cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფერდინანდ I (ბულგარეთი)
ბალკანეთის ომები
თავისი მრავალი წინამორბედის მსგავსგად, ფერდინანდიც ესწრაფვოდა „ახალი ბიზანტიუმის“ შექმნას. 1912 წელს ბულგარეთი სხვა ბალკანურ სახელმწიფოებს შეუერთდა ოსმალეთის იმპერიაზე თავდასასხმელად, რათა ამ უკანასკნელის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიები გაეთავისუფლებინათ. ფერდინანდი ამ ომს ახალ ჯვაროსნულ ლაშქრობად აღიქვამდა და მას უწოდა „ჯვრის სამართლიანი, დიდებული და წმინდა წინააღმდეგობა ნახევარმთვარის წინააღმდეგ.“ ბულგარეთმა ყველაზე მეტი წვლილი შეიტანა ამ კამპანიაში და ყველაზე მეტი ჯარისკაციც დაკარგა. დიდი სახელმწიფოები დაჟინებით მოითხოვდნენ ალბანეთის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას. მიუხედავად იმისა, რომ ბალკანეთის კავშირის წევრებმა ბალკანეთის პირველ ომში მხარდამხარ იბრძოლეს საერთო მტრის წინააღმდეგ, ეს მაინც არ იყო საკმარისი მათი შიდა მეტოქეობის გადასაფარად. ბალკანეთის ლიგის თავდაპირველ დოკუმენტებში ბულგარეთი ზეწოლას ახდენდა სერბეთზე, რათა ამ უკანასკნელს თურქებისაგან გათავისუფლების შემდეგ ვარდარის მაკედონიის უმეტესი ნაწილი მისთვის გადაეცა. ამავდროულად, სერბეთმა იმის პასუხად, რომ ახლადშექმნილმა ალბანეთის სახელმწიფომ ჩრდილოეთში ის ტერიტორიები მიიღო, რომლებიც მას თავად უნდოდა, განაცხადა, რომ იგი თავისთვის დაიტოვებდა იმ ტერიტორიებს, რომელიც მის ძალებს ეკავათ. მალევე ბულგარეთმა წამოიწყო ბალკანეთის მეორე ომი, როდესაც იგი თავს დაესხა ყოფილ მოკავშირეებს, სერბეთსა და საბერძნეთს სადავო ტერიტორიების დაუფლების მიზნით, თუმცა სულ მალე თავადვე გახდა რუმინეთისა და ოსმალეთის თავდასხმის მსხვერპლი. მიუხედავად იმისა, რომ ბულგარეთი დამარცხდა, 1913 წლის ბუქარესტის ხელშეკრულებით მან გარკვეული ტერიტორიები მიიღო. მცირე დერეფანი, რომელიც ბულგარეთს ეგეოსის ზღვაზე გასასვლელს აძლევდა, ახლა უკვე უსაფრთხოდ იყო.
პირველი მსოფლიო ომი და გადადგომა
1915 წლის 11 ოქტომბერს, ავსტრია-უნგრეთსა და გერმანიასთან დადებული ხელშეკრულების შემდეგ, რომელშიც გაცხადებული იყო, რომ ბულგარეთი გააფართოვებდა საზღვრებს სერბეთის ხარჯზე, ბულგარეთის არმია თავს დაესხა სერბეთს. უნდა ითქვას, რომ ფერდინანდი არ იყო გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ II-ის ან ავსტრიის იმპერატორ ფრანც იოზეფის თაყვანისმცემელი. ავსტრიის მონარქს იგი მოიხსენიებდა როგორც „ეს იდიოტი, ეს ბებერი გამოჩერჩეტებული ფრანც იოზეფი.“ — მიუხედავად ამისა, მას სურდა ბულგარეთის ტერიტორიების გაზრდა ბალკანეთის ომებში განცდილი დამცირების შემდეგ. ამან უბიძგა მას ყოფილ მტერთან, ოსმალეთის იმპერიასთან კავშირისაკენაც. მისი ქვეყნის ცენტრალურ ძალებთან დაახლოვებამ იგი გერმანიის საომარი მიზნების მხარდამჭერად აქცია, რაც მოკავშირეთა მიერ დადებითად ნამდვილად არ ყოფილა შეფასებული. ინგლისელი პოეტისა და კრიტიკოსის ედმუნდ გოსის თქმით:
„ამ ომში, როდესაც მტრის რიგებში მრავალი ანგარიშგასაწევი, ავბედითი და გამაოგნებელი ფიგურა წარმოგვიდგა, მათგან ერთია და ალბათ ერთადერთიც, ჭეშმარიტად სასაცილო. ჩვენი დაძაბული განცდების სიცილით მოდუნების გული რომ გვქონდეს, ეს ამ ბილწი მოღალატე კობურგისკენ იქნებოდა მიმართული, თავისი მკვლელებით შევსებული მცველებითა და დაფარული ჯაჭვის პერანგით, მოცახცახე ხელებითა და მოხატული სახით. მსოფლიოს არასდროს უნახავს მასზე უარესი გარეწარი და ლამისაა კაიზერის მიმართ სიბრალულიც კი განვიცადოთ რომელიც გარმოებათა გამო იძულებული აღმოჩნდა თანაბარი პირობები შეეთანხმებინა ამ პარაზიტ მონარქთან.“
პირველი მსოფლიო ომის საწყის ეტაპზე, ბულგარეთის სამეფომ მტრებზე რამდენიმე გადამწყვეტ გამარჯვებას მიაღწია და სერბეთის დამარცხების შემდეგ მაკედონიის სადავო ტერიტორიებზე პრეტენზიებიც წარადგინა. შემდეგი ორი წლის განმავლობაში ბულგარული არმიის ყურადღება მეზობელი საბერძნეთიდან მოკავშირეთა შემოტევის უკუგდებაზე იყო მიპყრობილი. 1916 წელს ბულგარეთმა ნაწილობრივ მონაწილეობა მიიღო რუმინეთის დაპყრობაშიც, რომელსაც ფერდინანდის ნათესავი, კიდევ ერთი ფერდინანდ I მართავდა.
1918 წელს მრავალი სამხედრო წარუმატებლობის შემდეგ ბულგარეთის მონარქიის გადასარჩენად, მეფე ფერდინანდი საკუთრი უფროსი ვაჟის, ბორისის სასარგებლოდ ტახტიდან გადადგა. მისი მემკვიდრე ბორის III-ის სახელით ავიდა ტახტზე 1918 წლის 3 ოქტომბერს. ახალი მეფის ხელმძღვანელობით ბულგარეთი მოკავშირეებს დანებდა და შედეგად, დაკარგა როგორც ის დამატებითი ტერიტორიები, რომელთათვისაც ქვეყანამ მსოფლიო ომში იომა, არამედ ის ტერიტორიაც, რომელიც ბალკანეთის ომების შედეგად მოიპოვა და რომელიც ბულგარეთს ეგეოსის ზღვაზე აძლევდა გასასვლელს.
პირადი ცხოვრება
1893 წლის 20 აპრილს ფერდინანდი დაქორწინდა პარმის ჰერცოგ რობერტ I-სა და პრინცესა მარია პია ბურბონ-სიცილიელის ქალიშვილზე, მარია ლუიზა დე ბურბონ-პარმელზე ლუკაში მდებარე ვილა პიანორეში. ქორწინების შედეგად წყვილს ოთხი შვილი ეყოლა:
მარია ლუიზა 1899 წლის 31 იანვარს უმცროს ქალიშვილზე მშობიარობისას გარდაიცვალა. ფერდინანდი ხელახლა დაქორწინებაზე 1907 წელს დედის, კლემენტინას გარდაცვალებამდე არ ფიქრობდა. დინასტიური ვალდებულებები შესრულებისა და შვილებისათვის დედის მიყვანის მიზნით, 1908 წლის 28 თებერვალს ფერდინანდი ხელახლა დაქორწინდა პრინცესა ელეონორა როის ცუ კოისტრიცზე. ამ ქორწინებაში არც რომანტიკულ სიყვარულსა და არც ფიზიკურ ლტოლვას არანაირი როლი არ უთამაშია და ფერდინანდიც მეუღლეს ისევე ეპყრობოდა, როგორც სამეფო კარის რიგით წევრს. მის მიმართ არც განსაკუთრებულ პატივისცემას იჩენდა.
