cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კლემენტინა ორლეანელი
კლემენტინა ბულგარეთში
ამ ყველაფერთან ერთად, ბულგარეთში მას ქედმაღალი ქალის სახელიც ჰქონდა, რამეთუ იგი ყველას ზიზღით უყურებდა, ვინც სამეფო წარმომავლობისა არ იყო. თუმცაღა, იგი მაინც ახერხებდა ბულგარელი დიდებულების გაოცებას თავისი „სხარტი და ენამახვილი“ იუმორით. ცნობილია ისიც, რომ თურქულ ყაიდაზე გადასული ბულგარელები კლემენტინამ აზიარა დასავლურ კულტურას და სწორედ მან ასწავლა მათ დანა-ჩანგლის ხმარება.
ცნობილია, რომ ამ პერიოდში კობურგში ვიზიტისას კლემენტინა თავის ძველ მეგობარს, დედოფალ ვიქტორიას შეხვდა, რომელიც თავის გერმანელ ნათესავებს სტუმრობდა და მასთან ერთად ისადილა კიდეც.
როგორც ამბობდნენ, იგი იყო „ერთ-ერთი უჭკვიანესი ქალი მთელს ევროპაში“. კლემენტინა ცნობილი იყო თავისი „გამჭრიახი გონებით, მას გასაოცრად ესმოდა ევროპული პოლიტიკა და კარგი დიპლომატიური ალღო ჰქონდა“. ცნობილია, რომ იგი ფერდინანდს ხშირად აგზავნიდა საზღვარგარეთ დიპლომატიურ მისიებში, რათა ყველას გაეგო, თუ ვინ იყო „ბულგარეთის ნამდვილი მმართველი“. მარცხნივ|მინი|252x252პქ|კლემენტინას ვაჟი, ფერდინანდ I და მისი ცოლი, პრინცესა მარია ლუიზა 1893 წელს პრინცესა კლემენტინა ასევე დიდ ყურადღებას უთმობდა ფერდინანდის ქორწინების საკითხს. როგორც ცნობილია, იგი თავიდან მის დაქორწინებას თავისი ძმის შვილიშვილზე, პრინცესა ელენ ორლეანელზე ცდილობდა, თუმცა არაფერი გამოუვიდა. საბოლოოდ, 1893 წლის 20 აპრილს კლემენტინამ მოახერხა და ფერდინანდი დააქორწინა პრინცესა მარია ლუიზა დე ბურბონ-პარმელზე, პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალის ჰერცოგ რობერტო I-ისა და პრინცესა მარია პია დე ბურბონ-სიცილიელის უფროს ქალიშვილზე, რომელიც აგრეთვე ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა ზიტა დე ბურბონ-პარმელის და იყო.
1896 წელს ცნობილი გახდა, რომ კლემენტინამ ფერდინანდთან „ურთიერთობა გაწყვიტა“. ამის მიზეზი ის იყო, რომ ფერდინანდმა თავისი ვაჟები მართლმადიდებლებად მონათლა, კლემენტინას კი სურდა, რომ თავისი შვილიშვილები კათოლიკური წესებით აღზრდილიყვნენ. მის აზრს იზიარებდა მისი რძალიც, თუმცა მათ ვერაფერი გააწყვეს. 1899 წელს მარია ლუიზა პნევმონიით გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მათი შვილების აღზრდაზე პასუხისმგებლობა კლემენტინამ აიღო თავის თავზე. სწორედ ამის შემდეგ შერიგდა საბოლოოდ დედა-შვილი.
1903 წელს კლემენტინა თავის შვილიშვილთან, კრონპრინც ბორისთან ერთად მიემგზავრებოდა სერბეთში, რა დროსაც მათი მატარებელი მეორეს შეეჯახა. კლემენტინამ მსუბუქი ტვინის შერყევა მიიღო, თუმცა ისიც და ბორისიც გადარჩნენ.
გარდაცვალება და დაკრძალვა
მიუხედავად იმისა, რომ იგი მოესწრო საერთაშორისო დონეზე ფერდინანდის ბულგარეთის მთავრად ცნობას, კლემენტინა სულ ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა, სანამ მისი ოცნება ახდებოდა: მისი ვაჟი ბულგარეთის მეფე (იგივე ცარი) გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1817 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1907 კატეგორია:ორლეანები კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
დიდი სამამულო ომი
მდგომარეობა ომის დაწყებამდე
ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ (1933) გერმანელი ფაშისტები სსრკ-ის წინააღმდეგ ომისათვის მზადებას შეუდგნენ. საბჭოთა კავშირის დაპყრობა გადამწყვეტი ეტაპი უნდა გამხდარიყო მსოფლიოზე ბატონობის მოპოვებაში. გერმანიის სამხედრო და ეკონომიკური პოტენციალის გაძლიერებას ხელი შეუწყო აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის მმართველი წრეების ჩაურევლობის პოლიტიკამ გერმანიის საგარეო და საშინაო საქმეებში და სხვადასხვა დასავლური მონოპოლიების ფინანსურმა დახმარებამ, რომლებიც გერმანული აგრესიის მთავარ მიმართულებად სსრკ-ს განიხილავდნენ. თუმცა, ფაშისტურმა გერმანიამ გადაწყვიტა მსოფლიოზე ბატონობისათვის ბრძოლაში ჯერ დასავლეთ ევროპას გასწორებოდა და შემდეგ უკვე მათი სამხედრო-ეკონომიკური პოტენციალი გამოეყენებინა საბჭოთა სახელმწიფოს წინააღმდეგ. 1939 წელს მესამე რაიხის პოლონეთში შეჭრით დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი (1939–1945); პირველ წლებში მან თითქმის მთლიანი ევროპა დაიპყრო, გერმანიისა და მისი დაპყრობილი ქვეყნების ეკონომიკა სამხედრო რელსებზე გადავიდა, რამაც მნიშვნელოვნად გააძლიერა მათი სამხედრო პოტენციალი. 1941 წლისთვის ფაშისტებს 8,5 მილიონიანი არმია ჰყავდათ, მათ შორის სახმელეთო დაახლ. 6 მილიონი და საჰაერო 1,7 მილიონი. გააჩნდათ უდიდესი სამხედრო ტექნიკა.
ჰიტლერული გერმანია სსრკ-სთან ომისათვის მზადებას უშუალოდ 1940 წლის ზაფხულიდან შეუდგა. ფაშისტების პოლიტიკურ გეგმაში შედიოდა საბჭოთა კავშირის ტერიტორიის დაპყრობა, სოციალისტური წყობის დამხობა, „საბჭოთა ხალხის“ ფიზიკური მოსპობა და დამონება. ამ გეგმის მიხედვით, მათ, 30 წლის განმავლობაში, დასავლეთ ციმბირში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, სამხრეთ ამერიკასა და აფრიკაში უნდა გადაესახლებინათ 50 მილიონი პოლონელი, უკრაინელი, ბელორუსი, ლიტველი, ლატვიელი და ესტონელი; დანარჩენი ნაწილი უნდა „გაეგერმანელებინათ“ და 10 მილიონი გერმანელი კოლონისტის მუშახელი გამხდარიყო; რუსეთი უნდა დაეყოთ ცალკეულ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებად და ამით რუსი ხალხის ერთობა და ინტელიგენცია ფიზიკურად უნდა მოესპოთ, გაეუქმებინათ საშუალო და უმაღლესი განათლება, ხელოვნურად შეეზღუდათ მშობიარობა. ამ მიზნის იდეოლოგიურ საფუძველს წარმოადგენდა უკიდურესი შოვინიზმი — არიული რასის „უპირატესობა“, გერმანიისათვის „სასიცოცხლო სივრცის დაპყრობა“, ზიზღი კომუნიზმისა და ე. წ. „დაბალი რასების“ მიმართ და სხვ. ომის გეგმა, რომელსაც „ბარბაროსა“ ეწოდა, რამდენიმე მძლავრი ჯგუფის ერთდროულ და მოულოდნელ დარტყმას ითვალისწინებდა წითელი არმიის დაყოფის, გარშემორტყმისა და განადგურების მიზნით, შემდეგ სწრაფ წინსვლას, ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი ცენტრების (მოსკოვი, ლენინგრადი, კიევი და სხვ.) დაპყრობას და ამგვარად, არხანგელსკ-ვოლგის ხაზზე გასვლას.
