cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ექსტრაკლასა
ექსტრაკლასას ჩემპიონები
right|thumb|ექსტრაკლასას პირველი ჩემპიონი – კრაკოვის [[ვისლა კრაკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|„ვისლა“ 1927 წელს.]] right|thumb|ჩემპიონის ტიტული
სქოლიო
კატეგორია:ექსტრაკლასა კატეგორია:პოლონეთის საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:პოლონეთის ფეხბურთი კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატები
რომენ გარი
რომენ გარი (Romain Gary; დ. 21 მაისი [ძვ. სტ. 8 მაისი], 1914 — გ. 2 დეკემბერი, 1980) — ფრანგი ნოველისტი, კინორეჟისორი, დიპლომატი და ავიატორი მეორე მსოფლიო ომში.
ბიოგრაფია
რომენ გარი დაიბადა 1914 წლის 21 მაისს ლიტვაში, ქალაქ ვილნიუსში. პირველი რომანი „ევროპული აღზრდა“ გამოაქვეყნა 1945 წელს და „კრიტიკოსების“ ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. რომანი მოგვითხრობს პოლონელების ბრძოლაზე გერმანელების წინააღმდეგ უიმედობისა და ეჭვის ატმოსფეროში. რომანებში გარი გამოთქვამს შიშს, რომ თანამედროვე ცივილიზაციას საფრთხე ემუქრება. საინტერესოა მისი რომანები: „დღის ფერები“ და „ცის ფესვები“, რომელმაც გონკურების პრემია დაიმსახურა; თუმცა ამ წიგნს ზოგი ნაკლიც ახლავს, ფრანგი კრიტიკოსების ერთი ნაწილი ამ რომანს მელვილის ცნობილ რომანს „მობი დიკს“ ადარებს. ბოლო რომანები „განთიადის დაპირება“ და „ლედი ლ.“ გამოირჩევა ლირიზმითა და თბილი იუმორით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:ფრანგი ებრაელები კატეგორია:ფრანგი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი დიპლომატები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი დიპლომატები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ებრაელი რომანისტები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
მირზაიტოვო
მირზაიტოვო (Мирзаһит; Мирзаитово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 87 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 42 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 70 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ლოპანი
ლოპანი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ბალთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონში. მდებარეობს მდინარე ლოპანისწყლის (დასავლეთ ფრონის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 12 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბალთის თემის სოფლები
Lasioglossum kasuloi
Lasioglossum kasuloi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
kasuloi
სამართლის მეცნიერთა კავშირი
ა(ა)იპ სამართლის მეცნიერთა კავშირი — არაკომერციული, არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც აერთიანებს იურისტებს – სამართლის მეცნიერებს და მკვლევარებს. დაარსდა 2014 წლის 4 აპრილს თბილისში. იმავე წლის 23 ივლისს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტის ცენტრალურ ბიბლიოთეკაში გაიმართა სამართლის მეცნიერთა კავშირის წარდგენის ღონისძიება.
ორგანიზაციის მიზანია „საქართველოში სამართლებრივი სახელმწიფოს მშენებლობის და საზოგადოებაში მართლშეგნების დონის ამაღლების, სამართლის მეც­ნიე­რე­ბის და იურიდიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა, სამართლის მეცნიერთა და მკველავართა, ასევე სამართლის დარგში სამეცნიერო კვლევების კოორდინაცია, სამართლის მეცნიერთა და პროფესორ-მასწავლებელთა უფლებათა დაცვა“.
2014 წელს სამართლის მეცნიერთა კავშირსა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს შორის გაფორმდა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი. 2021 წელს ორგანიზაციამ ურთიერთთანამშრომლობის მემომორანდუმი გააფორმა უკრაინის ეროვნულ საავიაციო უნივერსიტეტთან.
სამართლის მეცნიერთა კავშირი არის ბერლინის ღია წვდომის დეკლარაციის ხელმომწერი.
2020 წლიდან ორგანიზაცია გამოსცემს სამართლის საერთაშორისო სამეცნიერო ელექტრონულ ჟურნალ „სამართლის მაცნეს“.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ორგანიზაციები კატეგორია:არასამთავრობო ორგანიზაციები კატეგორია:არაკომერციული ორგანიზაციები კატეგორია:2014 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
ხიმში
ხიმში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ხიდიკრის თემი), მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, ამბროლაურიდან 3 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 178 ადამიანი.
ისტორია
სავარაუდოდ სოფლის ტერიტორია XI საუკუნეში იყო დასახლებული. აქაურ გოგირდოვან წყაროებს შუა საუკუნეებიდანვე იყენებდნენ სამკურნალოდ. შემონახულია XI საუკუნის წმინდა გიორგი (თეთრი გიორგის) დარბაზული ეკლესია, ინტერიერში ამავე ხანის მოხატულობის ფრაგმენტები და ლაპიდარული წარწერებია; მაღლობზე, კლდისუბანში გვიანდელი შუა საუკუნეების „წულუკიძის კოშკის“ ნანგრევებია.
მდინარე რიონის ხეობაში კლდეებს შორის შუა საუკუნეების ხიდიკრის ციხესიმაგრეა; იგი აღმოსავლეთის მხრიდან იცავდა რაჭის ერისთავთა რეზიდენცია ბარაკონს.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლიაენემაა
1227 წელს გერმანელთა დაპყრობის შემდეგ ლიაენემაას მაზრა გახდა საარე-ლიაენეს საეპისკოპოსოს ცენტრი და შედიოდა ლივონიის კონფედერაციაში დამოუკიდებელი სამთავროს სახით. ეპისკოპოსის ციხესიმაგრის ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი ჰააფსალუში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
ტაოური დიალექტი
ტაოური დიალექტი — ქართული ენის ერთ-ერთი დიალექტი, ტაოელების მეტყველება. გავრცელებულია ისტორიული სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი კუთხეში — ტაოში, რომელიც დღეს თურქეთის საზღვრებში შედის. დღესდღეობით შემონახულა პარხლის ხეობის სამ სოფელში: ხევაიში, ბალხსა და ქობაიში.
პარხალის ხეობის ქართულად მოლაპარაკე სოფლებია აგრეთვე: არჯევანი, არმენხევი, ახალთი, ბალხიბარი, ბერტახევი, ბოწმინდა, გოდეკარი, გუდასხევი, დევთისა, დიდიღელე, დიდიხევი, დოლეკარი, ელიასხევი, ვანისხევი, ვაჩეკარი, ვეჯანკეთი, იეთი, იმტკორი, კილიონი, კლდეკარი, კონწოლი, კრევლათი, კუეპრეთი/კუპრეთი, მახატეთი, ნავანევი, ნიკლოვი, ობლეკარი, ოღდემი, სარიგოლი, საფარანტე, სოროხევი, უტავი, ფარისხევი, ფიქალთი, ფიჩხეთი, ქისორეთი, ქონობანი, ქორიეთი, ცირეკარი, წვევიბარი, ჭედლიან კარი, ჭილათი, ხევმუდი, ხუცეკარი... ოლთისწყლის ხეობის ქართული სოფლებია: ავწალა, ანზავი, ბანა, იშხანი, კარნავაზი, კიახი, კოსორი, ოლორი, ორთისი, სოლომონისი, ფანასკერტი... თორთომისწყლის ხეობაშია: ოშკი, ხახული; ჭოროხის მიმდებარე ტერიტორიაზეა: ბინათი, გუმფალი, კოწახური, დორთქილისა, უშხუმი, ქორთა, ხოთი, ხომხალი.
ტაოურში ფონეტიკურ მოვლენათაგან აღსანიშნავია: ხმოვან პრეფიქსთა ჰარმონიზაცია და ო-ს პალატალიზება (შემოვიარეთ > შიმივიარეთ), მორფოლოგიური მოვლენებიდან აღსანიშნავია: შა-ზმნისწინი (მაწონ შააყენებ), ზოგ სახელურ სემანტიკურ ჯგუფთან ებ-მრავლობითობის ნაცვლად -ნარ სუფიქსის გამოყენება (გზევნარი „გზები“, კარნალი „კარები“, გაუხარდათ ფორმის ნაცვლად დასტურდება გუუხარნეს, დასტურდება კითხვითი ნაწილაკი ა („რამდენი ღარჭი გყავსა?“). ლექსიკაშიც არსებითია სხვაობა: ხვარათი „საუბარი“, ფხიკია „ფრთხილი“, ტრინკი „ფეხი“ და სხვ.
კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები და კილოები
პალეოგრაფია
მინი|ლათინური ხელნაწერი პალეოგრაფია (παλαιóς ძველი და მნიშვნელოვანი, წერა) — ისტორიულ-ფილოლოგიური დისციპლინაა, რომელიც შეისწავლის წერილობითი წყაროების გარეგან მხარეს, კერძოდ, პალეოგრაფია იკვლევს დამწერლობის წარმოშობა-განვითარებას, წერის პროცესთან დაკავშირებულ საკითხებს — საწერ მასალასა და იარაღს, ხელნაწერის მხატვრულ შემკობას, ხელნაწერი წიგნის მომზადებას, დაქარაგმების (შემოკლებით წერის) წესებს, განკვეთილობისა და სასვენ ნიშნებს, პირობით ნიშნებს, ჭვირნიშნებს, კრიპტოგრაფიას (საიდუმლო დამწერლობას).
