cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კოტაპარაკოს რაიონი
კოტაპარაკოს რაიონი (Distrito de Cotaparaco) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3008 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 603 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3.49 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 172.85 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რეკუაის პროვინციის რაიონები
მოჰუჯი
მოჰუჯი (Möhüc) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1329 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ხანის აკადემია
thumb|260px|სალმან ხანი TED 2011-ის კონფერენციაზე ხანის აკადემია (Khan Academy) — არაკომერციული საგანმანათლებლო ორგანიზაცია, რომელიც 2006 წელს დააარსა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტისა და ჰარვარდის კურსდამთავრებულმა სალმან ხანმა. აკადემიის მიზანია, „მიაწოდოს მაღალხარისხიანი განათლება ყველას, ყველგან“. აკადემიის საიტზე ხელმისაწვდომია 4200-ზე მეტი უფასო მიკროლექცია მათემატიკაში, ისტორიაში, ჯანდაცვასა და მედიცინაში, ფინანსებში, ფიზიკაში, ქიმიაში, ბიოლოგიაში, ასტრონომიაში, ეკონომიკაში, კოსმოლოგიაში, ორგანულ ქიმიაში, ამერიკის მოქალაქეობრიობაში, ხელოვნების ისტორიაში, მაკრო- და მიკროეკონომიკებში, კომპიუტერულ მეცნიერებებში.
ლექციები ინგლისურ ენაზეა წარმოდგენილი, თუმცა მიმდინარეობს მათი სხვა ენებზე თარგმნა, რაშიც მოხელისეები იღებენ მონაწილეობას. საგანმანათლებლო ფონდ Educare Georgia-ს მხარდაჭერით ხანის აკადემია ქართულ ენაზეც ითარგმნება — 2019 წლისთვის ხელმისაწვდომია მათემატიკის, ფიზიკის, ბიოლოგიისა და კომპიუტერული მეცნიერებების ქართულენოვანი მასალები.
სქოლიო
კატეგორია:საგანმანათლებლო ვებსაიტები
ევპატორია
ევპატორია (Євпаторія) — საპორტო ქალაქი უკრაინაში, კლიმატურ-ბალნეოლოგიური და ტალახსამკურნალო კურორტი შავი ზღვის სანაპიროზე. რკინიგზის სადგური. სიმფეროპოლიდან 64 კმ. 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 107 040 ადამიანი.
ისტორია
ძველი წელთაღრიცხვის VI-V საუკუნეებში ბერძნებმა აქ ქალაქი კერკინიტიდა გააშენეს. ძველი წელთაღრიცხვის II საუკუნეში დაიპყრეს სკვითებმა. IV საუკუნეში ქალაქმა შეწყვიტა არსებობა. XVI-XVII საუკუნეებში მის ტერიტორიაზე მდებარეობდა თურქების ციხე-ქალაქი გეზლევე (კოზლოვი, კეზლევე), რომლის სახელწოდება თესალიელებიდან მოდიოდა. ქალაქს ყირიმის რუსეთთან შეერთების შემდეგ, 1784 წელს ევპატორია ეწოდა. 1918-1920 წლებში სამოქალაქო ომის დროს რამდენიმეჯერ აიღეს თეთრგვარდიელებმა. 1920 წლის 13 ნოემბერს გაათავისუფლა წითელმა არმიამ. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1941 წლის 31 ოქტომბრიდან 1944 წლის 13 აპრილამდე ოკუპირებული იყო გერმანელ ფაშისტთა ჯარების მიერ.
კურორტი
აქვს 20-100 მ სიგანის ქვიშიანი პლაჟი. იცის თბილი ზაფხული და რბილი ზამთარი. ნალექები 380 მმ წელიწადში. სამკურნალო საშუალება: ჰაერის, მზის, ქვიშისა და ზღვის აბაზანები, შლამის ტალახი და რაპა (მოინაკის ტბიდან), აგრეთვე ცხელი (39 °C) ქლორიდულ-ნატრიუმიანი წყალი, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის. სამედიცინო ჩვენება: ბავშვის ძვალ-სახსართა ტუბერკულოზი, პოლიომიელიტისა და ცერებრული დამბლების შემდეგ ნარჩენი მოვლენები, ქრონიკული რევმატიზმი, რაქიტი, მოზრდილებში — ნერვული სისტემის და გინეკოლოგიური დაავადებანი, საყრდენ-სამოძრაო აპარატის და ზედა სასუნთქი გზების არატუბერკულოზური დაავადებანი და სხვა.
ევპატორიაში არის სანატორიუმები, ტალახსამკურნალო, დასასვენებელი სახლები და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის ქალაქები კატეგორია:უკრაინის კურორტები
ნაირობის პროვინცია
ნაირობის პროვინცია (Nairobi Area, Mkoa wa Nairobi) — კენიის რვა პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში.
2009 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 3 138 369 კაცს. მისი ფართობია 694,9 კმ². სიმჭიდროვე – 4515,64 ად./კმ².
ისტორია
1922 წელს შეიქმნა მასაის პროვინცია დედაქალაქით ნაირობიში. 1948 წელს შედგა მოსახლეობის აღწერა და მასაის პროვინციაში ცხოვრობდა 67 130 ადამიანი. 1955 წელს მასაის პროვინციას სახელი შეეცვალა და ეწოდა ნაირობის პროვინცია.
კლიმატი
პროვინციის კლიმატი უფრო გრილია, ვიდრე კენიის სხვა ნაწილებში, რადგანაც იგი მდებარეობს შედარებით მაღლა ზღვის დონიდან. წელიწადში 2 მკვეთრად გამოკვეთილი წვიმიანი სეზონია: მარტის დასაწყისი — მაისი და ოქტომბერი — ნოემბერი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
კენიის სხვა პროვინციებისგან განსხვავებით, რომლებიც იყოფიან ოლქებად, შემდეგ ქვედანაყოფებად, ადგილმდებარეობებად და ბოლოს, დასახლებულ პუნქტებად, ეს პროვინცია იყოფა 8 განყოფილებად:
სქოლიო
კატეგორია:კენიის პროვინციები
პრეტორიანელები
მინი|პრეტორიანელების გამოსახულება კლავდიუსის სატრიუმფო თაღზე, ახ. წ. 51/52 წწ. პრეტორიანელები (Praetoriani), პრეტორიული კოჰორტები — იმპერატორის პირადი მცველი ჯარი რომის იმპერიაში. პრეტორიანელები წარმოადგენდნენ არმიის საგანგებოდ შერჩეულ და დაწინაურებულ ნაწილს, ლეიბ-გვარდიას. მათი სარდლების იმპერატორების კარზე დიდებულთა შორის ითვლებოდნენ.
თავდაპირველად იყო მხედართმთავართა, უწინარეს ყოვლისა კონსულების დაცვა. ახალი წელთაღრიცხვის 2 წელს იმპერატორმა ავგუსტუსმა შექმნა პრეტორიანელთა 9 კოჰორტა, რომელთაგან თითოეულში 1000 კაცი შედიოდა (3 კოჰორტა რომში, 6 კოჰორტა იტალიის სხვა ქალაქებში). მეთაურობდა პრეტორიის პრეფექტი. ახ. წ. 23 წელს იმპერატორ ტიბერიუსის დროს პრეფექტმა სეიანუსმა ყველა პრეტორიანელს თავი მოუყარა რომში და მათთვის ვინიმალის კარიბჭის წინ ააშენა ბანაკი (კასტრუმი) Castra praetoria. სეპტიმიუს სევერუსის მმართველობამდე პრეტორიანელებში აჰყავდათ უპირატესად აპენინის ნახევარკუნძულის მკვიდრები (იტალიკები). პრეტორიანელთა გვარდიაში მსახურება უზრუნველყოფდა მნიშვნელოვან უპირატესობებს, საპატიო მდგომარეობას, მაღალ ჯამაგირსა და სამხედრო სამსახურის 16-წლიან ვადას (ნაცვლად 20 წლისა, რომელსაც უბრალო ლეგიონერები მსახურობდნენ). თავისი არსებობის პირველი ერთ-ნახევარი საუკუნის მანძილზე პრეტორიანელთა გვარდიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა იმპერატორთა ხელისუფლების და ზოგადად რომის სახელმწიფოს პოზიციების განმტკიცებაში, მ.შ. სასტიკი, სუსტი ან არაპოპულარული იმპერატორების დამხობით, პლებეების გამოსვლებისათვის წინააღმდეგობის გაწევით და რომის სენატის ინტრიგების აღკვეთით; მათმა პრეფექტებმა დიდი გავლენა მოიპოვეს რომის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. თუმცა II საუკუნის ბოლოდან პრეტორიანელებს სულ უფრო მეტად უმკვიდრდებოდა ანგარებიანი, ულმობელი და ინტრიგანი დაქირავებული ჯარის სახელი. 312 წელს იმპერატორმა კონსტანტინემ გააუქმა პრეტორიანელთა გვარდია (შეცვალა სასახლის ჯარის ნაწილებით – domestici) და დაანგრია Castra praetoria როგორც „ამბოხებებისა და გარყვნილების ბუდე“.
