cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბურჭულა
ბურჭულა, ყარაუგომი — მწვერვალი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე 4364,5 მ. აგებულია ქვედაპალეოზოური და კაბმრიულისწინა გრანიტოიდებით. ბურჭულა თოვლიან-ყინულიანი და კლდოვანი მწვერვალია. დასავლეთ კალთაზე ეშვება მყინვარი ნოწარულა, საიდანაც გამოედინება მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი — ნოწარულა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბოყოს მყინვარია, სადაც სათავე აქვს მდინარე ჭანჭახის მარჯვენა შენაკადს — ბოყოსწყალს.
Dilobocondyla cataulacoidea
Dilobocondyla cataulacoidea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dilobocondyla-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვლადიმერ გვახარია
ვლადიმერ გვახარია (დ. 16 მარტი, 1923 — გ. 27 აპრილი, 1999) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1993).
ბიოგრაფია
მუშაობდა ჰიდრომეტეოროლოგიის თბილისის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში და „საქენერგოში“. 1960 წლიდან მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, ბოლო პერიოდში, მთავარ მეცნიერ თანამშრომლად (იყო კლიმატოლოგიის განყოფილების გამგე). წლების მანძილზე კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე, მასწავლებელთა გადასამზადებელ კურსებზე.
საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1956 წელს თემაზე: „მდ. მტკვირს ზემო აუზის წყლის რეჟიმი“, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1993 წელს თემაზე: „მთიანი ქვეყნების წყალსატევებიდან აორთქლების გეოგრაფიული მოდელირება“. ავტორია 90-ზე მეტი სამეცნიერო შრომისა, რომელთაგან 4 მონოგრაფიაა. აქვს სამეცნიერო ჯილდოები.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ვ
დან-დე-ნანდა
დან-დე-ნანდა (Dent de Nendaz ნანდას კბილი) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადაჰყურებს ნანდას მუნიციპალიტეტს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2 463 მეტრი. მწვერვალზე მოხვედრა ადვილადაა შესაძლებელი საბაგირო გზით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
.uz
.uz — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) უზბეკეთისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
uz კატეგორია:კომუნიკაციები უზბეკეთში
Toppdomän
ზიკი და ლუთერი
ზიკი და ლუთერი — (Zeke and Luther) ამერიკული ტელესერიალი, რომელიც გადმოიცემა სატელევიზიო არხ Disney Channel და Disney XDზე. შედგება სამი სეზონისაგან, სერიალს აწარმოებს და შედის უოლტ დისნეის კომპანიის მფლობელობაში.
პერსონაჟები
სერიალი მოგვითხრობს 3 თინეიჯერ სკეიტერებზე. ისინი ყველაზე საუკეთესოები არიან ამ საქმეში და ამის დასამტკიცებლად, მათ უამრავი თავგადასავალი ხდებათ თავს.
ზიკი — ერთი ყველაზე მაგარი სკეიტერია, მაგრამ მას არ მოსწონს სწავლა. ერთ-ერთ ეპიზოდში, ის საზაფხულო სკოლაში აღმოჩნდება.
ლუთერი — ყველაფერში ნიჭიერი, სკეიტბორდ მისი საყვარელი გატაცებაა. სერილის ყველაზე სასაცილო პრესონაჟი.
კოჯო — ერთი ჩვეულებრივი სკეიტერი რომელსაც თავში სულ გოგონები უტრიალებს. ის ფიქრობს რომ ყველაზე კარგად ფლობს სკეიტბორდს. მას აქვს მიზანი ყველას რაღაც ცუდი გაუკეთოს და გააწვალოს.
ჯინჯერი — ზიკის და. ჯინჯერს არ უყვარს თავისი ძმა რადგან ყოველთვის აწვალებს.... თუ ჯინჯერი აწვალებს ზიკს. არ იციან რომელმა დაიწყო პირველი, მაგრამ ეს ომი მათ შორის დღესაც მიდის.
დონ — მაღაზიის მფლობელი რომელიც ფუნთუშებს ყიდის. ასევე ზიკის და ლუთერის არაჩვეულებრივი მეგობარი.
ჯამშუტი — მასზე არავის არაფერი სმენია, მაგრამ მხოლოდ ის იციან რომ სულ თავის სადგომშია და დადის ხმები, რომ რასაც ის აკეთებს ყველაფერი საშიშია. ეს ყველაფერი ბუნდოვანია. ზიკმა და ლუთერმა მის სადგომში შეაღწიეს და გაიგეს, რომ ის ყოფილი კოსმონავტია (მაგრამ ის მთვარეზე ვერ გაფრინდა რადგან მეგობრებმა დროში მოატყუეს).
შერიფ ძინგელ — ერთ-ერთი ყველაზე სულელი შერიფი, რომელმაც არ იცის თუ რას ნიშნავს იყო პოლიციელი.
როლებში
მინი|მარჯვნივ|220პქ|მარცხნიდან მარჯვნივ: ზიკი, ჯინჯერი, კოჯო და ლუთერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები კატეგორია:დისნეის სერიალები
მარტინ V
მინი|მარჯვნივ|მარტინ V
მარტინ V (Martinus PP. V; ერისკაცობაში იდონე კოლონა; დ. 1368 — გ. 20 თებერვალი, 1431 ) — რომის პაპი 1417–1431 წლებში.
იდონე კოლონა 1405 წლიდან კათოლიკური ეკლესიის კარდინალი იყო. პაპად აირჩია კონსტანცის საეკლესიო კრებამ (1414-1418). მისი არჩევით ბოლო მოეღო კათოლიკური ეკლესიის დიდ განხეთქილებას. მარტინ V-მ თავისი ხელისუფლების ქვეშ კვლავ გააერთიანა პაპის ოლქის მიწები. იგი დიდ ყურადღებას უთმობდა რომის განაშენიანებას; აღადგინა ხიდები, შენობები, ეკლესიები. მფარველობდა ჰუმანისტებს და ხელოვნებაში მოღვაწეებს. დიდ ყურადღებას უთმობდა აგრეთვე მისიონერთა მოღვაწეობას აღმოსავლეთში. მას 1425 წელს თბილისელ კათოლიკეთა ეპისკოპოსად დაუნიშნავს დომინიკელთა ორდენის წევრი იოანე სანქტმიქაელელი.
ხუანგშანი
ხუანგშანი (黃山, ყვითელი მთა ) — მთათა სისტემა აღმოსავლეთ ჩინეთში, ანხუეის პროვინციის სამხრეთ ნაწილში. გამოირჩევა თავის პეიზაჟებით, განსაკუთრებულად გამოკვეთილი გრანიტის მწვერვალებით, ხუანშანის ფიჭვის ხეებით. ხშირად ხუანშანი ტრადიციული ჩინური მხატვრობისა და ლიტერატურის შთაგონების წყაროა, ისევე როგორც თანამედროვე ფოტოგრაფიის. დღეს ის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლსა და ჩინეთის ერთ-ერთ უმთავრეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.
მთათა სისტემა მრავალ მწვერვალს მოიცავს, ზოგიერთი მათგანის სიმაღლე 1000 მეტრია ზღვის დონიდან. მსოფლიო მემკვიდრეობის ზონაში მოქცეულია 154 კმ² ტერიტორია, 142 კმ² კი ბუფერულ ზონას წარმოადგენს. ეს მთები მეზოზოურ ერაში, 100 მილიონი წლის წინ ჩამოყალიბდა.
ცინის დინასტიის ზეობისას, მთების სახელი იშანი იყო, თანამედროვე სახელი მას 747 წელს პოეტმა ლი ბომ უწოდა.
რეგიონის მცენარეულობა დამოკიდებულია სიმაღლეზე. 1100 მეტრის დაბლა გავრცელებულია ზომიერი ტყეები, 1800 მეტრამდე - ფოთოლმცვივანი ტყეები, მის მაღლა კი ალპური ვეგეტაცია, რომელიც ძირითადად ფიჭვისა და დაბალი მცენარეულობისგან შედგება.
ხუანგშანი მწვერვალები ხშირად ღრუბლების მაღლა ექცევიან და და წარმოქმნიან სანახაობრივ ფენომენს, ე.წ ღრუბლების ზღვას, რომელიც უზომოდ შთამბეჭდავია და უამრავ ტურისტს იზიდავს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ქედები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
Watching Rainbows
Watching Rainbows — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის გამოუცემელი სიმღერა. იწერებოდა 1969 წელს. სიმღერის ავტორები არიან ლენონი/მაკ-კარტნი.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები
ბესარიონ ლომინაძე
ბესარიონ ლომინაძე (დ. 6 ივნისი, 1897, ქუთაისი ― გ. 19 ნოემბერი, 1934, მაგნიტოგორსკი) ― ქართველი საბჭოთა პარტიული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
1914-1917 წლებში სანქტ-პეტერბურგში ეწეოდა რევოლუციურ საქმიანობას. 1917 წლის სექტემბერში ქუთაისში, ბათუმსა და თბილისში დაიწყო აქტიური პროპაგანდისტული და ორგანიზატორული მუშაობა. იყო საქართველოს ახალგაზრდათა ლენინური ინტერნაციონალური ორგანიზაციის „სპარტაკის“ ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1919-1920 წლებში ბაქოში განაგრძო რევოლუციური მოღვაწეობა. 1920-1921 წლებში პარტიულ სამუშაოზე იყო ორიოლის საგუბერნიო, შემდეგ პეტროგრადში ვიბორგის რაიონის პარტიული ორგანიზატორი. მონაწილეობდა კრონშტადტის ამბოხების ლიკვიდაციაში. 1921 წლის ოქტომბერში იგი აირჩიეს საქართველოს კპ(ბ) ცკ-ის მესამე, ხოლო 1923-დან პირველ მდივნად. მონაწილეობდა კომინტერნის მუშაობაში. 1925-1926 წწ. იყო აკი-ს აღმასკომის მდივანი. თანამშრომლობდა ჟურნალ "კომუნისტურ ინტერნაციონალში". 1930 წლის 8 მაისიდან 19 ნოემბრამდე იყო ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის სამხარეო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1931 წლიდან მუშაობდა მოსკოვის სამხარეო საავიაციო ქარხანაში საკავშირო კპ(ბ) ცკ-ს პარტორგად, შემდეგ პარტიის მაგნიტოგორსკის საქალაქო კომიტეტის პირველ მდივნად. პარტიის XIV და XV ყრილობებზე აირჩიეს საკავშირო კპ(ბ) ცკ-ის წევრობის კანდიდატად, XVI- ზე წევრად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1934 კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
გოის სახელმწიფო მუზეუმი
გოის სახელმწიფო მუზეუმი (Goa State Museum), ასევე ცნობილი, როგორც სახელმწიფო არქეოლოგიური მუზეუმი პანაჯში — მუზეუმი პანაჯში, გოა, ინდოეთი. ის დაარსდა 1977 წელს და მოიცავს ისეთ განყოფილებებს, როგორებიცაა უძველესი ისტორია და არქეოლოგია, ხელოვნება და შემოქმედებითობა, გეოლოგია. 2008 წლისთვის მუზეუმში 8 000-მდე არტეფაქტი იყო განთავსებული. მათ შორის: ქანდაკებები, ხელნაწერები, იშვიათი მონეტები და ანთროპოლოგიური ნივთები. ამჟამად მუზეუმი მდებარეობს ადილ შაჰის სასახლეში, პანაჯში.
მუზეუმი ძველად მდებარეობდა EDC კომპლექსში, პატოში, პანაჯის უბანში. ეს ძველი ნაგებობა ახალი მუზეუმის ასაშენებლად დაანგრიეს, გოის სახელმწიფო მუზეუმი კი ადილ შაჰის სასახლეში გადაიტანეს.
ისტორია
გოის სახელმწიფო მუზეუმი შეიქმნა როგორც არქეოლოგიური მუზეუმი გოის არქივების დეპარტამენტების გაერთიანებით 1973 წელს. ნაქირავებ შენობაში მუზეუმი ოფიციალურიად 1977 წლის სექტემბერს გაიხსნა. ახალი სამუზეუმო კომპლექსის აშენების შემდეგ, 1996 წლის 18 ივნისს ინდოეთის პრეზიდენტმა, შანკარ დაიალ შარმა მუზეუმი ფორმალურად გახსნა. მუზეუმის გამოფენები მნახველს აწვდის ინფორმაციას გოას უძველესი ისტორიული და კულტურული ტრადიციების შესახებ.
გალერეები
გოის სახელმწიფო მუზეუმში 14 გალერეა არსებობს, რომლებიც ერთმანეთისაგან თემატურობით განსხვავდებიან. გალერეებს შორისაა: ქანდაკებების, ქრისტიანული ხელოვნების, ბეჭდვის ისტორიის, ბანერჯის ხელოვნების, რელიგიური გამოხატვის, კულტურული ანთროპოლოგიის, თანამედროვე ხელოვნების, ნუმიზმატიკის, გოის თავისუფლებისთვის ბრძოლის, მენეზეს ბრაგანსას, ავეჯის, გოის ეროვნული მემკვიდრეობის, რესურსებისა და განვითარებისა და გეოლოგიის გალერეები. მუზეუმში განთავსებულია 8 000-მდე არტეფაქტი, რომლებიც ინდოეთის ყველა რეგიონს წარმოადგენენ. მუზეუმში განთავსებული 645 ნივთი მენეზეს ბრაგანსასა და კალას აკადემიებიდან დროებით არის წამოღებული.
ხელოვნება
250 px|thumb|ქანდაკებების გალერეა 250 px|thumb|ქრისტიანული ხელოვნების გალერეა 250 px|thumb|ხის ეტლი, რომელიც ფესტივალებზე გამოიყენებოდა ქანდაკებების გალერეაში ძირითადად გამოფენილია ჯაინისტური და ინდუისტური ქანდაკებები. მათ შორისაა ბრინჯაოს სკულპტურები, რომლებიც მე-4-დან მე-8 საუკუნეებით თარიღდება. ექსპონატებს შორისაა კუბერას, იაკშინის, პარვატისა და დურგას ქანდაკებები ნეტრავალიდან.
ქრისტიანული ხელოვნების გალერეაში გამოფენილია წმინდანების ხის სკულპტურები, ხატწერის ნიმუშები და კოლონიალიზმის პერიოდის ხის ავეჯი. მუზეუმის ამ განყოფილებაში განთავსებულია ლუიშ დი კამოენსისა და ალფონსო დე ალბუკერკეს ბიუსტები, რომლებიც ძველად მუნიციპალურ ბაღებში იყო განთავსებული.
თანამედროვე ხელოვნების გალერეაში განთავსებული ექსპონატები მოიცავს პროვედორიას ლოტოს მანქანებს, რომლებიც ლისაბონშია დამზადებული. მაქანებს თან ახლავს ათასობით პატარა, ხის ბურთი. ამ მოწყობილობის საშუალებით ინდოეთში ლოტო პირველად 1947 წელს ითამაშეს. მუზეუმის ამ განყოფილებაშია განთავსებული მინიატურები, რომლებიც ინდოეთის სხვადასხვა რეგიონებშია დამზადებული. გალერეაში მდებარეობს ისეთი მოქანდაკეებისა და მხატვრების ნამუშევრები, როგორებიცაა: ჩიმულკარი, სოუზა, რაზა, ჰუსაინი, არა და მრავალი სხვა. ეს ნამუშევრები მუზეუმში დროებითაა განთავსებული და მენეზეს ბრაგანსასა და კალას აკადემიებიდანაა ნათხოვარი. თანამედროვე ხელოვნების გალერეაში გამოფენილია დროშა, რომელიც ნიდერლანდებზე პოტუგალიის გამარჯვებას აღნიშნავს.
მენზეს ბრაგანსას გალერეა მოიცავს ინდური ხელოვნების თანამედროვე ნიმუშებს, ასევე გოის პორტუგალიელი მმართველებისა და გუბერნატორების პორტრეტებს.
მეცნიერება
ვირაგლი ან გმირის ქვები, რომელიც მეფე ბირავარმას პერიოდს უკავშირდება, კულტურული ანთროპოლოგიის გალერეაშია განთავსებული. ეს ქვები აღწერს საზღვაო ბრძოლას გოპალაპატანამისა და ჰონავარის მმართველებს შორის. ქვები მეტყველებს იმ მოწინავე ტექნოლოგიებზე, რომელთა საშუალებითაც გემების აშენება იყო შესაძლებელი. ექსპონატები ასევე მოიცავს უძველეს ჭურჭელს, მრავალი სახის თამაშს, შაქრის ლერწმის დასამუშავებელ მოწყობილობებს, ამწესა და სოფლის მეურნეობის ხელსაწყოებს, ასევე სხვადასხვა ნივთების თიხის მოდელებს.
რესურსებისა და განვითარების გალერეაში გოის სოფლებიდან წამოღებული კულტურული ექსპონატებია გამოფენილი.
კაბა (ლა-უნიონი)
კაბა (ოფიციალურად კაბის მუნიციპალიტეტი; პანგ: Baley na Caba; ილოკ: Ili ti Caba) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ლა-უნიონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 119 ადამიანს შეადგენს. XIX საუკუნის ბოლომდე კაბა არინგაის შემადგენლობაში შედიოდა. მუნიციპალიტეტი 17 ბარანგაისგან შედგება.
გოის სახელმწიფო მუზეუმი
მეცნიერება
გეოლოგიურ გალერეაში დაცულია არტეფაქტი, რომლის ნამარხი ნაშთებიც ძველი წელთაღრიცხვით 10 000 წლით თარიღდება.