პირად ურთიერთობებში ფერდინანდი ჰედონისტური პიროვნება იყო. მთელი ცხოვრების განმავლობაში ბისექსუალი შუა ასაკში გადაიხარა ქალებისაკენ. იგი სიამოვნებით ერთვებოდა დაბალი წოდების ქალებთან ურთიერთობებში და მრავალი უკანონო შვილიც ჰყავდა, რომლებსაც იგი შემდეგ ფინანსურად ეხმარებოდა. მისი სიცოცხლის გვიანდელ წლებში მრავალი ჭორი არსებობდა ფერდინანდის სასიყვარულო ურთიერთობებზე მის ლეიტენანტებსა და კამერდინერებთან. მისი რეგულარული დასვნებების შესახებ კუნძულ კაპრიზე მთელი ევროპის სამეფო კარებზე კარგად იყო ცნობილი. 1895 წელს ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, სტეფან სტამბოლოვის მიერ ფრანკფურტერ ცაიტუნგისათვის მიცემულმა ინტერვიუმ ცხრა დღიანი სკანდალი გამოიწვია მთელი ევროპის მასშტაბით, როდესაც იგი აცხადებდა, რომ პირადად შეესწრო ფერდინანდის ჰომოსექსუალურ ინტერესებს.
გადასახლება და გარდაცვალება
გადადგომის შემდეგ ფერდინანდი საცხოვრებლად გერმანიაში, კობურგში დაბრუნდა. მან თავისი ქონების უმეტესი ნაწილის შენარჩუნება მოახერხა და კვლავაც შეეძლო გარკვეულ ფუფუნებაში ეცხოვრა. იგი საკუთარ გადასახლებას უყურებდა როგორც მეფობის ერთ-ერთ რისკს. მისი თქმით, „გადასახლებაში მყოფი მეფეები ბედის უკუღმართობის გამო უფრო მეტად ფილოსოფოსები არიან, ვიდრე ჩვეულებრივი ინდივიდები, თუმცა ჩვენი ფილოსოფია უპირველესად ტრადიციისა და საგვარეულო ხაზის შედეგია. ნუ დაივიწყებთ, რომ სიამაყე მონარქის შესაქმნელად მნიშვნელოვანი ელემენტია. ჩვენ დაბადების დღიდან დისციპლინას გვაჩვევენ და გვასწავლიან რომ არ გამოვამჟღავნოთ ემოციების რაიმე გარეგნული ნიშანი. ნადიმებზე ჩვენთან ერთად ყოველთვის ზის ჩონჩხი. ის შეიძლება მკვლელობას ნიშნავდეს, შეიძლება — გადადგომას, თუმცა ყოველთვის ასრულებს მოულოდნელის შესახებ გაფრთხილების ფუნქციას. სწორედ ამიტომ ჩვენც მზად ვართ და კატასტროფად არაფერს აღვიქვამთ. ცხოვრებაში მთავარია ფიზიკურ თუ სულიერ გადასახლებას ღირსებით შევხვდეთ. თუკი დამწუხრებული ზიხარ სავახშმოდ, მაშ არც ის გჭირდება მსოფლიო მოიწვიო შენი ვახშმობის სანახავად.“ ფერდინანდი მოხარული იყო, რომ ბულგარეთის ტახტი მის შვილს გადაეცა და სულაც არ იყო უკმაყოფილო გადასახლებით. დროის უმეტეს ნაწილს იგი სახელოვნებო ღონისძიებებს, მებაღეობას, მოგზაურობასა და ბუნების ისტორიას უთმობდა.
მიუხედავად ამისა, ბულგარეთის ყოფილი მონარქი მოესწრო იმ ყველაფრის განადგურებას, რაც მისთვის ცხოვრებაში ძვირფასი იყო. მისი უფროსი ვაჟი და მემკვიდრე, ბორის III გაურკვეველ გარემოებებში გარდაიცვალა 1943 წელს გერმანიაში ჰიტლერთან სტუმრობის შემდეგ დაბრუნებისას. ბორისის ვაჟი, სიმეონ II ხანმოკლე მმართველობის შემდეგ 1946 წელს დაამხეს და ბულგარეთის მონარქიასაც წერტილი დაესვა. ბულგარეთის სამეფოს ადგილას ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკა გაჩნდა, რომელმაც ფერდინანდის კიდევ ერთი ვაჟი, კირილი სიკვდილით დასაჯა. ამ ამბის გაგებისას ფერდინანდმა თქვა „ყველაფერი იქცევა ჩემს ირგვლივ.“
ფერდინანდი გარდაიცვალა როგორც გატეხილი კაცი 1948 წლის 10 სექტემბერს, კობურგში, საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტიის აკვანში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი-ფილიპის უკანასკნელი შვილიშვილი. მისი უკანასკნელი სურვილი იყო დაეკრძალათ ბულგარეთში, თუმცა ქვეყნის კომუნისტურმა ხელისუფლებამ ამაზე უარი განაცხადა, ამიტომაც იგი კობურგის წმინდა ავგუსტინის კათოლიკურ ეკლესიაში, საოჯახო აკლდამაში დაკრძალეს.
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 1948 კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
მარუმუკუტრუ
მარუმუკუტრუ (მარუმუკუტრა Maromokotro) — უმაღლესი მთა მადაგასკარში. ჩამქრალი ვულკანი, რომლის სიმაღლეა 2876 მეტრი ზღვის დონიდან. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, ცარატანანის მთის მასივში.
ვულკანის სახელი ნიშნავს „ხეხილის ჭალას“.
სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის მთები
გეორგი ბუშანი
გეორგი მიკოლაის ძე ბუშანი (Георгій Миколайович Бущан, Gheorghe Bușcean; დ. 31 მაისი, 1994) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გამოდის კიევის „დინამოსა“ და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში.
საერთაშორისო კარიერა
მისი დებიუტი უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში 2020 წლის 7 ოქტომბერს, საფრანგეთთან გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა, სადაც უკრაინა გასვლაზე 1–7 დამარცხდა. სამი დღის შემდეგ ითამაშა ერთა ლიგის შეხვედრაში გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. კიდევ სამი დღის შემდეგ კი, 13 ოქტომბერს პირველად შეინახა კარი მშრალად ნაკრების რიგებში, ესპანეთთან გამართულ საშინაო შეხვედრაში, რომელიც უკრაინამ ანგარიშით 1–0 მოიგო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
ჩალის ღერი
მინი|[[შაქრის ლერწამი|შაქრის ლერწმის ღერო]] ჩალის ღერი, წველი (culmus) — მარცვლოვნების ცილინდრული ღერო, რომლის მუხლთშორისები ღრუა, მუხლები — ფოთლის მიმაგრების ადგილები, რამდენადმე გამობერილი. ზოგიერთ მარცვლოვანს, მაგალითად, სიმინდს, ღერო მთლიანი აქვს. გამტანი კონების და მექანიკური ქსოვილის განლაგება ღეროს პერიფერიაზე გადაღუნვისას ჩალის ღერს სიმტკიცეს აძლევს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყლორტი
ჩაიგოვუშანი (ქალბაჯარი)
ჩაიგოვუშანი (Çayqovuşan) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ქალბაჯარის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ქალბაჯარის რაიონის სოფლები
მარინა პოპლავსკაია
მარიანა პოპლავსკაია (Марина Францівна Поплавська ) (დ. 9 მარტი, 1970, ნოვოგრად–ვოლინსკი, ჟიტომირის ოლქი, უკრაინის სსრ, სსრკ — გ. 20 ოქტომბერი, 2018, სოფელ მილაიას მახლობლად, კიევ-სვიატოშინის რაიონი, კიევის ოლქი, უკრაინა) — უკრაინელი მსახიობი, პროდიუსერი, კომიკოსი, მასწავლებელი.
ბიოგრაფია
მარინა პოპლავსკაია დაიბადა 1970 წლის 9 მარტს, ქალაქ ნოვოგრად-ვოლინსკში. დაამთავრა ივანე ფრანკოს სახელობის ჟიტომირიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, უკრაინული ენისა და ლიტერატურის ხარისხით.
სკოლის დამთავრების შემდეგ, დაიწყო მუშაობა უკრაინული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად ჟიტომირის N26-ე სკოლაში, შემდეგ კი N33-ში. საბოლოო ჯამში, 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო პედაგოგი. მარინა ასევე ხელმძღვანელობდა ადგილობრივ დრამის წრეს.
1993 წელს მიიწვიეს „მხიარულთა და საზრიანთა კლუბის“ ადგილობრივ გუნდში სახელად "გოგონები ჟიტომირიდან". 1997 წელს გადავიდნენ მხიარულთა და საზრიანთა კლუბის პრემიერ ლიგაში. მოგვიანებით, გუნდმა არაერთხელ მიიღო მონაწილეობა მუსიკალურ ფესტივალზე
2016 წლიდან მონაწილეობდა კომედიურ შოუში — „დიზელ-შოუ“.
