cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩეჩნური ენა
კლასიფიკაცია
ლინგვისტურად ჩეჩნური ენა იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ ჯგუფს მიეკუთვნება ახლომონათესავე ინგუშურ და ბაცბურ ენებთან ერთად. ინგუშურსა და ჩეჩნურს შორის შუალედური დიალექტები არსებობს.
მევის გალანტი
მევის ლესლი დე ტრეფორდ გალანტი (დ. 11 აგვისტო, 1922 — გ. 18 თებერვალი, 2014) — კანადელი მწერალი, რომელიც ცხოვრების უდიდესი დროის მანძილზე ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საფრანგეთში. ცნობილია მოთხრობებით, თუმცა ასევე წერდა რომანებს, პიესებსა და ესეებს.
ჩეჩნური ენა
ოფიციალური სტატუსი
ჩეჩნური ენა ჩეჩნეთის (ავტ. რესპუბლიკა რუსეთის ფედერაციაში) ოფიციალური ენაა.
დიალექტები
ჩეჩნურის დიალექტებია:
ბგერითი შედგენილობა
ჩეჩნურს აქვს ხმოვანთა და თანხმოვანთა რთული სისტემა. ხმოვანთა სისტემაში, გარდა ხუთი მარტივი ხმოვნისა, მოიპოვება გრძელი, უმლაუტიზებული, უმლაუტიზებულ-გრძელი და ვიწრო ხმოვნები. თანხმოვანთა სისტემით ჩეჩნური ახლოს დგას ქართულთან. ჩეჩნურს, ქართულისგან განსხვავებით აქვს სამი სპეციფიკური თანხმოვანი: ფარინგალური მჟღერი ჵ, ფარინგალური ყრუ ჰ' და ლარინგალური აბრუპტივი ' (იგივეა, რაც მეგრული ' სიტყვაში 'უდე „სახლი“)
მევის გალანტი
პირადი ცხოვრება
გალანტმა განათლება კანადისა და აშშ-ის საჯარო, კერძო და სამონასტრო სკოლებში მიიღო. 1935-1940 წლებში იგი ძირითადად ნიუ-იორკში იმყოფებოდა. მის ადრეულ მოთხრობათა უმეტოსობაში მოქმედება სწორედ ამ ქალაქში ვითარდება.
ჩეჩნური ენა
მორფოლოგიური მიმოხილვა
ჩეჩნურში არსებობს ხუთი გრამატიკული კლასი: 1) მამაკაცის (ნიშანია ვ-), 2)ქალის (ნიშანია ჲ-), 3) ნივთის (ნიშანია დ-), 4) აბსტრაქტულ ცნებათა (ნიშანია ჲ-) და 5) ცხოველთა (ნიშანია ბ-), თუმცა გრამატიკულ კლასთა სისტემისადმი ცნებათა კუთვნილების პრინციპები ჯერ არაა დადგენილი. ძირითადი ბრუნვებია: სახელობითი, მოთხრობითი, ნათესაობითი, მიცემითი, გამსჭვალვითი, მოქმედებითი:
მევის გალანტი
პირადი ცხოვრება
1942 წელს მევისი ჯონ გალანტზე, უინიპეგელ მუსიკოსზე, დაქორწინდა. წყვილი 1947 წელს გაიყარა. გალანტის ბიოგრაფის მიხედვით, მწერლის ქორწინება „ბევრად უფრო ხანმოკლე იყო, ვიდრე ამას თარიღები მოწმობენ, რადგან მისი ქმარი უმეტესი დროის მანძილზე სამხედრო სამსახურში იმყოფებოდა.“
კარიერა
ხანმოკლე დროით გალანტი კანადის ეროვნულ კინოსაბჭოში მუშაობდა, სანამ 1944 წელს გაზეთის Montreal Standard რეპორტიორი გახდებოდა. ამ პერიოდში იგი მოთხრობებს აქვეყნებდა, როგორც გაზეთში, ასევე სხვადასხვა ჟურნალებში.
იბატეგუარა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 133 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 261 277 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57.92 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
მევის გალანტი
კარიერა
1950 წელს გალანტმა ჟურნალისტობას თავი გაანება, რათა მთელი დრო მწერლობისთვის დაეთმო. იგი ევროპაში გადავიდა და საფრანგეთში დასახლებამდე, სადაც მთელი დარჩენილი ცხოვრება გაატარა, ხანმოკლე დროით ესპანეთში ცხოვრობდა. მიუხედავად იმისა, რომ გალანტი პარიზში დამკვიდრდა, მას არც კანადის მოქალაქეობაზე უთქვამს უარი და არც საფრანგეთის მოქალაქეობა მიუღია.
1951 წელს გალანტის მოთხრობა „მედლინის დაბადების დღე“ ჟურნალში The New Yorker გამოქვეყნდა. მალევე ჟურნალმა გალანტის სხვა მოთხრობებიც გამოაქვეყნდა, მათ შორის „ივნისის დილა“ და „პიკნიკი“, თუმცა მწერალმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა, რადგან მისმა ლიტერატურულმა აგენტმა ჰონორარი თავად მიითვისა, მას საავტორო უფლებებისთვის 1,535 დოლარი გადასცა, და უთხრა, რომ ჟურნალმა მოთხრობები დაიწუნა. იგი ჟურნალს არ აწვდიდა ცნობებს გალატის საცხოვრებელი ადგილის შესახებ, რათა მისი წარმომადგენლები უშუალოდ მას არ დაკავშირებოდნენ. გალანტმა თავისი მოთხრობების გამოქვეყნების შესახებ შემთხვევით შეიტყო, როცა ჟურნალს ბიბლიოთეკაში კითხულობდა. იგი The New Yorker-ის მხატვრული განყოფილების რედაქტორ უილიამ მაქსველს დაუკავშირდა, რამაც მწერალსა და ჟურნალს შორის მტკიცე თანამშრობლობის ჩამოყალიბებას დაუდო საფუძველი. მოღვაწეობის მანძილზე გალანტმა The New Yorker-ში 116 მოთხრობა გამოაქვეყნა. ელის მანროსთან ერთად გალანტი იმ რამდენიმე კანადელ მწერალს შორისაა, რომელთა ნაშრომებიც ჟურნალში რეგულარულად ქვეყნდებოდა.
გალანტის კალამს ორი რომანი ეკუთვნის, ესენია: „მწვანე წყალი, მწვანე ცა“ (1959) და „საკმაოდ კარგი დრო“ (1970). 1984 წელს მან დაწერა პიესა „რა უნდა გაკეთდეს?“. მწერლის შემოქმედება არაერთ აღიარებულ მოთხრობათა კრებულს მოიცავს, მათ შორისაა „სხვა პარიზი“ (1956), „ჩემი გული გატეხილია“ (1964), „სამყაროს დასასრული და სხვა მოთხრობები“ (1974), „მეთხუთმეტე რაიონიდან“ (1979) და სხვები. მოთხრობათა სერია „Linnet Muir“  მწერლის ის ნაშრომია, რომელშიც ავტობიოგრაფიული მოტივები ყველაზე აშკარად იგრძნობა.
კარიერის ადრეულ პერიოდში, კანადელი ლიტერატურული კრიტიკოსები გალანტის შესახებ წერდნენ, რომ ემიგრანტის სტატუტის გამო მის შემოქმედებას კანადელი მკითხველი არ იცნობდა. 1970-იან წლებამდე გალანტის წიგნები არც ერთ კანადურ გამომცემლობას არ გამოუცია და მხოლოდ ძვირადღირებული და იშვიათი ამერიკული ექსპორტის სახით ხვდებოდა ქვეყანაში, სანამ გამომცემლობამ Macmillan of Canada მოთხრობათა კრებულის „მეთხუთმეტე რაიონიდან“ საავტორო უფლებები არ შეისყიდა. ჟურნალისტი დაგლას გიბლონი წერს, რომ აღნიშნულ პრობლემაში წვლილი ორივე მხარეს მიუძღოდა, რადგან გალანტს არასოდეს უცდია კანადურ გამომცემლობებთან თანამშრობლობა, სანამ მას 1970-იანი წლების დასასრულს მაკმილანის რედაქტორი დაგლას გიბსონი არ დაუკავშირდა. წიგნის „მეთხუთმეტე რაიონიდან“ გამოცემის შემდეგ გიბსონმა შეადგინა კრებული „შინაური ჭეშმარიტებები: რჩეული კანადური მოთხრობები“, რათა გალანტის შემოქმედებაში კანადური თემების არსებობისთვის გაესვა ხაზი. წიგნმა 1981 წელს ინგლისურენოვანი პროზისთვის გენერალ-გუბერნატორის პრემია მოიპოვა.
სიკვდილი
გალანტი 91 წლის ასაკში 2014 წლის 18 თებერვალს გარდაიცვალა.
კრიტიკული გამოხმაურება
გრაცია მერლერი თავის წიგნში „მევის გალანტი: ნარატიული ნიმუშები და საშუალებები“ წერს: „მევის გალანტის მოთხრობებში მთავარი როლს არც სიუჟეტური ხაზის და არც პერსონაჟის ფსიქოლოგიური განვითარება ასრულებს. მწერლის მთავარი მიზანი სპეციფიკური სიტუაციის განვითარება და სულიერი თუ გონებრივი მდგომარეობის რეკონსტრუქციაა.“ გალანტის მოთხრობებში ხშირად ვხვდებით ემიგრანტ პერსონაჟებს, რომლებიც თავს დაკარგულად ან იზოლირებულად გრძნობენ. მწერალი აგრეთვე წერს ილუზიებსა და რეალობას შორის მოქცეულ ცხოვრებაზე.
