cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბირგერ იარლი
thumb|ბირგერ იარლი ბირგერ იარლი (დაბადებისას ბირგერ მაგნუსონი, ფოლკუნგების გვარიდან. დ. 1210 წ. - გ. 1266 წ. 21 ოქტომბერს) შვედეთის მმართველი, ბიალბოს სახლის წევრი, გადამწყვეტი როლი ითამაშა შვედეთის კონსოლიდაციაში. იარლი იყო 1248 წლიდან, რეგენტი 1250 წლიდან სიკვდილამდე.
ტრადიციულად მას მიაწერენ შვედეთის დედაქალაქის სტოკჰოლმის დაარსებას (დაახლოებით) 1250 წლისთვის. ქალაქში რამდენიმე ისტორიული ნაგებობა დღემდე იარლის სახელს ატარებს.
ახალგაზრდობა
ბირგერი ფოლკუნგების გავლენიანი დინასტიის წარმომადგენელი, მაგნუს მინელშელდის მეოთხე ვაჟი იყო. დაიბადა და გაიზარდა ბიალბოს მამულში. ქრონიკებში ბირგერის პირველი მოხსიენიბა 1237 წელს ხდება, როდესაც მეფე ერიკ ინგებორგის დაზე იქორწინა. იმხანად შვედეთის იარლად მისი ბიძაშვილი ულფ ფასე უკვე 15 წლის დანიშნული იყო, მძიმე ავადმყოფ მეფეს კი მემკვიდრე არ გააჩნდა.
სამხედრო კარიერა
ბირგერის 1240 წლის ნევის ბრძოლაში მონაწილეობას, სადაც ის სახეში დაიჭრა, მხოლოდ რუსი მემატიანეები აღწერენ. ულფ ფასეს გარდაცვალების შემდეგ 1248 წელს ბირგერი ყველა კონკურენტს იშორებს, ქვეყნის იარლი ხდება და სამხედრო ამალასთან ერთად ფინეთის დასაპყრობად მიემგავზრება. საომარი მოქმედების შეწყვეტა 1250 წელს მეფის გარდაცვალების უწყების მიღების გამო მოუწია.
შვედეთის თავად-აზნაურობა წინააღმდეგი იყო იმისა, რომ ბირგერი მეფედ ეკურთხებინათ, თუმცა, მან მაინც მოახერხა ტახტზე თავისი უფროსი ვაჟი 11 წლის ვოლდემარი აეყვანა. რეგენტად კი თავად ბირგერი დაინიშნა. 1251 წელს მისივე ახლო ნათესაობამ ჯანყი მოუწყო. აჯანყებულების ჩახშობა ბირგერმა იოლად მოახერხა, მეფე კნუტ გრძელის ვაჟი ფილიპ კნუტსონი და იარლ კნუტ ბირგერსონის შვილიშვილი კნუტ მაგნუსონი დასაჯეს, ულფ ფასეს ვაჟი კარლი კი ქვეყნიდან გააძევეს.
შიდაპოლიტიკა
კონკურენტებთან გამკლავების შემდეგ ბირგერმა სახელმწიფოს გამაგრებისა და სოციალური სტაბილურობის პოლიტიკის გატარება დაიწყო. ვაჟი ვოლდემარი დანიის პრინცესაზე დააქორწინა, ქალიშვილები კი ნორვეგიისა და ჩრდილოეთ გერმანიის მმართველ თავადებს მიათხოვა; გარდა ამისა, სავაჭრო ხელშეკრულებები დადო ლუბეკთან, ჰამბურგთან და ინგლისთან. ფინეთში ციხესიმაგრე ტავარსტჰუსი დააარსა, გაამაგრა სტოკჰოლმის მისადგომები, რომელიც საბოლოოდ ქვეყნის დედაქალაქი გახდა.
ბირგერი ცნობილია როგორ კანონმდებელი - მან აკრძალა გახურებული შანთებით წამება (რაც ვიკინგთა დროიდან ჩვეულ მეთოდს წარმოადგენა), ქალიშვილებს მემკვიდრეობის მიღების უფლება დართო, (ვაჟის მემკვიდრეობის არანაკლებ ნახევარი); ეწეოდა ეკლესიების - როგორც კულტურისა და განათლების კერების -მშენებლობის წახალისებას. ეკლესიის დახმარებამ და მეზობელ ქვეყნებთან დანათესავებამ მის მიერ დაარსებულ დინასტიას მომდევნო საუკუნის შუა ხანებამდე მისცა შვედეთისა და ნორვეგიის მართვის საშუალება. ბირგერ მაგნუსონი 1266 წელს იალბოლუნგში გარდაიცვალა. 2002 წელს მისი საფლავი გაიხსნა, რათა აღმოჩენილი ნაშთებიდან მისი უჩვეულო იერ-სახე აღედგინათ. როგორც გაირკვა, გარდაცვალების დროს ბირგერი 50 წლის უნდა ყოფილიყო.
მემკვიდრეობა
რიკიცა (1238-1288) ნორვეგიის მეფის, ჰოკონ ჰოკონსონის ცოლი; შემდგომში ჰენრიჰ ვერლელის ცოლი.
მაგნუს ლადულოსი (1240-1290), შვედეთის მეფე 1276 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის მეფეები
ამზარა
საკუთარი სახელი ამზარა შეიძლება აღნიშნავდეს:
Thug Life: Volume 1
Thug Life Vol. 1 — დროებითი პროექტ Thug Life-ის სადებიუტო და ერთადერთი ალბომი. გამოვიდა 1994 წლის 26 სექტემბერს. ჯგუფში შედიოდნენ Big Syke, Macadoshis, მოპრიმი, The Rated R და ტუპაკ შაკური.
აშშ-ში 2011 წლისთვის გაიყიდა ალბომის 478.419 ასლი.
სქოლიო
კატეგორია:ტუპაკ შაკურის ალბომები კატეგორია:1994 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Jive Records-ის ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები უორენ ჯის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ჯონი ლი ჯექსონის პროდიუსერობით
გიორგი II (კახეთის მეფე)
გიორგი II, ავგიორგი (დ. 1469 — გ. 1513) — კახეთის მეფე 1511-1513 წლებში, ალექსანდრე I-ისა და დედოფალ ანას ძე.
ჯერ კიდევ გამეფებამდე უთანხმოება ჰქონდა მამასთან და უმცროს ძმასთან, დიმიტრისთან, რომელსაც თავის მეტოქედ თვლიდა. გიორგი არ იზიარებდა მამისა და ძმის პოზიციას — ქართლის სამეფოსთან მშვიდობიანი ურთიერთობის შესახებ და თავის მომხრეებთან ერთად რამდენიმეჯერ ილაშქრა კიდეც ქართლში. 1511 წელს თავს დაესხა საფურცლიის ჭალაში მყოფ ალექსანდრე I-სა და დიმიტრის. მამა მოკლა, ძმას კი თვალები დასთხარა და ოჯახითურთ კახეთიდან გააძევა. ამის გამო მას ავგიორგი უწოდეს და ასეთი ზედწოდებით შევიდა კიდეც საქართველოს ისტორიაში.
ქართლისადმი დამოკიდებულება ავგიორგის გამეფების შემდეგაც არ შეუცვლია და კვლავ აგრძელებდა მეზობელი სამეფოს რბევას. გიორგის წინააღმდეგ ბრძოლა ითავა ქართლის მეფე დავით X-ის ძმამ ბაგრატმა. 1512 წელს გიორგიმ ალყა შემოარტყა ბაგრატის რეზიდენციას, ქსნის ციხეს, მაგრამ სამი თვის უშედეგო ალყის შემდეგ იძულებული გახდა უკან გაბრუნებულიყო, თუმცა ქართლის რბევას შემდეგაც განაგრძობდა.
1513 წელს კახეთის მეფე ქართლში მორიგი „გმირული“ ლაშქრობიდან ბრუნდებოდა. ჯარის ძირითადი ნაწილი წინ გაუშვა, თავად კი მცირე ამალით უკან მიჰყვებოდა და ნადირობით იქცევდა თავს. ძალისის ხევში (მცხეთის მახლობლად) მას ბაგრატი ჩაუსაფრდა. ამჯერად არ გაუმართლა ავ-გიორგის და ქართლის მეფის ძმას ტყვედ ჩაუვარდა. დატყვევებული გიორგი ქსნის (მტვერის) ციხეში გამოკეტეს, სადაც მალევე სიცოცხლეს გამოასალმეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მეფეები კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:მამის მკვლელები კატეგორია:მეფის მკვლელები კატეგორია:მოკლული მონარქები
ადოლფ ბაიერი
ადოლფ ბაიერი (დ. 31 ოქტომბერი, 1835, ბერლინი — გ. 20 აგვისტო, 1917, შტარნბერგი, მიუნხენის მახლობლად) — გერმანელი ქიმიკოსი. სტრასბურგისა (1872) და მიუნხენის (1875) უნივერსიტეტების პროფესორი.
