cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩემპიონთა თასი ბალახის ჰოკეიში
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბალახის ჰოკეი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ბალახის ჰოკეიში
ვასილკინო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბიჟბულიაკიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 45 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას მორვდა-ერზიანები შეადგენენ (67 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბიჟბულიაკის რაიონის სოფლები
საქართველოს ეკონომისტი
„საქართველოს ეკონომისტი“ — ქართული ყოველთვიური პოლიტიკურ-ეკონომიკური ჟურნალი. გამოდიოდა 1925 წლიდან. 1974 წლიდან გამოდიოდა „ეკონომისტის“ სახელწოდებით.
ბინდოი
ბინდოი (ოფიციალურად ბინდოის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Bindoy; Bayan ng Bindoy) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ნეგროსის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 308 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 22 ბარანგაის.
საქართველოს ეკონომისტი
1974 წლიდან საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ჟურნალი. გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებით: „ეკონომისტი“ (1925-1926), „საქართველოს ეკონომისტი“ (1926–1931), „საქართველოს სოციალისტური მეურნეობა“ (1931–1941), „საქართველოს სახალხო მეურნეობა“ (1967–1973). 1941 წელს ჟურნალის გამოცემა შეწყდა, განახლდა 1958 წელს.
ბინდოი
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ნეგროსის მუნიციპალიტეტები
საქართველოს ეკონომისტი
სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი ეკონომიკური საბჭოსა და საქართველოს ცენტრალურ აღმასრულებელ კომიტეტთან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის, საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომისიისა და მიწსახკომის, საქართველოს სსრ სახკომსაბჭოსთან არსებული სახელმწიფო საგეგმო კომისიის, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო საგეგმო კომისიის, საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის საბჭოსა და საქართველოს სსრ მეცნიერების აკადემიის ეკონომიკური ინსტიტუტის, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის ორგანო.
ჟურნალს რედაქტორობდნენ: ს. ჩიხლაძე, ვ. ავაქოვი, ა. კვირიკაძე, რ. მელაძე, კ. თარგამაძე, პ. გუგუშვილი, ს. ინწკირველი, თ. გოქსაძე, ი. კრავცოვი (1976 წლიდან). ჟურნალის ფურცლებზე იბეჭდებოდა როგორც მარქსისტულ-ლენინური ეკონომიკური თეორიის, ისე სამეურნეო მშენებლობის, განსაკუთრებით საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის წინაშე მდგარი აქტუალური საკითხები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
მარტინ შონგაუერი
მინი|მარტინ შონგაუერი. „წმ. ანტონის ცდუნება“. ქაჯნი, ავსულნი ამაოდ ლამობენ წმინდანის დაშინებას და ცდუნებას. მარტინ შონგაუერი (Martin Schongauer; დ. დაახ. 1435 — გ. 2 თებერვალი, 1491) — აღორძინების ეპოქის გერმანელი მხატვარი. გრავიურის დიდოსტატი. მითოლოგიურ თემებზე შექმნილი სურათებიდან ცნობილია „წმ. ანტონის ცდუნება“ (გრავიურა სპილენძზე), „განკითხვის დღე“, „დიდი ჯვრის ზიდვა“ (1480-1490); „ჯოჯოხეთი“, „გერმანელთა სიქსტინად“ წოდებული მადონა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები კატეგორია:გრავიურის ოსტატები კატეგორია:დაბადებული  1435 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1491
ქველოური
ქველოური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ჯიში მცირე რაოდენობით გვხვდება ზემო იმერეთში, ხარაგოულისა და საჩხერის ვენახებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ქეჩისებრი და საკმაოდ ხშირი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე და საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავი. კანი სქელი და ნაკლებმკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი შეუფერავია, გემო — ტკბილი.
ქველოური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 176 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.1-8.5 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
იდისტიკა
იდისტიკა არის საუნივერსიტეტო და სამეცნიერო დარგი, რომელიც იდიშის ენასა და კულტურას შეისწავლის. იდიშს შეისწავლიან დასავლეთის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ამ ენისა და კულტურის შესწავლას გერმანიაში. დიუსელდორფის, ბერლინის და ტრირის უნივერსიტეტებში ეს დარგი წარმოადგენს სასწავლო და კვლევითი საქმიანობის ერთ-ერთ ასპარეზს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ფილოლოგია
იბრაგიმ-ბექ აზერი
იბრაგიმ-ბექ აზერი (İbrahim bəy Azər; 1836—1885) — აზერბაიჯანელი პოეტი. წერდა ფსევდონიმით აზერი.
ცხოვრება
იბრაგიმ-ბექ ალიბექ ოღლი აზერი (ფულადოვი) 1836 წელს შუშაში დაიბადა. უფროსი ძმა აბდულა ბექ ასი, პოეტ ქასიმ ბეი ზაქირის შვილიშვილი. იბრაგიმ ბექი ყარაბაღის ხანის მეხტიგულუ ხანის მფარველობითა და მზრუნველობით იზრდებოდა და ყალიბდებოდა. პირველადი განათლება ადგილობრივ მოლასთან მიიღო, რის შემდგომაც სწავლა მედრესში გააგრძელა. ბრწყინვალედ ფლობდა სპარსულ და რუსულ ენებს. სამსახურეობრივი კარიერა დაიწყო მედრესში და სამსახურეობრივ საფეხურზე კანცელარიის მომსახურე ჩინოვნიკის II კატეგორიის წოდებამდე ავიდა, პოლიციის პრისტავად მუშაობის პროცესში გუბერნიის მდივნის ჩინი მიიღო. ლესქებს წერდა ფსევდონიმით აზერი. მირ მახსუნ ნავადის მიერ ორგანიზებული წრის "მეჯლისი-ფარამუშან"-ის («დავიწყებულთა საზოგადოება») წევრი იყო. პოეტი გარდაიცვალა 1885 წელს.
შემოქმედება
იბრაგიმ-ბექ აზერი ლექსებს კლასიკურ სტილში წერდა (ლექსთა წყობა - არუზი) როგორც აზერბაიჯანულ, ისე სპარსულ ენებზე. სამწუხაროდ, მისი ნამუშევრების უდიდესი ნაწილი დაკარგულია. პირველად რამდენიმე მისი გაზელი ფ. ქოჩარლის კრებულებში «აზერბაიჯანული ლიტერატურა» (1981) და «პოეტური კრებული» (1987) იქნა გამოქვეყნებული.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1836 კატეგორია:გარდაცვლილი 1885 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები კატეგორია:აზერბაიჯანული არისტოკრატია
იუდაისტიკა
იუდაისტიკა არის დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის და იკვლევს იუდაიზმს, ანუ ისრაელის ხალხის ისტორიას, კულტურასა და რწმენას. ამ კვლევებში მთავარი ამოსავალი წერტილი არის ებრაული წერილობითი ძეგლების ფილოლოგიური ანალიზი. როგორც ცნობილია, ეს წყაროები სხვადასხვა ენაზე (ებრაული, არამეული, იუდეო-არაბული, იდიში, ლადინო, იუდეო-სპარსული იქმნებოდა. წყაროთა ფილოლოგიური დამუშავების საკვლევი მასალების შესწავლას და კვლევას განაგრძობენ იმ მეთოდებით, რომლებსაც ფილოსოფიის ფაკულტეტის სპეციალობებზე გამოიყენებენ.
იუდაისტიკა ფილოლოგიური და კულტურულ-ისტორიული თვალსაზრისით იზიარებს და ითვალისწინებს ებრაელობის სწავლებათა ტრადიციებს, მაგრამ არსებობს ერთი მეტად მნიშვნელოვანი განსხვავება, რაც იუდაისტიკას როგორც აკადემიური სამეცნიერო დარგს გამოაჩევს იუდაიზმის სწავლებათაგან; იუდაიზმი იყო ებრაული სწავლება ებრაელობაზე და ებრაელთათვის, რასაც ამ ხალხის იდენტობის, თვითობის შენარჩუნების საქმეში განუზომელი მნიშვნელობა ჰქონდა. მიუხედავად ამისა, თანამედროვე იუდაისტიკა ცდილობს ნეიტრალურ პოზიციებზე მდგომმა მეცნიერულად იკვლიოს სხვადასხვა პრობლემატური საკითხი. სწორედ ამ მიზეზის გამო არის ხშირად იუდაისტიკა დასავლეთის უნივერსიტეტების ფილოსოფიური, საისტორიო თუ კულტუროლოგიური ფაკულტეტების ნაწილია და არა თეოლოგიურისა. ასე ახერხებს იუდაისტიკა თავიდან აიცილოს კონფესიური შეზღუდვები, ან იუდაიზმის როგორც მხოლოდ რელიგიად განხილვა.
ამ სამეცნიერო დარგის არსებობის გამართლება არის ისიც, ეს დარგი დაკავებულია სფეროთი, რომელსაც სხვა დარგები (სემიტოლოგია, ისტორია, ფილოსოფია) არ იკვლევენ და კერძოდ; იუდაიზმი გარე გავლენათა პასიური ობიექტი კი არ იყო, არამედ ადამიანური კულტურის აქტიური, ქმედითი ნაწილი, რომელიც სამეცნიერო კვლევის თვალსაზრისით მეტად საინტერესოა. მხოლოდ ამგვარი ცენტრირებითაა შესაძლებელი იუდაიზმის როგორც ამ მრავალწახნაგოვანი კულტურული ფენომენის უკეთ შეცნობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეობა კატეგორია:ფილოლოგია
ფარუხ გაიბოვი
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
1870 წელს, ფარუხის მამა, მამედქერიმ აღა, იმპერატორის კონვოის კავკასიური ესკადრილიის, მეოთხე მუსლიმი (აზერბაიჯანული) გვარდიის კადეტი იყო. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ, იგი გადავიდა მილიციის ოფიცრებში. მომდევნო წლებში, მამედქერიმ აღა მუშაობდა ელიზავეტოპოლის გუბერნიის ყაზახის მაზრის სასამართლოს უფროსად და იმავე გუბერნიის ჯევანშირის მაზრის პოლიციის ოფიცერად. 1894 წლის 30 აგვისტოს, მამედქერიმ აღა სამხედრო სამსახისთვის „წმინდა სტანისლის III ხარისხის“ ორდენით დაჯილდოვდა. ფარუხის მამა მის დაბადებამდე გარდაიცვალა.
ფარახ აღა გაიბოვი დაიბადა 1891 წლის 2 ოქტომბერს, ყაზახის მაზრის სოფელ აშაღი-სალაჰლიში. ფარუხი აღზარდა ბიძამისმა, გამოჩენილი აკადემიური და საზოგადო მოღვაწე სამედ აღა გაიბოვი. ფარუხ აღა ხუთი წლის განმავლობაში სწავლობდა თავისი მშობლიური სოფლის რუსულ-აზერბაიჯანულ სკოლაში, ხოლო შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის კადეტთა კორპუსში, ალი-აღა შიხლინსკის რჩევით. 1910 წლის 16 ივნისს სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, მან ჩააბარა კონსტანტინოვსკის საარტილერიო სკოლაში. სკოლაში იგი გამოირჩეოდა დაკვირვებით, გამბედაობით და იარაღით სროლაში. აქ ფარუხ აღა დააჯილდოვეს შვეიცარიული კომპანიის „Pavel Bure“-ის ოქროს საათით. საარტილერიო სკოლის დამთავრების შემდეგ, იგი დაინიშნა მეორე ლეიტენანტად და გადავიდა კავკასიის პირველი არმიის 39-ე საარტილერიო ბრიგადის მეორე საარტილერიო ბატალიონში, სადაც დაინიშნა მე-4 ბატარეის უმცროს ოფიცრად.
მონაწილეობა პირველ მსოფლიო ომში
ფარუხ აღა პირველი მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობა მიიღო კავკასიის კამპანიაში. 1915 წლის 31 აგვისტოს, იგი დააწინაურეს პირველ ლეიტენანტის წოდებამდე. 1916 წლის 3 თებერვალს, გაიბოვი დირიჟაბლების ესკადრილიის შემადგენლობაში, დასავლეთის ფრონტზე გაიგზავნა. 21 მაისს, იგი „ილია მურომეცი №16“-ის დირიჟაბლის საარტილერიო ოფიცერად დაინიშნა, რომელიც იგორ სიკორსკიმ სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთ-ბალტიის ქარხანაში ააგო.
ომის დაწყებამდე, რუსეთს ყველაზე მსხვილი საავიაციო ფლოტი ჰყავდა: 244 თვითმფრინავი და 39 ესკადრონი. საომარი მოქმედებების დაწყებამდე, რუსეთს საჰაერო ფლოტს 221 პილოტი, 170 ოფიცერი, 35 ქვედა რანგის ოფიცერი და 16 მოხალისე ჰყავდა.
ომის დაწყებისას ლოგისტიკა აღმოჩნდა არაეფექტური ბენზინის, აბუსალათინის ზეთის, სათადარიგო ნაწილების, კარვებისა და სხვა საავიაციო საშუალებების მხრივ. საჰაერო ხომალდები ჩვეულებრივ მწყობრიდან გამოდიოდნენ მშრალ ამინდში, განსაკუთრებით ცუდ ამინდთან ერთად, როდესაც კარვებისა და გადაადგილებადი ანგარების სიმწირის გამო. ომის პირველივე თვის შემდეგ, ბევრი ესკადრონი იძულებული გახდა სახლში დაბრუნებულიყო.
გაიბოვი „ილია მურომეცი №16“-ის შემადგენლობაში არბევდა მტრის პოზიციას.
ბოლო გაფრენა
1916 წლის 12 სექტემბერს, გენერალური შტაბის მეთაურის პოლკოვნიკ ბრანტის თავადობით ჩატარდა რეიდი, ორი თვითმფრინავის თანხლებით, მათ შორის „ილია მურომეცის“ მონაწილეობით. რეიდის მიზანი იყო ბორუნი, რომელიც ფრონტის ხაზიდან 12 ვერსტის დაშორებით იყო, სადაც გავრცელებული ინფორმაციით, გერმანული ქვედანაყოფების საარტილერიო საწყობები და აეროდრომი იყო.
ფარუხის სამხედრო ესკადრილია შევიდა კრევში და 100 კილოგრამიანი ბომბი ჩამოაგდო, რის შედეგადაც მტერმა უკან დაიხია.
ჯილდოები
1915 წლის 8 ნოემბერს, ფარუხ აღა გაიბოვი დაჯილდოვდა „წმინდა სტანისლავის III ხარისხის“ ორდენით მახვილისა და მშვილდთან ერთად, 14 დეკემბერს დაჯილდოვდა „წმინდა ანას IV ხარისხის“ ორდენით.
გმირის ხსოვნა
პილოტების ტრადიციის მიხედვით, გერმანულმა თვითმფრინავმა ჩამოაგდო შეტყობინება სადაც ეწერა, რომ გერმანელი ჯარისკაცები პილოტი სამხედრო პატივით დაკრძალეს.
ცოტა ხნის წინ, დაღუპული თვითმფრინავის ეკიპაჟის საფლავი აღმოაჩინეს სოფელ ბორუნში, გერმანიის სასაფლაოზე. სავარაუდოდ, 1930 წელს ამ სასაფლაოზე რუსული მფრინავები იქნენ დამარხული, როდესაც პოლონეთის მთავრობა გერმანელებს გადასცა. ჯვარზე დაწერილი იყო: „4 NIEZNANYCH ROS.LOTN.25.16“, რაც ნიშნავს: „უცნობი 4 პილოტი დაკრძალეს 25.16“. თარიღი ეწერა ევროპის კალენდრის მიხედვით. დაკრძალვის თვე არ აღმოჩნდა წარწერაში. იქ დასაფლავებული იყვნენ გმირები და პილოტები:
1971 წელს, ყაზახ-თოუზის საარჩევნო ოლქიდან, საბჭოთა კავშირის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად აირჩიეს საავიაციო მარშალი, პაველ კუტახოვი. საარქივო დოკუმენტების ანალიზის და კორექტირების შემდეგ, პაველ კუტახოვმა გმირი გადაასვენა თავის სამშობლოში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1916 კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:რუსი პილოტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პილოტები
რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია
thumb|რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია — საქართველოს ეკლესიის ყოფილი საეპისკოპოსო აღმოსავლეთ საქართველოში. რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთით მდებარე ერთ-ერთი საზღვრისპირა ეპარქია იყო. 2013 წლის 11 ოქტომბერს რუსთავისა და მარნეულის ეპარქიის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა რუსთავის ეპარქია და მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქია.
ისტორია
იგი მოიცავს ქალაქებს რუსთავს, მარნეულს, გარდაბანსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიას. იურისდიქცია ისტორიული ქვემო ქართლის ვაკეზე მდინარეების მტკვრის, ალგეთისა და ხრამის აუზებზე ვრცელდება. რუსთავის სამღვდელმთავრო ტერიტორიას აღმოსავლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთის მხრიდან ესაზღვრება მცხეთა-თბილისის, ჩრდილო-დასავლეთიდან – მანგლისისა და წალკის, დასავლეთიდან ბოლნისის ეპარქიები. ეპარქიის სამხრეთი საზღვარი ემთხვევა სომხეთისა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზრვარს. ეპარქიის ტერიტორიაზე საქართველოს გაქრისტიანების დასაწყისიდანვე იწყება ეკლესიათა მშენებლობა. IV ს. ბოლოს მითრდატ მეფეს (393-405) რუსთავში დაუდვია “ეკლესიისა საფუძველი”. ვახტანგ გორგასალის საეკლესიო რეფორმის შემდეგ რუსთავის საეპისკოპოსო ერთეულად აღირაცხა და იგი რუსთავის საერისთავოს ტერიტორიას მოიცავდა. თათარ-მონღოლთა შემოსევების შედეგად მოოხრდა ქალაქი რუსთავი და რუსთაველი ეპისკოპოსის სადგომად მიჩნეული იქნა მარტყოფი. მარტყოფში მყოფი მღვდელმთავარი კვლავ რუსთველად იხსენიებიდა. სამეფოებად გაყოფილ საქართველოში რუსთველი მღვდელმთავარი კახეთის სამეფოს მეორე სადროშოს სარდლობდა. ავტოკეფალის გაუქმების შემდეგ თითქმის ორი საუკუნის განმავლობაში საგანმანათლებლო და მწიგნობრული ტრადიციით გამორჩეული რუსთავის ეპარქიის აღდგენა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის ძალისხმევით გახდა შესაძლებელი.
2002 წლის 17 ოქტომბერს ეპარქიას ეწოდა რუსთავის და მარნეულის ეპარქია. 1997-2010 წწ. ეპარქიის მმართველი იყო მღვდელმთავარი მიტროპოლიტი ათანასე (ჩახვაშვილი). ამჟამად ეპარქიის მმართველი მღვდელმთავარია მთავარეპისკოპოსი იოანე (გამრეკელი).
2013 წლის 11 ოქტომბერს მოხდა ეპარქიის გაყოფა და ჩამოყალიბდა რუსთავისა და მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქიები.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი ეპარქიები
6 თებერვალი
6 თებერვალი — გრიგორიანული კალენდრის 37-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 328 დღე (ნაკიან წელში - 329).
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0206
ხანის მღვიმე
ხანის მღვიმე (Xan mağarası) — გამოქვაბული აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ქალაქ შუშას ტერიტორიაზე. სოფელ დაშალთში, ქალაქ შუშას სამხრეთით 5 კმ-ში, იევლაღ-ლაჩინ-ნახიჩევანის საავტომობილო გზიდან 2 კმ-ის დაშორებით, მდინარე ზარისლის ნაპირზე არის გამოქვაბული. მისი სიგრძე 125 კმ, სიგანე და სიმაღლე 10 მეტრია. მღვიმეში ნაპოვნია ძვ.წ. ნაპოვნია ძვ. წ. IV-II ათასწლეულისა და მე-10-14 საუკუნეების კერამიკა და შუა საუკუნეების მუსლიმური საფლავი.
პირურო
thumb|right|250px|პირუროს ნანგრევები პირურო (Piruru) — ინკამდელი კულტურის არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს პერუს ტერიტორიაზე უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციის ტანტამაიოს რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ბოკერია
საკუთარი სახელი ბოკერია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კრუასანი
მინი|კრუასანი კრუასანი (ფრანგულად: croissant წარმოთქმა: [ kʁwa.sɑ̃] მოსმენა ) არის კარაქიანი, აფუებული ფქვილისგან გაკეთებული საკონდიტრო ცომეული, რომელსაც ავსტრიული წარმოშობა აქვს, მაგრამ უფრო ცნობილია ფრანგული სამზარეულოდან. სახელი, მისი ფორმის გამო, მიიღო სიტყვა "crescent"-დან, რაც ქართულად ნახევარმთვარეს ნიშნავს. დამზადებულია საფუარიანი ფქვილისგან, რომელსაც ზემოდან კარაქით ფარავენ, რამდენჯერმე გადაკეცავენ, შემდგომში კი ფენებს ათხელებენ. მსგავსი მზადების პროცესი აუცილებელია ფენოვანი, ფანტლისებური ტექსტურისთვის, რომელიც კრუასანის მთავარი მახასიათებელია.
ნახევარმთვარის ფორმის პურების გაკეთება რენესანსის პერიოდიდან დაიწყო, ხოლო მსგავსი ნამცხვრების გაკეთება, II–IV საუკუნეებიდან. კრუასანები დიდი ხანია გვხდება ავსტრიულ და ფრანგულ საკონდიტროებში, თუმცა თანამედროვე კრუასანების ფორმის ჩამოყალიბება მხოლოდ მე-20 საუკუნის დასაწყისში მოხდა. 1970-იანი წლების დასასრულს განვითარდა ქარხანაში დამზადებული, გაყინული, წინასწარ ფორმამიცემული, მაგრამ გამოუცხობელი ცომი კრუასანების მოსამზადებლად, რამაც კრუასანები სწრაფი კვების ერთ-ერთ კერძად აქცია ამერიკის ამ გამოგონების პასუხად, საფრანგეთში შეიქმნა კრუასანების საკონდიტროები, რომელთაგანაც აღსანიშნავია La Croissanterie საკონდიტროთა ჯაჭვი. დღესდღეობით, 2008 წლის სტატისტიკის მიხედვით, ფრანგული საკონდიტროების 30-40% გაყინულ ცომს იყენებს კრუასანების დასამზადებლად.
კრუასანი ევროპის ქვეყნების უმრავლესობაში საუზმეზე მიირთმევა.
წარმოშობა და ისტორია
მინი|კიპფერლი კიპფერლი, კრუასანის თავდაპირველი ვერსია, დაახლოებით მე-13 საუკუნიდან გვხვდება ავსტრიაში და მას ჰქონდა სხვადასხვა ფორმა.
კრუასანის გაჩენა უკავშირდება ვენოვაზური (ვენაში დამზადებული) ცომეულის გაჩენას, რომლის პირველი დადასტურებული ვერსიაც 1839 წელსაა დოკუმენტირებული, როცა ავსტრიელმა არტილერიის ოფიცერმა, აუგუსტ ზანგმა დააარსა ვენური საცხობი პარიზში. ეს საცხობი მალე პოპულარული გახდა ფრანგებში, რამაც მისი მრავალი ახალი ვერსია გააჩინა.
დღესდღეობით, ყველაზე ადრეული კრუასანის დაწერილი რეცეპტი მე-20 საუკუნის დასაწყისს უკავშირდება. უკვე 1869 წელს, კრუასანი საზოგადოდ ცნობილი იყო როგორც სასაუზმე ნამცხვარი, 1872 წელს კი ის ჩარლზ დიკენსმა ახსენა ერთ-ერთ ნაწარმოებში.
ნაირსახეობები
გამოცხობამდე, კრუასანის ცომი შეიძლება იყოს ამოვლებული შოკოლადში, ნუშის კარაქში და ა.შ ასევე, კრუასანი შეიძლება შუაზე გაიჭრას და აივსოს სხვადასხვა ტკბილი ან მჟავე მასით. არომატს აძლევენ სხვადასხვა ხილით ან ხილის ჩირით. საფრანგეთში და ესპანეთში კრუასანები მიირთმევა შიგნით ყოველგვარი მასის ან ზემოდან კარაქის გარეშე, ან, იშვიათად, ნუშის ერთად. ა.შ.შ- ში, კრუასანებს ტკბილი შოკოლადით და ა.შ ავსებენ, ასევე, ზემოდან ტკბილი მასით ფარავენ. შეიძლება კრუასანების ლორით და ყველით ამოვსებაც. ლიბანში გვხვდება კრუასანები შოკოლადით, ყველით, თხილით. გერმანიაში, კრუასანებს ხანდახან მიირთმევენ ნუტელასთან ერთად.
იტალია
მარჯვნივ|frameless კრუასანის იტალიური ვერსიაც არსებობს, კორნეტო ან ბრიოჩე. ფრანგული კრუასანი უფრო ხრაშუნა და კარაქიანია, მაშინ, როცა იტალიური ვერსია უფრო რბილი და ფუმფულაა. იტალიელები მას ავსებენ ჯემებით ან შოკოლადით, ზემოდან კი დაფქვილ შაქარს ამატებენ. კორნეტო, კაპუჩინოს ჭიქასთან ერთად, ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საუზმეა იტალიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიული სამზარეულო
ჯონ მილტონი
ჯონ მილტონი (John Milton; დ. 19 დეკემბერი [ძვ. სტ. 9 დეკემბერი], 1608 — გ. 18 ნოემბერი [ძვ. სტ. 8 ნოემბერი] , 1674) — ინგლისელი პოეტი, მწერალი, პოლემიკოსი და გაერთიანებული სამეფოს სამოქალაქო მოღვაწე. მისი ნამუშევრებიდან ყველაზე ცნობილია ეპიკური პოემა დაკარგული სამოთხე. ასევე აღსანიშნავია მილტონის ტრაქტატი ბეჭდვითი სიტყვის თავისუფლების შესახებ – არეოპაგიტიკა.
მიჩნეული იყო წერილების მამად, პოლემიკოს მწერლად და ოლივერ კრომველის ოფიციალურად მსახურად. მილტონი ასევე ითვლება კალვინისტად. იგი ერთდროულად წერდა რელიგიისა და პოლიტიკის შესახებ. ინგლისურ ენასთან ერთად, წერდა ლათინურ და იტალიურ ენებზე, რისი მეშვეობითაც ჰქონდა დიდი საერთაშორისო რეპუტაცია მთელი ცხოვრების განმავლობაში.
ცხოვრების ადრეული წლები
thumb|left|190px| ტიტრი ბრიდის ქუშაზე. სწორედ აქ დაიბადა მილტონი ჯონ მილტონი დაიბადა 1608 წლის 9 დეკემბერს, ლონდონში, თუმცა მისი ოჯახი წარმომავლობით ოქსფორდშირიდან იყო. როგორც ბიოგრაფიები გადმოგვცემენ, მილტონს მამისგან მწერლობისა და მუსიკის დიდი ნიჭი და მისწრაფება გადმოჰყოლია, დედისა – სათნოება და მხედველობის სისუსტე. ამ შთამომავლობითმა მემკვიდრეობამ უდიდესი გავლენა მოახდინა როგორც პოეტის შემოქმედებაზე, ასევე მის პირად ცხოვრებაზე. მუსიკის უბრალო მოყვარული კი არ ყოფილა მამა, თვითონვე თხზავდა, თავისი დროის გამოჩენილ კომპოზიტორად ითვლებოდა. წერდა ლექსებსაც. მამამ გადაწყვიტა შვილისთვის ფართო ლიტერატურული და მუსიკალური განათლება მიეცა. პირველი მასწავლებელი თვითონვე იყო. ბავშვი ძალიან ბეჯითი გამოდგა. თამაშობით ნაკლებად ერთობოდა, თითქმის მთელი დღეები წიგნებს უჯდა. თვითონვე იგონებს, „რაც თორმეტი წლის გავხდი, მერე არ მახსოვს შუაღამემდე დავწოლილიყავი ლოგინში, ერთთავად ვმეცადინეობდი“. ასეთი ბეჯითი მეცადინეობის და განსაკუთრებული ლინგვისტური ნიჭის წყალობით მან პატარაობაშივე სრულყოფილად შეისწავლა ლათინური და ბერძნული, ხოლო ცოტა ხნის შემდეგ – ფრანგული, იტალიური, ებრაული, ქალდეური და სირიული ენები.
ჯონ მილტონმა თავისი პატარა წვლილი მუსიკაშიც დატოვა. მას მამისგან გამოყოლებული ნიჭი კომპოზიტორობაში ჰქონდა. იგი თანამშრომლობდა იმ დროის მნიშვნელოვან მუსიკოსებთან, აღსანიშნავია ჰენრი ლოუსი.
სტუდენტობის წლები
თექვსმეტი წლის ჯონ მილტონი კემბრიჯის უნივერსიტეტის სტუდენტი გახდა და შვიდი წელი დაჰყო მასში, 1625 წლიდან 1632 წლამდე. იგი არც სტუდენტობის დროს ღალატობდა ბავშვობის ჩვეულებას – მთელ თავისუფალ დროს კითხვასა და მეცადინეობას ანდომებდა. დროდადრო წერდა ლექსებს. საგულისხმოა, რომ ლექსებს იგი თავდაპირველად ლათინურად წერდა. სტუდენტობის დროსვე რამდენიმე ლექსი დედაენაზეც დაწერა ინგლისურად. ხოლო სონეტები, რაც ასევე უნივერსიტეტის ხანას განეკუთვნება, დაწერილი აქვს იტალიურად, რადგან იტალია კლასიკური სონეტის სამშობლოდ ითვლებოდა. აქ საინტერესო ისიცაა, რომ მან სრულყოფილად, როგორც დედაენა, რამდენიმე ენა იცოდა. სწავლის დამთავრების შემდეგ, იგი გაემგზავრა საცხოვრებლად ლონდონის გარეუბან ჰამერსმითში, თავის მშობლებთან. სამი წლის შემდეგ კი მათთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ბაკინგემშირის სოფელ ჰორტონში.
სოფელში გატარებული წლები
thumb|200px|left|ჯონ მილტონი დაახლ. [[1629 წ. 17-ე საუკუნის უცნობი მხატვარი]] მიუხედავად საოცარი სიბეჯითისა და გულმოდგინებისა, რითაც მილტონი ცოდნას ეწაფებოდა, გულში იგი მაინც უკმაყოფილო იყო, რატომ მეტი ვერ მოვასწარიო; ისეთი წინათგრძნობა ჰქონდა, რომ რაღაც დიდი საქმისთვის იყო მოწოდებული და იმ საქმისთვის ემზადებოდა. ამ მხრივ საინტერესოა ერთი ლექსი, დაწერილი თავისი დაბადების ოცდამესამე წლისთავზე. იგი ჰკიცხავს დროს, ყმაწვილკაცობის ამ „დახელოვნებულ ქურდს“, რომელმაც შეუმჩნევლად მოჰპარა მას ოცდასამი წელი. პოეტი უკმაყოფილო იყო, რატომ მეტის გაკეთება ვერ შევძელიო. მოწიფულობის ზღურბლზე მდგომს ამაღლების მიზნები ამოძრავებდა.
უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ სოფლად გატარებული რამდენიმე წელი ყველაზე უფრო მშვიდი იყო პოეტის ცხოვრებაში.
ამ დროისთვის უკვე კარგა დიდი სიმდიდრის პატრონმა მამამ თავი დაანება მუშაობას და სოფლად დასახლდა, ჰორტონში. სწორედ ამ მყუდრო სოფელში გაატარა მილტონმა ოთხი თუ ხუთი წელი. გარეშე ხალხისათვის ეს მეტად უცნაური მოვლენა იყო – უნივერსიტეტდამთავრებულ ახალგაზრდას, ჩვეულებისამებრ, მაშინვე სამსახურისათვის უნდა მოეკიდა ხელი, მამის ხელობას გაჰყოლოდა ან არადა მღვდლად კურთხებულიყო, როგორც ეს თავიდანვე ჰქონდათ გათვალისწინებული. მღვდლობა მილტონმა არ ისურვა, არც მამის ხელობას გაჰყვა. მისი მოწოდება სულ სხვა რამ იყო და ამისთვის ემზადებოდა. მაგრამ 5 წლის „უქმად“ ყოფნამ დიდი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია, მეზობლები და ნათესავ-მეგობრები სიზარმაცეს უკიჟინებდნენ ახალგაზრდა პოეტს, სიზარმაცეს სწამებდნენ მას, ვინც დილის რიჟრაჟიდან შუაღამამდე თავაუღებლად მუშაობდა, ჯანის სიმრთელეს ინადგურებდა, თვალის სინათლეს იშრეტდა. თითქოს წინასწარ გრძნობდა დიდ ცხოვრებისეულ ტრაგედიას – სრულ სიბრმავეს – რაც რამდენიმე წლის შემდეგ დაატყდა თავს და ეშურებოდა, რათა მეტი წაეკითხა და განეცადა, რადგან დიდ პოემებზე მუშაობის დროს, რაც აქვე უნდა ითქვას, ადრევე ჰქონდა ჩაფიქრებული, ყველაფერი ზეპირად სცოდნოდა. thumb|200px|ჯონ მილტონის „ხატმებრძოლეობის“ (Eikonoklastes) პირველი გამოცემაავი წინათგრძნობით შეპყრობილი, თითქმის ხარბათ ეწაფებოდა ბუნების მომხიბლაობას, რათა ეს შთაბეჭდილებები ცოცხლად გაჰყოლოდა სიბრმავეში და ბევრი მომხიბლავი სურათი ახლადნანახივით, ახლად მიღებული შთაბეჭდილებით გადაეტანა ქაღალდზე. ბიოგრაფიების გადმოცემით, სოფელი, სადაც ოთხი თუ ხუთი წელი გაატარა მილტონმა, მართლაც მომხიბლავი ადგილი იყო, გაშენებული მომაღლო გორაკზე, იქვე სწრაფი მდინარე ჩამოუდიოდა, ერთი მხრივ ტყე ერტყა, აქეთ-იქით – ბაღ-ვენახები, უფრო მოშორებით – გაშლილი მინდვრები, საძოვრებზე შეფენილი ნახირი. სოფელში გატარებული წლები ნაყოფიერი იყო შემოქმედებითადაც. ამ დროს შექმნა მან პიესა-ნიღაბი კომუსი, ორი პოემა – L'Allego (მხიარული) და Il Penseroso (დაღვრემილი), აგრეთვე რამდენიმე ლექსი, რომელთაგან საინტერესოა ელეგია ლისიდასი, რაც მეგობრის დაღუპვამ დააწერინა. პოეტი მისტირის მეგობარს, რომელიც ზღვაში დაიხრჩო, გაუელვებდა ფიქრი, ვაითუ მეც ასე უდროოდ დავიღუპო და ვერ მოვახერხო იმის გაკეთება, რისთვისაც მოწოდებული ვარო. როგორც ვხედავთ, ფიქრი იმისა, რომ იგი რაღაც დიდისათვის არის მოწოდებული, არასოდეს არ ასვენებს.
როგორც მკვლევარები შენიშნავენ, მილტონის მოღვაწეობის ამ პერიოდს, ისევე როგორც მთელს მის შემოქმედებას, გაორების ბეჭედის აზის: ძვალ-რბილში გამჯდარ პურიტანულ მსოფლმხედველობას ჰუმანიზმის იდეები ერწყმის. ერთი მხრივ, იგი აღტაცებულია ანტიკური სამყაროთი, მისი ხელოვნებით, მთელი მისი კულტურით, მაგრამ, ამავე დროს, მისთვის, როგორც პურიტანული სულისკვეთებით გამსჭვალული კაცისათვის, მიუღებელია ის ზედმეტი თავისუფლება, რაც, მაგალითად ჰომეროსისთვის არის დამახასიათებელი. ასეთი გაორების ნიშნად მკვლევარებს სხვა მაგალითებიც მოჰყავთ. პუტირანული მსოფლმხედველობის მიუხედავად, მილტონი, როგორც ჭეშმარიტი ჰუმანისტი, პატივისმცემელი იყო თეატრისა, სონეტი მიუძღვნა შექსპირს და, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პიესა-ნიღაბსაც წერდა.
გაორების კარგ ნიმუშს წარმოადგენს პოემები L'Allego და Il Penseroso, რომლებიც ერთდროულად შეიქმნა და ერთმა კრიტიკოსმა მოხდენილად „ტყუპი პოემები“ უწოდა. L'Allego იტალიურად მხიარულს ნიშნავს და ამ პოემაში დახატულია მხიარული ყმაწვილი კაცი, რომელიც დიდად არაფერზე იწუხებს თავს, ნაღველს ახლოსაც არ იკარებს, გატაცებულია შექსპირის პოეზიით. პოემაში მომხიბლავად არის დახატული ბუნების იდეალური სურათები. ერთი სიტყვით, მთელი ნაწარმოები გაჟღენთილია რენესანსული სულით.
მოგზაურობა
დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მილტონისთვის ევროპის კონტინენტზე მოგზაურობას. მან მოიარა საფრანგეთი, შვეიცარია, იტალია. განსაკუთრებით დიდი ხანი დაჰყო იტალიაში. წელიწადზე მეტი დრო გაატარა მან უცხოეთში და ანტიკური სამყაროს პატივისმცემელ პოეტისათვის ეს დრო წარუშლელი შთაბეჭდილებებით იყო სავსე. ფლორენციაში ყოფნის დროს იგი შეხვდა და ესაუბრა ინკვიზიციის ტყვეობაში მყოფ უდიდეს მეცნიერსა და ჰუმანისტს გალილეის. შესანიშნავი თემაა მხატვრისათვის – მწირის სენაკში გამოკეტილი, გაწამებული, გვემული, შანთებით დადაღული და დამცირებული ბრმა ტიტანი და მასთან მოსაუბრე ახალგაზრდა მეოცნებე პოეტი, რომელსაც ბედი ამგვარსავე წამებას, გვემას, ტანჯვასა და სიბრმავეს უმზადებს. კარგა ხნის შემდეგ, თავის ერთ-ერთ ცნობილ ტრაქტატში მილტონი იხსენებს ამ შეხვედრას. აღშფოთებით წერს, როგორ იყო დიდი გენიოსი დადაღული გახურებული შანთებით, როგორ ჰქონდა სხეული დალილავებული! ეს შეხვედრა მან გაიხსენა იმ ტრაქტატში, სადაც პოეტი სიტყვისა და ბეჭდვის თავისუფლებას მოითხოვდა. სიტყვის თავისუფლების მოსპობა იკვიზიციის იმ უმაგალითო მხეცობას ჰგავსო, დაასკვნა პოეტმა.
სავარაუდოდ სწორედ გალილეისთან შეხვედრის შემდეგ გაუძლიერდა მას სიძულვილი პაპიზმისა და ინკვიზიციის მიმართ. იეზუიტები გრძნობდნენ მის განწყობილებას და გაფაციცებით უთვალთვალებდნენ.
უფრო დიდი ხნით აპირებდა მილტონი იტალიაში დარჩენას, მაგრამ სამშობლოში მომხდარმა ამბებმა დააჩქარეს მისი დაბრუნება. ეს ის დრო იყო, როდესაც ურთიერთობა მონარქიასა და პურიტანულ ბურჟუაზიას შორის სულ უფრო და უფრო მწვავდებოდა და აშკარა ბრძოლის ხასიათი დაედო. იგი სამშობლოში დაბრუნდა 1939 წლის ივლისში ან აგვისტოში.
შემოქმედების მეორე პერიოდი
thumb|250px|მილტონი უკითხავს „დაკარგულ სამოთხეს“ თავის ქალიშვილს. მხატვარი: [[ეჟენ დელაკრუა, 1826]] სწორედ უცხოეთიდან სამშობლოში დაბრუნებით იწყება მილტონის ცხოვრების მეორე აქტი, ანუ მისი შემოქმედების მეორე პერიოდი. ეს პერიოდი ორ ათეულ წელს მოიცავს და ხასიათდება დიდი დაძაბულობით, მგზნებარებითა და შემართებით. პოეტი გაბედულად გამოდიოდა პოლიტიკური მოღვაწეობის ასპარეზზე, იგი მთელი ენერგიითა და მონდომებით ემსახურებოდა თავისუფლების საქმეს, პოეტის კალამი დროებით გვერდზე გადადო და მთლიანად პუბლიტურ მოღვაწეობას მიეცა.
მაგრამ უცხოეთიდან დაბრუნებისთანავე არ გამოსულა იგი პოლიტიკური მოღვაწეობის ასპარეზზე, ჯერ თითქოს შორიდან ზომავდა, გარედან უყურებდა, აქტიური ბრძოლისათვის ემზადებოდა. პირველად პედაგოგიურ მოღვაწეობას შეუდგა: ჯერ ობლად დარჩენილ დისწულებს დაუწყო სწავლება, მერე რამდენიმე ბავშვი კიდევ მიემატა, და ასე, კერძო სკოლასავით მოაწყო. ასწავლიდა ენებს, მათემატიკას, ასტრონომიას, ბიბლიას... ეს ფაქტი უმთავრესად იმით არის მნიშვნელოვანი, რომ, როგორც ეტყობა, სწორედ ამან დააწერინა პოეტს ცნობილი პუბლიცისტური წერილი აღზრდის შესახებ. აღზრდის საკითხებზე უნივერსიტეტში ყოფნის დროსაც ბევრჯერ დაფიქრებულა მილტონი, ახლა კი მკაფიოდ და მთელი სიმწვავით ჩამოაყალიბა თავისი შეხედულებანი აღზრდის შესახებ. ადამიანის აღზრდისა და სულიერად ფორმირების საქმე მას პირველხარისხოვან საკითხად მიაჩნდა. სწორედ აღზრდილ ხალხს სათნოებაც ექნება, ძლიერი ნებისყოფაც, ხასიათის სიმტკიცეც და ვნებათა დაოკების უნარიცო, ამბობდა იგი. არავითარი შეზღუდვა! სკოლა სახელმწიფო დაწესებულებად უნდა იქცეს, საიდანაც სულით მტკიცე მოქალაქეები გამოვლენ. „მე მოვითხოვ თავისუფალსა და ყოველმხრივ აღზრდას; ამგვარად აღზრდილი ადამიანი ცხოვრებაში სამართლიანი იქნება, პირადსა თუ საზოგადოებრივ მოვალეობებს ბრძნულად და ვაჟკაცურად შეასრულებს, ომისა თუ მშვიდობის დროს“.
იმავე ხანებში მილტონი დაქორწინდა. ეს მოხდა სრულიად მოულოდნელად, როგორც ბიოგრაფები შენიშნავენ, თვითონ პოეტისათვისაც კი მოულოდნელად. მოგზაურობის დროს იგი შემთხვევით გაეცნო სოფლელი ჯენტლმენის როიალისტ რიჩარდ პაუელის ოჯახს, მოეწონა მისი 17 წლის ქალიშვილი მერი და ცოლად შეირთო. ქორწინება ვერ გამოდგა ბედნიერი. რამდენიმე კვირის შემდეგ ქალი მამის სახლში გაემგზავრა, თითქოს მოკლე ვიზიტით. სინამდვილეში კი მალე გაირკვა, რომ მას მტკიცედ გადაეწყვიტა, აღარ დაბრუნებოდა ქმარს. გალაღებულ ცხოვრებას მიჩვეული ყმაწვილი ქალი ვერ შეეგუა ქმრის აცტეკურ რეჟიმს. ცოლ-ქმრის ხასიათი, პოეტის „ტყუპი პოემების“ გმირების მსგავსად, ერთმანეთისაგან სავსებით განსხვავებული გამოდგა. ქმარი რიჟრაჟიდან მოკიდებული შუაღამემდე წიგნებში იქექებოდა, მუდამ დაღვრემილი და სერიოზული იყო. შესვენების დროს სევდისმომგვრელი რელიგიური მუსიკით ერთობოდა... მისი ღრმა, შინაგანი პოეტური ბუნება მხიარულებასა და ცეკვა-თამაშს დაჩვეული ყმაწვილი ქალისთვის შეუმჩნეველი რჩებოდა.
გული მამის სტუმართმოყვარე, მხიარული ოჯახისკენ მიუწევდა. აქვე უნდა ვახსენოთ პოეტის ერთი ბიოგრაფის სიტყვები: „მილტონის ხასიათში მკაცრი სერიოზულობა იგრძნობოდა, მაგრამ ვერ იტყოდი, ქეში და დაბღვერილიო. მისი ამაღლებული გონება წვრილმანი საქმეებისთვის ვერ იცლიდა. საუბრის დროს ხშირად სატირიკული ტონი ჰქონდა. სასიამოვნო თანამოსაუბრე იყო და დახვეწილი თავაზიანობით გამოირჩეოდა“. მილტონი საშუალოზე ოდნავ დაბალი ტანისა ყოფილა. ახალგაზრდობაში ქალური სილამაზე ჰქონდა, მერე თანდათანობით ვაჟკაცური იერი მიეცა. ქერა თმა შუაზე ჰქონდა გაყოფილი, ჩამოგრძელებული კულულები მხრებზე სცემდა. მის ცისფერ თვალებს სრული სიბრმავის დროსაც ვერ შეატყობდით, სინათლე თუ ჰქონდათ დაშრეტილი. მხრებში გამართული დადიოდა, ამაყი იყო, ზვიადი შესახედაობა ჰქონდა... thumb|left ცოლის შინიდან გაქცევამ დააწერინა რამდენიმე ტრაქტატი გაყრის შესახებ, სადაც პოეტი გმობს არსებულ წესს და ეკლესიის კანონების საწინააღმდეგოდ მოითხოვს გაყრისთვის გასამართლებულ საბუთად მიღებულ იქნას თითქოს ისეთი უმნიშვნელო ფაქტი, როგორიც არის ხასიათთა შეუგუებლობა. ოთხი ტრაქტატი მიუძღვნა პოეტმა გაყრის საკითხს (1643-1645 წწ.). მისი შეხედულებანი ამ საგანზე გამომდინარეობდა მისივე საერთო მსოფლმხედველობიდან პიროვნების თავისუფლების შესახებ. საზოგადოების ბედნიერებისთვის სამი სახის თავისუფლებაა აუცილებელი, აცხადებს პოეტი - რელიგიის თავისუფლება, პირადი თავისუფლება და მოქალაქეობრივი თავისუფლება.
საინტერესოა ამავე პერიოდში დაწერილი პამფლეტები და ტრაქტატები რელიგიის თავისუფლების შესახებ. იმავე შეუპოვრობითა და პირდაპირობით, რითაც მომდევნო წლებში მთელს ევროპაში გაითქვა სახელი თავისი პოლიტიკური ტრაქტატებითა და პამფლეტებით, მილტონი ამ პირველ წერილებშიაც ხმას იმაღლებს ეპისკოპალური ეკლესიის წინააღმდეგ, მოითხოვს ეკლესიის გამოყოფას სახელმწიფოსაგან იმგვარად, რომ რელიგიის საქმეებში არავითარი გარეგანი ჩარევა არ ხდებოდეს. რელიგია შინაგანი რწმენის საქმეა და სრულ თავისუფლებას მოითხოვსო, მთელი სიმძაფრით აცხადებს იგი.
ჯერ კიდევ 1641 წელს გამოქვეყნებულ ტრაქტატში „რეფორმაციისა და იმ მიზეზების შესახებ, რამაც აქამდე დააყოვნა ინგლისში მისი გატარება“, მილტონი მთელი მოურიდებლობითა და ზიზღით გმობს ეპისკოპოსობას, მის დამცველებს, მთელი სიმწვავითა და გამძაფრებით ილაშქრებს მათ წინააღმდეგ. მოითხოვს ეპისკოპოსების ძირფესვიანად ამოძირკვას და პრესვიტერიანული კულტის შემოღებას. კათოლიკური ეკლესიის სიძულვილიტ არის გამსჭვალული მთელი წერილი. მაგრად ეპისკოპოსების წინააღმდეგ გალაშქრება მხოლოდ დასაწყისი იყო იმ შეუპოვარი ბრძოლისა, რასაც ჯათოლიკური ეკლესიის წინააღმდეგ აწარმოებდა მილტონი. პამფლეტს პამფლეტზე აქვეყნებდა, სულ უფრო და უფრო მძაფრი და დაუნდობელი ხდებოდა. მისი მგზნებარე სული თავისულფლებისაკენ მიისწრაფვოდა. მხოლოდ იმ რელიგიას სცემდა პატივს, რომელიც გულის სიღრმიდან მოდიოდა.
პოეტი არ ერიდებოდა „წმინდა წიგნის“ კრიტიკასაც, მას ადამიანის გონება უფრო მტკიცე დასაყრდენად მიაჩნდა ცხოვრებაში, ვიდრე ღვთის სიტყვა, სწორედ საკუთარმა გონებამ უნდა აზიაროს ადამიანი ნამდვილ თავისუფლებასა და ბედნიერებას: რაკი ადამიანი ღმერთის შექმნილია, რაკი მისი ხატებად გვევლინება იგი (ამას კი მილტონი არ უარყოფს), მას ძალაც შესწევს თავისი პირადი თავისუფლება და ბედნიერება დაიმკვიდროს. აქ კიდევ უფრო მკაფიოდ იჩინა თავი მილტონის ჰუმანისტურმა განწყობილებებმა, იგი შორსა დგას პურიტანული რელიგიის პესიმიზმისაგან და სჯერა, რომ გონეაბა ადამიანისა თვითონვე დაიმკვიდრებს ბედნიერებას.
მეცნიერები საინტერესო დაკვირვებას ახდენენ მილტონის შემოქმედებაზე:თავისი რელიგიურ-ფილოსოფიური მსოფლმხედველობით პოეტი მატერიალიზმისკენ იხრებაო. ღმერთმა ადამიანი მატერისგან შექმნა და მატერია თვითონ ღმერთის ელემენტიაო. აქვე მოჰყავთ მილტონის ცნობილი სიტყვები ტრაქტატიდან: „ქრისტიანული დოქტრინის შესახებ“, ადამიანი ცოცხალი არსებაა, ერთიანი და განუყოფელი. შეუძლებელია, რომ იგი ორი სხვადასხვა, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ელემენტისაგან - სულისა და ხორცისაგან შექმნილიყო.
მილტონის ტრაქტატები უკვე იშვიათად იბეჭდება, და მხოლოდ ამ დარგში მომუშავე მეცნიერებისთვისაა ხელმისაწვდომი. მაგრამ ვინც წაიკითხავს პოეტის უდიდეს ქმნილებას „დაკარგულ სამოთხეს“, რომელიც ხსენებულ ტრაქტატებზე უფრო გვიან დაიწერა, იგი დარწმუნდება ამ აზრის სიმართლეში. გავიხსენოთ რაფაილის სიტყვები, როდესაც იგი ადამს ესაუბრება - ანგელოზებიც მატერიალური არსებები არიან, ოღონდ უფრო მსუბუქი ნივთიერებისაგან შექმნილიო. საინტერესოა ის სურათიც, როდესაც ღმერთი ლხინს გაუმართავს ანგელოზებს და სუფრა ხორაგეულით გაივსება.
ადამიანის ცხოვრების უპირველესი დანიშნულებაა ფუჭი ვნებანი დაიოკოს და სათნოებას მიცეს გასაქანი. პოეტი სასტიკად ილაშქრებს ადამიანის თავისუფლების გარეგნული შეზღუდვების შესახებ და ამითაც იგი ნამდვილ ჰუმანისტად გვევლინება. thumb|180px|ჯონ მილტონის ბიუსტი აქვე არ შეიძლება არ გავიხსენოთ მილტონის შესანიშნავი ტრაქტატი ბეჭდვითი სიტყვის თავისუფლების შესახებ („არეოპაგითიკა“). ტრაქტატი დაწერილია მოწოდების სახით, რითაც პოეტი პარლამენტს მიმართავს. ამ ტრაქტატში იგი რჩეული პირდაპირობითა და სიმწვავით მოითხოვს ბეჭდვის განუსაზღვრელ თავისუფლებას. „წიგნის მოკვლა კაცის კვლაზე ნაკლები დანაშაული როდია“, წერს იგი და გალილეისთან შეხვედრას იხსენებს. მიმართვა დაწერილია დიდი ორატორული ნიჭითა და მგზნებარებით და მთელს ინგლისურ პუბლიცისტურ ლიტერატურაში დღემდე ერთ-ერთ უბრწყინვალეს ნაწარმოებად არის მიჩნეული. განუსაზღვრელად დიდი იყო ტრაქტატის ემოციური ზემოქმედებაც; მისი გამოქვეყნების შემდეგ საგრძნობლად შესუსტდა ცენზურის გავლენის ძალა და სისასტიკე. ერთი ცენზორი იმდენად შეაწუხა სინდისი ქენჯნამ, რომ სამსახურიდან გადადგა.
აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მილტონის ყველა პუბლიცისტურ წერილს პოლიტიკურ წრეებსა და მთელ საზოგადოებაში დიდი რეზონანსი და ზემოქმედების ძალა ჰქონდა. მისმა ტრაქტატებმა რელიგიის შესახებ საგრძნობლად შეასუსტა ეპისკოპოსების გავლენა. ეპისკოპოსები დაითხოვეს კიდეც ლორდთა პალატიდან, როგორც გადმოცემენ, ერთ-ერთმა მისმა პოლემისტური ხასიათის ტრაქტატმა ისეთ დღეში ჩააგდო მოწინააღმდეგე, - საკმაოდ დიდი მეცნიერი და გავლენიანი პირი, - რომ ყოველგვარი პასუხის ხალისი დაუკარგა და საბოლოოდ, დადარდიანებულს, გული გაუსკდა. აქ ის კი არ არის მთავარი, ნამდვილად მილტონის წერილმა გაუხეთქა გული თუ არა მოწინააღმდეგეს. მთავარია თვით ფაქტი, როგორი აზრი იქმნებოდა პოეტის შესახებ, რა შიშის ზარსა სცემდა მისი ყოველი გამოსვლა მტრებს, როგორ აღაფრთოვანებდა რესპუბლიკის მომხრეებს. ქვემოთ ჩვენ ვნახავთ, როგორი რეაქცია გამოიწვია მისმა წერილმა, რომელშიაც ავტორი სამართლიანად მიიჩნევდა მეფის სიკვდილით დასჯას. მილტონის სახელი მთელს ევროპაში ქუხდა. ხალხი საგანგებოდ ჩამოდიოდა სხვა ქვეყნებიდან, რათა კრომველისა და მილტონისათვის შეევლო თვალი.
ცოლის მოულოდნელმა და უცნაურმა განშორებამ, რაღა თქმა უნდა, დიდი სულიერი ტკივილი მიაყენა პოეტს. წერილი მისწერა და პასუხი არ მიიღო, კაცი გაუგზავნა და ცუდად შეხვდნენ იმ კაცს. სიამაყემ ნება არ მისცა თვითონვე ჩაეკითხა. ხოლო როდესაც ორი წლის შემდეგ, ასევე მოულოდნელად, ახალგაზრდა ცოლი უკანვე მობრუნდა და ფეხებში ჩაუვარდა, პატიება სთხოვა, მილტონდა იგი დიდსულოვნებით მიიღო. საქმე ის არის, რომ იმ ორი წლის განმავლობაში ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში დიდი ცვლილებები მოხდა; მეფის ჩამოგდების შემდეგ პაუელების როიალისტურად განწყობილმა ოჯახმა დევნა განიცადა. ახალ მთავრობასთან დაახლოებულმა მილტონდა სიმამრიც შეივედრა და თავის სახლში მისცა თავშესაფარი. ცოლქმრული ბედნიერება არც ამის შემდეგ გაგრდძელებულა დიდხანს: 1653 წელს მერი პაუელი გარდაიცვალა, მეოთხე შვილის მშობიარობას გადაყვა.
ინგლისური ანდაზა - misfortunes never come singly (უბედურება ცალად არასოდეს არ მოდოს) - ამჟამად გამართლდა. ცოლის სიკვდილს წინ უსწრებდა კიდევ ერთი დიდი უბედურება: 1652 წელს მილტონი სავსებით დაბრმავდა. მთელი ათი წლის განმავლობაში იგი თანდათანობით კარგავდა სინათლეს. ექიმები სასტიკად უკრძალავდნენ მუშაობას, აფრთხილებდნენ, რომ სრული დაბრმავება მოელოდა. მაინც ვერ გატეხეს პოეტი. „პოეზია ხომ მივიტანე მსხვერპლად, ახლა მზადა ვარ თვალის სინათლეც შევწირო თავისუფლებისათვის ბრძოლას“, უპასუხებდა იგი. ორმოცდახუთი წლის დაქვრივებულ, ბრმა პოეტს მოსავლელად დარჩა სამი თავნება გოგონა, რომელთანაგაც უფროსი რვა წლისა იყო.
უდიდესი სულიერი სიმტკიცისა და გმირობის მაგალითია მილტონის მერმინდელი ცხოვრება. ბრმა პოეტი ამის შემდეგაც არ მორჩილდება ბედს და ჩვეული სიბეჯითითა და შეუპოვრობით განაგრძობს მუშაობას, ბრძოლას, დიდ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. thumb|250px|left|[[მილტონის კოტეჯი - სწორედ აქ გაატარა პოეტმა ცხოვრების უკანასკნელი ათი წელი]] ეს ოცი წელი, ნამდვილი მოწიფულობის ხანა, რაც პოეტის შემოქმედების მეორე პერიოდს, მისი ცხოვრებისეული დრამის მეორე აქტს მოიცავს, მართლაც პოეზიის სამსხვერპლოზე მიტანის ხანად შეიძლება ჩაითვალოს. სულ რამდენიმე სონეტი დაწერა ამ ხნის განმავლობაში. მისთვის ძალიან ძვირფასი ყოფილა ქვეყნის თავისუფლებისათვის ბრძოლა, რამაც ლექსის საწერად გამზადებული კალამი გვერდზე გადაადებინა და პოლიტიკური პამფლეტები აწერინა.
მილტონი სახელმწიფო მდივნის როლს ასრულებდა. იგი ავსებდა და ადგენდა ხოლმე დიპლომატიურ ოქმებს, ყოველგვარ სახელმწიფოებრივ მიწერ-მოწერას, რაც იმ დროს ლათინურ ენაზე წარმოებდა. ის იყო იმ ურიცხვი პამფლეტების პასუხისგამცემი, რაც რესპუბლიკური სახელმწიფოს წინააღმდეგ იწერებოდა ხოლმე არა მარტო ინგლისსში, არამედ და უმთავრესად ევროპის სხვა ქვეყნებში. ამ ტრაქტატებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და საყურადღებოა „ხატის მებრძოლი“, რომელშიც იგი ემოციური დამაჯერებლობით ამართლებს მეფის ჩამოგდებასა და დასჯას, ასაბუთებს, რომ ხალხს უფლება აქვს ტირანი მოსპოს. ტრაქტატი დაიწერა იმ პამფლეტის წინააღმდეგ, რომელიც მეფის დასჯის შემდეგ გამოქვეყნდა და სადაც მეფე წამებულად იყო გამოყენებული. ის პამფლეტი მაშინ ყუმბარასავით გავარდა და ხალხში როიალისტების თანაგრძნობა გააღვიძა. მილტონის შესანიშნავად დაწერილმა პასუხმა ერთმაშად გააქარწყლა პამფლეტების გავლენა: პამფლეტის გულაჩუყებული, რესპუბლიკის წინააღმდეგ ამხედრებული ხალხი ხელადვე შეატრიალა და კვლავ რესპუბლიკის თანამგრძნობთა რიგებში ჩააყენა. ასევე მნიშვნელოვანია "Defensio pro populo Anglicano" („ინგლისელი ხალხის დაცვა“) და "Defensio Secuda" („მეორე დაცვა“)
ტრაქტატებში მილტონი რესპუბლიკური მმართველობის ქომაგად გვევლინება, სამარცხვინო ბოძზე აკრავს რესპუბლიკის მტრებს და სასტიკას ილაშქრებს მათ წინააღმდეგ. ხალხს უფლება აქვტ მმართველობის ის ფორმა აირჩიოს, რაც უფრო შეეფერება მის ინტერესებს. ხალხს უფლება აქვს ცალკეულ პირებს ჩააბაროს ქვეყნის მართვა, მაგრამ ამ პირებმა ბოროტად არ უნდა გამოიყენონ მმართველობა. თუ ასე მოხდა, ხალხს იმის უფლებაცა აქვს, დასაჯოს ამგვარი მმართველი. ასეთია პოეტის შეხედულება ამ საკითხზე.
კრომველთან უერთიერთობა
ბუნებრივად ისმება კითხვა - და ბიოგრაფებიც ვერ უვლიან გვერდს მას, სულ სხვადასხვაგვარად ცდილობენ ამ მოვლენის ახსნას, - როგორც მოხდა, რომ რევოლუციის გამარჯვებისათვის, რესპუბლიკური იდეების დამკვიდრებისა და ხალხის თავისუფლებისათვის მებრძოლი მილტონი ბოლომდე ერთული დარჩა კრომველისა? როგორც ცნობილია, კრომველმა სამხედრო დიქტატურა შემოიღო და პარლამენტი გარეკა, თავი ლორდ-პროტექტორად გამოაცხადა და სტიუარტების დინასტიის ნაცვლად საკუთარი დინასტიის დამკვიდრება სცადა. მილტონი ერთ-ერთ თავის ადრინდელ ტრაქტატში, რომელშიაც ქება-დიდებას ასხამს კრომველს, იქვე აფრთხილებს მას: „შენ, ვისაც ამდენი საშიშროებისათვის გაგისწორებია თვალი თავისუფლებისათბის ბრძოლის დროს, თვითონვე არ გამოიჩინო ძალმომრეობა, არც სხვას გაათელინო ფეხქვეშ ეს თავისუფლება!“. რატომ არ დაშორდა მას მილტონი, რატომ მაშინვე არ გასწყვიტა კავშირი, რატომ აგრძელებდა სახელმწიფო მდივნად სამსახურს მასთან და, მისი სიკვდილის შემდეგ, მის შვილთანაც, რომელმაც კრომველი შესცვალა? ასე მსჯელობს ზოგი ბიოგრაფი და ამ ფაქტს პოეტის მთელ მოღვაწეობაში შავ ლაქად მიიჩნევს. ზოგი ბიოგრაფი იმითი ცდოლობს გაამართლოს პოეტის ასეთი მოქმედება, რომ ქვეყნის არეულობის დროს, თითქოს ათწლიანი სამოქალაქო ომის შემდეგ, პარტიათა შორის დაძაბული ბრძოლების ვითარებაში, როდესაც როიალისტები თავგანწირვით იღვწოდნენ რესტავრაციისათვის და შეთქმულებას შეთქმულებაზე აწყობდნენ რესპუბლიკის წინააღმდეგ, კრომველი იძულებული იყო სამხედრო დესპოტიზმისათვის მიემართა. იმ მოსალოდნელ რესტავრაციის საშინელებასთან შედარებით კრომველის დესპოტიზმი უფრო ნაკლები ბოროტება იყოო.
შემოქმედების მესამე პერიოდი
thumb|175px|ჯონ მილტონის პოემის, [[დაკარგული სამოთხე|დაკარგული სამოთხის პირველი გამოცემის გარეკანი]] 175px|thumb|მილტონი სიცოცხლის ბოლოს როგორც ცნობილია, რესტავრაცია მაინც მოხდა, 1660 წელს. და ქედან იწყება სწორედ პოეტის ცხოვრების დრამის მესამე, სევდიანი აქტი, მისი შემოქმედების მესამე პერიოდი. პოლიტიკურად განადგურებული, მატერიალურად გაღარიბებული (მის ქონებას კონფისკაცია უყვეს), ფიზიკურად გატეხილი, ორივე თვალში სინათლედაშრეტილი და უთვისტომო (მეორე ცოლი, რომელიც განსაკუთრებული ალერსითა და მზრუნველობით უვლიდა და პოეტსაც ნაზად უყვარდა, ქერა ანგელოზს ეძახდა, სიყვარულით გამთბარი სონეტიც მიუძღვნა, ჯერ კიდევ რესტავრაციამდე ორი წლით ადრე მოუკვდა. სამი თავნება ქალიშვილი, მეფე ლირისა არ იყოს, ნუგეშისა და სიყვარულის ნაცვლად, ყოველდღიური უსიამოვნებისა და სიმწარის ფიალას ასმევდა მამას; ოღონდ, იმ განსხვავებით, რომ ლირს ერთი ქალი მაინც შერჩა ნუგეშად, მილტონს კი სამივე ქალი მტრად მოეკიდა), მთავრობის მიერ დევნილი პოეტი ახლა მართლაც დაემსგავსა იმ ტიტანს, რომელსაც იგი ფლორენციაში შეხვდა ოცი წლის წინათ. იმითაც ემსგავსება მილტონი იტალიურ ტიტანს, რომ მისი ნაწერებიც ცეცხლს მისცეს, საჯაროდ, ჯალათის ხელით, ისევე, როგორც ამას იტალიელი ინკვიზიტორები აკეთებდნენ. მაგრამ გალილეისთან მსგავსების მთავარი ნიშანი მაინც ის გაუტეხელი სულია, რაც პოეტს ამდენი განსაცდელის მიუხედავად შერჩა. მისი შემოქმედების სწორედ ეს მესამე პერიოდია ყველაზე უფრო შეუპოვარი, რევოლუციური სულისკვეთებით გამსჭვალული და მხატვრული სრულყოფილების ნიმუში, სწორედ ამ პერიოდში შექმნა პოემები, რომელთაც მას ინგლისის ერთ-ერთი უდიდესი პოეტის სახელი მოუხვეჭა.
„დაკარგული სამოთხის“ და უკანასკნელი პერიოდის სხვა პოემების არჩვისათვის ბიძგი, უდავოდ, რევოლუციამ მისცა. მიუხედავად ბიბლიური საბურველისა, რაშიაც პოემების სიუჟეტია გახვეული, აქ იგრძნობა ინგლისის ბურჟუაზიული რევოლუციის სუნთქვა, ის განწყობილებები და სულისკვეთება, ის დიდი მგზნებარება, რაც რევოლუციის უშუალო მონაწილეებს ასულდგმულებდა. ერთი სიტყვით, ამბავში, სადაც პერსონაჟებად ღმერთი და ბიბილიური თქმულებების გმირები გვევლინებიან, ფაქტობრივად მოცემულია მე-17 საუკუნის ინგლისის სინამდვილე. არა ისტოიურ პირთა გარეგნული მიმსგავსებით, არა იმ საინტერესო ისტორიული მოვლენებისა და ცალკეული ეპიზოდების მხატვრული გადმოცემით, რაც პოემების სიუჟეტს კიდევ უფრო დაძაბავდა, მიმზიდველსა და საინტერესოს გახდიდა, არამედ ეპოქის საერთო განწყობილების გადმოცემით, იმ წინააღმდეგობათა გადმოცემით, რითაც მაშინდელი ცხოვრება ხასიათდება, და, რაც ყველაზე უფრო მთავარია, რევოლუციური შემართებისა და გმირული სულისკვეთების გადმოცემით.
იმ მრავალრიცხოვან ბიოგრაფიებში, რაც მილტონის შესახებ გამოქვეყნებულია, თითქმის ყველგან მოხსენებულია ერთი საინტერესო და არცთუ უმნიშვნელო ფაქტი: თავის „დაკარგულ სამოთხეში“ პოეტმა და მისმა მემკვიდრეებმა სულ 18 გირვანქა სტერლინგი მიიღეს. აქედან პოეტმა, სიცოცხლეში, 10 გირვანქა მიიღო, დანარჩენი 8 - მემკვიდრეებს ერგოთ. აღსანიშნავია, რომ სიცოცხლის ბოლო წლები პოეტმა უკიდურეს გაჭირვებაში გაატარა. ვიღაც მღვდელი, რომელსაც გარდაცვალებამდე რამდენიმე დღის წინ უნახავს პოეტი, იგონებს: მილტონი დაფხავებული ფიცრული სახლის ერთ პაწაწინა ოთახში ვნახეო. სინესტის გამო კედლები ოთახს ობით ჰქონია დაფარული. სავარძელში იჯდა, შავი ტანსაცმელი კოხტად ადგა ტანზე. ფერმკრთალი იყო, მაგრამ ეს არ ჰგავდა ავადმყოფურ ფერმკრთალობას, მიუხედავად იმისა, რომ ნეკრესის ქარებისაგან იტანჯებოდა. ხელის მტევნები ერთიანად დაემახინჯებინა სნეულებას, მაგრამ სახეზე ვერ შეატყობდი საშნელი ტკივილის კვალსო...
მილტონის უკანასკნელი დიდი პოეტური ნაწარმეობი არის 1671 წელს გამოქვეყნებული „სამსონი“, ანტიკური ტრაგედიის ფორმით დაწერილი დრამატული პოემა. მსგავსად „დაკარგული სამოთხისა“ და „დაბრუნებული სამოთხისა“, აქაც გამოყენებულია ბიბლიური სიუჟეტი.
მილტონმა ცხოვრების ბოლო წლები ერთფეროვნულად გაატარა. მნიშვნელოვანიც არაფერი შეუქმნია. იგი ამ პერიოდს შემდეგნაირად აღწერს:
იოჰან ბერნჰარდ ბაზედოვი
იოჰან ბერნჰარდ ბაზედოვი (დ. 11 სექტემბერი, 1724, ჰამბურგი ― გ. 25 ივლისი, 1790, მაგდებურგი) — გერმანელი პედაგოგი. გამოხატავდა ახალგაზრდა გერმანული ბურჟუაზიის ინტერესებს. აკრიტიკებდა იმდროინდელ სკოლას სქოლასტიკისა და ცხოვრებისგან მოწყვეტისთვის, მოითხოვდა საბუნებისმეტყველო დისციპლინების და ახალი ენების შესწავლას. ცდილობდა თავიდან აერიდებინა ეკლესიის ჩარევა სასწავლო საქმეებში და მხარს უჭერდა რელიგიურ ტოლერანტობას.
რიდ-ინ-იმკრაისი
რიდ-ინ-იმკრაისი (Ried im Innkreis) — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, რიდ-ინ-იმკრაისი რაიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ლინციდან 70 კმ-ით დასავლეთით და ზალცბურგიდან 60 კმ-ით ჩრდილოეთით.
ქალაქი გაშენებულია ალპების მთისწინეთის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 433 მეტრზე. სახელწოდება მომდინარეობს გერმანული სიტყვა "Riet"-დან, რაც ლერწამს ნიშნავს, ეს მცენარე კი მრავლად იზრდება არსებული ჭაობების გასწვრივ.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
სტიგ ლარსონი
კარლ სტიგ-ერლანდ ლარსონი (Karl Stig-Erland Larsson; დ. 15 აგვისტო 1954, სკელეფტეჰამნი, შვედეთი − გ. 9 ნოემბერი 2004, სტოკჰოლმი, შვედეთი), ცნობილი როგორც სტიგ ლარსონი — შვედი ჟურნალისტი და მწერალი. ცნობილია მილენიუმის ტრილოგიის დეტექტიური რომანებით, რომლებიც 2004 წელს გულის შეტევით მისი მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა, ესენია: „გოგონა დრაკონის ტატუთი“, „გოგონა, რომელმაც კრაზანების ბუდე დაანგრია“ და „გოგონა, რომელიც ცეცხლს ეთამაშებოდა“. შვედეთში ტრილოგიის სამივე წიგნის ეკრანიზაცია გადაიღეს, აშშ-ში კი მხოლოდ პირველი ნაწილის კინოადაპტაცია შედგა. მილენიუმის ტრილოგიაზე მუშაობა გააგრძელა დევიდ ლაგერკრანცმა, რომელმაც სერიას სამი რომანი შემატა. ლარსონმა ცხოვრების უდიდესი ნაწილი სტოკჰოლმში გაატარა.
2008 წელს ხალედ ჰოსეინის შემდეგ ლარსონი გახდა მეორე ყველაზე გაყიდვადი ავტორი მსოფლიოში, რაც მას რომანის „გოგონა დრაკონის ტატუთი“ ინგლისურ ენაზე გამოცემამ მოუტანა. 2010 წელს მისი მესამე რომანი „გოგონა, რომელმაც კრაზანების ბუდე დაანგრია“, Publishers Weekly-ის თანახმად, აშშ-ში ყველაზე გაყიდვადი წიგნი გახდა. 2015 წლის მარტის მონაცემებით, მსოფლიოს მასშტაბით მილენიუმის სერიის 80 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა.
ადრეული ცხოვრება
ლარსონი დაიბადა 1954 წლის 15 აგვისტოს ვესტერბოტენის ლენის ქალაქ უმეოში, სადაც მისი მამა და ბაბუა მუშაობდა Rönnskärsverken დნობის ქარხანაში. დაავადებული დარიშხანით მოწამვლის გამო, მისი მამა დატოვა თავისი სამუშაო და ოჯახთან ერთად მოგვიანებით გადავიდა საცხოვრებლად სტოკჰოლმში. ვიწრო საცხოვრებელი პირობების გამო, მისმა მშობლებმა გადაწყვიტეს, რომ მათი ერთი წლის შვილი, სტიგი, დარჩება საცხოვრებლად პაპა-ბებიასთან. სტიგი პაპა-ბებიასთან ერთად, ცხრა წლის ასაკამდე ცხოვრობდა სოფელ ბიურსელში, ნურშეს მუნიციპალიტეტში, ვესტერბოტენის ლენი. ლარსონი, სოფელში პაპა-ბებიასთან ერთად ცხოვრობდა პატარა ხის სახლში, რომელიც მას ძალიან უყვარდა. იგი სწავლობდა სოფლის სკოლაში, სადაც ჩრდილოეთ შვედეთის თოვლიან ზამთარში თხილამურებით დადიოდა.
წიგნში — „"არსებობს რამ, რაც მინდა იცოდე" სტიგ ლარსონი და მე“, ევა გაბრიელსონი წერს რომ სწორედ ამ ადგილმა შთააგონა ლარსონს აერჩია  მისი პირველი რომანის ლოკაცია გოგონა დრაკონის ტატუთი ჩრდილოეთ შვედეთში, რომელსაც გაბრიელსონი უწოდებს "ღმერთის მიერ მივიწყებულ ადგილს".
ლარსონს არ უყვარდა ქალაქ უმეოს ურბანული გარემო, სადაც ის გადავიდა საცხოვრებლად თავის მშობლებთან, მისი ბაბუის სევერინ ბოსტრომის 50 წლის ასაკში, გულის შეტევით გარდაცვალების შემდეგ. 1974 წელს, ლარსონი გაიწვიეს შვედეთის არმიაში, სადაც მოიხადა 16 თვის სამხედრო სავალდებულო სამსახური, ქვეითთა ერთეულის მსროლელთა ნაწილში, კალმარის ლენში.