cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იტაჩი უჩიჰა
იტაჩი უჩიჰა (うちは イタチ) — ნარუტოს სერიის პერსონაჟი, სასკე უჩიჰას ძმა, რომელმაც ტობის (უჩიჰა ობიტოს) დახმარებით პრაქტიკულად გაანადგურა უჩიჰას კლანი და ცოცხალი დატოვა მხოლოდ მისი უმცროსი ძმა. საბოლოოდ ირკვევა, რომ მან ეს გააკეთა კონოჰას უხუცესების ბრძანებით, ქვეყანაში ომის აცილების მიზნით. ფლობს ცეცხლის სტიქიას და უნიკალურ გენძიუცუს: ცუკუიომი, კოტოამაცუკამი. მუშაობს ჰოშიგაკი კისამესთან ერთად. მოკლულია სასკეს მიერ, რის შემდეგაც მისი ძალის ნაწილი გადაეცა სასკეს.
ბიოგრაფია
სასკესთან ბრძოლაში იტაჩი მოკვდა უცნობი ავადმყოფობით, რომლითაც ის ბოლო რამდენიმე წელი იყო დაავადებული. თავისი სიცოცხლის ბოლო წამებში მან ყველა თავისი ძიუცუ გადასცა სასკეს თვალებს, რათა იგი დაეცვა ტობისთან შეხვედრისას. ბრძოლამდე მან მოინახულა ნარუტო და გადასცა მას თავისი ძალის ნაწილი, რადგან იმ შემთხვევაში, თუ სასკე გადაწყვეტდა კონოჰის განადგურებას ნარუტოს შეძლებოდა მისი შეჩერება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნარუტოს პერსონაჟები
რედენსანი (სეარა)
რედენსანი (Redenção) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 423 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 225.626 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 117.11 კმ²-ზე.
ხუჭუჭა უნაგირასოკო
ხუჭუჭა უნაგირასოკო — ჩანთიანი სოკო ჰელველასებრთა ოჯახისა.
იგი პირველად აღწერა ჯოვანი ანტონიო სკოპოლიმ 1772 წელს.
სამეცნიერო სინონომები:
აღწერა
ქუდი არასწორი ფორმისაა და მისი დიამეტრი 2-4 სმ-მდე აღწევს, შუაში ჩაზნექილია, უნაგირის ფორმის. კიდეები — ტალღოვანი ან ხუჭუჭი.
ფეხის სიგრძე 3-7 სმ-მდე, სიგანე — 1-2,5 სმ., სიგრძივ წახნაგოვან-დაღარული, თეთრი, ძირში მსხვილდება.
სპორები ელიფსისებრი სადაა 15–20×10 მკმ. ჩანთები — ცილინდრული 300 მკმ-მდე სიგრძის და სიგანის და მოთავსებულია 8 სპორა.
პირობითად საჭმელი სოკოა, საჭმელად იხმარება ახალი. გამოყენებამდე საჭიროა 20 წუთის განმავლობაში ხარშვა.
გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევრაზიაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში. იზრდება ნიადაგზე, როგორც შერეულ, ასევე წიწვოვან ტყეში, გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
რქაულა
მინი|რქაულა რქაულა — მკვრივი, წვრილმარცვლოვანი მეტამორფული ქანი, რომელიც წარმოიქმნება ინტრუზიული ქანების ზემოქმედებით გვერდით ქანზე. მეტამორფიზებული ქანის საწყისი შედგენილობის მიხედვით რქაულებში წარმოიქმნება სხვადასხვა მინერალები. მაგ., თიხების გარდაქმნის შედეგად წარმოქმნილ რქაულებში გვხვდება ანდალუზიტი, კორდიერიტი, სილიმანიტი, გრანატები, ბიოტიტი და მინდვრის შპატი; ბაზალტებისა და მათი ტუფების, აგრეთვე გრაუვაკების გარდაქმნისას — პიროქსენები, რქატყუარა, ფუძე პლაგიოკლაზები და სხვ. რქაულას უწოდებენ აგრეთვე თიხისა და რკინის ჰიდროჟანგეულების შემცველ კაჟიან ქანს.
შეფერილობა განსხვავებულია. ჭარბობს მონაცისფრო, მოთეთრო, მოყვითალო, მომწვანო და მოშავო ფერები. რქაულების მნიშვნელოვანი გამოსავლები არსებობს: რუსეთში, ნორვეგიაში, შვედეთში, აშშ-ში, კანადასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:მეტამორფული ქანები
ივან ძიუბა
ივან მიხაილის ძე ძიუბა (Іва́н Миха́йлович Дзю́ба; დ. 26 ივლისი, 1931 ― გ. 22 თებერვალი, 2022) ― უკრაინელი ლიტერატურის კრიტიკოსი, სოციალური აქტივისტი, დისიდენტი, უკრაინის გმირი, უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი, უკრაინის კულტურის მეორე მინისტრი (1992-1994) და შევჩენკოს ეროვნული პრემიის კომიტეტის ხელმძღვანელი (1999-2001). თანამედროვე უკრაინის ენციკლოპედიის რედაქტორთა საბჭოს მთავარი ხელმძღვანელი. იყო ჟურნალ Сучасніст-ის მთავარი ხელმძღვანელი და 1990-იან წლებში სამეცნიერო ჟურნალების: "Київська старовина", "Слово і час", "Євроатлантика'' და სხვ. რედაქტორთა საბჭოების წევრი.
სილის ეროვნული პარკი
ზილის ეროვნული პარკი (Parco nazionale della Sila) — ეროვნული პარკი იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. შეიქმნა 1997 წელს და მოიცავს 74 000 ჰა ველურ, თავლწარმტაც არეალს. გარდა ამისა, ის იშლება პოლინოს, ასპრომონტესა და ეტნის ლანდშაფტებზე, იონიისა და ტირენიის ზღვების მიმართულებით. ხასაითდება რამდენიმე სასიფლო დასახლებისა და ტურისტული სოფლის არსებობით, ასევე მდიდარი კუტურული მემკვიდრეობით. პარკის უმაღლესი მწვერვალია ბოტე-დონატო (1 928 მ).
ივან ძიუბა
ბიოგრაფია
დაიაბდა გლეხების ოჯახში. 17 წლამდე მხოლოდ რუსულ ენაზე ლაპარაკობდა.
1932 წელს მისი ოჯახი შიმშილობისგან თავის დასაღწევად მცირე ხნით მშობლიური სოფლიდან მახლობლად მდებარე მშრომელთა სოფელ ნოვოტროიცკში გადავიდა. მოგვიანებით ოლენევსკიში გადავიდნენ (დღევანდელი დოკუჩაევსკი), სადაც ძიუბამ სკოლა დაასრულა.
ივან ძიუბამ დონეცკის პედაგოგიური ინსტიტუტი დაამთავრა და სამაგისტრო პროგრამაზე შევჩენკოს ლიტერატურის ინსტიტუტში გააგრძელა სწავლა. მისი ნაშრომი პირველად 1959 წელს გამოქვეყნდა.
სილის ეროვნული პარკი
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
იაკობ მანსვეტაშვილი
იაკობ მანსვეტაშვილი (დ. 29 ივნისი, 1855 — გ.  22 მაისი, 1944) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
იაკობ ალექსანდრეს ძე მანსვეტაშვილი დაიბადა სოფელ ნორიოში, 1855 წლის 29 ივნისს. მამა მღვდელი ჰყავდა, დედა - მღვდლის შვილი, გვარად ძიძიკაშვილი. იაკობი სოფლის სკოლაში დადიოდა, რომელიც მღვდელ მამას საკუთარ ხარჯზე ჰქონდა გახსნილი და უსასყიდლოდ, თავად ასწავლიდა ბავშვებს წერა-კითხავს. 8 წლის ასაკში თბილისის სასულიერო სემინარიაში მიაბარეს, მისი პედაგოგები იყვნენ: იაკობ გოგებაშვილი, ნიკო ცხვედაძე, გ. იოსელიანი და ლ. ტურიაშვილი.
სემინარიის დამთავრების შემდეგ, იაკობი პეტრებურგში მიემგზავრება და სწავლას იქაური უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე აგრძელებს. მისი ლექტორები არიან: მენდელეევი, ბუტლეროვი, ვაგნერი, სეჩინოვი.
