cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კოსოვოს პასპორტი
მხოლოდ პასპორტები
გარდა ამისა, არსებობს რამდენიმე ქვეყანა, სადაც შესაძლებელია მგზავრობა კოსოვოს პასპორტით, რადგან ამ ქვეყნებში ასეთი შემთხვევებისთვის გათვლილი სახელმწიფო პოლიტიკა ან მკაფიოდ ჩამოყალიბებული დე-ფაქტო პრაქტიკა ოფიციალურად არ არსებობს. ქვეყნები, სადაც შეიძლება ამ გზით მგზავრობა:
რუსეთი
რუსეთი არ აღიარებს კოსოვოს დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ და არც კოსოვოს პასპორტს აღიარებს, როგორც ჩვეულებრივ გარემოში რუსეთში ყოველდღიური შესვლისთვის მოქმედ სამგზავრო დოკუმენტს. თუმცა, კოსოვოს პასპორტით შეიძლება რუსეთში შესვლა სპეციალურ შემთხვევებში, როგორიცაა საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტისა და სხვა საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციების ეგიდით გამართულ ღონისძიებებში დასწრება ან მონაწილეობის შემთხვევაში, რომელის წევრი კოსოვოც არის. კოსოვოს პასპორტში რუსული ვიზა სპეციალური ფორმებით თავსდება. რუსეთის საელჩო ბელგრადში გამოაქვეყნა განცხადება რუსეთში კოსოვოს პასპორტის გამოყენების შესახებ:
სერბეთი
thumb|კოსოვოს პასპორტის ბეჭდები გაუქმებული სერბეთის იმიგრაციის ოფიცერთა მიერ, კოსოვოს გამოყოფის არაღიარების საჩვენებლად. სერბეთი აღარ ამბობს უარს კოსოვოს რესპუბლიკის საბაჟო ორგანოს შემოსვლელ და გასასვლელ ბეჭდებზე, ან კოსოვოს ვიზაზე. ეს ბეჭდები და ვიზები უბრალოდ მოწმდება, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს პრობლემები გაუქმებული გრძელვადიანი ვიზებისთვის. თუმცა, მესამე ქვეყნებიდან საზღვრის გადაკვეთა კოსოვოს რესპუბლიკაში, სერბეთის მიერ მიჩნეულია უკანონო ქმედებად, რაც შესაძლებელია შექმნას გარკვეული პრობლემები, თუ პირი შემოდის და ცდილობს სერბეთის დატოვებას შესაბამისი ჩანაწერის გარეშე.
სქოლიო
კატეგორია:პასპორტები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
ვაასის ქვერეგიონი
ვაასის რეგიონი (Vaasan seutukunta) ― ფინეთის ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 108 980 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის გეოგრაფია
ახალი ინგლისის სამზარეულო
მინი|250x250პქ| ამერიკული ლობსტერი, ახალი ინგლისის სამზარეულოს ნაწილი. ახალი ინგლისის სამზარეულო - ამერიკული სამზარეულო, რომელიც წარმოიშვა ახალი ინგლისის რეგიონში, შეერთებულ შტატებში და სათავეს იღებს ინგლისურ სამზარეულოსგან. იგი ხასიათდება ზღვის პროდუქტებისა და რძის პროდუქტების ფართო გამოყენებით, რაც გამოწვეულია მისი ისტორიული დამოკიდებულებით საზღვაო პორტებსა და თევზაობის ინდუსტრიაზე, აგრეთვე ფართო რძის მეურნეობებით შიდა რეგიონებში. ახალი ინგლისის მრავალი ადრეული პურიტანელი მკვიდრი იყო აღმოსავლეთ ინგლისიდან, სადაც საკვების ცხობა (მაგალითად, ღვეზელები, ლობიო და ინდაური ) უფრო გავრცელებული იყო, ვიდრე შეწვა, როგორც ეს სხვაგან ტრადიცია იყო.
ახალ ინგლისში ორი გამოჩენილი დამახასიათებელი საკვებია ნეკერჩხლის სიროფი და მოცვი. ტრადიციული სტანდარტული სახამებელი არის კარტოფილი, თუმცა ბრინჯს რამდენადმე გაზრდილი პოპულარობა აქვს თანამედროვე სამზარეულოში. ახალი ინგლისის სამზარეულო ცნობილია სანელებლების შეზღუდული მოხმარებით, გარდა დაფქული შავი წიწაკისა, თუმცა ოხრახუში, ნიორი და სალბი გავრცელებულია, კარიბის რამდენიმე დამატებით, მაგალითად, მუსკატის კაკალი, პლუს რამდენიმე იტალიური სანელებელი. კრემის გამოყენება ხშირია რძის პროდუქტებზე დამოკიდებულების გამო. სამზარეულოს სასურველი ტექნიკაა მოხარშვა, ორთქლზე მომზადება და ცხობა. ბევრი ადგილობრივი ინგრედიენტები, როგორიცაა გოგრა, სიმინდი, ადგილობრივი ლობიო, მზესუმზირა, გარეული ინდაური, ნეკერჩხლის სიროფი, მოცვი. პოპულარული კერძებია: სიმინდის პური, Johnnycakes და ინდური პუდინგი.
ისტორია
მარჯვნივ|მინი| ფერადი კაჟის სიმინდი
ადრეული ისტორია
ვამპანოანგის ხალხის ტრადიციულ რაციონში შედიოდა წაბლი, წიფლის ნაყოფი, ნიგოზი, ლობიო, მრავალწლიანი ფერის სიმინდის (ე.წ. " ფლინტი სიმინდის "), და სხვადასხვა სახეობის გოგრა.
ამერიკის კოლონიები
1620 წელს ახლად ჩამოსულ პილიგრიმებს პირველი ზამთრის გადატანის პერსპექტივა შეექმნათ პლიმუთის კოლონიაში. კლიმატი მკაცრი იყო და ზრდის სეზონი უფრო ხანმოკლე იყო, ვიდრე ისინი იყვნენ მიჩვეულნი გრძელი და ცივი ზამთრის გამო. ახლად ჩამოსულმა კოლონისტებმა მოიტანეს საკვების შენარჩუნების ისეთი მნიშვნელოვანი მეთოდები, როგორიცაა შებოლვა და გამოშრობა, რაც მათ ახალი ინგლისის მკაცრი ზამთრისგან თავის გადარჩენაში დაეხმარა. მათ ასევე მიიღეს დახმარება ვამპანოაგისაგან, რომელიც ასწავლიდა ახლად ჩამოსულ მომლოცველებს, თუ როგორ უნდა მოეშენებინათ გოგრა, ლობიო და სიმინდი. დანამდვილებით ცნობილი არ არის, თუ რა კულტურები გაიზარდა ადრეულ კოლონიურ ბაღებში, მაგრამ მოგვიანებით წყაროებში მოიხსენიება ტურნეფსი, ხახვი, სტაფილო, ნიორი და გოგრა.
მადლიერების დღის პირველი სადილი ვაპმანოაგებმა და პილიგრიმებმა პლიმუთის როკში გაიზიარეს. მენიუ ბევრად უფრო მოკრძალებული იყო, ვიდრე მადლიერების თანამედროვე ვახშამი, რომელიც, როგორც წესი, მოიცავს ინდაურს შიგთავსით, მოცვის სოუსით, დაშაქრული ბატატით, კარტოფილის პიურეთი და გოგრის ღვეზელით. მიუხედავად იმისა, რომ შიგთავსიანი ნამცხვრები ინგლისურ სამზარეულოში გავრცელებული იყო, კოლონისტებს არ ჰქონდათ ხორბლის ფქვილი ან კარაქი, ამიტომ ნამცხვარი არ იქნებოდა მადლიერების თავდაპირველ მაგიდაზე. თეთრი კარტოფილი და ტკბილი კარტოფილი ჯერ არ იყო მიღწეული ჩრდილოეთ ამერიკას და მოცვის სოუსის პირველი ლიტერატურული ხსენება თარიღდება მადლიერების დღის პირველი კერძიდან 50 წლის შემდეგ.
მე -19 საუკუნე
მინი| სრული ირლანდიური საუზმე გამომცხვარი ლობიოთი 1800-იანი წლებიდან ახალი ინგლისის კულინარიულ ტრადიციებზე გავლენას ახდენს ირლანდიელი ამერიკელები, პორტუგალიელი ამერიკელები და იტალიელი ამერიკელები. ახალი ინგლისის მოხარშული სადილის წარმოშობა იყო ირლანდიური სტილის შემწვარი პიკელებული საქონლის ხორცით ინსპირირებული.
"ქვეყნის მაღაზიებში" იყიდებოდა ხელნაკეთი მურაბები, ხილის კონსერვები და ტკბილეული. ჩვეულებრივი კრეკერები ჯერ კიდევ მზადდება ორიგინალური რეცეპტით, რომელიც დათარიღებულია 1828 წლით.
