cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტრინიდადი და ტობაგო
ოლიმპიადა
ჰესლი კროუფორდი იყო პირველი ტრინიდადი და ტობაგოელი სპორტსმენი, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედალი. მან ოქროს მედალი 100 მეტრიან დისტანციაზე სირბილში მოიპოვა, 1967 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. კიდევ 9 სხვადასხვა სპორტსმენმა მოიპოვა 12 მედალი ოლიმპიურ თამაშებზე ტრინიდადი და ტობაგოს სახელით. დაწყებული როდნი უილკისით, რომელმაც 1948 წელს ვერცხლის მედალი მოიპოვა ძალოსნობაში და დამთავრებული კეშორნ უოლკოტით, რომელმაც 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედალი შუბის სროლაში. ატო ბოლდონი ყველაზე ტიტულოვანი ტრინიდადი და ტობაგოელი სპორტსმენია, რომელსაც საერთო ჯამში 8 მედალი აქვს მოპოვებული: 4 მედალი ოლიმპიურ თამაშებზე აქვს მოპოვებული, ხოლო 4 კი მსოფლიო ჩემპიონატებზე. ბოლდონი ერთადერთი ტრინიდადი და ტობაგოელი სპორტსმენია, რომელსაც მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული აქვს ათლეტიკაში. მან 1997 წელს ათენში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 200 მეტრიან სპრინტში მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული. მოცურავე ჯორჯ ბოველმა 2004 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 200 მეტრიან საცურაო დისტანციაში. ასევე ლალონდე გორდონმა XXX ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი, 400 მეტრიან დისტანციაზე სპრინტში.
სქოლიო
კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები კატეგორია:კარიბის ქვეყნები კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ქვეყნები კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
Ajax
Ajax (ასევე, AJAX; „Asynchronous JavaScript And XML“-ის აბრევიატურა) — ინტერაქტიული ვებ აპლიკაციების შექმნის ტექნოლოგია. ამ ტექნოლოგიის შესასწავლად საჭიროა, იცოდეთ HTML/XHTML, XML/JSON და JavaScript. Ajax-ის დახმარებით JavaScript-ს შეუძლია დაუკავშირდეს სერვერს XMLHttpRequest ობიექტის გამოყენებით. ამ ობიექტის დახმარებით, JavaScript-ს შეუძლია ეკრანზე მასალის განახლება ვებ სერვერთან კომუნიკაციის შესაბამისად, გვერდის ხელახლა ჩატვირთვის გარეშე. აბრევიატურაში XML-ის გამოყენების მიუხედავად, პრაქტიკაში, თანამედროვე ვებ აპლიკაციებში XML-ის ნაცვლად JSON გამოიყენება მისი უპირატესობის გამო, რაც JavaScript-თან უკეთეს ინტეგრაციას გულისხმობს.
Ajax ტექნოლოგია ვებ აპლიკაციებს ხდის უფრო პატარას, სწრაფს და მომხმარებელზე მორგებულს.
ვებ სტანდარტები
Ajax-ში გამოყენებული ვებ სტანდარტები კარგადაა განსაზღვრული და უზრუნველყოფილია ყველა ბრაუზერის მიერ. აპლიკაციები, რომლებიც Ajax-ს იყენებს, არის ბრაუზერისგან და პლატფრომისგან დამოუკიდებელი.
ტექნოლოგიის პოტენციალი
ბევრი ვებ აპლიკაცია სისტემურ აპლიკაციებზე სასარგებლოა რადგან ისინი არის ადვილად დასაყენებელი, უზრუნველყოფილი და ადვილად შესაქმნელი; თუმცა ვებ აპლიკაციები არ არის ყოველთვის „მდიდარი“ და მომხმარებელზე მორგებული, ისე, როგორც სისტემური აპლიკაციები. Ajax-ის გამოყენებით ვებ აპლიკაციები, შესაძლოა, გახადოთ უფრო მდიდარი და მომხმარებელზე მორგებული.
გალაკტიონ ტაბიძე
გალაკტიონ ტაბიძე (დ. 17 ნოემბერი [ძვ. სტ. 5 ნოემბერი], 1891 ან 18 ნოემბერი [ძვ. სტ. 6 ნოემბერი] , 1892 — გ. 17 მარტი, 1959) —   ქართველი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს სახალხო პოეტი (1933), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944). დაიბადა კულტურული ტრადიციების მქონე სოფლის მასწავლებლის ოჯახში. 1900-08 წლებში ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში სწავლობდა, ხოლო 1908-10 წლებში თბილისის სასულიერო სემინარიაში, სადაც სათავეში ჩაუდგა მოსწავლეთა ლიტერატურულ წრეს და დააარსა ხელნაწერთა ჟურნალი „შუქი“. 1910-11 წლებში სკოლის მასწავლებლად მუშაობდა. 1912 წელს ქუთაისში დასახლდა. მისი ნაწარმოებები იბეჭდებოდა ქუთაისისა და თბილისის ჟურნალ-გაზეთებში. 1917-18 წლებში მოსკოვსა და პეტროგრადში იმყოფებოდა. პირველი ლექსები „მთვარე კაშკაშებს“ და „შავი ღრუბელი“ 1908 წელს გამოაქვეყნა გაზეთ „ამირანსა“ და ჟურნალ „ჩვენს კვალში“. თბილისში გამოქვეყნებულმა კრებულებმა „ლექსები“ (1914) და „არტისტული ყვავილები“ (1919) ტაბიძეს საყოველთაო აღიარება მოუტანეს. 1918 წლიდან საბოლოოდ დამკვიდრდა თბილისში. 1921 წლიდან რედაქტორობდა ჟურნალ „ლომისს“. 1922-23 წლებში გამოსცა „გალაკტიონ ტაბიძის ჟურნალი“. გალაკტიონ ტაბიძე იყო „მნათობის“ (1924) ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1927 წელს თბილისში გამოვიდა მისი ლექსების ერთტომეული. აღსანიშნავია, რომ 1935 წელს იგი მონაწილეობდა პარიზის ანტიფაშისტურ კონგრესში.
გალაკტიონ ტაბიძემ იმთავითვე დაიმკვიდრა „გენიალური გალაკტიონის“ და „პოეტების მეფის“ სახელი. „მე და ღამემ“, „მთაწმინდის მთვარემ“, „ლურჯა ცხენებმა“, „სილაჟვარდემ...“, „მერიმ“ და მრავალმა სხვა ლექსმა მკითხველს წარმოუდგინა სრულიად ახლებური პოეტური სამყარო, ქართული ბგერის დიდებული კეთილხმოვანება, სიტყვის მოქნილობა, საოცარი უნარი რიტმის, ფერის, ტონისა თუ ნახევარტონების გადმოცემისა. ეს იყო რომანტიკული სამყარო, სადაც პოეტმა მინიშნების, ნიუანსებისა და ასოციაციების საშუალებით იშვიათი უშუალობითა და სილამაზით აამეტყველა ადამიანის ყველაზე ფაქიზი განცდები. ამ მხრივ გალაკტიონ ტაბიძის პოეზია ორგანულად ეფუძნებოდა და აგრძელებდა ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედებით ტრადიციებს. გალაკტიონ ტაბიძემ განიცადა უცხოელ რომანტიკოსთა, ფრანგ და რუს სიმბოლისტთა გავლენა. პოეზია გალაკტინისთვის იყო ერთადერთი სფერო, რომელიც არ ემორჩილებოდა სიზმარეული სამყაროს მსწრაფლწარმავლობას — იგი სიკეთით სავსე, მშვენიერი და მარადიული იყო. მაგრამ სიკეთეს, მშვენიერებას და ჰარმონიას პოეტმა არა მხოლოდ შემოქმედების, არამედ სინამდვილის, რეალობის სფეროშიც მიაკვლია.
ტაბიძის შემოქმედების დასაწყისი XX საუკუნის 10-იან წლებზე მოდის ეს იყო პერიოდი, როცა ლირიკაში კვლავ განუყოფლად ბატონობდა აკაკი წერეთლის ავტორიტეტი. უხვად მომადლებული პოეტური ნიჭის წყალობით გალაკტიონმა ქართული პოეტიკა ახალ ეტაპზე დააყენა. გალაკტიონ ტაბიძის შემოქმედება რამდენიმე ათეული წელია გადაულახავ მწვერვალად დგას თანამედროვე ქართულ პოეზიაში. ამ ხნის მანძილზე არ მოსულა არც ერთი პოეტური თაობა, რომელსაც მისი გავლენა არ განეცადოს. თანამედროვე ქართულ პოეზიაში ტაბიძის ავტორიტეტი კვლავ განუყოფლად ბატონობს და დღესაც გადაუჭრელ ამოცანად რჩება ქართული ლექსის თვისებრივად ახალი, მის ლექსთან შედარებით უფრო მაღალ საფეხურზე აყვანა. მისი ლექსები თარგმნილია მსოფლიოს ხალხთა მრავალ ენაზე.