1978 წელს ჟურნალში Books in Canada ჯეფ ჰენკოკმა გალანტს ერთ-ერთი საუკეთესო კანადელი პროზაიკოსი უწოდა. მან მწერლის შემოქმედება „დამარხულ საგანძურს“ შეადარა, რომელსაც აღმოჩენა სჭირდება.
ფაშიზმის ასახვა
გალანტის მოთხრობებში ხშირად ვხვდებით ფაშიზმის თემას. მან თავისი 1973 წლის კრებულის „პენგეცის კვანძი“ შესახებ განაცხადა: „ესაა წიგნი იმის შესახებ, თუ საიდან წარმოიშვა ფაშიზმი... არა ისტორიული მიზეზების, არამედ ადამიანებში არსებული შესაძლებლობების შესახებ.“ ფაშიზმის თემატიკაზე კრიტიკოსები გამოარჩევენ გალანტის მოთხრობას „სპეკის იდეა“, რომელშიც ფაშიზმის ფსიქოლოგიური მოთხოვნის ასახვას ვხვდებით. მოთხრობა 1970-იანი წლების საფრანგეთში მცხოვრები არტ-დილერის შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც თანდათან ფაშისტური იდეოლოგიის გამოხატვას იწყებს. ამასთანავე, გარკვეული დეტალები აბსოლუტურად უარყოფს მის ფაშისტურ იდეოლოგიასთან კავშირს. „სპეკის იდეა“ გალანტის ყველაზე ფართოდ ანთოლოგიზირებული ნაშრომია.
კინოკრიტიკოსი ენდი ლეიმის მიხედვით, მოთხრობის „სპეკის იდეა“ პროტაგონისტი შეგვიძლია განვიხილოთ, როგორც ფაშისტი, თუმცა „არა იდეოლოგიურ დონეზე.“ 1970-იან წლებში საფრანგეთში მიმდინარეობდა დებატები მეორე მსოფლიო ომში ქვეყნის ნაცისტებთან თანამშრობლობის შესახებ, რასაც ლეიმი გალანტის მოთხრობის ისტორიულ საფუძვლად მიიჩნევს. იგი წერს, რომ მოთხრობა „იმ ფრანგი მოსახლეობის დამოკიდებულების დრამატიზებაა, რომლებიც გულგრილობისა და პირადი ინტერესების გამო მიმღებლობას გამოხატავდნენ ფაშისტური იდეოლოგიის მიმართ.“
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო კატეგორია:კანადელი ქალი რომანისტები კატეგორია:პარიზელი მწერლები კატეგორია:ამერიკის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიის წევრები კატეგორია:XX საუკუნის კანადელი ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მწერლები კატეგორია:კანადელი ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის კანადელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი რომანისტები‎
ჩეჩნური ენა
მორფოლოგიური მიმოხილვა
სახ. სთაგ „კაცი“ მოთხ. სთაგა „კაცმა“ ნათეს. სთაგან „კაცის“ მიც. სთაგანა „კაცს“ გამსჭ. სთაგახ „კაცში“ მოქმ. სთაგაცა „კაცით, კაცთან“
ჩეჩნურს აქვს აგრეთვე თხუთმეტამდე ლოკატიური (ადგილობითი) ბრუნვა.
ლექსიკა
ჩეჩნურს მდიდარი საკუთარი ლექსიკური ფონდი აქვს. გვხვდება ნასესხები სიტყვები ქართულიდან, ოსურიდან, არაბულ-სპარსულიდან, თურქულიდან, დაღესტნური ენებიდან და რუსულიდან
ისტორია
თანამედროვე ჩეჩნური სალიტერატურო ენა შეიქმნა 1917-ის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ. ჩეჩნური ანბანი ლათინურ გრაფიკაზე შექმნა ხალიდ ოშაევმა 1925 წელს. მანამდე გამოიყენებოდა არაბული გრაფიკა - ე.წ. „აჯამური დამწერლობა“, რომელიც შეიხ შამილის დავალებით შეიმუშავა დაღესტნელმა მოლამ დიბირ-ყადი ხუნძახელმა. 1938 წლიდან ჩეჩნური გრაფიკა შეიცვალა - ახალი ანბანი კირილიცაზე დაყრდნობით შეიმუშავეს (რუსულ ანბანს ემატებოდა ასოთშეერთებები და ლათინური ერთიანი). 1992 წელს, ჩეჩნეთის რესპუბლიკა-იჩქერიის გამოცხადების შემდეგ, დამწერლობა გადაიყვანეს ისევ ლათინურ გრაფიკაზე, რომელსაც დღესაც იყენებენ კირილიცის პარალელურად
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნური ენა
რიჩარდ ჰოვანისიანი
რიჩარდ გეიბლ ჰოვანისიანი (Richard Gable Hovannisian; Ռիչարդ Հովհաննիսյան) (დ. 9 ნოემბერი, 1932, ტულარე, კალიფორნია, აშშ, — გ. 10 ივლისი, 2023, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — სომხური წარმოშობის ამერიკელი ისტორიკოსი და კალიფორნიის უნივერსიტეტის ემერიტუსის პროფესორი. ის ძირითადად ცნობილია მისი ოთხტომეულით სომხეთის პირველი რესპუბლიკის ისტორიაზე.
წარმომავლობა
ჰოვანისიანი დაიბადა და აღიზარდა ტულარეში (კალიფორნია) სომხების გენოციდისგან გადარჩენილ ოჯახში. მამა, გასპარ გავროიანი, დაიბადა 1901 წელს ოსმალეთის იმპერიაში, სოფელ ბაზმაშენში (დღეს სარიჩუბუკი, თურქეთი), ხარპერთან მახლობლად. 1915 წელს მან თავი დააღწია გენოციდს და 1920 წელს გადასახლდა აშშ-ში, სადაც გვარი შეიცვალა გავროიანიდან ჰოვანისიანზე, რომელიც მამის სახელი (ჰოვანესიდან) მომდინარეობდა. 1926 წელს კასპარი დაქორწინდა სირუნ ნალბანდიანზე, რომელიც ასევე გენოციდს გადარჩენილი იყო. მათი ვაჟებიდან პირველი: ჯონი დაიბადა 1928 წელს, მეორე რალფი 1930 წელს. რიჩარდ გეიბ ჰოვანისიანი (ეწოდა კლარკ გეიბლის სახელზე) დაიბარდა ბოლოს 1932 წლის, 9 ნოემბერს.
1957 წელს ჰოვანისიანი დაქორწინდა ვარტიტერ კოჩოლოსიანზე ფრესნოს წმინდა სამების სომხურ ეკლესიაში. მათ ყავდათ ოთხი შვილი: რაფი, არმენი, ანი და გარო. რაფი მოგვიანებით სომხეთის პირველი საგარეო საქმეთა მინისტრი გახდა და ამჟამად ოპოზიციაში იმყოფება.
განათლება და კარიერა
კალიფორნიის უნივერსიტეტში ეუფლებოდა ისტორიას, მიიღო ბაკალავრის (1954), მაგისტრის (1958) და დოქტორის წოდება (1966). 1966 წლიდან 1969 წლამდე Mount St. Mary's College-ში იყო ისტორიის ასოცირებული პროფესორი. როგორც რანკეანელი, ჰოვანისიანის სამეცნიერო მუშაობა დაეთმო სომხეთის პირველი რესპუბლიკის (1918–20) ისტორიას. მისი სადისერტაციო ნაშრომი გამოიცა 1967 წელს სახელწოდებით: „Armenia on the Road to Independence“, რომელიც მოგვიანებით ოთხტომეულის (1971-1996) პროლოგის როლს შეასრულებს. ოთხტომეულები დადებითად იქნა შეფასებული სამეცნიერო წრეების მიერ.
პოლიტიკა
2006 წლის ინტერვიუში ჰოვანისიანი აკრიტიკებდა მაშინდელ სომხეთის პრეზიდენტ რობერტ კოჩარიანს მისი ავტორიტარული ბუნების გამო და ამბობდა, რომ სომხეთი არ უნდა გამხდარიყო არშემდგარი ქვეყანა. 2013 წელს ჰოვანისიანი მონაწილეობდა სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნებზე, სადაც მისმა ვაჟმა, რაფიმ, ოფიციალური შედეგების თანახმად მეორე ადგილი დაიკავა.
კონფერენციის მასალები
კალიფორნიის უნივერსიტეტის კონფერენციათა სერია სახელწოდებით „ისტორილი სომხური ქალაქები და პროვინციები“ ორგანიზატორია ჰოვანისიანი, როგორც სომხური კათედრის ხელმძღვანელი. კონფერენციის მასალები (ჰოვანისიანის რედაქციით), რომლებიც გამოქვეყნდა არის:
სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ისტორიკოსები კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები კატეგორია:ამერიკელი სომხები კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:სომხების გენოციდის ისტორიკოსები
თურქესტანოვი
საკუთარი სახელი თურქესტანოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
მაშავერის წმინდა გიორგის ეკლესია
მაშავერის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაშავერაში. აგებულია XIV-XVIII საუკუნეებში.
ეკლესია ხელოვნურად მოსწორებულ კლდეზე დგას და ერთსაფეხურიანი ცოკოლი აქვს. ეკლესია ნაგებია უხეშად ნათალი და ბათქაშში ჩაძირული ბაზალტის ქვით. კუთხეები და კონსტრუქციული ელემენტები სუფთად ნათალი ქვათლილებითაა გამოყვანილი. ეკლესიის ერთადერთი კარი, რომელსაც დიდი არქიტრავი ხურავს, სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. სამი სარკმელი აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. აღმოსავლეთი სარკმლის ღიობის წყვილი სადა ლილვი შემოუყვება, დასავლეთი ფასადის ორკალთა გადახურვის ქიმზე ოთხ მრგვალ სვეტზე დამყარებული სამრეკლო ფანჩატური დგას. ეკლესიის სადა თაროსებრი კარნიზები 1989 წლის რემონტის დროსაა გაკეთებული. შიგნიდან ეკლესიის კამარა პილასტრებზე დაყრდნობილი ერთი მზიდი თაღით ორ ნაწილადაა გაყოფილი. საკურთხევლის აფსიდის არდაბაგი იატაკიდან სამოცი სანტიმეტრითაა აწეული და მასზე ასასვლელად სამხრეთ და ჩრდილოეთ კიდეში ორი სამსაფეხურიანი კიბეა მოწყობილი. აფსიდის ჩრდილოეთ მხარეს ნიშაა, რომლის პირი შეისრული თაღებითაა გაშნებეული მსგავსად ქვემო ნიჩბისის წმინდა ნიკოლზის ეკლესიის ამგვარივე ნიშისაა. ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში, კედელში, ორი ნიშაა დატანებული, დასავლეთისა შედარებით მაღალია აღმოსავლეთისაზე. ამავე კედლის დასავლეთ მონაკვეთში, პილასტრთან მიჯრით კედელზე მიდგმულია ქვის პროფილირებული ემბაზი, რომელსაც აქვს ბაზა, ზევითკენ გაფართოებული ფეხი და გემაში ნახევარწრიული ავზი. ავზის პირს სადა ლილვი შემოუყვება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნაკადული (ფურცელი)
ნაკადული — ქართული პედაგოგიური ფურცელი. გამოდიოდა 1904–1906 წლებში თბილისში 2 თვეში ერთხელ. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ ე. ერისთავი, ნ. ზურაბიშვილი, ა. მდივანი, მ. მაჭავარიანი. გამომცემელი — ნ. ქობულაშვილი. გამოიცა 7 ნომერი. იბეჭდებოდა წერილები ბავშვთა ზნეობრივი აღზრდის, სახალხო განათლების, ფსიქოლოგიის, საშინაო აღზრდისა და სხვა საკითხებზე, თანამშრომლობდნენ ექიმი ა. ბალარჯიშვილი, ე. ელიავა, შ. ჩიტაძე, პ. სურგულაძე, გ. ნათაძე, ა. მიქაბერიძე, ა. ნათაძე და სხვები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
რევაზ ლორთქიფანიძე
რევაზ თეიმურაზის ძე ლორთქიფანიძე (დ. 7 იანვარი, 1965, ბათუმი) — ქართველი ეკონომისტი.
ბიოგრაფია
1986 წელს წარჩინებით დაასრულა თსუ საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი, 1999 წელს მიენიჭა ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი (ნოსტრიფიკაცია თსუ-ში, 2005 წ., სპეციალიზაციები: ეკონომიქსი; მსოფლიო მეურნეობა და საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობები), საქართველოს ეკონომიკურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი , ნიუ-იორკის პოლიტიკურ მეცნიერებათა აკადემიის პირველი წევრი პოსტ საბჭოთა სივრციდან. ეკონომიკისა და სამართლის საკითხების მისი კვლევის ინტერესის სფეროებს წარმოადგენს ფიზიკა ეკონომიკაში, ეკონომიკური ეფექტიანობა, ეკონომიკური კონკურენცია, თავისუფალი ეკონომიკური ზონა, ჯანდაცვის ეკონომიკური რეფორმები, მრეწველობა, მსოფლიო სავალუტო სისტემა და ფულადი მიმოქცევა, აშშ-ს და საქართველოს ეკონომიკა.
რევაზ ლორთქიფანიძემ გაიმარჯვა პირველ დემოკრატიულ არჩევნებში ქ. ბათუმში (1991 წ, დამოუკიდებლად, მაშინდელი კომუნისტური პარტიის გარეშე) და, შესაბამისად, მისი საჯარო გამოსვლებითა და პუბლიკაციებით გამოდიოდა ინიციატივებით საერთაშორისო თავისუფალი ეკონომიკური ზონის ეფექტიანი და მშვიდობიანი საერთაშოროსო თანამშრომლობის მექანიზმების რეალური ამოქმედებისათვის საქართველოს გეოპოლიტიკურად მნიშვნელოვან აჭარის რეგიონში და აღნიშნულისათვის ეკონომიკის სამინისტროს შესაქმნელად. საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებებით 1993-1998 წლებში იყო საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს კოლეგიის წევრი, როგორც აჭარის ეკონომიკის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი, 2006 წელს გაიმარჯვა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ნომინაციაში "სამინისტროს ყველაზე ინტელექტუალური", 2009 წლამდე ხელმძღვანელობდა ამავე სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვის სამმართველოს.
მიღებული აქვს საქართველოს განათლების სამინისტროს ოქროს მედალი, სხვადასხვა საერთაშორისო სერტიფიკატი, დიპლომი და სიგელი, აირჩიეს საქართველოს ეკონომიკურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი წიგნი და მეცნიერული მოხსენება, მათ შორის არის ეკონომიკური კონკურენციის კლასიკური და თანამედროვე თეორიების ხარვეზების აღმოფხვრის მიზნით, ორიგინალური რეგულაციებისა და კონკურენციის ობიექტური კანონიდან გამომდინარე, მისი ძალის განსაზღვრის ფორმულირების ავტორი, განავითარა ეკონომიკის სრუქტურის ეფექტიანობის ფორმულირება ეკონომიკური ეფექტიანობის საკითხზე ევროკომისიის ექსპერტთა მეთოდოლოგიის სრულყოფის საფუძველზე , მუშაობს ეკონომიკური პოლიტიკის საკითხებზე. რევაზ ლორთქიფანიძის კალამს ეკუთვნის უფლისა და დედა ეკლესიის ჭეშმარიტ მსახურთა სადიდებლები და გალობები.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
ეგრისის სამეფო
ეგრისის სამეფო, ლაზიკის სამეფო — ძველი ქართული სამეფო დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე. უცხოურ წყაროებში ლაზიკის სამეფოდ მოხსენიებული. კოლხეთის სამეფოს დაშლის და მასში შემავალ ტომობრივ-ტერიტორიულ ერთეულების მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შედეგად შექმნილი 131 წელს.
ისტორია
თავდაპირველად მცირე სამეფო იყო, ეკავა მდ. რიონის ორივე ნაპირი (დაახლოებით ქობულეთიდან მდ. ერისწყლამდე), რომის იმპერია მასზე ფორმალურ სიუზერენობას ინარჩუნებდა. II საუკუნის 30-იან წლებში ლაზიკის მეფე მალასა რომის იმპერატორის მიერ იყო დანიშნული, ხოლო მის ზღვისპირა ციხე-ქალაქ ფასისში რომაული გარნიზონი იდგა.
III საუკუნის 50-იან წლებში ეგრისის სამეფოს შემოესივნენ გუთები, 90-იან წლებში კი სარმატები. IV საუკუნეში ეგრისის სამეფო გაძლიერდა და გააერთიანა მთელი დასავლეთ საქართველო. სამხრეთით მისმა ტერიტორიამ მიაღწია მდ. ჭოროხის ქვემო დინების რაიონს, ხოლო ჩრდილოეთით მას დამორჩილდა აფსილების, აბაზგების და სანიგების სამთავროები, აგრეთვე სვანები (მისიმიელები) და ლეჩხუმის (სკვიმნიის) მცხოვრებნი. ეგრისის მეფის დამოკიდებულება რომის (ბიზანტიის) იმპერატორზე უფრო ფორმალური გახდა: ეგრისის გარდაცვლილი მეფის მემკვიდრეს, რომელიც უნდა გამეფებულიყო ადგილობრივი წესისა და ადათის მიხედვით, ბიზანტიის იმპერატორი უგზავნიდა სამეფო ნიშნებს. ეგრისელების მოვალეობა მხოლოდ თავისი ქვეყნის ჩრდილო საზღვრების დაცვა იყო, რომ მომთაბარეები ამ გზით არ შეჭრილიყვნენ იმპერიის მიწა-წყალზე. ეგრისის ზღვისპირა პუნქტებში აღარ იდგნენ ბიზანტიის გარნიზონები. ეგრისის მეფეს ჰყავდა თავისი ვასალები: აბაზგების, სანიგების, სვანებისა და სხვა ტომთა მთავრები. ძლიერდებოდა ქვეყნის ფეოდალიზაციის პროცესი.
V საუკუნის შუა წლებში მეფე გუბაზ I-მა სცადა განთავისუფლებულიყო ბიზანტიაზე ყოველგვარი დამოკიდებულებისაგან, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. ბიზანტიასთან კონფლიქტით ისარგებლეს სვანებმა და სანიგებმა და V საუკუნის 70-იან წლებში დამოუკიდებლობა მოიპოვეს. VI საუკუნის დასაწყისში ეგრისის სამეფო დროებით ირანის ქვეშევრდომი გახდა. 523 კი ეგრისის მეფემ წათე II-მ გვირგვინი ბიზანტიის იმპერატორისაგან მიიღო. VI საუკუნეში ეგრისის სამეფო ბიზანტიასა და ირანს შორის გამუდმებული ომების ასპარეზი გახდა. მას შემდეგ, რაც ირანმა აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (იბერია, ალბანეთი, სომხეთის ნაწილი) მტკიცედ მოიკიდა ფეხი, ეგრისის სამეფოს განსაკუთრებული სტრატეგიული მნიშვნელობა მიენიჭა. 528 ირანის ჯარმა დასავლეთ საქართველოში დაიკავა ციხე-ქალაქები შორაპანი და სკანდე. ეგრისის მეფეს ბიზანტიის დამხმარე ჯარი მოუვიდა, ირანელები დამარცხდნენ და 532 დაიდო „საუკუნო ზავი“, რომლითაც უნდა აღდგენილიყო ომამდელი ვითარება. იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა გააძლიერა თავისი ხელისუფლება ეგრისში (დააარსა ციხე-ქალაქი პეტრა, დააწესა სავაჭრო მონოპოლია და ეგრისის ციხე-ქალაქებში თავისი ჯარი ჩააყენა). ამან გამოიწვია 541 წლის აჯანყება გუბაზ II-ის მეთაურობით (ეგრისის აჯანყებები).
542 წელს ირანის ჯარი შევიდა ეგრისში და დაიწყო 20-წლიანი ომი ბიზანტიასა და ირანს შორის. 562 წელს დაიდო ზავი. ირანმა დათმო ეგრისი, რომელიც ბიზანტიის ვასალურ სამეფოდ დარჩა. VII საუკუნის 20-იან წლებში ეგრისელები აბაზგებთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდნენ იმპერატორ ჰერაკლეს ლაშქრობებში ირანის წინააღმდეგ.
VII საუკუნის ბოლოსათვის ეგრისის სამეფო ბიზანტიის პროვინციად იქცა, მისი მმართველი „ლაზაკის მეფედ“ კი არა, „პატრიკიოსის“ ტიტულით იხსენიებოდა. დამოუკიდებელ სამთავროდ იქცა აბაზგია (აფხაზეთი) და უშუალოდ ბიზანტიას დაუმორჩილდა. 697 ეგრისის მმართველმა პატრიკიოსმა სერგიმ სცადა ბიზანტიისაგან განთავისუფლება არაბების დახმარებით, მაგრამ უშედეგოდ. 736—738 ეგრისში შეიჭრა არაბთა სარდალი მურვან ყრუ, ააოხრა ქვეყანა, დაანგრია დედაქალაქი ციხეგოჯი და სხვა ქალაქები. ამან კიდევ უფრო დააუძლურა დასუსტებული ქვეყანა, რასაც ფეოდალური დაქუცმაცებაც დაერთო. VIII საუკუნის ბოლოს ეგრისის უკანასკნელი მთავრების იოანესა და ჯუანშერის ხელისუფლება მთლიანად შეირყა და დასავლეთ საქართველოს გაერთიანების ინიციატივა აფხაზთა სამთავროს ხელში გადავიდა.
ეგრისის სამეფოში განვითარებული იყო მემინდვრეობა, მევენახეობა და მეცხოველეობა, ამუშავებდნენ სელს, ცვილს, გემთსაშენებელ ხე-ტყეს. ეგრისის სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ქვეყნებთან, ბიზანტიის მცირეაზიულ და სხვა პროვინციებთან, პონტოსპირა ქალაქებთან, სომხეთთან და მისი მეშვეობით ირანთან და შუა აზიასთან. შემოდიოდა დიდძალი იმპირტული საქონელი (ძვირფასი კერამიკა, მინის ნაწარმი, ფუფუნების საგნები და სამკაულები), მიმოქცევაში იყო ბიზანტიური და აღმოსავლური მონეტები. III საუკუნიდან დაიწყო საქალაქო ცხოვრების აღმავლობა, მსხვილ სავაჭრო-სახელოსნო ხენტრებად იქცა ზღვისპირა ქალაქები (ფასისი, სებასტოპოლისი, ბიჭვინთა), წარმოიქმნა ახალი ქალაქები (შორაპანი, ვარდციხე, მოხირისი და სხვა), აღორძინდა ძველი ქალაქები (ქუთაისი), ვრცელი და ძლიერი იყო სამეფოს დედაქალაქი ციხეგოჯი (არქეოპოლისი).
ეგრისის სამეფოს კულტურამ, ერთი მხრით, გააგრძელა მდიდარი ადგილობრივი ტრადიციები, რომლებიც ძველი კოლხური სამყაროდან მომდინარეობდა, მეორე მხრით კი შეითვისა ელინისტურ-რომაული კულტურის ელემენტები. უცხო კულტურის გავლენა ეტყობა ამ ხანის დასავლეთ საქართველოს სააღმშენებლო საქმეს, ჩაცმა-მორთულობას. მაგრამ ეს გავლენა ზედაპირული იყო, მას არ განუსაზღვრავს დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობის კულტურის განვითარება. ეგრისის სამეფოს კულტურული ცხოვრების მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლა (III—IV სს.).
კომენტარები
<references group="კ"/>
სქოლიო
კატეგორია:ეგრისის სამეფო
ვეგავიანა
ვეგავიანა (Vegaviana) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის სიერა-დე-გატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 23,06 კმ². მოსახლეობა — 868 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ლონდრე (ფილმი)
ლონდრე — ფილმი, გადაღებული ქართული ხალხური ზღაპრების მოტივებზე.
სიუჟეტი
არავინ უწყის, საიდან მოვიდა შიშველ-ტიტველი ლონდრე, რომელიც სოფლად უსამართლობისა და ბოროტებისაგან დაჩაგრულ ადამიანებს მხსნელად და ქომაგად მოევლინა. თავისი მხიარული ოინებით მან არაერთი კეთილი საქმე მოაგვარა და ასევე შიშველ-ტიტველი გაუყვა არავინ იცის საით მიმავალ ფართო, მტვრიან შარაგზას.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1966 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ჩუკოტკის ნახევარკუნძული
ჩუკოტკის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული აზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რუსეთის ფედერაციის ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგში. აკრავს ბერინგის ზღვის ანადირის ყურე და ჩუკოტკის ზღვა. ჩუკოტკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის დაბოლოებაა დეჟნევის კონცხი. ზედაპირის დიდი ნაწილი ჩუკოტკის მთიანეთს უკავია.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ნახევარკუნძულები
ბაბილუა
საკუთარი სახელი ბაბილუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ევფემიზმი
ევფემიზმები (euphēmismos — შელამაზებული სიტყვების გამოყენება, eu „კარგად“ + phēmē „ვლაპარაკობ“) — ამა თუ იმ ენობრივ კოლექტივში სააუგოდ, საჩოთიროდ და სახიფათოდ მიჩნეულ სიტყვა-თქმათა ნაცვლად ხმარებული უფრო ნატიფად, ზრდილობიანად და უვნებლად მიჩნეული სიტყვა-თქმები.
ტერმინის ანტონიმია — დისფემიზმი.
ეტიმოლოგია
რიგ მიზეზთა გამო ხშირად ადამიანები შეგნებულად გვერდს უხვევენ გარკვეული ობიექტური მონაცემების აღმნიშვნელი სიტყვებისა და გამოთქმების ხმარებას. მათ ან სრულიად არ ასახელებენ ანდა ამბობენ არაპირდაპირ, შემოვლით, აღწერით, შთაბეჭდილების შენელებით, რათა მისაღები გახადონ ადრესატისათვის.
ამგვარი მოვლენის სახელწოდება — „ევფემიზმი“ ბერძნული ენიდან მომდინარეობს. სიტყვა εύφημείν ჯერ კიდევ ჰომეროსთან გვხვდება და გულისხმობს ძველ წარმართულ ჩვეულებას, რომლის მიხედვითაც მსხვერპლის შეწირვის და ლოცვების წარმოთქმის დროს მხოლოდ „კარგი მნიშვნელობის“ სიტყვები უნდა ეხმარათ. შემდგომ ეს ჩვეულება ისე გაიზარდა, რომ წარმართული მღვდელმსახურების დროს საერთოდ აიკრძალა ლაპარაკი, რადგან ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ამ საქმის თვით ყველაზე მორწმუნე და პედანტი შემსრულებელნიც კი შეცდომას უშვებდნენ და შესაფერის სიტყვებს ვერ ირჩევდნენ (ეს აზრია სწორედ ჩაქსოვილი რომაელთა ცნობილ გამოთქმაში — „favete linguis“). თვით მსხვერპლად შესაწირავ ცხოველის ბღავილსაც კი ახშობდნენ საკრავთა ხმებით, რადგან წარმართთა აზრით, მასაც ისევე, როგორც უხეში გამოთქმების ხმარებას, შეეძლო გაენაწყენებინა მათი ღვთაება.