Თანამედროვე
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ 4 ივლისის დღესასწაულებზე ხშირად გვხვდება სტეიკი, ჰოთ-დოგები, ჰამბურგერები და შემწვარი ქათამი. უფრო შორეულ წარსულში ცხვარი უფრო ტრადიციული ხმელეთით ხვდებოდა. ახალი ინგლისის სანაპირო თემები ჩვეულებრივ ორაგულს მაიონეზთან, ბარდასთან, ახალ კარტოფილთან და სიმინდთან ერთად მიირთმევენ. დესერტი ხშირად შეიცავს სეზონურ ხილს, მაგალითად მარწყვის შაქრის ორცხობილა და მოცვის ღვეზელი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული სამზარეულო კატეგორია:ინგლისური სამზარეულო კატეგორია:ახალი ინგლისის სამზარეულო
ნინო ბაქანიძე
ნინო ბაქანიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1960) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1984–1987 წლებში იყო აკად. მ.წინამძღვრიშვილიოს სახელობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი. 1987–1989 წლებში აკადემიკოს ე.ფიფიას სახელობის ამიერკავკასიის რკინიგზის საავადმყოფოს ექიმი–კარდიოლოგი.1997 წლიდან რკინიგზის დეპარტამენტისა და მეცნიერებათა აკადემიის სხივური და ინტერვენციული დიაგნოსტიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების ექიმი თერაპევტი. ავტორია 7 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი–თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ქართველი ექიმები
4′33″
4'33" (ოთხი და ოცდაცამეტი) — ამერიკელი კომპოზიტორ ჯონ კეიჯის მიერ შექმნილი ექსპერიმენტული ჟანრის სამნაწილიანი კომპოზიცია. იგი შეიქმნა 1952 წელს ნებისმიერი ინსტრუმენტისთვის, სადაც პარტიტურა შემსრულებელს არაფრის დაკვრას სთხოვს მთელი ნაწარმოების განმავლობაში. პირველი ნაწილი 30 წამიანია, მეორე – 2 წუთის და 23 წამის ხანგრძლივობის, ხოლო მესამე  – 1 წუთის და 40 წამის. მიუხედავად იმისა, რომ 4′33″–ის შესრულება გულისხმობს მხოლოდ სიჩუმეს, სინამდვილეში მისი შესრულებისას სრული სიჩუმე არის და ისმის სხვა, მაგალითად, გარემოს ხმები. წლების განმავლობაში იგი გადაიქცა კეიჯის ყველაზე ცნობილ მაგრამ ამავდროულად ყველაზე სადავო ნამუშევრად.
4'33" წარმოაჩენს კეიჯის ხედვას, იმის შესახებ რომ ყველანაირი ხმა მუსიკაა და სადაც არ უნდა ვიყოთ უმეტესობა რასაც ჩვენ ვისმენთ არის ხმაური. კეიჯი ერთხელ წერდა: "… როდესაც ჩვენ ვაიგნორებთ ხმაურს ის გვაწუხებს, ხოლო როდესაც ჩვენ მას ვუსმენთ ის მომაჯადოებელი ხდება".
4′33″ გამოცდის და ასევე უკიდურესად სათავისოდ იყენებს საზოგადოების მასებზე კონცერტის ეტიკეტის გავლენას. ცდა მიუკერძოებელ დამსწრეზე, იმისთვის რომ დამტკიცდეს იდეის პირველხარისხოვნობა. არჩევანი პრესტიჟულ ადგილზე და კომპოზიტორის რეპუტაცია აძლიერებს მსმენელის მოლოდინებს. ამრიგად შეიძლება ითქვას, რომ მსმენელი უფრო  მეტად არის  მოწადინებული  იგივე(ან მეტიც კი) ყურადღება მიაპყროს კეიჯის 4’33“–ს, ვიდრე ბეთჰოვენის მე–9 სიმფონიას. ამრიგად, შესრულების დაწყებამდეც კი წინასწარაა განსაზღვრული ხალხის რეაქცია. გარდა ამისა, მსმენელთა ქცევები შეზღუდულია საკონცერტო დარბაზის წესების მიხედვით. ისინი ჩუმად უნდა ისხდნენ და მოუსმინონ გარემომცველ ხმებს. თუმცა, მარტივი არაა ბევრი ადამიანი 5 წუთის განმავლობაში ჩუმად ამყოფო, თუ არ აკონტროლებს მათ საკონცერტო დარბაზის ეტიკეტი.
ისტორია
სიჩუმეს დიდი ადგილი ეკავა კეიჯის შემოქმედებაში 4'33"–მდეც. The Duet for Two Flutes(1934) სიჩუმით იწყება. სიჩუმე მნიშვნელოვანი სტრუქტურული ელემენტია მის სხვა ნაწარმოებებშიც: Sonatas and Interludes(1946–48), Music of Changes (1951) და Two Pastorales(1951). The Concerto for prepared piano and orchestra(1951) მთავრდება გახანგრძლივებული სიჩუმით. Waiting(1952), პიანინოს ნაწარმოები,რომელიც 4′33″-ის შექმნამდე რამდენიმე  თვით ადრე დაწერა, შედგება  რამდენიმე ხანგრძლივი ჩუმი ოსტინატოსაგან. თუმცა კეიჯის ფანტაზია აქ არ შეჩერებულა მის კომპოზიციებში:The Wonderful Widow of Eighteen Springs(1942)  და  A Flower (1950) კეიჯი დამკვრელს  ავალდებულებს დახურულ პიანოზე დაკვრას, რაც მეტაფორულად შეიძლება გავიგოთ როგორც სიჩუმე.
პირველად კეიჯმა მისი იდეა ვაზარის კოლეჯში ახსენა 1947(ან 1948) წლის ლექციაზე. იგი გამოტყდა, რომ რამდენიმე სურვილი ჰქონდა, რომელთაგან ერთ–ერთი იყო: მთლიანად სიჩუმისგან შემდგარი კომპოზიციის შექმნა, რომლის ხანგრძლივობა იქნებოდა ოთხნახევარი წუთი, ანუ  ტიპური სტანდარტული სიგრძის მუსიკა, სახელად "ჩუმი მლოცველი". ის წარმოაჩენს ერთ იდეას, რომელსაც შევეცდები, რომ ისეთივე მაცდუნებელი გავხადო, როგორიც არომატული ყვავილის ფორმა და ფერია. დასასრული შეუმჩნეველი იქნება.
იმავე დროს, კეიჯი მიხვდა რომ ის იქნებოდა გაუგებარი. იგი უხალისოდ წერდა: „არ მინდოდა რომ ადვილად გასაკეთებელის ან ხუმრობის სახე მისცემოდა. მინდოდა თქვენამდე მომეტანა იდეა სრულყოფილად და შემძლებოდა მეცხოვრა მასთან ერთად“.
1951 წელს კეიჯი ესტუმრა ჰარვარდის უნივერსიტეტს, სადაც ერთ განსაკუთრებული ოთახი ჰქონდათ. ოთახის კედლები, იატაკი და ჭერი იწერდა ყველა ხმას რომელიც–კი ოთახში შექიმნებოდა და არ აბრუნებდა ექოს სახით. ოთახი გარეგან ხმებს შიგნით არ ატარეებდა. კეიჯი ოთახში შევიდა და იმის ნაცვლად, რომ აბსოლუტური სიჩუმე მოესმინა მას ორი ხმა ესმოდა: დიდი და პატარა, რომელიც მერე ხელმძღვანელმა ინჟინერმა განმარტა, რომ მაღალი იყო მისი ნერვული სისტემა, ხოლო პატარა სისხლის ცირკულაცია. იგი წავიდა ისეთ ადგილას სადაც სრულ სიჩუმეს ელოდა და მაინც ვერ მიიღო ის.
„ჩემ სიკვდილამდე და მერეც იქნება ხმები. ადამიანმა არ უნდა ინერვიოულოს მუსიკის მომავალზე“. აბსოლუტური სიჩუმის შეუძლებლობის გათვითცნობიერებამ მიიყვანა იგი ამ კომპოზიიციის შექმნამდე.
თვალსაჩინოა გავლენა ვიზუალური ხელოვნებიდან. კეიჯის მეგობარმა და კოლეგამ რობერტ რაუშენბერგმა 1951 წელს გამოუშვა თეთრი სურათების სერია(როგორც ჩანს ცარიელი ტილოები), რომლებიც სინამდვილეში იცვლებიან განათებადობის მიხედვით იმ ოთახში სადაც დაკიდებული არიან, გავლენას ახდენს ჩრდილებიც კი. ამან შთააგონა კეიჯს გამოეყენებინა იგივე იდეა. მან მოგვიანებით აღნიშნა: „რამაც მე მიბიძგა ამისკენ  არ იყო სიმამაცე, არამედ რობერტ რაუშენბერგის მაგალითი. მისმა თეთრმა ნახატებმა... როდესაც მე ისინი დავინახე ვთქვი: ,,აჰ! მე აუცილებლად უნდა გავაკეთო, სხვა შემთხვევაში მე ჩამოვრჩები, მუსიკა ჩამორჩება!“. კეიჯის ანალოგი სიჩუმეა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს გარემომცველი ხმები გავიგოთ, რომერტის თეთრი ნახატები კი გარემოს უკავშირდება.
