cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ელკე კარი
2012
არჩევნების შემდეგ კარმა სიტყვით მიმართა თავის კოლეგებს. მან მადლობა გადაუხადა მათ ნდობისთვის და ასევე აღნიშნა, რომ კენჭისყრის შედეგები ნიშნავს „არა მხოლოდ 2012 წლის არჩევნების შედეგების აღიარებას“, არამედ აღიარებას, რომ „ავსტრიის კომუნისტური პარტია გრაცის მუნიციპალურ საბჭოში სანდო, კონსტრუქციული და პასუხისმგებლიანი ძალაა“. ავსტრიის სიდიდით მეორე ქალაქის ვიცე-მერის პოსტზე კომუნისტური პარტიის წევრის არჩევა, რომელიც ეროვნულ პარლამენტში 1959 წლიდან არ იყო წარდგენილი, გახდა ეროვნული სიახლე და აქტიურად განიხილებოდა ავსტრიული მედიაში.
2017 წლის 5 თებერვალს, საქალაქო თემის საკრებულოს მორიგი არჩევნების დროს, კომუნისტებმა შეძლეს მხარდაჭერის იგივე დონის შენარჩუნება, მიიღეს ხმების 20,34% და 12 მანდატი.
2021 წლის 26 სექტემბერს ჩატარებულ საქალაქო თემის საკრებულოს მორიგი არჩევნებში კომუნისტებმა გაიმარჯვეს. მათ ხმების 28,84% და 15 მანდატი მიიღეს.
მრწამსი
კარის აზრით,
ამიტომ კომუნისტების რაიონული ორგანიზაცია ყველაზე დიდ ყურადღებას აქცევს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა სამუშაო საათების შემცირება და მინიმალური ხელფასის მომატება.
ავსტრიის კომუნისტური პარტიის შტირიის მიწის ორგანიზაციის ყველა თანამდებობის პირის მსგავსად, კარი უარს ამბობს ხელფასის ნაწილზე და გადასცემს მას ერთ-ერთ ა ვსტრიულ სოციალურ ფონდში. ფონდიდან თანხა შემდგომში გადაეცემა გაჭირვებულ ადამიანებს, რომლებსაც არ შეუძლიათ სრულად გადაიხადონ ქირა ან გათბობის გადასახადი.
დამოუკიდებელი ორგანიზაცია "ავსტრიის კომუნისტური ახალგაზრდობის" გათვლებით, ავსტრიის კომუნისტური პარტიის გრაცის რაიონული ორგანიზაციის ლიდერმა 10 წლის განმავლობაში ქველმოქმედებას 544400 ევროზე მეტი შესწირა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ავსტრიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ავსტრიელი მარქსისტები კატეგორია:ავსტრიის კომუნისტური პარტიის წევრები
ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესია (ახმეტა)
300px|მინი|ეკლესიების კომპლექსის საერთო ხედი დასავლეთიდან 300px|მინი|წმინდა გიორგის ფრესკა, შუა ეკლესიაში ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას ქალაქის სამხრეთით 2,5 კილომეტრზე, ტყეში. ეკლესია ერთიმეორეზე გვერდიგვერდ მიდგმული სამი დარბაზული ეკლესიისგან შედგება.
ეკლესიები
შუა ეკლესია, რომელიც გვერდით ეკლესიებზე რამდენადმე მაღალია, X-XI საუკუნეებს განეკუთვნება, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ეკლესიები მოგვიანებით XIV-XV საუკუნეებშია მიშენებული. შუა ეკლესიას თავდაპირველად ჩრდილოეთიდან მინაშენი ჰქონია, რომელთანაც კვადრატულ ბურჯზე დაყრდნობილი ორი ფართო თაღით იყო დაკავშირებული. მოგვიანებით, ჩრდილოეთ ეკლესიის აგების შემდგომ, ორივე თაღი ამოუშენებიათ.
შუა ეკლესია ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლები შიგნით და გარედან შელესილია. გვერდითი ეკლესიების საშენ მასალად შირიმის თლილი ქვაა გამოყენებული. დაზიანებულია: ჩამოშლილია შუა ეკლესიის კრამიტის საბურავი და ლავგარდნის (გვიანდელია) უმეტესი ნაწილი. ჩრდილოეთ ეკლესია 1,7-2,2 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ ეკლესიის კამარის ჩრდილოეთ გვერდის დასავლეთ ნახევარი და დასავლეთ კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილი აქვს.
შუა ეკლესია (7,5 X 4,8 მ) გეგმით სწორკუთხაა. ერთადერთი, გარედან სწორკუთხა, ხოლო შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აბსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმელი შიგნიდან სწორკუთხაა, გარედან - თაღოვანი. სარკმლის ქვემოთ კედელზე, ქვით ნაშენი ტრაპეზია მიდგმული. მეორე სარკმელი, რომელსაც თარაზული გადახურვა და ძირი აქვს, სამხრეთ კედელშია - შესასვლელის ზემოთ. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია ქვით ნაშენი კანკელით (გვიანდელია), რომლის შუაში ვიწრო აღსავლის კარია; კარის ორივე მხარეს - თითო სწორკუთხა ღიობი. აფსიდის მხრები კამარის ქუსლის დონეზე კედლებს ერწყმის, რის გამოც კონქი თაღის გარეშეა და უშუალოდ უერთდება ოდნავ შეისრულ კამარას (განახლებულია მოგვიანებით). ინტერიერი მოხატული ყოფილა. კედლებზე აქა-იქ შემორჩენილია მხატვრობის ფრაგმენტები.
გვერდით ეკლესიებში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ორივე კარი შიგნიდან და გარედან სწორკუთხაა. ორივე ეკლესია აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდებში თითო სარკმელია. ერთი სარკმელი სამხრეთ ეკლესიას სამხრეთითაც აქვს. სამხრეთ ეკლესია ცილინდრული კამარითაა გადახურული - ერთ საბჯენ თაღზე. კამარის სამხრეთის ქუსლი კედელზეა დაყრდნობილი. ხოლო ჩრდილოეთისა - შუა ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიშენებულ ორ თაღზე. თაღებს შორის მარტივი პროფილის კაპიტელით დაგვირგვინებული კვადრატული ბურჯია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღიც ეყრდნობა. თაღის მეორე (სამხრეთ) ქუსლი პილასტრზეა დაყრდნობილი. პილასტრი დასრულებულია კაპიტელით, რომლის პროფილს შეწვილებული ლილვი შეადგენს.
აღმოსავლეთ ფასადზე გვერდითი ეკლესიების სარკმლები მოჩარჩოებულია თითო შეწყვილებული ლილვით. სამხრეთ ეკლესიის სარკმელი თაღოვანია. ჩრდილოეთ ეკლესიის სარკმელს ზედა ნახევარი აკლია, რის გამოც მისი გადახურვის ფორმა არ დგინდება. დასავლეთ ფასადზე ორივე ეკლესიის შესასვლელს მთელ სიმაღლეზე ასდევს სადა საპირე, რომლის პროფილს შეადგენს შეწყვილებულ ლილვებს შორის მოქცეული ოდნავ ამოზნექილი სადა ზედაპირი. სამხრეთ ეკლესიის კარის არქიტრავზე ლილვით მოსაზღვრულ თაღოვან არეში, გამოსახულია ტოლმკლავა რელიეფური ჯვარი. მსგავსი, მაგრამ გაცილებით პატარა ჯვარია ჩრდილოეთ ეკლესიის კარის არქიტრავზეც. ჯვრის ზემოთ რელიეფური თავსართია. რომელსაც ბოლოებთან ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვს. სამხრეთ ეკლესიის ფასადები დასრულებულია საკმაოდ მაღალი ლავგარდნით, რომლის პროფილს თარო, ოდნავ შეზნექილი ზედაპირი და ლილვი შეადგენს. ორივე ეკლესია დგას ლილვით დასრულებულ ცოკოლზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ლეტიცია ჯეიმსი
ლეტიცია ა ჯეიმსი (ინგლ. Letitia A. "Tish" James, 18 ოქტომბერი, 1958, ნიუ-იორკი, აშშ) — ნიუ-იორკის მოქმედი გენერალური პროკურორი 2019 წლიდან, მეოთხე საჯარო ადვოკატი ნიუ-იორკში, პირველი აფროამერიკელი ქალი, რომელმაც თანამდებობა დაიკავა ნიუ-იორკის მთავრობაში. ამერიკელი იურისტი, აქტივისტი, პოლიტიკოსი და დემოკრატიული პარტიის წევრი. წარსულში მსახურობდა ნიუ-იორკის საქალაქო საბჭოში, სადაც წარმოადგენდა ბრუკლინის 35-ე ოლქს. ლეტიცია ჯეიმსი თავმჯდომარეობდა ეკონომიკური განვითარების კომიტეტს, მუშაობდა  პარკებისა და დასვენების, მცირე ბიზნესის, ტექნოლოგიების, ვეტერანთა საქმეთა და ქალთა საქმეთა კომიტეტებში.
