cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ციხისფერდი
ისტორია
thumb|მარცხნივ|ციხის ნანგრევები ციხისფერდში, ერთ-ერთ პატარა კლდეზე აღმოჩენილია ზღვის ნიჟარები, რომელიც ადასტურებს, რომ მრავალი საუკუნის წინ აქ იყო ზღვა. სოფლის ძველი სახელწოდებაა ციხე. გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს და იყო მათი საზაფხულო რეზიდენცია. XVII საუკუნის დასაწყისში მამია II გურიელმა ააშენა ციხე, რომელიც შემდგომ ნაკაშიძეთა ხელში გადავიდა. იმავე საუკუნეში მამუკა ნაკაშიძემ ააშენებინა და მოახატინა ციხის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. XVII საუკუნეში ბეჟან ნაკაშიძისა და მისი მემკვიდრე გიორგის ბრძანებით მღვდელმა საბამ დაწერა „ციხის გულანი“, იგივე „გურიანთული გულანი“. 1720 წელს ბეჟან ნაკაშიძემ ეკლესიას შესწირა გარდამოხსნა. 1817 წელს მამია V გურიელმა რუსეთის ჯარის დახმარებით ციხე დაუნგრია ნაკაშიძეს. ამის შემდეგ რუსეთის იმპერიის ჯარი (ორასი ჯარისკაცი და ერთი ზარბაზანი) აქ დაბანაკდა. 1873 წელს დიმიტრი ბაქრაძემ ეკლესიაში ნახა მამუკა ნაკაშიძისა და მისი ოჯახის ფრესკები. 1907 წელს ციხის ეკლესიის სიძველეები აღწერა ექვთიმე თაყაიშვილმა. 1911 წლიდან იხსენიება ციხისფერდის სახელით. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 1500 ადამიანი იყო გაწევრებული და ბიბლიოთეკა.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კლარინი (ბოჰოლი)
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
იოჰან ბაპტისტ შადი
ოჰან ბაპტისტ შადი (Johann Baptist Schad; დ. 1758 — გ. 1834, იენა) — გერმანელი ფილოსოფოსი, იდეალისტი. 1799 წელს ფიხტე შეცვალა იენის უნივერსიტეტში, ხოლო 1804 წლიდან იყო ფილოსოფიის პროფესორი ხარკოვის უნივერსიტეტში. 1816 წელს გაასახლეს რუსეთის იმპერიიდან. 1904 წელს გ. ვოზნესენსკიმ გამოთქვა მოსაზრება შადისა და სოლომონ დოდაშვილის მოძღვრებათა შორის კავშირის შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1758 კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:გარდაცვლილი 1834
რიკარდო ლეონსიო ელიასი
იგი იბრძოდა აუგუსტო ლეგიას ხელისუფლების წინააღმდეგ, მაგრამ ლეგიას დამხობის შემდეგ სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა ჯერ მანუელ მარია პონსე ბრუსეტს (2 დღით), შემდეგ კი ლუის მიგელ სანჩეს სეროს ეკავა რამდენიმე თვის განმავლობაში. სულ მალე სანჩეს სერო იძულებული გახდა უარი ეთქვა თანამდებობაზე ელიასის სასარგებლოდ, თუმცა ეს უკანასკნელი თანამდებობაზე დარჩა მხოლოდ 4 დღე, მისი ხელისუფლება სახელმწიფო გადატრიელების შედეგად დაამხო ასევე "უდღეურმა" პრეზიდენტმა გუსტავო ხიმენესმა, რომელიც პოსტს 6 დღის მანძილზე ინარჩუნებდა.
ელიასს ეკავა პერუს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის თანამდებობაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კემპბელის კუნძული
300px|მინიატიურა|კუნძულ კემპბელის რუკა. 300px|მინიატიურა|სამხრეთ-დასავლეთი უბე კემპბელის კუნძული (Campbell Island, მაორ. Motu Ihupuku) — დაშორებული, დაუსახლებელი, სუბანტარქტიკული კუნძული კემპბელის კუნძულების ჯგუფში, ახალი ზელანდიის შემადგენლობაში. კუნძულზე არ არსებობს მუდმივი მოსახლეობა. მასთან მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ ვერტმფრენებით ან გემებით.
ახალი ზელანდიის სხვა სუბანტარქტიკულ კუნძულებთან ერთად, კემპბელი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული.
გეოგრაფია
იგი ყველაზე დიდი კუნძულია კემპბელის არქიპელაგში და მოიცავს 112,68 კმ²-ს ჯგუფის 113,31 კმ²-დან, რაც შეადგენს არქიპელაგის ფართობის 99 %-ს. გარშემორტყმულია მრავალი მომცრო კუნძულით. კუნძული კემპბელი მთიანია, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 500 მეტრს აღწევს. აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ზღვაში იხსნება ფიორდი.
ფლორა და ფაუნა
კუნძული მთავარი ადგილია ზღვის ფრინველებისათვის, რადგანაც იგი მათი ბუდობის საუკეთესო ადგილია. აქ შევხვდებით ალბატროსებს, ბაკლანები (Phalacrocorax) და პინგვინები. კუნძულის უბიდან მოცურავენ ვეშაპები, რადგანაც უბეები წყნარი ადგილია შთამომავლობის გასამრავლებლად.
კუნძულზე იზრდება სხვადასხვა მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეები, მათ შორის კერგელენის კომბოსტო, ასევე ეგრეთ წოდებული სუბანტარქტიკული კუნძულების მეგაბალახები. კუნძულზე იზრდება მხოლოს ერთი ზე, სიტხინის ნაძვი (Picea sitchensis), რომელიც დაირგო 1907 წელს; ხეს აქვს სიმაღლე 10 მეტრზე ნაკლები.
კუნძულზე შემოყვანილ იქნა უცხოური სახეობები, რამაც შემდგომში მოიტანა დიდი პრობლემები. აქ ამრავლებდნენ ცხვრებს, ასევე აქ გამოჩნდნენ ვირთაგვები. 1954 წლიდან კუნძული გამოცხადდა დაცულ ტერიტორიად, და ამ მომენტიდან დაიწყო იმ ცხოველთა სახეობების განადგურება, რომლებიც არ იყვნენ კუნძულის «ადგილობრივი» მაცხოვრებლები. 1984 წლისათვის ყველა ცხვარი განადგურდა, ხოლო ბოლო ვირთაგვა — 2001 წელს. ყველა შემოყვანილი ცხოველის განადგურების შემდეგ კუნძულის ბუნების მდგომარეობა სულ მალე გაუმჯობესდა.
კლიმატი
კუნძულის კლიმატი მკაცრი ოკეანისეულია, მოღრუბლული და ტენიანი. მზიანი საათების საშუალო რაოდენობა წელიწადში შეადგენს 650-ს (დღეების 59 % წელიწადში არამზიანია). რაც უფრო მაღალია ზღვის დონეზე კუნძულის ტერიტორია, მით უფრო ცოტაა იქ მზის შუქი. ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 1300—1400 მმ-ს წელიწადში, მათი უმრავლესობა მოდის სუსტი წვიმის სახით. წვიმები მოდის 325 დღე წელიწადში. ქარი სიძლიერით 100 კმ/სთ-ზე უფრო მეტი ქრის 100 დღე წელიწადში (ყველაზე უფრო ცოტა ქარიან რაიონებში). ტემპერატურის საშუალო თვიური მერყეობა შეადგენს 5 °C-მდე, მერყეობის დიაპაზონი ყველაზე დაბალი და მაღალი დღის ტემპერატურისა იშვიათად აღემატება 5 °C-ს. ყველაზე დაბალი ზამთრის ტემპერატურაა — −5 °C-მდე, ყველაზე მაღალი ზაფხულის ტემპერატურა ძალიან იშვიათად აღემატება 15 °C-ს. თოვლის ფენა კუნძულზე ჩერდება 1-3 დღე წელიწადში.
კუნძულზე დაფიქსირებული ყველაზე მაღალი ტემპერატურა შეადგენდა 25,6 °C-ს, ყველაზე დაბალი −7 °C, დაფიქსირდა 2011 წლის 29 ივლისს.