წინამორბედები
კეიჯი არ ყოფილა პირველი კომპოზიტორი, ვინც მსგავსი ტიპის ნამუშევარი შექმნა:
პრემიერა და შეხვედრა
პრემიერა იყო 1952 წლის 29 აგვისტოს თანამედროვე პიანინოს მუსიკის კონცერტზე ვუდსტოკში(ნიუ–იორკი) დევიდ ტუტორის მიერ. დამსწრე საზოგადოებამ დაინახა იგი თუ როგორ დაჯდა პიანინოსთან და დახურა სახურავი(იმის საჩვენებლად, რომ დაიწყო შესრულება). ცოტა ხნის მერე მან გახსნა ისევ I ნაწილის დასასრულის ნიშნად. ასე მოხდა სამჯერ. ნაშრომი განხილვის საგნად რჩება. სადავოა ისიც კი არის თუ არა ის მუსიკა.
ნოიზ მუსიკის და მისი მნიშვნელობის განმარტებისას პოლ ჰეგარტი Noise/Music: A History–ში (2007) ამტკიცებს, რომ კეიჯის 4’33" არის ნოიზ მუსიკის ჭეშმარიტი ფუძემდებელი.
შესრულება და ჩანაწერები
4’33" ჩაწერილია რამდენიმეჯერ:
პარტიტურის ნაირსახეობები
რამდენიმე ჩანაწერი არსებობს ნაწარმოების: • ორიგინალი, რომელიც დევიდ ტუტორისთვის იყო განკუთვნილი ამჟამად დაკარგულია. ტიუდორის ცდა აღედგინა ორიგინალი გამოქვეყნებულია ფეტერმანის წიგნში John Cage's theatre pieces: notations and performances(1996). • კრემენის ხელნაწერი (1953) : გრაფიკული ნოტაცია ირვინ კრემენისთვის მიძღვნილი. ნაწარმოების ნაწილები წარმოდგენილია ორ ვერტიკალურ ხაზს შუა სიცარიელეთი. ტემპი – 60; ყოველი ნაწილის ბოლოს დრო მითითებულია წუთებით და წამებით.
one3
1989 წლის მიწურულს კეიჯი მიუბრუნდა 4’33“–ის იდეას და შექმნა one3. მისი რიცხვობრივი ნაწარმოებების წესის მიხედვით one მიუთითებს შემსრულებლების აუცილებელ რაოდენობას. one3 გულისხმობს მუსიკალური სისტემის შექმნას საკონცერტო დარბაზში, ისე რომ მთელი დარბაზი იყოს ხმათა უკურეაქციის(feedback) ზღვარზე. ასე რომ ნაწარმოები შედგება საზოგადოების და საკონცერტო დარბაზის ელექტრონულად გაძლიერებული  ხმებისგან.
2010 წლის შობის კამპანია
2010 წელს Facebook-ის ჯგუფი დაარსდა, რომელიც ხალხს უბიძგებდა 4'33"-ის ახალი შესრულების ყიდვისკენ შობის წინა კვირას. მათ ჰქონდათ იმედი, რომ 4'33" დაიკავებდა პირველ ადგილს UK Singles Chart–ში. ჯგუფი შთაგონებული იყო ადრინდელი წარმატებული კამპანიით, რომელიც ერთი წლით ადრე ისევე შობის წინა კვირას მოხდა. მაშინ იდეის ავტორები მოუწოდებდნენ ხალხს, რომ ეყიდათ ამერიკული მეტალ ჯგუფის  Rage Against the Machine–ის "Killing in the Name". სახელიც მის მიხედვით დაარქვეს 4'33"-ის "Cage Against the Machine". ჯგუფის შემქმნელები იმედოვნებენ რომ პირველ ადგილზე გასვლა 4'33"–ს პოპულარულს, ხოლო 25 დეკემბერს წყნარს გახდის. ამჟამად ჯგუფის წევრების რაოდენობა შეადგენს 90 ათასზე მეტს. ამ კამპანიას მხარი დაუჭირა რამდენიმე ცნობილმა ადამიანმა. ის პირველად ცნობილი გახდა, როდესაც ინგლისმელმა ბენ გოლდაკრმა ახსენა თავის ტვიტერზე. ორ კვირაში ჟურნალი the sun აცხადებს, რომ წევრთა რაოდენობა 3 ათასზე მეტი იყო(21 ივლისი) სიმღერა ვერ გავიდა პირველზე, თუმცა დაიკავა 21–ე ადგილი UK Singles Chart–ში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური ნაწარმოებები კატეგორია:პოსტმოდერნიზმი
კანდი
კანდი (სინჰალ.මහ නුවර,ტამილ. கண்டி) — ქალაქი ცენტრალურ შრი-ლანკაში. მდებარეობს კანდის მთიანეთის შუაგულში, რომელიც ჩაის პლანტაციებითაა დაფარული. კანდი შრი-ლანკის ცენტრალური პროვინციის დედაქალაქი, მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული და რელიგიური ცენტრია. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 110 049 ადამიანს. ქალაქში მდებარეობს ბუდას კბილის ტაძარი - მთელი მსოფლიოს ბუდისტური საზოგადოების ერთ-ერთი უწმინდესი ადგილი. სინჰაურ ენაზე სიტყვასიტყვით ნიშნავს „დიად ქალაქს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შრი-ლანკაში კატეგორია:შრი-ლანკის ქალაქები კატეგორია:შრი-ლანკის პროვინციების ადმინისტრაციული ცენტრები
სკანდინავიური ენები
სკანდინავიური ენების გავრცელების არეალი: ლურჯი — ხმელეთის ენები, მწვანე — კუნძულის ენები|thumb|right|150pxსკანდინავიური ენები (ჩრდილოგერმანული ენები, ჩრდილოური ენები) სახელწოდება გერმანული წარმოშობის ენათა ჯგუფისა. ამ ენებზე დღესაც საუბრობენ სკანდინავიაში, ისლანდიაში, ნორვეგიაში, ფარერის კუნძულსა და ფინეთის რეგიონში. სკანდინავიური ენები შეადგენს გერმანიკული ენების ერთ-ერთ ჯგუფს და დაახლოებით 20 მილიონი კაცი აღიარებს ამ ენათაგან ერთ რომელიმეს მშობლიურ ენად.
სკანდინავიური ენებია დანიური, ფარერული, ისლანდიური, ნორვეგიული, შვედური.
მიჩნეულია, რომ ედაში (Edda) შემორჩენილი ძველი ისლანდიური უნდა წარმოადგენდეს სკანდინავიური ენების უძველეს ტიპს, თუმცა ყველაზე ძველად მაინც ე.წ. ძველი ჩრდილოური ენა ითვლება.
ქრისტეს დაბადებამდე ჩრდილოგერმანული გამოცალკევებულა დასავლეთგერმანულისაგან, ხოლო IX საუკუნიდან კი იგი დაყოფილა უკვე დასავლეთნორდულად და აღმოსავლეთნორდულად, იმავე ჩრდილონორდულად.
ლიტერატურა
*
Life After Death
Life After Death — ამერიკელი რეპერ The Notorious B.I.G.-ს მეორე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1997 წლის 25 მარტს, უკვე მისი მკვლელობის შემდეგ. ამ ალბომზე წარმოდგენილი სიმღერები ჩაწერილია სხვადასხვა ცნობილ შემსრულებელთან, როგორებიც არიან: ჯეი-ზი, ლილ კიმი, Bone Thugs-N-Harmony, კარლ თომასი, Run-DMC, რ. კელი, პაფ დედი და 112.
Life After Death-მ გამოსვლისთანავე მაღალი შეფასება მიიღო და კომერციული წარმატებითაც სარგებლობდა. 2000 წელს RIAA-სგან მას მიენიჭა ალმასის სტატუსი (მანამდე ჰიპ-ჰოპის ჟანრში მსგავსი წარმატება მხოლოდ სამმა დისკმა მოიპოვა). იგი ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ გაყიდვად რეპ-ალბომად. ერთ კვირაში მან ბილბორდის ჩარტის 176-ე პოზიციიდან პირველ პოზიციაზე გადაინაცვლა. იგი ასევე ნომინირებული იყო გრემიზე 1998 წელს, როგორც წლის საუკეთესო რეპ ალბომი, წლის რეპ-სოლო შესრულება და წლის რეპ შესრულება დუეტის ან ჯგუფის მიერ. მუსიკალური კრიტიკოსები თვლიან მას ქვეჟანრ მაფიოზური რეპის ტიპის ჩანაწერად.