გადატანითი მნიშვნელობით, „პრეტორიანელები“ ეწოდება დაქირავებული ჯარს, ხელისუფლების დასაყრდენ უხეშ ძალას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის იმპერია
მითრიდატე IV ფილოპატორი
მითრიდატე IV ფილოპატორი — პონტოს სამეფოს მეფე. მითრიდატე IV ფილოპატორი სამეფო ტახტზე ფარნაკე I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 170 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 150 წელს, მის შემდეგ პონტოს სამეფო ტახტზე მითრიდატე V ევერგეტი ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პონტოს მეფეები
უასაგა
უასაგა (Huasaga) — მდინარე ეკვადორში. მდინარე პასტასის შენაკადი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის მდინარეები
პტღუნქი
პტღუნქი (Պտղունք) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 876 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 476 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.94 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
გია ვოლსკი
გიორგი (გია) ვოლსკი (დ. 18 იანვარი, 1957, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. საქართველოს 3 მოწვევის (2012, 2016, 2020) პარლამენტის წევრი
ბიოგრაფია
გია ვოლსკი დაიბადა 1957 წლის 18 იანვარს, ქალაქ თბილისში. 1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი.
1978-1979 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ-ის ვაჭრობის სამინისტროს საინფორმაციო-გამოთვლითი ცენტრში. 1979-1984 წლებში კი იყო საქართველოს სსრ ვაჭრობის სამინისტროს ეკონომისტი. 1984-1986 წლებში მუშაობდა კალინინის რაიკომის მდივნად და ინსტრუქტორად. 1986-1989 წლებში იგი იყო თბილისის ქალაქკომში ინსტრუქტორი. 1990-1991 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს დამოუკიდებელი პროფკავშირების კონფედერაციის ჩამოყალიბებაში და აქვე მუშაობდა საორგანიზაციო განყოფილების გამგედ.
1991-2004 წლებში გია ვოლსკი მუშაობდა საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლის მოადგილედ რუსეთის ფედერაციაში, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის საერთაშორისო ურთიერთობების განყოფილების გამგის მოადგილედ, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლობის უფროს მრჩეველად, აგრეთვე საგარეო საქმეთა სამინისტროს გაერო-ს სამმართველოს უფროსად, გაერო-ში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლის მოადგილედ, საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის თანაშემწედ საგანგებო საკითხებში.
2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“, აგრეთვე საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდუბისა და ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
დაოჯახებულია. ჰყავს ორი შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
დეჩებალი (სოროკის რაიონი)
დეჩებალი (Decebal) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 224 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 136 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
ბობონასა
ბობონასა (Bobonaza) — მდინარე ეკვადორში. მდინარე პასტასის შენაკადი, რომელიც თავის მხრივ, შემდეგ ამაზონს ერთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის მდინარეები
საიდ ყუტბი
საიდ ყუტბ იბრაჰიმ ჰუსაინ აშ–შაზილი (سيد قطب إبراهيم حسين الشاذلي; დ. 9 ოქტომბერი, 1906, სოფ. მუშა, ასიუტი — გ. 29 აგვისტო, 1966, კაირო) — ეგვიპტელი პოეტი, ისლამიზმის თანამედროვე გაგების ფუძემდებელი, ისლამური სახელმწიფოს აღდგენისა და თანამედროვეობაზე მორგების პროპონენტი, სეკულარული არაბული ნაციონალიზმის გამოჩენილი მოწინააღმდეგე, მუსლიმი ძმების საზოგადოების იდეოლოგი, ავტორია თანამედროვე ისლამიზმის ორი მნიშვნელოვანი ტექსტისა "სოციალური სამართლიანობა ისლამში" (العدالة الاجتماعية في الإسلام; ალ-'ადალლა ალ-იჯთიმა'ია ფი ლ-ისლამ) და "გზის სამანები" (معالم في الطريق; მა'ალიმ ფი ტ-ტარიყ). მისი უდიდესი ნაშრომად კი მიიჩნევა „ყურანის ჩრდილქვეშ“ (في ظلال القرآن; ფი ზილალ ალ–ყურ'ან). იგი არის ასევე ფუძემდებელი ჯაჰილიის, ანუ უმეცრების თანამედროვე გაგებისა, რომელიც ყოველ საზოგადოებას, რომელიც სრულად არ ახორციელებს ისლამურ პრინციპებს, ისლამამდელი უმეცრების პერიოდის საზოგადოებებთან ათანაბრებს, იმის მიუხედავად, კულტურულად მიეკუთვნება ეს საზოგადოება ისლამს თუ არა.
მომხრეები მას დიდ მოაზროვნედ და „ისლამისთვის წამებულად“ მიიჩნევენ, დასავლელი სწავლულები კი თანამედროვე ისლამისტური იდეოლოგიის მთავარ ფუძემდებლად თვლიან. ბევრი მიიჩნევს, რომ ყუტბის ნაშრომები შთაგონების წყაროა ტერორისტული ორგანიზაციებისთვის, მათ შორის ალ-კაიდასთვის.
დაბადება და ბავშვობა
საიდ ყუტბი დაიბადა ზემო ეგვიპტეში, ასიუტის მუჰაფაზას ტერიტორიაზე მდებარე სოფელ მუშაში, 1906 წლის 9 ოქტომბერს. მამამისი, ჰაჯი ყუტბ აშ–შაზილი, ცნობილი იყო სოფელში თავისი რელიგიური და პოლიტიკური აქტიურობით. კვირაში ერთხელ იგი აწყობდა კრებებს, სადაც განიხილავდნენ ეგვიპტის გარშემო მიმდინარე საკითხებსა და კითხულობდნენ ყურანს. საიდს ჰყავდა ორი უმცროსი და – ჰამიდა და ამინა, ასევე უმცროსი ძმა, მუჰამმადი. გადმოცემით, ხუთი წლის ყუტბი უკვე იყო ჰაფიზი. 1912 წელს იგი იწყებს სწავლას სოფლის სკოლაში, მაგრამ წყვეტს სწავლას ექვსი წლის შემდეგ, ეგვიპტის რევოლუციისა და მასწავლებელ–იმამებთან დაპირისპირების გამო. ტრადიციული მეთოდოლოგია, რომლითაც იმართებოდა ეგვიპტის როგორც საგანმანათლებლო, ასევე რელიგიური ცხოვრება, მათ მიერ სიტუაციის და სარგებლის შესაბამისად ხალხის აზრზე ზეგავლენის მოხდენა და ამგვარი თვალთმაქცური საქციელები საიდს უყალიბებს ანტაგონისტურ განწყობილებებს ტრადიციული წყობილების მიმართ, რაც მას მთელი ცხოვრების მანძილზე გაჰყვება.
განათლების სამინისტროს მოხელე
1929 წელს საიდი ირიცხება კაიროს უნივერსიტეტში. 1933 წელს იგი ამთავრებს უნივერსიტეტს, იღებს არაბული ენის მასწავლებლის თანამდებობას ეგვიპტის განათლების სამინისტროდან. დაახლოებით ექვსი წლის შემდეგ იგი ტოვებს ამ თანამდებობას და იწყებს მოღვაწეობას, როგორც პოეტი. 1940 წელს გარდაიცვალა დედამისი, რომელსაც იგი უძღვნის პოემას "დედაჩემი" (أمي; უმმი) თავისი დის, ჰამიდას მიერ გამოქვეყნებულ კრებულში "ოთხი სინათლე" (الأطياف الأربعة; ალ–ატიაფ ალ–არბა'ა). მისმა ნოველებმა დიდი გავლენა მოახდინა ახალგაზრდა ნაჯიბ მაჰფუზზე, თუმცა ეს უკანასკნელი მას უარყოფითად ახასიათებს ნახევრად ავტობიოგრაფიულ თხზულებაში "სარკეები" (المرايا; ალ–მარაია).
