cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯიზახი
ისტორია
ქალაქი ჯიზახის ჩამოყალიბება განპირობებულია აბრეშუმის დიდ გზაზე მისი მდებარეობით. იგი ჩამოყალიბდა ოაზისში, საიდანაც ერთი გზა გადიოდა ფერღანის ხეობაში და ტაშკენტის ოაზისით სამარყანდში. ძველი ბერძნების ნაშრომებში მოხსენიებულია ქალაქი გაზა მსხვილი დასახლებული პუნქტი ისეთი ქალაქების გვერდით როგორიცაა კიროპოლი. ქალაქ გაზის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია, თუმცა ისტორიოგრაფიაში მიღებულია მოსაზრება, რომ იგი მდებარეობდა შაშისა და სოღდის შორის შუა გზაზე. სწორედ ამიტომ ქალაქი გაზა იდენტიფიცირდება, როგორც ძველი ჯიზახი.
პირველად დასახლება „ჯიზახის“ სახელწოდებით მოიხსენიება, როგორც უძველესი ქალაქი უსტრუშანის ქვეყანაში. მას მოიხსენიებენ არაბი გეოგრაფები იბნ-ჰაუკალია და ალ-მუკადასი.
IX-X საუკუნეებში იმყოფებოდა სამანიდების დინასტიის შემადგენლობაში. XI-XII საუკუნეებში ყარახანიდებისა და ხორეზმშაჰების კუთვნილებაა. 1220 წელს ქალაქში შეიჭრა ჩინგიზ-ყაენის ჯარი, რამაც გამოიწვია ქალაქის მოსახლეობის სრული განადგურება, რის შედეგადაც ჯიზახის მნიშვნელობა დაეცა.
XIV-XV საუკუნეებში ქალაქის მნიშვნელობა კვლავ გაიზარდა და გახდა თიმურიდების სახელმწიფოს მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული და სავაჭრო-ეკონომიკური ცენტრი.
1860-იანი წლებიდან ბუხარის საემიროს ჯიზახის ბეგების ადმინისტრაციული ცენტრია, რომელიც გარშემორტყმული იყო ორმაგი გალავნით. ამ პერიოდისათვის ქალაქის მოსახლეობა 20 ათასს შეადგენდა.
1866 წელს ჯიზახი ალყაში მაოქცია რუსეთის კოლონიურმა დანაყოფებმა გენერალ დიმიტრი რომანოვსკის მეთაურობით. შვიდი დღის ბრძოლის შემდეგ ქალაქი დანებდა. ბრძოლის დროს დაიღუპა ქალაქის 6 000 დამცველი.
1887 წლიდან ჯიზახი სამარყანდის ოლქის სამაზრო ქალაქია. 1916 წელს ქალაქი ჯიზახი თურქესტანის ანტირუსული აჯანყების ერთ-ერთი ცენტრი გახდა. 1924 წლიდან ქალაქი სირდარიის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.
1973 წლის 29 დეკემბრიდან ჯიზახის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.
მოსახლეობა
ქალაქის მოსახლეობა 2014 წლის 1 იანვრის მონაცემებით შეადგენს 163 200 ადამიანს.
ეროვნული შემადგენლობა (2011): უზბეკები — 140,7 ათ. კაცი (87,8 %), რუსები — 6,3 ათ. კაცი (3,9 %), ტაჯიკები — 2,72 ათ. კაცი (1,7 %), სხვა (მათ შორის: ყაზახები, თათრები, უკრაინელები, ყირგიზები და სხვა) — 10,6 ათ. კაცი (6,6 %).
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ქალაქები
სომხეთის გერბი
სომხეთის გერბი (სომხ. Հայաստանի զինանշանը) — სომხეთის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად. გერბი შედგება ჰერალდიკური ფარისა და ფარმჭერი ლომისა და არწივისაგან. ის აერთიანებს ძველ და ახალ სიმბოლოებს. არწივისა და ლომის უძველესი სომხური სიმბოლოები თარიღდება ქრისტეშობამდე არსებული უძველესი სომხური სამეფოების პერიოდით. მათ, ასევე, იყენებდნენ სომხეთის სამეფო დინასტიები.
ამირან ამირანაშვილი (II)
ამირან ამირანაშვილი  (დ. 10 დეკემბერი, 1954)  — ქართველი რეჟისორი. 1973 წელს დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის გერმანული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, სწავლის პერიოდში ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტის სტუდენტურ თეატრს. რეჟისორია 70-ზე მუსიკალური და სარეკლამო ვიდეო კლიპების. როგორც მსახიობი კინოში მონაწილეობს 1980 წლიდან.
სომხეთის გერბი
არსებული გერბი მიიღეს 1992 წლის 19 აპრილს სომხეთის უზენაესი საბჭოს გადაწყვეტილებით. 2006 წლის 15 ივნისს სომხეთის პარლამენტმა დაამტკიცა კანონი სახელმწიფო გერბის შესახებ.
ამირან ამირანაშვილი (II)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ქართველი რეჟისორები ამირან კატეგორია:თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
სომხეთის გერბი
ამიერკავკასიის სოციალისტური ფედერაციული საბჭოთა რესპუბლიკის გერბი
მინიატიურა|მარცხნივ|ასფსრ-ის გერბი 1922-1924 წლებში მინიატიურა|მარჯვნივ|ასფსრ-ის გერბი 1930-1936 წლებში
1922 წელს სომხეთი საქართველოსა და აზერბაიჯანთან ერთად ამიერკავკასიის სოციალისტური ფედერაციული საბჭოთა რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა. ასფსრ-ის გერბი მიიღო მისმა მთავრობამ, თუმცა ზუსტი თარიღი უცნობია. გერბი აერთიანებდა ასფსრ-ის შემადგენლობაში შემავალი სამივე ქვეყნის სიმბოლოებს.
სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის გერბი
მინიატიურა|მარჯვნივ|სომხეთის სსრ-ის გერბი 1936 წელს ასფსრ-ის დაშლის შემდეგ მიიღეს ახალი გერბი, რომელზეც გამოსახული იყო სომხეთის ტრადიციული სიმბოლო — არარატის მთა საბჭოურ სიმბოლოებთან სხივოსან ხუთქიმიან ვარსკვლავთან, ნამგალსა და უროსთან ერთად. საბჭოთა კავშირის დაშლისა და სომხეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ საბჭოური გერბი სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბის კორექტირებულმა ვერსიამ ჩაანაცვლა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:სახელმწიფო გერბები კატეგორია:გერბები არწივის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები ლომის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები ხმლის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები ხორბლის გამოსახულებით კატეგორია:გერბები მთების გამოსახულებით კატეგორია:გერბები ჯაჭვის გამოსახულებით
ჩაის დუყი
ჩაის დუყი — ჩაის ყლორტის 2-3 ფოთლიანი წვერო. ჩაის დუყი შეიძლება იყოს ნორმალური და ყრუ. პირველს აქვს მზარდი წვერის კვირტი, რომელზეც მჭიდროდ აქვს ფოთოლი შემოხვეული და ნემსისებურად არის წაგრძელებული; მეორეს არც კვირტი ეზრდება და არც ფოთოლი აქვს შემოხვეული, ღიაა და ოდნავ გვერდზეა გადახრილი. 2-3 ფოთლიანი დუყები ნაზია და მათ ჩაის ხარისხოვანი ფოთლის დასამზადებლად იყენებენ. ზოგიერთი 3-ფოთლიანი ყრუ დუყი მოუხეშოა და მათგან დაბალი ხარისხის ჩაი გამოდის. დუყის საშუალო მასა მერყეობს დუყის ტიპის, ჩაის ჯიშისა და კრეფის სეზონის მიხედვით. ყრუ დუყი 30%-ით უფრო მსუბუქია, ვიდრე ნორმალური. უხეში დუყის მასა 20%-ით მეტია, ვიდრე ნაზი დუყისა. კრეფის სეზონის დასაწყისში (აპრილი-მაისი) დუყის მასა უფრო მეტია, ვიდრე სეზონის ბოლოს. ყველაზე მაღალხარისხოვანი ჩაი მზადდება შუა სეზონში მოკრეფილი კვირტისა და 1-2 ფოთლიანი დუყებისაგან.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეჩაიეობა
ვაჰაგნ დავთიანი
ვაჰაგნ დავთიანი (Վահագն Դավթյան; დ. 15 აგვისტო, 1922, არაბკირი, თურქეთი — გ. 21 თებერვალი, 1996, ერევანი) — სომეხი მწერალი.
ბიოგრაფია
იგი აღიარებულია, როგორც კულტურის გამავრცელებელი (1970) და რედაქტორი. მან გადათარგმნა ალექსანდრე პუშკინის, სერგეი ესენინის, შანდორ პეტეფის, ალექსანდრე ბლოკის და სხვათა ნამუშევრები. მისი ნამუშევრების მთავარი თემა სამშობლო, ადამიანი და მისი ემოციები იყო.
გარდაცვალება
ვაჰაგნ დავთიანი გარდაიცვალა 1996 წლის 21 თებერვალს ერევანში, სომხეთში. დაკრძალულია ერევნის ცენტრში მდებარე კომიტასის პანთეონში.
ნამუშევრები
მისი ნამუშევრები 1935 წლის შემდეგ დაიბეჭდა. მისი პოემათა კოლექცია „პირველი სიყვარული“ და „მსოფლიოს დილა“ არის გერმანია-საბჭოთა კავშირის ომის მონაწილეებისადმი გამოხატული ემოცია. პოემა „გზა გულის გასწვრივ“, ჰუნან ავეტისიანს მიეძღვნა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
აგლომერაცია (მეტალურგია)
მეტალურგიული აგლომერაცია — წვრილი მასალების (მადნის, მადნის კონცენტრატის, ლითონშემცველი ნარჩენებისა და სხვა) ნაჭრებად შეცხობის თერმული პროცესი. აგლომერაცია კაზმის დნობისათვის შემზადების ერთ-ერთი ძირითადი ხერხია. აგლომერაციის მიზანია წვრილი მადნისა და საკერძის მთვრის შეცხობა (დანაჭროვნება), კაზმში ფლუსის შეტანა (დაფლუსული აგლომელატი) და მისგან მავნე მინარევების მოცილება. აგლომერატს ძირითადად (95%-ზე მეტს) იყენებენ შავ მეტალურგიაში. გარდა ამისა, ფერად მეტალურგიაში — ნიკელის, ალუმინისა და ტყვიის წარმოებაში. აგლომერატი მიიღება კაზმის გახურებისას დარბილებული ნაწილაკების ზედაპირთა ურთიერთშეწებებით ან იმ მაკავშირებელი ადვილდნობადი ნაერთი წარმოქმნით, რომელიც გაცივებისას ნაწილაკებს აერთებს. შეცხობისათვის საჭირო სითბო წარმოიქმნება სააგლომერაციო კაზმში შეტანილი ნახშირბადიანი სათბობის წვის შედეგად, ხოლო გოგირდოვანი მადნის კონცენტრატების აგლომერაციის დროს — სულფიდების დაჟანგვის შედეგად. რკინის დაფლუსული აგლომერატი მიიღება წვრილი მადნის (8-10 მმ), საკერძის მტვრის, დასაბრუნებლის, კირქვისა (3 მმ) და კოქსწვრილას (3 მმ) დანამული ნარევისაგან. აგლომერაცია ითვალისწინებს კაზმის მომზადებას (ცალკე კომპონენტების დოზირება, შერევა, დანამვა და დაგუნდავება), მომზადებული კაზმის შეცხობას სააგლომერაციო მანქნაზე, ცხელი შეხობილი მასის დამუშავებას (დამტვრევა, გაცრა 5-10 მმ ზომის ნაჭრების მოსაცილებლად, 100°C-მდე გაცივება და დახარისხება). შეცხობის პროცესი მჭიდროდ არის დაკავშირებული ნედლი მასალის მომზადებასთან. დიდი მნიშვნელობა აქვს პროცესის ძირითადი პარამეტრების სტაბილიზაციას (მასალების დოზირება და გასაშუალება, ტენიანობა, ქიმიური შედგენილობა და სხვა), რაც სააგლომერაციო პროცესების კომპლექსური ავტომატიზაციის საშუალებას იძლევა.
ფაბრიკები
აგლომერაცია ხორციელდება სააგლომერაციო ფაბრიკებში, რომელთა კომპლექსში შედის საწყობები (საკაზმე მასალების შესანახად და გასაშუალებლად), მიმღები ხვიმირები, კოქსისა და კირქვის დასამტვრევი განყოფილება (საკაზმე), სააგლომერაციო და მზა აგლომერატის დასამუშავებელი განყოფილება. თანამედროვე სააგლომერაციო ფაბრიკებში მთლიანად მექანიზებული და ძირითადად ავტომატიზებულია ნედლეულის მიღების, დოზირების, კაზმის მომზადების, სააგლომერაციო მანქანისათვის მისი მიწოდების და მზა აგლომერატის დამუშავების პროცესები.
მანქანები
სააგლომერაციო მანქანები შეიძლება იყოს პერიოდული ან უწყვეტი ქმედებისა. ძირითადად გავრცელებულია უწყვეტი ქმედების ლენტური ტიპის მანქანა, რომლის მთავარი ნაწილია პალეტებისაგან შედგენილი ლენტური ტრანსპორტიორი. მომზადებული კაზმი ჩასატვირთი ხვიმიერებიდან სააგლომერაციო ლენტზე იყრება, გაივლის ამნთებ ქურას, აინთება და გადაუვლის ვაკუუმ კამერებს, საიდანაც კაზმის ზედა ფენის ანთებისა და პალეტების ქვეში ექსპაუსტერით ჰაერის ენერგიული გაწოვის შედეგად ალი კაზმის ზედა ფენებიდან თანდათან ქვედაში გადაინაცვლებს, კაზმი შეცხვება და სამსხვრეველში ჩაიყრება.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეტალურგია
მიკელ არტეტა
მიკელ არტეტა (Mikel Arteta; დ. 26 მარტი, 1982) — ესპანელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, პოზიციით ნახევარმცველი. ამჟამად წვრთნის ლონდონის „არსენალს“, რომლის კაპიტანიც იყო მანამდე. კარიერის უდიდესი ნაწილი გატარებული აქვს პრემიერ ლიგაში, სადაც არსენალში გადასვლამდე ევერტონის ღირსებას იცავდა. ითვლება თავის თანამედროვეობის ერთ-ერთ საუკეთესო ცენტრალურ ნახევარმცველად.
არტეტამ კარიერა დაიწყო „ბარსელონა B“-ში, მაგრამ ვერ შეძლო „პირველ შემადგენლობაში გადასვლა, რის შემდეგაც იჯარით გაუშვეს „პარი სენ-ჟერმენში“. 2002 წელს გადავიდა შოტლანდიურ „რეინჯერსში“. კლუბთან ერთად შეძლო სამივე ადგილობრივ შეჯიბრში („შოტლანდიის პრემიერ ლიგა, შოტლანდიის თასი და შოტლანდიის ლიგის თასი) გამარჯვება. 2005 წელს არტეტა „რეალ სოსიედადს“ შეუერთდა, მაგრამ კლუბში ფეხი ვერ მოიკიდა და არენდის წესით გაშვებული იქნა „ევერტონში“. 2005 წლის ივლისში არტეტამ ოფიციალურად გააფორმა კონტრაქტი „ევერტოთან“, სადაც ასპარეზობდა 2011 წლამდე. 2011 წელს იგი გახდა „არსენალის ფეხბურთელი, ხოლო 2014 წელს — კლუბის კაპიტანი. „არსენალთან“ ერთად მოგებული აქვს ინგლისის ასოციაციის თასი ორჯერ და ინგლისის სუპერთასი ორჯერ.
მიუხედავად ბრწყინვალე საკლუბო კარიერისა, არტეტა არასოდეს მიუწვევიათ ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში, თუმცა რამდენიმე ათეული მატჩი აქვს ჩატარებული ქვეყნის სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ტერსერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონა C-ის ფეხბურთელები კატეგორია:რეალ სოსიედადის ფეხბურთელები კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები კატეგორია:გლაზგოს რეინჯერსის ფეხბურთელები კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:შოტლანდიის პრემიერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
იშტვან ბოჩკაი
იშტვან ბოჩკაი (Bocskai István; დ. 1 იანვარი 1557 — გ. 29 ოქტომბერი 1606) — უნგრელი დიდებული ტრანსილვანიიდან, 1604–1606 წლებში ანტიჰაბსბურგული აჯანყების მეთაური ზემო უნგრეთში (თანამედროვე სლოვაკეთი), 1605–606 წლებში — ტრანსილვანიის მთავარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტრანსილვანიის მმართველები კატეგორია:უნგრელი დიდებულები კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1557 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1606
დონის როსტოვის წმინდა ალექსანდრას ეკლესია
წმინდა ალექსანდრას ეკლესია (Церковь Святой Александры) — მართლმადიდებლური ტაძარი დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1904 წელს ვ. პოპოვის პროექტის მიხედვით. იგი მდებარეობდა დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაში). მთავარი ტრაპეზი არის წმინდა დედოფალ ალექსანდრა რომაელის სახელობაზე კურთხეული. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ისტორია
წმინდა ალექსანდრას ეკლესია ააგეს 1904 წელს დონის ნახიჩევანის (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი) მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე მდებარე ძველი ხის სამლოცველოს ადგილზე. სწორედ ამის გამო ეკლესიის ზომები არ იყო დიდი, მისი პარამეტრები სულ - 18×13 მეტრია. არქიტეტორმა ვ. პოპოვმა ეკლესია ააგო ფსევდორუსულ სტილში. 1910 წელს ეკლესიას დააშენეს ხის სამრეკლო. 1920-იან წლებში დასავლეთის მხარეს მიაშენეს ნართექსი.
წმინდა ალექსანდრას ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა. 2002 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა მცირე მუზეუმი წინამძღვარ იოანე დომოვსკის სახელზე, რომელიც ალექსანდრე ნეველის ტაძარში მოღვაწეობდა.
სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ეკლესიები
ბონფინი (მინას-ჟერაისი)
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 818 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.59 კმ²-ზე. ფართობი 301 865 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯამბატისტა მარინო
ჯამბატისტა მარინო (Giambattista Marino); დ. 14 ოქტომბერი, 1569, ნეაპოლი — გ. 25 მარტი, 1625, იქვე) — იტალიელი პოეტი. მარინიზმის ფუძემდებელი. ბაროკოს პოეზიის უდიდესი წარმომადგენელი. მისი შემოქმედება ძირითადად ლირიკული ხასიათისაა. იყენებდა სონეტსა და სხვა რენესანსულ პოეტურ ფორმებს, მაგრამ სრულიად ახალი შინაარსით ავსებდა მათ. ერთ-ერთმა შემოიღო ბაროკოს პოეზიისათვის ნიშანდობლივი მეტაფორები, უჩვეულო შედარებები და ეპითეტები, ანტითეზები, ასონანსები, ადნომინაციები, ლათინური წყობის დამძიმებული სინტაქსი. მარინოს მთავარი ნაწარმოებია სიუჟეტურ და იდეურ მთლიანობას მოკლებული პოემა „ადონისი“ (1623), რომელიც მეტად დეკორატიული ხასიათისაა, აქვს ლირიკული კანტატის სახე. მნიშვნელოვანია აგრეთვე მძაფრი დინამიზმითა და ფსიქოლოგიური კოლიზიებით მდიდარი ბიბლიურ სიუჟეტზე აგებული პოემა „ყრმათა ჟლეტა“ (1632).
კობუსკა-ნოუე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
ნატურმორტი ჩალის ქუდით
ვან გოგი ნუენენში
1884 წლის ნოემბერში ვინსენტი ახალი ტილოების, ნატურმორტების შექმნას იწყებს, ხატავს ბოთლებს, თასებს, ქოთნებსა და სხვა ნივთებს. ნატურმორტი ჩალის ქუდით სწორედ მაშინ, ნუენენში შექმნა. ის წერდა, რომ ნამუშევრების გაყიდვა ძალიან რთული იქნებუდა, მაგრამ სჯეროდა, რომ იმ ზამთარს შექმნილი ნატურმორტები ძვირად ფასობდნენ.
ნახატი
ნატურმორტი ჩალის ქუდით და სხვა მსგავსი ნახატები კრიტიკოსებში დიდ მოწონებას იმსახურებენ ნახატის შესრულების ტექნიკის გამო. ამ ნახატებს ახასიათებთ სუფთა, დაწვრილმანებული ფერწერა და სუსტი ფერები. იმ ორი წლის განმავლობაში, როცა ვან გოგი ნუენენში იმყოფებოდა, მრავალი აკვარელის და 200-მდე ზეთის საღებავებით შესრულებული ნამუშევარი შექმნა. ამასთან გაამრავალფეროვნა პალიტრა, ნახატებში გამოიყენა ახალი, განსხვავებული ფერები, მათ შორის ოხრა, მიწისფერი, ძალიან მუქი მწვანე, რამაც მის ნამუშევრებს ახალი იერი შესძინა. როცა თეოს, ვინსენტის ახალი ნახატების პარიზში გაყიდვა გაუჭირდა, მისწერა მას, რომ ნახატები ძალიან მუქი და იმ დროინდელი იმპრესიონისტების ნამუშევრებისგან რადიკალურად განსხვავებული იყო.
ნამუშევარი ერთ-ერთია კროლერ-მიულერის მუზეუმის კოლექციიდან ოტერლოში, ნიდერლანდებში.
სქოლიო
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები კატეგორია:1885 წლის ნახატები კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
რატი იონათამიშვილი
რატი იონათამიშვილი (დ. 9 ივნისი, 1979, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 9 ივნისს. 2002 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 2002-2003 წლებში იყო გამომცემლობა „სანის“ ლიტმუშაკი. 2004 წელს იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. 2005-2014 წლებში — კოალიცია „დამოუკიდებელი ცხოვრებისათვის“ პოლიტიკური პროექტების დირექტორი. 2008-2011 წლებში იყო ინკლუზიური განათლების პროექტის პიარ მენეჯერი. 2014-2015 წლებში იყო თბილისის მერის მრჩეველი, შშმ პირთა საბჭოს აღმასრულებელი მდივანი. 2015-2016 წლებში — თბილისის საკრებულოს წევრი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
აბრამ იოფე
აბრამ იოფე (Абра́м Фёдорович Ио́ффе; დ. 29 ოქტომბერი, 1880, რომნი — გ. 14 ოქტომბერი, 1960, ლენინგრადი) — რუსი ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
აბრამ იოფე დაიბადა 1880 წლის 17 ოქტომბერს პოლტავის გუბერნიის ქალაქ რომნში. 1897 წელს იქვე დაამთავრა რეალური სასწავლებელი. სასწავლებელში სწავლის წლებს იგი არც თუ ისე გულთბილად იგონებდა. ცნობისმოყვარე იოფე ჯერ კიდევ სკოლაში დაინტერესდა ორი საკითხით: სინათლის მსოფლიო ეთერის ურთიერთსაწინააღმდეგო თვისებებით და სუნის პრობლემით.
17 წლის იოფე პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში შევიდა. აქ იგი იმედოვნებდა არა მარტო საინჟინრო განათლების მიღებას, არამედ მისთვის საინტერესო ფიზიკის საკითხებზე მუშაობასაც. იმ დროს ინსტიტუტში ფიზიკის კათედრას განაგებდა პროფესორი ნ.გეზეხუსი, ცნობილი თავისი შრომიბით მოლეკულურ ფიზიკა, აკუსტიკა და ხახუნის ელექტრობაში. გეზეხუსის რჩევით იოფემ გადაწყვიტა ტექნოლოგიური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ სწავლა განეგრძო მიუნხენის უნივერსიტეტში, სადაც უკვე საქვეყნოდ ცნობილი ვილჰელმ კონრად რენტგენი მუშაობდა. 1902 წელს იოფე უკვე რენტგენის ლაბორატორიაში. მას დაევალა პირველ რიგში სტუდენტთა პრაქტიკუმის დამუშავება ფიზიკის ლაბორატორიებში, რის შემდეგ საშუალება მიეცა შეესრულებინა მცირე გამოკვლევა რადიაქტიური დაშლისას სითბოს გამოყოფაზე. გამოკვლევის მიზანი იყო პ. კიურის მიერ 1903 წელს გამოქვეყნებული შედეგების შემოწმება. ამ გამოკვლევის დასრულების შემდეგ რენტგენმა იოფეს შესთავაზა შეესწავლა კვარცის კრისტალის დეფორმაციის დროს დაელექტროება ე. წ. დრეკადი მერმექმედების გამოყენებით. 1905 წელს იოფემ ამ თემაზე წამატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია მიუნხენის უნივერსიტეტში.
ამ ორი დიდ მეცნიერის თანამშრომლობა და კავშირი რენტგენის გარდაცვალებამდე გაგრძელდა. იოფემ თავისი მეცნიერული და ორგანიზაციული ნიჭის წყალობით მალე შეძლო ფართო მეცნიერული მუშაობა გაეშალა პეტერბურგშიც. 1908 წლიდან იგი პარალელურად პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც შეუდგა პეტერბურგის უნივერსიტეტსა და სამთო ინსტიტუტში, სამეცნიერო კვლევა კი ელემენტარული ფოტოელექტრული ეფექტისა და კათოდური სხივების მაგნიტური ველის შესწავლაზე გადაიტანა. ამ ორი საკითხის დამუშავების შედეგად იოფეს პეტერბურგის უნივერსიტეტის სამეცნიერო საბჭომ მაგისტრის სამეცნიერო ხარისხი მიანიჭა.
1915 წელს იოფე იცავს სადოქტორო ხარისხს თემაზე: „კვარცის დრეკადი და ელექტრული თვისებები“ და იმავე წელს აქვეყნებს ორ შრომას: „ელემენტარული ფოტოელექტრული ეფექტი“ და „კათოდური სხივების მაგნიტური ველი“, რისთვისაც პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის პრემის დაიმსახურა. 1916 წელს იოფემ პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მოაწყო სემინარი, რომელიც სულ მალე პეტერბურგის ფიზიკური აზრის ცენტრად გადაიქცა.
1918 წელს ცნობილ რენტგენოლოგ გ. ნემენოვთან ერთად დააარსა პეტროგრადის სახელმწიფო რენტგენოლოგიური და რადიოლოგიური კვლევის ინსტიტუტი. 1923 წელს კი აქედან, როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტი, გამოეყო ფიზიკა-ტექნიკის სამეცნიერო ინსტიტუტი, რომლის სათავეშიც ა. იოფე 1951 წლამდე იდგა. 1907 წელს იოფემ შეამორმა ლანდსბერგის ცდების შედეგები ფოტოეფექტთან დაკავშირებით; მან შედეგის საწინააღმდეგო დასკვნა გამოიტანა და დასძინა, რომ ეს მონაცემები აინშტაინის სინათლის კვანტურ თეორიას ეთანხმება. ხუთი წლის შემდეგ იოფემ ცდები დააყენა მრტყელი კონდენსატორის ფირფიტის შორის გაწონასწორებული ლითონის მტვრიდან მიღებულ ფოტოელექტრულ ეფექტზე. მილლიკენის ცნობილ ცდებთან ერთად ეს ცდა საფუძვლად დაედო ელექტრული მუხტის ატომისტური სტრუქტურისა და სინათლის კვანტური ბუნების ფაქტების დადგენას.
1910 წელს იოფემ გაზომა კათოდური სხივების ნაკადის მაგნიტური ველი და უჩვენა, რომ იგი ემთხვევა ეკვივალენტური დენის მაგნიტურ ველს ბიო-სავარის კანონის თანახმად. ამ დროისათვის იოფეს მოწაფეთა რიცხვი საგრძნობლად გაიზარდა. მათ რიგებს შეუერთდა ქართველი ფიზიკოსი დიმიტრი ღოღობერიძეც, რომელმაც იოფეს ხელმძღვანელობით 1938 წელს ლენინგრადში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „კრისტალთა მექანიკური გაორება“. 1940 წელს მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღაწეობისათვის იოფე ლენინის ორდერით დააჯილდოვეს.
1945 წელს ინსტიტუტი კვლავ ლენინგრადშია და იოფეც დაუბრუნდა მის დირექტორობას. ინსტიტუტის სამეცნიერო-კვლევითი თემატიკაც ძველ კალაპოტში ჩადგა, თემატიკის მიხედვით მუშავდებოდა ბირთვული ფიზიკის, ნახევარგამტარებისა და პოლიმერების პრობლემები. სწორედ ამ მიმართულებებს თვლიდა იოფე განსაკუთრებით პერსპექტიულად. 1945 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის 220 წლის ზეიმთან დაკავშირებით იოფე მეორედ დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით. 1958 წელს იოფე აირჩიეს თეორიული და გამოყენებითი ფიზიკის საერთაშორისო კავშირის თავმჯდომარედ.
აბრამ იოფე გარდაიცვალა 1960 წლის 14 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ოლასაგუტია
ოლასაგუტია (Olazagutía; Olazti) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ლა-ბარანკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 19,6 კმ². მოსახლეობა — 1490 კაცი (2020 წ.).
რიო-გრანდეს რაიონი (არეკიპა)
რიო-გრანდეს რაიონი (Distrito de Río Grande) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კონდესუიოსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 505 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 885 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 527.48 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კონდესუიოსის პროვინციის რაიონები
აგლუტინატი
აგლუტინატი (agglutino) — მკვრივ მასად შეცხობილი აგურისფერი პიროკლასტური მასალა (ვულკანური ბომბები, წიდა, ლაპილები, ფერფლი). შედგენილობით ან ბაზალტურია ან ანდეზიტ-ბაზალტური. ავსებს ვულკანის ყელს და წიდური კონუსების შიგა ნაწილებს. ზედაპირზე გამოჩნდება ვულკანური კონუსის დანგრევის შემდეგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვულკანოლოგია
კეკელია
საკუთარი სახელი კეკელია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ვასილ კარგარეთელი
ვასილ დიმიტრის ძე კარგარეთელი (კარგალეთელი; დ. 29 ივლისი, 1880 — გ. 1946) — ქართველი სამხედრო პირი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:გენერალ-მაიორები
DISCover
მანქანები, რომლებიც გამოიყენებენ ამ ტექნოლოგიას: Apex Extreme, Alienware DHS 2 და DHS 5.
სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერული სისტემები კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კრუსილანდია
კრუსილანდია (Crucilândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაგუარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 757 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28.46 კმ²-ზე. ფართობი 167 164 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
სან-ადრიანი
სან-ადრიანი (San Adrián) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის რიბერა-დელ-ალტო-ებროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,77 კმ². მოსახლეობა — 6344 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ჩონჩხის თავის ქალა სიგარეტით
ჩონჩხის თავის ქალა სიგარეტით (Kop van een skelet met brandende sigaret) — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული ზეთის საღებავებით ტილოზე. ნახატი არ არის დათარიღებული, მაგრამ მისი შესრულების სავარაუდო თარიღია 1885-1886 წლების ზამთარი. ნახატი, რომელზეც გამოსახულია ჩონჩხის თავის ქალა ანთებული სიგარეტით, ვან გოგის მუზეუმის მუდმუვი კუთვნილებაა. იმ პერიოდში, როცა ნახატი შეიქმნა, ცნობილია, რომ ვან გოგი ანტვერპენის სამხატვრო აკადემიაში სწავლობდა და როგორც შემდეგ თქვა, გაკვეთილები და სასწავლო პროგრამა ძალიან მოსაწყენი იყო და არაფერს ასწავლიდა მას.
სქოლიო
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები კატეგორია:1886 წლის ნახატები კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
კრეცოაია
კრეცოაია (Creţoaia) — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 115 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 458 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
უილიამ კემპბელი
1952 წელს დაამთავრა ტრინიტი-კოლეჯი და სწავლის გასაგრძელებლად აშშ-ში გადავიდა. 1957 წელს დაიცვა ფილოსოფიის დოქტორის (PhD) დისერტაცია უისკონსინის უნივერსიტეტში მადისონში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
სალამანკის რაიონი
სალამანკის რაიონი (Distrito de Salamanca) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კონდესუიოსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 203 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 257 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 235 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:კონდესუიოსის პროვინციის რაიონები
ნიკოლოზ სამხარაძე
ნიკოლოზ სამხარაძე (დ. 6 მარტი, 1979, თბილისი ) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2020 წლიდან.
ბიოგრაფია
2004-2005 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს ანალიტიკოსი. 2005-2010 წლებში იყო სამხრეთ კავკასიაში ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენლის ოფისის ექსპერტი. 2009 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2010-2016 წლებში იყო გაეროს განვითარების პროგრამის საზღვრის მართვის პროგრამების ხელმძღვანელი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის კაბინეტის უფროსი. 2017 წლიდან არის როვნული თავდაცვის აკადემიის პროფესორი. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ბანი (მდინარე, მალი)
ბანი (Le Bani) — მდინარე მალიში, ნიგერის მარჯვენა შენაკადი.
სიგრძე — 430 კმ, მდინარის აუზის ფართობი— 101 000 კმ². ბანი წარმოიქმნება მდინარეების ბაგოესას და ბაულეს შეერთების ადგილას ბამაკოდან 160 კმ-ით აღმოსავლეთში. მდინარის სიგრძე მდინარე ბაულეს სათავიდან მდინარე ბანის შესართავამდე შეადგენს 775 კმ-ს. ბანი მთელ მის სიგრძეზე მიედინება მალის ტერიტორიაზე და ჩაედინება მდინარე ნიგერში ქალაქ მოპტისთან. მდინარის აუზის დაახლოებით 15 % მდებარეობს კოტ-დ’ივუარის ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე.
ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა მდინარის აუზში მერყეობს 500-დან 1500 მმ-მდე წელიწადში. მაგრამ რაოდენობა მკვეთრად სეზონურია — ზოგიერთ წელს ნოემბრიდან აპრილის ჩათვლით შეიძლება მოვიდეს სულ რამდენიმე მილიმეტრი წვიმა.
მდინარე მთავარ როლს თამაშობს ადგილობრივი ფაუნისათვის და მოსახლეობისათვის (სასმელი წყალი, მორწყვა, ნაოსნობა, თევზჭერა). მაგრამ, ხანგრძლივი გვალვები და ზაფხულის ძლიერი კოკისპირული წვიმები გავლენას ახდენენ მდინარის წყლის დონეზე და წყლის ხარჯზე. წყალდიდობისგან ზარალდება დაახლოებით 500 ათასი მაცხოვრებელი, ამიტომ მდინარეზე დაგეგმილია ჯებირების მშენებლობა.
სქოლიო
კატეგორია:მალის მდინარეები
თბილისის ისტორია
თბილისის ისტორია — საქართველოს დედაქალაქის ― თბილისის ისტორია, უძველესი დროიდან დღემდე.
უძველესი პერიოდი
თბილისს ეკავა მნიშვნელოვანი როლი რეგიონში. ის მდებარეობდა გზაზე, რომელიც მტკვრის ხეობით აღმოსავლეთ ამიერკავკასიით საქართველოს აღმოსავლეთისა და სამხრეთის ქვეყნებთან აკავშირებდა. აქედან გადიოდა გზა ჩრდილოეთ ალბანიაში. თბილისის დასავლეთით მდებარე მთები და მდინარის კლდოვანი ნაპირები ადვილად ჰკეტავდნენ მტკვრის გაყოლებით მიმავალ გზას. ამის გარდა თბილისი მდებარეობდა ქვემო და შიდა ქართლის საზღვარზე, სწორედ ლეღვთახევზე გადიოდა ისტორიული საზღვარი გარდაბანსა (ქვემო ქართლი) და შიდა ქართლს შორის. მომდევნო პერიოდში აგებული თბილისის მთავარი ციტადელი — ნარიყალა (ნარინ კალა პატარა ციხე) და მის გარშემო დიდი გალავანი სწორედ ლეღვთახევის წყალგამყოფ ზოლზე გადიოდა, როგორც მთავარი არგუმენტი იმისა რომ ტფილისის და შესაბამისად შიდა ქართლის საზღვრები მოცული იყო ლეღვთახევის ხეობიდან. თუმცაღა გალავნის ნაშთები არსებობს ორთაჭალის ტერიტორიაზეც, მაგრამ ის შემდგომი მინაშენია უკვე გავრცობილ ქალაქში, რომლის მიდამოებშიც XIX საუკუნეში განთავსებული იყო საბაჟო.
აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით ნათელი ხდება რომ ამ ადგილას მოსახლეობა ადრევე უნდა გაჩენილიყო, მაგრამ ჩვენი საისტორიო თზულებანი ამის შესახებ არაფერს გვეუბნებიან. როდესაც წერილობითი წყაროები არ გაგვაჩნია, შორეული წარსულის შესასწავლად ნივთიერი კულტურის ძეგლები და სხვა არქეოლოგიური მასალა უნდა მოვიშველიოთ.
ქალაქის მჭოდრო დასახლებიდან გამომდინარე შეუძლებელი იყო მასშტაბური არქეოლოგიური გათხრების წარმოება და შესაბამისად, ყოველ ახალ აღმოჩენას შემთხვევითი ხასიათი გააჩნია. ასე მაგალითად 1930-31 წ ლებში, დიდუბეში, მექანიკური ქარხნის მშენებლობისას, მიწის სამუშაოების შესრულების დროს, შემთხვევით მიაკვლიეს თბილისის ტერიტორიაზე ენეოლითის (IV-III ათასწლეულები) დროინდელი ადამინის ცხოვრების კვალს. აქ აღმოჩნდა ამ ხანისათვის დამახასიათებელი ჭურჭლეულობა, კაჟისაგან, ობსიდიანისაგან თუ ძვლისაგან გაკეთებული ხელსაწყოები და იარაღები.
თბილისში ნაპოვნია ენეოლითის შემდეგდროინდელი, ბრინჯაოს ხანის ძეგლებიც. 1926 წელს საბჭოს ქუჩაზე აღმოჩნდა ბრინჯაოს ხანის სამარხი, რომელშიც იპოვეს ერთი ბრინჯაოს მასრაგახსნილი შუბისპირი, ბრინჯაოს სატევარი და თიხის ჭურჭელი. 1936 წელს სანაპირო ქუჩის მშენებლობისას აღმოჩნდა პატარა ზომის ბრინჯაოს მახვილი. ბრინჯაოს და უფრო არდინდელი ხანის ადამიანთა იარაღები და ჭურჭელი ნაპოვნია თბილისის მიდამოებშიც. 1935 წელს ღრმაღელეში შემთხვევით აღმოჩნდა ბრინჯაოს ცული. 1935 წელს, ღრმაღელეშია ნაპოვნი თიხის ჭურჭლეულობასთან ერთად ბრინჯაოს სამაჯური, ბრინჯაოს ბეჭედი გემმით, საკიდი ბაყაყის გამოსახულებით და სხვა.
XIX საუკუნის 70-იან წლებში, ქალთა გიმნაზიის აშენების დროს (კეცხოველის ქუჩაზე), უპოვიათ ბაქტრული მონეტა, რომელიც ძველი წელთაღრიცხვის III-II საუკუნეს მიეკუთვნება. ვარაზის ხევში ნაპოვნია ავგუსტ კეისრის მიერ ძველი და ახალი წელთაღრიცხვის მიჯნაზე მოჭრილი სპილენძის მონეტა; 1947 წელს კი ორთაჭალაში, მაჰმადიანურ სასაფლაოზე, იპოვეს ბოსფორის მეფის მითრიდატ VIII-ის (41-45) მეუღლის სპილენძის მონეტა. ნაპოვნია ასევე ახალი წელტაღრიცხვის II-III საუკუნეებში მოჭრილი ბოსფორული მონეტები.
ჯეფ ჰენდრიკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი
თბილისის ისტორია
უძველესი პერიოდი
თანამედროვე თბილისის ტერიტორია ჯერ კიდევ 6-5 ათასი წლის წინათ დასახლდა და რომ მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში ცხოვრება კი არ განელებულა არამედ პირიქით განივრცო და გაძლიერდა. III სუაკუნეში თბილისი უკვე მჭიდროდ დასახლებული პუნქტი იყო.
ქალაქის წარმოშობა
ლეონტი მროველის მიხედვით, თბილისის ციხე ააშენეს სპარსელებმა იბერიის მეფე მეფე ვარაზ-ბაკურის მეფობის დროს. მათ ციხეში ქართლის პიტიახში დასვეს. პიტიახში უპირისპირდებოდა ქართლის სამეფო კარს მცხეთაში. ამ დროს თბილისზე უკვე გადიოდა საქართველოს უძველეს მხარეთა დამაკავშირებელი გზები. IV საუკუნის ბოლოს თბილისმა უკვე ციხე-ქალაქის სახე მიიღო. ციხე-ქალაქი შედდგებოდა ორი ნაწილისგან: საკუთრივ თბილისი და კალა. V საუკუნის დასაწყისიდან თბილისმა ნამდვილი ქალაქის სახე მიიღო. ამავე პერიოდში განვითარდა დასახლება დელისის ტერიტორიაზე.
თქმულება თბილისზე
თქმულების მიხედვით ერთ დროს თბილისი და მისი მიდამოები ტყით ყოფილა მოცული. ერთხელ აქ ვახტანგ გორგასალი ნადირობდა. მეფისა და მისი ამალის წევრებმა ხოხობი ააფრინეს. მეფის მიმინო ხოხობს გამოედევნა და ორივე ფრინველი მალე თვალს მიეფარა. მეფე და მხლებლები იმავე მხრისაკენ წავიდნენ და დიდი ხნის ძიების შემდეგ ნახეს, რომ მიმინო და ხოხობი წყაროში ჩავარდნილიყვნენ და დაფუფქულიყვნენ. მეფემ ეს არე-მარე კარგად დაათვალიერა და ნახა რომ ამ მშვენიერ ადგილას იყო მრავალი წყარო: გრილი, თბილი და ცხელიც. ვახტანგს მოეწონა წყაროები და მათი ადგილ მდებარეობაც. დაიწყო ქალაქის აშენება და მას, თბილი წყლების გამო, სახელად თბილისი უწოდაო.
დედაქალაქი
მცხეთაში მჯდომმა ქართველმა მეფეებმა არაერთხელ სცადეს დაებრუნებინათ თბილისზე კონტროლი, რის გამოც თბილისის მიდამოებში არაერთი შეტაკება მოხდა და და უკვე ვახტანგ გორგასალის პერიოდში საკუთრივ თბილისი და კალაც მოოხრებული იყო. თბილისი სახელმწიფოს პოლიტიკურ და ადმინისტრაციულ ცენტრად, მეფის რეზიდენციად, სატახტოდ და დედაქალაქად პირველად მეხუთე საუკუნის მეორე ნახევარში ვახტანგ გორგასალმა ჩაიფიქრა და ამისთვის პირველი ნაბიჯებიც თვითონვე გადადგა. ვახტანგის მემკვიდრემ დაჩი I-მა ქალაქს ზღუდე-გალავანი შემოავლო და მამის ანდერძის შესაბამისად, სატახტო ქალაქი მცხეთიდან თბილისში გადაიტანა, VI საუკუნიდან თბილისი იბერიის დედაქალაქად და მის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცენტრად გადაიქცა. მცხეთა დარჩა საკათალიკოსო ქალაქად. უცხოურ წყაროებში დაცული პირველი და უძველესი ცნობა თბილისის შესახებ ადასტურებს, რომ თბილისი VI საუკუნეში უკვე დედაქალაქი იყო.
523 წელს ირანმა ქართლში მეფობა გააუქმა. თბილისში მათ მათი მოხელე მარზპან დასვეს. მიერ მეფობის გაუქმება. თბილისში მკვიდრდება სპარსეთის შაჰის მარზპანი. ადგილობრივმა აზნაურებმა საკუთარი ახალი ხელისუფალი გაიჩინეს ქართლის საერისმთავროს სახით. ქართლის ერისმთავრები თბილისში ისხდნენ. ისინი აქ ჭრიდნენ საკუთარ ფულს ქართული წარწერით.
თბილისი თანდათან იზრდებოდა: VI-VII საუკუნის მიჯნაზე აქ აშენდა სიონის ტაძარი. ასე რომ, თუმცა თბილისში მარზპანი იჯდა, ქალაქი მაინც ქართული კულტურის მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო. 627-629 წლებში თბილისს ბიზანტიელებმა და ხაზარებმა შეუტიეს, ქალაქი დაიპყრეს და უმოწყალოდ გაძარცვეს. VII საუკუნის 30-იან წლებში ქართლი ბიზანტიის ხელში გადავიდა, მაგრამ თბილისი ბიზანტიელთა ხელში არ ყოფილა. ჰერაკლე კეისარმა თბილისი ქართლის ერისთმთავარს გადასცა სამართავად და მის შინაურ საქმეებში არ ერეოდა. VII საუკუნეში ქალაქი გაიზარდა მტკვრის აღმა, ჩრდილოეთით და გავრცელდა დღევანდელი ბარათაშვილის ხიდამდე.
თბილისი არაბ მფლობელთა ხელში
VIII საუკუნის დამდეგს თბილისზე საკუთარი გავლენა გაავრცელა არაბთა სახალიფომ. მათ ჯერ აქ ფულის ჭრა დაიწყეს 705 წელს, ხოლო შემდეგ თბილისში დამკვიდრებასაც შეეცადნენ. 735 წელს თბილისი გადაურჩა მურვან ყრუს შემოსევას, თუმცა ამ შემოსევის შემდეგ თბილისში დაჯდა არაბთა ამირა, რომელიც ხალიფას ემორჩილებოდა. თბილისს დაეკისრა ხარკი, დაიწყო ქრისტიანთა დევნა, თუმცა თბილისი ინარჩუნებდა ქართლის კულტურული ცენტრის როლს
მიუხედავად იმისა, რომ თბილისი მუსლიმთა ხელში გადავიდა, ქალაქში პარალელურად იჯდა ქართლის ერისმთავარიც. ერისმთავარი თბილისში IX საუკუნის დამდეგამდე იჯდა, სანამ არაბებმა ამ ქართველი მოხელის ხელისუფლება სავსებით არ გააუქმეს. 764 წელს ხაზარები მეორედ შეესივნენ თბილისს. 786 წელს თბილისში აწამეს აბო თბილელი, ახალგაზრდა არაბი, რომელმაც ისწავლა ქართული და მიიღო ქრისტიანობა,
მერვე საუკუნის ბოლო მეოთხედში არაბმა დამპყრობლებმა ქართლის ხელისუფალი აშოტ ბაგრატიონი მმართველობას ჩამოაშორეს, ერისმთავრობიდან გადააყენეს და თბილისი ამირას სამყოფელ ქალაქად გადააქციეს. ამირას ემორჩილებოდა არამხოლოდ თბილისი, არამედ მისი შემოგარენიც, რაც თბილისის საამიროდ იწოდებოდა. VIII საუკუნის დასასრულიდან და IX საუკუნის დამდეგიდან დაპყრობილი პროვინციების არაბი მოხელეები — ამირები განუდგნენ ხალიფას და განზე წევა დაიწყეს. ისინი განცალკევება-დამოუკიდებლობისაკენ მიისწრაფოდნენ, თავიანთ თავს უკვე იმ ადგილების ბატონ პატრონად თვლიდნენ, სადაც ისინი ხალიფას მიერ მხოლოდ გამგებლებად იყვნენ დანიშნულნი.
IX საუკუნის დამდეგიდან თბილისის ამირებს გაჩნდათ დამოუკიდებლობისკენ მიდრეკილება. ამირა ხარკს თვითონ ითვისებდ და ცენტრში არ აგზავნიდა. ხალიფამ დაიწყო ბრძოლა მის დასამორჩილებლად. ამირასა და ხალიფას შორის ბრძოლამ განსაკუთრებით მწვავე ხასიათი მომდევნო ამირა ისჰაკ იბნ-შუაბის დროს მიიღო. 852 და 853 წლებში ხალიფა მუთავაქილმა მის დასამორჩილებლად მუჰამად იბნ ხალიდისა და ბუღა თურქის შემოსევები მოაწყო. ბუღა-თურქმა გადაწვა თბილისი და სიკვდილთ დასაჯა ისჰაკ იბნ-შუაბი.
IX-XI საუკუნეებში თბილისი გაფართოვდა და მოიცვა ავლაბარი.
განვითარებული ფეოდალიზმის ხანა (XI-XII საუკუნეებში)
თუმცა ბაგრატ III-მ დიდად შეავიწროვა თბილისის საამიროს ტერიტორია, მაგრამ თბილისი და მისი მიდამოები ჯერჯერობით მაინც ძველ მაჰმადიან მფლობელტა ხელში იყო. ამ დროისათვის საქართველოს მეფეს ქართლში სარეზიდენციოდ უფლისციხე ჰქონდა მიჩნეული, საქართველოს დედაქალაქად კი ქუთაისი ითვლებოდა.
ახლად წარმოშობილი ერთიანი საქართველოს სამეფო ხელისუფლებას შემდგომი განმტკიცებისა და გაძლიერებისათვის განსაკუთრებით სჭირდებოდა ქალქები. ქალაქების კერძოდ, თბილისს განთავისუფლება უცხო დამპყრობთა ბატონობისაგან და მათი შემოერთება საქართველოს სამეფოსთან დიდად შეუწყობდა ხელს ფეოდალური მონარქიის განმტკიცებას. საქართველოს ქალაქებსაც ძლიერი ცენტრალური სამეფო ხელისუფლების მფარველობის ქვეშ ყოფნა ერჩიათ უცხოელთა ბატონობას და ამიტომაც ისინი, თავის მხრივ, მხარს უჭერდნენ სამეფო ხელისფლების ამდაგვარ მისწრაფებას.
ბაგრატ III-ის შემდეგ საქართველოს სამეფო ტახტზე მისი შვილი გიორგი I ავიდა, რომლის დროსაც გაძლიერების გზაზე შემდგარ ქართულ მონარქიას ბიზანტიის მპერია უტევდა. გიორგიმაც თავისი მეფობა ბიზანტიის წინააღმდეგ ბრძოლას შეალია. განსაკუთრებული საგარეო მდგომარეობა ხელს უშლიდა საქართველოს მიწა-წყლის საბოლოოდ თავმოყრისა და შემომტკიცების საქმის დაგვირგვინებას.
როგორც კი დამყარდა ერთგვარი მშვიდობა ბიზანტიასთან, დაიწყო ბრძოლა თბილისის გასათავისუფლებლად. საქართველოს სამეფო ხელისუფლებამ ბრძოლა თბილისისათვის XI საკუკუნის 30-იანი წლებიდან დაიწყო. ამ დროს საქართველოში ბაგრატ IV მეფობდა, ხოლო თბილისში ამირა ჯაფარი იჯდა.
საქართველოს მეფის მიერ თბილისის დაპყრობა კიდევ უფრო გააძლიერებდა მას და აგრეთვე ამ საქმისათვის თავდადებულ კლდეკარის ერისთვასაც. ეს კი დიდებულებს მაინცდამაინც არ ეპრიანებოდათ. ამიტომ მეფის ორგულმა დიდებულებმა მცირეწლოვან მეფეს შეაცოდეს შეპყრობილი ჯაფარი და მისი განთავისუფლება და ისევ თბილისის ამირად დატოვება ურჩიეს. ამირა გაანთავისუფლეს, ქართველი ისტორიკოსის თქმით და „გაუტევა ტფილისსა ზედა ამირად“.
1037 წელს კლდეკარის ერისთავის დაჟინებული მოთხოვნით გადაწყდა თბილისის არება, თბილისს ალყა შემოარტყეს და იქედან გამომდინარე რომ მისი იერიშით აღება ძნელი იყო გადაწყდა ამირას ძალა ქალაქის ხანგრძლივი გარემოცვით გაეტეხათ. თბილისის ალყა ორ წელიწადს გაგრძელდა. თბილისი უკვე ნებდებოდა, ამირაც გასაქცევად იყო მზად მაგრამ ისევ ორგული დიდებულების რჩევით თბილისს მოეხსნა ალყა, რის გამოც 1039 წელს ბაგრატ IV-მ მეორედ დაკარგა თბილისის გათავისუფლების შესაძლებლობა.
1045 წელს თბილისის ამირა ჯაფარი გარდაიცვალა. თბილისში ხელისუფლება ქალაქის უხუცესების თბილელი ბერების ხელში გადავიდა. ისინი მოქალაქეთა ფენას წარმოადგენდნენ. X საუკუნის 80-იანი წლებიდან ქალაქის თვითმმართველობა დამოუკიდებლობაში გადაიზარდა და თბილისი არსებითად ქალაქ-კომუნად იქცა. მათი ხელისუფლება შენარჩუნდა 1122 წლამდე.
ქალაქის ბერები საქართველოს მეფის მომხრეები იყვნენ და ამიტომ შესთავაზეს მეფეს ქალაქი თბილისი. მეფემ ეს წინადადება სიხარულით მიიღო. დიღმის ველზე ბაგრატს თბილისის დანარჩენი მოსახლეობაც მიეგება და დიდი სიხარულით იგი ქალაქში შეიყვანეს.
ქალაქი მეფეს დაემორჩილა გარდა მტკვრის მარცხენა ნაპირისა — ისანი. აქ იყო თავმოყრილი მეფის მოწინააღმდეგე სამხედრო ფეოდალური არისტოკრატია. ისნელებმა ხიდი ჩაანგრიეს და მეფის გადმოშვება არ ინებეს. ბაგრატმა მთელი ზაფხული მოანდომა ისნის წინააღმდეგ ბრძოლას, მაგრამ მაინც ვერ აიღო იგი.
როგორც კი გაიგო ლიპარიტ კლდეკარის ერისთავმა ბაგრატის თბილისში შესვლა, იგი მაშინვე დიდი ლაშქრით მეფის წინააღმდეგ გამოემართა. მეფე ვერ აღუდგა ძლიერ ერისთავს, თბილისი დასტოვა და ჯავახეთში გადავიდა. მეფემ ლიპარიტის წყალობით თბილისი კვლავ დაკარგა, ხოლო თბილისის გამგებლობას ისევ თბილისის ბერები ინარჩუნებდნენ. ამის შემდგედაც, რამდენიმე წლის განმავლობაში, ისინი მოქმედებდნენ და წყვეტდნენ ქალაქის საშინაო საქმეებს.
1048 წელს ბაგრატ IV-ის მოწინააღმდეგე ერისთავი ლიპარიტი თურქებმა ტყვედ ჩაიგდეს. საქართველოს მეფემ ამ შემთხვევით ისარგებლა და თბილისის ბერების დახმარებით ქალაქი კვლავ მან დაიჭირა თუმცა არა დიდი ხნით. 1051 წელს ლიპარიტი თურქებმა ტყვეობიდან გაათავისუფლეს. გაიგო თუ არა ბაგრატ IV-მ ლიპარიტის გათავისუფლება, მაშინვე მიატოვა თბილისი და ისევ ჯავახეთში გადავიდა.
XI საუკუნის შუა წლებიდა საქართველოს ახალი მტერი უჩნდება. ეს იყო აღმოსავლეთიდან წამოსული თურქული ტომები — თურქ-სელჩუკები. თურქ-სელჩუკთა სულტანმა ალფარსლანმა საქართველო პირველად 1065 წელს დალაშქრა. სამი წლის შემდეგ იგი მეორედ შემოესია საქართველოს და ამჯერად ქართლი და არგვეთი სასტიკად ააოხრა. სუსხიანი ზამთრით შეწუხებული სულტანი მალე გადაიხვეწა, მაგრამუკან მიმავალმა თბილისი დალაშქრა. იგი იმდროინდელ გამგებელს წაართვა და თავის მოკავშირეს, განძის მფლობელს, ფალდონს მისცა.
სულტანის ძალით ზურგაგამაგრებული ფალდონი თავს მაგრად გრძნობდა მან არა მართო თბილისში, არამედ მის მიდამოებშიც მოინდომა გაბატონება.
ზაფხულში მეფე ბაგრატი თბილისის მახლობლად, დიდგორს იდგა. გათამამებულმა ფალდონმა არაფრად მიიჩნია მეფის დიდგორს ყოფნა და თბილისის მიდამოების დარბევა დაიწყო. მოულოდნელად ქართველ მეფემ მის წინააღმდეგ რაზმი გაგზავნა, რომელმაც დიდი დევნის შემდეგ ხელთ იგდო ფალდანი. მიუხედავად იმისა რომ ფალდანი მეფის ხელში იყო თბილისი კვლავ არ აპირებდა დანებებას. ბოლოს დაბოლოს თბილისის აღება მაინც შესძლეს ქართველებმა.
კვლავ თავი იჩინეს მეფის გარემოცვაში მყოფმა დიდგვაროვნებმა და ბაგრატ მეფე აიძულეს თბილისი ისევ ძველი ამირების ჩამომავალს ვიღაც სითილ არაბი დაენიშნა. ოღონდ თბილისის ამირა ამიერიდან საქართველოს მეფის მორჩილად, ყმადნაფიცად ითვლებოდა და მას ბაგრატ IV-ისათვის ყოველწლიურად 44.000 დრაჰკანი უნდა გადაეხადა.
XI საუკუნის სამოცდაათიანი წლებიდან საქართველოს საშინაო და საგარეო მდგომარეობა კიდევ უფრო გართულდა. სუსტი ნებისყოფის მეფის გიორგი II-ის ტახტზე ასვლით ისარგებლეს სამეფო ხელისუფლების მოწინააღმდეგე დიდგვარიანებმა და მას „ქვეყანა აუშალეს“.
ამის გარდა, ამ დროისათვის თურქ-სელჩუკები კიდევ უფრო გაძლიერდნენ. გიორგი II-მ თურქთა წინააღმდეგ ბრძოლაში თავი დამარცხებულად სცნო და მორჩილების გამოსაცხადებლად თვით ეახლა თურქთა იმდროინდელ სულთან მელიქ-შაჰს. გიორგი იძულებული გახდა ყოველწლიური სათურქო გადასახადიც ეკისრა. ასე გართულებულ საგარეო და საშინაო პირობების დროს მეფეს შესაძლებლობა არ ჰქონდა თბილისისათვის ყურადღება მიექცია და მის შემოერთებაზე ეფიქრა.
აღსანიშნავია, რომ XI საუკუნის 80-იანი წლებიდან, თბილისში ბაგრატ IV-ის მიერ გადაყენებულ ისევ მოქალაქეების წარმომადგენელთა, ქალაქის უხუცესთა ხელში გადასულა. „თბილისს, — მოგვითხრობს არაბი ისტორიკოსი ალ-ფარიკი, — დაახლოებით ორასი წლის განმავლობაში ფლობდა ბანუ-ჯაფარის მკვიდრი საგვარეულო. მაგრამ შემდეგ, მისი უფროსი წარმომადგენლები ამოწყდნენ და ქალაქის მმართველობა გადავიდა მისი მცხოვრებლების ხელში, ისე რომ თითოეული მათგანი მართავდა ქალაქს თითო თვე. ასე გაგრძელდა ორმოცი წელი“. როგორც ჩანს, ამირების ხელისუფლების მოსპობის შემდეგ, ქალაქი ვერც ქართველ მეფეს დაუბრუნებია და ვერც სხვა მუსლიმან მთავარს ჩაუგდია ხელში.
გიორგი II დიდხანს არ ყოფილა მეფედ. 1089 წელს იგი აიძულეს ტახტზე ხელი აეღო. საქართველოს სამეფო ტახტზე ავიდა მისი შვილი, 16 წლის ჭაბუკი დავითი, შემდეგში დავით აღმაშენებლად წოდებული. დავით აღმაშენებელმა ენერგიულად დაიწყო საქართველოს საშინაო და საგარეო მდგომარეობის გამოსწორება და მალე დიდ წარმატებებსაც მიაღწია. ჯერ თურქ-სელჩუკთა რბევა-ლაშქრობებს მოუღო ბოლო და სულტანს სათურქო ხარკის ძლევა შეუწყვიტა. შემდეგ ურჩი ფეოდალები და გამდგარი კახეთის სამეფო დაიმორჩილა. როცა საქართველოს საშინაო ძლიერება აღადგინა, თურქ-სელჩუკთა მიერ დაპყრობილი ციხე-ქალაქების ნგანთავისუფლებისათვის დაიწყო ბრძოლა. თურქ-სელჩუკთა ერთიანი სახელმწიფო ამ დროს რამდენიმე ცალკეულ სახელმწიფოდ იყო დაშლილი. მაგრამ მაჰმადიან მფლობელებს ჯერ კიდევ ეჭირათ თბილისი და მისი მიდამოები. ამას გარდა თურქებს ქვემო ქართლის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქები და ციხე-სიმაგრეებიც ეპყრათ.
დავითმა პირველი იერიში სამშვილდეზე მიიტანა და 1110 წელს იგი ხელიდან გამოსტაცა თურქებს, რომელსაც ზედიზედ უბრძოლველად მრავალი ციხე-სიმაგრე შეატოვეს თურქებმა. შემდეგ 1115 წელს ქალაქი რუსთავი აიღო, 1118 წელს ლორეს ციხე. ამრიგად საქართველოს მეფე თბილისის ირგვლივ მდებარე ციხეებსა და ქალაქებს ზედიზედ იპყრობდა და თბილისს თანდათან უახლოვდებოდა. 1121 წლის 15 აგვისტოს დიდგორთან ბრძოლა გაიმართა რომლის დროსაც გადაწყდა საბოლოოდ თბილისის ბედი. დავით აღმაშენებელმა ოსმალების არმია ბრწყინვალე გამარჯვებით დაამარცხა.
თბილისი — საქართველოს სამეფოს დედაქალაქი
1122 წელს დიდხნიანი ალყის შემდეგ დავით აღმაშენებელმა აიღო თბილისი. ისტორიული ცნობით დავით აღმაშენებელმა დაუმორჩილებელი თბილისის აღების პირველ დღეს 500-მდე მაჰმადიანი ჩამოახრჩობინა. ამის შემდეგ თბილისი თავის ხელისუფლებას დაუმორჩილა და თბილელი ბერების ხელისუფლება გააუქმა. ამ დროიდან მოყოლებული XIX სუაკუნის დამდეგამდე თბილისი სამეფო ქალაქი იყო. ამიერიდან თბილისს მეფის მიერ დანიშნული პირები მართავდნენ. თბილისის მმართველის თანამდებობის სახელად ამირა შენარჩუნდა. ქალაქში საპოლიციო წესრიგს იცავდა შურტა.
თბილისის გათავისუფლების შემდეგ საქართველოს მეფემ რეზიდენცია ქუთაისიდან თბილისში გადმოიტანა. ქუთაისმ საქართველოს პოლიტიკური ცენტრის მნიშვნელობა დაკარგა. დაეცა ერთიანი საქართველოს მეფეტა მიერ ქართლში სარეზიდენციოდ არჩეული უფლისციხის მნიშვნელობაც. ამრიგად ერთ დროს ქართლის სამეფოს დედაქალაქი, თბილისი, გაერთიანებული საქართველოს უდიდეს ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცენტრად იქცა. XII საუკუნის პირველი მეოთხედიდან იწყება თბილისის ნამდვილი აყვავების ხანა. XII-XIII საუკუნეებში თბილისის მოსახლეობა 70-80 ათასს შეადგენდა.
თბილისი ხვარაზმელთა ბატონობის დროს
1225 წლის აგვისტოში ჯალალედინი საქართველოს შემოესია. მაშინდელი ცნობებით ჯალალედინის ლაშქარი 150-200 ათასი კაცისაგან შედგებოდა, ხოლო ქართველთა — 60-70 ათასი. ბრძოლა გარნისის მახლობლად მოხდა, რომელიც ქართველთა დამარცხებით დამთავრდა.
1226 წელს ჯალალედინი მცირე დაყოვნების შემდეგ თბილისისკენ დაიძრა და დიდი ბრძოლის შემდეგ მოადგა თბილისს. იგი სოღანლუღის მიდამოებში დაბანაკდა.
ჯალალედინი ფრთხილად იქცეოდა. მან იცოდა, რომ ქართველები ადვილად არ დათმობდნენ ქალაქს, ამიტომ ჯალალედინი ქალაქის მისასვლელებს გულდასმით სწავლობდა. მისი ისტორიკოსი ნესევი აღნიშნავს, რომ ჯალალედინმა სამი ათასი კაცი შეარჩია, თვითონ ჩაუდგა სათავეში და თბილისის ზღუდეები დაათვალიერაო. ქალაქის დათვალიერებამ ჯალალედინი დაარწმუნა, რომ თბილისი იოლი ასაღები არ იყო. გარდა ხელოვნური სიმაგრეებისა ქალაქი მოხერხებულ ბუნებრივ სიმაგრეებით იყო მოზღუდული. მდინარე მტკვარი თბილისს ორ ნაწილად ჰყოფდა, ერთ ნაპირზე ქალაქი იყო, ხოლო მეორეზე უზარმაზარი შიდა ციხე — სამეფო ხელისუფლების საჯდომი. ქალაქის ამ ორ ნაწილს ხიდი აერტებდა. როგორც ჩანს, როცა მტერი ქალაქს მიუახლოვდა, თბილისში დარბაზი მოიწვიეს, დარბაზს მიუღია გადაწყვეტილება სამეფო ხელისუფლების ქუთაისში გადასვლის შესახებ.
ქართველი ჟამთააღმწერელი გადმოგვცემს, რომ სათანადო წყაროებიდან ირკვევა რომ თბილისის მცხოვრებთა მაჰმადიანი ნაწილი მტრის მხარეზე გადავიდა. თვით რუსუდანის ქმარმა მოღისედინმაც ცოლ-შვილი მიატოვა და ჯალალედინს ეახლა. შინაგამცემლობამ ისეთი მახინჯი ფორმა მიიღო, რომ ქალაქის დამცველთა ერთ-ერთ ხელმძღვანელს მემნა ბოცოს ძეს ერთმა სპარსელმა ქურდულად აფთი დაჰკრა და თავი სასიკვდილოდ გაუხეთქა. ნელ-ნელა ჯალალედინის მომხრეთა რაოდენობამ დახშულ ქალაქში იმატა.
თბილისის მრავალსაუკოვან ისტორიაში კიდევ ერთი სისხლიანი ფურცელი ჩაიწერა. ჟამთააღმწერელი გულისტკივილით აღნიშნავს, ქუჩები გვამებით აივსო, დაჭრილთა საზარელი კვნესა და ყვირილი იყო ქალაქის ყველა კუთხეში. მათი კვნესა-ვაებით იძვროდა ქალაქი. ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ ისანიც დაეცა. ბოცო ბოცოს ძემ მეფის თანხმობით ისანი დაცალა. სისხლიანი ჯალალედინი მთელს ქალაქს დაეუფლა.
მტრის მძლავრობა ამიერიდან კიდევ უფრო საშინელი გახდა. ჯალალედინმა მთელი მოსახლეობა ორად გაჰყო — ქრისტიანებად და მაჰმადიანებად. ქრისტიანი მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა უთანასწორო ბრძოლაში დაიღუპა. მას შემდეგ რაც ისანიც აიღო,