სქოლიო
კატეგორია:The Notorious B.I.G.-ს ალბომები კატეგორია:1997 წლის ალბომები კატეგორია:გარდაცვალების შემდეგ გამოცემული ალბომები
კონსტან პერმეკე
კონსტან პერმეკე (დ. 31 ივლისი, 1886, ანტვერპენი — გ. 4 იანვარი, 1952, ოსტენდე) — ბელგიელი ფერმწერი, ბელგიური იმპრესიონიზმის ლიდერი. სწავლობდა ბრიუგესა და გენტის სამხატვრო აკადემიებში. 1909-12 წლებში ხელმძღვანელობდა ლატემის სკოლის „მე-2 დაჯგუფებას“. პერმეკეს შემოქმედებისათვის ნიშანდობლივია სამყაროს ტრაგიკული აღქმა, მხატვრული ხედვის მისტიკური ხასიათი, ბუნების მისტიკური ხასიათი, ბუნების სტიქიურ ძალთა პრიმატის შეგრძნება. მის ნამუშევრებს (პეიჟაზები, გლეხთა და მეთევზეთა სცენები, შიშველი ნატირა) ახასიათებს წერის ფართო მანერა და მდიდარი კონტრასტული კოლორიტი („ზამთარი ფლანდრიაში“ (1912), ნატიფი ხელოვნების სამეფო მუზეუმი, ანტვერპენი; „ფერმა“ (1928), კერძო კუთვნილება, ბრიუსელი). 1936 წლიდან მუშაობდა როგორც მოქანდაკე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბელგიელი მხატვრები კატეგორია:ბელგიელი მოქანდაკეები კატეგორია:ექსპრესიონიზმი კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
ალან პარკერი
სერ ალან უილიამ პარკერი (Alan Parker დ. 14 თებერვალი, 1944, ისლინგტონი — გ. 31 ივლისი, 2020, ლონდონი) — ინგლისელი რეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი და მსახიობი, დიდი ბრიტანეთის რეჟისორთა გილდიის თანადამაარსებელი, ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კავალერი.
ბიოგრაფია
პარკერი დაიბადა მუშათა კლასის ოჯახში, ისლინგტონში, ლონდონის ერთ-ერთ რაიონში, დედის, ელსი ელენის (კაბების მკერავის) და მამის, უილიამ ლესლი პარკერის (სახლების მღებავის) ოჯახში. იგი დადიოდა ელის ოუენის სახელობის სკოლაში. 1960 და 1970-იან წლებში მისი კარიერა დაიწყო სარეკლამო სააგენტოს საავტორო უფლებათა აგენტის თანამდებობით. მოგვიანებით მან სატელევიზიო რეკლამების სცენარებიც შექმნა. ამ ჟანრში მისი ერთ-ერთი ცნობილი ნამუშევარი იყო ჩინზანოს რეკლამა, რომელიც ბრიტანეთის ტელეეთერში გადაიცემოდა.
კინოკარიერა პარკერმა დაიწყო პროდიუსერ დევიდ პუტჰემთან ერთად, ფილმით „მელოდია“ (1971). მოგვიანებით პუტჰემი მისი რამდენიმე ცნობილი ფილმის პროდიუსერად იქცა, მათ შორის - „შუაღამის ექსპრესის“ (1978). ამ ფილმმა მნიშვნელოვანი სკანდალი გამოიწვია, ვინაიდან მისი მოქმედება მიმდინარეობდა თურქეთის ერთ-ერთ ციხეში. 1988 წელს იგი ნომინირებული იქნა ოსკარზე როგორც საუკეთესო რეჟისორი ფილმით „მისისიპი იწვის“ (1988).
მთელმა რიგმა მისი ფილმებისა დიდი მოწონება დაიმსახურა. ესენია: „ბაგსი მელოუნი“ (1976), „დიდება“ (1980), „პინკ ფლოიდი: კედელი“ (1982), „ვალდებულებები“ (1991) და „ევიტა“ (1996).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:ინგლისელი რეჟისორები კატეგორია:ინგლისელი პროდიუსერები კატეგორია:ინგლისელი სცენარისტები
ჰავანა ლიბრე
left|thumb|სასტუმრო ჰავანა ლიბრე. left|thumb|ჰავანა ლიბრე. ხედი ერთ-ერთი ახლომდებარე პარკიდან. „ჰავანა ლიბრე“ (აგრეთვე Hotel Tryp Habana Libre) — სასტუმრო კუბაში, დედაქალაქ ჰავანაში. მდებარეობს ვედადოს რაიონში. 25 სართულიან შენობაში არის 569 ნომერი.
ისტორია
სასტუმრო თავდაპირველად აშენდა როგორც ჰავანა ჰილტონი, პრეზიდენტის ფულხენსიო ბატისტას უშუალო ეგიდით და იმყოფებოდა ამერიკული სასტუმროებისა და კურორტების საერთაშორისო ქსლის ჰილტონის მმართველობის ქვეშ. სასტუმრო შემუშავებულია აშშ-ის ფირმის — Welton Becket & Associates-ის მიერ, რომელსაც აქამდე აშენებული ჰქონდა Beverly Hilton Hotel და Capitol Records Building-ის სასტუმროები.
სასტუმრო გაიხსნა 1958 წლის 22 მარტს, კონრად ჰილტონის უშუალო თანდასწრებით. იმ დროისათვის ჰავანა ლიბრე იყო ლათინური ამერიკის უდიდესი და უმაღლესი სასტუმრო. განთქმული იყო თავისი კაზინოებით, კლუბებით, აუზებითა და სხვ. შენობის სახურავზე მოეწყო ბარი.
ჰილტონის გავლენის ქვეშ სასტუმრო კიდევ ორი წარუმატებელი წლით რჩებოდა, კუბა-აშშ-ის ურთიერთობების გართულებამ გამოიწვია კუბაში არსებული ყველა სასტუმროს ნაციონალიზაციამ, აგრეთვე გარკვეული დროით შეწყდა კაზინოთა ფუნქციონირება.
კაპდესასო
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ქვემო ძაღინა
ქვემო ძაღინა — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში. 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. თერეგვანის თემის ცენტრი (სოფლები: ახალშენი, გადიგინა, ვახტანა, ზემო ძაღინა, თანდიწყარო, თებოთა, თერეგვანი, ლისა, მუხაური, ნაგუთნი, ოჟორა, ფიჭვიგვინა, ღარისთავი, ჩრდილეთი). ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ყორნისიდან 5 კილომეტრი.
ნიკოლოზ II (რუსეთი)
ნიკოლოზ II ალექსანდრეს ძე (Никола́й II Алекса́ндрович; დ. 18 მაისი, ცარსკოე სელო, რუსეთის იმპერია — გ. 17 ივლისი, 1918, ეკატერინბურგი) — რუსეთის ბოლო იმპერატორი 1894-1917 წლებში. პოლონეთის მეფე, ფინეთის დიდი ჰერცოგი. მისი მმართველობა 1917 წელს რუსეთის რევოლუციით დასრულდა, რის შემდეგაც ის და მისი ოჯახი ბოლშევიკებმა იპატიევის სახლში დახვრიტეს.
ნიკოლაი II-ის სრული სახელი იყო ნიკოლაი ალეკსანდროვიჩ რომანოვი. მისი ოფიციალური ტიტული - ნიკოლაი II, იმპერატორი და ავტოკრატი სრულიად რუსეთისა. ის ასევე ცნობილია, როგორც ნიკოლაი წამუბული (გაუსამართლებლად მოკვლის გამო) და ნიკოლაი სისხლიანი (მისი კორონაციის დროს მომხდარი ტრაგიკული მოვლენების გამო).
ფერეირა-გომისი
ფერეირა-გომისი (Ferreira Gomes) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაპის შტატში. მიეკუთვნება ჩრდილოეთ ამაპის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 772 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 5 046.696 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.14 კმ²-ზე.
ნიკოლოზ II (რუსეთი)
ბიოგრაფია
დროებითმა მთავრობამ კომისია დანიშნა იმპერატორის საქმიანობის გამოსაკვლევად. მიუხედავად დიდი მცდელობისა, კომისიამ ვერაფერი აღმოაჩინა მეფის გასამტყუნებლად. იგი უდანაშაულო იყო. როდესაც მეფის უდანაშაულობა დამტკიცდა, ნაცვლად იმისა, რომ გაეთავისუფლებინათ სამეფო ოჯახი, დროებითმა მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება, პატიმრები ცარსკოე სელოდან მოშორებით, ტობოლსკში გადაეყვანათ.
იმპერატორის ოჯახის წევრები ღრმად და გულწრფელად განიცდიდნენ იმ ტრაგიკულ მოვლენებს, რომლებიც მაშინდელ რუსეთში, მათ თვალწინ ვითარდებოდა, რასაც მათი წერილები და დღიურები მოწმობს; მაგრამ ამ ტრაგედიას არ წაურთმევია მათთვის სულიერი ძალა, რწმენა და იმედი უფლის წყალობისა.
ტობოლსკიდან პატიმრები გადაიყვანეს ეკატერინბურგში, სადაც მათ სიცოცხლის ბოლო თვეები გაატარეს. ცხოვრების პირობები ეკატერინბურგში გაცილებით მძიმე იყო, ვიდრე - ტობოლსკში. დაცვა 12 კაცისგან შედგებოდა, რომელთაგან, უმრავლესობა, ყოფილი სისხლის სამართლის დამნაშავე იყო. იმპერატორის ოჯახი უდრტვინველად ითმენდა უმძიმეს საცხოვრებელ პირობებს, დაცინვას, უხეშ მოპყრობას, თითქმის - შიმშილს... მაგრამ რწმენა აძლევდა პატიმრებს უდიდეს სულიერ ძალასა და მოთმინებას.
1918 წლის 1 (14) ივლისს მამა იოანე სტოროჟევის მიერ შესრულდა უკანასკნელი ღვთისმსახურება პატიმრებისათვის. ახლოვდებოდა უკანასკნელი საათები. სიკვდილით დასჯისათვის მზადება პატიმრებისაგან ფარულად მიმდინარეობდა.
