cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ქართული ვიკიპედია
პორტალები
პორტალების ფუნქციებისა და მის გარშემო არსებული გაურკვევლობების ფონზე, ქართულ ვიკიპედიაში პორტალებმა თანდათან პოპულარულობა დაკარგა. პრაქტიკულად, პორტალთა უდიდესი ნაწილი, მათ შორის ძირითადი პორტალები, შექმნის შემდეგ აღარ განახლებულა; ზოგიერთი პორტალი კი რედაქტირების გარეშე გადმოტანილი იყო უცხოური ვიკიპედიებიდან და სრულად ან ნაწილობრივ არ იყო თარგმნილი. 2012 წლამდე ქართული ვიკიპედიის მთავარი გვერდის ზედა ნაწილში მოცემული იყო ძირითადი თემატიკის პორტალთა ბმულები, 2012 წელს კი, პორტალთა აღნიშნული პრობლემების გამო, ქართული ვიკიპედიის რედაქტორთა გადაწყვეტილებით მთავარი გვერდის პორტალები შესაბამის თემატურ კატეგორიებზე ბმულებით ჩანაცვლდა.
პროექტები
ქართულ ვიკიპედიაში პროექტები ეწოდება ისეთ დამხმარე გვერდებს, რომლებიც განსაზღვრულ თემატიკაზე რედაქტორთა სამუშაო გეგმას, ანდა მნიშვნელოვან ინსტრუმენტებს შეიცავენ. ყველაზე ხშირია სტატიების დაწერის, დამუშავებისა და სრულყოფის მიზნით შექმნილი პროექტები. ასეთ გვერდებზე ხშირად წარმოდგენილია დასაწერი ან უხარისხო სტატიების ნუსხა, რომელთაც გაუმჯობესება ესაჭიროებათ; აგრეთვე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტები (სასარგებლო ბმულები, თარგები და სხვ.), რომელთაც ამ პროექტში ჩართული რედაქტორები გამოიყენებენ.
მნიშვნელოვანი პროექტები
განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება პროექტებს, რომლებიც მთავარი გვერდის ინფორმაციულ ნაწილს შეეხება, როგორიცაა, მაგალითად, რჩეული სტატიების, სიახლეების და სხვა მსგავსი პროექტები. აღსანიშნავია აგრეთვე პროექტი „თვის პროექტი“, რომელიც მთავარი გვერდის ინფორმაციულ ბლოკს არ ქმნის, თუმცა დიდი მნიშვნელობის გამო მისი მიმდინარეობის შესახებ მთავარ გვერდზე განცხადებაა განთავსებული.
„ვიკიპროექტები“
„ვიკიპროექტები“ ეწოდება ვიკიპედიის მუდმივმოქმედ პროექტს, რომელიც მოიცავს დროებით, ერთი თვის განმავლობაში მიმდინარე პროექტების სერიას მსოფლიოს ცალკეული ქვეყნების შესახებ. ვიკიპროექტების ფარგლებში ჩატარებული ცალკეული ქვეყნის ერთთვიანი პროექტები, რომლებსაც თვის პროექტები ეწოდება, მიზნად ისახავენ მოცემული სახელმწიფოს შესახებ შედარებით ხარისხიანი და სრული სტატიების შექმნას, უკვე არსებული სტატიების გაუმჯობესებას, მათ გაფორმებასა და შინაარსზე რედაქტორთა ერთობლივი გადაწყვეტილების მიღებას და ძალისხმევის კოორდინაციას. თუ რომელ ქვეყანას დაეთმობა შემდეგი თვის პროექტი, წყდება კენჭისყრის შედეგად. პროექტი „ვიკიპროექტები“ ქართულ ვიკიპედიაში 2009 წლიდან დღემდე უწყვეტად მიმდინარეობს.
რამდენიმეჯერ იყო განხილვა ვიკიპროექტების თემატიკასთან დაკავშირებით. კერძოდ, მომხმარებელთა ერთ ნაწილს ჰქონდა ინიციატივა, რომ თვის პროექტები ვიკიპროექტების ფარგლებში ჩატარებულიყო არა მხოლოდ ქვეყნების შესახებ, არამედ სხვა თემებზეც, როგორიცაა მაგალითად მუსიკა, ისტორია, რელიგია და სხვა. თუმცა საბოლოოდ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება თვის პროექტების მხოლოდ სახელმწიფოების შესახებ ჩატარების თაობაზე, რადგან ცალკეული ქვეყნის გარშემო ნებისმიერი თემით დაინტერესებული რედაქტორისთვის მოიძებნება სფერო.
ადმინისტრაცია
ამჟამად, ქართულ ვიკიპედიას 5 ადმინისტრატორი, 2 ბიუროკრატი და 27 შემმოწმებელი ჰყავს. სულ დარეგისტრირებულია 133 000 მომხმარებელზე მეტი.
ცხრილში მოცემულია ყოფილი (ყვითლად და წითლად) და მოქმედი (მწვანედ) ადმინისტრატორები:
სქოლიო
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით კატეგორია:საქართველოს მასმედია კატეგორია:ქართული ენციკლოპედიები
ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება
ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება — მართლმადიდებელთა დღესასწაული. ეს არის 12 საუფლო დღესასწაულთა შორის ერთ-ერთი, ანუ შესულია იმ 12 დიდ დღესასწაულთა რიცხვში, რომელიც ეკლესიის მიერაა დადგენილი.
ყოვლადწმიდა მარიამი ტაძარში დამკვიდრდა. როდესაც მარიამმა სრულწლოვანებას მიაღწია, მან ქალწულების აღთქმა დადო და თავი უფალს განუკუთვნა. ასეთი რამ მანამდე უცხო იყო დედათა შორის და ღვთის მადლით, იგი მაცხოვრის დედა გახდა.
კოკიმბოს რეგიონი
კოკიმბოს რეგიონი (Región de Coquimbo) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 15 კომუნას.
ფართობი — 40579,9  კმ². მოსახლეობა — 603 210 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 14,9 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ლა-სერენა.
მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში და ესაზღვრება:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს რეგიონები
წყალბადი
წყალბადი (Hydrogenium < ὕδωρ და ; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის პირველი ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — პირველი/მეშვიდე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, Iა/VIIა), პირველი პერიოდის ქიმიური ელემენტი, ატომური ნომრით 1.
წყალბადის ატომური მასაა 1.008. ბუნებრივი წყალბადი შედგება ორი სტაბილური იზოტოპისაგან (პროტიუმი ; ≈99.98 % ) და  (დეიტერიუმი ; ≈0.02% ). ხელოვნურად მიღებულია რადიოაქტიული იზოტოპი (ტრიტიუმი ; T1/2=12.33 წ ) და არამდგრადი ნუკლიდები, რომელთა მასური რიცხვი 4-დან 7-მდე მერყეობს.
წყალბადის tდნ — (−259.16) °C, tდუღ — (−252.879) °C, სიმკვრივე (ნსპ) — 0.08988 გ/ლ. ჩვეულებრივ ტემპერატურაზე წყალბადი უსუნო, უფერული აირია.
აღმოჩენის ისტორია
XVI-XVII საუკუნეებში ქიმიის როგორც მეცნიერების ჩამოყალიბების ხანაში აღმოაჩინეს, რომ ლითონებისა და მჟავების ურთიერთქმედებისას გამოიყოფოდა ადვილად აალებადი აირი. 1766 წელს ეს აირი გამოიკვლია ინგლისელმა მეცნიერმა ჰ. კავენდიშმა, რომელსაც „საწვავი ჰაერი“ უწოდა. მან შეამჩნია, რომ წვის შედეგად აირიდან მიიღებოდა წყალი, მაგრამ მეცნიერი ფლოგისტონის თეორიის მიმდევარი იყო, რამაც მას სწორი დასკვნების გამოტანაში ხელი შეუშალა და თვლიდა, რომ ეს აირი ფლოგისტონი იყო. 1783 წელს, სპეციალური გაზომეტრების გამოყენებით ა. ლავუაზიემ და ჟ. მენიემ ასინთეზეს წყალი, ხოლო შემდეგ კი მისი ანალიზისა და ცდების შედეგად მეცნიერებმა დადგინეს, რომ ჟანგბადი წყლის შემადგენლობაში შედის. 1787 წელს ლავუაზიე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ წყალბადი წარმოადგენდა ქიმიურ ელემენტს და მას „წყლის დამბადებელი“ („hydrogène“ < hydōr და ) უწოდა. წყლის შედგენილობის დადგენამ საბოლოოდ დაანგრია „ფლოგისტონის თეორია“, რამაც დიდი როლი ითამაშა ქიმიის განვითარებაში.
