cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კეიტ ბლანშეტი
ბლანშეტის სხვა განთქმული ფილმებია „.ნიჭიერი მისტერ რიპლი (1999), „ბეჭდების მბრძანებლის ტრილოგია (2001–2003), „ჩანაწერები სკანდალის შესახებ“ (2006), „ბაბილონი“ (2006), „ელისაბედი: ოქროს ხანა“ (2007), „მე იქ არ ვარ“ (2007), „ბენჯამინ ბატონის უცნაური ისტორია“ (2008), „ჰობიტის“ ტრილოგია (2012–2014), „კეროლი“, (2015), „კონკია“ (2015), „თორი: რაგნაროკი“ (2017) და „ოუშენის 8 მეგობარი“ (2018). 2008—2013 წლებში ბლანშეტი, მის მეუღლესთან, ენდრიუ უპტონთან ერთად იკავებდა Sydney Theatre Company-ის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობას.
მისი დებიუტი ბროდვეის თეატრში შედგა 2017 წელს. იმავე წელს გახდა ავსტრალიის ორდენის კომპანიონი. 2012 წელს საფრანგეთის მთავრობამ ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალერის წოდება მიანიჭა. აგრეთე გადაეცა ლიტერატურის დოქტორის საპატიო ტიტული ახალი სამხრეთი უელსის, სიდნეისა და მაკუორის უნივერსიტეტებისაგან 2017 წელს. 2015 წელს გახდა ბრიტანეთის კინოინსტიტუტის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები) კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ავსტრალიელი თეატრის მსახიობი ქალები კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი ტელემსახიობები კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი გამხმოვანებლები კატეგორია:ავსტრალიელი ფემინისტები კატეგორია:ავსტრალიელი რესპუბლიკელები კატეგორია:ჰელპმანის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ავსტრალიის ორდენის კომპანიონები კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები
ბილიანა სრბლიანოვიჩი
ბილიანა სრბლიანოვიჩი ( Биљана Србљановић, დ. 15 ოქტომბერი, 1970) — სერბი დრამატურგი და უნივერსიტეტის პროფესორი.
მან დაწერა თერთმეტი თეატრალური სპექტაკლი და სცენარი სატელევიზიო სერიალისთვის, რომელიც გადიოდა სერბეთის რადიო ტელევიზიაში 1990-იანი წლების შუა პერიოდში. მისი პიესები 50-მდე ქვეყანაშია დადგმული. სრბლიანოვიჩი ასევე არის ბელგრადის ხელოვნების უნივერსიტეტის დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტის (FDU) ლექტორი ნახევარ განაკვეთზე. 1999 წლის 1 დეკემბერს იგი გახდა პირველი არაგერმანელი მწერალი, რომელმაც მიიღო Ernst Toller Preis. სერბეთში მან მიიღო სხვადასხვა თეატრალური ჯილდოს. გარდა ამისა, მას აქვს 2003 წლის ყოველწლიური ჯილდო სერბეთის სამოქალაქო ალიანსის (GSS) პოლიტიკური პარტიის მიერ დაწესებული, რომელიც განკუთვნილია ქალებისათვის „ადამიანის უფლებების, დემოკრატიისა და ტოლერანტობის პოპულარიზაციაში შეტანილი წვლილისთვის პოლიტიკურ კომუნიკაციაში“.
2007 წელს სალონიკში მიენიჭა ევროპის IX პრემია თეატრალური დადგმისთვის.
ადრეული წლები
სრბლიანოვიჩი დაიბადა 1970 წლის 15 ოქტომბერს სტოკჰოლმში, სადაც მისი მამა დანილო სრბლიანოვიჩი რამდენიმე წლით ადრე ჩავიდა 1960-იანი წლების ბოლოს იუგოსლავიიდან, დასაქმების უკეთესი შესაძლებლობების საძიებლად. იუგოსლავიიდან მას მალე შეუერთდა მისი მეგობარი გოგონა მიროსლავა სიმიჩი. წყვილმა იქორწინა იუგოსლავიის საელჩოში, სტოკჰოლმში. სამოქალაქო ცერემონიას ელჩი ვლადიმერ როლოვიჩი უძღვებოდა. წყვილს შეეძინა ქალიშვილი ბილიანა. 1971 წლის აპრილში, მისი მშობლების ქორწილიდან თვეების შემდეგ, საელჩოს თავს დაესხნენ ხორვატ უსტაშებთან დაკავშირებული ტერორისტების ჯგუფი მირო ბარეშიჩის მეთაურობით, რომელთაც მოკლეს ელჩი როლოვიჩი.
მწერლობა
სრბლიანოვიჩმა მიიღო ხარისხი დრამატურგიაში 1995 წელს ბელგრადის დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტზე. პირველი პიესის, რომელიც მან დაწერა, ბელგრადის ტრილოგია, პრემიერა შედგა 1997 წელს ბელგრადში, სერბეთი, იუგოსლავიის დრამატულ თეატრში. დიდი წარმატების შემდეგ სპექტაკლი დაიდგა ბევრ სხვა ქვეყანაში, მათ შორის იტალიაში, გერმანიაში, ავსტრიაში, შვეიცარიაში, ბელგიაში, ინგლისსა და სკანდინავიის ქვეყნებში.
1998 წლის აპრილში მისი მეორე პიესა ოჯახური ისტორიები დაიწერა ბელგრადში და დაიდგა Atelje 212- ში. მან მოიპოვა საუკეთესო ახალი პიესის ჯილდო ნოვი-სადში, სერბეთის თეატრალურ ფესტივალზე. სპექტაკლი მოგვიანებით დაიდგა გერმანიაში, პოლონეთში, რუმინეთში, სლოვენიაში, შეერთებულ შტატებში, შვეიცარიაში, ნიდერლანდებში, საფრანგეთში და სხვაგან.
1999 წლის დეკემბერში სრბლიანოვიჩმა დაასრულა პიესა შემოდგომა, რომლის პრემიერა შედგა 2000 წლის ივლისში ქალაქ ბუდვაში, მონტენეგროს თეატრის ფესტივალზე. საზოგადოების ინტერესის ნაკლებობის გამო სპექტაკლი სწრაფად წაიშალა ბელგრადის თეატრების პროგრამიდან.
ახალგაზრდა დრამატურგი ასევე შეგიძლიათ ნახოთ სერბულ ფილმში „სიმართლის, სიყვარულისა და თავისუფლების მიწა “ (Zemlja istine ljubavi i slobode), როგორც მსახიობი, მთავარ როლში.
სუპერმარკეტის, მისი მეოთხე სპექტაკლის პრემიერა შედგა 2001 წლის მაისში ვენის ფესტივალზე, ავსტრია. ის ჯერ კიდევ ბევრ ევროპულ ქვეყანაში იდგმება.
2003 წლის ბოლოს სრბლიანოვიჩმა დაასრულა მეხუთე პიესა ამერიკა, მეორე ნაწილი. ეს იყო სერბეთის ყველაზე პოპულარული პიესა 2003 და 2004 წლებში.
სრბლიანოვიჩის მომდევნო სპექტაკლმა კალიები (Skakavci) მოიპოვა ახალი თეატრალური დადგმის ჯილდო, ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თეატრალური ჯილდო. 2005-06 წლებში გერმანულმა თეატრალურმა ჟურნალმა Theatre Heute-მა სრბლიანოვიჩი სეზონის საუკეთესო უცხოელ დრამატურგად გამოაცხადა.
მისმა უახლესმა პიესამ ეს საფლავი ძალიან პატარაა ჩემთვის მიიპყრო საერთაშორისო პრესის ყურადღება და ასევე მოწონება დაიმსახურა ევროპის მაყურებლისგან.
ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია (LDP)
2008 წლის მარტის ბოლოს სრბლიანოვიჩი გამოცხადდა პარტიის კანდიდატად ბელგრადის მერის პოსტზე 2008 წლის მაისის მომავალ ადგილობრივ არჩევნებზე.
ბელგრადის სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში პარტიის ცუდი საარჩევნო მანევრებიდან ექვსი თვის შემდეგ, ის საჯაროდ ჩიოდა თავის პირად ბლოგზე პარტიის მხრიდან მარგინალიზებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ბლოგპოსტი სწრაფად წაიშალა, დიდი გამოხმაურება გამოიწვია მისი თანაპარტიელების მხრიდან. რამდენიმე დღის შემდეგ, გავრცელებული ინფორმაციით, პარტიის პრეზიდენტ ჩედომირ იოვანოვიჩთან საუბრის შემდეგ, რომელმაც საჯაროდ გამოხატა მხარდაჭერა პარტიაში დრამატურგის მომავლის მიმართ, სრბლიანოვიჩი გამოვიდა განცხადებით, რომ პარტიაში ინტერპერსონალური ურთიერთობები კარგია. პირადი მოსაზრება დააფიქსირა, რომ ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია არის „საუკეთესო პოლიტიკური პარტია სერბეთში“.
წლების შემდეგ მან ჩუმად დატოვა პარტია.