იმპერატორის ოჯახთან ერთად დახვრიტეს მათი მსახურებიც, ისინი, ვინც ბოლომდე მათთან დარჩა.
თაყვანისცემა სამეფო ოჯახისა, დაწყებული პატრიარქ ტიხონის მიერ, წესის აგების ლოცვასა და პანაშვიდზე ნათქვამი სიტყვით, გაგრძელდა, მიუხედავად საბჭოთა პერიოდში გაბატონებული იდეოლოგიისა.
ბევრი ღვთისმსახური და საერო პირი იდუმლად აღასრულებდა ლოცვას სამეფო ოჯახისათვის. იქმნებოდა მათდამი მიძღვნილი ლიტერატურული ნაწარმოებები, მუსიკა, ფილმები... სინოდალურ კომისიაში შედიოდა წინადადებები სამეფო ოჯახის კანონიზაციის შესახებ, დამოწმებული უამრავი სასწაულით: სამეფო ოჯახის წევრთა მიერ ავადმყოფების განკურნებით, დარღვეული ოჯახების აღდგენით... შეიქმნა ხატები იმპერატორისა და მის ოჯახის წევრთა გამოსახულებებით...
წმიდა ტანჯვადამთმენელ სამეფო ოჯახს მრავალი ქრისტიანი მიმართავს ლოცვით და ოჯახის სიმყარეს, შვილების ქრისტიანულად აღზრდას, სიწმინდისა და უმანკოების დაცვას ევედრებიან...
წმიდა ტანჯვადამთმენელი სამეფო ოჯახის ხსენება დაწესებულია წელიწადში ორჯერ: 4 (17) ივლისს, მათი მოკვდინების დღეს, და 25 იანვარს (7 თებერვალს), მათი წმინდანად შერაცხვის დღეს, თუ ეს თარიღი კვირა დღეს ემთხვევა; ხოლო თუ ეს თარიღი კვირა დღეს არ ემთხვევა, მაშინ - 25 იანვრიდან (7 თებერვლიდან) უახლოეს კვირა დღეს.
2011 წლის იანვარში რუსეთის პროკურატურის საგამოძიებო კომიტეტმა ნიკოლოზ II და მისი ოჯახის წევრები პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლად აღიარა.
ოჯახი
იმპერატორის მეუღლე, ალექსანდრა ფეოდოროვნა (პრინცესა ალისა ვიქტორია ელენა ლუიზა ბეატრისა), დაიბადა 1872 წლის 25 მაისს (7 ივნისს), გერმანიის საჰერცოგოს პატარა ქალაქ - დარმშტადტში. მისი მამა იყო დიდი ჰერცოგი, ლუდვიგ ჰესენ-დარმშტადტელი, ხოლო დედა - პრინცესა ალისა ინგლისელი, დედოფალ ვიქტორიას მესამე ქალიშვილი. მათ ოჯახში მკაცრი პატრიარქალური პრინციპები იყო გამეფებული. დედა ცდილობდა, ბავშვობიდანვე განევითარებინა შვილებში ცხოვრებისადმი ქრისტიანული მიდგომა.
მეფე ნიკოლოზი და დედოფალი ალექსანდრა ფეოდოროვნა 1894 წლის 14 ნოემბერს დაქორწინდნენ. პრინცესა ალისამ, მეფე ნიკოლოზთან რომ შეუღლებულიყო, სარწმუნოება შეიცვალა და მართლმადიდებლურად მოინათლა, ალექსანდრას სახელით. თავდაპირველად, ეს მას სამძიმოდ ეჩვენებოდა, რადგან ღრმად იყო დარწმუნებული პროტესტანტული რელიგიის ჭეშმარიტებაში; მაგრამ გაეცნო რა მართლმადიდებლურ აღმსარებლობას, 1894 წლის 21 ოქტომბერს, იმპერატორ ალექსანდრე III-ს გარდაცვალებიდან მეორე დღეს, მან გულწრფელად აღიარა ჭეშმარიტი სარწმუნოება.
დაქორწინებიდან სულ რამდენიმე დღეში, მეფე ნიკოლოზი იძულებული იყო, სახელმწიფოს მართვის მძიმე ტვირთი აეღო თავზე. რუსეთის იმპერიის მართვას, თავის, როგორც მონარქის, ვალდებულებებს, მეფე ნიკოლოზი წმიდათაწმიდა მოვალეობად მიიჩნევდა; ხოლო თავის მოვალეობათაგან უმთავრესად მას მართლმადიდებელი სარწმუნოების ერთგულება ესახებოდა.
მეფე-დედოფალს ხუთი შვილი შეეძინა: ოლგა (1895, 3 ნოემბერი), ტატიანა (1897, 29 მაისი), მარია (1899, 14 ივნისი), ანასტასია (1901, 5 ივნისი) და ტახტის მემკვიდრე, ალექსი (1904, 12 აგვისტო). მოგვიანებით გამოირკვა, რომ მემკვიდრე ალექსი დაავადებული იყო ჰემოფილიით. ბავშვის სიცოცხლე გამუდმებით ბეწვზე ეკიდა. ოდნავი სისხლდენაც მას, შეიძლებოდა, სიცოცხლის ფასად დასჯდომოდა.
სამეფო ოჯახი, მაშინდელი არისტოკრატიისგან განსხვავებით, ღრმა და წრფელი რეგლიგიურობით გამოირჩეოდა. მეფე-დედოფალს აღარ აკმაყოფილებდა კარის ეკლესიაში აღვლენილი მოკლე მსახურება; თავისი მრავალრიცხოვანი მოგზაურობის დროს, ისინი არა მარტო ეწვეოდნენ ხოლმე ეკლესია-მონასტრებს, არამედ - სასოებით ლოცულობდნენ, ხატებსა და წმიდა ნაწილებს ეთაყვანებოდნენ... სპეციალურად მათთვის სრულდებოდა წირვა-ლოცვები ცარსკოე სელოს წმ. თევდორეს ტაძარში... იმპერატორი უხვად გასცემდა შესაწირავს ახალი ეკლესიების ასაშენებლად, მათ შორის, რუსეთის საზღვრებს გარეთაც. მისი მმართველობის ხანაში ეკლესიათა რიცხვი, რუსეთში, 10 ათასით გაიზარდა, გაიხსნა 250 ახალი მონასტერი... იმპერატორი თავად იღებდა მონაწილეობას ახალი ეკლესიების საძირკვლის ჩაყრასა და სხვა საეკლესიო დღესასწაულებში... ნიკოლოზ II-ის მეფობის წლებში მოხდა უფრო მეტი წმინდანის კანონიზაცია, ვიდრე - უკანასკნელი 2 ასწლეულის განმავლობაში; მათ შორის - ღირსი სერაფიმე საროველისა (1903 წ.).
მიუხედავად მეფის სურვილისა, შეენარჩუნებინა ქვეყანაში მშვიდობა, მისი მმართველობის ხანაში რუსეთი 2 სისხლისმღვრელ ომში აღმოჩნდა ჩათრეული, რამაც ქვეყნის შიდა არეულობაც გამოიწვია.
არაოფიციალურ ვითარებაში მეფესთან ბევრს არ ჰქონია ურთიერთობა, მაგრამ ყველა, ვინც მის ოჯახურ ცხოვრებას პირადად იცნობდა, აღნიშნავდა სამეფო ოჯახის წევრების საოცარ სისადავეს, ურთიერთსიყვარულსა და ურთიერთთანხმობას. ეს იყო მჭიდროდ შეკრული ოჯახი, რომლის ყურადღების ცენტრში ალექსეი ნიკოლაევიჩი იმყოფებოდა. დედას შვილები უდიდესი პატივისცემითა და თავაზიანობით ეპყრობოდნენ. როდესაც იმპერატრიცა ავად ხდებოდა, ქალიშვილები რიგ-რიგობით მორიგეობდნენ დედის ოთახში. ამაღელვებელი იყო შვილების დამოკიდებულება მამის მიმართაც. იგი მათთვის, ერთდროულად, მეფეც იყო, მამაც და ამხანაგიც. მათი გრძნობა მამის მიმართ თითქმის რელიგიურ თაყვანისცემას, სრულ ნდობასა და ყველაზე გულითად მეგობრობას შორის მონაცვლეობდა. ერთადერთი გარემოება, რომელიც გამუდმებით ტანჯავდა სამეფო ოჯახს, უფლისწულის მძიმე ავადმყოფობა იყო.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები კატეგორია:მმართველი ფილატელისტები კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1918 კატეგორია:დამხობილი მონარქები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ტიერნინი
ტიერნინი (Tjörnin – აუზი) — პატარა ტბა ცენტრალურ რეიკიავიკში, ისლანდიის დედაქალაქში. მიუხედავად იმისა, რომ ტიერნინი არ შედის ქვეყნის უდიდესი ტბების სიაში, ის არის ერთ-ერთი ყველაზე კარგად ცნობილი ტბა მთელს ისლანდიაში.