ისლამიზმი და მოგზაურობა ამერიკაში
დაახლოებით ამავე პერიოდიდან შეიმჩნევა საიდ ყუტბის გარდაქმნა და მისი დაახლოება ისლამურ იდეოლოგიასთან. იგი აქვეყნებს ისლამისტური მიმართულებების სტატიებს, 1948 წელს, აშშ–ში წასვლამდე თვეებით ადრე, ქვეყნდება მისი წიგნი, "სოციალური სამართლიანობა ისლამში". 1948 წლის ნოემბერში იგი მიემგზავრება ამერიკაში, სადაც სწავლობს ჩრდილო–კაროლინისა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში, პარალელურად აქტიურად ეცნობა ამერიკელი ხალხის ცხოვრების სტილს, მოგზაურობს მის სხვადასხვა ქალაქში. დაახლოებით ორი წლის შემდეგ იგი ბრუნდება ეგვიპტეში, სადაც აქვეყნებს წიგნს "ამერიკა, რომელიც მე ვნახე" (أمريكا التي رأيت; ამრიქა ალლათი რა'ითუ). ამ წიგნში იგი უკვე მკვეთრად უარყოფითად ახასიათებს დასავლურ მატერიალისტურ ფილოსოფიას, აკრიტიკებს ამერიკის მოსახლეობას როგორც რაციონალური პოზიციიდან, კერძოდ ზღვარგადასული თავისუფლებების, რასიზმის, მერკანტილური აზროვნების, ადამიანურ ურთიერთობებში ზედაპირულობისა და აგრესიულობის გამო, ასევე სუბიექტური თვალსაზრისით კერძოდ "უნიჭო ვარცხნილობების", "ნამდვილ ხელოვნებაში უმეცრებისა" და "მხეცური კრივის მატჩების" გამო. იგი ასევე კრიტიკულია ამერიკის მიერ ისრაელის მხარდაჭერის გამო, აკრიტიკებს "ცხოველურ ქცევას სხვადასხვა სქესებს შორის". ამგვარი შთაბეჭდილებებით დატვირთული საიდ ყუტბი ბრუნდება ეგვიპტეში და უერთდება ისლამისტურ მოძრაობა – მუსლიმი ძმების საზოგადოებას (جماعة الإخوان المسلمين; ჯამა'ათ ალ–იხვან ალ–მუსლიმინ), რომლის ლიდერი, ჰასან ალ–ბანნა, 1949 წლის 12 თებერვალს მოკლეს და ორგანიზაცია ქარიზმატული ლიდერის გარეშე იყო დარჩენილი. თავის წიგნში საიდ ყუტბი ასევე იხსენებს ეპიზოდს, რომ ვაშინგტონში, საავადმყოფოს თანამშრომლებმა დიდი სიხარულით მიიღეს ცნობა ძმები მუსლიმების საზოგადოების ლიდერის, ჰასან ალ–ბანნას, მკვლელობის შესახებ. რეალურად იმ ამერიკელთა რაოდენობა, რომლებმაც იცოდნენ ვინ იყო ჰასან ალ–ბანნა ან მუსლიმი ძმების საზოგადოება, იყო ძალიან მცირე და უმნიშვნელო. ამერიკულმა გაზეთებმა დაბეჭდეს სტატიები სათაურით "ტერორისტთა ლიდერი მოკლეს კაიროში" (Terrorist Leader is killed in Cairo), რადგან ჰასან ალ–ბანნას სიკვდილამდე რამდენიმე კვირით ადრე, მუსლიმი ძმების საზოგადოებასთან დაკავშირებულმა სტუდენტმა 'აბდულ–მაჯიდ აჰმად ჰასანმა მოკლა მაჰმუდ ფაჰმი ან–ნუყრაში, ეგვიპტის პრემიერ–მინისტრი, რამაც მუსლიმი ძმების ორგანიზაციას დასავლურ პრესაში შესძინა ტერორისტების სახელი, მიუხედავად იმისა რომ ჰასან ალ–ბანნამ დაგმო პრემიერის მკვლელობა.
ამერიკიდან დაბრუნება
საიდ ყუტბი სწრაფად იკავებს ამ პოზიციას და იგი ხდება ორგანიზაციის ყოველკვირეული გაზეთის, "მუსლიმი ძმების" (الإخوان المسلمين; ალ–იხვან ალ–მუსლიმინ) მთავარი რედაქტორი. ამ პოზიციიდან იგი სწრაფად ახერხებს გავლენის მოპოვებას. 1952 წელს, როცა თავისუფალმა ოფიცრებმა მოაწყვეს გადატრიალება მეფე ფარუკის წინააღმდეგ, მუსლიმი ძმების საზოგადოება მიესალმა ამ გადატრიალებას. საიდ ყუტბი, როგორც ორგანიზაციის იდეოლოგი, თითქმის ყოველდღიურად ხვდებოდა ჯამალ 'აბდუნ–ნასირს. ამ უკანასკნელმა იცოდა საიდ ყუტბისა და ზოგადად მუსლიმი ძმების საზოგადოების გავლენის შესახებ ეგვიპტის მოსახლეობაზე და ისინი დააიმედა, რომ რევოლუციისა და მეფის დამხობის შემდეგ, რომელსაც ბრიტანული იმპერიალიზმის საყრდენად განიხილავდნენ, ეგვიპტეში ისლამურ სახელმწიფოს ააშენებდა მათი მოდელით.
თავისუფალ ოფიცერთა რევოლუცია და პირველი დაპატიმრება
1954 წელს, როდესაც ცხადი გახდა, რომ ჯამალ 'აბდუნ–ნასირი არაბული სოციალიზმისა და სეკულარული ნაციონალიზმის აშენებას აპირებდა და ისლამური სახელმწიფო გეგმაშიც არ ჰქონდა, ძმები მუსლიმები მასაც დაუპირისპირდნენ. იმავე წელს, 26 ოქტომბერს მუსლიმი ძმების საზოგადოების წევრმა, სახელად 'აბდულ–ლატიფმა, რვაჯერ ესროლა ჯამალ 'აბდუნ–ნასირს ალექსანდრიაში საჯარო გამოსვლისას, მაგრამ ყველა ააცილა. საპასუხოდ დაიწყო რეპრესიები მუსლიმი ძმების საზოგადოების წინააღმდეგ. მთელი ეგვიპტის მასშტაბით დააპატიმრეს მუსლიმის ძმების 50 ათასამდე აქტივისტი, მათ შორის საიდ ყუტბიც. სამწევრიანმა სასამართლო კოლეგიამ საიდ ყუტბს მიუსაჯა 15 წლიანი კატორღა. პატიმრობის პირველი თვეები საიდ ყუტბმა საშინელი წამებისა და დამცირების ატმოსფეროში გაატარა, ციხის მცველები და ზედამხედველები სპეციალურად ამცირებდნენ და აწამებდნენ მას, რათა იგი მორალურად გაეტეხათ და დათანხმებოდა შეწყალების თხოვნას, რომელსაც მოგვიანებით თავად პრეზიდენტმა დაურთო მინისტრობის შეთავაზება, თუმცა საიდ ყუტბმა უარი განაცხადა. ბოლოს, 1955 წლის ზაფხულში, როცა ეგვიპტის ხელისუფლება დარწმუნდა, რომ საიდ ყუტბისგან შეწყალების თხოვნას ვერ მიიღებდნენ, გადაიყვანეს იგი ციხის საავადმყოფოში და საწერი მაგიდაც კი გამოუყვეს. სწორედ აქ დაწერა მან "ყურანის ჩრდილქვეშ"–ის დიდი ნაწილი და სწორედ ციხეში გატარებული პირველი პერიოდის სასტიკმა მოპყრობამ მოახდინა საბოლოო გავლენა მის იდეოლოგიაზე, როცა მან კულტურულად ისლამის მიმდევარი საზოგადოებებიც (როგორიც იყო მაშინდელი ეგვიპტე) კი განკვეთა ისლამიდან.
მეორე დაპატიმრება და სიკვდილით დასჯა
1964 წელს ერაყის პრეზიდენტი, 'აბდუს–სალამ 'არიფი ეწვია კაიროს. მან, როგორც კეთილი ნების ჟესტი, ითხოვა საიდ ყუტბის გათავისუფლება. მისი თხოვნა ასრულებული იქნა და საიდ ყუტბი გაათავისუფლეს. ამ დროს საიდ ყუტბი ბეჭდავს და აქვეყნებს თავის ნაშრომებს, რომელიც ციხეში დაწერა. შვიდი თვის შემდეგ ეგვიპტის პოლიციამ შეიტყო, რომ მუსლიმი ძმების საზოგადოება აგროვებდა იარაღს, რათა მოეხდინა ტერორისტული აქტები და შეიარაღებული გამოსვლები ქვეყნის მასშტაბით. რეპრესიები განმეორდა – დააპატიმრეს 20 ათასამდე აქტივისტი, მათ შორის, ყუტბიც. სასამართლოზე საიდ ყუტბმა გაამართლა მუსლიმი ძმების აქტივისტების მიერ იარაღის ქონა, რომელიც მისი აზრით, მათ 1954 წლის რეპრესიის გამეორების შემთხვევაში დასჭირდებოდათ. მის მიმართ ბევრი ბრალდება სწორედ მის მიერ გამოქვეყნებული "გზის სამანებიდან" იყო ამოკრეფილი და საიდ ყუტბმაც დაადასტურა თავისი აზრები. მოსამართლე ფუად ად–დაჯავიმ მას ბრალი დასდო სახელმწიფო ღალატში და მიუსაჯა სიკვდილი. არაოფიციალურად ეგვიპტის პრეზიდენტისგან კიდევ ერთხელ მოვიდა შეთავაზება გათავისუფლებასა და მინისტრის პოსტზე, იმ პირობით, თუ საიდ ყუტბი უარს იტყოდა თავის განცხადებებზე და ითხოვდა შეწყალებას. მისი და, ამინა თხოვდა საიდს, ეთხოვა შეწყალება, თუმცა მან უარი განაცხადა და თქვა: "თუ მომკლავენ, ჩემი სიტყვებს ძალა მიეცემა".
