cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მალხაზ აბდუშელიშვილი
მალხაზ გრიგოლის ძე აბდუშელიშვილი (დ. 28 ნოემბერი, 1926, თბილისი — გ. 23 თებერვალი 1998, იქვე) — ქართველი ანთროპოლოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1965). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1993). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1979).
ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1948 წელს დაიწყო მუშაობა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის ანთროპოლოგიის განყოფილებაში ალექსანდრე ნათიშვილის ხელმძღვანელობათ; 1959 წლიდან ამავე განყოფილების გამგეა; მისი ხელმძღვანელობით ჩატარდა კავკასიის ძველი და თანადროვე მოსახლეობის (1950), აგრეთვე ინდოეთის სუბკონტინენტის ენდოგამიური პოპულაციების ანთროპოლოგიური კვლევა(1971); მის სახელთან არის დაკავშირებული ქართველი ხალხის ანთროპოლოგიური შესწავლა; კავკსიის და ინდოეთის მოსახლეობის ანთროპოლოგიური კლასიფიკაცია; ძირითადი ანთროპოლოგიური ტიპების ადგილის განსზღვრა ზოგად რასობრივ სისტემატიკაში და სხვა. ხელმძღვანელობდა სსრკ–ინდოეთის ერთობლივ ანთროპოლოგიურ ექსპედიციებს (1971, 1974–1975, 1978-1979, 1983). მალხაზ აბდუშელიშვილი ქართული ანთროპოლოგიური სკოლის ერთ–ერთი ფუძემდებელია. 1973 წლიდან იყო ევროპის ანთროპოლოგიის ასოციაციის წევრი. სრულიად ინდოეთის ადამიანის გენეტიკოსთა საზოგადოების საპატიო წევრი (1979), იუნესკოს ექსპერტი (1964).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1998 კატეგორია:ქართველი ანთროპოლოგები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები მალხაზ
ერნსტ გოტლიბი (ანჰალტ-პლოცკაუს მთავარი)
ერნსტ გოტლიბ ფონ ანჰალტ-პლოცკაუ (Ernst Gottlieb von Anhalt-Plötzkau) — ანჰალტ-პლოცკაუს მთავარი ასკანიების დინასტიიდან.
ბიოგრაფია
ერნსტ გოტლიბი იყო ანჰალტ-პლოცკაუს მთავარ ავგუსტისა და მისი მეუღლის, სიბილა სოლმს-ლაუბახის, გრაფ იოჰან გეორგ სოლმს-ლაუბახის ქალიშვილის უფროსი შვილი.
ერნსტ გოტლიბი თავისი მამის, ავგუსტის მემკვიდრე იყო და მართავდა ანჰალტ-პლოცკაუს თავისი უმცროსი ძმების, ლებერეხტისა და ემანუელის ადგილზე, 1653 წლიდან. შემდეგ წელს, მამის გარდაცვალებიდან შვიდი თვის შემდეგ, ერნსტ გოტლიბი გარდაიცვალა, რის გამოც, ანჰალტ-კეთენის მმართველები მისი ძმები გახდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასკანიები კატეგორია:ანჰალტ-პლოცკაუს მმართველები კატეგორია:დაბადებული 1620 კატეგორია:გარდაცვლილი 1654
გისკა
გისკა (Gîsca) — სოფელი მოლდოვაში, კეუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 16 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 400 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კეუშენის რაიონის სოფლები
კარაგაი (არხანგელის რაიონი)
კარაგაი  (Ҡарағай; Карагай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის არხანგელის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18  ადამიანი. რაიონულ ცენტრ არხანგელსკოედან დაშორებულია 41 კილომეტრით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არხანგელის რაიონის სოფლები
44 (რიცხვი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიცხვები
პირონითის ეკლესია
პირონითის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში, არქაბის უბნის სოფელ პირონითში (ახლანდელი სოფელი ჩამლი).
იგი სოფლის თავში ზღვისკენ წინ წამოზიდული ქედის ბოლო შემაღლებულ ბორცვზეა აშენებული. აქედან შესანიშნავად მოჩანს მთელი შემოგარენი ოთხივე მხრივ, განსაკუთრებით ზღვისპირეთი მთელ სიგრძე-სიგანეზე. ნაგებობა დარბაზული შვერილაფსიდიანი ეკლესიაა. მისი სიგანე 5,80 მეტრია,ხოლო სიგრძე — 10 მეტრი. იგი სამ საფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული.
გამოირჩევა იშვიათი, დახვეწილი პროპორციებითა და „კლასიკური“ სამშენებლო საქმით. კამარა ჩაქცეულია, არ იკითხება, ჩრდილოეთის კარის გარდა, შეიცავდა თუ არა იგი ღიობს სამხრეთიდანაც, დასავლეთის მხრიდან კარი არ შეინიშნება, კედელი ყრუა. ჩრდილოეთის კარი 3 მეტრის სიმაღლის ღიობია. მის წირთხლებზე შეინიშნება, რომ კარილუნეტს შეიცავდა, მისი სიგანე 1,35 მეტრია და ფუძიდან მისი ზღურბლი 50 სანტიმეტრიის სიმაღლეზეა გამართული.
კედლების წყობის ხასიათი ყველაზე უკეთ ჩრდილოეთის ფასადზე იკითხება. დუღაბით ამოყვანილი კედლები მოპირკეთებულია მცირე ზომის კვადრებით. აქ არ გვხვდება არცერთი ისეთი დეტალი, რომელიც მის მეორად გამოყენებაზე მიგვანიშნებს. კვადრების სიმაღლე საშუალოდ 20 სანტიმეტრია, იგი ძალიან მოგვაგონებს ისოდომური წყობის ბოლო, უკანასკნელ სახეს. ამის გარდა, წყობაში, შესაძლოა გამომსახველობის, თუ დეკორატიულობის მიზნით, ვიწრო ჩანართებიც გვხვდება, როგორც ეგრედწოდებული „ენპლექტონის“ გვიანდელი ანასახი. კედლები მასიურია, მისი სიგანე 70 სანტიმეტრს უტოლდება.
ეკლესიის დარბაზი, კედლის სიბრტყიდან 28 სანტიმეტრით გამოზიდული, გეგმაში ორსაფეხურიანი და 75 სანტიმეტრის სიგანის პილასტრებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. გრძივ — დასავლეთის ნაწილად და მოკლე — აღმოსავლეთის ნაწილად. ეს ნაწილი ქმნის კიდევაც საკურთხევლის აბსიდის წინ „ბემას“. სწორედ ბემა ნათდება ურთიერთმოპირდაპირე სარკმლებით. ჩრდილოეთის კედელი ორ ერთმანეთის თავზე გამართულ სარკმელს შეიცავდა. სარკმლები თაღოვანია და მისი ზედა სტრუქტურა პლინტუსებითაა გაწყობილი. ქვედა სარკმელი „იატაკიდან“ 1,10 მეტრის სიმაღლეზეა გამართული, მისი სიმაღლე 90 სანტიმეტრია, ხოლო სიგანე 70 სანტიმეტრი. ზედა სარკმელი კი ამჟამინდელი დონიდან 3,40 მეტრის სიმაღლეზეა „გაჭრილი”, მისი სიმაღლე 1,4 მეტრია, ხოლო სიგანე — 50 სანტიმეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები თურქეთში
ინგლისური სასახლე
300px|მინი|სასახლე კ. შულცის XIX საუკუნის ლითოგრაფიაზე ინგლისური სასახლე (Английский дворец) ახალი პეტერგოფის სასახლე (Новый Петергофский дворец) — სასახლე პეტერგოფის სამხრეთით, მდებარეობს ინგლისურ პარკში. აგებულია იმპერატორ ეკატერინე II-ის დაკვეთით არქიტექტორ ჯაკომი კვარნეგის პროექტის მიხედვით 1781-1789 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში განადგურდა გერმანიის ფეხოსანთა 291-ე დივიზიის საარტილერო დარტყმის შედეგად.
ისტორია
ახალი სასახლე პეტერგოფში, რომელსაც მოგვიანებით ინგლისური სასახლე უწოდეს, ჯაკომო კვარნეგის პირველი ნამუშევარია რუსეთში. ისევე როგორც მისი ყველა შემდეგი ნაგებობა, ინგლისური სასახლეც სამსართულიანი შენობაა, მრავალკოლონიანი ფრონტონით. thumb|240px|left|მემორიალური ქვა სასახლის ადგილზე (2011) მთავარი შესასვლელი მდებარეობდა მეორე სართულზე, რომელსაც აუყვებოდა ფართო გრანიტის კიბე. კიბე სრულდებოდა რვაკოლონიანი კორინთული ორდენის პორტიკით და სამკუთხა ფრონტონით. დასავლეთ ფასადს ჰქონდა ლოჯი ექვსი კოლონით. ცოკოლის სართული მოპირკეთებული იყო გრანიტით. ინგლისური სასახლის მშენებლობა გაგრძელდა 15 წელი და დარულდა 1796 წელს.
