cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯონ ლენონი
1970–1972: თავდაპირველი სოლო წარმატება და აქტივიზმი
შემდეგი ალბომის Imagine (1971) შემთხვევაში კრიტიკოსთა შეფასებები უფრო შეზღუდული იყო. Rolling Stone წერდა: „მასში შეტანილია კარგი მუსიკის დიდი რაოდენობა“, მაგრამ მსმენელს აფრთხილებდა, რომ, შესაძლოა, „მასში გამოხატული პოზიციები მალე იქნება არა სულელური, არამედ უადგილო.“ ალბომის სასათაურო სიმღერა იქცა ანტისაომარი მოძრაობების ჰიმნად. კიდევ ერთი, "How Do You Sleep?", იყო პასუხი მაკ-კარტნის ტექსტებზე ალბომიდან Ram. ლენონი მიხვდა იმას, რაც პოლმა მოგვიანებით დაადასტურა - მისი ტექსტები ჯონისა და ონოს წინააღმდეგ იყო მიმართული. თუმცა, 1970-იანებში ჯონმა შეარბილა თავისი დამოკიდებულება და განაცხადა, რომ "How Do You Sleep?" საკუთარ თავზე დაწერა. 1980 წელს იგი ამბობდა: „ჯავრი ვიყარე პოლზე...სიმღერის შესაქმნელად...ეს არ იყო საზარელი მანკიერი ვენდეტა...ჯავრი ვიყარე და პოლისგან და The Beatles-ისგან დაშორების ფაქტი გამოვიყენე, ისევე, როგორც პოლთან დამოკიდებულება, რათა დამეწერა „How Do You Sleep“. სინამდვილეში მუდმივად ამაზე არ ვფიქრობ.“
1971 წელს ლენონი და ონო საცხოვრებლად ნიუ-ოპრკში გადავიდნენ და იმავე წლის დეკემბერში გამოუშვეს სინგლი "Happy Xmas (War Is Over)". შემდეგ წელს რიჩარდ ნიქსონის ადმინისტრაციამ მიიღო „სტრატეგიული ზომები“ ლენონის ანტისაომარი და ანტი-ნიქსონური პროპაგანდის წინააღმდეგ და სცადა ლენონის დეპორტირება. 1972 წელს, მას შემდეგ, რაც ჯორჯ მაკ-გოვერმა წააგო საპრეზიდენტო არჩევნებში, ნიუ-იორკელი აქტივისტ ჯერი რუბინის სახლში გაიმართა პოსტ-საარჩევნო შეკრება, რომელშიც ჯონი მონაწილეობდა. ლენონმა მიიღო უარი შტატების მოქალაქეობაზე (კონფლიქტი მხოლოდ 1976 წელს დასრულდა). დეპრესიაში ჩავარდნილი ლენონი მოიწამლა და ჰქონდა სექსი საღამოს ერთ-ერთ დამსწრესთან, რის გამოც ონო შეცბუნებული დარჩა. ამ ინციდენტის გავლენით იოკომ დაწერა "Death of Samantha".
ონოსთან და ნიუ-იორკულ ჯგუფ Elephant's Memory-სთან ერთად ჯონმა ჩაწერა ალბომი Some Time in New York City (1972). მასში წარმოდგენილია სიმღერები ქალების უფლებებზე, რასობრივ კავშირებზე, ბრიტანეთის როლზე ჩრდილოეთ ირლანდიაში და ლენონის პრობლემებზე. ჩანაწერმა დაბალი შეფასებები მიიღო და, კრიტიკოსთა აზრით, არამოსმენადი იყო. "Woman Is the Nigger of the World"-მა, გამოცემულმა სინგლის სახით იმავე წელს, 11 მაისს გაიჟღერა „დიკ კევეტის შოუს“ ეთერში. რადიოსადგურების დიდმა ნაწილმა უარი განაცხადა მის ტრანსლირებაზე სიტყვის "nigger" ("ზანგი") გამო. ჯგუფთან Elephant's Memory და მოწვეულ შემსრულებლებთან ერთად, 1972 წლის 30 აგვისტოს, ნიუ-იორკში, მედისონ-სკვერ-გარდენზე, უილბრუკის სკოლის ფსიქოლოგიური განყოფილების პაციენტების დასახმარებლად ლენონმა და ონომ გამართეს ორი საქველმოქმედო კონცერტი. ეს იყო ჯონის უკანასკნელი გამოსვლა სოლო კონცერტის ფარგლებში.
1973–1975: "დაკარგული შაბათ-კვირა"
thumb|right|ჯონ ლენონი და წამყვანი [[ტომ სნაიდერი გადაცემაში Tomorrow. 1975 წელს ეთერში გასული ეს ინტერვიუ იყო ჯონის უკანასკნელი სატელევიზიო გამოსვლა.]] ალბომის Mind Games (1973) ჩაწერის პერიოდში ჯონმა და ონომ დაშორება გადაწყვიტეს. ეს იქცა 18 თვიან პაუზად მათ ურთიერთობაში, რომელსაც „დაკარგულ შაბათ-კვირას“ (lost weekend) უწოდებენ. ლოს-ანჯელესსა და ნიუ-იორკში ჯონი დროს მეი პენგის საზოგადოებაში ატარებდა. Mind Games, რომლის შემსრულებლად მითითებული იყო "Plastic U.F.Ono Band", გამოვიდა 1973 წლის ნოემბერში. ჯონის მიერ დაწერილი "I'm the Greatest" შეტანილი იქნა რინგო სტარის ალბომში Ringo, რომელიც იმავე თვეში გამოვიდა. მისი ალტერნატიული დუბლი, იმავე სესიებიდან, ლენონის წამყვანი ვოკალით, შეტანილია კომპილაციაში John Lennon Anthology.
1974 წლის დასაწყისში ლენონი აქტიური მსმელი იყო. ჰარი ნილსონთან ერთად სხვადასხვა სკანდალში მისმა მოხვედრამ მიიქცია საზოგადოების ყურადღება. ორი ცნობილი უსიამოვნება მოხდა ლოს-ანჯელესის კლუბ The Troubadour-ში, მარტში. პირველ შემთხვევაში, ლენონმა შუბლზე ჩამოიკიდა ტილო (რომელიც თითქოს მენსტრუაციანი იყო) და ოფიციანტს ქალს ეჩხუბა. მეორედ, ორი კვირის შემდეგ, ლენონი და ნილსონი კლუბიდან Smothers Brothers-ის დაცინვის გამო გამოაგდეს. ლენონმა გადაწყვიტა ნილსონის ალბომის Pussy Cats პროდიუსერობა და პენგმა ყველა მუსიკოსისთვის ლოს-ანჯელესის სანაპიროზე სახლი იქირავა, მაგრამ შემდეგი თვის განმავლობაში სახლში არ წყდებოდა ანარქია და ხმისჩამწერი სესიები ქაოტური იყო. ამიტომ ლენონი პენგთან ერთად ნიუ-იორკში დაბრუნდა, რათა ალბომზე მუშაობა დაესრულებინა. აპრილში მან პროდიუსერის სახით იმუშავა მიკ ჯეგერის "Too Many Cooks (Spoil the Soup)"-ზე, რომელიც, საკონტრაქტო მიზეზით, 30 წლის განმავლობაში არ გამოცემულა. პენგმა ეს სიმღერა ჯეგერს გადასცა კომპილაციაში The Very Best of Mick Jagger (2007) შესატანად.
ნიუ-იორკში დაბრუნებულმა ჯონმა ჩაწერა Walls and Bridges. იგი გამოვიდა 1974 წელს და აღინიშნა ჯონის ერთადერთი აშშ #1 სინგლით, რომელიც ცხელ ასეულში მოხვდა - ეს იყო "Whatever Gets You thru the Night", ელტონ ჯონის მონაწილეობით. (Imagine მოხვდა აშშ-ის Record World-ის ჩარტის პირველ პოზიციაზე და სხვა ქვეყნების ჩარტების სათავეებში).
დევიდ ბოუის პირველი აშშ #1 ჰიტი "Fame" ლენონმა დაწერა და 1975 წლის იანვარში მისი ჩაწერისას დაუკრა გიტარაზე და ბეკ-ვოკალები შეასრულა. იმავე თვეში ელტონ ჯონის მიერ ლენონის მონაწილეობით ჩაწერილი "Lucy in the Sky with Diamonds" (ჯონი მითითებულია ფსევდონიმით "Dr. Winston O'Boogie") ჩარტში მოხვდა. მოგვიანებით ლენონი დაბრუნდა ონოსთან და თებერვალში გამოსცა ქავერ-ალბომი Rock 'n' Roll (1975). მასში შეტანილი "Stand by Me" აშშ-სა და ბრიტანეთში ჰიტად იქცა და შემდეგი ხუთი წლის განმავლობაში მის უკანასკნელ სინგლად რჩებოდა. 18 აპრილს ჩაიწერა და ივნისში ATV-ის ეთერში გავიდა გადაცემა A Salute to Lew Grade, რომელიც აღინიშნა ჯონის უკანასკნელი სასცენო გამოსვლით. აკუსტიკური გიტარის და რვა მუსიკოსისგან შემდგარი ჯგუფის დახმარებით ლენონმა შეასრულა ორი სიმღერა ალბომიდან Rock 'n' Roll ("Stand by Me", რომელიც არ გადაიცა და "Slippin' and Slidin'"), რასაც მოჰყვა "Imagine". ეს ჯგუფი, Etc., კეფაზე ნიღბებით გამოვიდა - ეს იყო ლენონის ჩანაფიქრი, ვინაიდან, მისი აზრით, ლიუ გრეიდი, რომელსაც გადაცემა ეძღვნებოდა, ფარისეველი იყო.
