cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პარეხი
მდებარეობა
320პქ|მინიატიურა|პარეხის მონასტერი ჰორიზონტალურ კლდოვან შვერილზე პარეხის მონასტერი მდებარეობს მდინარე კარჩხლის ხეობაში, მდინარე იმერხევიდან დაახლოებით 15 კილომეტრით ჩრდილოეთით, ხოლო ბერთის მონასტრიდან 8 კმ–ის მოშორებით. საავტომობილო უასფალტო გზა მიდის მხოლოდ სოფელ პარეხის (პარეხთას) გარეუბნამდე. თვითონ მონასტერი სოფლიდან აღმოსავლეთისაკენ ნახევარი საათის სავალზე მდებარეობს. პარეხის სამონასტრო კომპლექსი დაახლოებით 150 მეტრის სიგრძის ჰორიზონტალურ შვერილზეა განლაგებულ, რომელიც ნაწილობრივ კლდეშია გამოკვეთილი და ხეობიდან 80 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს. კლდის ზედა ნაწილი მონასტერს ზემოდან აქვს გადმოფარებული და მას მიუვალს ხდის.
მონასტერს ერთადერთი მისადგომი აქვს დასავლეთიდან, რომლის კარიბჭეც დღეისათვის მთლიანად ჩაქცეულია. კარიბჭიდან იწყება ვიწრო და გრძელი ბილიკი, რომლის სიგანე 1,5–დან 5 მეტრამდე მერყეობს, ხოლო სიგრძე 150 მეტრს შეადგენს. ბილიკი პარეხის მონასტერში მოღვაწე განდეგილი ბერების საცხოვრებლებისა და აქ არსებული სხვა სამონასტრო ნაგებობებისაკენ მიემართება.
ნაგებობები
300პქ|მინიატიურა|პარეხის ზედა და ქვედა ტაძრების ნანგრევები პარეხის სამონასტრო კომპლექსიდან დღეისათვის რამდენიმე ნაგებობაა შემორჩენილი, თუმცა ყველა მათგანი მეტ-ნაკლებად დანგრეულია. მათ შორისაა სენაკები, საკუჭნაოები და სატრაპეზო. ყველაზე მნიშვნელოვანი დღეისათვის შემორჩენილ ნაგებობებს შორის არის ორი, დაახლოებით პარალელურად მდგარი ეკლესია, რომლებიც ბილიკის სამხრეთითაა განლაგებული. ეკლესიები აგებულია სპეციალურად აგებულ სუბსტრაქციაზე, კლდოვან შვერილზე
ზედა ეკლესია
ზედა ეკლესია (ასევე პირველი ეკლესია, ან ჩრდილოეთის ეკლესია ) აგებულია მონასტერზე გამავალი ბილიკის დონეზე. წარმოადგენს კამაროვან, მართკუთხა წაგრძელებულ დარბაზს ზომებით 11,15 X 4,75 მ. აქვს ნახევარწრიული აფსიდა (4 X 2,4 მეტრი). აფსიდში ორი ერთმანეთის სიმეტრიულად განლაგებული 0,65 მ სიგანის ნიშაა. საშენი მასალა ადგილზევეა მოპოვებული; ქვების წყობა საკმაოდ უხეშია. კედლების შიდა და გარე მხარე სხვადასხვა ზომის ცუდად დამუშავებული ქვებისაგანაა აგებული, რიგებიც არათანაბარია. ქვებს შორის ადგილის ამოსავსებად ალაგ–ალაგ გამოყენებულია კირი. ინტერიერში ქვები შედარებით კარგადაა დამუშავებული და წყობაც სწორია. უკეთაა შემონახული |ეკლესიის დასავლეთის, ჩრდილოეთისა და აფსიდის კედელი. სამხრეთის კედელი თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. |ეკლესიის ინტერიერი მისივე ნამსხვრევებითაა ამოვსებული. სამხრეთი ნაწილი 5 მეტრის სუბსტრაქციას ეყრდნობა. ეკლესიას დასავლეთის მხრიდან აქვს 1,2 მ სიგანის შესასვლელი. შესასვლელისკენ მცირე კიბე ჩადის, რომლის ნაწილიც დღესაც შემორჩენილია. ეკლესიას სარკმლები აქვს აფსიდასა და დასავლეთის კედელზე, შემოსასვლელი კარის თავზე; ასევე სამხრეთის კედელზე, რომელიც ამჟამად მთლიანად დანგრეულია, ხოლო ჩრდილოეთის კედელზე, სავარაუდოდ უსაფრთხოებისათვის, ღიობი არაა.
ტიპოლოგიურად პარეხის ზედა ეკლესია არაა გამონაკლისი ქართულ არქიტექტურაში. საქართველოში შუა საუკუნებში ფართოდ იყო გავრცელებული ცალნავიანი დარბაზული ეკლესიების მშენებლობა. VIII-IX საუკუნეებში ეკონომიურად ღარიბ და მოსახლეობისაგან დაცლილ ტაო-კლარჯეთში ხუროთმოძღვრების ეს სტილი განსაკუთრებით პოპულარული იყო, სტრუქტურული სიმარტივისა და მასალის ეკონომიურობის გამო.
ტაო-კლარჯეთში VIII-IX საუკუნეების მიჯნაზე აგებული ცალნავიანი დარბაზული ეკლესიების ძირითადი დამახასიათებელი ნიშნები საერთოა :
ამგვარივეა პარეხის ზედა ეკლესიის აგებულებაც. გამონაკლისია მხოლოდ ის, რომ მას ჩრდილოეთის მხრიდან მოგრძო და კამაროვანი სათავსი აქვს მიდგმული. მასში მოხვედრა შესაძლებელია ეკლესიის მთავარი დარბაზიდან 1,55 მეტრი სიგანის კარით. სათავსს აღმოსავლეთის მხრიდან ნახევარწრიული აფსიდა აქვს, რომელშიც ერთი სარკმელია. სათავსის დასავლეთ ნაწილში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ თიხის ქვევრების აღმოჩენის საფუძველზე ვახტანგ ჯობაძე ვარაუდობს, რომ სათავსი კვეთისათვის გამოიყენებოდა. ამის შესაძლებლობას შუა საუკუნეების სხვა ქართული ძეგლებიც ადასტურებს, რომლებშიც მსგავსი ქვევრებია აღმოჩენილი.
კიკლადის ნომი
კიკლადის ნომი (Κυκλάδες) — ნომი საბერძნეთში, სამხრეთ ეგეოსის კუნძულების ჯგუფში. შედგება მრავალი კუნძულისაგან.
პარეხი
ზედა ეკლესია
პარეხის ზედა ეკლესიის უახლოეს პარალელებს წარმოადგენს სიჩხეკი, უკიამი და ტახტაკრანი , სადაც, მსგავსად პარეხის ტაძრისა, ჩრდილოეთის მინაშენში მოხვედრა მხოლოდ ეკლესიიდანაა შესაძლებელი.
კიკლადის ნომი
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ერმუპოლისი მდებარეობს კუნძულ სიროსზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის ნომები
პარეხი
ქვედა ეკლესია
პარეხის ზედა ეკლესიის გეგმა|100პქ|მინიატიურა ქვედა ეკლესია (ასევე მეორე ეკლესია, ან სამხრეთის ეკლესია ) ზედა ეკლესიაზე ექვსი მეტრით ქვემოთ, ოთხმოცმეტრიანი შვეული კლდის პირზე დგას. აგებულია საგანგებოდ ამოყვანილ სუბსტრაქციაზე. ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკის ტიპისაა. კედლების სისქე საშუალოდ 0,95 მეტრია. პირველ ეკლესიასთან შედარებით უკეთაა ნაგები. შიდა და გარე საპირე წყობას თანაბარ რიგებად დალაგებული გათლილი ქვები შეადგენს, რომელთაგან ზოგი დაწახნაგებული არაა. რიგებს შორის კირი მინიმალური რაოდენობითაა გამოყენებული. შიდა და გარე საპირე წყობას შორის კენჭებზე დასხმული კირის ხსნარით ამოყვანილია კედლის გული. აღმოსავლეთ და ნაწილობრივ დასავლეთ წყობის რიგები მონაცვლეობით შედგება ორი სხვადასხვა სიმაღლის ქვებისაგან (0,40 მ და 14 მ). ვახტანგ ჯობაძე აღნიშნავს, რომ ქვათა ამგვარი წყობა მისთვის მხოლოდ წირქოლის ეკლესიაშია ცნობილი, რომელიც VIII საუკუნითაა დათარიღებული , თუმცა, ვახტანგ ჯობაძის აზრით, ამ თარიღმა IX საუკუნის მიწურულამდეც შეიძლება გადმოიწიოს.
