cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ისლამი ბაშკირეთში
ისტორია
III ბაშკირული კონგრესი (კურულტაი), გაიმართა 1917 წლის 8-დან 20 დეკემბრამდე ორენბურგში. კონგრესმა დაამტკიცა მე-12 რეზოლუცია, რომელმაც გამოაცხადა რელიგიის გამოყოფა სახელმწიფოსგან და ყველა რელიგიის თანასწორობა. აღიარებულ იქნა, რომ: „ ბაშქურდისტანის სულიერ ადმინისტრაციას, როგორც ავტონომიურს, უფლება აქვს გახსნას სულიერი, კულტურული და საგანმანათლებლო დაწესებულებები (მექთებე, მედრესეები, ბიბლიოთეკები და სხვა)“. ირჩევენ კანტონურ ქადისებს. 1924 წელს DUM-ს ეწოდა ავტონომიური ბაშკირის სსრ მუსლიმთა ცენტრალური სულიერი ადმინისტრაცია (TSDUM BASSR). ორენბურგის მუჰამედის სულიერ კრებას 1917 წელს გადაერქვა სახელი დ ეწოდა შიდა რუსეთისა და ციმბირის მუსლიმთა ცენტრალური სულიერი ადმინისტრაცია, შემდეგ მას მოიხსენიებდნენ როგორც რსფსრ მუსლიმთა ცენტრალურ სულიერ ადმინისტრაციას, რუსეთისა და ციმბირის მუსლიმთა ცენტრალურ სულიერ ადმინისტრაციას. ახლა რუსეთის მუსლიმთა ცენტრალური სულიერი ადმინისტრაცია ). უფა ყოველთვის რჩებოდა ამ სულიერი ადმინისტრაციის ცენტრად. 1926 წელს დაახლოებით 700 მეჩეთი იყო BASSR-ის ცენტრალური სულიერი მუსლიმური საბჭოს იურისდიქციის ქვეშ, მათ შორის თათრული ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის არსკის კანტონის 9 მუსლიმური სამრევლო, ბაშკირეთის ტერიტორიაზე მდებარე 1718 მეჩეთი შედიოდა. რსფსრ ცენტრალური სულიერ ადმინისტრაციაში , ხოლო 1935 წელს — 300 და 700, შესაბამისად  1920-1930-იან წლებში ბაშკირეთის ასსრ-ში, ისევე როგორც სსრკ-ს სხვა რეგიონებში, მიმდინარეობდა ბრძოლა რელიგიების წინააღმდეგ. ბრძოლას თან ახლდა მეჩეთების ნგრევა, რელიგიური საგანმანათლებლო დაწესებულებების დახურვა, მორწმუნეებში ახალი დღესასწაულებისა და ტრადიციების შემოღება. შედარებისთვის: თუ 1927 წელს იყო 2414 მეჩეთი, მაშინ 1934 წელს - 323, ხოლო 1940 წელს რესპუბლიკაში მხოლოდ 12 მეჩეთი იყო დარჩენილი. მაჰმადიანი სამღვდელოების ნაწილი რეპრესიებს ექვემდებარებოდა. რეპრესიების შესუსტება დიდი სამამულო ომის დროს მოხდა.
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
ლაურეატები
ნობელის პრემია გადაცემულია ისეთ დამსახურებულ და აღიარებულ მწერლებზე, როგორებიცაა თომას მანი, რაბინდრანათ თაგორი, რადიარდ კიპლინგი, უოლე შოინკა, უილიამ ბატლერ იეიტსი, გაბრიელ გარსია მარკესი,ჩესლავ მილოში, სოლ ბელოუ, ალექსანდრე სოლჟენიცინი, იასუნარი კავაბატა და სხვები. ნობელის პრემია 1901 წლიდან 2019 წლამდე გადაეცა 116 ადამიანს. რომელთანაგანაც 101 კაცი,ხოლო 15 მანდილოსანია.პრიზი გადაცემულა განსაკუთრებულ ოთხ შემთხვევაში ორ ინდივიდზე. შვიდ შემთხვევაში კი პრიზი არავის გადასცემია. პრემია მოიცავდა 25 განსხვავებულ ენაზე მწერ ავტორს. ყველაზე ახალგაზრდა ლაურეატი იყო რადიარდ კიპლინგი, რომელიც 1907 წელს დაჯილდოვებისას 41 წლის იყო. ყველაზე დიდ ასაკში გადასცეს ლაურეატი დორის ლესინგს, რომელიც პრემიის გადაცემისას 2007 წელს, 88 წლის იყო. სიკვდილის შემდეგ გადაეცა ნობელის პრემია ერიკ აქსელ კარლფელდტს. პრემია, ორჯერ უარყო და არ მიიღო ბორის პასტერნაკმა 1958 წელს და ჟან-პოლ სარტრმა 1964 წელს.
ისლამი ბაშკირეთში
ისტორია
1980-იან წლებში რესპუბლიკაში აღდგა დახურული მეჩეთები და აშენდა ახლები, გაიხსნა მუსლიმური საგანმანათლებლო დაწესებულებები. 1990 წელს უფაში მოწვეული იქნა მუსლიმთა ყრილობა. 1992 წელს შეიქმნა ბაშკირეთის მუსლიმთა სულიერი საბჭო. დაიწყო სულიერი ლიტერატურის გამოცემა: გაზეთები „ისლამი და საზოგადოება“, „ბულგარი“. ბაშკირეთის რესპუბლიკაში მუსლიმური არდადეგების დღეები ეიდ ალ-ფიტრი და ეიდ ალ-ადჰა არასამუშაო გახდა.
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
ნობელის მითითებების ინტერპრეტაციები
ალფრედ ნობელის მითითებები იმ პრიზისთვის, რომელიც კანდიდატს უნდა მინიჭებოდა ,,უდუდესი სარგებლობა კაცობრიობისთვის" და ,,იდეალური მიმართულებით" წერამ, დიდი დისკუსია გამოიწვია. პრიზის ადრეულ ისტორიაში ნობელის ,,იდეალი" იკითხებოდა, როგორც ,,მაღალი და ხმის იდეალიზმი". კრიტერიუმების სიმრავლემ, რომელიც ხასიათდება მისი კონსერვატიული იდეალიზმით, საეკლესიო, სახელმწიფოსა და ოჯახის წმინდა ადგილის დაცვის შედეგად პრიზები მიიღეს: ბიორნსტიერნე ბიორნოსმა, რადიარდ კიპლინგმა და პაულ ჰაიზემ. პირველი მსოფლიო ომის დროს არსებობდა ნეიტრალიტეტის პოლიტიკა, რომელიც ნაწილობრივ ხსნის ჯილდოების რაოდენობას სკანდინავიელი მწერლებისთვის. 1920-იან წლებში ,,იდეალური მიმართულება" უფრო გულუხვობით იქნა განმარტებული, როგორც ,,ფართო კაცთმოყვარეობა", ხოლო მწერლები როგორებიცაა: ანატოლ ფრანსი, ჯორჯ ბერნანდ შოუ და თომას მანი, დააჯილდოვეს 1930-იან წლებში ,,უდიდესი სარგებელი კაცობრიობისთვის". განმარტეს როგორც ყველასათვის ხელმისაწვდომი მწერლები, ავტორებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ: სინკლერ ლუისი და პერლ ბაკი. 1946 წლიდან, განახლებულმა აკადემიამ შეცვალა აქცენტი და დაიწყო ლიტერატურული პიონერების დაჯილდოება, როგორიცაა: ჰერმან ჰესე, ანდრე გეიდი, ტ.ს. ელიოტი და უილიამ ფოლკნერი. ამ ეპოქიდან ,,უდიდესი სარგებელი კაცობრიობისთვის" ინტერპრეტაციას, უფრო ექსკლუზიური და კეთილშობილური გზა ჰქონდა, ვიდრე მანამდე. 1970-იანი წლებიდან აკადემიამ ხშირად ყურადღება მიაქცია მნიშვნელოვან, მაგრამ საერთაშორისო დონეზე შეუმჩნეველ მწერლებს, დააჯილდოვა ისეთი მწერლები როგორებიცაა: ისააკ ბასშევ სინგერი, ოდისევ ელიას კანეტი და იარლოსავ სეიფერტი.