1975–1980: წასვლა და დაბრუნება
1975 წლის 9 ოქტომბერს დაიბადა ჯონის მეორე შვილი, შონი, ამიტომ ლენონმა მეტი ყურადღება დაუთმო შინაურ გარემოს და ხუთი წლით მუსიკალური სამყაროდან გაქრა. თუმცა მანამდე, ერთი თვის განმავლობაში, დაასრულა EMI/Capitol-თან ურთიერთობა კონტრაქტით გათვალისწინებული კიდევ ერთი ალბომის, Shaved Fish-ის გამოცემით. ეს იყო კომპილაცია მისი გამოუცემელი სიმღერებით. ჯონი მთლიანად გადაერთო შონზე, დგებოდა დილით ადრე, ამზადებდა მისთვის საუზმეს და დროს მასთან ერთად ატარებდა. რინგო სტარის ალბომისთვის Ringo's Rotogravure (1976) მან დაწერა სიმღერა "Cookin' (In the Kitchen of Love)". ეს იყო 1980 წლამდე ჯონის უკანასკნელი სტუდიური სესია. მუსიკის შესვენების შესახებ მან 1977 წელს ტოკიოში ყოფნისას ფორმალურად განაცხადა: „მოკლედ, ყოველგვარი დიდი გადაწყვეტილებების მიღების გარეშე, ვგეგმავთ, ბავშვთან ერთად რაც შეიძლება მეტი დრო გავატაროთ და ოჯახის მიღმა არსებული საკითხებისგან დავისვენოთ.“ კარიერაში პაუზის პერიოდში ჯონი ხატავდა და შეადგინა წიგნი, რომელშიც მოხვდა როგორც ავტობიოგრაფიული, ასევე, ავტორის თქმით, „შეშლილი მასალა“, გამოცემული უკვე სიკვდილშემდგომ.
1980 წლის ოქტომბერში ლენონი დაბრუნდა სინგლით "(Just Like) Starting Over", რომელიც შემდეგ თვეში ალბომზე Double Fantasy გამოვიდა. უკანასკნელში მოხვდა სიმღერები, დაწერილი ივნისში, სამოგზაურო ლაინერზე, გზად ბერმუდის კუნძულებისკენ. მათში აისახა მუსიკოსის ოჯახური ცხოვრება. დამატებითი დარჩენილი მასალა დაგეგმილი იყო Milk and Honey-ში შესატანად (იგი საბოლოოდ 1984 წელს გამოვიდა). Double Fantasy, გამოცემული ჯონის და ონოს მიერ, წარმატებული არ ყოფილა. Melody Maker, მაგალითად, წერდა, რომ იგი იყო „ტკბილი უნაყოფობა...სასტიკად მოსაწყენი“.
8 დეკემბერი 1980: მკვლელობა
thumb|right|Strawberry Fields, ნიუ-იორკის ცენტრალური პარკი, უკანა ფონზე - დაკოტა 1980 წლის 8 დეკემბერს, დაახლოებით 22:50-ზე, როდესაც ლენონი და ონო ბრუნდებოდნენ დაკოტაში (ნიუ-იორკი) მდებარე ბინაში, მათ სადარბაზოსთან დახვდა მარკ დევიდ ჩეპმენი. მან ჯონს ოთხჯერ ესროლა ზურგში. ლენონი გადაყვანი იქნა ახლოს მდებარე რუზველტის ჰოსპიტალის რეანიმაციაში. 23:07-ზე იგი გარდაიცვალა. მანამდე ლენონმა ჩეპმენის მიერ მიწოდებულ Double Fantasy-ზე ავტოგრაფი დატოვა.
მეორე დღეს ონომ განცხადება გაავრცელა: „ჯონის დასაფლავება არ გაიმართება“. მან იგი დაასრულა სიტყვებით: „ჯონს უყვარდა ადამიანები და მათთვის ლოცულობდა. გთხოვთ, მისთვისაც ილოცოთ.“ ჰარტსდეილში (ნიუ-იორკი), ფერნკლიფის სასაფლაოზე მოხდა მუსიკოსის ნეშტის კრემაცია. ფერფლი ონომ გაფანტა ნიუ-იორკის ცენტრალურ პარკში, სადაც მოგვიანებით აგებული იქნა ძეგლი „Strawberry Fields“. ჩეპმენი დამნაშავედ ცნეს და იგი ციხეში შემდეგი 20 წლით მოხვდა. 2016 წლისთვის, მიუხედავად ცხრა აპელირებისა, მან გათავისუფლებაზე უარი მიიღო.
სინთია ლენონი
ლენონმა სინთია პაუელი (1939–2015) გაიცნო 1957 წელს, ლივერპულის ხელოვნების კოლეჯში სტუდენტობისას. მიუხედავად იმისა, რომ პაუელს ეშინოდა ლენონის ქცევის და გარეგნობის, მან შეიტყო, რომ ჯონს მოსწონდა ფრაგი მსახიობი ბრიჯიტ ბარდო, ამიტომ თმა ქერად შეიღება. ლენონმა მას ხელი სთხოვა, თუმცა სინთიამ უპასუხა, რომ უკვე დანიშნული იყო და მიაძახა: „ჩემზე ქორწინება არ მითხოვია, ხომ ასეა?“ პაუელი ხშირად ახლდა ლენონს Quarrymen-ის კონცერტებზე და მაკ-კარტნის მეგობარ გოგონასთან ერთად ჰამბურგში მის მოსანახულებლად იმოგზაურა. თავად ლენონი ბუნებით ეჭვიანი იყო, რაც შემდგომში აგრესიაში გადაიზარდა. იგი ხშირად აშინებდა პაუელს თავისი რეაქციით და ფიზიკური ძალადობით. მოგვიანებით მან ახსენა, რომ ონოსთან შეხვედრამდე ქალებისადმი შოვინისტურ დამოკიდებულებაში ეჭვი არასოდეს შეჰპარვია. იგი ამბობდა, რომ The Beatles-ის „Getting Better“ სწორედ მის საკუთარ ამბავზეა: „ჩემს ქალთან უხეში ვიყავი და ფიზიკურად – ნებისმიერთან. ვცემდი. საკუთარ თავს ვერ გამოვხატავდი და ვცემდი. კაცებს ვეჩხუბებოდი და ქალებს ვცემდი. ამიტომ არის, რომ ყოველთვის მშვიდობაზე ვსაუბრობ.“
1962 წლის ივლისში თავის რეაქციაზე, როდესაც შეიტყო, რომ სინთია ფეხმძიმედ იყო, ჯონი იხსენებდა, რომ სინთიას უთხრა: „ერთადერთი დაგვრჩენია, სინ. უნდა დავქორწინდეთ.“ მათ 23 აგვისტოს იქორწინეს, მაუნტ-პლეზენტის სამოქალაქო აქტების სარეგისტრაციო ოფისში, ლივერპულში. მეჯვარე იყო ბრაიან ეპსტაინი. ლენონის ქორწინება დაემთხვა ბიტლომანიის დაწყებას. ჯონი გამოვიდა ჯგუფთან ერთად კონცერტზე იმავე საღამოს და შემდგომშიც გრაფიკის მიხედვით მუშაობა განაგრძო. თავად ეპსტაინს ეშინოდა, რომ მსმენელებს დაქორწინებული ბიტლისადმი უნდობლობა ექნებოდათ, ამიტომ ჯონს სთხოვა, ქორწინების დეტალები გაესაიდუმლოებინა. ჯულიანი დაიბადა 1963 წლის 8 აპრილს. ლენონი ამ დროს ტურნეში იყო და შვილი მხოლოდ სამი დღის შემდეგ იხილა.
სინთიას აზრით, წყვილის პრობლემების მიზეზი იყო LSD-ის გამოყენება. მისი აზრით, ნარკოტიკებით გატაცების გამო ლენონმა მისდამი ინტერესი მალევე დაკარგა. როდესაც The Beatles-მა მიემგზავრებოდა ბანგორში (უელსი), 1967 წელს, მაჰარიში მაჰეშ იოგის სემინარზე დასასწრებად, პოლიციელმა ვერ იცნო სინთია და თვითმფრინავში არ აუშვა. სინთია მოგვიანებით იხსენებდა, რომ ეს ქორწინების დასასრულის სიმბოლო იყო. მას შემდეგ, რაც იგი დაბრუნდა შინაურ კენვუდში, ჯონი იოკო ონოსთან ერთად აღმოაჩინა და მეგობრებთან წავიდა. ალექსის მარდასი მოგვიანებით ამბობდა, რომ სინთიასთან ღამე გაატარა, რამდენიმე კვირის შემდეგ კი ამცნო მას, რომ ჯონი აპირებდა გაყრას და ჯულიანის მეურვეობას, ცდილობდა რა დაემტკიცებინა, რომ სინთიამ მას უღალატა. ხანგრძლივი დავის შემდეგ ლენონი დანებდა და სინთიასთან თანასწორი უფლებებით გაყრა არჩია. ყოველივე 1968 ნოემბერში, სასამართლოს გარეშე გადაწყდა. შეთანხმების თანახმად, ლენონი ყოფილ მეუღლეს წლიურად გადასცემდა 100 000 გირვანქა სტერლინგს.
