cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მე და ღამე
განხილვა
ერთხელ გალაკტიონს ჩაუწერია: „შეხედე, გალაკტიონ: საქართველოს ყოველ კუთხეში იპოვი ნანგრევებს წარსულისას, ნაშთს სიხარულისას, მხოლოდ სიმშვიდეს და მოსვენებას ვერ იპოვი ვერსად.“ მარტოობის სენით შეპყრობილ ადამიანს მართლაც გაუჭირდება სიმშვიდის და მოსვენების პოვნა. გალაკტიონი იმდენად მარტოსული იყო, იმდენად განსხვავებული და თავისებური, რომ მასთან დაახლოება და გაშინაურება, მისი გაცნობა და შეცნობა შეუძლებელი იყო. უჭირდა სხვასთან დაახლოება და დაკავშირება და, მით უფრო, თავისი გულის საიდუმლოს გამხლა. თვითონაც გრძნობდა და წუხდა: „მე ხომ სრულიად ლაპარაკი არ ვიცი... მე იმდენად არ ვიცი ლაპარაკი, რომ კაცს ხშირად ვერ ვაგებინებ...“ ბოლომდე გულღია და გულწრფელი თითქმის არავისთან ყოფილა. ეს „სასტიკი სინამდვილე“ თავადაც იცოდა: „...და ერთ რამეში, სასტიკ სინამდვილეში თანდათან ვრწმუნდები. მე, თურმე, მთელ დედამიწის ზურგზე არ შემძლებია არავისთან გულწრფელი საუბარი... ეს ჩემი გულის ღრმა ტრაგედიას შეადგენს.“ აკი ერთგან წერს კიდეც მარტოსულობისგან გატანჯული: „მე აღვაგე ტაძარი, ტაძარი ჩემი ტანჯვა-წამების, რომელშიც შესვლა არ შეუძლია, ჩემს გარდა, არავის.“
ტიციან ტაბიძემ, გალაკტიონის ბიძაშვილმა, ჯერ კიდევ 1916 წელს უწოდა გალაკტიონს „მარტოობის ორდენის კავალერი“.
პარალელები გალაკტიონსა და ბარათაშვილს შორის
გალაკტიონის განწყობა მსგავსია იმისა, რაც ნიკოლოზ ბარათაშვილის „სული ობოლში“ ჩანს:
ობოლი სული კი საბრალოა, რადგან -
გალაკტიონიც ასევე სკეპტიკურად არის განწყობილი. მას ობოლი სულის ფიქრი ვერავისთვის გაუნდვია: „არ ვუმჟღავნებ ქვეყნად არვის“. არათუ ამ ორ ლექს შორის შეიძლება დავინახოთ მსგავსი მსოფლმხედველობა, არამედ პოეტთა პირად წერილებშიც: ბარათაშვილის მაიკო ორბელიანისადმი მიწერილ წერილსა და გალაკტიონის იოსებ გრიშაშვილისადმი მიწერილ წერილს შორის, სადაც ორივე მათგანი საკუთარ მატოსულობაზე, სულით ობლობასა თუ უთვისტომობაზე შესჩივიან წერილის ადრესატებს. გალაკტიონის ბარათი დაწერილია 1912 წელს, რამდენიმე თვით ადრე „მე და ღამის“ შექმნამდე. ლექსშიც სწორედ ეს განაწყობილებაა ასახული.
გალაკტიონმა ამ ლექსით, კიდევ რამდენიმე თავის ნაწარმოებთან ერთად, ახალ საფეხურზე აიყვანა 1910-იანი წლების დასაწყისის ქართული პოეზია. მისი პოეტური სამყარო იდუმალებითაა მოცული და აზრთა სხვაობას იწვევდა და იწვევს. ყოველი ადამიანი, ყოველი თაობა თავისებურად კითხულობს, აღიქვამს, ხსნის და ამართლებს.
პაულ ვალდენი
პაველ ვალდენი ( პაულ ვალდენი, Pauls Valdens, Paul von Walden ; დ. 14 (26) ივლისი, 1863, როზულის ვოლოსტი, რუსეთის იმპერიის ლივონის პროვინცია — გ. 22 იანვარი, 1957, ჰამერტინგენი, გერმანია) — რუსი, ლატვიელი, გერმანელი ქიმიკოსი, რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი (1894-1919 წწ.), პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის რიგითი აკადემიკოსი (1910 წლიდან), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1927 წ.). მას ეკუთვნის შრომები ხსნარების ელექტროქიმიის, ოპტიკური იზომერიის, ქიმიის ისტორიის შესახებ.
ბიოგრაფია
ვალდენი დაიბადა ლივლანდის გუბერნიის როზულის ვოლოსტში (ახლანდელი ლატვია ) გლეხის  ოჯახში. ოთხი წლის ასაკში დაკარგა მამა, მოგვიანებით კი — დედა. მისი ორი უფროსი ძმის ფინანსური მხარდაჭერის წყალობით, რომლებიც ცხოვრობდნენ რიგაში (ერთი ვაჭარი იყო, ხოლო მეორე — არმიის ლეიტენანტი), უოლდენმა მოახერხა განათლების მიღება. ჯერ წარჩინებით დაამთავრა ქალაქ ცესისის საოლქო სკოლა, (1876), შემდეგ — რიგის ტექნიკური სასწავლებელი (1882). 1882 წლის დეკემბერში ჩაირიცხა რიგის პოლიტექნიკურ სკოლაში და სერიოზულად დაინტერესდა ქიმიით. 1886 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი სამეცნიერო კვლევა ფერების რეაქციაზე  აზოტისა  და აზოტის მჟავების სხვადასხვა რეაგენტებთან  და  ფერთა მეთოდით  აზოტის მჟავის აღმოჩენისას მგრძნობელობის ზღვარის დადგენაზე.1887 წლის აპრილში აირჩიეს რუსეთის ფიზიკური და ქიმიური საზოგადოების წევრად. ამ დროს ვალდენმა დაიწყო თანამშრომლობა ვილჰელმ ოსტვალდთან ( 1909 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიაში ), რამაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მისი, როგორც მეცნიერის განვითარებაზე. მათი პირველი ერთობლივი ნაშრომი გამოქვეყნდა 1887 წელს და მიეძღვნა მარილების წყალხსნარების ელექტროგამტარობის დამოკიდებულებას მათ მოლეკულურ წონაზე.
პროფესიული საქმიანობა (ქიმია)
1888 წელს ვალდენმა დაამთავრა უნივერსიტეტი ქიმიურ ტექნოლოგიების განხრით და განაგრძო მუშაობა ქიმიის ფაკულტეტზე პროფესორ ს.ბიშოფის ასისტენტად. მისი ხელმძღვანელობით ვალდენმა დაიწყო მუშაობა სტერეოქიმიის სახელმძღვანელოზე, რომელიც გამოიცა 1894 წელს. ამ გამოცემის მომზადების დროს მეცნიერმა ჩაატარა მრავალი ქიმიური სინთეზი და აღწერილობა. შედეგადაც შეიქმნა 57 სტატია  მხოლოდ სტერეოქიმიის შესახებ, რომლებიც გამოქვეყნდა 1889-1900 წლებში რუსულ და უცხოურ ჟურნალებში. მან ასევე გააგრძელა კვლევა ფიზიკურ ქიმიაში, 1889 წელს დაადგინა, რომ არაწყლიანი გამხსნელების მაიონებელი ძალა პირდაპირპროპორციულია დიელექტრიკულ მუდმივთან. 1890 და 1891 წლების ზაფხულის არდადეგების დროს ვალდენი ეწვია ოსტვალდს ლაიფციგის უნივერსიტეტში და 1891 წლის სექტემბერში დაიცვა სამაგისტრო დისერტაცია  "გარკვეული ორგანული მჟავების აფინურობის მნიშვნელობის შესახებ". ოსტვალდმა მას ლაიფციგში დარჩენა შესთავაზა პრივატ-დოცენტის რანგში, მაგრამ ვალდენმა უარი განაცხადა, რიგაში უფრო წარმატებული კარიერის იმედით.
ამის შემდეგ ვალდენი დაინტერესდა უწყლო ხსნარების ელექტროქიმიით. 1902 წელს მან წარმოადგინა არაორგანული და ორგანული გამხსნელების ავტოდისოციაციის თეორია. 1905 წელს აღმოაჩინა კავშირი გამტარობასა და სიბლანტეს შორის თხევად ელექტროლიტებში; 1906 წელს შემოიღო ტერმინი " სოლვატაცია ". ამ შედეგებმა მეცნიერს სტერეოქიმიურ ნაშრომებთან ერთად  პოპულარობა მოუტანა, კერძოდ, 1913 და 1914 წლებში წარადგენილი იყო ნობელის პრემიაზე ქიმიის დარგში.