1986 წლიდან აკადემიამ ნობელის ანდერძში აღიარა საერთაშორისო მიღწევები, რამაც უარყო კანდიდატების ეროვნულობისადმი რაიმე აზროვნება  და ავტორები მთელი მსოფლიოდან დაჯილდოვდნენ. რომლებიც იყვნენ : ნაჯიმ მაჰფუზი ეგვიპტიდან, ოქტავიო პასი მექსიკიდან, ნადინ გორდომერი სამხრეთ აფრიკიდან , დერეკ უოლკოტი წმინდა ლუციიდან, ტონი მორისონი, სიაში პირველი აფრიკელ-ამერიკელი, კენძაბერო ოე იაპონიიდან და გაო სინძიანი პირველი ლაურეატი, რომელიც ჩინურას წერს. 2000-იან წლებში ვ.ს ნაიპაულა, მარიო ვარგას ლიოსა ს და ჩინელ მწერალს მო იენის ჯილდო მიენიჭათ, მაგრამ “პრიზი მთელი მსოფლიოსთვის” პოლიტიკა ნაკლებად შესამჩნევია, რადგან აკადემიამ ძირითადად დაჯილდოვა ევროპელი და ინგლისურენოვანი მწერლები დასავლური ლიტერატურული ტრადიციიდან. 2015 წელს მხატვრული მწერლის იშვიათი პრემია მიენიჭა სვეტლან ალექსიევიჩსს
ისლამი ბაშკირეთში
ისტორია
[1989]] წელს უფაში გაიმართა DUMES-ის 200 წლის იუბილესა და ურალ-ვოლგის რეგიონის ხალხების მიერ ისლამის მიღების 1100 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიებები. 1989 წელს, სსრკ მინისტრთა კაბინეტის რელიგიურ საკითხთა საბჭოს განკარგულების საფუძველზე , უფაში გაიხსნა რიზაითდინ ფახრედინის სახელობის მედრესე, რომელიც 2003 წელს გადაკეთდა რუსეთის ისლამურ უნივერსიტეტად. ასევე უფაში გაიხსნა მარიამ სულთანოვას სახელობის მედრესე "გალია", სტერლიტამაკში - მედრესე "ნურ ალ-იმანი", ოქტიაბრსკში - მედრესე "ნურ-ულ-ისლამი".
თანამედროვეობა
21-ე საუკუნეში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მრავალი მაცხოვრებელი იცავს ისლამურ ტრადიციებს, სტუმრობს მეჩეთებს და აღნიშნავს რელიგიურ დღესასწაულებს. ისლამური რელიგიის გავრცელება ნელი ტემპით,იძულების გარეშე ხდება, ნაკლებად ახალგაზრდებსა და მამაკაცებში და უფრო მეტად ქალებში. რწმენისა და რელიგიათაშორისი ურთიერთობების საკითხებს სწავლობენ. ბაშკირი მეცნიერები რესპუბლიკაში სულ 22 კონფესიაა აღიარებული.
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
საერთო პრიზები
ნობელის პრემია ლიტერატურაში შეიძლება ორი ადამიანის საერთო იყოს. მიუხედავად ამისა, აკადემია უხალისოდ აზიარებდა პრიზებს.ძირითადად იმიტომ, რომ წარმოდგენილი იყო კომპრომისის შედეგი. საერთო პრიზით დაჯილდოვდა ფრედერიკ მისტრალი და ხოსე ეჩეგარაი ი ეისაგირე 1904 წელს და კარლ ადოლფ გელერუპი და ჰენრიკ პონტოპიდანი 1917 წელს. ფაქტობრივად, ორივე იზიარებდა კომპრომისის შედეგებს. აკადემია ასევე ყოყმანობდა, რომ გაეყოთ პრიზი ორ ავტორს შორის, რათა ემართათ რისკი და პრემია ერთ ლაურეატს გადაცემოდა. საერთო პრიზები არის გამონაკლისი და უფრო განახლებულმა აკადემიამ საერთო პრიზებით მხოლოდ ორ შემთხვევაში დააჯილდოვა შმუელ აგნონი და ნელი ზაქსი 1966 წელს და ეივინდ იუნსონი და ჰარი მარტინსონი 1974 წელს.
ისლამი ბაშკირეთში
თანამედროვეობა
2011 წელს, ნარისტაუს მთასთან, ბაშკირეტის მიაკინსკის რაიონის სოფელ ილჩიგულოვოს მახლობლად, აღმართეს მემორიალი წინასწარმეტყველ მუჰამედის თანამოაზრეების( საჰაბ ) ზუბაირ ბინ ზაითისა და აბდურაჰმან ბინ ზუბაირის  საპატივსაცემოდ.
2013 წელს რესპუბლიკაში 1060 მეჩეთი იყო.
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
კონკრეტული ნაწარმოების აღიარება
ლიტერატურაში ნობელის პრემიის ლაურეატთა ნამუშევრები, დაჯილდოებულია ავტორის ცხოვრებისეული ნაწარმოებისთვის, მაგრამ აკადემიამ ცალკეულ შემთხვევებში გამოარჩია კონკრეტული ნამუშევარი, კონკრეტული აღიარებისთვის. მაგალითად: კნუტ ჰამსუნს 1920 წელს მიენიჭა ,,მისი მონუმენტური მოღვაწეობისთვის, ნიადაგის ზრდისთვის", თომას მანს 1929 წელს ,,პრინციპულად, მისი შესანიშნავი რომანისთვის ,ბუდენბროკები, რომელსაც სტაბილურად გაეზარდა აღიარება, როგორც თანამედროვე ლიტერატურის ერთ-ერთი კლასიკური ნაწარმოები", 1932 წელს ჯონ გოლზუორთისთვის ,,თავისი გამორჩეული ხელოვნების თხრობისთვის, რომელიც ყველაზე მაღალ ფორმას იღებს ფორსტის საგაში" და მიხეილ შოლოხოვი 1965 წელს ,,იმ მხატვრული ძალისა და მთლიანობისთვის, რომლითაც ,,წყნარი დონის" ეპიზოდში მან გამოხატა ისტორიული ეტაპი რუსი ხალხის ცხოვრებაში."
ისლამი ბაშკირეთში
სქოლიო
კატეგორია:ბაშკირეთის კულტურა კატეგორია:ისლამი ადგილმდებარეობის მიხედვით
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
კრიტიკა
მიუხედავად იმისა, რომ ნობელის პრემია ლიტერატურაში გახდა მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟული ლიტერატურის პრემია, შვედეთის აკადემიამ მიიპყრო მნიშვნელოვანი კრიტიკა ჯილდოს გადაცემის გამო. პრიზი ,,ფართოდ იქცა, როგორც პოლიტიკური-მშვიდობის პრემია ლიტერატურულ შენიღბვაში", რომლის მოსამართლეებიც ზიანს აყენებენ ავტორებს, მათგან განსხვავებული პოლიტიკური გემოვნების გამო. 2016 წლის მდგომარეობით, 113 მიმღებიდან 16 იყო სკანდინავიური წარმოშობით. აკადემიაში ხშირად ვარაუდობდნენ, რომ ეს მიკერძოება იყო ევროპელი და განსაკუთრებით შვედი ავტორების მიმართ.
ნობელის ,,ბუნდოვანმა" ფორმულამ პრიზზე კრიტერიუმების გამო, გამოიწვია განბმეორებითი დაპირისპირება. თავდაპირველად შვედურ ენაში სიტყვა: ,,idealisk" ითარგმნება როგორც იდეალი. ნობელის კომიტეტის ინტერპრეტაცია მრავალფეროვანია წლების განმავლობაში. ბოლო წლებში ეს ნიშნავს იდეალიზმის ერთგვარ სახეობას, რომელიც ფართო უფლებებს ანიჭებს ადამიანს.
დაპირისპირებები ნობელის პრემიის არჩევნებში
საპირისპირო ვერსია ნობელის პრემიის არჩევნების 1901 წლიდან 1912 წლამდე, კომიტეტი იმართებოდა კონსერვატივი კარლ დეივიდ ვირსენის მიერ. ლევ ტოლსტოი, მარკ ტვენი, ჰენრიკ იბსენი , ემილ ზოლა იქნენ უარყოფილნი იმ ავტორების მიერ,რომლის წიგნებსაც ნაკლებად კითხულობდნენ.
ესპანეთის ჰიმნი
La Marcha Real („სამეფო მარში“) — ეპანეთის სამეფოს ოფიციალური ჰიმნი. 1770 წელს მეფე კარლოს III-ემ გამოაცხადა Marcha Granadera ესპანეთის ოფიციალურ სიმღერად. იქიდან გამომდინარე, რომ მას უკრავდნენ ძირითადად სამეფო ოჯახის გამოჩენისას, მას მალე ახალი სახელი - სამეფო მარში შეარქვეს.ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის(1931–1939) დროს El Himno de Riego-მ შეცვალა სამეფო მარში. ესპანეთის სამოქალაქო ომის შემდეგ დიქტატორმა ფრანკომ აღადგინა ესპანეთის ჰიმნი ძველი სახელით. ესპანეთის ჰიმნი მსოფლიოში უძველესია, უცნობია როგორც მისი კომპოზიტორის სახელი, ასევე მისი ავტორის.
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
დაპირისპირებები ნობელის პრემიის არჩევნებში
1901 წელს პირველი პრიზი მიენიჭა ფრანგ პოეტს, სიული პრიუდომის, რომელიც მძიმედ გააკრიტიკეს. ბევრს სჯეროდა, რომ ცნობილ რუს ავტორს- ტოლსტოის უნდა მიეღო პირველი ნობელის პრემია ლიტერატურაში.
ესპანეთის ჰიმნი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ნობელის პრემია ლიტერატურაში
დაპირისპირებები ნობელის პრემიის არჩევნებში
ფილოსოფოსს რუდოლფ კრისტოფ ოიკენის არჩევა, როგორც ნობელის პრემიის ლაურეატად 1908 წელს ფართოდ განიხილებოდა, რომ ეს იყო ლიტერატურის ნობელის პრემიის ისტორიის ერთ-ერთი უდიდესი შეცდომა. ამ წლის მთავარი კანდიდატები იყვნენ პოეტი ალგერნონ სვიბერნი და სელმა ლიგერლიფი, მაგრამ კანდიდატებს შორის დაიყო აკადემია და როგორც კომპრომისი, ოიკენმა, აკადემიის წარმომადგენელმა, ნობელის ,,იდეალურ მიმართულებაზე" ინტერპრეტაცია წამოიწყო როგორც ლიტერატურულ კანდიდატად, რომლის შეთანხმებაც შესაძლებელი იყო.
