cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შნაპსი
ხილი
ყველაზე პოპულარული შნაპსი დიდ ბრიტანეთში არის ატმის შნაპსი. მას საკმაოდ მრავალფეროვანი სახეობები აქვს, ურევენ სხვა სასმელებთან ერთად და ქმნიან სხვადასხვა კოქტეილებს. იგი მზადდება სუფთა მარცვლოვანი სპირტისგან ატმის არომატის დამატებით. მას აქვს ძლიერი ტკბილი გემო. იგი პოპულარული გახდა დიდ ბრიტანეთში 1970–იან და 1980–იან წლებში. შნაპსის წარმოებაში წამყვანი ბრენდია არჩერსი, მაგრამ ზოგიერთ დიდ სუპერმარკეტს აქვს საკუთარი ბრენდის ატმის შნაპსი, რომელიც იყიდება ნაკლებ ფასად. არჩერსის ატმის შნაპსი უფრო ჰგავს ამერიკულ სტილის შნაპსს.
სპირტი
ბევრი ალკოჰოლური სასმელი, რომელსაც შნაპსს უწოდებენ, მაგრამ განსხვავდება ობსტლერისგან, იქმნება მცენარეული ან ხილის არომატის საშუალებით სპირტში შერევის სხვადასხვა მეთოდით. გამოყენებული სუფთა სპირტი შეიძლება განსხვავდებოდეს დამზადების ადგილმდებარეობისა და ტრადიციის მიხედვით.
ჰიმბერგეისტი (ჟოლოს სპირტი) არის ჩალბობილი ახალი კენკრის ინფუზია ნეიტრალური ალკოჰოლური სასმელებით, რომელიც რამდენიმე კვირით იყო გაჟღენთილი, სანამ დაიწყებოდა მისი გამოხდა.
ამერიკული
ლიქიორის იაფი ტკბილი ფორმა ამერიკაში მზადდება სუფთა მარცვლეულის სპირტის შერევით ხილის სიროფთან, სანელებლებთან ან სხვა არომატთან. მოხსენიებულია, როგორც „შნაპსები“, ისინი ჩამოსხმული აქვთ ალკოჰოლის შემდეგნაირი შემცველობით, 15% და 20% (30-40 მტკიცებულება), თუმცა ზოგი მათგანი შეიძლება ბევრად უფრო მაღალი იყოს. შნაპსის, კერძოდ ატმის შნაპსების, პოპულარობა აფეთქდა ამერიკაში 1980-იან წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები კატეგორია:სასმელები
ჰერმან მელვილი
ბიოგრაფია
ჰერმან მელვილი დაიბადა ნიუ იორკში 1819 წლის 1 აგვისტოს. იგი ალან მელვილისა და მარია განსერვუტის ოჯახში მესამე ბავშვი იყო. მამამისი – ვაჭარი და ფრანგული საქონლის იმპორტიორი – დიდ დროს ატარებდა საზღვარგარეთ. მან ვაჟები ნიუ–იორკის ვაჟთა სკოლაში გაგზავნა. მალევე, 1830 წელს, ფინანსური საქმეების გაურესების გამო ოჯახი სხვა ქალაქში გადაიყვანა საცხოვრებლად, თვითონ კი ტყავის ბიზნესი წამოიწყო. ეს საქმეც წარუმატებელი აღმოჩნდა. რისი მიზეზი 1812 წლის ამერიკა–ბრიტანეთის ომი გახდა, რომელმაც მთლიანად მოშალა ოკეანისგაღმა ვაჭრობა და საქმოსნები, ალან მელვილის ჩათვლით, გააკოტრა. ამის შემდეგ ალანი მალევე გარდაიცვალა, ისე, რომ ოჯახისთვის ერთი პენის დატოვებაც ვერ მოახერხა. ჰერმანი ამ დროს 12 წლის იყო. 1830–31 წლებში და შემდეგ 1836–1837 წლებში ის ალბანის აკადემიაში სწავლობდა კლასიკურ ფილოლოგიას. 1831 წელს მან სწავლა მიატოვა და ბანკში მსახურობდა კლერკად.
thumb|left|190px|ჰერმან მელვილის შედევრი - „მობი დიკის“ გარეკანი ხეტიალის მოთხოვნილებამ და სურვილმა – დამოუკიდებლად ერჩინა თავი, ჰერმანს გააწყვეტინა ერის საწყალოსნო არხზე ინსპექტორად მუშაობა, მაგრამ სამუშაოდ არ მიიღეს. ძმის დახმარებით 1839 წელს, 20 წლის ასაკში, მატროსად აიყვანეს გემზე, რომელიც ნიუ–იორკიდან ლივერპულში მიემგზავრებოდა. უკან დაბრუნებულმა კვლავ ალბანის აკადემიაში გააგრძელა სწავლა. 1841 წელს კი ვეშაპმჭერ გემ „აკუშნეტთან“ გააფრომა ხელშეკრულება და ისევ დაბრუნდა ოკეანეში. მოგვიანებით ამბობდა, რომ ამ დღემ მისი ცხოვრება შეცვალა. ხომალდი ჰორნის კონცხის გავლით გავიდა წყნარ ოკეანეში. ამ გემზე მან 18 თვე გაატარა. სწორედ ეს ვოიაჟი დაედო საფუძვლად მის რომანს „მობი–დიკი, ანუ თეთრი ვეშაპი“.
1842 წელს, კაპიტნის სიმკაცრის გამო, მელვილი გემიდან გაიპარა და წყნარი ოკეანის მარკიზის კუნძულებზე დარჩა. სამი კვირის მანძილზე ადგილობრივ აბორიგენებთან – ტაიპის ტომთან ცხოვრობდა. ამ ტომს კუნძულების დანარჩენი ორი ტომი კანიბალებად მოიხსენიებდა, თუმცა მელვილს ძალიან კარგად ეპყრობოდნენ. სწორედ აქ მიღებულ შთაბეჭდილებებზე დააფუძნა მან თავისი პირველი რომანი „ტაიპი“, სადაც აღწერს სასიყვარულო თავგადასავალს ადგილობრივ მშვენიერ გოგონა ფაიავეისთან, რომელიც განასახიერებს ამ ველური ხალხის მთელ კეთილშობილებას.
ამ კუნძულიდან მელვილი სხვა ვეშაპმჭერს გაჰყვა ჰავაიზე და აქ დარჩა. აქ იგი მიუღებელ ფიგურად იქცა, რადგან აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა ქრისტიანი მისიონერების საქმიანობას, რომლებიც ცდილობდნენ ადგილობრივი მოსახლეობა თავიანთ რელიგიაზე მოექციათ. აქედან მელვილი ამერიკულ გემს სამშობლოში გაჰყვა. დაბრუნებულმა 1846 წელს დაწერა პირველი რომანი „ტაიპი“, რომელიც ამერიკელმა გამომცემლებმა დაიწუნეს, თუმცა მალევე დაიბეჭდა ლონდონში და ბესტსელერად იქცა.
მალევე, 1847 წელს, გამოიცა იგივე თემატიკის „ომუ“, თუმცა მან მკითხველები იმედგაცრუებული დატოვა. გაყიდვების მიუხედავად სამწერლო საქმიანობას მელვილისთვის მაინც ვერ მოჰქონდა საჭირო შემოსავალი. 1849 წელს მელვილმა ორი წიგნი გამოსცა, „რედბერნი“ და „მარდი“, მაგრამ ავტობიოგრაფიული ჟანრი მელვილს არ აკმაყოფილებდა და მხატვრული გამოსახვის უფრო რთულ ფორმებს ეძებდა.
ქერჩი
ქერჩი (Керч, ყირ. Kerç) — ქალაქი უკრაინაში, ყირიმის აღმოსავლეთ ნაწილში, ქერჩის სრუტის ნაპირთან. ქერჩი - პანტიკაპეონი არის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი მსოფლიოში. ამავე დროს ქალაქის ტერიტორიაზე არის ბევრი ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლი.
ჰერმან მელვილი
ქორწინება და შემდგომი საქმიანობა
1847 წელს მელვილი დაქორწინდა ელიზაბეტ შოუზე, მასაჩუსეტის შტატის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის ქალიშვილზე. წყვილმა თაფლობისთვე კანადაში გაატარა. მათ ოთხი შვილი ეყოლათ – ორი გოგონა და ორი ვაჟი. 1850 წელს მათ ფერმა შეიძინეს პიტსფილდში, მასაჩუსეტსში, და იქ გადავიდნენ საცხოვრებლად. მელვილი ამ ფერმაში 13 წელი ცხოვრობდა და აქტიურად წერდა. ახლა იქ მელვილის მუზეუმია. ფერმაში ცხოვრებისას იგი დაუმეგობრდა მეზობლად მცხოვრებ მწერალ ნათანიელ ჰოტორნს. მელვილმა, რომელიც მთელი ცხოვრება მარტოსული ინტელექტუალი იყო, ნათანიელთან ურთიერთობით შთაგონებულმა და გამხნევებულმა დაიწყო მუშაობა "მობი დიკზე". სწორედ მას ეძღვნება ეს რომანი. მოგვიანებით მათი მეგობრობა შესუსტდა.
ჩაეტინის თემი
ჩაეტინის თემი (Чајетина) — თემი სერბეთში, შედის ზლატიბორის ოლქში.
ჰერმან მელვილი
ქორწინება და შემდგომი საქმიანობა
მელვილმა „მობი დიკზე“ მუშაობა დაასრულა და წიგნი გამოსცა 1851 წელს. ამერიკულმა ლიტერატურულმა კრიტიკამ და მკითხველმა საზოგადოებამ არ მიიღო რომანი. მელვილს ზურგი შეაქციეს. მძიმე ფინანსური მდგომარეობის გამოსასწორებლად მელვილმა ყურად იღო ახლობლების რჩევა და 1857–60 წლებში ლექციებს კითხულობდა ლიცეუმში. ამავე პერიოდში ის პოეზიას მიუბრუნდა და ლექსების წერა დაიწყო, თუმცა ამით გამომცემლობები არ დაინტერესდნენ. სამოქალაქო ომის დამთავრების შემდეგ, 1866 წელს, გამოაქვეყნა კრებული "ბრძოლის ნაწილები და ომის ასპექტები", რომელიც 70-ზე მეტ პოემას მოიცავდა, თუმცა კრიტიკოსებმა უყურადღებოდ დატოვეს, მხოლოდ რამდენიმემ შეაფასა დადებითად. thumb|right|260px|ჰერმან მელვილისა და მისი მეუღლის სასაფლაო ამავე დროს, მისი გაუარესებული მატერიალური მდგომარეობიდან გამოსაყვანად, ცოლის ნათესავებმა ნიუ-იორკის საბაჟოზე ინსპექტორის სამსახურის უშოვნეს. ეს მოკრძალებული თანამდებობა იყო, თუმცა ნორმალური ანაზღაურება მოჰქონდა. ამ პოზიციაზე მან 19 წელი იმუშავა. მაშინდელი საბაჟო წარმოადგენდა ერთ–ერთი ყველაზე კორუფციული დაწესებულებას, თუმცა მელვილმა ძალიან მალე შეიქმნა ერთადერთი პატიოსანი მუშაკის რეპუტაცია მთელს დაწესებულებაში.
ქერჩი
ისტორია
პანტიკაპეონი დაარსდა ძვ. წ. VI საუკუნის პირველ ნახევარში მილეტელების მიერ. ძვ. წ. V საუკუნიდან გახდა ბოსფორის სამეფოს დედაქალაქი, ცნობილი იყო სიმდიდრით და ვაჭრობით, ემორჩილებოდა მითრიდატე ევპატორს. არსებობა შეწყვიტა რომაელების ბატონობის დროს. რომაელებთან ბრძოლაში დამარცხებულმა მითრიდატემ აქ დაასრულა სიცოცხლე.
ჰერმან მელვილი
ქორწინება და შემდგომი საქმიანობა
1866 წლიდან მისი, როგორც მწერლის კარიერა დასრულდა. მისი საქმიანობის პარალელურად, ოჯახური ცხოვრებაც ძალიან უიღბლო იყო. მის ცოლს ნათესავები ურჩევდნენ ქმარი მიეტოვებინა და უმტკიცებდნენ, შეშლილიაო, თუმცა ცოლი უარყოფდა. 1867 წელს მისი უფროსი ვაჟი შემთხვევითი გასროლით დაიღუპა. საბაჟოზე მუშაობის დაწყების შემდეგ, ცოლის ძალისხმევით, მელვილმა სმას თავი დაანება, რის შემდეგაც სიგიჟის და ემოციური აშლილობის ნიშნებს აღარ ავლენდა. 1886 წელს მეორე ვაჟის დაღუპვამ პერიოდული დეპრესია უფრო გაუმწვავა. ამავე წელს პენსიაზე გავიდა, მას შემდეგ, რაც ცოლის რამდენიმე ნათესავი გარდაიცვალა და წყვილს მემკვიდრეობა დარჩა. ამ ქონებას მელვილის ცოლი წარმატებით მართავდა.
ქერჩი
ქერჩი მეორე მსოფლიო ომის დროს
მეორე მსოფლიო ომის დროს ქერჩი გერმანიისა და საბჭოთა ჯარების ბრძოლის ადგილი იყო. აქ ფრონტის ხაზი ოთხჯერ გადიოდა. 1941 წლის ნოემბერში გერმანელებმა ქალაქი დაიპყრეს, 30 დეკემბერს კი საბჭოთა ჯარებმა კვლავ გაათავისუფლეს. გერმანლთა ხელახალი შეტევის შედეგად ალყაში მოექცა იქ მყოფი საბჭოთა ჯარის დიდი ნაწილი, რომელთაც აჯიმუშკაის ქვის სამტეხლოებს შეაფარეს თავი. ომის შემდეგ აჯიმუშკაის სამტეხლოები მუზეუმად გამოცხადდა.
ჰერმან მელვილი
ქორწინება და შემდგომი საქმიანობა
1891 წელს ჰერმან მელვილი თავის სახლში, ნიუ-იორკში გარდაიცვალა გულის შეტევით. „ნიუ-იორკ ტაიმზში“ მისი ნეკროლოგის ავტორმა მელვილის სახელიც კი ვერ დაწერა შეუცდომლად.
ჩაეტინის თემი
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ობშჩინა (ბლაგოვარის რაიონი)
ობშჩინა (ბლაგოვარის რაიონი) (Община; Община) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვარის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 69 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან დაშორებულია 63 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (52 %).
ქერჩი
ქერჩი მეორე მსოფლიო ომის დროს
ქალაქი საბოლოოდ გათავისუფლდა 1944 წლის 11 აპრილს. ქერჩში ბრძოლისათვის 146 მებრძოლს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. თვითონ ქალაქი კი 1973 წლის 11 სექტემბერს გმირი ქალაქი გახდა.
ჰერმან მელვილი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:ჰერმან მელვილი კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი პოეტები კატეგორია:ამერიკელი ესეისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:ამერიკელი მეზღვაურები კატეგორია:მობი დიკი კატეგორია:მასაჩუსეტსელი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
IX საზონათაშორისო ტურნირი
IX საზონათაშორისო ტურნირი
19 ივნისი - 16 ივლისი 1985 ჰავანა
ტურნირს რაიმე მოულოდნელი შედეგი არ მოუტანია. შესანიშნავად იასპარეზა ნანა ალექსანდრიამ, რომელმაც დაუმარცხებლად დაიკავა პირველი ადგილი. პრეტენდენტის მეორე საგზური ელენა ახმილოვსკაიას ხვდა წილად. შედარებით სუსტად გამოვიდა ჟუჟა ვერეცი.
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|7 ! s! style="background: #ddffdd;"|8 ! s! style="background: #ddffdd;"|9 ! s! style="background: #ddffdd;"|10 ! s! style="background: #ddffdd;"|11 ! s! style="background: #ddffdd;"|12 ! s! style="background: #ddffdd;"|13 ! s! style="background: #ddffdd;"|14 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
დამატებითი მატჩი-ტურნირი. 25 აგვისტო - 4 სექტემბერი 1985 სტოკჰოლმი
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
Metapone metapone
Metapone metapone — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Metapone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მიხეილ მაჭავარიანი
მიხეილ ვარდენის ძე მაჭავარიანი (დ. 9 იანვარი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პარლამენტის ხუთგზის (1995, 1999, 2003, 2008, 2012) წევრი.
ბიოგრაფია
1984 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი საშუალო სკოლა. 1986 წელს გაწვეულ იქნა სამხედრო სავალდებულო სამსახურში. 1991 წელს წარჩინებით დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი ნიადაგმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1991-1995 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ნიადაგმცოდნეობის კათედრაზე ლაბორანტად.
1996 წლის ივნისიდან 1999 წლის დეკემბრამდე იყო მოქალაქეთა კავშირის გენერალური მდივანი. 1999 წლის დეკემბერში დანიშნეს საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების მინისტრად. ამ თანამდებობიდან გადადგა 2001 წლის აგვისტოში. 2001–2002 წლებში საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის კაბინეტის უფროსი.
2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის სამგორის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბურჯანაძე — დემოკრატები “. 2004 წლის 23 აპრილს ის გახდა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები მიხეილ
Nightwish-ის დისკოგრაფია
აქ წარმოდგენილია ჯგუფ Nightwish-ის დისკოგრაფია. მას გამოცემული აქვს 7 სტუდიური და 4 საკონცერტო ალბომი; 7 კრებული, 21 სინგლი და 13 მუსიკალური ვიდეო.