ვალდენმა ასევე სახელი გაითქვა, როგორც ქიმიის ნიჭიერმა პედაგოგმა. მეცნერი თავის მოგონებებში წერდა:
1896 წელს რიგის ტექნიკურ უნივერსიტეტში რეფორმები გაატარა. თუ ადრე მთელი სწავლება გერმანულად ტარდებოდა და ვალდენი იყო ერთადერთი პროფესორი, რომელიც ატარებდა ზოგიერთ კურსს რუსულ ენაზე, მაშინ 1896 წლიდან რუსულმა მიიღო ოფიციალური ენის სტატუსი. ამან შესაძლებელი გახადა რუსეთის მთავრობისგან სუბსიდიების მიღება და კურსდამთავრებულთა დახმარება თანამდებობის დაკავებაში. ამ რეფორმებმა ვალდენსა და ოსტვალდს შორის საკმაოდ უჩვეულო თანამშრომლობა ჩამოაყალიბა: ვალდენმა საკუთარ თავზე აიღო ქიმიის დეპარტამენტის რესტრუქტურიზაცია, ოსტვალდმა კი ნიმუშების სახით გაგზავნა ლაიფციგის ქიმიის ლაბორატორიის ნახატები. 1910 წლის მაისში ვალდენი აირჩიეს სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად და 1911 წელს მიიწვიეს სანკტ-პეტერბურგში აკადემიის ქიმიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელად, რომელიც დაარსდა 1748 წელს მიხაილ ლომონოსოვის მიერ. ამ თანამდებობაზე ის 1919 წლამდე დარჩა. გამონაკლისის სახით მას ნება დართეს დარჩენილიყო რიგაში, სადაც კვლევისთვის საუკეთესო შესაძლებლობები ექნებოდა, თუმცა თითქმის ყოველ კვირას მატარებლით მიემგზავრებოდა პეტერბურგშ ი აკადემიური შეხვედრებისა და კვლევისთვის. 1911-1915 წლებში ვალდენმა გამოაქვეყნა 14 სტატია მეცნიერებათა აკადემიის შრომებში უწყლო ხსნარების ელექტროქიმიის შესახებ. კერძოდ, 1914 წელს პოლ უოლდენმა მიიღო პირველი იონური სითხე ოთახის ტემპერატურაზე დაბალი დნობის წერტილით - ეთილამონიუმის ნიტრატი (C 2 H 5 )NH + NO 3 -, რომელსაც დნობის წერტილი 12 ° C აქვს).
სიცოცხლის ბოლო პერიოდი
მარჯვნივ|მინი|200x200პქ| ლატვიის [[საფოსტო მარკა, 2013 წ]] სიცოცხლის ბოლო წლებში ვალდენმა ყურადღება გაამახვილა ქიმიის ისტორიაზე და შეაგროვა უნიკალური ბიბლიოთეკა, რომელიც 10000-ზე მეტი ტომისგან შედგებოდა. თუმცა, როგორც სახლი, ასევე ბიბლიოთეკა განადგურდა 1942 წელს როსტოკის დაბომბვის შედეგად ბრიტანელების მიერ. ვალდენი გადავიდა ბერლინში, შემდეგ კი მაინის ფრანკფურტში, სადაც გახდა ადგილობრივი უნივერსიტეტის ქიმიის ისტორიის მოწვეული პროფესორი. მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს იგი მოყვა საფრანგეთის ოკუპაციის ზონაში, მოწყვეტილი აღმოჩნდა როსტოკის უნივერსიტეტთან, რომელიც საბჭოთა ზონაში იყო და ამგვარად დარჩა საარსებო წყაროს გარეშე. ის ცხოვრობდა გერმანელი ქიმიკოსების მიერ დანიშნული მოკრძალებული პენსიით, ხანდახან კითხულობდა ლექციებს ტუბინგენში და წერდა მემუარებს. 1949 წელს ვალდენმა გამოაქვეყნა თავისი ყველაზე ცნობილი წიგნი „ქიმიის ისტორია“. გარდაიცვალა ჰამერტინგენში (გერმანია) 1957 წელს, 93 წლის ასაკში. მისი მემუარები მხოლოდ 1974 წელს გამოიცა.
ხსოვნა
მეცნიერის პატივსაცემად სახელი ეწოდა ვალდენ-პიზარჟევსკის წესს, რომლის მიხედვით, თხევადი ელექტროლიტებისთვის სიბლანტისა და გამტარობის პროდუქტი მუდმივ სიდიდეს წარმოადგენს მოცემული ნივთიერებისთვის, გამხსნელისაგან დამოუკიდებლად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:გეტინგენის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები კატეგორია:გერმანელი მემუარისტები კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები კატეგორია:გერმანელი გამომგონებლები კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
ჰერერო ენა
ჰერერო ენა — ჰერერო ხალხის ენა. გავრცელებულია, ძირითადად, ნამიბიაში. აგრეთვე, ანგოლასა და ბოტსვანაში. ეს არის ეთნიკური ჯგუფების საურთიერთობო ენა. 1999 წლის მონაცემებით, ამ ენაზე საუბრობდა 150 ათასი ადამიანი.
ჰერერო ენა — ბანტუს ჯგუფის ერთ-ერთი ენაა. მალკოლმ გათრის კლასიფიკაციით (1967—1971) გააჩნია R.31. გააჩნია რეგიონული დიალექტები (კაოკოლენდე და მბანდერუ ნამიბიაში, მაჰალეპიე ბოტსვანაში).
ფონეტიკური მახასიათებლები: მოკლე და გრძელი ხმოვნების არსებობა, ღია მარცვალი, ყრუ და მჟღერი კბილთაშორისი თანხმოვნები, ხმოვანი და თანხმოვანი ბგერების ჰარმონია (სინჰარმონიზმი), მახვილი ბოლოსწინა მარცვალზე და სხვ.
სიტყვების წარმოქმნა ფართოდ არის შესაძლებელი პრეფიქსებისა და სუფიქსების დახმარებით, ასევე, სიტყვათწყობის საშუალებით. ლექსიკა მოიცავს სიტყვებს აფრიკაანსიდან, კოისანური ენებიდან, კერძოდ ნამა ენადან, გერმანული და ინგლისური ენებიდან. ჰერერო ენა აქტიურად ივსება ახალ-ახალი ტერმინოლოგიით.
არის ახლასამწერლობო ენა. დამწერლობა შეიქმნა XX ს. დასაწყისში. დაფუძნებულია ლათინური ენის ანბანზე.
ლიტერატურა
ლექსიკონი: კატეგორია:მსოფლიოს ხალხთა ენები კატეგორია:ენები კატეგორია:ენები და დიალექტები კატეგორია:დიალექტები კატეგორია:ენები და დიალექტები ანბანზე
სამალახდენმიაკი
სამალახდენმიაკი — ბრინჯაოს ხანის ნეკროპოლისი ფინეთში, ლაპის მუნიციპალიტეტში. 1999 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ძეგლი მოიცავს გრანიტის ქვებისგან აგებულ 36 სამარხს, რომელთა ასაკიც დაახლოებით 3 000 წელია და მიეკუთვნეა ძვ. წ. 1 500 - 500 წლებს. მდებარეობს ქალაქების — ტამპერესა და რაუმას დამაკავშირებელი გზის სიახლოვეს, ბორცვზე. თავდაპირველად, ის ბოტნიის ყურის სანაპიროს სიახლოვეს ყოფილა, მაგრამ მიწის თანდათან აწევსი შედეგად, დღეს მისგან 15 კმ-ითაა დაცილებული. დღეისათვის, სამალახდენმიაკი ბრინჯაოს ხანის ყველაზე მნიშვნელოვანი ძეგლია მთელს სკანდინავიაში.
ოთხი სამარხი ჯერ კიდევ 1891 წელს გათხარეს არქეოლოგებმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფინეთში
Rogeria exsulans
Rogeria exsulans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმე
შესასვლელი ქარაფის გასწვრივ იხსნება. ჯამური სიგრძე 1300 მ აღემატება. საშუალო სიმაღლე 9 მ, საშუალო სიგანე 5 მ. 100 მ-ზე აჩენს 550 მ სიგრძის მეანდრს, ხოლო 850 მ-ზე იკეტება სიფონური ტბით, რომლის ფართობია 150 მ². მღვიმის ჭერის სიმაღლე მერყეობს 8–30 მ ფარგლებში. მიემართება სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. ძირითადი მაგისტრალი ინვითარებს განშტოებებს. პირველი განშტოება შესასვლელიდან 100 მ-ზეა, მეორე პირველი განშტოებიდან 40 მ-ით მაღლაა.
გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებიან კირქვებში. სამიარუსიან, მრავალგანშტოებიან მღვიმეში რამდენიმე დარბაზია, რომელთა შორის გამოირჩევა: „ნონას დარბაზი“, „სალონი“, „ნანას დარბაზი“, „უნივერსიტეტი-50“, „ტბიანი“ და სხვა დარბაზები. მღვიმიდან გამომავალი მდინარე საქართველოში ყველაზე მაღალ — 234 მ სიმაღლის ტობის ჩანჩქერს აჩენს.
არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმე მდიდარია ჰემოგენური ნალექებით. ქიმიური ნალექები მრავალფეროვანი ფორმებით არის წარმოდგენილი. გვხვდება სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, სვეტები; მექანიკური ნალექებიდან ნგრევის ადგილობრივი მასალა — ლოდები და ალუვიონი. ჰავა დინამიკურია. ჰაერის ტემპერატურა შესასვლელთან 14,4°C, 1000 მ-ზე 13°C, 400 მ-ზე 12,4°C. მღვიმეში გაედინება მიწისქვეშა ნაკადი, რომლის დებიტია 0,276 მ³/წმ, ხოლო წყლის ტემპერატურა 10,2°C.
არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმე ძნელად მისადგომია და სპეციალური აღჭურვილობის გარეშე იქ ასვლა არ არის რეკომენდებული, ხოლო შიგნით სამოგზაუროდ საჭიროა რეზინის ნავი. შედგენილია გეგმა. ბუნების ძეგლია.
მღვიმეს სახელი ეწოდა ქართველი სპელეოლოგის არსენ ოქროჯანაშვილის სახელი, რომელიც 1965 წელს ტრაგიკულად დაიღუპა ამ მღვიმის გამოკვლევის დროს. 1966 წლის სამეცნიერო ნაშრომში — „საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი“, აღნიშნული მღვიმე რეგისტრირებულია არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის სახელით.
სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მღვიმეები კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
აპულია
აპულია (ბერძნულიდან Ἀπουλία; Puglia) — რეგიონი იტალიაში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ადრიატიკის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — იონიის ზღვა, სამხრეთით — ოტრანტოს სრუტე და ყურე. მის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილს სალენტოს ნახევარკუნძულს უწოდებენ, რომელიც „ჩექმის“ ფორმის იტალიის ქუსლს წარმოადგენს. რეგიონის ფართობი 19 345 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 4,1 მლნ ადამიანს შეადგენს (2011). ჩრდილოეთით მოლიზეს რეგიონი ესაზღვრება, დასავლეთით — კამპანია, სამხრეთ-დასავლკეთით კი ბაზილიკატა. მის გასწვრივ, იონიის ზღვის მიღმა, მდებარეობს საბერძნეთი და ალბანეთი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
აპულიის რეგიონი ადმინისტრაციულად 6 პროვინციად იყოფა:
კოისანური ენები
კოისანური ენები (ნამადან „'khoi“ (ადამიანი) და სანიდან („ბუშმენი“) — სამხრეთ აფრიკის ავტოქტონი ნე-ბანტუ ენების და ასევე, ტანზანიის ორი (სანდავე და ჰაძა) იზოლირებული ენის პირობითი სახელწოდება. მრავალი კოისანური ენა გაქრობის საფრთხის ქვეშაა და მრავალიც უკვე გაქრა. ამ ენაზე მოსაუბრეთა საერთო რიცხვი 370 ათასამდეა. მათი გავრცელების არეალია კალაჰარის უდაბნოს მიმდებარე რეგიონი.
აპულია
ადმინისტრაციული დაყოფა
მინი|მარცხნივ|250პქ|აპულიის პროვინციები
ქოსელი
ქოსელი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სნოს თემი), მდებარეობს მდინარე სნოსწყლის (თერგის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1880 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 11,5 კილომეტრი.
აპულია
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ქოსელი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 1 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კოისანური ენები
ამ ენაში არსებობს ეგრეთ წოდებული "შიშინა" თანხმოვნები. თვითონ ტერმინი "კოისანი" კოისანური ენის ერთ-ერთი დიალექტისგანაა ნაწარმოები, "კოი"-ადამიანს ნიშნავს, ხოლო "სან"-ბუშმენს. თავდაპირველად ეს ტერმინი აღნიშნავდა ამ ხალხების ფიზიკურ-რასობრივ ტიპს და მხოლოდ ამერიკელმა ლინგვისტმა ჯოზეფ გრინბერგმა გამოიყენა ის ენის სახელწოდებად. ცოტა ხნის წინ მეცნიერმა გენეტიკოსებმა დაამტკიცეს, რომ კოისანის ხალხები ოდითგანვე მოწყვეტილნი იყვნენ ცივილიზაციას და გარესამყაროსთან არანაირი კავშირი არ ჰქონდათ, უფრო მეტიც კალაჰარის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მცხოვრები ტომები იზოლორებული იყვნენ ერთმანეთისაგან 30 ათასზე მეტი წლის განმავლობაში, რამაც განაპირობა ამ ენის თავისებურებანი.
იხილეთ აგრეთვე
ენათა ოჯახები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოისანური ენები
ოპოვოს თემი
ოპოვოს თემი (Опово) — თემი სერბეთში, შედის სამხრეთ-ბანატის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 10 755 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 53 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 203 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ოპოვო. ოპოვოს თემი შედგება 4 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 50.8 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ასები
ასები, აზები (ǫ́ss ან áss, ás) — ღმერთების უძლიერესი მოდგმა, ჩრდილოეთის (გერმანულ) მითოლოგიაში. განაგებენ ასგარდის სასახლეს, ემორჩილებიან მხოლოდ ოდინს. სულ თორმეტნი არიან: ოდინი, თორი, ბალდრი, ჰოედრი, ტირი (თორი), ჰერმოდრი, ბრაგი, ჰაიმდალი, ვიდჰარი, ვალი, ულრი, და ფორსეტი; თორმეტი აზინიც — ქალღმერთია: ფრიგი, ფრეია, იდუნი, ზაგა... აზები და აზინები, ციური მსაჯულები, ებრძვიან ვანებს და ბუმბერაზებს. შემდეგ ვანებს ურიგდებიან, რაც ღმერთების ორი მოდგმის შერწყმაზე მეტყველებს. მოკლეს არსთა მამა, ბუმბერაზი იმირი, დააქუცმაცეს და სხეულის ნაწილებისაგან შექმნეს ახალი სამყარო. იღუპებიან საზარელ მსოფლიო ხანძარში, და ესაა რაგნაროკი, ღმერთების დაისი. შემდეგ ფერფლიდან ისევ აღდგებიან განახლებულ გაძლიერებულნი, უფრო სრულყოფილნი. მსგავსი მოვლენა ცნობილია ეგვიპტურ, ბერძნულ და სხვა წარმართულ მითებში. თავისებურად აისახა ქრისტიანულ რელიგიაშიც.
ჩუის ოლქი
ჩუის ოლქი (Чүй областы) — ოლქი ყირგიზეთში. დაარსდა 1939 წლის 21 ნოემბერს და ეწოდებოდა ფრუნზეს ოლქი. გაუქმდა 1959 წელს და თანამედროვე სახელით აღდგა 1990 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყირგიზეთის ოლქები
ურმან-ასტი
ურმან-ასტი (Урманаҫты; Урман-Асты) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დიურტიულის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 279 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ დიურტიულიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 110 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (84 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:დიურტიულის რაიონის სოფლები
ანუკეტი
მინი|ანუკეტი
ანუკეტი, ანუკისი — წყაროთა ქალღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, ხნუმთან და სატისთან ერთად შეადგენს „ნოტიო სამებას“ (კატარაქტულ ღვთაებებს), რომელიც ნილოსის მაცოცხლებელ ნაკადებს უშვებს ელეფანტინის ხვრელებიდან, რათა სამყარო მორწყას. ძვ. წ. 2000 წ. მისი სახელობის წმ. ცხოველთა — ქურციკთა მრავალი გვამი შეუმურავთ და ზემო ეგვიპტის სამარხში მათი მუმიები შეუნახავთ. თაყვანს სცემდნენ მთელ ნუბიაშიც (ბერძ. ჰესტია).
ლიტერატურა
კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
ამხანაგური მატჩი
ამხანაგური მატჩის მიზანია: ტაქტიკის, შეთამაშების, კომბინაციების დახვეწის ვარჯიშები, კანდიდატთა გამოცდა, გუნდის ძირითადი შემადგენლობის გარკვევა გუნდურ სახეობებში.
საერთაშორისო ამხანაგური შეხვედრები ეროვნული ნაკრებებისთვის გამოირჩევა იმით, რომ მიმდინარეობს სრული სტატისტიკა და სპორტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობამ აკრძალოს წესების ცვლილებები.
ისლანდია
ისლანდია (Ísland) — ევროპის, ატლანტის ოკეანეში შუა ატლანტიკურ ქედზე არსებული კუნძულოვანი ქვეყანა. მოსახლეობა შეადგენს 364,134-ს და ფართობი 103 000 კმ². დედაქალაქი და ასევე უდიდესი ქალაქი არის რეიკიავიკი, რომელიც მისი შემოგარენით შეადგენს მოსახლეობის ორ მესამედს. კუნძული წარმოადგენს ვულკანურად და გეოთერმულად აქტიურ რეგიონს.
