cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მათემატიკური ლოგიკა
მათემატიკური ლოგიკისგან გამოყოფენ ქვედარგებს: მოდელების თეორია, დამტკიცების თეორია, რეკურსიის თეორია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათემატიკური ლოგიკა
ოსკარის მე-80 დაჯილდოება
ოსკარის მე-80 დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით მე-80 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2008 წლის 24 თებერვალს და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2007 წელს გამოსულმა საუკეთესო ფილმებმა. დაჯილდოება ჩვეულებისამებრ გაიმართა კოდაკის თეატრში, ჰოლივუდი, ლოს-ანჯელესი. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC. შოუს მასპინძელი იყო ჯონ სტიუარტი, რომელმაც მანამდე 78-ე დაჯილდოებასაც უმასპინძლა 2006 წელს.
20 თებერვალს, Beverly Wilshire Hotel-ში გაიმართა ცერემონია, სადაც გადაცემული იქნა აკადემიის ჯილდო ტექნიკური მიღწევებისთვის. შოუს უმასპინძლა ჯესიკა ალბამ.
ყველაზე მეტი, ოთხი ჯილდო მიიღო ფილმმა მოხუცებისთვის ადგილი არ არის საუკეთესო სურათისა და საუკეთესო რეჟისორის ჩათვლით. ყველაზე მეტი, 8 ნომინაციაც მასთან ერთად მიიღო ფილმმა და იქნება სისხლი. ცერემონიის ტელეგადაცემას თვალი ადევნა 31.8 მილიონმა მაყურებელმა.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
ვილა პარკი
ვილა პარკი — საფეხბურთო სტადიონი ბირმინგემში, ინგლისში. საფეხბურთო კლუბ „ასტონ ვილას“ საშინაო არენა 1897 წლიდან. ვილა პარკი იტევს 42 788 მაყურებელს.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო სტადიონები
NGC 44
NGC 44 — ორმაგი ვარსკვლავი ანდრომედას თანავარსკვლავედში. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
სენტ-ჯონზი (ანტიგუა და ბარბუდა)
სენტ-ჯონზი — ანტიგუა და ბარბუდის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 24 226 ადამიანს (2000), სენტ-ჯონზი არის კომერციული ცენტრი ანტიგუა და ბარბუდაში და მთავარი პორტი კუნძულ ანტიგუაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდას ქალაქები კატეგორია:კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების დედაქალაქები
მეჭეჭებიანი ღორი
მინი|მარცხნივ|ქალა მეჭეჭებიანი ღორი (Phacochoerus africanus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. ტახს აქვს დიდი ეშვები, დინგზე მოზრდილი კანოვანი მეჭეჭები, მისი სხეულის სიგრძე 1,5-1,9 მ, სიმაღლე — 65-85 სმ, მასა — 150 კგ აღწევს. გავრცელებულია აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით). ცხოვრობს ტყეებში, ბუჩქებსა და ბარდებში.იკვებება მცენარეულობით და ცხოველებით. გამოიყენება მისი ხორცი და ტყავი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ღორისებრნი
მუცუ
მუცუ — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ განშტოების ქარაფოვან თხემზე. სიმაღლე 3259 მ. აგებულია ქვედალიასის ასპიდური ფიქლებით. მუცუ მეოთხეულ პერიოდში გამყინვარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კერა იყო. ამჟამად მის ჩრდილოეთ კალთაზე შემორჩენილია მუდმივი თოვლის ლაქები. მთა შემოსილია ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
ოსორნო-ლა-მაიორი
ოსორნო-ლა-მაიორი (Osorno la Mayor) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის ტიერა-დე-კამპოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 89,16 კმ². მოსახლეობა — 1185 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:პალენსიის მუნიციპალიტეტები
Gnamptogenys niuguinense
Gnamptogenys niuguinense — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
დონეცკის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
დონეცკის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (Объекты культурного наследия Донецка) — ეს არის ქალაქ დონეცკის ეკლესიები და შენობები, რომელთაც აქვს კულტურულ-ისტორიული ღირებულება და შედიან რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ისტორია და აღწერა
ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი სამრეკლოსთან ერთად წარმოადგენს რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს. ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი აგებულია 1861 წელს.
ჩვენს ეპოქამდე შმონახულია ეკლესიის კანკელი - დონის ტერიტორიაზე ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ძვირფასი. კანკელის მშენებლობაზე პასუხისმგებელი იყო მღვდელი იაკობ სემიონოვი. კანკელის შექმნაში ასევე თავისი წვლილი შეიტანა: ატამანმა გერასიმოვმა, ათანასე ანიკინმა, სტეფან პოპოვმა, გავრილ ერშოვმა, ალექსი ხარიტონოვმა, ეფიმ შევირევმა, სემიონ დავიდოვმა, კაზაკებმა: გრიგორი ბორისოვმა, ფილიპ სკლიაროვმა და ალექსეი კონდრატიევმა.
ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ერთ-ერთია დონის მხარის იმ 84 ტაძარს შორის, რომელიც გადაურჩა რელიგიური დევნის პერიოდს. თანამედროვე კედლის მხატვრობა ეკუთვნის მხატვრებს გ. სტარიხსა და ს. მიშუკს. ჭაღები და მეტალი კარი დაამზადეს მხატვარ გ. სტარიხის ესკიზის მიხედვით დონეცკის ექსკავატორების ქარხანაში.
ეკლესიის მთავარი დღესასწაულია მარიამობა — 28 აგვისტო და მიტროფანე ვორონეჟელის ხსენების დღე - 6 დეკემბერი.
საბჭოების ქუჩზე მდებარეობს შენობა, რომელიც აგებულია 1872 წელს, იგი ეკუთვნოდათ კაზაკ ვაჭარებს ბელიკოვებს. შენობა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. ამჟამად შენობაში განთავსებულია მ. შოლოხოვის სახელობის ბიბლიოთეკა.
ვაჟთა სამრევლო სასწავლებელი მდებარეობს ძმები დოროშევების ქუჩა 40/17-ში. შენობა აგებულია 1869 წელს. ასევე ეს ნაგებობაც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. ამჟამად ამ შენობაში განთავსებულია საავადმყოფო.
კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია გუდოროვის სამრევლო-საეკლესიო სკოლა, რომელიც საბჭოს ქუჩაზე ნომერ 51-ში მდებარეობს, იგი აგებულია 1906 წელს. ამჟამად მასში განთავსებულია გრიშა აკულოვის სახელობის დონეცკის № 1 სკოლა.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
NGC 82
NGC 82 — ვარსკვლავი ანდრომედას თანავარსკვლავედში. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
კენიური შილინგი
მინი|მარჯვნივ|150px|10 შილინგიანი მონეტა კენიური შილინგი — კენიის ეროვნული ვალუტა.
ერთი კენიური შილინგი შეადგენს 100 ცენტს. საერთაშორისო კოდი - KES. მიმოქცევაშია 1966 წლის 14 სექტემბრიდან.
ამჟამად ამ ბრუნვაში არის 50, 100, 500 და 1000 კენიური შილინგის ბანკნოტები და  50 ცენტი, 1, 5, 10, 20 და 40 კენიური შილინგის მონეტები.
კატეგორია:კენიის ეკონომიკა კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
საფრანგეთი 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
საფრანგეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 8 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:საფრანგეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აქსელ გუდბრან ბლიტი
ნორვეგიულ ჟურნალ „Blyttia“-ს სახელი ეწოდა ბლიტის პატივსაცემად. მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა A.Blytt.
ბიოგრაფია
1860 წელს დაამთავრა სკოლა, შემდეგ მედიცინას ეუფლებოდა კრისტიანიას უნივერსიტეტში. 1862 წელს ბლიტი ბოტანიკით დაინტერესდა. 1865 წლიდან მუშაობდა კრისტიანიას უნივერსიტეტის ჰერბარიუმის კონსერვატორად. დროის უმეტესი ნაწილი მამის ნამუშევრების დასრულებას დაუთმო, რომელიც გამოსცა ორ ტომად 1874-1876 წლებში. 1877-1878 წლებში იმოგზაურა ევროპაში, ესწრებოდა ლექციებს სხვადასხვა უნივერსიტეტებში. 1880 წელს გახდა კრისტიანიას უნივერსიტეტის ბოტანიკის პროფესორი.
1885 წლის 17 აპრილს ბლიტი დაქორწინდა ვალბორგ ვინგარდზე, კონსულ ჰანს ავგუსტ ვინგრადის ასულზე.
სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიელი მიკოლოგები კატეგორია:ნორვეგიელი გეოლოგები კატეგორია:ნორვეგიელი ბოტანიკოსები კატეგორია:ნორვეგიელი პალეონტოლოგები კატეგორია:ოსლოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ნორვეგიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
პალენსია
სქოლიო
კატეგორია:პალენსიის მუნიციპალიტეტები
საყუდისთავი
საყუდისთავი — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩაქვის შტოქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 1707 მეტრი. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. კონუსის ფორმისაა, მთის კალთებიდან რადიალურად ჩამოედინებიან მდინარე აჭარისწყლისა და ჩაქვისწყლის შენაკადები. შემოსილია მუხის, რცხილისა და წიფლის შერეული ტყით.