სწავლის დასრულების შემდეგ იაკობ მანსვეტაშვილი სამშობლოში ბრუნდება და აქტიურად ებმება სალიტერატურო და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1886-1890 წწ. ილია ჭავჭავაძის რედაქტორობის დროს, მუშაობს გაზეთ „ივერიაში“ მუდმივ თანამშრომლად და პარალელურად სხვა ჟურნალ-გაზეთებში, სხვადასხვა ფსევდონიმით (დონ იაგო, ალექსნდრიძე, მარელი ნორიელი, შერმადინი) ბეჭდავდა სამეცნიერო წერილებს, ფელეტონებს, რეცენზიებს, კრიტიკულ წერილებს, პატარა მოთხრობებსა და ეპიგრამებს. ასევე თანამშრომლობს საყმაწვილო ჟურნალ „ჯეჯილში“ და ყოველთვიურ „მოამბეში“. იგი იყო ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, ვაჟა-ფშაველას თანამედროვე და მეგობარი. ხუთი წლის განმავლობაში იაკობს „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მდივნის თანამდებობა ეკავა და სწორედ მისი ინიციატივით დაარსდა წიგნის პირველი მაღაზია თბილისში.
1899 წელს იაკობ მანსვეტაშვილი მიემგზავრება ბაქოში და ხელმძღვანელობს საადგილმამულო ბანკის ბაქოს განყოფილებას. 1912 წელს ბაქოში საკუთარი ხარჯებით აშენებს სახლს, რომელშიც მოეწყო სკოლა და ქართული თეატრი. ეს სახლი იქცა ბაქოში მცხოვრებ ქართველთა სავანედ. იაკობი ხდება ბაქოს წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საპატიო წევრი და დიდი ნავთობმწარმოებელი, რაც მას ეხმარება გააძლიეროს და გააღრმავოს მეცნიერული მოღვაწეობა.
იაკობ მანსვეტაშვილი მეუღლესთან, ნინო გვარამაძესთან, მცირეწლოვან ვაჟთან (ბორისი) და ძიძასთან (გვარად ვადიმოვა) ერთად საცხოვრებლად მიდის საფრანგეთში, ქალქ ნიცაში. 1917 წელს საქმიან შეხვედრაზე მყოფი ცოლ-ქმარი მიემგზავრება პეტერბურგში და რევოლუციის გამო ვეღარ ბრუნდება საფრანგეთში. მათი ვაჟი ბორისი, ძიძასთან დარჩა და მისგანვე მიიღო გვარიც. უდედმამოდ გაზრდილი ბორის ვადიმოვი ქალაქ ნიცას ბანკის მმართველი იყო. 2016 წლის 1 დეკემბერს სოფელ ნორიოში ჩამოვიდა იაკობ მანსვეტაშვილის შვილთაშვილი - ნიკოლა ვადიმოვი (Nicolas Wadimoff ), რომელიც დაიბადა 1964 წელს, ქალაქ ჟენევაში. ნიკოლა შვეიცარიაში ოჯახთან ერთად ცხოვრობს. იგი არის რეჟისორი და პროდიუსერი, ასევე AKKA FILMS -ის დამაარსებელი.
იაკობ მანსვეტაშვილი გარდაიცვალა 1944 წლის 22 მაისს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
2016 წელს დავით ცერცვაძემ დააფუძნა „იაკობ მანსვეტაშვილის სახელობის საქველმოქმედო ფონდი“.
პირადი არქივი
იაკობ მანსვეტაშვილის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი შემოვიდა 1974 წლის 22 იანვარს (შემოსულობათა წიგნი # 417). იაკობ მანსვეტაშვილის ფონდი 37 საარქივო საქმეს შეიცავს: 1) ბიოგრაფიისა და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის ამსახველი მასალა; 2) შემოქმედებითი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
Camponotus picipes jason
Camponotus picipes jason — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ნოდარ ყალიჩავა
ნოდარ ყალიჩავა (დ. 24 ნოემბერი, 2000) — ქართველი ფეხბურთელი. „სამგურალის“ და საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების მეკარე. 2023 წელს საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების რიგებში ითამაშა ევროპის 21 წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:წყალტუბოს სამგურალის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ზენიტის ფეხბურთელები
ახალციხე (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)
ახალციხე — ისტორიული ძეგლი, სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სნოსწყლის (თერგის შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 12 კილომეტრი. სოფელში დგას IX-X საუკუნის ბაზილიკა, რომელიც აღდგენილია XIX საუკუნეში.
ისტორია
სოფელი შედიოდა არაგვის საერისთავოში, მისი მოურავი იყო არაგვის ერისთავის ყმა მარტია ღუდუშაური. 1439 წლის საბუთში გერგეტელ საყდრისშვილთა მძევლებს შორის მოხსენიებულია ორი ახალციხელიც. სოფელში იყო სალოცავი ხატები — კვირეხვთიშვილის (კვირელობის) ნიში, ლანგურის წმინდა გიორგი, კოპალე (ბიჭების), ელია (გოგონების).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოვრიგინო
ოვრიგინო (Овригино) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ტროიცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 20 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
მოსაკარგავე
მოსაკარგავე — XI-XII საუკუნეების საქართველოში უმთავრესად სამეფო კარის მოხელე, რომელსაც ეძლეოდა „საკარგავი“ — პირობით მფლობელობაში მიცემული მიწის ნაკვეთი, ან ზოგჯერ მის სანაცვლოდ ფული.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ალფა
thumb|250px|სნფ-α ანუ სნფ-ალფა ანუ სნფ-α კრისტალური სტრუქტურა სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ალფა (სნფ-α) (tumor necrosis factor, TNF) სისტემური ანთების პროცესში მონაწილე ციტოკინია, რომელიც მიეკუთვნება რეაქციის მწვავე ფაზაში მონაწილე ციტოკინების ჯგუფს. მას სხვაგვარად ეწოდება კახექსინი ან კახექტინი.
სნფ-α პასუხისმგებელია იმუნური უჯრედების რეგულაციაზე. იგი ასტიმულირებს აპოპტოზური უჯრედის სიკვილს და ანთებას; აგრეთვე აჩერებს სიმსივნის განვითარებას და ვირუსების გამრავლებას.
სნფ-ალფას რეგულაციის მოშლა, განსაკუთრებით კი, ჭარბი პროდუქცია, უაკვშირდება კობოს განვითარებასა და ადამინის მთელ რიგ დაავადებებს
რეკომბინანტული სნფ-α გამოიყენება, როგორც იმუნო-მასტიმულირებელი საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელებით - ტაზონერმინი.
აღმოჩენა
იმუნური სისტემის სიმსივნის საწინააღმდეგო პასუხის თეორიის in vivo დადასტურება მოხდა საუკუნეზე მეტი ხნის წინათ ექიმი უილიამ კოლის მიერ. 1968 წელს კალიფორნიის უნივერსიტეტის დოქტორებმა, კოლბმა და გრანგერმა გამოაქვეყნეს ნაშრომი, რომელიც შეეხებოდა ლიმფოციტების მიერ წარმოებულ ციტოტოქსიური ფაქტორს და უწოდეს მას ლიმფოტოქსინი (ლტ). იგივე მოსაზრება დაფიქსირდა იელის უნივერსიტეტის დოქტორების, რუდლის და ვაკსმანის პუბლიკაციაშიც, რომელიც იმავე თვეში გამოქვეყნდა. საბოლოოდ კი 1975 წელს დოქტორებმა ნიუ იორკის სლოან-კეტერინგის მემორიალური ონკოლოგიური ცენტრიდან გამოაქვეყნა ახალი ციიტოტოქსიური ფაქტორის შესახებ, რომელიც წარმოიქმნება მაკროფაგების მიერ და მას უწოდეს სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი (სნფ). ეს კვლევები აღწერდა, რომ ორივე ფაქტორს ჰქონდა უნარი, მოეკლა ფიბროკარცინომის L-929  უჯრედები თაგვებში.
1984 წელს, როდესაც განხორციელდა კ-დნმს კლონირება, რომელიც შეიცავდა ლიმფოტოქსინის (ლტ) და სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორის (სნფ) კოდებს. აღმოჩნდა, რომ ეს ორი ფაქტორი (ლტ და სნფ) ერთმანეთის მსგავსი იყო. ჰომოლოგიური გამოდგა მათი ფუნქციებიც - სნფ, რომელიც შებოჭავს თავის რეცეპტორს, შეიძლება ჩანაცვლებული იქნეს ლიმფოტოქსინით. ასეთი გენეტიკური და ფუნქციური მსგავსების გამო, მეცნიერები შეთანხმდნენ, რომ ორივე სიმსივნის ნეკროზულ ფაქტორი იყო და პირველ მათგანს უწოდეს სნფ-α, ხოლო ლიმფოტოქსინს (ლტ) - სნფ-β.
1985 წელს, ბრუს ბიუტლერმა და ანტონი ქერამიმ აღმოაჩინეს ჰორმონი, რომელიც იწვევდა კახექსიას და მანამდე დასახელებული კახექტინი გამოდგა ასევე სნფ. ამ მკვლევარებმა დაადგიენეს, რომ სნფ იყო ინფექციის საპასუხო სეპტიკური შოკის საკვანძო მედიატორი. საბოლოოდ კი გაირკვა, რომ სნფ არის პროტოტიპული წარმომადგენელი  სნფ-ების ჯგუფის, რომელიც შედის უფრო დიდ ციტოკინების ოჯახში.