სახელწოდება
ოფიციალური - ისლანდიის რესპუბლიკა. ეროვნული – Island, Lydhveldidh. სახელწოდება ნიშნავს „ყინულოვან ქვეყანას“. ასევე აღინიშნება სხვა ენებში. გამონაკლისია ლათინური, სადაც ისლანდიას თულეს უწოდებენ. იგივე ტერმინი გამოიყენება გრენლანდიის მიმართაც.
ისლანდიური ცხვარი
მინი|მარცხნივ|[[ისლანდიური ცხვარი]] ფიტოგეოგრაფიულად ისლანდია მიეკუთვნება ცირკუმბრიული რეგიონის არქიტიკულ პროვინციას ბორეის სამეფოს ფარგლებში. მსოფლიო ბუნების ფონდის მონაცემებით, კუნძულის ტერიტორია ბორეული ტყეებისა და ალპური ტუნდრის ეკორეგიონს მიეკუთვნება. ისლანდიის დაახლოებით სამი პროცენტზე მწვანე ნარგავები არ გვხვდება. მცენარეული საფარის დიდი ნაწილი მინდვრების სახითაა წარმოდგენილი, რომელსაც საქონლის საძოვრებად იყენებენ.
ისლანდიისთვის ყველაზე ადგილობრივი ხეა ჩრდილოეთის არყი Betula pubescens; არყის ხემ ისლანდიის ტყე მეტწილად „ ვერხვთან “ (Populus Tremola), „ ცირცელთან “ (Sorbus Aucuparia) and და „ჩვეულებრივ ღვიასთან “ (Juniperus communis) ერთად ჩამოაყალიბა, თუ არ ჩავთვლით მცირე ზომის ხე-ბუჩქებს.
ადამიანთა მუდმივმა დასახლებებმა დაარღვია სუსტი ეკოსისიტემა, ვულკანური ნიადაგები და მრავალფეროვნების ისედაც მწირი სახეობები შეზღუდა. საუკუნეთა მანძილზე ტყეები იჩეხებოდა და სამხერხაოებში იგზავნებოდა საყოფაცხოვრებო მიზნებისთვის. ხე-ტყის გაჩეხვამ ეროზიის გამო ნიადაგის ზედანაწილის დაკარგვა გამოიწვია, ამან კი, თავის მხრივ, არყის ხეების გადაშენებას შეუწყო ხელი. დღესდღეობით მხოლოდ რამდენიმე არყის ხეღა ხარობს, ისიც, იზოლირებულ ნაკრძალებში. ახალი ტყეების გაშენებამ ხეთა რაოდენობა კი მოამრავლა, მაგრამ პირვანდელი სახის აღდგენა მაინც ვერ მოხერხდა. ბოლო წლების განაშენიანებაში ბევრი ახალი ჯიშის ხეც გვხვდება.
ისლანდიის ცხოველთა სამყარო მოიცავს ისლანდიურ ცხვარს, საქონელს, წიწილას, თხასა და ძლიერ ისლანდიურ ცხენს, გარდა ამისა, ისლანდიურ მეცხვარესაც.
კუნძულის ირგვლივ, ოკეანის წყლებში, თევზის უამრავი სახეობა ბინადრობს, ამდენად, ქვეყნის ეკონომიკისათვის თევზრეწვა წამყვანი დარგია და ნაციონალური ექსპორტის ნახევარს შეადგენს. გარეული ცხოველები მოიცავენ არქტიკულ მელიას, წაულას, თაგვებს, ვირთხებს, კურდღლებსა და ჩრდილოეთის ირმებს.
ფრინველები, განსაკუთრებით კი ზღვის ფრინველები ისლანდიის ცხოველთა სამყაროს უმნიშვნელოვანესი ნაწილია. პოპულაციის სიხშირით ქარიშხალები და მეზღვიასებრნი გამოირჩევიან.
ისტორია
მინი|[[ინგოლფრ არნარსონი, პირველი ნორვეგიელი მოსახლე ისლანდიაში]] ისლანდია დასახლდა ნორვეგიელი მიგრანტების მიერ IX საუკუნის ბოლოს. X საუკუნეში შეიქმნა სახალხო კრება (ალტინგი), რომელიც სასამართლო და საკანონმდებლო ორგანოს ფუნქციებს ატარებდა. 1000 წელს ისლანდიამ ქრისტიანობა მიიღო. XIII საუკუნეში დაიწყო შიდა ომები კლანებს შორის, რომლებიც დასრულდნენ ისლანდიის ნორვეგიის სამეფოს დაქვემდებარებაში შესვლით 1262 წელს. 1380 წლიდან დანიის სამფლობელო იყო. დამოუკიდებელი გახდა 1944 წელს. 1976 წელს ბრიტანეთთან დავის შემდეგ გამოაცხადა 200 მილიანი თევზსაჭერი ზონა. 1985 წელს ისლანდია უბირთვო ზონად გამოცხადდა.
სახელმწიფო
მინი|[[ალთინგი|ისლანდიის პარლამენტი რეიკიავიკში]] სახელმწიფო სისტემა - საპარლამენტო რესპუბლიკა. სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი ო. რ. გრიმსონი (Olafur Ragnar GRIMSSON, 1996-დან). საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (63 წევრი, ალტინგი). იგი შექმნილია 930 წელს და ითვლება უძველეს პარლამენტად მსოფლიოში. ადმინისტრაციული დაყოფა - 23 რეგიონი (sysla) და 14 ქალაქი (kaupstadhur).
დემოგრაფია
მოსახლეობა - 364,134 (2020 წელი), მათ შორის 98,3 % ისლანდიელები. სახელმწიფო ენა - ისლანდიური. გავრცელებული ენები - სკანდინავიური ენები, გერმანული, ინგლისური. რელიგია - ევანგელურ-ლუთერანული. დედაქალაქი - რეიკიავიკი (118 ათასი). სხვა ქალაქები - კოიპავოგური (26), ჰაბნარფიორდური (21).
ენა
ისლანდიის ოფიციალური წერილობითი და სალაპარაკო ენა არის ისლანდიური, რომელიც სკანდინავიური ენები წარმომადგენელია, რომელიც ძველსკანდინავიური ენიდან ჩამოყალიბდა. გრამატიკისა და ენის მიხედვით ძველი სკანდინავიურიდან ის ნაკლებად შეიცვალა და სხვა ენებისგან განსხვავებით ამ ენასთან ყველაზე მჭიდრო კავშირშია. ისლანდიურმ ენამ შეინარჩუნა ზმნის წინები, ასევე იდენტობა, რადგან ამ ენაში სხვა ენიდან შესული სიტყვები ძალიან მცირე რაოდენობითაა, რადგან მსგავსი ტიპის სიტყვები ისლანდიელებმა საკუთარი სიტყვებით ჩაანაცვლეს. ისლანდიური ლექსიკის განვითარებაში დიდი წვლილი მისმა საუკუნოვანმა იზოლაციამაც განაპირობა. ისლანდიური ერთადერთი ცოცხალი ენაა, რომელმაც შეინარჩუნა Þ ბგერის ლათინური დამწერლობა. ისლანდიურ ენასთან ყველაზე დაკავშირებულ ენას, რომელიც დღეს არსებობს ფარერული ენა წარმოადგენს.
ისლანდისური ჟესტების ენა 2011 წელს ოფიციალურად იქნა აღიარებული, როგორც ეროვნული უმცირესობების ენა. განათლებაში ეს ენა სპეციალური საჭიროებების მქონე პირთათვის ეროვნული გეგმითაა გათვალისწინებული.
ინგლისური და დანიური სავალდებულო საგნებია სკოლის სასწავლო გეგმაში. მოსახლეობის ძალიან დიდ ნაწილს შეუძლია გაიგოს და ისაუბროს ინგლისურად. დანიურს, როგორც მეორე ენას მეტწილად უფროს თაობებში ვხვდებით. პოლონურ ენაზე ძირითადად ლაპარაკობენ ადგილობრივი პოლონური თემის (ისლანდიის უმცირესობები) წარმომადგენლები. ადგილობრივები დანიურად საუბრობენ ისე, რომ შედარებით მარტივი ხდება ნორვეგიელი და შვედი მოსაუბრისთვის მათი გაგება. დანიურს, რომელზედაც ისლანდიაში საუბრობენ ხშირად სკანდინავისკას (skandinavíska) უწოდებენ, რაც სიტყვასიტყვით სკანდინავიურს ნიშნავს.
იმის ნაცვლად, რომ ისლანდიელებმა გვარი გამოიყენონ, როგორც ეს ჩვეულებრივ დასავლეთის ქვეყნებში ხდება, ისლანდიელები ატარებენ პატრონიკულ ან მატრონიკულ გვარებს, მეტწილად პატრონიკულ გვარებს.
ჯანდაცვა
ისლანდიას ჯანმრთელობაზე ზრუნვის უნივერსალური სისტემა აქვს, რომელსაც ქვეყნის კეთილდღეობის სამინისტრო მართავს (ისლანდიური: Velferðarráðuneytið) მრავალი ქვეყნისგან განსხვავებით, ქვეყანაში არ არსებობს კერძო საავადმყოფოები, ისევე, როგორც კერძო დაზღვევა.