განახორციელა ინდიგოს სრული სინთეზი, დაადგინა მისი სტრუქტურა (1878-1883) წლებში; გამოიკვლია კონდენსაციისა და წყლის გამოყოფით მიმდინარე რეაქციები, მაგ., ფთალის ანჰიდრიდის კონდენსაციის რეაქცია ფენოლებთან (1871 წ.); წამოაყენა და განავითარა ჰიპოთეზა, რომელიც ნახშირბადის სხვადასხვა ციკლური ნაერთის ფარდობითი მდგრადობის ახსნას იძლევა (1885 წ.). 1905 წელს მიიღო ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.
Polyrhachis eudora
Polyrhachis eudora — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აგუა-ბუენა
აგუა-ბუენა (Agua Buena) — ქალაქი პანამაში, ლოს-სანტოსის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 191 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ლოს-სანტოსის დასახლებული პუნქტები
1927
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
დავით გურამიშვილი (ფილმი)
დავით გურამიშვილი — თბილისის კინოსტუდიაში 1946 წელს გადაღებული ისტორიულ-ბიოგრაფიული ფილმი. რეჟისორი — ნიკოლოზ სანიშვილი.
სიუჟეტი
ფილმში გადმოცემულია XVIII საუკუნის ქართველი პოეტის, მეფე ვახტანგ VI-ის კარზე აღიარებული დავით გურამიშვილის ისტორია, რომელსაც ლეკები გაიტაცებენ. ხანგრძლივი ტყვეობის შემდეგ დავითი გაქცევას მოახერხებს და სამხედრო დახმარების სათხოვნელად რუსეთში ჩასული ვახტანგ მეფის ამალას შეუერთდება. აქ გაიგებს, რომ მისი სატრფო ქეთევანი რუსი ბარონისთვის მიუთხოვებიათ. უცხო ქვეყნის ომებში მრავალბრძოლაგამოვლილი, სამშობლოს გასაჭირით და პირადი უბედობით დამწუხრებული დავითი თავშესაფარს უკრაინის მიწაზე იპოვის.
გერმოგენი (მოსკოვის პატრიარქი)
გერმოგენი (დ. დაახლ. 1530 — გ. 17 თებერვალი, 1612) — მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი. რუსული მართლმადიდბლური ეკლესიის წინამძღვარი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 17 თებერვალი და 12 მაისი ახალი სტილით - 1 მარტი და 25 მაისი.
ბიოგრაფია
წმინდანის ყაზანში მსახურების წლებში მოხდა ყაზანის ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატის გამოჩინება.
1606 წლის 3 ივლისს წმინდა გერმოგენი მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის საპატრიარქო ტახტზე აღსაყდრდა.
წმინდა გერმოგენის პატრიარქობის წლებს დაემთხვა რუსეთში ცრუ-დიმიტრისა და პოლონეთის მეფის, სიგიზმუდ III-ის შემოჭრა. წმინდა გერმოგენი თანამემამულეებთან ერთად აღსდგა ქვეყნის და ეკლესიის დასაცავად. 1610 წლის 11 დეკემბერს თვითმარქვია მოკლეს, მაგრამ მოსკოვი კვლავინდებურად საფრთხეში იყო: შიგ პოლონელები და სიგიზმუდ III-ის ერთგული, მოღალატე ბოიარები პარპაშებდნენ. პატრიარქ გერმოგენის მიერ მთელი ქვეყნის ქალაქებსა და სოფლებში დაგზავნილი ეპისტოლეები რუს ხალხს მოსკოვის განთავისუფლებისა და კანონიერი მეფის არჩევისკენ მოუწოდებდა. მოსკოველებმა ამბოხი დაიწყეს, პოლონელებმა კი პასუხად ცეცხლს მისცეს ქალაქი და კრემლში გამოიკეტნენ. მათ მოღალატეების დახმარებით პატრიარქი გერმოგენი ტახტიდან ჩამოაგდეს და გუშაგთა ზედამხედველობის ქვეშ ჩუდოვის მონასტერში გამოამწყვდიეს. ალყაშემორტყმული პოლონელები წმინდა პატრიარქთან ელჩებს ელჩებზე გზავნიდნენ და ითხოვდნენ, რუსი მოლაშქრეებისათვის ქალაქის დატოვება ებრძანებინათ. მღვდელმთავარი პასუხობდა: პატრიარქმა ერმოგენმა რუს ხალხს უკანასკნელი ეპისტოლე უკვე საპყრობილედან გამოუგზავნა: იგი აკურთხებდა მათ განმათავისუფლებელ ბრძოლას დამპყრობლების წინააღმდეგ. რუსმა მხედარმთავრებმა ურთიერთშეუთანხმებელი მოქმედების გამო ვერ შეძლეს კრემლის აღება და ერის სულიერი მამის განთავისუფლება. ცხრა თვეზე მეტი ხნის მანძილზე იტანჯებოდა იგი სატუსაღოში, სადაც 1612 წლის 17 თებერვალს შიმშილისგან ძალაგამოცლილი მოწამეობრივად აღესრულა.
რუსი ხალხის განმათავისუფლებელი ბრძოლა წარმატებით დაგვირგვინდა. მღვდელმოწამის ცხედარი მადლიერმა ხალხმა ჩუდოვის მონასტერში დაკრძალა, იქიდან კი, 1654 წელს, მოსკოვის მიძინების ტაძარში გადაასვენა. წმინდა პატრიარქის კანონიზაცია მოხდა 1913 წლის 12 მაისს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოსკოვის პატრიარქები კატეგორია:დაბადებული 1530 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1612
პავია (ილოილო)
პავია (ოფიციალურად პავიის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Pavia; Bayan ng Pavia) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 70 388 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ბრილიანტის ხელი
ბრილიანტის ხელი (Бриллиа́нтовая рука́) — საბჭოთა კომედიური ფილმი. გადაღებულია 1968 წელს რეჟისორ ლეონიდ გაიდაის მიერ. მთავარ როლებს ასრულებენ იური ნიკულინი, ანდრეი მირონოვი და ანატოლი პაპანოვი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ლეონიდ გაიდაის ფილმები კატეგორია:1968 წლის ფილმები კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები კატეგორია:კომედიური ფილმები
ვარაზისხევი
ლიტერატურა
კატეგორია:ვაკის რაიონის ქუჩები
საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემია
ეროვნული თავდაცვის აკადემიის ისტორია
ახალი სამხედრო პერსონალის მომზადება დებულების შესაბამისად დაიწყო 1964 წლის 14 ივლისიდან. 1866 წლის 16 იანვარს ოფიციალურად დაფუძნდა თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი კავკასიის მთავარმართებლის, დიდი მთავრის მიხეილ რომანოვის მიერ, შენობა განთავსებული იყო ალელოვის კერძო სახლში (ნიკოლოზის ქუჩა №86). 1868 წელს სასწავლებელი გადავიდა ახალ შენობაში, მიხეილის ქუჩაზე (დღევანდელი დავით აღმაშენებლის გამზირი), სადაც მანამდე კავკასიის სასწავლო ასეული იყო განთავსებული. პირველ წელს სასწავლებელში 50 იუნკერი ჩაირიცხა, მეორე წლისთვის მისაღები კონტიგენტის რაოდენობა გაოთხმაგდა და განისაზღვრა სწავლების ორწლიანი კურსი.
1901 წელს სასწავლებელში იუნკერთა უკვე სამი ასეული ირიცხებოდა, ხოლო პირველი მსოფლიო ომის წინ - ოთხი. პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობის პერიოდში თბილისის იუნკერთა სასწავლებელში უკვე 700 იუნკერი სწავლობდა. მეფის გადადგომისა და ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ, 1918 წელს, თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი გაუქმდა.