სქოლიო
კატეგორია:Nightwish კატეგორია:დისკოგრაფიები
ვილანი
ვილანი (Vilan) — მთა რეტიკონის ქედზე, ალპებში. მდებარეობს შვეიცარიაში, გრაუბიუნდენის კანტონში, მალანსის მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთით. აღმართულია ფალკნისის მთის სამხრეთით, მდინარე რაინისა და ტაშინასის ხეობებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
გნომები
მინი|მარჯვნივ|გნომიგნომები (ინგლ. Gnome) — გამოგონილი არსებანი, რომლებიც ევროპულ მითოლოგიაში (განსაკუთრებით რენესანსის პერიოდში) წარმოდგენილია, როგორც მიწისქვეშეთში მცხოვრები ჯუჯა კაცუნები. გნომებს ბევრ რამეში ადამიანებზე მეტი უნარი გააჩნიათ: უფრო მეტ ხანს ცოცხლობენ, მარტივად აყალბებენ ძვირფას ქვებს. ზოგიერთი მითის თანახმად, გნომები კეთილი და შრომისმოყვარე ხალხია და ადამიანებთან მეგობრული კონტაქტებიც აქვთ. გნომები დახელოვნებული მჭედლები არიან და ადამიანებისთვის სიკეთე მოაქვთ. მათ ზოგჯერ აიგივებენ ელფებთან. ლეგენდებში არსებობს გნომთა მიწისქვეშა სამეფოები.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპული ფოლკლორი კატეგორია:ღვთაებები, სულები და მითური არსებები
80
თარიღი უცნობია
80er
ჰეროდოტე
thumb|სავარაუდოდ ჰეროდოტეს ბიუსტი 250პქ|მინი|ჰეროდოტეს რუკა ჰეროდოტე ჰალიკარნასელი (Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς; დ. დაახლ. ძვ. წ. 484 – გ. დაახლ. ძვ. წ. 425) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი, დასავლეთის კულტურაში საყოველთაოდ მოიაზრება, როგორც „ისტორიის მამა“. ის იყო პირველი ისტორიკოსი, რომელიც მასალას სისტემატურად აგროვებდა, ამოწმებდა მათ სიფრთხილეს შეძლების ფარგლებში და ახარისხებდა მათ მკაფიოდ ჩამოყალიბებული სტრუქტურის მიხედვით. ჰეროდოტე ძირითადად ცნობილია ნაშრომით „ისტორიები“ (ბერძნ. ἱστορίαι, ძიებები, სიტყვა, რომელიც ლათინურმა ისესხა და დღევანდელი ისტორიის მნიშვნელობა შეიძინა), რომლებშიც იკვლევს ძვ. წ. 490 და ძვ. წ. 480 წლების ბერძენ-სპარსეთის ომების საწყისებს. ეს ნაშრომი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ჰეროდოტე მასში იმ პერიოდის ცხოვრების ასპექტებსაც იხილავს დაწვრილებით, რაზეც სხვაგვარად ინფორმაცია ჩვენთვის მწირი იქნებოდა. მასში ის ასევე აღწერს მისი მოგზაურობების პერიოდში ნანახი ადგილებისა და ხალხების შესახებ ხმელთაშუა და შავი ზღვების ირგვლივ მიწებზე. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ზოგიერთი ისტორია სინამდვილეს სავარაუდოდ არ შეესაბამება, ის იქვე აღნიშნავს, რომ ის მხოლოდ გადმოსცემს იმას, რაც მას უთხრეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები
ინდური მუზეუმი (კოლკატა)
ინდური მუზეუმი (Indian Museum, ভারতীয় জাদুঘর კოლონიალურ პერიოდში ცნობილი, როგორც საიმპერატორო მუზეუმი კალკუტში)  — უძველესი და უდიდესი მუზეუმი ინდოეთში, დასავლეთი ბენგალი, კოლკატა. მუზეუმს გააჩნია ანტიკვარების, შეიარაღებისა და ორნამენტების, მუმიების, მოგოლური მინიატურების, ჩონჩხებისა და მინიატურების იშვიათი კოლექციები. ის დააარსა ბენგალის აზიურმა საზოგადოებამ კოლკატაში 1814 წელს. მუზეუმის დამაარსებელი დანიელი ბოტანიკოსი, ნათანიელ ვალიხი იყო.
მუზეუმს აქვს ექვსი განყოფილება, 35 გალერეა და კულტურული და სამეცნიერო: ინდური ხელოვნების, გეოლოგიის, არქეოლოგიის, ანთროპოლოგიის, ზოოლოგიისა და ბოტნიკის არტეფაქტები. მუზეუმის სპეციალურ განყოფილებებში ასევე დაცულია ბევრი იშვიათი და უნიკალური ნიმუში, რომელიც ჰუმანიტარულ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს მიეკუთვნება. ხელოვნებისა და არქეოლოგიის კოლექციებს მინიჭებული აქვთ საერთაშორისო მნიშვნელობის კოლექციების სტატუსი.
ჩაკიტაური
ჩაკიტაური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ზემო სურების თემში (სოფლები: ზემო სურები, თავსურები, ტობახჩა, შველაურ-ციციბაური, ჩაკიტაური, წითელგორა, ჭალა-ქადაგაური). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 460 მ, ჩოხატაურიდან 22 კმ., საჯავახოდან 42 კმ., ზემო სურებიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეცხოველეობა.
ინდური მუზეუმი (კოლკატა)
ინდური მუზეუმი არის ავტონომიური ორგანიზაცია, რომელიც ინდოეთის მთავრობის, კერძოდ კი კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია. მუზეუმის ამჟამინდელი დირექტორი არის შრი არიჯიტ დუტა ჩოუდჰური.
მუზეუმის დირექციის დაქვემდებარებაშია რვა საკოორდინაციო მომსახურების ერთეული: განათლების, დაცვის, გამოცემის, პრეზენტაციის, ფოტოგრაფიის, მედიცინის, მოდელირებისა და ბიბლიოთეკის ერთეულები. ინდური მუზეუმი ეროვნული მნიშვნელობის ობიექტის სტატუსით შეტანილია ინდოეთის კონსტიტუციაში.
ისტორია
thumb|250 px|ინდური მზუეუმი დაახლ. [[1905 წელს]] thumb|250 px| დაახლოებით 4000 წლის წინანდელი ინდური მუმია ინდურ მუზეუმში thumb|250 px|[[დურგას ქვის ქანდაკება]]
ბენინ-სითი
ბენინ-სითი (Benin City, Ìlú Benin) — ქალაქი ნიგერიის სამხრეთში მდებარე ედოს შტატში, დაახლოებით 40 კმ-ით ჩრდილოეთით მდინარე ბენინიდან, 330 კმ-ით აღმოსავლეთით ლაგოსიდან. მოსახლეობა — 1 147 188 ადამიანი (2006 წელი).
ჩაკიტაური
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 79 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბენინ-სითი
1180-1897 წლებში ბენინ-სითი ცნობილი იყო, როგორც ილ-იბინუ. სახელი იორუბას ენაზე ნიშნავს «მწუხარეთა საცხოვრებელი», შემდეგ შეიცვალა Ubinu-თი, ხოლო პორტუგალიელებმა გადააკეთეს, როგორც ბენინი.
ისტორია
X საუკუნეში დაარსებული ბენინი იყო ბენინის სამეფოს დედაქალაქი, რომელიც აყვავების ხანას განიცდიდა XIV საუკუნიდან XVII საუკუნემდე პერიოდში. 1485 წლის შემდეგ ბენინში გამოჩნდნენ პორტუგალიელები. XVI—XVII საუკუნეებში ქალაქი გამდიდრდა მონათა ვაჭრობით, რის შედეგადაც მთელმა რეგიონმა მიიღო მონათა ნაპირის დასახელება, ასევე ზოგიერთი ტროპიკული პროდუქტების ექსპორტით. ამ პერიოდში ქალაქი ასევე განთქმული იყო მხატვრული ხელნაკეთობებით.
ქალაქმა, ისევე როგორც მთელმა ბენინის სამეფომ, ეკონომიკური ვარდნა განიცადა 1700 წლის შემდეგ, მაგრამ XIX საუკუნეში პალმის პროდუქტებით ვაჭრობის შედეგად ის კვლავ ფეხზე დადგა. 1897 წლის 17 თებერვალს ინგლისურმა სადამსჯელო ექსპედიციამ, ადმირალ ჰარი როუსონის მეთაურობით, დაიპყრო და გადაწვა ქალაქი, გაანადგურა ბენინის სამეფოს სიმდიდრის დიდი ნაწილი. გადარჩენილი ფასეულობები (ბენინის ბრინჯაო, პორტრეტული ფიგურები, ბიუსტები და რკინისაგან შექმნილი ნაკეთობანი, ნაკვეთი სპილოს ძვალი, თითბერი (პირობითად «ბრინჯაოდ» წოდებული) ინგლისელებმა თან წაიღეს და დღეისათვის გამოფენილია მსოფლიოს ბევრ მუზეუმში.
