cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
უსტაშები
წინარეისტორია
ამის შემდეგ უსტაშების მთავარ საქმიანობად ხორვატულ ემიგრაციაში მხარდაჭერის მოპოვება იქცა, ელოდნენ რა ხელსაყრელ დროს, როდესაც იტალია ან გერმანია იუგოსლავიაში შეიჭრებოდნენ. 1940 წლის იანვარში მუსოლინის გაუჩნდა იუგოსლავიის დაშლის და იტალიის პროტექტორატის ქვეშ მარიონეტული ხორვატული სახელმწიფოს შექმნის იდეა. ეს საკითხი განიხილეს პაველიჩმა და იტალიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა გალეაცო ჩიანომ იმავე წლის ბოლოს, მაგრამ სიტუაცია შეიცვალა 1941 წლის მარტში, როდესაც იუგოსლავია შეურთდა სამთა პაქტს. ამ საკითხთან დაკავშირებით იტალიის საგარეო საქმეთა სამინიტროს თანამშრომელმა ბარონმა ფერარისმა რომიდან გამოიძახა პაველიჩი და მოსთხოვა ყოველგვარი ანტიიუგოსლავიური საქმიანობის შეწყვეტა, თუმცა იუგოსლავიაში ამ პაქტის გაფორმება სახელმწიფო ინტერესების ღალატად აღიქვეს, რასაც 26-27 მარტის ღამეს სახელმწიფო გადატრიალება მოჰყვა ცვეტკოვიჩ-მაჩეკის მთავრობის დაემხობით. ამ პირობებში 1941 წლის 6 აპრილს ჰიტლერმა მიიღო იუგოსლავიაში შეჭრის გადაწყვეტილება.
1941 წლის 28 მარტს იტალიაში, ქალაქ პოსტოიაში გამოცხადდა უსტაშების შეკრება. 10 აპრილს პაველიჩმა ჩაატარა უსტაშების დათვალიერება, იმავე დღეს პაველიჩმა და მისმა თანამებრძოლებმა რადიოში მოისმინეს განცხადება ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნის შესახებ. ეს მოხდა გერმანიის მოწინავე ჯარების ზაგრებში შესვლის დღეს. საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღეს 12 აპრილს, როდესაც გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რიბენტროპმა შეატყობინა გერმანიის საგანგებო წარმომადგენელს ზაგრებში სს-ის შტანდარტფიურერ ედმუნდ ვეეზერშტაინს, რომ გერმანია ხორვატიის საკითხში უპირატესობას ანიჭებდა იტალიას და მარიონეტული ხორვატული სახელმწიფოს მეთაური იქნებოდა არა სლავკო კვატერნიკი, რომელმაც 10 აპრილს ზაგრების რადიოში გამოაცხადა ხორვატიის დამოუკიდებლობა, არამედ ანტე პაველიჩი. პაველიჩი გამოცხადდა ბელადად, ხოლო იმავე წლის 18 მაისს სახელმწიფოს ფორმალურ მეთაურად გამოცხადდა ტომისლავ II.
1941 წლის 6 ივნისს ჰიტლერისა და პაველიჩის შეხვედრისას საბოლოოდ განისაზღვრა ხორვატიის საზღვრები. საკუთრივ ხორვატიის გარდა ახლადშექმნილი სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა ბოსნია, ჰერცეგოვინა და სანჯაკი, რომლებიც უსტაშებმა ისტორიულ ხორვატულ მიწებად გამოაცხადეს. მიუხედავად იმისა, რომ ხორვატიას მოუწია იტალიისთვის დაეთმო დალმაციის დიდი ნაწილი 400 ათასი მოსახლით. 1943 წელს, მას შემდეგ რაც იტალიაში ფაშისტური რეჟიმი დაემხო, პაველიჩმა დალმაცია ისევ ხორვატიის შემადგენლობაში შეიყვანა. ხორვატიაში გერმანიის სს-ის მაგალითზე შეიქმნა უსტაშების სპეციალური ჯგუფები, მათ უნდა ეკონტროლებინათ სავალდებულო გაწვევის პრინციპზე შექმნილი ჯარი, რომელსაც უსტაშები არ ენდობოდნენ. მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე დამყარდა ერთპარტიული დიქტატურა და დაიწყო პაველიჩის პიროვნების კულტის შექმნა. ამას ემატებოდა ისიც, რომ გერმანიის და იტალიის საჯარისო შენაერთები განაგრძობდნენ ხორვატიის ტერიტორიაზე ყოფნას, ხოლო თავად უსტაშებს თავიანთი ხელისუფლებაში ყოფნის პერიოდში არ ჩაუტარებიათ არანაირი არჩევნები, რაც მათ ლეგიტიმურობას მიანიჭებდა მოსახლეობის თვალში. ყოველივე ამან გამოიწვია მოსახლეობაში უსტაშების მიმართ უკმაყოფილების ზრდა და ხორვატიის ტერიტორიაზე მასშტაბური პარტიზანული მოძრაობის გაჩაღება, 1942 წელს პარტიზანებმა შეძლეს მნიშვნელოვანი წარმატების მიღწევა და ზოგიერთ ტერიტორიაზე საკუთარი ძალაუფლების გავრცელება.
1945 წლამდე ხორვატია იყო ჰიტლერული გერმანიის ერთგული მოკავშირე, მან საკუთარი ჯარებიც კი გააგზავნა აღმოსავლეთ ფრონტზე საომრად. იმის მიუხედავად, რომ უსტაშებისთვის მთავარ საფრთხეს მაინც ბროს ტიტოს სახალხო-განმათავისუფლებელი ჯარი და ეროვნულ-მონარქისტი ჩეტნიკები წარმოადგენდნენ. 1943 წელს ხორვატიის შინაგან საქმეთა მინისტრს მლადენ ლორკოვიჩს და თავდაცვის მინისტრს ანტე ვოკიჩს ჰქონდათ მცდელობა დაემხოთ უსტაშების ხელისუფლება ამ საკითხთან დაკავშირებით ისინი აწარმოებდნენ მოლაპარაკებას მოკავშირეებთანაც, მაგრამ მათი შეთქმულება გაიხსნა და ისინი დასაჯეს სიკვდილით 1944 წლის ზაფხულში. უსტაშების ყველაზე ცნობილი შენაერთი იყო შავი ლეგიონი, რომელსაც მეთაურობდა იური ფრანცეტიჩი.
გენოციდი
1941-1945 წლებში უსტაშებმა ანტე პაველიჩის ხელმძღვანელობით განახორციელეს სერბების, ებრაელებისა და ბოშების მასობრივი გენოციდი. გერმანიის მაგალითზე შეიქმნა საკონცენტრაციო ბანაკები, რომლებს შორისაც ყველაზე დიდი იყო იასენოვაცი. საკონცენტრაციო ბანაკებში განადგურებული სერბების რაოდენობა მერყეობს 330 000-390 000 ადამიანამდე. ასევე გერმანელებმა და ხორვატებმა დახოცეს დაახლოებით 32 000 ებრაელი და 26 000 ბოშა (დახოცილი ებრაელების რიცხვში არ შედიან ის ებრაელები, რომლებიც უსტაშებმა გერმანიის საკონცენტრაციო ბანაკებში გადაგზავნეს). უსტაშები უსწორდებოდნენ ასევე რეჟიმის მოწინააღმდეგე ხორვატებს და ბოსნიელებს. მხოლოდ იასენოვაცში დაიღუპა რეჟიმის დაახლოებით 5000-12 000 პოლიტიკური მოწინააღმდეგე. უსტაშებმა გაანადგურეს დაახლოებით 450 მართლმადიდებლური ეკლესია. სერბი და ებრაელი მოსახლეობიდან ამოიღეს 350 მილიონი ფრანკი, რომლიდანაც შემდგომში 150 მილიონი ვატიკანის ხელში მოხვდა. thumb|left|px|სერბო მშვიდობიანი მოსახლეობა, რომელსაც კათოლიციზმის მიღებას აიძულებენ უსტაშების გეგმით ხორვატიის ტერიტორიაზე მცხოვრები სერბების 1/3 უნდა განადგურებულყო,1/3 უნდა გაძევებულიყო ხორვატიიან ხოლო 1/3 იძულებით უნდა გაკათოლიკებულიყო. გენოციდის პოლიტიკის ერთ-ერთი ინიციატორი და აქტიური მხარდამჭერი იყო ხორვატი მწერალი, განათლების მინისტრი და პაველიჩის მოადგილე მილე ბუდაკი. გენოციდის მასშტაბები იმდენად დიდი იყო, რომ ამისთვის უსტაშებს მუსოლინი და ჰიტლერელებიც აკრიტიკებდნენ, ხოლო დუჩე ებრაელებს და სერბებს იტალიაში თავშესაფარსაც კი აძლევდა. სერბებისგან გასნსხვავებით, ბოსნიელები მუსლიმ ხორვატებად გამოცხადდნენ, მათ ისევე იწვევდნენ ჯარში, როგორც ხორვატებს მათგანვე ჩამოყალიბდა სს-ის ორი დივიზია "ხანჯარი" და "კამა".რადგან ხორვატები სლავები იყვნენ, ხოლო ნაცისტური იდეოლოგიის თანახმად სლავები მეორეხარისხოვან ხალხად მიიჩნეოდა, უსტაშების ოფიციალური პროპაგანდა ცდილობდა ხორვატების წარმოშობის გოთებთან დაკავშირებას. უსტაშების პერიოდის ხორვატიაში ჩატარდა ასევე ენის რეფორმა, ხორვატული ენა გამოცხადდა ცალკე ენად და გამოიყო სერბოხორვატულ ენას. ასევე ცდილობდნენ ენაში დაემკვიდრებინათ ცალკეული ნეოლოგიზმები, თუმცა ამან შედეგი ვერ გამოიღო და მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ენის ხელოვნურად გამოყოფის მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა. კათოლიკური ეკლესიის როლი სერბების გენოციდში სხვადასხვაგვარად ფასდება. იყო შემთხვევები როდესაც კათოლიკე სასულიერო პირები ცდილობდნენ გადაერჩინათ საკონცენტრაციო ბანაკებში მყოფი მოსახლეობა, ასევე იყო შემთხვევები როდესაც კათოლიკე ბერები თავად მონაწილეობდნენ გენოციდში.