XVIII და XIX საუკუნეთა მიჯნაზე დადგინდა, რომ ქიმიურ ელემენტებს შორის, წყალბადის ატომს გააჩნია ყველაზე მცირე მასა, რის გამოც ეს სიდიდე ეტალონად იყო მიჩნეული.
იზოტოპები
thumb|left|წყალბადის იზოტოპები წყალბადის ატომს გააჩნია რამდენიმე იზოტოპი, რომლებიც იმდენად განსხვავდებიან მასით, რომ მათი ფიზიკური თვისებები (ნაწილობრივ ქიმიურიც) მნიშვნელოვნად განსხვავებულია ერთმანეთისგან, რაც განპირობებულია წყალბადის იზოტოპთა ატომურ მასათა დიდი სხვაობით.
ნეიტრალურ მდგომარეობაში წყალბადის ატომის რადიუსია — 0.024 ნმ. ატომის იონიზაციის ენერგიაა – 13.595 ევ. პოლინგის სკალის მიხედვით წყალბადის ელექტროუარყოფითობაა – 2.20. თავისუფალ მდგომარეობაში – უსუნო, უგემო და უფერო ადვილად აალებადი აირია. წყალბადი ყველაზე მსუბუქი და გავრცელებული ელემენტია სამყაროში.
პროთიუმი და დეიტერიუმი წარმოადგენენ სტაბილურ იზოტოპებს მასური რიცხვით 1 და 2. მათი შემცველობა ბუნებაში შესაბამისად შეადგენს 99,9885 ± 0,0070 % და 0,0115 ± 0,0070 %. ეს შეფარდება შეიძლება უმნიშვნელოდ იცვლებოდეს წყალბადი მიღების წყაროსა და ხერხის მიხედვით.
წყალბადის იზოტოპი ტრიტიუმი არასტაბილურია. მისი ნახევარდაშლის პერიოდი შეადგენს 12.32 წელს. ტრიტიუმი ბუნებაში ძალიან მცირე რაოდენობითაა გავრცელებული.
ლიტერატურაში ასევე მოყვანილია მონაცემები წყალბადის იზოტოპები მასური რიცხვით 4 — 7 და ნახევარდაშლის პერიოდით 10−22 — 10−23 წმ.
ბუნებრივი წყალბადი შედგება და  (დეიტოწყალბადი) ატომებისაგან შეფარდებით 3200:1. სუფთა დეიტერიუმ წყალბადის შემცველობა კიდევ უფრო მცირეა. კონცენტრაციის შეფარდება და, მიახლოებით, 6400:1.
ქიმიური ელემენტების ყველა იზოტოპებს შორის წყალბადის იზოთოპების ქიმიური და ფიზიკური თვისებები ერთრმანეთისაგან ყველაზე უფრო ძლიერად განსხვავდებიან. ეს დაკავშირებულია ატომების წონის შედარებითი დიდი ცვლილებით.
იზოტოპების თვისებები
წყალბადის მთავარი სტაბილური იზოტოპი ასევე ცნობილია, როგორც პროტიუმი. შედარებით ნაკლებად სტაბილური იზოტოპია ცნობილია, როგორც დეიტერიუმი (სიმბოლო D). ბუნებაში -ის დაბალმა კონცენტრაციამ განაპირობა მისი მხოლოდ 1931 წელს აღმოჩენა, როდესაც გარემოს ნიმუშებში წყალბადის იზოტოპის გამოყოფა მიმდინარეობდა დისტილაციის, ელექტროლიზისა და აორთქლების გზით. წყალბადის ატომური წონა ეფუძნება მას-სპექტრომეტრულ გაზომვებს 1938 წლიდან. 1961 წლის ანგარიშში CIAAW-მ რეკომენდაცია გაუწია წყალბადის Ar(H) = 1.007 97(1) დაახლოებით მნიშვნელობას, რომელიც ეფუძნებოდა -სა და -ის საშუალო მნიშვნელობას; თუმცა, იქვე აღინიშნა, რომ წყლის გარდა სხვა ნივთიერებებს შეიძლება ჰქონოდა ატომური წონის უფრო ფართო დიაპაზონი.
ამჟამად მიღებული საუკეთესო გაზომვა წყალბადის იზოტოპური შემადგენლობის ერთი ბუნებრივი წყაროდან განხორციელდა VSMOW-ზე (გავრცელებულ IAEA-სა და NIST-ის მიერ), საცნობარო მასალაზე დამტკიცებული CIAAW-ის მიერ, როგორც დელტას სკალის საფუძველი ფარდობითი იზოტოპური თანაფარდობის გაზომვებისთვის. ამ გაზომვის მიხედვით, VSMOW-ს აქვს სიდიდის ფრაქცია x (²H) = 0.000 155 74(5), რომელიც შეესაბამება A r (H) VSMOW = 1.007 981 75(5). ამ მნიშვნელობის გაურკვევლობა შეესაბამება δ(²H) გაურკვევლობა 0,3 ‰, რომელიც უდრის ან ოდნავ მცირეა H-ის ფარდობითი იზოტოპური თანაფარდობის გაზომვების ტიპურ გაურკვევლობაზე. ცნობილია, რომ წყალბადის იზოტოპური შემადგენლობის ვარიაციები ქიმიურ და ბუნებრივ ხმელეთის სისტემებში აღემატება +1000 ‰-ს, რაც ბევრად აღემატება გაურკვევლობას იზოტოპური თანაფარდობის გაზომვით.
წყლის წყაროებისთვის, გამოქვეყნებული მნიშვნელობების დიაპაზონი ვრცელდება −495 ‰-დან (Ar(H) = 1.007 9042), +129 ‰-მდე (Ar(H) = 1.008 0020). ზღვის წყალს აქვს შედარებით ერთგვაროვანი იზოტოპური შემადგენლობა და ატომური წონა VSMOW-თან ახლოს; ხოლო ნალექების, პოლარული ყინულის, ტბების, მდინარეებისა და მიწისქვეშა წყლების ატომური წონა ფართოდ მერყეობს. იგი ზოგადად მცირდება გრძედისა და სიმაღლეზე და იზრდება აორთქლებასთან ერთად. ყველაზე მაღალი მნიშვნელობა, რომელიც მოხსენებულია ბუნებრივი ხმელეთის წარმოშობის მასალისთვის არის +180 ‰ ატმოსფერული -ისთვის. ჭაბურღილიდან წყლის უჩვეულო ანთროპოგენურმა წარმოქმნამ გამოიტანა მნიშვნელობები +375 ‰ (Ar(H) = 1.008 0404). წყალბადის ნიმუშები დაბალი ატომური მასით, რომელთაგან ზოგიერთი სტანდარტული ატომური წონის გაურკვევლობის დიაპაზონს მიღმაა, მოხსენებულია ზოგიერთი ტიპის ბუნებრივი და ხელოვნური აირებიდან, აქედან გამომდინარე, ანოტაცია "g". ბუნებრივად წარმოქმნილი წყალბადის ნიმუში ყველაზე დაბალი ატომური მასით, = −836 ‰ და Ar(H) = 1.007 8507, არის  გაზი, რომელიც შეგროვებულია ბუნებრივი აირის ჭაბურღილიდან კანზასში, აშშ. ეს ნიმუში და სხვა მსგავსი -გამოცლილი -სხვაგან მდიდარი ბუნებრივი აირები შეიძლება წარმოიქმნას წყლის ბუნებრივი ქიმიური შემცირებით ულტრამაფიკურ (--სილიკატური) ქანებთან დაბალი ტემპერატურის რეაქციების დროს. წყალბადის აირები, რომლებიც წარმოიქმნება ხელოვნურად ელექტროლიზით და როგორც ნავთობქიმიური დამუშავების ქვეპროდუქტები, ჩვეულებრივ მცირდება -ში. თუმცა ეს არ არის ბუნებრივი, ეს აირები ითვლება მნიშვნელოვანად, რადგან ისინი ჩვეულებრივ გამოიყენება ლაბორატორიებში. კომერციულ ავზ -ს აქვს δ(²H) −813 ‰ (Ar(H) = 1.007 8543).
