cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კარლ XI
სკანდინავიური ომი
მრავალწლიანი ომის შემდეგ კარლ XI-მ დაიპყრო თითქმის მთელი პომერანია და ვალონია, ამასთან, დანიისთვის წართმეულ მიწებზე განიმტკიცა პოზიციები. საბოლოოდ, 1679 წელს დადებული ფონტენბლოს ზავით ბრანდენბურგმა დათმო პომერანია. ამას, ისევ ლუი XIV-ის შუამავლობით მოჰყვა შვედეთ-დანიის ზავი, რომლითაც საბოლოოდ დასრულდა სკანდინავიური ომი შვედეთის გამარჯვებით. შვედეთ-დანიის მშვიდობისა და ალიანსის განსამტკიცებლად კი კარლ XI-მ ცოლად დანიის მეფე კრისტიან V-ის და შეირთო ცოლად.
ომის შემდგომი პერიოდი
აღსანიშნავია, რომ კარლ XI-ზე, როგორც მონარქზე, დიდ გავლენას ახდენდა საფრანგეთის მეფე ლუი XIV. კარლი მას ბევრ რამეში ჰბაძავდა, ჩაცმულობიდან დაწყებული სასახლის გარემონტებით დასრულებული. ამის პარალელურად, მას სურდა, რომ ლუის მსგავსად მასაც ერთპიროვნულად ემართა ქვეყანა, რის გამოც დაიწყო ახალი რეფორმების გატარება, რასაც შვედეთში აბსოლუტიზმის დამყარება უნდა მოჰყოლოდა. კარლ XI-მ თანამდებობიდან მოხსნა მრავალი მრჩეველი და მინისტრი, თუმცა ამას ქვეყანაში არეულობა მოჰყვა, რის გამოც მისი იდეა — შვედეთი აბსოლუტურ მონარქიად ექცია, ჩავარდა. 1686 წელს კარლმა შვედეთში რელიგიური რეფორმაც გაატარა.
გარდაცვალება
მარცხნივ|მინი|232x232პქ|კარლ XI-ის ცხედარი, 1697 წელი. 1694 წლიდან კარლ XI-ს ტკივილები აწუხებდა მუცლის არეში. 1696 წელს მან ექიმებს საბოლოოდ ჰკითხა, თუ რა იყო მიზეზი იმისა, რომ მისი ტკივილები პროგრესირებდა. საბოლო დიაგნოზის დასასმელად სტოკჰოლმში მთელი ევროპიდან ჩაიყვანეს ექიმები. როგორც აღმოჩნდა მეფეს აბდომინალურ ღრუში ავთვისებიანი, პროგრესირებადი სიმსივნე ჰქონდა. ექიმები მისთვის ტკივილების გაყუჩებასაც ვერ ახერხებდნენ. იგი 1697 წლის 5 აპრილს, 41 წლის ასაკში გარდაიცვალა სტოკჰოლმში, რის შემდეგაც ტახტზე მისი ვაჟი, კარლ XII ავიდა.
ქორწინება და შვილები
მინი|292x292პქ|კარლ XI 1690 წელს თავის ცოლთან, დედასა და შვილებთან ერთად. 1680 წლის 6 მაისს კარლ XI-მ ცოლად შეირთო ულრიკა ელეონორა დანიელი, დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ III-ისა და დედოფალ სოფია ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის ქალიშვილი, რომელიც იყო დანია-ნორვეგიის მეფე კრისტიან V-ის, დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე-კონსორტ ჯორჯ დანიელის და და პოლონეთ-ლიტვა-საქსონიის მეფე ავგუსტ II-ის დეიდა. მასთან კარლს შვიდი შვილი შეეძინა:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1655 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1697 კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:შვედეთის მეფეები
მორის ჰილმანი
მორის რალფ ჰილმანი (დ. 30 აგვისტო, 1919, მაილს-სიტი, მონტანა — გ. 11 აპრილი, 2005, ფილადელფია, პენსილვანია) — ამერიკელი მიკრობიოლოგი, რომელიც სპეციალიზირებული იყო ვაქცინოლოგიაში და შეიმუშავა 40-ზე მეტი ვაქცინა, რაც ამ სფეროში პროდუქტიულობის რეკორდს წარმოადგენს. 14 ვაქცინიდან, რომელიც რეკომენდებულია აშშ-ს იმუნიზაციის კალენდრით, მან შეიმუშავა რვა: წითელას, ყბაყურას, A ჰეპატიტის, B ჰეპატიტის, ჩუტყვავილას, მენინგიტის, პნევმოკოკისა და Haemophilus influenzae-ს ბაქტერიების. მან დიდი როლი ითამაშა გაციების გამომამუშავებელი ადენოვირუსების, ჰეპატიტის ვირუსების და პოტენციურად კიბოს გამომწვევი ვირუსის SV40-ის აღმოჩენაში.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
მორის ჰილმანი დაიბადა დიდი ვაკეების ქალაქ მაილს-სიტიში, მონტანას შტატი. მისი მშობლები იყვნენ ანა უელსმანი და გუსტავ ჰილმანი. მორისი მათი მერვე შვილი იყო. მისი ტყუპისცალი და მისი დაბადებისას, ხოლო დედა კი ორი დღის შემდეგ გარდაიცვალა. იგი ბიძის, რობერტ ჰილმანის ოჯახში გაიზარდა და ახალგაზრდობაში ოჯახის მეურნეობაში მუშაობდა. იგი თვლიდა, რომ შემდგომი წარმატების საფუძველი ბავშვობაში ქათმებთან მუშაობისას ჩაეყარა; 1930-იანი წლებიდან ქათმის განაყოფიერებულ კვერცხებს ხშირად იყენებდნენ ვაქცინებისთვის ვირუსების გასაზრდელად.
მისი ოჯახი ლუთერული ეკლესიის მრევლი იყო. მერვე კლასში იყო, როდესაც ჩარლზ დარვინი აღმოაჩინა. ერთხელ ეკლესიაშიც კი გამოიჭირეს, როდესაც დარვინის წიგნს, „სახეობების წარმოშობის შესახებ“ კითხულობდა. მოგვიანებით, მან უარყო რელიგია. უსახსრობის გამო, გაუჭირდა კოლეჯში სწავლა. საქმეში მისი უფროსი ძმა ჩაერია და ოჯახის დახმარებითა და სტიპენდიების წყალობით, ჰილმანმა 1941 წელს დაამთავრა მონტანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მან მოიგო სტიპენდია ჩიკაგოს უნივერსიტეტში და მიიღო დოქტორის ხარისხი მიკრობიოლოგიაში 1944 წელს. მისი სადოქტორო ნაშრომი ეხებოდა ქლამიდიოზის ინფექციებს, რომლებიც, როგორც მაშინ მიიჩნეოდა, ვირუსით იყო გამოწვეული. ჰილმანმა აჩვენა, რომ ამ ინფექციებს, სინამდვილეში, იწვევს ბაქტერიის სახეობა, Chlamydia trachomatis, რომელიც იზრდება მხოლოდ უჯრედების შიგნით.
კარიერა
მას შემდეგ რაც მან ER Squibb & Sons-ში მუშაობა დაიწყო, შეიმუშავა ვაქცინა იაპონური B ენცეფალიტის წინააღმდეგ. ეს იყო დაავადება, რომელიც ემუქრებოდა ამერიკის ჯარებს მეორე მსოფლიო ომის წყნარი ოკეანის კამპანიისას. როგორც არმიის სამედიცინო ცენტრის რესპირატორული დაავადებების განყოფილების უფროსმა (ახლანდელი ვალტერ რიდის არმიის კვლევითი ინსტიტუტი). 1948-1957 წლებში ჰილმანმა აღმოაჩინა გენეტიკური ცვლილებები, რომლებიც გრიპის ვირუსის მუტაციის დროს ხდება, რომელსაც ცვლა და დრეიფი ეწოდება. მისი თეორიის მიხედვით, ეს ნიშნავდა, რომ საჭირო იქნებოდა ყოველწლიურად გრიპის ვაქცინაცია. ეს მოსაზრება დაეხმარა მას გამოეცნო, რომ 1957 წელს ჰონგ-კონგში გრიპის აფეთქებას უზარმაზარი პანდემიის გამოწვევა შეეძლო. წინათგრძნობის საფუძველზე, ცხრა თოთხმეტსაათიანი სამუშაო დღის შემდეგ მან და მისმა კოლეგამ აღმოაჩინეს, რომ ეს იყო გრიპის ახალი შტამი, რომელსაც მილიონობით ადამიანი შეეძლო დაეღუპა. მომზადდა და განაწილდა ვაქცინის ორმოცი მილიონი დოზა. მიუხედავად იმისა, რომ 69 000 ამერიკელი გარდაიცვალა, პანდემიას შეეძლო შეერთებულ შტატებში მრავალი სხვა ადამიანის სიკვდილით დასრულებულიყო. გაწეული მუშაობისთვის ჰილმანს ამერიკული სამხედროებისგან გადაეცა მედალი გამორჩეული სამსახურისათვის.