ნარკოტიკების შენახვა
სრბლიანოვიჩი პოლიციამ 2011 წლის 1 დეკემბერს დააკავა, როდესაც ბელგრადში კოკაინს ყიდულობდა ოცდაშვიდი წლის ქუჩის დილერისგან, მილოშ „შონე“ სტანოიჩიჩისგან და მის წინააღმდეგ აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე ( krivična prijava ) უკანონო ნივთიერების ფლობისთვის. პოლიციისათვის მიწოდებული ინფორმაციის თანახმად, ნარკოტიკების შესყიდვის გარდა, სრბლიანოვიჩმა ასევე იყიდა ნარკოტიკები იმავე დილერისგან ოთხი დღით ადრე, ყოველ ჯერზე გადაიხადა 60 ევრო  პოლიციის მხრიდან მომხდარი მოვლენების დეტალური აღწერის მიუხედავად, ორი თვის შემდეგ, 2012 წლის 7 თებერვალს, გამომძიებელი მოსამართლის წინაშე სრბლიანოვიჩმა გამოიყენა დუმილის უფლება, როგორც დაცვის საშუალება. ორმოცდაერთი წლის დრამატურგი 2012 წლის მარტის ბოლოს პროკურატურასთან საპროცესო შეთანხმებას დათანხმდა, 200 000 სერბული დინარი შეწირა ქველმოქმედებას, ასევე დილერის წინააღმდეგ, რომელმაც მას მიყიდა ნარკოტიკები, მისცა ჩვენება.
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:სტოკჰოლმელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:სერბი აქტივისტები კატეგორია:სერბი ქალი მწერლები კატეგორია:ადამიანის უფლებათა დამცველები კატეგორია:სერბი დრამატურგები კატეგორია:ლგბტ უფლებების დამცველები კატეგორია:Pages with unreviewed translations
აჩეჰი
აჩეჰი (Aceh) — სპეციალური რეგიონი ინდონეზიაში, კუნძულ სუმატრის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ინდოეთის კუთვნილ ანდამანისა და ნიკობარის კუნძულების სიახლოვეს, რომლებისგანაც ანდამანის ზღვა ჰყოფს. აჩეჰის პროვინციაში ინდონეზიის მასშტაბით ყველაზე მეტი მუსლიმი ცხოვრობს, რომლებიც შარიათის კანონებით ცხოვრობენ.
მიჩნეულია, რომ ინდონეზიაში ისლამის გავრცელება აჩეჰიდან დაიწყო, ამავე დროს ის მთლიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ისლამის გავრცელების ერთ–ერთი უმნიშნელოვანესი ნაწილი იყო. XVII საუკუნის დასაწყისში აჩეჰის სასულთნო ყველაზე ძლევამოსილი და მდიდარი სახელმწიფო იყო მალაკის სრუტის რეგიონში. აჩეჰი დიდ წინააღმდეგობას უწევდა რეგიონში მოსულ კოლონისტებს, მათ შორის ნიდერლანდელებს. მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით, მათ შორის ნავთობითა და ბუნებრივი აირით. ზოგიერთი გამოთვლებით, აჩეჰის ბუნებრივი აირის რეზერვები უდიდესია მსოფლიოში. სხვა დანარჩენ ინდონეზიასთან შედარებით, რელიგიურად კონსერვატორულია.
აჩეჰის დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობა
მინი|მარცხნივ|დამოუკიდებელი აჩეჰის მოძრაობის ქალი მებრძოლები 1970 წელს, ინდონეზიის ცენტრალური მთავრობის ნებართვით ამერიკულმა კომპანიებმა დაიწყეს აჩეჰის ბუნებრივი რესურსების მოპოვება. შემოსავლის უსამართლო განაწილებამ ადგილობრივ მოსახლეობასა და ცენტრალურ მთავრობას შორის, დარ ალ-ისლამის (მსოფლიოს დაყოფა მუსლიმანურ რეგიონებად) ინდონეზიაში წარმომადგენელი ჰასან დი ტირო დაარწმუნა აჩეჰის დამოუკიდებლობის აუცილებლობაში. მან აჩეჰის დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1976 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
Lady Gaga Fame
Lady Gaga Fame (ლედი გაგა დიდება) — ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას პირველი სუნამო, იგი გამოვიდა 2012 წლის აგვისტოში გაგას მიერ ჩამოყალიბებულ სუნამოების ლეიბლზე Haus Laboratories პარტნიორობით ფრანგულ კომპანიასთან Coty, Inc. სუნამო შექმნილია უახლესი თანამედროვე თხევადი ტექნოლოგიებით და არის მსოფლიოში პირველი შავი ფერის სუნამო, მიუხედავად ამისა სუნამო დასხმის დროს კვალს არ ტოვებს და ხდება უფერული. სუნამო არის უნისექსი და განკუთნილია როგორც ქალებისთვის ასევე მამაკაცებისთვის. სუნამოს აქვს ყვავილოვანი ხილის არომატი, მისი იგრედიენტებია: ზედა ნოტი – ყვავილ ბელადონას ცრემლები; გულის ნოტი – გარგრის ფხვნილი, ლეოპარდის პრინტიანი ფურცლების მქონე ორქიდეას დასრესილი გული და თაფლის წვეთები; ქვედა ნოტი – არაბული ჟასმინი და საკმეველი. სუნამოს კოლექცია მოიცავს ტანის ლოსიონს, ტანის გელს და შავ საპონს. დამატებით ასევე გამოიცა სხვადასხვა საჩუქრები: სასცუქრე ჩანთა, მზის სათვალეები, ყალბი ფრჩხილები, დროებითი ტატუ და სხვა.
სუნამოს სარეკლამო ფოტოები და მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო ამერიკელმა ფოტოგრაფმა სტივენ კლეინმა, ფილმში გამოყენებულია გაგას სიმღერა Scheiße რომელიც შესულია მის მეორე სტუდიურ ალბომში Born This Way (2011). ფილმის პრემიერა შედგა ნიუ-იორკში გუგენჰაიმის მუზეუმში სუნამოს პრეზენტაციასთან ერთად. 2013 წლის მონაცემებით მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდულია სუნამოს 30 მილიონზე მეტი ფლაკონი რომლის შემოსავალმაც შეადგინა 1.3 მილიარდი აშშ დოლარი.
სქოლიო
კატეგორია:ლედი გაგა კატეგორია:ცნობილი ადამიანების სუნამოები
პრიმორსკე (ჰენიჩესკის რაიონი)
პრიმორსკე (Приморське) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ჰენიჩესკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 70 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰენიჩესკის რაიონის სოფლები
Pictures at an Exhibition (ალბომი)
Pictures at an Exhibition — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Emerson, Lake & Palmer-ის საკონცერტო ალბომი, გამოცემული 1971 და განახლებული სახით გამოშვებული 2001 წელს. ორიგინალური ალბომი ჩაწერილია ნიუკასტლში (ინგლისი).
კონცერტზე შესრულდა მოდესტ მუსორგსკის ცნობილი ნაწარმოების „სურათები გამოფენაზე“ (1874) როკ-ინტერპრეტაცია. გარდა ამისა, ალბომზე ჟღერს ჯგუფის საკუთარი კომპოზიციებიც და პეტრე ჩაიკოვსკის „მაკნატუნას“ ინტერპრეტაცია „Nutrocker“.
კომპოზიციების საკონცერტო შესრულების ამსახველი ვიდეო გამოჩნდა 1973 წელს. მოგვიანებით იგივე ვიდეო გამოვიდა 2000 წელს, DVD-ზე.
სიმღერების სია
* სტუდიური ვერსია, ჩაწერილი 1993 წელს, გამოვიდა ბოქს-სეტის The Return of the Manticore შემადგენლობაში და 1994 წლის ალბომის In the Hot Seat რამდენიმე გამოცემაში.
სქოლიო
კატეგორია:Emerson, Lake & Palmer-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1972 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:Island Records-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Universal-ის დელუქს-გამოცემები
კუბის რევოლუციის ეპიზოდები (წიგნი)
კუბის რევოლუციის ეპიზოდები — მარქსისტი რევოლუციონერის − ერნესტო ჩე გევარას ავტობიოგრაფიული წიგნი მის გამოცდილებაზე კუბის რევოლუციაში (1956-1958), დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას დასამხობად.
პირველად გამოქვეყნდა 1963 წელს, სტატიათა სერიების სახით კუბის რევოლუციური შეიარაღებული ძალების ყოველკვირეულ გამოცემაში.
2008 წელს გამოსული მხატვრული ფილმი ჩე, ბენისიო დელ ტოროს მონაწილეობით, ნაწილობრივ ამ წიგნს ეყრდნობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩე გევარას წიგნები
ნხოტაკოტის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალავის რაიონები
ნეოლიბერალიზმი
ნეოლიბერალიზმი — პოლიტიკურ-ეკონომიკური ფილოსოფია, რომელიც უარყოფს სახელმწიფოს ჩარევას (ინტერვენციას) ადგილობრივ ეკონომიკაში. ის ყურადღებას ამახვილებს თავისუფალ საბაზრო მეთოდებზე, საწარმოთა ფუნქციონირებაში ნაკლებ შეზღუდვებსა და საკუთრების უფლებებზე. საგარეო პოლიტიკაში ნეოლიბერალიზმი უპირატესობას ანიჭებს უცხოეთის ბაზრების გახსნას პოლიტიკური მეთოდებით, ეკონომიკური ზეწოლის, დიპლომატიური ან/და სამხედრო ინტერვენციის გამოყენებით. ბაზრების გახსნაში მოიაზრება თავისუფალი ვაჭრობა და მუშახელის საერთაშორისო სპეციალიზაციის მიხედვით დაყოფა.
ნეოლიბერალიზმი მულტილატერულ პოლიტიკურ ზეწოლას უჭერს მხარს ისეთი საერთაშორისო ორგანიზაციების მეშვეობით, როგორებიცაა საერთაშორისო სავაჭრო ორგანიზაცია და მსოფლიო ბანკი. ის ასევე ქადაგებს ეროვნული მთავრობების როლის მინიმუმამდე დაყვანას. კორპორაციული ეფექტურობის გადაუმჯობესებლად ის მოუწოდებს პროფკავშირთა პოლიტიკის ზეგავლენის (მაგ., მინიმალური ხელფასის ზღვარი, ან მუშახელის კოლექტიური მოლაპარაკების უფლება) უარყოფას ან მინიმუმამდე დაყვანას.
