cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
უფლისციხის დიდეზოიანი სახლი
ღია დარბაზის უკან მასზე დაბალი, ბრტყელჭერიანი კვადრატული ოთახია, რომელიც დარბაზს კარით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია კარის წირთხლის კვალი). ოთახის ჭერი წარმოადგენს კლდეში ამოკვეთილი ხის კოჭოვანი გადახურვის მიბაძვას. ოთახს სიგანეზე ორად ყოფს თავხე, რომელზედაც, გრძივი ღერძის მიმარ თულებით, გამოკვეთილია მოკლე კოჭების წყობა. ოთახის ოთხივე კედელზე ამოკვეთილია პროფილირებული შემკვრელი ლავგარდანი, რომელზედაც „კოჭების“  ბოლოები აწყვია. ეზოს სამხრეთით და ჩრდილოეით ორ-ორი ოთახია. ისინი უფრო დაბლებია, ვიდრე ღია დარბაზი. ჩრდილოეთ მხარის, ერთი მეორის გვერდით განლაგებულ ოთახებს შესასვლელი ეზოდან აქვთ. აქედან დასავლეთისას კიდევ აქვს ღია დარბაზთან დამაკავშირებელი კარი. ორივე ოთახი კლდეში ნაკვეთი კამარითაა გადახურული. სამხრეთ მხარის ოთახებიდან ერთ ოთახს აქვს ეზოდან შესასვლელი. მეორე ოთახში, პირველ ოთახთან დამაკავშირებელი კარის გარდა, კიდევ არის ერთი კარის კვალი აღმოსავლეთ კედელში. ორივე მხარის ოთახების კლდის დანგრეული კედლები XVII საუკუნეში აღუდგენიათ წყობილი ქვით, ჩრდილოეთ მხარის  დასავლეთ ოთახში ჩაუდგამთ ექვსი  ღვინის ქვევრი, რომელიც კირის ხსნარითაა გამაგრებული. ეზო ქუჩიდან კლდის ღობით იყო შემოღობილი. ეზოს ირგვლივ, კედლებთან, ამოკვეთილია განიერი ცოკოლი სკამი. კომპლექსის მთელ ტერიტორიაზე სხვადასხვა დროს ამოკვეთილი მრავალი ორმო და ბუდეა.
რაიანის ქალიშვილი
რაიანის ქალიშვილი (Ryan's Daughter) — დევიდ ლინის 1970 წლის ფილმი. ჯინ მილზმა მიიღო
სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება ვითარდება პირველი მსოფლიო ომის დროს, ირლანდიის პატარა სოფელში, სანაპიროზე. როზი რაიანი, მკვიდრი ტრაქტორისტის ქალიშვილი და სკოლის უემოციო მასწავლებლის მეუღლე, რომანს გააბამს ახალგაზრდა ბრიტანელ ოფიცერთან, რომელიც ჩამოსულია, რომ გამოიძიოს კავშირი ირლანდიელებსა და გერმანელებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1970 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ირლანდიური ფილმები კატეგორია:MGM-ის ფილმები
OnePlus 6T
OnePlus 6T — ჩინური კომპანია OnePlus-ის მიერ 2018 წლის 29 ოქტომბერს ნიუ-იორკში წარმოდგენილი სმარტფონი. პრეზენტაცია გამართა კომპანია OnePlus-ის გენერალურმა დირექტორმა პიტ ლაუმ (Pete Lau).
ინდოეთში პრეზენტაციისას დამყარდა გინესის რეკორდი, როდესაც სხვადასხვა ქალაქებში ერთდროულად 559 ადამიანმა გახსნა ახალი OnePlus 6T-ის ყუთები.
2018 წლის დეკემბერში გამოვიდა ვერსია OnePlus 6T McLaren Edition. სერია OnePlus 6T არის სერია OnePlus 5T-ის შთამომავალი.
ხელმისაწვდომობა
OnePlus 6T არის OnePlus-ის პირველი სმარტფონი, რომელიც გაიყიდა შეერთებულ შტატებში. ჩინეთში OnePlus 6T McLaren Edition-ის პირველი პარტია გაიყიდა 60 წამში გაყიდვების დაწყებიდან.
გამოხმაურება
2019 წლის ივნისში გახდა ცნობილი OnePlus 6 და OnePlus 6T-ის მფლობელთა პირადი მონაცემების მასშტაბური გაჟონვის შესახებ. დაუცველობა აღმოაჩნდა Shot OnePlus-ის აპლიკაციას. OnePlus-მა უსაფრთხოების პატჩი გამოუშვა 2019 წლის ივლისში.
სქოლიო
კატეგორია:მობილური ტელეფონები კატეგორია:სმარტფონები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 6
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 6 მიიღეს 1946 წლის 17 მაისს. რეზოლუციაში ჩამოთვლილია თარიღები, როდესაც გაეროს უშიშროების საბჭო განიხილავს ახალ განცხადებებს გაეროს წევრობის შესახებ. რეზოლუცია შეიცვალა 24 ივნისს გენერალური ასამბლეის პირველი სესიის მეორე ნაწილის გახსნის თარიღის გადატანის გამო.
რესურსები ინტერნეტში
0006 0006 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები უშიშროების საბჭოს პროცედურების შესახებ
მალტის კაპელა
მალტის კაპელა (Мальтийская капелла) — მალტის ორდენის რაინდების კათოლიკური ეკლესია ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1798-1800 წლებში ჯაკომო კვარნეგის მიერ. კაპელა შედის ვორონცოვის სასახლის არქიტექტურულ ანსამბლში.
ისტორია
ვორონცოვის სასახლე ააგო არქიტექტორმა ფრანჩესკო ბართოლომეო რასტრელიმ 1749-1757 წლებში გრაფ მიხეილ ვორონცოვისთვის. სასახლის აგებას იმდენი ხარჯები სჭირდებოდა 1763 წელს ვორონცოვი იძულებული გახდა სასახლე ხაზინისთვს დაეთმო. 1770 წლამდე სასახლე მიტოვებული იყო, ხოლო შემდეგ ფუნქციონირებდა როგორც სასტუმრო სახლი. სხვადასხვა დროს სასახლეს ფლობდა პრინცი ჰენრიხ პრუსიელი, ნასაუ-ზიგენის პრინცი და გრაფი ივან ოსტერმანი. პავლე I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ და მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა მიიღო მალტის ორდენის დიდი მაგისტრის ტიტული, ვორონცოვის სასახლე მალტის ორდენის რაინდებს გადაეცა, რომლებიც იძულებულები იყვნენ გამოქცეულიყვნენ მალტიდან ნაპოლეონ ბონაპარტის აგრესიის შემდეგ 1798 წელს.
პავლე I-ის გარდაცვალების შემდეგ მისმა მემკვიდრემ ალექსანდრე I-მა უარი თქვა ორდენის დიდი მაგისტრის ტიტულზე და მხოლოდ მათი პროტექტორის ტიტული შეინარჩუნა. 1817 წელს კი გამოაცხადა, რომ ორდენი რუსეთში აღარ იფუნქციონირებდა.
1810 წლიდან 1918 წლამდე ვორონცოვის სასახლეში განთავსებული იყო პაჟთა კორპუსი. მალტის კაპელა შემოინახეს, როგორც კათოლიკური ეკლესია და ღია იყო საელჩოების თანამშრომლებისათვის.
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ვორონცოვის სასახლეში განათავსეს პეტროგრადის პირველი ქვეითთა სკოლა, რომლის ბაზაზე 1937 წელს ჩამოყალიბდა სერგეი კიროვის სახელობის ლენინგრადის ქვეითთა სასწავლებელი.
მალტის კაპელა ასევე გამოიყენებოდა როგორც საკონცერტო დარბაზი, რომელშიც რეგულარულად ისმოდა ორგანის ხმა. ორგანი აქ დაამონტაჟეს 1909 წელს, ხოლო 2004 წელს იგი სარესტავრაციოდ გააგზავნეს ესტონეთში. ორგანის ოფიციალურ გახსნაში, რომელიც გაიმართა 2006 წლის 20 იანვარს, მონაწილეობდა სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორი ვალენტინა მატვიენკო და მალტის ყოფილი პრეზიდენტი გვიდო დე მარკო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კათოლიკური ტაძრები
დელამანიდი
მინიატიურა|მარჯვნივ|პრეპარატის ქიმიური ფორმულა დელამანიდი — ტუბერკულოზის მულტი- და ექსტენსიურად რეზისტენტული ფორმების სამკურნალო, ექსპერიმენტული პრეპარატი. მოქმედებს ტუბერკულოზის მიკობაქტერიის კედელზე. ევროკავშირში პრეპარატის სავაჭრო დასახელება არის დელტიბა.
ზოგადი მიმოხილვა
2014 წლის აპრილში „ევროპის წამლის სააგენტომ“ დელამანიდი (კვლევის პერიოდის დასახელება - OPC-67683) ტუბერკულოზის სამკურნალო საშუალებად დაამტკიცა. რითაც, ეს პრეპარატი გახდა რიგით მეორე (ბედაქილინის შემდეგ) ახალი კლასის წამლებს შორის ბოლო ორმოცი წლის განმავლობაში (წინა კლასის ბოლო პრეპარატი, რიფამპიცინი 1966 წელს შეიქმნა). დელამანიდი ასევე დამტკიცდა იაპონიის მარეგულირებელი ორგანოს მიერ, 2014 წლის ივლისში. Otsuka Pharmaceutical-მა (ოცუკა ფარმაცევტიკალი) პრეპარატს სავაჭრო დასახელებად შეურჩია დელტიბა (Deltyba), რომელიც დღეს უკვე ევროკავშირის მიერ არის დამტკიცებული და მას საერთაშორისო ბაზარზეც ამ სახელით იცნობენ. დელტიბა შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი მედიკამენტების სტანდარტული სიაში, როგორც ჯანდაცვის სისტემაში საჭირო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მედიკამენტი. დელამანიდი არის უმნიშვნელოვანესი შესაძლებლობა იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც დაუდასტურდათ მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზი და არ გააჩნიათ ეფექტური სამკურნალო საშუალება. მიუხედავად იმისა, რომ პრეპარატის კვლევა ბოლომდე არ დასრულებულა, ევროპის წამლის საზოგადოების მიერ მოწოდებული მონაცემები აჩვენებს, რომ დელამანიდის სარგებელი გადაწონის შესაძლო რისკებს, თუმცა გრძელვადიანი ეფექტურობის დასადგენად დამატებითი კვლევებია საჭირო.
მოქმედების მექანიზმი
დელამანიდი ნიტროიმიდაზოლის კლასის პრეპარატია. ამ ჯგუფის პრეპარატები მოქმედებენ TB ბაქტერიის მიკოლურაციდურ შრეზე. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი მექანიზმი გაურკვეველია, დადგენილია, რომ დელამანიდი ბლოკავს მეთოქსი-მიკოლურ და კეტო-მიკოლურ მჟავებს, ტუბერკულოზის მიკობაქტერიის უჯრედის კედლის ორ აუცილებელ კომპონენტს, რაც იწვევს ბაქტერიების დაღუპვას. დელამანიდს შეუძლია ბაქტერიის მოკვლა აზოტის ოქსიდით მოწამვლის გზითაც. ოქსიდს პრეპარატი მეტაბოლიზმის დროს გამოყოფს.
დელამანიდის ეფექტურობა
ევროპის წამლის სააგენტომ დელამანიდის კვლევის მეორე ფაზაში წამლისადმი რეზისტენტული (როგორც MDR-TB, ასევე XDR-TB) 481 დაავადებული ჩართო. კვლევა ორი თვე გაგრძელდა. საკვლევი ჯგუფი სამ ნაწილად დაიყო: ორი თვის შემდეგ, კვლევით დადგინდა: ამის შემდეგ, პაციენტებს ჰქონდა საშუალება ჩართულიყვნენ მომდევნო კვლევაში, რომელიც უკვე 6 თვე გაგრძელდა. საკვლევი ჯგუფები ორ ჯგუფად დაიყო (100 mg-იანები და  200 mg-იანები) და მკურნალობაც ანალოგიურად ჩატარდა, როგორც წინა ეტაპზე. ამჯერადაც შედეგები თითქმის იგივე იყო: ამ კვლევამაც დელამანიდის ეფექტურობა დაადასტურა.
ჯეიმზ ბეიკერი
ჯეიმზ ედისონ ბეიკერი III (James Addison Baker III; დ. 28 აპრილი, 1930) – ამერიკელი ადვოკატი და პოლიტიკური მოღვაწე. ეკავა თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობა და შეერთებული შტატების ხაზინის მდივნის პოსტი, პრეზიდენტ რონალდ რეიგანის, ხოლო აშშ–ის სახელმწიფო მდივნის და თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობა პრეზიდენტ ჯორჯ ჰერბერტ უოკერ ბუშის დროს.
დელამანიდი
დოზირება
სადღეისოდ დელტიბა გამოიყენება სხვა სტანდარტულ მედიკამენტებთან ერთად. მედიკამენტი ხელმისაწვდომია, აბების სახით (50 mg). რეკომენდებული დოზა არის ორი აბი, დღეში ორჯერ, საკვებთან ერთად. დელტიბა ეძლევა 6 თვის განმავლობაში სტანდარტულ მედიკამენტებთან ერთად. დელტიბას კურსის დასრულების შემდეგ სტანდარტული მედიკამენტებით მკურნალობა უნდა გაგრძელდეს არსებული ოფიციალური გაიდლაინების მიხედვით.
გვერდითი ეფექტები
დელტიბას მიღებით გამოწვეული ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენებია:
ჯეიმზ ბეიკერი
ბეიკერმა ბუშის 1980 წლის რესპუბლიკური საპრეზიდენტო ნომინაციის კამპანიაშიც წარუმატებელი აღმოჩნდა, მაგრამ დადებითი შთაბეჭდილება მოახდინა რესპუბლიკელ კანდიდატ, რონალდ რეიგანზე. რეიგანმა ბეიკერი დანიშნა თეთრი სახლის ადმნისტრაციის უფროსად, სადაც ის დარჩა 1985 წლამდე, შემდეგ კი ხაზინის მდივნად დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე მან ცხოვრებაში გაატარ პლაზას შეთანხმება და ბეიკერის გეგმა. პრეზიდენტ ბუშის წარმატებული საპრეზიდენტო კამპანიის განსახორციელებლად, მან დატოვა აშშ-ის ხაზინის მდივნის თანამდებობა. არჩევნების შემდეგ, ბუშმა ბეიკერი სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე დანიშნა. სახელმწიფო მდივნის როლში, მან ხელი შეუწყო აშშ-ის საგარეო პოლიტიკის გაკონტროლებას ცივი ომის დასრულების და საბჭოთა კავშირის დაშლის დროს, ასევე ყურის ომის დროს. შემდეგ კი ისევ გახდა თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსი. 1992 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ბუშის დამარცხების შემდეგ, ბეიკერი აქტიური იყო ბიზნესსა და საზოგადო საქმეებში. იყო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წარმომადგენელი დასავლეთ საჰარაში. 2000 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს ფლორიდაში ხმების ხელახალა დათვლისას, იგი ხელმძღვანელობდა ჯორჯ ბუშის იურიდიული გუნდს. იგი მსახურობდა ერაყის სასწავლო ჯგუფის თანათავმჯდომარედ, რომელიც კონგრესმა 2006 წელს ჩამოაყალიბა ერაყისა და მიმდინარე ერაყის ომის შესასწავლად. ის მსახურობს მსოფლიო მართლმსაჯულების პროექტსა და კლიმატის საბჭოში. ბეიკერის სახელს ატარებს ჯეიმზ ა. ბეიკერ III- ის საჯარო პოლიტიკის ინსტიტუტი რაისის უნივერსიტეტში.
დელამანიდი
გვერდითი ეფექტები
დელამანიდის უარყოფითი მოქმედება მოზარდებში არაა გამოკვლეული, ამიტომ დელტიბა, როგორც წესი მხოლოდ მოზრდილებს ენიშნებათ. თუმცა აქაც მოქმედებს რისკისა და პოტენციური სარგებლის ფაქტორი: დელამანიდი წარმატებით გამოიყენეს 12 წლის პაციენტში. დელტიბა არ არის რეკომენდებული ორსულ ქალებში, როგორც ცხოველთა კვლევებმა აჩვენა დელამანიდი ზოგჯერ ნაყოფზე ტოქსიურად მოქმედებს. თუმცა, თუ სხვა მკურნალობა არ არის ეფექტური, ფეხმძიმე ქალმა უნდა გადაწყვიტოს მიიღოს თუ არა პრეპარატი, რადგან პოტენციური სარგებელი შესაძლოა აჭარბებდეს სავარაუდო რისკს. ორსული ქალის აბსოლუტური უფლებაა მიეცეს მკურნალობის საშუალება, ინფორმირებულ გადაწყვეტილებაზე კი ექიმებმა უნდა იზრუნონ. უცნობია, გადადის თუარა დელტიბა დედის რძეში, ამიტომ მკურნალობის დროს უნდა შეწყდეს ძუძუთი კვება.