სელმა ლაგერლოფის არჩევა, ნობელის პრემიის ლაურეატად 1909 წელს, გამოიწვია მძინვარე დებატები, მისი წერის და მნიშვნელობის გამო, რომელმაც შელახა ყველა დროის სალიტერატურო ეტიკეტი და იმ დროინდელი ღირსება.
პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას და შემდეგ უშუალო შედეგების მიღებისას, მოხდა ნეიტრალური  პოლიტიკის გატარება, სასარგებლოდ იმ მწერლებისა რომლებიც არ იყვნენ ჩართულნი პირველ მსოფლიო ომში. პაციფისტური ავტორი რომენ როლანი დაჯილდოვდა 1915 წელს. ომის წლების პერიოდის გარდა, სკანდივიელი მწერლები იყვნენ რჩეული მწერლები , მაგრამ მათი ჯილდოები იყო უკუგდებული იყო.
1931 წელს პრემია მიენიჭა პოეტს და შვედეთის აკადემიის ყოფილ მუდმივ მდივანს ე რიკ აქსელ კარლფელდტს, რომელიც იმავე წლის დასაწყისში გარდაიცვალა. პრიზი საკამათო იყო არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ეს იყო პირველი  და ერთადერთი, როდესაც ნობელის პრემია ლიტერატურაში მინიჭებული იქნა გარდაცვალების შემდგომ, არამედ იმის გამო, რომ აკადემიამ ადრე დააჯილდოვა ამავე ლიტერატურული ეპოქის ორი სხვა შვედი მწერალი, სელმა ლაგერლოფი 1909 წელს და ვერნერ ფონ ჰეიდსამი 1916 წელს.
პერლ ბაკი იყო ყველაზე კრიტიკული ლაურეატის მფლობელი ნობელის პრემიის ისტორიაში, 1938 წელს მან  მიიღო ნობელის პრემია  ლიტერატურის დარგში „მისი მდიდარი და ჭეშმარიტი ეპიკური შემოქმედებისათვის, რომელშიც იგი ჩინელი გლეხების ცხოვრებას აღწერს და მისი ბიოგრაფიული შედევრებისათვის“. მისი შემოდგომი ნამუშევარები ვერ ჯდებოდა პრემიის სტანდარტებში. ის პირველი ამერიკელი ქალი იყო, რომელსაც ლიტერატურის დარგში ნობელის პრემია გადაეცა.
1964 წელს ჟან- პოლ სარტს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში, მაგრამ მან დაწერა მასზე უარის თქმის შესახებ სადაც ნათქვამია, რომ ,, იგივე არ არის თუ ჟან-პოლ სარტს მოვაწერ ხელს ან თუ ხელი მოვაწერე ჟან-პოლ სარტს, როგორც ნობელის პრემიის ლაურეატს. მწერალმა უარი უნდა თქვას საკუთარი თავის ინსტიტუციად გადაკეთებაზე, თუნდაც ეს მოხდეს ყველაზე საპატიო ფორმით.", მიუხედავად ამისა მას მიენიჭა პრიზი.
საბჭოთა დისიდენტი მწერალი ალექსანდრე სოლჟენიცინი, 1970 წლის პრემიის ლაურეატი, არ დაესწრო ნობელის პრემიის ცერემონიას სტოკჰოლმში, იმის შიშით, რომ სსრკ ხელს შეუშლიდა შემდგომში მის დაბრუნებას. მას შემდეგ, რაც შვედეთის მთავრობამ უარი თქვა სოლჟენიცინის საპატიო ცერემონიაზე და მოსკოვის საელჩოს ლექციაზე, სოლჟენცინმა საერთოდ უარი თქვა ჯილდოზე. კომენტარს აკეთებს იმაზე, რომ შვედების მიერ დადგენილი პირობები იყო ,,შეურაცხყოფა თავად ნობელის პრემიაზე". სოლჟენცინმა არ მიიღო ჯილდო და საპრიზო თანხა 1974 წლის 10 დეკემბრამდე, საბჭოთა კავშირის დეპორტაციის შემდეგ.
2016 წელს,ბობ დილანი იყო პირველი მუსიკოსი,რომელსაც გადაეცა ნობელის პრემია ლიტერატურაში. ჯილდომ საკმაოდ დიდი დავა გამოიწვია, იმაზე,რომ დილანის ლიტერატურული მიღწევები, არ იყო თანაბარკონკურენტული სხვებთან მიმართებაში. ბობ დილანის დაჯილდოებას, როგორც მომხრეები ისე ბევრი მოწინააღმდეგეები გამოუჩნდნენ. მას ბევრი გამოჩენილი პირი და გამოცემა აკრიტიკებდა. მის სამხარდაჭერო გუნდში, მხოლოდ მისი მეგობრები ერთიანდებოდნენ.
2019 წელს, პეტერ ჰანდკეზე ნობელის პრემიის გადაცემასაც ძალიან დიდი კრიტიკა მოჰყვა, რადგან ის მხარს უჭერდა სერბეთს, 1990 წელს იუგოსლავიის ომში. ალბანეთის საგარეო მინისტრმა ამ გადაწყვეტილებას "სამარცხვინო" უწოდა, ხოლო კოსოვოს პრეზიდენტმა განაცხადა,რომ " ნობელის პრემიის ამ გადაწყვეტილებამ,საშინელი ტკივილი და უზარმაზარი მსხვერპლი მოიტანა". ის გააკრიტიკა ამ ომის ბევრმა სხვადასხვა პოლიტიკოსმა და მებრძოლმა. შვედურმა აკადემიამ კი დაიცვა თავისი გადაწყვეტილება და განაცხადა: " შვედურმა აკადემიამ არა მიზანმიმართულად გადასცა პრიზი ომის კრიმინალს და უარმყოფელს დანაშაულებისა და გენოციდისა." , მათ განაცხადეს,რომ : "ჩვენ ვერაფერი ვიპოვეთ რეალური იმაში რაც იწერება, რომ თითქოს ის შეტაკების წვერი იყო სამოქალაქო საზოგადოებაში, ის იბრძოდა თანაბარი უფლებებისთვის და ყველა ადამიანში თანაბარი უფლებების პატივისცემისთვის"
ეროვნულებაზე დამყარებული კრიტიკა
პრიზის ფოკუსირება ევროპელ კანდიდანტზე და შვედებზე ნაწილობრივ, იყო კრიტიკის საკითხი, შვედური გაზეთებიდანაც კი. უმრავლესობა ლაურეატებისა იყვნენ ევროპელები, შვედებმა (8 ნობელის პრემია) თავად მთელი აზიის (7 ნობელის პრემია) კონტინენტზე მეტი მიიღეს , როგორც ლათინურ ამერიკასთან მიმართებაში (7 ნობელის პრემია, თუ გავითვალისწინებთ  დერეკ უოლკოტ საც ). 2009 წელს, Horace Engdahl, რომელიც იყო იმდროინდელი მდივანი აკადემიის, გამოაცხადა,რომ: "ევროპა ჯერ კიდევ ცენტრია ლიტერატურისა" და მანვე განაცხადა,რომ "ამერიკის შეერთებული შტატები ჯერ კიდევ იზოლირებულია, ისინი არ იღებენ საკმარისად მონაწილეობას დიდ ლიტერატურულ დიალოგებში" 2009 წელს, როდესაც Horace Engdahl-ი პეტერ ენგლუნდმა ჩაანაცვლა, უარყო აზრი ( არსებობენ ავტორები,რომლებიც იმსაუხრებენ და აქვთ პოტენციალი მიიღონ ნობელის პრემია და მათ შორის იგულისხმება ამერიკა) , და უარყო  ევროცენტრული განწყობა ამ პრემიის .მან განაცხადა "მე ვფიქრობ ეს პრობლემაა, ჩვენ მივისრწრაფვით ლიტერატურისკენ,რომელიც ერვოპაშია შექმნილი და რომელიც ევროპულ ტრადიციებში ჯდება". ამერიკული კრიტიკა ცნობილია,როგორც გამოძახილი თავიანთი ქვეყნიდან, ამის ნათელი მაგალითია ფილიპ როთი , თომას პიჩონი , კორმაკ მაკ-კართი და სხვები. 2009 წლის ლაურეატი ჰერტა მიულერი, რომელიც უწინ გერმანიის ფარგლებს გარეთ ნაკლებად ცნობილი იყო, მაგრამ ბერვჯერ იქნა დასახელებული ფავორიტად ნობელის პრემიის ისტორიაში , შეცვალა აზრი და ხედვა შვედეთის აკადემიის, როელიც იყო ტენდეციური და ევროცენტრული. 2010 წელს პრიზი გადაეცა მარიო ვარგას ლიოსა-ს, პერუს მკვიდრს, რომელიც ერთ-ერთი საუკეთესოდ განხილული გადაწყვეტილება იყო. 2011 წელს, როდესაც შვედი პოეტს ტომას ტრანსტრიომერ ს გადასცეს, იმ დროინდელმა შვედეთის აკადამიამ, განაცხადა,რომ ამ პრიზის გადაცემა არ იყო დამყარებული პოლიტიკაზე, ცნების აღწერით "literature for dummies". მომდევნო ორი ჯილდო კი, გადაეცათ შემდგომში არა ევროპელებს, კერძოდ ჩინელ ავტორ მო იენი-ს და კანადელ მწერალ ელის მანროს. ფრანგი ავტორი პატრიკ მოდიანოს 2014 წლის გამარჯვებამ, განაახლა კითხვები ევროცენტრიზმთან დაკავშირებით.