მთავრობის ბიუჯეტის მნიშვნელოვანი ნაწილი ენიჭება ჯანდაცვის საკითხებს, ისლანდია მე –11 ადგილზეა ჯანდაცვის ხარჯებით, მთლიანი შიდა პროდუქტის პროცენტული მაჩვენებლის მიხედვით და მე –14 ადგილზე ბიუჯეტის ჯანდაცვაზე ხარჯვის მიხედვით ერთ სულ მოსახლეზე.
ეკონომიკა
რესურსები - თევზი, ჰიდროენერგია, გეოთერმული ენერგია, დიატომიტი. ექსპორტი - თევზის ნაწარმი, ალუმინი, რკინა, დიატომიტი. ეროვნ. შემოსავალი ერთ სულზე - 24 950 $. ვალუტა - ისლანდიური კრონა (ISK).
მედია
ისლანდიაში ყოველწლიურად დაახლოებით 400 წიგნი და ჟურნალი გამოიცემა. პირველი გაზეთი 1848 წელს გამოიცა. ქვეყანაში დღესდღეობით 35 სახეობის გაზეთი გამოდის, რომელთა უმეტესობა ყოველკვირეულია. ხუთი ყოველდღიური გაზეთიდან უმეტესი ტირაჟი თავისუფლების პარტიის ბეჭდვით ორგანოს - „მორგუნბლადიდს“ აქვს. დიდი პოპულარობით სარგებლობს „DV“ და „ულპუდიბლადეტი“.
ისლანდიაში კარგა ხანს მხოლოდ ერთი რადიოსადგური იყო (რეიკიავიკში) სამი რეტრანსლატორით. ამჟამად „AM“ ფორმატის სამი სადგური არსებობს, 70 - „FM“ ფორმატისა და ერთიც მოკლეტალღოვანი. რადიომიმღები (სტატისტიკის თანახმად) ყოველ სახლშია (260 000).
ტელემაუწყებლობა ისლანდიაში 1966 წელს დაიწყო. არსებობს 14 ტელეარხი (156 რეტრანსლატორის ჩათვლით), ასევე სატელევიზიო სადგური ამერიკულ ბაზა კებლავიკზე.
ისლანდიის ინტერნეტდომენი არის - IS. დღეისათვის ქვეყანაში 20-მდე ინტერნეტპროვაიდერი, 263 980 ჰოსტი და ინტერნეტქსელის 200300 აქტიური მომხმარებელია.
ლიტერატურა
ისლანდიურ კულტურას მრავალსაუკუნოვან სკანდინავიურ წიაღში აქვს ფესვები გადგმული. ყველაზე ცნობილ ისლანდიურ კლასიკურ ნაწარმოებებად საგები ანუ პროზაული ეპოსები მიიჩნევა, რომლებიც კუნძულის დასახლების დროინდელია. ბიბლიის მშვენიერი თარგმანი ისლანდიურ ენაზე XIV საუკუნეში გამოქვეყნდა. უკანასკნელი ხანების ალბათ ყველაზე ცნობილ მწერლად შეგვიძლია ჰალდოურ კილიან ლაქსნესი მივიჩნიოთ, რომელმაც 1955 წელს ნობელის პრემია მიიღო.
ისლანდიური სამზარეულო
მინი|ისლანდიური ღვიძლის კუპატი ისლანდიის სამზარეულო მეტად განსაკუთრებულია და ძირითადად, თევზსა და ცხვრის ხორცს ემყარება. ადგილობრივ დელიკატესებს ტორამატური - „þorramatur“ ჰქვია. უამრავი სახეობის ბოსტნეული მოჰყავთ გეოთერმულ სათბურებში. ყველაზე უბრალო კერძია გრაფლაქსი - „graflax“ (ჩადებული ორაგული კამით). ერთ-ერთი მთავარი ეროვნული კერძი კი ჰაუკარლია - hákarl (ზვიგენის გამომშრალი ხორცი). დაჭერილ ზვიგენს ნახევარი წლით ქვიშაში ფლავენ, რათა გახრწნის გარკვეულ დონეს მიაღწიონ. ამის შემდგომ ამოთხრიან, კიდევ გარკვეული პერიოდი თოკებზე კიდებენ, მერე კი, მზა სახით, არაყთან ერთად მიირთმევენ. ისლანდიაში მსოფლიოში ყველაზე თხელ პურს აცხობენ, რომელსაც ლჲოივაბრიოზს - laufabrauð უწოდებენ, აქვე მზადდება „ვულკანური პურიც“.
ისლანდიაში ძირითადად ყავას სვამენ. ყავახანებში მხოლოდ პირველი ფინჯნის ფულს იხდიან, ყველაფერ დანარჩენს კი უფასოდ იღებენ. ლუდი, ღვინო და სხვა სხეობის სპირტიანი სასმელები შედარებით ძვირია: მაგალითად, ლუდის მოზრდილი კათხა 8$ ღირს, პატარა 5$. 1989 წლამდე ისლანდიაში მთელი 75 წლის განმავლობაში ლუდის სმა საერთოდ აკრძალული იყო. ისლანდიური არაყი ბრენივინი კარტოფილისგან მზადდება და ტმინით არის არომატმიცემული. ქვეყანაში ბევრია რესტორნები, სადაც ეროვნულ კერძებთან ერთად, ევროპულ საკვებსაც მიირთმევს მსურველი. რესტორნებში სადილის საშუალო ფასი 20-50 დოლარია. ოფიციანტისთვის „ფეხის ქირის“ მიცემა არ არის რეკომენდებული.
ღირსშესანიშნაობანი
მინი|[[ისლანდიური ტორფის სახლი|ისლანდიური ტორფის სახლები]] გეიზერების ცნობილი ველი, ეროვნული მუზეუმი, XVIII ს-ის ტაძრები რეიკიავიკსა და ჰოულარში.
სქოლიო
* კატეგორია:ევროპის ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:ნატოს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ფრედერიკ ჩილუბა
ფრედერიკ ჯაკობ ტიტუს ჩილუბა (დ. 30 აპრილი, 1943 — გ. 18 ივნისი, 2011, ლუსაკა) — ზამბიის სახელმწიფო  და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეორე პრეზიდენტი (1991–2002).
კარიერა
1990 წელს ჩამოაყალიბა პოლიტიკური პარტია - მოძრაობა მრავალპარტიული დემოკრატიისათვის, 1991 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებისას დამაჯერებლად დაამარცხა მოქმედი სახელმწიფოს მეთაური კენეთ კაუნდა და დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. ასევე დიდი უპირატესობით მოიგო 1996 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები და მეორე საპრეზიდენტო ვადით გახდა ზამბიის პრეზიდენტი. 2002 წლის 2 იანვარს გაუვიდა საპრეზიდენტო ვადა და ხელისუფლება გადააბარა ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტს ლევი მვანავასას.
ორჯერ იყო ქორწინებაში, ჰყავს 11 შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზამბიის პრეზიდენტები კატეგორია:ზამბიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:გარდაცვლილი  18 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი  2011
Rogeria foreli
Rogeria foreli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჰერენკიმზეეს სასახლე
thumb|250px|ჰერენკიმზეეს სასახლე ახალი ჰერენკიმზეეს სასახლე (Neues Schloss Herrenchiemsee) მდებარეობს ბავარიაში, ხიმის ტბის კუნძულ ჰერენკიმზეეზე. იგი აგებულ იქნა ბავარიის მეფე ლუდვიგ II-ის ბრძანებით 1878-1886 წლებში.
სასახლე აბსოლუტიზმის სტილშია აგებული. მას გარს ერტყმის დიდებული ლაბირინთებიანი ბაღები, უზარმაზარი და მდიდრულად მოჩუქურთმებული შადრევნები, ტალავრები და საკუთარი ნავთსაყუდელი.
სასახლე თავდაპირველად ჩაფიქრებული იყო როგორც ვერსალის სასახლის ასლი, მაგრამ უსახსრობის და ლუდვიგ II-ის სიკვდილის შემდგომ ეს ჩანაფიქრი აუსრულებელი დარჩა. ამიტომ აქ თვალისმომჭრელად მდიდრული ოთახების, სამეფო საძინებელსა და სარკეებიანი დარბაზის გვერდით გვხვდება უფულობის გამო დაუსრულებული სრულიად ცარიელი დარბაზები. დღეს ამ ოთახებში „მეფე ლუდვიგ II-ის მუზეუმია“ განთავსებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარიის სასახლეები
სატისი
thumb|200px|სატისი, [[ლუვრის მუზეუმში]] სატისი  — წმინდა წყლის ქალღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, აქვს ანტილოპის რქები, რომელზედაც თეთრი გვირგვინი ადგას. ხნუმის ცოლია და ანუკეტთან ერთად ქმნიან ნილოსის წყალთა მომშვებ „ნოტიო სამებას“; ამ სამების საკულტო ცენტრი იყო ელეფანტინა, ჩანჩქერებთან. ბერძნებმა ჰერას დაამსგავსეს (ელეფანტინელი ჰერა).
ლიტერატურა
კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
Llista de personatges de la mitologia egípcia
მაღალი ნაპირი
მაღალი ნაპირი (შვედ. Höga kusten) — ბოტნიის ყურის სანაპირო ზოლი შვედეთისა და ფინეთის შემადგენლობაში. ტერიტორია განსაკუთრებული კვლევის საგანია, რადგან აქ შეინიშნება გამყინვარების შემდგომი უკუქცევის კვალი, როდესაც მიწამ მაღლა აიწია. ეს ფენომენი პირველად აქ იქნა აღმოჩენილი და აღიარებული. ბოლო გამყინვარებიდან მოყოლებული, ხმელეთმა ამ ტერიტორიაზე 800 მეტრით მაღლა აიწია და წარმოქმნა უჩვეულო ლანდშაფტი, რომელიც მაღალი კლდეების ფორმაციებით ხასიათდება.
2000 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა და შენიშნა რომ „მაღალი ნაპირი უნიკალურ შესაძლებლობას იძლევა იმ პროცესების შესწავლისა, რომლებიც გამყინვარების შემდეგ დედამიწის ზედაპირზე მიმდინარეობდა“.
თალგამი
თალგამი (Brassica rapa) — კომბოსტოს გვარის ორწლოვანი ბოსტნეული კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. პირველ წელს ივითარებს ფოთლების  როზეტსა და ძირხვენას, მეორე წელს — საყვავილე ყლორტებს და იძლევა თესლს. ყვავილედი ფარისებრია, ყვითელხორციანი ჯიშების გვირგვინის ფურცლები მოყვითალო-ოქროსფერია, თეთრხორციანისა და მოყვითალო-ლიმონისფერი. ნაყოფი თვითხსნადი გრძელი ჭოტია. თესლი წვრილი და მრგვალია, ფერად ღია ან მუქი. თალგამი ყინვაგამძლეა (უძლებს 4-5°C ყინვას), ტენის მოყვარულია, ამასთან საკმაოდ სიცხეგამძლეცაა. მისი ზრდა-განვითარებისათვის ოპტიმალური ტემპერატურაა 12-20°C, სავეგეტაციო პერიოდი მოკლეა — 60-85 დღე.
მოჰყავთ ყველანაირ ნიადაგზე. მოსავლიანობა 150-350 ც/ჰა. ძირხვენა შეიცავს 8,5-16,9% მშრალ ნივთიერებას (მათგან ნახევარი შაქრებია). C (22-73 მგ%), B1, B2 ვიტამინებს, კაროტინს, მდოგვის ზეთს, რომელიც აძლევს თალგამს სუნსა და გემოს.
თალგამი იჭმება ნედლი, მოხარშული და შემწვარი. არსებობს თალგმი სუფრისა და პირუტყვის საკვები ჯიშები. სუფრის ჯიშებიდან ცნობილია პეტროვსკაია 1, მაისის ყვითელი მწვანეთავიანი 172, მილანის თეთრი წითელთავიანი 283. საქართველოში გავრცელებულია ადგილობრივი ჯიში „მესხური“, რომელსაც მოიისფრო ძირხვენა და გემრიელი, ნაზი, წვნიანი რბილობი აქვს. საკვები ჯიშებიდან, რომლებსაც „ტურნეფსს“ ეძახიან, ცნობილია ოსტერზუნდოვსკი და ბორტფელდსკი. საქართველოში ითესება „სკოროსპელი ვიკი“ და მოსკოვური.
ლიტერატურა
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი კატეგორია:ბოსტნეული
ფაბიო ბორინი
ფაბიო ბორინი (დ. 29 მარტი, 1991) — იტალიელი ფეხბურთელი, პრემიერ ლიგის კლუბ „ლივერპულის“ თავდამსხმელი.
კარიერა
ბორინიმ კარიერა დაიწყო „ბოლონიაში“, 2007 წელს კი გადავიდა „ჩელსიში“. 2011 წელს ის იჯარით გადავიდა ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ჩემპიონშიპის კლუბ „სუონსი სიტიში“. ბორინი სუონსიდან იმავე წელს „რომაში“ გადავიდა. „რომაში“ ერთწლიანი თამაშის შემდეგ კი 2012 წელს ის „ლივერპულმა“ შეიძინა.
ბორინის დებიუტი იტალიის ნაკრებში 2012 წელს შედგა, მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:რომას ფეხბურთელები კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები კატეგორია:სუონსი სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:სანდერლენდის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლონიის ფეხბურთელები კატეგორია:პარმის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
Rogeria germaini
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კარლბერგის სასახლე
სასახლის პარკში ნაპოვნია დიანას ტაძრის ნაშთები და მეფე კარლ XII მწევრის — პომპეს სამარხი. აღსანიშნავია, რომ სასახლეში ბინა სამხედრო აკადემიას უდევს, პარკი კი საზოგადოებისათვის გახსნილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის სასახლეები
ჯალალაბადის ოლქი
ჯალალაბადის ოლქი (Жалал-Абад областы) — ოლქი ყირგიზეთში. დაარსდა 1939 წლის 21 ნოემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყირგიზეთის ოლქები
ტურბეკი
ტურბეკი (Түрбейек; Турбек) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დიურტიულის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:დიურტიულის რაიონის სოფლები
ქუმლისციხე
ქუმლისციხე — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის თემი), მდებარეობს ჯვრის უღელტეხილის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1840 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 40 კილომეტრი.
ბოლივია 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბოლივიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1936 წელს, გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
ქუმლისციხე
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 კაცი.
1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პანჩევოს თემი
თემის მოსახლეობა შეადგენს 125 769 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 167 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 755 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პანჩევო. პანჩევოს თემი შედგება 10 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 75.5 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ლეძაძამის მაცხოვრის ეკლესია
ლეძაძამის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლეძაძამეში. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნახევარწრიული აფსიდით.აგებულია რიყის და კლდს ქვით. ძეგლს დასავლეთ და ჩრდილოთ მხრიდან მთები შემოფარგლავს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ში მდინარე ტეხური ჩამოედინება. აფსიდის სარკმლები (სამი) ფართე და კლდის კარგად გათლილი ქვითაა ამოყვანილი. აფსიდა ფართე და მოცულობითია. ის დანარჩენი სივრცისგან სავარაუდოდ ხის კანკელით იყო გამოყოფილი. თითო-თითო სარკმელი შეიმჩნევა სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე. სავარაუდოდ კიდევ ერთი სარკმელი ტაძარს დასავლეთ კარის თავზე უნდა ქონოდა. ამჟამად ყველა სარკმელი ამოქოლილია რიყის ქვებით. ტაძრის გარშემო მიწაზე ვიზუალურად ფიქსირდება დიდი რაოდენობით კარნიზის, თაღების, კარის თაღის, ამბიონისა და ტიმპანის ქვები.ტაძარში გამოყენებული შირიმის ტიპის ქვის კარიერი დაფიქსირდა ლეძაძამის გარეუბნის კვაუთის ციხის დასავლეთით 2 კმ. მოშორებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
უელსის პრინცის კუნძული (ავსტრალია)
უელსის პრინცის კუნძული (ან მურალუგი) (Prince of Wales Island) — ტორესის სრუტის კუნძულების უდიდესი კუნძული. იგი მდებარეობს სერზდეის კუნძულიდან ჩრდილოეთით (ავსტრალია, კუინზლენდი). კუნძულზე ცხოვრობს რამდენიმე ოჯახი. 2001 წლის მონაცემებით, კუნძულზე 20 კაცი ცხოვრობდა. კუნძულის კოორდინანტებია: -10.68194°N, 142.18861°W.
გეოგრაფია
უელსის პრინცის კუნძული წარმოადგენს დიდ კუნძულს, რომელიც მდებარეობს ტორესის სრუტის ჯგუფის კუნძულების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ნახევარკუნძულ კეიპ-იორკთან ახლოს, რომლისგანაც დაშორებულია ენდევორის სრუტით. მისი ფართობია 204,6 კმ². (ტორესის სრუტის კუნძულებიდან ყველაზე დიდი). სანაპირო ზოლის სიგრძე — 67,9 კმ. კუნძულის სიგრძე — დაახლოებით 20 კმ, სიგანე — 13 კმ. უმაღლესი წერტილი აღწევს 246 მეტრამდე. უელსის პრინცის კუნძული კონტინენტური წარმოშობისაა.
კუნძულის ზედაპირი კლდოვანია, იშვიათი მცენარეულობით და ღარიბი ნიადაგით. მტკნარი წყლის მუდმივი წყაროები არ არსებობს.
