cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დმიტრიევკა (ნორდოვკის სოფსაბჭო)
დიმიტრიევკა (Дмитриевка; Дмитриевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 356 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზირგანი, რომელიც დაშორებულია 17 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (33%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
გივი ჩოხელის სტადიონი
გივი ჩოხელის სტადიონი — გივი ჩოხელის სახელობის საფეხბურთო სტადიონი თელავში. თამაშობს საფეხბურთო კლუბი კახეთი. სტადიონი იტევს 12,000 მაყურებელს. სტადიონზე მდებარეობს ფეხბურთელ გივი ჩოხელის ძეგლი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:თელავის სტადიონები
სუმისიპი
სუმისიპი (ოფიციალურად სუმისიპის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Sumisip; Bayan ng Sumisip) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბასილანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 47 345 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 29 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბასილანის მუნიციპალიტეტები
ბუნაკენის ეროვნული პარკი
ბუნაკენის ეროვნული პარკი (Taman Nasional Bunaken) — საზღვაო პარკი ინდონეზიაში, კუნძულ სულავესის ჩრდილოეთით. მდებარეობს მარჯნის სამკუთხედის ცენტრის სიახლოვეს. გავრცელებულია 390 სახეობის მარჯნის პოლიპი, ისევე როგორც მრავალი სახის თევზი, მოლუსკი, რეპტილია და ზღვის სხვა ძუძუმწოვარი. პარკი წარმოადგენს ინდონეზიის ტროპიკული წყლის ეკოსისტემას, მოიცავს ზღვის ბალახის ვაკეებს, მარჯნის რიფებსა და სანაპიროს ეკოსისტემებს.
ეროვნულ პარკად გამოცხადდა 1991 წელს და პირველია ინდონეზიის საზღვაო პარკთა მზარდ სისტემას შორის. მთლიანი ფართობი 890,65 კმ²–ია, საიდანაც 97 % წყალია. პარკის დანარჩენი 3 % ხლემეთს უჭირავს, მათ შორისაა ხუთი კუნძული. სამხრეთი ნაწილი უკავია ტანჯუნგ–კელაპის სანაპიროს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:სულავესი კატეგორია:1991 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ჩრდილოეთ სულავესის გეოგრაფია კატეგორია:ჩრდილოეთ სულავესის ღირსშესანიშნაობები
გვანდრის უღელტეხილი
გვანდრის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე 2950 მ. აგებულია კაბრიულისწინა და ქვედა პალეოზოური ფიქლებით. მოქცეულია თოვლისა და მყინვარების ზონაში. საცალფეხო ბილიკით აფხაზეთს აკავშირებს ყარაჩაი-ჩერქეზეთთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
საგინაშვილები
საგინაშვილები, საგინაძეები — ქართული აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში თავადური საგვარეულო. იოთამ დოლენჯიშვილის გარდაცვალების შემდეგ სადოლენჯიშვილო გაუქმდა და მამულად საგინაშვილებს გადაეცათ. ერთი პერიოდი ისინი ყაიყულის მოურავებიც იყვნენ. მათ წარმომავლობას სამეგრელოს მთავრებამდე, დადიანებამდე მიაკვლიეს, რაზეც 1771 წელს იმერეთის მეფის, სოლომონ I რუს გენერალ ტოტლებენისადმი მიწერილ წერილები მიუთითებს. ჩანან კახეთის თავადთა სიაში, რომელიც მიმაგრებულია 1783 წ. გეორგიევსკის ტრაქტატს. რუსეთის იმპერიის უღელ ქვეშ მათ კვლავ დაუმტკიცდათ თავადობა 1850 წ. 6 და 1856 წ. 26 ივნისს. გვარი რუსიფიცრებული იყო, როგორც საგინოვი (რუს. Сагинов). საგვარეულო ХІХ-ХХ სს. თავი გაითქვა სამხედრო სამსახურსა და საქართველოს თავადაზნაურობის ადგილობრივ თვითმართველობაში. მათი ნაწილი არაპრივილეგირებული აზნაურებიც იყო.
იოანე ბატონიშვილი საგინაშვილთა საგვარეულოზე წერს:"ამათნი შთამამავლობანი არიან სპარსთ მთავრის საგად წოდებულისა, რომელიც საგ მთავარი დაადგინა ხალილ არაბმან ამირად წოდებულმან. ესე საგ დაადგინა ტფილისსა შინა გამგედ წელსა ქრისტეს აქეთ 787-სა დროსა აშოტ მეფისა და მერე ამასაგისა შთამომავალობანი იწოდნენ საგინა შვილად თავადად მეფეთგან და არიან ორად: 1) სომხითსა შინა მოსახლენი, 2) კახეთსა შინა."
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ბუდა შაკიამუნის ოქროს სადგომი
thumb|360px|right|ბურხან ბაღშინ ალთან სუმი ბუდა შაკიამუნის ოქროს სადგომი (ყალმ.: Бурхн Багшин алтн сүм) — ბუდისტური ტაძარი ყალმუხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ ელისტაში, რუსეთის ფედერაცია. უდიდესი ბუდისტური ტაძარია ევროპაში. აიგო 2005 წლის 27 დეკემბერს.
2004 წლის ნოემბერში XIV დალაი ლამამ ელისტის დატოვების წინ დალოცა მომავალი ტაძრის ადგილი და მისი სახელი დაარქვა 2006 წლის 11 მარტს.
გახსნის ცერემონიას 5 000-მდე ადამიანი დაესწრო მოსკოვის, ვოლგოგრადისა და სარატოვის ტიბეტური ბუდიზმის საზოგადოებების წარმომადგენლების ჩათვლით. ცერემონიაზე ყალმუხეთის რეპუბლიკის პრეზიდენტმა კირსან ილიუმჟინოვმა ტაძარი მიუძღვნა ყალმუხებს, რომლებიც 1943 წელს შეეწირნენ ციმბირში ძალით გადასახლებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყალმუხეთი კატეგორია:ბუდისტური ტაძრები
სირაქლემასნაირნი
სირაქლემასნაირნი (Struthioniformes) — უტროპო ფრინველების რიგი. აერთიანებს 1 ოჯახის ორ თანამედროვე სახეობას — 1. აფრიკულ სირაქლემას (Struthio camelus), რომელიც გავრცელებულია აფრიკულ ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. ავსტრალიის სამხრეთში გვხვდება გაგარეულებული სახით; 2. სომალური სირაქლემა (Struthio molybdophanes), რომელიც ადრე ითვლებოდა ქვესახეობად.
სირაქლემა ტანად ყველაზე დიდი ფრინველია. მისი სხეულის სიგრძეა 2,4 მ, მასა 136 კგ. დამახასიათებელია პოლიგამია. ბინადრობს პატარა გუნდების (5-6 ფრთა) სახით, იშვიათად გუნდში 30-40 ფრთაა. ერთ „ოჯახში“ შემავალი 3-5 დედლიდან თითოეული საერთო ორმო-ბუდეში დებს 6-8 კვერცხს. დღისით დედლები კრუხობენ, ღამით — მამალი. ინკუბაცია გრძელდება 5-6 კვირა. იკვებებიან ყლორტებით, ნაყოფრობით, თესლებით, იშვიათად წვრილ-წვრილი ცხოველებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრინველები *
მერკური (ღმერთი)
thumb|right|279პქ| მერკურის ვერცხლის ბიუსტი მერკური (Mercurius) — რომაულ მითოლოგიაში ვაჭრობის, მოგების, გამდიდრების ღმერთი, ასევე მოგზაურთა მფარველი.
სახელი მერკური მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „merx“, რაც ვაჭრობას ნიშნავს. მერკური ვაჭრების და ნეგოციანტების მფარველად ითვლებოდა. ძვ. წ. 495 წელს მას სახალხო კრების გადაწყვეტილებით მიუძღვნეს დიდ ცირკთან ტაძარი. იგივე დროს დაწესდა ვაჭრების კოლეგია, რომლებსაც მერკური მფარველობდა.
მერკურის ხშირად დიდი ქისით გამოსახავდნენ და ეპითეტ „ბედნიერს“ უწოდებდნენ. მოგვიანებით მოხდა მერკურის ბერძნულ ჰერმესთან გაიგივება და მასაც ფრთიანი სანდლებით და ქუდით გამოსახავდნენ, ქისა კი საგზაო ჩანთით შეიცვალა, რომელსაც ღმერთი გვერდზე გადაკიდებულს ატარებდა. ძველი წელთაღრიცხვის უკანასკნელ წლებში მერკურის ფუნქციები გაფართოვდა, მას მიიჩნევდნენ ხელობების, ასტროლოგიის, მაგიის და საიდუმლო სწავლებების ღმერთად. იგი ასევე აცილებდა მიცვალებულებს ქვესკნელში, მოჰქონდა ამბები და ემსახურებოდა მაღალი რანგის ღმერთებს. ითვლებოდა, რომ მერკურის შეუძლია დაკარგული განძის ძებნაში დახმარება.
