკონომიკური ძალა გამოყოფილია პოლიტიკური ძალაუფლებისგან და თითოეულს შეუძლია იმოქმედოს როგორც გამწონასწორებელმა მექანიზმმა. ფრიდმანი თვლის, რომ კონკურენტული კაპიტალიზმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უმცირესობათა ჯგუფებისთვის, რადგან მიუკერძოებელი საბაზრო ძალები იცავს ხალხს დისკრიმინაციისგან თავიანთ ეკონომიკურ საქმიანობაში, მათ პროდუქტიულობასთან კავშირის არმქონე მიზეზების გამო. „გზა ბატონყმობამდე“-ში ფრიდრიხ ჰაიეკმა შემოგვთავაზა მსგავსი არგუმენტი: „ეკონომიკური კონტროლი არ არის ადამიანის ცხოვრების მხოლოდ ერთი სექტორის კონტროლი, რომელიც შეიძლება განცალკევდეს სხვა დანარჩენი სექტორებისგან; ეს არის ყველა ჩვენი საარსებო საშუალების კონტროლი“. ამ არგუმენტების გაანალიზებისას, ხშირად აღინიშნება, რომ ეკონომიკური თავისუფლების ზრდა იწვევს პოლიტიკური მოლოდინის ზრდას, რასაც საბოლოოდ დემოკრატიისკენ მივყავართ.
თავისუფალი ვაჭრობა
ნეოლიბერალიზმის მთავარი მახასიათებელია თავისუფალი ვაჭრობის მხარდაჭრა    და შესაბამისად, ის მექანიზმები, რომლებიც თავისუფალ ვაჭრობას შესაძლებელს ხდის, ისევე როგორც ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულება, ხშირად ასოცირდება ნეოლიბერალიზმთან. ნეოლიბერალები ამტკიცებენ, რომ თავისუფალი ვაჭრობა ხელს უწყობს ეკონომიკურ ზრდას, ამცირებს სიღარიბეს, განაპირობებს ვაჭრობის ზრდას. მაგალითისთვის, დაბალი ფასები, როგორც შედარებითობის დადებითი მხარე, მაქსიმუმამდე ზრდის არჩევანს მომხმარებლისთვის და აუცილებელია თავისუფლებისთვის. ნეო ლიბერალებს მიაჩნიათ, რომ ნებაყოფლობითი ვაჭრობა ორ მხარეს შორის არ უნდა აიკრძალოს მთავრობის მიერ. ამასთან, ნეოლიბერალები ამტკიცებენ, რომ პროტექციონიზმი საზიანოა მომხმარებლისთვის, რადგან იძულებულნი გახდებიან რომ უფრო მაღალი ფასები გადაიხადონ საქონელში; ასევე აღძრავს რესურსების ბოროტად გამოყენების მოტივებს; ამახინჯებს ინვესტიციებს; ახშობს ინოვაციას; და მხოლოდ გარკვეულ ინდუსტრიებს უწყობს ხელს მომხმარებლისა და სხვა ინდუსტრიების ხარჯზე.
მონეტარიზმი
მონეტარიზმი არის ეკონომიკური თეორია, რომელიც ძირითადად ასოცირდება ნეოლიბერალიზმთან. მილტონ ფრიდმანის ფორმულირებით, მონეტარიზმი აქცენტირებულია ფულის მიწოდების მაკროეკონომიკურ ასპექტებზე, განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ცენტრალური ბანკის ეფექტებს. იგი ამტკიცებს, რომ ფულის მასის ჭარბი ზრდა იწვევს ინფლაციას და რომ მონეტარული ორგანოები უპირველეს ყოვლისა უნდა ფოკუსირდნენ ფასების სტაბილურობის შენარჩუნებაზე, თუნდაც ისეთი მაკროეკონომიკური ფაქტორების ხარჯზე, როგორიცაა მაგალითად ეკონომიკური ზრდა.
მონეტარიზმი ხშირად ასოცირდება ეკონომისტ პოლ ვორკერის თავმჯდომარეობის ქვეშ მართულ აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემის პოლიტიკასთან, რომელიც კონცენტრირდება მაღალ საპროცენტო განაკვეთზე, რაც განაპირობებს ინფლაციის მაღალი დონის დასასრულს. ასეთი მდგომარეობა შეერთებულ შტატებში ვიხილეთ 1970-იან წლებში და 80-იანი წლების დასაწყისში, რამაც ამასთანავე თავისი წვლილი შეიტანა 1980–1982 წლების რეცესიაშიც. მონეტარიზმმა განსაკუთრებული ძალა მიიღო ჩილეში, რომლის ცენტრალურმა ბანკმა გაზარდა საპროცენტო განაკვეთები ინფლაციის დასაძლევად, და 600%-იან ნიშნულს აცდა. ამან ხელი შეუწყო ინფლაციის წარმატებით შემცირებას 10%-ზე დაბლა, მაგრამ ასევე გამოიწვია სამუშაო ადგილების დაკარგვა.