ადრეული წლები და განათლება
ჯეიმსმა დაამთავრა ჰოვარდის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლა 1986 წელს. შემდეგ ჩააბარა ნიუ-იორკის შტატის ადვოკატების გამოცდა 1989 წელს. იგი სწავლობს მაგისტრატურაში საჯარო ადმინისტრირების განხრით კოლუმბიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო და საზოგადოებრივ საქმეთა სკოლაში.
კარიერა
ლეტიცია ჯეიმსი მუშაობდა სახალხო დამცველად იურიდიული დახმარების ორგანიზაციაში. მან აგრეთვე დააარსა აფრო-ამერიკული პროფესიული ორგანიზაციების კოალიცია, რათა დახმარებოდა ახალგაზრდებს განათლების მიღებაში. ამის შემდეგ მას პატარა თანამდებობები ეკავა შტატის მთავრობაში. მისი პირველი საქალაქო საბჭოს კამპანია 2001 წელს წარუმატებელი აღმოჩნდა, განსხვავებით  2003 წლის კამპანიისგან, როდესაც ის აირჩიეს მშრომელთა ოჯახების პარტიიდან და გახდა პირველი ადამიანი, რომელმაც 1977 წლიდან   ნიუ-იორკის შტატში აირჩიეს რაიმე თანამდებობაზე მესამე პარტიიდან.
2005 წელს ჯეიმსმა მოიგო არა მხოლოდ მშრომელთა ოჯახების პარტიის, არამედ დემოკრატიული პარტიის ნომინაციაც. 2013 წელს გაიმარჯვა საზოგადოებრივი ადვოკატის არჩევნებში  ქალაქის მნიშვნელოვანი პროფკავშირებისა და გაზეთების მხარდაჭერით.
2018 წლის არჩევნები
მარცხნივ|მინი|ჯეიმსი [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკის საკრებულოში 2009 წელს]] 2018 წლის მაისში ჯეიმსმა, რომელიც თავდაპირველად გეგმავდა კენჭისყრას ნიუ-იორკის მერის პოსტზე 2021 წელს,  თავისი კანდიდატურა ნიუ-იორკის გენერალური პროკურორის პოსტზე წარადგინა და მოიგო 2018 წლის 13 სექტემბერს დემოკრატიული პრაიმერი ხმების 40,6%-ით; მან დაამარცხა ზეფირ ტიჩუტი (31%) და კიდევ ორი ​​კანდიდატი. 2018 წლის 6 ნოემბერს ის აირჩიეს გენერალურ პროკურორად, დაამარცხა რესპუბლიკელი კეიტ ვოფფორდი.
პროკურორის თანამდებობაზე
ჯეიმსმა გენერალური პროკურორის მოვალეობის შესრულებას შეუდგა  2019 წლის 1 იანვარს და შეცვალა ბარბარა ანდერვუდი, რომელიც პირველად დაინიშნა ერიკ შნაიდერმანის გადადგომის შემდეგ.
სახელმწიფო სამოქალაქო სარჩელი იარაღის ეროვნული ასოციაციის (NRA) წინააღმდეგ
მინი|2008 2020 წლის 6 აგვისტოს, სატელევიზიო გადაცემაზე, ჯეიმსმა განაცხადა, რომ მან შეიტანა სამოქალაქო სარჩელი ნიუ-იორკის უზენაეს სასამართლოში იარაღის ეროვნული ასოციაციის (NRA) წინააღმდეგ, რომლის მიხედვით NRA დეპარტამენტის ოთხი ხელმძღვანელი თანაბრალდებულებად დასახელდა. NRA-მ შეიტანა სარჩელი ჯეიმსის წინააღმდეგ, მოტივად  2018 წლის კამპანიის დროს ლეტიცია ჯეიმსის მიერ გაკეთებული განცხადებები დაასახელა. 2022 წლის 2 მარტს ნიუ-იორკის მოსამართლე ჯოელ კოენმა შეაჩერა საქმე, მაგრამ დაუშვა სარჩელი უეინ ლაპიერის წინააღმდეგ.
ანგარიში ენდრიუ კუომოს მხრიდან სექსუალური შევიწროების შესახებ
2021 წლის 3 აგვისტოს ჯეიმსის ოფისმა გამოაქვეყნა მოხსენება, რომელშიც ნათქვამია, რომ ნიუ-იორკის შტატის გუბერნატორ ენდრიუ კუომოს მხიდან არაერთხელ ჰქონდა ადგილი სექსუალურ შევიწროებას.
2022 წლის დემოკრატიული პრაიმერი გუბერნატორის პოსტზე
2021 წლის 29 ოქტომბერს ჯეიმსმა გამოაცხადა თავისი განზრახვა კენჭი ეყარა ნიუ-იორკის გუბერნატორის თანამდებობაზე 2022 წლის დემოკრატიული პრაიმერის დროს. არჩევის შემთხვევაში ჯეიმსი გახდებოდა პირველი შავკანიანი ქალი გუბერნატორი რომელიმე შტატში. დეკემბერში, მან უარი განაცხადა კენჭისყრაზე მას შემდეგ, რაც მუდმივი კენჭისყრა უწევდა მოქმედ გუბერნატორს, ქეთი ჰოჩულს, ხოლო ჯეიმსმა არჩია ხელახლა წარედგინა საკუთარი კანდიდატურა გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე.
ტრამპის სასამართლო პროცესი ნიუ-იორკში
ჯეიმსმა, როგორც ნიუ-იორკის გენერალურმა პროკურორმა, შეიტანა სამოქალაქო სარჩელი ტრამპის ორგანიზაციის წინააღმდეგ და მუშაობდა მანჰეტენის ოლქის პროკურორთან ერთად  ამ ორგანიზაციის საქმიანობის სისხლის სამართლის გამოძიებაზე.
2022 წლის არჩევნები
მას შემდეგ, რაც ჯეიმსმა განაცხადა არჩევნებში  ხელახლა მონაწილეობის შესახებ, ყველა წინა დემოკრატმა კანდიდატმა მოხსნა თავისი კანდიდატურა და მხარი დაუჭირა ჯეიმსს.
პირადი ცხოვრება
ჯეიმსი ცხოვრობს ბრუკლინის კლინტონ ჰილის უბანში და არის ემანუელის ბაპტისტური ეკლესიის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ნიუ-იორკის შტატის გენერალური პროკურორები კატეგორია:აშშ დემოკრატიული პარტიის წევრები კატეგორია:XXI საუკუნის პოლიტიკოსები
ახმეტის მთავარანგელოზთა ეკლესია
300px|მინი ახმეტის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას საბეროს უბნის სამხრეთით, ბორცვზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. მოგვიანებით ეკლესიისათვის სამხრეთიდან კოშკი მიუშენებიათ, რომელსაც შემდგომ დასავლეთიდან სწორკუთხა სადგომი მიადგეს.
ეკლესია დარბაზულია (7,9 X 5,9 მ), ნაგებია რიყის ქვით, აქა-იქ აგურიცაა ნახმარი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული, შიგნით - სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, შებრტყელებული ნახვარწრიული აფსიდია, რომელშიც ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. კანკელი (დაზიანებულია) გვიანდელია. შეისრულთაღოვანი აღსავლის კარის გვერდებზე თითო დაბალი შეისრულთაღოვანი ღიობი და სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია უსწორმასწორო კონქით, რომელსაც შეისრული თაღი აქვს. დარბაზის დასავლეთ კედელში ერთი სარკმელია. კამარა შეისრულია.
ეკლესიის ფასადები მოსწორებულია ბათქაშის სქელი ფენით. შირიმის ლავგარდანი მხოლოდ ჩრდილოეთ კედელზეა შემორჩენილი. მის პროფილს შეადგენს მცირე სიმაღლის თარო, შეზნექილი მრუდე ზედაპირი და ლილვი.