ნეოლიბერალიზმი ეწინააღმდეგება სოციალიზმს, პროტექციონიზმსა და მწვანეთა მოძრაობას უცხოეთის ბაზრებში. ადგილობრივად ის პროტექციონიზმს, როგორც ასეთი, არ უარყოფს, თუმცა გამოიყენებს მხოლოდ როგორც მოლაპარაკებებში ზეწოლის მეთოდს, რათა აიძულოს უცხო ქვეყნები საკუთარი ბაზრის ლიბერალიზაცია მოახდინონ. ნეოლიბერალიზმი ხშირად ეწინააღმდეგება თანასწორუფლებიან ვაჭრობასა და სხვა ისეთ მოძრაობებთან რომელთა აზრით მუშახელის უფლებებსა და სოციალურ თანასწორობას პრიორიტეტი უნდა ენიჭებოდეს საერთაშორისო ურთიერთობებსა და ეკონომიკაში.
ნეოლიბერალიზმი - XX საუკუნეში XIX საუკუნის იდეების აღორძინება, რომლებიც დაკავშირებულია ეკონომიკურ ლიბერალიზმთან და თავისუფალ ბაზართან. ეს ძირითადად ასოცირდება ეკონომიკური ლიბერალიზაციის პოლიტიკასთან, მათ შორის არის პრივატიზება, რეგულაციების შემცირება, გლობალიზაცია, თავისუფალი ვაჭრობა, მკაცრი ეკონომიკური პოლიტიკა და მთავრობის ხარჯების შემცირება, ეკონომიკასა და საზოგადოებაში კერძო სექტორის როლის გაზრდის მიზნით; თუმცა, ნეოლიბერალიზმის განმსაზღვრელი თავისებურებანი როგორც აზროვნებაში, ისე პრაქტიკაში არსებითი სამეცნიერო დებატების საგანი გახდა. პოლიტიკის შემუშავებისას, ნეოლიბერალიზმი იყო პარადიგმათა ცვლილების ნაწილი, რომელიც მოჰყვა კეინსიანის კონსენსუსის მარცხს ეკონომიკაში 1970-იანი წლების სტაგფლაციის მოსაგვარებლად.
ინგლისურენოვნებმა ტერმინი ნეოლიბერალიზმი სხვადასხვა მნიშვნელობით გამოიყენეს მე -20 საუკუნის დასაწყისიდან. მაგრამ ის უფრო გავრცელდა 1970-იან და 1980-იან წლებში მისი ამჟამინდელი მნიშვნელობით, რომელსაც მკვლევრები, ისევე როგორც კრიტიკოსები იყენებდნენ სოციალური მეცნიერებების ფართო წრეებში. ტერმინი იშვიათადაა გამოყენებული თავისუფალი ბაზრის პოლიტიკის მომხრეთა მიერ. როგორც ზოგიერთმა მკვლევარმა აღნიშნა, ეს ტერმინი სხვადასხვა მნიშვნელობას იღებს სხვადასხვა ხალხის მიერ, რადგანაც ნეოლიბერალიზმი „მუტაციას განიცდის“ გეოპოლიტიკურად შესამჩნევ ჰიბრიდებში მსოფლიოს მასშტაბით. ნეოლიბერალიზმი იზიარებს ბევრ თვისებას სხვა ცნებებთან, რომლებსაც სადავო მნიშვნელობები აქვთ და მათ შორისაა წარმომადგენლობითი დემოკრატიაც.
დროთა განმავლობაში შეიცვალა ტერმინის განმარტება და ამათანავე გამოყენებითობაც. როგორც ეკონომიკური ფილოსოფია, ნეოლიბერალიზმი ევროპელ ლიბერალ მეცნიერებს შორის გაჩნდა 1930-იან წლებში, როდესაც ცდილობდნენ აღედგინათ და განეახლებინათ კლასიკური ლიბერალიზმის ძირითადი იდეები. ისინი ხედავდნენ ამ იდეების პოპულარობის შემცირებას, რაც განპირობებული იყო ბაზრების კონტროლის აუცილებლობის აღიარებით, დიდი დეპრესიის შემდგომ პერიოდში და გამოიხატა პოლიტიკაში, რომელიც მიმართული იყო თავისუფალი ბაზრების არასტაბილურობის წინააღმდეგოდ, მათი უარყოფითი სოციალური შედეგების შესამსუბუქებლად. პოლიტიკის შემუშავების ერთ-ერთი სტიმული იყო სურვილი იმის, რომ თავიდან აეცილებინათ 1930-იანი წლების დასაწყისის ეკონომიკური წარუმატებლობები, რაც ზოგჯერ სწორედ კლასიკური ლიბერალიზმის ეკონომიკურ პოლიტიკას უკავშირდება უმთავრესად.
როდესაც 1980-იან წლებში ტერმინი გავრცელდა, რაც თავის მხრივ დაკავშირებული იყო ავგუსტო პინოჩეტის ეკონომიკრ რეფორმებთან ჩილეში, მან სწრაფვადე მიიღო ნეგატიური დატვირთვა და ძირითადად გამოყენებული იყო საბაზრო რეფორმისა და laissez-faire კაპიტალიზმის კრიტიკოსების მიერ. მკვლევრებმა იგი დააკავშირეს მონ პელერინის საზოგადოების ეკონომისტების ფრიდრიხ ჰაიეკის, მილტონ ფრიდმანისა და ჯეიმზ ბიუქენანის თეორიებთან, ამასთანავე ისეთ პოლიტიკოსებთან როგორებიც არიან: მარგარეტ ტეტჩერი, რონალდ რეიგანი და ალან გრინსპენი. მას შემდეგ, რაც ნეოლიბერალიზმის ახალი მნიშვნელობა დამკვიდრდა, რომელიც ესპანურენოვანი მკვლევარების მიერ იყო გამოყენებული საყოველთაოდ, იგი ინგლისურენოვანი პოლიტიკური ეკონომიკის შესწავლაშიც გავრცელდა. 1994 წლისთვის, NAFTA-ს სვლითა და ამ განვითარებაზე საპატისტას რეაქციით ჩიაპასში, ეს ტერმინი გლობალურ მიმოქცევაში შევიდა. ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ნეოლიბერალიზმის ფენომენის ირგვლივ განსწავლულობა საგრძნობლად გაიზარდა.
წარმოშობა
თავდაპირველად ტერმინი ინგლისურ ენაზე 1898 წელს გამოიყენა ფრანგმა ეკონომისტმა ჩარლზ გიდმა, რათა აღეწერა იტალიელი ეკონომისტის მაფეო პანტალეონის ეკონომიკური მრწამსი. ტერმინი ნეო-ლიბერალიზმი (néo-libéralisme) მანამდე ფრანგულ ენაში არსებობდა, შემდეგ კი სხვებმაც დაიწყეს გამოყენება, მათ შორის კლასიკური ლიბერალიზმის წარმომადგენელმა ეკონომისტმა მილტონ ფრიდმანმა თავის 1951 წელს გამოქვეყნებულ ესეში |“ნეო „ლიბერალიზმი და მისი პერსპექტივები“. 1938 წელს ვოლტერ ლიფმენის კოლოქვიუმზე სხვა ტერმინებთან ერთად შემოთავაზებული გახლდათ „ნეოლიბერალიზმი“ და საბოლოოდ აირჩიეს, რათა გამოეყენებინათ გარკვეული ეკონომიკური შეხედულებების აღსაწერად. კოლოქვიუმზე განისაზღვრა „ნეოლიბერალიზმის“ ცნება, რომელიც ანიჭებს „პრიორიტეტს ფასების მექანიზმს, თავისუფალ წარმოებას, კონკურენციის სისტემასა და ძლიერ, სამართლიან სახელმწიფოს“. „ნეოლიბერალად“ ყოფნა გულისხმობდა თანამედროვე ეკონომიკური პოლიტიკის ადვოკატირებას სახელმწიფოს ჩარევასთან ერთად. ნეოლიბერალურმა სახელმწიფო ინტერვენციონიზმმა დააპირისპირა laissez-faire ბანაკი ისეთ კლასიკურ ლიბერალებთან, როგორიცაა ლუდვიგ ფონ მიზესი. 1950-იანი და 1960-იანი წლების მკვლევართა უმეტესობას ნეოლიბერალიზმს მიაწერდა, სოციალურ საბაზრო ეკონომიკასა და მის ძირითად თეორეტიკოსებს, როგორებიცაა ოიქენი, რიპკე, რუსტოუ და მიულერ-არმაკი. მიუხედავად იმისა, რომ ჰაიეკს ინტელექტუალური კავშირი ჰქონდა გერმანელ ნეოლიბერალებთან, ამ პერიოდში მისი სახელი ნეოლიბერალიზმთან ერთად იშვიათად მოიხსენიებოდა, რაც გამოწვეული იყო უფრო მეტად მისი პრო-თავისუფალი სავაჭრო პოზიციის გამო.
ჩილეში ავგუსტო პინოჩეტის (1973–1990) სამხედრო მმართველობის დროს ოპოზიციონერმა მკვლევარებმა აიღეს გამოთქმა, რათა აღეწერათ განხორციელებული ეკონომიკური რეფორმები და მისი მომხრეები (ჩიკაგოს ბიჭები). მას შემდეგ, რაც ესპანურენოვან მკვლევარებს შორის ეს ახალი მნიშვნელობა დამკვიდრდა, იგი პოლიტიკური ეკონომიკის ინგლისურენოვან კვლევაშიც გავრცელდა. 148 სამეცნიერო სტატიის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ ნეოლიბერალიზმი თითქმის არასოდეს არის განმარტებული, მაგრამ გამოიყენება რამდენიმე გაგებით იდეოლოგიის, ეკონომიკური თეორიის, განვითარების თეორიის ან ეკონომიკური რეფორმის პოლიტიკის აღსაწერად. იგი ფართოდ გამოყენებულია, როგორც დამამცირებელი ტერმინი და/ან 1938 წლის კოლოკვიუმის დამსწრეთა იდეების მაგივრად, გულისხმობს laissez-faire ბაზრის ფუნდამენტალიზმს, რომელიც პრაქტიკულად კლასიკური ლიბერალიზმის იდენტურია. შედეგად, არსებობს დაპირისპირება ტერმინის ზუსტ მნიშვნელობასა და მის გამოყენებითობაზე სოციალურ მეცნიერებებში, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ბოლო დროს საგრძნობლად იზრდება სხვადასხვა სახის საბაზრო ეკონომიკის რიცხვი.
კიდევ ერთმა მემარცხენე-ცენტრისტულმა მოძრაობამ თანამედროვე ამერიკული ლიბერალიზმიდან ტერმინი „ნეოლიბერალიზმი“ გამოიყენა 1970-იან წლებში შეერთებულ შტატებში ჩამოყალიბებული იდეოლოგიის აღსაწერად. პოლიტიკის ექსპერტ დევიდ ბრუქსის აზრით, გამოჩენილ ნეოლიბერალ პოლიტიკოსებში შედიოდნენ ალბერტ გორი და ბილ კლინტონი შეერთებული შტატების დემოკრატიული პარტიიდან. ნეოლიბერალები გაერთიანდნენ ორი ჟურნალის „The New Republic“-ისა და „Washington Monthly“-ის ირგვლივ. ნეოლიბერალიზმის ამ ვერსიის „ნათლია“ იყო ჟურნალისტი ჩარლზ პეტერსი, რომელმაც 1983 წელს გამოაქვეყნა „ნეოლიბერალის მანიფესტი“.
ამჟამინდელი გამოყენება
ელიზაბეტ შერმერი ამტკიცებს, რომ ტერმინმა პოპულარობა ძირითადად მოიპოვა მემარცხენე აკადემიკოსებს შორის 1970-იან წლებში, რათა „აღეწერათ და საჯაროდ დაეგმოთ XX საუკუნის ბოლოს პოლიტიკოსების, კვლევითი ცენტრის ექსპერტებისა და მრეწველების მცდელობები, ემხილებინათ სოციალ-დემოკრატიული რეფორმები და შეუპოვრად განეხორციელებინათ თავისუფალი საბაზრო პოლიტიკა;“ ეკონომიკის ისტორიკოსი ფილიპ მაგნესი აღნიშნავს, რომ ტერმინი კვლავ გამოჩნდა აკადემიურ ლიტერატურაში გასული საუკუნის 80-იანი წლების შუა პერიოდში, მას შემდეგ რაც ფრანგმა ფილოსოფოსმა მიშელ ფუკომ გაამახვილა მასზე ყურადღება.
„ნეოლიბერალიზმი“ ამჟმად გამოიყენება ბაზარზე ორიენტირებული რეფორმების პოლიტიკისთვის, როგორიცაა „ფასების კონტროლის აღმოფხვრა, კაპიტალური ბაზრების დერეგულირება, სავაჭრო ბარიერების შემცირება“ და სახელმწიფო გავლენის შემცირება ეკონომიკაზე, განსაკუთრებით პრივატიზაციისა და სიმკაცრის გზით. ეს ასევე ხშირად ასოცირდება მარგარეტ ტეტჩერის მიერ გაერთიანებულ სამეფოში და რონალდ რეიგანის მიერ შეერთებულ შტატებში წარმოდგენილ ეკონომიკურ პოლიტიკასთან. ზოგიერთი მკვლევარი აღნიშნავს, რომ მას აქვს სხვადასხვაგვარი გამოყენება სხვადასხვა სფეროში:
ამასთან, მაინც მიმდინარეობს კამათი ტერმინის მნიშვნელობის შესახებ. სოციოლოგები ფრედ ლ. ბლოკი და მარგარეტ რ. სომერსი ირწმუნებიან, რომ არსებობს დავა იმის თაობაზე, თუ რა უნდა ეწოდოს თავისუფალი ბაზრის იდეების გავლენას, რომელიც 1980 წლიდან გამოიყენება ახალი კურსის პროგრამებისა და პოლიტიკის ხარჯების შემცირების გასამართლებლად: ნეოლიბერალიზმი, laissez-faire თუ „თავისუფალი ბაზრის იდეოლოგია“. სხვა მეცნიერები, როგორებიც არიან სუზან ბრედლი და მეგ ლუქსთონი, ამტკიცებენ, რომ ნეოლიბერალიზმი არის პოლიტიკური ფილოსოფია, რომლის მიზანია „ლიბერალური“ გახადოს კაპიტალის დაგროვების პროცესები. ამის საპირისპიროდ, ფრენსის ფოქს პივენი ნეოლიბერალიზმს არსებითად ჰიპერ-კაპიტალიზმად მიიჩნევს. თუმცა, რობერტ მაკჩესნი, მანამ სანამ ნეოლიბერალიზმს განმარტავს, როგორც „კაპიტალიზმს ხელთათმანებით“, ამასთან განაგრძობს მტკიცებას, რომ ტერმინი დიდწილად უცნობია ფართო საზოგადოებისთვის, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში. ლესტერ სპენსი ამ ტერმინს შავი პოლიტიკის ტენდენციების კრიტიკისთვის იყენებს და ნეოლიბერალიზმს განმარტავს, როგორც „ზოგად იდეას იმისას, რომ საზოგადოება საუკეთესოდ მოქმედებს, როდესაც ხალხი და მის შიგნით არსებული ინსტიტუტები მუშაობენ ან ფორმირდებიან ბაზრის პრინციპების შესაბამისად სამუშაოდ“. ფილიპ მიროვსკის აზრით, ნეოლიბერალიზმი ბაზარს ხედავს, როგორც უდიდეს ინფორმაციულ პროცესორს, რომელიც აღემატება ნებისმიერ ადამიანს. ამიტომ იგი განიხილება, როგორც სიმართლის არბიტრი. ნეოლიბერალიზმი განსხვავდება ლიბერალიზმისგან, რამდენადაც ის არ ემხრობა laissez-faire ეკონომიკურ პოლიტიკას, მაგრამ ამის ნაცვლად მეტად კონსტრუქტივისტულია და მხარს უჭერს ძლიერი სახელმწიფოს მიერ ბაზრის მსგავსი რეფორმების განხორციელებას საზოგადოების ყველა ასპექტში. ანთროპოლოგი ჯეისონ ჰაიკელი ასევე უარყოფს მოსაზრებას, რომ ნეოლიბერალიზმი მოითხოვს სახელმწიფოს უკან დახევას სრულიად თავისუფალი ბაზრების სასარგებლოდ, იგი ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმის გავრცელება მოითხოვს მნიშვნელოვან სახელმწიფო ინტერვენციას გლობალური „თავისუფალი ბაზრის“ ფესვგასადგმელად. ნაომი კლაინი კი გვთავაზობს ნეოლიბერალიზმის მეტწილად უარყოფით განმარტებას და ამტკიცებს, რომ ნეოლიბერალიზმს სამი პოლიტიკა აქვს: „საზოგადოებრივი სფეროს პრივატიზება, კორპორატიული სექტორის დერეგულირება და საშემოსავლო და კორპორატიული გადასახადების შემცირება, გადახდილი სახელმწიფო ხარჯების შემცირებით“.
ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, ნეოლიბერალიზმი ხშირად გამოიყენება კრიტიკოსების მიერ როგორც დამამცირებელი სიტყვა, რითაც მან სამეცნიერო ნაწერებში ისეთ ტერმინებს გაუსწრო როგორიცაა, მაგალითად, მონეტარიზმი, ნეოკონსერვატიზმი, ვაშინგტონის კონსენსუსი და „ბაზრის რეფორმა“. მაგალითისთვის, „ნეოლიბერალიზმის სახელმძღვანელოში“ ნათქვამია, რომ ეს ტერმინი „გახდა ბაზარზე ორიენტირებული პოლიტიკის ერთი შეხედვით ყოვლისმომცველი კომპლექტის იდენტიფიკაციის საშუალება, რომელიც მეტწილად პასუხისმგებელია სოციალურ, პოლიტიკურ, ეკოლოგიურ და ეკონომიკურ პრობლემებზე“. მისი გამოყენება ამ მეთოდით სადავოა და განსაკუთრებით გაკრიტიკებულია მათ მიერ, ვინც მხარს უჭერს ნეოლიბერალური მახასიათებლის პოლიტიკას. „სახელმძღვანელოში“, კიდევ ერთხელ ნათქვამია, რომ „ამ ტერმინის სპეციფიკის ასეთი ნაკლებობა ამცირებს მისი, როგორც ანალიტიკური ჩარჩოს შესაძლებლობას. თუ ნეოლიბერალიზმი არის საზოგადოების ტრანსფორმაციის გააზრების გზა ბოლო რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში, მაშინ კონცეფცია ახსნას საჭიროებს“. ისტორიკოსმა დენიელ სთედმენ ჯონსმა ანალოგიურად თქვა, რომ ტერმინი „ძალიან ხშირად გამოიყენება, როგორც გლობალიზაციასა და განმეორებად ფინანსურ კრიზისებთან დაკავშირებული უარყოფითი მოვლენების შემოკლებული ვარიანტის გამოსახატავად“. მეორეს მხრივ, მრავალი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ იგი ინარჩუნებს მნიშვნელოვან განმარტებას. „The Guardian“-ში წერისას სტივენ მეტკალფი, რომ 2016 წლის საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ნაშრომის „ნეოლიბერალიზმი: უზარმაზარი გაყიდვა?“ გამოქვეყნება „ამყარებს იდეას, რომ სიტყვა სხვა არაფერია, თუ არა პოლიტიკური სიბრაზე, ანდაც ანალიტიკური ძალის გარეშე დარჩენილი ტერმინი“.