ეკლესიის სამხრეთ კედელში არის კიდევ ერთი, 1,20 მეტრი სიგანის კარი. იგი უფსკრულის პირასაა გამოღებული და, შესაბამისად, შესასვლის ფუნქცია ვერ ექნებოდა. ზღურბლის ზემოთ არსებული ღრმულები ადასტურებს, რომ ეს აივნის კარი იყო. დავით ხოშტარია ფიქრობს, რომ ამ კარს შესაძლოა ხის კიბე ადგებოდა, ხოლო კარის წინ მდებარე აივანი კიბის ბაქანს წარმოადგენდა. ვახტანგ ჯობაძე ქართული არქიტექტურისათვის ამ უჩვეულო ელემენტს მშენებლის თავბრუდამხვევი ხედებით შთაგონებას მიაწერს და არა ეკლესიის აგების ტრადიციულ წესებს.
აფსიდის სამხრეთ მარესა და დასავლეთ კედელზე არსებულ პილასტრებზე შემონახულია ბრტყელი და სადა იმპოსტები. ამდენად, შენობის რეკონსტრუირება უნდა მოხდეს, როგორც სამნავიანი ფართოთაღებიანი ბაზილიკისა (მაქსიმალური სიგრძე 12 მეტრი, სიგანე — 8,30 მეტრი). აფსიდა (სიგანე — 4,30 მეტრი, სიღრმე — 3,70 მეტრი), რომელსაც ორი გვერდითი სათავსი ეკვრის შესასვლელებით გვერდითი ნავებიდან, ექსტერიერში შვერილი არ არის. ჩრდილოეთის კედელს ფარავს ზედა ეკლესიის სუბსტრაქცია, ამიტომ სინათლის ძირითადი წყარო ეკლესიაში სამხრეთის კედლის ღიობები — დიდი სარკმელი და აივნის კარი იქნებოდა, აგრეთვე ამჟამად დანგრეული შუა ნავის სარკმლები.
ნიკო მარმა ჩრდილოეთის ერთ–ერთ კედელზე კაპიტელისა და სინათლის ნაკლებობის გათვალისწინებით დაასკვნა, რომ ეკლესია გუმბათიანი იქნებოდა. ეს მოსაზრება უარყო ვახტანგ ჯობაძემ. მისი გამოკვლევით დასტურდება, რომ პარეხის მთავარი ქვედა ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა და ტიპოლოგიურად ახლოს დგას ხანძთასთან ახლოს მდებარე ნუკას საყდარსა და ესბეკის ეკლესიასთან. აღსანიშნავია, რომ ნიკო მარის მიერ ნახსენები კაპიტელი ვახტანგ ჯობაძეს ვერ უპოვნია. ქვედა ეკლესიას სამნავიან ბაზილიკად განიხილავს დავით ხოშტარიაც
სამლოცველო, საძვალე
გიორგი მერჩულე „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ გვაწვდის ცნობას, რომ მონასტრის დამფუძნებელი — მიქაელი და მისი მოწაფე, ბასილი მონასტერშივე არიან დაკრძალულები: 320პქ|მინიატიურა|პარეხის მონასტრის ორი მთავარი ტაძარი და მიმდებარე ტერიტორია
ნიკო მარი სამონასტრო კომპლექსის ჩრდილოეთ მხარეს ახსენებს მოზრდილ სამარხს, რომელშიც მან ადამიანის ძვლები იპოვა. გიორგი მერჩულეს ცნობის საფუძველზე ნიკო მარმა დაასკვნა, რომ ეს უნდა იყოს მიქაელ პარეხელისა და ბასილის საძვალე.
ნიკო მარის მოსაზრებას დამაჯერებლად არ მიიჩნევს ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ბუბა კუდავა. წმინდა მამების საძვალედ იგი მიიჩნევს მონასტრის ძირითად ნაგებობებთან შედარებით ახლოს მდგარ მცირე ზომის შენობას, რომელსაც ნიკო მარი „მცირე ეკლესიას“ (церковка) უწოდებს. ამ ნაგებობას ვახტანგ ჯობაძე საერთოდ არ განიხილავს, ხოლო ბრუნო ბაუმგარტნერი და დავით ხოშტარია მას სამლოცველოდ მოიხსენიებენ. ბუბა კუდავას მოსაზრებას მხარს უჭერს ნაგებობის საკურთხეველში, აფსიდის ჩრდილოეთ მხარეს ნახევრად ჩანგრეული ღიობის არსებობა. ამგვარი ღიობები, როგორც წესი, სწორედ წმინდა მამების საძვალეებს წარმოადგენდნენ. ბუბა კუდავას მოსაზრებით, ამ ნაგებობის შემორჩენილ კედელზე არსებული წარწერაც სწორედ საძვალესა და მის საკურთხეველში მოთავსებულ სიწმინდეს უნდა უკავშირდებოდეს.
სამლოცველო (საძვალე, მცირე ეკლესია) მონასტრის მთავარი ეკლესიებიდან 150 მეტრის მოშორებით დგას. მისი გადახურვა ჩანგრეულია. ძლიერაა დაზიანებული ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებიც. შედარებით კარგადაა შემონახული დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედლები, რომლებიც პირდაპირ კლდეზეა მიშენებული. კლდე ნაწილობრივ შეჭრილია შენობის ინტერიერშიც და აფსიდის სამხრეთ ნაწილში ჩანს. კარი, როგორც ჩანს, ჩრდილოეთიდან ჰქონდა (ახლა მორღვეულია) — აქედან ადგება მას ბილიკი. კედლები უხეშად ნატეხი ქვით არის ნაშენი და შიგნიდან შელესილია.
სხვა ნაგებობები
ვახტანგ ჯობაძე მონასტრის ამჟამად ჩაქცეული დასავლეთის კარიბჭიდან ჩრდილოეთის სამონასტრო ნაგებობებისაკენ მიმავალ ბილიკზე იხსენიებს რამდენიმე ნაგებობას. ესაა განდეგილი ბერების ორი დიდი კლდეში ნაკვეთი სენაკი, რომლებიც აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მხარეებიდან დამცავი კედლებითაა გამაგრებული. გარდა ამისა, კლდოვანი შვერილის შუა ნაწილში სამიდან ხუთამდე ნაგებობაა, რომელთა დანიშნულებაც დაუდგენელია. ყველა მათგანი აგებულია უხეშად გათლილი ქვებით, რომელთა თანაბარზომიერებაც დაუცველია. ვახტანგ ჯობაძე ვარაუდობს, რომ ისინი შესაძლოა სენაკები ან საკუჭნაოები იყოს. მათ შორის ყველაზე დიდი და უკეთ შემონახულია 8,9 X 5,7 მ ზომების მართკუთხა შენობა. მისი ერთადერთი შემოსასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. დასავლეთითა და სამხრეთით ორი პატარა, შიდა მხარეს გაფართოებული, სარკმელია. ნიკო მარი, რომელმაც პარეხის მონასტერი 1904 წელს ინახულა, ამ ნაგებობას სატრაპეზოდ თვლიდა.
ისტორია
პარეხის მონასტრის არც ერთი ნაგებობა ზუსტად დათარიღებული არაა. მშენებლობის სტილის, შიდა სივრცის მოწყობისა და „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ დაცული მონაცემების მიხედვით ზედა ეკლესია IX საუკუნეში უნდა იყოს აგებული, ხოლო ქვედა — IX-X საუკუნეების მიჯნაზე.
320პქ|მინიატიურა|პარეხის მონასტერი ჰორიზონტალურ კლდოვან შვერილზე
კლარჯეთის იმ სავანეთა შორის, რომლებიც 830-840-იან წლებში მოიარეს ბაგრატ კურაპალატმა და მისმა ძმებმა, პარეხი არ იხსენიება. გრიგოლ ხანძთელის ბიოგრაფიული მონაცემებისა და ლიტერატურული წყაროს — „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრების“ მიხედვით მონასტრისა და ზედა ეკლესიის შედარებით უფრო ზუსტ დათარიღებას გვაძლევს ვახტანგ ჯობაძე და ასკვნის, რომ მიქაელ პარეხელს მონასტერი გრიგოლ ხანძთელის სიცოცხლეში დაუარსებია (759-861); პარეხთა დაარსდა მას შემდეგ, რაც მიქაელმა ოპიზის სავანე აღადგინა, ანუ 826 წლის შემდეგ. შესაბამისად, პარეხის მონასტრის დაარსებისა და ზედა ეკლესიის აგების თარიღად ვახტანგ ჯობაძე 826-861 წლებს ასახელებს. იგი იქვე აღნიშნავს, რომ მონასტრის მშენებლობა უფრო სავარაუდებელია გრიგოლ ხანძთელის მოღვაწეობის ბოლო პერიოდში, როცა 730–იან წლებში მურვან ყრუს მიერ დანგრეული ტაძრების აღდგენა მოათავეს და ახალი მონასტრების მშენებლობა დაიწყეს. ეს დაახლოებით 830 წლის შემდეგ უნდა მომხდარიყო. მიქაელ პარეხელი ამ პერიოდისათვის უკვე დამკვიდრებული იყო პარეხში, როგორც მარტომყოფი ბერი. დამოუკიდებელი კენობიტური მონასტრის დაარსებამდე პარეხი მახლობლად მდებარე ბერთის მონასტრის ერთგვარ შტოდ განიხილებოდა. ამ პერიოდიდან კი (IX საუკუნის II ნახევარი) მიქაელი, როგორც ჩანს, შეუდგა სენაკების, სემინარიის შენობისა და სამლოცველოს მშენებლობას. ზედა ეკლესია ვახტანგ ჯობაძეს სწორედ მიქაელ პარეხელის დროინდელ ნაგებობად მიაჩნია.