მერკური მაიას, გაზაფხულის ქალღმერთის ვაჟი იყო, ამიტომ მისი პატივსაცემი დღესასწაულები მაისის იდებში იმართებოდა. მერკურიმ რომაულ პანთეონში განსაკუთრებული ადგილი დაიკავა შრომისმოყვარეობით, სამართლიანობით და იმით, რომ არასდროს ერევა კამათში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული ღმერთები
1165
თარიღი უცნობია
*
აბაკელია
საკუთარი სახელი აბაკელია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
Famelica bitrudis
Famelica bitrudis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
12 მაისი
12 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 132-ე დღე (ნაკიან წლებში - 133-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 233 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0512
მოჰაჩის ბრძოლა
ტერმინი მოჰაჩის ბრძოლა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ოახაკა-დე-ხუარესი
ოახაკა-დე-ხუარესი, ოახაკა (Oaxaca de Juárez) — ქალაქი მექსიკაში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. ოახაკის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. დე-ხუარესი ეწოდა მექსიკის ეროვნული გმირის, პრეზიდენტ ბენიტო ხუარესის პატივსაცემად.
ქალაქის მახლობლად მდებარეობს არქეოლოგიური ძეგლი მონტე-ალბანი, რომელთანაც ერთად ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
შაჰი (ალმასი)
thumb|საფოსტო მარკა ალმას „შაჰის“ გამოსახულებით ([[1971 წელი )]] „შაჰი“ — 90 კარატიანი (18 გ), 3-სანტიმეტრიანი, ყვითელი შეფერილობის ალმასი, რომელიც ცენტრალურ ინდოეთში, სავარაუდოდ 1450 წელს აღმოაჩინეს.
1665 წელს ალმასი პირველად ნახა ჟან ბატისტ ტავერნიემ. ალმასი ამშვენებდა დიდ მოგოლთა ტახტს. 1739 წელს ინდოეთის ქალაქ დელის თავს დაესხა ნადირ შაჰი და ალმასს დაეპატრონა. ის გაგზავნა ირანში, სადაც ქვაზე გაჩნდა მესამე წარწერა „მბრძანებელი ყაჯარ–ფაჰო–ალ–შაჰი. სულთანი.1242 წელი.“
1829 წელს ირანის დედაქალაქ თეირანში რუსი დიპლომატების (მათ შორის, ალექსანდრე გრიბოედოვის) დახოცვის შემდეგ, იგი რუსეთის იმპერიას კომპენსაციის მიზნით გადასცეს. იგი ამჟამად კრემლში არის დაცული.
სქოლიო
კატეგორია:ალმასები
1166
თარიღი უცნობია
*
პირველი ეპოქა
ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის ნაწარმოებებში პირველი ეპოქა (ანუ ილუვატარის შვილთა პირველი ეპოქა) — ჰეროიკული პერიოდი, რომელშიც ადგილი აქვს ტოლკინის ადრეულ ლეგენდებს. მათი ვერსიები გამოქვეყნდა წიგნში „სილმარილიონი“. ამ პერიოდის ისტორიები მიმდინარეობს ტერიტორიაზე, რომელზეც მოგვიანებით „ბეჭდების მბრძანებლის“ მოვლენები დატრიალდა.
მიმოხილვა
როგორც ახსნილია „სილმარილიონში“, პირველი ეპოქა ელფთა გამოღვიძებასთან ერთად დაიწყო. და დასრულდა ვალინორისა და ბელერიანდის გაერთიანებული ჯარების მიერ მორგოთის საბოლოო დამარცხებით.
სქოლიო
Chronologie de la Terre du Milieu
კონტრალტო
thumb|დიაპაზონი მცირე ოქტავის "ფა"-დან მეორე ოქტავის "მი"-მდე
კონტრალტო (contralto) — ქალის ყველაზე დაბალი ხმა, გამოირჩევა სიღრმით. საოპერო კონტრალტოები დიდ იშვიათობას წარმოადგენენ, ამიტომაც კლასიკურ რეპერტუარში მცირე რაოდენობის როლები მოიპოვება მათთვის.
სეგოვიის პროვინცია
thumb|სეგოვიის მდებარეობა ესპანეთში სეგოვია — პროვინცია ჩრდილო-ცენტრალურ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება კასტილია და ლეონის სამხრეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება შემდეგი პროვინციები: ბურგოსი, სორია, გავადალახა, მადრიდი, ავილა და ვალიადოლიდი.
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ოტავა
ოტავა (Ottawa, Ottawa) — კანადის დედაქალაქი. მდებარეობს პროვინცია ონტარიოს აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ოტავას ნაპირზე, რომელიც ონტარიოსა და კვებეკის შტატების საზღვრის გასწვრივ მიედინება. ოტავა მოსახლეობის მიხედვით კანადის სიდიდით მეოთხე, ხოლო ონტარიოს შტატის სიდიდით მეორე ქალაქია. ქალაქ გატინოსთან და ოტავას სხვა მუნიციპალიტეტებთან ერთად შედის ეროვნული დედაქალაქის ოლქის შემადგენლობაში.
2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 883 ათას ადამიანს, ხოლო ქალაქ გატინოსთან ერთად 1 236 000 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქის მმართველი ორგანო ქალაქის მერის არჩევას მუნიციპალური საბჭოს გადაწყვეტილების შედეგად ახდენს. 2010 წლის 1 დეკემბრიდან მერის თანამდებობა ჯიმ უოტსონს უკავია.
ოტავა 1820-იან წლებში დაარსდა, თავდაპირველად, მოსახლეობის უმრავლესობას ჯარისკაცები და ხელოსნები შეადგენდნენ, რაც რიდოს არხის სამშენებლო სამუშაოების შედეგი იყო, 1850 წელს მიიღო ხე-ტყის დამმუშავებელთა ქალაქის ოფიციალური სტატუსი. 1855 წლამდე ერქვა ბაითაუნი, ვიცე-პოლკოვნიკ ჯონ ბაის პატივსაცემად, რომელიც რიდოს არხის სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა. 1857 წლის 31 დეკემბრიდან ოტავა — პროვინცია კანადის დედაქალაქი, ხოლო 1867 წლიდან კი უკვე მთლიანი კანადის დედაქალაქია. მომდევნო პერიოდში ქალაქი განვითარდა, როგორც სატრანსპორტო და სამრეწველო ცენტრი. XX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქი მნიშვნელოვნად გარდაიქმნა, რაც ქალაქის ეკოლოგიის გაუმჯობესებისთვის იყო მიმართული.
XX საუკუნის ბოლოსა და XXI საუკუნის დასაწყისში ქალაქი მაღალტექნოლოგიური მრეწველობის ცენტრი გახდა, ხშირად მას „ჩრდილოეთ სილიკონის ველად“ მოიხსენიებენ. ქალაქში მდებარეობს ფედერალური მმართველი ორგანოები და უმსხვილესი კულტურული დაწესებულებები, მათ შორისაა: კანადის წამყვანი მუზეუმები და ეროვნული სამხატვრო გალერეა.
გეოლოგია და ნიადაგი
მდინარე ოტავის სამხრეთ ნაპირი, რომელზეც ქალაქი დგას, უმეტეს შემთხვევაში, ბრტყლადაა განლაგებული ორდოვიციული და კამბრიული პერიოდების დოლომიტებითა და კირქვით. სენდი-ჰილის რაიონი, რომელიც ოტავის უნივერსიტეტის ტერიტორიას ესაზღვრება, მდებარეობს თიხის ქანიან ბორცვზე, აღმართული მდინარე ოტავის უძველეს ძირზე. ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილის ძირითად ქანებს თიხაფიქალი და კირქვა წარმოადგენს. ნეპინისა და ნაწილობრივ კანატის რაიონიც დგას ორდოვიციული და კამბრიული პერიოდის ქვიშაქვებზე. მდინარე ოტავის კალაპოტის გასწვრივ მდებარე ქალაქის დასავლეთი ნაწილი მდებარეობს კემბრიულისწინა მეტამორფულ ქანებზე — კვარციტებსა და კირქვებზე, ასევე გრანიტებსა და გნაისებზე. ამავე რაიონში მდებარეობს ე.წ კარპის მთაგრეხილი, სადაც შემონახულია მორენის დანალექი ნახევარმეტრიანი ფენები.
