cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩინგიზ აითმათოვი
სამწერლო მოღვაწეობა
1959-65 წლებში მწერალი მუშაობდა ჟურნალ „ლიტერატურული ყირგიზეთის“ მთავარ რედაქტორად და ამავდროულად იყო გაზეთ „პრავდის“ კორესპოდენტიც, ყირგიზეთში. ამ წლებში ერთიმეორის მიყოლებით გამოქვეყნდა მისი ცნობილი მოთხრობები „აქლემის თვალი“ (1960), „პირველი მასწავლებელი“ (1961), „დედის ყანა“ (1963) და კრებული „მთებისა და სტეპების მოთხრობები“ (1965), რომლისათვისაც მწერალი ლენინური პრემიით დაჯილდოვდა. წარმატებული აღმოჩნდა 1966 წელს გამოცემული ნოველაც „მშვიდობით გულსარი!“, რომლისათვისაც აითმათოვმა სახელმწიფო პრემია მიიღო.
„მშვიდობით გულსარის“ შემდგომ, აითმათოვმა სამწერლო ენად რუსული აირჩია. მომდევნო წლებში გამოიცა მოთხრობა „თეთრი ხომალდი“ (1970), პიესა „ფუძიამაზე ასვლა“, ნოველები „ადრეული წეროები“ (1975) და „ჭრელი ძაღლი, ზღვის პირას ადევნებული“ (1977), რომანები „და დღე იყო უფრო გრძელი წუთისოფელზე“ (1980) და „საქონდაქრე“ (1986), „ჩინგის ხანის თეთრი ღრუბელი“ (1992), „კასანდრას დაღი“ (1994), „ზღაპრები“ (1997), „ყირგიზეთში გატარებული ბავშვობა“ (1998). წიგნი „როცა მთები ძირს ეშვებიან“ (2006) მწერლის უკანასკნელი ნაწარმოები აღმოჩნდა.
სახელმწიფო და დიპლომატიური მოღვაწეობა
აითმათოვი იყო კომპარტიის წევრი 1959 წლიდან. 1990 წლამდე იგი არაერთელ იყო არჩეული ეროვნებათა საბჭოს, უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, იმყოფებოდა სხვადასხვა პარტიულ და საზოგადოებრივ არჩევით თანამდებობებზეც. 1990 წლიდან ეწეოდა დიპლომატიურ მოღვაწეობას — იყო სსრკ-ის და შემდეგ-რუსეთის ფედერაციის ელჩი ლუქსემბურგში. ყირგიზეთისაგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1994–2006 წლებში, აითმათოვი მსახურობდა ყირგიზეთის ელჩად ბენილუქსის ქვეყნებში, საფრანგეთში, იუნესკოსა და ნატო-ში.
გარდაცვალება
ჩინგიზ აითმათოვი გარდაიცვალა დიაბეტით ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, გერმანიაში, ქ. ნიურნბერგის საავადმყოფოში, სადაც სამკურნალოდ იმყოფებოდა. დაკრძალულია ყირგიზეთში, ბიშკეკის „ათა ბეიითის“ სასაფლაოზე.
აღიარება
სიცოცხლეშივე, ჩინგიზ აითმათოვი აღიარებული იყო ყირგიზული და რუსული ლიტერატურის კლასიკოსად. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია არაერთ ენაზე. მიღებული ჰქონდა სსრკ-ის, ყირგიზეთის, რუსეთის, აზერბაიჯანის, უზბეკეთის, უნგრეთის სახელმწიფო პრემიები და ჯილდოები, იყო მრავალი ლიტერატურული პრემიის მფლობელი. 2008 წელს თურქულენოვანი ქვეყნების კულტურის მინისტრთა საბჭომ აითმათოვი ნობელის პრემიის ნომინანტად დაასახელა. მისი სახელი მინიჭებული აქვს ბიშკეკის რუსულენოვან თეატრს, ქალაქის პარკს, ქუჩებს და სკვერებს ყირგიზეთში და მის ფარგლებს გარეთ, გამოშვებულია აითმათოვის მარკა და მისი და მისი ნაწარმოებების სამახსოვრო მონეტები, დაწესებულია მისი სახელობის პრემიები. 2008 წელი ყირგიზეთში აითმათოვის წლად იყო გამოცხადებული.
NGC 7275
NGC 7275 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1863 წლის 9 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
ჩინგიზ აითმათოვი
შემოქმედება
თავის შემოქმედებაში, ჩინგიზ აითმათოვი უხვად იყენებდა ხალხურ ლეგენდებს, იგავებს, მითოლოგიას და ეპიკურ მოტივებს. მისი რამდენიმე ნაწარმოები („და დღე იყო უფრო გრძელი წუთისოფლისა“, „კასანდრას დაღი“) სამეცნიერო ფანტასტიკის ელემენტებსაც მოიცავს. მისი პერსონაჟებს ხშირად ღრმა კავშირი აქვთ ბუნებასთან, ცხოველებთან — ესმით მათი ენა და ესაუბრებიან მათ. აითმათოვის პროზა საფუძვლად დაედო არაერთ ფილმს და თეატრალურ დადგმას, როგორც ყირგიზეთში, ისე-მის ფარგლებს გარეთ. მწერალი თავად მუშაობდა სცენარებზე, ხოლო ფილმში „ჯამილა“ — თავად კითხულობდა მთხრობელის ტექსტს.
NGC 7275
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
სოკოები
სოკოები (Mycetes ანუ Fungi) — ცოცხალ ორგანიზმთა დიდი ჯგუფია. მათ არ გააჩნიათ ფესვი, ღერო და ფოთოლი, რის გამოც უმდაბლეს ან თალუსიან მცენარეებს მიაკუთვნებენ. არსებობს მოსაზრება, რომ სოკოები მთელი რიგი თვისებების გამო ითვლებოდეს ცოცხალ ორგანიზმთა დამოუკიდებელ სამყაროდ, გარდამავალ საფეხურად მცენარეულიდან ცხოველურისაკენ.
სოკოები მოიცავს 100 ათ. სახეობას, მათ შორის გვხვდება შეუიარაღებელი თვალით უხილავი ორგანიზმები — მიკროცეტები და დიდნაყოფსხეულიანი ქუდიანი სოკოები, აბედა სოკოები და სხვა — მაკრომიცეტები. სოკოებს არ გააჩნიათ ქლოროფილი. ისინი ჰეტეროტროფული ორგანიზმებია, საკვებად ხმარობენ მზა ორგანულ ნივთიერებებს მკვდარი სუბსტრატიდან (საპროფიტები) ან ცოცხალი ორგანიზმებიდან (პარაზიტები). ის, რაც სოკოების სახელწოდებითაა ცნობილი, ნაყოფსხეულია, ვეგეტატიური სხეული კი სუბტრატშია ჩამალული შედგება წვრილი, უმთავრესად თეთრი დატოტვილი ძაფებისაგან, რასაც მიცელიუმი ეწოდება, მიცელიუმის სახელცვლილებები გვხვდება სხვადასხვა ჭიმის ან გამსხვილების სახით, როგორიცაა რიზომორფები, სკლეროციუმები და სხვა.
სოკოები მრავლდებიან სპორებით და ვეგეტატიურად. სპორები თავისი წარმოშობის, ფორმისა და ფერის მიხედვით სხვადასხვანაირია:ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი, უფერული და შეფერილი, ძაფისებრი, ცილინდრული, თითისტარისებრი, კვერცხისებრი, სფეროსებრი, ვარსკვლავისებრი და სხვა. ზედაპირი შეიძლება იყოს სადა, ხორკლიანი და სხვა, წარმოშობის მიხედვით — უსქესო და სქესობრივი, ეგზოგენური (გარეგანი) და ენდოგენური (შინაგანი). უსქესო წარმოშობის სპორებია კონიდიოსპორები, სპორანგიოსპორები, ქლამიდოსპორები, ოიდიოსპორები. სქესობრივი წარმოშობისაა ჩანთიანი და ბაზიდიუმიანი სპორები. ვეგეტატიური გამრავლება ხდება მიცელიუმისა და რიზონოტფების ნაგლეჯით, სკლეროციემებით და დაკვირტვით. სოკოები დიდ როლს თამაშობენ ბუნებაში ნივთიერებათა ცვლის პროცესში, ორგანული ნივთიერებათა აქტიური დამშლელებია. მათი მრავალი პარაზიტული სახეობა მცენარის, ცხოველისა და ადამიანის საშიშ დაავადებებს იწვევს. ზოგი სოკოები სასარგებლოა. მაგ., Penicillium-ს და Aspergillus-ს იყენებენ ვიტამინების, ანტიბიოტიკების, ლიმონმჟავას და სხვათა მისაღებად. საფუარებს ხმარობენ სპირტის გამოხდის, პურის ცხობისა და ლუდის წარმოებაში. ზოგიერთი სოკოები იჭმება. მიცელიუმის აგებულების, გამრავლების ხასიათისა და მთელი რიგი სხვა ბიოლოგიური თავისებურებების მიხედვით.
სოკოები იყოფა შემდეგ ძირითად კლასებად: I კლასი — ქიტრიდიომიცეტები (Chytridiomycetes), მიცელიუმი ან არ გააჩნიათ, ან სუსტად აქვთ განვითარებული უსქესო გამრავლება ხდება ერთშოლტიანი ზოოსპორებით. სქესობრივი გამრავლება კი სხვადასხვანაირია (იზოგამია, პეტეროგამია, ოოგამია ან პოლოგამია).
II კლასი — ოომიცეტები (Oomycetes). კარგად განვითარებული არაუჯრედული მიცელიუმი აქვთ. უსქესო გამრავლება უმრავლესობისათვის ორშოლტიანი ზოოსპორებით ხდება. სქესობრივი პროცესი ოოგამიაა. არსებობს წყლის და ხმელეთის სახეობები. მათ შორის არიან საპროფიტები და ობლიგატური პარაზიტები.