მრგვალ ფრჩხილებში მოყვანილია მნიშვნელობის საშუალოკვადრატული გადახრა ბოლო განმუხტვის შესაბამისი რიცხვის ერთეულებში.
ატომური მასა
წყალბადის ატომური მასად მიღებულია — 1.008 (1.007941). რომელიც როგორც წესი იანგარიშება ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილურ და შედარებით მდგრად იზოტოპტთა საშუალო შეწონილი ატომური მასით, მათი დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად.
სამყაროში
წყალბადი — ყველაზე გავრცელებული ელემენტია სამყაროში. მასზე მოდის ყველა ატომის მიახლოებით 92 % (8 %-ს შეადგენს ჰელიუმის ატომები, ხოლო ერთად აღებული დანარჩენი ელემენტების ატომების რაოდენობა შეადგენს მხოლოდ — 0,1 %-ზე ნაკლებს). ასე რომ წყალბადი - წარმოადგენს ვარსკვლავების და ვარსკვლავთშორისი გაზის ძირითად კომპონენტსა. ვარსკვლავური ტემპერატურების პირობებში (მაგალითად, მზის ზედაპირის ტემპერატურაა ~ 6000 °C) წყალბადი არსებობს პლაზმის სახით, ვარსკვლავთშორის სივრცეში ეს ელემენტი არსებობს ცალკე მოლეკულების, ატომებისა და იონების სახით და შეუძლია წარმოქმნას მოლეკულური ღრუბელი, რომლებიც მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან ზომით, სიმკვრივითა და ტემპერატურით.
დედამიწის ქერქი და ცოცხალი ორგანიზმები
წყალბადის წონითი ხვედრი დედამიწის ქერქში შეადგენს 1 % -ს. ის მეათე ყველაზე გავრცელებული ელემენტია. მაგრამ მისი როლი ბუნებაში განისაზღვრება არა მისი წონით, არამედ ატომების რაოდენობით, რომლის წილი დანარჩენ ელემენტებს შორის შეადგენს 17 % (მეორე ადგილი ჟანგბადის შემდეგ, რომლის ატომების წილი შეადგენს ~ 52 %-ს). ამიტომაც წყალბადის მნიშვნელობა ქიმიურ პროცესებში, რომელიც დედამიწაზე მიმდინარეობს, თითქმის ისეთივე დიდია, როგორც ჟანგბადის.
ჟანგბადისაგან განსხვავებით, დედამიწაზე არსებული წყალბადი პრაქტიკულად ნაერთების სახითაა; მხოლოდ უმნიშვნელო რაოდენობით წყალბადია მარტივი ნივთიერების სახით (0,00005 %).
წყალბადი შედის თითქმის ყველა ორგანული ნივთიერების შემადგენლობაში და არის ყველა ცოცხალ უჯრედში. ცოცხალ უჯრედებში ატომების რაოდენობის მიხედვით წყალბადზე მოდის თითქმის 50 %.
მიღება
მარტივი ნივთიერებების სამრეწველო წარმოება დამოკიდებულია იმაზე, ბუნებაში თუ რა მდგომარეობაში არის ნორმალურ პირობებისას, ანუ რა შეიძლება გამოდგეს მის ნედლეულად, და რისგან მივიღოთ ის.
ჟანგბადი, რომელიც თავისუფალი მდგომარეობაშია, მიიღებენ ფიზიკური მეთოდით — თხევადი ჰაერიდან გამოყოფით. წყალბადი კი პრაქტიკულად მთლიანად ნაერთების სახითაა, ამიტომაც მის მისაღებად გამოიყენებენ ქიმიურ მეთოდებს. კერძოდ, შეიძლება გამოყენებული იქნას დაშლის რეაქციები. ერთ-ერთი ხერხია წყალბადის მიღება წყლის დაშლის რეაქცია ელექტრო დენით.
წყალბადის მიღების ძირითადი ხერხი მრეწველობაში არის — მეთანის რეაქცია წყალთან, რომელიც შედის ბუნებრივი გაზის შემადგენლობაში. ის მიმდინარეობს მაღალი ტემპერატურის პირობებში:
СН4 + 2Н2O = CO2↑ + 4Н2 −165 კჯ
ერთ-ერთი ლაბორატორიული მეთოდი წყალბადის მიღებისა, რომელიც ზოგჯერ გამოიყენება მრეწველობაში არის - წყლის დაშლა ელექტროდენით.
ჩვეულებრივ ლაბორატორიაში წყალბადს მიიღებენ თუთიისა და მარილმჟავას ურთიერთქმედებით.
მრეწველობაში
1.მარილების წყლის ხსნარების ელექტროლიზი 2.გახურებულ კოქსის ზევით წყლის ორთქლის გატარებით მიახლოებით 1000 °C ტემპერატურის პირობებში: 3.ბუნებრივი აირიდან. 4. ნახშირწყალბადების კრეკინგი და რიფორმინგი ნავთობის გადამუშავების პროცესში.
ლაბორატორიაში
1.გაზავებული მჟავეების ქმედებით ლითონებზე. ამ რეაქციის ჩასატარებლად ყველაზე ხშირად გამოიყენებენ 7766 82 თუთიას და გაზავებულ მარილმჟავას: 2.კალციუმის წყალთან ურთიერთქმედებით: 3.ჰიდრიდების ჰიდროლიზით: 4.ტუტეების ზემოქმედებით თუთიასა ან ალუმინზე: 5.ელექტროლიზის დახმარებით. ტუტეების ან მჟავეების წყლის ხსნარების ელექტროლიზისას კათოდზე მიმდინარეობს წყალბადის გამოყოფა, მაგალითად:
ფიზიკური თვისებები
400px|thumb|left|წყალბადის გამოსხივების სპექტი 400px|thumb|left|წყალბდის [[ემისიური სპექტრი]] წყალბადი შეიძლება არსებობდეს ორ ფორმაში (მოდიფიკაციაში) — ორთო- და პარა- წყალბადები. ორთოწყალბადის მოლეკულაში o-H2 (დნ. ტემპ. −259,10 °C, დუღ. ტემპ. −252,56 °C) ბირთვული სპინები მიმართულია ერთნაირად (პარალელურად), ხოლო პარაწყალბადს p-H2 (დნ. ტემპ. −259,32 °C, დუღ. ტემპ. −252,89 °C) — ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ (ანტიპარალელურად). o-H2 და p-H2 გაწონასწორებული ნარევს მოცემული ტემპერატურის დროს ეწოდება გაწონასწორებული წყალბადი e-H2. thumb|right|პარა-წყალბადის გაწონასწორებული მოლური კონცენტრაცია წყალბადის მოდიფიკაციის დაყოფა შეიძლება ადსორბციით აქტიურ ნახშირზე თხევადი აზოტის ტემპერატურაზე. ძალიან დაბალ ტემპერატურებზე ორთო და პარაწყალბადებს შორის წონასწორობა თითქმის მთლიანად გადახრილია უკანასკნელის მხარეს. 80 К ტემპერატურისას ფორმების შეფარდება მიახლოებით 1:1 არის. დესორბირებული პარაწყალბადი გახურებისას გარდაიქმნება ორთოწყალბადად გაწონასწორებული ნარევის წარმოქმნით ოთახის ტემპერატურაზე (ორთო-პარა: 75:25). კატალიზატორის გარეშე გარდაქმნა მიმდინარეობს ნელა (ვარსკვლავებს შორის გარემოს პირობებში — დამახასიათებელი დროდადრო კოსმოლოგიურიც კი), რაც იძლევა ცალკეული მოდიფიკაციის შესწავლის საშუალებას.
წყალბადი — ყველაზე მჩატე აირია, ის ჰაერზე 14,5-ჯერ მჩატეა. ნათელია, რომ რაც უფრო ნაკლებია მოლეკულის წონა, მით უფრო მაღალია სიჩქარე ერთი და იგივე ტემპერატურაზე. წყალბადის როგორც ყველაზე მჩატე მოლეკულები მოძრაობენ ყველა სხვა მოლეკულებზე სწრაფად და ამის გამო მას შეუძლია უფრო სწრაფად გადასცეს სითბო ერთი სხეულიდან მეორეს. აქედან გამომდინარეობს ის, რომ წყალბადი ფლობს ყველაზე მაღალ თბოგამტარობას აიროვან ნივთიერებებს შორის. მისი თბოგამტარობა შვიდჯერ უფრო მაღალია ვიდრე ჰაერის თბოგამტარობა.
