cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თეთრი ზღვა
ფაუნა
თეთრი ზღვის ფაუნა ხასიათდება არქტიკული და ბორეალური რელიქტური ფორმებით. ბარენცის ზღვასთან შედარებით თეთრი ზღვის ფაუნა ღარიბია, რაც აიხსნება ზღვის წყლის შემცირებული მარილიანობით ოკეანურისგან განსხვავებით, ზამთრის დაბალი ტემპერატურებით ზედაპირზე და მუდმივი უარყოფითი ტემპერატურებით ზედაპირზე და მუდმივი უარყოფითი ტემპერატურებით 50 მ-ზე უფრო ღრმა ფენებში. თუ ბარენცის ზღვაში 1 ჰა იდან იღებენ 4,5 კგ თევზს, თეთრ ზღვაში ეს მაჩვენებელი შეადგენს 1,2 კგ-ს.
ყველაზე დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვს ქაშაყს, საიკას, ნავაგას, ჩვეულებრივ ორაგულს, ორაგულს; საერთო თევზჭერის 35 % ქაშაყი შეადგენს, საიკა და ნავაგა 75 %-მდეა. ზღვაში არის ასევე პინაგორი, ცქიმურა, ვირთევზა და ქამბალა. თეთრ ზღვაში იჭერენ ასევე გრენლანდიის სელაპს, ზღვის კურდღელს და თეთრ დელფინს.
თეთრ ზღვას დიდი სატრანსპორტო მნიშვნელობა აქვს. იგი ფართოდაა შეჭრილი ხმელეთში. ამასთანავე მის გარშემო ხმელეთი გარშემორტყმულია მრავალი წყალსაცავით, ტბით, მდინარეებითა და არხებით. საზღვაო გზები ერთმანეთთან აკავშირებს სანაპიროზე განლაგებულ რაიონებს, რომლებიც ზღვას უერთდება და შემდეგ ჩრდილოეთით, ბარენცის ზღვისკენ მიემართება.
არხებისა და სანაოსნო გზების არტერია აკავშირებს თეთრ ზღვას ბალტიის, კასპიის, აზოვისა და შავ ზღვებთან. დიდი ნავსადგურებია: არხანგელსკი, სევეროდვინსკი და კანდალაქშა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით კატეგორია:რუსეთის ზღვები კატეგორია:ევროპის გეოგრაფია
ლეონიდე გაბუნია
ლეონიდე (ლეო) კალისტრატეს ძე გაბუნია (დ. 13 სექტემბერი, 1920, ირკუტსკი, — გ. 8 მაისი, 2001, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი და პალეონტოლოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1954), პროფესორი (1959). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969).
ადრეული წლები და განათლება
ლეონიდე გაბუნია დაიბადა 1920 წლის, 13 დეკემბერს, ქალაქ ირკუტსკში ციმბირისა და კავკასიის გეოლოგიის მკვლევარის, ქართული გეოლოგიური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებლის კალისტრატე გაბუნიას ოჯახში.
მინი|მარცხნივ|200px|ლეონიდე გაბუნიას მამა - [[კალისტრატე გაბუნია]]
მისი შვილებიდან ცნობილია აგრეთვე ქართველი კომპიზიტორი, პიანისტი და პედაგოგი ნოდარ გაბუნია, რომელიც 1983-2000 წლებში იყო თბილისის კონსერვატორიის რექტორი.
ლეონიდე გაბუნიამ თბილისის მე-14 საშუალო სკოლის დასრულებისთანავე, 1938 წელს სწავლა განაგრძო კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტზე, სადაც მას პალეონტოლოგიას ასწავლიდა ცნობილი მეცნიერი ლეო დავითაშვილი, რომელიც შემდგომში მის მიერ დაარსებულ პალეონტოლოგიის ინსტიტუტს ჩაუდგა სათავეში.
1944 წელს საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის დამთავრების შემდგომ, ლეო გაბუნიამ ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურაში — „პალეონტოლოგიის“ სპეციალობით განაგრძო სწავლა. 1946 წელს მან ლეო დავითაშვილის ხელმძღვანელობით დაიცვა დისერტაცია გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. მისი ეს ნაშრომი აფხაზეთის, სამეგრელოსა და გურიის მოლუსკურ ფაუნათა ბიოსტრატიგრაფიულ პარალელიზაციას მიეძღვნა.
სამეცნიერო საქმიანობა
1947 წლის დასაწყისში ლეონიდე გაბუნიამ მუშაობა დაიწყო გეოლოგიისა და მინერალოგიის ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. სწორედ აქ დაინტერესდა ახალგაზრდა მეცნიერი ხერხემლიანთა პალეონტოლოგიით და ის ხანგრძლივი ვადით მიავლინეს მოსკოვში, სადაც საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის პალეონტოლოგიის ინსტიტუტში ელდარის ჰიპარიონების ნაშთების შესწავლას შეუდგა. 1948 წლის დამლევს ლეონიდე გაბუნია თბილისში დაბრუნდა.
1951 წელს ლეონიდე გაბუნია გახდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის, ახლადშექმნილი პალეობიოლოგიის სექტორის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1951 წელს მან მოაწყო პალეონტოლოგიური ექსპედიცია აღმოსავლეთ საქართველოში და აგრეთვე დაასრულა სათაფლიის ცარცულ დინოზავრთა ნაკვალევის შესწავლა.
1953 წლის მარტში ლეონიდე გაბუნიამ საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიურ ინსტიტუტში წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია — „ჰიპარიონების ისტორია (სსრკ ნეოგენის მასალების მიხედვით)“. 1957 წელს მან საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პალეობიოლოგიის ინსტიტუტში ჩამოაყალიბა ხერხემლიანთა პალეობიოლოგიის განყოფილება, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 20 წლის განმავლობაში. 1959 წლის ნოემბრიდან ლეონიდე გაბუნია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგიისა და პალეონტოლოგიის კათედრის პროფესორია. 1961 წელს ლეონიდე გაბუნია საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 1969 წელს კი აკადემიკოსად აირჩიეს.
მინი|მარჯვნივ|200px|ლეო გაბუნია - [[პალეონტოლოგია|პალეონტოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი]]
1976 წელს ლეო გაბუნიას ირჩევენ ჯერ საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივნად, ხოლო 1977 წელს - საქართველოს სსრ მეცნეირებათა აკადემიის პალეობიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორად.
1977 წელს ლეონიდე გაბუნია აირჩიეს საქართველოს გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტად.
1980 წლიდან ლეონიდე გაბუნია საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის სარედაქციო-საგამომცემლო საბჭოს ბიოლოგიის, მედიცინისა და სოფლის მეურნეობის სექციას ჩაუდგა სათავეში, ხოლო 1986 წლიდან კი იყო სამეცნიერო-პოპულარული სერიის რედკოლეგიის თავმჯდომარე. წლების განმავლოაბში ლეონიდე გაბუნია იყო მეცნიერულ-პოპულარული სერიის „ათინათის“ რედაქტორი.
ლეონიდე გაბუნიას პალეონტოლოგიური გამოკვლევები შეიძლება შემდეგნაირად დაჯგუფდეს:
ლეონიდე გაბუნიას შრომებიდან ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია აღმოსავლეთ ყაზახეთში მდებარე ზაისანის ღრმული პალეოგენური ძუძუმწოვრებისადმი მიძღვნილი შრომათა სერია. 1974 წელს გამოქვეყნდა ლეო გაბუნიას წიგნი „ბელომეჩეტსკაიას ჩოკრაკულ ხერხემლიანთა ფაუნა“, რომელიც შეიძლება ითქვას, რომ წარმოადგენს ახალი ტიპის გეოლოგიურ-პალეობიოლოგიურ გამოკვლევას. ლეონიდე გაბუნიას ნაშრომების ერთი ნაწილი კავკასიის გვიანმიოცენურ და პლიოცენურ ძუძუმწოვართა ცალკეულ საინტერესო მონაპოვარს ეძღვნება, კერძოდ: სამხრეთულ სპილოსა და სტენოსის ცხენს კოსიაკინოდან, გიგანტური დამანების ახალ გვარს ქვაბებიდან (თანაავტორი აბესალომ ვეკუა), ნამარხ ხორთუმიანებს აღმოსავლეთ საქართველოდან და სხვა.
აგრეთვე ყურადღების ღირსია ლეონიდე გაბუნიას ნაშრომები კავკასიაში მოზაზავრის პირველი ნაშთების მონაპოვრისა და ოლიგოცენური გიგანტური კუს შესახებ სამხრეთ საქართველოში.