III კლასი — ზიგომიცეტები (Zygomycetes). ახასიათებს კარგად განვითარებული არაუჯრედული ან მომწიფებისას უჯრედებად დაყოფილი მიცელიუმი. უსქესო გამრავლება უძრავი სპორანგიოსსპორებით ან კონიდიუმებით ხდება. სქესობრივი პროცესი ზიგოგამაა. თითქმის ყველა ეს სოკოები მიწისზედა საპროფიტული სახეობაა, ზოგიერთი კი — მწერების პარაზიტი.
IV კლასი — ჩანთიანი სოკოები (Ascomycetes). ერთ-ერთი დიდი და მრავალფეროვანი კლასია. მოიცავს 30 ათასზე მეტ სახეობას. მათ შორის გვხვდება მიკროსკოპული სოკოები და ისეთი სახეობებიც, რომელთა ნაყოფსხეული 20 სმ აღწევს. ახასიათებს მრავალუჯრედიანი ჰაპლოიდური მიცელიუმი. უსქესო გამრავლება კონიდიუმებით ხდება. სქესობრივი პროცესის შედეგად წარმოიქმნება ჩანთები, რომლებშიც ჩვეულებრივ 8 ენდოგენური სპორა ვითარდება. ამ კლასში არის როგორც საპროფიტული, ისე პარაზირული სახეობები. მრავალი მათგანი იწვევს სასოფლო-სამეურნეო კულტურების საშიშ დაავადებას.
V კლასი — ბაზიდიომიცეტები (Basidiomycetes). ასევე დიდი კლასია. მოიცავს მიკრომიცეტებსაც და მაკრომიცეტებსაც. ახასიათებს მრავალუჯრედიანი მიცელიუმი. სქესობრივი პროცესის შედეგად წარმოიშობა ეგზოგენური ბაზიდიოსპორები. უსქესო გამრავლება — კონიდიალური ნაყოფიანობა იშვიათად ახასიათებს. აქ შედის როგორც საპროფიტული, ისე პარაზიტული სახეობები.
VI კლასი — უსრული სოკოები ( Deuteromycetes ანუ Fungi imperfecti). მრავალუჯრედიანი მიცელიუმი აქვთ, მაგრამ მათი სქესობრივი ნაყოფიანობა უცნობია. მრავლდებიან მხოლოდ უსქესოდ — კონიდიუმებით. ეს კლასიც ერთ-ერთი უდიდესია, მოიცავს 30 ათასამდე სახეობას, ყველა მიკრომიცეტია. მრავალი მათგანი იწვევს სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაავადებას.
ლიტერატურა
*
წუთიერი დუმილი
250px|right|დამაშის დაწყებამდე Fulham F.C.–ისა და Newcastle United F.C.–ის ფეხბურთელები წუთიერი დუმილით პატივს მიაგებენ  ჯიმ ლენგლის. წუთიერი დუმილი არის გამოხატულება პატივის მიგებისა ადამიანისათვის ან ადამიანებისათვის, რომლებიც ბოლო ხანებში ტრაგიკულად დაიღუპნენ. ან იმ შემთხვევაში თუ რომელიმე მნიშვნელოვანი დღის წლისთავია.მაგალითად, დასავლეთში ბევრი ადამიანი წუთიერი დუმილით იხსენებს მსხვერპლს შეიარაღებული ომებისა.
უმეტესად, დუმილი ერთ წუთს გრძელდება. თუმცა სხვადასხვა დრო შეიძლება გაგრძელდეს. მაგალითად, თითოეული დაღუპულისთვის თითო წუთი. ამ პროცესის დროს მონაწილემ შეიძლება თავი დაღუნოს ან ქუდი მოიხადოს ან ლაპარაკს თავი დაანებოს. ჩვეულებრივ, პიროვნება, რომელიც გამოაცხადებს წუთიერ დუმილს, მანვე უნდა შეატყობინოს მონაწილეებს პროცესის დასრულება.
წუთიერი დუმილის დროს შესაძლებელია სხვა სიმბოლური ქმედებებიც: მტრედის განთავისუფლება, ზარების რეკა, ან შესრულდეს Last Post.
წარმოშობა
მოგონების დღეზე დუმილის იდეა პირველად მოიფიქრა ავსტრალიელმა ჟურნალისტმა ედუარდ ჯორჯ ჰანიმ The Times–სთვის მიწერილ წერილში 1919 წლის მაისში. იგი ფიქრობდა 5 წუთიან დუმილზე მაგრამ იგი ძალიან დიდი იყო.
ბალატონი
thumb|300px|ბალატონის ტბა ბალატონი (Balaton, Plattensee, Blatenské jazero, Blatno jezero, Pelso) — ტბა უნგრეთის დასავლეთში, უდიდესი ცენტრალურ ევროპაში. ბალატონის სანაპირო უნგრეთის უმნიშვნელოვანესი საკურორტო რაიონია მინერალური და თერმალური წყლებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ტბები
სლოვენისტიკა
სლოვენისტიკა ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია სლოვენური ენის, ამ ენაში შემავალი დიალექტების, სლოვენური ლიტერატურის შეისწავლით. სლოვენისტიკას სხვაგვარად ასევე სლოვენური ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ სლოვენური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კულტუროლოგია კატეგორია:ფილოლოგია კატეგორია:სლავთმცოდნეობა
Земфира (ალბომი)
Земфира — ჯგუფ „Zемфира“-ს სადებიუტო ალბომია, რომელიც 1999 წლის 10 მაისს გამოვიდა.
სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:ზემფირას ალბომები
Technomyrmex allectus
Technomyrmex allectus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
თალაკვაძე
საკუთარი სახელი თალაკვაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ეგვიპტური იეროგლიფები
ეგვიპტური იეროგლიფები — ნიშნები ძველეგვიპტური დამწერლობისა, რომლებიც ძველი ეგვიპტური ენის ჩასაწერად გამოიყენებოდა. ეგვიპტური ნიშნები თავდაპირველად წმინდა იეროგლიფური ხასიათისა იყო (ერთი სიმბოლო მთლიან სიტყვას აღნიშნავდა), დროთა განმავლობაში კი დამწერლობა შეივსო თანხმოვნების აღმნიშვნელი სიმბოლოებითა და დამატებითი, დამხმარე ნიშნებით. დამწერლობა გამოიყენებოდა ძვ. წ. 3200-დან ახ. წ. 300-მდე ეგვიპტესა და ნუბიაში. ეგვიპტურ იეროგლიფებს იყენებდა ასევე პტოლემეური ეგვიპტური ენა. შედგებოდა ფონოგრამების (ცალკეული ბგერების სიმბოლოები), დეტემინატივებისა (დამხმარე ნიშნები) და იდეოგრამებისაგან (მთლიანი სიტყვის სიმბოლო). თავდაპირველად სიმბოლოთა რაოდენობა დაახლოებით 700-ს შეადგენდა, ბერძნულ-რომაულ ხანაში კი მათი რიცხვი 7000-მდე გაიზარდა. იეროგლიფთა რაოდენობით ეგვიპტური დამწერლობა ერთ-ერთი უმდიდრესია. ჩვეულებრივი ანბანებისაგან განსხვავებით, ეგვიპტური იეროგლიფების თანმიმდევრობა გათვალისწინებული არ იყო; სავარაუდოდ მხოლოდ გვიანი პერიოდის ხანაში უნდა გაწყობილიყო რამდენიმე თანხმოვნის აღმნიშვნელი ნიშანი ანბანურ რიგზე, რომელიც ძალიან ჰგავს, სხვა, იმდროინდელი სამხრეთსემიტური დამწერლობების ანბანურ წყობას.
სახელწოდება
„იეროგლიფი“ ბერძნული სიტყვაა (ἱερογλυφικὰ γράμματα) და ქართულად საღვთო ამოკვეთას, ამოჭრას ნიშნავს. ეს არის მიახლოებითი თარგმანი ბერძნულ ენაზე ეგვიპტური სახელისა zẖ3 n.j mdw.w nṯr, რაც „ღმერთის სიტყვების დამწერლობას“ ნიშნავს. დამწერლობის ამგვარი სახელწოდება მის რელიგიურ დანიშნულებაზე მიუთითებს. თავდაპირველად „იეროგლიფი“ მხოლოდ ეგვიპტური დამწერლობის ნიშანს ერქვა, შემდეგ კი ეს ტერმინი უფრო ზოგადი გახდა და სხვა იდეოგრამებით შედგენილი დამწერლობების სიმბოლოებსაც ეწოდა (მაგალითად „ჩინური იეროგლიფები“).
გაშიფვრა
შამპილიონის მიერ გაშიფრული ორენოვანი წარწერა, „პტოლემაიოს“ და „კლეოპატრა“ ბერძნულ და ეგვიპტურ დამწერლობებზე.|thumb|260px მას შემდეგ, რაც ახ. წ. IV საუკუნეში ეგვიპტური დამწერლობა გამოუყენებელი გახდა, იეროგლიფების მიმართ ინტერესი ევროპაში უფრო გაიზარდა, რადგან მეცნიერებს ეგვიპტის შესახებ ინფორმაციას მხოლოდ გვიანი ანტიკური ბერძნული წარწერები აწვდიდნენ. ჰორაპოლონის ნაშრომში „Hieroglyphica“, ავტორი შეეცადა გაეშიფრა ეგვიპტური სიმბოლოების მნიშვნელობები, თუმცა შემდგომში აღმოჩნდა, რომ ნაშრომი ბევრ შეცდომას შეიცავდა. იყო სწორი მსჯელობებიც, მაგრამ ეს ყველაფერი დამწერლობის გასაშიფრად საკმარისი არ იყო. ჰორაპოლონის მონაცემებით იხელმძღვანელეს გერმანელმა იურისტმა ათანასიუს კიხერმა და მისმა მოსწავლეებმა. კიხერის მსჯელობაც მალე აღიარეს მცდარად.
1802 წლიდან როზეტის ქვა გამოფენილია ბრიტანეთის მუზეუმში. წარწერის გაშიფვრას უშედეგოდ ეცადნენ ფრანგი აღმოსავლეთმცოდნე სილვესტრ დე სასი, შვედი დიპლომატი ოკერბლადი და ინგლისელი ბუნებისმეტყველი თომას იუნგი. 1822 წელს ფრანგმა მეცნიერმა ჟან-ფრანსუა შამპოლიონმა ბერძნული და ეგვიპტური ტექსტის შედარებით სცადა ამოეცნო იეროგლიფების მნიშვნელობები. მან საფუძვლად გამოიყენა ორ ენაზე დაწერილი სახელები „პტოლემეოს“ და „კლეოპატრა“. ამ გზით მან გაშიფრა ის ნიშნები, რომლებიც ამ ორ სიტყვაში შედიოდნენ, შემდგომში კი, სხვა სიტყვების შედარებით ამოიცნო როგორც ერთი, ისე რამდენიმე ბგერის აღმნიშვნელი იეროგლიფების მნიშვნელობები. ამ აღმოჩენით შამპილიონმა საფუძველი დაუდო ძველეგვიპტური ენისა და ისტორიის შესწავლის ახალ ეტაპს.
ისტორია და განვითარება
ბერძნულ-რომაული ხანის ტიპური იეროგლიფები|thumb|300px
შექმნა
ეგვიპტური გადმოცემის თანახმად იეროგლიფები სიბრძნის ღმერთმა — თოტმა შექმნა.
ეგვიპტური იეროგლიფური დამწერლობა შეიქმნა მხოლოდ მნიშვნელოვანი მოვლენების ჩაწერის მიზნით, თუმცა იგი, განვითარებასთან ერთად, მალევე გახდა სწრაფი კავშირისა და კომუნიკაციის საუკეთესო საშუალება.
გავრცელება
ეგვიპტურ დამწერლობას თავდაპირველად მეტწილად მხოლოდ მთავრობის წარმომადგენლები ან სასულიერო პირები ხმარობდნენ, შემდგომში კი იგი მთელ ეგვიპტეში გავრცელდა და სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა. ეგვიპტის გარდა, ეს დამწერლობა რეგულარულად მხოლოდ ნუბიურ ტერიტორიებში გამოიყენებოდა. ნუბიელებმა იეროგლიფების გამოყენება ეგვიპტის ბატონობის დროს დაიწყეს და მაშინაც ხმარობდნენ, როცა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს. დაახლოებით ძვ. წ. 300 წლისთვის ეგვიპტური წერა ამ რეგიონში ადგილობრივმა, მეროიტულმა დამწერლობამ შეცვალა, რომელიც ძველი, იეროგლიფური დამწერლობისაგან წარმოიშვა. ძველი ებრაული დამწერლობა ძვ. წ. IX-VII საუკუნეებში რიცხვების გამოსახატავად ეგვიპტურ ციფრთა სისტემას იყენებდა, გარდა ამისა, წარმოადგენდა ფინიკიური დამწერლობისაგან ნაწარმოებ კონსონანტურ ანბანს. ახლო აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნები მეტწილად აქადურ სოლისებრ დამწერლობას იყენებდნენ. ითვლება, რომ სოლისებრი დამწერლობა უკეთესად ერგებოდა სხვა ენებსა და ფონეტიკას, ვიდრე ეგვიპტური.
ეგვიპტის მოსახლეობის რა ნაწილს შეადგენდა წერა-კითხვის მცოდნეთა რიცხვი უცნობია, თუმცა სავარაუდოდ მათი რაოდენობა მცირე უნდა ყოფილიყო: ტერმინი „გადამწერი“ დიდხანს იყო „მოხელის“, „თანამდებობის პირის“ სინონიმი, ამიტომ, გადამწერობა ძველ ეგვიპტეში დაფასებული პროფესია იყო.
ბერძნულ-რომაული პერიოდი
ძვ. წ. 323-დან ძვ. წ. 30 წლამდე ეგვიპტეში პტოლემეთა ბერძნულ-მაკედონიური წარმოშობის დინასტია ბატონობდა, მათ შემდეგ კი რომაელები და ბიზანტიელები, ამიტომ სახელმწიფო ენა ბერძნული გახდა. ეგვიპტურმა ენამ ოფიციალური სტატუსი დაკარგა და მხოლოდ სალაპარაკოდ გამოიყენებოდა ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ. მიუხედავად ამისა, ეგვიპტური იეროგლიფები მაინც გამოიყენებოდა საკრალური ტექსტებისათვის, ხოლო დემოტური დამწერლობა (იეროგლიფების ერთ-ერთი შემდგომი განვითარება) — ყოველდღიურ საქმიანობაში. გარდა ამისა, ხშირად იეროგლიფებით იწერებოდა სამეფო გადაწყვეტილებები და დადგენილებები. ამის გამო გაჩნდა პტოლემეების დადგენილებებისა და დეკრეტების შედგენის ზოგადი წესი: იწერებოდა ბერძნული ენაზე, მაგრამ ეგვიპტური დამწერლობით. გარდა იმისა, რომ წერის სისტემა შეიცვალა, ეგვიპტურ იეროგლიფებს ბერძნულ-რომაულ პერიოდში დაემატა რამდენიმე ათასი ახალი ნიშანი. ქრისტიანობის გავრცელებასთან ერთად ეგვიპტური იეროგლიფური მწერლობაც თანდათან ხმარებიდან ამოვარდა. უკანასკნელი დათარიღებული წარწერა, რომელიც იეროგლიფებითაა შესრულებული, ახ. წ. 394 წელს ეკუთვნის.
წერის სხვადასხვა სისტემები
საწერი მასალის განვითარებისა და სწრაფი წერისაკენ მიდრეკილების გამო, ეგვიპტური იეროგლიფებისაგან წარმოიშვა რამდენიმე, მოხაზულობით განსხვავებული დამწერლობა. ეგვიპტურ დამწერლობაში გამოყოფენ რამდენიმე განშტოებას: საკუთრივ იეროგლიფებს, იერატიკულსა და დემოტურს. მიუხედავად იმისა, რომ წერის სტილი და ნიშანთა მოხაზულობა ყველა მათგანში განსხვავებულია, მათი მნიშვნელობები და ფუნქციები უცვლელი დარჩა.
იეროგლიფები
საკუთრივ იეროგლიფები გამოიყენებოდა ტაძრებისა და სამარხების კედლების მოხატვისა და მოპირკეთების დროს გაკეთებულ წარწერებში. ეგვიპტური დამწერლობის ეს სისტემა ბევრ თავისებურებას ავლენს: ნაწერს აქვს ორნამენტის ეფექტი, იეროგლიფთა უმრავლესობა შესრულებულია რეალურად არსებული საგნების მიმსგავსებით (ადამიანი, ცხოველი, ფრინველი, თვალი...). როგორც მოყვანილი მაგალითები გვიჩვენებს, თავდაპირველად მეფეთა სამარხებში, ტაძრებში გაკეთებული წარწერების იეროგლიფები მეტწილად გაფერადებული იყო; ზოგიერთი ნიშნის ფერი შეესაბამებოდა იმ საგნის რეალურ ფერს, რომელსაც იეროგლიფი გადმოგვცემდა, ზოგი კი უბრალოდ პირობითად იყო შეფერილი, ვიზუალური ეფექტის მოსახდენად. ცალკეულ შემთხვევებში ერთნაირი მოხაზულობის ორი ნიშნის ფერიც კი განსხვავებულია.
იერატიკული დამწერლობა
იერატიკული დამწერლობა ისეთივე ძველია, როგორც თავად იეროგლიფები. ეს არის იეროგლიფური დამწერლობის ერთ-ერთი სახესხვაობა, რომელიც პაპირუსზე, ოსტრაკონზე ან ეგვიპტისთვის დამახასიათებელ სხვა მასალაზე სწრაფი წერისათვის იყო განკუთვნილი. თავდაპირველად იერატიკული შრიფტის გამოყენება რელიგიურ ტექსტებში მიღებული არ იყო; ამგვარი ტექსტები შუა სამეფოს პერიოდში პაპირუსზე ტრადიციული იეროგლიფებით იწერებოდა. პირველად დემოტური შრიფრტის შემოღების შემდეგ გამოჩნდა უმნიშვნელო რელიგიური დანიშნულების ტექსტები, რომლებიც იერატიკული დამწერლობით სრულდებოდა. იერატიკული შრიფტი შეიცავდა იმავე ელემენტებს, რასაც იეროგლიფური. სწრაფი წერის გამო იერატიკულის ნიშნები დროთა განმავლობაში ძალიან დაშორდა იეროგლიფთა თავდაპირველ მოხაზულობას, თუმცა წერის წესები და მთავარი პრინციპი უცვლელი დარჩა. მოცემული ცხრილი გვიჩვენებს ზოგიერთი იეროგლიფისა და მისი შესატყვისი იერატიკული ნიშნის მსგავსებასა და განსხვავებას: thumb|left|კურსივი იეროგლიფებით შესრულებული ტექსტი მიცვალებულთა წიგნიდან
კურსივი იეროგლიფები
ძველი სამეფოს პერიოდის დასასრულს იერატიკულ დამწერლობას გამოეყო ახალი წერის ფორმა, ე. წ. კურსივი იეროგლიფები. ეგვიპტური დამწერლობის ეს სახე, მიუხედავად იმისა რომ იერატიკულისაგან განვითარდა, უფრო ახლოს იდგა მოხაზულობით თავდაპირველ იეროგლიფებთან. მე-20 დინასტიამდე რელიგიური და საკრალური ტექსტები სწორედ ამ შრიფტით იწერებოდა, შემდეგ კი იერატიკულმა ჩაანაცვლა.
დემოტური დამწერლობა
დაახლოებით ძვ. წ. 650 წლისათვის კიდევ ერთი, იეროგლიფებისაგან მოხაზულობით მკვეთრად განსხვავებული შრიფტი განვითარდა, რომელსაც დემოტურს, ან „სახალხო დამწერლობას“ უწოდებდნენ. დემოტური დამწერლობა თავიდანვე გამოიყენებოდა ოფიციალური დოკუმენტებისათვის და მოქმედებდა IV-V საუკუნეებამდე. კოპტურ დამწერლობაში, რომელიც ბერძნული ანბანისაგან შეიქმნა, 8 ნიშნის ფორმა სწორედ დემოტური შრიფტისაგანაა აღებული.
წერის მიმართულება
thumb|სტელა, რომელზეც ტექსტი სხვადასხვა მიმართულებით წერია: ზემოთ მარცხნივ: მარცხნიდან მარჯვნივ, ზემოთ მარჯვნივ: მარჯვნიდან მარცხნივ, ქვემოთ: მარჯვნიდან მარცხნივ
თავდაპირველად იეროგლიფები სვეტებში ზემოდან ქვემოთ და მარჯვნიდან მარცხნივ იწერებოდა, თუმცა დამწერლობის გრაფიკული საფუძველიდან გამომდინარე, წერის მიმართულების შეცვლა ხშირი იყო. იშვიათ შემთხვევებში გვხვდება ბუსტროფედონის სახით (პირველი ხაზი მარცხნიდან მარჯვნივ, მეორე – მარჯვნიდან მარცხნივ...) შესრულებული ტექსტები. ნაწერის მიმართულების დადგენა მარტივია: ყველა ნიშანი ტექსტის დასაწყისისკენ იყურება; თუკი იეროგლიფები მარჯვნისაკენაა შეტრიალებული, ე. ი. ტექსტი მარჯვნიდან მარცხნივ იკითხება. ყველაზე ნათლად ეს ცხოველის ან ადამიანის ფორმის გამოსახულებებით ირკვევა, რომლებიც ეგვიპტურ იეროგლიფებში მრავლადაა.
სიტყვების ერთმანეთისაგან გამოყოფა ეგვიპტურად წერისას მიღებული არ იყო. სიტყვის ბოლოს ხშირად სიტყვის დასრულების აღმნიშვნელი დეტერმინატივი მიგვანიშნებდა.
ერთ თანხმოვნიანი ნიშნები
ეგვიპტური იეროგლიფებიდან ძირითადია 27 ფონოგრამა, რომელთაგან თითოეული მხოლოდ ერთ თანხმოვანს გამოხატავს, ხმოვნის აღმნიშვნელი ნიშანი არ არსებობს. ასე რომ, ეს იეროგლიფები შეიძლება „კონსონანტური დამწერლობის“ ერთ-ერთ სახედ ჩაითვალოს; თუმცა ეგვიპტური დამწერლობა არასოდეს ყოფილა ანბანური შრიფტი, მიუხედავად მისი კონსონანტური ნიშნებისა. ამ ნიშნებს დღეს თანამედროვე საკუთარი სახელების ჩასაწერად იყენებენ მათი სამეცნიერო ლათინური ტრანსკრიფციების მიხედვით, თუმცა ხშირ შემთხვევაში ტრანსკრიფციაში მითითებული ლათინური ბგერა არაა იმ ბგერის იდენტური, რომელსაც იეროგლიფი აღნიშნავს. მეცნიერები კეთილხმოვნებისათვის ხუთ-ექვს იეროგლიფს ხმოვნებს მიაწერენ, თუმცა სინამდვილეში კლასიკურ ეგვიპტურ ენაში ისინი თანხმოვნებს გამოხატავს.
რამდენიმე თანხმოვნიანი ნიშნები
გარდა ორი გამოთქმის მქონე იეროგლიფებისა, არსებობს ასევე სამ და მეტმნიშვნელობიანი ნიშნებიც.
დეტერმინატივები
ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში ჩამოთვლილია რამდენიმე სიტყვა, რომელთა მნიშვნელობები განსხვავებულია, ერთნაირად იწერება, მაგრამ მხოლოდ დეტერმინატივებით (ბოლო იეროგლიფით) განსხვავდება:
დეტერმინატივების სხვა მაგალითებია:
იეროგლიფების განლაგება სიტყვაში
იეროგლიფები სიტყვაში უბრალოდ, უაზროდ ჩალაგებული არაა, ისინი გარკვეული კანონზომიერებით არიან განლაგებული. მაგალითისთვის სიტყვა sḥtp.n=f (ის კმაყოფილია) შუა სამეფოს პერიოდში ამგვარად იწერებოდა: ეს სიტყვა ზემოდან ქვემოთ და მარცხნიდან მარჯვნივ იკითხება აუცილებლად ამ თანმიმდევრობით:
რიცხვები
ეგვიპტელები იყენებდნენ ციფრთა ათობით სისტემას, რომელიც ანტიკურ (არა შუა საუკუნეების) რომაულ ციფრთა სისტემას წააგავს. ათობითი რიცხვებისთვის (1, 10, 100 და ა. შ.) არსებობდა თითო ნიშანი, ხოლო დანარჩენი რიცხვები ჩაიწერებოდა ამ ნიშნების საშუალებით. მაგალითად ეგვიპტური ციფრებით 209.621 ამგვარად ჩაიწერება
thumb|უჯატის თვალის ცალკეული ნაწილების წილადური მნიშვნელობები
წილადები
არსებობდა წილადების აღმნიშვნელი სხვა ნიშნებიც:
ტრანსკრიფცია
გარდა იეროგლიფების შესაბამისი ბგერითი ნიშნებისა, უმეტესი ტრანსკრიფციის სისტემა სიტყვის მორფოლოგიური სტრუქტურის გასაგებად შეიცავს ე. წ. სტრუქტურულ ნიშნებს, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფს სიტყვის მორფემებს. მაგალითად ეგვიპტურ ზმნას – jnsbtnsn მეცნიერები ამგვარ ტრანსკრიბირებას გაუკეთებენ: j.nsb.t.n=sn — სუფიქსებისა და პრეფიქსების უკეთ წარმოსაჩენად. სტრუქტურული ნიშნების გამოყენება ჯერ კიდევ არაა ერთსახოვანი და მოწესრიგებული — არსებობს ტრანსკრიფციის სისტემები, რომლებსაც ამგვარი ნიშნები საერთოდ არ გააჩნია, ზოგ სისტემაში კი მათი რიცხვი ხუთამდეა (ვოლფგანგ შენკელი) ასევე ერთი და იგივე სტრუქტურული ნიშანი სხვადასხვა სისტემაში შესაძლოა სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდეს; მაგალითად წერტილი („.“) „ბერლინის სკოლის“ ტრანსკრიფციაში ნაცვალსახელის სუფიქსს გამოყოფს ფუძისაგან, ზოგიერთ ახალ სისტემაში კი იგი სახელების მდედრობით დაბოლოებას აღნიშნავს. სადაც ჯეიმზ პ. ალენი ზმნის ფუძისაგან j სუფიქსის გამოსაყოფად წერტილს („.“) იყენებდა, იქ ვოლფგანგ შენკელმა ორი წერტილი დასვა („:“).
იერატიკული ტექსტების თარგმნისას, ხშირად იგი ჯერ იეროგლიფებით გადაიწერება (ტრანსლიტერაცია), ხოლო შემდეგ ხდემა მისი ტრანსკრიბირება, ამგვარად შესაძლებელი ხდება იერატიკული ნიშნების მნიშვნელობების იდენტიფიკაცია ჩვეულებრივი იეროგლიფების მეშვეობით. ეგვიპტური კურსივი დამწერლობების ნიშნების იდენტიფიკაცია მხოლოდ სპეციალისტების მიერაა შესაძლებელი და მათი ამოცნობა უბრალოდ მოხაზულობის შედარების გზით თითქმის შეუძლებელია. განსხვავდება მხოლოდ დემოტური დამწერლობა, აქ ნიშნებს შორის დისტანცია ძალიან დიდია და მათი გამოცნობა შედარებით ადვილია, ამიტომ დემოტური ტექსტები, სხვა კურსივი ტექსტებისგან განსხვავებით, პირდაპირ ტრანსკრიბირდება და მათი ტრანსლიტერაცია საჭირო არაა.
გამოთქმა
ეგვიპტურ ენას ჩვენამდე არ მოუღწევია, ასევე მისი შთამომავალი ენა, კოპტური, XVII საუკუნეში აფრიკაში არაბულის გაბატონების გამო მკვდარი ენა გახდა. რადგან ეგვიპტური დამწერლობაც სრულყოფილად არ გადმოგვცემს სიტყვის გამოთქმას (ხმოვნების არქონის გამო), სიტყვებისა და საკუთარი სახელების ტრანკრიფციებში ზუსტი გამოთქმები დღესაც არაა დადგენილი. ამიტომაა, რომ ერთი და იგივე ეგვიპტური სახელი თანამედროვე დამწერლობებით სხვადასხვაგვარად იწერება და გამოითქმის. მაგალითად ეგვიპტური სახელი Nfr.t-jy.tj ქართულად იწერება და გამოითქმის როგორც ნეფერტიტი, ხოლო გერმანულად Nofretete (ნოფრეტეტე). ძველი ეგვიპტური სიტყვების ზუსტი გამოთქმების დადგენაში დიდ როლს ასრულებს სხვა, დღემდე შემორჩენილი აფრაზიული ენების ფონეტიკური სტრუქტურა, ასევე იეროგლიფებთან ერთად გაკეთებული ბერძნული და სოლისებრი წარწერები.
იმისათვის, რომ ეგვიპტოლოგებმა გააადვილონ სიტყვების გამოთქმა, ბევრ თანხმოვანს შორის ამატებენ ე ხმოვანს, ხოლო რამდენიმე თანხმოვანს ხმოვნის სახით გამოთქვამენ (3 და ˁ როგორც ა, w როგორც ვ, ო ან უ, j და y როგორც ი). ეს წესი თითქმის ყოველთვის მოქმედებს, თუმცა არის გამონაკლისებიც; ღმერთებისა და მეფეების სახელები ძირითადად ბერძნული და კოპტური ენების გამოთქმების მიხედვითაა გადმოტანილი თანამედროვე ენებში. მაგალითად სახელი „ ამონი “ ბერძნულის მიხედვითაა გადმოქართულებული, ეს სიტყვა ეგვიპტოლოგიური ტრანსკრიფციით ამგვარად იწერება Jmn.w. და ჩვეული წესით მისი წაკითხვა შეიძლება, როგორც „იმენუ“; ეს უკანასკნელი ფორმაც ზოგ ენაში მიღებულია. ასევე ეგვიპტური სიტყვა nfrt  სხვადასხვა ენაში სხვადასხვანაირადაა დამკვიდრებული და განსხვავებულად გამოითქმის: ნეფერეტ, ნეფრეტ, ნეფერტ და სხვა.
იეროგლიფები კომპიუტერულ სისტემებში
ეგვიპტური იეროგლიფების რთული და არაკანონზომიერი მოხაზულობების გამო, ამ დამწერლობის უნიკოდი ჯერჯერობით არ არსებობს, თუმცა მისი შემუშავება დაგეგმილია. მიუხედავად ამისა, არსებობს იეროგლიფების სრული სიის შემცველი კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც კოდირებისათვის ASCII ნიშნებს იყენებს. ამასთანავე ამ პროგრამის საშუალებით შესაძლებელია არეულად დალაგებული იეროგლიფების სწორად განლაგება, თავისი ადგილის მიჩენა. ზოგიერთი იეროგლიფის კოდი ემთხვევა ნომერს გარდინერის სიაში ან შესაბამის გამოთქმას. იეროგლიფების ჩაწერის ამ მეთოდს მისი პუბლიკაციის შემდეგ Manuel-de-Codage-Format, ან მოკლედ MdC ეწოდა. ამ წესით კოდირების მაგალითისთვის მოყვანილია ერთ-ერთი ეგვიპტური სტელა (პარიზი, ლუვრის ექსპონანტი) და მისი MdC კოდირება: sw-di-Htp:t*p i-mn:n:ra*Z1 sw-t:Z1*Z1*Z1 nTr ir:st*A40 i-n:p*w nb:tA:Dsr O10 Hr:tp R19 t:O49 nTr-nTr Hr:Z1 R2 =z:n:Z2 Szp:p:D40 z:n:nw*D19:N18 pr:r:t*D54
miniatur|right|300px
მოცემული მაგალითიდან ჩანს, რომ გარდა იეროგლიფების დაწერისა, ამ პროგრამას გააჩნია კიდევ ერთი ფუნქცია: შეურჩიოს ცალკეულ იეროგლიფს საკუთარი ადგილი (ზევით, ქვევით ან მთლიანად ცალკემდგომი), არეგულიროს მათი ზომები ისე, რომ ტექსტის მთლიანობა არ დაირღვეს. (შეადარეთ მოცემული ფოტო MdC პროგრამით ჩაწერილ იეროგლიფებს)
ეგვიპტოლოგიური ტრანსკრიფციის ნიშნების ჩასაწერადაც არსებობს სპეციალური ფონტები, რომლებშიც ნიშანთა უმეტესობა სტანდარტული ლათინური ფონტების ნიშნების იდენტურია. განსხვავებულია მხოლოდ ალეფისა და აინია ნიშნები, რომელთაც საკუთარი უნიკოდის ნომრები აქვთ მინიჭებული (Unicode-Block Latin Extended-D). ეს ნიშნები თავმოყრილია უფასო ფონტში Doulos SIL. მხოლოდ იოდის აღმნიშვნელი ნიშანი არის საკუთარი უნიკოდ ნომრის გარეშე.
საწერი მასალა
ეგვიპტელები საწერ მასალად იყენებდნენ ქვას, თიხას, ასევე პაპირუსის, ტყავისა და ტილოსაგან გაკეთებულ „ფურცლებს“. გადამწერთა ძირითადი იარაღები იყო:
ყველაზე გრძელი ეგვიპტური პაპირუსი 40 მეტრს შეადგენს. ტყავი ძირითადად ყველაზე მნიშვნელოვანი ტექსტების დასაწერად გამოიყენებოდა.
გადამწერის პროფესია და განათლება
შუა სამეფოს ხანიდან არსებობს „წიგნი კემიტი“, რომელიც აშკარად სპეციალურად მოსწავლე ბავშვებისთვისაა დაწერილი. „ ხეტის სწავლების “ მიხედვით, სარგებლიანია გადამწერის პროფესია და იქვე აღნიშნულია უსარგებლო, არახელსაყრელი პრობესიები, ძირითადად ხელოსნებისა და მიწათმოქმედების საქმიანობები.
სქოლიო
კატეგორია:იეროგლიფური დამწერლობები
იდროს ტბა
იდროს ტბა (Lago d'Idro; Eridius lacus; Idrosee) — მყინვარული წარმოშობის ტბა იტალიაში, ალპების მთისწინეთში. უდიდესი ნაწილი მიეკუთვნება ბრეშის პროვინციას, გარკვეული ნაწილი კი ტრენტოს ავტონომიურ პროვინციას.
მდებარეობს ზღვის დონიდან 368 მეტრზე, რაც ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია ლომბარდიის ალპებისწინა ტბებს შორის. ძირითადად იკვებება მდინარე კეზეს წყლით. ეს მდინარე ამავე დროს ერთადერთია, რომელიც მისგან გამოედინება. ტბის ფართობი 11,4 კმ²-ია, მაქსიმალური სიღრმე — 122 მეტრი.
ტბას გარს აკრავს ტყიანი მთები. დაახლოებით 24 კმ-იანი სანაპირო ზოლი ოთხ კომუნას შორის იყოფა: იდრო, რომლისგანაც ის სახელს იღებს, ანფო, ბაგოლინო და ბონდონე.
იდროს ტბის წინაშე ბოლო დროს მწვავედ დგას აითროფიკაციის (ნიტრატები და ფოსფატების წყალში ჩადინება) საფრთხე, რაც გამოწვეულია საკანალიზაციო სისტემის არარსებობით, ასევე მისი მკვებავი წყლების საირიგაციოდ და ჰიდროენერგიის საწარმოებლად გამოყენებით. შედეგად, ის გახდა გარემოს, სასოფლო-სამეურნეო და ელექტროინდუსტრიებს შორის კონფლიქტის საგანი.
მანუელ გოდედი
მანუელ გოდედი (Manuel Goded Llopis; დ. 15 ოქტომბერი, 1882, სან ხუანი — გ. 12 აგვისტო, 1936, ბარსელონა) — ესპანელი გენერალი და მეამბოხე. ნაციონალისტთა ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ესპანეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში (1936-1939). დაპატიმრებულ და დახვრეტილ იქნა რესპუბლიკური მთავრობის მიერ, 1936 წლის 12 აგვისტოს.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ესპანელი გენერლები კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1882 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
მიგ-25
МиГ-25 (Микоян и Гуревич МиГ-25) (ნატოს კლასიფიკაციით Foxbat) — უმაღლესი ზებგერითი გზაგადამჭრელი და მზვერავი/ბომბდამშენი თვითმფრინავი. ის შეიქმნა მიქოიან-გურევიჩის საკონსტრუქტორო ბიუროში სსრკ-ში. პროტოტიპის პირველი გაფრენა შედგა 1964 წელს, ხოლო 1970 გაიშვა ექსპლუატაციაში. მაქსიმალური სიჩქარე არის 2.8 მახი (3.2 არის მაქსიმალური თუმცა დიდი შანსია თვითმფრინავის დაზიანების), შეიარაღებულია ძლიერი რადარით და ჰაერი-ჰაერი ტიპის რაკეტებით. მისმა შეიარაღებაში მიღებამ დიდი ინტერესი და შიში გამოიწვია დასავლეთში და დიდად გაზარდა F-15 Eagle-ის წარმოების საჭიროება.1976 წელს თვითმფრინავი გატაცებული იქნა ვიქტორ ბელენკოს მიერ რომელმაც თვითმფრინავი იაპონიაში დასვა. მიგ-25 წარმოადგენს მსოფლიოში სისწრაფით ყველაზე სწრაფ მეორე სერიულად ნაწარმოებ თვითმფრინავს, ამერიკული მზვერავი SR-71-ის შემდეგ.
შექმნა
ცივ ომში საბჭოთა საჰაერო თავდაცვას (იგივე „პვო“) უმეტესად საზღვრის დაცვა და მოწინააღმდეგის სტრატეგიული ავიაციისგან დაცვა ჰქონდა დავალებული,1950-იანი წლებში კი უკვე ნათელი იყო რომ ის ვერ აკმაყოფილებდა თავის მოთხოვნილებებს Lockheed U-2-ის ჩამოგდების შემდეგ რომელიც სისტემატიურად დაფრინავდა სსრკს საზღვრებში, ამიტომაც საჭირო იყო ძალიან მაღლა მფრენი თვითმფრინავის წარმოება, გარდა ამისა დასავლეთს უკვე გააჩნდა 2 მახიანი ბომბდამშენები როგორიც იყო Convair B-58 Hustler და მასზე სწრაფი North American B-70 Valkyrie, სსრკში საჭირო შეიქმნა შეექმნათ თვითმფრინავი რომელიც 3 მახზე მეტად იფრენდა ხოლო სიმაღლეში 27კმ - მდე ავიდოდა.
მიქიოიანის და გურიჩევის საკონსტრუქტორო ბიურომ პირველი პროტოტიპები 1950 წლის მეორე ნახევარში წარადგინა : I-1, I-3U, I-7U, I-75, Ye-150, Ye-150A, Ye-152,Ye-152A, Ye-152P, და Ye-152M.აქედან ყველაზე წარმატებული Ye-150 იყო რომელსაც ორი ტუმანსკის R-15 ძრავა ეყენა რომელიც შემდგომ მიგ-25-ზე დაყენდა, გარდა ამისა შეიქმნა Ye-152M ტიპის მძიმე გზაგადამჭრელი თუმცა ის დაივიწყეს და მის მაგივრად ტუპოლევის ტუ-128 მიიღეს შეიარაღებაში.
МиГ-25 1959 წელს გამოჩნდა პირველად,მის სიჩქარეზე ზეგავლენა იქონია Lockheed A-12 ტიპის მზვერავმა ხოლო კონსტრუქციაზე კი A-5 Vigilante-მა, ძრავები დაყენებული იყო ცალ-ცალკე როგორც მიგ-19-ზე,გარდა ამისა პირველ პროტოტიპს ერთი ძრავა ფიუზელაჟის ქვემოთ ეყენა ხოლო მეორე კიჩოზე,მეორე ვარიანტს ძრავები ერთმანეთის მაღლა ეყენა როგორც English Electric Lightning.გარდა ამისა იყო იდეა ძრავების ფრთებზე დაყენებისას თუმცა მალევე დაბლოკეს ეს იდეა,განიხილეს 2 ეკიპაჟიანი ვარიანტიც,მეორე პილოტს უნდა ემოძრავებინა ფრთები და უნდა ყოფილიყო მსგავსი როგორიც მიგ-23,ეს კი გაზრდიდა თვითმფრინავის მანევრულობას თუმცა შეამცირებდა დამატებით ავზების ზომებს,სწორედ იმიტომ რომ ის უნდა ყოფილიყო სადაზვეროს რომელსაც უნდა ემოქმედა მაღალ სიმააღლეებზე და მაღალი სიჩქარით ეს იდეა დაიწუნეს.შემდეგ უნდოდათ დაყენებინათ ვერტიკალურად მოქმედი ორი RD-36-51 ტიპის ძრავა თუმცა იდეა მალევე დაბლოკეს რადგან ვერდიკალურად აფრენას თან ბევრი პრობლემებიც მოსდევს.
სადაზვერო ვარიანტის პირველი პროტოტიპი 1964 წელს გამოვიდა "Ye-155-R1",პროტიტიპი საკმაოდ საინტერესო გამოდგა,დამატებითი ავზი ფიუზელჟის დაბლა იყო,ასევე ჰქონდა პატარა ფრთები ხოლო ფიუზელაჟის წინ კი დამატებითი პატარა ფრთები ჰქონდა დაყენებული, რომელიც პილოტს ეხმარებოდა მაღალ სიჩქარეში მანევრირებისა.
პირველი გაფრენა 1964 წლის 4 სექტემბერს განახორციელა, ხოლო პირველად 9 ივნისს 1967 წელს იხილეს დომოდედოვოს საჰაერო შოუზე. МиГ-25 - ის შექმნას კიდევ რამდენიმე წელი დასჭირდა Ye-155-R1 შექმნიდან.
ტექნიკური აღწერა
2 მახით სიჩქარეს უნდა მოყოლოდა ფიუზელაჟის სრული გადახურება და შემდეგ დაწვა,ამიტომ კონსტრუქტორებს უნდა შეექმნათ თვითმფრინავი განსხვავებული მატერიალით,მათ აიღეს E-2 ცეცხლგამძლე მეთალილი კაბინისთვის,ფიუზელაჟის თვის კი უმაღლესი ხარისხის ცეცხლგამძლე რკინა იყო საჭირო,ამიტომაც მათ დააპირეს გაეკეთებინათ ტიტანით თუმცა ტიტანი ძალიან ძვირი იყო და თან ძალიან რთული იქნებოდა ტიტანიანი თვითმფრინავების წარმოება,ამიტომაც პირველად საბჭოთა თვითმფრინავებზე გადაწყა შედუღებული ვარიანტი გაეკეთებინათ სადაც 80 % იქნებოდა ნიკელი,11% ალუმინი და 9% ტიტანი.
MiG-25 თეორიულად 3,2 მახს აღწევდა ხოლო მაქსიმალური ჭერი კი 27,000 მეტრი იყო,თუმცა მაღალ სიჩქარეში ფრენისას (2 მახის გადაჭარბებისას) თვითმფრინავის ძრავები ზიანდებოდა და საჭირო ხდებოდა დასმისას მისი შეკეთება.
წარმოება
|thumb|250px|[[რუსეთის საჰაერო ძალების კუთვნილი MiG-25RB]] თვითმფრინავის სერიული წარმოება დაიწყო МиГ-25R ('Foxbat-B') - ით 1969 წელს გორკის საავიაციო ქარხანაში ნომერ .21-ში,1971 წლიდან МиГ-25P ("Foxbat-A")-ს წარმოება დაიწყო და 410 თვითმფრინავის გამოშვებით დასრულდა 1982წელს,1978 წელს დაიწყო PD ვარიანტის წარმოება რომელიც 104-ი თვითმფრინავის წარმოებით დასრულდა 1984 წელს,ამავე წელს ქარხანა გადაერთო მოდერნიზებული მიგ-31 - ის წარმოებაზე.
გატაცება და დასკვნა
МиГ-25 იყო ერთ-ერთი ყველაზე გასაიდუმლოებული საბჭოთა თვითმფრინავი. შესაბამისად, დასავლეთს არ ჰქონდა სრული ინფორმაცია მიგ-ზე. მათი აზრით, თვითმფრინავი იყო კარგად მანევრირებადი გამანადგურებელი. სწორედ ამან უბიძგა F-15-ის წარმოების დაწყებას. 1976 წლის 7 სექტემბერს, წვრთნისას, სადაც გამტაცებელი ვიქტორ ბელენკო მონაწილეობდა (ის კარგა ხნის განმავლობაში აწვდიდა დასავლეთს МиГ-25-ზე ინფორმაციას), დაიკარგა თვითმფრინავი, რომელშიც ბელენკო იჯდა. მან მოასწრო შეტყობინების გაგზავნა რომ ის ვარდებოდა, რის შემდეგადაც ბაზიდან ვერტმფრენები აფრინდნენ მის მოსაძებნად, თუმცა, რა თქმა უნდა ვერაფერი იპოვეს. ამის შემდეგ სსრკ-ში დაეჭვდნენ რომ ეს შეიძლებოდა გატაცება ყოფილიყო, თუმცა უკვე გვიანი იყო, რადგან მიგი უკვე იაპონიაში მიფრინავდა. მის ჩამოსაგდებად იაპონიის ავიაბაზიდან F-4 ტიპის ავიაგამანდგურებელი აფრინდა, თუმცა მიზანი ვერ აღმოაჩინა. ამ დროს მიგი 1,100 კმ/სთ-ი მიფრინავდა დაბალ სიმაღლეზე, რათა რადარებს არ დაეფიქსირებინათ. საბოლოოდ, თვითმფრინავი სამოქალაქო აეროპორტში დაეშვა, სადაც მას ბილიკი არ ეყო და გზიდან გადავიდა. იაპონია ამას არ ელოდა და არ იცოდა რა ექნათ. დროის მოგების მიზნით პილოტი გაასამართლეს საზღვრის უკანონო დარღვევის გამო, ამ დროს კი ამერიკელებმა МиГ-25-ს სპეციალური ანგარი აუშენეს სადაც ის დეტალურად შეისწავლეს, ხოლო თვითმფრინავი სსრკ-ს 67 დღეში დაუბრუნდა. აშშ-ს დასკვა ასეთი იყო: thumb|250px|სურათზეა МиГ-25RB-ზე დაყენებული კამერები
ისრაელი
პირველი 2 МиГ-25R და 2 МиГ-25RB ეგვიპტეში 1971 წლის მარტში ჩაფრინდა და 1972 წლის ივლისამდე დარჩა,ისინი შედიოდნენ სპეციალურად შექმნილ დანაყოფში სადაც მხოლოდ სსრკ-დან ჩამოსული პილოტები მართავდნენ,ისრაელს სულ 20-ჯერ გადაუფრინა,გადაიღო სურათები სინაიზე, ხოლო ფრენა კი მაქსიმალურ სიმაღლეზე მიმდინარეობდა.
1971 წლის 6 ნოემბერს 2,5 მახით მფრენი МиГ-25-ს აედევნა ებრაული F-4E თუმცა საჰაერო ბრძოლა არ გამართულა.ერთ ერთ დავალებაზე სინაის თავზე თვითმფრინავმა 3,2 მახს გადააჭარბა რამაც ძრავების განადგურება მოჰყვა.
ირან-ერაყის ომი
1984 წელს ჩამოაგდო ირანული F-4 ხოლო 1985 წელს კი მეორე,1986 წელს ჩამოაგდეს ირანული EC-130E ხოლო ამავე წელსვე ჩამოაგდეს დამატებით ორი F-4. ყველაზე წარმატებული პილოტი იყო პოლკოვნიკი მუჰამედ რიანი რომელმაც მოწინააღმდეგის 10 თვითმფრინავი ჩამოაგდო,1981-დან 1988 წლამდე ის დაფრინავდა МиГ-25P რომლითაც 8 საჰაერო გამარჯვება მოიპოვა, ხოლო შემდეგ კი ის პოლკოვნიკი გახდა და ირანულმა F-14-მა ჩამოაგდო.
უდაბნოს ქარიშხალი
ოპერაცია უდაბნოს ქარიშხალში МиГ-25 შედიოდა ერაყის არმიაში,МиГ-25PDS-პირველი საჰაერო გამარჯვება პირველივე ღამეს მოიპოვა და ჩამოაგდო R-40-ტიპის რაკეტით ამერიკული F/A-18.
მეორე ინციდენტში МиГ-25PD მონაწილეობდა რა დროსაც ისინი გასცდნენ F-15-ებს და რადიოელექტრონული ბრძოლის თვითმფრინავ EF-111A Raven-მიმართულებით 3 რაკეტა გაისროლა საიდანაც სამივე ააცდინა თუმცა მოწინააღმდეგეს უკან დაახევინა.
МиГ-25-ები F-15-ის წინააღმდეგაც იბრძოდა,კერძოდ ერთ ერთ შემთხვევაში МиГ-25-მა F-15-ის მიმართულებით რაკეტა გაისროლა (ამერიკელმა პილოტმა მისი აცდენა მოახერხა) და დიდი სიჩქარით დატოვა ტერიტორია თუმცა მას 2 F-15 აედევნა რომლებმაც 10 გასროლა განახორციელეს თუმცა მიზნამდე ვერცერთმა მიაღწია.
2 МиГ-25 ჩამოგდებული იქნა F-15C-ს მიერ რაკეტა AIM-7-ით,ომის შემდგომ F-16D არასაფრენ ზონაში ჩამოაგდო ერაყული მიგი რაკეტა ამრაამით რომელიც ამ რაკეტით თვითმფრინავი პირველი გამარჯვება იყო.
2002 წელს МиГ-25-მა ჩამოაგდო ამერიკული უპილოტო საფრენი აპარატი MQ-1 Predator.
ერაყული МиГ-25-ები 2003 წელს თითქმის ჰაერში არავის უნახავს რადგან ისინი მოწინააღმდეგეს მიწაში ემალებდნენ რის გამოც რამდენიმე მსგავსი МиГ-25 ჩაუვარდათ ხელში ამერიკელებს.
ინდოეთი
ინდოეთი თვითმფრინავის ქონას დიდი ხანი ასაიდუმლოებდა და მას მეტსახელი გარუდა ერქვა,გარუდა იყო ბუდისტების მითოლოგიური გმირი რომელიც ჩიტის მსგავსი იყო. MiG-25 ინტენსიურად გამოიყენებოდა კარგილის ომი-ში და ის დაზვერვას ახორციელებდა მოწინააღმდეგის პოზიციების.
1997 წლის მაისში ერთ ერთ სადაზვერო მისიაზე თვითმფრინავის სიჩქარემ 2 მახს გადააჭარბა,ბგერის ბარიერი 19.812 მეტრზე გადალახა და შესამჩნევიც იყო მისი ფრენა, ინდოელებმა კი იცოდნენ რომ მოწინააღმდეგეს არ ჰყავდა ისეთი თვითმფრინავი რომელიც МиГ-25-ს წინააღმდეგობას გაუწევდა და მის სიმაღლემდე ავიდოდა.
ვარიანტები
გზაგადამჭრელები:
სადაზვერო:
სადაზვერო-ბომბდამშენი:
ოპერატორები
ალჟირი აზერბაიჯანი რუსეთი სირია თურქმენეთი
ტექნიკური მახასიათებლები
400px|right ძირითადი მაჩვენებლები
მოქმედება
შეიარაღება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
შალიკაშვილების ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (12,8 X 7,6 მ). შიდა კედლები ნაგებია მცირედ დამუშავებული ქვით, ფასადები შემოსილია სხვადასხვა ზომის თლილი ქვით. 1920 წლის მიწისძვრას ეკლესია თითქმის მთლიანად დაუნგრევია. შესასვლელი დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით ჰქონია. აღმოსავლეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით თითო სარკმელია, სამხრეთით - ორი. დარბაზი გადახურული იყო საბჯენ თაღებზე დაყრდნობილი ცილინდრული კამარით. აფსიდში ორი ნიშია. შემორჩენილია გვიანდელი მოხატულობის ფრაგმენტები და ამავე პერიოდის აგურის კანკელი, რომელსაც შუაში თაღოვანი კარი ჰქონდა.
ეკლესიაზე სამხრეთით მიშენებულია ეგვტერი. შენობის დასავლეთის კარის თავზე არსებული მხედრული წარწერის თანახმად ეგვტერი, კარიბჭე და სამრეკლო (არ შემორჩენილა) 1708 წელს აუშენებია ედიშერ შალიკაშვილს. ეგვტერი დარბაზულია (7,4 X 4,6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ლავგარდანი და კონსტრუქციის ნაწილები თლილი ქვისაა. შესასვლელი დასავლეთითაა. აღმოსავლეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით, რომელიც ეყრდნობა საბჯენ თაღს. სარკმლები ფასადების მხრიდან მცირედ დეკორირებულია. ეგვტერს დასავლეთიდან მიშენებული აქვს გეგმით კვადრატული, სფერული კამარით გადახურული კარიბჭე, რომელიც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გახსნილია თაღებით. კარიბჭე ჩრდილოეთით დაკავშირებულია ეკლესიის სამხრეთ შესასვლელთან. კარიბჭის ოთხივე კუთხის საყრდენები თლილი ქვისაა. მათი კაპიტელები და ბაზისები მორთულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წონის მღვიმე
წონა, ბუბას კლდე, მრავალფენიანი (აშელის, მუსტიეს, მეზოლითის, ბრინჯაოს და ფეოდალური ხანის) არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს ისტორიულ შიდა ქართლის (ახლანდელი ჯავის მუნიციპალიტეტი) ტერიტორიაზე, მდინარე ყვირილის სათავესთან, ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს კარსტული წარმოშობის მღვიმეს, რომლის სიგანეა 90 მ, სიმაღლე შესასვლელთან — 15 მ.
აღმოაჩინეს და სწავლობდნენ 1958-1961, 1965, 1968 (ხელმძღვანელი ა. კალანდაძე), 1977-1978 (ხელმძღვანელი დ. თუშაბრამიშვილი). დადგენილია 20 ლითოლოგიური ფენა (საერთო სისქე 4,5 მ). აშელური ხანის ზედა ფენაში ნაპოვნია სხვადასხვა დამზადებული ქვის ნივთი (მათ შორის ხელცულები, საჩეხი იარაღი, სახოკ-საჭრელები, წალდისებრი იარაღი და კლივერი). აშელური ხანის II ფენაში ძირითადად ნაპოვნია ანატკეცები. წონის მუსტიეურ ფენებში აღმოჩენილი ქვის ნაწარმი განეკუთვნება ლევალუაზურ, ლამელურ ინდუსტრიას და ჯრუჭულის, კუდარო I-II, ხვირათის ძეგლებთან ერთად გარკვეულ ჯგუფს ქმნის. მეზოლითური ხანის ქვის ნაწარმიდან აღსანიშნავია ზურგდაბლაგვებული (გრავეტის ტიპის) დანები.
აშელური, მუსტიეური და მეზოლითური ნასახლარი მონადირეთა ჯგუფს ეკუთვნოდა. წონის მღვიმის ფაუნა ქვეწარმავალთა და ცხოველთა 22 სახეობითაა წარმოდგენილი. გამოვლინდა მგლის, ტურის, მღვიმის დათვის, მღვიმის ლომის, ღორის, ირმის, კავკასიური ჯიხვის, ცხვრის, ბიზონის და სხვა ნაშთი. წონის მღვიმის ფაუნისათვის დამახასიათებელია ცივი ჰავის მოყვარული ცხოველების არარსებობა. აშელური ფენები წარმოქმნილია რის-ვიურმის გამყინვარებათაშორისო ეპოქის დასაწყისში ან რისის გამყინვარების რომელიღაც პერიოდში. მუსტიეური ფენა ვიურმის I ნახევარს განეკუთვნება. მეზოლითური ფენის წარმოქმნა ჰოლოცენის ეპოქაში უნდა მომხდარიყო.
კიპუ
კიპუ (khipu) — ინკების ორიგინალური „კვანძოვანი დამწერლობა“. გავრცელებული იყო სამხრეთ ამერიკაში მდებარე პარაკასის, უარისა და ინკების კულტურაში.
წონის მღვიმე
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები
კიპუ
იგი წარმოადგენდა გრძელ ბაწარს, რომელზეც ჩამოკიდებული იყო სხვადასხვა ფერისა და ზომის ძაფები. ფერების შეხამება და კვანძების კომბინაცია, ბაწარზე ან თოკზე გამოიყენებოდა გადასახადების გასაანგარიშებლად, სხვადასხვა ისტორიული მოვლენის დასაფიქსირებლად, საკუთარი სახელიებისა და სხვადასხვა ფონეტიკური ელემენტების გადმოსაცემად. პერუს ერთ-ერთ ტაძარში აღმოაჩინეს უნიკალური კიპუ, რომელიც 6 კგ-ს იწონიდა. ინკების ისტორიის მცოდნე მეცნიერთა აზრით, ზოგიერთი კიპუს სიგრძე უტოლდებოდა მანძლის, მაგალითად ბათუმიდან ბაქომდე, ხოლო ინფორმაციის მოცულობით, შეეძლო მრავალტომიანი სტატისტიკური ცნობარი შეეცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დამწერლობები
მოძრაობა სოციალიზმისაკენ (ბოლივია)
არჩევნები
2002 წლის ეროვნული კონგრესის არჩევნებში პარტიამ დაიკავა მეორე ადგილი და მიიღო 27 მანდატი 130-დან დეპუტატთა პალატაში და 8 მანდატი 27-დან სენატში.
ჰაიკუ
მინი|[[იოსა ბუსონის საფლავი]] ჰაიკუ (俳句) — ძლიერი სიმბოლური დატვირთვის მქონე კლასიკური პოეტური ფორმა. ტერმინი ხმარებაში შემოიღო XIX საუკუნის იაპონელმა პოეტმა, მასაოკა შიკიმ, თუმცა ჰაიკუს მამამთავრად ითვლება მაცუო ბასიო, XVII საუკუნის იაპონელი პოეტი. ეს არის უკიდურესად მოკლე სტრუქტურის ლექსი, რომლის მიზანია წამიერი შეგრძნებების, საგანთა ხედვის გადმოცემა. ტრადიციულად ჰაიკუ შედგება სამი ტაეპისაგან, ანუ ერთი ტერცეტისგან, რომელიც მთლიანობაში 17 მარცვალს შეიცავს. პირველი და მესამე ტაეპები 5-მარცვლიანია, მეორე კი — 7-მარცვლიანი.
მოძრაობა სოციალიზმისაკენ (ბოლივია)
არჩევნები
2005 წლის ეროვნული კონგრესის არჩევნებში პარტიამ დაიკავა პირველი ადგილი და მიიღო 72 მანდატი 130-დან დეპუტატთა პალატაში და 12 მანდატი 27-დან სენატში.
ჰაიკუ
გარდა ამისა აუცილებელია ჰაიკუ შეიცავდეს ერთ კიგოს (წელიწადის დროის სახელი), ან ისეთ სიტყვას, რაც წელიწადის რომელიმე დროზე მიანიშნებს (მაგალითად, ახალი წელი, ატმის ყვავილობა და ა.შ.), თუმცა კიგოს წარმოქმნის ასევე „სავსე მთვარის“ ხსენებაც.
ჰაიკუ ერთგვარი მომენტური სურათია, რომელშიც, ყველაფერთან ერთად, აუცილებელია არ ჩანდეს მთხრობელი, პოეტის „მე“. თუმცა გამორიცხული არაა იუმორი, ტროპები, მაგრამ ეს ყველაფერი თავშეკავებულად უნდა იქნას გამოყენებული. ლექსი ერთი ამოსუნთქვით უნდა იკითხებოდეს, სასურველია ხმამაღლა. ჰაიკუმ მკითხველში აზროვნების სურვილი უნდა აღძრას. მან კი არ უნდა აღწეროს რაიმე, არამედ მკითხველის ფანტაზია აამოძრაოს და გამოიწვიოს მასში გარკვეული სურათი.
მოძრაობა სოციალიზმისაკენ (ბოლივია)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის პოლიტიკური პარტიები
ჯულია ჩაილდი
thumb|ჯულია ჩაილდი, 1988 წელს ჯულია ჩაილდი (Julia Child) დაბადებით  ჯულია ქეროლინ მაკუილიამსი (დ. 15 აგვისტო, 1912 — გ. 13 აგვისტო, 2004)— ამერიკელი გურმანი მზარეული, ავტორი, ტელეწამყვანი, რომელმაც ფრანგული სამზარეულო და კერძების მომზადების ტექნიკა გააცნო ამერიკის მასებს მისი მრავალრიცხოვანი რეცეპტების წიგნებისა და სატელევიზიო პროგრამების მეშვეობით. მისი ყველაზე განთქმული ნაშრომებია 1961 წლის რეცეპტების წიგნი „Mastering the Art of French Cooking“ (ფრანგული სამზარეულოს დახელოვნება) და სატელევიზიო სერიებით „The French Chef“ (ფრანგი შეფი), რომლის პრემიერა 1963 წელს მოხდა.
ჰაიკუ
ჰაიკუს წესების დარღვევა ძალიან ხშირია კლასიკოს მწერლებთანაც კი. თუმცა მთავარი მოთხოვნა არის ე.წ. „ჰაიკუს სულის“ შენარჩუნება, რაც ნანახის, განცდილის, უბრალო მომენტების გამოთქმაში მდგომარეობს. ზოგადი სახით ყოველთვის შენარჩუნებულია ტაეპების სტრუქტურა (გრძელი-მოკლე-გრძელი).
ჯულია ჩაილდი
ახალგაზრდობა და მეორე მსოფლიო ომი
ჯულია ჩაილდი დაიბადა ჯონ და ჯულია კეროლინ მაკვილიამსების ოჯახში პასადენას კონსერვატიულ, მდიდარ უბანში, კალიფორნიაში. გაიზარდა ტრადიციული ახალი ინგლისის კერძებზე, რომელსაც ოჯახის მოსამსახურე ამზადებდა. ბავშვობაში პასადენას პოლიტექნიკურ სკოლაში სწავლობდა. სმითის კოლეჯის დასრულების შემდეგ, სადაც 185 სმ სიმაღლის ჯულია კალათბურთს თამაშობდა და ბაკალავრის ხარისხი მიიღო 1934 წელს, ის ნიუ-იორკში გადადის და ინტერიერის გაფორმების ფირმა W. & J. Sloane-ის სარეკლამო განყოფილებაში მუშაობს.
ჰაიკუ
არსებობს ჰაიკუს მრავალი სკოლა და ტენდენცია: ქალაქური ჰაიკუ, ანგაჟირებული ჰაიკუ და ა.შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლირიკული ფორმები
ჯულია ჩაილდი
ახალგაზრდობა და მეორე მსოფლიო ომი
ომის დასრულების შემდეგ ის ვაშინგტონში სახლდება, სადაც 1946 წლის 1 სექტემბერს ცოლად მიჰყვება პოლ ჩაილდს, წარჩინებული ბოსტონური ოჯახის ჩამომავალს, რომელიც პარიზში ცხოვრობდა. პოლ ჩაილდი აშშ-ის მთავრობის საგარეო საქმეთა განყოფილებაში მსახურობდა და სწორედ მან გააცნო ჯულიას დახვეწილი კულინარია. ჯულია კერძების მომზადებას მეუღლისა და მათი მრავალრიცხოვანი სტუმრების სასიამოვნებლად სწავლობდა. 1948 წელს ისინი პარიზში გადადიან პოლ ჩაილდის აშშ-ის საინფორმაციო სააგენტოს პარიზის ბიუროში დანიშვნის შემდეგ. ჯულიას ამ ქორწინებიდან შვილები არ ჰყოლია.
ომისშემდგომი საფრანგეთი
ქ-ნი ჩაილდი ხშირად იხსენებდა რუენში ყოფნისას მის პირველ კერძს ხამანწკებით „sole meunière“ შესანიშნავ ღვინოსთან ერთად, როგორც „კულინარულ გამოცხადებას“ (culinary revelation). ეს განცდა მან ერთხელ ნიუ-იორკ ტაიმსში აღწერა, როგორც მისთვის „სულისა და გულის გახსნა“. ამის შემდეგ ის პარიზის განთქმულ ლე კორდონ ბლუ-ს კულინარულ სკოლაში შედის, მოგვიანებით კერძო გაკვეთილებს იღებს ისეთი განთქმული მზარეულებისგან, როგორიცაა მაქს ბუნიარდი. აქ ის უერთდება ქალთა კულინარიულ კლუბს „Cercle des Gourmettes“, სადაც ხვდება სიმონ ბეკს, რომელიც ლუიზეტ ბერთოლთან ერთად ფრანგული სამზარეულოს რეცეპტების წიგნს წერდა ამერიკელებისთვის და შესთავაზა ქ-ნ ჩაილდსაც მიეღო მონაწილეობა წიგნის ამერიკელთათვის პოპულარიზაციაში.
1951 წელს ისინი იწყებენ კერძების მომზადებას ამერიკელი ქალებისთვის „ჩაილდსის სამზარეულოში“, უწოდეს რა მათ არაფორმალურ სკოლას „L'Ecole des Trois Gourmandes“ (სამი გურმანის სკოლა). შემდეგი დეკადის განმავლობაში ჩაილდი ევროპაში მოგზაურობს და საბოლოოდ კემბრიჯში, მასაჩუსეტსი, სახლდება, სადაც სამი მეგობარი რეცეპტების კვლევასა და ტესტირებას ატარებენ, ქ-ნი ჩაილდი კი ფრანგულიდან ამერიკულ ინგლისურად თარგმნის, მასებისთვის გასაგებ დეტალურ, პრაქტიკულ და საინტერესო ენაზე.
კატეგორია:ამერიკელი ტელეწამყვანები კატეგორია:ამერიკელი მზარეულები კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
ჰილეჰორნი
ჰილეჰორნი (Hillehorn) — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში, იტალიის საზღვრის სიახლოვეს. მთავარი მწვერვალის სიმაღლე 3 181 მეტრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ალფეროვსკაია (მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლება)
ალფეროვსკაია (Алферовская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 3 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
მესა
მესა — კათოლიკური ღვთისმსახურება, ლიტურგია, წირვა ეკლესიაში. ორგანის ხმაზე ხდებოდა საგალობელთა გალობა და ლოცვა–კურთხევა, ბოლოს – ზიარება. 1962–1965 წლებში ვატიკანის II მსოფლიო ყრილობაზე შეიტანეს ცვლილებანი ("წირვაზე"): ნებადართულია ლოცვები ეროვნულ ენებზე, საეროთა ზიარება (პაპის ნებართვით), ეროვნული მუსიკის დაკვრა. მესა დიდ როლს ასრულებდა შუა საუკუნეებში.
კატეგორია:კათოლიციზმი
მოძრაობა სოციალიზმისაკენ
მოძრაობა სოციალიზმისაკენ შეიძლება აღნიშნავდეს:
Technomyrmex andrei
Technomyrmex andrei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus solenobius
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
საქსონური სასახლე
საქსონური სასახლე - ისტორიული სასახლე ვარშავაში.