1952
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
საყუდისთავი
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
Gnamptogenys ortostoma
Gnamptogenys ortostoma — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბექპეკინგი
ტერმინი ბექპეკინგი (ინგ: backpack ზურგჩანთა) გამოიყენება იაფი, თავისუფალი საერთაშორისო მოგზაურობის აღსანიშნად. ხშირად, ბექპეკერები უარს ამბობენ ტუროპერატორებზე.
აღწერა
ბექპეკერები ყველა მოგზაურობას თავად გეგმავენ; მოძრაობენ ყველა სახის საზოგადოებრივი ტრანსპორტით (ავტობუსი, მატარებელი, თვითმფრინავი). იყენებენ ავიაგადამყვანების ყველანაირ შემოთავაზებულ ფასდაკლებებსა და სპეციალურ აქციებს.
ბექპეკერთა ძირითადი აღჭურვილობა ზურგჩანთაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოგზაურობა
თორთომის ჩანჩქერი
თორთომის ჩანჩქერი (Tortum Şelalesi) — ჩანჩქერი თურქეთში, ერზურუმის პროვინციაში. მდებარეობს ქალაქ ერზურუმიდან 87 კმ-ში. სიმაღლე 48 მ, სიგანე 21 მ. წარმოიქმნა XVIII საუკუნეში მდინარე თორთომისწყლის მეწყერით გადაკეტვის შედეგად. ჩანჩქერის რაიონში განვითარებულია ტურისტული ინფრასტრუქტურა.
ჟან პაული
ჟან პაული (ნამდვილი სახელი და გვარი იოჰან პაულ ფრიდრიხ რიხტერი; დ. 21 მარტი, 1763, ვუნზიდელი — გ. 14 ნოემბერი, 1825, ბაიროითი) — გერმანელი მწერალი, პუბლიცისტი და პედაგოგი. მის შემოქმედებაში აღსანიშნავია რომანები „ჰესპერუსი...“ (1795), „კვინტუს ფიქსლაინის ცხოვრება“ (1796), „ზიბენკეზი...“ (1796-1797), „ტიტანი“ (ტ. 1-4, 1800-1803), „ცელქობის წლები“ (1804-1805). მნიშვნელოვანია აგრეთვე იდილია „ცხოვრება კმაყოფილი მსაწავლებლისა აუენთალელი მარიავუცისა“ (1793), პედაგოგიური რომანი „ლევანი ანუ მოძღვრება აღზრდაზე“ (ტ. 1-3, 1805) და „ესთეტიკის შესავალი“ (ტ. 1-3, 1804).
Columbia Pictures
Columbia Pictures დააარსა ამერიკელმა ბიზნესმენმა, ჰარი კონმა, მისმა ძმამ ჯეკ კონმა და ჯონ ბრანდტიმ, 1919 წელს.
1924 წლიდან, Columbia Pictures გაერთიანდა MGM-სთან.
მუჭი
მუჭი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ხევსურეთის არაგვისა და ფშავის არაგვის წყალგამყოფზე. სიმაღლე 2767 მ. აგებულია თიხაფიქლებით, არგილიტებითა და ქვიშაქვებით. რელიეფი შედარებით ნაზი და ადვილად მისადგომია. შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
NGC 272
NGC 272 — ვარსკვლავთა ჯგუფი ანდრომედას თანავარსკვლავედში. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
უატამუ
მინი|უატამუს პლაჟი უატამუ (Watamu) — ზღვისპირა კურორტი კენიის ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე; მდებარეობს მცირე უბესთან, ბლუ-ლაგუნასა და უატამუ-ბეის შორის. მთავარი ინდუსტრიებია ტურიზმი და თევზჭერა. უახლოესი დიდი ქალაქია მალინდი, რომელთანაც მას ხშირი მატატუ აკავშირებს.
სანაპირო გამოირჩევა თეთრი ქვიშის პლაჟებითა და მარჯნული წარმონაქმნებით სამ ყურეში: უატამუს ყურე, ბლუ-ლაგუნი და ტარტლ-ბეი. ისინი დაცულია და უატამუს საზღვაო ეროვნული პარკის ნაწილს წარმოადგენს. ეს საზღვაო პარკი აღმოსავლეთ აფრიკის ერთ-ერთ საუკეთესო საყვინთ არემარედ ითვლება მრავალფეროვანი წყალქვეშა ეკოსისტემის წყალობით. ბუნებრივი ეკოსისტემისა და მის ბინადართა დასაცავად ადგილობრივი აქტივისტების ჯგუფებმა, ტურიზმის სექტორმა და გარემოს დაცვის ორგანიზაციებმა ერთობლივად შექმნეს უატამუს საზღვაო ასოციაცია, რომლის მიზანი კენიის ბუნების დაცვის სამსახურისთვის ხელის შეწყობაა. უატამუს მოსახლეობა დაახლოებით 1900-ს ადამიანს შეადგენს და მალინდის ოლქის ნაწილია. სახელი „უატამუ“ სუაჰილის ენაზე „ტკბილ ხალხს“ ნიშნავს. სახელის წარმოშობის ისტორია მომდინარეობს არაბთა მიერ მონებით ვაჭრობისას ადგილობრივი მოსახლეობისთვის ტკბილეულით გულის მოგების პრაქტიკიდან. მფურთხავი კობრას მსოფლიოში უდიდესი ახლად აღმოჩენილი სახეობა (დიდი ყავისფერი მფურთხავი კობრა) ვატამუში აღმოაჩინეს.
სქოლიო
კატეგორია:კენიის კურორტები კატეგორია:მალინდი
საფრანგეთი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
საფრანგეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 14 მედალი მოიპოვეს.
როზანა მარანი
როზანა მარანი (დ. 12 ოქტომბერი, 1946. იმოლა, ემილია-რომანია, იტალია) — იტალიელი ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი.
როზანა მარანიმ 1973 წელს მუშაობა დაიწყო გამოცემა La Gazzetta dello Sport-ში, შემდეგ კი მუშაობდა ჟურნალებში Il Giornale d'Italia და Il Resto del Carlino. 1976 წელს ის წლის პირველი სპორტული ჟურნალისტი ქალი გახდა.
მომდევნო წლებში მან მუშაობა განაგრძო ლომბარდიულ ტელევიზია Telenorditalia-ში, თოქ-შოუ Sports Bar-ის წამყვანად.
მას შემდეგ, რაც 2006 წელს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, მარანიმ სამსახურს თავი გაანება და კორინა ანდრეატასთან ერთად დააარსა არაკომერციული ორგანიზაცია „კილიამაჩისეგუა“ (Chiliamacisegua), რომელიც ცხოველებზე ზრუნავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:იტალიელი ტელეწამყვანები კატეგორია:იტალიელი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
მუკუზანი
მუკუზანი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი:ზეგაანი). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 450 მეტრი, გურჯაანიდან 12 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 919 ადამიანი.
ისტორია
წერილობით წყაროებში სოფელი 1614 წლის ამბებთან დაკავშირებითაა ნახსენები, როდესაც შაჰ-აბასმა არ იმყოფინა ქეთევან დედოფლის და მეფე თეიმურაზის ორი ვაჟის მძევლობა და თავად მეფეს მოსთხოვა ხლება. თეიმურაზ I-მა და ქართლის მეფე ლუარსაბმა დამპყრობელთან ბრძოლა გადაწყვიტეს, თეიმურაზმა შეკრიბა კახთა ჯარი და „გაავლო მუკუზნიდან გაღმა მხარემდე ჯებირი და დადგა“. აღნიშნული ზღუდე მდინარე ალაზნამდე მიდიოდა და ველისციხეს, ახაშენსა და ზეგაანსაც იცავდა. შაჰმა მოისყიდა ქართველ დიდებულთა ნაწილი, რამაც შეასუსტა მეფის ძალები და იგი იძულებული გახადა დაეტოვებუნა მუკუზანი.
მუკუზანის ძირითადად სამეფო და ნაწილობრივ სათავადო საკუთრებაში იყო. აქ ყმა-მამულს ანდრონიკაშვლები, ნაზირიშვილები და მამუჩიშვილები აკონტროლებენ. ხშირი იყო დავები სოფლის კუთვნილ სავარგულებზე სხვა მეზობელ სოფლებთამ, რომლებსაც როგორც წესი მეფე აგვარებდა.
1797 წელს, ლეკებმა ომარხან ავარიელის მეთაურობით ველისციხესთან ერთად მუკუზანიც გადაწვეს. რუსეთის იმპერიამ, საქართველოს მიერთების შემდეგ მოკუზანში სამხედრო პუნქტი მოაწყვეს. რუსეთის ბატონობის პერიოდში მუკუზანი საუფლისწულო მამულად გადაკეთდა. საბჭოთა პერიოდში აქ ორი ღვინის ქარხანა გაიხსნა სადაც ღვინო „მუკუზანი“ ისხმებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მონტენეგროს პასპორტი
მონტენეგროს მოქალაქის პასპორტი (მონტ: crnogorski pasoš / црногорски пасош) — ოფიციალური დოკუმენტი, რომელიც გაიცემა მონტენეგროს მოქალაქეებზე საერთაშორისო მოგზაურობისთვის.
პასპორტს გასცემს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ან, თუ მოქალაქე უცხოეთში ცხოვრობს, საელჩო. გარდა ამისა, პიროვნების პირადობისა ან მოქალაქეობის დამადასტურებელი საბუთის წარმოდგენის შემთხვევაში პირს, საჭიროების შემთხვევაში, მონტენეგროს საკონსულოს წარმომადგენლების დახმარების მიღებაც შეუძლია. მოქალაქეებს არ შეუძლიათ ერთდროულად ჰქონდეთ მრავალი პასპორტი, თუ ისინი სხვადასხვა კატეგორიის არ არის.
ისტორია
მონტენეგროში პირველი პასპორტები მე-18 საუკუნეში, პრინც-ეპისკოპოსმა ვასილიე პატროვიჩმა გასცა.
თავად-ეპისკოპოს პეტრე I პეტროვიჩის დროს სპეციალური დოკუმენტი, რომელიც ცნობილი იყო „პასპორტის“ (Пашепорт) გადაეცა იმ მოქალაქეებს, რომელთაც საზღვარგარეთ მოგზაურობა სურდათ.
თავადი-ეპისკოპოს პეტარ პეტროვიჩის მმართველობის პერიოდში მან სპეციალური მოგზაურობის მონტენეგრული გადასახადები დააწესა. ამის შემდეგ, დოკუმენტისა და შემდგომში, პასპორტის ყველა მომხმარებლის მშობლიურ ქვეყნად მათში „მონტენეგრო“ ჩაიწერა. მოგვიანებით, პეტარმა ოფიციალურად დაადგინა დოკუმენტის ოფიციალური სახელი „მონტენეგროს პასპორტი“. ისი შემადგენელი ნაწილი იყო ჩერნოგორიისა და ლიტორალიის მეტროპოლიტის ბეჭედი,ორთავა თეთრი არწივი გაშლილი ფრთებით, მართლმადიდებლური ჯვარი და ლომი. ეს ყველაფერი წითელ ფონზე იყო გამოსახული.
პრინც დანილო პეტროვიჩ-ნეგოშის დროს მონტენეგროს ოფიციალურ სამთავროდ სეკულარიზაციის შედეგად, მე-19 საუკუნის შუა ხანებში დოკუმენტში შემოღებულ იქნა რელიგიური კუთვნილება და პასპორტის მფლობელის ფიზიკური აღწერილობაც კი, თაღლითობის თავიდან ასაცილებლად. პასპორტში შეტანილი ბეჭედი შეიცვალა დანილოს გერბით, ლომი გადაიტანეს არწივის მკერდზე დამაგრებულ წითელ ფარზე და ამ ყველაფერს საიმპერატორო გვირგვინი დაურთეს.
ნიკოლა პეტროვიჩ-ნეგოშის მიერ გაცემული პასპორტები მნიშვნელოვნად შეიცვალა გარეგნულად, ასევე დოკუმენტიდან ამოიღეს ნებისმიერი მითითება ეროვნების შესახებ. ასევე არსებობდა არაღიარებული მონტენეგროს მთავრობამ გამოაქვეყნა დევნილობაში 1919 წელს, სერბეთის მიერ ქვეყნის ანექსიის შემდეგ.
იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ, პასპორტები გაიცა „იუგოსლავიის მოქალაქეთა სამგზავრო დოკუმენტების შესახებ“ კანონის შესაბამისად, რომელიც ძალაში შევიდა 1996 წლის 26 ივლისს, თუმცა ქვეყანა არსებობდა 1992 წლიდან. ასეთი პასპორტები ლურჯი ფერის იყო და ორი წარწერა ჰქონდათ. ოქროს ასოებით - ზედა ნაწილში Савезна Република Југославија (იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა) და სამ ენაზე დაწერილი სიტყვა პასპორტი: სერბულად (კირილიცა), ინგლისურად და ფრანგულად. პასპორტის შუაში გერბი იყო გამოსახული. 2003 წელს სერბეთისა და ჩერნოგორიის სახელმწიფო კავშირად გადაკეთების შემდეგ, პასპორტები ახალი სახელით არ გაიცა კავშირის მოსალოდნელი დაშლის გამო, რაც საბოლოოდ მოხდა 2006 წელს.
მონტენეგროს დამოუკიდებლობის შემდეგ, მონტენეგროს მოქალაქეები იგივე სამგზავრო დოკუმენტს იყენებდნენ, რასაც სერბეთი 2008 წლამდე, მხოლოდ განსხვავება იყო უფლებამოსილების მინიჭებაში, ამ შემთხვევაში, მონტენეგროს შინაგან საქმეთა სამინისტროში.
2006 წლის 30 ნოემბერს მთავრობამ მიიღო შეთანხმება მემორანდუმის შესახებ მონტენეგროს რესპუბლიკასა და სერბეთის რესპუბლიკას შორის მონტენეგროს მოქალაქეების საკონსულო დაცვისა და მომსახურების შესახებ. ამ ხელშეკრულებით, სერბეთი, დიპლომატიური და საკონსულო მისიების ქსელის საშუალებით, მონტენეგროს მოქალაქეებს საკონსულო მომსახურებას უწევს იმ ქვეყნების ტერიტორიაზე, სადაც მონტენეგროს არ აქვს საკუთარი მისიები.
2010 წლის 1 იანვარს მთავრობამ ოფიციალურად გააუქმა მონტენეგროს ყველა არაბიომეტრიული პასპორტი, იმ შემთხვევაშიც, თუ ვარგისიანობის ვადა 2010 წლის 1 იანვარზე დიდხანს ჰქონდათ. იმის გამო, რომ მონტენეგროს არაბიომეტრიული პასპორტები იმ დღიდან აღარ ითვლებოდა მოქმედ სამგზავრო დოკუმენტებად, მფლობელები ვალდებულნი იყვნენ მოგზაურობის მიზნით მონტენეგროს ახალი ბიომეტრიული პასპორტები გაეკეთებინათ.
სავიზო მოთხოვნები მონტენეგროს მოქალაქეებისთვის
2017 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, მონტენეგროს მოქალაქეებს ჰქონდათ უვიზოდ მოგზაურობის უფლება 107 ქვეყანაში და ტერიტორიაზე, ჰონლის სავიზო შეზღუდვების ინდექსის მიხედვით მონტენეგროს პასპორტი მოგზაურობის თავისუფლების მხრივ (კოლუმბიის პასპორტთან მიბმული) 50-ე ადგილზეა.
სქოლიო
კატეგორია:პასპორტები ქვეყნების მიხედვით
Gnamptogenys panda
Gnamptogenys panda — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Gnamptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კიდევ ერთი ბოლეინის გვარიდან (2008 წლის ფილმი)
„კიდევ ერთი ბოლეინის გვარიდან“ (The Other Boleyn Girl) — 2008 წლის ისტორიული, რომანტიკული დრამატული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჯასტინ ჩედვიკი. პიტერ მორგანის მიერ დაწერილი სცენარი დაფუძნებულია ფილიპა გრეგორის ამავე სახელწოდების რომანზე. ის წარმოაჩენს მე-16 საუკუნის დიდი ბრიტანეთის სამეფო კარის ცხოვრებას, ასევე არისტოკრატი დები ბოლეონების ურთიერთობას, რომელთაგანაც უფროსი მერი ჰენრი VIII-ის საყვარელი იყო, ხოლო ანა მეფის მეორე ცოლი და ინგლისის უბედური დედოფალი. ფილმში ისტორიული ფაქტების დიდი ნაწილი არასწორადაა გადმოცემული.
ფილმის გადაღებები მიმდინარეობდა კენტში, ინგლისში. ფილმის მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 2008 წლის 7-17 თებერვალს ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. ფილმის ბიუჯეტმა შეადგინა 35 მილიონი აშშ დოლარი, ხოლო შემოსავალმა 77 მილიონ დოლარს გადააჭარბა.
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების ბიოგრაფიული ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების ისტორიული ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების რომანტიკული დრამატული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმები კატეგორია:ამერიკული რომანტიკული დრამატული ფილმები კატეგორია:BBC Films-ის ფილმები კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები ინგლისის სამეფო ოჯახის შესახებ კატეგორია:ბრიტანული ბიოგრაფიული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ისტორიული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული რომანტიკული დრამატული ფილმები კატეგორია:Columbia Pictures-ის ფილმები კატეგორია:კინორეჟისორების სადებიუტო ფილმები კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული დრამატული ფილმები კატეგორია:ფილმები ჰენრი VIII-ის შესახებ კატეგორია:ბრიტანულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები‎ კატეგორია:Focus Features-ის ფილმები კატეგორია:ფილმები ინცესტის შესახებ კატეგორია:Relativity Media-ს ფილმები კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები
ფიის წმინდა თევდორეს ეკლესიის წარწერა
წარწერა
წმინდა თევდორეს ეკლესიის ტრაპეზზე ამოღარულია ექვსსტრიქონიანი წარწერა:
ანუ:
დახასიათება
ლ გრაფემა ნუსხურად არის დაწერილი (შდრ. ახალსოფლის ეკლესიის წარწერა). საკუთარ სახელს (ჩქარმან? ჩექურმან?) დაერთვის მოთხრობითი ბრუნვის მან ნიშანი. საინტერესოა გამოთქმა: დავდგით ესე ეკლესიაჲ.
დათარიღება
წარწერა თარიღიანია: ქრონიკონი სიე = 215, რასაც ემატება 780. შესაბამისად წარწერა 995 წლით განისაზღვრება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული წარწერები
Yes, Friends and Relatives
Yes, Friends and Relatives — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Yes-ის კომპილაციური ალბომი. იგი გამოვიდა 2003 წელს. კრებული შედგენილია ჯგუფისა და მასთან დაკავშირებული სოლო-პროექტების სიმღერებისგან.
სქოლიო
კატეგორია:1998 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Yes-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები როჯერ დინის გარეკანის დიზაინით
მაკედონელები (ბერძნები)
მაკედონელები (Μακεδόνες, Makedónes) — რეგიონალური და ისტორიული ბერძნული ეთნიკური ჯგუფი, ცხოვრობენ საბერძნეთის მაკედონიაში. დღეისთვის უმეტესობა ცხოვრობს რეგიონის ცენტრის სალონიკის გარშემო.
საჩალისმთა
საჩალისმთა — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედზე. სიმაღლე 2910 მ. აგებულია შუაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ძლიერ დანაწევრებულია. ქვედა ნაწილი შემოსილია სუბალპური ბალახეულით, ზედაში აქა-იქ ალპური მდელოებია.
მაკედონელები (ბერძნები)
სახელი
სახელი მაკედონია (Μακεδονία, Makedonía) მომდინარეობს ანტიკური ბერძნული სიტყვა მაკედნოსისგან (μακεδνός). მის მნიშვნელობას ძირითადად განმარტავენ როგორც : „მაღალი“ ან „მთიელი“, რაც სავარაუდოდ წარმოადგენს ძველი მაკოდიენელების ფიზიკურ დახასიათებას.
საჩალისმთა
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
მაკედონელები (ბერძნები)
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნები
სელიმ I
ბიოგრაფია
მამის, სულთან ბაიაზიდ II-ის მმართველობის პერიოდში იყო ტრაპიზონის სანჯაყ-ბეი. ცოლად ჰყავდა მოყვანილი ყირიმის ხანის, მენლი გირეის ქალიშვილი – აიშე. სელიმი არ მოიაზრებოდა ტახტის მემკვიდრედ, რადგან ჰყავდა უფროსი ძმები. მიუხედავად ამისა, მას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი, რომ სულთან ბაიაზიდის შემდეგ ტახტზე უნდა ასულიყო და ამასთან ერთად, იყო გაცილებით ჭკვიანი ვიდრე მისი უფროსი ძმები. მან ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ მამა იძულებული გაეხადა ტახტი სწორედ მისთვის დაეთმო და ეს გამოუვიდა კიდეც. 1512 წლის 25 აპრილს სულთან ბაიაზიდი გადადგა და ტახტი სელიმს დაუთმო. ერთი თვის შემდეგ ბაიაზიდი გარდაიცვალა და არსებობს ვერსია, რომ მისი მოკვლის ბრძანება სწორედ სელიმმა გასცა. სელიმმა ყველა ტახტისათვის მოცილე ძმა სიკვდილით დასაჯა და ოსმანთა დინასტიის ერთპიროვნული წინამძღოლი გახდა.
სელიმ I განაგრძობდა თავისი წინაპრების დამპყრობლურ პოლიტიკას. ევროპაში წინსვლის მაგივრად კურსი აღმოსავლეთით აიღო, რადგან ყველაზე დიდ საფრთხეს სწორედ ახლადშექმნილი შიიტური ირანისგან ხედავდა. ტახტზე ასვლის შემდეგ, შიიზმთან ბრძოლის დევიზით გამოვიდა სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ და 1512–1514 წლებში ანატოლიაში მოაწყო შიიტების ჟლეტა, 1514 წელს ჩალდირანის ბრძოლაში დაამარცხა სეფიანთა ირანის პირველი შაჰი ისმაილი და მიიტაცა დასავლეთ სომხეთი, ქურთისტანი და ზოგიერთი სხვა ტერიტორია. 1515 წელს დაასრულა აღმოსავლეთ ანატოლიისა და სომხეთის დაპყრობა, 1516 წელს დაიპყრო ჩრდილოეთი ერაყი, სირია, პალესტინა, 1517 წელს — ეგვიპტე. ამის შემდეგ წმინდა მუსულმანურმა ქალაქებმა მექამ და მედინამ აღიარეს ოსმალეთის სულთნების უზენაესობა. სელიმმა მიითვისა ხალიფას წოდება, რამაც მნიშვნელოვნად აამაღლა ოსმალეთის სულთნების ავტორიტეტი მუსულმანურ სამყაროში. 1519 წელს ჩაახშო ჯელალიების აჯანყება. გარდაიცვალა 1520 წლის 22 სექტემბერს, 50 წლის ასაკში. მის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ერთადერთი ვაჟი, სულეიმან I, რომლის მმართველობის პერიოდში ოსმალეთის პორტა განვითარების უმაღლეს მწვერვალს აღწევს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები კატეგორია:ბრძოლის ველზე მყოფი ოსმალეთის სულთნები კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1470 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1520 კატეგორია:ოსმანების დინასტია
ბარი ლევინსონი
ბარი ლევინსონი (Barry Levinson დ. 6 აპრილი, 1942) — ოსკარის მფლობელი ამერიკელი სცენარისტი, რეჟისორი, მსახიობი და პროდიუსერი.
ნუევა-კადისი
1502 წლისთვის, კუბაგუაზე დაარსდა რანჩერიები (პატარა დასახლებები), რომლებიც ყოველწლიურად 3-4 თვის განმავლობაში გამოიყენებოდა, ვაჭრობის სეზონზე. კუნძული განსაკუთრებული ინტერესის საგანი იყო, უპირველესად მარგალიტების ხამანწკების სიმრავლის გამო. საბოლოოდ, კუნძული მუდმივად დასახლებული გახდა და ინდიელთა დიდი აჯანყების შემდეგ, 1520 წელს მისმა მოსახლეობამ 300 ადამიანს გადაააჭარბა. 1528 წლის 12 სექტემბერს, კარლ V ჰაბსბურგის სამეფო დეკრეტის მიხედვით, კუნძული ქალაქი გახდა და ნუევა-კადისი ეწოდა. ამავე დროს ის გახდა პირველი ესპანური ქალაქი სამხრეთ ამერიკაში.
1530 წლისთვის, ნუევა კადისში 223 ევროპელი და 700 ადგილობრივი ცხოვრობდა, ხოლო პიკში (დაახლოებით 1535 წ.) 1500-ადამიანზე მეტი. ნელ-ნელა მარგალიტების ხამანწკების გამოლევა დაიწყო და ეს პროცესი სულ უფრო ჩქარდებოდა, რის გამოც ესპანელებმა მარგალიტის წარმოება შეამცირეს. პარალელურად აღმოჩენილ იქნა ანალოგიური ხამანწკების ახალი ბუდობები გუახირის ნახევარკუნძულზე, რამაც ნუევა-კადისის დაკნინება გამოიწვია. 1539 წლისთვის კუნძულზე 50-ზე ნაკლები ადამიანი რჩებოდა. 1541 წელს ურაგანმა დარჩენილი ნაგებობები მთლიანად გაანადგურა, რის შემდეგაც კოლონია საბოლოოდ მიატოვეს.
ნანგრევები, რომლებიც ნაწილობრივ ზღვაშია ჩაძირული, 1979 წელს ვენესუელის ეროვნულ მონუმენტებად გამოცხადდა. 1950—1960-იან წლებში არეალს სწავლობდა ხოსე მარია გრუქსენტი, რომელმაც შემდეგ ნუევა-კადისზე ნაშრომებიც გამოაქვეყნა: Nueva Cádiz, testimonio de piedra (1955) და Cubagua y el poblamiento oriental de Venezuela en las comienzos (1961). ქალაქ ლა-ასუნსიონის ნუევა-კადისის მუზეუმში გამოფენილია კუნძულზე გათხრების შედეგად აღმოჩენილი რელიკვიები.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ისტორია კატეგორია:ვენესუელის არქეოლოგიური ძეგლები
იაგელონის უნივერსიტეტი
thumb|300px|უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კორპუსი იაგელონის უნივერსიტეტი (პოლ. Uniwersytet Jagielloński) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება კრაკოვში, უძველესი და ერთ-ერთი უდიდესი პოლონეთში, ერთ-ერთი უძველესი ევროპაში.