ლიტერატურული მიღწევების გამოტოვება
ლიტერატურის ნობელის პრემიის ისტორიაში ბევრი ლიტერატურული მიღწევა დარჩა შეუმჩნეველი. ლიტერატურის ისტორიკოსმა კელ ესპარკმა აღიარა, რომ ,,რაც შეეხება ადრეულ პრიზებს, ცუდი არჩევნის და უხეშად გამოტოვების გაკიცხვა ხშირად გამართლებულია. უნდა დაჯილდოვებულიყვნენ: ტოლსტოი, იბსენი და ჰენრი ჯეიმზი, ნაცვლად სიული პრიუდომისა, იოკენისა და ჰაიზესა.". არსებობს უარყოფითი მხარეები, რომლებიც ნობელის კომიტეტის კონტროლს ცილდება. მაგალითად, ავტორის ადრეული გარდაცვალება.
მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე სკანდინავიელი დაჯილდოვდა, ორი ყველაზე ცნობილი მწერალი, ნორვეგიელი დრამატურგი ჰენრიკ იბსენი და შვედი ავტორი ავგუსტ სტინდბერგი. კომიტეტის მიერ არაერთხელ იქნა გამოტოვებული, მაგრამ სტინდენბერგი ფლობს ცალკეულ განსხვავებას, რომ მიენიჭა ანტი-ნობელის პრემია, რომელსაც მიენიჭა პოპულარული აღიარება და ეროვნული ხელმოწერა, რომელიც მას 1912 წელს წარუდგინა მომავალმა პრემიერ მინისტრმა ჯალმა ბრინინგმა.
პოლ ვალერი თორმეტჯერ იყო ნომინირებული 1930-1945 წლებში, მაგრამ ის გარდაიცვალა მაშინ, როცა აკადემია აპირებდა მისთვის პრიზის გადაცემას 1945 წელს.
ჯეიმზ ჯოისმა დაწერა წიგნები, რომლებიც პირველ და მესამე ადგილზეა თანამედროვე ბობლიოთეკის 100 საუკეთესო რომანში, მაგრამ ჯოისი არასოდეს ყოფილა დასახელებული პრიზზე, თუმცა ჯოის უდავოდ მიენიჭებოდა პრიზი, 1940-იანი წლების ბოლოს, რომ ეცხოვრა, მაშინ როცა აკადემიამ დაიწყო ლიტერატურული პიონერების დაჯილდოება.
არგენტინელი მწერალი ხორხე ლუის ბორხესი რამდენჯერმე იყო ნომინირებული პრემიაზე, მაგრამ როგორც ბორხესის ბიოგრაფი ედვინ უილიამსიონი აცხადებს, სავარაუდოდ აკადემიამ მას ეს პრიზი არ მიანიჭა, არგენტინისა და ჩილეს მემარეჯვენე სამხედრო დიქტატორების მხარდაჭერის გამო.
გრაჰამ გრინი პრიზზე ნომინირებული იყო ოცჯერ, 1950 დან 1966 წლებში. ეს იყო ცნობილი კანდიდატი, რომელსაც პრიზი 1960-იან წლებში მიენიჭა და აკადემია მისთვის პრიზის გადაცემის გამო გააკრიტიკეს.
შვედეთის აკადემიის არქივის თანახმად, რომელიც გაზეთ Le Monde-მ შეისწავლა 2008 წელს მათი გახსნის შესახებ, ფრანგი რომანისტი და ინტელიგენტი ანდრე მალროქსი სერიოზულად განიხილებოდა 1950-იან წლებში. მალროქსი კონკურენციას უწევდა ალბერ კამიუს, მაგრამ რამდენჯერმე იქნა უარყოფილი, თუმცა კამიუს მიენიჭა პრიზი 1957 წელს.
ვ.ჰ. აუდენი წარდგენილი იყო ნობელის პრემიაზე ლიტერატურაში ათჯერ, 1960-იან წლებში და რამდენჯერმე იყო პრიზის საბოლოო კანდიდატებს შორის. 1967 წელს აუდენი გრეჰემ გრინთან და პრიზებით დაჯილდოვებულ გვატემალელ ავტორ მიგელ ანგენ არტურიასთან ერთად ერთ-ერთი საბოლოო კანდიდატი იყო.
მსგავსი საერთაშორისო პრიზები
ლიტერატურაში ნობელის პრემია არ არის ერთადერთი ლიტერატურული პრემია, რომელიც ყველა ეროვნებისთვის უფლებამოსილია. სხვა ღირსშესანიშნავ საერთაშორისო ლიტერატურულ პრიზებს მიეკუთვნება Neustadt International Prize for Literature ფრანც კაფკას პრემია, საერთაშორისო წიგნის პრემია და 1960-იან წლებში Formentor Prix International. სხვა პრიზებისგან განსხვავებით Neustadt International Prize for Literature ორჯერ იქნა მინიჭებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნობელის პრემია
ნარამსუენი
ნარამსუენი — ძველი შუამდინარეთის ერთ-ერთი მეფე, აქადის დინასტიის მეოთხე წარმომადგენელი (ძვ. წ. 2290-ძვ. წ. 2254 წწ.). მის დროს აქადის დინასტიამ მიაღწია თავისი ძლიერების ზენიტს. მეფობის დასაწყისში ჩააქრო აჯანყება ქვეყნის შიგნით, შემდეგ წარმატებით ილაშქრა ევფრატის სათავეებში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და ელამში. სახელმწიფო ცენტრალიზებულ ხელისუფლებას საბოლოოდ დაუმორჩილა რელიგია. ნარამსუენი სიცოცხლეშივე გააღმერთეს. მისი სტელა, რომელზედაც გამოსახულია ლულუბეელების წინააღმდეგ ბრძოლის ამსახველი სცენები, აქადური ხელოვნების მნიშვნელოვანი ძეგლია და ინახება ლუვრში.
ლიტერატურა
კატეგორია:აქადის მეფეები
სირია-ლიბანის კამპანია
სირია-ლიბანის კამპანია (კოდური სახელწოდებით „ექსპორტიორი“) —  სტრატეგიული სამხედრო ოპერაცია დიდი ბრიტანეთის და „მებრძოლი საფრანგეთის“ შეიარაღებული ძალების  საფრანგეთის   ვიშის რეჟიმის  წინააღმდეგ მეორე მსოფლიო ომის დროს, რომლის მიზანი იყო საფრანგეთის სირიისა და ლიბანის  კოლონიებზე კონტროლის დამყარება.
წინაპირობა და ოპერაციის გეგმა
1940 წელს საფრანგეთის კამპანიის შემდეგ გერმანიამ ძალაუფლებაში შეინარჩუნა ვიშის მარიონეტული მთავრობა და ამ უკანასკნელს დაავალა კოლონიურ ტერიტორიებზე კონტროლის განხორციელება. შემდგომში ჰიტლერი გეგმავდა ევროპასთან ახლოს მდებარე ამ კოლონიის ნედლეული რესურსების განვითარებას. ასევე მას პლაცდარმად მიიჩნევდა ნავთობით მდიდარი მესოპოტამიის დასაპყრობად და ინდოეთში გადასასვლელად, რასაც, მისი აზრით, უნდა დაენგრია ბრიტანეთის იმპერია. სირიაში ფრანგული ჯარის რაოდენობა გერმანელებმა 35000-მდე განსაზღვრეს. ამრიგად, ჰიტლერმა დაუშვა სერიოზული პოლიტიკური შეცდომა — საფრანგეთის დამარცხების შემდეგ სირიაში ფრანგული ჯარების რაოდენობის შემცირებამ განმათავისუფლებელი მოძრაობის ახალი ტალღა გამოიწვია.
გერმანელების თხოვნით, ვიშის მთავრობამ ასევე გაგზავნა თავისი წარმომადგენელი სირიაში, მათ შორის, ერთ-ერთი ყველაზე პროგერმანელი გენერალი, ანრი დენცი, გერმანელებმა სირიაში არაბებს შორის წამოიწყეს პროპაგანდისტული საქმიანობა და  პროგერმანული პოლიტიკური და შეიარაღებული წარმონაქმნების ჩამოყალიბება.