პალეოგრაფია, როგორც სამეცნიერო ცოდნის სპეციალური სფერო, გაჩნდა XVII საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში, როგორც ლათინურისა და ბერძნულის, ე.ი. „ნამდვილად ძველი“ დამწერლობის შემსწავლელი მეცნიერება.
XIX საუკუნის ბოლოდან პალეოგრაფიას გამოეყო დამოუკიდებელი განშტოებები: ეპიგრაფიკა და პაპიროლოგია (პაპირუსზე ტექსტების შესწავლა), აგრეთვე შედარებით ახალი დარგები — ფილიგრანოლოგია და კოდიკოლოგია. ამგვარ ცვლილებებს შესაბამისი კორექტივები შეჰქონდათ თავად პალეოგრაფიის განმარტებაში.
XX საუკუნის 50-იან წლებამდე პალეოგრაფია თავისი მნიშვნელობის შესაბამისად მხოლოდ ძველ ხელნაწერებს შეისწავლიდა. მეცნიერები სულ უფრო ხშირად აყენებდნენ საკითხს ახალი დროის დოკუმენტების პალეგრაფიული შესწავლის აუცილებლობის შესახებ, ამასთანავე, მეცნიერთა ნაწილი მიზანშეწონილად მიიჩნევდა, ეს სფერო ახალ დისციპლინად გამოყოფილიყო — „ნეოგრაფიის“, „ნეოტეროგრაფიის“ ან „დამწერლობათმცოდნეობის“ სახელწოდებით.
პალეოგრაფიაში შემუშავებულია კვლევის სპეციფიკური მეთოდები, გრაფიკული მონაცემების ანალიზის ტექნიკა, ხელნაწერთა დათარიღების მეთოდიკა პალეოგრაფიული ნიშნების ერთიანობით და სხვა.
პალეოგრაფიულ მონაცემებზე დაყრდნობით შეიძლება დაუთარიღებელი წერილობითი ძეგლების დათარიღება, ზოგჯერ გადამწერის ვინაობის დადგენაც.
სხვადასხვა დამწერლობას სწავლობს სათანადო პალეოგრაფია, ქართულს — ქართული პალეოგრაფია, ბერძნულს — ბერძნული და ა.შ.
ქართული პალეოგრაფიით დაინტერესება XIX საუკუნეში იწყება. ქართულ პალეოგრაფიას მეცნიერული საფუძველი ივანე ჯავახიშვილმა ჩაუყარა, წიგნით — „ქართული დამწერლობათმცოდნეობა, ანუ პალეოგრაფია.“ (1926 წ.)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიოგრაფია კატეგორია:ისტორიის დამხმარე დისციპლინები კატეგორია:პალეოგრაფია კატეგორია:ლიტერატურათმცოდნეობის დამხმარე დისციპლინები
ესტონელები
ესტონელები (eestlased — ეესტლასედი) — ხალხი, ესტონეთის ძირითადი მოსახლენი (963 ათ.); ცხოვრობენ აგრეთვე რუსეთის ფედერაციაში (46,4 ათ.), აშშ-ში, კანადაში, შვედეთსა და ავსტრალიაში. წარმომავლობით განეკუთვნებიან ბალტიისპირა-ფინური ჯგუფის ფინურ-უნგრულ ხალხებს. ესტონელების წინაპრები — ფინურენოვანი ტომები ესტონეთის ტერიტორიაზე ძვ.წ. III ათასწლეულში გამოჩნდნენ. შემდეგ ათასწლეულებში მათ შემადგენლობაში შევიდნენ ბალტიისპირეთის, ნაწილობრივ ჩრდილოეთ-გერმანული (სკანდინავიური), ხოლო I ათასწლეულის დასასრულს აღმოსავლეთ სლავური ელემენტები. რუსულ მატიანეებში სხვა ბალტიისპირა ფინურ ტომებთან ერთად ჩუდებად იხსენიებიან, დასავლეთ ევროპულ წყაროებში — ესტებად. ესტონელი ხალხის ჩამოყალიბება ძირითადად XIII-XVI საუკუნეებში დასრულდა. XIII საუკუნეში მიიღეს კათოლიკობა, რომელიც XVI საუკუნეში რეფორმაციის პერიოდში, ლუთერანობით შეიცვალა. XIX საუკუნის შუა წლებში მოსახლეობის 10-12%-მა მართლმადიდებლობა მიიღო.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები
ივანე ახალციხელი
ივანე ახალციხელი (გ. 1225), XII-XIII საუკუნეების ქართველი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე; ქართველების მიერ კარის (ყარის) აღების შემდეგ (XIII საუკუნის დასაწყისი) თამარ მეფემ დანიშნა მის მცველად და მონაპირედ, უბოძა კარის მომიჯნავე მხარეები – „კარული ქვეყანა“, ათაბაგობა და ამირთამირობა. თავის ძმასთან – შალვასთან ერთად სარდლობდა მესხთა მოწინავე ლაშქარს ბასიანისა (1203) და გარნისის (1225) ბრძოლებში. დაიღუპა გარნისის ბრძოლაში.
ჰელენ რედი
კარიერა
ვიქტორიაში, მელბურნში, შოუ-ბიზნესის ოჯახში დაბადებულმა რედიმ კარიერა ოთხი წლის ასაკში დაიწყო. იგი მღეროდა რადიოსა და ტელევიზიაში და გაიმარჯვა ტალანტების კონკურსში სატელევიზიო პროგრამა Bandstand - ში 1966 წელს; მისი პრიზი იყო ნიუ-იორკის ბილეთი და აუდიტორია, რომელიც წარუმატებელი აღმოჩნდა. მან გააგრძელა სიმღერის საერთაშორისო კარიერა ჩიკაგოში, შემდეგ კი ლოს-ანჯელესში გადასვლით, სადაც შედგა მისი სადებიუტო სინგლები "One Way Ticket" და "I Believe in Music" შესაბამისად 1968 და 1970 წლებში. "I Don't Know How to Love Him"-მა კი კანადური ჟურნალის RPM-ის პოპ-ჩარტში მერვე ადგილი დაიკავა. მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს Capitol Records– თან ერთი წლის შემდეგ.
1970-იანი წლების განმავლობაში რედიმ საერთაშორისო წარმატება მოიპოვა, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში, სადაც მან Billboard Hot 100 – ის ტოპ 40 – ში მოათავსა 15 სინგლი. ექვსმა კი ტოპ 10 – ს მიაღწია, ხოლო სამმა მიაღწია პირველ ადგილს, მათ შორის იყო მისი ჰიტი "I Am Woman". მან Billboard Adult Contemporary chart- ზე 25 სიმღერა დადო; მათგან 15 მოწინავე 10-ეულში შევიდა და რვამ მიაღწია ნომერ პირველ ადგილს. 1974 წელს, American Music Awards- ის ინაუგურაციაზე, მან მოიგო Favorite Pop/Rock Female Artist-ის ჯილდო. ტელევიზიით, ის იყო პირველი ავსტრალიელი, ვინც ამერიკულ ქსელში ყოველკვირეულად ერთსაათიანი მრავალფეროვან შოუს მართავდა, რომლებიც 40-ზე მეტ ქვეყანაში ნახეს.
1980 – იანი და 90 – იანი წლებიდან, მისი სინგლი "I Can't Say Goodbye to You" იყო ბოლო მისი სიმღერებიდან, რომლებიც ჩარტებში მოხვდნენ აშშ – ში. ამ დროს რედი მოქმედებდა მიუზიკლებში და ჩაწერა ალბომები, როგორიცაა Center Stage, სანამ გადადგებოდა ცოცხალი შესრულებიდან 2002 წელს. ის დაბრუნდა ავსტრალიის უნივერსიტეტში მიიღო ხარისხი, მოიპოვა კლინიკური ჰიპნოთერაპიის სპეციალისტის საბუთი და გახდა სამოტივაციო სპიკერი. 2011 წელს, ლამონდის დაბადების დღისთვის, თავის ნახევარ დასთან, ტონი ლამონდთან ერთად, "Breezin 'With Breeze" სიმღერის შემდეგ, რედიმ გადაწყვიტა დაბრუნებოდა ცოცხალ შესრულებას. მარცხნივ|მინი|ჰელენ რედი 1974 რედის სიმღერამ "მე ქალი ვარ" მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პოპ კულტურაში და გახდა მეორე ტალღის ფემინიზმის ჰიმნი. იგი ცნობილი გახდა, როგორც "ფემინისტური პოსტერ გოგონა" ან "ფემინისტური ხატი". 2011 წელს ბილბორდმა ის ყველა დროის 28 – ე სრდასრულ თანამედროვე არტისტად დაასახელა. 2013 წელს Chicago Tribune- მა მას უწოდა "70-იანი წლების პოპის დედოფალი".