1957 წელს ჰილმანი შეუერთდა Merck & Co., როგორც ახალი ვირუსებისა და უჯრედული ბიოლოგიის კვლევის განყოფილების ხელმძღვანელი ვესტ-პოინტში, პენსილვანია. მერკში მუშაობისას ჰილმანმა ცხოველებისა და ადამიანის ექსპერიმენტული და ლიცენზირებული ორმოცი ვაქცინიდან უმეტესობა შეიმუშავა, როგორც ლაბორატორიის მუშაკმა და როგორც ასევე სამეცნიერო ხელმძღვანელმა.
1963 წელს, მისი ქალიშვილს, ჯერილ ლინს ყბაყურა დაემართა. ჰენრიმ მისგან სინჯები აიღო, გამოზარდა და გამოიყენა იგი, როგორც ყბაყურას ვაქცინის საფუძველი. ყბაყურას ვაქცინის ჯერილ ლინის შტამი დღესაც გამოიყენება. შტამი ამჟამად გამოიყენება სამვალენტიანი წწყ (წითელა, წითურა, ყბაყურა) ვაქცინაში, რომელიც ასევე მან შექმნა. ეს იყო პირველი დამტკიცებული ვაქცინა, რომელიც რამდენიმე ცოცხალი ვირუსის შტამს ერთდროულად შეიცავდა. იმ პერიოდის სხვა მრავალი ვაქცინისა და მედიკამენტის მსგავსად, ვაქცინა თავიდან გამოიცადა ინტელექტუალური შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვებზე, რომლებიც სპეციალიზებულ სახლებში ცხოვრობდნენ — ეს იმიტომ მოხდა, რომ არასათანადო ჰიგიენისა და მათი საცხოვრებლის უკიდურესი სიმჭიდროვის გათვალისწინებით, ისინი ინფექციურ დაავადებების ბევრად უფრო მაღალი რისკის ქვეშ ცხოვრობდნენ.
B ჰეპატიტის ვაქცინა
ჰილმანმა და მისმა ჯგუფმა გამოიგონეს ვაქცინა B ჰეპატიტის საწინააღმდეგოდ, სისხლის შრატის მკურნალობა პეფსინით, შარდოვანით და ფორმალდეჰიდით. ეს ლიცენზირებული იქნა 1981 წელს, მაგრამ 1986 წელს მოიხსნა შეერთებულ შტატებში, როდესაც იგი შეცვალეს ვაქცინით, რომელიც საფუარში მზადდებოდა. ეს ვაქცინა დღესაც გამოიყენება. 2003 წლისთვის მას 150 ქვეყანა იყენებდა და შეერთებულ შტატებში დაავადების სიხშირე ახალგაზრდებში 95%-ით შემცირდა. ჰილმანი ამ ვაქცინის გამოგონებას თავის ყველაზე დიდ მიღწევად მიიჩნევდა. ღვიძლის გადანერგვის პიონერმა თომას სტარცლმა განაცხადა, რომ
ჰილმანი იყო ვაქცინების შემუშავების ერთ-ერთი ადრეული პიონერი, რომელიც თვლიდა, რომ სიმიანურ ვირუსებს ვაქცინების დააბინძურება შეუძლიათ. ამ ვირუსებიდან ყველაზე ცნობილი გახდა SV40, პოლიომიელიტის ვაქცინის ვირუსული დამაბინძურებელი, რომლის აღმოჩენამ გამოიწვია Salk-ის ვაქცინის გაუქმება 1961 წელს და მისი ალბერტ საბინის პერორალური ვაქცინით ჩანაცვლება. დაბინძურება სინამდვილეში ორივე ვაქცინაში ძალიან დაბალ დონეზე ხდებოდა, მაგრამ იმის გამო, რომ პერორალური ვაქცინის მონელება ხდებოდა და არა ინექცია, მას არ მოჰყვა ინფექციები ან რაიმე ზიანი.
ჰილმანი მსახურობდა მრავალ ეროვნულ და საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოსა და კომიტეტში, აკადემიურ, სამთავრობო და კერძო, მათ შორის ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის შიდსის კვლევის პროგრამის შეფასების ოფისში და იმუნიზაციის ეროვნული პროგრამის იმუნიზაციის პრაქტიკის მრჩეველთა კომიტეტში. მოგვიანებით, ჰილმანი იყო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მრჩეველი. იგი პენსიაზე გადავიდა Merck Research Labs-ის უფროსი ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1984 წელს 65 წლის ასაკში. შემდეგ ის ხელმძღვანელობდა მერკის ვაქცინოლოგიის ინსტიტუტს, სადაც ის მომდევნო ოცი წლის განმავლობაში მუშაობდა.
გარდაიცვალა 2005 წლის 11 აპრილს, ფილადელფიაში, 85 წლის ასაკში.
მეთოდი და პიროვნება
ჰილმანი პირდაპირი და ხისტი ადამიანი იყო, რომელიც ამავე დროს მოკრძალებული იყო საკუთარი თავის რეპრეზენტაციაში. არცერთი მისი ვაქცინა ან აღმოჩენა არ ატარებს მის სახელს. იგი თავის ლაბორატორიას სამხედრო ნაწილივით მართავდა, რომელსაც თავად მეთაურობდა. იგი ხშირად იყენებდა უხამსს სიტყვებს, საკუთარი არგუმენტის ჩამოსაყალიბებლად. მისი თანამშრომლები არაჩვეულებრივ ერთგულებას იჩენდნენ მის მიმართ.
მემკვიდრეობა
ჰილმანი არჩეული იყო აშშ მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის, მედიცინის ინსტიტუტის, ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერებათა აკადემიისა და ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრად. 1988 წელს პრეზიდენტმა რონალდ რეიგანმა მას გადასცა საბუნებისმეტყველო მეცნიერების ეროვნული მედალი, ქვეყნის უმაღლესი სამეცნიერო ჯილდო. მან მიიღო პრინც მაიდოლის პრემია ტაილანდის მეფისგან საზოგადოებრივი ჯანდაცვის განვითარებისათვის, ასევე სპეციალური ჯილდო სიცოცხლის მიღწევისათვის მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციისგან, მერი ვუდარდ ლასკერის ჯილდო საზოგადოებრივი მსახურებისათვის და საბინის ოქროს მედალი და ცხოვრებისეული მიღწევების ჯილდოები. 1975 წელს ჰილმანმა მიიღო მიღწევების ამერიკული აკადემიის ოქროს ფირფიტის პრემია.
2005 წლის მარტში, პენსილვანიის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლის პედიატრიის დეპარტამენტმა და ფილადელფიის ბავშვთა საავადმყოფომ, Merck Company Foundation-თან თანამშრომლობით, გამოაცხადეს მორის ჰილმანის კათედრის დაარსება ვაქცინოლოგიაში.
რობერტ გალომ, აივ ინფექციის თანააღმომჩენმა ერთხელ თქვა:
2007 წელს პოლ ოფიტმა გამოაქვეყნა ჰილმენის ბიოგრაფია, სახელწოდებით „ვაქცინირებული: ერთი ადამიანის ძიება მსოფლიოს ყველაზე მომაკვდინებელი დაავადებების დასაძლევად“.
2008 წლის 15 ოქტომბერს მერკმა ჰილმანის სახსოვრად ვაქცინის წარმოების ცენტრს, დურჰამში, ჩრდილოეთ კაროლინა მორის ჰილმანის სახელობის უწოდა.
დოკუმენტური ფილმი სახელწოდებით Hilleman: A Perilous Quest to Save the World's Children, სადაც ჰილმანის ცხოვრება და კარიერაა ნაჩვენები, გამოვიდა 2016 წელს.
ჰილმანის მეცნიერთა პროგრამა
2016 წელს, მონტანის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა თავის კურსდამთავრებულ ჰილმანის ხსოვნას მიუძღვნა მთელი რიგი სტიპენდიები, სახელწოდებით Hilleman Scholars Program.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
ალვინოპოლისი
ალვინოპოლისი (Alvinópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 620 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაბირის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 261 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.46 კმ²-ზე. ფართობი 599 443 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
პფალც-ნოიბურგი
პფალც-ნოიბურგის სამთავრო (Fürstentum Pfalz-Neuburg) — სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი საღვთო რომის იმპერიის შამადგენლობაში. არსებობდა 1505—1798 წლებში. დედაქალაქი — დუნაის ნოიბურგი. ეკუთვნოდა პფალცის ვიტელსბახების ერთ-ერთ შტოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის სახელმწიფოები კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:გერმანიის საჰერცოგოები
მინსკის ეროვნული აეროპორტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელარუსის აეროპორტები კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
აგეგმვა
აგეგმვა — ტოპოგრაფიული რუკის ან გარკვეული ნიშანთვისების მიხედვით რუკაზე წვლილადების დასატანად საჭირო სამუშაოთა ერთობლიობა. აგეგმვა მოიცავს საველე და კამერულ სამუშაოებს.
აგეგმვა დედამიწის ზედაპირზე შეიძლება იყოს ჰორიზონტალური (წვლილადებია დედამიწის ელემენტების მხოლოდ კონტურები) და კომბინირებული, ანუ ჰორიზონტალურ-ვერტიკალური (წვლილადებია დედამიწის ელემენტების კონტურებთან ერთად მათი ნიშნულებიც და რელიეფიც). ამ სახის აგეგმვას, ჩვეულებრივ, უწოდებენ ტოპოგრაფიულ აგეგმვას. განარჩევენ ინსტრუმენტარულ, ნახევრად ინსტრუმენტარულ და თვალზომით აგეგმვას. ინსტრუმენტული აგეგმვის სახელწოდებას განსაზღვრავს ის ისტრუმენტი, რომელიც ძირითადად იხმარება საველე სამუშაოებზე. მაგ., მენზურული აგეგმვა, ტაქეომეტრიული აგეგმვა, ფოტოთეოდოლიტური აგეგმვა და სხვა.
დედამიწის წიაღში აგეგმვა ხდება გვირაბებისა და მეტროპოლიტენების მშენებლობასა და სამთო-გეოლოგიური სამუშაოებთან დაკავშირებით. ასეთი სახის აგეგმვა მოიცავს: საორიენტაციო-დამაკავშირებელ აგეგმვას (მიწისქვეშა დასაყრდენის დაკავშირება ხილული ზედაპირის გეოდეზიურ საფუძველთან), ჰორიზონტალური საფუძველის შედგენას (პოლიგონომეტრიული და თეოდოლიტური სვლები), ნიველირებას და წვლილადების აგეგმვას. აქ წვლილადებია სამთო გამონამუშევართა სახეობები, მათი ზომები და სივრცობრივი განლაგება, წიაღისეულის ფორმები და მისი წოლის პირობები, წიაღში მარაგის, მისი ხარისხებისა და კომპონენტების განაწილების ხასიათი და სხვა.
როდესაც არსებულ გეგმებსა და რუკებში საგანგებოდ შეაქვთ გარკვეული ნიშანთვისების მქონე წვლილადი, მაშინ აგეგმვა სახელწოდებას იღებს შესაბამისი სამეცნიერო დარგის ან წვლილადის მიხედვით. მაგალითად გეოლოგიური (აეროგეოლოგიური, ტექტონიკური, ჰიდროგეოლოგიური და სხვა), გეოფიზიკური (გეომაგნიტური, სინოპტიკური, გრავიმეტრიული და სხვა), სატყეო, საგზაო, საზღვაო და სხვა სახის აგეგმვა.
დონის როსტოვის რკინიგზელთა კულტურის სასახლე
ისტორია
1924 წლის დასაწყისში ვლადიკავკაზის რკინიგზელთა პროფესიული კავშირი დონის როსტოვში გამოვიდა ინიციატივით აეშენებინათ შრომის სასახლე „პროლეტარიატის ბელადის“ ვლადიმერ ლენინის პატივისცემის ნიშნად (ასევე ეწოდება ლენინის სახელობის მუშათა სასახლე, რის გამოც შემოკლებით ზოგჯერ უწოდებენ „Лендворец-ს“ ).
კულტურის სახლის მშენებლობისთვის ადგილი შემთხვევით არ შეურჩვიათ. სწორედ ამ ადგილზე 1905 წლის დეკემბერში სახალხი რაზმმა, რომელიც შედგებოდა ვლადიკავკაზის რკინიგზის მუშებისაგან, 13-დამ 20 დეკემბრამდე ალყაში მოაქცია სამეფო ძალები და კაზაკები.
1924 წლის 3 მაისს საფუძველი ჩაუყარეს რკინიგზელთა კულტურის სასახლიის მშენებლობას. მშენებლობა წარიმართა სწრაფი ტემპით და უკვე 1927 წლის 6 ნოემბერს მოხდა მისი საზეიმო გახსნა. პროექტის ავტორები იყვნენ არქიტექტორი მიხაილ კონდრატიევი და ლეონიდ ებერგი.
პირველი დამთვარიელებლები სასახლემ მიიღო 1928 წელს. ამ მომენტიდან რკინიგზელთა ყველა მნიშვნელოვანი ღონისძიებები და საზეიმო საღამოები იმართებოდა სასახლის დარბაზებში. 1934 წელს რკინიგზელები სწორედ ამ სასახლეში შეხვდნენ მიხეილ შოლოხოვს. 1941 წელს შრომის სასახლეში ჩამოყალიბდა 339-ე როსტოვის მსროლელთა დივიზიის, 1135-ე მსროლელთა პოლკი.
მეორე მსოფლიო ომის დროს სასახლე ნაწილობრივ დაინგრა. მისი აღდგენის პროექტი შეიმუშავა არქიტექტორმა ზოია პოჩენცოვა-ორლინსკაიამ. აღდგენითი სამუშაოები დასრულდა 1957 წელს. 1960 წელს გაიხსნა რკინიგზელთა მუზეუმი, ხოლო 1961 წელს ისტორიის, რელიგიისა და ათეიზმის მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
ბარიკადები (ლატვია)
ბარიკადები (Barikādes) — 1991 წლის იანვარში მომხდარი დაპირისპირებათა სერია ლატვიის რესპუბლიკასა და სსრკ-ის შორის, რომელიც ძირითადად რიგაში მიმდინარეობდა. მოვლენა ატარებს 13 იანვრიდან 27 იანვრამდე მოსახლეობის ძალისხმევას ბარიკადების მშენებლობისა და დაცვის მხრივ. ლატვია, რომელმაც ერთი წლით ადრე საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის აღდგენა გამოაცხადა, მოელოდა, რომ საბჭოთა კავშირი შეეცდებოდა ძალით ქვეყანაზე კონტროლის აღდგენას. იანვრის დასაწყისში, როდესაც საბჭოთა „ომონმა“ თავდასხმა დაიწყო, ადგილობრივმა მთავრობამ ხალხს ბარიკადების აშენებისკენ მოუწოდა, შესაძლო სამიზნეების დაცვისთვის (ძირითადად დედაქალაქ რიგის და მის მახლობლად მდებარე ულბროკის, ასევე კულდიგას და ლიეპაიას). შემდგომში, ექვსი ადამიანი დაიღუპა თავდასხმების დროს, რამდენიმე დაიჭრა სროლების დროს ან ნაცემი იყო „ომონი“-ს მიერ. დაღუპულების უმრავლესობა 20 იანვარს, ლატვიის შინაგან საქმეთა სამინისტროზე განხორციელებული საბჭოთა თავდასხმის დროს დახვრიტეს. ერთი ადამიანი დაიღუპა ბარიკადების მშენებლობისას. საბჭოთა მხარდამჭერებს შორის მსხვერპლი სავარაუდოა, მაგრამ ზუსტი რაოდენობა უცნობია. სულ 15 611 ადამიანი დარეგისტრირდა, როგორც ბარიკადის მონაწილე, მაგრამ სხვა მონაცემებით, მონაწილე ლატვიელთა რიცხვი 32 000-ზე მეტი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის დაშლა კატეგორია:სსრკ-ის ბრძოლები
აბლიტასი
აბლიტასი (Ablitas) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტუდელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 77,48 კმ². მოსახლეობა — 2484 კაცი (2020 წ.).
პარტიკულარიზმი
პარტიკულარიზმი (particularism, particularisme, Particularis — „ნაწილობრივი, კერძო, ცალკეული“) — სახელმწიფოს ზოგი ნაწილის მისწრაფება განცალკევებისაკენ საერთო-სახელმწიფოებრივი ინტერესების საზიანოდ; მიმდინარეობა, რომელიც მიზნად ისახავს სახელმწიფოდან ტერიტორიის გამოყოფას.
სქოლიო
კატეგორია:სეპარატიზმი კატეგორია:იდეოლოგიები კატეგორია:ფილოსოფიური ტერმინები კატეგორია:რელიგიური ტერმინები
ჩერნოლესოვსკი
ჩერნოლესოვსკი (Чернолесовский; Чернолес) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება კრასნოიარის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 26 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ უფიდან 26 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 1118 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:უფის რაიონის სოფლები
Dragon 2
Dragon 2 (ასევე: Crew Dragon, Dragon V2) — ამერიკული მრავალჯერადი კოსმოსური ხომალდის კლასი, რომელიც შეიმუშავა და აწარმოებს კომპანია SpaceX და არის სატვირთო კოსმოსური ხომალდის, Dragon 1-ის მემკვიდრე. ხომალდი წარმოდგენილია ორ ვარიანტში: Crew Dragon – პილოტირებადი კაფსულა ადამიანებისთვის, რომელსაც შვიდამდე ასტრონავტის გადაზიდვა შეუძლია, და Cargo Dragon – სატვირთო ხომალდი თავდაპირველი Dragon 1-ის ჩასანაცვლებლად.