ვიშის მთავრობამ და გენერალმა დენცმა დაიწყეს მჭიდრო თანამშრომლობა გერმანიასა და იტალიასთან (მათ შორის, გერმანელებისთვის სირიაში შენახული მრავალი სამხედრო მასალის გადაცემა). 1941 წლის მაისში სირია გამოიყენეს როგორც საყრდენი ღერძი სახელმწიფოებისთვის ერაყში ანტიბრიტანული აჯანყების გასააქტიურებლად. ამის საპასუხოდ ბრიტანეთმა 1941 წლის 14 მაისს სირიაში სამხედრო ობიექტების დაბომბვა დაიწყო, ამავე დროს "თავისუფალ ფრანგებს" მოსთხოვა, რაც შეიძლება მალე დაეწყოთ საომარი მოქმედებები სირიაში და ამ ოპერაციის ჩასატარებლად თავისი ჯარები გაეგზავნათ. მიუხედავად იმისა, რომ ერაყის აჯანყების დამარცხების შემდეგ, დენცის თხოვნით, გერმანელი სამხედრო მრჩევლები გაიყვანეს სირიიდან, ჩერჩილმა ქვეყანაში შეჭრა გადაწყვიტა.
ძალები
ოპერაციისთვის მოკავშირეებმა თავი მოუყარეს 3 ქვეით დივიზიას (მე-7 ავსტრალიური, ინდური, ფრანგული), 3 ცალკეული ბატალიონს და მცირე რაოდენობით სამხედრო ტექნიკას. ჯარების რაოდენობა 34000 ადამიანს (18000 ავსტრალიელი, 9000 ბრიტანელი, 2000 ინდოელი, 5000 ფრანგი და საფრანგეთის კოლონიური ჯარი) შეადგენდა, მათ მხარს უჭერდა 103 თვითმფრინავი, 2 კრეისერი, 8 გამანადგურებელი, საჰაერო თავდაცვის კრეისერი. შეტევა დაიგეგმა სამი მიმართულებით: სამხრეთით პალესტინიდან და ცენტრალური ერაყიდან დამასკოსკენ მიმავალი მიმართულებით, ჩრდილოეთ სირიის ცალკეული დაჯგუფება ჩრდილოეთ ერაყიდან  გასასვლელით ხმელთაშუა ზღვაზე. მთავარი დარტყმა პალესტინამ მიიღო. გაერთიანებული მოკავშირე ძალების ხელმძღვანელობას ახორციელებდა პალესტინასა და ტრანსიორდანიაში ბრიტანული ჯარების მეთაური გენერალი ჰენრი უილსონი.
პარამირინი
პარამირინი (Paramirim) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
სირია-ლიბანის კამპანია
ძალები
ვიშის ჯარებმა სირიაში მიაღწიეს 35000 კაცს (კოლონიური ქვეითი ჯარის 18 ბატალიონი და 20 კავალერიის ესკადრილია), მათ შორის 27000  კოლონიური ჯარი, 90 ტანკი (Renault R35 და რამდენიმე Renault FT 1917), 120 თვითმფრინავი, 6 თვითმფრინავი, სირია. ლიბანში იყო 2 ფრანგული გამანადგურებელი, 3 წყალქვეშა ნავი და რამდენიმე პატარა გემი. ბრძოლას უშუალოდ ხელმძღვანელობდა დივიზიის გენერალი ჰენრი დენცი. უკვე საომარი მოქმედებების დროს ვიშიმ გამოაცხადა მობილიზაცია ადგილობრივ მოსახლეობაში და ჯარში 10 000-მდე არაბი შეიყვანა, მაგრამ  მათი უმეტესობა მოუმზადებელი იყო, ამავე დროს არ სურდათ კოლონიალისტების მხარეზე ბრძოლა, ამიტომ ბევრი მათგანი ტყვედ ჩაბარდა ბრძოლის გარეშე, ან გაიქცა. მრავალი ავტორი  ვიშის ჯარების რაოდენობის განსხვავებულ თანაფარდობაზე მიუთითებს ლევანტში  — 30000-მდე ფრანგი და 15000-მდე არაბი.
პარამირინი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 998 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 115.641 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.82 კმ²-ზე.
სირია-ლიბანის კამპანია
ოპერაციის მსვლელობა
1941 წლის მაისის შუა რიცხვებიდან ბრიტანული თვითმფრინავებმა დაბომბვა დაიწყეს. საკმაოდ სასტიკი საჰაერო ბრძოლები გაიმართა ვიშის თვითმფრინავებით.
პარამირინი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
სირია-ლიბანის კამპანია
ოპერაციის მსვლელობა
1941 წლის 8 ივნისის ღამეს სამხრეთის ჯგუფმა გადაკვეთა საზღვარი და ჩრდილოეთისკენ დაიწყო მოძრაობა. დე გოლისთვის მოულოდნელად, ვიშის ჯარებმა მედგარი წინააღმდეგობა გაუწიეს. ასე რომ, როდესაც მოწინავე ნაწილებმა 9 ივნისს დაიპყრეს დიდი ქალაქი კუნეიტრა, ვიშიმ, ტანკების უპირატესობის გამოყენებით, ქალაქი დაიბრუნა 15 ივნისს და ტყვედ იგდო ბრიტანული ბატალიონი. ასევე 9-დან 22 ივნისამდე გაიმართა სასტიკი ბრძოლები ქალაქ მერჯუონისთვის, რომელიც სამჯერ გადავიდა ხელიდან ხელში. დამასკოს აღების მცდელობაც წარუმატებელი აღმოჩნდა — მისკენ გამოსული ინდოეთის ქვედანაყოფებს კონტრშეტევით უპასუხეს და ალყა შემოარტყეს გარეუბანში სოფელ მეზიში, სადაც ისინი ჯიუტად იბრძოდნენ ორი დღის განმავლობაში. მხოლოდ 21 ივნისს მოკავშირეთა მთავარმა ძალებმა მიაღწიეს დამასკოს, შემდეგ ვიშის ჯარებმა დატოვეს ქალაქი.
ბრიტანული სარდლობის წარმატებული გადაწყვეტილება იყო თავდასხმა ცენტრალურ სირიაში უდაბნოდან იორდანეს საზღვარზე, სადაც წარმატებით მოქმედებდნენ ბრიტანეთის არაბული ლეგიონის ძალები, აიღეს მთის უღელტეხილები მინიმალური დანაკარგებით და აიღეს ქალაქი პალმირა 3 ივლისს. სასტკად წარიმართა ქუჩის ბრძოლა ტყვედ ჩავარდა 165 პატიმარი). 6 ივლისს პალესტინიდან და ცენტრალური ერაყიდან მოკავშირე ჯგუფები გაერთიანდნენ. ჩრდილოეთ დაჯგუფება შეტევაზე წავიდა 1 ივლისს და საკმაოდ სწრაფად, შეუტია ვიშის გაფანტულ ნაწილებს და  დაწინაურდა ხმელთაშუა ზღვისკენ.
9 ივლისისთვის მოკავშირეთა მოწინავე ნაწილებმა სამხრეთიდან მიაღწიეს ბეირუთს, გაარღვიეს ძლიერი თავდაცვითი ხაზი ქალაქ დამურთან. დამურის დაკარგვამ წინასწარ განსაზღვრა მთელი კამპანიის შედეგი, რის შემდეგაც მეთაურმა ვიშის ძალებმა სირიაში, გენერალმა დენცმა, დაიწყო მოლაპარაკებები ჩაბარების შესახებ. 11 ივლისს საომარი მოქმედებები შეწყდა. ამავდროულად, პეტენმა ნება დართო დენცს ექსკლუზიურად კაპიტულაცია მოეხდინა ინგლისელებთან და არ ეწარმოებინა მოლაპარაკებები "თავისუფალ ფრანგებთან", ან თუნდაც მისი წარმომადგენლების მონაწილეობით.
14 ივლისს აკრეში ხელი მოეწერა საომარი მოქმედებების შეწყვეტის შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც მოკავშირეთა ჯარებმა დაიკავეს მთელი სირია, რომლის კონტროლი გადაეცა ბრიტანეთის სამხედრო ხელისუფლებას. ამ შეთანხმებამ კინაღამ გაყო მოკავშირეთა ბანაკი: დე გოლმა გამოხატა ძლიერი პროტესტი და დაემუქრა ჯარების დაუყოვნებლივ გაყვანას ბრიტანეთის დაქვემდებარებიდან, უფრო მეტიც, მან მოითხოვა, რომ მისი გენერლები ლიბანსა და სირიაში აეღოთ ძალაუფლება შეუჩერებლად, სანამ ბრიტანელების წინააღმდეგ იარაღს გამოიყენებდნენ. ასეთ ვითარებაში ბრიტანელები წავიდნენ დათმობებზე და 24 ივლისის დამატებითი პროტოკოლით აღიარეს თავისუფალი საფრანგეთის ხელისუფლების მმართველობა ლევანტში, ხოლო დე გოლმა საპასუხოდ აღიარა ბრიტანეთის სარდლობის პრიორიტეტი  მოკავშირე ძალების სტრატეგიულ ხელმძღვანელობაში.
მოლაპარაკებების დროს დენცმა მოახერხა საფრანგეთში გაეგზავნა მთელი თავისი ავიაცია და ხომალდები, ჩაძირულიყო ადრე დატყვევებული ბრიტანული გემები. ჩაბარების პირობების თანახმად, ვიშის ყველა ჯარისკაცს და ოფიცერს შესთავაზეს არჩევანი გაემგზავრებინათ საფრანგეთში ან შეუერთდნენ "თავისუფალი საფრანგეთის" ჯარებს, მაგრამ ეს უკანასკნელი ვარიანტი აირჩია მხოლოდ დაახლოებით 6000 ფრანგმა (მათ შორის მხოლოდ 127 ოფიცერი), დანარჩენები დაბრუნდნენ.