კოშკი სამსართულიანია, გეგმით კვადრატული (6 X 6 მ). ნაგებია რიყის ქვით, წყობა ირეგულარულია. პირველ სართულზე, რომელიც ეკლესიის კარიბჭეც არის, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან აგურის შეისრული თაღითაა გადახურული, შიგნიდან სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით თითო სწორკუთხა ვიწრო სარკმელია, აღმოსავლეთის სარკმლის გვერდებზე - თითო სწორკუთხა ნიში. სარკმელსა და ნიშებს ხის თარაზული გადახურვა აქვთ. პირველი სართული აგურისა და რიყის ქვის შერეული წყობით ნაგები შეისრული კამარითაა გადახურული. კამარის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია მეორე სართულზე ასასვლელი კვადრატული ხვრელი. მეორე სართულზე ერთი სწორკუთხა ოთახია. მას დამოუკიდებელი შესასვლელიც აქვს აღმოსავლეთიდან. შესასვლელის წირთხლები და თაღი აგურითაა ნაგები. აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო ფართო კვადრატული სარკმელია. ბრტყელ ჭერში, აღმოსავლეთ კედელთან, მესამე სართულზე ასასვლელი ხვრელია. მესამე სართული (სამრეკლო?) აღმოსავლეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით ორ-ორი ფართო შეისრული თაღითაა გახსნილი. სართულის კედლები ქვედა სართულის კედლებთან შედარებით მცირე სისქისაა, რის გამოც სართულშუა გადახურვის დონეზე, გარედან 15-20 სანტიმეტრის საფეხურია შექმნილი. სართულის გარეთა კუთხეები, ღიობების წირთხლები და თაღები აგურისაა. ჩრდილოეთ კედელში, იატაკიდან 1,5 მეტრის სიმაღლეზე, სამი სწორკუთხა ნიშია. სართული გადახურულია შირიმის ტლანქად დამუშავებული ქვის ნაწყობი კამარით. ფასადები სადაა, ექვსივე ღიობის თაღი ჩასმულია კედლის სიბრტყიდან საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხედში, რომელსაც ვიწრო ფრიზი აქვს. კოშკი გადახურული იყო ორფერდა სახურავით, რომელიც მთლიანად ჩამოშლილია.
სადგომი (6,3 X 5 მ) ერთსართულიანია, ნაგებია რიყის ქვით. წყობა ტლანქია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილები, ინტერიერი თითქმის მთლიანად ამოვსებულია ნანგრევებით და მიწით. ჩრდილოეთ კედელში ერთი, საკმაოდ ვიწრო და მაღალი შესასვლელია. დასავლეთ კედელში — სწორკუთხა სარკმელი, სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში — ერთი მცირე ნიში. სადგომის აღმოსავლეთ ნაწილში მოჩანს კოშკის იატაკის ქვეშ არსებული სადგომის კამარის ნაწილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
Camponotus fallax
Camponotus fallax — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ანა მათნაძე
ანა მათნაძე (დ. 20 თებერვალი, 1983, თელავი, საქართველოს სსრ) ― საქართველოში დაბადებული, ესპანეთის სახელით მოასპარეზე მოჭადრაკე. 2002 წელს ფიდემ ქალთა შორის დიდოსტატის წოდება მიანიჭა, ხოლო 2006-ში — საერთაშორისო ოსტატის.
ბიოგრაფია
ანა მათნაძე 1983 წლის 20 თებერვალს თელავში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში 4 წლისას დედამ ასწავლა და მისი ერთ-ერთი მწვრთნელი მსოფლიოს ხუთგზის ჩემპიონი ნონა გაფრინდაშვილი იყო. გოგონებს შორის, სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიებში ოთხჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი (1992, 1993, 1994 და 1998 წლებში). ასევე წარმატებით გამოდიოდა საერთაშორისო შეჯიბრებებზე და რამდენიმე მედალიც მოიპოვა. 1993 წელს ბრატისლავაში 10 წლამდელ გოგონათა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიგო. 1994-1995 წლებში, ზედიზედ ორჯერ ევროპის 12 წლამდელ გოგონებში გახდა ჩემპიონი. 1997 წელს ორი ოქროს მედალი აიღო, მსოფლიოს და ევროპის პირველობაზე. ორივე შემთხვევაში 14 წლამდელთა სექციაში იყოჩაღა. ორჯერ გახდა ევროპის ჩემპიონი 16 წლამდელ გოგონებში 1998-1999 წლებში. 1999 წელს პატრაში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა და ქულით ჩამორჩა პირველადგილოსანს. ბრინჯაოს მედალს დასჯერდა მომდევნო წელს ამავე შეჯიბრში, რომელსაც ესპანეთმა ავილესში უმასპინძლა. 2000 წელს ბათუმში შავი ზღვის ქვეყნების ქალთა ჩემპინატზე გაიმარჯვა. 2002 წელს მაია ლომინეიშვილთან ერთად საქართველოს ქალთა ჩემპიონი გახდა. იმავე წელს ანთალიაში ელვისებურ ჭადრაკში ქალთა შორის ევროპის ჩემპიონატზე გამოვიდა ოქროს მედალი აიღო. 2002 წლიდან 2006 წლამდე საჭადრაკო კლუბ “ნტნ თბილისში” თამაშობდა და 7 მედალი მოიგო, 5 გუნდური და ორი ინდივიდუალური. კლუბის შემადგენლობაში 2002 წელს ანტალიაში პირველ დაფაზე გამოვიდა და გუნდურ ბრინჯაოს დასჯერდა. 2003 წელს რეტიმნოში მესამე დაფაზე იასპარეზა და გუნდურ ვერცხლს დაეუფლა. 2004-2005 წლების გათამაშებაში ზედიზედ ორი გუნდური ოქრო და ინდივიდუალურ ვერცხლის მედლები მოიგო. 2004-ის შეჯიბრს იზმირმა უამსპინძლა და მესამე დაფაზე იასპარეზა, ხოლო 2005-ში მეოთხე იყო და ჩემპიონატი სენტ-ვინსენტში ჩატარდა. 2004 წლის ივნისში მან და ლელა ჯავახიშვილმა ფიდეში წერილი გამოაქვეყნეს, სადაც 2004 წლის ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატი სხვადასხვა ასპეტქში გააკრიტიკეს, რითაც მაშინდელ ფიდეს ვიცე-პრეზიდენტ ზურაბ აზმაიფარაშვილს დაუპირისპირდნენ. მათნაძემ თავდაპირველად ჩემპიონატზე გამოსვლა გადაიფიქრა, მაგრამ შემდეგ გადაწყვეტილება შეცვალა და იასპარეზა, თუმცა პირველივე ტურში ოლგა ალექსანდროვასთან დამარცხდა (0,5:1,5). 2006 წელს ბარსელონაში გაემგზავრა და ბალაგერში კატალონიის ქალთა ჩემპიონატი მოიგო. იმარჯვა საერთაშორისო ტურნირებში, 2007-ში მონდარის-ბალნეარიოში, 2009-ში ლას-პალმასში, 2010-ში საბადელში, ხოლო 2011-ში ბენიდორმში. thumb|2013 წელი
ესპანეთის მოქალაქეობა
2012 წლის მარტში ესპანეთის სახელით გააგრძელა ასპარეზობა. 2012 წელს სტამბოლში ესპანეთის ნაკრების შემადგენლობაში ქალთა ოლიმპიადაზე იასპარეზა და პირველ დაფაზე გამოვიდა, თუმც უმედლოდ დარჩა. ინდივიდუალური ვერცხლი აიღო 2014 წლის ოლიმპიადაზე, ხოლო ნაკრებმა მე-13 ადგილი დაიკავა. მათნაძე მესამე დაფაზე თამაშობდა. ინდივიდუალური ბრინჯაო აიღო 2018 წელს ბათუმიში მესამე დაფაზე მოთამაშემ. ესპანეთის ნაკრების შემადგენლობაში ევროპის გუნდურ ჩემპიონატებზეც იასპარეზა და მესამე დაფაზე მოთამაშემ ორი ინდივიდუალური მედალიც მოიგო. 2013 წელს ვერცხლი და 2017 წელს ბრინჯაო. იგი მწვრთნელად მუშაობს ბარსელონაში საჭადრაკო კლუბ Associació d'Escacs Rubinenca-ში და InterAjedrez Academia-ში. გამოდიოდა გუნდებში: ესპანეთში Peona i Peó, საფრანგეთში Annemasse, გერმანიის ბუნდესლიგაში Volksbank Halle და თურქეთში Ankara Demirspor Kulübü. ასევე კატალონიაში ჩართულია სხვადასხვა საჭადრაკო აქტივობებში. 2000-დან 2019 წლამდე 7-ჯერ იასპარეზა ევროპის ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე, თუმცა მედალი არ მოუგია.
