cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დიდი კატები
იაგუარი
thumb|right|200px| [[იაგუარი რომელიც გადაღებულია ამაზონის მდინარესთან]] დიდი კატის ყველაზე იშვიათი წარმომადგენელია იაგუარი, რომელიც სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში ბინადრობს. მისი სხეულის სიგრძე 2 მ, წონა 140 კგ აღწევს. აქვს მასიური, მოქნილი სხეული, მოკლე ფეხები, ფართო, ძლიერბრჭყალებიანი თათები. ფერად მოწითალო-ყვითელია, თან შავი რგოლები და ხალები აქვს, ზოგჯერ შავიც გვხვდება. ბეწვის საფარით იგი ძალიან წააგავს ლეოპარდს.ბინადრობს ხშირ, ტენიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეეებში, უმთავრესად არჩევს მდინარეთა სანაპიროებს. კარგად დაცოცავს ხეებზე და ცურავს. ნადირობისას მისი მთავარი უპირატესობა მოთმინებაა. იგი ნადირობს ეულად. იაგუარი იკვებება ტროპიკული ტყეების სხვადასხვა მობინადრეებით. იგი მიირთმევს როგორც ირმის ხორცს ასევე ბაყაყისას. იგი მრისხანედ იცავს თავის კუთვნილ ტერიტორიას სხვა იაგუარებისაგან. იაგუარის ნაკბენი განსაკუთრებით სასტიკია. მისი ზედა და ქვედა ყბის განსაკუთრებული აგებულება საშუალებას აძლევს იაგუარს ჩაკბიჩოს, დაანაკუწოს და დაღეჭოს მეხვერპლი ძვლებიანად. სხვა დიდი კატების მსგავსად იაგუარიც შებინდებისას ნადირობს. მსხვერპლის ძებნაში იგი ასობით მეტრს გადის.
მომაკვდავი ჯიში
მოზარდი იაგუარისთვის ბუნებაში არც ერთი ცხოველი საფრთხეს არ წარმოადგენს, გარდა გიგანტური ანაკონდისა. იაგუარს საფრთხეს მხოლოდ ადამიანი უქმნის. სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში, სადაც იაგუარი ბინადრობს, ადამიანებს სჩვევიათ დროდადრო მისი დახოცვა, თუმცა უმეტესი ნაწილი დიდი კატების ამ წარმომადგენელს პატივს სცემს და მის უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს.
მიუხედავად ამისა, იაგუარების რიცხვი მაინც იკლებს. ამ მტაცებლის ძვირფასი და ულამაზესი ბეწვი მონადირეების ყურადღებას იპყრობს. მართალია, დღეისათვის იაგუარებზე ნადირობა აკრძალულია, მაგრამ ბრაკონიერებობა მაინც ხშირია. ასევე სწრაფი ტემპით ნადგურდება იაგუარის თავშესაფარი ტყიანი ადგილები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კატისებრნი
დარენ ფლეჩერი
დარენ ბარ ფლეჩერი (Darren fletcher; დ. 1 თებერვალი, 1984, დალკიტი) — შოტლანდიელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს პრემიერ ლიგის კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედში“. ის ძირითადად თამაშობს ნახევარდაცვის ცენტრში ან მარჯვენა ნახევარმცველის პოზიციაზე, თუმცა დაცვაში თამაშიც შეუძლია.
საკლუბო კარიერა
დალკიტში, შოტლანდიაში დაბადებულმა ფლეჩერმა „მანჩესტერ იუნაიტედში“ გაატარა მთელი თავისი კარიერა, გადმოვიდა რა სარეზერვო გუნდიდან. 2000 წლის ივლისში ფლეჩერი სტაჟიორის სტატუსით ჩაირიცხა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ რიგებში და 2001 წლის თებერვალში პროფესიულ კონტრაქტს მოაწერა ხელი. თავდაპირველად ის განიხილებოდა როგორც დეივიდ ბექჰემის რანგის მარჯვენა ნახევარმცველი. ბევრი ფიქრობდა, რომ ის ადვილად მოხვდებოდა ძირითად გუნდში და დიდი ხნით დაიმკვიდრებდა იქ ადგილს. თუმცა საკლუბო კარიერის დასაწყისში მიღებულმა ტრავმებმა დაღი დაასვა მის პროგრესს, შემდგომ კი იგი თანდათან ჩამოყალიბდა ცენტრალურ ნახევარმცველად.
ფლეჩერი „მანჩესტერ იუნაიტედის“ შემადგენლობაში გამოჩნდა 2003–2004 წლების სეზონის დროს, როდესაც მან ჩაატარა რამდენიმე მნიშვნელოვანი მატჩი და ასევე მონაწილეობა მიიღო 2004 წლის მაისში ინგლისის თასის ფინალურ მატჩში „მილუოლის“ წინააღმდეგ, რომელიც „მანჩესტერის“ გამარჯვებით დამთავრდა. მიუხედავად 2004–2005 სეზონის არადამაჯერებლად დაწყებისა და მხოლოდ რამდენიმე ჩატარებული მატჩისა საზონის დასაწყისში, ფლეჩერმა მაინც მოახერხა და ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი გახდა. 2005 წლის 1 იანვარს ფლეჩერმა გაიტანა თავისი პირველი გოლი საკლუბო დონეზე „მიდლსბროსთან“ მატჩში რომელიც „მანჩესტერმა“ 2–0 მოიგო.
ფლეჩერი ერთ-ერთი იმ ფეხბურთელთაგანი იყო რომელიც მოხვდა „მანჩესტერის“ კაპიტნის, როი კინის კრიტიკის ქვეშ 2005 წლის ოქტომბერში „მიდლსბროსთან“ 4–1 დამარცხების შემდეგ. გადმოცემით კინმა თქვა: „არ მესმის რატომ აქებენ ასე ფლეჩერს შოტლანდიაში" თუმცა მოგვიანებით კინი შეეცადა შეერბილებინა თავისი სიტყვები: „თუ ყურადღებით მოუსმენთ ჩემს კომენტარებს ბოლო სამი–ოთხი წლის განმავლობაში  დარწმუნდებით, რომ თუ რომელიმე ფეხბურთელი შემიქია, ეს ფლეტჩია. თვითონ ფლეტჩიც დაგიდასტურებთ ამას." ფლტჩერმა კრიტიკოსებს 2005 წლის 6 ნოემბერში დაანახა თუ რას წარმოადგენდა სინამდვილეში, უმნიშვნელოვანეს საშინაო მატჩში „ჩელსისთან“, შესანიშნავი თავური დარტყმით თამაშში ერთადერთი გოლი გაიტანა. მისმა გამარჯვების გოლმა დაასრულა „ჩელსის“ 40 მატჩიანი წაუგებელი სერია პრემიერ ლიგაში.
2006–2007 წლის სეზონის დასაწყისში, ფლეჩერმა შეინარჩუნა ადგილი პირველ გუნდში, მაგრამ მხოლოდ სათადარიგო სკამზე თუ  ახერხებდა მოხვედრას. მან გაიტანა გოლი გასვლით შეხვედრაში „ჩარლტონ ატლეტიკის“ წინააღმდეგ, ასევე თავით გაიტანა გამარჯვების გოლი „მიდლსბროს“ წინააღმდეგ დეკემბერში, და კიდევ ერთი თავური „ჩარლტონის“ წინააღმდეგ საშინაო თამაშში. სეზონის განმავლობაში, ალექს ფერგიუსონი უპირატესობას ანიჭებდა კრიშტიანუ რონალდოს, პოლ სქოულზის, მაიკლ ქერიქის და რაიან გიგზის ოთხეულს, რის შედეგადაც ფლეჩერი მხოლოდ რამდენიმეჯერ შევიდა შეცვლაზე. თუმცა, იმის გამო რომ პოლ სქოულზი გაფრთხილებების გამო ტოვებდა მატჩს, ფლეჩერმა ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო ჩემპიონთა ლიგის მატჩი „რომას“ წინააღმდეგ რომელიც „მანჩესტერის“ გამარჯვებით დამთავრდა 7–1.
2008–2009 წლების სეზონში მან ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო პირველი 5 თამაში, ქერიქის და რონალდოს ტრავმების გამო, და გაიტანა „ნიუკასლ იუნაიტედის“ წინააღმდეგ ოლდ ტრაფორდზე პრემიერ ლიგის პირველივე მატჩში რომელიც ფრედ 1–1 დამთავრდა. ფლეჩერმა თავისი მეორე გოლი სეზონში შორეული დარტყმით გაუტანა „პორტსმუტს“ პატრის ევრას პასის შემდეგ. ამავე თამაშში, 93–ე წუთზე მან ყვითელი ბარათი მიიღო, თამაში კი 1–0 დამთავრდა. 2008 წლის ოქტომბერში, ფლეჩერმა 3 წლით, 2012 წლამდე გაახანგრძლივა კონტრაქტი „მანჩესტერ იუნაიტედთან“. სეზონში მესამე გოლი 25 ოქტომბერს „ევერტონს“ გაუტანა. ასევე 2008 წლის ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატზე გაუტანა „გამბა ოსაკას“ 2008 წლის 18 დეკემბერს, მას შემდეგ რაც შეცვლაზე შევიდა. ჩემპიონთა ლიგის ნახევარფინალის საპასუხო შეხვედრაში „არსენალის“ წინაარმდეგ 2009 წლის 5 მაისს ფლეჩერმა წითელი ბარათი მიიღო, რაც გამორიცხავდა მის მონაწილეობას ლიგის ფინალში. „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ სცადა გაესაჩივრებინა ეს გადაწყვეტილება, მაგრამ უშედეგოდ.