ფაკულტეტები
სწავლება უნივერსიტეტში მიმდინარეობს სხვადასხვა ფაკულტეტებზე. ესენია:
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის უნივერსიტეტები კატეგორია:კრაკოვი კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით კატეგორია:1364 წელს დაარსებულები
პარადეს-დე-ნავა
პარადეს-დე-ნავა (Paredes de Nava) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის ტიერა-დე-კამპოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 129 კმ². მოსახლეობა — 1892 კაცი (2020 წ.).
How to Make It in America
სცენარი დაწერილია იან ელდერმანის მიერ, ხოლო პროდიუსერები არიან „ანტურაჟის“ ჯგუფი — მარკ ვალბერგი, სტივენ ლევინსონი, რობ ვაისი და ჯულიან ფარინო. სერიალის პირველი სეზონი 2010 წლის 4 აპრილს დასრულდა, ხოლო მეორე ამავე წლის 21 აპრილს დაიწყო.
თორთომის ტბა
თორთომის ტბა (Tortum Gölü) — ტბა თურქეთში, ერზურუმის პროვინციაში. უკავია ქედებს შორის მოქცეული დადაბლება. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1009 მ სიმაღლეზე. ტბაზე გაედინება მდინარე თორთომისწყალი. ზედაპირის ფართობი 8 კმ². მაქსიმალური სიღრმე დაახლოებით 100 მ. ასაზრდოებს არაერთი მდინარე.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ტბები
ყიფლიბანდი
მინი|250პქ|წინა ყიფლიბანდი ახალშობილის ქალაზე ქალას აპკები ანუ ყიფლიბანდი (fonticulus) — ახალშობილთა ქალასარქვლის ძვლებს შორის დარჩენილი გაუძვალებელი უბნებია. დროთა განმავლობაში ეს უბნები მთლიანად იცვლება ჯერ ხრტილოვან, შემდეგ კი ძვლოვანი ქსოვილით და ძვლებს შორის რჩება მხოლოდ ბოჭკოვანი ჩანაფენი. განარჩევენ შუბლის (დიდი ანუ წინა) ყიფლიბანდს, რომელიც მდებარეობს შუბლის ძვალსა და თხემის წყვილ ძვალს შორის და ნორმალურად უნდა გაძვალდეს 2 წლისათვის; კეფის (უკანა ანუ მცირე) ყიფლიბანდს, რომელიც ჩართულია საგიტალური ნაკერის (თხემის ძვლებს შორის) ლამდისებრ ნაკერთან (თხემისა და კეფის ძვლებს შორის) შეერთების ადგილას და ნორმალურად უნდა გაძვალდეს 6-9 თვეში; წყვილწინა (სოლისებური) და უკანა (დვრილისებური) გვერდით ყიფლიბანდებს. ყიფლიბანდის გაძვალება გვიანდება რაქიტისა და ზოგიერთი სხვა დაავადების დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანატომია კატეგორია:თავის ქალა კატეგორია:პედიატრია
NGC 464
NGC 464 — ორმაგი ვარსკვლავი ანდრომედას თანავარსკვლავედში. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
სელიმ III
სელიმ III (დ. 24 დეკემბერი, 1761 — გ. 28 ივლისი, 1808, სტამბოლი) — ოსმალეთის სულთანი 1789-1807 წლებში. შეეცადა რეფორმების გატარებას. იყო მოდერნიზაციის მომხრე. მისი დავალებით საერო და სასულიერო დიდგვაროვანთა წარმომადგენლების ჯგუფმა ნაწილობრივ განახორციელა გარდაქმნების პროგრამა (”ნიზამი ჯედიდ”), მაგრამ როდესაც გარდაქმნების წინააღმდეგ ფეოდალური რეაქცია გამოვიდა და იანიჩართა მღელვარება დაიწყო, სელიმ III-ს ძალა არ ეყო თავისი თანამოაზრეებისათვის მხარი დაეჭირა. 1807 წლის 29 მაისს იგი გადააყენეს, ერთი წლის შემდეგ მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები კატეგორია: დამხობილი მონარქები კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1761 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1808 კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:მოკლული მონარქები
ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა
ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა — ღონისძიება, რომელსაც ფიდე 1957 წლიდან ატარებს (1972 წლიდან - ყოველ 2 წელიწადში). ამ შეჯიბრებაში ქალთა ეროვნული გუნდები ერთმანეთს ეჯიბრებიან ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს მედლებისთვის.
საბჭოთა კავშირი არის რეკორდსმენი ჯილდოების მოპოვებაში - სულ 11 ჯილდოთი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ჩინეთი და საქართველო ლიდერობენ - თითოეულ ქვეყანას იგი ოთხჯერ აქვს მიღებული. ჯილდო აგრეთვე მოგებული იქნა უნგრეთის, უკრაინისა და ისრაელის მიერ (უკანასკნელმა ჯილდო მოიგო სოციალისტური ქვეყნების ბოიკოტის დროს).
ისტორია
thumb|ვერა მენჩიკი გუნდური შეჯიბრებების ჩატარების იდეა ჯერ კიდევ მეცხრამეტე საუკუნის ოციან წლებში გაჩნდა. 1825-1827 წლებში ერთმანეთს ედინბურგისა და ლონდონის მოჭადრაკეები შეხვდნენ. 1842-1845 წლებში იმართებოდა მატჩები ბუდაპეშტის და პარიზის გუნდებს შორის. იმ დროის ცენტრალური, მოვლენა კი ლონდონისა და პარიზის საჭადრაკო კლუბების მატჩები იყო, რომელთაგანაც ბოლო 1893 წელს ჩატარდა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში გუნდური შეჯიბრებები კიდევ უფრო ხშირი გახდა. ძირითადად ერთმანეთს ხვდებოდნენ მეზობელი ქვეყნების გუნდები (გერმანია და ნიდერლანდები, შვედეთი და დანია).
1924 წლის ოლიმპიური თამაშების დროს პარიზში გაიმართა ე.წ. მოყვარულ მოჭადრაკეთა მსოფლიოს ჩემპიონატი (ოლიმპიურმა კომიტეტმა უფლება არ მისცა ტურნირში ეთამაშათ ისეთ გროსმაისტერებს, როგორებიც იყვნენ ალექსანდრე ალიოხინი, არონ ნიმცოვიჩი, საველი ტარტაკოვერი, ზიგბერტ ტარაში, მილან ვიდმარი და სხვა). შეჯიბრება ჩატარდა ორ ეტაპად. ცხრა ჯგუფად გადანაწილებული 54 მოჭადრაკე ჯერ ქვეჯგუფებში არკვევდა ურთიერთობას, ხოლო შემდგომ ცხრა გამარჯვებულმა ფინალურ ტურნირში გაითამაშა ჩემპიონის ტიტული. პარალელურად ერთი ქვეყნის წარმომადგენლების ქულათა ჯამის მიხედვით დაითვალა გუნდური შედეგებიც. გამარჯვებულად გამოცხადდა ჩეხოსლოვაკიის გუნდი. რა თქმა უნდა ეს ყველაფერი პირობითი იყო, ვინაიდან ქვეყნებს სხვადასხვა რაოდენობის წარმომადგენლები ჰყავდათ. მაგალითად ჩეხოსლოვაკიის ოთხკაციანმა გუნდმა მხოლოდ 3,5 ქულით გაუსწრო ლატვიის გუნდს, რომლის ღირსებას სულ სამი მოჭადრაკე იცავდა. არადა ლატვიელები გერმან მატისონი და ფრიცის აპშენიეკი პირველ ორ ადგილზე გავიდნენ ფინალურ ტურნირში.
ოლიმპიური ტურნირის ჩატარების მომდევნო ცდა 1926 წელს გაიმართა. ამ წელს ბუდაპეშტში ოთხი გუნდი (უნგრეთი, გერმანია, იუგოსლავია, რუმინეთი) შეიკრიბა. გუნდები ოთხ დაფაზე ხვდებოდნენ ერთმანეთს. ტურნირი ერთწრიანი იყო და უნგრელების გამარჯვებით დასრულდა. მან საკმაოდ დიდი რეზონანსი გამოიწვია და უკვე ერთი წლის შემდეგ, 1927 წელს ლონდონში 16 გუნდი შეიკრიბა. გუნდში ოთხი ძირითდი და ერთი სათადარიგო მოჭადრაკე ირიცხებოდა. ყველაფერი ეს რა თქმა უნდა ვაჟ მოჭადრაკეებს ეხებოდა. ქალთა ჭადრაკი მაშინ ჯერ კიდევ არ იყო იმდენად პოპულარული, რომ ფიდეს მათთვისაც ჩაეტარებინა ანალოგიური ტურნირი.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქალთა ჭადრაკი უკვე საკმაოდ პოპულარული გახდა. 1953 წლის აგვისტოში შაფჰაუზენში (შვეიცარია) გამართულ ფიდეს კონგრესზე საბჭოთა დელეგაციის წინადადებით შეიქმნა საგანგებო კომისია, რომლის შემადგენლობაში შევიდნენ ვერა ჩუდოვა (სსრკ, თავმჯდომარე), რუანა მარია ბრიუსი (ინგლისი), ფენი ჰეემსკერკი (ნიდერლანდები) და ედიტ კელერ-გერმანი (გდრ). ამ კომისიას უნდა შეემუშავებინა ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადების დებულება. 1954 წელს კომისიამ ეს დებულება ფიდეს წარუდგინა. კიდევ ორი წელი დასჭირდა შესწორებებისა და დამატებების შეტანას და საბოლოოდ გადაწყდა: პირველი ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა გაიმართება 1957 წლის შემოდგომაზე ნიდერლანდების ქალაქ ემენში.