სასახლის დამკვეთი ეკატერინე II ფიქრობდა აქ გაეტარებინა სასახლის კარისაგან განსხვავებული ცხოვრების წლები. პავლე I-ის დროს სასახლემ სხვა სასახლეების ბედი განცადა:გადააკეთეს ყაზარმებად. მოგვიანებით ალექსანდრე I-ის მეფობის პერიოდში (1802-1825 წწ.), კვარნეგის პირდაპირი ზედამხედველობის ქვეშ, სასახლე მთლიანად გარემონტდა; ამავე წელს დასრულდა ინტერიერის გაფორმება კლასიციზმის სტილში.
თებერვლის რევოლუციამდე ინგლისურ სასახლეში იკრიბებოდნენ უცხოელი დიპლომატები და სხვა სტუმრები. აქ იმართებოდა საზოგადოებრივი ღონისძიებები, გამოფენდნენ ნახატებს.
რევოლუციის შემდეგ მოქმედებდა როგორც სანატორიუმი. დიდი სამამულო ომის დროს, 1942 წელს სასახლე დაინგრა. ომის შემდეგ მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ აღარ აღედგინათ სასახლე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პეტერგოფის სასახლეები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (ზელენოგრადი)
ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ეგვტერები კი ქრისტეს აღდგომის, ღვთისმშობლის კვართის, ეკატერინე დიდმოწამის, იოანე მხედრისა და მიტროფანე ვორონეჟელის სახელზე.
კომპლექსი შედგება საკუთრივ ეკლესიისაგან (ტაძარი), სამრეკლოსა და ბერების კელიებისაგან. ტაძარი და სამრეკლო არის ყველაზე ძველი ნაგებობა ქალაქის ტერიტორიაზე. ტაძრის სტილიზებული გამოსახულება გამოყენებულია სავიოლკის რაიონის დროშაზე და გერბზე.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
ტაძარი დგას ადგილზე, რომელიც ადრე ეკუთვნოდა მოსკოვის ნოვინის მონასტერს. პირველი, ხის ეკლესია, აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ მირონ ლუკიის მტავარეპისკოპოსის სახელზე. იგი ააგეს 1756 წელს. ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობდა წმინდა ნიკოლოზის სასაფლაო, რომელსაც ამავე წელსვე ჩაეყარა საფუძველი.
საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1930-იანი წლების შუა პერიოდში, სამრეკლო დაანგრიეს.
1988 წელს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის ტაძრის მრევლის ინიციატივით ანდრეევკის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადივებელ ეკლესიას. აღორძინებული ტაძის პირველი წინამძღვარი გახდა ვლადიმერ ხარიტონოვი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძრები რუსეთში
შვანიძორი
შვანიძორი (Շվանիձոր) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 640 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 298 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 51.84 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
ელ-მალიქიის მინტაკა
ელ-მალიქია (არაბ.منطقة المالكية‎‎) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ელ-ჰასაქის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ელ-მალიქიის პროვინციაში დაახლოებით 189 634 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 2 652 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
მირსად თურქსანი
დაიბადა როგორც მირსად იადოვიჩი ნოვი პაზარში, სერბეთის სოციალისტური რესპუბლიკაში, იუგოსლავიიის სფრ-ში, ხოლო კალათბურთის სათამაშოდ თურქეთში გადავიდა. თურქეთის მოქალაქეობის მიღებასთან ერთად, მან ქვეყნის ეროვნულ საკალათბურთო ნაკრებთან ერთად დაიწყო თამაში. 1999 წელს იგი გახდა პირველი თურქი პროფესიონალური კალათბურთის მოთამაშე, რომელმაც ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA) ითამაშა.
ევროლიგაში თამაშის პერიოდში თურქსანმა 50 ორმაგი დუბლი დააგროვა. აგრეთვე 2000 წლის შემდეგ მხოლოდ სამ მოთამაშეს აქვს ჩატარებული 20+ ქულიანი და 20+ მოხსნიანი თამაში და მათგან ერთ-ერთი მირსად თურქსანი იყო (27 ქულა, 23 მოხსნა). მოხსნების რაოდენობით ევროლიგას 5-ჯერ ულიდერა. ნომინირებული იყო ევროლიგის დეკადის საუკეთესო გუნდშიც, თუმცა ფინალურ სიამდე ვერ მიაღწია. 2017 წელს გახდა ევროლიგის ლეგენდა.
ადრეული წლები
თურქსანი აღიზარდა ეფეს პილსენის ახალგაზრდულ გუნდში; პროფესიონალურ კალათბურთში მისი დებიუტი შედგა ამავე გუნდში, 1994-1995 წლების სეზონში. თურქსანმა ეფესთან ერთად 1995-1996 და 1996-1997 წლებში მოიგო თურქეთის სუპერლიგა.
NBA
1998 წლის NBA-ის დრაფტზე მირსად თურქსანი ჰიუსტონ როკეტსმა პირველი რაუნდის მეთვრამეტე არჩევნად აიყვანა. დრაფტის ღამიდან რამდენიმე დღის შემდეგ მან განაცხადა: „ეს ჩემთვის დიდი ნაბიჯია, თუმცა მე თურქეთში ვითამაშე და მე ვარ პირველი თურქი რომელიც NBA-ში მოხვდა. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია ჩემთვის, ჩემი ოჯახისთვის და ჩემი ქვეყნისთვის“. 1998-1999 წლებში NBA-ის ლოკაუტის გამო დაბრუნდა სტამბოლში და თამაში კვლავ ეფეს პილსენში განაგრძო. მოგვიანებით, იგი 1999 წლის იანვარში ფილადელფია სიქსერსში, ხოლო მარტში ნიუ-იორკ ნიკსში გაცვალეს. საბოლოოდ, მან ნიუ-იორკ ნიქსთან გააფორმა კონტრაქტიდა 1999-2000 წლების სეზონში 7 თამაშში მიიღო მონაწილეობა. მილოუკი ბაქსში 10 თამაშის ჩატარების შემდეგ, თურქსანმა NBA-ის კარიერა დაასრულა და ევროპაში დაბრუნდა.
ევროპაში დაბრუნება
2001 წლის იანვარში თურქსანი საფრანგეთში ჩავიდა და დარჩენილი სეზონი კლუბ პარიზ ბასკეტ რეისინგში გაატარა. შემდეგ, 2001-2002 წლების სეზონში, მან კონტრაქტი რუსეთის კლუბ ცსკა მოსკოვთან გააფორმა. 2002-2003 წლების სეზონში სათამაშოდ იტალიურ კლუბ მონტეპასჩი სიენასთან მოაწერა კონტრაქტს ხელი. 2003-2004 წლების სეზონში კვლავ რუსეთში დაბრუნდა და ცვკა მოსკოვთან კიდევ ერთხელ გააფორმა კონტრაქტი. 2004-2005 წლების სეზონში იგი დინამო მოსკოვთან ერთად თამაშობდა რუსეთის ჩემპიონატში.
2006 წლის ზაფხულში მან კონტრაქტი თურქულ კლუბ ფენერბახჩესთან გააფორმა. 2009 წელს თურქულ კლუბთან კიდევ ორი სეზონით გაახანგრძლივა კონტრაქტი.
2012 წლის ივლისში თურქსანმა გამოაცხადა რომ პენსიაზე გადიოდა. ამით დასრულა მისი 19 სეზონიანი პროფესიონალური კალათბურთელის კარიერა. ტურკანმა დაასრულა სათამაშო კარიერა გამოსამშვიდობებელი საგამოფენო თამაშით რომელიც 2012 წლის სექტემბერში შედგა.
საერთაშორისო კარიერა
თურქსანი იყო იმ თურქეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების წევრი, რომელმაც ევრობასკეტ 2001-ზე ვერცხლის მედალი მოიგო. თურქეთის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად იგი აგრეთვე თამაშობდა ისეთ ტურნირებში როგორიცაა: ევრობასკეტი 1995, ევრობასკეტი 1997, ევრობასკეტი 1999, ფიბას მსოფლიო ჩემპიონატი 2002, ევრობასკეტი 2003 და ევრობასკეტი 2005.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:თურქი კალათბურთელები
ჯალალედინ რუმი
ჯალალ ად-დინ მუჰამმად რუმი, ან ჯალალ ად-დინ მუჰამმად ბალხი (جلال‌الدین محمد بلخى), იგივე მევლანა/მავლანა (مولانا, „ჩვენი ბატონი“), მავლავი/მევლევი (مولوی, „ჩემი ბატონი“), ან უბრალოდ რუმი; დ. 30 სექტემბერი, 1207 — გ. 17 დეკემბერი, 1273) — XIII საუკუნის სპარსი პოეტი, იურისტი, მუსლიმი სწავლული, თეოლოგი, სუფი მისტიკოსი . რუმის გავლენა ეთნიკურ და ეროვნულ ბარიერებს სცილდება: ირანელები, თურქები, ტაჯიკები, ბერძნები, პუშტუნები, ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ აზიის მუსლიმები მის სულიერ მემკვიდრეობას უკვე ბოლო 7 საუკუნეა აღიარებენ. მისი ლექსები მსოფლიოს მრავალ ენაზე ითარგმნა. ჯალალედინ რუმი აღიარებულია, როგორც „ყველაზე პოპულარული და გაყიდვადი პოეტი“ აშშ-ში  . 2010 წელს აშშ-ში კოლმან ბარქსის მიერ თარგმნილი ჯალალ ედ-დინ რუმის ყაზალები და რობაიები 500 ათასი ტირაჟით გაიყიდა და რუმი აღიარეს აშშ-ს XXI საუკუნის პირველი ათწლედის ყველაზე პოპულარულ პოეტად.