სანაკრებო კარიერა
ფლეჩერმა დაიმკვიდრა შოტლანდიის ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში ადგილი და გაიტანა თავისი პირველი გოლი ლიტვის წინააღმდეგ მატჩში, რომელიც შოტლანდიამ 2–1 მოიგო. მისმა გოლმა შოტლანდიას ევრო 2004-ის გადათამაშებაში მონაწილეობის საშუალება მისცა. 2004 წლის 26 მაისს მან უკაპიტნა შოტლანდიის ნაკრებს, როდესაც შოტლანდიამ ამხანაგურ მატჩში დაამარცხა ესტონეთი ტალინში. ამ მატჩის შემდეგ იგი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა კაპიტანი მას შემდეგ რაც „კუინზ პარკ რეინჯერსის“ ჯონ ლემბიმ უკაპიტნა გუნდს რომელმაც დაამარცხა ირლანდიასთან ანგარიშით 7–2 1886 წლის 20 მარტს. ლემბი მაშინ მხოლოდ 17 წლის და 92 დღის იყო. ფლეჩერმა ეროვნულ გუნდს მისი რეგულარული კაპიტნის ბარი ფერგიუსონის არყოფნაში უკაპიტნა. კაპიტნის სამკლაური ფლეჩერს საბოლოოდ 2009 წლის აგვისტოში გადაეცა მას შემდეგ, რაც ბარი ფერგიუსონს აეკრძალა სანაკრებო დონეზე თამაში წესდების დარღვევის გამო.
პირადი ცხოვრება
ფლეჩერის მამა დააჯარიმეს სიჩქარის გადაჭარბებისათვის ფლეჩერის „რეინჯ როვერით" 2008 წლის 27 ნოემბერს.
ფლეჩერი ჩართულია პროგრამაში რომელიც ხელს უწყობს სმენადაქვეითებული ახალგაზრდების ფეხბურთში ჩართვას. ამ პროგრამას წარმართავს „მანჩესტერ იუნაიტედის“ ფონდი და სმენადაქვეითებული ბავშვების ეროვნული საზოგადოება.
სანაკრებო დონეზე
შოტლანდია: კირინის თასი (1): 2006.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოტლანდიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ვესტ ბრომვიჩ ალბიონის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
ლინკოლნის საკათედრო ტაძარი
thumb|250px|ლინკოლნის ტაძრის დასავლეთის ფასადის ფრაგმენტი. thumb|250px|ტაძრის გეგმა. thumb|250px|აღმოსავლეთის ფასადი. thumb|250px|ტაძრის ინტერიერი. ლინკოლნის კურთხეული ქალწული მარიამის საკათედრო ტაძარი (ინგლ. The Cathedral Church of the Blessed Virgin Mary of Lincoln, ან მოკლედ წმ. მარიამის კათედრალი — St. Mary's Cathedral) — ისტორიული კათედრალი ლინკოლნში, ინგლისი, და ინგლისის ეკლესიის ლინკოლნის ეპისკოპოსის (Diocese) საბრძანებელი. რელიგიური დანიშნულების გარდა თვით შენობას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს არქიტექტურის თვალსაზრისით; განთქმული ვიქტორიანელი მწერალი ჯონ რესკინი წერდა: ”ყოველთვის მწამდა... რომ ლინკოლნის საკათედრო ტაძარი არქიტექტურის უძვირფასესი ნიმუშია ბრიტანეთის კუნძულებზე და ნებისმიერ სხვა ორ კათედრალს აჯობებდა ერთად აღებულს”.
მშენებლობა
უილიამ I-ის ბრძანებით 1072 წელს ლინკოლნში პირველი კათედრალი აშენდა. მანამდე წმ. მარიამის ეკლესია ლინკოლნში იყო ღვთისმშობლის სახელზე, თუმცა არა კათედრალი, და ეპისკოპოსის საბრძანებელი დორჩესტერის სააბატოში მდებარეობდა, თემზის დორჩესტერში, ოქსფორდშირში. თუმცა ლინკოლნი მდებარეობით უფრო ცენტრალური იყო რეგიონისთვის, რომელიც თემზიდან ჰამბერამდე იჭიმებოდა. ეპისკოპოს რემიგიუსის ბრძანებით პირველი ლინკოლნის ტაძარი ამჟამინდელ ადგილას 1092 წელს აიგო, თუმცა იგი ტაძრის კურთხევამდე ორი დღით ადრე გარდაიცვალა. დაახ. 50 წლით გვიან ეს შენობა ხანძარმა გაანადგურა. ეპისკომოსმა ალექსანდრემ კათედრალი ხელახლა ააგო და განავრცო, თუმცა ეს ნაგებობაც განადგურდა, ამჯერად უკვე 40 წლის შემდეგ მომხდარი მიწისძვრით, 1185 წელს.
ტაძრის ცენტრალური კოშკი 83 მ სიმაღლისაა. ერთ დროს მასზე ხის მოთუთიებული ქიმი იდგა, რომელიც ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით 160 მ. აღწევდა — ეს სიმაღლე ტაძარს გიზის პირამიდაზე მაღალს და ამგვარად მსოფლიოს უმაღლეს კონსტრუქციად გახდიდა. ეს ტიტული ტაძარს ორ საუკუნეზე მეტს შერჩებოდა; თუმცა 1549 წელს გამუდმებული წვიმიანი ამინდების გამო მორყეული ქიმი საბოლოოდ ჩამოვარდა.
ისტორია
მიწისძვრის შემდეგ მეფე ჰენრი II-მ 1186 წელს კართუზიელი ბერისა და მოგვიანებით კანონიზირებული წმინდანის ჰიუ ავალონელი დაამტკიცა ლინკოლნის ეპისკოპოსად. მან მასიური აღმშენებლობისა და ექსპანსიის პროგრამა წამოიწყო. რესტავრაცია დაიწყო კათედრალის აღმოსავლეთ ნაწილით აფსიდითა და ხუთი მცირე კაპელით. ცენტრალური ნავი მაშინ ადრეულ ინგლისურ გოტიკურ სტილში აშენდა. ლინკოლნის ტაძარი მალე იმ დროის სხვა არქიტექტურულ სიახლეეებს ითვისებს — კათედრალს დაემატა წვეტიანი არკები, მფრინავი კონტრფორსები და ჯვარედინი ნავები. ამან შესაძლებელი გახადა უფრო ფართო ფანჯრების შექმნა.
წმ. ჰიუ 1200 წელს გარდაიცვალა ტაძრის რეკონსტრუქციის დასრულებამდე. კათედრალის დასავლეთი ნაწილი დღემდე თავდაპირველი სახითაა მოღწეული, აღმოსავლეთი ნაწილი კი ყოველი გაფართოების შემდეგ უფრო აღმოსავლეთით იწევდა: ნორმანული შენობის აღმოსავლეთი კედელი (1073) იყო შუაში იმისა, რაც ამჟამად წმ. ჰიუს ქორალია. ადრეული ინგლისური შენობის (1186) აღმოსავლეთი ბოლო ამჟამად ანგელოზთა ქორალია მაღალი საკურთხევლის უკან. არსებული კონსტრუქცია 1280 წელს დასრულდა, თუმცა რემონტი და ინტერიერის ცვლილებები კიდევ დიდი ხანი გრძელდებოდა. ქიმები გამუდმებით პრობლემატური იყო და 1807 წელს მოიხსნა. ასევე გამუდმებით შიშობდნენ კოშკების წაქცევაზე და ტაძრის საძირკვლის გამაგრების სამუშაოებიც ჩატარდა დღეისთვის უკვე ტრადიციული ძირის გამოთხრისა და ნიადაგის გამაგრების საინჟინრო პროექტით.
კათედრალი ბრიტანეთში სიდიდით მესამეა (საერთო ფართით) წმინდა პავლესა და იორკ მინსტერის ტაძრების შემდეგ, 148მ x 83მ პარამეტრებით. ეს ასევე ლინკოლნშირის უდიდესი შენობაა და 1549 წლამდე ის უმაღლესი შუასაუკუნეების კოშკი იყო ევროპაში (თუმცა მისი ზუსტი სიმაღლე კამათის საგანია). კათედრალის ვრცელ სამრეკლოს (რომლის ზარს ”ლინკოლნის დიდი ტომი” ჰქვია) აქვს საათი, რომელიც ყოველ მეოთხედ საათში რეკავს. საათი XIX საუკუნის დასაწყისში დაამონტაჟეს.