გენი
ადამიანის სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორის გენის (TNFA) კლონირება განხორციელდა 1985 წელს. გენი ლოკალიზებულია 6p21.3 ქრომოსომაში, არის 3 კბ სიდიდის და შედგება 4 ექსონისაგან. სეკრეტირებული პროტენების 80%-ზე მეტი კოდირებულია უკანასკნელ ექსონში. სნფ-ალფას 3' ბოლო შედგება აუ-მდიდარი ელემენტისაგან.
ფიზიოლოგია
სნფ-ალფას დიდი ნაწილი წარმოიქმნება მაკროფაგების მიერ, მცირე ნაწილი კი იწარმოაბა სხვა უჯრედებში, როგორიცაა ლიმფოიდურ უჯრედებში, ღეროვან უჯრედებში, ენდოთელურ უჯრედებში, კარდიომიოციტებში, ადიპოზურ ქსოვილებში, ფიბრობლასტებში და ნირონებში. სნფ ძირითადი ნაწილი გამონთავისუფლდება ლიპოპოლისაქარიდების, სხვა ბაქტერიული პროდუქტებისა და ინტერლეიკინი-1ის (ილ-1)მიმართ საპასუხო რეაქციის სახით.
სნფ-α ინტერლეიკინი-1 (ილ-1) და ინტერლეიკინი-6 (ილ-6)-თან ერთად მოქმედებს სხვადასხვა ორგანოთა სისტემაზე :
სნფ-ალფას კონცენტრაციის ლოკალური მატება იწვევს ანთების კარდინალურ ნიშნებს: ტემპერატურის მატებას, შეშუპებას, გაწითლებასა და ტკივილს. მისი კონცენტრაციის ძლიერი მატება იწვევს შოკისებრი სიმპტომების ჩამოყალიბებას. ხოლო ხანგრძლივად არსებული დაბალი კონცენტრაცია იწვევს კახექსიასა და გამოფიტვის სინდრომს. ასეთი სურათი გვხვდება ონკოლოგიურ პაციენტებში.
ფარმაკოლოგია
სიმსივნის ნეკროზული ფაქტორი-ალფა იწყებს ანთების საპასუხო რეაქციას, რომელიც ხდება მიზეზი რიგი აუტოიმუნური დარღვევებისა, რომლებიც კლინიკურად გამოვლინდება რევმატოიდული ართრიტის, ანკილოზური სონდილიტის, კრონის დაავადების, ფსორიაზის და რეფრაქტერულიასთმის სახით. ამ დაავადებების მკურნალობაში ზოგჯერ გამოყენებულია სნფ დამთრგუნველები. დათრგუნვა მიიღწევა მონოკლონური ანტისხეულებით, როგორებიცაა ინფლიქსიმაბი (რემიკადი), ადალიმუმაბი (ჰუმირა), ან ცირკულირებადი რეცეპტორებით - შედგენილი ცილებით, როგორიცაა ეთანერცეპტი (ენბრელი).
სქოლიო
კატეგორია:ცილები კატეგორია:ციტოკინები კატეგორია:იმუნო-მასტიმულირებლები
Camponotus picipes jamaicensis
Camponotus picipes jamaicensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჩუკისაკის დეპარტამენტი
ჩუკისაკა (Chuquisaca) — დეპარტამენტი სამხრეთ ბოლივიაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუკრე. ფართობი 51,5 ათასი კვ. კმ. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მთიანია. მთავარი მდინარეებია პილკომაიო (მდ. პარანას აუზი) და რიო-გრანდე (მდ. ამაზონის აუზი)
ჩუკისაკას პროვინციები
ჩუკისაკას დეპარტამენტი დაყოფილია 10 პროვინციად, ეს პროვინციები იყოფა 29 მუნიციპალიტეტად, ხოლო მუნიციპალიტეტები, თავის მხრივ, იყოფა კანტონებად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის დეპარტამენტები
NGC 7643
NGC 7643 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1873 წლის 24 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
დელფტის ჭიშკარი
დელფტის კარიბჭე (Gebouw Delftse Poort) — ორი ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში. მდებარეობს როტერდამის ცენტრალური სარკინიგზო სადგურის სიახლოვეს. აშენდა 1989-1991 წლებში. ტაუერ I არის 151,35 მ სიმაღლის და აქვს 41 სართული, ტაუერ II — 93 მ სიმაღლისაა და 25 სართულიანია. 2009 წლის მაისამდე იყო ნიდერლანდების უმაღლესი საოფისე შენობა. მთლიანობაში ცათამბჯენებს ემსახურება 28 ლიფტი. კომპლექსის საერთო ფართობია 106 000 კვადრატული მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ცათამბჯენები
ფენი ჰეემსკერკი
ფენი ჰეემსკერკი (Fenny Heemskerk; დ. 3 დეკემბერი, 1919 ამსტერდამი — გ. 8 ივნისი, 2007 ამერსფორსტი) — ნიდერლანდელი მოჭადრაკე და საჭადრაკო მოღვაწე.
საერთაშორისო ოსტატი 1950 და საერთაშორისო დიდოსტატი (1978). ფიდეს ქალთა ჭადრაკის კომისიის წევრი (1953-1956). ნიდერლანდების 10-გზის ჩემპიონი (1937, 1939, 1946, 1948, 1950, 1952, 1954, 1956, 1958, 1961). 1937 და 1939 წლებში ითამაშა მატჩები კატარინა რუუდსანტთან (4,5-0,5) და სონია გრაფთან (0-4). 1957-1967 წლებში ნიდერლანდების ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადებში, სადაც ჩატარებულ 23 პარტიაში აიღო 12,5 ქულა.
1959 წლის „ხოხოვენ-ტურნირის“ გამარჯვებული. 1957-1969 წლებში მონაწილეობდა ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდელი მოჭადრაკეები კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
დურმიტორის ეროვნული პარკი
დურმიტორის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი მონტენეგროში. შეიქმნა 1952 წელს მოიცავს დურმიტორის მთიან მასივს, მდინარე ტარის კანიონს და კომარნიცის პლატოს ზემო ნაწილს. საერთო ფართობი — 390 კმ². 1980 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ოპოზიცია (პოლიტიკა)
ოპოზიცია — პოლიტიკური ჯგუფი ან მოქალაქეთა გაერთიანება, რომელიც უპირისპირდება პოლიტიკური უმრავლესობის პოლიტიკას. .
კონტროლირებადი ოპოზიცია
კონტროლირებადი ოპოზიცია არის შავი პროპაგანდისა და საბოტაჟის მომწყობთა გამოყენება, რა დროსაც ეს უკანასკნელნი აცხადებენ, რომ ეწინააღმდეგებიან კონკრეტულ ფრაქციას თუ პოლიტიკურ ჯგუფს, მაგრამ რეალურად მუშაობენ მათთვის.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური ტერმინები კატეგორია:პოლიტიკური ოპოზიცია
ეშმაკეული აიები
ეშმაკეული აიები — ბრიტანელ-ინდოელი მწერლის, სალმან რუშდის, მეოთხე რომანი, გამოქვეყნდა 1988 წელს. ნაწილობრივ ეფუძნება წინასწარმეტყველი მუჰამედის ცხოვრებას. ისევე, როგორც წინა წიგნებში, ამ რომანშიც რუშდი თავისი პერსონაჟების შესაქმნელად მაგიურ რეალიზმს და თანამედროვე მოვლენებს იყენებს. „ეშმაკეული აიები“ მოგვითხრობს ორი ადამიანის შესახებ, რომლებიც ტერორისტების მიერ გატაცებული თვითმფრინავის აფეთქებას სასწაულებრივად გადაურჩებიან. გაერთიანებულ სამეფოში წიგნმა დადებითი გამოხმაურება მიიღო. მოიპოვა ვაითბრედის პრემია და წარდგენილი იყო ბუკერის პრემიაზე. მიუხედავად ამისა, მუსლიმებმა რუშდი ღვთისგმობაში და ისლამის შეურაცხყოფაში დაადანაშაულეს. 1989 წლის 14 თებერვალს აიათოლა რუჰოლა ხომეინმა, ირანის იმჟამინდელმა ლიდერმა, მწერალს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა. ამას მოჰყვა რუშდის მოკვლის რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობა, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს პოლიციის პროტექტორატის ქვეშ იმყოფებოდა. აგრეთვე თავს დაესხნენ რუშდისთან ახლოს მყოფ პირებს, მათ შორის მოკლეს მისი მთარგმნელი ჰიტოში იგარაში.