ისტორია
კუნძული აღმოაჩინა ავსტრალიელმა კაპიტანმა ფრედერიკ ჰასელბორომ 1810 წელს სელაპებზე ნადირობის დროს. სელაპებზე მონადირე კომპანიას სახელად ერქვა Campbell & Co და მის პატივსაცემად კუნძულსაც ეს სახელი დაერქვა. კაპიტანი ფრედერიკ ჰასელბორო კუნძულის აღმოჩენის წელს მის ერთ-ერთ უბესთან წყალში ჩაიძირა. კუნძულზე დაარსდა სელაპებზე მონადირეთა პატარა დასახლება, რომლის მაცხოვრებლებმაც დაიწყეს თავისი საქმიანობა ისე აქტიურად, რომ კინაღამ დაღუპეს ყველა ადგილობრივ წყლებში მობინადრე სელაპი. 1830-იან — 1850-იან წლებში აქ ასევე წარმოებდა ვეშაპებზე ნადირობა. კუნძულზე პირველი სამეცნიერო ექსპედიცია მოვიდა საფრანგეთიდან 1874 წელს. კუნძულზე ბევრი უბის და მთის სახელი იწოდება ამ ექსპედიციის წევრების პატივსაცემად. 1896-1931 წლებში აქ უვლიდნენ ცხვრებს. 1907 წელს რვა მკვლევარმა შეადგინა კუნძულის რუკა, მათ ასევე შეისწავლეს მისი ფლორა და ფაუნა. მუდმივი მოსახლეობა კუნძულზე არსებობდა 1995 წლამდე. დღეისათვის კუნძულს არ ჰყავს მუდმივი მოსახლეობა, მაგრამ მასზე ხშირად სტუმრობენ სხვადასხვა ხალხი, რომლებიც ატარებენ აქ რამდენიმე დღეს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ახალ ზელანდიაში
Кемпбэлл (острова)
საიპანი
გეოგრაფია
საიპანის კუნძულის სიგრძე შეადგენს 19 კილომეტრს, ხოლო სიგანე 9 კილომეტრს. საიპანიდან 200 კილომეტრში მდებარეობს კუნძული გუამი, ხოლო ევრაზიის მატერიკიდან დაშორებულია 2800 კილომეტრით. კუნძულის უმაღლესი წერტილია ვულკანი ტაპოჩაუ (474 მ). კუნძულზე სულ უფრო მეტად ვითარდება ტურიზმი.
კუნძული საიპანი წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთით მარიანას არქიპელაგის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. იგი შერეული ვულკანური და მარჯნისებური წარმოშობისაა. კუნძულის დასავლეთ ნაწილში განლაგებულია ქვიშიანი პლაჟები, ხოლო ნაპირთან მყოფი რიფები ქმნიან დიდ ლაგუნას. საიპანის აღმოსავლეთი ნაწილი კლდოვანია და შემოფარგლულია რიფით. იგი მარიანას ღარიის დასაწყისია. ფართობი შეადგენს 115,38 კმ²-ს.
კლიმატი
კლიმატი — ტენიანი და ტროპიკულია. ხშირია ტროპიკული ციკლონები.
ისტორია
ამ ტერიტორიაზე ადამიანები უძველესი დროიდან სახლობდნენ, ამას ადასტურებს არქეოლოგიური გათხრები. XVII საუკუნეში აქ პირველი ევროპელები, ესპანელები მივიდნენ, რომლებმაც მთლიანად დაიმორჩილეს მარიანას არქიპელაგის კუნძულები. 1815 წელს საიპანზე კუნძულ სატავალიდან დიდი რაოდენობით გადმოსახლდნენ კაროლინელები, მაშინ როცა ადგილობრივი მოსახლეობის ჩამოროელების დიდი ნაწილი გადაასახლეს კუნძულ გუამზე.
1899 წლის 12 თებერვალს მარიანის კუნძულები ესპანეთმა მიყიდა გერმანიას, რის შედეგადაც ეს კუნძული გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. 1907 წელს გახდა გერმანიის ახალი გვინეის შემადგენელი ნაწილი.
პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში 1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანას კუნძულები იაპონიამ დაიკავა. ომის დასრულების შემდეგ საიპანი ერთა ლიგის სამანდატო ტერიტორია გახდა. იაპონიის მმართველობის პერიოდში აქ განვითარდა მეთევზეობა და შაქრის წარმოება. 1930 წელს ამ ტერიტორიაზე აღდგა იაპონიის გავლენა, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1941 წლისთვის იაპონიის იმპერიამ ამ ტერიტორიაზე სამხედროთა რიცხვი 30 000 ჯარისკაცამდე გაზარდა.
მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს — 48 220 ადამიანს (2010), ეს დაახლოებით მთელი ქვეყნის 90 %-ია. ძირითადი სასაუბრო ენა მოსახლეობაში არის ინგლისური, თუმცა ყოველდღიურ ცხოვრებაში იხმარება ადგილობრივი მოსახლეობის ჩამოროელების ენაც.
საიპანზე დიდი რაოდენობით ცხოვრობენ ადამიანები ჩინეთიდან, ბანგლადეშიდან, ფილიპინებიდან, ტაილანდიდან, ვიეტნამიდან და კამბოჯიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოკეანეთის დედაქალაქები კატეგორია:ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულების ქალაქები კატეგორია:ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
გოლდენ-ბეი
250px|მინიატიურა|თანამგზავრული ფოტო 250px|მინიატიურა|[[აბელ ტასმანის ეროვნული პარკის ერთ-ერთი მთავარი პლაჟი გოლდენ-ბეიზე]] გოლდენ-ბეი (Golden Bay) — თავთხელი, პარაბოლოიდის ფორმის უბე ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე. წარმოადგენს ტასმანის ზღვის მკლავს და შეჭრილია კუკის სრუტის სამხრეთ-დასავლეთით და ტასმანის უბის დასავლეთით. ზღვისგან გამოყოფილია ფერიველის ცელით. სამხრეთიდან უბეში ჩაედინება მდინარე აორერე და ტაკაკა.
გოლდენ-ბეი გამოირჩევა კარგი ამინდებით და საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში.
უბის დასავლეთი და ჩრდილოეთი რეგიონები თითქმის მთლიანად დაუსახლებელია. სამხრეთ სანაპიროსთან მდებარეობს აბელ ტასმანის ეროვნული პარკი.
ბათუმის ხელშეკრულება
ბათუმის ხელშეკრულება — დაიდო საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და თურქეთს შორის 4 ივნისს. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს აგრეთვე სომხეთისა და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დელეგაციის წევრებმა.
ბათუმის ხელშეკრულების პირობები შემუშავდა მაშინ, როდესაც ამიერკავკასია ნაწილობრივ ოსმალეთის ჯარების მიერ იყო ოკუპირებული. ბათუმის ხელშეკრულებით ოსმალეთს გადაეცა ბათუმისა და ყარსის ოლქები, ახალქალაქისა და ახალციხის მაზრები, სურამალინის მაზრა, ალექსანდროპოლისა და ეჩმიაძინის მაზრების სამი მეოთხედი, შარურ-დარალაღეზის მაზრის ერთი მეხუთედი და სხვა.
ბათუმის ხელშეკრულებით საქართველოს ჩამოსცილდა 11 381 კმ² ტერიტორია 250 ათ. მცხოვრებით, ხოლო სომხეთს 18 125 კმ² ტერიტორია 404 ათ. მცხოვრებით. ბათუმის ხელშეკრულების პირობები ამიერკავკასიის ხალხებისათვის უფრო მძიმე იყო, ვიდრე ბრესტის 1918 ზავი, რომლის შესაბამისად ოსმალეთს უნდა გადასცემოდა ამიერკავკასიის 14 135 კმ² ტერიტორია.
1918 წლის 4 ივნისს საქართველოსა და ოსმალეთს შორის დაიდო აგრეთვე დამატებითი ხელშეკრულება, რომლის თანახმად საქართველო ვალდებული იყო დაუყოვნებლივ მოეხდინა ჯარების დემობილიზაცია, განედევნა თავისი ტერიტორიიდან ყველა სამხედრო და სამოქალაქო პირი იმ ქვეყნებისა, რომლებიც ოსმალეთს და მის მოკავშირეებს ეომებოდნენ. გარდა ამისა, ოსმალეთმა მიიღო უფლება კონტროლი დაეწესებინა საქართველოს მთავარ სტრატეგიულ რკინიგზებზე, გამოეყენებინა ისინი თავისი და მოკავშირეების სამხედრო ინტერესებისათვის. ბათუმის ხელშეკრულება გაუქმდა პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:1918 წელს დადებული ხელშეკრულებები კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელშეკრულებები კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებები
Sauropsida
Sauropsida — ამნიონიანების ჯგუფი, რომელიც მოიცავს ყველა არსებულ რეპტილიასა და ფრინველს და მათ ადრეულ წინაპრებს, მათ შორის, დინოზავრებს. “Sauropsida” განსხვავდება თერომორფებისგან, რომელიც მოიცავს ძუძუმწოვრებსა და მათ ადრეულ წინაპრებს.