წყალბადის მოლეკულა ორ ატომიანია — Н2. ნორმალურ პირობებში სიმკვრივეა 0,08987 გ/ლ, დუღულის ტემპერატურაა −252,76 °C, წვის კუთრი სითბო 120.9 ჯ/კგ, ნაკლებად ხსნადია წყალში — 18,8 მლ/ლ.
წყალბადი კარგად იხსნება ბევრ ლითონში (Ni, Pt, Pd და სხვა), განსაკუთრებით პალადიუმში (850 მოცულობა 1 მოცულობა Pd-მზე). წყალბადის ხსნადობასთან ლითონებში დაკავშირებულია მისი უნარი დიფუნდირებისა; ნახშირბადიანი შენადნობების დიფუზიას (მაგალითად, ფოლადი) ზოგჯერ თან ახლავს შენადნობის დაშლა წყალბადისა და ნახშირბადის ურთიერთქმედების შედეგად (ეგრეთ წოდებული დეკარბონიზაცია). პრაქტიკულად არ იხსნება ვერცხლში.
thumb|right|წყალბადის [[ფაზური დიაგრამა]] თხევადი წყალბადი არსებობს მეტად ვიწრო ტემპერატურულ ინტერვალში −252,76-დან −259,2 °C-მდე. ეს არის უფერო სითხე, ძალიან მჩატე (სიმკვრივე −253 °C ტემპერატურისას არის 0,0708 გ/სმ³) და დენადი (სიბლანტე −253 °C ტემპერატურისას 13,8 სპუაზი). წყალბადის კრიტიკული პარამეტრები ძალიან დაბალია: ტემპერატურა −240,2 °C და წნევა 12,8 ატმ. ამით აიხსნება წყალბადის გათხევადობის სიძნელეები. თხევად მდგომარეობაში გაწონასწორებული წყალბადი შედგება 99,79 % პარა-Н2, 0,21 % ორთო-Н2 წყალბადისაგან.
ქიმიური თვისებები
200px|thumb|right||200px|thumb|right|წყალბადის დისოციაცირებული მოლეკულების წილი წყალბადის მოლეკულები Н2 საკმაოდ მტკიცეა, და იმისათვის რომ, წყალბადი შევიდეს რეაქციაში საჭიროა დიდი ენერგიის დახარჯვა:
ამიტომ ჩვეულებრივი ტემპერატურისას წყალბადი რეაგირებს მხოლოდ ძალიან აქტიურ ლითონებთან, მაგალითად კალციუმთან, კალციუმის ჰიდრიდის წარმოქმნით:
და ერთადერთ არალითონთან — ფტორთან, წარმოქმნის ფტორწყალბადს:
ლითონების უმრავლესობასთან და არალითონებთან წყალბადი რეაგირებს მომატებული ტემპერატურისას ან სხვა ზემოქმედებით, მაგალითად განათებისას:
მას შეუძლია «წაართვას» ჟანგბადი ზოგ ოქსიდს, მაალითად:
ჩაწერილი განტოლება ასახავს წყალბადის აღმდგენ თვისებებს.
ჰალოგენებთან ის წარმოქმნის ჰალოგენწყალბადებს:
მურთან ურთიერთქმედებს ძლიერი გახურებისას:
ურთიერთქმედება ტუტე და ტუტემიწა ლითონებთან
აქტიურ ლითონებთან ურთიერთქმედებისას წყალბადი წარმოქმნის ჰიდრიდებს:
ჰიდრიდები — მარილისმაგვარი, მყარი ნივთიერებებია, რომლებიც ადვილად ჰიდროლიზდება:
ორგანული ნაერთების ჰიდრირება
მოლეკულური წყალბადი ფართოდ გამოიყენება ორგანულ სინთეზში ორგანული ნაერთების აღსადგენად. ამ პროცესებს უწოდებენ ჰიდრირების რეაქციები. ამ რეაქციებს ატარებენ კატალიზატორებთან ერთად მომატებული წნევისა და ტემპერატურის პირობებში. კატალიზატორი შეიძლება იყოს როგორც ჰომოგენური (მაგ. უილკინსონის კატალიზატორი), ისე ჰეტეროგენური (მაგ. რენეის ნიკელი, პალადიუმი ნახშირზე).
კერძოდ, გაუჯერებელი ნაერთების კატალიტიკური ჰიდრირებისას, როგორიცაა ალკენები და ალკინები, წარმოიქმნებიან გაჯერებული ნაერთები — ალკანები.
წყალბადის გეოქიმია
დედამიწაზე წყალბადის შემცველობა შემცირებულია მზესთან, პლანეტა-გიგანტებთან და პირველად მეტეორიტებთან შედარებით, რისგანაც გამომდინარეობს, რომ დედამიწა წარმოქმნისას იყო მნიშვნელოვნად დეგაზირებული და წყალბადმა სხვა მფრინავ ელემენტებთან ერთად დატოვა პლანეტა აკრეციის დროს ან მალევე მის შემდეგ.
მინერალების შემადგენლობაში წყალბადი შეიძლება შედიოდეს ამონიუმის იონის, ჰიდროქსილ-იონის და კრისტალური წყლის სახით.
ატმოსფეროში წყალბადი უწყვეტად წარმოიქმნება მზის გამოსხივების შედეგად წყლის დაშლით. მცირე წონის გამო წყალბადის მოლეკულები ფლობენ დიფუზიური მოძრაობის დიდ სიჩქარეს (ის ახლოსაა მეორე კოსმოსურ სიჩქარესთან) და, ატმოსფეროს ზედა ფენებში მოხვედრისას, შეუძლიათ გაფრინდნენ კოსმოსურ სივრცეში.
წყალბადთან მუშაობის თავისებურებები
left|80px წყალბადი ჰაერთან არევისას წარმოქმნის ფეთქებად ნარევს - ეგრეთ წოდებულ ფეთქებად გაზს (гремучий газ). ყველაზე ძლიერ ფეთქებადსაშიშია წყალბადი და ჟანგბადის მოცულობითი შეფარდებით 2:1, ან წყალბადი და ჰაერის მიახლოებით 2:5, რადგანაც ჟანგბადის შემცველობა ჰაერში მიახლოებით 21 %. ასევე წყალბადი ცეცხლსაშიშია. თხევადი წყალბადი კანზე მოხვედრისას იწვევს ძლიერ მოყინვას.
წყალბადის ფეთქებად საშიში კონცენტრაცია ჟანგბადთან წარმოიქმნება მოცულობის 4 %-დან 96 %-მდე. ჰაერთან ნარევებში მოცულობის 4 %-დან 75 (74) %-მდე.
გამოყენება
ატომარულ წყალბადს გამოიყენებენ ატომურ-წყალბადურ შედუღაბებაში.
საავიაციო მრეწველობა
წყალბადი მეტად მჩატეა და ჰაერში ყოველთვის მაღლა მიიწევს. ოდესღაც დირიჟაბლებს და საჰაერო ბურთებს (აეროსტატი) წყალბადით ავსებდნენ. მაგრამ XX საუკუნის 30-იან წლებში მოხდა რამდენიმე კატასტროფა, რომლის დროსაც დირიჟაბლები ფეთქებოდნენ და იწვებოდნენ. ახლა კი დირიჟაბლებს ავსებენ ჰელიუმით, მიუხედავად მისი მაღალი ღირებულებისა.
მზე
მზე ძირითადად შედგება წყალბადისაგან. მზის სითბო და სინათლე — ეს არის წყალბადის ბირთვების შეერთებისას გამონთავისუფლებული ბირთვული ენერგიის შედეგი.
საწვავი
წყალბადი გამოიყენება როგორც სარაკეტო საწვავი.
მიმდინარეობს კვლევები წყალბადის როგორც მსუბუქი და სატვირთო ავტომანქანების საწვავად გამოყენებისათვის. წყალბადის ძრავები არ აჭუჭყიანებენ გარემოს და გამოყოფენ მხოლოდ წყლის ორთქლს.