რეიკიავიკის სტუმრების დიდ ნაწილს უხდება გავლა ტბის სანაპიროზე. ის მდებარეობს ქალაქის ცენტრში რეიკიავიკის დარბაზის და რამდენიმე მუზეუმის შემდეგ. ტბასთან ახლოს მდებარეობს ასევე ისლანდიის უნივერსიტეტი.
ტიერნინი არის საყვარელი ადგილი ბავშვებისათვის, რადგან აქ შესაძლებელია იხვების, თოლიების, გედების, ბატების ნახვა და მათი გამოკვება.
ზამთრის განმავლობაში, ტბა ჩვეულებრივ იყინება, თუმცა მას, წყლის ფრინველებისათვის, ცხელი გეოთერმული წყლების საშუალებით ალღობენ ხოლმე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ტბები
ბერნარდინო რამაცინი
ბერნარდინო რამაცინი (Bernardino Ramazzini; დ. 3 ნოემბერი, 1633 — გ. 5 ნოემბერი, 1714) — იტალიელი ექიმი. შრომის ჰიგიენის ფუძემდებელი. სწავლობდა ფერარისა და პარმის უნივერსიტეტებში. 1659 წელს მიენიჭა ექიმის წოდება. 1682-1700 წლებში სათავეში ედგა თეორიული მედიცინის კათედრას მოდენის უნივერსიტეტში, ხოლო 1700 წლიდან პრაქტიკული მედიცინის კათედრას პადუის უნივერსიტეტში. ამ პერიოდში უმეტესწილად დაკავდა ეპიდემიოლოგიის საკითხებით, მათ შორის მალარიის მკურნალობით. 1700 წლიდან არის პადუის უნივერსიტეტის პროფესორი მედიცინის დარგში. მის მთავარ შრომაში აღწერილია სხვადასხვა პროფესიული დაავადებები. რამაცინის სახელთანაა დაკავშირებული აგრეთვე სამედიცინო გეოგრაფიის საწყისები. რამაცინის სახელობისაა სხვადასხვა ჰიგიენური საზოგადოებები იტალიაში, აშშ-ში და სხვა ქვეყნებში.
ბერნარდინო რამაცინი გარდაიცვალა 1714 წლის 5 ნოემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მედიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1633 კატეგორია:გარდაცვლილი 1714
ლიეპაია
ლიეპაია (Liepāja) (ყოფილი ლიბავა) — ქალაქი ლატვიაში. გაუყინარი ნავსადგური ბალტიის ზღვაზე, სარკინიგზო ხაზების კვანძი. მოსახლეობა შეადგენს 78 144 ადამიანს (2016). ტალახით სამკურნალო და ზღვისპირა კურორტი.
ისტორია
ლიეპაია პირველად იხსენიება 1253 წელს. 1795 წელს კურლანდიასთან ერთად შეუერთდა რუსეთს. 1919 წლიდან ლატვიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1940 წლის 21 ივლისს მოხდა ლიეპაიას ოკუპაცია კომუნისტური რუსეთის მიერ. 1941 წლის 29 ივნისს გაათავისუფლა ნაცისტურმა გერმანიამ, თუმცა 1945 წლის 8 მაისიდან კვლავ რუსეთის ოკუპაციაში მოექცა.
ქალაქში შემორჩენილია შუა საუკუნეების არარეგულარული დაგეგმარება. ხუროთმოძღვრულ ძეგლთაგან აღსანიშნავია ტრისვიენიბასის ეკლესია (1742-58, არქიტექტორი ი.ჰ. დორნი), სახლი, რომელშიც 1697 წელს ცხოვრობდა პეტრე I (ახლა ისტორიისა და სამხატვრო მუზეუმის ფილიალი) და სხვა.
ლიეპაიაში არის პედაგოგიური ინსტიტუტი, რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ზოგადტექნიკური ფაკულტეტი, საღამოს პოლიტექნიკუმი, 4 სპეც. სასწავლებელი. 2 დრამატული თეატრი, 2 მუზეუმი, სანატორიუმი.
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის ქალაქები
კაკბის საკენკელა
კაკბის საკენკელა, სამკურნალო ქვათესლა (Lithospermum officinale) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 30–100 სმ სიმაღლის, სწორად მდგომი, ზედა ნაწილში დატოტვილი ღერო, რომელიც დაფარულია მოკლე და მიტკეცილი ბეწვებით. ფოთლები კიდემთლიანია, ლანცეტა ან მოგრძოლანცეტასებური, 5–10 მმ სიგანის. ყვავილედი მტევანი ან ქოლგაა, განლაგებულია ღეროს დატოტვილ ნაწილში. გვირგვინი თეთრია ან მოყვითალო-თეთრი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში.
გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე, შუა და აღმოსავლეთ აზიაში, ირანში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის შუა სარტყლამდე — ტყისპირა ადგილებში, ბუჩქნარებში, ველობებზე.
კახურად ეწოდება ძმრიდედა, ჩიტიმძივა, მტრედისბრინჯა; ქართლურად — კაკბისაკვნეტელა; ერწოულად — ჩირაღდანი; რაჭულად — ჩიტიკაკალა; ლეჩხუმურად — ჩიტის-კაკალე; ზემოიმერულად — ხოხბის-საკენკელა, ჩიტისაკენკელა, ჩიტის-საკენკარა; დავით ჩუბინაშვილს მოხსენიებული აქვს როგორც როგორც ყაჭყაჭა; სვანურად ეწოდება მგგიმბაშოოლ; სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით — კაკბის საკუნტელა.
ხალხურად „კაკბის საკენკელა“ აგრეთვე ეწოდება მეწამულ-ცისფერ ეგონიქონს (Aegonychon purpurocaeruleum).
სქოლიო
კატეგორია:ქვათესლა
გორდონ ბრაუნი
ჯეიმზ გორდონ ბრაუნი (James Gordon Brown MP; დ. 20 თებერვალი, 1951) — დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს 52-ე პრემიერ-მინისტრი, ხაზინის პირველი ლორდი, სამოქალაქო სამსახურის მინისტრი, პარლამენტის წევრი და ლეიბორისტული პარტიის ყოფილი ლიდერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები 21-ე საუკუნეში კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ლეიბორისტული პარტიის ლიდერები
იალუს ველი
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
ანდაქი
ანდაქი, ანდაქისწყალი ― მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე არღუნის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 18 კმ. (31 კმ. ) აუზის ფართობი 272 კმ² (271 კმ² ). სათავე აქვს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მთა პატარა ბორბალოსთან (პირიქითა ხევსურეთი).
ბოხმეჭასებრნი
ბოხმეჭასებრნი (Anguidae) — ქვეწარმავლების ოჯახი ხვლიკისნაირთა ქვერიგისა. ზოგიერთ სახეობას ხვლიკებისათვის დამახასიათებელი აგებულება აქვს, ზოგს — გველისებრი, ზოგს კი მეტად პატარა, განუვითარებელი კიდურები და მეტ-ნაკლებად წაგრძელებული სხეული. ენა ორკაპა აქვთ, ქუთუთოები კარგად განვითარებული და მოძრავი. ცნობილია 7 გვარის 60-მდე სახეობა. უმეტესად გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში. საყურადღებოა ალიგატორისებრი ხვლიკის ანუ გერონოტის (Gerrhonotus) გვარი, რომლის წარმომადგენლებს კარგად განვითარებული კიდურები აქვთ. გვხვდებიან ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში 2 გვარია, რომლებიც თითო სახეობით არიან წარმოდგენილი — ბოხმეჭა (Anguis fragilis) და გველხოკერა (Ophisaurus apodus).
ანდაქი
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:არღუნის შენაკადები
ბაგრატიონთა დინასტიის იმერეთის შტო
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეფეები
კრეტის ზღვა
კრეტის ზღვა — მდებარეობს ეგეოსის ზღვის სამხრეთით, კუნძულ კრეტას ჩრდილოეთით და კიკლადის სამხრეთით. ეს ზღვა გადაჭიმულია დასავლეთით მდებარე კუნძულ კიტირადან, აღმოსავლეთით დოდეკანესის კუნძულებამდე. კრეტის ზღვა სრუტეების მეშვეობით უკავშირდება როგორც იონიის ზღვას, ასევე, ხმელთაშუა ზღვას.
ყურეები
კატეგორია:ეგეოსის ზღვა კატეგორია:ზღვები ხმელთაშუა ზღვაში კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
ანდერძი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ანდერძი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კიურიონმაა
კიურიონმაა (Kyrönmaan seutukunta) ― ფინეთის ოსტრობოტნიის რეგიონის ყოფილი ქვერეგიონი. შეიქმნა 2009 წელს. გაუქმდა 2021 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის გეოგრაფია კატეგორია:ფინეთის ყოფილი ქვერეგიონები
ფერნანდუ კარდოზუ
ფერნანდუ ენრიკე კარდოზუ (Fernando Henrique Cardoso; დ. 18 ივნისი, 1931, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი. ბრაზილიის ოცდამეთოთხმეტე პრეზიდენტი 1995–2003  წლებში. ბრაზილიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დამაარსებელი.