სამხრეთ-დასავლეთ კოშკში ცამეტი ზარია, ორი ჩრდილოდასავლეთ კოშკში და ხუთიც ცენტრალურ კოშკში (დიდი ტომის ჩათვლით).
ლინკოლნის კათედრალსა და მის ეპისკოპოსებს წამყვანი როლი ეჭირათ ინგლისის ისტორიაში. აქ მომხდარ მოვლენათა შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია მაგნა კარტა, რომელსაც ხელი ლინკოლნის ეპისკომოსმაც მოაწერა სხვებთან ერთად. ამ დოკუმენტის დღემდე შემორჩენილ ორ ასლთაგან ერთ-ერთი ამ ტაძარში ინახება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანეთის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა კატეგორია:ანგლიკანური ტაძრები
მარიამპოლე (ქალაქი)
მარიამპოლე (Marijampolė; Mariampol; 1955-1989 წწ. კაფსუკასი) — ქალაქი ლიეტუვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; მე-7 მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ. მარიამპოლეს მაზრისა და თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ადგილმდებარეობა და საერთო მახასიათებელი
მარიამპოლე მდებარეობს 231 კმ-ში ქ. კლაიპედადან, სამხრეთ-დასასავლეთით 50 კმ-ში, კაუნასიდან და დასავლეთით 139 კმ-ში ვილნიუსიდან. არც ისე შორს, პოლონეთისა და კალინინგრადის ოლქის საზღვრიდან, მდ. შეშუპზე.
წარმოადგენს სამრეწველო ცენტრს. 1990-იან წლებში ცნობილი იყო, როგორც საუღელტეხილო გზა გერმანიიდან ავტომობილებით ვაჭრობისათვის. მარიამპოლეს თვითმმართველობაში შედის 3 სანიუნი.
მოქმედებს დრამატული თეატრი, გიმნაზია (დაარსებული 1870 წელს) და 7 საშუალო სკოლა. აგრეთვე, რამდენიმე დაწყებითების სკოლა და სკოლამდელი ასაკის ბავშვების სასწავლებელი.
ქალაქში აღმართულია იონას იობლანსკის, ვინცეს მიკოლაის-პუტინასის და სხვათა ძეგლები, რომელთა ბიოგრაფიულად დაკავშირებული იყვნენ მერიამპოლთან.
სახელი
ქალაქი სახელს უნდა უმადლოდეს ბერებს, რომლებიც 1758 წელს მოიწვია გრაფინია პ. ბუტლერმა; ადგილობრივი პატარა სოფლის მფლობელმა, რომელმაც აქ მონასტერი ააშენა.
1956 - 1989 წლებში ქალაქის ოფიციალური სახელი იყო - „კაპსუკასი“, რაც წარმოადგენდა პარტიულ ფსევდონიმს, ლიეტუვის კომუნისტური პარტიის წევრის, ვინცეს მიცკავიჩუს-კასპუსკის.
გერბი
მარიამპოლეს გერბზე გამოსახულია წმინდა გიორგი, რომელიც ამარცხებს გველეშაპს. ისტორიული გერბი თარიღდება 1792 წლით. მისი აღდენა მოხდა 1997 წლის 18 დეკემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ზამანფააზი
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
მანუჩარ ცხადაია
მანუჩარ ცხადაია (დ. 19 მარტი, 1985, ხობი) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი). მსოფლიო ჩემპიონატის 2-გზის ვერცხლის პრიზიორი (2009, 2011), ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლისა (2012) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009). მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც მესამე საპრიზო ადგილი დაიკავა. ოქროს გრან-პრის ვიცე-ჩემპიონი (2014), ოქროს გრან-პრის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 2014), გერმანიის გრან-პრის ვიცე-ჩემპიონი (2012), დან კოლოვის და ნიკოლა პეტროვის მემორიალის ვიცე-ჩემპიონი (2012), გივი კარტოზიას და ვახტანგ ბალავაძის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი (2011), ოლეგ კარავაევის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი (2011), ლუბომირ გეძას თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2015).
ზამანფააზი
სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
მანუჩარ ცხადაია
მანუჩარ ცხადაიას შედეგები 2012 წელს, ლონდონის ოლიმპიადაზე:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
Comitas arcana
Comitas arcana — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
846
თარიღი უცნობია
*
Forbes
მინი|ფორბზის მთავარი საოფისე შენობა [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში, მეხუთე ავენიუზე. ]] ფორბზი (Forbes) — ამერიკული ფინანსურ-ეკონომიკური ჟურნალი. იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ავტორიტეტული ეკონომიკური ბეჭდვითი გამოცემაა. ჟურნალი 1917 წელს ბერტი ჩარლზ ფორბზის მიერ დაარსდა.
კელენჯერიძე
საკუთარი სახელი კელენჯერიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
აფოცი
აფოცი — V საუკუნის ქართლის სასულიერო მოღვაწე, „შუშანიკის წამების“ ერთ-ერთი პერსონაჟი და ვარსქენ პიტიახშის ეპისკოპოსი. კირიონ ქართლის კათოლიკოსის ეპისტოლეში იხსენიება როგორც შუშანიკის თანამედროვე ცურტაველი ეპისკოპოსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
პედრო დე ვალდივია
პედრო დე ვალდივია (Pedro de Valdivia) — ესპანელი კონკისტადორი, ჩილეს პირველი გუბერნატორი.
ბიოგრაფია
პედრო დე ვალდივია დაიბადა ესპანეთის ქალაქ ბადახოსში, აზნაურის (იდალგოს) ოჯახში. 1520-1521 წწ. იბრძოდა კარლ V-ის არმიის შემადგენლობაში ფლანდრიაში, ხოლო შემდეგ 1525 წლამდე იტალიაში. ევროპული ომების შემდეგ გაემგზავრა სამხრეთ ამერიკაში, სადაც გახდა აქტიური მონაწილე ფრანსისკო პისაროს პერუში (1532—1536) და დიეგო დე ალმაგროს ჩილეში (1535—1537) ლაშქრობისა.
გუბერნატორობა
მისი მმართველობის დროს ჩილეს ტერიტორია გაიზარდა ატაკამის სამხრეთიდან, ვალდივიამდე და კ. ჩილოემდე.
გარდაცვალება
1550-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო შეტევა სამხრეთით მაპუჩეს (არაუკანები) ხალხის წინააღმდეგ. 1553 წელს ვალდივია ტყვედ ჩავარდა. იგი ინდიელებს დაპირდა მიწების დაბრუნებას თუკი მას გაათავისუფლებდნენ, მაგრამ მიუხედავად დაპირებისა იგი სიკვდილით დასაჯეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კონკისტადორები კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
Comitas bolognai
Comitas bolognai — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მუსიკალური ვიდეო
მუსიკალური ვიდეო არის მოკლემეტრაჟიანი ფილმი ან მუსიკალური ვიდეო, რომელიც თან ახლავს დასრულებულ მუსიკალურ კომპოზიციას, ხშირად - სიმღერას. თანამედროვე მუსიკალური ვიდეოები მარკეტინგული იარაღის სახეს ატარებენ და მათი ძირითადი მიზანია მუსიკალური ჩანაწერების გაყიდვების პრომოუშენი. იმის მიუხედავად, რომ მუსიკალური ვიდეოების ისტორია გაცილებით ადრე იწყება, მათი "ვარსკვლავური საათი" 1980-იან წლებს უკვაშირდება, როდესაც MTV-მ საბოლოოდ განსაზღვრა, თუ როგორი უნდა იყოს მუსიკალური ვიდეოს ფორმატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოპულარული მუსიკა
რასა
რასა (ფრანგ. Race, გვარი, ჯიში, ტომი) — გარკვეულ ტერიტორიაზე ადამიანთა ისტორიულად ჩამოყალიბებული ჯგუფი, რომელსაც აქვს საერთო წარმომავლობა, მსგავსი გარეგნული ნიშნები (კანის, თმის, თვალების ფერი; ცხვირის, სახისა და თავის ქალის ფორმა; სიმაღლე; ასევე სისხლის ჯგუფი და სხვა). ძირითადი რასებია: თეთრი ანუ ევროპეიდული, შავი ანუ ეკვატორულ-ნეგროიდული, ყვითელი ანუ მონღოლოიდური. გამოყოფენ ასევე ორ, ე.წ. წარმოებულ რასას: ამერიკულს (ამერიკანოიდული) და ავსტრალიურს (ავსტრალოიდური). ამერიკანოიდული რასა წარმოქმნილია მონღოლოიდურისგან, თუმცა ზოგიერთი მეცნიერი მას ცალკე რასად მიიჩნევს. ავსტრალოიდური რასა კი წარმოქმნილია ნეგროიდულისაგან. ზოგიერთი მეცნიერი მათაც ცალკე რასად თვლის.