გარდაცვალება
2018 წლის 20 ოქტომბერს, დილის 5:55 საათზე, ტრაგიკულად დაიღუპა ავტოავარიის შედეგად, კიევის რეგიონში, სოფელ მილაიასთან, როდესაც დიზელ-შოუს მსახიობების ავტობუსი სატვირთო მანქანას შეეჯახა. მსახიობები იანა გლუშჩენკო, ევგენი სმორიგინი და იგორ კრუტოგოლოვიც დაზარალდნენ. ცნობილია, რომ ავტობუსი საათში 100 კილომეტრზე მეტი სიჩქარით მოძრაობდა.
მსახიობთან გამოსამშვიდობებელი ღონისძიება შედგა 2018 წლის 21 ოქტომბერს, 10:45 საათზე, ქალაქ კიევის ოქტომბრის სასახლეში. მეორე დღეს გამოსამშვიდობებელი პანაშვიდი იყო ჟიტომირში, კოჩერგის სახელობის ჟიტომირის აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრის დარბაზში. შემდეგ პანაშვიდი ჩატარდა წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარში. ამავე დღეს, (2018 წლის 22 ოქტომბერი), მსახიობი დაკრძალეს ჟიტომირში, ცენტრალურ ხეივანზე, კორბუტოვსკის სასაფლაოზე.
პირადი ცხოვრება
მარინა პოპლავსკაია ჰყვებოდა, რომ წარმოშობით პოლონეთის თავადაზნაურების შთამომავალი იყო, ბაბუა, ვიცენტი ლევანდოვსკი კი იყო პოლონელი ბარონი [3]. პოპლავსკების ოჯახის წევრები მორწმუნე კათოლიკეები იყვნენ. მარინა პოპლოვსკაიას არ მოსწონდა თვისი პირადი ცხოვრების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება, თუმცა, ცნობილია, რომ მარინა არასოდეს ყოფილა დაქორწინებული, მას შვილები არ ჰყავდა.
ჯილდოები
მარინა პოპლავსკაია არის „მხიარულთა და საზრიანთა კლუბის“ საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალის ლაურეატი (რიხტერის სახელობის), ორჯერ უკრაინაში „მსკ“-ს (მხიარულთა და საზრიანთა კლუბის) ასოციაციის ჩემპიონი, „მსკ“ სატელევიზიო გუნდის „გოგონები ჟიტომირიდან“ ლიდერი და პროდიუსერი (1997 და 2011 წლებში გამარჯვებული იურმალაში).
2018 წლის 8 ნოემბერს, გარდაცვალების შემდეგ, ჟიტომირის საკრებულოს სხდომაზე, მარინა პოპლავსკაიას მიენიჭა „ქალაქ ჟიტომირის საპატიო მოქალაქის“ წოდება.
უკრაინის ყოფილმა პრეზიდენტმა, პეტრო პოროშენკომ, მარინა პოპლავსკაია დააჯილდოვა III ხარისხის ღირსების ორდენით (გარდაცვალების შემდეგ).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ოქტომბერი კატეგორია:უკრაინელი მსახიობები
ვახტანგ ტაბარუკიშვილი
ვახტანგ ტაბარუკიშვილი (დ. თარიღი უცნობია, მცხეთა) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ეს ჩემპიონატი ჩატარდა 2015 წელს ლიმასოლში (კვიპროსი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
დარევსკის გველგესლა
დარევსკის გველგესლა (Vipera darevskii) — შხამიანი გველი გველგესლასებრთა ოჯახისა. დედალი ტანად მამალზე დიდია; დედლის სხეულის სიგრძეა 40 სმ, ხოლო მამლისა — 25 სმ. სახელწოდება მიიღო ცნობილი ჰერპეტოლოგის ილია დარევსკის პატივსაცემად, რომელმაც პირველმა აღმოაჩინა ამ სახეობის ეგზემპლარი სომხეთში.
მამლების სხეულის სიგრძე — 260 მმ, კუდისა — 39-43 მმ აღწევს, ხოლო დედლებისა — 420 მმ და — 45-50 მმ შესაბამისად. ფართო თავი აქვს, დინგის გვერდითი მხარე წაწვეტებულია, წინა მხარე ცოტათი მომრგვალო. მოყვითალო-მორუხო ან მოყვითალო-მოყავისფრო ფერისაა. სხეულის გასწვრივ ზურგზე გასდევს მურა ზიგზაგისებური ზოლი, გვერდებზე — ერთ მწკრივზე მუქი სუსტადშესამჩნევი ლაქები. მუცელი მოშავოა.
ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ცნობილი იყო ამ სახეობის მხოლოდ ერთი პოპულაცია სომხეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილსა და საქართველოში, კერძოდ, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში. ბოლო დროს აღმოჩენილია ამ სახეობის ორი ადგილსამყოფელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში. დარევსკის გველგესლა იკვებება მემინდვრიებით, კალიებითა და კლდის ხვლიკებით. იგი ენდემურია კავკასიისთვის. გვხვდება იშვიათად; დარევსკის გველგესლა გადაშენების უკიდურესი საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობაა, რის გამოც შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ წიგნში.
სქოლიო
კატეგორია:გველგესლასებრნი
დიდი შეკუმშვა
250px|მინი|დიდი შეკუმშვა 250px|მინი|დიდი შეკუმშვა დიდი შეკუმშვა — სამყაროს საბოლოო ბედის ერთ-ერთი შესაძლო სცენარი, რომლის მიხედვითაც, სამყაროს გაფართოება ბოლოს შექცევით ხასიათს მიიღებს და იგი ხელახლა კოლაფსირდება, არსებობას შავი ხვრელის სახით დაასრულებს ან გამოიწვევს სამყაროს ხელახლა წარმოქმნის დასაწყისს დიდი აფეთქების გარეშე.
მიმოხილვა
თუ სამყაროს გაფართოების სიჩქარე არ აჭარბებს მეორე კოსმოსურ სიჩქარეს, მისი შემადგენელი ყველა მატერიის საერთო გრავიტაციული ურთიერთქმედება თანდათანობით მის შეკუმშვას გამოიწვევს. თუ თერმოდინამიკური ენტროპია შეკუმშვის ფაზაში ზრდას განაგრძობს, შეკუმშვა ძალიან განსხვავებული გამოჩნდება გაფართოების დროის უკუქცევის გადმოსახედიდან. თუკი ადრეული სამყარო ძირითადად ერთგვაროვანი იყო, შეკუმშვადი სამყარო უფრო და უფრო დაჯგუფებადი გახდება. საბოლოოდ, ყველა მატერია ჩაიხშობა შავ ხვრელებში, რომლებიც შემდეგ შეერთდებიან და წარმოქმნიან გაერთანებულ შავ ხვრელს ან დიდი შეკუმშვის სინგულარობას.
იმ მოვლენების ზუსტი დეტალები, რომლებიც საბოლოო კოლაფსამდე განვითარდება, დამოკიდებულია როგორც გაფართოების ფაზის სიგრძეზე, ისე შეკუმშვის წინა ფაზაზე. გარდა ამისა, ნავარაუდევია, რომ შეკუმშვის ფაზა მაშინვე არ იქნება შესამჩნევი ჰიპოთეტური დამკვირვებლებისათვის, რადგან ვადები დამოკიდებულია სინათლის სიჩქარეზე, რომ კოსმოსური მიკროტალღური ფონის ტემპერატურა შეკუმშვისას სიმეტრიულად აიწევს გაფართოების ფაზასთან შედარებით და რომ დიდი აფეთქების დროს განვითარებული მოვლენები საწინააღმდეგო სცენარით წარიმართება. შეკუმშვის ფაზაში, ერთმანეთს შეერწყმება სუპერგროვები, რასაც მოჰყვება გალაქტიკათგროვების და შემდეგ გალაქტიკების შერწყმა. ამ დროისათვის, ვარსკვლავები ერთმანეთს იმდენად მიუახლოვდება, რომ გახშირდება მათ შორის შეჯახებები, კოსმოსური მიკროტალღური ფონის ტემპერატურა იმდენად აიწევს, რომ ვარსკვლავები თავიანთ შიდა სიცხეს ვეღარ გამოაფრქვევენ, თანდათან კი აფეთქებას დაიწყებენ და დატოვებენ სიცხესა და ჰეტეროგენულ გაზს, რომლის ატომებიც გაზრდილი ტემპერატურის გამო, შემადგენელ სუბატომურ ნაწილაკებად დაიშლებიან და რომელთაც შემდეგ უკვე შერწყმული შავი ხვრელები შთანთქავს.
ჰაბლის კანონი სამყაროს გაფართოების ამჟამინდელ მაჩვენებელს ზომავს; გრავიტაციული ძალების სიძლიერე დამოკიდებულია სამყაროს შემადგენელი მატერიის სიმჭიდროვესა და წნევაზე, სხვა სიტყვებით — სამყაროს კრიტიკულ სიმჭიდროვეზე. თუკი სამყაროს სიმჭიდროვე კრიტიკულ სიმჭიდროვეს აღემატება, გრავიტაციული ძალების სიძლიერე სამყაროს გაფართოებას შეაჩერებს და სამყარო თავის თავს თავადვე დაანგრევს. ამის საპირისპიროდ, თუკი სამყაროს სიმჭიდროვე კრიტიკულ სიმჭიდროვეზე ნაკლებია, სამყარო გაფართოებას გააგრძელებს და გრავიტაციული ძალები ამ გაფართოების შესაჩერებლად საკმარისი არ იქნება. ეს სცენარი დასრულდება დიდი გაყინვით, სადაც სამყარო გაცივდება, იმის გამო, რომ ის ძალიან გაფართოვდა და ენთროპიის მდგომარეობას მიაღწია. ერთ-ერთი თეორიის მიხედვით, სამყარო განადგურების შედეგად დაუბრუნდება იმ წერტილს, საიდანაც დაიწყო და შესაბამისად, შემდეგ მოხდება კიდევ ერთი დიდი აფეთქება; ამ მიდგომით, სამყარო მუდმივია, მაგრამ გამუდმებით გადის გაფართოებისა და შეკუმშვის ფაზებს. კიდევ ერთი სცენარის თანახმად, ყველაფერი დასრულდება ბრტყელი სამყაროს სახით, რაც მაშინ მოხდება, როცა კრიტიკული სიმჭიდროვე გასწორდება. ამ მდგომარეობაში, სამყარო მუდმივად შენელდება.
ბოლოდროინდელმა ექსპერიმენტულმა მტკიცებულებებმა წარმოშვა ვარაუდები, რომ სამყაროს გაფართოებას გრავიტაცია კი არ ანელებს, არამედ აჩქარებს. მიუხედავად ამისა, იქიდან გამომდინარე, რომ ჯერჯერობით უცნობია ბნელი ენერგიის ბუნება, რომელიც როგორც მიიჩნევა, წარმართავს აჩქარებას — ჯერ კიდევ შესაძლებელია, რომ მან საბოლოოდ უკუაქციოს თავისი განვითარების გზა და გამოიწვიოს კოლაფსი.
სქოლიო
კატეგორია:სამყარო კატეგორია:კოსმოლოგია
ბაუსკის მხარე
ბაუსკის მხარე (Bauskas novads) — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ზემგალეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 8 თემს და ქალაქ ბაუსკას, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.
მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ბაუსკის რაიონის ტერიტორიაზე.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 28 028 კაცს. მხარის ფართობია 784,9 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის მხარეები
ფირაგანიმი
ფირაგანიმი (Pirəqanım) — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის   ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  — 2  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
კობილეა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოლდენეშტის რაიონის სოფლები
ბოუქდუზი (ქალბაჯარი)
ბოუქდუზი (Böyükdüz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ქალბაჯარის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
British Open
British Open — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირი. ერთ-ერთი უძველესი რეიტინგული ტურნირი (1985 წლიდან), თუმცა წინარეისტორია იწყება ჯერ კიდევ 1980 წელს, როდესაც ტურნირი არარეიტინგული იყო. უკანასკნელად ტურნირი გაიმართა 2004-2005 წლების სეზონზე.
ბოუქდუზი (ქალბაჯარი)
სქოლიო
კატეგორია:ქალბაჯარის რაიონის სოფლები
British Open
1984 წელს ტურნირში მონაწილეობა მიიღო 27-მა მონაწილემ, რომლებიც 9 ჯგუფად დაიყვნენ. ჯგუფების გამარჯვებულები თამაშობდნენ სამ ნახევარფინალს, შემდეგ სამი მოთამაშე თამაშობდა ფინალს წრიული სისტემით.
ტურნირი ხშირად იცვლიდა სპონსორებს, ზოგჯერ საერთოდ ვერ პოულობდა. ტარდებოდა ნოემბერში. 1999-2000 წლების სეზონზე ტურნირი სეზონის ბოლოსკენ გადაიტანეს. ამის შედეგად 1999 წელს ტურნირი ორჯერ გაიმართა: პირველად — აპრილში (1998-1999 წლების სეზონი), მეორედ — სექტემბერში (1999-2000 წლების სეზონი).
1992 წელს შედგა პირველი მაქსიმალური ბრეიკი ჯეიმზ უოტანას შესრულებით.
სტივ დეივისი ტურნირის ხუთგზის ჩემპიონი იყო (მათ შორის არარეიტინგულობის დროს), ოთხ-ოთხჯერ მოიპოვეს ჩემპიონის ტიტული სტივენ ჰენდრიმ და ჯონ ჰიგინსმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:British Open
დეიან ლოვრენი
დეიან ლოვრენი (Dejan Lovren; დ. 5 ივლისი, 1989) — ხორვატი ფეხბურთელი. თამაშობს პრემიერლიგის კლუბ „ლივერპულში“ ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.
მიღწევები
დინამო ზაგრები:(2)
ოლიმპიკ ლიონი:(1)
ლივერპული:(1)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები კატეგორია:ლიონის ოლიმპიკის ფეხბურთელები კატეგორია:საუთჰემპტონის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
მარიონის ოლქი (ტეხასი)
მარიონის ოლქი (Marion County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ჯეფერსონი. შეიქმნა 1860 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
ჟერმენა დე ფუა
ჟერმენა დე ფუა (Germaine de Foix, Germana de Foix; დ. 1488, საფრანგეთი – გ. 15 ოქტომბერი 1536, ესპანეთი) — არაგონის, სარდინიის, სიცილიის, ვალენსიის, ბარსელონის, ნეაპოლისა და მაიორკის დედოფალი, როგორც ფერდინანდ II არაგონელის მეორე მეუღლე. ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ, ჟერმენა კიდევ ორჯერ გათხოვდა. ჟერმენას მამა, ჟან დე ფუა იყო ნავარის დედოფალ ელეონორა ნავარელის ვაჟი. ხოლო დედამისი, მარი დე ორლეანი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XII–ის და.
ადრეული ცხოვრება, ქორწინება და დედოფლობა
ჟერმენა დაიბადა 1488 წელს, სამხრეთ საფრანგეთში. მამამისი იყო ნავარის დედოფალ ელეონორას უმცროსი ვაჟი ჟან დე ფუა, ხოლო დედამისი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XII–ის და. მისი ბავშვობისა და აღზრდის შესახებ ცნობები არ არსებობს.
1504 წელს გარდაიცვალა კასტილიისა და არაგონის დედოფალი ისაბელ I კასტილიელი. კასტილიის მართვა დაიწყეს ისაბელის ქალიშვილმა – ხუანა I–მა და ხუანას ქმარმა ფილიპე ბურგუნდიელმა. თუმცა არაგონის მართვას ისაბელას ქმარი, ფერდინანდ II განაგრძობდა. იმის გამო, რომ ფერდინანდი ტახტიდან არ ჩამოეგდოთ, მან ახალი ცოლის შერთვა მოისურვა, იმ იმედით, რომ იგი მას ვაჟს გაუჩენდა. მან მოლაპარაკებები დაიწყო საფრანგეთის მეფე ლუი XII–თან. მალევე დაიდო ბლუას ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ლუი თავის დის შვილს, ჟერმენა დე ფუას ცოლად რთავდა ფერდინანდ არაგონელს, სანაცვლოდ კი ფრანგები უარს იტყოდნენ ნავარის სამეფოზე. ჟერმენა ამ შეთავაზებას დასთანხმდა. გარდა იმისა, რომ ჟერმენა ლუის დის შვილი იყო, ასევე იგი ნათესავიც იყო, როგორც მისი ნახევარ–დის შვილიშვილი. ლუი ამ ხელშეკრულებით ასევე უარს ამბობდა ნეაპოლის სამეფოზე (რომელსაც ისედაც არაგონი მართავდა) და იერუსალიმის სამეფოზე (რომელიც უკვე დიდიხანია მუსლიმთა ხელში იყო). 1506 წლის 22 მარტს შედგა 54 წლის ფერდინანდისა და 18 წლის ჟერმენას ქორწინება. ხანდაზმულობის მიუხედავად, ამ ორ მეფეს შორის ამ ქორწინებამ დიდ ხნიანი ომი დაასრულა.
1506 წელს გარდაიცვალა ფერდინანდის სიძე ფილიპე ბურგუნდიელი. ქმრის გარდაცვალებამ ხუანაზე საშინლად იმოქმედა და ჭკუიდან შეირყა. აქედან გამომდინარე ოფიციალურად კასტილიას ხუანა მართავდა, თუმცა რეალურად ფერდინანდს ჰქონდა მთელი მართვის სადავეები. 1509 წლის 3 მაისს ჟერმენასა და ფერდინანდს გოგონა შეეძინათ, რომელიც მალევე დაიღუპა. მიუხედავად სიყვარულისა და უამრავი მცდელობისა მათ შვილები აღარ ჰყოლიათ. ამ შემთხვევაში ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ არაგონის ტახტიც მის შეშლილ შვილს, ხუანას დარჩებოდა. მართალია ასე შეიძლებოდა ესპანეთის გაერთიანება, თუმცა ხუანა მაინც საშიში იყო. იმ დროს არაგონისა და კასტილიის შემადგენლობაში იყო მთელი პირენეს ნახევარკუნძული, ბალეარი, კანარი, სიცილია, სარდინია, ნეაპოლი და კოლონიები ამერიკაში, რის შენარჩუნებასაც დიდი გონება სჭირდებოდა, თუმცა საბოლოოდ მთელი სამფლობელოები მაინც ხუანას დარჩა.
1509 წელს ფერდინანდმა თავისი ნაბოლარა ქალიშვილი, პრინცესა კატალინა მიათხოვა ინგლისის მეფე ჰენრი VIII–ს. ჰენრიმ კი თავისი და, პრინცესა მერი მიათხოვა ლუი XII–ს, რომელიც ქორწილიდან ერთ წელიწადში, 1515 წელს დაიღუპა.
ფერდინანდის გარდაცვალება და კარლის მმართველობა
1516 წლის 15 ოქტომბერს ფერდინანდ არაგონელი გარდაიცვალა, რის გამოც ქვრივი ჟერმენა სრულიად ჰაერში დარჩა. ტახტზე მისი ქალიშვილი, ხუანა შეშლილი ავიდა, მაგრამ რეგენტად ხუანას ვაჟი, კარლი დაინიშნა, რომელიც ქვეყანას კარგად მართავდა. ფერდინანდმა თავის ქვრივს ყოველთვიური პენსიის სახით 50 000 ფლურინი დაუტოვა და აგრეთვე კარლს დაუბარა, რომ ჟერმენა არ მიეტოვებინა.
1517 წელს კასტილიისა და არაგონის მეფე კარლი ნიდერლანდებში გადავიდა, რომელიც მემკვიდრეობით მამისგან ერგო. ჟერმენამ არაგონიდან კასტილიაში გადაინაცვლა და იქ მოეწყო სამეფო კარზე. 17 წლის მეფე კარლი, 29 წლის ბებიანაცვალს საკმაოდ თბილად ეპყრობოდა. მეტიც, მისი ჩასვლის აღსანიშნავად კარლმა ტურნირი და ბანკეტი გამართა. 1518 წლის 20 აგვისტოს ჟერმენამ ვალენსიაში ქალიშვილი გააჩინა, სახელად ისაბელი. ხალხსა და ისტორიკოსებში ფართოდ მუსირებს ის აზრი, რომ ეს ბავშვი კარლის იყო. ამას ისიც ემატებოდა, რომ ჟერმენა გოგონას "ინფანტა ისაბელს" ეძახდა, რაც წოდებაც მხოლოდ მეფის ასულებს აქვთ.
1519 წელს იმის დასამტკიცებლად, რომ კარლი არაგონის ნამდვილი მეფე იყო კარლი, ჟერმენა და კარლის და ელეონორა კასტილიიდან არაგონში გადასახლდნენ. მათ არაგონში ერთი წელი დაჰყვეს, სადაც პარლამენტთან მოილაპარაკეს და ზოგიერთი საკითხი დააზუსტეს. მიუხედავად იმისა, რომ კარლი ბარსელონაში ჟერმენაზე დაქორწინებას აპირებდა, მან მალევე გადაიფიქრა და ჟერმენა ბრანდენბურგ–ანსბახის პრინც იოჰანზე დანიშნა. ამის გამო ჟერმენა გერმანიაში გაემგზავრა და იოჰანზე იქორწინა.
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
1523 წელს კარლმა ჟერმენას ვალენსიის ვიცემმართველის პოსტი უბოძა, ცხადია მის ქმართან ერთად. სწორედ ამიტომ, ჟერმენა და იოჰანი საცხოვრებლად ესპანეთში დაბრუნდნენ. მმართველობის დაწყებიდან მალევე ვალენსიაში საშინელი ამბოხება დაიწყო, რომლის ჩახშობისასაც 800–ზე მეტი ამბოხებული ჩახოცეს, მათ შორის მათი ლიდერებიც. მიუხედავად ამისა მალევე ჟერმენამ ამბოხებულებთან ურთიერთობის დათბობა გადაწყვიტა. 1524 წლის დეკემბერში ჟერმენამ ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც იგი ამბოხებულებისა და მათი ახლობლების დევნა წყდებოდა. თუმცა ამის მიხედვით ამბოხებულებს უზარმაზარი ჯარიმები დაეკისრათ.
აქამდე ვალენსიის სამეფოს ტერიტორიებზე კატალონიური ენა იყო გავრცელებული, თუმცა მისი ესპანურით ჩანაცვლება პირველად სწორედ ჟერმენამ დაიწყო. იგი მკაცრად მოითხოვდა ყველა ვალენსიელი წარჩინებულისგან, რომ მათ ესპანურად ესაუბრათ და ეს მათ მშობლიურ ენად ეცნოთ.
1525 წელს იოჰანი გარდაიცვალა, სულ ერთ წელიწადში კი ჟერმენა ცოლად გაჰყვა ნეაპოლის მეფე ფრედერიკო IV-ის უმცროს ვაჟს, კალაბრიის ჰერცოგ ფერდინანდ არაგონელს. ორივემ განაგრძო ვალენსიის რეგიონში ესპანურის გავრცელება, აგრეთვე მფარველობდნენ ხელოვნებასა და მუსიკას. საბოლოოდ ჟერმენამ შეძლო და ვალენსიაში სამუდამოდ ამოძირკვა ყველაფერი კატალონიური.
1536 წლის 15 ოქტომბერს ჟერმენა ვალენსიაში გარდაიცვალა, სავარაუდოდ სიმსუქნისაგან გამოწვეული სისხლძარღვების შეშუპებით, 48 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1488 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1536 კატეგორია:სარდინიის დედოფლები კატეგორია:სიცილიის დედოფლები კატეგორია:ნეაპოლის დედოფლები კატეგორია:არაგონის დედოფლები კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები კატეგორია:ესპანეთის რეგენტები
კარვალიუპოლისი
კარვალიუპოლისი (Carvalhópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 882 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალფენასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 341 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.2 ab კმ²-ზე. ფართობი 81 101 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
გიორგი ურბექაშვილი
გიორგი ურბექაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი. ეს ჩემპიონატი ჩატარდა 2018 წელს სოფიაში (ბულგარეთში).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ბევერინის მხარე
ბევერინის მხარე (Beverīnas novads) — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 3 თემს. ადმინისტრაციული ცენტრი არის სოფელი მურმუიჟა.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 3 553 კაცს. მხარის ფართობია 301,8 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის მხარეები
ჩამდინარე წყალი
გაჭუჭყიანების (მინარევების) წარმოქმნის, შემადგენლობისა და თვისებრივი მახასიათებლების მიხედვით ჩამდინარე წყალი სამი ძირითადი კატეგორიისაა: საყოფაცხოვრებო (სამეურნეო-ფეკალური), საწარმოო (სამრეწველო) და ატმოსფერული. ჩამდინარე წყლის გაჭუჭყიანების ხარისხს აფასებენ მინარევების მასით მოცულობის ერთეულში (გ|მგ/ლ ან გ/მ³).
ლიტერატურა
კატეგორია:ტექნიკური ტერმინები კატეგორია:სანიტარია კატეგორია:წყლის დაბინძურება
აკერმანის კონვენცია
აკერმანის კონვენცია — სამშვიდობო ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1826 წლის 7 ოქტომბერს, თანამედროვე უკრაინის ქალაქ აკერმანში.
რუსეთის მხრიდან ხელი მოაწერეს ნოვოროსიის გენერალ-გუბერნატორმა და ბესარაბიის მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა და რუსეთის ელჩმა ოსმალეთში ალექსანდრე რიბოპიერმა, ხოლო ოსმალეთის მხრიდან მეჰმედ ჰადი-ეფენდიმ და იბრაჰიმ-ეფენდიმ.
აკერმანის კონვენციამ დაადასტურა ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულების პირობები. ოსმალეთმა აღიარა საზღვარი დუნაიზე, ასევე რუსეთს დაუბრუნდა სოხუმი, რედუტ-კალე და ანაკლია. ოსმალეთმა რუსეთის მოქალაქეებს თავისუფალი ვაჭრობის უფლება მისცა მთელს იმპერიაში, ხოლო რუსულ სავაჭრო გემებს ოსმალეთის ტერიტორიულ წყლებში და დუნაიზე თავისუფალი ნაოსნობის უფლება.
გარანტირებული იყო დუნაის სამთავროების და სერბეთის ავტონომია. მოლდოვისა და ვლახეთის მთავრები უნდა აერჩიათ ადგილობროვი მოსახლეობიდან რუსეთთან შეთანხმებით.
აკერმანის კონვენცია რუსეთის დიპლომატიის უდიდესი წარმატება იყო. ოსმალეთში ამას დროებით დათმობად აღიქვამდნენ, რისი მიზეზიც 1826 წლის იანიჩრების აჯანყება იყო. 1827 წლის 20 დეკემბერს სულთანმა მაჰმუდ II-მ აკერმანის კონვენცია გააუქმა, რაც 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დაწყების ერთ-ერთი საბაბად იქცა. ომის დასრულების შემდეგ აკერმანის კონვენციის მუხლები განავრცო ადრიანოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულებამ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XIX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები კატეგორია:საქართველოს ისტორია
Canadian Masters
Canadian Masters — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირი.
ტურნირი კალენდარში იყო 1985 წლიდან 1988 წლამდე და ტარდებოდა ტორონტოში, კანადაში, როდესაც კანადური სნუკერი პოპულარობის პიკზე იყო. 1988 წელს ტურნირი რეიტინგული იყო. მისი გამარჯვებული გახდა ჯიმი უაიტი, რომელმაც ფინალში სტივ დეივისი დაამარცხა ანგარიშით 9:4 და მიიღო £40,000 საპრიზო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Canadian Masters
გეორგი სუდაკოვი
გეორგი ვიქტორის ძე სუდაკოვი (Георгій Вікторович Судаков; დ. 1 სექტემბერი, 2002) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გამოდის დონეცკის „შახტარისა“ და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.
საერთაშორისო კარიერა
სუდაკოვის დებიუტი უკრაინის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში 2021 წლის 23 მაისს, ბაჰრეინის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში შედგა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 2002 კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
Waiting (Porcupine Tree-ს სიმღერა)
„Waiting“ — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს სადებიუტო სინგლი, გამოცემული 1996 წლის მაისში. იგი გამოვიდა ორ ფორმატში - როგორც უბრალო CD და 12" გრამფირფიტა. ამ პერიოდში სინგლი წარმოადგენდა ალბომს Signify-ს პრომო კამპანიის ნაწილს. სიმღერა ორ ნაწილად იყოფა. მეორე ნაწილია მთლიანად ინსტრუმენტულია.
„Waiting“ ჯგუფის პირველ სინგლად ხანგრძლივობის გამო ითვლება, ვინაიდან Voyage 34 და Voyage 34: Remixes წარმოადგენენ დაახლოებით 30 და 40 წუთის ხანგრძლივობის ჩანაწერებს, რომლებიც უფრო მეტად EP ფორმატში ექცევიან.
სიმღერა მოხვდა ბრიტანეთის ინდი-ჩარტში და წარმატება იქონია ევროპაში.
„Waiting (Phase Two)“ შევიდა პოლ სპურიეს ფილმში ანდერგრაუნდი, თუმცა ტიტრებში შეცდომით არის მითითებული „Waiting (Phase One)“.
პრომო CD
C+S-ის მიერ 3 სიმღერიანი დისკის რამდენიმე ასეული ასლი დაიბეჭდა, როდესაც კომპანია აპირებდა Signify-ს გამოშვებას. მესამე სიმღერა აღებული მინი EP-დან Staircase Infinities.
შენიშვნები
„Waiting (Phase One)“ და „Waiting (Phase Two)“ გამოვიდა ალბომზე Signify. „The Sound Of No-One Listening“, „Colourflow In Mind“ and „Fuse The Sky“ მოგვიანებით შეტანილი იქნა კრებულში Stars Die (აქედან პირველი რემიქსის სახით გამოიცა).
სქოლიო
კატეგორია:1996 წლის სინგლები კატეგორია:Porcupine Tree-ს სიმღერები კატეგორია:1996 წლის სიმღერები
ეულალია ესპანელი
ეულალია ესპანელი (Eulalia de España; დ. 12 თებერვალი, 1864 — გ. 8 მარტი, 1958) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის დედოფალ ისაბელ II-ისა და კადისის ჰერცოგ ფრანსისკო დე ასისის ნაბოლარა ასული. ესპანეთის მეფე ალფონსო XII-ის უმცროსი და.
ადრეული ცხოვრება
ეულალია დაიბადა 1864 წლის 12 თებერვალს, მადრიდის სამეფო სასახლეში. იგი იყო ესპანეთის დედოფალ ისაბელ II-ისა და მისი ქმრის, კადისის ჰერცოგ ფრანსისკო დე ასისის ნაბოლარა ქალიშვილი. იგი დაბადებიდან სულ ორ დღეში, 14 თებერვალს მონათლეს კათოლიკედ, რა დროსაც მას დაარქვეს მარია ეულალია ფრანსისკა დე ასის მარგარიტა რობერტა ისაბელ ფრანსისკა დე პაულა კრისტინა მარია დე ლა პიედადი. მისი ნათლიები იყვნენ პარმის ჰერცოგი რობერტო I და მისი და, მადრიდის ჰერცოგინია მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი.
1868 წელს დედოფალ ისაბელ II-ის მმართველობა დაამხეს და იგი მის ოჯახთან და ნათესავებთან ერთად ესპანეთიდან საფრანგეთში გააძევეს. ისინი პარიზში დასახლდნენ, სადაც ეულალიამ და მისმა უფროსმა დებმა მიიღეს განათლება. იგი ამ დროს პირველად ეზიარა რომის პაპ პიუს IX-თან.
ქორწინება და შვილები
1886 წლის 6 მარტს, მადრიდში, ეულალია ცოლად გაჰყვა თავის დეიდაშვილს, გალიერას ჰერცოგ ანტუან ორლეანელს. წყვილს ჯვარი სევილიის არქიეპისკოპოსმა სერეფინო გონსალესმა დასწერათ. აღსანიშნავია, რომ ეს საოცრად პომპეზური ქორწილი თვეების მანძილზე იგეგმებოდა. ამას დაემატა ისიც, რომ ალფონსო XII-ის გარდაცვალების გამო ქორწილმა კიდევ რამდენიმე თვით გადაიწია. მიუხედავად ყველაფრისა, ეულალიასა და ანტუანს მალევე შეუყვარდათ ერთმანეთი და ბედნიერი ოჯახიც შექმნეს. მრავალწლიანი ქორწინებიდან მათ მხოლოდ ორი ვაჟი შეეძინათ:
ნაბოლარა ვაჟის გაჩენის შემდეგ, ეულალია განშორდა მეუღლეს და ცალკე აპარტამენტში გადავიდა. ამის შემდეგ იგი მარტო სტუმრობდა ხოლმე ესპანურ რეზიდენციებს, პარიზსა და ინგლისს.
პუბლიკაციები
ეულალია იყო არაერთი პუბლიცისტური ნაშრომის ავტორი, რაც მის წრეში დიდად საკამათო საკითხი იყო. მიუხედავად ამისა, მას ყოველთვის ახლო და თბილი ურთიერთობა ჰქონდა ნათესავებთან, როგორც ესპანეთში, ასევე საზღვარგარეთ.
1912 წელს ავილას გრაფინიის ფსევდონიმით გამოაქვეყნა თავისი პირველი ნაშრომი, რომელიც შემდგომში ინგლისურადაც ითარგმნა. აქ ეულალია თამამად გამოთქვამდა თავის აზრებს განათლების, ქალთა უფლებების, კლასების თანასწორობის, სოციალიზმის, ცრურწმენების, რელიგიისა და ტრადიციების მიმართ. საბოლოოდ, მისმა ძმისშვილმა, მეფე ალფონსო XIII-მ მას აუკრძალა მსგავსი ნაშრომების გამოქვეყნება, რომლებიც ხალხში მეფისადმი უკმაყოფილებას იწვევდა. მიუხედავად ამისა, ეულალიამ უარი განაცხადა მისი ბრძანების შესრულებაზე და წერას განაგრძობდა.
1915 წლის მაისში მან გამოაქვეყნა კიდევ ერთი ნაშრომი, სადაც იგი გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ II-ს სრულიად ღიად აკრიტიკებდა. მისმა ამ ნაწერმა დიდი გამოხმაურება ჰპოვა ხალხის მხრიდან და ის მალევე გამოიცა ლონდონსა და ნიუ-იორკშიც.
1925 წლიდან ეულალიამ სასამართლოს კორუფციულობასა და მსოფლიოში არსებულ უსამართლო ომებზე დაიწყო წერა. ამ დროს მან კომენტარი გააკეთა მსოფლიოში არსებულ პოლიტიკურ სიტუაციაზე და სრულიად თამამად განაცხადა, რომ საფრანგეთსა და გერმანიას შორის კიდევ ერთი დიდი ომი იყო მოსალოდნელი, რაც მართლაც ასე მოხდა. მან აგრეთვე გააკრიტიკა იტალიის მეფეც, რომელმაც ხელისუფლება ხელში ფაშისტ ბენიტო მუსოლინს ჩაუგდო. ამასთან დაკავშირებით მან დაწერა: "იტალიის აღსასრულის მატარებელი დაიძრა". აღსანიშნავია, რომ მის ყველა ნაწერს აქტიურად თარგმნიდნენ და აქვეყნებდნენ ბრიტნელები და ამერიკელები.
1931 წელს ალფონსო XIII-ის მმართველობა დაამხეს და მთელი სამეფო ოჯახი ესპანეთიდან გააძევეს. ამ დროს დამხარდა ესპანეთის მეორე რესპუბლიკა ფრანსისკო ფრანკოს მეთაურობით, რომელმაც დიდი პატივისცემის გამო, რომელიც მას მისი სამართლიანი აზროვნების გამო ჰქონდა, ეულალიას ესპანეთში დარჩენის ნება დართო. 1935 წელს ეულალიამ გამოაქვეყნა მემუარები, რომლებშიც იგი საფრანგეთში ცხოვრების წლებზე ჰყვებოდა. 1946 წელს ინგლისურ ენაზე გამოიცა წიგნი, სახელად ესპანეთის პრინცესაა, რომელიც მთლიანად ეულალიას ცხოვრების გზაზე იყო.
გარდაცვალება
ეულალია გარდაიცვალა 1958 წლის 8 მარტს 94 წლის ასაკში გულის შეტევით, საკუთარ რეზიდენციაში. იგი დაკრძალეს მადრიდში, ესკორიალის სამეფო აკლდამაში. იგი იყო ფერდინანდ VII-ის უკანასკნელი ცოცხალი შვილიშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1864 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1958 კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები კატეგორია:ესპანეთის ინფანტები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:ესკორიალის ინფანტების პანთეონში დაკრძალულები
ჯამალზადე
სეიდ ჯამალზადე მოჰამედ ალი (დ. 13 იანვარი, 1892, ისპაჰანი, ირანი — გ. 8 ნოემბერი, 1997, ჟენევა, შვეიცარია) — ირანელი მწერალი. საშუალო განათლება მიიღო ბეირუთში, უმაღლესი — შვეიცარიასა და საფრანგეთში. მოიპოვა სამართლის დოქტორის წოდება. ცხოვრების დიდი ნაწილი საზღვარგარეთ გაატარა. სამწერლო მოღვაწეობა დაიწყო ბერლინში, ჟურნალ „ქავეში“ (1916-22 წწ), 1921 წელს გამოაქვეყნა მოთხრობების პირველი კრებული „იყო და არა იყო რა“, რომლითაც საფუძველი ჩაუყარა ევროპული ყაიდის ეროვნულ ნოველას. ამ კრებულის ავტორისეული წინასიტყვაობა თანამედროვე ირანული პროზის მანიფესტად ითვლება. ჯამალზადე ნაწარმოებებში დასცინის ირანის საზოგადოების მანკიერ მხარეებს, ჩამორჩენილობას. ეკუთვნის პიესები და სტატიები ლიტერატურათმცოდნეობისა და ირანის კულტურის ისტორიულ საკითხებზე; შეადგინა „იდიომებისა და ხალხური სიტყვიერების ლექსიკონი“ (1962 წ). მისი ნაწარმოებები თარგმნილია მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორის ქართულადაც.
ჯამალზადე გარდაიცვალა 105 წლის ასაკში, შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში.
სქოლიო
კატეგორია:ირანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატოპულის ძეგლი
კატოპულის ძეგლი (Памятник Катопули) — ანგელოზის ფორმის მონუმენტი, რომელიც დგას ბერძნული წარმოშობის იტალიელი ვაჭრის ფილიპ კატოპულის აკლდამაზე. ძეგლი მდებარეობს ქალაქ ტაგანროგის ძველ საქალაქო სასაფლაოზე, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.
აღწერა
ძეგლი დგას ვაჭარ კატოპულის ოთხთაღიანი აკლდამის თავზე. ცენტრალური თაღის ზედა ნაწილში გამოსახული იყო მედალიონები, კოლონების კუთხეებში მცენარის ფორმის ორნამენტებია გამოსახული. მთელი კონსტრუქცია სრულდება სწორკუთხოვანი გუმბათით. მწუხარე ანგელოზის ძეგლს კომლექსში შეაქვს სენტიმენტალობის ელემენტები. აკლდამის სიმაღლე ძეგლთან ერთად არის შვიდი მეტრი. მთელი კონსტრუქცია მოპირკეთებულია თეთრი მარმარილოს ფილებით. ანგელოზს ეკავა 30 სმ დიამეტრის მქონე ჯვარი.
ძეგლი აღმართეს 1872 წელს. იგი დაამზადეს იტალიაში და ნაწილნაწილ ჩამოიტანეს ტაგანროგში საზღვაო გზით. ამჟამად ძეგლის თავდაპირველი სახე რამდენადმე შეცვლილია. ჯვარი რომელიც ანგელოზს ეკავა მონგრეულია, ასევე არ შემონახულა მედალიონი, ისევე როგორც მოსაპირკეთებელი თეთრი მარმარილოს დიდი ნაწილი. იესო ქრისტეს მცირე გამოსახულება, რომელიც განთავსებული იყო ჯვრის ცენტრალურ ნაწილში, ამჟამად გადატანალია სხვა სასაფლაოზე აკლდამის გვერდით. აკლდამის შესასვლელზე მძიმე რკინის კარია, რომელზეც არის წარწერა: „ფილიპ დიმიტრის ძე კოტოპული, დაიბადა 1814 წლის 23 დეკემბერს, გარდაიცვალა 1867 წლის 13 ივლისს“. აკლდამის ფანჯარა ამოქოლილია.
გავრცელებული ვერსიის თანახმად, აკლდამა მოხსენიებულია ანტონ ჩეხოვის ნაწარმოებში „იონიჩი“, როგორც იტალიელი საოპერო მომღერლის დიმეტის განსასვენებელი. თუმცა სარწმუნო წყაროები ამის შესახებ არ მოგვეპოვება.
ძეგლი წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს. აღნიშნული ძეგლების სიაში შეიტანეს როსტოვის საოლქო საბჭოს სახალხო დეპუტატთა 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე. აღსანიშნავია, რომ როსტოვის ოლქის მთავრობის ოფიციალურ გვერდზე რეგიონალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში ძეგლი შეტანილი იყო, როგორც „დიმეტის საფლავზე არსებული ძეგლი, რომელიც აღწერა ანტონ ჩეხოვმა ნაწარმოებში იონიჩი“. 2016 წელს შეცდომა გაასწორეს და ამჟამად სიაში შეტანილია, როგორც „ფილიპე კატოპულის საფლავის მავზოლეუმი ანგელოზით, რომელიც აღწერა ანტონ ჩეხოვმა თავის ნაწარმოებში „იონიჩი“, როგორც დიმეტის ძეგლი“.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
ნინო უჩაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქალები სპორტში კატეგორია:ქართველი მსროლელები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ანდრეი კარლოვის მკვლელობა
რუსეთის ფედერაციის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი თურქეთის რესპუბლიკაში ანდრეი კარლოვის მკვლელობა მოხდა 2016 წლის 19 დეკემბერს, თურქეთის დროით 19:30 სთ-ზე, ქალაქ ანკარის თანამედროვე ხელოვნების ცენტრში. დიპლომატი იმყოფებოდა ფოტო-გამოფენის „რუსეთი მოგზაურის თვალით: კალინინგრადიდან კამჩატკამდე“ გახსნის ცერემონიალზე, მაშინ როცა მას დაესხა საქმიან კოსტუმში გამოწყობილი ახალგაზრდა მამაკაცი — პოლიციის ოფიცერი, 22 წლის მევლუთ მერთ ალთინტაში (Mevlüt Mert Altıntaş). მკვლელობა მოხდა სირიის სამოქალაქო ომში რუსეთის ჩარევის წინააღმდეგ გამართული ფართომასშტაბიანი პროტესტის შემდეგ.
