cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გორდუენე
გორდუენე — (ანტ. წყაროებში — გორდიენე და გორდიეა; ძვ. სომხ. კორდუქი) — მთაგორიანი ქვეყანა ახლანდელი ქურთისტანის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილში. გორდუენეს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა მდ. კენტრიტი (ახლანდელი ბოტან-ჩაი), დასავლეთით — მდ. ტიგროსი, ხოლო სამხრეთით — კარდუხების, იგივე გორდიების მთები (ე. ი. ამ მიმართულებით საზღვარი თანამედროვე ქ. ჯიზრეს მიდამოებამდე აღწევდა). გორდუენეს ეტიმოლოგიაზე სამეცნიერო ლიტერატურაში აზრთა სხვადასხვაობაა. ერთნი ვარაუდობენ, რომ ასურულ წყაროებში გორდუენე მოხსენიებულია „კატმუხის“ ან „კუტმუხის“ ფორმით. სხვათა თვალსაზრისით, ტოპონიმი გორდუენე დაკავშირებულია ქართველთა თვითსახელწოდებასთან „ქართველი“. ასეთი კავშირი აიხსნება მუშქი-მესხების ქართველური ტომების ინფილტრაციით აღნიშნულ რეგიონში ძვ. წ. II ათასწლეულის მიწურულს. ძვ. წ. VI-V საუკუნეების გორდუენე სპარსული იმპერიის შემადგენელი ნაწილი იყო. ძვ. წ. V საუკუნის მიწურულს კი — დამოუკიდებელი ქვეყანა. სპარსელთა ცდა, კვლავ შეეერთებინათ გამდგარი ქვეყანა, მარცხით დამთავრდა. ძვ. წ. I საუკუნეში გორდუენე დაიპყრო დიდი სომხეთის მეფე ტიგრან II-მ (ძვ. წ. 95–56), მოგვიანებით კი — რომაელთა სარდალმა პომპეუსმა. გამარჯვებულმა რომაელებმა თავდაპირველად გორდუენე სოფენესთან ერთად სამმართველოდ გადასცეს ტიგრან II-ის ვაჟს ტიგრანს, ხოლო შემდეგ — კაპადოკიის მეფე არიობარზანეს (ძვ. წ. 95-63). ძვ. წ. I საუკუნის 50-იან წლებში გორდუენესა და სოფენეს კვლავ დიდი არმენიის მეფეები დაეუფლნენ. ამის შემდეგ გორდუენე სომხეთის ორგანულ ნაწილად იქცა. გორდუენეს დასახლებულ პუნქტთა შორის ცნობილია შემდეგი ქალაქები: სარისა, სატალკა, პინაკა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთისტანის ისტორია კატეგორია:ანატოლიის ისტორიული რეგიონები
ფლორიცოაია-ნოუე
ფლორიცოაია-ნოუე (Floriţoaia Nouă) — სოფელი მოლდოვაში, უნგენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 63 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 435 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგენის რაიონის სოფლები
ავოგადროს კანონი
ავოგადროს კანონი — იდეალური აირების ერთ-ერთი ძირითადი კანონი, რომლის თანახმად, ერთი და იმავე ტემპერატურისა და წნევის პირობებში ერთი და იმავე მოცულობის სხვადასხვა აირი მოლეკულების ერთნაირ რიცხვს შეიცავს. აღმოაჩინა 1811 წელს ამედეო ავოგადრომ. ავოგადროს კანონიდან გამომდინარეობს:
1. ნებისმიერი იდეალური აირის 1 კმოლი ერთნაირი წნევისა და ტემპერატურის პირობებში იკავებს ერთსა და იმავე მოცულობას, რომელიც 22.4136 მ3 ტოლია, თუ წნევა უდრის 101 325 ნ/მ2 (760 მმ ვწყ სვ), ტემპერატურა კი 0°C;
2. ორი იდეალური აირის \rho_2 და \rho_1 სიმკვრივე ერთი და იმავე წნევისა და ტემპერატურის პირობებში პროპორციულია (v_2 და v_1 კუთრი მოცულობა კი შესაბამისად უკუპროპორციულია) მათი მოლეკულური M_2 და M_1 მასისა:
ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმიის ძირითადი კანონები კატეგორია:თერმოდინამიკა კატეგორია:ნივთიერების რაოდენობა
ბახო-ბიავოს რაიონი
ბახო-ბიავოს რაიონი (Distrito de Bajo Biavo) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის ბელიავისტის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 594 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 975.43 კმ²-ია.
ლუკა (პრაღის მეტრო)
ლუკა (Luka) — პრაღის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს B ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1994 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრაღის მეტროსადგურები
პტღავანი
პტღავანი (Պտղավան) — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს საქართველოს საზღვართან ახლოს. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 874 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
აპუტოვო
აპუტოვო (Апут) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელოკატაის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 274 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ნოვობელოკატაიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უნკურდა, რომელიც დაშორებულია 31 კმ-ით.
ბაბიზმი
მინი|ბაბის სალოცავი ბაბიზმი — ბაბიდების სექტის რელიგიური მოძღვრება (სპარსულად بابیه‎,), შეიქმნა ბაბის მიერ 1844 წლის 24 მაისს ირანში. ამჟამინდელი შეფასებით მას არა უმეტეს რამდენიმე ათასი მიმდევარი ჰყავს, რომელთა უმეტესობა კონცენტრირებულია ირანში. ამოსავალია შიიტური მოძღვრება იმამისა და მაჰდის შესახებ. ბაბიზმი კაცობრიობის განვითარებას ჰყოფდა საფეხურებად, რომელთაგან თითოეულს შეესაბამებოდა გარკვეული რელიგია. ბაბიზმი ისლამს აცხადებდა დრომოჭმულად და ახალი ეპოქის სახელმძღვანელო პრინციპად ბაბის საღვთო წიგნს „აღსარებას“ მიიჩნევდა. ირანში ბურჟუაზიულ ურთიერთობა აისახა ბაბიდების ქადაგებებში ადამიანთა თანასწორობის, პიროვნებისა და ქონების პიროვნებისა და ქონების დაცვის, ბაბიდთა წმინდა სამეფოს შექმნის შესახებ. ამ სამეფოდან, ბაბიზმის მოთხოვნით უნდა განედევნათ არაბაბიდები და მათი ქონება გაენაწილებინათ ბაბიდებს შორის. ეს ვაჭართა ინტერესებს შეესაბამებოდა. ბაბისტურ მოძრაობაში დიდი როლი შეასრულა ქალმა ზაჰრე-ხანუმმა. ის იყო ერთ-ერთი ხელმძღვანელთაგანი, რომელიც ქალთა ემანსიპაციის უფლებებს ითხოვდა, ასევე მრავალცოლიანობისა და ქალების დამამცირებელი სხვა მუსლიმური ჩვეულებების გაუქმებას.ბაბიზმის დემოკრატიულმა ელემენტებმა განვითარება პოვა ბაბის მოწაფეების-მოჰამედ ალი ბარფორუშის, ყორათ ოლ-ჟინის და სხვ. ქადაგებებში გადასახადების გაუქმების, კერძო საკუთრების საზოგადოებრივ საკუთრებად გადაქცევის, ქალების მამაკაცებთან უფლებრივი გათანაბრების შესახებ. ბაბიდების აჯანყებების მარცხის შემდეგ ბაბის ძმამ და მიმდევარმა ბაჰაულამ ბაბიზმს დემოკრატიული შინაარსი ჩამოაცილა და შექმნა კოსმოპოლიტური მოძღვრება ბაჰაიზმი. თავდაპირველად ბაბის მიმდევრებს აზალიტები ეწოდათ.
ანისის შემოერთება (1124)
ანისის შემოერთება — საქართველოს სამეფო ხელისუფლების მიერ სამხრეთ კავკასიიდან თურქ-სელჩუკთა განდევნისა და ქვეყნის გაძლიერებისათვის გატარებული მნიშვნელოვანი ღონისძიება.
ბაბიზმი
ბაბი
მინი|ბარაკის მოედანი [[თავრიზი|თავრიზში, სადაც ბაბი სიკვდილით დასაჯეს]] ნამდვილი სახელი საიდ ალი მუჰამადი (20.10.1819-09.07.1850). შირაზელი ვაჭარი. თავდაპირველად იგი შეიხიტების შიიტური სექტის წევრი იყო, რომელიც ქადაგებდა მუსლიმთა მესიის მაჰდის მოსვლას. 1844 წელს თავი გამოაცხადა ჭიშკრად (ბაბი), რაც ნიშნავდა თავისებურ შუამავალს, კარიბჭეს ალაჰსა და მორწმუნეებს შორის. მისი საშუალების ალაჰის ნება უნდა ხალხამდ მისულიყო. ალი ასევე აგრძელებდა შეიხიტების სექტის ხელმძღვანელის სეიდ კაზემ რეტშის საქმეს. ეს უკანასკნელი ითვლებოდა მოსასვლელი მეთორმეტე იმამის წინამორბედად.
ანისის შემოერთება (1124)
საქართველოს სამეფო, დიდგორის ბრძოლისა და შემდგომ მოპოვებული წარმატებების წყალობით, იწყებს აქტიურ მოქმედებას მეზობელი სომხეთის ყოფილი სამეფოების ტერიტორიების სელჩუკი დამპყრობლებისაგან გათავისუფლებისათვის.
ბაბიზმი
ბაბი
ბაბმა დამთავრებულად გამოაცხადა ყურანსა და შარიათზე დამყარებული კანონებსი ბატონობა. წამოაყენა მოქალაქეთა თანასწორობის პრინციპი-ადამიანთა უფლებების დაცვა, რითაც სწრაფად გახდა პოპულარული. ის აცხადებდა, რომ როგორც მოციქულის მემკვიდრე მოწოდებული იყო ახალი კანონების საუწყებლად. მის მოძღვრებაში დიდი ადგილი ეთმობოდა მისტიციზმის პრინციპებს. ბაბიზმი უარყოფდა ექსპლუატაციას და შიიტი სამღვდელოების თვითნებობას. ამ დროს დიდი უფლებები მოიპოვეს ადგილობრივმა ვაჭრებმა. ქვეყნიდან იდევნებოდნენ უცხოელი მოვაჭრენი. რაც შეეხება რელიგიას, ბაბმა გაამარტივა ისლამური კულტი, შეამცირა ლოცვების რაოდენობა.
ანისის შემოერთება (1124)
როგორც ჩანს, დავითი IV ანისის ასაღებად სომეხმა თავკაცებმა მიიწვიეს. ანისის თავკაცების მისიის შესახებ წერს დავითის ისტორიკოსი: „და აგვისტოსა ოცსა მივიდეს მწიგნობარნი ანელთა თავადთანი და მოახსენეს მოცემა ქალაქისა“. როგორც „ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისიდან“ ჩანს, ანელი თავადები დავითს ეახლნენ დმანისის შემოერთების (1124 წლის მარტი), სომხეთის ციხეთა დაკავებისა (1124 წლის აპრილი) და ჯავახეთიდან ბასიანამდე დავითის მიერ ჩატარებული სამხედრო ექსპედიციის (1124 წლის ივნისი) შემდეგ, აგვისტოს თვეში, 1124 წელს. ამ თარიღის მართებულობას ამაგრებს სომეხი ისტორიკოსი მათე ურჰაელი, რომელიც ხაზგასმით აღნიშნავს „კუალ სომეხთა წელთაღრიცხვის 573 (1124) წელს ქართველთა მეფე დავითმა მოახდინა სპარსთა ჯარების სასტიკი ჟლეტა, თითქმის 20 000 კაცი მოსპო და აიღო სომეხთა სატახტო ქალაქი ანი, რომელიც სამოც წელს იმყოფებოდა ტყვეობაში“. ამრიგად, დავითის ისტორიკოსისა და ურჰაეცის ცნობებით სრულიად ნათელია, რომ მეფემ ანისი 1124 წელს აიღო.
ბაბიზმი
ბაბი
1847 წელს ბაბი დააპატიმრეს. ციხეში დაწერა წიგნი „აღსარება“, რომელშიც გადმოცემული იყო ბაბიზმის პრინციპები. 1850 წელს შაჰის ბრძანებით ის სიკვდილით დასაჯეს თეირანში. პროტესტის ნიშნად ბაბისტურმა მოძრაობამ მოიცვა მთელი ირანი, მაგრამ რადგანაც უშუალო ხელმძღვანელი აღარ იყო,მოძრაობა თანდათან შესუსტდა.
ანისის შემოერთება (1124)
ქალაქი ანისი დასავლეთ აზიის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ცენტრი იყო. ამ პერიოდში ქალაქს მართავდა აბულ-ასვარი შედადიანების დინასტიიდან, რომელმაც 1118 წელს მამამისი მანუჩარი შეცვალა.
ბაბიზმი
ბაბიდების აჯანყებები
სახალხო ანტიფეოდალური აჯანყებები ირანში 1848-1852 წლებში. მიმართული იყო უცხო კაპიტალის შემოჭრის წინააღმედ. აჯანყებებში აქტიურად მონაწილეობდნენ გლეხები, ხელოსნები, ქალაქის ღატაკი ფენები და წვრილი ვაჭრები. ხელმძღვანელები იყვნენ სამღვდელოების დაბალი ფენიდან და წვრილი ვაჭრთა წრიდან გამოსული ბაბიდების სექტის წევრები. აჯანყებულთა მთავარი მოთხოვნა იყო თემური საკუთრების აღდგენა. ბაბიდების აჯანყების მონაწილეები მიზნად ისახავდნენ სამართლიანობისა და თანასწორობის სამეფოს შექმნას, სადაც არ იქნებოდა ადამიანის ექსპლუატაცია. ბაბიდების პირველი აჯანყება მოხდა მაზანდარანში 1848 წლის სექტემბერში. მოლების მოჰამედ ალი პარფორუმისა და ჰუსეინ ბოშრუს ხელმძღვანელობით. 2000 აჯანყებულმა შექმნა გამაგრებული ბანაკი ქალაქ ბარფორუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მათ სცადეს თავიანთი იდეების პრაქტიკაში განხორციელება-შემოიღეს ქონებრივი თანასწორობა. 1849 წლის მაისში აჯანყება ჩაახშვეს. მეორე აჯანყებას (1850 წელს ივნის-დეკემბერში ზანჯანში) შაჰის ჯარები სასტიკად გაუსწორდნენ. მესამე აჯანყების (1850 წლის ივნისში ) ჩაქრობის შემდეგ ბაბიდების რაზმები ფარსის მთებში განაგრძობდნენ შეიარაღებულ ბრძოლას. 1852 წლის აგვისტოში ბაბიდებმა უშედეგოდ სცადეს მოეკლათ შაჰი -ნასრ ედ-დინი. ხელისუფლებამ ბევრი მათგანი სიკვდილით დასაჯა.
ანისის შემოერთება (1124)
აბულ-ასვარი ავიწროებდა ქალაქის ქრისტიანულ მოსახლეობას, უდიერად ეპყრობოდა მათ რელიგიურ რწმენას. ვარდან ბარძბერდეცი გადმოგვცემს, რომ მან ქალაქ ხლათიდან ჩამოიტანა ვერცხლისაგან გამოჭედილი უზარმაზარი ნალი (ნახევარმთვარე) და სომხური ეკლესიის გუმბათზე დაადგმევინა. ამასთან, მან გადაწყვიტა ანისი 60 000 დინარად ქალაქ კარის ამირასათვის (იგი სელჩუკი იყო) მიეყიდა. ბუნებრივია, აბულასვარის ამგვარმა მოქმედებამ ანისის მოსახლეობის დიდი გულისწყრომა გამოიწვია. ანელებმა გადაწყვიტეს დახმარებისათვის მიემართათ საქართველოს მეფისათვის. დავითი თანაგრძნობით შეხვდა ანელ თავადთა თხოვნას, სასწრაფოდ გააგზავნა „წიგნები წვევისა“, სამ დღეში 60 000 მხედარი შეკრიბა და ანისისკენ გაემართა. სომეხი ისტორიკოსი სამუელ ანელის ცნობით, ანისისა მცხოვრებლებმა ზურგი აქციეს აბულსუვარს და გაუღეს ქალაქის კარი საქართველოს მეფე დავითს.
დავითმა „მესამესა დღესა აიღო ქალაქი ანისი და ციხენი მისნი უჭირველად და სოფელნი და ქვეყანანი მიმდგომნი ანისისანი.“ ისტორიკოსები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ „უჭირველად“ მოხდა ანისის აღება. სამუელ ანელი აღნიშნავს, რომ „ერთ სულსაც არ მოსვლია სისხლის ზიანი“. დავითს მანუჩეს შვილები ანისიდან გაუძევებია, თბილისს გაუგზავნია.
საქართველოს მეფემ ანისის მიზგითად ქცეული ტაძარი გაათავისუფლა. ტაძრის აღმშენებელი ბერძენთა დედოფალი კატრონიკე იქვე იყო დაკრძალული. დავითმა კათალიკოსთან და ეპისკოპოსებთან ერთად მიცვალებულს წესი აუგო და საფლავს სამგზის ჩასძახა „გიხაროდეს შენ წმინდაო დედოფალო რამეთუ იხსნა ღმერთმა საყდარი შენი უსჯულოთა ხელთაგან.“
დავითმა ანისი და მისი მიმდგომი ქვეყანა საქართველოს სამეფოს შემოუერთა და მცველებად მესხი აზნაურები დატოვა. ვარდან ბაზბერდეცის მიხედვით, მეფემ ანისი აბულეთს და მის შვილ ივანეს გადასცა. ამის შემდეგ დავითმა დაიპყრო ვანანდისა და არარატის პროვინციაში მდებარე ოლქები, რომლებიც ერთ დროს სომეხ მეფეებს კვირიკესა და აბასს ეკუთვნოდათ, აგრეთვე ქვეყნები კასპიის ზღვამდე ხაბანდა დიდი სომხეთის აცახის პროვინციაში და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
მორის რაველის ნაწარმოებების სია
thumb|upright|230px|მორის რაველი, დაახლოებით 1925 წელი
ქვემოთ მოცემულია მორის რაველის ნაწარმოებების სრული სია, რომელიც კატეგორიზებულია ჯერ ჟანრის, ხოლო ჟანრის შიგნით ქრონოლოგიურად, დასრულების წლების მიხედვით. M ღილაკზე დაკლიკება მთლიან სიას დასრულების თარიღების მიხედვით დაალაგებს (ხელახლა დაკლიკება შეაბრუნებს მიმდევრობას, ხოლო ჟანრების მიხედვით დალაგებაზე დასაბრუნებლად გვერდი გადატვირთეთ).
კატალოგის ნომრები (M) მინიჭებულია მუსიკათმცოდნე მარსელ მარნას მიერ, კომპოზიციის დასრულების თარიღების მიხედვით. რაველის საკუთარი ნაწარმოებების არანჟირებებს მინიჭებული აქვს ორიგინალი ვერსიის M ნომერი, რომელსაც მოჰყვება ლათინური ანბანის ასო (a, b, c და ასე შემდეგ). რაველის მიერ გაკეთებულ სხვა კომპოზიტორების ნაწარმოებთა ან „ტრადიციული“ მუსიკის არანჟირებებს მინიჭებული აქვს განსხვავებული MA ნომერი და დალაგებულია არანჟირების თარიღის მიხედვით.
ნაწარმოებების სია
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left" !data-sort-type="text"|M. !class=unsortable|სათაური !class=unsortable|ინსტრუმენტული შემადგენლობა !class=unsortable|თარიღი !class=unsortable|შენიშვნები
საორკესტრო
1-ლი ვერსია
1. Prélude à la nuit
2. Malagueña
3. Habanera
4. Feria
ნაწილობრივი გაორკესტრება სიმფონიური პოემისა Antar (Op. 9), ნაწილების მიმდევრობა შეცვლილია და მათ შორის ჩამატებულია იმავე ნაწარმოების ხელახლა გაორკესტრებული ფრაგმენტები, ნაწყვეტი ოპერიდან Mlada, გაორკესტრებული ფრაგმენტები რომანსებიდან (Op. 4 და Op. 7) და ნაწყვეტი ფელისიენ დავიდის კომპოზიციიდან Le Désert (უდაბნო). ყველა მათგანი წარმოადგენს საბაზისო მასალას რაველის ახალი მუსიკისთვის მეტწილად რიმსკი კორსაკოვის სტილში, რომელიც გამოყენებულია Antar-ის ნაწილების დასაკავშირებლად.
1. ნოქტიურნი
2. ინტერლუდია
3. Danse guerrière (საომარი ცეკვა)
1. Lever du jour (დღის გამოღვიძება)
2. პანტომიმა
3. Danse générale (საერთო ცეკვა)
1. პრელუდია, Op. 28 №7
3. ვალსი, Op. 70 №1
4. მაზურკა, Op. 33 №2
6. პრელუდია, Op. 28 №7
7. ვალსი, Op. 64 №2
8. Grande valse brillante, Op. 18
XVI. Valse Allemande (გერმანული ვალსი) და ინტერმეცო: პაგანინი
XX. Marche des Davidsbündler contre les Philistins (დავითის ჯარის მარში ფილისტიმელების წინააღმდეგ)
თავდაპირველი ვერსია ფორტეპიანოსთვის, გაორკსტრება სერგეი დიაგილევის ბალეტისთვის Las Meninas (Les Jardins d'Aranjuez)
1. პრელუდია
2. ფორლანი
3. მენუეტი
4. რიგოდონი
რევიზია;
კამერული
1. Allegro moderato, tres doux
2. Assez vif, très rythmé
3. Très lent
4. Vif et agité
1. Modéré
2. Pantoum. Assez vif
3. Passacaille. Très large
4. Final. Animé
სონატა M 73-ის პირველი მოქმედების (Allegro) ადრეული ვერსია
1. Allegro
2. Très vif
3. Lent
4. Vif, avec entrain
1. Allegretto
შუხობოდი
შუხობოდი (Шухободь) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ჩერეპოვეცის რაიონში. სოფელი შედის აბაკანოვოს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება აბაკანოვოს სოფსაბჭოს. 2002 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 1542 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 10 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: ბოტილო, განინო, კორაბლევო.
მორის რაველის ნაწარმოებების სია
კამერული
2. Blues. Moderato (A major)
შუხობოდი
სქოლიო
კატეგორია:ჩერეპოვეცის რაიონის დასახლებული პუნქტები
მორის რაველის ნაწარმოებების სია
კამერული
3. Perpetuum mobile. Allegro
საფორტეპიანო (სოლო)
1. Prélude
1. Modéré
2. Mouvement de menuet
3. Animé
3. Une Barque sur l'océan (ნავი ოკეანეში)
4. Alborada del gracioso
5. La Vallée des cloches (ზარების ხეობა)
1. Ondine
2. Le Gibet
3. Scarbo
1. Nocturne
2. Interlude et Danse guerrière
3. Scène de Daphnis et Chloé
Borodine,
Valse,
Chabrier
2. Fugue
3. Forlane
4. Rigaudon
5. Menuet
6. Toccata
საფორტეპიანო (დუეტი)
1. Prélude à la nuit
3. Habanera
4. Feria
1. Nuages
2. Fêtes
3. Sirènes შექმნილია დებიუსის გერთან და მოსწავლესთან, რაულ ბარდაკთან ერთად;
III. Sirènes, მე-2 ვარიანტი
1. Pavane de la belle au bois dormant
2. Petit Poucet
3. Laideronnette, impératrice des pagodes
4. Les Entretiens de la belle et de la bête
5. Le Jardin féerique
სასცენო
2. Premier tableau. Danse du rouet et scène
3. Deuxième tableau. Pavane de la belle au bois dormant
5. Troisième tableau. Les Entretiens de la belle et de la bête
6. Interlude
7. Quatrième tableau. Petit Poucet
8. Interlude
9. Cinquième tableau. Laideronnette, impératrice des Pagodes
10. Interlude
11. Sixième tableau. Apothéose. Le Jardin féerique
1. Chanson romanesque
2. Chanson épique
3. Chanson à boire
საგუნდო
1. Nicolette
2. Trois beaux oiseaux du paradis
აინსა-სობრარბე
აინსა-სობრარბე (Aínsa-Sobrarbe, L’Aínsa-Sobrarbe) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის სობრარბეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 284,80 კმ². მოსახლეობა — 2242 კაცი (2020 წ.).
მორის რაველის ნაწარმოებების სია
საგუნდო
3. Ronde
აინსა-სობრარბე
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
მორის რაველის ნაწარმოებების სია
სოლო ვოკალური ორკესტრთან ერთად
1. Asie (აზია)
2. La Flûte enchantée (მოჯადოებული ფლეიტა)
3. L'Indifférent
1-ლი ვარიანტი
1-ლი ვარიანტის რევიზია
1. Soupir
3. Surgi de la croupe et du bond
1. Nahandove
2. Aoua
3. Il est doux
სოლო ვოკალური ფორტეპიანოსთან ერთად
1. Le Paon (ფარშევანგი)
2. Le Grillon (ჭრიჭინა)
3. Le Cygne (გედი)
4. Le Martin-pêcheur (ალკუნი)
5. La Pintade (ციცარი)
1. Chanson espagnole: Adios men homino ("ესპანური სიმღერა")
3. Chanson italienne: M'affaccio la finestra ("იტალიური სიმღერა")
4. Chanson hébraïque: Mejerke, main Suhn ("ებრაული სიმღერა")
2. ტექსტი: ტრადიციული ფრანგული, ლიმუზენის დიალექტზე
3. ტექსტი: ტრადიციული იტალიური, იტალიურ ენაზე
1. Kaddich: Yithgaddal weyithkaddash
2. L'énigme éternelle: Fragt die Velt die alte Casche 2. ტექსტი: ტრადიციული ებრაული, იდიშზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მორის რაველის ნაწარმოებები
სტოდულკი (პრაღის მეტრო)
სტოდულკი (Stodůlky) — პრაღის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს B ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1994 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრაღის მეტროსადგურები
სარიგიუღი
სარიგიუღი (Սարիգյուղ) — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 800 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 253 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
დაიან ფოსი
დაიან ფოსი (Dian Fossey დ. 16 იანვარი, 1932 — გ. 26 დეკემბერი, 1985) — ამერიკელი ზოოლოგი და პრიმატოლოგი. ფოსი 18 წლის განმავლობაში იკვლევდა გორილების ჯგუფს. გამოსცა წიგნი „გორილები ნისლში“, რომელიც მოიცავს მეცნიერულ კვლევასა და დაიანის პირად ისტორიას. ფოსი 1985 წელს მოკლეს. მკვლელობა დღემდე გაუხსნელია, თუმცა მიიჩნევენ, რომ იგი ბრაკონიერებმა მოკლეს, რომლებსაც ფოსი გორილების კომერციული მიზნით გამოყენებაში ხელს უშლიდა. ისი წიგნის მიხედვით გადაღებულია ფილმი „გორილები ნისლში“, სადაც დაიან ფოსის როლს სიგურნი უივერი ასრულებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:ამერიკელი პრიმატოლოგები
რომან გორელაშვილი
რომან მიხეილის ძე გორელაშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1936, თბილისი — გ. 22 ნოემბერი, 2022) — ქართველი პიანისტი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967).
ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფ. ანასტასია ვირსალაძე|ანასტასია ვირსალაძის კლასი). 1957 წლიდან (სტუდენტობის დროს) დაიწყო საშემსრულებლო მოღვაწეობა. 1962 წლიდან (ხანგამოშვებით) მუშაობდა თბილისის კონსერვატორიაში (1980-1990 წლებში საფორტეპიანო ფაკულტეტის დეკანია, 1975 წლიდან — პროფესორი). პედაგოგად მიიწვიეს ვაიმარში (გდრ), ფერენც ლისტის სახელობის უმაღლეს სამუსიკო სკოლაში, 1977 წლიდან — პრაღის კონსერვატორიაში. გორელაშვილის შესრულების მანერა გამოირჩევა ტექნიკური სრულყოფილებით. მის რეპერტუარში დიდი ადგილი უჭირავს ფერენც ლისტის, სერგეი რახმანინოვის, ჯორჯ გერშვინისა და სხვათა ნაწარმოებებს. ავტორია მრავალი საფორტეპიანო ტრანსკრიფციისა და პარაფრაზისა (მათ შორის ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტეს“ თემებზე). 1980-1984 წლებში ფირმა „მელოდიამ“ გამოუშვა ფირფიტები გორელაშვილის ჩანაწერებით. მისი რედაქციით გამოვიდა ქართველ კომპოზიტორთა საფორტეპიანო ნაწარმოებები. გორელაშვილი ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას საქართველოსა და სსრკ სხვადასხვა ქალაქში. შემდგომში ცხოვრობდა ფილადელფიასა (აშშ, 2004-დან) და ისრაელშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პიანისტები კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი რომან კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
ფრესინეშტი
ფრესინეშტი (Frăsineşti) — სოფელი მოლდოვაში, უნგენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 55 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 375 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგენის რაიონის სოფლები
ფელიქს ზალტენი
ფელიქს ზალტენი (Felix Salten; დ. 6 სექტემბერი, 1869, ბუდაპეშტი, უნგრეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1945) — ავსტიელი მწერალი, ჟურნალისტი და კრიტიკოსი. მისი ყველაზე ცნობილი რომანია ბემბი, ცხოვრება ტყეში, რომელიც 1923 წელს გამოვიდა. მასზე დაყრდნობით შეიქმნა უოლტ დისნეის ანიმაციური ფილმი ბემბი. ზალტენის ნამდვილი სახელი და გვარია ზიგმუნდ ზალცმანი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1869 კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:ავსტრიელი მწერლები
უშაქი
უშაქი (Uşak) — ქალაქი დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში, უშაქის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, უშაქში მცხოვრებთა რაოდენობა აღწევს 187,886 ადამიანს. უშაქი 210 კილომეტრში (130 მილი) იზმირის პროვინციიდან. უშაქში არის ტრადიციულად ძალიან ნოყიერი მიწა. აქვს მერია და უშაქის მერი არის ნერულაჰ ჯაჰანი.
უშაქს აღმოსავლეთით ესაზღვრება ქალაქი ბანაზი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — სივასლი, სამხრეთით — ულუბეი, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით — ეშმე. უშაქი ჩრდილოეთით ესაზღვრება ქუთაჰიის პროვინციას. არის საავტომობილო გზების კვანძი, მოქმედებს რკინიგზის სადგური. განვითარებულია კვების, საფეიქრო მრეწველობა, ტყავის და ხალიჩების წარმოება. ქალაქის მახლობლად მოიპოვება ლიგნიტი.
ხალიჩები
უშაქში ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში მზადდებოდა ხალიჩები, რომლებიც ძალიან ცნობილი იყო ოსმალეთის იმპერიაში და ზოგჯერ სულთნის სასახლისთვისაც კი ყიდულობდნენ. დღეს, XXI საუკუნეში, კვლავ ძველებურად ამზადებენ ხალიჩებს და არა თანამედროვე ტექნოლოგიის გამოყენებით. უშაქი კვლავ ითვლება თურქეთში ერთ-ერთ საუკეთესო ხალიჩების მწარმოებელ ქალაქად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
აგნეშკა ჰოლანდი
აგნეშკა ჰოლანდი (პოლ. Agnieszka Holland; დ. 28 ნოემბერი, 1948, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონელი კინო და სატელევიზიო რეჟისორი, სცენარისტი. ცნობილია პოლონურ კინოში შეტანილი წვლილისათვის.
ჰოლანდის ყველაზე ცნობილი ფილმებია „ევროპა, ევროპა“ (1991) და „წყვდიადში“ (2011), რომელიც „ოსკარის“ დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის კატეგორიაში იყო ნომინირებული. 2017 წელს ჰოლანდმა თავისი ფილმისთვის, სახელწოდებით „კვალი“, ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე „ვერცხლის დათვი“ მიიღო. 2020 წელს იგი ევროპის კინოაკადემიის პრეზიდენტად აირჩიეს.
ადრეული ცხოვრება
მინი|ჰოლანდი 2017 წელს ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე აგნეშკა ჰოლანდი 1948 წელს ვარშავაში დაიბადა. იგი ორი ჟურნალისტის, ირენა და ჰენრიკ ჰოლანდების ქალიშვილია. ჰოლანდმა პიესების წერა და ხატვა ბავშვობაში დაიწყო. 11 წლის ასაკში მისი მშობლები განქორწინდნენ, ხოლო დედამისი ებრაელ ჟურნალისტზე, სტანისლავ ბროდსკიზე დაქორწინდა.
17 წლის ასაკში თავისი პიესები და ნახატები ჩეხური ფილმის აკადემიას გაუგზავნა. იგი აკადემიაში მიიღეს.
1968 წელს, ჩეხოსლოვაკიაში ყოფნისას, იგი პრაღის გაზაფხულის მომსწრე გახდა. ჰოლანდი მთავრობამ დისიდენტური მოძრაობის, რეფორმებისა და პოლიტიკური თავისუფლების მხარდაჭერის გამო დააპატიმრა. ჩეხოსლოვაკიაში ყოფნის გამოცდილებას იგი ასე აღწერს: „შესავალი პოლიტიკაში, ძალადობაში, სილამაზეში, ქორწინებაში, კინოსა და ხელოვნების სხვა დარგებში... ყველაფერი, რაც შემდგომში მოხდა, ამ ჩეხოსლოვაკიურ გამოცდილებაზეა დაფუძნებული“.
ბარკაბო
ბარკაბო (Bárcabo, Barcabo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის სობრარბეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 87,90 კმ². მოსახლეობა — 102 კაცი (2020 წ.).
აგნეშკა ჰოლანდი
ადრეული ცხოვრება
1971 წელს აკადემიაში სწავლა დაასრულა და პოლონეთში, ვარშავაში დაბრუნდა, სადაც თავისი პირველი კინოსცენარი დაწერა. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმს ცენზურა დაადეს, მან მაინც მიიქცია ანჯეი ვაიდას, ცნობილი პოლონელი რეჟისორის ყურადღება, რომელიც შემდგომში ჰოლანდის მენტორი გახდა.
ბარკაბო
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ციურიხის პროტოკოლები
ციურიხის პროტოკოლები — აღნიშნავს 2009 სომხეთსა და თურქეთს შორის გაფორმებულ ორ ორმხრივ პროტოკოლს. დოკუმენტების მიზანი იყო თურქეთ-სომხეთის ურთიერთობების ნორმალიზება. პროცესი მოაიაზრებდა დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებას, სომხეთ-თურქეთის საზღვრის გახსნას (რომელიც 1993 წლიდან ჩკეტილი იყო) და სომხების გენოციდის პრობლემაზე ერთობლივი ისტორიული კომისიის შექმნას. შეთანხმება არაეფექტური აღმოჩნდა და მოგვიანებით დაირღვა ამერიკის შეერთებული შტატების, საფრანგეთის და რუსეთის მიერ.
აგნეშკა ჰოლანდი
ადრეული ცხოვრება
მის ბავშვობაში მომხდარმა მოვლენებმა დიდი გავლენა მოახდინა მასზე, რაც იგრძნობა მის ფილმებსა და მათ ძირითად თემებშიც.
ციურიხის პროტოკოლები
2009 წლის 10 ნოემბერს საგარეო საქმეთა მინისტრებმა: აჰმეთ დავუთოღლუმ თუქეთის მხრიდან და ედუარდ ნალბანდიანმა სომხეთის მხრიდან ციურიხში ხლი მოაწერეს ორ დოკუმენტს. ცერემონიალს ესწრებოდნენ: ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი, ევროპის კავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში ხავიერ სოლანა, საფრანგეთის ევროპისა და საგარეო საქმეთა მინისტრი ბერნარ კუშნერი და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი.
ატარშა
ატარშა (Атарша) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელოკატაის რაიონში.
აგნეშკა ჰოლანდი
კინო-კარიერა
ჰოლანდმა თავისი კინოკარიერა 1970-იან წლებში დაიწყო, როცა პოლონელი რეჟისორების, კრისტოფ ზანუსისა და ანჯეი ვაიდას ასისტენტი გახდა.
ჰოლანდის პირველი სრულმეტრაჟიანი ნამუშევარი იყო „პროვინციელი მსახიობები“, 1978 წელს გამოსული ფილმი პატარა ქალაქის თეატრისა და პოლონეთის პოლიტიკური მდგომარეობის შესახებ. ფილმმა 1980 წელს კანის კინოფესტივალზე საერთაშორისო კრიტიკოსების პრიზი მოიპოვა. მინი|324x324პქ|ჰოლანდი 2017 წელს ჰოლანდმა პოლონეთში კიდევ ორი მნიშვნელოვოანი ფილმი, „სიცხე“ (1980, მიღებულ იქნა ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის მიერ 1981 წელს) და „მარტოსული ქალი“ (1981) გადაიღო. 1981 წელს, პოლონეთის სამხედრო კანონის გამო, მას პოლონეთში დაბრუნება აუკრძალეს, ხოლო თავისი ქალიშვილის ნახვა რვა თვეზე მეტი დროის განმავლობაში არ შეეძლო. იგი საფრანგეთში ემიგრაციაში წავიდა, სადაც სცენარებს წერდა პოლონელი რეჟისორისთვის, ანჯეი ვაიდასთვის: „სიყვარული გერმანიაში“ (1983), „შეპყრობილი“ და „კორჩაკი“ (1990).
ატარშა
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 375 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ნოვობელოკატაიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უნკურდა, რომელიც დაშორებულია 50 კმ-ით.
ციურიხის პროტოკოლები
პროტოკოლს ორივე ქვეყნის პარლამენტის რატიფიცირება ჭირდებოდა. პრობლემების გამიჯვნის მიზნით პროტოკოლში არ იყო ნახსენები სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მიმდინარე მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი. ასევე არ დადგენილა რატიფიკაციის საბოლოო ვადები.
ატარშა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელოკატაის რაიონის სოფლები
აგნეშკა ჰოლანდი
კინო-კარიერა
ჰოლანდის ყველაზე ცნობილმა ფილმმა „ევროპა, ევროპა“ (2011), რომელიც სოლომონ პერელის, ებრაელი თინეიჯერის ცხოვრებაზეა დაფუძნებული, 1991 წელს „ოქროს გლობუსი“ მოიპოვა საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ნომინაციაში, ხოლო „ოსკარი“ საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისათვის.
ჰოლანდი ცნობილი პოლონელი მწერლისა და რეჟისორის, კშიშტოფ კიშლევსკის ფილმის, სახელწოდებით, „სამი ფერი: ლურჯი “ სცენარის თანაავტორია. მის გვიანდელ ფილმებში შედის „საიდუმლო ბაღი“ (1993), „სრული დაბნელება“ (1995).
ციურიხის პროტოკოლები
2010 წლის 12 იანვარს სომხეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ დაამტკიცა პროტოკოლები და გააკეთა მთელი რიგი დაკვირვებები, რომ თურქული მხარე განიხილება როგორც შემაკავებელი: „წინაპირობების და შემზღუდავი დებულებების რომლებიც დოკუმენტების სულს აზიანებს“. თურქულმა მხარემ ასევე დაიწყო ნორმალიზების პროცესის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტთან დაკავშირება. თურქეთის პრემიერ მინისტრმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა განაცხადა, რომ სომხეთ-თურქეთის საზღვარი არ გაიხსნებოდა თუ სომხეთი აზერბაიჯანის ტერიტორიიდან ჯარს არ გაიყვანდა.
აგნეშკა ჰოლანდი
კინო-კარიერა
2003 წელს იგი მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის წევრი გახდა. იმავე წელს მან HBO-ს ცნობილი სერიალის, „მოსმენის“ მესამე სეზონის მერვე სერია გადაიღო.
2007 წელს ჰოლანდმა, მისმა დამ, მაგდალენა ლაზარკიევიჩმა და ქალიშვილმა, კატარინა ადამიკმა პოლონური პოლიტიკური სერიალი, „Ekipa“ გადაიღეს. 2008 წელს ჰოლანდი პოლონეთის კინოაკადემიის პირველი პრეზიდენტი გახდა.
ციურიხის პროტოკოლები
ოქმებს ორივე ქვეყანაში დიდი კრიტიკა მოჰყვა. სომხეთში ბევრი ადანაშაულებდა მთავრობას გაყიდვაში, ხოლო თურქეთში არ მოწონდათ, რომ დოკუმენტში არ იყო ნახსენები მთიანი ყარაბაღის საკითხი. ამ შეთანხმებით აზერბაიჯანიც უკმაყოფილო იყო და იტხოვდა თურქეთს შეეწყვიტა სომხეთთან დაახლოების პროცესი. შედეგად პროტოკოლები ორივე ქვეყნის პარლამენტმა დაიწუნა და არ მოხდა მათი რატიფიცირება.
აგნეშკა ჰოლანდი
სხვა ნამუშევრები
აგნეშკა ჰოლანდმა ჩეხური ენიდან პოლონურ ენაზე თარგმნა ცნობილი ჩეხი ავტორის, მილან კუნდერას 1984 წლის რომანი, „ყოფის აუტანელი სიმსუბუქე“. იგი კუნდერას 1982 წელს შეხვდა. ჰოლანდმა იფიქრა, რომ წიგნი აქტუალური იქნებოდა არამხოლოდ მისი ჩეხოსლოვაკიური გამოცდილებისათვის, არამედ პოლონეთის მდგომარეობისთვისაც. სწორედ ამიტომ, გადაწყვიტა, რომ იგი პოლონელ აუდიტორიასაც გაეცნო.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:პოლონელი სცენარისტები კატეგორია:ქალი რეჟისორები კატეგორია:პოლონელი ქალი რეჟისორები კატეგორია:ინგლისურენოვანი კინორეჟისორები კატეგორია:ქალი ტელერეჟისორები კატეგორია:გერმანულენოვანი კინორეჟისორები კატეგორია:პოლონელი ტელერეჟისორები
ციურიხის პროტოკოლები
2015 წლი თებერვალში სომხეთის პრეზიდენტმა სერჟ სარქისიანმა პროტოკოლები პარლამენტიდან გაიწვია, შემდეგი განმარტებით: „თურქეთის მხრიდან პოლიტიკური ნების არ არსებობის გამო". შემდგომ 2017 წლის დეკემბერში სომხეთის მხარემ პირობა დადო, რომ დოკუმენტებს ბათილად სცნობდა და ანულირებას მოახდენდა რადგან: „თურქეთის მხრიდან არ იყო არანაირი პოზიტიური ძვრა დოკუმენტების მიღების და დანერგვის მხრივ". რომელი პირობაც საბოლოოდ 2018 წლის 1 მარტს შეასრულა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:თურქეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
უალაგის რაიონი
უალაგის რაიონი (Distrito de Huallaga) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის ბელიავისტის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 912 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 210.42 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბელიავისტის პროვინციის რაიონები
ბრუცასებრნი
ბრუცასებრნი (Spalacidae) — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 35 სმ, კუდი მოკლეა. გარეთა ყური და თვალები რუდიმენტირებულია (თვალის კაკალი კანის ქვეშაა დამალული — აქედან სახელწოდება). ბეწვი ხშირი და რბილია; შეფერილობა — რუხ-ჩალისფერიდან მურამდე. შეგუებულები არიან მიწისქვეშა ცხოვრების ნირს (თხრიან მიწისქვეშა გზების რთულ სისტემას). სახლობენ ევროპის, წინა აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის სტეპის, ტყესტეპის, ნახევარუდაბნოსა და მთა-მდელოს ლანდშაფტებში; მთებში — ზღვის დონიდან 2500 მეტრამდე. საქართველოში, კერძოდ წალკასა და ახალქალაქის პლატოზე გვხვდება თეთრკბილა ბრუცა (Spalax leucodon). აერთიანებს 6–7 გვარის 36–37 სახეობას. ყველაზე ცნობილია ჩვეულებრივი ბრუცა (Spalax microphtalmus). იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა ნაწილებით; ზამთრისთვის საკვებს იმარაგებენ. წელიწადში 1–2-ჯერ ყრიან 1–3 ნაშიერს. ზოგჯერ ზიანი მოაქვთ, ღრნიან ტყის ნარგავების ნერგებს, ანადგურებენ ძირხვენებს, ამოჰყრიან მიწის გროვებს და სხვ.
სქოლიო
* კატეგორია:მღრღნელები
ალფერაკის სასახლე
ალფერაკის სასახლე (Дворец Алфераки) — ორსართულიანი სასახლე ტაგანროგში. განეკუთვნება ისტორიისა და არქიტექტურის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლებს. სასახლეში ამჟამად განთავსებულია ტაგანროგის სახელმწიფო ლიტერატურული და ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის ფილიალი.
მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 41 / გლუშკოს შესახვევი № 13.
ისტორია
სასახლე აგებულია 1848 წელს. ეკუთვნოდა ტაგანროგელ მსხვილ ვაჭარს ნიკოლაი ალფერაკის. პროექტის ავტორი იყო პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი, არქიტექტორი ანდრეი შტაკენშნეიდერი.
ალფერაკის სასახლე იყო ქალაქის კულტურული ცხოვრების ცენტრი. ალფერაკი აქ აწყობდა გრანდიოზულ ბალ-მასკარადებს, სადაც იწვევდა ტაგანროგის ცნობილ საზოგადოებას.
სასახლის მახლობლად ააშენეს დერეფნული სისტემის ფლიგელი, სადაც ცხოვრობდნენ ალფერაკის შვილების მასწავლებლები და გუვერნორები.
1870-იან წლებში სასახლის მფლობელი გახდა ვაჭარი ნეგროპონტე, რომელმაც ქონება გაყიდა ნაწილ-ნაწილ. სასახლე ბაღით იყიდა მყიდველთა საზოგადოებამ კომერციული შეხვედრებისათვის. სასახლეში იმართებოდა კონცერტები, რომელსაც სხვადასხვა დროს ესწრებოდნენ ანტონ ჩეხოვი, პეტრე ჩაიკოვსკი ტაგანროგში სტუმრობისას.
XIX საუკუნის ბოლოს 1898 წლის 22 ივნისს ანტონ ჩეხოვის ინიციატივით ტაგანროგში დაარსდა ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი. 1927 წელს სასახლის შენობა გადაეცა მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს.
არქიტექტურა
სასახლის არქიტექტურა არის სამხრეთული ნეობაროკოს სტილის საუკეთესო ნიმუში. შენობას ამშვენებს ოთხი კორინთული სვეტი კლასიკური კაპიტელით. სამკუთხა ფრონტონის ცენტრში განთავსებულია ალფრაკების საგვარეულოს გერბი. სახურავზე მოაჯირია გაკეთებული. სასახლის შიგნით მარმარილოს კიბეა 41 საფეხურით. ყველა დარბაზი გაწყობილია ბაროკოს სტილში.
მუზეუმი
1989-1996 წლებში შენობაში მიმდინარეობდა სარემონტო სამუშაოები. 1995-1996 წლებში მუზეუმში შეიქმნა თანამედროვე ექსპოზიცია.
მუზეუმის ექსპოზიცია განთავსებულია 13 დარბაზში. ექსპონატები დაყოფილია შემდეგ კატეგორიებად: „არქეოლოგია“, „მეტალი“, „იარაღი“, „კერამიკა“, „მინა“, „ქსოვილები“, „ხელნაწერები“, „ქანდაკება“, „ნუმიზმატიკა“.
მუზეუმის არქეოლოგიურ ექსპოზიციაში დაცულია 78 580 ექსპონანტი. მათ შორისაა პალეოლითისა და ნეოლითის ექსპონატებიც. კერძოდ, მდინარეების მანიჩისა და სალის შუამდინარეთის ყორღანების ნივთები, რომლებიც ძვ. წ. II-II ათასწლეულებს განეკუთვნება. მუზეუმში დაცულია ძვლის, ქვისა და ბრინჯაოს ნივთები.
აქვე დაცულია შუა საუკუნეების არექოლოგიური გათხრების ექსპონატები, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ოქროს ურდოს პერიოდის სამრხების ინვენტარი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ტაგანროგის მუზეუმები
არჩილ ციციშვილი
არჩილ ციციშვილი-ფანასკერტელი (დ. 1916, ბორჯომი — გ. 2009) — ქართველი არქიტექტორი, სამხედრო პირი.
ბიოგრაფია
დაიბადა სვიმონ ციციშვილის ოჯახში. სვიმონ ციციშვილი ახალგაზრდობიდანვე მონაწილეობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1906 წელს იგი გახდა საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის წევრი. 1918-1921 წლებში კი აქტიურად თანამშრომლობდა საქართველოს მენშევიკურ მთავრობასთან. პროფესიით სვიმონ ციციშვილი მენავთობე ინჟინერ-გეოლოგი იყო, 1920 წლის ბოლოს იგი წამყვანი ნავთობმომპოვებელი კომპანიის მიერ მიწვეულ იქნა საფრანგეთში, სადაც 1921 წლის დასაწყისში გაემგზავრა და მალე ნავთობმომპოვებელ საზოგადოებასთან კონტრაქტიც გააფორმა. მას დაევალა კავკასიაში ნავთობის დამუშავებისა და მოპოვების საკითხების კვლევა. ბოლშევიკური რუსეთის მიერ დამოუკიდებელი საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, სვიმონ ციციშვილი სამშობლოში აღარ დაბრუნდა. მისმა მეუღლემ მარიამ (მარი) ყანჩელმა სამ ბავშვთან ერთად მოახერხა საფრანგეთში ჩასვლა და ოჯახის გაერთიანება. ციციშვილემმა პარიზში დაიდეს ბინა. 1938 წელს არჩილ ციციშვილმა მისაღები გამოცდები ჩააბარა პარიზის ნატიფი ხელოვნების უმაღლესი სასწავლებლის არქიტექტურის განყოფილებაზე, მაგრამ სწავლა მალევე შეწყვიტა, რადგან საფრანგეთის არმიაში გაიწვიეს. ჯარში სამსახურისას მან თავისი ნიჭიერებით ერთ-ერთი მეთაურის ყურადღება მიიპყრო და იგი სენ-სირის კურსანტთა სასწავლებელში მიავლინეს. 1940 წელს არჩილ ციციშვილმა ლეიტენანტის წოდებით დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი, როდესაც ფაშისტური გერმანია თავს დაესხა საფრანგეთს, იგი ქვეყნის დამცველთა რიგებში ჩადგა. საფრანგეთის დამარცხების შემდეგ იბრძოდა ოკუპანტთა წინააღმდეგ. 1940 წლის 21 ივნისს მან მოახერხა შვედურ გემ „თაბორგზე“ ასვლა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, კასაბლანკაში გაემგზავრა, სადაც შეუერთდა უცხოურ ლეგიონს. თავიდან ალჟირში იმყოფებოდა, შემდეგ მისი თხოვნით გადაიყვანეს მაროკოში, სადაც მას ქართველი მებრძოლებიც იყვნენ. 1940 წლის ბოლოს, ვიშის მთავრობის ბრძანებით, ოფიცერი არჩილ ციციშვილი დემობილიზებულ იქნა, 1942 წლის იანვრამდე სამხედრო ნაწილის ოფიცერთა თხოვნით სამხედრო სამსახურს ინსტრუქტორად გააგრძელა მუშაობა, შემდეგ კი საბოლოოდ დემობილიზებული, იძულებული გახდა საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. 1942-1944 წლებში არჩილ ციციშვილმა პარიზში არქიტექტურის შესწავლა გააგრძელა, თუმცა ხშირად იბარებდნენ გესტაპოში. გერმანელები ცდილობდნენ იმის გაგებას, თუ როგორ მოხვდა უცხოურ ლეგიონში. 1944 წლის ზაფხულში, როცა საფრანგეთში გადმოსხდნენ მოკავშირეთა ჯარები და დაიწყო ქვეყნის გერმანელი ოკუპანტებისგან განთავისუფლება, ოფიცერი ციციშვილი კვლავ ჩაეწერა უცხოელთა ლეგიონში და ქვეითთა I ბატალიონის შემადგენლობაში, 1945 წლის თებერვლიდან იბრძოდა ჯერ ალზასში, ხოლო შემდეგ – გერმანიაში. ნორდჰაიმთან ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისთვის იგი დააჯილდოვეს სამხედრო ჯვრით. ბრძანებაში ნათქვამი იყო, რომ „მუდმივი საფრთხის მიუხედავად, მისი მეთაურობით უზრუნველყოფილ იქნა შენაერთის ტანკებისა და ჯავშანტექნიკის ნაწილში დაბრუნება“. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ არჩილ ციციშვილი დაუბრუნდა სამოქალაქო საქმიანობას და წარმატებით გააგრძელა არქიტექტორის კარიერა. არჩილ ციციშვილი ორჯერ იყო დაქორწინებული. პირველი ქორწინებიდან ნათელა ნოეს ასული ჟორდანიასთან ჰყავდა მარი-ელენ (ელიკო) და ირენ ციციშვილები. მეორე ქორწინებიდან ჟაკლინ ეიგლიუნანთან – სოფი და ვერონიკა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
ინა ჟორდანია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 1967 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:საქართველოს პირველი ქალბატონები
მაგნეტარი
მინი|მაგნეტარის მხატვრული კონცეპტი, მაგნიტური ხაზებით მინი|ვარსკვლავთგროვაში მდებარი მძლავრი მაგნეტარის მხატვრული კონცეპტი მაგნეტარი — უკიდურესად ძლიერი მაგნიტური ველის ( მქონე ნეიტრონული ვარსკვლავის ტიპი, რომელიც მეტწილად რენტგენულ და გამა-გამოსხივებას გამოყოფს. თეორია ამ ობიექტებთან დაკავშირებით 1992 წელს რობერტ დუნკანმა და კრისტოფერ ტომპსონმა წამოაყენეს, მაგრამ მაგნეტარისგან გამოვლენილი პირველი გამა-გამოსხივება 1979 წლის 5 მარტს დაფიქსირდა. მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში, მაგნეტარის ჰიპოთეზა ფართოდ იქნა აღიარებული, როგორც რბილი არარეგულირებული განმეორებადი ხასიათის გამა-გამოსხივების და ანომალიური რენტგენული პულსარები.
აღწერა
სხვა ნეიტრონული ვარსკვლავების მსგავსად, მაგნეტარების დიამეტრი დაახლოებით 20 კილომეტრია და მზის მასას 2-3-ჯერ აღემატება. სიმკვრივე იმდენად დიდია, რომ მისი სუბსტანციის ერთი სუფრის კოვზის მასა, დედამიწაზე დაახლოებით 100 მილიონი ტონა იქნებოდა. სხვა ნეიტრონული ვარსკვლავებისგან განსხვავებით, მაგნეტარები უფრო ძლიერი მაგნიტური ველით და ღერძის გარშემო შედარებით სწრაფი ბრუნვით გამოირჩევიან. ნეიტრონულ ვარსკვლავთა უმეტესობისგან განსხვავებით, რომლებსაც ერთი შემობრუნებისთვის 1-დან 10 წამამდე სჭირდებათ, მაგნეტარი ერთ ბრუნს წამზე ნაკლებ დროში ახორციელებს, შესაბამისად, მისი ძლიერი მაგნიტური ველი, გამა და რენტგენული გამოსხივებისთვის დამახასიათებელ ძლიერ დარტყმებს იძლევა. მაგნეტარის აქტიურობა ხანმოკლეა. მათი ძლიერი მაგნიტური ველები დაახლოებით 10 000 წლის შემდეგ კარგავენ ძალას, რის შემდეგაც აქტიური გამა და რენტგენის გამოყოფა წყდება. დღეისათვის, ირმის ნახტომში 30 მილიონზე მეტი არააქტიური მაგნეტარია დაფიქსირებული.
სწრაფი ბრუნვისგან გამოწვეული ზედაპირის რყევები, ძლიერ გამა-გამოსხივებებს განაპირობებს, რაც 1979, 1998 და 2004 წლებშია დაფიქსირებული.
მაგნიტური ველი
მაგნეტარი ხასიათდება უკიდურესად ძლიერი მაგნიტური ველით, 108-დან 1011-მდე ტესლა ერთეულით, რაც ასობით მილიონჯერ უფრო ძლიერია, ვიდრე ადამიანის მიერ შექმნილი ნებისმიერი მაგნიტი და კვადრილიონჯერ უფრო ძლიერი, ვიდრე დედამიწის მაგნიტური ველი. დედამიწას აქვს 30-დან 60-მდე მიკროტესლას სიმძლავრის გეომაგნიტური ველი, ხოლო ნეოდიმზე დაფუძნებულ, იშვიათ მაგნიტს დაახლოებით 1,25 ტესლას სიმძლავრე გააჩნია. მაგნეტარის მაგნიტური ველი 1000 კმ-ის მანძილზეც ძლიერია, სუბიექტის შემადგენელ ატომში ელექტრონულ ღრუბელს ამახინჯებს, რაც სიცოცხლის ქიმიას ართულებს და შეუძლებელს ხდის. დედამიწიდან მთვარემდე ნახევარმანძილზე, ნებისმიერ აქტიურ მაგნეტარს, დედამიწაზე ყველა საკრედიტო ბარათის მაგნიტური ზოლიდან, ინფორმაცია შეუძლია ამოიღოს. 2010 წლის მონაცემებით, ისინი სამყაროს მასშტაბით აღმოჩენილი ყველაზე მაგნიტური ობიექტებია.
მაგნიტური ველის წარმოშობა
მაგნეტარის მაგნიტური ველის ძლიერი დინებები შესწავლილია, როგორც მაგნეტოჰიდროდინამიკური დინამოს ტურბულენტური პროცესის შედეგად წარმოქმნა. უკიდურესად ხშირი გამტარუნარიანობის დენადი გარემო, რომელიც ნეიტრონული ვარსკვლავის შემადგენელი ნივთიერებების წონასწორობის ურთიერთდამოკიდებულებამდე არსებობს, თუმცა, ველის დინებები კვლავ გრძელდება პროტონ-ზეგამტარი მატერიის მქონე მუდმივი დენებისგან, რომელიც ნეიტრონულ ვარსკვლავში ნეიტრონების მასით დომინირებს. მსგავსი მაგნეტოჰიდროდინამიკური პროცესი კიდევ უფრო ინტენსიურ ტრანზიტულ ელექტრომაგნიტურ ველებს წარმოშობს, როცა ნეიტრონული ვარსკვლავების შერწყმა, გაერთიანება ხდება.
ფორმირება
მინი|მაგნეტარი SGR 1900+14. გარშემორტყმულია 7 სინათლის წლის მანძილზე გადაჭიმული გაზის რგოლით. სპიტცერის კოსმოსური ტელესკოპის ფოტო
სუპერნოვას დროს ვარსკვლავი კოლაფსირდება და ნეიტრონულ ვარსკვლავად გარდაიქმნება, რომლის მაგნიტური ველი დრამატულად ძლიერდება. წრფივხაზოვანი განზომილების განახევრება, მაგნიტურ ველს ოთხჯერ ზრდის და აძლიერებს. დუნკანმა და ტომპსონმა დაადგინეს, რომ როდესაც ახლად ჩამოყალიბებული ნეიტრონული ვარსკვლავის ბრუნვა, ტემპერატურა და მაგნიტური ველი მარჯვენა მხარეს მერყეობს, დინამო მექანიზმმა, შესაძლოა სითბოს და ბრუნვის ენერგია მაგნიტურ დიდ ენერგიად გარდაქმნას და უკვე არსებული 108 ტესლა, 1011 ტესლა (1015 გაუსი) სიმძლავრეზე მეტად გაზარდოს, რაც მაგნეტარის წარმოშობის საფუძველია. ყოველი ათი სუპერნოვასვას ნარჩენიდან ერთი მაგნეტარია, ვიდრე სტანდარტული ნეიტრონული ვარსკვლავი ან პულსარი.
აღმოჩენა
1979 წლის 5 მარტს, ორი საბჭოთა ზონდის, ვენერა 11-ისა და 12-ის ვენერას ატმოსფეროში წარმატებით ჩაშვების შემდეგ, რომლებმაც გამა-გამოსხივების რადიაციით კურსი შეიცვალეს, სტანდარტული დროით დაახლოებით 10:51-ზე — ამ კონტაქტის შემდეგ, რადიაციის მხრივ ორივე ზონდის მონაცემებმა კითხვები გააჩინა, როგორც ნორმალური 100, ასევე 200 000-ზე მეტი დარტყმითი ტალღიდან წამში, რომლებიც მხოლოდ მილიწამს გრძელდებოდა.
გამა-გამოსხივების სწრაფი გავრცელების შემდეგ, თერთმეტი წამის ინტერვალით, NASA-ს ზონდი ჰელიოს 2, რომელიც მზის გარშემო ორბიტაზე მოძრაობდა, ძლიერი რადიაციის ზემოქმედების ქვეშ აღმოჩნდა. ტალღა მალევე ვენერას ორბიტაზე მოძრავი პიონერის დეტექტორებმა დააფიქსირეს. რამდენიმე წამში დედამიწამ რადიაციული დარტყმა მიიღო, რაც აშშ-ს თავდაცვის დეპარტამენტის სამმა თანამგზავრმა, საბჭოთა სამეცნიერო კვლევითი თანამგზავრული პროგრამის პროგნოზის შვიდმა თანამგზავრმა და აინშტაინის ობსერვატორიამ დააფიქსირეს. ტალღა კომეტების საერთაშორისო მკვლევარსაც მიწვდა, რომელიც დედამიწის მაგნიტურ ველს და მზის ქარებს სწავლობდა. ეს აფეთქება, მანამდე დაფიქსირებულთაგან 100-ჯერ უფრო ინტენსიური იყო. იმის გამო, რომ გამა-გამოსხივება სინათლის სიჩქარით მოძრაობს და ტალღა რამდენიმე შორეულმა კოსმოსურმა აპარატმა დააფიქსირა, იმპულსის დრო, 2 არკწამის სიზუსტით განისაზღვრა. წყაროს მხარეს შეესაბამება მაგელანის დიდ ნისლეულში მდებარე ვარსკვლავი, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 5000 წლისთვის სუპერნოვად აფეთქდა. მოვლენას GRB 790305b ეწოდა.
ბოლო აღმოჩენები
მინი|გამა-გამოსხივების ამოფრქვევის და სუპერნოვასგან წარმოქმნილი მაგნეტარის მხატვრული წარმოსახვა
2008 წლის 21 თებერვალს, NASA-ს და მაკგილის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ აღმოაჩენილია რადიოპულსურული თვისებების მქონე ნეიტრონული ვარსკვლავი, რომელიც ძლიერ მაგნიტურ ტალღებს გამოსცემდა. ეს ცხადყოფს, რომ მაგნეტარი არა მხოლოდ იშვიათი ტიპის პულსურია, არამედ შესაძლებელია ზოგიერთი პულსარის არსებობის პერიოდის ერთ-ერთი ფაზა (შექცევადი) იყოს.
2008 წლის 24 სექტემბერს, ევროპის სამხრეთულმა ობსერვატორიამ (ESO) განაცხადა, რომ დიდი ტელესკოპის გამოყენებით, პირველი ოპტიკურად აქტიური, მაგნეტარ-კანდიდატია აღმოჩენილი. ობიექტს სახელი SWIFT J195509+261406 მიენიჭა.
2014 წლის 1 სექტემბერს, ევროპულმა კოსმოსურმა სააგენტომ (ESA), სუპერნოვას Kesteven 79-ის ნარჩენებთან ახლომდებარე მაგნეტართან დაკავშირებით ინფორმაცია გამოაქვეყნა.
2013 წელს, სურათებზე დაკვირვებით, რომლებიც 2008-2009 წლებშია გადაღებილი, ევროპელმა და ჩინელმა ასტრონომებმა მაგნეტარი აღმოაჩინეს, რომელსაც სახელად 3XMM J185246.6+003317 უწოდეს.
2013 წელს აღმოაჩინეს მაგნეტარი სახელად PSR J1745-2900, რომელიც მშვილდოსანი A*-ს სისტემაში, შავი ხვრელის გარჩემო ორბიტირებს. ობიექტი გალაქტიკის იონიზირებული ცენტრის, ვარსკვლავთშორისი სივრცის შესწავლისთვის მნიშვნელოვან ისტრუმენტს წარმოადგენს.