cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დიდი კანიონი
ადამიანის კვალი
ამერიკის ძირძველმა მცხოვრებმა ინდიელებმა დიდი კანიონის არსებობის შესახებ ჯერ კიდევ ათასობით წლის წინ იცოდნენ. ადამიანთა ცხოვრების პირველი ნიშნები აქ, კანიონში გამოხატულია კლდეზე შესრულებულ ნახატებში, რომელიც შეიქმნა ინდიელთა მიერ დაახლოებით 3 ათასი წლის წინ.
1540 წელს დიდი კანიონი ოქროს ძებნისას მოგზაურობის დროს შემთხვევით აღმოაჩინა ესპანელ ჯარისკაცთა ჯგუფმა გარსია ლოპეს დე კარდენასის მეთაურობით. რამდენიმე ესპანელი ჯარისკაცი ინდიელთა ტომის ჰოპის წევრებთან ერთად შეეცადნენ კანიონის ფსკერზე ჩასვლას, მაგრამ სასმელი წყლის უკმარისობის გამო, იძულებული გახდნენ უკან დაბრუნებულიყვნენ.
აქემენიანთა იმპერია
ისტორია
კიროს II-ს დროს მდგომარეობა რადიკალურად შეიცვალა. 25 წლიანი ომების შედეგად მან დაიპყრო მეზობელი სახელმწიფოები და სპარსეთი წინა აზიის უძლიერეს იმპერიად აქცია. ძვ. წ. V საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედიდან სპარსეთი შიდა არეულობებმა დაასუსტა. ძვ. წ. 424 წელს, არტაქსერქსე I-ს სიკვდილის შემდეგ გამეფდა მისი ვაჟი ქსერქსე II, მაგრამ გამეფებიდან 45 დღეში იგი საკუთარ საძინებელში მოკლეს. მათ ტახტზე მისი ნახევარ ძმა სოგდიანე აიყვანეს. მან მხოლოდ 7 თვე დაჰყო ტახტზე, თუმცა ბევრი სატრაპი მას არ სცნობდა კანონიერ მეფედ. ძვ. წ. 423 წელს მისმა ნახევარძმამ ვახაუკმა მოაწყო გადატრიალება და გამეფდა დარიოს II-ს სახელით. მასაც აუჯანყდა ძმა, მაგრამ მეფემ მოახერხა აჯანყების ჩახშობა და ამბოხებული ძმა სიკვდილით დასაჯა.
დარიოსის მმართველობისთვის დამახასიათებელია ხშირი აჯანყებები და შეთქმულებები. შეთქმულებებში დედოფალი პარუშიატიშიც იღებდა აქტიურ მონაწილეობას. სატრაპებს შორის ომები ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა. მეფის ძალაუფლება დაკნინდა. ძვ. წ. 410– ძვ. წ. 408 წლებში აჯანყდნენ მცირე აზიის და მიდიის ხალხები. ძვ. წ. 405 წელს იმპერიას რამდენიმე ათწლეულით ჩამოშორდა ეგვიპტე. არეულობები არ შეწყვეტილა არტაქსერქსე II-ს ხანგძლივი მმართველობის დროსაც. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა ენერგიული აქემენიდი — არტაქსერქსე III. მან სასტიკი ზომებით ცოტა ხნით აღადგინა იმპერიის ერთიანობა და დაიბრუნა ეგვიპტე. მისი ვაჟის არშის ხანმოკლე მმართველობის შემდეგ ტახტზე აქემენიდების დინასტიის სხვა შტოს წარმომადგენელი დარიოს III ავიდა. იგი სპარსეთის უკანასკნელი მეფე გახდა. ძვ. წ. 334– ძვ. წ. 330 წლებში აქემენიდების იმპერია ალექსანდრე მაკედონელმა დაიპყრო, რითიც მან არსებობა შეწყვიტა.
დიდი კანიონი
ადამიანის კვალი
1776 წელს ორი ესპანელი მღვდელი ჯარისკაცთა მცირე ჯგუფის თანხლებით მოგზაურობდა სანტაფედან კალიფორნიაში გზის საძებნელად დიდი კანიონის გასწვრივ.
აქემენიანთა იმპერია
ლიტერატურა
კატეგორია:აქემენიდები
დიდი კანიონი
ადამიანის კვალი
პირველი სამეცნიერო ექსპედიცია დიდი კანიონისკენ მოეწყო 1869 წელს. მას მეთაურობდა სამოქალაქო ომის ვეტერანი, უნივერსიტეტის პროფესორი ჯონ უიზლი პაუელი. ექსპედიციამ გამოიკვლია და აღწერა კანიონი.
აქემენიანთა იმპერია
ლიტერატურა
Dinastia achemenide
დიდი კანიონი
ტრაგიკული შეჯახება
XX საუკუნის 40-50-იან წლებში ამ ადგილებში გადამფრენი მრავალმგზავრიანი ავიალაინერების ეკიპაჟები სპეციალურად გეგმავდნენ მარშრუტს იმ სახით, რომ მგზავრებისათვის მიეცათ დიდი კანიონის პეიზაჟებით ტკბობის შესაძლებლობა. ხშირად პილოტები კანიონის თავზე აკეთებდნენ 8–ანის ფორმის შემოფრენას, რომ მგზავრებისათვის გაეუმჯობესებინათ ხედვა. ეს იმ პერიოდში არ იყო შეზღუდული, მაგრამ ხშირად თვითმფრინავები სახიფათოდ უახლოვდებოდნენ ერთმანეთს ჰაერში. 1956 წლის 30 ივნისს აღნიშნული მიზეზით დიდი კანიონის თავზე ერთმანეთს შეეჯახა „Lockheed Constellation“ (ავიაკომპანია „Trans World Airlines“) და „DC-7“ (ავიაკომპანია „United Airlines“). თვითმფრინავების ნამსხვრევები დაეცა კანიონის ფსკერზე. დაიღუპა 128 ადამიანი. ეს იყო 1960 წლამდე მსოფლიოში მსხვერპლთა რიცხვით სამოქალაქო თვითმფრინავების ყველაზე დიდი ავიაკატასტროფა, რის შემდეგაც აშშ–ს ტერიტორიაზე სანახაობითი ტურები კანიონის თავზე აიკრძალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანიონები კატეგორია:აშშ-ის გეოგრაფია კატეგორია:არიზონა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობა
ანდიელები
ანდიელები (საკუთარი სახელწოდება къӀваннал ყვანალი) — კავკასიური წარმომავლობის ხალხი. ცხოვრობენ დაღესტნის რესპუბლიკაში. მდინარე ანდის ყოისუს ხეობაში, ბოთლიხის რაიონში. რაოდენობა 21 808 (2002). ყოფითა და კულტურით ენათესავებიან ხუნძებს. ენა — ანდიური. მორწმუნეთა რელიგია — ისლამი (სუნიტური). მისდევენ მეცხვარეობასა და მიწათმოქმედებას. ამზადებენ საუკეთესო ნაბდებს. ეროვნულად ამჟამად ხუნძებს განეკუთვნებიან.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიის ხალხები კატეგორია:დაღესტანი
ლეილათეფეს კულტურა
200px|მინი|მარჯვნივ|თიხის ჭურჭელი [[აღდამის რაიონიდან, ლეილათეფეს კულტურა]] ლეილათეფეს კულტურა (Leylatəpə mədəniyyəti) — ენეოლითის ხანის არქოლოგიური კულტურა, რომელიც განლაგებული იყო ცენტრალური კავკასიის სამხრეთ ნაწილში (თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორია, აღდამის რაიონი) დათარიღებულია ძვ. წ. 4350-4000 წლებით.
იშქელის ტბა
იშკელის ტბა (არაბ. بحيرة اشكل‎) — ტბა ჩრდილოეთ ტუნისში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს. ტბა და იშკელის ეროვნული პარკის ვეთლენდები მნიშვნელოვანი გაჩერებაა ყოველწლიურად ასეულ ათასობით გადამფრენი ფრინველისთვის. მათ შორის არიან იხვები, ბატები, ყანჩები და ვარდისფერი ფლამინგოები. 1980 წელს პარკი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა, მაგრამ 1996 - 2006 წლებში ის შედიოდა საფრთხის ქვეშ მყოფ ძელგთა სიაში, რადგან ტბის მასაზრდოებელ მთავარ მდინარეზე დამბის აშენებამ მნიშვნელოვნად შეცვალა ტბისა და ვეთლენდების ეკოლოგიური ბალანსი.
ლეილათეფეს კულტურა
ისტორია
ლეილათეფეს კულტურის ძეგლები პირველად გამოყო ცნობილმა არქეოლოგმა ი. ნარიმანოვმა XX საუკუნის 80-იან წლებში, რომელიც გათხრებს აწარმოებდა მოცემული კულტურის იმ დროისათვის ერთადერთ ძეგლზე.