კრიტიკა
ნეოლიბერალიზმი დამდგარია აკადემიკოსების, ჟურნალისტების, რელიგიური ლიდერებისა და აქტივისტების, პოლიტიკური მემარცხენეებისა და მემარჯვენეების მხრიდან წამოსული კრიტიკის წინაშე. ნეოლიბერალიზმის თვალსაჩინო კრიტიკოსებად თეორიასა და პრაქტიკაში შედიან ეკონომისტები ჯოზეფ სტიგლიცი, ამარტია სენი, მაიკლ ჰადსონი, ჰა-ჯონ ჩანგი, რობერტ პოლინი, ჯული მათეი, და რიჩარდი დ. ვოლფი; ენათმეცნიერი ნოამ ჩომსკი; გეოგრაფი და ანთროპოლოგი დევიდ ჰარვი; სლოვენიელი კონტინენტური ფილოსოფოსი სლავოი ჟიჟეკი პოლიტიკური აქტივისტი და საზოგადოებრივი ინტელიგენტი კორნელი ვესტი; მარქსისტი ფემინისტი გეილ დინესი ავტორი, აქტივისტი და კინორეჟისორი ნაომი კლაინი; კათოლიკური ეკლესიის მეთაური პაპი ფრანცისკე; ჟურნალისტი და გარემოსდაცვითი აქტივისტი ჯორჯ მონბიოტი; ბელგიელი ფსიქოლოგი პოლ ვერჰაგე; ჟურნალისტი და აქტივისტი კრის ჰედჯსი; კონსერვატიული ფილოსოფოსი როჯერ სკრუტონი და ალტერ-გლობალიზაციის მოძრაობა, მათ შორის ისეთი ჯგუფები, როგორიცაა ATTAC.
თომას მაროისი და ლუჩია პრადელა აცხადებენ, რომ 2008–2009 წლების მსოფლიო კრიზისის გავლენამ გამოიწვია ახალი მიმართულების აზვირთება, რომელიც აკრიტიკებს ნეოლიბერალიზმს და ეძებს პოლიტიკის ალტერნატივებს.
საბაზრო ფუნდამენტალიზმი
ნეოლიბერალური აზროვნება გააკრიტიკეს ბაზრების ეფექტურობის, ცენტრალიზებული გეგმიური ეკონომიკის უპირატესობის, თვითრეგულირებისა და ეკონომიკური და პოლიტიკური თავისუფლების უნარის სავარაუდოდ დაუმსახურებელი „ნდობისათვის“. ეკონომისტი პოლ კრუგმანი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალების მიერ „ხელშეწყობილი „laissez-faire აბსოლუტიზმმა“ ხელი შეუწყო ისეთ ინტელექტუალურ კლიმატს, სადაც ბაზრების რწმენა და მთავრობისადმი ზიზღი ხშირად  მტკიცებულებებს ემყარებოდა“. პოლიტიკური თეორეტიკოსი ვენდი ბრაუნი კიდევ უფრო შორს წავიდა და ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმის მთავარი მიზანი არის „ცხოვრების ყველა მახასიათებლის ეკონომიზაცია“. ბევრი მკვლევარი თანხმდება, რომ რეალურად, ამ „საბაზრო ფუნდამენტალიზმმა“ განაპირობა იმ სოციალური საქონლის უგულებელყოფა, რომელიც არ იყო ასახული ეკონომიკურ მაჩვენებლებში, დემოკრატიის დაშლა, რადიკალური ინდივიდუალიზმისა და სოციალური დარვინიზმის არაჯანსაღი დაწინაურება და ეკონომიკური არაეფექტურობა.
სხვა კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ნეოლიბერალური ხედვა ამცირებს საზოგადოებრივი საქონლის მნიშვნელობას. გეოგრაფები ბირჩი და სემიატიკი კი აცხადებენ, რომ მარკეტიზაციის იდეოლოგიის ზრდამ მსჯელობა გადაიტანა საზოგადოებრივ საქონელზე, უფრო ფულად ვიდრე სოციალურ მიზნებზე, რაც ართულებს განსაჯო თუ რით არის მართული საზოგადოებრივი საქონელი - ეკონომიკური სამართლიანობით, ეკოლოგიური ინტერესებითა თუ სოციალური მართმსაჯულებით.
ამერიკელი მეცნიერი და კულტურული კრიტიკოსი ჰენრი ჟიროსი ირწმუნება, რომ ნეოლიბერალური ბაზრის ფუნდამენტალიზმი ზრდის რწმენას, რომ საბაზრო ძალებმა უნდა მოაწესრიგონ საზოგადოების ყველა ასპექტი, ეკონომიკური და სოციალური ცხოვრების ჩათვლით და ხელი შეუწყონ  სოციალური დარვინიზმის ეთიკას, რომელიც საკუთარი ინტერესებს სოციალურ საჭიროებებზე  მაღლა  აყენებს. მარქსისტი გეოგრაფი დევიდ ჰარვი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმი ხელს უწყობს რადიკალურ ინდივიდუალიზმს, რომელიც საზიანოა სოციალური სოლიდარობისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ ეკონომიკური ლიბერალიზაციის მომხრეები ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ ეკონომიკური თავისუფლების გაზრდა მოლოდინებს პოლიტიკურ თავისუფლებაზე ამაღლებს, ზოგი მკვლევარი ამაში ხედავს არადემოკრატიული მაგრამ მაინც ლიბერალური საბაზრო რეჟიმების არსებობას და მიიჩნევენ, რომ საბაზრო პროცესები დემოკრატიულ კონტროლს ძირს უთხრის, რაც მისი არაისტორიული ხასიათის სამხილს წარმოადგენს. სხვა მკვევრები ამტკიცებენ, რომ ნეოლიბერალიზმი შეიძლება ფოკუსირდებოდეს დემოკრატიის საბაზისო ელემენტების შერყევაზეც კი. კრისტენ გოდსი, ეთნოგრაფი და პენსილვანიის უნივერსიტეტის რუსული და აღმოსავლეთ ევროპული კვლევების პროფესორი ამტკიცებს, რომ ცივი ომის ბოლოს დასავლური ძალების მხრიდან ტრიუმფალუისტური პოზიციამ და ყველა მემარცხენე პოლიტიკური ღირებულების ზედმეტად დაკავშირებამ სტალინიზმთან, ნება დართო ნეოლიბერალიზმსა და თავისუფალი ბაზრის კაპიტალიზმს შეევსოთ სიცარიელე, რამაც შეარყია დემოკრატიული ინსტიტუტები და რეფორმები. ასევე, დატოვა ეკონომიკური სიდუხჭირის, უმუშევრობისა და მზარდი ეკონომიკური უთანასწორობის კვალი ყოფილ აღმოსავლეთ ბლოკში და დასავლეთის დიდ ნაწილში, რასაც თავის მხრივ მოჰყვა რადიკალური ნაციონალიზმის გაღვივება.