კაბა (ლა-უნიონი)
სქოლიო
კატეგორია:ლა-უნიონის მუნიციპალიტეტები
გოის სახელმწიფო მუზეუმი
სხვა
რელიგიური გამოხატვის გალერეაში მდებარეობს ვიშნუს ქანდაკება, რომელიც გუპტას იმპერიის პერიოდით თარიღდება. ამ გალერეაში მდებარე ექსპონატები გამოხატავენ გოის მრავალეთნიკურ და მრავალრელიგიურ ისტორიას. აქ ინახება ტრადიციული მუსიკალური ინსტრუმენტები, რელიგიური რიტუალებისათვის განკუთვნილი ჭურჭელი, რელიგიური ხელნაწერები, ასევე რელიგიური რიტუალისა და ფესტივალების ამსახველი ფოტოსურათები.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მუზეუმები კატეგორია:1977 წელს დაარსებული მუზეუმები
ადარნასე I
thumb|220 px|right|ბაგრატიონების გვარის გენეალოგიური ხე [[ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით]] ადარნასე I, ადარნერსე, ადარნასე ხელმწიფე (გ. 867) — აშოტ დიდის უფროსი ძე, ქართველ ბაგრატიონთა კლარჯეთის შტოს მამამთავარი, ბაგრატ I კურაპალატისა და გვარამ მამფლის ძმა და თანამმართველი. ძმებთან ერთად იბრძოდა არაბი დამპყრობლების წინააღმდეგ.
„გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ ასახულია, თუ როგორ ამხელს გრიგოლი ადარნასეს, ცოლის, ბევრელის გაშვების გამო.
მას ჰყავდა სამი ძე: გურგენ I კურაპალატი, აშოტ კეკელა და სუმბატ არტანუჯელი (ანთიპატოს-პატრიკი გ. 867 წ).
სქოლიო
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ინოკენტი V
მინი|მარჯვნივ|ინოკენტი V ინოკენტი V (Innocentius PP. V; ერისკაცობაში პიერ დე ტარანტესი; დ. 1225 — გ. 22 ივნისი, 1276) —  რომის პაპი 1276 წლის 21 იანვრიდან 22 ივნისამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 1225 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი კატეგორია :გარდაცვლილი 1276 კატეგორია:ფრანგი პაპები
ორგანული ქიმია
ორგანული ქიმია — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ნახშირბადის ნაერთებს, გამონაკლისებია: ნახშირბადის ოქსიდები, ნახშირმჟავა, ნახშირმჟავას მარილების (კარბონატები), კარბიდები და ციანიდები ამ ნახშირბადის ნაერთებს შეისწავლის არაორგანული ქიმია. მეორე განმარტების თანახმად, ორგანული ქიმია არის მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ნახშირწყალბადებსა და მათ ნაწარმებს.
ნახშირბადის განსაკუთრებული ბუნება, რომლითაც იგი გამოირჩევა სხვა ქიმიური ელემენტებისაგან გამოიხატება ნახშირბადატომების ერთმანეთთან და სხვა ატომებთან შეერთებაში მარტივი, ორმაგი და სამმაგი ბმით. გარდა ამისა, ნახშირბადს აქვს უნარი წარმოქმნას მდგრადი გრძელი, სწორი და განტოტვილჯაჭვიანი ნაერთები. ეს ნაერთები შეიძლება იყოს ღია და დახურულჯაჭვიანი. ღია და დახურულჯაჭვიან ნაერთებში ნახშირბადი შეიძლება უშუალოდ იყოს დაკავშირებული სხვა ელემენტის ატომებთან ანუ ჰეტეროატომებთან როგორებიც არის მაგალითად ჟანგბადი, გოგირდი, აზოტი, ფოსფორი და სხვა.
ორგანული ნივთიერება შეისწავლის ორგანულ ნივთიერებებს განსხვავებით არაორგანული ქიმიისგან.
ორგანული და არაორგანული ქიმიის გაყოფა მომდინარეობს იქიდან, რომ მე-19 საუკუნის დასაწყისამდე ფიქრობდნენ, რომ არაორგანული ნაერთებისაგან განსხვავებით, შეუძლებელი იყო ორგანული ნაერთების წარმოქმნა ე.წ. სასიცოცხლო ძალის გამოყენების გარეშე. მას შემდეგ რაც 1828 წელს ფრიდრიხ ვიოლერმა ასინთეზა შარდოვანა. ზემოხსენებულ შეხედულებას საფუძველი გამოეცალა. თუმცაღა ორგანული ქიმიისა და არაორგანულ ქიმიის დარგები გაყოფილი დარჩა. ეს შეიძლება გამართლდეს იმით, რომ ორგანული ნაერთები არაორგანული ნაერთებისაგან დიდად განსხვავდებიან მრავალმხრივ — შედარებით ნაკლები მდგრადობა ტემპერატურისადმი, მათი მიღებისა და შესწავლის ხერხების თავისებურება და ა. შ.
ორგანული ნაერთები მნიშვნელოვანია ყველა ცოცხალი ორგანიზმისთვის რათა მათ იარსებონ, მაგრამ ასევე ისინი წარმოადგენენ მრავალი კომერციული პროდუქტის საფუძველს მედიკამენტებში, ნავთობქიმიაში, აგროქიმიაში. მათგან მზადდება საპოხი მასალები, ორგანული გამხსნელები, საწვავები, პოლიმერები ასაფეთქებლები და სხვა უამრავი პროდუქტი. ორგანული ქიმია მოიცავს არა მარტო ორგანულმეტალურ ქიმიას და ბიოქიმიას, არამედ პოლიმერების ქიმიას, ნივთიერების თვისებებს და ფარმაცეპტიკულ ქიმიას.
ისტორია
XIX საუკუნემდე ქიმიკოსები ზოგადად თვლიდნენ, რომ ცოცხალი ორგანიზმებისგან მიღებული ნაერთები დაჯილდოებული იყო სასიცოცხლო ძალებით, რაც მათ განასხვავებდა არაორგანული ნაერთებისგან. ვიტალიზმის კონცეფციის (სასიცოცხლო ძალის თეორიის) თანახმადაც ორგანული ნივთიერებები დაჯილდოვებული იყვნენ "სასიცოცხლო ძალით".
XIX საუკუნის პირველი ნახევრის განმავლობაში მიმდინარეობდა ორგანული ნაერთების პირველი სისტემატური შესწავლა.1816 წ. მიშელ შევრელმა დაიწყო სხვადასხვა ცხიმებისა და ტუტეებისგან საპნის დამზადება და მიღების ხერხების შესწავლა. მან გამოყო სხვადასხვა მჟავები და  ტუტეები რომლებიც წარმოადგენენ საპნის შემადგენელ კომპონენტებს. ამით მან დაამტკიცა რომ სხვადასხვა ცხიმებში შესაძლებელია ცვლილებების შეტანა და ამისთვის სულაც არ არის საჭირო ცოცხალი ორგანიზმი. 1828 წელს ფრიდრიხ ვიოლერმა მიიღო ორგანული ნაერთი შარდოვანა(კარბამიდი), რომელიც შედის შარდის შემადგენლობაში, მან საწყის ნივთიერებებად გამოიყენა არაორაგნული ნივთიერებები(კალიუმის ციანატი და ამონიუმის სულფატი), დღეს ამ სინთეზის მეთოდს ვიოლერის სინთეზს უწოდებენ. ეს მოვლენა კი არღვევს ვიტალიზმის დოქტრინას.
1856 წელს უილიამ ჰენრი პერკინმა, როდესაც ქუინინის წარმოება სცადა, შემთხვევით მიიღო ორგანული საღებავი. მისმა აღმოჩენამ, რომელმაც მას ასევე ფინანსური წარმატებაც მოუტანა, სხვების თვალში მნიშვნელოვნად გაზარდა ინტერესი ორგანული ქიმიის მიმართ.
ორგანული ქიმიისათვის მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო ქიმიური სტრუქტურის ცნების დამკვიდრება, რომელიც ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად შეიმუშავეს ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულემ და არჩიბალდ სკოტ კუპერმა 1858 წელს. ორივე მათგანი ფიქრობდა რომ ტეტრავალენტურ(ანუ ოთხ ვალენტიან) ნახშირბად ატომს შეეძლო ნახშირბადოვანი ქსელის წარმოქმნა.
ფარმაცევტული ინდუსტრიის ხანა დაიწყო მე -19 საუკუნის ბოლო ათწლეულში, როდესაც გერმანიაში აცეტილსალიცილმჟავის (უფრო ხშირად გამოიყენება ტერმინი ასპირინი) წარმოება დაიწყო ფარმაცევტულმა კომპანია ბაიერმა.
1910 წლისთვის პოლ ერლიჩმა და მისმა ლაბორატორიულმა ჯგუფმა დაიწყო დარიშხანზე დაფუძნებული არსფენამინის მიღება, არსფენამინი კი გახდა სიფილისის პირველი ეფექტური სამკურნალო საშუალება. მისმა ლაბორატორიამ გადამწყვეტი როლი ითამაში თერაპიული შრატების სტანდარტიზაციაში და დიფტერიის საწინააღმდეგოდ.