მოლაპარაკებების დროს დენცმა მოახერხა საფრანგეთში გაეგზავნა მთელი თავისი თვითმფრინავი და ხომალდი, ჩაძირულიყო ადრე დატყვევებული ბრიტანული გემები. ჩაბარების პირობების თანახმად, ვიშის ყველა ჯარისკაცს და ოფიცერს შესთავაზეს არჩევანი გაემგზავრებინათ საფრანგეთში ან შეუერთდნენ თავისუფალ ფრანგულ ჯარებს, მაგრამ მხოლოდ დაახლოებით 6000 ფრანგმა აირჩია ეს უკანასკნელი (მათ შორის მხოლოდ 127 ოფიცერი), დანარჩენები დაბრუნდნენ.
მოკავშირეთა დანაკარგებმა შეადგინა 4052 მოკლული და დაჭრილი, 841 პატიმარი (გათავისუფლებული ჩაბარების პირობებით), დაზიანდა 1 გამანადგურებელი. ფრანგების თქმით, ჩამოაგდეს 30 ბრიტანული თვითმფრინავი (ბრიტანელებმა აღიარეს 27 თვითმფრინავის დაკარგვა).
სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, ვიშის დანაკარგები განსხვავდება, 3,5-დან 9 ათასამდე მოკლული და დაჭრილი, ყველაზე ხშირად მითითებულია 6,352 მოკლული და დაჭრილი რიცხვი. ბრძოლის დროს ტყვედ ჩავარდა 5 ათასამდე პატიმარი, დანარჩენებმა ჩაბარებისას იარაღი დაყარეს. დაკარგა 1 სატრანსპორტო ხომალდი. დანაკარგები Devuatin-ის მებრძოლებში (32 ცალი) — 11 ჩამოაგდეს ბრძოლებში, 7 განადგურდა მოკავშირეთა აეროდრომების დაბომბვის დროს, 12 დაიკარგა ავარიაში, 2 მიატოვეს უკანდახევის დროს. ავიაციაში ზარალმა 179 თვითმფრინავი შეადგინა.
შედეგები
კამპანიის შედეგად მოკავშირეებმა მთლიანად აიღეს კონტროლი სირიასა და ლიბანზე, რითაც ღერძის სახელმწიფოებს წაართვეს შესაძლებლობა გავლენა მოეხდინა ნავთობის წარმოებასა და მიწოდებაზე ახლო აღმოსავლეთიდან. მტერმა დაკარგა ერთადერთი დასაყრდენი აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში. გარკვეული როლი ითამაშა დე გოლის განცხადებამ მტრისგან განთავისუფლების შემდეგ სირიისა და ლიბანისთვის დამოუკიდებლობის მინიჭების შესახებ მზადყოფნის შესახებ (შემდეგ ის ცდილობდა გადაედო ან გაეუქმებინა ეს გეგმები, მაგრამ იძულებული გახდა ამ ქვეყნებისთვის დამოუკიდებლობა მიანიჭა 1943 წელს).
მეორე მხრივ, ისევე როგორც გაბონში, დე გოლმა ვერ შეძლო მნიშვნელოვნად გაზარდა ჯარი ვიშის ტყვეების ხარჯზე.
სქოლიო
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლები საფრანგეთის მონაწილეობით კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლები გერმანიის მონაწილეობით კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლები კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:ავსტრალიის ბრძოლები კატეგორია:1941 წლის კონფლიქტები
მონტესუმა II
thumb|250px|მონტესუმა. ანტონიო დელ სოლისის ნახატი, 1715 წ. მონტესუმა II (1466 – 1520) — ტენოჩტიტლანის რიგით მეცხრე მბრძანებელი (1502-1520 წ.წ.). მისი მმართველობის პერიოდი იმითაა გამორჩეული, რომ სწორედ ამ დროს დაიპყრეს ესპანელებმა აცტეკების იმპერია.
მონტესუმას პორტრეტს ისტორია გვიხატავს მისი, როგორც დამარცხებული ხალხის ბელადის ჭრილში. ბევრი წყარო მას საკმაოდ სუსტ და მერყევ მმართველად აღწერს.
მისი მმართველობისას, აცტეკების იმპერიამ მიაღწია მაქსიმალურ ზომას. ექსპანსიური ომების ხარჯზე მონტესუმამ თავისი იმპერია გააფართოვა სამხრეთით და მას შემოუერთა ისეთი სამხრეთ ტერიტორიები, როგორიცაა – ხოკონოსკო, ჩიაპასი, ტეუანტეპეკის ყელი. ასევე შეიერთა საპოტეკის და იოპის ხალხები.
მონტესუმას ჰყავდა რვა ქალიშვილი, რომელთაგან ჩვენ ვიცნობთ ტეკუიჩპოს – იგივე დონა ისაბელ მონტესუმას და თერთმეტი ვაჟი. მათგან ისტორიისთვის ცნობილია ჩიმალპოპოკა და ტლალტეკაცინი.
ბიოგრაფია
პირველწყარო, რომელიც ესპანელების მექსიკაში შეჭრის შესახებ გვიამბობს, არის ესპანელთა რაზმის ერთ-ერთი წევრის, ბერნალ დიას-დელ-კასტილიოს მიერ დაწერილი „ახალი ესპანეთის დაპყრობის ნამდვილი ისტორია". აი როგორ ახასიათებს იგი თავის წიგნში მონტესუმას, რომელმაც ის პირადად იხილა:
მინი|350px|აცტეკების იმპერატორთა დაპყრობები. მონტესუმას დაპყრობები - ყვითლად
სიკვდილი
ესპანელებისა და აცტეკების გადამწყვეტი შეტაკებისას, მონტესუმა მოკლეს. მკვლელობის ზუსტი დეტალები უცნობია. სხვადასხვა წყაროები სხვადასხვაგვარ ინფორმაციას გვაწვდიან.
ბერნალ-დიას-დელ-კასტილიო თავის „ახალი ესპანეთის დაპყრობის ნამდვილი ისტორიაში“ გადმოგვცემს, რომ ესპანელებმა აიძულეს მონტესუმა გამოსულიყო თავისი სასახლის აივანზე და აცტეკები დაეშოშმინებინა, უკანდახევისკენ მოეწოდებინა. მონტესუმას ამ საქციელმა მისი ხალხი განარისხა და მათ იმპერატორს ქვები და შუბები დაუშინეს, რის შედეგადაც მონტესუმა გარდაიცვალა.
ანალოგიურად გადმოგვცემს აცტეკთა უკანასკნელი იმპერატორის სიკვდილს თვითონ ერნან კორტესიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აცტეკები კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები
დედათყურძენი
დედათყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ წაგრძელებული, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევნები დიდი ზომისაა, მათი სიგრძე 24 სანტიმეტრს აღწევს. ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, ზოგჯერ მომრგვალო. მომწვანო-მოყვითალო ფერის. რბილობი წვნიანია. კანი საკმაოდ სქელი და უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული.
დედათყურძენი სხვა კახურ ჯიშებთან შედარებით ადრე მწიფდება და საშუალომოსავლიანია. დედათყურძენი იძლევა ხარისხიან სუფრის თეთრ ღვინოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მიგულინსკაიის მღვიმეები
მიგულინსკაიის მღვიმეები (Мигулинские пещеры) — ცარცული ეპოქის ორი მღვიმე, მდებარეობს დონის როსტოვის ვერხნედონის რაიონის სოფელ მიგულინსკაიის ახლოს , მდინარე დონის მარჯვენა ნაპირზე.
ისტორია
მკვლევრები ფიქრობენ, რომ მიგულინსკაიის მღვიმეები უფრო ძველია, ვიდრე თავად მიგულინსკაია, რომლის ასაკიც შეადგენს ექვს საუკუნეს ან შეიქმნა იმავე წელს როდესაც სოფელი, ხოლო პირველი კელიები ჩამოყალიბდა თათარ-მონღოლთა ბატონობის პერიოდში. მონასტერი მიწისქვეშ და არა ზედაპირზე უნდა აშენებულიყო მხოლოდ ერთი მოსაზრებით - უსაფრთხოების გამო, იგი კარგი თავდაცვითი ნაგებობა იქნებოდა მტრების თავდასხმის პერიოდში.
გარდა ამისა, ის შეიძლება ყოფილიყო თავშესაფარი. არსებობს ლეგენდა და მტკიცებულებები, რომ არსებობდა გვირაბი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო მდინარე დონის მეორე მხარეს გადასვლა. დროთა განმავლობაში მონასტერი დაინგრა არასასიამოვნო გარე ფაქტორების გამო.
ზუსტი თარიღი თუ როდის დასახლდნენ მღვიმეში ბერები, ცნობილი არ არის, თუმცა 1700 წელს ისინი აქ უკვე იყვნენ. XX საუკუნის დასაწყისში გამოქვაბულში ცხოვრობდა ორი განდეგილი ბერი, რომელთაგან ერთ-ერთი 1920-იან წლებშიც აქ რჩებოდა. XXI საუკუნის დასაწყისში ჯგუფმა, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ როსტოვის ალპინიზმის ფედერაციის სპელეოლოგები და ჟურნალისტი ქალი, ჩაატარა საკუთარი კვლევა.
