cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სიონის ბაზილიკა და სამაროვანი
ბაზილიკა გეგმით სწორკუთხაა. იგი მონოლითური სვეტების ორი წყვილით დანაწევრებულია სამ ნავად. შუა ნავი, გვერდის ნავებთან შედარებით, ორნახევარჯერ უფრო განიერია და აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი მოხაზულობის ღრმა შვერილი აფსიდით, რომელიც გარედან ხუთწახნაგოვანია. ეკლესიის ნავები ერთმანეთთან დაკავშირებული ყოფილა ნალისებრი თაღებით, შენობა გადახურული ყოფილა საერთო ორკალთიანი სახურავით. დამოუკიდებელი სახურავი აქვს აფსიდის წახნაგოვან შვერილს და სამხრეთით და ჩრდილოეთით გვიანდელ მინაშენებს, რომლებიც ეკლესიის შესაბამის ფასადებს მთელ სიგრძეზე ეკვრიან. ეკლესიას ეტყობა მრავალგზის საფუძვლიანი შეკეთების კვალი. მისი კედლების გარეპირი ნაწყობია შირიმის კარგად გათლილი კვადრებით. ყველა სვეტი, კონსტრუქციული და არქიტექტურული დეტალი ქვიშაქვისაა. ბაზილიკა ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოქცეულია მთავარი და გვერდის ნავების კამაროვანი გადახურვები, დანგრეულია სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლების ზედა ნაწილები და მინაშენები, ჩამოშლილია საპირე წყობის უმეტესი ნაწილი. შესასვლელები სამხრეთ და დასავლეთ კედლების შუა ნაწილშია. სახმრეთის შესასვლელი გარედან მოზრდილი ზომის არქიტრავითაა გადახურული, შიგნით კი თაღოვანია. დასავლეთის შესასვლელის გადახურვა ჩამოშლილი აქვს.
კონსტანტინე ჩაჩავა
ბიოგრაფია
კონსტანტინე ჩაჩავა იყო ევროპის პერინატოლოგთა ასოციაციის გამგეობის წევრი, ჩეხოსლოვაკიისა და უნგრეთის სამედიცინო საზოგადოების საპატიო წევრი. საქართველოსა და სსრ კავშირის ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარი მეან გინეკოლოგი, დიდ სამედიცინო ენციკლოპედიის ერთ-ერთი თანარედაქტორი, ჟურნალ აკუშერსტვო ი გინეკოლოგიის სარედაქციო საბჭოს წევრი და სხვა.
სიონის ბაზილიკა და სამაროვანი
სამაროვანი განლაგებული იყო ბაზილიკის გარშემო ორ-სამ სართულად. განეკუთვნება V-XVIII საუკუნეს. სამარხები განსაკუთრებით მრავლად აღმოჩნდა ეკლესიის აღმოსავლეთის და სამხრეთის ფასადების გასწვრივ, სადაც ჭარბობდა სოციალურად დაწინაურებულ პირთა ქვისსამარხები.
კონსტანტინე ჩაჩავა
ბიოგრაფია
დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კ
სიონის ბაზილიკა და სამაროვანი
არქეოლოგიური მასალა დაცულია არქეოლოგიის კვლევით ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
Adventure Gamers
Adventure Gamers — ვიდეო თამაშების საიტი დაარსებული 1998 წელს. იგი, ძირითადად, აქვეყნებს სათავგადასავლო ჟანრის თამაშების მიმოხილივებსა და რეცენზიებს, ასევე - ინტერვიუებს გეიმდიზაინერებთან.
საიტის მიმოხილვები მითითებულია ბევრ სათავგადასავლო თამაშის შეფუთვებზე. . იგი შედის CNET, Metacritic-სა და GameRankings-ის სანდო მიმოხილველთა სიაში. Adventure Gamers დაფასებულია სათავგადასავლო თამაშების დეველოპერებიგანაც; The Longest Journey შემქმნელის რაგნარ ტორკვისტის თქმით, საიტის მიმოხილვები მეტად მნიშვნელოვანია მისთვის, ხოლო კომპნია Straandlooper-ის გნცხადებით,  Adventure Gamers  „არის ერთ-ერთი ყველაზე დაფასებული ვებსაიტი სათავგადასავლო თამაშების შესახებ".
The Aggie Awards
ყოველწლიურად Adventure Gamers მასპინძლობს the Aggie Awards-ის დაჯილდოებას, სადაც სათავგადასავლო ჟანრის თამაშებს გადასცემენ პრიზებს სხვადასხვა კატეგორიაში: "საუკეთესო მხატვრული ნაწარმოები", "საუკეთესო თხრობა" და "წლის სათავგადასავლო თამაში".
სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების განხილვების საიტები კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები
რაჟდენ რუსიშვილი
რაჟდენ რუსიშცილი (დ. 1900 — გ. 1984) — ქართველი ქიმიკოსი.
ბიოგრაფია
თავადი რუსიშვილები ზოგჯერ იწოდებოდნენ ყორჩიბაშ–რუსიშვილებად, ზოგჯერ კი ყორჩიბაშიშვილებადაც. ყორჩიბაში ეწოდებოდა სპარსეთის შაჰინშაჰის პირადი დაცვისა და სამეფო კავალერიის უფროსს. აღმოსავლეთ საქართველოში ეს თანამდებობა შემოიღო ქართლის მეფე როსტომმა, რომელიც ერთხანს კახეთსაც განაგებდა. შეესაბამებოდა მსახურთუხუცესის მანამდე არსებულ თანამდებობას. კახეთის სამეფო კარზე თავად რუსიშვილებს სხვადასხვა დროს ეკავათ: ყორჩიბაშის, მდივანბეგის, მოლარეთუხუცესის (მთავარი ხაზინადარი), ბოქაულთუხუცესის, ბაზიერთუხუცესის, მოურავისა და ნაზირის თანამდებობები. ამ გვარისშვილნი წარმატებით მოღვაწეობდნენ სასულიერო ასპარეზზეც, ხოლო ზოგიერთ მათგანს ნეკრესის ეპისკოპოსის თანამდებობა ეკავა. თელავში მცხოვრებ თავად გრიგოლ (გოგლო) გიორგის ძე რუსიშვილსა და მის მეუღლეს, თავად ილია ჯანდიერის ასულ ნატალიას ექვსი შვილი ჰყავდათ: ილია (1889–1969), ნინო ( 1890–1955), გიორგი (1892–1958), რაჟდენი (1900–1984), ვასილი (1901–1902) და დარია (1904–1992).
რაჟდენ რუსიშვილმა დაწყებითი განათლება თელავში მიიღო. 17 წლის ჭაბუკი ახალდაარსებული თბილისის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა. ქართულ უნივერსიტეტში გატარებულმა სამმა წელიწადმა რაჟდენს ბევრი რამ შესძინა. მას ურთიერთობა ჰქონდა უნივერსიტეტში მოღვაწე შესანიშნავ ქართველ მეცნიერებთან. შემდგომში იგი განსაკუთრებული პატივისცემით იხსენებდა ივანე ჯავახიშვილს, რომელიც დედით ( სოფიო ათანასეს ასული ვახვახიშვილი) თელაველი იყო და კარგად იცნობდა ამ ქალაქში მცხოვრებ რუსიშვილებს. სწორედ დიდი მეცნიერის რჩევით გადაწყვიტა რაჟდენმა ქიმიკოსი გამხდარიყო. მას მუდამ ახსოვდა ივანე ჯავახიშვილის სიტყვები: „XX საუკუნე ტექნიკის საუკუნე იქნება და ამ სფეროში საქართველოს კვალიფიციური სპეციალისტები დასჭირდებაო“. ყმაწვილობიდან ქიმიით გატაცებულ ჭაბუკს ერთ–ერთი ქიმიური ცდის დროს თვალი დაუზიანდა, რის გამოც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხედრო–სამედიცინო კომისიამ იგი სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან გაათავისუფლა. 1921 წელს, რექტორ ივანე ჯავახიშვილის რეკომენდაციით, თბილისის უნივერსიტეტის წარჩინებული სტუდენტები ცოდნის გასაღრმავებლად მიავლინეს დასავლეთ ევროპის წამყვან უნივერსიტეტებში. მათ შორის იყო რაჟდენ რუსიშვილიც. გერმანიაში ჩასულ სტუდენტებს დახვედრიან ძმები ივანე და ალექსანდრე ნიკურაძეები, რომლებიც იქ ჯერ კიდევ 1919 წელს ჩავიდნენ ივანე ჯავახიშვილისა და პეტრე მელიქიშვილის რეკომენდაციით.