Dragon 2-ის გაშვება ხორციელდება Falcon 9 Block 5 რაკეტის თავზე დამონტაჟებულად, ხოლო დედამიწაზე კაფსულა ბრუნდება პარაშუტების დახმარებით ოკეანეში დაშვებით. წინამორბედისგან განსხვავებით, Dragon 2-ს შეუძლია საკუთარი თავი მიაერთოს საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურს, მაშინ როცა Dragon 1-ს ესაჭიროება სადგურის რობოტიზებული მკლავით დაჭერა და ამგვარად სადგურთან შესაერთებლად მიყვანა. Crew Dragon აღჭურვილია ავარიული თავდაღწევის ჩაშენებული სისტემით, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში, ხომალდის გვერდებში ჩადგმული ოთხი საქშენისა და თითოეულ მათგანში არსებული წყვილი SuperDraco-ს ტიპის ძრავის დახმარებით ხომალდს 11.8 მ/წმ2 აჩქარებას ანიჭებს მზიდი რაკეტისაგან ხომალდის უსაფრთხო მანძილზე მოსაშორებლად. თავდაპირველი Dragon-ისგან განსხვავებით, მას აქვს გადამუშავებული მზის პანელები, მოდიფიცირებული გარემოხაზულობა, ახალი ავიონიკა და საფრენოსნო კომპიუტერული სისტემები. 2020 წლის მარტის მდგომარეობით წარმოებულია ოთხი ერთეული Dragon 2 (სატესტო ეგზემპლარების გარდა) — მათ შორის სატესტო Dragonfly და ოთხი საფრენი მანქანა, რომელთაგან ერთი განადგურდა ძრავის ტესტირების დროს.
სქოლიო
კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
Underground (ვაკის პარკის ალბომი)
Underground — ქართული როკ-ჯგუფ ვაკის პარკის მეექვსე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2012 წელს, ლეიბლისგან დამოუკიდებლად.
ალბომში, გარდა ახალი სიმღერებისა, დამატებით შეტანილია სიმღერები „მე და შენ ორნი“, „ბრძოლა წესების გარეშე“ და „ახალი დღე“.
ობნინსკი
ობნინსკი (Обнинск) — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, კალუგის ოლქში. მდებარეობს შუა რუსეთის მაღლობზე, მდინარე პროტვის (ოკის შენაკადი) ნაპირებზე. მოსკოვიდან სამხრეთ-დასავლეთით 38 კილომეტრში.
ქალაქთან ახლოს მდებარეობს მსოფლიოში პირველი ატომური ელექტროსადგური, რომელიც გაუშვეს 1954 წლის 26 ივნისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კალუგის ოლქის ქალაქები
ნაჭიშკრევის ბრძოლა
ნაჭიშკრევის ბრძოლა — ბრძოლა, რომელიც გაიმართა 1784 წლის 9 მარტს ერთი მხრივ იმერეთის სამეფოს და გურიის სამთავროს გაერთიანებულ ჯარსა და მეორე მხრივ ოსმალეთის იმპერიის ფოთის გარნიზონს შორის ციხისძირის მიდამოებში. იმერეთის მეფე სოლომონ I იმედოვნებდა ქვემო გურიის გათავისუფლებას ოსმალეთის იმპერიისგან, თუმცა დამარცხდა.
წინაპირობები
1769-1774 წლებში ოსმალეთის იმპერიამ მიიტაცა ქვემო გურია და გააძლიერა თავდასხმები დასავლეთ საქართველოზე. 1784 წელს აჭარის ბეგი აბდულა ხიმშიაშვილი თავს დაესხა სოფელ აკეთს, სადაც გახიზნულები იყვნენ ქვემო გურიის ყოფილი თავადები თავდგირიძეები, რომლებიც იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის დახმარებით ქვემო გურიის დაბრუნებისთვის ემზადებოდნენ. ამ ლაშქრობის საპასუხოდ სოლომონმა დაგეგმა ლაშქრობა ქვემო გურიაში. ის ბოლომდე არ ენდობოდა გურიის მთავარს, გიორგი V გურიელს, ამიტომ მისი ვაჟი სიმონი მძევლად დატოვა ქუთაისში, ხოლო მეორე ვაჟი, ვახტანგი, თან იახლა.
ბრძოლა
სოლომონმა აიღო ქობულეთი და დაანგრია ქობულეთის ციხე, შემოუარა ციხისძირს, აიღო ჩაქვი და ბათუმის მიმდებარე სოფლები და უკან დაბრუნებისას ციხისძირთან გადააწყდა ჩასაფრებას. კაცია II დადიანმა ფოთის ფაშას წინასწარ აცნობა ამ ლაშქრობის შესახებ. ფაშამ იმერეთ-გურიის ჯარის ზურგში, ციხისძირთან ჯარი გადასხა, ნაჭიშკრევის ვიწრო გასასვლელებში დახვდა სოლომონს და დაამარცხა. თავად სოლომონი ძლივს გადაურჩა დატყვევებას. ის ამისგან ვახტანგ გურიელმა იხსნა. ბრძოლაში დამარცხებისგან მიღებული ელდით სოლომონ I იმავე წლის აპრილში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:გურიის ისტორია კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
გულთვათის ეკლესია
ნაგებობის დიდი ნაწილი თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული, თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ნაშთების მიხედვით შეიძლება მის გეგმაზე გარკვეული წარმოდგენის შექმნა. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, შვერილი აბსიდით. გეგმარებით და სამშენებლო წყობით ესადაგება ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციის სახელოვნებო  ფორმას. ციხის კედლები და ეკლესია, როგორც ჩანს, ერთი და იგივე პერიოდისაა. მოხილვისა და ფოტოფიქსაციის დონეზე, კომპლექსი შეიძლება VI საუკუნის II ნახევრითა და VII საუკუნით დათარიღდეს. რაც შეეხება კარიბჭის თავდაცვით ნაწილს, კოშკებს შორის მოქცეულ კარი სავსებით შეესაბამება ადრე ბიზანტიური ფორტიფიკაციის ლოგიკას.
თბილისის თათბირი
თბილისის თათბირი — 1722 წლის ივლის-აგვისტოში ვახტანგ IV-მ ქვეყნის საგარეო ორიენტაციის სტრატეგიული კურსის გადასაწყვეტად თათბირი მოიწვია. XVIII საუკუნის I მეოთხედში სამი დიდი სახელმწიფოს — რუსეთის, ოსმალეთისა და სპარსეთის პოლიტიკური და ეკონონომიკური ინტერესები ერთმანეთს ამიერკავკასიაში შეეჯახა, სადაც ერთადერთ რეალურ სამხედრო-პოლიტიკურ ძალას ქართლის სამეფო წარმოადგენდა.
1722 წელს 15 ივნისს პეტრე I-მა სპარსეთში ლაშქრობის მანიფესტი გამოაქვეყნა. იმავე წლის ივლისში ვახტანგ VI-ს პეტრე I-ის ელჩი ეწვია, კონკრეტული ინსტრუქციებით. ქართლის მეფეზე ზეგავლენის მოხდენას ცდილობდა, ირანის შაჰი ჰუსეინი, რომელიც ავღანელებთან ბრძოლაში დახმარებას საჭიროებდა.
ვახტანგ VI წინასწარვე პრო-რუსულად იყო განწყობილი, თუმცა ასეთ რთულ სიტუაციაში ქვეყნის თავკაცებთან და თათბირისა და მათი დასტურის გარეშე გადაწყვეტილების მიღება არ სურდა. თბილისში შემდგარი ამ მნიშვნელოვანი თათბირის შესახებ ცნობები დავით გურამიშვილის „დავითიანში“ არის დაცული. დასახელებული წყაროს ცნობით რუსეთის მხარეზე გამოსვლის მომხრეებსა და მოწინააღმდეგებს შორის მწვავე თათბირი გამართულა. სომხური წყაროების მოწმობით თათბირს დასწრებია იმ დროს თბილისში მყოფი გაძასარის სომეხთა კათალიკოსი ესაი ჰასან ჯალალიანცი, რომელიც ყველანაირად ცდილობდა ვახტანგ VI რუსეთის წინადადებაზე დაეყოლიენებინა. ვახუშტის ცნობით ვახტანგ VI-მ ყველა სხვა მოსაზრება უგულვებელყო და რუსეთის შემოთავაზებაზე თანხმობა განაცხადა.
მოვლენები ქართლისათვის არასახარბიელოდ განვითარდა, ვახტანგ VI ქართულ-სომხური ჯარით ამაოდ ელოდა 3 თვის მანძილზე პეტრე I-ს. ამის გამო ვახტანგ VI-ს თანამედროვენი თბილისის თათბირის შედეგებს განსხვავებულად აფასებენ. ნაწილი თვლიდა რომ ქართლის მეფეს სხვა გამოსავალი არ ჰქონდა, სხვების აზრით კი მისი გადაწყვეტილება ნაჩქარევი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია კატეგორია:თბილისი
ნინო იობაშვილი
ნინო იობაშვილი (დ. 8 სექტემბერი, 1984) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2020 წლიდან 2023 წლის 24 მარტამდე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1984 წლის 8 სექტემბერს. დამთავრებული აქვს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამართალმცოდნეობის სპეციალობით. დაამთავრა ბრემენის უნივერსიტეტი. არის ევროპული და საერთაშორისო სამართალის მაგისტრი (LL.M.Eur.). 2010–2015 წლებში იყო შსს საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 2015–2018 წლებში — სუსის საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 2018–2019 წლებში იყო შსს საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის სამმართველოს უფროსი. 2019–2021 წლებში — ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატის უფროსის მოადგილე. 2021 წლის 1 აპრილიდან 2023 წლის 24 მარტამდე საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. პარლამენტის წევრი გახდა პროპორციული სიით (ჩაანაცვლა თეა წულუკიანი).