პირადი ცხოვრება
რედი აქტიური იყო საზოგადოებრივ საქმეებში:
1977 წლის ივლისში კალიფორნიის გუბერნატორმა ჯერი ბრაუნმა დანიშნა რედი ცხრა კაციან კომისიაში, რომელიც კალიფორნიის პარკებისა და დასვენების დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა. მისი კანდიდატურა ერთხმად იქნა დამტკიცებული. იგი კომისიაში მსახურობდა 1980 წლამდე.
1968 წელს იგი დაქორწინდა ბრონქსის მკვიდრ ჯეფ ვალდზე. მან ვალდზე დაქორწინებამდე მიიღო იუდაიზმი, რედის მასთან შეეძინა ვაჟი, ჯორდანი, დაბადებული 1972 წელს.
1975 წელს People-თან ინტერვიუში რედიმ აღიარა, რომ მისი ურთიერთობა მაშინდელ მეუღლესთან და მენეჯერთან უოლდთან არასტაბილური იყო, წყვილი ხშირად კამათობდა, მაგრამ მას წარმატების ვალი ემართა(ის მაშინ იყო მსოფლიოში ყველაზე გაყიდვადი ქალი ვოკალისტი ზედიზედ ორი წელი) უოლდთან: "ის ყველაფერს მართავს. ბუნებრივია, როდესაც შესრულების მომენტი დადგება, მე უნდა მივაწოდო - მაგრამ ყველაფერი დანარჩენი თვითონ ის არის. ეს ჩემი კარიერა არ არის; ეს ჩვენი კარიერაა."
1981 წლის 2 იანვრისთვის რედი და უოლდი დაშორდნენ და უოლდი ბევერლი ჰილსის სამკურნალო დაწესებულებაში გადავიდა კოკაინზე რვაწლიანი დამოკიდებულების დასაძლევად, 100,000 აშშ დოლარი წელიწადში. შემდგომში რედიმ შეიტანა განცხადება განქორწინების შესახებ, მაგრამ მისი შეტანიდან მეორე დღესვე მოხსნა თხოვნა, რომელშიც ნათქვამი იყო: ”13 წლის ქორწინების შემდეგ, ერთი თვის განშორება გადაწყვეტილების მისაღებად ძალიან მოკლეა.” 1982 წელს რედიმ განაგრძო ნივთიერებათა ბოროტად გამოყენება, რედი კვლავ დაშორდა მას და დაიწყო განქორწინების პროცედურ. ისინი შეთანხმდნენ, რომ შვილზე მეურვეობა გაენაწილებინათ, მაგრამ მოგვიანებით სასამართლოს ბრძოლაში ჩაერთვნენ, რადგან ორივემ მოითხოვა ბავშვის მხოლოდ მასთან გაზრდა.
1983 წლის ივნისში ჰელენმა იქორწინა მილტონ რუთზე, თავის ჯგუფში დრამერზე; წყვილი 1995 წელს დაშორდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
ჰანს ჰოლბაინ უმცროსი
ბაზელის I პერიოდი
ფერწერა მამამ – ჰანს ჰოლბაინ უფროსმა შეასწავლა. 1515 წლისთვის ჰანსი ძმასთან – ამბროზიუს ჰოლბაინთან ერთად შვეიცარიაში – ქალაქ ბაზელში გადასახლდა. ძმები 2 წლის მანძილზე ჰერბსტერის სახელოსნოში მუშაობდნენ. ბაზელში ჰოლბაინმა ბევრი გამოჩენილი პიროვნება გაიცნო: ჰუმანისტები, მეცნიერები, მათ შორის ერაზმუს როტერდამელი. ამ უკანასკნელის თხოვნით მხატვარმა 1515 წელს დაასურათა მისი ნამუშევარი – „ქება-დიდება სისულელისა“. ნამუშევრი გაფორმებული იყო 82 ილუსტრაციით. ჰოლბაინმა ილუსტრირება გაუკთა უამრავ წიგნს, მონაწილეობა მიიღო მარტინ ლუთერის ბიბლიის თარგმანის შექმნაში. როგორც ჰოლბაინ უფროსი, ისიც ქმნიდა ვიტრაჟებს, ქმნიდა პორტრეტებს.
სავარაუდოა, რომ ამ პერიოდში მხატვრის მატერიალური მდგომარეობა მძიმე იყო, ამას ადასტურებს მისი მიერ ქალაქ ბაზელის ერთ-ერთი სკოლისათვის შესრულებული აბრა, როგორც ჩანს იგი უარს არც მსგავს სამუშაოზე ამბობდა.
1516 წელს მან დახატა ბურგომისტრ მაიერისა და მისი ცოლის პორტრეტები, ფერმწერ ჰანს ჰერბსტერის პორტრეტი, ქალაქ ლუცერნში ჰერტენშტაინის სახლის შიდა და გარე კედლები ფრესკებით მოხატა. 1519 წელს დაბრუნდა ქალაქ ბაზელში. იგი ბევრს მუშაობდა ფასადების დეკორირებაზე, უბრალო კერძო სახლებს არაჩვეულებრივ სასახლეებად აქცევდა, რთავდა კოლონებითა და ფიგურებით. „ქრისტეს მკვდარი სხეული საფლავში“ (1520–22 წლები) – ეს ნახატი ბაზელის სამხატვრო მუზეუმში ინახება. სურათი, რომელიც თავადი ლევ მიშკინის (დოსტოევსკის რომან „იდიოტის“ გმირი) სიტყვებით მისი ნახვისას „ზოგიერთს რწმენასაც კი დააკარგვინებდა“.
ბაზელის პერიოდის უმნიშვნელოვანესი ქმნილებებია: იურისტ ბონიფაციუს ამერბახის პორტრეტი, ფრესკები ახალ რატუშაზე, ქრისტეშობის გამოსახულება, მადონა წმინდანებთან ერთად ქალაქ ზოლოთურნისთვის და ბოლოს ცნობილი მეიერების ოჯახის მადონა. ამ დროს განეკუთვნება ერაზმ როტერდამელისა და დოროთეა ოფენბურგის პორტრეტები, ასევე ნახატები ძველი აღთქმისათვის და „სიკვდილის ცეკვა“.
I ინგლისური პერიოდი(1526–28)
1526 წელს ჰოლბაინმა დატოვა ბაზელი, სადაც რეფორმაციის პირობებში გაუჭირდა სამუშაოს მოძებნა. მხატვარს ინგლისში თომას მორი გულთბილ შეხვედრას მოუწყობს. თომას მორს სარეკომენდაციო წერილი ერამზ როტერდამელმა გაუგზავნა. მხატვარი დაექვემდებარა ინგლისურ გემოვნებას, რომელიც გამეფებული იყო იმ პერიოდის ინგლისში. ფემწერი აქ ქმნის თომას მორის და მისი ოჯახის წევრების გენიალურ ტილოებს, არქიეპისკოპოს კენტერბერიელის და ასტრონომ კრაცერის პორტრეტებს.
ბაზელის II პერიოდი(1529–31)
1528 წელს ჰანს ჰოლბაინი ბაზელში ბრუნდება. აქ იგი ამთავრებს რატუშს კედლების ფრესკებს და ქმნის რამდენიმე პორტრეტს.
II ინგლისური პერიოდი(1532–43)
1532 წლის რელიგიული ამბოხი აიძულებს ჰოლბაინს დატოვოს ბაზელი და ისევ გაემგზავროს ინგლისში. აქ მხატვარი ქმნის ბევრ პორტრეტს, ზოგი მათგანი დღეს ინახება ბერლინში, უინძორში, ჰააგაში და ვენაში.
ლონდონში ენ ბოლეინის სადღესასწულო მსვლელობის პატივსაცემად 1533 წელს ვაჭართა წრის დაკვეთით იგი აწყობს დეკორაციებს ქუჩაში, სადაც გამოსახულია პარნასი. ამ პერიოდში მხატვარი ქმნის ტონ ვაიეტისა და მისი მეგობრის, ტომ მორეტის (დრეზდენში ინახება), ასევე რიჩარდ სოუტველის (ფლორენცია) პორტრეტებს პორტრეტებს.
ჰანს ჰოლბაინ უმცროსმა მიაღწია იმას, რომ გამხადარიყო მეფე – ჰენრი VIII-ის კარის ფერმწერი.
ტიუდორების სასახლის სამუშაოები
ჩვენამდე მოაღწია ჰენრი VIII-ის, დედოფალ ჯეინ სეიმურის, ედუარდ VI-ის და ნორფოლკის ჰერცოგ – თომას ჰოვარდის პორტრეტებმა. დედოფალ ჯეინ სეიმურის პორტრეტი ინახება ქალაქ ვენაში, ხელოვნების ისტორიის მუზეუმში. მეფის დავალებით ჰოლბაინი ორჯერ გააგზავნეს კონტინენტზე, რათა შეექმნა პორტრეტები, რომლებითაც მეფე დაინტერესებული იყო მატრიმონიალური მიზნით. პრინცესა ანა კლიველთან არის დაკავშირებული შემდეგი ცნობილი ისტორია. მხატვარმა მისი პორტრეტი არა ნატურიდან, არამედ უცნობი, არაპროფესიონალი მხატვრის ნამუშევრიდან გადახატა. მეფეს მოეწონა ქალიშვილი და საქორწინო შეთანხმებაც შედგა, მაგრამ მას შემდეგ რაც მეფემ საცოლე იხილა, აღშფოთდა და არც კი გაკარებია ისე გაეყარა მას. ამის მიზეზი ტანსავსე გერმანელი პრინცესა იყო, რომელიც მეფეს არ მოეწონა.
