cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მიხეილ ქირია
ბიოგრაფია
2015 წელს მილანის ლა სკალას სცენაზე შეასრულა დონ მანიფიკოს პარტია როსინის ოპერაში „კონკია“ (შემოკლებული ვერსია).
2016 წელს, ამსტერდამის ნაციონალური ოპერის და ოპერა ზაუდის ერთობლივ პროდუქციაში, ჩიმაროზას ოპერაში „ფარული ქორწინება“ მიხეილ ქირიამ შეასრულა სინიორ ჯერონიმოს პარტია.
2017 წელს ბერლინის დოიჩე ოპერაში მისი დებიუტი შედგა გაეტანო დონიცეტის ოპერაში „სიყვარულის ნექტარი“, რომელშიც რობერტო ალანიასთან ერთად დულკამარას პარტია შეასრულა.
2017 წელს, ვერდის ფესტივალზე, თეატრ რეჯო დი პარმაში შედგა მისი დებიუტი ვერდის ოპერაში „ფალსტაფი“, ფალსტაფის პარტიით.
2018 წლის აგვისტოში შედგა მისი დებიუტი ბრეგენცის ფესტივალზე ავსტრიაში, სადაც შეასრულა ბარტოლოს პარტია,  როსინის ოპერაში „სევილიელი დალაქი„, რომლის რეჟისორიც გახლდათ ბრიგიტე ფასბენდერი.
2019 წელს, იტალიის მარკეს ტურში შეასრულა ფალსტაფის პარტია ვერდის ოპერაში „ფალსტაფი„.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები კატეგორია:ქართველი ბარიტონები
ერევნის ისტორიის მუზეუმი
ერევნის ისტორიის მუზეუმი — ისტორიული მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ერევნის ცენტრალურ ნაწილში, სომხეთის დედაქალაქში. ერევნის ისტორიის მუზეუმი უძველესია სომხეთში. მუზეუმი განთავსებული იმ შენობაში, სადაც განთავსებულია ქალაქის მერია.
ისტორია
მუზეუმი, რომელიც 1931 წელს გაიხსნა, თავდაპირველად ერევნის სახანძრო სადგურის მეორე სართულზე ორ ოთახში იყო განთავსებული. 1936 წელს მას ერევნის ისტორიის მუზეუმი დაარქვეს და გადავიდნენ ლურჯ მეჩეთში, სადაც იგი 56 წლის განმავლობაში ფუნქციონირებდა. 1994 წელს კოლექცია განთავსებული იყო წმინდა ჰრიფსიმეს ყოფილ ქალთა გიმნაზიაში, 1997 წლიდან - ერევნის XI საშუალო სკოლაში. მხოლოდ 2005 წელს იპოვა თავისი საბოლოო თავშესაფარი, იკავებს ერევნის საკრებულოს ახლად აშენებული კორპუსის მარცხენა ფრთას. აღნიშნული შენობა დაპროექტებულია ჯიმ ტოღოსიანის მიერ.
აღნიშნულ მუზეუმში განთავსებულია 94 ათასზე მეტი ექსპონატი, რომლებიც გვაწვდის ზუსტ ცნობებს ქალაქის და მისი მკვიდრთა ცხოვრებას უძველესი დროიდან დღემდე. მუზეუმშია დაცული, უნიკალური მასალა: არქეოლოგიური, ეთნოგრაფიული, ნუმიზმატიკური კუთხით. მუზეუმის ექსპონატებში არის ნახატები, ქანდაკებები, წერილები, წიგნები, ფოტომასალა, მონეტები და საყოფაცხოვრებო ნივთები.
მის ჩამოყალიბებაში უდიდესი წვლილი შეიტანა სამეცნიერო საბჭომ, სადაც საუკეთესო ადგილობრივი ხელოვნების კრიტიკოსები და მოაზროვნეები მუშაობდნენ. მათ შორის, ხელოვნების ისტორიკოსები: არქიტექტორები ალექსანდრე თამანიანი, ტოროსი ტორომანანი, ნიკოლაი ბუნიათიანი, მიქაელ მაზმანიანი, მხატვრები მარტაროს სარიანი, გაგიკ გიურჯიანი, ტარაგროსი, მოქანდაკე არა სარქსიანი, მეცნიერები სტეპან ლისციანი, ერვანდ შახაზი, ერვანდ შახაზი ბარხუდარიანი და სხვა მეცნიერები და მხატვრები.
მუზეუმის მთავარი გამოფენა გაიხსნა 2007 წლის 3 აპრილს. მუზეუმის გახსნით ცერემონიაზე იმყოფებოდა სომხეთის პრეზიდენტი - რობერტ ქოჩარიანი, ერევნის მერი —- ერევანდ ზახარიანი და სხვა მაღალი თანამდებობის პირები. მუზეუმის საგამოფენო სივრცე განაწილებულია სამ ნაწილად. იმ მასალებიდან და ნივთებიდან რაც ამ მუზეუმშია დაცული, განსაკუთრებით ღირებული და მნიშვნელოვანია: ნიკოლოზ I- ის ოქროს საათი, რომელიც მელიქ-აგამალიანის ოჯახმა გადასცა მუზეუმს, უძველესი ბეჭდვისა და ასოების დნობის მანქანები და ღირებული მარკების კოლექცია, ცნობილი სომეხი მხატვრების ნახატები, პირველი ტელეფონები და პირველი კოშკის საათი. ძველი ნახატების საფუძველზე გადაკეთებული ძველი ერევნის პანორამული მოდელები, რომლებიც ცალკე ოთახშია დაცული.
1938 წელს ერევნის ისტორიის მუზეუმის ეზოში, ცნობილი მხატვრების მ. სარიანის, პ. ტერლემეზიანის, ს. არაქელიანის, გ. გურჯიანის ძალისხმევით მოაწყეს ერევნისადმი მიძღვნილი გამოფენა, რის შემდეგაც გამოფენილი ნამუშევრები გადაეცა მუზეუმს, რითაც გაამდიდრეს მისი სახვითი ხელოვნების ფონდი. ამ ნახატებს, გარდა მაღალი მხატვრული ღირებულებისა, ასევე აქვთ დიდი დოკუმენტური ღირებულებაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული მუზეუმები
კატეგორია: ერევანი კატეგორია: კავკასია
United Buddy Bears
thumb|left|120px|გაერთიანებული ბუდი დათვი საქართველოდან - გამოფენა ვარშავაში. United Buddy Bears იდეა დაიბადა ბერლინში. კონკრეტულად კი საქმე ეხება გამოფენას, რომელიც ახორციელებს ტოლერანტობის, ხალხებს შორის გაგების, მშვიდობისა და დემოკრატიის პოპულარიზაციას.
გაერთიანებული ბუდი დათვების იდეა არის ბერლინელი ცოლ-ქმრის, ევა და კლაუს ჰერლითცების პირადი ინიციატივა. აღნიშნული დევიზით: „ჩვენ ერთმანეთი უკეთ უნდა გავიცნოთ, მაშინ ჩვენ შევძლებთ ერთმანეთის უკეთ გაგებას, მეტად ნდობას და უკეთესად თანაცხოვრებას“. ისინი მსოფლიოს მასშტაბით ერთიანი ხელოვნების ნიმუშის სახით ახორციელებენ ტოლერანტობის და მშვიდობიანი თანაცხოვრების პოპულარიზაციას.
მთლიანობაში 140 ბუდი დათვი წარმოადგენს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანას, მათ შორის არიან ასევე გაერთიანებული ორგანიზაციის მიერ აღიარებული ქვეყნები. ყოველი ბუდი დათვი არის მის მიერ წარმოდგენილი კონკრეტული ქვეყნის ხელოვანის მიერ შექმნილი. ამ უნიკალურ პროექტში გაერთიანებულია ინტერნაციონალ ხელოვანთა სტილის მიმართულებები, რომლებიც ავრცელებენ ცხოვრების ხალისს. დათვები ერთად დგანან "ხელი-ხელ ჩაკიდებულნი" და ასეთი ფორმით წარმოადგენენ მსოფლიოში მშვიდობიანი თანაცხოვრების მომავლის სიმბოლოს.
ისინი პირველად 2002 წელს იქნენ წარმოდგენილნი ბერლინში. 2004 წლიდან კი ისინი მსოფლიოს მასშტაბით ახორციელებენ ტურნირს. აღნიშნულ გამოფენას დღემდე თითქმის 30 მილიონამდე მნახველი ჰყავდა მსოფლიოში არსებული თითქმის ყველა 5 კონტინენტიდან.