პირადი ცხოვრება
2003 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, უცხო ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, ფილოლოგიის სპეციალობით (გერმანული ენა და ლიტერატურა). იცის შვიდი ენა: ქართული, ესპანური, გერმანული, ინგლისური, რუსული, პორტუგალიური და კატალონიური.
1998-2003 წლებში საქართველოს საპრეზიდენტო ფონდის ლაურეატი იყო, ხოლო 2001 წელს მისი სტიპენდიანტი.
საქველომოქმედო საქმიანობა
მათნაძე დაკავებულია საქველმოქმედო საქმიანობით. 2005 წელს თბილისში მოაწყო ტურნირი, რომელიც დასავლეთ საქართველოში წყალდიდობის შედეგად დაზარალებულებს დაეხმარა. გარდა ამისა, ორგანიზატორია ტურნირების:
2006 წელი - გაცვლითი პროგრამა ჭადრაკი და მეგობრობა საქართველოში და ესპანეთში.
2007 წელი - გაცვლითი პროგრამა ჭადრაკი მშვიდობისა და ურთიერთგაგებისთვის საქართველოში და ესპანეთში.
2009 წელი, ლას-პალმასი - საჭადრაკო პროექტი ჩვენ ვთამაშობთ მშვიდობისთვის.
2005 წლიდან არის საერთაშორისო საქველმოქმედო მოძრაობა: „ჭადრაკი - მშვიდობის ელჩის“ პრეზიდენტი. ორგანიზაცია არაკომერციულია და მრავალი საჭადრაკო და საქველმოქმედო ღონისძიება აქვს გამართული.
ამჟამად ცხოვრობს ბარსელონაში.
სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ესპანელი სპორტსმენები კატეგორია:თელავში დაბადებულები კატეგორია:ჭადრაკის საერთაშორისო ოსტატები კატეგორია:ესპანელი ქალი მოჭადრაკეები კატეგორია:ქართველი ქალი მოჭადრაკეები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
Camponotus fallatus
Camponotus fallatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჩალატენანგოს დეპარტამენტი
ჩალატენანგო (Chalatenango) — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
დეპარტამენტის ფართობი 2 017 კმ²-ია, მოსახლეობა — 274 878 ადამიანი (2006 წ). მის ტეროტორიაზე არსებული მატრასის არქეოლოგიური ნანგრევები მოიცავს პრეისტორიულ ნამოსახლარებსა და მღვიმეებს კლდის მხატვრობით. დეპარტამენტად გამოცხადდა 1855 წლის 14 თებერვალს.
ჩალატენანგოში მდებარეობს სალვადორის უმაღლესი მწვერვალი ელ-პიტალი (2730,06 მ).
1980-იან წლებში, ჩალატენანგო სახალხო განმათავისუფლებელი ძალების საყრდენი იყო.
დეპარტამენტი დაყოფილია 33 მუნიციპალიტეტად.
ლიტერატურა
კატეგორია:სალვადორის დეპარტამენტები
სელის უღელტეხილი
სელის უღელტეხილი (Sellajoch; ლად. Jëuf de Sela ან Jouf de Sela; Passo Sella) — უღელტეხილი დოლომიტის ალპებში, იტალიაში. სიმაღლე 2244 მ. მდებარეობს ტრენტოსა და ბოლცანოს პროვინციებს შორის. ზამთარში ეწყობა სათხილამურო ტრასები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
Camponotus falco
Camponotus falco — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კუსკატლანის დეპარტამენტი
კუსკატლანი (Cuscatlán) — სალვადორის ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. შედგება 16 მუნიციპალიტეტისგან.
დეპარტამენტის ფართობი 756,19 კმ²-ია და ამ მხრივ უმცირესია სალვადორში, მოსახლეობა — 377 141 ადამიანს შეადგენს (2006 წ).
კუსკატლანი ადგილობრივ მოსახლეთა სახელი იყო, რომელიც სალვადორის დასავლეთ ნაწილში სახლობდა. მათ ენაზე ეს სახელი „ძვირფასი ქვების მიწას“ ნიშნავს. დეპარტამენტი 1835 წლის 22 მაისს შეიქმნა.
დეპარტამენტის პირველი დედაქალაქი იყო სუჩიტოტო, მაგრამ 1861 წლის 12 ნოემბერს, ეს სტატუსი კოხუტეპეკესს გადაეცა.
კუსკატლანი აწარმოებს ხილს, თამბაქოს, შაქრის ლერწამს, ყავას და ა.შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სალვადორის დეპარტამენტები
Camponotus fabricii
Camponotus fabricii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ლაგო-ბიანკო
ლაგო-ბიანკო (Lago Bianco) — მთის ტბა იტალიაში. მდებარეობს ბერნინის ქედზე, ვერჩელის პროვინციაში, პიემონტის რეგიონში. ვრცელდება ზღვის დონიდან 2332 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0.03 კმ². უდიდესი სიღრმე 6 მ. გარშემორტყმულია მთებით. დამახასიათებელია წარმტაცი ლანდშაფტები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ტბები
Camponotus fabricator
Camponotus fabricator — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus ezotus
Camponotus ezotus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სეკეშფეჰერვარი
სეკეშფეჰერვარი (Székesfehérvár) — ქალაქი ცენტრალურ უნგრეთში, ქვეყნის სისიდით მეცხრე ქალაქი. მდებარეობს ბუდაპეშტიდან 65 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 101 943 ადამიანს შეადგენდა. წარმოადგენს ფეიერის მედიეს ადმინისტრაციულ ცენტრსა და დუნაისგადაღმა ცენტრალური რეგიონის ცენტრს. შუა საუკუნეებში, სეკეშფეჰერვარი სამეფო-სარეზიდენციო და უნგრეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი იყო. სეკეშფეჰერვარის ბაზილიკაში მოხდა 37 მეფისა და 39 დედოფლის კორონაცია, 15 მმართველი აქვეა დაკრძალული, აქ ასევე ინახებოდა სამეფო გვირგვინები.
რომის იმპერიის პერიოდში, სეკეშფეჰერვარის ადგილას დასახლება უკვე არსებობდა, თუმცა ქალაქი დაარსდა 972 წელს.
დაძმობილებული ქალაქები
სეკეშფეჰერვარი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ბალდონელი
thumb|200px|left|ბალდონელი ბალდონელი მდებარეობს დუბლინის სამხრეთით 16 კმ-ში და ცნობილია, როგორც გარეუბანი, რომელშიც 1922-დან 1939 წლამდე მდებარეობდა ირლანდიის საჰაერო კორპუსის შტაბ-ბინა. 1928 წლის 12 აპრილს სამი ადამიანისგან შემდგარმა გუნდმა შეასრულა ისტორიაში პირველი ტრანსატლანტიური გადაფრენა აღმოსავლეთიდან დასავლეთით, რომელიც გრძელდებოდა 37 საათი. გადაფრენა დაიწყო ბალდონალში და დამთავრდა გრინლი-აილენდში (ნიუფაუნდლენდი). ამჟამად ბალდონელში არის კორპუსის საავიაციო სკოლა.
ბალდონელთან ახლოს მდებარეობს აეროპორტი Casement (სხვა სახელწოდება — Baldonnel), რომელშიც განლაგებულია ავიაციის მუზეუმი (Air Corps Museum) და რომელიც დუბლინის მეორე აეროპორტს წარმოადგენს, რადგან ნაკლებადაა დაფარული ნისლით.
Camponotus extensus
Camponotus extensus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ლა-ლიბერტადის დეპარტამენტი (სალვადორი)
ლა-ლიბერტადი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სანტა-ტეკლა, რომელსაც 2003 წლის 22 დეკემბრამდე ნუევა-სიუდად-დე-სან-სალვადორი ერქვა (ახალი ქალაქი სან-სალვადორი).
დეპარტამენტის ფართობი 1 653 კმ²-ია, მოსახლეობა — 842 624 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1865 წლის 28 იანვარს. შედგება 22 მუნიციპალიტეტისაგან.