1918 წლის 26 მაისს საქართველომ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა აღიდგინა. 1918 წლის 15 ივნისს თბილისის მიხეილის სახელობის სამხედრო სასწავლებელი საქართველოს მთავრობის დაქვემდებარებაში. ამას მოჰყვა განკარგულება რუსი ოფიცრების მიმართებით მოეხსნათ სამხედროწოდებები და ჩაებარებინათ იარაღი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის გადაწყვეტილებითა და საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის, გენერალ-მაიორ გიორგი კვინიტაძის ხელმძღვანელობით, 1919 წლის შემოდგომაზე ქართული სამხედრო სასწავლებელი გაიხსნა, რომელსაც ქართველ იუნკერთა სამხედრო სკოლა ეწოდა. 1921 წლის 20 თებერვალს თბილისის მიხეილის სახელობის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელმა ალექსანდრე დავითის ძე ჩხეიძის მეთაურობით მონაწილეობა მიიღო წითელი არმიის რეგულარული ნაწილების წინააღმდეგ ბრძოლაში. სასწავლებელი 1921 წლის 25 თებერვალს საბჭოთა კავშირის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შედეგად გაუქმდა. სასწავლებლის ბაზაზე გაიხსნა საბჭოთა კავშირის წითელი არმიის მუშათა და გლეხთა საარტილერიო კურსები.
საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, სასწავლებელში ქართველი მხედრობა დაბრუნდა და 1991 წლის ბოლოდან სასწავლებელში გაიხსნა ზემდეგთა მომზადებისა და ოფიცერთა გადამზადების კურსი.
1993 წლის 28 მაისს საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გამოცემული ბრძანების საფუძველზე შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის გაერთიანებული სამხედრო აკადემია, რომელმაც მსმენელთა პირველი ნაკადი 1993 წლის 1 სექტემბერს მიიღო. აკადემიაში ჩარიცხულ ახალგაზრდებს „კურსანტი“ ეწოდათ. მალე ეს სახელი „მსმენელით“ შეიცვალა, თავად სასწავლებელს კი, ჯერ თავდაცვის ეროვნული აკადემია, ხოლო შემდეგ — ეროვნული თავდაცვის აკადემია ეწოდა. 2013 წლიდან აკადემიის მსმენელებს დაუბრუნდათ ისტორიული სახელი — „იუნკერი“, 1921 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში გმირულად დაღუპული იუნკერების ხსოვნის პატივსაცემად.
2003 წლის 20 თებერვალს აკადემიას დავით აღმაშენებლის სახელი მიენიჭა. 2009 წლის ნოემბერში აკადემიამ შეიცვალა დისლოკაციის ადგილი და გადაყვანილ იქნა ქ. გორში, სადაც ამჟამად ფუნქციონირებს. 2010 წელს აკადემიაში რეფორმების ახალი ეტაპი დაიწყო, რომელმაც მოიცვა ოფიცერთა განათლების მთელი სისტემა. 2010 წლის 8 დეკემბერს აკადემიამ თავდაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილებით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის სტატუსი მოიპოვა - „სსიპ - დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემია“.
ამჟამად, აკადემიაში ფუნქციონირებს შემდეგი სკოლები: საბაკალავრო სკოლა, უმცროს ოფიცერთა სკოლა, კაპიტნის საკარიერო სკოლა, სამეთაურო-საშტაბო სკოლა, თავდაცვის უმაღლესი სკოლა  და ენობრივი მომზადების სკოლა.
2015 წლის 8 სექტემბერს ეროვნულ თავდაცვის აკადემიაში იუნკერების პირველმა გამოშვებამ ოფიცრის ფიცი დადო. იუნკერებმა ლეიტენანტის წოდება მიიღეს.
რექტორები
ბრიგადის გენერალი ვლადიმერ ჩაჩიბაია 2015 წლის 28 ნოემბერს საქართველოს დავით აღმაშენებლის სახელობის ეროვნული თავდაცვის აკადემიის რექტორად დაინიშნა. 2015 წლის 12 ოქტომბრიდან 2016 წლის 16 ოქტომბრის ჩათვლით ვლადიმერ ჩაჩიბაია მივლინებულია ავღანეთის ისლამურ რესპუბლიკაში, ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიაში უფროსი სამხედრო მრჩეველის თანამდებობაზე. 2015 წლის 28 ნოემბერს, საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსმა გენერალ-მაიორმა ვახტანგ კაპანაძემ ეროვნული თავდაცვის აკადემიის რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობაზე, პოლკოვნიკი მალხაზ მაკარაძე წარადგინა, რომელსაც მრავალმხრივი სამხედრო და სამოქალაქო განათლება აქვს. 2015 წელს მან აშშ-ს საზღვაო ქვეითების უნივერსიტეტის სამეთაურო საშტაბო კოლეჯი დაასრულა. ამჟამად საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სოციალური მეცნიერებების ფაკულტეტის დოქტორანტია. იგი სხვადასხვა დროს მაღალ სამხედრო თანამდებობებს იკავებდა. 2014 - 2015 წლებში მალხაზ მაკარაძე გენერალური შტაბის წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლის მოადგილის პოზიციაზე იმყოფებოდა. შემდგომში, ეროვნული თავდაცვის აკადემიის რექტორის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობიდან - გენერალური შტაბის წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლად წარადგინეს. ეროვნული თავდაცვის აკადემიის რექტორის მოვალეობის შემსრულებლად კი ვიცე-პოლკოვნიკი ვასილ კოპეიკინი დანიშნეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამხედრო სასწავლებლები კატეგორია:საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლები
ბაიკალური დანაოჭება
320პქ|მინი|ნაოჭა სარტყლები მსოფლიოს რუკაზე 320პქ|მინი|ბაიკალიდების მოქმედების შედეგად წარმოქმნილი [[ხამარ-დაბანი]] ბაიკალური დანაოჭება (Байкальская складчатость) — დედამიწის ქერქის დანაოჭება კამბრიულისწინა დროის გვიანდელ მონაკვეთში. ტერმინი შემოიღო რუსმა გეოლოგმა ნიკოლოზ შატსკიმ 1932 წელს. თავდაპირველად თვლიდნენ, რომ ბაიკალური დანაოჭება მოიცავდა მხოლოდ ზედაპროტეროზოურ დროს, ამჟამად ბაიკალური დანაოჭების ხანგრძლივობად მიღებულია დროის გაცილებით უფრო დიდი მონაკვეთი (1500-1200 მლნ. წლიდან 500 მლნ. წლამდე), ე.ი. მთელი პროტეროზოური ერა და ქვედაკამბრიული. უფრო სწორი იქნება თუ ბაიკალიდებს (ბაიკალური დანაოჭებით გაჩენილ მთათა სისტემებს) მხოლოდ რიფეულ დროს ჩამოყალიბებულ ნაოჭა სისტემებს მივაკუთვნებთ და არ გავავრცელებთ მას ადრინდელ პროტეროზოურზე და ადრინდელ კამბრიულზე. ასეთი მოცულობით ბაიკალური დანაოჭება დასავლეთ ევროპაში გამოყოფილი ასინტური დანაოჭების შესატყვისი იქნება. ბაიკალიდების ტიპობრივი წარმომადგენელია ციმბირის ფარის სამხრეთ კიდეზე განვითარებული ნაოჭა კომპლექსი — საიან-ბაიკალის მთიანეთი და ირკუტსკის ამფითეატრი. მაგრამ მეტ-ნაკლებად რეგენერირებული და გადამუშავებული ბაიკალიდები მრავალი პალეოზოური და ალპური ნაოჭა სისტემის (ურალის, ყაზახეთის, ტიან-შანის, კავკასიონის, ირანის, თურქეთისა და სხვ.) სუბსტრატის აგებულებაში მონაწილეობს.
განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ბაიკალურ დანაოჭებას სამხრეთ ნახევარსფეროს კონტინენტური ბაქნების ჩამოყალიბებაში. სამხრეთ ამერიკის, აფრიკისა და ავსტრალიის ბაქნების საბოლოო ფორმირება სწორედ პროტეროზოური ერის მეორე ნახევარში (რიფეულში) გამოვლენილმა მოძრაობებმა განაპირობეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის გეოლოგია კატეგორია:ოროგენი
წყობილა
წყობილა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან მომრგვალო, მუქი-ლურჯი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — მოვარდისფრო.
წყობილა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 120-140 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.
წყობილა გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ინტენსიურადაა შეფერილი, ნაკლებად სასიამოვნო გემოთი. კარგი საკუპაჟე მასალაა სუსტად შეფერილი ღვინოების შეფერვის გასაუმჯობესებლად.