წიგნი აკრძალულია ინდოეთში, როგორც მუსლიმთა წინააღმდეგ მიმართული სიძულვილის ტექსტი.
სქოლიო
კატეგორია:1988 წლის რომანები
Camponotus picipes guatemalensis
Camponotus picipes guatemalensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სტრეიკეიზერი
სტრეიკეიზერი (Het Strijkijzer) — საცხოვრებელი და საოფისე ტიპის ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ჰააგაში. 42 სართულიანია, შენობის სიმაღლე 132 მ აღწევს. ემსახურება 5 ლიფტი. ქალაქ ჰააგაში სიმაღლით მე-2 შენობაა. მშენებლობა დაიწყო 2005 წლის ოქტომბერში, დასრულდა 2007 წლის ზაფხულში. შეიცავს 51 კეთილმოწყობილ ბინას. არქიტექტურული სტილი მოდერნისტულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ცათამბჯენები
აფულა
აფულა (العفولة) — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთის მხარეში. დაარსდა 1925 წელს. ცნობილია როგორც „ველის დედაქალაქი“. 2015 წელს ქალაქის მოსახლეობა 44 930 კაცს შეადგენდა. XIX საუკუნის დოკუმენტებში ნახსენებია, როგორც ოფელი.
სქოლიო
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
ხერკი
ხერკი — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ საქართველოში, შუა საუკუნეების ადმინისტრაციული ერთეული — ხევი (იგივე თემი) მდინარე არაგვის დინების სამხრეთით მარცხენა მხარეს (ახლანდელი მცხეთისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიის ნაწილი). ხერკი იგივე საგურამოს ან თეზმის ხევია. ვახუშტი ბატონიშვილის ლოკალიზაციით აღმოსავლეთით საზღვრავდა ერწოს მთა, სამხრეთით — ზედაზნის მთა, ჩრდილოეთით — ნიკორნა-ბოკოწანს შორის მდებარე მთები, დასავლეთით — მდინარე არაგვი. ხერკის ცენტრი იყო ზედაზნის ციხე. ანტიკურ ხანაში ხერკი მუხრანთან ერთად მცხეთის „სამოქალაქოს“ (მცხეთის საგამგებლო რეგიონი) ქმნიდა. შუა საუკუნეებში ხერკზე გაბატონება გარკვეულად ცვლიდა მიმდებარე პოლიტიკურ ერთეულთა პოლიტიკურ მდგომარეობას. XII საუკუნის დასაწყისში დავით IV აღმაშანებელმა ზედაზენი და ხერკი სამეფო ხელისუფლებას დაუმორჩილა, რამაც აუცილებელი გახადა კახეთის სამეფოს გაუქმება და ერთიანი საქართველოს შემადგენლობაში შესვლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ნიკე
ნიკე (Νίκη — „გამარჯვება“) — ბერძნული მითოლოგიით ტრიუმფისა და გამარჯვების ქალღმერთი. კრატოსის, ბიასა და ზელუსის და. და-ძმებთან ერთად ზევსის ამალის წევრი იყო. შეეძლო უდიდესი სისწრაფით ერბინა ან ეფრინა. გამოხატავდნენ ფრთებიანი ქალის სახით, რომელსაც თავზე გვირგვინი ადგას და ხელში პალმის ტოტი უჭირავს. რომაულ მითოლოგიაში მას შეესაბამება ვიქტორია.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
სოციოლოგია
სოციოლოგია (socius და λόγος) — მეცნიერება საზოგადოების განვითარების ზოგადი კანონების შესახებ.
ტერმინი პირველად გამოიყენა სოციოლოგიის მამად აღიარებულმა ოგიუსტ კონტმა. სოციოლოგია იკვლევს ადამიანური ცხოვრების ორგანიზების გზებს. სოციოლოგები სხვადასხვა გარემოში სოციალური ცხოვრების შესწავლის მიზნით სამეცნიერო კვლევით მეთოდებსა და თეორიებს იყენებენ. ისინი ცდილობენ შეისწავლონ როგორც ინტიმური ურთიერთობები, ასევე ვრცელი გლობალური ქსელები და ყველაფერი, რაც მათ შორის არსებობს. სოციოლოგები დაინტერესებულები არიან იმ გზებით, რითიც ადამიანები უკავშირდებიან ერთმანეთს. სხვა სოციალური მეცნიერებანი ძირითადად შეისწავლიან სოციალური ცხოვრების მხოლოდ ერთ სფეროს: ეკონომიკა შეისწავლის ბაზრების დინამიკასა და პროდუქტების ცირკულაციას; პოლიტიკური მეცნიერება უღრმავდება სამთავრობო და ძალაუფლების ურთიერთობებს; ანთროპოლოგია ეკოლოგიასა და კულტურულ თავისებურებებს იკვლევს; ფსიქოლოგია სწავლობს ბიოლოგიას, ადამიანურ განვითარებასა და ინდივიდუალურ მენტალურ თავისებურებებს შორის ურთიერთკავშირს. სოციოლოგია კი მოიცავს ყველა ამ ასპექტს. სოციოლოგები ყველაზე მეტად დაინტერესებულნი არიან სოციალური ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტის ურთიერთქმედებით. ის შედარებით ახალი სამეცნიერო დისციპლინაა, რომელმაც საფუძველი მე-19 საუკუნის დასაწყისში ჩაიყარა.
სოციოლოგიას აინტერესებს ჩვენი ქმედება როგორც სოციალური არსებებისა; ამგვარად სოციოლოგიური ინტერესის სფერო მოიცავს, როგორც ანონიმურ ინდივიდუმთა მოკლე კონტაქტს ქუჩაში, ასევე გლობალურ სოციალურ პროცესთა შესწავლას. ვრცელი გაგებით, სოციოლოგია არის სოციალურ ჯგუფთა მეცნიერული სწავლება, რომელთა შორისაც ადამიანებს უწევთ მოძრაობა ცხოვრების მანძილზე.
სოციოლოგიური კვლევის შედეგები ეხმარება პედაგოგებს, კანონშემქმნელებს, ადმინისტრატორებს და ყველა დანარჩენს, ვინც დაინტერესებულია სოციალური პრობლემების გადაჭრით და საზოგადოებრივი პოლიტიკის ფორმულირებით. სოციოლოგთა უმრავლესობა მუშაობს ერთი ან რამდენიმე სპეციალობით, როგორიცაა სოციალური ორგანიზაცია, სოციალური სტრატიფიკაცია, და სოციალური მობილურობა; რასობრივი და ეთნიკური ურთიერთობანი; განათლება; ოჯახი, სოციალური ფსიქოლოგია; ურბანული, სასოფლო, პოლიტიკური და შედარებითი სოციოლოგია; სქესთა როლი და ურთიერთობანილ დემოგრაფია; გერონტოლოგია; კრიმინოლოგია; და სოციოლოგიური პრაქტიკა.
რესურსები ინტერნეტში
*
ხვითი
საკუთარი სახელი ხვითი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მინდვრის შპატები
მინდვრის შპატი — ქანთმაშენ მინერალთა ყველაზე მეტად გავრცელებული ჯგუფი. შეადგენს დედამიწის ქერქისა და მთვარის ქანების 50%-ზე მეტს, შედის მეტეორიტების შედგენილობაშიც. მათ შორის ძირითადად K, Na, Ca ალუმინსილიკატებია და წარმოადგენს Na AlSi3O8 — КAlSi3O8 — Са Al2Si2O8, სამმაგი სისტემის მყარი ხსნარების სერიას, რომელშიც გამოიყოფა ორი რიგი: ტუტე ანუ კალიუმნატრიუმისა (მაგ., ანორთოკლაზი, მიკროკლინი, ორთოკლაზი) და პლაგიოკლაზები. მინდვრის შპატების სტრუქტურის საფუძველია [(Si, Ai) O4]-ის ტეტრაედრებისაგან აგებული სამგანზომილებიანი კარკასი, რომლის დიდ სიცარიელეებში თავსდება კატიონები. ხშირად მცირე რაოდენობით შეიცავს Ba, Sr, Pb, Fe, Li, Rb, Cs და სხვა ელემენტთა მინარევებსაც.
ქიმიურად სუფთა მინდვრის შპატები უფერულია, ფერს (მოწითალო, მომწვანო, ნაცრისფერი, შავი და სხვ.) აძლევს მინარევები. გვხვდება კარგად განვითარებული პრიზმული კრისტალების სახით. აქვს სრულყოფილი ტკეჩადობა ორი მიმართულებით. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 6-6,5. სიმკვრივე 2500-2800 კგ/მ³.