ეკონომიკური ეფექტიანობა
საწვავად გამოყენებული ნივთიერებების უმნიშვნელოვანეს მახასიათებელს, წარმოადგენს წვის სითბო. საერთო ქიმიის კურსიდან ცნობილია, რომ წყალბადსა და ჟანგბადს შორის რეაქცია მიმდინარეობს სითბოს გამოყოფით. თუ ავიღებთ 1 მოლ H2 (2გ) და 0,5 მოლ O2 (16 გ) სტანდარტულ პირობებში და აღვძრავთ რეაქციას, მაშინ განტოლების მიხედვით რეაქციის დამთავრების შემდეგ წარმოიქმნება 1 მოლი H2O (18 გრ) 285,8 კჯ/მოლი ეერგიის გამოყოფით (შედარებისათვის: აცეტილენის წვის სითბო არის 1300 კჯ/მოლი, პროპანის — 2200 კჯ/მოლი). 1 მ³ წყალბადი იწონის 89,8 გრ (44,9 მოლს). ამიტომაც 1 მ³ წყალბადზე დახარჯული იქნება 12 832,4 კჯ ენერგია იმის გათვალისწინებით, რომ 1 კვტ·სთ = 3600 კჯ, მივიღებთ 3,56 კვტ·სთ ელექტროენერგიას.
თუ ვიცით 1 კვტ·სთ ელ. ენერგიის ტარიფი და აირის 1 მ³-ის ღირებულება, შეიძლება გავაკეთოთ დასკვნა წყალბადის საწვავზე გადასვლის მიზანშეწონილობაზე.
მაგრამ არ უნდა დავივიწყოთ ის, რომ წყალბადის წვისას ჩვენ ვღებულობთ სუფთა წყალს, იმას რისგანაც მივიღეთ ის. ანუ გვაქვს აღმდგენი რესურსი, რომლის გამოყენება არ ვნებს ბუნებას, ბენზინთან და საწვავ აირითან განსხვავებით, რომლებიც წარმოადგენენ ენერგიის პირველად წყაროს
მოლეზონი
მოლეზონი (Le Moléson) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ფრიბურის კანტონში, ზღვის დონიდან 2 002 მეტრზე. მწვერვალის სიახლოვეს მდებარეობს საბაგირო გზის სადგური და მეტეოროლოგიური სადგური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ჩინეთი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 58 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩინეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Vollenhovia umbilicata
Vollenhovia umbilicata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Train of Thought (Dream Theater-ის ალბომი)
Train of Thought — ამერიკული პროგრესული როკ-ჯგუფ Dream Theater-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი.
პერსონალი
მოწვეული მუსიკოსი/ები
სქოლიო
კატეგორია:2003 წლის ალბომები კატეგორია:Dream Theater-ის ალბომები კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
238
თარიღი უცნობია
*
ჩინეთი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 63 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩინეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Vollenhovia undecimalis
Vollenhovia undecimalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სალპაროვო
სალპაროვო (Салпар; Салпарово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დიურტიულის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 85 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ დიურტიულიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 101 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (76 %) შეადგენენ.
მონტე-ტამარო
მონტე-ტამარო (Monte Tamaro) — მთა ლუგანოს პრეალპებში, შვეიცარიის ტიჩინოს კანტონში; გადაჰყურებს ლაგო-მაჯორეს ტბას. ზღვის დონიდან 1 962 მ სიმაღლით იგი ლაგო-მაჯორესა და ლუგანოს ტბებს შორის მდებარე ქედის უმაღლესი მწვერვალია.
რესურსები ინტერნეტში
1200px|მინიატიურა|ცენტრი| ხედი მონტე–ტამაროს მთიდან
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
მირსაიდ მირშაქარი
მირსაიდ მირშაქარი (დ. 23 აპრილი, 1912 — გ. 1993, თბილისი) — ტაჯიკი მწერალი, ტაჯიკური საბავშვო მწერლობის ფუძემდებელი, ტაჯიკეთის სახალხო პოეტი (1962). 1930 წლიდან დაიწყო სამწერლო მოღვაწეობა. 1940-1943 და 1946 წლებში იყო ტაჯიკეთის მწერალთა კავშირის პასუხისმგებელი მდივანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტაჯიკი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ბაროლო
ბაროლო არის წითელი, დაცული და კონტროლირებული ადგილწარმოშობის (DOCG) მქონე ღვინო, რომელიც ჩრდილოეთ იტალიაში, კერძოდ კი პიემონტის რეგიონშია წარმოებული. ის ნებიოლოს ჯიშის ყურძნისგან მზადდება და ხშირად მოხსენიებულია, როგორც იტალიის ერთ-ერთი საუკეთესო ღვინო. მინი|231x231პქ|ბაროლო, როგორც ნებიოლოს ყურძნით დამზადებული ღვინოთა უმეტესობა, ღია ფერითა და გამჭვირვალეობით გამოირჩევა ბაროლოს წარმოების ზონა ვრცელდება ბაროლოს, კასტილიონე ფალეტოს, სერალუნგა დ'ალბას კომუნებზე და ასევე კერასკოს, დიანო დ'ალბას, გრინცანე კავურის, ლა მორას, მონფორტე დ'ალბას, ნოველოს, როდის და ვერდუნოს კომუნათა ნაწილებზე, ამათგან ყველა კუნეოს ოლქშია, ალბადან (ქალაქი პიემონტში) სამხრეთ-დასავლეთით. მიუხედავად იმისა, რომ არსებული კანონის თანახმად ვენახები აუცილებლად მთის ფერდობებზე უნდა ყოფილიყო გაშენებული, 2010 წელს გამოსული ახალი კანონი უფრო შორს წავიდა, კატეგორიულად აიკრძალა რა ბაროლოს დასამზადებლად არსებული ვენახების დაბლობებზე, ტენიან და სწორ ზედაპირზე, არასაკმარისი მზის სხვივების მქონე ადგილებსა და მთლიანად ჩრდილოეთისკენ მიქცეულ ადგილებზე გაშენება.
ბაროლოს ბუკეტში ვარდების ტონებს შეხვდებით. ასევე აღსანიშნავია, რომ ღვინო კარგად ძველდება და დროსთან ერთად მოჟანგისფრო-მოწითალო ელფერს იღებს. მოსავლის აღებიდან სულ მცირე 38 თვე უნდა იყოს გასული, სანამ ბაროლოს გასაყიდად გამოუშვებენ, აქედან მინიმუმ 18 თვე მას ხეში უნდა ჰქონდეს გატარებული. თუ მის გამოშვებამდე 5 წელიწადი და მეტია გასული, ის შესაძლოა დახარისხდეს როგორც - რიზერვა. რიზერვა იტალიურად მარაგს, რეზერვს ნიშნავს. როგორც წესი, ღვინის მწარმოებლები მაშინვე გაყიდვის ნაცვლად, მათი საუკეთესო ღვინის რაღაც ნაწილს გადაინახავდნენ ხოლმე, სწორედ აქედან მოდის ამ ტერმინის სახელწოდებაც. რიზერვა შესაძლოა ნიშნავდეს ჩვეულზე მაღალ ხარისხს, გაყიდვამდე დაძველებულ ღვინოს ან ორივეს ერთად.
ისტორია
ბოლო პერიოდამდე სჯეროდათ, რომ მე-19 საუკუნის შუამდე ბაროლო ტკბილი ღვინო იყო. ეს შეხედულება დამყარებული იყო იმ ფაქტზე, რომ ნებიოლოს ჯიშის ყურძენი გვიან ოქტომბერში მწიფდება, მოსავლის მიღებამდე კი ტემპერატურა დაიკლებდა. ნოემბრისა და დეკემბრისთვის პიემონტში იმდენად აცივდებოდა, რომ ფერმენტაციის პროცესს შეაჩერებდა და ღვინოში ნარჩენი შაქრის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დარჩებოდა. კიდევ ერთი პოპულარული მოსაზრების თანახმად, მე-19 საუკუნის შუაში კამილო კავურმა ბაროლოს რეგიონში ფრანგი მეღვინე ლუი უდაღი მოიწვია. ამის მიზანი ადგილობრივი ღვინისმწარმოებლების მეთოდების გაუმჯობესება იყო. მარანის ჰიგიენის გასაუმჯობესებლად გამოყენებული მეთოდის შედეგად, უდაღმა ნებიოლოს ჭაჭა სრულიად გამოაშრო, შექმნა რა პირველი თანამედროვე ბაროლო. ეს ახალი "მშრალი" ღვინო მალევე გახდა პოპულარული ტურინის დიდგვაროვნებსა და სავოიელების დინასტიაში. სწორედ ამან წარმოშო ბაროლოს ერთ-ერთი ცნობილი დახასიათება - "მეფეთა ღვინო და ღვინოთა მეფე".
