cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იმერეთი
იმერეთის სამეფო
იმერეთის სამეფოს აღმოსავლეთით ქართლის სამეფოსაგან ლიხის ქედი ყოფდა, ხოლო დასავლეთით მისი საზღვარი მდ. ცხენისწყალზე გადიოდა, ჩრდილოეთით მას კავკასიონის ქედი ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთით მესხეთის მთები. იმერეთის სამეფოს სატახტო ქალაქი ქუთაისია. თურქ დამპყრობთა გამუდმებულმა თარეშმა, კიდევ უფრო, მჭიდროდ დააკავშირა იმერეთის დედაქალაქი მთელი სამეფოს ცალკეულ მხარეებს, რომლებიც მასში უცხოელ დამპყრობთა წინააღმდეგ ბრძოლაში გამაერთიანებელ ძალას ხედავდნენ. აქვე იმყოფებოდა მეფის მთავარი რეზიდენცია. XV—XIX სს.
thumb|150px|left|[[გელათის მონასტერი|გელათის მონასტრის ფრესკაზე გამოსახული დავით აღმაშენებელი.]] thumb|left|150px|[[სოლომონ I]] იმერეთის სამეფოში, ისე როგორც საერთოდ საქართველოში ფეოდალურ-ბატონყმური ურთიერთობა იყო. სამეფოში არსებობდა მრავალი სათავადო (მხეიძეთა, ჩხეიძეთა, მიქელაძეთა, რაჭის ერისთავთა, იაშვილთა, ლორთქიფანიძეთა, აბაშიძეთა, აგიაშვილთა, წერეთელთა, წულუკიძეთა, და სხვა), რომლებიც ტერიტორიულად და პოლიტიკურად განცალკევებულ ფეოდალურ ერთეულებს წარმოადგენდნენ. იმერეთის სამეფოს სათავეში მეფე იდგა. ის იყო ქვეყნის უზენაესი მმართველი. იმერეთის მეფეები წარმოშობით ბაგრატიონთა დინასტიის დასავლურ შტოს (დავით ნარინის შტო) ეკუთვნოდა. მეფე ფორმალურად შეუზღუდველი იყო, მაგრამ ფაქტობრივად მისი ძალაუფლება დიდად იყო დამოკიდებული მსხვილი თავადების ნება-სურვილზე. იმერეთის სამეფოს კარზე არსებობდა „დარბაზი“ ანუ სახელმწიფო საბჭო, რომელშიც მაღალი ხელისუფლებით აღჭურვილი საერო და სასულიერო ფეოდალები შედიოდნენ, სამეფო იყოფოდა ოთხ სამეფო ტერიტორიულ ერთეულად-სადროშოებად ანუ სასარდლოდ: ქვემო იმერეთის, ზემო იმერეთის, რაჭის და ოკრიბა-ლეჩხუმის. იმერეთში სარდლის, ანუ სადროშოს სახელო ეკავათ მემკვიდრეობით გარკვეულ თავადურ საგვარეულოებს. მაღალი საერო თანამდებობის პირთა შორის იმერეთის სამეფოში მეფის შემდეგ პირველი ადგილი სახლთუხუცესს ეკავა. უმაღლესი საეკლესიო ხელისუფალი დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი იყო. მისი რეზიდენცია XVI ს. ბიჭვინთაში იყო, ხოლო XVI ს. შემდეგ გელათში. იმერეთის სამეფოში ოთხი საეპისკოპოსო კათედრა არსებობდა: ქუთაისის, გელათის, ხონის და ნიკორწმინდის, აქვე იყო გელათის, ჯრუჭის, მღვიმევის და სხვა ეკლესია-მონასტრები.
1555 წელს ირან-ოსმალეთს შორის დადებული ამასიის ზავით საქართველოს მდგომარეობა ძალზედ გართულდა: აღმოსავლეთ საქართველო-ირანის, ხოლო დასავლეთ საქართველო ოსმალეთის აგრესიის ობიექტი ხდება.
იმერეთის მეფეს, ამავე დროს, ავიწროებდნენ ოდიშისა და გურიის მთავრები, ეურჩებოდნენ საკუთარი მსხვილი თავადებიც. XVII ს. 60-იანი წლებიდან 1770 წლამდე იმერეთის ციხე-სიმაგრეებში (ქუთაისში, შორაპანში, ცუცხვათში, ბაღდათში) ოსმალეთის გარნიზონები იდგნენ. მიუხედავად რთული საშინაო და საგარეო პირობებისა იმერეთის მეფეები ენერგიულად იბრძოდნენ გარეშე და შინაური მტრების წინააღმდეგ, დამოუკიდებლობის განმტკიცებისა და ეკონომიკური და კულტურული წინსვლისათვის. ამ მისიას იმერეთის მეფეებიდან განსაკუთრებული თავგამოდებით ემსახურებოდნენ: ბაგრატ III (1510—1565), გიორგი II (11565-1585), გიორგი III (1605—1639), ალექსანდრე III (1639-1660 წწ.), ალექსანდრე V (1720—1751 წწ.), სოლომონ I (1751—1784 წწ.), სოლომონ II (1789—1810 წწ.).
1774 წელს სოლომონ პირველმა დახმარებისათვის რუსეთს მიმართა და მფარველობაში მიღება სთხოვა, მაგრამ უარი მიიღო, რადგან რუსეთს არ სურდა ქუჩუკ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულების დარღვევა და ოსმალეთთან ურთიერთობის გართულება. 1783 წელს რუსეთსა და ქართლ-კახეთის სამეფოთა შორის გეორგიევსკის ტრაქტატის დადების შემდეგ, სოლომონ პირველმა სცადა მსგავსი ხელშეკრულება დაედო რუსეთთან, მაგრამ მას შედეგი არ მოჰყოლია.
სოლომონ პირველის გარდაცვალების შემდეგ (1784) ცენტრალური ხელისუფლების ძლიერება ისევ შეირყა. დაიწყო იმერეთის ტახტის პრედენდენტთა შორის პრძოლა. 1789 წელს ტახტს დაეუფლა სოლომონ II, რომელმაც შესძლო XVIII ს. ბოლოს სამეფოს შემომტკიცება.
ანექსია რუსეთის მიერ
thumb|110px|left|ქუთაისის გუბერნიის გერბი (მიიღეს 1843 წ.) 1801 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ რუსეთის სამხედრო მოხელეებმა დაიწყეს ნიადაგის მომზადება იმერეთის სამეფოს გასაუქმებლად. ასეთ ვითარებაში ხელისუფლება რომ შეენარჩუნებინა, სოლომონ II-მ, 1804 წელს რუსეთის ქვეშევრდომობა აღიარა, მაგრამ იგი თხოულობდა საშინაო დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას. რუსეთის მოხელეები ამაზე არ თანხმდებოდნენ და ამიტომ მათ შორის ურთიერთობა თანდათან მწვავდებოდა. სოლომონ II დამოუკიდებლობის დაკარგვას ვერ ურიგდებოდა და იგი ბრძოლას განაგრძობდა. ეს ბრძოლა ცნობილია საქართველოს ისტორიაში იმერეთის აჯანყების (1810) სახელწოდებით. 1810 წელს რუსეთმა გააუქმა იმერეთის სამეფო. სოლომონ II თავი ახალციხეს შეაფარა, საიდანაც შემდეგ თურქეთში გადავიდა. ემიგრაციაში სოლომონ II უცხო ძალის გამოყენებით შეეცადა იმერეთში მეფობის აღდგენას, მაგრამ მას შედეგი არ მოჰყოლია.
იმერეთი დაიყო ოთხ მაზრად: ქუთაისის, ვაკის, შორაპნის და რაჭის. მოსახლეობა შეადგენდა 80 793 ადამიანს. გარდა იმერლებისა, ცხოვრობდნენ სომხები და რამდენიმე ასეული ოჯახი ებრაელებისა, ასევე 4-5 ათასი რუსი მოხელე და სამხედრო პირი.
იმერეთის მოსახლეობა, მისი წამყვანი ძალები დამოუკიდებლობის დაკარგვას არასოდეს შერიგებია. ამაზე მიუთითებს ის მრავალრიცხოვანი მასობრივი აჯანყებები, რომლებიც შემდეგში ეროვნულ-გამათავისუფლებელ მოძრაობაში გადაიზარდა. იმერეთის თავადაზნაურობა საოკუპაციო რეჟიმს ვერ ურიგდებოდა, ეს უკმაყოფილება კიდევ გამწვავდა ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმების გამო (1814). 1819 წელს ხელისუფლებამ დაიწყო საკლესიო მამულების აღწერა, რასაც შედეგად მოჰყვა მთელს იმერეთში მოსახლეობის აჯანყება 1819–1820 წლებში. დიდი მასშტაბის აჯანყება მოხდა 1841 წელს გურიაში, რომელიც დასავლეთ საქართველოს რუსული მმართველობის დამყარების შედეგად გატარებული ცვლილებების გამოძახილი იყო. აჯანყების მარცხის მიუხედავად საქართველოს მოსახლეობა, განსაკუთრებით მისი პროგრესული ძალები, თავადაზნაურობა, აქტიურად მონაწილეობდა ეროვნულ მოძრაობაში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია 1832 წლის თავადაზნაურთა შეთქმულება, რომელიც მიზნად ისახავდა ქართული სახელმწი­ფო­ებ­რი­ობის აღდგენას. მან ბიძგი მისცა მომდევნო თაობის ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობის გაღვივებას.
XIX ს. პირველ ნახევარში იმერეთის მხარის სოციალ-ეკონომიკური მდგომარეობა, ისე როგორც მთელი საქართველოსა, ძალზე მძიმე იყო, მაგრამ 30-40 წლებიდან იწყება ერთგვარი ძვრები სამეურნეო ცხოვრებაში, რასაც თან ახლდა ქალაქების ზრდა-განვითარება: წინაურდება იმერეთის მთავარი ქალაქი ქუთაისი და იმერეთის საბაზრო ქალაქები, ვითარდება ქალაქებში ხელოსნური წარმოებანი და კაპიტალისტური ხასიათის მანუფაქტურები: აბრეშუმის, ტყავის, აგურის წარმოებანი და სხვა. 30-იანი წლებიდან გაღვივდა ასევე საზოგადოებრივი მოძრაობა. ამ მიზნით, XIX ს. პირველ ნახევარში, ქუთაისში ჯერ სამაზრო სკოლა, შემდეგ კლასიკური გიმნაზია გაიხსნა. ქართული კულტურის განვითარების საქმეში დიდ წარმატებებს მიაღწია მწერლობამ, მეცნიერებამ, გამოცოცხლებას იწყებს თეატრალური ცხოვრება.
იმერეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ შეიქმნა იმერეთის ოლქი, რომელიც 1840 წლამდე არსებობდა. ოლქის მთავარი ქალაქი იყო ქუთაისი, სადაც მოქმედებდა ოლქის დროებითი მთავრობა. იმერეთის ოლქი დაყოფილ იქნა ოთხ ოკრუგად: ქუთაისის, ვანის, შორაპნის და რაჭის ოკრუგებად. როგორც ოლქის, ასევე ოკრუგების სათავეში იდგნენ რუსი სამხედრო მოხელეები. 1840 წელს ამიერკავკასიაში გატარდა ადმინისტრრაციული რეფორმა, რის შედეგად შეიქმნა საქართველოს მასშტაბით ერთი საქართველო-იმერეთის გუბერნია. გუბერნიის შემადგენლობაში შევიდა ქუთაისის მაზრა, რომელიც იმერეთის ყოფილი სამეფოს ტერიტორიას მოიცავდა. 1846 წელს საქართველოში შეიქმნა ორი გუბერნია — თბილისისა და ქუთაისის გუბერნიები. ქუთაისი გამოცხადდა ქუთაისის გუბერნიის მთავარ ქალაქად. ქუთაისის გუბერნიაში შედიოდა ქუთაისის, გურიისა და ახალციხის მაზრები.
Camponotus longideclivis
Camponotus longideclivis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
იმერეთი
ანექსია რუსეთის მიერ
1855 წელს რუსეთ-თურქეთის ომის დროს თურქეთის ჯარებმა შეძლეს აფხაზეთის დაკავება. მაგრამ ისინი სასტიკად დაამარცხეს რუსეთის ჯარმა და ქართულმა ლაშქარმა სამეგრელოში. ამით ჩაიშალა თურქეთის სარდლობის გეგმა, რომელიც ქუთაისის ხელში ჩაგდებას ისახავდა მიზნად. ყირიმის ომში რუსეთი დამარცხდა, მაგრამ ამ ომით ცარიზმმა თავისი პოზიციები განამტკიცა კავკასიაში, რასაც შედეგად სამეგრელოში, აფხაზეთსა და სვანეთში რუსული მმართველობის დამყარება მოჰყვა.
Camponotus longideclivis
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
იმერეთი
ანექსია რუსეთის მიერ
1857 წელს შეიქმნა ქუთაისის საგენერალ-გუბერნატორო, რომელსაც ადმინისტრაციულად ექვემდებარებოდა ქუთაისის გუბერნატორის გარდა, სამეგრელოს, აფხაზეთის და სვანეთის სამფლობელოებიც, რომლებშიც რუსული მმართველობა იყო დამყარებული. 1883 წლიდან მას შეუერთდა ბათუმის ოლქიც.
ბატონყმობის გადავარდნა
thumb|250px|ქუთაისის რკინიგზის სადგური, დაახ. 1900. thumb|250px|ქუთაისი, 1892. ყირიმის ომში რუსეთის მარცხმა ცხადყო ამ ქვეყნის ფეოდალური რეფორმის აუცილებლობა. პირველ ხანებში მეფის მთავრობა არ იყო მომხრე საგლეხო რეფორმის გატარებით, მაგრამ სოციალ-ეკონომიკური ურთიერთობის გამწვავებამ აიძულა დათანხმებულიყო. 1864 წელს გამოიცა დებულება თბილისის გუბერნიაში გლეხთა მიწათმოწყობის შესახებ, 1865 წელს ეს დებულება გატარდა ქუთაისის გუბერნიაში, სამეგრელოში — 1867 წელს, აფხაზეთში — 1870 წელს, სვანეთში — 1871 წელს.
საგლეხო რეფორმების გატარებამ გზა გაუხსნა ბურჟუაზიული ურთიერთობის შემდგომ განვითარებას. ქალაქებს მოაწყდა თავისუფალი მუშა ხელი, გასაქანი მიეცა მრეწველობის განვითარებას, ვაჭრობა-აღებ-მიცემობას.
ინდუსტრიალიზაცია
ქვეყნის ეკონომიკური ცხოვრების წინსვლას დიდად შეუწყო ხელი საქართველოში სარკინიგზო მშენებლობამ, 1871 წელს გაყვანილ იქნა ფოთი-ყვირილის რკინიგზა, 1872 წელს — ფოთი-თბილისის რკინიგზა, 1883 წელს გაყვანილ იქნა თბილისი-ბაქოს რკინიგზა. 1877 წელს ამიერკავკასიის რკინიგზას შეუერთდა ქ. ქუთაისი. 1883 წელს ფოთი-თბილისის გზას შეუერთდა ქ. ბათუმის ხაზი. 1886 წელს გაყვანილ იქნა ქუთაისი-ტყიბულის რკინიგზის ხაზი.
საქართველოში რკინიგზებისა და სარკინიგზო სადგურების მშენებლობამ ხელსაყრელი პირობები შექმნა საქონელწარმოებისა და საქონელმიმოქცევის გაფართოებისა და ქალაქების, წინაქალაქებისა და სავაჭრო-სამრეწველო დაბების წარმოქმნისათვის. ფოთი-თბილისის რკინიგზის ხაზზე დასავლეთ საქართველოში წარმოიქმნა ქალაქები: სამტრედია, ყვირილა, ახალი სენაკი, ტყიბული და სხვ. იწყება მეტოქეობა ამ ახლად წარმოქმნილ ქალაქებსა და ძველ ქალაქებს შორის.
ამ პერიოდიდან ქუთაისის გუბერნიაში არ დარჩენილა არც ერთი ცოტად თუ ბევრად მნიშვნელოვანი ქალაქი და დაბა, რომელსაც საქალაქო თვითმმართველობა არ მოეთხოვოს. ქუთაისმა საქალაქო თვითმმართველობა მოიპოვა 1875 წელს, ფოთმა — 1882 წელს, ბათუმმა — 1888 წელს, ოზურგეთმა — 1895 წელს, სოხუმმა — 1899 წელს. ამ ქალაქებთან ერთად ქუთაისის მაზრის სხვა ქალაქებიც და დაბებიც, მაგალითად, სამტრედია, ყვირილა, ხონი, ჭიათურა და სხვები მოითხოვდნენ გამარტივებული საქალაქო მმართველობის მიღებას, მაგრამ მათ ეს სტატუსი მხოლოდ საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ მიიღეს. XIX ს. 70-იანი წლების დამლევიდან ქუთაისისა და იმერეთის სხვა ქალაქების ეკონომიკური ცხოვრება კაპიტალისტური წარმოების სფეროში ექცევა, იცვლება მანამდე გაბატონებული საწარმოო ურთიერთობა და იწყება მათი გარდაქმნა ბურჟუაზიულ ყაიდაზე.
ეროვნული მოძრაობის აღმავლობა
thumb|left|აკაკი წერეთელი XIX ს. 60-70-იანი წლები მნიშვნელოვანი ფურცელია საქართველოს ისტორიაში. ამ დროიდან საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მოძრაობას სათავეში ჩაუდგა ახალი თაობა — თერგდალეულები, რომელთაც მესვეურობდნენ ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ნიკო ნიკოლაძე, გიორგი წერეთელი, სერგო მესხი, იაკობ გოგებაშვილი. საზოგადოებრივ მოძრაობას სათავეში ედგა საქართველოს დიდი საზოგადო მოღვაწე ილია ჭავჭავაძე.
ამ ეროვნულ საქმეში განსაკუთრებით გამორჩეულია ქალაქ ქუთაისის როლი. ამ დროიდან ქუთაისი საქართველოს ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობისა და კულტურულ-საგანმანათლებლო მუშაობის თვალსაჩინო ცენტრი ხდება. საქართველოს საზოგადოებრივ-კულტურულ ცხოვრებაში XIX ს. მეორე ნახევრიდან XX ს. 30-იან წლებამდე, არ ყოფილა ცოტად თუ ბევრად მნიშვნელოვანი მოვლენა, რომლის წამომწყები და ტონის მიმცემი არ ყოფილიყო ქუთაისის შემოქმედებითი ინტელიგენცია. იგი ყოველთვის თავს უყრიდა მთელი მხარის ინტელექტუალურ ძალებს, რადგან ისტორიულად მჭიდროდ იყო დაკავშირებული თავის მხარესთან. ქუთაისმა გაზარდა სახელოვანი თაობა, რომელმაც XIX ს. 60-იან წლებში „თერგდალეულთა“ ძირითადი ბანაკი შეადგინა.
ქუთაისში გაატარა თავისი ცხოვრების მეტი ნაწილი ქართველი ხალხის დიდმა ეროვნულმა მოღვაწემ და პოეტმა აკაკი წერეთელმა. ეს ქალაქი გახდა მისი პოეტური სამშობლო, რომელსაც იგი სავარდო და სამაისო ქალაქს უწოდებოდა. ქუთაისში დაიბადა და ჭაბუკობის წლები გაატარა დიდი ილიას მეგობარმა საზოგადო მოღვაწემ ნიკო ნიკოლაძემ. ქუთაისსა და იმერეთს შეეხება მისი სამეურნეო-ეკონომიკური პროექტები და მოწინავე რეფორმისტული იდეები, რომლებიც აქტუალურია დღესაც. ქუთაისის კულტურის ისტორიას ამშვენებენ ვლადიმერ (ლადო) ალექსი-მესხიშვილის, კოტე მარჯანიშვილის, ზაქარია ფალიაშვილის და სხვა დიდ შემოქმედთა სახელები. ქუთაისში გამოჩნდა სამწერლო სარბიელზე XX ს. პოეტური აზროვნების უბადლო ოსტატი გალაკტიონ ტაბიძე. ქუთაისში აიდგეს ფეხი დიდმა მოაზროვნეებმა გრიგოლ რობაქიძემ და მიხაკო წერეთელმა. ამ ქალაქთანაა დაკავშირებული „ცისფერყანწელებისა“ და სხვა სახელოვან მამულიშვილთა მოღვაწეობა.
XX საუკუნის რეფორმები
საქართველოს ზემოხსენებული ადმინისტრაციული დაყოფა 1921 წლამდე არსებობდა. 1921 წელს აღდგენილ იქნა ქუთაისის მაზრა, რომელიც 1929 წლამდე არსებობდა. 1929 წლის აგვისტოში მაზრის გაფართოების საფუძველზე შეიქმნა ქუთაისის ოლქი. მაგრამ ეს ოლქიც გაუქმდა და ქალაქის ადმინისტრაციული ფუნქცია განისაზღვრა საკუთრივ ქუთაისით და მისი რაიონით.
1951 წელს კვლავ შეიქმნა ქუთაისის ოლქი, მაგრამ 1953 წელს ისიც გაუქმდა. 1959 წელს გააუქმეს ქუთაისის რაიონი და ქუთაისის პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული სტატუსი შემოიფარგლა საკუთრივ ქალაქით, მაგრამ საქართველოს ეროვნული დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ქვეყნის ისტორიულ ცხოვრებაში ახალი ხანა დაიწყო: 1995 წელს აღდგენილ იქნა ქუთაისისათვის იტორიულად კუთვნილი პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული სტატუსი, რომელსაც საქართველოში ახალი სამხარეო დაყოფის საფუძველზე ისტორიულ იმერეთს მხარის ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული მხარის სტატუსი მიენიჭა. 1998 წელს იმერეთის მხარე ევროპის რეგიონთა ასამბლეის წევრი გახდა.
ამჟამად, იმერეთის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ქუთაისია. მხარეში შედის თერთმეტი მუნიციპალიტეტი: ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, ხარაგაულის, ხონის, წყალტუბოსა და ჭიათურის მუნიციპალიტეტები.
მოსახლეობა
1782 წელს, სოლომონ I-ის დროისთვის იმერეთის მოსახლეობა დაახლოებით 113 000 ადამიანს შეადგენდა. ეს რიცხვი დაეცა სოლომონ II-ის დროს. განსაკუთრებით დაზარალდა მოსახლეობა 1812 წელს შავი ჭირის ეპიდემიის დროს. 1817 წელს რუსეთის იმპერიის აღწერით ანგარიშობდნენ დაახლოებით 76 000 ადამიანს. ჟაკ ფრანსუა გამბას მიხედვით 1824 წელს იმერეთის მოსახლეობა 90 000 მოსახლე იყო და ამ რიცხვში შედიოდა რუსული ჯარის ნაწილებიც. გრაფი სერისტორის მიხედვით 1832 წლისთვის იმერეთში 125 000 ადამიანი ცხოვრობდა. დიუბუა დე მონპერეს ცნობით იმერეთის ოთხი მაზრის მოსახლეობა სულ 100 400 ადამიანი იყო.
ეკონომიკა
thumb|300px|სიმინდის ყანები საჩხერის რაიონში
სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობა მხარის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგია. მემცენარეობის პროდუქციიდან ძირითადია სიმინდი, ყურძენი და ბოსტნეული. კერძოდ, მწვანილი — ცერეცო, ქინძი, ოხრახუში, მწვანე ხახვი და წიწმატი მთელი სეზონის განმავლობაში, ასევე სანელებლების დამზადება. ნედლეულის ბაზა — წყალტუბოს რაიონი, სადაც შესაძლებელია მოწეულ იქნeს 3 ათასი ტონა ცერეცო, 500 ტ. ქინძი, 1500 ტ. ოხრახუში, 250 ტ. წიწაკა, ასევე ზაფრანი, კამა, და ქონდარი 20 ტონის ფარგლებში. მიმდინარეობს მუშაობა სანელებლების დამამზადებელი მინისაწარმოს მშენებლობისათვის. ბაღჩეული — კიტრი, პომიდორი, სატაცური, ოსპი (წყალტუბოს, ვანის, ბაღდათის მუნიციპალიტეტები); ხილი — ვაშლი, მსხალი, ქლიავი, ტყემალი, ხურმა, შინდი (ვანის, თერჯოლის, სამტრედიის მუნიციპალიტეტები); თაფლი (ბაღდათი, ხარაგაული, წყალტუბო, თერჯოლა). მეჩაიეობის ძირითადი ზონებია: წყალტუბო, ტყიბული და ხონი.
იმერეთში 100-მდე მსხვილი ფერმერული მეურნეობაა, რომლებიც ძირითადად ეწევიან მეცხოველეობას, მევენახეობას, მეღორეობას, მეფრინველეობას, მეხილეობას, მეფუტკრეობას, მემწვანილეობას.
ტრანსპორტი
მნიშვნელოვანი რესურსული პოტენციალის რანგშია იმერეთის რეგიონის გეოპოლიტიკური მდებარეობა, რაც ევროპისა და აზიის ქვეყნების დამაკავშირებელი სატრანზიტო დერეფნის როლით გამოიხატება. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრიდან — ქუთაისიდან მანძილი უახლოეს საზღვაო პორტამდე — ფოთამდე 102 კილომეტრია, დედაქალაქამდე — 236 კმ. ქუთაისში ფუნქციონირებს 2 აეროპორტი, რომლიდანაც ერთ-ერთში (კოპიტნარის) სრულდება საერთაშორისო რეისები. შესაბამისად, ტრანსპორტი და კავშირგაბმულობა რეგიონის ეკონომიკის ერთ-ერთი მსხვილი დარგებია. ტრანსპორტის სახეობებიდან ძირითადად განვითარებულია საავტომობილო, სარკინიგზო და საჰაერო ტრანსპორტი. 2006 წელს სატრანსპორტო მომსახურების მოცულობამ 5,6 მლნ. ლარს მიაღწია, ხოლო დარგში დასაქმებულთა რიცხოვნობამ — 1827. ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის სფეროში ფუნქციონირებდა 89 საწარმო. საავტომობილო გზების საერთო სიგრძეა 2754,8 კმ, ხოლო სარკინიგზო — 229,285 კმ.
ენერგეტიკა
იმერეთი ენერგორესურსებით მდიდარი რეგიონია, რამაც განაპირობა ხუთი ჰიდროელექტროსადგურის ფუნქციონირება (რიონჰესი, გუმათჰესი, ძევრულჰესი, შაორჰესი, ვარციხეჰესი). სულ მათი პოტენციური (დადგმული) სიმძლავრეა 997,4 მეგავატი. აქედან გამომდინარე, ელექტროენერგიის წარმოება რეგიონის სამრეწველო წარმოების უმნიშვნელოვანესი დარგია, რომელსაც მთელი წარმოების სტრუქტურაში 21-23 %-იანი სეგმენტი უჭირავს.
ექსპორტი
ექსპორტის მხრივ განსაკუთრებული ადგილი მხარის მრეწველობაში ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანას უჭირავს, რომლის ხვედრითი წილი საექსპორტო პროდუქციაში 88 %-ის ფარგლებშია. ძირითადი ადგილი უჭირავს მეტალურგიასა და ლითონპროდუქტების ექსპორტს, ხოლო კვების პროდუქტებიდან: ღვინომასალები, ჩაი, მწვანილი, რომლებიც ევროპისა და რუსეთის ბაზრებზეა ორიენტირებული.
მინერალური რესურსები
thumb|left|300px|ჭიათურის მანგანუმის საბადოს სადგური რეგიონი მნიშვნელოვანწილად გამოირჩევა საქართველოს ტეროტორიაზე არსებული წიაღისეული სიმდიდრეების მრავალფეროვნებით. ამჟამად იმერეთში 100-ზე მეტი მინერალურ-სანედლეულო რესურსების საბადოა აღრიცხული, რომელთაგან ნახევარზე მეტი საექსპორტოა. ძირითადი წიაღისეული სიმდიდრეა ჭიათურის მანგანუმი, რომლის ბალანსური და ბალანსგარეშე მარაგი 215 მილიონ ტონას შეადგენს მადნის ყველა ტიპის (ჟანგეული, კარბინატული, დაჟანგული, შერეული, ქვიშაქვები) მიხედვით. მანგანუმის ჯერ კიდევ დაუმუშავებელი მარაგის არსებობა სავარაუდოა ყვირილისა და ზესტაფონის რაიონებში, ჩხარი-აჯამეთის, ქუთაისისა და თერჯოლის ტერიტორიებზე. მხარის მნიშვნელოვანი წიაღისეული რესურსია ტყიბულისა და გელათის ქვანახშირის, ბარიტის, ლიატონიტის, საშენ მასალათა, თიხის მარაგი. ქუთაისის მიდამოები მდიდარია ბენტონიტური თიხებით (გუმბრინი), მარმარილოს, ეკლარის კირქვის, კურსების ტეშენიტის, ბაზალეთის საბადოებით.
მრავალფეროვანია მხარის რაიონების ნიადაგი. მათი გეოლოგიური აგებულება, რელიეფი, კლიმატი და მცენარეული საფარი განაპირობებს ნიადაგის ხასიათს. უპირატესი გავრცელება აქვს: ალუვიურ, სუბტროპიკულ ეწერ ყვითელმიწა, წითელმიწა, ნეშომპალა-კარბონატულ და კომრალ ნიადაგებს. მაღალმთიან რაიონებში გვხვდება ღია გაეწრებული ტყის მურა ნიადაგებიც. ყვითელმიწა და თხელ ფენად წითელმიწა ნიადაგები. ორივე მათგანი გამოიყენება ჩაისა და სხვა სუბტროპიკული კულტურის გასაშენებლად.
რეკრეაციული რესურსები
thumb|300px|[[ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი]] იმერეთს წამყვანი ადგილი უჭირავს რეკრეაციულ სისტემაში, უნიკალური ბუნებრივი და ჰიდრომინერალური რესურსების, მინერალური წყლების სახით. სამკურნალო წყლებიდან გამოიყოფა წყალტუბო, საირმე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ნუნისი ხარაგაულში, სულორი ვანში, აგრეთვე საჩხერის სხვადასხვა მინერალური წყაროები. დიდი რაოდენობითაა თერმული წყლების მარაგი.
მთისა და ტყის მასივებს 250 000 ჰა ფართობი უჭირავს. რეკრეაციული რესურსებია სამთო ქვეითი, სამთო საცხენოსნო, სპელეო ტურიზმი, რაფტინგი მდინარე რიონზე. იმერეთის ტურისტული პროდუქციის ერთ-ერთ უპირატესი მიმართულება კურორტები და გამაჯანსაღებელი ზონებია. რეგიონის ლანდშაფტი, სამკურნალო მინერალური წყლები ბალნეოლოგიურ კურორტებს მიმზიდველს ხდის დამსვენებლთათვის. დღეისათვის იმერეთში 53 საკურორტო და დასასვენებელი ბაზაა, მათ შორის აღსანიშნავია წყალტუბო, საირმე, ნუნისი, სიმონეთი, სულორი, საწირე, ჭითურის ხრეითი, სამტრედია, ზვარე, ამაღლება. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სათაფლიის ნაკრძალი წყალტუბოს ტერიტორიაზე (345 ჰა), კარსტული გამოქვაბულითა და დინოზავრის ნაკვალევით.
რესურსები ინტერნეტში
*
შეჰბაზ შარიფი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:პაკისტანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:პაკისტანის პრემიერ-მინისტრები
სამურის ქედი
სამურის ქედი (Самурский хребет) — ქედი აღმოსავლეთ კავკასიონის შემადგენლობაში, დაღესტნის რესპუბლიკაში. მიეკუთვნება გვერდითი ქედის სისტემას. წარმოადგენს მდინარეების სამურისა და გიულგერიჩაის წყალგამყოფს. გადაჭიმულია დიულთიდაღის ქედიდან აღმოსავლეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდინარე სამურის მარცხენა ნაპირის გასწვრივ 115 კმ-ზე. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 3849 მ (ალახუნდაღი).
სამურის ქედი უმეტესად აგებულია თიხაფიქლებით. გეოლოგიურ აგებულებაში მონაწილეობენ აგრეთვე შავი თიხოვანი ფიქლები, რომლებიც ზოგან ამონთხეულია მყარი კირქვების სახით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
პიცო-ლუჩენდრო
პიცო-ლუჩენდრო (Pizzo Lucendro) — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ურისა და ტიჩინოს კანტონების საზღვარზე. აღმოსავლეთიდან გადაჰყურებს სენ-გოტარდის უღელტეხილს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბექა კაკუშაძე
ბექა კაკუშაძე (დ. 18 დეკემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, წყალტუბოს „სამგურალის“ ნახევარმცველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები კატეგორია:წყალტუბოს სამგურალის ფეხბურთელები კატეგორია:გაგრას ფეხბურთელები‎ კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები‎ კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები‎
გემსტოკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
Camponotus longiceps
Camponotus longiceps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ავსტრიის ტბების სია
მოცემულია ავსტრიის უდიდესი ტბების სია: მინი|250პქ|[[ფააკერ-ზეე]] მინი|250პქ|[[ნოიზიდლერი]] მინი|250პქ|პლანზეე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის ტბები
პომიდორი
პომიდორი (Lycopersicon) — ერთ ან მრავალწლოვანი (ტროპიკებში), ბალახოვანი და ბუჩქბალახოვანი მცენარის გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. ველური ფორმები ნაპოვნია პერუში, ვესტ-ინდოეთში, ეკვადორში, ჩილეში, კანარის კუნძულებზე, ფილიპინებზე. სამშობლოა სამხრეთი ამერიკა. ევროპაში გავრცელდა XVI საუკუნიდან, რუსეთში ცნობილია 1780 წლიდან, საქართველოში XVIII საუკუნის II ნახევრიდან. მის აღსანიშნავად ხმარობენ აგრეთვე სიტყვა „ტომატს“. საქართველოში „ტომატს“ პომიდვრის სხვადასხვა სახის კონსერვს უწოდებენ. საქართველოში ყველგან მოჰყავთ ზღვის დონიდან 1700 მ-მდე. პომიდვრის გვარში 3 სახეობაა: Lycopersicon peruvianum, Lycopersicon hirsutum და ჩვეულებრივი პომიდორი (Lycopersicon esculentum), რომელშიც 2000-მდე ჯიში და ფორმაა.
ჩვეულებრივი პომიდორი ერთწლოვანია, ღერო ჩამწოლი ან სწორმდგომია, სიმაღლით 0,2-3,0 მ, შიშველი ან ოდნავ შებუსული; ფოთოლი კენტფრთართულია; ყვავილედი — მტევანი; ყვავილი — წვრილი, საშუალო ან მსხვილი, ყვითელი, სხვადასხვა ელფერი დაჰკრავს. უმეტესად თვითდამმტვერავია. ნაყოფი — წვნიანი, ორ- ან მრავალბუდიანი, მრგვალი, მობრტყო-მრგვალი, ბრტყელი, ელიფსური, წაგრძელებულ-ოვალური, ქლიავისებრი და მსხლისებრი. ნაყოფი წითელი, ვარდისფერი და სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ფერისაა, მისი მასაა 20-დან 900გ-მდე და მეტიც. სიმწიფეში შედის აღმოცენებიდან 80-140 დღეში. ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): მშრალ ნივთიერებას 4,5-8,1, მათ შორის შაქარს (მონოზებს) 50%, ორგანულ მჟავებს 3,5-8,5, ცელულოზას 0,87-1,7, პექტინოვან ნივთიერებას 0,13-0,23 და სხვა, აგრეთვე ნატრიუმს, კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, სპილენძს, ფოსფორს, გოგირდს, ქლორს, მანგანუმს, B1, B2, PP, C ვიტამინებს, კაროტინს და სხვა ნივთიერებებს. იყენებენ კულინარიაში ნედლად და გადამუშავებულს.
პომიდორი სითბოს მოყვარულია, შედარებით გვალვაგამძლე, მაგრამ ზრდის ფაზაში წყლის ნაკლებობას ძნელად ეგუება. მისი ზრდაგანვითარებოსათვის ოპტიმალური ტემპერატურაა 20-25 °C. აღმონაცენი — 1 °C-ზე იღუპება. მოჰყავთ თითქმის ყველანაირ ნიადაგზე, რომლის pH (მჟავიანობა) 4,5-ზე დაბალი არ არის. კარგ მოსავალს იძლევა სტრუქტურულ და ნოყიერ ნიადაგზე. სინათლის მოყვარულია, ჩრდილში ვერ ხარობს. მოჰყავთ ღია გრუნტზე და სათბურში. მრავლდება თესლით და ჩითილით. ჩითილი გამოჰყავთ სათბურში, კვალსათბურებში, გამჭვირვალე ფირის საფარქვეშ და სხვა ადგილებზე. ღია გრუნტზე ჩითილს რგავენ მწკრივად, თესავენ (სამხრეთ რაიონებში) კვადრატულ-ბუდობრივად ან ფართომწკრივად.
საქართველოში ბოსტნის ფართობის 40%-ს აღემატება. მცენარე საჭიროებს ნიადაგის სისტემატურ გაფხვიერებას, მიწის შემოყრას, კვებას, სარეველების მოსპობას, რწყვას, ბუჩქის ფორმირებას (ჩრდილოეთ რაიონებში), მავნებლებ-დაავადებებისაგან დაცვას და სხვა. ნაყოფს კრეფენ 4-5 დღეში ერთხელ.
პომიდვრის დაავადებები: მაკროსპორიოზი, სეპტორიოზი, ფიტოფთოროზი, ფოთლის მურა ლაქიანობა, წვერის სიდამპლე, ქაჩალა, სტრიკი და სხვა დაავადებები. მავნებლები — მავთულა ჭია, მახრა, ხვატარი, გალებიანი ნემატოდა, ბამბის ბუგრი, ფრთათერა (სათბურში) და სხვა მავნებლები. მათ წინააღმდეგ ბრძოლა ითვალისწინებს სხვადასხვა ქიმიური პრეპარატის შესხურება-შეფრქვევას; თესლის შეწამვლას; სათბურებისა და კვალსათბურების დეზინფექციას, კულტურათა მორიგეობას, თესლის აღებას საღი მცენარიდან და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
Camponotus longi
Camponotus longi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გორიციის პროვინცია
გორიციის პროვინცია (Provincia di Gorizia) — პროვინცია იტალიაში, ფრიული-ვენეცია-ჯულიას რეგიონში. დედაქალაქია გორიცია.
1924—1927 წლებში მიეკუთვნებოდა უდინეს პროვინციას. გარკვეული კომუნები, რომლებიც ადრე გორიციას მიეკუთვნობოდა, დღეს სლოვენიის ტერიტორიაზეა. პროვინციის ფართობი 466 კმ²-ია, მოსახლეობა 136 491 (2001). შედგება 25 კომუნისგან. მოსახლეობის დაახლოებით 11% ეთნიკურად სლოვენიელია. იტალიური კანონმდებლობა უზრუნველყოფს სლოვენიურენოვანი უმცირესობის დაცვას, რომლებიც თავს იყრიან 9 კომუნაში.
კომუნები
ცხრილში მოცემულია იმ კომუნათა სია, რომელთა მოსახლეობაც 5 000 ადამიანს აჭარბებს.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
Quercus gambleana
Quercus gambleana — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩინეთსა და ინდოეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
ჩიანგმაის სამეფო
ჩიანგმაის სამეფო, ჩიენგმაი — შუა საუკუნეების ფეოდალური სახელმწიფო ჩრდილოეთ ტაილანდის ტერიტორიაზე. სახელი მიიღო ამავე სახელწოდების ქალაქიდან, რომელიც 1296 წელს დააარსა მანგრაიმ-ჩიანგრაის სამთავროს მფლობელმა. XIV საუკუნეში ხშირად ომობდა სიამის (აიუთაია) სამეფოსთან. XVI-XVIII საუკუნეებში ჩიანგმაი ძირითადად ბირმის ან სიამის ხელქვეითი იყო: 1556-1595 წლებში ბირმის, 1595-1615 წლებში სიამის ვასალი, 1615 წელს მიიტაცა ბირმამ, 1662 წელს - სიამმა, 1664 წელს - ისევ ბირმამ, 1727-1764 წლებში დამოუკიდებელი იყო, 1764 წელს კვლავ მიიტაცა ბირმამ. 1775 წელს ჩიანგმაის სამეფო სიამის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტაილანდის ისტორია
ერატოსთენეს საცერი
ერატოსთენეს საცერი — მათემატიკაში მარტივ რიცხვთა ცხრილის შედგენის მარტივი, უძველესი ხერხი. ეს არის თანამედროვე ატკინის საცერის წინამორბედი, რომელიც უფრო სწრაფია და უფრო კომპლექსური. ალგორითმი შექმნილია ძველი ბერძენი მათემატიკოსი ერატოსთენეს მიერ.
მეთოდი
ამოვწეროთ რიცხვები: 2, 3, 4... n; ამ მწკრივის პირველი რიცხვია 2. თუ ამოვშლით 2–ის ჯერად ყველა რიცხვს, გარდა 2–ისა, 2–ის პირველი მომდევნო დარჩენილი რიცხვი იქნება 3. როცა ამოვშლით 3–ის ჯერად ყველა რიცხვს, გარდა 3–ისა, 3–ის პირველი მომდევნო დარჩენილი რიცხვია 5. თუ ამ პროცესს გავაგრძელებთ, მივიღებთ ყველა მარტივ რიცხვს, რომლებიც ნაკლები არის მოცემულ n-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალგორითმები
ჩინგ ჩაკი და ჩინგ ნი
ჩინგ ჩაკი და ჩინგ ნი — ვიეტნამელი ეროვნული გმირები, დები. წარმოშობით ჩინგის წარჩინებული გვარიდან იყვნენ, ახ. წ. 40-43 წლებში ხელმძღვანელობდნენ აჯანყებას ჩინეთის დინასტიის ხანის წინააღმდეგ, რომელიც ვიეტნამის ისტორიაში პირველ საერთო სახალხო ომად იქცა.
რემ კოოლჰაასი
მინი|200პქ|რემ კოოლჰაასი რემენტ კოოლჰაასი (Remment Koolhaas; დ. 17 ნოემბერი, 1944, როტერდამი, ნიდერლანდები) — ჰოლანდიელი არქიტექტორი, ყოფილი ჟურნალისტი და სცენარისტი, ლონდონის არქიტექტურული ასოციაციის არქიტექტურის სკოლის კურსდამთავრებული. ჰარვარდის უნივერსიტეტის დიზაინის სკოლის არქიტექტურისა და ურბანული დიზაინის პროფესორი.
კოლჰაასი შესაძლოა უკეთ ცნობილია საკუთარი წიგნებით ვიდრე შენობებით—მის ხელს ეკუთვნის არქიტექტურის თეორიის რამდენიმე სახელმძღვანელო ნაშრომი, მათ შორის გრაფიკულ დიზაინერ ბრიუს მაუსთან თანამშრომლობით 1995 წელს გამოცემული „S,M,L,XL“.
2000 წელს დაჯილდოვდა პრიცკერის არქიტექტურული პრემიით, 2003-ში საიმპერატორო პრემიით (Praemium Imperiale), ხოლო 2004 წელს კი RIBA-ს ოქროს მედლით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდელი არქიტექტორები კატეგორია:დეკონსტრუქტივიზმი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი
ევროპის ერთა თასის V გათამაშება
== ევროპის ერთა თასის მეხუთე გათამაშება - 2005/06 ==
ზაარბრიუკენი
ზაარბრიუკენი — ქალაქი გერმანიაში, ზაარლანდის მხარეში. 179.654 მცხოვრები (2005). თბილისის დაძმობილებული ქალაქი (1975 წლიდან).
ევროპის ერთა თასის V გათამაშება
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|5 ! style="background: #ddffdd;"|6 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
ზაარბრიუკენი
დაძმობილებული ქალაქები
thumb|right|თბილისის მოედანი ზაარბრიუკენში ზაარბრიუკენს პარტნიორობა აკავშირებს შემდეგ ქალაქებთან
ევროპის ერთა თასის V გათამაშება
საქართველოს ნაკრები - მწვრთნელი - კლოდ სორელი
ზაარბრიუკენი
დაძმობილებული ქალაქები
გარდა ამისა, ზაარბრიუკენის უბანი დუდვაილერი პარტნიორია ქალაქ სენტ-ავოლის (საფრანგეთი) და ალტენკესელი ქალაქ კუსი-ლე-შატო-ოფრიკის (საფრანგეთი).
ევროპის ერთა თასის V გათამაშება
მეორე დივიზიონი - A
! style="background: #ddffdd;"|გუნდები ! style="background: #ddffdd;"|1 ! style="background: #ddffdd;"|2 ! style="background: #ddffdd;"|3 ! style="background: #ddffdd;"|4 ! style="background: #ddffdd;"|5 ! style="background: #ddffdd;"|მ ! style="background: #ddffdd;"|ფ ! style="background: #ddffdd;"|წ ! style="background: #ddffdd;"|ბ ! style="background: #ddffdd;"|ქ
მეორე დივიზიონი - B
მატჩები დივიზიონში პირველობისათვის
ესპანეთი🇪🇸 - გერმანია 🇩🇪  6-18, 36-10
მესამე დივიზიონი - I ჯგუფი
მესამე დივიზიონი - II ჯგუფი
მეოთხე დივიზიონი
ფინეთი🇫🇮 - საბერძნეთი 27-0, 17-12
ზაარბრიუკენი
დაძმობილებული ქალაქები
* კატეგორია:გერმანიის ქალაქები კატეგორია:გერმანიის ფედერალური მხარეების დედაქალაქები
ევროპის ერთა თასის V გათამაშება
სლოვაკეთმა 🇸🇰 და მონაკომ 🇲🇨 უარი განაცხაეს.
კატეგორია:ევროპის ერთა თასი
რაგბი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 1908
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაგბი ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სპორტის სახეობები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 1908
Quercus gemelliflora
Quercus gemelliflora — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია მალაიზიასა და ინდონეზიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
არქიმედე
არქიმედე (დ. დაახლ. ძვ. წ. 287 — გ. ძვ. წ. 212) — ძველი ბერძენი მეცნიერი, მათემატიკოსი და მექანიკოსი, დაიბადა და ცხოვრების დიდი ნაწილი გაატარა კუნძულ სიცილიაზე მდებარე ქალაქ სირაკუზაში, სადაც რომაელთა მიერ ქალაქის აღების დროს დაიღუპა.
ვარაუდობენ, რომ არქიმედეს მამა, ფიდია, ასტრონომი იყო. ის ხელმძღვანელობდა შვილის პირველ სამეცნიერო ნაბიჯებს, შემდეგ კი არქიმედემ სწავლა-განათლება განაგრძო იმ დროის უდიდეს კულტურულ ცენტრში – ალექსანდრიაში. აქ იგი დაუახლოვდა ევკლიდეს მოწაფეებს ერატოსთენეს და კონონს. არქიმედეს შრომების ნაწილმა ჩვენამდე ამ მეცნიერებთან მიმოწერის სახით მოაღწია. არქიმედეს ცხოვრების ადრინდელ პერიოდს განეკუთვნება მისი ასტრონომიული შრომები, ცის სფეროს მოდელი – გლობუსი, მზის დიამეტრის გამზომი ხელსაწყო და აგრეთვე პირველი თხზულებანი მექანიკაში, რომელთაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. შემორჩენილია ფიზიკისათვის მეტად მნიშვნელოვანი შრომა: „სიბრტყეთა წონასწორობის შესახებ“, რომელიც აგებულია ევკლიდეს „საწყისების“ მსგავსად. პოსტულატების ჩამოყალიბებას მოსდევს ბერკეტის კანონის მათემატიკური გამოყვანა და სწავლება სიმძიმის ცენტრის შესახებ. არქიმედეს პირველი მათემატიკური თხზულება იყო „პარაბოლას კვადრატურის შესახებ“, სადაც გამოყენებულია ფართობის გამოთვლის „მექანიკური“ მეთოდი. უფრო გვიანდელ შრომაში „სფეროსა და ცილინდრის შესახებ“ გადმოცემულია სფეროს, სფერული სეგმენტის, ცილინდრის ზედაპირისა და მოცულობის გამოსათვლელი ფორმულები. აქვეა მოცემული კუბური განტოლების გეომეტრიული ამოხსნა. საკუთარი მეთოდის საშუალებით, რომელიც ორი ათასი წლის შემდეგ ინტეგრალურ აღრიცხვაში განვითარდა, არქიმედემ განსაზღვრა სხვადასხვა სხეულის ზედაპირის ფართობი და მოცულობა. სტატიკურ და ჰიდროსტატიკურ შრომებში ბუნებისმეტყველებისა და ტექნიკური ამოცანების გადასაწყვეტად მან პირველმა გამოიყენა ფიზიკური და მათემატიკური მეთოდები. შემოქმედების გვიანდელ პერიოდში არქიმედე დაინტერესდა ზუსტი გამოთვლებით, რაც უცხოა ანტიკური მათემატიკისათვის. არქიმედეს ბოლო გამოკვლევებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია შრომა „მოტივტივე სხეულების შესახებ“, რომელშიც გადმოცემულია არქიმედეს კანონი.
არქიმედეს მრავალრიცხოვანმა აღმოჩენებმა განაპირობა მრავალი ლეგენდის შეთხზვა. ლეგენდარული წარმოშობა აქვს ამაყ ფრაზასაც: „მომეცით საყრდენი წერტილი და მე დავძრავ დედამიწას!“ და შეძახილსაც „ევრიკა!“. არქიმედე იზიარებდა დემოკრიტეს და არისტარქეს მატერიალისტურ შეხედულებებს. გენიალურ თეორიულ აღმოჩენებთან ერთად არქიმედეს ეკუთვნის მნიშვნელოვანი საინჟინრო გამოგონებებიც, როგორიცაა არქიმედეს ხრახნი.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 287 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 212 კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
ყაზახეთი რუსეთის იმპერიაში
რუსი მოვაჭრეები და ჯარისკაცები ყაზახების ტერიტორიაზე პირველად XVII საუკუნეში გამოჩნდნენ რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ამ პერიოდში ყაზახურ სახანოებს ყურადღება ჰქონდათ გადატანილი ყალმუხების (ოირათები, ჯუნგარები) მიგრაციებზე და შემოსევებზე, რომლებმაც XVI საუკუნის ბოლოს აღმოსავლეთიდან ყაზახების ტერიტორიაზე დაიწყეს გადასვლა, ისინი ამ მიგრაციას „დიდ უკან დახევას“ უწოდებდნენ, სწორედ ამ დროს კაზაკებმა დრო იხელთეს და ციხე სიმაგრეები ააშენეს ყაზახების ტერიტორიაზე, რომლებიც მოგვიანებით გახდა ქალაქები, ურალსკი და ატირაუ. ყაზახები სულ უფრო ხშირად ხვდებოდნენ დაპირისპირებაში ყალმუხებსა და რუსებს შორის. სამი ყაზახთა ჟუზიდან ორი ოირათთა ბათურ-ხუნთაიჯის ზედამხვედლობის ქვეშ იყო, სწორედ ამიტომ 1730 წელს უმცროსი ჟუზი-ს ერთ-ერთმა ხანმა აბულხაირმა რუსეთს დახმარება სთხოვა. მიუხედავად იმისა, რომ აბულხაირი მიზნად ისახავდა დროებითი ალიანსის შექმნას უფრო ძლიერი ყალმუხების წინააღმდეგ, მისი მოთხოვნის შედეგად, რუსებმა შეძლეს უმცროსის ურდოს მუდმივი კონტროლის ქვეშ მოქცევა. რუსებმა დაიპყრეს შუა ჟუზი 1798 წლისთვის, უფროსი ჟუზი-ს დამოუკიდებლობა კი 1820-იან წლებამდე გაგრძელდა, მანამ სანამ კოკანდის სახანოს სამხრეთით გაფართოებამ უფროსი ურდოს ხანები აიძულა აირჩიათ რუსული დაცვა, რაც მათთვის ერთი შეხედვით უკეთესი გამოსავალი იყო.
რუსეთის მიერ ყაზახეთის და მცირე აზიის დაპყრობას ხელს უშლიდა XIX საუკუნის მრავალი აჯანყება და ომი. მაგალითად, აჯაყებები მოაწყვეს ისატაი ტაიმანულიმ (ყაზ:İsatay Taymanūly) და მახამბეტ ოტემისულიმ (ყაზ: Mahambet Ótemisuly) 1836-1838 წლებში. 1847-1858 ესეტ კოტიბარულის (ყაზ: Eset Kótibaruly) მეთაურობით კი რუსეთის წინააღმდეგ მასშტაბური ომი მიმდინარეობდა.
1863 წელს რუსეთის იმპერიამ შეიმუშავა ახალი საიმპერატორო პოლიტიკა, რომელიც გამოიცა ალექსანდრე გორჩაკოვის ცირკულარში, რაც ამტკიცებდა იმპერიის საზღვრებზე „პრობლემური“ ტერიტორიების ანექსიის უფლებას. ამ ახალმა პოლიტიკით რუსეთის იმპერიამ დაიწყო დაპყრობა დანარჩენი ცენტრალური აზიისა და შექმნა ორი ადმინისტრაციული რაიონი - გენერალ-საგუბერნატორო („General-Gubernatorstvo“) რუსეთის თურქესტანის და სტეპების სახით. დღევანდელი ყაზახეთის უმეტესი ნაწილი სტეპის საგუბერნატოროში იყო, სამხრეთ ყაზახეთის ნაწილების რეგიონები ვერნიდან (ალმათი) იმართებოდა.
XIX საუკუნის დასაწყისში რუსული ციხესიმაგრეების მშენებლობამ დამანგრეველი გავლენა მოახდინა ყაზახეთის ტრადიციულ ეკონომიკაზე, რადგან შეიზღუდა ოდესღაც უზარმაზარი ტერიტორია, რომელზეც მომთაბარე ტომებს შეეძლოთ თავიანთი ნახირებისა და ფარების გადააყვანა სხვადასხვა მიმართულებით. მომთაბარეობის საბოლოო მოშლა დაიწყო 1890-იან წლებში, როდესაც ბევრი მკვიდრი რუსი შეიყვანეს ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ყაზახეთის ნაყოფიერ მიწებზე. 1906 წელს დასრულდა ტრანს-არალის რკინიგზა ორენბურგსა და ტაშკენტს შორის, რამაც კიდევ უფრო შეუწყო ხელი შვიდმდინარეთის ნაყოფიერი მიწების რუსულ კოლონიზაციას. 1906–1912 წლებში ნახევარ მილიონზე მეტი რუსული მეურნეობა შეიქმნა რუსეთის შინაგან საქმეთა მინისტრის პეტრე სტოლიპინის რეფორმების ფარგლებში, რომლებმაც უდიდესი ზეწოლა მოახდინეს ყაზახეთის ცხოვრების ტრადიციულ წესზე საძოვრების დაკავებით და მწირი წყლის რესურსების გამოყენებით. რუსულმა დასახლებებმა დაამახინჯა მომთაბარე სეზონური გადაადგილების ფუნდამენტურად მნიშვნელოვანი მარშრუტები, რომლებსაც ყაზახები მრავალი საუკუნის განმავლობაში იყენებდნენ. ყაზახების მოშენებული პირუტყვის რუსების მიერ მითვისება არ იყო იშვიათი, ასევე იშვიათობას არ წარმოადგენდა ახალგაზრდა ყაზახი ქალების ტომებიდან წაყვანა მონებად ან გამრთობებად.
მრავალი დევნილი და მშიერი ყაზახი შეუერთდა ცენტრალური აზიის აჯანყებას, რომელიც მიმართული იყო 1916 წლის ივლისის ცარის განკარგულების საწინააღმდეგოდ, რაც გულისხმობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში გაწვევას, ეს ყველაფერი კი გამოიწვია პირველი მსოფლიო ომმ ა. 1916-ის ბოლოს რუსულმა ძალებმა სასტიკად ჩაახშეს ფართოდ შეიარაღებული წინააღმდეგობა ყაზახების მიერ მიწების დაპყრობის და ცენტრალური აზიელების გაწვევასთან დაკავშირებით. ათასობით ყაზახი დაიღუპა, ათასობით ადამიანი კი ჩინეთსა და მონღოლეთში გაიქცა, თუმცა ბევრმა ვერ შეძლო დანიშულების ადგილას ჩაღწევა და მოგზაურობის დროს გარდაიცვალა.
ჩიბათის განძი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ერატოსთენე
ერატოსთენე ; დაახლ. ძვ. წ. 276 – გ. ძვ. წ. 194) — ძველი ბერძენი მეცნიერი, ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელი.
დაიბადა ქალაქ კირენას მახლობლად აპოლონიაში (დღევანდელი ლიბიის ტერიტორია), განათლება მიიღო ალექსანდრიასა და ათენში. კალიმაქეს სიკვდილის შემდეგ განაგებდა ალექსანდრიის ბიბლიოთეკას. დაინტერესებული იყო ფილოლოგიით (ეს სიტყვა პირველად მან იხმარა „გრამატიკის“ ნაცვლად), მათემატიკით, ასტრონომიით, ქრონოლოგიით, გეოგრაფიით, ფილოსოფიით, მუსიკით. ერატოსთენემ პირველმა გაზომა დედამიწის მერიდიანის სიგრძე. ჩამოაყალიბა მათემატიკური გეოგრაფიის საფუძვლები, შეიმუშავა მარტივ რიცხვთა მოძებნის მეთოდი, ე.წ. „ერატოსთენეს საცერი“, დაადგინა საბერძნეთის ისტორიის ძირითადი თარიღები. ერატოსთენეს ეკუთვნის ნაშრომები „ძველი კომედიის შესახებ“ (12 წიგნად), „ქრონოგრაფიათა შესახებ“ (9 წიგნად), „გეოგრაფია“ (3 წიგნად). მისი ნაწერებიდან ნაწყვეტებია შემორჩენილი.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოლოგები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 276 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 194 კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
ჩვეულებრივი პომიდორი
ჩვეულებრივი პომიდორი (Lycopersicon esculentum) — პომიდორის გვარის ყველაზე გავრცელებული სახეობა. ერთწლოვანი მცენარე, ღერო ჩამწოლი ან სწორმდგომია, სიმაღლით 0,2-3,0 მ, შიშველი ან ოდნავ შებუსული; ფოთოლი კენტფრთართულია; ყვავილედი — მტევანი; ყვავილი — წვრილი, საშუალო ან მსხვილი, ყვითელი, სხვადასხვა ელფერი დაჰკრავს.
უმეტესად თვითდამმტვერავია. ნაყოფი — წვნიანი, ორ- ან მრავალბუდიანი, მრგვალი, მობრტყო-მრგვალი, ბრტყელი, ელიფსური, წაგრძელებულ-ოვალური, ქლიავისებრი და მსხლისებრი. ნაყოფი წითელი, ვარდისფერი და სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ფერისაა, მისი მასაა 20-დან 900 გ-მდე და მეტიც. სიმწიფეში შედის აღმოცენებიდან 80-140 დღეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი კატეგორია:ბოსტნეული
Camponotus loa loa
Camponotus loa loa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პორდენონეს პროვინცია
პორდენონეს პროვინცია (Provincia di Pordenone) — პროვინცია იტალიაში, ფრიული-ვენეცია-ჯულიას რეგიონში. დედაქალაქია პორდენონე.
პროვინციის ფართობი 2 273 კმ²-ია, მოსახლეობა 286 198 (2001). შედგება 51 კომუნისგან.
კომუნები
ცხრილში მოცემულია მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ადაძეები (ხულოს მუნიციპალიტეტი)
ადაძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, ღორჯომის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკად ღორჯომის სათავეებში. ზღვის დონიდან 1940 მ, ხულოდან 12 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა და მუსლიმური რელიგიური სკოლა-პანსიონი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 176 ადამიანი.
კასა და მუსიკა
კასა და მუსიკა (პორტ. Casa da Música) -- პორტუს მთავარი საკონცერტო ჰოლი, პორტუგალია. შენობის პროექტი ეკუთვნის ჰოლანდიელ არქიტექტორ რემ კოოლჰაასს და ჩაფიქრებული იყო პორტუს 2001 წლის ევროპის კულტურული დედაქალაქის პროექტის ფარგლებში, თუმცა მისი მშენებლობა მხოლოდ 2005 წლის პირველ ნახევარში დასრულდა. შენობა მყისვე გადაიქცა ქალაქის ერთ-ერთ უმთავრეს არქიტექტურულ ღირშესანიშნაობად. შენობას ორი მთავარი აუდიტორია აქვს, თუმცა მის მრავალ სხვა დარბაზშიც ადვილად განთავსდებოდა საკონცერტო ან მუსიკალურ ღონისძიება. დიდი აუდიტორია 1238 მაყურებელს იტევს, თუმცა მისი ტევადობა ღონისძიების მიხედვით შეიძლება შეიცვალოს. მცირე აუდიტორიას ტევადობის გარკვეული რიცხვი არ გააჩნია, მისი შეცვლა საჭიროების მიხედვით საკმაოდ ადვილია. საშუალოდ ის 300 სკამზეა გათვლილი. შენობის თავზე განლაგებული რესტორანი 250 ადამიანს იტევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის არქიტექტურა კატეგორია:დეკონსტრუქტივიზმი
Camponotus loa belli
Camponotus loa belli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus loa
Camponotus loa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Quercus gilva
Quercus gilva — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია იაპონიაში, ტაივანსა და ჩინეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
Telemundo
Telemundo (ტელემუნდო) — ესპანურენოვანი სატელევიზიო ქსელი აშშ-ში, მეორე უდიდესი ესპანურენოვანი ტელემწარმოებელი მსოფლიოში და ასევე მეორე უდიდესი ესპანურენოვანი სატელევიზიო ქსელი აშშ-ში უნივისიონის (Univision) შემდეგ. ტელემუნდოს მფლობელია Comcast-ი, თუმცა NBCUniversal Telemundo Enterprises-ის დანაყოფ NBCUniversal-ის გავლით.
ტელემუნდო 142 საჰაერო გადამცემის, საკაბელო და თანამგზავრული მაუწყებლობით ფარავს ესპანური და ლათინოამერიკული მოსახლეობის 58%-ს. 2007 წელს, მის საკვირაო პრაიმ-ტაიმის ეთერს 1 035 000 ადამიანი უყურებდა. ტელემუნდო ერთადერთი ესპანურენოვანი ქსელია, რომელიც ამ სამყაროს ყველაზე მეტ ტელენოველას აწარმოებს. ტელეარხის მრავალი პროგრამა სუბ-ტიტრებით გადის როგორც ინგლისურ, ისე ესპანურ ენებზე.
ტელემუნდო 1954 წელს სატელევიზიო სადგურითურთ ანხელ რამოსმა დააარსა პუერტო-რიკოს დედაქალაქ სან-ხუანში. კომპანიის მფლობელი, ტელემუნოდს კომუნიკაციების ჯგუფი (Telemundo Communications Group) NBC Universal-ის ნაწილია. ტელემუნდოს ამჟამინდელი პრეზიდენტია ლუის სილბერვასერი. ტელეარხში დასაქმებულია 1 900 ადამიანი; სათავო ოფისი მდებარეობს ფლორიდის შტატში, მაიამის გარეუბან ჰაიალიაში. შოუებისა და პროგრამების ძირითადი ნაწილი მაიამის სტუდიებში იწარმოება. 2011 წლის მონაცემებით, ტელემუნდოს ტელენოველების 85% ასევე მაიამიში იწარმოებოდა.
მისი ყველაზე გახმაურებული სერიალებია შტორმი (La Tormenta, უჩვენეს 150 ქვეყანაში), Bella Calamidades (110 ქვეყანა), ფარული ვნება (Pasión De Gavilanes, 102 ქვეყანა), Zorro: La Espada y la Rosa (98 ქვეყანა), სად არის ელისა? (¿Dónde Está Elisa?, 90 ქვეყანა), დონა ბარბარა (Doña Bárbara, 80 ქვეყანა), Más Sabe el Diablo (75 ქვეყანა), ელენას მოჩვენება (El Fantasma de Elena, 70 ქვეყანა), სამხრეთის დედოფალი (La Reina del Sur, 70 ქვეყანა), El Rostro de Analía (60 ქვეყანა).
კორონაცია
thumb|250px|[[ჟან ფუკე. „შარლ VI შლეგის კორონაცია რეიმის ტაძარში (4 ნოემბერი 1380 წელი)“]] კორონაცია, გვირგვინის დადგმა — ფორმალური პროცედურა, რომელიც სიმბოლურად განასახიერებს მონარქის მიერ ძალაუფლებისა და მისი ატრიბუტების (ტახტი, გვირგვინი, სკიპტრა და ა.შ.) მიღებას. არ შეესაბამება მეფობის პერიოდის დაწყებას (წონამორბედის სიკვდილს ან ჩამოგდებას, მეფედ არჩევას). ევროპულ ქრისტიანულ კულტურაში კორონაცია არის რელიგიური ცერემონია, რომელსაც თან ახლავს მირონცხების რიტუალი (ძველაღთქმური წარმომავლობის). ამგვარად, რიტუალს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს: ღმერთის მიერ მეფობაზე კურთხევა, სახელმწიფოსთან მისტიკური დანიშვნა და ა.შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონარქია კატეგორია:სამართლის ისტორია
რივერსლეი
რივერსლეი (Riversleigh) — ავსტრალიის ყველაზე ცნობილი ნამარხი ტერიტორია ჩრდილო-დასავლეთ კვინზლენდში. 100 კმ² ფართობის ტერიტორია მოიცავს უძველეს ძუძუმწოვართა, ფრინველთა და რეპტილიათა ნამარხებს ოლიგოცენისა და მიოცენის ხანებიდან. 1994 წელს ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა. რივერსლეის ნამარხები უიშვიათესია, რადგან ისინი მოიპოვება მტკნარი წყლის კირქვებში, რომლებიც შეკუმშული არაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ცხოველები ინარჩუნებენ თავიანთ სამგანზომილებიან სტრუქტურას.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრალიაში
ბოღაური
ბოღაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, დიდაჭარის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 158 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
აპენინის ნახევარკუნძული
აპენინის ნახევარკუნძული ან იტალიის ნახევარკუნძული (Penisola italiana ან Penisola appenninica) — ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ნახევარკუნძული, გაშლილი 1000 კმ-ზე ალპებიდან ჩრდილოეთით ცენტრალურ ხმელთაშუა ზღვაში სამხრეთით. ნახევარკუნძულს გამოკვეთილი ჩექმის ფორმა აქვს და იტალიელები მას Lo Stivale-ს (ჩექმა) უწოდებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ნახევარკუნძულები კატეგორია:სამხრეთი ევროპა კატეგორია:ევროპის რეგიონები
ჩიპროვეცის აჯანყება
ჩიპროვეცის აჯანყება — ბულგარეთის ქალაქ ჩიპროვეცისა (ახლანდელი ჩიპროვცი, ჩრდილო-დასავლეთი ბულგარეთი) და მისი გარეუბნის მოსახლეობის აჯანყება ოსმალეთის ბატონობის წინააღმდეგ. მოხდა ევროპული ქვეყნების ანტიოსმალური კოალიციისა (საღვთო ლიგა) და ოსმალეთს შორის ომის დროს. აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა 1688 წლის 6 სექტემბერს ავსტრიის ჯარების მიერ ბელგრადის აღება და ვიდინისა და სოფიისაკენ წინსვლა. აჯანყებულები დამარცხდნენ ოსმალეთის მოკავშირე უნგრეთის ფეოდალებთან თეკეისთან ბრძოლაში. ოსმალეთმა ჩიპროვეცი და მის გარშემო მდებარე სოფლები გაძარცვეს და დაწვეს, მოსახლეობის ნაწილი გაანადგურეს, ნაწილი გაიქცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია
Camponotus lividipes
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus lividicoxis
Camponotus lividicoxis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჩოლა
220px|მინიატიურა|ბრიჰადიშვარას ტაძრის კარიბჭე 220px|მინიატიურა|სამხრეთ [[ინდოეთი ძვ. წ. 300 წელს. ჩერა, ჩოლა და პანდია.]] 250px|მინიატიურა|ჩოლა [[1120 წლისათვის]] ჩოლა — სახელმწიფო და დინასტია სამხრეთ ინდოეთში უძველეს დროს და შუა საუკუნეებში. ჩოლის სახელმწიფოს ისტორიული ცენტრი იყო ტანჯავურის რაიონში. სახელმწიფო ენა – ტამილური. X საუკუნის დასასრულსა და XII საუკუნის შუა ხანებში ჩოლა ძლიერი მონარქიული სახელმწიფო იყო. ადრინდელი ფეოდალური ეპოქისათვის მაღალ განვითარებას მიაღწია მიწათმოქმედებამ, ხელოსნობამ და ვაჭრობამ, ტამილურმა ლიტერატურამ და ხელოვნებამ. XIII საუკუნეში ჩოლა გახდა ჰოისალას სახელმწიფოს ვასალი და მალე არსებობა შეწყვიტა. ჩოლას დინასტია ცნობილი იყო XVIII საუკუნემდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში კატეგორია:დინასტიები
იმპერიის კამერალური სასამართლო
200px|thumb|უზენაესი საიმპერიო სასამართლოს სხდომა, 1750
იმპერიის კამერალური სასამართლო (Reichskammergericht) — საღვთო რომის იმპერიის უმაღლესი სასამართო ორგანო, რომელიც შეიქმნა „საიმპერიო რეფორმის“ ფარგლებში, 1495 წელს. სასამართლოს შტაბ-ბინა მდებარეობდა ქალაქ ვეცლარში.
იმპერიის კამერალური სასამართლო განიხილავდა უდაბლესი ინსტანტიების სასამართლოების გადაწყვეტილებების აპელაციებსა და კასაციებს, ასევე დავებს იმპერიის სუბიექტებს შორის (საერო და საეკლესიო სამთავროები, იმპერიის რაინდები, თავისუფალი ქალაქები), იმპერიაში შემავალი სახელმწიფოების წარჩინებული წოდებების წარმომადგენლებსა და მონარქებს შორის, აგრეთვე საჩივრებს იმპერატორის მოქმედებებზე. სასამართლოს იურისდიქციიდან გამოირიცხა დავები მთავრებთან, რომლებსაც ჰქონდათ პრივილეგია non appellando (იმპერიის ორგანოებში მათი მოქმედებების გასაჩივრების აკრძალვა, მაგალითად — ავსტრიის ერცჰერცოგები 1453 წლიდან, კურფიურსტები 1648 წლიდან), ასევე სისხლის სამართლის საქმეები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ირღვეოდა საბაზო პროცესუალური ნორმები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია კატეგორია:გერმანიის სამართლის ისტორია
უდინეს პროვინცია
უდინეს პროვინცია (Provincia di Udine) — პროვინცია იტალიაში, ფრიული-ვენეცია-ჯულიას რეგიონში. დედაქალაქია უდინე.
პროვინციის ფართობი 4 905 კმ²-ია, მოსახლეობა 536 716 (2008). ზღვაზე გასასვლელი სანაპირო ხაზის სიგრძეა 16 კმ. შედგება 137 კომუნისგან.
ნამდვილი რიცხვი
ნამდვილი რიცხვი — ნებისმიერი დადებითი რიცხვი, უარყოფითი ან ნული. ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლე იყოფა რაციონალურ და ირაციონალურ რიცხვთა სიმრავლეებად. რაციონალური რიცხვები წარმოიდგინება როგორც რაციონალური წილადების p/q, (სადაც p და q მთელი რიცხვებია, q კი ნულისგან განსხვავებული), ასევე უსასრულო პერიოდული ათწილადების სახით, ხოლო ირაციონალური რიცხვები მხოლოდ — უსასრულო არაპერიოდული ათწილადების სახით.