cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თბილისის ისტორია
თბილისი ხვარაზმელთა ბატონობის დროს
რათა ქართველთა მოდგმა კიდევ უფრო შეურაცხეყო, ჯალალედინმა რაღაცა უცნაური კიბე მიადგა და გადმოსახედი დაიდგა. სიონის ეკლესიიდან ქრისტესა და ღვთისმშობლის ხატები გაამოატანინდა და მეტეხის ხიდზე პირაღმა დააწყობინა. აქ, ამ ხიდის ყურეზე, ცხვრის ჯოგივიტ მორეკეს ქრისტიანი მოსახლეობა. მათ უბრძანეს უარეყოთ ქრისტიანობა, ეღიარებინათ მაჰმადიანობა და ქრისტესა და ღვთისმშობლის ხატებს ფეხით შედგმოდნენ. იმ დღეებში ზეციურ საქართველოს 100 ათასი თბილისში ნაწამები ქრისტიანი შეემატა.
ქრისტიანთა ამოჟლეტვის შემდეგ ჯალალედინმა ქალაქი გაძარცვა. ნესევის სიტყვით, ჯალალედინს თბილისში იმდენი სიმდიდრე ჩავარდნია ხელში, რომ მათი აღსაწერი ქაღალდის გრაგნილებისაგან მთელი გორები დადგაო. კირაკზ გარძაკნელის თქმით თბილისის აღებისა და ქალაქის სიმდიდრის ხელთგდების შემდეგ ჯალალედინს განცხადებია: მე რომ აქ მარტო სიმდიდრისათვის მოვსულიყავი, ამისთვის თბილისის სიმდიდრე სრულიად საკმარისი იქნებოდაო.
თბილისის დაცემას მსოფლიო ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა. ამ ამბავმა მაშინდელი აღმოსავლეთი ფეხზე დააყენა. მაჰმადიანური სამყაროსაქრისტიანოს მარცხს ხედავდა თბილისსის განადგურებაში.
არაბი ისტორიკოსი იბნ-ალასირი დიდი სიხარულით აგვიღწერს ჯალალედინის გამარჯვებას და ქართველთა დამარცხებას. მანამდეო, ამბობს იბნ-ალასირი, ქართველები მაჰმადიანებს მეტად მედიდურად ეპყრობოდნენ და რაც უნდოდათ იმას სჩადიოდნენ. ადარბადაგანის თითოეული ქალაქის წინააღმდეგ მათ გალაშქრება შეეძლოთ და ვერც ერთი მოწინააღმდეგე მათ ვერ შეაჩერებდათ და ვერც ერთი დამცველი მათ ვერ უკუაქცევდათ. ქართველები არზრუმის წინააღმდეგაც ამნაირადვე იქცეოდნენ, ისე რომ არზრუმის მპყრობელი ქართველი მეფის ნაწყალობევ საპატიო სამოსლით იმოსებოდა და მას ისეთი დროშაც კი ააფრიალებინეს, რომელსაც თავზე ჯვარი ჰქონდა გაკეთებულიო.
იბნ-ალასარის სიტყვებით: „მთელ მცირე აზიაში მაშინ ქართველთა ძლიერების წინააღმდეგი არავინ იყო და ჯალალედინმა ახლა გამოიჩინა ის გულადობა, რომელიც ადარბადაგანელთ და სპარსელ ამირებს, მთავრებსა და სულტანებს აკლდათო“.
ჯალალედინი თბილისის აოხრებით არ დაკმაყოფილებულა. მან აქ სამხედრო პლაცდარმი შექმნა და იწყო ქართული პროვინციების რბევა-აწიოკება. ჟამთაათმწერელს აღნიშნული აქვს, რომ მას შემდეგ, რაც ჯალალედინმა თბილისი მოაოხრა, ხვარაზმელებმა „იწყეს რბევად, ტყუენვად, ხოცვად და კვლად“.
მას შემდეგ, რაც თბილისი ააოხრა და აღმოსავლეთ საქართველოს ძირითადი რაიონები დაარბია, ჯალალედინა აქ მეციხოვნე ჯარი დატოვა და თვითონ ქერმანს გაემგზავრა. თბილისში დარჩენილი ხვარაზმელთა ნაწილების უფროსად ჯალალედინმა შერეფ ელმუკი დანიშნა. მას ევალებოდა ქართველ პარტიზანთა ჯგუფების წინააღმდეგ ბრძოლა.
სექტემბრის ბოლოს ჯალალედინი კვლავ საქართველოშიდაბრუნდა და თბილისში მოვიდა. მცირე შესვენების შემდეგ თბილისიდან ხვარაზმელთა დიდი ჯგუებით ანისზე და კარზე გაილაშქრა. აქ ქართველებმა მედგარი ბრძოლა გაუმართეს მტერს და დიდი ვნება მიაყენეს. მიუხედავად იმისა, რომ ჯალალედინმა დასახელებულ ქალაქების წინააღმდეგ საბრძოლველი მანქანებიც კი გამიყენა, მაინც ვერაფერს გახდა და სირცხვილეული დაბრუნდა თბილისში.
ნესევის გადმოცემით, ანისიდან დაბრუნებული ჯალალედინი თბილისში მცირე ხანს დარჩა, შემდეგ საქართველოს სხვა პროვინციებს შეესია და დიდი ალაფითა და ტყვეებით კვლავ თბილისში დაბრუნდა.
ჯალალედინის თარეში 1231 წლამდე გაგრძელდა სანამ ქურთი კაცის ხელით არ მოიკლა ბასიანის მთებში. მისი სიკვდილის შემდეგ მის მიერ შეკოწიწებული სახელმწიფო დაიშალა და საქართველოც გათავისუფლდა ხვარაზმელთა ბატონობისაგან. სამეფო ხელისუფლება ქუთაისიდან კვლავ თბილისში გადმოვიდა. დაბრუნდნენ მთებში გახიზნული მოქალაქეებიც, ქალაქმა თანდათან იწყო მოშენება, მაგრამ ხვარაზმელთაგან მიყენებული ჭრილობა თბილისს ჯერ არ ჰქონდა მოშუშებული, რომ მას ახალი დამპყრობლები — მონღოლები მოადგნენ.
თბილისი მონღოლთა ბატონობის დროს
XIII საუკუნის დასაწყისში მონღო-თათართა ტომები გაერთიანდნენ და უზარმაზარი სახელმწიფო შექმნეს. მონღოლ-თათართა სახელმწიფო, განვითარების მხრივ, ადრინდელ ფეოდალურ უღტიერთობის საფეხურზე იდგა და გვაროვნული წყობილების გადმონაშთი მასში ჯერ კიდევ ძლიერი იყო. მონღოლთა სახელმწიფოს შექმნა-გაძლიერებაში დიდი წვლილი მიუძღვის ჩინგის-ხანს. ჩინგიზ-ხანმა მთელი რიგი რეფორმები ჩაატარა, შექმნა სამხედრო ორგანიზაცია და XIII საუკუნის ათიან წლებში იწყო სხვისი ქვეყნების დაპყრობა.
პირველად მონღოლები საქართველოში 1220 წელს გამოჩნდნენ. მათ შესახებ ქართველებს წარმოდგენაც არ ჰქონდათ. იმდროინდელი მატიანე მათ „უცხო თესლს“ უწოდებს.
იტაგუარა
იტაგუარა (Itaguara) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაგუარის შემადგენლობაში.
თბილისის ისტორია
თბილისი მონღოლთა ბატონობის დროს
მონღოლთა ე პირველი ტალღა ჩვენი ქვეყნის დაპყრობას არ ისახავდა მიზნად. მას შემდეგ რაც ჩინგიზ-ხანმა ხვარაზმელები დაამარცხა, მის სარდლებს ჯებეს და სუბუდაის დაევალათ გასცნობოდნენ კასპიის ზღვის დასავლეთით მდებარე ქვეყნებს.
იტაგუარა
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 372 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.14 კმ²-ზე. ფართობი 410 468 კმ²-ია.
თბილისის ისტორია
თბილისი მონღოლთა ბატონობის დროს
მონღოლთა ამ პირველ ტალღას თბილისამდე არ მოუღწევია. ისინი საქართველოს სამეფოს სამხრეთ პროვინციებში შემოიჭრნენ. საქართველოს მეფე ლაშა-გიორგიმ ჯარი შეჰყარა და მდინარე ბერდუჯის ნაპირზე საგიმის ველზე გაუმართა ბრძოლა. ბრძოლა ქართველთა მარცხით დამთავრდა თუმცა თბილისამდე არ მოსულან და სამშვილდიდან დარუბანდის გზით ყივჩაღეთს გასწიეს.
მეორედ მონღოლები XIII საუკუნის 40-იან წლებში გამოჩნდნენ, აიღეს ადერბაიჯანი და შემდეგ საქართველოს მოადგნენ. მათ აიღეს განჯა, შამქორი, ლორე, დმანისი, სამშვილდე და ბოლოს თბილისსაც მოადგნენ. სამეფო კარი მონღოლების საქართველოს ტერიტორიაზე შემოსვლისთანავე ქაუთაისში გადავიდა და რუსუდან მეფემ, ქალაქის დაცვა მუხაიძეს დაავალა. მისთვის ნაბრძანაბი იყო რომ თბილისი გადაეწვათ მონღოლთა შესვლისთანავე. მონღოლებმა თბილისი სრულად დაიპყრეს და შეუდგნენ მოსახლეობის ძარცვა აწიოკებას.