უთანასწორობა
კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ნეოლიბერალური პოლიტიკა ზრდის ეკონომიკურ უთანასწორობას და ამწვავებს გლობალურ სიღარიბეს. ეკონომიკური და პოლიტიკური კვლევის ცენტრის (CEPR) დეკანი ბეიკერი 2006 წელს ამტკიცებდა, რომ შეერთებულ შტატებში მზარდი უთანასწორობის მამოძრავებელი ძალა იყო განხილული ნეოლიბერალური მექანიზმების არჩევის შემთხვევები, მათ შორის ინფლაციის საწინააღმდეგო მიდრეკილება, ანტი-იუნიონიზმი და ჯანდაცვის სფეროს მომგებიანი ინდუსტრია. ეკონომისტები დევიდ ჰოუელი და მამადუ დიალო ამტკიცებენ, რომ ნეოლიბერალურმა პოლიტიკამ ხელი შეუწყო შეერთებულ შტატების ეკონომიკას, სადაც მშრომელთა 30% იღებს დაბალი ხელფასს (საშუალო ხელფასის ორ მესამედზე ნაკლები სრული განაკვეთით) და სამუშაო ძალის 35% დაუსაქმებულია, ხოლო შრომისუნარიანი მოსახლეობის მხოლოდ 40% არის ადეკვატურად დასაქმებული. ნეოლიბერალიზმის გლობალიზაციას ადანაშაულებენ „პრეკარიატის“ გაჩენაში, ახალი სოციალური კლასის, რომელიც მწვავე სოციალურ-ეკონომიკური დაუცველობისა და გაუცხოების წინაშე დგას. შეერთებულ შტატებში, ინდუსტრიული ურთიერთობების „ნეოლიბერალურ გარდაქმნას“, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა პროფკავშირების ძალა და გაზარდა დამსაქმებელთა გავლენა, ბევრი ადანაშაულებს პრეკარიატულობის გაზრდაში, რაც შეიძლება 120,000-ზე მეტი ადამიანის სიკვდილზე იყოს პასუხისმგებელი წელიწადში. ვენესუელაში, კრიზისამდე, შრომის ბაზრის დერეგულაციამ გამოიწვია უფრო მეტი არაფორმალური დასაქმება და საწარმოო უბედური შემთხვევებისა და პროფესიული დაავადებების მნიშვნელოვანი ზრდა.
შვედეთშიც კი, სადაც მშრომელთა მხოლოდ 6% აქვს პრობლემა ხელფასებთან, ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია OECD მიიჩნევს, რომ ანაზღაურება მაინც დაბალია, ზოგი მკვლევარი მიიჩნევს ნეოლიბერალური რეფორმების გატარება, კერძოდ, საზოგადოებრივი მომსახურების პრივატიზაცია და სახელმწიფო სარგებლის შემცირება, გახდა მიზეზი იმისა, რომ შვედეთი არის ქვეყანა, რომელშიც ყველაზე სწრაფად იზრდება შემოსავლების სხვაობა OECD-ში.
საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (სსფ) მკვლევრების 2016 წლის ანგარიშში გაკრიტიკებული იყო ნეოლიბერალური პოლიტიკა ეკონომიკური უთანასწორობის ზრდისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ მოხსენება აქებს ნეოლიბერალიზმს, მასში ნათქვამია: „ნეოლიბერალურ დღის წესრიგში ბევრი რამაა წასახალისებელი“, მოხსენებაში აღნიშნულია, რომ გარკვეულ ნეოლიბერალურ პოლიტიკას, განსაკუთრებით კაპიტალის თავისუფლებასა და ფისკალურ კონსოლიდაციას, მოჰყვა „გაზრდილი უთანასწორობა“, რაც „თავის მხრივ საფრთხეს უქმნის ხანგრძლივ ეკონომიკურ აღმავლობას“. მოხსენებაში ნათქვამია, რომ ეკონომიკური და პოლიტიკური ელიტების მიერ ნეოლიბერალური პოლიტიკის განხორციელებამ გამოიწვია „სამი უსიამოვნო შედეგი“:
ბევრი მკვლევარი ნეოლიბერალური პოლიტიკის შედეგად წარმოქმნილ უთანასწორობას განიხილავს, როგორც უფრო გაცნოიერებულ მცდელობას, ვიდრე საბოლოო ისეთი მოტივების შედეგებს, როგორიც მაგალითად ეკონომიკური ზრდის მატებაა. მარქსისტული ეკონომისტი და გეოგრაფი დევიდ ჰარვი აღწერს ნეოლიბერალიზმს, როგორც „საკლასო პროექტს, რომელსაც ახორციელებს კორპორატიული კაპიტალისტური კლასი“ და თავის წიგნში „ნეოლიბერალიზმის მოკლე ისტორია“ ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმი მიზნად ისახავს ეკონომიკური ელიტის კლასობრივი ძალაუფლების გაზრდას. ეკონომისტები ჯერარდ დუმენილი და დომინიკ ლევი მიიჩნევენ, რომ „მაღალი კლასის ძალაუფლების, შემოსავლისა და სიმდიდრის აღდგენა და გაზრდა“ ნეოლიბერალური დღის წესრიგის ძირითადი მიზნებია. ეკონომისტი დევიდ მ. კოცი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმი „ემყარება კაპიტალის მიერ მუშათა კლასზე სრულ გაბატონებას“. სოციოლოგი თომას ვოლშკო ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმის ბეგარა შეერთებულ შტატებში წარმოიშვა 1970-იანი წლების კაპიტალისტური ელიტების შეგნებული პოლიტიკური მობილიზაციის შედეგად, რომლებიც ორი თვითკრიტიკული კრიზისის წინაშე აღმოჩნდნენ: კაპიტალიზმის ლეგიტიმურობა და ინდუსტრიაში მოგების შემცირება. „გლობალურ აფიორაში“- ში პიტერ გოუანი ამტკიცებს, რომ „ნეოლიბერალიზმი“ იყო არამარტო თავისუფალი ბაზრის იდეოლოგია, არამედ „სოციალური ინჟინერიის პროექტიც“. გლობალურად, ეს გულისხმობდა სახელმწიფოს პოლიტიკური ეკონომიკის გახსნას ბირთვის ქვეყნების პროდუქტებისა და ფინანსური ნაკადებისთვის. ქვეყნის შიგნით, ნეოლიბერალიზმი გულისხმობდა სოციალური ურთიერთობების შეცვლას „კრედიტორისა და დამქირავლებლის ინტერესების სასარგებლოდ, პროდუქტიული სექტორის ფინანსური სექტორებზე დაქვემდებარებით. სიმდიდრე, ძალაუფლება და უსაფრთხოება თავიდან უნდა ყოფილიყო არიდებული მშრომელი მოსახლეობის უმეტესი ნაწილისთვის.“
ფინანსიალიზაცია
ნეოლიბერალური პოლიტიკის განხორციელება და ნეოლიბერალური ეკონომიკური თეორიების მიღება 1970-იან წლებში ზოგიერთი აკადემიკოსის მიერ აღიქმება როგორც ფინანსიალიზაციის საფუძველი, რომლის ერთ-ერთ შედეგად დიდი რეცესია ითვლება. კერძოდ, სხვადასხვა ნეოლიბერალური იდეოლოგია, რომელსაც ელიტები დიდი ხნის განმავლობაში ემხრობოდნენ, როგორიცაა მონეტარიზმი და მიწოდებაზე ორიენტირებული ეკონომიკა, რეიგანის ადმინისტრაციამ მთავრობის პოლიტიკად გარდაქმნა, რამაც გამოიწვია სამთავრობო რეგულაციის შემცირება და გადასახადებით დაფინანსებული სახელმწიფოს სესხით დაფინანსებულით შეცვლა. მიუხედავად იმისა, რომ მრეწველობის მომგებიანობა და ეკონომიკური ზრდის ტემპი არასდროს გამოსწორებულა 1960-იანი წლების ბოლომდე, უოლ სტრიტის პოლიტიკური და ეკონომიკური ძალაუფლება და ფინანსური სარგებელი მნიშვნელოვნად გაიზარდა სახელმწიფოს მიერ სესხების დაფინანსებიდან გამომდინარე. 2016 წლის საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ანგარიში (IMF) ადანაშაულებს გარკვეულ ნეოლიბერალურ პოლიტიკას მთელ მსოფლიოში ფინანსური კრიზისების გამწვავებაში, რის შედეგადაც ისინი იზრდებიან და უფრო საზიანო ხდებიან.
მასობრივი დაპატიმრება
რამდენიმე მკვლევარმა შეერთებულ შტატებში ღარიბი მოსახლეობის მასობრივი დაპატიმრება ნეოლიბერალიზმის ზრდას დაუკავშირა. სოციოლოგი ლოიკ ვაკვანტი და მარქსისტი ეკონომისტი გეოგრაფი დევიდ ჰარვი ამტკიცებენ, რომ სიღარიბის კრიმინალიზაცია და მასობრივი პატიმრობა არის ეკონომიკურად მარგინალურ მოსახლეობაში სოციალური არასტაბილურობის მოსაგვარებლად მიმართული ნეოლიბერალური პოლიტიკაა. ვაკვანტის თანახმად, ეს სიტუაცია მოჰყვა სხვა ნეოლიბერალური პოლიტიკის განხორციელებას, რამაც სოციალური კეთილდღეობის შემცირება და სადამსჯელო მოქმედებების ზრდა გამოიწვია. მაშინ, როცა ურბანული ზონების ჯენტრიფიკაცია გაიზარდა, მოხდა საზოგადოებრივი ფუნქციების პრივატიზება და კოლექტიური თავდაცვა შემცირდა მუშათა კლასის ეკონომიკური დერეგულირებითა და დაბალანაზღაურებადი, არასაიმედო სამუშაოს სანაზღაურების ზრდით.