თანამედროვე გეოგრაფიაში რასების საზღვრები პირობითია, მოსახლეობის დიდი ნაწილი წარმოშობილია სხვადასხვა რასის შერევით. ასეთია მაგალითად ამერიკის მოსახლეობა.
ადამიანთა რასობრივი განსხვავება გამოწვეულია გარკვეულ კლიმატურ პირობებში ხანგრძლივი ბინადრობისას ბუნებრივი პირობების ზეემოქმედებით. მაგალითად, თეთრი რასის წარმომადგენლები ძირითადად ზომიერ სარტყელში ცხოვრობენ, რამაც განსაზღვრა ღია ფერის კანი; შავი (ნეგროიდული) რასა ცხელ სარტყელში ჩამოყალიბდა, რამაც განსაზღვრა მუქი ფერის კანი და თვალები, ხუჭუჭა თმა და სხვა. ყვითელი რასის განსახლების ტერიტორიისათვის დამახასიათებელია ხშირი და ძლიერი მტვრიანი ქარები, რასთანაც დაკავშირებულია კანის ფერი, დაპატარავებული ცხვირი, თვალის ვიწრო ჭრილი და სხვა. რასობრივი განსხვავება ძირითადად ფიზიკური ნიშნებით არის გამოხატული და მას არავითარი კავშირი არ აქვს ადამიანის ტვინის განვითარებასთან, სისხლის ხარისხთან. ამ მხრივ ყველა რასის ადამიანი თანასწორია.
დეფინიცია
ბიოლოგიური დეფინიციის მიხედვით, რასა არის პოპულაცია, რომელიც სხვა პოპულაციებისაგან გენების გარკვეული მახასიათებლებით განსხვავდება.
ანთროპოლოგები ადამიანის რასის კლასიფიცირებას კანის ფერზე (პიგმენტაცია) და აღნაგობაზე დაყრდნობით ახდენენ. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე ანთროპოლოგები რასის განსაზღვრას გენეტიკური, ბიოქიმიური და იმუნოლოგიური მონაცემების მიხედვით ახდენენ, მივიდნენ დასკვნამდე, რომ „სუფთა რასები“ არ არსებობს და მათი შერევა საუკუნეების განმავლობაში მოხდა.
ბიოლოგიური დეფინიციისაგან განსხვავებით, სოციოლოგები რასას განსაზღვრავენ, როგორც ადამიანთა კატეგორიას, რომელიც მეტნაკლებად გამოირჩევა ისეთი ფიზიკური მახასიათებლებით, როგორიცაა კანის ფერი, თმის ტექსტურა და თვალის ფორმა.
რასა და ეთნოსი
ეთნიკური ჯგუფი არის ადამიანთა კატეგორია, რომელიც სხვებისაგან გამოირჩევა ძირითადი კულტურული და ეროვნული მახასიათებლებით. გამოყოფენ ეთნიკური ჯგუფის ხუთ ძირითად ნიშანს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანატომია კატეგორია:რასები კატეგორია:ანთროპოლოგია
ნორგიუღი
ნორგიუღი (ყოფილი მირზოევკა) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, წერეთლის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 370 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 436 ადამიანი.
კეიმადუსი
კეიმადუსი (Queimados) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 29 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 137 962 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 822.6 კმ²-ზე. ფართობი 75 695 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ზურაბ კიკალეიშვილი
ზურაბ კიკალეიშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1924 — გ. 1 ივნისი, 2005) — ქართველი ბალეტმაისტერი, ლიბრეტისტი, კინომსახიობი. სსრკ-ს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1948, 1949, 1951). საქართველოს სახალხო არტისტი (1955).
ბიოგრაფია
ზურაბ კიკალეიშვილი დაიბადა 1924 წლის 25 ოქტომბერს ბათუმში. სწავლობდა მოსკოვის დიდ თეატრთან არსებულ ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში (ნ. ტარასოვას კლასი). 1942 წლიდან იყო ზ. ფალიაშვილის სახ. თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასის წამყვანი სოლისტი, თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებლის პედაგოგი. 1967-1968 წწ. იყო ტოკიოს „ტოკიო ბალეტ“-ის ბალეტმაისტერ-რეპეტიტორი, 1978-1979 წწ. — სტოკჰოლმის სამეფო ბალეტის თეატრში ბალეტმაისტერ-რეპეტიტორი, 1983-1984 წწ. — თურქეთში ბალეტმაისტერ-რეპეტიტორი.
შესრულებული აქვს როლები: თავადი ზაალი, ჯარჯი (ა. ბალანჩივაძის „მთების გული“); დავრიში (გრ. კილაძის „სინათლე“); მამია, გორდა, სოკოლოვი (დ. თორაძის „გორდა“), იაგო (ა. მაჭავარიანი „ოტელო“), დემონი (ს. ცინცაძის „დემონი“); სოლისტი, მასხარა (ბ. კვერნაძის „ქორეოგრაფიული ნოველები“ და „სერაფიტა“). გლუკი-ნასიძის „ორფეოსი და ევრიდიკე"(1963), ბ. კვერნაძის „სერაფიტა“; ცეკვები ქართულ საოპერო სპექტაკლებში: ა. კერესელიძე „ბერუჩა“, ა. ანდრიაშვილი „ჩხიკვთა ქორწილი“, ა. შავერზაშვილი „მარინე“, ი. გოკიელი „წითელქუდა“, დ. თორაძე „ჩრდილოეთის პატარძალი“, მ. ბალანჩივაძე „დარეჯან-ცბიერი“, მუსიკალური კომედია: შ. მილორავა „ჩანჩურა“; კოპელიუსი (დელიბი „კოპელია“), ზიგფრიდი, დეზირე (ჩაიკოვსკის „გედების ტბა“, „მძინარე მზეთუნახავი“), კოლენი (ჰერტელის „ამაო სიფრთხილე“), ალბერტი (ადანის „ჟიზელი“), ვაცლავი (ასაფიევის „ბახჩისარაის შადრევანი“), სატირი (გუნო „ვალპურგის ღამე“), ჯოტო (ჩაიკოვსკის „ფრანჩესკა და რიმინი“). დადიოდა გასტროლებზე აშშ-ში, არგენტინაში, ავსტრიაში, პოლონეთში, უნგრეთში, საფრანგეთში (თბილისის საბალეტო დასთან ერთად); არის მსოფლიო სტუდენტური ფესტივალის (ბუდაპეშტი) II ხარისხის პრემიის მფლობელი (1949). ზურაბ კიკალეიშვილი შესანიშნავი ქორეოგრაფიც იყო. მან თავად დადგა რამდენიმე ბალეტი თბილისის ოპერის თეატრის სცენაზე: 1948 წელს – გლიერის „წითელი ყაყაჩო“, 1964 წელს – ბიძინა კვერნაძის „ქორეოგრაფიული ნოველები“. გადაღებულია კინოფილმებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:ქართველი ბალეტმაისტერები კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
გედები
გედები (Cygnus) — ფრინველთა გვარი იხვისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 180 სმ აღწევს, წონა 13 კგ. აქვთ გრძელი კისერი. კარგად ფრენენ და ცურავენ, ცუდად დადიან და ვერ ყვინთავენ. გვარში 7 სახეობაა. 5 სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ამერიკაში; 1 სახეობა — შავი გედი, ავსტრალიასა და ტასმანიაში ბინადრობს. საქართველოში მხოლოდ მიმოფრენისას გვხვდება სისინა (ანუ წითელნისკარტა) გედი და მყივანი გედი.მონოგამები არიან. მამალი ეხმარება დედალ ბუდის შენებაში. დებენ 5-7 (12-მდე) კვერცხს. დედალი 35-40 დღის განმავლობაში კრუხობს. იკვებებიან მცენარეული საკვებით და წყლის უხერხემლო ცხოველებით. ზოგან სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. გამოსადეგია გედების ბუმბული და ხორცი. სისინა გედს აშინაურებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:იხვისებრნი
იოსეფა ილოილო
იოსეფა ილოილო (დ. 29 დეკემბერი, 1920, ვუდა, ფიჯი — გ. 6 თებერვალი 2011 ) — ფიჯის პოლიტიკური მოღვაწე. ფიჯის პრეზიდენტი 2000-2006 და 2007-2009 წწ.
ილოილო იყო ქვეყნის დეპუტატთა პალატის და სენატის წევრი. 1999 წელს კამისესე მარას ვიცე-პრეზიდენტი. 2000 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 2006 წელს აირჩიეს მეორე ვადით. ამავე წლის 5 დეკემბერს სამხედრო გადატრიალების შედეგად მმართველობა დროებით ხელში ჩაიგდო ფრენკ ბაინიმარამამ. 2007 წლის 4 იანვარს ბაინიმარამამ ილოილო დააბრუნა პრეზიდენტის თანამდებობაზე, რომელმაც მეორე დღეს ბაინიმარამა დანიშნა პრემიერ-მინისტრად.