ჭალადიდის არქეოლოგიური ძეგლები
ჭალადიდის არქეოლოგიური ძეგლები — სხვადასხვა დროის (ძვ. წ. II ათასწლ. ნახ. დასასრულის, ძვ. წ. VII ს., ძვ. წ. VI-IV სს., ძვ. წ. III-II სს., ფეოდალური ხანის) არქეოლოგიური ძეგლები ქვემო ჭალადიდის თემის ტერიტორიაზე, საბაჟოში (ხობის მუნიციპალიტეტი). არქეოლოგიური კვლევა მიმდინარეობდა 1961 წლიდან (ხელმძღვანელი თ. მიქელაძე).
აღმოჩენილია ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის 3 კულტურული ფენა, ასევე ადრინდელი რკინის ხანის კულტურის ფენები, კოლხეთის სამეფოსათვის დამახასიათებელი ადგილობრივი და იმპორტული ნივთები, შუა საუკუნეების მასიური ქვევრები და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:კოლხეთი
სანტა-ფე (ლეიტე)
სანტა-ფე (ოფიციალურად სანტა-ფეს მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Santa Fe; Bayan ng Santa Fe) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22 102 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
იუგოსლავია
thumb|230px|იუგოსლავია სხვადასხვა დროს thumb|right|230px|იუგოსლავია ევროპაში thumb|230px|იუგოსლავია (1945 - 1991)
XX საუკუნის განმავლობაში იუგოსლავიას შემდეგი სახელები და სახელმწიფოებრივი ფორმაციები ჰქონდა: იუგოსლავიის სახელმწიფო ესაზღვრებოდა იტალიას, ავსტრიას, უნგრეთს, რუმინეთს, ბულგარეთს, საბერძნეთსა და ალბანეთს და ჰქონდა დიდი სანაპირო ადრიის ზღვაში მრავალრიცხოვანი კუნძულებითურთ.
ქვეყნის ჩრდილოაღმოსავლეთი ნაწილი შედარებით ვაკობიანი არის, ხოლო დანარჩენი კი უფრო მთა–გორიანი. ყველაზე მაღალი მთა იყო ტრიგლავი (2864 მეტრი იულიუსის ალპებში იესენიცეს მახლობლად. სიმაღლით ტრიგლავის მთას გოლემ კორაბი (კორაბში ალბანეთის საზღვართან გოსტივარის დასავლეთით) და ტიტოვ ვრვი (2747 მეტრი, შარ პლანინაში ტეტოვოს მახლობლად).
ალბანეთის საზღვარზე სამი დიდი ტბა იყო – სკუტარის, ოჰრიდისა და პრესპასი.
მდინარე დუნაი კვეთდა იუგოსლავიის ჩრდილო-აღმოსავლეთს (მათ შორის ქალაქებს ნოვი სადსა და ბელგრადს) და ქმნიდა ერთგვარ ბუნებრივ საზღვარს რუმინეთთან. ამ გამყოფ ხეობას კი რკინის კარიბჭე ჰქვია (სერბულ–ხორვატულად (Đerdap) ჯერდაპი). დუნაის მნიშვნელოვანი შენაკადი მდინარეები არის დრაუ (დრავა), სავე (სავა), მორავა.
მოსახლეობა
thumb|მოსახლეობის [[დემოგრაფია|დემოგრაფიული განვითარება]]
იუგოსლავიის მოსახლეობა 1991 წელს შეადგენდა 23,5 მილიონ მცხოვრებს, 19 ქალაქში ცხოვრობდა 100.000 მეტი კაცი. დიდი ქალაქები იყო ბელგრადი (1.168.000 კაცი) და ზაგრები (706.800 კაცი), მას მოსდევდა სარაევო, სკოპიე და ლუბლიანა.
სახელწოდება იუგოსლავია
(იუგოსლავიის შესახებ არსებულ ამ და სხვა სტატიებში საკუთარი სახელები მითითებული კირილიცასა და ლატინიცაზე ამ სივრცის ორანბანიანობის (მათ შორის დღესაც) გამო. იხილე სამხრეთსლავური ენები)
მიუხედავად იმისა, რომ იუგოსლავიის სახელმწიფოს სახელის სრული ოფიციალური ფორმა XX საუკუნის განმავლობაში გამუდმებით იცვლებოდა, მისი შემოკლებული და მეორე არაოფიციალური სახელი იუგოსლავია (ლათინურ შრიფტზე Jugoslavija, ხოლო კირილურზე Југославија) არავის არასდროს არ შეუცვლია.
იუგოსლავია სერბულ–ხორვატულიდან ქართულად ითარგმნება როგორც სამხრეთი სლავია, ან სამხრეთი სლავეთი, მაგრამ ეს სახელწოდებაც საკმაოდ პირობითია, რადგან მასში არ შედიოდა ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი სამხრეთსლავური ქვეყანა ბულგარეთი. თავდაპირველად კი, XX საუკუნის დასაწყისში სახელიდან გამომდინარე ამ გეოპოლიტიკურ, მრავალეთნიკურ და მრავალკონფესიონალურ სახელმწიფოებრივ გაერთიანებას სამხრეთსლავურ ენებზე მოლაპარაკე ყველა ერი უნდა მოეცვა, მათ შორის ბულგარეთიც, მაგრამ ბულგარელებმა მიუხედავად საერთაშორისო ზეწოლისა, დიდი ძალისხმევის შედეგად მაინც მაშინ მოახერხეს საკუთარი სუვერენობის დაცვა, რასაც მათთვის მოგვიანებით ის დადებითი შედეგიც ჰქონდა, რომ თავიდან აიცილეს ომი, რომელიც 90–იანი წლების დასაწყისში ლამის მთელს ბალკანეთში მძვინვარებდა.
„სერბთა, ხორვატთა და სლოვენთა სამეფო“ ანუ „იუგოსლავიის სამეფო“ (1918–1941)
იუგოსლავიის სახელმწიფო შეიქმნა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მანამდელი სერბეთისა და ჩერნოგორიის სამეფოებისაგან (სერბეთის მიერ 1912/13 წლებში ბალკანეთის ომებში მოპოვებული მიწების ჩათვლით) და ავსტრო–უნგრეთის სამხრეთსლავური ნაწილებისაგან. ეს ნაწილები მოიცავდა ძირითადად უწინდელ კრაინას (კრონლანდია), შტირიას, ხორვატია–სლავონიას, დალმათიას, ბოსნიასა და ვოევოდინას.
სახელმწიფოს მეთაური ხდება სერბეთის მეფე პეტრე I იგივე (პეტარ კარაჯორჯევიჩი (Petar Karađorđević). ქვეყნის დაარსების დღიდან პოლიტიკურმა მდგომარეობამ კონფლიქტური სახე მიიღო ავტონომიის მოწადინე წევრ–სუბიექტებსა და დიდ სერბიაზე მეოცნებე ნაციონალ–პატრიოტებს შორის, რისი უმთავრესი მიზეზიც (და საბაბიც) სახელმწიფო ცენტრალიზმის იდეა იყო; არასერბ ეთნოსთა ავტონომიის იდეა არ აღმოჩნდა საკმარისად რეალიზებული, რამაც ახალი ბიძგი მისცა დაძაბულობებს ეთნიკურ და კონფესიურ ნიადაგზე. საბოლოოდ კი, პოლიტიკური ბალანსის დარღვევამ, სახელმწიფოებრივი კრიზისი წარმოშვა. 1929 წლის 3 ოქტომბერს მეფე ალექსანდრე I. პირველ კონსტიტუციას აუქმებს და ბალკანეთში მყარდება სამეფო დიქტატურა. სახელმწიფოს ეცვლება სახელი და იწოდება იუგოსლავიის სამეფოდ (Краљевина Југославија (СХС) / Kraljevina Jugoslavija (SHS)).
1941 წლის აპრილში იუგოსლავიის სამეფოს გერმანია და იტალია იპყრობს და სამეფოც უქმდება; სერბეთი, როგორც ვასალური სახელმწიფო ოკუპირებული რჩება, სლოვენიას გერმანია, იტალია და უნგრეთი ნაწილ–ნაწილ იყოფენ, ხორვატია (ბოსნიისა და ჰერცეგოვინას ჩათვლით) დიდ ხორვატიად (ფაქტობრივად ფაშისტური იდეოლოგიის მქონე ვასალურ სახელმწიფოდ) ცხადდება და ერქმევა უცნაური სახელი – ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფო, მონტენეგროსა და ზოგ სხვა მიწებს ქვეყნის სამხრეთში იტალია ისაკუთრებს.