რუსუდანმა მონღოლთა უმაღლეს ხელისუფლებას ელჩები გაუგზავნა, რომელთც ევალებოდათ გაერკვიათ ის პირობები რომლებსაც მონღოლების მხარე სთავაზობდა. ელჩებმა შანშემ, ავაგმა, ვარამ გაგელმა და შოთა კუპრმა როგორც ჩანს, მოაგვარეს მონღოლებთან საქმე და მას შემდეგ მონღოლთა უზენაესმა ხელისუფალმა საქართველოში
რუსუდანი დათანხმდა ამ პირობას და შვილითურთ თბილისში გადმოვიდა. ამიერიდან თუმცა მონღოლთა ბატონობის ქვეშ, მაგრამ მაინც კვლავ თბილისი საქართველოს დედაქალაქი გახდა.
მონღოლებთან შეთანხმების პირობა ითვალისწინებდა, რომ ქართველები აღიარებდნენ მონღოლთა უზენაესობას და ხარკს გადაიხდიდნენ, მონღოლები ჰპირდებოდნენ, რომ ისინი არ ჩაერეოდნენ ქართველთა შინაურ საქმეებში და რუსუდანის ძეს, დავითს დაუმტკიცებდნენ მეფობას. რადგან მონღოლთა წესის თანახმად მათ მიერ დამორჩილებული ქვეყნის მეფე დიდ ყაენს უნდა დაემტკიცებინა, ამიტომ დავით რუსუდანის ძე ყარა-ყუმს უნდა წასულიყო.
დავითი მხლებლებითურთ მონღოლეთს გაემგზავრა. რუსუდანი თბილისში დაჯდა და აქედან განაგებდა საქვეყნო საქმეებს. დრო გადიოდა, დავითი კი არსად ჩანდა. 1245 წელს რუსუდანი გარდაიცვალა.
ამით ისარგებლეს მონღოლებმა და საქართველოში მმართველობის მონღოლური წესი შემოიღეს. საქართველოს მთელი მიწა-წყალი ცალკეულ სამხედრო ადმინისტრაციულ ოლქებად — დუმანებად დაჰყვეს, რომლის სათავეში ერისთავები ჩააყენეს.
დუმანის ერისთავ-მესვეურთა შორის დაიწყო ბრძოლა პირველობისათვის, რომელთა შორის განსაკუთრებით აქტიურობდა ჰერეთ-კახეთის დუმანის მეთაური ეგარსლან ბაკურციხელი. ის „ეგზომ განდიდნა, რომელ კნინღა სახელის დებადცა მეფისა იკადრა“. მისმა ასეთმა საქციელმა ქართველი ფეოდალები დააფიქრა და რადგანაც უკვე გაგზავნილ დავითს უკან ცოცხლად დაბრუნებულს აღარავინ ელოდა ყარა-ყუმში გაგზავნეს დავითი ლაშას ძე. ადგილზე ჩასულ უფლისწულს დავითი ცოცხალი დახვედრია. მონღოლეთში ჩასულ ქართველ ფეოდალთა შორის ბრძოლა გაიმართა თუ რომელი დავითუ უნდა გამხდარიყო მეფე. საქმე ისე წარმიმართა რომ მონღოლთა მბრძანებელმა ორივე კანონიერ მეფედ აღიარა და თბილისში გამოისტუმრა.
1248 წლის ახლო ხანებში ორივე მეფე თბილისში ჩამოვიდა.
აჯანყებები მონღოლთა წინააღმდეგ
სამეფო რეზიდენცია თბილისში იყო. იქვე არსებობდა დარბაზი და სავარაუდოდ სავაზიროც. ასე რომ, ქვეყნის პოლიტიკური მაჯის ცემა, თუმცა საკმაოდ შესუსტებული, თბილისში იწყებოდა. როდესაც მონღოლთა ბატონობა აუტანელი გახდა, თბილისში, ულუ დავითის მეტაურობით, საქართველოს თავკაცები შეიკრიბნენ. მატი შეკრების მთავარი მიზანი ყოფილა დაესახათ ღონისძიებები მონღოლთა უღლისაგან თავის დასაღწევად. კირაკოზ გრანელი ამ ამბავს ასე გადმოგვცემს:
საქართველოს ყველა მთავარი თავისი ჯარით გამოცხადდა თბილისში დავით მეფესთან. ზოგი მათგანი შეკრებილთა წინაშე ასეთ სიტყვას ამბობდა: რატომ უნდა ვემორჩილებოდეთ თათრებს როდესაც ამდენი ჯარი გვყავს? მოდით, მოულოდნელად დავატყდეთ თავს, ამოვხოცოთ და გავათავისუფლოთ ჩვენი ქვეყანაო. მაგრამ ასეთ მოსაზრებას წინ აღუდგა ავაგი... კირაკოზი განაგრძობს: ამ შეკრებულობის შესახებ ვიღაცამ აცნობა თათართა სარდალს, რომელიც თბილისთან ახლოს იყო. მან მაშინვე მიიღო ზომები, მთავართაგან ნაწილი, რომელთაც მოუსწრო, დააპატიმრა და ხელხუნდი დაადო, ხოლო იმათ, ვინც გაასწრო, მდევრები დაადევნა. ყველას უბედურება მოელოდა, რომ ერთ შემთხვევას არ ეშველაო, გვარწმუნებს კირაკოზი. მონღოლთა ერთი მხედართმთავარი ჩაღთაი, რომელიც ავაგის მეგობარი იყო, საქმეში ჩაერია და რაზმის უფროსს უთხრა: ჩვენ ყაენისაგან რწმუნება არ გვაქვს დავხოცოთ ისინი, ვინც გვემორჩილებიან და ხარკს უხდიან ყაენს. მათი შეთქმულება ჯერ გამოსარკვევია; თუ თქვენ მათ უმიზეზოდ დახოცავთ, იცოდეთ, პასუხს აგებთ ყაენის წინაშეო. ამით შეშინებულმა მონღოლთა სარდალმა ხელი აიღო შურისძიებაზე...
კირაკოზი ირწმუნება, რომ სწორედ იმ დროს, როცა თბილისში მყოფი პატიმრები ამ დღეში იყვნენ, აქ მოვიდა მეფე დავითი, ავაგი და სხვა ქართველი მთავრები. მონღოლებმა, თავიანთ ჩვეულების მიხედვით, მეფეს და მის მხლებლებს ხელ-ფეხი შეუკრეს და ასე ამყოფეს სამი დღის მანძილზე. ხელ-ფეხშეკრულებს სცემდნენ და შეურაცხყოფდნენ, რის შემდეგაც გამოსასყიდი გამოართვეს და გაუშვეს. ამის შემდეგ მონღოლები დაესივნენ საქართველოს კუთხეების მოსახლეობას და ააწიოკეს ისინი, ბევრი ქალი და კაცი დაატყვევეს, ხოლო ბავშვები წყალში გადაყარესო.
თბილისელთა ეს აჯანყება XIII საუკუნის 50-იან წლებში მომხდარა. მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყებები გრძელდებოდა.
1259 წელს მონღოლთა წინააღმდეგ მომხდარი აჯანყება, რომელსაც დავით ნარინი ხელმძღვანელობდა, რომელმაც იმდენად სერიოზული ხასიათი მიეღო რომ აჯანყების ჩასახშობად საქართველოში მყოფი მონღოლთა ჯარი საკმარისი არ ყოფილა და არღუნ ნოინი ჰულაგუ ყაენთან წასულა დამატებითი ჯარის გამოსათხოვად. ერთი წლის შემდეგ მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყო დავით ულუმ, თუმცა დამარცხდა და მესხეთს შეაფარა თავი. ამით ისარგებლეს მონღოლებმა და თბილისი და მთელი აღმოსავლეთი საქართველო ერთ სომეხ ვაჭარს, შადინს ჩააბარეს.
XIII საუკუკნეში დემეტრე თავდადებულის დროს თბილისში აშენდა მეტეხის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი.
თბილისი XVI საუკუნეებში
XVI საუკუნის დამდეგს თბილისი მცირე ზომის ქალაქად იქცა. 1522 წელს ქართლში ირანის შაჰი ისმაილ I შეიჭრა. დავით X-მ შაჰს ზავი შესთავაზა. ისმაილმა დავითს მაჰმადიანობის მიღება მოსთხოვა. ამ პირობაზე დავითი არ დათანხმდა და თავდაცვისათვის მზადებას შეუდგა. კახეთიდან და სამცხიდან მაშველი რაზმები ჩამოვიდნენ, მეფემ დაიქირავა მთისა და ჩრდილოეთ კავკასიის მეომრები, გაამაგრა ციხე-კოშკები, განსაკუთრებით თბილისის ციხე.
გადამწყვეტი ბრძოლა სოფელ თელეთთან გაიმართა. ბრძოლაში ვაჟკაცობით თავი გამოიჩინა დავით X-ის ვაჟმა ლუარსაბმა. მისი მეთაურობითაც ქართველებმა დაამარცხეს და უკუაგდეს ყიზილბაშთა მარცხენა ფრთა. შაჰ ისმაილ I იძულებული გახდა უკანასკნელი საშუალებისთვის მიემართა. მან ირანელთა გვარდია და სარეზერვო ჯარი იაღლუჯის მთაზე გადმოიყვანა და ბრძოლის ველის უკან მოექცა. მტრის უკნიდან გამოჩენამ გატეხა ქართველთა სიმტკიცე. გაფანტული ქართული მხედრობის თავმოყრა შეუძლებელი გახდა. დავითი X შიდა ქართლში გაიხიზნა და ახალი ბრძოლისათვის სამზადისს შეუდგა. ყიზილბაშები თბილისს მოადგნენ. ქალაქი კარგად იყო გამაგრებული, თუმცა შაჰმა ციხისთავი მოისყიდა, რომელმაც მტერს ქალაქის კარი გაუღო. ყიზილბაშებმა თბილისი მიწასთან გაასწორეს, გაიძარცვა ქართული ეკლესიები. შაჰ ისმაილის ბრძანებით თბილისში მეტეხის ხიდთან მეჩეთი აიგო.
