cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბელგიის ისტორია
XX
1936 წელს ბელგიამ განაახლა ნეიტრალიტეტის პოლიტიკა. თუმცა 1940 წლის მაისში 18 დღის განმავლობაში ქვეყნის ოკუპირება მოახდინეს გერმანულმა ჯარებმა. მეფე ლეოპოლდ III-მ ხელი მოაწერა კაპიტულაციის აქტს.
1945 წელს მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ დღის წესრიგში დადგა სამეფო ხელისუფლების ლეგიტიმაციის საკითხი. 1940 წლის მაისში მეფე ლეოპოლდ III-ის მიერ კაპიტულაციის აქტზე ხელმოწერას ბელგიის მოსახლეობა ღალატად და კოლაბორაციონიზმად თვლიდა. შედეგად მეფე გადადგა და სამეფო გვირგვინი გადასცა მცირეწლოვან ვაჟიშვილს ბოდუენს. 1945-1950 წლებში უფლისწულის მცირეწლოვანობის გამო სამეფოს მართავდა მეფის ძმა, რეგენტი პრინცი შარლი. 1950 წელს სახალხო რეფერენდუმის გზით ქვეყნის მეფე გახდა ბოდუენი, საქსენ-კობურგების დინასტიიდან. ბოდუენი მეფობდა 1951 - 1993. რეფერენდუმზე მონარქიას მიემხრო 58% ვალონიელი და 72% ფლანდრიელი.
1960 ბელგიის მთავრობამ ბელგიის კონგოს მიანიჭა დამოუკიდებლობა. ეს ნიშნავდა ნედლეულის მსხვილი წყაროს და ბაზრის დაკარგვას. კოლონიის დაკარგვა განსაკუთრებით მძიმე იყო ვალონიის ეკონომიკისათვის, რადგან ეს რეგიონი ვითარდებოდა სწორედ კონგოდან ჩამოტანილი ნედლეულოის ხარჯზე. ამავე დროს, სწრაფი ტემპით დაიწყო ფლანდრიის რეგიონის ეკონომიკური აღმავლობა.
იურჩენი
იურჩენი (Iurceni) — სოფელი მოლდოვაში, ნისპორენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 170 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 932 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნისპორენის რაიონის სოფლები
უალანკის რაიონი
{{ინფოდაფა დასახლება |სტატუსი                 = რაიონი |ქართული სახელი       = უალანკის რაიონი |მშობლიური სახელი  =Distrito de Huallanca |ქვეყანა                 = პერუ |გერბი = |გერბის სიგანე           = |დროშის სიგანე           = |lon_dir = W|lon_deg=76 |lon_min= 57|lon_sec=36 |ქვეყნის რუკის ზომა    = |რეგიონის რუკის ზომა   = 200px |რაიონის რუკის ზომა    = |რეგიონის ტიპი            =  }რეგიონი |რეგიონი                 =    ანკაშის რეგიონი|  ანკაში |რეგიონი ცხრილში       = |შიდა დაყოფა = |რაიონი                  = ბოლონესის პროვინცია|  ბოლონესი |მმართველის ტიპი       = |მმართველი                  = |დაარსების თარიღი         = |პირველი ხსენება      = |წინა სახელები          = |სტატუსი-დან               = |ფართობი                =   873.39 |მოსახლეობა             =8 249 |აღწერის წელი          = 2007 |სიმჭიდროვე             =9.44 |აგლომერაცია           = |ეროვნული შემადგენლობა   = |დროის სარტყელი           = -5 |DST                    = |სატელეფონო კოდი         = |საფოსტო ინდექსი        = |საავტომობილო კოდი = |საიტი = }} უალანკის რაიონი (Distrito de Huallanca) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის ბოლონესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.840 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 249 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.44 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 873.39 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბოლონესის პროვინციის რაიონები
აისრიზენველტი
1920 წელს გაიმართა პირველი ექსკურსიები. მნახველებისთვის ღიაა ჩვეულებრივ, 1 მაისიდან 26 ოქტომბრამდე. ზვავური საშიშროების გამო ზამთარში მღვიმე დაკეტილია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის მღვიმეები
ედისის ეკლესია
ედისის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ედისაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
გეგმით ჯვარ-გუმბათოვან ნაგებობას აღმოსავლეთით შვერილი, წახნაგოვანი აბსიდი აქვს. ეკლესიის შიდა გეგმა გარე მასებშია განმეორებული. რვაწახნაგა გუმბათის ყელი ჯვრის მკლავების გადამკვეთ კუთხეებს ეყრდნობოდა.
ფასადები სადაა, კედლების მძიმე ფორმებს არავითარი დეკორატიული აქცენტები არ გააჩნიათ.
ეკლესიას სამივე მკლავში დატანებული აქვს ფართო კარი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით კარს ორივე მხრიდან კედლის ნახევარპილასტრი აუყვება. ძეგლი დაზიანებულია, ჩამოქცეულია გუმბათის გადახურვა. კედლებზე და სახურავზე ამოსულია ხე-მცენარეები.
ასგარდი
200px|მინი|იგდრასილი ასგარდი — ერთ-ერთი ცხრა სამყაროდან სკანდინავიურ რელიგიაში და ასების ტომის ღმერთების სახლი. ის შემოსაზღვრულია დაუსრულებელი კედლით, რომელიც აგებულია ჰრიმტუსის მიერ (ყინულის გიგანტი რომელიც ამხედრებული იყო ცხენზე სახელად სვაოილფარი), გირფლაგინგის (ჩრდილოური მითოლოგიის და ღმერთების შემქმბნელი) მიხედვით. ოდინი და მისი მეუღლე, ფრგი, მართავენ ასგარდი. ერთ-ერთი ცნობილი ადგილი ასგარდში არის ვალჰალა, სადაც ოდინი მართავს.
წყაროები
ძირითადი ინფორმაცია ასგარდის შესახებ მოდის პროზაული და პოეზიური ედდადან, რომელიც დაწერა მეცამეტე საუკუნის მოღვაწე სნორი სტრულსონისნორი სტრულსონმა, რომელიც შეივსო უფრო ძველი სკალდიკური პოეზიის საფუძვლებიდან.
ედისის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Black Tie White Noise
Black Tie White Noise — ინგლისელი მუსიკოს დეივიდ ბოუის მეთვრამეტე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1993 წელს და იყო მუსიკოსის პირველი სოლო გამოცემა 1990-იანების შემდეგ, როდესაც ბოუი ჯგუფ Tin Machine-ს მიუძღვებოდა. ალბომის ჩაწერაში მონაწილეობდა მიკ რონსონი (Ziggy Stardust-ის პერიოდიდან), რომელიც იმავე წელს კიბოთი გარდაიცვალა. ალბომი შთაგონებული იყო დეივიდის ქორწინებით მოდელ იმან აბდულმაჯიდთან.
ასგარდი
პოეტური ედდა
ვოლუსპა, პირველი პოემა ნაშრომში, რომელიც აღწერს ასგარდის თვისებებსა და მის ღვთაებებს, როგორებიცაა იგდრასილი და იოავოლრი, აღწერილი სნორის მიერ.
პროზაული ედდა
პროზაული ედდა წარმოაჩენს ორ შეხედულებას ასგარდის შესახებ.
Black Tie White Noise
ალბომი ითვლება ბოუის შემოქმედებითი რენესანსის დასაწყისად. ბრიტანეთში იგი მოხვდა ჩარტის #1 პოზიციაზე გამოცემიდან ორი კვირის შემდეგ და იყო მუსიკოსის უკანასკნელ #1 ალბომად 2013 წელს გამოცემულ The Next Day-მდე.
ასგარდი
პროლოგი
პროლოგში სნორი წარმოაჩენს მისი წინაპრების მითებისა და ლეგენდების ქრისტიანული გავლენით შთაგონებულ ინტერპრეტაციას. ასგარდი არის აზირის სახლი აზ-იაში, რომელიც ქმნის სამი აზ-ის კავშირს. ესენია აზ-ირი „აზიის ხალხი“, და არა ღმერთები, რომლებიც წავიდნენ აზიიდან ჩრდილოეთში და მათი ნაწილი შეერია ადგილობრივ ბინადრებს. სნორის ხედვა მეცამეტე საუკუნის შესახებ შეესაბამება 20 საუკუნის ხედვას ინდო-ევროპულ გადასახლებაზე აღმოსავლეთიდან.
სნორი ასევე წერს, რომ ასგარდი არის ყველაზე ნაყოფიერი მიწა, ასევე დალოცვილი დიდი რაოდენობით ოქროთი და ძვირფასი ქვებით. ამავდროულად აზირელები არემატებიან ყველა სხვა ხალხს სილამაზით, ნიჭით და ფიზიკური ძალით.
Black Tie White Noise
სქოლიო
კატეგორია:1993 წლის ალბომები კატეგორია:1993 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1993 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:დეივიდ ბოუის ალბომები კატეგორია:დეივიდ ბოუის ვიდეო ალბომები
ასგარდი
პროლოგი
სნორის მიხედვით ასგარდის ადგილმდებარეობა არის ტროა, მსოფლიოს ცენტრი. მის გარშემო იყო 12 სამეფო და 12 მმართველი. ერთ-ერთი მათგანი, მუნონი, დაქორწინდა პრიამოსის ქალიშვიზე, ტროანზე, ეყოლათ ვაჟი, ტრორი, რომელიც ძველ ჩრდილოურად გამოითქმის როგორც თორი. ის აღიზარდა თრაკიაში. 12 წლის ასაკში ის იყო უფრო თეთრი ვიდრე სპილოს ძვალი და ჰქონდა თმა ოქროზე მძვინვარე თმა და შეეძლო ათი დათვის აწევა. მამამისი, ოდინი, წარუძღვა მიგრაციას ჩრდილოულ მიწებზე, სადაც ისინი დასახლდნენ და ამით მთელი ჩრდილოეთი მოიცვეს აზიელებმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სკანდინავიური მითოლოგია
კოლო ტურე
კოლო ტურე (დ. 19 მარტი, 1981) — კოტ-დ'ივუარელი ფეხბურთელი, მცველი. მისი ძმა იაია ასევე გამოჩენილი ფეხბურთელია.
კარიერა
ტურეს კარიერა კოტ-დ'ივუარულ კლუბ „ასეკ მიმისასში“ დაიწყო. 2002 წელს კოლო ინგლისში გადაბარგდა და „არსენალს“ შეუერთდა ამ კლუბს უკავშირდება მისი კარიერის საუკეთესო წლები. 2009 წელს „სიტიში“ გადადის, სადაც ძმასთან ერთად თამაშობდა, 2013 წელს კი კარიერას „ლივერპულში“ აგრძელებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი კატეგორია:კოტ-დ’ივუარელი ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:სელტიკის ფეხბურთელები
თაფსირი
თაფსირი (تفسير; განმარტება) — ყურანის განმარტება. თაფსირი ეწოდება როგორც მეცნიერებას ყურანის განმარტებას შესახებ, ასევე ამ თემაზე შექმნილ ნაშრომებს. მეცნიერს, რომელიც თაფსირის თემატიკითაა დაკავებული, მუფასირი ეწოდება.
ეტიმოლოგია
სიტყვა თაფსირი სამთანხმოვნიანი ძირისგან „ფასარა“ (فسر) წარმოდგება, რაც ახსნას, განმარტებას, გაცხადებას ნიშნავს.
თაფსირის სახეები
თაფსირის მეთოდოლოგია სამ ჯგუფად შეიძლება დაიყოს, ესენია: შინააარსის მიხედვით, თაფსირები შემდეგ ჯგუფებად იყოფა:
მუფასირის კვალიფიკაცია
კლასიკური ისლამის სწავლულის, ჯალალუდ-დინ ას-სუიუტის მიხედვით, მუფასირს, რომელსაც სურს ყურანის განმარტება, მოეთხოვება სრულყოფილი ცოდნა შემდეგი სფეროებისა :
განმარტება
კლასიკური მუფასირები ყურანის აიებს შემდეგი წყაროების საფუძველზე განმარტავენ, შემდეგი ქრონოლოგიით: იშარი თაფსირი, რომელსაც ადგენენ სხვადასხვა მიმდინარეობის ლიდერები, რომლებიც პრეტენზიას აცხადებენ ეზოთერულ ცოდნაზე, შესაძლოა აიას როგორც ლექსიკური, ასევე რელიგიური მნიშვნელობის სრულიად საწინააღმდეგო მნიშვნელობას შეიცავდეს. ასეთი თაფსირი კლასიკურ ისლამში მიუღებელია, რადგან ჰადისის მიხედვით, მუჰამმადმა თქვა :
ცნობილი ნაშრომები
ყურანის პირველი განმმარტებლები ისლამის ისტორიაში იყვნენ მუჰამმადის უახლოესი თანამიმდევრები 'აბდულლაჰ იბნ მას'უდი (გარდ. ჰიჯრით 32/653 წ.) 'აბდულლაჰ იბნ 'აბბასი (გ. — 68/687) 'უბაი იბნ ქა'ბი (გ. — 30/650), ზაიდ იბნ საბითი (გ. — 45/665), აბუ მუსა ალ–აშ'არი (გ. — 46/666) და 'აბდულლაჰ იბნ აზ–ზუბაირი (გ. — 73/692).
სქოლიო
კატეგორია:ყურანი
ბრანისლავ ივანოვიჩი
ბრანისლავ ივანოვიჩი (დ. 22 თებერვალი, 1984) — სერბი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ინგლისურ გუნდ ჩელსიში და სერბეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში, რომელსაც იგი კაპიტნობს. იგი არის უნივერსალური მცველი, რომელიც ძირითადად მარჯვენა მცველად თამაშობს. მან კარიერა დაიწყო მისი მშობლიურ ქალაქის გუნდ სკრემში, საიდანაც უკვე ოფკ ბეოგრადში გადავიდა. იქ მან გაატარა 2 წელი და შემდეგ შედგა მისი ტრანსფერი ლოკომოტივში, სადაც მან მოიგო რუსეთის თასი 2007 წელს. 2008 წლის იანვარში, იგი ლონდონურ კლუბმა ჩელსიმ £9 მილიონად შეიძინა. იგი გუნდის ძირითად ფეხბურთელად ჩამოყალიბდა და არაერთი თასი მოიგო. მათ შორის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2012 წელს, ინგლისის პრემიერლიგა 2010 და 2015 წლებში და სხვა მრავალი ტურნირი. ასევე იგი 2ჯერ დაასახელეს პრემიერ ლიგის წლის საუკეთესო გუნდში, ჩემპიონთა ლიგის წლის საუკეთესო გუნდში და ევროპა ლიგის ფინალის საუკეთესო მოთამაშედ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:სერბი ფეხბურთელები კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
შუა ერმანის მეხუთე კოშკი
შუა ერმანის მეხუთე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, მდებარეობს ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. მეორე სართულზე აღმოსავლეთით გაჭრილია თაღოვანი კარი. კოშკი შემორჩა ოთხი სართულის დონეზე. დასავლეთი კედელი თითქმის მთლიანად დანგრეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
აბანოსღელე (მტკვარი)
სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
ვასილ აბაშიძის ქუჩა
ვასილ (ვასო) აბაშიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (გარეთუბანი). შოთა რუსთაველის გამზირიდან რევაზ თაბუკაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. დააპროექტა მიწისმზომელმა ტოვარნიცკიმ 1833–1835 წლებში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ბანკის შესახვევი. 1896 წელს, ოპერისა და ბალეტის თეატრის მშენებლობის დამთავრების შემდეგ, თეატრალური შესახვევი დაერქვა. აქ ცხოვრობდა ვასილ აბაშიძე. ქუჩას 1959 წელს მისი სახელი ეწოდა. აქვს 2 ჩიხი.
ლიტერატურა
აბაშიძე
ცენტრალური უნივერმაღი
სააქციო საზოგადოება ცენტრალური უნივერმაღი — სავაჭრო ცენტრი თბილისში.
თბილისის ცენტრალური უნივერმაღი გაიხსნა 1935 წლის 1 სექტემბერს არქიტექტორ ალექსანდრე როგოისკის პროექტით აშენებულ ყოფილი „ოფიცერთა ეკონომიკური საზოგადოების სახლის“ შენობაში (1910 წელს). ცენტრალური უნივერმაღის შენობა გეგმით მომრგვალევული კუთხით „მოდერნის“ სტილშია გადაწყვეტილი და დღემდე მთლიანად შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი იერსახე. იგი ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია და მკაფიოდ გამოირჩევა თბილისის განაშენიანებაში. საქართველოში მას ფილიალების საკმაოდ ფართო ქსელი ჰქონდა. უნივერმაღში სამრეწველო საქონლის რამდენიმე განყოფილება იყო; ქსოვილების, მზა ნაწარმის, გალანტერიის, ტრიკოტაჟის, პარფიუმერიის, ფეხსაცმლის, კულტსაქონლის და საოჯახო საქონლის, ავეჯის და ბავშვთა სამყარო. თავდაპირველად თბილისის უნივერმაღი მოსკოვის „მთავარუნივერმაღის“ სამმართველოს ექვემდებარებოდა. 1955 წელს საკავშირო ვაჭრობის სამინისტროს გაუქმებასთან დაკავშირებით თბილისის ცენტრალური უნივერმაღი დაექვემდებარა საქართველოს ვაჭრობის სამმართველოს. საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლასთან და სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციასთან დაკავშირებით 1994 წლის აგვისტოში ჩამოყალიბდა როგორც სააქციო საზოგადოება ცენტრალური უნივერმაღი, რომლის საწესდებო კაპიტალი 21,3075 აშშ დოლარს შეადგენს. აუქციონერები არიან უნივერმაღის კოლექტივი „თიბისი ჯგუფი“ და ირლანდიური კომპანია „ICT International group“.
ცენტრალური უნივერმაღი სავაჭრო-კომერციულ საქმიანობას ახორციელებს: ვაჭრობს ფართო ასორტიმრნტის არასასურსათო საქონლით და სასურსათო პროდუქტებით ეწევა კომერციულ, საბროკერო, საშუამავლო, სამაეკეტინგო, საინფორმაციო-სარეკლამო საქმიანობას და სხვა. უნივერმაღში არის სხვადასხვა სახის ფასიანი და სერვისული მომსახურება.
ცენტრალური უბივერმაღის სავაჭრო ფართობია 3300 კვ. მეტრი. სავაჭრო დარბაზები განლაგებულია შენობის მე-4 სართულზე. სასაწყობო მეურნეობა (3200 კვ. მეტრ ფართობზე) მოთავსებულია შენობის სარდაფში, მეორე სართულზე და ეზოში.
ქვეყნის ეკონომიკურმა კრიზისმა უნივერმაღის სამეურნეო საქმიანობა შეაფერხა. საკუთარი საბრუნავი საშუალებების უქონლობის გამო უნივერმაღში კომერციული საქმიანობა ძირითადად ფიზიკურ და იურიდიულ პირების მიერ საკომისიო საფუძველზე შემოტანილი საქონლით განისაზღვრება. 1998 წლიდან კი გაიზარდა საცალო საქონელბრუნვის მოცულობა და სავაჭრო საქმიანობისაგან მიღებული შემოსავალი.
ბნელი კოშკი
ბნელი კოშკი (The Dark Tower) — ამერიკელი მწერალ სტივენ კინგის რომანების სერია. მათში გაერთიანებულია ფენტეზი, სამეცნიერო ფანტასტიკა, საშინელებები და ვესტერნი. რომანებში აღწერილია „მსროლელი“ და მისი მოგზაურობა კოშკისკენ, რომელიც როგორც ფიზიკური, ასევე მეტაფორული ხასიათის არის. კინგი ამ წიგნებს საკუთარ magnum opus-ს უწოდებს. გარდა ძირითადი რვა რომანისა, რომელთა გვერდების საერთო რაოდენობა 4250-ს შეადგენს, ბნელ კოშკს უკავშირდება სხვა ნაშრომებიც. რომანების გამოცემის შემდეგ გამოვიდა კომიქსების სერიაც.
2009 წელს კინგმა გამოსცა მერვე წიგნი, „ბნელი კოშკი: ქარი საკლიტეში“. 2009 წლის 7 დეკემბერს გამოვიდა დამატებითი, ონლაინ თამაში Discordia. 2010 წლისთვის 40-ზე მეტ ქვეყანაში გაიყიდა სერიის 30 მილიონზე მეტი ასლი. იმავე წლის სექტემბერში ცნობილი გახდა, რომ დაგეგმილი იყო რომანის ეკრანიზაცია, მხატვრული ფილმებისა და სერიალის სახით. პროექტი დაიხურა 2011 წლის ივლისში, მაგრამ 2011 წლის ოქტომბერში ცნობილი გახდა, რომ წარმოება კვლავ იგეგმებოდა, HBO-სთვის მომზადებული სერიალის სახით.
2012 წლის 13 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია Warner Bros.-ის მხრიდან ეკრანიზაციით დაინტერესების შესახებ. ხავიერ ბარდემი თავდაპირველად როლანდის როლის შემსრულებელი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ როლი მოგვიანებით რასელ კროუს შესთავაზეს. ცნობილი იყო, რომ თავდაპირველად გადაღებების დაწყება დაგეგმილი იყო 2013 წლის დასაწყისში. Warner Bros.-მა მოგვიანებით პროექტზე უარი განაცხადა, მაგრამ მოლაპარაკებებში Media Rights Capital ჩაერთო.
სტივენ კინგი თვლიდა, რომ ბნელი კოშკის თავდაპირველად გამოცემული ვერსიები არ იყო საბოლოო. იგი გეგმავდა მათზე კვლავ მუშაობას, გადამუშავებას და არსებული შეცდომების და შეუსაბამობების შესწორებას. თუმცა, პირველი რომანის დამუშავების შემდეგ, მიხვდა, რომ მთელი სერიის ხელმეორედ დაწერა აუცილებელი აღარ იყო.
ეკრანიზაცია
თავდაპირველად, 2007 წელს, წიგნის ეკრანიზაციაზე უნდა ემუშავა რეჟისორ ჯეი ჯეი აბრამსს, თუმცა მოგვიანებით იგი ჩამოშორდა პროექტს. 2010 წლის 8 სექტემბერს ოფიციალური ანონსიდან ცნობილი გახდა, რომ გამოვიდოდა მხატვრული ფილმების ტრილოგია, ისევე, როგორც ტელესერიალი, შემდგარი ორი სეზონისგან, რომელიც აღწერდა ფილმებს შორის მომხდარ მოვლენებს. პრესრელიზში, რომელიც Universal Pictures-მა 2010 წლის 29 ოქტომბერს გამოაქვეყნა, პირველი ფილმი გამოვიდოდა 2013 წლის 17 მაისს. 2011 წლის 19 ივლისს კომპანია გამოეთიშა ფილმების და სერიალის წარმოებას. სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, სტუდია რონ ჰოვარდს, ფილმის პროდიუსერს, ვერ შეუთანხმდა. მიუხედავად ამისა, სტივენ კინგი იმედოვნებდა, რომ ჰოვარდი პროექტს სხვა სტუდიასთან ერთად განავითარებდა. რონმა დაადასტურა, რომ წარმოება კვლავ მიმდინარეობდა და HBO იქნებოდა პასუხისმგებელი ტელესერიალზე.
2012 წლის 13 მარტს ცნობილი გახდა, რომ Warner Bros. Pictures დაინტერესებული იყო ფილმის წარმოებით, ხოლო რასელ კროუ, რომელიც მანამდე მთავარ როლზე განიხილებოდა, ასევე ამოვარდა პროექტიდან. ვარაუდობდნენ, რომ გადაღება დაიწყებოდა 2013 წლის პირველ კვარტალში. საბოლოოდ, Warner-მაც უარი თქვა მის წარმოებაზე. მოგვიანებით, 2015 წლის 10 აპრილს, ცნობილი გახდა, რომ Sony Pictures და Media Rights Capital შეუერთდებოდნენ წარმოებას, აკივა გოლდსმანის მიერ დაწერილი სცენარით. გოლდსმანი მუშაობდა 2010 წელს წარმოდგენილ ვერსიაზე. განახლებული სცენარი ჯეფ პინკნერის თანაშემწეობით დაიწერა. 2015 წლის 2 ივნისს სტუდიამ გააფორმა კონტრაქტი რეჟისორ ნიკოლაი არსელთან. 5 აგვისტოს დაიგეგმა ფილმის 2017 წლის 13 იანვარს გამოსვლა. 2016 წლის 1 მარტს ცნობილი გახდა, რომ იდრის ელბა შეასრულებდა რონალდ დისკეინის, ხოლო მეთიუ მაკ-კონეჰი — რენდელ ფლეგის როლს. 2017 წლის 3 მაისს გამოვიდა ფილმის პირველი ოფიციალური ტრეილერი.
ხოძის აკლდამა
ხოძის აკლდამა — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოძში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
აკლდამა წარმოადგენს ფლეთილი და ვულკანური ქვით ნაგებ ოთხკუთხა ნაგებობას, რომელიც ჩრდილოეთის კედლით მიწაშია შეჭრილი. ბანური სახურავი ეყრდნობა შეისრულ კამარას. წყობაში ალაგ-ალაგ შეიმჩნევა დუღაბი. აკლდამაში ყრია ძვლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
უასტის რაიონი
უასტის რაიონი (Distrito de Huasta) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის ბოლონესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.385 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 425 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.25 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 387.91 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბოლონესის პროვინციის რაიონები
აბაცვახუ
აბაცვახუ, აბაცვ-ახუ — მთა საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის დასავლეთ ნაწილში.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კოსტეშტი (რიშკანის რაიონი)
კოსტეშტი (Costeşti) — ქალაქი მოლდოვაში. შედის რიშკანის რაიონის შემადგენლობაში. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 4400 ადამიანს.
ედუარდ გრიგორიანი
ედუარდ გრიგორიანი (Эдуард Григорьевич Григорян, Էդուարդ Գրիգորյան; დ. 25 მაისი, 1925, კრასნოდარი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 11 ივნისი, 1988, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — პროფესიონალი ფეხბურთის მოთამაშე. ერევნის არარატი მწვრთნელი და მენეჯერი, სომხეთის დამსახურებული მწვრთნელი, „ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის“ დამსახურებული მოღვაწე, ფეხბურთის რესპუბლიკური სკოლის დირექტორი და სომხეთის ოლიმპიური „რეზერვის“ სკოლის დირექტორი.
ადრეული ცხოვრება
ედუარდ გრიგორიანი დაიბადა 1929 წლის 25 მაისს, კრასნოდარში, რუსეთის სფსრ-ში. მისი დაბადებიდან მალევე ოჯახი საცხოვრებლად სომხეთში გადავიდა; სწორედ აქ აღიზარდა იგი.
კარიერა
გრიგორიანი ფეხბურთში 8 წლის ასაკში ჩაერთო. 15 წლის ასაკში იგი მიიწვიეს სომხეთის ერთ-ერთ წამყვან კლუბ დინამო ერევანში (მოგვიანებით არარატი ერევანი). იგი დინამოსთვის 8 წლის განმავლობაში, 1944-1952 წლებში, თამაშობდა. მის საუკეთესო სეზონად 1949 წლის სეზონი ითვლება, სადაც გუნდის მიერ გატანილი 42 გოლიდან 28 თვითონ გაიტანა. აქედან მან მიიღო მეტსახელი „სომეხი ბობროვი“, ცნობილი საბჭოთა თავდამსხმელის, ვსევოლოდ ბობროვის მიხედვით.
ერევნის ფიზიკური აღზრდის უნივერსიტეტში სწავლის დასრულების შემდეგ, გრიგორიანმა ფეხბურთი დატოვა და ვოროშილოვის სახელობის ერევნის საფეხბურთო სკოლაში მწვრთნელს მიჰყო ხელი. რამდენიმე წლის შემდეგ, იგი გახდა ამავე სკოლის დირექტორი. ის ასევე გახდა სომხეთის ახალგაზრდული ფეხბურთის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.
1976 წელს გრიგორიანი დაინიშნა სომხეთის ოლიმპიური „რეზერვის“ სკოლის დირექტორად, სადაც იგი გარდაცვალებამდე (1988 წლამდე) მუშაობდა.
1985 წელს გრიგორიანმა მონაწილეობა მიიღო ფიფას 20-წლამდელთა მსოფლიო თასის ორგანიზებაში.
სომხეთში სპორტში შეტანილი წვლილისთვის, რესპუბლიკურ ფეხბურთის სკოლას ედუარდ გრიგორიანის სახელი ეწოდა. დღესდღეობით ეს სკოლა გამოიყენება, როგორც კლუბ ბანანცის სამწვრთნელო ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები კატეგორია:სომეხი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები
ბრუსტერის ოლქი
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
ჯრიის ეკლესია
ჯრიის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯრიაში. აგებულია XIX-XX საუკუნეებში. დიდი ზომის შვერილაბსიდიანი დარბაზული ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვითა და ქართული აგურით. გეგმით სწორკუთხა ნაგებობა აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა ნახევარწრიული ფორმის აბსიდით. მასში სამი მაღალი, ფართო თაღიანი სარკმელია დატანებული, აქეთ-იქით კი თითო სწორკუთხა ნიშია მოთავსებული. ფასადთა სიბრტყეები დანაწევრებულია კარ-სარკმელთა ღიობებით. კარი ორია - დასავლეთით და სამხრეთით. დასავლეთი კედლის კეხზე შედგმულია სამრეკლო.
ეკლესიის თაღ-კამარა და სამრეკლოს ზედა ნაწილები ჩამონგრეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სან სევეროს კაპელა
სანსევეროს კაპელა (ცნობილი ასევე, როგორც სანსევერო დე სანგროს კაპელა ან პიეტატელა) — სამლოცველო, რომელიც მდებარეობს ფრანჩესკო დე სანგრის ქუჩა N 19-ში, იტალიის ქალაქ ნეაპოლის ისტორიულ ცენტრში, სან დომენიკო მაჯორეს ეკლესიის ჩრდილო – დასავლეთით. სამლოცველო, უფრო სწორად, სანტა მარია დელა პიეტას სამლოცველო შეიცავს როკოკოს ეპოქის,  მე-18 საუკუნის ზოგიერთი დიდი იტალიელი მხატვრის ხელოვნების ნამუშევრებს
ისტორია
იგი თარიღდება 1590 წლით. იგი ჯონ ფრანჩესკო დი'სანგრო ტორემაჯორეს ჰერცოგის, მძიმე ავადმყოფობიდან გამოჯანმრთელების შემდეგ აშენდა. ეს იყო კერძო სამლოცველო, რომელიც მაშინ, მოიცავდა სანსევეროს ახლომდებარე ბაღებს, ასევე, მმართველთა ოჯახის რეზიდენციის ბაღებს, სანსევეროს მოედნებს. მოგვინებით, შენობა გადაკეთდა კერძო საოჯახო სამარხად ალესანდრო დი სანგროს მიერ 1613 წელს. ამას გვამცნობს წარწერა, რომელიც მდებარეობს სამლოცველოში შესასვლელთან, მარმარილოს პლატზე. სამლოცველოს განმსაზღვრელი ფორმა მიენიჭა რაიმონდო დი სანგროს, სანსევეროს პრინცის მიერ. რეკონსტრუქციისას შენობას დაუმატეს მასონური სიმბოლოები და ასე ნელ-ნელა მიიღო მან თანამედროვე სახე. 1888 წლამდე სანსევეროს სასახლე გადასასვლელი გზით უკავშირდებოდა სამლოცველოს.
სამლოცველომ ალტერნატიული სახელი “პიეტატელა” მიიღო ღვთისმშობლის (La Pietà) ნახატიდან, რომელიც იქ აღმოაჩინა უსამართლოდ დაპატიმრებულმა პატიმარმა. ეს ფაქტი დაფიქსირებულია წიგნში "Napoli Sacra"- "ნეაპოლის საიდუმლოებანი", ჩეზარე დე'ენჯენიო კარაციოლოს მიერ 1623 წელს. როდესაც სამლოცველო აშენდა, თავიდანვე მიეძღვნა სანტა მარია დელა პიეტას.
ხელოვნების ნიმუშები
სამლოცველოში წარმოდგენილია ხელოვნების თითქმის ოცდაათი ნამუშევარი, რომელთა შორისაა სამი განსაკუთრებული ქანდაკება. ეს მარმარილოს ქანდაკებები როკოკოს პერიოდისაა და სიმბოლიზირდება, როგორც სიყვარული. გამჭვირვალე ფარდების და მეთევზეების გამოსახვა შესანიშნავი მხატვრული მიღწევაა.
ჭერი, სამოთხის დიდება, მოხატული იქნა ფრანჩესკო მარია რუსოს მიერ 1749 წელს. თავდაპირველი იატაკი (დღეისათვის არსებული იატაკის უმეტესობა, 1901 წლით თარიღდება) შავი და თეთრი ფერების იყო (როგორც ამბობენ, ის გამოსახავდა სიკეთისა და ბოროტების სიმბოლოს), ლაბირინთის დიზაინში მასონური სიმბოლოა "ინიციატივისთვის".
სარდაფში არის რომაელი მხატვრის ჯუზეპე პესკეს ნახატი, მადონა კონ ბამბინო, რომელიც დათარიღებულია დაახლოებით 1750 წლით. იგი მოხატულია რაიმონდო დი სანგრის მიერ გამოგონილი ცვილის საღებავებით. პრინცმა ეს ნახატი წარუდგინა თავის მეგობარს ჩარლზ ბურბონს, ნეაპოლის მეფეს.
ნამუშევრების სია
ქვემოთ მოცემულია ხელოვნების ნიმუშების ჩამონათვალი სამლოცველოში ავტორებთან ერთად, რომელიც თანდართულ გრაფიკზე დანომრილია.
გარე ბმულები
კატეგორია:გოთური ტაძრები კატეგორია:ტაძრები იტალიაში კატეგორია:სანსევერო კატეგორია:იტალიური ხელოვნება კატეგორია:იტალიური არქიტექტურა კატეგორია:გოთური ხელოვნება
გაისკა ტოკერო
გაისკა ტოკერო პინედო (Gaizka Toquero Pinedo; დ. 9 აგვისტო 1984, ვიტორია, ესპანეთი) — ბასკი ფეხბურთელი, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის კლუბ „ალავესის“ თავდამსხმელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები კატეგორია:ეიბარის ფეხბურთელები კატეგორია:ალავესის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
რუსუდან ჯავახაძე
რუსუდან ჯავახაძე (დ. 27 ივნისი, 1949) — ქართველი ნევროპათოლოგი, მედიცინის მეცნიერის კანდიდატი (1990). ავტორია 45 სამეცნიერო ნაშრომის.
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1997 წელს დაიწყო მუშაობა ამავე ინსტიტუტის დირექტორად. ჯავახაძის მეცნიერული კვლევის ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს შრომის ჰიგიენისა და პროფესიული პათოლოგიის აქტუალური პრობლემები. პირველად, პროფილაქტიკური მედიცინის დარგში, მის მიერ იქნა აღწერილი სამთამადნო წარმოების მუშათა შორის ვიბრაციული დაავადებების და მაგმანიზმის მიმდინარეობის კლინიკური თავისებურებანი.
ჯავახაძე არის იუნესკოს საერთაშორისო პროგრამის „ადამიანი და ბიოსფეროს“ საქართველოს ეროვნული კომიტეტის წევრი; საქართველოს ტოქსიკოლოგთა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და გამგეობის წევრი. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი 2004 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი ნევროპათოლოგები კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
მურღუზალილი
მურღუზალილი (Murğuzalılı) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 611 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
იოლანდი ფისერი
იოლანდი ფისერი (Yolandi Visser; უფრო მეტად, ცნობილია თავისი სასცენო სახელით, იოლანდი ფისერით, რომელიც სტილიზებულია როგორც ¥o-landi Vi$$er; დ. 3 მარტი, 1984, პორტ-ალფრედი) — ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპისა და რეივ ჯგუფის — „Die Antwoord“-ის სოლისტ-ვოკალისტი და მსახიობი.
16 წლის ასაკში, სკოლა-ინტერნატში სწავლებისას პირველად შეეცადა თავისი მუსიკალური ჩანაწერის გაკეთებას. სკოლის შემდეგ, სამუშაოდ კეიპტაუნში გადავიდა, სადაც შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს აგრეთვე მომღერალს უოტკინ ტიუდორ ჯონზს, რომელთანაც ერთად მუშაობდა ჯგუფ The Constructus Corporation-ის ჩანაწერებზე, ხოლო შემდეგ Max Normal-ის პროექტზე. 2006 წელს პროექტ Max Normal-ის დასრულების შემდეგ, იოლანდიმ ჯონზთან ერთად ჩამოაყალიბა ჯგუფი „Die Antwoord“, რომელიც სამი წევრისგან შედგება: ნინძა (უოტკინ ტიუდორ ჯონზი), იოლანდა ფისერი (ანრი დიუ ტუა) და DJ Hi-Tek (ჯასტინ დე ნობრეგა). 2007 წელს იოლანდის შეეძინა შვილი სახელად სიქსტინი, ხოლო 2011 წელს იშვილა 9 წლის ბიჭი სახელად ტოკი. ამჟამად იოლანდი და ჯონზი განქორწინებულები არიან.
2014 წელს იოლანდიმ და ჯონზმა მონაწილეობა მიიღეს ნილ ბლომკამპის ფილმში „ჩაპი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1984
ირაკლი აბაშიძის ქუჩა
ირაკლი აბაშიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე). მრგვალი ბაღიდან (ყოფილი ვაკის სკვერიდან) არჩილ მიშველაძის ქუჩამდე. ვასილ ბარნოვის ქუჩის მონაკვეთს ირაკლი აბაშიძის სახელი ეწოდა 1992 წელს (იგი ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა). ქუჩის დასაწყისში დგას ირაკლი აბაშიძის ბიუსტი (მოქანდაკე კ. არუნაშვილი არქიტექტორი გიორგი (გიგა) ბათიაშვილი). აქვს I გასასვლელი, I ჩიხი (ყოფილი ვასილ ბარნოვის V ჩიხი).
ლიტერატურა
აბაშიძე
ტოპოზა (ხალხი)
მინი|ახალგაზრდა ტოპოზა მამაკაცი. ტოპოზა — აფრიკაში მოსახლე ეთნიკური ჯგუფი. ისინი სამხრეთ სუდანის ტერიტორიაზე დღევანდელ აღმოსავლეთ ეკვატორიაში სავარაუდოდ XVI საუკუნეში გადასახლდნენ. ტოპოზები მუდმივად ჩართული იყვნენ მეზობლებთან წყლის და საძოვრების გამო წარმოქმნილ კონფლიქტებში.
ტოპოზების რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 207 000 ადამიანს და ისინი სამხრეთ სუდანის სიდიდით VI ან VII ეთნიკური ჯგუფია. ტოპოზებს არ ჰყავთ გამოკვეთილი პოლიტიკური ლიდერი, ისინი პატივს უფროსებსა და ბელადებს სცემენ. გადაწყვეტილებებს იღებენ საერთო კრებებზე, რომლებსაც მხოლოდ კაცები ესწრებიან. ტოპოზებს სჯერავთ ერთი ზეძალის და ანცესტრალური სულის. სამოქალაქო ომების დროს ისინი მხარს უჭერდნენ ხან სამხრეთ სუდანის განმათავისუფლებელ მოძრაობას, ხან — სუდანის არმიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ეთნიკური ჯგუფები
Hudson Soft-ის თამაშების სია
მინი|300პქ|Hudson Soft-ის ლოგო ეს არის კომპანია Hudson Soft-ის მიერ შემუშავებული და გამოშვებული ვიდეო თამაშების სია. კომპანია დაარსდა 1973 წელს და შექმნილი და გამოცემული აქვს უამრავი თამაში კონსოლებისთვის, სახლის კომპიუტერებისა და მობილური ტელეფონებისთვის 1980-2000-იან წლებში. 2012 წლის 1 მარტს Hudson Soft-მა, როგორც კომპანიამ შეწყვიტა არსებობა და შეერწყა Konami Digital Entertainment-ს.
PC Engine CD ROM
PC Engine Best Collection-ში შედის ვიდეო თამაშების სერიების კომპლექტები, წარმოებული Hudson Soft-ის მიერ მხოლოდ იაპონიაში 2008 წელს, PlayStation Portable-ისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:Hudson Soft-ის თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები კომპანიების მიხედვით
ადენომა
ადენომა ( < ἀδήν — „ჯირკვალი“ +  — „სიმსივნე“) — მომრგვალო ფორმის, პარკში გახვეული კეთილთვისებიანი სიმსივნე. ვითარდება ჯირკელოვან ორგანოებში (სარძევე ჯირკვალი, წინამდებარე ჯირკვალი, ღვიძლი, კუჭი, ფარისებრი ჯირკვალი, ჰიპოფიზი და სხვ.). ზოგჯერ დასაბამს აძლევს ავთვისებიან სიმსიენეს, ამიტომ აუცილებელია ადენომის დროული ამოკვეთა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიმსივნეები
შუა ბაზარი
შუა ბაზარი — შუა საუკუნეების თბილისის — კალის ერთ-ერთი სავაჭრო ცენტრი ახლანდელი კოტე აფხაზის ქუჩის ხაზზე, ქალაქის ისტორიული კარიბჭიდან — კოჯრის კარიდან ჩორსუმდე. ეს სახელი შეერქვა იმიტომ, რომ იგი ქალაქის (კალის) ორ უბანს — ზემო უბანსა და ქვემო უბანს შუა მდებარეობდა. 1801 წლიდან, საქართველოს რუსეთთან შეერთების, შემდეგ შუა ბაზარი უფრო ცნობილი იყო „სომხის ბაზრის“ სახელწოდებით, რადგან ვაჭართა დიდი ნაწილს სომხები შეადგენდნენ. აქ განლაგებული იყო ოქრომჭედელთა (ზარგანხანა), ხარაზთა (ხარაზხანა), და სხვა, სავაჭრო-სახელოსნო რიგები; ფაქტობრივად იგი ქალაქის სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრს, თავისებურ ბირჟას წარმოადგენდა. შუა ბაზრის კოლორიტს აძლევდა ყველიერის დღესასწასწაულის ბოლოს სალაყბოდან და მეიდნიდან აქ გადმონაცვლებული კარნავალის — ყეენობის ერთი ფაზა — კრივი, რომელიც ხალხმრავალ სერიოზულ შეტაკებაში გადაიზრდებოდა ხოლმე, როგორც ეს მოხდა 1851 წელს. შუა ბაზარში იღებდა ხოლმე სათავეს ქალაქის მოსახლეობის სოციალური პროტესტი. 1865 წელს აქ დაიწყო თბილისელ ამქართა გამოსვლა.
სარიტათის პირველი კოშკი
სარიტათის პირველი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ სარიტათაში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
შუა ბაზარი
ლიტერატურა
კატეგორია: თბილისის ისტორია
სარიტათის პირველი კოშკი
კოშკის ირგვლივ მიწის დონე აწეულია. ინტერიერში ყრია ჩამონაშალი ქვა და მიწა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მარია დ’ესტე
მარია დ’ესტე (Maria d'Este; დ. 8 დეკემბერი, 1644, მოდენა, იტალია — გ. 20 აგვისტო, 1684, პარმა, იტალია) — ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ისა და მისი პირველი მეუღლის, მარია კატერინა ფარნეზეს უმცროსი ქალიშვილი. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგინია 1668-1684 წლებში როგორც რანუჩო II-ის მესამე და უკანასკნელი მეუღლე. პარმის ორი ჰერცოგის: ფრანჩესკო და ანტონიო ფარნეზეების დედა.
ბიოგრაფია
მარია დაიბადა 1644 წლის 8 დეკემბერს მოდენაში. იგი იყო მოდენის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ისა და მისი პირველი მეუღლის, მარია კატერინა ფარნეზეს მერვე შვილი ცხრიდან და მეოთხე ქალიშვილი ოთხიდან. დედამისი თავის მხრივ პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო I-ის ქალიშვილი იყო.
მარიას დედა 1646 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მამამისმა კიდევ ორჯერ იქორწინა: 1648 წელს თავისსავე ცოლის დაზე, ვიტორია ფარნეზეზე, ხოლო 1649 წელს, მეორედ დაქვირვდა, რის გამოც 1654 წელს მესამედ დაქორწინდა ლუკრეცია ბარბერინიზე, რომელთან ერთადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება.
მას შემდეგ, რაც 1666 წელს მარიას უფროსი და, პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგინია იზაბელა დ’ესტე მშობიარობის შემდგომი გართულებებით გარდაიცვალა, მისმა მეუღლემ, ჰერცოგმა რანუჩო II ფარნეზემ ახალი თანამეცხედრის ძიება დაიწყო. მარიას მამა ყოველთვის ცდილობდა პარმასთან დინასტიური ქორწინებების გზით ძლიერი ალიანსის შექმნას, რის გამოც რანუჩოს თავისი მეორე ქალიშვილის, ანუ მარიას ხელი შესთავაზა, რაზეც იგი სიხარულით დასთანხმდა. ამრიგად, მარია ცოლად მიჰყვებოდა მამაკაცს, რომელიც დედამისის ძმის, ჰერცოგ ოდოარდო ფარნეზესა და მარგერიტა მედიჩის ვაჟი იყო, ანუ ამ ხაზით რანუჩო მისი ღვიძლი ბიძაშვილი იყო, ხოლო მეორე მხრივ მისი დის ქვრივი გამოდიოდა. ამ ყველაფერმა ფრანჩესკო I-ს ხელი ვერ შეუშალა ესტე-ფარნეზეების კიდევ ერთი ქორწინება მოეწყო.
1667 წლის ოქტომბერში, მოდენაში შედგა მარიასა და რანუჩოს მარიონეტული ქორწინება. ამის მიუხედავად, მარიამ მშობლიური მოდენა მხოლოდ 1668 წლის 1 იანვარს დატოვა და სულ რამდენიმე დღეში ჩავიდა პარმაში, სადაც დიდი საქორწინო სამზადისი მიმდინარეობდა ჰერცოგის რიგით მესამე ქორწინებისათვის. 1668 წლის 1 ოქტომბერს მარია და რანუჩო პარმის კათედრალში დაქორწინდნენ.
რანუჩოს მარიასთან ყველაზე მეტი — ცხრა შვილი შეეძინა, მაგრამ მათგან მხოლოდ სამმა მიაღწია ზრდასრულობამდე. მარია მისი სამი ცოლიდან ერთადერთია, რომელთანაც რანუჩოს მომავალი ჰერცოგი შეეძინა.
მარია დ’ესტე გარდაიცვალა 1684 წლის 20 აგვისტოს პარმაში, 39 წლის ასაკში. იგი მეორე დღესვე, 21 აგვისტოს დაკრძალეს პარმაში, სანტა მარია დელა სტრეჩატას კათედრალში, განსვენებული დის, იზაბელას გვერდით. აღსანიშნავია, რომ რანუჩოს მეოთხე ცოლი აღარ შეურთავს, თუმცა კიდევ ათ წელს იცოცხლა და 1694 წლის 11 დეკემბერს, 64 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ტახტი მარიას ჯერ ერთმა, შემდეგ კი მეორე ვაჟმა დაიკავა, თუმცა ორივე მათგანი უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც პარმის ტახტი მარიას დის, იზაბელასა და რანუჩოს შთამომავალმა, ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის ვაჟმა ფილიპე I ბურბონმა დაიკავა.
უაილიაკანის რაიონი
უაილიაკანის რაიონი (Distrito de Huayllacayán) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის ბოლონესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.256 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 276 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.97 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 127.99 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ბოლონესის პროვინციის რაიონები
კონგოს პირველი ომი
კონგოს პირველი ომი — 1996-1997 წლებში, რუანდის თავდასხმა ზაირზე, რისი მიზანიც დიქტატორ მობუტუ სესე სეკოს აჯანყებულების ლიდერის ლორან-დეზირე კაბილათი ჩანაცვლება იყო. აჯანყების კატალიზატორად ზაირის აღმოსავლეთში რუანდის გენოციდით გამოწვეული არეულობა იქცა.
ახალმა მთავრობამ ქვეყანას სახელი გადაარქვა და უწოდა - კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. ომს რეალურად ქვეყანაში დიდი ცვლილებები არ გამოუწვევია. კაბილა დაშორდა თავის რუანდელ და უგანდელ მოკავშირეებს. გადატრიალების შიშით მან ქვეყნიდან რუანდის და უგანდის სამხედრო ძალები გაიყვანა. ამ მოვლენებმა გამოიწვია კონგოს მეორე ომი. ზოგიერთი ექსპერტი ორივე ომს ერთ კონფლიქტად განიხილავს.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ბრისკოს ოლქი
ბრისკოს ოლქი (Briscoe County) — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. სილვერტონი. შეიქმნა 1876 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
სქოლიო
კატეგორია:ტეხასის ოლქები
ფილტვის ადენომატოზი
ფილტვის ადენომატოზი — ცხოველის ქრონიკული დაავადება, რომელსაც ახასიათებს სიმსივნისებრი წანაზარდები ფილტვის ქსოვილში, გავრცელებულია მსოფლიოს თითქმის ყველა ქეევანაში. ავადდება ძროხა, ცხვარი, ცხენი, ძაღლი, თაგვი, კალმახი. ვარაუდობენ, რომ დაავადებას იწვევს განსაკუთრებული ვირუსი. სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა ფილტვის ადენომატოზი გარეგანი ნიშნებით ემსგაესება ფილტვის ანთებას (ხველა, ქოშინი და სხვ.). დიაგნოზს ადგენენ მაკრო და მიკროსკოპული გამოკვლევის საფუძველზე. ადამიანის დასენიანება ცხოველისაგან რეგისტრირებული არ არის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფილტვების დაავადებები
ერზრუმის ეიალეთი
300px|მინი|ერზრუმის ეიალეთი 1609 წელს ერზრუმის ეიალეთი (ایالت ارضروم; Eyālet-i Erżurūm) — ოსმალეთის იმპერიის ეიალეთი. არსებობდა 1533-1867 წლებში.
XVII საუკუნეში 12 სანჯაყად იყოფოდა. ერზრუმის ეიალეთში გაერთიანებული იყო ზოგი ქართული რაიონი, კერძოდ ისპირის (სპერის), თურთუმის (თორთომის), მამარის (იგივე ნარმანის, ნემარევანის) და ფასინლერის (ფასინის, ბასიანის) სანჯაყები.
ერზრუმის ეიალეთში ცალკე იყო ერზრუმის სანჯაყი, სადაც იმყოფებოდა ფაშის რეზიდენცია. XIX საუკუნის დასაწყიში ამ ეიალეთში სანჯაყთა რაოდენობა განახევრებულია და ექვსს შეადგენს. აქ ქართულს მიმსგავსებული სახელწოდებები არ გვაქვს, ისინი აქვე სხვა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებშია გათქვეფილი, თუმცა დამატებულია გუმუშჰანეს სანჯაყი, ისტორიული ჭანეთის ქვეყანა.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ეიალეთები
კიტა აბაშიძის ქუჩა
კიტა აბაშიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია). მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩიდან გიორგი ჩუბინაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ახალი კათოლიკეების ქუჩა, 1900 წლის გეგმაზე — როგორც მელიქოვის (მელიქიშვილის) ქუჩა. 1923 წელს — სტანისლავ რენინგერის, 1983 წელს — გიორგი ჩუბინაშვილის, 1990 წელს კი კიტა აბაშიძის სახელი ეწოდა.
ლიტერატურა
აბაშიძე
კრიკოვა
კრიკოვა (Cricova) — ქალაქი მოლდოვაში. შედის კიშინიოვის მუნიციპალიტეტის რიშკანოვკის სექტორის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
Paradox Interactive-ის თამაშების სია
მინი|მარჯვნივ|250პქ|[[Paradox Interactive-ის ლოგო]] ეს არის შვედური კომპანია Paradox Interactive-ის მიერ შექმნილი და გამოცემული ვიდეო თამაშების სია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები კომპანიების მიხედვით კატეგორია:Paradox Interactive-ის თამაშები
შუა როკის მეოთხე კოშკი
შუა როკის მეოთხე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა როკში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
კოშკი აგებულია მოწითალო ფერის ფლეთილი ქვით, დღეს-დღეობით  ხუთი სართულია შემორჩენილი. პირველი სართული ამოვსებულია ქვით, მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. შეინიშნება დუღაბის კვალი, კოშკის ირგვლივ მიწის დონე აწეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ადეპტი
ადეპტი (adeptus — „მიღწეული“) — რომელიმე მოძღვრების, იდეის თავგამოდებული დამცველი. მისი განსაზღვრება ვრცელდება როგორც პიროვნებისა თუ ორგანიზაციის ცოდნის, ისე მისი ხარისხის მიმართ დამოკიდებულებაზე. XIX საუკუნიდან ტერმინი აქტიურად გამოიყენება თეოსოფიაში, ოკულტიზმსა და ეზოთერიკაში, სადაც ხშირად ის აღნიშნავს შემდგარ ინიციაციას ან საიდუმლო ცოდნის მიმართ კონკრეტული ადამიანის განდობილობის დონეს. ტერმინი ასევე გამოიყენება ანტისაკულტო მოძრაობებში, სადაც ის ატარებს დამღის („სექტის ადეპტი“) ფუნქციას. მეცნიერთა აზრით აღნიშნული გზით ხდება საზოგადოებაში რელიგიური უმცირესობების სტიგმატიზაცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:რელიგიათმცოდნეობა
მურსალი (იმიშლის რაიონი)
მურსალი (Mürsəlli) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 872 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
ლოტუკო (ხალხი)
ლოტუკო — სამხრეთ სუდანში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი. მათი ძირითადი საქმიანობა არის მეცხოველეობა, ლოტუკო ხალხის რაოდენობა დაახლოებით 207 000 ადამიანს შეადგენს და ისინი სამხრეთ სუდანის სიდიდით VI ან VII ეთნიკური ჯგუფს წარმოადგენენ. ისინი ძირითადად სახლობენ აღმოსავლეთ ეკვატორიის შტატში. სავარაუდოდ ისინი ამ რეგიონში 1700–იანებში გადმოსახლდნენ. საუბრობენ ლოტუკოს ენაზე.
მიწას განაგებს მთლიანი მოსახლეობა და არ ჰყავთ ერთი ლიდერი. შერჩეული ადამიანები წყვეტენ ბაღების გაშენების საკითხს და ასევე იმას თუ რომელ პიროვნებას რა რაოდენობის მიწა ექნება. ლოტუკოს ტომს ტრადიციულად კონფლიქტი აქვს მურლეს ხალხთან, რომლებიც მათ ნახირებს თავს ესხმიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ეთნიკური ჯგუფები
ყარსის ეიალეთი
300px|მინი|ყარსის ეიალეთი 1609 წელს ყარსის ეიალეთი (ایالت قارص; Eyālet-i Ḳarṣ) — ოსმალეთის იმპერიის ეიალეთი. არსებობდა 1580-1875 წლებში.
XVII საუკუნეში 6 სანჯაყად იყოფოდა. მათ შორის სამი იყო ქართული გოლეს (ქართულად კოლას), იგივე მცირე არტაანი, ჰუჟუჟანის ანუ ჩილდირის და ზარშადის იგივე არფაჩაის (ქართულად წინუბანის) სანჯაყები.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ეიალეთები
მემედ აბაშიძის ქუჩა
მემედ აბაშიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში ( გლდანი). ვლადიმერ ნანეიშვილისა და ნიკო (ნიკოლოზ) კეცხოველის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 80-იან წლებში. ქუჩას მემედ აბაშიძის სახელი 1984 წელს დაერქვა. ერთხანს მემედ აბაშიძის სახელი ერქვა ნაფარეულის ქუჩასაც (ვაკე).
ზემო როკის მეოთხე კოშკი
ფლეთილი ქვით ნაშენი კოშკი შემორჩენილია ექვსი სართულის დონეზე. თაღოვანი შესასვლელი მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელშია გაჭრილი. დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში დატანებულია თითო არქიტრავული სათოფური. პირველი სართული ამოვსებულია ქვებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლუო (ხალხი)
მინი|ლუო ხალხის წარმომადგენელი [[ლუპიტა ნიონგ’ო.]] ლუო — ძირითადად კენიასა და ტანზანიაში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი. ცხოვრობენ ასევე სამხრეთ სუდანის დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალის შტატში, სადაც მათი რაოდენობა დაახლოებით 171 000 ადამიანს შეადგენს. ზოგიერთი მონაცემის მიხედვით ლუო სამხრეთ სუდანის სიდიდით VIII ეთნიკური ჯგუფია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კენიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:ტანზანიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ეთნიკური ჯგუფები
საქართველოს ეროვნული სახელბურთო ნაკრები
სტატისტიკა (არ არის შეტანილი ამხანაგურები)
კატეგორია:საქართველოს ხელბურთი კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრებები
ნურულუ
ნურულუ (Nurulu) — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 786 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
Bring the Boys Back Home
„Bring the Boys Back Home“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა. იგი შეტანილია 1979 წლის ორმაგ ალბომში The Wall.
ნოტების შემდეგ ისმის დოლის ხმა, რომელიც მარშის რიტმს იძენს (თვლა 4/4). სიმღერა პოლირიტმულია და რიტმი გრძელდება, ხოლო ორკესტრი, გუნდი და ვოკალი საკუთარ პარტიებს 12/8 თვლით ასრულებენ.
როჯერ უოტერსი მაღალ რეგისტრში მღერის, გუნდთან ერთად. სიმღერის ბოლოს კარზე კაკუნია და მეორდება ხმები ალბომის სხვადასხვა ეპიზოდიდან.
სქოლიო
კატეგორია:1979 წლის სიმღერები კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ატლანტისპირა დაბლობი
ატლანტისპირა დაბლობი (Atlantic Plain) — დაბლობი ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-ში. გადაჭიმულია ატლანტის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, ნიუ-იორკის ღია ყურიდან ფლორიდის ნახევარკუნძულის კიდემდე 3500 კმ-ზე. სიგანე 30-იდან 350 კმ-მდე. აგებულია ძირითადად ანთროპოგენური ზღვიური ნალექებით — კირქვებით, ქვიშაქევბით, ქვიშებითა და თიხებით, რომელთა საერთო სიმძლავრეა 1000 მ.
ზედაპირი ბრტყელია. სიმაღლე 100 მ-მდე. ჩრდილოეთით მდებარე სანაპირო დანაწევრებულია ღრმად შეჭრილი დელავერისა და ჩესაპიკის ყურეებით, სამხრეთით — ლაგუნური და მარშული ტიპის ნაპირებია. მკვეთრადაა გამოხატული ზღვიური ტერასები, რომლებიც გადაკვეთილია მდინარეთა ფართო დაჭაობებული ჭალებით.
სანაპიროს დიდი ნაწილის გასწვრივ გადის გოლფსტრიმის თბილი დინება. კლიმატი სუბტროპიკულია, მუსონური ტიპის, ფლორიდის სამხრეთით ტროპიკული. ზამთარი თბილია, წვიმიანი. ფლორიდის სამხრეთით მშრალი; იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0-იდან 20 °C-მდე, მაგრამ თითქმის საყოველთაოდ იცის წაყინვები. ზაფხული ცხელია, ნოტიო; ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 22–28 °C. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 1000–1400 მმ.
ატლანტისპირა დაბლობის ბუნებრივი მცენარეულობა წარმოდგენილია ფიჭვითა და ფიჭვნარ-მუხნარით; დაჭაობებულ მონაკვეთებზეა ურთხელისა და ჭაობის კვიპაროსისგან შემდგარი ტყე. ფლორიდის სამხრეთით პალმის, ფიკუსისა და სხვა ტროპიკული ხეებისაგან შემდგარი ტყეა. ნაპირებთან მანგროვიანებია. გაუტყეურებულ ადგილებზე ბამბისა და თამბაქოს ნათესებია; განვითარებულია მებოსტნეობა და მეხილეობა. ატლანტისპირა დაბლობი მჭიდროდაა დასახლებული. დიდი ქალაქებია ნიუ-იორკი, ფილადელფია, ბალტიმორი, ვაშინგტონი და სხვა.
ადვენტიური ემბრიონია
ადვენტიური ემბრიონია (adventicius — „გარეგანი“) — მცენარის  ჩანასახის ფორმირება თესლკვირტის სომატური (და არა სასქესო) უჯრედებიდან. ამ დროს ხშირად ვითარდება რამდენიმე (20-მდე) ჩანასახი (პოლიემბიონია). ადვენტიური ემბრიონია აპომიქსისის ერთ-ერთი ტიპია. ახასიათებს მანდარინს, ლიმონს, ფორთოხალს და სხვა ციტრუსებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა გამრავლება კატეგორია:ბოტანიკა
ლაოსის ისტორია
მინი|ლაოსი ლაოსის ისტორია სათავეს 1353 წლიდან იღებს, როდესაც მეფე ფა ნგუმმა ლანსანგის სახელმწიფო დააარსა. აქამდე არსებული მოვლენები კი პრეისტორიად ითვლება.
არქეოლოგიური მონაცემები
არქეოლოგიური აღმოჩენები თანამედროვე ლაოსის პროვინციების ჰუაპჰანისა და ლუანგპრაბანგის ტერიტორიაზე ადასტურებენ, რომ ლაოსი ჯერ კიდევ 40 000 წლის წინ იყო დასახლებული. თანამედროვე ტიპის ადამიანის ქალა ლაოსის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2009 წელს ტამ პა ლინგის მღვიმეში, პა ჰანგის მთის თავზე აღმოაჩინეს. იგი 46 ათასი წლით თარიღდება.
საიდუმლო წარმოშობის მქონედ რჩება ათასობით ქვის ქილა ქილების ხეობაში, რომელიც მიმოფანტულია ანამის ქედის მთისწინეთში და გამოჰყოფს ლაოსსა და ვიეტნამს. ცნობების თანახმად ის უძველესი ადამიანის საკუთრება იყო.
ლაოსის უძველესი სახელმწიფოები და მიმდებარე ტერიტორია
პირველი ათასწლეულის პირველ ნახევარში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და ეკონომიკური გავლენა ლაოსის ტერიტორიაზე ფუნანის სახელმწიფოს ჰქონდა.
ჩენლამ და კამბუჯადეშამ შეცვალეს ფუნანის სახელმწიფო, რომელიც დღევანდელი ლაოსის სამხრეთ და ცენტრალურ რაიონებს მოიცავდა. VI-XIII საუკუნეებში ლაოსის ტერიტორიაზე აქტიურად სახლდებოდნენ ლაოსელთა ტაილანდურენოვანი წინაპრები. IX საუკუნეში დაიწყო ტაილანდელთა ლაშქრობები ნანჩხაოს სახელმწიფოდან ჩრდილოეთ ვიეტნამში, ჩრდილოეთი ლაოსის გავლით, სადაც აღმოცენდა პირველი ლაოსურ-ტაილანდური ფეოდალური სამთავროები. მათ მალევე დაიწყეს ბრძოლა კამბუჯადეშასთან.
ტომები ტაი და ლაო და მათი მიგრაცია ტაილანდისა და ლაოსის ტერიტორიაზე
ლაოსა და ტაის ადრეული ისტორიის ერთმანეთისგან გარჩევა საკმაოდ რთულია. მათზე პირველი ჩანაწერები ნანჩხაოს სამეფოს პერიოდს ეკუთვნის, რომლის ცენტრი დღევანდელი იუნანის პროვინციის ტერიტორიაზე, იაპონიაში მდებარეობდა. მასზე გადიოდა აბრეშუმის დიდი გზა, VII საუკუნეში.
ლანსანგის სახელმწიფო
უფლისწულმა ფა ნგუმმა 1349 წელს იქორწინა ანგკორას მეფის ასულზე, მიიღო მეფის მხარდაჭერა და დაიპყრო მუანგსუა. 1353 წელს მან დააარსა ლანსანგის სახელმწიფო და საკუთარი ტერიტორია დღევადელი ლაოსის ტერიტორიამდე გაზარდა, სადაც დამატებით შედიოდა დღევანდელი ტაილანდისა და კამბოჯის პროვინციები. მეფე ფა ნგუმმა ანგკორელი მეფის საჩუქარი, ოქროს ბუდა ჩამოიტანა, რომელიც ეროვნულ რელიქვიად იქცა და აღნიშნავდა თერავადას მიღებას.
სიამის ჰეგემონი
მინი|ვატ სისაკეტი, ვენტიანი არც ერთი ლაოსური სახელმწიფო არ ფლობდა ზღვაზე გასასვლელს, გმომდინარე აქედან ევროპელთა ინტერესი მათ მიმართ ნაკლები იყო. მათი ისტორიის შესახებ XVIII საუკუნის რამდენიმე წყარო არსებობს. 1763 წელს სიამსა და მიანმარს შორის ომის დროს მიანმარის ჯარმა დაიკავა მთელი ლაოსის ტერიტორია. ამავე ომში 1778 წელს სიამის მეფე ტაქსინმა თავისი სამხედრო მეთაური ბუდხა იოდფა ჩულალოკე სამხედრო მისიით გაგზავნა ჩრდილოეთით. სიამელებმა გაძარცვეს ვიენტიანი; ქალაქის მთავარი განძი, ზურმუხტის ბუდას ქანდაკება, ჰონგ-კონგში გადაიტანეს და საკუთარი მმართველობა დაამყარეს ლაოსში. ვიენტიანის მეფე გაიქცა, თუმცა მალევე გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ტახტს მარიონეტული მმართველები იკავებდნენ, რომლებსაც ჰონგ-კონგში ნიშნავდნენ. ბევრი არისტორკრატიული ოჯახი იძულებით იქნა სიამში გადასახლებული.
ფრანგული კოლონიზაცია
მინი|ლაოსის ტერიტორიული დანაკარგი XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში. ოფიციალურად ლაოსის ისტორიოგრაფიაში ამ ფაქტის შესახებ საუბარი არაა, თუმცა ლაოსი ფრანგი კოლონიზატორების წყალობით შეიქმნა. ბირმა, რომელიც ლაოსს საუკუნეების განმავლობაში საფრთხეს უქმნიდა, 1826-1885 წლებში ბრიტანეთის გავლენის ქვეშ მოექცა და ბრიტანეთის ინდოეთის მიერ კონტროლირდებოდა. ამავე პერიოდში საფრანგეთმა დაიმორჩილა ვიეტნამი. 1862 წელს სამხრეთ ვიეტნამი და აღმოსავლეთ კამბოჯა საფრანგეთის მფარველობის ქვეშ მოექცნენ, ხოლო იგივე სტატუსი 1885 წელს ჩრდილოეთ ვიეტნამმაც მიიღო. ამრიგად, სიამი ორ აგრესიულ, ძალაუფლების მქონე კოლონიებს შორის აღმოჩნდა. თავდაპირველად სიამი ფიქრობდა, რომ მონგკუტისა და ჩულალონგკორნის მეფობისას, მოდერნიზაციის შედეგად შეძლებდა დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას. სახელმწიფო იმდენად დიდი აღმოჩნდა, რომ მისი საზღვრების დაცვაც შეუძლებელი იყო.
ლაოსის დამოუკიდებელი სამეფო
დამოუკიდებელი ლაოსი მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ღარიბ ქვეყანად რჩებოდა, რომელიც რეგულარულად იღებდა საერთაშორისო დახმარებას. სამეფო რეჟიმის პერიოდში ქვეყნის ეკონომიკა თანდათანობით შეიცვალა - ავტომობილების რაოდენობა გაიზარდა, აშენდა ელექტროსადგურები და ბრინჯის მსგავსად გავრცელდა სიმინდის კულტურა. თუმცა, ქვეყნის განვითარებას ხელს უშლიდა ის ფაქტი, რომ ლაოსი ცივი ომის ერთ-ერთ თეატრად იქცა. სწორედ ამან განაპირობა ლაოსის სახალხო-დემოკრატიულ რესპუბლიკად გამოცხადება.
ლაოსის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკა
1975 წელს ქვეყანამ ოფიციალურად დაიწყო სოციალიზმის შენება. განხორციელდა კოლექტივიზაცია და დაიწყო ინდუსტრიალიზაცია. თუმცა, ლაოსის ეკონომიკური მდგომარეობა მაინც რთული იყო. სსსკ-ში პერესტროიკის ზემოქმედების გამო, დენ სიაოპინის ჩინეთში ტრანსფორმაციის შემდეგ, ლაოსში, 1986 წელს გამოცხადდა „ახალ ეკონომიკურ მექანიზმზე გადასვლა".
სქოლიო
კატეგორია:ლაოსის ისტორია