იაკობ ჰენდრიკ ვანტ-ჰოფი
იაკობ ჰენდრიკ ვანტ-ჰოფი (Jacobus Henricus van 't Hoff; დ. 30 აგვისტო, 1852, როტერდამი — გ. 1 მარტი, 1911, ბერლინი) — ჰოლანდიელი ქიმიკოსი, თანამედროვე ფიზიკური ქიმიისა და სტერეოქმიის ფუძემდებელი. 1871 წელს დაამთავრა დელფტის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. ამსტერდამისა (1878-იდან) და ბერლინის (1896-იდან) უნივერსიტეტების პროფესორი და პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი (1895). 1874-1875 წლებში ვანტ-ჰოფმა პირველმა ჩამოაყალიბა ორგანულ ნაერთთა მოლეკულებში ატომთა სივრცითი განლაგების თეორის, რომელიც საფუძვლად დაედო თანამედროვე სტერეოქიმიას. ვანტ-ჰოფს ეკუთვნის ფუნდამენტური შრომები ქიმიურ კინეტიკასა და თერმოდინამიკაში. მან დაადგინა მორეაგირე ნივთიერებათა კონცენტრაციის გავლენა რეაქციის სიჩქარეზე. ვანტ-ჰოფმა მოგვცა ქიმიური თერმოდინამიკის ორი ძირითადი განტოლება. ვანტ-ჰოფს ეკუთვნის შესანიშნავი შრომები განზავებულ ხსნართა თეორიაში, ოსმოსური წნევის საკითხებზე. მან შემოიღო ახალი ცნება - მყარი ხსნარები. ვანტ-ჰოფის შრომებმა დიდი როლი ითამაშა ქიმიის განვითარებაში. ნობელიის პრემია (1901).
სქოლიო
კატეგორია:ჰოლანდიელი ქიმიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1852 კატეგორია:გარდაცვლილი 1911 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
გუარარე
გუარარე (Guararé) — ქალაქი პანამაში, ლოს-სანტოსის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 267 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ლოს-სანტოსის დასახლებული პუნქტები
ამია
ამია, შლამის თევზი (Amia calva) — ძვლიანი განოიდების ინფრაკლასის ამიისებრთა ოჯახის ერთადერთი სახეობა. აქვს 60, იშვიათად 90 სმ-მდე სიგრძის თითისტარასებრი სხეული, ციკლოიდური ქერცლი, წინა პირი; კბილები ყბებზეა განლაგებული. ზურგის ფარფლი გრძელია. საღერძე ჩონჩხი გაძვალებულია, თავზე კანისებრი ძვლებია (პრიმიტიული თევზების ნიშანი). გვხვდება ჩრდილოეთ ამერიკაში, მდინარე მისისიპის აუზში, ასევე ჰურონისა და ერის ტბებში. უპირატესობას ანიჭებს მდორე და მცენარეულობით დაფარულ წყალსატევებს. საკმაოდ დიდხანს ძლებს უწყლოდ. შეუძლია ატმოსფერული ჰაერით სუნთქვა, რისთვისაც საცურავ ბუშტს ფილტვის სახით იყენებს. იკვებება უხერხემლო ცხოველებითა და პატარა თევზებით. ტოფობს გაზაფხულზე. მამალი აკეთებს ბუდეს, იცავს ქვირითსა და ნორჩ ლიფსიტებს. სარეწაო მნიშვნელობა თითქმის არ აქვს. საინტერესოა, როგორც „ცოცხალი ნამარხი“.
სქოლიო
კატეგორია:ამიისებრნი
რიოგრანდეს რესპუბლიკა
რიოგრანდეს რესპუბლიკა (República Rio-Grandense) ან პირატინის რესპუბლიკა (República do Piratini) — ყოფილი თვითგამოცხადებული სახელმწიფო ბრაზილიის ტერიტორიაზე 1836-1845 წლებში. მდებარეობდა დღევანდელი რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატის ტერიტორიაზე. არსებობის თითქმის 10 წლის განმავლობაში გამოიცვალა 5 დედაქალაქი: პირატინი, ალეგრეტე, კასაპავა-დუ-სული, ბაჟე (2 კვირით) და სან-ბორჟა.
1839 წლის 24 ივლისს მეზობელ სანტა-კატარინას ტერიტორიაზე გამოცხადდა ივლისის რესპუბლიკა (República Juliana), რომელიც მალევე კონფედერაციაში შევიდა პირატინის რესპუბლიკასთან.
რესპუბლიკის არსებობა შეწყდა 1845 წელს პონჩო-ვერდეს ზავის დადების შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
რობერტ ლუის სტივენსონი
რობერტ ლუის ბალფორ სტივენსონი (Robert Louis Balfour Stevenson; დ. 13 ნოემბერი, 1850, ედინბურგი — გ. 3 დეკემბერი, 1894) — შოტლანდიელი მწერალი.
ბიოგრაფია
რობერტ ლუის სტივენსონი დაიბადა დინბურგში 1850 წელს. მამა და პაპა ინჟინრები ჰყავდა. ამის გამო რობერტის მომავალიც ინჟინრობასთან იყო დაკავშირებული. ახალგაზრდა სტივენსონმა სწავლა ედინბურგის უნივერსიტეტში დაიწყო, მაგრამ ის მალევე მიხვდა, რომ ინჟინერობა არ ხიბლავდა. 1871 წელს მან სასწავლებელი შეიცვალა. რობერტი ტუბერკულოზით იყო დაავადებული და ამის გამო თავისი ცხოვრების დიდი ნაწილის ქალაქგარეთ — ბეიტანეტში გატარება მოუხდა. სტივენსონმა დაიწყო მოგზაურობა, თავიდან საფრანგეთსა და ბელგიაში. მოგზაურობასთან ერთად ის წერდა კიდეც. შემდეგ გაემგზავრა ჩრდილოეთ ამერიკაში. კალიფორნიაში მას შეუყვარდა ამერიკელი ქალი — ფენი ვანდეგრიფტ ოსბორნი, რომელიც ცოლად შეირთო. ფენის ჰყავდა ვაჟი. სტივენსონს თავისი გერი მეტად შეუყვარდა. მწერალს წერამ დიდი წარმატება მოუტანა და ის თავის ოჯახთან ერთად აგრძელებდა მოგზაურობას ჯანმრთელობის ძიებაში. ოჯახმა გადაწყვიტა დასახლებულიყო სამოაში. მათ იყიდეს სახლი და იქ 1894 წლამდე ცხოვრობდნენ, სტივენსონის გარდაცვალებამდე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1850 კატეგორია:გარდაცვლილი 1894 კატეგორია:შოტლანდიელი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის შოტლანდიელი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის შოტლანდიელი პოეტები კატეგორია:ედინბურგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სამოელი მწერლები კატეგორია:შოტლანდიელი ათეისტები კატეგორია:შოტლანდიელი საბავშვო მწერლები კატეგორია:შოტლანდიელი ისტორიული რომანისტები კატეგორია:ედინბურგელი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ფსევდონიმიანი მწერლები
D'You Know What I Mean?
„D'You Know What I Mean?“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ Oasis-ის სიმღერა. გამოიცა ალბომის Be Here Now პირველი სინგლის სახით 1997 წელს. 2011 წლის ოქტომბერში NME-მ იგი დაასახელა 77-ე ადგილზე „გასული 15 წლის 150 წლის საუკეთესო სიმღერის სიაში“.