კანადის დიდი ნაწილი მდებარეობს ტექტონიკურად მდგრად ჩრდილო-ამერიკულ ფილაზე და სეისმური აქტივობა მის აღმოსავლეთ ნაწილზე საკმაოდ დაბალია. ოტავაც არ წარმოადგენს გამონაკლისს და იგი მიეკუთვნება დასავლეთ კვებეკის სეისმურ ზონას, რომელიც ნაწილობრივ მოიცავს მდინარე ოტავის ხეობას მონრეალიდან ტემისკამინგამდე, სადაც მიწისძვრები არც ხშირია და არც ძლიერი, იშვითად თუ აღწევს ხუთ ბალს, რომლის დროსაც რეალური საფრთხე იქმნება შენობებისა და ინფრასტრუქტურის დაზიანებისა. XX საუკუნეში ასეთი მიწისძვრა სულ ორჯერ მოხდა — პირველად ეპიცენტრით ტემისკამინგში (1935) და მეორედ კორნუოლში, აღმოსავლეთ ონტარიოში (1944). 2000 წელს მოხდა 5,2 ბალიანი მიწისძვრა, ეპიცენტრი იყო ქალაქ ნორტ-ბეის ჩრდილოეთით, ხოლო 2010 წელს ხუთ ბალიანი მიწისძვრა ეპიცენტრით კვებეკში, 50 კილომეტრში ჩრდილოეთ კანადის დედაქალაქიდან.
ისტორია
ერთიანი კანადის დედაქალაქად გამოაცხადა 1857 წელს ინგლისის დედოფალმა ვიქტორიამ. ქალაქი კი დაარსდა 1827 წელს და თავდაპირველად ცნობილი იყო ბაუთაუნის სახელით (რიდოს არხის მშენებლის ჯონ ბაიას პატივსაცემად). 1855 წლიდან უკვე ამ ქალაქს ჰქვია ოტავა, რაც ადგილობრივი ინდიელთა ენაზე გაცვლას ნიშნავს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
კანადა, თავის მხრივ წარმოდგენილი, როგორც ერთიანი სააღწერო ოლქი, ადმინისტრაციულად იყოფა 23 საარჩევნო რაიონად. ქალაქი ასევე დაყოფილია საფოსტო და საპოლიციო რაიონებად.
2001 წლამდე, ოტავის ტერიტორია ამჟამინდელი ტერიტორიის მხოლოდ მცირე ნაწილს შეადგენდა. 2001 წელს, ქალაქს მიუერთდა ათი მუნიციპალური ერთეული: ვანე, გლოსტერი, გოლბორნი, კემბერლენდი, კანატა, ნეპინი, ოსგუდი, რიდო, როკლიფ-პარკი და უესტ-კარლტონი. დღესდღეობით, ქალაქის ისტორიული უბნები აქტიურად გამოიყენება უძრავი ქონების კომპანიების მიერ, ოტავის მმართველი ორგანოები მთლიანად ცენტრალიზებულია, ყოფილი რაიონების ადგილობრივი საბჭოები გაუქმებულია და ოტავის მთლიანი ხელისუფლება თავმოყრილია ქალაქის ადმინისტრაციაში.
ადგილობრივი სათემო ცენტრები რაიონების მცხოვრებთა ურთიერთმოქმედებით უზრუნველყოფილი და მთელი რიგი სოციალური სერვისით აღჭურვილი ნებაყოფლობითი ორგანიზაციებია; ეს ცენტრები არ წარმოადგენენ ხელისუფლების ორგანოებს და არა მხოლოდ ადგილობრივ, არამედ ქალაქის ნებისმიერს მაცხოვრებლებს შეუძლია, სურვილის შემთხვევაში, მიმართოს ნებისმიერ მათგანს. სათემო ცენტრების რაოდენობა თითქმის იმდენივეა, რამდენიც ისტორიული რაიონი. ოტავის სათემო ცენტრების კოალიციაში თოთხმეტი ასეთი ორგანიზაცია შედის, რომელთა მართვაც ჯანდაცვისა და რესურსების განაწილების ზოგიერთ ასპექტს მოიცავს.
ოტავა მდებარეობს ეროვნული დედაქალაქის ოლქში, რომელიც ონტარიოსა და კვებეკის პროვინციების ტერიტორიებს მოიცავს. მდინარე ოტავის კვებეკურ მხარეში, ეროვნული დედაქალაქის ოლქი შემადგენლობაში ყოფილი ქალაქები: გატინო (ძვ. გატინო), ჰალი და ეილმერი, ასევე ოტავის რაიონების ორი რეგიონული საბჭო შედის. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი ადმინისტრაციული სუბიექტი, მდინარე ოტავის მარჯვენა სანაპიროს გაფართოების შედეგად, თითქმის ერთდროულად მოექცნენ ქალაქ გატინოს შემადგენლობაში. თვითონ ქალაქი გატინო, ხშირად მოიხსენიება, როგორც ოტავა-გატინოს საქალაქო აგლომერაციის ნაწილად. ქალაქში მდებარე უძრავი ქონების ნაწილი და ოტავისა და გატინოს სხვა ობიექტები, ექვემდებარებიან არა მუნიციპალურ ხელისუფლებას, არამედ ეროვნული დედაქალაქის კომისიას, რომელიც, თავის მხრივ, ექვემდებარება ფედერალურ პარლამენტს.
მოსახლეობა
2011 წლის მონაცემების მიხედვით, ოტავა მოსახლეობის რიცხოვნობით კანადის ქალაქებს შორის მეოთხე ადგილს იკავებდა, ტორონტოს, მონრეალისა და კალგარის შემდეგ, ხოლო ონტარიოს პროვინციის ქალაქებს შორის მეორე ადგილს. თუ 1984 წლისთვის ქალაქის მოსახლეობა 44 ათასს აღწევდა, ამ რიცხვმა 2011 წელს დაახლოებით 900 ათასი ადამიანი შეადგინა (იმ მოსახლეობის ჩათვლით, რომლებიც 2001 წელს ქალაქზე შემოერთებულ ტერიტორიებზე ცხოვრობდნენ). ოტავა-გატინოს საქალაქო აგლომერაციის მოსახლეობამ 2011 წლისთვის 1,2 მილიონი ადამიანი შეადგინა. ბოლო აღწერის მიხედვით, ოტავის მოსახლეობის საშუალო ასაკი 39,2 წელი იყო. მოსახლეობის 16,8 % 15 წელზე მცირე ასაკის იყო, 13,2 % კი 65 წლის ან უფრო მეტის.
2006 წლის აღწერის მიხედვით, კანადის დედაქალაქში ცხოვრობს 875 000 ადამიანი, მას მოსახლეობის თვალსაზრისით მეოთხე ადგილი უკავია კანადაში. ოტავის მოსახლეობის ძირითად შემადგენლობას შეადგენენ: კანადელები, ფრანგები და ინგლისელები, აქ აგრეთვე სახლობენ სხვა ეროვნების ხალხიც, თუმცა მათი რიცხვი მცირეა.
კულტურა
ოტავას კანადაში უდიდესი კულტურული ფუნქციები აკისრია, აქ მდებარეობს მრავალი მუზეუმი და გალერეა. მათგან აღსანიშნავია კანადის ეროვნული გალერეა, სადაც დაცულია მრავალი უნიკალური შედევრი. ოტავა ფესტივალების ქალაქია. ოტავის ფესტივალებიდან ყველაზე ცნობილია გაზაფხულის ტიტების ფესტივალი, რომელიც სათავეს იღებს 1945 წლიდან, სწორედ ამ წელს ნიდერლანდებმა კანადას გამოუგზავნა 100 000 ტიტის ბოლქვი და ამით გამოხატა ამ ქვეყნის დახმარება მეორე მსოფლიო ომში ნიდერლანდებისთვის. ამ დღესთან დაკავშირებით ყოველწლიურად იმართება აღლუმები და კონცერტები.
სქოლიო
კატეგორია:ოტავა კატეგორია:კანადის ქალაქები კატეგორია:ონტარიო კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის დედაქალაქები
სამხრეთის გზატკეცილი
სამხრეთის გზატკეცილი (La Autopista del Sur) 一 არგენტინელი მწერლის, ხულიო კორტასარის 1966 წლის მოთხრობა. ნოველის სიუჟეტი მოგვითხრობს პარიზის მახლობლად მომხდარი საშინელი საავტომობილო საცობის შესახებ და ამ უკანასკნელის მიერ დაზარალებულ პიროვნებებზე, რომელბიც ჯგუფებად იყოფიან იმ მიზნით, რომ გაუსაძლის პირობებში გადარჩენისთვის აუცილებელი წყაროები იშოვონ. მთელი იმ თვეების მანძილზე, რაც სხვადასხვა წარმოშობისა და სტატუსის მქონე ადამიანები საცობში გაეხვნენ, ისინი ერთმანეთთან ახლო ურთიერთობებს აყალიბებენ, თუმცა ყველაფერი მომენტალურად იცვლება მას შემდეგ, რაც ავტოსაგზაო შეფერხებას ბოლო ეღება და დროებითი ჯგუფები იშლება.