ვოლტერ ლიფმენის კოლოქვიუმი
1930-იანი წლების დიდი დეპრესია, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა ეკონომიკური წარმოება მთელ მსოფლიოში, გამოიწვია მაღალი უმუშევრობა და სიღარიბის ფართოდ გავრცელება, მასშტაბურად განიხილებოდა, როგორც ეკონომიკური ლიბერალიზმის მარცხი. დაზიანებული იდეოლოგიის განახლების მიზნით, 25 ლიბერალი ინტელექტუალისგან შემდგარმა ჯგუფმა, მათ შორის არაერთმა გამოჩენილმა აკადემიკოსმა და ჟურნალისტმა, როგორიცაა ვოლტერ ლიფმენი, ფრიდრიხ ჰაიეკი, ლუდვიგ ფონ მიზესი, ვილჰელმ როპკე, ალექსანდრე რუსტოუ და ლუი რუჟე - მოაწყვეს ვოლტერ ლიფმენის კოლოქვიუმი, ლიფმენის პატივსაცემად, რათა აღენიშნათ მისივე პრო-მარკეტული წიგნის „კარგი საზოგადოების პრინციპების გამოკვლევა“ ფრანგული თარგმანის გამოქვეყნება. 1938 წლის აგვისტოში პარიზში გამართულ შეხვედრაზე, ისინი მოითხოვდნენ ახალი ლიბერალური პროექტის შექმნას, სადაც „ნეოლიბერალიზმი“ გაჟღედებოდა ახალბედა მოძრაობის სახელად. ისინი შეთანხმდნენ კოლოკვიუმის განვითარებაზე პარიზში მუდმივმოქმედ სამეცნიერო ცენტრად, რომელსაც ეწოდებოდა ლიბერალიზმის განახლებისა და კვლევების საერთაშორისო ცენტრი.
მონ პელერინის საზოგადოება
ნეოლიბერალიზმის მნიშვნელობის გაზრდა 1947 წელს მონ პელერინის საზოგადოების დაარსებით დაიწყო, რომლის დამფუძნებელ წევრებში იყვნენ ფრიდრიხ ჰაიეკი, მილტონ ფრიდმანი, კარლ პოპერი, ჯორჯ სტიგლერი და ლუდვიგ ფონ მიზესი. ყოველწლიურად შეკრებით, ის ხდებოდა „კლასიკური ლიბერალი და ნეო-ლიბერალური ინტელექტუალების საერთაშორისო „ვინ ვინ არის“. მაშინ, როცა 1947 წელს პირველი კონფერენციაზე დამსწრეთა თითქმის ნახევარი ამერიკელები იყვნენ, 1951 წლისთვის ევროპელები დომინირებდნენ. ევროპა მოიაზრებოდა ამ საზოგადოების ეპიცენტრად, რამდენედაც ევროპელები წარმოადგენდნენ უმრავლესობას მოწინავე პოზიციებზე.
დაარსდა რა იმ პერიოდში, როდესაც გეგმიური ეკონომიკა აღმავალ ეტაპზე იყო მსოფლიო მასშტაბით და ნეოლიბერალებისთვის ცოტა გზა არსებობდა პოლიტიკის შემოქმედებზე გავლენის მოსახდენად, საზოგადოება იქცა ნეოლიბერალების „თავშეყრის წერტილად“ და, როგორც ამას მილტონ ფრიდმანი ამბობდა, ლიბერალიზმისა და კაპიტალიზმის იზოლირებულ დამცველებს უყრიდა თავს. ისინი გაერთიანდნენ იმ რწმენით, რომ განვითარებულ სამყაროში ინდივიდუალური თავისუფლება კოლექტივისტური ტენდენციებისგან მომავალი საფრთხის ქვეშ იმყოფებოდა და ეს მოსაზრება მათ გამოხატეს კიდეც თავიანთ მიზნებში: „ცივილიზაციის ძირითად ფასეულობებს საფრთხე ემუქრება. მსოფლიოს ბევრ რეგიონში უკვე გაქრა ადამიანური კეთილშობილებისა და თავისუფლების არსებითი პირობები. სხვაგან ისინი პოლიტიკის ამჟამინდელი ტენდენციების მუდმივი ზეწოლის ვეშ არიან. თვითნებური ძალაუფლების გაფართოება თანდათანდ ძირს უთხრის ინდივიდუალებისა და ნებაყოფლობითი ჯგუფების პოზიციას. თანდათანობით ძირს უთხრის თვითნებური ძალაუფლების გაფართოებას. დასავლელი ადამიანის ყველაზე ძვირფას მონაპოვარს, აზროვნებისა და გამოხატვის თავისუფლებასაც კი საფრთხე ემუქრება ისეთი წარმოდგენების გავრცელებით, რომლებიც ტოლერანტობის პრივილეგიად მიიჩნევენ მდგომარეობას, როცა უმცირესობის პოზიცია მხოლოდ ძალაუფლების დამკვიდრების მცდელობაა, რომელშიც მათ შეუძლიათ დათრგუნონ და გაანადგურონ ყველანაირი შეხედულება, გარდა საკუთარისა. ჯგუფი მიიჩნევს, რომ ეს მოვლენათა ეს განვითარება გამოიწვია კერძო საკუთრებისა და კონკურენტული ბაზრის რწმენის უკუგდებამ … ამ ჯგუფის მიზანი მხოლოდ ისაა, რომ ხელი შეუწყოს აზრთა გაცვლას, შთაგონებულს გარკვეული იდეალებისა და საერთო ვრცელი კონცეფციების საფუძველზე. გაიმართა საერთო, რათა წვლილი შეიტანოს თავისუფალი საზოგადოებოს შენარჩუნებასა და გაუმჯობესებას“.
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი ნეოლიბერალური მიმდინარეობები
ამ დროისთვის, ნეოლიბერალური აზროვნება განვითარდა. მონ პელერინის საზოგადოების ადრეული ნეოლიბერალური იდეები ცდილობდნენ დაედგინათ შუა გზა დიდი დეპრესიის შემდეგ განხორციელებული მთავრობის ინტერვენციის გაზრდის ტენდენციასა და laissez-faire ეკონომიკას შორის, რომელსაც საზოგადოების დიდი ნაწილი დიდი დეპრესიის ნაწილად თვლიდა. მაგალითისთვის, მილტონ ფრიდმანმა, ერთ-ერთმა ყველაზე გავლენიანმა ნეოლიბერალმა, თავის ადრეულ ესეში „ნეო-ლიბერალიზმი და მისი პერსპექტივები“ დაწერა: „ნეო-ლიბერალიზმი მიიღებს მეცხრამეტე საუკუნის ლიბერალურ აქცენტს ადამიანის ფუნდამენტურ მნიშვნელობაზე, მაგრამ იგი ჩაანაცვლებს მეცხრამეტე საუკუნის ლაის-ფასის მიზანს, როგორც ამ მიზნის საშუალებას, კონკურენტული წესრიგის მიზანს. ჩაანაცვლებს მეცხრამეტე საუკუნის laissez-faire-ის მიზანს, როგორც ამ უკანასკნელის საშუალებას, კონკურენტული წესრიგის მიზანს“, რომელიც მოითხოვს შეზღუდულ სახელმწიფო ინტერვენციას „სისტემის დაცვის შესაქმნელად, კონკურენციისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისა და მონოპოლიის თავიდან ასაცილებლად, სტაბილური ფულადი ჩარჩოს შექმნისა და მწვავე სიღარიბისა და გასაჭირის აღმოსაფხვრელად“. 70-იანი წლებისთვის, ნეოლიბერალური აზროვნება, მათ შორის ფრიდმანის შეხედულება, თითქმის მხოლოდ ბაზრის ლიბერალიზაციაზე იყო ფოკუსირებული და მტკიცედ ეწინააღმდეგებოდა ეკონომიკაში სახელმწიფოს ნებისმიერი ფორმით ჩარევას.
1980-იანი წლების დასაწყისიდან რეიგანის ადმინისტრაციამ და ტეტჩერის მთავრობამ განახორციელეს ნეოლიბერალური ეკონომიკური რეფორმების სერია იმ ქრონიკული სტაგფლაციის საწინააღმდეგოდ, რომელიც შეერთებულმა შტატებმა და გაერთიანებულმა სამეფომ განიცადეს 1970-იან წლებში. ნეოლიბერალური პოლიტიკა განაგრძობდა დომინირებას ამერიკისა და ბრიტანეთის პოლიტიკაში 2008 წლის ფინანსურ კრიზისამდე. ბრიტანეთისა და ამერიკის რეფორმების შემდეგ, ნეოლიბერალური პოლიტიკა ექსპორტირდა სხვა ქვეყნებშიც: ლათინური ამერიკის, აზიისა და ოკეანეთის, შუა აღმოსავლეთისა და კომუნისტური ჩინეთის ქვეყნებმა მნიშვნელოვანი ნეოლიბერალური რეფორმები განახორციელეს. გარდა ამისა, საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა და მსოფლიო ბანკმა ხელი შეუწყვეს ნეოლიბერალურ პოლიტიკას ბევრ განვითარებად ქვეყანაში, სესხებზე მოთხოვნების დაწესებით, სტრუქტურული კორექტირების სახელით ცნობილი პროცესით.
გერმანია
ნეოლიბერალურ იდეებს პირველად ხორცი შეესხა დასავლეთ გერმანიაში. ლუდვიგ ერჰარდის გარშემო შემოკრებილმა ეკონომისტებმა გამოიყენეს ის თეორიები, რომლებიც მათ 30–40-იან წლებში შეიმუშავეს და წვლილი შეიტანეს დასავლეთ გერმანიის რეკონსტრუქციაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. ერჰარდი იყო მონ პელერინის საზოგადოების წევრი და მუდმივ კონტაქტში იყო სხვა ნეოლიბერალებთან. როგორც აღნიშნავდა, ჩვეულებრივ იგი კლასიფიცირდებოდა როგორც ნეოლიბერალი და ამას კიდეც მიესალმებოდა.
ორდოლიბერალური ფრაიბურგის სკოლა უფრო პრაგმატული იყო. გერმანელმა ნეოლიბერალებმა აღიარეს კლასიკური ლიბერალური მოსაზრება, რომ კონკურენცია განაპირობებს ეკონომიკურ კეთილდღეობას, მაგრამ ისინი ამტკიცებენ, რომ laissez-faire სახელმწიფო პოლიტიკა ახშობს კონკურენციას, რადგან ძლიერი შთანთქავს სუსტს, მონოპოლიებმა და კარტელებმა კი შეიძლება საფრთხე შეუქმნან კონკურენციის თავისუფლებას. ისინი მხარს უჭერდნენ კარგად განვითარებული იურიდიული სისტემისა და ქმედითი მარეგულირებელი აპარატის შექმნას. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ ეწინააღმდეგებოდნენ კეინსიანის დასაქმების სრულმასშტაბიან პოლიტიკას ან საყოველთაო კეთილდღეობის სახელმწიფოს, გერმანიის ნეოლიბერალური თეორია გამოირჩეოდა მზაობით ჰუმანისტური და სოციალური ღირებულებების ეკონომიკურ ეფექტურობასთან შესაბამისობაში მოყვანის შესახებ. ალფრედ მიულერ-არმაკმა ჩამოაყალიბა ფრაზა „სოციალური საბაზრო ეკონომიკა“ რათა ხაზი გაესვა იდეის თანასწორუფლებიანი და ჰუმანისტური მიდრეკილებისათვის. ბოასისა და განს-მორსის მიხედვით, ვოლტერ იუქენმა თქვა, რომ „სოციალური დაცულობა და სამართლიანობა ჩვენი დროის უდიდესი საზრუნავია“.
ერჰარდი აზრით ბაზარი არსებითად სოციალური იყო და ამის გაკეთებას არ სჭირდებოდა. იგი იმედოვნებდა, რომ მზარდი კეთილდღეობა მოსახლეობას საშუალებას მისცემდა ემართათ თავიანთი სოციალური უსაფრთხოება საკუთარი ძალების რწმენით და შეეწყვიტათ საყოველთაო კეთილდღეობის სახელმწიფოს მოთხოვნა. ფოლკსკაპიტალიზმის სახელით, შეიქმნა გარკვეული მცდელობები კერძო დანაზოგების გასაზრდელად. ამასთან, მართალია, საშუალო შენატანები საზოგადოებრივი სიბერის დაზღვევაში საკმაოდ მცირე იყო, იგი გერმანიის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილისთვის მაინც რჩებოდა შემოსავლის ყველაზე მნიშვნელოვან წყაროდ სიბერის დროს, ამიტომ ლიბერალური რიტორიკის მიუხედავად, 1950-იანი წლები გახდა ამ ყველაფრის მომსწრე, რასაც „საყოველთაო კეთილდღეობის სახელმწიფოს იძულებით გაფართოებას“ უწოდებენ. ხანდაზმულებში გავრცელებული სიღარიბის დასასრულებლად, 1957 წელს საპენსიო რეფორმამ გერმანიის კეთილდღეობა გაზარდა, რომელიც უკვე შექმნილი იყო ოტო ფონ ბისმარკის დროს. რუსტოუმ, რომელმაც შექმნა „ნეოლიბერალიზმის“ ლეიბლი, გააკრიტიკა განვითარების ეს ტენდენცია და მოითხოვა უფრო შეზღუდული კეთილდღეობის პროგრამა.
ჰაიეკს არ მოსწონდა გამოთქმა „სოციალური საბაზრო ეკონომიკა“, მაგრამ 1976 წელს განაცხადა, რომ მისმა ზოგიერთმა მეგობარმა გერმანიაში წარმატებით მოახერხა ისეთი სოციალური წესრიგის განხორციელება, რასაც იგი ესარჩლებოდა ამ ფრაზის გამოყენებისას. ამასთან, ჰაიეკის აზრით, სოციალური საბაზრო ეკონომიკა ესწრაფვოდა, როგორც საბაზრო ეკონომიკას, ასევე სოციალურ სამართლიანობას, რასაც შეუსაბამო მიზნების აურზაურად მიიჩნევდა. მონ პელერინის საზოგადოებაში გერმანელ ნეოლიბერალებთან დაპირისპირების მიუხედავად, ლუდვიგ ფონ მიზესმა განაცხადა, რომ ერჰარდმა და მიულერ-არმაკმა შეასრულეს ლიბერალიზმის დიდებული ქმედება გერმანიის ეკონომიკის აღსადგენად და ამას ეწოდა „გაკვეთილი აშშ-სთვის“ თუმცა, სხვადასხვა კვლევების მიხედვით, მიზეს მიაჩნდა, რომ ორდოლიბერალები სოციალისტებს ოდნავ თუ სჯობდნენ. ერჰარდის სამინისტროსა და ორდოლიბერალების ინტერვენციონისტულ ექსესებთან დაკავშირებით ჰანს ჰელვიგის საჩივრებზე პასუხის გასაცემად, მიზესი წერდა: „მე არ მაქვს ილუზია სოციალური ბაზრის ეკონომიკის პოლიტიკისა და პოლიტიკოსების ნამდვილ ხასიათზე“. მიზესის თანახმად, ერჰარდის მასწავლებელმა ფრანც ოფენჰაიმერმა „მეტ-ნაკლებად ასწავლა პრეზიდენტ კენედის „ჰარვარდის კონსულტანტების (შლეზინგერი, გალბრეიტი და ა.შ.)“ ახალი ფრონტის ხაზი.
გერმანიაში თავდაპირველად ნეოლიბერალიზმი იყო როგორც ორდოლიბერალიზმის, ასევე სოციალური საბაზრო ეკონომიკის სინონიმი. დროთა განმავლობაში თავდაპირველი ტერმინი ნეოლიბერალიზმი თანდათან გაქრა, რადგან სოციალური საბაზრო ეკონომიკა ბევრად უფრო პოზიტიური ტერმინი იყო და უკეთ ერგებოდა 1950-იანი და 1960-იანი წლების Wirtschaftswunder (ეკონომიკური სასწაულის) მენტალიტეტს.
ლათინური ამერიკა
1980-იან წლებში ლათინური ამერიკის მრავალმა მთავრობამ მიიღო ნეოლიბერალური პოლიტიკა.
ჩილე
ჩილე იყო ერთ-ერთი პირველი, სადაც განხორციელდა ნეოლიბერალური რეფორმები. მარქსისტმა, ეკონომისტ-გეოგრაფმა დევიდ ჰარვიმ, 1970-იანი წლების დასაწყისში აღწერა ჩილეში არსებული ნეოლიბერალური რეფორმები, როგორც „ნეოლიბერალური სახელმწიფოს ფორმირების პირველი ექსპერიმენტი“, რომელიც მოგვაწოდებდა „სასარგებლო მტკიცებულებებს, რათა ხელს შეეწყო ნეოლიბერალიზმის შემდგომი განხორციელებისათვი, როგორც ბრიტანეთში, ასევე შეერთებულ შტატებში.“
ჩილელი სტუდენტების გამორჩეულმა ჯგუფმა, ჩიკაგოელმა ბიჭებმა ორგანიზება გაუკეთეს ნეოლიბერალური პოლიტიკის გატარებას ჩილეში. ისინი 1955 წლის დასაწყისში, მიწვეულნი იყვნენ ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, რათა გაევლოთ ასპირანტურის კურსი ეკონომიკაში. ისინი სწავლობდნენ უშუალოდ მილტონ ფრიდმანისა და მისი მოწაფის, არნოლდ ჰარბერგერის ხელმძღვანელობით და იმყოფებოდნენ ფრიდრიხ ჰაიეკის უშუალო ზედამხედველობის ქვეშ. ჩილეში დაბრუნებისთანავე, მათი ნეოლიბერალური პოლიტიკის დებულებები, რომელთა მიზანი იყო მასშტაბური დერეგულაცია, პრივატიზაცია, მთავრობის ხარჯების შემცირება ინფლაციის მაღალი დონის წინააღმდეგ და სხვა თავისუფალი ბაზრის პოლიტიკური საკითხები ჩილეში, ძირითადად რჩებოდა ეკონომიკური და პოლიტიკური იდეის დონეზე რამდენიმე წლის განმავლობაში. ამის მიზეზი გახლდათ სალვადორ ალიენდეს პრეზიდენტობის პერიოდში (1970–1973) ეკონომიკის სოციალისტური მიმართულებით წარმართვა.