მინდვრის შპატები წარმოადგენს მაგმური ქანების პეტროგრაფიული კლასიფიკაციის საფუძველს. დიდი გამოყენება აქვს კერამიკის, ფაიფურისა და მინის წარმოებაში. მინდვრისშპატიანი ქანი — ლაბრადორიტი ძვირფასი შესამოსი მასალაა. მინდვრის შპატების ზოგიერთი სახესხვაობა (ამაზონიტი, მთვარის ქვა) სანახელავო ქვაა.
Camponotus picipes
Camponotus picipes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ლუიჯი ეინაუდი
ლუიჯი ეინაუდი (Luigi Einaudi; დ. 24 მარტი 1874, კიარუ, იტალია — გ. 30 ოქტომბერი, 1961, რომი, იტალია) — იტალიელი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. 1948-1955 წლებში იტალიის პრეზიდენტი, 1945–1948 წლებში მუშაობდა იტალიის ბანკის პრეზიდენტად. 1955–1961 წლებში სამუდამო სენატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:იტალიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
ხიდი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ხიდი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბურმასიგი
ბურმასიგი — ისტორიული ძეგლი, ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), თრუსოს ხეობაში, ხოხის ქედის სამხრეთი კალთის ძირას. მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. წოწოლთის შესართავთან. ზღვის დონიდან 2350 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 41 კილომეტრი.
ისტორია
სოფელი XVII საუკუნიდან ეკუთვნოდა არაგვის ერისთავებს, შემდეგ ქართლის მეფის ხელში გადავიდა. ი. ა. გიულდენშტედტი სოფელს „ბურმახევს“ უწოდებს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ოსტრეცოვო (ტროიცკოეს სასოფლო დასახლება)
ოსტრეცოვო (Острецово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ტროიცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 15 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
NGC 7647
NGC 7647 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1785 წლის 29 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ხიდისთავი
საკუთარი სახელი ხიდისთავი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბრეიტნერტორენი
ბრეიტნერტორენი (Breitnertoren) — საოფისე ტიპის ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ამსტერდამში, მდინარე ამსტელის სიახლოვეს. 23 სართულიანია, შენობის სიმაღლეა 94 მ. წარმოადგენს Philips-ის შტაბ-ბინას. მშენებლობა დასრულდა 2001 წელს. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი მხატვრისა და ფოტოგრაფის გეორგ ჰენდრიკ ბრეიტნერის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ცათამბჯენები
მოშე შარეთი
მოშე შარეთი (დ. 16 ოქტომბერი, 1894 ჩერტოკი — გ. 7 ივლისი, 1965 იერუსალიმი) — ისრაელის ისტორიაში პირველი საგარეო საქმეთა მინისტრი და ისრაელის მეორე პრემიერ-მინისტრი 1954—1955 წლებში, დავიდ ბენ-გურიონის კადენციებს შორის.
კატეგორია:ისრაელის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1894 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
მანდინკა
მანდინკა ასევე მანდენკა, მანდინკო, მანდინგო და მალინკე — დასავლეთ აფრიკის ეთნიკური ჯგუფი. მანდინკას ხალხი მალის იმპერიის შთამომავლები არიან, რომლის აღმავლობის ხანა XIII საუკუნეში სუნდიატა კეიტას მმართველობის დროს იყო.
მანდინკას ხალხი ძირითადად ცხოვრობს დასავლეთ აფრიკაში, უმეტესად გამბიასა და გვინეაში სადაც ისინი მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენენ. ტრადიციულად მანდინკას ხალხი სოციალურ კასტებადაა დაყოფილი. მათითემები არიან ავტონომიურები და იმარტება ბელადების ან უხუცესების მიერ. მანდინკას ხალხი შემდეგ თაობებს საკუთარ ისტორიას და დაგროვილ ცოდნას ზეპირსიტყვიერად გადასცემდა.
XVI-XIX საუკუნეებში დიდი რაოდენობით მანდინკას ხალხის ამერიკაში მონებად გაყიდეს. ისინი იქ სხვა მონებს და მუშებს შეერივნენ და შექმნეს კრეოლური კულტურა. მათი შთამომავლები დღეს ცხოვრობენ კარიბებში, ბრაზილიაში და ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკელები
ლუიზა ხელაშვილი
ლუიზა ხელაშვილი (დ. 30 ნოემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეან-გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1963-1965 წლებში მუშაობდა ექიმ-მეან-გინეკოლოგად ურალსკში(ყაზახეთის სსრ). 1965-1968 წლებში იყო პედიატრიული სანიტარული ჰიგიენისა და სტომატოლოგიური ფაკულტეტის მეან-გინეკოლოგიის კათედრის ასპირანტი. 1969-1980 წლებში უფროსი ლაბორანტი. 1980 წლიდან აღნიშნული კათედრის ასისტენტი. არის მეან-გინეკოლოგთა საზოგადოების წევრი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მასალები თვითნებითი აბორტების კლინიკისათვის“, დაიცვა 1969 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატები კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
Geographical Review
Geographical Review (Geographical Review – „გეოგრაფიული მიმოხილვა“) — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების გეოგრაფიულ-სამეცნიერო მიმოხილვითი ჟურნალი. დღეისათვის მიმდინარეობს ჟურნალის სამთვიური პუბლიკაცია იანვარში, აპრილში, ივლისში და ოქტომბერში.
პერიოდულ გამოცემებში თემატიკა მიძღვნილია უკლებლივ გეოგრაფიისადმი და ეხება ამ დარგის — გეოგრაფიის ყველა ძირითად ასპექტს.
ჟურნალს გააჩნია განყოფილება: „Geographical Record“ („გეოგრაფიული ჩანაწერი“), რომელიც განიხილავს მოკლე საკითხებს მიმდინარე აქტუალურ და რეგიონულ საკითხებში. თითოეული გამოცემა შეიცავს წიგნების, მონოგრაფიების, ატლასების მიმოხილვას გეოგრაფიიდან და მომიჯნავე დარგებიდან.
1852 წელს ამერიკის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დაიწყო თავისი პირველი სამეცნიერო ბიულეტენის (ჟურნალის) გამოცემა. აღნიშნული ბიულეტენი გამოიცემოდა 1915 წლამდე, მანამ იგი არ შეცვალა ახალმა ჟურნალმა „Geographical Review“-მა.
სქოლიო
კატეგორია:გეოგრაფიული ჟურნალები
Azersu Office Tower
Azersu Office Tower (აზერსუს საოფისე კოშკი) — მაღალსართულიანი შენობა ქალაქ ბაქოში. აღნიშნული შენობა აზერბაიჯანის წყლის რესურსების ეროვნული ოპერატორის შტაბის განსახლებისთვის არის განკუთვნილი.
ისტორია
ამჟამად მოქმედი სს „აზერსუს“ საოფისე შენობა მდებარეობს მოსკოვის გამზირზე, მეტროს სადგურ „20 იანვრის“ მახლობლად. ამ ტერიტორიაზე მანქანების მოძრაობა ძლიერ გართულებულია საცობების გამო. გარდა ამისა, კომპანიას სჭირდება დამატებითი საოფისე ფართი. აღნიშნულ გარემოებებთან დაკავშირებით, გადაწყდა ახალი, უფრო ფართო შენობის აშენება ჰეიდარ ალიევის გამზირის განუვითარებელ ადგილებში, რომელიც ბაქოში ფუტურისტული მაღლივი კორპუსების განსახორციელებლად მთავარი ადგილია და პრეტენზია გახდება დედაქალაქის ბიზნეს ცენტრი. იმის გამო, რომ ამ გამზირზე ძირითადად აშენებულია მაღლივი შენობებით, რომლებიც კომპლექსურია არქიტექტურული დიზაინით, მნიშვნელოვანი იყო შენობის დიზაინის არჩევა, რომელიც წარმატებით იქნებოდა შერწყმული დანარჩენ შენობებთან.
სს „აზერსუს“ ახალი საოფისე შენობის პროექტის შესარჩევად, არქიტექტორულ კომპანიებს შორის ტენდერი ჩატარდა. 2012 წლის 9 აგვისტოს ცნობილი გახდა, რომ ტენდერი მოიგო კორეულმა კომპანია Heerim Architects- მა, რომელმაც შემოგვთავაზა წყლის წვეთის ფორმის მშენებლობის პროექტი, რომელიც თემატურად იყო დაკავშირებული ერთმანეთთან ახლომდებარე ცათამბჯენთან.
2013 წლის 15 მარტს დეველოპერად შეირჩა კიდევ ერთი კორეული კომპანია, Halla E&C. ამავდროულად, Heerim Architect- მა მიიღო შესაძლებლობა გაუმკლავდეს თავად მშენებლობის მენეჯმენტს (CM - მშენებლობის მენეჯმენტი). 2013 წლის ნოემბერში აზერსუს საოფისე კოშკის პირველი სართულები სამშენებლო მოედნის გალავნის უკნიდან დაიწყო.
2016 წლიდან პროექტის განხორციელება და მშენებლობა გადაეცა ALKE Inshaat Senayi ve Tijaret კომპანიას. ამჟამად მიმდინარეობს მუშაობა შენობის შიდა მოპირკეთებაზე და სამუშაოების დასრულებაზე.
პროექტი
სს „აზერსუს“ საოფისე შენობა აშენდა წყლის წვეთის ფორმაში, რაც ასახავს კომპანიის ძირითად საქმიანობას და კასპიის ზღვის სიახლოვეს. პროექტის ღირებულება შეადგენდა 120 000 000 აშშ დოლარს. მშენებლობისთვის სახსრები გამოიყო სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. შენობა ბაქოში მდებარეობს ჰეიდარ ალიევის გამზირზე, იქვე მდებარეობს კიდევ ერთი დიდი ობიექტი (ასევე შემოთავაზებულია Heerim Architect-ის მიერ) - SOCAR კოშკი.
საინტერესო ფაქტები
მეზობელი 40 სართულიანი SOCAR კოშკი წარმოადგენს ცეცხლის მოძრაობას. Azersu Tower, წყლის წვეთის ფორმის, არა მხოლოდ ასახავს კომპანიის პერსონალის საქმიანობას, რომელიც მასში განთავსდება, არამედ წარმატებით აერთიანებს მეზობელი შენობის ცეცხლის თემას. ამრიგად, არქიტექტურული ფორმებით განსახიერებული წყლისა და ცეცხლის სიმბოლოები ჰეიდარ ალიევის გამზირზე მდებარე სამეზობლოში აღმოჩნდნენ.
სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები კატეგორია: ჰეიდარ ალიევის გამზირი კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
სიტე
სიტე (Île de la Cité) — ერთ-ერთი კუნძული მდინარე სენაში შემორჩენილი ორი ბუნებრივი კუნძულიდან (მეორე — სენ-ლუი), მდებარეობს პარიზში. იგი პარიზის ცენტრია, სადაც შუა საუკუნეების ქალაქი წარმოიქმნა.
მეროვინგების დროიდან, კუნძულის დასავლეთი დაბოლოება სასახლეს ეკავა, აღმოსავლეთ ნაწილი კი იმავე პერიოდიდან რელიგიას უძღვნეს, განსაკუთრებით X საუკუნიდან, როდესაც აშენდა დღემდე შემორჩენილი პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი. ამ ორ ობიექტს შორის არსებული მონაკვეთი 1850-იან წლამდე მნიშვნელოვანი საცხოვრებელი და კომერციული არეალი იყო, მაგრამ ამ პერიოდიდან იგი დაიკავა პოლიციის პრეფექტურამ, იუსტიციის სასახლემ, ოტელ-დიეს საავადმყოფომ და ვაჭრობის ტრიბუნალმა. კუნძულის მხოლოდ უკიდურესი დასავლეთი და ჩრდილოეთი ნაწილები რჩება დღემდე დასახლებულად. ჩრდილოეთ ნაწილში ასევე შემორჩენილია XVI საუკუნის საეკლესიო სახლების ნაშთები. კუნძულის მდინარის ზემო წელისკენ არსებულ ნაწილში მდებარეობს დეპორტაციისას წამებულთა მემორიალი — რომელიც ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტების მიერ ვიჩიდან საკონცენტრაციო ბანაკებში გადმოსახლებულ 200 000 ადამიანს.
ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი
ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი (ბენგ. হোসেন শহীদ সোহ্‌রাওয়ার্দী, ურდუ حسین شہید سہروردی‎‎;  დ. 8 სექტემბერი 1892, მიდნაპური, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 5 დეკემბერი 1963, ბეირუთი, ლიბანი) — ინდოეთის და შემდეგ პაკისტანის სახელმწიფო მოღვაწე, პაკისტანის პრემიერ მინისტრი (1956-1957 წწ).
განათლება და პოლიტიკური კარიერის დასაწყისი
ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი დაიბადა მდიდარ და ცნობილ მუსლიმურ ოჯახში. სუჰავარდების ოჯახი ითვლებოდა ინდოეთის სუბკონტინენტის ერთ-ერთ წარჩინებულ ოჯახად, რომლის წარმომადგენლები  აცხადებდნენ, რომ  პირველი მართლმორწმუნე  ხალიფას შთამომავლები იყვნენ.
ჰუსეინის მამა, სერ ზაჰიდ სუჰრავარდი,  კალკუტის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე გახლდათ. დედა, მწერალი  ხუჯასტა ახტარ ბანუ,  გახდა პირველი ინდოელი ქალი, რომელმაც ჩააბარა კემბრიჯის (Senior Cambridge) გამოცდები. უმცროსი ძმა — ჰასან სუჰრავარდი იყო პაკისტანელი პოეტი, ისტორიკოსი, მასწავლებელი და დიპლომატი.
ჰუსეინ შაჰიდმა დაამთავრა კალკუტას სენტ-ქსავიეს კოლეჯი ბაკალავრის ხარისხით, 1913 წელს მიიღო არაბული ენის მაგისტრის ხარისხი კალკუტის უნივერსიტეტში, 1920 წელს — ოქსფორდის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი სამოქალაქო სამართალში და პოლიტიკური მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი. 1923 წელს Grace Inn-ში სწავლის შემდეგ მიიღო ადვოკატის სტატუსი.
ბენგალში დაბრუნების შემდეგ ჰუსეინ შაჰიდი დაკავდა იურიდიული საქმიანობით, კერძოდ, მუშაობდა კალკუტის უმაღლეს სასამართლოში. მან თავისი პოლიტიკური მოღვაწეობა მუსლიმთა ლიგაში გაწევრიანებით დაიწყო. შემდეგ  გადავიდა სვარაჯის პარტიაში (INC-ის ნაწილი), მაგრამ ინდო-მუსლიმთა შეტაკების შემდეგ დაუბრუნდა მუსლიმთა ლიგას. კალკუტის უმაღლეს სასამართლოში იცავდა ბრალდებულ მუსლიმ მეამბოხეებს. იგი აირჩიეს ბენგალის საკანონმდებლო ასამბლეის წევრად.
1930-იან წლებში მან გააძლიერა მუსლიმთა ლიგის პოლიტიკური პროგრამა, მხარი დაუჭირა პაკისტანის შექმნის კონცეფციას და "ორი ერის თეორიას". 1936 წელს აირჩიეს მუსლიმთა ლიგის ბენგალის ფილიალის გენერალურ მდივნად და ხელახლა აირჩიეს ბენგალის პარლამენტში.
ბენგალის მთავრობაში
მარცხნივ|მინი|სუჰრავარდი და [[მაჰათმა განდი]] 1937-1943 წლებში ჰუსეინ შაჰიდი გახლდათ ვაჭრობისა და შრომის მინისტრი, 1943— 1946 წწ. —  ბენგალის სურსათის მომარაგების მინისტრი. ეს პერიოდი დაემთხვა  შიმშილს ბენგალში (1943), რომელმაც რამდენიმე მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. ინდური პრესა, განსაკუთრებით ინდუისტური პრესა, მკაცრად აკრიტიკებდა ჰუსეინ შაჰიდის საქმიანობას მინისტრის პოსტზე.
1945 წლის საყოველთაო არჩევნების დროს მან წარმატებით ჩაატარა კამპანია ხავაჯა ნაზიმუდინის წინააღმდეგ, მოიპოვა საკმარისი პოლიტიკური მხარდაჭერა მუსლიმთა ლიგის მხრიდან.
1946—1947 წლებშიჰუსეინ შაჰიდს   ბენგალის მთავრობაში ეკავა მთავარი მინისტრის თანამდებობა. ბენგალის დამოუკიდებლობაზე საუბრისას ის მწვავედ  გააკრიტიკეს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის წევრებმა. ჰუსეინ შაჰიდი უერთდებოდა მოთხოვნებს  ბენგალის მეორე დაყოფის შესახებ და მხარს უჭერდა დამოუკიდებელი გაერთიანებული ბენგალის იდეას, ხოლო ნაზიმუდინი პაკისტანთან გაერთიანების იდეის მომხრე იყო. ისტორიკოსთა უმეტესობა მას პასუხისმგებლობას აკისრებს "პირდაპირი მოქმედების დღის" დროს მომხდარი მასობრიი ძალადობისა და არეულობის შედეგად გამოწვეული მსხვერპლის გამო  (1946).