სქოლიო
კატეგორია:Oasis-ის სიმღერები კატეგორია:1997 წლის სიმღერები კატეგორია:1997 წლის სინგლები
ფლავიანე (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)
thumb|წმინდა ფლავიანე აღმსარებელი წმინდა ფლავიანე აღმსარებელი — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 447-449 წწ. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 18 თებერვალი, ახალი სტილით — 2 მარტი. იგი წმინდა მეფის, თეოდოსი უმცროსის (408-450) და მისი დის, კეთილმსახური დედოფლის პულხერიას (ხს. 23 სექტემბერს) ზეობისას განაგებდა ეკლესიას. ამ დროს ქრისტეს სამწყსოს ერთობას მომწამლველმა ერეტიკულმა სწავლებებმა საფრთხე შეუქმნა. 448 წელს, მღვდელმთავარ ფლავიანეს ძალისხმევით, კონსტანტინეპოლში მოწვეულ იქნა ადგილობრივი კრება, რომელმაც განიხილა და დაგმო ევტიქის ერესი, თავის ცდომაზე ჯიუტად მდგარი მღვდელმსახური კი ეკლესიიდან განკვეთა და ხარისხი აჰყარა. მწვალებელს ძლიერი მფარველი ჰყავდა იმპერატორთან დაახლოებული საჭურისის, ქრისანთის სახით. ამ უკანასკნელმა ინტრიგების მეშვეობით ევტიქის მხარეს გადმოიბირა ალექსანდრიელი ეპისკოპოსი დიოსკორე და იმპერატორისგან გამოითხოვა ნებართვა ეფესოში კრების მოწვევისა, რომელიც შემდგომ „ავაზაკთა კრების“ სახელით გახდა ცნობილი. ავაზაკთა კრებას დიოსკორე თავმჯდომარეობდა. მან მუქარის და ძალის გამოყენებით მიაღწია ევტიქის გამართლებას და ფლავიანეს დაგმობას. წმინდა მღვდელმთავარი დაუნდობლად გვემეს უტიფარმა ბერებმა ვინმე ვარსუმის მეთაურობით. თვით უსჯულო დიოსკორეც არ დარჩენილა განზე. ამის შემდეგ ფლაბიანეს მძიმე ბორკილები დაადეს და ეფესოდან გაძევება მიუსაჯეს, მაგრამ უფალმა აარიდა თავის რჩეულს შემდგომი სატანჯველები და შეივედრა მისი სული. კეთილმსახურმა პულხერიამ სასახლე დატოვა, მაგრამ მალე ქრისანთის ინტრიგები გამოაშკარავდა, რის შემდგომაც მეფემ გადააყენა იგი, თავისი და კი ისევ დაიახლოვა. პულხერიას ძალისხმევით წმინდა პატრიარქ ფლავიანეს უხრწნელი ნაწილები პატივით გადასვენდა ეფესოდან კონსტანტინეპოლში.
ლიტერატურა
კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 449 კატეგორია:კონსტანტინოპოლის არქიეპისკოპოსები
არგენტინა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არგენტინამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეერთედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ 2 ოქროსა და 4 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვიდეო თამაშების კონსოლი
ვიდეო თამაშების კონსოლი, სათამაშო კონსოლი — ელექტრონული, ციფრული ან კომპიუტერული მოწყობილობა, რომელსაც ეკრანზე გამოაქვს ვიდეო სიგნალი ან ვიზუალური გამოსახულება და განკუთვნილი არის ვიდეო თამაშების სათამაშოდ. სახლის სათამაშო კონსოლები გამოიყენებენ ტელევიზორს, პროექტროს და კომპიუტერულ მონიტორს გამოსახულების მისაღებად.
თავდაპირველად სათამაშო კონსოლები პერსონალური კომპიუტერებისგან განსხვავდებოდნენ რიგი მნიშვნელოვანი ნიშანთვისებებით — ისინი ითვალისწინებდნენ მხოლოდ ტელევიზორის გამოყენებას და არ გააჩნდათ სტანდარტული პერიფერიული მოწყობილობების მხარდაჭერა, მაგალითად, როგორებიცაა კლავიატურა და მოდემი.
დენის პოპოვი
დენის პოპოვი (დ. 17 თებერვალი, 1999) — უკრაინელი ფეხბურთელი. კიევის „დინამოსა“ და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი. თამაშობდა უკრაინის 17, 18, 19, 20 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ზელიმხან იანდარბიევი
thumb|ზელიმხან იანდარბიევი ზელიმხან (ზელიმხა) აბდულ-მუსლიმის ძე იანდარბიევი (დ. 12 სექტემბერი, 1952, ყაზახეთი — გ. 13 თებერვალი, 2004, კატარი) — ჩეჩენი პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ყაზახეთში გადასახლებაში მყოფ ჩეჩენთა ოჯახში. საშუალო სკოლა დაამთავრა დაბა ძველ ათაგიში. უმაღლესი განათლება მიიღო ჩეჩნეთ–ინგუშეთის უნივერსიტეტში, ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. შემდგომ იანდარბიევი ასრულებს მ. გორკის სახ. ლიტერატურის ინსტიტუტის უმაღლეს კურსებს მოსკოვში. მუშაობდა ჩეჩნეთ–ინგუშეთის წიგნის გამომცემლობაში. იყო პირველი რედაქტორი საბავშვო ჟურნალისა „სტელა ადი". 1985 წლიდან იანდარბიევი სსრკ მწერალთა კავშირის წევრია. 1991 წლის აგვისტომდე იგი მუშაობდა ჩეჩნეთ–ინგუშეთის მწერალთა კავშირის ლიტერატურულ კონსულტანტად.
პოლიტიკური კარიერა
1989 წლის ივნისში ზ. იანდარბიევმა ჩამოაყალიბა კომიტეტი „ბარტი„, რომელიც 1990 წლიდან გარდაიქმნა ვაინახთა დემოკრატიული პარტია, რომლის უმთავრეს მიზანს წარმოადგენდა ჩეჩნეთის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნა.
1993 წლის 17 აპრილს, პრეზიდენტ ჯ. დუდაევის ბრძანებით იგი დაინიშნა ჩეჩნეთის ვიცე-პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად.
1995 წლის იანვრის შუა რიცხვებში ხელმძღვანელობდა გროზნოს თავდაცვით ოპერაციას რუსეთის საოკუპაციო ჯარების წინააღმდეგ.
1996 წლის 23 აპრილიდან პრეზიდენტ ჯ. დუდაევის დაღუპვის შემდეგ ცხრა თვის მანძილზე ასრულებდა იჩქერიის პრეზიდენტის მოვალეობას. 1997 წლის 27 იანვარს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში იანდარბიევი მესამე აღმოჩნდა ა. მასხადოვისა და შ. ბასაევის შემდეგ.
1999 წლის ოქტომბერში, რუსეთ-ჩეჩნეთის მეორე ომის დაწყების შემდგომ ზ. იანდარბიევი დიპლომატიური მისიით გაემგზავრა ავღანეთში, სადაც თალიბთა ხელმძღვანელობასთან მიღწეულ იქნა შეთანხმება ჩეჩნეთის რესპუბლიკა იჩქერიის დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ აღიარებაზე.
ზელიმხა იანდარბიევი იყო პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას საქართველოდან გროზნიში გადასვენების კომისიის თავმჯდომარე.
ემიგრაცია
2000 წლიდან იანდარბიევი ცხოვრობდა კატარში, სადაც ჩრი-ის პრეზიდენტის წარმომადგენლად ითვლებოდა. 2001 წლის 9 ოქტომბრიდან რუსეთის ძალისხმევით ბატონ იანდარბიევზე გამოცხადდა საერთაშორისო ძებნა. მოსკოვში, დუბროვკას ქუჩაზე მდებარე კულტურის სახლში განვითარებული მოვლენებისას იანდარბიევმა გამოთქვა მზადყოფნა საშუამავლო მისია შეესრულებინა ჩეჩენ დივერსანტებსა და რუსეთის ხელისუფლებას შორის. ამის საპასუხოდ კრემლმა ქატარისგან დაუყოვნებლივ მოითხოვა ზ. იანდარბიევის გადაცემა, რაზეც ოფიციალურმა დოჰამ დიპლომატიური დუმილით უპასუხა. მოგვიანებით განვითარებული მოვლენები ცნობილია როგორც ნორდ-ოსტის ტრაგედია.
ზ. იანდარბიევი დაიღუპა მასზე განხორციელებული ტერორისტული აქტის შედეგად 2004 წლის 13 თებერვალს, ქატარის საამიროს დედაქალაქ დოჰაში. ტერაქტის შედეგად მძიმედ დაიჭრა მისი 13 წლის ვაჟი. 19 თებერვალს ადგილობრივმა ხელისუფლებმა მოახერხეს ტერაქტის შემსრულებელთა დაკავება, რომლებიც, რფ-ის გენშტაბის მთავარი სადაზვერვო სამმართველოს აგენტები აღმოჩნდნენ. 26 თებერვალს ქატარის გენერალურმა პროკურატურამ ოფიციალური ბრალდება წაუყენა ბოროტმოქმედებს. რუსეთის იმდროინდელმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა იგორ ივანოვმა კატეგორიულად მოითხოვა მათი განთავისუფლება. მისი უწყების თანახმად ქატარში დაკავებულნი სპეცსამსახურების თანამშრომლები იყვნენ, რომლებიც საამიროში მივლინებით იმყოფებოდნენ.
