cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კუმა-მანიჩის ღრმული
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის გეოგრაფია
სამოა
რელიგია
სახელმწიფოს მეთაური 2007 წლამდე მალიეტოა ტანუმაფილი II იყო რელიგია ბაჰაიზმის მიმდევარი. სამოაში მდებარეობს ბაჰაიზმის მიმდევართა შვიდიდან ერთი სახლი, რომელიც დაარსებულია 1984 წელს. ის მდებარეობს ტიაპაპატეში, აპიადან 8 კმ-ში.
ენები
ოფიციალური ენებია — სამოური და ინგლისური. სამოური ენა ეკუთვნის პოლინეზიურ ენებს, რომელიც შედის ოკეანური ენების ზონის ავსტრონეზიული ენების ოჯახში.
ორერა, სრული სვლით!
„ორერა, სრული სვლით!“ — კომპანია „ქართული ტელეფილმის“ 1970 წლის მუსიკალური ფილმი. რეჟ. — ზაალ კაკაბაძე.
სამოა
ენები
სამოური დამწერლობა აგებულია ლათინური გრაფიკის საფუძველზე. იგი შექმნეს მისიონერებმა ჯერ კიდევ 1834 წელს. სამოურ ენაზე უპირველეს ყოვლისა გამოიცემა სასწავლო სახელმძღვანელოები, რელიგიური ლიტერატურა, ასევე კანონები და მთავრობის განკარგულებები. ქვეყანაში გამოიცემა სამთავრობო საინფორმაციო ბიულეტენი სამოურ ენაზე, გამოდის ორი კერძო ყოველკვირეული გაზეთი სტატიებით ინგლისურ და სამოურ ენებზე. ორივე ამ ენას იყენებს თავის გადაცემებში ადგილობრივი რადიო და ტელევიზია.
ორერა, სრული სვლით!
სიუჟეტი
ვია „ორერა“ საგასტროლოდ მიემგზავრება ავსტრალიაში, მაგრამ ავტობუსის ტექნიკური გაუმართაობის გამო დააგვიანებენ სიდნეიში მიმავალ თბომავალზე. „ორერას“ წევრები მეზღვაურებად მოეწყობიან თბომავალზე „შოთა რუსთაველი“ და ხიფათიანი თავგადასავლის შემდეგ ჩააღწევენ ავსტრალიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1970 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:მუსიკალური ფილმები
სამოა
ეკონომიკა
ნაკლოვანი მხარეები: ციკლონები ხელს უშლის ეკონომიკის განვითარებას. კოპრის და კაკაოს არასტაბილური საერთაშორისო ბაზრები. ცუდი სატრანსპორტო სისტემა. უცხოურ დახმარებებზე და მოქალაქეთა უცხოეთიდან ფინანსურ გზავნილებზე დამოკიდებულება.
სამოას ეკონომიკა ტრადიციულად დამოკიდებულია ჰუმანიტარულ დახმარებაზე, მოქალაქეთა უცხოეთიდან ფინანსურ გზავნილებზე და სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ექსპორტზე. სოფლის მეურნეობაში დაკავებულია ქვეყნის მუშა ძალის ორი მესამედი, დარგი აწარმოებს ქვეყნის ექსპორტის 90 %-ს, ქოქოსის კრემის, ქოქოსის ზეთის, ციტრუსის ფოთლებიანი მორინდის (Morinda citrifolia), ბანანის, კოპრის და სხვა პროდუქტების ჩათვლით
ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) (მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით) 2006 წელს შეადგენდა $1,218 მილიარდ აშშ-ის დოლარს. 2004 წლის მონაცემებით მშპ-ს მთავარი კომპონენტია — საწარმოო სექტორი (58,4 %), შემდეგ მოდის მომსახურების სექტორი (30,2 %), სოფლის მეურნეობა (11,4 %). სამოას შრომისუნარიანი მოსახლეობა შეფასებულია, როგორც 90 000 ადამიანი.
მრეწველობა და ენერგეტიკა
1967 წელს მსხვილმა ამერიკულმა კომპანიამ ააშენა სატყეო სამრეწველო კომპლექსი კუნძულ სავაიზე და დაიწყო მერქნის ძვირფასი ჯიშების დამზადება. მაგრამ მისმა მტაცებლურმა მოქმედებამ გამოიწვია სამოას ხელისუფლების უკმაყოფილება. 1977 წელს მან გაწყვიტა შეთანხმება ამ კომპანიასთან, შეიძინა კომპანიის მთელი საკუთრება და მერქნის დამზადება აიყვანა საკუთარი კონტროლის ქვეშ. დამზადებული მერქნის დიდი ნაწილი მიდის ექსპორტზე.
სატყეო სამრეწველო კომპლექსთან ერთად ქვეყნის წარმოება შედგება რამდენიმე მცირე საწარმოსაგან. ესენია: საპნის დამამზადებელი და ლუდსახარში ქარხნები, საქსოვი ფაბრიკა, ავეჯის, ქოქოსის ზეთის, ნაყინის და კოკა-კოლის დამამზადებელი ფაბრიკები. ხელისუფლება ხელს უწყობს ხალხური მხატვრული ხელოვნების განვითარებას. სახალხო ოსტატების ნაკეთობათა ექსპორტს უძღვება სპეციალური სამთავრობო ორგანიზაცია.
აუცილებელი ელექტროენერგიის 35 % გამომუშავდება ჰიდროელექტროსადგურებით; ელექტროენერგიის დანარჩენი მოთხოვნილებები დაკმაყოფილებულია იმპორტირებული ორგანული საწვავის ხარჯზე.
ტურიზმი
ტურიზმი — განვითარებადი სექტორია, რომელიც დღეისათვის შეადგენს მშპ-ს 25 %-ს. ტურისტების რაოდენობა გაიზარდა 70 000-დან 1996 წელს 100 000 ადამიანამდე 2005 წელს. სამოას ხელისუფლებამ გამოაცხადა სახელმწიფოს როლის შემცირების შესახებ ფინანსური სექტორის რეგულირებაზე და ინვესტიციების წახალისებაზე. მიმომხილველები აღნიშნავენ, რომ შრომის ბაზრის მოქნილობა — ეკონომიკური ზრდის შესაძლებლობების საფუძველია. ტურისტული სექტორის განვითარებას საკმაოდ ხელს უწყობს ინვესტიციების ჩადება სასტუმროების ინფრასტრუქტურის მშენებლობაში, პოლიტიკური არასტაბილურობა მეზობელ ქვეყნებში და ხელისუფლების შეთანხმება კომპანიასთან Virgin Airlines რეგულარული სამგზავრო ავიაფრენების დაწყებაში.
ძირითადი ობიექტები, რომლებსაც ხშირად სტუმრობენ ტურისტები:
სოფლის მეურნეობა
სამოა აგრარული ქვეყანაა და მისი მოსახლეობის 80,44 % ცხოვრობს სოფელში. კარგი კლიმატური პირობები ხელს უწყობს დიდი რაოდენობით ტროპიკული და სუბტროპიკული მოსავლის მოყვანას. გერმანელების კოლონიზაციის პერიოდში ქვეყანა ძირითადად აწარმოებდა კოპრას. გერმანელი ვაჭრები და დასახლებულები აქტიურად ანვითარებდნენ პლანტაციებს და ნერგავდნენ ახალ კულტურებს, კერძოდ კაკაოს და კაუჩუკს, მათ მოსაყვანად ჩინეთიდან და მელანეზიიდან ჩამოყავდათ მუშები. როდესაც მეორე მსოფლიო ომის დასრულებისას ფასებმა ნატურალურ კაუჩუკზე მყისიერად დაიკლო, ახალი ზელანდიის ხელისუფლებამ დაიწყო ბანანის მოყვანის წახალისება საკუთარი ბაზრის დასაკმაყოფილებლად.
თევზჭერა
სამოას ასევე აქვს თევზეულის დიდი სიმდიდრე. მაგრამ თევზჭერას უპირატესად აქვს სამომხმარებლო ხასიათი და მიმდინარეობს, როგორც წესი, ტრადიციული ორკორპუსიანი ნავებით — კატამარანებით. საზღვაო თევზსაჭერი გემების, თანამედროვე გასაყინი მოწყობილობების და თევზის საკონსერვო საწარმოების არქონის გამო ქვეყანას არა მარტო არ შეუძლია თევზის ექსპორტირება, არამედ იძულებულია შემოიტანოს თევზის პროდუქტი უცხოეთიდან. ამიტომ ხელისუფლება ერთ-ერთ გადაუდებელ ამოცანად თვლის საკუთარი თევზსაჭერი ინდუსტრიის შექმნას.
ვალუტა
სამოას ეროვნული ვალუტაა ტალა, რომელიც შედგება 100 სენესაგან („ტალა“ და „სენე“ — ეკვივალენტურია სიტყვებისა „დოლარი“ და „ცენტი“). ტალა მიმოქცევაში შემოღებული იქნა 1967 წელს და შეცვალა სამოური ფუნტი კურსით 2 ტალა = 1 ფუნტი (გათანაბრებულია ახალზელანდიურ დოლართან). ტალას კურსი რჩებოდა ტოლი ახალზელანდიურ დოლართან 1975 წლამდე. ვალუტის გამოსახატავად გამოიყენება სიმბოლო WS$, ასევე გამოიყენება სხვა სიმბოლოები: SAT, ST და T.
საგარეო ეკონომიკური კავშირები
ექსპორტის ძირითადი ტრადიციული დარგებია თევზი, ტანსაცმელი, ქოქოსის ზეთი, ქოქოსის კრემი, ლუდი და კოპრა. იმპორტის ძირითადი დარგებია — ველოსიპედი, მოწყობილობები, სამშენებლო მასალები და სამომხმარებლო საგნები. ძირითადი პარტნიორებია — ექსპორტი: ავსტრალია (63 %), აშშ, იმპორტი: ახალი ზელანდია, ფიჯი, ავსტრალია, აშშ და იაპონია.
შედის საერთაშორისო ორგანიზაციაში — აფრიკის, კარიბის აუზის და წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნები.
განათლება
2002—2004 წლებში განათლებაზე დანახარჯებმა შეადგინა მშპ-ს 4,3 %. სამოასთვის დამახასიათებელია მოსახლეობის მაღალი განათლება — 98,6 % (2005 წელი). 15-დან 24 წლამდე ასაკის გაუნათლებელი მოსახლეობის წილი შეადგენს — 0,5 %-ს. ეს აიხსნება იმით, რომ ქვეყანაში მოქმედებს დაწყებითი სახელმწიფო და კერძო საეკლესიო სკოლების ფართე ქსელი, რომლებშიც სწავლობენ 7-დან 12 წლამდე ასაკის ბავშვების 3/4. სავალდებულო განათლებაში შედის ათწლიანი სკოლები, რომლებშიც იღებენ ბავშვებს ხუთი წლიდან. სწავლა მიმდინარეობს სამოურ ენაზე, მაგრამ ამასთან გაძლიერებულად ისწავლება ინგლისური ენა. სკოლები ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა მისიონერების მიერ.
ბავშვთა ნაწილი (66 % — 2004 წელს) სწავლობს მეორე საფეხურის სკოლებში, ასევე მათ შეუძლიათ მიიღონ სპეციალური განათლება ტროპიკული სოფლის მეურნეობის კოლეჯში, ვაჭრობის კოლეჯში, ასევე რამდენიმე სახელოსნო და სავაჭრო სასწავლებლებში. ასობით სამოელმა მიიღო უმაღლესი განათლება უცხოეთში, ძირითადად ახალ ზელანდიაში.
ქვეყანაში უმაღლესი განათლება წარმოდგენილია სამოას ეროვნული უნივერსიტეტით, სამხრეთ წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტით, სამოას პოლიტექნიკური უნივერსიტეტით და ოკეანეთის სამედიცინო უნივერსიტეტით.
ჯანდაცვა
ჯანდაცვის ინსტიტუტები წარმოადგენენ აპიაში ეროვნულ ჰოსპიტალს, ოთხ საოლქო ჰოსპიტალს და სამედიცინო ცენტრებს. სამედიცინო პერსონალის დიდ ნაწილს აქვს ფიჯის სამედიცინო სკოლებში მიღებული უმაღლესი განათლება. ვაქცინაციით მოცულია მოსახლეობის 95 %, სუფთა სასმელი წყალი მიეწოდება სამოელთა 85 %-ს.
სამოელთა ცხოვრების წესი
სამოელთა ტრადიციული ცხოვრების წესი (რომელსაც ჰქვია ფაა სამოა) რჩება სამოელთა ცხოვრების და პოლიტიკის მთავარ შემადგენელ ნაწილად. ასწლეულების განმავლობაში ევროპული გავლენის ზემოქმედების მიუხედავად, სამოელებმა მაინც შეინარჩუნეს საკუთარი ისტორიული ტრადიციები, სოციალური და პოლიტიკური წყობა და ენა.
სამოური კულტურა დაფუძნებულია ვალეალოაის პრინციპზე — ადამიანთა შორის ურთიერთობის სპეციფიკური სისტემა. ეს ურთიერთობები დაფუძნებულია (ფააალოალოს) პატივისცემაზე. როდესაც მისიონერებმა სამოაზე შემოიტანეს ქრისტიანობა, მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა მიიღო იგი. დღეისათვის მოსახლეობის 98 % საკუთარ თავს ქრისტიანებად თვლის. დანარჩენი 2 % საკუთარ თავს ან ათეისტებად, ან სხვა რელიგიის მიმდევრებად თვლიან.
სამოელების დიდი ნაწილი ცხოვრობს ტრადიციულ ოვალურ ქოხებში (ფალე). სახურავი, გადახურული პანდანუსის ან ქოქოსის პალმის ფოთლებით განლაგებულია ხის ბოძებზე. კედლები არ არსებობს, მაგრამ ღამით და ცუდი ამინდის დროს ბოძებს შორის სივრცეში კიდებენ ხალიჩებს, რომლებსაც დახვეული სახით ინახავენ სახურავზე. იატაკი მოსწორებულია თანაბრად მსხვილი კენჭებით. დღეისათვის გვხვდება ფალე რკინის სახურავითაც.
ტატუირება
როგორც პოლინეზიის სხვა ბევრ კუნძულებზე, სამოელებს სხვადასხვა სქესისათვის აქვთ ტატუირების ორი ტიპი. ტატუირებას მამაკაცებისათვის ჰქვია ტატაუ და შედგება რთული გეომეტრიული ნახატებისაგან, რომელიც მამაკაცის სხეულზე განლაგებულია მუხლებიდან თეძოების ჩათვლით. ასეთი ტატუირების მამაკაცს ჰქვია სოგაიმიტი. სამოელ ქალიშვილებს (ტეინე) უკეთებენ მალუს, რომლებიც სხეულზე განლაგებულია მუხლების ცოტა ქვემოდან თეძოების ბოლომდე.
მუსიკა და ცეკვები
ტრადიციული სამოური სიმღერების (პესე) ავტორებს — კომპოზიტორებს (ფატუპესე) შორის, ცნობილია ტოლიაფოა ტალიმუტუ, პესეტა გატოლოაი სიო, მალიფა ფალეტოესე ლემალუ, ანაპუ ლავეა ტეო, კალაპუ ლუაფატასაგა კალაპუ, მაიავა პოუონო ჰანკინი, კომისი ფარაიმო.
ტრადიციული სამოური ქალთა ცეკვაა — სივა. ეს ცეკვა ჰავაური ცეკვის ჰულას მსგავსია — მოცეკვავე ქალები ხელების და ფეხების ნარნარი მოძრაობით მუსიკასთან ტაქტში „ყვებიან“ საკუთარ „ისტორიას“. კაცების სამოური ცეკვები უფრო აგრესიული და ენერგიულია. სასა — კაცების სამოური ცეკვაა, რომელშიც მოცეკვავეთა რიგები აკეთებენ ჩქარ სინქრონულ მოძრაობებს ბარაბანის ხმასთან ერთად. მისი დასახელება სამოური ენიდან ითარგმნება, როგორც „ხელის დარტყმა“, რადგანაც ის მიმდინარეობს ხელის დარტყმით სხეულის სხვადასხვა ნაწილზე.
მუზეუმები
რობერტ ლუის სტივენსონის მუზეუმი (ვაილიმა, აპიადან 4 კმ-ში) — სახლი, სადაც რობერტ ლუის სტივენსონმა გაატარა თავისი ცხოვრების უკანასკნელი წლები (1890—1894 წლები). იქვე მდებარეობს მწერლის საფლავი. მწერლის სახლი და მთელი კარმიდამო გამოცხადებულია ნაკრძალად. აქ მდებარეობს სახელმწიფოს მეთაურის ოფიციალური რეზიდენცია.
აპიას ეროვნული მუზეუმის სამ დარბაზში ინახება მრავალფეროვანი ექსპონატები, რომლებიც მოგვითხრობენ ქვეყნის ისტორიაზე. ექსპონატთა ნაწილი ინახება ახალი ზელანდიის, აშშ-ის, ავსტრალიის და გერმანიის მუზეუმებში და კერძო კოლექციებში. მაგალითად, ტაპასი — ტრადიციული მოხატული ქსოვილი, დამზადებული მზეზე გამომშრალი მცენარეული საღებავით და ამიტომ საკმაოდ ნაზი, — გამოფენილია ავსტრალიის ეროვნულ მუზეუმში, ქალაქ კანბერაში. საზღვარგარეთის ყველა მუზეუმმა და გალერეამ ივალდებულეს დაებრუნებინათ ექსპონატები მათი შენახვისათვის სათანადო პირობების შექმნის შემდეგ. მუზეუმის ყველა ექსპონატი შეიძლება დავყოთ ორ კატეგორიად: არქეოლოგიური არტეფაქტები და ხელნაკეთური წარმოების საგნები. ყველაზე ძველი საგნების ასაკია — ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1000 წელზე მეტი: უპირველეს ყოვლისა ესენია ქვის ნაჯახები და საჭრელები.