სქოლიო
კატეგორია:ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტები კატეგორია:ტუბერკულოზი
ჯეიმზ ბეიკერი
ადრეული პოლიტიკური კარიერა
შემდეგ ბუშმა ბეიკერს მოუწოდა, რომ აქტური ყოფილიყო პოლიტიკაში, რაც მას მწუხარების დავიწყებაში დაეხმარებოდა და რაც თავად ბუშმა გააკეთა, როდესაც მისი ქალიშვილი, პაულინ რობინსონი ბუში (1949–1953), ლეიკემიით გარდაიცვალა. ბეიკერი გახდა ბუშის სენატის კამპანიის თავმჯდომარე ჰარისის ოლქში, ტეხასის შტატში. მიუხედავად იმისა, რომ ბუში არჩევნებში ლოიდ ბენცენს წააგო, ბეიკერმა პოლიტიკური საქმიანობა გააგრძელა და 1971 წელს გახდა ტეხასის რესპუბლიკური პარტიის ფინანსთა თავმჯდომარე. მომდევნო წელს იგი აირჩიეს Gulf Gulf- ის რეგიონალური თავმჯდომარედ რიჩარდ ნიქსონის საპრეზიდენტო კამპანიისთვის. 1973 და 1974 წლებში, ნიქსონის ადმინისტრაციის მოქცევის გამო, ბეიკერი დაუბრუნდა სრულ განაკვეთზე იურიდიულ პრაქტიკას Andrews & Kurth– ში. ბეიკერის პოლიტიკიდან დაშორება ძალიან ხანმოკლე აღმოჩნდა და 1975 წლის აგვისტოში ჯერალდ ფორდიმა იგი ვაჭრობის მინისტრად დანიშნა. ბეიკერს ეს თანამდებობა ეკავა 1976 წლის მაისამდე და მას წარმატება მოუტანა ედვარდ ო. ვეტერიმ. ბეიკერმა თანამდებობა დატოვა, იმის გამო რომ Ford- ის 1976 წლის წარუმატებელი საარჩევნო კამპანიის მმართველი ყოფილიყო. ხოლო 1978 წელს ჯორჯ HW ბუშთან ერთად, როგორც მისი კამპანიის მენეჯერი, ბეიკერმა წარუმატებლი მცდელობის შემდეგ, ტეხასის გენერალური პროკურორის თანამდებობა წააგო მომავალი გუბერნატორ მარკ უაიტს.
პირადი ცხოვრება
ბეიკერმა პირველ მეუღლეს,მერი სტიუარტ მაკჰენერს დეიტონში შეხვდა, როდესაც გაზაფხულის არდადეგებზე ბერმუდის შტატში პრინსტონის უნივერსიტეტის რაგბის გუნდთან ერთად იყო. ისინი დაქორწინდნენ 1953 წელს და ოთხი ვაჟი შეეძინათ, მათ შორის ჯეიმზ ადისონ ბეიკერ IV, პარტნიორი Baker Botts- ში. მერი სტიუარტ ბეიკერი (მერი სტუარტი იყო მისი სრული სახელი) გარდაიცვალა მკერდის კიბოთი 1970 წლის თებერვალში.
1973 წელს, ბეიკერი და სიუზან გარეტი უინსტონს დაშორდა და მერი სტიუარტის ახლო მეგობარზე დაქორწინდა. უინსტონს ყოფილ ქმრისაგან ორი ვაჟი და ქალიშვილი ჰყავდა. იგი და ბეიკერი მიესალმნენ თავიანთ ქალიშვილს მერი ბონერ ბეიკერს, რომელიც დაიბადა 1977 წელს.
2002 წლის 15 ივნისს, ვირჯინია გრემი ბეიკერმა, ბეიკერის შვიდი წლის შვილიშვილი, ნენსისა და ჯეიმზ ბეიკერ IV- ის ქალიშვილი, აბაზანაში სასიკვდილო შემწოვი ტუმპოს მსხვერპლი გახდა აუზებსა და აბაზანებში უფრო მეტი უსაფრთხოების შესაქმნელად, ნენსი ბეიკერმა ჩვენება მისცა სამომხმარებლო პროდუქტის უსაფრთხოების კომისიას, ჯეიმზ ბეიკერმა კი ხელი შეუწყო ადვოკატების ჯგუფის შექმნას, რამაც გამოიწვია ვირჯინია გრემი ბეიკერის აუზისა და სპის უსაფრთხოების შესახებ კანონის მიღება (15 USC 8001). მეორე შვილიშვილი როსბუდ ბეიკერი კი კომიკოსი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:აშშ-ის ხაზინის მდივნები კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები კატეგორია:პრინსტონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:პრეზიდენტის თავისუფლების მედლის მფლობელები კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
ნანგარჰარის პროვინცია
ნანგარჰარის პროვინცია (პუშტუ ننګرهار‎, დარი ننگرهار Nangarhār) - პროვინცია ავღანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან მას ესაზღვრება ქუნარის პროვინცია. აქ მდებარეობდა გამაგრებული რაიონი თორა-ბორა, სადაც 2001 წელს იმალებოდა მსოფლიოს ნომერ პირველ ტერორისტად ცნობილი ოსამა ბინ ლადენი.
ისტორია
ნანგარჰარი შედიოდა მაურიების იმპერიაში. მაურიებმა აქ გაავრცელეს ახალი რელიგიები ინდუიზმი და ბუდიზმი. განსაკუთრებული თავგამოდებით ცდილობდა უფრო დიდი ტერიტორიების გაპყრობას ჩანდრაგუპტა მაურია მანამდე, სანამ არ შეეჯახა აქ მყოფ ადგილობრივ ძალებს. კერძოდ, ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს მეფე სელევკე I ნიკატორს. როგორც აღნიშნავენ, სელევკემ მიაღწია სამშვიდობო ხელშეკრულებას ჩანდრაგუპტასთან, ის დათანხმდა შერეულ ქორწინებებს, საჩუქრად მიიღო 500 სპილო და აღიარა მაურიების ტერიტორიად ჰინდუქუშის სამხრეთით მდებარე მიწები.
ჩანდრაგუპტა გაერთიანებული ძალებით შეეჯახა აღმოსავლეთით მდებარე ნანდას იმპერიას. ამის შესახებ მოგვითხრობენ ბუდისტური ავღანეთის მნიშვნელოვანი მატერიალური და არამატერიალური ძეგლები ფართო არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად, მათ შორის, რელიგიური და მხატვრული ნივთები. ჩინელი პილიგრიმის სიუან ცზანის ინფორმაციით ჩანდრაგუპტას მიუღწევია ბალხის პროვინციამდე, ჯერ კიდევ ბუდას სიცოცხლეში (ძვ. წ. 563-483 წ.წ.).
რეგიონი საუკუნეთა მანძილზე მრავალი დამპყრობელის მსხვერპლი გამხდარა. მათ შორის, ღაზნებიდების, ღურიდების, ხალჯების, დიდ მოგოლთა და სხვა დინასტიების. 1747 წ, აჰმად შაჰ დურანმა საბოლოოდ შეუერთა იგი ავღანეთის იმპერიას.
რეგიონმა დიდი ზარალი განიცადა XIX-XX საუკუნეების მანძილზე მიმდინარე ანგლო-ავღანურ ომებში.
საბჭოთა კავშირ-ავღანეთის ომამდე პროვენცია შედარებით მშვიდობიანად ვითარდებოდა. ომის პერიოდში მისი ტერიტორია ხშირად გამხდარა შეტაკების არეალი. პროდასავლური ძალები აშშ-ს მეთაურობით ცდილობდნენ მუჰამედ ნაჯიბულას პრორუსული ხელისუფლების დამხობას. განსაკუთრებით გამწვავდა სიტუაცია ავღანეთის სამოქალაქო ომის დროს, როდესაც ე.წ. მოჯაჰედებს შორის მოხდა შეტაკება. სამოქალაქო ომით ისარგებლა თალიბანის მომხრეებმა და 1996 წელს მათ კონტროლი დაამყარეს პროვინციაზე და ააგეს მამგჰარის რეგიონში ე.წ. ალ-ქაიდას საწვრთნელი ბაზა.
მიმდინარე ისტორია
left|thumb|200x200px|ავღანეთის ეროვნული უშიშროების ძალები 90-ან წლებში ნანგჰარის პროვინციაში ძლიერი პოზიცია ეკავა ოსამა ბინ-ლადენს, რომელიც აწარმოებდა აშშს წინააღმდეგ ბრძოლას 2001 წელს თორა-ბორას კამპანიის დროს. საბოლოოდ ბინ ლადენმა თავი შეაფარა პაკისტანის ქალაქ აბოტაბადს, სადაც მოკლული იქნა 2011 წელს ამერიკული სპეცდანიშნულების რაზმის თანამშრომლების მიერ.
2001 წლის ბოლოს თალიბანის რეჟიმის განადგურების შემდეგ ჩამოყალიბდა ყარზაის ხელისუფლება. შეერთებული შტატების ხელმძღვანელობით ავღანეთის ხელისუფლებამ თანდათან აღადგინა იურიდიული წესრიგი პროვინციის ტერიტორიაზე, თუმცა ჯერ კიდევ ხშირია თალიბანის ბოევიკთა თავდასხმა ავღანეთის სამთავრობო ძალებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ერენქიოი (მურღული)
ერენქიოი (Erenköy) — სოფელი თურქეთში. მდებარეობს შავი ზღვის რეგიონის ართვინის პროვინციის მურღულის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	184  კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:მურღულის რაიონის სოფლები
ბაიქენთი
ბაიქენთი (Baykent) — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 93 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 21 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 146 ადამიანი ცხოვრობს.
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ვახლა.
სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
თუმბული
თუმბული (Tumbul) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ ნახიჩევანში. მოსახლეობა შეადგენს — 	 1 556კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ნახიჩევანის სოფლები
სერო-პუნტა (ჩირიკი)
სერო-პუნტა (Cerro Punta) — ქალაქი პანამაში, ჩირიკის პროვინციაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 513 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ჩირიკის პროვინციის დასახლებული პუნქტები
უანკაველიკის რაიონი
უანკაველიკის რაიონი (Distrito de Huancavelica) — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის უანკაველიკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 660 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 37 184 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 72 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 514.1 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უანკაველიკის პროვინციის რაიონები
13 (რიცხვი)
ცამეტი — მეცამეტე ნატურალური რიცხვი. არის თორმეტის მომდევნო და თოთხმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 13. 13 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „ცამეტი“ არის რთული შედგენილობის და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამ-მეტი (იგულისხმება ათზე სამი ერთეულით მეტი).
ვორონცოვის სასახლე (სანქტ-პეტერბურგი)
ვორონცოვის სასახლე (Воронцовский дворец) — სასახლე სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ ნაწილში, მდებარეობს სადოვაიის ქუჩაზე სასტუმრო ეზოს პირდაპირ. ვორონცოვის სასახლე ააგო არქიტექტორმა ფრანჩესკო ბართოლომეო რასტრელიმ 1749-1757 წლებში გრაფ მიხეილ ვორონცოვისთვის.
13 (რიცხვი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიცხვები
ვორონცოვის სასახლე (სანქტ-პეტერბურგი)
სასახლე გამოირჩევა ფასადის მდიდრული დეკორით. სასახლეში 50-ზე მეტი საზეიმო დარბაზი და სათავსოა. სასახლეს ამშვენებს მოოქროვილი ელემენტები, რომლებიც ბაროკოს სტილშია გადაწყვეტილი.
სასახლის აგებას იმდენი ხარჯები სჭირდებოდა 1763 წელს ვორონცოვი იძულებული გახდა სასახლე ხაზინისთვს დაეთმო. 1770 წლამდე სასახლე მიტოვებული იყო, ხოლო შემდეგ ფუნქციონირებდა როგორც სასტუმრო სახლი. სხვადასხვა დროს სასახლეს ფლობდა პრინცი ჰენრიხ პრუსიელი, ნასაუ-ზიგენის პრინცი და გრაფი ივან ოსტერმანი. პავლე I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ და მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა მიიღო მალტის ორდენის დიდი მაგისტრის ტიტული, ვორონცოვის სასახლე მალტის ორდენის რაინდებს გადაეცა, რომლებიც იძულებულები იყვნენ გამოქცეულიყვნენ მალტიდან ნაპოლეონ ბონაპარტის აგრესიის შემდეგ 1798 წელს.
1798-1800 წლებში არქიტექტორმა ჯაკომო კვარნეგიმ სასახლის ეზოში ააგო იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია, ხოლო ბაღის მხარეს მისივე პროექტით მთავარ კორპუსს მიაშენეს მალტის კაპელა.
1810 წლიდან 1918 წლამდე ვორონცოვის სასახლეში განთავსებული იყო პაჟთა კორპუსი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ვორონცოვის სასახლეში განათავსეს პეტროგრადის პირველი ქვეითთა სკოლა, რომლის ბაზაზე 1937 წელს ჩამოყალიბდა სერგეი კიროვის სახელობის ლენინგრადის ქვეითთა სასწავლებელი. 1955 წელს აქვე განათავსეს სუვოროვის სამხედრო სასწავლებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის სასახლეები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ღუდუშაური
საკუთარი სახელი ღუდუშაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ღუდუშაურები
იოზმალი (მურღული)
იოზმალი (თურქ. Özmal; ქართ.იოზმალი) — სოფელი თურქეთში. მდებარეობს შავი ზღვის რეგიონის ართვინის პროვინციის მურღულის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:მურღულის რაიონის სოფლები
წერნაქი
წერნაქი — წითელი, მეწამული ფერის საღებავი, გამოიყენება თიხის ჭურჭლის მოსახატად. წერნაქი გამშრალ თიხის ჭურჭელს გამოწვის წინ უნდა წაესვას. თავიდან იგი მიწის ფერისაა, მაგრამ გამოწვის შედეგად წითლდება.
წერნაქი ბუნებაში სამი სახითაა წარმოდგენილი: იგი ან კლდეშია, საიდანაც ხელით გამოიღებენ, ან მინდორშია მიმობნეული, ანკიდევ ფიქალ ქვებს შორისაა მოქცეული. იგი არსებობს ფხვნილის ან „კაკლისტოლა კორხების“ სახით.
წერნაქის გამოყენებას ქართულ კერამიკაში უძველესი ტრადიციები აქვს. ამის დადასტურებაა ძვ. წ. II ათასწლეულის შუა ხანებით დათარიღებული მოწერნაქებული ჭურჭელი თრიალეთის ყორღანებიდან. ძველ საქართველოში წერნაქს სახლის ნაწილების მოსახატავადაც იყენებდნენ. დასავლეთ საქართველოში გასულ საუკუნეში ამ საღებავს ზანდუკების დასაჭრელებლად ხმარობდნენ.
აღმოსავლეთ საქართველოში წერნაქის საბადოებად მიჩნეულია კასპის მუნიციპალიტეტში ფაშიანის გორა, რომელსაც ახალქალაქელი მეჭურჭლეები იყენებდნენ, ქიზიყელი მეჭურჭლეები კი კარდანახის მთაში მოიპოვებდნენ. შიდა კახეთის ოსტატები გარე კახეთიდან — მარტყოფ-ლილო-პატარძეულის მიდამოებიდან ეზიდებოდნენ. მცხეთელებისათვის წერნაქის ბუდედ ბებრისციხის შემოგარენი ითვლებოდა. შროშელ მეჭურჭლეებს იგი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვალითიდან მოჰქონდათ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეთუნეობა
14 (რიცხვი)
თოთხმეტი — მეთოთხმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ცამეტის მომდევნო და თხუთმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 14. 14 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „თოთხმეტი“ არის რთული შედგენილობის და მისი პირვანდელი ვარიანტია ათ-ოთხ-მეტი (იგულისხმება ათზე ოთხი ერთეულით მეტი).
საულ ნიგესი
საულ ნიგესი (Saúl Ñíguez; დ. 21 ნოემბერი, 1994; ცნობილი როგორც საული) — ესპანელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს „ატლეტიკო მადრიდსა“ და ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში ნახევარმცველის პოზიციაზე
ატლეტიკო მადრიდის ახალგაზრდული აკადემიის დასრულების შემდეგ მან 200-ზე მეტი მატჩი ითამაშა კლუბის მაისურით. 2013-2014 წლების სეზონში ის „რაიო ვალეკანოში“ იყო განათხოვრებული.
საული დაეხმარა ესპანეთის 21 წლამდელთა ნაკრებს 2017 წლის 21 წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მოპოვებაში. მისი დებიუტი ძირითად ნაკრებში შედგა 2016 წლის 1 სექტემბერს ბელგიის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში, რომელიც ესპანეთის გამარჯვებით დასრულდა. ნიგესმა მონაწილეობა მიღო 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე რუსეთში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები კატეგორია:რაიო ვალიეკანოს ფეხბურთელები კატეგორია:ელჩეს ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
იოანე რილელი
ღირსი იოანე რილელი (დ. 876, სკრინო, ბულგარეთი — გ. 18 აგვისტო, 946, რილის მონასტერი) — ბულგარელი წმინდანი. ბულგარელების მფარველი წმინდანი. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა თანამედროვე ბულგარეთისა და მაკედონიის ტერიტორიაზე რილის მთების გამოქვაბულებში.
ბიოგრაფია
დაიბადა 876 წელს ბულგარეთის სოფელ სკრინოში. ადრეულ ასაკში დატოვა სოფელი და თავდაპირველად იგი მაღალ, შიშველ მთაზე მოსაგრეობდა და ველური მცენარეებით იკვებებოდა. მისი ქოხი ფიჩხისგან იყო აგებული. ერთხელ იოანე რილელს ავაზაკები დაესხნენ თავს და გააძევეს. ამის შემდეგ იოანემ ერთ ღრმა გამოქვაბულს შეაფარა თავი. თორმეტი წელი გაატარა წმიდანმა მღვიმეში, შემდეგ კი რილის უდაბნოში გადაინაცვლა და ხის ფუღუროში დამკვიდრდა.
გარდაიცვალა 946 წელს. ხუთი წლით ადრე მან საკუთარი ხელით დაწერა „ანდერძი მოწაფეთა მიმართ“ - ძველი ბულგარული მწერლობის ერთ-ერთი საუკეთესო ძეგლი. მისი უხრწნელი ნაწილები ქალაქ სრედეციდან (სოფია) ბულგარეთის მაშინდელ დედაქალაქ ტირნოვოში 1238 წლის 19 ოქტომბერს გადაასვენეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:დაბადებული 876 კატეგორია:გარდაცვლილი 946
უფლისციხის დიდი ნაგებობა
უფლისციხის ნაგებობათა შორის დიდი ნაგებობა გეგმით ყველაზე რთულია. კომპლექსი სიმეტრიულადაა განვითარებული. შენობის გარეთა მასები მხოლოდ სამხრეთ ფასადითა და ბანით არის გამოვლენილი. გეგმის გაორკეცების გარდა, ამ ნაგებობის თავისებურებას წარმოადგენს მის წინ მდებარე ბაქანი, რომელიც გვერდებიდან შემოსაზღვრულია კლდეში ნაკვეთი განივი კედლებით. ნაგებობაც მთლიანად ამოკვეთილია კლდეში. შენობა გამოფიტული და დაზიანებულია, შემორჩენილი გვიანდელი ქვის კედლები, საავარიო ბზარებია გაჩენილი გვერდის ოთახების გადახურვაში, დანგრეულია ნაგებობის ფასადი, მთავარი დარბაზის გადახურვა; დარბაზის სამივე მხარეს განლაგებული ოთახების წინა კედლებს, უკანა ოთახების შესასვლელებს დაკარგული აქვთ პირვანდელი სახე, კედლების ქვედა ნაწილი განზრახ ამოტეხილია.
დარბაზის განივი ღერძის დასავლეთ ბოლოში, მოგვიანებით აშენებული ქვის კედლის ქვეშ, გამოჩნდა იატაკიდან ამოწეული კლდის მასივი, რომელიც გადახურვის საყრდენის ძირი უნდა იყოს. უნდა ვიფიქროთ, რომ ღერძის აღმოსავლეთ ბოლოშიც ასეთივე საყრდენი იყო. ფასადის განაპირა კუთხეებთან, კედელში ერთიმეორის პირდაპირ ამოკვეთილია ღრმა, ოთხკუთხა, ბრტყელჭერიანი ნიშები. ღია დარბაზში გადახურვის შემორჩენილი ნაწილების მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ მისი დახურვაც ბრტყელი ყოფილა. აღმოსავლეთ ოთახის ჭერის ვიწრო მალის მიმართულებით ჩანს ერთმანეთთან ახლოს განლაგებული ბრტყელი, ორსაფეხურიანი „კოჭები“ და კედლის შემკვრელი ლავგარდანი. სწორკუთხა პროფილის ლავგარდანს შუა ნაწილში გასდევს ლილვა.
ფასადის წინ, კლდეში, ჩაკვეთილი განიერი ღრმული (ამჟამად სახეშეცვლილია); შესაძლებელია აქ ქუჩიდან ნაგებობასთან მისასვლელი საფეხურები იყო. ღია დარბაზის სამივე მხარეს უფრო მცირე და დაბალი სწორკუთხა ოთახებია. უკანა ოთახის სამივე მხარესაც მცირე და დაბალი სათავსებია. მათ შორის დასავლეთისას ნახევარსფერული ჭერი აქვს და გეგმით წრიულია. დანარჩენი ოთახების ჭერი ბრტყელია. დიდი ნაგებობის ბანი წარმოადგენს შიდა ნაქალაქარის ზედა უბნის ტერასას, რომელზეც კლდეშივე ნაკვეთი სახლის ნაწილებია შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:უფლისციხე
ბინბაშიემინბეი
ბინბაშიემინბეი (Binbaşıeminbey) — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 91 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 10 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 74 ადამიანი ცხოვრობს.
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ჭილვანა.
სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
დივალა
დივალა (Divalá) — ქალაქი პანამაში, ჩირიკის პროვინციაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3457 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის ქალაქები კატეგორია:ჩირიკის პროვინციის დასახლებული პუნქტები
გიურდასარი
გიურდასარი (Gürdəsər) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	857 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ფერტე-ჰანშაგის ეროვნული პარკი
ფერტე-ჰანშაგის ეროვნული პარკი (Fertő–Hanság Nemzeti Park) — ეროვნული პარკი ჩრდილო-დასავლეთ უნგრეთში, ავსტრიის საზღვართან, მდებარეობს დიორ-მოშონ-შოპრონის მედიეში. უკავია 235,88 კმ² ტერიტორია. გაიხსნა 1991 წელს. პარკი შედგება ორი დიდი ნაწილისაგან ტბა ფერტეს მიმდებარე ტერიტორიები და ჰანშაგის რეგიონი.
ტბა ფერტეს გარშემო მდებარე ტერიტორია მიეკუთვნება ავსტრიის ნოიზიდლერის ეროვნულ პარკს და შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ეროვნული პარკი ღიაა ტურისტებისათვის, თუმცა მისი ზოგიერთი ნაწილი დახურულია მნახველებისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ეროვნული პარკები
თეოდორე ბალსამონი
თეოდორე ბალსამონი — XII საუკუნის ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწე, იურისტი, 1185-1199 წლებში ანტიოქიის პატრიარქი. დაიბადა კონსტანტინოპოლში. ერთხანს იყო პატრიარქის მთავარი იურიდიული მრჩეველი. მისი მთავარი ნაშრომია XIV ტიტულის „სჯულის კანონის“ კომენტარი. გამოყენებული აქვს მრავალი ისეთი ისტორიული საბუთი, რაც სხვაგან არ მოიძებნება. კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრების მეორე კანონის განმარტებისას საუბრობს იბერიის ეკლესიის ავტოკეფალიაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:XII საუკუნის ადამიანები კატეგორია:ანტიოქიის პატრიარქები კატეგორია:შუასაუკუნეების ქრისტიანები კატეგორია:ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ტაჯიკეთის გერბი
ტაჯიკეთის გერბი — ტაჯიკეთის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად. 1992 წლამდე, ტაჯიკეთს საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფამდე, ტაჯიკეთს ჰქონდა ტაჯიკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროშა.
გერბის ცენტრში გვირგვინია გამოსახული, როგორიც ტაჯიკეთის დროშაზე და მიუთითებს სპარსული სიტყვა ტაჯით, რაც ნიშნავს გვირგვინს, საიდანაც მოდის ტაჯიკელი ხალხის სახელწოდება, ერთი ინტერპრეტაციის თანახმად. გერბის შუაში ასევე არის გადაშლილი წიგნი და პამირის მთები. გერბს მარცხნიდან ხორბლის სვეტი, რომელსაც ზედ ახვევია დაჯიკეთის დროშის ფერები (წითელი, თეთრი და მწვანე), მარჯვნიდან კი ბამბის სვეტი რემელაც ასევე ტაჯიკეთის დროშის ფერები აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
გერბი კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
შუმერული ლიტერატურა
250პქ|მინი|მარჯვნივ|[[შარუფაქი|შარუფაქის სწავლებები, დაახლ. ძვ. წ. 2400.]] შუმერული ლიტერატურა — ლიტერატურა შუმერულ ენაზე. იგი ზეპირსიტყვიერებიდან იღებს დასაბამს. სოლისებრი დამწერლობით ჩაწერილი პირველ მხატვრული ტექსტები მკვეთრად გამოხატული ფოლკლორული ნიშნებით ხასიათდება. ისინი გაცილებით ადრეა შექმნილი, ვიდრე თიხის ფირფიტებზე აღიბეჭდებოდა. არქაულობის ბეჭედი აზის გილგამეშის ციკლის სიმღერა-ლეგენდებს, რომლებშიც წაშლილია ზღვარი ღმერთებსა და ადამიანებს შორის (უმწეო ქალღმერთი ინანა შველას სთხოვს გმირ გილგამეშს, ქალწული ინანა ვიღაც მებაღის ძალადობის მსხვერპლი ხდება და სხვ.). შუმერული ლიტერატურის ძეგლები უმეტესად ლექსად არის შექმნილი.
საგმირო
საგმირო ეპოსი, რომლის პერსონაჟები ძირითადად ადამიანები არიან, დაკავშირებულია ქალაქ ურუქთან. სამი ციკლი საგმირო პოემებისა თუ სიმღერებისა გაერთიანებულია ურუქის ლეგენდარული მეფეების — ენმერქარის, ლუგანბანდასა და გილგამეშის ირგვლივ. ეპოსი მოგვითხრობს მათ ბრძოლებსა და მეცადინეობაზე ურუქის კეთილდღეობისა და განდიდებისთვის. ეპოსში ვხვდებით ბევრ მოტივს, რომელიც შემდგომ ჯადოსნური ზღაპრის შემადგენელი ნაწილი გახდა (ფრთოსნისა და გველეშაპის მტრობა, ტყეში დაბნევა, ღრმა ძილი, დამხმარე ჯადოსნური პერსონაჟები და საგნები და სხვ.).
ჰიმნები
რელიგიური ხასიათის ჰიმნები მიძღვნილია არა მხოლოდ ღმერთებისადმი, არამედ მეფეებისადმიც. განსაკუთრებით გაძლიერდა ეს ჟანრი ურის III დინასტიისა (ძვ. წ. XXI-XX საუკუნები) და მის მომდევნო წლებში. ბევრი მათგანი, მიუხედავად ჟანრული შეზღუდულობისა, ჭეშმარიტი პოეტური შთაგონების შედეგია. ჰიმნები, ისევე როგორც შუმერული კულტურის ყოველი ნაწარმოები, როგორც წესი, ანონიმურია, მაგრამ არის გამონაკლისები, როცა ჩვენთვის ცნობილია ავტორი. სარგონ აქადელის (ძვ. წ. XXIV საუკუნე) ასულს, მთვარის ღმერთის ქურუმ ქალს, ენხედუანას მიეწერება ინანასადმი მიძღვნილი რამდენიმე ჰიმნი, სადაც იგი თავს ავტორად აცხადებს და პოეტურ შემოქმედებას მშობიარობას ადარებს.
გოდებანი
შუმერის ისტორიის გარკვეულ პერიოდში (დაახლ. ძვ. წ. XX საუკუნე) წარმოიშვა გოდების ჟანრი, რომლის უამრავი ნიმუშია ჩვენამდე მოღწეული. ქალაქის მფარველი ღვთაება (როგორც წესი, ქალღმერთი) გლოვობს მტრისაგან დაქცეულ ქალაქს, მის განადგურებულ თუ მიმოფანტულ მოსახლეობას. განსაკუთრებით გამოსარჩევია მონუმენტური პოლიფონიური გოდება ურის დაქცევის გამო, რომელიც მთავრდება ქალაქის აღორძინების იმედიანი ფიქრით.
სატრფიალო ლირიკა
შუმერულ სატრფიალო ლირიკას საფუძვლად უდევს ეგრეთ წოდებული საკრარული ქორწინების რიტუალი. მასში მონაწილეობდნენ მეფე-ქურუმი და ქალღმერთი ინანა, რომლის როლს ასრულებდა ინანას ტაძრის რომელიმე ღვთისმხევალი. ამ სიმღერების მოქმედი პირები არიან ინანა და მწყემსი დუმუზი — საღვთო ქორწინების მითოსური წყვილი. აქვე სახსენებელია ინანას გლოვის ლექსები დაღუპულ მწყემსზე, თავის სატრფოზე. მათში ძლიერია სატრფიალო მოტივი. სატრფიალო ლირიკის სიმბოლიკა ნასაზრდოებია ნაყოფიერების გამომხატველი ლექსიკით. გაბაასების პერსონაჟები არიან დაბალი რანგის ღვთაებები (მაგ. ნახირისა და მარცვლეულის ღვთაებები), აგრეთვე ცხოველები (ხარი და ცხენი), მცენარეები (იალღუნი და ფინიკის პალმა), ლითონები (ოქრო და ბრინჯაო), წელიწადის დრონი (ზამთარი და ზაფხული) და სხვ.
შეგონებანი
შეგონებანი ადასტურებს და ამყარებს საზოგადოებაში ტრადიციულობას და იმ ნაკადის უწყვეტელობას, რომელიც ზნეობითი ნორმების სახით გადადის თაობიდან თაობაში. აქ მონაწილეობენ შემგონებელი მამა და მისი მდუმარედ მსმენელი და მორჩილი შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი შუამდინარეთის ლიტერატურა
კატერინა კორნარო
კატერინა კორნარო (Caterina Cornaro; დ. 25 ნოემბერი, 1454, ვენეცია, ვენეციის რესპუბლიკა — გ. 10 ივლისი, 1510, ვენეცია, ვენეციის რესპუბლიკა) — ვენეციელი არისტოკრატი. კვიპროსის დედოფალ-კონსორტი 1472-1473 წლებში როგორც მეფე ჯეიმზ II-ის მეუღლე. მეფე ჯეიმზ III-ის დედა. კვიპროსის დედოფალი 1474-1489 წლებში. მის დროს შევიდა კვიპროსის სამეფო ვენეციის რესპუბლიკის დაქვემდებარებაში.
ადრეული წლები
კატერინა დაიბადა 1454 წლის 25 ნოემბერს ვენეციაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდებულისა და საღვთო რომის იმპერიის რაინდ მარკო კორნაროსა და მისი მეუღლის, ვენეციელი პატრიციის ასულ ფიორენცა კრისპოს ქალიშვილი. მამამისი იყო ვენეციის დოჟ მარკო კორნაროს შვილთაშვილი, რომელიც რესპუბლიკას 1365-1368 წლებში მართავდა. კატერინას მხოლოდ ერთი უფროსი ძმა ჰყავდა ჯორჯო კორნაროს სახით, რომელმაც შემდოგმში მამის მთელი ქონება მიიღო. აღსანიშნავია, რომ კატერინას დედის მამა, ნიკოლა კრისპო, იყო სიროსის სენიორი, ხოლო მისი მეუღლის მამა კი ლესბოსის მმართველი იყო.
კატერინა კორნარო ბავშვობიდანვე მიიჩნეოდა ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ დიდგვაროვნად მთელ ვენეციაში, რის გამოც იგი გახდა ისეთი დიდი მხატვრების მუზა, როგორებიც არიან: დიურერი, ტიციანი, ბელინი და ჯორჯონე.
დედოფალ-კონსორტი
მარცხნივ|მინი|368x368პქ|კატერინა კორნარო, შესრულებულია ბელინის მიერ, ინახება ბუდაპეშტის მუზეუმში. 1468 წელს დედოფალ შარლოტას ჩამოგდების შემდეგ კვიპროსის ტახტი მისმა უკანონო ნახევარ-ძმამ, ჯეიმზ II-მ დაიკავა. მალევე ვენეციელებმა კატერინას ჯეიმზზე დაქორწინება მოისურვეს, რითაც ამ კუნძულოვან სახელმწიფოში თავიანთ სავაჭრო კავშირებს გაამყარებდნენ. მოლაპარაკებები ძალიან სწრაფად დასრულდა, რასაც 1468 წლის 30 ივლისს ვენეციაში მოჰყვა მათი მარიონეტული ქორწინება, რა დროსაც კატერინა სულ 14 წლის იყო. ამის გამო ვენეციელებმა მოიცადეს, სანამ ცოტა კიდევ არ გაიზრდებოდა და მხოლოდ 1472 წელს გააგზავნეს იგი კვიპროსში. აქ ისინი ამავე წლის ნოემბერში დაქორწინდნენ, რითაც კატერინა საბოლოოდ გახდა კვიპროსის დედოფალი.
მმართველობა
ქორწილიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1473 წლის 10 ივლისს ჯეიმზ II მოულოდნელად გარდაიცვალა გაურვეველი დაავადებით. ამ დროს დედოფალი კატერინა უკვე ორსულად იყო, რის გამოც კვიპროსელებმა იგი რეგენტად დასვეს, სანამ მომავალი მონარქი გაჩნდებოდა. მალევე მან ახალი მეფე, ჯეიმზ III გააჩინა, რომლის მაგივრადაც ისევ თავად მართავდა ქვეყანას, თუმცა პატარა მეფე სულ ერთ წელიწადში, 1474 წლის 26 აგვისტოს გარდაიცვალა. დადიოდა ჭორები, რომ ჩვილი მეფის სიცოცხლე ვირუსმა შეიწირა, მაგრამ ასევე მუსირებდა ის აზრი, რომ იგი იტალიაში გაქცეულმა დედოფალმა შარლოტამ მოაწამვლინა, რომელსაც ტახტის დაბრუნება სურდა. კვიპროსელებს არ უნდოდათ ტახტზე შარლოტას დაბრუნება, თუმცა ტახტის სხვა კანონიერი მემკვიდრეები ცოცხლები აღარ იყვნენ, ქვეყანას კი მმართველი სჭირდებოდა, რათა მამლუქთა გამუდმებული შეტევები მოეგერიებინათ. ამის გამო, 1474 წელსვე კატერინა კორნარო გამოაცხადეს კვირპოსის დედოფლად.
როგორც ცნობილია, კატერინას მმართველობის პერიოდში კვიპროსს მთლიანად ვენეციელი ვაჭრები განაგებდნენ, 1489 წლის 26 თებერვალს კი დედოფალმა მთელი კვიპროსის სამეფო უბრალოდ მიჰყიდა ვენეციელებს. ისტორიკოსთა ცნობით დედოფალმა ამ ამბამდე ცოტა ხნით ადრე, 15 თებერვალს დატოვა დედაქალაქი ნიქოზია, რა დროსაც კვიპროსელები მას ცრემლებით აცილებდნენ.
ამრიგად, კატერინა კორნარო გახდა კვიპროსის უკანასკნელი მონარქი, რადგან ამის შემდეგ კვიპროსი ჯერ ვენეციის, შემდეგ ოსმალეთის, საბოლოოდ კი დიდი ბრიტანეთის ხელში გადავიდა.
დარჩენილი ცხოვრება
1489 წელს კატერინა კორნარო დაბრუნდა მშობლიურ ვენეციაში, სადაც კვიპროსის სანაცვლოდ დოჟმა მას ასოლოს სენიორობა უბოძა. მან სწორედ ვენეციაში გაატარა მთელი თავისი დარჩენილი ცხოვრება და გარდაიცვალა 1510 წლის 10 ივლისს, 55 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1454 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1510 კატეგორია:კვიპროსის დედოფლები კატეგორია:კვიპროსის მეფეები კატეგორია:ქალი მმართველები კატეგორია:XIV საუკუნის მონარქები კატეგორია:ქალი რეგენტები
აღრი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი აღრი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანაბადი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ანაბადი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სლავიანკების გამომშვიდობება
250პქ|მინი|მარჯვნივ|პირველი გამოცემის გარეკანი მინი|მარში აშშ-ის სანაპირო დაცვის ორკესტრის შესრულებით, [[2006 წელი]] „სლავიანკების გამომშვიდობება“ (Прощание славянки) — რუსული მარში. დაიწერა 1912 წელს, ტამბოვში მდგარი მე-7 სათადარიგო ცხენოსანთა პოლკის მთავარი მესაყვირის, ვასილი აგაპკინის მიერ. შეიქმნა ბალკანეთის პირველი ომის (1912–1913) მოვლენების შთაბეჭდილებით. არსებითად, წარმოადგენს ეროვნულ მარშს, სიმბოლურად გამოხატავს ომში, სამხედრო სამსახურში ან შორეულ მოგზაურობაში წასვლის დროს გამომშვიდობებას. რუსეთის ფარგლებს გარეთ რუსეთის იმპერიის, საბჭოთა კავშირისა და რუსეთის ფედერაციის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მუსიკალური ემბლემაა. გამოქვეყნდა 1915 წლის ზაფხულში, ქალაქ კიევში, როგორც გრამფირფიტა სინგლი.
სქოლიო
კატეგორია:სამხედრო მარშები კატეგორია:რუსული პატრიოტული სიმღერები
უნიკოდის კარიული ჯგუფი
უნიკოდის კარიული ცხრილი — უნიკოდის ვერსია 9.0-დან მოყოლებული კარიული დამწერლობის ასოებისათვის გამოყოფილი ორი ბლოკი. საერთო ჯამში ეს ორი ბლოკი მოიცავს 64 გრაფემას, რომელთაგან 15 ადგილი ჯერ გარკვეული არაა.
რესურსები ინტერნეტში
კარიული კარიული დამწერლობა
შუშის ციხესიმაგრე
შუშის ციხესიმაგრე (Şuşa qalası) — ციხესიმაგრე ქალაქ შუშაში. ოფიციალურად მდებარეობს აზერბაიჯანში, ფაქტობრივად დე-ფაქტო მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში.
ისტორია
thumb|200px|left|შუშის ციხე-სიმაგრის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ნაწილი. XIX საუკუნე. ციხესიმაგრე დააარსა ჯევანშირების დინასტიის დამაარსებელმა ფანახ ალი-ხანმა, რომელიც მოღვაწეობდა ნადირ-შაჰის მმართველობის პერიოდში და მოგვიანებით თავი გამოაცხადა ყარაბაღის სახანოს მმართველად, სახანოს განაგებდა 1748-1759 წლებში.
ციხესიმაგრეს თავდაპირველად დამაარსებლის პატივსაცემად ფანახაბადი ეწოდებოდა. მოგვიანებით ეწოდა შუშა, ახლომდებარე დასახლების შუშიქენდის მიხედვით, რომლის მოსახლეობის ნაწილიც დასახლდა ახალ ქალაქში.
1977 წელს ქალაქი შუშა ციხე-სიმაგრესთან ერთად აზერბაიჯანის სსრ ისტორიულ-არქიტექტორულ ნაკრძალად გამოცხადდა. 1992 წლის მაისში ციხე-სიმაგრე, ქალაქთან ერთად, არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ გადავიდა. 2020 წლის 8 ნოემბერს ქალაქი შუშა და შუშის ციხესიმაგრე მთლიანად დაბრუნდა აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ.
2021 წლის 12 თებერვალს, აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და ურბანული დაგეგმარების სახელმწიფო კომიტეტის დადგენილების თანახმად, 22 სპეციალისტის შემადგენლობით ციხე-სიმაგრის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები დაიწყო.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები კატეგორია:მთიანი ყარაბაღის ციხესიმაგრეები
თეოდორე მეტოქიტე
თეოდორე მეტოქიტე — (დ. 1270 — გ. 13 მარტი, 1332) — ბიზანტიელი მწერალი, მეცნიერი და სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ლოგოთეტი. იყო იმპერატორ ანდრონიკე II პალეოლოგოსი-ის ფავორიტი. 1328 წელს შერისხეს და იძულებული გახდა მონასტერში წასულიყო. მონასტრის ეკლესიაში (ამჟამინდელი კაჰრიე-ჯამი სტამბოლში) მისი დაკვეთითაა შესრულებული მოზაიკა, რომელიც პალეოლოგოსების რენესანსის ცნობილი ძეგლია. ავტორია ფილოსოფიური, ასტრონომიული, პოლიტიკური, პოეტური თხზულებებისა. ჰქონდა ენციკლოპედიური განათლება, კარგად იცნობდა ანტიკურ ავტორებს. იყო არისტოტელეს და პტოლემეოსის კომენტატორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1270 კატეგორია:გარდაცვლილი 1332 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი კატეგორია:ბიზანტიელი მწერლები კატეგორია:შუასაუკუნეების ქრისტიანები
აპაჩი
300px|მინი|აპაჩი-გოგონა კალათით, 1902 წელი აპაჩი — ამერიკის მკვიდრი, კულტურად მონათესავე ტომების ჯგუფი, რომელიც ცხოვრობს ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს და მოიცავს ჩირიკაუას, ხიკარილიას, ლიპანის, მესკალეროს, სალინეროს, კაიოვასა და დასავლეთ აპაჩის ტომებს. აპაჩის ტომი ნავახოს ტომის შორეული ნათესავია, რომლებთანაც აქვთ საზიარო სამხრეთ ათაბასკური ენები. აპაჩის თემი არსებობს ოკლაჰომაში, ტეხასში, ასევე რეზერვაციები არიზონასა და ნიუ-მექსიკოში. აპაჩის ხალხი გადაადგილდებოდა შეერთებული შტატების მთელ ტერიტორიაზე და სხვაგან, მათ შორის ურბანულ ცენტრებში. აპაჩის ხალხები პოლიტიკურად ავტონომიურები არიან, საუბრობენ სხვადასხვა ენებზე და გააჩნიათ განსხვავებული კულტურები.
ფეთექი (მურღული)
ფეთექი (Petek) — სოფელი თურქეთში. მდებარეობს შავი ზღვის რეგიონის ართვინის პროვინციის მურღულის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 91 კაცი
აპაჩი
ისტორიულად, აპაჩების სამშობლო მოიცავდა მაღალმთიანეთს, დაცულ და მორწყვად ველებს, ღრმა კანიონებს, უდაბნოებს, და სამხრეთის დიდ ვაკეებს, მათ შორის არის ის ადგილები, რაც დღეისთვის არის აღმოსავლეთი არიზონა, ჩრდილოეთი მექსიკა (სონორა და ჩიუაუა) და ნიუ-მექსიკო, დასავლეთი ტეხასი და სამხრეთი კოლორადო. ამ ადგილებს კრებითად ეძახიან აპაჩერიას. აპაჩის ტომები, საუკუნეების მანძილზე ებრძოდნენ ესპანელი და მექსიკელი ხალხების შემოსევას. მიიჩინევა, რომ აპაჩების პირველ თავდასხმას სონორაზე, ადგილი ჰქონდა გვიან მე-17 საუკუნეში. მე-19 საუკუნის შეტაკებებში, ამერიკულ-ინდიური ომების დროს, აშშ-ის ჯარებმა აღმოაჩინეს, რომ აპაჩემი იყვნენ სასტიკი მეომრები და ბრწყინვალე საომარი სტრატეგები.
სელამეთ I გირეი
სელამეთ I გირეი (I Selamet Geray, سلامت كراى‎; დ. ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო, 1568 — ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო, 1610) — ყირიმის ხანი 1608–1610 წლებში, დევლეთ I გირეის უმცროსი, მე-12 ვაჟი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ბახჩისარაიში. 9 წლის იყო, როდესაც მამა გარდაეცვალა. 1584-1585 წლებში, თავის უფროს ძმებს შორის გამართულ ომებში იბრძოდა ისლამ II გირეის მხარეს. 1588 წელს, გაზი II გირეი-მ დანიშნა ნურედინად.
1591 წელს თან ახლდა ფეთიჰ I გირეის მოსკოვზე გალაშქრების დროს. 1594 წელს აუჯანყდა თავის ძმას, გაზი გირეის, მაგრამ მისი ამბოხი მარტივად ჩაახშვეს და იძულებული გახდა ოსმალეთის იმპერიაში გადახვეწილიყო.
1594-1605 წლებში, როგორც დევნილი, ცხოვრობდა სტამბოლში, ოსმალეთის სულთნების, მეჰმედ III-ისა და აჰმედ I-ის კარზე. 1606 წელს სულთან აჰმედმა დანიშნა ყირიმის სახანოს კალგად. თუმცა მისი უფროსი ძმის, გაზი II გირეის გარდაცვალების შემდეგ ყირიმის ხანის ტიტული მიიღო სელამეთის ძმისშვილმა, 18 წლის თოხთამიშ გირეიმ.
ამის გამო სელამეთმა ვერ შეძლო სამშობლოში დაბრუნება. ის დახმარების სათხოვნელად დაუკავშირდა თავისი ძმის, მეჰმედ II გირეის დევნილ შვილიშვილებს, მეჰმედ III გირეისა და შაჰინ გირეის. მათი და ოსმალეთის დახმარებით, 1608 წელს ყირიმის ტახტი დაიკავა. იმავე წელს, თოხთამიშ გირეი სტამბოლში ჩავიდა იმ მიზნით, რომ აჰმედ I დაეყოლიებინა მისთვის ხანის ტიტულის დაბრუნებისათვის, მაგრამ უშედეგოდ.
ყირიმისკენ მიმავალ თოხთამიშს თავს დაესხნენ მეჰმედ III გირეი და ოსმალები. მცირე ბრძოლის შემდეგ თოხთამიში და მისი ძმა, სეფერ გირეი, დაიღუპნენ. სელამეთ გირეი მშვიდად შეუდგა სახანოს მართვას. მადლობის ნიშნად, კალგად სწორედ მეჰმედ III გირეი დანიშნა, ხოლო ნურედინობა შაჰინ გირეის უბოძა.
2 წლიანი მმართველობის შემდეგ გარდაიცვალა 1610 წელს, ბახჩისარაის სასახლეში, 42 წლის ასაკში. მის შემდეგ ყირიმის სახანოში ისევ დაიწყო დინასტიური ომი ტახტზე ასასვლელად, რომელიც დამთავრდა მისი ძმისშვილის, ჯანიბექ გირეის გამარჯვებით. მოგვიანებით მისი ვაჟებიც გახდნენ ყირიმის ხანები: ბაჰადირ I გირეი 1637-1641 წ.წ, ისლამ III გირეი 1644-1654 წ.წ, და მეჰმედ IV გირეი 1641-1644 და 1654-1666 წლებში. ყირიმის სახანოს მმართველთა დინასტია სწორედ სელამეთის შთამომავლებმა გააგრძელეს და დაასრულეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის ხანები კატეგორია:ყირიმის სახანო კატეგორია:გირეის დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1568 კატეგორია:გარდაცვლილი 1610
აპაჩი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკის მკვიდრი ტომები არიზონაში კატეგორია:ამერიკის მკვიდრი ტომები ნიუ-მექსიკოში კატეგორია:ამერიკის მკვიდრი ტომები ოკლაჰომაში კატეგორია:ამერიკის მკვიდრი ტომები ტეხასში
ფეთექი (მურღული)
სქოლიო
კატეგორია:მურღულის რაიონის სოფლები
ედერი
ედერ ალეიშო დე ასისი (Eder Aleixo de Assis; დ. 25 მაისი, 1957, ვესპაზიანუ, მინას-ჟერაისი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა ნახევარმცველის და თავდამსხმელის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ედერი. 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
სანაკრებო კარიერა
1979–1986 წლებში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 52 შეხვედრას ატარებს და 8 ბურთი გააქვს.
მსოფლიო ჩემპიონატზე
ედერმა 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 2 ბურთი გაიტანა.
იგი ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურა იყო ბრაზილიელთა იმ ნაკრებში, რომელიც დღემდე არტისტული ფეხბურთის ეტალონად რჩება და რომლის გამოსვლამ 1982 წლის ესპანეთის მუნდიალზე იმდენად შთამბეჭდავი კვალი დატოვა ფეხბურთის ისტორიაში, რომ მათი თამაშის შეფასებისას საფეხბურთო ჟურნალისტიკამ სრულად აითვისა არა მხოლოდ სპორტული, არამედ ლიტერატურული ტერმინოლოგიის სრული არსენალი — ეპითეტებიდან და მეტაფორებიდან — ალეგორიამდე თუ ჰიპერბოლამდე.
ტელე სანტანას ამ ნაკრებს დღემდე ყველაზე ელეგანტურ გუნდს უწოდებენ, რომლის თამაშმა ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატი ნამდვილ ფიესტად აქცია. სწორედ ამ დროს მოდის ედერთან მისი, როგორც მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო შემტევი ნახევარმცველის საყოველთაო აღიარება.
ზიკოს, სოკრატესის, ფალკაოს, დირსეუს და მათი თანაგუნდელების შესრულებით წარმოდგენილი საფეხბურთო სპექტაკლების ერთ-ერთმა მთავარმა მოქმედმა გმირმა, ჩემპიონატის პირველი ჯგუფური ეტაპის გახსნით მატჩში, თამაშის დამთავრებამდე ორიოდე წუთით ადრე, შორეული და უძლიერესი დარტყმით თავისი პირველი გოლი საბჭოთა კავშირის ნაკრებს გაუტანა, როდესაც ბრაზილიელთა მორიგი შეტევის დამამთავრებელ ფაზაში, მეტოქის საჯარიმო ხაზიდან ათიოდე მეტრში მიღებული ბურთი ჯერ ეფექტურად აიგდო, ხოლო შემდეგ მის შესახვედრად წამოსულ მეტოქის ორ მცველს შორის, ისე, რომ ბურთი ძირს არ დაშვებულა — ზუსტი და მოჭრილი დარტყმით შანსი არ დაუტოვა დასაევს, რომელმაც მხოლოდ თვალი გააყოლა თუ როგორ მოხაზა ბურთმა ტრაექტორია და მისგან მარცხენა „ცხრიანში“ გაეხვა. აღსანიშნავია, რომ საბჭოთა ნაკრები ანდრეი ბალის გატანილი გოლით 76-ე წუთამდე იგებდა შეხვედრას. თუმცა ჯერ სოკრატესის გამათანაბრებელი გოლის და შემდეგ ჟანრის კლასიკად ქცეული ედერის „ხმელი ფოთლის“ წყალობით „სელესაომ“ პირველი გამარჯვება მოიპოვა ჩემპიონატზე — 2–1. The Guardian-ის სპორტული მიმომხილველის სტივენ ფაის (Steven Pye) შეფასებით ედერის ეს გოლი საუკეთესო იყო იმ 15 გოლს შორის, რომლებიც ბრაზილიელებმა გაიტანეს ამ ჩემპიონატზე.
არანაკლებ სანახაობრივი გამოდგა ედერის მეორე გოლი შოტლანდიელთა წინააღმდეგ გამართულ მომდევნო შეხვედრაში. აღნიშნული მატჩი ბრაზილიელებმა — ზიკოს, ოსკარის, მისი და ფალკაოს გოლებით — 4–1 მოიგეს. ედერის მიერ გატანილი ორივე ბურთი ჩემპიონატის საუკეთესო გოლების სიაში შევიდა.
დასამახსოვრებელი იყო აგრეთვე, არგენტინელებთან გამართულ მეორე ჯგუფური ეტაპის მატჩში მის მიერ შესრულებული უძლიერესი საჯარიმო დარტყმა, როდესაც ბურთი კარის ზედა ძელმა მოიგერია, თუმცა სერჟინიომ და ზიკომ ერთდროულად მიუსწრეს ასხლეტილ ბურთს და ამ უკანასკნელმა არა მხოლოდ ფილოლს, სერჟინიოსაც დაასწრო და მეკარის მიერ თითქმის დაჭერილი ბურთი ფაქტობრივად ხელიდან აართვა — ისე სწრაფად მოახერხა ბურთის კარში შეგდება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:გრემიოს ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მინეიროს ფეხბურთელები კატეგორია:ბოტაფოგოს ფეხბურთელები კატეგორია:პალმეირასის ფეხბურთელები კატეგორია:სანტოსის ფეხბურთელები კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1983 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
Leisure (ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:1991 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Blur-ის ალბომები კატეგორია:შუგეიზინგ-ალბომები კატეგორია:ბეგი-ალბომები კატეგორია:ალბომები დეიმონ ოლბარნის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები სტივენ სტრიტის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები მაიკ თორნის პროდიუსერობით
ლუიზა სავოიელი
ლუიზა სავოიელი (Luisa di Savoia, Louise de Savoie; დ. 11 სექტემბერი, 1476 — გ. 22 სექტემბერი, 1531) — სავოიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სავოიის ჰერცოგ ფილიპო II-ის ასული. ანგულემის გრაფ შარლ დე ვალუას მეუღლე. იყო ნავარის დედოფალ მარგარიტასა და საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის დედა. 1515, 1525-26 და 1529 წლებში იყო თავისი ვაჟის რეგენტი.
ოჯახი და ადრეული ცხოვრება
ლუიზა სავოიელი დაიბადა 1476 წლის 11 სექტემბერს, სავოიის საჰერცოგოს ქალაქ პონ-დ'აინში. იგი იყო სავოიის ჰერცოგ ფილიპო II-ისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია მარგარიტა დე ბურბონის პირველი შვილი. მისი უმცროსი ძმა — ფილიბერტო II, მომავალში სავოიის ჰერცოგი გახდა. თუმცა მისი უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, სავოიის ტახტი ლუიზას ნახევარ-ძმამ, კარლო III-მ დაიკავა.