2004 წლის 23 დეკემბერს მოხდა ტერორისტების ექსტრადირება მათ სამშობლოში. რუსეთში მკვლელებს საზეიმოდ, როგორც გმირებს ისე შეხვდნენ და თვითმფრინავიდან საპატიმროს მანქანამდე წითელი ხალიჩა დაუფინეს.
ბრალდებულთა შეწყალება შეუძლია მხოლოდ კატარის ამირას შეიხ ჰამად ბინ ჰალიფ ალ–ტანის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
ამიერკავკასიის მარმარა ღრაჭა
ამიერკავკასიის მარმარა ღრაჭა (Polyphylla olivieri) — მწერი ფირფიტულვაშა ხოჭოების ოჯახისა. ხოჭო შავია, 35 მმ-მდე სიგრძისა. წინა ფრთები თეთრი, მარმარა ლაქებით აქვს დაფარული. ბინადრობს ლამოვან ნიადაგებში, დებს 40-მდე კვერცხს. მატლი ზვითელია, რკალივით მოხრილი, 8 სმ სიგრძისა, ნიადაგში რამდენიმეჯერ იზამთრებს, რადგან ერთი თაობის გამოზრდას 3-5 წელი სჭირდება. მატლი იკვებება მცენარის ფესვებით და განსაკუთრებით საშიშია ახალგაზრდა ვენახში, ვაზისა და ხეხილის სანეგრეებში. ამიერკავკასიის მარმარა ღრაჭა გავრცელებულია ამიერკავკასიაში, ირანში, მცირე აზიაში.
ბრძოლის ღონისძიებანი: ნიადაგის დამუშავებისას ზედაპირზე ამოყრილი მატლისა და ჭუპრის მოსპობა, სანეგრეებში, არამსხმოიარე და მსხმოიარე ბაღ-ვენახებში ჰექსაქლორანის შეტანა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფირფიტულვაშა ხოჭოსებრნი
Polyrhachis eurynota
Polyrhachis eurynota — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ალშიბაია
საკუთარი სახელი ალშიბაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები კატეგორია:აფხაზური გვარები
ვიედმის ტბა
ვიედმის ტბა (Lago Viedma) — ტბა არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს პატაგონიის ანდების აღმოსავლეთ კალთის ძირას, ზღვის დონიდან 254 მეტრ სიმაღლეზე. ფართობი 1100 კმ². მდებარეობს მყინვარულ ბოლო აუზში, რომელიც აღმოსავლეთიდან შეგუბებულია მორენით. დასავლეთი ნაპირი ციცაბოა და ტყიანი. ტბაში ანდებიდან ეშვება მყინვარი. აღმოსავლეთი ნაპირი დამრეცია, შემოსილია სტეპის მცენარეებით. მდინარე რიო-სანტა-კრუსით უერთდება ლაგო-არხენტინოს ტბას. განვითარებულია ტურიზმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ტბები კატეგორია:ჩილეს ტბები
ლა-ესპიგადილია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ლოს-სანტოსის დასახლებული პუნქტები
ბონდო გოგინავა
ბონდო გოგინავა (დ. 3 აპრილი, 1930 — გ. 17 აპრილი, 1994) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1980).
ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ბერთემში, ცხაკაიას რაიონი (სენაკი). 1949 წელს დაამთავრა ცხაკაიას რკინიგზის 26-ე საშუალო სკოლა.
1953-1957 წლებში სწავლობდა თბილისის კულტსაგანმანათლებლო სასწავლებელში (თეატრალური განყოფილება).
1957 წლიდან იყო მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ნუბიელი (ბერნარდ შოუს „იულიუს კეისარი და კლეოპატრა“), ქარიყლაპია (ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“), ბაბილო (ნოდარ დუმბაძის, გიგა ლორთქიფანიძის „მე ვხედავ მზეს“), იესე (მ. ჯაფარიძის „ბუღარა“), სავლე (აკაკი გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში“), ბონდო მილიციელი (კონსტანტინე გამსახურდიას „მთვარის მოტაცება“), შერმაზან ჩოლოყაშვილი (ლევან გოთუას „გმირთა ვარამი“), სერგო (ი. გარუჩავას და პეტრე ხოტიანოვსკის „შენი მიწა“), ჯო (ჩარლზ დიკენსის „დიდი იმედები“), ფილე, აქილევსი (ფრიდრიხ დიურენმატის „ავარია“, „რომულუს დიდი“), სერაფიონი (დავით კლდიაშვილის „უბედურება“), ვახუშტი (ალექსანდრე ჩხაიძის „ჩემი ეიფელის კოშკი“), ჰალენი (ჯ. სმიტისა და ნ. დუგლასის „გადაჯაჭულნი“), ბონდო დოლაბერიძე (გ. ჩარკვიანის, რ. ებრალიძის „ფეოლა“) და სხვა.
იგი წარმატებით მოღვაწეობდა კინემატოგრაფიაშიც. მას შესრულებული აქვს როლები: საულია („განძი“), გიორგი („ჯილდო“), გიორგი („წარსულის ფურცლები“), ართილაყვა („პალიასტომი“), ფრონტელი („ჯარისკაცის მამა“), თიყვა ძაძუა („დათა თუთაშხია“), ბონდოია („ნერგები“), მეეტლე („სინემა“) და სხვა. 1963 წლიდან ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას, მონაწილეობას იღებდა ტელეგადაცემებშიც.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
The Remix
The Remix — ამერიკელ პოპ მომღერალ ლედი გაგას პირველი რემიქსული ალბომი რომელიც თავდაპირველად გამოიცა იაპონიაში 2010 წლის 3 მარტს, ხოლო იმავე წლის 3 აგვისტოს აშშ-ში ლეიბლზე Interscope Records. ალბომშ შესულია რემიქსები გაგას სადებიუტო ალბომიდან The Fame (2008) და მესამე EP ალბომიდან The Fame Monster (2009). 2010 წლის 3 მაისს გამოიცა კოპილაციის განახლებული საერთაშორისო ვერსია რომელშიც დამატებული იყო ახალი რემიქსები. ალბომის რემიქსებზე იმუშავა მრავალმა პროდიუსერმა, რომელთა შორის არიან Pet Shop Boys, Passion Pit, The Sound of Arrows და Skrillex.
ალბომმა კრიტიკოსების მხრიდან დაიმსახურა შერეული შფასება, თუმცა ხაზი გაუსვევს მის მარკეტინგულ გათვლაზე. კოპილაციამ დაიკავა პირველი პოზიცია საბერძნეთის და აშშ-ის ბილბორდის საცეკვაო/ელექტრონული ალბომების ჩარტში. ხოლო შევიდა მრავალი ქვეყნის ათეულში მათ შორის აშშ-ის ბილბორდ 200-ში, დიდი ბრიტანეთის, იაპონიის, კანადის, ირლანდიის და ბელგიის ჩარტებში. იაპონიასა და ბრაზილიაში ალბომი სერტიფიცირებული იქნა პლატინით, დიდ ბრიტანეტში, ბელგიაში და რუსეთში კი ოქროთი. მსოფლიოს მასთაბით ალბომი გაყიდულია 500,000 ეგზემპლარზე მეტი რაოდენობით, რის გამოც დასახელდა ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესოდ გაყიდვად რემიქსულ ალბომად.
სქოლიო
კატეგორია:ალბომები RedOne-ს პროდიუსერობით კატეგორია:Cherrytree Records-ის ალბომები კატეგორია:ლედი გაგას რემიქსული ალბომები კატეგორია:2010 წლის რემიქსული ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის რემიქსული ალბომები
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში. 1917 წლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია თბილისის მაზრაში შედიოდა, 1921-1929 წლებში ისევ თბილისის მაზრაშია, 1930 წლიდან თბილისის ოლქშია, როგორც აღბულაღის რაიონი, თეთრიწყაროს რაიონი კი ეწოდა 1940 წელს. ამჟამად მუნიციპალიტეტი. ადმინისტრაციული ცენტრი თეთრიწყარო.
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტს კარგად გამოხატული ბუნებრივი საზღვრები აქვს. სამხრეთით ესაზღვრება ბოლნისის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთით საზღვრავს წალკისა და დმანისის მუნიციპალიტეტები, აღმოსავლეთით საზღვრავს გარდაბნისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტები, ჩრდილოეთით კი კასპისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტები. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1174,5 კმ².