ალიენდეს პრეზიდენტობის პერიოდში ჩილემ მძიმე ეკონომიკური კრიზისი განიცადა, მშპ 14,3%-ით შემცირდა, უმუშევრობის დონე 23,7%-მდე გაიზარდა, ხოლო ინფლაციამ 150%-ს მიაღწია. ხანგრძლივი არეულობისა და პოლიტიკური დაძაბულობის შედეგად, აგრეთვე დიპლომატიური, ეკონომიკური და ფარული ზეწოლის შემდეგ, შეერთებული შტატების მხარდაჭერით, ჩილეს შეიარაღებულმა ძალებმა და ეროვნულმა პოლიციამ მოაწყვეს სამხედრო გადატრიალება და ამ გზით დაამხეს ალიენდეს მთავრობა. მათ შექმნეს რეპრესიული „სამხედრო ხუნტა“, რომელიც ცნობილია ოპოზიციის აქციების ჩახშობით და არმიის უფროსი, ავგუსტო პინოჩეტი დანიშნეს ქვეყნის უზენაესი საბჭოს მეთაურად. მოგვიანებით, 1980 წლის პლებისციტით, მის მმართველობას კანონიერი ლეგიტიმაცია მიენიჭა. მთავრობის მიერ დანიშნულმა კომისიამ, შიემუშავა ახალი კონსტიტუცია, რომელიც პლებისციტით იქნა დამტკიცებული. ახალი კონსტიტუციის თანახმად პინოჩეტი რჩებოდა პრეზიდენტად შემდგომი რვა წლის განმავლობაში - გაზრდილი უფლებამოსილებით - რის შემდეგაც მისი ხელახალი არჩევა მოხდებოდა რეფერენდუმის გზით.
ჩიკაგოელი ბიჭები მნიშვნელოვან პოლიტიკურ გავლენას ახდენდნენ სამხედრო დიქტატურის დროს და მათ გაატარეს მასშტაბური ეკონომიკური რეფორმა. ნაციონალიზაციისა და ალიენდეს მიერ მხარდაჭერილი ცენტრალიზირებული ეკონომიკური პროგრამებისგან განსხვავებით, 1970-იანი წლების ბოლო ნახევარში განახორციელეს სახელმწიფო საწარმოების სწრაფი და ფართო პრივატიზაცია, დერეგულაცია და სავაჭრო ბარიერების მნიშვნელოვანი შემცირება. 1978 წელს შემოღებულ იქნა ისეთი პოლიტიკა, რომელიც კიდევ უფრო შეამცირებდა სახელმწიფოს როლს და შემოიტანდა კონკურენციას და ინდივიდუალიზმს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა შრომითი ურთიერთობები, პენსიები, ჯანმრთელობა და განათლება. გარდა ამისა, ცენტრალურმა ბანკმა მაღალი ინფლაციის საწინააღმდეგოდ საპროცენტო განაკვეთები 49.9%-დან 178%-მდე გაზარდა.
ამ პოლიტიკას შოკური თერაპიის ეფექტი ქონდა, რამაც ჩილე სწრაფად გადააქცია ჩაკეტილი ბაზრისა და  მთავრობის მკაცრი ჩარევის მქონე ეკონომიკიდან ლიბერალიზირებულ, მსოფლიოში ინტეგრირებულ ეკონომიკად, სადაც ბაზარზე არსებული ძალები ძირითადად თავისუფალი იყვნენ ეკონომიკური გადაწყვეტილებების მიღებისას. ამავდროულად შემცირდა ინფლაცია, კერძოდ 1974 წელს არსებული 600%-დან 1979 წელს - 50%-მდე. ხოლო 1982 წლის ეკონომიკური კრიზისის წინა პერიოდში ეს ინფლაციის მაჩვენებელი 10%-ზე დაბლა დაეცა. მშპ-ს ზრდა 10%-ით გაიზარდა (იხ. დიაგრამა). ამასთანავე, უთანასწორობა გაფართოვდა, რადგან შრომითი კლასის ხელფასები და სარგებელი შემცირდა.
1982 წელს ჩილე კვლავ აღმოჩნდა მძიმე ეკონომიკური რეცესიის წინაშე. ამის მიზეზი სადავოა, თუმცა მკვლევართა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ ლათინო ამერიკული სესხის კრიზისი იყო მთავარი მიზეზი, რომელმაც ლათინური ამერიკის უმეტესი ნაწილი ჩააგდო ფინანსურ კრიზისში. ზოგიერთი მკვლევარი ამტკიცებს, რომ ჩიკაგოელი ბიჭების ნეოლიბერალურმა პოლიტიკამ გაამძაფრა კრიზისი (მაგალითად, მშპ-ს პროცენტული შემცირება უფრო მაღალია, ვიდრე ლათინური ამერიკის სხვა ქვეყნებში) ან შესაძლებელია გამოიწვია კიდეც; მაგალითად, ზოგი მკვლევარი აკრიტიკებს მაღალი საპროცენტო განაკვეთების პერიოდებს, რომელიც ინფლაციის სტაბილიზაციის დროს, აფერხებდა ინვესტიციებს და იწვევდა საბანკო ინდუსტრიის ფართო გაკოტრებას. სხვა მეცნიერები ადანაშაულებენ მთავრობის მიერ ნეოლიბერალური დღის წესრიგიდან გასვლას; მაგალითად, მთავრობამ ჩილეული პესო აშშ დოლარს დაუკავშირა, ჩიკაგო ბიჭების სურვილის საწინააღმდეგოდ, რამაც, ეკონომისტების აზრით, გამოიწვია პესოს გადაფასება.
რეცესიის შემდეგ ჩილეს ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი სწრაფად მზარდი გახდა, საშუალოდ 5%-დან 10%-მდე მერყეობდა და ამ მონაცემებით ლათინური ამერიკის ქვეყნების საშუალო მაჩვენებელს მნიშვნელოვნად გაუსწრო. (იხ. დიაგრამა). გარდა ამისა, შემცირდა უმუშევრობის დონე, ხოლო სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის პროცენტული მაჩვენებელი, რომელიც 1984 წლის მონაცემებით 50% იყო, 1989 წლისთვის შემცირდა 34%-მდე. ამ მოვლენებმა უბიძგა მილტონ ფრიდმანს ეწოდებინა ამ პერიოდისთვის „ჩილეს სასწაული“ და წარმატებები მიაწერა ჩიკაგოელი ბიჭების ნეოლიბერალურ პოლიტიკას. ამასთან, ზოგიერთი მკვლევარი წარმატებებს უკავშირებს საბანკო ინდუსტრიის რეგულირებას და სიღარიბის აღმოსაფხვრელად გატარებულ მიზნობრივ სოციალურ პროგრამებს. სხვები აღნიშნავენ, რომ მიუხედავად ეკონომიკის სტაბილურობისა და ზრდადობისა 1980-იანი წლების ბოლოსთვის, უთანასწორობა გაფართოვდა: მოსახლეობის თითქმის 45% სიღარიბეში ცხოვრობდა, მაშინ, როცა უმდიდრესი ადამიანების 10%-ის შემოსავალი 83%-ით გაიზარდა. ჩილელი ეკონომისტის ალეხანდრო ფოქსლის აზრით, 1990 წლისთვის ჩილეს ოჯახების 44% სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობდა.
გასული საუკუნის 90-იან წლებში ნეოლიბერალური ეკონომიკური პოლიტიკა გაფართოვდა და გაღრმავდა, მათ შორის განხორციელდა ტარიფების ცალმხრივი შემცირება. მიღებულ იქნა შეთანხმება თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ ლათინური ამერიკის რიგ ქვეყნებთან და კანადასთან. ამასთან, ამავე ათწლეულში განხორციელდა მთავრობის ხარჯების მომატება სოციალური პროგრამებისთვის, მათ შორის სიღარიბის დაძლევისა და არასათანადო საცხოვრებელი პირობების აღმოსაფხვრელად. მთელი 90-იანი წლების განმავლობაში ჩილე ინარჩუნებდა მაღალ ეკონომიკურ ზრდას, საშუალოდ 7,3% 1990-დან 1998 წლამდე. ედუარდო ანინატმა, რომელიც საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ჟურნალისთვის „ფინანსები და განვითარება“ წერს, 1986 წლიდან 2000 წლამდე პერიოდს უწოდა „ზრდის ყველაზე გრძელი, ძლიერი და სტაბილური პერიოდი (ჩილეს) ისტორიაში.“ 1999 წელს მოხდა ხანმოკლე რეცესია, რაც განპირობებული იყო აზიის ფინანსური კრიზისის შედეგად, ზრდის 2000 წელს და დარჩენილი 5%-ით 2008 წლის მსოფლიო ფინანსურ კრიზისამდე
საბოლოოდ, 1980-იანი და 90-იანი წლებში რეპრესიული ავტორიტარული მთავრობის მიერ გატარებულმა ნეოლიბერალურმა პოლიტიკამ ჩილეს ეკონომიკა გარდაქმნა მაღალი სავაჭრო ბარიერებითა და მკაცრი სამთავრობო ინტერვენციებით სავსე ჩაკეტილი ბაზრიდან,  მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ღია, თავისუფალ ეკონომიკურ ბაზრად. ლათინო ამერიკის ვალის კრიზისის დროს, ლათინო-ამერიკული ქვეყნებიდან ყველაზე მწვავე ეკონომიკური მარცხი ჩილემ განიცადა (ნეოლიბერალური რეფორმის მიმდინარეობის რამდენიმე წლის განმავლობაში), მაგრამ მიუხედავად ამისა ჩილეს ჰქონდა ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი და მკაფიო აღორძინება. იგი 1980 წლის ლათინური ამერიკის უღარიბესი ქვეყნიდან, ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს მიხედვით (პერუსთან ერთად) გადაიქცა ყველაზე მდიდარ ქვეყნად  2019 წელს. საშუალო წლიური ეკონომიკური ზრდა 1980-იანი წლების შუა პერიოდიდან 1997 წლის აზიის კრიზისამდე  იყო 7,2%, ხოლო 3,5% 1998-დან 2005 წლამდე, რაც შეეხება ერთ სულ მოსახლეზე რეალური შემოსავლის ზრდას- 1985 წლიდან 1996 წლამდე საშუალოდ 5% შეადგინა. ამ მაჩვენებლებით ჩილემ ლათინო-ამერიკული ქვეყნების საშუალო მაჩვენებლი გადალახა. ინფლაცია კონტროლირებადი გახდა. 1970-დან 1985 წლამდე ჩილეში ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად შემცირდა, კერძოდ 1000 სულ მოსახლეზე 76.1-დან 22,6-მდე, რაც თავის მხრივ ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი იყო ლათინურ ამერიკაში. 1980-დან 1990 წლამდე მართალია უმუშევრობა შემცირდა, მაგრამ კვლავ მაღალი იყო სამხრეთ ამერიკის საშუალო მაჩვენებელზე (რაც სტაგნაციური იყო). მიუხედავად იმისა, ჩილეს მოსახლეობაში საზოგადოების აღქმით ეკონომიკური უთანასწორობა გაიზარდა, ჩილეში ჯინის კოეფიციენტი ფაქტობრივად დაეცა 1987 წლის 56,2-დან 2017 წლის 46,6 მაჩვენებლამდე. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ ეს რიცხვები ლათინური ამერიკის საშუალო მაჩვენებელთან ახლოსაა, ჩილეში ჯერ კიდევ არის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ჯინის კოეფიციენტი ეთგო-ში, ძირითადად განვითარებული ქვეყნების ორგანიზაციაში, რომელიც მოიცავს ჩილესაც, მაგრამ არა ლათინური ამერიკის სხვა ქვეყნებს. გარდა ამისა, ჯინის კოეფიციენტი მხოლოდ შემოსავლის უთანასწორობას ზომავს; ჩილეში უფრო მაღალია შერეული უთანასწორობის რეიტინგი OECD-ს უკეთესი ცხოვრების ინდექსში, რომელიც მოიცავს უფრო მეტ ფაქტორზე გათვლილ ინდექსებს მოიცავს, ვიდრე მხოლოდ შემოსავალია, მაგალითად საცხოვრებელს და განათლებას. გარდა ამისა, ჩილეში მოსახლეობის პროცენტული რაოდენობა, რომელიც სიღარიბეში ცხოვრობდა, 1969 წლის მონაცემებით 17%-დან მკვეთრად გაუარესდა და 45%-მდე გაიზარდა 1985 წელს. ამავე დროს, განათლების, ჯანმრთელობისა და საცხოვრებლისთვის ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხები დაახლოებით 20%-ით შემცირდა. მთავრობის ბიუჯებით საშუალოდ 20%-ით შემცირდა. ეს ეპოქა ასევე გამოირჩევა ეკონომიკური არასტაბილურობით.