მასმედია
გამოდის პერიოდული გამოცემები სამოურ და ინგლისურ ენებზე: გაზეთები Samoa Observer და Samoa Times (ყოველდღიურები), Savali (კვირაში 4-ჯერ) და ჟურნალი Talamua Magazine (თვეში ერთხელ). მაუწყებლობენ რადიოები (Magik FM, K-Lite FM, Talofa FM, Samoa Broadcasting Corporation) და ტელევიზიები (Samoa Broadcasting Corporation, O Lau TV, TV3, Vaiala Beach Television).
სამოას მოსახლეობის რადიომიმღებების რაოდენობაა — 175 ათასზე მეტი (1997 წელი), ტელევიზორების — 8,5 ათასი (1999 წელი). არქიპელაგზე თავის მომსახურებას წარმოადგენს 2 პროვაიდერი ინტერნეტის 10 ათასი მომხმარებლისთვის (2007 წელი).
სპორტი
სამოაში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობებია — რაგბი და სამოური კრიკეტი.
მიკლოშ უნგვარი
მიკლოშ უნგვარი (Miklós Ungvári; დ. 15 ოქტომბერი, 1980) — უნგრელი ძიუდოისტი. ევროპის 3-გზის ჩემპიონი (2002, 2009, 2011) და 3-გზის ვერცხლის პრიზიორი (2005, 2008, 2010). ასევე მსოფლიოს 3-გზის ბრინჯაოსა (2005, 2007, 2009) და ლონდონის ოლიმპიური თამაშების (2012) ვერცხლის პრიზიორი.
სამოა
სპორტი
სამოას ეროვნული ნაკრები რაგბიში, რომელსაც გულშემატკივრები ეძახიან მანუ სამოას, მუდმივად მონაწილეობს სხვა ქვეყნების ეროვნული ნაკრებების წინააღმდეგ. სამოა მონაწილეობდა ყველა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე 1991 წლიდან. 1991 და 1995 წლებში ნაკრები გავიდა მეოთხედფინალში, 1999 წელს — მეორე რაუნდში, 2000 წელს — მსოფლიო თასის მეოთხედფინალს მიაღწია რაგბი-ლიგაში.
მათ ასევე მოიგეს თასი რაგბი-ლიგაში უელინგტონში და ტურნირი შვიდკაცა რაგბიში ჰონგ-კონგში 2007 წელს. ამ გამარჯვების აღსანიშნავად სამოას პრემიერ-მინისტრმა ტუილაეპა საილელე მალიელეგაოიმ, რომელიც ასევე რაგბის ეროვნული კავშირის თავმჯდომარეცაა, გამოაცხადა ეროვნული დასვენების დღე. სამოა ასევე მონაწილეობას იღებს წყნარი ოკეანის ერთა თასის გათამაშებაში. ამ სპორტის სახეობის მართვას ახორციელებს სამოას რაგბის კავშირი, რომელიც შედის წყნარი ოკეანის კუნძულების რაგბის ალიანსში, ასევე ეხმარება წყნარი ოკეანის კუნძულების ნაკრებებს გუნდების მუშაობაში. კლუბების დონეზე ტარდება ადგილობრივი ეროვნული ჩემპიონატი და წყნარი ოკეანის თასი. ყველაზე უფრო ცნობილი ძველი სამოელი მოთამაშეებია პატ ლამი და ბრაიან ლიმა, დღეისათვის: სეილალა მაპუსუა, ალესანა ტუილაგი და მიკაელე პესამინო. ბევრი სამოელი ასევე მონაწილეობს ახალი ზელანდიის ეროვნულ ნაკრებში, ბრიტანეთის სუპერლიგის კლუბებში და ბრიტანეთის ეროვნულ ლიგებში.
მიკლოშ უნგვარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრელი ძიუდოისტები კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
სამოა
სპორტი
სამოელები ასევე წარმატებებს აღწევდნენ ამერიკულ პროფესიონალურ რესლინგში, კრივში, კიკბოქსინგში და სუმოში, სადაც მუსასიმარუ კოიომ მიაღწია იოკოძუნას წოდებას.
სამოას ფეხბურთის ფედერაცია ფიფას წევრია 1986 წლიდან, მაგრამ ქვეყნის ნაკრებს არ მიუღწევია მნიშვნელოვანი შედეგებისათვის ოკეანეთის მასშტაბის ტურნირებშიც კი.
ქვეყანა მონაწილეობდა ყველა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში დაწყებული 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებიდან. ოლიმპიური მედლები მათ არასდროს მოუპოვებიათ. აპიას მკვიდრმა დევიდ ტუამ, რომელიც გამოდიოდა ახალი ზელანდიის ნაკრებში, მოიპოვა ბრინჯაოს ოლიმპიური მედალი ბარსელონას 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. აღსანიშნავია, რომ იმავე წელს სამოას ოლიმპიურ ნაკრებში, ძალოსნობაში გამოდიოდა მარკუს სტივენი, რომელიც 2007 წლის დეკემბერში გახდა ნაურუს პრეზიდენტი.
სქოლიო
კატეგორია:სამოა კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები
კუმა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მდინარეები კატეგორია:სტავროპოლის მხარის მდინარეები კატეგორია:ყალმუხეთის მდინარეები კატეგორია:დაღესტნის მდინარეები
ამჰერსტის კოლეჯი
ამჰერსტის კოლეჯი (Amherst College ) — კერძო უნივერსიტეტი ქალაქ ამჰერსტში, აშშ-ის მასაჩუსეტსის შტატში. ამჰერსტი ექსკლუზიურად საბაკალავრო ოთხწლიანი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა და 2016 წლის შემოდგომის სემესტრის მონაცემებით 1,849 სტუდენტი ჰყავდა. ბაკალავრის დიპლომს ის 38 ფაკულტეტში გასცემს. ამჰერსტი აშშ-ს ერთ-ერთი პრესტიჟული, რეიტინგული და სელექტიური უნივერსიტეტია. ფორბსის საბაკალავრო დაწესებულებათა ყოველწლიური რეიტინგის თანახმად ის უილიამსის კოლეჯთან, პრინსტონის უნივერსიტეტთან, აშშ-ს სამხედრო აკადემიასთან და სტენფორდის უნივერსიტეტთან ერთად საუკეთესო ხუთეულშია, „U.S. News & World Report“-ის 2016 წლის გამოცემის ყოველწლიური რეიტინგის თანახმად კი ამჰერსტი აშშ-ს რიგით მეორე ლიბერალური განათლების კოლეჯია.
მიუხედავად მცირე ზომისა, ამჰერსტს მრავალი გამოჩენილი კურსდამთავრებული და კათედრის წევრი ჰყავს. მათ შორის არიან აშშ-ს ოცდამეათე პრეზიდენტი კელვინ კულიჯი, მონაკოს პრინცი ალბერტ II, სალვადორის ყოფილი პრეზიდენტი ფრანცისკო ფლორესი, ნობელის პრემიის ოთხი და პულიცერის პრემიის თორმეტი ლაურეატი, ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდოს ორი მფლობელი და ერთი ლაურეატი, მაკარტურის პრემიის ექვსი და ეროვნული სამეცნიერო მედლის ხუთი მფლობელი, მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი და სხვ.
ამჰერსტი 1821 წელს დაფუძნდა. ის მასაჩუსეტსის უძველესი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებიდან მესამეა. ისტორიულად ამჰერსტს ახლო კავშირი აქვს უილიამსის კოლეჯსა და ვესლიანის უნივერსიტეტთან, რომელთან ერთად ის პატარა სამეულს ადგენს. გარდა ამისა ამჰერსტი ხუთი კოლეჯის კონსორციუმის წევრია.
ამჰერსტის აკადემია
thumb|right|კონვერსის დარბაზი, ამჰერსტის მთავარი ადმინისტრაციული შენობა ამჰერსტის კოლეჯი საშუალო განათლების სკოლა ამჰერსტის აკადემიიდან განვითარდა, რომელიც 1814 წლის დეკემბერში გაიხსნა. შესაბამისად, აკადემიის მეურვეები კოლეჯის მეურვეები იყვნენ, და კოლეჯის პირველი ოთხი წლის ჩანაწერები აკადემიის ჩანაწერებს ემთხვევა. ამჰერსტის აკადემიის დამაარსებლები სამუელ ფოულერ დიკინსონი და ეზეკია ვრაით სტრონგი, ესკვაირები იყვნენ. მისი აშენებისთვის სახსრების მოძიებაში აქტიურად იყვნენ ჩართულნი კალვინ მერილი და იუსტუს ვილიამსი. აკადემიას მიწები დრ. პარსონსმა გადასცა, რომელიც კოლეჯის დაარსებამდე აკადემიის მეურვეთა საბჭოს ერთადერთი პრეზიდენტი იყო. თავისი არსებობის პირველ ფაზაში, ანუ გახსნიდან ათი-თორმეტი წლის მანძილზე, ამჰერსტის აკადემია როგორც მამაკაცებისთვის, ისე ქალებისთვის იყო ღია. გახსნისთანავე ის ზომით დასავლეთ მასაჩუსეტსში ყველაზე დიდი გახდა. თუმცა არსებობის მეორე ფაზაში აკადემიამ სკანდალის თავიდან ასარიდებლად მხოლოდ მამაკაცების მიღება დაიწყო და უნივერსიტეტისთვის მოსამზადებილი სკოლის სტატუსი შეიძინა. ამ დროისთვის მას უფრო და უფრო უჭირდა მიმდებარე ტერიტორიაზე გახსნილ უფრო დიდ აკადემიებთან კონკურენციის გაწევა, რის გამოც ამჰერსტის აკადემიის პრესტიჟი დაეცა. 1868 წლის ზაფხულში მისი შენობა ახალი სკოლით ჩაანაცვლეს.