გერმანიამ და მისმა მოკავშირეებმა ჯამში 190 დივიზია (5,5 მილიონი კაცი), 3712 ტანკი, 4950 საბრძოლო თვითმფრინავი, 47 460 ქვემეხი და ნაღმსატყორცნი და 193 საბრძოლო ხომალდი გამოყვეს „ბარბაროსას“ გეგმის განსახორციელებლად. მთელი ეს ძალიბი სამი მიმართულებით იყო გაშლილი. „ჩრდილოეთის“ ჯგუფში (ლენინგრადის მიმართულება), რომელსაც გენერალ-ფელდმარშალი ვილჰელმ ფონ ლეები მეთაურობდა, 29 დივიზია შედიოდა. ამ ჯგუფის ამოცანას წარმოადგენდა ბალტიისპირეთში მყოფი საბჭოთა ჯარების განადგურება და ლენინგრადისა ბალტიის ზღვის ნავსადგურების დაპყრობა. „ცენტრის“ ჯგუფში (მოსკოვის მიმართულება) გენერალ-ფელდმარშალ ფედორ ფონ ბოკის მეთაურობით 50 დივიზია და 2 მოტორიზებული ბრიგადა იყო თავმოყრილი. ამ ჯგუფს, მე-2 საჰაერო ფლოტის მხარდაჭერით (ჯამში 1680 თვითმფრინავი), ევალებოდა ბელორუსიის ტერიტორიაზე მდგარი საბჭოთა ჯარების განადგურება და მოსკოვის მიმართულებით წინსვლა. „სამხრეთის“ ჯგუფში (კიევის მიმართულება) გენერალ-ფელდმარშალ გერდ ფონ რუნდშტეტის მეთაურობით შედიოდა 57 დივიზია და 13 ბრიგადა. მისი ამოცანა იყო მარჯვენა ნაპირის უკრაინაში მყოფი წითელი არმიის ნაწილების განადგურება, დნეპრის გადალახვა და აღმოსავლეთისაკენ წაწევა. ფინეთში თავმოყრილ ჯგუფში შედიოდა გერმანელთა არმია „ნორვეგია“ და ფინელთა მე-2 არმია (ჯამში 21 დივიზია და 3 ბრიგადა) გენერალ-პოლკოვნიკ ნიკოლაუს ფონ ფალკენჰორსტისა და მარშალ კარლ გუსტავ მანერჰაიმის ხელმძღვანელობით. მათ უნდა დაეკავებინათ მურმანსკი და ლენინგრადის აღებაში უნდა დახმარებოდნენ „ჩრდილოეთის“ ჯგუფს.
ომის ეს სტრატეგიული გეგმა დიდწილად ავანტიურისტული ხასიათისა იყო და გერმანიის სამხედრო-ეკონომიკური ძალების გადაჭარბებულ შეფასებასა და საბჭოთა კავშირის ძალების შეუფასებლობას ემყარებოდა. მესამე რაიხის მთავარსარდლობა ომის დასრულებას რამდენიმე თვეში, ზამთრის დადგომამდე ვარაუდობდა.
კომუნისტურმა პარტიამ და საბჭოთა მთავრობამ გაითვალისწინა ფაშისტურ ძალებთან შეიარაღებული კონფლიქტის შესაძლებლობა და შესაბამისი ზომების მიღებას შეუდგა. ომამდელი ხუთწლედების წარმატებულმა შესრულებამ მკვეთრად გააძლიერა სსრკ-ის ეკონომიკური პოტენციალი. ქვანახშირისა და მეტალის მეორე მძლავრი ბაზა შეიქმნა აღმოსავლეთში. ომის მოახლოების შესაძლებლობასთან დაკავშირებით ჩაატარეს მნიშვნელოვანი ღონისძიებები მრეწველობის, ტრანსპორტის, თავდაცვის, შეიარაღებული ძალების მოწესრიგებისა და ტექნიკური აღჭურვილობის საკითხებში. 1939 წელს სამხედრო საჭიროებებისათვის გამოიყო სახელმწიფო ბიუჯეტის 25,6%; 1940 წელს — 32,6%, 1941 წელს სამხედრო ბიუჯეტმა 43,6%-ს მიაღწია. სწრაფად აშენდა და გაფართოვდა არსებული სამხედრო ქარხნები. 1939–1941 წლების პირველ ნახევარში გამოუშვეს 17 ათასი საბრძოლო თვითმფრინავი, 7,6 ათასი ტანკი, 80 ათასი ქვემეხი და ნაღმსატყორცნი, 200 ათასი ტყვიამფრქვევი და ავტომატი. 1940 წლისათვის აიგო 100-ზე მეტი, შენდებოდა 269 ცალი სხვადასხვა სახის საბრძოლო ხომალდი, მაგრამ თავდაცვისათვის ეს არ იყო საკმარისი. განსაკუთრებით იგრძნობოდა საზენიტო და ტანკსაწინააღმდეგო იარაღის, ტყვია-წამლისა და გამწევი ტექნიკის ნაკლებობა.
ფაშისტური გერმანიის საომარი მზადების საპასუხოდ საბჭოთა მთავრობა 1941 წლის გაზაფხულზე შეუდგა თავდაცვითი ღონისძიებების განხორციელებას. გენშტაბმა შეიმუშავა სახელმწიფო საზღვრების დაცვის ახალი გეგმა; ივნისის დასაწყისში არმიასა და ფლოტში გაიწვიეს 755 ათასი კაცი; მაის-ივნისში დაიწყო დასავლეთ საზღვრებისაკენ ჯარების გადაჯგუფება და ა. შ. თუმცა, ეს ღონისძიებები დაგვიანებული აღმოჩნდა და ომის დაწყებისათვის მათი ბოლომდე მიყვანა ვერ მოხერხდა.
ზაფხულისა და შემოდგომის კამპანია (1941)
1941 წლის 22 ივნისს გამთენიისას, მოსკოვის დროით დილის 4 საათზე ფაშისტური გერმანია ომის გამოუცხადებლად, თავდაუსხმელობის პაქტის დარღვევით თავს დაესხა საბჭოთა კავშირს. მათი ავიაცია 250–300 კმ-ზე შეიჭრა ქვეყნის საზღვრებში. დაბომბა აეროდრომები, რკინიგზის კვანძები, სამხედრო-საზღვაო ბაზები, ქალაქები და სხვ. საარტილერიო მომზადების შემდეგ საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე შევიდნენ მესამე რაიხის არმიის მთავარი ძალები. სსრკ-ის წინააღმდეგ ომში ერთდროულად ჩაებნენ გერმანიის მოკავშირე სახელმწიფოები — რუმინეთი, იტალია, ფინეთი და უნგრეთი. ფაშისტებს პირველი საზღვრებთან განლაგებული დივიზიები და გარნიზონები შეხვდნენ. საბჭოთა წინააღმდეგობამ დაახლოებით ერთი კვირით შეაჩერა თავდამსხმელები, მაგრამ საბოლოოდ მოწინააღმდეგის დიდი უპირატესობისა და წითელი არმიის დიდი დანაკარგების გამო (ომის პირველივე დღეს გერმანელებმა მწყობრიდან გამოიყვანეს დაახლოებით 1200 საბჭოთა თვითმფრინავი) მათი წინააღმდეგობა გატყდა, ფაშისტებმა სწრაფად წაიწიეს წინ და 3 კვირის განმავლობაში ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით 500 კმ-ზე წაიწიეს, დასავლეთისაზე — 550 კმ-ზე, სამხრეთ-დასავლეთისაზე კი — 300–350 კმ-ზე. დაიკავეს ლატვია, ლიტვა, უკრაინის, ბელორუსიისა და მოლდოვის დიდი ნაწილი.
კომუნისტურმა პარტიამ და საბჭოთა მთავრობამ 22 ივნისს გააკეთა მიმართვა და ხალხს მოუწოდა მთელი ძალები წარემართა ქვეყნის თავდაცვის განმტკიცებისაკენ, კომუნისტები ირწმუნებოდნენ ომში გამარჯვებას. მობილიზაციის შედეგად, 1 ივლისისათვის არმიაში გაიწვიეს 5,3 მილიონი კაცი. მათგან ჩამოყალიბდა სახალხო ლაშქარი. კომუნიტურმა პარტიამ ომის პირველივე დღეებში შეძლო ხალხის მობილიზება და ქვეყნის გადაყვანა სამხედრო რელსებზე. ამ საქმეში დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა პარტიისა და მთავრობის დირექტივებს, რომელიც ჩამოყალიბებული იყო საკავშირო კპ (ბ) ცეკას გენერალური მდივნისა და სსრკ სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის, იოსებ სტალინის გამოსვლაში, 1941 წლის 3 ივლისს. 30 ივნისს შეიქმნა საგანგებო ორგანო — თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტი, რომელსაც სათავეში ისევ სტალინი ედგა; 24 ივნისს — საევაკუაციო საბჭო, მას უნდა უზრუნველეყო საწარმოების გადაყვანა აღმოსავლეთში და იქ ახალი სამრეწველო ცენტრების შექმნა. 1941 წლის III კვარტლის სახალხო-სამეურნეო სამობილიზაციო გეგმა 30 ივნისს დამტკიცდა. ივნის-ნოემბერში აღმოსავლეთ რაიონებში გადაიყვანეს 1523 სამრეწველო საწარმო, რომელთა დიდმა ნაწილმა 1941 წლის ბოლოს განაახლა მუშაობა. მეურნეობის გეგმიანმა სისტემამ გააადვილა ქვეყნის სამხედრო რელსებზე გადაყვანა, თუმცა ეს მაინც დიდ დროს მოითხოვდა. ამის გამო 1941–1942 წლების დასაწყისში სამხედრო მრეწველობა სრული დატვირთვით ჯერ ვერ მუშაობდა, რაც ტყვია-წამლისა და იარაღის ნაკლებობას იწვევდა.
პრესა აზერბაიჯანში
ბეჭდვის წარმოშობა
აზერბაიჯანის ბეჭდვითი საშუალებების ფუძემდებელი იყო ხასან ბეკ ზარდაბი. ხანგრძლივი ბრძოლის შედეგად, მეფის რუსეთის კოლონიალური სისტემის პირობებში, მან მაინც მიაღწია აზერბაიჯანულ ენაზე გაზეთ „ექინჯის“ გამოშვების უფლებას. ამ გაზეთის გამოშვებამ სერიოზული რეზონანსი იქონია მთელს კავკასიაში. დასაწყისში გაზეთის რედაქცია შედგებოდა მხოლოდ ერთი ადამიანისგან. ზარდაბი თავად იყო გაზეთის გამომცემელიც, რედაქტორიც, კორექტორიც და ამწყობიც. 1875—1877 წლებში გამოვიდა გაზეთის 56 ნომერი. საზოგადოებაში ყურადღების მისაქცევად, იგი იძულებული იყო, გაზეთები უფასოდ დაერიგებინა.
დიდი სამამულო ომი
ზაფხულისა და შემოდგომის კამპანია (1941)
10 ივლისს საბჭოთა შეიარაღებული ძალების სტრატეგიული ხელმძღვანელობის მიზნით იოსებ სტალინის (თავმჯდომარე), ვიაჩესლავ მოლოტოვის, სემიონ ტიმოშენკოს, სემიონ ბუდიონის, კლიმენტ ვოროშილოვის, ბორის შაპოშნიკოვისა და გიორგი ჟუკოვის შემადგენლობით ჩამოყალიბდა უმაღლესი მთავარსარდლობის ბანაკი. 19 ივლისს სტალინი დაინიშნა თავდაცვის სახალხო კომისრად, 8 აგვისტოს — სსრკ შეიარაღებული ძალების უმაღლეს მთავარსარდლად. უმაღლესი მთავარსარდლობა ყველა ძირითად გადაწყვეტილებას შესაბამისი ფრონტებისა და ჯარების სარდლებთან და სხვა პასუხისმგებელ პირებთან ერთად იღებდა. უმაღლესი მთავარსარდლობის წარმომადგენლები ახდენდნენ ადგილებზე კოორდინაციას. უმაღლესი მთავარსარდლობის უმნიშვნელოვანეს ორგანოს წარმოადგენდა გენშტაბი, რომლის უფროსები იყვნენ: გიორგი ჟუკოვი (1941 წლის ივლისამდე), ბორის შაპოშნიკოვი (ივლისი, 1941–მაისი, 1942), ალექსანდრე ვასილევსკი (მაისი, 1942–თებერვალი, 1945), ალექსეი ანტონოვი (1945 წლის თებერვლიდან). ომის პირველ პერიოდში 3 მთავარსარდლობა შეიქმნა ფრონტებისა და ფლოტების კოორდინაციის მიზნით — ჩრდილო-დასავლეთი მიმართულებისა (გაუქმდა 1941 წლის აგვისტოში), დასავლეთისა (გაუქმდა 1941 წლის სექტემბერში, აღდგა 1942 წლის თებერვალში, გაუქმდა მაისში) და სამხრეთ-დასავლეთისა (გაუქმდა 1942 წლის ივნისში), რომელთაც შესაბამისად სათავეში ედგნენ კლიმენტ ვოროშილოვი, სემიონ ტიმოშენკო (1942 წლის თებერვალში შეცვალა გიორგი ჟუკოვმა) და სემიონ ბუდიონი (1941 წლის სექტემბერში შეცვალა სემიონ ტიმოშენკომ).
1941 წლის ივლის-სექტემბერში მთელ ფრონტზე უზარმაზარი მასშტაბის საომარი მოქმედებები გაიშალა. გერმანელთა „ჩრდილოეთის ჯგუფი“ ლენინგრადისკენ გაჭრას ცდილობდა. საბჭოთა წინააღმდეგობის მიუხედავად, მათ მოახერხეს ესტონეთის დაპყრობა და ლენინგრადთან მიახლოება. სცადეს ქალაქის იერიშით აღება, მაგრამ ვერ შეძლეს. ამის შემდეგ დაიწყო ლენინგრადის ხანგრძლივი ბლოკადა.
გერმანელებმა დასავლეთის მიმართულებით შეძლეს დნეპრის გადალახვა და 16 ივლისს დაიპყრეს ქალაქი სმოლენსკი. წითელი არმიის ნაწილებს, გერმანელებისათვის აქ მიყენებული ძლიერი დარტყმების გამო პირველად მიენიჭათ გვარდიელთა სახელწოდება.
პრესა აზერბაიჯანში
„ზია“, „ზიიაი - კავკაზიე“, „ქეშქიული“
1879 წლის იანვარში, თბილისში, თურქულ ენაზე, დაიწყო გაზეთ „ზიას“ გამოშვება. 1880 წლიდან ეს გაზეთი გამოდიოდა „ზიიაი - კავკაზიეს“ სახელწოდებით. 104 ნომერის გამოსვლის შემდეგ, 1884 წელს, გაზეთი დაიხურა. 1883 წელს, თბილისში, გამოვიდა გაზეთი „ქეშქიული“. ამ გაზეთის გამომცემელი, ჯალალ უნსიზადე, კარგად იყო გათვითცნობებული ევროპულ კულტურასთან. აზერბაიჯანული ინტელიგენციის პროგრესული მოღვაწეების მხარდაჭერის იმედების შესახებ გაზეთი წერდა: „ დამწყებ სიცოცხლეს ესაჭიროება დახმარება და მითითებები. იმედს გამოვთქვამთ, რომ ჩვენთან ერთად, ერის კეთილმსურველნი და განმანათლებელნი, დაგვეხმარებიან ამ გაზეთის გამოცემაში, რომელიც შეიქმნა ჩვენი ერის სამსახურისათვის“. „ქეშქიული“ ახლოს იყო „ექინჯისთან“. გაზეთის ფურცლებზე იბეჭდებოდა პუბლიცისტური სტატიები, საკითხები დაკავშირებული ენასთან, ლიტერატურასთან, ხელოვნებასთან, ამონარიდები ორიგინალური ნაწარმოებიდან, ევროპული და აღმოსავლური ნაწარმოებების ნიმუშების თარგმანნი. გაზეთთან თანამშრომლობდნენ ს.ა. შირვანი, ფ. ქოჩარლი, მ. შაჰთაჰლინსკი.
დიდი სამამულო ომი
ზაფხულისა და შემოდგომის კამპანია (1941)
სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით გერმანიისა და რუმინეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაძლიეს საბჭოთა წინააღმდეგობა და 19 სექტემბერს კიევი აიღეს, ხოლო ოქტომბერ-ნოემბერში — დონბასი. ოდესისა და, განსაკუთრებით სევასტოპოლის დამცველებმა დიდი ხნით შეაჩერეს გერმანელთა რამდენიმე არმია.
პრესა აზერბაიჯანში
ინტერნეტ-გამოცემები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ჟურნალისტიკა კატეგორია:აზერბაიჯანის მასმედია
დიდი სამამულო ომი
ზაფხულისა და შემოდგომის კამპანია (1941)
მესამე რაიხის მთავარსარდლობამ 1941 წლის სექტემბერში მთელი ძალები გადაისროლა მოსკოვის ასაღებად. ამ ოპერაციას ეწოდა „ტაიფუნი“. მის განსახორციელებლად თავმოყრილი იყო 77,5 დივიზია (1 183 693–1 929 406 კაცი),  1700 ტანკი, 950 თვითმფრინავი, 14 ათასი ქვემეხი და ნაღმსატყორცნი. მათ დაუპირისპირდა წითელი არმიის 95 დივიზია (დაახლ. 1 250 000–1400 000 კაცი), 782 ტანკი, 545 თვითმფრინავი, 6808 ქვემეხი და ნაღმსატყორცნი. ბრძოლის ძირითად უბნებზე ფაშისტთა უპირატესობა დიდი იყო. ისინი 30 სექტემბერს შეტევაზე გადავიდნენ და 7 ოქტომბერს 28 დივიზიამ ვიაზმასთან ალყა შემოარტყა საბჭოთა ჯარების დიდ ჯგუფს; მათ შორის ბრძოლა რამდენიმე კვირა გაგრძელდა, რამაც საბჭოთა მთავარსარდლობას ძალების გადაჯგუფების საშუალება მისცა. 10 ოქტომბერს გაერთიანდა სარეზერვო და დასავლეთის ფრონტები არმიის გენერალ გიორგი ჟუკოვის სარდლობით. 19 ოქტომბერს ქალაქში საალყო საალყო წესები გამოცხადდა. ქალაქიდან გაიყვანეს მოსახლეობა და წარმოება-დაწესებულებების დიდი ნაწილი. სწრაფად შეიქმნა სახალხო ლაშქარი. აიგო მძლავრი თავდაცვითი ნაგებობები. 15–16 ნოემბერს ფაშისტებმა იერიში განაახლეს და დიდი ზარალის საფასურად შეძლეს 25–30 კმ-ზე მიახლოვებოდნენ მოსკოვს. საბოლოოდ ვერ შეძლეს საბჭოთა წინააღმდეგობის გატეხვა და ნოემბრის ბოლოს ფაქტიურად ამოწურეს თვისი შეტევითი შესაძლებლობები.
კომენტარები
<references group="კომენტარი"/>
სქოლიო
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС)
მინი|РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС) მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურით. თბილისი. РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС) – რუსული (საბჭოთა) წარმოების გარე განათების სანათი. აწარმოებდნენ 1970-იანი წლების პირველ ნახევარში. იგი ერთ-ერთი პირველი სერიული წარმოების კონსოლური სანათი იყო სსრკ-ში, რომელმაც მასობრივად ჩაანაცვლა დაკიდული სანათები. მისი კონცეფცია ემყარებოდა აღმოსავლეთგერმანული სანათების ტიპებს (02 36.9 (LBL)). კორპუსი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისგან და მარწუხებით ემაგრება ერთმანეთს. ასევე ამ სანათის თავისებურებას წარმოადგენს ნათურის დამჭერი ზამბარიანი კავი, რომელიც ნათურას წვერის ჭიპზე აჭერს და აფიქსირებს, რომ არ იქანავოს. მისი ელექტრო-მოწყობილობები საკმაოდ გამარტივებულია, არ გამოიყენება კონდენსატორები და ერთადერთი ელექტრული ხელსაწყო რომელიც მას გააჩნია დროსელია. შესაბამისად აღნიშნული სანათების გამოყენება შესაძლებელი იყო მხოლოდ მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურებისთვის (250 W). მოგვიანებით შეიქმნა მისი კომპაქტური, მცირე სიმძლავრის მქონე მოდიფიკაცია РКУ01-125/Б23-05-У1 (ЛЗС), რომელიც განკუთვნილი იყო 125 W ნათურებისთვის. ამ სანათის კორპუსი მზადდებოდა ფოლადის ფურცლებისგან, რის გამოც სანათები ძალიან მალე ჟანგდებოდა და მოგვიანებით შემუშავებულიქნა მისი ახალი მოდიფიკაციები, ალუმინის კორპუსით (РКУ01-250-007-У1 (ЛЗС)).
სკუმპია (ფელეშტის რაიონი)
სკუმპია (Scumpia) — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 62 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 308 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფელეშტის რაიონის სოფლები
სტივენ უილსონის დისკოგრაფია
აქ მოცემულია მუსიკოს სტივენ უილსონის დეტალური დისკოგრაფია. უილსონი ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც ჯგუფ Porcupine Tree-ს წამყვანი ვოკალისტი, სიმღერების ავტორი და გიტარისტი. დისკოგრაფია მოიცავს არა მხოლოდ ჯგუფის, არამედ უილსონის სხვა პროექტებს, სოლო-ალბომებს და სხვა მუსიკოსებთან თანამშრომლობას.
Altamont
Altamont-ში შედიოდნენ სტივენ უილსონი და საიმონ ვოკინგზი. ჯგუფი არსებობდა 1983-84 წლებში. ამ პერიოდში უილსონი 14-16 წლის იყო. მთელი მუსიკა ცოცხალი იმპროვიზაციების შედეგად შეიქმნა და ჩაიწერა აუდიო-კასეტებზე უბრალოდ ანალოგური სინთეზატორებისა და შინაურ პირობებში დამზადებული ექო-მანქანით.
ცალკე სიმღერები
ეს სიმღერები უილსონის მიერ ვრცელდებოდა ინტერნეტით, MySpace და Soundcloud გვერდებზე.
ალბომების რემიქსები
სტივენ უილსონმა წლების განმავლობაში იმუშავა სხვადასხვა შემსრულებლის ალბომების რემიქსებზე.
სქოლიო
კატეგორია:სტივენ უილსონი კატეგორია:ბრიტანელი შემსრულებლების დისკოგრაფიები
ემანუელ ლევინასი
ემანუელ ლევინასი (Emmanuel Lévinas; დ. 12 იანვარი, 1906  [ძვ. სტ. 30 დეკემბერი, 1905], კოვნო — გ. 25 დეკემბერი, 1995, პარიზი) — ფრანგი ფილოსოფოსი და პოსტმოდერნისტი. დაიბადა კოვნოში, ამჟამინდელი კაუნასი. 1916-1920 წლებში ცხოვრობდა ხარკოვში, 1920-1923 წლებში ისევ კაუნასში, საიდანაც მოგვიანებით ემიგრირდა საფრანგეთში. 1923 წლიდან სწავლობდა ფილოსოფიას სტრასბურის უნივერსიტეტში, სადაც გაიცნო მორის ბლანშო, რომელთანაც მრავალი წელი მეგობრობდა. იყო ედმუნდ ჰუსერლის მოსწავლე, ასევე განიცადა მარტინ ჰაიდეგერისა და ფრანც რეზენცვეიგის გავლენა. პირველი ნაშრომი გამოაქვეყნა 1930 წელს, სახელწოდებით: „ინტუიციის თეორია ჰუსერლის ფენომენოლოგიაში“, რომელიც ჰუსერლის ფენომენოლოგიის პირველი ფუნდამენტური ინტერპრეტაცია იყო ფრანგულ ენაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები კატეგორია:ფრანგი პოსტმოდერნისტები კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კანელონესი
კანელონესი (Canelones) — ქალაქი ურუგვაიში. კანელონესის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მონტევიდეოდან ჩრდილოეთით 46 კმ-ის მანძილზე.
ქალაქი დაარსდა 1782 წელს და ეწოდებოდა ნუესტრა-სენიორა-დე-გუადალუპე. 1916 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და თანამედროვე სახელწოდება.
სქოლიო
კატეგორია:ურუგვაის ქალაქები
გიორგი ღავთაძე
გიორგი ღავთაძე (დ. 30 ივლისი, 1971, ქუთაისი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პედაგოგი.
ბიოგრაფია
1993 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, სპეციალობით „ფინანსები, ფულის მიმოქცევა და კრედიტი“.
1993-2002 წლებში იყო აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის „ეკონომიკური თეორიის“ კათედრის მასწავლებელი და „ფინანსებისა და კრედიტის“ კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 2002-2005 წლებში იყო დოცენტი. 2006-2010 წლებში სრული პროფესორი და ეკონომიკისა და ბიზნესის მართვის დეპარტამენტის კოორდინატორი. 1996-2003 წლებში იყო ეკონომიკის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 2004-2005 წლებში კი დეკანი. პარალელურად, 1996-1999 წლებში საგადასახადო ინსპექციის იმერეთის რეგიონული ოპერატიული სამმართველოს საინფორმაციო-ანალიტიკური ჯგუფის მთავარი სპეციალისტი. 1998-2000 წლებში იყო ქუთაისის სათათბიროს „საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის“ წევრი. ცალკეულ წლებში — სხვადასხვა საერთაშორისო თუ ადგილობრივი ორგანიზაციების მიერ განხორციელებული პროექტების გრძელვადიანი ექსპერტი. 2007-2009 წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 2009-2010 წლებში ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო-ანალიტიკური ცენტრის ხელმძღვანელი. 2007-2010 წლებში იყო იმერეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებულის-გუბერნატორის ადმინისტრაციის „რეგიონული განვითარების სამსახურის“ მთავარი სპეციალისტი. 2009-2011 წლებში — ქუთაისის სახელწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, სამეცნიერო-ანალიტიკური ცენტრის გრძელვადიანი ექსპერტი. 2011 წლიდან — აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი და უნივერსიტეტის რექტორი. მისი ინიციატივით შეიქმნა უნივერსიტეტის ჰიმნი (მუსიკის ავტორი მარიკა კვალიაშვილი, ტექსტი ომარ გვეტაძისა). ეწევა აქტიურ პედაგოგიურ და კვლევით მოღვაწეობას. მისი სამეცნიერო ინტერესები მოიცავს შემდეგ სფეროებს: რეგიონული პოლიტიკა, ინვესტიციური რისკის მართვა გლობალურ და მზარდ ფინანსურ ბაზრებზე, პოსტკრიზისული პერიოდის საფინანსო-ეკონომიკური რეფორმები მსოფლიოს ქვეყნებსა და რეგიონებში, განათლება და ეკონომიკა და სხვა. იყო სხვადასხვა აკადემიისა და სამეცნიერო ჟურნალების რედკოლეგიების წევრი. მრავალი საერთაშორისო და ეროვნული სამეცნიერო-პრაქტიკული კონფერენციების მონაწილე, 61 სამეცნიერო სტატიის, 8 მონოგრაფიისა და დამხმარე სახელმძღვანელოს ავტორი.
სადისერტაციო თემა — „ადგილობრივი ბიუჯეტების როლი სახელმწიფო რეგიონული პოლიტიკის გატარებაში“, დაიცვა 2000 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სოხოისტა
სოხოისტა — ადგილი ბასიანში, ისტორიული საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთში. 1545 წელს სოხოისტასთან გაიმართა ბრძოლა საქართველოს და ოსმალეთის ლაშქარს შორის. ქართველები დამარცხდნენ. სოხოისტის ბრძოლის შედეგად იმერეთ-სამცხე-საათაბაგოს ერთიანი სახელმწიფოს არსებობას ბოლო მოეღო. ოსმალებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი სამხრეთ საქართველოში, რასაც შემდეგ მისი სრული დაპყრობა მოჰყვა.
უფლისციხე (ნასოფლარი)
მინი|300პქ|სოფელი უფლისციხე 1970-1977 წლებში უფლისციხის ნასოფლარი — ნასოფლარი გორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თბილისიდან 85 კმ-ში, ისტორიული ციხე-ქალაქის, უფლისციხის კომპლექსის დასავლეთით, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირას.
სოფელი XX საუკუნის 70-იან წლებამდე არსებობდა, რომელმაც ნასახლარის სახე კლიმატის ცვლილების გამო მიიღო. ეს ადგილი, დიდი ხნის განმავლობაში, დასახლებული პუნქტი იყო. ამ სოფლის არსებობა, 1957 წლის შედგენილ ტოპოგრაფიულ რუკაზეცაა დადასტურებული, აქ ცხოვრობდა 200 ოჯახზე მეტი.
კლიმატური ცვლილებები
ადრე, მდინარე მტკვარი, სოფელ ქვახვრელის მიმდებარე ტერიტორიაზე მიედინებოდა. გეოგრაფიის დოქტორის, ასისტენტ პროფესორ გიორგი დვალაშვილის სიტყვებით,  ასისტენტ პროფესორი დვალაშვილი განმარტავს, რომ გარდა კლიმატური ცვლილებებისა, სოფლის სახნავ–სათესი სავარგულების მდინარის მიერ გადარეცხვა–ეროზია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გავრცელებულ ბუნებრივ კანონზომიერებას უკავშირდება. მდინარე მტკვარმა უფლისციხის კომპლექსაც საფრთხე შეუქმნა. 2007 წლამდე გვირაბში წყალი შედიოდა. შემდეგ კი, მდინარემ ძველ კალაპოტში გადაინაცვლა და დინება იქ დაიწყო, სადაც ადრე მოედინებოდა. მანამდე, კი ახალი სოფელი გაჩნდა მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს.
ტოპოგრაფიული რუკის მიხედვით 1977 წელს, მდინარის მარჯვენა მხარეს, ძველი უფლისციხიდან ახალ სოფელ უფლისციხეში გადასახლებული 76 ოჯახი ირიცხებოდა. ახალ დასახლებაში სახლები მდინარის სანაპირო ზოლში გააშენეს. – ამბობს გიორგი დვალაშვილი და იქვე ამატებს, რომ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ლეოპოლდ V ავსტრიელი
ლეოპოლდ V ავსტრიელი (Leopold V von Österreich; დ. 9 ოქტომბერი 1586, გრაცი — გ. 13 სექტემბერი 1632, შვაცი, ტიროლი) — ავსტრიის ერცჰერცოგი და ტიროლის გრაფი ჰაბსბურგების გვარიდან. პასაუს მთავარ-ეპისკოპოსი, სტრასბურგის მთავარ-ეპისკოპოსი, მურბახის აბატი.
ბიოგრაფია
ლეოპოლდ V ავსტრიელი დაიბადა 1586 წლის 9 ოქტომბერს ავსტრიის ქალაქ გრაცში. ის იყო ერცჰერცოგ კარლ II შტირიელის და მარია ანა ბავარიელის ვაჟი. განათლება მიიღო გრაცის იეზუიტების უნივერსიტეტში. 1597 წელს ჯერ კიდევ მოზარდი დაინიშნა პასაუს ეპისკოპოსის კოადიუტორად, ხოლო 1598 წელს გახდა ეპისკოპოს ურბან ფონ ტრენბახის მემკვიდრე განათლების მუიღებლად. 1607-1626 წლებში იყო სტრასბურგის ეპისიკოპოსის კოადიუტორი. 1614 წლიდან 1626 წლამდე ასევე იყო მურბახის აბატი.
ლეოპოლდ V ცხოვრობდა სასახლის კარზე საღვთო რომის იმპერატორ რუდოლფ II-ის მფარველობის ქვეშ, რომელიც ცდილობდა მის აყვანას ბოჰემიისა და გერმანიის სამეფო ტახტზე. 1609 წელს ის მონაწილეობდა ქალაქ კლევისათვის ბრძოლაში იმპერატორის მხარეს.
ლეოპოლდ V განსაკუთრებულ მფარველობას უწევდა იეზუიტთა ორდენს. 1611 წელს მან დაპატიჟა ისინი პასაუში, სადაც დაეხმარა დაეარსებინათ კოლეჯი. 1612 წელს პასაუში მან დააარსა სკოლა, რომელიც 1622 წელს ასევე ჩაბარდა იეზუიტთა ხელმძღვანელობას. 1614 წელს ქალაქ მოლშაემში ააშენა ეკლესია იეზუიტთა კოლეჯში, რაზეც მეტყველებს მისი გერბი ტაძრის შიდა დეკორზე. მან ასევე ააშენა იეზუიტთა ეკლესია ქალაქ ინსბრუკში.
შუნტეს რაიონი
შუნტეს რაიონი (Distrito de Shunte) — რაიონი პერუში, სან-მარტინის რეგიონის ტოკაჩეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 200 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 870 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0.90 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 964.21 კმ²-ია.
ლეოპოლდ V ავსტრიელი
ბიოგრაფია
მისი ბიძაშვილის, ერცჰერცოგ მაქსიმილიან III-ის გარდაცვალებიდან ერთი წლის თავზე, ლეოპოლდ V გახდა ტიროლის და შუა ავსტრიის რეგენტი, ხოლო 1623-დან 1630 წლამდე — ფეოდალური მიწების მმართველი ერცჰერცოგის ტიტულით. 1619 წელს მისმა ძმამ, საღვთო რომის იმპერატორმა, ფერდინანდ II-მ ის დანიშნა ვენის გუბერნატორად.
შუნტეს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ტოკაჩეს პროვინციის რაიონები
ლეოპოლდ V ავსტრიელი
ბიოგრაფია
1618–1632 წლებში კათოლიკურ ქვეყნებთან ერთად მონაწილეობდა პროტესტანტების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1632 წელს მან დაიცვა ტიროლი შვედეთის არმიისგან.
1626 წელს ლეოპოლდ V-მ უარი თქვა სტრასბურგისა და პასაუს მთავარ-ეპისკოპოსის ტიტულზე თავის ბიძაშვილის, ლეოპოლდ ვილჰელმ ავსტრიელის სასარგებლოდ. 1626 წლის 19 აპრილს დაქორწინდა ურბინოს ჰერცოგინია კლაუდია მედიჩზე, რომელიც დიდი ჰერცოგის, ფერდინანდ I-ის ქალიშვილი და ურბინოს ჰერცოგის ქვრივი იყო. მათ დააარსეს ჰაბსბურგების დინასტიის არაპირდაპირი შტო, რომელმაც 1665 წლამდე იარსება. მათი ქორწილი იმ დროის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი მოვლენა გახდა.
ლეოპოლდ V ავსტრიელი გარდაიცვალა 1632 წლის 13 სექტემბერს შვაცში. ის დაკრძალულია ინსბურგში იუეზუიტთა ეკლესიაში.
წინაპრები
ლეოპოლდ V ავსტრიელის წინაპრები
წყაროები
კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1586 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1632
ამირან სხიერელი
ამირან სხიერელი (დ. 21 იანვარი, 1941, ონი) — ქართველი სპორტსმენი (კალათბურთი), სსრკ ნაკრების წევრი (1961-1967), სსრკ ჩემპიონი (1968), სსრკ ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1965), სსრკ თასის მფლობელი (1969), ევროპის ჩემპიონი (1965, სსრკ ნაკრები),  თბილისის “დინამოს” მწვრთნელი (1973-1981), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, ღირსების ორდენის კავალერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1941 კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელები
ბრაზილიის შტატების კულტურა
ინფორმაცია შტატზე
ბაია (Bahia) არის ერთ–ერთი ბრაზილიის შტატი. იგი მდებარეობს ჩრდილო–აღმოსავლეთში და უკავია ბრაზილიის ზეგანის აღმოსავლეთი ნაწილი. მას ბრაზილიის შტატებში მოსახლეობის მიხედვით მეოთხე ადგილი უჭირავს, ხოლო ტერიტორიული სიდიდით კი მეხუთე. მისი ფართობი არის 567 ათასი კმ .კვადრატი. ბაია ასევე გამოირჩევა წიგნიერებითაც. მას ჯერ კიდევ 2003 წლის აღწერით 79 %  უჭირავს. ასევე შობადობა არის 38,7 %, ხოლო სიცოცხლის ხანგრძლივობა კი 71 მინი|ბაიას შტატის ადგილმდებარეობა ბრაზილიაში ამბობენ, რომ ბაია ყველაზე დახვეწილი შტატია ბრაზილიაში. სალვადორი არის ბაიას ადმინისტრაციული ცენტრი .სადაც დაახლოებით 2.71 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. სალვადორიც ასევე არის ცერემონიების, ცეკვისა და მუსიკის ქალაქი, ამ ყველაფერს კი ემატება ეგზოტიკური ხალხი თავისი სტუმართმოყვარეობით
მოსახლეობა
ძირითად მოსახლეობა არის შერეული. შტატში ცხოვრობს როგორც აფრიკული, ასევე ევროპული წარმოშობის ხალხი.2007 წლის მონაცემებით შტატის მოსახლეობა იყო 14 080 654. ხოლო ერთ კვადრატულ მეტრზე მოდიოდა 24,93 ადამიანი. მოსახლეობის  67,4 % ცხოვრობდა ქალაქში. ბაიაში მოსახლეობა საკმაოდ მზარდია. კერ კიდევ 1991 დან 2000 წლამდე იგი გაიზარდა 1,1%–ით. ბოლო აღწერით შტატში ცხოვრობდა 63,2 % მულატი, 20,5 % თეთრკანიანი, 15,7% შავკანიანი და 0,6% კი ინდოაზიელი. თუმცა მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ცხოვრობს ქალაქებში, კერძოდ, სანაპირო ტერიტორიაზე.
ეკონომიკა
ზოგადად, ბაიას მდიდარი და ნაყოფიერი მიწები აქვს. აღმოსავლეთით ხშირად არის წვიმა, რის შედეგადაც მოსავალი საკმაოდ ხშირია, ხოლო დასავლეთით შედარებით ნაკლებად არის განვითარებული სოფლის მეურნეობა, რადგან აქეთ მიწა მშრალია და ასევე წყლის პრობლემაა საკმაოდ ხშირი. მე–20 საუკუნეში ბაიას სოფლის მეურნეობა დიდი საფრთხის ქვეშ იდგა, მას ემუქრებოდა განმეორებადი და ხშირი გვალვები და დიდი პრობლემა შეექმნათ სარწყავების მხრივ, თუმცა ბაიამ შეძლო და გაუმკლავდა ამ პრობლემას. აღსანიშნავია ასევე, რომ  მოსახლეობა მისდევს მეცხოველეობას.
კულტურა
მთელი ისტორიის მანძილზე, ბაია გამორჩეულია როგორც ბრაზილიის ქვეყნებს შორის ყველაზე კულტურული და მრავალფეროვანი შტატი. ბაია განთქმულია თბილი და მეგობრული მოსახლეობით, ულამაზესი სანაპიროს პეიზაჟებით.
დღეისათვის საკმაოდ ცნობილია იგი ფეხბურთში. ბაიას საფეხბურთო კლუბმა მიუხედავად უამრავი კრიზისისა მაინც მოახერხა და მიაღწია მაღალ შედეგს. მის წარმატებას ასევე ადასტურებს ის ფაქტი, რომ ბაიაში ჩატარდა 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ფეხბურთში. მინი|მოსახლეობის მიერ Sao Joao–ს აღწერა როგორც ბრაზილიის უმეტესი შტატი, ბაიაც გამოირჩევა ფესტივალებით. ერთ–ერთი ასეთი დიდი ფესტივალია Sao Joao, ანუ, წმინდა იოანე. იგი იმართება ივნისის შუა რიცხვებში და ამ დღეს ზეიმობს მთელი მოსახლეობა. ფესტივალზე ვხვდებით საცეკვაო მუსიკას, უამრავ ინსტრუმენტს (დრამი, აკორდეონი, ელექტრო გიტარა) ეს ყველაფერი ხელს უწყობს ფესტივალზე შექმნას სასიამოვნო გარემო. ფესტივალი იწყება 40 დღით ადრე მარხვის დაწყებამდე და მთავრდება ფერფლის ოთხშაბათს. ათეული წლის წინათ იგი უბრალო ელიტური ღონისძიება იყო, თუმცა მალევე ის გარდაიქმნა როგორც ერთ–ერთი ყველაზე დიდ სეზონურ მოვლენა .ეს გრანდიოზული ფესტივალი ყოველ წელიწადს მილიონობით ადამიანს იზიდავს.
ამას გარდა ბაიაში ტარდება კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფესტივალი. იგი ცნობილია როგორც „ლემანია“  იგი სარიტუალო ფესტივალია და ეძღვნება მათ ქალღმერთს, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იგი მეთევზეებისთვის, რადგან „ლემანიას“ მიიჩნევენ პატივსაცემ და გულუხვ დედად. სწორედ ამიტომ ფესტივალსაც მას უძღვნიან. აღსანიშნავია ასევე, რომ მისი აღნიშვნა ჯერ კიდე 1923 წლიდან დაიწყეს, როდესაც მეთევზეებს დეფიციტი დაუდგათ. თევზი საერთოდ გაწყდა, რის გამოც მათ მოუწიათ საჩუქრებითა და შესაწირებით ეთხოვათ გადარჩენა „ლემანიასთვის“. რაღა თქმა უნდა, ამათ გარდა ბაიაში უამრავი ტრადიციული ფესტივალი იმართება მაგალითად „სანტა ამირო“, რომელიც ასევე დიდი პოპულარობით სარგებლობს. თუმცა გარდა უამრავი ფესტივალისა, ბაია დიდი დღესასწაულით აღნიშნავს დამოუკიდებლობის დღეს. ეს აღინიშნება 2 ივლისს. ბაიას მოსახლეობა დიდი სიხარულით აღნიშნავს 1822 წელს ბრაზილიის არმიის გამარჯვებას პორტუგალიაზე. სწორედ ამ მოვლენის შემდეგ ბაია ერთგული გახდა ევროპელების. მინი|Capoeira ბაია განთქმულია მისთვის დამახასიათებელი განთქმული კულტურებით. ერთ–ერთი ასეთი კულტურაა „Capoeira”, რომელიც ფესვებს აფრიკიდან იღებს და იგი არის  საბრძოლო ხელოვნება. თავდაპირველად იგი შეიქმნა იმ პერიოდში, როდესაც ბაიაში უხვად იყვნენ მონები. “Capoeira” საკმაოდ განთქმულია მთელს ბაიაში და ასევე სწორედ ეს კულტურა გახდა საფუძველი აფრო–ბრაზილიური თანამეგობრობის
ღირსშესანიშნავი ადგილები
ბაიასთვის დამახასიათებელია ბუნებრივი ლანდშაფტები, უნიკალური კულტურა, ძველებური არქიტექტურა, მოოქროვილი ეკლესიები  უამრავი დღესასწაული , ისტორიულ–კულტურული ატრაქციონები. სწორედ ამიტომ ბაია მართლაც არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრი  და საკმაოდ დიდი პოტენციალიც აქვს ამ მხრივ. გარდა ამისა ტურისტებში დიდი მოწონებას იმსახურებს ბაიას მარადმწვანე ტროპიკული ტყეები და საკმაოდ უიშვიათესი მცენარეები. მაგალითად, სწორედ აქ იზრდება ისეთი ხის  ძვირფასი ჯიშები, როგორებიცაა მონგო, „რძის ხე“,  „ნესვის ხე“  ასევე აქ ხარობს საკმაოდ განთქმული ყვავილოვანი მცენარე „ვიქტორია რეგია“, რომლის ფოთლის დიამეტრი 2,5 მეტრს აღემატება .თუმცა, გარდა მცენარეებისა, ბაია გამოირჩევა მრავალფეროვანი ფაუნით. ესენია: ბრაზილიური კურდღელი, პუმა, ჭაობის ირემი, სხვადასხვა სახის თუთიყუში და სხვა. აღსანიშნავია ასევე, რომ აქ დიდი ყურადღება ექცევა ბუნების დაცვას და ამ მიზნით შექმნილია ეროვნული პარკები.
ბაია გარდა ბუნებრივი სილამაზისა, გამოირჩევა ისტორიული ძეგლებით, ტურისტებს ნამდვილად ეძლევათ საშუალება იქ ჩასვლით, რომ მოინახულონ უძველესი არქიტექტურული ნაგებობები, მუზეუმები და სხვა. სწორედ მისი ერთ–ერთი ყველაზე ცნობილი მუზეუმი არის „Art Muzeum”, რომელიც მეცხრამეტე საუკუნიდან ფუნქციონირებს და მუდმივად მასპინძლობს უამრავ გამოფენასა და კულტურულ ღონისძიებას. ასევე ბაია სთავაზობს ტურისტებს ისეთ მუზეუმებს, რომლებშიც  ცოცხლდება ქვეყნის ისტორია, წარმოდგენების სახით. გარდა  ამისა, ბაია არის ქვეყანა, რომელიც დიდ პატივს სცემს ლიტერატურასა და ხელოვნებას, ჯერ კიდევ უძველესი დროიდან მოყოლებული უამრავი ცნობილი პოეტი და მწერალი იყო ბაიას მკვიდრი.
იდენთიფიკაცია და ადგილმდებარეობა
ბაკაირი არის ბრაზილიურ-ინდური ჯგუფი, რომელიც ლაპარაკობს კარიბულ ენაზე. ისინი საკუთარ თავს მიიჩნევენ ინდოელებათ, გარკვეულწილად ენის საფუძველზე, ასვევე იმაზე, რომ 1918 წელს მათ საკუთრებაში გადაეცათ დროებითი ტერიტორიები და შეიძლება ითქვას, რომ განმაპირობებელი ფაქტორი არის ის კულტურული ტრადიციები, რომლებიც ამ უკაასკნელთ აშორებს ბრაზილიელებს.
ბაკაირის მკვიდრნი პარანატინგის მუნიციპალიტეტში, ცენტრალური ბრაზილიის სახელმწიფო მატო გროსოში ცხოვრობენ. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მხოლოდ 120 კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს სოფელ პარანატინგადან, სასურველ ადგილმდებარეობამდე მიღწევა საათებს უკავშირდება, მეტიც, შესაძლოა ორი დღეც კი დასჭირდეს მოგზაურობას, რაც გარკვეულწილად თხევად ატმოსფერულ ნალექზეა დამოკიდებული
ინდოელები ცხოვრობენ შვიდ სოფელში. მათგან ყველაზე დიდი არის პაკუერა, რომელიც მდინარეების პარანატინგას, აზულისა და ვერმელოს გადაკვეთის ადგილას მდებარეობს, რაც მოსახლეობას სასმელი წყლითაც უზრუნველყოფს. რაც შეეხება კლიმატს,  ვხვდებით მშრალ და ნახევრად ტენიანს. აქ არის უმეტესად მშრალი და უფრო ხსირად წვიმიანი სეზონები. (ნოემბერ-მარტის თვეში ძირითადად წვიმიანი, მაისი-სექტემბრის თვეში კი უმეტესად მშრალი).
დემოგრაფია
1999 წლისათვის ბაკაირის ტერიტორიაზე დაახლოებით 500-ზე მეტი ადამიანი იყო დასახლებული, საიდანაც მოსახლეობის 47% (მიახლოებითი მაჩვენებელი) მამაკაცები, ხოლო 53%-ს ქალები წარმოადგენდნენ. მოსახლეობის სტრუქტურა არის „მართკუთხა“, რაც შესაძლოა ხელოვნური მოსახლეობის კონტროლის მექანიზმით დადასტურდეს. მოსახლეობის ზრდის კოეფიციენტი წლიურად საშუალოდ 3.47%- ს შეადგენს. 1979-1999 წლებში მოსახლეობა თითქმის გაორმაგდა.
ისტორია და კულტურული ურთიერთობები
რეგიონი, რომელიც დღეს ჩვენთვის ცნობილია, როგორც მატო გროსოს სახელწოდებით, თავდაპირველად ესპანეთის იმპერიის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენდა. იეზუიტები ს ჩრდილოეთ და დასავლეთ პარაგვაის მიწებზე მოგზაურობის შედეგად, ადრეულ მეთვრამეტე საუკუნეში, შეიქმნა პირველი დასახლებები. ამას მოჰყვა მაძიებლებისა და მაღაროელების საქმიანობის ჩამოყალიბება. (მუშაობა მიმდინარეობდა ადგილობრივი ოქროსა და სასარგებლო წიაღისეულის მოსაპოვებლად). მე-19 საუკუნის დასაწყისში ბაკაირი იყოფა ორ დამოუკიდებელ ჯგუფად. დასავლეთ ბაკაირის ეკონომიკა მთლიანად გადაერთო ოქროსა და მონებით ვაჭრობაზე მეთვრამეტე საუკუნეში. მოგვიანებით ისინი ყიდიან საკუთარ ტერიტორიებს მიმდებარე ქალაქებში. 1980 წლის ბოლოსთვის დასავლეთ ბაკაირის მოსახლეობა სულ 120 კაცს, ხოლო მათ კუთვნილებაში არსებული ტერიტორიის ფართობი 9 000 ჰექტარს შეადგენდა. რაც შეეხება აღმოსავლეთ ბაკაირს, მან შეწყვიტა კონტაქტი ესპანეთთან და შეუერთდა Rio Xinguს კულტურას, რის შედეგადაც, საბოლოოდ,  იგი ცნობილი გახდა „მკაფიო“ კულტურის სფეროში. პირველი სტუმარი ბაკაირში იყო გერმანელი მკვლევარი, რომელმაც აღწერა შვიდი სოფელი მოცემულ ტერიტორიაზე (მე-19 საუკუნის ბოლოს), ცნობილია, რომ ამ დროისთვის ბაკაირის მოსახლეობა 325 კაცს შეადგენდა. 1900-1920 წლებს შორის აღმოსავლეთ ბაკაირი ტოვებს ზემოთ აღნიშნულ კულტურას (სწორედ მაშინ, როცა მთელი რიგი დამანგრეველი ეპიდემიები ანადგურებდა მკვიდრ მოსახლეობას).
ენობრივი კუთვნილება
კარიბული ენა, ბაკაირი ეკუთვნის სამხრეთ ამერიკის დაბლობის ოთხი ენიდან ერთ-ერთ ყველაზე მთავარ ენობრივ ოჯახს. (მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილს არც პორტუგალიურ ენაზე საუბრის პრობლემა წარმოექმნება).
ახალშენები
ბაკაირის ტერიტორიაზე არსებული სახლები კვადრატული ფორმისაა და დამზადებულია თიხისგან, ჩალის ან ბეტონის, თუნუქის სახურავებისაგან. თითოეული მათგანი შედგება მინიმუმ ორი შიდა განყოფილებისაგან. (ორი ფანჯარა, ორი კარი...). სამუშაო ბაღები სოფლიდან საშუალოდ ოთხი კოლომეტრითაა დაშორებული. ოჯახების გარკვეული კატეგორია ამჯობინებს, მათ საკუთრებაში არსებული, შედარებით მოშორებულ ბაღებთან ახლოს ცხოვრებას. სოფელ პაკუერას ცენტრში მდებარეობს ე.წ „მამაკაცების სახლი“  რომელიც ყოველდღიური შეკრებებისთვის გამოიყენება. იგი ოვალური ფორმის არის და როგორც უმეტეს შემთხვევაში არც ეს თავშეყრის ადგილი წარმოადგენს გამონაკლისს და მთლიანად ჩალის სახურავით არის დახურული. გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ ქალები კრებებზე არ დაიშვებიან.
საარსებო საშუალებები
ბაკაირში მცხოვრები ინდოელები ძირითადად სამებაღეო და სამდინარო საქმიანობას მისდევენ. პრაქტიკულად საარსეო ბაღები მდებარეობს ტყეებში მდინარეთა გასწვრივ. ინდოელები ამუშავებენ მანიოკს, ბრინჯს, ყვითელ სიმინდს, ბანანს, შაქრის ლერწამს,  ნესვს, წითელ ლობიოს, მწვანე ლობიოს, გოგრას, პაპაიასა და სხვა კიდევ უამრავ კულტურას. დიდი ადგილი უჭირავს აგრეთვე თევზობას, ნადირობას და ა.შ. ბაკაირის  წლიური შემოსავლის თითქმის 96%-ს ბაღებში წარმოებული პროდუქცია წარმოადგენს. (ზოგი მათგანი ზრდის ქათამს და ღორს). ინდოელებისათვის კი შემოსავლის თითქმის 62%-ზე მეტი ბოსტნეულზე, ხოლო 38% პირუტყვზე მოდის. მშრალი სეზონის განმავლობაში, ახალგაზრდა მამაკაცი რამდენიმე კვირის განმავლობაში ტოვებს საკუთარ სახლს, რათა იმუშაოს მათთან ახლოს მდებარე მსხვილ ფერმერულ გაერთიანებებში (რანჩოები) და დააგროვოს მცირე რაოდენობის ფული. ეს ფული გამოიყენება ისეთი საქონლის ყიდვაში, როგორიცაა დამუშავებული საკვები, ბარძოლო მასალები, ასევე ტანისამოსი თუ სხვადასხვა წვრილი საყოფაცხოვრებო საშუალებები.
შრომის დანაწილება
საკმაოდ მკაფიო განსხვავებები გვხვდება ქალთა და მამაკაცთა მიერ გაწეულ სამუშაოებს შორის, მაგალითად მამაკაცის ძირითად საქმიანობაში ნადირობა, თევზაობა, სამუშაო ბაღების მიწის დამუშავება იგულისხმება, ასევე როგორც უკვე ვახსენეთ მიმდებარე რანჩოებში მუშაობა მცირედი ფულის შესაგროვებლად, და გარკვეული სახის საქონლის წარმოება. ქალების ძირითად საქმიანობას ტრადიციულად ბავშვებზე ზრუნვა წარმოადგენს. მათი საქმიანობა ასევე საჭმლის მომზადებაზე, ტანისამოსის გარეცხვაზე,  სახლის სისუფთავის შენარჩუნებასა და სხვა წვრილ-წვრილ საქმიანობაზე ვრცელდება.
სისხლით ნათესაობა
თითოეული უჯახური გაერთიანებები ცხოვრობენ ერთად,  სხვებისგან დამოუკიდებლად, განცალკევებით. არსებობს შედარებით დიდი ჩამომავლობა, რომელიც ოჯახის წევრების გარდა ნათესაურ კავშირსაც აღიარებს. ისინი გამუდმებით უცხადებენ მხრდაჭერას ერთმანეთს ისეთ აქტივობებში  როგორიცაა მიწების გაწმენდა, დამუშავება და დახმარება ოჯახში არსებული საგანგებო სიტუაციების დროს.
ქორწინება და ოჯახი
თუ წინათ ქორწინებაში დასაშვები იყო მრავალცოლიანობა, ახლა ყველა ქორწინება მონოგამიურია. მიუხედავად იმისა, რომ სოფლებში ენდოგამია (ჩვეულება, რომლის მიხედვითაც ქორწინება დასაშვები იყო მხოლოდ ერთი და იმავე საზოგადოებრივი ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის) დიდი პოპულარობით სარგებლობს, ქორწინება დასაშვებია, ასევე, სხვა ინდოელებთან. გაფართოებულ ოჯახებში ასევე შესაძლებელია ეგზოგამია ( ჩვეულება, რომლის მიხედვითაც აკრძალულია ქორწინება ერთი და იმავე გვარის ან თემის წარმომადგენლებს შორის), თუმცა მხოლოდ ჯვარედინ და არა პარალელურ ბიძაშვილებს შორის, მხოლოდ მათ (ჯვარედინ)  შეუძლიათ პარტნიორები გახდნენ ქორწინებისას (ბიძაშვილები, მამიდაშვილები, დეიდაშვილები).
საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
ბაკაირი არის თანასწორობის საზოგადოება. სოფლის ბელადის, წინამძღოლის არჩევა ხდება არაოფიციალურად, ხალხის (მეტნაკლებად) ერთპიროვნული გადაწყვეტილებით. წინამძღოლს გააჩნია შეზღუდული უფლებები... ბაკაირის საზოგადოება კლასებისა და ეკონომიკური სპეციალობების ნაკლებობას განიცდის, ეს უკანასკნელი გარკვეული ფაქტორების, (როგორიცაა სქესი და ასაკი) საფუძველზე ყალიბდება.
პოლიტიკური ორგანიზაცია
ამჟამად, ჩვენთვის უკვე უცხო აღარ არის, რომ ბაკაირის თითოეულ სოფელს საკუთარი ბელადი, წინამძღვარი ჰყავს.
ამ პოლიტიკურ ფრაქციებში დომინირებს მამაკაცი და ვინმე ხანდაზმული ქალი კონკრეტული ნათესაური დაჯგუფებებიდან. შამანები - არაფორმალური საზოგადოების მნიშვნელოვანი ლიდერები. ისინი ხალხს არწმუნებენ, რომ გაიზიარონ და მხარი დაუჭირონ მათ პოლიტიკურ „დავებს“. ბაკაირის ტერიტორიას ოფიციალურად ზედამხედველობს ე.წ. “FUNAI”. მთავარი, ცენტრალური შტაბი  მდებარეობს ბრაზილიიის დედაქალაქში. (შინაგან საქმეთა სამინისტროში). რეგიონალური ოფისებს ვხვდეით ასევე ქუეაბაში. (Cuiaba). ბაკაირის მკვიდრი, მამაკაცი, წელიწადში რამდენიმეჯერ მიემგზავრება რეგიონალურ ოფისებში რათა შეხვდებს ფონდის ოფიციალურ პირებს. ფონდი ცდილობს უზრუნველყოს ბაკაირის მოსახლეობა სამედიცინო მკურნალობითა და საგანმანათლებლო დაწესებულებით. ორგანიზაციის წარმომადგენელი ზოგჯერ რჩება ადგილზე, განსაკუთრებით მაშინ, თუ რაიმე ახალი პროექტის ორგანიზება იგეგმება ან ინდოელებსა და ბრაზილიელებს შორის რაიმე კონფლიკტის წარმოშობის საფრთხე არსებობს. ეს აგენტი მუშაობს მთავარ მამასახლისთან, რათა ხელი შეუწყოს მიზნების ორგანიზებას.
ცერემონიები და რიტუალები
რიტუალური ნიღბებით ცეკვის ტრადიცია მარტისა და ნოემბრის თვეებს შორის იმართება. მამაკაცები ატარებენ უზარმაზარ მოხტულ ნიღბებსა და პალმის კოსტიუმებს, მანამ სანამ მთელი სოფლის გარშემო ცეკვავენ. აქვე ვხვდებით სიმინდის ფესტივალს, რომელიც იანვარში იმართება. ამასთანავე არსებობს ისეთი რიტუალები,  რომლებიც განკუთვნილია მხოლოდ მამაკაცებისათვის, ხოლო ქალები არ დაიშვებიან. არსებობს ხუთი ბრაზილიური ე.წ. წმინდა დღე, რომელსაც აღნიშნავს ბაკაირის მკვიდრი მოსახლეობა, ესენია  Saint Antonio, Saint Joao, Saint Pedro, Saint Benedito, Saint Sebastiao. პირველი ოთხი ფესტივალი იმართება თანმიმდევრულად ივნისში და ივლისში, ხოლო რაც შეეხება მეხუთე დღესასწაულს, მისი აღნიშვნა იანვარში ხდება, სადაც მღერიან, ცეკვავენ და ილხენენ ამ წმინდა დღესასწაულზე.
სიკვდილის გამომწვევი მიზეზები
სიკვდილის გამომწვევი ერთ-ერთი ყველაზე მეტად გავრცელებული მიზეზი ფილტვების ინფექციაა. ბაკაირში სიცოცხლის ხანგრძლივობა იზრდება, ხოლო გულით და სხვადასხვა სახის დაავადებებით დაავადებული ადამიანების რიცხვი კი მცირდება. როდესაც ადამიანი კვდება თანასოფლელები მიდიან გარდაცვლილის სახლში და ტილით და მოთქმით აცილეენ მას. შემდეგ გვამის სხეულს ახვევენ სპეციალურ ნაჭერში და წვავენ სოფლიდან ოდნავ მოშორებით. მიცვალებულის საფლავი არ აღინიშნება და ცერემონიის დასრულების შემდგომ ეს ადგილი (საფლავის) უბრალოდ დავიწყებას ეძლევა.
იდენთიფიკაცია და მდებარეობა
მინი|ბრაზილიელი ინდიელები ბრაზილიელ ინდიელთა კულტურის სახელწოდებაა nambicuara (ნიმბი- „ეარ“, კუარა- „ჰოლე“). ეს სახელი მათ მეზობელმა ინდიელმა ტომებმა შეარქვეს და ნიშნავს ხვრელს ყურში. ეთნოგრაფიულ ლიტერატურაში ეს სახელი მე-18 საუკუნიდან ჩნდება.Nambicuara-ს წარმომადგენლები რიო გვაპორეს რეგიონში სახლობენ, რომელიც დღეს მატუგროსუს შტატს ეკუთვნის.
დემოგრაფია
1907 წელს, ექსპედიციაზე ყოფნის დროს, აღმოაჩინეს, რომ nambicuara-ს მოსახლეობა 20 000-ს შეადგენდა. 1912 წელს ეს მაჩვენებელი 1000- 1500 -ზე დავიდა. 1985 წელს მხოლოდ - 685, ხოლო 2000 წლის მონაცემით მოსახლეობა ამჯერად გაიზარდა და 1150 გახდა.
საცხოვრებელი ადგილი
nambicuara-ს კულტურის წარმომადგენელთა დასახლებები ადაპტირებულია გარემო პირობებთან: წვიმიან სეზონზე ისინი მდინარეების ახლოს მდებარე სოფლებში ცხოვრობენ,მშრალ სეზონზე კი ისინი უფრო მოხეტიალე ცხოვრებას ეწევიან და ცხოვრობენ უფრო მარტივი კონსტრუქციის მქონე, პალმის ფოთლებით გადაფარებულ თავშესაფრებში.
უცნაურია, მაგრამ მათ სამოსახლოში ვერ შეხვდებით ტროპიკულ ზონაში მცხოვრები ტომებისათვის დამახასიათებელ საყოფაცხოვრებო ნივთებს, როგორიცაა, მაგალითად, ჰამაკი.
ისტორია
არ არსებობს ზუსტი ინფორმაცია თუ საიდან წამოვიდნენ პირველად nambicuara-ს მოსახლეობა და როდის დასახლდნენ ბრაზილიის ტერიტორიაზე. პირველი კონტაქტი ევროპელებთან მათ ამავე ტერიტორიაზე 1718- 1723 წლებში ჰქონდათ, თუმცა მიჩნეულია, რომ  nambicuara„ოფიციალურად“ აღმოჩენილია 1907 წელს. სწორედ ამ წელს, კოლონელ როდონს ბრაზილიის მთავრობამ დაავალა 1500 კილოემტრიანი ტერიტორიის კვლევა დიამანტინოდან მადეირას მდინარემდე. როდონის ორი ექსპედიციის პერიოდში შედგა „პირველი“ კონტაქტიnambicuara-ს მოსახლეობასთან. ტომთან კავშირი  ხშირად ძნელი იყო, ვინაიდან ისინი აგრესიულებად იყვნენ ცნობილნიდა ხშირად ომობდნენ მეზობელ ტომებთან. მოგვიანებით, მე-20 საუკუნეში, მათ ტერიტორიაზე 1600 კილომეტრიანი გზა გაიყვანეს, რის შედეგადაც დაიწყო არაინდიელი ხალხის იმიგრაცია, ხოლო nambicuara-ს -დეპოპულაცია. ბევრმა მათგანმა კი საცხოვრებელი შეიცვალა.
ვაჭრობა
დასავლეთ  nambicuara-ს ადგილობრივები ვაჭრობდნენ ცვილის, ბუმბულისა და მშვილდ- ისრისთვის.
შრომის განაწილება
მამაკაცები ნადირობენ, თევზაობენ, ნიადაგს ამზადებენ, ქოხებს აგებენ, კალთებს წნავენ და სანადირო იარაღებს ამზადებენ.
რაც შეეხებათ ქალებს, ისინი კრეფენ ხილს, ამზადებენ საჭმელს, შეშასა და წყალს ზიდავენ და ბავშვებს უვლიან.
ქალიცა და მამაკაციც, ორივე მათგანი, ამზადებს ნიჟარისაგან საყურეს. ეს საყურე ტომის სიმბოლოა.
მიწათმფლობელობა
სოფლის თითოეულ ტომს თავისი კუთვნილი მიწა ჰქონდა, რომელსაც ტომის წევრები საფლავებისთვის, მიწათმოქმედებისთვის, გარეულ ცხოველებზე სანადიროდ და რელიგიური რიტუალების ჩასატარებლად იყენებდნენ. სანადირო ტერიტორიებს არ ჰქონდათ ზუსტი საზღვრები, ამიტომ არ არის გასაკვირი, რომ ტომებს შორის ხშირი იყო კონფლიქტი. მიწებთან დაკავშირებით განსაკუთრებული კანონები არსებობდა და სოფლის მმართველი ვალდებული იყო ეკონტროლებინა ამ წესების დაცვა.
ნათესაობა და მემკვიდრეობა
ტრადიციულიnambicuara-ს სოფელი შედგებოდა ერთმანეთთან ახლო ნათესაობაში მყოფი კაცებისაგან, რომელთაც ერთმანეთის ძმებს უწოდებდნენ. ამ ძმებთაგან უხუცესს ბრძენი ეწოდებოდა და სოფლის მმართველი ხდებოდა. Nambicuara-ს ტერმინოლოგიაში არ არსებობს ტომისთვის განკუთვნილი სახელები. მათ ხშირად მმართველის მითითების მიხედვით მოიხსენიებდნენ.
დედის დის შვილი ან მამის ძმის შვილი შენს და-ძმად ითვლებოდა, დედის ძმის შვილი ანდაც მამის დის შვილი კი შენს - პოტენციურ მეუღლედ. შესაბამისად, შენი ამგვარი მეუღლის დედა ან მამა შენს არა დეიდად ან ბიძად, არამედ, დედამთილ-მამამთილად იწოდებოდა.
nambicuara-ლი ადამიანი
Nambicuara-ელ ადამიანებს მოყვითალო ფერის კანი აქვთ, თუმცა ზოგ მათგანს მოვარდისფრო ან შავი ფერისაც შეიძლება ჰქონდეთ. Jeruana-ს ინდიელები ყველაზე შავები არიან მათ შორის.
ფრჩხილებს ძალიან გრძელს იზრდიან რათა კარგად გაგლიჯონ ხორცი.