იუგოსლავიის ფედერაციული სახალხო რესპუბლიკა (1945–1963)
1943 წლის 23 ნოემბერს ე.წ. ავნოის-გადაწყვეტილებებით საფუძველი ჩაეყარა სლავი ხალხების ახალ ფედერაციას იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის მეთაურობით.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1945 წლის 29 ნოემბერს, მას შემდეგ, რაც იოსებ ბროზ ტიტოს სახალხო ფრონტმა არჩევნებში გაიმარჯვა იუგოსლავია გამოცხადდა სოციალისტურ ფედერაციულ სახელმწიფოდ, რომელშიც 6 წევრი–რესპუბლიკა (სლოვენია, ხორვატია, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, მონტენეგრო, სერბია და მაკედონია) შედიოდა და მისი სრული სახელი იყო (Федеративна Народна Република Југославија, ან Federativna Narodna Republika Jugoslavija) იუგოსლავიის სახალხო ფედერაციული რესპუბლიკა. 1946 წლის 31 იანვარს იუგოსლავიამ მიიღო საბჭოთა კავშირის მსგავსი კონსტიტუცია.
იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა (1963–1992)
1974 წელს პროვინციები ვოევოდინა და კოსოვო ახალ კონსტიტუციაში ავტონომიურ პროვინციებად გამოცხადდა სერბეთის შემადგენლობაში. ფაქტობრივად ამ პროვინციებს არაფორმალურად რესპუბლიკების სტატუსი მიანიჭეს, რომლებიც სერბიას ფორმალურადღა ემორჩილებოდნენ. მიუხედავად ამისა, რესპუბლიკებისაგან განსხვავებით ამ ავტონომიებს არ ეძლეოდა თვითგამორკვევის (ან სეცესიის) უფლება.
ასე შედგა იუგოსლავიის მაშინდელი ფედერაცია 6 წევრი–რესპუბლიკისა და (ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ხორვატია, მაკედონია, მონტენეგრო, სერბია, სლოვენია) და ორი ავტონომიური პროვინციიისაგან (კოსოვო, ვოევოდინა) სერბეთის შემადგენლობაში.
ტიტოს გარდაცვალების შემდეგ 1980 წლის 4 მაისს სამთავრობო ფუნქციები თავის თავზე რესპუბლიკის პრეზიდიუმმა აიღო. 8 პირი, ანუ თითო–თითო კაცი წარმოადგენდა 6 რესპუბლიკასა და ორ ავტონომიას. წარმომადგენელთა შორის უთანხმოება სულ უფრო იზრდებოდა და გამაერთიანებელი ფიგურა ტიტო აღარ იყო. ცენტრალურ მთავრობაში სერბებმა იწყეს მომძლავრება და პირველი ხმებიც გაისმა დამოუკიდებლობის მოთხოვნით.
იუგოსლავიის დაშლა 1991 წლიდან
thumb|იუგოსლავიის დაშლა დინამიკაში ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით. (ანიმაციური მოდელი)
გარდა სერბეთისა, ყოფილი იუგოსლავიის ყველა წევრ–რესპუბლიკაში ჩატარებული დემოკრატიული არჩევნების შემდეგ (მოსახლეობის დიდი აქტივობით) რეფერენდუმები გამართეს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის თაობაზე. კენჭისყრას სერბებმა გამოუცხადეს ბოიკოტი და არ მიუღიათ მონაწილეობა, ყოველივე განსაკუთრებით თვალშისაცემი ხორვატიასა და ბოსნია–ჰერცეგოვინაში იყო.
ბელგრადი შეეცადა დამოუკიდებლობის მოთხოვნები სამხედრო ძალით დაეთრგუნა. ასე იუგოსლავიის სახალხო არმია (JNA) 1991 წელს ჯერ სლოვენიაში (10-დღიანი ომი სლოვენიაში) შეიჭრა, ხოლო მოგვიანებით კი ხორვატიაში (ხორვატიის ომი) გადავიდა. როცა ამან შედეგი არ გამოიღო საბრძოლო მოქმედებები ძირითადად სერბებით დასახლებულ კრაინაში (ხორვატეთი) გააჩაღეს. საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად ომი ხორვატიაში ნელ–ნელა შეჩერდა, მაგრამ სამაგიეროდ ბოსნია–ჰერცეგოვინის (ბოსნიის ომი) მიმართულებით გადაინაცვლა.
„იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა“ (1992–2003) ანუ „სერბია და მონტენეგრო“ (2003–2006)
thumb|right|ყოფილი [[სერბია და მონტენეგრო]]
1992 წლის 22 სექტემბერს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სხდომაზე ხმათა უმრავლესობით (127 ქვეყნიდან 26–მა შეიკავა თავი, ხოლო 6 წინააღმდეგ გამოვიდა) გადაწყდა, რომ სერბეთისა და მონტენეგროსაგან შემდგარ ფედერაციას ავტომატურად ვერც იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის სამართალმემკვიდრედ განიხილავდნენ და ვერც გაეროს წევრად აღიარებდენენ მას. ახლადშექმნილ ფედერაციას შეეძლო სხვა ყოფილი წევრების მსგავსად ხელახლა ეთხოვა გამხდარიყო გაეროს წევრი. ამ მიზეზით იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა ვეღარ გამოიყენებდა ადგილს გაეროს სხდომებზე. მიუხედავად ამისა, იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა შეეცადა უკუეგდო ეს გადაწყვეტილება, რაც მას ადგილის დაკარგვის ფასად დაუჯდა. მხოლოდ 2000 წელს მიიღეს იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა ისევ გაეროს წევრთა რიგებში, მას შემდეგ რაც ის გაეროს მოთხოვნების კვალად ხელახლა შევიდა წინადადებით და გაწევრიანება ითხოვა. 2003 წელს, ახალი კონსტიტუციის მიხედვით ახალ ფედერაციას სერბია და მონტენეგრო ეწოდა, რამაც დასასრული დაუდო იუგოსლავიას, როგორც სახელმწიფოს ცნებას.
2006 წლის 3 ივნისს მანამდე რამდენიმე დღით ადრე წარმატებით დასრულებული სახალხო კენჭისყრაზე (ჩატარდა 2006 წლის 21 მაისს) დაყრდნობით მონტენეგრომაც გამოაცხადა თავისი დამოუკიდებლობის შესახებ.
დღესდღეობით მიმდინარეობს ინტენსიური მოლაპარაკებები საერთაშორისო დონეზე სერბეთის პროვინციის კოსოვოს შესახებ. 2008 წლის 17 თებერვალს კოსოვომ ცალმხრივად გამოაცხადა თავი დამოუკიდებლად. მოლაპარაკებები მსოფლიო თანამეგობრობის მიერ კოსოვოს დამოუკიდებლობის ცნობა–არცნობასთან დაკავშირებით ჯერ არ დასრულებულა.
სახელმწიფო–სამართლებრივი განვითარება
მაშინ როცა, პირველ (სამეფო 1918-1941) და მეორე იუგოსლავურ სახელმწიფოს შორის (ფედერაციული სახალხო რესპუბლიკა 1945-1963, სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა 1963-1992) იურიდიული კონტინუიტეტი არსებობდა, 1992 წელს დაარსებული მესამე იუგოსლავური (სახალხო რესპუბლიკა) სახელმწიფო, ბადენტერის კომისიის (ინგლ. ზოგჯერ წარმოთქვამენ როგორც [ბედინტერ]) მიერ დამკვიდრებული სამართლებრივი თვალსაზრისით, მეორე იუგოსლავიის 5 მემკვიდრე სახელმწიფოთაგან მხოლოდ მისი ერთი წევრის ამარად დარჩა (სახელმწიფოთა გაერთიანება სერბია და მონტენეგრო).
იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა ბადენტერის კომისიის დასკვნით სუვერენულ რესპუბლიკებად დაიშალა, რომელთაგან უმეტესობამ თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადა და რომლებიც დრო და დრო საერთაშორისო თანამეგობრობამ აღიარა: სლოვენია, ხორვატია, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა (სერბია და მონტენეგრო) და მაკედონია. სახელმწიფოთა კავშირი (იგივე ფედერაცია, ან გაერთიანება) შემდეგი სახელით სერბია და მონტენეგრო, რომელთა სამართლებრივ მემკვიდრედაც სერბია გამოდიოდა, დაიშალა 2006 წელს მონტენეგროს გამოყოფის შედეგად. ასე რომ, დღეს იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის ყველა ყოფილი წევრი დამოუკიდებელ სახელმწიფოს წარმოადგენს.
ყოფილი იუგოსლავიის ეკონომიკა
იუგოსლავიის სამეფოს კაპიტალისტური ეკონომიკური სისტემა ჰქონდა, რომელიც იუგოსლავიის სოციალისტურ ფედერაციულ რესპუბლიკაში სულ მცირე ხნით ჯერ საბჭოთა კავშირის ეკონომიკური მოდელის ნიმუშის მიხედვით, ხოლო მოგვიანებით კი 1950–იანი წლების დამდეგს მშრომელთა თვითმმართველობის სისტემით შეიცვალა. იუგოსლავიის ვალუტა იყო იუგოსლავიის დინარი.