დაწესდა პრიზი გამარჯვებული გუნდისათვის. ეს იყო ვერა მენჩიკის სახელობის გარდამავალი თასი. დადგინდა, რომ ოლიმპიადები ყოველ სამ წელიწადში ერთხელ გაიმართებოდა. 1972 წლიდან კი, როცა ქალთა ჭადრაკმა კიდევ უფრო მეტი პოპულარობა მოიპოვა, ტურნირი ორ წლიან ციკლზე გადავიდა.
საბჭოთა ერა
პირველი ოლიმპიადა როგორც ავღნიშნეთ ნიდერლანდების ქალაქ ემენში გაიმართა 1957 წლის 2-21 სექტემბერს. ქალთა ჭადრაკის ნაკლები პოპულარობის გამო, ფიდემ დისკრიმინაციული გადაწყვეტილება მიიღო და გუნდებს სათადარიგოს გარეშე მხოლოდ ორი მოჭადრაკის ყოლის უფლება დართო. ტურნირში 21 ქვეყნის ნაკრებმა მიიღო მონაწილეობა. გუნდები ჯერ სამ ქვეჯგუფად დაიყვნენ, ხოლო შემდეგ ქვეჯგუფების სამ-სამი გამარჯვებული კი ფინალურ ტურნირში არკვევდა ჩემპიონისა და პრიზიორების ვინაობას. გამარჯვებულად ცხადდებოდა ის, ვისაც მეტი ინდივიდუალური ქულა ექნებოდა მოგროვილი. ფავორიტებად საბჭოთა მოჭდრაკეები ითვლებოდნენ, რომელთა ღირსებას მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონი ოლღა რუბცოვა და კირა ზვორიკინა იცავდნენ. მოულოდნელად დიდი ბრძოლა გაიმართა საბჭოთა კავშირის, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის და რუმინეთის გუნდებს შორის. ოქროს მედლების ბედი გადაწყვიტა ორმა მომენტმა: მესამე ტურში საბჭოელებმა მოუგეს გერმანელებს 1,5-0,5 და მეხუთე ტურში რუმინელები მოულოდნელად დამარცხდნენ ინგლისელებთან. საბოლოოდ საბჭოთა გუნდმა და რუმინელებმა ქულათა თანაბარი რაოდენობა დააგროვეს, მაგრამ მოგებული მატჩების მეტი რაოდენობის გამო ჩემპიონებად საბჭოთა მოჭადრაკეები გამოცხადდნენ.
ქალაღალი
ქალაღალი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ფახულანის თემი (სოფლები: ფახულანი, ქალაღალი, წყოუში, ჭველე). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 350 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 38 კილომეტრით, ჯვრიდან 18 კმ-ით.
ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა
საბჭოთა ერა
მეორე ოლიმპიადის ჩატარება ფიდემ მხოლოდ ექვსი წლის შემდეგ გადაწყვიტა. ტურნირი 1963 წლის 22 სექტემბრიდან 10 ოქტომბრამდე იუგოსლავიის ქალაქ სპლიტში გაიმართა. ფიდემ დაფათა რაოდენობა იგივე დატოვა, თუმცა გუნდებს ერთი სათადარიგო მოთამაშის ყოლის უფლება მისცა. ტურნირის მთავარი ფავორიტები კვლავ საბჭოთა მოჭადრაკეები იყვნენ, რომელთა ღირსებას იმდროინდელი მსოფლიოს ჩემპიონი ნონა გაფრინდაშვილი, ტატიანა ზატულოვსკაია და კირა ზვორიკინა იცავდნენ. მათი მთავარი მეტოქეები იუგოსლაველი მოჭადრაკეები მილუნკა ლაზარევიჩი, ვერიცა ნედელკოვიჩი და კატერინა იოვანოვიჩი იყვნენ. ტურნირში ამჯერად 15 გუნდი მონაწილეობდა და ერთ წრედ ჩატარდა. მეოთხე ტურის შემდეგ საბჭოელები ერთი ქულით დაწინაურდნენ. შემდეგი რვა ტური ორივე გუნდმა 2-0 მოიგო. მე-13 ტურში საბჭოთა კავშირი ნაკრები ისვენებდა, ხოლო იუგოსლავიის გუნდმა ნიდერლანდელებს 1,5-0,5 მოუგო. გადამწყვეტი იყო მე-14 ტურის მატჩი ლიდერებს შორის. მეორე დაფაზე ნედელკოვიჩმა ზატულოვსკაიას მოუგო და ყველაფერი გაფრინდაშვილ - ლაზარევიჩის პარტიაზე იყო დამოკიდებული. გაფრინდაშვილმა მოიგო და ანგარიში გაათანაბრა. ბოლო ტურში იუგოსლავიელები ისვენებდნენ, ხოლო საბჭოელები გდრ-ს ნაკრებს ხვდებოდნენ. სიტუაციიდან გამომდინარე ორივე პარტია, გაფრინდაშვილმა და ზვორიკინამ სწრაფად დაამთვრეს ყაიმით და ოლიმპიდის ჩემპიონობაც გაინაღდეს.
ქალაღალი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 292 ადამიანი.
ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა
საბჭოთა ერა
მესამე ოლიმპიადა ფედერაციული გერმანიის პატარა ქალაქ ობერჰაუზენში გაიმართა 1966 წლის 3-15 ოქტომბერს. მონაწილეობდა 14 გუნდი. შეჯიბრება სენსაციით დაიწყო. საბჭოთა ნაკრები მშრალად (0-2, გაფრინდაშვილმა წააგო ნიკოლაუსთან) დამარცხდა რუმინელებთან შეხვედრაში. ამ წაგების შემდეგ სსრ კავშირის გუნდმა (ნ. გაფრინდაშვილი, ვალენტინა კოზლოვსკაია, ტ. ზატულოვსკაია) ზედიზედ 11 მატჩი მოიგო (მათ შორის ცხრა - ანგარიშით 2-0). რვა ტურის შემდეგ ლიდერობდა რუმინეთის გუნდი - 14 ქულა. მას ნახევარი ქულით ჩამორჩებოდა საბჭოთა ნაკრები. მეცხრე ტურში კიდევ ერთი სენსაცია მოხდა. ულიდეროდ მოასპარეზე რუმინელები (ისვენებდა ნიკოლაუ) დამარცხდნენ ამერიკელებთნ, 0-2. ამან საშუალება მისცა საბჭოთა ნაკრებს ხელში ჩაეგდო ლიდერობა, რაც მან ტურნირის ბოლომდე შეინარჩუნა და მესამედ მოიპოვა ოლიმპიური ჩემპიონობა.
მეოთხე ოლიმპიადაზე საბჭოთა კავშირის გუნდში კიდევ ერთი ქართველი მოჭადრაკე გამოჩნდა. პოლონეთის ქალაქ ლუბლინში 1969 წლის 7-23 სექტემბერს გამართულ საჭადრაკო ბატალიებში ნ. გაფრინდაშვილთან და ალა კუშნირთან ერთად ნანა ალექსანდრია იბრძოდა სათადარიგო მოთამაშედ. ამ დროისათვის პოზიციები დათმეს რუმინელებმა (არ იყო ნიკოლაუ) და იუგოსლაველებმა. სამაგიეროდ დაწინაურდნენ უნგრელები, თუმცა ვერც მათ გაუწიეს ღირსეული წინააღმდეგობა საბჭოთა ნაკრებს, რომელმაც ტურნირის დამთავრებამდე სამი ტურით ადრე მოიპოვა ჩემპიონის წოდება. საბჭოელებს საუკეთესო შედეგი ჰქონდათ სამივე დაფაზე: პირველზე - ნ. გაფრინდაშვილს (9,5 ქუნა 10-დან), მეორეზე - ა. კუშნირს (8,5 ქულა 9-დან) და სათადარიგოზე - ნ. ალექსანდრიას (8 ქულა 9-დან).
მეხუთე ოლიმპიადა იუგოსლავიის ქალაქ სკოპიეში ჩატარდა. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა ვაჟთა და ქალთა ოლიმპიადები ერთდროულად და ერთ ქალაქში გაიმართა. ტურნირში ქალთა 23 გუნდი ასპარეზობდა. საბჭოთა ნაკრებს (ნ. გაფრინდაშვილი, ა. კუშნირი, ირინა ლევიტინა) ვერც ამჯერად გაუწიეს ღირსეული წინააღმდეგობა. ფინალურ ტურნირში მათ მთელი 3,5 ქულით ჩამოიტოვეს რუმინეთის ნაკრები, რომელსაც კვლავ დაუბრუნდა ა. ნიკოლაუ.