მეორე, ქვედა ეკლესიის დასათარიღებლად არანაირი წერილობითი წყარო არ არსებობს. მისი დათარიღება დღეისათვის მხოლოდ არქიტექტურული ანალიზითაა შესაძლებელი. ვახტანგ ჯობაძე ფიქრობს, რომ იგი შესაძლოა IX საუკუნის ბოლოს ან X საუკუნის დასაწყისში აშენებულიყო სამეურნეო პირობების გასაუმჯობესებლად, მაშინ, როცა ძველი, პატარა ეკლესია ვეღარ აკმაყოფილებდა მზარდი სამონასტრო თემის მოთხოვნებს.
წარწერები
XX საუკუნეში პარეხის მონასტერი პირველად ნიკო მარმა 1904 წელს ინახულა და აღწერა, თუმცა წარწერა, როგორც ჩანს, ვერ შეამჩნია. პარეხში წარწერები ვერც შემდგომი პერიოდის მკვლევრებმა ნახეს — ვახტანგ ჯობაძე, ბრუნო ბაუმგარტნერი. ქართველ ხელოვნებათმცოდნეთა ექსპედიციამ 1995 წელს მონასტრის სამხრეთ ნაწილში მდებარე ნაგებობის (სამლოცველო) აფსიდში წარწერა შეამჩნია, თუმცა მისი დაფიქსირება და შესაწავლა ვეღარ მოასწრო. პირველი მოკლე ცნობა წარწერის არსებობის შესახებ დავით ხოშტარიამ გამოაქვეყნა. მისი თქმით, სამლოცველოს აფსიდში შემონახულია ბათქაშის ფრაგმენტი ზედ დატანილი ძლიერ გაცრეცილი ფრესკული ასომთავრული წარწერით. 10 წლის შემდეგ, ექსპედიციის წევრს, გიორგი ბაგრატიონს ეს წარწერა ადგილზე აღარ დახვდა. 320პქ|მინიატიურა|პარეხი
2008 წელს პარეხის მონასტრის იმავე სამლოცველოში გიორგი კალანდიამ პირველად შეამჩნია და გადაიღო სხვა, აქამდე უცნობი წარწერა. 2010 წლის სექტემბერში წარწერა ადგილზე შეისწავლა ისტორიის დოქტორმა ბუბა კუდავამ. პარეხის წარწერის ასლი გადმოიღო კალიგრაფმა დავით მაისურაძემ.
წარწერა ძნელად შესამჩნევია, ძლიერაა დაზიანებული და რთულად იკითხება. შესრულებულია სამლოცველოს ინტერიერში, სამხრეთის კედლის შელესილობაზე, შავი მელნით, ლამაზი კალიგრაფიული ნუსხურით. წარწერა შვიდსტრიქონიანია, იკითხება ფრაგმენტულად. წარწერაში ამოკითხული რამდენიმე მნიშვნელოვანი დეტალი ცხადყოფს, რომ იგი მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავდა პარეხის მონასტრის ადრეული პერიოდის შესახებ.
წარწერაში მოხსენიებულია ბაგრატ კურაპალატი: „ადიდენ ღმერთმან ბაგრატ კურა[პალატი]". სიტყვა „ადიდენ“ მიანიშნებს, რომ ბაგრატი წარწერის შესრულებისას ცოცხალია. ამ ტიტულით საქართველოს ისტორიაში სამი მეფეა ცნობილი: ბაგრატ I კურაპალატი და ერთიანი საქართველოს მეფეები — ბაგრატ III და ბაგრატ IV. ბუბა კუდავას მოსაზრებით, მონასტრის ნაგებობების ქრონოლოგიის, მშენებლობის სტილისა და ისტორიული კონტექსტის გათვალისწინებით ყველაზე ლოგიკური წარწერაში ბაგრატ I კურაპალატის მოხსენიებაა, რადგან „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ მიხედვიდ იგი ცნობილია, როგორც არაერთი საეკლესიო ცენტრის ქტიტორი. ბუბა კუდავა იქვე აღნიშნავს, რომ ბაგრატი შესაძლოა არა მონასტრის დაარსების, არამედ მისი მშენებლობის გარკვეული ეტაპის (საძვალის) ქტიტორი იყოს . თუკი წარწერაში მოხსენიებულ ბაგრატ კურაპალატს გავაიგივებთ ბაგრატ I-თან (826–876), წარწერა ნუსხური დამწერლობის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში გამოდის.
მიუხედავად ამისა, ბუბა კუდავა აღნიშნავს, რომ წარწერაში მოხსენიებული მეფე შესაძლოა ბაგრატ III (978–1014, კურაპალატი 1001 წლიდან) ან ბაგრატ IV-ც (1027–1072, კურაპალატი 1029/1030 წლიდან) იყვნენ, რასაც წარწერის პალეოგრაფიული მონაცემებიც უჭერს მხარს. წარწერაში ჩანს დღეისათვის ცნობილი X-XI საუკუნეებისათვის დამახასიათებელი ხელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
აეციუსი
ფლავიუს აეტიუსი (Flavius Aëtius; დ. 396 — გ. 454) — რომაელი მხედართმთავარი, პოლიტიკური მოღვაწე და დიპლომატი. სამგზის კონსული. მცირეწლოვან იმპერატორ ვალენტინიანე III-ის მეურვე. სიყმაწვილეში მძევლად ჰყავდა ვესტგუთების მეფეს ალარიხ I-ს და ამიტომ კარგად იცნობდა ბარბაროსთა ზნე-ჩვეულებებს. აეციუსმა შეძლო გალიაში დასახლებული გერმანული ტომების დამორჩილება და მათი წარმატებით გამოყენება დასავლეთ რომის იმპერიის ინტერესებისათვის. სარდლობდა რომაელთა და მათ მოკავშირეთა (ვესტგუთების, ფრანკების, ბურგუნდების) ლაშქარს ატილას წინააღმდეგ ბრძოლაში. 451 წელს კატალაუნის მინდვრებზე აეციუსმა მსოფლიო-ისტორიული მნიშვნელობის გამარჯვება მოიპოვა. მისი გავლენის ზრდით შეშინებულმა იმპერატორმა ვალენტინიანე III-მ აეციუსი საკუთარი ხელით მოკლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები კატეგორია:რომის იმპერიის კონსულები კატეგორია:დაბადებული 396 კატეგორია:გარდაცვლილი 454
სამანი
სამანი, მიჯნა, სამიჯნო ნიშანი (ქვა, ქვის ან ლითონის ჯვარი და ა.შ.) ძველ საქართველოში. ტერმინი გვხვდება საადგილმამულო საბუთებში XV ს. შუა წლებიდან. ქართლის მეფის ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში სამანს ეხება 2 მუხლი: „241. ქ. სამძღვრის მოგლეჯისათვის“ და „242. 1. სამნის მოგლეჯისათვის“, რომლითაც დამნაშავეს სასჯელად ხელის მოკვეთა ეფარდებოდა. სამანი ეწოდებოდა აგრეთვე თემისაგან მოკვეთის სიმბოლოს — მიწაში ჩასმულ ქვას ნიშნად იმისა, რომ განდევნილს თემში აღარ მიესვლებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ანტონიუსი
ანტონიუსი (ლათ. Antonius, gens Antonia) — რომაული გვარი.
ნიკოლოზ ტარსაიძე
მინი|ნიკოლოზ ტარსაიძე ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე (დ. 10 ნოემბერი, 1855 — გ. 10 იანვარი, 1917, განჯა, ახლანდ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა; დაკრძალულია თბილისის წმ. ნინოს სასაფლაოზე) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე. ოფთალმოლოგ გიორგი ტარსაიძის ძმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1917 კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
1856
თარიღი უცნობია
*
მთისპირი
მთისპირი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: მთისპირი, ვანისქედი, ოქროსქედი, უკანავა). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 300 მ. ოზურგეთიდან 16 კმ-ზე. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საბავშვო ბაღი, საექიმო პუნქტი.