მეორე მხრივ, ეს პროცესი ძალიან მსუბუქია საზოგადოების მაღალ ეშელონებში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება მაღალი კლასის და კორპორაციების ეკონომიკურ დანაშაულებებს, როგორიცაა თაღლითობა, ფლანგვა, შიდა ვაჭრობა, საკრედიტო და სადაზღვევო თაღლითობები, ფულის გათეთრება და სავაჭრო და შრომითი კოდექსების დარღვევები. ვაკანტის თანახმად, ნეოლიბერალიზმი არ ზღუდავს მთავრობას, არამედ ქმნის „კენტავრულ სახელმწიფოს“, მცირე სამთავრობო ზედამხედველობით მის ზედა ნაწილზე და მკაცრი კონტროლით დანარჩენზე.
გიდელი
გიდელი — წნელისა და ტკეჩისაგან მოწნული უყურო, მოგრძო, პირგანიერი და ძირწაწვეტილი ჭურჭელი, რომელსაც ხეზე ჩამოსაკიდად კავი აქვს გამობმული. იხმარება მაღლარის ყურძნის და ხილის კრებისას ხილის ჩასაყრელად, ხიდან ჩამოსაშვებად და გადასატანად. ქიზიყში "გიდელა" ეწოდება პურეულის ნამჯის საზიდ უყურო მრგვალ კალათას.
ნეოლიბერალიზმი
კორპორატოკრატია
ზოგი ორგანიზაცია და ეკონომისტი მიიჩნევს, რომ ნეოლიბერალური პოლიტიკა ზრდის კორპორაციების ძალაუფლრბას და სიმდიდრე მაღალ ფენებში გადააქვს. მაგალითად, ჯეიმი პეკი და ადამ ტიკელი ამტკიცებენ, რომ ქალაქში მცხოვრები მოსახლეობის სულ უფრო დიდი ნაწილია მოკლებული ყოველდღიური ცხოვრების არსებითი პირობების შეცვლის უფლებამოსილებას, რასაც მათ ნაცვლად კონკურენტულ ეკონომიკაში ჩართული კომპანიები აკეთებენ.
გიდელი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭურჭელი
ნეოლიბერალიზმი
კორპორატოკრატია
საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) და მსოფლიო ბანკი, ეს ორი ძირითადი საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლებიც ხშირად მხარს უჭერენ ნეოლიბერალურ შეხედულებებს, გააკრიტიკეს მსოფლიოში ნეოლიბერალური პოლიტიკის ხელშეწყობისათვის. შელდონ რიჩმანი, ლიბერტარიანული ჟურნალ The Freeman-ის რედაქტორი, ამტკიცებს, რომ საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა „კორპორატიულად შეზავებული ნეოლიბერალიზმი“ თავს მოახვია მსოფლიოს პრობლემურ ქვეყნებს. იგი ირწმუნება, რომ სავალუტო ფონდის ხარჯების შემცირებისა და გადასახადების ზრდის პოლიტიკამ, ისევე როგორც პატერნალისტური სუპრანაციონალური ბიუროკრატების მორჩილებამ, ხელი შეუწყო „გრძელვადიან დამოკიდებულებას, მუდმივ დავალიანებას, მორალურ საშიშროებასას და პოლიტიზირებას“ განვითარებად სამყაროში, რამაც შეარყია „რეალური ბაზრის რეფორმა“ და „უკან დასწია ნამდვილი ლიბერალიზმის საფუძვლები“. კოლორადოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ასოცირებული პროფესორი რამაა ვასუდევანი აცხადებს, რომ ნეოლიბერალურ ეპოქაში აშშ-ს მიერ შემუშავებულმა სავაჭრო პოლიტიკამ და ხელშეკრულებებმა, მსოფლიო ბანკისა და სავალუტო ფონდის შუამავლობით განხორციელებულ დახმარებასთან ერთად, საშუალება მისცა კორპორაციულ კაპიტალს გაფართოებულიყო  მთელ  მსოფლიოში, სავაჭრო დაცვისა ან ეროვნული საზღვრების შეუფერხებლად, რათა „მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში მყოფი ქვეყნები შეესრუტა გლობალური კორპორაციების დაგროვების ლოგიკაში“. გლობალური კორპორატიული კაპიტალის ასეთმა გაფართოებამ, ვასუდევანის თქმით, გააძლიერა მისი შესაძლებლობები „შრომის გლობალური დანაწილების ორგანიზებაში, რაც ყველაზე მეტად სარგებლიანობის მოთხოვნებს უწყობს ხელს“, ამ პროცესმა კი ხელი შეუწყო „სასტიკ, გლობალურ შეჯიბრის ფსკერისკენ“.
მარკ არტურმა, დანიის გლობალური განვითარების კვლევითი ცენტრის უფროსმა სტიპენდიანტმა დაწერა, რომ ნეოლიბერალიზმის გავლენამ თავისსავე საწინააღმდეგოდ შექმნა „ანტიკორპორატიული“ მოძრაობა. ეს მოძრაობა ჩამოყალიბებულია იმ საჭიროების ირგვლივ, რომ აღადგინოს ძალაუფლება, რომელიც კორპორაციაებმა და გლობალურმა ინსტიტუციებმა წაართვა მთავრობას. არტური ამბობს, რომ ადამ სმიტის „წესები გონიერი ბაზრების შესახებ“ საფუძვლად დაედო ანტიკორპორაციულ მოძრაობას, „მას შემდეგ რაც მთავრობამ ვერ შეაჩერა კორპორაციები მეზობლისათვის [სმიტისათვის] ზიანის მიყენებისგან“.
გლობალიზაცია
ნეოლიბერალიზმს მეცნიერები ჩვეულებრივ განიხილავენ, როგორც გლობალიზაციის წახალისებას, რაც მრავალი კრიტიკის საგანია. „პრეკარიატის“, ახალი კლასის გაჩენა, რომელიც მწვავე სოციალურ-ეკონომიკური დაუცველობისა და გაუცხოების წინაშე დგას, ნეოლიბერალიზმის გლობალიზაციას მიეწერება. გლობალიზაციამ შეუძლია შეცვალოს ერების თვითგამორკვევის უნარი.
იმპერიალიზმი
რიგი მკვლევრების აზრით, ნეოლიბერალიზმი ხელს უწყობს ან მოიცავს იმპერიალიზმს. მაგალითად, შეფილდის უნივერსიტეტის პოლიტიკისა და საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორი რუთ ბლეიკლი ადანაშაულებს შეერთებულ შტატებსა და მის მოკავშირეებს ცივი ომის დროს სახელმწიფო ტერორიზმისა და მასობრივი მკვლელობების გაღვივებაში, როგორც საყრდენი საშუალების კაპიტალიზმისა და ნეოლიბერალიზმის გაფართოების ხელშეწყობისთვის განვითარებად ქვეყნებში. ამის არგუმენტად, ბლეიკლი ამბობს, რომ ინდონეზიის შემთხვევა გვიჩვენებს, რომ აშშ და დიდი ბრიტანეთი დააყენა კაპიტალისტური ელიტის ინტერესებს ასობით ათასი ინდონეზიელის უფლებებზე მაღლა ინდონეზიის არმიის მხარდაჭერით, რადგან ამ უკანასკნელმა აწარმოა მასობრივი მკვლელობების კამპანია, რომლის შედეგადაც განადგურდა ინდონეზიის კომუნისტური პარტია და მისი სამოქალაქო მხარდამჭერები. ისტორიკოსი ბრედლი რ. სიმპსონი მიიჩნევს, რომ მასობრივი მკვლელობების ეს კამპანია იყო „ნეოლიბერალური პოლიტიკის აუცილებელი ნაწილი, და რომ სუკარნოს განდევნის შემდეგ დასავლეთი შეეცდებოდა ინდონეზიას დაკისრებოდა მომხდარზე პასუხისმგებლობა“.
გეოგრაფი დევიდ ჰარვი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმი ხელს უწყობს იმპერიალიზმის არაპირდაპირ ფორმას, რომელიც ფოკუსირებულია განვითარებადი ქვეყნებიდან ფინანსური მექანიზმების საშუალებით რესურსების ამოღებაზე. ეს ხორციელდება ისეთი საერთაშორისო ინსტიტუტების საშუალებით, როგორიცაა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) და მსოფლიო ბანკი, რომლებიც მოლაპარაკებებს აწარმოებენ ვალისგან განთავისუფლების თაობაზე განვითარებად ქვეყნებთან. ჰარვი მიიჩნევს, რომ ეს ორგანიზაციები პრიორიტეტს ანიჭებენ ფინანსურ ინსტიტუტებს, რომლებიც გასცემენ სესხებს დავალიანების მქონე ქვეყნებზე და აყენებენ მოთხოვნებს სესხებზე, რომლებიც, ფაქტობრივად, მოქმედებენ როგორც ფინანსური ნაკადები დებიტორი ქვეყნებიდან განვითარებულ ქვეყნებში (მაგალითად, სესხის მისაღებად სახელმწიფოს უნდა ჰქონდეს საკმარისი სავალუტო რეზერვები - რაც მოითხოვს დებიტორი ქვეყნის მიერ აშშ-ს სახაზინო ობლიგაციების შეძენას, რომელთა საპროცენტო განაკვეთები უფრო დაბალია ვიდრე სესხის). ეკონომისტმა ჯოზეფ სტიგლიცმა ამის შესახებ თქვა: „რა თავისებური სამყაროა, რომელშიც ღარიბი ქვეყნები ფაქტობრივად სუბსიდირებას უკეთებენ ყველაზე მდიდრებს“.
გლობალური ჯანდაცვა
გლობალური ჯანდაცვისადმი ნეოლიბერალური მიდგომა ხელს უწყობს ჯანდაცვის ინდუსტრიის პრივატიზებას და ამცირებს მთავრობის ჩარევას ბაზარზე, მთავრობაზე მეტად ყურადღებას ამახვილებს არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციებზე, როგორიცაა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) და მსოფლიო ბანკი. ეს მიდგომა მნიშვნელოვანი კრიტიკის პირისპირ აღმოჩნდა. ვაშინგტონის უნივერსიტეტის პროფესორმა გლობალურ ჯანმდაცვაში, ჯეიმზ ფაიფერმა გააკრიტიკა მსოფლიო ბანკისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ სტრუქტურული კორექტირების პროგრამების (SAP) გამოყენება მოზამბიკში, რამაც გამოიწვია მთავრობის ჯანდაცვის ხარჯების შემცირება და უბიძგა წამყვან საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებს შეევსოთ ის სიცარიელე, რომელსაც ადრე მთავრობა აფინანსებდა. ფაიფერი ამტკიცებს, რომ „ახალმა პოლიტიკურმა დღის წესრიგმა“ დააქუცმაცა ადგილობრივი ჯანდაცვის სისტემები, შეარყია პროგრამების ლოკალური კონტროლი და ხელი შეეწყო სოციალურ უთანასწორობას. რიკ როუდენმა, გლობალური ფინანსური ერთიანობის უფროსმა ეკონომისტმა გააკრიტიკა სსფ-ს მონეტარული მიდგომა, რომლითაც პრიორიტეტი ენიჭება ფასების სტაბილურობასა და ფისკალურ შეზღუდვებს, რაც, მისი მტკიცებით, ზედმეტად შემზღუდველი იყო და ხელს უშლიდა განვითარებად ქვეყნებს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურაში გრძელვადიანი ინვესტიციების გაზრდაში. მისი მტკიცებით, ამან გამოიწვია მუდმივად დაუფინანსებელი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემები და დემორალიზებული სამუშაო პირობები, რამაც თავის მხრივ მიგვიყვანა გაუნათლებელ სამედიცინო პერსონალამდე და შეარყია აივ/შიდსის წინააღმდებ ბრძოლა, ისევე როგორც მთელი საზოგადოებრივი ჯანდაცვა განვითარებად ქვეყნებში.
ზოგიერთი აკადემიკოსი და ექსპერტი ადანაშაულებს ნეოლიბერალიზმს და ჰიპერკაპიტალიზმს თანამედროვე საზოგადოების სოციალური დაავადებების გამძაფრებასა და ნორმალიზებაში, მასობრივი მკვლელობების რაოდენობის ზრდაში, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში.
ინფრასტრუქტურა
ნიკოლას ფირზლი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმის ზრდამ შეარყია ომისშემდგომი კონსენსუსი და ეიზენჰაუერის ეპოქის რესპუბლიკური ცენტრალიზმი, რამაც გამოიწვია საზოგადოებრივი კაპიტალის მასიური გამოყოფა მასშტაბური ინფრასტრუქტურული პროექტებისთვის 1950-იან, 60-იან და 70-იან წლებში, როგორც დასავლეთ ევროპაში, ისე ჩრდილოეთ ამერიკაში: „რეიგანის წინა პერიოდში ინფრასტრუქტურა იყო აპოლიტიკური, პოზიტიურად დატვირთული, ტექნოკრატიულ განსაზღვრებას კი იზიარებდა ეკონომისტების უმეტესი ნაწილი და პოლიტიკოსები. […] მათ შორის პრეზიდენტი ეიზენჰაუერი, პრეტორიანელ რესპუბლიკელთა ლიდერი, რომელიც მხარს უჭერდა ინვესტიციებს სახელმწიფოთაშორისი მაგისტრალის სისტემაში, კერძოდ ამერიკის ეროვნული გზის ქსელში […] მაგრამ რეიგანმა, ტეტჩერმა, დელორსმა და მათმა უამრავმა თანამოაზრემ, მათ შორის კლინტონიანელებმა, „ახალი ლეიბორისტების“ და ევროკავშირის სოციალ-დემოკრატმა გადაწყვეტილების მიმღებმა პირებმა ბრიუსელში სცადეს გამოეყოთ უზარმაზარი სახელმწიფო სუფსიდიები, სოციალური ინფრასტრუქტურისა და საზოგადოებრივი ტრანსპორტისათვის შეერთებულ შტატებში, ბრიტანეთსა და ევროკავშირი“.
ბრექსიტის შემდეგ, შეერთებული შტატების 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებმა და ახალი ტიპის „თვითმაძიებელი კაპიტალიზმის“ („ტრამპონომიკა“) მზარდმა გამოჩენამ, გამოიწვია წარსულის ნეოლიბერალური დოქტრინიდან მასშტაბური გადახვევა, და არსებობს ვარაუდი, რომ შეერთებული შტატები, ბრიტანეთი და სხვა მოწინავე ეკონომიკის მქონე ქვეყნებმა შესაძლოა იხილონ ინფრასტრუქტურული ინვესტიციების ზრდა. "დონალდ ტრამპის გამარჯვებით, 2016 წლის 8 ნოემბერს, საბოლოოდ დასრულდა „ნეოლიბერალურ-ნეოკონსერვატიული“ პოლიტიკის კონსენსუსი, რომელიც ფორმულირდა 1979–1980 წლებში (დენგ სიაოპინის ვიზიტი შეერთებულ შტატებში, რეიგანისა და ტეტჩერის არჩევა) [...] 1980-იანი წლების დასაწყისიდან ამერიკის მოძველებული ინფრასტრუქტურის აქტივების (განსაკუთრებით საზოგადოებრივი ტრანსპორტისა და წყლის სანიტარული სისტემის) განზრახ უგულებელყოფამ საბოლოოდ გაამწვავა მოსახლეობის მასშტაბური უკმაყოფილება, რასაც ჰილარი კლინტონისა და რესპუბლიკელთა ისტაბლიშმენტის შეშფოთება მოჰყვა. დონალდ ტრამპმა სწრაფად გაითავისა ეს საკითხი, რათა უფრო ძლიერი დარტყმა მიეყენებინა ფედერალური მთავრობის laissez-faire თვითკმაყოფილებისათვის."