ამჟამად სიტყვა „ევფემიზმი“ საერთაშორისო ენათმეცნიერებაში მიღებული ტერმინია და ეწოდება სიტყვას (ან გამოთქმას), რომელიც ისეთი სიტყვის (ან გამოთქმის) შემცვლელად იხმარება, რომელიც მოცემულ ენობრივ კოლექტივში სახიფათოა, უსიამოვნოდ, უხეშად, სათაკილოდ ან უზრდელად მიიჩნევა. ევფემიზმი და ის სიტყვა (ან გამოთქმა), რომელსაც იგი ენაცვლება, ერთსა და იმავე ობიექტურ მონაცემზე მიუთითებენ. განსხვავდებიან კი იმით, რომ ერთნაირ შთაბეჭდილებას არ ახდენენ მსმენელზე.
ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგური
ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგური — ერთ-ერთი პირველი ჰიდროელექტროსადგური რუსეთის იმპერიაში (პეტერბურგისა და ახალი ათონის ჰიდროელექტროსადგურების შენდეგ). აგებულია მდინარე ბორჯომულაზე. ამუშავდა 1899 წლის 15 იანვარს. ბორჯომის ჰიფროელექტროსადგურის საერთო სიმძლავრე 60 კვტ-ს შეადგენდა. ელექტროსადგურში მუშაობდა პელტონის ტიპის ორი გენერატორი, თითოეული 70 ც. ძ. (ცხენის ძალა) სიმძლავრისა. 1950 წელს ბორჯომის ჰიფროელექტროსადგურმა შეწყვიტა ელექტროენერგიის გამომუშავება.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურები კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტი
დროებითი დემოკრატიული მთავრობა
დროებითი დემოკრატიული მთავრობა ( ბერძ : Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, Prosoriní Dimokratikí Kyvérnisi ) — საბერძნეთის კომუნისტური პარტიის მიერ საბერძნეთის სამოქალაქო ომის დროს 1947 წლის 24 დეკემბერს გამოცხადებული ადმინისტრაციის სახელწოდება. მთავრობა საბერძნეთის ჩრდილოეთით აკონტროლებდა სხვადასხვა მთიან რაიონებს იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის და ალბანეთის საზღვრების გასწვრივ და განიხილებოდა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის საბერძნეთის ეროვნულ-გამანთავისუფლებელი არმიის წინააღმდეგობის მოძრაობის  კომუნისტების მიერ მართული " მთის მთავრობის" მემკვიდრედ. მისი მთავარი მოკავშირეები იყვნენ სსრკ და აღმოსავლეთის ბლოკი.
ისტორია
მიუხედავად იმისა, რომ საბერძნეთში სამოქალაქო ომი დაიწყო 1946 წლის გაზაფხულზე, ბერძენმა კომუნისტებმა წინადადება ალტერნატიული მთავრობის შექმნის შესახებ მხოლოდ 1947 წლის ივნისს წამოაყენეს. საფრანგეთის კომუნისტური პარტიის ყრილობაზე ინიციატივით გამოვიდა პარტიის ლიდერი მილტიადის პორფიროგენისი, რათა საზოგადოების ყურადღება მიექცია და ხაზი გაესვა სხვა ქვეყნების კომუნისტური პარტიებისა და მთავრობების მხარდაჭერაზე ბერძენი კომუნისტებისთვის. საკუთარი მთავრობის ჩამოყალიბება იყო არა მხოლოდ ათენის მონარქისტულ ხელისუფლებასთან შერიგების ყოველგვარი მცდელობის სიმბოლური უარყოფა, არამედ გულისხმობდა პარტიზანული ბრძოლიდან „რეგულარულზე“ გადასვლას. ეს ემთხვეოდა იუგოსლავიის მიერ შთაგონებულ „ტბების გეგმას“, რომელიც მოითხოვდა 50-60000 კაციანი რეგულარული არმიის შექმნას და ჩრდილოეთ საბერძნეთის დიდი ნაწილის და საბოლოოდ საბერძნეთის სიდიდით მეორე ქალაქის, თესალონიკის ოკუპაციას. რაც კომუნისტური ხელისუფლების საყრდენი უნდა გამხდარიყო.
ახალი მთავრობის ფორმირება გამოცხადდა 1947 წლის 23 დეკემბერს. მისი პირველი თავმჯდომარე იყო მარკოს ვაფიადისი, საბერძნეთის დემოკრატიული არმიის ლიდერი. მთავრობა შედგებოდა ექსკლუზიურად კომუნისტური პარტიის წევრებისაგან: ჯანის იოანიდისი იყო თავმჯდომარის მოადგილე და საგარეო საქმეთა მინისტრი, პეტროს რუსოსი ― იუსტიციის მინისტრი, მილტიადის პორფიროგენისი ― ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი, პეტროს კოკკალისი ― ფინანსთა მინისტრი, ვასილის ბარციოტასი ― სოფლის მეურნეობის მინისტრი, დიმიტრი ვლადასი ― ეროვნული ეკონომიკის მინისტრი და ლეონიდას სტრინგოსი ― მომარაგების მინისტრი. აღსანიშნავია, რომ პარტიის გენერალური მდივანი ნიკოლაოს ზაქარიადისი არ იყო მთავრობის წევრი. ახალი მთავრობა აქტიურად ცდილობდა თავი წარმოეჩინა მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი უდიდესი პარტიზანული ორგანიზაციის ― ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის  საბერძნეთის წინააღმდეგობის მოძრაობის საქმიანობის გამგრძელებლად. დროებითი დემოკრატიული მთავრობა ასევე პოზიციონირებდა, როგორც ჩრდილოეთ საბერძნეთში მცხოვრები ეროვნული უმცირესობების აქტიური მფარველი, რადგან ისინი ცდილობდნენ კომუნისტებისთვის დაეჭირათ მხარი ნაციონალისტურად განწყობილი მონარქიული ხელისუფლების წინააღმდეგ.
25 დეკემბერს საბერძნეთის დემოკრატიული არმიის რაზმები თავს დაესხნენ კონიცას, ცდილობდნენ რა ქალაქი დაეკავებინათ და იქ ახალი მთავრობის შტაბის განეთავსებინათ. ვაფიადისის თქმით, ზაქარიადისი იმედს გამოთქვამდა, რომ თუ ქალაქი დაეცემოდა და კომუნისტური საბერძნეთის დედაქალაქი გახდებოდა, მის მთავრობას საბჭოთა კავშირი და აღმოსავლეთ ბლოკის სხვა სახელმწიფოები აღიარებდნენ. შეტევა გაგრძელდა 1948 წლის 4 იანვრამდე, მაგრამ მარცხით დასრულდა. საბოლოო ჯამში, კომუნისტები არცერთმა მთავრობამ არ აღიარა, რადგან საბჭოთა ხელისუფლება შიშობდა, რომ კონფლიქტი გადაიზრდებოდა ღია ომში დასავლეთსა და მის სატელიტებს შორის ბალკანეთში. იოსებ სტალინმა ზაქარიადისს 1948 წლის თებერვალში განუცხადა, რომ მეზობელი აღმოსავლეთის ბლოკის  ქვეყნები კომუნისტებს მხოლოდ იმ შემთხვევასი აღიარებდნენ, როცა ამას სხვა ქვეყნები გააკეთებდნენ.
როდესაც ეროვნულმა მთავრობამ 1948 წელს დროებით დემოკრატიულ მთავრობას მთელი რიგი დარტყმები მიაყენა, ვაფიადისი ომის მსვლელობისას ზაქარიადისს დაუპირისპირდა. ვაფიადისი პრემიერ-მინისტრის პოსტიდან 1949 წლის 7 თებერვალს გადააყენეს, ხოლო თავად ზაქარიადისმა ხსენებული თანამდებობა დაიკავა 1949 წლის 3 აპრილამდე, სანამ ის შეცვალა დიმიტრიოს ფარცალიდისმა. გრამოსის ბრძოლაში კომუნისტების დამარცხებამ ბოლო მოუღო სამოქალაქო ომს. დროებით დემოკრატიულ მთავრობის ნაწილებმა საბერძნეთი დატოვეს 1949 წლის 28 აგვისტოს, თუმცა დროებითმა მთავრობამ განაგრძო საქმიანობა ემიგრაციაში, სანამ ის საბოლოოდ 1950 წლის ოქტომბერში არ დაიშალა.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის სამოქალაქო ომი კატეგორია:1940-იანი წლები საბერძნეთში კატეგორია:ყოფილი სოციალისტური რესპუბლიკები კატეგორია:არაღიარებული სახელმწიფოები
აბდულრაზაკ გურნა
აბდულრაზაკ გურნა (დ. 20 დეკემბერი, 1948) ― ტანზანიელი რომანისტი და აკადემიკოსი. დაიბადა ზანზიბარის სასულთნოში, ხოლო 1960-იან წლებში, ზანზიბარის რევოლუციის შემდეგ, გაერთიანებულ სამეფოში გადასახლდა. მის ცნობილ რომანებს შორისაა: „სამოთხე“ (1994), რომელიც ბუკერის პრემიისა და ვაითბრიდის პრემიის მოკლე სიაში შეიტანეს; „დეზერტირობა“ (2005); და „ზღვით“ (2001), რომელიც ბუკერის პრემიის გრძელ სიასა და Los Angeles Times-ის წიგნის პრემიის მოკლე სიაში მოხვდა.