სიმონ პეტლიურა
სიმონ ვასილის ძე პეტლიურა (Си́мон Васи́льович Петлю́ра დ. 1879 — გ. 1926, პარიზი) — უკრაინელი სამხედრო მოღვაწე, უკრაინის დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი, უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის მეთაური (1919-20).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 1926 კატეგორია:უკრაინელი სამხედრო მოღვაწეები
ფერდენი (ალერი)
ფერდენი (ალერი), ასევე ვერდენი (Verden) — ქალაქი გერმანიაში, მდებარეობს ქვემო საქსონიის მიწაზე. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 27 ათას ადამიანს (2010 წლის აღწერის მონაცემებით). ფართობი — 71,58 კმ².
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
მეტეხის ხიდი
250px|მინი მეტეხის ხიდი — ხიდი თბილისში მდინარე მტკვარზე. აგებულია მეტეხის კლდის ვიწროებში, იქ სადაც მდინარის კალაპოტი ყველაზე მეტად არის შევიწროებული ისტორიული ხიდების, ავლაბრისა და ვირის ხიდების ადგილზე.
ისტორია
მეტეხის ტაძრის სიახლოვეს სახიდე გადასასვლელი უძველესი დროიდან არსებობდა. ხიდი მდინარესაკენ ორივე მხრიდან ჩამოსული საციხო ნაგებობის მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ იყო მოქცეული. ნაგებობების სისტემა მდინარის კალაპოტზე და მის გასწვრივ გამავალი გზის ეფექტიანი კონტროლის საშუალებას იძლეოდა. ხიდი არსებობდა ამ ადგილზე ციხესიმაგრეების დაარსებიდანვე. ის კალას აკავშირებდა ისნის ციხესთან. მის შესახებ ცნობები ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში, იოანე საბანისძის „აბო თბილელის მარტვილობაში“ გვხვდება. ივანე ჯავახიშვილი თვლიდა, რომ ამ ადგილას, ძველად ერთმანეთის მახლობლად ორი ხიდი უნდა ყოფილიყო.
საუკუნეების მანძილზე ეს იყო ერთადერთი გადასასვლელი მტკვარზე ქალაქის ფარგლებში. დროთა განმავლობაში მის სიახლოვეს არსებულმა ტერიტორიამ მძლავრი სავაჭრო ფუნქციაც შეიძინა და ქალაქის განვითარებისთვის ერთ-ერთ ძლიერ სტიმულად იქცა. ახლომახლო მდებარე ქუჩების გაყოლებით შენდებოდა დუქნები, სახელოსნოები და ეკლესიები. დიდ, მდინარის აღმა მდებარე ხიდს ავლაბრის ხიდი ეწოდებოდა, პატარას - მეტეხის ხიდი. დიდ ხიდზე ურმები, ეტლები და სხვა ტრანსპორტი გადადიოდა, ხოლო პატარაზე მხოლოდ ქვეითად მოსიარულენი და სახედრები გადადიოდნენ. ამის გამო ხალხმა მას ვირის ხიდი შეარქვა.
შესაძლებელია, რომ ხიდი გარკვეულ რელიგიურ დანიშნულებას ასრულებდა. ალბათ შემთხვევით არ არის, რომ ირანის შაჰმა ისმაილმა თბილისის დალაშქვრისას ამ ადგილზე „პატიოსანი ჯვრის“ მაგიერ მეჩეთი ააშენა. ამ აქტს მუსლიმანი დამყრობლისთვის სიმბოლური მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა. შესაძლოა ისიც რომ სწორედ ამ ხიდზე ცდილობდნენ თბილისის დამყრობლები მოქალაქეთა გამაჰმადიანებას.ისინი ურჩებს მდინარეში ყრიდნენ. ასე მოიქცა ჯალალედინი 1226 წელს, იგივე გამეორდა 1522 წელს სპარსელთა შემოჭრისას. ძველ წერილობით წყაროებში მეტეხის ვიწროებში აგებული ხიდი მოხსენიებულია, როგორც ერთადერთი ქალაქში. ამასთან, ავტორები აღნიშნავენ ხიდის სიდიდეს და სიმტკიცეს. ყაზანელი სოვდაგარი ვასილ გაგარე, რომელიც ღვთისათვის მიცემული აღთქმის შესასრულებლად იერუსალიმში გაემგზავრა ცოდვების მოსანანიებლად და გზად თბილისში გაიარა თავის ნაშრომში თბილისის ხიდს „საკვირველს“ უწოდებს.
გამოყენებული ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ხიდები
ზაქარია ჩხუბიანიშვილი
ზაქარია ჩხუბიანიშვილი (დ. 1903, რუისპირი — გ. 1980) — ქართველი ინჟინერი, გამომგონებელი, თანამდებობის პირი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გამომგონებლები კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ბანანცი (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი ბანანცი (Ֆուտբոլային Ակումբ „Բանանց“ Երևան) — სომხური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ერევანში. დაარსდა 1992 წელს, აბოვიანში. ასპარეზობს სომხეთის პრემიერლიგაში. კლუბმა 2-ჯერ, 1992 და 2007 წლებში შეძლო სომხეთის თასის მოპოვება, 2013-14 წლების სეზონში პირველად გახდა სომხეთის ჩემპიონი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო კლუბები
ჯონ მაქსველ კუტზეე
ჯონ მაქსველ კუტზეე (John Maxwell Coetzee; დ. 9 თებერვალი, 1940) — სამხრეთ-აფრიკელი ნოველისტი, ესეისტი, სცენარის ავტორი, ლინგვისტი, მთარგმნელი და პროფესორი. 2003 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. მას ორჯერ აქვს აღებული ბუკერის პრემია, ხოლო „ახალია ამბების სააგენტოს ლიტერატურული პრემია“ სამჯერ. ასევე მიღებული აქვს „იერუსალიმის პრემია“, „Prix Femina étranger“, და „The Irish Times“-ის საერთაშორისო მხატვრული პრემია. გარდა ამისა, ფლობს სხვა ჯილდოებსაც, მინიჭებული აქვს საპატიო დოქტორანტურის ხარისხი.
კუტზეე 2002 წელს, საცხოვრებლად ავსტრალიაში გადავიდა, ამჟამად ცხოვრობს სამხრეთ ავსტრალიის ქალაქში, „ადელაიდაში“. 2006 წელს გახდა ავსტრალიის მოქალაქე.
ადრეული ცხოვრება
ჯონ მაქსველ კუტზეე დაიბადა 1940 წლის 9 თებერვალს, სამხრეთ-აფრიკის ერთ-ერთ ყველაზე დასახლებულ ქალაქში, კეიპტაუნში. მამამისი ზაქარიაზ კუტზეე (1912-1988) იყო ადვოკატი, და მთავრობის მუშაკი. ხოლო დედამისი, ვერა კუტზეე (1904-1986) სკოლაში მასწავლებლად მუშაობდა. ოჯახში ძირითადად ინგლისურად საუბრობდნენ, თუმცა ჯონ კუტზეე თავის სხვა ნათესავებთან აფრიკულად საუბრობს.
ეთნიკური წარმომავლობით, მამამისის მხრიდან არის ჰოლანდიელი, ხოლო დედამისის მხრიდან: ჰოლანდიელი, გერმანელი და პოლონელი. კუტზეეს ავტობიოგრაფიული ნოველის, „ბიჭობის“ მიხედვით, მან ახალგაზრდობის ძირითადი დრო კეიპტაუნში გაატარა. 8 წლის ასაკში, მას შემდეგ რაც მამამისმა სახელმწიფო სამსახური დაკარგა, კუტზეეს ოჯახი საცხოვრებლად სამხრეთ აფრიკის ერთ-ერთ ქალაქში, „ვორკესტერში“ გადავიდა. იგი კათოლიკური სკოლის, „წმინდა ჯოზეფის კოლეჯის“ გაკვეთილებს ესწრებოდა. მოგვიანებით, მათემატიკისა და ინგლისურის სწავლა „კეიპტაუნის უნივერსიტეტში“ განაგრძო, სადაც მან 1960 წელს ინგლისურის ბაკალავრის ხარისხი აიღო, ხოლო 1961 წელს მათემატიკის.