იშქელის ტბა
იმის გამო, რომ დამბამ შეამცირა ტბაში მტკნარი წყლის ჩადინების რაოდენობა, მტკნარი წყლის არაერთი მცენარე სიმლაშის მოყვარულმა ჩაანაცვლა. ამ ცვლილებამ მნიშვნელოვნად უარყოფითად იმოქმედა გადამფრენ ფრინველებზე, რომლებიც ამ მცენარეებს საკვებად იყენებდნენ.
ლეილათეფეს კულტურა
ისტორია
ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის მშენებლობასთან დაკავშირებით აზერბაიჯანის დასავლეთ რაიონებში ლეილათეფეს კულტურის ძეგლების შესწავლა გააქტიურდა. მოგვიანებით 2010-იანი წლების დასაწყისში აღსთაფის რაიონში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად კიდევ რამდენიმე ნასახლარი აღმოაჩინეს, რომლებიც აღნიშნულ კულტურას მიეკუთვნებოდა.
იშქელის ტბა
იუნესკოს ოფიციალური ვებ-გვერდის თანახმად, ტუნისის მთავრობამ გააუქმა მტკნარი წყლის შემაკავებელი ზოგიერთი ჯებირი, შესაბამისად იკლო მარილიანობამ, რის შემდეგაც 2006 წელს, იუნესკომ ობიექტი საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიიდან ამოიღო.
ლეილათეფეს კულტურა
მახასიათებლები და წარმოშობა
აღნიშნული კულტურისათვის დამახასიათებელია სამარხებად გამოყენებული კერამიკულ ჭურჭელი. მსაგვსი სამარხი ჭურჭლები სამხრეთ კავკასიაში დასავლეთ საქართველოში გვხვდება.
ლეილათეფეს კულტურა გენეტიკურად უკავშირდება ჩრდილოუბაიდურ გვიანენეოლითურ ძეგლებს, კერძოდ ანატოლიის აღმოსავლეთ რაიონის ნასახლარებს (არსლანთეფე, ქორუჩუ-თეფე, თეფეჩიქი და სხვ.).
სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ისტორია კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კაჭკაჭი
კაჭკაჭი (Pica pica) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა ყორნისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 45–48 სმ აღწევს, მასა 250 გრამს. ფერად შავ-თეთრია; აქვს გრძელი, საფეხურისებრი ბოლო. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება კაჭკაჭის ქვესახეობა აღმოსავლეთევროპული კაჭკაჭი (Pica pica fennorum). აღმოსავლეთ საქართველოში იგი მობინადრეა, დასავლეთ საქართველოს ზოგ ადგილას — მოზამთრე. ბინადრობს ბუჩქნარებსა და ტყისპირებში, ჭალებში. ბუდეს იკეთებს ხეზე. იკვებება მცენარეული და ცხოველური საკვებით. ანადგურებს მავნე მწერებს, რითაც ერთგვარი სარგებლობა მოაქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კაჭკაჭი
გაშტაინის ჩანჩქერი
გაშტაინის ჩანჩქერი (Gasteiner Wasserfall) — ჩანჩქერი ავსტრიაში. ბად-გაშტაინის ღირსშესანიშნაობა. ავსტრიის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი და სახელგანთქმული წყალვარდნილი. 3-საფეხურებიანი ჩანჩქერია, რომლის საერთო სიმაღლეა 128 მ. ყველაზე მაღალი საფეხურის სიმაღლეა 56 მ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის ჩანჩქერები
ერმერის ოლქი
ერმერის ოლქი (Ermera) —  ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. ფართობი 770,83 კმ². დედაქალაქი – გლენუ. ოლქი დაყოფილია 5 რაიონად. იგი აღმოსავლეთ ტიმორის ორი ოლქიდან ერთ-ერთია, რომელსაც არ აქვს გასასვლელი ზღვაზე (მეორეა აილეუ).
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
ალესანდრო სკარლატი
ალესანდრო სკარლატი (Alessandro Scarlatti) (დ. 2 მაისი, 1660, სიცილია — გ. 24 ოქტომბერი, 1725, ნეაპოლი) — ბაროკოს ეპოქის იტალიელი კომპოზიტორი. დომენიკო სკარლატის მამა.
სისხლი (სამართალი)
„სისხლი“ — სასჯელის სახე, ქონებრივი საზღაური სისხლის სამართალდარღვევისათვის ძველ საქართველოში. „სისხლი“ სხვადასხვაგვარი დანაშაულისათვის იყო დაწესებული; ჩვეულებრივ, მკვლელობისა და სხეულის დაზიანებისათვის, აგრეთვე ცოლის უმიზეზოდ დაგდებისა თუ„განტევებისათვის“, ვისიმე დანიშნული ქალის მოტაცებისათვის, მიხდომისა და ციხის დაქცევისათვის და სხვა.
ალესანდრო სკარლატი
200px|thumb|right|ალესანდრო სკარლატი
სისხლი (სამართალი)
„სისხლმა“ შეცვალა შურისძიების, სისხლის აღების ჩვეულება. იგი კომპოზიციის ფართოდ გავრცელებულ, ძირითად ფორმას, ვერგელდის ანალოგს წარმოადგენდა ქართულ სამართალში (არსებობდა კომპოზიციის სპეციალური სახეობანიც, კერძოდ, განსაკუთრებული ქონებრივი საზღაური ჭრილობისათვის — გერში, შეურაცხოფისათვის — საუპატიო თუ უარზანგობა, ქურდობისათვის — შვიდეული, მესისხლეთა დაზავებისათვის — საპირო, „სისხლის“ ზღვევის საწინდარი — სანახშირო).
ალესანდრო სკარლატი
ბიოგრაფია
ალესანდრო სკარლატი დაიბადა სიცილიის ქალაქ პალერმოში. სავარაუდოდ სწავლობდა ჯაკომო კარისიმისთან რომში რამაც მის მუსიკაზე დიდი გავლენა იქონია.ის არის 100-ზე მეტი ოპერის ავტორი.
სისხლი (სამართალი)
„სისხლი“ დამნაშავეს დაზარალებულის სასარგებლოდ სასამართლოს მეშვეობით ეკისრებოდა. ასეთი საზღაურის გადახდას „სისხლის დაურვება“ ეწოდებოდა. თავდაპირველად საზრაურის გადახდაში მონაწილეობა დამნაშავის მთელ გვარს, შემდეგ კი ნათესავთა შედარებით უფრო ვიწრო წრესა და, ბოლო, მხოლოდ ოჯახს ევალებოდა. დანაშაიულებრივი თვითგასწორების შემთხვევაში სათანადო საზღაურის გადახდა თავ-თავიანთი დანაშაეულისათვის ორივე მხარეს ეკისრებოდა და „სისხლი“ ურთიერთშეფარდებით მიეცემოდა. „სისხლს“ ითვალისწინებს სამართლის წიგნები და სიგელგუჯრები. კანონმდებლობაში „სისხლი“ ჩვეულებითი სამართლის სფეროდან შევიდა.
ალესანდრო სკარლატი
ოპერები
სკარლატის 59 ოპერის ცხრილი
სისხლი (სამართალი)
საზღაურის ოდენობა დაზარალებულის სოციალური-წოდებრივი მდგომარეობით („გვარობის სისხლი“) და დანაშაულის სიმძიმით განისაზღვრებოდა. წოდებებისა თი სოციალური ჯგუფების წარმომადგენელთა „სისხლის ფასი“ წინასწარ იყო გათვალისწინებული ჩვეულებით თუ კანონმდებლობაში. მაგ., „ძველად დადებული“ და ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში შეტანილი „სისხლის განაჩენების“ მიხედვით, დიდებული თავადის „მთელი სიკუდილის სისხლი“ 1536, „გადიდებულის აზნაურისა“ — 192, მსახურისა — 24, გლეხკაცისა კი 12 თუმანს შეადგენდა. საერთოდ, „სისხლს“ იხდიდნენ გვარისა და ღირსების, ფეოდალურ-წოდებრივ იერაარქიაში დაკავებული ადგილის კვალობაზე — შესაბამისად „ჩინებისა მათისა... ზეიდან ქუეით ნახევრად, ანუ ქუეიდამ ზევით ერთორად“ (ვახუშტი ბატონიშვილი). „სისხლის დაურვების“ სისტემა კაზუისტიკურ პრინციპზე იყო აგებული. დანაშაულის ჩადენა შემამსუბუქებელ ან დამამძიმებელ გარემოებებში შესაბამისად ამცირებდა ან ადიდებდა საზღაურის რაოდენობას, სახელდობრ, გიორგი V ბრწყინვალის „ძეგლის დადებაში“ ვითარებისდა მიხედვით დადგენილია ორმაგი, 1, 1/2, !73, 1/4, 1/5 და 1/6 „სისხლის დაურვება“. სასაფლაოზე თავდასხმით მკვლელობისათვის დამნაშავე „სისხლს“ სამკეცად იხდიდა (ვახტანგ VI-ის სამართალი, მ. 50). ხელმწიფის მოხელის მკვლელობისა თუ დაჭრისათვის დამნაშავეს დამატებით„საჴელოს სისხლიც“ უნდა გადაეხადა. სამართლის ძეგლებში საგანგებოდაა განსაზღვრული „კაცის აგებულობის სისხლი“ ანუ ცალკეული ორგანოს დაშავების საზღაური.ორთავ თვალის (ასევე ხელების ან ფეხების) სრულიად წახდენა კაცის სიკვდილად მიიჩნეოდა და დამნაშავე „მთელ სისხლს“ იხდიდა. ფათერაკის საზღაურს „საფათერაკო სისხლი“ ერქვა. „სისხლი“, მართალია, ფულადი სახით განისაზღვრებოდა, მაგრამ მისი გადახდა პირუტყვით, სხვადასხვანაირი ნივთეულობითა და ყმა-მამულითაც შეიძლებოდა. „სისხლის“ ანგარიშში აღებულ ქონებას „ნასისხლი“ („ნასისხარი“) ეწოდებოდა. საზღაურად დაზარალებულს ზოგჯერ თვით დამნაშავეც გადაეცემოდა („ჴელთა მიცემა“).
ალესანდრო სკარლატი
თეორიული ნამუშევრები
კატეგორია:სიცილიელები კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1660 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1725
სისხლი (სამართალი)
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ხუან-გილერმოსი (კუნძული)
ხუან-გილერმოსი (Isla Juan Guillermos) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, პატაგონიის არქიპელაგში, შედის ჩილეს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 393 კმ². კუნძულს სახელი დაერქვა ირლანდიელი კაპიტნის, ჯონ უილიამს უილსონის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ისულანი
ისულანი (ოფიციალურად ისულანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Isulan; Bayan ng Isulan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სულთან-კუდარათის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 97 490 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 17 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სულთან-კუდარათის მუნიციპალიტეტები
ფრენსის ჰარპერი
ფრენსის ელენ უოტკინს ჰარპერი (დ. 24 სექტემბერი, 1825 — გ. 22 თებერვალი, 1911 — ამერიკელი პოეტი, მწერალი და პედაგოგი, აგრეთვე საზოგადო მოღვაწე, რომელიც  მონათა გათავისუფლებისთვის და ქალებისთვის ხმის მიცემის უფლების მოპოვებისთვის იბრძოდა. იგი ერთ-ერთი პირველი აფრო-ამერიკელი ქალია, რომლის წიგნიც აშშ-ში გამოქვეყნდა.
1851 წელს ჰარპერი პენსილვანიის განმათავისუფლებელი საზოგადოების კლერკს, უილიამ სტილის, მიწისქვეშა რკინიგზის საშუალებით გაქცეული მონების კანადაში გადაყვანაში ეხმარებოდა. ამ პერიოდში ჰარპერმა მონობის საწინააღმდეგო ლიტერატურის წერა დაიწყო. 1953 წელს იგი ამერიკის მონობის საწინააღმდეგო საზოგადოებას შეუერთდა, რის შემდეგაც პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე გახდა.
ჰარპერი არაერთი პროგრესული ორგანიზაცის დამაარსებელი და მხარდამჭერი იყო. 1886 წელს იგი ქალთა ქრისტიანული თავშეკავების გაერთიანების ფილადელფიისა და პენსილვანიის შავკანიანთა განყოფილების ხელმძღვანელი გახდა. 1896 წელს ჰარპერი ფერადკანიან ქალთა ეროვნული ასოციაციის ერთ-ერთი თანადამაარსებელი იყო. ამ ორგანიზაციაში იგი ვიცე-პრეზიდენტის პოზიციას იკავებდა.
ჰარპერი 85 წლის ასაკში 1911 წელს გარდაიცვალა, ცხრა წლით ადრე, სანამ აშშ-ში ქალები ხმის მიცემის უფლებას მოიპოვებდნენ.
ადრეული ცხოვრება და საქმიანობა
ფრენსის ელენ უოტკინსი 1825 წელს მერილენდის ქალაქ ბალტიმორში დაიბადა. მისი მშობლები, რომელთა სახელებიც უცნობია, 1828 წელს გარდაიცვალნენ. სამი წლის ასაკში დაობლებული ფრენსისი დედის დამ და მისმა მეუღლემ, ჰენრიეტა და უილიამ უოტკინსებმა, გაზარდეს, რომლებმაც გოგონას თავიანთი გვარი მისცეს.
ფრენსისმა განათლება შავკანიანი ახალგაზრდობის უოტკინსის აკადემიაში მიიღო, რომელიც მისმა ბიძამ 1820 წელს დააარსა. უილიამ უოტკინსი აფრიკის მეთოდისტური ეპისკოპალური ეკლესიის მოძღვარი იყო. მან, როგორც სამოქალაქო უფლებების აქტივისტმა და მონათა გათავისუფლებისთვის მებრძოლმა, ფრენსისის ცხოვრებასა და საქმიანობაზე უდიდესი გავლენა მოახდინა.
13 წლის ასაკში ფრენსისმა მკერავად დაიწყო მუშაობა. იგი აგრეთვე ძიძად მუშაობდა თეთრკანიანთა ოჯახში, რომელიც წიგნების მაღაზიას ფლობდა. თავისუფალ დროს ფრენსისი წიგნებს კითხულობდა და თავადაც წერდა. 21 წლის ასაკში მან პოეტური კრებული „ტყის ფოთლები“ გამოაქვეყნდა. ეს წიგნი დაკარგულად მიიჩნეოდა, თუმცა 2010-იან წლებში მერილენდის ისტორიული საზოგადოების სტუდენტმა, ჯოანა ორტნერმა, აღმოაჩინა.
სამწერლო კარიერა
ჰარპერის სამწერლო კარიერა 1839 წელს დაიწყო, როცა იგი თავის ნაშრომებს მონობის საწინააღმდეგო ჟურნალებში აქვეყნებდა. მისი პირველი პოეტური კრებული „ტყის ფოთლები“ 1845 წელს გამოქვეყნდა. ფართო ცნობადობა მოიპოვა ჰარპერის მომდევნო წიგნმა „ლექსები სხვადასხვა საგნებზე“, რომელიც 1854 წელს გამოიცა და მომდევნო წლებში ახალი ტირაჟით რამდენჯერმე დაიბეჭდა.
1958 წელს ჰარპერმა მონობის საწინააღმდეგო ჟურნალში The Anti-Slavery Bugle ლექსი „დამასაფლავე თავისუფალ მიწაზე“ გამოაქვეყნა, რომელიც მისი ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული ნაშრომი გახდა.
1959 წელს ჟურნალში The Anglo-African Newspaper ჰარპერის მოთხრობა „ორი შეთავაზება“ გამოქვეყნდა, რომელიც აფრო-ამერიკელი ქალის მიერ გამოქვეყნებულ პირველ მოთხრობად ითვლება. იმავე წელს ჟურნალში Anglo-African Magazine დაიბეჭდა ჰარპერის ესე „ჩვენი უდიდესი საწუხარი“, რომელშიც იგი აფრო-ამერიკელთა რელიგიურ შევიწროებას ეგვიპტელთა მონობაში მყოფ ებრაელთა შევიწროებას ადარებს.
1872 წელს ჰარპერმა ანთოლოგია „სამხრეთული ცხოვრების სკეჩები“ გამოაქვეყნა, რომელშიც აშშ-ის სამხრეთში თავისი მოგზაურობის გამოცდილება და ახლადგათავისუფლებულ შავკანიანებთან შეხვედრა აღწერა. ამ ლექსებში ჰარერმა როგორც მონობის, ასევე რეკონსტრუქციის პერიოდში, შავკანიან ქალთა ცხოვრების რთული პირობები ასახა.
დიდი ცნობადობით სარგებლობს ჰარპერის 1892 წლის რომანი „Iola Leroy“, რომელშიც მწერალი არაერთ აქტუალურ სოციალურ საკითხს შეეხო, მათ შორისაა ქალთა განათლების უფლება, თეთრკანიანი და შერეული რასის ადამიანების სოციალური დაყოფა, მეტისაცია, მონათა გათავისუფლება, რეკონსტრუქცია, ტოლერანტობა და სოციალური პასუხისმგებლობა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1825 კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი კატეგორია:ამერიკელი სუფრაჟისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოეტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი რომანისტები
ტონი კროოსი
ტონი კროოსი (Toni Kroos; დ. 4 იანვარი, 1990) — გერმანელი ფეხბურთელი, „რეალ მადრიდის“ ცენტრალური ნახევარმცველი. ის არის ბრემენის „ვერდერის“ ფორვარდის, ფელიქს კროოსის ძმა.
ადრეული კარიერა
კროოსი დაიბადა გრაიფსვალდში და თამაში დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „გრაიფსვალდერში“, შემდეგ კი გადავიდა „როსტოკის ჰანზას“ ახალგაზრდულ კლუბში. 2006 წელს შეუერთდა „ბაიერნს“. 2007-08 წლების სეზონში გადაიყვანეს პირველ გუნდში, როდესაც ის იყო 17 წლის. ბაიერნის მწვრთნელმა ული ჰიონესმა განაცხადა, რომ ის ითამაშებდა 10-ნომრიანი მაისურით „ბაიერნში“, როდესაც მას ექნებოდა მეტი გამოცდილება.
კროოსს ჰქონდა შესანშინავი სტარტი „ბაიერნში“, მისი დებიუტი შედგა 2007 წლის 26 სექტემბერს, როდესაც მისმა გუნდა 5-0 დაამარცხა „კოტბუსის ენერგია“. კროოსმა ორი საგოლე პასი გადასცა მიროსლავ კლოზეს მოედანზე გამოსვლიდან 18 წუთის განმავლობაში. წარმატებული აღმოჩნდა მისი დებიუტი უეფა-ს ევროპის ლიგის მატჩში „რედ სტართან“, 81-ე წუთზე შემოვიდა მოედანზე, ჯერ მიროსლავ კლოზეს გადასცა საგოლე პასი, შემდეგ კი თვითონ გაიტანა და მოაგებინა მის გუნდს ურთულესი მატჩი.
იჯარით ლევერკუზენის ბაიერში
2009 წლის დეკემბერში კიკერის მკითხველებმა დაასახელეს თვის საუკეთესო ფეხბურთელად. მიუხედავად იმისა, რომ „ბაიერმა“ გამოთქვა მისი შენარჩუნების სურვილი, „ბაიერნმა“ უარი განაცხადა მის ბაიერში დატოვებაზე 2012 წლამდე.
მიუნხენის ბაიერნი
2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ კროოსი დაბრუნდა „ბაიერნში“ წელიწადნახევრიანი განათხოვრების შემდეგ. ამ პერიოდის განმავლობაში, მან ბაიერის მაისურით გაიტანა 10 გოლი ბუნდესლიგაში 43 მატჩში.
2010 წლის 16 აგვისტოს ითამაშა პირველად "გერმანია ვინდეკის" წინააღმდეგ გერმანიის თასის პირველ რაუნდში, გაიტანა მესამე გოლი, მისმა კლუბმა კი მოიგო 4-0. იმ სეზონში ძირითად შემადგენლობაში თამაშობდა ბუნდესლიგის, გერმანიის თასის და ჩემპიონთა ლიგის მატჩებში. პირველი გოლი ჩემპიონტაში გაიტანა 2010 წლის 29 ოქტომბერს, ფრაიბურგის კარში, სადაც ბაიერნმა მოიგო 4-1.
2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ გადავიდა „რეალ მადრიდში“ 20 მლნ ევროდ.
ეროვნული ნაკრები
250px|right|thumb|ტონის აძლევს ინტერვიუს გერმანია-თურქეთის (3-0) მატჩის შემდეგ 2010 წლის 20 ოქტომბერს ბერლინის ოლიმპიურ სტადიონზე.
ახალგაზრდული ნაკრებები
2007 წლის 17-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატზე კროოსი დაჯილდოვდა ოქროს ბურთით, როგორც გათამაშების საუკეთესო ფეხბურთელი და ვერცხლის ბუცით 5 გოლის გატანის შემდეგ. კროოსის დებიუტი გერმანიის 21-წლამდელთა ნაკრებში შედგა 2008 წლის 5 სექტემბერს 2009 წლის ევროპის 21-წლამდელთა ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში ჩრდილოეთ ირლანდიის ნაკრების წინააღმდეგ და გაიტანა გოლი მე-11 წუთზე, მეორე გოლი კი გაიტანა იტალიელ თანატოლებთან მატჩში, სადაც მისმა ნაკებმა 1-0 გაიმარჯვა. ახალგაზრდული ნაკრების მწვრთნელმა, ჰორსტ ჰრუბეშმა მოულოდნელი გადაწყვეტილება მიიღო და ის არ შეიყვანა 2009 წლის ჩემპიონატის განაცხადში.
2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე
2010 წლის იანვარში, კროოსი გამოიძახეს გერმანიის ეროვნულ ნაკრებში საწვრთნელ შეკრებაზე და შეიყვანეს არგენტინის ნაკრებთან გასამართი ამხანაგური მატჩისთვის 2010 წლის 3 მარტს, სადაც შედგა მისი სანაკრებო დებიუტი. კროოსი ნაკრების მწვრთნელმა იოახიმ ლიოვმა შიეყვანა 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის სანაკრებო განაცხადში. მისი დებიუტი ჩემპიონატზე შედგა განის ნაკრებთან მატჩში, შემოვიდა მე-80 წუთზე, მისმა ნაკრებმა კი მოიგო 1-0. მან ასევე ითამაშა მეოთხედფინალში არგენტინასთან, ნახევარფინალში ესპანეთთან და მესამე ადგილისთვის მატჩში ურუგვაის ნაკრებთან.
ევრო 2012
2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩებში კროოსი იყო ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი, ითამაშა ათი შესაძლებელი მატჩიდან რვაში. გერმანიამ მოიგო ათივე მატჩი ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპის A ჯგუფში. კროოსმა გაიტანა ორი გოლი ამ პერიოდში ამხანაგურ მატჩებში, ორივე მარჯვენა ფეხით.
ჩემპიონატზე კროოსმა ჯგუფური ეტაპის სამივე მატჩში შეცვლიდან ითამაშა. ნახევარფინალში კი იტალიის ნაკრების წინააღმდეგ ლევმა ის ძირითად შემადგენლობაში დააყენა იტალიელი ანდრეა პირლოს გასანეიტრალებლად მოედნის ცენტრში. ლევის ეს გადაწყვეტილება შემდგომში მკაცრად იქნა გაკრიტიკებული, რადგან გერმანიამ 1-2 წააგო.
მუნდიალი 2014
2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე კროოსი უკვე ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი იყო. მან გააკეთა საგოლე გადაცემა კუთხურიდან პირველივე მატჩში პორტუგალიის წინააღმდეგ და გოლი გაატანინა ჰუმელსს. ასევე მისი პასი გაიტანა ჰუმელსმა გოლი მეოთხედფინალურ მატჩში საფრანგეთის წინააღმდეგ. ნახევარფინალში ბრაზილიის ნაკრებთან შეხვედრისას კროოსმა გაუკეთსა საგოლე გადაცემა თომას მიულერს, რომელმაც გახსნა ანგარიში, ხოლო თავად გაიტანა ორი გოლი და დასახელდა მატჩის, რომელიც გერმანიამ 7-1 მოიგო, საუკეთესო მოთამაშედ.
საკლუბო
ბაიერნი:(11)
რეალ მადრიდი:(19)
პირადი ცხოვრება
ის არის „ბრემენის ვერდერის“ ფორვარდის, ფელიქს კროოსის ძმა. მისი მამა მუშაობს როსტოკის „ჰანზას“ 19-წლამდელთა გუნდის მწვრთნელად
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბაიერ 04 ლევერკუზენის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
შჩუსევის არქიტექტურული მუზეუმი
ალექსეი შჩუსევის სახელობის არქიტექტურის მუზეუმი (Музе́й архитекту́ры и́мени Алексе́я Щу́сева) — მოსკოვის არქიტექტურის ისტორიის მუზეუმი. 1949 წლიდან მას არქიტექტორ ალექსეი შჩუსევის სახელი მიენიჭა. გაიხსნა 1964 წელს რუსული არქიტექტურის სახელმწიფო მუზეუმისა და სსრკ არქიტექტურის აკადემიის მუზეუმის გაერთიანების შემდეგ.
1991 წლიდან კოლექცია განთავსებულია ტალიზინის სახლში ვოზდვიჟენკაზე და მიჩნეულია, როგორც ფედერალური მნიშვნელობის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი.
გარდა საგამოფენო საქმიანობისა, მუზეუმი ეწევა სამეცნიერო კვლევებს და ხელს უწყობს არქიტექტურული ძეგლების რესტავრაციას. მუზეუმის სტრუქტურა მოიცავს ფილიალებს: მელნიკოვის მუზეუმი, მე -17 საუკუნის სატრაპეზო პალატა, რომელიც მდებარეობს აპტეკარსკის პრიკაზის შენობაში, საგამოფენო სივრცე "რუინა", ასევე სამეცნიერო განყოფილებები სახსრების შესანახად, ბიბლიოთეკა, არქივი, ფოტო ბიბლიოთეკა, არქიტექტურის ხელშეწყობის განყოფილება, განვითარების განყოფილება. 2018 წლის მონაცემებით, მუზეუმის ფონდი შეიცავს მილიონზე მეტ ექსპონატს: ორიგინალური ნახატები, სახლის მოდელები, ფოტოსურათები და საარქივო დოკუმენტები.
გამომდინარე იქიდან, რომ ევროპაში არქიტექტურული დიზაინის, ნახატების, მოდელების და არქიტექტურული ფოტოგრაფიის კოლექციები, როგორც წესი, სახვითი ხელოვნების ან დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმების ნაწილია, ხოლო არქიტექტურის ცალკეული მუზეუმები (მაგალითად, ფრანკფურტსა და ვენაში) მცირეა, არქიტექტურის მუზეუმი ა. შჩუსევის სახელით ითვლება მსოფლიოში ამგვარი პროფილის უდიდეს ინსტიტუტად.
ისტორია
პირველი იდეები არქიტექტურის მუზეუმის შექმნის შესახებ გამოხატა მოსკოვის ადმინისტრაციამ ჯერ კიდევ მე -19 საუკუნეში. 1917 წელს ხელოვნების კომიტეტმა მაქსიმ გორკის ხელმძღვანელობით გამოაქვეყნა "მიმართვები ხელოვნების ნიმუშების შენარჩუნებისთვის". მოსკოვის არქეოლოგიურმა საზოგადოებამ დაიწყო მუზეუმის პროექტის შემუშავება.
შემდგომში შეიქმნა სპეციალური კომისია, რომლის მთავარი მიზანი იყო არქიტექტურული და მხატვრული ფონდის შექმნა თანამედროვე არქიტექტურის ისტორიული მასალებისა და დოკუმენტების შესანახად. კომისიის შემადგენლობაში შედიოდნენ განათლების სახალხო კომისარიატისა და მოსკოვის საკრებულოს წარმომადგენლები: ნ. ვ. ბაკლანოვი, ივან მაშკოვი, ივან რილსკი, გ. ნ. სუხანოვი, ალექსეი შჩუსევი. დისკუსიების შედეგად შეიქმნა განათლების სახალხო კომისარიატის არქიტექტურული და ხელოვნების განყოფილება ივან ჟოლტოვსკის ხელმძღვანელობით. ითვლებოდა, რომ დაწესებულება განთავსებული იქნება ინგლისური კლუბის შენობაში ტვერსკაიას ქუჩაზე და იქ იქნება ქალაქების მოდელები, გრავიურები და არქიტექტურული ძეგლების ფოტოები.
ომის შემდგომ თვეებში ალექსეი შჩუსევმა კამპანია ჩაატარა არქიტექტურის ღია მუზეუმის მნიშვნელობისთვის, ხოლო 1945 წელს ვიაჩესლავ მოლოტოვმა გამოსცა ბრძანება რუსული არქიტექტურის რესპუბლიკური მუზეუმის დაარსების შესახებ. გადაწყდა დაწესებულების განთავსება ტალიზინის მამულში, რომელიც აშენდა მე -18 საუკუნეში მატვეი კაზაკოვის პროექტის მიხედვით. შენობა აღადგინა ალექსეი შჩუსევის არქიტექტურულმა ბიურომ: ფასადი და შიდა ჭერი რეკონსტრუქციულ იქნა, ხოლო ძველ ეგვიპტურ სტილში ორნამენტები აღდგა ფოიეში. მოსკოვში პირველი საჯარო არქიტექტურული მუზეუმი გაიხსნა1945 წელს.
თანამედროვეობა
2015 წელს კულტურის სამინისტრომ დააფინანსა მუზეუმის ვირტუალური გამოფენის შექმნა. პორტალი შეიცავს საარქივო მასალებს, რომლებიც დაჯგუფებულია შვიდ პერიოდად: ძველი რუსული არქიტექტურა (X-XVII სს.), ბაროკო (XVII-XVIII სს.), კლასიციზმი (1760-1830 წწ), ისტორიციზმი (1840-1910 წწ), თანამედროვე (1890-1910 წწ), ავანტი ბაღი (1910-1930-იანი წლები), საბჭოთა არქიტექტურა (1920-1980-იანი წლები).
2017 წელს მუზეუმის დირექტორად დაინიშნა ელიზავეტა ლიხაჩევა, რომელიც ადრე იკავებდა უფროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობას და მუშაობდა მელნიკოვის მუზეუმის ფილიალში. 2018 წელს მუზეუმმა გამოაცხადა კონკურსი ტალიზინის სამკვიდროს ეზოს საზაფხულო მშენებლობისთვის, სადაც ჩატარდება საგანმანათლებლო და კულტურული ღონისძიებები.
2018 წელს მუზეუმი გახდა საერთაშორისო ფესტივალის გამარჯვებული გერმანიაში, რომელიც ჩატარდა 31 მაისს და 1 ივნისს, მიიღო ვერცხლის ჯილდო კატეგორიაში "მობილური აპლიკაცია".
ექსპოზიცია
მუზეუმის კოლექცია ჩამოყალიბდა ორიგინალური პროექტებიდან, გრავიურებიდან, ნახატებიდან, სახელმწიფო მუზეუმის ფონდიდან, ერმიტაჟიდან, სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმიდან გადაცემული ფოტოებიდან, ასევე კერძო კოლექციებიდან. რუსული არქიტექტურის ძეგლების საზომი ნახატების ფონდი შეიქმნა მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოების კოლექციებისა და ცენტრალური სახელმწიფო ნიმუშებიდან.
მუზეუმი, რომელსაც აქვს საცავებში შენახული ვრცელი კოლექცია, რეგულარულად ამზადებს თემატურ გამოფენებს, როგორიცაა: "საბჭოთა დიზაინი 1920-1960", "პალმირას საგანძური", "ალექსანდრე დეინეკას მონუმენტური ნამუშევრები 1930-1940" და სხვა. მუზეუმის ეზოში არის ქანდაკებების კოლექცია - ოსიპ ბოვის ტრიუმფალური კარიბჭის ორიგინალური ფრაგმენტები, მე -19-20 საუკუნეების ღობეების გისოსები, მე -18-მე -19 საუკუნეების ლანდშაფტური მებაღეობის ქანდაკებები.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის მუზეუმები
ნევშატელის კანტონი
ნევშატელი (Neuchâtel) — კანტონი შვეიცარიის ფრანგულენოვან ნაწილში. დედაქალაქია ნევშატელი. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 172 021 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 38% პროტესტანტია, 31% კი კათოლიკე.
ნევშატელის კანტონი იგივე სახელწოდების სამთავროსგან შეიქმნა, რომელიც შუა საუკუნეებში უმცროს ცერინგენს ეკუთვნოდა, XVI საუკუნეში იგი ლონგვილებს გადაეცა, მარია დე ნემურის სიკვდილის შემდეგ კი მას ჰოჰენცოლერნები დაეპატრონნენ. 1815 წელს სამთავრო შვეიცარიის კონფედერაციაში შევიდა, მაგრამ სრულუფლებიანი რესპუბლიკური მმართველობის ფორმა მხოლოდ ორმოცი წლის შემდეგ მოიპოვა.
კანტონის ფართობი 803 კმ²-ს შეადგენს. მდებარეობს დასავლეთ შვეიცარიაში, ნევშატელის ტბის დასავლეთ ნაპირზე. ესაზღვრება საფრანგეთს (დასავლეთიდან). სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით ტერიტორიას კვეთს იურის მთები.
კანტონი განთქმულია თავისი ღვინითა და აბსენტით. ვენახები ნევშატელის ტბის ნაპირებზეა გაშენებული. მისდევენ მესაქონლეობას. აწარმოებენ საათებსა და ინტეგრირებულ სქემებს.
ადმინისტრაციულად კანტონი 6 რაიონად იყოფა.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ლინა ბროქდორფი
ლინა ბროქდორფი (დ. 1930 ) — მალტელი ავტორი, დრამატურგი და რადიო მაუწყებელი.
ადრეული წლები
ბროქდორფი დაიბადა სენგლეაში პატრიკ და მერი მაჰონის ოჯახში 1930 წელს. მის ადრეულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი იყო მეორე მსოფლიო ომის დაწყება, როდესაც ბროქდორფი ცხრა წლის იყო. მისმა ოჯახმა ომის განმავლობაში რამდენჯერმე შეიცვალა საცხოვრებელი ადგილი. ისინი ცხოვრობდნენ სხვადასხვა ადგილას: ვიტორიოზაში, სლიმაში, დინგლისა და რაბათში.
განათლება
ბროქდორფის ადრეული განათლება ომის დაწყებისთანავე შეწყდა, მაგრამ როდესაც ომი დასრულდა, იგი მამის დაჟინებული თხოვნით დაბრუნდა სკოლაში. მას სურდა სამედიცინო კარიერა გაეგრძელებინა, თუმცა მისმა ოჯახმა უნივერსიტეტში სწავლის საშუალება არ მისცა და მისთვის შეუტყობინებლად ჩარიცხეს მასწავლებლის კურსზე. მან სწავლა განაახლა მოგვიანებით, როდესაც 1991 წელს ჩაირიცხა ღვთისმეტყველების ერთწლიან შესავალ კურსზე, რასაც მოჰყვა ხუთწლიანი ბაკალავრიატის კურსი. მან საბოლოოდ მიიღო მაგისტრის ხარისხი თეოლოგიასა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში 2002 წელს, 72 წლის ასაკში
კარიერა
ბროქდორფის პედაგოგიური კარიერა დაიწყო დაწყებითი საფეხურის საჯარო სკოლაში, თუმცა მან შეწყვიტა სწავლება თავისი ოთხი შვილის აღსაზრდელად. ამ დროს მან ყურადღება დაუთმო მწერლობას. მოგვიანებით კარიერა St Aloysius College-ში გააგრძელა, როგორც ინგლისური ენის მასწავლებელმა. იგი მუშაობდა L-Akkademja tal-Malti- ის საბჭოს წევრად 2004-2005 წლებში და რჩება აკადემიის წევრად. იგი ასევე იყო Għaqda Letterarja Maltija-ს პრეზიდენტი რვა წლის განმავლობაში და არის Għaqda Poeti Maltin-ის წევრი.
მწერლობა
ბროქდორფმა წერა დაიწყო 17 წლის ასაკში, როდესაც სწავლობდა მასწავლებელთა მომზადების კოლეჯში, სადაც მეცნიერი ჟუჟე აკილინა თავის სტუდენტებს მოუწოდებდა დაეწერათ მოთხრობები ან ესეები რადიოში წარსადგენად. ლინას შრომა მწერლობის კუთხით უაღრესად ნაყოფიერი იყო მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში: წერდა და აწარმოებდა რამდენიმე პროგრამას, რომლებიც გადიოდა რედიფუზიაზე 1950-იან და 1960-იან წლებში, მათ შორის Ħlieqa Bejnietna, Quddiem il-Mera, Nofs Siegħa Flimkien და Magic in the Kitchen. მისი ზოგიერთი ნამუშევარი ასევე გადაიცემოდა ავსტრალიის რადიოში. მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში მან დაწერა ექვსი ანთოლოგია, თორმეტი რომანი და 340-ზე მეტი ნოველა. მან ასევე დაწერა ავტობიოგრაფია მეორე მსოფლიო ომის დროს მიღებული გამოცდილების შესახებ, სახელწოდებით Sireni u Serenati (სერენადები სირენების ფონზე), რომელსაც 2004 წელს მალტის წიგნის ეროვნული საბჭოს მიერ მიენიჭა პრიზი, როგორც საუკეთესო რომანი - არამხატვრული ლიტერატურის ჟანრში. შემდგომში ეს ნაწარმოები ტელეეკრანებზე გავიდა სერიალის სახით და გადაიცემოდა სხვადასხვა რადიოსადგურზე. მას მიენიჭა ოქროს მედალი. Ġieħ l-Akkademja tal-Malti-ში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:მალტელი მწერალი ქალები
როლანდის ძეგლი (ბრემენი)
როლანდის ძეგლი — როლანდის ქანდაკება გერმანიის ქალაქ ბრემენში. აღიმართა 1404 წელს. მდებარეობს ქალაქის ბაზრის მოედანზე, კათედრალის წინ. სკულპტურაზე გამოსახული როლანდი, საღვთო რომის იმპერიის პირველი იმპერატორის, კარლოს დიდის რაინდი და რონსევალის ხეობის ბრძოლის გმირი იყო. ქანდაკება ქალაქის ნამდვილი მცველის სახით გვევლინება, მას ხელში ქარქაშიდან ამოღებული ხმალი უჭირავს, ფარზე კი იმპერიის სიმბოლო - ორთავიანი არწივია გამოსახული.
ქანდაკების სიმაღლე 5.47 მეტრია, საყრდენი სვეტის კი 10,21 მ. გამოკვეთილია კირქვისგან. მისი მშენებლობა ეპისკოპოსმა დააფინანსა, რათა 1366 წელს დამწვარი ანალოგიური, ხისგან გამოკვეთილი ქანდაკება ჩაენაცვლებინათ.
როლანდის ქანდაკებები საღვთო რომის იმპერიის მრავალ ქალაქში გამოჩნდა, როგორც ქალაქის თავისუფლების სიმბოლო. ბრემენის ქანდაკება ანალოგებს შორის უძველესია. 2005 წელს, ბრემენის რატუშასთან ერთად, იუნესკომ ქანდაკება მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის შენობა-ნაგებობები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ブレーメンのマルクト広場の市庁舎とローラント像
Crassispira coelata
Crassispira coelata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
897
თარიღი უცნობია
*
ყურულთაი
ყურულთაი (хурул, хурал; Qurultay; Құрылтай) — ისტორიულად ჩამოყალიბებული ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს პოლიტიკურ და სამხედრო საბჭოს მონღოლ და თურქ ხანებთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
სოვეტსკაია აბხაზია
მინი|გაზეთი „სოვეტსკაია აბხაზია“ „სოვეტსკაია აბხაზია“ (Советская Абхазия; 1926 — 24 აგვისტო, 1991) — რუსულენოვანი რესპუბლიკური გაზეთი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის, აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოსა და მინისტრთა საბჭოს ორგანო. გამოდიოდა სოხუმში 1921 წლიდან კვირაში 3-ჯერ.
ისტორია
მინი|მარცხნივ|გაზეთი „გოლოს ტრუდოვოი აბხაზიი“ „გოლოს ტრუდოვოი აბხაზიი“ (Голос Трудовой Абхазии; 22 თებერვალი, 1921 — 8 ოქტომბერი, 1924) — აფხაზეთის რევკომისა და რკპ (ბ) ორგ-ბიუროს ორგანო: ყოველდღიური გამოცემა. სოხუმი.
ის იყო სამთავრობო გაზეთი და ატარებდა საბჭოთა ხელისუფლების პოლიტიკას აფხაზეთში. გამოცემის დასაწყისში იგი იყო აფხაზეთის რევკომისა და რკპ (ბ) ორგ-ბიუროს ორგანო. 1922 წლიდან გახდა აფხაზეთში რევკომისა და სკპ საოლქო კომიტეტის ორგანო. თავდაპირველად პასუხისმგებელი რედაქტორი იყო ა. კაიდალოვი, 50-ე ნომრიდან რედაქტორი გახდა ტ. ვოლკოვი. მომდევნო წლებში კი, სხვადასხვა დროს, გაზეთს რედაქტორობდა იოსებ გენკინი, ა. პენიაკოვი, ნ. აკირთავა. შუალედებში გაზეთის გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია.
პირველ წელს გაზეთი გამოდიოდა კვირაში სამჯერ და შედგებოდა ხუთ სვეტიანი მცირე ფორმატის ორი ფურცლისაგან. გაზეთი უფასოდ ვრცელდებოდა სახელმწიფო დაწესებულებებსა რეგიონებში. წლის ბოლოს გაზეთი გახდა ყოველდღიური. 1922 წლიდან გაზეთის სვეტების რაოდენობამაც იმატა და ფორმატიც გაიზარდა. 1923 წლიდან გაზეთის ზომამ მიიღო თავისი სრული სახე, რომელიც თითო გვერდზე შვიდი სვეტით იყო წარმოდგენილი. წლის ბოლოს გაზეთის რაოდენობამ ოთხს მიაღწია, ხოლო სვეტების რაოდენობა ხუთამდე დავიდა.
მას შემდეგ, რაც გაზეთი ფასიანი გახდა, მასზე მოთხოვნილება დაეცა და შესაბამისად მცირე რაოდენობით გამოდიოდა. მალე გაზეთმა პოპულარობა მოიპოვა და შესაბამისად, თუ 1922 წელს გაზეთის ტირაჟის ოდენობა 42-ს შეადგენდა, 1924 წელს უკვე 2250-მდე გაიზარდა.