მეექვსე ოლიმპიადას კოლუმბიის ნარკოტიკული კარტელებით ცნობილმა ქალაქმა, მედელინმა უმასპინძლა. ტურნირი, რომელშიც 24 ქვეყნის 25 ნაკრები (კოლუმბიამ, როგორც მასპინძელმა ორი გუნდი გამოიყვანა) მონაწილეობდა 1974 წლის 16 სექტემბრიდან 7 ოქტომბრამდე გაგრძელდა. თუმცა შეიძლებოდა ერთი-ორი დღით ადრეც დამთავრებულიყო. საბჭოთა ნაკრებმა (ნ. გაფრინდაშვილი, ნ. ალექსანდრია, ი. ლევიტინა) ფინალური ტურნირი მარცხით დაიწყო. ალექსანდრია დამარცხდა ნიდერლანდელ ერიკა ბელთან. ამით კარგად ისარგებლეს მეტოქეებმა (რუმინეთი, უნგრეთი, ბულგარეთი) და დაწინაურდნენ კიდეც. ვერც მეხუთე ტურის მატჩი მოიგეს საბჭოელებმა თავიანთ უშუალო მეტოქესთან, რუმინეთის ნაკრებთან, (მოიგო გაფრინდაშვილმა, წააგო - ლევიტინამ). ტურნირის დამთავრებამდე ორი ტურით ადრე ლიდერობდა ბულგარეთის გუნდი - 11,5 ქულა, 10,5 ქულა ჰქონდა უნგრეთის ნაკრებს, 10 - საბჭოთა კავშირის გუნდს და 9,5 - რუმინეთს. ბოლოსწინა ტურში რუმინელებმა 2-0 მოუგეს ბულგარელებს, ასეთივე ანგარიშით საბჭოელებმა დაამარცხეს დასავლეთ გერმანელები, ხოლო უნგრელებმა - ნიდერლანდელები. ასე რომ ბოლო ტურის წინ უნგრელებს 12,5 ქულა ჰქონდათ, საბჭოთა მოჭდრაკეებს - 12, რუმინელებს და ბულგარელებს - 11,5-11,5 ქულა. ბოლო ტურში რუმინელებმა ორი ქულა აიღეს ინგლისელებთან. ლევიტინამ მოუგო ჟუჟა ვერეცს, გაფრინდაშვილმა კი ვერ შესძლო მარია ივანკას წინააღმდეგობის დაძლევა და ისევე როგორც პირველ ოლიმპიადაზე რუმინეთისა და საბჭოთა კავშირის გუნდებს კვლავ თანაბარი ქულათა რაოდენობა აღმოაჩნდათ. დაინიშნა დამატებითი ორი მატჩი, თუმცა უკვე პირველივე მატჩის შემდეგ ცხადი გახდა თუ ვინ გახდებოდა ჩემპიონი. გაფრინდაშვილმა და ალექსანდრიამ არავითრი შანსი არ დაუტოვეს პოლიქრონიადეს და ბაუმშტარკს და 2-0 გაიმარჯვეს. მეორე მატჩში გაფრინდაშვილმა და ლევიტინამ სწრაფად გააფორმეს ყაიმები და სსრ კავშირის ნაკრებმა ზედიზედ მეექვსედ მოიპოვა ჩემპიონის საპატიო წოდება.
ალბათ არც მეშვიდე ოლიმპიადას წააგებდნენ საბჭოთა მოჭადრაკეები, რომ არა ფიდეს გადაწყვეტილება ჩაეტარებინათ მომდევნო ოლიმპიადა ისრაელის ქალაქ ჰაიფაში. საბჭოთა კავშირის ჭადრაკის ფედერაციის მოთხოვნამ, სხვაგან გადაეტანათ შეჯიბრება შედეგი არ გამოიღო და სოციალისტური ბანაკის ქვეყნებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს ოლიმპიადას. წამყვანი საჭადრაკო ქვეყნების არყოფნამ თავისი დაღი დაასვა შეჯიბრებას. ეს განსაკუთრებით იგრძნობოდა ქალთა ტურნირში. თუმცა საბჭოთა საჭდრაკო სკოლა აქაც გამარჯვებული გამოვიდა. მასპინძლებმა, ყოფილმა საბჭოთა მოჭდრაკეებმა (ალა კუშნირი, ლუბა კრისტოლი, ოლგა პოდრაჟანსკაია) უსიტყვოდ მოიგეს ოლიმპიადა. აღსანიშნავია, რომ ფიდემ ამ ოლიმპიადაზე სამამდე გაზარდა დაფათა რაოდენობა.
მერვე ოლიმპიადა ბუენოს-აირესში გაიმართა. ტურნირს დაუბრუნდნენ სოციალისტური ბანაკის ქვეყნების გუნდები და შეჯიბრებაც უფრო მიმზიდველი გახდა, თუმცა ამას ხელი არ შეუშლია საბჭოთა ნაკრებისთვის (მაია ჩიბურდანიძე, ნონა გაფრინდაშვილი, ნანა ალექსანდრია, ელენა ახმილოვსკაია) თავისუფლად, ხუთ ქულიანი უპირატესობით მოეგო ტურნირი.
ჩემპიონია „საქართველოს“ ნაკრები
მეცხრე საჭადრაკო ოლიმპიადა გამორჩეულად შეიძლება ჩაითვალოს. მალტის დედაქალაქში ჩატარებულ ტურნირში საბჭოთა კავშირის ნაკრები მთლიანად ქართველი მოჭადრაკეებით (მაია ჩიბურდანიძე, ნონა გაფრინდაშვილი, ნანა ალექსანდრია და ნანა იოსელიანი) იყო დაკომპლექტებული. ოლიმპიადებზე ადრეც ყოფილა, რომ რომელიმე კონკრეტულ მატჩში სსრ კავშირის ღირსებას მხოლოდ ქართველები იცავდნენ ხოლმე, მაგრამ ახლა „საქართველოს“ ნაკრებს მთელი ოლიმპიადა უნდა გაევლო წარმატებით. ტურნირში 42 ქვეყნის ნაკრები მონაწილეობდა და იგი პირველად ჩატარდა შვეიცარიული სისტემით. რამდენიმე სერიოზულ მინუსთნ ერთდ ამ სისტემას ის ხიბლი აქვს, რომ ყოველ ტურში ლიდერები ხვდებიან ერთმანეთს. სულ გაიმართა 14 ტური. ქართველთა მთავარი მეტოქე ბოლო წლებში დაწინაურებული უნგრელი მოჭადრაკეები იყვნენ. ქართველებმა ტურნირი წარმატებით დაიწყეს, მაგრამ მესამე ტურში მოულოდნელად წააგეს ბულგარელებთან. ოთხი ტურის შემდეგ უნგრელები უკვე ორი ქულით გვისწრებდნენ. ქართველებს ფარ-ხმალი არ დაუყრიათ და მე-11 ტურის შემდეგ უკვე თავად იყვნენ წინ ერთი ქულით. ბოლო ტურის წინ ჩვენებს 30,5 ქულა ჰქონდათ, უნგრელებს — 30. ბოლო ტურში შეუპოვარ ჩინელებთან უნგრელებმა მხოლოდ ორი ქულის აღება შეძლეს. ამ დროს ჩიბურდანიძეს თავისი პარტია უკვე მოგებული ჰქონდა, გაფრინდაშვილმა და ალექსანდრიამ კი ყაიმები გააფორმეს თავიანთ მეტოქეებთან და ოლიმპიური ჩემპიონობაც იზეიმეს. „საქართველოს“ ნაკრები ოლიმპიადის ჩემპიონი გახდა.
დები პოლგარები
მომდევნო, მეთერთმეტე ოლიმპიადაზე, რომელიც 1984 წელს საბერძნეთის ქალაქ სალონიკში ჩატარდა საბჭოთა ნაკრებში ალექსანდრია და იოსელიანი ირინა ლევიტინამ და ლიდია სემიონოვამ შეცვალეს. საბჭოთა ნაკრებმა კიდევ უფრო დიდი უპირატესობით (4,5 ქულით) ჩამოიტოვა მეორე ადგილზე გასული ბულგარეთის გუნდი და მეათედ დაეუფლა ვერა მენჩიკის თასს.
კვლავ თბილისური აღმოჩნდა საბჭოთა ნაკრების შემადგენლობა 1986 წელს. გუნდში ჩიბურდანიძესთან, გაფრინდაშვილთან და ალექსანდრიასთან ერთად, მაშინ საქართველოში მცხოვრები და თბილისელი მორაგბის, ვ. პეტუხოვის მეუღლე, ელენა ახმილოვსკაია გამოდიოდა. უნგრეთის ნაკრებმა, რომლის შემადგენლობაში ჟუჟა ვერეცი, მარია ივანკა, ილდიკო მადლი და მარია გროში ასპარეზობდნენ, ცოტა ხანს კი სდია საბჭოთა ნაკრებს, მაგრამ საბოლოოდ მაინც 4,5 ქულით ჩამორჩა მათ.