ბუდი დათვების შექმნა/ჩამოყალიბება და გაჭირვებაში მყოფი ბავშვების დახმარება, ერთმანეთისაგან განუყოფელი ცნებებია. დათვების ოდენობა იზრდება მსოფლიოს მასშტაბით ბავშვების დამხმარე ორგანიზაციების საკეთილდღეოდ. დღემდე 2 მილიონ ევროზე მეტი თანხა შეიკრიბა „UNICEF“-თვის და ასევე სხვა მრავალი რეგიონალური ბავშვთა დამხმარე ორგანიზაციებისთვის.
ბერლინში არსებულმა საქართველოს საელჩომ 2002 წელს მათი ქვეყნის წარმომადგენელი დათვის შესაქმნელად შეარჩია 1961 წელს თბილისში დაბადებული ხელოვანი ზურაბ სუმბაძე.
სქოლიო
კატეგორია:გამოფენები კატეგორია:ბერლინი კატეგორია:სკულპტურა
ჰინდური ლიტერატურა
300px|მინი|მარჯვნივ|წიგნი ღმერთ [[სურია|სურიის გამოსახულებებით.]] ჰინდური ლეტერატურა — ინდოეთის ერთ-ერთი ლიტერატურა. ვითარდება ჰინდი ენასა და მის დიალექტებზე. წარმოიშვა ორთოდოქსული ბრაჰმანიზის წინააღმდეგ მებრძოლ ბუდისტურ, ჯაინისტურ და შივაისტურ სექტებში, რომელთა წარმომადგენლებიც ხალხს სალაპარაკო ენაზე უქადაგებდნენ (IX-XI საუკუნეებში). პოეტი-მქადაგებლები რელიგიურ-ფილოსოფიურ იდეებს გადმოსცემდნენ ლექსებითა და ტრაქტატებით, რომლებმაც ფრაგმენტების სახით მოაღწია. ამ მხრივ მნიშვნელოვანია გორაქნათის (დაახლ. X საუკუნე) შემოქმედება.
X საუკუნეში ჩრდილოეთ ინდოეთში მაჰმადიანთა შემოსევამ განაპირობა ეპიკური საგმირო პოეზის განვითარება. ამ ჟანრის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაწარმოებად ითვლება ჩანდ ბარდაის „პოემა პრითვირაჯზე“ (დაახლ. XII საუკუნე). ჰინდურ ლიტერატურაზე დიდი გავლენა მოახდინა რელიგიურ-რეფორმისტულმა მოძრაობამ ბრაქტიმ, რომელიც მიმართული იყო კასტური და სოციალური უთანასწორობის წინააღმდეგ. ამ პერიოდისთვის (XII-XIV საუკუნეები) დამახასიათებელია ინდუისტურ და მაჰმადიანურ რელიგიურ-ფილოსოფიურ იდეათა სინთეზი (პოეტი ქაბირი). ამავე პერიოდში გავრცელდა ინდოეთში ბჰაქტის იდეებთან ახლოს მდგომი სუფიზმი. ჰინდური სუფიური პოეზიის მთავარი თემაა მისტიკური სიყვარული. სუფი პოეტის მ. მ. ჯაიასის პოემა „პადმავატი“ (დაახლ. 1540) ინდუისტური და მაჰმადიანური ტრადიციების შერწყმის ნიმუშია. ბჰაქტის ლიტერატურაში განსაკუთრებით პოპულარული იყო თემა ვიშნუ ღმერთის გარდასახვისა მიწიერ მწყემს კრიშნად და მეომარ რამად (XV-XVI საუკუნის პოეტები სურდასი, მირა ბაი (1433-1547), ტულსიდასი).
ინგლისელი კოლონისტების პოლიტიკამ თითქმის საუკუნენახევრით შეაფერხა ჰინდური ლიტერატურის განვითარება. პოეზიამ ეროტიკული ხასიათი მიიღო. მხოლოდ ერთეულებმა შეუნარჩუნეს პოეზიის გმირული სული (ბჰუშანი, 1613-1715).
XIX საუკუნის დასაწყსიდან კაპიტალიზმის განვითარებამ ჰინდური ლეტერატურის აღორძინების პირობები შექმნა. ჩაისახა განმანათლებლობა, რომელიც დაკავშირებული იყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლასთან და რელიგიურ იდეალოგიასთან. განმანათლებლური ჰინდური ლიტერატურის ფუძემდებელია ჰარიშჩანდრა (1850-1885) — რეალისტური ლექსების, დრამატული და პუბლიცისტური თხზულებების ავტორი. ჰინდური პროზის ფუძემდებელია ლალუ ჯი ლალი. პირველი რომანის („გამომცდელი“, 1882) ლ. შრინივასდასი. განვითარდა მოთხრობის ჟანრი (პრემჩანდი, ჯ. პრასადი, 1899-1937). ამ პერიოდის ჰინდურ ლიტერატურაზე გარკვეული გავლენა მოახდინა ევროპულმა, ძირითადად ინგლისურმა კულტურამ. ინგლისელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ 1857-1859 წლების სახალხო აჯანყებამ დიდი გამოძახილი პოვა ინდურ ლიტერატურასა და ფოლკლორში. შეიქმნა ნაწარმოებები, რომლებიც ხალხს ერთობისა და კოლონიზატორებთან ბრძოლისაკენ მოუწოდებდა.
XX საუკუნის დასაწყისიდან გაბატონდა რომანტიზმი („ჩაიავადი“) თავისი მკვეთრად გამოხატული ეროვნული კოლორიტით (პრასადი, ნირალა, ს. სანტი, მაჰადევი ვარმა, დ. 1907). 30-იან წლებში ყველა ჟანრში იგრძნობოდა საზოგადოებრივი თემატიკისაკენ ლტოლვა, რასაც ხელი შეუწყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის გაცხოველებამ, მარქსიზმის გავრცელებამ, პროგრესულმა საზღვარგარეთულმა (ძირითადად საბჭოთა) ლიტერატურამ. ინდოეთის პროგრესულ მწერალთა ასოციაციამ (შეიქმნა 1936 წელს) დასაბამი მისცა ახალ მიმდინარეობას — „პრაგატივადს“ („პროგრესივიზმი“). განვითარდა კრიტიკული რეალიზმი, რომლის ფუძემდებელია პრემჩანდი. 40-იანი წლების დასასრულს დასავლური თეორიების გავლენით ჩამოყალიბდა ინდური მოდერნიზმი (თეორეტიკოსი აგიეა). მოდერნიზმულმა კონცეფციებმა გავლენა მოახდინა 50-70-იანი წლების ჰინდურ პოეზიასა და პროზაზე. დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა 1975 წელს ინდოეთის პროგრესულ მწერალთა ფედერაციის შექმნას. 70-80-იან წლებში ვითარდებოდა რეაისტური ლიტერატურის ტრადიციები (იაშპალი (1903-1976), უ. აშკი, ს. პანტი, მ. გუპტა (დ. 1908), მარკანდეი (დ. 1931), კამლეშვარი (დ. 1932)) და სხვ.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ჰინდი
დავით დანელია
დავით დანელია (დ. 21 იანვარი, 1948, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ხელბურთის მსაჯი. 1984 წლიდან დღემდე არის საერთაშორისო კატეგორიის არბიტრი. იმსაჯა ევროპის საკლუბო ტურნირებზე, აგრეთვე ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებზე, მსაჯობდა სხვა საერთაშორისო შეჯიბრებებში, ჯამში მან იმსაჯა 155 საერთაშორისო შეხვედრაზე. ყველაზე დიდხანს იგი მსაჯობდა საბჭოთა კავშირის ლიგაში (1979–1992). ჯამში მან კარიერის მანძილზე იმსაჯა 514 შეხვედრაზე (სსრკ – 359, საერთაშორისო – 155).