რაჟდენი ერთხანს გიოტინგენში ცხოვრობდა და ამ ქალაქის უნივერსიტეტში სწავლობდა, შემდეგ მიუნხენში გადავიდა და 1927 წელს იქ დაამთავრა უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი. 1928 წელს დაიცვა დისერტაცია ქიმიის დარგში და დოქტორ–ინჟინრის სამეცნიერო ხარისხი მოიპოვა (1928). მისი დისერტაციის თემა იყო – „ანილინის და მისი ზოგიერთი ნაწარმის რეაქციები ბენზალდეჰიდთან და პიროყურძნის მჟავასთან“. ამ პერიოდიდან გერმანიაში გამომავალ სამეცნიერო ჟურნალებში „ფიზიკა“, „ფიზიკური ქიმია“, „ელექტროტექნიკა“ და სხვ. სისტემატურად ქვეყნდებოდა მისი სამეცნიერო სტატიები ფიზიკასა და ქიმიაში, ზოგჯერ ალექსანდრე ნიკურაძის თანაავტორობით.
გერმანიის ხელისუფლების სათავეში ნაციონალ–სოციალისტების მოსვლის (1933 წელი) შემდეგ, ამ ქვეყანაში მცხოვრებ ქართველ ემიგრანტთა ერთი ნაწილი მათ სამსახურში ჩადგა. მოქმედებდნენ რა პრინციპით – „ჩემი მტრის მტერი – ჩემი მეგობარია“. გერმანელთა მხარეს აღმოჩნდა რაჟდენ რუსიშვილის ბევრი მეგობარი, მაგრამ თავად რაჟდენი არასოდეს ჩარეულა პოლიტიკაში და მხოლოდ სამეცნიერო საქმიანობას ეწეოდა. მის მიერ მიუნხენში მოწყობილი ლაბორატორიის ხშირი სტუმრები იყვნენ – ძმები ნიკურაძეები, გრიგოლ რობაქიძე, გიორგი მაღალაშვილი, გერმანისტი ნიკო ქადაგიძე, დიდი გერმანელი მოაზროვნე თომას მანი და სხვები.
II მსოფლიო ომის დაწყებამდე რამდენიმე თვით ადრე, რაჟდენ რუსიშვილმა გერმანია დატოვა და საცხოვრებლად ინგლისში, ქალაქ ილიში გადავიდა. მან იქაც ნაყოფიერად განაგრძო სამეცნიერო მოღვაწეობა ქიმიასა და ფიზიკაში. საგულისხმოა, რომ ილიში, ფილდსაიდის ქუჩაზე მდებარე ორსართულიანი სახლის ეზოში რაჟდენმა ვაზი ახარა და მშვენიერი ვენახი გააშენა. კახელი თავადიშვილი, რომელსაც განგებამ ცხოვრება ნისლიან ალბიონზე არგუნა, სამშობლოს მონატრებას ვენახის მოვლით იქარვებდა. რაჟდენმა არაერთხელ სცადა საქართველოში დარჩენილ და–ძმებთან დაკავშირება, მაგრამ ამაოდ. მან ეს მხოლოდ 1963 წელს მოახერხა და თავის უმცროს დას ტელეფონით ესაუბრა. 1966 წელს დარია რუსიშვილს უფლება დართეს დიდი ხნის ნატვრა აესრულებინა, მოსკოვიდან დიდ ბრიტანეთში გამგზავრებულიყო და ძმა მოენახულებინა. 1973 წელს რაჟდენ რუსიშვილსაც აუხდა სანუკვარი ოცნება და მარიამობისთვეს საქართველოს ეწვია. ნახევარსაუკუნოვანი განშორების შემდეგ თბილისში ჩამოსულმა რაჟდენმა დაიჩოქა და ქართულ მიწას ეამბორა. მშობლიური თელავიც მოინახულა და სიყრმის მეგობრებს შეხვდა.
ტრილატერაცია
მინი|მარჯვნივ ტრილატერაცია (trilaterus – სამგვერდა) — საყრდენი გეოდეზიდური ქსლის შექმნის ერთ-ერთი მეთოდი. ტრილატერაცია ეწოდება აგრეთვე ამ მეთოდით შექმნილ ქსელსაც, რომელიც წარმოადგენს ურთიერთმიმხრობილი სამკუთხედების სისტემას. ტრიანგულაციის მსგავსად ტრილატერაციის მეთოდის ამოცანაა პუნქტების ჰორიზონტალური კოორდინატების განსაზღვრა. განირჩევა ტრიანგულაციის ორი ტიპი:
რაჟდენ რუსიშვილი
ბიოგრაფია
1984 წლის იანვარში დარია რუსიშვილი მეხუთედ ესტუმრა თავის ძმას, რომელიც უკვე მძიმედ ავადმყოფობდა. დის ჩასვლიდან მეათე დღეს, რაჟდენი გარდაიცვალა. 83 წლის რაჟდენ რუსიშვილის გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა ადგილობრივი ინგლისური გაზეთი: „მისი გვარი ქართული არისტოკრატიული წარმომავლობისა იყო. ცხოვრობდა და სწავლობდა გერმანიაში, სადაც მეცნიერებათა დოქტორი გახდა. II მსოფლიო ომის დაწყებამდე დასახლდა ინგლისში, ქალაქ ილიში, სადაც მარტოხელა ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. საქმიანობდა მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის, ინდოეთსა და თურქეთში. იყო სასურსათო ფირმების საგანგებო ტექნიკური კონსულტანტი. მისი სახლი გადაქცეული იყო ლაბორატორიად, სადაც მრავალი ქიმიური ექსპერიმენტი ეწყობოდა.
ტრილატერაცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევკლიდეს გეომეტრია კატეგორია:გეოდეზია
რაჟდენ რუსიშვილი
ბიოგრაფია
რაჟდენ რუსიშვილი დაკრძალეს 1984 წლის 19 იანვარს. ქალბატონმა დარიკომ არ მოისურვა ძმის ნეშტის შორეულ ქვეყანაში დატოვება და სამშობლოში გადმოასვენა. უცხოეთში მოღვაწე მეცნიერის ფერფლი მიწას მიაბარეს ვაკის სასაფლაოზე, თავისი ძმის, ცნობილი თერაპევტის, პროფესორ გიორგი რუსიშვილის გვერდით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
ლუი სებასტიან მერსიე
ლუი სებასტიან მერსიე (დ. 6 ივნისი, 1740, პარიზი — გ. 25 აპრილი, 1814) — ფრანგი მწერალი. იყო დუალისტი, იზიარებდა ჟან-ჟაკ რუსოს იდეებს, აიდეალებდა სოფლურ ყოფას, ქადაგებდა საყოველთაო თანასწორობას, თავს ესხმოდა სალონურ-არისტოკრატულ კულტურას. დრამატურგიაში ილაშქრებდა კლასიცისტური თეატრის წინაააღმდეგ, ქადაგებდა სოციალური დრამის დამკვიდრებას. მისი ნაწარმოებებია რომანი „ველური“ (1746), კრებული „მორალური ზღაპრები“ (1769), უტოპიური რომანი „2440 წელი“ (1770) და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1740 კატეგორია:გარდაცვლილი 1814 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კონდოლის ღვთისმშობლის ეკლესია
ეკლესია აფსიდიანია. ერთადერთი, თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი კედლის ოდნავ სამხრეთ ნაწილშია გაჭრილი. აფსიდი გეგმით არაწესიერი მოხაზულობისაა. მის ცენტრში გაჭრილია მცირე, სწორკუთხა სარკმელი, რომლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო, ოთხკუთხა ნიშაა. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით.
როჟაიეს მუნიციპალიტეტი
როჟაიეს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მონტენეგროში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი როჟაიე.
დემოგრაფია
როჟაიეს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2013 წელს შეადგენდა 22 964 ადამიანს. . ფართობი 432 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროს მუნიციპალიტეტები
რიგის ყურე
მინი|300პქ|რიგის ყურე რიგის ყურე (Rīgas jūras līcis; Liivi laht) — ყურე ბალტიის ზღვაში, ლატვიასა და ესტონეთს შორის. ხმელეთში შეჭრილია 174 კმ-ზე. ფართობი 18,1 ათ. კმ². ღია ზღვისგან გამოყოფილია მოონზუნდის (დასავლეთი ესტონეთის) კუნძულებით, ხოლო უკავშირდება ირბის, სურ-ვიაინის, ვიაიკე-ვიაინის, მუჰუს (მოონზუნდის) და სოელა-ვიაინის სრუტეებით. მაქსიმალური სიღრმე 62 მ. დიდი კუნძულებია რიჰნუ და კიჰნუ. ნაპირები უმთავრესად დაბალია და ქვიშიანი. ერთვის მდინარეები: დასავლეთის დვინა, ლიელუპე და გაუია. ზაფხულში წყლის ტემპერატურა 18°C-მდეა, ზამთარში 0-1°C. მარილიანობა 3,5-9‰. კარგად არის განვითარებული ბრუნვითი, ინერციული დინებები, რომელთა საშუალო სიჩქარეა 8 სმ/წმ. გაყინულია დეკემბრიდან აპრილამდე. მთავარი ნავსადგურია რიგა. რიგის ყურის სანაპიროზეა კურორტები და ქალაქები: იურმალა, პიარნუ, კუნძულ საარემააზე — კურესაარე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლატვიის ყურეები კატეგორია:ესტონეთის ყურეები კატეგორია:რიგის ყურე
ამიერკავკასიური მცურავი
ამიერკავკასიური მცურავი (Zamenis hohenackeri) — უშხამო გველი ანკარასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ამიერკავკასიის ქვეყნებში. საქართველოში მისი არეალი მოიცავს თრიალეთის ქედს, კავკასიონის მთისწინეთს და, როგორც ჩანს, თვით კავკასიონსაც. ბინადრობს ქვიან, ქსეროფიტულ ფერდობებზე, მდინარეების ნაპირებზე, მეჩხერ ტყეებში. ძირითადად მეხეური ცხოველია. იკვებება მღრღნელებითა და ხვლიკებით. ივლისის დასაწყისში დებს 7-მდე კვერცხს. იშვიათი სახეობაა. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში“.