თელეთის ბრძოლის შესახებ ქართულ ისტორიოგრაფიაში აზრთა სხვადასხვაობაა. აკადემიკოსი ნ. ბერძენიშვილს თელეთის ბრძოლა ნამდვილ ფაქტად მიაჩნდა. მკვლევართა ერთი ნაწილის აზრით (დ. კაციტაძე, რ. კიკნაძე), შაჰ-ისმაილ I საქართველოში არ ყოფილა. ვახუშტის ბაგრატიონს თელეთის ბრძოლის ფაქტი სჯეროდა, მაგრამ საეჭვოდ თვლიდა ამ ბრძოლაში თვითონ შაჰის მონაწილეობას. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, შაჰ-ისმაილ I-ის ეს ლაშქრობა ლუარსაბ I-ის დროს მოხდა.
ისმაილის სიკვდილის შემდეგ, 1524 წელს დავით X-ს ძალისხმევით ქართველებმა თბილისი გაათავისუფლეს. შეკეთდა ძველი და აშენდა ახალი შენობები, იმატა მოსახლეობამ, გამოცოცხლდა ვაჭრობა და ხელოსნობა. ქალაქი კვლავ განვითარების გზას დაადგა. 1541 წელს 12000 რჩეულ ყიზილბელ მხედართან ერთად თბილისის კედლებს შუაღამისას შაჰ თამაზი მოადგა. თბილისის მოურავი და მეციხოვნეთა მეთაური, გულბაათი ციხის კედელზე თოკით ჩამოეშვა, შაჰს ეახლა და ქალაქის გასაღები მოწიწებით მიართვა. ყიზილბაშთა ლაშქარი ქალაქში შეიჭრა. წინ გულბაათი და მისი ვაჟები მიუძღოდნენ, თავზე ყიზილბაშური თაჯები ეხურათ. სპარსელებმა კვლავ ააოხრეს ქალაქი, დაარბიეს მოსახლეობა და გაძარცვეს ეკლესიები. შაჰმა თბილისის ციხეში ყიზილბაშთა მეციხოვნეები შეაყენა.
ლუარსაბ მეფემ ქართლში ჩაყენებული ყიზილბაშები გაწყვიტა და თბილისი გაათავისუფლა. 1552 წელს სიონის ტაძრისთვის ბოძებულ სიგელში ლუარსაბ მეფე აღნიშნავს, რომ: ჩვენ შევედით საქართველოს დედაქალაქში და.
1554 წელს შაჰ თამაზმა კვლავ აიღო თბილისი და ქალაქში სპარსული გარნიზონი ჩააყენა, თუმცა ლუარსაბ მეფის დამორჩილება ვერც ამჯერად მოახერხა და ირანში გაბრუნდა. შაჰმა ქართლიდან 30 ათასი ტყვე წაიყვანა, მათ შორის წარჩინებული აზნაურების ოჯახის წევრები და ლუარსაბის დედა. 1555 წელს დაიდო ამასიის ზავი, რომლის მიხედვითაც ოსმალეთმა აღმოსავლეთ საქართველო ირანს დაუთმო. 1556 წელს ქართველებმა სასტიკად დაამარცხეს სპარსეთის მრავალრიცხვოვანი ჯარი სოფელ გარისთან. ამ ბრძოლას შეეწირა მოხუცი მეფე ლუარსაბი. ქართლის სამეფო ტახტი დაიკავა მისმა ვაჟმა, სიმონმა, რომელმაც გამეფებისთანავე ერთ-ერთ მთავარ მიზნად თბილისის ყიზილბაშებისგან გათავისუფლება დაისახა. 1561 წელს სვიმონი დამარცხდა სპარსელებთან ბრძოლაში ციხედიდის მიდამოებში და გორის ციხეს შეაფარა თავი. სპარსელებმა დამატებითი რაზმები შემოიყვანეს ქართლში. ყიზილბაშებმა ქართლში სვიმონის ძმა, დაუდ-ხანი გაამეფეს, რომელმაც ისლამი მიიღო. ქართლის მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა დაუდ-ხანი მეფედ არ ცნო და სიმონს მიემხრო, რომელიც თბილისის აღებას და ტახტის დაბრუნებას ლამობდა. 1578 წელს თბილისში ოსმალეთის ლაშქარი შევიდა მუსტაფა ლალა-ფაშას სარდლობით. დაუდ-ხანმა ქალაქი გადაწვა და გაიხიზნა, ოსმალებმა თბილისი უომრად დაიკავეს.
თბილისი XVII-XVIII საუკუნეებში
1576 წელს თბილისის მთავარ ციხეში ოსმალებმა ააშენეს სტამბოლის გოდოლი. XVII საუკუნის 30-იან-40-იან წლებში თბილისი აღმავლობის გზას დაადგა. ქართლის ხანმა როსტომმა ანჩისხატსა და სიონს შორის ააშენა სასახლე და მეფის რეზიდენცია ციხიდან იქ გადაიტანა, ციხე კი მთლიანად ირანელთა გარნიზონს დაუთმო. 1650-იან წლებში თბილისში 9600 ბანიანი სახლი იდგა. ამ ხანებში თბილისს სავაჭრო ურთიერთობები ჰქონდა აღმოსავლეთის ქალაქებთან, განჯასთან, შამახიასთან, ერევანთან, არზრუმთან, თავრიზთან. განვითარებული იყო ხელოსნური წარმოება. 1700 წელს ქალაქში დაახლოებით 20 000 მცხოვრები ითვლებოდა. 1680-1700 წლებში ააშენეს ქალაქის კედელი მტკვრის გასწვრივ. XVII საუკუნის თბილისში იყო სამი მოედანი: მეფის მოედანი, ყაბახი და ციხის მოედანი. მდინარე მტკვარზე ერთადერთი ხიდი იყო, კიდევ ერთი ბაჰბუდას ხიდი აშენებული იყო მდინარე ვერეზე, ქალაქის გარეუბანში. ქალაქში იდგა რამდენიმე ქარვასლა.
1723 წელს თბილისი ოსმალემა აიღეს და დაიწყო ოსმალობა. თბილისში დაჯდა ახალციხის ფაშა ისაყ I. ოსმალეთი თბილისს 1735 წლამდე ფლობდა. 1735 წელს თბილისში დაიწყო ყიზილბაშობა. 1744 წელს თეიმურაზ II ქრისტიანული წესით ეკურთხა ქართლის მეფედ.
თბილისი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
XIX საუკუნის დამდეგს, როდესაც რუსეთმა ქართლ-კახეთის სამეფო გააუქმა და იგი თავის გუბერნიად აქცია, იმპერატორ ალექსანდრე I-ის 1801 წლის 12 სექტემბრის მანიფესტის საფუძველზე, საქართველოს უმაღლესი მმართველობის ადგილსამყოფელად თბილისი გამოაცხადა. თბილისის სტატუსი სამეფოს დედაქალაქიდან გუბერნიის ცენტრამდე დაემცრო, თუმცა ის ფაქტობრივად ამიერკავკასიის ადმინისტრაციული, პოლიტიკური, სამხედრო, ეკონომიკური და კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი გახდა.
თბილისის მრეწველობას სერიოზული პრობლემები შეექმნა პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისიდანვე – გართულდა ეკონომიკური კავშირები, საგარეო ვაჭრობა დაეცა, დაი�წყო ფულად-საკრედიტო სისტემის კრიზისი. „მშრალი კანონის” ამოქმედებამ დააზიანა ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების წარმოება. კრიზისი კიდევ უფრო გაღრმავდა რუსეთის თებერვლის რევოლუციისა და საქართველოს დამოუკიდებელი რესპუბლიკის ფორმირების პერიოდში.
1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ თბილისში, პასკევიჩ-ერევნელის მოედანზე დარგეს თავისუფლების ხე და მას თავისუფლების მოედანი უწოდეს.
1918 წლის აპრილში, მცირე ხნით რეგიონში ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა წარმოიშვა, რომლის დედაქალაქიც თბილისი იყო.
თბილისი პირველი რესპუბლიკის დროს
1917 წელს თბილისში ჩამოყალიბდა საქართველოს ეროვნული საბჭო, შემდგომში საქართველოს პარლამენტი და აქვე ჩაეყარა საფუძველი ქართულ სახელმწიფოს, რომლის კონსტიტუციამ თბილისს მიანიჭა დედაქალაქის სტატუსი. 1918 წლის 26 მაისს თბილისში საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ მიიღო საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნა გამოაცხადა.
თბილისში, მეფისნაცვლის ყოფილ სასახლეში დაიდო ბინა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ და 1919 წლის 12 მარტიდან აქვე მუშაობდა ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო - საქართველოს დამფუძნებელი კრება. თბილისში დაფუძნდა უცხოეთის არაერთი სახელმწიფოს საელჩო თუ დიპლომატიური წარმომადგენლობა.
1918 წლის 28 მაისს თბილისში მოქმედმა სომეხთა ეროვნულმა საბჭომ გამოაცხადა სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა და იმავე დღეს, თბილისშივე გამოცხადდა აზერბაიჯანის სახალხო რესპუბლიკაც. საქართველოს დედაქალაქში სამ დღეში სამი სახელმწიფო ჩამოყალიბდა და სამივე მათგანის ხელისუფლების ადგილსამყოფელი გარკვეული დროით თბილისი იყო. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ხელისუფლება თბილისში 1918 წლის 16 ივნისამდე დარჩა. სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობა საქართველოს დედაქალაქში 1918 წლის 19 ივლისამდე მუშაობდა.
1918 წლის 26 მაისიდან მოყოლებული ნელ-ნელა დაიწყო თბილისის გაქართულება: შენობა-ნაგებობებზე შემცირდა რუსული აბრები და იმატა ქართულმა წარწერებმა. ქალაქი თანდათან ეთხოვებოდა რუსულ იმპერიულ მემორიალებს. მაგალითად, თბილისში აიღეს რუსეთის იმპერატორის - ალექსანდრე მეორის ბიუსტი. განხორციელდა ვერის დაღმართზე ნიკოლოზ პირველის ეტლიდან გადმოვარდნისას იმპერატორის გადარჩენის აღსანიშნავად აგებული ჯვრის დემონტაჟი. დიდების ტაძრიდან ჩამოხსნეს წარწერიანი დაფები. გოლოვინის პროსპექტს სახელწოდება შეუცვალეს და რუსთაველის გამზირი უწოდეს. ქალაქის მეორე დიდ გამზირის საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერის - გიორგი პლეხანოვის სახელის დაარქვეს.
თბილისი არამხოლოდ თავისუფალი საქართველოს დედაქალაქი გახდა, არამედ რეგიონის კულტურისა და ინტელექტუალური ცხოვრების ცენტრად იქცა და, როგორც მაშინ უწოდეს, „კავკასიის ჰაბად“ მოგვევლინა. თბილისი ინარჩუნებდა ეთნიკურ და რელიგიურ მრავალფეროვნებას. მართლმადიდებლური ტაძრების გვერდით ფუნქციონირებდნენ სომხური სამოციქულო, გერმანული ლუთერანული ეკლესიები, მუსლიმური მეჩეთი, ებრაული სინაგოგა. ყველა მათგანში ღვთისმსახურება შეუზღუდავად წარმოებდა.
სარტაგუდა
სარტაგუდა (Sartaguda) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის რიბერა-დელ-ალტო-ებროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15 კმ². მოსახლეობა — 1281 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ანა მარი ლუიზა ორლეანელი
ანა მარი ლუიზა ორლეანელი (Anne Marie Louise d'Orléans; დ. 29 მაისი, 1627 — გ. 5 აპრილი, 1693), აგრეთვე ცნობილი როგორც დიდი მადმუაზელი — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ორლეანის ჰერცოგ გასტონ დე ბურბონისა და მისი პირველი ცოლის, მონტესპიერის ჰერცოგინია მარი დე ბურბონის პირველი შვილი. საფრანგეთის ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი ფიგურა, მონტესპიერის უკანასკნელი ბურბონი მმართველი გარდაიცვალა გაუთხოვარი და უშვილო, რის გამოც მონტესპიერი მის ბიძაშვილ ფილიპ ორლეანელს ერგო. მან ცოლობაზე უარი უთხრა ინგლისისა და შოტლანდიის მეფე ჩარლზ II-ს, პორტუგალიის მეფე აფონსუ VI-სა და სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე II-ს. მხოლოდ ანტუან ნომპარ დე კუმონტზე ქორწინებაზე იყო თანახმა, რაზეც მეფე ლუი XIV-მ უარი უთხრა, ამის შემდეგ კი აღარც გათხოვილა. იგი ასევე უმსხვილესი მონაწილე იყო ლუი XIV-ის წინააღმდეგ მიმართულ ფრონდას სახელმწიფო გადატრიალებაში, რის გამოც მამამისთან ერთად საფრანგეთის სამეფო კარიდან გააძევეს, თუმცა საბოლოოდ მაინც დაუბრუნდა ვერსალს.
მემკვიდრეობა და მეტსახელი
ისტორიულად ანა მარი ლუიზას დიდ მადმუაზელს უწოდებენ, რაც იმითა განპირობებული, რომ მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ბიძაშვილი ფილიპ ორლეანელი ავიდა, რომელსაც ოდითგანვე პატარა მონსინიორით მიმართავდნენ და მათი ერთმანეთისგან განსარჩევად ანა მარი ლუიზას დიდი მადმუაზელი ეწოდა.
იგი დედამისის, მარი დე ბურბონის ერთადერთი მემკვიდრე იყო მონტესპიერის ტახტზე. მონტესპიერი ნორმანდიაში მდებარე ის საჰერცოგო იყო, რომელიც საფრანგეთის სამეფო ხელისუფლებას ჯერ კიდევ არ ემორჩილებოდა და მართავდა ბურბონთა გვერდითი შტო, რომლის ბოლო წარმომადგენელიც ანა მარი ლუიზას დედა იყო და ვინაიდან მას სხვა შვილი არ ჰყავდა ანა მარი ლუიზა მისი ერთადერთი მემკვიდრე იყო მონტესპიერის ტახტზე.
ადრეული წლები და ჩაშლილი ქორწინებები
ანა მარი ლუიზა დაიბადა 1627 წლის 29 მაისს საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. იგი იყო ორლეანის ჰერცოგ გასტონ დე ბურბონისა და მისი პირველი ცოლის, მონტესპიერის ჰერცოგინია მარი დე ბურბონის პირველი ქალიშვილი. დედამისი მის მშობიარობას გადაჰყვა, რის შედეგადაც მას დედის ხაზით მემკვიდრეობით მონტესპიერის საჰერცოგო და ზღაპრული სიმდიდრე ერგო.
მამამისი საფრანგეთის მეფე ანრი IV-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია მედიჩის უმცროსი ვაჟი იყო. ანა მარი ლუიზას მამიდებად ერგებოდნენ ესპანეთის დედოფალი ელიზაბეტ ფრანგი, სავოიის ჰერცოგინია კრისტინა მარია ფრანგი და ინგლისისა და შოტლანდიის დედოფალი ანრიეტა მარია ფრანგი, ხოლო ბიძად საფრანგეთის მეფე ლუი XIII ერგებოდა. ღრმა ბავშვობიდანვე ანა მარი უსიყვარულოდ და სითბოს გარეშე იზრდებოდა, ვინაიდან მას დედა არ ჰყავდა, სხვა ახლო ნათესავები კი პოლიტიკასა და ინტრიგებში იყვნენ ჩაფლულნი და მისთვის არ ეცალათ. მაგრამ სიტუაცია 1632 წლიდან შეიცვალა, მას შემდეგ, რაც მამამისმა ცოლად მარგარიტა ლოთარინგიელი შეირთო. მარგარიტას იგი საკუთარი შვილივით უყვარდა და საოცარ სიყვარულსა და სითბოს იჩენდა ანა მარის მიმართ. ვინაიდან გასტონმა და მარგარიტამ მეფისა და პაპის ნებართვის გარეშე იქორწინეს, ლუიმ მარგარიტა ქვეყნიდან გააძევა. მარგარიტა ბრიუსელში დასახლდა, სადაც ასევე ლუის მიერ გაძევებული დედამისი, დედა-დედოფალი მარია მედიჩი ცხოვრობდა. ამის შემდეგ კარდინალმა რიშელიემ ანა მარისთვის მონტესპიერში ძალაუფლების წართმევა და მისი სამეფო დომენისათვის მიერთება მოისურვა, რისგანაც იგი გასტონმა დაიცვა. პატარა ანა მარი ლუიზა მშობლიურ სითბოს მეფე ლუი XIII-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ანა ავსტრიელისაგან იღებდა, რომელთაც შვილები ჯერჯერობით არ ჰყავდათ. მალევე მათ ის აღსაზრდელად მადამ დე სენ-ჟორჟს მიაბარეს, რომელიც მას გენეოლოგიასა და მრავალ სხვა რამეს ასწავლიდა. მარცხნივ|მინი|297x297პქ|ანა მარი ლუიზა მამამისის, [[გასტონ დე ბურბონი|გასტონ დე ბურბონის პორტრეტით]] რაც შეეხება მის დამოკიდებულებას მარგარიტა ლოთარინგიელისადმი, მიუხედავად იმისა, რომ ანა მარი ლუიზა ძალიან მორწმუნე და ნაზი იყო და მარგარიტაც ძალიან თბილი იყო მასთან მიმართებაში, მას დედინაცვალი ძალიან არ მოსწონდა, თუმცა ძალიან უყვარდა და ახლოს იყო თავის ნახევარ-დებთან, განსაკუთრებით კი ფრანსუაზ მადლენთან. მიუხედავად იმისა, რომ ანა მარი ლუიზა შეუხედავი იყო, მას უამრავი საქორწინო შეთავაზება ჰქონდა, ვინაიდან იგი საოცრად დიდი სიმდიდრის პატრონი იყო, იყო საფრანგეთის მეფის ღვიძლი ბიძაშვილი და ასევე ფლობდა უზარმაზარ მიწებს მთელი საფრანგეთის მასშტაბით. მას ხელს სთხოვდნენ მთელი ევროპის მონარქები, როგორებიცაა ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის მეფე ჩარლზ II, პორტუგალიის, ალგარვისა და ბრაზილიის მეფე აფონსუ VI, სავოიისა და პიემონტის ჰერცოგი კარლო ემანუელე II და ასე შემდეგ, თუმცა ანა მარის გათხოვება არ სურდა და ყველა მათგანს ცივი უარით ჰპასუხობდა. ლუი XIV-მაც და თავის დროზე კარდინალმა რიშელიემაც ყველაფერი გააკეთეს მის გასათხოვებლად, მაგრამ ანა მარის არ თხოვდებოდა. ლუის მისი გამოყენება სურდა ესპანეთთან ალიანსისთვის, ასევე შესაძლო იყო მისი გათხოვება სხვა მონარქზეც, თუმცა ვინაიდან ანა მარი ლუიზას სხვა კაცი უყვარდა დაბალი ფენიდან არ თხოვდებოდა. ამის გამო მას ძალიან გაუფუჭდა ურთიერთობა ლუისთან, რაც საბოლოოდ მეფესა და ჰერცოგინიას შორის დიდ მტრობაში გადაიზარდა.