1967 წელს ქალაქი ერთი დღით გახდა თვითგამოცხადებული ბენინის რესპუბლიკის დედაქალაქი.
განათლება
ბენინ-სითიში მდებარეობს ნიგერიის მთელი რიგი საუკეთესო აკადემიური დაწესებულებები, კერძოდ, ბენინის უნივერსიტეტი (University of Benin (Nigeria)), ამბროზე ალის უნივერსიტეტი (Ambrose Alli University), ბენსონ აიდაჰოსას უნივერსიტეტი (Benson Idahosa University), იგბინედიონის უნივერსიტეტი (Igbinedion University), ასევე მთელი რიგი კერძო უმაღლესი სასწავლებლები.
ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის ღირსშესანიშნაობებს მიეკუთვნება ობის სასახლე (ბენინის სამეფოს მმართველი), ემოტანის სტატუა — ქალაქის მფარველი, ბენინ-სითის ეროვნული მუზეუმი. ქალაქში ტარდება სხვადასხვა მიმართულების მთელი რიგი ფესტივალები.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის ქალაქები
ინდური მუზეუმი (კოლკატა)
ისტორია
ინდოეთის მუზეუმი შეიქმნა ბენგალის აზიური საზოგადოებისაგან, რომელიც სერ უილიამ ჯოუნზმა დააარსა 1784 წელს. მუზეუმის შექმნის იდეა აზიური საზოგადოების წევრებს გაუჩნდათ 1796 წელს. მათ სურდათ შეექმნათ ისეთი ადგილი, რომელიც ადამიანის შექმნილ და ბუნებრივ ობიექტებს შეინახავდა, დაიცავდა და საზოგადოებას წარმოდგენდა.
ამ მიზნის მიღწევა შესაძლებელი გახდა 1808 წელს, როდესაც ინდოეთის მთავრობამ საზოგადოებას ჩოვრინგჰი პარკის ქუჩის ტერიტორიაზე საცხოვრებლები შესთავაზა.
1814 წლის 2 თებერვალს, ნათანიელ ვალიხმა, დანიელმა ბოტანიკოსმა, რომელიც სერამპორის ალყის დროს ტყვედ ჩავარდა და მოგვიანებით გაათავისუფლეს, აზიური საზოგადოების საბჭოს წერილი მისწერა მუზეუმის ჩამოყალიბების მიზნით, რომელიც მის საკუთარ კოლექციას მოიცავდა. საბჭო მას მარტივად დათანხმდა და მუზეუმი შეიქმნა. ახლად შექმნილ დაწესებულებაში ვალიხი საპატიო კურატორი გახდა, ასევე გახდა აზიის საზოგადოებისა და მუზეუმის ზედამხედველიც. ვალიხმა პირადი კოლექციიდან მუზეუმს ასევე გადასცა ბოტანიკური ექსპონატები. 1815 წელს მუზეუმის მდივანი უილიამ ლოიდ გიბონსი გახდა.
1840 წელს მთავრობამ გადაწყვიტა მუზეუმში გეოლოგიასა და ბუნებრივ რესურსებზე კონცენტრირებული კოლექციის გაზრდა. გეოლოგიური კოლექცია, რომელიც ინდოეთის მთავრობის დაქვემდებარებაში არსებულ ეკონომიკური გეოლოგიის მუზეუმში ინახებოდა, აზიური საზოგადოების განყოფილებაში, 1856 წელს ინდური მუზეუმის ნაქირავებ შენობაში გადაიტანეს, რომელიც დღესდღეობით მუზეუმის სამდივნოს წარმოადგენს. აზიური საზოგადოების გეოლოგიის კოლექცია მუზეუმში მცირე ხნით იყო განთავსებული.
1837 წელს, სერ ჯეიმზ პრინსეპსმა, იმდროინდელი აზიური საზოგადოების მდივანმა, ინდოეთის მთავრობას მიმართა წერილობითი თხოვნით, რომ მუზეუმი სახელმწიფოს ბიუჯეტიდან დაფინანსებულიყო.
პირველი ინდური მუზეუმის აქტი ოფიციალურად 1866 წელს მიღეს, ხოლო მუზეუმი ოფიციალურად დაფუძნდა მის ამჟამინდელ მისამართზე 1867 წელს.
მუზეუმის ზოოლოგიურმა და ანთროპოლოგიურმა განყოფილებებმა ინდოეთის ზოოლოგიური კვლევების დაწყება გამოიწვია 1916 წელს, 1945 წელს კი ანთროპოლოგიური კვლევების ჩამოყალიბებას შეუწყო ხელი.
შოტლანდიელმა ანატომისტმა და ზოოლოგმა ჯონ ანდერსონმა ინდური მუზეუმის კურატორის პოზიცია 1865 წელს დაიკავა. მან პოზიციაზე ყოფნისას მუზეუმს არქეოლოგიური და ძუძუმწოვრების კოლექცია შემატა. ინგლისელი ზოოლოგი, ჯეიმზ ვუდ-მასონი მუზეუმში 1869 წლიდან მუშაობდა და 1887 წელს სწორედ მან ჩაანაცვლა კურატორის პოზიციაზე შოტლანდიელი ჯონ ანდერსონი.
2013 წლის სექტემბრიდან 2014 წლის თებერვლის ჩათვლით მუზეუმი ვიზიტორებისათვის დახურული იყო რესტავრაციული სამუშაოების გამო.
ეგვიპტური კოლექცია
ინდურ მუზეუმის ძირითად ნაგებობაში განთავსებულია ეგვიპტური კოლექცია. კოლექცია მოიცავს ეგვიპტურ მუმიას, რომელიც სპეციალურად მუზეუმისათვის აღადგინეს.
ინდური კოლექცია
უძველესი და შუა საუკუნეების ინდური კოლექცია მოიცავს: ბჰარჰუტის ბუდის სტუპის მოაჯირებსა და კარიბჭეს (სტუპის დანარჩენი ნაწილები კვლავ ბჰარჰუტში მდებარეობს). მუზეუმში დაცულია ბუდას რელიქვიები, აშოკის სვეტების ლომის ასლი (ორიგინალი ინახება სარნათის მუზეუმში. სწორედ ეს ლომი გახდა ინდოეთის რესპუბლიკის ოფიციალური ემბლემა), ნამარხი ცხოველების ჩონჩხები, ხელოვნების კოლექციები, იშვიათი სიძველეები და მეტეორიტების კოლექციები.
ბუნებრივი ისტორიის კოლექცია
ინდურ მუზეუმში ოთხი გალერეა მდებარეობს, რომლებიც მთლიანად ბუნებრივი ისტორიისათვისაა მიძღვნილი. ეს გალერეებია: ბოტანიკის, მწერების, ძუძუმწოვრებისა და მცენარეების გალერეები. კოლექცია ასევე მოიცავს პრეისტორიულ არტეფაქტებს, მათ შორის: დინოზავრის დიდ ფიტულს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მუზეუმები კატეგორია:1814 წელს დაარსებული მუზეუმები
პერვომაისკი (ბლაგოვარის რაიონი)
პერვომაისკი (Первомайск; Первомайский) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვარის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 970 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (40 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვარის რაიონის სოფლები
მესინა
მინი|მარჯვნივ|350px|მესინის კოლაჟი
მესინა (იტალ. Messina) — ქალაქი და ნავსადგური იტალიაში, კუნძულ სიცილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მესინის სრუტესთან. მესინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 265 ათასი მცხოვრები (1976 წლის მონაცემები). სიდიდითა და ეკონომიკური მნიშვნელობით მეორე ქალაქია (პალერმოს შემდეგ). განვითარებულია ქიმიური, საკონსერვო, საფეიქრო მრეწველობა. გემების რემონტი და გემთმშენებლობა. გააქვთ ციტრუსები, ბოსტნეულისა და ხილის კონსერვები. ხშირია მიწისძვრა. შემორჩენილია XII - XVI სს. არქიტექტურული ძეგლები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები კატეგორია:სიცილიის ქალაქები კატეგორია:ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოები
Metapone mjobergi
Metapone mjobergi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Metapone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
მინი|300პქ|მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, მთიელთა ასსრ (Горская Автономная Социалистическая Советская Республика, ГАССР; 20 იანვარი, 1921 — 7 ივლისი, 1924) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რსფსრ-ში. წარმოიქმნა თერგის ოლქის ტერიტორიაზე. შედიოდა რსფსრ-ის შემადგენლობაში. ტერიტორია 73 ათ. კმ2. მოსახლეობა: ჩეჩნები, ინგუშები, ოსები, ყაბარდოელები, ბალყარელები, ყარაჩაელები და რუსები. იყოფოდა 6 ადინისტრაციულ ოლქად (ეროვნების შესაბამისად). დედაქალაქი — ქ. ვლადიკავკაზი.
მთიელთა დემოკრატიული რესპუბლიკა
1918 წლის 11 მაისს მთიელთა რესპუბლიკა ოფიციალურად შეიქმნა. მალევე ჩამოყალიბდა ჩრდილო კავკასიის მთავრობა. მთავრობის მეთაურად ტაპა ჩერმოევი შეირჩა, მთავრობაში შევიდნენ ფშეხო კოცევი, ზუბაირ თემირხანოვი, ალიხანოვი, ჯაბაგიევი და სხვა. რესპუბლიკაში საპარლამენტო მმართველობის ფორმა იქნა შემოღებული. მთიელთა რესპუბლიკის მთავრობა თავდაპირველად ვლადიკავკაზში განთავსდა, შემდეგ ნაზრანში, ხოლო საბოლოოდ - თემირ-ხან-შურაში (ბუინაკსკი). მთიელთა რესპუბლიკა, ძირითადად, ოსმალეთისგან დახმარების მოლოდინში იყო. 1918 წლის ივნისში ბამატის მეთაურობით დელეგაცია გაიგზავნა სტამბულში. მთიელთა რესპუბლიკა აქტიურად მონაწილეობდა საერთო-კავკასიური ერთობის ჩამოყალიბების კუთხითაც, მთიელთა მთავრობის წევრები 1918 წლის ნოემბერში, საქართველოს და აზერბაიჯანის წარმომადგენლებთან ერთად, მონაწილეობას იღებდნენ თბილისში გამართულ კავკასიის რესპუბლიკათა კონფერენციაზე. 1918 წლის შემოდგომაზე მთიელთა რესპუბლიკის სამხედრო ძალებმა ბოლშევიკები თითქმის განდევნეს რესპუბლიკის ტერიტორიიდან. 1918 წლის დეკემბერში მთიელთა რესპუბლიკის მთავრობას სათავეში, ჩერმოევის ნაცვლად, კოცევი ჩაუდგა. მალევე მუშაობა დაიწყო მთიელთა რესპუბლიკის პარლამენტმა. მთიელთა რესპუბლიკა, რუსეთის სამოქალაქო ომის გავლენით, მძიმე ეკონომიკურ კრიზისში იმყოფებოდა, 1919 წლის მარტში საქართველოს მთავრობამ 3 მილიონი მანეთი გამოუყო სესხის სახით. 1919 წლის მარტში ტაპა ჩერმოევის მეთაურობით, მთიელთა რესპუბლიკის დელეგაცია პარიზში გაემგზავრა, სამშვიდობო კონფერენციაზე მთიელთა საკითხის დაყენებისა და მხარდაჭერის მოპოვების მიზნით. 1919 წლის თებერვლიდან დენიკინის მოხალისეთა არმიამ ჩრდილო კავკასიას შეუტია, წინააღმდეგობისა და მთიელთა თავგანწირვის მიუხედავად, მთიელთა რესპუბლიკის ტერიტორიის დიდი ნაწილის ოკუპაცია განახორციელა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, შეზღუდული რესურსების მიუხედავად, ჩრდილოკავკასიელებს ბოლშევიკთა და დენიკინელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში აქტიურ დახმარებას უწევდა. მთიელთა რიგებში იბრძოდა ქართული ლეგიონი ლეო კერესელიძის მეთაურობით. 1919 წელს ლეო კერესელიძე მთიელთა ჯარების მთავარსარდლადაც დაინიშნა. 1919 წლის გაზაფხულზე მთიელთა მთავრობამ ნოტა გამოაქვეყნა მოკავშირეთა მიმართ და დახმარებისათვის ამიერკავკასიის რესპუბლიკებს მიმართა. 1919 წლის ოქტომბერში საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა ევ. გეგეჭკორმა მოკავშირეთა უმაღლეს კომისარს და ევროპის სახელმწიფოთა წარმომადგენლებს ნოტა გაუგზავნა მთიელთა დახმარების თხოვნით, ნოტაში გეგეჭკორი მოითხოვდა, მოკავშირეებს შეეჩერებინათ მოხალისეთა არმიის მიერ ჩრდილოეთ კავკასიაში გაჩაღებული სისხლის ღვრა. საბოლოოდ მთიელთა რესპუბლიკა სრულად დაიკავა დენიკინის მოხალისეთა არმიამ. მთიელთა რესპუბლიკის მთავრობამ, ევაკუაციის შემდეგ თბილისში განაგრძო მუშაობა. 1920 წლის დასაწყისიდან რუსეთის სამოქალაქო ომში უპირატესობა ბოლშევიკებმა მოიპოვეს და მოხალისეთა არმიასთან შეტაკებები უკვე კავკასიაში მიმდინარეობდა. მთიელთა რესპუბლიკის ტერიტორია 1920 წლის ივნისში ბოლშევიკების ხელში აღმოჩნდა.
გასაბჭოება
მთიელთა ასსრ-მდე სამოქალაქო ომის დასაწყისში აღნიშნულ ტერიტორიაზე არსებობდა თერგის საბჭოთა რესპუბლიკა (მარტი 1918), ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკა (ივლისი 1918) და არაბოლშევიკური მთიელთა დემოკრატიული რესპუბლიკა (მაისი 1918), ჩრდილოკავკასიური ემირატი (სექტემბერი 1919).
რესპუბლიკა შეიქმნა 1920 წლის 17 ნოემბერს თერგის ოლქის ხალხთა ყრილობაზე ვლადიკავკაზში. 1921 წლის 16-22 აპრილს გამართულ მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა საბჭოების დამფუძნებელ ყრილობაზე, როელსაც ს. კიროვი ესწრებოდა, გამოქვეყნდა სრულიად რუსეთის ცაკის 1921 წლის 20 იანვრის დეკრეტი მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შექმნის შესახებ. ყრილობამ განსაზღვრა სახელმწიფო მმართველობის სისტემა, რსფსრ-ის სახელმწიფო ორგანოებთან ურთიერთობის გზები, მიიღო დადგენილებები მიწის, სურსათის, სახალხო განათლების, შარიათის საკითხებზე, აირჩია მთიელთა ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ცაკი.
1924 წლის 13 თებერვლიდან — 2 ივნისამდე შედიოდა რსფსრ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ოლქში.
მთიელთა ასსრ-ში შედიოდა:
სრულიად რუსეთის ცაკის 1924 წლის 7 ივლისის დეკრეტით მთიელთა ასსრ გაუქმდა. მის ტერიტორიაზე შეიქმნა ჩრდილოეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი და ინგუშეთის ავტონომიური ოლქები და კაზაკებით დასახლებული სუნჯის მხარე საგუბერნიო აღმასკომის უფლებებით. ვლადიკავკაზი დამოუკიდებელ ერთეულად გამოიყო და დაექვემდებარა რსფსრ-ის ცაკს.
ნურ-ტრენდელაგი
მუნიციპალიტეტები
ნურ-ტრენდელაგი იყოფა 24 მუნიციპალიტეტად. ესენია:
400 პქ|მინი|მარჯვნივ|ნურ-ტრენდელაგის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორვეგიის საგრაფოები
ელენე თევდორაძე
ბიოგრაფია
ელენე თევდორაძე იყო ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წევრი (2003-), 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრიპარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები“. საქართველოს მოქალაქეთა კავშირის წევრი (1993-), შეწყალების სახელმწიფო კომისიის თავმჯდომარე (2004-2013). 2008 წელს ელენე თევდორაძე ღირსების ორდენით დაჯილდოვდა საქართველოში პარლამენტარიზმის განვითარებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის საქმეში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი საქმიანობისთვის.
დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:შეწყალების კომისიის თავმჯდომარეები კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები ელენე კატეგორია:თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
Blackfield (ალბომი)
Blackfield — არტ-როკ ჯგუფ Blackfield-ის სადებიუტო ალბომი, გამოცემული ლეიბლებზე Snapper Music/Helicon 2004 წლის თებერვალში. იმავე წლის აგვისტოში იგი ხელახლა გამოვიდა, დამატებითი დისკით. უფრო გვიანდელ ტირაჟში ყველა სიმღერა ერ დისკზეა წარმოდგენილი.
ალბომზე წარმოდგენილი ორი სიმღერა ავივ გეფენის უფრო ადრეული კომპოზიციებია - „Cloudy Now“ და „Scars“.
სქოლიო
კატეგორია:Blackfield-ის ალბომები კატეგორია:2004 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Helicon Records-ის ალბომები კატეგორია:Snapper Music-ის ალბომები
მურთაბაქი
მინი|285x285px|მურთაბაქი მურთაბაქი (არაბულად: مطبق) — ბლინი ან ტაფაზე შემწვარი პური, რომელიც დამახასიათებელია არაბეთის ნახევარკუნძულისა და სამხრეთ- აღმოსავლეთ აზიაში გვხვდება. განსაკუთრებით პოპულარულია საუდის არაბეთში, ქუვეითში, იემენში, ინდონეზიაში, მალაიზიაში, სინგაპურში, ბრუნეისა და ტაილანდში. ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე, სახელი და ინგრედიენტები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ერთმანეთისაგან. სახელი მუთაბბაკი არაბულად ნიშნავს „დაკეცილს". ეს არის პოპულარული ქუჩის საკვები ინდონეზიაში, მალაიზიასა და სინგაპურში.
მურთაბაქს ხშირად უწოდებენ ცხარე დაკეცილ ომლეტის ბლინს, ბოსტნეულის ნაწილებით. ეს მურთაბაქის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. ეს ბლინი კვერცხის შიგთავსითაა სავსე, რომელსაც ზოგჯერ ერევა მწვანილები და გატარებული ხორცი. ის იწვება ტაფაზე და შემდეგ კვადრატებად იჭრება. ინდონეზიაში, მურთაბაკი ერთ – ერთი ყველაზე პოპულარული ქუჩის საკვებია და ცნობილია, როგორც მარტაბაკი. მარცხნივ|მინი|მურთაბაკის მომზადების პროცესი ინდონეზიაში
ისტორია
სიტყვა მურთაბაქი არაბულად ნიშნავს "დაკეცილს".არსებობს მოსაზრება, რომ მურთაბაკი შეიძლება წარმოშობილიყო იემენიდან, სადაც ინდური მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობდა. ინდოელი ვაჭრების დახმარებით ის მთელი ქვეყნის გარშემო გავრცელდა. მურთაბაკი სამხრეთ აზიაში ჩამოიყვანეს ტამილელმა მუსლიმმა ვაჭრებმა. კერძი, რომელსაც მურთაბაკად მოიხსენიებენ, არის მრავალშრიანი ბლინი, რომელიც წარმოიშვა ქერალას შტატში, ინდოეთში. აქაური ხალხი კერძს მამმაკს (ბიძიას) ეძახდა. კერძი ორიგინალი სახელწოდება მუთაბარია, თუმცა საჭმელი მსოფლიოში ცნობილია, როგორც მურთაბაკი. ეს სიტყვა ორი ნაწილისგან შედგება, რომლებიც ითარგმნება როგორც კვერცხი და პური.
პურის მსგავსი ვერსიები არსებობს ისეთ ადგილებში, როგორიცაა იემენი და არაბული სამყაროს სხვა რეგიონები, ასევე ირანში. შუა აღმოსავლეთში ყველა ამ ადგილს ინდოელი ვაჭრები საუკუნეების წინ სტუმრობდნენ და მათთვის უჩვეულო არ იყო თავიანთი კერძების გავრცელება.
იმ ქვეყნებში, სადაც მურთაბაქი ფართოდ არის ხელმისაწვდომი, ის იმდენად გავრცელებულია, რომ ყოველდღიურ კერძადაა ქცეული. ეს კერძი მზადდება არა მხოლოდ სახლში, არამედ ხშირად გვხვდება იაფფასიანი კვების მენიუში, როგორიცაა ქუჩის რესტორნები. მას ქუჩის კერძსაც კი უწოდებენ. არსებობს მურთაბაქის მზა სახეობაც, განსაკუთრებით ტკბილი ვარიანტი, რომელიც დიდ სუპერმარკეტებში იყიდება.
მარილიანი და ცხარე ვარიანტი
მინი|მალაიზიური მუთრაბაკიმურთაბაქის მრავალი სახეობა არსებობს. მაგალითად ბრუნეიში კერძს ცომისაგან (მართაბაქ კოსონ) ამზადებენ, რის გამოც ის ინდური პარათჰას მსგავსია. მართაბაქ კოსონ შედგება პურისმაგვარი ცომისაგან, რომელიც ტაფაზე იწვება. ამ კერძს ცხელს მიირთმევენ და ხშირად უმატებენ ცხარე სოუსებს. სინგაპურსა და მალაიზიაში ჩვეულებრივ, მურთაბაკებს ავსებენ სანელებლებითა და ძროხის, ქათმის ან ცხვრის ხორცით. სოუსებიდან იყენებენ სანელებლების სოუსს, ტკბილ ხახვისა და კიტრის მწნილსა და კეტჩუპთან ერთად. სინგაპურსა და მალაიზიაში არსებობს მურთაბაქის სხვა სახეობაც, რომელსაც ყველისაგან ამზადებენ. განსაკუთრებით პოპუარულია მოცარელათი მომზადებული კერძი. ჯოჰორეული (მალაიზია) და სინგაპურული მურთაბაკი უფრო მეტ დაკეპილ ხორც შეიცავს, ვიდრე სხვა მალაიზიური ვარიანტები.
ინდონეზიური კვერცხის მარტაბაკის საერთო ინგრედიენტები, ცომის გარდა, არის სუნელიანი დაკეპილი ხორცი (საქონლის ხორცი, ქათამი ან ცხვრის ხორცი), დაჭრილი მწვანე ხახვი, ზოგიერთი მწვანილი (სურვილისამებრ), კვერცხი, მარილი და კარტოფილი. ზოგი ქუჩის მოვაჭრე ურევს ძროხის ხორცს ცხარე სუნელებს. ინდონეზიაში, სანელებლებიანი დაკეპილი ხორცის დასამზადებლად ჩვეულებრივი სანელებლები არის ხახვი, ნიორი, ჯანჯაფილი, კუმინი, ქინძი, კურკუმა, ცოტაოდენი მარილი და ზოგჯერ ცოტაოდენი ნატრიუმის გლუტამატი. ყველა სანელებელი ერთადაა დაკეპილი ან ჯერ იკეპება და შემდეგ ერთად იწვება.
სქოლიო
კატეგორია:ბრუნეის სამზარეულო კატეგორია:ინდონეზიური პურები კატეგორია:მალაიური სამზარეულო კატეგორია:სინგაპურის სამზარეულო კატეგორია:საუდის არაბეთის სამზარეულო კატეგორია:იემენის სამზარეულო
თავჭედილა
თავჭედილა (Amanita pantherina) — ქუდიანი სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებს.
ძლიერ შხამიანი სოკოა. შეიცავს დიდი რაოდენობით მომწამვლელ ნივთიერებებს: მუსკარინს, მუსკიმოლსა და იბოტენის მჟავას. იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად წიწვოვან, ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც Agaricus maculatus. 1846 წელს სოკო ამანიტას გვარში გადაიტანა გერმანელმა მიკოლოგმა იულიუს ვინცენც ფონ კრომბჰოლცმა.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 4-12 სმ, მკვრივი, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდეგ ამოზნექილი და გაშლილი, თხელი დაკბილული კიდეებით და (ზოგჯერ) საერთო საბურველისგან ნარჩენი პატარა დაკიდული ფანტელებით. კანი ადვილად სცილდება ქუდს. ქუდის ფერი მურა, მოყავისფრო, ზეთისხილისფერ-ტალახისფერი ან ნაცრისფერი, გლუვი და მბზინავი, დაფარულია წვრილი, თეთრი ფანტელებით.
რბილობი — თეთრი, ჰაერზე ფერს არ იცვლის, წყალწყალა, მყიფე, არასასიამოვნო სუნითა და მოტკბო გემოთი, რომელიც ბოლოკის ან უმი კარტოფილის სუნს მოგვაგონებს.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, თეთრი, ფეხთან არ არის შეზრდილი, სიბერეში ზოგჯერ მომურო ლაქებით.
ფეხის სიგრძე — 4-12 სმ, სისქე — 1-1,5 სმ, თეთრი, ცილინდრული, ოდნავ შევიწროებული ზემოთ, ქვემოთ გორგლისებურ-გაფართოებული, ფუყე, თეთრი შეზრდილი რგოლისმაგვარი ვულვით, ზოგჯერ მრავალფენიანია. ფეხის ზედაპირი ოდნავ ბუსუსებიანი. საყელო ქვემოთ აქვს განთავსებული, ზოლების გარეშე, დაკიდული, გლუვი, მყიფე, ზოგჯერ საყელოს გარეშე.
სპორების ფხვნილი — თეთრი, სპორები — 11×7,5 მკმ, გლუვი, ფართოელიფსისებრი.
ეკოლოგია და გავრცელება
იზრდება წიწვოვან, შერეულ და ფართოფოთლოვან ტყეებში, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად. მიკორიზას ქმნის ფიჭვთან, მუხასთან, წიფელთან და სხვ. ურჩევნია ტუტე ნიადაგი.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე. მასიურად მოდის სექტემბრის დასაწყისში.