რუმის ნაწარმოებების უმეტესობა სპარსულ ენაზეა დაწერილი, თუმცა ზოგჯერ პოეტი არაბულად, თურქულად და ბერძნულადაც წერდა. მთელი ის 140 ან 150 ათასი სტრიქონი (დღემდე სადავოა), რაც კაცობრიობას დაუტოვა პოეტური მემკვიდრეობის სახით, დაწერილია (ან შეთხზულია და მერე ჩაწერილია) სპარსულ ენაზე. დაახლოებით ათასი ბეითია შემორჩენილი არაბულად და ორმოცდაათამდე ბეითი — თურქულად და ბერძნულად, ეს უკანასკნელი კი არაბული დამწერლობითაა შესრულებული და ბერძნულ ტექსტში ბევრი სპარსულ ან არაბული სიტყვაა ჩართული. რუმიზე საკუთარი მამის გარდა ყველაზე დიდი გავლენა სპარსელმა პოეტებმა, ათარმა და სანაიმ, მოახდინეს. მისი მესნევი, რომელიც კონიაში შეიქმნა, სპარსულ ენაზე დაწერილ ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევრად ითვლება. დღესდღეობით ჯალალედინ რუმის ნაწარმოებები დიდი ირანის რეგიონსა და სპარსულენოვან სამყაროში ყველაზე მეტად წაკითხვადია. მისი ნაშრომების თარგმანები განსაკუთრებით პოპულარულია აზერბაიჯანში, თურქეთში, ამერიკასა და სამხრეთ აზიაში. რუმის პოეზიამ არა მხოლოდ სპარსულ ლიტერატურაზე, არამედ თურქულ, ოსმალურ, აზერბაიჯანულ, პუნჯაბის, ინდოეთის, ურდუს, პაშტოს, ჩაღატაურ და ბენგალური ენების ლიტერატურაზეც მოახდინა გავლენა. ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ მევლევის დერვიშთა საძმო, რომელიც დღემდე არსებობს, მხოლოდ რუმის პოეზიის ნიმუშების თანხლებით მართავს მედიტაციებს და მისტიკურ რიტუალებს.
სახელი
ირანში, როგორც წესი, მას „მევლევიდ“ მოიხსენიებენ, რაც ნიშნავს „ჩემს მოძღვარს, ბატონს...“, თუმცა არის მეორე ვარიანტიც - „მევლანა“ (მოულანა), რასაც იგივე მნიშვნელობა აქვს. ამ უკანასკნელს უფრო თურქულენოვანი ხალხი იყენებს. დაბადებისას მომავალი პოეტისთვის ასეთი სახელი უწოდებიათ: მოჰამად იბნ მოჰამად იბნ ჰოსეინ ჰოსეინი ხათიბი ბაქრი ბალხი. ყველა დანარჩენი ატრიბუტი ვინაობის მოხსენიებისა მან მოგვიანებით შეიძინა, როგორიცაა: „ჯალალ ედ-დინ“ (დიდება სარწმუნოებისა), მევლევი და მევლანა, რუმი (რუმელი, ანუ „რუმ“-ში მცხოვრები) და ა.შ. გამომდინარე იქიდან, რომ ბიზანტია აღმოსავლეთ რომის იმპერიისგან აღმოცენდა, აღმოსავლური სამყარო ანატოლიის რეგიონს „რუმად“ იცნობდა. თუმცა მევლანას სრული სახელის წარმოთქმისას ირანში „ბალხს“ ანიჭებენ უპირატესობას და არა „რუმს“. აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ ასევე ცნობილია ფსევდონიმებად მიჩნეული სპარსული სიტყვები, რასაც უფრო ნაკლებად ვხვდებით სამეცნიერო ლიტერატურაში, როგორც თახალუსს, მაგრამ მათი არსებობა მაინც დადასტურებულია, ესენია: „ხოდავანდგარ“ (მეუფე, მბრძანებელი) და „ხამუშ“ (მდუმარე). ეს უკანასკნელი ხსენებულ თახალუსადაც აქვს გამოყენებული პოეტს.
ცხოვრების ადრეული წლები
ჯალალედინ რუმი სპარსულენოვან ოჯახში დაიბადა, 1207 წლის 30 სექტემბერს. მისი დაბადების ადგილს ავღანეთში, კერძოდ თოხარისტანის რეგიონში მდებარე ბალხი და ტაჯიკეთის სოფელი ვახში Annemarie Schimmel, "I Am Wind, You Are Fire," p. 11. She refers to a 1989 article by Fritz Meier: Tajiks and Persian admirers still prefer to call Jalaluddin 'Balkhi' because his family lived in Balkh, current day in Afghanistan before migrating westward. However, their home was not in the actual city of Balkh, since the mid-eighth century a center of Muslim culture in (Greater) Khorasan (Iran and Central Asia). Rather, as Meier has shown, it was in the small town of Wakhsh north of the Oxus that Baha'uddin Walad, Jalaluddin's father, lived and worked as a jurist and preacher with mystical inclinations. Franklin Lewis, Rumi : Past and Present, East and West: The Life, Teachings, and Poetry of Jalâl al-Din Rumi, 2000, pp. 47–49. Lewis has devoted two pages of his book to the topic of Wakhsh, which he states has been identified with the medieval town of Lêwkand (or Lâvakand) or Sangtude, which is about 65 kilometers southeast of Dushanbe, the capital of present-day Tajikistan. He says it is on the east bank of the Vakhshâb river, a major tributary that joins the Amu Daryâ river (also called Jayhun, and named the Oxus by the Greeks). He further states: "Bahâ al-Din may have been born in Balkh, but at least between June 1204 and 1210 (Shavvâl 600 and 607), during which time Rumi was born, Bahâ al-Din resided in a house in Vakhsh (Bah 2:143 [= Bahâ' uddîn Walad's] book, "Ma`ârif."). Vakhsh, rather than Balkh was the permanent base of Bahâ al-Din and his family until Rumi was around five years old (mei 16–35) [= from a book in German by the scholar Fritz Meier—note inserted here]. At that time, in about the year 1212 (A.H. 608–609), the Valads moved to Samarqand (Fih 333; Mei 29–30, 36) [= reference to Rumi's "Discourses" and to Fritz Meier's book—note inserted here], leaving behind Baâ al-Din's mother, who must have been at least seventy-five years old." ეცილებიან ერთმანეთს. ოდითგანვე ორივე ადგილი დიდი ბალხის რეგიონს ეკუთვნოდა. აღნიშნული რეგიონი სპარსული კულტურის ცენტრი იყო, სადაც სუფიზმი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ვითარდებოდა.
მევლანას მამა იყო სახელად მოჰამად იბნ ჰუსეინი (დაიბადა 1148 წელს), შემდგომ კი იხსენიებდნენ შემდეგნაირად - ბაჰა ედ-დინ ვალადი ( ბრწყინვალება სარწმუნოებისა - بها الدین ولد), მოგვიანებით კი „სულთან ალ-ულამა“, ანუ მეცნიერთა (სწავლულთა) სულთანიც კი უწოდეს (سلطام العلماء). გარდა იმისა, რომ ბაჰა ყურანის კარგად მცოდნე იყო, მას თეოლოგის და იურისტის სტატუსიც ჰქონდა. მომავალი პოეტის წინაპრები მამის მსგავსად ცნობილი ჰანაფიტი იურისტები იყვნენ. ცნობილია დედის სახელიც - მუმინე-ხათუნი („მუმინე“ - ღვთისნიერი, ერთგული და „ხათუნი“ - ქალი, ქალბატონი) ბაჰა ედ-დინ ვალადი განათლებული და საზოგადოებისთვის კარგად ცნობილი კაცი იყო და მას ხშირად უხდებოდა ხორასნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ქალაქ ნიშაბურში ჩასვლა (ომარ ხაიამის მშობლიური ქალაქია). ნიშაბურში მან ერთხელ თავისი შვილი, ყრმა მოჰამადიც წაიყვანა, სადაც შეხვდნენ იმ დროისთვის უკვე სახელმოხვეჭილ სპარსელ პოეტს და სუფიზმის ერთ-ერთ გამოჩენილ მოღვაწეს ფარიდ ედ-დინ ათარს (დაიბადა 1141 წელს). სახელოვანი ფარიდ ედ-დინ ათარის და მომავალი პოეტის, ჯალალ ედ-დინ რუმის შესახებაც ჰყვებოდნენ სუფიზმის და მის მსგავს მოძღვრებათა მიმდევარნი ნაირგვარ ამბებს. რუმის ბავშვობიდანვე მიაწერეს სასწაულებრივ მოვლენებთან დაპირისპირება, უზენაეს სამყაროთაგან მოვლენილ სულებთან შეხვედრები და ა.შ. სულთამხილავმა ფარიდ ედ-დინ ათარმა მის მეგობრის ბაჰა ედ-დინის ვაჟის არსებაში თავისი მემკვიდრე, მომავალში სრულიად სუფიზმის უპირველისი მოძღვარი განჭვრიტა და მას აჩუქა თავისი მისტიკური პოემა - „ასრარ-ნამე“ (იდუმალებათა წიგნი) - და ამ ძღვენს საგანგებო ღვთიური კურთხევაც (ბარაქა) მიაყოლა, რითაც მომავალი პოეტი და მოძღვარი შეძლებდა ადამიანში სულიერი „არხების“ გახსნას და უზენაესი სამყაროს შეცნობას. მის მამას კი უთხრა: „შენი შვილი დედამიწაზე აღანთებს ცეცხლს, რითაც ღვთისმსახურებას გამაოგნებელი ელვარება შეემატება“.