იუგოსლავიაში (სლოვენია/ხორვატია/ვოევოდინა) ეკონომიკურად ბევრად უფრო განვითარებული იყო, ვიდრე სხვა სამხრეთით მიმდებარე წევრი რესპუბლიკები/პროვინციები. მიუხედავად ყველაფრისა, იუგოსლავია სამხრეთაღმოსავლეთ ევროპის ერთ–ერთი ყველაზე შეძლებული ქვეყანა იყო.
ქვეყნის საერთო შიდა პროდუქტი (BIP) ყოველ მოსახლეზე ($) დოლარებში (1990 წლის სექტემბრის მდგომარეობა):
უმაღლესი სასწავლებლები
იუგოსლავიის დაარსებისას არსებობდა ორი ზაგრებისა და ბელგრადის უნივერსიტეტი. ზაგრების უნივერსიტეტი დაარსდა 1669 წელს, ხოლო ბელგრადის უნივერსიტეტი კი 1808 წელს.
1918–დან 1992 წლებში დაარსებული იქნა შემდეგი ახალი უნივერსიტეტები:
ასევე დაარსებულ იქნა სხვადასხვა უმაღლესი სასწავლებელი. ხელოვნების აკადემიები ლუბლიანასა და ზაგრებში, რომლებიც მანამდე არსებული ინსტიტუტების ბაზაზე შეიქმნა.
პირველი უნივერსიტეტი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე იყო ზადარის უნივერსიტეტი, რომელიც 1396 წელს დაარსდა და 1807 წელს დაუხურავთ. 1955 წელს ზადარში ისევ ამოქმედებულა ფილოსოფიური ფაკულტეტი. 1674–დან 1786 წლებში ლეპოგლავას (ვარაჟდინთან) ერთ–ერთ მონასტერში უნივერსიტეტი არსებობდა.
სახვითი ხელოვნება
იუგოსლავიაში ცხოვრობდნენ ნაივური მხატვრობა ზოგიერთი გამოჩენილი წარმომადგენლები (მათ შორის ივან გენერალიჩი).
მრავალ ისტორიულ არქიტექტურულ ძეგლთან ერთად იუგოსლავიაში ასევე თანამედროვე არქიტექტურის მნიშვნელოვანი ნიმუშები მოიპოვება. იუგოსლავური ინდუსტრიული დიზაინის ცნობილი სახეები არიან საშა მეხტიგი და დავორინ სავნიკი.
სპორტი
იუგოსლავია მასპინძლობდა ევროპის ჩემპიონატს ფეხბურთში 1976 წელს. ზამთრის ოლიმპიური თამაშები 1984 წელს სარაევოში ჩატარდა.
იუგოსლავიას ჰყავდა ძლიერი საკალათბურთო გუნდები; ვაჟთა ეროვნული გუნდი მსოფლიო ჩემპიონი გახდა 1970, 1978, 1990, 1998 და 2002 წლებში, ასევე ევროპის ჩემპიონი 1973, 1975, 1977, 1989 და 1991, ხოლო 1980 წელს იუგოსლავმა კალათბურთელებმა ოლიმპიურ საზაფხულო თამაშებზე ოქროს მედალი მოიპოვა.
იუგოსლავიამ მოიგო მსოფლიო ჩემპიონი ხელბურთში 1973 წელს (ქალთა) და 1986 (ვაჟთა) შორის, წყალბურთში კი ვაჟთა ნაკრებმა მოიპოვა ოქროს მედლები 1968, 1984 და 1988 წლებში მათ შორის ოთხჯერ ვერცხლის. 1989, 1966, 1979 წლებში ბლედში ჩატარდა მსოფლიო ჩემპიონატი ნიჩბოსნობაში.
სახელგანთქმული სპორტსმენები მრავალთა შორის იყვნენ:
იხილეთ აგრეთვე
* კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კაშელი (გოლუეის საგრაფო)
კაშელი (Cashel; An Caiseal) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
აფშერონული ცხვარი
აფშერონული ცხვარი (Abşeron qoyunu) — აზერბაიჯანული ცხვრის ჯიში.
ისტორია
ახალი ჯიშის გამოყვანას მრავალწლიანი სელექციური და კვლევითი სამუშაოები დასჭირდა. ჯიში ხასიათდება ნახევრადუხეში მატყლით. დაკავშირებული სამუშაოები დაიწყო ჯერ კიდევ 1971 წელს, როდესაც გაქრობის საფრთხის ქვეშ დადგა ერთ-ერთი აზერბაიჯანული ადგილობრივი სახეობის ცხვარი „გალა გოინუ“, რომლის გადარჩენას მთელი ძალებით ცდილობდნენ და დაიწყეს მისი აღდგენისთვის მუშაობა. 1980-1995 წლებში „გალა გოინლუს“ საფუძველზე დაიწყო ახალი ჯიშის — აფშერონულის გამოყვანის სამუშაოები.
განხილული და დამტკიცებული იქნა ახალი ჯიშის გამოყვანის გეგმები. მუშაობა დაიწყეს „გიუზდექის“ და „გობუს“ საბჭოთა მეურნეობებმა. გამოიყვანის შემდეგ და 21 000-ზე მეტი ცხვარი გაიყიდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში: ყუბაში, ხაჩმაზში, სალიანში, შირვანში, ზაქათალაში.
სქოლიო
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ლარგო
ლარგო (largo, სიტყვასიტყვით „ფართოდ“) — მუსიკალური ტერმინი, რომელიც გულისხმობს მუსიკალური ნაწარმოების განზომილად, დინჯად შესრულებას. მიმართავენ უპირატესად ამაღლებულ, საზეიმო-მწუხარე ხასიათის ნაწარმოებებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ევროპის VI გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
13 - 24 აპრილი 1977 მოსკოვი სსრ კავშირი.
ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე ხუთ ქვეჯგუფად დაყოფილი 20 გუნდი (თუმცა შემდეგ ბევრმა გუნდმა უარი თქვა თამაშზე) შესარჩევ ტურნირებში იბრძოდა ფინალის შვიდი საგზურის მოსაპოვებლად. სსრ კავშირის გუნდი პირდაპირ იყო დაშვებული ფინალში. გუნდებში 8 ძირითდი და 2 სათადარიგო მოთამაშე იყო.
საბჭოთა ნაკრები კვლავ უკონკურენციო იყო. მეორე ადგილისათვის უნგრულ-იუგოსლავიურ დავაში რუმინელებიც ჩაერივნენ. დანარჩენები მხოლოდ მეხუთე ადგილისათვის იბრძოდნენ. აღსანიშნავია კარპოვის შედეგი პირველ დაფაზე - 5 ქულა 5-დან!
პირველი ეტაპი
პირველი ჯგუფი
მეორე ჯგუფი
მესამე ჯგუფი
მეოთხე ჯგუფი
მეხუთე ჯგუფი
ფინალი
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ჩემპიონის შემადგენლობა
ანატოლი კაპროვი 5 (+5=0-0), ტიგრან პეტროსიანი 3,5 (+1=5-0), ლევ პოლუგაევსკი 3,5 (+3=1-0), მიხეილ ტალი 4,5 (+3=3-0), იური ბალაშოვი 4 (+3=2-1), ეფიმ გელერი 4,5 (+2=5-0), ოლეგ რომანიშინი 3,5 (+2=3-1), ვიტალი ცეშკოვსკი 4,5 (+4=1-0), იოსიფ დორფმანი 4,5 (+3=3-0), ევგენი სვეშნიკოვი 4 (+3=2-0).
დაფებზე საუკეთესონი
! style="background: #ddffdd;"|დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
არპეჯო
არპეჯო, არპეჯიო (arpeggio — როგორც არფაზე) — აკორდის ბგერების ტეხილი შესრულება აღმავალი ან დამავალი მიმართულებით. იყენებენ არფის, ფორტეპიანოს და სხვა საკრავების დაკვრის დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ოპერაციული სისტემა
ოპერაციული სისტემა ან საოპერაციო სისტემა — სპეციალური კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც მართავს ურთიერთობას სხვადასხვა სამომხმარებლო პროგრამულ პაკეტებს (software), ასევე კომპიუტერის სისტემის შემადგენელ მოწყობილობასა (hardware) და ამ სისტემის მომხმარებელს შორის.
ნებისმიერ ოპერაციული სისტემის ფუძეა ბირთვი (Kernel), software-ის პირველი შრე, რომელიც კომპიუტერის მეხსიერებაში იტვირთება სისტემის ჩართვის მომენტში. ბირთვი შემდეგ აძლევს გასაღებს სხვადასხვა ძირეულ სერვისებს ყველა დანარჩენ სისტემებსა და სამომხმარებლო პროგრამულ პაკეტებთან. ოპერაციული სისტემა ჩაიტვირთება კომპიუტერის ჩართვის დროს და ის მომხმარებელს აძლევს მოხერხებულ ინტერფეისს. ინტერფეისი შეიძლება იყოს პროგრამული და სამომხმარებლო. პროგრამული ინტერფეისი — ეს გამომთვლელი სისტემის ფარგლებში მოწყობილობებისა და პროგრამების ურთიერთქმედების უზრუნველყოფის საშუალებათა ერთობლიობაა.
სამომხმარებლო ინტერფეისი — ეს კომპიუტერთან ან პროგრამას თან მომხმარებლის ურთიერთქმედების პროგრამული და აპარატული საშუალებებია. თავის მხრივ, სამომხმარებლო ინტერფეისი შეიძლება იყოს საკომანდო და ობიექტურად ორიენტირებული საკომანდო ინტერფეისი გულისხმობს მომხმარებლის მიერ კლავიატურიდან ბრძანებების შეყვანას კომპიუტერის რესურსების მართვისათვის მოქმედებების შესრულებისას. ობიექტურად ორიენტირებული ინტერფეისი — ეს გამოთვლითი სისტემის რესურსების მართვაა ობიექტებზე ოპერაციების განხორციელების გზით, ობიექტებს კი თავის მხრივ, წარმოადგენენ ფაილები, კატალოგები (საქაღალდეები), დისკმატარები, პროგრამები, დოკუმენტები და ა.შ. თითოეული კომპიუტერი აუცილებლად კომპლექტდება ოპერაციული სისტემით, რომელთაგან თითოეულისათვის იქმნება გამოყენებითი პროგრამების დამატებების თავისი ნაკრები. ოპერაციული სისტემების უმეტესობა მოდიფიცირდება ან სრულყოფილი ხდება ახალი შესაძლებლობების ჩართვით და შეცდომების გასწორების გზით. მემკვიდრეობითობის შენარჩუნების მიზნით ოპერაციული სისტემის ახალ მოდიფიკაციის რჩება იგივე სახელი და იღებს ვერსიის დასახელებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინფორმატიკა
კილგევრინი
კილგევრინი (Kilgevrin; Cill Ghoibhreann) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ნიჟნეიაიკბაევო
ნიჟნეიაიკბაევო (Түбәнге Яйыкбай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 123 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 80 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ადიში (მწვერვალი)
ადიში, ჰადიში — ალპური კლდოვანი მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალურ კავკასიონზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკად ადიშჭალის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4306 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტებით. ადიშის კალთები დაფარულია მყინვარებით.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის მთები კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის მთები
ტაბანგო
ტაბანგო (ოფიციალურად ტაბანგოს მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Tabango; Bayan ng Tabango) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 868 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.
კლარა და მზე
კლარა და მზე (Klara and the Sun) — იაპონური წარმოშობის ბრიტანელი მწერლის, კაზუო იშიგუროს რიგით მერვე რომანი, რომელიც 2021 წელს გამოიცა, გამომცემლობა Faber and Faber-ის (გაერთიანებული სამეფო) და Alfred A.knopf-ის (აშშ) მიერ. იგი არის დისტოპიური, სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ნაწარმოები.
ნაწარმოების მოქმედება აშშ-ში ვითარდება, გაურკვეველ მომავალში, თხრობა კი მთავარი გმირის - ჰუმანოიდი რობოტი კლარას - პერსპექტივიდან მიმდინარეობს. კლარა მზის ენერგიაზე მუშაობს, მას კი ერთი დასნეულებული ბავშვი, სახელად ჯოზი, საკუთარ კომპანიონად აირჩევს.
სიუჟეტი
ნაწარმოების სიუჟეტი ვითარდება დისტოპიურ მომავალში, რომელშიც ზოგიერთ მოზარდთა აკადემიური შესაძლებლობების გაძლიერების მიზნით გენეტიკურ ინჟინერიას მიმართავენ (ე.წ. Lifting პროცესი). იქიდან გამომდინარე, რომ სასწავლო პროცესი მიმდინარეობს სახლში, ეკრანზე გამოსახული მასწავლებლების დახმარებით, ბავშების სოციალიზაცია შეზღუდულია, ამიტომ მშობლები საკუთარ შვილებს კომპანიონებად ანდროიდებს ჩუქნიან (ე.წ. ხელოვნური მეგობარი). რომანის მთხრობელად სწორედ ერთი ამგვარი ხელოვნური მეგობარი, სახელად კლარა, გვევლინება. მიუხედავად იმისა, რომ კლარა შესამჩნევად ინტელექტუალი და დაკვირვებული ჰუმანოიდი რობოტია, მისი ცოდნა სამყაროს შესახებ მაინც შეზღუდულია.
ყველაფერი იმ მაღაზიაში ყოფნით იწყება, რომელშიც თავდაპირველად კლარას გასაყიდად გამოდებენ. აქედან იგი ეცნობა გარესამყაროს, აკვირდება მზეს და მას, როგორც ცოცხალ არსებას, ისე მოიხსენიებს. გამომდინარე იქიდან, რომ კლარა მზის ენერგიით იკვებება, ამ უკანასკნელის არსებობას მისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ერთხელ მან შენიშნა, რომ მათხოვარი და ძაღლი არ არიან ჩვეულ მდგომარეობაში - ისინი გადაყრილი ჩანთებივით არიან მიგდებულნი და მთელი დღის განმავლობაში არ მოძრაობენ. კლარას ჰგონია, რომ ისინი მკვდრები არიან, თუმცა დილით იგი აღმოაჩენს, რომ ისინი „გაცოცხლდნენ“, საქმე კი ის იყო, რომ მათ რეალურად ეძინათ, კლარამ კი ეს ვერ გაიაზრა.
კლარას ეზიზღება და სძულს ის, რასაც იგი უწოდებს Cooting Machine, რომელიც დგას გარეთ, უაზროდ აბინძურებს გარემოს და დიდი გამონაბოლქვის გამო რთულდება მზის დანახვა, იბლოკება მზისგან წამოსული სხივები, რის გამოც კლარა არაერთხელ ჩავარდნილა საფრთხის ქვეშ.
მალე კლარას შეისყიდის ჯოზი, რომელიც საკუთარ დედასთან ერთად პრერიის შორეულ რეგიონში ცხოვრობს. მათთან კოლაბორაციის შემდეგ კლარა მალევე გაიგებს, რომ Lifting პროცესი გარკვეულ რისკს შეიცავს - მის გამო ჯოზის უფროსი და სალი გარდაიცვალა, ხოლო თავად ჯოზი მძიმე ავადმყოფობას ებრძვის.
ჯოზის ოთახიდან მზის მოძრაობის მკვეთრი პეიზაჟი იშლება, რაც შეუმჩნეველი არ რჩება კლარასთვის - იგი მზის თითოეულ მოძრაობას დიდი ყურადღებით აკვირდება, ხოლო მას შემდეგ, რაც მზე ცის კამარიდან გაქრება, კლარა ავტომატურად ჩათვლის, რომ ის დასასვენებლად მიდის მეზობელი ფერმერის ბეღელში, რომელიც მისი თვალსაწიერის ჰორიზონტზე დგას. მალევე, რიკის დახმარებით, იგი ფერმერის ბეღელში გადავა, თუმცა იმ ფაქტის გააზრების შემდეგ, რომ ბეღელი რეალურად მზის დასასვენებელი ადგილი არაა, იგი სთხოვს მზეს, რომ თავისი „სპეციალური საკვები“ (იგულისხმება სხივები) მოჰფინოს ჯოზის, რათა საბოლოოდ იხსნას იგი დაავადებისგან ისევე, როგორც ეს მათხოვარსა და ძაღლს გაუკეთა, სანაცვლოს კი იგი ირწმუნება, რომ იპოვის იმ დამაბინძურებელ მანქანას და გაანადგურებს მას.
ჯოზის დედა მოულოდნელად სთხოვს კლარას, მიბაძოს ჯოზის, რაც განსაკუთრებული დაკვირვების უნარის გამო მას თითქმის იდეალურად შეუძლია. დედას საკუთარი შვილი რეგულარურად დაჰყავს ერთ მხატვართან, რომელიც ქმნის არა მის ნახატს, არამედ აბსოლუტურად მსგავს ხელოვნურ სხეულს. საკუთარი ქალიშვილის გარდაცვალების შემთხვევაში, იგი გეგმავს, მოახდინოს კლარას იმპლანტაცია ჯოზის სხეულში, რითაც იგი ერთგვარად მის გაგრძელებად იქცევა.
როდესაც კლარა ჯოზისთან ერთად ქალაქში მიდის, იგი ასრულებს მზისთვის მიცემულ დანაპირებს და ანადგურებს დამაბინძურებელ მანქანას, თუმცა ჯოზის მდგომარეობა პირიქით უარესდება და მზე არანაირ პასუხს არ აბრუნებს. კლარა ამის შემდეგ კიდევ ერთხელ ბრუნდება ბეღელში თხოვნით. იგი მზეს ჯოზისა და რიკის მარადიულ სიყვარულს ახსენებს, თუმცა მზე კვლავაც სდუმს. რამდენიმე დღის შემდეგ, როგორც ჩანს, ჯოზის სიკვდილი უახლოვდება, თუმცა მოულოდნელად ღრუბლებით დაფარული ცა იხსნება და მზე საკუთარ ენერგიას ასხივებს. ჯოზი გამოჯანმრთელდება და მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში აღიდგენს ჯანმრთელობას.