აღწერა
მიგულინსკაიის მღვიმეების შემადგენლობაში შედის ძველი და ახალი მღვიმე. ოდესღაც აღნიშნული მღვიმეები დაკავშირებული იყო, მაგრამ ახლა გასასვლელი დანგრეულია და ერთი მღვიმიდან მეორეში გადასასვლელად მიწის ზემოთ ამოსვლაა საჭირო. მღვიმეებში შესასვლელი ძალზედ ვიწროა, რაც ალბათ გამოწვეულია იმით, რომ დაცული ყოფილიყო გარე სამყაროსაგან. რამდენიმე ადგილას დატანებულია სათოფურები. გამოქვაბულის კორიდორები დაქანებულია 20 გრადუსით. დერეფნების სიგანე 0,8 მეტრიდან 1,2 მეტრამდეა, ხოლო სიმაღლე 1,8 მეტრიდან 2 მეტრამდე. მღვიმეების სახელწოდება, ახალი და ძველი, პირობითია, რადგან ორივე მღვიმე ერთ პერიოდშია შექმნილი. ახალი მღვიმე ერთ-ერთ მათგანს ეწოდა მხოლოდ იმიტომ, რომ მოგვიანებით აღმოაჩინეს.
ძველი მღვიმე
ძველი მღვიმის შესასვლელთან, რომელიც ფლატეზეა, მივყავართ კლდის ბილიკს. ფლატეს სიღრმეა 80 მეტრი. შესასვლელი მდებარეობს მდინარის დონიდან 30 მეტრზე. მღვიმემდე მისასვლელი გზის საერთო სიგრძეა 120 მეტრი. მკვლევარები გამოყოფენ 3 დერეფანს, რომელთაგან ერთ-ერთში 5 კელიაა. კედლებზე შემონახულია წარწერები, მათ შორის საეკლესიო სლავურ ენაზე. წარწერები შესრულებულია ნახშირით. კედელშო მოწყობილია ნიშები ხატებისათვის. ცალკე ოთახში არის ჭა, რომლის წყალიც თეთრი შეფერილობისაა კირქვის გამო. XXI საუკუნის დასაწყისში აქ წყალი უკვე აღარ იყო. ჭის დიამეტრი იყო 1 მეტრი, ხოლო სიღრმე ოდნავ მეტი.
გამოქვაბულის სხვა დერეფნებშიც გვხვდება წარწერები, რომლებიც შესრულებულია 1906, 1918 და 1930 წლებში. ასევე შეიცავს გვიანი პერიოდის წარწერებს, ძირითადად სახელებს, გვარებს და თარიღებს.
ახალი მღვიმე
ახალი მღვიმე მდებარეობს ძველი მღვიმიდან 50 მეტრის დაშორებით. მისი შესასვლელი მცირე ზომისაა, მაგრამ ინტერიერი უფრო დიდია ვიდრე ძველი მღვიმისა. შემონახულია რამდენიმე მოჩუქურთმებული ფანჯარა. მღვიმის ტემპერატურა არ აღემატება 10 გრადუსს. მღვიმის კედელზე გამოსახულია ჯვარი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მღვიმეები
ტრანსფორმერები: მთვარის ბნელი მხარე
„ტრანსფორმერები: მთვარის ბნელი მხარე“ (Transformers: Dark of the Moon) — 2011 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ამერიკული ფილმი, რომელიც ეფუძნება ტრანსფორმერების ისტორიებს. გამოვიდა 2011 წლის 23 ივნისს. იგი წარმოადგენს ტრანსფორმერების შესახებ ფილმების სერიის მესამე ნაწილს. ფილმის რეჟისორი, ისევე როგორც წინა ფილმების („ტრანსფორმერები“ და „ტრანსფორმერები: დაცემულების შურისძიება“) შემთხვევაში არის მაიკლ ბეი. ფილმის აღმასრულებელი პროდიუსერია სტივენ სპილბერგი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:2011 წლის ფილმები კატეგორია:ფილმები სტივენ სპილბერგის პროდიუსერობით კატეგორია:2011 წლის 3D ფილმები კატეგორია:IMAX-ის ფილმები კატეგორია:ფილმები ტრანსფორმერებზე
არსენ ბერი
არსენ ბერი — XI საუკუნის II ნახევრის და XII საუკუნის I ნახევრის საქართველოს საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი.
დავით აღმაშენებლის სულიერი მოძღვარი. მოღვაწეობდა შიომღვიმის ლავრაში. ლავრის აშენება-განახლება არსენ ბერის ზედამხედნელობით მომხდარა. მასვე დაუდგენია ლავრისათვის სამონასტრო წესი და განგება. არსენ ბერის კალამს ეკუთვნის დავით აღმაშენებლის ხოტბა „მეფესა დავითს მონაზონი არსენი“. მასვე მიეწერება რუისურბნისის კრების ძეგლისწერისა და დავით აღმაშენებლის ორი ანდერძის შედგენა, ნინოს ცხოვრების მეტაფრასული რედაქცია, ანდრია კრეტელის დიდი კანონის თარგმანი. მკვლევართა აზრით (ს. კაკაბაძე, კ. კეკელიძე), არსენ ბერი უნდა იყოს დავით აღმაშენებლის მემატიანე-ისტორიკოსი, ავტორი თხზულება „ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“. ზოგიერთი მკვლევარი (თედო ჟორდანია, ზ. ჭიჭინაძე, ა. ხახანაშვილი, ი. ლოლაშვილი) არსენ ბერს არსენ იყალთოელად მიიჩნევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი მწერლები
პური (ქალაქი)
thumb|250px|პური პური (ჰინდი: पुरी purī) — ქალაქი აღმოსავლეთ ინდოეთის შტატ ორისაში. ქალაქი განთქმულია აქ მდებარე ჯაგანნათის ტაძრით, რომელიც გვიანდელ მეთერთმეტე საუკუნეში აშენდა. პური ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. მდებარეობს ბენგალის ყურის სანაპიროზე და პოპულარული საზღვაო კურორტია.
კატეგორია:ორისის ქალაქები კატეგორია:ინდოეთის წმინდა ქალაქები
პაკილი
პაკილი (ოფიციალურად პაკილის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Pakil) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ლაგუნის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 495 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგუნის მუნიციპალიტეტები
Typhlodaphne platamodes
Typhlodaphne platamodes — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
შარაბიძე
საკუთარი სახელი შარაბიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
კინიკური სკოლა
კინიკური სკოლა, ცინიკური სკოლა (ბერძნ. κῠνικοί, ლათ. Cynici), სოკრატული ფილოსოფიური სკოლა ძველ საბერძნეთში, დააარსა ძვ. წ. 380 ანტისთენემ. სოკრატეს მოძღვრებას ავითარებდა ძირითადად ეთიკაში. სოკრატული დებულება — ბედნიერება სიკეთის მიღწევაშია — კინიკოსებმა თავისებურად განავითარეს თავისუფალ, ავტონომიურ პიროვნების თეორიად. ანტინთენე და დიოგენე სინოპელი ადამიანს ურჩევდნენ ბუნებასთან დაახლოებას, საზოგადოებისაგან გაქცევას, პირველყოფილს მდგომარეობაში დაბრუნებას. დიოგენე სინოპელმა კინიკური იდეები ცხოვრების წესად აქცია („დიოგენეს ფარანი“, „დიოგენეს კასრი“).
კინიკური სკოლიდან განვითარდა სტოიციზმი. სტოელმა კინიკოსებისაგან აიღეს მსოფლიო სახელმწიფოს, საყოველთაო თანასწორობის, კოსმოპოლიტიზმის იდეები.
შემეცნების ახსნაში კინიკოსებმა უარყვეს სოკრატეს ზოგადის, გვარეობითი ცნებების თეორია და წინა პლანზე დააყენეს ინდივიდუალურის, ერთეულადის მნიშვნელობა, გააკრიტიკეს პლატონის იდეების თეორია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფილოსოფიური სკოლები და ტრადიციები
სომი
სომი — XIV—XV საუკუნეების ვერცხლის ფულადი საანგარიშო ერთეული. სომი იხსენიება იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის XIV—XV საუკუნეებში აღაპებსა და 1460 წელს ერთ ქართულ სიგელში. ამ ტერმინის გავრცელება და დამკვიდრება საქართველოში დაკავშირებულია ჯუჩიანთა მონეტების მიმოქცევასთან. შეესატყვისება 120 დირჰემს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფულის ერთეულები
Lasioglossum intermedium
Lasioglossum intermedium — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1870 წელს.
სქოლიო
intermedium
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 1991
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (1991) – ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში. ეს არჩევნები იყო თვითმმართველობის რიგით მეორე დემოკრატიული არჩევნები საქართველოს ისტორიაში 1919 წლის შემდეგ და რიგით პირველი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ.