დაიბადა რიო-დე-ჟანეიროში, სწავლობდა სოციოლოგიას სან-პაულუს უნივერსიტეტში. 1952 წელს მიიღო საზოგადოებრივი მევნიერების ბაკალავრის, ხოლო მოგვიანებით სოციოლოგიის მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1931
ქუზეა
ქუზეა — ქალაქი ცენტრალურ ეგვიპტეში. ასიუტის საგუბერნატოროში. კვეთს მდინარე ნილოსი. ქალაქი 12 კილომეტრითაა დაცილებული პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ასიუტს. ქალაქი მოსახლეობის სიმჭიდროვეს მხრივ საშუალო მაჩვენებელზეა, აქ კვადრატულ კილომეტრზე 58 ადამიანი ცხოვრობს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ასიუტის მუჰაფაზა
სინჰარაჯის ნაკრძალი
სინჰარაჯის ნაკრძალი - ეროვნული პარკი და ბიომრავალფეროვანი ადგილი შრი-ლანკაში. იგი მსოფლიო მნიშვნელობისაა და გამოცხადებულია ბიოსფერულ ნაკრძალად, 1988 წლიდან კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. სახელი ითარგმნება როგორც „ლომების სამეფო".
შრი-ლანკის ეს მთაგორიანი, უღრანი ტროპიკული ტყეებით დაფარული ეკორეგიონი მასიურ გაჩეხვას მისმა მიუდგომელმა მდებარეობამ გადაარჩინა.
ხშირი მცენარეული საფარის გამო, პარკის ველური ცხოვრება თვალისათვის თითქმის უხილავია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შრი-ლანკაში
რობერტ კენედი
რობერტ ფრენსის „ბობი“ კენედი  (Robert Francis "Bobby" Kennedy; დ. 20 ნოემბერი, 1925 — გ. 6 ივნისი, 1968) — ამერიკელი პოლიტიკური მოღვაწე და დემოკრატი სენატორი.
სწავლობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში და შემდგომ ვირჯინიის სამართლის უნივერსიტეტში. მუშაობდა იუსტიციის დეპარტამენტში და მსახურობდა სენატის რამდენიმე კომისიაში, სანამ გახდა იუსტიციის მინისტრი მისი ძმასთან – ჯონთან – 1961 წ. იგი გადადგა 1964 წელს, მისი ძმის მკვლელობის შემდეგ. 1964 წელს იგი ნიუ-იორკიდან აირჩიეს აშშ-ის სენატის წევრად. 1964 წელს მან ააგო თავისი საარჩევნო კამპანია ვიეტნამის ომის საწინააღმდეგოდ.
1968 წელს კენჭს იყრიდა პრეზიდენტად დემოკრატიული პარტიიდან, მაგრამ კალიფორნიის პრაიმერის მოგების შემდეგ, 5 ივნისს, იგი მოკლა არაბმა ემიგრანტმა სირჰან სირჰანმა. მისი ცოლი, ეთელი, დარჩა 11 შვილით, მათგან მეთერთმეტე დაიბადა რობერტის მკვლელობის შემდეგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:აშშ-ის გენერალური პროკურორები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:მოკლული ამერიკელი პოლიტიკოსები
გოგი ბატიაშვილი
გოგი ბატიაშვილი (დ. 4 აპრილი, 1944, წინანდალი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1967–1968 წლებში იყო ახმეტის რაიონის სოფელ ქისტაურის სასოფლო ამბულატორიის გამგე. 1968–1987 წლებში აკადემიკოს მ.წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1987–1994 წლებში უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1994 წლიდან წამყვანი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 30 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება სამამულო და უცხოური პრეპარატების კლინიკურ და ექსპერიმენტულ აპრობაციას. ეკუთვნის ერთი საავტორო უფლება.
იტაუბალი
იტაუბალი (Itaubal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაპის შტატში. მიეკუთვნება ჩრდილოეთ ამაპის მეზორეგიონს.
გოგი ბატიაშვილი
1985 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მცენარეული ციტოქრომი C გავლენა მიოკარდიუმის შეკუმშვად ფუნქციასა და ენერგეტიკულ ცვლაზე გულის სხვადასხვა ექსპერიმენტული პათოლოგიების დროს.“
იტაუბალი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 267 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 703.793 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.5 კმ²-ზე.
მალიორკა (საფეხბურთო კლუბი)
„მალიორკა“ (Real Club Deportivo Mallorca) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1916 წლის 5 მარტს, ბალეარის კუნძულების ქალაქ პალმაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ იბეროსტარზე, რომელიც 23 142 მაყურებელს იტევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:მალიორკა (საფეხბურთო კლუბი)
იტაუბალი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაპის შტატის მუნიციპალიტეტები
გოგი ბატიაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:ქართველი ექიმები
ეგვიპტოლოგია
thumb|300px|გიზას დიდი სფინქსი ეგვიპტოლოგია — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის ძველი ეგვიპტის ენას, კულტურასა და ისტორიას და ამგვარად წარმოადგენს რეგიონალურ და თემატურ განშტოებას უფრო ვრცელი დისციპლინების უძველეს ისტორიასა და არქეოლოგიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტოლოგია კატეგორია:უძველესი ისტორია კატეგორია:არქეოლოგია
შეიპფაილი
thumb|200px|მარტივი რუკა წერტილებით, პოლიმონაკვეთებითა და პოლიგონებით. შეიპფაილი (Shapefile) — ფაილის ფორმატი გეოგრაფიული ობიექტების ადგილმდებარეობის, ფორმის და ატრიბუტების შესანახად. მასში ერთიანდება მხოლოდ ერთი ტიპის ობიექტები (მაგ. მხოლოდ წერტილები). შეიპფაილი შეიცავს გეოგრაფიულ ობიექტთა მხოლოდ ერთ კოლექციას/კლასს.
კატეგორია:გეოგრაფიული ინფორმაციის სისტემები
ზოსიმუსი (პაპი)
ზოსიმუსი (Zosimus; დ. უცნობია — გ. 26 დეკემბერი, 418) — რომის პაპი 417 წლის 18 მარტიდან 418 წლის 26 დეკემბრამდე, კათოლიკური ეკლესიის წმიდანი. ხსენების დღე 26 დეკემბერი.
სილოსი
სილოსი (ესპ. silos (მრ. რ.) < silo (მხ.რ.) — მიწისქვეშა შენობა მარცვლეულის შესანახად) — წვნიანი საკვები, რომელსაც ამზადებენ უჰაეროდ დაკონსერვებით (დასილოსება). ნედლეულის მიხედვით განასხვავებენ სიმინდის, კარტოფილის, მზესუმზირას, ცერცველა-შვრიისა და სხვა სილოსს. ახლოსაა დასასილოსებელ მასასთან. მასში შენარჩუნებულია კაროტინი და C ვიტამინი, რამდენადმე ნაკლები რაოდენობით შეიცავს წყალში ხსნად შაქრებს, მის შედგენილობაშია აგრეთვე ორგანული მჟავები — რძემჟავა (2%-მდე), ძმარმჟავა (0,6%-მდე). ზოგიერთი სახის სილოსში არის პროპიონმჟავა, ვალერიანმჟავა და სხვა. დასილოსების ტექნოლოგიის დარღვევისა და არასწორი შენახვის შემთხვევაში სილოსში შეიძლება აღმოჩნდეს ერბომჟავა. სილოსის საკვები ღირებულება დამოკიდებულია მცენარის სახეობაზე, გათიბვის მომენტში მცენარის განვითარების ფაზაზე, დამზადების ტექნოლოგიასა და შენახვის პირობებზე. კარგი სილოსი ღია მწვანე ან მოყვითალოა; ძლიერ ჩახურებული — მუქი ყავისფერია, დამჟავებული კომბოსტოს სუნი აქვს. სტრუქრტურულად სილოსი ფაშარი უნდა იყოს, თუ იგლისება — გაფუჭებულია. სილოსით კვება აუმჯობესებს საკვების მონელებას, ხელს უწყობს სხვა საკვების (განსაკუთრებით უხეში საკვების) უკეთ შეთვისებას. სილოსით კვებავენ ყველა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველს, განსაკუთრებით ზამთარში, ხოლო ზოგიერთ გვალვიან რაიონში — ზაფხულშიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხოველეობა
ზემო ავსტრია
ზემო ავსტრია მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე დუნაი მას ორ ნაწილად ჰყოფს. ფედერალურ მხარეს ესაზღვრება ჩეხეთი და გერმანია. ასევე ავსტრიის ფედერალური მხარე: ქვემო ავსტრია, ზალცბურგი და შტირია.
ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 145 კილომეტრზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ – 165 კმ-ზე. მისი ფართობია 11 982 კმ². მხარეს უკავია ავსტრიის ფართობის ტერიტორიის 14,3 %.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის მხარეები
მანგლისის სიონი
მანგლისის სიონი — ქართული მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძარი. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის დაბა მანგლისთან. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ისტორიული წყაროების მიხედვით ამ ადგილას პირველი ქვის ტაძარი ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების პერიოდში — IV საუკუნის 30-იან წლებში აიგო. ლეონტი მროველის თანახმად, კონსტანტინე I დიდის მიერ მირიან III-სთვის გამოგზავნილი ეპისკოპოსი იოანე, რომელსაც წმინდა რელიკვიები და უხვი განძეულობა გაატანა საქართველოში ეკლესიათა ასაშენებლად. იოანე მცხეთაში ჩასვლამდე მანგლისში დაყოვნდა, ტაძრის აშენება დაიწყო და ქრისტეს წმინდა ჯვრის ნაწილიც დატოვა. V საუკუნეში ვახტანგ გორგასლის მიერ დაარსებულ საეპისკოპოსოებს შორის მანგლისი რიგით მეოთხედ მოიხსენიება.