წარმოება
მინი|248x248პქ|ნებიოლოს ყურძნებით სავსე კალათი ხელსაყრელ რთველთა სერიას 1990-იანი წლების ბოლოს, ბაროლოს ფასის ზრდა და შესაბამისად მისი მოშენების მომატება მოჰყვა. 1990-დან 2004 წლამდე, ბაროლოს ზონაში ნებიოლოს ჯიშის ყურძენთა მოშენების მაჩვენებელი 47%-ით გაიზარდა. შედეგად წარმოებაც 7 მილიონი ბოთლიდან (1990-იანი წლების შუა პერიოდი) 10.25 მილიონ ბოთლამდე გაიზარდა (2000-იანი წლების შუა პერიოდი).
საკვებთან
როგორც დიდ, ძლევამოსილ, ტანინიან ღვინოს, ბაროლოს შესაბამისი "წონის" საკვები უნდა შევურჩიოთ. მსუბუქ, დაბალ ცილოვან საკვებს, მაგალითად როგორიცაა ორთქლზე მომზადებული ბოსტნეული, ბაროლო სრულიად დათრგუნავს. პიემონტში ბაროლოს ხშირად ხორცის კერძებთან, მსუყე პასტასა და რიზოტოსთან ერთად მიირთმევენ.
რესურსები ინტერნეტში
• https://www.langhevini.it/ Barolo and Barbaresco World Opening
• https://www.intowine.com/barolo-piedmonte-italy-wine-vintage-chart
კალიუმის ჰიდროქსიდი
კალიუმის ჰიდროქსიდი — ქიმიური ნივთიერება ფორმულით KOH. არის თეთრი ფერის, არაგამჭვირვალე, მყარი, კრისტალური, წყალში კარგად ხსნადი ტუტე ლითონის ჰიდროქსიდი. წყალში გახსნისას გამოჰყოფს დიდი რაოდენობით სითბოს. წყალხსნარებში ის მთლიანად დისოცირდება და წარმოადგენს ძლიერ ტუტეს. ამჟღავნებს ფუძის ყველა თვისებას, ჰაერზე შთანთქავს ტენსა და ნახშირბადის დიოქსიდს, ამის გამო კომერციული ნიმუშების უმეტესობა არის დაახლოებით, 90% სისუფთავის, დანარჩენი ნივთიერებები წყალი და კარბონატებია. მოლეკულაში ჟანგბადი ერთი ბმით უკავშირდება წყალბადს, ხოლო მეორეთი კალიუმის ატომს. კალიუმის ჰიდროქსიდი ურთიერთქმედებს ინდიკატრებთან, იისფერ ლაკმუსს ალურჯებს, ხოლი უფერო ფენოლფთალეინს ჟოლოსფრერ შეფერილობას აძლევს.
მიღება
კალიუმის ჰიდროქსიდი მიიღება, მეტალურ კალიუმზე ან მის ოქსიდზე წყლის მოქმედებით.
სამრეწველო მიღება
კალიუმის ჰიდროქსიდის სამრეწველო მიღების ძირითადი მეთოდია, მისი ქლორიდის წყალხნარის ელექტროლიზი:
კათოდური და ანოდური არე გამოყოფილია ფორებიანი დიაგრამით (ქლორი არ უნდა შეერიოს ტუტეებს, რადგან მასთან ურთიერთქმედებს), რომელიც უზრუნველყოფს დენის გადატანას, კათოდურ არეში არსებულ ხსნარის აორთქლებისას მიიღება ტუტეები.
ფიზიკური თვისებები
კალიუმის ნაერთებიდან მნიშვნელოვანია მათი ჰიდროქსიდი- KOH. ისინი თეთრი, გამჭვირვალე, ძლიერ ჰიგროსკოპული კრისტალური ნივთიერებაა. ლღვება შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე, tლღ(KOH)=3600C. გავარვარებისას_14000C-ზე დუღან და ქროლდებიან დაშლის გარეშე. წყალში კარგად იხსნებიან, ამ დროს ჰიდრატების წარმოქმნის გამო დიდი რაოდენობით სითბო გამოიყოფა.
კალიუმის ჰიდროქსიდის დისოციაცია
კალიუმის ჰიდროქსიდი ძლიერი ტუტეა. ის წყალში სრულად დისოცირდება კალიუმის კატიონად და ჰიდროქსიდის ანიონად.
KOH → K+ + OH-
ახასიათებთ ფუძეების ყველა თვისება
სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროქსიდები
მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი
მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი (Región de Coquimbo) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 11 კომუნას.
ფართობი — 132297,2 კმ². მოსახლეობა — 150826 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 1,14 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პუნტა-არენასი.
მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს სამხრეთ ნაწილში და ესაზღვრება:
Vollenhovia undet
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჩინეთი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 100 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩინეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოსმოსური სადგური ტიანგუნი
კოსმოსური სადგური ტიანგუნი მირისა და საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის შემდეგ მესამე მრავალმოდულიანი ორბიტული სადგური გახდება, მაგრამ უფრო პატარა ზომის. მშენებლობის დასრულების შემდეგ ტიანგუნის წონა 60 ტონას მიაღწევს, თუმცა მოგვიანებით მისი 100 ტონამდე გაზრდაც იქნება შესაძლებელი.
ჩინეთში იმედოვნებენ, რომ კოსმოსური სადგური ხელს შეუწყობს მეცნიერებს სხვადასხვა ექსპერიმენტის ჩატარებასა და ჩინეთს კოსმოსის უკეთ ათვისებაში დაეხმარება.
ისტორია
ჩინური კოსმოსური სადგურის მშენებლობის გეგმა ჯერ კიდევ 2010 წელს დამტკიცდა.
2013 წელს, მასობრივი გამოკითხვებისა და საექსპერტო კვლევების შედეგად მომავალი სადგურის დასახელებად "ტიანგუნი" — "ზეციური სასახლე" განისაზღვრა.
2018 წელს ცნობილი გახდა, რომ კოსმოსური სადგურის პირველი მოდული 2020 წელს გაეშვებოდა.
2019 წლის მარტში ჩინეთის აეროკოსმოსური სამეცნიერო-ტექნიკური კორპორაციის ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ კოსმოსური სადგურის მშენებლობა 2022 წლისათვის დასრულდებოდა.
2021 წლის 19 აპრილს ჩინური კოსმოსური სადგურის პირველი მოდული წარმატებით გაეშვა და მითთებულ ორბიტაზეც გავიდა.
2021 წლის 30 მაისს მთავარ მოდულს სატვირთო ხომალდი წარმატებით მიუერთდა.
2021 წლის 17 ივნისს კოსმოსური სადგურის მოდულს მიუერთდა პილოტირებადი ხომალდი, რომლის ბორტზეც 3 ასტრონავტი იმყოფებოდა.
ჩინური კოსმოსური სადგურის მისიის ხანგრძლივობად 10 წელი განისაზღვრა.
მისიის დანიშნულება
კოსმოსური სადგური ტიანგუნი პეკინის კოსმოსური ფრენების ცენტრიდან იმართება. ასტრონავტთა მეტი უსაფრთხოებისა და გართულებების თავიდან აცილებისთვის, დედამიწაზე სპეციალური სამაშველო ხომალდი მუდმივ მზადყოფნაში იმყოფება.
საცხოვრებელი პირობები
უკაბელო კომუნიკაციისთვის კოსმოსური სადგური WI-FI ქსელითაა აღჭურვილი. თითოეული ასტრონავტი სპეციალურ ყურსასმენსა და მიკროფონს ატარებს. გაფრენამდე მათ თავად ამოარჩიეს რამდენიმე ათეული სახეობის სასურველი საკვები. გარდა ამისა, სპეციალურ საწყობში ახალი ბოსტნეული და ხილი ინახება. დამატებით, კოსმოსურ სადგურზე მოწყობილია მცირე ზომის სამზარეული და მიკროტალღური ღუმელი, რათა ეკიპაჟმა ყოველთვის ცხელი საკვები მიირთვას.
სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო კოსმოსური სადგური კატეგორია:ორბიტული სადგურები კატეგორია:ხელოვნური თანამგზავრები
საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა
საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა (ინგლ. Non-recognition of the Soviet Annexation) — დასავლეთის სახელმწიფოების მიერ საბჭოთა კავშირის მიერ ბალტიის ქვეყნების - ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის მიმართ საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა.
ბალტიის ქვეყნების საერთაშორისო სტატუსი
1939 წელს საბჭოთა კავშირმა მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის შესაბამისად მოახდინა ბალტიის ქვეყნების ოკუპაცია და ანექსია. 1940 წლის 23 ივლისს აშშ-ს ხელისუფლებამ სტიმსონის დოქტრინა განავრცო ბალტიის რესპუბლიკებზეც, რაც გულისხმობდა ესტონეთის, ლატვიისა და ლიეტუვის საბჭოთა ანექსიისა და სსრკ-ში ჩართვის არ ცნობას. ამავე დროს აშშ-მა შეინარჩუნა ამ ქვეყნების დამოუკიდებელი საელჩოები აშშ-ში შემდგომი 50 წლის განმავლობაში, ანუ 1990 წლის ჩათვლით.
1959 წელს აშშ-ის კონგრესის მიერ 14 ივნისი გამოაცხადა „ბალტიის დამოუკიდებლობის დღედ“. 1975 წელს კონგრესმა მიიღო რეზოლუცია, რომლის მიხედვითაც ევროპის სახელმწიფოების საზღვრების უცვლელობის პრინციპი არ ვრცელდებოდა იმ ქვეყნებზე, რომელთაც ეხებოდათ „არ ცნობის“ დოქტრინა.
ბალტიის ქვეყნების დამოუკიდებლობას ოკუპაციის პერიოდში მხარს უჭერდნენ აგრეთვე სხვა ქვეყნებიც. ესტონეთის ემიგრირებული მთავრობა ჩამოყალიბდა შვედეთში 1953 წელს. ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენისა და ესტონეთის პრეზიდენტის არჩევის შემდეგ, 1992 წლის 8 ოქტომბერს ემიგრაციაში მყოფმა მთავრობამ, პრეზიდენტ ჰაინრიხ მარკის სახით, ხელისუფლება გადასცა ახალარჩეულ ლენარტ მერის.
სსრკ მიერ ბალტიის რესპუბლიკების ანექსიის უსამართლობის ცნობა
1989 წლის 2 დეკემბერს მალტაში გაიმართა სსრკ პრეზიდენტის მიხეილ გორბაჩოვისა და აშშ პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის შეხვედრა. ამ შეხვედრაზე გადაწყდა „ცივი ომის“ დასრულება და ამ ომისაგან გამომდინარე წინააღმდეგობებისა დარეგულირება. მალტის შეხვედრიდან სამი კვირის შემდეგ საბჭოთა კავშირის უზენაესმა საბჭომ 1989 წლის 24 დეკემბერს ბალტიის ქვეყნების ოკუპაცია და ანექსია საბჭოთა კავშირის მიერ უკანონოდ ცნო და განაცხადა, რომ ეს საბჭოთა ხალხის სურვილისა და ნების წინააღმდეგ და საბჭოთა კანონების დარღვევით მოხდა.
დამოუკიდებლობის აღდგენა
ბალტიის ქვეყნებმა დამოუკიდებლობის დეკლარირება დაიწყეს 1990 წელს.
საბჭოთა კავშირის მთავრობამ ცნო ბალტიის რესპუბლიკების - ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 6 სექტემბერს - თუმცა ამ დროისათვის დამოუკიდებლობა უკვე ჰქონდათ გამოცხადებული სომხეთს, მოლდოვას, საქართველოს, უკრაინას, ბელორუსიასა და უზბეკეთს.
1991 წლის 8 დეკემბერს რუსეთის, ბელორუსიისა და უკრაინის ლიდერები შეიკრიბნენ ბელორუსიაში, ბელოვეჟში და ხელი მოაწერეს "დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის“ შექმნის ხელშეკრულებას. ბალტიის ქვეყნები არ გაწევრიანდნენ თანამეგობრობაში. ამჟამად ბალტიის ქვეყნები ევროკავშირის სრულუფლებიანი წევრებია.
კატეგორია:საბჭოთა კავშირი კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია კატეგორია:ლატვიის ისტორია კატეგორია:ესტონეთის ისტორია
ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2008
ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2008 — საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის რიგით მე-6 კონკურსი, ჩატარდა 2008 წლის 22 ნოემბერს, ქალაქ  ლიმასოლში, (კვიპროსზე). ამ კონკურსის გამარჯვებული გახდა ქართული ჯგუფი ბზიკები სიმღერით „ბზზზ...“.
რესურსები ინტერნეტში
ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2010
ფრონალპშტოკი
ფრონალპშტოკი (Fronalpstock) — მთა გლარნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს შვიცის კანტონში, ზღვის დონიდან 1 922 მეტრზე, მწვერვალზე ასვლა შესაძლებელია ახლომდებარე სოფელ შტოოსიდან, საბაგირო გზით.
ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2008
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსები წლების მიხედვით
ფრონალპშტოკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
Vombisidris acherdos
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლედ ზეპელინის 1969 წლის დიდი ბრიტანეთის და სკანდინავიის ტურნე
1969 წელს ლედ ზეპელინმა მოაწყო დიდი ბრიტანეთის და სკანდინავიის ტურნე. ტურნე დაიწყო 1 მარტს და დასრულდა 17 აპრილს.
17 მარტს ჯგუფმა დანიის სატელევიზიო ეთერში გამოსვლა გამართა, ეს ერთ-ერთი საუკეთესო გამოსვლა იყო ჯგუფის ადრეულ წლებში. დანიის ტეზევიზიაში გამოჩენაზე ჯონ პოლ ჯოუნსი ამბობს.
21 მარტს ჯგუფმა საკონცერტო გამოსვლა გამართა BBC-ის სატელევიზიო ეთერში. ამ ტურნეს ფარგლებში ჯგუფმა ერთი საკონცერტო გამოსვლა გამართა უელსში. სკანდინავიაში გამართული კონცერტები ჩატარდა დანიასა და შვედეთში. ჯგუფის ტურნედან ბოლო კონცერტი ჩატარდა ინგლისის ქალაქ სანდერლენდში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები კატეგორია:1969 წლის საკონცერტო ტურნეები
შარლ II დე კოსე
შარლ II დე კოსე-ბრისაკის მამა შარლ I დე კოსე, გრაფი დე ბრისაკი (1505-1563) და ბიძა არტიუ-არნო დე კოსე, გრაფი დე ბრისაკი, ბარონი დე გონორიც (1512-1582) საფრანგეთის მარშლები იყვნენ.
იგი კათოლიკურ ლიგას მიემხრო, რისთვისაც ჰერცოგ დე მაიენმა ის 1594 წელს პარიზის გუბერნატორად დანიშნა. თუმცა მალე შარლ დე კოსემ ქალაქი ანრი IV-ს გადასცა, რისთვისაც საფრანგეთის მარშლის ტიტული მიიღო. 1611 წელს ლუი XIII-ემ იგი საფრანგეთის პერის რანგში აამაღლა და ჰერცოგობა უბოძა. 1621 წელს იგი სენ-ჟან დ’ანელის ალყის დროს ბრძოლაში დაიღუპა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 1550 კატეგორია:გარდაცვლილი 1621
239
თარიღი უცნობია
*
Live at Wembley (ბიონსე ნოულსის ალბომი)
Live at Wembley — ამერიკელი მომღერლის ბიონსეს DVD და ალბომი. გამოვიდა 2004 წელს. გამოცემულია ლეიბლზე Columbia Records.
სქოლიო
კატეგორია:ბიონსე ნოულსის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:ბიონსე ნოულსის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2004 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2004 წლის საკონცერტო ალბომები
გროსერ-მითენი
გროსერ-მითენი (Grosser Mythen) — მთა შვეიცარიის ალპებში. მდებარეობს ცენტრალურ შვეიცარიაში, ქალაქ შვიცის სიახლოვეს. მწვერვალზე ასვლა შესაძლებელია სპეციალური ბილიკით, რომელიც მხოლოდ ზაფხულის თვეებშია ღია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ჩინეთი 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 88 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩინეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დიდიმ მირცხულავა
დიდიმ მირცხულავა (დ. 2 აგვისტო, 1912, ქუთაისი — გ. 19 ნოემბერი, 1997) — ქართველი დირიჟორი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1958).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:დაბადებული 2 აგვისტო კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კუშულევო
კუშულევო (Көшөл; Кушулево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დიურტიულის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 407 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ დიურტიულიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (82 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:დიურტიულის რაიონის სოფლები
სენტ-ჯონი (ნიუ-ბრანსუიკი)
სენტ-ჯონი (Saint John, Saint-Jean) — უდიდესი ქალაქი კანადის პროვინციაში ნიუ-ბრანსუიკიში.