ლონდონი (ახალგაზრდობა)
მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა ლონდონში. 1962 წელს, კომპიუტერის პროგრამისტად მუშაობა, ამერიკულ მრავალეროვან კომპანიაში, „საერთაშორისო ბიზნეს მანქანების კორპორაცია“-ში დაიწყო. 1963 წელს, ჯერ კიდევ დიდ ბრიტანეთში ყოფნისას, კუტზეეს კეიპტაუნის უნივერსიტეტიდან მიენიჭა სამხატვრო მაგისტრის ხარისხი. ინგლისში გატარებული წლების შესახებ, მან თავის რიგით მეორე ავტობიოგრაფიულ ნაშრომში, „ახალგაზრდობა“-ში (2002) მოგვიანებით ისაუბრა.
ამერიკის შტატები
კუტზეე ამერიკაში, 1965 წლიდან 1969 წლამდე, ტეხასის უნივერსიტეტში სწავლობდა. 1968 წელს, ინგლისური ლიტერატურის შესწავლა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში დაიწყო, სადაც იგი 1971 წლამდე სწავლობდა. სწორედ ამ უნივერსიტეტში სწავლის დროს დაიწყო მან მის პირველ ნოველაზე, „Dusklands“-ზე მუშაობა.
ადელაიდა
ავსტრალიის ქალაქში, ადელაიდაში გადმოსვლის შემდეგ, კუტზეემ საპატიო სამეცნიერო თანამშრომლის პოსტი, „ადელაიდის უნივერსიტეტის“, ინგლისური ენის განყოფილებაში მიიღო.
2003 წლამდე იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტის სოციალური აზრის კომიტეტის წევრი.
ნაშრომები
კუტზეეს პირველი მხატვრული ნაშრომი 1974 წელს გამოქვეყნებული ნოველა „Dusklands“-ია. ამის შემდეგ იგი დაახლოებით სამ წელიწადში ერთხელ აქვეყნებდა თითო ნოველას. მას ასევე დაწერილი აქვს ავტობიოგრაფიული ნოველები: „ბიჭობა“, „ახალგაზრდობა“ და „ზაფხულის დრო“, გარდა ნოველებისა ნათარგმნი აქვს გერმანული და აფრიკული ენიდან, მას ასევე დაწერილი აქვს რამდენიმე კრიტიკული ესე და ნაშრომი.
ჯილდოები
კუტზეეს ცხოვრების განმავლობაში მრავალი ჯილდო აუღია.
ბუკერის პრემიები
კუტზეე პირველი მწერალია, რომელმაც ბუკერის პრემია ორჯერ 1983 წელსა და 1999 წელს აიღო. პირველი ნოველისთვის, „მაიკლის ცხოვრებისა და დროების“ დაწერისთვის, ხოლო მეორე ნოველა „შერცხვენისთვის“.
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
2003 წლის 2 ოქტომბერს, გამოაცხადეს რომ კუტზეე წლის ნობელის პრემიის ლაურეატად დაასახელეს, იგი მეოთხე აფრიკელი და მეორე სამხრეთ-აფრიკელია ნადინ გორდიმერის შემდეგ, რომელმაც ასეთი ჯილდო დაიმსახურა. ცერემონია ჩატარდა 2003 წლის 10 დეკემბერს სტოკჰოლმში.
სხვა ჯილდეობი
გარდა ამისა, ფლობს საპატიო დოქტორანტის ხარისხებს შემდეგი უნივერსიტეტებისგან: „პარიზის ამერიკული უნივერსიტეტი“, „ადელაიდას უნივერსიტეტი“, „ლა ტრობეს უნივერსიტეტი“, „ნატალის უნივერსიტეტი“, „ოქსფორდის უნივერსიტეტი“, „როდჰემის უნივერსიტეტი“, „ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი (სიდნეი)“ და სხვა.
პირადი ცხოვრება
1963 წელს დაქორწინდა ფილიპა იუბერზე, და განქორწინდნენ 1980 წელს. ამ ქორწინებიდან ჰყავს ვაჟი ნიკოლასი (დ. 1966) და ქალიშვილი გიზელა (დ. 1968). მისი ვაჟი ნიკოლასი, 1989 წელს, უბედური შემთხვევით გარდაიცვალა.
2006 წლის 6 მარტს გახდა ავსტრალიის კანონიერი მოქალაქე.
2010 წელს გარდაიცვალა მისი უმცროსი ძმა, ჟურნალისტი დეივიდ კუტზეე.
მისი პარტნიორი დოროთი დრაივერი, „ადელაიდას უნივერსიტეტის“ აკადემიკოსია.
სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:აფრიკელი ხალხი კატეგორია:ავსტრალიელი ათეისტები კატეგორია:ავსტრალიელი ესეიტები კატეგორია:ავსტრალიელი ნოველისტები კატეგორია:ბუკერის პრემიის გამარჯვებულები კატეგორია:მე-20 საუკუნის ავსტრალიელი ნოველისტები კატეგორია:მე-20 საუკუნის მამაკაცი მწერლები
Roadshow Entertainment
Roadshow Entertainment (ადრე Roadshow Home Video) — ავსტრალიური ფილმების დისტრიბუტორი კომპანია, რომელსაც ფლობს Village Roadshow. კომპანია დაარსდა 1982 წელს როგორც Roadshow Home Video.
იგი დისტრიბუციას უწევს ფილმებს ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში. მისი პირველი ფილმი იყო „შეშლილი მაქსი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის მედიაკომპანიები კატეგორია:1982 წელს დაარსებული გასართობი კომპანიები კატეგორია:1982 წელს დაარსებული მედიაკომპანიები კატეგორია:1982 წელს დაარსებულები ავსტრალიაში
ბარან-დი-კოკაისი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 442 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 83.51 კმ²-ზე. ფართობი 340 601 კმ²-ია.
არგედასი
არგედასი (Arguedas) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტუდელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 88,4 კმ². მოსახლეობა — 2287 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
კანადური ესკიმოსური ძაღლი
კანადური ესკიმოსური ძაღლი (Canadian Eskimo Dog) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია კანადაში უძველეს ხანაში.
ათასწლეულების განმავლობაში ეს ძაღლი კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიებზე მცხოვრები ესკიმოსების ერთადერთი სატრანსპორტო საშუალება იყო, დღემდე ის საკმაოდ პრიმიტიულ და გულჩათხრობილ ძაღლად დარჩა. კანადური ესკიმოსური ძაღლი ძალიან ენერგიულია, მნიშვნელობა არ აქვს რას აკეთებს — ჭამს, მუშაობს თუ სხვა ძაღლებთან ჩხუბობს. ის დამოუკიდებელია და მკაცრი, თანმიმდევრული აღზრდა სჭირდება, რომ ადამიანის პატივისცემა ისწავლოს. ესკიმოსური ძაღლი ყოველთვის მზადაა ხროვის წინამძღოლის ადგილისთვის იბრძოლოს. ყველანაირ საკვებს ეტანება, ასევე საკვები ჰგონია სხვა ცხოველებიც.
ამ ძაღლს შეუძლია შეეგუოს ადამიანთან ცხოვრებას, თუმცა მაინც მუშა ძაღლად რჩება. ესკიმოსურ ძაღლს ძალიან სქელი ბალანი აქვს, ეს ეხმარება სიცივის გადატანაში, ბალნის შეფერილობა შეიძლება ნებისმიერი ჰქონდეს. თავი მგლის თავს მიუგავს, ფუმფულა კუდი შვიპისთვის დამახასიათებელ რგოლად აქვს დახვეული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შპიცისმაგვარი ძაღლები კატეგორია:კანადური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ჰაპლოჯგუფი J-M172
მინი|გავრცელების რუკა ჰაპლოჯგუფი J2 (M172) — ადამიანის Y-ქრომოსომის ჰაპლოჯგუფი. მისი ასაკი დაახლოებით 19 000-დან 24 000 წლამდე შეადგენს. არსებობს ვარაუდი, რომ ის შეიძლება წარმოშობილიყო მესოპოტამიის, ლევანტის ან ირანის მახლობლად. J2-ის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში დასავლეთ საქართველოში, კოტიას კლდის გამოქვაბულში, 9 500 წლის წინ მცხოვრები კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლის კბილში აღმოაჩინეს. ჰაპლოჯგუფი J2 ქართველების დაახლოებით 31%-ს აქვს. ის ასევე გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთის, კავკასიისა და ბალკანეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებ მრავალ ერში.