ლიტერატურა
კატეგორია:სალვადორის დეპარტამენტები
Camponotus exsectus
Camponotus exsectus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი
მინი|250პქ|რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი მინი|250პქ|ტაძრის ინტერიერი რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი (Catedral Metropolitana do Rio de Janeiro) — ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს არქისაეპისკოპოსოს ცენტრი. ტაძარი რიოს მფარველის — წმინდა სებასტიანის სახელობისაა. ეკლესია 1964 — 1979 წლებში აშენდა და ჩაანაცვლა ის მრავალი ტაძარი, რომლებიც 1676 წლიდან მოყოლებული, არქისაეპისკოპოსო ცენტრად გამოიყენებოდა. მდებარეობს რიო-დე-ჟანეიროს ცენტრში. ტაძარს კონუსისებრი ფორმა აქვს და სიმაღლეში 96 მეტრია, ინტერიერის დიამეტრი 75 მეტრია და 20 000 ადამიანს იტევს.
ლა-პასის დეპარტამენტი (სალვადორი)
ლა-პასი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია საკატეკოლუკა. შედგება 22 მუნიციპალიტეტისაგან.
რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი
ტაძარს 4 ვიტრაჟის ფანჯარა გააჩნია, რომლებიც იატაკიდან 64 მეტრ სიმაღლეზეა განთავსებული.
ლა-პასის დეპარტამენტი (სალვადორი)
დეპარტამენტის ფართობი 1 224 კმ²-ია, მოსახლეობა — 318 107 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1852 წელს.
რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
ლა-პასის დეპარტამენტი (სალვადორი)
ლიტერატურა
კატეგორია:სალვადორის დეპარტამენტები
ორბიაანთ საყდარი
ორბიაანთ საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. მდებარეობს ქალაქის სამხრეთით ერთ კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია (7,8 X 4,8 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. აღმოსავლეთ ფასადის შუაში და გარეთა კუთხეების წყობაში შირიმის ნათალი ქვებია გამოყენებული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად ეკლესიიდან მხოლოდ საკურთხეველიღა დგას, მაგრამ მასაც წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი აკლია. დანარჩენი კედლები 0,5-0,7 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი.
შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. რომლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშია. აფსიდი გადახურულია წესიერ ფორმის კონქით, რომელსაც მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ახმეტის ნინოწმინდის ეკლესია
300px|მინი ახმეტის ნინოწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას საბეროს უბანში, წყაროებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.
ეკლესია დარბაზულია (7,3 X 5,2 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შიგნიდან და გარედან კარგად გათლილი და სწორხაზოვან რიგებად დაწყობილი შირიმის ფილებითაა მოპირკეთებული. ნაწილობრივ შემორჩენილია ეკლესიის მხოლოდ აღმოსავლეთის ნახევარი (სიმ. 2,2-2,6 მ). დანარჩენი კედლები თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აფსიდში, რომელსაც გეგმით სამცენტრიანი თაღის ფორმა აქვს, ვიწრო და მაღალი, შიგნიდან თაღოვანი და გარედან სწორკუთხა სარკმელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები
როტორუა
როტორუა (Rotorua, Te Rotorua-nui-a-Kahumatamomoe) — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე. მდებარეობს ტბა როტორუის ნაპირზე. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 65 280 კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ქალაქები
Camponotus exiguoguttatus
Camponotus exiguoguttatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჰნევანქი
მინი|250პქ|ჰნევანქი რეკონსტრუქციამდე მინი|250პქ|ჰნევანქი რეკონსტრუქციის შემდეგ ჰნევანქი (ძელი ჭეშმარიტი) — ქართული ეკლესია სომხეთში, მას ქართულად ძელი ჭეშმარიტისა ეწოდება. სახელწოდებას ორნაირი მნიშვნელობა აქვს. ჰუნე ვანქ — ბერძენთა მონასტერი და ჰუნე ვანქ — ძველი მონასტერი, ქალკედონიანთა მონასტრის მნიშვნელობით. ვახუშტი ამ მონასტრის შესახებ წერს: პროფესორმა კ. ღაფადარიანმა სიტყვა ძელი ძველთან მსგავსების გამო ძველად აღიარა, რაც სომეხმა მეცნიერებმაც არ გაიზიარეს. ეს ცნობა პ. მურადიანმა სათუოდ მიიჩნია და აღნიშნა — ვახუშტი თავის „საქართველოს გეოგრაფიულ აღწერას“, როდესაც რომელიმე ეკლესიას, მონასტერს თუ ციხესიმაგრეს აღწერს, გარდა საისტორიო წყაროებისა, ეყრდნობა ხალხის ისტორიულ მეხსიერებას.
გიორგი ჩუბინაშვილს ეს ძეგლი VIII-IX საუკუნეებით აქვს დათარიღებული. ამ ძეგლის დეტალურად განხილვისას ლეონ მელიქსეთ-ბეგი მართებულად დაასკვნის:
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ლემე
ლემე (Leme) — რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთი კვარტალი, მდებარეობს ქალაქის სამხრეთის ზონაში, კოპაკაბანის, ურკისა და ბოტაფოგოს გვერდით. სახელი ეწოდა ახლომდებარე კლდის ფორმაციისგან, რომელიც საჭიან გემს წააგავს.
ყოველი წლის 31 დეკემბერს, ლემედან იწყება ქალღმერთ იემანჟას პატივსაცემი ტრადიციული პროცესია. ასევე, ამავე საღამოს, კოპაკაბანაში გამართული ყოველწლიური საახალწლო ღამის დღესასწაული როგორც წესი ლემესაც მოიცავს.
1959 წლის ფიმლი „შავი ორფეოსი“ ლემეს ერთ-ერთ ფაველაში, მორო-და-ბაბილონიაშია გადაღებული.
სქოლიო
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
Camponotus excisus
Camponotus excisus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2623
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2623 — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2623 მოითხოვდა გაეროს გენერალური ასამბლეის მეთერთმეტე საგანგებო სესიის ჩატარებას 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის თემაზე. გაეროს უშიშროების საბჭოს წინაშე რეზოლუცია წარადგინეს ალბანეთმა და ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, რომელმაც ის 2022 წლის 27 თებერვალს მიიღო. რუსეთმა წინააღმდეგ მისცა ხმა, ხოლო ჩინეთმა, ინდოეთმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა თავი შეიკავეს. ვინაიდან ეს იყო პროცედურული დადგენილება, არცერთ მუდმივ წევრს არ შეეძლო ვეტოს უფლების გამოყენება.
==ხმის მიცემა ==
Camponotus excavatus
Camponotus excavatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ინვერკარგილი
ინვერკარგილი (Invercargill, Waihōpai) — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. ის არის ქვეყნის ყველაზე სამხრეთი და ყველაზე დასავლეთით მდებარე ქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 51 696 კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ქალაქები
Camponotus evansi
Camponotus evansi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
გრინჰილსი
გრინჰილსი (Greenhills; Na Glaschnoic) — გარეუბანი ირლანდიაში, მდებარეობს სამხრეთ დუბლინის საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია), მდინარე ლიფის სამხრეთ სანაპიროზე.
გრინჰილსში მდებარეობს ტაიმონის პარკი (Tymon park; Tigh Motháin ) — სიდიდით მეორე დუბლინის პარკებს შორის და უდიდესი სამხრეთ დუბლინში.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ დუბლინის საგრაფოს დასახლებები
ლა-უნიონის დეპარტამენტი
ლა-უნიონი (La Unión) — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ლა-უნიონი. შედგება 18 მუნიციპალიტეტისგან.
ბალიბოდენი
ბალიბოდენი (Ballyboden; Baile Baodáin) — გარეუბანი ირლანდიაში, მდებარეობს სამხრეთ დუბლინის საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია) მოსახლეობა — 5 193 ადამიანი (2006 წლის აღწერით).
ლა-უნიონის დეპარტამენტი
დეპარტამენტის ფართობი 2 074 კმ²-ია, მოსახლეობა — 372 271 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1865 წლის 22 ივნისს.
ბალიბოდენი
ბალიბოდენში მდებარეობს ერთ-ერთი სადრენაჟო სადგური სამიდან (ორი დანარჩენი Ballymore Eustace-სა და Roundwood-შია), რომლებიც აგროვებს წყალს დუბლინისა და უიკლოუს მთებიდან და დასალევი წყლით უზრუნველყოფს მილიონზე მეტ ადამიანს. დუბლინის წყლისმომარაგების გეგმა, რომელიც შეიქმნა 1996 წელს, მოიცავს გარეუბანში აგებას წყალსაცავისა, რომლის ტევადონაც იქნება 40 მილიონი ლიტრი.
ლა-უნიონის დეპარტამენტი
ლა-უნიონის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა 1693 წელს აგებული კონჩაგუის ტაძარი, ასევე ინტიპუკისა და მეანგერის არქეოლოგიური ნანგრევები.