ფილოგენეტიკა
Sauropsida-ს ფილოგენეტიკური ხე,
კატეგორია:ხერხემლიანები
ტაიტაო
ტაიტაო (Taitao) — ნახევარკუნძული სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ჩილეს სამხრეთში. სიგრძე დაახლოებით 124 კილომეტრი, სიგანე დაახლოებით 115 კილომეტრი, სიმაღლე 1200 მეტრამდე. ოფკის დაბალი ყელით მიერთებულია პატაგონიის ანდებთან; სამხრეთიდან გარს აკრავს პენიასის ყურე. ნაპირები ღრმადაა დასერილი ფიორდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს გეოგრაფია კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ნახევარკუნძულები
ბერონ-დე-ასტრარდის დეპარტამენტი
ბერონ-დე-ასტრარდის დეპარტამენტი (Departamento Berón de Astrada) — დეპარტამენტი არგენტინაში, კორიენტესის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 2 294 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 804 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბერონ-დე-ასტრარდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორიენტესის პროვინციის დეპარტამენტები
შამონი
thumb|შამონის ხეობა შამონი — საკურორტო ქალაქი მონბლანის მთის (4807მ) ძირში, სადაც პირველად XI ს-ში დასახლდნენ ერთ-ერთი საეკლესიო ორდენის ბერები. დღევანდელი შამონი მსოფლიო მნიშვნელობის კურორტი, ალპინიზმისა და სამთო - სათხილამურო სპორტის ცენტრია. იგი 1924 წელს ხამთრის I ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი იყო.ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე დგას ალპების პირველი მკვლევრების ორას ბენედიქტ სოსუარისა (1740-1799) და ჟაკ ბალმას (1762-1834) ძეგლები. სოსუარი ალპინიზმის ფუძემდებლად ითვლება, ხოლო ბალმა მთაში გამყოლი იყო და მიშელ- გაბრიელ პაკარდთან ერთად პირველი ავიდა მონბლანზე.
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
კუკის სრუტე
250px|მინიატიურა|[[ახალი ზელანდია და კუკის სრუტე]] კუკის სრუტე — სრუტე ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კუნძულებს შორის. ერთმანეთთან აერთებს ტასმანის ზღვასა და წყნარ ოკეანეს, გაივლის ქვეყნის დედაქალაქ ველინგტონის გვერდით. ყველაზე ვიწრო ადგილას, სიგანე 22 კმ-ს აღწევს და მიჩნეულია მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო და არაპროგნიზირებად სრუტედ.
სრუტეს სახელი ეწოდა ჯეიმზ კუკის პატივსაცემად, რომელიც პირველი ევროპელი მეთაური იყო, ვინც მასში გაიარა 1770 წელს. მაორის ენაზე მას რაუკავა ჰქვია.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის სრუტეები
ჩქერი
მინი|ჩქერი მინი|ჩქერი ჩქერი — ნატანით ჩამოყალიბებული მდინარის კალაპოტის წყალმარჩხი მონაკვეთი. წარმოიქმნება წყლის ნაკადის მიერ კალაპოტის არათანაბარი წარეცხვის შედეგად მდინარის ფსკერზე ქვიშის გარდიგარდმო ზვინულის დაგროვების ადგილას. ქვიშის ზვინულის დამრეცი კალთა მდინარის აღმაა მიმართული, ციცაბო — დაღმა და ნაკადი სწრაფად ეშვება მასზე. ჩქერი, ვაკე მდინარეების მეზორელიეფის ტიპური ფორმაა. ხშირად განლაგებულია კლაკნილის გადახრის ადგილას.
ჩქერი ლუბრმასთან ერთად მდინარეებზე წარმოქმნის სისტემას — ლუბრმა-ჩქერი-ლუბრმა. ეს სისტემა ისევე როგორც რელიეფის სხვა კალაპოტური ფორმები, ნელ-ნელა გადაადგილდება კალაპოტის გასწვრივ; ამ პროცესს თან ახლავს შექცევადი (ნიშანცვლადი) კალაპოტური დეფორმაცია. ასეთი სისტემების გადაადგილების სიჩქარე ჩვეულებრივ არ აჭარბებს რამდენიმე ასეულ მეტრს წელიწადში. გადაადგილების მაქსიმალური სიჩქარე ჩქერებისთვის დამახასიათებელია კალაპოტის სწორხაზოვან მონაკვეთებზე. იგი მატულობს ნატანის სისხოს შემცირებასთან ერთად. ჩქერი აგებულების მიხედვით სულ სამი სახისაა.
სისტემა ლუბრმა-ჩქერი-ლუბრმას მეტად დამახასიათებელი ელემენტებია ზედა და ქვედა ლუბრმული ღარტაფი და ზედა და ქვედა (ან მარცხენა და მარჯვენა ნაპირის) ჩქერული გვერდული. დინებით ზედა ჩქერის წყალქვეშა კალთა უფრო დამრეცია, ქვედა ფერდი უფრო ციცაბო. ტიპური ჩქერი წარმოადგენს ალუვიონის გროვას. ჩვეულებრივ განლაგებულია ჯგუფებად.
ჩქერის მეტად წყალმარჩხ ნაწილს — სანაპირო მეჩეჩს — გვერდული ეწოდება. ჩქერის მეტად ღრმა მონაკვეთი მომიჯნავე ლუბრმულ ღარტაფებს შორის ჩქერის ვარცლის სახელწოდებითაა ცნობილი. მასზე გადის უდიდესი სიღრმეების ხაზი და სანაოსნო ფარვატერი. ჩქერზე ფარვატერის მეტად წყალმარჩხი ნაწილი ცნობილია ჩქერის თხემის სახელწოდებით.
მცირე სიღრმის მიუხედავად (განსაკუთრებით წყალმცირობისას) ჩქერი აფერხებს ნაოსნობას.
სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროლოგია
იმირის გორა
იმირის გორა — ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის (ძვ. წ. VI ათასწლეული) გორანამოსახლარი სოფელ იმირის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას (მარნეულის მუნიციპალიტეტი). გაითხარა 1966-1971 წლებში (ა. ჯავახიშვილი, ო. ჯაფარიძე).
ლიტერატურა
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:ნეოლითის ხანის ძეგლები კატეგორია:ენეოლითის ხანა
არნიკა
არნიკა (ლათ. Arnica montana) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მრავლდება ველურად. ზოგიერთ ქვეყანაში ბუნების დაცვის მეთვალყურეობის ქვეშაა. არნიკა შეიცავს ეთეროვან ზეთებსა (0,1 %, უპირველეს ყოვლისა, აზულენსა და თიმოლს) და გლიკოზიდებს (იზოკვერციტრინი) ყვავილში და რიზომაში, აგრეთვე, არნიკას ფლავონს, პრესორის ნივთიერებებს, ქოლინს, ტრიმეტილამინს, ბეტაინს, ქსანტოფილებს, ლუტეინს და სხვა კაროტინაოიდულ პიგმენტებს. აქვს ანთების საწინააღმდეგო, ანტიბიოტიკური და წნევის დამწვეი მოქმედება. გამოიყენება ნაყენებსა და მალამოებში. არნიკა შედის აგრეთვე, ჰომეოპათიური პრეპარატების შემადგენლობაში.
არნიკა კარგად ხარობს საკვებით ღარიბ მდელოებზე; ბუნებრივი მდელო შეიძლება გამოშდგეს წინამორებდად, თუ მათზე ძლიერი განოყიერება არ მომხდარა, იტანს მზესა და ძლიერ ნალექებს. გამოცდილების მიხედვით, არნიკა საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ნიადაგზე ან მინერალური სასუქების შეტანაზე უაღრესად მგრძნობიარედ რეაგირებს. შეიძლება ფოთოლი დაიწვას ან მთელი მცენარე მოკვდეს. ამიტომ სასუქის საჭიროება არ არსებობს.
სელექციური ჯიშები არ არსებობს. გაღივების უნარი ხშირად არ აქვს. საჭიროა თესლის საკუთარი გამრავლების მიღწევა ან სათესლე მასალის ბუნებაში შეგროვება. უმრავლეს შემთხვევაში დარგვის შემდეგ მეორე წლიდან ყვავილის თავაკები მაისის ბოლოდან ივლისის ბოლომდე რეგულარულად იკრიფება. თესლი მომწიფებას იწყებს ივლისის შუა რიცხვებიდან. ჭიანაჭამი თავაკები გაშრობამდე უნდა გამოირჩეს. ბუნებრივი ან ხელოვნური შრობა მაქსიმუმ 42 °C ტემპერატურაზე მიმდინარეობს. თუ გაყიდვაში მოთხოვნილება სუფთა ყვავილზეა, მაშინ ყვავილის ჯამები გაშრობამდე უნდა გამოშრეს. გაშრობის პროპორცია შეადგენს 4–5:1–ს ყვავილებთან, ფესვებთან კი – 3:1. ფესვების ამოღება ხდება მიზნობრივად, ყვავილების მოპოვებიდან მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ. სავარაუდოა 30 კგ 100 მ2 მშრალი ფესვის, 5–8 კგ 100 მ2 ყვავილის თავაკების ან 3–5 კგ 100 მ2 სუფთა ყვავილის ფურცლის აღება.
აზიზბეიოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)
აზიზბეიოვი შეიძლება აღნიშნავდეს:
არნიკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედი
thumb|250px|ბერენიკეს თმები ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედი (Coma Berenices) — ჩრდილოეთის ცის მცირე ზომის, კაშკაშა ვარსკვლავებს მოკლებული თანავარსკვლავედი. მოთავსებულია მენახირის, ქალწულის, ლომისა და მწევრების თანავარსკვლავედებს შორის. ბერენიკეს თმების მიმართულებითაა მრავალი გარეგალაქტიკური ნისლეული, აგრეთვე ცაზე ჩვენი გალაქტიკის ჩრდილოეთით პოლუსი. საქართველოს განედებიდან დაკვირვებისათვიოს ყველაზე მოსახერხებელი დროა გაზაფხული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები კატეგორია:ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
Formica calviceps
Formica calviceps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აითაირა
აითაირა (Аиҭаира) — სოციალურ-პოლიტიკური მოძრაობა სეპარატისტულ აფხაზეთის რესპუბლიკაში. დაარსდა 2001 წელს, როგორც პირველი ოპოზიციური მოძრაობა, აფხაზეთის ყოფილი ე. წ. პრეზიდენტის, ალექსანდრე ანქვაბის მიერ. მოძრაობის დღევანდელი ლიდერია ყოფილი ე. წ. პრემიერმინისტრი ლეონიდ ლაკერბაია.
აითაირა, 2004 წლის სეპარატისტების საპრეზიდენტო არჩევნებში, ალექსანდრე ანქვაბს უჭერდა მხარს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ე. წ. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ანქვაბი კანდიდატთა სიიდან ამოიღო, იგი "ერთიანი აფხაზეთის", "ამცახარა"-ს და აფხაზეთის დამოუკიდებელი პროფკავშირების ფედერაციის სერგეი ბაგაფშის მხარდამჭერ ბლოკს შეუერთდა. არჩევნების შედეგად წარმოშობილი კრიზისის შემდეგ, მიღწეულ იქნა კომპრომისი, რის შედეგადაც, ალექსანდრე ანქვაბმა ბაგაფშის მთავრობაში პრემიერმინისტრის პოსტი დაიკავა.
მოძრაობის პოლიტიკური საბჭო შედგება 23 ადამიანისგან. პოლიტსაბჭოს პრეზიდიუმში შედიან: ლეონიდ ლაკერბაია, ოლეგ დამენია, ირინა აგრბა, ვიაჩესლავ კოკოსკირი, დაურ ნაჭყებია და რომან გერია.
აითაირას აქვს რეგიონალური ორგანიზაციები აფხაზეთის მთელ ტერიტირიაზე.
სირო-რედონდო
დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 560 ადამიანს შეადგენდა. 588 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 50,3 ადამიანი კმ²-ზე.
შალიკიანთკარი
შალიკიანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე არყალის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1000 მ. დუშეთიდან 26 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დევი ჭანკოტაძე
დევი ჭანკოტაძე (დ. 1 სექტემბერი, 1961, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის უფროსის მოადგილე 2000–2004 წლებში და 2008-2009 წლებში. 2009-2012 წლებში გენშტაბის უფროსი. აშშ-ის ლეგიონის ღირსებისა და საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენების კავალერი.
ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა თბილისის უმაღლესი საარტილერო სამეთაურო სამხედრო სასწავლებელი. 1982-1990 წლებში მსახურობდა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. 1991–1992 წლებში იყო ქ. გორის მე-11 ბატალიონის შტაბის უფროსი, 1992–1994 წლებში — ეროვნული გვარდიის საარტილერიო პოლკის მეთაური, 1994–1995 — ეროვნული გვარდიის მთავარი სამმართველოს შტაბის უფროსი. მეთაურობდა პირველი საარტილერიო ბრიგადას (1995), მთავარსარდლის რეზერვის საარტილერიო ბრიგადას (1996–1999), არტილერიას (1999-2000). 2000–2004 წლებში იყო საქართველოს შეიაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის პირველი მოადგილე, 2004-2005 — სამხედრო წარმომადგენელი დსთ ქვეყნების სამხედრო თანამშრომლობის საკოორდინაციო შტაბში, თავდაცვის ატაშე. 2005 წელს  დაითხოვეს სამხედრო სამსახურიდან, ხოლო 2007  წელს დაინიშნა სახმელეთო ჯარების საარტილერიო ბრიგადის მეთაურად. 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ დაინიშნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის უფროსის მოადგილედ. 2009 წლის 5 მარტიდან 2012 წლის 8 ოქტომბრამდე იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების, გაერთიანებული შტაბის უფროსი.
2020 წელს დაიწყო პოლიტიკური საქმიანობა. გაწევრიანდა „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობაში“. ამა წლის საქართველოს საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ წარადგინა წყალტუბო-სამტრედია-ვანი-ხონის საარჩევნო ოლქის მაჟორიტარობის კანდიდატად. თუმცა მაჟორიტარული სიის ოფიციალურ წარდგენაზე ამ ოლქში ნანუკა ჟორჟოლიანის კანდიდატურა დასახელდა. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები დევი კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
ტასმანის უბე
ტასმანის უბე (Tasman Bay) — V-ს ფორმის უბე ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთით. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროს ცენტრში. სანაპირო ხაზის სიგრძე 120 კმ-ს შეადგენს, ყველაზე ფართო წერტილის კი 70 კმ-ს. წარმოადგენს ტასმანის ზღვის მკლავს, რომელიც შეჭრილია კუკის სრუტის დასავლეთ მისადგომთან.
უბის დასავლეთ კიდესთან რელიეფი უსწორმასწოროა და გაუვალი ტყეებით დაფარული. აქვე მდებარეობს აბელ ტასმანის ეროვნული პარკი, რომელიც მას პატარა მეზობლის, გოლდენ-ბეისგან გამოჰყოფს. აღმოსავლეთით რელიეფი ციცაბოა, გამოირჩევა მარლბოროს ვიწრო სრუტეების ხეობებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ყურეები
ტერენტი ჭანტურია
დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. იყო იაკობ ნიკოლაძის მოწაფე. მისი ძირითადი ნამუშევრები დაცულია აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1973 კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
Growin' Up
Growin' Up — ევროპულ-ამერიკული პოპ-ჯგუფ The Kelly Family-ს მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1997 წელს, ლეიბლზე KEL-Life Records. ალბომის პროდიუსერები არიან პედი და კეიტი კელი.
ალბომმა დიდი წარმატება იქონია სინგლებით „Because It's Love“ და „One More Song“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1997 წლის ალბომები კატეგორია:The Kelly Family-ს ალბომები
მხედრები (მრავალმნიშვნელოვანი)
მხედრები შეიძლება აღნიშნავდეს:
3 იანვარი
3 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის მე-3 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 362 დღე (ნაკიან წელში - 363).
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0103
გუსტავო ხიმენესი
გუსტავო ხიმენესი — (Gustavo Jiménezs; დ. 1886, სერო-დე-პასკო, პერუ — გ. 14 მარტი, 1933, პაიხანი, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლოიტიკური მოღვაწე,  დროებითი სამთავრობო ხუნტის მესამე პრეზიდენტი (ფაქტობრივად პერუს სახელმწიფოს მეთაურის) პოსტი ეკავა 1931 წლის 5-დან 11 მარტამდე.
იგი იბრძოდა აუგუსტო ლეგიას ხელისუფლების წინააღმდეგ, მაგრამ ლეგიას დამხობის შემდეგ სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა ჯერ მანუელ მარია პონსე ბრუსეტს (2 დღით), შემდეგ კი ლუის მიგელ სანჩეს სეროს ეკავა რამდენიმე თვის განმავლობაში. სულ მალე სანჩეს სერო იძულებული გახდა უარი ეთქვა თანამდებობაზე რიკარდო ლეონსიო ელიასის სასარგებლოდ, თუმცა ეს უკანასკნელი თანამდებობაზე დარჩა მხოლოდ 4 დღე, მისი ხელისუფლება კი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო გუსტავო ხიმენესმა.
აღნიშნული მწვავე პოლიტიკური კრიზისის ფონზე მარტის 11 დღეში პერუს სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე სამი პიროვნება იმყოფებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
იონსანი
იონსანი, იგივე იონსანგუ — სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულის ერთ-ერთ რაიონი, ოცდახუთს შორის. აქვს თვითმმართველობის სტატუსი.
მდებარეობა ქალაქის რუკაზე
მინი|იონსანის რაიონული ოფისი
ისტორია
1884 წლის 6 ოქტომბერს დრაკონის მთებს შორის ტერიტორია (იონსანი) გამოცხადდა ზონად, სადაც უცხოელებს თავისუფლად შეეძლოთ ცხოვრება და ვაჭრობა. 1887 წელს, როდესაც დაშვებული იქნა თავისუფაფლი მისიონერული საქმიანობა, საფრანგეთიდან, ჩინეთიდან და იაპონიიდან მოქალაქეებმა დაიწყეს ჩამოსვლა იონსანში მისიონერული და სამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად. 1888 წლის აგვისტოში ჰანგანგზე ორთქლმავალმა დაიწყო ოპერირება, ხოლო 1891 წელს აშენდა იონსანის სასულიერო სკოლა, რომელიც იყო პირველი სემინარია კორეაში და პირველი შენობა, რომელიც აშენდა დასავლური არქიტექტურის სტილში.
იონსანგუს რაიონის ადმინისტრაციული მმართველობა დაიწყო 1896 წლის 17 აპრილს. 1900 წლის 9 იანვარს, ერთ-ერთ ქუჩაზე, კორეაში პირველი ტრამვაის მოძრაობა დაიწყო. ამ სიახლეების წყალობით იონსანი მოდერნიზაციის ეპოქაში შევიდა.
მინი|[[ჰაბანგჩონი]]
საერთო მახასიათებლები
ამჟამად იონსანი შედგება ოცი რაიონისგან (ტონა).
2008 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით 105 612 ოჯახში მცხოვრებთა საერთო რაოდენობა შეადგენდა 236 737 ადამიანს, აქედან 116 121 კაცი და 120 616 ქალია. ამ რიცხვში შედის 12 524 უცხოელი, რომელთა შორის პირველ ჯგუფში შედიოდნენ ჩინეთის მოქალაქეები (3766 ადამიანი), მეორე ჯგუფში - იაპონიის მოქალაქეები (1722 ადამიანი), მესამე - აშშ-ის მოქალაქეები (1711 ადამიანი) და შემდგომი კლების მიხედვით: ნიგერიის (651), ფილიპინების (586), გერმანიის (327), დიდი ბრიტანეთის (321), ინდოეთის (306), საფრანგეთის (170) და სხვა სახელმწიფოების (2 964 ადამიანი) მოქალაქეები.
ღირსშესანიშნაობები
როგორც სეულის ერთ-ერთ ცენტრალურ უბანს, იონსანში მდებარეობს მრავალი ობიექტი, რაც ამ ტერიტორიას პოპულარულს ხდის.
დიდი სავაჭრო და გასართობი კომპლექსია იონსანის სადგურის შენობა, რომელშიც განთავსებულია: სასურსათო სუპერმარკეტი, ელექტრონული საქონლის ბაზარი, კინოთეატრი, სავაჭრო ცენტრები და სხვა. სადგურის შენობიდან ძველ იონსანის ელექტრონიკის ბაზრამდე გადახურული ხიდი გადის. მეტროსადგურ სინიონსანის (신용산) დასავლეთით რამდენიმე დიდი სავაჭრო ცენტრი, რომლებიც ყიდიან საოფისე აღჭურვილობას. მეტროდან მანძილის მატებასთან ერთად, სავაჭრო ცენტრებში ფასებიც იკლებს.
კიდევ ერთი ყველაზე ცნობილი და ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა იტჰევონი (이태원), რომელიც მდებარეობს იონსანის აღმოსავლეთ ნაწილში. ამ მხარეში არის უამრავი ბრენდის მაღაზია, ყველა სახის კაფე, რესტორანი და სასმლის დაწესებულება, ღამის კლუბები, სასტუმროები, ასევე კორეაში პირველი მუსლიმური მეჩეთი, რომელიც აშენდა 1969 წელს.
იონსანის სამხრეთ ნაწილში იონსანის საოჯახო პარკია (용산 가족 공원), სადაც განთავსებულია კორეის ეროვნული მუზეუმი (국립 중앙 박물관).
ასევე რაიონში არის 28 სახელმწიფოს საელჩო და დიპლომატიური წარმომადგენლობა.
მინი|იონსანი [[1911 წელს]]
სქოლიო
კატეგორია:იონსანი კატეგორია:სეულის რაიონები
კორელია (ბოჰოლი)
კორელია (ოფიციალურად კორელიის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Corella; Bayan ng Corella) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ბოჰოლის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 479 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბოჰოლის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
იმნათის ტბა
იმნათის ტბა — ტბა საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 0,6 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,06 კმ², აუზის ფართობი 0,48 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2 მ. წყალი მტკნარია, საზრდოობს წვიმის წყლით. ტბაში ბინადრობს ლოქო, წვერა, ქორჭილა და სხვა. ტბასთან ახლოს მდებარეობს იმნათის ტორფის საბადო.
მხატვართუხუცესი
მხატვართუხუცესი — მხატვართა უფროსი, მთავარი მხატვარი ძველ საქართველოში. სამთავროს ნეკროპოლში 1938 წელს აღმოჩენილ ბერძნულ წარწერა-ეპიტაფიაში (IV-V საუკუნეები) მოხსენიებულია მხატვართუხუცესი (არქიძოგრაფოსი) და ხუროთმოძრვარი ავრეულიუს აქოლისი. როგორც ჩანს, იმ დროს მცხეთაში არსებობდა მხატვართუხუცესისა და არქიტექტორის თანამდებობა, რაც ქართლში (იბერიაში) ადრიდანვე საქალაქო ცხოვრების მაღალ განვითარებაზე მოუთითებს. ამასთან დაკავშირებით დამახასიათებელია სტრაბონის ცნობა იბერიის ქალაქებში არქიტექტურული წესით აგებული სახლების არსებობის შესახებ ძვ. წ. I საუკუნეში. ეპიტაფიის პირველი გამომცემლის სიმონ ყაუხჩიშვილის გამოკვლევით, ტერმინი „არქიძოგრაფოს“ ბერძნული მწერლობაში XII საუკუნემდე არ გვხვდება. ის ქართული ტერმინის ბერძნული თარგმანი უნდა იყოს ადგილობრივ არსებული სალოს (თანამდებობის) გამოსახატავად.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
Formica canadensis
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აზიზბეიოვი (გორანბოი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორანბოის რაიონის სოფლები
კურუსუ-კუატიის დეპარტამენტი
კურუსუ-კუატიის დეპარტამენტი (Departamento Curuzú Cuatiá) — დეპარტამენტი არგენტინაში, კორიენტესის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 42 075 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 8 91 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კურუსუ-კუატია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორიენტესის პროვინციის დეპარტამენტები
1724
თარიღი უცნობია
*
მალდივის რესპუბლიკის სამზარეულო
ალტ=მალდივური კერძი - კანდუ კულკულჰუ|მინი|მალდივური კერძი - კანდუ კულკულჰუ მალდივის რესპუბლიკის ეროვნული სამზარეულო, რომელსაც აგრეთვე დივეჰის სამზარეულოს უწოდებენ, არის მალდიველების, კუნძულ მინიკოისა და ინდოეთის სამზარეულო. განიცდის ინდური და არაბული ტრადიციების ზეგავლენას გამოირჩევა გემოსა და არომატების მრავალფეროვნებით. ეს შესანიშნავი სამზარეულო წარმოუდგენელია სამი ძირითადი ინგრედიენტის ქოქოსის, თევზის და ბრინჯის გარეშე.
ქოქოსი
ალტ=ქოქოსი|მინი|ქოქოსი მწიფე ქოქოსის რბილობს იყენებენ ქოქოსის რძისა და ქოქოსის ზეთის დასამზადებლად. ქოქოსის რძე გამოიყენება დესერტებისა და ცხიმიანი სოუსების დასამზადებლად, ასევე სუპებსა და მთავარ კერძებში .ქოქოსის ზეთი გამოიყენება ვაფლის ნამცხვრების მოსართავად და მარგარინის წარმოებაში.
თევზი
ალტ=თინუსის კერძი|მინი|თინუსის კერძი მალდივის კუნძულებზე თევზის კერძების მოსამზადებლად ყველაზე ხშირად თინუსს იყენებენ, ახალს ან ხმელს. მისგან ამზადებენ მალდივის ყველაზე საყვარელ კერძს - თინუსი ბრინჯით, სუნელით სხვადასხვა სოუსებით და წიწაკით. მსუბუქი საუზმეულის სახით პოპულარულია: თევზის ნაჭრები ჩილის სოუსში, ღვეზელები თევზით და სანელებლებით, ასევე შემწვარი თევზი ზეთში.
ბრინჯი
ბრინჯი მალდივის სამზარეულოს მნიშვნელოვანი ინგრედიენტია და  ადგილობრივი კერძების ძირითად საფუძველს წარმოადგენს. მას მიირთმევენ მოხარშულს, ხოლო ფქვილისაგან ამზადებენ როშის, ადგილობრივ პურს. მას მიირთმევენ თევზის კოქტეილთან ერთად, რომელიც შენელებულია ხახვით, ჩილითა და ლაიმით.
პოპულარული კერძია გარუდია-გამომშრალი, შებოლილი თევზისაგან დამზადებული წვნიანი, რომელსაც ბრინჯთან ერთად მიირთმევენ.
კარი
მალდივის კუნძულებზე კარი მზადდება თინუსისგან სხვადასხვა სუნელების დამატებით. ასევე ფართოდ არის გავრცელებული ბოსტნეულის- ბადრიჯნის და გოგრის კარი. მას უმატებენ მწვანე ბანანს და ზოგიერთი მცენარის ფოთლებს.
დესერტი
მთავარი დესერტია ბონდი - ქოქოსის თეთრი ჩხირები და სხვადასხვა ხილის სალათები.
სასმელები
მალდივის მკვიდრნი ძირითადად სვამენ მწვანე ჩაის, რომელსაც ბევრ რძესა და შაქარს უმატებენ. ასევე, მაცხოვრებლები წყურვილს წვენებით იკლავენ ან ადგილობრივი ტკბილი რძით- კირუ სარბატით. რაფინირებული ქოქოსის რძისგან ამზადებენ მსუბუქ ალკოჰოლურ სასმელს, რომელსაც  გაა ეწოდება.
ასამი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ასამი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ოზონის შრე
მინი|ოზონ-ჟანგბადის ციკლი ოზონის შრეში მინი|NASA-ს სტრატოსფერული ოზონის კონცენტრაციის პროექცია თუკი არ იქნება აკრძალული ქლორ-ფთორ-ნახშირბადები ოზონის შრე — დედამიწის ატმოსფეროს ნაწილი, სადაც ექსპერიმენტული მეთოდით შესაძლებელი ხდება ოზონის დადგენა. იკავებს სივრცეს დედამიწის ზედაპირიდან და ვრცელდება ზღვის დონიდან 70–80 კმ-მდე. უფრო ვიწრო გაგებით, ოზონის შრეს ან ოზონოსფეროს უწოდებენ მთლიანად სტრატოსფეროს ან მის ფენას 20-იდან 30 კმ-მდე, სადაც წარმოდგენილია ოზონის ყველაზე დიდი რაოდენობა. ოზონის შრე წარმოადგენს ბუნებრივ ეკრანს და იცავს დედამიწას და მთელ ბიოსფეროს მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების მავნე ზემოქმედებისაგან. შეშფოთება ოზონის შრის გათხელების თაობაზე მეცნიერებმა პირველად XX საუკუნის 70-იან წლებში გამოთქვეს. ოზონის შრის დაშლის ყველაზე თვალსაჩინო ფაქტია ეგრეთ წოდებული ოზონის ხვრელი.
თუკი მთელ ატმოსფეროში შენარჩუნდებოდა ნორმალური პირობები და შესაძლებელი იქნებოდა მისი დაყოფა შრეებად, რომელთაგან თითოეული იქნებოდა მხოლოდ ერთი აირის შემცველი, მაშინ მთელი ატმოსფერო დაიკავებდა დაახლოებით 8 კმ სისქის შრეს, ხოლო ოზონის შრის სისქე დაახლოებით 3 მმ იქნებოდა. ამ ჰიპოთეტური ოზონის შრის სისქე კონკრეტულ ადგილზე განსაზღვრავს ოზონის შრის უმნიშვნელოვანეს მახასიათებლებს, — ოზონის საერთო შემცველობას, რომელიც დობსონის ერთეულებში იზომება და რომელსაც სახელი ეწოდა ბრიტანელი ფიზიკოსისა და მეტეოროლოგის გორდონ მილერ ბორნ დობსონის პატივსაცემად.
დობსონის ერთეული წარმოადგენს ოზონის მოლეკულების იმ რაოდენობას, რომელიც საჭიროა 0,01 მილიმეტრი სისქის სუფთა ოზონის შრის წარმოსაქმნელად 0 გრადუს ცელსიუსსა და 1 ატმოსფერო ჰაერის წნევის პირობებში. მოყვანილი ოზონის შრის 3 მმ-იანი სისქე შეესაბამება დობსონის 300 ერთეულს. ეკვატორიდან დაცილებისას ოზონის საერთო შემცველობა ჩვეულებრივ იზრდება; ოზონის მაქსიმალური საერთო შემცველობა შეინიშნება გაზაფხულის დასაწყისში, მინიმალური — შემოდგომაზე. ეს დამოკიდებულება არამტკიცეა ანტარქიდისთვის. ოზონის საერთო შემცველობა შეიძლება იცვლებოდეს დობსონის 80 ერთეულიდან (ანტარქტიდაზე გაზაფხულის ოზონურ ანომალიამდე) დობსონის 650 ერთეულამდე (შორეულ აღმოსავლეთზე ზამთრის ბოლოდან — გაზაფხულის დასაწყისამდე). ატმოსფერული ოზონის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს სტრატოსფეროში, 1 %-ზე ნაკლები მეზოსფეროში, 10–15 % ტროპოსფეროში. ატმოსფეროში ოზონის მოლეკულები მუდმივად გადაადგილდებიან. ატმოსფეროში ოზონის მთავარი წყაროა ზედა სტრატოსფერო, სადაც იგი წარმოიქმნება მოლეკულური ჟანგბადისაგან მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების ზემოქმედებით.
ჩარლზ უილქსი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მოგზაურები კატეგორია:ამერიკელი გეოგრაფები კატეგორია:ანტარქტიკის მკვლევრები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის მკვლევრები კატეგორია:კოლუმბიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
არაფარდი პარკხვევია
არაფარდი პარკხვევია, არაფარდი აბრეშუმხვევია (Lymantria dispar) — პეპელა ერებუსისებრთა ოჯახისა. ხეხილისა და ტყის ჯიშების მავნებელი. დედლების ფრთები მოყვითალო-თეთრია, შლილი 65–75 მმ შეადგენს; მამლებისა — მურა-რუხი, შლილი 45 მმ-მდეა. დედალ-მამალი ერთმანეთისაგან განირჩევა სიდიდით, ფერით და ულვაშების ფორმით, რისთვისაც არაფარდი (არაერთნაირი) შეარქვეს. მუხლუხი სიგრძეში 80 მმ-მდეა, შეფერილია მუქად, ტანზე არსებული მეჭეჭებიდან ამოსულია თმის კონები; ამ მეჭეჭების პირველი 5 წყვილი ლურჯია, დანარჩენი — წითელი. არაფარდი პარკხვევიას აზიური რასა კარანტინის ობიექტია.
დედალი პეპელა კვერცხს დებს გროვებად (1500-მდე) შტამებზე, მსხვილ ტოტებზე და სხვა. წელიწადში ვითარდება ერთი თაობა. იზამთრებს კვერცხი, ნოემბერიდან-მარტამდე, თითქმის ჩამოყალიბებული მუხლუხებით, ნაყარის სახით, რომელიც ქეჩის ყვითელ-მურა ბალიშს გავს და განლაგებულია ხეების ტანსა და ტოტებზე. კვირტების გაშლასთან ერთად, აპრილის დასაწყისში, კვერცხიდან იჩეკება მუხლუხი, რომელიც იკვებება აქტიურად და ახასიათებს 6 ხნოვანება. გაზაფხულზე გამოსულ მცირე ზომის მუხლუხებს, რომლებსაც მთელ ტანზე გრძელი თმები აქვთ, შეუძლიათ ქარით გავრცელება. ვითარდებიან 35–50 დღის მანძილზე, რა დროსაც ჭამენ მცენარეთა ფოთლებს და მათგან ხშირად მხოლოდ ყუნწს და მთავარ ძარღვებს ტოვებენ; ჭუპრდებიან ვარჯში, დაჭუპრებას იწყებენ საშუალოდ ივნისის შუა რიცხვებიდან, რომელიც გრძელდება 2-3 კვირის განმავლობაში. პეპლები ფრენენ ივნისის ბოლო რიცხვებიდან აგვისტოს მეორე ნახევრამდე.
არაფარდი პარკხვევია გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში. გვხვდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. აზიანებს 300-ზე მეტი სახეობის მცენარეს, ძირითადად ფოთლოვნებს, ნაკლებად წიწვოვნებს, როგორც ტყისას ისე ბაღ-პარკებისას.
კვერცხების გროვის გაჟღენთა კრეოზოტით, ნავთით ან მაზუთით. მატლების მოსასპოპად ხეებზე კონტაქტური და ნაწლავის შხამების შეფრქვევა.
სქოლიო
კატეგორია:ტალღურასებრნი
ილმარე
ეონუესთან ერთად, ილმარე არის მაიარების მბრძანებელი და ვარდას მსახური. იგი ზოგადად არის ნახსენები „ვალაქუენტაში“, სადაც მაიარების მბრძანებელს უწოდებენ. „დაკარგული მოთხრობების წიგნის“ მიხედვით მას ჰქვია „ერინტი“ და იგი ტოლ ერესეადან არის, სანამ გახდება მანუესა და ვარდას ასული. „სილმარილიონის“ მიხედვით, იგი არის ერუ ილუვატარის ქმნილება.
სქოლიო
კატეგორია:შუახმელეთის მაიარები კატეგორია:სილმარილიონის პერსონაჟები
მხედრები (ოჯახი)
მხედრები (Ichneumonidae) — პარაზიტული მწერების ოჯახი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 0,4-5 სმ აღწევს. უმრავლესობას ფრთები კარგად აქვს განვითარებული. მხედრების მატლები მწერების მატლებისა და ჭუპრების შინაგანი ან გარეგანი პარაზიტები არიან. მხედრებსშორის ზეპარაზიტებიც გვხვდება, ისინი ვითარდებიან სხვა პარაზიტი მწერების ხარჯზე და საგრძნობლად ამცირებენ მათ რაოდენობას, მხედრების მრავალი სახეობა გამოყენებულია მავნე მწერების წინააღმდეგ ბიოლოგიური ბრძოლის დროს. მხედრები მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული. ოჯახში 1250 გვარის 60000 სახეობაა. საქართველოში 140-ზე მეტი სახეობაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიფრიფანაფრთიანები
აახენი
აახენი, ახენი (Aachen, Aix-la-Chapelle, Aken, Aquisgranum) — უძველესი ისტორიული ქალაქი ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიაში, გერმანია. მდებარეობს გერმანიის უკიდურეს დასავლეთში, ბელგიისა და ნიდერლანდების საზღვართან, კიოლნიდან დასავლეთით 65 კმ.-ში.
ქალაქის დაარსების თარიღად 89-120 წლები ითვლება, როდესაც რომაელებმა აქ სამკურნალო აბანოები ააგეს (ლათინური სახელწოდება Aquae Grani უკავშირდება წყლებს და, შესაძლოა, კელტურ-გერმანულ მკურნალობის ღვთაება გრანუსს). VIII ს. დამლევს კარლოს დიდმა აახენი თავის რეზიდენციად აქცია და, ააგებინა სასახლე (დაანგრიეს ნორმანებმა 881 წ.) და საკათედრო ტაძარი, რომლის ცენტრალური ნაგებობაა კარლოს დიდის კაპელა (798-805) - კაროლინგების ხანის არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუში; აქ არის კარლოს დიდისა და ოტო III-ის სამარხები. XII-XIII სს. აახენი ვაჭრობა-ხელოსნობის მნიშვნელოვანი ცენტრია, ფრიდრიხ I-ისა და ფრიდრიხ II-ის დროს — თავისუფალი საიმპერიო ქალაქი. 813-1531 წლებში გერმანიის იმპერატორთა კორონაციის ადგილია. XVI-XVII სს. რელიგიური ომებისა და 1656 წ. დიდი ხანძრის შედეგად აახენი დაქვეითდა, თუმცა კურორტი და ფართოდ გავრცელებული პროსტიტუცია კვლავ იზიდავდა სტუმრებს. საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს ქალაქი ფრანგებმა დაიკავეს (1794 წ.). 1801 წ. ლუნევილის ზავით საფრანგეთს გადაეცა, 1815 წ. ვენის კონგრესის გადაწყვეტილებით კი — პრუსიას. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში (1945-1949 წწ.) შედიოდა გერმანიის ოკუპაციის ბრიტანულ ზონაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის ქალაქები კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
მაქს პლანკი
მაქს კარლ ერნსტ ლუდვიგ პლანკი (Max Karl Ernst Ludwig Planck; დ. 23 აპრილი, 1858 — გ. 4 ოქტომბერი, 1947) — გერმანელი ფიზიკოსი. საყოველთაოდ მოიაზრება, როგორც კვანტური თეორიის დამფუძნებელი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში (1918). პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიისა და სხვადასხვა სამეცნიერო საზოგადოების და აკადემიის წევრი და, ამგვარად, როგორც მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიზიკოსი.
პლანკის ნამუშევრები ეხება თერმოდინამიკას, თერმული გამოსხივების თეორიებს, კვანტურ თეორიებს, ფარდობითობის სპეციალურ თეორიებსა და ოპტიკას.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
აბდულ-ჰალიმ სადულაევი
აბდულ–ჰალიმ სადულაევი (Садулин Абусаламин кІант Іабдул-Хьалим; დ. 2 ივნისი, 1967 ― გ. 17 ივნისი, 2006) — ჩეჩნეთის მე–4 პრეზიდენტი. მისმა მმართველობამ მხოლოდ ერთ წელს გასტანა, რადგან მოკლეს რუსეთის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურისა და პრორუსული ჩეჩნური ძალების გაერთიანებული თავდასხმის შედეგად. ხანმოკლე პრეზიდენტობის მიუხედავად, მან მოახერხა მოეპოვებინა არა მხოლოდ ჩეჩენი სეპარატისტების, არამედ ქვეყნის საზღვრებს გარეთ მებრძოლი ანტირუსულად განწყობილი მუსლიმების კეთილგანწყობაც. ასევე შეძლო დაეყოლიებინა ექსტრემისტი შამილ ბასაევი უარი ეთქვა ტერორიზმზე, შედეგად, მისი მმართველობის პერიოდში არც ერთი სერიოზული ტერორისტული აქტი არ განხორციელებულა.
ბიოგრაფია
სადულაევი დაიბადა 1967 წლის 2 ივნისს ქალაქ არღუნში, გავლენიან ოჯახში. სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა გროზნოს უნივერსიტეტში, ჩეჩნური ენისა და ლიტერატიროს ფაკულტეტზე, თუმცა სწავლის დამთავრება ვეღარ შეძლო, რადგან სწორედ ამ პერიოდში, 1994 წელს, რუსეთი თავს დაესხა ჩეჩნეთის რესპუბლიკას. დაიწყო რუსეთ–ჩეჩნეთის პირველი ომი. სადულაევი მოხალისეთა რიგებში ჩაეწერა და დაიწყო ბრძოლა დამპყრობლების წინააღმდეგ.
მებრძოლის გარდა, ის იყო მშობლიური ქალაქის იმამი,. თეოლოგი და 1996 წლიდან ტელევიზიით რეგულარულად კითხულობდა ლექციებს ისლამური ღვთისმეტყველების შესახებ.
1999 წელს ასლან მასხადოვმა სადულაევი კონსტიტუციური რეფორმის კომისიის წევრად დანიშნა. მოგვიანებით მანვე შესთავაზა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის პოსტი, მაგრამ აბდულმა უარი განაცხადა, მიზეზად კი შესაბამისი იურიდიული განათლების არ ქონა დაასახელა და ამიტომ თავს სხვა ადამიანების განსჯის უფლებას ვერ მისცემდა.
პრეზიდენტის პოსტზე
როდესაც რუსეთ–ჩეჩნეთის მეორე ომი დაიწყო, სადულაევი კვლავ ჩაება საბრძოლო მოქმედებებში. მალე ის ერთ–ერთი საუკეთესო სარდალი გახდა და 2002 წელს მასხადოვმა პრეზიდენტის პოსტზე თავის შემცვლელად დაასახელა. 2005 წლის 8 მარტს მასხადოვი მოკლულ იქნა რუსული სამხედრო ძალების მიერ, რის შემდეგაც მისი პოსტი სადულაევმა დაიკავა. მას მიაჩნდა, რომ დამოუკიდებლობის მოიპოვებისთანავე დემოკრატიულად, არჩევნების გზით უნდა აერჩიათ პრეზიდენტი.
სადულაევს იდეოლოგიურის გარდა პირადი მიზეზიც ჰქონდა რუსეთთან საბრძოლველად. 2003 წელს რუსმა სამხედროებმა მისი მეუღლე გაიტაცეს და იმ მიზნით, რომ ქმრის ადგილსამყოფელი ეთქმევინებინათ, სასტიკი წამებით მოკლეს.
გარდაცვალება
2006 წლის 17 ივნისს სადულაევი მოკლეს მშობლიურ ქალაქ არღუნში, რუსული 12–კაციანი სამხედრო ჯგუფის მიერ. მისი გარდაცვალების შესახებ რამდენიმე ვერსია გავრცელდა. ერთის მიხედვით, იგი ორმხრივი სროლის დროს დაიღუპა ორ ჩეჩენ მებრძოლთან ერთად, თუმცა გარდაცვალებამდე მან და მისმა თანამებრძოლებმა ხუთი რუსი ჯარისკაცის მოკვლა მოასწრეს. ამასთან, გავრცელდა ხმა, რომ უცნობმა ინფორმატორმა მისი ადგილსამყოფელი მცირე თანხის საფასურად გასცა; მეორე ვერსიით კი სადულაევის მკვლელობა შემთხვევითია. რუსმა სამხედროებმა არ იცოდნენ, რომ ის კონკრეტულ სახლში იმყოფებოდა, მხოლოდ ჰქონდათ ინფორმაცია, რომ მშობლიურ ქალაქში იყო დაბინავებული. ამიტომ მთელს არღუნში დადიოდნენ და ეძებდნენ სახლს, რომელშიც შეიძლებოდა თავი შეეფარებინა. ერთ–ერთ ასეთ საეჭვო სახლში შესვლისას მათ ეზოდან ცეცხლი გაუხსნეს, რის შედეგადაც ადგილზე დაიღუპა ორი რუსი ოფიცერი, გადარჩენილებმა კი უკან დახევისას სახლში ყუმბარა შეაგდეს. სწორედ ამ ყუმბარამ იმსხვერპლა 39 წლის სადულაევი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსები კატეგორია:იჩქერიის პრეზიდენტები კატეგორია:ჩეჩენი სამხედრო მოღვაწეები
ოზურგეთი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)
ოზურგეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი ოზურგეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 2 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო, გადის ოზურგეთი-ნატანები-ურეკის საავტომობილო გზა. სოფლის ტერიტორიაზე არის 1918 წელს ოსმალეთის წინააღმდეგ დაღუპულ მებრძოლთა საძმო სასაფლაო.
ისტორია
მინი|300პქ|1918 წლის აპრილში ოსმალეთის წინააღმდეგ დაღუპულ მებრძოლთა სასაფლაო სოფელი 1885 წელს დაარსდა და ეწოდა ეწერი. შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში დაასახლეს რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 ომში მებრძოლი ყოფილი ჯარისკაცები და მათი ოჯახები. თითოეულ ოჯახს მისცეს სამი დესეტინა მიწა, სამი თუმანი ფული და გაათავისუფლეს გადასახადებისგან. 1896 წლისთვის სოფელში ცხოვრობდა 15 კომლი. განაშენიანება იყო მჭიდრო, ქალაქისთვის დამახასიათებელი. 1916 წლიდან მოიხსენიება სოფელი ოზურგეთად. 1918 წლის 11 აპრილს ვაშნარის ველზე გაიმართა ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიისა და ამიერკავკასიის ჯარებს შორის ოზურგეთის დასაკავებლად. 1920 წელს გამოეყო დვაბზუს თემს და შევიდა ქალაქ ოზურგეთის თემში.
1930-იანი წლებიდან სოფელს ფილიპე მახარაძის პატივსაცემად მახარაძე ეწოდა. 1951 წელს სოფელში აშენდა 200 ადამიანზე გათვლილი კულტურის სახლის შენობა, ცენტრში დაიდგა იოსებ სტალინის მონუმენტი. 1983 წელს სოფელში, კერძო ნაკვეთში, აღმოჩნდა ადრე რკინის ხანის ბრინჯაოს შუბის პირი ირმის სტილიზებული გამოსახულებით. 1989 წელს სოფელს ოზურგეთი უწოდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Valeriana officianalis
ეთეროვანი ზეთი ფესურასა და ფესვის ქერქში იყრის თავს. შემცველობა შეიძლება მერყეობდეს 0,5%–სა და 1,5% შორის. წვრილფესვა ფორმებს უფრო გრძელი ფესვები აქვს სქელფესვასთან შედარებით (თუმცა, წვრილფესვა ფორმების გაწმენდა მიწისგან უფრო ძნელია).
ეთეროვანი ზეთის ზემოთდასახელებული შემადგენელი ნაწილების გარდა გვხვდება იზოვალერიანის მჟავაც, რომელიც გამშრალ კატაბალახას დამახასიათებელ სუნს აძლევს. ჩაის სახით დამზადებული კატაბალახა ხსნის კრუნჩხვებსა და მოქმედებს დამამშვიდებლად. იგი უამრავი წამლის შემადგენლობაში შედის (ექსტრაქტები, ნაყენები). ზრდა–განვითარების ადგილი. მიუხედავად იმისა, რომ კატაბალახას ფართო ეკოლოგიური პლასტიკურობა გააჩნია, ყველაზე მეტად ჯანმრთელ, მსუბუქ, ღრმ ა და სტრუქტურულ ნიადაგზე ხარობს. ძლიერ ნეშომპალიანი ნიადაგები ფესვების გასუფთავების პრობლემურობის გამო რეკომენდებული არ არის. კატაბალახა ძალიან კარგად უძლებს ყინვას.
განოყიერება. ნეშომპალით ღარიბ ნიადაგზე მიზანშეწონილია 200–300 ც/ჰა ნაკელის შეტანა. საკვები ნივთიერებების საჭიროება ჰექტარზე შეადგენს – დაახლოებით N 60 კგ–ს, 60 კგ P2O5-ს და 100 კგ K2O. აზოტის შეტანა ნაწილ–ნაწილ უნდა მოხდეს, ან შესაძლოა, საგაზაფხულო რგვის შემთხვევაში მითითებულ რაოდენობაზე მიზანშეწონილია დარჩეს. ფოსფორი კარგად მოქმედებს უაზოტო ექსტრაქციულ ნივთირებათა შემცველობაზე. ფესვებში არსებული სხვა სამკურნალო ნედლეულის მსგავსად, ყურადღება უნდა მიექცეს კალიუმის საკმარისი რაოდენობით უზრუნველყოფას. განოყიერების ზემოქმედება ეთეროვანი ზეთებისა და ვალერიატის შემცველობაზე არ არის შესწავლილი. ჯიშები. არსებობს, უპირველეს ყოვლისა, აღმოსავლეთევროპული ჯიშები და პოპულაციები. ზომიერი მოსავლიანობა, მაგრამ ვალერიატი სა და ეთეროვანი ზეთების მაღალი შემცველობა ახასიათებს აღმოსავლეთ გერმანულ ჯიშ “Anthos“–ს, ბულგარულ „Samokov 48“–სა და „Schipka“–ს, პოლონურ „Polka“-სა და დასავლეთგერმანულ „Marau“–ს. „Schipka“–ს თესლის მაღალი მოსავალი აქვს, მაგრამ ფესვის ძლიერი ამონაყარი ნედლეული ხარისხს ამცირებს. მოყვანა. მოყვანა შეიძლება პირდაპირ, წინასწარი გამოყვანით ან სადედეს გაყოფით. წინასწარი კულტურა სათესლე კვალში: მიღებულ თესლს მიწაში მსუბუქად ტკეპნიან და თხელი მიწის ფენით გადაფარავენ, სინოტივეს უნარჩუნებენ და შეძლებისამებრ ჩრდილს უქმნიან. 1მ2 სათესლე კვალზე შეიძლება 250–500 მცენარის მოყვანა. თესვა მიმდინარეობს ჯერ ჯერ კიდევ მოუმწიფებელი ნაყოფის აღებისთანავე, როდესაც ნაყოფი გაყივთლებას დაიწყებს. კარგად დამწიფებულ ნაყოფს გაღივების უფრო ნაკლები უნარი აქვს.
ფესვების ამოღებამდე ბალახოვანი ნაწილი უნდა მოშოორდეს, მშრალი ნიადაგის პირობებში მოსავლის აღება ცხავის ტიპის კარტოფილის სათხრელით ან კარტოფილის ასაღები კომბაინით უნდა მოხდეს. ამ უკანასკნელით მოსავლის აღება უფრო სწრაფად და სუფთად ხდება, მაგრამ დაახლოებით 10% იკარგება. ჰექტარზე 100–150 ცენტნერი ქორფა ფესვის აღება სრულიად საკმარისია. აღების შემდეგ ფესურები უნდა დაიყოს და საფუძვლიანად გაირეცხოს (მაგ. ძირხვენა ბოსტნეულის სარეცხი მანქანით). რეცხვა უნდა მიმდინარეობდეს მაქსიმუმ 20 წუთი, რადგან ხანგრძლივი რეცხვის პროცესში შემადგენელი ნივთიერებები იკარგება. გაშრობა მიმდინარეობს 30–40 °C ტემპერატურაზე. სრულყოფილად გაშრობისათვის (დაიწყებს თუ არა ფესვები მსხვრევას) საჭიროა რამდენიმე დღე. უფრო მაღალ ტემპერატურაზე ბილოგიურად აქტიური ნივთიერებები იკარგება. გაშრობის პროპორცია შეადგენს 3:1.