სხვები, მაგალითად კეტრინ როტენბერგი, ვერ ხედავენ ტრამპის გამარჯვებას ნეოლიბერალიზმის დასრულებად, არამედ განიხილავენ როგორც ნეოლიბერალიზმის ახალ ფაზას. ამერიკელი პოლიტოლოგი და თეოლოგი ადამ კოტსკო ამტკიცებს, რომ თანამედროვე მემარჯვენე პოპულიზმი, რომლის მაგალითია ბრექსიტი და ტრამპის ადმინისტრაცია, წარმოადგენს ნეოლიბერალიზმის „ერეტიკურ“ ვარიანტს, რომლისთვისაც მისაღებია მისი ძირითადი  პრინციპები, მაგრამ უბიძგებს მათ ახალი, თითქმის „პაროდიული“ უკიდურესობისაკენ.
გარემოზე ზემოქმედება
დასაბუთებულია, რომ ვაჭრობით ხელმძღვანელობამ, არარეგულირებულმა ეკონომიკურმა საქმიანობამ და დაბინძურების რეგულირების სისუსტემ გამოიწვია გარემოს დეგრადაცია. გარდა ამისა, ნეოლიბერალიზმის დროს წახალისებულმა წარმოებამ შეიძლება შეამციროს ბუნებრივი რესურსების ხელმისაწვდომობა გრძელვადიან პერსპექტივაში და, შესაბამისად, არ იყოს მდგრადი მსოფლიოს გარკვეულ გეოგრაფიულ სივრცეში.
პოლიტიკური წინააღმდეგობა
ნეოლიბერალიზმმა პოლიტიკური წინააღმდეგობის მრავალი შემთხვევა წარმოშვა:
Lucerapex casearia
Lucerapex casearia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კორიერე დელა სერა
„კორიერე დელა სერა“ (Corriere della Sera ქართ. საღამოს კურიერი, გავრცელებული მოკლე ფორმა „კურიერი“ (Corriere)) არის იტალიური ყოველდღიური გაზეთი. გაზეთი მილანში გამოდის და მას გამოსცემს მედიაჯგუფი (Rizzoli Corriere della Sera (RCS საგამომცემლო ჯგუფი)). გამომცემლობა სხვადასხვა ადგილობრივი და ყოველკვირეული დამატებები. „კორიერე დელა სერას“ გამოცემის ყოველდღიური ტირაჟი აღემატება 800.000 ეგზემპლარს, რომლებიც 2,5 მლნ. მკითხველს წვდება.
გაზეთი ეუჯენიო ტორელი ვიოლიერმა დააფუძნა 1876 წლის 5 მარტს. 1910–1930 წლებში გაზეთის განვითარებას დიდად დაატყო ხელი ლუიჯი ალბერტინიმ, რომლის რედაქტორობის წლებში „კორიერე დელა სერა“ გადაიქცა იტალიის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ და გავლენიან პერიოდულ გამოცემად. 2003 წელს გაზეთის წარმატება European Newspaper Award-მაც (ევროპის საგაზეთო შეჯიბრი) აღნიშნა. თავის მნიშვნელოვან კონკურენტებს მიეკუთვნება ტურინის „ლა სტამპა“ და რომაული „ლა რეპუბლიკა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის გაზეთები კატეგორია:იტალიურენოვანი გაზეთები
კურშის ცელას ეროვნული პარკი
კურშის ცელა არის ლიეტუვის ხუთი ეროვნული პარკიდან ერთ-ერთი. იგი შეიქმნა 1991 წელს, რათა დავიცვას კურშის ცელაზე და კურშის ყურეში არსებული უნიკალური ეკოსისტემა. ამ ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 26.474 კვადრატულ კილომეტრს. ეროვნულ პარკში მდებარეობს ქალაქი კლაიპედა.
ეს ტერიტორია იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობად არის აღიარებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ეროვნული პარკები
ჟული დრეიფუსი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
სამწევრისი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)
სამწევრისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ბოლნისის თემში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 640 მეტრზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 299 კაცი.
ისტორია
სოფელში არის ქართული ხუროთმოძღვრების 2 ძეგლი: თეთრი ეკლესია, რომლის ძირითადი ნაწილი X–XI საუკუნეებს მიეკუთვნება. მეორე ეკლესია სოფლის თავში დგას და XVI საუკუნით თარიღდება. აქვე გვხვდება საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი — მეტივიშვილების სახლი.
პრიოზერნე (ჰენიჩესკის რაიონი)
პრიოზერნე (Приозерне) — დასახლება უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ჰენიჩესკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 245 კაცს შეადგენდა.
სამწევრისი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პრიოზერნე (ჰენიჩესკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰენიჩესკის რაიონის დასახლებები
გოსტიბის სამაროვნები
გოსტიბის სამაროვნები — ძვ. წ. I ათასწლეულის ორი სამაროვანი კასპის რაიონში, მდინარე თეძმის მარჯვენა შენაკადის გოსტიბესწყლის ხეობაში. შესწავლილია 1948 წელს (ტ. ჩუბინაშვილი).