ტოქსიკურობა
ციმბირში, თავჭედილას რელიგიური დატვირთვა აქვს და გამოიყენება როგორც დამათრობელი საშუალება და ენთეოგენი. თავჭედილა შეიცავს ფსიქოაქტიურ ნაერთებს — იბოტენის მჟავას და მუსკიმოლს, რომლებიც იწვევენ ჰალუცინაციას, სინესთეზიას, ეიფორიას, დისფორიას, რეტროგრადულ ამნეზიას.
იბოტენის მჟავა — გაშრობის დროს დეკარბოქსილირდება მუსკიმოლად, რომელიც ითვლება ნაკლებ ტოქსიკურად და მოქმედებს როგორც ჰალუცინოგენი.
თავჭედილა აგრეთვე, შეიცავს მუსკარინს, რომელიც აცეტილქოლინის მსგავსად მოქმედებს, ასტიმულირებს M-ქოლინერგულ რეცეპტორს, რომელიც იწვევს სისხლძარღვების გაფართოებასა და გულის წუთობრივი მოცულობის შემცირებას. ორგანიზმში დიდი რაოდენობით მოხვედრის შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს მოწამვლის დამახასიათებელი სურათი და უკიდურეს შემთხვევაში სიკვდილიც კი.
სიმპტომები მოწამვლიდან ორი საათის შემდეგ ვლინდება. თავს იჩენს: გულისრევა, ღებინება, დიარეა, ავადმყოფი ძლიერ აღზნებადობასა და გაღიზიანებას განიცდის, კანი წითლდება, თვალის გუგები ფართოვდება, რასაც შეიძლება მოყვეს კრუნჩხვები, მხედველობის დაქვეითება, ცნობიერების დაკარგვა, სუნთქვის უკმარისობა და სიკვდილიც კი.
სქოლიო
კატეგორია:ამანიტასებრნი კატეგორია:შხამიანი სოკოები
კავკასია
კავკასია (Qafqaz; Կովկաս; Кавказ) (სახელწოდება პირველად მოხსენიებულია დრამატურგის ესქილეს ტრაგედიაში „მიჯაჭვული პრომეთე“) — ვრცელი ბუნებრივი რეგიონი შავ, კასპიის და აზოვის ზღვებს შორის. იგი შემოსაზღვრულია კუმა-მანიჩის ღრმულით (ჩრდილოეთი), ირანით და თურქეთით (სამხრეთი), ყუბანის შესართავით (დასავლეთი) და აფშერონის ნახევარკუნძულით (აღმოსავლეთი).
ტერიტორია
კავკასიის ფართობი დაახლოებით 440 ათასი კვ. კმ-ია. კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი კავკასიონს ჩრდილოეთ კავკასიად (იმიერკავკასიად; ფართობი 250 ათ. კმ2) და ამიერკავკასიად (ფართობი 190 ათ. კმ2). ბუნებრივი პირობების მიხედვით განასხვავებენ აგრეთვე დასავლეთ და აღმოსავლეთ კავკასიონს, რომელთაგან პირველი მოიცავს აზოვისა და შავი ზღვის აუზს, მეორე — კასპიის ზღვის აუზს. ქედი ამასთანავე წარმოადგენს ბუნებრივ საზღვარს ზომიერი და სუბტროპიკული ზონებისა. გეოგრაფიულად კავკასიას ეკუთვნის ასევე თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთი, როსტოვის ოლქისა და ყალმუხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიების ნაწილი.
ბუნება
მინი|300პქ|კავკასიის ეკორეგიონის ფიზიკური რუკა. thumb|300px|ხედი კავკასიონზე კავკასიის რეგიონის ბუნება მრავალფეროვანია. აქ ორიგინალურად არის შეხამებული მშრალი პეიზაჟები ნესტიან სუბტროპიკებთან. თბილი ზღვებისა და ყინულოვანი მთების ასეთ სიახლოვეს სხვაგან იშვიათად ნახავთ.
რელიეფი
კავკასიის ზედაპირის აბსოლუტური სიმაღლე ცვალებადობს -28 მ-დან 5642 მ-მდე. კავკასიის ტერიტორიის ნახევარზე მეტი უჭირავს მაღალ მთებსა და ზეგნებს. ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულებია: იმიერკავკასიის ვაკე, კავკასიონი, ამიერკავკასიის ბარი, მცირე კავკასიონი, თალიშის მთები, სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი.
გეოლოგიური აგებულება
კავკასია შედის ხმელთაშუა ზღვის გეოსინკლინურ სარტყელში და იყოფა 4 ძირითად ტექტონიკურ ზონად: იმიერკავკასიის ახალგაზრდა ბაქანი, კავკასიონის მეგანტიკლინორიუმი, რიონ-მტკვრის მთათაშუა როფი და მცირე კავკასიონის მეგანტიკლინორიუმი.
კავკასიონის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთი კალთა წარმოადგენს ახალგაზრდა აზევებებში ჩართულ იმიერკავკასიის ბაქნის კიდეს. გვერდითი ქედი ჰერვინული დანაოჭების ინტენსიური გამოვლინების ზონაა. მთავარ ქედზე გაშიშვლებულია ბაიკალურ-ადრეულჰერცინული მეტამორფული კომპლექსი ჰერცინული ასაკი გრანიტის ინტრუზივებით. ძველი გრანიტულ-მეტამორფული წარმონაქმნები შეცოცებულია კავკასიონის სამხრეთ კალთის მეზოზოურ წყებებზე. მდინარე ფშეხის სათავეებს დასავლეთით და მდინარე თერგის აღმოსავლეთით ძველი კრისტლური კომპლექსი დაძირულია ლიას-დოგერის თიხოვან-ფიქლოვანი სქელი ფორმაციის ქვეშ, რომელიც კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილში ღერძულ ანტიკლინორიუმს ქმნის. ლიას-დოგერის წყება დაფარულია იზოკლინურად დანაოჭებული ზედაიურულ-ეოცენური ფლიშით. ჩრდილოეთ კალთაზე და სამხრეთ კალთის დასავლეთ ნაწილში ფლიშს ენაცვლება კირქვები.
რიონ-მტკვრის მთათაშუა როფის და მცირე კავკასიონის მეგანტიკლინორიუმის საფუძველია ჰერცინული გრანიტოიდებით გარღვეული ზედაკამბრიულისწინა — ქვედაკამბრიული მეტამორფული კომპლექსი. იგი გაშიშვლებულია ძირულის, ხრამის, ლოქის, არზაქანისა და მეღრის მასივებზე. მთათაშუა როფს ძირულის მასივი (ლიხის ქედი) ზედაპალეოგენურ-ანთროპოგენური მოლასური ნალექებით ამოვსებულ რიონისა (დასავლეთი) და მტკვრის (აღმოსავლეთი) ღრმულებად ყოფა.
მცირე კავკასიონი და სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი ჰეტეროგენული აგებულებისაა. ცარცულ-პალეოგენური ნალექებით აგებულ მესხეთ-თრიალეთის სისტემას სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ ცვლის იერული და ცარცული ვულკანოგენურ-კარბონატული ნალექებით აგებული ლოქ-ყარაბაღის ზონა. სევან-ჰაქერის ღერძულ ზონაში ფართოდ არის განვითარებული ულტრაფუძე ინტრუზივები, სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთზე — ახალგაზრდა ლავები (ახალქალაქის პლატო, გერამის, ვარდენისის ქედები და სხვა).
კავკასია მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. ტყვია-თუთიის საბადოებია ჩრდილოეთ ოსეთსა და საქართველოში, სპილენძისა და მოლიბდენის — ყაბარდო-ბალყარეთსა და სომხეთში, რკინისა — აზერბაიჯანში, იქვეა ალუნიტებუიც, მანგანუმისა და ქვანახშირისა — საქართველოში, ნავთობ-აირისა — აზერბაიჯანში, ჩაჩნეთ-ინგუშეთში, დაღესტანში, კრსნოდარისა და სტავროპოლის მხარეებსა და აღმოსავლეთ საქართველოში. კავკასია მდიდარია აგრეთვე მინერალური წყლებით, საშენი მასალითა და სხვა.
ჰავა
კავკასია მდებარეობს ზომიერი და სუბტროპიკული ჰავის სარტყლების საზღვარზე. კავკასიონი მნიშვნელოვანი კლამატგამყოფია. იგი აბრკოლებს ჩრდილოეთის ცივი ჰაერის მასების გავრცელებას სამხრეთისკენ, ხოლო სამხრეთის თბილი ჰაერისას — ჩრდილოეთისკენ და მკვეთრ კლიმატურ კონტრასტს ქმნის ჩრდილოეთ კავკასიასა და ამიერკავკასიას შორის. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთ კავკასიაში — 2,-5 °C, დასავლეთ ამიერკავკასიაში (კოლხეთის დაბლობი) 4,5—6 °C, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (მტკვარ-არაქსისა და ლენქორანის დაბლობები) 1—3,3 °C. ზაფხულობით ტემპერატურული კონტრასტი ჩრდილოეთ კავკასიასა და ამიერკავკასიას შორის მცირდება, დასავლეთ და აღმოსავლეთ ამიერკავკასიას შორის კი შესამჩნევია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა კავკასიის დასავლეთ ნაწილში 23—24 °C, აღმოსავლეთ ნაწილში 25—29 °C. დასავლეთ იმიერკავკასიის ჰავა ზომიერი კონტინენტურია (სტეპური), აღმოსავლეთ იმიერკავკასიისა — უფრო კონტინენტური და მშრალი (ნახევარუდაბნოსი). კოლხეთში ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის რბილი ზამთარი და უხვი ნალექი (1200-1800 მმ და მეტი წელიწადში). ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა ლენქორანის დაბლობზეც (ნალექები დაახლოებით 1200 მმ-მდე წელიწადში), თუმცა ზაფხულის დასაწყისი აქ მშრალი იცის. მტკვარ-არაქსის დაბლობის ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია (ნალექები 200-400 მმ წელიწადში, აღმოსავლეთ ნაწილში 200 მმ-ზე ნაკლებიც), ზამთარი რბილია, ზაფხული ცხელი, მსგავსი ჰავაა არაქსის შუა დინების ქვაბულსა და სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთშიც.
მთიანი რელიეფის გამო კავკასიას სიმაღლებრივი კლიმატის ზონალურიბა ახასიათებს. ნალექები დიდი რაოდენობით (2500 მმ-მდე, ზოგან 4000 მმ-მდე) მოდის დასავლეთ და ცენტრალურ კავკასიონის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ნალექების მაქსიმალური 4519 მმ მოდის მთა მტირალაზე (მესხეთის ქედი). კავკასიონის კალთებზე 2000 მ სიმაღლეზე იანვრის საშუალო ტემპერატურაა — 8 °C, აგვისტო 13 °C. უფრო მაღლა სუბალპური, ალპური და ნივალური სარტყლებია. შავი ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე (ნოვოროსის — გელენჯიკის რაიონში) ხმელთაშუა ზღვის ჰავაა, იცის ნოტიო ზამთარი და მშრალი ზაფხული.
მცირე კავკასიონის შიგა კალთების ჰავა ჰგავს კავკასიონის მოპირდაპირე კალთების შესაბამისი სარტყლების ჰავას. ტენიანობა აქაც დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ კლებულობს. თალიშის ქედის კალთებზე ნოტიო ჰავაა. წელიწადში 1700 მმ ნალექი მოდის. სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის შიგა ნაწილში (სომხეთი) ჰავა უფრო კონტინენტურია, ვიდრე კავკასიონის ამავე სიმაღლის კალთებზე. აქ 2000 მ სიმაღლეზე იანვრის საშუალო ტემპერატურა — 12 °C, ივლისის 18 °C; თოვლის საფარი 4-5 თვეს დევს. ნალექები 450-550 მმ წელიწადში, ჩრდილოეთ ნაწილში 600-700 მმ. 2200-2300 მ ზევით გაბატონებულია მაღალი მთის ნოტიო ჰავა გრილი ზაფხულით და ხანგრძლივი ცივი ზამთრით.
გამყინვარება
მყინვარები ძირითადად თავმოყრილია კავკასიონზე, განსაკუთრებით მის ცენტრალურ ნაწილში. კავკასიონზე 2200-მდე მყინვარია (ჩრდილოეთ კალტაზეა დაახლოებით 70 %), რომელთა ფართობი 1430კმ². ჩრდილოეთი კალთის ძლიერი გამყინვარება განაპირობა ექსპოზიციამ, ოროგრაფიულმა პირობებმა და სამხრეთ კალთიდან ჩრდილოეთ კალთაზე თოვლის გადახვეტამ ქარბუქის დროს. ცენტრალურ და დასავლეთ კავკასიონზე გამყინვარება უფრო მძლავრია, ვიდრე აღმოსავლეთ კავკასიონზე, რაც გამოწვეულია აღმოსავლეთისკენ ჰავის კონტინენტურობის ზრდით. უდიდესი მყინვარები თავმოყრილია ცენტრალურ კავკასიონზე (ჩრდილოეთ კალთაზე დიხსუ, ბეზენგი, ყარაუგომი; სამხრეთისაზე - ლეხზირი, ტვიბერი, წანერი). გამყინვარების მძლავრი კერებია: იალბუზი და მყინვარწვერი. პატარა მდინარეებია მცირე კავკასიონზე — არაგაწის მთაზე და ზანგეზურის ქედზე.
შიდა წყლები
thumb|300px|[[სამხრეთი კავკასია|სამხრეთ კავკასიის ტიპური მთის მდინარის ხეობა]] მთავარი მდინარეებია: მტკვარი (1364 კმ), ყუბანი (906), კუმა (802), თერგი (623), რიონი (327).
მცენარეულობა
კავკასიის მცენარეული სამყაროს მრავალფეროვნებას განაპირობებს მის ფიზიკურ-გეოგრაფიული ფაქტორთა სხვადასხვაგვარობა და გეოლოგიური წარსული. კავკასიის მცენარეულობა თავისი შემადგენლობით ჰგავს ევრაზიისა და აფრიკის რეგიონთა მცენარეულობას. გვხვდება სხვადასხვა გეოლოგიური ასაკის მცენარეული ფორმაციაც, მათ შორის მესამეული ხანის რელიქტური ტყეების, უძველეს ხმელთაშუაზღვისპირეთის მთის ქსეროფიტებისა და სხვა მცენარეულობის ტიპები, რომლებიც ზონალურად შემდეგნაირადაა განლაგებული: აღმოსავლეთ იმიერკავკასიაში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ ამიერკავკასიის დაბლობებსა და მთისწინეთში, ნაწილობრივ, 1000—1400 მ სიმაღლის ქვესარტყელში, უდაბნო და ნახევარუდაბნოა.
უდაბნოში ძირითადად იზრდება აბზინდა ანუ ავშანი, მლაშობურები და სხვა. სამხრეთ ამიერკავკასიაში თავისებური ღორღიანი უდაბნოა (ე. წ. ჰამადა) ვიწროფოთოლა ფარსმანდუკითა და სხვა. ნახევარუდაბნოში აბზინდასთან ერთად ხარობს წივანა, კაპუეტა, ვაციწვერა, ურო და სხვა. ველი (სტეპი) გავრცელებულია დასავლეთ იმიერკავკასიის ბარში, კავკასიონზე, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის მთისწინეთსა და მცირე კავკასიონზე 2600 მ სიმაღლემდე. აქ ხარობს ვაციწვერა, წივანა, კეწეწურა, ქსეროფილური ისლები, ნაირბალახები და პარკოსნები. უფრო ხშირია ნაირბალახოვან-ვაციწვერიანი, წივანიან-ვაციწვერიანი და წივანიანი ველები. ჩრდილოეთ კავკასიის მთისწინეთში, სტეპისა და ფოთლოვანი ტყის სასაზღვრო ზოლში ლანდშაფტურად გამოსახულია ტყე-სტეპი. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის მთისწინეთში თავისებურია უროიანები, უროიან-ვაციწვერიანები და სხვა. მთის სტეპი (1800-2600 მ სიმაღლემდე) მეტწილად წივანიან-წურწუმიანი და ვიწროფოთოლა ვაციწვერიანია. შედარებით უფრო ტენიან პირობებში ვითარდება ნაირბალახოვანი სტეპი — მდელოსტეპი. ზოგან (3000 მ სიმაღლემდე) ზონალურად მთის სტეპებთან შეთავსებულია ნარეკლიანები (ფრიგანა) — მთის ქსეროფილური მცენარეულობა: გლერძიანები, ზღარბიანები, ესპარცეტიანები, ურციანები, ბეგქონდარიანები და სხვა. ამავე სარტყელშია ქსეროფილური მეჩხერი ტყეები (ნათლი ტყეები, არიდული მეჩხერი ტყეები) ღვიითა და ფოთლოვანი ჯიშებით (ბერყენა, აკაკი, სარკმლის ხე და სხვა), აგრეთვე ჯაგელიანი ბუჩქნარი (შიბლიაკი). კავკასიის დიდი ნაწილი (მთიანეთი ტყიანია. ტყეები გავრცელებულია დაბლობიდან 2700 მ სიმაღლემდე. დაბლობის ტყეების მთავარი მასივები, უმეტესად მუხნარები, გავრცელებულია კოლხეთში (იმერული მუხის მუხნარები); აქ ხშირია დაჭაობებული მურყნარები ლიანებითა და ხშირად მარადმწვანე ქვეტყით; მდინარეთა ნაპირებზე — ლაფნიან-მურყნარები, რომლებშიც სხვა ფოთლოვანი ჯიშებიცაა შერეული.
არილეს თემი
არილეს თემი (Ариље) — თემი სერბეთში, შედის ზლატიბორის ოლქში.