სიცოცხლის ბოლო წლებს მხატვარი ლონდონსა და ბაზელში ატარებდა.
ჰანს ჰოლბაინ უმცროსი გარდაიცვალა 1543 წლის 7 ოქტომბერს ლონდონში. მისი გარდაცვალების მიზეზი შავი ჭირი გახდა, რომელიც გამძვინვარებლი იყო იმხანად ქალაქში. მხატვარი 46 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
თავის პორტრეტებისათვის მხატვარი გულდასმით ასრულებდა წინასწარ მონახაზს ფანქრით, ზოგი მათგანი შემორჩენილია დღემდე. ჩდილს და შუქს ავლებდა ნახშირით, ცარცითა და სანგინით (მუქი წითელი რბილი ფანქარი). ესკიზებში დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა სახეს.
დიდია ჰანს ჰოლბაინ უმცროსის ღვაწლი გერმანულ ხელოვნებაში. მან მოახერხა იტალიური აღორძინების ხანის გაფურჩქვნის პერიოდის გერმანიაში გადმოტანა, ამასთანავე არ დაუკარგავს თავისი ნაციონალური ხასიათი. მის სურათებში შეიგრძნობა დიურერის პორტრეტებში დასახული გზები.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1543 კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
ახალციხელები
ახალციხელები, სამხრეთ საქართველოს დიდგვაროვან ფეოდალთა საგვარეულო XII-XIII საუკუნეებში, თორელთაგან გამოყოფილი შტო. მათი თავდაპირველი სამფლობელო ახალციხე იყო. XII საუკუნის ბოლოს ახალციხელებმა პირველობა წაართვეს თორელთა ძირითად შტოს - ახალქალაქის (ე. ი. ჯავახეთის) ერისთავთერისთავებს. ამირსპასალარ გამრეკელ თორელის შემდეგ ახალციხელებმა მიიღეს ჯავახეთის მონაპირის სახელო, ხოლო კარის (ყარსი) აღების შემდეგ (XIII საუკუნის დასაწყისი) - ამ მხარის მონაპირეობაც. გვარის სახელოვანი წარმომადგენლები იყვნენ შალვა და ივანე ახალციხელები. მათ შემდეგ ახალციხელები დასუსტდნენ და სამხრეთ საქართველოში კვლავ თორელთა ძირითადი შტო გაბატონდა. მონღოლებმა XIII საუკუნის 40-იან წლებში სამხრეთ საქართველოს დუმნის თავად გამრეკელ თორელი დანიშნეს. XIII საუკუნის II ნახევარში ახალციხე და სამეფო ქალაქ კარის გამგებლობაც ხელთ იგდეს ჯაყელებმა (1270 დემეტრე II-მ კარი სადუნ მანკაბერდელს გადასცა). ახალციხელების დაკნინებული საგვარეულო შიდა ქართლში გადასახლდა. მათი შთამომავლობა მოხსენიებულია 1487 წელს ქართლის მეფის კონსტანტინე II-ის სიგელში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
Veprecula vacillata
Veprecula vacillata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სამცხური კილო
სამცხური კილო გავრცელებულია ისტორიულ სამცხეში (ახლანდელი მესხეთი), რომელიც მოიცავს ახალციხის, ადიგენისა და ასპინძის რაიონებს.
კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები და კილოები
ოჭუბურე
ოჭუბურე — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ახალშენის თემი). 1948 წლამდე ეწოდებოდა კესტანელუქი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ახალშენის თემის სოფლები (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
კაკური კილო
კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები და კილოები
ემანუელ რობლესი
ემანუელ რობლესი (Emmanuel Roblès; დ 4 მაისი, 1914 — გ. 22 თებერვალი, 1995) — ფრანგი დრამატურგი, ესეისტი, ნოველისტი.
ბიოგრაფია
ემანუელ რობლესი დაიბადა 1914 წელს, ორანში, ალჟირი. მისი დრამატურგიიდან აღსანიშნავია „მონცერა“,  „ჭეშმარიტება მკვდარია“, „თავისუფალი ზღვა“ და სხვა. რომანებში, დრამების მსგავსად, რობლესს აინტერესებს მძაფრი, გმირული და კონტრასტული სიტუაციები. რომანმა „ქალაქის სიმაღლეები“ 1947 წელს ფემინას ლიტერატურული პრემია მიიღო. შემდეგი პერიოდის რომანებიდან აღსანიშნავია: „ფედერიკა“, „ამას განთიადი ჰქვია“, „მდინარის ადიდება“. რობლესს აქვს ნოველების რამდენიმე კრებული: „სიკვდილის პირისპირ“,  „კაცი აპრილში“ და სხვა. იგი ავტორია საინტერესო გამოკვლევებისა ფედერიკო გარსია ლორკას შესახებ. შესრულებული აქვს ესპანელ მწერალთა ნაწარმოებების რამდენიმე თარგმანი.
ემანუელ რობლესი გარდაიცვალა 1995 წლის 22 თებერვალს, ქალაქ ბულონ-ბიანკურში, საფრანგეთი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 1995 კატეგორია:ფრანგი ესეისტები კატეგორია:ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:ფრანგი რომანისტები
ებრაელები
ებრაელები — სემიტური მოდგმის ხალხი. რაოდენობა — 13 428 300, მათ შორის აშშ-ში — დაახლ. 5 275 000, ისრაელში — 5 703 700, რუსეთის ფედერაციაში — 205 000.
ებრაელები პალესტინაში დაახლოებით 4000 წლის წინ დასახლდნენ. ისინი პალესტინაში მესოპოტამიის ქალაქ ურიდან ჩავიდნენ. ჯერჯერობით, ზუსტად არავინ იცის, საიდან აღმოჩნდნენ ისინი ურში. ებრაელები, ამ სახელით აღნიშნავდნენ „ხალხს, ევფრატის გაღმა ნაპირიდან“. მათი ისტორია ბიბლიაშია მოთხრობილი. ძველი აღთქმის მიხედვით, პირველი ებრაელების წინამძღოლი ყოფილა ურში მცხოვრები მწყემსი აბრაამი. თავდაპირველად აბრაამი ოჯახთან ერთად სირიაში გაემგზავრა, შემდეგ კი ქანაანში (დღევანდელი პალესტინა) ჩავიდა და აქვე დამკვიდრდა.
ისრაელის პირველი სახელმწიფო
ქრისტეშობამდე, ერთმანეთის თანმიმდევრულად მონაცვლე მეფეების — საულის, დავითის და სოლომონის მმართველობის ხანაში ისრაელმა აყვავება დაიწყო. ებრაელების პირველი მეფე იყო საული, რომელმაც ისინი ერთ ერად აქცია. მეფე დავითმა გააერთიანა ისრაელის ყველა ტომი ერთიან სახელმწიფოში, გააფართოვა მისი ტერიტორია და რომელიმე ტომისათვის პოლიტიკური პრიორიტეტის მინიჭებაში რომ არ დაედანაშაულებინათ, სატახტო ქალაქად აირჩია იერუსალიმი, რომელიც ერთ-ერთ ქანაანურ ტომს — იებუსეველებს-ეკუთვნოდა, სახელად იებუსი ეწოდებოდა და ებრაელთა ხელში მძიმე ომის შედეგად გადავიდა. 1998 წელს, კედრონის ხეობაში წარმოებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა კარგად გამაგრებული თავდაცვითი ნაგებობები და წყლით მომარაგების საიდუმლო სისტემა, რომლებიც ქანაანელებმა დავითამდე 800 წლით ადრე განავითარეს და რომელსაც ახლო აღმოსავლეთის რეგიონში ბადალი არ მოეპოვება, სხვა მხრივ, ქანაანელთა ისტორია, წერილობითი და მატერიალური ძეგლების სიმწირის გამო, ძალზე ცუდადაა შესწავლილი და ამ საკითხის ირგვლივ მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიღება მხოლოდ ბიბლიური წყაროებიდანაა შესაძლებელი). მეფე სოლომონმა გრადნიოზული მშენებლობები წამოიწყო, ააშენა რამდენიმე ქალაქი და იერუსალიმის განთქმული ტაძარი. იგი მშვიდობისმოყვარე და ბრძენი იყო.
