cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოქროს გარგარი
ოქროს გარგარი — არის ყოველწლიური კინოფესტივალი, რომელიც ტარდება ივლისში (სომხეში), სომხეთის კულტურის სამინისტროს დახმარებით. 2011 წლამდე კინოფესტივალს ჰქონდა სამი ძირითადი მიმდინარეობა: მხატვრული ფილმების და დოკუმენტური ფილმების საერთაშორისო კონკურსები, ასევე ”სომხური პანორამა”. 2011 წელს გამოჩნდა ახალი კონკურენტუნარიანი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი პროგრამა "გარგარის ბირთვის". კინოფესტივალის პირველ წელს მასში მონაწილეობა მიიღეს მხოლოდ სომეხი კინორეჟისორის ფილმებმა, მაგრამ მეორე კინოფესტივალიდან დაწყებული, მასში უცხოელი კინორეჟისორები უფრო და უფრო მონაწილეობენ. ოქროს გარგარის საერთაშორისო კინოფესტივალი როტერდამისა და ბუსანის საერთაშორისო კინოფესტივალების იდენტურია. ფესტივალის მთავარი პრიზი არის ოქროს გარგარი.
ერევანში ოქროს გარგარის საერთაშორისო კინოფესტივალი დააარსეს დოკუმენტური ფილმების რეჟისორმა ჰარუტ ხაჩატურიანმა, სცენარისტმა მიხაილ სტამბოლციანმა და კინოკრიტიკოსმა სუსანა ჰარუთიანმა. ფესტივალი დაარსდა ატომ ეგგოიანის უშუალო მონაწილეობით. ფესტივალის დევიზია კულტურათა და ცივილიზაციების გზაჯვარედინი, რადგან იგი აღიქმებოდა, როგორც კულტურული ხიდი, რომელიც ხელს უწყობს დიალოგს დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის. ფესტივალი სიმბოლურად ასახავს სომხეთის ისტორიას.
პირველად, ოქროს გარგარის საერთაშორისო კინოფესტივალი ჩატარდა ერევანში 2004 წლის 30 ივნისიდან- 4 ივლისის ჩათვლით. სწორედ ამის შემდეგ გახდა ყოველწლიური ღონისძიება კინოთეატრის სამყაროში, რომელიც ტარდება ივლისის შუა რიცხვებში სომხეთში.
2010 წელს კინოფესტივალ დაემატა რამდენიმე ნომინაცია.
ფესტივალის ჩატარების სხვადასხვა წლებში სომხეთის დედაქალაქს სტუმრობდნენ – მწერალი და სცენარისტი ტონინო გუერა, მსახიობები კლაუდია კარდინალე, ფანი არდანი, ნასტასია კინსკი, ორნელა მუტი, ჟაკლინ ბისეტი.
2010 წელს „ოქროს გარგარს“ კინოს საერთაშორისო კავშირის, ტელევიზიისა და სპორტის მთავარი პრემია   Ficts Plate D’honneur მიენიჭა.
ჯილდო
კინოფესტივალის მთავარი პრიზი, ოქროს გარგარი გადაეცემა გამარჯვებულებს ოთხ ძირითადი ნომინაციაში. იგი დამზადებულია ფერადი მინისგან, რომელზედაც გამოსახულია ფარაჯანოვის ნაწარმოების ერთ-ერთი პერსონაჟი, რომელიც ვერცხლის ფირფიტაზეა გამოსახული. პრიზები წინასწარ იკურთხება ღვთისმშობლის ეკლესიაში (ზორავარი), რომელიც მდებარეობს ერევნის ცენტრში. 2010 წლიდან კი თავისი საქმის სპეციალისტის კინოში შეტანილი წვლილისთვის გადაეცემა ცალკე გამოყოფილი ჯილდო ეს არის ოქროს გარგარის ფიგურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: სომხეთის კულტურა კატეგორია: სომხეთი კატეგორია: კინო
ჯანალი
ჯანალი (Canalı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
ოვჩულუ (აღდაში)
ოვჩულუ (Ovçulu) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
პარაიზოპოლისი
პარაიზოპოლისი (Paraisópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 968 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 379 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 58.5 კმ²-ზე. ფართობი 331 238 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლანა კონსეისანი
ლანა კონსეისანი (დ. 8 იანვარი, 1996) — ბრაზილიელი ფრენბურთელი. თამაშობს ბრაზილიის ქალ ფრენბულთა ნაკრებში. ითამაშა 2018 და 2019 წლების მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატებზე. 2015 წელს მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს 20 წლამდელთა ჩემპიონატზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1996 კატეგორია:ბრაზილიელი ფრენბურთელები
მარტიანის ეკლესიის ნანგრევი
მარტიანის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ძეგლი მდებარეობს სოფლიდან დასავლეთით 2 კმ-ზე ნასოფლარ "ახლოურებში". ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის თლილი ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. დარბაზული, სწორკუთხასაკურთხევლიანი ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზე. გეგმით მართკუთხედია. საკურთხეველს მხარი მხოლოდ ჩრდილოეთიდან აქვს. ამავე კედელში გაჭრილი იყო შესასვლელი და სარკმელი. ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან მინაშენი ჰქონდა. იგი მთლიანად დანგრეულია. მინაშენი ეკლესიას ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით უკავშირდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რაინიციმბაზაფი
რაინიციმბაზაფი (Rainitsimbazafy) — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1895 წლის 15 ოქტომბრიდან 1896 წლის სექტემბრამდე.
1895 წელს დედაქალაქ ანტანანარივუს დაცემისა და ფრანგების მიერ სამეფო სასახლის აღების შემდეგ, რაინილაიარივონი, სამეფოს პრემიერ-მინისტრი, რომელსაც ეს თანამდებობა 31 წლის განმავლობაში ეკავა, გადააყენეს და ფრანგი გენერალ-გუბერნატორის ბრძანებით დააპატიმრეს. იმავე წლის 15 ოქტომბერს პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა რაინიციმბაზაფი. მასზე არჩევანი დედოფალ რანავალუნა III-ისა და ფრანგი გენერალ-გუბერნატორის შეთანხმების შედეგად შეჩერდა. ეს უკანასკნელი თვლიდა, რომ პრემიერ-მინისტრს მხოლოდ ფორმალური როლი ჰქონდა და ის ახლადდამკვიდრებულ ფრანგულ მმართველობას საფრთხეს არ შეუქმნიდა. რაინიციმბაზაფი ამ დროისთვის უკვე ხანდაზმული იყო. იგი პოსტიდან 1896 წლის სექტემბერში გათავისუფლდა.
სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
ამიდასტურის ეკლესია
ამიდასტურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ ქვემო ხოდაშნის ცენტრალურ ნაწილში, სავარაუდოდ, თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია ნაგებია სხვადასხვა ზომის, რიყის ქვით კირით ხსნარზე. წყობა ქაოსურია, ტლანქი ჩანს გვიანდელი გადაკეთების კვალი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ნალისებრთაღიანია. კარის ტავზე მცირე სიღრმის მქონე, ოთხკუთხა ნიშაა, აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომლის ცენტრში ერთმანეთს მიყუდებული, ორი ფილით გადახურული სარკმელია გაჭრილი სარკმლის ორივე მხარეს თითო, ოთხკუთხა ნიშაა. ქვემოთ კი, კედელზე, მიდგმულია რიყის ქვით ნაგები, ოთხწახნაგა ტრაპეზი. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. დარბაზი გადახურულია ქარგილზე სხმული, ნახევარცილინდრული კამარით. 2007 წელს სოფლის მაცხოვრებლებმა ეკლესიის გარეთა კედლების დიდი ნაწილი აღადგინეს და შენობა ღარისებრი კრამიტით გადახურეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხორვატულ-უნგრული აქტი
მინი|აქტის ნაწილი ხორვატულ-უნგრული აქტი (Hrvatsko-ugarska nagodba, Horvát–magyar kiegyezés, Kroatisch-Ungarischer Ausgleich) — 1868 წელს ხელმოწერილი აქტი, რომელმაც ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში უნგრეთის მმართველობის ქვეშ ხორვატიის პოლიტიკური სტატუსი განსაზღვრა. ხელშეკრულება ძალაში იყო პირველი მსოფლიო ომის დასრულებამდე. 1918 წლის 29 ოქტომბერს ხორვატიის პარლამენტმა, როგორც ხორვატიის ისტორიული სუვერენიტეტის წარმომადგენელმა, გააუქმა ავსტრია–უნგრეთთან გაფორმებული ყველა ხელშეკრულება.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ისტორია კატეგორია:ხორვატიის ისტორია
გრიგოლ ჯოჯუა
გრიგოლ ჯოჯუა (დ. 24 სექტემბერი, 1962, თბილისი ) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.