მისი გამოკვლევები გამოქვეყნებულია საფრანგეთის, ესპანეთის, იტალიის, აშშ-ს, გერმანიის, ჩინეთის პერიოდულ გამოცემებში. ლეონიდე გაბუნია არის ავტორი წიგნებისა:
მრავალი გამოკვლევა მიუძღვნა კავკასიის ოლიგოცენურ და შუა მიოცენურ ხერხემლიანებსა და ჰიპარიონულ ფაუნას. გამოქვეყნებული აქვს შრომები პალეონტოლოგიის თეორიულ პრობლემებზე და მეცნიერულ ისტორიის საკითხებზე.
ლეონიდე გაბუნია ხელმძღვანელობდა პალეონტოლოგიურ ექსპედიციებს ყუბანისპირეთსა და აღმოსავლეთ საქართველოში. ბენარის ოლიგოცენური ხერხემლიანების გამოკვლევისათვის, 1964 წელს მიენიჭა მოსკოვის ბუნებისმეტყველთა საზოგადოების საპატიო დიპლომი და ამავე საზოგადოების ლაურეატობა 1966 წელს. 1997 წელს საქართველოში პალეონტოლოგიისა და გეოლოგიის მეცნიერებაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი პედაგოგიური მოღვაწეობისათვის დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. ლეონიდე გაბუნია იყო საფრანგეთის გეოლოგიური საზოგადოების ნამდვილი წევრი (1967), აშშ-ის ხერხემლიანთა პალეონტოლოგიის საზოგადოების წევრი (1972) და სხვა. მიღებული აქვს საბჭოთა კავშირის საზოგადოება ცოდნის საპატიო დიპლომი (1976 წელს), ფრანგული კულტურის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის საფრანგეთის პალმის ორდენის ოფიცერი (1999).
ლეონიდე გაბუნია იყო პირველი ვინც აღწერა ნეანდერტალელთა ნაშთები კავკასიაში და გამოიკვლია დასავლეთ ევრაზიის უძველესი ჰომინიდის — დმანისის ადამიანის ქვედა ყბა.
გარდაცვალება
ლეონიდე გაბუნია გარდაიცვალა 2001 წლის, 8 მაისს, ქალაქ თბილისში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი გეოლოგები კატეგორია:ქართველი პალეონტოლოგები კატეგორია:ქართველი აკადემიკოსები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები‎ ლ კატეგორია:საფრანგეთის პალმის ორდენის ოფიცრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კალოთანა
კალოთანა, კალოთანისღელე — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, მდინარე ხევსურეთის არაგვის სათავეში. სიმაღლე 2978 მ. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალოთანის მიდამოები შემოსილია ალპური მდელოებით. საცალფეხო გზა გადადის ხევსურეთის არაგვის ხეობიდან მდინარე არხოტისწყლის ხეობაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის უღელტეხილები
გიორგი ვარდანაშვილი
გიორგი ვარდანაშვილი (დ. 5 ნოემბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები გიორგი
ნიკოლოზ გოლოვკინსკი
ნიკოლოზ ალექსის ძე გოლოვკინსკი (Головкинский, Николай Алексеевич; დ. 29 აპრილი  [ ძვ. სტ. 17 აპრილი], 1834, ყაზანის გუბერნია — გ. 21 ივნისი 1897, ალუშტა) — რუსი გეოლოგი. 1861 წელს დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტი, 1868 წლიდან გეოლოგიისა და პალეონტოლოგიის პროფესორი იქვე. 1871-1886 წლებში მინერალოგიის პროფესორი, დეკანი და რექტორი ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტში (ოდესა).
გოლოვკინსკიმ პირველმა შექმნა მსოფლიო გეოლოგიურ ლიტერატურაში დედამიწის ქერქის რყევითი მოძრაობების ზუსტი წარმოდგენა. რუსულ გეოლოგიურ ლიტერატურაში შეიტანა ფაციესების ცნება. შეისწავლა მიზეზები, რომელიც იწვევდა ფაციესების გადაადგილებას დროსა და სივრცეში, ხოლო 1868 წელს შეისწავლა ნალექთწარმოქმნის პრინციპები.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი გეოლოგები
რამაზ ხარშილაძე
რამაზ ხარშილაძე (დ. 16 იანვარი, 1951, ნაცარგორა, ხაშურის რაიონი — გ. 11 სექტემბერი, 2017, თბილისი ) — ქართველი ძიუდოისტი, სამბისტი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი.
1976 წლის მონრეალის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი 93. კგ. წონით კატეგორიაში. მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1975). ევროპის ჩემპიონი (1975) და ვერცხლის პრიზიორი (1976) გუნდურ შეჯიბრში, ბრინჯაოს პრიზიორი (1980) პირად წონაში. საბჭოთა კავშირის 4-გზის ჩემპიონი ძიუდოში (1974, 1976, 1979, 1980) და 2-გზის ჩემპიონი სამბოში (1971, 1973). სსრკ ხალხთა VI და VII სპარტაკიადების ჩემპიონი (1975, 1979). ღირსების ორდენის კავალერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ფრენკ სტელა
ფრენკ სტელა (Frank Stella; დ. 12 მაისი, 1936) — ამერიკელი მინიმალისტი მხატვარი და ლითოგრაფი. ოპ-არტის ერთ-ერთი მამამთავარი.
დაიბადა მალდენში, მასაჩუსეტსი. სწავლობდა პრინსტონის უნივერსიტეტში ისტორიის განხრით, სადაც აბსტრაქტი ექსპრესიონისტების ჯექსონ პოლოკისა და ფრანც კლაინის გავლენით ხატავდა. ნიუ-იორკის გალარეების ადრეულმა დათვალიერებამ გავლენა იქონია მისი ხელოვნების განვითარებაზე, რის გამოც ნიუ-იორკში გადადის 1958 წელს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ.
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
რუსეთიდან სიყვარულით
რუსეთიდან სიყვარულით (1963) — მეორე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მისი რეჟისორია ტერენს იანგი.
ფილმში ბონდის დავალებაა, სოციალური სახელმწიფოდან გამოიყვანოს და გადაარჩინოს რუსი აგენტი ტატიანა რომანოვა. ტატიანას გააჩნია ინფორმაცია გამშიფრავ აპარატზე ’’ლექტორი’’, მაგრამ ჩნდება დაბრკოლება - კიდევ ერთი აგენტი, რომელიც ცდილობს, დააპირისპიროს ინგლისი და რუსეთი.
რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (აზერბაიჯანი)
რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (Respublikaçı Alternativ Partiyası, ყოფილი რესპუბლიკური ალტერნატიული მოძრაობა) — პოლიტიკური პარტია აზერბაიჯანში, რომელიც დაარსდა 2009 წლის იანვარში, როგორც მოძრაობა რამდენიმე ახალგაზრდის მიერ, დემოკრატიული და სოციალური ცვლილებებისთვის აზერბაიჯანში. ამჟამად პარტიას 500-ზე მეტი წევრი ჰყავს, რომლებიც ძირითადად ახალგაზრდა პირებს, ასევე ცნობილ პოლიტიკოსებსა და აქტივისტებს აერთიანებს. პარტიის ხელმძღვანელი ილგარ მამედოვი დააპატიმრეს 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ, მაგრამ 5 წლის პატიმრობის შემდეგ გაათავისუფლეს 13 აგვისტოს.
რუსეთიდან სიყვარულით
რუსეთიდან სიყვარულით კრიტიკოსებისა და თავად შონ კონერის მიერ ითვლება ბონდიანის ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმად, რომელიც დიდ ინტერესს იპყრობს გამოსვლიდან 40 წლის შემდეგ. მაიკლ ჯ. უილსონის, ფილმის ამჟამინდელი თანაპროდიუსერის კომენტარი: „ჩვენ ყოველთვის ვცდილობთ, გადავიღოთ კიდევ ერთი რუსეთიდან სიყვარულით, მაგრამ შედეგად ვღებულობთ ცეცხლოვან ბურთს“.
რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (აზერბაიჯანი)
ორგანიზაციის ოფიციალური გვერდის თანახმად, მოძრაობის შექმნის ძირითადი მიზეზი იყო პრეზიდენტობის ვადის შემცირება, რომელიც იყო იმ რეფორმების პაკეტის ნაწილი, რომელსაც მხარს უჭერდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო რეფერენდუმში 2009 წლის 18 მარტს. პარტია მიიჩნევს, რომ ამ კონსტიტუციურმა ცვლილებამ დააზიანა ქვეყნის რესპუბლიკური ღირებულებები და ახლა უმნიშვნელოვანესი მიზანი არის რესპუბლიკურობის აღდგენა.
რუსეთიდან სიყვარულით
2005 წელს ფილმი კომპიუტერულ თამაშად აქციეს, სახელწოდებით ჯეიმზ ბონდი 007: რუსეთიდან სიყვარულით. კომპანიის Electronic Arts მიერ შექმნილ ამ თამაშში შონ კონერის სპეციალურად ჩაწერილი ხმა არის გამოყენებული, ხოლო პერსონაჟები ვიზუალურად მაქსიმალურად ახლოს არიან ორიგინალურ მხასიობებთან.
რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (აზერბაიჯანი)
პარტია იუსტიციის სამინისტროში ოფიციალურად დარეგისტრირდა 2020 წლის 1 სექტემბერს. 2020 წლის 4 სექტემბერს ილგარ მამედოვი შეხვდა ადალატ ვალიევს, პრეზიდენტთა ადმინისტრაციის პოლიტიკურ პარტიებთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელს.
რუსეთიდან სიყვარულით
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:1963 წლის ფილმები კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (აზერბაიჯანი)
ისტორია
კონსტიტუციის თანახმად, რომელშიც 2009 წლისს რეფერენდუმის შედეგად შეიტანეს ცვლილებები, რომ პრეზიდენტად შეიძლება არჩეულ იქნას ერთი ადამიანი ორჯერ ან მეტჯერ, რესპუბლიკური ალტერნატიული მოძრაობის ამუშავების მიზეზი გახდა. მოძრაობამ ეს მიიჩნია როგორც რესპუბლიკის საფუძვლების დაზიანება და ღალატი. პარტია დაარსდა Facebook- ზე 2009 წელს.
ილგარ მამედოვი, რომელსაც 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობა სურდა, ისმაილში მიტინგებს ესწრებოდა. ილგარ მამადოვს 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევისთვის.
2018 წლის 7 და 8 აპრილს, ალტერნატიულმა მოძრაობამ, პირველი ეტაპის დამფუძნებელი ასამბლეა გამართა ორ ეტაპად და შექმნა რეალური პარტია. პარტიის თავმჯდომარედ ხმათა უმრავლესობით ილგარ მამედოვი აირჩიეს.
2018 წლის ზაფხულში, რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტიის თავმჯდომარე ილგარ მამედოვი პირობითი ვადით პატიმრობიდან გაათავისუფლეს.
დამფუძნებელი კრება
დამფუძნებელი კონგრესის ჩატარების პირველი მცდელობა განხორციელდა 2017 წლის 29 ოქტომბერს. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ბაქოს აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ რესპუბლიკურ ალტერნატიულ პარტიას კონგრესის მოწყობისთვის ადგილი არ გამოუყო.
2018 წლის მარტში რესპუბლიკურმა ალტერნატიულმა მოძრაობამ კვლავ მიმართა მთავრობას, ბაქოს ქალაქის აღმასრულებელ ხელისუფლებას და კულტურის სამინისტროს. ამჯერად, საჩივარზე პასუხი ერთ თვეზე მეტხანს არ მიუღიათ.
2018 წლის 8 აპრილს პარტიის თავმჯდომარე, უმაღლესი ასამბლეის წევრები და კონტროლისა და ინსპექტირების კომისიის წევრები აირჩიეს ფარული კენჭისყრის გზით პარტიის სათაო ოფისში. ილგარ მამადოვი ხმების უმრავლესობით რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტიის თავმჯდომარე გახდა.
გიგი წერეთელი
ბიოგრაფია
1980 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქ. თბილისის N 55 საშუალო სკოლა და N 8 მუსიკალური სასწავლებელი. 1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1986-1987 მუშაობდა ცენტრალური რესპუბლიკური საავადმყოფოს ნევროლოგიურ განყოფილებაში ექიმ-ინტერნად. 1987-1989 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურის სრული კურსი კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის ინსტიტუტში. 1989-1993 მუშაობდა კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის ინსტიტუტში ექიმ-ნევროლოგად. აწარმოებდა სამეცნიერო კვლევას ნევროლოგიურ დაავადებათა იმუნოლოგიურ ასპექტებზე, გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე სამეცნიერო შრომა ამ სფეროში. 1993-1995 წლებში იყო საზღვარგარეთ.
1995 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის მერიაში სოციალურ საკითხთა დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველ მოადგლედ. იმავე წელს გადაიყვანეს ვაკის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარედ. 1996-1998 წლებში იყო თბილისის ვიცე-პრემიერი. ხელმძღვანელობდა ჯანდაცვის, განათლების, კულტურის, სოციალური დაცვისა და სპორტის საკითხებს.
პოლიტიკური კარიერა
1998 წლის ადგილობრივ არჩევნებში გახდა თბილისის საკრებულოს წევრი და ფრაქცია „თბილისის“ თავმჯდომარე. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 2000 წელს გახდა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. ვარდების რევოლუციის შემდეგ გახდა პარლამენტის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი, რადგანაც პარლამენტის თავმჯდომარე ნინო ბურჯანაძე ასრულებდა საქართველოს პრეზიდენტის მოვალეობას. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის მთაწმინდის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბურჯანაძე — დემოკრატები “.
2004 წლის თებერვლიდან მაისამდე იყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი, ამავდროულად მთავრობის ვიცე-პრემიერი. იმავე წლის მაისიდან დაუბრუნდა საპარლამენტო საქმიანობას და დაიკავა პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტი. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა - გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“.
2017 წლიდან ეუთო-ს საპარლემენტო ასამბლეის პრეზიდენტია, ჯერ როგორც მოვალეობის შემსრულებელი, 2018 წლიდან კი როგორც არჩეული პრეზიდენტი. 2017 წელს ერთიან ნაციონალურ მოძრაობაში მომხდარი პარტიული კრიზისის შედეგად პარტიიდან ერთი ნაწილი, რომელთა შორის იყო წერეთელი, წავიდა და დააფუძნა ახალი პოლიტიკური პარტია "ევროპული საქართველო - მოძრაობა თავისუფლებისთვის".
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები გიგი კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ჯონ უესლი პაუელი
ჯონ უესლი პაუელი (John Wesley Powell; დ. 24 მარტი, 1834 — გ. 23 სექტემბერი, 1902) — ამერიკელი სამხედრო მოღვაწე, მოგზაური, გეოლოგი და ეთნოლოგი. ილინოისის შტატის უნივერსიტეტის პროფესორი. აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის ორგანიზატორი და მისი დირექტორი 1881-1894 წლებში. სკოლაში და კოლეჯში სწავლისას მონაწილეობას იღებდა უისკონსინის ტერიტორიაზე და მდინარე მისისიპზე ჩატარებულ ექსპედიციებში. აშშ-ის სამოქალაქო ომის დროს იბრძოდა ფედერალური ჯარების მხარეზე, დაკარგა მარჯვენა წინამხარი. სამხედრო სამსახური მაიორის წოდებით დაამთავრა. 1869 წელს მოაწყო 3 თვიანი გეოგრაფიული ექსპედიცია გრან-რივერსა და კოლორადოს ქვემოთებში, პირველმა გაიარა და გამოიკვლია კოლორადოს დიდი კანიონი. დაადგინა მჭიდრო კავშირი ტერიტორიის გეოლოგიურ აგებულებასა და რელიეფის ფორმებს შორის.
1869 წლის 24 მაისს ექსპედიცია განახორციელა კლდოვან მთებში. სვლა დაიწყეს მდინარე გრინ-რივერიდან, ექსპედიციამ მიაღწია მდინარეების გრინ-რივერისა და კოლორადოს შეერთების ადგილს. შემდეგ მდინარე კოლორადოს გავლით გაიარეს დიდი კანიონი. მთლიანობაში ექსპედიციამ გაიარა დაახლოებით 1500 კმ. ორი წლის შემდეგ ექსპედიციამ კვლავ მოახერხა და დაძლია იგივე მარშრუტი, ამასთანავე განხორციელდა სამეცნიერო გამოკვლევები და მოხერხდა რეგიონის რუკაზე დატანიება. ექსპედიცია 18 თვე გაგრძელდა.
პაუელის ძირითადმა შრომებმა დიდი როლი ითამაშა ამერიკის გეომორფოლოგიური სკოლის თეორიული შეხედულებების ფორმირებაში. პაუელს მიაჩნდა, რომ მსხვილი სტრატიგრაფიული ქვედანაყოფები გამოყოფილი უნდა იქნას არა პალეონტოლოგიურ მონაცემებზე დაყრდნობით, არამედ ლითოლოგიური ნიშნების მიხედვით. შეისწავლიდა აგრეთვე ინდიელების ყოფაცხოვრებას. შემოგვთავაზა მათი ენების კლასიფიკაცია.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მოგზაურები კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები კატეგორია:ამერიკელი ეთნოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1834 კატეგორია:გარდაცვლილი 1902
მომსახურება
thumb|200px|სასტუმროს პორტიე მომსახურება — ნებისმიერი სახის საქმიანობა, ან სარგებელი, რომელსაც ერთი მხარე სთავაზობს მეორეს. მომსახურება თავისი არსით არანივთობრივი, არათვალსაჩინოა, რაც გულისხმობს იმას, რომ შეუძლებელია მისი დანახვა, მოსმენა, ხელით შეხება. იგი არ გულისხმობს მფლობელობასა და საკუთრების გადაცემას.
მომსახურების წარმოება მოიცავს ინფორმაციას, განათლებას, საქონლის რემონტს, პირად მომსახურებას და სხვა. მისთვის დამახასიათებელია:
საგადასახადო კოდექსი
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მუხლი 14-ში აღწერილია მომსახურების განსაზღვრება და ჩამოთვლილია კოდექსით განსაზღვრული სახეები:
1. მომსახურებად ითვლება საქმიანობა, რომელიც არ არის საქონლის მიწოდება. თუ საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, მომსახურებას მიეკუთვნება შემდეგი საქმიანობა:
ა) სამშენებლო-სამონტაჟო;
ბ) სარემონტო;
გ) სარესტავრაციო;
დ) საცდელ-საკონსტრუქტორო;
ე) გეოლოგიურ-საძიებო;
ვ) სატრანსპორტო, მათ შორის, გაზის, ნავთობის, ნავთობპროდუქტების, ელექტრო- და თბოენერგიის ტრანსპორტირება;
ზ) ქონების გაცემა ქირით, იჯარით ან ლიზინგით;
თ) საშუამავლო;
ი) პერსონალის შერჩევა;
კ) პატენტების, მოწმობების, ლიცენზიების, სავაჭრო ნიშნების, მომსახურების ნიშნების, ინტელექტუალური საკუთრებისა და სხვა პირადი არაქონებრივი უფლების გამოყენებაზე უფლების გადაცემა;
მ) კავშირგაბმულობის მომსახურება, საყოფაცხოვრებო და  საბინაო-კომუნალური მომსახურება;
ო) ინოვაციური მომსახურება;
პ) ფინანსური ოპერაციები ან/და ფინანსური მომსახურება;
ჟ) სადაზღვევო მომსახურება;
რ) საკონსულტაციო, იურიდიული, ბუღალტრული, აუდიტორული, მარკეტინგული მომსახურება;
ს) მონაცემთა დამუშავებისა და საინფორმაციო უზრუნველყოფის მომსახურება;
ტ) საქონლის სარეალიზაციოდ მომზადების მომსახურება, მათ შორის, პარტიის დანაწილება, გასაგზავნად ფორმირება, დახარისხება, შეფუთვა, გადაფუთვა, ჩამოსხმა;
უ) საქონლის ან სხვა ქონების შენახვის მომსახურება;
ფ) დაცვის მომსახურება;
ქ) დამკვეთის ნედლეულით (მასალით) საქონლის ან სხვა ქონების წარმოება;
ღ) სატრანსპორტო ტვირთების მომსახურება, მათ შორის, საექსპედიტორო, ჩატვირთვის, გადმოტვირთვის, გადატვირთვის მომსახურება;
ყ) საზღვაო ხომალდების მომსახურება, მათ შორის, საპორტო მომსახურება, საპორტო ფლოტის გემების მომსახურება;
შ) საჰაერო ხომალდების მომსახურება, მათ შორის, საქართველოს აეროპორტებში, საჰაერო სივრცესა და კოსმოსურ სივრცეში გაწეული აერონავიგაციის მომსახურება;
ჩ) სხვა მომსახურება.
2. დამკვეთის ნედლეულით (მასალით) საქონლის წარმოებად ითვლება საქონლის ნებისმიერი წარმოება, მათ შორის, მისი დამზადება, გადამუშავება, დამუშავება, ან აღნიშნული ნედლეულის (მასალის) სხვაგვარი ტრანსფორმაცია, რომლის პროცესშიც როგორც ნედლეულის (მასალის), ისე საბოლოო პროდუქტის მესაკუთრე არის პირი, რომელმაც მიაწოდა ნედლეული (მასალა) და ფულადი ან ნატურალური ფორმით აანაზღაურა ამ ნედლეულით (მასალით) საქონლის წარმოებასთან დაკავშირებული მომსახურების ღირებულება (მიუხედავად იმისა, წარმოებისას მწარმოებელმა გამოიყენა თუ არა საკუთარი ნედლეული (მასალა), მაკომპლექტებლები ან სხვა კომპონენტები, რომელთა ღირებულებაც ჩაითვალა ასეთ წარმოებასთან დაკავშირებული მომსახურების ღირებულებაში).
ლიტერატურა
კატეგორია:მომსახურების სფერო კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები
ლუდვიგ ლაზარ ზამენჰოფი
ლუდვიგ ლაზარ ზამენჰოფი (אליעזר לודוויג זמנהוף; Ludwik Łazarz Zamenhof; Ludoviko Lazaro Zamenhof; დ. 15 დეკემბერი, 1859 — გ. 14 აპრილი, 1917) — პოლონელი ლინგვისტი, რომელიც ცნობილი გახდა როგორც ყველაზე წარმატებული ხელოვნური ენის — ესპერანტოს შემქმნელი.
ბავშვობა
ზამენჰოფი დაიბადა 1859 წლის 15 დეკემბერს დღევანდელი პოლონეთის ტერიტორიაზე. საკუთარ მშობლიურ ენად იგი მამამისის რუსულს ასახელებდა (შესაძლოა იგი ბელარუსულს გულისხმობდა, რადგან იმ პერიოდში ბელარუსული და რუსული ენები ერთმანეთისგან განსხვავებულ ენებად არ ითვლებოდნენ). იგი ასევე თავისუფლად ლაპარაკობდა იდიშზე. ასაკის მატებასთან მან პოლონური შეისწავლა, რომელიც მისი ახალგაზრდობის მთავარ ენად იქცა. ზამენჰოფის მამა გერმანულის მასწავლებელი იყო, რომელიც ზამენჰოფმაც შეისწავლა. მომდევნო წლებში მან ფრანგული, ლათინური, ბერძნული, ებრაული და ინგლისური ენები შეისწავლა, ასევე დაინტერესებული იყო იტალიური, ესპანური და ლიტვური ენებით.
სოფელში, რომელშიც მან ბავშვობა გაატარა ებრაელების გარდა პოლონელები, გერმანელები და ბელარუსები ცხოვრობდნენ. ზამენფელდი დამწუხრებული იყო ეთნიკურ ჯგუფებს შორის მუდმივი დაპირისპირებების ყურებით და თვლიდა, რომ პრობლემათა მთავარი მიზეზი საერთო სალაპარაკო ენის არ ქონა იყო, რომელზეც ყველა შეძლებდა საუბარს.
მუშაობა საერთაშორისო ენაზე
ვარშავაში სკოლაში სწავლის პერიოდში ზამენჰოფმა დაიწყო საერთაშორისო ენის შექმნა, რომელსაც მდიდარი და რთული გრამატიკა ექნებოდა. როდესაც ზამენჰოფმა ინგლისურის შესწავლა დაიწყო, მან გადაწყვიტა, რომ საერთაშორისო ენას მარტივი გრამატიკა უნდა ჰქონოდა. მუშაობაში მას ენათა დიდი რაოდენობის ცოდნა ეხმარებოდა.
1878 წლისთვის მისი პროექტი „ლინგვე უნივერსალა“ (Lingwe uniwersala) თითქმის დასრულებული იყო, მაგრამ ზამენჰოფი ძალიან ახალგაზრდა იყო ნაშრომის გამოსაქვეყნებლად და ამიტომ სკოლის დასრულების შემდეგ მან უნივერსიტეტში განაგრძო სწავლა მედიცინის მიმართულებით. იჯი ჯერ მოსკოვში, ხოლო შემდეგ ვარშავაში სწავლობდა, ხოლო სწავლის დასრულების შემდეგ ოფთალმოლოგად მუშაობდა პლოცკსა და ვენაში. სამედიცინო პრაქტიკასთან ერთად იგი აგრძელებდა მუშაობას საერთაშორისო ენაზე.
1133
თარიღი უცნობია
*
ლუდვიგ ლაზარ ზამენჰოფი
იდიშის კვლევა
1879 წელს ზამენჰოფმა დაწერა იდიშის პირველი გრამატიკა, რომელშიც მან იდიშის ლათინური ანბანით ჩაწერასა და სხვა გრამატიკულ ინოვაციებს დაუჭირა მხარი. ზამენჰოფმა ასევე გამოსცა იდიშზე შესრულებული პოეზიის პირველი კრებული შექმნა.
thumb|right|200px|ზამენჰოფის საფლავი ვარშავაში.
ოჯახი
ზამენჰოფსა და მის მეუღლე კლარას სამი შვილი ჰყავდათ: ადამი, სოფია და ლინდა. სამივე მათგანი ჰოლოკოსტის დროს დაიღუპა. თავად ზამენჰოფი 1917 წლის 14 აპრილს გარდაიცვალა ვარშავაში, სადაც იგი დაკრძალულია ადგილობრივ ებრაულ სასაფლაოზე.
ჯილდოები და აღიარება
1905 წელს იგი საპატიო ლეგიონის ორდენით დააჯილდოვეს, ხოლო 1910 წელს ზამენჰოფი ნობელის მშვიდობის პრემიაზე წარადგინეს, მაგრამ ჯილდო საერთაშორისო მშვიდობის ბიუროს გადაეცა. ზამენჰოფის საპატივცემულოს ქუჩებს სახელები ლიტვაში, საფრანგეთში, პოლონეთში, ჩეხეთში, ესპანეთში (უმეტესად კატალონიაში), ისრაელსა  და ბრაზილიაში დაერქვათ. ასევე, მის სახელს ატარებს 1938 წელს აღმოჩენილი მცირე პლანეტა.
ყოველ 15 დეკემბერს ესპერანტოზე მოსაუბრეები ზამენჰოფის დღეს აღნიშნავენ.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ლინგვისტები
ზურაბ იონანიძე
ზურაბ იონანიძე (დ. 2 დეკემბერი, 1971, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, პოზიციით თავდამსხმელი. ეთნიკურად ასურელი. 2014 წლიდან წვრთნის მარტვილის „მერანს“.
საკლუბო
ქუთაისის ტორპედოს რიგებში სამჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი (1999/00, 2000/01, 2001/02). ორჯერ მოიგო ბომბარდირთა დავა (1999/00, 2002/03). 2000, 2003 და 2006 წლებში დასახელდა ეროვნული ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელად.
2009 წელს იონანიძე გახდა უმაღლესი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი ისტორიის მანძილზე (216 გოლი) და ერთადერთი მოთამაშე, რომელმაც მიითვალა 200 გოლი ეროვნულ ჩემპიონატში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:წყალტუბოს სამგურალის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები კატეგორია:ნიჟნი ნოვგოროდის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:სიმფეროპოლის ტავრიას ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:მარტვილის მერანის მწვრთნელები კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ფაუსტი (2011 წლის ფილმი)
ფაუსტი (Фауст) — ალექსანდრე სოკუროვის კინოფილმი. პრემიერა გაიმართა იტალიაში 2011 წლის 8 სექტემბერს. სამი დღის შემდეგ ფილმი უჩვენეს ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე. კინოფილმმა „ფაუსტმა“ ვენეციის კინოფესტივალზე მოიპოვა ოქროს ლომის ჯილდო. ფილმის სიუჟეტი დაფუძნებულია იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს პოეტური დრამის „ფაუსტის“ პირველ ნაწილზე.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
ზავიტნე (კახოვკის რაიონი)
ზავიტნე (Завітне) — დასახლება უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს დასახლების მოსახლეობა 81 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის დასახლებები
კახეთის სამთავრო
კახეთის სამთავრო — ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული საქართველოში, ჩამოყალიბდა VIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით 787 წელს იგი გამოეყო ქართლის საერისმთავროს.
კახეთის სამთავროს წარმოქმნა და ჩამოყალიბება
კახეთი შედიოდა ქართლის სამეფოს, ხოლო ქართლის მეფის ხელისუფლების გაუქმების შემდეგ, ქართლის საერისმთავროს შემადგენლობაში. VII ს-ში და VIII ს-ის პირველ ნახევარში ქართლი მოიცავდა მთელ აღმოსავლეთ საქართველოს და ის არაბთა სახალიფოს ქვეშევრდომი იყო, მაგრამ VIII ს-ის მეორე ნახევარში, აღმოსავლეთ საქართველოში, არაბული წყაროები ცალკ-ცალკე ასახელებენ ქართლსა (ჯურზან) და სანარიას, რაც ამ დროს კახეთს გულისხმობს. კახეთის სამთავროს წარმოშობა უშუალოდ უკავშირდება წანარების, წანარეთის ხევის ისტორიას. წანარეთისა და წანარების შესახებ ცნობები მოგვეპოვება ქართულ, არაბულ და სომხურ საისტორიო წყაროებში. ქართული წყაროების „წანარეთი“, არაბული წყაროების „სანარია“ და სომხური წყაროების „წანარქ“ აღმოსავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი ეთნო-ადმინისტრაციული ერთეულია. წანარეთი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, დარიალის კარის, მდინარე არაგვის სათავეებში მდებარეობდა და მოიცავდა ჯვრის უღელტეხილსა და მისი მიმდგომი მხარის მიწა-წყალს (თანამედროვე ყაზბეგის რაიონს). ეს მხარე მდიდარია IX-X საუკუნეების საკულტო ძეგლებით. XVI-XVII საუკუნეების რუსულ წყაროებში არაგვის საერისთავოს სიონის (სონის) საერისთავო ეწოდება, რაც მიუთითებს სიონის მნიშვნელობაზე არაგვის ხეობაში, რის საფუძველზეც შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ წანარეთის ადმინისტრაციული ცენტრი სიონ-გარბანში იყო. საისტორიო წყაროებში ის აგრეთვე მოიხსენიება როგორც „წანარეთის ხევი“. დროთა განმავლობაში „წანარეთი“ ჩამოშორდა და დარჩა „ხევი“. ამ „ხევის“ ფარგლებში იყო კავკასიონის ერთ-ერთი მთავარი გასასვლელი, დარიალის ხეობა, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ანტიკური ხანისა და შუა საუკუნეების კავკასიის ისტორიაში. მას ჰქონდა როგორც სავაჭრო ეკონომიკური, ისე სამხედრო-პოლიტიკური მნიშვნელობა (ამ გზით ქართველები და უცხოელი დამპყრობლებიც ქირაობდნენ სამხედრო რაზმებს), გარდა ამისა, აქედან სამხრეთ კავკასიაში და წინა აზიაში იჭრებოდნენ ჩრდილოკავკასიელი მომთაბარეები, ამიტომ დარიალის ჩაკეტვით დაინტერესებულნი იყვნენ როგორც ქართველი ხელისუფლები, ისე წინა აზიაში გაბატონებული დამპყრობლები და რადგანაც დარიალი და არაგვის ხეობა კახეთთან იყო დაკავშირებული, წანარების ისტორია ორგანულად უკავშირდება კახეთისას.