გეოგრაფია
მთისპირის სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან იწყება მესხეთის ქედის განშტოებები. სახელწოდება სოფელს გეოგრაფიული მდებარეობის გამო ეწოდა. სოფელ მთისპირის ტერიტორია გორაკ-ბორცვიანია. ის მოიცავს სხვადასხვა დახრილობის მქონე ფერდობებს, შლეიფებს, წყალგამყოფებს, გორაკბორცვებსა და ძლიერ დახრილ გორებს. ტერიტორია აგებულია თიხა-ფილაქნებისაგან, მეგელებისა და ქვა-ქვიშების ნაფენებისაგან. ნიადაგებიდან აქ ვხვდებით წითელმიწების, ყვითელმიწების, ნეშომპალა-კარბონატული და ალვანური ტიპის ნიადაგებს თავისი სახესხვაობით. მცენარეული საფარი ძირითადად კოლხური ტიპისაა. კლიმატური პირობების მიხედვით მთისპირი მიეკუთვნება შავი ზღვის სუბტროპიკულ ზონას, ნოტიო და თბილი ზამთრითა და ზომიერი ცხელი ზაფხულით. ზაფხულში ჰაერის ტემპერატურა საშუალოდ 18-25 °C-ია. ზამთარში თოვლის საფარი 20-40 სმ-მდეა. ნალექიანობის სიუხვით გამოირჩევა შემოდგომა - ზამთარი.
ისტორია
1874 წლისთვის სოფელში ორი ეკლესია იდგა. ერთი იყო ხის, გუმბათიანი ეკლესია, წმინდა გიორგის სახელობისა სადაც ერთი ძველი ხატი ინახებოდა. 1828 წლისთვის მისი მრევლი შეადგენდა 12 კომლს. მეორე ქვის ეკლესია, იოანე ნათლისმცემლის სახელობისა, ინწკირველების საგვარეულო ეკლესია იყო და 1828 წლისთვის მის სამრევლოში 63 კომლი შედიოდა. 1929 წელს ხელისუფლებამ დახურა წმინდა გიორგის ეკლესია, მისი ზარი ციხისუბანში კვიჩილაურის ჩაის პლანტაციაში გადაიტანეს კოლმეურნეების მოსახმობად. ტაძრის მღვდელმა, აკაკი თალაკვაძემ კი ანაფორა გაიხადა და საერო ცხოვრებას შეუდგა. ეკლესიის, აგრეთვე ოქროსქედის ტაძრის ფიცრებით 1930-იანი წლების დასაწყისში აიგო სოფლის ოთხწლიანი სკოლის შენობა. 1960-იან წლებში თიხის მოპოვების გამო მოსახლეობის ნაწილი ქ. ოზურგეთში გადაასახლეს.
თიხის საბადო
60 მილიონი წლის წინ, პალეოგენურ პერიოდში (კაინოზოური ჯგუფი) წყალქვეშა ვულკანების ფერფლის ზღვის წყლის პირობებში დალექვის შედეგად წარმოიშვა თიხა, რომელიც მთისპირის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა. სოფლის მოსახლეობა თიხას თავის დასაბანად იყენებდა და ბაზარში გასაყიდად დაჰქონდა. 1916 წელს გეოლოგმა ალექსანდრე თვალჭრელიძემ ნახა ბაზარში გასაყიდად გამოტანილი თიხა და მიხვდა, რომ ძვირფას რამეს წააწყდა. თიხას „ასკანიტი“ უწოდეს, რადგანაც მაშინ მთისპირი ასკანის სასოფლო საზოგადოების შემადგენლობაში შედიოდა. 1932 წელს აღმოჩნდა ასკანის ბენტონიტური თიხის საბადო. საბადო ჰიდროთერმული წარმოშობისაა და მასში მოიპოვება ასკანიტი და ასკანგელი. საბადო შედგება ორი უბნისაგან: ციხისუბნის და ვანისქედის უბნები.
საბჭოთა ხელისუფლება სოფელ მთისპირში არსებული საბადოთი 1943 წლიდან დაინტერესდა. საბადოს დამუშავება დაიწყო 1946 წელს. 1952 წლიდან უკვე საწარმომ დაიწყო ფუნქციონირება. მალე თიხებზე მოთხოვნა გაიზარდა და 1959 წელს ოზურგეთში აშენდა თიხის გადამამუშავებელი ქარხანა, რომელიც აწარმოებდა ორი სახის პროდუქციას: ბენტონიტი ღვინის მრეწველობისათვის და საყალიბე თიხა. გამოშვებული პროდუქცია მიეწოდებოდა ყოფილი სსრკ–ს ისეთ წამყვან საწარმოებს, როგორებიცაა: ავტოვაზი (ტოლიატი), იაროსლავლის მანქანათმშენებლობის ქარხანა, კამაზის ავტოქარხანა, გორკის ავტოქარხანა, კრაზის ავტოქარხანა და ბელორუსის მანქანათმშენებელი ქარხნები და ასევე იგზავნებოდა საზღვარგარეთ. მას იყენებდნენ სსრკ–ში არსებული ღვინის ქარხნები, ზეთებისა და ცხიმების გადამამუშავებელი საწარმოები და სხვა საწარმოები. ასკანის ბენტონიტი გამოყენებული იქნა ეგვიპტეში, ასუანის კაშხლის მშენებლობაში, როგორც ჰიდროსაიზოლაციო მასალა.
1996 წელს ის შეისყიდა ბერძნულმა კომპანიამ „სილვერ ენდ მაინინგ კომპანიმ“. ასკანიტის საბადოს მარაგი თავიდან შეადგენდა 10 მლნ. ტონას, დღეს დარჩენილია 4,800 მლნ. ტონა. საბადოს ამოქმედებამ სოფლის რელიეფში ცვლილებები შეიტანა. საბადოს ამუშავების გამო დაიცალა ყოფილი სოფელი ციხისუბანი. 1982 წელს კარიერის ერთ-ერთ ფრთაზე წარმოიშვა მეწყერი. საბადოს ტერიტორიაზე 1986 წელს აღმოაჩინეს სასარგებლო წიაღისეული - ტრაქტიტები, მაგრამ მისი მოპოვება არ ხდება. 2010 წლიდან წიაღისეულის მოპოვებას აწარმოებს აგრეთვე კომპანია „მთისპირი 2010“.
მოსახლეობა
სოფელში ძირითადად გურულები და აჭარლები ცხოვრობენ. მოსახლეობის ნაწილი მართლმადიდებლელი ქრისტიანია, 80-მდე ოჯახი აჭარელი მუსლიმი. სოფლის განაპირას დგას 2009 წელს აშენებული მეჩეთი. მოსახლეობა, ძირითადად, თვითდასაქმებულია და ნატურალური მეურნეობითაა დაკავებული. საბჭოთა ხელისუფლების დროს გავრცელებული კულტურები იყო ჩაი და ტუნგი, ამჟამად კი - სიმინდი, ლობიო და თხილი. ასევე მაღალია სეზონური შრომითი მიგრაცია თურქეთში.
ღირსშესანიშნაობები
thumb|300პქ|ასკანის ციხე სოფელთან ახლოს, ნასოფლარ ციხისუბანში დგას ასკანის ციხე, განვითარებული ფეოდალური ხანის ციხე-სიმაგრე. ციხე მდებარეობს დელემურისა და თაფურიათის მთებს შორის, მდინარე ბახვისწყლის მარცხენა სანაპიროზე. ციხის ადრინდელი ფენები IX საუკუნეს მიეკუთვნება. იგი მოქმედი იყო XIX საუკუნემდე. სამეცნიერო ექსპედიცია ასკანის ციხეზე არასდროს ჩატარებულა. thumb|300პქ|ინწკირველის ეკლესია მთისპირში დგას ასევე სავარაუდოდ მეექვსე საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის ინწკირველების საგვარეულო ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესია სხვადასხვა ზომის ქვით არის ნაშენი. აქვს შესასვლელი ორი კარი დასავლეთით და სამხრეთით. ეკლესიის ნანგრევები სუროშია გახვეული. დასავლეთით კედელი გახსნილია. ეკლესია 1874 წელს აღწერა დიმიტრი ბაქრაძემ. ქვის ეკლესია ძალზე ვიწრო იყო. ეკლესია მთლიანად მოხატული იყო ხარისხიანი, მაგრამ ტლანქი მხატვრობით. შესასვლელთან ეხატა დედა ღვთისა ყრმით, სიღრმეში კი ბერ-მონაზვნის სამოსიანი მამაკაცი და ქალი. მამაკაცი გამოსახული იყო არქიმანდრიტის კვერთხით. ეკლესიას ირგვლივ გასდევდა წარწერა. ტაძარში წირვა-ლოცვა შეწყდა და მას ხის კარი ჩამოხსნეს 1929-1932 წლების შუალედში.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევროპის VII გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
18 - 27 იანვარი 1980 სკარა შვედეთი.
ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე ექვს ქვეჯგუფად დაყოფილი 18 გუნდი შესარჩევ ტურნირებში იბრძოდა ფინალის შვიდი საგზურის მოსაპოვებლად. სსრ კავშირის გუნდი პირდაპირ იყო დაშვებული ფინალში. გუნდებში 8 ძირითდი და 2 სათადარიგო მოთამაშე იყო.
საბჭოთა ნაკრები კვლავ უკონკურენციო იყო. მეორე ადგილისათვის ბრძოლაში უნგრელებთნ და იუგოსლავიელებთა დავაში ინგლისელები და ბულგარელებიც ჩაერთვნენ და იუგოსლავიელები საპრიზო სამეულს მიღმა დატოვეს კიდეც.
პირველი ეტაპი
პირველი ჯგუფი
მეორე ჯგუფი
მესამე ჯგუფი
მეოთხე ჯგუფი
მეხუთე ჯგუფი
მეექვსე ჯგუფი
ფინალი
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|1 ! s! style="background: #ddffdd;"|2 ! s! style="background: #ddffdd;"|3 ! s! style="background: #ddffdd;"|4 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|5 ! s! style="background: #ddffdd;"|6 ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
ჩემპიონის შემადგენლობა
ანატოლი კაპროვი 5 (+0=4-1), მიხეილ ტალი 2 (+0=4-1), ტიგრან პეტროსიანი 2,5 (+0=5-0), ლევ პოლუგაევსკი 4,5 (+3=3-1), ეფიმ გელერი 4 (+2=4-0), იური ბალაშოვი 4 (+2=4-0), ოლეგ რომანიშინი 4 (+3=2-1), რაფაელ ვაჰანიანი 4,5 (+3=3-0), არტურ იუსუპოვი 3,5 (+3=1-0), გარი კასპაროვი 5,5 (+5=1-0).
დაფებზე საუკეთესონი
! style="background: #ddffdd;"|დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
კატეგორია:ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
პოკროვკა (ბაიმაკის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 64 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 28 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (73 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ალჟირი 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ალჟირი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ერასტი ორბელიანი
ერასტი ვახტანგის (ორბელი) ძე ორბელიანი (გ. 21 ოქტომბერი, 1731) — ქართლის ბოქაულთუხუცესი 1684–1703, მდივანბეგი 1704-დან, საორბელოს უფროსი, XVIII საუკუნის 20-იანი წლების დასაწყისიდან. 1723 წლიდან, ოსმალეთის მიერ ქართლის დაპყრობის შემდეგ, ოსმალთა სამსახურში იყო და იბრძოდა ოსმალეთის მხარეძე კახთა მეფის კონსტანტინეს წინააღმდეგ. 1727 ოსმალებმა დანიშნა ქვემო ქართლის გამგებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1731 ერასტი
აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია (1914)
მინი|მარჯვნივ|350პქ|აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია — რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთი ფრონტის შეტევითი ოპერაცია გერმანიის წინააღმდეგ პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში. ოპერაციის უშუალო მიზანი იყო აღმოსავლეთ პრუსიის დაკავება და ამით ნიადაგის მომზადება გერმანიაში შესაჭრელად.
საფრანგეთის მოთხოვნით რუსეთმა მობილიზაციისა და ჯარების კონცენტრაციის დამთავრებამდე დაიწყო შეტევა, რათა ჩაეშალა გერმანიის მთავარი ძალების შეტევა საფრანგეთზე.
9-15 სექტემბერს გერმანელებმა ძლიერი იერიშით ნემას გაღმა უკუაგდეს რუსეთის I არმია.
რუსეთის ეს მარცხი განაპირობა გენერალ იაკოვ ჟილინსკის უნიათო ხელმძღვანელობამ და გენერალ რენენკამპფის უმოქმედობამ.
ლიტერატურა
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომი კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები კატეგორია:ევროპის ისტორია
მოჭრილი გორა
მოჭრილი გორა — ძვ. წ. II-I ათასწლეულის მიჯნისა და I ათასწლეულის დასაწყისში სამოსახლო გორა სოფელ ჩალაუბნის (გურჯაანის რაიონი) დასავლეთ განაპირა უბანში. ამ ხანაში გარე კახეთში მოსახლეობამ მთის ფერდობიდან საცხოვრებლად ხელოვნურ ბორცვებზე გადაინაცვლა. მოჭრილი გორა წარმოადგენს დაბალ, ბუნებრივ, 50 მ სიგრძის ბექობს, რომელსაც თავდასაცავი ღრმა, საფეხურებიანი თხრილი ჰქონდა შემოვლებული. თხრილიდან ამოყრილი მიწა გამოყენებულია გარე ძრუდისთვისაც და თვით სამოსახლოსათვისაც. მიწა შეზვინებულია 2 მ-ზე და ქმნის 1000 მ2 ფართობს. თხრილს ნასახლარის მხარეს საფეხურებიანი შვეული კედლები აქვს, ყრილის მხარეს კი ისეთივე დამრეცი კედლები ისეა გათვალისწინებული, რომ მომსვლელი რაც შეიძლება მეტხანს ყოფილიყო სამოსახლოზე მყოფი ადამიანი ხედვით არეში.
მოჭრილი გორა წარმოადგენს ორფენიან სამოსახლოს. ქვედა ფენის (ძვ. წ. II-I ათასწლეულის მიჯნა) სიმძლავრეა 2 მ. იგი შეიცავს ქვის საძირკვლებისა და თიხის კედლების ნაშთებს, ბანური გადახურვის ნანგრევებს. სათავსებში მცირე რაოდენობით აღმოVნდა ამოღარული კონცენტრული ზოლებით შემკული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ზედა ფენის (ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისი) მშენებლებს გამოუყენებიათ ქვედა ნამოსახლარის მასალა. კულტურული ფენის სიმძლავრე 0,5-0,7 მ. ზედა ნამოსახლარს თხემის კიდეზე დაჰყვება რიყის დიდი ქვების ზღუდე. ამავე ფენაში გამოვლინდა მრავალი სათავსი და პურის საცხობი თონე.
ნამოსახლარის უეცარ მიროვებაზე მიგვითითებს იატაკზე აღმოჩენილი მრავალი ჭურჭელი და ბრინჯაოს ნივთი (ცული, ისრისპირი და სხვა ნივთები), ხოლო ზედა შრეებში ბრინჯაოს ე. წ. „სკვითური“ ორფრთიანი ისრისპირების აღმოჩენა საშუალებას იძლევა დადგინდეს ნამოსახლარის განადგურების თარიღი (ძვ. წ. VII საუკუნის დასასრული - VI საუკუნე) და მტრის ვინაობა.
ლუდვიგ II ახალგაზრდა
მინიატიურა|ლუდვიგის გამოსახულება XII საუკუნის ხელნაწერიდან ლუდვიგ II ახალგაზრდა (დ. 825 — გ. 12 აგვისტო, 875) — იტალიის მეფე 844 წლიდან და საღვთო რომის იმპერატორი 850 წლიდან. 855 წლამდე ის იყო მამის, ლოთარ I-ის თანამოსაყდრე, შემდეგ კი მარტომ განაგრძო მმართველობა. ლუდვიგი იყო ლოთარ I-ის უფროსი ვაჟი.
839 წლიდან ის მოიხსენიებოდა როგორც იტალიის მეფე და ამიტომაც გადაიტანა სამეფო რეზიდენცია ამ ქვეყანაში. 844 წლის 15 ივნისს პაპმა სერგიუს II-მ ლუდვიგი რომში მეფედ აკურთხა. მან მაშინვე მოისურვა იმპერიის კანონების გავრცელება ამ ქალაქზე, თუმცა ეს მცდელობა უშედეგო აღმოჩნდა; მაგრამ 850 წელს ის იმპერატორად ეკურთხა პაპ ლეო IV-ის მიერ. ამის შემდეგ მალევე, 851 წლის 5 ოქტომბერს დაქორწინდა ენგელბერგაზე და იტალიის დამოუკიდებელი ხელისუფლების სათავეში მოექცა.
ლუდვიგ II დაიღუპა 875 წლის 12 აგვისტოს, დღევანდელი ბრეშას პროვინციის მახლობლად. დაკრძალულია მილანში, წმინდა ამბროსის ტაძარში. იტალიის მომდევნო მეფე გახდა კარლომან ბავარიელი, რომელიც იყო ლუდვიგ II გერმანელის ვაჟი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 825 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 875
გუდალეთის კვირაცხოვლის ეკლესია
გუდალეთის კვირაცხოვლის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთის დასავლეთით, სერზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით, ნაგებია რიყის ქვით. სახურავი კირის ხსნარით და ფიქალის ქვითაა ნაწყობი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტუნგა (ლეიტე)
ტუნგა (ოფიციალურად ტუნგის მუნიციპალიტეტი;Lungsod sa Tunga; Bayan ng Tunga) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 656 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
სამანი (ორგანიზაცია)
სამანი (საქართველოს აყვავებისათვის მებრძოლი ახალგაზრდა ნაციონალისტები) — იატაკქვეშა პატრიოტული ორგანიზაცია მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ საბჭოთა საქართველოში, რომელიც მიზნად ისახავდა საბჭოთა რეჟიმის დამხობას შეიარაღებული აჯანყების გზით და საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენას.
სამანი 1942 წელს შექმნეს ახალგაზრდა და ნიჭიერმა წოვა-თუშმა პოეტმა ადამ ბობღიაშვილმა (ალვანელი) და მისმა მეგობარმა მიხეილ იმედიძემ მას შემდეგ, რაც გაიცა წინამორბედი ფარული ორგანიზაცია, რომელსაც მათი პედაგოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი მიხეილ ზანდუკელი თავკაცობდა. 1941 წელს სექტემბერში ზანდუკელი და მისი თანამოაზრე 17 ასპირანტი თბილისში დააპატიმრეს. 1942 წელს შემოდგომაზე რეპრესიებს გადარჩენილმა სამანელებმა თბილისიდან თავი დააღწიეს და კახეთს, 1942 წელს ადრიან გაზაფხულზე კი თუშეთს შეეხიზნენ. მათი მიზანი იყო თუშეთის ტერიტორიაზე მომხრეების შემოკრება და ჩეჩნეთის მთიანეთში მოქმედ ანტისაბჭოთა მეამბოხეებთან კავშირის დამყარება. მთავრობამ თუშეთში გამაგრებული სამანელების წინააღმდეგ რამდენიმე ასეული გაგზავნა თელავის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის უფროსის, გამოცდილი ჩეკისტის ალიოშა კვაშალის მეთაურობით. კვაშალმა შეძლო ორგანიზაციის განადგურება: შეთქმულთა ნაწილი გადმოიბირა, ნაწილი დააპატიმრა, მეთაურები, მათ შორის ბობღიაშვილი, 1943 წელს მოკლეს. მათ თავები მოჰკვეთეს და ხალხის დასაშინებლად თუშთა საგანგებოდ შეკრებილ კრებას წარუდგინეს. ორგანიზაციის ლიკვიდაციას თან ახლდა მასობრივი დაპატიმრებები თუშეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია კატეგორია:თუშეთი კატეგორია:ქართული ნაციონალიზმი
პალეოლოგოსები
მინი|240პქ|პალეოლოგოსების ემბლემა პალეოლოგოსები (Παλαιολόγοι) — ბიზანტიის იმპერიის უკანასკნელი და ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი სამეფო დინასტია. იმპერიას განაგებდნენ 2 საუკუნის განმავლობაში 1261 წლიდან — მიხეილ VIII-ს მიერ კონსტანტინოპოლის ჯვაროსნებისაგან გათავისუფლების მომენტიდან, 1453 წლამდე  — ოსმალების მიერ კონსტანტინოპოლის დაცემამდე. დინასტიას ენათესავებიან კანტაკუზენები. პალეოლოგოსების მმართველობის პერიოდს ემთხვევა ბიზანტიის კულტურის უკანასკნელი აღზევება, რომელიც ცნობილია პალელოგოსების აღორძინების სახელით, ამავე დროს მათი მმართველობის პერიოდს დაემთხვა ქვეყნის ტერიტორიის შემცირება და საბოლოოდ დამხობა.
პალეოლოგოსები მართავდნენ ბიზანტიის იმპერიას, მორეის დესპოტატს და მონფერატის საგრაფოს.
წარმოშობა
მინი|მარცხნივ|150პქ|[[ორთავიანი არწივი — პალეოლოგოსების ემბლემა]] პალეოლოგოსების წარმოშობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. არსებობს მოსაზრება, რომ ესაა ბერძნული წარმოშობის დინასტია.
გარდა ამისა, არის მოსაზრება რომ პალეოლოგოსები წარმოშობით მცირე აზიიდან არიან. საინტერესოა, რომ მათი სიმბოლო, ორთავიანი არწივი, პირველად დასტურდება სწორედ ამ რეგიონში მდებარე ხეთების სამეფოში.
პალეოლოგოსების წინაპრები
დინასტიის პირველი ცნობილი წევრია ნიკიფორე პალეოლოგოსი. მას ეკავა მესოპოტამიის მმართველის თანამდებობა, რომელიც მიიღო იმპერატორ ნიკიფორე III ბოტანიატეს წინაშე გაწეული დამსახურებისათვის. ნიკიფორე პალეოლოგოსი გარდაიცვალა 1081 წელს ნორმანების მიერ ქალაქ დურესის ალყისას.
ნიკიფორეს შვილი გიორგი პალეოლოგოსი იყო იმპერატორ ალექსი I კომნენოსის აქტიური მომხრე, იცავდა ქალაქ დურესს ნორმანების ლიდერ რობერტ გუისკარისაგან. დინასტიის შემდეგი წარმომადგენელი მიხეილი (სავარაუდოდ, გიორგი პალეოლოგოსის შვილი) იბრძოდა სამხრეთ იტალიაში სიცილიის მეფე ვილჰელმ II-ს.
ანდრონიკე პალეოლოგი, სამხედრო მეთაური - იბრძოდა ქვეყნის მტრების ლათინთა იმპერიის, ვენეციისა და გენუის წინააღმდეგ. 1246 წელს ნიკეის იმპერიის მიერ თესალონიკის დაპყრობის შემდეგ, ანდრონიკე დაინიშნა მის მმართველად. მიუხედავად ამისა, თეოდორე II ლასკარისი, პალეოლოგოსებში ხედავდა მისი მმართველობის წინააღმდეგ მიმართულ საფრთხეს.
ბიზანტიის იმპერატორები
მინი|200პქ|[[კონსტანტინე XI (ბიზანტია)|კონსტანტინე XI-ის ძეგლი ქალაქ მისტრაში.]]
ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიების სია
ამ სიაში წარმოდგენილია ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიების სია ქვეყნების მიხევით. სიის უდიდესი პარტია არის ევროპის სახალხო პარტია. ქრისტიანულ-დემოკრატიული პარტიების უმრავლესობა შედის ცენტრისტულ დემოკრატიულ ინტერნაციონალში.
მულაკაევო (ბაიმაკის რაიონი)
მულაკაევო  (Муллаҡай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 475 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 43 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 88 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ვალერიუსი
ვალერიუსი (Valerius) — ერთ-ერთი უძველესი რომაული პატრიციული გვარი.
ისტორია
ვალერიუსთა გვარი რომში ერთ-ერთი უძველესია. ამ გვარის პირველი ცნობილი წარმომადგენელია პუბლიუს ვალერიუს ვოლუსი პუბლიკოლა რომელიც ძვ. წ. 509 წელს აირჩიეს პირველად კონსულად. ცნობილი სახელმწიფო მოღვაწე და მხედართმთავარი იყო მისი ძმა მარკუსიც. პუბლიკოლა კონსულს მისი უბრალო ხალხისადმი ლოიალობის გამო შეარქვეს. ეს მეტსახელი მის ჩამომავლებსაც გამოყვათ.
ძვ. წ. IV საუკუნეში მარკუს ვალერიუს კორვუსმა გაითქვა სახელი როგორც კარგმა მეომარმა და პოლიტიკოსმა. მას მეტსახელი კორვუსი ერგო გალ მეომართან ბრძოლის შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:რომაული გვარები
ტელეფისის ბრძოლა
ტელეფისის ბრძოლა — 553 წელს ბრძოლა ეგრის-ბიზანტიისა და სასანიანთა იმპერიისს ჯარს შორის ეგრისის დიდი ომის დროს ტელეფისის ციხესთან.