ისტორია
სავარაუდოდ კუნძული 1606 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა ბილემ იანსზონმა და მას დაარქვა «Hooghe Eijland» («მაღალი კუნძული»). მაგრამ უკვე 1770 წელს კუნძულმა მიიღო დღეისათვის არსებული სახელი, რომელიც მას დაარქვა ბრიტანელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა მეფე ჯორჯ IV-ს პატივსაცემად.
მოსახლეობა
2001 წელს კუნძულის მოსახლეობის რიცხვმა შეადგინა დაახლოებით 20 ადამიანი, რომლებიც ცხოვრობენ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ერთადერთ დასახლებულ პუნქტში.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის კუნძულები კატეგორია:ტორესის სრუტის კუნძულები
ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი
მინი|200პქ|ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინის მავზოლეუმი ქალაქ [[ყაზვინი|ყაზვინში, ირანი.]] ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი (დ. დაახლ. 1281/1282 ქალაქი ყაზვინი — გ. 1344 ან 1350 ) — სპარსი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. დიდი მოხელე ჰულაგუ-ხანის კარზე.
ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი მიეკუთვნება არაბული ოჯახის ფესვებს, რომელთა წარმომადგენლები IX-X სს. მსახურობდნენ ყაზვინის მმართვლებად, ხოლო XI საუკუნიდან ღაზნევიდების ეპოქაში იკავებდნენ მუსტოუფის წოდებას — ფინანსური მართვის მთავრები — ყაზვინის ვილაიეთში, რაც კარგად ხსნის მათი გვარის წარმოშობას. დაწერა „რჩეული ისტორია“ („თარიხე გოზიდე“, 1330), რომელიც შეიცავს მონღოლელი ილხანებისა და ირანის ადგილობრივი დინასტიების ისტორიას, გამოჩენილი ადამიანების ბიოგრაფიებს, ქალაქ ყაზვინის დაწვრილებით აღწერას, გვხვდება ცნობები საქართველოს შესახებ. ყაზვინს ეკუთვნის აგრეთვე გეოგრაფიული ნაშრომი „გულთა სიამე“ („ნოზჰათ ალ-ყოლუბ“, 1340), რომელიც XIII-XIV სს. ირანისა და მისი მომიჯნავე ქვეყნების ეკონომიკის ისტორიისა და გეოგრაფიის მნიშვნელოვანი წყაროა.
სქოლიო
კატეგორია:ირანელი ისტორიკოსები კატეგორია:სპარსელი გეოგრაფები კატეგორია:ირანელი მწერლები
209
თარიღი უცნობია
*
სოდერ ტორნი
thumb|მაღლივი სოდერ ტორნი სოდერ ტორნი (შვედ Söder Torn სოდერის კოშკი) მაღლივი შენობა სტოკჰოლმში. სოდერ ტორნი 86 მეტრია სიმაღლეში და 24 სართულია. სოდერ ტორნი სკატესკრაპანთან ერთად ყველაზე მაღლივი საცხოვრებელი კორპუსის წოდებას იყოფს სტოკჰოლმში.
პოსტმოდერნისტული შენობა დანიელმა არქიტექტორმა ჰენინგ ლარსენმა დააპროექტა და 1997 წელს დაასრულა კიდეც.
კატეგორია:შვედეთის შენობა-ნაგებობები
Rogeria gibba
Rogeria gibba — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვლადიმერ ვეკუა
ვლადიმერ (ვოვა) ვეკუა (დ. 1949, სოხუმი — გ. 15 ივლისი, 1989, იქვე) — აფხაზეთში მოღვაწე ქართველი დისიდენტი. 1989 წლის 15 ივლისს სოხუმში განვითარებული დაძაბულობის მსხვერპლი.
ბიოგრაფია
ვლადიმერ (ვოვა) ვეკუა დაიბადა 1949 წელს სოხუმში, ცნობილი ინტელიგენტების ოჯახში, მამა — ვლადიმერ ვეკუა — თავის დროზე სკოლის დირექტორი იყო, დედა — ვარვარა ჭანტურია-ვეკუა — საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი, წლების განმავლობაში სოხუმის მე-6 საშუალო სკოლის დირექტორი. ვოვამაც ეს სკოლა დაამთავრა. შემდგომში სწავლა განაგრძო რუსეთში, ჩაირიცხა ქ. გორკის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, მესამე კურსიდან სასწავლებლად გადმოვიდა ქ. თბილისში, საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სამშენებლო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1974 წელს.
ვეკუების ოჯახი იყო საქართველოს ყველა კუთხიდან ჩამოსულ პატრიოტთა საკრებულო, მათი თავშესაყარი. ამ ოჯახის ხშირი სტუმრები იყვნენ: მერაბ კოსტავა, ზვიად გამსახურდია, ზურაბ ჭავჭავაძე, ნიკო ჭავჭავაძე, გია ჭანტურია, თამარ ჩხეიძე, ირაკლი ბათიაშვილი, ირინა სარიშვილი-ჭანტურია, აკაკი ბაქრაძე და სხვები. 1987 წლიდან საქართველოში არსებული ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის წარმომადგენელთა უდიდესი ნაწილი გაერთიანდა „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოებაში“. იმავდროულად, სოხუმში შეიქმნა ამ საზოგადოების აფხაზეთის ორგანიზაცია, რომლის ერთ-ერთი თავკაცი იყო ვოვა ვეკუა. ამ საზოგადოების ინიციატივით 1988 წლის 3 დეკემბერს სოხუმში ჩატარდა მიტინგი, სადაც სიტყვით გამოვიდა ვოვა და მერაბ კოსტავას ისტორიული სიტყვები გაიმეორა: „ჩვენ მაინც ვიპოვით გზას აფხაზი ხალხის გულებისაკენ“. 1989 წლის 8 თებერვალს მთელი საქართველო ზეიმობდა საქართველოს სამეფო ტახტზე დავით IV აღმაშენებლის აღსაყდრების დღეს, სოხუმში „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოების“ ინიციატივით გადაწყდა, ამ დიდი თარიღის აღსანიშნავად, სოხუმის საკათედრო ტაძარში ლიტურგია ჩატარებულიყო. ვოვა ვეკუა იყო ერთ-ერთი პირველთაგანი, ვინც ითავა ეს პატრიოტული საქმე. მან შეიმუშავა მიმართვის ტექსტი სოხუმის მოსახლეობისადმი.
1989 წლის 15 ივლისს, სოხუმის პირველი საშუალო სკოლის შენობასთან, სადაც თსუ სოხუმის ფილიალი იყო განთავსებული, შეგროვდნენ აფხაზი ეროვნების წარმომადგენლები. ფაქტობრივად, მათ შენობა ალყაში მოაქციეს და შიგ არავის უშვებდნენ. პროვოკაციის თავიდან ასაცილებლად ქართველები გადავიდნენ რუსთაველის სახელობის პარკში, თან გადაწყვიტეს მიემართათ აფხაზეთის ხელმძღვანელობისთვის, რათა მიეღოთ სათანადო ზომები. საოლქო კომიტეტში წარმომადგენლების გაგზავნამ შედეგი არ გამოიღო — პასუხი აგვიანებდა. რუსთაველის პარკში საღამოსთვის შეიკრიბა 400-მდე ქართველი, ბოტანიკური ბაღის ახლოს, პუშკინის ქუჩის მხრიდან აფხაზები შეგროვდნენ. შუადღისას სწორედ რუსთაველის პარკთან მოხდა თავდასხმა ქართველებზე, რამაც ბიძგი მისცა შემდგომ მოვლენებს. იმ დღეს პარკში ძალადობის შედეგად 7 ადამიანი გარდაიცვალა, მათ შორის ვოვა ვეკუა.
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობამ და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესმა საბჭომ ვლადიმერ ვეკუას ქუჩაზე მდებარე მემორიალური დაფა ყვავილებით შეამკო და პატივი მიაგო 1989 წელს სოხუმში განვითარებული ტრაგიკული მოვლენების დროს დაღუპული გმირების ხსოვნას.
2010 წელს აფხაზეთის №3 საჯარო სკოლას ვოვა ვეკუას სახელი მიენიჭა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
აბრუცო
აბრუცო (Abruzzo), აბრუცი (Abruzzi) — რეგიონი იტალიაში, მთიანი რაიონი ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის სამხრეთში. მისი დასავლეთი საზღვარი რომიდან 80 კმ-ში მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მარკეს რეგიონი, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ლაციოს რეგიონი, სამხრეთ აღმოსავლეთით — მოლიზე და აღმოსავლეთით — ადრიატიკის ზღვა. მიუხედავად იმისა, რომ ის გეოგრაფიულად უფრო იტალიის ცენტრალურ რეგიონში მდებარეობს ვიდრე სამხრეთში, იტალიის სტატისტიკის სამსახურის მიერ იგი მაინც სამხრეთულ რეგიონად მიიჩნევა, ორი სიცილიის სამეფოსთან მისი ისტორიული კავშირის ნიშნად.