1966 წლის 29 აგვისტოს, ორშაბათს, განთიადზე საიდ ყუტბი ჩამოახრჩვეს კაიროს ციხეში მუსლიმი ძმების საზოგადოების ორ ლიდერთან – 'აბდულ–ფათთაჰ ისმა'ილთან და მუჰამმად იუსუფ ჰავაშთან ერთად.
ისლამი და ჯაჰილია
საიდ ყუტბის აზრით, პრობლემა იყო არა მუსლიმთა საზოგადოებების მიერ ისლამის, როგორც ერთღმერთიანობის სწავლების უარყოფა, არამედ მორჩილება არა ღმერთის კანონების, არამედ სხვა სისტემების მიმართ. სწორედ ამ მიზეზით მან განკვეთა ისლამიდან ყოველი მისი თანამედროვე მუსლიმური საზოგადოება და ასევე სათავე დაუდო კონცეფციას, რომელიც თანამედროვე სამყაროში მრავალი ჯიჰადისტური ორგანიზაციის იდეოლოგიური ქვაკუთხედია – მმართველობა ეკუთვნის მხოლოდ ღმერთს.
საიდ ყუტბის მიხედვით, ყოველგვარი შეთანხმება და მორიგება ისლამსა და ჯაჰილიას შორის მიუღებელი და შეუძლებელი იყო. მათ შორის დაპირისპირება უბრალო ინტერესთა კონფლიქტი კი არა, არამედ სამკვდრო–სასიცოცხლო, არსებობისთვის ბრძოლა იყო.
მიუხედავად ამისა, სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ საიდ ყუტბის აზრით, ყველას ჰქონდა უფლება ერწმუნა იმ რელიგიის, რომელიც მას სურდა და პარალელურად ეცხოვრა მისეულ ისლამურ საზოგადოებაში, თუ ეს პიროვნება თანახმა იყო დამორჩილებოდა ამ საზოგადოების კანონებს:
ანტისემიტიზმი
საიდ ყუტბი იყო ანტისემიტი და განიხილავდა იუდეველებს როგორც "ისლამის უძველეს და უვერაგეს მტრებს". ამის მაგალითად მას ისლამის ისტორიიდან მოჰყავდა ბანუ ყურაიზას გამცემლობისა და დასჯის ამბავი. 1950 წელს მან დაწერა წიგნი "ბრძოლა იუდეველებთან" (معركتنا مع اليهود; მა'რაქათნა მა'ა ლ–იაჰუდ), რომელშიც აღწერს მუსლიმებსა და იუდეველებს შორის ისტორიის მანძილზე მომხდარ დაპირისპირებებს. როგორც ამ წიგნიდან სჩანს, საიდ ყუტბს სწამდა იუდეველთა მსოფლიო შეთქმულების თეორიისა და ასევე სიონელ ბრძენთა ოქმებისა. იგი წერს ამ წიგნში:
მემკვიდრეობა
სწორედ საიდ ყუტბი აღმოჩნდა ფუძემდებელი თანამედროვე ჯიჰადისტური მოძრაობებისა, რომელთა მიზანი შარი'ათული მმართველობის დამყარებაა და ამ მიზნისკენ მისაღწევ ერთადერთ ხერხად შეიარაღებულ ბრძოლას მიიჩნევენ. მიუხედავად იმისა, რომ საიდ ყუტბამდეც იგივე იდეა მრავალ კლასიკურ ისლამურ სწავლულს ჰქონდა, სწორედ საიდ ყუტბი იყო ამ თეორიის დღევანდელობაში გადმომტანი და მისი თანამედროვეობაში განხორციელების პრაქტიკული გზებიც სწორედ მის ნაშრომებში დაისახა.
გარდა სუნიტებისა, საიდ ყუტბმა გავლენა იქონია შიიტებზეც. ნავვაბ საფავიმ წარადგინა მისი იდეები შიიტური სასულიერო იერარქიის უმაღლეს წრეებში. თუ მანამ შიიტური სასულიერო წრეები პოლიტიკისგან ნეიტრალურნი იყვნენ (მიაჩნდათ, რომ რელიგია ძალაუფლებას მხოლოდ მას შემდეგ ჩაიგდებდა, რაც დაბრუნდებოდა დაფარული იმამი, შიიტთა მაჰდი), ხომეინიმ სწორედ საიდ ყუტბის, აბუ ლ–ა'ლა მავდუდისა და 'ალი შარი'ათის იდეების საფუძველზე შეადგინა თავისი საბაზისო ნაშრომი ისლამური სახელმწიფოს შესახებ – "ისლამური კანონმდებლის მიერ საზოგადოების დაცვა: ისლამური მმართველობა" (ვილაიათე ფაყიჰ: ჰოქუმათე ისლამი), რომლის იდეოლოგიურ საფუძველზეც მოგვიანებით მოხდა ირანის ისლამური რევოლუცია.
მუჩუ
მუჩუ (Muçu) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 492 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია
ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია (Sozialdemokratische Partei Österreichs, SPÖ) — სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია ავსტრიაში, რომელიც 1888 წელს დაარსდა.
თავდაპირველად ეწოდებოდა ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია. პარტიის პირველ სხდომაზე მიიღეს ძირითადი პრინციპების დეკლარაცია. 1889 წლის 12 ივლისს გამოვიდა პარტიის ოფიციალური საინფორმაციო ორგანო „Arbeiter-Zeitung“. პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს შორის პერიოდში პარტია ავსტრომარქსიზმის პრინციპებზე გადავიდა. 1930-იანი წლების დასაწყისში პარტიას დევნიდნენ, ხოლო ავსტრიის ანშლუსის შემდეგ საერთოდ აკრძალეს.
ქვეყნის ნაცისტებისაგან გათავისუფლების შემდეგ პარტია აღდგა და ეწოდა ავსტრიის სოციალისტური პარტია. 1991 წელს პარტიას ეწოდა თანამედროვე სახელწოდება. 1970-2000 წლებში და 2007 წლიდან პარტია მთავრობაშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის პოლიტიკური პარტიები
უაილიაპამპის რაიონი
უაილიაპამპის რაიონი (Distrito de Huayllapampa) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2889 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 146 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10.88 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 105.29 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რეკუაის პროვინციის რაიონები
რასულ რზა
რასულ რზა (Rəsul Rza; ნამდვილი სახელი რასულ იბრაჰიმ ოღლი რზაევი, Rəsul İbrahim oğlu Rzayev; დ. 19 მაისი [ ძვ. სტ. 6 მაისი], 1910 — გ. 1 აპრილი, 1981) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის სსრკ-ის დამსახურებული ხელოვნების მოღვაწე (1944), აზერბაიჯანის სსრკ-ის სახალხო პოეტი (1960); მესამე ხარისხის სტალინის პრემიის ლაურეატი (1951), საბჭოთა კავშირის შრომის გმირი (1980). იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრი (1945-1947), იყო 1, 3-7 მოწვევის აზერბაიჯანის სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი.
ბიოგრაფია
რასულ რზა დაიბადა 1910 წლის 19 მაისს გეოკჩაიში მოსამსახურის ოჯახში, მაგრამ მისი დაბადების თარიღი სადავოა. პოეტის დაბადების დრო და თარიღი ჩაწერილი იყო ყურანის ფურცლებზე, რომელიც შემდგომ უკვალოდ დაიკარგა. მამამისი - მირზა იბრაჰიმი, წარმოშობით იყო ჩიინის დასახლებიდან (დღევანდელი უჯარის რაიონი), გიოიჩაიდან რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით, მუშაობდა სოფლის მწერლად და თარჯიმნად ადგილობრივ კანცელარიაში. იგი გარდაიცვალა მას შემდეგ, რაც შვილს ხუთი წელი შეუსრულდა. ოჯახზე ზრუნვა გააგრძელა დედის ძმამ - მამედ ჰუსეინ რზაევმა, რომლის გვარიც აიღო შემდგომში რასულმა. ბიძია იყო ცნობისმოყვარე პიროვნება, უყვარდა ლიტერატურა და თვითონაც კი წერდა ლექსებს. რევოლუციის შემდგომ იგი მუშაობდა კომისარად, რაიკომის მდივნად. მოგვიანებით, რასულ რზა წერდა: „ბიძამ თავისი აუხდენელი ოცნება - გამხდარიყო პოეტი მე მიანდერძა“.