2021 წელს აბდულრაზაკ გურნას ლიტერატურაში ნობელის პრემია მიენიჭა „კულტურათა და კონტინენტთა მორევში კოლონიალიზმის შედეგებისა და ლტოლვილთა ბედის უკომპრომისო და თანამგრძნობი წარმოჩენისთვის.“ ამჟამად კენტის უნივერსიტეტის ინგლისური და პოსტკოლონიური ლიტერატურის ემერიტუს-პროფესორია.
ადრეული წლები და განათლება
აბდულრაზაკ გურნა 1948 წლის 20 დეკემბერს ზანზიბარის სასულთნოში დაიბადა, რომელიც დღეისთვის ტანზანიის ნაწილია. ზანზიბარის რევოლუციის შედეგად ადგილობრივი აფრიკელი რევოლუციონერების მიერ არაბული ელიტის დამხობის შემდეგ, 18 წლის გურნამ კუნძული დატოვა და 1968 წელს ინგლისში ჩავიდა, როგორც ლტოლვილი. აბდულრაზაკ გურნა არაბული წარმოშობისაა.
თავდაპირველად კენტერბერის ქრისტეს ეკლესიის კოლეჯში სწავლობდა, შემდეგ კენტის უნივერსიტეტში გადავიდა, სადაც 1982 წელს სადოქტორო თეზისის, „დასავლეთაფრიკული ლიტერატურის კრიტიკის კრიტერიუმები“, დაცვის შემდეგ ფილოსოფიის დოქტორის წოდება მიიღო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:ლიტერატურის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:კენტის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში კატეგორია:ტანზანიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ტანზანიელი რომანისტები კატეგორია:ტანზანიელი არამხატვრული მწერლები
ლა-სანტისიმა-ტრინიდად-დე-პარანა
ლა-სანტისიმა-ტრინიდად-დე-პარანა (La Santísima Trinidad de Paraná) — ისტორიული ძეგლი, იეზუიტების ბერმონაზონთა ორდენის მისიის ცენტრი პარაგვაიში. 1993 წელს მეორე მისიონერულ ცენტრ ხესუს-დე-ტავარანგესთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ეს მისია იყო XVII საუკუნეში ერთ-ერთი უმთავრესი სამხრეთ ამერიკაში. ლა-სანტისიმა-ტრინიდად-დე-პარანა დაარსდა 1706 წელს. 1768 წელს, ლათინური ამერიკიდან იაზუიტების გაძევების შემდეგ მისიის მნიშვნელობა დაეცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პარაგვაიში
პინდობა
პინდობა (Pindoba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 866 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 83 218 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34.44 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
უელაგა
უელაგა (Huélaga) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ვალიე-დელ-ალაგონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11 კმ². მოსახლეობა — 219 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
დუკები
დუკები — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია, მცირეაზიელი პროვინციული არისტოკრატიის შთამომავალნი. მართავდნენ 1059-1067 და 1071-1078 წლებში. დუკები წყაროებში IX საუკუნიდან იხსენიებიან. X საუკუნის დამდეგს იმპერატორის წინააღმდეგ გამოვიდნენ, მაგრამ დამარცხდნენ. X საუკუნის დასასრულს მხარი დაუჭირეს აჯანყებულ ბარდა სკლიაროსს. დუკებს დიდი მამულები ჰქონდათ აგრეთვე ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ენათესავებოდნენ სკლიაროსთა, კომნენოსთა, ანგელოსთა ფეოდალურ საგვარეულოებს. 1059-1067 წლებში ტახტზე იყო კონსტანტინე X დუკა, ხოლო 1071-1078 წლებში მისი ვაჟი მიხეილ VII, რომელსაც ცოლად ჰყავდა საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-ის ასული მართა - დედოფალი მარიამი. დუკებს ძალაუფლება წაართვა ნიკიფორე III ბოტანიატემ, 1081 წელს დუკებმა მხარი დაუჭირეს ალექსი I კომნენოსს. მიხეილ VII-ის ვაჟი კონსტანტინე 1081-1094 წლებში ალექსი I-ის თანამმართველი იყო. დუკები დედაქალაქის უმაღლესი არისტოკრატიის ინტერესებს გამოხატავდნენ, მათი მმართველობა ბიზანტიის დაცემის ხანა იყო (შინაააშლილობა, აჯანყებები, სელჩუკთა შემოსევები). XIII საუკუნეში ანგელოს-დუკების გვარი ეპირის დესპოტატის ტახტს ფლობდა.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები კატეგორია:დინასტიები
ნორვეგიის საგრაფოები
ნორვეგია დაყოფილია 11 ადმინისტრაციულ რეგიონად (fylke), რომლებსაც 1918 წლამდე ამტე ეწოდებოდათ. საგრაფოები პირველი დონის ადმინისტრაციულ დანაყოფებს ქმნიან. ისინი 365 მუნიციპალიტეტად (kommune) იყოფა. სვალბარდი და იან-მაიენი საგრაფებს არ მიეკუთვნება და პირდაპირ ეროვნულ დონეზე იმართება. დედაქალაქ ოსლოს ქალაქის და მუნიციპალიტეტის სტატუსი აქვს.
2017 წელს სოლბერგის კაბინეტმა საგრაფოების ნაწილი გააუქმა, ხოლო ნაწილი გააერთიანა, რის შემდეგაც საგრაფოების რიცხვი 19-დან 11-მდე შემცირდა. წინააღმდეგობის შემდეგ რეფორმის გადახედვა გახდა საჭირო. 2022 წლის 14 ივნისს სტორთინგმა რეფორმის ნაწილობრივ გაუქმებას დაუჭირა მხარი და 2024 წლის 1-ელი იანვრიდან ნორვეგიაში 15 საგრაფო ჩამოყალიბდება.
მეორე პერიოდი
1919 წლის შემდეგ ამტებს ფილკები (Fylke, მრავლობითში ― Fylke(r)), ხოლო ამტმანებს ― ფილკესმანები.
მესამე პერიოდი
2017 წელს ნორვეგიის მთავრობამ განაცხადა, რომ 2020 წლისთვის საგრაფოთა რიცხვი 19-დან 11-მდე შემცირდებოდა. შედეგად, სამთავრობო პასუხისმგებლობების ნაწილი ახალ რეგიონებზე გავრცელდა.
2020 წელს შექმნილი 11 საგრაფოა:
2024 წლიდან ნორვეგიაში 15 საგრაფო ჩამოყალიბდება. უცვლელი რჩება 7 საგრაფო: ოსლო, ინლანდეტი, აგდერი, რუგალანი, ვესტლანდი, მერე-ოგ-რუმსდალი და ტრენდელაგი. ტრომს-ოგ-ფინმარკი გაიყოფა ორ საგრაფოდ: ტრომსად და ფინმარკად. ვესტფოლდ-ორგ-ტელემარკი ვესტფოლდისა და ტელემარკის საგრაფოებად გაიყოფა. ვიკენიდან სამი საგრაფო: აკერსჰუსი, ბუსკერუდი და ესტფოლდი შეიქმნება.
სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიის საგრაფოები
დიპანკარა
დიპანკარა ბუდა (სანს:, პალი: Dīpaṃkara „ჩირაღდნის მტარებელი“; ბენგ: দীপঙ্কর; ჩინ: 燃燈佛, ფინინი: Rándēng Fo; ტიბ: མར་མེ་མཛད།, ვაილი: mar me mdzad, მარმეძე; მონღ: ᠵᠣᠯᠠ ᠢᠢᠨ ᠵᠥᠬᠢᠶᠠᠭᠴᠢ᠂ ᠳᠢᠸᠠᠩ᠋ᠭᠠᠷ, Зулын Зохиогч, Дивангар; Zula yin Zohiyagci, Divangar; ნეპ: दिपंखा Dīpankha) — ერთ-ერთი წარსულის ბუდა; გადმოცემით, დედამიწაზე 100 000-მდე წელი იცხოვრა.
თეორიულად, ბუდათა რიცხვი უამრავია და ამიტომ ერთად ცნობილი არიან სახელით „ათასი ბუდა“. თითოეული პასუხისმგებელი იყო ცხოვრების ციკლზე. ზოგ ბუდისტური ტრადიციის თანახმად, დიპანკარა იყო ბუდა, რომელმაც გასხივოსნებას მიაღწია გაუტამამდე (ისტორიული ბუდა) რამდენიმე ეონით ადრე. ბუდისტებს ჯერათ, რომ შორეულ წარსულში უამრავი ბუდა ცხოვრობდა და კიდევ ბევრი გამოჩნდება მომავალში. მაშინ, დიპანკარა იქნება ერთ-ერთი ყველაზე წინარე ბუდა, გაუტამა ყველაზე ახალი, ხოლო მაიტრეა კი მომავალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდები
ყაზანის კრემლი
ყაზანის კრემლი (თათრ.: kirmän; Казанский Кремль) – მთავარი ისტორიული ციტადელი თათარეთში, ქალაქ ყაზანში. აგებულ იქნა ივანე მრისხანეს ბრძანებით ყოფილი ყაზანის ხანთა ციხესიმაგრის ნანგრევებზე. ყაზანის კრემლი 2000 წელს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში იქნა შეტანილი.