დამოუკიდებელი პაკისტანის შექმნისა და ნაზიმუდინის პრემიერ-მინისტრად არჩევის შემდეგ, ჰუსეინ შაჰიდი  გარკვეული დროით გაემგზავრა ინდოეთში, სადაც მაჰათმა განდის  სთხოვა მხარდაჭერა. 1949 წლის მარტში დაბრუნდა პაკისტანში, ერთი წლის შემდეგ — 1950 წლის მარტში სათავეში ჩაუდგა მუსლიმთა სახალხო ლიგას (მოგვიანებით ავამი ლიგა). მან დაამყარა ალიანსი კომუნისტურ პარტიასთან და სხვა მემარცხენე პარტიებთან, შექმნა „ერთიანი ფრონტი“.
1954— 1955 წლებში ჰუსეინ შაჰიდს ეკავა იუსტიციის მინისტრის პოსტი პაკისტანის კონსტიტუციის ერთ-ერთი მთავარი შემქმნელის მუჰამედ ალი ბოგრას კაბინეტში. იგი ასევე ხელმძღვანელობდა პროგრამას One Unit, რომელიც მიმართული იყო ქვეყნის სხვადასხვა პროვინციებისა და ეროვნებების ინტეგრაციის გაძლიერებისკენ. ჰუსეინ შაჰიდმა მხარი დაუჭირა უნდობლობის გამოცხადებას  პრემიერ მინისტრ ალი ბოგრასადმი და მისი გადადგომის შემდეგ მთავრობას ჩაუდგა სათავეში.
პაკისტანის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე
მინი|მიღებაზე პრეზიდენტ [[დუაიტ ეიზენჰაუერი|დუაიტ ეიზენჰაუერთან თეთრ სახლში]] ჰუსეინ შაჰიდი 1956-1957 წლებში  პაკისტანის პრემიერ-მინისტრი იყო, პარალელურად იკავებდა თავდაცვის მინისტრის პოსტს. ქვეყანა მასიურმა საპროტესტო ტალღამ მოიცვა, რომელიც მიმართული იყო  One Unit  პროგრამის წინააღმდეგ. ხალხი გამოდიოდა პროვინციების ყოფილი სტატუსის აღდგენის მოთხოვნით. 1956 წელს მან შეაჩერა ეროვნული საფინანსო კომისიის (NFC) პროგრამა საგადასახადო შემოსავლების განაწილებასთან დაკავშირებით აღმოსავლეთ და დასავლეთ პაკისტანს შორის. ამავე დროს ქვეყანა დამოკიდებული რჩებოდა ამერიკულ ნაწარმზე. მალე მუშების მასობრივი გაფიცვები, რომლებიც აპროტესტებდნენ მის ეკონომიკურ პოლიტიკას, მთელ ქვეყანას მოედო.
ჰუსეინ შაჰიდი ატარებდა პროამერიკულ პოლიტიკას,  მტრულად იყო განწყობილი საბჭოთა კავშირის მიმართ, რაც ეწინააღმდეგებოდა ავამის ლიგის პარტიის გენერალურ ხაზს, რომელსაც ის ხელმძღვანელობდა. 1957 წლის ივლისში შეერთებულ შტატებში ოფიციალური ვიზიტის დროს, იგი დათანხმდა პაკისტანის ტერიტორიის გამოყენებას აშშ- ს საჰაერო ძალების მიერ საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ სადაზვერვო ოპერაციებისთვის. სანაცვლოდ, შეერთებულმა შტატებმა 2 მილიარდ დოლარზე მეტი გამოყო პაკისტანისთვის თანამედროვე იარაღის მიწოდებისთვის. 1960 წელს U-2 ინციდენტმა სერიოზული ზიანი მიაყენა პაკისტანის ეროვნულ უსაფრთხოებას, როდესაც საბჭოთა კავშირმა საბოლოოდ დაადგინა ამერიკული ბაზა პაკისტანში ჩამოგდებული ჯაშუშური თვითმფრინავის პილოტის დაკითხვის შემდეგ. ამავე დროს, მან უგულებელყო სსრკ-ს წინადადება სამმხრივ ფორმატში ქაშმირის მოგვარების საკითხის განხილვის შესახებ. 1956 წელს ჰუსეინ შაჰიდმა ხელი მოაწერა პაკისტანი-ჩინეთის თანამშრომლობის ხელშეკრულებას და მოხდა დელეგაციების გაცვლა ორ ქვეყანას შორის. ამავდროულად,  მკვეთრად გაუარესდა ურთიერთობა ინდოეთთან.
ამ პერიოდში ნაზირ აჰმედის ხელმძღვანელობით დაიწყო პაკისტანის ბირთვული პროგრამის განხორციელება. მინი|სამი ლიდერის მავზოლეუმი მისმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ და გადასახადების განაწილებამ დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის გამოიწვია მასიური გაფიცვები 1956 წელს. მის პოლიტიკურ დამოკიდებულებას შეერთებულ შტატებზე სერიოზული წინააღმდეგობა მოჰყვა მისი საკუთარი ავამი ლიგას პარტიისა და მისი გავლენიანი სულიერი ლიდერის, აბდულ ჰამიდ ხან ბჰაშანის მხრიდან, რომელიც ეჭვის თვალთ უყურებდა ამერიკის გავლენის გაზრდას. მიუხედავად იმისა, რომ პრემიერ მინისტრი ემხრობოდა პაკისტანის გაწევრიანებას SEATO-ში, ბჰაშანი კატეგორიული წინააღმდეგი გახლდათ. გარდა ამისა, პარტიას ეშინოდა მთავრობის მეთაურის და პრეზიდენტ ისკანდერ მირზას დაახლოების, რომელიც პაკისტანის მუსლიმთა ლიგას წარმოადგენდა. ავამი ლიგა დაშლის პირას იყო. 1957 წლის ოქტომბერში საპარლამენტო უმრავლესობის დაკარგვისა და უნდობლობის გამოცხადების შემდეგ ჰუსეინ შაჰიდმა თანამდებობა დატოვა.
სახელმწიფო გადატრიალების (1958) შემდეგ მას აეკრძალა პოლიტიკური საქმიანობა. 1960 წელს ჰუსეინ შაჰიდმა დატოვა ქვეყანა და ცხოვრობდა ბეირუთში. 1962-1963 წლებში გახლდათ ოპოზიციური ჯგუფების შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი.
ჰუსეინ შაჰიდი გარდაიცვალა სასტუმროს ნომერში გულის შეტევით, მაგრამ ბევრ ბენგალელს ეჭვი ეპარებოდა ამ ოფიციალურ ვერსიაში. ის დაკრძალეს სამი ლიდერის მავზოლეუმში.
პაკისტანის და ბანგლადეშის არაერთი საგანმანათლებლო და სამედიცინო დაწესებულება ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდის სახელს ატარებს.
ოჯახი
ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი 1920 წელს დაქორწინდა ბეგუმ ნიაზ ფატიმაზე, მოსამართლე სერ აბდურ რაჰიმის ასულზე, მათ შეეძინათ ორი შვილი: ვაჟი აჰმედი გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით ლონდონში სწავლის დროს, ხოლო ქალიშვილი ჯაჰანი დაქორწინდა მოსამართლე სერ შაჰ სულეიმანის ვაჟზე. მისი შვილიშვილი შაჰიდა ჯამიელი  პოლიტიკურ საქმიანობას ეწეოდა. იყო პაკისტანის მუსლიმთა ლიგის (N) წარმომადგენელი. 1999 წლიდან 2007 წლამდე ეკავა პაკისტანის იუსტიციის მინისტრის პოსტი.
ჰუსეინ შაჰიდი 1940 წელს  დაქორწინდა პოლონური წარმოშობის რუს მოსკოვის სამხატვრო  თეატრის მსახიობსა და მოცეკვავე ვერა ტიშჩენკოზე,  რომელმაც მიიღო ისლამი, დაირქვა სახელი ბეგუმ ნურ ჯეჰანი და მიიღო პაკისტანის მოქალაქეობა 1947 წელს. 1951 წელს ისინი განქორწინდნენ.
განქორწინების შემდეგ, ვერა გადავიდა შეერთებულ შტატებში თავის ერთადერთ ვაჟთან, რაშიდ სუჰრავარდთან ერთად. რაშიდ სუჰრავარდი ცნობილია როგორც ბრიტანელი მსახიობი რობერტ ეშბი. მან ჯავაჰარლალ ნერუს როლი შეასრულა ფილმში „ჯინნა“ (1998).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1963 კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:პაკისტანის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:პაკისტანის თავდაცვის მინისტრები კატეგორია:პაკისტანის იუსტიციის მინისტრები
ყირიმის ომი
thumb|250px|[[ფრანც რუბოს ნახატი "ყირიმის ალყა"]] ყირიმის ომი, აღმოსავლეთის ომი — მორიგი ომი რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის, რომელიც გრძელდებოდა 1853 წლის 14 ივნისიდან 1856 წლამდე. ომი წარმოებდა, ერთი მხრივ, რუსეთის იმპერიასა და მეორე მხრივ, გაერთიანებული სამეფოს, საფრანგეთის მეორე იმპერიის, სარდინიის სამეფოსა და ოსმალეთის იმპერიის ალიანსს შორის. გაერთიანებულ სამეფოსა და საფრანგეთს სურდათ განედევნათ რუსეთი კავკასიიდან და ყირიმიდან. რუსეთი მოითხოვდა ახლო აღმოსავლეთის დაყოფას გავლენის სფეროებად, მას სურდა ოსმალეთის იმპერიის დანაწევრება, შავი ზღვის რუსეთის შიდა ზღვად გადაქცევა, ბოსფორის და დარდანელის სრუტეების ხელში ჩაგდება და ბალკანეთში განმტკიცება. სამხედრო კონფლიქტის ძირითადი ნაწილი შავ ზღვასა და ყირიმის ნახევარკუნძულზე განხორციელდა, ფრონტის ხაზი გახსნილი იყო კავკასიაშიც.