უსტაშების დასასრული
1945 წელს საბჭოთა და პარტიზანულმა ჯარებმა სრულად გაათავისუფლეს ხორვატიის ტერიტორია, უსტაშები გადარჩენის მიზნით ბარდებოდნენ ინგლისელებს ავსტრიაში, მაგრამ ისინი ინგლისელებმა გადასცეს კომუნისტებს რის შემდეგაც უსტაშების უმრავლესობა დახვრიტეს. განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით ისინი დახვრიტეს ქალაქ ბლიაბურგში. ამ მოვლენამ ბლიაბურგის ხოცვა-ჟლეტის სახელწოდება მიიღო. თვითონ პაველიჩი ემიგრაციაში წავიდა არგენტინაში, სადაც ხუან პერონის მრჩევლად მუშაობდა 1950-ანი წლების ბოლომდე. გადარჩენილი უსტაშების უმრავლესობა ესპანეთში, არგენტინაში, კანადაში და აშშ ემიგრირდა. ემიგრაციაში მყოფმა უსტაშებმა შექმნეს მთავრობა დევნილობაში, რომელიც არცერთ სახელმწიფოს არ უღიარებია და რომელიც შიდა წინააღმდეგობების გამო მალე დაიშალა. უსტაშების მემკვიდრე ორგანიზაციებმა რამდენიმე ტერორისტული აქტი მოაწყვეს, მათ შორის ყველაზე ცნობილია შვედეთში იუგოსლავიის ელჩის მკვლელობა(1971) და აფეთქება იუგოსლავიური ავიაკომპანიის ბორტზე (1972). 1991 წელს ხორვატიის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ უსტაშების მემკვიდრე ულტრანაციონალისტურმა ორგანიზაციებმა არსებობა შეწყვიტეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხორვატიის ისტორია კატეგორია:ფაშიზმი კატეგორია:ჰოლოკოსტი კატეგორია:მესამე რაიხი კატეგორია:გენოციდი
სამხრეთ ოსეთის ომი (1991–1992)
1991–1992 წლების სამხრეთ ოსეთის ომი (ასევე ცნობილი როგორც სამხრეთ ოსეთის პირველი ომი) — ომი საქართველოს სამთავრობო ძალებსა და ეთნიკურ ქართველ მილიციას შორის ერთის მხრივ და სამხრეთ ოსეთისა და ჩრდილოეთ ოსელი მოხალისეების ძალებს შორის, რომლებსაც მხარს უჭერდა რუსეთი და სურდათ სამხრეთ ოსეთის გამოყოფა საქართველოდან და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნა. ომი დასრულდა 1992 წლის 24 ივნისს ხელმოწერილი ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებით, რომელმაც შექმნა ერთობლივი სამშვიდობო ძალები და დატოვა სამხრეთ ოსეთი გაყოფილი მეტოქე ხელისუფლებებს შორის.
ფონი
რუსეთში ცარისტული რეჟიმის დაშლის შემდეგ, სამხრეთ ოსები რუს ბოლშევიკებთან ერთად იბრძოდნენ ახლად დამოუკიდებელი მენშევიკური საქართველოს წინააღმდეგ. თავდაპირველად საქართველო წარმატებული იყო, მაგრამ 1921 წელს წითელმა არმიამ დაიპყრო ქვეყანა. სამხრეთ ოსეთი საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ავტონომიურ ოლქად იქცა. საბჭოთა პერიოდში ეთნიკურ ოსებსა და ქართველებს შორის ურთიერთობა მშვიდობიანი იყო, ურთიერთქმედებებისა და ქორწინებების მაღალი მაჩვენებლით.
1989 წელს სამხრეთ ოსეთში დაახლოებით 98 000 ადამიანი ცხოვრობდა. აქედან 66,61% ოსი იყო, 29,44% ქართველი. კიდევ 99000 ოსი ცხოვრობდა საქართველოს სხვა ტერიტორიებზე.
1991 წლის ბოლოს, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, საქართველო კვლავ დამოუკიდებელი ქვეყანა გახდა ზვიად გამსახურდიას ხელმძღვანელობით. მიუხედავად იმისა, რომ მისი დღის წესრიგი ძირითადად საბჭოთა პოლიტიკისკენ იყო მიმართული, მისი ქმედებები ხშირად საქართველოს შიგნით უმცირესობათა ჯგუფების ხარჯზეც ხდებოდა. ამავდროულად, სამხრეთ ოსებმაც მოაწყვეს და გამოხატეს ეროვნული მისწრაფებები: სამხრეთ ოსეთის უზენაესმა საბჭომ მოითხოვა სტატუსის შეცვლა ავტონომიურ რესპუბლიკად, რაც საქართველოს უზენაესმა საბჭომ უკანონოდ გამოაცხადა. 1989 წლის 23 ნოემბერს გამსახურდიამ მოაწყო ქართველების დემონსტრაცია, რომელიც უნდა გამართულიყო ცხინვალში. სამხრეთ ოსებმა ეს გზის გადაკეტვით აღკვეთეს. სასტიკი შეტაკებები დაიწყო, რის შედეგადაც რამდენიმე ადამიანი დაიჭრა. მომდევნო თვეებში სამხრეთ ოსებმა დაიწყეს შეიარაღება.
გამსახურდიამ გაიმარჯვა 1990 წელს საქართველოს უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში, რომელსაც ბოიკოტი გამოუცხადეს სამხრეთ ოსებმა. საპასუხოდ, სამხრეთ ოსებმა დაიწყეს სამხრეთ ოსეთის საპარლამენტო არჩევნები. ამის საპასუხოდ, საქართველოს უმაღლესმა საბჭომ მხარი დაუჭირა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის, როგორც ცალკე ადმინისტრაციული ერთეულის გაუქმებას. 1990 წლის მიწურულს ეთნიკური ქართველების მდგომარეობა ცხინვალში მკვეთრად გაუარესდა. დაფიქსირდა ცნობები ძარცვისა და ცემის არაერთი შემთხვევის შესახებ, როგორც ქართული, ისე ოსური და სამხედრო ძალების მიერ. 1990 წლის დეკემბერში თბილისმა სამხრეთ ოსეთში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა და საქართველოსა და რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროების ჯარები სამხრეთ ოსეთში გაგზავნეს. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჯარების მეთაური ცხინვალის მერად დაინიშნა. საქართველომ სამხრეთ ოსეთს ეკონომიკური ბლოკადაც დაუწესა. სამხედრო კონფლიქტი გარდაუვალი გახდა.
მებრძოლები
სამხრეთ ოსეთის ძალები შედგებოდა მილიციის და მოხალისეებისგან ჩრდილოეთ ოსეთიდან და ჩრდილოეთ კავკასიის სხვა რეგიონებიდან. მათი აღჭურვილობისა და იარაღის უმეტესი ნაწილი იყო ყოფილი საბჭოთა იარაღი, რომელიც მიტოვებული იყო საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. საქართველოს ყოფილმა პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ რუსეთი კონფლიქტში სამხედრო ჩართულობაში დაადანაშაულა. ამავდროულად, ოსები აცხადებდნენ, რომ რუსმა სამხედროებმა და პოლიციამ ვერ დაიცვა ადგილობრივი მშვიდობიანი მოსახლეობა ცხინვალზე და მიმდებარე ოსურ სოფლებზე ქართული თავდასხმების დროს. ქართული მხარე ამტკიცებდა, რომ რუსეთის ფედერაციის სამხედრო ნაწილების აშკარა დახმარება იყო.
1990 წლის დასაწყისში სამხრეთ ოსეთს ჰყავდა მხოლოდ 300-400 ცუდად შეიარაღებული მებრძოლი. ექვს თვეში სამხრეთ ოსეთის ძალები გაიზარდა 1500 სრულ განაკვეთზე მებრძოლამდე და 3500 მოხალისემდე. საქართველოს ძალები გაცილებით ცუდ მდგომარეობაში იყვნენ. ეთნიკური ქართველებისგან დაკომპლექტებული ქართული ძალები არ იყვნენ ისე გაწვრთნილი და აღჭურვილი, როგორც მათი მოწინააღმდეგეები. ომში მონაწილე საქართველოს ეროვნული გვარდია 1991 წლის იანვარში, ბრძოლის დაწყებამდე შეიქმნა. ეს უნდა ყოფილიყო 12 000 კაციანი ჯარი, რომელიც გაწვევის შემდეგ უნდა გაზრდილიყო, მაგრამ ფინანსური სირთულეების გამო ის მოხალისეებისგან უნდა ჩამოყალიბებულიყო.
კონფლიქტში ასევე მონაწილეობდა რამდენიმე არაფორმალური ქართული მილიცია, მათ შორის თეთრი არწივები (ეროვნული გვარდიის დანგრეული ჯგუფი), თეთრი გიორგი (სავარაუდოდ ჩვეულებრივი კრიმინალები იყვნენ, რომლებსაც ამნისტია მისცეს სამხრეთ ოსეთში საბრძოლველად), შავი პანტერები, ქუთაისის ეროვნული გვარდია და მერაბ კოსტავას საზოგადოება.
ომი
1991 წლის 5-6 იანვრის ღამეს ქართული პოლიცია შევიდა ცხინვალში ოსური შეიარაღებული დაჯგუფებების განიარაღებისთვის. ცხინვალში ბრძოლების შედეგად ქალაქი დაიყო: ოსების მიერ კონტროლირებადი დასავლეთი ნაწილი და საქართველოს მიერ კონტროლირებადი აღმოსავლეთი ნაწილი. იანვრის ბოლოს ქართველები რუსეთის შუამავლობით დადებული ცეცხლის შეწყვეტის მიხედვით დაიძრნენ ქალაქის ირგვლივ მდებარე ბორცვებზე. თუმცა,ეკონომიკური ბლოკადა შენარჩუნდა.
ქართველებმა სამი თავდასხმა წამოიწყეს ცხინვალის ოსების მიერ დაპყრობილ ნაწილებზე, 1991 წლის თებერვალსა და მარტში და 1992 წლის ივნისში. ომის ყველაზე ინტენსიური პერიოდი იყო 1991 წლის მარტსა და აპრილში. 1991 წლის 23 მარტს რუსეთის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე ბორის ელცინი შეხვდა გამსახურდიას ყაზბეგში და შეთანხმდნენ, რომ წამოიწყონ ძალისხმევა სამხრეთ ოსეთიდან საბჭოთა ჯარების გაყვანისა და ერთობლივი ქართულ-რუსული საპოლიციო ძალების შექმნაზე მშვიდობის აღსადგენად. 24 მარტს შეთანხმებული იქნა ცეცხლის დროებითი შეწყვეტა და ქართული ძალები დიდწილად გაიყვანეს ცხინვალიდან. ივლისსა და აგვისტოში შედარებით სიმშვიდის პერიოდის შემდეგ, ძალადობა განახლდა სექტემბრის შუა რიცხვებში, როდესაც გამსახურდიამ უბრძანა საქართველოს ეროვნულ გვარდიას დაბრუნებულიყვნენ ე.წ. სამხრეთ ოსეთში. მხოლოდ რამდენიმე რაზმმა შეასრულა თავდასხმის ბრძანება და ისინი მოიგერიეს სამხრეთ ოსეთის მილიციამ. ივნისის შეტევის დროს ცხინვალში საცხოვრებელი სახლების 80%-მდე დაიწვა და გაანადგურდა. საქართველომ სამხრეთ ოსეთს ელექტროენერგიის გათიშვით და ცხინვალისკენ მიმავალი გზის გადაკეტვით ბლოკადა დაუწესა, ოსებმა კი ქართული სოფლები გადაკეტეს. ბრძოლებმა ასობით ადამიანი შეიწირა და ბევრიც დაიჭრა, სამხრეთ ოსეთის სოფლები, ასევე ცხინვალში ქართული სახლები და სკოლები თავს დაესხნენ და დაწვეს ოსი სეპარატისტები. ქართულმა ძალებმა პოზიციები დაიკავეს ცხინვალის მიმდებარე ბორცვებზე და ალყა შემოარტყეს ქალაქს. სხვა ბრძოლები მიმდინარეობდა ქალაქის ირგვლივ ახლომდებარე სოფლებში და ჩრდილოეთ ოსეთის გზაზე. მარჯვნივ|მინი|278x278პქ| ომის შემდგომი სამაჩაბლოს რუკა, სადაც ნაჩვენებია ქართული და სამხრეთ ოსეთის კონტროლის ქვეშ მყოფი სოფლები 1992 წლის გაზაფხულზე ბრძოლები კვლავ გამწვავდა რუსეთის ჩარევით. თუმცა, 1992 წლის მარტში გამსახურდია განდევნეს ქვეყნიდან და მის ნაცვლად ძალაუფლებაში მოვიდა ედუარდ შევარდნაძე. მალე გამსახურდიას ერთგულებმა შეიარაღებული აჯანყება მოაწყვეს. გარდა ამისა, კონფლიქტი საქართველოს სხვა, უფრო დიდ, სეპარატისტულ რეგიონთან, აფხაზეთთან, ომში გადაიზარდა 1992 წელს. შედეგად, შევარდნაძეს ჰქონდა ინტერესი სამხრეთ ოსეთში კონფლიქტის დასრულებისა და ხელი მოაწერა რუსეთის შუამავლობით დაგომისის შეთანხმებას.
ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებამ სამხრეთ ოსეთი დაიყო საქართველოს მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებად და სამხრეთ ოსეთის არაღიარებული მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებად. მან ასევე შექმნა შერეული საკონტროლო კომისია (საქართველოს, რუსეთის, ჩრდილოეთ ოსეთისა და სამხრეთ ოსეთის ჩათვლით) და შსკ-ის მანდატით შემოიღო ერთობლივი სამშვიდობო ძალები (JPKF), რომელიც შედგება ქართველი, რუსი და ოსი ჯარისკაცებისგან. ამ ტერიტორიაზე ასევე განლაგებული იყვნენ ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის დამკვირვებლები.
კონფლიქტის სამხედრო მოქმედება იყო „დაბნეული და ანარქიული“. არც ერთ მხარეს არ ჰქონდა მოწესრიგებული შეიარაღებული ფორმირებები და მეთაურები და ჯარისკაცები ხშირად მოქმედებდნენ საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე. სამხედრო ჯგუფებს აკონტროლებდნენ პოლიტიკური ფრაქციები და არ პასუხობდნენ შესაბამის მთავრობებს. ამან გამოიწვია ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის დარღვევა, მძევლების აყვანა და სამოქალაქო სამიზნეების დაბომბვა.
Human Rights Watch-ის თანახმად, ომის დროს ქართულმა გასამხედროებულმა ჯგუფებმა ჩაატარეს ძალადობრივი აქტები ოს მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ სამხრეთ ოსეთში, რაც მოტივირებული იყო ოსების განდევნის და საქართველოსთვის სოფლების დაბრუნების სურვილით და ოსი ხალხის წინააღმდეგ შურისძიებით. 60-დან 100-მდე სოფელი გადაწვეს, გაანადგურეს ქართულმა ძალებმა ან სხვაგვარად მიატოვეს. ქართულმა ძალებმა რამდენიმე სოფელი ეთნიკურად გაასუფთავეს. მეორე მხრივ, ოსების კონტროლირებად ტერიტორიაზე მცხოვრები ქართველები იყვნენ „მარტივი სამიზნეები“: ქართველების მიერ დაკავებული სახლები გაძარცვეს და გადაწვეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ომები კატეგორია:ქართულ-ოსური კონფლიქტი კატეგორია:XX საუკუნის კონფლიქტები კატეგორია:ოსეთის ისტორია
რუმინული სამზარეულო
რუმინული სამზარეულო - სხვადასხვა კერძების მრავალფეროვანი ნაზავი რამდენიმე ტრადიციისა, რომლებსაც იგი დაუკავშირდა, მაგრამ ის ასევე ინარჩუნებს თავის ხასიათს. მასზე ძირითადად გავლენას ახდენს თურქული და ევროპული სამზარეულო, ავსტრიული სამზარეულო, გერმანული სამზარეულო, ბერძნული ან უნგრული სამზარეულო, აგრეთვე ხშირად გვხვდება კულინარიული ელემენტები, რომლებიც წარმოიშვა აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის სლავურენოვანი ქვეყნების სამზარეულოებიდან.
საკმაოდ ბევრი სხვადასხვა ტიპის კერძი არსებობს, რომლებიც ზოგჯერ ერთიანდება ზოგადი ტერმინის ქვეშ; მაგალითად, ciorbă კატეგორიაში შედის სუპების ფართო სპექტრი, დამახასიათებელი მჟავე გემოთი. ეს შეიძლება იყოს ხორცისა და ბოსტნეულის სუპები, ტრიპე (ciorbă de burtă) და ხბოს ფეხის წვნიანები, ან თევზის სუპები, რომელთაგან ყველა გაჟღენთილია ლიმონის წვენით, კომბოსტოს წვენით, ძმრით ან ბორით (ტრადიციულად ქატოსგან მზადდება). კატეგორია țuică (ქლიავის ბრენდი) არის ძლიერი ალკოჰოლური სპირტის სახეობა რუმინეთში.