რესურსები ინტერნეტში
მარცხნივ|thumb|700px| ყაზანის კრემლის პანორამა
კატეგორია:რუსეთის ისტორიული ძეგლები კატეგორია:კრემლები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
ართურ ოკუნი
ართურ მელვინ „არტ“ ოკუნი (დ. 28 ნოემბერი, 1928 — გ. 23 მარტი, 1980) — ამერიკელი ეკონომისტი.
ოპტიმალური დასაქმების მიზნით ეკონომიკაში, ჩამოაყალიბა სტატისტიკურად არგუმენტირებული ე. წ. ოკუნის კანონი, რომლის მიხედვით: რეალური მთლიანი ეროვნული პროდუქტის ყოველწლიური მატება დაახლოებით 2,7%–ის დონეზე, უმუშევრობის დონის სტაბილურ შენარჩუნებას უზრუნველყოფს ანუ ასეთ დროს სიტუაცია ამ მხრივ არ უარესდება; მთლიანი ეროვნული პროდუქტის მატების ყოველი დამატებითი 2 პროცენტული პუნქტი ამცირებს უმუშევრობის დონეს 1 პროცენტული პუნქტით; ანალოგიურად, მთლიანი ეროვნული პროდუქტის შემცირების ყოველი დამატებითი 2 პროცენტული პუნქტი ადიდებს უმუშევრობის დონეს 1 პროცენტული პუნქტით და ა.შ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ნაკადული (მოზარდების ჟურნალი)
„ნაკადული“ — ქართული ყოველთვიური სურათებიანი ჟურნალი მოზარდებისათვის, გამოდიოდა 1904–1920 წლებში თბილისში. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ ნ. ერისთავი და ნ. ზურაბიშვილი (1904–1905), მ. დემურია (1906–1910), ნ. ნაკაშიძე (1911–1920). გამომცემლები — ნ. ქობულაშვილი (1904–1905), პ. თუმანიშვილი (1906–1920). ჟურნალში ქვეყნდებოდა აღმზრდელობითი და პედაგოგიური ხასიათის მოთხრობები, ლექსები, მოგონებები, ისტორიული ამბები, წერილები მითოლოგიაზე და სხვა თემებზე. თანამშრომლობდნენ აკაკი წერეთელი, ვაჟა-ფშაველა, იროდიონ ევდოშვილი, შიო არაგვისპირელი, სოფრომ მგალობლიშვილი, ალექსანდრე მიქაბერიძე, ვარლამ რუხაძე, დუტუ მეგრელი, ეკატერინე  გაბაშვილი, ნიკოლოზ კეცხოველი და სხვები.
დავით I (კახეთის მეფე)
დავით I (გ. 21 ოქტომბერი, 1602) — კახეთის მეფე 1601–1602 წლებში. ალექსანდრე II-ის ძე და თეიმურაზ I-ის მამა
ნაკადული (მოზარდების ჟურნალი)
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
დავით I (კახეთის მეფე)
მოღვაწეობა
დავითს უკმაყოფილო ფეოდალებმა გიორგი ბატონიშვილს სთხოვეს შეთქმულების ხელმძღვანელობა. გიორგი დათანხმდა და ძმის ღალატით მოკვლა განიზრახა, მაგრამ შეთქმულება გამჟღავნდა. დავითი თავზე წაადგა ძმას, როდესაც იჭურვებოდა, წამოიყვანა და „თორღის ციხეში პატიმარ-ყო“, თორმეტი მასთან შეფიცული კახელი ჭოეთის ციხიდან გადმოყარა და სხვები დააპატიმრა. ამ არეულობით ისარგებლა ნუგზარ არაგვის ერისთავმა და მეფეს განუდგა. დავით I-მა გამდგარი ერისთავი ისევ დაიმორჩილა და მძევლად შვილი ჩამოართვა. დავითი ამაზე არ შეჩერებულა. მამაც დააპატიმრა და კახეთს თვით განაგებდა. დავით I-ის მეფობის დროს კახეთში ჩამოვიდნენ რუსეთის სახელმწიფოს ელჩები, რომლებმაც დავით I-ს რუსეთის მეფის ერთგულების ფიცის წიგნი მიაღებიეს. ქართველი ელჩის კირილეს სიტყვებით, ალექსანდრეს საჯაროდ საშინელი წყევლით შეუჩვენებია შვილი, როცა ამ უკანასკნელმა ალავერდის ტაძრის კრიბჭესთან ააჩეხინა ალექსანდრეს ერთ-ერთი ერთგული ქვეშევრდომი. ექვსი თვე იბატონა დავითმა და შემდეგ რაღაც საშინელი სენით გარდაიცვალა 1602 წელს.
ოჯახი და შვილები
დავითს ჰყავდა მეუღლე — ქეთევანი და სამი შვილი: ორი ვაჟი და ერთი ქალი. არ არის სწორი ვახუშტის ცნობა, რომ „დავითს დაშთა ქეთევნის თანა ძე მხოლო თეიმურაზ“. თეიმურაზი, როგორც ჩანს, დავითის უფროსი შვილი იყო და ბუნებრივია, მომავალში კახეთის ტახტის პრეტენდენტი და ალბათ, ამიტომ ზრდიდა მას პაპა ფუფუნებით. თეიმურაზს ძმაც ჰყოლია და დაც. იგი „გაზაფხულ-შემოდგომიანის“ 87-ე სტროფში უჩივის სოფლის სიმუხთლეს და ძმის და დის დაკარგვაზეც მოსთქვამს:
საყურადღებოა არჩილის ცნობაც. არჩილი ათქმევინებს თეიმურაზს დედამისის მიმართ:
ეს ცნობა ეხება დაახლოებით 1605-1606 წლებს. ამ დროისათვის ქეთევანის ახლოს არ ყოფილა არცერთი შვილი. ვაჟიშვილებს ცოლები არ ჰყოლიათ.
1602 წლის ნინოწმინდის ერთ სიგელში ნათქვამია:
1604 წლით დათარიღებულ სიგელში ბაგრატის ნაცვლად მოხსენიებულია ვახტანგი. თედო ჟორდანია სამართლიანადდაუეჭვებია ამ სახელს. ამ დროისათვის მეფე დავითიც გარდაცვლილია და, შესაძლებელია, სიგელის ქორინიკონი არასწორადაა დასმული. ფაქტი ერთია, ამ ორი სიგელით დასტურდება, რომ თეიმურაზს ჰყოლია ძმა ბაგრატი თუ ვახტანგი. ისკანდერ მუნშიც ადასტურებს, რომ თეიმურაზს ჰყოლია უმცროსი ძმა, რომელსაც ქეშიში რქმევია. ამ სახელის მატარებელი ქართველი უფლისწულის არსებობა სხვა წყაროებით არ დასტურდება. „ქეშიშ“ სპარსულად ქრისტიანთა მღვდელს, მონაზონს, ბერს ნიშნავს. ისკანდერ მუნში სხვა ცნობასაც გვაწვდის. იგი წერს: „ისინი (თეუმურაზი და მისი ძმა) იმ გვარის ზოგიერთ მანდილოსანთან ერთად მაღალ ბანაკში დადიოდნენ შაჰის სამსახურად“. მაშასადამე, ისკანდერ მუნშის ცნობით, თეიმურაზის უმცროსი ძმა მასთან ერთად მისულა შაჰთან. ამ ცნობას და საერთოდ თეიმურაზის ძმის არსებობას ადასტურებს ვახუშტიც: „პირველად დედისაგან წარგზავნილმან შესღვნა ძმა და ტყვენი შაჰაბაზს თეიმურაზ“. ამასვე იმეორებს არჩილი, რომელიც თეიმურაზს ათქმევინებს: „პირველ მიველ, ძმა მივართვი და მერმე დაც იქ ჩავგვარე“. მაშასადამე თეიმურაზი და მისი ძმა ქეტევანს ერთად გაუგზავნია შაჰ-აბასის კარზე დავითის სიკვდილის შემდეგ. სავარაუდოა რომ თეიმურაზს ძმა პატარაობაშივე დაეღუპა, რის გამოც ახლადნაკურთხ თეიმურაზს არჩილი ათქმევინებს: „ძმა არა მყვა და არცა ძე“.