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:ქართველი მსაჯები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები დ
ისლანდიური მექვიშია
ისლანდიური მექვიშია (Calidris canutus) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 23–27 სმ, მასა 125–205 გრამი, ფრთების შლილი 57–60 სმ. მობუდარი ფრინველის მუცელი ნარინჯისფერია, ზედა მხარე მოხატულია ოქროსფრად, მკრთალ ყვითლად, ჟანგისფრად და შავად. არამობუდარი და მოზარდი ზევიდან მოყავისფრო რუხია, ქვევიდან უფრო მკრთალი. ნისკარტი შავი, ფეხები შავი ან მწვანე. ზაფხულში ბინადრობს არქტიკის მშრალ ტუნდრაში, მათ შორის ფერდობებზე მწირი მცენარეულობით; ალასკიდან (აშშ) გრენლანდიის (დანია) გავლით ჩრდილოეთ რუსეთამდე. ზამთარში ინაცვლებს სამხრეთით (მიგრაციისას ორივე გზაზე 22 000-მდე კილომეტრს ფარავს); იზამთრებს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, ჩრდილო-დასავლეთ ევროპის, დასავლეთ აფრიკის (ტუნისიდან და მაროკოდან სამხრეთ აფრიკამდე), სამხრეთ აზიისა და ავსტრალიის წყნარი და ატლანტის ოკეანეების სანაპიროებზე. ამ დროს შეინიშნება ქვიშიან ნაპირებზე, ვატებზე, ლაგუნებში, ესტუარებში, აგრეთვე სანაპიროსგან შორს არსებულ ადგილებში, სადაც ახლოსაა წყალსატევები. ბუდე ბდებარეობს მიწაზე, წყალთან ახლოს; წარმოადგენს არაღრმა ორმოს, რომელიც ამოფენილია ფოთლებით, ლიქენებითა და ხავსით. დებს 3–4 ღია ზეთისხილისფერ-მწვანე კვერცხს მცირე ზომის ყავისფერი ლაქებით (გაბარიტები — 3,8–4,5🞩2,6–3,1 სმ ). კრუხობს ორივე მშობელი (ჩვეულებრივ, მამალი უფრო დიდხანს), ინკუბაცია 21–22 დღე-ღამე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ბუდეს მალევე ტოვებს. საკვებს თვითონვე მოიპოვებს. 18–20 დღის ასაკში ფრენის უნარს იძენს და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს. იკვებება მოლუსკებით, მწერებით, მცენარეულობით, თესლებით. მიგრაციისა და გამოზამთრების პერიოდში მის რაციონში შედის შლამში მობინადრე მცირე ზომის უხერხემლოები, განსაკუთრებით პატარა მოლუსკები, ზღვის ჭიაყელები, კიბოსნაირები. ბუდობის ადგილებში ძირითადად მწერებით იკვებება, უპირატესად ბუზებით. აგრეთვე ჭამს მცენარეულ საკვებს, განსაკუთრებით სეზონის დასაწყისში (როდესაც მწერები შესაძლოა მცირე რაოდენობით იყვნენ), მათ შორის ყლორტებს, კვირტებს, ფოთლებსა და თესლებს. ცოცხლობს 15 წელზე მეტს.
სქოლიო
კატეგორია:მექვიშია
ისლანდიის ტორფის სახლი
300px|მინი ისლანდიის ტორფის სახლი (torfbæir) — ისლანდიისათვის დამახასიათებელი საცხოვრებელი სახლების ტიპი. მსგავსი სახლების მშენებლობა გამოიწვია რთულმა კლიმატმა და სამშენებლო მასალების არარსებობამ, გარდა ამისა ეფექტურად იცავს სახლს სიცივისაგან.
ტორფის სახლებს ისლანდიელები იყენებდნენ IX საუკუნიდან მოყოლებული XX საუკუნის შუა წლებამდე. კონტინენტიდან კუნძულზე გადასულმა ვიკინგებმა დაიწყეს ხის სახლების მშენებლობა, რამაც მალევე გაანადგურა ისლანდიის ტყის საფარი. ამჟამად ისლანდია ღარიბია ტყეებით. ძირითადად გვხვდება არყის ხე, რომელიც მშენებლობისათვის გამოუსადეგარია. ისლანდიას არც ხე-ტყის შემოტანა შეეძლო, რადგან მას არ ჰქონდა საკუთარი გემები, საკმარისი გამტარუნარიანობით.
სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიის კულტურა კატეგორია:ისლანდიის არქიტექტურა
ლოშინი
კუნძულ ლოშინზე არის შემდეგი დასახლებები: ნერეზინე, სვეტი-იაკოვი, ჩუნსკი, არტატორე, მალი-ლოშინი და ველი-ლოშინი.
ტრანსპორტი
კუნძულს სიგრძეზე კვეთავს რეგიონალური მნიშვნელობის გზა. ლოშინი ბორანით უკავშირდება კუნძულ ცრესს და ასევე არის აეროპორტიც.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის კუნძულები კატეგორია:ადრიატიკის ზღვის კუნძულები
სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმია
სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმია (Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակ, ՀԱՀԳԲ) — სომხური სამხედრო ორგანიზაცია, რომელიც ფუნქციონირებდა 1975 წლიდან 1990 -იან წლებამდე. რამდენიმე წყაროს   მიხედვით ის მიჩნეულია ტერორისტულ ორგანიზაციად, სხვა წყაროები მას პარტიზანული ომისთვის    გაწვრთნილ სამხედრო ორგანიზაციად რაცხავენ. 1980-იან წლებში ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ასალა ტერორისტული ორგანიზაციების სიაში შეიყვანა, მათ მიერ აშშ-ში მოწყობილი თავდასხმების შედეგად 46 ადამიანი დაიღუპა და 299 დაშავდა. ორგანიზაციის მიზანი იყო „ეიძულებინათ თურქეთის მთავრობა საჯაროდ აეღო პასუხისმგებლობა 1915 წლის სომეხთა გენოციდზე, გადაეხადათ კონპესაცია და დაეთმოთ სომხეთის კუთვნილი ტერიტორია“, საბოლოოდ კი სურდათ განეხორციელებინათ ერთიანი სომხეთის კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც სომხეთის შემადგენლობაში შედიოდა ყოფილი საბჭოთა სომხეთის და დასავლეთ სომხეთის (დღევანდელი თურქეთის) ტერიტორია. ეს ტერიტორიები სომხეთისთვის უნდა დაეთმოთ სევრის ხელშეკრულების მიხედვით, რომელის განხორციელების პირობა აშშ-ს პრეზიდენტმა ვუდრო ვილსონმა დადო 1920 წელს, თუმცა ხელშეკრულება არასოდეს ყოფილა რატიფიცირებული.
ორგანიზაციამ მიიღო სოლიდური მხარდაჭერა სომხური დიასპორის მხრიდან ევროპასა და ამერიკაში.
შიდა განხეთქილებით დასუსტებული ორგანიზაცია შედარებით უმოქმედო იყო 1990-იან წლებში, თუმცა 1991 წელს განახორციელეს წარუმატებელი თავდასხმა თურქეთის საელჩოზე უნგრეთში. ამის შემდეგ ორგანიზაციას მონაწილეობა აღარ მიუღია ბოევიკურ საქმიანობებში.
შექმნა
1973 წელს გურგენ იანიკიანმა, კაცმა, რომელიც გადაურჩა სომეხთა გენოციდს მოკლა ორი თურქი დიპლომატი ლოს-ანჯელესში. ეს მოვლენა შეიძლება მალე დავიწყებას მისცემოდა, თუმცა ის გახდა დასასრული სომეხთა გენოციდის ირგვლივ არსებული დუმილისა, რომელიც 1915 წლიდან გრძელდებოდა. სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმია 1975 წელს დაარსდა ბეირუთში ლიბანელი იაკობ იაკობიანის მიერ, ლიბანის სამოქალაქო ომის დროს, პასტორი ჯეიმზ კარნუსიანის და ცნობილი პალესტინელი მწერლის გევორქ აჩემიანის დახმარებით. თავდაპირველად ორგანიზაცია იწოდებოდა „პატიმარი იაკობ იაკობიანის ჯგუფად“ და ძირითადად შედგებოდა ლიბანში დაბადებული სომხებისაგან (რომელთა მშობლები ან ბებია/ბაბუა გადაურჩა სომეხთა გენოციდს). ისინი მემერცხენე იდეოლოგიის მიმდევარნი იყვნენ და არ მოსწონდათ მათი წინამორბედი სომხური დიასპორის მიერ შექმნილი პარტიები, რომლებიც ვერ გაუმკლავდნენ სომეხი ხალხის პრობლემებს. მათი საქმიანობა პირველ რიგში თურქი დიპლომატების მკვლელობა იყო აშშ-ს, დასავეთ ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში. მათი პირველი მკვლელობის მსხვერპლი დენის ტუნალიგილი იყო, რომელიც 1975 წლის 22 ოქტომბერს ვენაში მოკლეს. 1980 წლის 3 ოქტომბერს ჟენევაში განხორციელებული წარუმატებელი შეტევის შემდეგ, რომლის დროსაც ორი სომეხი სამხედრო დაშავდა გუნდმა ახალი ზედმეტსახელი — „3 ოქტომბრის გუნდი“ შეიძინა. მათი 8 პუნქტიანი მანიფესტი 1981 წელს გასაჯაროვდა.
სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმია ბეირუთში პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის ბანაკებში გადიოდა წვრთნებს, ეს ორგანიზაცია ყველაზე ცნობილია პარტიზანული საქმიანობებით, ისინი პასუხისმგებლობას იღებენ მინიმუმ 36 თურქი დიპლომატის მკვლელობაზე. 1975 წლიდან მოეწყო რამდენიმე ათეული თავდასხმა თურქ დიპლომატებზე და მათი ახლობლებზე, რომლის შედეგად სომხების შურისძიება და მათი ბრძოლა გენოციდის აღიარებისათვის მსოფლიო პრესის ყურადღების სფეროში მოექცა, ასე რომ, მცირე ჯგუფების მიერ განხორციელებული თავდასხმებს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა სომეხთა გენოციდის გარშემო არსებული დუმილის დარღვევასა და მისი საერთაშორისო ასპარეზზე გააქტუალურების მხრივ.
თავდასხმები
ტერორიზმის აღმკვეთი ნაციონალური ინსტიტუტის ვებ-გვერდის მიხედვით, სომხეთის გათავისუფლების სომხურ საიდუმლო არმიას მონაწილეობა აქვს მიღებული 86-მდე ინციდენტში, რომელთა შედეგადაც 46 დაიღუპა და 299 დაშავდა. ამ შეტევებს შორის აღსანიშნავია :
1975 წლის 22 ოქტომბრის თავდასხმა თურქეთის საელჩოზე ავსტრიაში, რომლის შედაგად მოკლეს დენის ტუნალიგილი. ოპერაციაში მონაწილეობას სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის სამი წევრი იღებდა. ორი დღის შემდეგ შეტევა განხორციელდა თურქეთის საელჩოზე საფრანგეთში, ისმაილ ერეზი და მისი მძღოლი დაიღუპა, ტერაქტზე პასუხისმგებლობა აიღეს სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიამ და ორგანიზაციამ „სომეხთა გენოციდის სამართლიანობისთვის მებრძოლები“.
1981 წელს თურქეთის საკონსულოზე შეტევისას პარიზში, სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის მებრძოლებმა 56 ტყვე აიყვანეს თხუთმეტი საათით, ამ სახის ოპერაცია მათთვის პირველი იყო. გამტაცებლები თურქეთში პოლიტპატიმრების გათავისუფლებას ითხოვდნენ, მათ შორის: ორი სომეხი სასულიერო პირის, ხუთი თურქის და ხუთი ქურთის. ოპერაციის გაშუქება ერთ-ერთი ყველაზე რეიტინგული იყო ფრანგულ ტელევიზიებში 1981 წელს. გამტაცებლების მოთხოვნას მხარი დაუჭირეს ანრი ვერნეიმ, მელინე მანუჩიანმა, მისაკ მანუჩიანმა და ცნობილმა მომღერალმა ლიზ სარიანმა.
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თავდასხმა იყო ესენბოგის საერთაშორისო აეროპორტზე თავდასხმა ანკარაში, 1982 წლის 7 აგვისტოს. ამ დროს მათი შეტევების მსხვერპლი პირველად გახდნენ არა მხოლოდ დიპლომატები არამედ უბრალო ადამიანებიც. ორმა შეიარაღებულმა მებრძოლმა ცეცხლი გახსნა ხალხმრავალ მოსაცდელ ოთახში, ერთ-ერთმა მათგანმა 20 ტყვეც კი აიყვანა, მეორე კი მალევე დააკავა პოლიციამ. მთლიანობაში 9 ადამიანი დაიღუპა, 82 კი დაშავდა. დაკავებულმა ტერორისტმა ლევონ ეკმეკიანმა შემდგომში დაგმო ძალადობა და სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის სხვა წევრებსაც მოუწოდა უარი ეთქვათ შეტევებზე. 1982 წლის 10 აგვისტოს, თურქეთში მცხოვრებმა სომეხმა ართინ პენიკმა თავი დაიწვა ამ შეტევის გასაპროტესტებლად.
1983 წლის 15 ივლისს სომხეთის გათავისუფლების სომხურმა საიდუმლო არმიამ განახორციელა მორიგი თავდასხმა ორლის აეროპორტზე, პარიზის მახლობლად, სადაც 8 ადამიანი დაიღუპა. მათი უმრავლესობა თურქი არ იყო. ამ შეტევამ ორგანიზაციაში განხეთქილება გამოიწვია, იმ წევრებს შორის რომელთაც განახორციელეს და მათ შორის ვინც ამას, ორგანიზაციისთვის საზიანოდ მიიჩნევდა. ორგანიზაციის გაყოფით ორი მოძრაობა წარმოიშვა: სამხედრო იაკობ იაკობიანის ხელმძღვანელობით და რევოლუციური მონტე მელკოიანის ხელმძღვანელობით. რევოლუციური მოძრაობა მკაცრად მოითხოვდა შეტევების გაგრძელებას თურქეთის ინსტიტუციებზე, თუმცა იაკობიანის გუნდი ეწინააღმდეგებოდა უშედეგო დანაკარგს.
ამის შემდეგ ფრანგებმა დააკავეს ამ ოპერაციის მონაწილეები. გარდა ამისა, ამ დაკავებამ გაასაჯაროვა კორუფციული შეთანხმება სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის და საფრანგეთის სოციალისტურ ხელისუფლებას შორის, რომლის თანახმადაც ორგანიზაციას შეეძლო საფრანგეთი გამოეყენებინა, როგორც მოსამზადებელი ბაზა, სამაგიეროდ კი თავი უნდა შეეკავებინა შეტევებისგან საფრანგეთის ტერიტორიაზე. ამ შეთანხმების არსებობა სარწმუნო გახდა მას შემდეგ, რაც შინაგან საქმეთა მინისტრმა გასტონ დეფერემ ოთხ სომეხს, რომელთაც 1981 წელს თურქეთის საელჩოში ქრთამი აიღეს მსუბუქი სასჯელი მიუსაჯა.
რეაქცია
სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის უწყვეტი შეტევების გამო თურქეთის ხელისუფლებამ ბრალი დასდო კვიპროსს, საბერძნეთს, სირიას, ლიბანსა და საბჭოთა კავშირს ორგანიზაციის წახალისებასა და დაფინანსებაში, თუმცა მათ საჯაროდ უარყვეს ამ ორგანიზაციასთან კავშირი. თურქეთის სომხური დიასპორა თურქი ნაციონალისტების თავდასხმის მსხვერპლი გახდა. ეს აშკარა გახდა სომეხი მებრძოლების მიერ 1979 წლის 12 ოქტომბერს ჰააგაში აჰმედ ბენელის მოკვლის შემდეგ, ამ მკვლელობას საპასუხოდ მოჰყვა სტამბოლში სომხური ეკლესიის დაბომბვა 1979 წლის 19 ოქტომბერს. 1980 წელს თურქეთის მთავრობამ დააკავა სომეხი მღვდელი სტამბოლის აეროპორტში, რუკის ქონის გამო, რომელშიც თურქეთის ტერიტორია სომხეთის საკუთრებად იყო აღნიშნული, მღვდელს 14 წელი მიესაჯა სომხეთის გათავისუფლების სომხურ საიდუმლო არმიასთან სავარაუდო კავშირისათვის. ორგანიზაციამ „საერთაშორისო ამნისტია“ ის აღიარა სინდისის პატიმრად, რადგან დაასკვნა რომ მტკიცებულებები მის წინააღმდეგ უსაფუძვლოა. ტესა ჰოფმანის თქმით თურქეთის ხელისუფლება ხშირად იყენებს ამგვარ ბრალდებებს მემარცხენე თურქული ოპოზიციური პარტიების საწინააღმდეგოდ.
2000 წლის აპრილში სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის დაღუპული მებრძოლების პატივსაცემად სომხეთის სამხედრო პანთეონში, ერაბლურში აიგო მემორიალი, რომლის გახსნასაც ბერძნული ანტი ფაშისტური მოძრაობის ლიდერი გლეზოს მანოლისი და სხვა საპატიო სტუმრები ესწრებოდნენ.
საპასუხო ნაბიჯები
ესენბოგის საერთაშორისო აეროპორტზე თავდასხმის შემდეგ 1982 წელს, მაშინდელმა თურქეთის პრეზიდენტმა ქენან ევრენმა სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის განადგურების ბრძანება გამოსცა. დავალება გადაეცა ეროვნული დაზვერვის საგარეო საქმეთა დეპარტამენტს. პრეზიდენტის ქალიშვილი მონაწილეობას იღებდა ოპერაციაში დაზვერვის საგარეო დეპარტამენტის უფროს მეტინ გიუნოლთან და სტამბოლის რეგიონის უფროს ნური გიუნდესთან ერთად.
ლევონ ეკმეკიანი, რომელიც ამ ოპერაციის დროს დააკავეს და ანკარაში მამაკის ციხეში განათავსეს, დათანხმდა ეთანამშრომლა გამოძიებასთან, მას შემდეგ რაც მას დაპირდნენ, რომ საფრთხეს არ შეუქმნიდნენ მის თანამებრძოლებს, მან გამოძიებას გაუმხილა გეგმა რომლის მიხედვითაც მუშაობდა სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმია. ამ აღიარებით მას სურდა თავიდან აეცილებინა სასიკვდილო განაჩენი, თუმცა მისი მოთხოვნა უგულველყვეს და 1983 წლის 29 იანვარს ის ჩამოახრჩვეს.
1983 წლის ადრეულ გაზაფხულზე ორი გუნდი გაიგზავნა საფრანგეთსა და ლიბანში სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. გიუნოლმა დაიქირავა პროფესიონალი მკვლელი აბდულა კატლი, რომელიც სულ ახალი გამოსული იყო შვეიცარული ციხიდან ნარკოტიკებით ვაჭრობის გამო. გიუნოლმა თქვა, რომ არ სურდა მისი იდენტობის გამხელა და მოიხსენიებდა მას „პოლკოვნიკად“. ვარაუდობენ რომ გიუნოლი მას ერთ-ერთ მებრძოლად იყენებდა.
მეორე ფრანგულ ერთეულს საბა კეტენი ხელმძღვანელობდა. ლიბანის ერთეულს კი, რომელიც „სპეციალურ საბრძოლო ერთეულად“ იწოდებოდა, ოფიცერი ჰირამ აბასი.
ბომბი, რომელიც კატლის გუნდმა 1983 წლის 22 მარტს დაამონტაჟა არა ტორანიანის მანქანაში არ აფეთქდა, მომდევნო მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა. ტორანიანმა თქვა, რომ მათ ბომბი სხვა მანქანაში დაამონტაჟეს. მსგავსად ბომბი არ აფეთქდა ჰენრი პაპაზიანის მანქანაში 1984 1 მაისს. კატლი დაჯილდოვდა იაკობ იაკობიანის მოკვლისთვის, თუმცა ის ამ დროს ფრანგულ ციხეში იყო (ისევ ნარკოტიკების გაყიდვისთვის). პაპაზიანი შიდა დაპირისპირების შედეგად დაიღუპა. მეორე ფრანგულმა ერთეულმა თავიდან აიცილა რამდენიმე შეტევა (კატლი ამის გამოც დაჯილდოვდა), როგორებიცაა 1984 წელს დაგეგმილი თავდასხმა ალფორტვილის ძეგლზე და სალი პლეიელის საკონცერტო დარბაზზე. ჯერჯერობით უცნობია ლიბანის კონტიგენტის მიერ შესრულებული სამუშაოები.
დაშლა
თურქეთის ეროვნული დაზვერვის დეპარტამენტის უფროს ნური გიუნდესის განცხადებით, სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმია დაიშალა იაკობიანის მკვლელობის შემდეგ. სხვა თურქული წყაროები ამბობენ, რომ ორგანიზაცია ფინანსური პრობლემების გამო დაიშალა, რადგან 1983 წლის ორლის აეროპორტზე თავდასხმის გამო სომხურმა დიასპორამ მათი დაფინანსება შეწყვიტა.
პუბლიკაცია
1970-იანი წლებიდან სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის შესახებ გამოვიდა წიგნები, ბუკლეტები, პოსტერები და სხვ. „Hayasdan“ („სომხეთი“) იყო ამ მასალების ოფიციალური მრავალენოვანი გამომცემელი 1980-1987 და 1991-1997 წლებში. პირველი ნომერი 1980 წლის ოქტომბერში გამოიცა და 40 გვერდს შეიცავდა. გამოცემის ადგილი და ავტორები უცნობია. გამოიცემოდა ყოველთვიურად, ხანდახან გაერთიანებული თავები. ძირითადი ენა იყო სომხური. 1983 წლიდან 1987 წლამდე გამოდიოდა არაბულ, ინგლისურ, ფრანგულ და თურქულ ენებზეც. ქვეყნდებოდა სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის პოლიტიკური და სამხედრო საკითხები. „Hayasdan“ სომხეთის მოსახლეობაში უფასოდ ვრცელდებოდა.
ჟურნალის მოტივი იყო „შეიარაღებული ბრძოლა და სწორი პოლიტიკური მიმართულება არის გზა გაერთიანებული სომხეთისაკენ“ და „გაუმარჯოს რევოლუციონარულ სოლიდარობას დაჩაგრული ხალხისადმი“. მას ჰყავდა პარტნიორი გამომცემლობები ლონდონსა და პარიზში, რომლებიც ამ სტატუსს 1980 წლიდან ატარებდნენ. ორივე მათგანი მსგავს პროპაგანდას ეწეოდა სომხების მობილიზებისა და სომხეთის გათავისუფლების სომხური საიდუმლო არმიის გასაძლიერებლად.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:ტერორისტული ორგანიზაციები
ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალი
ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალი (ჩინ:中央集水区自然保护区; მალ:Hutan Simpanan Kawasan Tadahan Air Tengah; ტამ:மத்திய நீர்ப்பிடிப்பு இயற்கை ரிசர்வ்) — სინგაპურის უდიდესი ნაკრძალი, რომელიც 2 880 ჰექტარი მიწის ფართობზეა გადაჭიმული. ნაკრძალი ქალაქის ცენტრში ფართო მწვანე სივრცეს ქმნის, მოიცავს რამდენიმე რეკრეაციულ ძეგლს, მათ შორის სინგაპურის ზოოპარკს, ღამის საფარისა და მდინარის საფარის და ახალ ობიექტებს, როგორიცაა - HSBC TreeTop Walk. ნაკრძალი მთიანად ცენტრალური წყალშემკრები აუზის საზღვრებში მდებარეობს. ნაკრძალი ერთ-ერთია სინგაპურის ოთხ ნაკრძალს შორის. სხვა ოფიციალურ ნაკრძალებს შორისაა: ლაბრადორის ნაკრძალი, რომელიც 2002 წლის 1 იანვარს შეიქმნა, სუნგეი ბულოჰის ჭარბტენიანი ტერიტორიების ნაკრძალი და ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალი. ოთხივე ნაკრძალი სხვა პარკებთან ერთად 2005 წელს მიღებული პარკებისა და ხეების აქტითაა დაცული.
ნაკრძალის შიგნით ქვეყნის მთავარი წყალსაცავები:მაკ-რიჩის წყალსაცავი, ზედა სელეტარის წყალსაცავი, ზედა და ქვედა პირსის წყალსაცავები.
ცენტრალური წყალშემკრები ნაკრძალის ტყეების დიდი ნაწილი კულტივაციისა და მოხმარების გამო გაიჭრა, განსხვავებით ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალისაგან, რომელიც შედარებით ხელუხლებელია. ამჟამად ნაკრძალი ახალი და მოწიფული მეორეული ტყეებისა და ხელუხლებელი პირველადი ტყისგან შედგება.
ღირსშესანიშნაობები
მაკ-რიჩის წყალსაცავის მახლობლად XIX საუკუნის კაუჩუკის პლანტაციების ნაშთებია შემორჩენილი. ნაკრძალში არსებული საცალფეხო და მოპირკეთებული ბილიკები, რომელთა სიგრძეც 3-დან 11 კილომეტრამდეა, ვიზიტორებს ბუნების უფრო ახლოს დათვალიერების შესაძლებლობას აძლევს. რელიეფისა და ხედების გამო ნაკრძალს მთასვლელები და მოლაშქრეებიც სტუმრობენ. მთასვლელთა ბილიკით მახლობლად მდებარე ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალში გადასვლაა შესაძლებელი.
ბიომრავალლფეროვნება
ნაკრძალი ბიომრავალფეროვნებით გამოირჩევა. მასში 500 სახეობის ცხოველი ბინადრობს, მათ შორის: გრძელკუდა მაკაკა, ფრთამატყლიანები, [ლორისებრნი]] და პანგოლინები. ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალი ერთადერთი ადგილია სინგაპურში, სადაც მაიმუნის სახეობა Presbytis femoralis ბინადრობს, რომელთა რაოდენობაც საკმაოდ შემცირდა. ნაკრძალში ფრინველთა ისეთი სახოებები ბინადრობენ, როგორიცაა ჟოლოსფერი მზეჩიტა, დიდი რაკეტკუდა დრონგო და ალკურისებრნი. ნაკრძალში შენიშნეს კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი ღამურების სახეობებიც. ნაკრძალში პეპლების ალიან ბევრი სახეობაა. ის ფლორის 1600 სახეობას მოიცავს. ფრინველთა დაცვის საერთაშორისო საბჭოს (BirdLife International) დადგენილებით, ნაკრძალი ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალთან ერთად ფრინველთა მნიშვნელოვან სივრცედ გამოცხადდა, რადგანაც აქ დაუცველი ფრინველების პოპულაციები ბინადრობენ. ნაკრძალი სხვადასხვა სახეობის ფრინველზე დაკვირვებაა შესაძლებელი.
ხის კენწეროთა ბილიკი
ნაკრძალში 250 მეტრის სიგრძის ჩამოკიდული ხიდი მდებარეობს. HSBC TreeTop Walk-ის აშენება 1.6 მილიონი დოლარი დაჯდა და 2004 წლის 5 ნოემბერს გაიხსნა. შაბათ-კვირას მას 2000-3000 ადამიანი სტუმრობს, კვირის დანარჩენ დღეებში კი საშუალოდ 300 ადამიანი. ხიდი მაკ-რიჩი-ბუკიტ პირსისა და ბუკიტ კალანგის ორ უმაღლეს წერტილს აკავშირებს. უმაღლეს წერტილში ხიდი ტყის საფრიდან 25 მეტრის სიმაღლეზეა. ბილიკის სირთულე ზომიერიდან რთულამდე იცვლება. ხიდი უმნიშვნელოვანესა ტყის შესასწავლად, რადგანაც მკვლევრებს ზემოდან დაკვირვების შესაზლებლობას აძლევს. გარემოს სიმშვიდისა და უსაფრთხოების შენარჩუნების მიზნით საცალფეხო ბილიკებზე მნახველთა რაოდენობა 30-მდეა შეზღუდულია. ვიზიტორები ერთი მიმართულების ვიწრო საცალფეხო ბილიკზე მოძრაობენ, რომელიც ბუკიტ პირსის შესასვლელიდან იწყება და პიტალინგის ბილიკზე გასასვლელით მთავრდება. უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად 10.3 კმ-ის მონაკვეთზე რეინჯერები მორიგეობენ.
კონსერვაცია
ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალი სკოლის მოსწავლეთათვის და ადგილობრივებისთვის უფასო ტურებს აწყობს. ეს ტურები ეროვნული პარკების საბჭოს პროგრამების ნაწილია, რომელიც სინგაპურის დაცული ტერიტორიების კონსერვაციის შესახებ მოსახლეობაში განათლების დონის ამაღლებას ისახავს მიზნად.
Presbytis femoralis-ის კონსერვაცია
ცენტრალური წყალშემკრები აუზის პარკი სინგაპურში ერთადერთი ადგილია, სადაც ეროვნულ დონეზე კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი Presbytis femoralis-ის სახეობის მაიმუნის ნახვაა შესაძლებელი. ურბანიზაციის დონის ამაღლებისა და ჰაბიტატების განადგურების გამო ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალის პოპულაცია მთლიანად განადგურდა. Presbytis femoralis-ის სახეობის მაიმუნი ერთ-ერთია სინგაპურის 4 ენდემურ პრიმატთა სახეობას შორის. დღეისთვის ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალის მცირე ტერიტორიაზე 40 Presbytis femoralis ბინადრობს.
ეროვნული ბიომრავალფეროვნების ცენტრმა სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის ევოლუციის ლაბორატორიასთან თანამშრომლობით წამოიწყო Presbytis femoralis-ის ეკოლოგიური შესწავლის პროგრამა, რათა კონსერვაციის მენეჯმენტი და სიცოცხლისუნარიანი პოპულაციის რაოდენობა დიდი ხნის მანძილზე შეინარჩუნოს. მრავალმხრივი კვლევების ჩატარების შემდეგ პოპულაციის ზუსტი რაოდენობა, ქცევა და კომუნიკაცია, საკვებთან დაკავშირებული არჩევნები და ანთროპოლოგიური მახასიათებლები შეისწავლეს.
სქოლიო
კატეგორია:სინგაპურის ნაკრძალები კატეგორია:სინგაპურის პარკები კატეგორია:სინგაპურის ღირსშესანიშნაობები
ნევოდარი
ნევოდარი (Năvodari) — ქალაქი რუმინეთში, შავი ზღვის სანაპიროზე, კონსტანცის ჟუდეცის შემადგენლობაში. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 31,554 ადამიანი. პირველად მოიხსენიება 1421 წელს. 1975 წელს დაიწყო ქალაქის მოდერნიზაცია, რომელიც დასრულდა 1979 წლის 29 ივნისს.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები
სან-ჟოზე-დუ-პოვუ
სან-ჟოზე-დუ-პოვუ (São José do Povo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 281 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რონდონოპოლისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 592 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.09 კმ²-ზე. ფართობი 443 876 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ვასილეუცი
ვასილეუცი (Vasileuţi) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 179 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 418 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიშკანის რაიონის სოფლები
იქინჯი-იფაქი
იქინჯი-იფაქი (İkinci İpək) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
სენიერა (ვალენსია)
სესენიერა (Señera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რიბერა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 2 კმ². მოსახლეობა — 1134 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ელის ივი
ელის სოფია ივი (Alice Sophia Eve; დ. 6 თებერვალი, 1982) — ბრიტანელი მსახიობი.
ადრინდელი ცხოვრება
ბრიტანელი მსახიობი დაიბადა 1982 წლის 6 თებერვალს, ლონდონში. არის მსახიობების ტრევორ ივისა და შერონ მაუგანის ქალიშვილი. ჰყავს ორი უმცროსი ძმა. ეთნიკური წარმომავლობით არის ინგლისელი, ირანელი და ვალიელი. სწავლობდა „ბედელესის სკოლა“-ში, შემდეგ კი სწავლა ლონდონში, „ვესტმინსტერის სკოლა“-ში განაგრძო.
იგი ბევერლი-ჰილზში, „Playhouse“-ში მსახიობობას დაეუფლა. ინგლისური ლიტერატურა კი კატერინას კოლეჯში, ოქსფორდში ისწავლა. ოქსფორდში სწავლის დროს, მონაწილეობას იღებდა სპექტკალებში, მათ შორისაა: „The Importance of Being Earnest“, „Animal Crackers“, და „Scenes from an Execution“.
კარიერა
ივის მონაწილეობა აქვს მიღებული ისეთ სატელევიზიო დრამებში, როგორიცაა: BBC-ს „The Rotters' Club“, „Agatha Christie's Poirot“, და „ჰოკინგი“. 2004 წელს გადაიღეს რომანტიკულ დრამატულ ფილმ „გალამაზება“-ში.
2006 წელს გადაიღეს ორ კომედიაში: „Starter for 10“-ში და „დიდი არაფერი“-ში (რომელშიც ივიმ და ინგლისელმა მსახიობმა სიმონ პეგმა, ინგლისური აქცენტი მიიღეს.) მან 2006 წელს, დრამატულ მინისერიალში–„Losing Gemma“-ს, ერთ-ერთ ეპიზოდში ითამაშა. 2006 წელს მან Royal Court-ის თეატრში, ახალგაზრდა ესმას/ელისის როლი რეჟისორის ტომ სტოპარდის ახალ სპექტაკლში, „Rock 'n' Roll“-ში ითამაშა. ამ პერფომანსისთვის იგი „Whatsonstage Choice Awards“-ზე ნომინირდა.
2009 წელს მან ჩიჩესტერის თეატრის ფესტივალზე. , XVII საუკუნის ფრანგი დრამატურგის საირანო დე ბერგერაცის სპექტაკლში როქსენი ითამაშა.
2010 წელს, ივიმ ქალის მთავარი როლი ამერიკულ რომანტიკულ კომედიურ ფილმ „შენთვის ძალიან მაგარი“-ში ითამაშა. სადაც, მისმა მშობლებმა მსახიობის მშობლების როლი ითამაშეს. მან 2010 წლის ამერიკულ კომედიურ ფილმში-„სექსი დიდ ქალაქში 2“-ში, ჩარლოტას ირლანდიელი ძიძის-ერინის როლით მიიღო მონაწილეობა.
2011 წელს, მსახიობმა HBO-ს კომედიურ დრამატულ სატელევიზიო სერიალ „სიმპატიურები/ანტურაჟი“-ში სოფიას, ჟურნალისტის როლი ითამაშა. ამავე წელს მან ჰოლივუდის მსახიობის-ლარა ტაილერის როლით რომანტიკულ კომედიაში „ხაფანგი პატარძლისათვის“-ში მიიღო მონაწილეობა. 2013 წლის სამეცნიერო ფილმ „ვარსკვლავური გზა:სიბნელეში“ დოქტორი ქეროლ მარკუსის შესრულებული როლით მან საზოგადოებაში დიდი ცნობადობა მოიპოვა. 2012 წელს მან აგენტი O ამერიკულ კომედიაში „ადამიანები შავებში 3“-ში ითამაშა. ფილმის ძველ ვერსიაში, ეს როლი ბრიტანელმა მსახიობმა ემა ტომპსონმა ითამაშა.
ივი გადაღებულია რამდენიმე მუსიკალურ ვიდეოში, მათ შორისაა პოლ მაკ-კარტნის „Queenie Eye“ (2013) და ბრიტანული პოპ როკული ბენდ „Push Baby“-ის მუსიკალური ვიდეო „Hotel Ceiling“-ი (2015).
2013 წელს იგი კრის ევანსთან ერთად გადაიღეს რომანტიკულ დრამაში „სანამ დავცილდებით“-ში. 2014 წელს, მონაწილეობა მიიღო ჰოლივუდის ფილმ „ღამე მუზეუმში:აკლდამის საიდუმლო“-ში. ხოლო, 2016 წელს გადაიღეს ამერიკულ ტრილერში, „კრიმინალი“-ში. 2016 წელს გამოჩნდა სატელევიზიო სერიალების, „შავი სარკის“ და „anthology series“-ის ერთ-ერთ ეპიზოდში. 2017 წლის დეკემბერს, ივიმ ნეთფლიქსის სატელევიზიო სერიალ „რკინის მუშტი“-ში მერი ვოლკერის როლის შესრულება დაიწყო.
პირადი ცხოვრება
ივის დიდი ხნის სასიყვარულო ურთიერთობა პოეტთან, ადამ ო' რიორდანთან ჰქონდა, წყვილი ერთმანეთს მაშინ შეხვდნენ, როდესაც ივი ოქსფორდში ინგლისულ ლიტერატურას სწავლობდა, ისინი 2012 წელს დაშორდნენ. 2014 წლის 14 აგვისტოს ივიმ დაანონსა რომ მას ურთიერთობა ფინანსერთან ალექს სმიტთან ჰქონდა, წყვილი ერთამენთს პირველად „ვესტმინსტერის სკოლაში“, ლონდონში შეხვდნენ. ისინი 2014 წლის 31 დეკემბერს დაქორწინდნენ. მათი ურთიერთობა 2017 წელს, განქორწინებით დამთავრდა. ივი ამერიკის მოქალაქე 2017 წლის 16 ნოემბერს გახდა.
მსახიობს თვალის ფერადი გარსის სხვადასხვა უბნების არაერთგვაროვანი შეფერილობა-ჰეტეროქრომიის დაავადება აქვს. მარცხენა თვალი ლურჯი აქვს, ხოლო მარჯვენა მწვანე.
ცხოვრობს ლონდონში და ლოს-ანჯელესში.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
ალექსი წვეროშვილი
ალექსი წვეროშვილი (დ. 1878 — გ. 1942) — ქართველი პოეტი. ალექსი დაიბადა თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოფლიონში. წერა-კითხვა ბავშვობაშივე უსწავლია. თითქმის ზეპირად სცოდნია „ვეფხისტყაოსანი“. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე გაიწვიეს რუსეთის არმიაში. 7 წელი გაატარა ტყვეობაში ქალაქ მიუნხენში. წერდა რუსულ და გერმანულ ენებზე. 1921 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. თავს ფიზიკური შრომით (იყო მჭედელი და დურგალი) ირჩენდა და თან კაფიებსა და ლექსებს ქმნიდა. 1939 წელს დასახლდა ლაფანყურში, სადაც 1942 წელს გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1878 კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
შაქარლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
შაქარლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰაჯიჰუსეინლი
ჰაჯიჰუსეინლი (Hacıhüseynli) — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1815 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ჟეზუიტასი (პარანა)
ჟეზუიტასი (Jesuítas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 489 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტოლედუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 001 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.37 კმ²-ზე. ფართობი 247 496 კმ²-ია.
სეიშელის კუნძულების გეოგრაფია
მინი|230 პქ|სეიშელის კუნძულების რუკა სეიშელის კუნძულები შედგება 100-ზე მეტი კუნძულისაგან. 42 კუნძული შედგება გრანიტისაგან, რომელთა საერთო ფართობია 243,7 კმ². არქიპელაგის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 905 მეტრია.
საერთო ფართობია — 455 კმ². ყველაზე დიდი კუნძულია — მაე (142 კმ²). მასზე მდებარეობს სახელმწიფოს დედაქალაქი — ვიქტორია და საერთაშორისო აეროპორტი. სხვა მსხვილი კუნძულებია — პრასლინი (45 კმ²), სილუეტი, ლა-დიგი და სხვა. ასევე ბევრია მცირე მარჯნის კუნძულები. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი, ასევე ძირითადი სამეურნო სამუშაოები კონცენტრირებულია არქიპელაგის სანაპიროზე.
ქვეყნის შიდა რაიონებში შენარჩუნებულია ტყე, სადაც ჭარბობს პალმის იშვიათი სახეობები. ადგილობრივი ფლორა დიდი ხანია შეიცვალა ქოქოსის პალმებით და სხვა კულტურული ნარგავებით.
მარჯნის კუნძულების საერთო ფართობი შეადგენს 211,3 კმ², რომელთა მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 4-8 მეტრია. იგი არ ინარჩუნებს სინოტივეს, ამიტომ კუნძულებზე ყოველთვის გვალვაა.
ეკვატორული კლიმატის შედეგად, აქ ხარობს მხოლოდ ქოქოსის პალმა. არქიპელაგზე გვხვდება ისეთი ენდემები, რომელიც სხვაგან არ ბინადრობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეიშელის კუნძულები კატეგორია:სეიშელის კუნძულების გეოგრაფია
ვერატიკი (რიშკანის რაიონი)
ვერატიკი (Văratic) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 166 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 253 ადამიანს შეადგენდა.
სოუგბულაყი (მრავალმნიშვნელოვანი)
სოუგბულაყი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ზონგულდაქი
ზონგულდაქი (Zonguldak) — საპორტო ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში, ზღვის დონიდან 60 მ სიმაღლეზე, შავი ზღვის სანაპიროზე, ზონგულდაქის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 109,080 ადამიანი. რკინიგზით უკავშირდება ქალაქ ანკარას. ზონგულდაქი თურქეთში ქვანახშირის მოპოვების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრია. არის სამთო ტექნიკური სასწავლებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
იქინჯი-ყარაჩანლი
იქინჯი-ყარაჩანლი (İkinci Qaraçanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
სემპერე
სემპერე (Sempere) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის ვალიე-დე-ალბაიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,8 კმ². მოსახლეობა — 30 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ვეჩიჰი ჰურკუში
250პქ|მინი|ვეჩიჰი ჰურკუში ვეჩიჰი ჰურკუში (Vecihi Hürkuş) (დ. 6 იანვარი, 1896, სტამბოლი — გ. 16 ივლისი, 1969) — ლეგენდარული თურქი მფრინავი, შემდგომში თურქული ეროვნული ავიაციის დამაარსებელი.
ბიოგრაფია
ვეჩიჰი ჰურკუში დაიბადა 1896 წლის 6 იანვარს, სტამბოლელი მებაჟის ოჯახში. 1912 წელს იბრძოდა ბალკანეთის ომში მოხალისედ. ომის დასრულების შემდეგ გადაწყვიტა გამხდარიყო მფრინავი. მან გაიარა მექანიკოსის კურსები და პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ გაიგზავნა ავიამექანიკოსად ბაღდადის ფრონტზე. საავიაციო კატასტროფისას მიღებული ჭრილობის გამო სამკურნალოდ სტამბოლში დაბრუნდა. გამოჯანმრთელების შემდეგ დაამთავრა საავიაციო სკოლა და უმცროსი ლეიტენანტის წოდებით 1917 წელს ჩაირიცხა კავკასიის ფრონტზე მოქმედ ოსმალურ მეშვიდე ავიარაზმში.
1917 წლის 25 სექტემბერს ერზინჯანთან გამართულ საჰაერო ბრძოლაში იგი ჩამოაგდო ქართველმა მფრინავმა მიხეილ მაჭავარიანმა. ჰერკუში და მისი მფრინავ-დამკვირვებელი გადარჩნენ, თუმცა დაიჭრნენ და ტყვედ ჩვარდნენ. პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს ჰერკუშმა ერთი აზერბაიჯანელის დახმარებით გაქცევა მოახერხა და სტამბოლში ჩავიდა.