სქოლიო
კატეგორია:ჰაპლოჯგუფები
ბაქარ I
ბაქარ I, ბაქარ მირიანის ძე — ოცდამეხუთე მეფე ფარნავაზის შემდეგ. უფლისწული ბაქარი ბავშვობაში მძევლად ჰყავდა წაყვანილი კონსტანტინე დიდს, საბერძნეთის იმპერატორს, მაგრამ როცა მირიან მეფე გაქრისტიანდა, კონსტანტინე დიდმა ბაქარი საქართველოში დააბრუნა, თან წერილიც გამოატანა მირიან მეფესთან, რომელშიც სხვა ამბავთა შორის ეწერა: „აღარ მჭირდება მე შენგან მძევალი, არამედ კმარა ჩვენ შორის შუამდგომლად ქრისტე და შუამდგომლობითა ღმრთისა დამბადებელისა, ვიყოთ ჩვენ ურთიერთის ძმურ სიყვარულში.“
მირიან მეფემ ასეთი ანდერძი დაუბარა ბაქარს:
შემდეგ მირიან მეფემ მოატანინა წმ. ნინოს ჯვარი და ჩამოჰკიდა მასზე სამეფო გვირგვინი, მოიყვანა ძე თვისი ბაქარი და გამოსახა მის თავზე ჯვარი, აიღო ნინოს ჯვრისგან გვირგვინი და დაადგა თავზე ძეს. ამ პროცედურით მირიან მეფემ დასაბამი მისცა ქრისტიან მეფეთა კურთხევას.
ბაქარ მეფეც ისეთივე ქრისტესმოყვარე იყო, როგორც მამამისი. მან ქრისტიანობაზე მოაქცია ის მთიელები, რომლებიც მირიან მეფის დროს არ გაქრისტიანდნენ.
ბაქარის უფროსი ძმა რევი კარგახნის გარდაცვლილი იყო. მას ცოლად ჰყავდა სომეხთა მეფის თრდატის ასული - სალომე (უჯარმელი), რომლისგანაც დარჩა ერთი ძე თრდატი. სომხები მის გამეფებას ლამობდნენ. ამიტომ დიდი ლაშქრით შემოესია საქართველოს სომეხთა მეფე თრდატი (რევ მეფის სიმამრი). მაგრამ ბაქარ მეფემ ბერძენთა და სპარსთა მეფის დახმარებით სძლია სომხებს და თავის ძმისწულებს დააწერინა ხელწერლი, რომ სანამ ცოცხალი იქნებოდა ბაქარ მეფის შთამომავალი, მანამ რევის მემკვიდრეები მეფობას არ მოითხოვდნენ. ამის შემდეგ ძმისშვილებს სამფლობელოდ მისცა კუხეთი და რუსთავში ერისთავად დასვა.
ისტორია
მცირეწლოვანი ბაქარი მირიან მეფემ იმპერატორ კონსტანტინესთან დაზავებისას მძევლად გააგზავნა (ლეონტი მროველი, „მეფეთა ცხოვრება“). მირიანის მიერ ქრისტიანობის აღიარების შემდეგ ბაქარი სამშობლოში დააბრუნეს.
ბაქარის ტახტზე ასვლას თან ახლდა დაძაბულობა მირიანის მემკვიდრეებს შორის. ჯერ კიდევ მირიანის სიცოცხლეში რევს, მირიანის უფროს ვაჟს, რომელიც დაქორწინებული იყო სომეხთა მეფის თრდატის ასულ სალომეზე („მოქცევაი ქართლისაი“ს სალომე უჯარმელი), სამემკვიდრეო წილად ხვდა ქართლის სამეფოს სამხრეთ-აღმოსავლეთი პროვინციები, კახეთ-კუხეთი. რევის გარდაცვალების შემდეგ სალომეს სომხეთის სამეფო კარის დახმარებით უცდია ქართლის ტახტზე თავისი ძის დასმა. ბაქარს დიდი ბრძოლის გადახდა მოუწია ტახტის დასაუფლებლად. მეტოქის ჩამოსაცილებლად ბაქარმა კავშირი შეკრა სპარსეთთან და თავის ირანელ სიძესთან (დის ქმარი), რანის გამგებელ ფეროზთან. მათი დახმარებით სომხებს სძლია. ბიზანტიელთა და სპარსელთა შუამავლობით ბაქარმა თავის მეტოქე ძმისწულს სამფლობელოდ დაუტოვა მხოლოდ კუხეთი და „დასხნა რუსთავს ერისთავად“. ამასთანავე ჩამოართვა წერილობითი პირობა, რომლის თანახმად, რევის შთამომავლები სამუდამოდ ამბობდნენ უარს ქართლის ტახტზე. როგორც ცნობილია, ქართლის გაქრისტიანებას (ამ დროს ირანის შაჰი იყო შაპურ II (309-379)), ირანის მხრიდან მოკლე ხანში რაიმე საომარი მოქმედებები არ მოჰყოლია. ბაქარი ახერხებდა რომთანაც და ირანთანაც მშვიდობიანი ურთიერთობა შენარჩუნებინა. (ვახუშტის მიხედვით მან 22 წელს იმეფა). 338 წელს შაჰს დაუწყია ხანგრძლივი ომი სომხეთთან, დაუმორჩილებია ალვანეთი, მაგრამ ქართლამდე აღარ მოსულა, რადგან შუამდინარეთში ჰქონია მთავარი ფრონტის ხაზი გახსნილი. 363 წელს ირანსა და რომს შორის ახალი ზავი დაიდო. ამ ზავით მხარეები ისევ ნიზიბისის ზავის პირობებს უბრუნდებოდნენ, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ქართლი კვლავ რომის გავლენის სფეროდ რჩებოდა. მშვიდობიანობის პერიოდი ბაქარმა გამოიყენა ქრისტიანობის განსამტკიცებლად. ლეონტი მროველი მას მიაწერს ქართველ მთიელთა მოქცევას და წილკნის ეკლესიის აშენებას. მემატიანე გადმოგვცემს, რომ იგი გამოირჩეოდა მორწმუნეობით, სწყალობდა სამღვდელოებას, მის დროს მღვდელნი და დიაკონნი დიდად გამრავლებულან.
ვიჭაკი
ვიჭაკი — ანიმისტური რიტუალი. ნიშნავს ახსნას, გამოცნობას. ვიჭაკი იყო მკითხაობის ფორმა რომელსაც თბილისელი ქალები სასაფლაოზე მართავდნენ.
მკითხაობაში მონაწილე ორი ქალი დილით ადრე დგებოდა, უჩუმრად გადიოდა სახლიდან, რათა შვიდი ჭურჭელი შვიდი წყაროს წყლით აევსოთ. მკითხაობაში მონაწილე სხვა გოგონები, წყლიან ჭურჭელს ფერადი ნაჭრებით რთავდნენ და ყოველი მათგანი შიგ რაიმე ნივთს აგდებდა: ბეჭედს, საყურეს, სამაჯურს, კენჭებს... იმ შემთხვევაში თუ ამ ყველაფრის ჩატარებამდე წყლის შემგროველებელი დაილაპარაკებდა სამკითხაო წყალი ძალას დაკარგავდა და მკითხაობა იშლებოდა.
მოტანილი წყალი უნდა გადაეღვარათ და ის ქალიშვილი ახალი წყლის მოსატანად უნდა წასულიყო. მკითხაობა საღამო ჟამს, მზის ჩასვლის შემდეგ იწყებოდა. წყლიანი ჭურჭლებიდან ნივთები უნდა ამოეღო საგანგებოდ მოყვანილ პატარა გოგონას. რიტუალის დროს ვინმეს თურქულ ენაზე უნდა ემღერა, ამიტომ თურქული ენის მცოდნეს იწვევდნენ, რომელიც ნამღერს თარგმნიდა.
ვიჭაკში მონაწილენი სხდებოდნენ წრიულად. თითოეული ნამღერი სტროფის შემდეგ გოგონა წყლიანი ჭურჭლიდან ნივთებს იღებდა. ყველა მონაწილეს სიმღერისთვის უნდა ესმინა, რადგან მასში მოხსენიებული იყო: ბედნიერება, სიცოცხლე, სიყვარული... ვიჭაკი ვახშმით და გართობით სრულდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მკითხაობა
წყურვილი სიცოცხლისა
წყურვილი სიცოცხლისა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
ბამენდა
ბამენდა (ასევე ცნობილია, როგორც აბაკვა და მანკონი) (Bamenda) — ქალაქი კამერუნში, ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონის და მეზამის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 269 530 ადამიანს. ქალაქი მდებარეობს 366 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით კამერუნის დედაქალაქ იაუნდედან და ცნობილია მისი გრილი კლიმატით, ბორცვიანი ადგილებით და მოხერხებული მდგომარეობით.
როგორც სხვა ნებისმიერი რეგიონის ცენტრში, ბამენდაშიც გახსნილია ბევრი ბაზარი, ბანკი და ოფისი. მრეწველობის ძირითადი დარგია სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის გადამუშავება, პირველ რიგში ყავის.
ბამენდაში მდებარეობს კულტურის რამდენიმე ობიექტი, როგორიცაა მანკონის სასახლე, ახლახან აშენებული მუზეუმით, ასევე ბალის სასახლე, რომლის ტერიტორიაზე არსებობს ძველი არქიტექტურული ნაგებობები.