1989 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1994-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „კონსერვატიული (მონარქისტების) პარტია“. 1999-2004 წლებში — საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები გრიგოლ
სიბრმავე
სიბრმავე (სამედ. აბლეფსია a „უარყ. თავსართი“, blepein „ხედვა“) — უსინათლობა, სიბრმავე. მხედველობის დაკარგვა ცალ ან ორივე თვალში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოფთალმოლოგია
ყანდაარის ალყა (1595)
ყანდაარის ალყა — პირველი საბრძოლო დაპირისპირება სეფიანთა ირანსა და დიდ მოგოლთა იმპერიას შორის, რომლის დროსაც მოგოლებმა იმპერატორ აქბარის ბრძანებით, შეუტიეს სეფიანთა მფლობელობაში მყოფ ავღანეთს და უბრძოლველად აიღეს ქალაქი ყანდაარი.
წინარეისტორია
ყანდაარი 1510 წელს შევიდა სეფიანთა ირანის შემადგენლობაში, მას შემდეგ რაც ისმაილ I-მა დაამარცხა უზბეკი ხანების ბელადი, მუჰამედ შაიბანი. 1525 წელს ქალაქი ისევ უზბეკების ხელში აღმოჩნდა, მაგრამ 1 წლის შემდეგ ის დაიხსნა მოგოლთა პირველმა იმპერატორმა, ბაბურმა.
მიმდინარეობა და შედეგები
1595 წლის ივლისში, იმპერატორმა აქბარმა მისი ერთ-ერთი სარდალი, ჯავალი ხანი ჩაუყენა სათავეში მოგოლთა 7000 კაციან არმიას და დაძრა ყანდაარისკენ. აგვისტოს ბოლოსთვის მოგოლები მიადგნენ ქალაქს, მათ მალევე გატეხეს 2000 კაციანი გარნიზონი კარგი ზარბაზნებითა და საბრძოლე სპილოების დახმარებით.
სპარსელებს სურსათი გაუთავდათ და მათი სარდალი, მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი იძულებული გახდა ქალაქი ინდოელებისთვის დაეთმო. 20 სექტემბერს ყანდაარის კოშკის თავზე დიდ მოგოლთა იმპერიის დროშა აღიმართა. ავღანეთის დიდი ნაწილი მოგოლთა მფლობელობაში გადავიდა. 10 წლის შემდეგ სპარსელებმა მოაწყვეს ყანდაარზე ალყა, მაგრამ უშედეგოდ. მათ ქალაქის დაბრუნება მხოლოდ 1622-1623 წლების მოგოლ-სეფიანთა ომის შედეგად მოახერხეს.
წყარო
კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:ირანის ისტორია
ჰუსაინ გრადაშჩევიჩი
ჰუსაინ გრადაშჩევიჩი (Husein Gradaščević; არებ. حۆسهىن غراداشچهوىݘ; დ. 31 აგვისტო, 1802, ქ. გრადაჩაცი, ჩრდილოეთ ბოსნია, ოსმალეთი — გ. 17 აგვისტო, 1834, ოქროს რქა, სტამბოლი) — ბოსნიელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ხელმძღვანელობდა წარუმატებელ ბოსნიის აჯანყებას ოსმალეთის წინააღმდეგ.
წარმოშობა, დაბადება და ადრეული წლები
გრადაშჩევიჩი დაიბადა 1802 წლის 31 აგვისტოს ჩრდილოეთ ბოსნიის ქალაქ გრადაჩაცში, რომლის სახელიდანაც მოდის მისი გვარი. მისი გვარი ქალაქის მფლობელები და ადგილობრივი ლაშქრის მეთაურები იყვნენ (კაპიტნები), მისი წინაპარი მეჰმედ-კაპიტანი მართავდა ქალაქს 1750-იანი წლების შუა ხანებამდე, სწორედ მან დაუდო სათავე გრადაშჩევიჩების მემკვიდრეობით კაპიტნობას. მეჰმედის შემცვლელი ვაჟის სახელი უცნობია, ხოლო მეჰმედის შვილიშვილმა, ასევე მეჰმედმა მამამისი გრადაჩაცის კაპიტნად 1765 წელს შეცვალა. მეჰმედი შეცვალა მისმა უფროსმა ვაჟმა 'უსმანმა, რომელსაც ექვსი ვაჟი ჰყოლია – ჰამზა, მურადი, 'უსმანი, მუჰარრამი, ჰუსაინი და ბაშირი. ჰამზა მამამისის გარდაცვალებამდე გარდაიცვალა, ამგვარად კაპიტნობა მურადმა გადაიბარა. გრადაშჩევიჩები მონაწილეობდნენ სერბების აჯანყების წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებებში, ამგვარად ჰუსაინის კარიერის მიმართულებაც გარკვეული იყო.
ჰუსაინს მურადის პირადმა მწერალმა, მოლა მუსტევიცამ ასწავლა წერა კითხვა, მოგვიანებით კი იგი ორ ბექთაში დერვიშთან სწავლობდა. დაზუსტებით უცნობია, ეკუთვნოდა თუ არა იგი ბექთაში ტარიყას, მაგრამ მისი ცხოვრება რელიგიური ადამიანის შთაბეჭდილებას ტოვებს.
კაპიტნობა
300პქ|thumb|[[გრადაჩაცის ციხე]] როდესაც ჰუსაინი გრადაჩაცის კაპიტანი გახდა, მან მთელი ყურადღება საშინაო საქმეებზე გადაიტანა. წამოიწყო მრავალი მშენებლობა და ეკონომიკური პროექტი თავის ოლქში, რითაც გრადაჩაცის მხარე ერთ-ერთი წარმატებული მხარე გახადა მთელს ბოსნიაში.
ქვემო წუბენის წმინდა გიორგის ეკლესია
სოფელში დგას ეკლესია, რომელიც რიყის ქვითაა ნაგები. მარკანტული ნაწილებისათვის გამოყენებულია შირიმი. დარბაზული ეკლესიიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები. ნახევარწრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, ხოლო ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშა. ჩრდილოეთ კედელს წყვილი პილასტრი სამ თანაბარ ნაწილად ჰყოფს. პილასტრებზე ნახევარწრიული კედლისთაღები გადადის. შემორჩენილია კამარის საბრჯენი თაღის ფრაგმენტი, დაბოლოებული სამბურთულა რელიეფური კაპიტელით. ეკლესიის ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰუსაინ გრადაშჩევიჩი
კაპიტნობა
ხალხური გადმოცემებით, მან გრადაჩაცის ციხე განაახლა და რამდენიმე კოშკი დაამატა. გრადაშჩევიჩის მითითებით აიგო ახალი ციხესიმაგრე ჩარდაკი. გრადაჩაცში მან ააგო საათიანი კოშკი (sahat-kula) და დიდი მეჩეთი.
იგი საკმაოდ შემწყნარებლურად იყო განწყობილი თავისი ქრისტიანი ქვეშევრდომების მიმართაც. ოსმალური წესით, სულტნის პირადი ნებართვის გარეშე, არამუსლიმური რელიგიური ნაგებობის მშენებლობა არ შეიძლებოდა, თუმცა ჰუსაინმა ნება დართო მის ქვეშევრდომ ხორვატებს აეგოთ რელიგიური სკოლა ტოლისაში 1823 წელს, მოგვიანებით კი იქვე ააგეს დიდი ეკლესია. მანვე ნება მისცა აეგოთ ეკლესიები ხორვატულ სოფლებში დუბრავესა და გარევაცში, ასევე სერბულ დაბა ობუდოვაცში.