რამდენადაც ჯოზი იზრდება, იგი ნელ-ნელა წყვეტს ურთიერთობას რიკისთან. კლარა ამასთან დაკავშირებით წუხს, წუხს, რომ მან მზე შეცდომაში შეიყვანა და კიდევ ერთხელ უხსნის მას, რომ მიუხედავად მათი ცხოვრებათა გზების გამიჯვნისა, მათი სიყვარული მაინც მარადიულია. იგი იმედოვნებს, რომ ჯოზი და რიკი ერთმანეთს აუცილებლად დაუბრუნდებიან. მალევე, ჯოზის კოლეჯში გაგზავნიან და კლარას გამოემშვუიდობება.
რომანი მთავრდება იმით, რომ კლარა ერთგვარ ეზოს ჯართად იქცევა. მას აღარ შეუძლია გადაადგილება, თუმცა ამბობს, რომ იგი კმაყოფილია საკუთარი მდგომარეობით და უარს ამბობს სხვა ხელოვნურ სხეულებთან კავშირის გაბმაზე. მას ძველი მაღაზიის მენეჯერი სტუმრობს, რომელსაც საკუთარ თავს გადახდენილ ამბავსა და მზის მოწყალების შესახებ მოუყვება.
გამოხმაურება
ნაწარმოები კრიტიკოსთაგან ძირითადად დადებითად შეფასდა.
თავის მიმოხილვაში ცნობილმა ჟურნალმა - Kirkus Reviews - იგი იშიგუროს სხვა, არანაკლებ ცნობილ ნაწარმოებს - არასოდეს გამიშვა (2005) - შეადარა და უწოდა მას „მომაბაზრებელი იგავი მარტოსული, მომაკვდავი სამყაროს შესახებ, რომელიც ზედმეტადაა თავდაჯერებული“.
ჟურნალმა Publishers Weekly ავტორის მიერ პროტაგონისტის შინაგანი სამყაროს ასახვა მოიწონა. ჟურნალში მასზე ამბობდნენ, რომ ესაა „კლარას მშვიდი, მაგრამ გონივრული დაკვირვებები ადამიანის ბუნებაზე მიწის ღრმა მიზიდულობით“ და დასძინეს, რომ „ეს კაშკაშა, ჟანრობრივად მომხიბვლელი, ნამუშევარი უბრალოდ სიამოვნებაა“.
ნიუ-იორკ ტაიმზის ერთ-ერთ მიმოხილვაში აღნიშნეს, რომ ზემოხსენებული ნაწარმოები უბრუნდება ნობელიანტი ავტორის სხვა ცნობილი როანის - დღის მიწურულს - თემატიკას, რამდენადაც ავტორი უპირეტესობას ანიჭებს არა ადამიანს, არამედ კლონს; არა ბატონს, არამედ მსახურს. იგი მშვენივრად ავსებს მწერლის ხედვებს, მიუხედავად იმისა, რომ წარსული ნაწარმოებების მსგავს სიდიადეს ვერ აღწევს.“
ჟურნალმა The Economist ნაწარმოები დადებითად შეაფასა და ავტორის სხვა ორი ნაწარმოების - დღის მიწურულს (1989) და  არასოდეს გამიშვა (2005) - სინთეზად მოიხსენია, ხოლო წიგნის მთავარი გმირი, კლარა ნაწარმოების დღის მიწურულს პერსონაჟს - სტივენსს - შეადარა.
ირლანდიელი ავტორი, ენ ენრაიტი გაზეთ The Guardian-ში წერდა იმის შესახებ, რომ არსებობს არაერთი პარალელი აღნიშნულ ნაწარმოებსა და ავტორის 2005 წლის ნაწარმოებს - არასოდეს გამიშვა ­- შორის. გამოსარჩევია ის ფაქტი, რომ ორივე რომანის სიუჟეტი სპეკულაციურ მომავალში ვითარდება, რომელიც ძალიან წააგავს აწმყოს; ორივე მათგანი შეიცავს ერთგვარი მორალური ცვლილების ტენდენციას -  ტექნოლოგიურმა პროგრესმა, რომელმაც შეცვალა ადამიანების წარმოდგენა იმის შესახებ, თუ რას ნიშნავს იყო ადამიანი, დიდი დაღი დაასვა როგორც ერთის, ისე მეორე რომანის პერსონაჟებს. ენრაიტმა დასძინა: "”რომანი მკითხველისგან მოითხოვს, დასვას შეკითხვები და გადაჭრას ისინი, ისევ და ისევ, მაშინ, როცა ფილოსოფიური კონტექსტი გვიპყრობს. კლარა და მზე არის ნაწარმოები ადამიანად ყოფნის შესახებ. ის ფაქტი, რომ იშიგუროს ძალუძს მსგავსი რთული კავშირები ასე მარტივად წარმოაჩინოს, სწორედ იმის ნათელი არგუმენტია, რომ მან დაიმსახურა ისეთივე დიადი ლიტერატურული ჯილდო, როგორიცაა ნობელის პრემია. ვფიქრობ, რომ მკითხველთა უდიდეს ნაწილს ეს წიგნი აუცილებლად მოეწონება, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ის ასახავს იმ გზას, თუ როგორ უნდა ვისწავლოთ სიყვარული. რომანი ღრმა სიბრძნის მატარებელია, როგორც პატარა ბავშვი, რომელიც გადაწყვეტს შეიყვაროს თავისი თოჯინა. „რა შეუძლია იცოდეს ბავშვს ნამდვილი, წმინდა სიყვარულის შესახებ?“ - სვამს კითხვას კლარა. პასუხი, რა თქმა უნდა, ყველაფერია.“"რომანი 2021 წლის ბუკერი პრემიაზე ნომინირებულ ნაწარმოებთა გრძელ სიაშიც მოხვდა, აგრეთვე დაიმსახურა კარნეგის მედალი.
სქოლიო
კატეგორია:2021 წლის რომანები კატეგორია:ბრიტანული ლიტერატურული ნაწარმოებები კატეგორია:კაზუო იშიგუროს რომანები
დავით მუჯირი (დ. 1999)
დავით მუჯირი (დ. 28 იანვარი, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. საჩხერის „ჩიხურას“ თავდამსხმელი. პირველი მატჩი კარიერაში 2019 წელს, „ვიტ ჯორჯიას“ მაისურით ითამაშა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
მერიასოვო
მერიასოვო (Мерәҫ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 655 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 57 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ვარსკვლავი
მინი|მარჯვნივ|ვარსკვლავების ევოლუციის ინფოპლაკატი. ეს სურათი წარმოდგენას შეგიქმნით ზოგადად ვარსკვლავებზე, მათ მასშტაბებზე, დაბადებასა და სიკვდილზე.
ვარსკვლავი — პლაზმის მასიური და კაშკაშა სფერო, რომელიც თავისივე გრავიტაციითაა შეკავებული. დედამიწასთან მდებარე უახლოესი ვარსკვლავი მზეა, რომელიც პლანეტის ძირითადი ენერგიის წყაროა. დედამიწიდან ღამით ზოგიერთი სხვა ვარსკვლავიც ჩანს; ისინი პატარა წერტილებად ჩნდება ცაზე, რადგან დედამიწიდან ძალიან შორ მანძილზე მდებარეობს. ისტორიულად, ყველაზე ცნობილი ვარსკვლავები დაჯგუფებული იყო თანავარსკვლავედებად და ასტერიზმებად, კაშკაშა ვარსკვლავებმა კი თავიანთი შესაფერისი სახელები მიიღო. ვარსკვლავთა ვრცელი კატალოგი ასტრონომებმა შექმნეს, რომელიც სტანდარტიზირებულ ვარსკვლავურ აღნიშვნებს უზრუნველყოფს.
ვარსკვლავი წყალბადისა და ჰელიუმის თერმობირთვული სინთეზის (რომელიც მის ბირთვში მიმდინარეობს) წყალობით ანათებს და გამოყოფს ენერგიას, რომელიც ვარსკვლავის შიდა ნაწილს გაივლის და შემდეგ გარე კოსმოსში გამოსხივდება. როგორც კი წყალბადი ბირთვში გამოილევა, ბუნებრივად არსებული, ჰელიუმზე მძიმე თითქმის ყველა ელემენტი წარმოიქმნება ვარსკვლავური თერმობირთვული სინთეზის დროს, ხოლო ზოგიერთ ვარსკვლავში კი ზეახლად ანთებისას დაწყებული თერმობირთვული სინთეზით. სიცოცხლის დასასრულს ვარსკვლავი შეიცავს გადაგვარებულ მატერიას. ასტრონომებს ვარსკვლავის მოძრაობაზე, სიკაშკაშესა და სპექტრზე დაკვირვებით შეუძლიათ განსაზღვრონ მასა, ასაკი, ქიმიური შედგენილობა და მისი სხვა მრავალი თვისება. ვარსკვლავის მთლიანი მასა მისი ევოლუციისა და საბოლოო ბედის მთავარი განმსაზღვრელია. სხვა მახასიათებლები, როგორებიცაა ტემპერატურა და დიამეტრი, მისი სიცოცხლის განმავლობაში იცვლება, ხოლო ვარსკვლავის გარემო კი მის ბრუნვასა და მოძრაობაზე დიდად მოქმედებს. ვარსკვლავების ტემპერატურისა და სიკაშკაშის ერთმანეთზე დამოკიდებულებით დალაგდა ვარსკვლავები, რომელსაც „ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა“ ეწოდება, მოკლედ კი ჰ-რ დიაგრამით მოიხსენიებენ. ეს კი საშუალებას იძლევა, მნათობის ასაკი და ევოლუციური მდგომარეობა განისაზღვროს.