ბიოგრაფია
გალაკტიონ ტაბიძე დაიბადა ვანთან ახლოს სოფელ ჭყვიშში. პოეტის მამა - ვასილ ტაბიძე, შვილის დაბადებამდე ორი თვით ადრე გარდაიცვალა. იგი ჯერ სოფლის მღვდელი, შემდეგ კი იმავე სოფლის მასწავლებელი იყო. 1900 წელს ტაბიძე ჩაირიცხა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში. 1908 წლიდან სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1910–1911 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად. 1917–1918 წლებში იმყოფებოდა მოსკოვსა და პეტროგრადში. 1914 წელს გამოდის გალაკტიონ ტაბიძის ლექსების პირველი კრებული, რომელმაც ერთბაშად მიიპყრო საზოგადოების ყურადღება და დიდი პოპულარობა მოიპოვა, ხოლო 1919 წელს გამოცემულმა „არტისტულმა ყვავილებმა“ ავტორს „გენიალური გალაკტიონისა“ და „პოეტების მეფის“ სახელი მოუტანეს. 1919 წლიდან ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა თბილისში. 1922-1923 წლებში გამოსცემდა „გალაკტიონ ტაბიძის ჟურნალს“. 1924 წელს იგი იყო ჟურნალ „მნათობის“ ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1935 წელს პარიზში მონაწილეობდა ანტიფაშისტურ კონგრესში.
უდიდესი პოპულარობისა და თაყვანისცემის მიუხედავად, პოეტმა სიცოცხლე სულიერ სიმარტოვეში განვლო. ამან გარკვეული კვალი დაამჩნია მის შემოქმედებასაც, რომელმაც პოეზიას ახალი სიცოცხლე, განსხვავებული რიტმი, მრავალფეროვნება და საოცარი მოქნილობა შესძინა.
გალაკტიონი გარდაიცვალა 1959 წლის 17 მარტს. მან სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.
შემოქმედება
გალაკტიონ ტაბიძე და მისი დიდებული შემოქმედება მუდამ იყო მოქცეული დასავლეთის ლიტერატურათმცოდნეთა ყურადღების ცენტრში. მისი ლექსების და პოემების თარგმანები სისტემატურად ქვეყნდებოდა ფრანგულ, გერმანულ და ინგლისურ ენებზე. აღსანიშნავია, რომ არაერთი თარგმანი გამოქვეყნდა ქართული ემიგრანტული პრესის ფურცლებზე (ჟურნალები „კავკასიონი“, „ბედი ქართლისა“ და ა. შ.). 1991 წელს გალაკტიონის ერთტომეული გამოიცა ბერლინში, გერმანულ ენაზე. მისი შემოქმედების შესახებ შტეფი იუნგერ-ხოტივარის მიერ მომზადებული სტატია შესულია „მსოფლიო ლიტერატურის ენციკლოპედიურ ლექსიკონში“, რომელიც შტუტგარტში, გერმანულ ენაზე გამოიცა 2004 წელს. 1992 წელს საერთაშორისო ქართველოლოგიური ჟურნალის გეორგიკა (იენა) მე-15 ტომში გამოქვეყნდა ქრისტიან ლიჰტენფელდის ვრცელი სტატია პოეტის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე. გალაკტიონის შემოქმედების განხილვას მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა პროფ. დონალდ რაიფილდის მონოგრაფიაში ქართული ლიტერატურის ისტორიაზე, რომელიც 2000 წელს ინგლისურ ენაზე გამოიცა ლონდონში.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი 1959 კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები
მოსკოვი
მოსკოვი (Москва́, მოსკვა, IPA: [mɐ'skva]) — რუსეთის ფედერაციის დედაქალაქი, ფედერალური დანიშნულების ქალაქი, ცენტრალური ფედერალური ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი და მოსკოვის ოლქის ცენტრი, რომლის შემადგენლობაშიც არ შედის. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით არის რუსეთის უდიდესი ქალაქი (მოსახლეობა 2012 წლის 1 იანვრისათვის — 11 612 943 კაცი; ახალ საზღვრებში — 2012 წლის 1 სექტემბრისათვის 11 911 100 კაცი ), მთლიანად ევროპაში მდებარე ქალაქებიდან ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული, შედის მსოფლიოში მოსახლეობის მხრივ უდიდესი ქალაქების პირველ ათეულში. მოსკოვის საქალაქო აგლომერაციის ცენტრი.
მოსკოვის დიდი სამთავროს, რუსეთის სამეფოს, რუსეთის იმპერიის, საბჭოთა რუსეთისა და სსრკ-ის ისტორიული დედაქალაქი. გმირი ქალაქი. მოსკოვში მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო ხელისუფლების ფედერალური ორგანოები (საკონსტიტუციო სასამართლოს გარდა), ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები, უცხოური სახელმწიფოების საელჩოები, დიდი რუსული კომერციული ორგანიზაციებისა და საზოგადოებრივი გაერთიანებების უმეტესობის შტაბ-ბინები. ჟურნალი Foreign Policy 2010 წელს მოსკოვს ასახელებს 25-ე ადგილზე გლობალურ ქალაქებს შორის, რომელთაც შეაქვთ მნიშვნელოვანი წვლილი მსოფლიო ცივილიზაციის განვითარებაში.
მდებარეობს მდინარე მოსკოვზე აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ცენტრში, ოკისა და ვოლგის შუამდინარეთში. მოსკოვი, როგორც ფედერაციის სუბიექტი ესაზღვრება მოსკოვისა და კალუგის ოლქებს.
მოსკოვი — მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრი რუსეთში; მოსკოვის კრემლი, წითელი მოედანი, ნოვოდევიჩის მონასტერი და კოლომენსკოეს ამაღლების ეკლესია შედიან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ის აგრეთვე წარმოადგენს მნიშვნელოვან სატრანსპორტო კვანძს. ქალაქს ემსახურება 5 აეროპორტი, 9 სარკინიგზო სადგური, 3 საზღვაო პორტი (გააჩნია სამდინარო კავშირები ატლანტისა და ჩრდილო-ყინულოვანი ოკეანეების აუზის ზღვებთან). 1935 წლიდან მოსკოვში ფუნქციონირებს მეტროპოლიტენი.
გეოგრაფიული მდებარეობა
მოსკოვი მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში, ოკისა და ვოლგის შუამდინარეთში. ესაზღვრება სმოლენსკ-მოსკოვის მაღლობი (დასავლეთით), ოკა-მოსკოვის ვაკე (აღმოსავლეთით) და მეშჩორის დაბლობი (სამხრეთ-აღმოსავლეთით). ქალაქის ტერიტორია 2012 წლის მონაცემებით შეადგენს 2510 კმ²-ს. მისი მესამედი (877 კმ²) მოქცეულია წრიული საავტომობილო გზის შიგნით, ხოლო დანარჩენი 1633 კმ² — წრიული საავტომობილო გზის გარეთ.
საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 156 მეტრს. უმაღლესი წერტილი მდებარეობს ტეპლი-სტანის მაღლობზე და შეადგენს 255 მეტრს, ხოლო ყველაზე დაბალი — ბესედის ხიდების სიახლოვეს, იქ სადაც მდინარე მოსკოვი ტოვებს ქალაქს. ამ ადგილის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 114,2 მეტრს. მოსკოვის სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთით წრიული საავტომობილო გზის შიგნით 38 კმ-ია, წრიული საავტომობილო გზის გარეთ — 51,7 კმ, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთით — 39,7 კმ.
ქალაქი მდებარეობს მდინარე მოსკოვის ორივე ნაპირზე, მის შუაწელში. ამ მდინარის გარდა ქალაქის ტერიტორიაზე მიედინება რამდენიმე ათეული სხვა მდინარე, რომელთაგან ყველაზე დიდია მოსკოვის მარცხენა — სხოდნია, ხიმკა, პრესნია, ნეგლინაია, იაუზა, ნიშჩენკა და მარჯვენა — სეტუნი, კოტლოვკა და გოროდნია შენაკადები. ბევრი მცირე მდინარე ქალაქის ფარგლებში მიედინება კოლექტორებში. გარდა ამისა, მოსკოვში კიდევ 400-მდე სხვა წყალსატევია.
სასაათო სარტყელი
მოსკოვი მდებარეობს სასაათო სარტელში, რომელიც საერთაშორისო სტანდარტით აღნიშნულია, როგორც მოსკოვის სასაათო სარტყელი. სხვაობა მსოფლიო კოორდინირებულ დროსთან (UTC) შეადგენს +4:00 საათს.
2011 წლის 27 მარტიდან მუდმივი ზაფხულის დროის შემოღების შემდეგ და 1930 წლიდან მოქმედი დეკრეტული დროის გათვალისწინებით, მოსკოვის დრო სარტყლის დროისგან განსხვავდება ორი საათით.
კლიმატი
მოსკოვის კლიმატი ზომიერად კონტინენტურია, მკაფიოდ გამოხატული სეზონურობით. ზამთარი (პერიოდი 0 °C-ზე დაბალი საშუალო დღეღამური ტემპერატურით) საშუალოდ გრძელდება ნოემბრის მეორე დეკადიდან მარტის ბოლომდე. კალენდარული ზამთრის პერიოდში შეიძლება აღინიშნებოდეს ხანმოკლე (3-5 დღე) ძლიერი ყინვების პერიოდი (ღამის ტემპერატურით −20 °C-მდე, იშვიათად −25... −30 °C-მდე). მიუხედავად ამისა დეკემბერსა და იანვრის დასაწყისში ხშირია დათბობა, როდესაც ტემპერატურა −5... −10 °C-დან ადის 0 °C-ზე და უფრო მაღლა, ზოგჯერ +5... +10 °C-ის ნიშნულსაც აღწევს. მეტეოსადგურ რსც-ის მონაცემებით (1981—2010 წლების ნორმა), წლის ყველაზე ცივი თვეა თებერვალი (მისი საშუალო ტემპერატურა შეადგენს −6,7 °C ). გარდამავალი სეზონები საკმაოდ მოკლეა. ხანდახან პრაქტიკულად ზაფხულის ტემპერატურა ფიქსირდება აპრილის დასაწყისში, ამავე დროს მაისის ბოლოსა და ივნისის დასაწყისში ხდება სიცივეების დაბრუნება. ზაფხული (პერიოდი +20 °C-ზე მაღალი დღიური და +15 °C-ზე მაღალი საშუალო დღეღამური ტემპერატურით) გრძელდება მაისის შუა რიცხვებიდან სექტემბრის დასაწყისამდე. დღის ტემპერატურა ხშირად აჭარბებს 30 გრადუსიან ნიშნულს (საშუალოდ ზაფხულის სეზონის 6—8 დღე, 2010 წელში — 1,5 თვე. ბოლო 30 წლის განმავლობაში ტემპერატურამ 35-გრადუსიან ნიშნულს 18-ჯერ მიაღწია, საიდანაც 16 შემთხვევა დაფიქსირდა 2010 წელს). ყველაზე თბილი თვეა ივლისი (მისმა საშუალო ტემპერატურამ 1981—2010 წლების პერიოდში შეადგინა +19,2 °C).
დაკვირვებების 130 წლიან პერიოდში ჰაერის ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა 2010 წლის 29 ივლისს ანომალიური სიცხის ტალღის პერიოდში და მეტეოსადგურ რსც-ზე შეადგინა +38,2 °C, მეტეოსადგურ ბალჩუგზე ქალაქის ცენტრში და დომოდედოვოს აეროპორტში +39,0 °C. ყველაზე დაბალი ტემპერატურა დაფიქსირებულია 1940 წლის 17 იანვარს და შეადგენდა −42,2 °C (მეტეოსადგური მსმა), მოსკოვის საყრდენ მეტეოსადგურ რსც-ზე აბსოლუტური მინიმუმი შეადგენს −38,1 °C (1956 წლის იანვარი).
მზის ნათების საშუალო წლიური რაოდენობაა — 1731 საათი, (საშუალოდ 2001—2010 წლების განმავლობაში შეადგინა 1900 საათზე მეტი ).
მოსკოვის ტერიტორიაზე არც თუ იშვიათი მოვლენაა ნისლი და ჭექა-ქუხილი. პერიოდულად მოსკოვში ხდება ისეთი ანომალიური მოვლენები, როგორიცაა ქარიშხლები, თავსხმა წვიმები და ტორნადოებიც კი. 1998 წლის 20-21 ივნისის ღამით დედაქალაქს თავს დაატყდა ქალაქის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დამანგრეველი ქარიშხალი.
მცენარეული საფარი
მოსკოვში არის ტყისა და პარკების ისეთი მასივები, როგორიცაა იზმაილოვის პარკი, ტიმირიაზევის პარკი, ფილევის პარკი (ტყე-პარკი), ლიუბლინოს პარკი, ბუტოვოს ტყე-პარკი, ბოტანიკური ბაღი, ბიტცის ტყე-პარკი, მუზეუმ-ნაკრძალები ცარიცინო და კოლომენსკოე, კუზმინის ტყე-პარკი, კუსკოვოს ტყე-პარკი და სხვ.
ქალაქის ტერიტორიის ფარგლებში მდებარეობს აგრეთვე ლოსების კუნძულის ბუნებრივი ეროვნული პარკის ნაწილიც, მრავალი სკვერი და სარეკრეაციო ზონა.
ცხოველთა სამყარო
ბიტცის ტყე-პარკშიც მრავალი გარეული ცხოველი ბინადრობს. აქ ცხოვრობენ ზღარბები, ბიგასებრნი, დედაქალაქისთვის ასე იშვიათი ღამურებიც კი; კურდღლები, მემინდვრიები, დედოფალები, ციყვები. მოსკოვის მიდამოებიდან შემოდიან ლოსები და ტახები. ბუდობენ იხვები და ღალღები.
მოსკოვში ბინადრობს ისეთი იშვიათი ცხოველი, როგორიცაა თხილნარის ძილგუდა. მოსკოვში მისი თავშესაფარი ნაპოვნია ბიტცის ტყეში, ლოსების კუნძულის ტყე-პარკში და იზმაილოვის ტყეში. იშვიათია აგრეთვე შავი ქრცვინი — ის ცხოვრობს მდინარის ხეობებში, რომელთა ნაპირებზეც მდებარეობს ტყეები, მდელოები და ბუჩქნარები. შავი ქრცვინი შემჩნეულია მდინარე სხოდნიის რაიონსა და ბრატეევის ჭალაში.
მოსკოვში კურდღლების პოვნა შეიძლება იზმაილოვის პარკში, კუზმინის ტყე-პარკში, ბიტცის პარკსა და სერებრიანი ბორში. დედოფალების — ტეპლი-სტანის ტყე-პარკში, იზმაილოვის ტყეში, ტუშინოში, ვორობიოვოს მთებსა და ბოტანიკურ ბაღში.
არსებობს მოსკოვის წითელი წიგნი — მასში მოცემულია მოსკოვის ტერიტორიაზე ბინადარი იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველები. მასში მოიხსენიება ჩვეულებრივი ზღარბი, ნათუზისეული ღამურა, ყარყუმი, თეთრი კურდღელი და რუხი კურდღელი, თხილნარის ძილგუდა, ჩვეულებრივი ზაზუნა და სხვ.
მოსკოვში ყველაზე დიდი მტაცებელია — ჩვეულებრივი მელა, რომელიც ბინადრობს ლოსების კუნძულზე, კუზმინის ტყე-პარკში, ბიტცის ტყესა და სხვაგან.
ფრინველებიდან ბინადრობენ დიდი და პატარა ყარაულა, რუხი იხვი, ჩვეულებრივი კოკონა, შავი ძერა, ჭაობის ბოლობეჭედა, მიმინო, შავარდენი და კირკიტა, ჟრუნი და მელოტა, პრანწია, ჩიბუხა და ტყის ქათამი, თოლიები — პატარა, ტბის, ვეჟანი, ქედანი და გვრიტი, ოლოლი და ბაიყუში, ჭოტი, მტრედი, ბეღურა და ყვავი. აგრეთვე ჩვეულებრივი უფეხურა და ალკუნი, რუხი და მწვანე კოდალა და მენაპირე მერცხალი.
ეკოლოგია
მოსკოვის ეკოლოგიურ სიტუაციაზე გავლენას ახდენს გაბატონებული დასავლეთის და ჩრდილო-დასავლეთის ქარები. ქალაქის წყლის რესურსების ხარისხი უკეთესია ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე მოსკოვის ზემო დინებაში. ქალაქის ეკოსისტემის გაუმჯობესების მთავარი ფაქტორია სკვერების, პარკების და შიდა გამწვანებული ეზოების შენარჩუნება და განვითარება, რომლებიც დაზარალდა ბოლო წლებში წერტილოვანი განაშენიანების შედეგად.
მოსკოვის ეკოლოგიურ მონიტორინგს ახორციელებს 39 ავტომატური სტაციონარული სადგური, რომელიც აკონტროლებს ჰაერში 22 დამაბინძურებელი ნივთერების შემცველობას და დაბინძურების საერთო დონეს.
ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მაღალი დონე აღინიშნება მსხვილი ავტომაგისტრალებისა და სამრეწველო ზონების სიახლოვეს; განსაკუთრებით ქალაქის ცენტრში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილებში. ჰაერის დაბინძურების უმაღლესი დონე ფიქსირდება კოპოტნიის, კოსინო-უხტომისა და მარინოში, რაც გამოწვეულია ქალაქში არსებული მოსკოვის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნით, ლიუბერეცისა და კურიანოვოს აერაციის სადგურებით. მოსკოვის შედარებით ეკოლოგიურად სუფთა რაიონებია — კრილატსკოე, კურკინო, მიტინო, სტროგინო და იასენევო.
მოსკოვის დაბინძურების წყაროებს შორის ერთ-ერთ პირველ ადგილზე დგას ავტოტრანსპორტის გამონაბოლქვი აირები. ჰაერს აგრეთვე აბინძურებენ თბოელექტროსადგურები, ფაბრიკები და ქარხნები, გახურებული ასფალტის ანაორთქლები.
კონსალტინგური კომპანია Mercer–ის მიერ, მოსკოვი აღიარებულია ევროპის ერთ–ერთ ყველაზე დაბინძურებულ დედაქალაქად (2007 წლის მონაცემებით მოსკოვმა მე–14 ადგილი დაიკავა მსოფლიოს ყველაზე დაბინძურებულ დედაქალაქებს შორის ).
მოსკოვის ხელისუფლება
მინი|მარჯვნივ|200პქ|[[მოსკოვის მთავრობა|მოსკოვის მერიის შენობა]] რუსეთის ფედერაციის კონსტიტუციის თანახმად, მოსკოვი წარმოადგენს დამოუკიდებელ ფედერალურ სუბიექტს, ე. წ. ფედერალური დანიშნულების ქალაქს.
მოსკოვში აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს მოსკოვის მთავრობა მერის ხელმძღვანელობით, საკანონმდებლოს — მოსკოვის საქალაქო დუმა, რომელიც 35 დეპუტატისაგან შედგება და საიდანაც 18 (2009 წლიდან) პარტიული სისტემით ირჩევა, ხოლო 17 მაჟორიტარულით. მერის უკანასკნელი პირდაპირი წესით არჩევნები ჩატარდა 2003 წლის 17 დეკემბერს. 2012 წლის 27 ივნისს მოსკოვის საქალაქო დუმამ მიიღო კანონი, რომლის თანახმადაც ქალაქის მერის არჩევა კვლავ პირდაპირი ფარული კენჭისყრით მოხდება. პირველად 2005 წელს კენჭისყრის გაუქმების შემდეგ, სავარაუდოდ 2015 წელს ჩატარდება ქალაქის ხელმძღვანელის ახალი პირდაპირი არჩევნები.
ადგილზე მართვა ხორციელდება ათი პრეფექტურის საშუალებით, რომელიც მოსკოვის რაიონებს ტერიტორიული ნიშნით აერთიანებს ადმინისტრაციულ ოლქებში და 125 რაიონული სამმართველოთი. კანონის „მოსკოვში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანიზების შესახებ“ თანახმად, 2003 წლის დასაწყისიდან ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოებია მუნიციპალიტეტები, წარმომადგენლობითი ორგანოები — მუნიციპალური კრებები, რომელთა წევრები ირჩევიან შიდასაქალაქო მუნიციპალური წარმონაქმნის განკარგულების შესაბამისად.
მოსკოვის საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების, აგრეთვე ქალაქის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ფუნქციონირების პრინციპები განისაზღვრება ქალაქ მოსკოვის განკარგულებითა და ქალაქის სხვა ნორმატიული აქტებით.
ხელისუფლების ფედერალური ორგანოები
მინი|მარჯვნივ|250პქ|[[თეთრი სახლი (რუსეთი)|რუსეთის მთავრობის სახლი]] მოსკოვში, როგორც ქალაქში, რომელსაც რუსეთის კონსტიტუციით მინიჭებული აქვს დედაქალაქის ფუნქციები, მდებარეობს ქვეყნის საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ფედერალური ორგანოები, გარდა საკონსტიტუციო სასამართლოსი, რომელიც 2008 წლიდან მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში.
რუსეთის ფედერაციის მთავრობა, ხელისუფლების აღმასრულებელი ორგანო, მდებარეობს რუსეთის მთავრობის სახლში მოსკოვის ცენტრში. რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო დუმა მდებარეობს ოხოტნი რიადზე. ფედერაციის საბჭო განთავსებულია ბოლშაია დმიტროვკაზე მდებარე შენობაში. რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი სასამართლო და რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი საარბიტრაჟო სასამართლო აგრეთვე მოსკოვში მდებარეობენ.
გარდა ამისა, მოსკოვის კრემლი წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ოფიციალურ რეზიდენციას. პრეზიდენტის სამუშაო რეზიდენცია კრემლში განთავსებულია სენატის შენობაში.
ქალაქის საქმიან რაიონ მოსკოვი-სიტიში მოსკოვის მთავრობის შენობის ცათამბჯენის მშენებლობის დასრულების შემდეგ მთელი საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლება ამ შენობაში განთავსდება.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
მოსკოვი ტერიტორიულ ერთეულებს წარმოადგენს რაიონები, დასახლებები და ადმინისტრაციული ოლქები, რომელთაც გააჩნიათ ქალაქის სამართლებრივი აქტით მინიჭებული დასახელება და საზღვრები. მინი|300პქ| [[მოსკოვის ადმინისტრაციული ოლქები:
1. ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქი
2. ჩრდილოეთი ადმინისტრაციული ოლქი
3. ჩრდილო-აღმოსავლეთი ადმინისტრაციული ოლქი
4. აღმოსავლეთი ადმინისტრაციული ოლქი
5. სამხრეთ-აღმოსავლეთი ადმინისტრაციული ოლქი
6. სამხრეთი ადმინისტრაციული ოლქი
8. დასავლეთი ადმინისტრაციული ოლქი
9. ჩრდილო-დასავლეთი ადმინისტრაციული ოლქი
10. ზელენოგრადის ადმინისტრაციული ოლქი
11. ახალი მოსკოვის ადმინისტრაციული ოლქი
12. ტროიცკის ადმინისტრაციული ოლქი ]]
2012 წლის 1 ივლისამდე მოსკოვში 125 რაიონი და 10 ადმინისტრაციული ოლქი იყო. 2012 წლის 1 ივლისიდან, მოსკოვის ტერიტორიის გაფართოების შემდეგ, შეიქმნა 2 ახალი ადმინისტრაციული ოლქი (ახალი მოსკოვის და ტროიცკის), ხოლო მათ შემადგენლობაში 21 დასახლება.
მოსკოვი დაყოფილია 12 ადმინისტრაციულ ოლქად, ესენია ცენტრალური, ჩრდილოეთი, ჩრდილო-აღმოსავლეთი, აღმოსავლეთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთი, სამხრეთი, სამხრეთ-დასავლეთი, დასავლეთი, ჩრდილო-დასავლეთი, ზელენოგრადის, ახალი მოსკოვის და ტროიცკის. აქედან 3 მათგანი (ზელენოგრადის, ახალი მოსკოვის და ტროიცკის) მთლიანად წრიული საავტომობილო გზის ფარგლებს გარეთ მდებარეობს.
მოსკოვის რამდენიმე რაიონი წარმოადგენს ექსკლავს. ერთ-ერთ ექსკლავს წარმოადგენს ზელენოგრადის ადმინისტრაციული ოლქი, რომელიც ყველა მხრიდან შემოსაზღვრულია მოსკოვის ოლქის ტერიტორიით, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ხიმკის საქალაქო ოლქი, ხოლო ყველა დანარჩენი მხრიდან — მოსკოვის ოლქის სოლნეჩნოგორსკის რაიონი.
თავის მხრივ მოსკოვის ოლქები (გარდა ახალი მოსკოვისა და ტროიცკის) იყოფა რაიონებად. სულ მოსკოვში 125 რაიონია. ოლქების მართვას ახორციელებს საოლქო პრეფექტურები, რაიონების — რაიონული სამმართველოები. ახალი მოსკოვისა და ტროიცკის ოლქებს გააჩნიათ საერთო პრეფექტურა და იყოფიან საქალაქო ოლქებად და დასახლებებად.
XX საუკუნის 90-იანი წლებიდან აქტიურად განიხილება მოსკოვისა და მოსკოცის ოლქის გაერთიანების პროექტი. 2011 წლის ზაფხულში გაჩნდა უფრო კონკრეტული პროექტი მოსკოვის ტერიტორიის გაფართოებისა და მისი დეცენტრალიზაციისა სამხრეთ-დასავლეთი ტერიტორიების მიერთების ხარჯზე , რომელიც განხორციელდა 2012 წლის ზაფხულში.
მოსახლეობა
მინი|450პქ|მოსკოვის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება (1740-2000) მოსკოვი რუსეთის მოსახლეობის რაოდენობით უდიდესი და ევროპულ ნაწილში მდებარე ყველაზე დასახლებული ქალაქია. მისი აგლომერაცია 15 მილიონამდე მუდმივი მოსახლით აგრეთვე უდიდესია რუსეთსა და ევროპაში.
მოსახლეობის ოფიციალური მონაცემები მოიცავს მხოლოდ ქალაქის მუდმივ მაცხოვრებლებს. მოსკოვის ფმს-ის მონაცემების თანახმად ქალაქში დარეგისტრირებულია კიდევ 1 მილიონ 800 ათასი ჩამოსული (სამუშაო მიგრანტები და გასტარბაიტერები, სტუდენტები და სხვ.), აგრეთვე ექსპერტთა შეფასებით, მუდმივად ცხოვრობს 1 მილიონამდე დაურეგისტრირებელი, არალეგალი მიგრანტი და გასტარბაიტერი, მათ შორის არალეგალი იმიგრანტებიც.
მოსკოვის მოსახლეობის მუდმივი ზრდა ძირითადად გამოწვეულია მოსახლეობის ნაკადით სხვადასხვა რეგიონებიდან. ეს არის შიდა მიგრაცია, რომელსაც საბჭოთა პერიოდში „ლიმიტიანებს“ ეძახდნენ.
მოსკოვური მეტყველება წარმოადგენს რუსული სალიტერატურო ენის სალაპარაკო ნორმას.
მოსკოვის მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა 2002 წლის აღწერის მიხედვით შემდეგნაირად გამოიყურება : რუსები — 9 930 410 (91,65 %), უკრაინელები — 154 104 (1,42 %), თათრები — 149 043 (1,38 %), სომხები — 106 466 (0,98 %), აზერბაიჯანელები — 57 123 (0,53 %), ებრაელები — 53 142 (0,49 %), ბელარუსები — 39 225 (0,36 %), ქართველები — 38 934 (0,36 %), პირები, რომელთაც არ მიუთითეს ეროვნება — 668 409 (5,81 %).
მოსკოვში ეთნიკური რუსების პროცენტი აჭარბებს რუსეთის საშუალო მაჩვენებელს (80%), აგრეთვე სომხებისა და ებრაელების მაჩვენებელიც უფრო მაღალია რუსეთის საშუალო მაჩვენებელზე (0,78 % და 0,16 % შესაბამისად). რუსების წილი გაიზარდა 1989 წლის აღწერის შემდეგ, როდესაც მათი მაჩვენებელი 89,7 %-ს შეადგენდა.
ეკონომიკა
მინი|მარჯვნივ|300პქ|[[მოსკოვი-სიტი|მსსც „მოსკოვი-სიტი“]] მოსკოვი რუსეთის მასშტაბით უმსხვილესი ფინანსური ცენტრი, საერთაშორისო საქმიანი ცენტრი და ქვეყნის ეკონომიკის ძირითადი ნაწილის მართვის ცენტრია. ასე, მაგალითად მოსკოვში თავმოყრილია რუსეთში რეგისტრირებული ბანკების დაახლოებით ნახევარი. გარდა ამისა, მსხვილი კომპანიების ძირითადი ნაწილი დარეგისტრირებულია და ცენტრალური ოფისები გააჩნიათ მოსკოვში, თუმცა მათი წარმოება შეიძლება რამდენიმე ათასი კილომეტრის მოშორებით მდებარეობდეს.
2008 წლის მონაცემებით მშპ-ის მოცულობით (321 млрд $) მოსკოვი მე-15 ადგილზე იმყოფებოდა მსოფლიოს მსხვილ ქალაქებს შორის.
Camponotus melanoticus valerius
Camponotus melanoticus valerius — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ის გვარიდან.
მოსკოვი
ეკონომიკა
საცალო სავაჭრო ბრუნვამ 2007 წელს შეადგინა 2040,3 მილიარდი რუბლი (ზრდა 2006 წელთან შედარებით — 105,1 %), საბითუმო ვაჭრობის ბრუნვამ, თავის მხრივ შეადგინა 7843,2 მილიარდი რუბლი (ზრდა 2006 წელთან შედარებით — 122,3 %) , მოსახლეობის ფასიანი მომსახურების მოცულობამ — 815,85 მილიარდი რუბლი (ეს არის მთელი რუსეთის მომსახურების მოცულობის 24 %).
კომპანია Ernst & Young-ის მონაცემებით 2011 წლისათვის, მოსკოვი იკავებს მე-7 ადგილს ევროპულ ქალაქებს შორის ინვესტიციების მიმზიდველობით და მისი რეიტინგი იზრდება.
Camponotus melanoticus valerius
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მოსკოვი
ეკონომიკა
ქალაქში მუშაობს GSM და UMTS (3G) სტანდარტის სამი მობილური კავშირის ოპერატორი:„МТС“, „მეგაფონი“, „ბილაინი“, ხოლო მომსახურებას CDMA ტექნოლოგიის ბაზაზე ახორციელებს „Skylink “. უკაბელო ინტერნეტ-კავშირს LTE ტექნოლოგიით წარმოადგენს ოპერატორი „Yota“. ვირტუალური ოპერატორის მოდელით მომსახურებას LTE-ის ბაზაზე აგრეთვე ახორციელებს „მეგაფონი“.
ტრანსპორტი
მოსკოვი წარმოადგენს ქვეყნის უმსხვილეს სატრანსპორტო კვანძს. ქალაქი მდებარეობს რკინიგზებისა და ფედერალური ავტომაგისტრალების ქსელის ცენტრში. ქალაქში განვითარებულია მრავალი სახეობის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, 1935 წლიდან მოქმედებს მეტროპოლიტენი.
სარკინიგზო ტრანსპორტი
მინი|200px|[[ლენინგრადის ვაგზალი — მოსკოვის უძველესი ვაგზალი, აშენდა 1849 წელს ნიკოლოზის რკინიგზის ხაზის მომხსახურებისათვის.]] მოსკოვში სარკინიგზო ქსელი წარმოდგენილია ათი ძირითადი მიმართულების მქონე ცხრა ვაგზლით (რვა ვაგზლიდან — ბელარუსის, ყაზანის, კურსკის, კიევის, ლენინგრადის, პაველეცკის, რიგის, იაროსლავის ხორციელდება როგორც საგარეუბნო, ისე შორეულ მარშრუტები ხოლო, ერთი ვაგზალი — სავიოლოვის — ემსახურება მხოლოდ საგარეუბნო გადაზიდვებს), მოსკოვის საოლქო რკინიგზით, რამდენიმე შემაერთებელი ტოტით, ძირითადად ერთმიმართულებიანი, მცირე შეფარდებითი სიგრძის, რომლის ძირითადი ნაწილი მთლიანად მდებარეობს ქალაქის შიგნით.
მოსკოვის ყველა სარკინიგზო ხაზი ეკუთვნის მოსკოვის რკინიგზას, გარდა ლენინგრადის მიმართულებისა რომელიც ოქტომბრის რკინიგზას ეკუთვნის და აგრეთვე ერთიანდება მოსკოვის სარკინიგზო კვანძში, ამასთანავე გააჩნია სამსახურეობრივი დამაკავშირებელი ტოტი მოსკოვის რკინიგზის რამდენიმე მიმართულებასთან. მიუხედავად ამისა მოსკოვის რკინიგზის წესების თანახმად ფასები და მგზავრობის გადახდის წესები საგარეუბნო ელექტრომატარებლებში ერთნაირია ყველა მიმართულებით გამონაკლისების გარეშე.
რკინიგზის ხაზების საერთო სიგრძე ქალაქის ფარგლებში — 394,7 კმ-ია. საგარეუბნო მატარებელი, რომელიც აკავშირებს მოსკოვის ვაგზლებს მოსკოვისა და სხვა ახლომდებარე ოლქებთან, მნიშვნელოვან როლს თამაშობს შიდასაქალაქო გადაზიდვებშიც.
აეროპორტები
მინი|მარჯვნივ|200px|დომოდედოვოს აეროპორტის ტერმინალი მინი|მარჯვნივ|250px|შერემეტევოს აეროპორტის ტერმინალი „D“, ხედი მოსკოვის მხარეს მოსკოვის ტერიტორიაზე მდებარეობს ვნუკოვოს საერთაშორისო აეროპორტი. აგრეთვე მაცხოვრებლები და ქალაქის სტუმრები სარგებლობენ მოსკოვის ოლქის ტერიტორიაზე მდებარე სხვა საერთაშორისო აეროპორტების მომსახურებით — დომოდედოვო, ოსტაფევო, ჩკალოვსკი, შერემეტიევო.
აეროპორტებამდე მისვლა შესაძლებელია არა მარტო ავტოტრანსპორტით, არამედ ექსპრესების გამოყენებით, რომლებიც გადიან სარკინიგზო ვაგზლებიდან: კიევის ვაგზლიდან — ვნუკოვოს აეროპორტში, ბელარუსის ვაგზლიდან — შერემეტევოს აეროპორტში და პაველეცკის ვაგზლიდან — დომოდედოვოს აეროპორტში.
ქალაქში მოქმედებდა აეროვაგზალიც, მაგრამ XXI საუკუნის დასაწყისიდან, ფაქტობრივად, დაკარგა თავისი პირდაპირი დანიშნულება. მისი შენობები ქირით გაიცა სავაჭრო ობიექტებზე. 2009 წლის მდგომარეობით აეროვაგზლის შენობაში მოქმედებს მხოლოდ რკინიგზისა და ავიაბილეთების სალაროები.
საავტომობილო ტრანსპორტი
მოსკოვი წარმოადგენს სხვადასხვა მიმართულების ფედერალური ავტომაგისტრალების ქსელის ცენტრს, რომლებიც დედაქალაქს აკავშირებს რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების ადმინისტრაციულ ცენტრებთან და მეზობელი სახელმწიფოების ქალაქებთან.
თავად მოსკოვს გააჩნია განვითარებული სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა, რომელიც მოიცავს სამ სატრანსპორტო რგოლს:ბაღის, მესამე სატრანსპორტო და მოსკოვის წრული საავტომობილო გზა, ქალაქის სატრანზიტო ტრანსპორტის ნაკადისაგან განსატვირთად მოსკოვის ოლქში იგეგმება ცენტრალური წრული საავტომობილო გზის (ცწსგ) მშენებლობაც.
1990-იანი წლებიდან დაწყებული მოსკოვი დადგა მწვავე სატრანსპორტო პრობლემის წინაშე. ქალაქის მთავრობამ რამდენიმეჯერ ცადა საცობების პრობლემის გადაწყვეტა საგზაო მშენებლობების საშუალებით. ასე მოხდა წრიული საავტომობილო გზის რეკონსტრუქცია, აშენდა მესამე სატრანსპორტო წრე, 2008 წელს დაიწყო მეოთხე წრის მშენებლობა, მაგრამ მიუხედავად ამისა სატრანსპორტო პრობლემა მაინც გადაუჭრელია. მთავრობის აზრით, სატრანსპორტო პრობლემის მოგვარებას ხელს უწყობს ადმინისტრაციული ხასიათის ზომებიც — კერძოდ, 2012 წლის ივლისიდან პარკირების წესების დარღვევისათვის ჯარიმების მნიშვნელოვანი ზრდა.
აგრეთვე გადაუჭრელი რჩება პარკირების პრობლემაც, რომლის ქრონიკული უკმარისობაცაა. ადრე იყო მცდელობები ქალაქის ქუჩებზე ფასიანი სადგომების მოწყობისა, მაგრამ 2008 წლის 10 სექტემბერს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც მანქანების გაჩერება გზის პირას უფასოა. სადგომები ფასიანი დარჩა ვაგზლებზე, აეროპორტებსა და ქალაქის ცენტრში გამოყოფილ რამდენიმე სპეციალურ ზონაში. პარკირების პრობლემების მოგვარების იმედი ქალაქის საცხოვრებელ რაიონებში მყარდებოდა მოსკოვის სამთავრობო პროგრამაზე „ეროვნული ავტოფარეხი“, მაგრამ უკვე მრავალი წელია პროგრამა „ბუქსაობს“. 2012 წელს გადაწყდა ფასიანი ავტოსადგომების პროექტთან დაბრუნება. იგეგმება, რომ პირველი ფასიანი ავტოსადგომები 2012 წლის 1 ნოემბერს გაიხსნება პეტროვკისა და კარეტნი-რიადის ქუჩებზე, ხოლო 2013 წლის 1 იანვრიდან პარკირება ფასიანი გახდება ბულვარის წრის ფარგლებში მდებარე მრავალ ქუჩაზე.
2009 - 2010 წლებში ქალაქში 3 მილიონ ერთეულამდე კერძო ავტოტრანსპორტი იყო და მათი რაოდენობა წლიდან-წლამდე იზრდება.
მიწისზედა საქალაქო ტრანსპორტი
მოსკოვში საბჭოთა პერიოდიდან მოყოლებული მოქმედებს ქუჩების დატოტვილი ქსელი საზოგადოებრივი ტრანსპორტისათვის (ავტობუსი, ტროლეიბუსი, ტრამვაი, სამარშრუტო ტაქსი), რომელთაც ყოველდღიურად 12 მილიონამდე მგზავრი გადაყავთ.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი იძულებულია იდგეს საერთო საცობებში, მაგრამ მსხვილ მაგისტრალებზე იქმნება სპეციალური გამოყოფილი ზოლები. 2009 წლის ივლისში გამოყოფილი ზოლი გაიხსნა ვოლოკოლამსკის მაგისტრალზე, 2011 წელს შჩელკოვოს მაგისტრალზე, იაროსლავის მაგისტრალზე, ანდროპოვის გამზირსა და ლენინგრადის გამზირზე, მიმდინარეობს მზადება სევასტოპოლის გამზირზე გასაშვებად.
ქალაქში როგორც სამაშრუტო ტაქსებს ისეთი ფართო გავრცელება არა აქვთ ჩვეულებრივ ტაქსებს, მაგრამ მიუხედავად ამისა, საჭიროების შემთხვევაში ქალაქში მანქანის აყვანა დიდ სირთულეს არ წარმოადგენს, რადგან ბევრ გამოცოცხლებულ ადგილას მორიგეობენ ეგრეთ წოდებული „კერძოები“.
მოსკოვის მეტროპოლიტენი
მოსკოვის მეტროს დღის განმავლობაში საშუალოდ 6,43 მილიონი მგზავრი გადაყავს (2010 წლის მონაცემებით). ეს მსოფლიოში მეტროს სიტემის გამოყენების ინტენსიურობის მეორე მაჩვენებელია (ტოკიოს მეტროს შემდეგ). მოსკოვის მეტროპოლიტენის ხაზის საერთო სიგრძე — 312,9 კმ-ია, გზისა და სადგურების უმეტესი ნაწილი მიწის ქვეშ მდებარეობს. სულ მოსკოვის მეტროში 188 სადგური და 12 ხაზია, მათ შორისაა მსუბუქი მეტროს ხაზიც. მეტროს მრავალი სადგური წარმოადგენს არქიტექტურულ ძეგლს.
დედაქალაქში მუშაობს მონორელსიანი გზა, რომელიც არ ეკუთვნის უშუალოდ მოსკოვის მეტროპოლიტენის სისტემას, მაგრამ მიუხედავად ამისა მისი ექსპლუატატორი კომპანიაა „მოსკოვის მეტროპოლიტენი“.
სამდინარო ტრანსპორტი
კომუნიზმის დიდი მშენებლობების პერიოდში აგებული არხების სისტემის წყალობით, მოსკოვმა საბჭოთა პერიოდიდანვე დაიმკვიდრა „ხუთი ზღვის პორტის“ სახელწოდება. ჩრდილოეთ და სამხრეთ სამდინარო ვაგზლებიდან დადიან საკრუიზო თბომავლები, რომლებიც მოსკოვს აკავშირებენ სანქტ-პეტერბურგთან, ასტრახანთან, დონის როსტოვთან და რუსეთის სხვა ქალაქებთან. აგრეთვე ხორციელდება გადაყვანა ხიმკის წყალსაცავზე საგარეუბნო ხაზებით. მდინარე მოსკოვზე ნავიგაციის პერიოდში მუშაობს სამდინარო ტრამვაის რამდენიმე მარშრუტი.
სატვირთო ნავმისადგომები გააჩნიათ ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ სამდინარო პორტებს. სატვირთო სამდინარო გადაზიდვები მდინარე მოსკოვზე ძირითადად უზრუნველყოფს სხვადასხვა სამშენებლო ხასიათის ტვირთის ტრანსპორტირებას; სამხრეთის პორტს გააჩნია მსხვილი საკონტეინერო ტერმინალი.
მეცნიერება
thumb|200px|right|[[რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა|რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკის ახალი შენობა]] 200px|thumb|right|[[რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია|რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის ახალი შენობა მოსკოვში ვორობიოვოს მთებზე]] მოსკოვი მსხვილი მსოფლიო სამეცნიერო ცენტრია, სადაც წარმოდგენილია სხვადასხვა სექტორში (ბირთვული ენერგეტიკა, მიკროელექტრონიკა, კოსმონავტიკა და სხვ.) მომუშავე სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები.
პირველი სამეცნიერო კვლევების ჩატარება მოსკოვში დაიწყო მოსკოვის უნივერსიტეტში 1755 წელს. XIX საუკუნის დასაწყისში უნივერსიტეტში დაიწყო სამეცნიერო ჯგუფების შექმნა, რომლებიც შეისწავლიდნენ რუსეთის ისტორიას, მედიცინას, ფიზიკას, რუსულ ენასა და სხვა მეცნიერებებს.
XX საუკუნეში მოსკოვში ჩამოყალიბება დაიწყო სამეცნიერო დაწესებულებების სექტორულმა ქსელმა. მოსკოვში გაჩნდა მინერალური ნედლეულის საკავშირო ინსტიტუტი (1904), ჟუკოვსკის სახელობის ცენტრალური აეროჰიდროდინამიკური ინსტიტუტი (1918), კარპოვის სახელობის ფიზიკო-ქიმიური ინსტიტუტი (1918), კარპოვის სახელობის ქიმიური ინსტიტუტი (1921), მოსკოვის კავშირგაბმულობისა და ინფორმატიკის ტექნიკური უნივერსიტეტი (1921), კურჩატოვის სახელობის ატომური ენერგიის ინსტიტუტი (1943), თეორიული და ექსპერიმენტული ფიზიკის ინსტიტუტი (1945) და სხვ.
საბჭოთა პერიოდში მოსკოვში თავმოყრა დაიწყო აკადემიურმა ქსელმა. შეიქმნა ან გადმოტანილ იქნა მოსკოვში: ლენინის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებათა საკავშირო აკადემია (1929), სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემია — სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმი (გადმოტანილია ლენინგრადიდან 1934 წელს), სსრკ-ის სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემია (1944), რსფსრ-ის პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემია (1943).
განათლება
thumb|200px|right|[[მოსკოვის ბაუმანის სახელობის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი|ბაუმანის სახელობის მსტუ-ის მთავარი კორპუსი]]
უმაღლესი განათლება
მოსკოვი წარმოადგენს რუსეთის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საგანმანათლებლო ცენტრს. ქვეყნის პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების შექმნის მომენტიდან (სლავურ-ბერძნულ-ლათინური აკადემია) ქალაქში თავი მოიყარა განათლების ობიექტების მნიშვნელოვანმა რაოდენობამ. 1755 წელს შუვალოვისა და ლომონოსოსვის ინიციატივით დაარსდა მოსკოვის უნივერსიტეტი — ყველაზე ცნობილი და უძველესი რუსეთში.
2009 წლის ბოლოს მონაცემებით მოსკოვში 264 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო, საიდანაც 109 სახელმწიფო ან მუნიციპალური, ხოლო 155 კერძო იყო. სტუდენტების რაოდენობა შეადგენდა 12 811 000 კაცს. მოსკოვის 11 უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას გააჩნია ეროვნული კვლევითი უნივერსიტეტის სტატუსი.
მოსკოვში დაახლოებით 400-მდე ბიბლიოთეკაა, რომელთა შორის რუსეთის უძველესი საჯარო ბიბლიოთეკაა — მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, ხოლო წიგნების საცავის სიდიდით — რუსეთის სახელმწიფო (ლენინის) ბიბლიოთეკა.
საშუალო განათლება
2010 წლის ბოლოს მონაცემებით მოსკოვში ირიცხებოდა 1727 საგანმანათლებლო სკოლა (1588 სახელმწიფო და 139 კერძო). ქალაქში 168 საშუალო სპეციალური სასწავლო დაწესებულებაა (154 სახელმწიფო და 14 კერძო). არსებობს 2314 სკოლამდელი განათლების დაწესებულება.
რელიგია
thumb|right|200px|[[ნოვოდევიჩის მონასტერი|ნოვოდევიჩის მონასტრის ხედი]] მოსკოვში წარმოდგენილია ყველა ძირითადი მსოფლიო რელიგია. ოფიციალურად ქალაქში დარეგისტრირებულია 1000-ზე მეტი რელიგიური გაერთიანება და ორგანიზაცია, რომლებიც წარმოადგენენ 50-მდე სხვადასხვა მიმართულების აღმსარებლობას.
უმსხიველესი რელიგიური ორგანიზაციაა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია (მოსკოვის საპატრიარქო) — რომელიც მოიცავს მოსკოვის საქალაქო ეპარქიის შემადგენლობაში შემავალ 500-მდე გაერთიანებასა და ორგანიზაციას, 711 მართლმადიდებლურ ტაძარსა და სამრეკლოს, 6 მამათა და 6 დედათა მონასტერს. 645 ტაძარი და სამრეკლო მოქმედია, რომელთა შორის უდიდესია მაცხოვრის ტაძარი — მოსკოვის მთავარი საკათედრო ტაძარი. აგრეთვე 45 ტაძარი და სამრეკლო მშენებლობის პროცესშია. ჟურნალ „Власть“-ის ინფორმაციით, 2010 წლის ნოემბრამდე მოსკოვში გაიხსნა 253 მართლმადიდებლური ტაძარი.
ქალაქში მოქმედებს ძველი მართლმადიდებლური გაერთიანება და ორგანიზაცია, რომლებიც 10-მდე ეკლესიას ითვლის, ხოლო 13-მდე ტაძარსა და სამრეკლოში ტარდება წირვა-ლოცვა.
ისლამი წარმოდგენილია 25 გაერთიანებითა და ორგანიზაციით. ლოცვა ტარდება 4 მეჩეთში, რომელთაგან უდიდესია მოსკოვის საკათედრო მეჩეთი.
მოსკოვში აგრეთვე წარმოდგენილია იუდაიზმი (21 გაერთიანება და ორგანიზაცია, 5 სინაგოგა), ბუდიზმი (16 გაერთიანება და ორგანიზაცია, 4 საკულტო ნაგებობა, შენდება 1 ტაძარი), სომხური სამოციქულო ეკლესია (3 გაერთიანება და ორგანიზაცია, 2 ტაძარი, შენდება 2 ტაძარი), კათოლიციზმი (12 გაერთიანება და ორგანიზაცია, 3 ტაძარი), ლუთერანობა (10 გაერთიანება და ორგანიზაცია, 3 ტაძარი), პროტესტანტიზმი (დაახლოებით 260 გაერთიანება და ორგანიზაცია, 42 სამლოცველო სახლი), სხვა რელიგიური მიმართულებები (დაახლოებით 15 საკულტო ობიექტი).
გარდა ამისა, მოსკოვში თავმოყრილია 45 რელიგიური ცენტრი, 10 სასულიერო სასწავლებელი და ამდენივე მონასტერი.
დაძმობილებული ქალაქები
მოსკოვს მრავალი დაძმობილებული ქალაქი ჰყავს. მათი დიდი ნაწილი XX საუკუნის 90-იან წლებიდან. პირველი დაძმობილებული ქალაქები გახდნენ ბერლინი და ბუენოს-აირესი 1990 წელს; ვენასთან პარტნიორული ურთიერთობები ჯერ კიდევ 1956 წელს დამყარდა. გარდა ამისა, მოსკოვს გააჩნია პარტნიორი ქალაქი: პარიზი.
მოსკოვის დაძმობილებული ქალაქებისა და პარტნიორი ქალაქების სია:
პარტნიორი ქალაქი:
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვი კატეგორია:მსოფლიოს უდიდესი ქალაქები კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები კატეგორია:სსრკ-ის გმირი ქალაქები
ასეიხა
ასეიხა (Асеиха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუბენსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კუნძულის მუხა
კუნძულის მუხა (Quercus tomentella) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია აშშ-ში (კალიფორნია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
Camponotus melanoticus publicola
Camponotus melanoticus publicola — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გენერალი
გენერალი (Generalis) — უმაღლესი ოფიცრების სამხედრო წოდება არმიაში.
ტერმინი სათავეს იღებს ლათინური სიტყვიდან Generalis (მთავარი, უფროსი), პირველად შემოიღეს საფრანგეთში მეთექვსმეტე საუკუნეში.
საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში დაწესებულია გენერალთა წოდებები: ბრიგადის გენერალი, გენერალ-მაიორი, გენერალ-ლეიტენანტი და არმიის გენერალი. ყოფილ საბჭოთა კავშირში დაწესებული წოდებები იყო: გენერალ-მაიორი, გენერალ-ლეიტენანტი, გენერალ-პოლკოვნიკი და არმიის გენერალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
უსტეცის მხარე
უსტეცის მხარე (Ústecký kraj) — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის ბოჰემიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მისი დედაქალაქია უსტი-ნად-ლაბემი.
რაიონები
მინი|მარცხნივ|250 პქ|უსტეცის რაიონები ტრადიციულად უსტეცის რეგიონი იყოფა შვიდ რაიონად (okresy), რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
305
თარიღი უცნობია
*
ჰერმან IX (ბადენი)
მარკგრაფი ჰერმან IX ფონ ბადენი (Markgraf Hermann IX. von Baden; გ 13 აპრილი 1353) — ბადენის მმართველი მარკგრაფი და ებერშტაინის ბატონი 1333-1353 წლებში.
ბიოგრაფია
ჰერმან IX იყო ბადენის მარკგრაფის ფრიდრიხ II-ისა და მისი მეუღლის აგნეს ფონ ვაინსბერგის († 3 მაისი 1320) ვაჟი. 1334 წელს მან იბურგის ბატონობა რუდოლფ IV ფონ ბადენს გადასცა. თუმცა 1350 წელს იმპერატორმა კარლ IV-ემ იბურგი კვლავ ჰერმან IX-ს გადასცა, როგორც ვასალური სამფლობელო. იმავე წელს მან დაიბრუნა მიორშის სამფლობელოც, რომელიც ჰერენალბის მონასტერს რუდოლფ IV-ემ მიჰყიდა 1306 წლის 20 ივლისს.
1343 წლის 3 ივნისს ჰერმან IX-ემ იქორწინა მატილდე ფონ ვაიინგენზე († 13 აპრილი 1381), რომელთანაც შეეძინა ერთადერთი ვაჟი:
კატეგორია:გარდაცვლილი 1353
ფილ რადი
ფილიპ ჰიუ ნორმან რადი (Phillip Hugh Norman Rudd, ნამდვილი სახელი ფილიპ ჰიუ ნორმან ვიტშკე რუდზევეჩიუსი, Phillip Hugh Norman Witschke Rudzevecuis; დ. 19 მაისი, 1954) — ავსტრალიელი დრამერი. ფართოდაა ცნობილი, როგორც AC/DC-ის წევრი. 1977 წელს ბას-გიტარისტის, მარკ ევანსის, ბენდიდან წასვლის შემდეგ რადი გახდა AC/DC-ის ერთადერთი წევრი, რომელიც ავსტრალიაშია დაბადებული (ჯონსონი და უილიამსი ინგლისიდან არიან, იანგები კი შოტლანდიაში არიან დაბადებული). 2003 წელს ის AC/DC-ის სხვა წევრებთან ერთად როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შეიყვანეს. 2014 წელს რადმა საკუთარი პირველი სოლო ალბომი Head Job გამოუშვა. ახალ ზელანდიაში მიმდინარე სამართლებრივი დავის გამო რადს მოუწია გამოეტოვებინა AC/DC-ის 2015 წლის ტურნე Rock or Bust World Tour, რის გამოც ის უელსელმა კრის სლეიდმა ჩაანაცვლა. 2020 წლის 30 სექტემბერს AC/DC-მ დაადასტურა, რომ ფილ რადი ბენდს დაუბრუნდებოდა მათი ახალი ალბომისთვის Power Up.
ადრეული ცხოვრება
ფილ რადი მელბურნში, ავსტრალიაში, დაიბადა. მას აქვს გერმანული და ირლანდიური ფესვები, მისი მამინაცვალი კი ლიეტუველი იყო. რადმა დრამზე დაკვრა თინეიჯერობის ასაკში დაიწყო და შემდეგ სერიოზულად გადაწყვიტა მუსიკალური კარიერისკენ სწრაფვა. სანამ AC/DC-ის შეუერთდებოდა, ის არაერთი ავსტრალიური ჯგუფის დრამერი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ავსტრალიელი მუსიკოსები
ტიტანები
ტიტანები (Τιτᾶνες, მხ.რ. ) — ურანოსისა და გეას შვილები, ძველი ღვთაებანი. ტიტანებად ითვლებოდნენ ოკეანოსი, ჰიპერიონი, კოოსი, იაპეტი და კრონოსი.
Quercus vacciniifolia
Quercus vacciniifolia — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
პერსეპოლისი (საფეხბურთო კლუბი)
ისტორია
საფეხბურთო კლუბ „პერსეპოლისის“ ისტორია სათავეს 1963 წლის დეკემბრიდან იღებს. მისი დამფუძნებელი იყო ირანელი მოკრივე ალი აბდო, რომელიც კლუბს 1963–1975 წლებში ედგა სათავეში. 1968 წლიდან „პერსეპოლისი“ ირანის უმაღლეს საფეხბურთო დივიზიონში ასპარეზობს და ერთ-ერთ ყველაზე უფრო წარმატებულ კლუბად ითვლება: არის ქვეყნის ცამეტგზის ჩემპიონი და ცხრაგზის ვიცე-ჩემპიონი, ჰაზფის თასის ექვსგზის მფლობელი და ორგზის ფინალისტი, აზიის თასების მფლობელთა თასის მფლობელი და ფინალისტი, ასევე აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგის ორგზის ფინალისტი. 2020 წლის 13 იანვრიდან კლუბის მთავარი მწვრთნელია იაჰია გოლმოჰამადი.
მოსკოვის ქართული სტამბა
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული სტამბები
ევროსი
ევროსი (Έβρος) — ნომი საბერძნეთში, მდებარეობს აღმოსავლეთი მაკედონიის და თრაკიას რეგიონში, თავისი დასახელება ნომმა მიიღო მდინარე მარიცას ბერძნული სახელისაგან — ევროსი.
ფართობი — 4242 კმ² (ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ნომია საბერძნეთში), მოსახლეობა — 144 023 ადამიანი.ევროსის ნომის ადმინისტრაციული ცენტრია  — ქალაქი ალექსანდროპოლისი (ალექსანდროპოლი) (თურქულ და ბულგარულ ენაზე ცნობილია, როგორც დედეაგაჩი).
სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქები და დასახლებული პუნქტები:
მოსახლეობა
ქრისტიანი მოსახლეობა შედგება თითქმის მხოლოდ ბერძნებისაგან (95 %), რომელთა უმრავლესობა მეორე-მეოთხე თაობა არის ანატოლიიდან და აღმოსავლეთ თრაკიიდან დევნილი ბერძნების. მუსლიმები შეადგენენ მთლიანი მოსახლეობის 5 %. ამასთან ნახევარ მათგანს აქვთ თურქული და ნახევარს ბულგარული წარმომავლობა (პომაკები).
ბოლო დროებში ევროსი გადაიქცა არალეგალ ემიგრანტთა სატრანზიტო პუნქტად, ახლო აღმოსავლეთიდან და აფრიკის ქვეყნებიდან, რომელთაც სურთ მოხვდნენ საბერძნეთში ან ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში.
მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული ევროსი იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად. მარცხნივ|200 პქ
კლიმატი
რეგიონში დომინირებს ძირითადად ხმელთაშუაზღვის კლიმატი, უფრო ცივია ჩრდილოეთი ნაწილი.
ეკონომიკა
ევროსი — ერთ-ერთი ეკონომიკურად ჩამორჩენილი რეგიონია საბერძნეთში, თუმცა ბოლო დროს ხელისუფლება იღებს გარკვრულ ზომებს რეგიონის ეკონომიკის განვითარებისათვის.
ეკოლოგია
ევროსის ნომის ტერიტორიაზე მდებარეობს ევროპული ღირებულებების ორი ეროვნული პარკი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ნომები
სტეფანოზ II
სტეფანოზ II — ქართლის მთავარი (639–663) და კახეთის ერისმთავარი; პატრიციელი (637/642–≈650). ადარნასე I-ის ძე.
მას დაუსრულებია მცხეთის ჯვრის ეკლესიის მშენებლობა, რომლის აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია მისი რელიეფური გამოსახულება. მას ჯუანშერი ახასიათებს ენერგიულ და გამოჩენილ სახელმწიფო მოღვაწედ. მემატიანეს სიტყვით იყო „განმწმენდელი სჯულისა, მაშენებელი ეკლსიათა“. სუმბატის გადმოცემით, ჯვრის მონასტრის მშენებლობის დასრულებისთანავე მოიწვია ჯვრის კრება. მის დროს ქართლი აღიწერა, შედეგები კი ბიზანტიაში გაიგზავნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები კატეგორია:ხოსროიანები კატეგორია:მოკლული ქართველები
ბრაზილიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები
ბრაზილიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები (Seleção Brasileira de Rugby Union) – ეროვნული ნაკრები, რომელიც ქვეყანას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. ბრაზილიის ნაკრებს არასოდეს არ მიუღია მონაწილეობა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე. 2005 წლიდან რაგბის თამაშის პოპულარობა ბრაზილიაში სულ უფრო იზრდება, 2015 წლისთვის ქვეყანაში დარეგისტრირებულია დაახლოებით 10 ათასი მორაგბე. მიუხედავად ამისა, ბრაზილიის რაგბი და მისი ეროვნული ნაკრები ვერ აღწევს ისეთ წარმატებებს, როგორც მისი მეზობელი არგენტინისა და ურუგვაის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრებები.
ისტორია
ბრაზილიის ეროვნული ნაკრები საერთაშორისო არენაზე გავიდა 1950-იანი წლების დასაწყისში. ორი ათეული წლის განმავლობაში ბრაზილიის ნაკრები რეგულარულად ხვდებოდა არგენტინის, ურუგვაის და ჩილეს ეროვნულ ნაკრებებს. 1974 წელს ბრაზილიის ნაკრებმა ითამაშა საფრანგეთის მეორე ნაკრებთან და დიდი ანგარიშით დამარცხდა (7-99). 1990-იანი წლების დაწყებამდე ბრაზილიის ეროვნული ნაკრები კვლავ უფრო მეტად ეთამაშებოდა მხოლოდ საკუთარ მეზობლებს, ასევე პარაგვაის ნაკრებს. 2000—2002 წლებში ბრაზილიის ნაკრებმა ჩაატარა 7 წაუგებელი მატჩების სერია. XXI საუკუნის პირველ ათწლეულში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების მიერ ჩატარებული მატჩების უმრავლესობა მთავრდებოდა ბრაზილიელთა გამარჯვებით.
Camponotus melanoticus paranaensis
Camponotus melanoticus paranaensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პავლე სუხოი
პავლე ოსიპის ძე სუხოი (რუს. Сухой, Павел Осипович) (დ. 22 ივლისი [ ძვ. სტ. 10 ივლისი], 1895, სოფ. გლუბოკოე, ახლანდელი ვიტებსკის ოლქი — გ. 15 სექტემბერი, 1975, მოსკოვი) — საბჭოთა ავიაკონსტრუქტორი, ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1957, 1965), ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1940), გენერალური კონსტრუქტორი (1956).