აკადემიის გახსნიდან სულ რაღაც სამი წლის შემდეგ, 1817 წლის 18 ნოემბერს, მეურვეთა საბჭოს გადაწყვიტა, თავიანთი საგანამნათლებლო საქმიანობა კიდევ უფრო გაევრცოთ. თუმცა ამ იდეის განხორციელებას გაცილებით დიდი ზომის დაწესებულება დასჭირდებოდა, რის გამოც 1818 წლის 18 აგვისტოს მეურვეთა საბჭომ სრულიად ახალი ინსტიტუტის დაარსება გადაწყვიტა.
ამჰერსტის კოლეჯის გახსნა და განვითარება
ამჰერსტის კოლეჯი 1821 წელს დაარსდა. უნივერსიტეტის დამაარსებლები ამჰერსტის და მიმდებარე ქალაქის მაცხოვრებლები იყვნენ. დაარსებისთვის საჭირო ფულად, მატერიალურ და შრომით საწყის კაპიტალში წვლილი 1.300-ზე მეტმა ადამიანმა შეიტანა, კოლეჯის სახელად კი ქალაქის სახელი აირჩიეს. მეურვეთა საბჭოს პირველი პრეზიდენტი ნოა ვებსტერი იყო.
ამჰერსტის ისტორიკოსის, უილიამ ტაილერის ცნობით, ვილიამსის კოლეჯის მასაჩუსეტსის ცენტრალურ ქალაქში გადატანის საკითხს მისი მეურვეები 1815 წელს განიხილავდნენ. კოლეჯის გადატანის მთავარი მიზეზი ვილიამსტაუნის მოუხერხებელი მდებარეობა იყო. 1818 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე მეურვეებმა გადაწყვიტეს, რომ კოლეჯს ცენტრალურ მასაჩუსეტში მხოლოდ გარკვეული პირობებით გადაიტანდნენ. ამ იდეას ვილიამსის იმდროინდელი პრეზიდენტი, ზეფანაია სვიფტ მური, აქტიურად უჭერდა მხარს. თუმცა 1820 წელს საბოლოოდ გადაწყდა, რომ ვილიამსის კოლეჯი ვილიამსტაუნში დარჩებოდა. მიუხედავად ამისა, პრეზიდენტ მურს მაინც სჯეროდა, რომ ვილიამსტაუნი უნივერსიტეტისთვის შეუფერებელი ადგილი იყო და კოლეჯს გამოეყო. 1821 წლის 8 მაისს ის ამჰერსტის კოლეჯის პირველი პრეზიდენტი გახდა და ამავდროულად ვილიამსიდან 15 სტუდენტი ამჰერსტში გადმოიოყვანა. ამ დროისთვის ამჰერსტში სულ 47 სტუდენტი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ კოლეჯის თავდაპირველი მიზანი „ქრისტიანული სამსახურისთვის ხელმოკლე, ღვთისმოსავი და ნიჭიერი ახალგაზრდა ყმაწვილების კლასიკური განათლება“ იყო, ის დამოუკიდებელი, დენომინაციის არმქონე ინსტიტუტი გახდა. 1825 წლიდან მოყოლებული, მასაჩუსეტსის კანონის თანახმად, სტუდენტების და ლექტორების მიღებისას მათი რელიგიის გათვალისწინებაც აიკრძალა. პრეზიდენტი მური 1829 წლის 29 ივნისს გარდაიცვალა. მისი ადგილი ვილიამსის კოლეჯის მეურვემ, ჰემან ჰამფრიმ გააგრძელა.
ამჰერსტი სწრაფად იზრდებოდა. 1830-იანი წლების შუაში, ორი წლის მანძილზე, ის აშშ-ს სიდიდით მეორე უნივერსიტეტი იყო, რითაც მხოლოდ იელი უსწრებდა. 1835 წელს ამჰერსტმა კლასიკური ლიბერალური განათლების პარალელურად ახალი კურიკულუმის შექმნა დაიწყო, რომელიც ბერძნულსა და ლათინურზე მეტად ინგლისურზე, ფრანგულზე, ესპანურზე, ქიმიაზე, ეკონომიკაზე და სხვ. იყო ორიენტირებული. თუმცა პარალელური კურსების რეჟიმმა შემდეგ საუკუნემდე ვეღარ მიაღწია.
უნივერსიტეტის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკუთრება „ქველმოქმედების ფონდი“ იყო, რომელიც გაჭირვებული სტუდენტებისთვის ფინანსური დახმარების გაწევის ადრეულ ფორმას წარმოადგენდა მიუხედავად იმისა, რომ ამჰერსტს არ გააჩნდა დენომინაცია, მან კონსერვატიული რელიგიური დაწესებულების სახელი მოიპოვა, რომელსაც მჭიდრო კავშირი ჰქონდა კალვინიზმთან. ამის გამო მასაჩუსეტსის მთავრობაში აზრთა სხვადასხვაობა იყო იმაზე, უნდა მიეცათ თუ არა ახალი კოლეჯისთვის შტატისგან მინიჭებული სიგელი. სიგელის გადაცემა საბოლოოდ 1825 წლის 21 თებერვალს მოხდა. რახან ამჰერსტმა შტატის ოფიციალური სიგელი დაარსებიდან ოთხი წლის შემდეგ მიიღო, მის გერბზე თარიღი 1825-ია (MDCCCXXV) გამოსახული. რელიგიური კონსერვატიზმის ტრადიცია ამჰერსტში მეცხრამეტე საუკუნის შუა წლებამდე შენარჩუნდა; ალკოჰოლის ან თამბაქოს მოხმარების გამო სტუდენტები კოლეჯიდან ირიცხებოდნენ. იყო შემთხვევები, როცა რელიგიურ სტუდენტთა დაჯგუფებებს ნაკლებად რელიგიური სტუდენტები ურწმუნოების გამო სასჯელად სამრეკლოში მიჰყავდათ. თუმცა მეოცე საუკუნის მიწურულს ამჰერსტი თანდათან სეკულარული ხდებოდა, რის კულმინაციაც 1949 წელს უნივერსიტეტის ეკლესიის დანგრევა იყო.
ამჰერსტის აშშ-ს ერთ-ერთი პირველი უნივერსიტეტი იყო, რომელმაც ლათინური ჯილდოს სისტემა (1881 წელს) გამოიყენა.
კოლეჯი 1960-იანი წლების ბოლომდე მხოლოდ მამაკაცებისთვის იყო ღია. ამ პერიოდში ამჰერსტში ხუთი კოლეჯის კონსორციუმის რამდენიმე ქალი სტუდენტი ექსპერიმენტალურად სწავლობდა. 1974 წლის ოქტმობერში ამჰერსტის პროფესორებმა გადაწყვიტეს, რომ კოლეჯი ქალებისთვისაც უნდა გახსნილიყო. ამავე წლის ნოემბერში მეურვეთა საბჭომ საბოლოოდ გადაწყვიტა, რომ 1975-1976 სასწავლო წლიდან უნივერსიტეტში ქალებსაც მიიღებდნენ. 1975 წელს, 9 ქალი სტუდენტი, რომელიც ამჰერსტში ხუთი კოლეჯის კონსორციუმის გაცვლითი სტუდენტები იყვნენ ამჰერსტის ტრანსფერები გახდნენ. მომავალი წლის ივნისში კი ისინი ამჰერსტის პირველი ქალი კურსდამთავერბულები გახდნენ.
კოლეჯის პრეზიდენტი
thumb|right|კაროლინ „ბიდი“ მარტინი, უნივერსიტეტის პრეზიდენტი2011 წლის ივნისში ამჰერსტის კოლეჯის მე-19 პრეზიდენტი კაროლინ „ბიდი“ მარტინი გახდა. 2008-დან 2011 წლამდე ის უისკონსინის უნივერსიტეტი-მედისონის კანცლერი იყო, 2000-იდან 2008 წლამდე კი — კორნელის უნივერსიტეტის რექტორი. მარტინი ლინჩბურგის (ვირჯინია) გარეუბანში გაიზარდა და ბრუკვილის სკოლა დაამთავრა. ბაკალავრის დიპლმოი ინგლისური ენის ხარისხით მარტინმა უილიამის & მერის კოლეჯში მოიპოვა, მაგისტრის — მიდლბერის კოლეჯის მაინცის პროგრამაში, დოქტორის წოდება გერმანული ლიტერატურის ხარისხით კი — უისკონსინის უნივერსიტეტ-მედისონში. მარტინი მრავალი სტატიის და ორი წიგნის ავტორია. კორნელის უნივერსიტეტში ის 20-ზე მეტი წელი ასწავლიდა. 2000 წლიდან მარტინი ამავე უნივერსიტეტის ხელოვნებათა და მეცნიერებათა კოლეჯის რექტორი გახდა. რექტორობის მანძილზე ბიდიმ მრავალი რეფორმა გაატარა: კურირებდა $150-მილიონიანი ბიოლოგიური მეცნიერებების შენობის კონსტრუქციის პროექტს, ჩაანაცვლა სტუდენტური სესხები გრანტებით ოჯახებისთვის, რომელთა წლიური შემოსავალი $75,000-ზე ნაკლები იყო და ა.შ. უისკონსინის უნივერსიტეტ-მედისონოში მარტინმა, სხვა რეფორმებთან ერთად, სტუდენტებისთვის არსებული ფინანსური დახმარების გაზრდაში შეიტანა წვლილი.