ისტორია
რუმინული კულინარიულ ლიტერატურაში, კოსტაშ ნეგრუზზი და მიჰაილ კოგალნიჩეანუ იყვნენ კერძების წიგნის შემდგენლები, რომელსაც „200 Retete cercate de bucate, prăjituri şi alte trebi gospodăreşti“ (200 ნაცადი რეცეპტი კერძებისთვის, ცომეულისთვის და სხვა) ერქვა. დაბეჭდილია 1841 წელს ასევე, ნეგრუცი წერს: „მოლდავეთში, ამ დროს, კარგი საკვები არ იყო ტრენდში. უდიდესი დღესასწაულები მხოლოდ რამდენიმე სახის კერძს გვთავაზობდა. პოლონური ბორის შემდეგ მოჰყვებოდა ბერძნული კერძები, მოხარშულ კარაქში მცურავი მწვანილებით, ამის შემდეგ თურქული პილაფი და ბოლოს კოსმოპოლიტური სტეიკები“.
ოთხ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში ვლახეთი და მოლდავეთი, რუმინეთის ორი შუასაუკუნეების სამთავრო, რომლებზეც ძლიერ გავლენას ახდენდა მეზობელი - ოსმალეთის იმპერია. ოსმალურმა სამზარეულომ შეცვალა რუმინული სუფრა სხვადასხვა ბოსტნეულის აპეტაიზერით, როგორიცაა ბადრიჯანი და ბულგარული წიწაკა, ასევე ხორცის სხვადასხვა ვარიაციებით, როგორიცაა ჩიფტელე (კარგად დაბრაწული ხორცი, კოფტას ვარიაცია) და მიჩი (მოკლე ძეხვი გარსაცმების გარეშე, ჩვეულებრივ მწვადი). სხვადასხვა სახის ciorbș / borș (არაჟნის სუპები) და ხორცისა და ბოსტნეულის ხახვი, როგორიცაა iahnie de fasole (ლობიო), ardei umpluți (დაჭეჭყილი წიწაკა) და sarmale (დაქუცმაცებული კომბოსტო). ეს ყველაფერი გავლენას იღებს თურქული სამზარეულოდან. რუმინული პომიდვრის სალათი არის თურქული çoban salata-ს ვარიანტი. ბევრი ტრადიციული დესერტი და ცომეული თაფლისა და კაკლის გაერთიანებით მიიღება, მაგალითად როგორიცაა baclava, sarailie (ან seraigli), halva და rahat.
აღწერა
თურქებმა ჩამოიტანეს ხორცი (ხორცი წვნიანში პერიშოარა), ბერძნებიდან არის მუსაკა, ავსტრიელებიდან შნიცელი და სია ასე შეიძლება გაგრძელდეს. რუმინელები ბევრ საკვებს იზიარებენ ბალკანეთის რეგიონში (რომელშიც თურქეთი კულტურული მანქანა იყო) და აღმოსავლეთ ევროპასთან (მათ შორის მოლდოვა და უკრაინა). სხვა კერძები ორიგინალია ან მათი პოვნა შეიძლება ძველ რომაელებში, ისევე როგორც სხვა ძველ ცივილიზაციებში. აღმოსავლეთ ევროპაში წერილობითი წყაროების ნაკლებობა შეუძლებელს ხდის დღეს მათი უმეტესობის ზუსტი წარმოშობის დადგენას.
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საკვები არის მამალიგა, წინამორბედი პოლენტა. ღორის ხორცი არის მთავარი ხორცი, რომელიც გამოიყენება რუმინეთის სამზარეულოში, მაგრამ ასევე ძროხის ხორცის მოიხმარება საკმაოდ ხშირია და კარგი ცხვრის ან თევზის ხორცის გამოყენებაზეც არ ამბობებენ უარს.
შობამდე, 20 დეკემბერს (იგნატის დღე ან რუმინული Ignatul), ტრადიციულად ღორს მსხვერპლად სწირავს ყველა სოფლის ოჯახი. დაკლული ღორისგან მზადდება სხვადასხვა საკვები, მაგალითად:
საშობაო ტრაპეზი ტკბილია და შეიცავს ტრადიციულ კოზონაკს - ტკბილი პური, რომელიც მზადდება თხილით, ყაყაჩოს თესლით ან რაჰათით (თურქული ლაღი).
რუმინული ბლინები, სახელწოდებით clătite, თხელია (ფრანგული კრეპის მსგავსად) და მისი მომზადება შესაძლებელია ქონდარით ან ტკბილი შიგთავსით: დაფქვილი ხორცით, ყველით ან მურაბით. სხვადასხვა კერძები მზადდება სეზონის მიხედვით.
თევზი
მარჯვნივ|მინი| შავი ზეთისხილით შემკული
სქოლიო
კატეგორია:რუმინული სამზარეულო კატეგორია:ევროპის სამზარეულო
პაპანწყვილი
პაპანწყვილი — კარსტული ტბა საქართველოში, ხობის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ურთის სერის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, სოფელ ხეთის ტერიტორიაზე. სარკის ფართობი 0,0062 კმ², საშუალო სიღრმე 4,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 7 მ, წყლის მოცულობა 26400 მ³. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გამდინარეა. წყალი მომწვანოა და გამჭვირვალე. ზაფხულობით ტბაში წარმოიქმნება პირდაპირი ტემპერატურის სტრატიფიკაცია. ეკვრის წიწვოვანი ხეები და ფიჭვნარი.
ტბის სახელწოდება უკავშირდება ლეგენდას, რომლის თანახმად, მრევლი მღვდელს ეხმარებოდა მოსავლის აღებაში, იგი მათ გამასპინძლებია ძაღლის ხორცით. მის ცოლს ჭამის წინ ფანდურზე დაუმღერია მეგრულად: „ხორცი თეში ვაჭკომათი, დუდ დო ბორკი ვაძირათ“, ესე იგი ხორცი ისე არ ჭამოთ, რომ თავ-ფეხი არ ნახოთო. მუშების წასვლის შემდეგ სახლი ამ ცოდვის გამო მღვდლიანად ჩაძირულა და იმ ადგილზე გაჩენილა ტბა. ამდენად „პაპანწყვილი“ მეგრულად „ჩაძირულ მამაოს“ ნიშნავს.
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ტბები
პინიოსი
პინიოსი (Πηνειός) — მდინარე საბერძნეთში. თესალიის უდიდესი მდინარე. სიგრძე დაახლოებით 205 კმ, აუზის ფართობი 10 700 კმ². სათავეს იღებს პინდოსის მთებში. ერთვის ეგეოსის ზღვის თერმეკოსის ყურეს. სათავეში მთის მდინარეა, დაახლოებით ქალაქ ტრიკალამდე აქვს სამხრული მიმართულება, შემდეგ ძირითადად მოიხრება აღმოსავლეთისაკენ, ქვემო დინებაში მდინარის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი ლარისა, აქ მდინარეს ფართო ხეობა აქვს.
პინიოსი შუა და ქვემო დინებაში მარჯვნიდან რამდენიმე მნიშვნელოვან შენაკადებს ღებულობს და შეერთვის თერმეკოსის ყურეს კარიცის ჩრდილოეთით. ქვემო დინებაში ხეობა ვიწროა, მისგან სამხრეთით აღმართულია მთა ოსა (1978 მ).
სახელი ეწოდა ღმერთ პენეიოსის მიხედვით. შუა საუკუნეებში ეწოდებოდა სალამბრიასი და სალაბრიასი.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ჰალაინი
ჰალაინი (Hallein) — ქალაქი ავსტრიაში, ზალცბურგის ფედერალურ მხარეში, ჰალაინის რაიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ქალაქ ზალცბურგის სამხრეთით, მდინარე ზალცახზე, გერმანიის საზღვრის სიახლოვეს. 19 500 მცხოვრებით, იგი ზალცბურგის მხარის მეორე უდიდესი ქალაქია.
XI საუკუნეში, მარილის მოპოვება ზალცბურგის საეპისკოპოსოს ეკონომიკური კეთილდღეობის მთავარ ფაქტორს წარმოადგენდა.
ჯეინ ფრენსისი
დეიმ ჯეინ ელიზაბეტ ფრენსისი (დ. ოქტომბერი, 1956) - ბრიტანეთის ანტარქტიდის კვლევის დირექტორი. იგი ადრე მუშაობდა პალეოკლიმატოლოგიის პროფესორად ლიდზის უნივერსიტეტში, სადაც ასევე იყო გარემოს დაცვის ფაკულტეტის დეკანი. 2002 წელს ის იყო მეოთხე ქალი, რომელმაც მიიღო პოლარული მედალი განსაკუთრებული წვლილისთვის ბრიტანეთის პოლარულ კვლევებში. ის ამჟამად არის ლიდსის უნივერსიტეტის კანცლერი.
განათლება
ფრენსისმა მიიღო განათლება კენტერბერის საიმონ ლენგტონის გოგონების გრამატიკის სკოლაში და მიიღო ბაკალავრის ხარისხი გეოლოგიაში და დოქტორის ხარისხი საუთჰემპტონის უნივერსიტეტში.