1219 წელს (ზოგი ვერსიით - 1217 წელს) ბაჰა ედ-დინ ვალადი იძულებული შეიქნა ოჯახთან ერთად, გასცლოდა მშობლიურ ქალაქს და მთელ ხორასანს, რადგან მონღოლთა შემოსევები სულ უფრო ხშირი და აუტანელი გახდა და მათი ტირანიის უღელქვეშ ცხოვრება ნამდვილად შეუძლებელი გახდა. მონღოლების კვალდაკვალ დევნის გამო, დაიწყეს მოგზაურობა და მოიარეს იმდროინდელი აღმოსავლური სამყაროს ყველა დიდი თუ წმინდა ქალაქი. ნიშაბურიდან ბაჰა ედ-დინის ოჯახი ბაღდადისკენ გაემართა, სადაც ბევრ მეცნიერსა და სუფიას შეხვდნენ. ბაღდადიდან მათ ჰიჯაზისკენ აიღეს გეზი, ჩავიდნენ მექაში და ჰაჯი შეასრულეს. ბოლოს ორიოდე წლით დაფუძნდნენ რუმის სასულთნოს პატარა ქალაქ მალათიაში, შემდეგ აკშეჰირში, ყარამანში და ლარენდაში, სადაც გაატარეს ცხოვრების შვიდი წელი. 1225 წელს გარდაიცვალა დედა, მუმინე-ხათუნი, ამავე წელს ჯალალ ედ-დინი დაქორწინდა გოუჰარ-ხათუნზე. ერთი წლის შემდეგ მათ შეეძინათ ვაჟი - სულთან-ველედი, რომელმაც შემდგომში დაწერა პოემა „ვალად-ნამე“ - პაპის და მამის ცხოვრების ამსახველი პოეტური ქმნილება, ასევე „ფიჰე მა ფიჰე“ (მასშია ის, რაც მასშია) - მევლანას რჩევა-დარიგებანი, სენტენციები და გამონათქვამები. რუმის პირველ მეუღლესთან ჰყავდა კიდევ ერთი ვაჟი - ალა ედ-დინ ჩალაბი, გოუჰარ-ხათუნის გარდაცვალების შემდეგ კი მეორედ იქორწინა და შეეძინა ვაჟი და ასული: ამირ ამილ ჩალაბი და მალაქე-ხათუნი.
ლარენდაში გატარებული მშვიდი და უზრუნველი ცხოვრება დასრულდა იმით, რომ სულთანმა ალა ედ-დინ ქეი-ყობადმა (ზეობის წლები - 1219-1236) პირადად მიიწვია ბაჰა ედ-დინ ვალადი რუმის სასულთნოს მთავარ ქალაქ კონიაში და შესთავაზა სათავეში ჩასდგომოდა ერთ-ერთ ღირსეულ პრესტიჟულ სასულიერო სასწავლებელს. პოეტის მამამ ეს მიწვევა მიიღო და ოჯახი 1228 წელს კონიაში გადასახლდა, 1240-1241 წელს კი ბაჰა ედ-დინ ვალადი გარდაიცვალა და მისი ადგილი დაიკავა 24 წლის ჯალალ ედ-დინმა, რომელიც მაშინვე შევიდა ადგილობრივ რელიგიურ ავტორიტეტთა ელიტარულ წრეში. ჯალალ ედ-დინ რუმი კონიაში სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა. აღსანიშნავია, რომ XIII საუკუნის დასაწყისში კონიას და მთლიანად რუმის სასულთნოს შუა აზიიდან, ხორასნიდან და ცენტრალური ირანიდან თავი შეაფარეს მონღოლთაგან დევნილმა რელიგიურ-სამეცნიერო თუ კულტურულ-ლიტერატურული წრეების ცნობილმა წარმომადგენლებმა. 1232 წელს თერმეზიდან კონიაში ჩავიდა ჯალალ ედ-დინის მამის ახლო მეგობარი საიდ ბურხან ედ-დინ და მთელი თავისი მოღვაწეობა მეგობრის შვილის აღზრდა-განათლებას შესწირა, ცხრა წლის განმავლობაში ჯალალ ედ-დინი თერმეზელი სწავლულის მიურიდი (მოსწავლე) იყო, რომელთაგან შვიდი წელი მათ ერთად გაატარეს დამასკოსა და ჰალაბის (ალეპოს) სასულიერო სასწავლებლებში, ხოლო კონიაში დაბრუნების შემდეგ, მათ იქ სხვა სულთანი - ღიას ედ-დინ ქაიხოსრო II დახვდათ, რომელმაც კვლავ მიიწვია ჯალალ ედ-დინი მედრესეს ხელმძღვანელად და მას უკვე მიეცა უფლება დიდგვაროვანთა შვილების მოძღვარიც ყოფილიყო. ამ პერიოდში რუმი ისლამის იურისტი ხდება, ყურანის კომენტარების მსგავსი ტექსტების შედგენას იწყებს, გამოსცემს ფათვებს.
შამსე-თაბრიზი
1244 წლის 26 ნოემბერს მოხეტიალე დერვიში შამს ედ-დინ მოჰამად თავრიზელი მოულოდნელად გამოჩნდა ქალაქ კონიაში, სადაც იგი დამასკოდან ჩავიდა. ერთ დღეს ამ დერვიშმა დაინახა მისკენ მიმავალი კაცი, რომელიც დარბაისელი სახით იარებოდა და გარს ერტყა მოსწავლეთა და თაყვანისმცემელთა ბრბო. აშკარად ჩანდა, რომ ეს კაცი ქალაქის წარჩინებული პირი იყო და მას უკვე ჯალალ ედ-დინი ერქვა. დერვიში წამოდგა და გაეშურა მისკენ და მათ შორის შედგა მოკლე საუბარი რელიგიურ თემაზე, რამაც იმდენად დააინტერესა ორივე, რომ ისინი პრაქტიკულად განუდგნენ მიწიერ ცხოვრებას და 16 თვის განმავლობაში საუბრობდენ მათთვის საინტერესო საკითხებზე, რამაც რუმის ცხოვრება ძირეულად შეცვალა. შამს ედ-დინ თავრიზელი იდუმალებით მოცულ პიროვნებად დარჩა ყველასთვის და ვარაუდობდნენ კიდეც, რომ ეს წარმოსახვითი, ლეგენდარული პიროვნება იყო ისეთივე, როგორც სპარსელი პოეტების ფანტაზიით შექმნილი პერსონაჟი. თუმცა ირკვევა, რომ ეს ნამდვილად არსებული ისტორიული პიროვნება იყო. შამსე ბიძგისმიმცემი და სულისჩამდგმელი გახდა იმ პოეტისთვის, რომელიც დღეს კაცობრიობის ისტორიაში სუფიზმის უდიდეს წარმომადგენლი ითვლება. მალე ეს იდუმალებით მოცული პიროვნება ისევე უცნაურად გაქრა კონიიდან, როგორც გამოჩნდა. არსებობს მოსაზრება, რომ შამსე-თაბრიზი რუმის ვაჟმა, ალა უდ-დინმა მოაკვლევინა. ვარაუდობდნენ, რომ იგი 1247 წელს მოკლეს, მაგრამ მისი ნეშტი ვერსად იპოვეს. ამ ფაქტმა უდიდესი ტკივილი და ვნებათაღელვა გამოიწვია მისი მეგობრის, მომავალი დიდი პოეტის ცხოვრებაში.
ჯალალ ედ-დინ რუმი დაუბრუნდა მედრესეს და განაგრძო თავისი საქმიანობა, მსმენელებს და მოსწავლეებს იგი უკვე შამსე-თაბრიზის, მისთვის სიცოცხლის მზის სახელით ესაუბრებოდა და ჭეშმარიტების შესაცნობად საკუთარი არსების შეცნობას სთავაზობდა და თან მრავალ იგავს იშველიებდა ან იქვე თხზავდა ექსპრომტად უცნაური სულიერებით და აზრებით განმსჭვალულ ლექსებს (რასაც იწერდნენ მოსწავლეები და შემდეგ ავრცელებდნენ და ინახავდნენ). იმავე წლებში დაარსდა მევლევის ორდენი ანუ „მბრუნავ დერვიშთა საძმო“, რომლის წევრებიც სიცოცხლის იდუმალებასა და სიბრძნეში წვდომას ცდილობდნენ სულიერი ექსტაზის, სიმღერის, ცეკვისა და პოეზიის საშუალებით. შამსეს გაქრობის შემდეგ ჯალალ ედ-დინ რუმი ერთხანს სასოწარკვეთილებამ მოიცვა, მაგრამ ამას მოჰყვა კიდევ ერთი „სასწაული“ მის ცხოვრებაში: მედრესეს მასწავლებელმა და მოძღვარმა უცებ იგრძნო, რომ შამსის სული მის სხეულში ჩასახლდა და ერთ „მიწიერ ჭურჭელში“ ორმა სუბსტანციამ განაგრძო ერთად სიცოცხლე. რუმის ბიოგრაფების თანახმად, სწორედ ეს იყო მიზეზი, რომ ის პოეტურ საქმიანობას აქტიურად შეუდგა. ყველა თავისი ლექსის ავტორად თვლიდა არა საკუთარ თავს, არამედ მასში მცხოვრებ მეორე „მე“-ს, რომელსაც შამსე თაბრიზის სახელით წარმოადგენდა ყაზალების ბოლოს. სწორედ ამ პერიოდში, 1247-1273 წლებში შეიქმნა მთელი ის ლიტერატურული მემკვიდრეობა, რამაც ჯალალ ედ-დინ რუმის საქვეყნოდ გაუთქვა სახელი, როგორც მის თანამედროვე ეპოქაში, ასევე მომავალ ეპოქებშიც.