კოლეჯის წინა პრეზიდენტები იყვნენ:
რეპუტაცია
ამჰერსტი აშშ-ს ერთ-ერთ ელიტარულ უნივერსიტეტად ითვლება. U.S. News & World Report-ის პირველი რეიტინგის გამოქვეყნებიდანვე ამჰერსტი აშშ-ში 266 ლიბერალური განათლების კოლეჯიდან პირველ პოზიციაზე ათჯერ აღმოჩნდა, დღეს კი მეორე ადგილზეა, ვილიამსის კოლეჯის შემდეგ. QS-ის მონაცემებით, ამჰერსტი იელის უნივერსიტეტთან, პრინსტონის უნივერსიტეტთან, დართმუზის კოლეჯსა და მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტთან ერთად აშშ-ს იმ საუკეთესო უნივერსიტეტებს მიეკუთვნება, რომლებიც უცხოელ სტუდენტებს უპირობო ფინანსური დახმარებას უწევენ.
2011 წელს ფორბსმა ამჰერსტი აშშ-ს საუკეთესო უნივერსიტეტებიდან მესამე პოზიციაზე განათავსა, რითაც მან მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტს, სტენფორდის უნივერსიტეტს, კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტს, და პრინსტონის უნივერსიტეტის გარდა ყველა აივი ლიგის ინსტიტუტს გაუსწრო.
American Enterprise Institute Study-ს 2009 წლის გამოკვლევის თანახმად, ამჰერსტი დამთავრების მაჩვენებლით აშშ-ს ყველა საგანმანათლებლო ინსტიტუციიდან მეორე ადგილზეა, რითაც მას მხოლოდ ჰარვარდის უნივერსიტეტი უსწრებს.
Washington Monthly-ს 2010 წლის რეიტინგში ამჰერსტმა მეხუთე ადგილი მოიპოვა. რეიტინგის კრიტერიუმები სოციალური მობილობა (გაჭირვებული სტუდენტების მიღება), კვლევა (კურსდამთავრებულებიდან სადოქტორო ნამუშევრები) და სერვისი (სტუდენტების საჯარო აქტივობა) იყო.
2004 წელს The Wall Street Journal-ის რეიტინგში ამჰერსტმა მეცხრე პოზიცია მოიპოვა. ჟურნალის ეს კვლევა იმ სტუდენტების რაოდენობას ეფუძნებოდა რომლებიც ბაკალავრიატის შემდეგ აშშ-ს საუკეთესო ბიზნესის, სამართლის და სამედიცინო სკოლაში ხვდებოდნენ.
მიუხედავად მაღალი ყოველწლიური გადასახადისა, 2013 წელს Princeton Review-მ ამჰერსტი აშშ-ს ერთ-ერთ ყველაზე მომგებიან უნივერსიტეტად დაასახელა.
Carnegie Foundation-ის თანახმად ამჰერსტი „უფრო სელექტიური“ დაწესებულებაა, რომლის პირველკურსელები მისაღები გამოცდების ქულების მიხედვით საბაკალავრო დაწესებულებების პირველკურსელთა ზედა მეხუთედში არიან.
სტუდენტთა მიღება
right|thumb| ამჰერსტის კოლეჯის მთავარი კვადრანტი, გარშემორტყმულია პირველკურსელთა საცხოვრებლებით ამჰერსტის კოლეჯი აშშ-ს ყველაზე სელექტიური ლიბერალური განათლების კოლეჯია. 2012 წელს ამჰერსტმა აპლიკანტთა 13% მიიღო: 8.565 აპლიკანტიდან ადგილი მხოლოდ 1.110-მა მოიპოვა. ტრანსფერთა მიღება კიდევ უფრო სელექტიურად მიმდინარეობდა: 509 აპლიკანტიდან უნივერსიტეტმა მხოლოდ 21 (4%) მიიღო.
მსურველებს საშუალება ეძლევათ, ამჰერსტში აპლიკაცია როგორც პირველკურსელებად, ისე ტრანსფერებად გააგზავნონ. პირველკურსელებს შეუძლიათ აპლიკაცია როგორც სტანდარტულ (დედლაინი: 1 იანვარი ), ისე ადრეულ (დედლაინი: 15 ნოემბერი ) ციკლში გააგზავნონ, ტრანსფერებს კი — შემოდგომის ან გაზაფხულის სემესტრისთვის. სტანდარტულ შემთხვევაში, აშშ-ელი პირველკურსელის სტანდარტული ციკლის აპლიკაციის მოთხოვნებია: უცხოელ, სახლში განათლებამიღებულ, აშშ-ს ომის ვეტერან და საზოგადოებრივი კოლეჯების ტრანსფერ სტუდენტებს აპლიკაციისას განსაკუთრებული წესები ეხებათ.
მიღებისას ამჰერსტი აპლიკანტში მაღალი ინტელექტუალური მონაცემების გარდა ეძებს ხასიათის თვისებებს, რომლებიც მას ამჰერსტის აკადემიურ და სოციალურ გარემოში წარმატების საშუალებას მისცემს. უნივერსიტეტის აზრით, წარმატებული ამჰერსტის სტუდენტი მოერგება მისი ღია კურიკულუმით განპირობებულ აკადემიურ თავისუფლებას, დაამყარებს ურთიერთობას პროფესორებთან და სტუდენტებთან, რომელთა მრავალფეროვენბაც განათლების პროცესს ხელს როგორც კლასში, ისე კლასგარეშე შეუწყობს.
2016 წლის გამოშვების კურსზე 49% მამაკაცია, 51% — ქალი, 39%-მა აპლიკაცია ადრეულ ციკლში გააგზავნა, 42% ფერადკანიანია, 21% გაჭირვებული ოჯახიდანაა, 10% კი — უცხოელი. სტუდენტების ნახევარმა SAT-ის 800-ბალიან შკალაზე შემდეგი ქულები მიიღო: კრიტიკულ კითხვაში — 680–780, მათემატიკაში — 680–780, წერაში — 680–790; ACT-ს 36-ბალიან შკალაზე კი — 31–34. ამავე გამოშვების კურსის სტუდენტების 83% საკუთარი საშუალო სკოლის პირველ დეცილში იყო, 95% კი — პირველ კვარტილში.
აკადემიური პროგრამა
thumb|left|ჩეპინის დარბაზი, ერთ-ერთი ოცზე მეტი აკადემიური შენობიდანამჰერსტის კოლეჯში 37 ფაკულტეტი და 850 კლასია : მეცნიერებების, ხელოვნების, ჰუმანიტარული საგნების, მათემატიკის, ინფორმატიკის, სოციალური მეცნიერებების, უცხო ენების, კლასიკის და ინტერდისციპლინარული საგნების (მაგ., სამედიცინო სკოლისთვის მოსამზადებელი ). უნივერსიტეტი განსაკუთრებით ღია კურიკულუმით გამოირჩევა, რაც სტუდენტებს საკუთარი ინტერდისციპლინარული მეიჯორის შექმნის საშუალებასაც კი აძლევს. პირველკურსელებს რთული კლასების აღების უფლებაც აქვთ, მეოთხეკურსელებს კი — დაწყებითი.
პირველკურსელებისთვის ერთადერთი სავალდებულო კურსი ე.წ. „პირველკურსელების სემინარია“, რომელიც ამჰერსტში დაახლოებით ოცია. ამ სემინარებში მაქსიმუმ თხუთმეტი სტუდენტია და, მიუხედავად სხვადასხვა თემატიკისა, ყველა მათგანი კრიტიკული ანალიზის და წერითი და სიტყვიერი არგუმენტის განვითარებას ეთმობა. პირველკურსელების სემინარის გარდა სტუდენტებს 31 კლასის (სტანდარტულად სემესტრში ოთხის) გავლა უწევთ. მეიჯორის შესასრულებლად სტუდენტებმა დეპარტამენტის მიერ მოთხოვნილი კლასები უნდა გაიაროს და, საჭიროებისამებრ, საერთო საბოლოო გამოცდა ჩააბაროს.
როგორც მეიჯორის შერჩევამდე, ისე შერჩევის შემდეგ სტუდენტებს პირადი აკადემიური მრჩევლები ეხმარებიან. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სხვადასხვა დისციპლინებიდან განათლების ინტეგრირებას. ყოველი ახალი მეიჯორის არჩევისას სტუდენტს დამატებითი მრჩეველი გამოეყოფა.