კარიერა
ფრენსისი იყო ბუნებრივი გარემოს კვლევის საბჭოს კვლევის სტუდენტი გეოლოგიასა და ბიოლოგიაში საუთჰემპტონის უნივერსიტეტში 1979 წლიდან 1982 წლამდე. მან განაგრძო მუშაობა პოსტდოქტორანტ მკვლევრად ბედფორდის კოლეჯში, ლონდონში, 1984 წლამდე. იგი დაინიშნა პალეობოტანიკოსის თანამდებობაზე ბრიტანეთის ანტარქტიდის კვლევაში, 1984 წლიდან 1986 წლამდე.
ხუთი წლის განმავლობაში ფრენსისი იყო ადელაიდის უნივერსიტეტის პოსტდოქტორანტურის კვლევითი თანაშემწე ლარი ფრეიკსთან. 1991 წელს მან მიიღო ლექტორის თანამდებობა ლიდზის უნივერსიტეტის დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა დეპარტამენტში; 1996 წელს დააწინაურეს უფროს ლექტორად. 2002 წელს მას მიენიჭა პოლარული მედალი და გახდა მხოლოდ მეოთხე ქალი ისტორიაში, რომელმაც მიიღო ეს ჯილდო.
იგი დააწინაურეს პალეოკლიმატოლოგიის პროფესორად დედამიწისა და გარემოს სკოლაში და იყო ლიდზის უნივერსიტეტის პოლარული მეცნიერების ცენტრის დირექტორი, სანამ 2008 წელს გარემოს დაცვის ფაკულტეტის დეკანი გახდებოდა. ის არის ლიდსის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი. 2013 წლის 1 ოქტომბერს ფრენსისმა დაიკავა ბრიტანული ანტარქტიდის კვლევის დირექტორის თანამდებობა და გახდა დაწესებულების პირველი ქალი დირექტორი.
ფრენსისის ძირითადი ინტერესები არის პალეოკლიმატოლოგია და პალეობოტანიკა. იგი სპეციალიზირებულია წიაღისეული მცენარეების შესწავლაში და მათ გამოყენებაში კლიმატის ინტერპრეტაციისა და წარსული ბიომრავალფეროვნების შესახებ ინფორმაციის მიღებისთვის. მაგალითად, იგი შეისწავლის წარსული კლიმატის ცვლილებას (დათბობისა და გამყინვარების პერიოდების) მცენარეების საშუალებით. მისმა კვლევამ ხაზი გაუსვა „ანტარქტიდის პარადოქსს“, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ანტარქტიდა ამჟამად დიდწილად დაუსახლებელია, მისი უხვი მცენარეული ნამარხი მიუთითებს წარსულის მკვეთრად თბილ კლიმატზე. მან განახორციელა 16-ზე მეტი ექსპედიცია არქტიკასა და ანტარქტიდაში.
ფრენსისის მოღვაწეობა დაახასიათა ლონდონის გეოლოგიურმა საზოგადოებამ მისი კოუკის მედლით დაჯილდოებისას, როგორც „გადამწყვეტი როლის მქონე პოლარული რეგიონებში დედამიწის მეცნიერების ჩამოყალიბებაში და წარმართვაში, მისი ვრცელი სამსახურის მეშვეობით ეროვნული და საერთაშორისო პოლიტიკის კომიტეტების საოცრად ფართო სპექტრში. .“ ის ასევე არის პირველი ქალი, რომელიც ანტარქტიდის ხელშეკრულების საკონსულტაციო შეხვედრების ოპერაციების სამუშაო ჯგუფის თავმჯდომარეა. ეს არის ერების საერთაშორისო ფორუმი, რომელიც ეხება ანტარქტიდის იურიდიულ და ოპერაციულ საკითხებს.
ფრენსისი გაწევრიანებულია ეროვნულ და საერთაშორისო სამეცნიერო ორგანოებში. ის არის გაერთიანებული სამეფოს ბუნებრივი გარემოს კვლევის საბჭოს (NERC) აღმასრულებელი საბჭოს წევრი; შვედეთის პოლარული კვლევის სამდივნოს სამეცნიერო მრჩეველთა ჯგუფის წევრი; ევროპის პოლარული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი; და დიდი ბრიტანეთის დელეგატი ანტარქტიდის კვლევის საერთაშორისო სამეცნიერო კომიტეტში.
ჯილდოები
ფრენსისის წვლილი მრავალი ჯილდოთი არის აღიარებული. ყველაზე აღსანიშნავია, რომ მას 2002 წელს მიენიჭა პოლარული მედალი ბრიტანულ პოლარულ კვლევებში გამოჩენილი წვლილისთვის. მედლით იგი დააჯილდოვა ელიზაბეტ II-მ. ფრენსისი გახდა რიგით მეოთხე ქალი, რომელმაც მიიღო ეს ჯილდო.
მან მიიღო მეცნიერების საპატიო დოქტორის წოდება ლიდზის უნივერსიტეტიდან 2014 წელს, ასევე გარემოსდაცვითი მეცნიერების საპატიო დოქტორის წოდება პლიმუთის უნივერსიტეტიდან, ამავე წელს. იმავე წელს იგი დასახელდა „მკვლევარად მეცნიერად“ 100 წამყვან ბრიტანელ მეცნიერს შორის სამეცნიერო საბჭოს მიერ. { მას ასევე მიღებული აქვს კოუკის მედალი ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოებისგან (2014); პალეონტოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტის პრემია; ანტარქტიდის სერვისის მედალი აშშ-ს ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან; და სამუშაოს მიღწევების ჯილდო BBC- ის ჟურნალიდან „eve“, რომელსაც აფინანსებს Nivea.
2017 წლის საახალწლო ცერემონიალზე ფრენსისი დაინიშნა წმინდა მიქაელის და წმინდა გიორგის ორდენის მთავარსარდლად პოლარული მეცნიერებისა და დიპლომატიისთვის გაწეული სამსახურისთვის.
2017 წელს ფრენსისი გახდა ლიდზის უნივერსიტეტის მეშვიდე კანცლერი, რომელმაც შეცვალა მელვინ ბრაგი. 2020 წლის დეკემბერში ბრიტანულმა ანტარქტიდულმა კვლევამ ადელაიდის კუნძულზე მწვერვალს ფრენსის პიკი, მისი სახელი უწოდა. იგი აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად 2021 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:არქტიკის მკვლევრები კატეგორია:ანტარქტიკის მკვლევრები კატეგორია:ბრიტანელი ქალები კატეგორია:ბრიტანელები
ციხიდან გაქცევა (ეპიზოდების სია)
ამერიკული ტელესერიალის, ციხიდან გაქცევის ეპიზოდების ჩამონათვალი. შოუს პრემიერა გაიმართა ამერიკაში, Fox–ზე, 2005 წლის 29 აგვისტოს.
დღესდღეობით გადაღებულია 57 ეპიზოდი (3 სეზონი).
სეზონი 1
ციხიდან გაქცევის პირველი სეზონი შეიცავს 22 ეპიზოდს. მათი გადაღება გრძელდებოდა 2005 წლის 29 აგვისტოდან 2006 წლის 15 მაისამდე.
სეზონი 2
ციხიდან გაქცევის მეორე სეზონი შეიცავს 22 ეპიზოდს. მათი გადაღება გრძელდებოდა 2006 წლის 21 აგვისტოდან 2007 წლის 2 აპრილამდე.
სეზონი 3
ციხიდან გაქცევის პირველი სეზონი შეიცავს 13 ეპიზოდს. მათი გადაღება გრძელდებოდა 2007 წლის 17 სექტემბრიდან 2008 წლის 18 თებერვლამდე.
რესურსები ინტერნეტში
ეპიზოდების სია
ტონგა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტონგა, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზებს. თავდაპირველად ღონისძიებები 2020 წლის 24 ივლისიდან 9 აგვისტომდე პერიოდში უნდა ჩატარებულიყო, მაგრამ მსოფლიოში COVID-19-ის პანდემიის გამო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშები 2021 წლის 23 ივლისიდან 8 აგვისტომდე ჩატარდა. . ტონგა ოლიმპიადაზე 4 სპორტის სახეობაში, 6 სპორტსმენით იყო წარმოდგენილი.
სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ტონგა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ძაბლავეთი
ძაბლავეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, კირნათის თემში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 150 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვერაძანოს ხიდი
thumb|350px|ვერაძანოს ხიდი ვერაძანო-ნეროუს ხიდი, ან მოკლედ ვერაძანოს ხიდი (Verrazano-Narrows Bridge) — ორსართულიანი დაკიდებული ხიდია, რომელიც სტეიტენ აილენდს ბრუკლინთან აერთებს ქალაქ ნიუ-იორკში ნეროუს სრუტესთან. ხიდს სახელი იტალიერლი მკვლევარის ჯოვანი და ვერაძანოს პატივსაცემად დაერქვა, პირველი დღეისთვის ცნობილი ევროპელი ნავიგატორის, რომელიც ნიუ-იორკის ყურეში და მდ. ჰუძონზე შემოვიდა. ხიდის ცენტრალური გაშლა 1.298 მ-ია და მსოფლიოში უდიდესი დაკიდებული ხიდი იყო მისი მშენებლობის დასრულებიდან 1964 წელს 1981 წლამდე. ამჟამად მსოფლიოში სიგრძით მეშვიდეა ამ პარამეტრით, თუმცა აშშ-ში კვლავაც რჩება როგორც ყველაზე გრძელი დაკიდებული ხიდი. მისი მასიური საყრდენი კოშკები ნიუ-იორკის მეტროპოლიის მრავალი ნაწილიდან ჩანს, მათ შორის ქალაქის ხუთივე საგრაფოდან. ხიდი მნიშვნელოვანი დამაკავშირებელია ადგილობრივი და რეგიონალური ჩქაროსნული გზატკეცილების სისტემის. მასზე ყოველწლიურად ნიუ-იორკ სიტის მარათონი ეწყობა, ხოლო ნიუ-იორკსა თუ ნიუ-ჯერსიში მომავალი ყველა კრუიზისა თუ სატვირთო გემი მის ქვეშ გადის. ადგილობრივი მცხოვრებლები მას უბრალოდ „ვერაძანოს“ უწოდებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ხიდები კატეგორია:ნიუ-იორკი
ნელსონი (ახალი ზელანდია)
ნელსონი (Nelson City, Whakatū) — ქალაქი და ფართობით ყველაზე პატარა რეგიონი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 46 437 კაცს შეადგენს.
სინდი (ესტონეთი)
სინდი (Sindi) — ქალაქი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში. მდებარეობს მაზრის დედაქალაქ პიარნუდან 14 კილომეტრში, მდინარე პიარნუს მარცხენა ნაპირზე. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 049 ადამიანს შეადგენს.
ოკურის მუნიციპალიტეტი
ოკურის მუნიციპალიტეტი (Ocurí) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის ჩაიანტის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 23 667 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 788 კმ²-ია.
სინდი (ესტონეთი)
ისტორია
სინდის ტერიტორიაზე ერთ დროს მეზოლითური დასახლება პილუ ყოფილა, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 8500 წლით თარიღდება და იგი უძველესი დასახველაა ესტონეთში. გეოლოგებმა ის 1965 წელს აღმოაჩინეს. დასახლება სავარაუდოდ ცოტა ხნის მანძილზე არსებობდა, რადგან შემდეგ ის წყალმა დაფარა. ჭაობიანი ტერიტორია XVI საუკუნემდე დაუსახლებელი რჩებოდა.
ოკურის მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
სინდი (ესტონეთი)
ისტორია
ქალაქის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი იყო 1928 წელს რკინიგზის გახსნა, რომელიც 1970 წლამდე ოპერირებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
პაპაჯვარი
პაპაჯვარი, პაპა-ჯვარი — ხის ჯვარი, რომელსაც მორწმუნე გლეხები ასობდნენ ეზოში ან ყანაში ეზო-მამულის ავი თვალისაგან დასაცავად.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ხალხური წეს-ჩვეულებები კატეგორია:ყანა კატეგორია:ჯვარი კატეგორია:მიწათმოქმედება საქართველოში
კუფშტაინი
კუფშტაინი (Kufstein) — ქალაქი ავსტრიაში, ტიროლის ფედერალურ მხარეში. მდებარეობს მდინარე ინზე, ქვემო ინის ხეობაში, გერმანიის ბავარიის მხარის საზღვართან.
კუფშტაინი ტიროლის მეორე უდიდეს ქალაქი და კუფშტაინის რაიონის დედაქალაქია.
ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა კუფშტაინის ციხესიმაგრე, რომელიც პირველად XIII საუკუნეში მოიხსენიება.
სქოლიო
მინი|მარცხნივ|800პქ| ქალაქის პანორამული ხედი
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
პორკოს მუნიციპალიტეტი
პორკოს მუნიციპალიტეტი (Porco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის ანტონიო-კიხაროს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 444 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 137 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
მერი რობინსონი
მერი რობინსონი (დ. 21 მაისი 1944, ქალაქი ბალინა, ირლანდია) — ირლანდიისა და გაეროს პოლიტიკური მოღვაწე. ირლანდიის მეშვიდე და პირველი ქალი-პრეზიდენტი (1990-1997 წწ.).
ბიოგრაფია
thumb|200px|left|დუბლინის კოლეჯი, რომელიც დაამთავრა მერი რობინსონმა დაიბადა 1944 წელს პროფესიონალი ექიმების, სარწმუნოებით კათოლიკეების ოჯახში. განათლება მიიღო დუბლინისა და პარიზის კერძო კოლეჯებში, სადაც ეუფლებოდა იურისპრუდენციას და 1967 წელს მიიღო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ჰარვარდის უნივერსიტეტში, რომელიც 1968 წელს დაამთავრა. სწავლის პერიოდში მონაწილეობდა ვიეტნამის ომის საწინააღმდეგო აქციებში, გამოდიოდა რასისტული დისკრიმინაციის წინააღმდეგ და ა. შ. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და დაიწყო კერძო საადვოკატო პრაქტიკა.
კარიერა
1969 წელს აირჩიეს რესპუბლიკის სენატში. სენატში მუშაობისას ქალბატონი რობინსონი მუშაობდა სხვადასხვა საპარლამენტო კომიტეტში: სოციალურ საკითხთა (1977-1987 წწ.), კანონიერების საკითხთა (1987-1989 წწ.) და სხვ. 1977 წელს შევიდა ლეიბორისტულ პარტიაში, რომელიც იყო მესამე ძალა ირლანდიის პოლიტიკაში, თუმცა არასოდეს არ ყოფილა ხელისუფლების სათავეში. რობინსონმა სწორედ ამ პარტიის სიით სცადა მოხვედრა პარლამენტის ქვედა პალატაში 1977 და 1981 წელს, მაგრამ უშედეგოდ. 1988 წელს ჩამოაყალიბა ევროპის უფლებათა ირლანდიური ცენტრი, რომელსაც თვითონვე ხელმძღვანელობდა 1990 წლამდე. 1989 წელს უარი განაცხადა სენატორობაზე დაასრულა თავისი პოლიტიკური კარიერა და ხელი მიჰყო კერძო იურიდიულ პრაქტიკას, თუმცა დიკ სპრინგმა, რომელიც იყო ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი 1982 წლიდან და ოპოზიციაში ედგა „ფიანა ფაილის“ მთავრობას შესთავაზა კენჭი ეყარა მოახლოვებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელშიც მეტოქეობას უწევდნენ „ფიანა ფაილის“ პარტიის კანდიდატი ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი ბრაიან ლენიანი და „ფაინა გელის“ პარტიის კანდიდატი ოსტინ კურიე, მიიღო ხმების 52,8 % და 7 წლით ჩაიბარა ირლანდიის პრეზიდენტის თანამდებობა.
საერთაშორისო აქტივობები
გარდა იმისა, რომ მერი რობინსონი ხელმძღვანელობდა ქვეყანას იგი აქტიურ როლს ასრულებდა საერთაშორისო პოლიტიკაშიც. იგი იყო პირველი სახელმწიფოს მეთაური, რომელიც 1992 წელს ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა სომალიში, როცა ეს ქვეყანა იმყოფებოდა მასობრივ შიმშილობაში და მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომი. ასევე გაემგზავრა რუანდაში 1994 წლის გაზაფხულზე მომხდარი გენოციდის შემდეგ და იუგოსლავიაში, მას შემდეგ, რაც საერთაშორისო ტრიბუნალმა გაასამართლა ომის დამნაშავეები.
ადამიანის უფლებების დაცვაში მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანის გამო 1997 წლის 12 სექტემბერს გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა მერი რობინსონი სამუშაოდ გადაიყვანა გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიაში, უმაღლეს კომისრად. ამ თანამდებობაზე დარჩა 2002 წლის 12 სექტემბრამდე.
თავისი მოღვაწეობა უმაღლესმა კომისარმა აქტიურად დაიწყო. მკვეთრი გამოსვლებით იგი იწვევდა რამდენიმე ძლიერი ქვეყნის გაღიზიანებას: რუსეთს აკრიტიკებდა ჩეჩნეთის ომში ჩადენილი დანაშაულებისათვის; ჩინეთს თავისი მოქალაქეების უფლებების მრავალჯერადი დარღვევის გამო, განსაკუთრებით უიღურების იძულებითი ასიმილაციისათვის ქსინხიანგში. ჩინეთს ასევე აღიზიანებდა მერი რობინსონის მოღვაწეობა ტიბეტის საკითხებშიც; აშშ-ს აკრიტიკებდა 1999 წელს სერბეთის დაბომბისათვის; 2001 წელს გააკრიტიკა ისრაელის პრემიერ-მინისტრი არიელ შარონი პალესტინის ტერიტორიის დაკავებისათვის, მაგრამ ამასთანავე კიცხავდა პალესტინელთა ტერორისტულ ქმედებებს ისრაელის წინააღმდეგ; მოითხოვდა თალიბანის რეჟიმის წინააღმდეგ და ალ-ქაიდას ორგანიზაციებზე თავდასხმების შეწყვეტას; აქტიურად იღვწოდა გუანტანამოს ბაზაზე მყოფი ტყვეების უფლებათა დასაცავად;
ჯილდოები
მერი რობინსონი მრავალი საერთაშორისო ჯილდოსა და პრემიის მფლობელია: უილიამ ფულბრიხტის პრემია სომალიში შიმშილისა და ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლისათვის (1999 წ.); ევროკომისიის ერასმუსის პრემია (1999 წ.); ფელიქს უფუე-ბუანის სახელობის იუნესკოს პრემია მშვიდობისათვის (2001 წ.); ინდირა განდის სახელობის პრემია მშვიდობისათვის (2001 წ.); ადამიანის უფლებათა დარგში სამსახურისათვის (2002 წ.); სიდნეის პრემია მშვიდობის ხელშეწყობისათვის (2002 წ.)
ოჯახი
1970 წელს მერი რობინსონი გათხოვდა თავისსავე კოლეგაზე, პროტესტანტ ნიკ რობინსონზე. ჰყავს 3 ბიჭი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიის პრეზიდენტები კატეგორია:ირლანდიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი კატეგორია:ირლანდიელი პოლიტიკოსი ქალები
ტოძიო ჰიდეკი
ტოძიო ჰიდეკი ( 東條 英機) (დ. 30 დეკემბერი, 1884, ტოკიო — გ. 23 დეკემბერი, 1948, იქვე) — იაპონელი გენერალი, პრემიერ-მინისტრი, რომელმაც წამყვანი როლი ითამაშა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის იაპონიაში. ჰიდეკი ტოძიო დაიბადა ქალაქ ტოკიოს რაიონ კოჯიმაჩიში 1884 წელს, იაპონიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტის, ჰიდენორი ტოძიოს, ოჯახში. ტოძიოს ორი უფროსი ძმა დაიღუპა მის დაბადებამდე. 1909 წელს ის დაქორწინდა კაცუკო იტოზე, ვისთანაც მას სამი ვაჟი და ოთხი ქალიშვილი ეყოლა. ტოძიო 1915 წლიდან ხელმძღვანელი პოსტები ეკავა იაპონიის არმიაში. 1940 წლის ივლისიდან - 1941 წლის ივლისრამდე იაპონიის სამხედრო მინისტრის პოსტზე მოღვაწეობდა. 1941 წლის ოქტომბრიდან - 1944 წლის ივლისამდე ეკავა პრემიერ-მინისტრისა და ერთდროულად სამხედრო მინისტრის თანამდებობდა. მხარს უჭერდა იაპონიის კავშირს ნაცისტურ გერმანიასა და იტალიასთან. ტოძიო ჰიდეკი ატარებდა გერმანიის აქტიური დახმარების პოლიტიკას ომში საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ. სიკვდილით დასაჯეს შორეული აღმოსავლეთის საერთაშორისო სამხედრო ტრიბუნალის განაჩენით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1948 კატეგორია:იაპონელი გენერლები კატეგორია:იაპონიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:იაპონელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
ტრაისკირხენი
2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 17 169 ადამიანს შეადგენს.
ტრაისკირხენის მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობაა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომელიც დაახლოებით 1400 წელს აშენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ვენომი
ვენომი (Venom) — მარველის კომიქსების მიერ გამოგონილი პერსონაჟი, სიმბიოტი, უცხოპლანეტელი თხევადი ფორმით. საარსებოდ იყენებს ადამიანის სხეულს, როგორც პარაზიტი, სანაცვლოდ კი სხეულის პატრონს ზეადამიანური შესაძლებლობებით აჯილდოებს. თანდათანობით ვენომი აღწევს სრულ კონტროლს მასპინძელზე და მართავს მის სხეულს სურვილისამებრ. გარდაქმნის რა ბოროტმოქმედად, იყენებს მას დედამიწაზე მზაკვრული გეგმების განსახორციელებლად. კომიქსებში სიმბიოტი წარმოადგენს ადამიანი-ობობას მტერს, ერთ-ერთ უმთავრეს მოწინააღმდეგეს. თავად ობობა იყო პირველი, ვის სხეულსაც დროებით დაეუფლა ვენომი ხოლო მას შემდგომ, რაც ობობამ მოიცილა იგი, სიმბიოტმა უამრავი სხეული გამოიცვალა - მათგან აღსანიშნავია ედი ბროკი.
ედი ბროკი, პირველი ვენომი
კომიქსებს ადრეულ ნომრებში ვენომი პიტერ პარკერის კონკურენტი, ჟურნალისტი ედი ბროკია, რომელმაც პარკერის გამო დაკარგა სამსახური და საშინლად შეიძულა იგი. მას შემდგომ, რაც პიტერი გათავისუფლდა მთვარიდან დედამიწაზე ჩამოვარდნილი „უცხო კოსტიუმისგან“, რაც სინამდვილეში ცოცხალი არსება აღმოჩნდა, იგი ედი ბროკს შეესისხლხორცა და შურისმაძიებელ, შეუჩერებელ მონსტრად გარდაქმნა.
კოსტიუმს ერთადერთი სისუსტე აღმოაჩნდა - შიში ხმაურის მიმართ, რაც სიმბიოტს ჭკუიდან შლის. ობობამ სათავისოდ გამოიყენა იგი და დაამარცხა მოწინააღმდეგე. ამგვარად დაასრულა არსებობა „ვენომის“ პირველმა ვერსიამ.
1936
ნობელის პრემიის ლაურეატები
*
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პორტების სია
სტატიაში მოცემულია კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პორტებისა და ნავსადგურების სია.
სქოლიო
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
ჯუ იუანჯანი
250px|მინიატიურა|ჯუ იუანჯანი ჯუ იუანჯანი (დ. 21 სექტემბერი, 1328 — გ. 24 ივნისი, 1398) — ჩინეთის მინის დინასტიის დამაარსებელი და მისი პირველი იმპერატორი 1368-1398 წლებში.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1328 წელს გლეხის ოჯახში. 1368 წელს აჯანყება მოაწყო მონღოლთა წინააღმდეგ და განდევნა ისინი ქვეყნიდან. ამ გამარჯვებით წერტილი დაესვა ჩინეთში იაუანის დინასტიის მმართველობას (1279-1368 წწ.). მინებმა ჩინეთის ტახტი 1644 წელამდე შეინარჩუნეს, სანამ ისინი მანჯურიელებმა არ ჩაანაცვლეს. ჯუ იუანჯანის მმართველობის პერიოდში მნიშვნელოვანი გარდაქმნები განხორციელდა. მათი მმართველობის პერიოდში გაგრძლდა ჩინეთის დიდი კედლის მშენებლობა, რომელიც მონღოლებმა 1211 წელს დაანგრიეს. მინების მმართველობის დრო სტაბილურობით ხასიათდება. იმპერატორმა ჯუ იუანჯანმა დააბრუნა ცინისა და სუნის დროინდელი ტრადიციები და პეკინი უმდიდრეს ქალაქად აქცია. გარდაიცვალა 1398 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1328 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1398
ანასეული
ანასეული — უბანი ქალაქ ოზურგეთში. ანასეულში მოქმედებს საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი, ჩაის ფაბრიკა, დისტილერია, მოხუცთა პანსიონატი, ჩაის და სუბტროპიკულ მეურნეობათა ინსტიტუტი, ნიადაგის სადიაგნოსტიკო ცენტრი.
ისტორია
1956-63 ანასეულში ლ. ნებიერიძის ხელმძღვანელობით გათხარეს ნეოლითური ხანის სამოსახლო ბორცვები, რომლებსაც „მიწის ციხეს“ უწოდებენ. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა კინტრიშისა და გურიანთის არქეოლოგიური მასალის მსგავსია.
გურიის მთავრის, მამია მეორის (1600-1625) ქალიშვილს, ანა ბატონიშვილს უნდა უკავშირდებოდეს სახელწოდება ანასეულის წარმოშობა. მამია II-მ ქალიშვილი ანა კახთა მეფე თეიმურაზს მიათხოვა და მამული უბოძა.
თავდაპირველად ანასეული წარმოადგენდა სოფელს. 1930 წელს დაარსდა ჩაის მეურნეობის ინსტიტუტი, რომელიც მოგვიანებით ჩამოყალიბდა ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურათა სრულიად საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტად. 1938 წლიდან ინსტიტუტს დაეკისრა მუშაობა ციტრუსოვან და სხვა სუბტროპიკულ კულტურებზე. 1948 წლიდან ინსტიტუტმა დაიწყო ციტრუსოვანთა სელექცია. ინსტიტუტს ფილიალები ჰქონდა ჩაქვში, სოხუმში, ფოთსა და ზუგდიდში. 1953 წელს ინსტიტუტში არსებული ჩაის განყოფილების ბაზაზე ჩამოყალიბდა ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტი, რომელსაც გააჩნდა საკუთარი ჩაის ფაბრიკა. 1958 წელს მისი მოსახლეობა აღემატებოდა 900 კომლს. 1971 წელს ანასეულში დაიდგა ტელესარეტრანსლაციო სადგური.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის უბნები
ანატორის ჯვარი
მინი|ანატორის აკლდამები ანატორის ჯვარი — „წმინდა“ ნადირის (ჯიხვის, არჩვის, შვლისა და სხვ. გარეული ცხოველის) მფარველი ღვთაება ხევსურეთში. ამჟამად ცნობილია ასევე, როგორც მთავარანგელოზის სალოცავი. სამლოცველო აქვთ სოფელ შატილიდან 3 კმ-ის დაშორებით, ნასოფლარ ანატორში. იგი შატილიონთა საერთო სალოცავად ითვლება. შატილის უძველესი მცხოვრებნი — ანატორელნი ანატორის ჯვრის უნჯი ყმები იყვნენ. მათი თავკაცები შეადგენდნენ ამ სალოცავის ჯვარიონს. ანატორის ჯვარი ქისტების სალოცავიც იყო. მისი ნიში ქისტურ სოფელ ჯარეგოშიც იდგა. კულტს ენათესავება საქონლის მფარველი მეგრული ღვთაება ჟინი ანთარი და აფხაზური აითარა.