ჰუსაინი დიდ პოლიტიკურ სცენაზე გამოდის 1827 წელს, რუსეთთან ომის მოახლოებისას მას დაევალა ბოსნიის ტერიტორიაზე, დრინასა და ვრბასს შორის მობილიზებული არმიის მეთაურობა და სერბების მოსალოდნელი შემოჭრის წინააღმდეგ ზომების მიღება, თუმცა მას ბოსნიაში ჩამოსული 'აბდუ რ-რაჰიმ ფაშის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მოუწია, რადგან ბოსნიელ წვრილ ფეოდალ-მეომართა უმეტესობა უკმაყოფილო იყო იანიჩრების კორპუსის დაშლით და ჯარებში მღელვარება გამოიწვიეს. რუსეთთან ომის დამთავრების შემდეგ ჰუსაინი საკმაოდ მნიშვნელოვანი ფიგურა გახდა, რადგან მის სიტყვა ბოსნიაში მრავალი წვრილი თუ მსხვილი ფეოდალისთვის ანგარიშგასაწევი იყო.
აჯანყება
სმედერევოს სანჯაყში (სერბეთი) სერბების მოქმედებების შემდეგ მრავალი ადგილობრივი მუსლიმი დაიხოცა ან იძულებული შეიქნა ბოსნიაში ეძებნა თავშესაფარი. სულთანი მაჰმუდ II შიდა რეფორმებით იყო დაკავებული და ვერ ახერხებდა მუსლიმების დაცვას სერბებისგან, ხოლო ეს ყოველივე ბოსნიაში გულგრილობად ეჩვენებოდათ. ამას დაერთო 1826 წელს იანიჩართა კორპუსის დაშლა და იანიჩრების რელიგიური საფუძვლის, ბექთაში ტარიყას წინააღმდეგ სახელმწიფოს მოქმედებები, რომელიც ძალიან გავრცელებული იყო ბოსნიურ სამხედრო ფენაში (მათ შორის ზოგიერთი ცნობით გრადაშჩევიჩიც ამ ტარიყას ეკუთვნოდა). ბოსნიელთა უკმაყოფილების მთავარი მიზეზი იყო ადრიანოპოლის ზავი. ამ ზავის მიხედვით ბალკანეთში სერბებმა მიიღეს ავტონომია, სერბული ავტონომიის ტერიტორიაზე მოექცა ექვსი რაიონი, რომელიც აქამდე ბოსნიელ ფეოდალებს ეკუთვნოდათ, სერბული ავტონომიიდან დაიძრა მუსლიმ ლტოლვილთა ახალი ტალღა. სწორედ ამ ფაქტორებმა გამოიწვია ბოსნიელთა უკმაყოფილება. 1830 წლის ბოლოს გრადაჩაცში შეიკრიბა ბოსნიის არისტოკრატია. მათ გადაწყვიტეს მოემზადებინათ აჯანყება და ერთი თვის შემდეგ ტუზლიდან გაავრცელეს მოწოდება, რომ ყველა ბოსნიელი მზად ყოფილიყო ბოსნიის დასაცავად. ზოგიერთი ცნობით, აჯანყებულებს შემდეგი მოთხოვნები ჰქონდათ:
შეტაკებები
შემდეგი შეკრება ბოსნიის არისტოკრატიამ დათქვა ტრავნიკში, სადაც იყო ბოსნიაში ოსმალო მეფისნაცვლის რეზიდენცია. ეს შეკრება სახელმწიფოსთან პირდაპირი დაპირისპირების მომასწავებელი იყო, ამიტომ გრადაშჩევიჩმა ყოველ მონაწილეს მოსთხოვა შეიარაღებული რაზმის თანხლება. 1831 წლის 29 მარტს გრადაშჩევიჩი 4 ათასკაციანი რაზმით გაემართა ტრავნიკისკენ.
მეჰმედ-ემინ ნამიყ-ფაშამ, ბოსნიის მეფისნაცვალმა, აჯანყებულთა მოახლოებისას თავი ტრავნიკის ციხეს შეაფარა და დახმარებისთვის ადგილობრივ მოკავშირეებს, სულეიმანფაშიჩებს მიმართა. გრადაშჩევიჩმა სულეიმანფაშიჩების წინააღმდეგ გაგზავნა თავისი რაზმის ნაწილი მემიშ-აღას, სრებრენიცელი ფეოდალის მეთაურობით. მემიშმა დაამარცხა სულეიმანფაშიჩები 7 აპრილს და გადაწვა მათი საგვარეულო მამული. 21 მაისს ნამიყ-ფაშა ჰერცეგოვინაში, სტოლაცში გაიქცა. გრადაშჩევიჩი, რომელიც მანამდე აჯანყების არაფორმალური ლიდერი იყო, გამოაცხადეს აჯანყების წინამძღოლად.
იმავე ზაფხულს მან მოუწოდა ყველას შეერთებოდა მის არმიას. მის დაძახილს ბევრი გამოეხმაურა, მათ შორის ქრისტიანებიც და ზაფხულზე მან 52 ათას ადამიანს მოუყარა თავი, საიდანაც მესამედი ქრისტიანები იყვნენ. ამ არმიის ნახევარი მან ზვორნიკში დატოვა სერბების მხრიდან შესაძლო შემოჭრის თავიდან ასარიდებლად, თავად კი 25 ათასი კაცით გაემართა კოსოვოსკენ.
18 ივლისს შტიმლესთან ახლოს ოსმალების არმია რეშიდ-მეჰმედ-ფაშას სარდლობით შეხვდა ჰუსაინის არმიას. გრადაშჩევიჩმა ბრძოლით დასაზვერად გაგზავნა მცირე რაზმი 'ალი-ბეგ ფიდახიჩის სარდლობით, რომელიც ხანმოკლე შეტაკების შემდეგ უკუიქცა. რეშიდ-მეჰმედ-ფაშამ ჩათვალა, რომ აჯანყებულები დამარცხდნენ და მათ ტყიან გორაკზე კავალერია დაადევნა. გრადაშჩევიჩმა გამოიყენა ეს ტაქტიკური შეცდომა, წამოიწყო გამანადგურებელი კონტრშეტევა თავისი ძირითადი ძალებით და ოსმალების არმია უკუაქცია, თავად რეშიდ-მეჰმედ-ფაშა ბრძოლაში დაიჭრა, თუმცა გაქცევა მოახერხა.
დიდვეზირის დაპირების შემდეგ, რომ სულტანი ბოსნიელთა ყველა მოთხოვნას დააკმაყოფილებდა, აჯანყებულთა არმია ბოსნიაში დაბრუნდა. 1831 წლის 10 აგვისტოს სარაევოში კვლავ შეიკრიბნენ აჯანყებულთა ლიდერები. მათ გადაწყვიტეს, რომ ბოსნიის მმართველად გრადაშჩევიჩი აერჩიათ. თავდაპირველად გრადაშჩევიჩი უარობდა, მაგრამ ბოლოს დათანხმდა. 12 სექტემბერს, სარაევოს სამეფო მეჩეთის წინ ბოსნიელებმა სახალხოდ გამოაცხადეს გრადაშჩევიჩი ბოსნიის მმართველად და ერთგულების ფიცი დადეს მის წინაშე.
გრადაშჩევიჩმა გაატარა სასამართლო რეფორმა და ბოსნიის პოლიტიკური ცენტრი ტრავნიკში გადაიტანა, სადაც დააარსა დივანი (საბჭო). ცდილობდა ეწარმოებინა სამშენებლო სამუშაოები, შეცვალა საგადასახადო სისტემა. ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ოსმალეთის ცენტრალური ხელისუფლებასთან დაზავების პერიოდში მან გადაწყვიტა ადგილობრივი ოპოზიცია მოესპო, რომლებიც განსაკუთრებით ძლიერი იყვნენ ჰერცეგოვინაში და დაგეგმა ორი ლაშქრობა – სტოლაცისა და გაცკოს მიმართულებით. სტოლაცში თავშეფარებულმა ნამიყ-ფაშამ ამ ამბის გაგებისთანავე სტოლაცი დატოვა და ეს ლაშქრობა ჩაიშალა, ხოლო გაცკოზე შეტევა წარუმატებელი გამოდგა – ცენტრალური ხელისუფლების ერთგულმა ადგილობრივმა ფეოდალმა ისმაილ აღა ჩენგიჩმა გრადაშჩევიჩის მომხრეები დაამარცხა. თუმცა გრადაშჩევიჩის მომხრეებმა აჰმად-ბეგ რესულბეგოვიჩის მეთაურობით ოქტომბერში მოახერხეს ჰერცეგოვინაში ტრებინეს გათავისუფლება რესულბეგოვიჩის ლოიალისტი ბიძაშვილების კონტროლიდან და რამდენიმე ნამიყ-ფაშას მომხრე დაატყვევეს.