გაზეთი აღნიშნული სახელწოდებით გამოდიოდა 1924 წლის 9 ოქტომბრის ჩათვლით.
მინი|გაზეთი „ტრუდოვაია აბხაზია“ „ტრუდოვაია აბხაზია“ (Трудовая Абхазия; 10 ოქტომბერი, 1924 — 26 სექტემბერი, 1926) — აფხაზეთის საოლქო რკპ (ბ) და ცნკ-ის ორგანო: ყოველდღიური გამოცემა. სოხუმი. კპგ-ის საოლქო კომიტეტის და აფხაზეთის ცაკის გამოცემა. ვ. ლენინის სახელობის სმუს ტიპოგრაფია. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით (1924)
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
საყეზი
საყეზი (, سەقز) — ქალაქი დასავლეთ ირანში, ქურთისტანის ოსტანში. მდებარეობს თეირანიდან 770 კილომეტრში, ერაყის საზღვრიდან დაახლოებით 50 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 1476 მეტრზე. 2016 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 165 258 კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ირანის ქალაქები
ქსნისხევი
ქსნისხევი — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე. იგი მოიცავს ქსნის ხეობას და მისი შენაკადების: ცხრაძმის, ჭურთის, ცხავატურის და ალეურის ხეობებს. ამ კუთხეს სამხრეთით ემიჯნება სოფელი მუხრანი, ხოლო ჩრდილოეთის საზღვარს წარმოადგენს ყელის ტბა. ქსნისხევს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება მთიულეთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით დუშეთის რაიონი (არაგვის ხეობა), ხოლო დასავლეთით ისტორიული შიდა ქართლი.
დანგკაგანი
დანგკაგანი (ოფიციალურად დანგკაგანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Dangcagan; Bayan ng Dangcagan) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ბუკიდნონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 076 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
ქსნისხევი
ქსნისხევი ისტორიულად შედიოდა ქართლის სამეფოს შემადგენლობაში ქსნის საერისთავოს სტატუსით და მას ქსნის ერისთავები მართავდნენ. ქსნის საერისთავოს და შესაბამისად, ქსნისხევის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ცენტრს სხვადასხვა დროს წარმოადგენდა ქვენიფნევი, ლარგვისი და ახალგორი. ქსნის ერისთავებს რეზიდენცია და სასახლე ასევე ჰქონდათ სოფელ იკორთაშიც (ამჟამინდელი იკოთი). ამჟამად ქსნისხევი მოიცავს ახალგორის რაიონს, ასევე დუშეთისა და მცხეთის რაიონების რამდენიმე სოფელს.
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ოქტავა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიტყვა ოქტავა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ტყეშელაშვილი
საკუთარი სახელი ტყეშელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ოქტავა
ოქტავა (octava — მერვე) — მუსიკალური ინტერვალი, სადაც თანაფარდობა ბგერების სიხშირეთა შორის არის 1:2.
ოქტავის ინტერვალი მოიცავს დიატონური ბგერათრიგის რვა საფეხურს, მაგალითად, «დო»-დან შემდგომ «დო»-მდე ან «რე»-დან შემდგომ «რე»-მდე და ა შ. ოქტავა აღინიშნება ციფრით 8.
არსებობს ოქტავის სამი ნაირსახეობა:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მუსიკის თეორია
ქალთა XVI საჭადრაკო ოლიმპიადა
'''30 ნოემბერი - 17 დეკემბერი 1994. მოსკოვი, რუსეთი'''
ისტორია
მოსკოვის ოლიმპიადისათვის მოწინავე გუნდებში გარკვეული ცვლილებები იყო. საქართველოს ნაკრებში ნონა გაფრინდაშვილის ადგილი ქეთევან არახამიამ დაიკავა. უკრაინელების გუნდში არ იყვნენ ალისა გალიამოვა და ლიდია სემიონოვა. ისინი ირინა ჩელუშკინამ და ელენე სედინამ შეცვალა. გუნდი რუსებმაც განაახლეს. პირველად თამაშობდნენ ოლიმპიადაზე სვეტლანა მატვეევა, ლიუდმილა ზაიცევა და ეკატერინა კოვალევსკაია. ყველაზე დიდი ცვლილებები კი უნგრეთის ნაკრებმა განიცადა. უნგრელებმა მოახერხეს სამი პოლგარიდან ორის (ჟუჟა და სოფია) დაყოლიება, მათ ილდიკო მადლი და ტუნდე ჩონკიჩი დაუმატეს და საკმაოდ მრისხანე ძალად იქცნენ. უნგრელებმა ისე ითამაშეს, როგორც პოლგარებს სჩვეოდათ. ორივემ 14-14 პარტია ითამაშა. 12-ჯერ მიუჯდა დაფას მადლი და მხოლოდ ორჯერ ჩონკიჩი. რუსებს, როგორც მასპინძლებს, მეორე გუნდის გამოყვანის უფლება ჰქონდათ და ამ მეორე გუნდში პირველად ითამაშა ოლიმპიადაზე ელენე ფატალიბეკოვამ. ოლიმპიადაზე კიდევ ერთი ქართველი იყო. ჰენრიეტა ლაგვილავა ბელორუსის ღირსებას იცავდა.
ქართველებმა ტურნირი ბრწყინვალედ ჩაატარეს. 42 პარტიაში მხოლოდ ერთადერთხელ დამარცხდნენ (ჩიბურდანიძემ წააგო მატვეევასთნ). უკვე მეხუთე ტურის შემდეგ ჩვენი გუნდი ქულით გაიჭრა წინ. შემდეგ სხვაობამ სამ ქულასაც მიაღწია.უშუალო მეტოქეებიდან ქართველებმა ჩინელებს მოუგეს, ხოლო უნგრელებთნ ფრედ ითმაშეს. ბოლო სამ ტურში ჩვენმა მანდილოსნებმა ტემპს ოდნავ მოუკლეს, ხოლო ბოლო ტურში სწრაფად გააფორმეს სამი ყაიმი ვიეტნამელებთან. ოლიმპიური ოქროს მედლების გარდა არც ერთი ქართველი მოჭადრაკე არ დარჩენილა მცირე მედლის გარეშე თავის დაფაზე წარმატებით გამოსვლისათვის. მართლია მცირე ოქროს ვერცერთი მათანი ვერ შეწვდა, მაგრამ ეს ძირითდად გუნდურ შედეგზე ორიენტირებამ გამოიწვია.
ვერა მენჩიკის თასი ისევ, უკვე ზედიზედ მეორედ, თბილისში გამოემგზავრა.
ტექნიკური შედეგები (პირველი ათეული)
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|კ ! s! style="background: #ddffdd;"|მ ! s! style="background: #ddffdd;"|ფ ! s! style="background: #ddffdd;"|წ ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|11 ! s! style="background: #ddffdd;"|12 ! s! style="background: #ddffdd;"|13 ! s! style="background: #ddffdd;"|14 3 3 1,5 3 2,5 2,5 2,5 2,5 2 2 2 1,5 2,5 1,5 3 3 1,5 3 1,5 1,5 2 3 2 1 2 2,5 2 3 3 2,5 1,5 2 2 0,5 2 2 2 2 1,5 2,5 2,5 1 2 1 2 2,5 3 2,5 0,5 2 1 2,5 1 2,5 2 2,5 2 2 3 2 1,5 1 2 2 1 1,5 2 1,5 1,5 2 3 2,5 0 2,5 2 2,5 1 1 1 2,5 1,5 1,5 1,5 2 2,5 2 1 2,5 1,5 0,5 1,5 2,5 1,5 2 1,5 3 0,5 2 3 1,5 2 1 0,5 1 2 3 1,5 2,5 1 2 1,5 2 3 2 1,5 2 1 2 1 3 2 1 1,5 2,5 1 0,5 1,5 2 2 2 2,5 1,5 1 1 1 2 2,5 0,5 1,5 1
11.🇰🇿 kazakhstan, 12.🇷🇺 russia-2, 13. undefined, 14. undefined, 15.🇧🇾 belarus, 16. undefined, 17. undefined, 18.🇦🇿 azerbaijan 19. undefined, 20.🇵🇱 poland, 21.🇨🇿 czech republic 22.🇺🇸 united states, 23.🇱🇹 lithuania, 24.🇦🇲 armenia, 25.🇨🇺 cuba, 26.🇧🇦 bosnia and herzegovina, 27. undefined, 28.🇫🇷 france, 29. undefined, 30. undefined, 31.🇺🇿 uzbekistan, 32. undefined, 33. undefined, 34.🇮🇳 india, 35.🇳🇱 netherlands, 36.🇦🇷 argentina, 37.🇨🇭 switzerland 38.🇲🇩 moldova, 39.🇪🇸 spain, 40.🇰🇬 kyrgyzstan, 41.🇳🇴 norway 42.🇸🇰 slovakia, 43.🇸🇪 sweden, 44.🇧🇷 brazil 45.🇲🇰 macedonia, 46.🇫🇮 finland, 47.🇮🇹 italy, 48.🇮🇪 ireland, 49.🇲🇾 malaysia 50.🇹🇲 turkmenistan, 51. undefined, 52.🇨🇦 canada, 53.IBCA, 54.🇦🇹 austria, 55.🇨🇴 colombia 56.🇦🇺 australia, 57.🇻🇪 venezuela, 58.🇹🇷 turkey, 59. undefined, 60. undefined, 61.🇩🇴 dominican republic 62. undefined, 63.🇲🇽 mexico, 64. undefined, 65.🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿 wales, 66. undefined 67.🇪🇨 ecuador, 68. undefined, 69.🇦🇱 albania, 70.🇧🇪 belgium, 71. undefined 72. undefined, 73. undefined, 74.🇳🇿 new zealand 75. undefined 76. undefined 77. undefined 78. undefined 79.🇲🇹 malta, 80. undefined 81.🇻🇮 virgin islands, u.s.
ჩემპიონის შედეგები მატჩების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"| ! s! style="background: #ddffdd;"|🇦🇺 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇧🇦 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇭🇺 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇦🇲 ! s! style="background: #ddffdd;"| ! s! style="background: #ddffdd;"|🇨🇳 ! s! style="background: #ddffdd;"| ! s! style="background: #ddffdd;"|🇲🇩 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇷🇺 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇮🇱 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇰🇿 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇺🇦 ! s! style="background: #ddffdd;"|🇷🇺-2 ! s! style="background: #ddffdd;"| ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|+ ! s! style="background: #ddffdd;"|= ! s! style="background: #ddffdd;"|-
პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
🇭🇺 hungary
ჟუჟა პოლგარი 11 (+8=6-0), სოფია პოლგარი 12,5 (+11=3-0), ილდიკო მადლი 7,5 (+5=5-2), ტუმდე ჩონკიჩი 0 (+0=0-2).
🇨🇳 china
სიე ძიუნი 8 (+5=6-2), ფენ ჭაოფინი 2,5 (+1=3-1), ცინ კანინი 7 (+5=4-3), ჭუ ჩანი 9,5 (+8=3-1).
საუკეთესო პერფორმანსი
! s! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქულა
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"|პირველი დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მესამე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საჭადრაკო ოლიმპიადები 16
ობერალპზეე
ობერალპზეე (Oberalpsee) — პატარა ტბა შვეიცარიაში, ურის კანტონში. მდებარეობს ობერალპის უღელტეხილის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 2026 მ სიმაღლეზე. ფართობი 0.18 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის ტბები
All Because of You (U2-ს სიმღერა)
„All Because of You“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს სიმღერა სტუდიური ალბომიდან How to Dismantle an Atomic Bomb. იგი გამოვიდა 2005 წლის 10 ოქტომბერს, აშშ-ში.
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის სიმღერები კატეგორია:2005 წლის სინგლები კატეგორია:U2-ს სიმღერები
Crassispira consociata
Crassispira consociata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ბურჯ-ხალიფა
ბურჯ ხალიფა ან ბურჯ დუბაი (არაბ.:برج خليفة „ხალიფას კოშკი“) — სუპერმაღალი ცათამბჯენი დუბაიში, არაბთა გაერთიანებული საამიროებში. აღიარებულია როგორც ადამიანის შექმნილი ყველაზე მაღალი სტრუქტურული ნაგებობა. ცათამბჯენის შენება დაიწყო 2004 წლის 21 სექტემბერს და დასრულდა 2010 წლის 4 იანვარს. შენობის მთავარი არქიტექტორი, სტრუქტურული და მექანიკური ინჟინერია ჩიკაგოს კომპანია Skidmore, Owings and Merrill LLP (SOM). გეორგ ეფსტათიუ კომპანიიდან SOM არის პროექტის მმართველი პარტნიორი, ხოლო ადრიან სმითი (SOM-დან წამოსული) დიზაინის პარტნიორი. დამოუკიდებელი შეფასება მოახდინა კომპანიამ CBM Engineers Inc.
სქოლიო
კატეგორია:დუბაი კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების ცათამბჯენები
აზერბაიჯან-ირანის ურთიერთობები
აზერბაიჯან-ირანის ურთიერთობები (აზერ: Azərbaycan–İran münasibətləri; სპარს: روابط جمهوری آذربایجان و ایران) - საგარეო ურთიერთობები აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და ირანის ისლამურ რესპუბლიკას შორის. ირანის საელჩო მდებარეობს ბაქოში, ხოლო გენერალური საკონსულო ნახიჩევანში. აზერბაიჯანის საელჩო მდებარეობს თეირანში, ხოლო გენერალური საკონსულო თავრიზში. აზერბაიჯანსა და ირანს შორის ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. ირანსა და აზერბაიჯანს ბევრი საფერთო აქვთ ისტორიის, რელიგიის, ეთნიკურობისა და კულტურის კუთხით. თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორია ირანს მხოლოდ XIX საუკუნის პირველ ნახევარში გამოეყო, რუსეთ-ირანის ომების შემდეგ. მხინარე არაქსის ჩრდილოეთი ტერიტორიები, რომელიც დღევანდელი აზერბაიჯანის შემადგენლობაშია, ირანის ტერიტორიები იყო, სანამ მათ რუსეთი დაიკავებდა. ირანი და აზერბაიჯანი ოფიციალური შიიტური სახელმწიფოებია, სადაც მოსახლეობის უმრავლესობას სწორედ შიიტები წარმოადგენენ. შესაბამისად, ირანს მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვანი მოსახლეობა ჰყავს, ხოლო აზერბაიჯანს რიგით მეორე. შიიზმიც თითქმის ერთდროულად წარმოიშვა ორივე ქვეყნის ტერიტორიაზე. მიუხედავად ასეთი სიახლოვისა, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები საკმაოდ დაძაბულია.
1918 წელს მუსავათის მთავრობამ ახლად დაარსებული აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელწოდებად პოლიტიკური მიზეზებსი გამო „აზერბაიჯანი“ შეარჩია, მიუხედავად იმისა, რომ აზერბაიჯანად ყოველთვის ირანის აზერბაიჯანი იწოდებოდა. მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის შემდეგ ირანმა აზერბაიჯანის ნაცვლად სომხეთს დაუჭირა მხარი, რასაც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მხრიდან უკმაყოფილება მოჰყვა. 2013-2014 წლიდან ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები დათბა, რადგანაც ჰასან რუჰანის ადმინისტრაცია აზერბაიჯანსა და ირანს შორის უფრო მჭიდრო ურთიერთობების მხარდამჭერია. 2015 წლის მაისში ირანის ელჩმა აზერბაიჯანში განაცხადა, რომ ის არ ცნობს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას, რამაც კიდევ უფრო გაამყარა აზერბაიჯან-ირანის ურთიერთობები.
ურთიერთობების გაღრმავება 2014-2016 წლებში
2013 წელს ირანის სათავეში ჰასან რუჰანის მოსვლის შემდეგ მეზობელ სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობები მნიშვნელოვნად გაღრმავდა.
2014 წლის დეკემბერში ირანმა გამოაცხადა, რომ არდებილსა და ბაქოს შორის ავტობუსის მარშრუტს გახსნიდა. არდებილის ტრანსპორტისა და ტერმინალების დეპარტამენტის სპიკერმა აღნიშნული მომსახურების დაარსება საჭიროდ მიიჩნია და აღნიშნა, რომ ყოველწლიურად არდებილს აზერბაიჯანის რესპუბლიკიდან და ირანის პროვინციებიდან 600 000-ზე მეტი ადამიანი ეწვევა.
2015 წლის აპრილში ირანმა და აზერბაიჯანმა ერთობლივი თავდაცვის კომისიის შექმნის შესახებ განაცხადეს. აღნიშნულმა განცხადებამ სამხრეთ კავკასიაში გეოპოლიტიკურ ცვლილებებზე მიუთითა. 2015 წლის მაისში ირანის ისლამური რესპუბლიკის უზენაესი ლიდერის სამდივნოს საგარეო ურთიერთობათა უფროსის მოადგილემ, მოჰსენ ქომიმ აზერბაიჯანის მხარდაჭრისთვის მზადყოფნა გამოხატა. მან აზერბაიჯანის სახელმწიფო კომიტეტის წარმმომადგენელთან, მობარის გურბანლისთან საუბრისას განაცხადა, რომ ირანი ნებისმიერ დროს მზადაა აზერბაიჯანის მხარდასაჭერად.