სქოლიო
კატეგორია:ხულიო კორტასარი კატეგორია:1966 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
მაჩიტაური
მაჩიტაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიცპალიტეტში (ალისუბნის თემში), მდებარეობს მდინარე ჩხარის ხეობაში. ზღვის დონიდან 320 მეტრი. თერჯოლიდან 10 კილომეტრი.
მაჩადო ი რუისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი მაჩადო ი რუისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მაჩიტაური
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი.
დმიტრიევკა (პერვომაისკაიის სოფსაბჭო)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (75%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ხონჭიორი
ხონჭიორი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ნამანევის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1100 მეტრი, ამბროლაურიდან 22 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი.
ისტორია
წყაროებში პირველად იხსენიება XVI საუკუნეში. სოფელში დგას XVIII საუკუნის გუმბათოვანი ეკლესია, ასევე 1901 წელს აშენებული ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აკანსეხი
right|thumb|300px|აკანსეხის პირამიდა, ხედი სამხრეთიდან აკანსეხი, Acanceh — მაიას ცივილიზაციის ნანგრევები მექსიკაში. მდებარეობს იუკატანის შტატში. თანამედროვე ქალაქი აკანსეხი, სადაც განთავსებულია ნანგრევები, მდებარეობს იუკატანის შტატის დედაქალაქ მერიდიდან 21 კმ-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაიას ქალაქები კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
Famelica catharinae
Famelica catharinae — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
13 მაისი
13 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 133-ე დღე (ნაკიან წლებში - 134-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 232 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0513
რამაზ თედორაძე
რამაზ თედორაძე (დ. 20 იანვარი, 1964, სოფელი ხიზაბავრა, ასპინძის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი.
1986 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ასპინძის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს ლეიბორისტული (შრომის) პარტია“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „შალვა ნათელაშვილი — საქართველოს ლეიბორისტული პარტია“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1986) კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები რამაზ
გვანდრა (მდინარე)
გვანდრა — მდინარე აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, კოდორის ერთ-ერთი სათავე. სიგრძე 26 კმ, აუზის ფართობი 204 კმ². სათავე აქვს მთა გვანდრის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2370 მ-ზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი 19,8 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოდორის შენაკადები კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
ტაბუან-ლასა
ტაბუან-ლასა (ოფიციალურად ტაბუან-ლასის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tabuan-Lasa; Bayan ng Tabuan-Lasa) ― მუნიციპალიტეტი ბასილანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 327 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბასილანის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტები
ყირიმელი თათრების ლიტერატურა
შუა საუკუნეები
ყირიმელთა ერთ-ერთი პირველი ლიტერატურული ნაწარმოები იყო XIII საუკუნის მაჰმუდ ყირიმლის პოემა " იუსუფი და ზულეიხა"   გამოჩენილი ყირიმელი მწერლები იყვნენ: ალი (1232), მაჰმუდი (XIII-XIV სს.), მევლანა რეჯებ ბინ იბრაჰიმი (1386), მევლანა შერეფედინ ბინ ქემალი ( 1438) და ქემალ უმმე (1475 წ.).
ოქროს ურდოს პერიოდში (XIII - XV საუკუნის პირველი ნახევარი ) ყირიმელთა მიერ ისლამის მიღების შედეგად წარმოიშვა სასახლის პოეზია, რომლის ჩამოყალიბება მეტ-ნაკლებად დასრულდა ყირიმის სახანოს განვითარების ადრეულ პერიოდში.
კლასიკური პერიოდი
ყირიმის სახანოს აყვავების პერიოდის ყირიმელი თათრების ლიტერატურა სასახლის ლიტერატურას (saray edebiyatı) უკავშირდება, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც "დივანური ლიტერატურა", ანუ საერო. მისი ავტორები იყვნენ ხანები და არისტოკრატები. ამ პერიოდის ყველა წერილობითი ძეგლი არაბულ ენაზე იწერებოდა. ლიტერატურა წარმოდგენილი იყო პოეზიით, ცნობილ პოეტებს შორის იყვნენ: აბდულ-მეჯიდ ეფენდი, უსეინ კეფევი, მენგლი ი გერაი, ბორა გაზა, რამელ ხოჯა, აშიკ უმერი, მუსტაფა ჯევჰერი, ლეილა ბიკეჩი, აშიკ არიფი, ჯანმუჰამედი, ოიდიპ ეფენდი. ხანის კარზე იმყოფებოდა აგრეთვე პოეტი ხან-ზადე-ხანუმი — ხან ბაჰადირ I გირაის ცოლი. მინი| [[მენლი I გირეი|მენგლი მე გირაი]] XV-XVII საუკუნეებში ყირიმელი პოეტების შემოქმედებიდან ანთოლოგიები შეადგინეს.
წარმოდგენილი ლიტერატურა უხვად იყო გაჯერებული უცხოური, უპირველეს ყოვლისა, არაბული და სპარსული ლექსიკით. თურქული ლექსიკის გამოყენებას დაბრკოლებას უქმნიდა ვერსიფიკაციის სისტემა — არუზი, რომელიც ემყარებოდა ხმოვანთა დაყოფას სიგრძის მიხედვით ( მარცვლები იყოფა ორ ჯგუფად - მოკლე (ღია მარცვალი მოკლე ხმოვნებით, U) და გრძელი (ღია მარცვალი გრძელი ხმოვნებით ან დახურული მარცვალი მოკლე ხმოვნებით, —) რაც არ იყო ყირიმელი თათრების ენაში. სწორედ ამ მიზეზით პოეტები ხშირად მიმართავდნენ არაბულ და სპარსულ ლექსიკას. შედეგად  წარმოიშვა ენა, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო  მხოლოდ  სპარსული და არაბული ენების მცოდნეთათვის.
ამავდროულად, საგმირო ნაწარმოებები გამოჩნდა ხალხურ ენაზე ( Çorabatır — დევგმირი ჩორა, Kör oğlu — ბრმის ვაჟი ), სოციალური ნაწარმოებები ( Tair ve Zore — ტეირი და ვარსკვლავი ), ზღაპრები (ცხოველების შესახებ, მაგიური, ყოფითი, კუმულატიური), ხალხური სიმღერები (საქორწილო, ლირიკული, კომიკური, მხედრული), ლეგენდები, ანდაზები, გამონათქვამები, გამოცანები და სხვა. ხსენებული ნაწარმოებების ენა ნაკლებადაა დატვირთული ნასესხები ლექსიკით.
ამ პერიოდის სხვა ცნობილი ნაწარმოებებია: იან-მუჰამედის "ისლიამ-გირაის ლაშქრობის შესახებ პოლონეთის წინააღმდეგ", სეიდ მუჰამედ რიზას "ასებ-უს-სეიარი" (თათართა ისტორიის შვიდი პლანეტის სიახლეები ), ხანის იარლიყები:"ელ მუგუმი", "ულ-ბურხან“ (მტკიცებულებათა ოკეანე).. კლასიკური პერიოდში შეიქმნა  ისტორიული ნაწარმოებები, როგორიცაა ჰალიმ გირაის " ხანების ვარდისფერი ყვავილების ბაღი ან ყირიმის ისტორია " და აბდ ალ-ჯაფარ ქირიმის "ქრონიკები და ისტორიული ამბები". მინი| [[ისმაილ გასპრინსკი]] რუსეთის მიერ ყირიმის დაპყრობის შემდეგ  ლიტერატურული ცხოვრება ყირიმელი თათრების ენაზე შეჩერდა, ვინაიდან  პოეზიის მთავარი მეცენატები ყირიმის ხანები იყვნენ.
უახლესი პერიოდი
მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისის მთავარი ფიგურა იყო ისმაილ გასპრინსკი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა მოთხრობასა და რომანს ყირიმელი თათრების ლიტერატურაში. გასპრინსკიმ გამოსცა გაზეთი " თერჯიმანი ", რომელშიც გამოჩნდა ახალი ყირიმელი თათარი მწერლების ნაწარმოებები.
მე-20 საუკუნეში ეშრეფ შემი-ზადემ ცდილობდა ახალი ყირიმული თათრული პოეზიის შექმნას. გამოჩენილ პოეტებს შორის არიან: ბექირ ჩობან-ზადე, აბდულა დერმენჯი, შევკი ბექტორე, აბდულა ლატიფ-ზადე, ამდი გირაიბაი. პირველი დრამა ყირიმულ თათრულ ენაზე "Oladzhaga Chare Diamond" (ბედისწერას ვერსად გაექცევი ) დაწერა აბდულა ოზენბაშლიმ 1901 წელს. 1906 წელს ბახჩისარაიში ჯელალ მეინოვის ხელმძღვანელობით დაარსდა ლიტერატურული წრე „ უჩკუნი “ (ნაპერწკალი).
საბჭოთა ომისშემდგომი პერიოდის ყირიმელი თათრების ლიტერატურის განვითარებაზე ძლიერი გავლენა იქონია ცენტრალურ აზიასა და ურალში ყირიმელი თათრების დეპორტაციის ფაქტმა. ამგვარად, ლიტერატურული ტრადიცია შეწყდა. ყირიმელი თათრების ლიტერატურისა და მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ავტორების არსებობის ფაქტი სსრკ-ში 1970-იან წლებამდე მივიწყებას მიეცა.
1970-იან და 1980იან წლებში განვითარდა პროზა. ცნობილი პროზაიკოსები არიან: აიდერ ოსმანი, ურიე ედემოვა, ერვინ უმეროვი, ემილ ამიტი და რუსტემ მუედინი. საბჭოთა პერიოდის კლასიკოსია შამილ ალიადინი. ცნობილმა ყირიმელმა თათარმა ავტორმა ჯენგიზ დაგჯიმ ყველა თავისი ნაწარმოები თურქულ ენაზე შექმნა.
თანამედროვე ლიტერატურა
თანამედროვე ყირიმულ თათრულ პროზისთვის დამახასითებელია ისლამური კულტურის ტრადიციები ( სუფიზმი, ყურანის ეთიკა). შედარებით ნაკლებია ევროპული პოსტმოდერნიზმისა და ავანგარდის გავლენა. შეიმჩნევა მხოლოდ თაჰირ ხალილოვის და გულნარა უსეინოვა ს ნაწარმოებებში. თანამედროვე ყირიმელი თათარი პოეტები არიან: შაკირ სელიმი, იუნუს კანდიმი, პევატ ზეტი.
არსებობს ყირიმელი თათარების მწერალთა კავშირი. მხატვრული ნაწარმოებები იბეჭდება ლიტერატურულ ჟურნალში Yildiz.
ყირიმელი თათრების ენაზე შექმნილი საუკეთესო ნაწარმოებებისტვის დაწესებულია ი. გასპრინსკის, ეშრეფ შემი-ზადეს, ბექირ ჩობან-ზადეს სახელობის პრიზები, ასევე ტარდება აჰმედ იჰსან კირიმლის კონკურსი.
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:ლიტერატურა ენის მიხედვით კატეგორია:ყირიმელი თათრები
კეპულუან-ტოგეანის ეროვნული პარკი
კეპულუან-ტოგეანი (Taman Nasional Kepulauan Togean) — ვრცელი საზღვაო ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესის სიახლოვეს; მოიცავს ტოგიანის კუნძულებს. ფართობი 3 626 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:სულავესი კატეგორია:ინდონეზიის საზღვაო პარკები კატეგორია:2004 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ცენტრალური სულავესის გეოგრაფია
კინტანა-როოს შტატი
კინტანა-როო – შტატი მექსიკაში. მდებარეობს იუკატანის ნახევარკუნძულზე. მისი მოსაზღვრე შტატებია: ჩრდილოეთით და დასავლეთით იუკატანი და კამპეჩე, აღმოსავლეთით – კარიბის ზღვა და სამხრეთით – ბელიზი. შტატს ძალიან პატარა საზღვარი აქვს გვატემალასთანაც.
შტატის ტერიტორიაზე მრავლადაა მაიას ცივილიზაციის ნაკვალევი. დედაქალაქია ჩეტუმალი. მინი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის შტატები
როტერდამი
როტერდამი (ნიდერლ. Rotterdam) — ქალაქი ნიდერლანდებში, მდებარეობს სამხრეთ ჰოლანდიის პროვინციაში. იქ სადაც მდინარე მაასი უერთდება ჩრდილოეთის ზღვას. მოსახლეობა 641,326 კაცი (2018).
კატეგორია:როტერდამი კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები
არდის ისტორია
ჯ. რ. რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ეას გამოგონილი სამყაროს ისტორია დაიწყო, როდესაც აინურები არდაში შევიდნენ, აინულინდალეში აღწერილი მოვლენებისა და მისი მრავალსაუკუნოვანი შექმნის შემდეგ. ამ პერიოდიდან წლების აღრიცხვა მიმდინარეობდა ვალიანური წლებით, თუმცა შემდგომში არდის ისტორია დაიყო სამ პერიოდად, სხვადასხვა წლების გამოყენებით. ამ წლებს ეწოდებოდა სანათების, ხეთა და მზის წლები. ცალკე, დეტალური ქრონოლოგია ისტორიას ყოფს „ილუვატარის შვილთა ეპოქებად“. პირველი ასეთი ეპოქა დაიწყო ელფთა გამოღვიძებით (ხეთა წლები) და ექვსი საუკუნის მანძილზე, მზის წლებში გაგრძელდა. შემდგომ ეპოქებს ადგილი ჰქონდა მზის წლებში. შუახმელეთის ამბების უმეტესობას ადგილი ჰქონდა ილუვატარის შვილთა პირველ სამ ეპოქაში.
ვალიანური წლები
ვალიანური წელი გულისხმობდა ვალინორში დროის მსვლელობას, სანამ მელკორისა და უნგოლიანტის მიერ ორი ხე განადგურდებოდა. ვალიანური წლები დასრულდა, როდესაც პირველ ეპოქაში ცაზე მზე ამოვიდა. სულ იყო 9582 ვალიანური წელი. ხეების წლების რაოდენობა 14325-ს შეადგენდა.
სანათების წლები
სანათების წლები დაიწყო, როდესაც ვალარების მიერ არდა შეიქმნა. ვალარების სამყაროში გამოჩენისას არდა კვლავ უსულო იყო და არ ჰქონდა რამე გეოგრაფიული თავისებურებები. არდის თავდაპირველი ფორმა, არჩეული ვალარების მიერ, ორი სანათის მიერ განათებულ სიმეტრიულ კონტინენტს წარმოადგენდა - ერთი ნათება მდებარეობდა კონტინენტის ჩრდილოეთით, ხოლო მეორე - სახმრეთით. ვალარების მიერ ეს სანათები მოთავსებული იყო ორ დიდ ლამპარში, რომელთა სახელები იყო ილუინი და ორმალი. ვალა აულემ ააგო დიდი ციხე-კოშკები. აქედან პირველი მდებარეობდა ჩრდილოეთით და ჰელკარი ერქვა, ხოლო მეორე - სამხრეთით და რინგილი ეწოდებოდა. შუაში კი, სადაც სანათების ნათებები ერთმანეთში ირეოდა, ალმარენის კუნძულზე ვალარები ცხოვრობდნენ.
სანათები განადგურებული იქნა მელკორის თავდასხმის დროს. არდა კვლავ დაბნელდა, ხოლო სანათების განადგურებამ შეცვალა არდის სიმეტრიული ზედაპირიც. წარმოიქმნა სხვადასხვა კონტინენტი: ამანი შორეული დასავლეთით, შუახმელეთი ცენტრში, მზის ქვეყანა შორეული აღმოსავლეთით, ხოლო ბნელი ქვეყანა - სამხრეთით. ჩრდილოეთის სანათის მხარეს მოგვიანებით არსებობდა ჰელკარის ზღვა (შიდა), სადაც მდებარეობდა ყურე კუივიენენი.
შემდგომ დაიწყო ხეთა წლები.
ხეთა წლები
ხეთა წლები, აგრეთვე ცნობილი როგორც ვალინორის გან­ცხრო­მის დღეები ან ვალინორის აყვავება — ხანგრძლივი პერიოდი, რომელიც მოიცავდა პერიოდს ვალინორის შექმნიდან მის დამალვამდე. ამ პერიოდში ვალინორი განათებული იყო ორი ხის ნათებით, მაგრამ შუახმელეთი ბნელით იყო მოცული.
ხეთა წლები წინ უსწრებდნენ მზის წლებს და, სავარაუდოდ, ნაწილობრივ პირველ ეპოქაშიც შედიოდნენ.
მზის წლები
მზის წლები წარმოადგენს პერიოდს იმ დროიდან, რაც პირველ ეპოქაში ამოვიდა მზე.
მზის წლების საზომი ერთეული იყო კორანარი.
ვალარების მიერ მზის წელი გაზრდილი იქნა 350 სრულ დღემდე, რაც იყო ხეთა წლების 1/10-ს წილადი. თუმცა, მზე იყო უფრო ნელი, ვიდრე მოელოდნენ და ხეთა წლების 1 წელს იგი დატრიალდა 365.25-ჯერ და არა 350-ჯერ.