ბოსნიელების დელეგაცია 1831 წლის ნოემბერში სკოპიეში ეწვია დიდვეზირს. მან ბოსნიელებს კვლავ აღუთქვა ყველა მოთხოვნის დაკმაყოფილება, მაგრამ რეალურად ოსმალეთის არმია დეკემბერში სანჯაყში დაბანაკებულ გრადაშჩევიჩის მომხრეებს დაესხა თავს ნოვი-პაზართან. თუმცა აჯანყებულებმა ამჯერადაც გაიმარჯვეს, მკაცრი ზამთრის გამო უკან გაბრუნება მოუწიათ.
დიდვეზირმა ორი არმია გაგზავნა ბოსნიაში – ერთი ვუჩიტრნისა და მეორე შკოდერის მხრიდან. ორივე არმიის მიზანი სარაევო იყო. როცა ოსმალების არმიებმა დრინა გადმოლახეს, გრადაშჩევიჩი მათ ჯერ როგატიცასთან, შემდეგ კი გლასინაცის ველზე, (სარაევოს აღმოსავლეთით სოკოლაცის ახლოს) შეებრძოლა. ოსმალებს სარდლობდა ყარა-მაჰმუდ ჰამდი-ფაშა, ბოსნიის ახალი, ცენტრალური მთავრობის მიერ დანიშნული ვეზირი. გლასინაცზე ოსმალებმა გაიმარჯვეს და გრადაშჩევიჩმა მეორე ბრძოლა პალეში მიიღო, აქაც დამარცხდა და საბოლოოდ სარაევოს შეაფარა თავი. სარაევოში გრადაშჩევიჩის მომხრეებმა გადაწყვიტეს ბრძოლის გაგრძელება და გაემართნენ ილიჯასკენ. გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა სტუპთან 4 ივნისს, სარაევო-ილიჯას გზაზე მდებარე პატარა დასახლებასთან. ბრძოლა გრადაშჩევიჩმა წარმატებით დაიწყო და ისე ჩანდა, რომ ოსმალეთის არმია ამჯერად დამარცხდებოდა, თუმცა მოულოდნელად ისმაილ აღა ჩენგიჩისა და 'ალი-ფაშა რიზვანბეგოვიჩის ჰერცეგოვინელებმა ზურგიდან დაარტყეს გრადაშჩევიჩის ფლანგს, რამაც გადაწყვიტა ბრძოლის ბედი. აჯანყებულთა არმია დამარცხდა და დაიფანტა. წინააღმდეგობის შემდგომი გაგრძელება უაზრო იყო. 5 ივნისს ოსმალებმა დაიკავეს სარაევო. გრადაშჩევიჩმა საგვარეულო ციხეს შეაფარა თავი გრადაჩაცში, მაგრამ როდესაც გააცნობიერა რა მოელოდა მის მშობლიურ მხარეს, გადაწყვიტა თავი ავსტრიისთვის შეეფარებინა.
მიუხედავად მეთაურის გაქცევისა, ცალკეულ ადგილებში აჯანყებულები 1833 წლამდე მოქმედებდნენ.
განდევნილობა, პატიება და გარდაცვალება
სულტანის ფათვის შემდეგ, სადაც გრადაშჩევიჩი მიწასთან იყო გასწორებული, გრადაშჩევიჩის გადაწყვეტილება კიდევ უფრო განმტკიცდა. 16 ივნისს მან გადალახა სავა და შევიდა ავსტრიის ტერიტორიაზე 100-მდე თანმხლებით. იგი სლავონსკი ბროდში ფაქტობრივად შინაპატიმრობაში იყო, მას და მის მხლებლებს ჩამოართვეს იარაღი. ერთი თვის შემდეგ იგი ოსმალეთის დაჟინებით ავსტრიელებმა საზღვრიდან უფრო მოშორებით, ოსიეკში გადაიყვანეს. 1832 წლის ბოლოს მან მიიღო პატიების სულტნისგან, თუმცა საკმაოდ მკაცრი პირობებით – გრადაშჩევიჩს არათუ ბოსნიაში, არამედ ოსმალეთის ევროპულ ნაწილში ყოფნაც ეკრძალებოდა. გრადაშჩევიჩმა ფორმალურად მიიღო პირობები, თუმცა გაემართა ბელგრადისკენ და პომპეზურად შევიდა ქალაქში, სადაც ორი თვე დაჰყო. ბელგრადში მისი ჯანმრთელობა მკვეთრად გაუარესდა, რასაც ადგილობრივი ექიმი, ბართოლომეო კუნიბერტი შენიშნავს. დეკემბერში იგი მიემგზავრება სტამბოლში, ბელგრადში რჩება მისი მეუღლე, რომელიც ახალნამშობიარევია. მისი ცოლი სტამბოლში ჩავიდა მომდევნო წლის გაზაფხულზე.
სტამბოლში გრადაშჩევიჩი იანიჩრების ყოფილ ყაზარმაში დაასახლეს, ხოლო მისი ოჯახი განცალკევებით ცხოვრობდა იქვე მდებარე სახლში. იგი კარჩაკეტილ ცხოვრებას ეწეოდა და უარყო სულტნის შეთავაზება, ნიზამ-ი ჯადიდის არმიაში სამსახურზე. იგი 1834 წლის 17 აგვისტოს გარდაიცვალა, ხალხური ლეგენდებით ხელისუფლების ბრძანებით მოწამლეს, თუმცა თუ გავითვალისწინებთ მისი ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობას ჯერ კიდევ ბელგრადში და ქოლერის გავრცელებას სტამბოლში, იგი სწორედ ქოლერის მსხვერპლი უნდა გამხდარიყო. გრადაშჩევიჩი ეიუფ სულთანში (სადაც ვითომდა მდებარეობს ერთ–ერთი საჰაბას, აბუ აიუბ ალ-ანსარის საფლავი) დაკრძალეს.
მემკვიდრეობა
გრადაშჩევიჩმა სიცოცხლეშივე მოახერხა დიდი პოპულარობის მოპოვება ბოსნიაში. მისი სიკვდილის შემდეგ იგი ბოსნიელებისთვის წამებულად იქცა. გადმოცემით, მისი სიკვდილის შემდეგ, წლების მერეც კი, მისი ხსენებისას ხალხს თვალი ცრემლით ევსებოდა. მისი ხსოვნა არა მხოლოდ მუსლიმებში, არამედ პოსავინელ ქრისტიანებშიც ძლიერი იყო.
გრადაშჩევიჩის საქმიანობის პირდაპირი შედეგი იყო ჰერცეგოვინის ვილაიათის შექმნა, რომლითაც სულტანმა 'ალი-ფაშა რიზვანბეგოვიჩი დააჯილდოვა გამოჩენილი ერთგულებისთვის, თუმცა იგი 1851 წელს, რიზვანბეგოვიჩის სიკვდილის შემდეგ გააუქმეს. ისტორიოგრაფიაში პირველად გრადაშჩევიჩი საფვეთ ბეგ ბაშაღიჩის "ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის წარსულის მოკლე შესავალში" (Kratka uputa u prošlost Bosne i Hercegovine (1463-1850)) იხსენიება, რომელიც მან 1900 წელს შეადგინა. თუმცა ბაშაღიჩებისა და გრადაშჩევიჩების გვაროვნული დაპირისპირების გამო, გრადაშჩევიჩი მეტნაკლებად ნეგატიურად არის გამოყვანილი. ერთი წლის შემდეგ, ქვეყნდება ექიმ კუნიბერტის ჩანაწერები, საიდანაც გრადაშჩევიჩი უკვე პოზიტიური სახით გვევლინება, როგორც ტრაგიკული ბედის მქონე პატრიოტი.
მოგვიანებით იუგოსლავიის სამეფოს ისტორიოგრაფიაში გრადაშჩევიჩის აჯანყება იხსენიებოდა, თუმცა აჯანყების მიზეზად ოსმალური რეფორმებისადმი ბოსნიური არისტოკრატიის წინააღმდეგობა სახელდებოდა და არა ბოსნიური ავტონომია. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ხორვატიის დამოუკიდებელმა სახელმწიფომ კიდევ ერთხელ გაიხსენა გრადაშჩევიჩი. ბოსნიელების გულის მოსაგებად, უსტაშებმა გრადაშჩევიჩის სარაევოში გადმოსვენების შესახებ პროპაგანდისტული განცხადება გააკეთეს.
კომუნისტური მმართველობის პერიოდში გრადაშჩევიჩი და მისი ავტონომისტური მოძრაობა იშვიათად მოიხსენიებოდა, რადგან არისტოკრატიის პატრიოტიზმი კომუნისტური იდეოლოგიისთვის მიუღებელი იყო.
იუგოსლავიის დაშლისა და ნაციონალიზმის აღმავლობის პერიოდში, გრადაშჩევიჩი, როგორც ბოსნიელი ერის ერთ-ერთი ეროვნული გმირი, კვლავ გახდა ინტერესის საგანი. მისი პოზიტიური როლის შესახებ ნარკვევები გამოქვეყნდა, სარაევოსა და გრადაჩაცის მთავარ ქუჩებს მისი სახელი ეწოდა, ისევე როგორც მრავალ სხვა ადგილს ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში, ასევე დღის წესრიგში დადგა მისი ნეშტის ბოსნიაში გადასვენების საკითხი, თუმცა დღესდღეობით იგი ისევ ეიუფ სულთანში განისვენებს.
სქოლიო
კატეგორია:ბოსნიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1802 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1834 კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ისტორია
ვარდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია
ვარდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ვარდისუბნის ცენტრში. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის ზემოთ ქვიშაქვის ფილაზე არსებული, ხუთსტრიქონიანი, მხედრული წარწერის თანახმად აშენებულია 1814 წელს. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. მოგვიანებით, კედლები შიგნიდან და გარედან შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. 1990 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები.
შესასვლელი ორია: სამხრეთით და დასავლეთით. ორივე კარი გადახურულია მშვილდისებრი თაღით. აღმოასვლეთით ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ცენტრში ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი სამ-სამი სარკმელი, სიმეტრიულად, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშია, ხოლო ერთი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. ეს უკანასკნელი იმდენად მაღლაა ატანილი, რომ თავით თითქმის კამარას წვდება. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული. იგი აფსიდის მხრების ხაზიდან, დაახლოებით ერთი მეტრიღ წინწაწეულია და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო, გეგმით ნახევარწრიული, კონქით გადახურული ნიშაა. ჩრდილოეთ ნიშას ქვემოთ, მიჯრით, ორი მცირე, სწორკუთხა ნიშაა.აფსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორ-ორი პილასტრია, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღებია გადაყვანილი. კამარაც და საბჯენი თაღებიც ნახევარწრიული მოხაზულობისაა. თითო პილასტრია დარბაზის დასავლეთ კუთხეებშიც. მათ დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღი ეყრდნობა.
ეკლესიის ფასადი სადაა. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობის შეღრმავებით საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი ჯვარია გამოსახული. შენიბის კედლები დასრულებულია აგურის, სამსაფეხურიანი ლავგარდნით.
ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დაშენებულია აგურით ნაგები, დაბალი პროპორციების მქონე, ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული, ვიწრო თაღებით გახსნილი სამრეკლო, რომელიც გადახურულია აგურისავე, პირამიდული სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფირაიირი
ფირაიირი (Pirəyir) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 516 კაცი.
ფხოველის ელიას ეკლესია
ფხოველის ელიას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველში დანგრეულია, შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის მცირე ნაწილი. დანარჩენი კედლები მიწის პირამდე დანგრეული და გეგმა არ იკითხება.
ფირაიირი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
ფხოველის ელიას ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არაგარსასი
არაგარსასი (Aragarças) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაგარსასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 305 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.61 კმ²-ზე. ფართობი 662 901 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
პარანგუსუ
პარანგუსუ (Piranguçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 217 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.62 კმ²-ზე. ფართობი 203 619 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩაილი (ყაზახი)
ჩაილი  (Çaylı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახის რაიონის სოფლები
შუა ალევის სამების ნიშის ეკლესია
შუა ალევის სამების ნიშის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითა და აგურითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით ასეთივე სწორკუთხა საკურთხევლია, რომლის ცენტრში მოთავსებულია არქიტრავული ნიშა. მის ქვემოთ, კედლის წყობაში ჩატანებულია ქვაჯვარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ივანე ლაჟეჩნიკოვი
ივანე ლაჟეჩნიკოვი (დ. 14 სექტემბერი, 1794 — გ. 26 ივლისი, 1869, მოსკოვი) — რუსი მწერალი, რუსული ისტორიული რომანის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მისი პირველივე რომანი „უკანასკნელი ნოვიკი“ (1831–1833) წარმატებული აღმოჩნდა. რომანში „ყინულის სახლი“ (1835) მან აღწერა XVIII საუკუნის 30-იანი წლების რუსეთი. ლაჩეჩნიკოვს ასევე ეკუთვნის დრამები და კომედიები, მათ შორის ისტორიული დრამა „ოპრიჩნიკი“ (1843), რომელიც საფუძვლად დაედო პეტრე ჩაიკოვსკის ამავე სახელწოდების ოპერას.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:დაბადებული 1794 კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
მალხაზ წერეთელი
მალხაზ წერეთელი (დ. 26 მარტი, 1959, ჭიათურა ) — ქართველი პოლიტიკოსი, ექიმი.
1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, პედიატრის სპეციალობით. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჭიათურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები მალხაზ
სანიორეს ღვთისმშობლის ეკლესია
სანიორეს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ სანიორეს ცენტრში. სავარაუდოდ, თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა. XX საუკუნეში მასში აბანო მოუწყვიათ, ინტერიერში ახალი კედლები ჩაუშენებიათ, ძველი კედლები კი ცემენტით შეულესავთ, რომლის გამოც ეკლესიას პირვანდელი სახე დაკარგული აქვს. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა, დასავლეთ კარი ამჟამად გაუქმებულია. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, ძველი ნაგებობებიდან შემორჩენილია პილასტრები. კედლებზე შეიმჩნევა მათი კვალი. ჩრდილოეთ კედელში სამი, ნალისებრთაღოვანი სარკმელია, ნავი გადახურული იყო ცილინდრული კამარით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ანდრია მოციქულის მონასტერი
ანდრია მოციქულის მონასტერი (ბერძნ. Ιερά Μονή Αποστόλου Ανδρέα, თურქ. Apostolos Andreas Manastırı) — კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის არამოქმედი მამათა სტავროპიგიალური მონასტერი, რომელიც მდებარეობს კარპასის ნახევარკუნძულზე წმ. ანდრიას კონცხის სამხრეთით, კუნძულ კვიპროსის ყველაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.
ისტორია
მონასტრის დაარსების დეტალები უცნობია. გადმოცემის თანახმად, I საუკუნეში ამ ადგილს ეწვია ანდრია მოციქული. მისი მხურვალე ლოცვის შემდგომ კლდიდან სასწაულებრივად გადმოიღვარა სამკურნალო წყარო, რომელიც დღემდე არსებობს. 1003 წელს მომლოცველი სივულფის მიერ მოხსენიებულია „ანდრია მოციქულის ბურჯი“, მონასტრის არსებობა აღნიშნული იყო XII საუკუნის ბოლოს. XV საუკუნიდან რუკებზე კუნძულის ყველაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთ წერტილს წმ. ანდრიას კონცხი ეწოდება.
ინგლისელი რიჩარდ პოკოკის გადმოცემით, XVIII საუკუნეში მონასტერში მხოლოდ რამდენიმე ბერი ცხოვრობდა. მონასტრის უახლესი ისტორია და აღორძინება დაიწყო XIX საუკუნის შუა წლებში, როდესაც აშენდა ახალი ტაძარი რიზოკარპასოს მღვდლის იოანე დიაკოს თაოსნობით. ტაძარის კურთხევა მოხდა 1867 წელს.