ფრონდა
ანა მარი ლუიზაზე დიდი გავლენა ჰქონდა მამამისს გასტონ დე ბურბონს, რომელიც მთელი თავისი ცხოვრების მანძილზე ცდილობდა მეფის ჩამოგდებას და ტახტზე ასვლას, რაც ყოველთვის იშლებოდა და გასტონის ქვეყნიდან გაქცევით მთავრდებოდა. გასტონმა თავის ბოლო სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობისას თავისი უფროსი ქალიშვილი ანა მარი ლუიზაც ჩაითრია. ამ დროს ანა მარის უკვე ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა მეფესთან, ამიტომაც მალევე დასთანხმდა. ყველაფერი იმით უნდა დაწყებულიყო, რომ ორლეანი აჯანყდებოდა, რასაც შემდგომში სხვა ფრანგული ქალაქებიც აჰყვებოდნენ და ასე დაამხობდნენ ლუის აბსოლუტურ მონარქიას. 1652 წლის 27 მარტს ორლეანმა უარი განაცხადა სამეფო ხაზინისთვის ხარკის გადახდაზე, რასაც პარიზიდან სადამრსჯელო არმიის გაგზავნა მოჰყვა, ეს კი ბლენუს ბრძოლაში გასტონისა და ანა მარის გამარჯვებით დასრულდა. საბოლოოდ ანა მარი წინ გაუძღვა დიდ ჯარს და ბასტილიას შემოარტყა ალყა, რაშიც მისი ბიძაშვილი კონდეც მონაწილეობდა, იმ პირობით, რომ გამარჯვების შემთხვევაში ანა მარი მას გაჰყვებოდა ცოლად. თუმცა საბოლოოდ ანა მარი დამარცხდა. ლუი XIV-ის არმიამ სასტიკად დაამარცხა მათი ჯარები და საფრანგეთში აბსოლუტიზმმა კიდევ უფრო გაიდგა ფესვები.
გაძევება სამეფო კარიდან და დაბრუნება
მინი|ანა მარი ლუიზა ორლეანელი განრისხებულმა ლუი XIV-მ მეაბმოხე ნათესავები, ანუ გასტონი და ანა მარი ლუიზა 1652 სამეფო კარიდან გააძევათ. ანა მარი ჯერ სენ-ფორჟეში, რამდენიმე წლის შემდეგ კი ნორმანდიაში მდებარე ერში გადასახლდა. გადასახლებისას მან მემუარების წერას მიჰყო ხელი, სადაც მას დეტალურად ჰქონდა აღწერილი ფრონდა, თუ როგორ ეგოისტურად შეითრიეს იგი ამ ამბავში და შემდეგ როგორ დაისაჯა. იგი აღიარებდა თავის დანაშაულს და ოდესმე პატიების იმედს გამოთქვამდა. მასში ასევე აღწერილია მეჩვიდმეტე საუკუნის ევროპელი ქალების საშინელი ყოფა, როდესაც მათ "ბაზრობის საქონელივით" მიჰყიდდნენ ხოლმე უცხო სამეფო კარს.
დევნილობის პერიოდში იგი დაინტერესდა ხელოვნებით, რა დროსაც დაიცნო რამდენიმე გამოჩენილი მხატვარი და თავისი პორტრეტებიც დაუკვეთა მათ.
მონტესპერის ჰერცოგინიას თავისი დანაშაული 1657 წელს შეუნდეს და სამეფო კარზე დაბრუნების ნება დართეს, თუმცა გასტონი კვლავ დევნილობაში დარჩა სადაც 1660 წელს გარდაიცვალა. სწორედ სამეფო კარზე მეორედ დაბრუნებით იწყება ანა მარი ლუიზას ნამდვილი თავგადასავლები, 43 წლის ასაკში. თუმცა ვერ ვიტყვით, რომ მეფის კარზე მას რაიმე კარგი გადაჰხდა თავს. იგი მალევე მის უკითხავად დანიშნეს მხოლოდ ექვსი წლის ბიჭზე, რომელიც უმაღლესი არისტოკრატიული ოჯახიდან იყო. ამ ქორწინებაზე ლუი XIV-მაც და რომის პაპმაც თანხმობა განაცხადეს. ცხადია ამ ფაქტს ანა მარი საშინლად შეხვდა, იგი ყვიროდა, ტიროდა, მაგრამ არაფერი შველოდა. იგი ახალ უფსკრულში აღმოჩნდა ჩათრეული, რომლიდანაც გამოსავალს ვერ პოულობდა. ფაქტიურად ანა მარის ათხოვებდნენ ბავშვზე, რომელსაც არც კი იცნობდა. საბოლოოდ ანა მარი ლუიზამ ლუის საყვარელს, მადამ დე მონტესპანს მიმართა დასახმარებლად, რომელსაც მეფეზე ძალიან დიდი გავლენა ჰქონდა. მონტესპანი მას დაჰპირდა, რომ მეფეს ამ თემაზე აუცილებლად დაელაპარაკებოდა. მიუხედავად მონტესპანის გულმოდგინე მცდელობისა მეფე თავის აზრზე დარჩა, თუმცა მადამ დე მონტესპანმა შეძლო და ლუი ანა მარის ზრდასრულ კაცზე დაქორწინებაზე დაითანხმა, რაც ასე თუ ისე შეღავათი იყო. საბოლოოდ 1671 წელს ანა მარი ჰერცოგ დე ლუზანზე დანიშნეს, რომელმაც ჯერ კიდევ ქორწინებამდე დაიწყო მისი ღალატი და სახალხოდ დამცირება, რის გამოც ნიშნობა ჩაიშალა. ბოდიშის ნიშნად ლუიმ ანა მარის უამრავ მამულს კიდევ რამდენიმე საჰერცოგო დაუმატა.
მიუხედავად მისი წოდებების მომატებისა, სამეფო კარზე მისი ავტორიტეტი არ გამოსწორებულა. გარდა წარსულში არსებული აჯანყებისა და შინაბერობისა, ანა მარი ძალიან გულქვა, ეჭვიანი და ძუნწი ქალი იყო, რის გამოც ვერსალში მხოლოდ რამდენიმე მეგობარი ჰყავდა.
გარდაცვალება და დაკრძალვა
ანა მარი ლუიზა ორლეანელი 1693 წლის 5 აპრილს ვერსალის სარდაფში გარდაიცვალა მოულოდნელი ინსულტით, 65 წლის ასაკში.
მისი ანდერძის მიხედვით მისი გული წმინდა ანას მონასტრის იატაკის ქვეშ დაკრძალეს, ხოლო სხეული წესის მიხედვით სენ დენის სამეფო ბაზილიკაში. 1793 წელს საფრანგეთის რევოლუციის დროს, სხვა მრავალი მონარქის მსგავსად მისი აკლდამაც გახსნეს, გაძარცვეს, ნეშტი შეურაცხჰყვეს და კვლავ დაკრძალეს. მისი გული ერთ-ერთმა ფრანგმა რევოლუციონერმა ამოთხარა წმინდა ანას მონასტრის იატაკიდან და საკმაოდ ძვირად გაცვალა უამრავ ოქროს ჭურჭელში. მოგვიანებით მისი ცხედარი გამოიკვლიეს და აღმოჩნდა რომ მისი ნეშტი მუმიფიცირებული იყო და ბოლომდე გახრწნილი არ იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1627 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1693 კატეგორია:ბურბონები კატეგორია:XVII საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:ქალი მმართველები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
აგოგიკა
აგოგიკა (ἀγωγή) — მუსიკალური ნაწარმოების შესრულების დროს მხატვრული გამომსახველობის გაძლიერების მიზნით ტემპის ან მეტრის მცირე შეცვლა (აჩქარება ან შენელება).
იოზეფ მასოპუსტი
იოზეფ მასოპუსტი (დ. 9 თებერვალი, 1931 — გ. 29 ივნისი, 2015) — ჩეხი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1931 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ტეპლიცეს ფეხბურთელები კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები კატეგორია:ფიფას 100-ეული კატეგორია:1960 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთის მწვრთნელები
ლარგა (ანენი-ნოის რაიონი)
ლარგა (Larga) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 88 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 311 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
იანაკიუის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კონდესუიოსის პროვინციის რაიონები
მარინერ
thumb|1962 წელს „მარინერ-1“-ის გაშვება „მარინერ“ (Mariner) — ვენერასა და მარსის კვლევისათვის გათვალისწინებული ამერიკის ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურების სერიის სახელწოდება, მათი მომზადება- გაშვების პროგრამა.
„მარინერ-1“ და „მარინერ-2“ მთვარის ძველი აპარატების „რეინჯერის“ ბაზაზე შეიქმნა. „მარინერზე“ განლაგებულია რადიოტექნიკური და საპროგრამო მოწყობილობანი, ორიენტაციის, სტაბილიზაციის, თერმორეგულირების სისტემები, ენერგეტიკული და მაკორექტირებელი დანადგარები, სატელევიზიო კამერები, სამეცნიერო აპარატურა: მაგნიტომეტრი, საიონიზაციო კამერა, მზისიერი პლაზმისა და მეტეორული ნაწილაკების დეტექტორები, ულტრაიისფერი ფოტომეტრი, მაზონდირებელი მიმღები, „მარინერის“ ბოლო ნიმუშებზე არის აგრეთვე ულტრაიისფერი და ინფრაწითელი სპექტრომეტრები, რადიომეტრი და სხვა. „მარინერის“ გაშვება ხდება „ატლას-აჯენა“ და „ატლას-ცენტავრის“ ტიპის რაკეტა მატარებლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:პროგრამა „მარინერი“
ფუჯოუ
ფუჯოუ — საქალაქო ოლქი ჩინეთის ფუძიანის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე მინძიანის ნაპირზე, შესართავის (აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა) მახლობლად. ფუძიანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 7,200,000 ადამიანი. დიდი სავაჭრო ნავსადგური. ფუჯოუ ქვეყნის თევზჭერისა და საზღვაო რეწვის ერთ-ერთი უდიდესი ცენტრია.
ფუჯოუს დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. როდესაც იუეს სამეფო ფუძიანის ჩრდილოეთით დაიპყრო ჩუს ჯარებმა ძველი წელთაღრიცხვის 306 წელს იუეს სახელმწიფოს მმართველი ოჯახი გაიქცა ფუძიანიდან და დააარსა მინიუეს ტომი. ფუჯოუს პირველი საქალაქო კედელი აშენდა ძველი წელთაღრიცხვის 202 წელს. ქალაქი ვითარდებოდა (განსაკუთრებით ძირითადი მტრების შემოსევების შემდეგ) ძალიან დინამიურად, იყო აშენებული მრავალრიცხოვანი არხები. შემდგომში, ძინის დინასტიის დაცემის შემდეგ, 308 წელს ფუჯოუში მოვიდა იმიგრანტების პირველი ტალღა. ტანის ეპოქაში 725 წლიდან მოყოლებული ქალაქმა მიიღო თავისი ამჟამინდელი სახელწდოება.
ქალაქის ახალი კედლები ააშენეს 282, 901, 905 და 974 წლებში, ასე რომ, ქალაქს ჰქონდა კედლების მრავალი ფენა, უფრო მეტი, ვიდრე ჩინეთის დედაქაქლაქ პეკინს.
სუნის დინასტიის იმპერატორმა გამოსცა დადგენილება ფუჯოუს ყველა კედლის დანგრევის შესახებ 978 წელს, თუმცა კედლები შემდგომ აღადგინეს. ქალაქის უკანასკნელი კედლები ააშენეს 1371 წელს.
სამხრეთის სუნის მმართველობისას ფუჯოუ გახდა უფრო მარჯვე ქალაქი. საცხოვრებლად და სამუშაოდ ბევრი მეცნიერი მოვიდა აქ. მათ შორის იყვნენ: ჩუ სი და სინ ციძი. მათ შემდეგ აქ მოვიდა მარკო პოლო, რომელმაც ქალაქის სახელწოდება ჩაიწერა იტალიურად როგორც Fugiu.
ძველი ქალაქის E-ს ხუალინის ტაძარი, რომელიც გამოცხადებულია ჩინეთის ეროვნულ მემკვიდრეობად, დოკუმენტების თანახმად, ააშენეს 964 წელს, თუმცა რადიონახშირბადულმა ანალიზმა უჩვენა, რომ განაშენიანება თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვის IV ან V ასწლეულებით. 1405-1433 წლებში მინის ფლოტი ჯენ ხეს მეთაურობით ფუჯოუდან (ჩანლეს პორტი) ინდოეთის ოკეანემდე შვიდჯერ იმოგზაურა. უკანასკნელი მოგზაურობისას ჯენ ხემ საზღვაო პორტის სიახლოვეს დააყენა სტელა, რომელიც ქალღმერთ მანძუს მიეძღვნა.
დამახასიათებელია ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი. ზაფხული ხანგრძლივია, ცხელი და ნოტიოა. ზამთარი მოკლე, რბილი და მშრალია. დღისით საშუალოთვიური ტემპერატურები იცვლება 10,9°С-იდან იანვარში 28,9°С-მდე ივლისში. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 1400 მმ-ს, ნალექების დიდი ნაწილი მოდის მარტიდან ივლისის ჩათვლით და აგვისტოდან სექტემბრამდე.
ფუჯოუს საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს ქალაქიდან 50 კილომეტრში. სრულდება რეისები ისეთ ქალაქებში როგორებიცაა: პეკინი, ჩენდუ, ჰონგკონგი, შანხაი, ტაიიუანი, სიანი, ურუმჩი, ხაიკოუ, ტოკიო, ოსაკა, ტაიბეი, სინგაპური, ცინდაო და სხვა.
ქალაქიდან დაახლოებით 50 კილომეტრში მდებარეობს მნიშვნელოვანი პორტი სამხრეთ ჩინეთის ზღვაზე. 2016 წლის მაისში ამოქმედდა მეტროპოლიტენი.
ფუჯოუ ქიმიური, სატყეო, ცელულოზა-ქაღალდის, კვების, პოლიგრაფიული, ტექსტილის მრეწველობის მსხვილი ცენტრია, აგრეთვე ქალაქში განვითარებულია მანქანათმშენებლობა. 1984 წელს ფუჯოუ განსაზღვრული იყო როგორც „ღია“ ქალაქი „ღია კარების“ პოლიტიკის ფარგლებში, რამაც აქ მიიზიდა დიდი რაოდენობით უცხოური ინვესტიციები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
სესმა
სესმა (Sesma) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის რიბერა-დელ-ალტო-ებროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 71,22 კმ². მოსახლეობა — 1161 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
Stug III
thumb|StuG III Ausf. F/8 (Sd.Kfz.142/1) ბელგრადის სამხედრო მუზეუმი, [[სერბეთი]] StuG III (Sturmgeschütz III) — თავდასხმის იარაღი, Sd.Kfz. 251 ნახევრად-მუხლუხიანის შემდეგ გერმანიის მიერ ყველაზე წარმოებადი ჯავშნიანი საბრძოლო მანქანა მეორე მსოფლიო ომში. შექმნილია Panzer III-ის ჩარჩოზე, რომლის ზედა ნაწილიც შეცვლილი იყო უკეთესი წარმადობის მქონე იარაღით. ასევე გამოიყენებოდა როგორც მცირე ზომის შემტევი იარაღი ქვეითი ჯარის დასაზღვევად, როგორც მოგვიანებით Jagdpanzer–ი Stug III-იც ხშირად განიცდიდა ცვლილებებს, ითვლებოდა ტანკების გამანადგურებელად.
განვითარება
Daimler-Benz AG-მა, როგორც საფუძველი, გამოიყენა წინამორბედი Panzer III საშუალო ზომის ტანკის ჩარჩო და გადამცემთა კოლოფი ახალი მანქანის ასაწყობად. ეს პროტოტიპი გადაიგზავნა Alkett-ში, რომელმაც ამ ჯავშნიანი მანქანის 5 პროტოტიპი გამოუშვა 1937 წელს, Panzer III Ausf. B-ს ჩარჩოზე. რომელიც გამოირჩეოდა რბილი ფოლადის სტრუქტურით, ჰქონდა Krupp-ვით მოკლე ლულა და Howitzer-ის მსგავსი შეხედულება, 7.5 cm Stuk 37 L/24 ზარბაზნით. ამ იარაღით წარმოებული მანქანები ასევე ცნობილნი იყვნენ როგორც: Gepanzerte Selbstfahrlafette für Sturmgeschüatz 7.5 cm Kanone Ausführung A bis D (Sd.Kfz. 142). იმ დროს როდესაც Stug-ი ითვლებოდა თვითმავალ არტილერიად, ჯერ კიდევ არ იყო გადაწყვეტილი თუ გერმანული ჯარის რომელ დანაყოფს უნდა ემართა ის. Panzerwaffe-ს (ბრონირებული ტექნიკის სამმართველო), რომელიც განაგებდა მუხლუხოიან საბრძოლო იარაღებს, არ ჰქონდა რესურსები რათა ჩამოეყალიბებინა Stug-ის ერთეულები. შეთანხმდნენ, რომ უმჯობესი იქნებოდა თუ მას არტილერიის ნაწილს გახდიდნენ. საბოლოოდ ჩამოყალიბდა Stug-ის ბატალიონები (მოგვიანებით "ბრიგადებად" წოდებული დეზიფორმაციის მიზეზით), ისინი მოქმედებდნენ საკუთარი დებულებით. მისი ძირითადი დანიშნულება პირდაპირი შეტევა და ქვეითი ჯარის დაზღვევა იყო. მოგვიანებით კი გამოიყენებოდა ტანკსაწინააღმდეგო იარაღად.
ზოგადად Stug-ი შეიქმნა ქვეითი ჯარის დასაზღვევად, ამიტომაც მის თავდაპირველ მოდელებს ჰქონდათ დაბალსიჩქარიანი 7.5 cm StuK 37 L/24 იარაღი. დაბალსიჩქარიანი ჭურვები მზადდებოდა თხელი ფოლადისგან, რომელშიც ჩაშენებული იყო დიდი რაოდენობით ასაფეთქებელი ნივთიერება, რათა დიდი რაოდენობით, ნაკლებად დაცული ობიექტების ადვილად განადგურება შეძლებოდა. ასეთ ჭურვებს არ შეეძლოთ ჯავშანტექნიკის გახვრეტა. როდესაც გერმანელები ახალ დაბრკოლებას გადააწყდნენ Kv-1სა და T-34ის სახით, Stug-ს 1942 წლის ზაფხულიდან ამავე წლის შემოდგომამდე დაუმაგრეს მაღალსიჩქარიანი 7.5 cm Stuk 40 L/43 მთავარი იარაღი, რომელსაც შემდეგ მოჰყვა შედარებით გრძელი 7.5 cm StuK 40 L/48 იარაღი. ეს მაღალსიჩქარიანი იარაღები Panzer IV იარაღს ჰგავდა, მაგრამ მათ მიერ გამოყენებულ სქელი ფოლადის მქონე, მაღალსიჩქარიან ჭურვებში მოთავსებული იყო ნაკლები რაოდენობის ასაფეთქებელი ნივთიერება, რის გამოც იგი ნაკლებად ფეთქდებოდა და ის ნაკლებად ეფექტიანი იყო ქვეითი ჯარის გასანადგურებლად. Stug-ის ეს ვერსიები ცნობილი იყო '''7.5 cm Sturmgeschütz 40 Ausf.F, Ausf. F/8 and Ausf.G (Sd.Kfz.142/1)ის სახელით.''' ქვეითი ჯარის შემოტევისგან თავდასაცველად 1942 წლის დეკემბრიდან Stug III Ausf. G-ს უმაგრებდნენ 7.92mm MG34 ავტომატს. ზოგიერთ F/8 მოდელებს ავტომატის ნაცვლად ფარი ჰქონდათ დამაგრებული. მოგვიანებით Stug III Ausf. G-ის მოდელებს ემაგრათ კოაქსიალური 7.92 mm MG34-ები.
Sturmgeschütz-ად წოდებული საბრძოლო მანქანები, შედარებით იაფი და ადვილად ასაგები იყო იმ დროის თანამედროვე გერმანულ ტანკებთან შედარებით; Stug III ღირებულება 82 500 RM-ს შეადგენდა, იგი Panzer III-ზე იაფი იყო, რომლის ღირებულებაც შეადგენდა 103 163 RM-ს. ეს გამოწვეული იყო იარაღის განლაგებით, ასეთმა განლაგებამ განაპირობა მისი წარმოების გაადვილება და შესაძლებელი გახადა მის ჩარჩოზე დიდი ზომის იარაღების დამაგრება. ომის დასასრულს დაახლოებით 11 300 Stug III და Stuh 42 იქნა აგებული.
ოპერატიული ისტორია
Sturmgeschütz III თავდასხმის იარაღები ეფექტიანი აღმოჩნდა და ფრონტის ხაზზე გამოიყენებოდა, როგორც თავდასხმის იარაღად, ასევე ტანკების გამანადგურებლად. პატარა ზომების გამო, Stug III ადვილად შესანიღბი და მოწინააღმდეგე ტანკებისთვის ძნელად გასანადგურებელი სამიზნე იყო. 1945 წლის 10 აპრილისთვის, 1053 Stug III და 277 Stuh 42 მსახურობდა გერმანელთა არმიაში. სხვა გერმანულ მძიმე ტანკებთან შედარებით, მისი იარაღი დაბალი ფასის მიუხედავად დიდი წარმადობით გამოირჩეოდა, ნაკლებად მანევრირებადი ლულის გამო ამ ტანკს გააჩნდა რამდენიმე მინუსი თავდასხმის დროს. მეორე მსოფლიო ომში გერმანელების სიტუაციის გაუარესების შემდეგ, დაიწყო Stug IIIის მასიური გამოშვება.
1943 და 1944 წლებში, ფინეთის არმიამ გერმანიისგან მიიღო 59 Stug III Ausf. Gs, რომელიც გამოიყენეს საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ. ფინელებმა 1943 წელს 30, ხოლო 1944 წელს 29 ტანკი მიიღო გერმანიისგან. 1943 წელს, ბრძოლის დროს, განადგურდა 87 მოწინააღმდეგის ტანკი, როდესაც ფინეთმა მხოლოდ 8 Stug-ი დაკარგა (რამდენიმე მათგანი განადგურდა ეკიპაჟის მიერ, რადგან ის მოწინააღმდეგეს ხელში არ ჩავარდნოდა). 1944 წლის Stug-ებს დიდად არ მიუღიათ მონაწილეობა ბრძოლებში. ომის შემდეგ, 1960-იან წლებამდე Stug-ი ფინეთის მთავარი საბრძოლო ტექნიკა იყო. მათ მოგვიანებით ზედმეტსახელად ეწოდა „Sturmi“.
1943 წლის შემოდგომით რუმინეთმა ასი Stug III Ausf. G მიიღო. რუმინეთში იგი ცნობილი იყო TAs-ის ან TAs T3-ის სახელით რათა თავიდან აერიდებინათ დაბნეულობა, რომელიც შესაძლოა Tas T4-ს გამოეწვია. 1945 წლის თებერვლისთვის, ცამეტ ერთეულს ჯერ კიდევ იყენებდა მეორე ჯავშანტექნიკის პოლკოვნიკი. ტანკების თავდაპირველი პარტიიდან, ბრძოლის დამთავრების შემდეგ, არც ერთი გადარჩენილა. 1947 წლის ნოემბერში 31 TAs-ი ჯარის ინვენტარში იმყოფებოდა. TAs-ის 31 ტანკიანი ინვენტარი შედგებოდა StuG III Ausf. G-ისა და Panzer IV/70 (V)-სგან, რომელიც ცნობილია როგორც TAs T4. ისინი აღჭურვილი იყო წითელი არმიელებით ან რუმინეთის არმიის მიერ აღდგენილი დაზიანებული ტანკები გახლდათ. 1954 წელს წითელმა არმიელებმა გერმანული აღჭურვილობა გაანადგურა, მიზეზი კი იყო მათი გადაწყვეტილება, გამოეყენებინათ მხოლოდ საბჭოთა ჯავშანტექნიკა.
Stug III აგრეთვე ექსპორტირდა სხვა ქვეყნებში, როგორიც არის ბულგარეთი, უნგრეთი, იტალია და ესპანეთი. ამავდროულად უამრავი Stug III-ი იუგოსლავ პარტიზანებს მოუპარავთ. მოპარულ ტანკებს კი იუგოსლავი ხლახის არმია იყენებდა 1950 წლამდე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, საბჭოთა კავშირმა მათ მიერ შეპყრობილი ტანკები გადასცა სირიას, რომელმაც გააგრძელა მათი გამოყენება, სხვა ჭარბი რაოდენობის საბრძოლო ჯავშანტექნიკასთან ერთად (როგორიცაა გრძელ ლულიანი Panzer IV და T-34-85s) 1950-იანი წლებიდან წყლის რესურსების ომამდე ისრაელის წინააღმდეგ 1960-იან წლებში. ექვს დღიან ომამდე, თითოეული მათგანი გაანადგურეს, ან ნაწილებად დაშალეს ან გადაიტანეს გოლანის მაღლობებში ყუთების სახით.
ვარიანტები
მინი|261.997x261.997პქ|StuG III დრეზდენის ისტორიული სამხედრო მუზეუმი. Stug III-ის პროტოტიპები აგებული იყო Panzer III Ausf. B-ის ჩარჩოზე, მას ჯამში აქვს 16 ბორბალი, 360 მილიმეტრის სიგანის მუხლუხო და 14.5 მილიმეტრი სისქის, ფოლადის ზედასტრუქტურა. დამაგრებული აქვს 7.5 cm StuK 37 L/24 იარაღი. თუმცა არ არის შესაფერისი ბრძოლისთვის, 1941 წლის მიწურულს გამოიყენებოდა წრთვნებისთვის.
'''StuG III Ausf. C''' (Sd.Kfz 142; იწარმოებოდა 1941 წლის აპრილში, გამოიშვა 50 ამ ტიპის ტანკი) მსროლელის წინ გასახედი, მძღოლის დამცავი მინის მაღლა, იყო ერთგვარი ხაფანგი, ამგვარად ტანკის ზედასტრუქტურას დაემატა ღია ნაწილი, მსროლელის პერისკოპისთვის.
'''StuG III Ausf. D''' (Sd.Kfz 142; იწარმოებოდა 1941 წლის სექტემბერში. გამოიშვა 150 ამ ტიპის ტანკი), უბრალოდ Stug III Ausf. C, პატარა ცვლილებებით.
'''StuG III Ausf. E''' (Sd.Kfz 142; იწარმოებოდა 1941 წლის სექტემბრიდან 1942 წლის თებერვლამდე, გამოიშვა 284 ამ ტიპის ტანკი) ზედასტრუქტურის გვერდებს დაემატა გაფართოებული მართკუთხა დაცული ყუღები რადიო გადამცემებისთვის. გაფართოებული ადგილის ხარჯზე, ტანკში დამატებით კიდევ ექვსი ჭურვის შენახვა გახდა შესაძლებელი (ამიერიდან ტანკს 50 ჭურვის გადატანა შეეძლოო) ამას პლიუს ტყვიამფრქვევი. მოწინააღმდეგე ქვეითი მებრძოლებისგან თავის დასაღწევად, ერთი MG 34 და შვიდი დოლის ტიპის მჭიდი ინახებოდა უკანა მარჯვენა საბრძოლო განყოფილებაში.
'''StuG III Ausf. F/8''' (Sd.Kfz 142/1; იწარმოებოდა 1942 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე. გამოიშვა 250 ამ ტიპის ტანკი) შეიცვალა ტანკის კორპუსის დიზაინი, ამიერიდან გამოიყენებოდა Panzer III Ausf. J / L-ის კორპუსი გაძლიერებული უკანა ჯავშნით. ეს იყო Panzer III-ის კორპუსის მერვე ვერსია, ამგვარად აღინიშნა როგორც "F/8". აგრეთვე კორპუსს აქვს გვერდებზე დამაგრებული საქაჩი კაკვები. 1942 წლის ოქტომბრიდან, 30 მილიმეტრის სისქის ფირფიტები დამატებითი ჭანჭიკების მეშვეობით მაგრდებოდა (წარმოების დასაჩქარებლად). F/8 ვერსიებიდან Ausf. G ვერსიების ბოლომდე იყენებდნენ სტანდარტულ 7.5 cm StuK 40 L/48 იარაღს.
'''StuG III Ausf. G''' (Sd.Kfz 142/1; იწარმოებოდა 1942 წლის დეკემბრიდან, 1945 წლის აპრილამდე, დაახლოებით გამოიშვა 8423 ტანკი, საიდანაც 142 ააგეს Panzer III Ausf. M-ის ჩარჩოზე, 173 კი გადმოკეთდა Panzer III-დან) საბოლოო და ყველაზე გავრცელებული StuG-ის სერია. მოხდა ზედასტრუქტურის გაფართოება: მოაშორეს ორივე მხარეს მიდუღებული ყუთები. ახალმა ზედასტრუქტურამ გამოიწვია ტანკის ამაღლება 2160 მილიმეტრამდე. საბრძოლო განყოფილების უკანა დახრილი მხარე გაასწორეს, სავენტილაციო პროპელერი ზედასტრუქტურიდან საბრძოლო განყოფილებაში გადაიტანეს. 1943 წლის თებერვლიდან Alkett-ს შეუერთდა MIAG-იც, როგორც დამხმარე ტანკების მწარმოებელი. 1943 წლის მარტიდან მოაშორეს მძღოლის პერისკოპი. ამავე წლის მაისიდან, G მოდელების კორპუსის გვერდითა ნაწილებს Schürzen-ი (გამოყოფილი ჯავშნის ფირფიტები) დაემატა. ასეთი ტიპის ჯავშანს რუსული ტანკსაწინააღმდეგო იარაღებისგან თავდაცვისთვის იყენებდნენ. გვერდითა ფირფიტები ასევე დაუმატეს ზოგ Ausf. F/8 მოდელებსაც, ამით ამზადებდნენ ამ მოდელებს, სხვა Stug-თან და ტანკებთან ერთად ფრონტის ხაზზე გასაყვანად 1943 წელს კურსკის ბრძოლისთვის. Schürzen-ის მონტაჟი არაადეკვატური აღმოჩნდა, რადგან მათი უმეტესობა ბრძოლაში დაიკარგა. 1944 წლის მარტიდან, დაინერგა დამაგრების ახალი სტილი; ამიტომაც 1943 წლის მაისიდან გვერდითა ფირფიტები ხშირად გვხვდება StuG Ausf. G-ის გვიან მოდელებში. წინა ორფირფიტიანი ჯავშნის მაგივრად (50 მილიმეტრს + 30 მილიმეტრი) იყენებდნენ ერთფირფიტიან 80 მილიმეტრის სისქის ჯავშანს. მაგრამ არსებობდა დასრულებული 50 მილიმეტრის სისქის ჯავშნიანი StuG-ებიც. რომელზედაც ჯერ კიდევ საჭირო იყო 30 მილიმეტირის სისქის ფირფიტის დამაგრება. რამდენიმე StuG-ს მბრძანებლისთვის დაემატა მბრუნავი თავი პერისკოპებით, თუმცა 1943 წლის სექტემბრიდან მბრუნავი საკისრების დეფიციტის გამო (რაც შვაინფურტ-რეგენსბურგის მისიამ გამოიწვია), იძულებულნი გახდნენ ტანკის თავი ტრადიციულად დაედუღებინათ. ტანკის თავის დასაცავად ტყვიების ამსხლეტის დამაგრება 1943 წლის ოქტომბრიდან დაიწყეს, მბრუნავი საკისრებიანი თავების დადუღება კი 1944 წლის აგვისტოდან განახლდა. StuG-ის იმ ნაწილს, რომელსაც თავზე ამსხლეტი არ ემაგრა, მიამაგრეს მუხლუხოს ნაწილები მეტი დაცვისთვის.
შემდგომი ვარიანტები
1942 წელს StuG Ausf. F-ს დაუმაგრეს 105 მილიმეტრიანი Howitzer-ი 7.5 cm StuK 40 L/43-ის ნაცვლად. ეს ახალი მანქანები, სახელწოდებით StuH 42 (Sturmhaubitze 42, sd.Kfz 142/2), შეიქმნა მხოლოდ ქვეითი ჯარის დასახმარებლად, როდესაც დიდი რაოდენობით StuG III Ausf. F/8 და StuG III Ausf. G-ები გამოიყენებოდა ტანკების გამანადგურებლად. StuH 42-ს დაუმაგრეს howitzer-ის 10.5 cm leFH 18 ვარიანტი. ეს მოდელები გამოიშვა Stug III Ausf. G-ის ჩარჩოზე. Alkett-მა 1,299 StuH 42-ი გამოუშვა 1943 წლის მარტიდან 1945 წლამდე, საწყისი 12 მანქანა დამზადდა შეკეთებულ Stug III Ausf. F da F/8-ზე.
1943 წელს 10 Stug III გარდაიქმნა StuG III (Flamm)-ად, რადგან მთავარი იარაღი შეიცვალა ცეცხლმსროლელით. მათი ჩარჩოები გარემონტდა და გამოიყო Ausf. F-ის სხვადასხვაგვარი პირვანდელი სახეები. სამწუხაროდ არ შემორჩა არანაირი დამადასტურებელი საბუთი იმისა, რომ ამ ტიპის საბრძოლო ტექნიკა გამოყენებული იქნა რომელიმე ბრძოლაში. 1944 წლისთვის უკლებრივ ყველა ცეცხლმსროლელი ტანკი დაუბრუნდა თავის სტანდარტს.
რეზინის მარაგის ნაკლებობის გამო, 1942 წლის 9 ნოემბრიდან 14 ნოემბრამდე დაიწყეს რეზინის დამზოგავი ბორბლების გამოცდა, მაგრამ არ წარმოებულა.
1943 წლის ნოემბერში Alkett-ის დაბომბვის შემდეგ StuG III წარმოება შედარებით შემცირდა. პროდუქციის წარმოების შემცირების გამო Krupp-მა 1943 წლის 16-17 დეკემბერს ჰიტლერს წარუდგინა Panzer IV ჩარჩოზე შექმნილი StuG-ის ახალი ვერსია, რომელიც 1944 წლის იანვრიდან, შექმნილი Panzer IV ჩარჩოზე, უმნიშვნელოდ შეცვლილი StuG III ზედასტრუქტურით, ჩაეშვა წარმოებაში.
საბჭოთა Su-76i შეიქმნა შეპყრობილ StuG III-სა და Panzer III-ზე. ჯამში, 37-ე ქარხანამ, სვერდლოვსკში, გამოუშვა 201 SU-76i. საიდანაც 20 წითელი არმიის ნაწილი იყო, რომელთაც თანადროული ზედასრუქტურა და 76.წ mm S-1 იარაღი ჰქონდათ.
დაახლოებით 10 000 სხვადასხვა ტიპის StuG III დამზადდა Alkett-ისა და MIAG-ის მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ტანკები
აგონისტიკოსები
აგონისტიკოსები (αγωνιστικοί), ცირკუმცელიონები (Circumcelliones) — დემოკრატიული ქრისტიანული სექტა რომის აფრიკაში IV-V საუკუნეებში, დონატისტების მემარცხენე ფრთა.
იტატიაიუსუ
იტატიაიუსუ (Itatiaiuçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაგუარის შემადგენლობაში.
აგონისტიკოსები
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული სექტები
იტატიაიუსუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 928 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.64 კმ²-ზე. ფართობი 295 145 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
კარმასკალი (სტერლითამაქის რაიონი)
კარმასკალი (Ҡырмыҫҡалы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 593 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 18 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (60%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1996: პლეი-ოფი
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1996: პლეი-ოფი — ევრო 1996-ის ფინალური ტურნირის დასკვნითი ეტაპი. გაიმართა ოლიმპიური სისტემით, მონაწილეობდა რვა გუნდი.