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი მთა-გორიანი რელიეფით ხასიათდება. აქ გაბატონებულია ზომიერად ნოტიო ჰავა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 °C-ია (ბარში) 2 °C-მდე (მთაში) მერყეობს ზონალობის მიხედვით. წლის ყველაზე ცივი თვის, იანვრის, ტემპერატურა უდრის 0 °C-ს ბარში და -10 °C მთაში, ხოლო ყველაზე თბილი თვის, ივლისის, ჰაერის ტემპერატურა უდრის 15 °C მთაში და 24 °C ბარში. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 500 მმ-დან (ბარში) 900 მმ-მდეა (მთაში). ნალექების მაქსიმუმი მაისშია (119 მმ), ხოლო მინიმუმი — დეკემბერში (30 მმ).
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ხშირი ჰიდროგრაფიული ქსელი მდინარე მტკვრის აუზს მიეკუთვნება. სამხრეთ ნაწილში მიედინება მდინარე ხრამი, რომლის სიგრძე მუნიციპალიტეტის ფარგლებში 22 კმ-ია. მუნიციპალიტეტის მთავარი მდინარეა ალგეთი. მდინარე ალგეთის შუა დინებაში შექმნილია ალგეთის წყალსაცავი, რომელსაც საირიგაციოდ იყენებენ. ბედენის პლატოზე არის რამდენიმე მცირე ტბა.
2014 წლის მდგომარეობით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 127 ადამიანს შეადგენდა. მუნიციპალიტეტში 88 დასახლებული პუნქტია (მათგან 6 პუნქტი დაცლილია). მათ შორის 1 ქალაქია. მუნიციპალიტეტის ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 4200 ადამიანს, ხოლო სოფლის — 23 400 ადამიანს. ანუ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის 85 % სოფლად ცხოვრობს. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23 კაცი/კმ², რაც ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელს საკმაოდ ჩამოუვარდება.
მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი ადგილობრივი შემოსავლებისა და გამოთანაბრებითი ტრანსფერის ჩათვლით არის 4 300 000 ლარი. ეკონომიკის ძირითადი სექტორებია სოფლის მეურნეობა და მცირე მეწარმეობა (ძირითადად ვაჭრობა და საყოფაცხოვრებო მომსახურება). წარსულშიც ძირითადი შემოსავლები უზრუნველყოფილი იყო სოფლის მეურნეობით, ასევე სოფლის მეურნეობის პროდუქტების გადამამუშავებელი საწარმოებით და ქვის მოპოვება-დამუშავებით.
რელიეფი
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სამხრეთი ნაწილი გაშლილია თეთრიწყაროს პლატოზე, რომელიც ქვემო ქართლის პლატოს ჩრდილოეთ ნაწილს წარმოადგენს. თეთრიწყაროს პლატო (ზომები 45X10 კმ) გომერის ქედის სამხრული კალთებიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ და აღმოსავლეთისაკენ ვრცელდება. პლატოს ზედაპირი სამხრეთისაკენ არის დახრილი და შუა ნაწილში გაკვეთილია რამდენიმე მცირე მდინარის კანიონით, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ხრამის მარცხენა შენაკადი ჭივჭავა. თეთრიწყაროს პლატო აგებულია ზედაპლიოცენური დოლერიტული ლავებით.
მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში განფენილია შუა ხრამის მთათა კვანძი, რომელიც აგებულია ზედაცარცული ვულკანოგენური და დანალექი წყებებით, აგრეთვე ძველი კრისტალური ქანებით (გრანიტოიდებით). აქ ყველაზე დიდია ბედენის ქედი, რომელიც წარმოადგენს მდინარეების ალგეთისა და ხრამის წყალგამყოფს. უმაღლესი პუნქტია მთა ბედენა (1875 მ).
ბედენის ქედი აგებულია ცარცული ვულკანოგენური ნალექებით, ნეოგენური და მეოთხეული ლავებით.
ბედენის ქედის განშტოებებიდან უმნიშვნელოვანესია გომერის ქედი, რომელიც ბედენის ქედის აღმოსავლურ ბოლოდან ჯერ სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ არის მიმართული და შემდეგ აღმოსავლეთისაკენ. მის თხემზე აღმართული მთა სამება, რომელიც წარმოადგენს კონუსის მოყვანილობის ბორცვს. აღსანიშნავია, რომ ამ მთას უწინდელი მკვლევარები ექსტრუზიულ ცენტრალურ ვულკანად თვლიდნენ, მაგრამ გარკვეულია, რომ იგი ეროზიულ მოწმეს წარმოადგენს, ხოლო მის თხემზე არსებული ლავა ტექტონიკური პროცესებით არის მოწყვეტილი და აზევებული. გომერის ქედზეა ასევე მთა გომერი (1457 მ). მთის სამხრეთ კალთაზე ფიქსირებულია ლავის ტერასა. ბედენის ქედს აქვს შტოქედები: თავშიშველა და გელინდაღი.
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ ნაწილში აღმართულია ძლიერ დანაოჭებული, შუაეოცენური ვულკანოგენური ქანებით აგებული თრიალეთის ქედი.
თავშიშველის ქედსა და ქვემო ქართლის პლატოს შორის მდებარეობს ირაგის ქვაბული, რომელიც გაჩენილია ლავური ღვარის მიერ ძველი ხეობის შეგუბებისა და ტბიურ-მდინარეული ნალექების დაგროვების შედეგად. ქვაბული ასაზრდოებს მდინარე ასლანკას. ირაგის ქვაბული ხასიათდება ვაკისებურ-ბორცვიანი ფსკერით, რომელიც აგებულია თიხნარითა და კენჭნარით.
ბედენის პლატოზე არის ხორხების მღვიმე.
შიგა წყლები
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ჰიდროგრაფიული ქსელი ხშირია. აქაური ყველა მდინარე ქმნის მტკვრის ერთიან სისტემას.
სამხრეთ ნაწილში დიდ მანძილზე მიედინება მდინარე ხრამი, რომელსაც აქვს კარგად გამოკვეთილი კანიონი, რომლის სიგრძე უდრის 22 კმ-ს, ხოლო სიგანე ზედა ნაწილში 0,4-1,7 კმ-ს. ხრამის კანიონი მდინარე ასლანკის შესართავიდან სოფელ არუხლომდე ვრცელდება. მაქსიმალურ სიღრმეს იგი აღწევს სამშვილდოს ნაქალაქართან, რომელიც ხრამისა და ჭივჭავის კანიონებს შორის გამოწვდილ გრძელსა და ვიწრო ქარაფებით შემოფარგლულ კონცხზეა გაშენებული. ხრამის შენაკადებიდან აღსანიშნავია მდინარეები ასლანკა, ჭივჭავა, თეთრწყაროსწყალი, კლდეისისწყალი, ახკალაფისწყალი და სხვ.
მუნიციპალიტეტის მთავარი მდინარეა ალგეთი, რომელიც მუნიციპალიტეტს ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ კვეთს. ალგეთი სათავეს იღებს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, კლდეკარის ვიწრობის მახლობლად. ზემო დინებაში მიედინება სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ ღრმა და ტყიან ხეობაში. აქვს მრავალი შენაკადი: ასურეთისხევი, ლაყვისხევი, გუდარეხისწყალი, ოძისისხევი, ბოგვისხევი, ენაგეთისხევი, ლამისხევი, ფარცხისისწყალი და ბზისწყალი.
ბედენის პლატოზე არის რამდენიმე მცირე ტბა.
ჰავა
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში გაბატონებულია ზომიერად ნოტიო ჰავა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 °C-იდან (ბარში) 2 °C-მდე (მთაში) მერყეობს. იანვრის ტემპერატურა უდრის 0 °C და -10 °C, ივლისში ჰაერის ტემპერატურა უდრის 15 °C და 24 °C, აბსოლუტურ მინიმუმია -30 °C, ხოლო მაქსიმუმი 40 °C. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 500 მმ-დან (ბარში) 900 მმ-მდეა (მთაში). ნალექების მაქსიმუმი მაისშია (119 მმ) ხოლო მინიმუმი – დეკემბერში (30 მმ).
თეთრწყაროში საშუალო წლიური ტემპერატურაა 8,6 °C, ნალექები 790 მმ.