XIX საუკუნის პალესტინა
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ოსმალების იმპერია მართავდა იმ ადგილს, რომელიც დღესდღეობით ცნობილია როგორც პალესტინა. 1878 წლის ოსმალთა ცნობების მიხედვით, იქაური მოსახლეობის 87 %-ს წარმოადგენდნენ მუსლიმები, 10 %-ს ქრისტიანები და 3 %-ს ებრაელები. ყოველდღიურ ენად გამოიყენებოდა არაბული, ხოლო იერუსალიმში სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლების განაწილება დაახლოებით თანაბარი იყო. ამავე პერიოდში ევროპაში ადგილი ჰქონდა ნაციონალიზმის „ოქროს ხანას“. ამისი ყველაზე ნათელი მაგალითი იყო ჰაბსბურგთა ავსტრო-უნგრეთის იმპერია, რომელშიც დაახლოებით 10 სხვადასხვა ერს სურდა საკუთარი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება. ამ ეპოქაშივე ცხოვრობდა ებრაელი სახელად თეოდორ ჰერცლი, რომელსაც ჰქონდა იმედი, რომ ებრაელებს შეეძლოთ ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში ასიმილაციის მიღწევა. ხოლო ცოტა ხნის შემდეგ იგი დარწმუნდა, რომ ებრაელებს უნდა დაეტოვებინათ ევროპა და ჩამოეყალიბებინათ საკუთარი სახელმწიფო. მაშინ აღმოცენდა ებრაული ნაციონალიზმის მიმდინარეობა, რომელსაც ზიონიზმი დაერქვა. აღსანიშნავია, რომ სიონისტების უმეტესობა იყო სეკულარული ებრაელი, რაც ნიშნავდა იმას, რომ მათ წარმოედგინათ ისრაელი როგორც სახელმწიფო ებრაელებისთვის და არა – ებრაული სახელმწიფო.
დიდი ბრიტანეთის როლი ისრაელისა და პალესტინის კონფლიქტში
1917 წელს, ებრაელთა პოზიტიური განწყობის მოპოვების იმედით, დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ გამოსცა ბალფორის დეკლარაცია, რომლითაც ისინი ებრაელებს შეპირდნენ: „პალესტინაში ისეთი ერთეულის დაწესება, რომელიც გახდებოდა სახლი ებრაელებისთვის“. ამავდროულად პალესტინა კი ჯერ კიდევ ოსმალების მმართველობის ქვეშ იყო, რადგან მათ ჯერ კიდევ არ წაუგიათ პირველი მსოფლიო ომი. ბალფორის დეკლარაციამდე ერთი წლით ადრე კი დიდმა ბრიტანეთმა მისცა საიდუმლო პირობა საფრანგეთს, რომ ისინი გაყოფდნენ არაბების ტერიტორიებს, რის შედეგადაც პალესტინა ბრიტანელებს შერჩებოდათ. გარდა ამისა, 1915 წელს, ბრიტანეთის სხვა წარმომადგენლებს ჰქონდათ მოლაპარაკება მექას მმართველთან, შარიფ ჰუსსეინთან, იმასთან დაკავშირებით, რომ იგი გახდებოდა მთლიანად არაბეთის სახელმწიფოს მმართველი, რაც მოიცავდა ასევე პალესტინასაც. ამისი პირობა იყო ის, რომ შარიფ ჰუსსეინს უნდა მოეწყო რევოლუცია ოსმალთა წინააღმდეგ, რაც მან განახორციელა კიდევაც. ამრიგად, ბრიტანელები პალესტინის მმართველობის უფლება ერთდროულად გადასცეს საკუთარ თავს, მექელებსა და ზიონისტებს.
პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისას მოკლედ პერიოდის შემდეგ ბრიტანელებმა დააწესეს კოლონია პალესტინაში იმ იდეით, რომ ისინი თვითონ გაუძღებოდნენ წინ პალესტინელებს, სანამ ისინი გახდებოდნენ დამოუკიდებელნი და შეეძლებოდათ საკუთარი სახელმწიფოს თავისით მართვა. ამავდროულად ბრიტანელებმა შექმნეს ცალკე ინსტიტუტები ქრისტიანებისთვის, ებრაელებისა და მაჰმადიანებისთვის, ამის შედეგად პალესტინელ ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის თანამშრომლობა უფრო და უფრო რთული ხდებოდა, ბრიტანელებისთვის კი უფრო მარტივი ხდებოდა მათზე ზემოქმედება.
ამ დროს ბრიტანელებმა სცადეს ბალფორის დეკლარაციის შესრულება. ამისთვის მათ გაუადვილეს ებრაელებს იმიგრაციის პროცესი. 1920 და 1939 წლებს შორის პალესტინი ებრაული მოსახლეობა გაიზარდა 320 000 ადამიანით. 1938 წლისათვის ებრაელები შეადგენდნენ პალესტინის მოსახლეობის 30 %-ს. ებრაელები ყველაზე დიდ ყურადღებას უთმობდნენ მიწების შესყიდვას ამ ტერიტორიაზე. ამან გაამწვავა არაბებისა და ებრაელების ურთიერთობა 20-იან წლებში.
ამავე პერიოდში, პალესტინელმა არაბებმა წამოიწყეს საკუთარი ნაციონალისტური მოძრაობა, რის შედეგადაც მათ რევოლუცია მოაწყვეს ბრიტანელების მმართველობის წინააღმდეგ. ამ ბრძოლაში ებრაელებმა მხარი დაუჭირეს დიდ ბრიტანეთს და ამ ორი ძალის გაერთიანებით არაბების რევოლუციის ჩახშობა მოხდა. ამ რევოლუციის მცდელობის შემდეგ ბრიტანელებმა გამოსცეს კანონი, რომლის მიხედვითაც ებრაელებს კვლავ ეზღუდებოდათ იმიგრაცია, ხოლო ბრიტანელები ცდილობდნენ პალესტინაში არაბებისა და ებრაელების საერთო სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას მომავალი 10 წლის განმავლობაში. ამის შედეგად, სამი ხალხის შორის ურთიერთობა კიდევ უფრო გამწვავდა – ზიონისტები გაბრაზებულები იყვნენ ბრიტანელებზე იმიგრაციის შეზღუდვების გამო (იმ დროს, როცა ებრაელებს განსაკუთრებით სჭირდებოდათ ევროპის დატოვება), ხოლო არაბი პალესტინელები უკმაყოფილონი იყვნენ დამოუკიდებელი სახელმწიფოსთვის 10-წლიანი ლოდინის პერსპექტივით.
მეორე მსოფლიო ომი და მისი შემდგომი პერიოდი
მეორე მსოფლიო ომის დროს პალესტინაში სუფევდა დროებითი მშვიდობა. თუმცა ეს პერიოდი მალევე დამთავრდა და ბრიტანელებმა გააცნობიერეს, რომ პალესტინისნაირი კოლონიების ყოლა უფრო მეტი ზარალის მომტანი იყო, ვიდრე მოგების. ამიტომაც მათ გადასცეს პალესტინის საქმე ახლადშექმნილ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას. ამის შედეგად, 1947 წლის ნოემბერში გაეროს ასამბლეამ ხმა მისცა პალესტინის გაყოფას რამდენიმე ტერიტორიად, რომლებიდანაც ნახევარი იქნებოდა არაბების, ხოლო მეორე ნახევარი – ებრაელებისა. ამრიგად, ორივე ერს ექნებოდა დაახლოებით ერთსა და იმავე ზომის ტერიტორიაზე წვდომა. თუმცა ამ გეგმის პრობლემა მდგომარეობდა იმაში, რომ ტერიტორიები იყო გადაბმული ერთმანეთში, რაც წარმოადგენდა არაბებისა და ებრაელების ერთმანეთისგან გაყოფის სირთულეს.
ომი არაბებსა და ებრაელებს შორის და მისი შედეგები
1948 წელს დაიწყო ებრაელებსა და არაბებს შორის ომი, რომლის ერთ ფლანგზე იყო ისრაელი, ხოლო მეორეზე – პალესტინა და მრავალი სხვა არაბული სახელმწიფო. ამ ომში გამარჯვება მოიპოვა ისრაელმა, ხოლო 1949 წელს ორივე მხარემ ხელი მოაწერა მშვიდობის ხელშეკრულებას. ისრაელმა მოახდინა ერთი მესამედით მეტი ტერიტორიის ოკუპაცია, ვიდრე ეს იყო გათვალისწინებული გაეროს გადაწყვეტილებაში. ამავდროულად იორდანი აკონტროლებდა დასავლურ ნაპირსა და იერუსალიმის ძველ ნაწილს, ხოლო შემდგომში მისი ანექსია მოახდინა. ღაზის სექტორს კი აკონტროლებდა ეგვიპტე. 700 000-ზე მეტ პალესტინელს მოუწია საკუთარი სახლ-კარის დატოვება და მეზობელ არაბულ სახელმწიფოებში ლტოლვილებად გადახვეწა.
ებრაელებისთვის ეს ომი იქცა მათი სახელმწიფოს დასაწყისად; პალესტინელებისთვის კი მათი სახელმწიფოს დასასრულად („ნაქბა“ – კატასტროფა). შემდგომი 18 წლის განმავლობაში ტერიტორიული თვალსაზრისით არაფერი შეცვლილა, ხოლო 1967 წელს ისრაელმა და რამდენიმე არაბულმა სახელმწიფომ კვლავ წამოიწყეს ომი. ამ ომს შემდგომში ეწოდა ექვსდღიანი ომი, მისი ხანგრძლივობის გამო. ამ ომშიც გამარჯვება მოიპოვა ისრაელმა და ამის შედეგად მოიპოვა კონტროლი გაზას სექტორზე, დასავლეთ ნაპირზე, სინაის ნახევარკუნძულსა და გოლანის მაღლობზე.