ახალი ცხოვრება
შამსეს გაქრობის შემდეგ რუმიმ ყაზალების წერა დაიწყო, რომელიც „დივანე ქაბირში“ (დიდი დივანი), იგივე შამსე თაბრიზის დივანში გააერთიანა. მალევე ჯალალ ედ-დინი დაუმეგობრდა ოქრომჭედელ სალაჰ უდ-დინ ზარკუბის. ზარკუბის გარდაცვალების შემდეგ რუმის თანამგზავრად ჰუსამ ჩალაბი იქცა, რომელიც მისი საყვარელი სტუდენტი იყო. ერთხელ, როცა ჩალაბი და რუმი კონიის გარეთ მერამის ვენახებში დასეირნობდნენ, მურიდმა საკუთარ მასწავლებელს უთხრა: „შენ რომ სანაის „ილაჰინამას“ ან ათარის „მანტიკ ატ-ტაირის“ მსგავსი წიგნი დაგეწერა, ტრუბადურების თანამგზავრი გახდებოდა. ეს მათ შთააგონებდა და შენს ნაშრომთან შესაწყობ მუსიკას დაწერდნენ“. რუმიმ გაიღიმა, ამოიღო ქაღალდის ნაგლეჯი, სადაც მესნევის პირველი 18 ტაეპი ეწერა. ნაწერი შემდეგნაირად იწყებოდა:
„ყური უგდე სალამურსა და მის ამბავს, რომ ჰყვება როგორ კვნესის მარტოდმარტო..“
რუმის მოწაფემ ის კიდევ უფრო მეტად შთააგონა. რუმიმ შემდეგი 12 წელიწადი ანატოლიაში დაჰყო, სადაც ჰუსამს მესნევის 6 ნაწილს კარნახობდა. 1273 წელს რუმი თავს უკვე შეუძლოდ გრძნობდა და იმავე წლის 17 დეკემბერს გარდაიცვალა. აღსანიშნავია, რომ მან საკუთარი სიკვდილი თავადვე იწინასწარმეტყველა. დიდი სუფი პოეტი მამამისის გვერდით დაკრძალეს, რომლის გარშემო მავზოლეუმი აშენდა, რომელსაც „მწვანე აკლდამას“ უწოდებენ. რუმის საფლავზე ეპიტაფიაზე არის წარწერა: „როცა გარდავიცვლებით, საფლავი დედამიწაზე არ ვეძებოთ, არამედ ადამიანთა გულებში ვიპოვოთ“.
მნიშვნელოვანია, რომ თამარ მეფის შვილიშვილს, გურჯი ხათუნსა და პოეტს მჭიდრო მეგრობრული ურთიერთობები ჰქონდათ. აღსანიშნავია, რომ უშუალოდ მისი ხელმძღვანელობით აშენდა მევლანას მავზოლეუმი. მევლანას ერთადერთი პორტრეტიც გურჯი ხათუნის ინიციატივით შეიქმნა. მანამდე გურჯი ხათუნი, იგივე თამარი ქეიხოსროვ II-ზე დაქორწინდა. მატიანეთა ცნობით, გურჯი-ხათუნმა ქრისტიანული რწმენა სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა და ამასთანავე სუფიზმს ჯალალ ედ-დინ რუმის წყალობით ეზიარა.
გურჯი ხათუნის შესახებ ჯალალ ედ-დინი თავის ერთ ეპისტოლეში წერდა: „მწყალობელი და დიდსულოვანი, საეჭვო საქმეთაგან განრიდებული, ჭეშმარიტი მონა ღმრთისა, ქალბატონთა ღირსება, მათ შორის ყველაზე უმწიკლო და ნამუსიანი კეთილბუნებოვანი და სათნომყოფელი, მომავლის მჭვრეტელი, სიკეთის მთესველი...“
დღეს XIII საუკუნის მევლანას მავზოლეუმი, სუფიების მედიტაცია, დერვიშების საცხოვრებელი უბნები, მევლევის საძმოს ყოფილი წევრების საფლავები დღემდე უამრავ ადამიანს იზიდავს მუსლიმური თუ არამუსლიმური სამყაროებიდან. გარდა პოეტობისა და მევლევის საძმოს ხელმძღვანელობისა, ჯალალედინ რუმი ფილოსოფოსიც იყო. მისი სწავლება სიყვარულის მეშვეობით ტოლერანტობისკენ, სიკეთისკენ, ქველმოქმედებისკენ, ცოდნისა და დადებითი ფიქრებისკენ მოუწოდებს.
სწავლება
thumb|ჯალალ ედ-დინ რუმისა და [[სუფიზმი|სუფი მისტიკოსების შეკრება]] thumb|ერთ-ერთი გვერდი შამსე-თაბრიზის დივანის 1503 წლის ასლიდან. რუმისა და სხვა სპარსი სუფი პოეტების ნაწარმოებების მთავარი თემა თავჰიდია - შერწყმა აბსოლუტთან, რომელიც სუფიზმში „სატრფოდ“ აღიქმება და „მეტრფე“ სუფი მისგან დაშორებულად თვლის თავს. მევლანას სურვილი, რომ სრულად ეზიაროს ღმერთს, ნათლად ჩანს მესნვის შემდეგ ლექსში:
„მე ქვა ვიყავი, მოვკვდი ქვად და მცენარედ მოველ,
მოვკვდი მცენარეც და ბუნაგი ცხოველში ვპოვე.
აჩაკაჩის მუნიციპალიტეტი
აჩაკაჩის მუნიციპალიტეტი (Achacachi) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ომასუიოსის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 54 865 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 854 კმ²-ია.
ჯალალედინ რუმი
სწავლება
მოვკვდი ცხოველიც და ვიქეცი ადამის ტომად,
აჩაკაჩის მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
ჯალალედინ რუმი
სწავლება
მოვკვდები აქაც, მაგრამ განა მაშინებს კვდომა!
აჩაკაჩის მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
ჯალალედინ რუმი
სწავლება
გარდავიცვლები ახალ დღეთა იმედით მთმენი,
რომ ანგელოსის გამომებას მსუბუქი ფრთენი.
და ერთ დღეს, როცა ანგელოსის დადგება რიგი,
არავინ უწყის, იქ რა მელის, რა არის იქით!...
არარაობა დამანახვებს უსახო სახეს და მიგალობებს:
''„ნივთი თვისად მიიქცეს სახედ“. სიკვდილი ხარობს,''
შენ კი მასზედ ტყუილად ცხარობ, განა არ იცი,
წყალს რომ სვამ და ვერ იკლავ წყურვილს, სურვილი შენი
შეუხამე ლოტოსის სურვილს,- ლოტოსის მსგავსად
შუა წყალში გაიდგი ფესვი და სვი ეს წყალი,
რამდენიც გსურს იმდენი შესვი, მაგრამ გახსოვდეს
ამ ცხოვრების სასტიკი მცნება: წამალიც არის
წყალმანკისთვის წყალი და სნებაც.
დაგვიწყებია სულის სატრფო, შენს ტკბილ სულს ყვარობ,
იძახი კია: შემომხედეთ, მიჯნური ვარო!
დოქში ჩაგისხამს შენთვის ჩუმად წყალი წყაროსი.
და გიხარია, და გგონია, გიდგას ტაროსი.
გადააქციე ჩქარი წყალი, ნებაზე უშვი
იდინოს თავის კალაპოტში, ჩაუშვი რუში!“
გარდა ამისა, რუმის მესნევი შეიცავს იგავებს, სცენებს ყოველდღიური ცხოვრებიდან, ყურანის გამოცხადებებს, მის განმარტებებს და რთულ მეტაფიზიკას. აღმოსავლეთში მასზე ამბობდნენ, რომ არ იყო მოციქული, თუმცა საღმრთო წერილი მან მიიღო.