ბალიბოდენი
1973 წელს დაარსდა ბალიბოდენური მრევლი.
ლა-უნიონის დეპარტამენტი
განვითარებულია სოფლის მეურნეობა, მოყავთ ყავა, ხილი, კაკაო, შაქრის ლერწამი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სალვადორის დეპარტამენტები
ბალიბოდენი
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ დუბლინის საგრაფოს დასახლებები
მორასანის დეპარტამენტი
დეპარტამენტის ფართობი 1 447 კმ²-ია, მოსახლეობა — 251 447 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1875 წელს, თუმცა 1877 წლამდე დეპარტამენტს გოტერა ერქვა.
მორასანი პარტიზანთა მთავარი საყრდენი იყო 1979-1992 წლების სამოქალაქო ომში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სალვადორის დეპარტამენტები
კოტ-დ’ივუარი
კოტ-დ’ივუარი (კოტ-დ’ივუარის რესპუბლიკა, République de Côte d'Ivoire; 1985 წლამდე სპილოს ძვლის ნაპირი) — სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში. ესაზღვრება: ჩრდილოეთიდან მალი და ბურკინა-ფასო, აღმოსავლეთიდან – განა, დასავლეთიდან – ლიბერია და გვინეა, სამხრეთიდან ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურე. საფრანგეთის ყოფილი კოლონია.
სახელწოდება
ქვეყანა წლების განმავლობაში ცნობილი იყო, როგორც სპილოს ძვლის ნაპირი (შესაბამისი თარგმანებით სხვა ენებზე: Ivory Coast; Côte-d'Ivoire; Elfenbeinküste, Costa de Marfil; Берег Слоновой Кости, Costa d'Avorio; Costa do Marfim და ა. შ.). 1985 წლის ოქტომბერში ქვეყნის მთავრობამ მოითხოვა, რომ მისი სახელი საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ ცნობილი ყოფილიყო როგორც კოტ-დ’ივუარი (Côte d'Ivoire) ყველა ენაზე, რის გამოც ეს ფორმა ამჟამად ოფიციალურად ითვლება.
კოლონიამდელი პერიოდი
თანამედროვე კოტ-დ’ივუარის ტერიტორიაზე, განის საზღვრებთან, ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანაში არსებობდა განვითარებული კინტამპოს კულტურა, რომლის შემქმნელები სავარაუდოდ იყვნენ აქ მცხოვრები პიგმეები, რომლებიც დომინირებდნენ ამ ტერიტორიაზე ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I ათასწლეულის ბოლომდე. მათი ცხოვრების სტილი შეესაბამებოდა ევროპული მეზოლითის ხანის ცხოვრების სტილს, ისინი ქვის ხანის პირობებში დაკავებულები იყვნენ ნადირობით და შემგროვებლობით, თუმცა არსებობდა პრიმიტიული კერამიკა. შემდგომში აქ გადმოსახლდნენ სხვა აფრიკული ტომებიც, მათგან პირველები იყვნენ სენუფოს ხალხი, რომლებიც XI საუკუნეში მოვიდნენ ჩრდილო-დასავლეთიდან.
XV—XVI საუკუნეებში ჩრდილოეთიდან მოვიდნენ მანდეს ენებზე მოლაპარაკე ტომები (მანდინკა, დიულა და სხვა) და შეავიწროვეს სენუფოს ტომი. XVIII საუკუნის დასაწყისში მანდეს ენებზე მოლაპარაკე ტომებმა შექმნეს კონგის სახელმწიფო, რომელიც გახდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო და დასავლეთ აფრიკაში ისლამის გავრცელების მთავარი ცენტრი.
კოლონიალური პერიოდი
thumb|right|275პქ|1729 წლის რუკა, რომელზეც აღნიშნულია სპილოს ძვლის ნაპირი პირველად ევროპელები თანამედროვე კოტ-დ’ივუარის სანაპიროზე გადმოსხდნენ XV საუკუნეში. ესენი იყვნენ პორტუგალიელები, ნიდერლანდელები, დანიელები. პორტუგალიელები პირველები იყვნენ 1460-იან წლებში. ევროპელები აბორიგენებისგან ყიდულობდნენ სპილოს ძვალს, ოქროს, მონებს.
პირველი ევროპელი დამსახლებლები იყვნენ ფრანგი მისიონერები, რომლებიც აქ ჩამოვიდნენ 1637 წელს. მათი პირველი დასახლებული პუნქტი მალევე გაანადგურეს აბორიგენებმა. ნახევარი საუკუნის შემდეგ, 1687 წელს, შედგა ახალი ფრანგული მისია, რომელსაც ამჯერად შეიარაღებული რაზმი იცავდა. XVIII საუკუნის დასაწყისში ფრანგებმა სცადეს სანაპიროზე დაეარსებინათ კიდევ ორი დასახლება, მაგრამ მათ იარსებეს მხოლოდ რამდენიმე წელი.
ფრანგებმა კვლავ განაახლეს სპილოს ძვლის ნაპირის ათვისება 1842 წლიდან. მათ აღადგინეს გრან-ბასამის ფორტი (სანაპიროზე, დღევანდელი აბიჯანის სიახლოვეს), ხოლო 1846 წლისთვის საკუთარი პროტექტორატის ქვეშ შეიყვანეს სანაპიროზე მცხოვრები პრაქტიკულად ყველა ტომი.
ქვეყნის შიგნით შესვლა ფრანგებმა დაიწყეს 1887 წლიდან. ორი წლის განმავლობაში ფრანგებმა შეთანხმებები დადეს ტომების უმრავლესობასთან — სანაპიროდან დაწყებული ქვეყნის თანამედროვე ჩრდილოეთ საზღვრამდე. 1892 წელს დაადგინეს საზღვრები ლიბერიასთან, 1893 წელს — დიდი ბრიტანეთის კოლონია ოქროს ნაპირთან (თანამედროვე განა).
1893 წელს სპილოს ძვლის ნაპირი გამოიყო სენეგალის კოლონიის შემადგენლობიდან, როგორც საფრანგეთის ცალკე კოლონია, ხოლო 1895 წელს სპილოს ძვლის ნაპირი შევიდა საფრანგეთის დასავლეთი აფრიკის შემადგენლობაში.
1946 წლის ოქტომბერში სპილოს ძვლის ნაპირს მიენიჭა საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების სტატუსი, შეიქმნა ტერიტორიის გენერალური საბჭო.
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდგომი პერიოდი
1960 წლის 7 აგვისტოს გამოცხადდა ქვეყნის დამოუკიდებლობა, რომლის პრეზიდენტი გახდა დემოკრატიული პარტიის ლიდერი ფელიქს უფუე-ბუანი. ამასთან დემოკრატიული პარტია გახდა ქვეყნის მმართველი და ერთადერთი პარტია. გამოცხადდა კერძო საკუთრების ხელშეუხებლობის პრინციპი. ქვეყანა აგრძელებდა საფრანგეთის აგრარული და ნედლეულის დანამატად დარჩენას, მაგრამ აფრიკული თვალსაზრისით მისი ეკონომიკა იმყოფებოდა კარგ მდგომარეობაში, ეკონომიკური ზრდის ტემპები აღწევდა 11 %-ს წელიწადში. სპილოს ძვლის ნაპირი 1979 წელს გახდა კაკაოს მარცვლების წარმოების მსოფლიო ლიდერი, მაგრამ ამ დარგში წარმატებები ემყარებოდა ხელსაყრელ კონიუნქტურას და კვალიფიციური მენეჯერების რაოდენობას, უცხოურ ინვესტიციებს და დიდი რაოდენობით იაფფასიან მუშახელს, ძირითადად მეზობელი ქვეყნებიდან. thumb|right|275პქ|2002 წლის არჩევნების შედეგები thumb|right|275პქ|ხელისუფლებისა და ამბოხებულების ზონების კონტროლი (2007 წლის გაზაფხული) thumb|right|275პქ|ხელისუფლებისა და ამბოხებულების ზონების კონტროლი (2011 წლის მარტი) მაგრამ 1980-იან წლებში მსოფლიო ბაზარზე ყავაზე და კაკაოზე ფასები დაეცა, 1982—1983 წლებში ქვეყანას თავს დაატყდა მკაცრი გვალვა, დაიწყო ეკონომიკური ვარდნა; 1980-იანი წლების ბოლოს საგარეო ვალის მაჩვენებელმა ერთ სულ მოსახლეზე გადააჭარბა აფრიკის ყველა ქვეყნის ანალოგიურ მაჩვენებელს, ნიგერიის გარდა. საზოგადოების ზეწოლით ფელიქს უფუე-ბუანი წავიდა პოლიტიკურ დათმობებზე, მოახდინა მმართველი პარტიის ალტერნატიული პოლიტიკური ძალების ლეგალიზირება და საარჩევნო პროცესის ინიცირება, რის შემდეგაც 1990 წელს იგი აირჩიეს პრეზიდენტად.
1993 წელს ის გარდაიცვალა და ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა დიდი ხნის წინ მის მემკვიდრედ მიჩნეული ჰენრი კონან ბედი. 1995 წელს გაიმართა ფორუმი ქვეყნის ეკონომიკაში ინვესტიციების საკითხებზე. 1990-იანი წლების ბოლოს გაძლიერდა პოლიტიკური არასტაბილურობა, ჰენრი კონან ბედის გამოუჩნდა სერიოზული კონკურენტი — ალასან უატარა. ის დაიბადა კოტ-დ’ივუარის ტერიტორიაზე, ხოლო მისი მშობლები წარმოშობით იყვნენ ბურკინა-ფასოდან, რომლებმაც შემდგომში მიიღეს კოტ-დ’ივუარის მოქალაქეობა. ქვეყნის კონსტიტუციით კი პრეზიდენტის პოსტზე პრეტენზია შეიძლება განაცხადოს მხოლოდ იმ კანდიდატმა, რომელსაც ორივე მშობელი კოტ-დ’ივუარში უნდა ჰყავდეს დაბადებული და არა ნატურალიზებული. შესაბამისად, ყველა შერეული ქორწინებისგან დაბადებული ადამიანი გამოირიცხება პრეზიდენტის პოსტზე ბრძოლის შესაძლებლობისათვის. ამ სიტუაციამ გააღრმავა საზოგადოებაში უკვე დაწყებული განხეთქილება ეთნიკური ნიშნებით. იმ მომენტისათვის ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის მესამედიდან ნახევრამდე შეადგენდა უცხოური წარმოშობის პირები, ძირითადად ადრე სოფლის მეურნეობაში მომუშავეები.
1999 წლის 25 დეკემბერს ქვეყანაში მოხდა სამხედრო გადატრიალება, რომლის ორგანიზატორმა, ჯარის ყოფილმა ოფიცერმა რობერტ გეიმ 2000 წელს ჩაატარა საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც აღინიშნა გაყალბებები და მასობრივი არეულობები. ოფიციალურად არჩევნებში გამარჯვებულად გამოცხადდა ოპოზიციის ლიდერი ლორან გბაგბო.
2002 წლის 19 სექტემბერს აბიჯანში მის წინააღმდეგ დაიწყო სამხედრო პუტჩი, რომლის ორგანიზატორი იყო რობერტ გეი. პუტჩის დროს მოკლეს რობერტ გეი და ქვეყნის შინაგან საქმეთა მინისტრი ემილ ბოგა დუდუ. პუტჩი ჩაახშეს, მაგრამ მან გამოიწვია სამოქალაქო ომის დაწყება პოლიტიკურ დაჯგუფებებს შორის, რომლებიც წარმოადგენდნენ ქვეყნის ჩრდილოეთს და სამხრეთს.
ჩრდილოეთის ძირითად ამბოხებულ დაჯგუფებას, რომელიც შესაძლოა დახმარებას ღებულობდა ბურკინა-ფასოს ხელისუფლებისგან, წარმოადგენდა „კოტ-დ’ივუარის პატრიოტულ ძალებს“ გიიომ კიგფაფორი სოროს მეთაურობით. ამას გარდა, ქვეყნის აღმოსავლეთში მოქმედებდნენ სხვა დაჯგუფებებიც.
2002 წლის ბოლოდან კონფლიქტში ასევე ჩაერთო ლიბერია.
ლორან გბაგბოს მხარე დაიკავა საფრანგეთმა („ოპერაცია ლიკორნი“) (ქვეყნის მრავალრიცხოვანი ევროპელი მაცხოვრებლების დაცვის მიზეზით) და პრეზიდენტს დაეხმარა საკუთარი შეიარაღებული ძალებით.
კოტ-დ’ივუარში ასევე ჯარი გააგზავნეს მეზობელმა აფრიკულმა ქვეყნებმა (მათ შორის ნიგერიამ).
2003 წელს ოფიციალურ ხელისუფლებასა და აჯანყებულებს შორის შედგა შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის თაობაზე, მაგრამ სიტუაცია მაინც არასტაბილური რჩებოდა: ხელისუფლება აკონტროლებდა მხოლოდ ქვეყნის სამხრეთ ნაწილს.
მყარი სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევა შესაძლებელი გახდა მხოლოდ 2007 წლის გაზაფხულზე.
2012 წლის ნოემბერში სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ გასცა ორდერი ყოფილი პირველი ლედის დაპატიმრებაზე მკვლელობებთან მის შესაძლო კავშირების ბრალდებით, ასევე „კოტ-დ’ივუარის ტერიტორიაზე სხვა ანტიჰუმანურ მოქმედებებთან და ღონისძიებებთან 2010 წლის 16 დეკემბრიდან 2011 წლის 12 აპრილამდე პერიოდში“. მაგრამ 2013 წლის სექტემბერში კოტ-დ’ივუარის ხელისუფლებამ უარი თქვა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის გადაეცა სიმონა გბაგბო (Simone Gbagbo) და განაცხადეს, რომ აპირებენ განიხილონ მისი საქმე ეროვნულ სასამართლოში. 2015 წლის 10 მარტს კოტ-დ’ივუარის ყოფილ პირველ ლედის სიმონა გბაგბოს მიუსაჯეს 20 წელი თავისუფლების აღკვეთა „სახელმწიფოს უსაფრთხოების ხელყოფის მცდელობების გამო“.
2013 წლის 1 იანვარს 60 ადამიანი დაიღუპა ჭყლეტვაში ახალი წლის დადგომის დღესასწაულის დროს ქალაქ აბიჯანში, კოტ-დ’ივუარის სამხრეთში. ჭყლეტვა წარმოიქმნა ადამიანების ჯგუფში, რომლებიც შეიკრიბენ ახალი წლის ფეიერვერკების სანახავად აბიჯანის ცენტრში. სხვა მონაცემებით დაიღუპა 61 ადამიანი, ხოლო 48 დაშავდა.
2015 წლის პირველიდან 6 ივნისის ჩათვლით სან-პედროს რაიონში, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში, მიმდინარეობდა ოპერაცია „აკომა“, რომლის დროსაც თითქმის 50 ბავშვი გაანთავისუფლეს მონობიდან, ხოლო 22 ადამიანი დააპატიმრეს.
2015 წლის 10 სექტემბერს კოტ-დ’ივუარში ორი ავტობუსის შეჯახების შედეგად მოხდა საკმაოდ დიდი ავტოსაგზაო ავარია, დაიღუპა სულ ცოტა 19 ადამიანი და კიდევ 37-მა მიიღო ჭრილობა.
2015 წლის 25 ოქტომბერს ქვეყანაში გაიმართა საპრეზიდენტო არჩევნები. გაიმარჯვა მოქმედმა პრეზიდენტმა ალასან უატარამ.
2015 წლის 2 დეკემბერს კოტ-დ’ივუარში უცნობი შეიარაღებული ხალხი თავს დაესხა სოფელს, რომელიც მდებარეობს ლიბერიის საზღვრის სიახლოვეს, დაიღუპა სულ ცოტა 11 ადამიანი, მათ შორის ერთი ჯარისკაცი.
2015 წლის 15 დეკემბერს სახელმწიფო შევიდა ტერორიზმთან ბრძოლის ისლამური სამხედრო კოალიციის შემადგენლობაში.
2016 წლის 6 იანვარს კოტ-დ’ივუარის პრემიერ-მინისტრი დანიელ კაბლან დუნკანი და მისი მთავრობა გადადგა. გადადგომიდან რამდენიმე საათის შემდეგ დანიელ კაბლან დუნკანი ხელახლა დაინიშნა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად.
2016 წლის 20 იანვარს გაეროს უშიშროების საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება გაეროს სამხედრო კონტიგენტის შემცირების შესახებ 5437 სამხედროდან 4000-მდე.
2016 წლის 28 იანვარს ჰააგის საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოზე დაიწყო კოტ-დ’ივუარის ყოფილი პრეზიდენტის ლორან გბაგბოს და მისი თანაშემწის შარლ ბლე გუდეს სასამართლო. ორივე ბრალდებულმა უარი განაცხადა „მასშტაბური მკვლელობების, გაუპატიურობების, დევნის და სხვა არაადამიანური აქტების გამომწვევი საერთო გეგმის“ ორგანიზებაში საკუთარი ბრალეულობის აღიარებაზე. ლორან გბაგბოს და შარლ ბლე გუდეს რამდენიმე ასეული მხარდამჭერი შეიკრიბა სასამართლოს შენობის წინ, რათა გამოეხატათ საკუთარი მხარდაჭერა ექს-პრეზიდენტისათვის.
რელიეფი
რელიეფი საკმაოდ მოსწორებულია, მიწის ზედაპირის პროფილი ხასიათდება ვაკეებით და პლატოებით. თუმცა ქვეყნის დასავლეთში არსებობენ ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე უფრო მაღალი სიმაღლეები. ამ რეგიონში, პირდაპირ გვინეის სახელმწიფო საზღვარზე აღმართულია ნიმბას მთა — ორივე ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი (1752 მეტრი). კოტ-დ’ივუარის სამხრეთი ნაწილი — დაბლობია, რომელიც ჩრდილოეთისაკენ მაღლდება და გადადის 400-1800 მეტრი სიმაღლის მაღლობში. უფრო მაღალი პლატოები საფეხუროვანი ფორმისაა და აგებულია მკვრივი ქანებისაგან. უფრო დაბალი სიმაღლის ზეგნები რბილი ფორმისაა და აგებულია არამყარი ქანებისაგან.
გეოლოგია
ქვეყნის ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მაღლობზეა, მდებარეობს ვრცელ პლატოზე. პლატოს რეგიონი თანდათან გადადის სანაპირო ზონის დაბლობებში. პლატოს სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი მთიანია. სანაპირო ზოლი მდებარეობს ორ გეოლოგიურ ზონაში. პლატოს ფართობი შედგება პრეკემბრიული გვინეის ფარის ნაწილისაგან, ძირითადად აგებულია გრანიტებისაგან. სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე მთები აგებულია კრისტალური ქანებისაგან, რომელიც შედგება: კვარციტებისაგან, გნაისებისაგან, გრანიტებისაგან და ზოგან ღია დიაბაზებისგან.
მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნის უმეტესი ნაწილი მაღლობზე მდებარეობს, პლატოს საშუალო სიმაღლე შეადგენს ზღვის დონიდან 200 მეტრიდან 500 მეტრამდე. მთიანი რეგიონები საკმაო სიმაღლით არ გამოირჩება. ეს ტერიტორია ამაღლებულია ზღვის დონიდან 1200 მეტრამდე. ხოლო გვინეის სახელმწიფო საზღვართან მდებარეობს ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი — ნიმბას მთა, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1752 მეტრზეა. დაბლობის ალუვიურ რეგიონებს უკავიათ ქვეყნის ფართობის დაახლოებით მეოთხედი და მოიცავს სანაპირო ზონასაც. გამონაკლისს შეადგენს სანაპიროს სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი, სადაც პლატო საკმაოდ სამხრეთისაკენაა შეჭრილი და ტოვებს სანაპირო დაბლობის ვიწრო ზოლს.
ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში სანაპირო ზოლი ცუდადაა დანაწილებული, იქ სჭარბობს ზღვისკენ მიმართული კლდოვანი ნაპირები. სანაპიროს აღმოსავლეთი ნაწილი წარმოადგენს უფრო რთულ სანაპირო ზოლს, სადაც დომინირებს ლაგუნის ტიპის ნაპირები.
სასარგებლო წიაღისეული
კოტ-დ’ივუარში მოიპოვება შემდეგი სახეობის სასარგებლო წიაღისეული — ნავთობი, ბუნებრივი აირი, ალმასი, მანგანუმი, რკინის მადანი, კობალტი, ბოქსიტი, სპილენძი, ოქრო, ნიკელი, ტანტალი.
ნიადაგი
ნიადაგის ფენა საკმაოდ მრავალფეროვანია. სანაპიროს რეგიონი დაფარულია ლამიანი მანგროს ტყეებიანი საფარით, რომლებიც განიცდიან სისტემატიურ ზღვის მოქცევას და აქვთ მარილის დიდი შემცველობა. სანაპიროსპირა ზოლის ტერიტორია დაფარულია ოქსისოლის ნიადაგით, რომელიც წითელ-ყვითელი ფერის ლატერიტული ნიადაგია. პლატოს რეგიონში სჭარბობს წითელი ფერის ნიადაგი. მთიანი რაიონები შედგება მთის ნაირსახეობის ჟანგისფერი ნიადაგისგან.
ჰიდროლოგია
მდინარე კავალი მოედინება კოტ-დ’ივუარის დასავლეთით და ლიბერიის აღმოსავლეთით და ქმნის ამ ორი სახელმწიფოს სახელმწიფო საზღვრის სამხრეთი ნაწილის ორ მესამედს.
მდინარე სასანდრა სათავეს იღებს გვინეის მთიანეთში და მიედინება დასავლეთ კოტ-დ’ივუარის უმეტეს ნაწილში მდინარე კავალის აღმოსავლეთით.
მდინარე ბანდამა ქვეყნის ყველაზე უფრო გრძელი მდინარეა, სიგრძით დაახლოებით 800 კმ, მიედინება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და ჩაედინება გვინეის ყურეში. 1973 წელს ქალაქ კოსუსთან მდინარე ბანდამაზე შეიქმნა კოსუს ხელოვნური ტბა, სადაც აშენდა კოსუს კაშხალი. დედაქალაქი იამუსუკრო მდებარეობს მდინარის მახლობლად, ტბიდან სამხრეთში. 1980 წელს კი ქალაქ ბუიოსთან მდინარე სასანდრაზე შეიქმნა ბუიოს ხელოვნური ტბა, სადაც ასევე აშენდა ბუიოს კაშხალი.
მდინარე კომოე სათავეს იღებს ბურკინა-ფასოს სიკასოს პლატოზე, მიედინება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და მოკლე მანძილზე ქმნის სახელმწიფო საზღვარს ბურკინა-ფასოსა და კოტ-დ’ივუარს შორის, შემდეგ მდინარე ისევ აგრძელებს გზას სამხრეთისაკენ, შედის კოტ-დ’ივუარის აღმოსავლეთის ტერიტორიაზე და გვინეის ყურესთან შეერთებამდე უერთდება ლაგუნა ებრიეს. მდინარე ასევე მიედინება კომოეს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.
კლიმატი
thumb|275px|კოტ-დ’ივუარის რუკა [[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით]] ქვეყანა იმყოფება ორ კლიმატურ სარტყელში — ჩრდილოეთის სუბეკვატორულ და სამხრეთის ეკვატორულ სარტყელში. თვის საშუალო ტემპერატურა ყველგან შეადგენს +25 °C-დან +30 °C-მდე, მაგრამ ნალექების რაოდენობა და მათი რეჟიმი განსხვავებულია. კლიმატი ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ეკვატორული სარტყელის ზონაში, ცხელი და ნოტიოა ძლიერი წვიმებით. ჰაერის ტემპერატურა მერყეობს 22 °C-დან 32 °C-მდე, ხოლო ყველაზე უფრო ძლიერი წვიმები მოდის აპრილიდან ივლისის ჩათვლით, ასევე ოქტომბერში და ნოემბერში. აქ მთელი წლის განმავლობაში ბატონობს ოკეანის ჰაერი და არ არსებობს არც ერთი თვე ნალექების გარეშე, რომლის წლიური ჯამი აღწევს 2400 მმ-მდე. ჩრდილოეთში, სუბეკვატორული სარტყელის ზონაში, ტემპერატურებს შორის სხვაობა უფრო მეტად მკვეთრია (იანვარში ღამით ეცემა +12 °C-მდე, ხოლო ზაფხულში აჭარბებს +40 °C-ს), ნალექები შესამჩნევად ნაკლებია (1100—1800 მმ.) და მკვეთრად იკვეთება მშრალი ზამთრის პერიოდი. დეკემბრიდან თებერვლის ჩათვლით ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონებში ქრის ჰარმატანის ქარი, რომელსაც მოაქვს ცხელი ჰაერი და ქვიშა საჰარის უდაბნოდან, მკვეთრად ზღუდავს მხედველობას და აძნელებს სუნთქვას.