552 წელს ირანელებმა დაასრულეს საომარი ოპერაციები ეგრისში და მუხირისის აღებით საბოლოოდ გამაგრდნენ ეგრისის აღმოსავლეთ ნაწილში ცხენისწყლიდან იბერიამდე. მაგრამ მათ აწუხებდათ ის, რომ ბიზანტიელებს გამაგრებული ჰქონდათ ფაზისისკენ მიმავალ გზაზე არსებული ციხესიმაგრეები როდოპოლისი, ნესოსი და ტელეფისი. ტელეფისის ციხეში გამაგრებული იყო ბიზანტიელი სარდალი მარტიანე. ირანელების მიზანი იყო ბიზანტიელთა განდევნა ამ ციხეებიდან. მათ ჯერ როდოპოლისი აიღეს და 553 წელს მიადგნენ ტელეფისს. აგათია სქოლასტიკოსის ცნობით ტელეფისის ციხე კარგად ადცულ ადგილას მდებარეობდა და ბიზანტიელებსაც ის დამატებით ჰქონდა გამაგრებული. ამიტომ ირანელების სარდალმა მერმეროემ მის ასაღებად ხერხს მიმართა: ხმა გაავრცელა თითქოს უკურნებელი სენით დაავადდა და გარდაიცვალა. ბიზანტიელებმა სიფხიზლე მოადუნეს. ირანელებმა ამით ისარგებლეს და ტელეფისის ციხე მოულოდნელად აიღეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგრისის დიდი ომის ბრძოლები
ოზერნოე (აბზელილოვოს რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 595 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 20 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
ისულა
ისულა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ახალსოფელი, ისულა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 12 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. 1930-იან წლებში შედიოდა თეკლათის სასოფლო საბჭოში. სოფლის სამხრეთით მდებარეობდა ისტორიული პუნქტი ნესოსი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 528 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხელოვნებისა და მეცნიერების ქალაქი (ვალენსია)
250px|thumb|პრინც ფილიპეს მეცნიერების მუზეუმი ხელოვნებისა და მეცნიერების ქალაქი (Ciutat de les Arts i les Ciències - ვალენსიურად; Ciudad de las Artes y las Ciencias - კასტილიურად) — კულტურული კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს ვალენსიაში (ესპანეთი).
კომპლექსის ავტორები არიან სანტიაგო კალატრავა და ფელიქს კანდელა. მისი ინაუგურაცია მოხდა 1998 წლის 16 აპრილს, ჰემისფეროს გახსნით. ხელოვნებისა და მეცნიერების ქალაქის შემადგენელი ბოლო ნაწილის, დედოფალი სოფიას ხელოვნების სასახლის, პრეზენტაცია მოხდა 2005 წლის 9 ოქტომბერს.
ხელოვნებისა და მეცნიერების ქალაქი შედგება შემდეგი ნაგებობებისგან:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვალენსია
პლიოცენი
პლიოცენში არსებულ კლიმატს სიცივე და სიმშრალე ახასიათებდა. შუა პლიოცენში გლობალური საშუალო ტემპერატურა 2-3 °C უფრო მეტი იყო დღევანდელთან შედარებით, ზღვის გლობალური დონე კი 25 მეტრით სჭარბობდა თანამედროვე ოკეანის დონეს. გრენლანდია მოექცა გამყინვარების ქვეშ, რომელიც მოხდა პლიოცენის ბოლოს დაახლოებით 3 მლნ. წლის წინ. ზომიერ განედებში გამყინვარება მიმდინარეობდა, როგორც ჩანს, ეპოქის ბოლომდე. პლიოცენში მომხდარმა გლობალურმა გამყინვარებამ ხელი უბიძგა ტყეებისა და სავანების გაქრობას.
პლიოცენში არსებული ზღვის კლდეები კარგად არის გამოკვეთილი ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ინდოეთსა და ჩინეთში. სხვაგან ასეთი ფორმები ძირითადად გვხვდება სანაპიროების გასწვრივ.
ზედა პლიოცენის დადგომასთან ერთად კავკასიის გეოლოგიურ ისტორიაში იწყება მისი უახლესი ეტაპი, რომელიც მოიცავს ზედა პლიოცენს და პოსტპლიოცენს. ბიოსტრატიგრაფიული ფაქტების ერთობლიობა მიგვითითებს კავკასიის კლიმატური პირობების მკვეთრ ცვლილებაზე ზედა პლიოცენის წინ — ამ დროს გადაგვარებას განიცდიან მცენარეულობის სითბომოყვარული ტროპიკული ელემენტები და ჰიპარიონის ფაუნა, იქმნება გამყინვარებათა წინაპირობები.
გეოლოგიური წარსულის მთელი შემდგომი მონაკვეთი განირჩევა პალეოგეოგრაფიული მაჩვენებლების ერთობლიობით და ბუნების ახალი ელემენტებისა და ფაქტორის — ადამიანის გაჩენით.
სქოლიო
კატეგორია:პლიოცენი
ვახტანგ ორბელიანი (მწერალი)
ვახტანგ ვახუშტის ძე ორბელიანი (დ. 1700 ―  გ.  წელი უცნობია) ― ქართველი მწერალი, სახელმწიფო მოღვაწე, ერეკლე II-ის პირველი ცოლის - ქეთევანის მამა.
1735-იდან იყო ჯერ მოსკოვში, შემდეგ პეტერბურგში. 1738 დაბრუნდა საქართველოში. რუსეთში ყოფნისას დაწერა თავისი პირველი თხზულება - მოგზაურობის ჟანრის "პეტერგოფის აღწერა", რომელშიც გადმოსცა რუსეთის მეფეთა საგაზაფხულო რეზიდენციის ნახვით გამოწვეული შთაბეჭდილებანი. წერდა ლექსებს, ანბანთქებებს. ვახტანგ VI-ის კვინკლოსისთვის შეადგინა "კვინკლოსით სარგესლობის წესი".
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1700 კატეგორია:ქართველი მწერლები ვახტანგ
ოცნების სანაპირო
ოცნების სანაპირო (Porto dos Milagres) — ბრაზილიური ტელესერიალი, რომელიც გადაღებულია ცნობილი ბრაზილიელი მწერლის ჟორჟი ამადუს „მკვდარი ზღვის“ მიხედვით. სიუჟეტში აღწერილია სიყვარული გუმასა და ლივიას შორის. მოქმედება ვითარდება მოგონილ ადგილ პორტუ-დუს-მილაგრესში.
ტირა
მინიატიურა|300პქ|ტირის ნანგრევები მინიატიურა|300პქ|ტირა და ძველი ბერძნული კოლონიები შავი ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში ტირა, ტირასი — ანტიკური ქალაქი. დააარსეს მილეტიდან გადმოსახლებულებმა მდინარე დნესტრის დასავლეთ ნაპირას ძვ. წ. VI საუკუნეში. ტირა ავტონომიური მონათმფლობელური სახელმწიფო - პოლისი იყო. დაახლ. ძვ. წ. 360 წელს საკუათარი მონეტების ემისია დაიწყო. იმპერატორ ავგუსტუსის დროს დაემორჩილა რომს. მნიშვნელოვანი საყრდენი პუნქტი იყო იმპერიის ჩრდილოეთ საზღვრებთან. ტირა ვაჭრობდა შავიზღვისპირეთის მრავალ ქალაქთან. გვიანდელ ანტიკურ და ადრინდელ შუა საუკუნეების პერიოდში ტირაში დასახლდნენ მეზობელი ტომები. მათ შორის სლავები, რომლებაც ტირას დაარქვეს ბელგოროდი (1484 წლიდან – აკერმანი, 1944 წლიდან – ბელგოროდ-დნესტროვსკი). არქეოლოგიური ძიებანი დაიწყო XX საუკუნის დამდეგიდან.
ოცნების სანაპირო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიური ტელესერიალები კატეგორია:TV Globo-ს ტელესერიალები
ტირა
ლიტერატურა
კატეგორია:უკრაინის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:ანტიკური ქალაქები
ოცნების სანაპირო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
1857
თარიღი უცნობია
*
მოუტერჰედი
მოუტერჰედი, ტრადიციულად, ითვლება მძიმე მეტალის შემსრულებლად. მათ მიერ ჟანრში პანკ-როკის ელემენტების ჩართვა დაეხმარა სპიდ მეტალისა და თრეშ მეტალის პიონერებს. ლემი, მიუხედავად იმისა, რომ არ მოსწონს ისეთი ლეიბლები, რომლებიც მათ მუსიკას მარტივად „როკ-ენ-როლს“ უწოდებენ, ხშირად ხსნის ჯგუფის კონცერტებს ფრაზით: „ჩვენ მოუტერჰედი ვართ. ჩვენ ვუკრავთ როკ-ენ-როლს.“ მოუტერჰედის მიდგომა სიმღერისადმი უცვლელი დარჩა მათი კარიერის განმავლობაში: უკრავენ, რაც სიამოვნებთ და რაც ყველაზე უკეთ გამოსდით. ადრეული როკ-ენ-როლის დაფასება მათ მიერ აისახება მათივე შესრულებულ ზოგიერთ ქავერში. მოუტერჰედის ტექსტები მოიცავს შემდეგ თემებს: ომი, სიკეთე ბოროტების წინააღმდეგ, ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება, ფსიქო-აქტიური ნივთიერებების გამოყენება და „ცხოვრება გზაში“. ჯგუფის განმასხვავებელი ლოგო ეშვებიანი სახითა და გარეული ტახის არაგაბარიტული რქებით, ჯაჭვებითა და კბილანებით, შექმნილია მხატვარ ჯო პეტანიოს მიერ 1977 წელს მათი სადებიუტო ალბომისთვის Motörhead, მას შემდეგ მისი სხვადასხვა ვარიანტები მომდევნო ალბომების ყდებზეც გამოჩნდა. ეშვებიანი სახე მოხსენიებულია სხვადასხვაგვარად, როგორც „საბრძოლო ღორი“, ასევე „ამოშვერილი კბილები“. ჯგუფს უკავია ოცდამეექვსე ადგილი VH1-ის სიაში მძიმე როკის ასი უდიდესი შემსრულებელი.