სქოლიო
კატეგორია:კამერუნის ქალაქები
მე და შენ — ორნი
მე და შენ — ორნი — ქართული როკ-ჯგუფ ვაკის პარკის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1997 წელს. გადაღებულია ალბომის სიმღერების „ეარ ჯორჯია“ და „იყო და აღარ იყო“ მუსიკალური ვიდეოები (უკანასკნელში მონაწილეობს ნანკა კალატოზიშვილი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვაკის პარკის ალბომები კატეგორია:1997 წლის სადებიუტო ალბომები
ხალხინ-გოლის ბრძოლები
ხალხინ-გოლის ბრძოლები — ბრძოლა სსრკ-მონღოლეთისა და იაპონია-მანჯურიის ჯარებს შორის 1939 წლის მაის-სექტემბერში ხალხინ-გოლის რაიონში (მდინარე მონღოლეთსა და ჩინეთში). იაპონიის სარდლობამ მონღოლეთის ტერიტორიის ხელში ჩაგდების მიზნით 11 და 14 მაისს მონღოლეთის საზღვარზე მოაწყო შეიარაღებული პროვოკაციები, ხოლო 28 მაისს იაპონიის ჯარმა არტილერიისა და ავიაციის მხარდაჭერით დაარღვია მონღოლეთის სახელმწიფო საზღვარი. სსრკ-მონღოლეთის ძალებმა იაპონია მანჯურიიდან უკუაგდეს. 2 ივლისს იაპონელები შეტევაზე გადავიდნენ, გადალახეს ხალხინ-გოლი და მოწინააღმდეგის ჯარებს გარსშემორტყმით დაემუქრნენ. გააფთრებული ბრძოლების შემდეგ სსრკ-მონღოლეთის ჯარებმა მოწინააღმდეგე მდინარის აღმოსავლეთ ნაპირისაკენ უკუაგდეს. 20 აგვისტოს მოკავშირეთა ჯარები გადამწყვეტ შეტევაზე გადავიდნენ და იაპონელები მონღოლეთის ტერიტორიიდან განდევნეს. იაპონიამ დაზავება ითხოვა და 16 სექტემბერს საბრძოლო მოქმედებები შეწყდა.
სისერო მორაისი
სისერო მორაისი (Cícero Moraes; დ. 13 ნოემბერი, 1982) — ბრაზილიელი 3D კომპიუტერული გრაფიკის დიზაინერი, რომელიც სპეციალიზირებულია სახის რეკონსტრუქციაზე და ადამიანისა და ცხოველების პროთეზების დიზაინისა და მოდელების შექმნაზე.
სწორედ მან ააგო უამრავი რელიგიური და ისტორიული პერსონაჟების სახეები, როგორიცაა წმინდა ანტონი პადუა, წმინდა ვალენტინი და სიპანის მმართველი.
რაც შეეხება ვეტერინარულ სფეროს, მან ჯერ ციფრულად შექმნა სხვადასხვა ცხოველების დიზაინი და შემდეგ მათი პროთეზების მოდელიც ააგო, მაგალითად, ძაღლის, იხვის, კოდალის, თუთიყუშის და კუს. .
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:ბრაზილიელი დიზაინერები
ჩესნოკოვკა (უფის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:უფის რაიონის სოფლები
მნაცაკანოვის ხიდი
მნაცაკანოვის ხიდი — ხიდი ძველ თბილისში, მდებარეობდა დღევანდელი პეტრე ბაგრატიონის ძეგლის მახლობლად.
ისტორია
XV საუკუნეში კახეთის ხიდი არსებობდა ცხვრის ფარის გადმოსარეკად, რომელიც XVII საუკუნეში დაინგრა შაჰ-აბასის შემოსევისას. სეიდაბადის განაპირას ხიდის აშენების საკითხი არაერთხელ დაისვა 1830-40-იან წლებში. 1852 წელს ინჟინერმა ჰოგემაისტერმა და სამოქალაქო მოხელე რაისმა ააშენეს ხის ერთმალიანი თაღოვანი ხიდი, რომელიც 25 ათასი მანეთი დაჯდა. მშენებლობის დანახარჯების ამოსაღებად ამშენებლებმა ხიდის მომსახურებისთვის მაღალი გადასახადი დააწესეს, მაგრამ ერთ წელიწადში თბილისელმა ვაჭარმა ივანე მნაცაკანოვმა ხიდი იმავე თანხად - 25 ათასად გამოისყიდა და ქალაქს გადასცა. გადასახადი შემცირდა, შემოსული თანხა კი ქალაქის ხაზინაში ირიცხებოდა. მადლიერების ნიშნად ხიდს მნაცაკანოვის სახელი ეწოდა. ხის ხიდი მალევე გამოვიდა მწყობრიდან.
1857 წლიდან 1866 წლამდე ის არაერთხელ შეკეთდა, ხოლო 1866 წელს დაიკეტა და მალევე დაინგრა კიდეც. მომდევნო წელს კონკურსი გამოცხადდა საუკეთესო პროექტზე, მაგრამ ხიდის აგება მხოლოდ 1882 წელს მოხერხდა. 1877-1878 წლებში აქ ორი ბორანი მოქმედებდა. ახალი ლითონის ხიდი ძველის ადგილზე 1882 წელს ააგეს და ძველი ხიდის სახელწოდება გავრცელდა. ხიდმა იარსება ამ ადგილზე ორთაჭალაჰესის აშენებამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ხიდები
ციმბირული ჰასკი
ციმბირული ჰასკი (Сибирский хаски) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში უძველეს ხანაში.
ჩვეულებრივი მელა
ჩვეულებრივი მელა, წითური მელა (Vulpes vulpes) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 60-90 სმ, კუდისა 40-60 სმ, წონა 6-10 კგ. მკერდი და კუდის ბოლო თეთრი აქვს. თათებზე შავი ლაქები აყრია.
ფართოდ არის გავრცელებული. გვხვდება ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. უპირატესობას ანიჭებს ღია ადგილებს. იკვებება მღრღნელებით, იშვიათად კურდღლებით, ფრინველებით, მწერებით, ლეშითა და ნარჩენებით.
სქოლიო
კატეგორია:მელა
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები (Ümum Qafqaz Sovetləri Konqresi, Սովետների համակովկասյան համագումար; 1922 — 1936) — უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ამიერკავკასიის სფსრ-ში.
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები:
ვაჟა გურგენიძე
ვაჟა გურგენიძე (დ. 2 დეკემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი.
1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი, ხოლო 1966 წელს ასპირნტურა. 1966-1990 წლებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას: 1966-1983 წლებში იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის კათედრის მასწავლებელი, უფროსი მასწავლებელი, დოცენტი, შრომის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის კათედრის გამგე, 1978-1979 წლებსი — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის ექსპერტი, 1983-1990 წლებში კი საქართველოს  სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ლექტორი, პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგე, იდეოლოგიის განყოფილების გამგის პირველი მოადგილე, საერთო განყოფილების გამგე, ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, 1990 წლიდან საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის დემოგრაფიის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევის ცენტრის დირექტორის მოადგილე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს  რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ახალციხის საარჩევნო ოლქი, ეკონომიკური რეფორმების კომისიის წევრი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1994 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის  მინისტრის მოადგილე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ანატოლი კარპოვი
ანატოლი კარპოვი (Анато́лий Евге́ньевич Ка́рпов; დ. 23 მაისი 1951, ზლატოუსტი) — რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-12 ჩემპიონი (1975-1985), საერთაშორისო დიდოსტატი (1970), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1974). მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი ჭადრაკში მამაკაცთა შორის (1975, 1978, 1981), FIDE-ს მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი (1993, 1996, 1998), მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი სსრკ ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში (1985 და 1989), საჭადრაკო ოლიმპიადის ექვსგზის გამარჯვებული სსრკ ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში (1972, 1974, 1980, 1982, 1986, 1988), სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1976, 1983, 1988), რსფსრ ჩემპიონი (1970). საჭადრაკო ოსკარის ცხრაგზის მფლობელი (1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984). ზლატოუსტისა (1979) და ტულის (1998) საპატიო მოქალაქე.
ბელა-ვისტა-დი-მინასი
ბელა-ვისტა-დი-მინასი (Bela Vista de Minas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 690 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაბირის შემადგენლობაში.
ანატოლი კარპოვი
1975 წლის 3 აპრილს ფიდემ მატჩის გაუმართავად მიანიჭა ტიტული, ვინაიდან ბობი ფიშერმა მასთან შეხვედრაზე უარი განაცხადა. ტიტული შეინარჩუნა ვიქტორ კორჩნოისთან მატჩებში: 1978 (16,5:15,5) და 1981 წლებში (11:7). 1985 წელს დამარცხდა გარი კასპაროვთან (11:13), ვისთანაც შემდგომ სამი მატჩ-რევანში წააგო: 1986 (11,5:12,5), 1987 (12:12) და 1990 წლებში (11,5:12,5).
ოსკარ ფონ ნიდერმაიერი
ოსკარ რიტერ ფონ ნიდერმაიერი (Oskar Ritter von Niedermayer დ. 1885 — გ. 25 სექტემბერი, 1948, სსრკ) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, მეცნიერი, მოგზაური და სამხედრო მზვერავი.