რთული ორგანული ნაერთების მრავალსაფეხურიან სინთეზს მთლიანი სინთეზი ეწოდება. XX საუკუნის დასაწყისიდან, გაიზარდა მთლიანი სინთეზის სირთულე, რაც მოიცავს მაღალი სირთულის მოლეკულების მიღებას, როგორიცაა ლიზერგინული მჟავა და ვიტამინი B12.
ნავთობის აღმოჩენამ და ნავთობქიმიური ინდუსტრიის განვითარებამ თავისმხრივ ხელი შეუწყო ორგანული ქიმიის განვითარებასაც. ინდივიდუალური ნავთობპროდუქტების ნაერთების სხვადასხვა სახის ნაერთებში სხვადასხვა ქიმიური პროცესების შედეგად გადაქცევამ და ამ ორგანულმა რეაქციებმა განაპირობეს სამრეწველო და კომერციული პროდუქციის ფართო სპექტრი.
ვინაიდან ბიოლოგიურ ორგანიზმებში ქიმიური ნაერთების უმეტესი ნაწილი, ფაქტობრივად ნახშირბადის ნაერთებია, ამიტომ ორგანულ ქიმიასა და ბიოქიმიას შორის კავშირი იმდენად მჭიდროა, რომ ბიოქიმია შეიძლება ჩაითვალოს ორგანული ქიმიის დარგად.
თვისებები
ჩვეულებრივ, საინტერესოა ორგანულ ნაერთთა ფიზიკური თვისებები, რაც მოიცავს როგორც რაოდენობრივ, ასევე თვისებრივ მახასიათებლებს. ინფორმაცია მოიცავს დნობის ტემპერატურას, დუღილის ტემპერატურას და რეფრაქციის ინდექსს. თვისებები კი სუნს, თანმიმდევრულობას, ხსნადობას და ფერს.
დნობის და დუღილის თვისებები
ორგანული ნივთიერებები დნება და მალევე დუღს, განსხვავებით არაორგანული ნაერთებისა რომლებიც შეიძლება იყვნენ გამდნარ მდგომარეობაში მაგრამ არ დუღდნენ რადგან ზოგადად ორგანულ ნაერთებს გააჩნიათ უფრო დაბალი დნობის და დუღილის ტემპერატურები ვიდრე არაორგანულ ნაერთებს. დნობის და დუღლის ტემპერატურები დამოკიდებულია მოლეკულის პოლარულობაზე და მის მოლეკულურ მასაზე. როგორც წესი ორგანული ნაერთები არ არიან სტაბილურები 300 °C- ზე ზემოთ ტემპერატურაზე, თუმცა არსებობენ გამონაკლისებიც.
ხსნადობა
ნეიტრალური ორგანული ნაერთები ჰიდროფობურები არიან, ანუ ისინი წყალში უფრო ნაკლებად იხსნებიან, ვიდრე ორგანულ გამხსნელებში. წყალში იხსნებიან ისეთი ორგანული ნივთიერებები რომლებსაც შეუძლიათ იონებად გადაქცევა ან დაბალი მოლეკულური მასის მქონე ნივთიერებები, რომლებიც წყალთან წყალბადურ ბმებს ამყარებენ, ასეთი ნაერთებია: სპირტები, ამინები და კარბოქსილის მჟავები. ორგანული ნივთიერებები ორგანულ გამხსნელებში იხსნებიან. გამხსნელები შეიძლება იყოს ნივთიერებები, როგორიცაა ეთერი ან ეთილის სპირტი, ან ნარევები, მაგალითად პარაფინური გამხსნელები, სხვადასხვა ნავთობის ეთერები და ტურპენტინის ხსნარი. სხვადასხვა გამხსნელებში ხსნადობა დამოკიდებულია გამხსნელის ტიპზე და ფუნქციონალურ ჯგუფებზე.
ნომენკლატურა
სისტემური ნომენკლატურა მოცემულია IUPAC– ის სპეციფიკაციით. სისტემური ნომენკლატურით ნივთიერების დასახელება იწყება მშობელი მოლეკულის სტრუქტურული სახელით. მშობელი მოლეკულის სახელს მოსდევს პრეფიქსები სუფიქსები და ციფრები, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ დღეისათვის ცნობილია მილიონობით ორგანული ნაერთი, სისტემური სახელების მკაცრი გამოყენება ხდება რთული. ამრიგად, IUPAC- ის რეკომენდაციებს უფრო მკაცრად იცავენ მარტივი ნაერთებისთვის, მაგრამ არა რთული მოლეკულებისთვის.
არასისტემატიკური ნომენკლატურა უფრო მარტივი და ერთმნიშვნელოვანია, ყოველ შემთხვევაში ორგანული ქიმიკოსებისთვის. არასისტემატიკური სახელები არ მიუთითებს ნაერთის სტრუქტურაზე. მაგალითად არაფორმალურად დასახელებულ ლიზერგინული მჟავის დიეთილამიდს ასახელებენ (6aR, 9R) -N, N-დიეთილ-7-მეთილ-4,6,6a, 7,8,9-ჰექსაჰიდროინდოლო-[4,3-fg] ქუინოლინი-9-კარბოქსამიდი.
ნაერთების დასახელებისთვის ასევე ხელსაყრელი ფორმატებია „SMILES“ და „InChI“.
სტრუქტურები
ორგანულ მოლეკულებს უფრო ხშირად აღწერენ ნახაზებით, სტრუქტურული ფორმულებით ან ქიმიური ფორმულების საშუალებით. ხაზოვანი ფორმულა მარტივი და ერთმნიშვნელოვანია. ამ სისტემაში, თითოეული ხაზის ბოლო კუთხის წერტილები და კვეთა წარმოადგენს ერთ ნახშირბადს, ხოლო წყალბადის ატომები შეიძლება არ ჩანდეს, მაგრამ იყოს ნაგულისხმევი იმის მიხედვით თუ რამდენ წყალბადს მიიერთებდა ტეტრავალენტული ნახშირბადი.
ფუნქციონალური ჯგუფები
ფუნქციონალური ჯგუფების კონცეფცია უმთავრესია ორგანულ ქიმიაში, როგორც სტრუქტურების კლასიფიკაციისთვის, ასევე თვისებების პროგნოზირებისთვის.
ფუნქციონალურ ჯგუფებს შეუძლიათ გადამწყვეტი გავლენა მოახდინონ ორგანული ნაერთების ქიმიურ და ფიზიკურ თვისებებზე. მოლეკულები კლასიფიცირდება მათი ფუნქციონალური ჯგუფების საფუძველზე. მაგალითად, სპირტების ფუნქციონალური ჯგუფია R−ОН სადაც „R“ არის რადიკალი. ყველა სპირტს აქვს მსგავსი თვისებები ყველა მათგანი არის ჰიდროფილური (ანუ წყალში კარგად ხსნადი(, ყველა წარმოქმნის ესტერებს და გადადიან შესაბამის ჰალიდებში.
ფუნქციონალური ჯგუფები შეიცავენ ჰეტეროატომებს (ატომებს, გარდა C და H-ისა). ორგანული ნაერთები კლასიფიცირდება ფუნქციური ჯგუფებით როგორც არის ალკოჰოლების, კარბოქსილის მჟავების, ამინების და სხვა ნაერთების შემთხვევაში.
ალიფატური ნაერთები
ალიფატური ნახშირწყალბადები მათი გაჯერების მდგომარეობის მიხედვით ჰომოლოგიურ სერიათა სამ ჯგუფად იყოფა ესენია: ყველა სხვა ალიფატური ნახშირწყალბადები კლასიფიცირდებიან ამ ჯგუფების მიხედვით. ასეთი ნაერთები შეიძლება იყოს სწორხაზოვანი, გატოტვილი ან ციკლური.
არომატული ნაერთები
არომატული ნახშირწყალბადები შეიცავენ ორმაგ ბმებს მონაცვლეობით. ეს ნიშნავს, რომ ციკლში ყველა ნახშირბადის ატომი არის sp2 ჰიბრიდიზაციაში, არომატული ნახშირწყალბადების ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითია ბენზოლი, რომლის სტრუქტურა ჩამოაყალიბა კეკულემ.
ჰეტეროციკლური ნაერთები
ციკლური ნახშირწყალბადების თვისებები მკვეთრად იცვლება, თუ ციკლი შეიცავს ჰეტეროატომს. თავისმხრივ თვისებებით განსხვავდებიან ჰეტეროციკლური ნაერთებიც. პირიდინი და ფურანი არომატული ჰეტეროციკლებია, ხოლო პიპერიდინი და ტეტრაჰიდროფურანი ალიციკლური.ჰეტეროციკლური მოლეკულების ჰეტეროატომები ძირითადად არის ჟანგბადი, გოგირდი ან აზოტი, ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით გავრცელებულია ბიოქიმიურ სისტემაში.
ჰეტეროციკლები ჩვეულებრივ გვხვდება პროდუქციის ფართო სპექტრში, მათ შორისაა ანლინის საღებავები და მედიკამენტები. გარდა ამისა, ისინი ფართოდ გავრცელებულია ბიოქიმიური ნაერთებში, მაგალითად, ალკალოიდებში, ვიტამინებში, სტეროიდებში და ნუკლეინის მჟავებში (მაგ; დნმ, რნმ).
პოლიმერები
ნახშირბადის ერთი მნიშვნელოვანი თვისება არის ის, რომ ის ადვილად წარმოქმნის ჯაჭვებს, რომლებიც კავშირდებიან ნახშირბად-ნახშირბადული (ნახშირბადიდან-ნახშირბადამდე) ბმებით. დამაკავშირებელ პროცესს პოლიმერიზაცია ეწოდება, ხოლო ჯაჭვებს ანუ ქსელებს პოლიმერები ეწოდება. პოლიმერები შედგებიან მონომერებისგან.
არსებობს პოლიმერების ორი ძირითადი სახე: სინთეზური პოლიმერები და ბიოპოლიმერები. სინთეზური პოლიმერები ხელოვნურად იწარმოება და მათ სამრეწველო პოლიმერებს უწოდებენ. ბიოპოლიმერები კი წარმოიქმნებიან ბუნებრივ პირობებში.
სინთეზური ორგანული პოლიმერებია პოლიეთილენი (პოლიეთენი), პოლიპროპილენი, ნეილონი, ტეფონი (PTFE), პოლისტიროლი, პოლიესტერი, პოლიმეთილმეთაკრილატი და პოლივინილქლორიდი (PVC).პოლიმერიზაციის პირობების შეცვლა ცვლის პროდუქტის ქიმიურ შემადგენლობას და მის თვისებებს. ამ ცვლილებებში შედის ჯაჭვის სიგრძე ან განშტოებები.
ბიომოლეკულები
ბიომოლეკულური ქიმია არის მთავარი კატეგორია ორგანულ ქიმიაში, რომელსაც ხშირად სწავლობენ ბიოქიმიკოსები. მრავალი რთული მრავალფუნქციური ჯგუფის მოლეკულაა საჭირო ცოცხალი ორგანიზმების არსებობისთვის. ზოგიერთი გრძელ ჯაჭვიანი ბიოპოლიმერია და მასში შედის პეპტიდები, დნმ, რნმ და პოლისაქარიდები როგორიცაა ცხოველებში სახამებელი და მცენარეებში ცელულოზა.
დანარჩენი ძირითადი კლასებია: ამინომჟავები(საჭირო არის პეპტიდების და პროტეინების შესაქმნელად), ნახშირწყლები (რომელშიც შედის პოლისაქარიდები), ნუკლეინის მჟავები (რომელიც მოიცავს დნმ-ს და რნმ-ს, როგორც პოლიმერებს), და ლიპიდები. ცხოველებში იზოპრენები ქმნიან მნიშვნელოვან სტეროიდულ სტრუქტურულ (ქოლესტერინს) და სტეროიდულ ჰორმონულ ნაერთებს; ხოლო მცენარეებში წარმოიქმნება ტერპენები, ტერპენოიდები, ზოგიერთი ალკალოიდები და ნახშირწყალბადების კლასი, ბიოპოლიმერები, რომლებიც გვხვდება მცენარეთა სხვადასხვა სახეობის ლატექსში, ასეთი ბიოპოლიმერებისგან ამზადებენ რეზინს.
პატარა მოლეკულები
ფარმაკოლოგიაში, ორგანული ნაერთების მნიშვნელოვანი ჯგუფი არის მცირე მოლეკულები, რომელსაც ასევე მოიხსენიებენ, როგორც ”მცირე ორგანულ ნაერთებს”. მცირე მოლეკულა არის პატარა ორგანული ნაერთი, რომელიც ბიოლოგიურად აქტიურია, მაგრამ არ არის პოლიმერი. პრაქტიკაში, მცირე მოლეკულების მოლური მასა არ აღემატება 1000 გ/მოლს.
ფულერენები
ფულერენები და ნანოტუბები წარმოადგენენ ნახშირბადის ალოტროპიას აქვთ სფერული და მილის ფორმის მოლეკულური ფორმები. პირველად ფულერენი აღმოჩენილი იქნა 1985-წელს ჰარი კროტოს მიერ დიდი ბრიტანეთიდან და რიჩარდ სმალის და რობერტ კარლ უმცროსის მიერ ამერიკის შეერთებული შტატებიდან.
ორგანული რეაქციები
ორგანული რეაქციები ოყოფა სამ ძირითად ტიპად ესენია: მიერთების, მოხლეჩის და ჩანაცვლების რეაქციები. ქვემოთ მაგალითად მოყვანილი არის ჩანაცვლების რეაქცია:
სადაც X არის რომელიმე ფუნქციონალური ჯგუფი და Nu არის ნუკლეოფილი. შესაძლო ორგანული რეაქციების რაოდენობა უსასრულოა, მაგრამ რეაქციები თავმოყრილია ჯგუფეფში რომლებიც ნივთიერებებს აერთიანებენ რეაქციების საერთო თვისებებით. თითოეულ რეაქციას აქვს ეტაპობრივი რეაქციის მექანიზმი, რომელიც განმარტავს, თუ როგორ ხდება ყველაფერი თანმიმდევრობით, თუმცა რეაქციის დეტალური აღწერა ყოველთვის არ არის ნაჩვენები.
ნებისმიერი რეაქციის ეტაპები წარმოდგენილი არის სწორი ისრებით, ხოლო მოღუნული ისრები გამოიყენება ელექტრონული წყვილის გადაადგილების საჩვენებლად.
ორგანული სინთეზი
სინთეზის შემუშავების სტრატეგია მოიცავს რეტროსინთეზს. ყველაფერი იწყება სამიზნე მოლეკულისგან რომლის მიღებაც არის საჭირო, შემდეგ ხდება მოლეკულის მცირე ნაწილებად დაშლა და იმის ჩვენება თუ როგორ არის შესაძლებელი სამიზნე მოლეკულის მიღება. ეს ქმნის "სინთეზურ ხეს", რადგან თითოეულ ნაერთს და აგრეთვე თითოეულ წინამორბედ ნაერთებს ასევე აქვთ მრავალი სინთეზის ხერხი. ასე ვთქვათ ეს არის სინთეზის ტიპი რომელიც მიმდინარეობს პირიქით.
სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ქიმია
აგარტი
აგარტი (Agarti, Agartha) — ლეგენდარული მიწისქვეშა ქვეყანა. თარგმანი სანსკრიტიდან „ხელშეუხებელი“, „შორი“. თავიდან მასზე დაწერა მისტიკოსმა ალექსანდრე სენტ ივ დ’ალვაიდერმა თავის წიგნში „ინდოეთის მისია ევროპაში“. მას შემდეგ ბევრი მეცნიერული აზრი წარმოიშვა და ბევრი სადავო საკითხი გაჩნდა აგარტას თემის გარშემო. ერთნი ამტკიცებდნენ, რომ ამ მითური ქალაქის ე.წ. "შესასვლელი" მდებარეობდა ტიბეტის მიუვალ ადგილას, ჰიმალაის მთებში, და ამ კარიბჭეს ბერები დარაჯობდნენ. ასევე იყო მოსაზრება, რომ მისი შესასვლელები მდებარეობს დედამიწის ჩრდილო და სამხრეთ პოლუსებზე.
გადმოცემით, ამ მიწისქვეშა ქვეყანაში ბინადრობს ადამიანთა მაღალგანვითარებული რასა, რომლებიც ოდესღაც ატლანტიდაზე ცხოვრობდნენ და მისი დაღუპვის შემდეგ აგარტას შეაფარეს თავი. ძვ. ბერძენი მისტიკოსი ფილოსოფოსის აპოლონიოს ტიანელის აზრით, აგარტის ერთ-ერთი შესასვლელი მდებარეობს ეგვიპტეში, ხეოფსის პირამიდის ქვეშ.
1938 წლის გაზაფხულზე ნაცისტური გერმანიიდან ჰაინრიხ ჰიმლერის პირადი საიდუმლო ბრძანებით ტიბეტში გაიგზავნა ექსპედიცია გერმანელი ზოოლოგის და ესესელი ოფიცრის ერნსტ შაფერის ხელმძღვანელობით. ექსპედიციას დავალებული ჰქონდა არამარტო ტიბეტის მეცნიერული გამოკვლევა, არამედ მათი მთავარი და საიდუმლო მიზანი იყო მითური მიწისქვეშა ქალაქის - აგარტას შესასვლელის პოვნა.
სწორედ იმავე მიზანით და იმავე წელს შედგა ნაცისტური ექსპედიცია ანტარქტიდაზე. გერმანელებმა დედოფალ მოდის მიწა თავის საკუთრებად გამოაცხადეს და უწოდეს მას ახალი შვაბია. გერმანიის მიერ გავრცელებული ოფიციალური ინფორმაციით, ეს ექსპედიცია ვეშაპებზე სანადიროდ იყო მოწყობილი, მაგრამ ნამდვილი მიზეზი სახელმწიფო საიდუმლოებას წარმოადგენდა, თუმცა შემდეგ წლებში ინფორმაციამ მაინც გაჟონა. ნაციზმის მთავარი იდეოლოგების, ალფრედ როზენბერგის და კარლ ჰაუსჰოფერის აზრით სწორედ ანტარქტიდა იყო ერთ-ერთი ადგილი, საიდანაც შეიძლებოდა აგარტაში შესვლა. ის, თუ რა შედეგით დამთავრდა ეს ექსპედიცია, რა თქმა უნდა ნაკლებადაა ცნობილი, მაგრამ ერთი რამ ცხადია - აგარტას არსებობა ნაცისტებსაც სჯეროდათ.
1928-30 წლებში ანტარქტიდაზე მოეწყო ამერიკული საზღვაო ექსპედიცია, რომელსაც ცნობილი ავიატორი, მფრინავი რიჩარდ ეველინ ბერდი ხელმძღვანელობდა. (ბერდი იყო პირველი, ვინც სამხრეთ პოლუსს გადაუფრინა). ანტარქტიდის ერთ-ერთი სადგურიდან ბერდი მარტო გაემართა გეოგრაფიული სამხრეთ პოლუსისაკენ. მოგვიანებით, ექსპედიციის დასრულების შემდეგ, უკან დაბრუნებული ბერდი უცნაურ ამბებს ყვებოდა. ამბობდა, რომ პოლუსთან ახლოს მთებში, უცნაური ჩასასვლელი ნახა, ჩავიდა და ცოტა რომ გაიარა შიგნით დაინახა მისი თქმით "რაღაც უცნაური, ნისლოვანი სინათლე." შემდეგ მას შეეშინდა და უკან გამობრუნდა. მალე ბერდი მთავრობაში დაიბარეს. მას მისცეს კონტრ-ადმირალის წოდება, და მას მერე ბერდს ამ თემაზე აღარ უსაუბრია. შემდეგ, 1933-დან 1956 წლამდე ბერდმა კიდევ რამდენიმე ექსპედიცია მოაწყო ანტარქტიდაზე, თუმცა შემდეგ აღარაფერი უთქვამს მის მიერ აღმოჩენილ "შესასვლელზე".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მითოლოგიური ადგილები
Dilobocondyla chapmani
Dilobocondyla chapmani — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dilobocondyla-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იყალთო (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი იყალთო შეიძლება აღნიშნავდეს:
.va
.va — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ვატიკანისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
va კატეგორია:ვატიკანი
Toppdomän
კუზეევო (ბუზდიაკის რაიონი)
კუზეევო (Күҙәй; Кузеево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:ბუზდიაკის რაიონის სოფლები
შერეული (ფიუჟენ) სამზარეულო
მინი|გობი მანჯურიანი - ინდურ-ჩინური კერძი, რომელიც შედგება შემწვარი ყვავილოვანი კომბოსტოსგან. კერძი პოპულარულია მთელ [[ინდოეთი|ინდოეთში და ინდურ რესტორნებში, ასევე სამხრეთ აზიის რესტორნებსა მთელ მსოფლიოში.]] მინი|შერწყმული კერძის მაგალითი: [[ბრინჯის ქაღალდი|ბრინჯის ქაღალდში გახვეული შებოლილი ორაგული, ავოკადოს, კიტრისა და კიბორჩხალის ჩხირებით .]] ფიუჟენ სამზარეულო არის სამზარეულო, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა კულინარიული ტრადიციების ელემენტებს, რომლებიც წარმოშობილია სხვადასხვა ქვეყნებიდან, რეგიონებიდან ან კულტურებიდან. ამ ტიპის სამზარეულოს კატეგორიებად დაყოფა არ ხდება რომელიმე კონკრეტული სამზარეულოს სტილის მიხედვით. ამ კერძებმა 1970-იანი წლებიდან მონაწილეობა მიიღეს მრავალი თანამედროვე რესტორნის სამზარეულოს ჩამოყალიბებაში.
კატეგორიები და ტიპები
მინი|Pancit palabok, აერთიანებს ბრინჯი ატრიასა და [[ტოფუ|ტოფუს.]] ფიუჟენ საკვები ზოგადი ტერმინია სხვადასხვა ფორმის სამზარეულოს კომბინაციის აღსაწერად და გვხვდება რამდენიმე ფორმით. მიუხედავად იმისა, რომ შერწყმული საკვები ხშირად ჭკვიანი გონების დამსახურებაა, შერწყმის სამზარეულო შეიძლება ბუნებრივად ჩმოყალიბდეს რეგიონის ან ქვე-რეგიონის სხვადასხვა სამზარეულოს ფარგლებში. ეს შეიძლება მოიცავდეს უფრო დიდ რეგიონებს, როგორიცაა აღმოსავლეთ აზიის სამზარეულო, ევროპული სამზარეულო და სამხრეთ-დასავლეთ ამერიკის სამზარეულო, ასევე უფრო სპეციფიკური და ეთნიკური სამზარეულოები, როგორიცაა ჩინური სამზარეულო, იაპონური სამზარეულო, კორეული სამზარეულო, ფრანგული სამზარეულო, იტალიური სამზარეულო და ახალი მექსიკური სამზარეულო. .
შეფ-მზარეულები აზიურ კომბინირებულ რესტორნებში აერთიანებენ აზიის სხვადასხვა ქვეყნის სხვადასხვა სამზარეულოს. ისინი პოპულარობით სარგებლობენ შეერთებულ შტატებსა და დიდ ბრიტანეთში. ხშირად გამორჩეულია აღმოსავლეთ აზიის, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიისა და სამხრეთ აზიის კერძები, რომლებსაც ერთმანეთის გვერდით გთავაზობენ, რაც ხშირად იქცევა ამგვარი სამზარეულოს კომბინაციების ინსპირაციად. კალიფორნიის სამზარეულო ითვლება შერწყმის კულტურად, რომელიც შთაგონებულია განსაკუთრებით იტალიიდან, საფრანგეთიდან, მექსიკიდან, ევროპული დელიკატესების იდეიდან, აღმოსავლეთ აზიიდან, რის შედეგადაც ამ კულტურებისგან შეიქმნა ტრადიციული კერძები არატრადიციული ინგრედიენტებით - მაგალითად კალიფორნიული პიცა. ერთ-ერთი მთავარი მაგალითია ოკეანეების სამზარეულო, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა კუნძულოვანი ქვეყნის სამზარეულოს. გაერთიანებულ სამეფოში თევზი და ჩიფსები შეიძლება აღქმული იყოს როგორც ადრეული შერწყმა კერძი ებრაული, ფრანგული და ბელგიური სამზარეულოდან მომდინარე ინგრედიენტებისა. ფილიპინური სამზარეულო ზოგჯერ ხასიათდება როგორც "ორიგინალური აზიური შერწყმული სამზარეულო", რომელიც აერთიანებს მშობლიურ კულინარიულ ტრადიციებს და ინგრედიენტებს ესპანეთის, ლათინური ამერიკის, ჩინეთისა და შეერთებული შტატების ძალიან განსხვავებულ სამზარეულოებისგან, მათ შორის, უნიკალური კოლონიური ისტორიის გამო.
ფონი
მინი|Kaeng phet pet yang (ტაიტის შემწვარი იხვი) არის აიუტაიას სამეფოს სამზარეულოს კოსმოპოლიტური შერწყმის მაგალითი, რომელშიც გაერთიანებულია [[ტაილანდური სამზარეულო|ტაილანდური წითელი კარი, ჩინური შემწვარი იხვი და ყურძენი სპარსეთიდან.]] ამ ტიპის რესტორნის წარმატება დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე. მათ შორისაა:
ვოლფგანგ პაკი არის შერწყმული სამზარეულოს ერთ-ერთი პიონერი. ის ფლობს რესტორანს Chinois-სს მაინში. 1960-იან წლებში იგი აერთიანებდა ფრანგულ და ჩინურ სამზარეულოს ყოფილ საიმპერატორო დინასტიის რესტორანში, ჰანფორდში, კალიფორნია.
სქოლიო
კატეგორია:შერეული სამზარეულო კატეგორია:ფიუჟენ სამზარეულო
მატიიშ-ჰორნი
მატიიშ-ჰორნი (Mattjisch Horn) — მთა პლესურის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს გრაუბიუნდენის კანტონში; გადაჰყურებს ლანგვისის მუნიციპალიტეტს. აღმართულია პრეტიგაუს ხეობასა და პლესურის რაიონს შორის მდებარე ქედზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ინდოეთის ოკეანის პორტებისა და ნავსადგურების სია
ქვემოთ მოცემულია ინდოეთის ოკეანის პორტებისა და ნავსადგურების სია.
ბურჯი (არქიტექტურა)
thumb|right|ხიდის ბურჯის დიაგრამა ბურჯი — ქვითკირის მაღალი, მრგვალი ნაგებობა, რომელიც სიმტკიცისათვის ციხესიმაგრის გალავანში ადგილ-ადგილ არის დატანებული. აგრეთვე ხიდისა და წყალსაშვები ჰიდროტექნიკური ნაგებობის (კაშხალის, წყალსაგდების, წყალსაღებისა და სხვა) საყრდენი. ბურჯს გადაეცემა ხიდის მალის ნაშენის დატვირთვა (განაპირა ბურჯს კი - მიწაყრილის დაწოლაც), ჰიდროტექნიკურ ნაგებობებში - წყლის წნევა (საკეტების მეშვეობით), საკეტების ამწევ მექანიზმთა დატვირთვა და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
Abutment Estribo (ingeniería) Culée (pont) Przyczółek
კატალონიის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმი
მინი|260x260პქ| წინა ხედი მინი|260x260პქ| უკანა ხედი კატალონიის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმი — კატალონიური ვიზუალური ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ბარსელონაში, კატალონიაში, ესპანეთში. მუზეუმში განსაკუთრებით აღსანიშნავია რომანული ხელოვნების ეკლესიური ფერწერები, და კატალონური ხელოვნების მოდერნისტული დიზაინის მხატვრული ნიმუშები, რომლებიც თარიღდება მე-19 და ადრეული მე-20 საუკუნით. მუზეუმი განთავსებულია უზარმაზარ, იტალიური სტილის შენობაში, რომელიც დათარიღებულია 1929 წელით. პალაუს ნაციონალი, სადაც 1934 წლიდან განთავსებულია კატალონიის ხელოვნების მუზეუმი, 1990 წელს გამოცხადდა ეროვნულ მუზეუმად, კატალონიის მთავრობის მიერ მიღებული მუზეუმების კანონის შესაბამისად. იმავე წელს დაიწყო ადგილის საფუძვლიანი სარემონტო პროცესი, არქიტექტორების გაე ოულენტისა და ენრიკ სტიგმანის შემუშავებული გეგმების საფუძველზე. ოვალური დარბაზი გაიხსნა 1992 წელს, ოლიმპიური თამაშებისთვის და კოლექციების მონახულება შესაძლებელი გახდა 1995 წლის პერიოდიდან 2004 წლამდე. მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 2004 წლის 16 დეკემბერს. არის ერთ-ერთი უდიდესი მუზეუმი ესპანეთში.
ისტორია
მუზეუმის ისტორია მე-19 საუკუნით თარიღდება, მაშინ როდესაც ინსტიტუტის დამფუძნელები შთაგონებულები იყვნენ, რომ განეხორციელებინათ პროექტები, რომლებიც ხელს შეუწყობდა კატალონიის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას. ეს პროცესი დაიწყო ბარსელონას სიძველეების მუზეუმის და სახვითი ხელოვნების მუნიციპალური მუზეუმის მშენებლობით. კატალონიის ხელოვნების მუზეუმის პირველმა დირექტორმა, ფოლჩ ტორესმა, გამოთქვა ინიციატივა რომ კატალონიური ხელოვნება პალაუს ნაციონალში შეენახათ. ტორესი იმედგაცრუებული დარჩა ესპანეთის სამოქალაქო ომის (1936-1939) გამო, როცა ბევრი მხატვრული ნამუშევარი ოლოტში, დარნიუსში და პარიზში გადაიტანეს ნახატების დაცვის მიზნით.
2004 წლიდან, კოლექცია დღითიდღე იზრდებოდა, კოლექციის შემადგენელი ნაწილი იყო არამხოლოდ კატალონური ხელოვნება, არამედ აქ ევროპული და ესპანური ხელოვნების მრავალი მხატვრული ნამუშევარი მოიპოვებოდა. იმ პირველი მუზეუმის ნამუშევრები ახლა გამდიდრებულია ახალი შესყიდვებითა და შემოწირულობებით, რომლებიც ასახავს ქვეყნის ხელოვნების ისტორიას, ადრეული შუა საუკუნეებიდან მე -20 საუკუნის შუა ხანებამდე: დაწყებული რომანული სტილიდან, გოთურით, რენესანსულით და ბაროკოს თანამედროვე ხელოვნებით დამთავრებული. მუზეუმში არის მედლების და მონეტების კოლექცია და ასევე ბიბლიოთეკა.
რომანული ხელოვნება
ეს არის მუზეუმის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და გამორჩეული კოლექცია, რომელიც ძირითადად მოიცავს ფრესკული ნახატების სერიას. აქ არსებული რომანული ხელოვნების კოლექცია შეუდარებელია მსოფლიოს ნებისმიერ სხვა მუზეუმთან. აქ მრავალი ნამუშევარი თავდაპირველად ამშვენებდა პირენეის სოფლის ეკლესიებს და ძველი კატალონიის სხვა ადგილებს; მათი აღმოჩენა და შესწავლა დაიწყო მე-20 საუკუნის დასაწყისში, განსაკუთრებით პირენეის ექსპედიციის შემდეგ, 1907 წელს, რომელიც ჩატარდა Institut d'Estudis Catalans– ის მიერ რომელმაც მოგვიანებით გამოაქვეყნა Les pintures murals catalanes (კატალონიის ფრესკული ნახატები). წლების შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ უცხოელმა ფინანსისტების და ანტიკვარელების ჯგუფმა შეიძინა ამ ნახატების უმეტესობა, რათა ისინი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადაეტანათ. მიუხედავად იმისა, რომ იმ დროს ესპანეთში არ არსებობდა კანონი, რომელიც კრძალავდა ხელოვნების სხვა ქვეყანაში წაღებას, კატალონიის მუზეუმების საბჭო წარმატებით ჩაერია ამ საქმეში, გადაარჩინა კატალონური ხელოვნება და შეინახა Parc de la Ciutadella-ში. არსებული კოლექცია განიხილება როგორც ხელოვნების მემკვიდრეობის სრულიად უნიკალური ნაწილი და ასევე კატალონიის დაბადების და ჩამოყალიბების სიმბოლო.
რომანული ოთახები განლაგებულია ქრონოლოგიური და სტილისტური თანმიმდევრობით, ასახავს ნამუშევრებს, უმეტესწილად, მე-11, მე-12 და მე-13 საუკუნეებიდან.
ეს კოლექცია იწყება სან-ჟოანის ბოს ფრესკული ფერწერული ტილოებით, სადაც მკაფიოდაა ნაჩვენები კატალონიურ ხელოვნებაზე ფრანგული ხელოვნების გავლენა. ამ კოლექციაში ასევე წარმოდგენილია მე-11 საუკუნის ფრესკები, რომლებზეც აშკარად იგრძნობა იტალიური ხელოვნების დომინირება. ეს სტილი ილუსტრირებულია ისეთ შესანიშნავ ნამუშევრებში, როგორიცაა ფრესკები: Sant Quirze de Pedret, Santa Maria d'Àneu და Sant Pere del Burgal.
რომანული სექცია მთავრდება სან პედრო დე არლანზას ნახატებით. ამ უკანასკნელს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე ფერწერული სერია ახალ სტილში, რომელმაც მე-13 საუკუნეში მთელი ევროპა მოიცვა. ამ მუზეუმში დაცულია მას შემდეგ, რაც 1936 წელს, ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს, ხანძრის შედეგად ძლიერ დაზიანდა.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის არქიტექტურა კატეგორია:მუზეუმები ევროპაში კატეგორია:მუზეუმები ესპანეთში კატეგორია:ესპანეთის მუზეუმები კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები აშენებული 1995 წელს კატეგორია:ესპანეთის ღირსშესანიშნაობები
We Can Work It Out
We Can Work It Out — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი გამოიცა სინგლზე Day Tripper, რომელიც გამოვიდა 1965 წელს. ორივე სიმღერა ჩაიწერა ალბომზე Rubber Soul მუშაობის პერიოდში.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
აცტლანი
მინი|[[ჩიკომოსტოკის შვიდი გამოქვაბული, ტოლტეკა-ჩიჩიმეკას ისტორიიდან]]
აცტლანი ან ასტლანი (აცტ.Aztlān, ერთ-ერთ ინტერპრეტაციაში ნამის ქვეყანა ) — აცტეკების მითური სამშობლო. ნაუატლზე სიტყვა „Azteca“ ნიშნავს „ხალხს აცტლადიდან“
Dilobocondyla didita
Dilobocondyla didita — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dilobocondyla-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის
ფიზიკაში, გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის არის მაქსველის განტოლებებიდან ერთ-ერთი, რომელიც წარმოადგენს კლასიკური ელექტროდინამიკის ძირითად განტოლებებს. ამ კანონის მიხედვით მაგნიტური ველის ინდუქციის დივერგენცია ნულის ტოლია,ანუ მაგნიტური ველი არის ე.წ. სოლენოიდალური ველი. ეს მტკიცება ექვივალენტურია მტკიცებისა, რომ ბუნებაში მაგნიტური მონოპოლი არ არსებობს.
გაუსის კანონის მაგნეტიზმისთვის აქვს ორი შესაძლო ფორმა დიფერენციალური და ინტეგრალური. ეს ორი ფორმა ექვივალენტურია დივერგენციის შესახებ თეორემის მიხედვით. ტერმინი გაუსის კანონის მაგნეტიზმისთვის ფართოდაა გავრცელებული, მაგრამ არ არის უნივერსალური. მას ხშირად უწოდებენ ასევე ''კანონს მაგნიტური მონოპოლების არარსებობის შესახებ".
დიფერენციალური ფორმა
მაგნეტიზმისთვის გაუსის კანონის დიფერენციალურ ფორმას აქვს შემდეგი სახე: სადაც
ინტეგრალური ფორმა
გაუსის კანონის მაგნეტიზმისთვის ინტეგრალური ფორმით ასე ჩაიწერება: სადაც
განტოლების მარცხენა მხარეს მოცემულ სიდიდეს განსახილველი ზედაპირიდან მაგნიტური ველის ნაკადი ეწოდება. თეორემის მიხედვით ეს ნაკადი ყოველთვის ნულის ტოლია.
მაგნეტისმისთვის გაუსის კანონის ინტეგრალური და დიფერენციალური ფორმები ერთმანეთის ექვივალენტურია.
ჩაწერა ვექტორული პოტენციალის მეშვეობით
ჰელმჰოლცის თეორემიდან გამომდინარე გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის შემდეგი მტკიცების ექვივალენტურია:
ამ ვექტორულ ველს მაგნიტური ვექტორული პოტენციალი ეწოდება.
აღსანიშნავია, რომ A ველის არჩევა, რომელიც დააკმაყოფილებს ზემოთ მოყვანილ განტოლებას ცალსახა არ არის. ნებისმიერი ველი, რომელიც მოიცემა როგორც \nablaφ შეიძლება დავუმატოთ A პოტენციალს, და ასე მიღებული ახალი ვექტორი ასევე დააკმაყოფილებს განტოლებას. ეს დასკვნა გამომდინარებს იგივობიდან:
ფორმულირება ძალწირების მეშვეობით
მაგნიტური ველი B, ისევე როგორც ნებისმიერი ვექტორული ველი, შეიძლება წარმოდგენილი იქნას ძალწირების მეშვეობით, ანუ ისეთი წირების მეშვეობით, რომლის მიმართულება ნებისმიერ წერტილში B-ს მიმართულებას ემთხვევა, ხოლო მათი სიხშირე B ველის ინტენსივობის პროპორციულია. ძალწირის ცნების გამოყენებით გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის ამტკიცებს, რომ მაგნიტური ველის ძალწირებს არ აქვთ არც დასაწყისი და არც დასასრული. ეს ძალწირები ყოველთვის ჩაკეტილ წირებს წარმოადგენს.
მოდიფიცირება მაგნიტური მონოპოლის არსებობის შემთხვევაში
თუ როდისმე მაგნიტური მონოპოლი იქნება აღმოჩენილი, მაშინ საჭირო იქნება გაუსის კანონის მოდიფიკაცია. ასეთ შემთხვევაში მაგნიტური ველის (B) დივერგენცია ტოლი იქნება მაგნიტური მუხტის სიმკვრივისა (\rho_m): სადაც \mu_0 \ არის მაგნიტური მუდმივა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ფიზიკის კანონები
ადარნასე III
ადარნასე III (გ. 961 ) — ბაგრატიონთა ტაოს შტოს წარმომადგენელი, ბაგრატ მაგისტროსის ძე. მაგისტროსი 945 წ., კურაპალატი 958 წ. ძალით ფიჩოსანქმნილი შვილთა მიერ (†961).
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 966 კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
What Goes On (სიმღერა)
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1965 წლის სიმღერები
ლუნა (ლა-უნიონი)
ლუნა (ოფიციალურად ლუნას მუნიციპალიტეტი; ილოკ: Ili ti Luna) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ლა-უნიონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 318 ადამიანს შეადგენს. ლუნა 40 ბარანგაისგან შედგება.
სქოლიო
კატეგორია:ლა-უნიონის მუნიციპალიტეტები
ადარნასე IV
thumb|ბაგრატიონების გვარის გენეალოგიური ხე [[ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით]] ადარნასე IV (გ. 983) — კურაპალატი, ბაგრატიონთა ტაოს შტოს წარმომადგენელი.
ლავინიუმი
ლავინიუმი — ძველი რომაული ქალაქი ლაციუმში.
ლეგენდის თანახმად იგი დააარსა ენეოსმა და სახელი თავისი მეუღლის ლავინიას პატივსაცემად დაარქვა.
ლავინიუმი მდებარეობდა ტირენიუმის ზღვის პირას. არქეოლოგიური გათხრებისას აქ ნაპოვნია ძვ. წ. VII საუკუნის სამარხები. ლავინიუმში ჩამოდიოდნენ რომის უმაღლესი მაგისტრატუსები თანამდებობის დაკავებისას, ღმერთებისთვის მსხვერპლშესაწირად.
Dilobocondyla fouqueti
Dilobocondyla fouqueti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dilobocondyla-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ორი მეფე
ორი მეფე (Pair of Kings) — კომედიური ტელესერიალი, რომელიც Disney XD-ის ეთერში 2010 წლის 10 სექტემბრიდან 2013 წლის 18 თებერვლამდე გადიოდა. მასში მთავარ როლებს მსახიობები მიჩელ მუსო და დოკ შოუ ასრულებენ.
პერსონაჟები
მინი|მარჯვნივ|220პქ|მარცხნიდან მარჯვნივ: ბუმერი, ლენი, მეისონი, მიკელი და ბრედი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები კატეგორია:დისნეის სერიალები
ბათერსტის კუნძული (კანადა)
thumb|right|250px|კუნძულ ბატერსკის სატელიტური ფოტო. ბათერსტის კუნძული — კუნძული კანადის ჩრდილოეთ ნაწილში, კანადის არქტიკულ არქიპელაგში. კუნძული შედის კანადის ტერიტიის ნუნავუტის შემადგენლობაში. მეკუთვნება დედოფალ ელისაბედის კუნძულების ჯგუფს. ბატერსკის ფართობი შეადგენს 16 042 კმ²-ს, კუნძულს მსოფლიოში 54-ე ხოლო კანადაში მეცამეტე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ.
კუნძული აღმოჩენილი იქნა უილიამ ედუარდ პერის მიერ 1819 წელს, მოგვიანებით აქ მოეწყო სხვა მეცნიერების ექსპედიციებიც. კუნძულზე არსებული მთები დიდი სიმაღლით არ გამოირჩევა, კუნძულის უმაღლესი მწვერვალია მთა სტოუკი, რომლის სიმაღლე შეადგენს 412 მეტრს. ბატერსკიზე ვრცელდება არქტიკული კორდილიერები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადის კუნძულები კატეგორია:დედოფალ ელისაბედის კუნძულები კატეგორია:კანადის არქტიკული არქიპელაგი
ლეო III
მინი|მარჯვნივ|ლეო III
სამსონ მამულია
სამსონ მამულია (დ. 30 ივნისი, 1891, ფოცხო ― გ. 1937, თბილისი) ― ქართველი საბჭოთა პარტიული მოღვაწე.
ლეო III
ლეო III (Leo PP. III; დ. 750 — გ. 12 ივნისი, 816) —  რომის პაპი 795–816  წლებში.
სამსონ მამულია
ბიოგრაფია
1918 წლის ივლისიდან სამხრეთის ფრონტის სარდლობის განსაკუთრებულ დავალებებს ასრულებდა ასტრახანში, ცარიცინსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში. 1919 წელს სათავეში ჩაუდგა სენაკის ბოლშევიკურ სამაზრო კპომიტეტს, იბრძოდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ, რისთვისაც ორჯერ დააპატიმრეს. 1920 წელს გადაასახლეს საბჭოთა აზერბაიჯანში. საქართველოში საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ იყო აჭარის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1930-1931 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. 1935 წლიდან სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა მოსკოვში. 1937 წელს დახვრიტეს.
ლეო III
ლეო III-ის ზემოქმედებით მისი პონტიფიკატის დასაწყისში რომაელებმა ერთგულება შეჰფიცეს ფრანკთა მეფეს, რითაც ცნეს მისი სუვერენიტეტი. 799 წელს ლეო III-ის პოლიტიკით უკმაყოფილო რომაელმა დიდებულებმა ბრალად დასდეს მას მრუშობა, ფიცის გატეხა და აჯანყება მოაწყვეს. 800 წელს ლეო III-ის საშველად ჩამოსული კარლოს დიდის დახმარებით „განიწმინდა ფიცით“ და ჩაახშო აჯანყება. ამის შემდეგ, იმავე წელს, ლეო III-მ რომის იმპერატორად აკურთხა კარლოს დიდი. 1673 წელს მოხდა ლეო III-ის კანონიზება.
სამსონ მამულია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ლეო III
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 750 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 816 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
.vc
.vc — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სენტ-ვინსენტი და გრენადინებისთვის.