არჩევნები გაიმართა 1991 წლის 30 აპრილს. არჩევნები ადგილობრივი თვითმმართველობის საკანონმდებლო მოწესრიგების არარსებობის პირობებში გაიმართა. არჩეულ იქნა ადგილობრივი წარმომადგენლობითი ორგანოები საკრებულოები. არჩევნები ჩატარდა ერთი გადაცემადი ხმის სისტემით. არჩევნებში წარმატება მოიპოვა პარტიამ მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო. არჩეულმა ორგანოებმა მუშაობა შეწყვიტეს 1992-1993 წლებში სამოქალაქო ომისა და აფხაზეთის ომის გამო.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ადგილობრივი არჩევნები კატეგორია:1991 წლის არჩევნები
კამაევო (ურმანაევოს სოფსაბჭო)
კამაევო (Камай; Камаево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ორხვი
ორხვი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ტვიშის თემში. მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 520 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 46 კილომეტრით.
ზემო ლუარა
ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
ორხვი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ლუარა
გეოგრაფია
ზემო ლუარას ფართობია 4977 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 209,113 ადამიანს შეადგენს და მას 85-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 42 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ზემო ლუარას მმართველია ჟერარ როშე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ნიკარაგუის ეროვნული ასამბლეა
ეროვნული ასამბლეა — ნიკარაგუის საკანონმდებლო ორგანო.
შემადგენლობა
ნიკარაგუის ეროვნული ასამბლეა არის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო, შედგება 92 დეპუტატისგან. ამათგან 90 კომპლექტდება პირდაპირი არჩვენებითა და პროპორციული წარმომადგენლობით: 20 ეროვნული და 70- ნიკარაგუის დეპარტამენტებისა და ავტონომიური რეგიონების წარმომადგენლები. დარჩენილი ორი კანდიდატი კი არ ირჩევა-ერთს ნიშნავს პრეზიდენტი, მეორეს კი არჩევნებში დამარცხებული პრეზიდენტობის კანდიდატი, რომელიც მეორე ადგილზე გავიდა ხმათა რაოდენობით. ეროვნულ ასამბლეას ირჩევენ ხუთი წლის ვადით.
ეროვნულ ასამბლეაში ასარჩევად კანდიდატი უნდა ასრულებდეს შემდეგ მოთხოვნებს. (ნიკარაგუის კონსტიტუცია. მ. 134)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკარაგუის პოლიტიკა
არსენ ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი
არსენ ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი — საქართველოს სამეფოს ვაზირთუპირველესი XIII საუკუნის I ნახევარში.
დაახლ. 1241 წ. იგი რუსუდან მეფემ დიპლომატიური მოლაპარაკებების საწარმოებლად გააგზავნა ბათუ ყაენთან ურდოში, სადაც თან ხლებია მგელა აბულახტარისძე. უკან დაბრუნების შემდეგ არსენ მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი ამ პირს აძლევს წყალობის სიგელს. არსენი 1247/1250 წწ-ში ბერად შემდგარა შიომღვიმის მონასტერში. მისი მოთხოვნით გრიგოლ სურამელმა დაუბრუნა მიტაცებული სოფლები შიომღვიმის მონატერს, რაზედაც იუწყება გრიგოლ სურამელის მონასტრისადმი ბოძებული ანდერძი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
შარიქაძე
საკუთარი სახელი შარიქაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ნიკარაგუის საგარეო ურთიერთობები
ნიკარაგუა ახორციელებს დამოუკიდებელ საგარეო ურთიერთობებს. ცენტრალური ამერიკის მშვიდობის კომისიის წევრი ქვეყანა იღებს მნიშვნელოვან მონაწილეობას რეგიონის დემილიტარიზაციისა და მშვიდობიანი თანაცხოვრებისთვის.
ნიკარაგუას აქვს ტერიტორიული უთანხმოება სამ სახელმწიფოსთან, კოსტა-რიკასთან, ჰონდურასთან და კოლუმბიასთან, საერთაშორისო სასამართლოს რეზოლუციის გამო.
1994 წელს ნიკარაგუა შეუერთდა ცენტრალური ამერიკის ექვს ქვეყანას და ხელი მოაწერა ალიანსზე თანამშრომლობის განვითარებისთვის, რომელიც ითვალისწინებს რეგიონის ეკონომიკის განვითარებისთვის თანამშრომლობასა და ერთობლივ ძალისხმევას.
ნიკარაგუა არის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისა და სხვა ორგანიზაციების წევრი:
საერთაშორისო კამათი
ნიკარაგუას ტერიტორიული უთანხმოება აქვს კოლუმბიასთან სან ანდრესა და პროვიდენსიის არქიპელაგისა და ქუიტა სუენიო ბანკის გამო, რომლებიც მდებარეობენ კარიბის ზღვაში. ასევე საკამათოა საზღვაო საზღვარი ფონსეკას ყურეში. 1900 წლისთვის საერთაშორისო სასამართლოს მიმართვით შეიქმნა ჰონდურას-ნიკარაგუის შერეული სასაზღვრო კომისია. საერთაშორისო სასამართლომ ურჩია მათ შეექმნათ სამნაწილიანი რეზოლუცია სალვადორსა და ჰონდურასს შორის, რომელსაც შესაძლოა ნიკარაგუაც შეერთებოდა. ნიკარაგუას ასევე აქვს საკამათო საზღვარი ჰონდურასთან კარიბის ზღვაში. რიო სან ხუანზე ვრცელდება ნიკარაგუის სუვერენიტეტი, თუმცა კოსტა-რიკას ხელშეკრულების საფუძველზე ჰქონდა უფლება მდინარე გამოეყენებინა მიმოსვლისთვის. კოსტა-რიკა კი შეეცადა გამოეყენებინა მდინარე თავისი შეიარაღებული ძალების გადასაადგილებლად, რაც გახდა მიზეზი ნიკრაგუასა და კოსტა-რიკას შორის უთანხმოებისა.
კოლუმბია
ცენტრალური ამერიკის ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები წარიმართა ტერიტორიული კონფლიქტის ფონზე, კარიბის ზღვაში მდებარე სან ანდრეასისა და პროვიდენსიის არქიპელაგის გამო. ისინი მდებარეობენ ნიკარაგუის სანაპირო ზოლთან ახლოს. საზღვაო საზღვარ მოიცავს 150, 000 კმ² და აერთიანებს სან ანდრეს, კატალინა, პროვიდენსიას კუნძულებს და რონკადორის, სერანას, სერანილასა და კიტასუენიოს კუნძულების სანაპიროებს. არქიპელაგები 1931 წლიდან არიან კოლუმბიის შემადგენლობაში. მას შემდეგ, რაც აშშ-მ განახორციელა ნიკარაგუის ოკუპაცია კუნძულები სამართავად კოლუმბიას გადაეცა.
ფინეთი
ფინეთს, რომელიც ნიკარაგუას მნიშვნელოვან ფიანანსურ დახმარებას უწევს, საელჩო აქვს მანაგუაში. 2007 წელს ფინეთის გაცემული ფულადი დახმარების საერთო რაოდენობამ 14.5 მილიონ ევროს გადააჭარბა. თანამშრომლობა მოიცავს სოფლის მეურნეობის განვითარების, ჯანდაცვის სისტემის გაუმჯობესებისა და ადგილობრივი მმართველობების განვითარებისთვის ზრუნვას. 1992 წელს ფინეთის მთავრობამ გამოაცხადა $27.4 მილიონის ოდენობის დახმარების პროგრამა. 2006 წელს ფინეთმა ნიკარაგუას გადასცა 4.9 მილლიონი ევრო 20 საქალაქო საბჭოს ITC სისტემით აღსაჭურვად. 2008 წელს ფინეთამა უკან წაიღო 1.95 მილიონის ოდენობის ფულადი დახმარება, რადგან ა ნიკარაგუის ეროვნულ ბიუჯეტსა და საქალაქო არჩევნებს გამჭვირვალეობა აკლდა.
2004 წელს ნიკარგუაში ჩავიდა ფინეთის პრეზიდენტი ტარია ჰოლონენი. სადაც მან თქვა: "ფინეთის მთავრობამ და პარლამენტმა გადაწყვიტეს, რომ ნიკარაგუა არის მთავარი სამიზნე ფინური დახმარებებისა. ჩემმა სტუმრობამ აჩვენა, რომ ფინეთი მხოლოდ ფულის გამცემი არ არის - ის ასევე დაინტერესებულია იმით, თუ რა ხდება აქ." ფინეთის პრეზიდენტმა სიტყვა წარმოთქვა ნიკარაგუის ეროვნულ ასამბლეაში 2004 წლის 31 მაისს.
რუსეთი
ნიკარაგუამ და რუსეთმა დიპლომატიური ურთიერთობები დაიწყეს 1979 წლის 18 ოქტომბრიდან, სანდინისტას რევოლუციის შემდეგ. რუსეთს აქვს საელჩო მანაგუაში. ნიკარაგუის საელჩო კი მოსკოვში მდებარეობს.
სამხრეთ ოსეთი
ნიკარაგუამ სამხრეთ ოსეთი 2008 წლის 5 წექტემბერს სცნო. აღიარების შემდეგ ნიკარაგუის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადა, რომ მზად არიან დაახლოვონ ურთიერთობები ცხინვალთან და დანიშნონ ნიკარაგუის ელჩი სამხრეთ ოსეთში.