VII საუკუნის შუა წლებში წანარები, სხვა ქართულ ადმინისტრაციულ ერთეულებთან ერთად, არაბთა მფლობელობაში მოექცნენ. მართალია, არაერთგზის ჰქონდა ადგილი დამპყრობთათვის დაუმორჩილებლობასა და ხარკის გადახდაზე უარის თქმას, მაგრამ არაბთა სახალიფოს დამსჯელი ექსპედიციები ახერხებდნენ ძველი მდგომარეობის აღდგენას. VIII საუკუნის შუა წლებიდან კი წანართა ურჩობამ სისტემატიური ხასიათი მიიღო. ჩანს ამავე საუკუნის 70-80-იანი წლებიდან იწყება მათი ბრძოლის გააქტიურება. ამასთანავე წანარები სათავეში უდგებიან კახეთის გაერთიანებისა და ერთიანი სამთავროს ჩამოყალიბების პროცესს. ბრძოლა დაძაბულია, გამოგზავნილი სამხედრო ძალები უმრავლეს შემთხვევაში მარცხდებიან. სავარაუდოა, რომ VIII საუკუნის 60-70-იან წლებში უკვე არსებობს წანართა მოთავეობით არაბთა წინააღმდეგ საერთო ძალით ბრძოლის კავშირი, რომელიც პოლიტიკურ ორგანიზმად ყალიბდება, რომელსაც არაბები სანარიას უწოდებენ, ქართველები კი კახეთს. ნიშანდობლივია, რომ იგივე წყაროები VIII ს-ის ბოლოსა და IX საუკუნის დასაწყისის მოვლენებში ჯურზანს (საკუთრივ ქართლს) და სანარიას (კახეთს) ერთმანეთს უპირისპირებენ. იმდროინდელი არაბული წყაროების სანარია უკვე ქართლიდან გამოყოფილი კახეთის სამთავროა, სადაც წამყვან ძალას წანარები წარმოადგენენ. კახეთის პირველი მთავრები, ჩანს, წანართა დინასტიიდან იყვნენ. VIII ს-ის 80-იან წლებში კახეთის გაერთიანება, სამთავროს შექმნა წანართა მოთავეობით მომხდარი ფაქტია.
იმყოფებოდნენ რა არაბთა წინააღმდეგ ბრძოლის სათავეში და საფუძველს უყრიდნენ კახეთის ქვეყნების გაერთიანებასა და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას, წანარები ენით ქართველები, სარწმუნოებით მართლმადიდებელი ქრისტიანები იყვნენ და კახეთის სამთავროს ქართული სახელმწიფოს შექმნას ემსახურებოდნენ.
ქორეპისკოპოსობა და ქორეპისკოპოსები
არსებობს მოსაზრება, რომ წანართა ქორეპისკოპოსები, კერძოდ პირველი ქორეპისკოპოსი გრიგოლი (787-827 წწ.) ბაგრატიონი იყო. გრიგოლის შემდეგ ქორეპისკოპოსები გარდაბნელი დონაურები ხდებიან (837-881 წწ.), ხოლო მათი შემდგომი ქორეპისკოპოსები არევმანელები იყვნენ (881-1037 წწ.). არსებობს მოსაზრება, რომ ფადლა არევმანელი პირველი ქორეპისკოპოსის, გრიგოლის შთამომავალი ე.ი. ისიც ბაგრატიონი იყო. 1037 წლიდან კახეთის გამგებლები კვირიკიანები ხდებიან, კვირიკე III-ის (1010-1037 წწ.) შემდეგ კახეთის მეფეა მისი დისწული, ტაშირ-ძორაგეტის მეფის, დავით ბაგრატიონის ვაჟი - გაგიკი. ეს დინასტია აღსართან II-ით სრულდება, რომლის შემდეგ კახეთ-ჰერეთი ერთიანი საქართველოს შემადგენლობაში შედის. უკანასკნელად ქორეპისკოპოსის ტიტულს დავითი ატარებდა. მისი მომდევნო ხელისუფალნი უკვე „კახთა და რანთა (ჰერთა) მეფედ“ იწოდებოდნენ. ქორეპისკოპოსები წერილობით წყაროებში ზოგჯერ მეფეებად იწოდებიან, ისევე, როგორც ქართლის ერისმთავრები და ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონები.
ქორეპისკოპოსი სასულიერო ტიტულია. ის აერთიანებს საერო და სასულიერო ხელისუფლებას. კახეთის მთავრები კი საერო პირები იყვნენ, მაგრამ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ რადგან კახეთის გაერთიანების საქმეში წამყვან ძალას წანარები წარმოადგენდნენ, პირველი მთავრებიც მათი ქორეპისკოპოსები იყვნენ, ხოლო კახეთის ერთიანი სამთავროს შექმნის შემდეგ ხდება ქორეპისკოპოსის საერო ხელისუფლად, მთავრად ტრანსფორმაცია. საერო და საულიერო ხელისუფლების ერთი პირის ხელში გაერთიანების ტრადიცია კი საქართველოს მთიანეთისათვის უცხო არ არის. XI საუკუნის დასწყისიდან კახეთის მთავრები „მეფის“ ტიტულს იღებენ და იწოდებიან „კახთა და რანთა“ ე.ი. კახეთისა და ჰერეთის მეფეებად. კახეთის ქორეპისკოპოსებმა რომ ნამდვილად დაიმკვიდრეს საერო მმართველის სტატუსი, ამის დადასტურებას წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ უკვე IX ს-ში ისინი კახეთის სამთავროს უზენაესი სამოქალაქო ხელისუფალნი არიან, ასეთ როლში გამოდიან ისინი საერთაშორისო არენაზე, სადაც ოფიციალური ბიზანტიური ხელისუფლება მათ წანართა არქონტს უწოდებს.
კახეთის სამთავროს ტერიტორია
ტერიტორიულად კახეთის სამთავრო არ ემთხვეოდა მთლიანად იმ რეგიონს, რომელიც გვიან შუა საუკუნეებში წარმოადგენდა კახეთის სამეფოს და რომელსაც კახეთი ეწოდება. კახეთის სამთავრო მოიცავდა კახეთ-კუხეთ-გარდაბანს და IX საუკუნეში საზღვარი კახეთსა და ჰერეთს შორის დაახლოებით ხუნანის სამხრეთით იწყებოდა და თურდოს, სამებისა და შტორის ხევებს მიუყვებოდა.
XI საუკუნის ქართველი ისტორიკოსის ლეონტი მროველის ისტორიული საქართველოს ეთნო-პოლიტიკური კონცეფციით, ქართველთა ეთნარქს, ქართლოსს ხუთი შვილი ჰყავდა, მათ შორის კახოსი, კუხოსი და გარდაბოსი. მათ წილხვდომილ ქვეყნებს კი - კახეთი, კუხეთი და გარდაბანი ეწოდებოდათ. კახეთს საზღვრავდა: კავკასიონი, კახეთის მთები, მდინარე არაგვი და ჰერეთი და მისი ცენტრი იყო ქალაქი ჩელეთი (იგივე ჟალეთი); კუხეთს საზღვრავდა მდინარე არაგვი და ჰერეთი და მისი ცენტრი იყო ქალაქი რუსთავი; გარდაბანს საზღვრავდა მდინარე მტკვარი, მდინარე ბერდუჯი (დებედა), გაჩიანი (ქვემო ქართლში), ცენტრი იყო ქალაქი ხუნანი. სამივე ეს თემი, თავისი ქართული მოსახლეობით ერთმანეთს ესაზღვრებოდა, რამაც შეუწყო ხელი მათ გაერთიანებას ერთ - კახეთის სამთავროდ. ეს სამივე გაერთიანება მოქცეული იყო ქართლს, ალბანეთსა და კავკასიონს შორის. XI საუკუნის დასაწყისში განხორციელდა კახეთისა და ჰერეთის გაერთიანება.
მინიატიურა|ქართული სამეფო-სამთავროები X ს-ში
ჯერ კახეთი და კუხეთი გაერთიანდა და მისი ცენტრი უჯარმა იყო, მაგრამ შემდეგ კახეთ-კუხეთ-გარდაბნის ცენტრი თიანეთი გახდა. თიანეთი ივრის ზემო წელზე მდებარეობდა. ცენტრის გადატანა მისმა მდებარეობამ განაპირობა - ის სამივე მხარის გასაყარზე მდებარეობდა, ამასთანავე, როდესაც კახეთის სამთავროს მეფე ბაგრატ III უტევდა, თიანეთი უფრო შორსაც იყო და უკეთაც იყო დაცული. XI საუკუნეში, როდესაც კახეთის სამთავრომ ჰერეთი შეიერთა, დედაქალაქმა თელავში გადაინაცვლა რაც გამოწვეული უნდა ყოფილიყო თელავის რეგიონის მეურნეობრივი დაწინაურებით, მაშინ როცა თიანეთი შედარებით მწირი მთიანი ზოლია, თელავი ნაყოფიერი მიწის ზოლშია, სადაც უძველესი დროიდან იყო განვითარებული სოფლის მეურნეობის ინტენსიური დარგები, მევენახეობა-მებაღეობა, ამასთანავე ის უკეთ იყო დაცული. თელავში ცენტრის გადატანა, ალბათ, იმ გარემოებამაც განაპირობა, რომ ის კახეთ-ჰერეთის სამეფოს ორი ძირითადი ეთნოსის - კახთა და ჰერთა განსახლების გზაგასაყარზე მდებარეობდა. ამ არჩევანმა გაამართლა, თელავი, ყველა ისტორიულ ვითარებაში და დღესაც, კახეთის ცენტრია.
ისევე როგორც „ქართლს“, „აფხაზეთს“, სახელწოდება „კახეთსაც“ აქვს თავისი ვიწრო და ფართო მნიშვნელობა. ვიწრო მნიშვნელობით ის მოიცავს საკუთრივ კახეთის საერისთავოს, VIII საუკუნის მეორე ნახევარში, კახეთის სამთავროს შექმნის შემდეგ კახეთად იწოდებოდა საკუთრივ კახეთი (წანარეთიანად), კუხეთი და გარდაბანი, ხოლო კახთა ქორეპისკოპოსების მიერ ჰერეთის შემოერთების შემდეგ, ჰერეთსაც კახეთი ეწოდება. მართალია, XV საუკუნემდე კიდევ არსებობს ცნება ჰერეთი საკუთრივ ჰერეთის მიმართ, მაგრამ შემდეგ „ჰერეთი“ წერილობით წყაროებში აღარ გვხვდება. ამგვარად ცნება „კახეთის “ გაფართოება ხდება ჩრდილოეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ.
ეკონომიკა
კახეთის სამთავრო ეკონომიკურად დაწინაურებული მხარე იყო. აქ შერწყმული იყო მთისა და ბარის მეურნეობის დარგები: ინტენსიური მიწათმოქმედება, მევენახეობა, მებაღეობა და სახნავი მიწათმოქმედება ბარისა და ალპურ მესაქონლეობასთან, რის საფუძველსაც საზაფხულო და საზამთრო საძოვრების სიუხვე ქმნიდა. მდინარეები იორი და ალაზანი კარგად იყო გამოყენებული ფართო სარწყავი სისტემის შესაქმნელად, რაც ქმნიდა პირობას მიწის ფართო მასშტაბით გამოსაყენებლად სოფლის მეურნეობის ინტენსიური დარგების განვითარებისათვის. მდინარეების - ივრისა და ალაზნის ზემო წელზე, მთიან ზოლში წამყვანი დარგი მესაქონლეობა იყო. დიდი რაოდენობით ცხენებისა და ცხვრის არსებობაზე საინტერესო მითითებას იძლევა X საუკუნის არაბი ისტორიკოსი იაკუთი. 828/30 წ. არაბთა წინააღმდეგ დამარცხებული სანარები (კახეთის სამთავრო) 3 000 ცხენითა და 20 000 ცხვრით იხდიან კონტრიბუციას, ესაა მათი მეურნეობის ძირითადი და საუკეთესო ნაყოფი. ალბათ ინტერესმოკლებული არ უნდა იყოს ის გარემოება, რომ განთქმული ცხენის ჯიშის მფლობელ არაბთათვის 3 000 კახურ ცხენს მნიშვნელოვანი ფასი ჰქონდა. კავკასიონის ქედის სამხრეთ კალთების მოსახლეობა, მათ შორის თუშები, მეჯოგე ტომები იყვნენ, რომელთაც კავკასიონზე ალპური საძოვრები ჰქონდათ, ხოლო ივრისა და ალაზნის ველებს, აგრეთვე მტკვრის მარცხენა სანაპიროს საზამთრო საძოვრებად იყენებდნენ. ამდენად, კავკასიონის მთელი მოსახლეობა ეკონომიკურად კახათთან იყო დაკავშირებული, რაც განაპირობებდა კახეთისადმი პოლიტიკურ დაქვემდებარებას.
სტრატეგიული ობიექტები და კულტურა
მინიატიურა|მარჯვნივ|უჯარმის ნანგრევები მინიატიურა|მარცხნივ|[[კვეტერა]] მინიატიურა|მარჯვნივ|ბოჭორმის ცილინდრული კოშკი მინიატიურა|მარცხნივ|ნეკრესი კახეთის ეკონომიკური აღმავლობისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა კახეთზე გამავალ სავაჭრო მაგისტრალის არსებობას, რომელზედაც აღმოცენდნენ კახეთის უძველესი ქალაქები: უჯარმა, ბოჭორმა; მნიშვნელოვანი ქალაქები იყო აგრეთვე ჩელეთი, ნეკრესი, რუსთავი, თიანეთი;  ციხე-ქალაქები: ვერონა, კვეტერა, რომელიც იცავდა ივრის ხეობიდან გომბორის უღელტეხილით ალაზნის ველზე გამავალ გზას, ზედაზენი — ქალაქური ტიპის დასახლება არაგვის ნაპირზე, VIII საუკუნის ნათლისმცემლის სამნავიანი ბაზილიკით, თავის დროზე ერთ-ერთი სირიელი მამის მიერ დაარსებული მონასტრის ადგილას, უჯარმა — საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი, კახეთის სამეფოს ცენტრი ხდება, როდესაც კახეთი გამოეყო ქართლის საერისმთავროს. კახეთის სამთავრო მდიდარია საკულტო ძეგლებით, საეპისკოპოსოებით, კახეთში დამკვიდრდა რამდენიმე ცამეტ ასურელ მამათაგანი, რომელთაც აქ თავიანთი მონასტრები დააარსეს, რომლებიც საუკუნეთა მანძილზე აგრძელებდნენ არსებობას, მნიშვნელოვან კულტურულ კერებს წარმოადგენდნენ და გავლენას ახდენდნენ ქვეყნის სულიერ ცხოვრებაზე. მაგ.: დავით გარეჯელის ერთ-ერთი მოწაფის, დოდოს მიერ დაარსებული დოდორქის მონასტერი, რომლის კონქშიც შემორჩენილია VIII-IX საუკუნის დოდოს ფრესკა, მხატვრობის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ნიმუშია საქართველოში - ტახტზე მჯდომი ქრისტე მაკურთხებელი მარჯვენით, მარცხენა გადაშლილი წიგნით, ქართული წარწერის შემორჩენილი კვალით, ნეკრესის, შუამთის, გიშის საეპისკოპოსოები, იყალთოს VIII-IX საუკუნეების ფერისცვალების ეკლესია, თავის დროზე სირიელი მამის დაარსებული მონასტრის ადგილას და მრავალი სხვა. დონაურების დროს (837-881) აქ მოღვაწეობდა ცნობილი საეკლესიო მოღვაწე, ტომით კახელი, ილარიონ ქართველი, რომელმაც დააარსა დედათა მონასტერი, სოფელ აკურას „მამადავითის“ ეკლესია და სხვა მონასტრები. IX-X საუკუნეთა მიჯნაზე ხევში აგებულია გარბანის ეკლესია, უაღრესად საინტერესო ბარელიეფით, სამშენებლო სამუშაოებს რომ ასახავს.
ურთიერთობა არაბებთან
IX საუკუნის დასაწყისიდან ქართლის ამირები ცდილობენ მოიპოვონ დამოუკიდებლობა სახალიფოს ცენტრალური ხელისუფლებისაგან და დაამკვიდრონ საქართველოში თავიანთი დამოუკიდებელი საამიროს არსებობა. ეს, ბუნებრივია, იწვევდა სათანადო რეაქციას სახალიფოს ცენტრალური ხელისუფლებისაგან, იგზავნებოდა დამსჯელი ექსპედიციები. ამ ვითარებამ ქართველ მეფე-მთავართა ინტერესების შესაბამისად მებრძოლი მხარეების გარშემო დაჯგუფება გამოიწვია. კახეთის მთავრები შექმნილი მდგომარეობის თავიანთი მიზნებისათვის გამოყენებას ცდილობდნენ, რათა აეცდინათ სახალიფოს მხრიდან სამთავროზე ხელისუფლების აღდგენის მცდელობა. ხალიფას სარდლებსა და ამირებს შორის ბრძოლაში ისინი ამირას უჭერდნენ მხარს, რადგან ქართლის საამირო კახეთს საშიშროებას არ უქმნიდა.
IX საუკუნის დასაწყისში კახეთის მთავარი ეხმარება ხალიფას ხელისუფლებისაგან გათავისუფლებისათვის მებრძოლ ამირას. კახეთის სამთავროს მჭიდრო კავშირი აქვს დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლ ცნობილ ამირასთან ისჰაკ იბნ-ისმაილთან (ქართული წყაროებით საჰაკი). ზოგი მიღწევის შემდეგ საჰაკ ამირა დამარცხდა 853 წელს ბუღა თურქთან ბრძოლაში და სიკვდილით დაისაჯა. კახეთის სამთავროს ლაშქარი არაბებს საზღვართან დახვდა და დაამარცხა, რის შემდეგაც ბუღა თურქმა კახეთზე ჩრდილოეთიდან სცადა თავდასხმა, მაგრამ ისევ დამარცხდა.
იმ რთულ პოლიტიკურ სიტუაციაში, რომელიც IX-X საუკუნეებში ამიერკავკასიაში შეიქმნა, კახეთის სამთავრო ცდილობს დაიცვას თავი არაბთა აგრესიისაგან და გააფართოვოს თავისი საზღვრები.
ურთიერთობა ქართულ სამეფო-სამთავროებთან
კახეთის სამთავრო აქტიურად მონაწილეობდა იმ ბრძოლაში, ამ დროს მიმდინარეობდა შიდა ქართლისათვის და რომელსაც ქართული საისტორიო თხზულება უწოდებს ბრძოლას „ქართლსა ზედა“. ეს „ქართლი“ საქართველოსა და ამიერკავკასიის ცენტრალური რეგიონია და უდიდესი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობის მატარებელი იყო და არის ახლაც. კახეთის სამთავრო საზღვრების გაფართოებას თავისი მეზობელი ჰერეთის ხარჯზეც ცდილობდა. ბრძოლა ცვალებადი უპირატესობით მიმდინარეობდა. X საუკუნის დასაწყისში უპირატესობა კახეთის მხარეს იყო, მაგრამ შემდეგ ქორეპისკოპოსმა კვირიკე I-მა (893-918 წწ.) ვერ გაბედა ჰერეთის წინააღმდეგ დამოუკიდებლად გამოსვლა და კავშირი შეკრა აფხაზთა სამეფოსთან. ჰერეთის მეფე ადარნასე პატრიკმა (IX საუკუნის ბოლო - X საუკუნის 40-იანი წლები) ვერ გაბედა წინააღმდეგობის გაწევა და ზავის მისაღწევად კვირიკე ქორეპისკოპოსსა და კონსტანტინე III-ს გადასცა ჰერეთის ციხეები: არიში, გავაზნი და ორჭობი. მალე ვითარება ჰერეთის სასარგებლოდ იცვლება. 936 წელს კახეთი დაარბია აზერბაიჯანის მმართველმა „მოვიდეს სარკინოზნი, რომელთა უხმობდეს საჯობით და მოტყუენეს კახეთი“, მოგვითხრობს ქართველი მემატიანე. ამის შემდეგ ჰერთა მეფემ შეძლო თავისი ციხეების დაბრუნება. მინიატიურა|მარცხნივ|[[ბაგრატ III (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ III]] კახეთის მთავრები, ასევე, ცდილობდნენ ესარგებლათ დასავლეთ საქართველოში მდგომარეობის გართულებით და ქორეპისკოპოსი მხარს უჭერს „აფხაზთა მეფე“ დემეტრეს წინააღმდეგ მებრძოლ მის ძმას, თეოდოსის. როგორც კი დასავლურქართული სახელმწიფო ანარქიამ მოიცვა, კახთა მთავარმა განაგრძო ბრძოლა შიდა ქართლისათვის „მოადგეს კახნი და მოადგეს უფლის ციხესა“, მაგრამ ბედმა არ გაუღიმათ. ახლა უკვე ის დროა (X საუკუნის 70-იანი წლები), როცა ქართული ქვეყნების ერთ სახელმწიფოდ გაერთიანების საქმე რეალურ საფუძველზე დადგა. კახთა წინააღმდეგ ტაოს მეფე დავით კურაპალატი გამოემართა და როგორც კი ეს გაიგეს „კახთა წარვიდეს ვითარცა მეოტნი და დაუტევეს ქართლი“.
X საუკუნის ბილოსა და XI საუკუნის დასაწყისში დავითი ქორეპისკოპოსი (970-1009 წწ.) იბრძვის უკვე ერთიანი ფეოდალური საქართველოს პირველი მეფის, ბაგრატ III-ის წინააღმდეგ. მათი ინტერესები ჰერეთში დაუპირისპირდა ერთმანეთს. ბაგრატმა დაიკავა ჰერეთი და იქ თავისი მოხელეები დანიშნა, თუმცა ისინი დავითს მიემხრნენ. დავით ქორეპისკოპოსის გარდაცვალების შემდეგ ბაგრატ III-მ ისევ დაიკავა ჰერეთი, შეიპყრო დავითის ძე, კვირიკე III და 1010-1014 წლებში კახეთ-ჰერეთი გაერთიანებული საქართველოს შემადგენლობაში შედიოდა, თუმცა ბაგრატ მეფის გარდაცვალების შემდეგ, კვირიკემ შეძლო კახეთისა და ჰერეთის დაბრუნება და იწოდა „მეფედ კახთა და ჰერთა“ და „დიდად“. ამის შემდეგ კახეთ-ჰერეთის სამეფო XII საუკუნის დასაწყისამდე, მეფე დავით IV აღმაშენებლის მიერ მის დაპყრობამდე, ერთიანი საქართველოს მეფეთაგან დამოუკიდებელ სახელმწიფოს წარმოადგენდა, თუმცა ეს უკანასკნელნი მის შემოერთებას აქტიურად ცდილობდნენ.
კახეთის სამთავროს ადმინისტრაციული სტრუქტურა
გაერთიანებული კახეთის სამთავრო ადმინისტრაციულად საერისთავოებად იყო დაყოფილი. ესენია, ორი საერისთავო საკუთრივ კახეთში, ცენტრებით კვეტერასა და პანკისში, ხოლო კუხეთი ერთ საერისთავოდ იყო წარმოდგენილი, ცენტრით რუსთავში. კვირიკე III-მ ჰერეთის შემოერთების შემდეგ იქ ოთხი ერისთავი დასვა. როგორც ჩანს, კახეთისათვის ჰერეთის შემოერთების შემდეგ მეფემ გაატარა ადმინისტრაციული რეფორმა. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ კვირიკეს მიერ დამტკიცებული საერისთავოები უძველესი დროიდან არსებულ ეთნო-ადმინისტრაციულ ერთეულთა ფარგლებს ემთხვეოდა, მაგრამ მის მიერ „დასმული“ ერისთავები მეფის ადმინისტრაციის მოხელეები იყვნენ, რაც ხელისუფლების ცენტრალიზაციას ისახავდა მიზნად, თუმცა ამ სამეფოს დამოუკიდებლად არსებობის დღეები უკვე დათვლილი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახეთის სამთავრო
ალკადიენები
ალკადიენები (შემოკლებით დიენები) – უჯერი ნახშირწყალბადები, რომელთა ჰომოლოგიური რიგის ფორმულაა CnH2n-2, მოიცავენ მხოლოდ ორ ორმაგ ბმასა და sp2-ჰიბრიდულ ნახშირბადატომებს. დიენებისთვის დამახასიათებელია ნახშირბადის ჯაჭვის, ორმაგი ბმების მდებარეობის და გეომეტრიული იზომერია.
კლასიფიკაცია
დიენური ნახშირწყლალბადები იყოფა სამ კლასად: ყველაზე საინტერესო თვისებები და ფართო გამოყენება აქვს შეუღლებულ დიენებს, განსაკუთრებით, ამ კლასის ორ წარმომადგენელს: დივინილს და იზოპრენს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი
ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი (Frank-Walter Steinmeier; დ. 5 იანვარი, 1956, დეტმოლდი, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, გერმანია) — გერმანელი პოლიტიკოსი, გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2005–2009 და 2013–2017 წლებში, ვიცე-კანცლერი 2007–2009 წლებში. გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2009 წლის არჩევნებზე, კანცლერობის კანდიდატი სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. 2017 წლის 12 თებერვალს, აირჩიეს გერმანიის პრეზიდენტად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
ივან-კუპალა
ივან–კუპალა (რუს. Ива́н–Купа́ла უკრ. Івана Купала – ივან(ა) კუპალა) სახალხო დღესასწაული უკრაინაში, რუსეთსა და სხვა სლავ ხალხებში, აღინიშნება ზაფხულის ბუნიაობის დროს 7 ივლისს ახალი სტილით, თუმცა ბევრი მას ძველი სტილით აღნიშნავს 24 ივნისს.
1134
თარიღი უცნობია
*