სქოლიო
კატეგორია:ანკარასებრნი
ზურაბ ლეკვეიშვილი
ზურაბ ლეკვეიშვილი (დ. 11 მარტი, 1934, იანეთი, სამტრედიის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი.
ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.
1958-1969 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ "საქქალაქმშენსახპროექტში" ინჟინრად, უფროს ინჟინრად, ჯგუფის ხელმძძღვანელად, პროექტისა და განყოფილების მთავარ ინჟინრად და განყოფილების უფროსად. 1969 წელს გადაიყვანეს საპროექტო ინსტიტუტ "საქსახწყალპროექტში" მთავარ ინჟინრად. იყო საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ "საქკომუნრეწმმშენის" მთავარი ინჟინერი 1972 წლიდან, 1978 წლიდან კი ამავე ტრესტის მმართველი. 1987 წელს დაინიშნა საქართველოს კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს საპროექტო ორგანიზაციის "საქბინრემპროექტის" მთავარ სპეციალისტად. 1988 წელს იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის სამმართველოს მთავარ ინჟინერი 1991 წელს კი საქართველოს კომუნალური მეურნეობის გაერთიანების თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. ხელმძღვანელობდა ქალაქებისა და რაიონული ცენტრების წყალსადენ-კანალიზაციის მაგისტრალური ქსელსბისა და ნაგებობების ტექნიკური დოკუმენტაციის დამუშავებას, შავნაბადაში ახალგაზრდული ქალაქის, უმაღლესი სასამართლოს, მწერალთა კავშირის ადმინისტრაციული შენობების სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს, რესპუბლიკური სასტუმროების მშენებლობას. დაჯილდოებულია საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები კატეგორია:იანეთში დაბადებულები კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
წყალბადის პეროქსიდი
წყალბადის პეროქსიდი, H2O2 — პეროქსიდების უმარტივესი წარმომადგენელი, „ლითონის“ გემოს მქონე უფერო სითხე, შეუზღუდავად იხსნება წყალსა და ეთერში. წყლის კონცენტრირებული გამხსნელები ფეთქებადია. წყალბადის პეროქსიდი კარგ გამხსნელს წარმოადგენს. წყლიდან გამოიყოფა არამდგრადი H2O2•2H2O კრისტალოჰიდრატის სახით.
წყალბადის პეროქსიდის მოლეკულას ამგვარი აგებულება აქვს: 500px|Structure of hydrogen peroxide
არასიმეტრიულობის გამო მოლეკულა H2O2 ძლიერ პოლარულია (μ = 0,7 კ·მ). წყალბადის თხევადი პეროქსიდის შედარებითად მაღალი სიბლანტე გამოწვეულია წყალბადური ბმების განვითარებული სისტემით. იქიდან გამომდინარე, რომ ჟანგბადის ატომებს აქვთ გაუნაწილებელი ელექტრონული წყვილები, H2O2 მოლეკულას აგრეთვე შეუძლია დონორულ-აქცეპტორული ბმების წარმოქმნა.
ხსნარი დაბალპროცენტიანი წყალბადის პეროქსიდის შემცველობით არ არის სახიფათო, მაგრამ როდესაც შემცველობა 70%-ს აჭარბებს შესაძლებელი ხდება მისგან ფეთქებადი ნივთიერების მიღება. 2005 წელს ლონდონის ერთ-ერთ მეტროში გამოიყენეს კონცენტრირებული წყალბადის პეროქსიდი. აფეთქებას 52 ადამიანი ემსხვერპლა.
სქოლიო
კატეგორია:პეროქსიდები
აღჯაქოვახი
აღჯაქოვახი (Ağcaqovaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
ციხესიმაგრე რიკასოლი
ციხესიმაგრე რიკასოლი (Forti Rikażli) — ციხესიმაგრე კალკარაში, მალტა, რომელიც აშენდა წმინდა იოანეს ორდენის მიერ 1670-1698 წლებში. ციხე მდებარეობს Gallows' Point-ის კონცხზე რინელას ყურის ჩრდილოეთ სანაპიროზე.
ეს არის არა მხოლოდ მალტის უდიდესი ციხესიმაგრე, არამედ ყველაზე დიდი ევროპაშიც და 1998 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სავარაუდო სიაში.
რიკასოლი ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა 1798 წელს მალტაში საფრანგეთის შეჭრისა და მალტის შემდგომი აჯანყების დროს, რის შემდეგაც იგი ბრიტანეთის ხელში აღმოჩნდა. რიკასოლი იყო ფრობერგის ამბოხის ადგილი 1807 წელს და ის ასევე გამოიყენებოდა როგორც სამხედრო ჰოსპიტალი მე-19 საუკუნეში. მეორე მსოფლიო ომის დროს საჰაერო დაბომბვის შედეგად ციხესიმაგრის ნაწილი დაინგრა. 1960-იან წლებში ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა სამრეწველო მიზნებისთვის. დღეს ციხე ძირითადად ხელუხლებელია, მაგრამ დანგრეულ მდგომარეობაშია და გამოიყენება გადასაღებ მოედნად და ტანკების გასაწმენდად.
ისტორია
რიკასოლის ციხესიმაგრე დგას გრანდ ჰარბორის აღმოსავლეთ მდებარე Gallows' Point-ის კონცხზე. კონცხი თავდაპირველად ცნობილი იყო როგორც Rinella Point ან Punta Sottile (Ponta Irqiqa).
1669 წელს კანდიას დაცემის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიის მიერ თავდასხმის შიში გაიზარდა და მომდევნო წელს ორდენის მაგისტრმა ნიკოლას კოტონერმა მიიწვია ანტონიო მაურიციო ვალპერგა, სავოიის სახლის სამხედრო ინჟინერი ციხესიმაგრეების დასაპროექტებლად. ფლორენციელმა რაინდმა ფრა ჯოვანი ფრანჩესკო რიკასოლიმ ციხესიმაგრის ასაშენებლად ორდენს შესწირა 20 000 სკუდი და ციხესიმაგრეს მის პატივსაცემად რიკასოლი უწოდეს.
მშენებლობა 1670 წლის 15 ივნისს დაიწყეს და მას თავად ვალპერგა კურირებდა. ყაზარმები, სამლოცველო და სხვა შენობები ციხესიმაგრეში აშენდა 1680-იან და 1690-იან წლებში, ხოლო ციხე ოფიციალურად გამოცხადდა დასრულებულად 1698 წლის მაისში.
რიკასოლის ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა მალტაში საფრანგეთის შეჭრის დროს 1798 წლის ივნისში. ციხემ მოიგერია სამი ფრანგული თავდასხმა. თუმცა ორდენის მაგისტრის მიერ კაპიტულაციის გამოცხადების შემდეგ ციხესიმაგრე ფრანგების ხელში გადავიდა. მალტის შემდგომი აჯანყებისა და ბლოკადის დროს ციხე დარჩა ფრანგების ხელში.
1807 წელს ფრობერგის პოლკის ალბანელი ჯარისკაცები აჯანყდნენ და თავი ჩაიკეტეს რიკასოლის ციხესიმაგრეში. მიუხედავად მოლაპარაკების მცდელობისა, მათ საბოლოოდ ააფეთქეს დენთის მთავარი საცავი, რამაც დიდი ზიანი მიაყენა ციხესიმაგრეს. აჯანყება საბოლოოდ ჩაახშეს და ზოგიერთი ამბოხებული სამხედრო სასამართლომ სიკვდილით დასაჯა. ციხის დაზიანებული ნაწილი გარემონტდა, მაგრამ არ აღუდგენიათ თავდაპირველი დიზაინით. 1829 წელს აშენდა ახალი დენთის საცავი.
ციხე ასევე გამოიყენებოდა როგორც დროებითი საზღვაო ჰოსპიტალი 1820-იანი წლების ბოლოს და 1830-იანი წლების დასაწყისში. 1837 წლის ქოლერის ეპიდემიის დროს, პაციენტები, რომლებიც დაავადდნენ ფლორიანას ოსპიციოში, გადაიყვანეს რიკასოლიში. მათი უმრავლესობა რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა და დაკრძალეს ახლომდებარე Wied Għammieq-ის სასაფლაოზე. 1865 წელს რიკასოლში ქოლერის კიდევ ერთი ეპიდემია დაიწყო.