რასულ რზამ მიიღო საშუალო განათლება რაიონულ სკოლაში. დაამთავრა „ვგიკი“. 1939 წლიდან კომუნისტური პარტიის წევრი იყო.
1937–1938 წლებში რასულ რზა მუშაობდა სასცენარო განყოფილების უფროსად, ხოლო 1942-1944 წლებში – ბაქოს კინოსტუდიის დირექტორად. 1944- 1946 წლებში აზერბაიჯანის სსრკ-ის ხელოვნების სამმართველოს უფროსად. 1948-1949 წლებში იგი იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრი.
1, 3-7 მოწვევის აზერბაიჯანის სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი. ასევე იყო აზერბაიჯანის საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორი (1965 წლიდან), ხელმძღვანელობდა რიგ საზოგადო ორგანიზაციებს. 1938-1939 წლებში იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე.
გარდაიცვალა 1981 წლის 1 აპრილს. დაკრძალულია ბაქოს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მთარგმნელები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ქოშასუ
ქოშასუ (Qoşasu, Դրախտաձոր) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
მითრიდატე V ევერგეტი
მითრიდატე V ევერგეტი — პონტოს სამეფოს მეფე. მითრიდატე V ევერგეტი სამეფო ტახტზე მითრიდატე IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 150 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 121 წელს, მის შემდეგ პონტოს სამეფო ტახტზე მითრიდატე VI ევპატორი ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პონტოს მეფეები
პალორა
პალორა (Palora) — მდინარე ეკვადორში. მდინარე პასტასის შენაკადი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის მდინარეები
აშურის მეჩეთი
აშურის მეჩეთი, იგივე ლეკური მეჩეთი — XII საუკუნის მეჩეთი ბაქოში, იჩერი შეჰერში.
მეჩეთი აშენდა 1169 წელს მშენებლების ნაჯაფ აშურის და მისი შვილის იბრაჰიმის მიერ. განლაგებულია ასაფ ზეინალის ქუჩაზე იჩერი- შეჰერში. მეჩეთს ხშირად ლეკების მეჩეთს უწოდებენ. ეს სახელწოდება დაკავშირებულია მე-19 საუკუნის ნავთობის ბუმთან. ამ მოვლენასთან დაკავშირებით ბაქოს მოაწყდა უამრავი მუშა ხელი, მათ შორის დაღესტანიდანაც. ეს მეჩეთი გამოუყეს ლეკ მუშებს რელიგიური ცერემონიების ჩასატარებლად.
1970 წელს მეჩეთს ჩაუტარდა რესტავრაცია. რეკონსტრუქციის შედეგად მას აღმოაჩნდა ორი სასანიდური ხანის თაღი. ეს თაღებიც მეჩეთის სამხრეთ მხარეს არის განლაგებული.
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
რუსეთ-შვედეთის ომი (1808-1809)
ომი დასრულდა რუსეთის გამარჯვებით და დაიდო ფრიდრიკსჰამნის ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც ფინეთი რუსეთის შემადგენლობაში შევიდა ავტონომიური სამთავროს სახით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:შვედეთის ისტორია კატეგორია:ფინეთის ისტორია
𐤋
𐤋 (ლამდ) — ფინიკიური დამწერლობის მეთორმეტე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს წვეტიან ჯოხს. ქართული შესატყვისია ლ, ებრაული ל, არაბული ﻝ, ბერძნული Λ, ლათინური L და J, კირილური Л და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინიკიური ასოები
ჟან I (ბურბონის ჰერცოგი)
ჟან I დე ბურბონი (Jean Ier de Bourbon; დ. 1381 — გ. 5 თებერვალი, 1434) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ ლუი II-ისა და ანა ოვერნელის ვაჟი. ბურბონის ჰერცოგი 1410-34 წლებში.
ბიოგრაფია და შვილები
ჟანი დაიბადა 1381 წელს. იგი იყო ბურბონის ჰერცოგ ლუი II-ისა და ანა ოვერნელის უფროსი ვაჟი. 1400 წელს იგი დაქორწინდა უკვე ორჯერ დაქვრივებულ მარი ბერელზე, რომელიც იყო საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის ვაჟის, ბერის ჰერცოგ ჟან დე ვალუას ნაბოლარა ქალიშვილი.
ჟანს ასევე ჰყავდა ერთი უკანონო ქალიშვილი:
1410 წელს ლუი II-ის გარდაცვალების შემდეგ, ბურბონის ჰერცოგი ჟან I ხდება. 1415 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფრანგებსა და ინგლისელებს შორის გამართულ აზენკურის ბრძოლაში, რა დროსაც იგი ინგლისელებმა ტყვედ ჩაიგდეს და ლონდონში გამოკეტეს. მთელი დარჩენილი ცხოვრება, მან ლონდონის ციხეში გაატარა. ფრანგები ცდილობდნენ მის გამოსყიდვას, თუმცა გამოსასყიდი მეტისმეტად დიდი იყო, რის გამოც იგი ტყვეობაში რჩებოდა. იგი გარდაიცვალა 1434 წლის 5 თებერვალს, ლონდონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1381 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1434 კატეგორია:ბურბონები
ფრედერიკა ამალია დანიელი
ფრედერიკა ამალია დანიელი (Frederikke Amalie af Danmark; დ. 11 აპრილი, 1649 — გ. 30 ოქტომბერი, 1704) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ III-ისა და დედოფალ სოფია ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის ასული. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ კრისტიან ალბერტის მეუღლე.
ბიოგრაფია
ფრედერიკა ამალია დაიბადა 1649 წლის 11 აპრილს კოპენჰაგენში. იგი იყო დანიის მეფე ფრედერიკ III-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ სოფია ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის შუათანა ქალიშვილი. მის გაჩენამდე სულ ხუთი თვით ადრე, მამამისი, 1648 წლის 23 ნოემბერს დანიის მეფედ ეკურთხა.
1667 წლის 24 ოქტომბერს, გლიუქსბურგის სასახლეში შედგა ფრედერიკა ამალიასა და მისი ბიძაშვილის, ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ კრისტიან ალბერტის ქორწინება. ეს ქორწინება მიმართული იყო დანიისა და ჰოლშტაინ-გოტორპის ურთიერთობების დათბობისკენ, რაც არ მომხდარა. ამასთან, ქორწინება უიღბლო აღმოჩნდა. ამის გამო, ფრედერიკა ამალია ხშირად სტუმრობდა მის ძმას, მეფე კრისტიან V-სა და მის ცოლს. როგორც ცნობილი გახდა, იგი არაერთხელ გამხდარა ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი მისი ქმრის მხრიდან, რის გამოსასწორებლადაც მისმა ოჯახმა ფრედერიკას პრივილეგიები და ცალკე ცხოვრების უფლება მისცა.
ფრედერიკა და მისი ქმარი მის დას, შვედეთის დედოფალ ჰედვიგ ელეონორა ჰოლშტაინ-გოტორპელსაც ეწვივნენ. მისი ვიზიტი შვედეთში, ცნობილი გახდა მის მიერ მოწყობილი საოცარი ბანკეტით სტოკჰოლმში, როგორიც აქამდე არასდროს ენახათ მკაცრ სამეფო კარზე მცხოვრებ შვედებს. იგი 1695 წელს დაქვრივდა, თუმცა მეორედ აღარ გათხოვილა. მისმა ვაჟებმა ანტი-დანიური პოლიტიკის გატარება განაგრძეს, რამაც დაამძიმა მისი, როგორც ქვრივის მდგომარეობა. ამის გამო მან დატოვა გოტორპი და კილში გადასახლდა, სადაც გარდაიცვალა 1704 წელს, 55 წლის ასაკში.
შაუმიანი (არმავირი)
შაუმიანი (არმავირი) (Շահումյան) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 567 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 324 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4.84 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
დუბნა (სოროკის რაიონი)
ვედენი (Dubna) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 206 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 870 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
ჩამბო
ჩამბო (Chambo) — მდინარე ეკვადორში. მდინარე პასტასის შენაკადი. სათავეს იღებს ცენტრალურ კორდილიერაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეკვადორის მდინარეები
ნაკულა (მაჰაბჰარატა)
მინი ნაკულა - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. ძმები პანდავებისგან მეოთხე, საჰადევას ტყუპი ძმა. ძმასთან ერთად მათ აშვინეებს ეძახიან, რადგან აშვეებიდან წარმოიშვნენ. მისი ბიოლოგიური დედა მადრია, მაგრამ კუნტიმ იშვილა და ჰასტინაპურში გაზარდა. ითვლება მაჰაბჰარატაში ყველაზე ლამაზ მამაკაცად, თვითონ სახელი "ნაკულა" საგვარეულოში ყველაზე ლამაზს ნიშნავს (სხვა ვერსიით - სიყვარულით აღსავსეს). ჰყავდა ორი ცოლი - დრაუპადი ძმებთან ერთად და კარენუმატი - ჩედის მეფის შიშუპალას ასული.
ყრმობა
რიში კინდამას წყევლის გამო ნაკულას მამას პანდუს შვილების ყოლა არ შეეძლო. მისი ცოლი კუნტი შვილების გასაჩენად ბრძენი სეგურ დურვასას მიერ მოცემულ მანტრას იყენებდა, რომლითაც შვილის მოცემას სხვადასხვა ღვთაებებს სთხოვდა. მან მანტრა პანდუს მეორე ცოლსაც, მადრის მისცა - მისი მეშვეობით მან აშვინის კუმარას მიმართა და ნაკულა და საჰადევა შეეძინა. ნაკულა ცნობილი გახდა, როგორც ყველაზე ლამაზი მამაკაცი ქურუს საგვარეულოში, ბავშვობაში მამამ დანის სროლა და დანით ბრძოლა ისწოვლა.
მოგვიანებით პანდუ გარდაიცვალა, მადრიმ ქმრის რიტუალურ კოცონში თავი დაიწვა (სატის რიტუალი). ნაკულა თავის ძმებთან ერთად ჰასტინაპურაში გადავიდა, სადაც კუნტიმ იშვილა. კუნტის იგი ისევე უყვარდა, როგორც საკუთარი ვაჟები. ჰასტინაპურაში მან სხვა პანდავებთან სწავლა დაიწყო, დრონასთან სწავლისას მან გაიუმჯობესა მშვილდოსნობისა და ხმლით ბრძოლის უნარი. სხვა ძმებთან ერთად სწავლობდა რელიგიას, მეცნიერებას, ადმინისტრირებას. ის კარგი მეფარიკავე გახდა, ასევე განსაკუთრებით კარგად ჯირითობდა, უვლიდა ცხენებს (ერთხელ ახსენა, რომ ცხენის ყველაფრისგან განკურნვა შეუძლია) და მართავდა ეტლს.
სიჭაბუკე და ზრდასრული წლები
როდესაც არჯუნამ მშვილდოსნობით დრაუპადის ხელი მოიპოვა მასზე ხუთივე ძმა დაქორწინდა, მათ შორის ნაკულაც. დრაუპადისგან ჰყავდა ვაჟი შატანიკა, რომელიც შემდგომ ომში აშვატჰამამ მოკლა. მან ასევე იქორწინა კარშუმატიზე, შიშუპალას ქალიშვილზე, რომელმაც მას ერთი ვაჟი, ნირამიტრა გაუჩინა. ნირამიტრა შემდგომში მამის შემდეგ ჩრდილოეთ მადრას სამეფოს მეფე გახდა.
უფროსმა პანდავამ სამეფო ტახტი და ცოლი კამათელის თამაშში წააგო და ძმებს და დრაუპადის სამეფოდან წასვლა მოუწიათ. როდესაც ისინი ჯატასურამ მოიტაცა მან ბრძოლაში კშემანკარა, მაჰამაჰა და სურატა მოკლა. განდევნის ცამეტი წლიდან ბოლო წელიწადი მათ ინკოგნიტოდ გაატარეს, ნაკულამ ვირატაში სამეფო ცხენების მომვლელად გაატარა გრანტჰიკას სახელით.
კურუკშეტრას ომის დროს მან მოკლა მტრის მხარის რამდენიმე მნიშვნელოვანი მეომარი, მათ შორის ვრიკაასურა, სუშენა, ჩიტრასენა და სატრიასენა (კარნას სამი შვილი), დაამარცხა შაკულა, დუსასანა, შულია. მის დროშაზე წითელი ირემი ეხატა ოქროს ზურგით. ომის შემდეგ იზ ჩრდილოეთი მადრას მეფე გახდა, საჰადევა კი - სამხრეთი მადრას. შემდგომ წლებში პანდავებმა სამეფო მიატოვეს და სამლოცველოდ ჰიმალაებში წავიდნენ. ის ჰიმალაების გზაზე მესამე გარდაიცვალა. როდესაც ბჰიმამ ძმას ჰკითხა, თუ რატო ვერ მიაღწია ნაკულამ სამოთხეს, მან უპასუხა. რომ ნაკულა ზედმეტად ამაყობდა თავისი სილამაზით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთი კატეგორია:ლიტერატურა კატეგორია:მითოლოგია
ჯონ უიზდომი
ჯონ უიზდომი (John Wisdom; დ. 12 სექტემბერი 1904, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი, — გ. 9 დეკემბერი, 1993, კემბრიჯი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი ფილოსოფოსი და ფსიქოლოგი, ანალიზური ფილოსოფიის „კემბრიჯის სკოლის“ წარმომადგენელი. 1950-1951 წლებში ეკავა არისტოტელეს საზოგადოების თავმჯდომარის პოსტი. 1953 წელს გამოსცა წიგნი „ფილოსოფია და ფსიქოანალიზი“, რომელიც ანალიზური ფილოსოფიის ახალი მიმართულების — ლინგვისტური თერაპიის სათავე გახდა. ჯონ უიზდომი თვლიდა, რომ ენის ანალიზის პროცესში ანალიტიკოსის ობიექტი არა მხოლოდ ენაა, არამედ თვით იგიც — ანალიტიკოსიც, რომელიც ჯანსაღდება ფილოსოფიური მნიშვნელობით, მსგავსად იმისა, როგორც ამას ადგილი აქვს ფსიქოანალიზში. უიზდომის აზრით, არაცნობიერის კონცეპტი ახდენს ვერბალურსა და რეალურს შორის არსებული განსხვავების ილუსტრირებას. ფილოსოფიური პრობლემის გადაჭრა შესაძლებელია მხოლოდ ცნებათა ახალი გააზრებით და არა ემპირიულ ფაქტზე ან ლოგიკურ ნათელყოფაზე გადამისამართებით.
თავის სტატიაში „ღმერთები“ (1941, გამოიცა 1945 წელს) მან პირველმა დააყენა საკითხი რელიგიური მეტყველების საფუძვლიანობის შესახებ. ეს სტატია“ვიტგენშტაინიანური ფიდეიზმის“ ნიმუშია, შექმნილი გაცილებით უფრო ადრე რელიგიის როგორც „ენობრივი თამაშისა“ და „სასიცოცხლო ფორმის“ კონცეპციის გამოქვეყნებამდე, რომელიც ფიგურირებს ვიტგენშტაინის „ფილოსოფიურ გამოკვლევებსა“ და მის ჩანაწერებში. უიზდომის მიხედვით, თეისტი და ათეისტი თანხმობაში არიან გარე სამყაროს ფაქტების მიმართ, მაგრამ მკვლევართა პოზიციები, რომლებიც განსაზღვრავენ ამ ფაქტების ინტერპრეტაციას და მათი განმარტებითი მოდელები განსხვავდებიან. სწორედ მათ შესახებ უნდა მიმდინარეობდეს დისკუსია როგორც თეისტსა და ათეისტს შორის, ასევე კონფესიათშორისი პაექრობების დროს.
სქოლიო
კატეგორია:ანალიტიკოსი-ფილოსოფოსები კატეგორია:ბრიტანელი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
ავსტრიის სახალხო პარტია
ავსტრიის სახალხო პარტია (Österreichische Volkspartei, ÖVP), 2017 წლიდან ასევე „ახალი სახალხო პარტია“ (Die neue Volkspartei) — ქრისტიან-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია ავსტრიაში, რომელიც დაარსდა 1945 წელს.
პარტია ითვლება ქრისტიან-სოციალური პარტიის მემკვიდრედ, რომელიც არსებობდა 1893-1933 წლებში. დაარსების შემდეგ არაერთხელ ყოფილა ხელისუფლების სათავეში. ამჟამად ერთ-ერთ მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. თავისი იდეოლოგიით არის გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირის ანალოგი. პარტია პოპულარობით სარგებლობს მოსამსახურეებს, მსხვილ მესაკუთრეებსა და ფერმერებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის პოლიტიკური პარტიები
ლიაკლინის რაიონი
ლიაკლინის რაიონი (Distrito de Llacllin) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3008 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 418 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14.03 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 101.1 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:რეკუაის პროვინციის რაიონები
ყელის ციხე
ყელის ციხე, თამარის ციხე — ციხესიმაგრე დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ჟინვალის ჩრდილოეთით 2 კმ-ში. ფშავ-ხევსურეთისაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, მაღალი მთის თხემზე. შეიცავს ორ ძირითად სამშენებლო ფენას. თავდაპირველი ფენა XII-XIII საუკუნეებს მიეკუთვნება, მომდევნო გვიან შუა საუკუნეებს.
ყელის ციხე (სავარაუდოდ თამარ მეფის ბრძანებით ჭიაბერ მანდატურთუხუცესისათვის ნაბოძები ციხეა ჟინვალსა და „შვიდთა მთიულეთთან“ ერთად) ქალაქ ჟინვალის მნიშვნელოვანი სტრატეგიული სიმაგრე იყო. ციხიდან დასავლეთით (ქალაქისკენ) ეშვებოდა დამცავი ზღუდე, რომლის ძირში კარიბჭე იყო მოწყობილი. 1973 და 1989 წწ. ციხე გათხარა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი მ. მარგველაშვილი). გათხრების შედეგად გამოვლინდა მოუჭიქავი და მოჭიქული თიხის ჭურჭლის, ბრტყელი და ღარიანი კრამიტის ნატეხები და სხვ. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ადგილმდებარეობა
მინი|მარცხნივ|ყელის ციხის მდებარეობა ციხე წარმოადგენდა ქალაქ ჟინვალის მნიშვნელოვან სტრატეგიულ ციხეს. ციხის დასავლეთით მდებარე დამცავი ზღუდე, რომლის ძირში კარიბჭე იყო მოწყობილი, ასევე ის რომ აღნიშნული ციხე იდგა ფშავის არაგვის — არაგვთან შეერთებამდე პირველივე თხემზე (აღნიშნული კარგად ჩანს ძველ საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკაზე ) ნათლად მიუთითებს იმას, რომ აღნიშნული თხემთან და შესაბამისად ციხის ძირში არსებული კართან მთავრდებოდა კუხეთის ისტორიულ-გეოგრაფიული ნაწილი — ხერკი, ხოლო კარის შემდეგ იწყებოდა საკუთრივ ფშავის არაგვის ხეობა, რომელსაც შევყავდით ფხოვში. მთის თხემი რომელზეც აგებულია აღნიშნული ციხე, მისი ჩრდილო-დასავლეთი მიუდგომელი მხარე ესაზღვრება ფშავის არაგვს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით კი უყურებს ვიწრო ხეობას რომელიც ჩაედინება არა ფშავის არაგვში არამედ საკუთრივ არაგვში. სწორედ ამ ხეობიდან აქვს როგორც ასასვლელი, ასევე შესასვლელი-კარი ციხეს, რაც იძლევა იმის დასკვნას, რომ იქედან გამომდინარე რომ ის მცირე ხეობა, რომელსაც ციხე განეკუთვნება არ არის ფშავის არაგვის აუზის ნაწილი, შესაბამისად ციხე შეიძლება მიეკუთვნოს კუხეთის მხარის ციხეთა რიგს.
კლავიშებიანი საკრავი
კლავიშებიანი საკრავი — მუსიკალური საკრავი, რომელიც იყენებს კლავიშებს და ბერკეტების სისტემას. ყველაზე ხშირად მუსიკალური ნაწარმოების შესრულებისას გამოიყენება პიანინო, როიალი და ორგანი, ხოლო თანამედროვე მუსიკაში – სინთეზატორები და ციფრული პიანინოები. აგრეთვე ცნობილია სხვა კლავიშებიანი საკრავები, მაგალითად მელოტრონი და ჩელესტა.
ტერმინი „კლავიშებიანი საკრავი“ ხშირად აღნიშნავს სინთეზატორებს. შემსრულებელს შეუძლია ჟღერადობის დინამიკის და სხვა ელემენტების მართვა, გამომდინარე საკრავის შესაძლებლობებიდან.
გვენდოლინ ბრუკსი
გვენდოლინ ელიზაბეტ ბრუკსი (Gwendolyn Elizabeth Brooks; დ. 7 ივნისი, 1917 – გ. 3 დეკემბერი, 2000) — ამერიკელი პოეტი, მწერალი და მასწავლებელი. მისი ნაშრომები ასახავდა ჩვეულებრივი ადამიანების პიროვნულ განცდებს. მან Annie Allen-ისთვის 1950 წლის 1 მაისს მიიღო პულიცერის პრემია პოეზიაში, რითიც გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი ვისაც ულიცერის პრემია გადაეცა.
ნაყოფიერი სამწერლო კარიერის განმავლობაში გვენდოლინმა მრავალი პრემია მიიღო. 1968 წელს ილინოისის პოეტი-ლაურეატად დაინიშნა და ამ პოსტს სიცოცხლის ბოლომდე იკავებდა. 1976 წელს გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი, რომელიც ხელოვნების და ლიტერატურის ამერიკულ აკადემიაში ჩაირიცხა.
ცხოვრება და კარიერა
გვენდოლინ ელიზაბეტ ბრუკსი დაიბადა 1917 წლის 7 ივნისს, კანზასის დედაქალაქ ტოპიკაში. ის დევიდ ანდერსონ ბრუკსის და კეზია (ვიმს) ბრუკსის პირველი შვილი იყო. მამამისი მუსიკალური კომპანიის დამლაგებელი იყო, რომელიც ექიმობაზე ოცნებობდა. დედამისი იყო სკოლის მასწავლებელი და პიანისტი. დედამისი ტოპიკას იმ სკოლაში ასწავლიდა, რომელიც მოგვიანებით სეგრეგაციის საწინააღმდეგო ბრაუნი განათლების საბჭოს წინააღმდეგ პროცესში იყო ჩართული. გადმოცემით ბაბუამისი მონობიდან გამოიქცა, რათა ამერიკის სამოქალაქო ომში კავშირის ძალებს შეერთებოდა.
მისი ოჯახი აფრო-ამერიკელების დიდი მიგრაციის დროს ჩიკაგოში გადავიდა. ბიოგრაფი კენი უილიამსის მიხედვით ის სწავლობდა ჰაიდ პარკის აკადემიის სკოლაში, სადაც მოსწავლეთა უმეტესობა თეთრ კანიანი იყო, საიდანაც აფრო-ამერიკელებისთვის განკუთვნილ ვენდელ ფილიპსის აკადემიის სკოლაში გადავიდა, ხოლო შემდეგ ინტეგრირებულ ინგლევუდის ტექნიკურ სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1936 წელს ჩააბარა კენდი-კინგ კოლეჯის ორ წლიან პროგრამაზე.
გვენდოლინმა წერა ადრეული ასაკიდან დაიწყო, რაშიც დედამისი მას ახალისებდა. ორ წლიანი კურსის შემდეგ მან გადაწყვიტა გამხდარიყო მწერალი და სწავლა აღარ გაუგრძელებია. მოგვიანებით მან თქვა: "მე არ ვარ მეცნიერი, მე უბრალოდ მწერალი ვარ, რომელსაც წერა უყვარს და ყოველთვის დაწერს". ის მბეჭდავად მუშაობდა.
მწერლობა
პირველი ლექსი Eventide 13 წლისამ დაბეჭდა საბავშვო გაზეთ American Childhood-ში. 16 წლის ასაკში უკვე დაახლოებით 75 ლექსი ჰქონდა გამოქვეყნებუკლი. 17 წლისამ დაიწყო ნამუშევრების თავმოყრა "Lights and Shadows," აფრო-ამეიკელების გაზეთ The Chicago Defender-ის პოეზიის სვეტში. კოლეჯში სწავლის დროს აქტიურად იბეჭდებოდა მისი ლექსები. სტილისტურად ის წერდა ბალადებს, სონეტებს, იყენებდა ბლუზის რითმებს და ვერლიბრს. პოეტური კარიერის ადრეულ პერიოდში მისი მასწავლებლები იყვნენ: ჯეიმზ ველდონ ჯონსონი, რიჩარდ რაითი, ლენგსტონ ჰიუზი.
გვენდოლინმა პირველი კრებული A Street in Bronzeville 1945 წელს გამოსცა. წიგნმა კრიტიკოსების მართალი შეფასება დაიმსახურა. 1946 წელს მიიღო გუგენჰაიმის სტიპენდია და Mademoiselle-მა წლის ათ ახალგაზრდა ქალს შორის დაასახელა.
ლექსების მეორე კრებული Annie Allen (1949) ეძღვნებოდა ჩიკაგოს ბონზვილის რაიონში გაზრდილ ახალგაზრდა შავ გოგოს. წიგნი 1950-ში პულიცერის პრემიით დაჯილდოვდა და მიიღო ჟურნალ პეზიის (Poetry) პრიზი Eunice Tietjens Prize.
1953-ში გამოიცა მისი ერთადერთი ნოველა Maud Martha. ნოველაში აღწერილია ახალგაზრდა შავი ქალის მარტა მუდის ცხოვრება, რომელიც ეძებს თავის ადგილს სამყაროში. ის დისკრიმინაცია არა მხოლოდ თეთრი ადამიანებისგან არამედ შედარებით ღია ფერის კანის მქონე "შავები"-სგანაც განიცდის. საბო9ლოოდ მარტა ახერხებს საკუთარი თავის დაცვას. წიგნი თვითონ გვენდოლინის ცხოვრებისეულ გამოცდილებასთან ასოცირდება.
1967-ში, ლენგსტონ ჰიუზის გარდაცვალების წელს გვენდოლინი ნეშვილში დაესწრო შავი მწერლების მეორე კონფერენციას. აქ ის შეხვდა აქტივისტ ხელოვნებს ამირი ბარაკას, ჰაკი ბადუბუტი ს და სხვებს, რომლებმაც მას გააცნეს ახალი შავი კულტურული ნაციონალიზმი. ითვლება, რომ ის იყო ჩრთული შავ ნაციონალისტურ და მემარცხენე პოლიტიკურ აქტივობაში. 1968 -ში მან გამსოცა მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები In the Mecca. დიდი პოემა დედაზე, რომელიც ჩიკაგოს საცხოვრებელ კვარტლებში შვილს ეძებს. პოემა პოეზიის ჟანრში ნომინირებული იყო National Book Award-ზე.
მასწავლებლობა
მისი პირველი სამასწავლებლო გამოცდილება იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტი, სადაც ის ფრანკ ლონდონ ბრაუნის მიწვევით ამერიკული ლიტერატურის კურსს კითხულობდა. მას შემდეგ ის ქვეყნის მასშტაბით ბევრ უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს.
ოჯახი
გვენდოლინი 1939 წელს ჰენრი ლივინგტონ ბლეკლიზე დაქორწინდა. მათ ორი შვილი ჰენრი და ნორა შეეძინათ. მისი მეუღლე 1996 წელს გარდაიცვალა. მისი ვაჟი ჰენრი 1961-1964 წლებში საზღვაო ძალებში მსახურობდა. ნორა გახდა გვენდოლინის წიგნებზე საავტორო უფლებების მქონე კომპანიის მენეჯერი.
გვენდოლინი 2000 წლის 3 დეკემბერს ჩიკაგოში საკუთარ სახლში გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2000 კატეგორია:ამერიკელი პოეტები კატეგორია:პოეტი-ლაურეატები კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
ჯონ ჯულიუს ენგერსტაინი
მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ჯონ ჯულიუს ანგერსტაინი, ტომას ლოურენსის ნახატი შესრულებული დაახ. 1790 წელს. ჯონ ჯულიუს ანგერსტაინი (დ. 1732 — გ. 22 იანვარი, 1823) — ლონდონის მკვიდრი, წარმოშობით რუსი ბიზნესმენი და მეცენატი, ლლოიდის წევრი. იგი იყო სახვითი ხელოვნების მოტრფიალე და კოლექციონერი. 1824 წელს მისი სურათების კოლექციის უმეტესობა გაიყიდა მისივე მამულში, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ლონდონის ეროვნულ გალერეას.
ანგერსტაინი დაიბადა ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში, ხოლო ლონდონში დაახლოებით 1749 წელს დასახლადა. მცდარი ვარაუდით, იგი იყო რუსეთის იმპერატრიცების ეკატერინე II-ის ან ელისაბედ I-ის უკანონო შვილი. ოჯახური ტრადიცია კი მის მშობლებად დედოფალ ანასა და ლონდონელ ბიზნესმენ ენდიუ პოულეტ თომპსონს მიიჩნევს. ლონდონში ჩამოსვლის შემდეგ მისი პირველი სამსახური თხუთმეტი წლის ასაკში თომპსონის საბუღალტრო კანტორაში იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1732 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1823 კატეგორია:კოლექციონერები კატეგორია:ბრიტანელი მეწარმეები
𐤌
𐤌 (მემ) — ფინიკიური დამწერლობის მეცამეტე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს წყალს. ქართული შესატყვისია მ, ებრაული ם და מ, არაბული ﻡ, ბერძნული Μ, ლათინური M, კირილური М და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინიკიური ასოები
ჯენიფერ დუდნა
ჯენიფერ ენ დუდნა (Jennifer Anne Doudna; დ. 19 თებერვალი, 1964, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, გენომიკის მკვლევარი. 2012 წელს ფრანგ მიკრობიოლოგ ემანუელ შარპენტიესთან ერთად აღმოაჩინა დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის (დნმ) მოლეკულაში სპეციალური მექანიზმი — მოკლე პალინდრომული განმეორებები რეგულარულად განლაგებული ჯგუფებით (CRISPR-Cas9). ამ აღმოჩენამ საფუძველი ჩაუყარა გენომის რედაქტირების შესაძლებლობას, რაც დნმ მოლეკულის სტრუქტურაში სპეციფიკური ცვლილებების განხორციელების უფრო ეფექტიანი და ტექნიკურად მარტივი გზაა, ვიდრე უფრო ადრე ცნობილი მეთოდები. CRISPR-Cas9 სისტემის გამოყენებით მეცნიერებს მიეცათ საშუალება დნმ-ს შემადგენლობაზე ზემოქმედების გზით მოეხდინათ ცხოველებში გენეტიკური დეფექტების კორეგირება და ემბრიონულ ღეროვან უჯრედებში დნმ თანმიმდევრობების მოდიფიცრება. ამან, თავის მხრივ, გააჩინა ადამიანის სასქესო უჯრედების — სპერმატოზოიდის და კვერცხუჯრედის გენური სტრუქტურის შეცვლის შესაძლებლობა.
ბიოგრაფია
ჯენიფერ დუდნა 1964 წელს დაიბადა ვაშინგტონში. ახალგაზრდობის დიდი ნაწილი ჰავაიზე გაატარა. 1985 წელს ქიმიის მიმართულებით დაამთავრა პომონას კოლეჯი კალიფორნიაში და სწავლა ჰარვარდის უნივერსიტეტში განაგრძო. იქ დუდნა ბიოქიმიკოს და გენეტიკოს ჯეკ შოსტაკთან (ნობელის პრემია მედიცინასა და ფიზიოლოგიაში, 2009) მუშაობდა და 1989 წელს დაასრულა დოქტურანტურა ბიოქიმიაში. დოქტურანტურის შემდგომი ეტაპი კოლორადოს უნივერსიტეტში გაიარა ტომას შეკის (ნობელის პრემია ქიმიაში, 1989) ხელმძღვანელობით და 1994 წელს იელის უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა. 1997 წლიდან დუდნა ასევე არის ცნობილი ამერიკული კვლევითი ორგანიზაციის, ჰოვარდ ჰიუს სამედიცინო ინსტიტუტის მკვლევარი. 2002 წელს იელიდან გადავიდა ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სადაც ბიოქიმიისა და მოლეკულური ბიოლოგიის პროფესორის პოზიცია მიიღო. 2018 წლიდან არის გლადსტოუნის ინსტიტუტის მთავარი მკვლევარი და სან-ფრანცისკოს კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორი. დუდნას მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო და საპატიო წოდება. დუდნა დაქორწინებულია ქიმიკოს ჯემი კეიტზე და ჰყავს ერთი ვაჟიშვილი.
CRISPR-Cas9 სისტემის აღმოჩენა
მინი|მარცხნივ|CRISPR-Cas9 კომპლექსი კარიერის დასაწყისში დუდნა რიბონუკლეინის მჟავის (რნმ) მოლეკული სამგანზომილიანი სტრუქტურის დადგენაზე მუშაობდა, შემდეგ იკვლევდა ზოგიერთი მცირე ზომის რნმ-ის მიერ გენეტიკური ინფორმაციის კონტროლის საკითხს და დაინტერესდა დნმ მოლეკულის მოკლე პალინდრომული განმეორებებით (CRISPR). CRISPR ბაქტერიის და არქეების იმუნური სისტემის ნაწილია. ის წარმოიქმნება ამ მიკროორგანიზმებში შეჭრილი ვირუსის — ბაქტერიოფაგის რნმ ფრაგმენტებიდან, რომელიც ჩანერგილია მასპინძელი ორგანიზმის დნმ-ის მოლეკულის მოკლე მონაკვეთებს შორის სივრცეებში, ე.წ. სპეისერებში. ვირუსით ბაქტერიის განმეორებითი ინფიცირებისას სპეისერის დნმ გარდაიქმნება რნმ-ად. ფერმენტი Cas9 და რნმ მეორე მოლეკულა უკავშირდება ახალკოდირებულ რნმ-ს და ახდენს შემოჭრილი ვირუსის რნმ სტრუქტურის შესაბამისი თანმიმდევრობების იდენტიფიცირებას. ამის შემდეგ Cas9 არღვევს ვირუსული დნმ სტრუქტურას და ხელს უშლის ვირუსის გამრავლებას (რეპლიკაციას). ეს მექანიზმი წააგავს ბაქტერიის მიერ ვირუსული დნმ-ის საკუთარ გენებში ფოტოებივით შენახვას. ეს „ფოტოები“ შემომტევი ვირუსის ამოსაცნობად გამოიყენება. თუკი დაბრუნებული თავდამსხმელის გენური სტრუქტურა შენახულ „ფოტოსურათს“ შეესაბამება, Cas9 ფერმენტები ვირუსის დნმ-ს შლის და უვნებელ ნაწილაკებად აქცევს.