ანატორის ნასოფლარი მოიცავს ერთმანეთზე მიჯრით ნაგებ, ქვის სიპებით თავშეკრულ აკლდამებს. გადმოცემით ეს აკლდამები ეკუთვნით ანატორელებს, რომლებიც ჟამს გაუწყვეტია ერთ-ერთი მათგანის მიერ ანატორის ჯვრის სალოცავის უდიერად მოპყრობის გამო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხევსურეთი კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი
მინი|ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი. [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი.]] ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი — საწინამძღვრო ჯვარი ბიჭვინთის ტაძრიდან.
ჯვარი შეწირულია ბიჭვინთის ტაძრისადმი აფხაზეთის კათალიკოს ევდემონ ჩხეტიძის მიერ. დამზადებულია 1565 წლის ახლო ხანებში ცნობილი ოსტატის მამნეს მიერ და წარმოადგენს მის ბოლო ნამუშევარს. შედგება: ჯვრის, სიონისა და მოოქრული ვერცხლის ტარისაგან. მასალად გამოყენებულია: ოქრო მოოქრული ვერცხლი, პატიოსანი თვლები.
ზოგადი ფორმებითა და აგებულებით ჯვარი ერთიანდება საქართველოში X-XI საუკუნეებში ფართოდ გავრცელებულ ჯვრების ჯგუფში. აქვს ბოლოებგაფართოებული მკლავები, რომელთა კიდეები ფორმდება მედალიონებით. ჯვრის წინა პირზე რელიეფურად გამოსახულნი არიან: ჯვარცმული მაცხოვარი, ღვთისმშობელი, წმინდა იოანე მახარებელი, გაბრიელ მთავარანგელოზი, წმინდა ნიკოლოზ მარლიკიელი, სიონზე: ბიჭვინთის კათედრალური ტაძრის პატრონი — ყრმიანი ღვთისმშობელი (ოდიგიტრია) თანამდგომებით წმინდა პეტრეთი და პავლეთი, მთავარანგელოზები მიქაელი და გაბრიელი, საქართველოში ქრისტიანობის მქადაგებეი მოციქულები წმინდა ანდრია პირველწოდებული და სვიმონ კანანელი, ასევე წმინდა იოანე ნათლისმცემელი და წმიდნა იოანე ოქროპირი, მღვდელთმთავრები: გრიგოლ ღვთისმეტყველი და ბასილი დიდი გაშლილი გრაგნილით ხელში. ყოველ გამოსახულებას თან ახლავს ქართული ასომთავრულით შესრულებული განმსაზღვრელი წარწერა.
ხანტი-მანსიისკი
ხანტი-მანსიისკი (რუს. Ханты-Мансийск) (1940-მდე ოსტიაკო-ვოგულსკი) — ქალაქი (1980 წლიდან), რუსეთის ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ირტიშის ნაპირზე. სამდინარო ნავსადგური. დაარსდა 1930 წელს როგორც მუშათა დაბა 3 კმ-ზე სოფელ სამაროვოდან, რომელიც ცნობილი იყო 1582 წლიდან. 1950 წელს მან მიიღო ქალაქის სტატუსი და მის შემადგენლობაში შევიდა სოფელი სამაროვო - სამაროვოს რაიონული ცენტრი. 1992 წლიდან ქალაქს აქვს ავტონომიური ოკრუგის ცენტრის სტატუსი.
ხელნაწერთა ანდერძ-მინაწერები
ანდერძ-მინაწერები — ასე უწოდებენ ხელნაწერ წიგნებზე დართულ ტექსტებს, რომელიც ძირითადად ეკუთვნის კალიგრაფებს, მინიატიურისტებს, წიგნის დამკვეთებს და ამა თუ იმ ხელნაწერი წიგნის სხვადასხვა მფლობელს.
ძირითადი შინაარსი
ძირითადად ანდერძ-მინაწერები გვაწვდიან წიგნის შექმნის თარიღს და მიზეზებს, ცნობებს დამკვეთის, კალიგრაფის და მომხატველის შესახებ, ასევე ხშირად აღწერილია ხოლმე სხვადასხვა გარემოება კონკრეტული ხელნაწერი წიგნის შექმნის შესახებ. სამეცნიერო სფეროებში, ხელნაწერთა ანდერძ-მინაწერების შესწავლამ მრავალ საიდუმლოს ახადა ფარდა. მათი შესწავლით, მრავალი მივიწყებული, თუ უცნობი მხატვარი და კალიგრაფი გამოაშკარავდა; მრავალ გადმოცემას, აღწერას, დათარიღებას, ისტორიულ ფაქტს, გენიალოგიას, წეს-ჩვეულებებს, სოციალურ მდგომარეობას, თუ სამეცნიერო ცნობებს დაუდო საფუძველი. ხშირად კალიგრაფები და მინიატიურისტები ანდერძებს მიფარვით წერდნენ ხოლმე მატვრულად გაფორმებული ტექსტების ორნამენტულ ხვეულებში. უნდა აღინიშნოს, რომ შუა საუკუნეების მხატვრები სწორედ ასე მიფარვით ამცნობდნენ თავიანთ სახელებს შთამომავლობას, მაგალითად, სარა ბარნაველმა ერთ-ერთ მინიატიურაზე ქრისტეს სავარძელზე მიწერილი გადამწერისა და მხატვრის - მიქაელის სახელი ამოიკითხა; ალექსი მესხიშვილის მიერ გადაწერილი ერთ-ერთი ხელნაწერის მინიატიურაზე (იხ. საიდუმლო სერობა S-1096, ჟამნი, გვ. 323), როსტომ კაჭახიძემ, ალექსის მამის - გრიგოლის სახელის ქარაგმა ამოიკითხა. კალიგრაფები, ანდერძ-მინაწერებისთვის იყენებდნენ კრიპტოგრამებსაც (საიდუმლო დამწერლობა).
ლიტერატურა
კაჭახიძე რ. სიონის დეკანოზი ნიკოლოზი (მიქაძე) გადამწერი და მომხატველი, ა. ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სამხატვრო აკადემია, სადიპლომო ნაშრომი მაგისტრის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად, თბ. 2017წ.
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი კატეგორია:წიგნები კატეგორია:ხელნაწერები კატეგორია:წიგნის მხატვრობა კატეგორია:ისტორია კატეგორია:ისტორიული მეხსიერება კატეგორია:ქართველოლოგია
აბრეშუმა
აბრეშუმა (Cuscuta) — ერთწლოვანი სარეველა მცენარეების გვარი აბრეშუმასებრთა ოჯახისა. ფესვი და ნამდვილი ფოთოლი აბრეშუმას არ აქვს. პატრონმცენარეს ეკვრის ხვიარა ღეროზე განლაგებული მისაწოვრებით და იკვებება მის ხარჯზე. ყვავილი წვრილი, ვარდისფერი ან თეთრი აქვს. თესლი გაღივების უნარს ინარჩუნებს 3-10 წლამდე.
აბრეშუმა გავრცელებულია თითქმის მთელ დედამიწაზე. აღსანიშნავია საქართველოში ფართოდ გავრცელებული ევროპული აბრეშუმა (Cuscuta europaea), ამერიკული აბრეშუმა (Cuscuta arvensis), სამყურას აბრეშუმა (Cuscuta epithymum), წიწაკის აბრეშუმა (Cuscuta obtusiflora). მავნე და საკარანტინო მცენარეა. აზიანებს სამყურას, იონჯას, სელს, წიწაკას, თამბაქოს, კარტოფილს, ჭარხალს, ცერცველას, ხახვს და სხვა. გვხვდება სარეველა მცენარეებზეც. აბრეშუმას ზოგიერთი სახეობა შხამიანია და საკვებში მოხვედრისას შეიძლება მოწამლოს ცხოველი.
ბრძოლის ღონისძიებანი: სათესლე მასალის გაწმენდა, დასარევლიანებული ნაკვეთების მოთიბვა აბრეშუმას თესლის შემოსვლამდე და ნათიბის დაწვა, გადაბარვა, გადახვნა, ჰერბიციდებით შეწამვლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აბრეშუმასებრნი
ცხემლარა
ცხემლარა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 151 კაცი.
ღირსშესანიშნაობები
ცხემლარას ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია: ცხემლარას ხიდი.
სქოლიო
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პაპირუსი
პაპირუსი, პაპირი (Cyperus papyrus) — მრავალწლოვანი მცენარე ისლისებრთა ოჯახისა. 5 მ-მდე სიმაღლის სამწახნაგოვანი ღერო და ვიწრო, გრძელი ფესვთანური ფოთლები აქვს. ქოლგისებრ ყვავილედში თავმოყრილია 6-16-ყვავილიანი თავტუნები.
იზრდება ტროპიკულ აფრიკაში, მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე. ქმნის შალდამებს. ძველად კულტივირებული იყო ეგვიპტეში, პალესტინასა და სამხრეთ ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისლისებრნი კატეგორია:სართავი კულტურები