ლიტერატურა
<cite id=refBuckley2003>
ტაკტაგულოვო (ბაიმაკის რაიონი)
ტაკტაგულოვო (Туҡтағол) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 87 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 49 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ბრენერის უღელტეხილი
ბრენერის უღელტეხილი (Brennerpass; Passo del Brennero) — უღელტეხილი ალპებში, იტალიისა და ავსტრიის საზღვარზე. წარმოადგენს ალპების ერთ-ერთ მთავარ და ყველაზე დაბალ უღელტეხილს.
პრენერი იყო ახლო მდებარე ფერმის დასახელება, რომელსაც სახელი მისი მფლობელის მიხედვით ეწოდებოდა. პრენერიუსის ფერმა მოხსენებულია 1288 და 1299 წლების დოკუმენტებში. უღელტეხილის სახელი პირველად მოიხსენიება 1328 წელს.
ბრენერის უღელტეხილი გამოყენებულია ვიდეო თამაშში Tom Clancy’s EndWar, როგორც პოტენციური ბრძოლის ველი.
სქოლიო
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:ავსტრიის უღელტეხილები კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
თესალონიკის თემი
300პქ|right თესალონიკის თემი (θέμα Θεσσαλονίκης — სამხრეთ ბალკანეთში მდებარე სამხედრო-სამოქალაქო თემი ბიზანტიის იმპერიაში. მოიცავდა ცენტრალურ და დასავლეთ მაკედონიის სხვადასხვა ნაწილს და თოსალონიკს, იმპერიის მეორე მნიშვნელოვან ქალაქს.
ისტორია
თესალონიკის სტრატეგოსი პირველად 836 წელს მოიხსენიება, მაგრამ მიხეილ II-ის მიერ ლუი I-სათვის მიწერილი წერილის მიხედვით შესაძლოა იმის ვარაუდი, რომ ეს თემი 824 წელს უკვე არსებობდა. მისი დაარსების თარიღად ასევე მოიხსენიებენ 809 წელს, როდესაც ნიკიფორე I-მა ანტი-სლავური კამპანიის დროს გააvრცელა ბიზანტიის იურისდიქცია ქალაქზე. მე-9 საუკუნეში თესალონიკის თემის არმია 2 000 კაცს შეადგენდა. მისი საზღვრები აღმოსავლეთით მდინარე სტიმონამდე და ამავე დასახელების თემამდე ვრცელდებოდა. მას სამხრეთით ჰელადა, ხოლო ჩრდილოეთით თესალია ესაზღვრებოდა. თესალონიკის თემის დასავლეთი და ჩრდილოეთი საზღვრების დაუდგენლობამ გამოიწვია კონფლიქტი ბიზანტიასა და სლავურ ტომებს, ხოლო მოგვიანებით ბიზანტიასა და ბულგარელებს შორის.
იოანე I-ის დროს, ერთ-ერთი დუქსი არმიით ჩავიდა ქალაქში და სტრატეგოსთან ერთად დაიწყო თანა-მმართველობა, ამ უკანასკნელის მოვალეობების თავის თავზე აღებამდე. XI საუკუნეში თესალონიკის დუკატონი იმდენად მნიშვნელოვანი თანამდებობა იყო, რომ ისინი ხშირად სამეფო ოჯახის წარმომადგენლები იყვნენ. ქალაქი და მაკედონიის დიდი ნაწილი მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ გახდა თესალონიკის სამეფოს ნაწილი. 1224 წელს იგი ეპირის დესპოტატმა შეიერთა. თემი აღდგა 1246 წელს, მას შემდეგ, რაც იგი ნიკეის იმპერიამ შეიერთა. იგი საბოლოოდ გაანადგურეს ოსმალებმა 1392 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიის თემები
შტირიის ალპები
შტირიის ალპები (Steirisches Randgebirge) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. უმეტესწილად ვრცელდება ავსტრიაში, მცირედ სლოვენიასა და უნგრეთში. კალთები დანაწევრებულია მდინარე დუნაის შენაკადების ხეობებით. SOIUSA-ს კლასიფიკაციის თანახმად შტირიის ალპები არის აღმოსავლეთი ალპების ძირითადი ნაწილი. საკუთრივ შტირიის ალპები იყოფა რამდენიმე მონაკვეთად. წარმოიქმნა ალპური დანაოჭების დროს. მაქსიმალური სიმაღლე 2187 მ (მთა ამერინგკოგელი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები კატეგორია:ავსტრიის ქედები კატეგორია:სლოვენიის ქედები კატეგორია:უნგრეთის ქედები
საქართველოს საფეხბურთო თასი 2010-2011
პირველი რაუნდი
შეხვედრები გაიმართა 2010 წლის 24 და 26 აგვისტოს.
მერვედფინალი
''მერვედფინალში მონაწილეობდა პირველი რაუნდის 12 გამარჯვებული და უმაღლესი ლიგის 2009-10 წლების სეზონის პირველ ოთხ ადგილზე გასული გუნდები: ოლიმპი (რუსთავი), დინამო (თბილისი), ზესტაფონი და ვიტ ჯორჯია (მცხეთა). შეხვედრები გაიმართა 2010 წლის 10 ნოემბერს.''
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
1992 წლის ნომერი 1 თანამედროვე როკ-ჰიტები
მოცემულ სიაში წარმოდგენილია ჟურნალ ბილბორდის სიის თანამედროვე როკ-სიმღერები 1992 წლის #1 როკ-ჰიტები.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ში ნომერი 1 თანამედროვე როკ-სიმღერების სიები კატეგორია:1992 წლის ჩარტები
COVID-19-ის ვაქცინა
[[File:COVID-19 vaccine map.svg|thumb|upright=1.2|ქვეყნები ვაქცინების ავტორიზაციის სტატუსის მიხედვით
{{legend|Green|ავტორიზებულია საზოგადო მოხმარებისთვის, მიმდინარეობს მასობრივი ვაქცინაცია}} {{legend|SpringGreen|მინიჭებული აქვს გადაუდებელი გამოყენების (ან ეკვივალენტური) ავტორიზაცია, მიმდინარეობს მასობრივი ვაქცინაცია}} {{legend|DarkOrange|მინიჭებული აქვს გადაუდებელი გამოყენების (ან ეკვივალენტური) ავტორიზაცია, მიმდინარეობს შეზღუდული ვაქცინაცია}} {{legend|Blue|ავტორიზებულია საზოგადო მოხმარებისთვის, მასობრივი ვაქცინაცია დაგეგმილია}} {{legend|DodgerBlue|მინიჭებული აქვს გადაუდებელი გამოყენების (ან ეკვივალენტური) ავტორიზაცია, მასობრივი ვაქცინაცია დაგეგმილია}} {{legend|Gold|ელოდება გადაუდებელი გამოყენების ავტორიზაციას}} {{legend|LightGrey|მონაცემები არ არის ხელმისაწვდომი}}]]
COVID‑19-ის ვაქცინა ― ვაქცინა, რომლის მიზანია შეძენილი იმუნიტეტის გამომუშავება მწვავე რესპირატორული სინდრომის კორონავირუსის (SARS‑CoV‑2), კორონავურუსული დაავადება 2019-ის (COVID‑19) გამომწვევი ვირუსის წინააღმდეგ. COVID-19-ის პანდემიამდე არსებობდა ცოდნა იმ კორონავირუსების აგებულებისა და ფუნქციების შესახებ, რომელთაც გამოიწვიეს მწვავე რესპირატორული სინდრომი (SARS) და ახლო აღმოსავლეთის რესპირატორული სინდრომი (Middle East respiratory syndrome, MERS). ამ ცოდნამ დააჩქარა ვაქცინების რამდენიმე ტექნოლოგიის შექმნა 2020 წლის დასაწყისში. SARS-CoV-2-ის საწინააღმდეგო ვაქცინები თავდაპირველად ორიენტირებული იყო სიმპტომატური, ხშირად მწვავედ მიმდინარე ავადმყოფობის თავიდან აცილებაზე. 2020 წლის 10 იანვარს პლატფორმა GISAID-ის საშუალებით გავრცელდა SARS-CoV-2-ის გენეტიკური კვლევის შედეგები და მისი გენეტიკური მიმდევრობა, ხოლო 19 მარტისთვის მსოფლიო ფარმაცევტული ინდუსტრია COVID-19-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში ერთობლივი ძალისხმევით ჩაერთო. ვაქცინების როლი COVID‑19-ის გავრცელების, სიმწვავისა და სიკვდილიანობის შემცირებაში ფართოდაა აღიარებული.