აღსანიშნავია, რომ სუფი პოეტს ღმერთთან მისასვლელ გზაზე მუსიკის, პოეზიისა და როკვის გამოყენების მთელი არსებით სჯეროდა. მისი აზრით, მუსიკა ღვთისმოსავებს მთელი არსება ღმერთისკენ მიემართათ და ეს იმდენად ხშირად გაეკეთებინათ, რომ სული დაცემულიყო და ამაღლებულიყო. ამგვარი იდეების გამო აქვთ მბრუნავ დერვიშებს რიტუალის ის წესი, რასაც ჯალალ ედ-დინ რუმის პერიოდიდან ასრულებენ. მევლანას სწავლებები მევლევის საძმოს დასაყრდენი გახდა, რომელიც სულთან ველედმა დააარსა. რუმის დამსახურებაა სამას გამოყენება ზიქრის დროს, რომელიც სარიტუალო ტრიალთან ერთად მუსიკის მოსმენასაც გულისხობს. მევლევის ტრადიციის მიხედვით, სამა სულიერი ამაღლებისთვის განკუთვნილ გონებრივ-მისტიურ მოგზაურობასა და აბსოლუტისადმი სიყვარულს წარმოადგენს. ამ დროს დერვიში სიმართლისკენ მიემართება, სიყვარულის მეშვეობით იზრდება, უკუაგდებს ეგოს, პოულობს სიმართლეს და აბსოლუტს ხვდება. შემდეგ სუფი ბრუნდება ამ მოგზაურობიდან უფრო გაზრდილი (სულიერი თვალსაზრისით), მზად სიყვარულისთვის და ყველა არსებისადმი სიკეთის მოსატანად განურჩევლად რწმენისა, რასისა, სოციალური ფენისა და ერისა.
მესნევის სხვა ტაეპებში რუმი საყოველთაო სიყვარულის არსს დაწვრილებით ხსნის:
„მიზეზი სიყვარულისა ცალკეა სხვა მიზეზთაგან,
სიყვარული ჭოგრიტია ღვთაებრივი საოცრების.“
საინტერესოა, რომ რუმის საყვარელი მუსიკალური ინსტრუმენტი ნეი (ლერწმის სალამური) იყო.
პოეზია
thumb|left|მესნევი, მევლანას მუზეუმი, [[კონია, თურქეთი|300px]] რუმის უმთავრესი ნაწარმოები 6-წიგნიანი მესნევია, რომელსაც „სპარსულ ყურანსაც“ კი უწოდებენ. მესნევი მისტიკური პოეზიის უმაღლეს ნამუშევრად ითვლება. ის დაახლოებით 27,000 ტაეპს შეიცავს.
მევლანას ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი „დიდი დივანია“, რომელსაც შამსეს დივანიც კი ეწოდება. აღნიშნული კრებული პოეტის მასწავლებელ შამსე-თაბრიზს ეძღვნება. 35,000 ორტაეპედებისა და 2000 რობაის გარდა დივანი 90 ყაზალსა, არაბულად დაწერილ 19 რობაის, სპარსულ-თურქულ შერეულ ორტაეპედებსა და 28 ბერძნულ ტაეპებს მოიცავს.
პროზა
„ფიჰე მა ფიჰე“ ( فیه ما فیه - მასშია ის, რაც მასშია) არის რუმის 71 საუბრისა და ლექციის კრებული, რომელიც მის მოძღვრებას ეხება. აღსანიშნავია, რომ ნაშრომი სხვადასხვა დროს ჩანიშნული სწავლებების ნაკრებია და რუმი მისი პირდაპირი ავტორი არაა.
„მაჯალის საბ'ა“ ( مجالس سبعه - შვიდი კრება) სპარსულ ენაზე შედგენილ 7 სხვადასხვა კრებაზე წაკითხულ ლექციებს შეიცავს. თავად ნამუშევარი ყურანისა და ჰადისების ღრმად გასაგებად დართულ კომენტარებს წარმოადგენს. მასში წარმოდგენილია თავად მევლანას, სანაის, ათარისა და სხვა პოეტების ამონარიდები მათი ლექსებიდან. აღსანიშნავია, რომ გვხვდება ციტატები არაბულ ენაზე, რაც ჯალალ ედ-დინის ისლამურ მეცნიერებაში განსწავლულობას აჩვენებს. „მაჯალის საბ'ა“ სუფიებისა და სასულიერო მასწავლებლების შესაფერისი სტილითაა დაწერილი.
„მაქათიბ“ ( مکاتیب - წერილები, ეპისტოლეები) არის წიგნი, რომელშიც თავმოყრილია რუმის წერილები და ეპისტოლეები თავისი მოწაფეების, ოჯახის წევრებისა და მისი თანამედროვე გავლენიანი პირების მიმართ. აღნიშნული წერილები ადასტურებს, რომ რუმი საკუთარი ოჯახის დახმარებითა და მის გარშემო აღზრდილი მურიდების ხელმძღვანელობით იყო დაკავებული. ზემოხსენებული ორი ნაშრომისგან განსხვავებით, წერილები დამახინჯებულია და დიდგვაროვნების, სახელმწიფო მოხელეებისა და სულთნების მოლოდინებს შეესაბამება.
რელიგიური ხედვა
მესნევის პირველ გვერდზე პოეტი წერს: „ეს არის მესნევის წიგნი, რომელიც ისლამის სათავის სათავის სათავეა და ყურანს განმარტავს“.
როგორც ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ირანელი პროფესორი სეიდ ჰოსეინ ნასრი აღნიშნავს: „დღეს ირანში მცხოვრებმა ერთ-ერთმა უდიდესმა რუმოლოგმა, ჰადი ჰაირიმ აჩვენა, რომ მესნევის 6,000 ტაეპი პრაქტიკულად სპარსულ პოეზიაში ყურანის აიების უშუალო თარგმანს წარმოადგენს“.
მევლანა საკუთარ დივანში ნათლად აჩვენებს, რომ ის მართლაც მუსლიმია: „სუფის მუჰამედის ისეთივე იმედი აქვს, როგორც აბუ ბაქრს“.
მემკვიდრეობა
რუმის პოეტური ფორმები კლასიკური ირანული და ავღანური მუსიკის საფუძველია. მისი პოეზიის თანამედროვე კლასიკური ინტერპრეტაციები გვხვდება მუჰამად რეზა შაჯარიანთან, შაჰრამ ნაზერთან, დავუდ აზადთან (წარმოშობით ირანელები) და უსთად მოჰამად ჰამზე ჩეშთისთან (ავღანეთიდან). დასავლურ სამყაროში მევლანას სწავლებები სუფიზმის ფილოსოფიისა და გამოვლინების ერთ-ერთ საუკეთესო შესავალს წარმოადგენს. მაგ, შაჰრამ შივა დაახლოებით 20 წელი ინგლისურენოვან ქვეყნებში ავრცელებდა რუმის პოეზიის თარგმანებს. პაკისტანელ პოეტი მუჰამად იკბალი რუმის შემოქმედებამ შთააგონა და ამ უკანასკნელს თავის სულიერ წინამძღოლადაც თვლიდა. უფრო მეტიც, მევლანას ის პატივისცემის ნიშნად „ფირ რუმიდ“ მოიხსენიებდა საკუთარ ლექსებში. („ფირი“ ზოგადად უფროს, მოხუც ადამიანს ნიშნავს, თუმცა სუფიზმის კონტექსტში ბატონის, მასწავლებელის, წინამძღოლის ან დამაარსებლის მნიშვნელობას იძენს).
შაჰრამ შივა ამტკიცებს, რომ ჯალალედინ რუმის ძალუძს, სიტყვებით მკაფიოდ და უშუალოდ გადმოსცეს პიროვნული ზრდისა და განვითარების რთული სამყარო. მისი თქმით, რუმის ლექსები ეკლესიებში, სინაგოგებსა და ძენის მონასტრებში ისევე ისმის, როგორც ნიუ-იორკის მუსიკალურ სცენებზე.
პროფესორ მაჯიდ ნაინის თანახმად, ''„რუმის ცხოვრება და გარდასახვა ჭეშმარიტი მტკიცებულებაა, რომ ნებისმიერი რელიგიისა და წარმომავლობის ადამიანებს შეუძლიათ მშვიდად თანაცხოვრება. მისი ხედვები, სიტყვები და ცხოვრება გვასწავლის, თუ როგორ უნდა დავეუფლოთ შინაგან სიმშვიდეს, ბედნიერებას და როგორ უნდა შევწყვიტოთ უსაზღვრო ტალღა“.''
სპარსი პოეტის შემოქმედება მსოფლიოს მრავალ ენაზეა ნათარგმნი და მისი შემოქმედება სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებაზე გამოაქვთ. მაგ, ქოლმან ბარქსის მიერ შესრულებული ინგლისურენოვანი თარგმანების ნახევარ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი არის გაყიდული მსოფლიოს მასშტაბით. რუმის შემოქმედება კი აშშ-ში საკმაოდ პოპულარულია. აღსანიშნავია, რომ ამერიკელი მწერლის, ფერეიდუნ კიას ნათარგმნი და დიპაკ ჩოპრას მიერ რედაქტირებული რუმის სასიყვარულო პოემები შესრულებული აქვთ ისეთ ცნობილ ადამიანებს, როგორებიც არიან: მადონა, გოლდი ჰოუნი, ფილიპ გლასი და დემი მური. thumb|რუმი და მისი მავზოლეუმი 5000 თურქული ლირის ბანკნოტის უკანა მხარეს (1981-1994)
ინდოეთში, კერძოდ ქალაქ ლუქნოუში არის ცნობილი ღირსშესანიშნაობა, რომელსაც რუმის კარიბჭე ეწოდება პოეტის პატივსაცემად და ლუქნოუში. ასევე მევლანა და მისი მავზოლეუმი გამოსახული იყო 5000 თურქული ლირის ბანკნოტებზე 1981-1994 წლებში.
კავშირი ირანთან
ارسی گو گرچه تازی خوشتر است — عشق را خود صد زبان دیگر است
„რაც არ უნდა უკეთესი იყოს არაბული, წარმოთქვი სპარსულად - სიყვარული ყველა ენაზე თავისით იპოვის საკუთარ გზას“.
კულტურულმა, ისტორიულმა და ლინგვისტურმა კავშირებმა ირანთან რუმი გამოჩენილ სპარს პოეტად აქცია. რამდენიმე ცნობილი რუმოლოგი: ფორუზანფარი, ნაინი, საბზევარი და ა.შ. ასევე ირანელები იყვნენ. ამონარიდები რუმის პოეზიიდან ირანის ბევრი ქალაქის კედელზე, სპარსულ მუსიკასა და სასკოლო წიგნებში გვხვდება.
მევლევის სუფიური საძმო
მევლევის საძმო რუმის გარდაცვალების შემდეგ, 1273 წელს მისმა მიმდევრებმა დააარსეს. მისი პირველი მემკვიდრე ჰუსამ ჩალაბი იყო, რომელიც 1284 წელს გარდაიცვალა. საძმოს სათავეში პოეტის ერთადერთი ცოცხალი შვილი სულთან ველედი ჩაუდგა, რომელიც ცნობილი „მესნევი რაბაბნამას“ (რაბაბის წიგნის) ავტორია და მის გარდაცვალებამდე (1312 წლამდე) ხელმძღვანელობდა. მას შემდეგ მევლევის საძმოს რუმის შთამომავლები უძღვებიან. აღნიშნული საძმოს წევრები ზიქრის დროს სამას იყენებენ. ეს ტრადიცია რუმის დროიდან მოდის, როცა მისი დერვიშები იკრიბებოდნენ და მუსიკის თანხლებით ასრულებდნენ რიტუალებს.
''„აქ ვიღაც როკავს... მოცეკვავის ხელის ჩრდილებმა''
დაჩრდილეს ყველა სრულყოფილის სრულყოფილება;
შენ თუ ვერ ხედავ _ მოცეკვავე რაა ქმნილება,
გულში შეიძელ სხივმოსილი მთვარის მხილება“.
left|thumb|რუმის აკლდამა [[კონია|კონიაში, თურქეთი.|250px]] გარდა იმისა, რომ ჯალალ ედ-დინი პოეტი და მისტიკოსი იყო, ის რობაბზე კარგად უკრავდა. დერვიშების სარიტუალო როკვის მუსიკა შეიცავს ამონარიდებს რუმის ამონარიდებს მესნევიდან და შამსეს დივანიდან ან სულთან ველედის ლექსებიდან. აღსანიშნავია, რომ მევლევის საძმო კარგად ჩამოყალიბებული ერთობა იყო და მისის წევრები მაღალ თანამდებობებსაც კი იკავებდნენ ოსმალეთის იმპერიაში. საძმოს ცენტრი თურქეთის ქალაქი კონიაა. ასევე სტამბოლში, გალათას კოშკთან მდებარეობს ამ საძმოს მონასტერი (درگاه, დარგაჰ), სადაც სამა სრულდება და საზოგადოებისთვის მისაწვდომია. ასეთ დროს მევლევის საძმო ნებისმიერი წარმოშობის ადამიანებს იწვევს.
ოსმალეთის იმპერიის დროს მევლევის საძმოში მოღვაწეობდნენ ცნობილი მუსიკოსები და პოეტები: შეიხ ღალიბი, ისმაილ რუსუჰი დედე, ესრარ დედე, ჰალეთ ეფენდი და გავსი დედე, რომლებიც სტამბოლში არიან დაკრძალულნი. ნეიზე დაკრული მუსიკა რუმის მიმდევრების რიტუალების დროს მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
თანამედროვე სეკულარული თურქული რესპუბლიკის ჩამოყალიბებისთანავე მუსტაფა ქემალ ათათურქმა რელიგია საჯარო სივრციდან განდევნა და იმდენად შეზღუდა, რომ პირადი ცხოვრების შემადგენელი ნაწილი გახდა. 1925 წლის 13 დეკემბერს გამოვიდა კანონი, რომელიც ხურავდა დერვიშების შეკრების ყველა ადგილს, სადაც მოსალოცად ( - ზიარა) მიდიოდნენ. მხოლოდ სტამბოლში ამგვარი 250 მონასტერი და პატარ-პატარა შეკრების ადგილები სხვადასხვა საძმოებისთვის. ეს კანონი ყველა სუფიურ საძმოს დაშლილად აცხადებდა, კრძალავდა მისტიკური სახელების, ტიტულებისა და ტიტულების შესაბამისი ტანისამოსის გამოყენებას. ასევე აყადაღებდა საძმოების საკუთრებას, კრძალავდა მათს რიტუალებს, შეკრებებს და აწესებდა სასჯელს მათთვის, ვინც საძმოების აღდგენას შეეცდებოდა. ორი წლის შემდეგ, 1927 წელს, მევლანას მავზოლეუმი კონიაში გაიხსნა როგორც მუზეუმი.
ჯეიმზ II (შოტლანდია)
ჯეიმზ II (James II; დ. 16 ოქტომბერი, 1430, ედინბურგი — გ. 3 აგვისტო, 1460, როქსბურგის სასახლე) — შოტლანდიის მეფე სტიუარტების დინაასტიიდან. მეფობდა 1437-1460 წლებში, ჯეიმზ I-ისა და ჯოან ბოფორის შვილი.
ჯალალედინ რუმი
მევლევის სუფიური საძმო
1950-იან წლებში თურქეთის ხელისუფლებამ მბრუნავ დერვიშებს კონიაში წელიწადში ერთხელ რიტუალის შესრულების უფლება მისცა. მევლანას ფესტივალი დეკემბერში ორ კვირაზე მეტხანს გრძელდება. კულმინაცია რუმის გარდაცვალების დღე 17 დეკემბერია, რომელსაც შაბე 'არუსს (ქორწილის ღამეს) უწოდებენ. ეს დღე რუმის ღმერთთან შერწყმის დღედ აღიქმება სუფიებში. 1974 წელს მბრუნავ დერვიშებს დასავლეთში მოგზაურობის უფლება მისცეს. 2005 წელს იუნესკომ მევლევის საძმოს სამას რიტუალი კაცობრიობის ზეპირსიტყვიერებისა და არამატერიალური მემკვიდრეობის ერთ-ერთ შედევრად აღიარა.
ჯეიმზ II (შოტლანდია)
ჯეიმზ II დაიბადა 1430 წელს. მას ჰყავდა ტყუპისცალი ალექსანდერი. ტახტის ორი მემკვიდრის ყოლას შესაძლოა, ქვეყანაში არეულობა გამოეწვია, მაგრამ ალექსანდერი მალევე გარდაიცვალა და პრინცი ჯეიმზი როთსეის ჰერცოგი და მამის ტახტის ერთადერთი მემკვიდრე გახდა.
ჯალალედინ რუმი
დაბადებიდან 800 წლის აღნიშვნა
იუნესკოს, ავღანეთის, ირანისა და თურქეთის მუდმივი დელეგაციების თაოსნობით 2007 წლის 6 სექტემბერს რუმის დაბადებიდან 800 წელი აღინიშნა. იუნესკომ ასევე დაამზადა ჯალალ ედ-დინ რუმის სახელობის მედალი იმ ძალისხმევის დასაფასებლად, რომლებსაც გასწევენ მევლანას მკვლევარები და რომელიც ხელს შეუწყობს იუნესკოს მიზნების განხორციელებასა და მისი იდეების გავრცელებას.
ავღანეთის კულტურისა და ახალგაზრდული სამინისტრომ დააარსა ეროვნული კომისია, რომელმაც საერთაშორისო სემინარის ორგანიზება მოახდინა უდიდესი განათლების მქონე ფილოსოფოსისა და მსოფლიო დონის პოეტის დაბადებისა და ცხოვრების აღსანიშნავად.
2007 წლის 30 სექტემბერს ირანის ყველა სკოლაში მევლანას პატივსაცემად ზარები დაირეკა. იმავე წელს ირანში 26 ოქტომბრიდან 2 ნოემბრის ჩათვლით რუმის კვირეული გაიმართა. თეირანში კი საერთაშორისო ცერემონია კონფერენცია გაიმართა. ღონისძიება ირანის პრეზიდენტმა და პარლამენტის თავმჯდომარემ გახსნეს. ღონისძიებას დაესწრნენ მეცნიერები 21 ქვეყნიდან. ასევე გაიმართა 450 სტატიის პრეზენტაცია. ირანელი მუსიკოსი შაჰრამ ნაზერი ღირსების ორდენით დააჯილდოეს და ირანის მუსიკის სახლის ჯილდო გადასცეს რუმის შედევრებზე დაფუძნებით შექმნილი ცნობილი ნაწარმოებების გამო. ამასთანავე 2007 წელი იუნესკომ მევლანას წლად გამოაცხადა.
ჯეიმზ II (შოტლანდია)
1449 წელს მეფე სრულწლოვანი გახდა და ძალაუფლება ხელში აიღო. ის ამავე წელს დაქორწინდა მარი გელდერელზე, რომელთანაც შვიდი შვილი შეეძინა.