1988 წელს უნგრელებმა მოახერხეს გუნდში დები პოლგარების ჩართვა. დაფების მიხედვით უნგრელთა შემადგენლობა ასე გამოიყურებოდა: ჟუჟა პოლგარი, იუდით პოლგარი, ილდიკო მადლი და სათადარიგო სოფია პოლგარი. საბჭოთა ნაკრები (ჩიბურდანიძე, ახმილოვსკაია, ლევიტინა, მარტა ლიტინსკაია) მეხუთე ტურში მართლია დამარცხდა უნგრელებთნ, მაგრამ მეათე ტურის შემდეგ მაინც ნახევარი ქულით უსწრებდა მათ. აქ კი მოხდა მოულოდნელი რამ: შესანიშნავად მოასპარეზე ახმილოვსკაია (ამ დროისათის მას 8,5 ქულა ჰქონდა 9-დან) ცოლად გაყვა ამერიკელ საჭადრაკო მოღვაწეს, ჯონი დონალდსონს და მასთან ერთად დატოვა სალონიკი. ამან ცუდად იმოქმედა გუნდზე და დარჩნილ ოთხ ტურში მათ ვერ მოიგეს ორი მატჩი (ამერიკელებთან და ნიდერლანდელებთან) და საბოლოოდ ნახევარი ქულით ჩამორჩნენ უნგრელებს.
იგივე შემადგენლობა ჰყავდათ უნგრელებს 1990 წლის ოლიმპიადაზე ნოვი სადშიც. საბჭოთა ნაკრების შემადგენლობაში კი ახმილოვსკაიას, ლევიტინას და ლიტინსკაიას ნაცვლად ჩიბურდანიძესთან ერთად გაფრინდაშვილი, ალისა გალიამოვა და ქეთევან არახამია თამაშობდნენ. ლიდერთა შეხვედრა მეოთხე ტურში გაიმართა. მართლია მაია დამარცხდა ჟუჟა პოლგართან, მაგრამ გაიმარჯვეს გაფრინდაშვილმა (იუდითთან) და გალიამოვამ (სოფიასთნ) და საბჭოთა ნაკრებმა გაიმარჯვა 2-1. საბჭოელები წინ იყვნენ მეცამეტე ტურამდე. ამ დროისთვის ისინი ქულანახევრით უსწრებდნენ პოლგარების გუნდს. მაგრამ ბოლოსწინა ტურში მოულოდნელად ფრედ ითამაშეს (წააგო გალიამოვამ) ჩეხოსლოვაკიის გუნდთან და უნგრელებს საშუალება მიეცათ დასწეოდნენ მათ. ბოლო ტურში ორივე გუნდმა 3-0 გაიმარჯვა და ბუხგოლცის სისტემით ჩემპიონებად უნგრელები გამოცხადდნენ. ბრწყინვალედ თამაშობდა ოლიმპიადაზე ქეთევან არახამია, რომელმაც აბსოლუტურად საუკეთესო შედეგი აჩვენა: 12 ქულა 12-დან.
დამოუკიდებელი საქართველოს დროშით
საბჭოთა კავშირის დაშლამ კიდევ უფრო გაზარდა კონკურენცია გუნდურ საჭადრაკო შეჯიბრებებში. საგრძნობი გახდა ეს ქალთა ჭადრაკშიც, სადაც ერთი ძლიერი გუნდის, საბჭოთა კავშირის, ნაცვლად გაჩდა რამდენიმე ძლიერი კოლექტივი ყოფილი საბჭოთა კავშირიდან (საქართველო, რუსეთი, უკრაინა და სხვა). ბოლო წლებში დაწინაურდნენ ჩინელი მოჭადრაკეებიც. გარდა ამისა საბჭოთა კავშირიდან მოჭადრაკეთა გადინებამ სხვა ქვეყნებში გაზარდა ამ ქვეყნების ნაკრებთა სიძლიერეც. ყოველივე ეს იმის მაუწყებელი იყო, რომ 1992 წლის ოლიმპიადა, რომელიც მანილაში ტარდებოდა მეტად დაძაბულ ბრძოლაში ჩაივლიდა.
ასეც მოხდა. საქართველოს ნაკრების (ჩიბურდანიძე, გაფრინდაშვილი, იოსელიანი, ნინო გურიელი) მთავარი მეტოქეები უკრაინის და ჩინეთის გუნდები აღმოჩნდნენ. უკრაინელებს გუნდში სამი ყოფილი საბჭოელი ოლიმპიელი (ალისა გალიამოვა, მარტა ლიტინსკაია, ლიდია სემიონოვა) ჰყავდათ, ჩინელებს კი მაშინდელი მსოფლიოს ჩემპიონი სიე ძიუნი თავკაცობდა. ქართველებმა მართალია ფრედ ითამაშეს უკრაინელებთან და მოუგეს ჩინელებს, მაგრამ მე-11 ტურის შემდეგ ქულანახევრით ჩამორჩებოდნენ მათ. დარჩენილ სამ ტურში ქართველებმა 7,5 ქულა აიღეს, უკრაინელებმა და ჩინელებმა კი დაძაბულობას ვერ გაუძლეს და მხოლოდ 4,5 და 4 ქულას დასჯერდნენ. ქართველები პირველად გახდნენ ოლიმპიური ჩემპიონები დამოუკიდებელი საქართველოს სახელით.
1994 წლის მოსკოვის ოლიმპიადაზე ქართველები იგივე შემადგენლობით ასპარეზობდნენ, მხოლოდ გაფრინდაშვილი შეცვალა არახამიამ. ოლიმპიური ოქროსათვის ბრძოლაში ჩაებნენ უნგრელები, რომლებმაც შეძლეს ჟუჟა და სოფია პოლგარების დაყოლიება. კვლავ სახიფათონი იყვნენ ჩინელები. ქართველებმა ბრწყინვალედ იასპარეზეს. მათ მხოლოდ სამი მატჩი დაამთავრეს ფრედ, დანარჩნები კი მოიგეს (მათ შორის ჩინეთთან 2,5-0,5) და ბოლო ტურის წინ მთელი 2,5 ქულით უსწრებდნენ უნგრელებს. საქართველოს ნაკრები მეორედ გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი.
1996 წელს ოლიმპიადას ჩვენმა მეზობლებმა, სომხებმა უმასპინძლეს. ერევანში ჩვენმა ოთხეულმა (ჩიბურდანიძე, იოსელიანი, არახამია, გურიელი) მეტოქეებს არავითრი შანსი არ დაუტოვეს და უკვე მეათე ტურის შემდეგ გადაწყვიტეს ჩემპიონობის საკითხი. მე-11 ტურისათვის ქართველები მთელი სამი ქულით უსწრებდნენ უახლოეს მდევარს და ბოლო ოთხი ტური მხოლოდ გამარჯვების ოფიციალურად გაფორმებას მოახმარეს. საქართველოს ნაკრები ზედიზედ მესამედ გახდა ვერა მენჩიკის თასის მფლობელი.
ჩინური ფენომენი
შემდეგი ოთხი ოლიმპიადა (ელისტა, სტამბოლი, ბლედი, კალვია) ჩინელთა გამარჯვებით დასრულდა. საქართველოს ნაკრები (ჩიბურდანიძე, იოსელიანი, არახამია, ნინო ხურციძე) ელისტაში გამარჯვებულ ჩინელებს ორი ქულთ ჩამორჩა, თუმცა პირად შეხვედრაში სძლია მას. ქართველები მესამე ტურში ვიეტნამთან მშრალად (0-3) წაგებამ დაღუპა. საბოლოოდ ჩვენი კვარტეტი მესამე ადგილზე გავიდა და წინ რუსეთის გუნდიც გაუშვა.
სტამბოლში ქართველებმა (ჩიბურდანიძე, იოსელიანი, ხურციძე, გურიელი) დიდი ბრძოლა გაუმართეს ჩინელებს, მაგრამ მე-11 ტურში უკრაინასთან წაგებულმა მატჩმა მეორე ადგილზე დაგვტოვა. ჩინელებმა ერთი ქულით გაგვისწრეს და მეორედ გახდნენ ჩეპიონები.
ბლედში კი უბრალოდ ტრაგედია დატრიალდა. ქართველებს (ჩიბურდანიძე, იოსელიანი, ხურციძე, გურიელი) ათი ტურის შემდეგ 24 ქულა ჰქონდათ, ჩინელებს - 21,5, რუსებს - 20,5 და პოლონელებს - 19. თითქოს ყველაფერი გადაწყვეტილი იყო და ბრძოლა მეორე-მესამე ადგილებისათვის უნდა წარმართულიყო, მაგრამ ბოლო ოთხ ტურში ქართველებმა არა თუ მატჩი, პარტიაც კი ვერ მოიგეს. 12 დარჩენილი პარტიიდან ჩვენები ხუთში დამარცხდნენ და მხოლოდ 3,5 ქულას მოუყარეს თავი. ამით რაღა თქმა უნდა მშვენივრად ისარგებლეს მეტოქეებმა და ქართველები პირველად დარჩნენ მედლების გარეშე. ოქროს კი ზედიზედ მესამედ ჩინელები დაეუფლნენ.