დავით მეფეს ჰყავდა ქალიშვილი სახელად — ელენე. 1604 წლის აგვისტოში რუსეთის ელჩობა ჩამოვიდა საქართველოში. ელჩებს ტატიშჩევსა და ივანოვს დავალებული ჰქონდათ შეერჩიათ საცოლე ბორის გოდუნოვის ვაჟისათვის, ხოლო ასულისათვის საქმრო. ქართველი ელჩის კირილესგან მათ უკვე იცოდნენ, რომ ალექსანდრე მეფეს ჰყავდა შვილიშვილები: 17 წლის თეიმურაზი და 12 წლის ელენე. რუსის ელჩები თეიმურაზ ბატონიშვილის რუსეთში წაყვანას თხოულობდნენ, მაგრამ ამ დროს ირანის ელჩიც, მაჰმად-ბეგი, იმყოფებოდა კახეთში და თეიმურაზ ბატონიშვილისა და მისი დის წაყვანას ცდილობდა. ალექსანდრე მეფის დასტურით თეიმურაზი და მისი და ირანში გაიგზავნენ. რუსი ელჩები ქართლის მეფე გიორგისთან საუბარში აღნიშნავდნენ, რომ შაჰ-აბასმა წაჰგვარა ალექსანდრე მეფეს შვილიშვილი, გააუპატიურა და უკანვე დაუბრუნაო. შემდეგ ელენე მეორედ მოხვედრილა შაჰის კარზე. როცა დაქვრივებული თეიმურაზი შაჰს ეახლა, უძღვნა „აწ მისრულმან დაი თვისი და ტყვენი ქალ-ყრმანი წარჩინებულთა კახთა შვილნი“, — გვეუბნება ვახუშტი. ფარსადან გორგიჯანიძის ცნობით, 1613 წელს, როცა შაჰი განჯაში მოვიდა და მძევლები მოითხოვა, თეიმურაზმა დედასა და შვილებთან ერთად გაგზავნა თავისი და ელენე. თუმცაღა რუსეთის მთავრობის მიერ ირანის ელჩის თ. ი. ლეონტიევისადმი 1616 წლის 22 მარტამდე გაგზავნილ დანსაქმში (наказ), თუ როგორ აწარმოოს მოლაპარაკება შაჰ-აბასთან საქართველოს საკითხზე, აღნიშნულია, რომ თეიმურაზმა შაჰს მძევლად დედა და ცოლი მისცაო. 1617-1618 წლების ირანის ელჩებთან საქართველოს საკითზე წამოებული მოლაპარაკებების ჩანაწერებშიც თეიმურაზის დედისა და ცოლის ტყვედ წაყვანაზეა საუბარი. ფაქტია, რომ ცოლი თეიმურაზს შაჰ-აბსისათვის მძევლად არ გაუგზავნია. შესაძლებელია, მართლაც თეიმურაზმა და-ელენე გაგზავნა და რუსეთის მთავრობის დანასაქმში შეცდომით დის ნაცვლად ცოლი წერია. დიდმოურავნიანის ხელნაწერებით შემონახული სათაურების ცნობითაც თეიმურაზმა თავისი და ელენე დედასთან ერთად გაუგზავნა შაჰ-აბასს. 1618 წელს იღუმენი ხარიტონის ხელით გაგზავნილ წერილში თეიმურაზი წერდა რუსეთის მეფეს, რომ შაჰმა შემი და — დავით მეფის ასული მთხოვა ცოლად და დამპირდა ქრისტიანობას მივიღებო. ამრიგად როგორც ჩანს, შაჰს ცოლად შეურთავს თეიმურაზის და ელენე, მაგრამ შემდეგ იგი მიუცია არა ლორისტანის ვალისათვის, როგორც ფიქრობს ა. ფურცელაძე, არამედ ელენე ცოლად ჰყოლია დაუდ-ხან უნდილაძეს და ალბათ გარკვეული წვლილიც მიუძღოდა თეიმურაზისა და დაუდ-ხანის კავშირში, როცა მათ შეერთებული ძალით განჯა-ყარაბაღი დაარბიეს.
შემოქმედაბა
დავით I-მა სპარსულიდან თარგმნა „ქილილა და დამანას“ ქაშეფისეული ვერსიის დასაწყისი, ვახტანგ VI-ის ცნობით, „კუ და მორიელის“ არაკამდე. ცალკეული ხარვეზების მიუხედავად დედანი კარგი ქართულით არის გადმოცემული.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მეფეები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1602 კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
მშვიდობის მტრედი
მშვიდობის მომხრეთა პირველი მსოფლიო კონგრესი ჩატარდა 1949 წელს პარიზში და პრაღაში. ამ კონგრესის ემბლემა შექმნილია პაბლო პიკასოს მიერ. ემბლემაზე გამოსახულია თეთრი მტრედი, რომელსაც ნისკარტით უჭირავს ზეთის ხილის ხის ტოტი.
სიმბოლოს ისტორია
ჯერ კიდევ წინათ მტრედს მიიჩნევდნენ ბარაქის და შესაბამისად მშვიდობის სიმბოლოდ. ძველად ხალხი ფიქრობდა, რომ მტრედს არ აქვს ნაღვლის ბუშტი, ნაღველი კი ითვლებოდა ცუდი და ბოროტი განწყობა-ხასიათის მიზეზად.
მტრედებს, აღმოსავლეთის ქვეყნებში, ოდითგანვე თვლიდნენ წმინდა ფრინველებად და ღმერთების მაცნეებად.
ქრისტიანულ რელიგიაში მტრედი ითვლება სული წმინდის სიმბოლოდ. ბიბლიაში მტრედმა, რომელიც ნოემ გამუშვა - მას მოუტანა ზეთის ხილის ტოტი, როგორც სიმბოლო სტიქიის დაცხრომისა - დარის დადგომისა. ეს ითვლება ადამიანთა პატიების სიმბოლოდ. შუა საუკუნეებში მტრედი იყო აუცილებელი ატრიბუტი ხარების, ნათლობის, წმინდა სულის მოვლენის და სამების რიტუალებზე.
ითვლებოდა, რომ ეშმაკს და ალქაჯებს/კუდიანებს შეუძლიათ მიიღონ ნებისმიერი იერსახე, გარდა მტრედისა და ცხვრისა.
ძველ რომში მშვიდობის სიმბოლოდ ვენერას მტრედები ითვლებოდა, რომლებმაც ბუდე მოიქსოვეს მარსის გადმოპირქვავებულ ჩაჩქანში/მუზარადში.
საკუთარი ბარტყებისადმი ერთგულების გამო, მტრედი განასახიერებდა დედობრივ გრძნობებს. ზოგჯერ მტრედს მოიხსენიებდნენ სიბრძნის სიმბოლოდ.
ნეოპლატონიზმში მტრედი ასახიერებს ძალას, რომლითაც დამკვიდრდა დაბალი სამყარო. მასონები ამ სიმბოლოთი აღნიშნავენ უბიწოებას, სულის სისუფთავეს, ჩინეთში კი მას იყენებენ სიბერის და ხანგრძლივი სიცოცხლის სიმბოლოდ.
მტრედი გამოსახული იყო ზოგიერთი მმართველის სკიპეტრზე და აღნიშნავდა ღმერთისგან ნაბოძებ ძალაუფლებას.
ურთიერთ-მეამბორე მტრედები - შეყვარებულების სიმბოლოა. აშშ-ში და დიდ ბრიტანეთში იმ პოლიტიკოსებს, რომლებიც სამხედრო მოქმედებებს უჭერენ მხარს - ქორებს ეძახიან (hawks), მშვიდობის მომხრე პოლიტიკოსებს კი მტრედებად (doves) მოიხსენიებენ.
აღსანიშნავია, რომ არა მარტო მტრედი, არამედ ზოგადად, სხვადასხვა სახის ფრინველიც (ხშირად არა მტაცებელი) მიიჩნეოდა სული წმინდის, სიკეთის და მშვიდობის სიმბოლოდ. მაგალითად აკაკი წერეთლის ლექსში ”სულიკო”, რომელიც დღეისთვის ხალხურ სიმღერად დამკვიდრდა, ამ მისიას ბულბული ასრულებს.
რესურსები ინტერნეტში
პიკასო, პაბლო
დისფემიზმი
დისფემიზმი (ბერძნ. δυς „დის“ = არა, და φήμη „ფემე“ = თქმა) და კაკოფემიზმი (ბერძნ. κακός „კაკოს“ = ცუდი) — ევფემიზმის ანტონიმებად გამოიყენება, რაც ნიშნავს განზრახულად უხეში სიტყვისა ან გამოთქმის გამოყენებას ზრდილობიანის ნაცვლად. კაკოფემიზმი უფრო ხშირად გამოიყენება რაიმე განზრახ შეურაცმყოფელის მნიშვნელობით, ხოლო დისფემიზმი შეიძლება იყო შეურაცმყოფელი ან ირონიულად დამაკნინებელი.
დისფემიზმი ისევე ხშირია ყოველდღიურ ხმარებაში, როგორც ევფემიზმი. მაგ. „ესა თუ ის სპორტული გუნდი თამაშში მოწინააღმდეგეს ანადგურებს“ არ ნიშნავს სიტყვასიტყვით ფიზიკურ განადგურებას, ანდა „კომპანიამ კონკურენტები გააცამტვერა“ ასევე გაზვიადებულია და ორივე შემთხვევაში დისფემიზმია.
ერთი და იგივე საგანი შეიძლება დისფემიზმის ან ეუფემიზმის მნიშვნელობით გამოითქვას, მაგალითად „სიკვდილი“: ყველას მიერ პატივცემული ადამიანის სიკვდილი „გარდაცვალებად“ (ევფემიზმი) მოიხსენიება, ხოლო მოძულებული ადამიანისა კი „მოჭამა ჭირით“ (დისფემიზმი) და ა.შ. ერთი და იგივე გამოთქმა, ასევე შეიძლება ევფემიზმიც იყოს და დისფემიზმიც, კონტექსტის მიხედვით. მაგ. „მიიღო უფალმა“ ან კიდევ „გავიდა გაღმა მარილზე“ შეიძლება კონტექსტის მიხედვით ან შერბილებული ევფემიზმი ან ირონიზებული დისფემიზმი იყოს.
სანტანა-დუ-მუნდაუ
სანტანა-დუ-მუნდაუ (Santana do Mundaú) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 961 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 223 615 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.02 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი
ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი — 1970 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი ოთარ აბესაძე.