ანტიკურ ხანაში რეგიონი დასახლებული იყო იტალიკური ტომებით, რომლებიც ხანგრძლივად უწევდნენ წინააღმდეგობას რომაელ დაპყრობლებს. XII საუკუნეში აქ ნორმანები დამკვიდრდნენ. მოგვიანებით, აბრუცო ჰოენშტაუფენების დინასტიას ემხრობოდა პაპობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1860-1861 წლებში რეგიონი იტალიის სამეფოს ნაწილი გახდა აბრუცისა და მოლიზეს სახელით. 1965 წელს აღნიშნული რეგიონი გაიყო. აბრუცოს ეკონომიკის საფუძველი სოფლის მეურნეობაა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
აბრუცოს რეგიონი ადმინისტრაციულად 4 პროვინციად იყოფა: მინი|მარცხნივ|250პქ|აბრუცოს პროვინციები
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
Rogeria huachucana
Rogeria huachucana — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rogeria-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ლინდერჰოფის სასახლე
მინი|ლინდერჰოფის სასახლე ლინდერჰოფის სასახლე (გერმ. Schloss Linderhof) მდებარეობს ბავარიაში, ობერამერგაუს მახლობლად. იგი აშენებულ იქნა ბავარიის მეფის ლუდვიგ II-ის ბრძანებით 1874-1878 წლებში.
ისტორია
უწინ სასახლის ადგილზე მდებარეობდა ბავარიის მეფეთა სანადირო სახლი, რომლის აღმოსავლეთ ფლიგელი ლუდვიგმა ჯერ კიდევ 1869 წელს შეაკეთებინა. 1871 წელს რესტავრაცია გაუკეთდა დასავლეთ ფლიგელსაც. 1874 წელს ლუდვიგმა სანადირო სახლი დღევანდელ სასახლის ადგილზე გადაატანინა და გენერალური რესტავრაციის შემდგომ სასახლედ გადააკეთებინა. სასახლის კომპლექსი შევსებულ იქნა ბაღით, შადრევნით, მავრიტანიული კიოსკით, მაროკოული სახლით, ვენერას მღვიმით და საძაღლეთი.
ლინდერჰოფის სასახლე ლუდვიგ II-ის სასახლეებიდან ყველაზე პატარაა და ერთადერთია, რომელიც დასრულებულ იქნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბავარიის სასახლეები
პეტროვკა (ბლაგოვეშჩენსკის რაიონი)
პეტროვკა (Петровка; Петровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი. რაიონულ ცენრი
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
ლიხტენშტაინი
ისტორია
ლიხტენშტაინი შელენბერგის სათავადოს და ვადუცის საგრაფოს გაერთიანებით შეიქმნა. ლიხტენშტაინების გვარი მეთორმეტე საუკუნიდან მოდის. 1608 წელს კარლ ფონ ლიხტენშტაინმა მიიღო თავადობა და ლიხტენშტაინის პირველი თავადი გახდა. კოალიციური ომის დროს 1799 წელს სათავადო ფრანგებმა, შემდეგ კი ავსტრიელებმა დაიპყრეს. ომის შემდეგ, 1806 წლის 12 ივლისს ლიხტენშტაინმა დამოუკიდებლობა მიიღო. 1862 წელს თავადმა იოჰან მეორემ მოაწერა ხელი კონსტიტუციური მონარქიის გამოცხადებას. სწორედ ამ დროს აირჩიეს პირველი ლანდტაგი.
გეოგრაფია
thumb|left|ლიხტენშტაინი ლიხტენშტაინის სამთავრო სუვერენული ქვეყანაა. იგი მდებარეობს ავსტრიასა და შვეიცარიას შორის, მდინარე რაინის ნაპირთან. ლიხტენშტაინის დედაქალაქია ვადუცი, უდიდესი ქალაქი - შაანი. ქვეყანას არ აქვს ზღვაზე გასასვლელი, ამასთან იგი ერთადერთი ასეთი ქვეყანაა, რომელსაც არ ესაზღვრება არც ერთი საზღვაო ქვეყანა. ლიხტენშტაინი ჯუჯა სახელმწიფოა და მისი ფართობი 160,48 კმ²–ია. საზღვრის სიგრძეა 76,6 კმ. ტერიტორია შეიცავს როგორც ვაკეს, აგრეთვე ალპებს. ყველაზე მაღალი მთა არის გრაუშპიცი - 2599 მ. ქვეყანაში ორი მდინარეა - რაინი და ზამინა. ქვეყნის მაქსიმალური სიგრძეა 24,56 კმ, სიგანე - 12,36 კმ. ერთადერთი ტბა ლიხტენშტაინში არის გამპრინერ ზეელე (გერმ. das Gampriner Seele), რომელიც 1927 წელს მდინარე რაინის ადიდების შედეგად წარმოიქმნა.
ჰავა
მთიანი რელიეფის მიუხედავად, ლიხტენშტაინში არ არის მკაცრი ჰავა. უბერავს ტყის თბილი ქარი, რის შედეგადაც ვეგეტაციის პერიოდი გასაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება. ნალექები 900 მილიმეტრიდან 1200 მმ-მდე მერყეობს, ხოლო ალპურ ზონაში 1900 მმ-ს აღწევს. ზამთარში ტემპერატურა -15 გრადუსამდე დადის, ხოლო ზაფხულში 20-28 გრადუსებს შორის მერყეობს.
დემოგრაფია
მოსახლეობის დაახლოებით ორი მესამედი არის ლიხტენშტაინელი, ერთი მეხუთედი ნაწილი გერმანულენოვანი ქვეყნების წარმომადგენელია (ავსტრია, შვეიცარია, გერმანია), დანარჩენი მოსახლეობა არის იტალიელი, იუგოსლაველი, თურქი და სხვა. 2008 წლის მონაცემებით, ლიხტენშტაინში ცხოვრობს 35 375 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 215 მაცხოვრებელი კვადრატულ კილომეტრზე. მოსახლეობის 88 % ქრისტიანია, მათ შორის 78,4 % კათოლიკე, 7,9 % ევანგელისტი, 1,1 % მართლმადიდებელი. მოსახლეობის 4,8 % მუსულმანია, აგრეთვე ქვეყანაში ცხოვრობს 66 ბუდისტი, 35 იეჰოვას მოწმე და 26 იუდეველი. სახელმწიფო ენა - გერმანული. გავრცელებულია გერმანულის ენის ალემანური დიალექტი. რელიგია - კათოლიციზმი. დედაქალაქი - ვადუცი (5,3 ათასი). ქალაქები - შაანი (5,7), ტრიზენი (4,7).
ეკონომიკა
ლიხნტეშტაინში, მცირე ფართობის და ღარიბი რესურსების მიუხედავად, ეკონომიკის დონე ძალიან მაღალია. ქვეყანაში გაცილებით მეტი კომპანიაა, ვიდრე მაცხოვრებელი. ქვეყანაში წელიწადში 1.786 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების პროდუქცია იწარმოება და საშუალოდ 25 000 დოლარი მოდის ერთ სულ მოსახლეზე. ინდუსტრიულ სექტორში ცნობილი ფირმებია Hilti (საბურღი ტექნიკა); Ivoclar Vivadent (სტომატოლოგიური ტექნიკა); Hoval (გათბობის და ვენტილაციის სისტემები); Ospelt-Gruppe და Halicona (საკვები პროდუქტები); Neutrik (ელექტროტექნიკა) და სხვა. განვითარებულია მეტალურგია, ზუსტი მანქანათმშენებლობა, ოპტიკა, ვაკუუმ-ტექნიკა, ტექსტილის, კერამიკის წარმოება, ფარმაცეპტიკა. სოფლის მეურნეობაში გავრცელებულია მეცხოველეობა (ძირითადად რძის პროდუქტები), მოჰყავთ მარცვლეული კულტურა, კარტოფილი, ბოსტნეული. აგრეთვე განვითარებულია მებაღეობა, გაშენებულია ვენახები და წურავენ ღვინოს. ლიხტენშტაინის მოსახლეობა არ აკმაყოფილებს მოთხოვნას მუშა ხელზე. ამიტომ სამუშაოდ დადიან აგრეთვე მეზობელი ავსტრიიდან და შვეიცარიიდან.
ტრანსპორტი
ლიხტენშტაინში არის 140 კმ სიგრძის ასფალტის საფარი, მაგრამ არ არის ავტობანი. იგი არის მხოლოდ მდინარე რაინის მარცხენა სანაპიროსთან, საიდანაც 5 ადგილას შეიძლება ქვეყანაში გადახვევა. საგზაო ნიშნები და წესები, ზოგი გამონაკლისის გარდა, ემთხვევა შვეიცარიისას. რკინიგზა გაყვანილია 9,5 კილომეტრზე ბუქსიდან ფელდკირჰამდე. მას „ავსტრიის ფედერალური რკინიგზა“ ემსახურება. ავტობუსები დადის როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე მეზობელი ქვეყნების მიმართულებით. ბალცერსში მოქმედებს კერძო აეროდრომი შვეულმფრენების ჩარტერული რეისებისთვის.