საერთო ჯამში, მკვლევრებს აქვთ განსხვავებული მოსაზრებები ნეოლიბერალური რეფორმების შედეგების შესახებ. CIA-ს მსოფლიო ფაქტების წიგნში აღნიშნულია, რომ ჩილეს „ჯანსაღმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ“, რომელიც მუდმივად შენარჩუნებული იყო 1980-იანი წლებიდან, „ხელი შეუწყო ეკონომიკის სტაბილურ ზრდას ჩილეში, რის შედეგადაც სიღარიბის კოეფიციენტი ორჯერ შემცირდა“. ზოგიერთმა მეცნიერმა კი ამ პერიოდს ჩილეს სასწაული უწოდა. ამასთან, ზოგიერთი მკვლევარი ამ პერიოდს კრახს უწოდებს, რომელმაც გამოიწვია შემოსავლების გადანაწილების უკიდურესად უთანასწორო მდგომარეობა და ქვეყანა მიიყვანა მძიმე სოციალურ-ეკონომიკურ ზიანამდე. ასევე სადავოა რამდენადაა ეს ცვლილებები არის ნეოლიბერალური ეკონომიკური პოლიტიკის და არა სხვა ფაქტორების შედეგი; კერძოდ, ზოგი მკვლევარი ამტკიცებს, რომ 1982 წლის კრიზისის შემდეგ 1970-იანი წლების „სუფთა“ ნეოლიბერალიზმი თანდათანობით ჩანაცვლდა  სოციალური ბაზრის ეკონომიკის განვითარებისკენ მიმართული აქცენტის მქონე პოლიტიკით, რომელიც აერთიანებდა ნეოლიბერალური და სოციალური კეთილდღეობის პოლიტიკას.
2019-20 წლების ჩილეში მიმდინარე საპროტესტო გამოსვლების საპასუხოდ, 2020 წლის 25 ოქტომბერს ჩატარდა ეროვნული პლებისციტი, რომელსაც უნდა გადაეწყვიტა საჭიროებდა თუ არა ჩილეს კონსტიტუცია ჩასწორებას. ახალი კონსტიტუციის „დასამტკიცებლად“, რათა შეცლილიყო პინოჩეტის ეპოქის კონსტიტუცია, რომელმაც თავის მხრივ გარკვეული ნეოლიბერალური პრინციპები შეიტანა ქვეყნის ძირითად კანონში, მოპოვებულ იქნა  ხმების 78%. 2021 წლის 11 აპრილს გაიმართება მორიგი რეფერენდუმი კონვენციის შემადგენლობის გადასაწყვეტად, რომელიც ჩაასწორებს კონსტიტუციას. ახალი კონსტიტუცია, სავარაუდოდ, გადაუხვევს მოქმედ კონსტიტუციაში ასახულ ნეოლიბერალურ ეკონომიკურ სტრუქტურას და აქცენტს ქვეყნის ეკონომიკურ უთანასწორობაზე გააკეთებს.
არგენტინა
1960-იან წლებში ლათინო-ამერიკელმა ინტელექტუალებმა დაიწყეს ორდოლიბერალიზმის იდეების შემჩნევა; ისინი ხშირად იყენებდნენ ესპანურ ტერმინს „neoliberalismo“ ამ აზროვნების სკოლის აღსანიშნავად. მათზე განსაკუთრებით დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა გერმანიის სოციალურმა საბაზრო ეკონომიკამ და Wirtschaftswunder-მა („ეკონომიკურმა სასწაულმა“) და ფიქრობდნენ საკუთარ ქვეყნებში მსგავსი პოლიტიკის განხორციელების შესაძლებლობის შესახებ. გასათვალისწინებელია, რომ ნეოლიბერალიზმი 1960-იანი წლებია არგენტინაში გულისხმობდა ფილოსოფიას, რომელიც უფრო ზომიერი იყო, ვიდრე მთლიანად Laissez-faire-ის თავისუფალი ბაზრის კაპიტალიზმი და ემხრობოდა სახელმწიფო პოლიტიკის გამოყენებას სოციალური უთანასწორობის რეგულირებისა და მონოპოლიის ტენდენციის წინააღმდეგ.
1989-დან 2001 წლამდე უფრო მეტი ნეოლიბერალური ქმედება განხორციელდა დომინგო კავალოს მიერ. ამჯერად, ძირითადი აქცენტი გაკეთდა საზოგადოებრივი მომსახურების პრივატიზებაზე, თუმცა ასევე თავიდან განხორციელდა ფინანსური დერეგულაცია და თავისუფალი ვაჭრობა უცხო ქვეყნებთან. შრომის ბაზრის გაზრდილ მოქნილობასთან ერთად, უმუშევრობის დონე 18,3%-მდე დაეცა. აღნინული პოლიტიკის შესახებ საზოგადოების დამოკიდებულება შერეული იყო; მიუხედავად იმისა, რომ პრივატიზაციის ნაწილი მისასალმებელი იყო, ძირითადად კრიტიკა მოდიოდა ხალხის ინტერესების გაუთვალისწინებლობის გამო. საპროტესტო გამოსვლების შედეგად 29 ადამიანი დაიღუპა პოლიციელების მიერ, ამასთან გადადგა პრეზიდენტი ფერნანდო დე ლა რუა მისი ვადის სრულ დასრულებამდე ორი წლით ადრე.
მექსიკა
1980-იანი წლების დასაწყისში ლათინური ამერიკის ბევრ სხვა ქვეყანასთან ერთად მექსიკაშიც მოხდა ვალის კრიზისი. 1983 წელს მექსიკის მთავრობამ, რომელსაც მართავდა მექსიკის ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია PRI, სესხები მიიღო სავალუტო ფონდისგან. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ დადგენილ პირობებს შორის იყო მექსიკისთვის სახელმწიფო ინდუსტრიების პრივატიზების მოთხოვნები, მათი ვალუტის გაუფასურება, სავაჭრო ბარიერების შემცირება და სახელმწიფო ხარჯების შეზღუდვა. ეს პოლიტიკა მიზნად ისახავდა მექსიკის ეკონომიკის სტაბილიზაციას მოკლევადიან პერიოდში. მოგვიანებით, მექსიკამ სცადა ამ პოლიტიკის გაფართოება ნამატისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების წახალისების მიზნით.
სავალუტო ფონდის ნეოლიბერალური რეფორმების მიღების გადაწყვეტილებამ PRI გაყო მემარჯვენეებად, ვისაც სურდა ნეოლიბერალური პოლიტიკის განხორციელება და იმ მემარცხენეებად, რომლებმაც ეს არ სურდა. კარლოს სალინას დე გორტარმა, რომელმაც ხელისუფლება 1988 წელს ჩაიბარა, ნეოლიბერალური რეფორმები გააორმაგა. მისმა პოლიტიკამ ფინანსური სექტორი გახსნა საბანკო სისტემის დერეგულაციით და კომერციული ბანკების პრივატიზებით. მიუხედავად იმისა, რომ ამ პოლიტიკამ ხელი შეუწყო მცირე რაოდენობით ეკონომიკურ ზრდასა და პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებს, ზრდის ტემპი უფრო დაბალი იყო, ვიდრე ეს იყო წინა მთავრობების დროს მექსიკაში, და უცხოური ინვესტიციები კი ძირითადად არსებული ინვესტორებისგან იყო მიღებული.