თავდაპირველი ტაძრისგან თითქმის არაფერია შემორჩენილი. XV საუკუნეში აშენებული ძველი ტაძარი ახალი საკურთხევლის ქვემოთ მდებარეობს 3,5 მეტრზე. მისკენ ორი ქვის კიბე მიემართება. ტაძარს ოთხკუთხედი ფორმა აქვს, ხოლო მისი კამარისებური კარი, რომელიც სამხრეთ მხარეს მდებარეობს, ქვისგან არის გამოკვეთილი. ტაძარს ექვსი სარტყლით გამაგრებული კამაროვანი ჭერი აქვს. აქ მდებარეობს დიდი კანკელი, რომელიც ხისგან იყო გამოკვეთილი და მოოქროვილი. ტაძრის ტახტი და ცენტრალური ამბიონიც ხისგან არის მოჩუქურთმებული. კანკელის მარჯვნივ მოჩუქურთმებული მოოქროვილი ამბიონია წმინდა ანდრიას ხატით. ანდრია მოციქულის მონასტერში ასევე დაცულია XIX საუკუნის რამდენიმე უძველესი ხატი და იმ პერიოდის სხვა რელიქვიები.
მამა იოანე დიაკუ გარდაიცვალა 1909 წელს და დაკრძალეს ძველი მონასტრის ეკლესიის გვერდით, მოგვიანებით დაკრძალვის ადგილას მისი მარმარილოს ბიუსტი დაიდგა.
1974 წელს კვიპროსზე თურქების შემოჭრის შემდეგ მონასტერში მომლოცველთა რაოდენობა შემცირდა. კარპასის ტერიტორია ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ მოექცა, კარპასის ეპისკოპოსი იძულებული გახდა ეცხოვრა კუნძულის ბერძნულ ნაწილში, ხოლო მომლოცველებს პრობლემები ექმნებოდათ მონასტერში შესვლისას.
მას შემდეგ, რაც 2003 წლის აპრილში თურქეთის საოკუპაციო რეჟიმმა ნაწილობრივ გააუქმა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გადაადგილების შეზღუდვები, ათასობით მორწმუნე შეიკრიბა ოკუპირებული მონასტრის ტერიტორიაზე წმინდანის ხსოვნის პატივსაცემად. 2003 წლის 1 მაისს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გადასული 25 800 კვიპროსელი ბერძენიდან 24 000 წმინდა ანდრია პირველწოდებულის მონასტრისკენ გაემართა. გადაადგილების შეზღუდვის ნაწილობრივი მოხსნიდან სამი დღის შემდეგ კი, 26 აპრილს, დიდ შაბათს, მონასტერში აღავლინეს სააღდგომო წირვა, რომელიც გადაიცა საერთაშორისო ტელეარხებით.
რესტავრაცია
ბოლო წლებში მონასტერი ავარიულ მდგომარეობაში იყო. 2013 წლის 12 იანვარს ჩრდილოეთ კვიპროსის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ მონასტერს ჩაუტარდებოდა ვრცელი რესტავრაცია, რომელიც 5 მილიონ ევროზე მეტი დაჯდებოდა. აღდგენითი სამუშაოები ამჟამად მიმდინარეობს ექსპერტთა საერთაშორისო ჯგუფის მიერ და ფინანსდება კვიპროსის ეკლესიის (2 500 000 ევრო), EVKAF ადმინისტრაციის (2 500 000 ევრო) და ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) (25 000 ევრო) მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:მონასტრები კატეგორია:კვიპროსის მონასტრები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კვიპროსში
შალვა ბარჯაძე
შალვა ბარჯაძე (დ. 5 დეკემბერი, 1980) — ქართველი ზოოლოგი (ენტომოლოგი). ბიოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (2005), დოქტორი.
2002 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტის ბაკალავრიატი ბიოლოგიის სპეციალობით. 2004 წელს კი — ამავე უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტის მაგისტრატურა ეკოლოგიის სპეციალობით. 2005 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „მდინარეების ძამას, ტანასა და თეძმის ხეობების ბუგრების (Hemiptera: Aphidoidea) ფაუნა და ეკოლოგია“. 2001 წლიდან მუშაობს ზოოლოგიის ინსტიტუტში. 2016 წელს უხერხემლო ცხოველთა შემსწავლელი სამეცნიერო-კვლევითი ჯგუფის ხელმძღვანელი გახდა. 2013–2017 წლებში საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში იყო ასისტენტ-პროფესორი ენტომოლოგიის მიმართულებით. 2017–2019 წლებში — ასისტენტ-პროფესორი, ხოლო 2019 წლიდან არის ასოცირებული პროფესორი უხერხემლოთა ზოოლოგიის მიმართულებით ილიას სახელმწოფო უნივერსიტეტში.
სამეცნიერო ინტერესის სფეროებია: ბუგრებისა და კუდფეხიანების ტაქსონომია, ბიომრავალფეროვნება და ფილოგენეზი; მღვიმეების უხერხემლო ცხოველთა ბიოლოგია, ეკოლოგია და კონსერვაცია. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო პუბლიკაცია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ქართველი ზოოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
ავთანდილ აბაშიძე
ავთანდილ აბაშიძე (დ. 1 აგვისტო, 1959, სოფელი ჩიხარეში, ლენტეხის რაიონი) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, აგრეთვე მოსკოვის მ. ვ. ლომონოსოვის სახ. სახელმწიფო უნივერსიტეტი,  ეკონომისტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
წინანდლის ნამოსახლარი
წინანდლის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ წინანდლიდან აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, წყაროებად წოდებულ ადგილში, სახნავ ფართობზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. XX საუკუნის 30-იან წლებში დაზიანებულა მიწის სამუშაოების გამო. შემორჩენილია ნამოსახლართა ნაშთები, ქვითკირის კედლებისა და ქვევრების ფრაგმენტები; ქვის ფილებით შედგენილი სამარხები, რომლებშიც დადასტურებულია ადამიანის ჩონჩხები. ინვენტარი კი აღარ შემირჩენილა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კალაურის ნაეკლესიარი
კალაურის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალაურში. მდგარა ყველაწმინდის მონასტრისაკენ მიმავალ გზაზე. ამჟამად ნაგებობის კვალი არ ჩანს. აქა-იქ მიმობნეულია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვები. მოსახლეობას ნაეკლესიარზე ჩაყრილი აქვს ქვევრები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
გინგივიტი
მინი|მარჯვნივ გინგივიტი (gingiva — ღრძილი, itis — ანთება) — ღრძილის ანთება, რომელიც გამოწვეულია ადგილობრივი და ზოგადი ფაქტორების არახელსაყრელი ზემოქმედებით და მიმდინარეობს კბილ-ღრძილოვანი ნაპრალის დარღვევის გარეშე.