მას შემდეგ, რაც ციხე გადაეცა მალტის მთავრობას, იგი გამოიყენებოდა ნედლეულის კონტეინერების საცავად. ციხესიმაგრეში დაიწყეს ტანკერების გაწმენდა. დღეს, ციხესიმაგრე ძირითადად ხელუხლებელი რჩება, თუმცა მისი ნაწილი დანგრეულია. კონცხი, რომელზედაც ის არის აშენებული, ეროზირებულია. ზოგიერთი კედელი მე-3 და მე-4 ბასტიონებს შორის უკვე ჩაინგრა და ჩავარდა ზღვაში. 2004 წელს რესურსებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სარესტავრაციო განყოფილებამ ამოიღო, აღადგინა და ხელახლა მიამაგრა ციხის კედლების ნაწილი, მაგრამ არაფერი გაკეთებულა მთელი ციხის აღსადგენად.
აღზიბირი (მრავალმნიშვნელოვანი)
აღზიბირი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ორკუზიანი აქლემი
ორკუზიანი აქლემი, ბაქტრიანი (Camelus bactrianus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი აქლემისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 250–300 სმ, სიმაღლე მინდაოში 180–210 სმ, მასა 690 კგ-მდე. კისერი გრძელია, ზურგზე ორი ცხიმოვანი კუზი აქვს; ბეწვი მოწითალო-მოყავისფრო-ქვიშისფერია. მოშინაურებულია დაახლოებით 5 ათასი წლის წინ; მეორე სახელი ბაქტრიის მიხედვით მიიღო. რამდენიმე ჯიშს აშენებენ ცენტრალურ და შუა აზიაში, ყაზახეთში. ამტანი ცხოველია, კარგად უძლებს სიცხესა და სიცივეს, თუმცა სარწყულებლის ნაკლებობას ვერ ეგუება (ეს გახდა მისი არეალისა და რიცხოვნობის შემცირების მიზეზი ველურ ბუნებაში). ერთ ჯერზე შეუძლია 50 ლიტრი წყლის დალევა, მათ შორის მარილიანის. ჭამს უდაბნოს პრაქტიკულად ყველანაირ მცენარეულობას, განსაკუთრებით საჭიროებს ჰალოფიტებს. მამრების სქესობრივი აღგზნების პერიოდი ზამთარშია, მათ შორის ზოგჯერ სასტიკი ორთაბრძოლები იმართება. ერთ ნაშიერს მარტში იგებს.
სქოლიო
კატეგორია:აქლემი
ბედაღარი
ბედაღარი (Bedağar) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
ბერეთბინა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ბერეთბინა შეიძლება აღნიშნავდეს:
დელეცია
მინი|მარჯვნივ|150პქ|დელეციის პრინციპის ამსახველი სქემა. დელეცია (deletio-დან — განადგურება) — ქრომოსომების სტრუქტურული აბერაციის ერთ-ერთი სახესხვაობა, ქრომოსომული გადალაგება, რომლის დროსაც იკარგება ქრომოსომის უბანი. დელეცია შეიძლება იყოს ქრომოსომის გახლეჩვის ან არათანაბარი კროსინგოვერის შედეგი. ქრომოსომის დაკარგული უბნის მდებარეობის მიხედვით განასხვავებენ შუა სეგმენტებისა (ინტერსტიციული) და ბოლოების (ტერმინალური) დელეციებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გენეტიკა
პონტოს ჰერაკლეა
მინი|250პქ|პონტოს ჰერაკლეა ძვ. წ. 264 წელს პონტოს ჰერაკლეა (Ἡράκλεια Ποντική Hērakleia Pontikē) — ანტიკური ეპოქის ზღვისპირა ქალაქი მცირე აზიაში. მდებარეობდა ბითინიის ისტორიულ ოლქში, მდინარე ლუკოსის შესართავთან. მისი მდებარეობა დღევანდელი თურქეთის, ზონგულდაქის პროვინციაში მდებარე ქალაქ ერეგლის შეესაბამება. ჰერაკლეას კოლონია მეგარელ მოახალშენე ბერძნებმა დაახლოებით ძვ.წ. 560–558 წლებში დაარსეს, და ბერძნული ღვთაებრივი გმირის ჰერაკლეს სახელი უწოდეს. ბერძენმა კოლონისტებმა მალევე დაიმორჩილეს ადგილობრივი მარიანდიელები, მაგრამ იმ პირობით რომ ისინი, უკვე როგორც ჰილოტი (მსახურები), მონებად არ გაიყიდებოდნენ სამშობლოს გარეთ. მდიდარი როგორც, ნაყოფიერი მიწებით და ასევე სათევზაო ადგილებით, მისი ბუნებრივი ნავსადგურის დამსახურებით ჰერაკლეამ, კონტორლი მიმდებარე სანაპიროებზეც განავრცო და შავი ზღვის სანაპიროებზე საკუთარი კოლონიები დააარსა (კუტოროსი, კალატისი, ქერსონესი). ქალაქის ზეობა გალატიელებმა და ბითინიელებმა შეარყიეს, ხოლო უკვე მითრიდატეს ომებში ის საბოლოოდ განადგურდა.
სქოლიო
კატეგორია:ანტიკური ქალაქები
სერგო რუხაძე
სერგო რუხაძე (დ. 1 მარტი, 1931, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი აგროეკონომისტი, პროფესორი, პოლიტიკოსი.
1953 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტი. 1966-1975 წლებში იყო სოფლის მეურნეობის, ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. 1975-1981 წლებში იყო სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის განყოფილების უფროსი. 1981-1985 წლებში იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე. 1992 წელს იყო სახელმწიფო საბჭოს მთავარი სახელმწიფო მრჩეველი. 1990 წელს აირჩიეს საქართველოს აგრარულ დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ, შემდგომ თავმჯდომარედ. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
პლატონ შუშანია
პლატონ გიორგის ძე შუშანია (დ. 17 ოქტომბერი, 1894, ქუთაისი — გ. 21 მარტი, 1971, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.
ბიოგრაფია
ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ოდესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, ხოლო 1924 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. ახალგაზრდობიდანვე ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, 1917 წელს შევიდა პარტიის რიგებში და საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ეკავა სხვადასხვა ხელმძღვანელი პარტიული თანამდებობები. 1928 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში სამეანო-გინეკოლოგიის კათედრაზე და მალე გაემგზავრა გერმანიაში, სადაც მუშაობდა გამოჩენილი მეცნიერის ო. შრედერის კლინიკაში. 1939 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და დაინიშნა სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. აქვე განაგებდა სამეანო-გინეკოლოგიურ კლინიკას, რომელსაც სათავეში ედგა სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე.
მომდევნო წლებში მეცნიერი პირველი კლინიკური საავადმყოფოს დირექტორი იყო, სამამულო ომის პერიოდში ხელმძღვანელობდა ევაკოჰოსპიტალის ქირურგიულ განყოფილებას. 1944 წლიდან გარდაცვალებამდე საქართველოს გინეკოლოგთა საზოგადოების ტავჯდომარეა, 1967 წელს აირჩიეს ქალის კიბოს წინააღმდეგ მებრძოლ სამედიცინო საზოგადოების მსოფლიო ასოციაციის ეროვნულ პრეზიდენტად, 1969 წელს კი სსრ კავშირის ჯანდაცვის სამინისტროს სამშობიარო დახმარების კომისიის საპატიო წევრად.
ნაზირლი
ნაზირლი (Nazırlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 611 კაცი.
პლატონ შუშანია
ბიოგრაფია
დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნაზირლი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
პლატონ შუშანია
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1894 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1971 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ხალილობა
ხალილობა  (Xəlıloba) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
ხალ-ხალი (ბაბექი)
ხალ-ხალი (Xal-xal) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	568  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ბაბექის რაიონის სოფლები
შახტის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია
შახტის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ შახტიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესია ააგეს დაახლოებით 1897-1902 წლებში.
ეკლესიის მისამართი: როსტოვის ოლქი, შახტი, დასახლება აიუტინსკი, პლატოვის ქუჩა № 177․
ისტორია
ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია ააგეს 1902 წელს, დაბა აიუტინსკის მაცხოვრებელთა ინიციატივით, 1903 წელს კი ტაძარი აკურთხეს. ტაძარს ჰქონდა 3 გუმბათი და სამრეკლო, ასევე ერთი საკურთხეველი : 3 ნოემბერს ხუტორ ვლასოვო-აიუტინსკიში შედგა ახალი, წმინდა ნიკოლოზის ხუტორის ტაძრის კურთხევის საზეიმო ცერემონია. კურთხევა შესრულდა ალექსანდროვ-ხრუშევსკის 6 მღვდელის, 3 დიაკვნისა და ნოვოჩერკასკის მგალობელთა გუნდის მიერ. ხუტორის მოსახლეობამ ტაძრის კურთხევისათვის გაიღო 900 რუბლი. ნოვოჩერკასკიდან ჩამოვიდა ბევრი სტუმარი და თანამდებობის პირი. მათ მეთაურს სოფელში შეხვდნენ პურითა და მარილით. კურთხევისა და შეთავაზებული ტრაპეზის შემდეგ, ითქვა რამდენიმე სიტყვა. ახალი ტაძარი აშენდა ქვისგან და საზოგადოებამ გაიღო 8 ათასი რუბლი.
რევოლუციის შემდეგ ტაძარი დახურეს, მაგრამ არ გაანადგურეს. იქ გაიხსნა კლუბი. 1991 წელს კი აღადგინეს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია და ის კვლავ ამოქმედდა. ახალი ეკლესია მოიცავს 5 გუმბათს, რომელიც 2012 წელს აკურთხა მეუფე ეგნატემ.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
აზერბაიჯანული როკი
აზერბაიჯანული როკი (Azərbaycan roku) — როკ-მუსიკის სხვადასხვა ფორმა, რომელსაც აზერბაიჯანელი ან აზერბაიჯანული წარმოშობის მუსიკოსები ქმნიან და ასრულებენ.
60-70-იანები
1960-იან წლებში აზერბაიჯანული როკ-მუსიკა ჩამოყალიბდა. ამ პერიოდის წამყვანი ბენდები იყო Eskulap (1966) და Khurramids (1969), Express-118, Pazavang და Uvet, რომლებიც ძირითადად სოფთ-როკსა და ბლუზს უკრავდნენ. 1970 წელს მუსიკალურმა ბენდმა Khurramids აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსებიდან 51-ე წლისთავისადმი მიძღნილ კონცერტზე ბენდის როლინგ სტოუნზის სიმღერა (I Can't Get No) Satisfaction ქავერი შეასრულა. 1970-იან წლებში აზერბაიჯანში ჯაზ-ფიუჟენისა და ეთნიკური ელემენტების ნაზავი მიმდინარეობა გახდა პოპულარული. 1970 წელს აბულფას გარაიევის ძმამ, ჯაჰანგირ გარაიევმა ბენდი Cürbəcür დააარსა. სხვა ცნობილი ბენდები იყო: Məşəl (ჩირაღდანი), Brevis (1971) და Üç Alov (სამი ალი). წამყვან ბენდებს შორის იყო Experiment-OK (1967) და Ashiqlar (1973). ჯაზ-ფიუშენის ხანა დასრულდა ბენდ ASU Physics Faculty band- თან ერთად, რომელშიც ჰიქმათ ჰაჯიზადეჰი (რუსეთში აზერბაიჯანის ყოფილი ელჩი) სოლო გიტარისტი იყო. ამ პერიოდში როკ-ბენდები ქალაქ სუმგაითიში აქტიურობდნენ.
1980-იანი წლები
1970-იანი წლებში მკაცრ პოლიტიკას ძალიან ცოტა როკ-ბენდი გადაურჩა. 1980-იანი წლების დასაწყისში ჩამოყალიბდა სოფთ-როკ ბენდი Günel. პოლად ბულბულოღლუ ჯგუფ Ashiqlar-ის ვოკალისტი გახდა. შემდეგში პოპულარობა მოიპოვა და ტურნეები გამართა მონღოლეთსა და რუსეთის საბჭოთა ფედერაციულ-სოციალისტურ რესპუბლიკაში, ასევე ავღანეთში. კიდევ ერთი წარმატებული ბენდი იყო Talisman, რომელიც სუპერჯგუფ Gaya-ს შემადგენლობაში შედიოდა. 1985 წელს მოზარდთა და სტუდენტთა მე-12 მსოფლიო ფესტივალზე, მოსკოვში კონცერტი გამართა.
პოსტ-საბჭოური ეპოქა
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ აზერბაიჯანის როკ-აუდიტორია ნელ-ნელა გაუზარდა და ჯგუფმა Unformal პოპულარობა მოიპოვა. 1990-იან წლებში რეგიონულ როკ-ბენდებს სუმგაითი წინამძღოლობდა. ამ ქალაქში მოღვაწეობდნენ ისეთი ბენდები, როგორებიც იყო: Yuxu, Spark, Miraj, Mozalan და Sirr. სხვა აქტიური ბენდები იყვნენ: NemO[, P.G.L.U. Project, Fatal Nation და Taj.
2000-იან წლებში დასავლურ მუსიკასთან დაახლოებისა და ინსტრუმენტებთან უფრო ადვილი წვდომის შემდეგ კიდევ უფრო მეტი როკ-ბენდი ჩამოყალიბდა, მათ შორის 3,14... როკ-ბენდების ხშირად მალევე იშლებოდა. 2008 წელს სუმგაითიში ჩამოყალიბდა მძიმე როკ-ბენდი Bəndə.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა კატეგორია:აზერბაიჯანული როკი
აღდამი (მრავალმნიშვნელოვანი)
აღდამი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანტონ ვებერნი
ანტონ ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ ვებერნი (Anton Friedrich Wilhelm von Webern, ; დ. 3 დეკემბერი, 1883 — გ. 15 სექტემბერი, 1945) — ავსტრიელი კომპოზიტორი და დირიჟორი. თავის მენტორთან, არნოლდ შონბერგთან და კოლეგასთან, ალბან ბერგთან ერთად წარმოადგენდა ერთ-ერთ ცენტრალურ ფიგურას ვენის მეორე სკოლაში, რომელშიც ასევე შედიოდნენ ერნსტ კრენეკი და თეოდორ ადორნო. იყო ატონალობის და თორმეტ-ტონიანი ტექნიკის ერთ-ერთი უთვალსაჩინოესი წარმომადგენელი და გავლენა იქონია თავის თანამედროვე კომპოზიტორებზე - ლუიჯი დალაპიკოლაზე, კრენეკზე და თავად შონბერგზეც კი. მის მოსწავლეებს შორის იყვნენ არნოლდ ელსტონი, ფრედერიკ დორიანი (ფრიდრიხ დოიჩი), მატი ნიელი, ფრე ფოკე, კარლ ამადეუს ჰარტმანი, ფილიპ ჰერშკოვიცი, რენე ლეიბოვიცი, ჰამფრი სიერლი, ლეოპოლდ სპინერი და სტეფან ვოლპე.
ვებერნის საფუძვლიანი შესწავლა მე-20 საუკუნის მეორე ნახევარში მოხერხდა კეთრინ ბეილის, ჯულიან ჯონსონის, ფელიქს მაიერის, ენ შრეფლერის ნაშრომებიდან, განსაკუთრებით, მას შემდეგ, რაც მოლდენაჰაუერის და სხვათა არქივებს ვებერნის ოჯახის კუთვნილ ან მათთან დაკავშირებულ ჩანახატებზე, წერილებზე, ლექციებზე, აუდიო და ვიდეო-ჩანაწერებზე წვდომის საშუალება მიეცათ.
ახალგაზრდობა, განათლება და ცხოვრების ადრეული პერიოდი
ვებერნი დაიბადა ვენაში, მაშინდელ ავსტრო-უნგრეთის იმპერიაში. მისი დაბადების სახელი იყო ანტონ ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ ვებერნი. იგი სამოქალაქო აგენტ კარლ ფონ ვებერნის და ამელის (ქალიშვილობის გვარით გეერი) ერთადერთი გადარჩენილი ვაჟი იყო. დედამისი კარგი პიანისტი და მომღერალი იყო, რაც მომავალი კომპოზიტორის მუსიკალური ნიჭის ერთადერთ ცნობილ წყაროს წარმოადგენს. იგი არასოდეს იყენებდა შუა სახელებს და 1918 წლის რეფორმების შემდეგ „ფონ“ ნაწილაკის გამოყენებაც შეწყვიტა.
თავისი ახალგაზრდობის უდიდესი ნაწილი ვებერნმა გრაცში და კლაგენფურტში გაატარა, თუმცა „სამშობლოს“ შეგრძნება უფრო მეტად პეტერ როზეგერის ნაწერებმა, აგრეთვე, ოჯახთან ერთად ხშირმა და ხანგრძლივმა დასვენებებმა ჩამოუყალიბა პრეგლჰოფში, საოჯახო მამულში, რომელიც მამამისს 1889 წელს, პაპის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით ერგო.
ვებერნმა პრეგლჰოფი უკვდავჰყო პოემაში An der Preglhof და სიმფონიურ პოემაში Im Sommerwind (1904). 1912 წელს მამამისმა მამული გაყიდა, რის შემდეგაც მას იხსენიებდა, როგორც „დაკარგულ სამოთხეს“. პრეგლჰოფს, საოჯახო სასაფლაოს შვაბეგში და მის შემოგარენს ვებერნი სიცოცხლის ბოლომდე სტუმრობდა. როგორც ჩანს, აღნიშნულ ადგილმდებარეობას, რომელიც სახლად მიაჩნდა, ვებერნი დედასთან - ამელისთან აკავშირებდა, რომელიც 1906 წელს გარდაიცვალა და რომლის დაკარგვამაც კომპოზიტორზე უდიდესი გავლენა იქონია.
ვებერნის ბიძაშვილი, ერნტს დიტცი ხელოვნების ისტორიის მკვლევარი იყო და იმ პერიოდში გრაცში სწავლობდა. სავარაუდოდ, მანვე გააცნო არნოლდ ბეკლინის და ჯოვანი სეგანტინის ფერწერა, რომლებსაც ვებერნი აღმერთებდა. საფიქრებელია, რომ სწორედ სეგანტინის შემოქმედება გახდა შთაგონების წყარო მისი ერთმოქმედებიანი სიმებიანი კვარტეტისთვის (1905).
1902 წელს დაიწყო სწავლა ვენის უნივერსიტეტში, სადაც გუიდო ადლერის ხელმძღვანელობით მუსიკოლოგიას სწავლობდა, ხოლო თეზისი ჰაინრიხ ისააკის Choralis Constantinus-ის შესახებ დაწერა. ადრეული მუსიკის მიმართ ამ ინტერესმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მის კომპოზიციურ მეთოდებზე წლების შემდეგ, განსაკუთრებით, როგორც მცირე, ისე დიდ მასშტაბებში პალინდრომული ფორმის გამოყენების და მუსიკალური მასალის ეკონომიურად გამოყენების თვალსაზრისით. სწავლის დასრულების შემდეგ რამდენიმე ადგილას დირიჟორის პოზიციაზე მუშაობდა, მათ შორის, იშლის, ტეპლიცის (ამჟამად ჩეხეთშია), დანციგის (ახლანდელი გდანსკის), შტეტინის (ახლანდელი შჩეცინის) და პრაღის თეატრებში, რის შემდეგაც კვლავ ვენაში დაბრუნდა.
როგორც მოსალოდნელია, ახალგაზრდა ვებერნი ენთუზიაზმით იყო განწყობილი ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის, ფრანც ლისტის, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის, ფრანც შუბერტის („ჭეშმარიტად ვენური“), ჰუგო ვოლფის და რიხარდ ვაგნერის მუსიკის მიმართ (1902 წელს ბაიროითის ფესტივალზეც იმყოფებოდა). ასევე, მოსწონდა ჰექტორ ბერლიოზის და ჟორჟ ბიზეს მუსიკა. 1904 წელს შეხვდა ჰანს პფიცნერს, რომლისგანაც გაკვეთილების მიღება სურდა. გადმოცემის მიხედვით, ვებერნი განრისხებული გამოვარდა შეხვედრიდან მას შემდეგ, რაც პფიცნერმა გუსტავ მალერი და რიხარდ შტრაუსი გააკრიტიკა. 1908 წელს აღფრთოვანებით მისწერა შონბერგს კლოდ დებიუსის ოპერის პელეას და მელისანდეს შესახებ, 1911 წელს კი დებიუსის ზოგიერთი ნაწარმოები იდირიჟორა კიდეც.
სავარაუდოდ, გუიდო ადლერის რჩევით, ვებერნმა შონბერგთან კომპოზიციის შესწავლა დაიწყო. მისი ხელმძღვანელობით პროგრესს სწრაფად მიაღწია და 1908 წელს პასაკალია (op. 1) გამოსცა. იქვე შეხვდა ალბან ბერგს, შონბერგის კიდევ ერთ მოსწავლეს. ურთიერთობა ამ ორ პიროვნებასთან უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი აღმოჩნდა მისი მუსიკალური მიმართულების ფორმირებაში.
ვენაში პირველი ავსტრიული რესპუბლიკის დროს
1918-დან 1921 წლამდე ვებერნი მონაწილეობას იღებდა კერძო მუსიკალური წარმოდგენების საზოგადოების ორგანიზებასა და მართვაში. საზოგადოების მიერ ორგანიზებულ კონცერტებზე სრულდებოდა ბელა ბარტოკის, ბერგის, ფერუჩიო ბუზონის, დებიუსის, ერიხ ვოლფგანგ კორნგოლდის, მალერის, მორის რაველის, ერიკ სატის, შტრაუსის, იგორ სტრავინსკის და თავად ვებერნის ახალი და შედარებით უცნობი მუსიკა. 1919 წელს ამგვარ კონცერტებზე მათი შესრულების შემდეგ (და თავისივე op. 14–15 ნაწარმოებებზე მუშაობის დროს) ვებერნი შონბერგს სწერდა, რომ სტრავინსკის Berceuses du chat „დაუჯერებლად ამაღელვებელი იყო“, ხოლო მისივე Pribaoutki „ჭეშმარიტად დიდებული“.
1921 წლის კატასტროფული ჰიპერინფლაციის შემდეგ საზოგადოება დაიშალა, რის შემდეგაც ვებერნი ვენის მუშათა სიმფონიურ ორკესტრს და გუნდს ხელმძღვანელობდა (1922-დან 1934 წლამდე). 1926 წელს თავისი ნებით გადადგა მედლინგის მამაკაცთა საგუნდო საზოგადოების ხელმძღვანელის პოზიციიდან იმ წინააღმდეგობის შემდეგ, რაც მის მიერ ებრაელი მომღერლის, გრეტა ვილჰაიმის დაქირავებას მოჰყვა ერთ-ერთი ავადმყოფი მომღერლის შესაცვლელად. არსებობს წერილები, რომელიც ადასტურებს მასსა და ვებერნს შორის აქტიურ მიმოწერას მომდევნო წლებშიც. თავის მხრივ, ვილჰაიმმა უზრუნველჰყო ვებერნი საცხოვრებელი სივრცით ოჯახისათვის და სასწავლო ივრცით მისთვის და მისი სტუდენტებისათვის.
სამოქალაქო ომი, ავსტროფაშიზმი, ნაციზმი და II მსოფლიო ომი
ვებერნის მუსიკა, ისევე როგორც ბერგის, კრენეკის, შონბერგის და სხვების, ნაცისტური გერმანიის მიერ დაგმობილ იქნა, როგორც „კულტურული ბოლშევიზმი“ და „დეგრადირებული ხელოვნება“. ავსტრიის ანშლუსიდან (1938) მალევე მათი როგორც შესრულება, ისე გამოქვეყნება აიკრძალა, თუმცა, ისინი არც წინა წლებში, ავსტროფაშიზმის პირობებში ყოფილან სახარბიელო მდგომარეობაში. ჯერ კიდევ 1933 წელს ერთ-ერთმა ავსტრიელმა გაულაიტერმა ბავარიის რადიოში შეცდომით და სავარაუდოა, რომ ცუდი განზრახვით, ვებერნიც და ბერგიც ებრაელ კომპოზიტორებად მოიხსენია. ოფიციალური აკრძალვის შედეგად ორივე მათგანი შემოსავლის გარეშე დარჩა. ვებერნმა დაკარგა დირიჟორის კარიერა, რომელიც, მოვლენათა სხვაგვარი განვითარების პირობებში უფრო შესამჩნევი იქნებოდა. სანაცვლოდ, იძულებული იყო ემუშავა როგორც რედაქტორს გამომცემლობა Universal Edition-ისთვის. მისი ოჯახის ფინანსური მდგომარეობა იმდენად გაუარესდა, რომ 1940 წლის აგვისტოსთვის თვიური შემოსავალი საერთოდ არ გააჩნდა. თავისი საორკესტრო ვარიაციების (op. 30) საზეიმო პრემიერაზე (1943) დასწრება ვინტერთურში, შვეიცარიაში მხოლოდ შვეიცარიელი ფილანთროპის, ვერნერ რაინჰარდტის დახმარებით შეძლო, რომელმაც მის ხელთ არსებული ყველა ფინანსური და დიპლომატიური ბერკეტი გამოიყენა, რათა ვებერნისთვის შვეიცარიაში ჩასვლის საშუალება მიეცა. ამ მხარდაჭერის სანაცვლოდ, კომპოზიტორმა ნამუშევარი მას მიუძღვნა.
ნაციზმის მიმართ ვებერნის დამოკიდებულებასთან დაკავშირებით განსხვავებული გადმოცემები არსებობს. ამის მიზეზებს შორის უნდა იყოს საკითხის კომპლექსურობა, მისი შინაგანი ორაზროვნება, მისი წარმატებული ცხოვრება ომისშემდგომ წითელ ვენაში (1918–1934), წინააღმდეგობრივ პოლიტიკურ ფრაქციებად დაყოფილი სამშობლო, რაც მის სამეგობრო წრესა და ოჯახზეც აისახა (სიონისტი შონბერგიდან დაწყებული მისი ნაცისტი ვაჟით, პეტერით დამთავრებული), ასევე, განსხვავებული კონტექსტები და აუდიტორიები, რომელთა წინაშეც მისი მოსაზრებები გამოითქმებოდა. ვებერნის ხედვათა უფრო ღრმა გააზრება დამყარებულია იმ ფაქტორზე, რომ თავად ნაციზმი მრავალსახოვანია, იგი წარმოადგენს არა „ერთიან დოქტრინას ან სისტემურად ურთიერთდაკავშირებულ მოსაზრებათა ერთობლიობას, არამედ ბუნდოვან მსოფლმხედველობას, რომელიც შედგენილია არაერთი ცრურწმენისგან, რომელთაც სხვადასხვა აუდიტორიაზე სხვადასხვა გავლენა აქვს და რომელსაც „იდეოლოგია“ ძნელად თუ შეიძლება ეწოდოს“.
გარდა ამისა, საკითხის პოლიტიკური მხარე ძლიერ კომპლექსურია, რაც ინდივიდის ბრალეულობაზე დასკვნის გამოტანას ძლიერ ართულებს. აუცილებლად გასათვალისწინებელია, რომ ზოგიერთი ავსტრიელი სოციალ-დემოკრატი ნაციონალ-სოციალისტებს აღიქვამდა ქრისტიან-სოციალისტური პარტიის და მოგვიანებით, „სამამულო ფრონტის“ ალტერნატივად გერმანიასთან უნიფიკაციის კონტექსტში. მაგალითად, კარლ რენერს, კანცლერს, რომელიც ავსტრიის როგორც პირველ (1919–33), ისე მეორე (1945 წლის შემდგომ) რესპუბლიკაში მსახურობდა, გერმანიასთან „ანშლუსი“ უფრო სახარბიელო ალტერნატივად მიაჩნდა, ვიდრე ავსტროფაშისტური რეჟიმი, რომლის პირობებშიც ბერგი, ვებერნი და სოციალ დემოკრატები იტანჯებოდნენ. ვებერნის პროფესიონალური წრე ვენაში როგორც ბევრ ებრაელს, ისე ბევრ სოციალ-დემოკრატსაც აერთიანებდა, ასეთი იყო, მაგალითად, დავიდ იოზეფ ბახი, რომელიც შონბერგის მეგობარიც იყო და რომლისთვისაც ვებერნმა ბევრ მუშათა და მოყვარულთა ანსამბლს უდირიჟორა. ზოგიერთი სოციალ-დემოკრატი ელოდა, რომ ნაცისტური რეჟიმის პირობებში მუშებისათვის მეტი სამუშაო იქნებოდა, ისინი უკეთ იქნებოდნენ დაცული, აგრეთვე, არსებობდა მოლოდინი თუ დემოკრატიის არა, სოციალური რეფორმების და პოლიტიკური სტაბილურობისა მაინც. საფიქრებელია, რომ ვებერნსაც ჰქონდა იმედი, რომ კვლავ შეძლებდა სადირიჟორო საქმიანობას და საკუთარი ოჯახის მომავლის უზრუნველყოფას.
ზოგადად, როგორც ჩანს, ვებერნის დამოკიდებულება ჰიტლერის და ნაცისტების მიმართ თავიდან საკმაოდ ენთუზიასტური იყო და იგი მხოლოდ მოგვიანებით, გერმანიის საერთო იმედგაცრუებასთან ერთად გაცივდა. ერთის მხრივ, ვილი რაიხი აღნიშნავს, რომ ვებერნმა ნაცისტების კულტურული პოლიტიკა ჯერ კიდევ 1933 წელს გააკრიტიკა კერძო ლექციების დროს, რომელთა ფართოდ გამოქვეყნების შემთხვევაში „ვებერნს სერიოზული პრობლემები ელოდა“. მეორეს მხრივ კი, ზოგიერთი პირადი წერილი ნაცისტების მიმართ მის სიმპათიებზე მიუთითებს. პატრიოტიზმმა ვებერნს ნაცისტური რეჟიმის მხარდაჭერისკენ უბიძგა, რაც დასტურდება იოზეფ ჰიუბერისთვის მიწერილ წერილებშიც. ჰიუბერი არმიაში მსახურობდა და თავადაც მსგავს ხედვას იზიარებდა. 1940 წლის 2 მაისს ვებერნმა ჰიტლერი დაახასიათა, როგორც „უნიკალური ადამიანი“, რომელმაც გერმანიის „ახალი სახელმწიფო“ შექმნა, რის გამოც მუსიკალური კრიტიკოსი ალექს როსი მას „ჰიტლერის თამამ ენთუზიასტს“ უწოდებს.
მევიოლინე ლუის კრაზნერმა თავისი 1987 წელს გამოქვეყნებული პუბლიკაციისთვის არა სენტიმენტალური, არამედ ფაქტობრივი და პიროვნული დეტალებით მდიდარი პორტრეტი დაგვიხატა, სადაც აღწერს ვებერნს, როგორც ნამდვილად გულუბრყვილოს და იდეალისტს, მაგრამ ამავე დროს, ჭკუით, სირცხვილის გრძნობით და შეგნებით სავსე პიროვნებას. იგი ითვალისწინებს იმდროინდელი ავსტრიული საზოგადოების კონტექსტს, რომლის ნაწილსაც ვებერნი წარმოადგენდა, რომლისგანაც უკვე გაქცეულიყო შონბერგი და რომელშიც, უკვე პრო-ნაცისტურმა ვენის ფილარმონიულმა ორკესტრმა უარი თქვა განსვენებული ბერგის სავიოლინე კონცერტის შესრულებაზე. კრაზნერი ნათლად იხსენებს მისი და ვებერნის ვიზიტს ამ უკანასკნელის სახლში მარია ენცერსდორფში, მედლინგში, როცა ნაცისტები ავსტრიაში შეიჭრნენ. ვებერნმა, რომელმაც დრო, 16:00 საათი ზუსტად იწინასწარმეტყველა, ახალი ამბების მოსასმენად რადიო ჩართო, დაუყოვნებლივ გააფრთხილა კრაზნერი და გაქცევა ურჩია. კრაზნერი ასეც მოიქცა და თავდაპირველად ვენაში გაემგზავრა. იგი გარკვევით არ ამბობს, ამ გაფრთხილების მიზეზი კრაზნერის უსაფრთხოებაზე ზრუნვა იყო, თუ იმ უხერხულობის თავიდან აცილება, რასაც მისი იქ ყოფნა გამოიწვევდა საზეიმო აღნიშვნის დროს, რომელიც ვებერნის პრო-ნაცისტურ ოჯახში და ზოგადად, პრო-ნაცისტურ მედლინგში აუცილებლად გაიმართებოდა. კრაზნერმა მხოლოდ მოგვიანებით გააანალიზა, რამხელა საფრთხეში იმყოფებოდა იმ დროს სინამდვილეში. იგი მოგვიანებით რამდენჯერმე ჩავიდა ავსტრიაში, რათა მეგობრები, მათ შორის, შონბერგის ქალიშვილი გერტრუდა და მისი მეუღლე, ფელიქს გრაისლე, დაერწმუნებინა, დროულად დაეტოვებინათ ქვეყანა. საბოლოოდ, მას სამუდამოდ გაქცევა მოუხდა 1941 წელს მომხდარი ინციდენტის შემდეგ, როცა ადგილობრივებისა და პოლიციისგან მხოლოდ ამერიკულმა პასპორტმა იხსნა.
კრაზნერი გადმოგვცემს ისტორიას, რომელიც მას შონბერგის ვაჟმა, გიორგიმ მოუთხო. გიორგი ებრაელი იყო, რომელიც ომის დროს ვენაში დარჩა, იხსენებს, რომ ვებერნის ოჯახმა, თავიანთი რისკის ფასად, მას და მის ოჯახს ომის ბოლო პერიოდში საკვები და თავშესაფარი მისცა ვებერნების სიძის კუთვნილ სახლში, მედლინგში. გიორგი და მისი ოჯახი იქვე დატოვეს, როცა ვებერნი და მისი ოჯახი ფეხით გაიქცნენ მიტერზილში, დაახლოებით 75 კილომეტრის მოშორებით, რათა რუსების მოსალოდნელი შემოჭრისგან თავი დაეცვათ. ირონიულია, რომ აღმოჩენისთანავე რუსებმა გიორგი „ნაცისტების ჯაშუშად“ მიიჩნიეს ვებერნების სარდაფში აღმოჩენილი ნაცისტური პროპაგანდის და საბრძოლო მასალების გამო. გიორგი მხოლოდ ნაცისტების სპეციალური მითითებით შეკერილმა ტანისამოსმა გადარჩინა, რომელზეც ყვითელი დავითის ვარსკვლავი იყო ამოქარგული. იგი აღნიშნულ ბინაში ოჯახთან ერთად 1969 წლამდე ცხოვრობდა.
ასევე, ცნობილია, რომ ვებერნი დაეხმარა იოზეფ პოლნაუერს, ებრაელ მეგობარს, რომელიც ალბინოსი იყო და ამის წყალობით ნაცისტების ყურადღებას მეტწილად თავი აარიდა და მოგვიანებით რედაქტირება გაუწია და გამოსცა ვებერნის მიმოწერა ჰილდეგარდ ჯოუნთან, რომელიც ვებერნისთვის ტექსტებს წერდა და მის ქმართან, მოქანდაკე იოზეფ ჰუმპლიკთან.
მიუხედავად ამისა, კრაზნერს განსაკუთრებით აწუხებდა ვებერნთან 1936 წელს შემდგარი საუბარი ებრაელების შესახებ, რომლის დროსაც კომპოზიტორმა გამოთქვა ბუნდოვანი, თუმცა, ერთმნიშვნელოვნად ანტისემიტური შეხედულება, რომ „შონბერგიც კი, ებრაელი რომ არ ყოფილიყო, სულ სხვანაირი იქნებოდა“. ვებერნი, 1987 წლის გადმოსახედიდან, იხსენებს, რომ იმ დროს „ებრაელები... ყველა სიძნელის ცენტრში იყვნენ. ვისაც სურდა, შეეძლო მთელი ეს უბედურება, ეს უბადრუკი მდგომარეობა დაებრალებინა ებრაელებისთვის, რომელთაც ის აღმოსავლეთიდან ბევრ რადიკალურ იდეასთან ერთად თან მოიტანეს. ხალხი თავიანთ ფინანსურ სირთულეებს ებრაელებს აბრალებდა. ებრაელები ერთდროულად იყვნენ ღატაკი ხალხი, ვისაც არაფერი ებადა და კაპიტალისტები, რომლებიც ყველაფერს აკონტროლებდნენ“.
მუსიკათმცოდნე რიჩარდ ტარუსკინი ვებერნს სწორად, მაგრამ ბუნდოვნად ახასიათებს, როგორც პან-გერმანულ ნაციონალისტს, თუმცა შემდგომ ბევრად შორს მიდის და ამბობს, რომ კომპოზიტორი სიხარულით შეხვდა 1938 წლის „ანშლუსს“. საუკეთესო შემთხვევაში ეს მისი წყაროს, კრაზნერის მონათხრობის ინტერპრეტაციაა, უარეს შემთხვევაში კი მისი გაზვიადება და დამახინჯება. ამ დელიკატურ საკითზე ტარუსკინის სანდოობაზე მსჯელობისას გასათვალიწინებელია, რომ იგი ზოგადად წინააღმდეგობრივად და ზოგ შემთხვევაში, მტრულად იყო განწყობილი ვენის მეორე სკოლის მიმართ, რომელთა შორისაც ვებერნი ყველაზე ექსტრემალური, რადიკალური და რთული იყო. კომპოზიტორი და შემსრულებელი ფრანკლინ კოქსი არა მხოლოდ ახასიათებს ტარუსკინს, როგორც არაზუსტ და არასანდო ისტორიკოსს, არამედ აკრიტიკებს კიდეც მას, როგორც „ტონალობის რესტავრაციის იდეოლოგს“. კოქსის აზრით, ტარუსკინი, როგორც „რეაქციონერი ისტორიკოსი“ ვენის მეორე სკოლის ოპოზიციაში დგას, რომელიც, თავის მხრივ, დისონანსის ემანსიპაციის სიმბოლოა. თავად ტარუსკინიც აღიარებს, რომ ვენის მეორე სკოლაზე მსჯელობის კონტექსტში საეჭვო რეპუტაცია აქვს და მისი ნაშრომის გამო ვებერნის შესახებ მასზე თქვეს, რომ იგი, „შექსპირის მარკუს ანტონიუსის მსგავსად, ვებერნის დასამარხად მოვიდა და არა მის სადიდებლად“.
ტარუსკინის მეთოდების და განცხადებების საწინააღმდეგოდ, მუსიკოლოგი პამელა პოტერი გვირჩევს, რომ „მნიშვნელოვანია მესამე რაიხის დროს მუსიკალური ცხოვრების ყველა ასპექტის გათვალისწინება, რადგან ერთობლიობაში ისინი წარმოაჩენენ იმ სირთულეს, რაც მუსიკოსების და კომპოზიტორების ყოველდღიურ არსებობას ახლდა თან, [...] რადგან უეჭველია, რომ ცალკეული ინდივიდების პოლიტიკურ ბრალეულობაზე კამათი გაგრძელდება, მით უმეტეს, კომპოზიტორების შესახებ, რომელთა შემთხვევაშიც ამ კამათის შედეგი რეპერტუარში მათ მოხვედრას განსაზღვრავს“.
ვებერნის 1944–1945 წლების კორესპონდენცია სავსეა დაბომბვებზე, სიკვდილზე, ნგრევაზე, დანაკარგზე და წესრიგის ჩამოშლაზე საუბრით, თუმცა, ისინი ასევე ეხება რამდენიმე შვილიშვილის დაბადებას. სამოცი წლის ასაკში (ე.ი. 1943 წლის დეკემბერში) ვებერნი წერს, რომ ცხოვრობს სახლიდან შორს, ყაზარმაში და დილის 6 საათიდან საღამოს 5 საათამდე პოლიციის ოფიცრის მოვალეობას ასრულებს საჰაერო რეიდებისგან დაცვის საკითხში. 1945 წლის 3 მარტს ვებერნს შეატყობინეს, რომ მისი ერთადერთი ვაჟი, პეტერი 14 თებერვალს, სამხედრო მატარებელზე განხორციელებული საჰაერო თავდასხმის შედეგად მიღებული ჭრილობებით გარდაცვლილიყო.
გარდაცვალება მოკავშირეთა მიერ დაკავებულ ავსტრიაში
1945 წლის 15 სექტემბერს, შინ დაბრუნებული ვებერნი აშშ-ის არმიის ჯარისკაცმა მოკლა, მას შემდეგ, რაც მისი სიძე შავ ბაზარზე ვაჭრობისთვის დააკავეს. ინციდენტი მაშინ მოხდა, როცა, კომენდანტის საათის დაწყებამდე 45 წუთით ადრე ვებერნი სიძის მიერ ნაჩუქარი სიგარის მოსაწევად გარეთ გამოვიდა, რათა სახლში მძინარე შვილიშვილები არ შეეწუხებინა. მის სიკვდილზე პასუხისმგებელი იყო I კლასის რიგითი რეიმონდ ნორვუდ ბელი, ჩრდილოეთ კაროლინადან, რომელიც არმიაში მზარეულად მსახურობდა. იგი ძლიერ ნანობდა ჩადენილ შეცდომას და სიცოცხლე 1955 წელს, ღრმა ალკოჰოლიზმში დაასრულა.
ვებერნს მეუღლე, ვილჰელმინა მერტლი (გარდაიცვალა 1949 წელს) და სამი ქალიშვილი დარჩა.
მუსიკა
ვებერნის კომპოზიციები ლაკონიურია, გაფილტრული და მკაცრად შერჩეული. მის სიცოცხლეში მხოლოდ 31 კომპოზიცია გამოიცა, ხოლო როცა პიერ ბულეზმა მისი ყველა კომპოზიციის ჩაწერა განახორციელა, მათ შორის, ზოგიერთისა ოპუსის ნომრების გარეშეც, შედეგი სულ 6 კომპაქტ-დისკზე დაეტია. მიუხედავად იმისა, რომ ხანგრძლივი კარიერის განმავლობაში ვებერნის მუსიკა შეიცვალა, იგი ყოვლთვის ხასიათდებოდა სპარტანული ტექსტურით, რომელშიც ყველა ნოტი ნათლად და გარკვევით ისმის; ყურადღებით შერჩეული ტემბრებით, რასაც ხშირად თან ახლდა დეტალური ინტრუქციები შემსრულებლებისადმი და გაფართოებული საშემსრულებლო ტექნიკების გამოყენება; ფართო დიაპაზონის მელოდიური ხაზებით, რომელიც ხშირად ოქტავაზე დიდ ნახტომებს შეიცავს და მცირე ხანგრძლივობით: ექვსი ბაგატელა სიმებიანი კვარტეტისთვის (1913) სულ სამი წუთი გრძელდება.
ვებერნის მუსიკის პერიოდებად დაყოფა რთულია, რადგან მისი მუსიკის კონცეფციები და მეთოდები ერთიანია, ურთიერთდაკავშირებული და მხოლოდ თანდათანობით იცვლებოდა, ძველი და ახალი კი მასში თანაარსებობდა, განსაკუთრებით შუა პერიოდის სიმღერებში. მაგალითად, მის მიერ თორმეტტონიანი ტექნიკის გამოყენება თავდაპირველად დიდ სტილისტურ მნიშვნელობას არ ატარებდა იგი მხოლოდ ბოლო პერიოდის ნაწარმოებებში შეიძინა. აქედან გამომდინარე, ქვემოთ მოცემული დაყოფა მხოლოდ მოხერხებულობისთვისაა შემოტანილი.
ახალგაზრდობა და პირველი პერიოდი სწავლის შემდეგ, opp. 1–2, 1899–1908
ადრეული ნაწარმოებებიდან ვებერნი ძალიან ცოტას აქვეყნებდა, იყო განსაკუთრებით ფრთხილი და ხშირად აკეთებდა რევიზიებს. ბევრი ახალგაზრდობის დროინდელი ნაწარმოები უცნობი დარჩა, ვიდრე 1960-იან წლებში მოლდენჰაუერებმა არ აღმოაჩინეს, შედეგად, ვებერნის მუსიკალური იდენტობის ფორმირების პროცესი უცნობი დარჩა, რაც მით უფრო მნიშვნელოვანია ასეთი ინოვატორის შემთხვევაში. ამის გამო, ბულეზის პირველი პროექტი ვებერნის „ყველა“ ნაწარმოების ჩაწერისთვის, რომელშიც ახალგაზრდობის დროინდელი მუსიკა არ შედიოდა, არა ექვს, არამედ სამ კომპაქტ დისკზე დაეტია.