ჯალალედინ რუმი
დაბადებიდან 800 წლის აღნიშვნა
იმავე წლის 30 სექტემბერს თურქეთშიც აღინიშნა სუფი პოეტის დაბადების 800 წელი მბრუნავი დერვიშების სამას რიტუალით, რომელსაც 48 კამერა იღებდა და პირდაპირ შუქდებოდა რვა ქვეყანასი. კულტურისა და ტურიზმის მინისტრმა, ერთურულ გუნაიმ განაცხადა: „300 დერვიში მიიღებს მონაწილეობას რიტუალში, რომელიც ისტორიაში ყველაზე დიდი შესრულებული სამა იქნება“.
ჯეიმზ II (შოტლანდია)
ჯეიმზ II ხელს უწყობდა შოტლანდიაში სასწავლებლების დაარსებას. მისი მმართველობის პერიოდში საფუძველი ჩაეყარა გლაზგოს სასწავლებელს. ჯეიმზ II უბედური შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა როქსბურგის სასახლის ალყის დროს, 1460 წლის 3 აგვისტოს, როდესაც ცდილობდა გაესროლა ქვემეხი, ის კი აფეთქდა და შეიწირა 29 წლის მეფის სიცოცხლე. მისი გარდაცვალების შემდეგ, შოტლანდიაში ჯეიმზ III გამეფდა.
ჯალალედინ რუმი
რუმის კვლევა
„მევლანას რუმის მიმოხილვა“ (ISSN 2042-3357) - ამ სახელით უშვებენ მევლანას შესახებ კვლევას 2010 წლიდან ეგზეტერის უნივერსიტეტის ირანისტიკის ცენტრი და კვიპროსის ქალაქ ნიქოზიაში არსებული რუმის ინსტიტუტი, Archetype Books და კემბრიჯი. პირველი ტომი 2010 წელს გამოვიდა. მას შემდეგ ჟურნალი ყოველწლიურად გამოდის.
ჯეიმზ II (შოტლანდია)
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1430 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1460 კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:სტიუარტები
ჯალალედინ რუმი
რუმის კვლევა
აღსანიშნავია, რომ საქართველოში რუმის შემოქმედების უკვე ბევრი თარგმანი არსებობს. გამოცემულია ბევრი წიგნი, სადაც თავმოყრილია ალექსანდრე ელერდაშვილის, ამბაკო ჭელიძის, მაგალი თოდუას, თამაზ ჩხენკელის, ვახუშტი კოტეტიშვილის, ნომადი ბართაიას, ნოშრევან ჯიშკარიანის, გიორგი ლობჟანიძის თარგმანები. ქართულ ენაზე თარგნილია 1970 წელს „მე ვარ თეთრი შევარდენი“.
რელიგიური კუთვნილება
აღსანიშნავია, რომ სამი ყველაზე ცნობილი პოეტი რუმი, ათარი და სანაი სუნიტი მუსლიმები იყვნენ და მათი პოეზია ხოტბას ასხამს ხალიფა აბუ-ბაქრსა და ომარს. შიიტმა ავტორებმა თავიანთ რიგებში მისტიკოსი პოეტები თორმეტიანთა შიიზმის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების შემდეგ სეფიანების დროს მიიღეს.
იხილეთ აგრეთვე
სელჩუკთა სახელმწიფო
სქოლიო
კატეგორია:1207 კატეგორია:1273 კატეგორია:სუფიზმი კატეგორია:ირანელი პოეტები კატეგორია:ირანელი სუფიები კატეგორია:მუსლიმი ფილოსოფოსები კატეგორია:ირანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:სუფი პოეტები კატეგორია:სპარსული ლიტერატურა კატეგორია:მევლევის საძმო კატეგორია:XIII საუკუნის პოეტები კატეგორია:XIII საუკუნის ფილოსოფოსები კატეგორია:შუა საუკუნეების პოეტები კატეგორია:მისტიკოსი პოეტები კატეგორია:სუფიები კატეგორია:სუფი წმინდანები
ეჟენი ბუშარი
ეჟენი ბუშარი (დ. 25 თებერვალი, 1994) — კანადელი ჩოგბურთელი. ამჟამად არის მსოფლიოს 140-ე ჩოგანი. კარიერის საუკეთესო მაჩვენებელი დააფიქსირა 2014 წლის ოქტომბერში, როდესაც იყო მსოფლიოს მე-5 ჩოგანი.
კეჩუალიის რაიონი
კეჩუალიის რაიონი (Distrito de Quechualla) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის ლა-უნიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.980 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 305 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 138.37 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლა-უნიონის პროვინციის რაიონები
გროუვის მუსიკალური ლექსიკონი
„გროუვის მუსიკალური ლექსიკონი“ (Grove Dictionary of Music and Musicians) — მუსიკალური ენციკლოპედია, უმსხვილესი მუსიკალური სახელმძღვანელო ინგლისურ ენაზე.
ჯორჯ გროუვის მიერ მომზადებული ლექსიკონის პირველი გამოცემა გამოვიდა 4 ტომად (1879, 1880, 1883, 1889). ლექსიკონის ბოლო გამოცემა სახელწოდებით „The New Grove Dictionary of Music and Musicians“ (NGD) გამოვიდა 2001 წელს 29 ტომად. მასში შემავალი სტატიები შექმნილია ავტორთა საერთაშორისო ჯგუფის მიერ, ძირითადად შემდგარი მუსიკათმცოდნეებისგან. ბოლო წლებში ხელმისაწვდომი გახდა ლექსიკონის ელექტრონული ვერსია.
სქოლიო
კატეგორია:1878 წლის წიგნები კატეგორია:მუსიკალური ენციკლოპედიები კატეგორია:Macmillan Publishers-ის წიგნები კატეგორია:XX საუკუნის ენციკლოპედიები კატეგორია:XIX საუკუნის ენციკლოპედიები
Azure
Azure (ყოფილი სახელები: „ახალი სიცოცხლის ქალაქი“, „იენი ჰაიატი“) — არის მრავალფუნქციური შენობები, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. აღნიშნული შენობა შედგება ბიზნეს ცენტრის, რეზიდენციისა და სავაჭრო და გასართობი ცენტრისგან. „Megafun“-ის გასართობი ცენტრი, რომელიც კომპლექსის ნაწილია, ითვლება ევროპაში ყველაზე დიდ დახურულ გასართობ ცენტრად. მდებარეობს კასპიის ზღვის სანაპირო ზოლიდან 100 მეტრში, ნობელის გამზირზე, ბაქოს თეთრი ქალაქის მშენებარე რაიონში. ეს არის განსაკუთრებული რაიონი, აზერბაიჯანის ფართომასშტაბიანი ურბანული განვითარების ერთ–ერთი მთავარი პროექტი, რომელიც განხორციელდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით.
ბიზნეს ცენტრი
„იენი ჰაიატი“-ს ბიზნეს ცენტრი არის 30 სართულიანი A + კლასის საოფისე კოშკი პოსტმოდერნული სტილით. ცათამბჯენის ფორმა განასახიერებს მცურავ გემს, რაც, არქიტექტორების აზრით, წარმატების სურვილს განასახიერებს. კოშკში განთავსებულია 200 საოფისე ფართი, საკონფერენციო დარბაზები, კინოთეატრი, სამედიცინო ცენტრი და კაფე. აღნიშნულ შენობას აქვს მრავალდონიანი ავტოსადგომი განკუთვნილი 2000 მანქანისთვის. შენობაში ასევე გამოიყენება პანორამული ლიფტები.
Azure რეზიდენსი
Azure რეზიდენსი 28 სართულიანი საცხოვრებელი კორპუსია, რომლის საერთო ფართობი 84,345 მ², კომპლექსი 7 კორპუსისგან შედგება. ექსტერიერი ორიენტირებულია საზღვაო თემაზე: ლურჯი და თეთრი ზოლების კომბინაცია, მომრგვალო ფანჯრების არსებობა, რომლებიც ჰორიზონტალურ სახლებს ჰგავს. ექსპლუატაციაში შევიდა 2010 წელს. აღნიშნულ კომპლექსში შედის 307 ბინა. რეზიდენციას აქვს საცხოვრებელი ეზო 8000 კვ.მ.
საყოფაცხოვრებო მომსახურებების გარდა, რომლებიც უმაღლესი ევროპული სტანდარტების შესაბამისად ხორციელდება, მოსახლეობისთვის ასევე შეთავაზებულ იქნა ფიტნეს მომსახურება და SPA ცენტრები.
რაც შეეხება უშუალოდ სავაჭრო ცენტრს მას უკავია 40.000 მ² განთავსებული 4 სართულზე. ამ დროისთვის ეს არის აზერბაიჯანის უდიდესი სავაჭრო და გასართობი ცენტრი.
Azure ასევე საშუალებას აძლევს მათ, ვისაც სურს ნახოს თავისი შვილები თანამედროვე, კომფორტულ და ყველაზე მნიშვნელოვან ბაღებში. კომპლექსის მე-5 სართულზე განთავსებულია საბავშვო ბაღი, თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად აღჭურვილი, სადაც მაღალკვალიფიციური პროფესიონალები მუშაობენ. ეს ადგილი ნამდვილად შეუცვლელი გახდება ბავშვების განვითარებისა და სკოლამდელი სწავლების პროცესში.