ამჰერსტის 2012 წლის დამამთავრებელი კლასის სტუდენტების 38% ორმაგი მეიჯორი იყო. სამმაგი მეიჯორი იშვიათობაა; მრჩევლების მეშვეობით პირადი ინტერდისციპლინარული მეიჯორის შექმნაც შეიძლება. სტუდენტთა ორმოცდაათი პროცენტი მეოთხე კურსზე საკურსო ნაშრომს წერს. სტუდენტ ებს, რომლებიც საკურსოზე მუშაობენ, დამატებითი პირადი მრჩეველი ენიშნებათ, რომელიც ნამუშევრის თემატიკაშია გამოცდილი. დამთავრებიდან ხუთი წლის შემდეგ ამჰერსტის კურსდამთავრებულთა 75% სწავლას მაგისტრატურაში ან დოქტორანტურაში აგრძელებს.
ამჰერსტის პირველი უნივერსიტეტი იყო, რომელმაც საბაკალავრო დონეზე ამერიკული სწავლებების; სამართლის, იურისპრუდენციის და სოციალური აზრის; და ნეირომეცნიერების ინტერდისციპლინარული მეიჯორები დაუშვა.
772
თარიღი უცნობია
*
ამჰერსტის კოლეჯი
სწავლება
2012–2013 სასწავლოს წლის მონაცემებით, ამჰერსტში 1.817 სტუდენტი და 253 პროფესორია, შესაბამისად ყოველ რვა სტუდენტზე ერთი ლექტორი მოდის, კლასის საშუალო ზომა კი 16 სტუდენტია. ლექციების 89%-ს 30 სტუდენტეზე ნაკლები ჰყავს. განათლების მაღალი სტანდარტის გამო გამო, ჰარვარდის და კოლუმბიის უნივერსიტეტებმა ამჰერსტს 2007 წელს საკუთარი სასწავლო პროგრამის განახლებისას მიმართეს.
უნივერსიტეტის კლასები და ლაბორატორიული სამუშაოები 21 აკადემიურ შენობაში ტარდება. სემესტრში სტუდენტები სტანდარტულად ოთხ კლასს გაივლიან, რომლებსაც მრჩეველთან კონსულტაციით ირჩევენ. აკადემიურ მრჩეველთან და დეკანთან კონსულტაციის საფუძველზე როგორც დამატებითი, ისე ხუთი კოლეჯის კონსორციუმის კლასების გავლაც შეიძლება.
კათედრის გამორჩეულ წევრებს შორის არიან თანამედროვე ლიტერატურის და პოეზიის კრიტიკოსი უილიამ ჰ. პრიჩერდი, ბეოვულფის მთარგმნელი ჰოუელ ჩიკერინგი, ებრაული და ლათინოამერიკული სწავლებების მკვლევარი ილან სტავანსი, ნოველისტი ლორენს დუგლასი, ფიზიკოსი ართურ ზაჯონკი, პულიცერის პრიზის ლაურეატი, ნიკიტა ხრუშჩოვის ბიოგრაფი უილიამ ტაუბმანი, აფრიკული ხელოვნების სპეციალისტი როულენდ აბიოდუნი, სამართლის ექსპერტი ჰედლი არკსი, მათემატიკოსი დანიელ ველემანი, ბიბლიის მკვლევარი სიუზენ ნიდიჩი, სამართლის და სოციოლოგიის ექსპერტი ოსტინ სერატი და პულიცერის პრიზის ლაურეატი ლუის სპრეტლენი და ა.შ.
საზღვარგარეთ და კამპუსგარეშე სწავლა
ამჰერსტის სტუდენტებს საზღვარგარეთ სწავლების 260-ზე მეტ პროგრამაზე მიუწვდებათ ხელი. სტუდენტების 45%, უმეტესწილად მესამეკურსელები, საზღვარგარეთ სწავლის სემესტრში იღებენ მონაწილეობას, მათი 83% კი არაინგლისურენოვან ქვეყანაში სწავლობს. პროგრამები განთავსებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის არგენტინაში, ახალ ზელანდიაში, გერმანიაში, ეგვიპტეში, ესპანეთში, იაპონიაში, ინგლისში, ინდოეთში, კოსტა რიკაში, საფრანგეთში, სენეგალში და ა.შ. ამჰერსტის ფინანსური დახმარების მეშვეობით, საზღვარგარეთ სწავლა ყველა სტუდენტს შეუძლია. უცხოურ დაწესებულებაში სწავლა ამჰერსტის სტუდენტს სწავლას არ უხანგრძლივებს, რადგან საზღვარგარეთ მიღებულ კრედიტებს ამჰერსტიც აღიარებს. პირადი მრჩეველები სტუდენტებს მეიჯორისთვის საჭირო საგნების გრაფიკის შედგენაში ეხმარებიან, რათა საზღვარგარეთ სწავლამ სტუდენტს მეიჯორის მოთხოვნების შესრულებაში არ შეუშალოს ხელი. ამჰერსტი უცხოეთში მოსწავლე ყველა სტუდენტს უზრუნველყოფს ყოვლისმომცველი დაზღვევის პაკეტით, გამგზავრებამდე კი — უნივერსიტეტსა და ქვეყანაზე ინფორმაციული სესიით.
კამპუსის გარეთ ამჰერსტის სტუდენტებს აშშ-ს მრავალ დაწესებულებაში სწავლა შეუძლიათ. თორმეტი კოლეჯის გაცვლითი პროგრამის წევრობის მეშვეობით ამჰერსტს განსაკუთრებული გაცვლითი პროგრამები აქვს ბოიდოინის, კონეკტიკუტის, დართმუზის, მაუნტ ჰოლიოკის, სმითის, ტრინიტის, ვასარის, უელესლის, უიტონის და ვილიამსის კოლეჯებთან; აგრეთვე ვესლიანის უნივერსიტეტთან. გარდა ამისა, სტუდენტებს რამდენიმე საზაფხულო პროგრამის გავლის საშუალებაც ეძლევათ.
ხუთი კოლეჯის კონსორციუმი
thumb|left|მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტი ამჰერსტი, კამპუსის ცენტრი ამჰერსტი ხუთი კოლეჯის კონსორციუმის წევრია, რომელიც პაიონერ ველის კიდევ ოთხ დაწესებულებას მოიცავს: მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტ ამჰერსტს, სმითის, მაუნთ ჰოლიოკის და ჰემპშირის კოლეჯებს. ამჰერსტში შემოთავაზებული 850 კლასის გარდა, სტუდენტებს დამატებითი საფასურის გარეშე კონსორციუმის 6.000 დამატებიითი კლასის და ჯამში 8 მილიონი ბიბლიოთეკის მასალის გამოყენება შეუძლიათ.
ხუთი კოლეჯის კონსორციუმს საერთო რესურსები და აკადემიური პროგრამები აქვთ. Museums10 ადგილობრივი ხელოვნების, ისტორიის და მეცნიერების მუზეუმების კონსორციუმია. ხუთი კოლეჯის ცეკვის დეპარტამენტი აშშ-ში ერთ-ერთი უდიდესია. საერთო ასტრონომიის დეპარტამენტი ხუთი კოლეჯის რადიო ასტრონომიის ობსერვატორიას იყენებს, რომელმაც 1993 წელს ნობელის პრემიის მოპოვებაში შეიტანა წვლილი.
ხუთი კოლეჯის სანაპირო და საზღვარო მეცნიერებების პროგრამა ხუთი კოლეჯის ინტერდისციპლინარული საბაკალავრო კურიკულუმის ნაწილია. საზღვაო კვლევის ეროვნულ ცენტრებთან აქტიური თანამშრომლობით სტუდენტებს უშუალო კვლევაში მონაწილეობის საშუალება აქვთ. პროგრამაში საბუნებისმეტყველო და საზოგადოებრივი მეცნიერებების ფაკულტეტის ლექტორები ასწავლიან. სამეცნიერო დისციპლინები მოiცავს ბიოლოგიას, ბოტანიკას, ქიმიას, ეკოლოგიას, გეოლოგიას, ფიზიკას, ბუნების მენეჯმენტს და ზოოლოგიას, საზოგადოებრივი კი — ეკონომიკას, სამთავრობო და საჯარო პოლიტიკას.
მდგრადი განვითარება
ამჰერსტის კოლეჯი ენერგიის მოხმარებას განათების მონიტორინგის კომპიუტერიზებული სისტემის და კოგენერაციული სადგურის ეფექტიანი გამოყენებით ამცირებს. სადგური მოიცავს გაზის ტურბინას, რომელიც სითბოსთან ერთად (კამპუსის გასათბობად) ენერგიას გამოიმუშავებს. ამჰერსტი ასევე უძღვება კომპოსტირების პროგრამას, რომლის მეშვეობით სასადილოს საჭმლის ნარჩენები ვერმონტის ფერმაზე იგზავნება.