ვარსკვლავის სიცოცხლე იწყება წყალბადით, ჰელიუმითა და მცირე რაოდენობით მძიმე ელემენტებით გაჯერებული გაზური ნისლეულის გრავიტაციული კოლაფსით (ჩაშლით). როცა ვარსკვლავის ბირთვი საკმარისად მკვრივია, წყალბადი ჰელიუმად თერმობირთვული სინთეზით გადაიქცევა და ამ პროცესისას უზარმაზარი ენერგია გამოიყოფა. ვარსკვლავის შიგნეულობის ნარჩენს ენერგია ბირთვიდან გარეთ გამოაქვს რადიაციული და კონვექციური პროცესების კომბინაციით. ვარსკვლავის შიდა წნევა გრავიტაციას ხელს უშლის, რომ ჩაშალოს ის. როგორც კი წყალბადი ბირთვში ამოიწურება, ვარსკვლავი, სულ ცოტა მზის 0,4-ის ტოლი მასით, ფართოვდება და ხდება წითელი გიგანტი. ზოგ შემთხვევაში კი ხდება სხვა უფრო მძიმე ელემენტების სინთეზი ბირთვში ან ბირთვის გარშემო არსებულ გარსებში. ვარსკვლავი შემდეგ ევოლუციონირებს გადაგვარებულ ფორმაში, რადგან ამუშავებს თავისი მატერიის პორციებს ვარსკვლავთშორის გარემოში, სადაც ის ხელს შეუწყობს ვარსკვლავთა ახალი თაობის ფორმირებას მძიმე ელემენტების უფრო დიდი რაოდენობით. ამასობაში, ბირთვი ვარსკვლავური ნარჩენი ხდება: თეთრი ჯუჯა, ნეიტრონული ვარსკვლავი ან (თუ საკმარისად მასიურია) შავი ხვრელი.
დაკვირვებათა ისტორია
მინი|ხალხი ვარსკვლავებში ფორმებს უძველესი დროიდან ხედავდა. ეს არის 1690 წელს შესრულებული ნახატი, რომელზეც ასახულია [[ლომის თანავარსკვლავედი. ნახატი იოჰანეს ჰეველის ეკუთვნის. ]] მინი|[[ლომის თანავარსკვლავედი ისეა გამოსახული, როგორც შეუიარაღებელი თვალით ჩანს. ხაზები ხელოვნურადაა დამატებული.]]
ისტორიულად, ვარსკვლავები ცივილიზაციებისთვის მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. ისინი რელიგიური რიტუალების ნაწილი იყო და გამოიყენებოდა ციური ნავიგაციისა და ორიენტაციისათვის. ძველ ასტრონომებს სჯეროდათ, რომ ვარსკვლავები სამარადჟამოდ უცვლელად იყო მიბმული ციურ სფეროზე. ასტრონომებმა პირობითად დააჯგუფეს ვარსკვლავები თანავარსკვლავედებად და მათ იყენებდნენ პლანეტათა მოძრაობის დასადგენად და მზის პოზიციის გასარკვევად. მზის მოძრაობამ ვარსკვლავების ფონზე (და ჰორიზონტის) საფუძველი ჩაუყარა კალენდრების შექმნას, რომლებიც გამოიყენებოდა სამეურნეო საქმიანობისთვის. გრიგორიანული კალენდარი, რომელიც თითქმის ყველგან გამოიყენება მსოფლიოს მასშტაბით, მზის კალენდარია, რომელიც დაფუძნებულია დედამიწის ბრუნვის ღერძის მზის მიმართ დახრის კუთხესთან.
უძველესი ზუსტად დათარიღებული ვარსკვლავური დიაგრამა ძველ ეგვიპტურ ასტრონომიაში გამოჩნდა ძვ. წ. 1534 წელს. ყველაზე ადრეული ვარსკვლავური კატალოგი მესოპოტამიის ბაბილონელმა ასტრონომებმა მეორე ათასწლეულის მიწურულს შექმნეს.
პირველი ვარსკვლავური კატალოგი ბერძნულ ასტრონომიაში არისტილმა შექმნა დაახლოებით ძვ. წ. 300 წელს ტიმოჰარისის დახმარებით. ჰიპარქეს ვარსკვლავურ კატალოგში 1020 ვარსკვლავი შედის და პტოლემეს ვარსკვლავურ კატალოგთან აიგივებენ. ჰიპარქე ცნობილია პირველი ზეახლის აღმომჩენის სახელით. თანავარსკვლავედების და ვარსკვლავების სახელები, რომლებიც დღეს გამოიყენება, ბერძნული ასტრონომიიდან მომდინარეობს.
ცის უცვლელობის მიუხედავად, ჩინელმა ასტრონომებმა იცოდნენ, რომ ახალი ვარსკვლავების დაბადება შესაძლებელი იყო. ახ. წ. 185 წელს, ისინი ზეახლის პირველი დამკვირვებლები და აღმწერები იყვნენ. ზეახლის სახელია SN 185. ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავური მოვლენა, რომელიც ისტორიაში ჩაიწერა, იყო ზეახალი SN 1006, რომელიც 1006 წელს დაიმზირებოდა და ეგვიპტელმა ასტრონომმა ალი იბნ რიდუანმა და რამდენიმე ჩინელმა ასტრონომმა აღწერა. ზეახალი SN 1054, რომელმაც კიბორჩხალის ნისლეული წარმოქმნა, ასევე, ჩინელი და მუსლიმი ასტრონომების მიერ დაიმზირებოდა.
შუა საუკუნეების მუსლიმმა ასტრონომებმა მრავალ ვარსკვლავს არაბული სახელები დაარქვეს, რომლებიც დღესაც გამოიყენება. მათ გამოიგონეს მრავალი ასტრონომიული ინსტრუმენტი, რომლებსაც შეეძლო გამოეთვალა ვარსკვლავების ადგილმდებარეობა. მათ ააშენეს პირველი დიდი კვლევითი ობსერვატორიის ინსტიტუტი ძირითადად იმისათვის, რომ შეექმნათ „ზიჯის“ ვარსკვლავური კატალოგები. მათ შორის იყო „უძრავი ვარსკვლავების წიგნი“, რომელიც სპარსელმა ასტრონომმა აბდ ალ-რაჰმან ალ-სუფიმ შეადგინა. ის აკვირდებოდა ვარსკვლავებს, ვარსკვლავთგროვებსა (ვარსკვლავ Omicron Velorum-ისა და Brocchi-ს გროვის ჩათვლით) და გალაქტიკებს (ანდრომედას გალაქტიკის ჩათვლით).
იოზეფ პუგის თანახმად, ანდალუზიელმა ასტრონომმა იბნ ბაჯაჰმა ივარაუდა, რომ „ირმის ნახტომი“ მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, რომლებიც თითქმის ერთმანეთთან იყო მიკრული და ჩანდა უწყვეტ სურათად, რომელიც გამოწვეული იყო სუბლუნარული მატერიის გარდატეხის ეფექტისგან. მან თავისი დაკვირვების დასამტკიცებლად გამოიყენა მტკიცებულება იუპიტერისა და მარსის შეერთებით 500 AH-ზე. ადრეული ევროპელი ასტრონომები, როგორიცაა ტიხო ბრაჰე, ახალ ვარსკვლავებს (მოგვიანებით ზეახალი დაერქვა) აფიქსირებდნენ ღამის ცაზე, რაც იმის მტკიცებულება იყო, რომ ცა მუდმივი არ იყო. 1584 წელს ჯორდანო ბრუნომ წამოაყენა ვარაუდი, რომ ვარსკვლავები მზის მსგავსი იყო და ჰყავს პლანეტები, შეიძლება დედამიწის მსგავსებიც კი, თავიანთ ორბიტებზე. ეს იდეა ბევრად ადრე წამოაყენეს უძველესმა ბერძენმა ფილოსოფოსებმა, დემოკრიტემ და ეპიკურემ, და შუა საუკუნეების მუსლიმმა კოსმოლოგებმა, როგორიც იყო ალ-დინ ალ-რაზი. მომდევნო საუკუნეში, იმ იდეაზე, რომ ვარსკვლავები ისეთივე იყო, როგორიც მზეა, ასტრონომები შეთანხმდნენ. იმის ასახსნელად, თუ ეს ვარსკვლავები რატომ არ ახდენს გრავიტაციულ ზეგავლენას მზის სისტემაზე, ნიუტონმა ჩამოაყალიბა იდეა, რომ ვარსკვლავები თანაბრად იყო განაწილებული ყველა მიმართულებით. ამ იდეას კი ბიძგი მისცა თეოლოგმა რიჩარდ ბენტლიმ.