ამის საპასუხოდ, ევროკავშირმა გამოსცა რეზოლუცია 242, რომელმაც ხაზი გაუსვა მშვიდობის მიღწევის აუცილებლობას, რისთვისაც საჭირო იყო ისრაელების მიერ იმ ტერიტორიების დატოვება, რომლებიც ისინი ომის შედეგად მოიპოვეს. ეს რეზოლუცია ასევე მოითხოვდა ომში მონაწილე ყველა მხრიდან როგორც პალესტინის, ასევე ისრაელის სახელმწიფოების აღიარებას. ამისი განხორციელება ვერ მოხერხდა.
ომის შემდეგ ისრაელსა და არაბულ სამყაროს შორის კონფლიქტი გადაიზარდა უფრო კონკრეტულად ისრაელსა და პალესტინას შორის კონფლიქტში. 1964 წელს შეიქმნა ორგანიზაცია სახელწოდებით პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაცია (PLO – Palestinian Liberation Organization). მისი პრეზიდენტი იყო იასირ არაფატი. ეს ორგანიზაცია სხვადასხვა ხერხით ცდილობდა პალესტინის სახელმწიფოს დაბრუნებას. ისრაელის მმართველობამ კი ამ დროს დაიწყო ებრაული დასახლებების შექმნა იმ ადგილებში, რომლებიც ადრე პალესტინას ეკუთვნოდა (აღმ. იერუსალიმის, დასავლეთ ნაპირისა და ღაზას სექტორის ჩათვლით). დღესდღეობით დასავლეთ ნაპირზე ცხოვრობს 350 000-ზე მეტი ებრაელი, ხოლო აღმოსავლეთ იერუსალიმში – 200 000 ებრაელი. ეს დასახლებები, საერთაშორისო კანონის მიხედვით, არის არალეგალური. თუმცა ისრაელის მთავრობა ამ დასახლებებს ამართლებს იმ ფაქტით, რომ პალესტინა არც არის აღიარებული სახელმწიფოდ, ამიტომ მას არ შეიძლება ეკუთვნოდეს ტერიტორიები.
დღევანდელი მდგომარეობა
2005 წელს გარდაიცვალა იასერ არაფატი. მისი სიკვდილის შემდეგ მოკლე ვადაში ჩატარებული არჩევნების დროს ჰამასმა მოიპოვა საპარლამენტო ადგილების უმეტესობა. ამის შემდეგ, ჰამასი და პალესტინის მთავრობა იყოფენ პალესტინის მმართვლობის როლს. ბოლოს 10 წლის განმავლობაში ჰამასს გაუშვია მრავალი თავდასხმა ისრაელის მხარეზე. ამას, როგორც წესი, მოჰყვება ისრაელის მხრიდან სასტიკი შეიარაღებული თავდასხმა პალესტინის ტერიტორიაზე, რის შედეგადაც დაიღუპა ათასობით პალესტინელი, რომელთა რიცხვშიც შედიან როგორც ჯარისკაცები, ისევე მშვიდობიანი მოქალაქეები. ორივე მხარე საკუთარ ქმედებებს ამართლებს იმით, რომ ეს ქმედებები მხოლოდ და მხოლოდ მათი მტერი სახელმწიფოს ქმედებების საპასუხოა.
ეკონომიკური ზრდა
ისრაელში პირველი ორი ათწლეული ხასიათდებოდა ძლიერი ეკონომიკური ზრდით, რაც განპირობებული იყო განათლებული სამუშაო ძალითა და მნიშვნელოვანი სამთავრობო ხარჯებით. 1973 წელს Yom Kippur-ის ომის შემდეგ ისრაელის მთავრობამ უმუშევრობის თავიდან ასაცილებლად მოკლევადიანი გადაწყვეტილებები არჩია გრძელვადიან მონეტარულ სტაბილურობას. ამან გამოიწვია ზრდის შეფერხება, მაშინ როდესაც ინფლაცია გადავიდა სამნიშნა განაკვეთზე და მიაღწია პიკს, 400 %-ს, 1980-იან წლებში.
1985 წლის ეკონომიკური სტაბილიზაციის პროგრამა
მიუხედავად ისრაელის ქრონიკული ინფლაციისა, პოლიტიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ მაღალი ინფლაციის დროს ცხოვრება შესაძლებელი იყო, ფინანსური სტაბილურობის ხელშეშლის გარეშე. მაგრამ დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო ნათელი ხდებოდა, რომ მიუხედავად მოწინავე იდექსაციის მექანიზმისა, შეუძლებელი იყო თავიდან აეცილებინათ ინფლაციის დაჩქარება, რამაც საბოლოოდ ჰიპერინფლაციურ მდგომარეობამდე და ფინანსურად არასტაბილურ გარემომდე მიიყვანა ისრაელი.
ამ ეკომიკურმა „შოკურმა მკურნალობამ“ სამი წლის განმავლობაში ინფლაციის 20 %-მდე ჩამოსვლა მოიტანა და ერთნიშნა განაკვეთს 1990-იან წლებში მიაღწია.
1990-იანი წლების კეთილდღეობა
თითქმის მილიონი ადამიანი იქნა იმიგრირებული ისრაელში საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, რაც 1989 წელს დაიწყო და საბოლოოდ ისრაელის მოსახლეობის (6.5 მილიონი მოსახლე) 13 % შეადგინა. ამ შემოდინებამ არა მარტო გაზარდა სამომხმარებლო მოთხოვნა, არამედ ბაზარს გააცნო ახალი ადამიანური „კაპიტალი“ და უნარები, რაც აძლიერებს ისრაელის მზარდ მაღალტექნოლოგიურ სექტორს.
Wall Street-ისა და სხვა საფინანსო ბირჟების გამოხმაურება ისრაელის კომპანიების სასარგებლოდ იყო. მართალც, ყველა უცხოური ქვეყანიდან ისრაელს აქვს ყველაზე დიდი რაოდენობის კომპანიების ჩამონათვალი ამერიკის საფონდო ბირჟებზე. ვარდნამ გლობალურ ეკონომიკაში 2001 წელს, უარყოფით გავლენა იქონია მაღალტექნოლოგიურ სექტორზე. მიუხედავად ამ პაუზისა ინდუსტირულ ზრდაში, მაღალტექნოლოგიური სექტორი კვლავ გახდა 4.3 % ზრდის მთავარი მამოძრავებელი ძალა 2004 წელს და დარჩა მთავარ ძალად ისრაელის ეკონომიკის ზრდასა და განვითარებაში.
ისრაელის ფინანსთა სამინისტროს თანახმად  ეკონომიკა განვითარდა „ტრადიციული ეკონომიკიდან, რომელიც ძირითადად ეფუძნება სოფლის მეურნეობას, მსუბუქ მრეწველობასადა შრომის ინტენსიურ წარმოებას“ „ცოდაზე დაფუძნებულ ეკონომიკამდე, რაც გულისხმობს საერთაშორისოდ კონკურენტულ ტელეკომუნიკაციებს, მაღალტექნოლოგიურ და სასოფლო ტექნოლოგიების მრეწელობას“. ისრაელის მაკროეკონომიკური გარემოში მოხდა შესამჩნევი ცვლილებები 1990 დან 2005 წლამდე, მზრდადი ეკონომიკის $133 მილიარდი მშპ 2004 წელს, $17,165 ერთ სულ მოსახლეზე.
მაკროეკონომიკური სტრატეგია
15 წლის განმავლობაში მაკროეკონომიკური პოლიტიკა გატარდა ისრაელში იმისათვის რომ ისრაელი ინტეგრირებული ყოფილიყო გლობალურ ეკონომიკაში. საბჭოთა კავშირის და აღმოსავლური ბლოკის, (რომელიც მნიშვნელოვნად აფინანსებდა ისრაელის მეზობელ არაბულ ქვეყნებს) დაცემამ შესაძლებელი გახადა ისრაელის „მოდუნება“ და გააღვივა ლიბერალიზაციის პროცესი. ლოგიკა, რომელიც ახალეკონომიკურ პოლიტიკას ედო საფუძვლად, იყო ის, რომ მცირე ბაზარს, ისეთს როგორიც ისრაელს აქვს, შეუძლია მიაღწიოს თავისი პოტენციალის მაქსიმუმს მხოლოდ მაშინ როდესაც ის გახსნილია მსოფლიოსთვის და მიმზიდველია უცხოელი ინვესტორებისთვის. სტრატეგიული გეგმა იყო ტარიფების შემცირება და სხვა არა ტარიფული ბარიერების დაწესება, საქონლისა და სერვისების თავისუფალი გადინება–შემოდინებისთვის. მნიშვნელოვანი იყო ხელისუფლების როლის შემცირება ეკონომიკაში. მიიღეს საერთაშორისო სტანდარტების შესაფერისი ეკონომიკური მენეჯმენტი, მათ შორის ფისკალური დისციპლინა. რაც მოითხოვდა ფასების სტაბილურობის მიღწევას.
