cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azure
სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ცათამბჯენები კატეგორია: აზერბაიჯანის ცათამბჯენები
მარო დუკა
მარო დუკა (Μάρω Δούκα; დ. 1947) — ბერძენი მწერალი, რომანისტი. 1966 წლიდან ცხოვრობს ათენში. სწავლობდა ისტორიასა და არქეოლოგიას ათენის კაპოდისტრიულ უნივერსიტეტში. მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ 70-იანელთა თაობას. მის პირველ სადებიუტო თხზულებაში „კარდალა“ (Η Πηγάδα), რომელიც 1974 წელს გამოვიდა, გადმოცემულია ავტორის შთაბეჭდილებები პოლკოვნიკთა რეჟიმის შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი მწერლები კატეგორია:ბერძენი ქალი მწერლები
ხალაჯი (ხიზი)
ხალაჯი  (Xələc) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში. სოფლის მოსახლეობა შეადგენს 322 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხიზის რაიონის სოფლები
ქოჩქორის რაიონი
ქოჩქორის რაიონი (Кочкор району) — ყირგიზეთის ნარინის ოლქის ხუთი რაიონიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ქოჩქორი.
გეოგრაფია
ქოჩქორის რაიონი მდებარეობს ნარინის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ჩუის, ხოლო დასავლეთიდან — ისიქ-ქოლის ოლქი.
მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მიხედვით რაიონში ცხოვრობდა 58 267 ადამიანი, რომელთაგან ყირგიზი იყო 57 582 (98,8 %), დუნგანები — 299 (0,5 %), უზბეკები — 146 (0,3 %).
სქოლიო
კატეგორია:ყირგიზეთის რაიონები კატეგორია:ნარინის ოლქის რაიონები
ეზანას ქვა
ახ. წ. 330-356 წლებში აფრიკის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე აქსუმის სამეფოს მართვდა მეფე ეზანა. იგი ებრძოდა ნუბიელებს და თავის გამარჯვებების შესახებ წერდა სტელებზე. ეზანას ქვა დაწერილია გეეზის, საბეისა და ბერძნულ ენებზე. წარწერა ძირითადად ღმერთის განდიდებაა გამარჯვებების გამო. მისი წარწერები ქვაზე წარმოდგენილია სამ ენაზე, როზეტის ქვის მსგავსად.
საეკლესიო ისტორიის თანახმად აბისინიელი წმინდა ფრუმენტი, ახალგაზრდა მეფის მონა, მიიღებს ქრისტიანობას ალექსანდრიაში, სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მისი გავლენით მეფემ და მისმა მრავალმა ქვეშევრდომმა ქრისტიანობა მიიღო. ასე დაიბადა ეთიოპიის მართლმადიდებელი ეკლესია. თავისი მმართველობის დასასრულს, დაახლოებით 350 წელს მეფე ეზინამ ქუშიტების წინააღმდეგ დაიწყო ლაშქრობა, რის შედეგადაც ქუშის სამეფო გაანადგურა. გეეზის ენაზე დაწერილი სხვადასხვა ქვები ნაპოვნია ასევე მეროეში, ქუში სამეფოს დედაქალაქში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აქსუმის სამეფო კატეგორია:ეთიოპიის ისტორია
ალისია მორეუ დე ხუსტო
მინი|ალისია მორეუ 1972 წელს. ალისია მორეუ დე ხუსტო (11 ოქტომბერი, 1885 – 12 მაისი, 1986) — არგენტინელი ექიმი, პოლიტიკოსი, პაციფისტი და ადამიანის უფლებების დამცველი.
მან პოლიტიკური აქტივობა 1906 წელს გამართულ თავისუფალი აზროვნების საერთაშორისო კონფერენციის შემდეგ დაიწყო. მან დაამყარა კავშირები სოციალისტურ პარტიასთან და თანამშრობლობდა საერთაშორისო სოციალისტურ გაზეთთან.
1956 წელს ის გახდა ჟურნალ La Vanguardia-ს დირექტორი. ორი წლის შემდეგ სოციალისტური პარტია გაიყო ორ პარტიად: დემოკრატიულ სოციალისტურ პარტიად და პოპულარულ სოციალისტურ პარტიად რომლის გენერალური სეკრეტარიც იყო ალისია.
ბუენოს-აირესის პუერტო-მადეროს უბნის მთავარ ქუჩს მისი სახელი ჰქვია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:არგენტინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქალთა უფლებები
ანტუანეტ დე ბურბონი
ანტუანეტ დე ბურბონი (Antoinette de Bourbon; დ. 25 დეკემბერი, 1494 — გ. 22 იანვარი, 1583) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ვენდომის გრაფ ფრანსუა I-ის ქალიშვილი. გიზის ჰერცოგინია როგორც კლოდ დე გიზის მეუღლე. შოტლანდიის დედოფალ მარი დე გიზისა და გიზის ჰერცოგ ფრანსუას დედა.
ბიოგრაფია
ანტუანეტი დაიბადა 1494 წლის 25 დეკემბერს შატო დე ამში, ქალაქ სომში, პიკარდიეში, საფრანგეთში. იგი იყო ვენდომის გრაფ ფრანსუა I-ისა და მარი ლუქსემბურგელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა იყვნენ ვენდომის გრაფი ჟან VIII და იზაბელ დე ბუვო, ხოლო დედის ხაზით სენ-პოლის გრაფი პიერ II და მარგერიტა სავოიელი.
ანტუანეტი აღწერილია როგორც შესანიშნავი ქალი, რომელშიც გაერთიანებული იყო სიამაყე, იუმორის გრძნობა და ინტელექტი. მან აგრეთვე გამოავლინა საოცარი ნიჭი ეკონომიკურ და პოლიტიკურ დარგებში. 1513 წელს ანტუანეტი ცოლად გაჰყვა ლოთარინგიის ჰერცოგ ჟან II-ის ვაჟს, გიზის ჰერცოგ კლოდ დე გიზს. მისი და კლოდის უფროსი ასული, მარი დე გიზი შოტლანდიის დედოფალი გახდა, ხოლო მისი ქალიშვილი მერი I სტიუარტი შოტლანდიის დედოფალი, რომელიც საფრანგეთში იზრდებოდა, როგორც დოფინ ფრანსუა დე ვალუას საცოლე. მერის აღზრდას კი თავად ანტუანეტი აკონტროლებდა. სწორედ მან გაუწია ორგანიზება 1558 წელს ფრანსუასა და მერის ქორწინების ცერემონიას.
ანტუანეტი გარდაიცვალა 1583 წლის 22 იანვარს, 89 წლის ასაკში, იგი დაკრძალეს წმინდა პიერი სახელობის სააბატოში, იონვილში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1494 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1583 კატეგორია:ბურბონები
კლემენტინ ბელგიელი
კლემენტინ ბელგიელი (Clémentine Albertine Marie Léopoldine, Clementina Albertina Maria Leopoldina; 30 ივლისი, 1872; — გ. 8 მარტი, 1955) — ბელგიის პრინცესა და ვეტინის საგვარეულოს წევრი. 1910 წელს დაქორწინდა ნაპოლეონ ვიქტორ ჟერომ ფრედერიკ ბონაპარტზე და გახდა ბონაპარტების საგვარეულოს ერთ-ერთი წარმომადგენელი.,
იყო ბელგიის მეფის, ლეოპოლდ II-ისა და დედოფალი მარია ჰენრიეტა ავსტრიელის მესამე ქალიშვილი. მოზარდობისას კლემენტინს შეუყვარდა თავისი ბიძაშვილი ბელგიის პრინცი ბოდუენი. ახალგაზრდა მამაკაცი, რომელსაც არ ჰქონდა იგივე გრძნობები პრინცესას მიმართ, პნევმონიით გარდაიცვალა 1891 წელს, 21 წლის ასაკში.
კლემენტის დედასთან შედარებით, უფრო ახლო ურთიერთობა ჰქონდა მამასთან. 1896 წელს მამამისმა სურვილი გამოთქვა რომ იგი დაექორწინებინა რუპრეხტზე, ბავარიის გვირგვინოსან პრინცზე, მაგრამ კლემენტინმა უარი თქვა მასთან ქორწინებაზე.
წლების განმავლობაში კლემენტინი მარტოხელა იყო. დაახლოებით 1902 წელს, დედოფალ მარი ჰენრიეტას გარდაცვალებიდან მალევე, მას გაუჩნდა გრძნობები პრინც ნაპოლეონ ვიქტორ ბონაპარტის მიმართ. იტალიის სამეფო ოჯახის მხარდაჭერის მიუხედავად, მეფე ლეოპოლდ II-მ, საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის შიშის გამო, უარი თქვა ამ ქორწინებაზე.
კლიმენტინმა ნაპოლეონზე დაქორწინება მამის გარდაცვალებამდე ვერ შეძლო. მათი ქორწინება საბოლოოდ შედგა 1910 წელს, მას შემდეგ რაც ბელგიის ახალმა მმართველმა, მისმა ბიძაშვილმა მეფე ალბერტ I- მა თანხმობა მისცა ქორწინებისთვის. ახალდაქორწინებულები ბრიუსელში, ავენიუ ლუიზში გადავიდნენ საცხოვრებლად. მათ ორი შვილი ჰყავდათ: მარი კლოტილდი, რომელიც დაიბადა 1912 წელს, ხოლო 2 წლის შემდეგ, 1914 წელს ეყოლათ ლუი ჯერომი.
როდესაც პირველი მსოფლიო ომი დაიწყო, კლემენტინმა და მისმა ოჯახმა დიდ ბრიტანეთს შეაფარეს თავი, ისინი ეუხენია დე მონტიხოს ყოფილ რეზიდენციაში მიიყვანეს. კლემენტინი ბიძაშვილთან ელიზაბეთ ბავარიელთან, ბელგიის დედოფალთან ერთად, აქტიურად იყო ჩართული წითელი ჯვრის მოძრაობაში.
1918 წლის 11 ნოემბრის კომპიენის ზავის შემდეგ კლემენტინი ბელგიაში დაბრუნდა. ნაპოლეონი და კლემენტინი ნამიურის პროვინციაში ცხოვრობდნენ, სადაც 4 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი საქველმოქმედო ღონისძიებებს ატარებდნენ. კლემენტინი ხშირად სტუმრობდა ტურინსა და რომს იტალიის სამეფო ოჯახთან ერთად.
1926 წელს ნაპოლეონი ინსულტიდან ერთი კვირის შემდეგ გარდაიცვალა. კლემენტინს დამოუკიდებლად მოუწია ორი შვილის აღზრდა.
1937 წლიდან კლემენტინი სულ უფრო ხშირად რჩებოდა საფრანგეთში, სწორედ რონჩინში იყო 1939 წლის სექტემბერში, როდესაც მეორე მსოფლიო ომი გამოაცხადეს. როგორც კი შეძლო, გაემგზავრა საფრანგეთში და დარჩა იქ, რადგან 1940 წელს ბელგიაში შეჭრის შემდეგ შეუძლებელი იყო თავის ქვეყანაში დაბრუნება. 1945 წლის შემდეგ კლემენტინმა დატოვა რონჩინი და თავისი დროის უმეტეს ნაწილს სავოიასა და საფრანგეთის რივიერაზე ატარებდა, სადაც იგი 1955 წელს, 82 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ადრეული წლები
მარცხნივ|მინი| ბელგიის პრინცესა კლემენტინი, დაახ. 1880 წელი ბელგიის მეფე ლეოპოლდ II-ისა და დედოფალი მარია ჰენრიეტა ავსტრიელის მესამე ქალიშვილი, კლემენტინ ალბერტინ მარი ლეოპოლდინი დაიბადა ლაკენის სასახლეში 1872 წლის 30 ივლისს, საღამოს 6 საათზე, მისი უფროსი ძმის, პრინცი ლეოპოლდის გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ. ლეოპოლდი მეფის ერთადერთი ვაჟი იყო, თუმცა ლეოპოლდ II იმედს იტოვებდა, რომ მათ გაუჩნდებოდათ კიდევ ერთი ვაჟი, თუმცა 1872 წელს დაიბადა პრინცესა კლემენტინი, სამეფო წყვილის ბოლო შვილი. იგი მოინათლა 1872 წლის 3 სექტემბერს ლაეკენის სასახლეში მოკლე ცერემონიის დროს. კლემენტინი დაარქვეს ნათლიის და დეიდის, კლემენტინა ორლეანელის პატივსაცემად
სამეფო წყვილს უკვე ჰყავდა ორი ქალიშვილი, ლუიზა და სტეფანია, რომლებიც 14 და 8 წლის იყვნენ, ამიტომ ახალი ქალიშვილის დაბადებით მეფეს იმედები გაუცრუვდა. მისი დების მსგავსად, კლემენტინი კერძო მასწავლებლებთან სწავლობდა ფრანგულს, გერმანულს, მუსიკას, ისტორიასა და ლიტერატურას. გულმოდგინე სტუდენტი, კლემენტინი მიდრეკილი იყო ისტორიისა და ლიტერატურისკენ, თუმცა დედამისის სურვილით, მუსიკა შეისწავლა პიანისტისა და კომპოზიტორის ოგიუსტ დიუპონის კერძო გაკვეთილებით.
ლუიზა, პრინცესას უფროსი და, 1875 წელს დაქორწინდა ბიძაშვილზე, საქსე-კობურგისა და გოტას პრინც ფილიპზე და მის მეუღლესთან ერთად დასახლდა ქალაქ ვენაში. 1881 წელს კლემენტინის და, სტეფანი დაქორწინდა რუდოლფზე, ავსტრიის პრინცზე. 8 წლის ასაკიდან კლემენტინი თავისი დების გარეშე, მარტო ცხოვრობდა ლაეკინის სასახლეში, სადაც ძალიან მოსაწყენი და მარტოსული ბავშვობა ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ყოველკვირეულად ერთობოდა თავის ბიძაშვილებთან ჰენრიეტასთან და ჟოზეფინ კეროლაინთან, მას უერთიერთობა ძირითადად მოზრდილებთან უწევდა, მათ შორის იყო მისი გუვერნანტი ომერინ დრანკორტი. მარჯვნივ|მინი|300x300პქ| დედოფალი [[მარია ჰენრიეტა ავსტრიელი|მარიზ ჰენრიეტი სამ ქალიშვილთან ერთად 1889 წელს. მარცხნიდან მარჯვნივ: ლუიზა, კლემენტინი და სტეფანია.]] 1889 წლის აპრილში, მაიერლინგში უცნაურ გარემოებებში მისი სიძის, რუდოლფის გარდაცვალებიდან ორი თვის შემდეგ, კლემენტინი და დედამისი სტეფანისთან, ახალ დაქვრივებულთან, მირამარის ციხესიმაგრეში იმყოფებოდნენ. სტეფანიასა და კლემენტინს შორის ურთიერთობა კიდევ უფრო გამყარდა, მათ უყვარდათ მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე ერთად დაკვრა, ხოლო კლემენტინი ვენეციით დიდად მოიხიბლა.
1889 წლის დეკემბერში კლემენტინმა სწავლა ოფიციალურად დაასრულა, თუმცა მაინც ესწრებოდა რელიგიის, ინგლისური ენისა და გერმანულის გაკვეთილებს.
1890 წელს, მაშინ როდესაც 18 წლისაც არ იყო, ისწავლა ეტლის ტარება: დედამისის ხელმძღვანელობით, ის ხშირად ვარჯიშობდა ეტლების მართვაში. ასევე, მას ადვილად შეეძლო ამოეცნო სხვადასხვა ჯიშის ცხენი.
სქოლიო
კატეგორია:XIX საუკუნის ბელგიელები კატეგორია:ბონაპარტები კატეგორია:საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია (ბელგია) კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი
ძირტკბილა
thumb|Glycyrrhiza glabra
ძირტკბილა (Glycyrrhyza glabra) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა, რომლის სამშობლოა სამხრეთი ევროპა და, ნაწილობრივ, აზია. აქვს კენტფრთისებრი ფოთოლი, ფესურა, იისფერი ყვავილი, ზომით 0,8 - 1,2 სანტიმეტრი, ნაყოფი — 2-3 სანტიმეტრის სიგრძის პარკი, რომელშიც 1-8 თესლია. იზრდება 1 მეტრამდე სიმაღლისა. გავრცელებულია უმთავრესად სტეპის, ნახევრად-უდაბნოსა და უდაბნოს ზონებში.
ძირტკბილას ფესურა და ნაყოფი შეიცავს გლიკოზიდებს, საქაროზას, ფლავონოიდებს, ეთეროვან ზეთებს, C ვიტამინს, მინერალურ მარილებსა და სხვ. ძირტკბილას მიწისზედა ნაწილებს იყენებენ თივად და სილოსად. 100 კილოგრამი თივა შეიცავს 41,2 საკვებ ერთეულს, 1,1 კილოგრამ ნედლ პროტეინს. ძირტკბილას უძველესი დროიდან იყენებენ მედიცინაში, აგრეთვე ლუდის წარმოებაში, კულინარიაში, საკონდიტრო საქმეში. ძირტკბილას ძირებს იყენებენ საღებავად. 1 ჰექტარი ძირტკბილას კარგი შალდამიდან შეიძლება 10-20 ტონა მზა ნედლეულის მიღება.
ძირტკბილას გვარის ლათინური სახელი (Glycyrrhyza) წამოსულია ბერძნულიდან γλυκύρριζα (glukurrhiza), რაც ნიშნავს „ტკბილ ფესვს“, სიტყვებიდან γλυκύς (glukus), „ტკბილი“ + ῥίζα (rhiza), „ფესვი“. ამ სახელწოდებას გვაწვდის დიოსკორიდე. ძირტკბილას ფესვის სიტკბო მოდის ნივთიერებისაგან გლიცირიზინი, რომელიც შაქარზე უფრო ტკბილია.
ზაიმი (კეუშენის რაიონი)
ზაიმი (Zaim) — სოფელი მოლდოვაში, კეუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 36 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 511 ადამიანს შეადგენდა.
ძირტკბილა
კულტივაცია და გამოყენება
ძირტკბილა იზრდება ყველაზე უკეთ მზიან ხეობებში, კარგად დრენირებულ ნიადაგზე. მას აგროვებენ შემოდგომობით, დარგვიდან 2-3 წლის შემდეგ.
ზაიმი (კეუშენის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კეუშენის რაიონის სოფლები
ძირტკბილა
კულტივაცია და გამოყენება
ძირტკბილას ექსტრაქტი მზადდება მისი ფესურების ხარშვით წყალში და შემდეგ წყლის უმეტესი მოცულობის აორთქლებით. ექსტრაქტს იყენებენ როგორც მყარი სახით, ისე სიროფის სახითაც. მისი აქტიური მოქმედი საწყისი არის გლიცირიზინი, დამატკბობელი, რომელიც საქაროზაზე 30-50-ჯერ უფრო ტკბილია და ამასთან ერთად სამკურნალო ეფექტებიც გააჩნია.
სქოლიო
კატეგორია:პარკოსნები კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
甘草
რუმინეთის ჟუდეცები
რუმინეთის ჟუდეცები
რუმინეთი იყოფა 41 ჟუდეცად და ერთ მუნიციპიად (2011):
ისტორია
რუმინეთის ტერიტორიის ჟუდეცებად დაყოფა პირველად გვხვდება XV საუკუნეში, როდესაც მათ მართავდა ჟუდები (jude), რომლებიც ასრულებდნენ ადმინისტრაციულ და სასამართლო ფუნქციებს. ჟუდეცებად დაყოფის თანამედროვე სისტემა ჩამოყალიბდა XIX საუკუნეში ფრანგული დეპარტამენტების მაგალითზე: ყველა ჟუდეცს მართავს პრეფექტი, რომელიც არის ჟუდეცის მთავრობის წარმომადგენელი და ადგილობრივი ადმინისტრაციის მეთაური.
კომუნისტურმა პარტიამ რუმინული ჟუდეცებად დაყოფის სისტემა შეცვალა რუსული რაიონების სისტემით, თუმცა 1968 წელს ჟუდეცებად დაყოფა აღდგა. 1981 წელს ილფისა და იალომიცის ჟუდეცების რეორგანიზაციის შედეგად ჩამოყალიბდა ჯურჯუს, კელერაშის, იალომიცისა და ილფის ჟუდეცები. 1995 წლამდე ილფი იყო ცალკე ჟუდეცი. ამჟამად იგი შედის ბუქარესტის მუნიციპიის დაქვემდებარებაში.
რას-ელ-აინის მინტაკა
რას-ელ-აინი (არაბ.منطقة رأس العين) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ელ-ჰასაქის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით რას-ელ-აინის პროვინციაში დაახლოებით 177 150 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 3 826 კმ².
რუმინეთის ჟუდეცები
სქოლიო
*
რას-ელ-აინის მინტაკა
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
უოლტერ ადამსი
უოლტერ სიდნი ადამსი (Walter Sydney Adams; დ. 20 დეკემბერი, 1876, ანტიოქია — გ. 11 მაისი, 1956, პასადენა) — ამერიკელი ასტრონომი, ვაშინგტონის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, 1923 წლიდან მაუნტ-უილსონის ობსერვატორიის დირექტორი, 1946 წლიდან კი — საპატიო დირექტორი, საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის ვიცე-პრეზიდენტი (1935-1948). ცნობილია მრავალრიცხოვანი გამოკვლევით მზისა და ვარსკვლავთა სპექტროსკოპიის დარგში, უფრო კი სპექტრული ხაზების ინტენსივობათა თანაფარდობის საფუძველზე ვარსკვლავებამდე მანძილების განსაზღვრის მეთოდის დამუშავებით.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
მიდი
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
აჩოკალიის მუნიციპალიტეტი
აჩოკალიის მუნიციპალიტეტი (Achocalla) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის პედრო-დომინგო-მურილიოს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 16 481 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 224 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
კარაკული
კარაკული (Ҡаракүл; Каракул) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის არხანგელის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არხანგელის რაიონის სოფლები
კუანდო-კუბანგოს პროვინცია
კუანდო-კუბანგო (Cuando-Cubango) — პროვინცია ანგოლაში. პროვინციის ფართობი შეადგენს 199 049 კმ²-ს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მენონგე. პროვინციამ თავისი დასახელება მიიღო მდინარეების კუანდოს და ოკავანგოს (ანგოლის ტერიტორიაზე მისი სახელია კუბანგო) გამო, რომლებიც შესაბამისად მიედინებიან მის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებში.
გეოგრაფია
კუანდო-კუბანგოს პროვინცია მდებარეობს ანგოლის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მისგან ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს მოშიკოს პროვინცია, დასავლეთში — უილას და კუნენეს პროვინციები, ჩრდილო-დასავლეთში — ბიეს პროვინცია. კუანდო-კუბანგოს პროვინციის სამხრეთში გადის სახელმწიფო საზღვარი ანგოლასა და ნამიბიას, ხოლო აღმოსავლეთში — ანგოლასა და ზამბიას შორის.
ისტორია
ანგოლაში სამოქალაქო ომის წლებში კუანდო-კუბანგოს პროვინცია იყო უნიტას ანტისამთავრობო მოძრაობის ჯარების საყრდენი ბაზა. ქალაქ ჯამბაში მდებარეობდა ჟონას სავიმბის სამხედრო დედაქალაქი.
მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემების თანახმად პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 534 002 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლის პროვინციები
მწვანე მთები
მწვანე მთები (Green Mountains) — ქედი აღმოსავლეთ აშშ-ში, აპალაჩების სისტემაში, მდინარე კონექტიკუტის ხეობიდან დასავლეთით. სიგრძე 250–300 კმ. შედგება მთათა მასივების რიგისაგან, რომლებიც დაბალ ზეგანზე არიან განლაგებული. სიმაღლე 1338 მ-მდეა (მთა მანსფილდი). აგებულია ძველი კრისტალური ქანებით. კალთებზე გავრცელებულია წიწვოვანი ტყე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ქედები
ალტო-ბენის მუნიციპალიტეტი
ალტო-ბენის მუნიციპალიტეტი (Alto Beni) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის კარანავის პროვინციაში. შეიქმნა 2009 წლის 23 დეკემბრის კანონის საფუძველზე.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
საილის რაიონი
საილის რაიონი (Distrito de Sayla) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის ლა-უნიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3.534 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 502 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.5 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 66.55 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლა-უნიონის პროვინციის რაიონები
სპანდარიანი (სიუნიქი)
სპანდარიანი (Սպանդարյան) — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 150 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 485 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 9.8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 49.45 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
ზაიმი (რკინიგზის სადგური)
ზაიმი (Zaim) — სოფელი მოლდოვაში, კეუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 93 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 46 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კეუშენის რაიონის სოფლები
ელ-კუსაირის მინტაკა
ელ-კუსაირი (არაბ.منطقة القصير) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ჰომსის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ელ-კუსაირის პროვინციაში დაახლოებით 107 470 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 598,80 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ანკორაიმესის მუნიციპალიტეტი
ანკორაიმესის მუნიციპალიტეტი (Ancoraimes) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ომასუიოსის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 16 538 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 256 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
Centro Financiero Confinanzas
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარაკასი კატეგორია:ვენესუელის ცათამბჯენები
წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია
წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.
ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ტრაპეზია მიშენებული. მის ზემოთ და ფანჯრის ქვემოთ კედელზე მაცხოვრის თავია დახატული.
ამჟამად ეკლესია მიტოვებულია და იქ არცერთი ნივთი არაა. ერთ დროს ეკლესია სოფლის მთავარი სამლოცველო ყოფილა და აქ წმინდა გიორგის ოქროთი შეძერწილი დიდი ხატი ინახებოდა, რომელიც დღეს გაშიშვლებულია.
2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჯონ კაუჩ ადამსი
ჯონ კაუჩ ადამსი (John Couch Adams; დ. 5 ივნისი, 1819 — გ. 21 იანვარი, 1892, კემბრიჯი) — ინგლისელი ასტრონომი. ლონდონის ასტრონომიული საზოგადოების პრეზიდენტი. კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორი (1858 წლიდან). კემბრიჯის ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი (1861 წლიდან). 1845 წელს პლანეტა ურანის მოძრაობაში შეშფოთებათა მათემატიკური ანალიზის საფუძველზე, უ. ლევერიესაგან დამოუკიდებლად, თეორიულად დაასაბუთა ახალი პლანეტის არსებობა. შემდგომში ლევერიეს გაანგარიშების საფუძველზე ეს პლანეტა ტელესკოპით აღმოაჩინეს და ნეპტუნი უწოდეს. ადამს ეკუთვნის მნიშვნელოვანი შრომები ცის მექანიკის დარგში, კერძოდ მთვარის მოძრაობაში საუკუნეობრივი აჩქარების გამოკვლევა. 1855 წელს შეიმუშავა ჩვეულებრივ დიფერენციალურ განტოლებათა რიცხვითი ინტეგრირების სხვაობითი მეთოდი.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
ჩაიკარის ციხე
ჩაიკარის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში. მდებარეობს მდინარე სულაკლის მარჯვენა შენაკად კალე-დერეს ხეობაში. იგი ქალაქ ოფიდან 25 კილომეტრითაა დაშორებული.
მიუხედავად იმისა, რომ ციხე დანგრეულია, გეგმა მაინც კარგად იკითხება. ციხის აღმოსავლეთი კედელი შედარებით სწორხაზოვანია, ასევეა დასავლეთის კედელიც. ეს ორი კედელი ერთგვარად მართკუთხედს ქმნის, რაც შეეხება გვერდით სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებს, ისინი რელიეფის შესაბამისად, არასწორხაზოვანია. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 6-7 მეტრია. აღმოსავლეთის კედელი დანარჩენთან შედარებით სქელია. ეს ბუნებრივიცაა, რადგან ციხეს ერთადერთი მისადგომი აქვს და ისიც აღმოსავლეთის მხრიდან. ციხის სიგრძე შუა ნაწილში 31,90 მეტრია. ასევე სხვადასხვაა სიგანეც. შუა ნაწილში კი 22 მეტრია. გვერდითი სამხრეთისა და ჩრდილოეთი კედლები, რომლებიც მიუვალია, შედარებით ვიწროა. ციხეს აქვს ორი კოშკი. პირველი მათგანი ჩართულია აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლების კვეთაში, ხოლო მეორე აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების შეერთების მონაკვეთში. როგორც ჩანს, ციხის ცენტრალური კარიბჭეც აღმოსავლეთის კედლის ცენტრალურ მონაკვეთში უნდა ყოფილიყო განთავსებული, რომელსაც ეს კოშკები იცავდა. პირველი კოშკი კარიბჭის ცენტრალური მონაკვეთის გარდა აკონტროლებდა იეშილაღანის და საკუთრივ კალედერეს ხეობებს, ასევე ცენტრალურ კარიბჭესა და ეღრიდერეს ხეობას, ის ასევე შედარებით კარგადაა გადარჩენილი და სწორკუთხა მოყვანილობისაა.
კოშკის შემორჩენილი ნაწილის გარე კედლების სიმაღლე 10 მეტრია. ჩანს, რომ იგი მრავალსართულიანი იყო. დამაკავშირებელი შახტა კარგად იკითხება სართულებს შორის. სართულებს შორის გადახურვები არ იკითხება. კოშკის კედლის სისქე 1,20 მეტრს აღწევს. მეორე კოშკიც ოთხკუთხა მოყვანილობისაა. მისი გარეთა კედლებიც შედარებით ფართეა. ციხის შიდა ტერიტორიაზე სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა საძირკვლის ნაშთები შეინიშნებოდა. დანიშნულების გარკვევა ჭირს. აქაც მთელი ტერიტორია გადათხრილია ე.წ. ,,მოხალისე“ არქეოლოგთა მიერ. ციხის კედლები ნაგებია კირხსნარით. წყობაში გამოყენებულია ნაგლეჯი ქვები. საპირე ქვების დიდი ნაწილი დამუშავებულია. კარგად დამუშავებული და შედარებით მოზრდილი ზომის ქვებიცაა გამოყენებული განსაკუთრებით კუთხეების წყობაში. ციხე, ადგილობრივთა გადმოცემით, გენუელების აშენებულია. გარეგნული იერის, მშენებლობის ტექნიკისა და ,,მოხალისე არქეოლოგთა“ განათხარ ფენებში დაფიქსირებული კერამიკული მასალის მიხედვით, იგი უფრო XI-XIII საუკუნის ძეგლი ჩანს. ვფიქრობთ, მთისწინა ზოლში სტრატეგიული მნიშვნელობის ადგილას აგებული ამ ციხის ერთ-ერთი ძირითადი ფუნქცია ზღვის სანაპირო ზოლისაკენ მომავალი გზების გაკონტროლება უნდა ყოფილიყო. მართლაც, ამ ხეობაზე გადიოდა ზღვის სანაპირო ზოლიდან, დერნექვაზარ-ბაიბურთისაკენ მიმავალი გზები.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
იარიმჯა (ხიზი)
იარიმჯა  (Yarımca) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხიზის რაიონის სოფლები
ინგლისური პარკი (პეტერგოფი)
300px|მინი|ინგლისური პარკი. 1900-იანი წლების ფოტო ინგლისური პარკი (Английский парк) — პირველი პეიზაჟური პარკი პეტერგოფში. პარკის ფართობია 173,4 ჰა (ყველაზე დიდი პარკი პეტერგოფში). პარკი ეკატერინე II-ისათვის დააპროექტა ინგლისელმა მებაღემ ჯეიმზ მედერსმა. 2016 წლისათვის პარკი ნახევრად გავერანებულია და გამოიყენება პიკნიკებისთვის.
პარკი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში.
პარკი
პარკის მნიშვნელოვანი ნაწილი წყალს უჭირავს: ინგლისური ჭაობი, სამების რუ, პეტერგოფის არხი, ასევე სხვა, მათ შორის უსახელო წყალსატევები.
ინგლისური ჭაობი გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, იგი დაარსდა 1720 წელს.
პარკის ხეივნებზე მუშაობდნენ მებაღეები ჯ. მედერესი, დ. გავრილი, ტ. ტიმოფეევი და ტ. ვინკელსონი.
ინგლისური სასახლე
ახალი სასახლე პეტერგოფში, რომელსაც მოგვიანებით ინგლისური სასახლე უწოდეს, ჯაკომო კვარნეგის პირველი ნამუშევარია რუსეთში. ისევე როგორც მისი ყველა შემდეგი ნაგებობა, ინგლისური სასახლეც სამსართულიანი შენობაა, მრავალკოლონიანი ფრონტონით.
მთავარი შესასვლელი მდებარეობდა მეორე სართულზე, რომელსაც აუყვებოდა ფართო გრანიტის კიბე. კიბე სრულდებოდა რვაკოლონიანი კორინთული ორდენის პორტიკით და სამკუთხა ფრონტონით. დასავლეთ ფასადს ჰქონდა ლოჯი ექვსი კოლონით. ცოკოლის სართული მოპირკეთებული იყო გრანიტით. ინგლისური სასახლის მშენებლობა გაგრძელდა 15 წელი და დარულდა 1796 წელს.
სასახლის დამკვეთი ეკატერინე II ფიქრობდა აქ გაეტარებინა სასახლის კარისაგან განსხვავებული ცხოვრების წლები. პავლე I-ის დროს სასახლემ სხვა სასახლეების ბედი განცადა: გადააკეთეს ყაზარმებად. მოგვიანებით ალექსანდრე I-ის მეფობის პერიოდში (1802-1825 წწ.), კვარნეგის პირდაპირი ზედამხედველობის ქვეშ, სასახლე მთლიანად გარემონტდა; ამავე წელს დასრულდა ინტერიერის გაფორმება კლასიციზმის სტილში.
თებერვლის რევოლუციამდე ინგლისურ სასახლეში იკრიბებოდნენ უცხოელი დიპლომატები და სხვა სტუმრები. აქ იმართებოდა საზოგადოებრივი ღონისძიებები, გამოფენდნენ ნახატებს.
რევოლუციის შემდეგ მოქმედებდა როგორც სანატორიუმი. დიდი სამამულო ომის დროს, 1942 წელს სასახლე დაინგრა. ომის შემდეგ მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ აღარ აღედგინათ სასახლე.
სხვა ნაგებობები
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში პარკში საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობდა და ძლიერ დაზიანდა.
სქოლიო
კატეგორია:პეტერგოფის პარკები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კარტაშევკა (ბაშკირეთი)
კარტაშევკა  (Карташевка; Карташевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის არხანგელის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 103  ადამიანი. რაიონულ ცენტრ არხანგელსკოედან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია პრიურალიე, რომელიც დაშორებულია 34  კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არხანგელის რაიონის სოფლები
ეჩაგე
სქოლიო
კატეგორია:ისაბელას მუნიციპალიტეტები
კლოდ დე გიზი
კლოდ დე გიზი (Claude de Guise; დ. 20 ოქტომბერი, 1496 — გ. 12 აპრილი, 1550) — გიზის დინასტიის წარმომადგენელი. ლოთარინგიის ჰერცოგ რენე II-ის ვაჟი. გიზის ჰერცოგი და ამავე დინასტიის დამაარსებელი. შოტლანდიის დედოფალ მარი დე გიზისა და გიზის ჰერცოგ ფრანსუას მამა.
ბიოგრაფია
კლოდი დაიბადა 1496 წლის 20 ოქტომბერს. იგი იყო ლოთარინგიის ჰერცოგ რენე II-ისა და ფილიპა გელდერელის ვაჟი. მან განათლება საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის სამეფო კარზე მიიღო, 1513 წელს კი სამეფო ოჯახთან ალიანსის შექმნის მიზნით, ჩვიდმეტი წლის კლოდმა ცოლად შეირთო მეფის გარე ბიძაშვილი, ვენდომის გრაფ ფრანსუა I-ის ასული ანტუანეტ დე ბურბონი.
1515 წელს იბრძოდა მარინიანოს ბრძოლაში, 1521 წელს კი დედა-დედოფალ ლუიზა სავოიელს ახლდა ფუენტერაბიაში, ნავარის სამეფო ოჯახთან მოლაპარაკებების დროს. 1523 წელს კლოდი ხდება ბურგუნდიისა და შამპანის გუბერნატორი. 1525 წელს გერმანიის გლეხთა ომის დროს იბრძოდა ანაბაპტისტების წინააღმდეგ, იგი კონკრეტულად ლოთარინგიაში, ლუპშტეინსა და სავერნში იბრძოდა. 1528 წელს, სამშობლოში დაბრუნებულ კლოდს მეფე ფრანსუამ უბოძა გიზის ჰერცოგის წოდება. სწორედ ამ დროს დააარსა კლოდმა საკუთარი გიზების დინასტია. იგი გარდაიცვალა 1550 წელს, 53 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1496 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1550
მსტისლავ როსტროპოვიჩის საერთაშორისო ფესტივალი
მსტისლავ როსტროპოვიჩის საერთაშორისო ფესტივალი (Mstislav Rostropoviç adına Beynəlxalq musiqi festivalı) — მუსიკალური ფესტივალი ბაქოში, რომელიც დაარსდა 2007 წლის დეკემბერს, და ეძღვნებოდა დიდი ბაქოელს, მსტისლავ როსტროპოვიჩს.
ამ ღონისძიების საფუძველი იყო როსტროპოვიჩის მიერ 2006 წელს ბაქოში ორგანიზებული ფესტივალი, რომელიც ეძღვნებოდა დიმიტრი შოსტაკოვიჩის დაბადების 100 წლის იუბილეს.
ფესტივალის ორგანიზატორია კულტურის სამინისტრო, მისტილავ როსტროპოვიჩის ფონდი და ჰეიდარ ალიევის ფონდი. ბაქოში ფესტივალში მონაწილეობის მისაღებად ყოველწლიურად უამრავი ცნობილი მუსიკოსი და შემსრულებელი ჩამოდის. ასევე, დამთვალიერებელს შეუძლია დატკბეს მსტისლავ როსტროპოვიჩის ფონდის სტიპენდიის მფლობელობის გამოსვლებით. ფესტივალის ფარგლებში ჩატარებული კონცერტები ტარდება ქალაქის საუკეთესო დარბაზებში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მუსიკის ფესტივალები კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა კატეგორია:2007 წელი მუსიკაში
ტაურიის რაიონი
ტაურიის რაიონი (Distrito de Tauria) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის ლა-უნიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.900 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 357 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 314.68 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ლა-უნიონის პროვინციის რაიონები
აპოლოს მუნიციპალიტეტი
აპოლოს მუნიციპალიტეტი (Apolo) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის ფრანს-ტამაიოს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 13 878 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 14 250 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
მეზობლები (ტელესერიალი)
მეზობლები (Neighbours) — ავსტრალიური საპნის ოპერა. მისი პრემიერა 1985 წლის 18 მარტს, ტელეარხ Seven Network-ზე გაიმართა. სერიალის ავტორია რეჯ უოტსონი, რომელმაც წარადგინა ისეთი კონცეფცია, რომელიც ითვალისწინებდა რეალური ამბების აღწერას, ისეთი ოზარდების და მოზრდილების მონაწილეობით, რომლებიც თავისუფლად ისაუბრებდნენ და საკუთარ პრობლემებს ერთად გადაჭრიდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1985 წელს დაწყებული ავსტრალიური ტელესერიალები კატეგორია:ავსტრალიური საპნის ოპერები
სერო-არმასონესი
სერო-არმასონესი (Cerro Armazones) — მთა ჩილეში. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში, ჩილეს სანაპირო ქედის სიერა-ვიკუნია-მაკენის სექციაში, ქალაქ ანტოფაგასტიდან 130 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ცნობილი ხდება, რომ მთაზე აშენდება ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის მსოფლიოში უდიდესი ტელესკოპი (E-ELT) და ობსერვატორია. სამუშაოების დაწყებამდე, სანამ მწვერვალის ზედაპირს მოასწორებდნე, მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3 046 მეტრს აღწევდა. სერო-არმასონესი ოპტიკური ასტრონომიისათვის პრივილეგირებულ ზონაში მდებარეობს, რადგან ამ ტერიტორიაზე, ღამეების 89% წელიწადში უღრუბლოა.
უკიდურესად დიდი ევროპული ტელესკოპისათვის (E-ELT) სერო-არმასონესი 2010 წლის 26 აპრილს შეირჩა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს მთები
ზაჰორნა (მოლდოვა)
ზაჰორნა (Zahorna) — სოფელი მოლდოვაში, კეუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 80 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კეუშენის რაიონის სოფლები
ელ-მუხარამის მინტაკა
ელ-მუხარამი (არაბ.منطقة المخرم) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ჰომსის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ელ-მუხარამის პროვინციაში დაახლოებით 52 068 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 3 014 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
აუკაპატის მუნიციპალიტეტი
აუკაპატის მუნიციპალიტეტი (Aucapata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიეკასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 4 049 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 157 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია
წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.
წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია პატარა, თლილი ქვისგან აგებული ეკლესიაა. კანკელი ქვისაა, სამკამარიანი. ტაძარს აღმოსავლეთითა და დასავლეთით თითო სარკმელი აქვს. თაღის სარტყელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფართო და ძლიერად გამოშვერილ პალიასტრებზეა დამყარებული. საკურთხეველში ორი ღრმა მრგვალი უბეა. ეკლესიაში ტრაპეზი არაა, თუმცა მის მაგივრობას სარკმლის ქვემო ნაწილის სიბრტყე სწევდა.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კიზგი
კიზგი (Ҡыҙғы; Кизги) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის არხანგელის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 168 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ არხანგელსკოედან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია პრიურალიე, რომელიც დაშორებულია 39  კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არხანგელის რაიონის სოფლები
მიხეილ სუსლოვი
მიხეილ სუსლოვი (Михаи́л Андре́евич Су́слов; დ. 21 ნოემბერი [ძვ. სტ. 8 ნოემბერი], 1902 — გ. 25 იანვარი, 1982) — საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის მეორე მდივანი და პარტიის არაოფიციალური იდეოლოგი, პასუხისმგებელი შიდაპარტიულ დემოკრატიასა და ძალაუფლების გადანაწილებაზე. ცვლილებების მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულების გამო, გაითქვა სახელი როგორც პარტიის ერთ-ერთმა ყველაზე ორთოდოქსულმა ლიდერმა.
დაიბადა 1902 წელს, რუსეთში, ხოლო 1921 წელს გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი. 1920-იან წლებში სწავლობდა ეკონომიკას, ხოლო 1931 წელს პოლიტიკური საქმიანობის დაწყების გამო თავი დაანება მასწავლებლად მუშაობას და გახდა ერთ-ერთი იმ მრავალი საბჭოთა მოღვაწეთაგან, რომელმაც იოსებ სტალინის რეჟიმის მიერ წამოწყებულ რეპრესიებში მიიღო მონაწილეობა. 1939 წელს დაინიშნა სტავროპოლის მხარის კომპარტიის პირველ მდივნად. მეორე მსოფლიო ომის დროს სათავეში ედგა ადგილობრივ პარტიზანულ მოძრაობას. 1946 წელს გახდა კომპარტიის საორგანიზაციო ბიუროს წევრი, ხოლო 1950 წლის ივნისში აირჩიეს უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრად. 1952 წლის 16 ოქტომბრიდან იყო სკკპ-ის მე-19 პრეზიდიუმის სრულუფლებიანი წევრი.
სტალინის გარდაცვალების შედეგად დაწყებული ძალაუფლების გადანაწილების შემდეგ, სუსლოვმა დაკარგა მოპოვებული გავლენა და ცნობადობა, თუმცა, 1950-იანი წლების ბოლოს სუსლოვი გახდა ნიკიტა ხრუშჩოვის რევიზიონისტული მიდგომის მიმართ ოპოზიციაში მყოფი კომუნისტების ლიდერი. ხრუშჩოვის გადაყენების შემდეგ, სუსლოვმა მხარი დაუჭირა კოლექტიური ხელმძღვანელობის ჩამოყალიბებას. იგი აგრეთვე ემხრობოდა შიდაპარტიულ დემოკრატიას და ეწინააღმდეგებოდა ერთპიროვნული მმართველობის სისტემას, როგორც ეს სტალინისა და ხრუშჩოვის დროს იყო. ლეონიდ ბრეჟნევის მმართველობის დროს, სუსლოვი ითვლებოდა „მეორე კაცად“ და პარტიის მთავარ იდეოლოგად. სუსლოვი გარდაიცვალა 1982 წლის 25 იანვარს, 79 წლის ასაკში. ითვლება, რომ მისი სიკვდილის შემდეგ დაიწყო ბრძოლა ბრეჟნევზე გავლენის მოპოვებისთვის და მისი გარდაცვალების შემდეგ გენერალური მდივნის პოსტის დაკავებისთვის.
ადრეული წლები და კარიერის დასაწყისი
სუსლოვი დაიბადა რუსეთის იმპერიაში, სოფელ შახოვსკოეში, 1902 წლის 21 ნოემბერს. 1918 წელს მან დაიწყო მუშაობა სარატოვის კომკავშირში, ხოლო საბოლოო ჯამში გახდა სიღარიბესთან ბრძოლის კომიტეტის წევრი. 1921 წელს, კომკავშირში სამწლიანი მუშაობის შემდეგ, სუსლოვი გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი. მუშათა ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, სუსლოვმა დაიწყო ეკონომიკის სწავლა პლეხანოვის სახელობის ინსტიტუტში (1924–1928). პლეხანოვის ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ სუსლოვმა მოღვაწეობა დაიწყო წითელი პროფესურის ინსტიტუტში; იგი ასწავლიდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და საწარმო აკადემიაში.
1931 წელს პარტიულ აპარატში მუშაობის დაწყების გამო მან თავი დაანება აკადემიურ მოღვაწეობას — იგი გახდა კომპარტიის სახალხო კონტროლის კომისიისა და მუშათა და გლეხთა ინსპექციის ინსპექტორი. ძირითადად, სუსლოვი განიხილავდა „პირად საქმეებს“, დისციპლინის გადაცდომებს და პარტიიდან გარიცხვაზე შეტანილ აპელაციებს. 1933–1934 წლებში სუსლოვი სათავეში ედგა ლაზარე კაგანოვიჩის მიერ ინიცირებულ ურალისა და ჩერნიგოვის მხარეებში ჩატარებულ პარტიულ წმენდებს. იური დრუჟნიკოვი წერს, რომ სუსლოვმა მონაწილეობა მიიღო სასამართლოს რამდენიმე საჩვენებელ პროცესში და მხარი დაუჭირა კომპარტიიდან ტროცკისტების, ზინოვიევისტების და სტალინის მიმართ ოპოზიციურად განწყობილი წევრების გარიცხვას. იოსებ სტალინის ბრძანებით, სუსლოვმა ჩაატარა პარტიული წმენდები ქალაქ როსტოვში, ხოლო 1939 წელს დაინიშნა სტავროპოლის მხარის კომპარტიის პირველ მდივნად.
მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის დროს, სუსლოვი იყო ჩრდილოკავკასიური ფრონტის სამხედრო საბჭოს წევრი და გერმანელების მიერ ჩრილოკავკასიის დაკავების შემდეგ, სათავეში ედგა სტავროპოლის მხარის პარტიზანულ მოძრაობას. საბჭოთა ისტორიოგრაფიის თანახმად, სუსლოვი პარტიზანთა ხელმძღვანელის რანგში საკმაოდ წარმატებული გამოდგა, თუმცა, მოვლენების უშუალო მონაწილეების ჩვენებები საპირისპიროს ამტკიცებს. ამ მოწმეების თანახმად, მოძრაობას ჰქონდა რიგი საორგანიზაციო პრობლემები, რომელთა გამოც ბრძოლის ველზე პარტიზანთა ეფექტურობა მცირდებოდა. ომის დროს სუსლოვმა დიდი დრო დაუთმო მუშათა მობილიზაციას და მათ წაქეზებას გერმანელებთან ბრძოლაზე. მისი ხელმძღვანელობის ქვეშ მყოფ პარტიზანულ მოძრაობას ადგილობრივ დონეზე მართავდნენ იქაური პარტიული წრეები. ჩრდილოეთ კავკასიის გათავისუფლებისას სუსლოვს ახლო კავშირი ჰქონდა წითელ არმიასთან.
ომის დროს, სუსლოვი ზედამხედველობდა კავკასიიდან ჩეჩნებისა და სხვა ხალხების დეპორტაციას. 1944–1946 წლებში სუსლოვი ხელმძღვანელობდა პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ლიეტუვის საქმეთა ბიუროს. 1970-იანებში „სამიზდატით“ გამოცემული ლიტერატურის თანახმად, სუსლოვი პირადად იყო პასუხისმგებელი ნაციონალისტი ლიეტუველების დეპორტაციასა და მკვლელობებზე. საიმონ სებაგ-მონტეფიორეს თქმით, სუსლოვმა „სასტიკად გაწმინდა“ ბალტიისპირეთი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.
სტალინის პროტეჟე
1946 წელს სუსლოვი დაინიშნა საორგანიზაციო ბიუროს წევრად და მაშინვე გახდა პარტიის ცენტრალური კომიტეტის საგარეო პოლიტიკის განყოფილების თავმჯდომარე. ერთი წლის შემდეგ იგი დანიშნეს ცენტრალური კომიტეტის აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების ხელმძღვანელადაც. ომის შემდგომ წლებში სუსლოვი მკაცრად აკრიტიკებდა ებრაულ ანტიფაშისტურ კომიტეტს. 1947 წელს სუსლოვი აირჩიეს პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სამდივნოს წევრად. ეს თანამდებობა მან სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა. სუსლოვი იოსებ სტალინის სრული ნდობით სარგებლობდა და 1948 წელს, ლენინის გარდაცვალების ოცდაოთხი წლის თავზე „ბელადის“ დავალებით სიტყვითაც გამოვიდა. 1949 წლის სექტემბრიდან 1950 წლამდე იკავებდა გაზეთ „Правда“-ს გენერალური რედაქტორის თანამდებობას.
1949 წელს სუსლოვი გიორგი მალენკოვთან, ლავრენტი ბერიასთან და ლაზარე კაგანოვიჩთან ერთად გახდა მოსკოვის ადგილობრივი კომპარტიის ლიდერის, გიორგი პოპოვის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდებების საგამოძიებო კომისიის წევრი. რუსი ისტორიკოსი როი მედვედევი თავის წიგნ „უცნობ სტალინში“ (Неизвестный Сталин) წერს, რომ სტალინმა სუსლოვი „საიდუმლო მემკვიდრედ“ დატოვა. 1950 წლის ივნისში სუსლოვი აირჩიეს უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრად, ხოლო პარტიის მეცხრამეტე ყრილობისას სუსლოვი აირჩიეს პარტიის პრეზიდიუმის (მომავალი პოლიტბიურო) წევრად. სტალინის გარდაცვალების შემდეგ სუსლოვის გავლენა მკვეთრად შემცირდა, ხოლო 1953 წელს იგი სულაც გარიცხეს პარტიის პრეზიდიუმიდან; თუმცა, მან განაგრძო მოღვაწეობა უზენაეს საბჭოში და საგარეო საქმეთა კომისიის თავმჯდომარეც კი გახდა.
ხრუშჩოვის ერა
1955 წელს სუსლოვმა შედარებით აღადგინა ძველი გავლენა და პრეზიდიუმის შემადგენლობაში დაბრუნდა. 1956 წელს პარტიის მეოცე ყრილობაზე, ნიკიტა ხრუშჩოვი გამოვიდა საიდუმლო სიტყვით იოსებ სტალინის პიროვნების კულტზე. იმავე წლის 16 თებერვალს სუსლოვმა თავის იდეოლოგიურ რაპორტში გააკრიტიკა სტალინის პიროვნების კულტი: „[მათ] მოუტანეს საკმაო ზიანი პარტიის საორგანიზაციო და იდეოლოგიურ მუშაობას. მათ დააკნინეს მასებისა და პარტიის როლი, დააკნინეს კოლექტიური ხელმძღვანელობა, ხელი შეუშალეს შიდაპარტიულ დემოკრატიასა და ცალკეული წევრების აქტიურობას, ინიციატივასა და საქმიანობას, რამაც, თავის მხრივ, გამოიწვია კონტროლის სიმცირე, უპასუხისმგებლობა და ცალკეული პირების საქმიანობაში გამოვლენილი თვითნებობა, ხელი შეუშალა კრიტიკისა და თვითკრიტიკის განვითარებასა და საშუალება მისცა ერთპიროვნული და ხშირად მცდარი გადაწყვეტილებების მიღების პრაქტიკის შემოღებას.“ — სუსლოვი პარტიის მეოცე ყრილობაზე.
1956 წლის უნგრეთის რევოლუციის დროს სუსლოვი ანასტას მიქოიანთან ერთად ბუდაბეშტთან ახლო მდებარე ლოკაციიდან ხელმძღვანელობდა საბჭოთა ჯარის მოქმედებებს და ეხმარებოდა უნგრეთის ახალ მთავრობას. სუსლოვი და მიქოიანი დაესწრნენ უნგრეთის სოციალისტურ მუშათა პარტიის პოლიტბიუროს სხდომას, სადაც პარტიის გენერალურ მდივნად აირჩიეს იანოშ კადარი. საბჭოთა ხელმძღვანელობისთვის გაგზავნილ ტელეგრამაში სუსლოვი და მიქოიანი აცნობიერებდნენ, რომ სიტუაცია უნგრეთში უფრო დაიძაბა, თუმცა, ამავე დროს, ესალმებოდნენ ერნე გიორეს გენერალური მდივნის თანამდებობიდან გადაყენებას და მის ადგილას კადარის დანიშვნას. სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმში სუსლოვისა და მიქოიანის ქმედებები უნგრეთში გააკრიტიკეს. პრეზიდიუმის აზრით, მათ უნგრეთის ახალ მთავრობას ბევრი რამ დაუთმეს. უნგრეთში ინტერვენციასთან დაკავშირებით, სუსლოვს თავდაპირველად მყარი პოზიცია არ ჰქონდა, თუმცა, საბოლოოდ მან მხარი დაუჭირა წითელი არმიის შეყვანასა და კონტრრევოლუციური მთავრობის შეცვლას.
1957 წლის ივნისში სუსლოვმა მხარი დაუჭირა ხრუშჩოვს „ანტიპარტიულ ჯგუფთან“ (გიორგი მალენკოვი, ვიაჩესლავ მოლოტოვი, ლაზარე კაგანოვიჩი და დიმიტრი შეპილოვი) ბრძოლაში. თავის მემუარებში ანასტას მიქოიანი წერდა, რომ თავად უბიძგა სუსლოვს ხრუშჩოვის მხარდაჭერისკენ და დაარწმუნა, რომ ხრუშჩოვი მაინც გამარჯვებული დარჩებოდა, გინდ პრეზიდიუმში საკმარისი მხარდაჭერა არ ჰქონოდა. იმავე წლის ოქტომბერში, სუსლოვმა მარშალი და თავდაცვის მინისტრი გიორგი ჟუკოვი „ბონაპარტიზმში“ დაადანაშაულა, რის შემდეგაც ცენტრალური კომიტეტის პლენუმმა ჟუკოვი ყველა პარტიული და სახელმწიფო თანამდებობიდან გადააყენა.
1958 წლის 22 იანვარს ხრუშჩოვმა სიტყვით გამოსვლისას წამოწია სამანქანო და სატრაქტორო სადგურების ლიკვიდაციის წინადადება, რომელსაც საბჭოთა იდეოლოგიისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა. მარქსისტურ-ლენინისტური დოქტრინის თანახმად, კერძო საკუთრების კოოპერატივის მიერ ფლობა ითვლებოდა საზოგადოებრივი მფლობელობის „დაბალ“ ფორმად; კოოპერატიული საკუთრების გაფართოება ეწინააღმდეგებოდა სტალინის მიერ ინტერპრეტირებულ მარქსისტულ თეორიას. სუსლოვი მხარს უჭერდა სტალინის ეკონომიკურ პოლიტიკას და თვლიდა, რომ ხრუშჩოვის ეს შემოთავაზება იდეოლოგიურად იყო მიუღებელი. თუმცა, 1958 წლის მარტში სიტყვით გამოსვლისას მან უარი თქვა რეფორმის იდეოლოგიურ მნიშვნელობაზე გაემახვილებინა ყურადღება და ძირითადი აქცენტი გააკეთა რეფორმათა პრაქტიკულობასა და პროდუქტიულობის გაზრდაზე. პარტიის სხვა ლიდერებისგან განსხვავებით, სუსლოვი მოერიდა ხრუშჩოვის პირდაპირ ხსენებას.
კომპარტიის ოცდამეერთე ყრილობა 1959 წლის იანვარში გაიმართა, რომელზეც ხრუშჩოვს ახალი შვიდწლიანი გეგმის შედგენა უნდოდა. ყრილობაზე, სუსლოვმა მორიდებით გააკრიტიკა ხრუშჩოვის განცხადება, რომ ქვეყანა განვითარების სოციალისტური ეტაპიდან კომუნისტურ ეტაპზე გადავიდა. სუსლოვი მიიჩნევდა, რომ ხრუშჩოვის განცხადებები პარტიას ჰყოფდა. ხრუშჩოვის დისკრედიტაციისთვის სუსლოვმა კარლ მარქსისა და ვლადიმერ ლენინის ციტატები მოიყვანა: „მარქსი და ლენინი გვასწავლიან, რომ კომუნიზმი უცბად არ დგება, არამედ ჯერ ჩნდება, იზრდება, ვითარდება, გადის განვითარების ეტაპებსა და ფაზებს... საბჭოთა საზოგადოების განვითარების ახალი ეტაპი აღინიშნება სოციალისტური ქონების ორი ფორმის – სახელმწიფოსა და კოლექტიური გაერთიანებით... სოციალური ცვლილებების პროცესი ხანგრძლივი იქნება და რა თქმა უნდა, ვერ დასრულდება შვიდ წელიწადში“. — სუსლოვი პარტიის ოცდამეერთე ყრილობაზე.
თანდათანობით, სუსლოვი სულ უფრო და უფრო აკრიტიკებდა ხრუშჩოვის პოლიტიკას, მის სტილს და ძველი, სტალინისტური გვარდიის მოშორების სურვილს. გარდა ამისა, ხრუშჩოვსა და სუსლოვს შორის არსებობდა აზრთა სხვადასხვაობა საგარეო და საშინაო პოლიტიკის ძირეულ საკითხებში: სუსლოვი ეწინააღმდეგებოდა ამერიკულ-საბჭოთა ურთიერთობების გამოსწორებას და იუგოსლავიასთან ახალი მიდგომის პოვნას. შიდა პოლიტიკაში სუსლოვი ეწინააღმდეგებოდა დესტალინიზაციას და ეკონომიკური დეცენტრალიზაციის გეგმებს.
1959 წელს სუსლოვი უზენაესი საბჭოს წარმომადგენლის რანგში საპარლამენტო ვიზიტით ეწვია გაერთიანებულ სამეფოს. ვიზიტი წარმატებული აღმოჩნდა, ხოლო შემდეგ წელს უკვე ბრიტანეთის ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი ჰიუ გეითსკელი ეწვია საბჭოთა კავშირს.
რევოლუციის შემდეგ, ჩინეთ-საბჭოთა ურთიერთობები დაიძაბა; ცენტრალური კომიტეტისადმი გაგზავნილ ანგარიშში სუსლოვი წერდა: „საკითხის ძირითადი ასპექტი არის ის, რომ ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ხელმძღვანელობაში ბოლო დროს შეიმჩნევა ჩინეთში არსებული სოციალისტური ურთიერთობების მომწიფულობის გაზვიადების ტენდენცია... ადგილი აქვს პატივმოყვარეობას და ქედმაღლობას. [ეს ნაკლოვანებები] ძირითადად გამოწვეულია ამხანაგ მაო ძედუნის პიროვნების კულტით... რომელმაც, გავრცელებული აზრის თანახმად, თავად ირწმუნა საკუთარი უცოდველობა“. სუსლოვი მაოს პიროვნების კულტს სტალინის შემთხვევას ადარებდა.
კოლექტიური ხელმძღვანელობა
მინი|სუსლოვი აღმოსავლეთ გერმანიის მმართველი პარტიის ყრილობაზე, მეორე მარცხნიდან პირველ რიგში. 1964 წლის ოქტომბერში ხრუშჩოვი საბოლოოდ ჩამოაშორეს საბჭოთა მთავრობას; ამ ღონისძიებაში სუსლოვმა უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა. 1960-იან წლებში, ხრუშჩოვის გადაყენების შემდეგ, ბრეჟნევთან და კოსიგინთან ერთად სუსლოვი იყო საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკოსი, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მას არასდროს ჰქონია სურვილი საბჭოთა კავშირის პირველი პირი ყოფილიყო და ამას ჩუმად მოღვაწეობას ამჯობინებდა. ბრეჟნევის მმართველობის პერიოდში სუსლოვი იყო ერთ-ერთი იმ ოთხი ადამიანიდან, რომელიც ერთდროულად იკავებდა თანამდებობას პარტიის სამდივნოში და პოლიტბიუროში (დანარჩენი სამი — ლეონიდ ბრეჟნევი, ანდრეი კირილენკო და ფიოდორ კულაკოვი).
კოლექტიური ხელმძღვანელობა ხრუშჩოვის გადადგომისთანავე ჩამოყალიბდა და შედგებოდა ბრეჟნევისგან, რომელიც იყო პარტიის პირველი მდივანი, კოსიგინისგან, რომელიც მთავრობის თავმჯდომარის პოსტს იკავებდა და მიქოიანისგან (შემდეგ კი ნიკოლოზ პოდგორნისგან), რომელიც დე იურე სახელმწიფოს მეთარუი იყო. დასაწყისშივე, სუსლოვი აკრიტიკებდა ერთპიროვნულ მმართველობას, როგორც ეს სტალინის დროს იყო, თუმცა, აგრეთვე უკმაყოფილებას გამოხატავდა ხრუშჩოვის დესტალინიზაციის მცდელობებთან დაკავშირებით. 1970 წელს ბრეჟნევს სურდა თავად დაეკავებინა მთავრობის მეთაურის პოსტი, თუმცა, სუსლოვმა მას აზრი შეაცვლევინა. ბრეჟნევის მმართველობის პერიოდში კომპარტიის არაოფიციალურ „ტროიკაში“ მასთან ერთად სუსლოვი და კირილენკო შედიოდნენ, ხოლო პოლიტბიუროს იერარქიაში სუსლოვი მეოთხე იყო – ბრეჟნევის, პოდგორნის და კოსიგინის შემდეგ.
ბრეჟნევის გენერალური მდივნობისას სუსლოვს სულ უფრო და უფრო ნეგატიური განწყობა უყალიბდებოდა ცვლილებების მიმართ. იგი ეწინააღმდეგებოდა აღმოსავლეთ ბლოკის ქვეყნების მიერ ნებისმიერი სახის ანტი-საბჭოთა პოლიტიკის გატარებას, თუმცა, არ მიემხრო 1956 წელს უნგრეთში და 1968 წელს ჩეხოსლოვაკიაში საბჭოთა ჯარების შეყვანას. ქრისტიან შმიდტ-ჰაუერი სუსლოვს აღმოსავლეთ ბლოკის „ორთოდოქსი კომუნისტების“ „პაპს“ უწოდებს. მთელი პოლიტიკური კარიერის განმავლობაში, სუსლოვი შიშობდა, რომ თანდათანობით საბჭოთა კავშირის როლი კომუნისტურ მოძრაობაში დაკნინდებოდა. შმიდტ-ჰაუერი თავის წიგნ „გორბაჩოვი: გზა ძალაუფლებისკენ“ წერს, რომ სუსლოვი იყო „რუსი ნაციონალისტი“, რომელსაც სჯეროდა, რომ „რუსეთი სამყაროს ცენტრი იყო“.
ბრეჟნევის მმართველობისას სუსლოვმა „კომუნისტური პარტიის მთავარი იდეოლოგის“ ტიტული მიიღო. სუსლოვი ბევრს მუშაობდა ვლადიმერ ლენინის, კარლ მარქსისა და ფრიდრიხ ენგელსის მემკვიდრეობის შენარჩუნებისთვის, მაგრამ არ თაკილობდა უარი ეთქვა მარქსიზმ-ლენინიზმის ზოგიერთ პოსტულატზე – მაგალითად, როცა ბოლო მოეღო პარტიის მიერ ბიოლოგიის, ქიმიის და ფიზიკის კონტროლს. ამავე დროს, კვლავ არსებობდა ცენზურა ლიტერატურისთვის; თანაც, ცენზურას ექვემდებარებოდა არა მარტო საბჭოთა წყობის მიმართ კრიტიკული ნაწარმოებები, არამედ თვით ლენინის ნამუშევრებიც.
ბოლო წლები და გარდაცვალება
მინი|სუსლოვის საფლავი კრემლის ნეკროპოლისში 1980-იანი წლების დასაწყისში პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკაში განვითარებულმა პოლიტიკურმა და ეკონომიკურმა მოვლენებმა სერიოზული ზიანი მიაყენა პოლონეთის გაერთიანებულ მუშათა პარტიას. საკითხთან დაკავშირებით სუსლოვის აზრი დიდ მნიშვნელობას ატარებდა, რადგან პოლიტბიუროს სპეციალურად შექმნილი კომისიის თავმჯდომარე ზუსტად ის იყო. კომისიაში მის გარდა შედიოდნენ იური ანდროპოვი, დიმიტრი უსტინოვი, ანდრეი გრომიკო და კონსტანტინე ჩერნენკო. 28 აგვისტოს კომისია განიხილავდა პოლონეთში წითელი არმიის შეყვანის ვარიანტს, თუმცა პოლონეთის გაერთიანებული მუშათა პარტიის პირველმა მდივანმა დაარწმუნა კომისია, რომ საბჭოთა ინტერვენცია სიტუაციას მხოლოდ გაართულებდა. სუსლოვი მას დაეთანხმა და განაცხადა: „ჯარის შეყვანა კატასტროფას ნიშნავს. ვფიქრობ, რომ ყველა ჩვენგანი იზიარებს აზრს, რომ ჯარის შეყვანაზე საუბარიც კი არ შეიძლება იყოს“. სუსლოვმა, თავის მხრივ, დაარწმუნა პირველი მდივანი, პოლონეთში კომენდანტის საათი დაეწესებინა.
1982 წლის იანვარში, იური ანდროპოვმა გაუმხილა სუსლოვს, რომ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე სემიონ ცვიგუნი ლეონიდ ბრეჟნევის შვილებს, იურის და გალინას კორუფციაში წაყენებული ბრალდებებისგან იცავდა. სუსლოვმა ცვიგუნს საკითხთან დაკავშირებით ოფიციალური ახსნა-განმარტების მიცემა სთხოვა და პარტიიდან გარიცხვითაც კი დაემუქრა, თუმცა 1982 წლის წლის 19 იანვარს ცვიგუნი გარდაიცვალა. ორ დღეში, თავად სუსლოვს კორონარული უკმარისობა დაემართა და 25 იანვარს იგი გარდაიცვალა. მიჩნეულია, რომ მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ბრძოლა ბრეჟნევის მემკვიდრეობისთვის, რომელშიც ანდროპოვმა კირილენკოსა და ჩერნენკოს აჯობა. სუსლოვი 29 იანვარს, კრემლის კედლის ნეკროპოლისში დაასაფლავეს. ბრეჟნევმა მის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით დიდი მწუხარება გამოთქვა.