დაავადებული იყო პარკინსონით და რეგულარულად გადიოდა მკურნალობის კურსს ავსტრალიაში. 2009 წლის ივლისში გადადგა თანამდებობიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ფიჯის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
მარიამ ბეროიანი
მარიამ ბეროიანი (დ. 8 თებერვალი [ძვ. სტ. 27 იანვარი], 1892 ან 1894 , თბილისი — გ. 22 ივლისი, 1960) — მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1946), საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს IV მოწვევის დეპუტატი.
1913 წელს სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო თბილისში. 1922 წლიდან მსახიობად მუშაობდა თბილისის სომხურ დრამატულ თეატრში. ასრულებდა სახასიათო, დრამატულ და კომედიურ როლებს. განსაკუთრებული წარმატებით ითამაშა გაბრიელ სუნდუკიანის (სალომე — „დაქცეული ოჯახი“, ხამფერა — „ხათაბალა“), ალექსანდრე შირვანზადეს (შპანიკი — „ნამუსი“, ზარნიშანი — „ავი სული“) პიესებში. გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1960 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
Comitas breviplicata
Comitas breviplicata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
847
თარიღი უცნობია
*
მასმედია ყაზახეთში
ყველა მედია საშუალება ვალდებულია დარეგისტრირდეს "კულტურის, საინფორმაციო და სპორტის სამინისტროში", ვებ-გვერდების გამოკლებით.
გაზეთები
ხელმისაწვდომია მრავალფეროვანი პუბლიკაციები, რომლებიც უმეტესად მთავრობის მხარდაჭერით შემოფარგლებიან. ხელისუფლების წარმომადგენლები მართავენ ეროვნულ ენაზე (ყაზახურად) დაბეჭდილ გაზეთებს და, ასევე, ერთადერთ რეგულარულ ეროვნულ რუსულ ენაზე მოქმედ გაზეთს (რუსული არის თურქი ხალხების საერთაშორისო ენა საბჭოთა კავშირის ყოფილ ტერიტორიებზე). ქვეყანაში ფუნქციონირებს 990 კერძო გაზეთი და 418 კერძო ჟურნალი. ოპოზიციის მხარდამჭერი გაზეთები კი აწყდებიან შეურაცხყოფასა და სასამართლო დავებს.
ონლაინ ახალი ამბების ვებ-გვერდებია:
დაშინება და ხელისუფლების დაკვეთით მედია-საშუალებების დახურვა
"რესპუბლიკა", ალბათ, არის მთავარი ოპოზიციური გამოცემა. მისი ნომრების ნაწილი იბეჭდებოდა, როგორც "რესპუბლიკის ხმა".
ბეჭდური პრესის მფლობელებმა უარი თქვეს თავიანთი გაზეთის გამოცემაზე მას შემდეგ, რაც 2001 წლის ნოემბერში მთავრობის წარმომადგენელი წარუმატებლად ეცადა "რესპუბლიკის" საკონტროლო პაკეტის შეძენას (გამოცემის ერთ-ერთმა მფლობელმა ადამიანის ჩონჩხი იპოვა თავისი კარის ზღურბლზე).
2002 წლის მარტის შუა რიცხვებში, სასამართლომ გამოსცა ბრძანება, რომ ამ გაზეთის გამოცემა შეწყვეტილიყო სამი თვით, რაც თავიდან აიცილა კომპანიამ გაზეთის სხვა სახელწოდებით გამოცემის წყალობით, როგორიცაა "არა ეს რესპუბლიკა".
სხვა ვითარებაში, "რესპუბლიკის" შენობაზე იპოვეს ჩამოკიდებული თავმოჭრილი ძაღლი, რომელსაც მიმაგრებული ჰქონდა სახრახნისი და ეწერა, რომ "აღარ იქნებოდა შემდეგი ჯერი", ხოლო ძაღლის თავი მიტოვებული იყო ირინა პეტრუშოვას სახლთან. სამი დღის შემდეგ, გაზეთების ოფისებს ცეცხლი წაუკიდეს და მთლიანად დაწვეს. ივლისში, პეტრუშოვას მიუსაჯეს 18 თვიანი პატიმრობა გადასახადების საქმეზე, მაგრამ მას არ დაუწყია სასჯელის მოხდა, რადგან მოსამართლემ განაცხადა, რომ ამ საქმეს ამნისტია შეეხო (პეტრუშოვამ საბოლოოდ დატოვა ქვეყანა და გაემგზავრა რუსეთში, სადაც ინტერნეტის საშუალებით განაგრძო თავისი საქმიანობა. მან ეს გააკეთა თავისი ოჯახის უსაფრთხოებისთვის). მას, თავისი საქმიანობის აღიარებისთვის, 2002 წელს აშშ-ში დაფუძნებულმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ გადასცა "საერთაშორისო პრესის თავისუფლების ჯილდო".
2005 წლის მაისში, ყაზახეთის ინფორმაციის მინისტრმა ბრძანება გამოსცა გაზეთის დახურვის შესახებ იმ ბრალდებით, რომ ის აღვივებდა ეთნიკურ შუღლს, რადგან გამოაქვეყნა ინტერვიუ რუს პოლიტიკოსთან, სადაც ეს უკანასკნელი დამამცირებლად მოიხსენიებდა ეთნიკურ ყაზახებს. გაზეთის რედაქტორის მოადგილე, გალინა დირდინა ამტკიცებდა, რომ გამოცემის დახურვა პოლიტიკურად იყო მოტივირებული და ფიცი დადო, რომ გადაწყვეტილებას გაასაჩივრებდა. გაზეთმა განაგრძო თავისი საქმიანობა სხვადასხვა სახელწოდების ქვეშ.
2012 წლის ნოემბერში, "მანგისტაუს გამოსვლების" თარიღის აღნიშვნამდე გარკვეული პერიოდით ადრე, ყაზახი ხელისუფლების წარმომადგენელბი კიდევ ერთხელ შევიდნენ და შეამოწმეს "რესპუბლიკის" ოფისი და შეაჩერეს მისი გამოცემა იმ დროს, როცა კრიმინალურ საქმეზე ვერდიქტი ჯერ კიდევ არ იყო გამოცხადებული. 21 ნოემბერს, პროკურორებმა "ექსტრემიზმის პროპაგანდის" ბრალდებით მოითხოვეს "რესპუბლიკის" აკრძალვა, რომელიც, ამავდროულად, მოიცავდა მისი ქოლგის ქვეშ მოქმედ 8 გაზეთსა და 23 ინტერნეტ ვებ-გვერდს. აკრძალვა, აგრეთვე, შეეხო გაზეთს "ვზგლიად" და მის ინტერნეტ ვებ-საიტს. "რეპორტიორები საზღვრებს გარეთ" ამბობდა, რომ ეს იყო "საბაბი" და ის დაასრულებდა პლურალიზმს ყაზახეთში. ერთი თვის შემდეგ, აკრძალვის ბრძანება გაიცა.
ჟურნალი და ორი სხვა გაზეთი
სხვა მედია-საშუალებებმა, ასევე, გამოსცადეს სირთულეები 2012 წლის ნოემბერში, ყაზახეთში მედიის წინააღმდეგ დაწყებული საქმის დროს; Altyn Tamyr, Tortinshi Bilik და DAT (თავისი ვებ-გვერდით - dat.kz) მიუწვდომელი გახდა 2012 წლის დეკემბრისთვის.
საერთაშორისო რეაქცია ჟურნალისტებზე თავდასხმის შესახებ
2012 წელს "საერთაშორისო პრესის ინსტიტუტმა" მთავრობას მოუწოდა გამოეძიებინა ულარბეკ ბაითაილაქზე თავდასხმა, რომელიც იყო ოპოზიციური მედიის DAT-სა და Tortinshi Bilik-ში მომუშავე ჟურნალისტი და "ყაზახეთის ეროვნული არქივის" თანამშრომელი. "ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტმა" მოწოდება გააკეთა მაქსიმ კარტაშოვისა და ულარბეკ ბაითაილაქზე თავდასხმების გამოძიების დაწყების შესახებ.
ტელევიზია
Gakku TV და Toi Duman არის მუსიკალური არხები, რომლებიც მიძღვნილია მხოლოდ მუსიკალური პროდუქციის გაშუქებაზე ყაზახეთში.
ფუნქციონირებს 116 კერძო სატელევიზიო არხი, მათ შორის, Channel 31, KTK და "ევრაზიის პირველი არხი".
რადიო
სახელმწიფო მფლობელობაში არსებული "ყაზახეთის რადიო" მაუწყებლობს ოფიციალურ და რუსულ ენებზე. კერძო სადგურების დიდი რაოდენობა, ასევე, არის ხელმისაწვდომი, მათ შორის, "ევროპა პლუსი", (რუსული რადიო), Hit FM, Radio Azattyq და Radio Karavan.
მედია ვებ-გვერდები
2003 წელს, მთავრობამ სახელმწიფო სატელეკომუნიკაციო კომპანიას "ყაზახეთის ტელეკომი" უბრძანა, რომ შეეზღუდა წვდომა რამდენიმე ათეულ "ექსტრემისტულ" ვებ-გვერდთან. ეს ვებ-საიტები, ან მხარს უჭერდნენ ოპოზიციას, ან ნეიტრალურად აშუქებდნენ ახალ ამბებს.
2011 წელს შემუშავებული სამაუწყებლო კანონის მიზანი იყო ნაციონალური მედიის შიგთავსის გაუმჯობესება და მისი "დაცვა" გარეშე ზეგავლენისგან. მთავრობის აზრით, კანონი "აღმოფხვრიდა შიგთავსის დაბალ ხარისხს, რომელიც ფსიქოლოგიურ და ემოციურ ზიანს აყენებდა მაყურებელს".
2011 წლის მონაცემებით, ქვეყანას ჰყავს 5,4 მილიონი ინტერნეტ-მომხმარებელი, საიდანაც 362 000 პიროვნება იყენებს Facebook-ს.
სასამართლო დავები მთავრობის მოსარჩელეებისა და მედიის დამცველების მონაწილეობით
2012 წლის ნოემბერში, Google-ის, Facebook-ის, Twitter-ისა და LiveJournal-ის წინააღმდეგ ყაზახმა პროკურორებმა სარჩელი შეიტანეს სასამართლოში იმ მიზნით, რომ დაეხურათ ოპოზიციური მედია-საშუალებები. პროკურორები მოითხოვდნენ, რომ ამ ვებ-საიტებს შეეწყვიტათ ყაზახური ოპოზიციური წყაროებიდან მასალების გამოქვეყნება.
მომდევნო თვეში, ქალაქ ალმათიში გამართულმა სასამართლომ გამოსცა განკარგულება, რომ სატელევიზიო არხები Stan TV და K+ და გაზეთები, როგორებიცაა Vzglyad და "რესპუბლიკა", უნდა დახურულიყო მათი "ექსტრემისტული" ხედვების გამო. ეს ის მედია-საშუალებები იყვნენ, რომლებიც რეპორტაჟებს აკეთებდნენ 2011 წლის "მანგისტაუს გამოსვლების" შესახებ.
სასჯელი საინფორმაციო სააგენტოს ცილისწამებისთვის
სულ უფრო და უფრო მეტი ცენზურა წესდება სამოქალაქო სამართლებრივი ქმედებების თვალსაზრისით, როგორიცაა ცილისწამებლური სარჩელები. 2005 წლის 13 ივნისს ქალაქ ალმათის სასამართლომ ყოფილი ინფორმაციის მინისტრი, ალტინბეკ სარსენბაევი (ოპოზიციური ლიდერი, რომელიც მოკლეს 2006 წლის იანვარში) დაავალდებულა, რომ გადაეხადა 1 მილიონი ყაზახური ტენგე (7 500$) იმ ზიანისთვის, რაც ცილისწამებით მიაყენა Khabar-ის საინფორმაციო სააგენტოს. სარსენბაევს, ასევე, დააკისრეს უკან წაეღო ის კომენტარები, რომელიც გააკეთა ოპოზიციური გაზეთისთვის "რესპუბლიკა" მიცემულ ინტერვიუში. მან გამოთქვა ვარაუდი, რომ Khabar-ი იყო დარიგა ნაზარბაევის კონტროლის ქვეშ მყოფი მონოპოლისტური მედია-ჰოლდინგი. ეს საქმე 2004 წლის არჩევნების შემდეგ სარსენბაევის გადადგომას მოჰყვა, როცა მან განაცხადა, რომ "არჩევნები იყო არასამართლიანი, სამარცხვინო და გაუმჭვირვალე; ხელისუფლებამ აჩვენა, რომ მათ დასაწყისიდანვე არ სურდათ წესიერი არჩევნების ჩატარება".
მედიასთან დაკავშირებული სამართლებრივი კოდექსი
მედია-მონიტორინგის ჯგუფებმა, როგორიცაა Article 19, შეშფოთება გამოთქვეს მთავრობის სვლების გამო, რომელიც უკანასკნელ ათწლეულებში მიმართული იყო ოპოზიციის გაჩუმებისკენ. ყაზახეთში მედიასთან დაკავშირებულ კანონებში ბოლოს შეტანილი ცვლილებების სამიზნე იყო არასამთავრობო მედია-საშუალებები. მთავრობის წარმომადგენლების კრიტიკა იწვევდა საჩივრის შეტანას სასამართლოში, ხოლო ახალი კანონები "ექსტრემიზმის" წინააღმდეგ გამოიყენებოდა ოპოზიციური მედია-საშუალებების დასახურად.
ოპოზიციური წყაროს Adil Soz თანახმად, ყაზახეთის სამართლებრივი კოდექსი მკაცრია, როცა საქმე ეხება ცილისწამებას და ზოგიერთ შემთხვევაში, ცილისწამებას მართებულადაც კი მიიჩნევს. "პიროვნებამ უნდა მიიღოს კომპენსაცია მის მიმართ გამოთქმული მოსაზრების გამო, რომელიც სწორია, თუმცა მის რეპუტაციას ზიანს აყენებს - მაგალითად, მთავრობის წარმომადგენელი, რომელიც ბრალდებულია ძალადობაში, კომპენსაციას მიიღებს მაშინაც კი, თუ მის მიმართ გამოთქმული ზიანის მომტანი მოსაზრება სწორია". ეს, ასევე, ნიშნავს, რომ "ინტერნეტ სერვის პროვაიდერს" შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა "უნებლიედ ინტერნეტში გამოქვეყნებულ შეურაცხმყოფელ და ცილისმწამებლურ ინფორმაციასთან წვდომის უზრუნველყოფის გამო".
ევრაზიული მედია-ფორუმი
"ევრაზიული მედია-ფორუმი" არის ყოველწლიური სადისკუსიო პლატფორმა, რომელიც თავს უყრის 60 ქვეყნიდან წამოსულ 600-ზე მეტ დელეგატს. პირველი "ევრაზიული მედია-ფორუმი" ჩატარდა 2002 წელს ასტანაში და მისი მიზანი იყო ყველაზე კრიტიკული პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური საკითხების შესახებ დისკუსიების დაწყება.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპული მასმედია ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:მასმედია აზიაში ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:მასმედია ქვეყნების მიხედვით
პატარა თონეთი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.
სახელწოდების შესახებ
სავარაუდოდ სოფელს ისტორიული სახელწოდება შეეცვალა საბჭოთა მმართველობის დასაწყისში, მიღებული პრაქტიკის შესაბამისად, როდესაც სოფელს მის ახლოს მდებარე შედარებით დიდი სოფლის (თონეთი) სახელს არქმევდნენ და აერთიანებდნენ ერთ კოლმეურნეობაში.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატარი
კატარი (قطر), ოფიციალურად კატარის სახელმწიფო (دولة قطر დავლათ კატარ) — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, მდებარეობს არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ნახევარკუნძულზე. სამხრეთიდან ესაზღვრება საუდის არაბეთი, ხოლო ყველა დანარჩენი მხრიდან სპარსეთის ყურე. ჩრდილო-დასავლეთით აქვს საზღვაო საზღვარი ბაჰრეინთან, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით – არაბთა გაერთიანებულ საამიროებთან. დედაქალაქი – დოჰა.
XX საუკუნეში, ოსმანთა მმართველობის დასრულების შემდეგ კატარი ბრიტანეთის პროტექტორატი გახდა და დამნოუკიდებლობა 1971 წელს მოიპოვა. კატარს XIX საუკუნიდან ალ თანის დინასტია მართავს. კატარის სახელმწიფოს დამაარსებელი ჯასიმ ბინ მუჰამად ალ თანია. კატარს მემკვიდრეობითი მონარქები მართავენ და ამისი ემირია ტამიმ ბინ ჰამად ალ თანი. ის წარმოადგენს კონსტიტუციურ თუ აბსოლუტურ მონარქიას   კამათის საგანს წარმოადგენს. 2003 წელს კონსტიტუცია 98%-იანი მხარდაჭერით მიიღეს. 2017 წლის დასაწყისში კატარის მოსახლეობა შეადგენდა 2,6 მილიონს, მათგან 313,000 მოქალაქეს ხოლო 2,3 მილიონი ექსპატრიანტს.
კატარი არის მაღალი შემოსავლის ეკონომიკის მქონე ქვეყანა, რომელსაც ზურგს მსოფლიოს სიდიდით მესამე ბუნებრივი გაზის მარაგი უმაგრებს. მას მსოფლიოში ყველაზე მაღალი შემოსავალი აქვს ერთ სულ მოსახლეზე. გაერთიანებული ერების მიერ კატარი შეფასებულია, როგორც ყველაზე მაღალი ადამიანური განვითარების ინდექსის მქონე არაბული ქვეყანა. მისი ზომების მიუხედავად კატარს აქვს მნიშვნელოვანი გავლენა მსოფლიო პოლიტიკაზე. კატარი პირველი არაბული ქვეყანა იქნება, რომელიც უმასპინძლებს მსოფლიო თასს ფეხბურთი (2020-ში).
ეტიმოლოგია
I საუკუნეში მოღვაწე რომაელი ავტორი პლინიუს უფროსი ნახევარკუნძულის მცხოვრებლებს კატარებად (Catharrei) მოიხსენიებს, რაც შეიძლება იქ არსებული ცნობილი დასახლებიდან მომდინარეობდეს. ერთი საუკუნის შემდეგ პტოლემემ შექმნა ნახევარკუნძულის პირველი ცნობილი რუკა, რომელსაც კატარა უწოდა. რუკაზე დატანილია დასახლება კადარა, რომელიც კუნძულის აღმოსავლეტში მდებარეობს. სახელი კატარა აქტიურად გამოიყენებოდა XVIII საუკუნეში, რის შემდეგაც ის საერთაშორისო დასახელებად დამკვიდრდა.
ეთნიკური ჯგუფები
2017 წელს, კატარის მოსახლეობა მიაღწია 2.6 მილიონს, მათ შორის არაკატარელები შეადგენენ უმრავლესობას. მარტო 313 ათასი კატარელი ცხოვრობს კატარში და შეადგენს მოსახლეობის 12 %. სამხრეთ აზიელი იმიგრანტები წარმოადგენენ მოსახლეობის ყველაზე დიდ ნაწილს, დაახლოებით 60%. მათ შორის ინდოელები არიან 650.000, ნეპალელები - 350.000, ბანგლადეშელები - 280.000, 145.000 შრი-ლანკელები, პაკისტანელები - 125.000. სხვა ეთნიკური ჯგუფები არიან ფილიპინელები (260.000), ეგვიპტელები (200.000) და ევროპელი და არაბი ემიგრანტები.
ენა
არაბული ენა არის სახელმწიფო ენა, კატარული არაბულით როგორც ადგილობრივი დიალექტი. ინგლისური ენა არის ხშირად გამოყენებული როგორც მეორე ენა და არის ეთნიკური კატარელების და არაკატარელების საერთო ენა. ქვეყანაში, სხვა ენაზეც მეტყველებენ, მათ შორისაა: ბელუჯური ენა, ჰინდი ენა, ტამილური ენა, სინჰალური ენა, მალაიალამური ენა, პუშტუ, ურდუ, ინდონეზიური ენა, ტაგალური ენა და სხვა.
სქოლიო
* კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:არაბულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:აბსოლუტური მონარქიები კატეგორია:სამეფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ტატაკოის უდაბნო
მინი|250პქ|ტატაკოას უდაბნო მინი|250პქ ტატაკოას უდაბნო — მეორე უდიდესი მშრალი ზონა კოლუმბიაში, ლა-გუახირის უდაბნოს შემდეგ. მოიცავს 330 კმ²-ს და წარმოადგენს კოლუმბიის ერთ-ერთ ულამაზეს ადგილს - მონაცრისფრო-ოქროსფერ ველს, რომელიც კაქტუსებითაა დაფარული. უდაბნოს მეორენაირად „მწუხარების ველსაც“ უწოდებენ, როგორც მას ესპანელი კონკისტადორები მოიხსენიებდნენ.
რეგიონი არ მიეკუთვნება ბოლომდე უდაბნოს, ის უფრო ტროპიკული მშრალი ტყეა. გეოლოგიურად, მისი ასაკი რამდენიმე მილიონი წელია. წარმოადგენს უდიდეს ტურისტულ დესტინაციას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის უდაბნოები
Comitas chuni
Comitas chuni — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტანგუა
ტანგუა (Tanguá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 20 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 732 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 211.21 კმ²-ზე. ფართობი 145 503 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
კუპტანა
კუპტანა (Isla Cuptana) - კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, ჩონოსის არქიპელაგში, შედის ჩილეს აისენის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 320 კვ.კმ.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
Archipiélago de los Chonos
თერჯოლა
თერჯოლა — ქალაქი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.
მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ჩხარის ორივე ნაპირზე, ზღვის დონიდან 170 მეტრ სიმაღლეზე. ზესტაფონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 14 კილომეტრი, თბილისიდან 198 კმ. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII ს-ში. ქალაქად გამოცხადდა 1983 წელს. თერჯოლაში არის ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები, სპორტის სასახლე.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4644 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის ქალაქები
კრასნოდარის პარკი
კრასნოდარის პარკი — არის ქალაქის პარკი, რომელიც მდებარეობს კრასნოდარის ცენტრის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, შკოლნის მიკრორაიონში, ვოსტოჩნო – კრუგლიკოვსკაიასა და გმირ ვლადისლავ პოსაკსკის ქუჩებს შორის, კრასნოდარის სტადიონის გვერდით. მას ასევე უწოდებენ გალიცკის პარკს, რადგანაც სწორედ ის არის პარკის შექმნის იდეის ავტორი, მანვე დააფინანსა აღნიშნული პარკის შექმნაც.
პარკი აშენდა ბიზნესმენ სერგეი გალიცკის სახსრებით და გაიხსნა 2017 წლის 28 სექტემბერს. პარკის ფართობი 22,7 ჰექტარია. პარკში 2,5 ათასზე მეტი ხე დარგეს: მუხა, რცხილა, მურყანი, ბონსაი, ვერხვი, ფიჭვი, ტიტების ხე, ნეკერჩხალი, თუთა, დეკორატიული ქლიავი.
ისტორია
პარკის მშენებლობა 2016 წლის შემოდგომაზე დაიწყო. პროექტი შეიმუშავა გერმანიის არქიტექტურულმა ბიურომ „GMP International“-მა, რომელიც გეგმავდა სპორტულ ღონისძიებებს კრასნოდარში, სოჭში, ბერლინში, კიევში, ასევე ბრაზილიასა და სამხრეთ აფრიკაში.
შპს „ინვესსტრო“ გახდა მმართველი კომპანია, ხოლო გამწვანება დაევალა „ვიტა“-ს. დაახლოებით 10 თვის განმავლობაში, მიმდინარეობდა პარკის სამუშაოები, სწორედ ამ პერიოდში შესაძლებელი გახდა ულამაზესი დასვენების ობიექტის შექმნა მრავალი საფეხმავლო ბილიკით, წყალსაცავებით, აქტიური დასვენების და სხვადასახვა საინტერესო ადგილებით.
გალიცკის პარკის გახსნა 2017 წლის 28 სექტემბერს მოხდა, ამ დღის შემდეგ მას ათასობით ქალაქის მაცხოვრებელი და ტურისტი სტუმრობს. ეს პარკი კრასნოდარის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სარეკრეაციო და ტურისტული ზონაა.
უხეში გათვლებით, პარკის მშენებლობა სერგეი გალიცკის 4 მილიარდი რუბლი დაუჯდა, რაც დაახლოებით 61,8 მილიონ დოლარს შეადგენს.
ობიექტები
აღნიშნულ პარკში არაერთი ობიექტი მდებარეობს, მათ შორის:
ტრანსპორტი
აღნიშნულ პარკთან საზოგადოებრივი ტრანსპორტით შეიძლება მოხვედრა, ვოსტოჩნო-კრუგლიკოვსკაიას ქუჩის გასწვრივ, პანორამის საცხოვრებელი კომპლექსის გასწვრივ. პარკის გვერდით მდებარეობს საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ორი გაჩერება - „კრასნოდარის სტადიონი“ და „ვოსტოჩნო-კრუგლიკოვსკის ბაზარი“.
აქ მოდის 46, 47 და 58 ნომერი ავტობუსები. ასევე 45, 48, 51, 78 და 101ა ნომერი მიკროავტობუსები. პარკთან ახლოს არის ტრამვაის ნომერ 2-ის გაჩერება. ტროშევას ქუჩიდან კერძო ტრანსპორტისათვის განკუთვნილია დიდი ავტოსადგომი.
სქოლიო
კატეგორია: კრასნოდარის მხარე კატეგორია: პარკები კატეგორია: კავკასია
ლაბირინთის ობობა
ლაბირინთის ობობა (Agelena labyrinthica) — ფეხსახსრიან ცხოველთა სახეობა ძაბრიანი ობობების ოჯახიდან. პატარა ზომისაა, სხეულის სიგრძეა 18 მმ. ლაბირინთის ობობა ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. მუცელი მოშავო აქვთ, თეთრ ნიშნებს შორის ცენტრში გასდევს მკრთალი ხაზი. ლაბირინთის ობობა აბლაბუდას გამოიმუშავებს ფოთლებსა და ბოძებს შორის ზურგიდან უკან დახევით. ამას მოჰყვება გვირაბების ლაბირინთი (აქედან წარმოსდგება სახელწოდებაც). ლაბირინთის ობობა რეგისტრირებულია საქართველოშიც, კერძოდ, კი მანგლისში, სადაც იგი იპოვა ქართველმა არაქნოლოგმა თამარ მხეიძემ 1961 წელს.
მონოგამია
მონოგამია (monos „ერთი“, gamos „ქორწინება“) — ერთქორწინება, ოჯახისა და ქორწინების ისტორიული ფორმა. წარმოიშვა პირველყოფილი საზოგადოების რღვევის ხანაში წყვილადი ქორწინებიდან და შემდომში ქორწინების გაბატონებული ფორმა გახდა.
ლაბირინთის ობობა
სქოლიო
კატეგორია:ობობები კატეგორია:ძაბრიანი ობობები
მონოგამია
ბოლოდროინდელი აღმოჩენების საფუძველზე ბიოლოგები სამი ტიპის მონოგამიას ანსხვავებენ: სოციალური მონოგამია, სექსუალური მონოგამია და გენეტიკური მონოგამია. სოციალური მონოგამია მიუთითებს ორი ადამიანის თანაცხოვრებაზე, რომელთაც სექსუალური ურთიერთობა აქვთ და ერთად შრომობენ ძირითადი რესურსების (საკვები, ტანსაცმელი, ფული, სხვა საჭირო ნივთები) დაგროვებაზე. სექსუალური მონოგამია მიუთითებს ორ ადამიანზე, რომლებიც ერთმანეთის გარდა გამორიცხავს ნებისმიერ სხვა სექსუალურ პარტნიორს. გენეტიკური მონოგამია მიუთითებს ფაქტზე, რომ ორ პარტნიორს ერთმანეთთან მხოლოდ საერთო მემკვიდრე (შვილი) აკავშირებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქორწინება
თელავი
თელავი — ქალაქი საქართველოში, კახეთის მხარისა და თელავის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 19 629 (2014 წ.) ადამიანი.
გეოგრაფია
მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კალთის ძირას და ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 550-800 მეტრზე. თბილისიდან დაშორებულია 147 კმ-ით. ჰავა ზომიერად ნოტიოა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 9 °C, იანვრისა 0,5 °C, ხოლო აგვისტოსი 23 °C. ნალექები 770 მმ წელიდადში.
ისტორია
ახლანდელი თელავის ტერიტორიაზე პირველი დასახლება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაში გაჩნდა, ელინისტურ ხანაში განვითარდა, ხოლო გვიანდელ ანტიკურ ხანაში მის ბაზაზე წარმოიქმნა ქალაქის ტიპის დასახლება. პირველად მოხსენიებულია ძველი ბერძენი გეოგრაფის პტოლემეს (II ს.) „გეოგრაფიაში“ „Teleda-ს“ ფორმით.
შალა
შალა (ሻላ ሐይቅ) — ტბა ეთიოპიაში. მდებარეობს ადის-აბების სამხრეთით, აბიჯატა-შალის ეროვნულ პარკში, ზღვის დონიდან 1558 მ სიმაღლეზე. ტბის ფართობი — 329 კმ², სიგრძე — 28 კმ, სიგანე — 12 კმ. მაქსიმალური სიღრმე — 266 მ, საშუალო სიღრმე — 87 მ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის ტბები
თელავი
ისტორია
ქართულ წყაროებში გვხვდება XI საუკუნიდან, როდესაც კვირიკე III-მ გააერთიანა კახეთ-ჰერეთის სამეფო, მიიღო მეფის ტიტული და დედაქალაქი თელავში დააფუძნა. XII საუკუნეში იგი საქართველოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი იყო განვითარებული ვაჭრობითა და ხელოსნობით. თელავზე გადიოდა სავაჭრო-საქარავნო გზები. XIII საუკუნის II ნახევრიდან, მონღოლთა ლაშქრობების შემდეგ მისი მნიშვნელობა დაეცა. შემდგომში იგი მონღოლი მოხელის სადუნ მანკაბერდელის საკუთრება გახდა. XV-XVI საუკუნეებში თელავი ისევ დაწინაურდა. XVII საუკუნეში ქალაქის შემდგომი განვითარება შეაფერხა ირანის შაჰის აბას I-ის ლაშქრობებმა. XVII საუკუნის II ნახევარში კახეთის მეფე არჩილ II-მ თავისი რეზიდენცია გრემიდან თელავში გადმოიტანა. ამ პერიოდიდან თელავი მწიგნობრობის კერად იქცა. აქ სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ არჩილ II, დავით II (მამყული-ხანი), თეიმურაზ II, საიათნოვა და სხვა. XVIII საუკუნის შუა პერიოდიდან თელავი ითავსებდა ციხე-გალავნის ფუნქციას ლეკებისგან თავდასაცავად. გვიანფეოდალურ ხანაში თელავი აღმოსავლეთ საქართველოში თავისი მნიშვნელობითა და მოსახლეობის რაოდენობით, ტფილისის (20 000 მოსახლე) შემდეგ მეორე ქალაქი იყო - 1770 წელს მისი მოსახლება 3700 აღწევდა, მაშინ როდესაც მესამე ქალაქში — გორში — 2500 ადამიანი ცხოვრობდა. XVIII საუკუნის II ნახევარში თელავი ფეოდალური ტიპის ქალაქი იყო. მის არქიტექტურას განსაზღვრავდა ოთხი ნაგებობა: ძველი გალავანი, ბატონის ციხე, ყორჩიბაშვილებისა და ვახვახიშვილების ციხეები. 1758 წელს ააგეს კარის ახალი ეკლესია, ხოლო 1766 წელს საზარბაზნე ბურჯი. თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის ოჯახში დამკვიდრებულ ლიტერატურულ ტრადიციებზე აღიზარდა ქართველ ბატონიშვილთა მთელი თაობა. 1758 წელს თელავში დაარსდა საფილოსოფოსო-საღვთისმეტყველო სკოლა, რომელიც 1782 წელს თელავის სემინარიად გადაკეთდა. აქ საგანმანათლებლო და შემოქმედებით საქმიანობას ეწეოდნენ ფილიპე ყაითმაზაშვილი, გაიოზ რექტორი, დავით რექტორი და სხვა. თელავის სემინარიამ 1801 წლამდე იარსება.
გვირგვინოსანი წერო
გვირგვინოსანი წერო (Balearica pavonina) — ფრინველი წეროსნაირთა რიგისა. გავრცელებულია აფრიკაში საჰარის სამხრეთით. სხეული რუხი ფერისა აქვს, ფრთები — შავი, თეთრგარეული, თავზე მარაოს მსგავსად აქოჩრილი მოჩალისფრო-თეთრი გვირგვინი ადგას. ფეხები და ნისკარტი შავი აქვს. გვირგვინოსანი წერო მობინადრე ან ნახევრად მობინადრე ფრინველია. ბუდობის დროს წყვილებად ცხოვრობს. დებს 2 კვერცხს. იკვებება მცირე ზომის ამფიბიებით, ლოკოკონებით, მწერებით, ჭიებით, აგრეთვე მცენარეთა თესლით და მწვანე ნაწილებით. კარგად იტანს ტყვეობას.
თელავი
ისტორია
ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთის იმპერიასთან შეერთების (1801) შემდეგ თელავი ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის თელავის მაზრის ცენტრი გახდა და ქალაქის სტატუსი მიიღო. 1834 წელს დიუბუა დე მონპერეს ცნობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 3272 ადამიანს. XIX საუკუნეში დაიწყო თელავის სხვა ქალაქებთან დამაკავშირებელი გზების მშენებლობები 1851-1880 წლებში შენდებოდა ტფილისი-ვაზიანი-გომბორი-თელავის გზა. 1871 წელს დაიწყო თელავი-ახმეტა-თიანეთის და თელავი-გურჯაანი-ანაგას გზების მშენებლობები, 1871-1904 წლებში აშენდა თელავი-ლაგოდეხის გზა. 1863 წელს თელავის მოახლეობა შეადგენდა 7003 ადამიანს. 1892 წელს თელავმა საქალაქო თვითმმართველობის უფლება მიიღო. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში თელავში გაცხოველებული მშენებლობა დაიწყო. შეიქმნა ხელოსანთა სავაჭორებით მჭიდროდ განაშენიანებული ახალი ქუჩა („ზემო ბაზარი“). ქალაქი გაიზარდა და გაიშალა ციხის კედლებს გარეთ. ძველმა ციხეებმა დაკარგა მნიშვნელობა, მოიშალა კედლები, ხოლო ბურჯები შეერწყა საცხოვრებელ სახლებს. საგრძნობლად გადაკეთდა ბატონის ციხის შიდა ტერიტორიაც.
გვირგვინოსანი წერო
ლიტერატურა
კატეგორია:წეროსნაირნი