ომის დასრულების შემდეგ ის იყო მუსტაფა ქემალ ათათურქის თანამებრძოლი. 1923 წელს, თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ იგი ხდება თურქული ეროვნული ავიაციის დამაარსებელი. 1925 წელს ქმნის პირველ თურქულ თვითმფრინავს, სამხედრო აეროპლან VECIHI K VI-ს. თვისი 52-წლიანი კარიერის განმავლობაში ვეჩიჰი ჰურკუშმა 30 ათასი საათი გაატარა ჰაერში. 1969 წლის 16 ივლისს ჰურკუში ავარიის შედეგად გარდაიცვალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ავიაციის ისტორია
სან-პედრუ-და-სიპა
სან-პედრუ-და-სიპა (São Pedro da Cipa) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 343 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რონდონოპოლისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 158 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.12 კმ²-ზე. ფართობი 342 952 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
არგინა
არგინა (Արգինա) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 538 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 27.09 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
ოლიმპიადა დიაკონისა
ოლიმპიადა დიაკონისა — V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 7 აგვისტო (ძველი სტილით 25 ივლისი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა ოლიმპიადა დიაკონისა იყო ასული სენატორ ანისიუს სეკუნდუსისა, წმიდანი მშობლებმა ადრეულ სიყმაწვილეშივე დანიშნეს ერთ კეთილმსახურ ჭაბუკზე. როგორც კი ოლიმპიადა სრულწლოვანებას მიაღწევდა, ჯვრისწერაც უნდა აღსრულებულიყო, მაგრამ მალე მისი საქმრო გარდაიცვალა. ნეტარმა გათხოვება არ ისურვა და ქალწულებრივი ცხოვრება ირჩია.
დედ-მამის გარდაცვალების შემდეგ ოლიმპიადამ დიდი ქონება მიიღო მემკვიდრეობით, რომელსაც იგი უხვად ურიგებდა გლახაკებს, ობლებსა და ქვრივებს, უშურველად სწირავდა ეკლესია-მონასტრებს, საავადმყოფოებს, დავრდომილთა და მწირთა თავშესაფრებს.
პატრიარქმა ნექტარიუსმა (381-393) წმიდა დედა დიაკონისად დაადგინა და ისიც გულმოდგინედ და უმწიკვლოდ აღასრულებდა თავის მოვალეობას.
ოლიმპიადა კონსტანტინოპოლში სტუმრობისას დიდად შეეწეოდა და სიყვარულით ემსახურებოდა მღვდელმთავრებს: ამფილოქე იკონიელს, ონისიმე პონტიელს, გრიგოლ ღვთისმეტყველს, პეტრე სებასტიელს, ეპიფანე კვიპრელს...
წმიდა იოანე ოქროპირი (+407; ხს. 13 ნოემბერს) მეტად აფასებდა ნეტარ დედას. ოლიმპიადა სხვა დიაკონისებთან ერთად ძლიერ განიცდიდა უდანაშაულო მღვდელმთავრის უმსჯავროდ განდევნას კათედრიდან. როცა ოქროპირი უკანასკნელად გამოდიოდა ტაძრიდან, თავისთან მოიხმო იგი დიაკონისებთან: პენტადიას, პროკლიას და სილვინიასთან ერთად და უთხრა, როგორც ჩანს, ჩემს წინააღმდეგ აღძრული საქმე დასასრულს უახლოვდება და ალბათ, აწი ვერც მიხილავთო, შემდეგ კი სთხოვა, არ დაეტოვებინათ ტაძარი და დამორჩილებოდნენ მღვდელმთავარს, რომელსაც მის ნაცვლად დაადგენდნენ.
იოანე ოქროპირის გაძევების შემდეგ წმიდა სოფიას საკათედრო ტაძარი დაიწვა. ცეცხლი მიმდებარე შენობებსაც მოედო და ქალაქის დიდი ნაწილი იმსხვერპლა. დევნილი მღვდელმთავრის ყველა მომხრეს ბოროტმოქმედებაში დასდეს ბრალი. დაკითხეს წმიდა ოლიმპიადაც. მართალია, მას ვერანაირი სამხილი ვერ უპოვეს, მაგრამ მაინც დიდძალი ფულადი ჯარიმა გადაახდევინეს, თითქოსდა ხანძრის გამჩენთა დაქირავებისათვის. ამის შემდეგ ნეტარმა დატოვა კონსტანტინოპოლი და ქალაქ კვიზიკში (მარმარილოს ზღვაზე) გაემგზავრა; მაგრამ მტრებს მისი დევნა არ შეუწყვეტიათ: წმიდა დედა შეიპყრეს და 405 წელს ნიკომიდიაში გადაასახლეს, სადაც მრავალი ჭირი და მწუხარება დაითმინა. მღვდელმთავარი იოანე ოქროპირი გადასახლებიდან ეხმიანებოდა ნეტარს, ნუგეშს სცემდა და ამხნევებდა. „მხოლოდ ერთი რამ არის საშინელი, - წერდა ის, - ესაა ცოდვა. სხვა ყველაფერი ზღაპარია: მზაკვრობა თუ პირფერობა, სიცრუე თუ მლიქვნელობა, ბოროტსიტყვაობა, ცილისწამება, მამულის დაკარგვა, დევნილობა, ყველაზე პირბასრი მახვილები, ზღვა და თუნდაც შენს წინააღმდეგ აღმდგარი მთელი სამყარო! როგორიც არ უნდა იყოს ეს განსაცდელები და უსიამოვნებანი, ისინი მაინც დროებითი და სწრაფწარმავალია, მხოლოდ ხრწნადი სხეულისათვის არსებობს, ახოვან სულს კი ვერაფერს ვნებს!“ - „ნურაფერი შემთხვევითი ნუ აღგაშფოთებს, ნუ უხმობ მავანსა და მავანს, ნუ სდევ აჩრდილებს, რამეთუ ადამიანური შემწეობა აჩრდილია. იესოს, რომელსაც ჰმსახურებ, იესოს ჰხადოდე მოუკლებლად!“
სქოლიო
კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
გორდეევი
საკუთარი სახელი გორდეევი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
აზერბაიჯან-სომხეთის სამხედრო დაპირისპირება (2016)
კონფლიქტის მსვლელობა
31 მარტიდან 1 აპრილის ჩათვლით მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა და აზერბაიჯანი ერთმანეთს ადანაშაულებდნენ ტერიტორიების დაბომბვაში.
პირველად საბრძოლო მოქმედებები დაიწყო 2016 წლის 2 აპრილის ღამეს. შეტყობინებები, რომელიც კონფლიქტის მხარეებისაგან ვრცელდებოდა იყო წინააღმდეგობრივი და ვერ ხდება იმის დადგენა, თუ რამ გამოიწვია სიტუაციის ესკალაცია.
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს პრეს-სამსახურის განცხადების მიხედვით, აზერბაიჯანის მხარემ 2 აპრილს კონფლიქტის ზონაში განახორციელა თავდასხმა. გამოიყენა არტილერია, მძიმე ტექნიკა და ავიაცია. მომდევნო პერიოდში აზერბაიჯანის მხარემ განაცხადა კონფლიქტის ზონაში სტრატეგიული სიმაღლეების დაკავების შესახებ. აზერბაიჯანმა დაიკავა სოფელი სეისულანი და თალიშის მიმდებარე სიმაღლეები.
2 აპრილის საღამოს ორივე მხარე იტყობინებოდა მრავალრიცხოვანი დაჭრილებისა და დაღუპულების შესახებ.
სააგენტო „ინტერფაქსის“ ცნობით, ფრონტის ხაზის დიდ ნაწილზე მიმდინარეობდა ინტენსიური ბრძოლები. განსაკუთრებით ძლიერი იყო ბრძოლები ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. მარტაკერტისა და ჰადრუთის რაიონებში გაიმართა ბრძოლები მძიმე არტილერიის გამოყენებით. სომხური მხარის მიერ გავრცელდა ინფორმაცია თალიშისა და მიმდებარე სიმაღლეების დაბრუნების შესახებ, რომელიც მოგვიანებით უარყო აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ.
4 აპრილს სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა ინფორმაცია აზერბაიჯანის მიერ უპილოტო საფრენი აპარატების გამოყენებისა და დაღუპულების შესახებ. აზერბაიჯანმა გავრცელა ინფორმაცია ქალაქ გორადიზის რაიონში თავისი მაიორის დაღუპვის შესახებ.
ამავე დღეს აზერბაიჯანმა გამოიყენა ზალპური ცეცხლსასროლი მანქანა ТОС-1, რომელიც დაადასტურა სომხეთის მხარემაც.
5 აპრილს ორივე მხარემ განაცხადა ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ, მოსკოვში აზერბაიჯანისა და სომხეთის გენშტაბის ხელმძღვანელების შეხვედრის შემდეგ. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა ფრონტის მთელ ხაზზე დილის 12:00 საათიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:2016 წლის კონფლიქტები
ფოცხრევი
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
კიროვსკ-აპატიტის აეროპორტი
კიროვსკ-აპატიტის აეროპორტი (Аэропорт Кировск/Апатиты) (IATA: KVK, ICAO: ULMK) — სამხედრო აეროპორტი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ აპატიტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 15 კმ-ში. აეროპორტს შეუძლია საშუალო ზომის თვითმფრინავების მიღება.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის აეროპორტები