ძეგლზე გამოკვეთილად განირჩევა ორი სამშენებლო ფენა. პირველი - მარტივი ტეტრაკონქის გეგმის მქონე ტაძარია, რომელიც გარედან რვაწახნაგა მოხაზულობაში ეწერებოდა და გუმბათით იყო გადახურული. სავარაუდოდ, პირველი ფენა სწორედ ვახტანგ გორგასლის პერიოდს უნდა უკავშირდებოდეს. აღსანიშნავია, რომ ამ ტიპის ტაძრებს შორის მანგლისი უადრესი ნიმუშია, ამიტომ მისი დეტალები, არქიტექტურული თვალსაზრისით, ერთგვარ ამოსავალ წერტილს წარმოადგენს საქართველოში ამ ტიპის ხუროთმოძღვრების განვითარების თვალსაზრისით.
მანგლისის სიონის ძირითადი სივრცის გარშემომწერ კედლებში ჩაშენებული იყო ოთხი მცირე სათავსი, რომლებიც ძირითად სივრცეს უკავშირდებოდნენ. ეს ნიშნავს, რომ მანგლისის მშენებელი არქიტექტორი V საუკუნეში უკვე გრძნობდა ამ ხუროთმოძღვრული ტიპის ნაკლს - შიდა სივრცის სიმცირეს და დამატებითი სათავსების აგებით ფაქტობრივად წინასწარმეტყველებდა მცხეთის ჯვრის ტიპის ტაძრების აგებას. ამიტომაც არის ტეტრაკონქებს შორის მანგლისის სიონი უადრესი ნიმუშიც და ამოსავალი წერტილიც ამ ტიპის განვითარებისათვის.
VII საუკუნეში მანგლისი ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლეს შემოსევის დროს აოხრდა და აქ დაცული სიწმინდეებიც გაიტაცეს. ისტორიულ წყაროებში ცნობები მანგლისის შესახებ XI საუკუნის პირველ მეოთხედამდე, ანუ გიორგი I-ის (1014-1027 წ.წ.) მეფობის ხანამდე არ არის შემონახული. ამ დროს რადიკალურად შეიცვალა ტაძრის არქიტექტურა. თავდაპირველი, V საუკუნის ნაგებობის აღმოსავლეთ მხარეს წინ წაიწია საკურთხევლის აფსიდამ, მიემატა საკურთხევლის დამხმარე სათავსოები, სამკვეთლო და სადიაკვნე. მიუშენდა სამხრეთისა და დასავლეთის კარიბჭეები, დაედგა ახალი გუმბათი, შენობა მთლიანად ახალი ქვის პერანგში ჩაისვა, ხოლო ექსტერიერი ეპოქის შესაბამისად მოჩუქურთმდა, მოიხატა ინტერიერი. მანგლისის სიონმა საბოლოო ცვლილებები (რომლებითაც დღემდე მოაღწია) განიცადა XIX საუკუნის შუა ხანებში, რუსული მმართველობის დროს, ეგზარქოს ისიდორეს ინიციატივითა და ადგილობრივი რუსული პოლკის ოფიცრების მცდელობით. ჯერ ლეკების თავდასხმებით, შემდეგ კი აღა-მაჰმად ხანის ლაშქრობის შედეგად დაზიანებული ტაძარი გაიწმინდა და შეკეთდა, თუმცა ტაძრის ბევრი მნიშვნელოვანი დეტალი სამუდამოდ დაიკარგა, ხოლო ტაძრის შიდა ხატწერა განადგურდა.
აღმოსავლეთ ფასადზე მხატვრულ სახეს ქმნის კედელში ღრმად შეჭრილი, წყობის შემამსუბუქებელი ორი ნიში, რომელთა შუაშიც საკურთხევლის საკმაოდ დიდი და მოჩუქურთმებული სარკმელია მოთავსებული. სარკმლის ზედა ნაწილში მოცემულია სტილიზებული მცენარეული ორნამენტის ჩუქურთმებით შედგენილი ქუსლიანი წარბი (რკალისებური ზოლი სარკმლის ზედა მხარეს, ფაქტობრივად წარბის ფუნქციას ასრულებს), რომელიც ნიშების ზედა ნაწილშიც მეორდება და ერთმანეთს ებმის. მათ ზემოთ ჯვარია გამოყვანილი ირგვლივ რამდენიმე დეკორატიული დეტალით. უჩუქურთმო სარკმლები აქვთ პასტოფორიუმებს დიდ სარკმელთან შედარებით ქვემოთ (პასტოფორიუმი — დამხმარე საღვთისმსახურო სათავსო ცენტრალური აფსიდის ორივე მხრიდან).
თაღოვანი კარიბჭე დასავლეთ ფასადის მთავარი აქცენტია. მის ორივე მხარეს ამოყვანილია სამმაგ დეკორატიულ ნახევარსვეტზე დაფუძნებული თაღები და შემკულია რამდენიმე სახის ჩუქურთმით. კარიბჭე XIX საუკუნეში შეაკეთეს, რაზეც მიუთითებს როგორც რუსული წარწერა რესტავრაციის შესახებ, აგრეთვე გადაწყობილი ქვებით შექმნილი ერთგვარი სიჭრელე. შესასვლელის მაღლა ორ რომბზე დამდგარი ჯვარია გამოსახული.
დასავლეთის მხრიდან კარგად ჩანს ყველა მინაშენი და მათ შორის განსხვავებული სიმაღლის დონეები. აქაც აქცენტი გადადის თაღოვან კარიბჭესა და მის დეკორა-ტიულ დეტალებზე, რომელიც სამხრეთის მსგავსია, მაგრამ უფრო მასშტაბური და პომპეზური. სამხრეთ ფასადიდან აღსანიშნავია ორთავიანი არწივის ჰერალდიკური გამოსახულება შესასვლელის მაღლა მდებარე ჯვრის თავზე, რომელსაც ერთ კლანჭში ჯვარი უჭირავს, ხოლო მეორეში - სკიპტრა. იგი XIX საუკუნის რესტავრაციის დროინდელია. იგივე მოტივი მეორდება ტაძარში, საკურთხევლის მოპირდაპირედ მდგარ ხის საპატრიარქო ტახტზეც. ზოგადად, ინტერიერში რუსული ხატების სიმ- რავლეც ცხადყოფს რაოდენი გავლენა მოახდინა რუსული პოლკის ხანგრძლივმა მფლობელობამ. ამ ფასადზეა XI საუკუნის გადაკეთების აღმნიშვნელი წარწერაც, რო-მელიც ახლა დაზიანებულია, მაგრამ თავის დროზე მარი ბროსეს მოუსწრია ამოკითხვა.
ჩრდილოეთი კედელი არ არის დატვირთული მხატვრული დეტალებით, მისი მუდმივად ჩრდილში ყოფნის გამო.
მთლიანი ტაძრის მასის დომინანტია უზარმაზარი თორმეტწახნაგა გუმბათი, რომელიც წითელი კრამიტით არის გადახურული. ყელში ჩუქურთმებით შემკული ექვსი სარკმელია გაჭრილი.
XIX საუკუნეში ჩატარებული სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგად XI საუკუნის მოხატულობიდან, რომელიც მთელ ტაძარს მოიცავდა, მხოლოდ გუმბათში არსებული ფრესკები შემორჩა, რომლებიც ჯვრის ამაღლების გრანდიოზულ კომპოზიციას წარმოადგენენ.
ქრისტიანული ტრადიცია მანგლისის სიონს რამდენიმე მნიშვნელოვან სიწმინდეს უკავშირებს, მათ შორის უფლის სამსჭვალსა და წმინდა ჯვრის ნაწილებს. აქვეა დაბრძანებული იოანე მანგლელის თანმხლები სასწაულთმოქმედი ხატი — მანგლისის ღვთისმშობელი. გადმოცემის თანახმად, სამხრეთ შესასვლელის პირდაპირ მდებარე ქვის ჯვრის ქვეშ თევდორე კველთელის ნაწილები განისვენებს.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები * კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
ჩეჩნეთის რესპუბლიკა იჩქერიის სახელმწიფო ჰიმნი
ჰიმნის ტექსტი (ჩეჩნურად)
Jōƶalla ya mârşuō
Bűsanna buorz yexkaş düniençu dövlla txuo, Jűranna luom uġuş txaņ ċeraş texkina. Lailaha illAllah
Ärzuonīņ bannаşkaẋ nānuоşa daqīna, Tarxaş thieẋ duoy ẋīzuōņ dayşa txuo jāmīna. Lailaha illAllah
Xalq̇ana, maxkana nānuoşa qöllina, Cärşinna ieşnaçuоẋ, mayra djahittina. Lailaha illAllah