საერთაშორისო რეაქცია
საერთაშორისო თანამეგობრობამ რუსი დიპლომატის მკვლელობა დაგმო, მათ შორის გაეროს უშიშროების საბჭოს წევრებმა ერთხმად აღიარეს ეს მოვლენა ტერორისტულ აქტად.
კონსეისან-და-აპარესიდა
კონსეისან-და-აპარესიდა (Conceição da Aparecida) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალფენასის შემადგენლობაში.
ანდრეი კარლოვის მკვლელობა
სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის ტერორისტული აქტები
კონსეისან-და-აპარესიდა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 820 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.86 კმ²-ზე. ფართობი 9 820 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
გოძილა
გოძილა (ゴジラ) — ურჩხული, რომელიც პირველად გამოჩნდა ამავე სახელწოდების იაპონურ ფილმებში. მისი დებიუტი შედგა იშირო ჰონდას 1954 წლის ფილმში „გოძილა“. შემდგომში პერსონაჟი პოპულარული კულტურის სიმბოლოდ იქცა, გამოჩნდა რა არა მხოლოდ 29 იაპონურ ფილმში, არამედ ჰოლივუდის სამ სურათში და მრავალ ვიდეო თამაშში, რომანში, კომიქსსა თუ ტელესერიალში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოძილას პერსონაჟები კატეგორია:Toho-ს ურჩხულები კატეგორია:კინგ კონგის პერსონაჟები კატეგორია:გამოგონილი დინოზავრები კატეგორია:საშინელებათა ფილმების პერსონაჟები
კობილეა (სადგური)
კობილეა (Cobîlea) — სოფელი მოლდოვაში, შოლდენეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 214 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 242 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოლდენეშტის რაიონის სოფლები
ჩამიჩი
მინი ჩამიჩი, ქიშმიში — მზეზე ან ჩრდილში გამშრალი ყურძნის მარცვლები. ჩამიჩი არის უკურკო (საბზა, სარგა და სხვ.) და კურკიანი (გერმიანი, ვასარგა და სხვ.). ზოგიერთი ხარისხის ჩამიჩის მისაღებად შრობამდე ყურძნის მარცვლებს მდუღარე კირტუტის ხსნარით ამუშავებენ (შრობის ხანგრძლივობა 4-დან 9 დღემდე).
ლიტერატურა
* კატეგორია:კენკრა
სივრცე-დრო
სივრცე დრო — ოთხგანზომილებიანი კონტინუუმი, რომელიც აერთიანებს სივრცის სამ, ხოლო დროის ერთ განზომილებას, მისი წერტილი მოვლენაა. სივრცე-დროის დიაგრამა გამოიყენება რელატივისტური ეფექტების გამოსახატად, მაგალითად ის, თუ რატომ აღიქვამს განსხვავებული დამკვირვებელი სად და როდის მოხდა მოვლენა.
მე-20 საუკუნის დასაწყისამდე, სივრცის სამი განზომილება დამოუკიდებელად მიიჩნეოდა დროის ერთი განზომილებისგან. თუმცა 1905 წელს ალბერტ აინშტაინმა ფარდობითობის სპეციალურ თეორემაში დაამტკიცა ორი რამ:
კატეგორია:კონცეფციები ფიზიკაში კატეგორია:ფარდობითობის თეორია
ბროცენის მხარე
ბროცენის მხარე (Brocēnu novads) — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კურზემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 4 თემს და ქალაქ ბროცენს, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.
მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას სალდუსის რაიონის ტერიტორიაზე.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 7 068 კაცს. მხარის ფართობია 498,5 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის მხარეები
კირილ კირილენკო
კირილ კირილენკო (Кірыл Кірыленка; დ. 8 ოქტომბერი, 2000) — ბელარუსი ფეხბურთელი, ამჟამად თამაშობს „ბატე ბორისოვში“. მას ნათამაშები აქვს ბელარუსის ახალგაზრდულ ნაკრებებში, არასოდეს უთამაშია ქვეყნის ძირითად ნაკრებში. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე.
ჩამდინარე წყლის გაწმენდა
მინი|წყლის გამწმენდი საშუალება ჩამდინარე წყლის გაწმენდა — წყალსატევში ჩაშვების წინ ჩამდინარე წყლის გაწმენდა და გაუვნებლება საწმენდ ნაგებობებში. თანამედროვე პრაქტიკაში ჩამდინარე წყალი გამაჭუჭყიანებელი ნივთიერებებისაგან ყველაზე კარგად სუფთავდება ბიოლოგიური გაწმენდით. საწარმოო ჩამდინარე წყალი სათანადო გაწმენდის შემდეგ შეიძლება კვლავ გამოიყენონ ტექნოლოგიურ პროცესში, რისთვისაც მრავალ სამრეწველო საწარმოში იქმნება საბრუნო წყალმომარაგების სისტემები ან წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის ჩაკეტილი (გაუდინარი) სისტემები. დიდი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს ნედლეულის კომპლექსურ უნარჩენო გადამუშავების ტექნოლოგიურ დანერგვას, განსაკუთრებით ქიმიურ, ცელულოზა-ქაღალდისა და სამთო-მამდიდრებელი მრეწველობის საწარმოებში (იხ. უნარჩენო წარმოება). ეფექტურია დიდი კონცენტრაციის ჩამონადენის გაუვნებლებისა და მეორეულ ნედლეულად მისი გადამუშავების მეთოდები, აგრეთვე ჩამონადენის ღრმა, საიმედოდ იზოლირებულ მიწისქვეშა ჰორიზონტში ჩატუმბვის ხერხი. ზოგჯერ საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყალში დიდი რაოდენობით შემავალ ნივთირებებს, რომლებიც შეიცავენ ორგანულ მინარევებს, აგრეთვე აზოტს, კალიუმს, ფოსფორს, კალციუმსა და სხვა ელემენტებს, სათანადო დამუშავების შემდეგ იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სასუქად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კანალიზაცია კატეგორია:წყლის დაბინძურება
მარია დე ლას მერსედეს დე ბურბონი
მარია დე ლას მერსედეს დე ბურბონი (María de las Mercedes de Borbón; დ. 11 სექტემბერი, 1880 — გ. 17 ოქტომბერი, 1904) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ალფონსო XII-ისა და დედოფალ მარია კრისტინა ავსტრიელის პირველი შვილი. ასტურიის პრინცესა 1880-86 და 1886-1904 წლებში. ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII-ის უფროსი და და მისი ტახტის მემკვიდრე.
ბიოგრაფია
მარია დე ლას მერსედესი დაიბადა 1880 წლის 11 სექტემბერს მადრიდში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ალფონსო XII-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია კრისტინა ავსტრიელის პირველი შვილი. სანამ ალფონსოს ვაჟი შეეძინებოდა, მისი მემკვიდრე მერსედესი იყო, ამიტომაც იგი მალევე გამოაცხადეს ასტურიის პრინცესად. ტრადიციის მიხედვით, მისი დაბადებისას მთელს მადრიდში თეთრი დროშები გამოფინეს. იგი დაბადებიდან სამ დღეში მონათლეს კათოლიკედ, სასახლის სამლოცველოში. იგი ტოლედოს არქიეპისკოპოსმა მონათლა, მისი ნათლიები კი რომის პაპი ლეო XIII და ბებიამისი, დედოფალი ისაბელ II იყვნენ. მას სახელი მამამისის პირველი და საყვარელი ცოლის, განსვენებული დედოფლის, მერსედეს ორლეანელის პატივსაცემად და ხსოვნის უკვდავსაყოფად დაარქვეს.
1886 წელს დაიბადა მისი ძმა ალფონსო, რის გამოც მას ჩამოერთვა ასტურიის პრინცესის წოდება, თუმცა მალევე ალფონსო XII გარდაიცვალა და მეფე ახალშობილი ალფონსო XIII გახდა, რომლის რეგენტადაც დედა-დედოფალი მარია კრისტინა ავსტრიელი დაინიშნა. სანამ ალფონსო XIII-ს შვილები ეყოლებოდა, ასტურიის პრინცესა და ტახტის მემკვიდრე კვლავ მარია დე ლას მერსედესი გახდა.
1901 წლის 14 თებერვალს, მადრიდის სამეფო სასახლეში იგი დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ კარლო დე ბურბონ-სიცილიელზე. მათ არც თუ ისე ხანგრძლივი ქორწინებიდან სულ სამი შვილი შეეძინათ, 1904 წლის 17 ოქტომბერს, 24 წლის მერსედესი კი მესამე მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც მან ჯანმრთელი გოგონა გააჩინა.