ელფების სამეფოები
ლინდონი ელფთა სამეფო იყო, გილ-გალადის მმართველობით. მდებარეობდა ბელერიანდისგან დარჩენილ ტერიტორიაზე, ერედ ლუინს და დიდი ზღვის შორის. მისი რუსი ნავსაყუდლიდან ელფთა გემები დასავლეთისკენ მიემართებოდნენ. იმლადრისი, ანუ შუაველი, ამ ეპოქის შუა წლებში, ელრონდის მიერ დაარსდა.
მეორე ეპოქის ადრეულ პერიოდში ნოლდორები ერედ ლუინის აღმოსავლეთით გადავიდნენ და ნისლიანი მთების მახლობლად დააარსეს ერეგიონის სამეფო. ეს ელფები, კელებრიმბორის, კურუფინის ძის მეთაურობით, დაუმეგობრდნენ კჰაზად-დუმის ჯუჯებს. საურონმა ელფები მოატყუა და მისი ხელშეწყობით, შეიქმნა ძალაუფლების ბეჭდები. როდესაც აღმოჩნდა, რომ მას სინამდვილეში ხალხების დამონება სურდა, საურონს წინააღმდეგობა გაუწიეს. ბნელმა მბრძანებელმა. მათ წინააღმდეგ ომი დაიწყო, რომლის დროსაც კელებრიმბორი მოკლეს, ხოლო ერეგიონი განადგურდა.
ადამიანების სამეფოები
მეორე ეპოქა იყო ნუმენორის, კუნძულზე გაშლილი დიდი სამეფოს ეპოქა. იგი ედაინების შთამომავლებისთვის ეპოქის პირველ წლებში შეიქმნა. წლების შემდეგ მათი ძალაუფლება იმდენად გაიზარდა, რომ ადამიანების ნებისმიერ სამეფოსთან შედარებით ყველაზე მასშტაბური იყო. ამასთან, ნუმენორი განვითარებული იყო მეცნიერების, კულტურის და სხვა დარგების მხრივ. ნუმენორელები მოგზაურობდნენ აღმოსავლეთით, შეისწავლიდნენ შუახმელეთს, სადაც დიდი ქალაქები დააარსეს. მაგრამ საბოლოოდ, საურონისგან წახალისებული ნუმენორელების დიდი ნაწილი ვალარების წინააღმდეგ გაემართა, რის გამოც, ვალარებმა, გემებთან ერთად, გაანადგურეს.
შუახმელეთში მცხოვრები სხვა ადამიანები ან მცირე ტომებს აყალიბებდნენ, ან საურონის მიერ იდევნებოდნენ. ადამიანები, რომლებმაც საურონის ქვეშევრდომები გახნდნენ, მას ღმერთად თვლიდნენ და ეშინოდათ. მეორე ეპოქის დასაწყისსში დუნედაინებმა სცადეს ადამიანების დახმარება, მაგრამ საბოლოოდ, თავად ისურვეს მათი მართვა.
მეორე ეპოქა ნუმენორის დანგრევით არ დასრულებულა. დარჩენილი ნუმენორელების მცირე ნაწილი ელენდილის მეთაურობით ვალარების წინააღმდეგ წასულ ლაშქრებს არ შეუერთდა. ისინი შუახმელეთში დასახლდნენ და ორი სამეფო ჩამოაყალიბეს - არნორი ჩრდილოეთში და გონდორი — სამხრეთში. გილ-გალადის და ელენდილის კავშირი ძლიერი იყო. მათ მიერ ჩამოყალიბდა ადამიანების და ელფების უკანასკნელი კავშირი, რომელიც საურონს დაუპირისპირდა. ბრძოლისას მას ძალაუფლების ბეჭდიანი თითი მოჰკვეთეს და საურონმა ფიზიკური ფორმა დროებით დაკარგა. ამ დამარცხებით დასრულდა მეორე ეპოქა.
მესამე ეპოქა
მესამე ეპოქა დაიწყო საურონის დაცემის შემდეგ, როდესაც იგი ნუმენორის დანგრევის შემდეგ დაამარცხა ელფთა და ადამიანთა უკანასკნელმა გაერთიანებამ.
მესამე ეპოქა გამოირჩეოდა შუახმელეთში ნუმენორელთა სამეფოების დიდებით, საურონის ძალაუფლების აღდგენით და ელფთა შუახმელეთიდან დრო და დრო დასავლეთისკენ გამგზავრებით.
მესამე ეპოქა სულ 3021 წელს ითვლის, საურონის საბოლოო დამარცხებამდე, როდესაც განადგურდა ერთი ბეჭედი. მეოთხე ეპოქა დაიწყო შუახმელეთიდან ელრონდისა და სამი ბეჭდის წასვლით.
მეოთხე ეპოქა
ამ ეპოქაზე ვრცელი ინფორმაცია ნაკლებად მოიპოვება. მეტწილად ცნობილია გამოჩენილი პიროვნებების დაბადების/გარდაცვალების თარიღები. მეოთხე ეპოქა დაიწყო საურონის საბოლოო შემდეგ. არნორისა და გონდორის აღორძინებისთანავე ელფებმა დაიწყეს შუახმელეთის დატოვება, ყველაფერი ადამიანთა ხელში გადავიდა.
ამასთან, ტოლკინის თქმით, მესამე ეპოქისა და ჩვენი დროის XX საუკუნის შორის დაახლოებით 6000 წელი იყო, ხოლო 1958 წელს, მისი გამოთვლებით, უკვე უნდა ყოფილიყო V ან VI ეპოქა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუახმელეთის ეპოქები
1167
თარიღი უცნობია
*
ჯაბრაილ დოვლათზადე
ჯაბრაილ დოვლათზადე (Cəbrayıl Dövlətzadə; ) — სახელმწიფო სასაზღვრო სამსახურის სასაზღვრო ჯარების ჯარისკაცი, ყარაბაღის მეორე ომის მონაწილე, სადაც ბრძოლების დროს დაიღუპა.
ცხოვრება
დოვლათზადე დაიბადა 2001 წლის 11 სექტემბერს, ქალაქ სუმგაითში, მალეიკა და დოვლათ დოვლათზადების ოჯახში.
სამხედრო წლები
2019 წლის ოქტომბრიდან, დოვლათზადე სამხედრო სამსახურში ჯალილაბადის რაიონის სასაზღვრო ჯარებში გაიწვიეს.
მონაწილეობა ყარაბაღის მეორე ომში
დოვლათზადე, როგორც რიგითი ჯარისკაცი, ყარაბაღის ომის დროს მუროვდაღის მიმართულებით იბრძოდა. დოვლათზადე 28 სექტემბერს, ქალბაჯარის ტერიტორიაზე მიმდინარე ბრძოლების დროს დაიღუპა. დაკრძალეს ბაქოს მეორე საპატიო ხეივანში.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის 2020 წლის ბრძანებით, ჯაბრაილ დოვლათზადე სიკვდილის შემდგომ დააჯილდოვეს „სამშობლოსათვის“ თავდადების მედლით, აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენისთვის მიმართული სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობისა და აღსრულების დროს დაკისრებული მოვალეობების ღირსეულად შესრულებისთვის.
1168
თარიღი უცნობია
*
Famelica mirmidina
Famelica mirmidina — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ფერმერი ჯაილზ ჰემელი
ფერმერი ჯაილზ ჰემელი (Farmer Giles of Ham) — ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის სატირული ზღაპარი. გამოიცა George Allen & Unwin-ის მიერ, 1949 წელს. ორიგინალური ილუსტრაციების ავტორია პოლინ ბეინსი.
სიუჟეტის მიხედვით, უბრალო ფერმერი ჯაილზი ღამით მის სახლთან გამოჩენილ გოლიათს ე.წ. „მუშკეტონიდან“ ესვრის (რომელსაც ძაღლი გარმი შეამჩნევს ) გარბის, მაგრამ თვითმხილველები ჯაილზს გმირად შერაცხავენ. მეფე ჯაილზს აძლევს დავალებას, დრაკონი ქრიზოფილაქსი დაამარცხოს. საბოლოოს, დრაკონი და ჯაილზი მორიგდებიან ერთმანეთში, ხოლო მეფის მიერ დრაკონის განძის მითვისების გეგმა უშედეგოდ ჩაივლის.
სქოლიო
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ნაწარმოებები კატეგორია:1949 წლის მოთხრობები
ლასპუნია
ლასპუნია (Laspuña, A Espunya) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის სობრარბეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 45,30 კმ². მოსახლეობა — 297 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
14 მაისი
14 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 134-ე დღე (ნაკიან წლებში - 135-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 231 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0514
ზირგანი
ზირგანი (Ергән; Зирган) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4125 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 31 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზირგანი, რომელიც დაშორებულია 0 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ბაბილონის მეფეები
ბაბილონიის მეფეების სია.
პირველი ბაბილონური დინასტია
ამორეული დინასტია, რომელიც მმართველობდა ძვ. წ. 1894 - ძვ. წ. 1595 წლებში.
ბაბილონი ხეთებმა აიღეს და დაანგრიეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაბილონის მეფეები
კვენტინ ბრაისი
კვენტინ ბრაისი (Quentin Bryce; დ. 23 დეკემბერი, 1942) — ავსტრალიელი იურისტი. 2008 წლის 5 სექტემბრიდან 2014 წლის 28 მარტის ჩათვლით იყო ავსტრალიის გენერალ-გუბერნატორი (იგი პირველი ქალბატონია ამ თანამდებობაზე), ხოლო 2003 წლის 29 ივლისიდან 2008 წლის 29 ივლისამდე კვინსლენდის გუბერნატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:კვინსლენდის გუბერნატორები კატეგორია:ავსტრალიის გენერალ-გუბერნატორები კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
ნაიარიტის შტატი
ნაიარიტი – შტატი მექსიკაში, ქვეყნის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. ფართობის მიხედვით, იგი მექსიკის ერთ-ერთი უმცირესი შტატია. ნაიარიტის მოსაზღვრე შტატებია: ჩრდილო-დასავლეთით – სინალოა, ჩრდილოეთით – დურანგო, სამხერთ-აღმოსავლეთით – საკატეკასი, სამხრეთით – ხალისკო.
შტატის მნიშვნელოვანი ქალაქებია: ტეპიკი, იქსტლან-დელ-რიო, ხალისკო, აკაპონეტა და ა. შ. დედაქალაქია ტეპიკი.
ტაქსოდიუმისებრნი
ტაქსოდიუმისებრნი (Taxodiaceae) — წიწვოვან მცენარეთა ოჯახი ძველი კლასიფიკაციით, ახალი კლასიფიკაციით კვიპაროზისებრთა ოჯახთან ერთად განიხილება. მაღალი ხეებია, ნემსისებრი ან ქერქლისებრ ფოთლები აქვთ. ოჯახში 15-16 სახეობაა, რომლებიც 9 გვარშია გაერთიანებული.
თანამედროვე ტაქსოდიუმისებრნი ნამდვილი „ცოცხალი ნამარხებია“ (განსაკუთრებით მეტასეკვოიის, გლიპროსტრობუსისა და ტაივანიის გვარები). უფრო ცნობილი გვარების სეკვოია, სეკვოიადენდრონი, ტაქსოდიუმი, კრიპტომერია, კუნინგამია. ტაქსოდიუმისებრთა მერქანს სხვადასხვა დანიშნულებით იყენებენ. ზოგიერთ სახეობას დეკორატიულ მცენარედ აშენებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტაქსოდიუმისებრნი
ზირიკოვო (მელეუზის რაიონი)
ზირიკოვო (Ерек; Зириково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 180 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 35 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
ამირან მორჩილაძე
ამირან მიხეილის ძე მორჩილაძე (დ. 4 აპრილი, 1922, თბილისი, — გ. 1983, იქვე, დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე) — ქართველი თერაპევტი, საბჭოთა პერიოდის პოლიტიკური პატიმარი; საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი (1983).
თბილისის გერმანული სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში. 1943 წელს სტუდენტ ჭაბუა ამირეჯიბთან და 18 სხვა პირთან ერთად საბჭოთა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა დააპატიმრა თბილისში მოქმედი „არალეგალური ანტისაბჭოთა მეამბოხე ნაციონალისტური ორგანიზაციის“ საქმესთან დაკავშირებით. ჯგუფს ბრალად ედებოდა შეთქმულება „გერმანული იმპერიალიზმის“ დახმარებით საბჭოთა ხელისუფლების დამხობის და „საქართველოს ეროვნული რესპუბლიკის“ დამყარების მიზნით. 1944 წლის აპრილში მორჩილაძეს მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა 10 წლის ვადით. 1946-1953 წლებში სასჯელს კომის ავტონომიურ რესპუბლიკაში იხდიდა. გათავისუფლების შემდეგ იქვე მუშაობდა ქალაქ ინტის საავადმყოფოს მთავარ ექიმად. 1959 წელს რეაბილიტირებული იქნა და 1965 წელს საქართველოში დაბრუნდა. მუშაობდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის თერაპიის კათედრაზე, შემდეგ — იმავე ინსტიტუტის საავადმყოფოს მთავარ ექიმად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:ქართველი თერაპევტები კატეგორია:ქართველი დისიდენტები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ფიოდორ დოსტოევსკი
ფიოდორ მიხეილის ძე დოსტოევსკი (, დ. 11 ნოემბერი [ძვ. სტ. 30 ოქტომბერი], 1821, მოსკოვი – გ.  9 თებერვალი [ძვ. სტ. 28 იანვარი] , 1881, პეტერბურგი) — რუსი რომანისტი, მწერალი და ესეისტი. დოსტოევსკის ლიტერატურული ნაწარმოებები უღრმავდება ადამიანთა ფსიქოლოგიას XIX საუკუნის რუსეთის რთულ პოლიტიკურ, სოციალურ და სულიერ კონტექსტში. მიუხედავად იმისა, რომ წერა მან 1840-იან წლებში დაიწყო, ყველაზე გახმაურებული ნაშრომები — „დანაშაული და სასჯელი“, „იდიოტი“ და „ძმები კარამაზოვები“ მისი შემოქმედების გვიანდელ წლებს მიეკუთვნება. დოსტოევსკის ნაშრომებს შორისაა თერთმეტი რომანი, სამი ნოველა, ჩვიდმეტი მოთხრობა და სამი ესე. ლიტერატურის მრავალი კრიტიკოსის მიერ აღიარებულია მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთ უდიადეს და გამოჩენილ ფსიქოლოგად.
დოსტოევსკი მოსკოვში დაიბადა. ლიტერატურას პირველად ადრეულ ასაკში ეზიარა ზღაპრებისა და ლეგენდების საშუალებით, თუმცა შემდეგში გაეცნო ინგლისელ, ფრანგ, გერმანელ და რუს ავტორთა წიგნებსაც. 1837 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა დედამისი, რამაც მცირეწლოვანი ფიოდორი სრულიად გაანადგურა. ამ პერიოდში, მან დატოვა სკოლა და შევიდა ნიკოლაევის სამხედრო-საინჟინრო ინსტიტუტში. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, ინჟინრად დაიწყო მუშაობა და ლიბერალური ცხოვრების წესში ჩაეფლო. დამატებითი შემოსავლის მიზნით, მალე წიგნების თარგმნა დაიწყო. 1840-იანი წლების შუა პერიოდში მან პირველი რომანი — „საწყალი ადამიანები“ დაწერა, რამაც მას სანქტ-პეტერბურგის ლიტერატურული წრეების კარი გაუღო. 1849 წელს დოსტოევსკი დაპატიმრებულ იქნა ლიტერატურულ ჯგუფ „პეტრაშეველებში“ ჩართულობის გამო — ეს იყო უტოპისტ ლიბერალთა საიდუმლო ორგანიზაცია, ისევე როგორც ლიტერატურის განხილვის ჯგუფი. მას და მის სხვა მეგობრებს მიესაჯათ სიკვდილი, მაგრამ სასჯელი ინსცენირებული აღმოჩნდა და შეიცვალა ციმბირის კატორღაში ოთხწლიანი სამუშაოთი, სადაც გულის ხშირად წასვლის შემდეგ დოსტოევსკის ეპილეფსიის დიაგნოზი დაუსვეს. კატორღიდან გათავისუფლების შემდეგ, დოსტოევსკიმ სამხედრო მოსამსახურედ სცადა ბედი, თუმცა ცუდი ჯანმრთელობის გამო სამსახურიდან დაითხოვეს.
ოჯახის წარმომავლობა
259px|მინიატიურა|მარიინსკი ჰოსპიტალი მოსკოვში, სადაც დაიბადა დოსტოევსკი ფიოდორ დოსტოევსკი დაიბადა 1821 წლის 30 ოქტომბერს (გრიგორიანული კალენდრით 11 ნოემბერს) და მეორე შვილი იყო მიხეილ დოსტოევსკისა და მარია ნეჩაევას ოჯახში. დოსტოევსკები მრავალეთნიკური და მრავალკონფესიური ლიტველი დიდებულები იყვნენ პინსკის რეგიონიდან. მათი ფესვები XVI საუკუნიდან იღებს სათავეს. გვარის განშტოებები მოიცავდა მართლმადიდებელ და კათოლიკე წევრებს, მაგრამ დოსტოევსკის უშუალო წინაპრები არასამონასტრო სამღვდელოების კლასის წარმომადგენლები იყვნენ. დედის მხრიდან, დოსტოევსკი რუსი ვაჭრების შთამომავალი იყო.