ეტიოლოგია
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, გინგივიტის პირველადი მიზეზია კბილის მიკრობული ნადები, რადგან ამ უკანასკნელში არსებული მიკროორგანიზმების ასოციაციები იწვევენ ანთებითი ცვლილებების განვითარებას. მიკროორგანიზმებისა და მათი ტოქსინების ზემოქმედების მიმართ ქსოვილების რეაქციის მოდიფიკაციას ახდენენ სისტემური ფაქტორები. მიკრობული ნადები მოთავსებულია კბილის პელიკულაზე. მის საფუძველს შეადგენს პოლისაქარიდებისა და პროტეინების კომპლექსი. ძირითადი არაორგანული კომპონენტებია კალციუმი, ფოსფორი, მაგნიუმი, კალიუმი, ნატრიუმი, რომლებიც დაკავშირებულია ორგანულ მატრიცასთან. კბილის ნადებში მიკროორგანიზმები მკვიდრდებიან გარკვეული კანონზომიერებით: 2-3 დღის შემდეგ ჩნდება გრამუარყოფითი და გრამდადებითი კოკები. 4-6 დღის შემდეგ - ფუზობაქტერიები; მე-7 დღეზე სპიროქეტები. მიკროორგანიზმებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია გინგივიტის განვითარებისათვის Str. sanguis, Str. mutans, Bac. melanogenicus, Actinomyces viscosus, Fusobact. nucleatum. მიკრობული ნადების მაგარი ნაშთის 70% -ზე მეტს შეადგენენ მიკროორგანიზმები. ნადების გასქელებისთანავე მის სიღრმეში შეიმჩნევა ანაერობული მიკრობების სიჭარბე და სტრეპტოკოკის რიცხვის შემცირება. მიკრობული ნადების წარმოქმნის ხელშემწყობი ფაქტორებია კბილების ცუდი თვითწმენდა, მათი ცუდი მოვლა და პირის ღრუს სითხისა და ნერწყვის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მახასიათებლები. კბილების ცუდი თვითგაწმენდა აღინიშნება რბილი საკვების მიღებისა და საკვებ ულუფაში ნახშირწყლების სიჭარბის დროს. აგრეთვე, ამას ხელს უწყობს საკვების ნარჩენების დაყოვნება კარიესით დაზიანებულ კბილებში. ნერწყვისა და პირის ღრუს სითხის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი ცვლილებები, ხელს უწყობს კბილის ნადების წარმოქმნასა და დაგროვებას. ნერწყვის რაოდენობის შემცირება, ჰიპოსალივაცია, ქსეროსტომია, აუარესებს საკვების ნარჩენების მექანიკურ მოციელბას. გარდა ამისა ქვეითდება ნერწყვის დამცველობითი ფუნქცია, ამ უკანასკნელში ლიზოციმის, ლიპაზას და იმუნოგლობულინის შემცირების გამო. დამტკიცებულია (კლინიკური დაკვირვებებით, ასევე ექსპერიმენტულად) მიკრობული ნადების ეტიოლოგიური როლი გინგივიტის განვითარებაში. მაგალითად, 10-20 დღის მანძლზე კბილების გაწმენდისგან თავშეკავება იწვევს გინგივიტის განვითარებას, თმცა პროცესი შექცევადია. ასევე დიდი მნიშვნელობა აქვს პაროდონტის ანთებითი დაავადებების( გინგივიტი, პაროდონტიტი) განვითარებაში, რბილი ქსოვილების განვითარების ანომალიებს: ვიწრო კარიბჭე, პორწოვანი გარსის გამოხატული ჭიმები, ტუჩისა და ენის ლაგმის მიმაგრების ანომალიები და სხვა. ზოგადი ფაქტორებიდან აღსანიშნავია: ენდოკრინული დაავადებები (შაქრიანი დიაბეტი, იცენკო-კუშინგის დაავადება) ნერვულ-სომატური დაავადებები (რევმატიზმი, ოლიგოფრენია) და სხვა.
კლასიფიკაცია
ფორმა :
სიმძიმე :
მიმდინარეობა
გავრცელება
მკურნალობა
პაროდონტის ქსოვილების ანთებითი დაავადებების მკურნალობის მიზანია ეტიოტროპული ფაქტორების მოცილება, პაროდონტის შემადგენელი ელემენტების სტრუქტურული და ფუნქციური თვისებების აღდგენა, დაავადების პათოგენეზურ რგოლებზე ზემოქმედების გზით. მკურნალობა მოიცავს: ეტიოტროპულ თერაპიას, რომელიც მიზნად ისახავს გამომწვევი ფაქტორის ან ფაქტორების მოცილებას, პათოგენეზურ თერაპიას, რომელიც ითვალისწინებს ავადმყოფის დამცველობით-შეგუებითი მექანიზმების გაძლიერებას, აღდგენით თერაპიას (რეაბილიტაციას).
ეტიოტროპული თერაპია მოიცავს : პირის ღრუს ჰიგიენის შესწავლას, კბილის ნადების მოცილებას, უხარისხო ორთოპედიული კონსტრუქციების მოცილებას, კბილების მდებარეობის, თანკბილვის დარღვევების ადრეულ გამოვლენასა და მკურნალობას, მავნე ჩვევების მოცილებას და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანთებები კატეგორია:პერიოდონტალური დარღვევები
საბარკლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
საბარკლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბარკლეთში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მარიანო ხოსე დე ლარა
მარიანო ხოსე დე ლარა ი სანჩეს დე კასტრო (დ. 24 მარტი, 1809, მადრიდი — გ. 13 თებერვალი, 1837, მადრიდი) — ესპანელი მწერალი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. წერდა კრიტიკულ სტატიებს, პამფლეტებს, ნარკვევებს. სტატიებით „ლიტერატურის შესახებ“ „ლიტერატურული პოლემიკა“, „სატირისა და სატირიკოსების შესახებ“ ხელი შეუწყო ესპანეთში რომანტიკული სკოლი შექმნას. მისი პიესა „მასიასი“ (1834) ესპანური რომანტიკული თეატრის ერთ-ერთი პირველი ნაწარმოები იყო ხოლო რომანი „მეფე ენრიკე სუსტის პაჟი“ (1834) ესპანური რომანტიკული ისტორიული რომანის პირველი ნიმუში. ლარამ საფუძველი მოუმზადა კოსტუმბრიზმს, ხელი შეუწყო ესპანეთში კრიტიკული რეალიზმის განვითარებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1809 კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1837
კომიტასის პანთეონი
პანთეონი დაარსდა 1930-იან წლებში ძველი სასაფლაოს „მჰერის“ ადგილზე და მალევე ეწოდა აქ დაკრძალული ცნობილი კომპოზიტორის კომიტასის სახელი. 2005 წელს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერევნის სასაფლაოები კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
ქვემო ხოდაშნის ამაღლების ეკლესია
ქვემო ხოდაშნის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ ქვემო ხოდაშნის სამხრეთით. თარიღდება შუა საუკუნეებით. დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლების ფრაგმენტები. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია, რომლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ოთხკუთხა ნიშაა მოწყობილი. ეკლესია ნაგები იყო რიყისა და აგურის წყობის მონაცვლეობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბაშჩარშია
ბაშჩარშია (Baščaršija; წარმოდგება baš თავი, მთავარი და çarşı ბაზარი ) — ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის დედაქალაქ სარაევოს ერთ-ერთი ისტორიული უბანი და ბაზარი. უბანი ისა-ბეგ ისაკოვიჩმა დააარსა სარაევოსთან ერთად, მეთხუთმეტე საუკუნის შუა ხანებში. მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს, დიდი ხანძრის დროს ბაშჩარშიის თითქმის ნახევარი განადგურდა.
ისტორია
ოსმალების გამოჩენამდე სარაევოს ველზე არსებობდა სოფელი ტორნიკი, რომელიც დღევანდელი 'ალი-ფაშას მეჩეთის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. 1462 წელს ისა-ბეგ ისაკოვიჩმა ბაშჩარშიის ტერიტორიაზე გახსნა ქარვასლა მრავალი მაღაზიით. იმ პერიოდში, სარაევოს მოსახლეობა ძირითადად დღევანდელი სამეფო მეჩეთის მახლობლად ცხოვრობდა. ამიტომაც ისა-ბეგ ისაკოვიჩმა ააგო ხიდი მილაცკაზე, რათა სარაევოს ახალი ეკონომიკური ცენტრი და განსახლების ძირითადი არეალი დაეკავშირებინა.
დროთა განმავლობაში ბაშჩარშია რამდენიმე ბაზრად დაიყო – მთავარ შესასვლელში ბაზერჯანის ბაზარია, დასავლეთით – კაზაზის ბაზარი, ხოლო ჩრდილოეთით – სედლარი და სარაჩა. იმ პერიოდის არქიტექტურული ძეგლებიდან მნიშვნელოვანი მეჩეთები – ბაშჩარშიას მეჩეთი და ღაზი ხოსრო-ბეგის მეჩეთი – აიგო 1528 და 1530 წელს.
ღაზი ხოსრო-ბეგმა ასევე ააგო მადრასა, ბიბლიოთეკა, აბანო, საათის კოშკი და სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები. ხოსრო-ბეგისა და მისი აზატყოფილი მეგობრის, მურად-ბეგ ტარდიჩის საფლავები ბაშჩარშიას ტერიტორიაზე, მისსავე აგებული მეჩეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს.
ამავე პერიოდში კერძო მფლობელებმა ააგეს მრავალი სავაჭრო და სახელოსნო ნაგებობა – ბეზისტანები (ჩარდახიანი ბაზარი), ქარვასლები, ფუნდუკები და სხვა. სარაევოში, როგორც ბალკანეთის ვაჭრობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ცენტრში, სამი ბეზისტანი იყო. ბაშჩარშიასთან ასევე მდებარეობდა ვენეციელი და რაგუზელი ვაჭრების ფაქტორიები. 1640 წლის მიწისძვრისა და ორი ხანძრის შემდეგ, ბაშჩარშიაში 12 ათასამდე სავაჭრო და სახელოსნო დაწესებულება მდებარეობდა, ვიდრე ევგენი სავოიელის ჯარებმა 1697 წელს სარაევო არ გადაწვეს და ააოხრეს. ევლია ჩელები, რომელიც სარაევოს ევგენი სავოიელის თავდასხმამდე ეწვია, წერს: "ბაშჩარშიაში ყველაფერია, ათასოთხმოცი რიგის სავაჭროები, რაც სიმშვენიერის მაგალითია. ეს ბაზარი ძალიან მიმზიდველია და ლამაზი დაგეგმარებითაა აგებული."
ქალაქი სარაევო მნიშვნელოვნად არ გაფართოებულა მეცხრამეტე საუკუნემდე. 1878 წელს, ბოსნიის ავსტროუნგრული ოკუპაციის შემდეგ, არქიტექტორებმა გადაწყვიტეს სარაევოს ხელახალი განაშენიანება, როგორც იმ დროისთვის თანამედროვე ევროპული ქალაქისა. ამას ხელი შეუწყო ხანძარმა, რომელმაც ძველი ქალაქის დიდი ნაწილი გაანადგურა და ბაშჩარშიის ნახევარი გაანადგურა.
სარაევოს მკვლელობის შემდეგ დაწყებული ანტისერბული მღელვარებისას 1914 წლის ივნისში ბაშჩარშიაში, ისევე როგორც მთელ სარაევოში სერბების კუთვნილი სავაჭრო და სახელოსნო დაწესებულებები დაარბიეს და გადაწვეს. 1945 წელს, სარაევოს განთავისუფლების შემდეგ, ახალმა ხელისუფლებამ გადაწყვიტა ბაშჩარშიის დანგრევა და იქ თანამედროვე საცხოვრებელი უბნის აგება, მაგრამ მოგვიანებით ეს აღარ განხორციელდა და ბაშჩარშია დანგრევას გადაურჩა. 1992 წლის 1 მარტს სერბული ქორწილის დროს მექორწილეებმა სერბული დროშით გაიარეს ბაშჩარშიას ბაზართან. შეიარაღებულმა პირებმა ისინი გააჩერეს და მოსთხოვეს დროშის ჩამოხსნა. შელაპარაკება სროლაში გადაიზარდა, რასაც ნეფის მამა, ნიკოლა გარდოვიჩი (რომელსაც დროშა ეკავა) ემსხვერპლა.
შენობებს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა სარაევოს ალყის დროს. ეს კვალი დღესაც შესამჩნევია.
სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქები
ჯატრა
ჯატრა — მუსიკალურ ქორეოგრაფიული წარმოდგენა ინდოეთში. აღმოცენდა შორეულ წარსულში მწყემსური თამაშობებსა და ვიშნუ-კრიშნას კულტურისადმი მიძღვნილი რელიგიური პროცესიებიდან. ჯატრა აერთიანებს ცეკვას, პანტომიმას, სიტყვას და ვოკალურ-საკრავიერ მუსიკას. ორკესტრის შემადგენლობაშია დასარტყამი და სასულე საკრავები. ეროვნული საკრავები და ფისჰარმონია. მთავარი მომღერალი —ბაბეკი მაყურებლებს განუმარტავს თეატრალურ მოქმედებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდური კულტურა
ბაიაშვილი
საკუთარი სახელი ბაიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას:
100px|მარჯვნივ
კატეგორია:ბაიაშვილები
თოხთის ნაგებობის ნანგრევი
თოხთის ნაგებობის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა  ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხთაში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ძეგლი სოფლიდან სამხრეთ-დასავლეთით 2 კმ-ზე, ადგილ "თუთარაანში" მდებარეობს. ეკლესიიდან 20-30 მეტრშიშემორჩენილიანაგებობისნანგრევი. გეგმაარიკითხება. ქვებიგროვადყრია. სამშენებლომასალადგამოყენებულიამოთეთროფიქალი. შემორჩენილიააღმოსავლეთი და ჩრდილოეთიკედლებისმცირეფრაგმენტები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თამაზ ჯაფარიძე
თამაზ ჯაფარიძე (დ. 3 აპრილი, 1956, ონი) — ქართველი  პოლიტიკოსი, მსახიობი.
დაამთავრა  შოთა რუსთაველის  სახელობის საქართველოს  სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი, დრამატული თეატრისა და კინოს მსახიობის სპეციალობებით. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ონში დაბადებულები თამაზ
არენოპოლისი
არენოპოლისი (Arenópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 416 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაგარსასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 277 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.05 კმ²-ზე. ფართობი 1 074 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ფევრების სამაროვანი
ფევრების სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს თბილისი-გურჯაანის გზატკეცილის მარცხნივ, ფევრებად წოდებულ ადგილზე. გომბორის ქედის სამხრეთ ფერდობზე. სამარხები ორ ჯგუფად არის განლაგებული, სამხრეთით მდებარე მცირე ჯგუფი შუა ბრინჯაოს ბოლო საფეხურს უნდა ეკუთვნოდეს. ჩრდილოეთით მდებარე მრავალრიცხოვანი სამარხები კი გვიანდელ ბრინჯაოს საწყის ხანას. სამაროვანი აღმოჩნდა მიწის სამუშაოების დროს 1977 წელს.
კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური) ძეგლზე ჩაატარა ფართო მასშტაბის არქეოლოგიური სამუშაოები. სამაროვანი ძლიერ არის დაზიანებული წლების განმავლობაში ამ ტერიტორიაზე მიმდინარე სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების გამო. გადანაყარ მიწაში აიკრიფა დიდი რაოდენობით თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, სარდიონის მძივები ბრინჯაოს შედგენილტარიანი სატევარი, ბრინჯაოსავე ღილები, რგოლები და სხვები.
სამაროვანი მრავალიარუსიანია. ორმოსამარხები დამხრობილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით. მიცვალებულები დაკრძალულია მოხრილი კიდურებით, თავით უმეტესად ჩრდილოეთისკენ. ქვევიდან 11 ფენის რამდენიმე სამარხში მიცვალებულის ხის სარეცელზე დაკრძალვის წესი დადასტურდა. ამავე ფენის სამარხები შიგნით, ორმოს პირზე წვრილი რიყის ქვითაა მოკირწყლული. ქვედა ფენის სამარხებში ინვენტარი მცირეა, ამ ფენის სამარხებში მოპოვებული თიხის ჭურჭელი ძირითადად დამზადებულია კვარცის თეთრი, წვრილმინარევებიანი წვრილმარცვლოვანი თიხისაგან, კარგადაა გამომწვარი, აქვს ნაპრიალები, შავი ზედაპირი და ღია ნაცრისფერი შიდაპირი. ორ შემთხვევაში ამ სამარხებში ეგრეთ წოდებული კაკლის ნაჭუჭისებრი ნაკეთობებია აღმოჩენილი. ორნამენტებიდან აღსანიშნავია ღრმა ფრჩხილისებრი ნაჭდევები კონცენტული ღარებით ან რელიეფური ზოლებით; ღრმა ფრჩხილისებრი ნაჭდევების ერთი რიგი, რომელსაც მოსდევს ამოღარული კოცენტრული ხაზები და რელიეფური სარტყელი ღრმა ირიბი ნაჭდეებით და სხვებით. ზოგიერთი ჭურჭლის მხარი მოხატულია თეთრი ანგობით შესრულებული მეანდრით.
სამაროვანის ქვედა ფენის სამარხებში აღმოჩენილი ინვენტარი ამ სამარხების ადრეულობას მოწმობს, ისინი ძვ. წ. XIV-XIII საუკუნეებს განეკუთვნებიან.
მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
იუხარი-სალაჰლი
იუხარი-სალაჰლი (Yuxarı Salahlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ყაზახის რაიონში.