ამ ქალაქის მოსახლეობა 2006 წლის აღწერის შედეგად შეადგენს 68 ათას. ადამიანს, აგლომერაციაში კი სახლობს 122,4 ათასი. ადამიანი. ხოლო საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 215.7 ადამიანს. ამ ქალაქის ფართობი შეადგენს 316.31 კმ²-ს.
სენტ-ჯონი დაარსდა 1604 წელს მდინარე სენტ-ჯონის სანაპიროზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადის ქალაქები
Vombisidris australis
Vombisidris australis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vombisidris-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
როდოლფო გონძაგა
მინი|200პქ|როდოლფო გონძაგა როდოლფო გონძაგა (Rodolfo Gonzaga;დ. 18 აპრილი, 1452 — გ. 6 ივლისი, 1495) —  მანტუის მარკიზის ლუიჯი III-ეს ვაჟი და კასტილიონესა და სოლფერინოს ბატონი. 1480 წელს მან იქორწინა კატერინა პიკო დელა მირანდოლაზე. მათი შთამომავლები იყვნენ შემდგომში კასტილიონეს მარკიზები და ჰერცოგები.
ოლოი
ოლოი (Олой, ზემო წელზე — მარცხენა ოლოი) — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში; მდ. ომოლონის (კოლიმის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 471 კმ, აუზის ფართობი 23 100 კმ². სათავეს იღებს კოლიმის მთიანეთში, მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისკენ, მიუყვება ოლოის ქედის სამხრეთ კალთას, ქვემო წელზე ღრმა ხეობაშია. იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. იყინება ოქტომბერში, ზემო წელზე დიდი მინაყინებია, მთელ დინებაზეა დიდი ყინულღრუებიც; ლღვება მაისის ბოლოს.
სქოლიო
კატეგორია:მაგადანის ოლქის მდინარეები
ჩინეთის რესპუბლიკა 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთის რესპუბლიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1932 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩინეთის რესპუბლიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Volvo
ვოლვო — შვედური ავტომწარმოებელი კომპანია. კომპანია უშვებს კომერციულ და სატვირთო ავტომობილებს, ავტობუსებს, ძრავებსა და სამშენებლო აღჭურვილობას. ადრე ვოლვო აწარმოებდა მსუბუქ ავტომობილებსაც, მაგრამ 1999 წელს კომპანიამ მსუბუქი ავტომობილების დეპარტამენტი ავტოკონცერნ ფორდს მიჰყიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ავტომწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:შვედეთის კომპანიები კატეგორია:სატვირთო მანქანების მწარმოებლები
ლოს-ლაგოსის რეგიონი
ლოს-ლაგოსის რეგიონი (Región de Los Lagos) — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 30 კომუნას.
ფართობი — 48 584  კმ². მოსახლეობა — 716 739 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 14,75 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პუერტო-მონტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს რეგიონები
ზარიძეები (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)
ზარიძეები (ყოფილი ჩიტაურთკარი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ზარიძეები, ბუჭყინტა, ვერხველი, იარაჯულები, ლახატო, ზემო შარახევი, ზენამხარი, ივლიანთგორი, საკრეჭიო, ქვემო შარახევი, ხოფცა ჯიჯეთი).
მდებარეობს ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქუსნოს (ივრის აუზი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1300 მ, თიანეთიდან 7 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 298 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
სოფელში არის XVIII საუკუნის ზარიძეების ეკლესია და გვიანდელი შუა საუკუნეების სეროდანის კოშკი.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სედოვკა (ბაშკირეთი)
სედოვკა (Седовка; Седовка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 44 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
Vombisidris bilongrudi
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჯანფრანჩესკო გონძაგა
მინი|250პქ|ჯანფრანჩესკო გონძაგა ჯანფრანჩესკო გონძაგა (Gianfrancesco Gonzaga; დ. 4 ოქტომბერი, 1446 — გ. 28 აგვისტო, 1496) — მანტუის მარკიზის ლუიჯი III გონძაგას ვაჟი და საბონედას გრაფი. ჯანფრანჩესკოს მეუღლე იყო ანტონია დელ ბალცო, ალტამურას პრინჩიპეს პირო დელ ბალცოს ასული. მათი შთამომავლები იყვნენ შემდგომში საბონედას ჰერცოგები და ბეძოლოს პრინჩიპეები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1446 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1496 კატეგორია:გონძაგა
კორუნდი
კორუნდი — მინერალი, კრისტალური α-ალუმინის ოქსიდი (Al2O3), ტრიგონალური სინგონიით.
თვისებები
გვხვდება როგორც ცალკეული ისე ერთად შეზრდილი კასრისებური კრისტალების ჯგუფების სახით.
ნაირსახეობები და გამოყენება
კორუნდს როგორც მინერალური სახეობას გააჩნია შემდეგი ნაირსახეობები:
მსხვილი კარგად წარმოქმნილი კრისტალები მოიპოვება როგორც საკოლექციო ექსპონატი.
სინთეთიკური კორუნდი
აბრაზივის სახით ფართოდ გამოიყენება ხელოვნური კორუნდი, რომელიც მიიღება თიხამიწის ნედლეულის თერმული დამუშავებით. კორუნდისაგან მზადდება მჭრელი დისკები და ელექტრო კუთხური სახეხი მანქანებისთვის. ხელოვნური კორუნდი ადრე გამოიყენებოდა კორუნდის ნემსების დასამზადებლად (ძვირი ალმასის მაგივრად) — გრამპლასტინკების ჩანაწერების წარმოებისათვის.
თანმხლები მინერალები
ანდალუზიტი, სილიმანიტი, რუტილი, დიასპორი, გიბსიტი, ბემიტი, შპინელი, სერპენტინი, ნეფელინი, შპატები, ქლორიტი, მაგნეტიტი.
წარმოშობა
ტიპური გიპოგენური მინერალია. გვხვდება მაგმატურ ქანებში, ღარიბ სილიციუმმიწა ქანებში (სიენიტის ტიპის, ნეფელინურ სიენიტებში). მსხვილი კრისტალები მდებარეობენ პეგმატიტებში, რომლებიც გენეტიკურად კავშირშია აღნიშნულ მთის ქანებთან. მარცვლები და მეტაკრისტალები რომლებიც აღწევენ 10 სმ-ის დიამეტრს, დამახასიათებელია ღრმა მეტამორფიზმის სტადიის მეტამორფული ქანებისათვის — გნეისებისთვის, ძოწის ამფიბოლიტებისათვის, გრანულიტებისათვი. ასევე წარმოიქმნება თიხამიწით მდიდარი დანალექი ქანების კონტაქტურ-მეტამორფული ცვლილებებით. ძვირფასი ქვების ძირითად მასას პოულობენ ქვიშრობებში.
ტექნიკური კორუნდს მიიღებენ ბოქსიტების თერმული დამუშავებით.
საბადოები
საბადიები: ზანსკარი (შტ. ქაშმირი), ინდოეთი; ბალანგოდის, რაკვანის და რატნაპურის ახლოს - შრი-ლანკა; ადამის ხიდი — კლდეთა გრეხილი, ჭალები და ქვიშრობი ინდოეთსა და შრი-ლანკას შორის; ამბუსიტრა, კ. მადაგასკარი; მოგოკის მარმარილოები, ბირმა; ტაილანდი; კ. ნაკსოსი, საბერძნეთი; ბანკროფტი, კრეიგმონტი, რენფრუ (შტ. ონტარიო) — კანადა; ნორვეგია; კორტლანდი (შტ. ნიუ-იორკი), აშშ. რუსეთში: სინგაგოის (კრასნოიარსკიდ მხარე), ილმენსის მთები და ვიშნოვიე მთები (ჩელიაბინსკის ოლქი, ურალი), რაი-იზის მასივი, «კოსოი ბროდი», შუა ურალი, კარელია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალუმინის მინერალები კატეგორია:ოქსიდის მინერალები კატეგორია:ზემტკიცე მასალები კატეგორია:ჰემატიტის ჯგუფი კატეგორია:აბრაზიული მასალები კატეგორია:ტრიგონური მინერალები კატეგორია:კორუნდის სახესხვაობები კატეგორია:პოლიმორფიზმი (მასალათმცოდნეობა)