მამის მხრიდან დოსტოევსკის დიდი პაპა და პაპა მღვდლები იყვნენ უკრაინის ქალაქ ბრაცლავში. როგორც მოსალოდნელი იყო, მამამისის მსგავსად მიხეილიც სამღვდელოებას უნდა გაჰყოლოდა, მაგრამ სემინარიაში შესვლის ნაცვლად, სახლიდან გაიქცა და ოჯახი სამუდამოდ მიატოვა. 1809 წელს, როდესაც ის ოცი წლის იყო, მიხეილი მოსკოვის საიმპერატორო სამედიცინო-ქირურგიულ აკადემიაში შევიდა. ამის შემდეგ, მან მუშაობა დაიწყო მოსკოვის ჰოსპიტალში, სადაც სამხედრო ექიმად მსახურობდა, 1818 წელს კი უფროს ექიმად დაინიშნა. 1819 წელს ის მარია ისაევაზე დაქორწინდა. მომდევნო წლებში, მან უარი თქვა თანამდებობაზე და მარინსკის ჰოსპიტალში ახალ სამსახურს დათანხმდა, სადაც ღარიბებისთვის უნდა ემუშავა. პირველი ორი ვაჟის, მიხეილისა და ფიოდორს დაბადების შემდეგ, ის საუნივერსიტეტო მრჩევლის თანამდებობაზე დააწინაურეს, რამაც მას კეთილშობილის კანონიერი სტატუსი მიანიჭა და საშუალება მისცა მოსკოვიდან 150 კმ-ით დაშორებულ პატარა ქალაქ დაროვოიეში მომცრო მამული მიეღო. დოსტოევსკის მშობლებს კიდევ ხუთი ბავშვი შეეძინათ.
ბავშვობა
დოსტოევსკი ოჯახთან ერთად გაიზარდა, მარინსკის ჰოსპიტლის მიწისქვეშა სართულზე მდებარე სახლში. ამ პერიოდში ოჯახი ყოველ ზაფხულს დაროვოეს მამულში ატარებდა. სამი წლის ასაკში ფიოდორი გაეცნო საგმირო თქმულებებს, მათ შორის ზღაპრებს, ლეგენდებს და ძიძიების გავლენით, ღრმად შეითვისა ღვთისმოსაობა. მის ბავშვობაზე ყველაზე დიდი ზეგავლენა მოახდინეს ძიძამ — ალინა ფროლოვნამ და ოჯახის მეგობარმა, დოროვოელმა ყმა გლეხმა მარეიმ. მარეი ფიოდორს ჰალუცინაციებთან გამკლავებაში ეხმარებოდა. მას შემდეგ, რაც ჰოსპიტლის ბაღი აღმოაჩინა, რომელსაც საკუთარი სახლის ბაღისგან დიდი გალავანი გამოჰყოფდა, დოსტოევსკი ხშირად ესაუბრებოდა პაციენტებს, მაშინაც კი, როდესაც მშობლები ამას უკრძალავდნენ. ერთხელ ის შეხვდა ცხრა წლის გოგონას, რომელიც გაეუპატიურებინათ, რამაც ფიოდორს დიდი ტრავმა მიაყენა. იქიდან გამომდინარე, რომ დოსტოევსკის მშობლები დიდად აფასებდნენ განათლებას, დედამ მას წერა-კითხვა შეასწავლა, ოთხი წლის ასაკში კი ბიბლიას გააცნო. ყოველთვის დიდი გატაცებით ელოდა საღამოს, როდესაც მშობლები მას უკითხავდნენ. ადრეულ ასაკში შვილს მათვე გააცნეს რუსული და მსოფლიო ლიტერატურა, მათ შორის კარამაზინი, პუშკინი და დერჟავინი, გოთური ლიტერატურიდან ანა რედკლიფი, ფრიდრიხ შილერისა და იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს რომანტიკული ნაშრომები, სერვანტესისა და უოლტერ სკოტის ჰეროიკული ამბები, ჰომეროსის ეპოსი.
დოსტოევსკი არ გამოირჩეოდა ახოვნებით და სიმაღლეში მხოლოდ 2 არშინი და 6 ვერშოკი იყო (დაახლოებით 160 სმ). მშობლები მას აღწერდნენ როგორც იმპულსურ ყმაწვილს, ჯიუტსა და მოურიდებელს. 1833 წელს, მამამისმა, ზედმეტად რელიგიურმა და მკაცრმა პიროვნებამ დოსტოევსკი სკოლა-პანსიონში გაგზავნა ფრანგულის სასწავლებლად, ერთი წლის შემდეგ კი მოსკოვის საუკეთესო კერძო სკოლა-პანსიონ „კეთილშობილ ვაჟთა კოლეჯში“, სადაც რამდენიმე ადამიანი მას აღწერს როგორც ფერმიხდილს, თავის თავზე გადაგებულ მეოცნებეს და ზედმეტად აღგზნებად რომანტიკოსს. მისი სწავლის საფასურის გადასახდელად მამამისმა სესხები აიღო და თავის სამედიცინო მოღვაწეობა გააფართოვა. მოსკოვის სკოლაში დოსტოევსკი არისტოკრატ თანაკლასელებს შორის თავს გარიყულად გრძნობდა, რაც შემდეგში ასახა კიდეც თავის რამდენიმე ნაშრომში, განსაკუთრებით „ყმაწვილში“. სასწავლო დღე დილის ექვს საათზე იწყებოდა და მთავრდებოდა საღამოს ცხრაზე; ისწავლებოდა სხვადასხვა საგანი.
ახალგაზრდობა
thumb|upright|250პქ|ინჟინერი დოსტოევსკი 1837 წლის 27 სექტემბერს დოსტოევსკის დედა ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. მანამდე, მაისში, ფიოდორი და მისი ძმა მიხეილი ოჯახმა აიძულა მიეტოვებინათ მოსკოვის კოლეჯი და სამხედრო კარიერის შექმნის მიზნით სანქტ-პეტერბურგის ნიკოლაევის სამხედრო-საინჟინრო ინსტიტუტში გაგზავნეს. პეტერბურგისკენ მიმავალ გზაზე, ღამის გასათევ სახლში დოსტოევსკი ძალადობრივი ინციდენტის მოწმე გახდა. აკადემიაში ის 1838 წელს შევიდა, ისიც მისთვის უცნობი ოჯახის დახმარებით, რომელმაც სწავლის საფასური გადაუხადა. ცუდი ჯანმრთელობის გამო, მიხეილი სასწავლებელში არ მიიღეს და ესტონეთში, რაველის (ტალინი) აკადემიაში გაგზავნეს.
დოსტოევსკის აკადემიაში სწავლა სიამოვნებას არ გვრიდა, უპირველესად იმიტომ, რომ ნაკლებად აინტერესებდა მათემატიკა, სამხედრო ინჟინერია, ხატვა და არქიტექტურა. როგორც მისმა მეგობარმა კონსტანტინე ტრუტოვსკიმ ერთხელ თქვა, „მთელს სასწავლებელში არ იყო სამხედრო სამოსის ტარებით იმაზე უფრო ნაკლებ დაინტერესებული სტუდენტი, ვიდრე ფიოდორ დოსტოევსკი იყო, ის ტლანქად და უღიმღამოდ მოძრაობდა, უნიფორმა მოუხერხებლად, ჩამოკიდებულივით ჰქონდა ტანზე; ზურგჩანთა, კივერი და შაშხანა ისე გამოიყურებოდა, თითქოს მისთვის ბორკილები ყოფილიყო, რომლებიც მძიმედ ბოჭავდა“. თავისმა ხასიათმა და ინტერესებმა 120 თანაკლასელს შორის დოსტოევსკი გარიყულად აქცია: ბევრი თანაკლასელისგან განსხვავებით, ის მამაცი იყო და მოზღვავებულად ჰქონდა სამართლიანობის შეგრძნება, იცავდა ახალმოსულებს, მასწავლებლებს აწვდიდა იდეებს, აკრიტიკებდა ოფიცრებს შორის გავრცელებულ კორუფციას და ეხმარებოდა ღარიბ გლეხებს. მიუხედავად იმისა, რომ ის მარტოსული იყო და საკუთარ ლიტერატურულ სამყაროში ცხოვრობდა, თანაკლასელები მაინც დიდ პატივს სცემდნენ. კარჩაკეტილი ცხოვრებისა და ღვთისმოსაობის გამო მას ზედმეტსახელად „ბერი ფოტიუსი“ შეარქვეს.