ფისკალური პოლიტიკა
ისრაელში დიდი ხნის განმავლობაში ბევრი ეკონომისტი და ბიზნესმენი იზიარებდა კეინსიანურ თეორიას: რომლის მიხედვითაც, ბიუჯეტის გამოყენება შესაძლებელია როგორც ანატიციკლური მექანიზმი – წარმატებულ პერიოდში სიჭარბის შესანარჩუნებლად და დეფიციტი, „ცუდი პერიოდისას“ ისრაელის რეალობამ აჩვენა, რომ რეცესიის დროს დეფიციტის შექმნა უფრო მარტივი იყო, ვიდრე სიჭარბის გაზრდა აყვავებისას. ამის შედეგად კი გაიზარდა სახელმწიფოს ვალი. ვალებით დამძიმებამ პირდაპირ დაარტყა ქვეყნის ხაზინას და გამოიწვია გადასახადების გაზრდა.
რადგან სახელმწიფოში იყო ვალების აღების ტენდენცია, ქვეყანას დიდი ვალი დაუგროვდა და საჭირო გახდა ახალი ეკონომიკური გეგმის შემუშავება – ამ გეგმის პრიორიტეტი იყო სახელმწიფოს ვალების შემცირება, რომელიც უნდა მომხდარიყო, წლიური ბიუჯეტის დეფიციტის სტაბილური შემცირებისა და იმავე დროს საგადასახადო ტვირთის შემცირება – სახელმწიფოს მხრიდან მშპ-ის გაზაირებით გამოწვეული ხარჯების შემცირებით.
რათა მთავრობის ხარჯვაში ზრდას არ გამოეწვია ყოფილი საბჭოთა ქვეყნებიდან ემიგრანტთა გადმოსახლება, ქვეყანამ შეიმუშავა კანონი ბიუჯეტის დეფიციტის შემცირების შესახებ, რომლის მიხედვითაც 2003 წლისთვის უნდა შემცირებულიყო ბიუჯეტის დეფიციტის მოცულობა მშპ-სთან მიმართებაში მინიმუმ 1,5 პროცენტამდე. ისრაელმა ამ შედეგს 2001 წლისთვის მიაღწია.
ამ მიმართულებით მუშაობისას სახელმწიფოს ბიუჯეტის პროცენტული მშპ 1900 წლიდან 51,7 %-დან 2000 წლამდე 47,3 %-მდე შემცირდა. საბიუჯეტო დეფიციტი, როგორც პროცენტული მშპ შემცირდა 5,3 %-დან (1990) 0,3 %-მდე (2000).
ამავდროულად შემცირდა ისრაელის შიდა და საგარეო ვალებიც – საშიანაო ვალი მშპ-ის პროცენტულობასთან მიმართებაში 1989 წლის 104 %-დან 2000 წლისთვის 70 %-მდე შემცირდა. ხოლო საგარეო ვალი 1990 წლის 39 %-დან 2000 წლისთვის უკვე 24 %-ს შეადგენდა.
ისრაელისათვის მთავრობის ვალის თანაფარდობა მშპ-სთან მიმართებაში მაინც აღემატება ევროპული ქვეყნების მაჩვენებლებს. მიუხედავად ამისა, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული კომპანიებიების პრივატიზების პროცესმა ხელი შეუწყო ბაზრის განთავისუფლებას.
მას შემდეგ რაც კონკურენციის პრინციპი წარმატებით დაინერგა გარკვეულ ბაზრებზე, ფინანსთა სამინისტრომ საკუთარ ანგარიშში განაცხადა, რომ მთავრობის საწარმოები შესაძლოა გასხვისდნენ. ისრაელს სჯეროდა  რომ  იმ სახელმწიფო კომპანიების მიყიდვა კერძო სექტორისათვის, რომელთაც ბაზარზე ძალიან მცირე კონკურენცია აქვთ, წაახალისებდა კერძო მონოპოლიას და შესაბამისად კონკურენტული გარემოსთვისაც საზიანო იქნებოდა.
პრივატიზაციის პოლიტიკა განხორციელდა რამდენიმე ინდუსტრიის მიმართ, როგორებიცაა საბანკო სექტორი, უძრავი ქონება, თავდაცვის ნაგებობები, ტელეომი, და ავიაკომპანიები. საპრივატიზაციო მეთოდები შემდეგში მდგომარეობდა: სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი უცხოელი ინვესტორებისათვის აქციების მიყიდვა, თელ-ავივის საფონდო ბირჟაზე აქციების საჯარო გაყიდვა. ასევე ამ საკუთრებას ასხვისებდნენ ადგილობრივ მონაწილეებზე, რომლებსაც ჰქონდათ ბერკეტი, რომ ეკონომიკური გრადაცია გამოეწვიათ.
ინფრასტრუქტურის შექმნა უცხოური ინვესტიციებისათვის
ისრაელმა გააცნობიერა რომ უცხური ინვესტიციების მოსაზიდად საჭიროა შეიქმნას ბიზნეს გარემო, რომელიც მისაღები იქნება საერთაშოროსო დონეზე.
ხელშეწყობის მოტივი იყო სტრატეგიული მიზეზები, რაც გამოარჩევს ისრაელს სხვა ბევრი ქვეყნისგან – გაცნობიერებული აქვთ უცხოური კაპიტალის მნიშვნელობა – უცხოური კაპიტალის მიერ დაბანდებული თითოეული დოლარი არის სტრატეგიული უცხოური ინტერესი, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ისრაელში, როგორც სუვერენულ სახელმწიფოში ბიზნესის სიჯანსაღე, აგრეთვე მსხვილ უცხოურ კომპანიებს ამერიკის პოლიტიკაში ლობირებენ (კრიშავენ) და ამ მხარდაჭერას კარგად იყენებენ საკუთარი ინვესტიციის დასაცავად.
ისრელმა ლიბერალიზაციის პროცესი ორ ფრონტზე დაიწყო: შიდა ბაზარი მაქსიმალურად განათავისუფლა სახელმწიფოს ჩარევისაგან, გაატარა ლიბერალური პოლიტიკა კაპიტალის მოძრაობასთან დაკავშირებით, და შეამცირა საგადასახადო და სვა ბარიერები.
კაპიტალის მოძრაობის ლიბერალიზაციამ მოიტანა ორი გამოწვევის წინაშე დააყენა მთავრობამ: 1) ვალუტის ლიბერლიზაციასთან ერთად ვერ იარსებებს ფიქსირებული გაცვლითი კურსი, რომელიც ისრაელში 40 წლის მანძილზე არსებობდა. თავისუფლად შემოდინებული კაპიტალისა და ფიქსირებული გაცვლითი კურსის კომბინაციით შესაძლებლობა იქმნებოდა ფულის სპეკულაციისა და ფინანსური კრიზისის. 2) ისრაელის გაცვლითი კურსის სისტემა, განსაკუთრებით 1985 წლის ეკონომიკის დასტაბილურების პროგრამის შემდეგ იყო ნომინალის ფიქსატორი ინფლაციის დასასტაბილურებლად.
2001 წლიდან კურსი თავისუფალ ცურვაზე გადავიდა (ანუ მერყეობს ვალუტა დოლარტან მიმართებაში +/- 0,2.5-ით იმის მაგივრად, რომ დაეფიქსირებინა ისრაელმა ფულის მსყიდველობის უნარს, წონის განსაზღვრა მოკლე ვადიანი საპროცენტო განაკვეთით დააწესა, ამ პროცენტს კი ისრაელის ბანკი განსაზღვრავს.
კაპიტალის ბაზრები და სავაჭრო შეთანხმებები
საერთაშოერისო აღრიცხვის სისტემისა და უსაფრთხოების სტანდარტების გაზიარებით, ისრაელმა განავითარა ფინანსური ბაზარები, ეს მოხდა უცხოური კაპიტალისათვის ეკონომიკის გახსნითა და საგადასახადო დერეგულაციებით, რომელმაც კონკურენციის გაზრდას შეუწყო ხელი. თელ-ავივის საფონდო ბირჟა დარეგულირებული გახდა ისრაელის ფასიანი ქაღალდების ორგანოს მიერ, რაც დაეხმარა გამჭვირვალეობას.
2000 წლის ოქტომბერში ისრაელის ფასიანი ქაღალდების მარეგულირებელმა ორგანომ მიიღო ორმაგი დახარისხების რეგულაცია, რომელის საშუალებას იძლეოდა ისრაელის ფასიანი ქაღალდებით ვაჭრობით the NYSE, Amex, and NASDAQ, განსაკუთრებული აკრძალვების მექანიზმის გარეშე.
გარდა ამისა, კაპიტალის მოგების გადასახადის დონე შიდა კაპიტალში გაუთანაბრდა განვითარებულ უცხოურ ბაზრებში არსებულ დონეს, რამაც დიდი სტიმული მისცა ბევრ უცხოურ ბანკს, რომ საკუთარი ფილიალი გაეხსნათ ისრაელში.
ლიბერალიზაციის პერიოდის განმავლობაში, ისრაელმა განავითარა კორპორაციული ობლიგაცების ბაზარი, რომელიც საშუალებას აძლევდა ადგილობრივ ბაზრებს, გრძელვადიანი ინვესტირება მიეღოთ ადგილობრივი ინვესტორებისგან.
ადგილობრივ ბაზრებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის გარდა ისრაელი ჩაერთო მრავალ საერთაშორისო შეთანხმებაში მსოფლიოს მრავალ ქყეყანასთან რაც მოიცავდა: თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებებს, შეღავათიანი საბაჟო გადასახადის შეთანხმებებს, ორმხრივი კვლევისა და განვითარების შეთანხმებებს, ორმაგი გადასახადების ამკრძალავი ხელშეკრულებს, ასევე სამარკო ნიშნებისა და პარტნიორების დაცვას კანონის გზით.
მონეტარული პოლიტიკა
1990-იანი წელების ისრაელის ბანკის სტრატეგია გულისხმობდა, რომ მონეტარული პოლიტიკის უმთავრესი მიზანი უნდა იყოს ფასების სტაბილურობის
ხელშეწყობა. ბევრი ბიზნესმენი ამტიცებდა, რომ სტრუქტურული მიზეზების ან „ნომინალური არაელასტიურობის“ გამო ეს გზა არ იყო გამოსადეგი ისრაელში ფასის სტაბილიზაციის მისაღწევად. მათი თქმით დაბალი ინფლაციის დონე მისაღწევი იქენებოდა მხოლოდ მისი ლატენტურობის შემთხვევაში. ისინი ამბობდნენ, რომ დაბალი ინფლაციის დონე შესაძლებელია მხოლოდ დიდი საბიუჯეტო დეფიციტით და დაბალი საიმპორტო ტალღით.
შედეგებზე დაყრდნობით, ახალი ეკონომიკური სტრატეგიის შედეგი იყო ძალიან ნაყოფიერი. 2005 წლისთვის ისრაელმა მიაღწია ფასების სტაბილურობის იმ დონეს, რომელიც მისაღები იყო მაღალგანვიარებული ბაზრებისთვის. უცხოური სავალუტო ბაზარიც კარგად ფუნქციონერებდა შედარებით შეზღუდული, გავრცელებით და მცირე ცვალებადობით.
ისრაელის ბანკი მონიტორინგს უწევდა სავალუტო ბაზარს მაგრამ არ ერეოდა მის ფუნქციონრებაში. ახალი შეკელი ისრაელის შიდა ვალუტა (2006 წელს შემოიღეს) გახდა სრულიად კონვერტირებადი.
ამასთანავე, დაბალანსდა მიმდინარე ანგარიშები და გაიზარდა უცხოურ ინვესტიციებისა და საფორტფელე ინვესტიციების რიცხვი 1955 დან 2005 წლამდე.
საბოლოოდ, ეროვნული ბანკის მფლობელობაში არსებული უცხოური სავალუტო რეზერვები ჯდპ-ის დაახლოებით 25 %-ს წარმოადგენდა, რაც წაადგა ეკონომიკიკას.
წინსვლისას, ისრაელის მონეტარული პოლიტიკის ყველაზე დიდი გამოწვევაა საზოგადოებაში ცენტრალური ბანკის სანდოობის გამყარება, რათა უზრუნველჰყოს ფასების დასტაბილურების გაგრძელება. შემდეგი ლოგიკური ნაბიჯი, წარმატებული მონეტარული პოლიტიკისათვის იქნება მისი შესაძლებლობა შექმნას მეტად სტაბილური ეკონომიკა ბიზნესისათვის ნაკლებად სარისკო გარემოსთან ერთად. ისე როგორც ამერიკის GREENSPAN-მა გააკეთა ბოლო ათწლეულში.
დიდი და უწყვეტი ინვესტიცია ტექნოლოგიურ და სამეცნიერო გამოკვლევებში არის ის მიზეზი, რატომაც დღეეს ისრაელი წარმოჩენილია, როგორც განვითარებული სახელმწიფო. ტექნოლოგიური ზრდა გახდა ისრაელი მთავარი ეროვნული მამოძრავებელი, ვინაიდან მათი ბაზარი ძალიან მცირე იყო და გაზრდილმა ექსპორტმა აამოძრავა ეკონომიკა.
ისრაელის მაღალი ტექნოლოგიური განვითარების გამომწვევი ფაქტორები
მტრული სამეზობლოთი გარშემორტყმულს, ისრაელს უნდა შეენარჩუნებინა თვისობრივი ზღვარი. 1967 წელს 6-დღიანი ომის შემდეგ ისრაელმა გადაწყვიტა განევითარებინა თავისი თავდაცვითი შესაძლებლობები. მილიარდობით დოლარი დაიხარჯა საკომუნიკაციო დანადგარებზე, ტექნიკასა და თავდაცვით ინდუსტრიაზე. ისრაელში ჯარში გაწვევა სავალდებულო იყო. ელიტარული დანაყოფების წევრებმა ახალ მდგომარეობაში შეძლეს გამოეყენებინათ ის უნარები, რაც სამხედრო კარიერის მიღებისას შეიძინეს.
ისრაელის მთავრობას სჯეროდა რა, რომ მუდმივი სამუშაო ძალის წარმოქმნა ვეყანას უპირატესობას შეუქმნიდა, ისრაელმა მიმართა ინვესტიციების დიდი ნაკადი განათლებაში და შედეგად მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო სამუშაო ძალა მიიღო. სწავლა 5-დან 15 წლამდე გახდა უფასო. მათ ასევე დაამყარეს მნიშვნელოვანი კავშირები ადგილობრივ და საერთაშორისო უნივერსიტეტებს შორის.
უცხოური მაღალ ტექნოლოგიური კომპანიების მოსაზიდად ისრაელმა მნიშვნელოვნად გაამარტივა საგადასახადო სისტემა. იგი შეღავათებს სთავაზობდა ინვესტორებს და ასევე არსებით გრანტებს. ამ ყოველივემ მწვანე ბილიკი შეუქმნა მათ, ვისაც ფულის დაბანდება უცხოეთში სურდა. მნიშვნელოვანი იყო სტარტაპ კომპანიების წახალისებაც. რაც ისრაელმა ეროვნული საფინანსო ფონდების დაარსებით შეძლო, რომელნიც სტარტაპებს აძლევდნენ კრედიტებს.
ტექნოლოგიური მიღწევები
1) სელ-ფონები შექმნილია, ისრაელში არსებული მოტოროლას ოფისის მიერ
2) ვინდოუსის NP და XP სისტემების დიდი ნაწილი სწორედ ისრაელშია შემქნილი
3) ხმოვანი მეილის ტექნოლოგია
4) პირველი, სრულად კომპიუტიზირებული სასუნთ ორგანოთა კიბოს დიაგნოსტიკის სისტემა
5) პირველი მცირე ზომის კამერა, რომელიც შიანგანი ორგანოების გადასაღებად და გამოსაკვლევად გამოიყენება
6) მომუშავე პერსონალის 22 % საუნივერსიტეტო ხარისხის მატარებელია, ამ მაჩვენებლით ამერიკისა და კანადის შემდეგ ისრაელი მესამე ადგილს იკავებს.
2016 წლის ეკონომიკური სტატისტიკა
ისრაელის ბანკის საიტზე გამოქვეყნებული სტატისტიკის მიხედვით:
მთავრობის ხარჯების წილი ჯდპ-ის 1,8 %-ს შეადგენს.
ინფლაციის დონე: -0,9 %
უცხოური კაპიტალის წილი ჯდპ-ისთან მიამრთებით 34,5 %
ისრეალის ბანკის საპროცენტო განაკვეთი 0,10 %
უმუშევრობის დონე 5,2 %
ეკონომიკის ზრდის წილი(პროცენტული მაჩვენებლით) 0,8 %
გაფანტვა
ებრაელთა აჯანყების შემდეგ, ძვ. წ. 721 წელს, ასურელებმა დაიპყრეს ისრაელი, 683 წელს კი — იუდეა. ებრაელები მთელ მსოფლიოში გაიფანტნენ. ბევრი მათგანი მონად იქცა. 587 წელს ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორმა სასტიკად ჩაახშო ებრაელთა აჯანყება და მათი უმეტესობა ბაბილონში ტყვეებად წაასხა. სწორედ ამ გადასახლების ხანაშია დაწერილი ძველი აღთქმის დიდი ნაწილი. ასეთი იყო ებრაელთა გაფანტვის დასაწყისი, რომელიც XX საუკუნის ჩათვლით გაგრძელდა.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები კატეგორია:აზიელები
ოლთისისწყალი
ოლთისისწყალი, ოლთუჩაი (Oltu Çayı) — მდინარე თურქეთში. სათავე აქვს ქარგაფაზარის ქედზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 2500 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 128 კმ, აუზის ფართობი 5600 კმ². ჭოროხის მარჯვენა შენაკადი. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. მარცხენა შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია თორთომისწყალი, ხოლო მარჯვენა შენაკადებიდან ფენექი.