cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ერიკ ბერნშტეინი
ბიოგრაფია
ერიკ ადოლფის ძე ბერნშტეინი დაიბადა 1866 წელს. ეროვნებით იყო გერმანელი. უმაღლესი განათლება საზღვარგარეთ მიიღო; პროფესიით პედაგოგი. 1917 წლიდან იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1918 წელს, ამიერკავკასიის სეიმმა გერმანიაში წარმომადგენლად გაგზავნა. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო მომარაგების კომისიის წევრი და საბიუჯეტო-საფინანსო კომისიის მდივანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
ოლშანის გუბე (კუნრატიცე)
ოლშანის გუბე — გამდინარე გუბე პრაღაში, მდინარე კუნრატიცის მარცხენა შენაკადზე, კუნრატიცის დასახლების განაპირას, ტბა შებერაკის მახლობლად. გუბის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი ნაპირები შებეროვის საზღვრებია. გუბის ფართობია 4,4 ჰა, მოცულობა დაახლოებით 69 000-76 000 მ³. გამოიყენება თევზსაშენად, უფრო ნაკლებად საცურაოდ. არის ნუდისტური პლაჟი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრაღა
მიხეილ გომიაშვილი
მიხეილ (მიშა) გომიაშვილი (დ. 23 მარტი, 1961 — გ. 12 სექტემბერი, 2022 ) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
მიხეილ გომიაშვილი დაიბადა 1961 წლის 23 მარტს. 1986 წელს დაასრულა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1994-2022 წლებში იყო მარჯანიშვილის თეატრის სამსახიობო დასში. მიღებული აქვს „ოქროს ნიღაბის“ საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალის გრან-პრი სპექტაკლებში „მამა“ და „ART-ხელოვნება“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ქართველი მსახიობები მ კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:თბილისის მახათას მთის პანთეონში დაკრძალულები
იაკობ ისარლიშვილი
მინი|ი. ისარლიშვილი (1861 წელს კრონშტადტში დაპატიმრებულ ქართველ სტუდენტთა ჯგუფური ფოტოსურათის ფრაგმენტი) იაკობ პეტრეს ძე ისარლიშვილი (ისარლოვი) (დ. დაახლ. 1842 — გ. 1917 შემდეგ) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი.
მესხეთიდან გადმოსახლებულ წარჩინებულ ქართველ კათოლიკეთა საგვარეულოს წარმომადგენელი; პუბლიცისტ რაფიელ ისარლიშვილის და გენერალ-მაიორ ილარიონ ისარლიშვილის ძმა. სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში, შემდეგ პეტერბურგის უნივერსიტეტში. ახლოს იყო ნიკოლოზ ჩერნიშევსკის მიმდევარ ხალხოსნურ წრეებთან. სხვა ქართველებთან (ნიკო ნიკოლაძე, გიორგი წერეთელი, კირილე ლორთქიფანიძე, აბელ ჩოლოყაშვილი და სხვ.) ერთად მონაწილეობდა 1861 წლის სტუდენტურ არეულობებში, რის გამოც 1861 ოქტომბრიდან დეკემბრამდე დაპატიმრებული იყო კრონშტადტის ციხეში. გათავისუფლების შემდეგ პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ ცხოვრობდა პეტერბურგში. შემდეგ სამუდამოდ დასახლდა თბილისში. აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების და სათავადაზნაურო სკოლის მუშაობაში. ეწეოდა კომერციულ საქმიანობასაც. 1890-იან წლებში ორჯერ წარუმატებლად იყარა კენჭი თბილისის საკრებულოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1840-იანები კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
ვახტანგ ცუხიშვილი
ვახტანგ ცუხიშვილი (დ. 16 ივლისი, 1928, ცხამი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არქიტექტორი (1979).
ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის (1965, თ. თოდრაძესთან და გ. ლეჟავასთან ერთად) და საქართველოს მათემატიკის ინსტიტუტის (1972, გ. ლეჟავასთან ერთად) შენობები (ორივე თბილისი), „კომკავშირული ქალაქი ბორის ძნელაძე“, ბრინჯაოს ძეგლების სერია საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ეზო-სავანეში (1984-1989).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
დანგრეული სასახლე
დანგრეული სასახლე (Brokedown Palace) — 1999 წლის ამერიკული ფილმი.
სიუჟეტი
ორი მეგობარი გოგონა, ელის მარანო და დარლინ დეივისი გადაწყვეტენ სკოლის დასრულება ტაილანდში მოგზაურობით აღნიშნონ. ტაილანდში ისინი გაიცნობენ ავსტრალიელ ნიკი პარკსს, რომელიც ორთავეს მოეწონება. პარკსი გოგოებს ჰონგ კონგში ერთად გამგზავრებას შესთავაზებს და პირველი კლასის ბილეთებს უყიდის. გოგონები ცდუნებას ვერ გაუძლებენ და დათანხმდებიან. თვითმფრინავში ჩასხდომამდე მათ სასაზღვრო პოლიცია გაჩხრეკს და ელისს ზურგჩანთაში კოკაინს აღმოუჩენს. მათ 33 წელს მიუსჯიან. გოგნები სასჯელსიხდიან ციხეში, მეტსახელად „დანგრეული სასახლე“.
ენცო ფრანჩესკოლი
ენცო ფრანჩესკოლი (Enzo Francescoli, ; დ. 12 ნოემბერი, 1961) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, შემტევი ნახევარმცველი. სხვადასხვა დროს იცავდა „მონტევიდეო უონდერერსის“, „რივერ პლეიტის“, პარიზის „რასინგის“, მარსელის „ოლიმპიკის“, „კალიარის“, „ტორინოსა“ და ურუგვაის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. არგენტინის ხუთგზის ჩემპიონი, ლიბერტადორესის თასისა და სუპერთასის მფლობელი „რივერ პლეიტის“ შემადგენლობაში. საფრანგეთის ჩემპიონი მარსელის „ოლიმპიკის“ შემადგენლობაში. კოპა ამერიკის სამგზის ჩემპიონი ურუგვაის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1986 წლის მექსიკის და 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე. ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდესი ურუგვაელი ფეხბურთელი. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 69-ე ადგილზე დასახელდა.
დანგრეული სასახლე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1999 წლის ფილმები კატეგორია:ფილმები ციხის შესახებ
ენცო ფრანჩესკოლი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი კატეგორია:იტალიელი ურუგვაელები კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:რივერ პლეიტის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:კალიარის ფეხბურთელები კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები კატეგორია:1983 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:ფიფას 100-ეული კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1987 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:1989 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1995 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის წლის ფეხბურთელი
ვალენსუელა (მანილა)
ვალენსუელა (ოფიციალურად ქალაქი ვალენსუელა; ტაგ: Lungsod ng Valenzuela) — პირველი კლასის მაღალურბანიზებული ქალაქი ფილიპინებში, ეროვნული დედაქალაქის რეგიონში. 2015 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 620 422 ადამიანს შეადგენს.
ვალენსუელა მოსახლეობის რაოდენობით ფილიპინების მე-13 ქალაქია. ფილიპინების დედაქალაქ მანილადან 14 კმ-თაა დაშორებული. მოსახლეობის რაოდენობისა და შემოსავლების გათვალისწინებით, 7160-ე და 8526-ე რესპუბლიკური აქტების შესაბამისად ვალენსუელა მაღალურბანიზებული, პირველი კლასის ქალაქია. ჩაკეტილი, ჩარტერული ქალაქი კუნძულ ლუსონზე მდებარეობს. მას ბულაკანის პროვინცია და ქალაქები: კალოოკანი, მალაბონი და კესონ-სიტი ესაზღვრება. ვალენსუელასა და მალაბონს შორის საზღვარი მდინარე ტულაჰანზე გადის. ქალაქის საერთო ფართობი 45.75 კმ²-ია. მოსახლეობის 72%-ის ტაგალები არიან, ხოლო 5%-ს ბიკოლანები წარმოადგენენ.
ქალაქს სახელი ეწოდა ფილიპინელი ექიმისა და ესპანეთის მთავრობის წინააღმდეგ მებრძოლი საიდუმლო საზოგადოების, კატიპუნანის წევრის, პიო ვალენსუელას საპატივცემულოდ. თავდაპირველად, როცა 1621 წელს ვალენსუელა მეიკაუაიანს გამოეყო, ქალაქს პოლოს ეძახდნენ. 1899 წელს, ამერიკა-ფილიპინების ომის დროს ვალენსუელაში მალინტის ბრძოლა გაიმართა. 1960 წელს პრეზიდენტმა კარლოს გარსიამ ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლის მიხედვითაც პოლოს სამხრეთი ბარანგაები უნდა გამოყოფოდა და ახალი ქალაქი, ვალენსუელა დაარსებულიყო. 1963 წელს პრეზიდენტმა დიოსდადო მაკაპაგალმა აღნიშნული ბრძანება უარყო, ბარანგაები კვლავ გაერთიანდა და ვალენსუელა ეწოდა. თანამედროვე ვალენსუელის საზღვრები 1998 წელს ჩამოყალიბდა.
ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობის გამო ვალენსუელა ხალხთა მიგრაციის წერტილს წარმოადგენდა და მრავალკულტურულ მეტროპოლისად განვითარდა. ყოფილი სოფლის მეურნეობის სივრცე დროთა განმავლობაში ფილიპინების მთავარ ეკონომიკურ და ინდუსტრიულ ცენტრად ჩამოყალიბდა, როდესაც ქალაქის ნაწილებში დიდი რაოდენობის სამრეწველო ობიექტები განათავსეს.
ტოპონიმი
ესპანურად ვალენსუელა ვალენსიის დიმუნიტიური ფორმაა და „პატარა ვალენსიას“ ნიშნავს. ვალენსუელა ტაგალი ექიმისა და კატიპუნანის ერთ-ერთი ლიდერის, პიო ვალენსუელად გვარი იყო. 1896 წელს ფილიპინების რევოლუციის დროს იგი კაპიტუნანის ტრიუმვირატში შედიოდა და ორგანიზაციის დროებითი თავმჯდომარის მოვალეობასაც ასრულებდა.
გეოგრაფია
ვალენსუელა დედაქალაქიდან 14 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს. ქალაქიდან 16.3 კმ-ით დასავლეთით ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო და ინდუსტრიული პორტი, მანილის ყურე მდებარეობს. ვალენსუელის ჩრდილოეთით ქალაქი ობანდო და მეიკაუაიანი მდებარეობს, დასავლეთით — ნავოტასი, სამხრეთით — მალაბონი და კესონ-სიტი, ხოლო აღმოსავლეთით — კალოოკანის ჩრდილოეთი ნაწილი.
ქალაქში უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდნა 38 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ზედაპირის დახრილობის მაჩვენებელი 0.55%-ია, ხოლო ქალაქის ინდუსტრიულ ნაწილში, კანუმაიში შედარებით მცირედ დახრილი ფერდობები და ბორცვებიანი ლანდშაფტია. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 2 მეტრია.
გარდა კანონით დადგენილი პოლიტიკური საზღვრებისა, ვალენსუელა და მალაბონი ერთმანეთისგან მდინარე ტულაჰანის 15 კმ-იანი მონაკვეთითაც არის გამოყოფილი. მდინარეს სახელი ეწოდა tulya-ს მიხედვით, მოლუსკების სიმრავლის გამო. ტულაჰანი მარილაო-მეიკაუაიანი-ობანდოს მდინარეთ სისტემის შემადგენელი ნაწილია ცენტრალურ ლუსონში. დღეისთვის ის მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ბინძურ მდინარეთა სისტემად მიიჩნევა. ტულაჰანის სანაპიროები მანგროს ხეებით იყო დაფარული და მტკნარი წყლის თევზებითა და კიბორჩხალებითაც მდიდარი იყო და ამ მიდამოებში სამრეწველო ცენტრების განვითარებამდე მდინარეს სათამაშოდ ბავშვებიც იყენებდნენ.
კლიმატი
ეროვნული დედაქალაქის რეგიონში მდებარეობის გამო ვალენსუელას კლიმატი ქვეყნის დედაქალაქის კლიმატის მსგავსია. ფილიპინების დასავლეთ ნაწილში მდებარეობის გამო ფილიპინების ატმოსფერულ, გეოფიზიკურ და ასტრონომიულ მომსახურებათა ადმინისტრაცია ქალაქ I ტიპის კლიმატურ სარტყელს მიაკუთვნებს. წყნარი ოკეანიდან მომავალ ქარებს სიერა-მადრეს მთიანეთი აკავებს, რომელიც ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარეობს.
ეკვატორთან სიახლოვის გამო ვალენსუელაში მთელის წლის მანძილზე ტემპერატურა 20 °C-სა (68 °F) და 35 °C-ს (95 °F) შორის მერყეობს, ხოლო ტენიანობის გამო ტემპერატურა კიდევ უფრო ცხელია. კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით ქალაქი მდებარეობისა და ნალექიანობის მაჩვენებლით ტროპიკული მუსონური და ტროპიკული სავანის სარტყელს მიეკუთვნება. ვალენსუელაში ორი სეზონი: მშრალი და წვიმების სეზონი გამოიყოფა.
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსუელა (მანილა) კატეგორია:ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის ქალაქები
ალექსანდრე თიბილოვი
ალექსანდრე თიბილოვი, ცნობილია ასევე ფსევდონიმით ხოსდაუ (Тыбылты Алыксандр; დ. 17 თებერვალი, 1887, ზალდა, გორის მაზრა — გ. 1937 [სხვა მონაცემებით — 8 ივნისი, 1938], ცხინვალი) — ოსი მწერალი, ჟურნალისტი, კრიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
1910 წელს დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, 1915 წელს ოდესის უნივერსიტეტი. იმავე წლიდან ასწავლიდა თბილისის გიმნაზიაში რუსულ ენას.
1918 წლის ოქტომბერში ალექსანდრე თიბილოვი (ოსებისათვის გამოყოფილი კვოტით) აირჩიეს და ერთხანს იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი, როგორც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენელი. ამავდროულად, მან პედაგოგიური მოღვაწეობა განაგრძო ცხინვალის გიმნაზიაში. 1920 წელს მუშაობა დაიწყო რეგიონის განათლების სისტემაში.
1924 წელს იყო წამყვან გაზეთ „ხურზარინის“ ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი. 1927 წელს ანალოგიური როლი შეასრულა ჟურნალ „ფიდიუაგის“ დაარსებაში და ფუნქციონირებაში. მონაწილეობდა სხვა ჟურნალ-გაზეთების გამოცემაშიც. 1932 წელს მისი აქტიური მონაწილეობით დაარსდა აგრობიოლოგიური ინსტიტუტი, სადაც იყო დირექტორის მოადგილე (შემდგომში გარდაიქმნა პედაგოგიურ ინსტიტუტად). ხშირად აქვეყნებდა ლიტერატურულ-კრიტიკულ წერილებს, ოსურ ენაზე თარგმნიდა რუს და ქართველ მწერალთა ნაწარმოებებს. 1989 წლიდან მისი სახელი მიენიჭა პედაგოგიურ ინსტიტუტს, რომელიც რეპრესირებული და რეაბილიტირებულია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრები კატეგორია:ოსი მწერლები
ანანურის მეორე საცხოვრებელი სახლი
ორსართულიანია. ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. სახლის ორივე სართულის გეგმარება ერთმანეთის მსგავსია. პირველ სართულზე სამეურნეო დანიშნულების ხუთი ოთახი და მცირე ზომის ტალანია. ტალანში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. იგი სახლის შუა ნაწილში მდებარე ორ ოთახს უკავშირდება, მათგან ერთი დასავლეთ ნაწილში მდებარე ოთახთანაა დაკავშირებული. აღმოსავლეთ ნაწილში ტიხრით გამიჯნული ორი ოთახია, რომლებსაც დამოუკიდებელი შესასვლელები აღმოსავლეთიდან აქვთ. მოგვიანებით შენობის ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილზე პატარა სადგომი მიუშენებიათ ერთადერთი შესასვლელით აღმოსავლეთიდან.
მეორე სართულზე სამი საცხოვრებელი ოთახი, დამხმარე სადგომი და მცირე ზომის ტალანია. ოთახებიდან თითო-თითო აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებშია. ტალანი, დამხმარე სადგომი და მესამე ოთახი მათ შორისაა მოქცეული. სართულს ჩრდილოეთის მხრიდან, მთელ სიგრძეზე, ხის გადახურული აივანი გასდევს. აივანზე ასასვლელი ხის ორმარშიანი კიბე, რომლის ერთი მარში აივნის ფარგლებშია მოქცეული, დასავლეთიდანაა. აივანი ტალანს და დასავლეთ ოთახს უკავშირდება, ტალანი - აღმოსავლეთ ოთახს, შუა ოთახს და დამხმარე სადგომს. შუა ოთახიდან განაპირა ოთახებში გასასვლელი თითო კარია. აღმოსავლეთ ოთახს აღმოსავლეთიდან ხის დაკიდებული აივანი ეკვრის. აივანზე გასასვლელი კარი ოთახის აღმოსავლეთ კედლის შუაშია. კარის ორივე მხარეს თითო ფანჯარაა. მესამე ფანჯარა ჩრდილოეთიდანაა. იგი აივანზე გადის. აივანზე გამოდის დამხმარე სადგომის ორი ფანჯარაც. შუა ოთახი სამხრეთ კედელში მოწყობილი სამი ფანჯარით ნათდება. დასავლეთი ოთახის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო განიერი და მაღალი თახჩაა. დასავლეთ კედელში, ერთმანეთთან ახლოს, ორი ფანჯარაა გაჭრილი. ამავე კედელშია მოქცეული სხვენზე ასასვლელი კიბე, რომლის შესასვლელი აივნიდანაა.
სხვენი ერთიანია. სავენტილაციოდ მას ორი სწორკუთხა ღიობი აქვს, რომლებიც აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებშია მოწყობილი. შენობის მეორე სართულის აღმოსავლეთის და ჩრილოეთის ფასადებზე კარ-ფანჯარას ნახევარწრიული ფორმის პროფილირებული თაღები ევლება, რომელთა ბოლოებს ანალოგიური პროფილის თარო აკავშირებს. ორივე აივანს ხისრიკულებიანი მოაჯირი აქვს. შენობის ორფერდა სახურავი გამართულია ხის ნივნივებზე და დაბურულია კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
დამკვირვებელი (ვიდეო თამაში)
დამკვირვებელი (Observer) — ფსიქოლოგიური საშინელებათა ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნილია Bloober Team-ის მიერ. თამაში გამოვიდა Microsoft Windows-ისთვის, PlayStation 4-ისთვის და Xbox One-ისთვის 2017 წლის აგვისტოში, რასაც მოჰყვა ვერსიები Linux-ისთვის, macOS-ისთვის და Nintendo Switch-ისთვის. განახლებული ვერსია სახელწოდებით Observer: System Redux გამოვიდა 2020 წლის ნოემბერში Windows-ისთვის, Xbox Series X/S-ისთვის და PlayStation 5-ისთვის, ხოლო 2021 წლის ივლისში Xbox One-ისა და PlayStation 4-ისთვის. თამაშის მთავარი პერსონაჟი არის დანიელ ლაზარსკი, დეტექტივი, რომელიც ცნობილია როგორც დამკვირვებელი.
თამაში
დამკვირვებელი არის ფსიქოლოგიური საშინელებათა ვიდეო თამაში, რომელსაც თამაშობთ პირველი პირის პერსპექტივიდან. მთავარი პერსონაჟია დანიელ ლაზარსკი, დეტექტივი. მას შეუძლია ადამიანების ტვინის „გატეხა“ მოწყობილობით, რომელიც ცნობილია როგორც სიზმრის მჭამელი, დაკითხვის მიზნით. მას აქვს გაძლიერებული მხედველობა, რომლითაც შეუძლია ელექტრონული მოწყობილობების და ბიოლოგიური მტკიცებულებების დასკანერება, ასევე მის გარშემო არსებული ობიექტების გაანალიზება. დამკვირვებელში არის ასევე მინი თამაში სახელწოდებით With Fire and Sword: Spiders რითაც შესაძლებელია დოკუმენტების წაკითხვა.
სიუჟეტი
თამაშში მოქმედება ვითარდება 2084 წელს კრაკოვში, პოლონეთში, „ციფრული ჭირის“ შემდეგ, რომელსაც ათასობით ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, რასაც შედეგად მოჰყვა ომი და ნარკოტიკების გავრცელება. მას შემდეგ, რაც Chiron-მა, მეგაკორპორაციამ, აიღო კონტროლი პოლონეთზე და შექმნა პოლიციის განყოფილება - დამკვირვებლები, რომელიც აკონტროლებდა მოსახლეობას. ნარკომანებსა და ჰოლოგრამებზე დამოკიდებულებს C კლასს ანიჭებდნენ.
ერთ დილას, დამკვირვებელ დანიელ ლაზარსკის ურეკავს მისი ვაჟი ადამისგან, რომლის აბონენტის ნომერიც C კლასის საცხოვრებელი კორპუსიდან მოდის. ადამის ბინაში დანიელი აღმოაჩენს სხეულს, რომელსაც თავი არ აქვს. ის აანალიზებს ობიექტებს და ხედავს გამოტოვებულ ზარს „H.N.“-ისგან. მოიჯარეების ჟურნალის შემოწმებისას ის გაიგებს, რომ ინიციალები ეკუთვნის ჰელენა ნოვაკს, რომელიც ცხოვრობს ბინაში 104. ამ ეტაპზე, ჩაკეტვა დაიწყო. 104-ე ბინაში დანიელი იპოვის მომაკვდავ კაცს, შემდეგ კი მიდის ტატუს სალონში.
ჰელენა სალონში გარდაცვლილი იპოვეს. მისი ტვინის „გატეხის“ შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ იგი მუშაობდა ადამისთვის და ინახავდა მონაცემებს Chiron-დან. დანიელი ეძებს ჯეკ კარნასს, ტატუს სალონის მფლობელს, ბინა 210-ში. ის პოულობს ჯეკს მოკლულს და მიჰყვება სისხლის კვალს სხვენამდე, სადაც მას თავს დაესხმებიან და გათიშავენ. როდესაც ის გონს მოეგება, პოულობს მკვდარ ადამიანს. დანიელი იქიდან კანალიზაციაში მიდის და მკვლელის სამალავისკენ მიემართება. ადამის თავი მაგიდის ქვეშ დევს. ის გზას აგრძელებს და ხვდება საკურთხეველთან. საკურთხევლის შიგნით დანიელი ხვდება ადამს ვირტუალურ სამყაროში და გაიგებს, რომ ადამის ცნობიერება ციფრულ სამყაროში გადავიდა იმ იმედით, რომ ის Сhiron-ისგან მიუწვდომელი იქნებოდა. თუმცა, ადამი ამტკიცებს, რომ Chiron-მა გამოიყენა ვირუსი, რათა გაეტეხა მისი გონება. ადამი სთხოვს მამას გამოიყენოს მისი გონება, რათა გადაარჩინოს ის, რაც დარჩა მისი შვილისგან. თუ დანიელი დათანხმდება, ადამი სრულ კონტროლს აიღებს მასზე. თუ ის უარს იტყვის და ადამი დანიელის სხეულს მოიპარავს. დანიელი სხვის სხეულში აღმოჩნდება და ადამს თავს დაესხმება, მაგრამ ამ დროს მას პოლიცია ესვრის.
გამოშვება
თამაში გამოვიდა Microsoft Windows-ისთვის, PlayStation 4-ისთვის და Xbox One-ისთვის 2017 წლის 15 აგვისტოს,  და გამოვიდა macOS-ისთვის და Linux-ისთვის 24 ოქტომბერს. ასევე Techland-მა გამოუშვა თამაში შეზღუდული რაოდენობით პოლონეთში; Limited Run Games-მა გამოუშვა თამაშის ფიზიკური ვერსია PlayStation 4-ისთვის 2018 წლის ივლისში. თამაში გამოვიდა Nintendo Switch-ისთვის 2019 წლის 7 თებერვალს. თამაშის განახლებული ვერსია Observer: System Redux გამოვიდა Microsoft Windows-ისთვის და Xbox Series X-ისთვის 2020 წლის 10 ნოემბერს და PlayStation 5-ისთვის 12 ნოემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშები 3D გრაფიკით კატეგორია:ვიდეო თამაშები, რომლებშიც მოქმედებები მიმდინარეობს მომავალში კატეგორია:პოლონური ვიდეო თამაშები კატეგორია:საშინელებათა ვიდეო თამაშები
ლენსტერი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინი ლენსტერი შეიძლება აღნიშნავდეს:
პოლი გენოვა
პოლი პლამენოვა გენოვა (Поли Пламенова Генова; დ. 10 თებერვალი 1987, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი მომღერალი, რომელიც წარმოადგინა თავისი ქვეყანა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2011-ზე გერმანიაში. გენოვამ შეასრულა თავისი სიმღერა „Na inat“ (ჯინაზე) მეორე ნახევარფინალზე. იგი ასევე წარმოადგენს ბულგარეთს მეორედ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე სტოკჰოლმში, შვედეთი, სიმღერით „If Love Was a Crime“.
კარიერა
პოლიმ დაამთავრა ბულგარეთის „ლუბომირ პიპკოვი“-ს ეროვნული მუსიკალური სკოლა, კლარნეტის მიმართულებით. ახლა იგი არის მესამე სასწავლო წლის კურსზე, კინორეჟისორის მიმართულებით. მიუხედავად ამისა, მან განაგრძობს მომღერლის კარიერას და ჩართულია რამდენიმე პროექტში. გენოვა UNICEF-ის საქველმოქმედო პროექტის „The Magnificent Six“-ის მონაწილეა. 2005 და 2006 წლებში მან მონაწილეობა მიიღო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ეროვნული შერჩევის ტურის წევრად „Melody“ ტრიოში.
ევროვიზია 2011
2011 წელს იგი წარადგინა ბულგარეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2011-ზე, თავისი სიმღერით „Na inat“, მაგრამ ვერ გადავიდა ფინალში. მისი სადებიუტო ალბომი გამოიცა იმავე წელს.
ევროვიზიის შემდეგ
პოლი იყო მოსამართლედ „The X Factor“-ის ბულგარული ვერსიის პირველ სერიებში.
2015 წლის 21 ოქტომბერს გამოცხადდა, რომ პოლი უმასპინძლებდა საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2015-ს.
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016
2016 წლის 19 თებერვალს, გამოცხადდა, რომ პოლი წარმოადგენს ბულგარეთს კიდევ ერთხელ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ბულგარელი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
დიდი არალის ზღვა
დიდი არალის ზღვა, სამხრეთი არალის ზღვა ან დიდი არალი — ყოფილი არალის ზღვის აუზში არსებული ტბა, რომელიც წარმოიქმნა 1989 წელს უკანასკნელის ამოშრობის შედეგად. მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში, ყაზახეთის და უზბეკეთის ტერიტორიებზე. დიდი არალის ზღვა წარმოადგენს გაუდინარ არეს, ბუნებრივი წარმოშობის ტბას.
2003 წელს დიდი არალის ზღვა გაიყო აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილად, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებული არიან უზუნ-არალის ვიწრო სრუტით, რომელიც ზღვის დონიდან 29 მ სიმაღლეზე მდებარეობს. ასეთი მდებარეობა ხელს უშლის ორი წყალსატევის წყლების აქტიურ შერევას. მარილიანობა 70-100 ‰.
2005 წელს მცირე არალის ზღვა დიდი ქოქარალის კაშხლიდან შემოზღუდეს. 2009 წლის მაისში აღმოსავლეთ არალის ზღვა მთლიანად გაშრა. 2010 წელს კვლავ აივსო ამუდარიის წყლით, თუმცა ოთხი წლის შემდეგ ისევ ამოშრა. ზღვის დასავლეთი სეგმენტი უმნიშვნელოდ იმსება გრუნტის წყლებით, რაც არსებითად ანელებს მის ამოშრობას.
2007 წელს დიდი არალის ზღვის დასავლეთ ნაწილში მარილიანობა შეადგენდა 70 გ/ლ-მდე, ხოლო აღმოსავლეთში 100 გ/ლ-მდე, რაც ყოველმხრივ გამორიცხავს რაიმე ტიპის სამეურნეო საქმიანობას აღნიშნულ რეგიონში. დიდი არალის ზღვის დასავლეთი ნაწილის ფართობი უდრის 3500-3800 კმ², საშუალო სიღრმე — 14-15 მ, ხოლო მაქსიმალური — 37-40 მ. მიწისქვეშა წყლები საშუალოდ წელიწადში იძლევიან 2 კმ³ წყალს. აღმოსავლეთ არალის ზღვა თითქმის მთლიანად გაშრა 2009 წლის მაისში, ხოლო 2010 წლის გაზაფხულზე აღდგა და 2014 წელს კვლავ გაშრა.
2015 წლის გაზაფხულზე დროებით დაიღვარა წყალსატევი (მთელი არალის ზღვის 10780 კმ²-დან 7300 კმ²-მდე), ხოლო 2015 წლის შემოდგომისთვის მისი წყლის ზედაპირი კვლავ შემცირდა, აღმოსავლეთ არალი ისევ გაშრა.
2007 წლის მდგომარეობით დიდი არალის ზღვა მდებარეობდა ზღვის დონიდან 2007 მ სიმაღლეზე.
მთლიანობაში, არალის ზღვის ფართობის შემცირება ჯერ კიდევ გასული საუკუნის 60-იან წლებში დაიწყო, როდესაც საბჭოთა კავშირმა გადაწყიტა, რომ მასში ჩამდინარე ორი მდინარე — ამუდარია და სირდარია სარწყავად უნდა ყოფილიყო გამოყენებული, რის გამოც დაირღვა მდინარეთა წყლის რეჟიმი და დაიწია თვით არალის ზღვის დონემაც.
არალის ზღვა მდებარეობს დედამიწის ქერქის დამრეცი როფის არეში არსებულ ღრმულში, რომელიც ტბის თანამედროვე დონეზე რამდენიმე ათეული მეტრით ქვემოთ, ძველი ალუვინითაა ამოვსებუილი. მეოთხეული პერიოდის დასაწყისში არალის ტბის ადგილას ვრცელდებოდა მდინარეების ხეტიალის შედეგად წარმოქმნილი ალუვიური ვაკე. ეს მდინარეები მიემართებოდენ უზბოისკენ და ჩაედინებოდნენ სამხრეთ-დასავლეთით.
შუამეოთხეულში დინება სამხრეთ-დასავლეთით შეწყდა და წარმოიშვა ტბის აუზი, რომელიც ამუდარიისა და სხვა მდინარეთა წყლებს იერთებდა. მხოლოდ ამუდარიის ნაწილი განაგრძობდა დენას უზბოისკენ, კასპიის ზღვაში.
დღეისათვის, მდინარე სირდარია, რომლის სიგრძეა 2212 კმ, შესართავს პოულობს მცირე არალის ზღვაში, ხოლო მდინარე ამუდარია, რომლის სიგრძეა 1415 კმ აღწევს ერთვის დიდი არალის ზღვას.
სქოლიო
კატეგორია:არალის ზღვა კატეგორია:ყაზახეთის ტბები კატეგორია:უზბეკეთის ტბები
ნიველირი
მინი|ავტომატური [[ოპტიკა|ოპტიკური ნიველირი შტატივზე]] ნიველირი (niveler < niveau — „დონე“) — გეოდეზიური ინსტრუმენტი, რითაც ხდება ნიველება, აგრეთვე ხაზებისა და სიბრტყეების საჭირო დახრის კუთხით დაკვალვა. არსებობს ხშული და გადასადებჭოგრიანი ნიველირები. ხშულია რევერსიული და კონტაქტური თარაზოიანი ნიველირები; გადასადებჭოგრიანია შიმშაზე მიმაგრებული, ჭოგრაზე ჩამოკიდებული და ჭოგრაზე დასადგმელი თარაზოიანი ნიველირები. ამჟამად იყენებენ თვითმომწესობად ნიველირებსაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოდეზიური ხელსაწყოები კატეგორია:ოპტიკური ხელსაწყოები
The Black Keys
The Black Keys — ამერიკული როკ-დუეტი, ჩამოყალიბებული 2001 წელს აკრონში, ოჰაიო. ჯგუფში შედიან: დენ აუერბახი (გიტარა, ვოკალი) და პატრიკ კარნი (დრამი). თავდაპირველად დუეტი წარმოადგენდა ინდი-პროექტს, დამოუკიდებლად წერდნენ მუსიკას და გამოსცემდნენ ჩანაწერებს, სანამ 2010-იან წლებში, ჟანრების აღორძინების მეორე ტალღის დროს, საბოლოოდ არ დაიმკვიდრეს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გერიჯ-როკის შემსრულებლის  სახელი. ჯგუფის ბლუზ-როკ ჟღერადობა, უმეტესწილად, გამომდინარეობს აუერბახზე ბლუზის გავლენიდან, მათ შორის ჯუნიორ კიმბროს, ჰაულინ ვულფის და რობერტ ჯონსონის.
ბავშვობის მეგობრებმა, აუერბახმა და კერნიმ, ჩამოაყალიბეს ჯგუფი კოლეჯის დატოვების შემდეგ. ინდი–ლეიბლ Alive-თან გარიგების შემდეგ გამოვიდა სადებიუტო ალბომი, The Big Come Up (2002), რომელმაც მოუპოვა მათ ახალი ხელშეკრულება Fat Possum Records-თან. მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში Black Keys-მა გაიჩინა უამრავი თაყვანისმცემელი ანდერგრაუნდში — პატარა კლუბებში ფართო ტურების, ალბომების ხშირი გამოცემის და მუსიკალურ ფესტივალებში მონაწილეობის საშუალებით. მათმა მესამე ალბომმა, Rubber Factory (2004), კარგი შეფასებები მიიღო და სახელი მოუხვეჭა ჯგუფს, რამაც შედეგად მიიყვანა მსხვილ ლებლთან, Nonesuch Records-თან, ხელშეკრულებამდე 2006 წელს. პირველი ოთხი ალბომის კუსტარულ სტუდიებში დამოუკიდებელი ჩაწერის და პროდიუსირების შემდეგ, დუეტმა დაასრულა Attack & Release (2008) პროფესიონალურ სტუდიაში და დაიქირავა პროდიუსერი Danger Mouse, რომელმაც შემდეგ მრავალჯერ ითანამშრომლა ჯგუფთან.
2010 წელს ჯგუფს კომერციული წარმატება მოუტანა ალბომმა Brothers, რომელშიც შევიდა პოპულარული, სამი გრემის ჯილდოს მფლობელი სინგლი „Tighten Up“. 2011 წლის ალბომმა, El Camino-მ, მიიღო კარგი შეფასებები და მიაღწია მეორე პოზიციას ჩარტში ბილბორდ 200, რასაც ჯგუფის კარიერაში პირველი საკონცერტო ტურნე, El Camino Tour, მოჰყვა. ალბომმა და მისმა პოპულარულმა სინგლმა, „Lonely Boy“, მოიპოვა სამი გრემის ჯილდო. 2014 წელს მათ გამოუშვეს მერვე ალბომი, Turn Blue, მათი პირველი ჩანაწერი, რომელმაც უმაღლეს პოზიციას მიაღწია აშშ–ის, კანადის და ავსტრალიის ჩარტებში.
სქოლიო
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ამერიკული ინდი როკ-ჯგუფები კატეგორია:2001 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
Nightclub (Mr. President-ის ალბომი)
Nightclub — გერმანული ევროდენს-ჯგუფ Mr. President-ის მესამე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1997 წელს. წარმატებული იყო ალბომის სინგლები „JoJo Action“, „Take Me to the Limit“, „Where Do I Belong“ და „Happy People“.
სქოლიო
კატეგორია:1997 წლის ალბომები კატეგორია:Mr. President-ის ალბომები
ანტონ თვალჭრელიძე
ანტონ თვალჭრელიძე (დ. 23 იანვარი, 1854 — გ. 2 ივნისი, 1930, ციხისძირი) — ქართველი  პედაგოგი, მეცნიერ-მკვლევარი, ეთნოგრაფი, გეოგრაფი.
ბიოგრაფია
1876 წელს ვერცხლის მედალზე დაამთავრა თბილისში ალექსანდრეს სახელობის სამასწავლებლო ინსტიტუტი. 1880 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას სტავროპოლის მხარეში. მოგვიანებით დაბრუნდა სამშობლოში. იგი 1918 წლის 13 სექტემბრიდან, ქართული უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს გადაწყვეტილებით, დაინიშნა ახლად გახსნილი უნივერსიტეტის პირველ კომენდანტად, მისი ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით, დაიწყო უნივერსიტეტის ბაღის გაშენება. რამდენიმე წელში იგი საცხოვრებლად გადავიდა ციხისძირში, სადაც აქტიურად მონაწილეობდა ბათუმის ბოტანიკური ბაღის გაშენების საქმეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1854 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1930 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი მკვლევრები კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები ა
გიორგი ცქიმანაური
გიორგი ცქიმანაური (დ. 5 აპრილი, 1887, თბილისი — გ. 1 მარტი, 1975) — ქართველი ფამრაკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).
ისარლიშვილები
მინი|ისარლოვების გერბი ისარლიშვილები, ისარლოვები — წარჩინებულ ქართველ კათოლიკეთა საგვარეულო, წარმოშობით მესხეთიდან.
გიორგი ცქიმანაური
ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1931-1935 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის საბრძოლო მომწამვლელ ნივთიერებათა ტოქსიკოლოგიის კურსის ხელმძღვანელი. 1935-1941 წლებში განაგებდა სტომატოლოგიური ინსტიტუტის, ხოლო 1941-1973 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის კათედრას; 1973 წლიდან იყო ამავე კათედრის კონსულტანტი. შეისწავლიდა ცთომილი ნერვის ორფაზოვან მოქმედებას, ტრამვული შოკის ბუნებას, სინთეზურ ანტიმალარიულ და საანესთეზიო საშუალებებს. ავტორია ნამუშევრებისა „პლაზმოქინინს ფარმაკოლოგიისთვის“ (1934) და „ფარმაკოლოგია“ (1966).
ისარლიშვილები
ზაქარია ჭიჭინაძის ცნობით, ისარლიშვილების გვარი ხურსისძეთა განშტოება იყო. ოსმალთა ბატონობის პერიოდში ახალციხელმა ისარლიშვილებმა კათოლიკობა მიიღეს. გვარი „ისარლიშვილი“ ტრადიციული სახელოს, „ციხისთავის“ თურქული თარგმანიდან („ისარ-ლი აღასი“) მომდინარეობს. XVIII საუკუნის II ნახევრიდან ისარლიშვილების ნაწილი თბილისში გადმოსახლდა (XIX საუკუნის მიწურულს მათ ეკუთვნოდა სახლი ახლანდ. რევაზ თაბუკაშვილის ქუჩაზე № 51. ). ჰქონდათ აზნაურობა. აქტიურად მონაწილეობდნენ ქვეყნის სავაჭრო ურთიერთობებში ოსმალეთთან, სპარსეთთან და ინდოეთთან. ლუკა ისარლიშვილი მეფე ერეკლე II-ის ნდობით აღჭურვილი პირი იყო და სპარსეთში მისიით მყოფი გარდაიცვალა 1793 წელს. მისი შვილი გრიგოლი (გ. 1828) 1790-იანი წლების ბოლოს ინდოეთში დამკვირდა და დიდძალი ქონება დააგროვა. თბილისელი ისარლიშვილებიდან იყო XIX საუკუნის რამდენიმე ცნობილი საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე, მ. შ. ცენზორი და ჟურნალისტი ლუკა ისარლიშვილი, გენერალ-მაიორი იოსებ ისარლიშვილი, პუბლიცისტი რაფიელ ისარლიშვილი და სხვ. „რუსეთის იმპერიის თავადაზნაურობის საგვარეულოთა გერბების საერთო კრებულის“ მე-16 ნაწილში (1901) შეტანილია ისარლოვების ოფიციალურად დამტკიცებული გერბი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი აზნაურები კატეგორია:ქართული გვარები კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
გიორგი ცქიმანაური
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ახატნის სამაროვანი
ახატნის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახატნის შუაში, ადგილ ნახნავებში. თარიღდება ახ. წ. III საუკუნით. 1970 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. სამაროვანზე 0,4-0,5 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა ორმოსამარხები, რომლებშიც მიცვალებულები ესვენენ მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, მოხრილი, თავით სამხრეთ-დასავლეთისკენ. სამარხეული ნივთები - მოწითალოდ გამომწვარი თიხის ჭურჭელი, გემიანი რკინის ბეჭდები, რკინის რგოლები, სხვადასხვანაირი მძივები და ვერცხლის მონეტა ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჯრარატი (შირაკი)
ჯრარატი (Ջրառատ) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 820 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 230 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 589 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.09 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ანდრეს მანუელ ლოპეს-ობრადორი
2006 წლის არჩევნებში ის მინიმალური სხვაობით დამარცხდა, რის შემდეგაც მისმა მომხრეებმა მასობრივი საპროტესტო აქციები გამართეს და ის პრეზიდენტად გამოაცდახდეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტიის წევრები კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები
ხუან სკიაფინო
ხუან სკიაფინო (Juan Alberto Schiaffino Villano, ; დ. — გ. 13 ნოემბერი, 2002) —   ურუგვაელი ფეხბურთელი. ურუგვაის ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთელი, ეროვნულ ნაკრებთან ერთად მოიპოვა მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტული 1950 წლის ჩემპიონატზე. საკლუბო კარიერის უდიდესი ნაწილი მშობლიურ პენიაროლში და იტალიურ მილანში გაატარა. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 63-ე ადგილზე დასახელდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2002 კატეგორია:იტალიელი ურუგვაელები კატეგორია: ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები
ეთერ ცქიტიშვილი
ეთერ ცქიტიშვილი (დ. 20 სექტემბერი, 1913, თბილისი — გ. 1999) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).
ბიოგრაფია
დაამთავრა შრომის 15-ე სკოლა. 1931 წლიდან გამოდიოდა დუშეთის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში. 1935 წლიდან იყო თოჯინების სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. დიდი წვლილი შეიტანა რუსთავის თოჯინების სახლმწიფო თეატრის მსახიობთა ახალგაზრდული დასის ფორმირებასა და თოჯინური ხელოვნების დაუფლების საქმეში. აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა დროს გამართულ ყველა საკავშირო თუ საერთაშორისო ფესტივალებში თბილისის თოჯინების თეატრის მონაწილეობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
CNICK
CNICK ( წარმოითქმის ; კნიკი) — ქართული მაღალტექნოლოგიური სტარტაპი, რომელიც 2016 წელს თბილისში დაფუძნდა. CNICK ავითარებს და აწარმოებს ჭკვიან ბეჭდებსა და სამაჯურებს, რომლებიც უკონტაქტო გადახდების, დაშვების ფუნქციის ინტეგრირებისა და ინფორმაციის გაზიარების საშუალებას იძლევა.
ისტორია
2020 წლიდან CNICK-ის პროდუქტები გლობალურ ბაზარზე შევიდა. 2022 წლისთვის კომპანია 20-მდე ქვეყნის ბაზარზეა შესული, მათ შორის: აშშ, კანადა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია, ჩინეთი, ტაივანი და ევროკავშირის 11 ქვეყანა.
პროდუქტები
CNICK-მა შექმნა პირველი ეკო-მეგობრული ჭკვიანი ბეჭედი, რომელიც დამზადებულია ხისა და გადამუშავებული მასალებისაგან. ხის გარდა, კომპანია აწარმოებს კერამიკის ბეჭდებს. ამ ტიპის ბეჭდები მზადდება ცირკონის კერამიკითა და მინერალური ქვებით. პროდუქტის შეძენისას მომხმარებელს შესაძლებლობა აქვს თავად შეარჩიოს ბეჭდის სტილი, ფერი და დაიტანოს მასზე სასურველი სიმბოლო ან წარწერა.
CNICK-ის ყველა პროდუქტი არის ხელნაკეთი და წყალგამძლე და დამზადებულია საქართველოში.
ტესლას ბეჭედი
2019 წელს CNICK-მა გამოუშვა ტესლას გასაღები ბეჭედი (Tesla Ring) ტესლას შემდეგი მოდელებისთვის: 3, Y, X და S. ბეჭედი თითის დაჭერით იძლევა მანქანის ჩაკეტვის, გაღებისა და დაქოქვის შესაძლებლობას. ეს არის უბატარეო მოწყობილობა და არ საჭიროებს დატენვას.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
კაპოვის მღვიმე
კაპოვის მღვიმე (Капова пещера; Шүлгәнташ; აგრეთვე: ბელსკაია, შულგან-თაში) — კარსტული მღვიმე ბურზიანოვსკის რაიონში, ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაციაში. მდებარეობს მდინარე ბელაიასთან, იმავე დასახელების ნაკრძალში — შულგან-თაშში. მღვიმე ძირითადად ცნობილია პირველყოფილი ადამიანის მიერ კლდეზე შესრულებული ნახატებით, პალეოლითის ეპოქაში.
კაპოვის მღვიმის სიგრძე შეადგენს 3 კილომეტრს, სადაც გვხვდება დიდი დარბაზები, ტბები და მდინარე. მღვიმე 3 სართულიანია. პირველი სართული უკავია მდინარეს — „მიწიშქვეშა შულგანს“, რომელმაც წარმოქმნა სწორედ ეს მღვიმე.
მღვიმეში შესასვლელი წარმოადგენს 30 მეტრის სიმაღლის უზარმაზარ თაღს. შესასვლელისგან მარცხნივ მდებარეობს პატარა ტბა, რომლიდანაც მოედინება მდინარე შულგანი. ამ ტბის დიამეტრია 3 მეტრი, ხოლო სიღრმე — 35 მეტრი (ფაქტობრივად, ის ტბა არცაა, არამედ მდინარის კალაპოტის ვერტიკალური მონაკვეთი). ტბის წყალი სასმელად გამოუსადეგარია, თუმცა, გამოიყენება სამკურნალო აბაზანებისთვის.
მღვიმეში აღმოჩენილია ბაქტერიების, სოკოების, ხავსების სხვადასხვა სახეობები, აგრეთვე, ბაყაყები, ტრიტონები და გომბეშოები, თევზებიდან: ტაიმენი, ჰარიუსი და კვირჩხლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მღვიმეები
აზერბაიჯანის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები
აზერბაიჯანის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები — ნაკრები რომელიც წარმოადგენს აზერბაიჯანს რაგბის საერთაშორისო შეჯიბრებზე. არის რაგბის საერთაშორისო საბჭოს და ევროპის რაგბის ფედერაციის წევრი. ნაკრები ამჟამად ასპარეზობს რაგბი ევროპის ჩემპიონატის 3D დივიზიონში. ნაკრებს არასდროს უასპარეზია მსოფლიო თასზე. გუნდის მწვრთნელია მალხაზ ჭეიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაგბი აზერბაიჯანში კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული სპორტული ნაკრებები
ნიგერიის ისტორია
ნიგერიის ისტორიის განხილვისას აუცილებლად შეგვხვდება მისი მკვიდრი მოსახლეობა - ნიგერიელები, რომლებიც ცხოვრობენ ამ მხარეში, ძვ.წ 1100 წლის დასაწყისში. ძველი აფრიკის მრავალი ცივილიზაცია დასახლდა ამ რეგიონში, მაგალითად, ბენინის იმპერია და ოიოს იმპერია. ისლამი ნიგერიაში თავდაპირველად ბორნოს შტატში გავრცელდა (ძვ. წ. 1068 წელს)  , ხოლო ქრისტიანობა მე-15 საუკუნეში ავგუსტინისა და კაპუცინის მეშვეობით მოვიდა.
ნიგერიის ისტორიაში გადამწყვეტი როლი ჰქონდა მონებით ვაჭრობას, რომელიც დაიწყო მე-15 საუკუნის ბოლოს. თავიდან ევროპელებმა დაიპყრეს ნიგერიელები, რომლებიც სანაპირო თემებში ცხოვრობდნენ. დინამიურმა განვითარებამ კონფლიქტები წარმოშვა რეგიონში სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფს შორის და შეაფერხა ძველი სავაჭრო ფორმები და ურთიერთობები.
ბრიტანული ძალები ლაგოსში შეიჭრნენ 1851 წელს და ოფიციალურად მოახდინეს ანექსია 1865 წელს. ნიგერია ბრიტანეთის პროტექტორატი გახდა 1901 წელს. კოლონიზაცია დასრულდა 1960 წელს, როცა წარმატებით განხორციელდა ბრძოლა დამოუკიდებლობისთვის. ნიგერია 1963 წელს პირველად გახდა რესპუბლიკა, მაგრამ დაემორჩილა სამხედრო მმართველობას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მაიორი ნჟეგვუ და მისი სხვა თანამზრახველი სამი წელს, სისხლიანი გადატრიალების შემდეგ. მოგვიანებით 1967 წელს, სეპარატისტულმა მოძრაობამ ჩამოაყალიბა ,,ბიაფრას" რესპუბლიკა, რასაც ნიგერიის სამოქალაქო სამწლიანი ომი მოჰყვა. 1979 წელს, ახალი კონსტიტუციის დაწერის შემდეგ, ნიგერია კვლავ რესპუბლიკა გახდა. 1993 წელს უნდა დაარსებულიყო ახალი რესპუბლიკა გენერალ სანი აბაჩას მიერ, მაგრამ იგი გარდაიცვალა 1998 წელს. შემდეგ წელს,ანუ 1999 წელს, შეიქმნა მეოთხე რესპუბლიკა, რომლის არსებობაც  დასრულდა რამდენიმე წელიწადში.
ადრეული ისტორია
არქეოლოგიურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ხალხი ჯერ კიდევ 100 პ000 წლის წინ ცხოვრობდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნიგერიაში. ძვ.წ. 6000 წლის დასაწყისში ჩატარებული გათხრების შედეგად აღმოჩენილი ნივთები ადასტურებს, რომ მოსახლეობა იმ ადგილებში დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა. გათხრების შედეგად, ასევე აღმოჩენილ იქნა ძვ.წ. მე-9 საუკუნის ძირძველი კულტურა, რომელიც ხასიათდებოდა უაღრესად დახვეწილი ტექნიკით ბრინჯაოს მეტალების წარმოებაში.
ადამიანის ჩონჩხის ადრეული ნიმუში, 13000 წლის წინ ნაპოვნია დასავლეთ აფრიკაში. დუფუნას კანაო (Dufuna canoe) აღმოაჩინეს 1987 წელს, სოფელ დუფუნადან რამდენიმე კილომეტრში, ნიგერიის იობეს შტატში. ასევე მსოფლიოში მეორე უძველესი ნავი აღმოაჩინეს აფრიკაში.
ქვის ნაჯახის თავები ჩრდილოეთიდან დიდი რაოდენობით შემოჰქონდათ სოფლის მეურნეობისთვის.
ნოკის კულტურა განვითარდა ძვ.წ. 1500 წლიდან ახ.წ. დაახლოებით 200 წლამდე, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ნიგერიაში. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იქნა ღუმელები, რომლებშიც რკინას ადნობდნენ. ისინი ძვ. წ. 600 წლით თარიღდება. ასევე გათხრების საფუძველზე დადგინდა, რომ რკინას მოიპოვებდნენ ძვ.წ. II საუკუნემდე. რკინის ადრინდელი ტექნოლოგია ნაპოვნია დასავლეთ აფრიკაში.
ბრიტანეთის გავლენის სფერო
იხ. მთავარი წყარო - https://en.wikipedia.org/wiki/Colonial_Nigeria
დამოუკიდებლობა
ნიგერიის ფედერაციას მიენიჭა სრული დამოუკიდებლობა 1960 წლის 1 ოქტომბერს, კონსტიტუციის თანახმად, რომელიც ითვალისწინებდა საპარლამენტო მთავრობისა და თვითმმართველობის მნიშვნელოვან ზომებს ქვეყნის სამი რეგიონისთვის. 1959 წლიდან 1960 წლამდე ჯაჯა ვაჩუკუ იყო ნიგერიის პარლამენტის პირველი წარმომადგენელი. შემდგომში იგი შეცვალა ფრედერიკ მეტკალფმა.
ნიგერიის მოქალაქეების ეროვნული საბჭო (NCNC) წარმოადგენდა ნიგერიის აღმოსავლეთ რეგიონის, იგბოსა და ქრისტიანულ ხალხთა ინტერესებს. სამოქმედო ჯგუფი (AG) კი წარმოადგენდა იორუბელი ხალხის ინტერესებს დასავლეთში.
დამოუკიდებლობის პირველი ეროვნული მთავრობა ჩამოყალიბდა NCNC და NPC კონსერვატიული ალიანსის მიერ. დამოუკიდებლობის მოპოვებისთანავე, მოსალოდნელი იყო, რომ აჰმადუ ბელო, რომელიც ჩრდილოეთს აკონტროლებდა, გახდებოდა მთავრობის პრემიერ-მინისტრი.
იორუბანში დომინანტი გახდა AG ოპოზიცია მისი ლიდერის ხელმძღვანელობით. ამასთან, 1962 წელს AG– ში შეიქმნა ფრაქცია სამუელ აკინტოლას ხელმძღვანელობით, რომელიც არჩეულ იქნა დასავლეთის პრემიერ მინისტრად. აკინტოლას ფრაქცია ამტკიცებს, რომ იორუბიის ხალხები კარგავდნენ თავიანთ უპირატესობას ბიზნესში იგბოს ტომის ხალხში, რადგან იგბო NCNC მმართველი კოალიციის ნაწილი იყო. ფედერალური მთავრობის პრემიერ მინისტრი, ბალუ დაეთანხმა ,,აკინტოლას" ფრაქციას და ცდილობდა AG მთავრობას შეერთებოდა. როდესაც გარკვეული ცვლილების დასამტკიცებლად დასავლეთის რეგიონის პარლამენტი შეიკრიბა, პარლამენტში აკინტოლას მომხრეებმა აჯანყება დაიწყეს. წევრებს შორის ბრძოლა მოხდა. ერთ-ერთი წევრი იარაღით თავს დაესხა აჰმადუ ბელოსა და პარტიის კიდევ რამდენიმე წევრს. საბოლოოდ, პოლიციამ ცრემლსადენი გაზით ჩაახშო აჯანყება. ამ ამბის შემდეგ კვლავ არეულობას ჰქონდა ადგილი და ხდებოდა აჯანყებები. პრემიერ მინისტრმა ბელომ გამოაცხადა საომარი მოქმედება დასავლეთის რეგიონში და დააპატიმრა რამდენიმე ადამიანი ღალატის ბრალდებით. აკინტოლა დაინიშნა დასავლეთ რეგიონში კოალიციური მთავრობის ხელმძღვანლად.
ნიგერიის პირველი რესპუბლიკა
იხ.მთვარი წყარო - https://en.wikipedia.org/wiki/First_Nigerian_Republic
1963 წლის ოქტომბერში ნიგერიამ თავი გამოაცხადა ფედერაციულ რესპუბლიკად. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი გახდა ყოფილი გუბერნატორი, ნნამდი აზიკივე. ნიგერიის ეთნიკური და რელიგიური დაძაბულობის გარდა, დაიწყო სამხრეთსა და ჩრდილოეთს შორის ეკონომიკური და საგანმანათლებლო უთანხმოება. ცოტა ხნის შემდეგ, AG ოპოზიციის ლიდერი დააპატიმრეს. 1965 წლის ეროვნულმა არჩევნებმა გამოიწვია პოლიტიკის მნიშვნელოვანი შეცვლა და მოიტანა სადავო შედეგი, რამაც ქვეყანა სამოქალაქო ომის გზაზე დააყენა.
ნიგერიის მეორე რესპუბლიკა
იხ.მთავარი წყარო - https://en.wikipedia.org/wiki/Second_Nigerian_Republic
1977 წელს ჩატარდა კრება ახალი კონსტიტუციის მოსამზადებლად, რომელიც გამოქვეყნდა 1978 წლის 21 სექტემბერს, მაშინ, როცა გაუქმდა პოლიტიკური საქმიანობის აკრძალვა. 1979 წლის არჩევნებში ნებადართული იყო ხუთი პოლიტიკური პარტიის მონაწილეობა. ნიგერიის ნაციონალური პარტიის (NPN) პრეზიდენტი გახდა შეფუ შაგარი. ხუთივე პარტიამ დაიკავა ადგილი ეროვნულ ასამბლეაში.
დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, 1950-იან წლებში ნიგერიის სანაპიროზე ნავთობი აღმოაჩინეს. თითქმის მაშინვე, ნავთობიდან მიღებულმა შემოსავლებმა ნიგერია მდიდარ ერად აქცია. 1979 წლისთვის ნიგერია მსოფლიოში ნავთობის მეექვსე მწარმოებელი ქვეყანა იყო. ნავთობიდან მიღებული შემოსავალი წელიწადში 24 მილიარდი დოლარს აღწევდა.
1982 წელს ნიგერიის მმართველი ნაციონალური პარტია, კონსერვატიული ალიანსის ხელმძღვანელობით, იმედოვნებდა, რომ შეინარჩუნებდა ძალაუფლებას პატრონაჟით და კონტროლით ფედერალურ საარჩევნო კომისიასთან.
ნიგერიის მესამე რესპუბლიკა
იხ. მთავარი წყარო - https://en.wikipedia.org/wiki/Third_Nigerian_Republic
სახელმწიფოს მეთაურმა ბაბანგიდამ პირობა დადო, რომ 1990 წლამდე ქვეყანა სამოქალაქო მმართველობას დაუბრუნდებოდა, რომელიც შემდგომში 1993 წლის იანვრამდე გაგრძელდა. 1989 წლის ოქტომბერში მთავრობამ ჩამოაყალიბა ორი მხარე, ეროვნული რესპუბლიკური კონვენცია (NRC) და სოციალ-დემოკრატიული პარტია (SDP).
1990 წლის აპრილში საშუალო დონის ოფიცრები ცდილობდნენ მთავრობის დამხობას, მაგრამ მათი ქმედება წარუმატებელი აღმოჩნდა. 1990 წლის დეკემბერში ჩატარდა არჩევნების პირველი ეტაპი ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე.
1993 წლის 12 ივნისის ჩატარებული ისტორიული საპრეზიდენტო არჩევნები ბაბანგიდამ გააუქმა, რის შედეგადაც ნიგერიაში არეულობა დაიწყო. 100-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა აჯანყებაში, სანამ 1993 წლის 27 აგვისტოს ბაბანგიდა დათანხმდებოდა მთავრობისთვის დროებით უფლებამოსილების გადაცემას. ის იძულებული გახდა, უფლებამოსილება გადაეცა ერნესტ შონეკენისთვის. შონკენი მმართველობდა 1994 წლის თებერვალს ჩატარებულ არჩევნებამდე. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ხელმძღვანელობდა ბაბანგიდას გარდამავალ საბჭოს 1993 წლიდან, ვერ შეძლო ნიგერიის ეკონომიკური პრობლემებისა და პოლიტიკური დაძაბულობის აღმოფხვრა.
ნიგერიის მეოთხე რესპუბლიკა
1999 წლის მაისს ნიგერიაში დემოკრატიის დამყარებამ გამოიწვია 16 წლიანი სამხედრო მმართველობის დასრულება.
ახალმა პრეზიდენტმა, ოლზეგუნ ობასანჯომ ხელში აიღო ქვეყანა, რომელის დროსაც მრავალი პრობლემა შეიქმნა, მათ შორის, დისფუნქციური ბიუროკრატია, ჩამოინგრა ინფრასტრუქტურა და ა.შ. ამ პრობლემების აღმოსაფხვრელად ჩატარდა მრავალი რეფორმა.
სამოქალაქო საზოგადოების ლიდერების უმეტესობამ და ნიგერიელმა მოწმეებმა აღნიშნეს, რომ ობასანჯოს ინიციატივითა და ძალისხმევით გაუმჯობესდა ადამიანის უფლებები და პრესის თავისუფლება.
1999 წლის მაისში მოხდა ძალადობა კადუნას შტატში ემირის მემკვიდრეობის გამო, რის შედეგადაც 100-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. 2001 წლის სექტემბერში, ჯოსში, რელიგიური აჯანყების შედეგად დაიღუპა 2000-ზე მეტი ადამიანი. 2001 წლის 1 ოქტომბერს ობასანჯომ დაიწყო ეროვნული უსაფრთხოების კომისიის შექმნა კომუნალური ძალადობის საკითხის მოსაგვარებლად. 2007 წელს გაყალბდა საყოველთაო არჩევნები.
ასევე ნახეთ
კატეგორია:ნიგერია კატეგორია:ისტორია კატეგორია:უთანხმოებები კატეგორია:ნიგერიის პრეზიდენტები კატეგორია:ნიგერიის პოლიტიკა კატეგორია:ლიდერები კატეგორია:კონსტიტუციები კატეგორია:კონფლიქტები კატეგორია:რესპუბლიკები კატეგორია:დამოუკიდებლობა
არაგვისპირის ციხე-წისქვილი
არაგვისპირის ციხე-წისქვილი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაგვისპირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია 0,8-1,3 მეტრ სიმაღლეზე. 1983 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. ძეგლი შედგება მოზრდილი დარბაზისა და სათავდაცვო კოშკისაგან. ნაგებია რიყის ქვითა და მტკიცე დუღაბით. დარბაზში დოლაბები ყოფილა გამართული. კოშკი მრგვალია, გადმოცემით, ორსართულიანი ყოფილა. იგი არაგვის ხეობის ციხე-წისქვილთაგან ერთადერთი გადარჩენილი ძეგლია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კაგაიანის ხეობა
კაგაიანის ხეობა (ასევე ცნობილი როგორც II რეგიონი) — ადმინისტრაციული ერთეული ფილიპინებში. მდებარეობს კუნძულ ლუსონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. შედგება ხუთი პროვინციისგან: ბატანესი, კაგაიანი, ისაბელა, ნუევა-ვისკაია და კირინო. რეგიონში ერთი დამოუკიდებელი შემადგენელი ქალაქი: სანტიაგო და სამი შემადგენელი ქალაქი: კაუაიანი, ილაგანი და ტუგეგარაო მდებარეობს.
რეგიონის დიდი ნაწილი კორდილიერისა და სიერა-მადრეს მთებს შორის ხეობას მოიცავს. ქვეყნის უდიდესი და სიგრძით მეორე მდინარე კაგაიანი რეგიონს სერავს. კაგაიანი კარაბალოს მთებში იღებს სათავეს და აპარაში ჩაედინება. კაგაიანის ხეობა ფილიპინების რეგიონებს შორის მეორე ადგილზეა ფართობის მიხედვით. 2013 წელს ჩატარებული წერა-კითხვის ცოდნის დონის განმსაზღვრელი გამოკითხვის მიხედვით კაგაიანის ხეობის მოსახლეობის (10-დან 64 წლამდე) 97.2% წერა-კითხვის მცოდნეა, რაც ქვეყნის ყველა რეგიონზე (ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის ჩათვლით) მაღალი მაჩვენებელია.
ისტორია
ესპანური მმართველობის პერიოდში კაგაიანის ხეობა იმაზე დიდი იყო, ვიდრე დღესაა. გარდა დღევანდელი პროვინციებისა, კაგაიანის ხეობა კორდილიერის პროვინციების: აპაიაოს, კალინგის, იფუგაოსა და ბენგეტის აღმსოავლეთ ნაწილებსაც მოიცავდა. ისტორიკოსი და მისიონერი ხოსე ბურგესი წერდა: „ძველი კაგაიანის ხეობა შედგება კაგაიანის, ისაბელისა და ნუევა-ვისკაიას პროვინციებისგან, ასევე აპაიაოს, იტავესის, კიანგანის, კაიაპისა და ბინტანგანის სამხედრო რაიონებისგან. გარდა ამისა, რეგიონის შემადგენლობაში შედის სიერა-მადრედან წყნარ ოკეანემდე გადაჭიმული ტერიტორიაც“.
II მსოფლიო ომის დროს ნუევა-ვისკაიაში, დალტონის უღელტეხილი იაპონიის საიმპერიო არმიას, რომელსაც ტომოიუკი იამაშიტა ხელმძღვანელობდა, სამი თვის მანძილზე ეკავა. უკან დახევისას იაპონიის საიმპერიო არმია ამერიკელებისა და ფილიპინელების სამხედრო ძალებს ებრძოდა, რომლებმაც საბოლოოდ განდევნეს ქვეყნიდან. დალტონის უღელტეხილი ამერიკელი გენერლის, დალტონის სახელს ატარებს, რომელიც ბრძოლის დროს დაიღუპა.
გეოგრაფია
კაგაიანის ხეობა კუნძულ ლუსონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. რეგიონი ხუთი პროვინციისგან შედგება: ბატანესი, კაგაიანი, ისაბელა, ნუევა-ვისკაია და კირინო. რეგიონს დასავლეთიდან კორდილიერის მთები ესაზღვრება, აღმოსავლეთით — სიერა-მადრეს მთები, სამხრეთით — კარაბალოს მთები, ხოლო ჩრდილოეთით — ლუსონის ყურე.
რეგიონის ორი პროვინცია ჩაკეტილია: კირინო და ნუევა-ვისკაია, რომლებიც მთებითა და ტყეებითაა დაფარული. ნუევა-ვისკაია სამხრეთი პროვინციის მემკვიდრეა მას შემდეგ რაც კაგაიანის პროვინცია 1839 წელს ორ ნაწილად გაიყო. ორი პროვინცია ეთნიკურად და ლინგვისტურად განსხვავებულია. აქ აეტას ტომები და ნეგრიტოსები ცხოვრობენ, რომლებიც შემგროვებლები არიან და კონკრეტული საცხოვრებელი ადგილები არ აქვთ. მათთან ერთად პროვინციებში ბუგკალოტები და სხვა ტომებიც ცხოვრობენ, თუმცა უმრავლესობას ილოკანოები და იბანაგები არიან.
ადმინისტრაციული დაყოფა
კაგაიანის ხეობა ხუთი პროვინციის, ერთი დამოუკიდებელი ქალაქის, სამი შემადგენელი ქალაქის, 89 მუნიციპალიტეტისა და 2 311 ბარანგაისგან შედგება.