ომის დაწყება
thumb|250px|ყირიმის ომის რუკა 1850-იანი წლების დასაწყისში პალესტინაში მიმდინარეობდა კონფლიქტი მართლმადიდებლურ და კათოლიკე ეკლესიებს შორის წმინდა ადგილების გამო. რუსეთის იმპერია 1853 წელს ჩაერია ამ ბრძოლაში და ოსმალეთის იმპერიას მოსთხოვა, ეცნო იგი მართლმადიდებელთა მფარველად. ოსმალეთმა უარი განაცხადა. 1853 წლის 14 ივნისს რუსეთმა გაწყვიტა ოსმალეთთან დიპლომატიური ურთიერთობა და ომი დაიწყო. ავსტრიისა და პრუსიის მხარდაჭერის იმედით მ. გორჩაკოვის სარდლობით რუსეთის 80-ათასიანი არმია შევიდა დუნაის პროვინციებში, მოლდავეთსა და ვლახეთში. გაერთიანებული სამეფო და საფრანგეთი ვერ შეეგუენ რუსეთის გასვლის მცდელობას ხმელთაშუა ზღვაზე. ამიტომ ისინი ოსმალეთს მიემხრნენ და ომი გამოუცხადეს რუსეთს. მათ სამხედრო ესკადრა შეიყვანეს დარდანელის სრუტეში. მოკავშირეებს შეუერთდა სარდინიის სამეფოც. გაიხსნა ორი ფრონტი: ბალკანეთისა და კავკასიის ფრონტები.
ბალკანეთის ფრონტი
მ. გორჩაკოვის არმიამ მოიგერია ომარ-ფაშას შეტევა. 1853 წლის შემოდგომაზე ადმირალმა პ. ნახიპოვმა სინოპთან ბრძოლაში გაანადგურა ოსმალეთის ფლოტი. 1854 წელს შავ ზღვაში შევიდა გაერთიანებული სამეფოს და საფრანგეთის ფლოტები. მათ ყირიმში დიდი არმია გადასხეს და 1854 წლის სექტემბერში ალყა შემოარტყეს სევასტოპოლს, რომელიც იყო მთავარი დასაყრდენი რუსეთისა შავ ზღვაზე. რუსეთმა სცადა კონტრშეტევა ბალკანეთში. რუსეთის ჯარებმა გადალახეს დუნაი და ალყა შემოარტყეს სილისტრას. მოკავშირეების ზეგავლენით ავსტრიამ რუსეთს მოსთხოვა ბალკანეთის დატოვება. რუსეთმა დაკარგა სტამბულისკენ წასვლის შანსი და უკან დაიხია. ვლახეთი და მოლდავეთი დროებით დაიკავა ავსტრიამ.
კავკასიის ფრონტი
1853 წლის შემოდგომაზე ოსმალეთმა საომარი მოქმედებები დაიწყო კავკასიაში და შეიჭრა გურიაში, სადაც აიღო შეკვეთილის ციხე. 30 ოქტომბერს ოსმალები შეიჭრნენ ახალციხის მაზრაში. 14 ნოემბერს რუსეთის არმიამ ქართველ და სომეხ მოხალისეებთან ერთად ივანე ანდრონიკაშვილის მეთაურობით სასტიკად დაამარცხა ოსმალები ახალციხესთან, ხოლო 19 ნოემბერს ვ. ბებუთოვმა ბაშკადიკლიართან გაანადგურა ოსმალეთის მთავარი ძალები.
1854 წელს ოსმალებმა კავკასიის ფრონტზე დაძრეს ანატოლიის 60-ათასიანი არმია სელიმ-ფაშას მეთაურობით. სწორედ ამ დროს შავ ზღვაში შევიდა ინგლისისა და საფრანგეთის ფლოტები. რუსეთმა გარნიზონები გაიყვანა საზღვაო სიმგარეებიდან და ისინი ადგილობრივი მოსახლეობის იმედად დატოვა. გურიის სასაზღვრო ხაზს იცავდა ლევან გურიელი. 1854 წელს რუსებმა გაიმარჯვეს ბაიაზეთთან და კიურიკ-დარასთან, ქართველების მილიციამ გაიმარჯვა ჩოლოქის ბრძოლაში. 1855 წელს რუსებმა გენერალ ნიკოლოზ მურავიოვის სარდლობით აიღეს არტაანი, ყაგიზმანი, ბაიაზიდი და ალყა შემოარტყეს ყარსს. ყარსის გადარჩენის მიზნით 1855 წლის სექტემბერში ომარ-ფაშამ 20-ათასიანი დესანტი გადასხა სამეგრელოში. მისი მიზანი იყო ეიძულებინა რუსეთის ჯარი, მოეხსნა ალყა ყარსზე. ომარ-ფაშამ დაიკავა აფხაზეთი და სამეგრელო, მოიპოვა გამარჯვება გურულების რაზმზე და მივიდა მდინარე ცხენისწყლამდე. 1855 წლის 15 ნოემბერს მურავიოვმა ყარსი აიღო და ომარ-ფაშა იძულებული გახდა სამეგრელოდან გასულიყო.
კავკასიაში რუსეთის წარმატებაში მნიშვნელოვანი როლი შეიტანეს ადგილობრივმა ქართველებმა და სომხებმა, თუმცა ომმა მოიტანა ნგრევა რუსეთ-ოსმალეთის სასაზღვრო რაიონებში, განსაკუთრებით გურია-სამეგრელოში.
სევასტოპოლის ალყა
მთავარი მოვლენები განვითარდა ყირიმის ნახევარკუნძულზე. მას შემდეგ, რაც მოკავშირეებმა 60-ათასიანი დესანტი გადასხეს, რუსეთის არმიამ ა. მენშიკოვის მეთაურობით დაიხია ბახჩისარაისკენ. სევასტოპოლი 11 თვის განმავლობაში იგერიებდა მოალყეთა იერიშებს. დაცვას ხელმძღვანელობდნენ ადმირალები კორნილოვი და პ. ნახიმოვი. ჩამორჩენილმა ბატონყმურმა რუსეთმა ვერ უზრუნველყო სევასტოპოლის დაცვა. 1855 წლის სექტემბერში სევასტოპოლი დანებდა.
შედეგები
ყარსის აღებამ რუსეთისთვის არსებითად ვერაფერი შეცვალა. რუსეთმა სრული მარცხი განიცადა. სევასტოპოლის ალყის დროს გარდაიცვალა ნიკოლოზ I. 1855 წლიდან მისი ვაჟი ალექსანდრე II გახდა იმპერატორი. 1855 წლის ბოლოს დაიწყო მოლაპარაკებები ვენაში, რომელიც ბოლოს პარიზში დასრულდა. 1856 წელს რუსეთი იძულებული გახდა დათანხმებოდა პარიზის საზავო ხელშეკრულების მძიმე პირობებს. ამ ზავით რუსეთმა დაკარგა დუნაის შესართავი და ბესარაბია. რუსეთს ჩამოერთვა შავ ზღვაზე სამხედრო ფლოტის და სამხედრო ბაზების ფლობის უფლება. შავ ზღვაზე რუსეთის ციხესიმაგრეები უნდა დაენგრია. შავი ზღვა ყველა გემისთვის ღია ზღვად ცხადდებოდა. სერბია, ვლახეთი და მოლდოვა ევროპის სახელმწიფოთა მფარველობის ქვეშ მოექცა. მძიმე მარცხმა დააჩქარა ბატონყმობის გაუქმება რუსეთში.
დიდი ბრძოლების ქრონოლოგია
მინი|93-ე სამხრეთ მთიელები ბრძოლის ველზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყირიმის ისტორია კატეგორია:ახალი ისტორიის ომები კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:XIX საუკუნის ომები *
ხიდისყური
საკუთარი სახელი ხიდისყური შეიძლება აღნიშნავდეს: