cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰავაის მეყვავილისებრნი
ჰავაის მეყვავილისებრნი (Drepanidinae) — ფრინველთა ქვეოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. ზოგიერთი წყარო მას ოჯახად (Drepanidinae) განიხილავს. პატარა (სხეულის სიგრძე 10–20 სმ, მასა 10–30 გ) ფრინველებია, მომწვანო, ყვითელი, წითელი ან შავი ბუმბული აქვთ. გავრცელებული არიან ჰავაის კუნძულებზე. ოჯახში 11 გვარის 21–22 სახეობაა (ამჟამად 7–8 სახეობა ამომწყდარია). აქვთ სხვადასხვა ფორმის ნისკარტი. ბინადრობენ ტყეში, ხშირ ბუჩქნარში ან განცალკევებულ ხეებზე. დებენ 2–3 კვერცხს. აქვთ მკვეთრად შემოსაყღვრული არეალი. გრძელნისკარტა ფორმები წუწნიან ყვავილის ნექტარს, ხილის წვენს, იჭერენ წვრილ მწერებს ყვავილზე. მოკლე, სწორნისკარტიანები ძირითადად თესლებით იკვებებიან. ჰავაის მეყვავილისებრნისთვის დამახასიათებელია მუშკის სუნი.
სქოლიო
კატეგორია:მთიულასებრნი
ტაკიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)
ტაკიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დანდალოს თემში (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები). მდებარეობს მდინარე ნაღვარევის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 186 კაცი. სოფელში არის შუა საუკუნეების ციხე.
სქოლიო
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარკოზაშვილი
საკუთარი სახელი მარკოზაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
დომინგო-პერესი
დომინგო-პერესი (Domingo Pérez) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის ტორიხოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 13 კმ². მოსახლეობა — 345 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
ხუნძები
მინი|ავარების დროშა მინი|ხუნძი ქალის პორტრეტი, რომელსაც აცვია სადღესასწაულო ნაციონალური დაღესტნური ტანისამოსი.  ჰ. მუსაიასული (მხატვარი და პოლიტიკური ემიგრანტი), 1939 ავარები, იგივე ხუნძები (ხუნძ. магӀарулал, მაარულალ) — დაღესტნის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ხალხი, რომელიც ანდიელებთან და დიდოელებთან ერთადერთ ჯგუფს ქმნის. ისინი ცხოვრობენ დაღესტნის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე სულაკის აუზში. მათი ერთი ნაწილი ჭარ-ბელაქანშია ჩასახლებული. აგრეთვე კომპაქტურად სახლობენ აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში (ისინი ანწუხისა და კაპუჭის თავისუფალ მეთემეთა შთამომავალნი არიან).
ეთნონიმი
ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენებზე მოლაპარაკე ეს ეთნიკური ჯგუფი დაღესტნის ხალხებს შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანია (850 ათასი ). ხოლო მსოფლიოს მასშტაბით დაახლოებით 1 მილიონამდე არიან. ის ავარების სახელით ძირითადად რუსულ ლიტერატურაში არის ცნობილი, ქართულ ისტორიულ წყაროებში კი ამ ტომებით დასახლებული ქვეყანა ხუნძეთად მოიხსენიება, თუმცა ტერმინი – ავარები – ქართულ საისტორიო ლიტერატურაშიც გვხვდება. დადგენილია, რომ ტერმინი „ავარი“ არაა დაკავშირებული VI-IX სს-ის მომთაბარე თურქულენოვან ხალხთან ავარებთან. ხუნძთა აღმნიშვნელი ქართული ეთნონიმი „ხუნძები“ ერთ-ერთი დიდი სოფლისა და საზოგადოების სახელწოდებიდან – ხუნძახიდან მომდინარეობს. შუა საუკუნეებში დაღესტნის ტერიტორია და მოსახლეობა მეზობელ ხალხთა მიერ, მიუხედავად ეთნიკური მრავალფეროვნებისა, ხშირად ერთიან წარმონაქმნად აღიქმებოდა. მაგალითად, ქართველებმა განაზოგადეს ერთ-ერთი დაღესტნური ტომის სახელწოდება და მთელ დაღესტანს „ლეკეთს“ უწოდებდნენ, დაღესტანში მცხოვრებ ეთნიკურ ჯგუფებს კი „ლეკებს“. ეს სახელი დღესაც გამოიყენება დაღესტანში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფების აღმნიშვნელ ტერმინად. ზოგიერთი ავტორის მიხედვით, ეთნონიმი ავარები თავდაპირველად ეკუთვნოდა ხუნძახის ფერდობის მოსახლეობას, სადაც ავართა სახანო არსებობდა, რომელთაც მოგვიანებით მთელი ნათესაური ჯგუფი მოიცვეს. XVIII ს-ის ცნობილი გერმანელი ბუნებისმეტყველი და მკვლევარი იოჰან ჰულდენშტედი, რომელიც იმყოფებოდა კავკასიაში, ავარებს მიაკუთვნებს ავარიის სახანოს მოსახლეობას, აგრეთვე ჯარო-ბელოკანებს, რომლებიც იყვნენ თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. XX ს-ის დასაწყისამდე ხუნძები ცნობილნი იყვნენ ტავრინებისა და ლეზგინების (ლეკების) სახელით. ხუნძთა ტომზე ვასილი პოტო წერს, ეთნონიმი „ლეზგინი“ (ლეკები) ხუნძთა გარდა ნიშნავს დაღესტნის მთელ მთიან მოსახლეობას.
განსახლება და საქართველოში მცხოვრები ხუნძები (ავარები)
ხუნძები (ავარები) ძირითადად ცხოვრობენ დაღესტნის მთიანეთში, აგრეთვე აზერბაიჯანში (მეტწილად ბელაქანის, ზაქათალას რაიონებში და ბაქოში). ავარების მცირე ჯგუფები ცხოვრობენ საქართველოში (კომპაქტურად ყვარელის რაიონში), თურქეთში, ყაზახეთსა და სხვა ქვეყნებში. ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დიასპორა ავარებს აქვთ თურქეთში. უნდა აღინიშნოს, რომ მცირე რაოდენობით ავარი მოჰაჯიდების შთამომავლები ცხოვრობენ ყოფილ ოსმალეთის იმპერიაში, სირიასა და იორდანიაში, სადაც მცირერიცხოვნობის გამო განიცადეს როგორც ადგილობრივი არაბი მოსახლეობისგან, ასევე ჩრდილო კავკასიელებისგან კულტურულ ენობრივი გავლენა, ძირითადად ჩერქეზებისა და ჩეჩნებისგან. როგორც ორტომეული მონოგრაფიის „დაღესტნელების ემიგრაცია ოსმალეთის იმპერიაში “ ავტორი ამირხან მაგომედადაევი იწმუნება, „ჩრდილოკავკასიის, და კერძოდ დაღესტნის დიასპორა დიდ როლს თამაშობდა და ახლაც თამაშობს თურქეთის, იორდანიის, სირიის სოციალურ-ეკონომიკურ, საზოგადოებრივ პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის აღწერის შედეგების მიხედვით,
საქართველოში 1996 ხუნძი ცხოვრობს (1989 წელს — 4230 ცხოვრობდა ). აღსანიშნავია, რომ საქართველოში მცხოვრები ხუნძების აბსოლუტური უმრავლესობა ყვარლის რაიონის სოფლებში — თივში, ჩანტლისყურეში, სარუსოსა და თხილისწყაროში ცხოვრობს.
საქართველოსა და ხუნძ ხალხს შორის ურთიერთობას ხანგრძლივი ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ქართლის მეფე ფარნავაზი დაღესტნელ ხალხებთან ერთად იბრძოდა დამპყრობლების წინააღმდეგ. საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ კი დაღესტანში ქართველი მისიონერები გამოჩნდნენ.
ქრისტიანობის გავრცელება დაღესტანში სავარაუდოდ, XIV საუკუნეში, თემურ-ლენგის ლაშქრობების დროს, შეწყდა, როდესაც დაღესტნის ისლამიზაცია დასრულდა. XVII საუკუნიდან იმდენად გახშირდა თავდასხმები საქართველოს ტერიტორიაზე დაღესტნის, მათ შორის კი ხუნძთა მხრიდან, რომ ამ მოვლენამ საქართველოში თავისი სახელიც კი შეიძინა — „ ლეკიანობა “.
ხუნძებმა საქართველოში დასახლება დაიწყეს მას შემდეგ, რაც საქართველო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. მათი ნაწილი სოფ. თივში XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოსახლდა, ნაწილი კი — 1957 წელს.
XX საუკუნის 30-40-იან წლებში ხუნძები ძირითადად კახეთის სამ სოფელში იყვნენ განსახლებულები: თივში, თებელჯოსა და ხაშალხუტში, რომელსაც ახლა მთისძირი ჰქვია.
თავდაპირველად ხუნძები განასახლეს ქართულ სოფლებში, შემდეგ კი მათი კატეგორიული მოთხოვნით გამომდინარე განსხვავებული რელიგიური კუთვნილებიდან ცალკე დაასახლეს და ასე გაჩნდა ავართა სოფლები: თივი, სარუსო, თხილისწყარო და ჩანთლისყურე. ოთხივე სოფელი ყვარელ-ლაგოდეხის გზაზე მდებარეობს. 1990-იანი წლების დამდეგს ქვეყანაში განვითარებული ცნობილი მოვლენების შედეგად ხუნძების ერთმა ნაწილმა საქართველოში სახლები გაყიდა და ისტორიულ სამშობლოში დაბრუნება გადაწყვიტა.
ხუნძებმა ქართველებთან მრავალწლიანი თანაცხოვრების შედეგად ქართველებისგან მათთვის მანამდე უცხო სამეურნეო დარგები აითვისეს (მევენახეობა, მეფრინველეობა, მეფუტკრეობა, მეაბრეშუმეობა, მეხილეობა). შეიცვალა მათი სამეურნეო პირობები და შრომის იარაღები. თანდათანობით მათი სამუშაო იარაღი სახვნელი, რომელსაც დაღესტნის მთის პირობებში ხმარობდნენ, ქართულმა გუთანმა ჩაანაცვლა. თამანედროვე პერიოდში კი უახლესი ტექნიკის გამოყენებაც დაიწყეს. ხუნძებმა კახელებისაგან აითვისეს მეღვინეობის კულტურა. მათთვის ადრე მიუღებელი ალკოჰოლური სასმელი უკვე მისაღები და ყოველდღიურიც კი გახდა.
საქართველოში დიდხანს ცხოვრების მიუხედავად მაინც შემოინახეს მომთაბარე მესაქონლეობის წესი, ე. წ. ორხელაობა. ზაფხულობით საქონელს სამთო სადგომებზე მიერეკებოდნენ და მეურნეობას იქ მისდევდნენ, ისე რომ ოჯახის წევრებს შორის მთასა და ბარში ფუნქციები გადანაწილებული ჰქონდათ. მეურნეობის ტრადიციული ფორმებიდან ავარებში შემორჩენილია მეცხვარეობა. საგრძნობლად შეიცვალა ვაჭრობისადმი ავართა დამოკიდებულება. მიუხედავად იმისა, რომ ქართველებშიც და ლეკებშიც ვაჭრობა არაპრესტიჟულ საქმიანობად ითვლებოდა, ამ ბოლო ხანებში მათმა ნაწილმა ხელი მიჰყო აღებმიცემობას.
იმის და გამო რომ ინტენსიურად უწევდათ მუშაობა სოფლის მეურნეობაში, როგორიც იყო მაგალითად მთის ფერდობების დატერასება სახნავი მიწისთვის, მიწა ყოველთვის ითვლებოდა პირად საკუთრებად, ხოლო ალპური მდელოები, ტყეები  და  ნაწილი საძოვრების საერთო იყო. არსებობდა ლიმიტები  მიწის მიყიდვასთან დაკავშირებით იმათზე ვინც თემის წევრი არ იყო.
ანთროპოლოგია
ხუნძები, ისევე როგორც დაღესტნელების უმეტესობა, ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის წინა აზიური (ანუ ბალკანურ-კავკასიური) რასის კავკასიონურ ვარიანტს მიეკუთვნებიან. ისინი საშუალო სიმაღლისანი არიან, აქვთ ქერა ან შავგვრემანი თმა, მაღალი და განიერი სახე.
ენა
ხუნძური ენა იბერიულ-კავკასიურ ენათა დაღესტნური ჯგუფის ხუნძურ-დიდოურ ანუ ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ქვეჯგუფში შედის. მას ბევრი დიალექტი აქვს, მრავალი საზოგადოება და სოფელი თავის დიალექტზე ლაპარაკობს. მეზობელი სოფლების კილოთქმებიც კი ხშირად ძალიან განსხვავდება ერთმანეთისაგან. დიალექტი იყოფა ჩრდილოეთ და სამხრეთ ჯგუფებად, რაც ნაწილობრივ ასახავს ავარიის დაყოფას ხუნძურ სახანოდ და „თავისუფალ საზოგადოებად“. პირველში შედის სალატავის, ხუნძების და აღმოსავლეთის, მეორეში კი - ჰიდატლინები, ანცუხები, ზაქათალები, კარახები, ანდალალები, კახიბები და კუსურები; შუალედური მდგომარეობა უკავია ბახტულურ დიალექტს. ცალკეულ დიალექტსა და დიალექტურ ჯგუფებს შორის შეინიშნება ფონეტიკური, მორფოლოგიური და ლექსიკური განსხვავება. ავარულ ენას ენათესავება ანდო ცეზური ენა. ი.მ. დიაკონოვი აღნიშნავს, რომ ხუნძური ენა (დაღესტნური ჯგუფის სხვა ენებთან ერთად) არის ცოცხალი გაგრძელება, ძველი ალაროდიული ენის, რომელშიც შედიოდნენ ამჟამად უკვე მკვდარი ენები, როგორიცაა კავკასიურ-ალბანური (აგვანის), ხურიტული, ურარტული. ხუნძურ სალიტერატურო ენას საფუძვლად უდევს ერთგვარი კოინე - „ სტუმრის ენა “. ფილოლოგიურ ლიტერატურაში საერთო ენას „ ბოლმაწს “ - „ლაშქრობის ენას“, „მოლაშქრის ენას“ უწოდებენ. „ბოლმაწის“ შემუშავება ერთიანმა სამართლებრივმა სისტემამ და პოლიტიკურმა კონსოლიდაციამაც განაპირობა. რუსეთში მცხოვრები ავარიელები ფლობენ რუსულ ენასაც, დაღესტანში ზოგიერთ რაიონში ფლობენ ყუმუხურ ენასაც. თურქული ენა  დაღესტნის დაბლობზე საკუნეების მანძილზე ავარიელებისთვის საშუამავლო ენად ითვლებოდა. თურქეთში და აზერბაიჯანში მაცხოვრებელი ავარიელებისთვის შესაბამისად მშობლიურ ენად ითვლება თურქული და აზერბაიჯანული.
დაღესტანში იყო ეროვნული სკოლები. 1938 წლიდან 1955 წლამდე დასავლეთ დაღესტანში მე-5 კლასამდე სწავლება ხუნძურ ენაზე მიმდინარეობდა, ხოლო მაღალ კლასებში-რუსულად. მე-6 კლასიდან ავარული (მშობლიური) ენა ისწავლებოდა ცალკე საგნად. 1964 წლიდან რესპუბლიკაში ყველა ეროვნული სკოლა დაიკეტა. ახლა დაღესტნის ტერიტორიაზე ავარიელი მოსწავლეები მე-3 კლასამდე სწავლობენ არაბულ ენაზე, შემდეგ-ავარულ ენაზე. დაღესტნის კონსტიტუციის თანახმად ავარულ ენას სხვა ეროვნულ ენებთან ერთად აქვს „სახელმწიფო ენის“ სტატუსი.
ხუნძური სიტყვების არაბული ასოებით ყველაზე ადრეული ჩანაწერები გვხვდება ხუნძი ფეოდალის ანდუნიკის, იბრაჰიმის ძის, ანდერძში, რომელიც მან დაუტოვა თავის მემკვიდრეს ბულაჩ-ნუცალს. ანდერძი დაწერილია ცნობილი მეცნიერის ალიმირზას (ალიმირზა ანდიდან) მიერ 1485 წელს. ავარიელების XV საუკუნის ეს წერილობითი ძეგლი ცნობილია „ანდუნიკის ანდერძის“ სახელით, რომელიც წარმოადგენს მთიანი დაღესტანის სამეურნეო და სოციალური ცხოვრების ისტორიულ წყაროს. ამასთან, ეს რის ყველაზე ადრეული, დათრიღებული წერილობითი დოკუმენტი, სადაც მოიხსენიბა დღევანდელი დაღესტანის სახელწოდება.
როგორც ხუნძების, ისე მთელი დაღესტანის მეცნიერებისა და ლიტერატურის ერთ-ერთ ფუძემდებლად მიიჩნევა გამოჩენილი მეცნიერი მუსალავ მუჰმედი კუდუტლიდან (ჰაჯი მუჰამედ ბინუ მუსა ბინუ აჰმად ალ-კუდუტლი ალ-ავრი ალ-დაღესტან).
რელიგია
მინი|„ [[დათუნას ეკლესია|დათუნას “ ეკლესია]] მინი|ძველი ავარიული ჯვარი ძველი ქართული ხელწერით. უფრო შორეულ წარსულში ხუნძები თაყვანს სცემდნენ წარმართ ღმერთებს რომელთა პანთეონიც მდებარეობდა მთების მწვერვალებზე (მათი „ოლიმპო “ ეს იყო მთა „ ტლილი მირი “) და მთავარი ღმერთი ტსობი. VII საუკუნიდან სერირის სამეფოში თავიანთ რელიგიებს ავრცელებდნენ არაბები, სომხები და ქართველები. ქართველთა სამისიონერო მოღვაწეობა სწორედ ხუნძებით დასახლებული ტერიტორიით შემოისაზღვრებოდა როგორც ცნობილია VI-VIII საუკუნეებში სერირის სახელმწიფო ძირითადად ქრისტიანული იყო. ნაწილს ქრისტიანობა ჰქონდა მიღებული. ანწუხში ეკლესიების ნანგრევები და მათი ქვაზე გამოსახულებებია შემორჩენილი. დღემდე მდინარე ავარიის ყოისუს ხეობაში კარგად არის შემონახული X-XI საუკუნეების ქრისტიანული „ დათუნას “ სახელით ცნობილი ტაძარი. არაბთა ბატონობამ თითქმის მთლიანი მოსახლეობა ისლამის მიმდევარი გახადა, მას მოჰყვა როგორც ხუნძეთის ისე მთელი დაღსტანის ტერიტორიაზე არაბული კულტურის გავრცელება. შუა საუკუნეების ხუნძეთში შემორჩენილი იყო წარმართობის გადმონაშთი. დღეს ხუნძები სუნიტი მუსლიმები არიან. დღეს მრავლად არის ყურანის სკოლები, უამრავი სამლოცველო სახლი და მაღალი დონეა რელიგიურობის. რელიგიის მსახურს ეძახიან „დიბირს “ (მოლა) და სამლოცველოს „ბუდუნს “ (მეჩეთი), ესენი ფინანსდებიოდნენ კომანულური თანხებიდან.
სერირის სახელმწიფო
ხუნძეთის საზღვრებში მცხოვრები განსხვავებული ტომები ძველი წელთაღრიცხვით I ათასწლეულის II ნახევარში, შედიოდნენ კავკასიის ალბანეთის (სახელმწიფო, რომელიც აღმოსავლეთ კავკასიაში წარმოიქმნა) შემადგენლობაში. დაღესტნის ტერიტორიაზე V-VI საუკუნეების ადრეწარმონაქმნი - სერირის სამეფო ძირითადად ხუნძებით განსახლებულ ტერიტორიას მოიცავდა. მას ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრებოდნენ ალანები და ხაზარები. ალანებთან მოსაზღვრეობას ხაზს უსვამს არაბი ისტორიკოსი ალ-მასუდი (896-956). IX-X საუკუნეების თანახმად, სერირის სამეფოს საზღვრები გაფართოვდა და მთიანი ხეობების ჩათვლით სტეპებსაც მოიცავდა. სერირის სახელით მას სპარსულ და არაბულ წყაროებში მოიხსენიებენ. დაღესტნურ ქრონიკებში სერირის პოლიტიკური გაერთიანება XIV საუკუნიდან ავარიად იწოდებოდა. ამ ქვეყნის მაცხოვრებლებს მეურნეობის სხვადასხვა დარგი ჰქონდათ განვითარებული, როგორიც არის: მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა, ხელოსნობა. იმის გამო, რომ ინტენსიურად უწევდათ მუშაობა სოფლის მეორნეობაში, როგორიც იყო მაგალითად მთის ფერდობების დატერასება სახნავი მიწისთვის, მიწა ყოველთვის ითვლებოდა პირად საკუთრებად, ხოლო ალპური მდელოები, ტყეები და ნაწილი საძოვრების საერთო იყო. არსებობდა ლიმიტები   მიწის მიყიდვასთან დაკავშირებით იმათზე ვინც თემის წევრი არ იყო.
სერირის სამეფოს სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობა ჰქონდა როგორც კავკასიის მეზობელ სახელმწიფოებთან, ასევე ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასთანაც. დაახლოებით XII საუკუნის მეორე და XIII საუკუნის პირველი ნახევრიდან სერირის სამეფო სხვადასხვა ფეოდალურ სამფლობელოებად დაიშალა. ამ დროიდან მოყოლებული სერირის სამეფოს აღმოსავლურ წყაროებში აღარ მოიხსენიებენ. XIV საუკუნის ისტორიულ თხზულებაში საუბარია ავართა მიწისა და მმართველობის შესახებ და გაშუქებულია X-XIV საუკუნეების დაღესტნის ისტორია.
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ სწორედ XII-XIII საუკუნეებიდან ფეოდალურ სახელმწიფო ხუნძეთთან ერთად ჩამოყალიბდა სასოფლო თემთა კავშირები, რომლებისთვისაც დამახასიათებელი იყო დემოკრატიული მმართველობა და ისინი დამოუკიდებელინი იყვნენ სხვა ფეოდალებისგან. XII-XIV საუკუნეების ხუნძეთში მოხდა ზოგიერთი საზოგადოების დეფეოდალიზაცია. XVI-XVII საუკუნეებში ფეოდლური ხუძეთის და ყაზიყუმიხის ხანებს წარმატებულ წინააღმდეგობას უწევდნენ ანდალალი, გიდატლის, კარახის საზოგადოებები. შუა საუკუნეების დაღესტანში ხუნძეთის (ავარიის) სახანო ერთ-ერთი ძლიერი სამეფო იყო. მის ყველაზე ცნობილ მმართველად უმა-ხანი (XVII საუკუნის 20-30-იანი წლები) ითვლებოდა. მის დროს თავი მოუყარეს ძველ ხუნძურ ადათ-წესებს და შეადგინეს სამართლებრივი კოდექსი სახანოს მცხოვრებთათვის.
ნადირ-შაჰი
XVII-XVIII საუკუნეებში ხუნძეთისა და მთელი დაღესტანის საკუთრი ბატონობის ქვეშ მოსაქცევად ერთმანეთს ირანი და თურქეთი დაუპირისპირდნენ. 1741 წელს ასი ათასი მეომრით დაღესტანში ილაშქრა ნადირ-შაჰმა. დაიმორჩილა რა ხაიტაყის უწმია, ტარკის შამხალი, და ყაზიყუმიხის ხანი, გაიმართა ბრძოლა ანდალელებთან, რომელთაც შეუერთდნენ დარგუელების, ლეკების, ლეზგების, თაბასრნელებისა და ხუნძების მეომრები. ისტორიული ქრონიკების თანახმად ბრძოლის ველზე ოცდახუთი ათსი ირანელი დაეცა და ნადირ-შაჰმა უკან დაიხია.
საბჭოთა კავშირი მინი|359x359პქ|შამილი ([[იმამი)
წარმოშობის სხვა მოსაზრებები
ქართული წყარო „ ქართლის ცხოვრება “ - დაღესტნის მთის ხალხის პირველწინაპრად მიიჩნევენ ლეკანოსს. ამ წყაროს თანახმად ავარები ხოზონიხის შთამომავლები არიან, რომელიც იყო „ყველაზე გამორჩეული ლეკანოსის შვილებიდან. შევიწროებული ხოზონიხი მაღალ მთებში გამაგრებულა და იქ დაუარსებია ქალაქი, რომელსაც უწოდა ხოზანიხეთი “ (ხუნძეთი ან ხუნძახი) სწორედ ეს არის ხუნზახი - ავარიის სახანოს დედაქალაქი.
დაღესტნელების წინაპრები, კერძოდ ხუნძები შორეულ წარსულში ფლობდნენ დიდ ტერიტორიას. ლეკანოსს მემკვიდრეობით ერგო მიწები დარუბანდის (კასპიის) ზღვიდან მდინარე ლომეკამდე (თერგი) და დიდ მდინარე ხაზარამდე (ვოლგა). ლიტერატურაში ვხვდებით აზრს იმის შესახებ, რომ ხუნძები მოდიან ლეგების, გელებისა და კასპიელებისგან. თუმცა ამ განცხადებას სპეკულაციური ხასიათი აქვს. არც ხუნძურ ენაში, არც ხუნძურ ტოპონიმში არაა არანაირი სიმბოლო, რომელიც ხუნძებს დააკავშირებდა ლეკებთან, გელებთან და კასპიელებთან.
თვითონ ხუნძებიც არასდროს არ ახდენდნენ იდენტიფიცირებას ამ ტომებთან. ანტიკური წყაროების თანახმად კასპიელები ცხოვრობდნენ დაბლობზე და არა მთებში. VI ს-ში ჩრდილოეთ კავკასიის გავლით ევროპაში შემოიჭრნენ ავარები (ვარხუნები) მომთაბარე ხალხი ცენტრალური აზიიდან, სავარაუდოდ პროტომონღოლურ-აღმოსავლურ ირანული წარმოშობის. ბრიტანული ენციკლოპედიის თანახმად ევრაზიელი ავარები უძველესი წარმოშობის ხალხია. როგორც ჩანს, ზოგიერთი მათგანი დაბინავდა დაღესტანში, დააარსა სარირის სახელმწიფო და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მის გაძლიერებაში.
ხუნძების ეთნოგენოზის შესახებ ეს თვალსაზრისი ეკუთვნის ი. მაკვარტს, ო. პრიცაკს, ვ. მირონსკის, ვ. ბეილისს, მ. მაგომედოვს, ა. ალიკპეროვს, ტ. აიტბეროვს. ეს უკანასკნელი თვლის, რომ უცხო ეთნიკური ელემენტი, რომელმაც ხელი შეუწყო ხუნძი ხალხის კონსოლოდაციას, არ იყო მხოლოდ იარაღის ძალით: „არის იმის საფუძველი, რომ ვივარაუდოთ ისლამამდე დროის ავარიის მმართველები, რომლებიც დაღესტნის მთებში იყვნენ თავიანთ სწავლებაზე დაყრდნობით, რომელიც აზიიდან მომდინარეობდა მიხვდნენ საერთო ენის მნიშვნელობას, რომელიც საკმაოდ იყო გამიჯნული მეზობლების ენისგან. მმართველებმა ხელი შეუწყეს მის ფორმირებას და განვითარებას სულაკის აუზის ფარგლებში.“ ამასთან დაკავშირებით საინტერესო იქნება აღინიშნოს აღნიშნულ ტერიტორიაზე ადრეშუასაუკუნოვანი ქრისტიანული პროპაგანდა, რომელიც წარმატებით ხორციელდებოდა საქართველოს კათოლიკოსის მიერ და მიმდინარეობდა ერთიან ავარიულ ენაზე.
მოგვიანებით XII სუკუნეში არაბმა მუსულმანმა მზვერვმა ალ-გარდიზიმ აღნიშნა, რომ „სამხრეთ დაღესტანში და ტრადიციულ დარგინულ ზონაში თანამედროვე კულტურა ვითარდება რამდენიმე ახლონათესაურ ენებზე, ხოლო ავარ-ანდო-ცენსკურ მთებში ადგილობრივი ზმნიზედები იყო და არის მხოლოდ ავარიულ ენაზე. ამ გარემოებებში ნათლად ჩანს ავარიელ ბატონთა მიზანმიმართული ენობრივი პოლიტიკის შედეგი.“
ლინგვისტი ჰარალდ ჰარმანიც ვერ ხედავს რაიმე ეჭვშესატან საბაბს ინფილტრაციული შეხედულებების მომხრეთა სიმართლეში. რაც გულისხმობს დაღესტანური ენთონიმის- „ავარის“ დაკავშირებას ევრაზიული ავარო-ვარხონიტების მემკვიდრეობასთან. უნგრელი არქეოლოგი და ისტორიკოსი ეშტვან ერდეი მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან ფრთხილად უდგება ამ საკითხს, მაინც არ გამორიცხავს კავშირს ევრაზიელ ავარებსა და კავკასიელ ავარებს შორის.
უძველესი ავტორების თანახმად შესაძლებელია მომთაბაე ავარები მიემრთებოდნენ რა დასავლეთით ჩერდებოდნენ ჩრდილო დღესტანის სტეპებზე და პოლიტიკურად დაიმორჩილეს ან მოკავშირედ გაიხადეს სერირის სახელმწიფო, რომლის დედაქალაქიც მეცხრე საუკუნემდე იყო ტანუსი (თანამედროვე ხუნზახთან ახლოს). მსგავს მოსაზრებას იზიარებს დაღესტანელი ისტორიკოსი მამაიხან აგლაროვი. გამოჩენილი გერმანელი მკვლევარი კარლ მენგესი მიიჩნევდა, რომ ავარები იყვნენ ერთ-ერთი უძველესი მონღოლები, რომელთა კვალი, თითქოსდა, აღმოჩენილ იქნა დაღესტანში.
ასეთი, კონკრეტიკას მოკლებული განმარტებები ხელს უშლის საკუთრივ ავარული (ვარხუნული) წვლილის გამოკვეთას ავართა ეთნოგენეზისა და კულტურის საკითხებში. დედის ხაზით წარმომავლობის შესწავლილი გენურ-მოლეკულური ანალიზის მონაცემები ადასტურებს, რომ გენეტიკური დისტანცია ერთი მხრივ ავარებსა და მეორე მხრივ თეირანისა თუ ისპაანის ირანელებს შორის ნაკლებად მნიშვნელოვანია ვიდრე, ავარებსა და დღეისათვის შესწავლილ დაღესტანურ და კავკასიურ პოპულაციებს შორის. ერთადერთი გამონაკლისია რუტულები - დაღესტანის ერთ-ერთი უძველესი ხალხი, რომლებიც გენეტიკურად უფრო ახლოს არიან ავარებთან ვიდრე: ყარაჩაელები (ალანების შთამომავლები, ჩრდილოეთ კავკასიის მკვიდრი თურქულენოვანი ხალხი), ბალყარელები (ჩრდილოეთ კავკასიის ცენტრალურ ნაწილში მცხოვრები თურქულენოვანი ხალხი), ინგუშები (ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხი), ადიღელები (კავკასიის ჩრდილო-დასავლეთის მკვიდრნი), ყაბარდოელები (ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის ჩრდილოეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილის მკვიდრნი), ჩერქეზები (ადიღელების საერთო სახელწოდება), აფხაზები (იგივე აფსუები, ჩრდილო-დასავლეთ საქართველოში და აფხაზეთის ისტორიულ რეგიონში მცხოვრები აბორიგენული მოსახლეობა).
ქართველები, სომხები (სომხურ ენაზე მოლაპარაკე უძველესი ხალხი, განეკუთვნებიან ინდოევროპულ ენობრივ ოჯახს), ლეზგები (უმთავრესად დაღესტნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილსა და აზერბაიჯანის სასაზღვრო რაიონებში მცხოვრები ხალხი). ამასთან გაცილებით მჭიდროდ დაკავშირებული მაჩვენებლები აქვთ: ოსებს (კავკასიის მკვიდრნი, ალანების შთამომავალნი, ოსური ენა მიეკუთვნება ენდოევროპული ენობრივი ოჯახის ირანულ ენათა ჩრდილო-აღმოსავლურ ჯგუფს), ჩეჩნებს (ჩრდილოეთ კავკასიის ეთნიკური ჯგუფი), ქურთებს (ირანელი ხალხი, რომელთა ენა მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის ინდოირანულ ენობრივ ჯგუფს), ლეკებს (დაღესტანის ერთ-ერთი ძირძველი ხალხი), აბაზებს (აფხაზების ახლომონათესავე ხალხი, ცხოვრონებ რუსეთის ფედერაციაში და აბაზური ენა განეკუთვნება კავკასიურ ენათა ჩრდილო-დასავლურ ჯგუფს).
კულტურა და ადათ-წესები, ჩვეულებები.
მემკვიდრეობით გადაცემა.
მემკვიდრეობა პირვეელ რიგში გადაეცემა მამიდან  შვილზე. პირდაპირი შთამომავლის არ ყოლის შემთხვევაში ქალებს რჩებოდათ მთლიანი ქონების ერთი მესამედი. ანდერძი გადაეცემოდა წერილობითი სახით სანდო პირების ხელით და საბოლოოდ იკითხებოდა მეჩეთში. დღესდღეობით ავარიელები განსაკუთრებით ქალაქის მოსახლეობა მიყვება საბჭოურ კანონებს მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით.
შრომის გადანაწილება
შრომის გენდერული თვალსაზრისით განაწილება ხუნძებს შორის იყო აუცილებელი და საგრძნობლად შენარჩუნებულია დღესაც. ტრადიციულად კაცს ჰქონდა უფრო მძიმე სამუშაო: სახლების შენება, ხვნა, თესვა, ლეწვა, მოსავლის აღება, საქონლის მწყემსვა, პირუტყვის მართვა და ა.შ. ხოლო ყველა საშინაო საქმე, ძროხის მოწვევლვა ,რძის პროდუქტების დამზადება და დარჩენილი მიწის სამუშაოები (მოფაცხვა,ხილის მოკრეფა) შედიოდა ქალის საქმიანობაში. ტრანსფორმაციამ ტრადიციული ეკონომიკიდან კოლმეურნეობებში ოდნავ შეცვალა გენდერული შრომის განაწილება. საშინაო საქმეები ისევ უკავშირდება ქალებს და ავარიელებით დასახლებულ ქალაქებში ვერ ნახავთ მამაკაცს დასაქმებულს როგორც მოსამსახურეს, მეეზოვეს.
სისხლის აღება
ტრადიციული ჩაცმულობა
ხუნძი მამაკაცის ტრადიციულ სამოსს წარმოადგენდა: წუნიკას მსგავსი პერანგი, შარვალი (ვიწროტოტებით), ფაფახი (რომელიც ცხვრის ტყავისგან იყო დამზადებული), წუღები (რომელიც მოქნილი ტყავისგან იყო შეკერილი), ბეშმეტი. ნაქსოვი ფეხსაცმელი ძირითადად გავრცელებული იყო წუმადის და ტლიარატის რაიონებში.
ზამთარში იცვამდენენ ქეჩის ჩექმებს, რომელსაც ჰქონდა ქეჩისავე სქელი ლანჩი, ქურქებს (რომლებიც ცხვრის ტყავით იყო შეკერილი. ფორმები განსხვავებული იყო სხვადასხვა საზოგადოებაში) და მატყლის წინდებს.
ხუნძი ქალის ტანისამოსი გამოირჩეოდა დიდი მრავალფეროვნებით (რის შედეგადაც ყველა საზოგადოება თავისი სპეციფიურობით ხასიათდებოდა). ჩაცმულობის მიხედვით შესაძლებელი იყო დაგედგინა, თუ რომელ საზoგადოებას მიეკუთვნებოდა კონკრეტული ქალი. სამოსი  ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით  იცვლებოდა. ასევე არსებობდა თავსაბურავის სხვადასხვა ვარიანტი. თექის და ნაქსოვი ჩექმები ეცვა როგორც მამაკაცს, ისე ქალს. ფეხსაცმლის ღირებულებას განაპირობებდა  ფორმა, ფერთა გამა, დატანილი ორნამენტები და აპლიკაციები.
ქორწინება და ოჯახი
ოჯახი
ისტორიულად ხუნძები, ბევრი კავკასიური ხალხებისგან განსხვავებით ცხოვრობდნენ ნუკლეარულ (შედგება მხოლოდ მშობლებისა და შვილებისგან, როდესაც შვილები მშობლების კმაყოფაზე არიან) ოჯახებში, რის გამოც ვარაუდობენ რომ ასეთი ცხოვრების ტიპი აისახა, მიწის როგორც პირადი საკუთრების ჩამოყალიბებაში ადრეულ პერიოდში და მოქალაქეობრივი ხასითის ჩამოყალიბებაში თემში.
სქოლიო
კატეგორია:დაღესტანი კატეგორია:კავკასიის ხალხები
ხირსის მონასტერი
ხირსის სტეფანწმინდის მონასტერი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მდებარეობს სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტიბაანში. მონასტერი VI საუკუნეში დააარსა ღირსმა სტეფანემ (552-557 წწ.), რომლის წმინდა ნაწილებიც ამავე მონასტერში განისვენებს.
ვახუშტი ბატონიშვილის მასზე წერს:
ისტორია
ხირსის მონასტრის დაარსება უკავშირდება სტეფანეს სახელს, რომელიც VI საუკუნის შუა ხანებში ასურელ მამებთან ერთად მოვიდა საქართველოში ქრისტიანობის გასავრცელებლად და განსამტკიცებლად. მცხეთიდან წამოსვლის შემდეგ მან შეარჩია ცივ-გომბორის ქედზე ტყით დაფარული პატარა ფერდობი, სადაც დასახლდა და თავისი ზეციური მფარველის, წმინდა პირველმოწამე სტეფანეს სახელზე ააშენა მცირე ეკლესია, რომელიც, გადმოცემის თანახმად, კახეთის მეფე კვირიკე I-ის (893-918 წწ) შრომით შეცვლილა გუმბათიანი ტაძრით. XVI საუკუნის 40-იან წლებში კი ლევან კახთა მეფის დროს განახლდა.
ეტიმოლოგიურად თითქმის აუხსნელია ხირსის სახელწოდება. ერთი მოსაზრებით ხირსა უნდა წარმოდგებოდეს სიტყვა „ღირსი“-დან, რომელიც შემდეგ იქცა ხირსად, ხოლო მეორე მოსაზრებით მას სახელწოდება უნდა მიეღო იქვე გამომავალი პატარა მდინარე ხირსიდან. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის კირიონ II-ის მოსაზრებით კი ამ სახელის მატარებელი იყო ადგილი პალესტინაში და შესაძლოა სირიიდან მოსულ წმინდა მამას მის აღსანიშნავად ეწოდებინა მონასტრისთვის.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმების შემდეგ, ხირსის სტეფანწმინდა ქართლ-კახთის ერთ-ერთი მონასტერი იყო, რომელშიც ღვთისმსახურება აღესრულებოდა.
1895 წელს ხირსის მონასტერზე ლეონიდე ოქროპირიძე წერდა: „ეს უბედური მონასტერი აუცილებლად დაიკეტება ჩვენთვის და რუსებს ჩაუვარდებათ ხელში. სწორედ დედამიწის ბოლო ჰგონიათ ყველას და აქ წამოსვლა დაღუპვად მიაჩნიათ, როდესაც ქართველები ასე უგულოდ ეკიდებიან ამ მონასტერს, რუსები გულმოდგინობენ. იქნება ეგზარხოსსაც აღარ ჰკითხონ, პირდაპირ პეტერბურგიდან ბერები გამოაგზავნონ. ქართველი ვარ და არ მინდა ჩემი მამა-პაპათა სასაფლაო უცხო ტომის ხალხს ჩავუგდო ხელში. მონასტერი გაიღვიძებს, აღდგება და მტკიცე საფუძველზე დადგება.“
კომუნისტების პერიოდში აქ მონასტრული ცხოვრება შეწყდა. გაიძარცვა ყველაფერი, საფლავებიც კი. თავად ტაძარს საწყობად იყენებდნენ. ბერების საცხოვრებელ ორსალთულიან სახლში კი მუსიკალური სკოლა ფუნქციონირებდა. XX საუკუნის 90-იანი წლებიდან მონასტერი კვლავ მოქმედი გახდა.
ხირსის მონასტრის მთავარი სიწმინდე იყო წმ. პირველმოწამე სტეფანეს ნეკა თითი. გადმოცემიტ, ეს სიწმინდე აქ მონასტრის დამაარსებელმა — ღირსმა სტეფანემ ჩამოაბრძანა. დღეისათვის ეს სიწმინდე ბოდბის დედათა მონასტერშია დაბრძანებული.
2002 წლის გაზაფხულზე წმინდა ნიკოლოზის ეკვდერი განახლდა.
2004 წლისათვის წმინდა სტეფანე პირველმოწამის ტაძარს კიდევ ორი მომქედი ეკვდერი შეემატა — ღვთისმშობლის მიძინებისა და წმინდა სტეფანე ხირსელისა.
არქიტექტურა
ტაძრის სიგრძე მაღალდასაჯდომელიდან დასავლეთის კარიბჭემდე დაახლოებით 41.3 მეტრია, სიგანე — 23.4 მეტრი, ხოლო სიმაღლე ლავგარდანამდე — 15.4 მეტრი. ტაძარი გვირგვინდება მაღალი კონუსის მსგავსი გუმბათით. შემოსასვლილი კარი ორი აქვს — დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, რომელიც ჯერ წმინდა ნიკოლოზის ეკვდერისაკენ მიემართება, ხოლო იქედან — მთავარ ტაძარში. მთავარი საკურთხეველის მარჯვნივ, სამხრეთით, არის კამარიანი ეკვდერი ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, მარცხნივ კი, ჩრდილოეთით, მეორე ეკვდერია, რომლის შესასვლელშიც ღირსი სტეფანე ხირსელის სამარხია. ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთითა რის წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკვდერიც, რომელსაც გარედან მღვდელმონაზონ ფილადელფოს კიკნაძის მიერ მიდგმული აქვს პატარა ოთახი ღამისმთეველთათვის.
მთელი ამ პროცესების შემდეგ ტაძარი ნაგებია ლოდებით აგურებითა და რიყის ქვებით. ტაძარს არ აქვს განსაკუთრებული ჩუქურთმები, თუ არ ჩავთვლით სამხრეთ კედელზე სარკმლის თავზე შესრულებულ არქიტრავს, მის ზემოთ ჩადგმულ აყვავებული ჯვრის რელიეფს ქართული საომთავრული წარწერით:
და ამავე სარკმლის მარჯვნივ და მარცხნივ ჩადგმულ რელიეფურ ჯვრებს. მარჯვენა ჯვრის მკლავებში ასევე ქართული ასომთავრული წარწერაა შესრულებული:
მონასტრის დასავლეთ კედელში ჩადგმულია კიდევ ერთი წარწერიანი ფილა, რომელიც იხსენიებს იმპერატორ ალექსანდრეს და მის მხედრობას:
ტაძრის ინტერიერში, რამდენიმე ადგილას კედელში ჩადგმულია ჩუქურთმები, რომლებიც ბაზილიკის კუთვნილი უნდა იყოს.
სხვა ნაგებობები
ტაძრის დასავლეთით აღმართულია მაღალი გალავანი, რომელიც პლატონ იოსელიანის ცნობით კახეთის მეფე ლევანს შეუკეთებია. XIX საუკუნეში იღუმენ ალექსანდრეს (საყვარელიძე) საკუთარი სახსრებით აუგია ტაძრის სამსართულიანი სამრეკლო. ამავე პერიოდში მონასტრის ეზოში დაარსდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა და მარანი, რომელიც არქიმანდრიტ ლეონიდეს (ოქროპირიძე) დროსაა აგებული. აქვეა ბერების ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი.
სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:სტეფანე ხირსელი
ტევიოტის ჩანჩქერი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კუინზლენდის ჩანჩქერები
გულიკამი
გულიკამი — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, კარტიკამის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1730 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 5 კმ–ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1234 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სანტა-კატალინა (სამხრეთი ილოკოსი)
სანტა-კატალინა (ოფიციალურად სანტა-კატალინის მუნიციპალიტეტი; ილოკ: li ti Santa Catalina; ფილ: Bayan ng Santa Catalina) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ილოკოსის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 493 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 9 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ილოკოსის მუნიციპალიტეტები
პირიტიბა
პირიტიბა (Piritiba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 411 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 990.598 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.62 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum brachyplectum
სქოლიო
brachyplectum
ალექსანდრ დიუმა (მამა)
ალექსანდრ დიუმა (მამა) (Alexandre Dumas, père ; დ. 24 ივლისი, 1802, ვილიე-კოტრე — გ. 5 დეკემბერი, 1870, პიუი) — ფრანგი მწერალი, დრამატურგი და ჟურნალისტი, ალექსანდრ დიუმას მამა.
ბიოგრაფია
ალექსანდრ დიუმა 1802 წლის 24 ივლისს დაიბადა ვილერ-კოტრეს კომუნაში, სუასონთან ახლოს (ენას დეპარტამენტი, პიკარდია, საფრანგეთი).
ალექსანდრ დიუმას ბაბუა, მარკიზი ანტუან-ალექსანდრ დავი დე ლა პაიეტრი საფრანგეთის კოლონია ჰაიტიზე არტილერიის გენერლის წოდებით მსახურობდა. ჰაიტიზე იგი დაქორწინდა ზანგ მონა ქალზე მარი-კესეტ დიუმაზე, რომელმაც 1762 წელს ქვეყანას მოავლინა მომავალი მწერლის მამა, თომა-ალექსანდრ.
მარკიზს არ გასჭირვებია მულატი შვილისთვის ცხოვრების გზის გაკაფვა საფრანგეთში და მალე თომა-ალექსანდრ ნაპოლეონის არმიის გენერალი გახდა.
თომა-ალექსანდრ გარდაიცვალა 1806 წელს, როცა ალექსანდრ დიუმა 4 წლის იყო. მიუხედავად სიღარიბისა, ოჯახს გავლენიანი არისტოკრატიული კავშირები ჰქონდა. სწორედ ამ კავშირების წყალობით ოცი წლის ასაკში ალექსანდრმა მუშაობა დაიწყო პარიზში პალე-როიალის სასახლეში ჰერცოგ ორლეანელის კანცელარიაში.
კანცელარაში მუშაობის პარალელურად დიუმამ დაიწყო სხვადასხვა ჟურნალებში პიესებისა და სტატიების გამოქვეყნება. პირველ პიესას, „ანრი მესამე და მისი კარი“ (Henri III et sa cour, 1829), დიდი წარმატება ხვდა წილად. ასევე აღიარებულ იქნა მეორე მისი ნაწარმოებიც — „კრისტინა“ (Christine ou Stockholm, Fontainebleau et Rome, 1830).
1835 წელს გამოვიდა მისი პირველი ისტორიული რომანი „იზაბელა ბავარიელი“ (Isabel de Bavière). მას მერე გაზეთებში ხშირად იბეჭდებოდა მისი ნაწარმოებები.
1840 წელს დაქორწინდა მსახიობ იდა ფერიერზე. მიუხედავად ამისა იგი აგრძელებდა სხვა ქალებთან შეხვედრას, რის შედეგად მას 3 უკანონო შვილი გაუჩნდა (ერთ-ერთი მათგანი მოგვიანებით ასევე წარმატებულ მწერლად იქცა). ალექსანდრი ქალებსა და ფუფუნებაზე დიდ ფულს ხარჯავდა. გამოსცა რამდენიმე ჟურნალი, დააარსა თეატრი — თუმცა მისი წამოწყებები კრახით დასრულდა. ამის გამო 1851 წელს კრედიტორებს ბრიუსელში დაემალა. 1858-1859 წლები რუსეთში გაატარა, სტუმრობდა თბილისსა და საქართველოს სხვა ქალაქებს. 3 წელიწადი მონაწილეობდა სახალხო მოძრაობაში იტალიის გაერთიანებისთვის.
გარდაიცვალა 1870 წლის 5 დეკემბერს, პიუის კომუნაში, დიეპთან ახლოს (ამჟამად დიეპის გარეუბანი, ზღვისპირა სენის დეპარტამეტი, ზემო ნორმანდია, საფრანგეთი).
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:დაბადებული 1802 კატეგორია:გარდაცვლილი 1870 კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში კატეგორია:ფრანგი მემუარისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:ფრანგი ისტორიული რომანისტები კატეგორია:ფრანგი ფენტეზი მწერლები
დოსბარიოსი
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
Phymorhynchus
Phymorhynchus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მეოცნებენი (ფილმი)
მინი|მარჯვნივ|ფილმის პოსტერი
მეოცნებენი (The Dreamers) — რეჟისორ ბერნარდო ბერტოლუჩის დრამის ჟანრის ფილმი. გამოვიდა 2003 წელს. მთავარ როლებს ასრულებენ ლუის გარელი (რეჟისორ ფილიპ გარელის ვაჟი), ევა გრინი და მაიკლ პიტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერნარდო ბერტოლუჩის ფილმები კატეგორია:ეროტიკული ფილმები კატეგორია:2003 წლის ფილმები
Мечтатели (фильм)
აქსელ ოქსენშერნა
thumb|ოქსენშერნა მერეველდის პორტრეტზე გრაფი აქსელ ოქსენშერნა (შვედ. Axel Oxenstierna) (16 ივნისი 1583 — 28 აგვისტო 1654) — შვედი სახელმწიფო მოღვაწე, რიქსკანცლერი  (1612-54) გუსტავ ადოლფისა და მისი ქალიშვილის ქრისტინას კარზე. მისი მცდელობით შვედეთი ოცდაათწლიანი ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა და თავისი ძლიერების მწვერვალსაც მიაღწია.
ბიოგრაფია
ოქსენშერნა შვედეთის წარჩინებულ ოჯახიდან იყო. ლექციებს გერმანიის უნივერსიტეტებში (როსტოკში, ვიტენბერგში, იენში) ისმენდა ღვთისმეტყველებასა და სახელმწიფო სამართალში. 1609 წელს სენატორად დაინიშნა, გუსტავ ადოლფის ტახტზე ასვლის შემდეგ კი სახელმწიფო კანცლერის წოდებამდე ამაღლდა, რომელსაც საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხებში ერთპიროვნული გადაწყვეტილებების მიღების უფლება ენიჭებოდა მეფესთან შეთანხმებით. 1613 წელს დანიის სახელმწიფოსთან სამშვიდობო ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, 1617 წელს სტოლბოვის ზავით რუსეთთან. 1622 წელს კი ოგრში პოლონეთთან დააზავა შვედეთი.
ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში ოქსენშერნას ღვაწლი განსაკუთრებით გამოიკვეთა, როდესაც გუსტავ ადოლფი გერმანელ პროტესტანტებს ეხმარებოდა. მან პოლონეთთან 6 წლით დაზავება მოახერხა, რამაც ხელი შეუწყო გერმანელი კათოლიკების წინააღმდეგ მიემართა სახელმწიფო ძალები. როდესაც მთელი რიგი ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ შვედური ჯარები გერმანიის შუაგულში შეიჭრნენ, რაინზე განლაგებული ძალების უფროსობა მას მიანდეს. მეფე 1632 წელს გარდაიცვალა, ერთი წლის თავზე კი მისივე ინიციატივით გამართულ ჰაილბრონის კონგრესზე პროტესტანტული კავშირის მეთაურად დასახელდა. მომდევნო წელს საფრანგეთსა და ჰოლანდიას სტუმრობდა, რათა იქაურები იმპერატორთან ომში პროტესტანტების მხარეს გადაებირებინა. 1636 წელს ოქსენშერნამ საომარ ქმედებათა თეატრს საბოლოოდ აქცია ზურგი და შვედეთში დასახლდა. ასრულებდა კანცლერის მოვალეობას და დედოფალ ქრისტინას მეურვეთა შორისაც იხსენიებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის სახელმწიფო მოღვაწეები კატეგორია:იენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ტინაროს ჩანჩქერი
ტინარო — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კერნზის სიახლოვეს. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ბარონიზე. ტინაროს ჩანჩქერიდან 43 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო 1 374 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
ჩანჩქერის კოორდინატები -17.16361°N, 145.54583°W.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კუინზლენდის ჩანჩქერები
კუ ნინძები
კუ ნინძები (Teenage Mutant Ninja Turtles, TMNT) — ოთხი გამოგონილი პერსონაჟი, ანთროპომორფული კუები, რომლებმაც სენსეი სპლინტერის დახმარებით შეისწავლეს აღმოსავლური ორთაბრძოლები. სიუჟეტის მიხედვით, ისინი ცხოვრობენ ნიუ-იორკის კანალიზაციაში და ებრძვიან სხვადასხვა კრიმინალსა თუ უცხო დამპყრობელს.
თავდაპირველად პერსონაჟები გამოჩნდნენ კომიქსების სერიაში, შემდეგ კი გადაინაცვლეს ანიმაციურ სერიალებში, წიგნებში, ვიდეო თამაშებში, ფილმებსა და სხვა პროდუქციაში. .
პროექტის ისტორია
პირველად კუ ნინძები გამოჩნდნენ კომიქსის ფურცლებზე, რომელიც 1984 წელს გამოსცა კომპანიამ Mirage Studios. კუ ნინძები მოიგონა ორმა მეგობარმა, კევინ ისტმენმა და პიტერ ლერდმა. ისინი ერთად ხატავდნენ სასაცილო კომიქსებს და, საბოლოოდ, ისტმენის ბიძისგან ნასესხები ფულით, თავად გამოსცეს კომიქსის პირველი ნომერი, რომელიც უნდა ყოფილიყო რამდენიმე ცნობილი კომიქსის პაროდია.
კუ ნინძების წარმატება უზრუნველყო ლიცენზირების აგენტმა, რომელმაც შესთავაზა ორ ავტორს პერსონაჟებთან დაკავშირებული პროდუქციის გამოშვება. 1988 წლის იანვარში გაყიდვაში გამოვიდა ამ პერსონაჟების სათამაშოები. ნაბიჯი წარმატებული აღმოჩნდა.
სქოლიო
კატეგორია:გამოგონილი კუები კატეგორია:გამოგონილი ნინძები კატეგორია:ანიმაციური ფილმების პერსონაჟები
იორკი
იორკი (York) — ქალაქი ინგლისში, გაერთიანებული სამეფო.
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები
თეთრი ურდო
თეთრი ურდო, აქ-ორდა (რუსულ წყაროებში — ლურჯი ურდო), თურქულ-მონღოლურ ტომთა გაერთიანება XIII საუკუნეში, რომელიც შეადგენდა ჯუჩის ულუსის ჯარის მარცხენა ფრთას. XIV საუკუნეში ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ. პირველი ხანი სასი-ბუკა (1291-1310) ოქროს ურდოს ვასალად ითვლებოდა, დედაქალაქო იყო სიღნაკი. XIV საუკუნის მიწურულში თეთრი ურდო დაიპყრო თემურლენგმა, რომლის სახელმწიფოს დასუსტების შემდეგ თეთრი ურდოს ტერიტორიაზე შეიქმნა დიდი ურდო, ნოღაის ურდო, უზბეკეთის, ყაზანისა და სხვა სახანოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლთა იმპერია კატეგორია:ოქროს ურდო კატეგორია:რუსეთის ისტორია
ელ-კამპილიო-დე-ლა-ხარა
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
თეთრი სახლი
მინი|თეთრი სახლის ჩრდილოეთი ფასადი მინი|თეთრი სახლის სამხრეთი ფასადი მინი|თეთრი სახლი 1814-1815 თეთრი სახლი (White House) — აშშ-ის პრეზიდენტის რეზიდენცია და კანცელარია ვაშინგტონის ცენტრში (1800 წლიდან). სახელი ეწოდა შენობის ფერის გამო. 1792 წელს ააგეს, 1814 წელს ინგლისელებმა დაწვეს, ოთხი წლის შემდეგ კი აღადგინეს. ხშირად ტერმინით „თეთრი სახლი“ მოიხსენიებენ აშშ-ის მთავრობას პრეზიდენტის მეთაურობით.
თეთრი სახლის მშენებლობა 1792 წელს დაიწყო და დასრულდა 1800 წელს. იგი ორჯერ გადააკეთეს. დღეისათვის მისი მთავარი ნაწილი 132 ოთახისაგან შედგება. პირველი და მეორე სართულის ოთახების უდიდესი ნაწილი ოფიციალური ცერემონიალებისათვის არის განკუთვნილი. მესამე სართული კი – მხოლოდ პრეზიდენტის და მისი სტუმრებისათვის. სახლს გარს აკრავს 18 ჰექტარი პარკი. მსოფლიოში სახელგანთქმული ოვალური კაბინეტი მოთავსებულია პირველი სართულის მარჯვენა ფრთაზე, პრეზიდენტის სამუშაო მაგიდა მუხისაა. ეს მაგიდა, ისე როგორც ბევრი ნივთი ამ კაბინეტში, ისტორიულია. მაგიდა აშშ-ის პრეზიდენტს აჩუქა ბრიტანეთის დედოფალმა ვიქტორიამ. მარცხნივ|მინი|ოვალური კაბინეტი ზემოდან პირველი სართულის სამხრეთი ფრთის ფართო ჰოლში პრეზიდენტი იღებს სტუმარი სახელმწიფოს მეთაურებს. ოფიციალური სადილის დაწყების წინ საპატიო სტუმრებს პრეზიდენტი იღებს ყვითელ სალონში, რომელიც მოთავსებულია მეორე სართულის ცენტრალურ ნაწილში. შემდგომ სტუმრებთან ერთად ჩადის ქვედა სართულზე, სადაც განლაგებულია სამი სალონი, რომელიც სახელმწიფოს მეთაურის პრეს-კონფერენციისათვის არის განკუთვნილი.
შენობის დასავლეთ ნაწილში ოფიციალური სადილების დარბაზია, სადაც ერთდროულად 140-მდე კაცი თავსდება. მასიურ ბუხარზე ამოტვიფრულია შენდეგი სიტყვები: „ზეცას ვთხოვ, დალოცოს ეს შენობა და ყველა, ვინც ამ სახლში იცხოვრებს! დაე, იყოს პატიოსანი და ბრძენი ის ადამიანი, რომელიც ამ სახლიდან მართავს ქვეყანას“. აქვე მოთავსებულია ამავე დანიშნულების მეორე უფრო მცირე დარბაზი.
მესამე სართულზე ოფიციალური დასასვენებელი ოთახებია სტუმრებისათვის და ოჯახის წევრებისათვის. საერთო ჯამში ამ შენობაში 22-მდე ოთახია ოფიციალური მიღებისა და საზეიმო ცერემონიალებისათვის. აქვეა დამხმარე სათავსოებიც: სამზარეულო, სარემონტო და სხვა.
თეთრ სახლში ბევრი ძვირფასი ნივთია: ხალიჩები, გობელენები, ბროლი, ნახატები. პარკში რამდენიმე აუზი და ჩოგბურთის კორტია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის მთავრობა კატეგორია:ვაშინგტონი (ქალაქი)
Lasioglossum bradleyi
Lasioglossum bradleyi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1960 წელს.
სქოლიო
bradleyi
Phymorhynchus alberti
Phymorhynchus alberti — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პონტუ-ნოვუ
პონტუ-ნოვუ (Ponto Novo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის ჩრდილო-ცენტრალური მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 741 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 465.311 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.83 კმ²-ზე.
გვერდისუბანი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)
გვერდისუბანი — ნასოფლარი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, გვირგვინას მთის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ბორჯომიდან 32 კილომეტრი. წარმოადგენდა თემის ცენტრს, რომელშიც შედიოდა სოფლები: ვარდევანი, მაჭარწყალი, ღვთისმშობელი, წინუბანი. როგორც სოფელი გვერდისუბანი, ასევე მის თემში შემავალი სოფლების უმრავლესობა ამაჟამად დაცლილია მოსახლეობისგან. დასახლებული სოფლები კი შედიან ბაკურიანის ადმინისტრაციულ ერთეულში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
პარკ ჰაიატი (თბილისი)
„პარკ ჰაიატი“ (Park Hyatt), მშენებარე სასტუმროს კომპლექსი და ბიზნეს-ცენტრი თბილისში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ყოფილი რესტორან „არაგვის“ ადგილას.
„პარკ ჰაიატის“ მშენებლობა 2009 წელს დასრულდება. 28 სართულიანი შენობის კომპლექსი 183 ოთახზე (აპარტამენტების ჩათვლით) არის გათვლილი. მშენებლობა 2007 წლის 14 ივნისს დაიწყო. გეგმით კომპლექსი ხუთ ნაგებობას მოიცავს, რომელშიც განთავსდება ოფისები, საკონფერენციო ცენტრი, სპა და ფიტნეს-ცენტრი და რესტორნები.
ტულის ჩანჩქერი
ტული — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, კვინსლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ტულის ეროვნულ პარკში. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ტულიზე და მისი სიმაღლე შეადგენს 293 მეტრს. ტულის ჩანჩქერიდან 69 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1336 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:კუინზლენდის ჩანჩქერები
Raging Silence
Raging Silence — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Uriah Heep-ის მეჩვიდმეტე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1989 წელს.
სიმღერების სია
Raging Silence 1998 წელს გამოიცა დამატებითი სიმღერებით:
<OL START=11> <LI>Miracle Child (B-მხარე) <LI>Look At Yourself (ცოცხალი B-მხარე), ჩაწერილია 1987 წელს <LI>Too Scared To Run (საკონცერტო), ჩაწერილია 1987 წელს <LI>Corina (საკონცერტო), ჩაწერილია 1987 წელს <LI>Hold Your Head Up (ვრცელი ვერსია) </OL>
ვრცელი დელუქს-CD გამოიცა 2006 წელს დამატებითი სიმღერებით:
სქოლიო
კატეგორია:Uriah Heep-ის ალბომები კატეგორია:1989 წლის ალბომები
ელ-კარპიო-დე-ტახო
ელ-კარპიო-დე-ტახო (El Carpio de Tajo) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის ტორიხოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 114 კმ². მოსახლეობა — 1816 კაცი (2020 წ.).
დეივიდ პიტრეიესი
პიტრეიესს მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი აქვს აშშ-ის სამხედრო აკადემიიდან, რომელიც 1974 წელს დაამთავრა, როგორც წარჩინებულმა კადეტმა (კლასის საუკეთესო 5%-ში). 1983 წელს აშშ-ის არმიის მეთაურთა და გენერალური შტაბის კოლეჯის კურსდამთავრებულმა გენერალი ჯორჯ მარშალის პრემია მიიღო. მას შემდეგ 1985 წელს ჯერ საზოგადო საქმეთა მაგისტრის, შემდეგ კი (1987 წ.) ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო პრინსტონის უნივერსიტეტის ვუდროუ უილსონის საზოგადო და საერთაშორისო ურთიერთობათა სკოლაში. მოგვიანებით აშშ-ის სამხედრო აკადემიაში საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორის ასისტენტად მუშაობდა.
ჯენის კარპინსკი
ჯენის კარპინსკი, ინგ.Janis Leigh Karpinski (დ.1953 წ.) - ამერიკის შეერთებული შტატების ყოფილი ბრიგადის გენერალი, რომელიც 2004 წელს ერაყში პატიმრებთან დაკავშირებული სკანდალის მთავარი ფიგურანტი იყო.
ადრეული პერიოდი
ნიუ-ჯერსის შტატში დაბადებული ჯენის კარპინსკი 1977 წელს უმცროს ლეიტენანტად ჩაირიცხა აშშ-ის არმიაში. ბაკალავრის წოდება მას ინგლისურ ენაში ჰქონდა მიღებული. მოგვიანებით იგი ავიაციის სფეროში იძენდა განათლებას, ბოლოს კი პენსილვანიაში მდებარე აშშ-ის არმიის სასწავლებელში სტრატეგიული კვლევების განხრით სწავლობდა.
კარპინსკი ძირითადად სადაზვერვო და სამხედრო პოლიციის შენაერთებში მსახურობდა. იგი მონაწილეობდა სპარსეთის ყურის პირველ ომში.
ის დაქორწინებული იყო ჯორჯ კარპინსკიზე, რომელიც ომანში აშშ-ს სამხედრო ატაშეს ოფისში ვიცე-პოლკოვნიკად მსახურობდა.
პატიმართა წამების საქმე
გამოძიებას სათავეში გენერალ-მაიორი ანტონიო ტაგუბა ჩაუდგა. აღმოჩნდა, რომ 2003 წლის ოქტომბერსა და დეკემბერს შორის სამხედრო პოლიციის თანამშრომლების მხრიდან დაკავებულთა მიმართ ადგილი ჰქონდა სისტემატიურ სადისტურ მოპყრობას. დანაშაულთა შორის იყო: აშშ-ს მთავრობამ განაცხადა, რომ ამ იზოლირებულ ინციდენტებს ოფიციალურ პოლიტიკასთან საერთო არაფერი ჰქონდა.
ბრალდებები და თავის მართლება
ასეთი ტიპის ფუნქცია-მოვალეობების შესრულების გამოცდილება გენერალ კარპინსკის არ გააჩნდა. იგი ამტკიცებდა, რომ ის განტევების ვაცად აქციეს, რაც მისი აზრით, დაადასტურა ამავდროულად არმიის გენერალური ინსპექტორის მიერ გამოძიების დაწყებამ კარპინსკის მხრიდან მაღაზიაში სავარაუდო ქურდობის საქმეზე. სამხედრო წყაროების ინფორმაციით, ფლორიდის შტატში მდებარე მაქდილის საავიაციო ბაზაზე მან 2002 წელს 22 დოლარის ღირებულების კოსმეტიკური ნაწარმი მოიპარა, თუმცა თავად ბრალდებულმა ეს ფაქტი დისკრედიტაციის მცდელობად ჩათვალა. თუკი ეს ბრალდება სინამდვილეს შეესაბამებოდა, მაშინ საკითხავი იყო, როგორ მოხდა მისი დაწინაურება ერაყში არსებული ციხეების უფროსად.
მედიის საშუალებებისთვის მიცემულ ინტერვიუში ჯენის კარპინსკი აცხადებდა, რომ საკუთარი თვალით ჰქონდა ნანახი დონალდ რამსფელდის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტები, რომლებიც დაკითხვების დროს წამების სხვადასხვა მეთოდის, მათ შორის პატიმრებისთვის კვების და ძილის აღკვეთის თუ მათ წინააღმდეგ ძაღლების გამოყენების უფლებას იძლეოდა.
სასჯელი
უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა მძიმე შეფასება მისცეს ადამიანის უფლებათა უხეშ ხელყოფას, თუმცა თავდაცვის სამინისტრომ იზრუნა არმიის რეპუტაციაზე და, ზოგადად, აშშ-ს სამართლებრივი სისტემის იმიჯზე.
პრეზიდენტ ბუშის ბრძანებით, ჯენის კარპინსკი წოდებრივად დაქვეითდა. იგი კვლავ პოლკოვნიკი გახდა მას შემდეგ, რაც არმიის გენერალური ინსპექტორის მიერ წარმოებულმა გამოძიებამ დაადასტურა გენერლის მხრიდან მართვის საკითხში გამოვლენილი ნაკლოვანებები, კანონის უგულებელყოფა და ქურდობა. პატიმართა შეურაცხყოფის საკითხში მას ბრალდება არ წაუყენეს.
ბიბლიოგრაფია
2005 წელს კარპინსკიმ წიგნი გამოსცა, რომელშიც დაწვრილებით აღწერა მის გარშემო მიმდინარე საქმე - One Woman's Army: The Commanding General of Abu Ghraib Tells Her Story and speaks around the country about her experiences.
კინოფილმები აბუ-ღრეიბის სკანდალის თემაზე
2005 - Gitmo - The New Rules of War
2006 - Iraq for Sale: The War Profiteers
3 სექტემბერი
3 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 246-ე დღე (ნაკიან წლებში – 247-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 119 დღე.
დღის მოვლენები
right|130px|ი ბეის ლოგო 301 : სან-მარინო, მსოფლიოს ერთ-ერთი უმცირესი ერი და დღემდე არსებული უძველესი რესპუბლიკა, დააარსა წმინდა მარინუსმა. 1189 : რიჩარდ I (რიჩარდ ლომგული) ინგლისის მეფედ აკურთხეს უესტმინსტერში. 1783 : დიდი ბრიტანეთი და აშშ ხელს აწერს პარიზის ხელშეკრულებას, რითაც ამერიკის რევოლუციური ომი ფორმალურად სრულდება. 1976 : ნასას კოსმოსური ხომალდი, ვიკინგ 2 მარსზე დაეშვა და პლანეტის ზედაპირის პირველი ახლო, ფერადი ფოტოები გადაიღო. 1995 : დაარსდა ინტერნეტ აუქციონი იბეი (ლოგო სურათზე). 2004 : ბესლანის ტერაქტი ოსეთში 344 ადამიანის სიკვდილით მთავრდება; დაღუპულთა უმეტესობა ბავშვები და მასწავლებლებია.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
სქოლიო
0903
Phymorhynchus buccinoides
Phymorhynchus buccinoides — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კლოდ მონე
კლოდ მონე (Claude Monet), აგრეთვე ცნობილი როგორც ოსკარ-კლოდ მონე ან კლოდ ოსკარ მონე (დ. 14 ნოემბერი, 1840 — გ. 5 დეკემბერი, 1926) — ფრანგი ფერმწერი, იმპრესიონიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.