ფოლგერის შექსპირის ბიბლიოთეკა
thumb|left|ფოლგერის შექსპირის ბიბლიოთეკა|100px ამჰერსტის კავშირი ფოლგერის შექსპირის ბიბლიოთეკასთან (ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი) სტუდენტებს და ლექტორებს კულტურულ და სახელოვნებო პროგრამებში ჩართვის, სწავლის და სწავლების საშუალებას აძლევს. ფოლგერი, თანამედროვე პერიოდის (1500-1750) უმნიშვნელოვანესი საცავი, უილიამ შექსპირის ნაბეჭდი ნაშრომების ყველაზე დიდ და რენესანსის ხანის წიგნების და ხელნაწერების იშვიათ კოლექციას შეიცავს. ფოლგერი საერთაშორისო დონეზე აღიარებული კვლევითი ბიბლიოთეკა და აკადემიური ცენტრია. ის იშვიათი მასალების შენახვის ტექნოლოგიის ნოვატორი და კულტურული თუ სახელოვნებო პროგრამების მოწინავე ავტორია; მათ შორისაა თეატრალური წარმოდგენები და ძველებური მუსიკის კონცერტები, პოეზიის და საოჯახო პროგრამები, გამოფენები და ლექციები. ფოლგერის თაოსნობით გამოდის აკადემიური ჟურნალი „Shakespeare Quarterly“, ბიბლიოთეკა კი პერიოდულად გამოსცემს Folger Library Shakespeare-ის პრესის წიგნებს.
გრანტები და სტაჟირება
ამჰერსტის პროგრამების Tom Gerety Fellowships for Action და Winternship მეშვეობით 100-ზე მეტ სტუდენტს უნივერსიტეტისგან აშშ-ში ან საზღვარგარეთ საჯარო სერვისის გასაწევად გრანტის მიღება შეუძლია. Liberal Arts Center Network სტუდენტებს პირველივე კურსიდან 15.000-ზე მეტ სტაჟირებას სთავაზობს. საზოგადოებაში ჩართულობის ცენტრი სტუდენტებს პაიონერ ველიში არაერთ სტაჟირებას სთავაზობს. უნივერსიტეტის ერთ-ერთი გაზეთი, The Common, სტაჟირებებს ექსკლუზიურად ამჰერსტის სტუდენტებისთვის უზრუნველყოფს.
ფასები და ფინანსური დახმარება
2013–2014 სასწავლო წლისთვის ამჰერსტში სწავლის, ცხოვრების და კვების საფასური $57.970-ია. დამატებითი ხარჯების გათვალისწინებით კოლეჯში ერთი წელიწადი $63,293–$65,743 ჯდება.
მიუხედავად მაღალი საფასურისა, ამჰერსტი აშშ-ს იმ იშვიათ უნივერსიტეტებს მიეკუთვნება, რომლებიც აპლიკანტებს ფინანსური მდგომარეობის გაუთვალისწინებლად იღებს: თითოეულ მიღებულ სტუდენტს გარანტირებული აქვს ფულადი დახმარება. 2012–2013 სასწავლო წელს ამჰერსტის სტუდენტების 55% უნივერსიტეტისგან გრანტს იღებს, საშუალო ფინანსური დახმარება კი $45.000-ის ტოლია. ამჰერსტის ფინანსური დახმარება ყოვლისმომცველია და საჭიროებისამებრ სწავლის საფასურიდან თვითმფრინავის ბილეთამდე ყველა ხარჯს ფარავს. წელიწადში კოლეჯი თითოეულ სტუდენტზე $85.000-ზე მეტს ხარჯავს.
2007 წელს ამჰერსტმა მიიღო გადაწყვეტილება, 2008–2009 სასწავლო წლიდან მოყოლებული ყველა სესხი გრანტით ჩაენაცვლებინა. მეტი კვალიფიცირებული გაჭირვებული აპლიკანტების მიღებით ამჰერსტი უფრო მეტ შესაძლებლობებს სთავაზობს სტუდენტებს, ვიდრე აშშ-ს სხვა ელიტარული უნივერსიტეტები.
2008–2009 სასწავლო წლიდან ამჰერსტმა უპირობო ფინანსური დახმარებით უცხოელი სტუდენტების მიღებაც დაიწყო. ის აშშ-ს იმ ექვს უნივერსიტეტს მიეკუთვნება, რომლებიც მსგავს პოლიტიკას ატარებენ; ესენია ამჰერსტი, ჰარვარდი, იელი, პრინსტონი, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი და დართმუზის კოლეჯი.
მოკლე არდადეგების მანძილზე ამჰერსტის სტუდენტური საცხოვრებლების ნაწილი და სასადილო ღია რჩება და თუ სტუდენტს არდადეგებზე მოგზაურბის საშუალება არ აქვს, კამპუსზე დარჩენა და კვება მას უფასოდ შეეძლება. გაჭირვებული სტუდენტები ასევე უფასოდ იღებენ წამლებს ამჰერსტის კიფის ჯანმრთელობის ცენტრისგან (Keefe Health Center). თუ სტუდენტი საზღვარგარეთ ან კამპუსგარეთ სწავლობს, მას ამჰერსტის დახმარება მოთხოვნისამებრ გაუგრძელდება.
სტუდენტური ცხოვრება
left|thumb|ლიპტონის სახლი, ერთ-ერთი ორმოცამდე სტუდენტური საცხოვრებლიდანამჟამად უნივერსიტეტში სულ 1.817 სტუდენტია (931 მამაკაცი და 886 ქალი ) აშშ-ს თითქმის ყველა შტატიდან და 40-ზე მეტი ქვეყნიდან. მათგან 178 (10%) უცხოელია, 729 (40%) — თეთრკანიანი აშშ-ელი, დანარჩენი (50%) — ფერადკანიანი აშშ-ელი. მრავალფეროვნება ამჰერსტის კოლეჯის მისიის ნაწილია და ბოლო ხუთი წლის მანძილზე ამჰერსტის სტუდენტთა 50%-ზე მეტი ფერადკანიანი იყო. ამჰერსტს რესურსები საშუალებას აძლევს, მიიღოს სტუდენტები სხვადასხვა ნიჭით და ინტერესით. სტუდენტთა 99% და პირველკურსელთა 100% უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე ცხოვრობს, ხოლო სტუდენტთა 2% 25 წელზე უფროსია. პირველკურსელთა 97% სწავლას აგრძელებს, ხოლო სტუდენტთა 87% ოთხ წელიწადში ამთავრებს ბაკალავრიატს, რაც აშშ-ში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. ამჰერსტის თითოეული ახალი სტუდენტის სტუდენტური ცხოვრება ე.წ. ორიენტაციით იწყება, რომლის მიზანია, სტუდენტმა უნივერსიტეტის ტერიტორია გაიცნოს და მისი რესურსებით სარგებლობას ისწავლოს. უცხოელ სტუდენტების უნივერსიტეტამდე ტრანსპორტირებასაც ამჰერსტი უზრუნველჰყოფს. ორიენტაცია აგვისტოს ბოლოს იწყება დაახლოებით ერთი კვირა გრძელდება, რათა სექტემბრისთვის სტუდენტები სწავლის დასაწყებად მზად იყვნენ.
ამჰერსტის ყველა პირველკურსელი ე.წ. „პირველკურსელთა საცხოვრებელში“ ცხოვრობს: ესენია ჯეიმსი, სტერნზი, ჩარლზ პრეტი, ნორზი და საუზი, უილისტონი და ეპლტონი. მეორე კურსიდან დაწყებული, ამჰერსტის სტუდენტები დანარჩენ საცხოვრებლებში განაგრძობენ ცხოვრებას — საცხოვრებლის ამორჩევის საშუალება მათ ყოველ წელს ეძლევათ. ყველა სტუდენტს აქვს უფლება, იცხოვროს როგორც უალკოჰოლო და არამწეველთა საცხოვრებელში, ისე თანამაცხოვრებლის გარეშე.
ამჰერსტის სტუდენტებს კამპუსზე მუშაობის მრავალი შესაძლებლობა ეძლევათ — ბიბლიოთეკაში, ლაბორატორიაში, სპორტდარბაზში და სხვ. სამუშაოს შესრულებისთვის სტუდენტები სასწავლო კრედიტს ამჰერსტისგან არ მიიღებენ.
ამჰერსტის სპორტული დაწესებულებები სარგებლობა ყველა სტუდენტის და პროფესორისთვის ღიაა. ამჰერსტის ყველა სტუდენტი აღჭურვილია ელექტრონული ბარათით, რომელიც მას დღის ნებისმიერ დროს უნივერსიტეტის ნებისმიერ სტუდენტურ საცხოვრებელში, ასევე შესაბამის დროს ბიბლიოთეკებსა და აკადემიურ შენობებში უშვებს.
სტუდენტური წვეულებები ამჰერსტის მრავალ საცხოვრებელში ეწყობა, თუმცა ამისთვის ყველაზე ხშირად უნივერსიტეტის ე.წ. „სოციალური“ საცხოვრებლები (The Socials) — სტოუნი, კროსეტი, პონდი და კულიჯი — გამოიყენება. დამატებით, უნივერსიტეტი საკუთარი ნებით აწყობს რამდენიმე ყოველწლიურ წვეულებას კამპუსზე — მათ შორის, TAP-ს (The Amherst Party), GAP-ს (Gay Amherst Party), მეოთხეკურსელთა ბალს (The Senior Ball) და სხვ. ხუთი კოლეჯის კონსორციუმის უნივერსიტეტების მდებარეობის გამო, ამჰერსტის სტუდენტებს წვეულებებში სხვა უნივერსიტეტის სტუდენტები ხშირად უერთდებიან.
სასწავლო წლის მანძილზე, ამჰერსტის სტუდენტებს საშუალება აქვთ, დაესწრონ კამპუსზე მოწყობილ სხვადასხვა კლასგარეშე ლექციას და პრეზენტაციას გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწეების მიერ. ამჰერსტში ასევე რეგულარულად ეწყობა გამოჩენილი ინსტრუმენტალისტების და ვოკალისტების მუსიკალური კონცერტები, რომლებზე დასწრება უნივერსიტეტის ყველა სტუდენტს შეუძლია. ხშირია ამჰერსტის სტუდენტური მუსიკალური კლუბების კონცერტებიც, რომლებზეც სტუდენტებს უმეტესწილად უფასოდ შეუძლიათ დასწრება.
სტუდენტური ორგანიზაციები
right|thumb| ამჰერსტის კოლეჯის მამაკაცთა გუნდი, ერთ-ერთჲ 115-ზე მეტი სტუდენტური ორგანიზაციიდან ამჰერსტში 115-ზე მეტი სტუდენტური ორგანიზაციაა. სტუდენტებს საკუთარი ინტერესისებრ შეუძლიათ ამ ავტონომიურ, სტუდენტების მიერ მართულ ორგანიზაციებში მონაწილეობა, რომლებსაც სტუდენტური თვითმმართველობა აფინანსებს. ეს მოიცავს რამდენიმე აკადემიურ გაერთიანებას, აქტივისტურ და სოციალურ, იდენტობის, კულტურულ, მმართველ, მუსიკალურ, სპორტულ და სხვა ჯგუფებს, ასევე გამომცემლობებს.
აკადემიურ სტუდენტურ ორგანიზციებს მიეკუთვნება ამჰერსტის დებატების საზოგადოება, უნივერსიტეტის პოლიტიკური კავშირი, სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სერვისი, რომელიც მომავალ სამედიცინო სტუდენტებს პრაქტიკული გამოცდილების მიღების საშუალებას აძლევს, და სხვ. აქტივისტურ და სოციალურ ორგანიზაციებშჲ შედის მწვანე ამჰერსტის პროექტი (Green Amherst Project), ამჰერსტის ქალები (The Women of Amherst), ასევე Results, Inc. და სხვ. იდენტობის ორგანიზაციებია შავკანიან სტუდენტთა კავშირი, უცხოელ სტუდენტთა ასოციაცია, სამხრეთ-აზიელ სტუდენტთა ასოციაცია, სექსუალური უმცირესობების კავშირი და სხვ. კულტურულ ჯგუფებში შედის არგენტინული ტანგოს, კულინარიის, რუსული ენის და სხვა კლუბები. მმართველი ორგანიზაცია ამჰერსტის სტუდენტთა ასოციაციაა (Association of Amherst Students). მუსიკალურ ჯგუფებს მიეკუთვნება ამჰერსტის გუნდი (რომელიც მოიცავს ქალთა, მამაკაცთა და შერეულ გუნდს), ამჰერსტის ორკესტრი, აკაპელას სტილის ჯგუფები — დი ქიუ (DQ) და ბლუსტოკინგზი (Bluestockings) და ა.შ. გამოცემებს გაზეთი ამჰერსტის სტუდენტი (The Amherst Student), ამჰერსტის ელემენტი (The Amherst Element), ინდიკატორი (The Indicator) და სხვ. სპორტული კლუბებია ჭადრაკის, ნაოსნობის, ზღვაოსნობის, ბადმინტონის და სხვა კლუბები.
საჯარო მომსახურება ამჰერსტის და მისი ყოფილი პრეზიდენტის, ანტონი მარქსის, პრიორიტეტია, რომელმაც აპართეიდულ სამხრეთ აფრიკაში შავკანიანი სტუდენტებისთვის საშუალო სკოლის აშენებაში შეიტანა წვლილი.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები კატეგორია:მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტები და კოლეჯები
იამაგატის პრეფექტურა
მინი|იამაგატის პრეფექტურა იამაგატა (იაპ. 山形県) – პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი შეადგენს 6,1 ათას კმ²-ს, მოსახლეობა —   1,223,000 კაცს (2004 წლის მონაცემებით). ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იამაგატა. ზედაპირი უმთავრესად ბორცვიანი და დაბალმთიანია, სიმაღლე 989 მეტრამდე. ზღვის სანაპიროზე, განსაკუთრებით პრეფექტურის სამხრეთ ნაწილში ვაკეებია. იამაგატა აგრარულ-ინდუსტრიული რაიონია. მთავარი კულტურაა ბრინჯი. მოჰყავთ აგრეთვე ქერი, პარკოსანი და ტექნიკური კულტურები. განვითარებულია მესაქონლეობა, თევზჭერა (ქალაქი სიმონოსეკი ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი თევზსაჭერი ნავსადგურია). განვითარებულია ქიმიური, მეტალურგიული, მანქანათმშენბებლობის, კვების, მინა-კერამიკული მრეწველობა. ცენტრებია სიმონესეკი, უბე, ივაკუნი და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის პრეფექტურები
თარგამაძე
საკუთარი სახელი თარგამაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
ჩანიარალის პროვინცია
ჩანიარალი (Provincia de Chañaral) — პროვინცია ჩილეში, შედის ატაკამის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ჩანიარალი. პროვინცია მოიცავს 2 კომუნას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატაკამის რეგიონის პროვინციები
თედორაძე
საკუთარი სახელი თედორაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Clavatula cossignanii
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ბაგანგა
ბაგანგა (ოფიციალურად ბაგანგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Baganga; Bayan ng Baganga) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ დავაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 58 714 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
ისიდორაანთ საყდარი
ისიდორაანთ საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მდებარეობს მდინარე ხევხმელას დასავლეთით, სოფლის სასაფლაოზე, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (13,4 X 7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია რიყის ქვა და ქვიშაქვაც. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმლის კვალი არ შეიმჩნევა. აფსიდის ჩრდილოეთ მხარეს ნიშია, მარჯვნივ - მცირე ზომის სათავსი. გრძივი კედლები და შეისრული კამარა წყვილი პილასტრით და შეისრული საბჯენი თაღითაა დანაწევრებული. ინტერიერში შეიმჩნევა მოხატულობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია ქვიშაქვის რამდენიმე საპირე ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თევდორაძე
საკუთარი სახელი თევდორაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
773
თარიღი უცნობია
*
თევდორაძე
კატეგორია:ქართული გვარები
სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები (Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական) — წარმოადგენს სომხეთს საერთაშორისო ტურნირებზე და შეხვედრებზე ფეხბურთში. ნაკრების კონტროლს და ხელმძღვანელობას ახორციელებს სომხეთის ფეხბურთის ფედერაცია. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ სომხეთის ეროვნულმა გუნდმა პირველი მატჩი ითამაშა მოლდოვის ეროვნულ ნაკრებთან 1992 წლის 12 ოქტომბერს.
ამჟამინდელი შემადგენლობა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:სომხეთის ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:სომხეთის ფეხბურთი
ქვემო ყულარი
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვართის წმინდა გიორგის ეკლესია
კვართის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მდებარეობს მდინარე ხეხმელას დასავლეთით, სოფლის სასაფლაოზე, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (6,5 X 4,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ეკლესიას შიგნიდან თაღოვანი და გარედან არქიტრავული ორი შესასვლელი აქვს - ერთი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში, მეორე - დასავლეთ კედელში (ამოშენებულია). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე გვერდზე - სწორკუთხა ნიში. ასეთივე სარკმელია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში. დარბაზის დასავლეთ კედელში სარკმლის თაღი ებჯინება კამაროვან გადახურვას. გრძივ კედლებზე წყვილი პილასტრია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ახალშენი (კასპის მუნიციპალიტეტი)
ახალშენი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ჭალის თემში. მდებარეობს მდინარე ლეხურის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 127 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
1005
მმართველები
*
თელია
საკუთარი სახელი თელია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ომანი
ომანი (عُمان, ომანის სასულთნო (سلطنة عُمان)) — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, არაბეთის ზღვის სანაპიროზე. ესაზღვრება: საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები და იემენი.
ეტიმოლოგია
ტოპონიმი „ომანი“ მოდის ამჟამად არ არსებული ძველი ქალაქის სახელიდან. სახელწოდება არაბულმა წყაროებმა განმარტეს, როგორც „გაჩერდნენ ადგილზე“(შესაძლოა, ეხება მომთაბარე ბედუინებს). მეორე ვერსიის თანახმად, სახელწოდება დაკავშირებულია ქალაქის დამაარსებლის სახელთან-ომან ბენ-იბრაჰიმთან. პლინიუმ უფროსი და პტოლემეუსი ეყრდობოდნენ უფრო ადრეულ წყაროებს, უწოდებდნენ ქალაქს Omanum omporium  (ბერძნულიდან „ომპორიუმი“ - „სავაჭრო ქალაქი“).
ძველი წელთაღრიცხვის I საუკუნიდან სახელი "ომანი" გავრცელდა მთელ აღმოსავლეთ არაბეთში, ხოლო მე -19 საუკუნეში ამ სახელწოდებას  ატარებდა  დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატის ქვეშ მყოფი ორი სახელმწიფო.