ნიადაგები
ვაკეზე ჩამოყალიბებულია წაბლა (ზოგან დამლაშებული) ნიადაგები. ბორცვიან მთისწინეთში ტყის ყავისფერი ნიადაგია განვითარებული. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს საშუალო და მცირე სისქის ტყის ყომრალ ნიადაგს, რომელსაც ზემოთ ტყის ზედა სარტყლის ღია და გაეწრებული ყომრალი ნიადაგი ენაცვლება. მაღალი ქედების თხემებზე და ბედენის პლატოზე მეორეული მთის მდელოს ნიადაგებია. ზოგან, კირქვების გამოფიტვის პროდუქტებზე, ნეშომპალა კარბონატული ნიადაგია განვითარებული. ციცაბო ფერდობებზე გვხვდება სუსტად განვითარებული, მცირე სისქის ჩამორეცხილი ნიადაგი.
ლანდშაფტები
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში ჩამოყალიბებულია ლანდშაფტის შემდეგი სახეები:
ფლორა
ვაკეზე და ბორცვიან მთისწინეთში გავრცელებულია ჯაგეკლიანი სტეპის მცენარეულობა: ძეძვი, გრაკლა, ურცი, ურო, მაჩიტა, გლერძი, ასკილი, ძურწა, შვრიელა, ტუხტი და სხვ. ხეებიდან გვხვდება აკაკი. მუნიციპალიტეტში იზრდება ასევე ნეკერჩხალი, პანტა, მაჟალო, იფანი, თხილი, შინდი, კუნელი, ზღმარტლი და სხვ. ზემო სარტყელში ჭარბობს წიფელი.
1965 წელს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაარსდა ალგეთის ეროვნული პარკი, რომელიც თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ალგეთის ზემო წელში მდებარეობს. ნაკრძალი განფენილია ზღვის დონიდან 600-1300 მ-ზე. მისი მიზანია დაიცვას აღმოსავლური ნაძვისა და კავკასიური სოჭის ტყის კორომები. ნაკრძალი უმეტესად დაფარულია წიწვოვანი და ფოთლოვანი ტყით.
ფაუნა
ფაუნა უხვადაა წარმოდგენილი. გვხვდება შველი, გარეული ღორი, თეთრყელა კვერნა, დათვი, მელა, მაჩვი, კურდღელი და სხვ.
ფრინფელებიდან აღსანიშნავია: კაკაბი, შურთხი, როჭო, მინდვრის მწყერჩიტა, ყარყატი და სხვ. ქვეწარმავლებიდან ბევრია კუ, კლდის ხვლიკი, ბოხმეჭა, გველი და ა.შ. გასული საუკუნის 60-იანი წწ. დასაწყისში მანგლისში აღმოჩენილ იქნა ობობის რამდენიმე ახალი სახეობა. მდინარეებში იცის ხრამული, კალმახი, შამაია, და სხვ.
მოსახლეობა
მოსახლეობის რიცხოვნობა — 21 ათასი კაცი, 82,47 % ქართველები, 7,33 % აზერბაიჯანელები, 7,31 % სომხები, 1,31 % რუსები, 0,88 % ბერძნები; სიმჭიდროვე — 22 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 80 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი, 1 დაბა და 78 სოფელი.
მმართველობა
მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოა მუნიციპალიტეტის საკრებულო, ხოლო აღმასრულებელო ორგანო — გამგეობა (გამგებელი გიორგი მესტვირიშვილი). მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულებია:
ეკონომიკა
სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 520 კვ.კმ. წამყვანი დარგია სოფლის მეურნეობა, ძირითადად მეცხოველეობა. აქ არის გადამამუშავებელი და კვების მრეწველობის მცირე საწარმოები. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ბარიტის საბადოები. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის მარაბდა-ახალქალაქის რკინიგზა და ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი.
კულტურა
მუნიციპალიტეტში 32 სახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, 35 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 1 მუზეუმი (მხარეთმცოდნეობის). გამოდის ადგილობრივი გაზეთი „დიდგორი“.
ღირსშესანიშნაობანი
სოფელ ფიტარეთის მოშორებით მდებარეობს ძველი ქართული კულტურის კერა ფიტარეთის მონასტერი. აქ მოღვაწეობდა იობ ფიტარეთელი, რომლის ლიტერატურული მემკვიდრეობას ჩვენამდე არ მოუღწევია. მას ჩინებულ მწერალად მიიჩნევდა თვით სულხან-საბა ორბელიანი. მონასტრის ნაგებობათაგან შემორჩენილია ღვთისმშობლის მონასტრის ეკლესია.
დაბა მანგლისის განაპირას მდებარეობს ჯვარულ-გუმბათოვანი ტაძარი.
მუნიციპალიტეთში აღსანიშნავია ასევე სამშვილდის ნაქალაქარი.
მნიშვნელოვანი ხუროთმოძღვრული ძეგლია აგრეთვე ნადარბაზევის სასახლე. გამოჩენილი გეოგრაფი და ისტორიკოსი ვახუშტი მას თამარ მეფის ნასასახლევს უწოდებს. სასახლე აგებულია IX-X სს-ში.
სხვა ისტორიული ძეგლებია:
ოტაგოს რეგიონი
ოტაგო (Otago Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულზე. ფართობი დაახლოებით 32 000 კმ²-ს შეადგენს და ამ მხრივ ის მესამე უდიდესია ქვეყნის სხვა რეგიონებს შორის. 2013 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 202 467 ადამანია.
სახელი „ოტაგო“ მაორული წარმოშობისაა. მისი მნიშვნელობა საკამათოა, თუმცა უფრო გავრცელებული ვარიანტებია „იზოლირებული სოფელი“ და „დედამიწის წითელი ადგილი“, რაც აქ გავრცელებულ წითელ თიხებზე მიუთითებს. ასევე ოტაგო ეწოდება ძველ ევროპულ დასახლებას, რომელიც 1831 წელს დაარსდა.
რეგიონის მთავარი მდინარეები და ქვეყნის ჰიდროენერგიის უმნიშვნელოვანესი წყაროებია უაიტაკი და კლუთა. ყოფილი ოტაგოს პროვინციის ზოგიერთი ნაწილი დღეს ადმინისტრაციულად საუთლანდის რეგიონის შემადგენლობაში შედის.
ახალი ზელანდიის პირველი უნივერსიტეტი, ოტაგოს უნივერსიტეტი 1869 წელს ქალაქ დანიდინში დაარსდა, პროვინციული უნივერსიტეტის სახით.
ცენტრალურ ოტაგოში წარმოებულ ღვინოებს მსოფლიო მასშტაბით არაერთი აღიარება აქვს მოპოვებული. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჯიში პინო-ნუარი.
რეგიონს მართავს ოტაგოს რეგიონული საბჭო.
წერეთლები
მინი|წერეთლების გერბი წერეთლები — ფეოდალური საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში.
წყაროებში იხსენიება XVI საუკუნიდან. მათი თავდაპირველი სამყოფელი იყო მდინარე ტანას ხეობის სოფლები დიდი და მცირე წერეთი. XVI საუკუნის შუა ხანებიდან ჩანს წერეთლების ორი შტო, იმერეთისა და ქართლის. XVII საუკუნეში წერეთლები იხსენიებიან როგორც იმერეთის სამეფო კარის მაღალი მოხელეები: სახლთუხუცესი, სარდალი, მანდატურთუხუცესი, ასრულებდნენ იმერეთის მეფის მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და დიპლომატიურ დავალებებს. წერეთლებს თავიანთ თხზულებებში იხსენიებენ ფეშანგი, არჩილი, ბეიკი.
წერეთელთა სათავადო იყო საწერეთლო, რომელიც მდებარეობდა ზემო ქვეყანაში. მათი რეზიდენცია საჩხერე XVIII საუკუნეში იყო მრავალეროვანი დაბა. სოლომონ I-ის მიერ აბაშიძეთა სათავადოს დაკნინების შემდეგ წერეთლები განსაკუთრებით დაწინაურდნენ. წერეთლები ფლობდნენ მოდინახესა და სხვა ციხეებს, ერთ-ერთ საძვალედ ჰქონდათ ჯრუჭის მონასტერი. საწერეთლოში XIX ს. დამდეგს 57 სოფელი შედიოდა, რომლებშიც 1000 კომლზე მეტი ყმა-გლეხი ცხოვრობდა. რუსეთის მიერ იმერეთის დაპყრობის პერიოდში (1810) წერეთლების ნაწილი იმპერიას მიემხრო, ნაწილი კი სოლომონ II-ს ერთგულობდა.
წერეთლების ერთი შტო 1724 წ. ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ს რუსეთში გაჰყვა და იქ დამკვიდრდა. ეს შტო ცნობილი იყო ცერტელევების გვარით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
Polyrhachis euterpe
Polyrhachis euterpe — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .