ტაილანდის_ისტორია
მეორე მსოფლიო ომში (1939–1945) ტაილანდი იაპონიის მოკავშირედ გამოვიდა, ფაქტობრივად კი ოკუპირებულ იქნა იაპონიის ჯარების მიერ. ტაილანდში დაიწყო განმათავისუფლებელი მოძრაობა, ჩამოყალიბდა მასობრივი არალეგალური მოძრაობა „თავისუფალი ტაი“. 1942 წლის ნოემბერში შეიქმნა კომპარტია. 1947 წლის ნოემბერში რეაქციონერმა ოფიცრებმა გადატრიალება მოაწყვეს. 40–50-იანი წლების მიჯნაზე დაიწყო ეკონომიკის აღდგენა, განმტკიცდა მსხვილი ბურჟუაზიული (უპირატესად ჩინურის) პოზიციები, რომელიც დაუკავშირდა ტაის მმართველ ბიუროკრატიას. მმართველმა ბლოკმა აშშ-ზე აიღო ორიენტაცია და 1954 წელს სეატოს წევრი გახდა. რეაქციულმა საშინაო და საგარეო პოლიტიკამ ქვეყანაში უკმაყოფილება გამოიწვია. 50-იანი წლების შუა ხანებში მთავრობა დაადგა რეჟიმის ლიბერალიზაციის (1955–1957 — „დემოკრატიის პერიოდი“) გზას. ჟენევის ხელშეკრულებამ (1954) მმართველ ზედაფენაში გააძლიერა ნეიტრალისტური ტენდენცია და ხელი შეუწყო დემოკრატიული ძალების გამოცოცხლებას. ასეთ ვითარებაში არმიის სარდლობამ 1957 წლის სექტემბერში მოაწყო გადატრიალება. 1958 წლის ოქტომბრიდან მმართველ რევოლუციურ კომიტეტს სათავეში ჩაუდგა ს. ტანარატი, რომელმაც დროებითი კონსტიტუციით (1959 წლის იანვარი), როგორც მთავრობის მეთაურმა (1959–1963), საგანგებო რწმუნებულება მიიღო. ყველა საზოგადოებრივი ორგანიზაცია აიკრძალა, დემოკრატები დააპატიმრეს. ანტიდემოკრატიული რეჟიმი გაგრძელდა ტ. კიტიკაზონის მმართველობის წლებშიც (1971–1973). 1973 წლის ოქტომბერში დედაქალაქის ქუჩებში გამოვიდნენ დემონსტრანტები, ისინი მოითხოვდნენ რეჟიმის დემოკრატიზაციას, სამხედრო დიქტატურის შეწყვეტას. ტ. კიტიკაჩონის სამხედრო მთავრობა იძულებული გახდა ადგილი დაეთმო სამოქალაქო კაბინეტისათვის ს. ტამასაკის მეთაურობით. ს. ტამასაკის მთავრობამ გამოაცხადა თავისი განზრახვა ცალმხრივი საგარეო პოლიტიკური ორიენტაციის შეცვლის შესახებ. 1976 წლის 20 ივლისს აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა დატოვეს ტაილანდი. ამერიკული ბაზები ადგილობრივ ხელისუფლებას გადაეცა. 1977 წლის 20 ოქტომბერს ტაილანდში მოხდა ახალი სამხედრო გადატრიალება. ხელისუფლება გადაეცა „რევოლუციურ საბჭოს“ — სამხედრო დაჯგუფების პოლიტიკურ ორგანოს, პარლამენტი და მთავრობა დაითხოვეს. 1977 წლის 10 ნოემბერს დროებითი კონსტიტუციით „რევოლუციური საბჭო“ გარდაიქმნა ეროვნულ პოლიტიკურ საბჭოდ. 1978 წლის 22 დეკემბერს ძალაში შევიდა ახალი მუდმივი კონსტიტუცია. 1980 წლის მარტში მთავრობა შეიცვალა. გენერალ პ. ტინსულანონის ახალ მთავრობაში წამყვანი პოსტები დაიკავეს სამხედრო და მსხვილი საფინანსო-ეკონომიკური დაჯგუფებების წარმომადგენლებმა. 1983 წლის მარტში ჩატარდა საყოველთაო არჩევნები. მსხვილი ბურჟუაზიის არც ერთმა პარტიამ არ მიიღო ადგილების აბსოლუტური უმრავლესობა პარლამენტში. ამან შესაძლებლობა მისცა სამხედროებს გადამწყვეტი გავლენა მოეხდინათ ახალი კაბინეტის შედგენაზე, სადაც იმათმა წარმომადგენლებმა წამყვანი პოზიციები შეინარჩუნეს. საგარეო პოლიტიკაში ტაილანდის მთავრობა აგრძელებს აშშ-თან, იაპონიასა და დასავლეთ ევროპის ქვეყნებთან მჭიდრო ურთიერთობის განმტკიცების კურსს. კვლავინდებურად არ ცნობდა კამპუჩიის სახ. რესპუბლიკას. ტაილანდის ტერიტორიას თავს აფარებდნენ პოლ პოტის ბანდების დარჩენილი ნაწილები და რეაქციული კამპუჩიის ემიგრაცია, რომლებიც შეიარაღებულ პროვოკაციებსა და დივერსიებს აწყობდნენ კამპუჩიის სახალხო რესპუბლიკის წინააღმდეგ. 1991 წელს ტაილანდში კვლავ სამხედრო მმართველობა დამყარდა. 2006 წლის 19 სექტემბერს ტაილანდში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, რომელმაც დაამხო ტ. ჩინავატის მთავრობა. 2014 წელს, მთავარსარდალ პრაიუთ ჩან-ოჩას მეთაურობით ისევ განხორციელდა სამხედრო გადატრიალება განხორციელდა. გადატრიალებამ დაამხო ნ. ბუნსონპაისანის მმართველობა და თვითონ გახდა პრეიერ-მინისტრი. 2016 წლის 13 ოქტომბერს გარდაიცვალა ტაილანდის ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი მეფე, რამა IX. იგი ტახტზე მისმა ვაჟმა, მაჰა ვაჩირალონგკორნმა შეცვალა, რომელსაც რამა X ეწოდა.