cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბირუინცა
ყველაზე პატარა ქალაქი მოლდოვაში. ქალაქის სახელწოდება ითარგმნება, როგორც გამარჯვება.
ისტორია
1968 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 2,3 ათას მცხოვრებს. ქალაქში მოქმედებდა ძრავის სარემონტო და შაქრის ქარხნები.
ნორატუსი
ნორატუსი (Նորատուս) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 917 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 131 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 53 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
კეგეს მუნიციპალიტეტი
კეგეს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი (დანიურად კომუნა) დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, კუნძულ ზელანდიაზე. მუნიციპალიტეტის ფართობია 255,47 კმ², ხოლო მოსახლეობა 57 219 (2012).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზელანდიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
ხურთისის ციხე-სახლი
მეორე სართული რომელასაც ზამთარში საცხოვრებლად იყენებდნენ, ყველაზე დიდია. ადრე იგი ერთანი ყოფილა, ამჟამად ტიხრებით ოთხადაა გაყოფილი. სამხრეთ კედელში ოთხი სარკმელ-სათოფურია, დასავლეთისაში — ორი. სარკმლებს ქვის კიბისებრი რაფები აქვს. პირველი და მეორე სართულის გადახურვები ეყრდნობა პირველ სართულიდან ამოყვანილ ქვის ორ სწორკუთხა ბურჯსა და ქვის ბალიშებით დასრულებულ ხის ხუთ სვეტს, რომლებზეც გადებულია დიდი მორი. ჩრდილოეთით კედლის შუაში მეორე და მესამე სართლების დამაკავშირებელი კიბეა.
მესამე სართლი ქვედა სართულებზე ვიწროა და ფერდობისკენაა გაწეული. წინ პარაპეტით შემოსაზღვრული ბანი აქვს. შედგება გრძივი მიმართლებით განლაგებული სამი ნაწილისგან. შუაში ტამბურია, რომელშიც მეორე სართულიდან ქვის კიბე ამოდის, გვერდებზე კი — თითო მოზრდილი ოთახი. ბანის მხარეს ორივე ოთახს ორ-ორი ფართო დაბალი სწორკუთხა სარკმელი აქვს. ადრე მათ ადგილას ქვედა სართულების მსგავსი სარკმლები ყოფილა, რომლებიც მოგვიანებით გაუგანიერებიათ. ბანზე კარი ტამბურიდან გამოდის. ტამბური ორივე ოთახს თითო სწორკუთხა კარით უკავშირდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტულარემია
მინი|ტულარემია ადამიანის მარჯვენა ხელზე
ტულარემია (Tulare County) — მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელიც ხასიათდება ცხელებით, ზოგადი ინტოქსიკაციით, ლიმფური აპარატის, კანის, ლორწოვანი გარსების დაზიანებით, ხოლო აეროგენული ინფიცირების შემთხვევაში – ფილტვების დაზიანებით; მიეკუთვნება ზოონოზებს ბუნებრივი კეროვნებით. ბაქტერია Francisella tularensis-ით გამოწვეული დაავადება. ვრცელდება ტკიპების, ბუზების კბენით, ინფიცირებულ ცხოველთან ან ცხოველის კანთან უშუალო კონტაქტით, ასევე აეროზოლის ინჰალაციით ისეთ გარემოში მუშაობისას (მაგალითად, გაზონის თიბვისას), სადაც ინფიცირებული ცხოველები ბინადრობენ.
მინი|შოკოლადის კულტურა ტულარემიით
მინი
სიმპტომები
ინკუბაციური პერიოდი გრძელდება რამდენიმე საათიდან 14 დღემდე. დაავადება იწყება მწვავედ: წარმოიქმნება შემცივნება, სხეულის ტემპერატურა მატულობს 39-400 C-მდე. ავადმყოფები უჩივიან ძლიერ თავის ტკივილს, სისუსტეს, ტკივილს კუნთებში, უძილობას, შესაძლებელია აღინიშნებოდეს ღებინებაც; სახისა და კისრის კანი ჰიპერემიულია, სკლერის სისხლძარღვები ინიექცირებული. ავადმყოფთა ნაწილს დაავადების მე-3 დღიდან უჩნდება გამონაყარი, არაიშვიათად ერითემატოზული ხასიათის. ბუბონური ფორმებისათვის დამახასიათებელია რეგიონალური ლიმფური კვანძების მნიშვნელოვანი გადიდება. აბდომინური ფორმების დროს შესაძლებელია მწვავე მეზადენიტის სიმპტომები. ტულარემიული ბუბონების დროს პერიადენიტი არ აღინიშნება, ბუბონების დაჩირქება იშვიათია და ხდება მოგვიანებით პერიოდში (დაავადების მე-3 კვირაზე). ცხელება გრძელდება 5-დან 30 დღემდე (ხშირად 2-3 კვირა). რეკონვალესცენციის პერიოდში შესაძლებელია დიდი ხნის განმავლობაში შენარჩუნდეს ხანგრძლივი სუბფებრილიტეტი. თვალ-ბუბონური ფორმის დროს გარდა ლიმფური კვანძების ტიპური დაზიანებისა, დამახასიათებელია მკვეთრად გამოხატული კონიუნქტივიტი, ქუთუთოების შეშუპებით, წყლულებით კონიუნქტივაზე; ზიანდება ერთი თვალი. პროცესი გრძელდება რამდენიმე თვე, მხედველობა აღდგება სრულად. ანგინოზურ-ბუბონური ფორმის დროს გარდა ტიპური ბუბონებისა, ვითარდება სპეციფიკური ტონზილიტი. იგი ვლინდება ტკივილით ყლაპვისას, ნუშურების, სასის რკალების ნეკროზული ცვლილებებით, დაზიანებულ უბნებზე ფიბრინული ნადების გაჩენით, რომელიც მოგვაგონებს დიფთერიულს. წყლულები ნელა ხორცდება. აბდომინური ფორმისათვის დამახასიათებელია ტკივილი მუცელში, მეტეორიზმი, შეკრულობა, პალპაციით – მტკივნეულობა მეზენტერული ლიმფური კვანძების მიდამოში. ტულარემიის ფილტვისმიერი ფორმა ხასიათდება ხანგრძლივი ცხელებით, განმეორებითი შემცივნებებითა და უხვი ოფლდენით. ავადმყოფები უჩივიან ტკივილს მკერდის არეში, ხველას, თავდაპირველად მშრალს, შემდეგ კი ლორწოვან-ჩირქოვანს, ზოგჯერ სისხლიანი ნახველით. რენტგენოლოგიურად ვლინდება ფილტვის ქსოვილის კეროვანი ან წილოვანი ინფილტრაცია. პნევმონია ხასიათდება დუნე, ხანგრძლივი მიმდინარეობით, რეციდივებით.
პათოგენეზი
ტულარემია გამოირჩევა ინფექციის შეჭრის კარის მრავალფეროვნებით. განასხვავებენ შემდეგ გზებს: კანის გავლით (კონტაქტი ინფიცირებულ მღრღნელებთან, ტრანსმისიური გადაცემა სისხლმწოვი მწერებით), საჭმლის მომნელებელი ორგანოებისა (დაინფიცირებული წყლისა და საკვების გამოყენება) და რესპირატორული ტრქტის (დაინფიცირებული მტვრის შესუნთქვა) ლორწოვანი გარსებიდან.დაავადების კლინიკური ფორმები მჭიდროდაა დაკავშირებული ინფექციის შეჭრის კართან. კონტაქტური და ტრანსმისიური დაინფიცირების დროს ვითარდება ბუბონური და კან-ბუბონური ფორმები, ასპირაციულის დროს – პნევმონიური, ხოლო ალიმენტურის დროს – ნაწლავური და ანგინოზურ-ბუბონური ფორმები.
დიაგნოსტიკა
დაავადების პირველ დღეებში საკმაოდ რთულია; ბუბონების წარმოქმნისას იგი იოლდება. დიფერენციალური დიაგნოზი ტარდება შავი ჭირის ბუბონურ ფორმასთან, კატის ნაკაწრის დაავადებასთან, ჩირქოვან ლიმფადენიტებთან. დიაგნოზის დასადასტურებლად გამოიყენება სეროლოგიური რეაქციები და კან-ალერგიული სინჯები ტულარინთან.
პეროლა (პარანა)
პეროლა (Pérola) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 208 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.42 კმ²-ზე. ფართობი 10 208 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანი
წარმომავლობა
ნისბას მიხედვით, ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანი, წარმოშობით ავღანელია. ამასთან, მისი ნამდვილი ეროვნება საკამათო საკითხია. ერთ-ერთი ვერსიით და საკუთარი განცხადებით, იგი დაიბადა ასადაბადში, ქაბულთან ახლოს, ავღანეთში სხვა ვერსიით, რომელსაც მრავალი თანამედროვე მკვლევარი მხარს უჭერს, იგი დაიბადა და გაიზარდა შიიტების ოჯახში ასადაბადში, ჰამადანთან ახლოს, ირანში. ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანის ირანული წარმომავლობის მომხრეების მტკიცებით, მან ავღანური წარმოშობა  აირჩია იმის გამო, რომ სუნიტ მუსლიმებს შორის ავტორიტეტი მოეპოვბინა. ერთ-ერთი მიზეზით ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანმა  თავისი შესაძლო ირანული წარმოშობა დამალა,  ირანის მმართველ ნასერ ალ-დინ შაჰის დევნისაგან თავის არიდების მიზნით. ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანის ოპონენტები ცდილობდნენ გამოეყენებინათ მისი სავარაუდო ირანული და შიიტური წარმოშობა მის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
მოღვაწეობა
უმაღლესი რელიგიური განათლება ქაბულში მიიღო. პოლიტიკური კარიერა დაიწყო  1837 წელს ავღანელი ამირა დოსი მუჰამადის კარზე. 1868 წელს გადავიდა ინდოეთში. 1869-71 წწ. ცხოვრობდა სტამბოლში, 1869-71- კაიროში. აქ იგი გამოვიდა უცხოელთა ძალმომრეობის წინააღმდეგ. პოპულარობა მოიპოვა ისლამის რეფორმისა და მუსლიმური სამყაროს გამოღვიძებისკენ მოწოდებებით. ის აკრიტიკებდა დესპოტიზმს, კონსტიტუციური წესრიგის დამყარების გამო. მხარს უჭერდა სოციალური თანასწორობისა და სამართლიანობის იდეებს ისლამის ზნეობრივ და ეთიკურ სწავლებებზე დაყრდნობით. საჭიროდ თვლიდა მუსლიმების გაერთიანებას ევროპის წინააღმდეგ ბრძოლაში. მთავარ თხზულებაში „მატერიალისტების უარყოფა", ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანი ცდილობდა მატერიალიზმის ზოგიერთი დებულების უარყოფას. მოუწოდებდა მუსლიმებს გაერთიანებულიყვნენ უმაღლესი სასულიერო მეთაურის-ხალიფას ძალაუფლების ქვეშ.
1879 წელს იგი დააპატიმრეს და ეგვიპტიდან გადაასახლეს. 1879–1882 წლებში იგი პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ ცხოვრობდა კალკუტასა და ჰაიდრაბადში. 1883 წელს გაემგზავრა ევროპაში - ლონდონსა და პარიზში. პარიზში მუჰამად აბდოსთან ერთად გამოსცა გაზეთი „ალ-ურვა ალ-ეუსკა“(„საიმედო დასაყრდენი“). 1886 წლიდან ცხოვრობდა ირანში, რუსეთში, ერაყსა და ლონდონში.
1892 წლის ნოემბრიდან იმყოფებოდა სტამბოლში, როგორც სულთან აბდულაჰმად II-ის სტუმარი, იქვე გარდაიცვალა. 1944 წლის ბოლოს მისი ნეშტი. გადაასვენეს ავღანეთში.
ჯემალ ად-დინ ალ-ავღანის საქმიანობა გააკრიტიკეს სუნიტმ ა თეოლოგებმა, მათ შორის, მუსტაფა საბრიმ და სხვ. ის ითვლება ისლამური სოციალიზმის ერთ – ერთ წინაპრად ან ფუძემდებლად, რომელიც აკავშირებს ისლამის ისეთ დებულებებს, როგორებიცაა ზაქათი (გადასახადი ღარიბების სასარგებლოდ), მევახშეთა პროცენტის აკრძალვა (რიბა), იშტირაკი (”თანამონაწილეობა”) თანამედროვე პოლიტიკურ მოთხოვნებთან.
სქოლიო
კატეგორია:ისლამი და პოლიტიკა კატეგორია:პანისლამიზმი
ჩახირლი (იმიშლი)
ჩახირლი (Çaxırlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,550 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
ვერზერეშტი
ვერზერეშტი (Vărzăreşti) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 220 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 916 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
გველეთის სამარხები
გველეთის სამარხები — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით 3 კილომეტრზე, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით.
1962 წელს შეისწავლა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ხევის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი გ. გობეჯიშვილი). სამარხები აღმოჩნდა წყალდიდობით გადარეცხილი გზის ქვეშ. სამარხები დაზიანებულია, დაშლილია ჩონჩხები. ერთგან იყო შემორჩენილი ქვაზე დადებული თავის ქალა. მიცვალებულს სახის წინ ედგა შავად გამომწვარი კოჭობი. მკერდის არეში აღმოჩნდა მინის, სარდიონის, პასტისა და ქარვის მძივები. წელის მახლობლად რკინის ნივთის ნატეხები და ზამბარიანი მშვილდსაკინძი. სამარხებში ნაპოვნია წითლად, მოჩალისფროდ და შავად გამომწვარი კერამიკული ჭურჭელი. სამარხეული კერამიკის ერთი ჯგუფი ახლოს დგას დარიალის ციხეზე აღოჩენილ მასალებთან. სავარაუდოა, რომ აქ აღმოჩენილი კულტურული ფენა ეკუთვნოდა სტრატეგიული მნიშვნელობის დასახლებას, კერძოდ დარიალის ციხის ფორპოსტს. არქეოლოგიური მასალა ინახება ყაზბეგის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვეძათხევის ლომისის ნიში
ვეძათხევის ლომისის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტში სოფელ ვერხველის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, სწორ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგურალური წყობით, საკმაოდ ტლანქად. გარეთა კედლების წყობაში ალაგ-ალაგ შირიმის თითო-ოროლა ქვაა ჩართული. ნაგებობა ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია საკურთხევლისა და დარბაზის გადახურვის ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნახევარი, ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდანი, მთლიანადაა მორღვეული საპირე წყობა ჩრდილოეთის ფასადზე. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით, რომლის შუაში შირიმის ქვით ნაწყობი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელია. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი ტლანქად ნაწყობი შეისრული კამარითაა გადახურული. მსგავსი ფორმისაა დარბაზის კამაროვანი გადახურვის შემორჩენილი ნაწილიც. გარედან კედლები დაგვირგვინებული ყოფილა შირიმის ქვისგან ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის ერთი ქვა ჩრდილოეთის ფასადს შემორჩა. შენობას ირგვლივ რიყის ქვით ნაგები წრიული მოხაზულობის გალავანი ევლებოდა, რომლისგანაც კვალიღააა შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კონსტანტინოვსკის ფერისცვალების ეკლესია
კონსტანტინოვსკის ფერისცვალების ეკლესია (Церковь Спаса Преображения) — მართლმადიდებლური ეკლესია კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონისა და სალსკის ეპარქიას.
მისამართი: კონსტანტინოვსკი, ოვჩაროვის ქუჩა № 4.
ისტორია
იესო ქრისტეს ფერისცვალების ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ კონსტანტინოვსკში, არის ყოფილი ციხის ეკლესია. XIX საუკუნეში ყველა სოფელში სავალდებულო იყო ყოფილიყო ციხე. ყველა ციხეში აუციებლად ფუნქციონირებდა ეკლესია და აღევლინებოდა ღვთისმსახურება.
1861 წელს დონის სტანიცა კონსტატინოვსკში ჯარის დაფინანსებით აშენდა ციხე. შესაბამისად აუცილებელი იყო აშენებულიყო ციხის ეკლესიაც. 1896 წელს კონსტატინოვსკში ააშენეს წითელი აგურის ციხის ეკლესია უფლის ფერისცვალების სახელზე. ეკლესია აკურთხეს 1896 წლის 22 ივნისს. ეკლესიაში ღვთისმსახურების დროს ეტევა 60 ადამიანი. ეკლესია არის ერთსართულიანი აგურის შენობა ორფერდა სახურავით. ეკლესიას არ აქვს სამრეკლო, სახურავზე ადგას მართლმადიდებლური ჯვარი. შენობას აქვს ნახევარწრიული ფანჯრები, აქვს სართულთშორისი კარნიზი და პილასტრები.
ფერისცვალების ეკლესიას არ ჰყავდა კრებული და მრევლი, ეკლესიას არ ჰქონდა საკუთარი დოკუმენტაციის წარმოება. დოკუმენტაცია წარმოებდა კონსტანტინოვსკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიაში. ფერისცვალების ეკლესიის მრევლი იყო ადგილობრივი ციხის პატიმრები. მაგრამ ეკლესიაში ასევე გამოყოფილი იყო სპეციალური ადგილები იმ ადამიანებისათვის ვინც ცხოვრობდნენ ეკლესიის მახლობლად და შეეძლოთ დასწრებოდნენ ღვთისმსახურებას ეკლესიაში.
1920-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ეკლესია დახურეს. დროთა განმავლობაში ეკლესია დაძველდა, ჩამოიყარა შელესილობა.
2011 წელს დაიწყო ფერისცვალების ეკლესიის მეორე ცხოვრება. მას ჩაუტარდა რემონტი, აღდგა ღვთისმსახურება. ნაგებობა შეიღება თეთრად, ხოლო არქიტექტურული გაფორმებები - ლურჯად.
ეკლესიის წინამძღვარია სერგეი ოვჩინიკოვი. ეკლესიის ძიირთადი დღესასწაულია 19 აგვისტო, ფერისცვალება.
ვეძათხევის მარიამწმინდის ეკლესია
ვეძათხევის მარიამწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეძათხევის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, პატარა გორაკზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია დიდი ზომის ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვითა და ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. გადახურვა ჩამონგრეულია, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრს არ აღემატება. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან გადახურულია მოზრდილი ქვით. ნალისებრი აფსიდის ღერძე გაჭრილ სარკმელს წირთხლები და გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. სარკმლის სამხრეთით პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას სამხრეთიდან, დიდი ზომის გათლილი შირიმის ქვითა და ნატეხი ქვით ნაგები, გვიანდელი მინაშენი ეკვროდა. შემორჩენილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი და დასავლეთ კედლის წყობის რამდენიმე რიგი. ორივე მხრიდან თაღოვანი შესასვლელი მინაშენის სამხრეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილშია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებზედაც კამარის საბჯენი თაღი იყო დაყრდნობილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
შუვაში
შუვაში (Şuvaş) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ოკრუჟნაია (მოსკოვის მეტრო)
ოკრუჟნაია (Окружная) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.
ვეძათხევის ნასოფლარი
ვეძათხევის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეძათხევის ჩრდილოეთით. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. დადასტურებულია ტერასულად განლაგებული ნასახლარი ბუდეები. შენობები ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბაჰლაიკი
ბაჰლაიკი (Баглайки) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხმელნიცკის ოლქის კრასილივის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 227 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრასილივის რაიონის სოფლები
შუვი
შუვი  (Şuvi) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  — 1 072  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ზარიძეების სამარხი
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გროზეშტი
გროზეშტი (Grozeşti) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 42 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 171 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
The Platinum Collection (მაიკ ოლდფილდის ალბომი)
The Platinum Collection — ინგლისელი მულტი-ინსტრუმენტალისტ მაიკ ოლდფილდის კომპილაციური ალბომი. იგი გამოიცა Virgin Records-ის მიერ 2006 წელს. კომპილაციაში შეტანილია Tubular Bells-ის ყველა ალბომის ნაწყვეტები. კომპილაციაში შეტანილია ოლდფილდის ცნობილი კომპოზიციები და მანამდე მხოლოდ B-მხარეების სახით გამოცემული სიმღერების იშვიათი მიქსები.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2006 წლის კომპილაციური ალბომები
ხურთისის ციხის ეკლესია
ხურთისის ციხის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, კოშკის ქვემოთ მომცრო კლდოვან ბაქანზე. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია გეგმით ტრაპეციის ფორმისაა, ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვითაა და ფიქლით. კარის ღიობი და გარეთა კუთხეები ამოყვანილია შედარებით მოზრდილი ქვებით. შენობის გადახურვა ჩანგრეულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი დაბალია. შიგნიდან და გარედან გადახურულია ბრტყლად. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთისკენ ვიწროვდება. აღმოსავლეთით კედელში ერთადერთი მცირე ზომის, თარაზულად გადახურული სარკმელია, რასაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის მარცხნივ ქვაზე ამოკვედილია ხელის მტევანი. კედელში ოთხი მცირე სწორკუთხა ნიშია. ერთი ნიში სამხრეთ კედელშიცაა. ჩრდილოეთით კედელი კლდეზეა მიდბული. ეკლესიას ხის კოჭებზე გამართული ორფერდა სახურავი ჰქონდა. გადურული იყო ფიქლის თხელი ფილებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბრიჩენი
ბრიჩენი (Briceni) — ქალაქი მოლდოვის ჩრდილოეთით, ბრიჩენის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს უკრაინის საზღვრის მახლობლად დიდ დაბლობზე, კიშინიოვიდან 230 კმ-ში.
ქალაქის დღე — 14 ოქტომბერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
გველეთის სემღისის ხატი
გველეთის სემღისის ხატი — საკულტო ძეგლი მდებარეობს სოფელ გველეთის დასავლეთით, მთის წვერზე, ნაგებია მოზრდილი ზომის უხეშად დამუშავებული ფიქლის — დუღაბზე. შენობა გეგმით აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ გაფართოებული ოთხკუთხედის ფორმისაა. ძეგლი გარკვეულწილად დაზიანებულია, სადაც ჩაქცეულია სახურავი და კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კართან კიბეა, რომელიც შენობის შიგნით ორი საფეხურით ეშვება. სამხრეთ კედელში აღმოჩენილია სარკმლის კვალი. იატაკი მოფენილია იფქლით და გათლილი ქვებით. სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდესთან, ფასადის მხრიდან, დადგმულია ფიქლის ოთხკუთხა სასანთლე ნიში, რომელზეც ოთხი ჯვარია გამოსახული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არშის მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა ხსოვნის მემორიალი
არშის მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა ხსოვნის მემორიალი — ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ არშის შესასვლელში, ბორვცვზე. აქ საძმო საფლავია, სადაც დაკრძალულნი არიან ომის დროს დაღუპული ჯარისკაცები. აქვე აღმართულია ქვაში ნაკვეთი ობელისკი (სიმაღლე 5 მეტრი). მარმარილოს თეთრ დაფაზე წარწერაა:
ფამბაკი (გეღარქუნიქი)
ფამბაკი (Փամբակ) — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 985 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 460 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 23 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 19.9 კმ²-ია.
არშის მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა ხსოვნის მემორიალი
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ფამბაკი (გეღარქუნიქი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
სეროდანის კოშკი
სეროდანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზარიძეების ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეეებს. კოშკი სწორკუთხაა, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლები, რომელთა სიმაღლე 2 მეტრს არ აღემატება. კოშკის გარშემო შემორჩენილია გალავანის ნაშთები. გალავნის გარეთ სხვა ნაგებობათა ნანგრევებიცაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ნაზარეთის ხარების ბაზილიკა
ნაზარეთის ხარების ბაზილიკა (כנסיית הבשורה, كنيسة البشارة) — კათოლიკური ეკლესია ნაზარეთში, ისრაელი. აღმართულია იმ ადგილზე სადაც ძველი ქრისტიანული ტრადიციის მიხედვით მოხდა ღვთისმშობლის ხარება. იგი არის უდიდესი ქრისტიანული ეკლესია ახლო აღმოსავლეთში. აქვს „მცირე ბაზილიკის“ საპატიო სტატუსი, რომელიც მას 1964 წელს მიანიჭა რომის პაპმა პავლე VI-მ. ქრისტიან მომლოცველებს შორის საკმაოდ აქტუალური ადგილია. ეკლესიაში მსახურობენ ფრანცისკანელთა ორდენის ბერები.
ეკლესიის თანამედროვე შენობა ააგეს 1969 წელს, იქ სადაც თავდაპირველად იდგა ადრებიზანტიური ეკლესია, ხოლო შემდეგ ჯვაროსნული ლაშქრობების პერიოდის ეკლესია. ბაზილიკა შედგება ორი სართულისაგან. პირველი სართული მოიცავს ხარების მღვიმეს, რომელსაც ქრისტიანები თვლიან წმინდა ოჯახის საცხოვრებლის ნაწილად და ადგილად სადაც მოხდა გაბრიელ მთავარანგელოზის მიერ ღვთისმშობლის ხარების ბიბლიური ამბავი, რომელიც აღწერილია ლუკას სახარებაში.
ხარების მღვიმეში მდებარეობს სატრაპეზო, რომლის ზემოთ გამოსახულია მარმარილოს წრე შიგნით ჯვრის გამოსახულებით. მასზე ლათინური წარწერაა „Verbum caro hic factum est“ («აქ სიტყვა იქცა ხორცად“), სწორედ აქ, გადმოცემის თანახმად იდგა ღვთისმშობელი ხარების დროს და ანგელოზს უპასუხა: „აჰა, მხევალი ვარ უფლისა, მეყოს შენი სიტყვისამებრ“ (ლუკა 1:38).
ძველი მართლმადიდებლური ტრადიციის მიხედვით სწორედ ამ ადგილზე ახარა მთავარანგელოზმა გაბრიელმა ღვთისშმობელს: „გიხაროდეს, მომადლებულო, შენთანაა უფალი. კურთხეულ ხარ დედათა შორის“ (ლუკა 1:28).
ისტორია
პირველი ეკლესია ამ ადგილზე ააშენეს IV საუკუნის შუა წლებში, რომელიც წარმოადგენდა საკურთხეველს ხარების მღვიმეში. პირველი ეკლესიის მშენებლობა მოხდა კონსტანტინე I დიდის და მისი დედის ელენე დედოფლის პერიოდში, როდესაც მათ დააარსეს წმინდა მიწაზე ეკლესია, მთავარი სახარებისეული მოვლენის ადგილზე. ნაზარეთის ხარების ეკლესია ააგეს ბეთლემის მაცხოვრის შობის ტაძართან და იერუსალიმის ქრისტეს საფლავის ტაძართან ერთად. თავდაპირველი ეკლესია განადგურდა VII საუკუნეში არაბების მიერ პალესტინის დაპყრობის პერიოდში.
მეორე ეკლესია ხარების მღვიმის თავზე ააგეს ჯვაროსნების ეპოქაში, მას შემდეგ, რაც 1102 წელს ტანკრედ ტარენტელმა აიღო ქალაქი ნაზარეთი. XIII საუკუნიდან არის ფრანცისკანელთა ორდენის დაქვემდებარებაში. ეს ეკლესია ბოლომდე არ ყოფილა დასრულებული. 1909 წლის არქეოლოგიურმა გათხრებმა გვაჩვენა, რომ ხუთი რომაული სვეტი, რომელიც დაუმზადებიათ საფრანგეთში არც კი დაუმონტაჟებიათ. ჯვაროსნების ჰატინის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ ნაზარეთი კვლავ მუსულმანების ხელში გადავიდა, მაგრამ სალადინმა ფრანცისკანელ ბერებს უფლება მისცა დარჩენილიყვნენ წმინდა მიწაზე და არესრულებინათ მსახურება ეკლესიაში. ეკლესია დაანგრიეს 1260 წელს, ბეიბარს I-ის მიერ ნაზარეთის აღების დროს. მომდევნო წლებში ფრანცისკანელები რამდენჯერმე განდევნეს და დაბრუნდნენ ნაზარეთში.
1620 წელს დრუზების ემირმა ფაჰრ-ად-დინ II-მ საბოლოოდ ნება დართო ფრანცისკანელებს დაბრუნებოდნენ ნაზარეთს. მათ ეკლესიის ნანგრევებზე ააგეს მცირე სამლოცველო. 1730 წელს ზაჰირ ალ-უმარმა ნება დართო ფრანცისკანელებს აეშენებინათ ახალი ეკელსია. ეკლესია გააფართოეს და გადააკეთეს 1877 წელს, ხოლო 1954 წელს სრულიად დაანგრიეს ბაზილიკის ახალი შენობის ასაგებად, რომლის მშენებლობაც დასრულდა 1969 წელს. პროექტის ავტორი გახდა იტალიელი არქიტქტორი ჯოვანი მუციო. მშენებლობის დაწყებამდე ფართო არქეოლოგიური კვლევა ჩატარდა. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი ნივთების საფუძველზე ბაზილიკასთან შეიქმნა არქეოლოგიური მუზეუმი. ეკლესიის ირგვლივ ღია გალერეაში წარმოდგენილია სხვადასხვა ქვეყნების მიერ ნაჩუქარი ღვთისმშობლის მოზაიკური გამოსახულებები.
ადმინისტრაციულად ბაზილიკა მიეკუთვნება იერუსალიმის ლათინურ საპატრიარქოს.
სქოლიო
კატეგორია:ისრაელის კათოლიკური ტაძრები
სასმელი წყალი
სასმელი წყალი — წყალი, რომელიც უსაფრთხოა დასალევად ან საკვების მოსამზადებლად. კარგი ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად საჭირო სასმელი წყლის რაოდენობა განსხვავდება და ეს დამოკიდებულია ფიზიკურ აქტივობაზე, ასაკზე, ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საკითხებსა და გარემო პირობებზე. ამერიკელები, საშუალოდ, დღეში ერთ ლიტრ წყალს სვამენ, 95% კი დღეში სამ ლიტრზე ნაკლებს სვამს. მათთვის, ვინც მუშაობს ცხელ კლიმატში, დღეში შეიძლება 16 ლიტრამდე წყალიც კი დასჭირდეს.
ჩვეულებრივ, განვითარებულ ქვეყნებში ონკანის წყალი აკმაყოფილებს სასმელი წყლის სტანდარტებს, მიუხედავად ამისა, მხოლოდ მცირე ნაწილი რეალურად მოიხმარს მას საკვების მოსამზადებლად. სხვამხრივ მას იყენებენ გასარეცხად, საპირფარეშოებსა და სარწყავად.
დაახლოებით 1-დან 2 მილიარდამდე ადამიანი სარგებლობს ნაკლებად უსაფრთხო სასმელი წყლით, ეს არის პრობლემა, რომელიც ყოველ კვირას იწვევს 30 000 ადამიანის დაღუპვას. „უფრო მეტი ადამიანი იღუპება მავნე წყლისგან, ვიდრე ომისგან“, 2010 წელს განაცხადა გაერო-ს გენერალურმა მდივანმა პან გი მუნმა.
საწყისი ინვესტიციების არ ქონის გამო, ბევრ ნაკლებად მდიდარ ქვეყანას არ შეუძლია შექმნას სათანადო ინფრასტრუქტურა, და შედეგად ამ რეგიონებში მყოფმა ადამიანებმა შეიძლება თავიანთი შემოსავლის დიდი ნაწილი დახარჯონ წყალზე. მაგალითად, ელ-სალვადორის 2003 წლის სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, მოსახლეობის ყველაზე ღარიბი 20% მთლიანი შემოსავლის 10% -ზე მეტს ხარჯავს წყალზე. გაერთიანებული სამეფოს ხელისუფლება სიღარიბედ თვლის შემოსავლის 3% -ზე მეტის დახარჯვას წყალზე.
გლობალური
წყალი მოიცავს დედამიწის ზედაპირის დაახლოებით 70% -ს. აქედან დაახლოებით 97,2% არის მარილიანი, ხოლო მხოლოდ 2,8%-ია მტკნარი. სასმელი წყალი დედამიწის თითქმის ყველა დასახლებულ ადგილზეა, თუმცა საჭირო ინფრასტრუქტურის შექმნა შეიძლება ძვირი იყოს და ვერ ხერხდებოდეს ადამიანებამდე მისი მიწოდება.
სასმელი წყლის ტრანსპორტირებისა და მიწოდების ყველაზე ეფექტიანი გზა მილებია. მილების გაყვანამ შეიძლება მოითხოვოს მნიშვნელოვანი კაპიტალის დაბანდება. ზოგ სისტემას ესაჭიროება დიდი თანხები. ინდუსტრიულ ქვეყნებში გაუარესებული წყლისა და სანიტარული ინფრასტრუქტურის შეცვლის ღირებულება შეიძლება წელიწადში დაახლოებით 200 მილიარდ დოლარს შეადგენდეს. დაბინძურებული მილები აუარესებს წყლის ხარისხს და არც ისე იშვიათია მსგავსი წყლის გავრცელება ურბანულ სისტემებში.
შეერთებული შტატები
აშშ-ში, ერთ სულ მოსახლეზე წყლის მოხმარება, საშუალოდ, 62 ლიტრს შეადგენს დღეში. აქედან, მხოლოდ 1%, რომელსაც წყალმომარაგება აწვდის საზოგადოებას, არის სასმელი და სამზარეულოში მოსახმარი. სხვა მხრივ გამოიყენება ტუალეტებში, სარეცხ მანქანებში, საშხაპეებსა და აბანოებში, გარკვეული ნაწილი კი გაჟონვის შედეგად იკარგება. სასმელად ვარგისი წყლის კონტროლი ხორციელდება შეერთებული შტატების გარემოს დაცვის სააგენტოს მიერ.
კანადა
კანადის ქალაქებში სასმელი წყალი რეგულარულად მოწმდება და უსაფრთხოდ ითვლება, მაგრამ ბევრ ადგილობრივ ადგილზე სუფთა წყლის მიწოდება ითვლება ფუფუნებად. 2015 წელს კანადის მთავრობამ ამ პრობლემის გადასაჭრელად დამატებითი თანხების გაიღო, მაგრამ ამას შედეგი არ მოჰყოლია.
სასმელ წყალზე წვდომა
1990 წელს, მსოფლიო მოსახლეობის მხოლოდ 76 პროცენტს ჰქონდა წვდომა სასმელ წყალზე. 2015 წლისთვის ეს რიცხვი გაიზარდა 91 პროცენტამდე. თითქმის 4,2 მილიარდ ადამიანს ჰქონდა ონკანის წყალი, ხოლო კიდევ 2,4 მილიარდი წყალს ჭაბურღილებიდან ან საზოგადოებრივი ონკანებიდან იღებდა.
განვითარებადი ქვეყნები
მსოფლიოში 2004 წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობის მხოლოდ 42% -ს ჰქონდა წვდომა სუფთა წყალზე. სხვადასხვა პროექტები მიზნად ისახავენ ღარიბი სოფლების წყალმომარაგების ახალი სისტემების შემუშავებას, რაც სასმელი წყლის ფასს კუბურ მეტრზე 6,5 აშშ დოლარიდან 1 აშშ დოლარამდე შეამცირებს.
უსაფრთხო სასმელი წყალი
thumb|250px|[[ბაქტერიები|ბაქტერიების მიერ დაბინძურებული წყალი, რომლებიც ენერგიას იღებენ წყალში არსებული რკინის დაჟანგვით.]]
მოთხოვნები
დღეში სასმელი წყლის რაოდენობა ინდივიდუალურია. ეს დამოკიდებულია ფიზიკურ დატვირთვაზე, ასაკზე, ჯანმრთელობასა და გარემოზე. ნორმალური კლიმატის პირობებში, წყლის დღიური ნორმა დაახლოებით 2,7 ლიტრია ზრდასრული ქალებისთვის და 3,7 ლიტრი ზრდასრული მამაკაცებისთვის. ფიზიკური ვარჯიში და სითბოს ზემოქმედება იწვევს წყლის დაკარგვას და, შესაბამისად ეს იწვევს წყურვილს. ფიზიკურად აქტიურ პირებს, რომლებიც ცხოვრობენ ცხელ კლიმატში, შეიძლება ჰქონდეთ წყლის ყოველდღიური მოთხოვნილება 6 ლიტრი ან მეტი. ევროპის სურსათის უვნებლობის ორგანიზაცია რეკომენდაციას უწევს ზრდასრული ქალებისთვის დღეში 2 ლიტრის, ხოლო ზრდასრული მამაკაცებისთვის დღეში 2,5 ლიტრი წყლის მიღებას.
წყალი ძალიან საჭირო კომპონენტია ორგანიზმისთვის, იგი მამაკაცების სხეულის წონის დაახლოებით 60% -ს და ქალების წონის 55% -ს შეადგენს. ბავშვი კი 70% -დან 80% -მდე წყლისგან შედგება, ხოლო მოხუცების ორგანიზმში დაახლოებით 45% -ია.
ასევე მნიშვნელოვანია მინერალების მიღება, რომელსაც სასმელი წყალი შეიცავს. არაორგანული მინერალები ზოგადად ზედაპირულ წყელბისა და მიწისქვეშა წყლების შემადგენლობაში შედის. გაწმენდის პროცესი გავლენას ახდენს სხვადასხვა ნივთიერებების ნაერთებზე, როგორებიცაა: კალციუმის, თუთიის, მანგანუმის, ფოსფატის, ფთორიდისა და ნატრიუმის ნაერთები. პრაქტიკულად ყველა სასმელ წყალში მრავალი სახის ელემენტია, რომელთა ნაწილიც ორგანიზმის მეტაბოლიზმში მონაწილეობს. მაგალითად, ნატრიუმი, კალიუმი და ქლორიდი მცირე რაოდენობით გვხვდება უმეტეს წყლებში, და ამ ელემენტები მნიშვნელოვანია ორგანიზმისთვის. სხვა, როგორიცაა მაგალითად ფთორიდი, მიუხედავად იმისა, რომ სასარგებლოა დაბალი კონცენტრაციით, მისი მაღალი კონცენტრაცია იწვევს დაავადებებს.
ჯანმრთელობა
დაბინძურებული წყალი სავარაუდოდ, წელიწადში ნახევარ მილიონზე მეტი ადამიანის სიკვდილს იწვევს.
დიარეული დაავადებები
დიარეული დაავადებების შედეგად დაღუპულთა 90% -ზე მეტი, განვითარებადი ქვეყნებიდან, ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვები არიან. 2000-დან 2003 წლამდე პერიოდში, სუბსაჰარულ აფრიკაში ხუთ წლამდე ასაკის 769 000 ბავშვი ყოველწლიურად იღუპებოდა დიარეისგან. ამავე პერიოდში სამხრეთ აზიაში, წლიურად ხუთ წლამდე 683 000 ბავშვი იღუპებოდა, ხოლო განვითარებულ ქვეყნებში 5 წლამდე ასაკის 700 ბავშვი გარდაიცვალა იგივე დაავადებბებისგან. გაუმჯობესებული წყალმომარაგება ამცირებს დიარეით დაავადების რისკს 25% -ით, ხოლო ქლორირება 39% -ით.
დარიშხანითა და ფთორიდით დაბინძურება
სავარაუდოდ, სამოცი მილიონი ადამიანი მოწამლულა ჭარბი ფთორით დაბინძურებული მიწისქვეშა წყლით, რომელიც დაბინძურდა გრანიტის ქანების დაშლის შემდგომ. ეფექტი განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ბავშვების ძვლების შემთხვევაში, რადგან ისინი დეფორმაციას განიცდიან. მსგავსი ან უფრო დიდი პრობლემებია მოსალოდნელი სხვა ქვეყნებში, მათ შორის ჩინეთში, უზბეკეთსა და ეთიოპიაში. მიუხედავად იმისა, რომ სტომატოლოგიური ჯანმრთელობის თვალსაზრისით დაბალი დოზით ფთორი სასარგებლოა, დიდი რაოდენობით მისი მიღება ხელს უშლის ძვლების წარმოქმნას.
ბანგლადეშში 12 მილიონი ჭაბურღილის ნახევარი შეიცავს დარიშხანის მიუღებელ დოზას, იმის გამო, რომ ჭები საკმარისად ღრმად არ არის გათხრილი. 1998 წელს მსოფლიო ბანკის თანადგომით, პრობლემის გადასაჭრელად, ბანგლადეშის მთავრობამ 7 მილიონ აშშ დოლარზე ნაკლები დახარჯა. დარიშხანით მოწამვლა გლობალური საფრთხეა, რომელმაც 140 მილიონი ადამიანი მოწამლა 70 ქვეყანის მასშტაბით. ეს მაგალითები ცხადყოფს, რომ აუცილებელია თითოეული წყლის რესურსის საფუძვლიანად შემოწმება.
წყლის ხარისხი
სასმელი წყლის ხარისხის პარამეტრები, როგორც წესი, დაყოფილია სამ კატეგორიად. ესენია:
ფიზიკურ და ქიმიურ პარამეტრებში შედის მძიმე ლითონები, ორგანული ნივთიერებები და სხვა მყარი მასალები, ხოლო მიკრობიოლოგიურ პარამეტრებში შედის ბაქტერიები, ბაქტერიების სპეციფიკური პათოგენური სახეობები (მაგალითად, ქოლერის გამომწვევი), ვირუსები და სხვა პარაზიტები.
ქიმიური პარამეტრების დაცვა ამცირებს დაბინძურების რისკს, თუმცა ისეთი ნივთიერებები როგორებიცაა ნიტრატები, ნიტრიტები და დარიშხანი, უფრო უშუალო გავლენას ახდენენ. ფიზიკური პარამეტრები მოიცავს სასმელი წყლის სულის, გარეგნობისა და გემოს კონტროლს.
მსოფლიოში, წყალი ყველაზე მეტად ბინძურდება კანალიზაციისგან, კერძოდ, ადამიანის ფეკალური პათოგენებისა და პარაზიტებისგან. 2006 წელს, წყლისგან გამოწვეული დაავადებებით 1,8 მილიონი ადამიანი დაიღუპა, ხოლო დაახლოებით 1,1 მილიარდ ადამიანს არ გააჩნდა სუფთა სასმელი წყალი. მსოფლიოს ზოგიერთ ნაწილში, წყლის ერთადერთი წყაროა ჭები, წყაროები და ა.შ, რომლებიც ხშირად კანალიზაციითაა დაბინძურებული.
ასევე სხვადასხვა ტესტების თანახმად, 159 წყლის ნიმუშიდან, მათი 83% იყო დაბინძურებული პლასტმასური ბოჭკოებით.
სქოლიო
კატეგორია:სანიტარია კატეგორია:წყალი კატეგორია:სასმელი წყალი კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები კატეგორია:თხევადი ნივთიერებები კატეგორია:ჟანგბადის ნაერთები კატეგორია:წყალბადის ნაერთები
ვერხნიე-ლიხობორი (მოსკოვის მეტრო)
ვერხნიე-ლიხობორი (Верхние Лихоборы) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
რომიკ ხაჩატრიანი
რომიკ ხაჩატრიანი (Ռոմիկ Խաչատրյան; დ. 23 აგვისტო, 1978, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით იყო ნახევარმცველი. იგი იყო სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.
საკლუბო კარიერა
რომიკ ხაჩატრიანმა ფეხბურთის თამაში 7 წლის ასაკში დაიწყო. მისი ახალგაზრდობის კლუბი იყო „SKA-Arai Echmiadzin“. 16 წლის ასაკში იგი უკვე კლუბში თამაშობდა და 1994 წელს მან 11 თამაშში 2 გოლი გაიტანა. ამ სეზონში კლუბმა ცუდი თამაში აჩვენა (ცხრილში მე-14 ადგილი დაიკავა) და ამიტომ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგიდან იგი სომხეთის პირველ ლიგაში დაქვეითდა. შემდეგ იგი შეუერთდა კლუბ კილიკიას. 1996 წელს იგი შეუერთდა „BKMA ერევანს“. მისი პირველი სეზონი გუნდში კარგი არ ყოფილა. სომხეთის ორემიერლიგის სტარტზე მათ საწყისი 7 თამაში წააგეს. პირველი რაუნდი კლუბმა 10 წაგებითა და 1 მოგებით დაასრულა. მეორე რაუნდის პირველი თამაშის შემდეგ კლუბი ჩემპიონატს ჩამოცილდა და დაიშალა. თვითონ ხაჩატრიანმა კლუბში მხოლოდ 3 თამაში ჩაატარა და შემდეგ პიუნიკში დაბრუნდა. ამ პერიოდიდან დაიწყო მისი კარიერული წინსვლა. კლუბში კარგმა თამაშმა მას საშუალება მისცა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ეთამაშა. 1998 წლის სომხეთის პრემიერლიგის სეზონის დასასრულს სპატრაკში გადავიდა. ახალ კლუბში იგი განვითარდა და ამ განვითარებამ მას საშუალება მისცა კვიპროსის პირველ დივიზიონში გადასულიყო. იგი კვიპროსში შემდეგ გუნდებში თამაშობდა: აპოელი, ოლიმპიაკოსი და ანორთოსისი. შემდგომ იგი სათამაშოდ ერევანში დაბრუნდა და კლუბ ბანანცს შეუერთდა. მან კლუბთან ერთად 2008 წლის სომხეთის თასის ფინალს მიაღწია.
საერთაშორისო კარიერა
რომიკ ხაჩატრიანმა სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების 54 თამაშში მიიღო მონაწილეობა. მისი დებიუტი შედგა 1997 წლის 30 მარტს, თბილისში ჩატარებულ სომხეთისა და საქართველოს ნაკრებებს შორის გამართულ შეხვედრაში. ხსენებულ თამაშში ხაჩატრიანმა მე-60 წუთზე არტურ პეტროსიანი ჩაანაცვლა. სომხეთის ნაკრები თამაშში 0:7 დამარცხდა. ნაკრებში ყოფნის პერიოდში მან ერთადერთი გოლი ანდორას ნაკრების წინააღმდეგ გაიტანა. იგი ნაკრებში ჩატარებული თამაშების რაოდენობით მე-7 ადგილზე იმყოფება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
ჯუთის სამარხები
ჯუთის სამარხები — არქეოლოგიური ძეგლი, თარიღდება ადრიანი შუა საუკუნეებით.
1878 წელს აღმოაჩინა ავსტრიელმა მეცნიერმა ფ. ბაიერნმა, სოფლის ერთ-ერთ ეზოში. სნოს ხეობის არქეოლოგიური დაზვერვის დროს, სამარხებში აღმოჩნდა რკინის სამაჯურები, ბრინჯაოს სასაფეთქლე, რგოლები, მშვილდსაკინძი, მინისა და პასტის სხვადასხვა ფორმის მძივები. არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ეგვიპტის მეშვიდე და მერვე დინასტიები
ეგვიპტის მეშვიდე და მერვე დინასტიები — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტიები, მართავდნენ ეგვიპტეს ძვ.წ. 2181 წლიდან ძვ.წ. 2160 წლამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მეშვიდე და მერვე დინასტიები
გეურენი (ნისპორენის რაიონი)
გეურენი (Găureni) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 206 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 728 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
სან-ჟორჟი-დუ-პატროსინიუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 041 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.93 კმ²-ზე. ფართობი 6 041 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
აონის ხატი
აონის ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო არტანში, მდინარე აონისხევის მარცხენა ნაპირზე. ხატი ოთხწახნაგა პრიზმის მოყვანილობის მასიური ნაგებობაა, ნაშენიაა ფიქლის მშრალი წყობით, გადახურულია ფურცლოვანი სპილენძის გუმბათით. გუმბათს გარშემო რვა წრიული ნახვრეტი აქვს, დასრულებულია პატარა სფეროთი, რომელზეც ჯვარია აღმართული. ხატზე დასავლეთიდან მიშენებულია პატარა ნაგებობა. აქვე დგას ფიქლით ნაგები შენობა — ხატის ბეღელი. შესასვლელი მას სამხრეთიდან აქვს, გადახურულია ფიქლის ორფერდა სახურავით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჰეისტინგსი
ჰეისტინგსი (Hastings, Heretaunga) — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე, ჰოკს-ბეის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ ნეიპირიდან 20 კმ-ში. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 73 245 კაცს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ქალაქები
არშის წმინდა გიორგის ახალი ხატი
არშის წმინდა გიორგის ახალი ხატი — საკულტო ძეგლი, დგას სოფელ არშის ჩრდილო-დასავლეთით, მთის წვერზე. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია, შეთეთრებულია კირით. მთავარი ფასადი დასავლეთითაა. ამ მხარეს მოწყობილია ერთი თახჩა. ხატს თავზეა ადევს ფიქლის ქვა, მასზე დგას ქვისავე ჯვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია: ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თოფალ რეჯეფ-ფაშა
თოფალ რეჯეფ-ფაშა (Topal Recep Paşa; გ. 18 მაისი,1632, თოქათი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ბოსნიელი. დიდი ვეზირი 1632 წლის 10 თებერვლიდან 18 მაისამდე, ასევე კაპუდან-ფაშა 1625-1626 წლებში.
პრო-14
პრო14 (გინესის პრო14) — ყოველწლიური სარაგბო ჩემპიონატი, რომელშიც მონაწილეობას იღებენ კლუბები იტალიიდან, ირლანდიიდან, უელსიდან, შოტლანდიიდან და სამხრეთ აფრიკიდან. პრო14 წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ სარაგბო ჩემპიონატს ევროპაში ინგლისურ პრემიერშიპთან და ფრანგულ ტოპ 14-თან ერთად.
თოფალ რეჯეფ-ფაშა
1632 წელს სტამბოლში იფეთქა იანიჩარების აჯანყებამ, რომელსაც შეეწირა დიდი ვეზირი ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა. სულთანმა, მურად IV-მ ვეზირის თანამდებობაზე სწორედ მისი სიძე, თოფალ რეჯეფ-ფაშა დანიშნა, თუმცა რამდენიმე თვეში ამხილა ღალატში და სიკვდილით დასაჯა.
პრო-14
პრო 14-ის გათამაშება სათავეს იღებს 1999 წლიდან, როდესაც უელსმა და შოტლიანდიამ გადაწყვიტეს ჰქონოდათ საერთო ჩემპიონატი, რომელსაც კელტთა ლიგა ეწოდა. მოგვიანებთ ამ ლიგას ირლანდიური კლუბებიც შეურთდნენ. 2010 წელს გათამაშებას 2 იტალიური კლუბი დაემატა და კლუბების რაოდენობამ 12-ს მიაღწია. იტალიური კლუბების დამატების შემდეგ სახელიც შეეცვალა და პრო12 ეწოდა. თავსართი „პრო“ აღნიშნავს „პროფესიონალურს“, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ ესაა პროფესიონალური და არა სამოყვარულო სარაგბო ლიგა. 2017 წელს, სამხრეთული ზე-რაგბიდან გამოშვებული 2 აფრიკული გუნდის დამატებით ჩემპიონატი 14 გუნდიანი გახდა. 2014 წლიდან ლიგის სპონსორია ლუდი გინესი, ამიტომ ოფიციალურად „გინესს პრო14“ ეწოდება, მარტივად კი პრო 14-ად ან გინესის ლიგად მოიხსენიებენ.
თოფალ რეჯეფ-ფაშა
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1632 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი
ბუკოვეცი
ბუკოვეცი (Bucovăţ) — ქალაქი მოლდოვაში, სტრაშენის რაიონში. სარკინიგზო სადგური ხაზზე კიშინიოვი — უნგენი, ნისპორენიდან 36 კმ-ში.
1969 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 2,2 ათას მცხოვრებს. მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროს ბუკოვეცი იყო ქალაქის ტიპის დასახლება კალარაშის რაიონის შემადგენლობაში. დასახლებაში მოქმედებდა საკონსერვო ქარხანა, მეფრინველეობის ფერმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ლერი გოშაძე
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები ლერი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
შარლოტა სავოიელი
შარლოტა სავოიელი (Carlotta di Savoia; Charlotte de Savoie; დ. 1441 — გ. 1 დეკემბერი 1483) — საფრანგეთის დედოფალი 1461–1483 წლებში როგორც ლუი XI-ის მეუღლე. საფრანგეთის მეფე შარლ VIII-ის და საფრანგეთის დედოფალ ჟანა დე ვალუას დედა. ქმრის არ ყოფნის დროს 1465 და 1483 წლებში შეასრულა რეგენტის მოვალეობა.
ქორწინება
1443 წლის 11 მარტს, როდესაც შარლოტა მხოლოდ 1 წლის იყო, დანიშნეს საქსონიის ჰერცოგ ფრედერიკ II-ის უფროს ვაჟზე. თუმცა უცნობი მიზეზების გამო ფრედერიკმა ნიშნობა მალევე ჩაშალა. ამ მოვლენებიდან 8 წლის შემდეგ შარლოტი დანიშნეს საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ვალუაზე, რომელიც საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ის და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის ვაჟი იყო. ამ დროისათვის შარლოტა მხოლოდ 9 წლის იყო, ხოლო მისი საქმრო 27-ის. ისინი 1451 წლის 14 თებერვალს დაქორწინდნენ პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში. ლუისათვის ეს ქორწინება მეორე იყო, ვინაიდან მას მანამდე ცოლად ჰყავდა შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ის ქალიშვილი - მარგარეტ სტიუარტი, რომელიც უშვილოდ გარდაიცვალა. ამ ქორწინების შემდეგ შარლოტა საფრანგეთის დოფინი გახდა.
სავარაუდოა, რომ ლუი შარლოტას უგუვებელყოფდა. რადგან როცა საფრანგეთის ტახტზე მათი მემკვიდრეობის ამბავმა ბურგუნდიაში ჩააღწია, ბურგუნდიის ჰერცოგმა ლუისთან დანათესავება მოიდომა. მას სურდა, რომ ლუი გაცილებოდა შარლოტას და ცოლად მისი ასული - ისაბელა ბურბონი - შეერთო. თუმცა ეს იდეა მეფე შარლმა ჩაშალა, რაზეც ბურგუნდიის ჰერცოგი განრისხდა და ომი წამოიწყო რომელშიც თავადვე დამარცხდა.
დედოფალი
1461 წლის 22 ივლისს შარლოტა საფრანგეთის დედოფალი გახდა. 1462 წელს იგი სერიოზულად დასნეულდა და აგვისტოში სიკვდილის პირამდე მივიდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი სასწაულებრივად გადარჩა, მას სამუდამოდ შეერყა ჯანმრთელობა. მარცხნივ|მინი|შარლოტა სავოიელის გერბი ლუი XI ამ ამბის შემდეგ, შარლოტას მიმართ უფრო კეთილგანწყობილი გახდა. მან შარლოტას ამბუაზის სასახლე აჩუქა სადაც მასთან ერთად გაატარა რამდენიმე თვე და სწორედ იმ სასახლეში ბრძანა მათი შვილების აღზრდა. ლუი ძალიან განათლებული მეფე იყო, იგი შარლოტას ეთამაშებოდა ჭადრაკს, ფეხბურთს და უკეთებდა ნემსებს. ასევე შარლოტას ავადმყოფობისას ლუიმ შეითავსა მისი მოვალეობები და აწყობდა სამეფო ბანკეტებს, ითვლიდა ხარჯებს და ა.შ. ამას გარდა იგი იღებდა უცხოელ სტუმრებსაც, მაგალითად 1470 წელს სწორედ ლუი დახვდა ინგლისურ დელეგაციას რაც დედოფლის მოვალეობა იყო, ასევე მან იზრუნა მათ კარგად დაბინავებაზე. ინგლისელები აღფრთოვანდნენ სამეფო ბიბლიოთეკით რომელიც რამდენიმე ათას წიგნს აღემატებოდა.
შარლოტას განიხილავენ როგორც ძალიან ჰუმანურ და სათნო დედოფალს. მემატანეები და უცხოური ელჩები აღნიშნავდნენ, რომ იგი იყო შესანიშნავი დედოფალი და ადამიანი, რომელთანაც ნებისმიერ თემაზე თავისუფლად შეგეძლო საუბარი. 1472 წელს შარლოტაზე შეყვარებულმა ლუიმ საჯაროდ დაიფიცა, რომ იგი მეუღლეს აღარასოდეს უღალატებდა. უნდა ითქვას, რომ ლუი მთელი ცხოვრების მანძილზე პატიოსნად იცავდა ფიცს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1441 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1483 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:საფრანგეთის მადამ დოფინები კატეგორია:სავოიელთა დინასტია კატეგორია:დედა დედოფლები
მარკოს ლიორენტე
მარკოს ლიორენტემ პროფესიული კარიერა 2014 წელს, ესპანეთის საფეხბურთო კლუბ „რეალ მადრიდი B-ში“ დაიწყო. 2015 წლიდან მადრიდის „რეალში“ ასპარეზობდა. 2016-2107 წლებში იჯარით წესით „ალავესში“ თამაშობდა. 2019 წელს, მარკუს ლიორენტე, რეალიდან 35 მილიონი გირვანქა სტერლინგის სანაცვლოდ გადავიდა ესპანურ კლუბ მადრიდის „ატლეტიკოში“.
2014 წელს თამაშობდა ესპანეთის 19 წლამდელთა ეროვნულ ნაკრებში. 2016-2017 წლებში გამოდიოდა ესპანეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში.
ტიტულები
რეალ მადრიდი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1995 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ალავესის ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
შაჰსეი-ვაჰსეი
შაჰსეი-ვაჰსეი — მაჰმადიანი შიიტების უძველესი დღესასწაული, იმართებოდა მთავარის კალენდრის პირველი თვის მეათე (ნოჰარამის) დღეს.
გადმოცემის თანახმად ისლამის რელიგიის ფუძემდებლის მუჰამედის სიკვდილის შემდეგ (632 წ.), მექასა და მედინას პირველობისთვის დაწყებულ ბრძოლაში ომანიანებმა ვერაგულად მოკლეს მუჰამედის პირველი მიმდევრისა და მემკვიდრის, ალის უფროსი შვილი ჰუსაინი. შიიტებმა ჰუსაინი წმინდანად შერაცხეს და მისი მოკვლის დღე თავიანთ საყოველთაო გლოვის დღედ და დღესასწაულად გამაოცხადეს.
დღესასწაულის ციკლი სამი ძირითადი ნაწილისაგან შედგებოდა, პირველი ლოცვების (ყურანის) კითხვა მეჩეთში, მეორე ქუჩაში ნახევრად შიშველი გამოსვლა და თვითგვემის პროცესი, და მესამე თეატრალიზებული წარმოდგენა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დღესასწაულები
ასტერიქსი და მფრინავი ხალიჩა
სიუჟეტის მიხედვით, განგის ველიდან გალების სოფელში ჩამოდის კიჩა, რომელიც ითხოვს ველში წვიმის გამოძახებას. ასურანსეტურიქსი, სოფლის ბარდი, რომელიც სიმღერით წვიმას იწვევს, მიემგზავრება ასტერიქსთან და ობელიქსთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასტერიქსის კომიქსები კატეგორია:1987 წლის კომიქსები კატეგორია:1987 წლის წიგნები
სლუჩენკოს სახლი
სლუჩენკოს სახლი (Дом Слученко) — უძველესი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. სლუჩენკოს სახლი არის როგორც არქიტექტურის ძეგლი, ასევე საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.
მისამართი: ტაგანროგი, ანტონ გლუშკოს შესახვევი № 8.
ისტორია
1840-იან წლებში ვარვაცის ოჯახმა გლუშკოს შესახვევის 6-ში და 8-ში ააშენეს სართულნახევრიანი სახლი ..
1873 წლიდან 1880 წლამდე სახლი იყო ვაჭარ ანა დიკიაკის კუთვნილება, ხოლო 1890 წელს სახლი უკვე ეკუთვნოდა პირველი გილდიის ვაჭარ ტიმოთე ლეონტის ძე სლუჩენკოს, რომელიც იყო ქალაქის საბჭოს ხმოვანი წევრი. გარკვეული ხნით იგი მუშაობდა კონტროლიორად დ. კანდოიანაკის კანტორაში და წლიურად 3 000 რუბლი ხელფასი ჰქონდა. ტ. სლუჩენკოს ცოლი იყო სოფია იაკოვლევის ასული, რომელთანაც შეეძნა ოთხი შვილი: ივანე, პავლე, გიორგი და ალექსანდრე.
ივანე ასევე იყო პირველი გილდიის ვაჭარი, მეგობრობდა მხატვარ ვალერიან მოლის ოჯახთან. კუპჩოვები ფლობდნენ წისქვილს ტაგანროგში. 1898 წელს სახლი გადავიდა ვაჭრის მემკვიდრეების ხელში. 1906 წლიდან 1915 წლამდე სახლი კუთვნოდათ ივანე, ალექსი, გიორგი და ასპაზია ლუჩენკოებს.
1920-იან წებში სახლში განთავსებული იყო სახელმწიფო ფაბრიკა „Седло“. № 301 გადაწყვეტილების მიხედვით 1992 წელს მიენიჭა რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ვანდა შიუკაშვილი
ვანდა ნიკოლოზის ასული შიუკაშვილი (დ. 21 აგვისტო, 1905, ახალციხე — გ. 26 მაისი, 2001) — ქართველი საბჭოთა პიანისტი და პედაგოგი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1967). 1927 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფესორ ა. თულაშვილის კლასი). წლების განმავლობაში ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას, როგორც სოლისტი და კონცერტმაისტერი (საქართველოს რადიოგადაცემები, 1935–1952, ძირითადად, თავის ძმასთან, მევიოლინე ლ. შიუკაშვილთან ერთად ასრულებდა ლუდვიგ ვან  ბეთჰოვენის, იოჰანეს ბრამსის, რობერტ შუმანის სონატებს და სხვა ნაწარმოებების).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პიანისტები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კეროლ გრეიდერი
კეროლინ უიდნი (კეროლ) გრეიდერი (Carolyn Widney "Carol" Greider; დ. 15 აპრილი, 1961, სან-დიეგო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მოლეკულური ბიოლოგი. 2009 წელს ელიზაბეტ ბლეკბერნთან და ჯეკ შოსტაკთან ერთად ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვაში ტელომერებისა და ფერმენტ ტელომერაზას როლის კვლევისთვის მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში.
ბიოგრაფია
გრეიდერი დაიბადა სან-დიეგოში (კალიფორნია) 1961 წელს. მამამისი იყო ფიზიკის პროფესორი. გრეიდერს აქვს დისლექსიის პრობლემა, რომლის დაძლევას ის დიდი შრომით ცდილობდა.
1990-იანი წლების შუა ხანებში გრეიდერის კვლევების ძირითად საგანი ტელომერების სიგრძე და უჯრედის სიკვდილში მისი როლი გახდა. გრეიდერი ეჭვობდა, რომ ტელომერაზას ნორმალური რეგულირების დარღვევა ხელს უწყობდა გარკვეული სიმსივნეების განვითარებას. მან დაადგინა, რომ ტელომერაზას აქტიურობის ინჰიბირება დისფუნქციური ტელომერების შემცველ სიმსივნურ უჯრედებში ხელს უწყობდა უჯრედის სიკვდილს და, ამგვარად, აფერხებდა სიმსივნის ზრდას. ამ აღმოჩენამ ტელომერაზა ანტისიმსივნური პრეპარატების პოტენციურ სამიზნედ აქცია.
1997 წელს გრეიდერი გახდა ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის მოლეკულური ბიოლოგიისა და გენეტიკის ასოცირებული პროფესორი, 1999 წელს — სრული პროფესორი, ხოლო 2001 წელს — ონკოლოგიის პროფესორი. 2003 წელს მიიღო დანიელ ნათანზის სახელობის პროფესორის პოზიცია და დაინიშნა ჯონს ჰოპკინზის მოლეკულური ბიოლოგიისა და გენეტიკის დეპარტამენტის დირექტორად. შემდგომ წლებშიც განაგრძობდა ტელომერებისა და ტელომერაზის როლის კვლევას კიბოს განვითარებაში, ასევე სწავლობდა ტელომერების დამოკლების გავლენას დაბერებასა და მასთან დაკავშირებულ დაავადებებზე. მიღებული აქვს არაერთი საპატიო წოდება და პრიზი, მათ შორის, გაირდნერის ფონდის საერთაშორისო ჯილდო (1998, ბლეკბერნთან ერთად), ლიუის როზენშტილის ჯილდო ბაზისურ სამედიცინო მეცნიერებებში გამორჩეული შრომისთვის (1998, ბლეკბერნთან ერთად), ალბერტ ლასკერის ჯილდო ბაზისურ სამედიცინო მეცნიერებებში (2006, ბლეკბერნთან და შოსტაკთან ერთად), უილის პრემია ბიოსამედიცინო მეცნიერებებში (2006, ბლეკბერნთან ერთად). 2009 წელს ელიზაბეტ ბლეკბერნთან და ჯეკ შოსტაკთან ერთად გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში. 2014 წელს მიენიჭა ბლუმბერგის სახელობის გამორჩეული პროფესორის წოდება ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები