cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მერი ბოლ ვაშინგტონი
ოჯახური ცხოვრება
1743 წლის გაზაფხულზე აუგუსტინი  დაავადდა და იმავე წლის 12 აპრილს გარდაიცვალა. ჯორჯი მაშინ 11 წლის იყო. მერი 35 წლის ასაკში დაქვრივდა და აღარ გათხოვილა. იგი უნდა გაძღოლოდა  მეურნეობას, 6-დან 11 წლამდე ასაკის ხუთი ბავშვის აღზრდაზე ეზრუნა და ათეულობით მონის ზედამხედველი ყოფილიყო. მერიმ გამოიმუშავა უნარი ყოფილიყო გადამწყვეტი და მკაცრი ხელმძღვანელი. როგორც ისტორიკოსი რონ ჩერნოვი წერდა, მერი ბოლი გახლდათ პირველი ნამდვილი გენერალი ჯორჯ ვაშინგტონის ცხოვრებაში.
დედის მიმართ ჯორჯი გამოხატავდა პატივისცემას, თუმცა მას ნაკლებად ეთქმოდა მოსიყვარულე შვილი. წერილებში ყოველთვის მიმართავდა, როგორც Honored Madam-ს (პატივცემული ქალბატონს), ხოლო წერილს ასრულებდა მიმართვით: Your most Dutiful and Obedient Son, George Washington (თქვენი ყველაზე დამჯერი და მორჩილი ვაჟიშვილი, ჯორჯ ვაშინგტონი).
ტურცხი
ტურცხი — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ტურცხის თემის საკრებულოს ცენტრი. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოს ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ჭერულის (მდინარე ფარავნის აუზი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1720 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ახალქალაქიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 759 ადამიანი.
მერი ბოლ ვაშინგტონი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1708 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1789 კატეგორია:ჯორჯ ვაშინგტონის ოჯახი კატეგორია:ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტების მშობლები
ტურცხი
ისტორია
1914 წელს ალექსანდრე ფრონელი წერდა: „ბავრისა, ხულგუმოს, კართიკამის და ტურცხის კათოლიკეებმა სომხური არ იციან. ზოგნი ამბობენ, რომ ეგენი ქართველები არიან და გადმოსახლდნენ არტაანის ოლქიდან (ველი), ზოგნი კი უჩვენებენ (ანუ, უთითებენ) სომხეთის მუშს, საიდანაც ვითომ იგინი მოსულან. ველი ძველად ქართული პროვინცია იყო.“
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კასერესი (ქალაქი)
კასერესი (Cáceres) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში. ესტრემადურის ავტონომიური რეგიონის შემადგენლობაში. ქალაქი დააარსეს რომაელებმა 29 წელს. ქალაქის ძველი ნაწილი, სადაც განთავსებულია რომანული, ისლამური და გოთიკური არქიტექტურის ნიმუშები, 1986 წლიდან  შეტანილია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებში (კრიტერიუმი III, IV). ქალაქი წარდგენილია 2016 წლის ევროპის კულტურული დედაქალაქის ნომინაციაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში კატეგორია:ესპანეთის ქალაქები კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
პერჭ პროშიანი
პერჭ პროშიანი (Պերճ Պռոշյան, ნამდვილი სახელი და გვარი ჰოვანეს სტეფანოსის ძე ტერ-არაქელიანი (Հովհաննես Ստեփանի Տեր–Առաքելյան)) (დ.  15 ივნისი [ ძვ. სტ. 3 ივნისი], 1837, სოფ. აშტარაკი — გ.   23 ნოემბერი , 1907, ბაქო, დასაფლავებულია თბილისში) — სომეხი მწერალი და პედაგოგი. თბილისის სომხური თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1863). ავტორია პიესისა „აღასი“ (1863), რომანებისა: „სოს და ვარდითერი“ (1860), ისტორიული რომანებისა: „განხეთქილების ვაშლი“ (1878), „შაენი“ (1883) და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პედაგოგები კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1837 კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
დიდი საბერძნეთი
მინი|250პქ|{{legend|#b5ad96|[[აქაველები}}{{legend|#eacd85|დორიელები}}{{legend|#cea980|ჩრდილო-დასავლეთ დორიელები}}{{legend|#bebada|იონიელები}}]] დიდი საბერძნეთი (Magna Graecia, Μεγάλη Ελλάς) — სამხრეთ იტალიაში მდებარე ძველბერძნული ქალაქების ჯგუფი. მათი აქ დაარსება დაიწყო ძვ. წ. VIII საუკუნეში (იხ. ბერძნული კოლონიზაცია), უძველესი ქალაქი იყო კუმე, ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ტარენტმა, სიბარისმა, კროტონმა, რეგიუმმა, პოსიდონიამ, ნეაპოლმა. სამხრეთ იტალიის შიდა ნაწილი დასახლებული იყო იტალიური ტომებით, რომლებთანაც ახალმოსახლე ბერძნებს მალევე მოუვიდათ სამხედრო კონფლიქტები, ამას დაემატა ცალკეულ ქალაქთა შორის ომები. კოლონიები თავდაპირველად დაარსდა როგორც მიწათმოქმედების დასახლებები, მაგრამ მალევე მათი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სავაჭრო საქმე გახდა. მას შემდეგ, რაც კროტონმა ძვ. წ. 510 წელს გაანადგურა მდიდარი და მასთან კონკურენციაში მყოფი სიბარისი, დაიწყო საერთო დაკნინება, რომელიც არ შეეხო მხოლოდ სიცილიას.
ძვ. წ. 474 წელს სირაკუზის ტირანმა ჰიერონ I-მა ეტრუსკები კუმეს ბრძოლაში დაამარცხა. კართაგენელები დაამარცხეს 480 წელს ჰიმერის ბრძოლაში. ამ თავდაცვითი ომების წარმოებით, სირაკუზა თავისი ტირანების მმართველობის დროს დასავლეთ საბერძნეთის წამყვანი მებრძოლი ძალა გახდა. კართაგენელებთან მრავალსაუკუნოვანი ბრძოლის შედეგად სიცილიაზე მრავალი ქალაქი გაუკაცრიელდა. კონტინენტზე კი ერთი მეორის მიყოლებით დაიპყრო რომმა.
ყველაზე ბოლოს, მედგარი ბრძოლის შემდეგ (282–272) დაეცა ტარენტი. დიდ საბერძნეთში ბერძნული ელემენტი იმპერიის ეპოქამდე შემორჩა. ადგილობრივი კულტურის მაღალ დონეზე მიუთითებს, მაგალითად, ელეისა და პითაგორეიზმის სკოლები. ძალიან ძლიერი იყო ბერძნული გავლენა რომზე. ბიზანტიურ ეპოქაში დიდი საბერძნეთის ბერძნული მოსახლეობა კვლავ გაიზარდა, მისი ნაშთები სამხრეთ იტალიაში ახლაცაა შემორჩენილი.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი იტალიის ისტორია კატეგორია:ისტორიული რეგიონები დიდი საბერძნეთი
Lasioglossum pudicum
Lasioglossum pudicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1924 წელს.
სქოლიო
pudicum
საბაჰ შარიათი
საბაჰ შარიათი (დ. 1 იანვარი, 1989, სანანდაჯი, ირანი) — ირანული წარმოშობის ნატურალიზებული აზერბაიჯანელი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. 2015 წელს 130 კგ წონით კატეგორიაში 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2017 წელს გამართულ ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
ადრეული ცხოვრება
საბაჰ შარიათი დაიბადა 1989 წლის 1 იანვარს, ირანის ქალაქ სანანდაჯში.
კარიერა
2009 წელს საბაჰ შარიათიმ მოიგო 2009 წელს გამართული ბაქოს საერთაშორისო ტურნირი. ეს იყო მისი ერთადერთი წარმატება ირანის ნაკრების რიგებში. მას შემდეგ რაც საბაჰი აზერბაიჯანში გადავიდა, მოახერხა მედლის მოგოება არაერთ საერთაშორისო ტურნირზე.
2015 წელს ბაქოში გამართული 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე იასპარეზა აზერბაიჯანის სახელით. 1/8 ფინალში დაამარცხა უკრაინელი მიკოლა კუჩმი, ანგარიშით 8-0. ამის შემდეგ დაამარცხა ქართველი იაკობ ქაჯაია, ანგარიშით 5-2. ნახევარფინალში დაამარცხა ბელარუსის სახელით მოჭიდავე იოსებ ჩუგოშვილი, ანგარიშით 6-0. ფინალში შარითი თურქ რიზა ქაიალფთან, ანგარიშით 1-3 დამარცხდა.
2015 წლის 29 ივნისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევის განკარგულებით მიენიჭა პროგრესის მედალი.
საბაჰ შარიათის კიდევ ერთი დიდი წარმატება იყო 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოპოვებული ბრიჯაოს მედალი. 1/8 ფინალში ანგარიშით 8-2 დაამარცხა ამერიკელი რობი სმიტი და მოახერხა 1/4 ფინალში გასვლა. 1/4 ფინალში მისი მეტოქე იყო 2012 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი, მსოფლიოსა და ევროპის მრავალგზის ჩემპიონი, თურქი მოჭიდავე რეზა ქაიაალფი. საბაჰ შარიათი ოპონენტთან ანგარიშით 5-0 დამარცხდა ამის შემდეგ შარიათი რეპეშაჟში გადავიდა სადაც მისი პირველი მეტოქე ვენესუელას წარმომადგენელი, ერვინ კარბალიო იყო. შარიათმა მეტოქე ანგარიშით 8-0 დაამარცხა. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში შარიათი გერმანელ მოჭიდავე ედუარდ პოპს დაუპირისპირდა. მატჩი შარიათის გამარჯვებით, ანგარიშით 3-0 დასრულდა. ამის შედეგად გახდა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი.
2016 წლის 1 სექტემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დააჯილდოვა „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის“ დიპლომით.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება
შრომაჲ და მოღუაწებაჲ ღირსად ცხორებისაჲ წმიდისა და ნეტარისა მამისა ჩუენისა გრიგოლისი არქიმანდრიტისაჲ, ხანცთისა და შატბერდის აღმაშენებლისაჲ, და მის თანა ჴსენებაჲ მრავალთა მამათა ნეტართაჲ (შემ: ცხოვრება გრიგოლ ხანძთელისა) — ქართული ჰაგიოგრაფიული ნაწარმოები, დაიწერა გიორგი მერჩულის მიერ 951 წელს, გრიგოლ ხანძთელის გარდაცვალებიდან 90 წლის შემდგომ. აღწერილი ამბები VIII-IX საუკუნეთა ტაო-კლარჯეთში ხდებოდა. გიორგი მერჩულე X საუკუნის მოღვაწე იყო. თავისი ნაწარმოები „ცხოვრება გრიგოლ ხანძთელისა“ მას დაწერილი უნდა ჰქონდეს X საუკუნის მეორე ნახევარში. მასში აღწერილია VIII-IX საუკუნეების ვითარება ქართველთა სამეფოში .ნაწარმოების ავტორისეული პირი შემორჩენილი არ არის. გვიანდელი ტექსტი აღმოაჩინა ნიკოლოზ ჩუბინაშვილმა 1845 წელს იერუსალიმში, ჯვრის ქართული მონასტრის წიგნთსაცავში.
ნაწარმოები
გიორგი მერჩულე, ხსენებული ნაწარმოების მიხედვით, ფრიად განათლებული პიროვნება ჩანს. „მერჩულე“, როგორც ეს პავლე ინგოროყვამ დაამტკიცა, ავტორის პროფესიის აღმნიშვნელი სახელწოდებაა და ნიშნავს საეკლესიო სამართლის სპეციალისტს, სჯულის მოძღვარს.
Music for the Masses
Music for the Masses (მუსიკა მესებისთვის) — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 1987 წლის 28 სექტემბერს.
გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება
ნაწარმოები
ოპიზართა სიგელის მიხედვით, რთული სასამართლო საქმეების გარჩევის დროს, სასამართლოში იწვევდნენ საერო სამართლის მცოდნეებს, იურისტებს. ეს იურისტები, როგორც ირკვევა, დიდ როლს ასრულებდნენ სამართლის წარმოებაში და თავისი ფუნქციებით რომის იურისტებს ემსგავსებოდნენ. აღსანიშნავია, რომ მერჩულე კანონიკური სამართლის სპეციალისტი, დიდი სწავლული ყოფილა.
Music for the Masses
სქოლიო
კატეგორია:Depeche Mode-ის ალბომები კატეგორია:1987 წლის ალბომები კატეგორია:Mute Records-ის ალბომები
გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება
ნაწარმოები
ავტორი არათუ გადმოგვცემს რეალურ ვითარებას საეკლესიო და საერო ხელისუფალთა ურთიერთობის შესახებ, არამედ ამჟღავნებს კიდეც სიმპათიას მის მიერ აღწერილი მოვლენებისადნი. ნაწარმოების მიხედვით, სახელმწიფოში წამყვანი უნდა იყოს ეკლესია, რომლის საქმეებში საერო ხელოისუფლება არ უნდა ჩაერიოს, ეკლესიის მსახურნი კი უფლებამოსილნი არიან მონაწილეობა მიიღონ საერო საქმეებში.
ნაწარმოების მიხედვით, ეკლესიის მსახური და საერთოდ ეკლესია არ უნდა ექვემდებარებოდეს საერო ხელისუფლებას:
მაგრამ თვით ეკლესიის შიგნით უფროსისადმი ბრმა მოირჩილება სასურველია. ნაწარმოების მიხედვით, ეკლესია-მონასტრების შინაგან მმართველობაში მტკიცედ განსაზღვრული იერარქიული დაქვემდებარება არსებობდა და ამ გარემოებას ავტორი საგანგებოდ უსვამს ხაზს (მამასახლის ეპიფანეს ამბავი).
გრიგოლ ხანძთელის აზრით, მეფე უნდა იყოს ეკლესიის და ქრისტიანობის დამცველი, სამხედრო საქმის მცოდნე, კარგი მეომარი. ეკლესიის მსახურთ კი ევალებათ მხარში ამოუდგნენ ძლიერსა და ქრისტიანობისთვის მებრძოლ მეფეს.
ნაწარმოებში ისეთი იდეაა გატარებული, რომ მეფეები, მთავრები დიდ დახმარებას უწევდნენ ეკლესია-მონასტრებს. სამაგიეროდ, თავის მხრივ, ეკლესია-მონასტრების წარმომადგენლებიც ადიდებენ მათ. გიორგი მერჩულეს გადმოცემით, გრიგოლი ადიდებს აშოტ კურაპალატს, როგორც პოლიტიკური ხელისუფლების უმაღლეს წარმომადგენელს. გრიგოლის სიტყვებით, მეფის ხელისუფლება ღვთისგანაა გაჩენილი, ამასთან, აშოტ კურაპალატის ხელისუფლების სიმტკიცეს გრიგოლ ხანძთელი აშოტის ბიბლიური წარმოშობითაც ასაბუთებს: აშოტის გვარი დავით წინასწარმეტყველიდან მომდინარეობს, მაშასადამე, ეკლესია მთელი თავისი არსებით მხარს უჭერს საერო ხელისუფლებას.
საოჯახო საქმეებში, ქორწინების საკითხებში ეკლესია ფეოდალიზმის დროს გულმოდგინედ ერეოდა. გიორგი მერჩულეს აზრით, საერო ხელისუფლება მარცხდება ეკლესიის წარმომადგენლებთან შეჯახების დროს. ეკლესიის წარმომადგენელთა მოქმედება მუდამ გამართლებულია, მისაბაძი. გიორგი მერჩულეს შეხედულებით, სასტიკად უნდა იქნეს დაცული ქორწინება, თუნდაც ის არ იყოს სიყვარულზე დამყარებული. შეუღლება სოცილურად ერთ საფეხურზე მდგომ პირთა შორის არის დასაშვები, ამასთან შეუღლება უნდა ხდებოდეს მშობლებისა და ახლობლების თანხმობით (ზენონის დის ამბავი).
თხზულებაში საყურადღებოა გიორგი მერჩულეს შეხედულება დანაშაულის შესახებ. მისი აზრით, დანაშაული მძიმდება, როცა საქმე გვაქვს მოსყიდვით მკვლელობასთან, ე.ი. როცა სასყიდლით დაქირავებული მკვლელი ჩადის დანაშაულს, მკვლელი კი „უბრალოა“. ძეგლის მიხედვით, თუ დაზარალებულს, ან მოკლულს რაიმე ბრალი მიუძღვის, ე.ი. რაიმე დანაშაული ჩაუდენია, ეს გარემოება უმსუბუქებს მის მკვლელს დანაშაულს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
გუანოს კანტონი
გუანო (Guano) — კანტონი ეკვადორში, ჩიმბორასოს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გუანო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 37 888 ადამიანს შეადგენდა.
ბორი (სამხრეთი სუდანი)
ბორი (Bor, بور) — ქალაქი სამხრეთ სუდანში. ჯონგლის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 301 მეტრზე. დედაქალაქ ჯუბადან 190 კმ-ზე. მდინარე თეთრი ნილოსის აღმოსავლეთ ნაპირზე.
გუანოს კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ჩიმბორასოს პროვინციის კანტონები
ბორი (სამხრეთი სუდანი)
მოსახლეობა
ქალაქის მოსახლეობა წლების მიხედვით:
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ქალაქები
პროპასტი
პროპასტი (Пропаст) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 116 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ სიპეის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის პროპასტი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ერდინჩ ჯემალ მიუმიუნი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა
მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა საქართველოში 1578 წელს, იყო ირანის წინააღმდეგ დაძრული ოსმალეთის მრავალრიცხოვანი ლაშქარი მუსტაფა ლალა-ფაშას სარდლობით ამიერკავკასიის ქვეყნების დასაპყრობლად გამოემართა.
7 აგვისტოს ოსმალებმა საქართველოს საზღვარი გადმოლახეს და ქართველთა მედგარ წინააღმდეგობას წააწყდნენ. მაგრამ საქართველოს პოლიტიკური აშლილობა ხელს უშლიდა ქვეყნის ძალების გაერთიანებას მტრის წინააღმდეგ საბრძოლველად. 9 აგვისტოს ჩილდირთან ბრძოლაში ოსმალებმა დაამარცხეს ირანელები და მათ მხარეზე მებრძოლი ქართველებიც. 10 აგვისტოს ათაბაგ მანუჩარ II-ის ძმამ, ყვარყვარემ, და სამცხის ზოგიერთმა ფეოდალმა ოსმალეთის სარდალს მორჩილება გამოუცხადეს, რამაც მტერს სამცხის ციხე-ქალაქების დაპყრობა გაუადვილა. 24 აგვისტოს ოსმალებმა თბილისი აიღეს.
დაკავებულ ტერიტორიაზე ისინი თავიანთ წესებს ნერგავდნენ. დააარსეს თბილისის (ქართლის) საბეგლარბერგო, გორის სანჯაყი. მათ გამგებლად ოსმალო მოხელეები დანიშნეს. კახეთის მეფემ ალექსანდრე II-მ მტერთან მორიგება არჩია. 1 სექტემბერს სართიჭალასთან გამართული მოლაპარაკების შედეგად კახეთში ოსმალეთისათვის ყოველწლიურად ხარკი უნდა ეძლია. სართიჭალიდან ოსმალეთის ლაშქარი შირვან-აზერბაიჯანის დასაპყრობად გაემართა. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ლაშქრობის შემდეგ მუსტაფა ლალა-ფაშა ქართლსა და სამცხეზე გავლით ნოემბერში არზრუმში დაბრუნდა. დაიწყო ქართველი ხალხის პარტიზანული ბრძოლა ოსმალთა წინააღმდეგ, 1578 წელს ირანის შაჰმა ქართლის მეფე სიმონ I ტყვეობიდან გაათავისუფლა. სიმონის ქართლში დაბრუნების შემდეგ დაიწყო ახალი ეტაპი ოსმალების წინააღმდეგ ბრძოლაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია კატეგორია:სამცხე-საათაბაგო კატეგორია:კახეთის სამეფო კატეგორია:ქართლის სამეფო კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
დისლექსია
დისლექსია (δυσ „დის“ — დასუსტებული; „ლექსის“ — სიტყვა) — კითხვის უნარის დაქვეითება, ხოლო ფართო გაგებით — სწავლის უნარის დაქვეითება, რომელიც კითხვის, წერის, ზეპირი მეტყველების პრობლემებით ხასიათდება. ამ პრობლემის მქონე ადამიანები ვერ ახერხებენ დაწერილი სიტყვის აღქმას, თუმცა მოსმენილი სიტყვის აღქმა შეუძლიათ. დისლექსია სწავლის უნარის დაქვეითების ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. განასხვავებენ დისლექსიის სხვადასხვა ხარისხს. 2011 წელს დამტკიცდა, რომ დისლექსია საერთო ინტელექტის ინდიკატორს არ წარმოადგენს. ამ ჰიპოთეზის დასადასტურებლად მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მეცნიერებმა ნეიროფიზიოლოგიური ექსპერიმენტი ჩააატარეს. დისლექსიით დაავადებულ ადამიანს დისლექსიკი ეწოდება.
სქოლიო
* კატეგორია:უუნარობა კატეგორია:ნევროლოგია
თოღრულ ასკეროვი
თოღრულ შაჰრიარ ოღლუ ასკეროვი (Toğrul Əsgərov; დ. 17 სექტემბერი, 1992, განჯა, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მოჭიდავე. არის ევროპისა და ოლიმპიური ჩემპიონი თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში.
2010 წელს 55 კგ წონით კატეგორიაში მოსკოვში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. არის კადეტთა შორის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (2008- 46 კგ; 2009- 54 კგ). 2010 წელს 55 კგ წონით კატეგორიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი იუნიორთა შორის. ამავე წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ბუქარესტში გამართულ იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2011 წელს იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატი კვლავ ბუქარესტში ჩატარდა. ამჯერად 60 კგ წონით კატეგორიაში მოახერხა ოქროს მედლის მოპოვება. 2012 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში, ბელგრადში, სერბეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ოქროს მედალი.
2017 წლის მაისში ასკეროვი დოპინგზე ჩავარდნის გამო დისკვალიფიცირებული იქნა 1 წლით. 2017 წლის მაისში ასკეროვის სხეულში აღმოაჩინეს პრეპარატი ჰიგიენამინი, რომელიც მსოფლიო ანტიდოპინგურმა სააგენტომ აკრძალა 2017 წლის დასაწყისიდან. აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციამ განაცხადა, რომ თოღრულ ასკეროვს არ მიუღია არალეგალური ნარკოტიკი და რომ ინდოეთში პროფესიული ჭიდაობის ლიგაში გამოსვლისას მან შეჭამა ეგზოტიკური ხილი, რომელიც შეიცავს ამ ნივთიერებას. WADA–სთან კორესპონდენციით შესაძლებელი გახდა ამ ფაქტის დამტკიცება, რის გამოც სპორტსმენი დისკვალიფიცირებული იქნა მხოლოდ ერთი წლით და არ ექვემდებარებოდა რაიმე სახის ჯარიმას. ეს პირველი შემთხვევაა ჭიდაობის ისტორიაში, როდესაც დოპინგში ნასამართლევი სპორტსმენი ექვემდებარება ასეთ მსუბუქ სასჯელს. ასკეროვს მალევე ჩაუტარდა კისრის ოპერაცია და ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა გამოეტოვა გარკვეული დრო.
თოღრულ ასკეროვს 2012 წელს მიენიჭა დიდების ორდენი. 2015 წელს სამშობლოსთვის სამსახურის პირველი ხარისხის ორდენი, ხოლო 2016 წელს მე-2 ხარისხის სამშობლოს სამსახურის ორდენი. მას ასევე მიენიჭა „წლის საუკეთესო სპორტსმენის“ წოდება აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, 2012 და 2015 წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ტარანტო
ტარანტო (Tarentum; ; Τάραντας ტარანტას) — საპორტო ქალაქი აპულიაში, სამხრეთი იტალია. ის არის ტარანტოს პროვინციის დედაქალაქი და ამავე დროს როგორც მნიშვნელოვანი საპორტო კომერციული ქალაქი ასევე იტალიის მთავარი საზღვაო ბაზა.
დარეჯან ბატონიშვილი
დარეჯან ბატონიშვილი ბაგრატიონი (Дарья Арчиловна; დ. 1670  —   გ. 1740) — მწიგნობარი, დიპლომატი, კახეთის და იმერეთის მეფის, არჩილ II-ის ასული, ქართლის მეფე ვახტანგ V-ს შვილიშვილი.
ტარანტო
ტარანტო არის სამხრეთი იტალიის სიდიდით მესამე ქალაქი, 2011 წლის აღწერით მისი მოსახლეობა შეადგენს 200,154 ადამიანს. ქალაქს უწოდებენ სპარტანულს, რადგან იქ ძვ. წ. 706 წელს სპარტელებმა დააარსეს. დაახლოებით ძვ. წ. 500 წელს ის იყო იტალიის უმსხვილესი ქალაქი და მისი მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 300 000-ს, ხოლო დასახლებული ტერიტორია 530 ჰექტარს.
დარეჯან ბატონიშვილი
1685-იდან მამასთან და ძმებთან ერთად საქართველოდან საცხოვრებლად გადავიდა მოსკოვში. მისი ძმა ალექსანდრე ჩრდილოეთის ომის დროს შვედებს ტყვედ ჩაუვარდა და 1711 წელს სტოკჰოლმში გარდაიცვალა. დარეჯანს ძმისგან სამემკვიდრეოდ მისი მოსკოვთან მდებარე მამული - სოფელი ვსესვიატსკოე დარჩა, სადაც ის თითქმის მთელი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა.
არჩილ II-ის გარდაცვალების შემდეგ ქართული ახალშენის მეთაური გახდა.
ტარანტო
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
დარეჯან ბატონიშვილი
ეწეოდა ნახევრადჩაკეტილ ცხოვრებას, არასდროს ჰყოლია საკუთარი ოჯახი. ამჯობინებდა არ მიეღო მონაწილეობა სამეფო კარის ცხოვრებაში, არც სანქტ-პეტერბურგში გადასულა საცხოვრებლად, მიუხედავად იმისა, რომ საკმაო ფინანსური სახსრები ჰქონდა.
1722 წელს, როდესაც პეტრე I ჩრდილოეთის ომში გამარჯვების შემდეგ ნიშტადის ზავს ზეიმობდა, თავის ამალასთან ერთად დარეჯანის მამულში შეჩერდა. მეორე დღისთვის დაგეგმილი იყო სამასკარადო მსვლელობა ვსეხსვიატსკოედან მოსკოვამდე. იმპერატორის დაჟინებული თხოვნის მიუხედავად, დარეჯანმა ამ ზეიმში მონაწილეობა არ მიიღო.
1728 წელს მის სახლში გარდაიცვალა წითელათი დაავადებული ალექსი ბატონიშვილის (პეტრე I-ის უფროსი ვაჟი) 14 წლის ასული ნატალია ალექსეევნა, რამაც სხვადასხვა ჭორები გამოიწვია.
1730 წელს დარეჯანის სასახლეში რამდენიმე დღით გაჩერდა ტახტზე არჩეული ანა იოანოვნა, სადაც იგი ემზადებოდა მოსკოვში საზეიმოდ შესვლისთვის და ხვდებოდა უმაღლეს საიდუმლო საბჭოს წევრებს.
დარეჯანი ეწეოდა საქველმოქმედო საქმიანობას და თავის შემოსავლებს სწირავდა მონასტრებსა და ტაძრებს. იგი მონაწილეობდა მოსკოვის დონის მონასტრის კეთილმოწყობაში, სადაც მისი უახლოესი ნათესავები იყვნენ დაკრძალულნი. მისი ინიციატივით 1733-1736 სოფ. ვსესვიატსკოეში ძველი კარის ეკლესიის ნაცვლად ააგეს ახალი ტაძარი, რომელიც ქართველთა თავშეყრის ცენტრი გახდა.
დარეჯან ბატონიშვილმა დიდი როლი ითამაშა რუსეთ-საქართველოს 1721-1723 სამხედრო-პოლიტიკური კავშირის შექმნაში, იღვწოდა რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის განვითარებისათვის.
გარდაიცვალა 1740 წელს, დაკრძალულია დონის მონასტრის დიდ ტაძარში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები კატეგორია:ქართველი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 1670 კატეგორია:გარდაცვლილი 1740 კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
სალმან მუმთაზის სახელობის ლიტერატურისა და ხელოვნების სახელმწიფო არქივი
სალმან მუმთაზის სახელობის ლიტერატურისა და ხელოვნების სახელმწიფო არქივი (Salman Mümtaz adına Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivi) — შეიქმნა 1966 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 1965 წლის 17 ივლისის დადგენილებით. 1996 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით, არქივს ეწოდა გამოჩენილი აზერბაიჯანელი ლიტერატურათმცოდნე სალმან მუმთაზის სახელი.
არქივი აგროვებს, ინახავს და იყენებს აზერბაიჯანის ლიტერატურისა და ხელოვნების მოღვაწეების, სახელმწიფო დაწესებულებებისა და შემოქმედებითი ორგანიზაციების დოკუმენტებს ლიტერატურისა და ხელოვნების სფეროში XIX საუკუნიდან დღემდე. აწარმოებს კვლევით, მეთოდოლოგიურ და სამეცნიერო საინფორმაციო მუშაობას.
არქივში ინახება აზერბაიჯანელი მწერლების, პოეტების, დრამატურგების, ლიტერატურათმცოდნეების დოკუმენტები, როგორებიც არიან ემინ აბიდი, ჰასან ბეი ზარდაბი, მამედ არიფი, ალიაღა ვაჰიდი, ჰუსეინ ჯავიდი, მირ ჯალალი, ჯაფარ ჯაფაროვი, სულეიმან რუსტამი, მირზა იბრაჰიმოვი, რასულ რზა, საბით რაჰმანი, სულეიმან რაჰიმოვი, ისლამ საფარლი, მამედ საიდ ორდუბადი, ჯაფარ ხანდანა, აბდულა შაიგი, ისმაილ შიხლი, მირვარიდ დილბაზი, ჰუსეინ არიფი და სხვები.
არქივში ასევე ინახება ისეთი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორების პირადი ფონდები, როგორებიც არიან: ფიკრეთ ამიროვი, აფრასიიაბ ბადალბეილი, სოლთან ჰაჯიბეკოვი, ნიაზი, ტოფიგ გულიევი, სულეიმან ალესკეროვი, ასაფ ზეინალლი, მუსლიმ მაგომაევი, საიდ რუსტამოვი; მომღერლები და მუსიკოსების: რუბაბადა მურადოვა, აგიგატ რზაევა, ხან შუშინსკი, ფატმა მუხტაროვა, სარა გადიმოვა, შოვქათ ალექპეროვა, ჰუსეინაღა ჰაჯიბაბაბეკოვი, ბაჰრამ მანსუროვი და სხვები. აქვე ინახება მუსიკალური ხელნაწერები.
არქივში ინახება აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის, რესპუბლიკის მოქანდაკეთა კავშირის, აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლის ფონდები. ასევე დოკუმენტები, რომლებიც დაკავშირებულია კინოსტუდია „ აზერბაიჯანფილმთან “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქივები კატეგორია:არქივები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:არქივები
ნიკოლოზ ვავილოვი
ნიკოლაი ვავილოვი (დ. 25 ნოემბერი [ძვ. სტ. 13 ნოემბერი], 1887, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 26 იანვარი, 1943, სარატოვი, სსრკ) — მეცნიერ-ბოტანიკოსი, გენეტიკოსი, გეოგრაფი და აგრონომი, საბჭოთა ბოტანიკის მცენარეთმცოდნეთა სკოლის ფუძემდებელი. მრავალი ნაშრომი მიუძღვნა სასოფლო-სამეურნეო მცენარეების შესწავლას. მისმა ნაშრომებმა და იდეებმა საზღვარგარეთ ფართო აღიარება მოიპოვა, მათ შორის გაერთიანებული სამეფოს სამეფო საზოგადოებაში, რომლის წევრის სტატუსი მიიღო კიდეც. თავდაპირველად მისი ნაშრომები სტალინის საბჭოთა კავშირში დაიგმო, ის სახელმწიფოს მტრად გამოცხადდა და 1941 წლის ივლისში სიკვდილით დასჯა მიესაჯა. მოგვიანებით, მისი სასჯელი 20 წლით პატიმრობით ჩანაცვლდა, თუმცა 1943 წელს ციხის საკანში გაუსაძლის პირობებში დაიღუპა. 1955 წელს, ნიკიტა ხრუშჩოვის მმართველობის დროს, ვავილოვს რეაბილიტაცია შეეხო. 1960-იან წლებში, ვავილოვი საჯარო განხილვის საგანი კიდევ ერთხელ გახდა და მისი რეპუტაცია გაუმჯობესდა.
ბიოგრაფია
250px|მინი|მარცხნივ|ნიკოლაი (მარცხნივ) და მისი ძმა სერგეი ვავილოვი დედასთან ერთად, ალექსანდრა მიხაილოვნა, [[1915 წელი. ]] ნიკოლოზ ვავილოვი დაიბადა მოსკოვში. ბავშვობაში იგი გატაცებული იყო ბუნებისმეტყველებით და თავის ძმასთან სერგეისთან ერთად სახლში ფიზიკურსა და ქიმიურ ცდებს ატარებდა, ხოლო ზაფხულობით ექსკურსიებზე დადიოდა ქალაქგარეთ და ჰერბარიუმებს აგროვებდა. ჭაბუკი ესწრებოდა გამოჩენილი პროფესორების ლექციებს პოლიტექნიკურ მუზეუმში. ესენი იყვნენ ზოოლოგი და ენტომოლოგი კულაგინი, ქიმიკოსი რეფორმატსკი, მიკრობიოლოგი და მცენრეთა ფიზიოლოგი ხუდიაკოვი და სხვ. ამ ლექციებმა განაპირობა უმაღლესი სასწავლებლის არჩევანიც - ვავილოვი მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში შევიდა (ამჟამად ტიმირიაზევის სახელობის მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია).
ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ვავილოვი გაგზავნეს მოსკოვის სასელექციო სადგურში, რომელსაც ნიჭიერი სელექციონერი რუძინსკი ხელმძღვანელობდა. იმ დროს ნიკოლოზ ივანეს ძემ დაიწყო მცენარეთა იმუნიტეტის, ანუ მათი სენშეუვალობის შესწავლა.
პროფესიული საქმიანობა და მოღვაწეობა
1913 წელს ვავილოვი საზღვარგარეთ მიავლინეს. მან თითქმის ერთი წელი დაჰყო ინგლისში, გერმანიასა და საფრანგეთში. მუშაობდა ცნობილი ბიოლოგების ლაბორატორიებში და სწავლობდა მემკვიდრეობითობისა და იმუნიტეტის საკითხებს. სამშობლოში დაბრუნებული ახალგაზრდა მეცნიერი კვლავ სასელექციო სადგურის მინდვრებზე ატარებდა მთელ დღეებს: ხელოვნურად აავადებდა მცენარეებს, აჯვარებდა მათ, ატარებდა ქიმიურ ანალიზებს. მეცნიერი ან მარტო მუშაობდა, ან მოხალისეებთან - სადგურის თანამშრომლებთან ერთად. თანდათან ვავილოვი მივიდა დასკვნამდე, რომ იმუნური, ე.ი. მდგრადი ჯიშების გამოსაყვანად საჭირო იყო მცენარის რაც შეიძლება მეტი გადასინჯვა.
1916 წელს მეცნიერმა პირველად იმოგზაურა მცენარეების შესაგროვებლად. მან მარტომ გაიარა საქარავნო გზებით ტაჯიკეთის, ფერგანის, ირანისა და პამირის მთიანი რაიონები და თესლების უამრავი ნიმუში ჩამოიტანა.
26 წლის იყო ვავილოვი, როცა სარატოვის უნივერსიტეტის პროფესორად აირჩიეს. სარატოვში იგი განაგრძობდა სასოფლო-სამეურნეო მცენარეების შესწავლას.
1920 წელს მეცნიერმა აღმოაჩინა პარალელური ცვალებადობის კანონი მცენარეთა ახლობელ სახეობებსა და გვარებში (მაგალითად, მუხუდოსა და უგრეხელს, ან სხვადასხვა სახის ხორბალს შორის). ორგანიზმების ახლობელ სახეობებსა და გვარებს, რომლებიც ერთმანეთისგან განსხვავდებიან საკუთარი, მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი ნიშნებითა და თვისებებით, ამავე დროს ბევრი საერთო ნიშანიც ახასიათებს. ასე, მაგალითად ხორბლის ერთ-ერთ სახეობას, რბილ ხორბალს აქვს რამდენიმე ფორმა, რომლებიც შემდეგი ნიშნებით განსხვავდება ერთმანეთისგან: ფხიანობით (ფხიანი, უფხოები და ნახევრადფხიანები), თავთავის ფერით (თეთრთავთავიანები, წითელთავთავიანები, რუხთავთავიანები და შავთავთავიანები), მარცვლის ფერით (თეთრმრცვლიანები და წითელმარცვლიანები), განვითავრების თავისებურებებით (საშემოდგომო და საგაზაფხულო). რბილი ხორბლის ახლობელი სახეობის თავთუხსაც ისეთივე ფორმები აქვს-ფხიანები და უფხოეები, საშემოდგომო და საგაზაფხულო და ა.შ.
რით აიხსენება ორი ახლობელი სახის ფორმების ასეთი დამთხვევა? ვავილოვი შემდეგნაირად ხსნიდა ამ მოვლენას: მონათესავე ორგანიზმებში ნიშანთა ცვალებადობა ერთი მიმართულებით, ე.ი. პარალელურად მიმდინარეობს.
როცა ერთი სახეობის ნიშანთა ცვალებადობა შესწავლილია, უნდა დავასკვნათ, რომ იგი ისეთივე იქნება მეორე ახლობელი სახეობისათვისაც. ეს სკანონი საშუალებას იძელოდა წინასწარ ევარაუდათ ესა თუ ის ფორმა ახლობელ სახეობებსა და გვარებში.
ვავილოვმა თავის აღმოჩენას ჰომოლოგიურ მწკრივთა კანონი უწოდა (ბერძნული სიტყვა „ჰომოლოგოს“ ნიშნავს-შესაბამისს, მსგავსს).
ვავილოვის მიერ დადგენილი კანონზომიერება მცენარეთა ცვალებადობაში შეიძლება მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულ სისტემას შედარდეს. ჰომოლოგიურ მწკრივთა კანონი ახალ შესაძლებლობებს ხსნიდა ადამიანისათვის საჭირო მცენარეთა ფორმების გეგმაზომიერი ძიებისთვის. ვავილოვისა და მისი მოწაფეების შემდგომმა საქმიანობამ დაადასტურა აღმოჩენილი კანონის სისწორე. ამ აღმოჩენამ უცხოელი მეცნიერების ყურადღება მიიპყრო მოგვიანებით დამტკიცდა, რომ ჰომოლოგიურ მწკრივთა კანონი ზოგადბიოლოგიურია და მისი გამოყენება შეიძლება როგორც უმდაბლესი მცენარეებისა და ცხოველებისთვის, ასევე უმაღლესი ცხოველებისთვისაც.
1924 წელს ლენინგრადში შეიქმნა გამოყენებითი ბოტანიკისა და ახალი კულტურების საკავშირო ინსტიტუტი (შემდგომში მემცენარეობის საკავშირო ინსტიტუტი), რომლის დირექტორადაც ვავილოვი დაინიშნა.
ვავილოვის აზრით, სოფლის მეურნეობის დონის ასამაღლებლად საჭირო იყო სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ჯიშების შედგენილობის განახლება. იმ დროს არსებულ ჯიშებს არ შეეძლო ყოველწლიურად მდგრადი მოსავლის მოცემა ჩვენი ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მისი განსხვავებული ნიადაგური და კლიმატური პირობების გამო. ისეთი რაიონებისათვის, როგორიც ვოლგისპირეთი იყო, სადაც გვალვა ხშირად ანადგურებდა მთელ მოსავალს, გვალვაგამძლე და სენშეუვალი ჯიშები უნდა გამოეყენებინათ, ხოლო ჩრდილოეთის რაიონებში - ზამთარგამძლე ჯიშები, რომლებსაც ვერაფერს დააკლებდა მკაცრი ჰავის ჭირვეულობა. 250px|მინი|მარცხნივ| სიმინდის ჯიშების კოლექცია ნიკოლოზ ვავილოვის ოფისში, [[რუსეთის მემეცენარეობის ინსტიტუტი|რუსეთის მემეცენარეობის ინსტიტუტში ]] ახალი ჯიშების გამოსაყვანად აუცილებელი იყო დიდ რაოდენობით საწყისი მასალა, რომლის მოცემა მხოლოდ მცენარეთა მსოფლიო კოლექციას შეეძლო. ამიტომ ჩვენი ქვეყნის სხვადასხვა მხარესა და საზღვარგარეთ სამეცნიერო ექსპედიციები დაიგზავნა. ნიკოლოზ ივანეს ძის აზრით ბევრი სასოფლო-სამეურნეო მცენარისა და მიწათმოქმედების სამშობლო უძველესი აღმოსავლეთის ქვეყნები იყო. ამიტომაც პირველ რიგში ექსპედიციებმა გამოიკვლიეს დასავლეთ ჩინეთი, ავღანეთი, მცირე აზია და მონღოლეთი. თვითონ ვავილოვი ავღანეთში წავიდა. იგი ექვსი თვის განმავლობაში იკვლევდა ამ ნაკლებად შესწავლილ ქვეყანას და ისეთი რაიონებიც მოინახულა, სადაც მანამდე არც ერთ ევროპელს არ დაედგა ფეხი. ექსპედიციამ თესლის შვიდი ათასზე მეტი ნიმუში შეაგროვა და ბევრი ახალი ცნობა მიიღო ამ ქვეყნის მიწათმოქმედების შესახებ.
ვავილოვის შემდეგი ექსპედიცია უძველესი ხორეზმისაკენ (ყარაკალპაკეთი) გაემართა, ხოლო შემდეგ კი ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებისაკენ, რომლებმაც, როგორც გამოკვლევებმა ცხადყო, მსოფლიო მიწათმოქმედებას მისცეს ოთხი სახის ხორბალი, ჭარხალი, კომბოსტო, ოხრახუში, არტიშოკი, რამდენიმე სახეობის ხახვი, ზეთისხილი, დაფნა, კერატი და სხვა კულტურული მცენარე.
ვავილოვი იყო აგრეთვე ჩრდილო აფრიკისა და ეთიოპიაში, ხოლო შემდეგ შორეული აღმოსავლეთის ქვეყნებში - ჩინეთში, იაპონიასა და კორეაში. ცენტრალურსა და დასავლეთ ჩინეთში, განსაკუთრებით მთიან რაიონებში მეცნიერმა აღმოაჩინაა ძვირფასი კულტურების წარმოშობის კერა. ესენია: წიწიბურა, ფარჩხა, ფეტვი, სოია, პარკოსნები, ბოსტნეული კულტურები, ძირხვენები, გორგლეული, ბაღჩეული და ხეხილი.
სამი წლის განმავლობაში (1930-1933) ნიკოლოზ ივანე ძემ ამერიკის ორივე კონტინენტი გამოიკვლია და საფუძვლიანად შეისწავლა ქვეყნის ამ ნაწილში კულტურულ მცენარეთა ჯიშობრივი ნაირგვარობა.
ამავე დროს იგი არ წყვეტდა შუა აზიისა და კავკასიის სასოფლო-სამეურნეო კულტურების შესწავლასაც.
მალე ინსტიტუტს, რომელსაც ვავილოვი ხელმძღვანელობდა, კულტურულ მცენარეთა მთელ მსოფლიოში ყველაზე სრული კოლექცია ჰქონდა. ამ კოლექციის შექმნისას ნიკოლოზ ივანე ძეს ერთი მიზანი ჰქონდა - მთელი დედამიწის მცენარეული კაპიტალის მობილიზება და საუკუნეთა მანძილზე ადამიანისა და ბუნების მიერ შექმნილი თესლების მთელი ჯიშების საბჭოთა კავშირში დაგროვება. მსოფლიო კოლექციის შესწავლა სრულიად საკავშირო საქმედ იქცა.
ვავილოვს უდიდესი ღვაწლი მიუძღვის ბოტანიკურ გეოგრაფიაში. მან თავისი გამოკვლევების საფუძველზე დაადგინა ყველა ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო მცენარის წარმოშობის ცენტრი. ამ ცენტრებს იგი უკავშირებდა კაცობრიობის კულტურის უძველეს კერებს. მეცნიერი აზრით არსებობდა კულტურულ მცენარეთა წარმოშობის 8 ასეთი ძირითადი კერა, ანუ ცენტრი: 1)ჩინეთის, 2)ინდოეთის, 3)ინდომალაის (მალაის და ფილიპინების კუნძულებზე და ინდოჩინეთში), 4)წინა აზია (ამიერკავკასია, ირანი, თურქმენეთის მთიანი ნაწილი), 5)ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნები, 6)ეთიოპია, 7)სამხრეთ მექსიკა და ცენტრალური ამერიკა 8)სამხრეთ ამერიკა.
მიუხედავად ამისა, ნიკოლოზ ივანე ძე ფიქრობდა, რომ ეს მსოფლიოს მცენარეულობის რესურსების შესწავლის მხოლოდ დასაწყისი იყო.
სელექციის მეთოდების დამუშავება ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრობლემა იყო, რაზედაც ვავილოვი მუშაობდა. განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობას ანიჭებდა იგი ჰიბრიდიზაციას, როგორც შიგასახეობრივს, ასევე შორეულს.
სანამყენე ძირებად მეცნიერი ისეთ ჯიშებს აძლევდა უპირატესობას, რომელთა წარმოშობაც ზუსტად იყო ცნობილი. ვავილოვის მოძღვრებამ ჰიბრიდიზაციისთვის შესარჩევ წყვილებზე მოგვცა ძირითადი გზა ადრეულა ჯიშების გამოსაყვანად.
ვავილოვის მთელი ცხოვრება მეცნიერული გმირობა იყო. მაგრამ მარტო სამეცნიერო შრომას როდი ანდომებდა იგი მთელ თავის ენერგიასა და ნიჭს. შესანიშნავი ორგანიზატორი ვავილოვი ფაქტობრივად თითქმის მთელი ოცი წელი ხელმძღვანელობდა საბჭოთა კავშირის სოფლის მეურნეობას. იგი იყო 1929 წელს შექმნილი ლენინის სახელობის საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებათა აკადემიის პირველი პრეზიდენტი, მემცენარეობის ინსტიტუტის დირექტორი, საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის გენეტიკის ინსტიტუტის დირექტორი, საკავშირო გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი. ვავილოვი ითვლებოდა საზღვარგარეთ რამდენიმე აკადემიის წევრადაც.
1929 წელს ვავილოვი აირჩიეს საკავშირო ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის წევრად და იმავე წელს საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად. შრომებისათვის კულტურულ მცენარეთა წარმოშობასა და მცენარეთა იმუნიტეტზე 1926 წელს ვავილოვი დაჯილდოებული იყო ლენინის პრემიით. ავღანეთში ჩატარებული გეოგრაფიული გამოკვლევებისათვის საკავშირო გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ მას პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი მიანიჭა.
ბევრი რამ დარჩა დაუმთავრებელი მეცნიერს, მაგრამ მისი მოწაფეები და მიმდევრები თავიანთი მასწავლებლის დამუშავებული პროგრამით განაგრძობენ კულტურულ მცენარეთა მსოფლიო რესურსების შესწავლას.
დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტერი
ისტორია
მონასტრის ისტორია იწყება 1903 წლიდან.
წმინდა სინოდის მიხედვით
როსტოვის მთავრობამ შეასრულა ეკატერინესა და ალექსანდრეს სახელობის შავი ზღვის მონასტრის მონაზონების შუამდგომლობა და დედათა მონასტრისათვის გამოყო სამშენებლო ადგილი დონის როსტოვთან ახლოს.
არსებობს მოსაზრება, რომ ვაჭარმა ფიოდოროვმა მონასტერი ააშენა თავისი 16 წლის გოგონასათვის, რომელსაც უნდოდა საერო ცხოვრებიდან სასულიერო ცხოვრებაში წასვლა.
დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტრის პირველი წინამძღვარი გახდა იღუმენია ანასტასია, რომლის ხელმძღვანელობის ქვეშ მონასტერში ცხოვრობდა დაახლოებით 50 მონაზონი.
რამდენიმე წლის შემდეგ მონასტრის ტერიტორიაზე ააშენეს ხის სამლოცველო და კელიები, რომელიც მოგვიანებით შეცვალა ქვის შენობებმა.
1908 წელს ტაძრის მშენებლობა დასრულდა და იგი აკურთხეს ათონის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.
ძველი ქრონიკები გვამცნობენ, რომ 1914 წლის დასასრულს, სამეფო კორტეჟი, რომელიც ბრუნდებოდა კავკასიის მინერალური წყლებიდან, შეჩერდა მონასტრის საზღვართან. იმპერატორი ნიკოლოზ II და ტახტის მემკვიდრე ალექსეი ნიკოლოზის ძე რომანოვი შევიდნენ მონასტერში რათა თაყვანი ეცათ ივერიის ღვთისმშობლის ხატისათვის.
პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში მონასტერი გამოიყენებოდა 9-11 წლის ოკუპირებული პოლონეთიდან დევნილი გოგონების თავშესაფრად. გოგონები სწავლობდნენ და ცხოვრობდნენ მონასტერში 1920 წლამდე.
1919 წელს კომუნისტებისაგან მომდინარე საფრთხის გამო იღუმენია ანასტასიამ მონასტერი დახურა და სოფლის მეურნეობის არტელის სახით მოხდინა მისი ხელახალი რეგისტრაცია.
მიუხედავად ამისა, 1929 წელს მონასტერი დახურეს. იღუმენია ანასტასია და რამდენიმე მონაზონი ციმბირში გადაასახლეს. ტაძრის ქონება სახელმწიფოს გადასცეს. სხვადასხვა დროს მონასტრის შენობებში განთავსებული იყო საბავშვო ბაღი, სახელოსნო და საწყობები.
1980-იანი წლების ბოლოს მიტროპოლიტ ვლადიმირ საბოდანის მეთაურობით შეიქმნა საინიციატივო ჯგუფი, რომლის მიზანიც იყო დაებრუნებინათ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის სიწმინდეები.
მონასტრის აღდგენა მოხდა მხოლოდ სსრკ-ის დაშლის შემდეგ. დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტერი აღდგა წმინდა სინოდის 1991 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით.
1995 წელს აღადგინეს მონასტრის ეკლესია. 2002 წელს როსტოველმა მხატვრებმა მოხატეს კედლები და განაახლეს ქვედა ეკლესიის კანკელი. ამჟამად მონასტერში ცხოვრობს 35 მონაზონი. მონასტრის ტერიტორიაზე იმართება ექსკურსიები.
ნაირაშვილი
საკუთარი სახელი ნაირაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
ვლადიმერ ბეხტერევი
ვლადიმერ მიხეილის ძე ბეხტერევი (დ. 1 თებერვალი, სოფ. სორალი, ახლანდ. ბეხტეროვო — გ. 24 დეკემბერი, 1927, მოსკოვი) — რუსი ნევროპათოლოგი, ფსიქიატრი, ნეიროფიზიოლოგი, სექსოლოგი, ფსიქოლოგი, მეცნიერების ორგანიზატორი და საზოგადო მოღვაწე; სამეცნიერო სკოლის დამფუძნებელი. 1878 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სამედიცინო-ქირურგიული აკადემია. 1885–1893 წლებში იყო ყაზანის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის კათედრის პროფესორი, სადაც რუსეთში პირველმა შექმნა ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის ლაბორატორია. 1893–1913 წლებში იყო სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის სულის და ნერვული დაავადებების კათედრის და ამავდროულად (1897–1913) სანქტ-პეტერბურგის ქალთა სამედიცინო ინსტიტუტის ფსიქიატრიული კათედრის ხელმძღვანელი. 1908 წელს დააარსა და 1915 წლამდე ხელმძღვანელობდა ფსიქონევროლოგიის ინსტიტუტს. 1918 წელს კი დააარსა და სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა ტვინის და ფსიქიკური მოქმედებების შემსწავლელ ინსტიტუტს (დღევანდელი ბეხტერევის სახელობის ფსიქონევროლოგიის ინსტიტუტი).
ბეხტერევი XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის პირველი მეოთხედის რუსეთის სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელია. მსოფლიოს მასშტაბით ცნობადობა დაიმსახურა მისმა შრომებმა ნერვული სისტემის ანატომიაზე: აღწერა რიგი ტვინის სტრუქტურები, მათ შორის მოგრძო ტვინის ზედა ვესტიბულური ბირთვი (1885, ბეხტერევის ბირთვი) და გემოს ფუნქციის ზონა ტვინის ქერქში. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ნეიროფიზიოლოგიაში: აღწერა მოძრაობის ცენტრები, შიდა ორგანოების სეკრეცია, ოთხბორცვიანი რეფლექსი. ბეხტერევის სახელს ატარებს რიგი კლინიკური სიმპტომები და ნორმალური რეფლექსები, აგრეთვე ხერხემლის დაზიანება — ანკილოზური სპონდილიტი (1892, ბეხტერევის დაავადება). მისი შრომები აგრეთვე ეძღვნება ფსიქიატრიის საკითხებს (აღწერა ამნეზიის ნაირსახეობა), ალკოჰოლიზმის მკურნალობასა და პროფილაქტიკას (1912 წელს დააარსა ალკოჰოლის საწინააღმდეგო კლინიკური ინსტიტუტი). ბეხტერების მოღვაწეობამ ხელი შეუწყო რუსეთში სექსოლოგიისა და სექსოპათოლოგიის, ჰიპნოთერაპიის ჩამოყალიბებასა და განვითარებას. 1910-იანი წლებიდან ამუშავებდა საკუთარ ზოგადფსიქოლოგიურ თეორიას, დაფუძნებულს ქცევის კვლევის ობიექტურ მეთოდებზე, — რეფლექსოლოგიას, რომელიც თეორიულად ბიჰევიორიზმს ემხრობოდა. წიგნი „კოლექტიური რეფლექსოლოგია“ (1921) ეძღვნება 1905–1920 წლების პოლიტიკური პრობლემების ფსიქოლოგიურ ანალიზს, სოციოლოგიის, პოლიტიკური და სოციალური ფსიქოლოგიის საკითხებს. 1923–1924 წლებში კონსულტაციებს უწევდა ვლადიმერ ლენინს, ხოლო 1927 წელს — იოსებ სტალინს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1857 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1927 კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები კატეგორია:ლიტერატორსკიე-მოსტკის სასაფლაოზე დაკრძალულები კატეგორია:რუსი გამომგონებლები კატეგორია:პარაფსიქოლოგები კატეგორია:რუსი ფსიქოლოგები კატეგორია:რუსი ფსიქიატრები
ბაი
საკუთარი სახელი ბაი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ფრა გალგარიო
ფრა გალგარიო, ვიტორე გისლანდი (დ. 4 მარტი, 1655, ბერგამო — გ. 3 დეკემბერი, 1743, იქვე) — იტალიელი ფერმწერი და ბერი. სწავლობდა ჯერ მამასთან ბერგამოში, შემდეგ ს. ბომბელისთან ვენეციაში. იქვე აღიკვეცა ბერად. უმთავრესად მუშაობდა ბერგამოში. იყო იქაურ დიდებულთა საყვარელი პორტრეტისტი. მისი გამორჩეული ნაწარმოებებია „ბიჭის პორტრეტი“, „ახალგაზრდა ფერმწერი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1655 კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1743 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
ძვ. წ. 109
გარდაიცვალნენ
*
უჩაძე
საკუთარი სახელი უჩაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ტეილორ იორკი
ტეილორ ბენჟამინ იორკი — ამერიკელი როკ გიტარისტი და ამერიკულ როკ ჯგუფ Paramore-ს მთავარი და რიტმ გიტარისტი.
ბიოგრაფია
ტეილორ იორკი დაიბადა 1989 წლის 17 დეკემბერს ნეშვილში,ტენესში.იგი იყო რიტმ გიტარისტი ბენდში Paramore, მაგრამ ძმები ზაკ და ჯოშ ფაროების ბენდიდან წასვლის შემდეგ მთავარი გიტარისტი გახდა.მას ჰყავს ძმა ჯასტინ იორკი, რომელიც ჯგუფ Cecil Adora-ს წევრია.ტაილორის მამაა პიტერ იორკი, რომელიც ასევე გიტარისტი იყო.სწორედ მან ასწავლა ორივე შვილს ჯასტინს და ტეილორს ამ ინსტრუმეტზე დაკვრა.ტეილორ იორკი იყო ძმებ ფაროებთან ერთად ბენდში,სანამ ძმები ჰეილი იუილიამს შეხვდებოდნენ.ტეილორმა შეიტანა წვლილი სიმღერა Conspirancy-ს დაწერაში რომელიც შევიდა Paramore-ს პირველ სადებიუტო ალბამში All We Know is Falling,თუმცა ამ დროს ტეილორი არ იყო ბენდში.2007-2009 წლებში ტურის მეგზურობას უწევდა ბენდს.2009 წელს კი ბენდის ოფიციალური წევრი გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Paramore-ს წევრები
Lasioglossum pulchripes
Lasioglossum pulchripes — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
pulchripes
ჯონ კერინი
ჯონ კერინი (დ. 21 ოქტომბერი, 1964, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი პროდიუსერი, მუსიკოსი და მხატვარი. იგი ცნობილია, როგორც 1987–1994 წლებში პინკ ფლოიდის სესიური მუსიკოსი (კლავიშებიანი საკრავები). დამატებითი მუსიკოსის სახით იგი თანამშრომლობდა დევიდ გილმორთან (2006) და როჯერ უოტერსთან (1999-დღემდე). 1980-იან წლებში მან სახელი გაითქვა ჯგუფში Industry.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
ბზიავა
საკუთარი სახელი ბზიავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
რაჟდენ კუპრაშვილი
რაჟდენ კუპრაშვილი (დ. 31 მარტი, 1983, ქუთაისი) — ქართველი სამართალმცოდნე, იურიდიული დახმარების სახელმწიფო სამსახურის დირექტორი.
ბიოგრაფია
რაჟდენ კუპრაშვილმა დაამთავრა ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სადაც მიენიჭა მაგისტრთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხი. არის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის დოქტორანტი.
წლების განმავლობაში მსახურობდა სხვადასხვა პოზიციაზე. ხელმძღვანელობდა კომპანიებს „კუპრაშვილი და ადვოკატები“ და „შავი ზღვის საერთაშორისო საარბიტრაჟო პალატა“, ასევე მუშაობდა იურისტის პოზიციაზე საპროექტო–საკვლევაძიებო ინსტიტუტში „ტრანსპროექტი“. 2001 წლიდან 2009 წლამდე იყო მოსამართლის თანაშემწე ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
2009-2013 წლებში იყო შპს „პრობლემური სესხების მართვის ჯგუფის“ იურისტი; 2009-2010 წლებში შპს „თბილისის სამედიატორო სასამართლო მუდმივმოქმედი არბიტრაჟი მეტეხის“ იურისტი; 2012-2013 წლებში იყო შპს „დტბ აუქციონის“ იურისტი; 2014-2015 წლებში მუშაობდა შპს „შავი ზღვის საერთაშორისო საარბიტრაჟო პალატის“ იურისტად; 2015- 2019 წლებში იყო სსიპ „ბავშვთა და ახალგაზრდობის ეროვნული ცენტრის“ იურისტი.
2019 წლის თებერვლიდან აირჩიეს იურიდიული დახმარების სახელმწიფო სამსახურის დირექტორად.
ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
ძვ. წ. 110
გარდაიცვალნენ
*
გვიშიანი
საკუთარი სახელი გვიშიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ღადო (ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი)
ღადო — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, აზავრეთის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის კალთებზე, ცხრაწყაროს უღელტეხილის სამხრეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ახალქალაქიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 480 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იოჰან კრისტიან გიუნთერი
იოჰან კრისტიან გიუნთერი, (დ. 8 აპრილი, 1695, შტრიგაუ — გ. 15 მარტი, 1723, იენა) — გერმანელი პოეტი. იყო XVII სუაკუნის საკარო პოეზიიდან ბიურგერულ ლიტერატურაზე გარდამავალი პერიოდის ყველაზე თვალსაჩინო ლირიკოსი. აღსანიშნავია მისი სატრფიალო ლირიკა „ლეონორეს სიმღერები“, ასევე სტუდენტური და სანადიმო სიმღერები „ძმებო, ვიმხიარულოთ!“
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1695 კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1723 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
Lasioglossum pulchritarse
სქოლიო
pulchritarse
პალიატანგის კანტონი
პალიატანგა (Pallatanga) — კანტონი ეკვადორში, ჩიმბორასოს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალიატანგა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 10 800 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩიმბორასოს პროვინციის კანტონები
ეშმაკები (1955 წლის ფილმი)
ეშმაკები (Les Diaboliques) — 1955 წლის ფრანგული შავ-თეთრი ფსიქოლოგიური თრილერი. დაფუძნებულია ბუალო-ნერსეჟაკის ნაწარმოებზე. რეჟისორმა ანრი-ჟორჟ კლუზომ ნაწარმოების ეკრანიზაციაზე უფლების ყიდვა რამდენიმე საათით დაასწრო ალფრედ ჰიჩკოკს, რომელმაც სანაცვლოდ ფილმი თავბრუსხვევა გადაიღო.
ძვ. წ. 113
გარდაიცვალნენ
*
ელისე (ჯოხაძე)
მიტროპოლიტი ელისე (ერისკაცობაში — ელდარ რაჟდენის ძე ჯოხაძე; დ. 16 თებერვალი, 1949, შქმერი — გ. 16 მარტი, 2015, ონი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი, ნიკორწმინდის ეპარქიის მიტროპოლიტი.
ბიოგრაფია
1985 წელს მღვდლად ეკურთხა. 1985-1994 წლებში იყო მოძღვარი ნიკორწმინდაში, დიდუბის ეკლესიაში, ხოლო 1994-1996 წლებში — ანჩისხატისა და მეტეხის ეკლესიებში; 1996 წლის 15 მარტს ბერად აღიკვეცა, ხოლო 1996 წლის 17 მარტს — ეპისკოპოსად ეკურთხა; 2002 წელს გახდა ნიკორწმინდელი მთავარეპისკოპოსი, 2008 წლის 16 თებერვალას — მიტროპოლიტი. კათედრა ჰქონდა ნიკორწმინდაში, რეზიდენცია ამბროლაურსა და ონში. გარდაიცვალა 2015 წლის 16 მარტს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად ქალაქ ონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი კატეგორია:ჯოხაძეები
დიჟონი
დიჟონი (Dijon) — ქალაქი ბურგუნდიის რეგიონში, აღმოსავლეთ საფრანგეთში. იგი არის ამ რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა – 150,803 (2005). მდებარეობს პარიზიდან 326 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ძვ. წ. 114
გარდაიცვალნენ
*
მებულულესებრნი
მებულულესებრნი (Ochotonidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი კურდღლისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 25 სმ აღწევს. აქვთ მოკლე და ფართო ყურები, ძალზე მოკლე კუდი. გრძელი ვიბრისები. ოჯახში 1 თანამედროვე გვარის 12 სახეობაა. გავრცელებულია აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. ზამთრისათვის იმარაგებენ ბალახს და ტოტებს, რომელთაც პატარ-პატარა ბულულებად აწყობენ (აქედან წარმოდგება მათი სახელწოდება). შობენ 5-6 ნაშიერს. ზოგიერთი სახეობა შავი ჭირის გამომწვევის გადამტანია.
სქოლიო
* კატეგორია:კურდღლისნაირნი
ანდრაშის გამზირი
ანდრაშის გამზირი (უნგრ. Andrássy út) — სიმბოლური ბულვარი უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტში, თარიღდება 1872 წლით. ის ელიზაბეტის მოედანს აკავშირებს ქალაქის ცენტრალურ პარკ ვაროშლიგეტთან. მის გასწვრივ ჩამწკრიებულია მიმზიდველი ნეო-რენესანსული დიდი სახლები და საქალაქო სახლები თავლსაჩინო ფასადებითა და ინტერიერებით. 2002 წლიდან, გამზირი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ამავე დროს, ის ბუდაპეშტის ერთ-ერთი მთავარი შოპინგ-ქუჩაა ლამაზი კაფეებით, რესტორნებით, თეატრებითა და მდიდრული ბუტიკებით.
გამზირის მშენებლობა 1870 წლის დეკრეტით გადაწყდა, რისი მთავარი მიზანიც პარალელური ქუჩის გადატვირთული მოძრაობისგან განტვირთვა და შიდა ქალაქის ვაროშლიგეტთან დაკავშირება იყო. მშენებლობა 1872 წელს დაიწყო და საზეიმოდ 1876 წლის 20 აგვისტოს გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია:ბუდაპეშტი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
ჰერაკლიუმი
ჰერაკლიუმი (Ἡράκλειαη, ) — მთელი რიგი ქალაქების სახელწოდება ძველ საბერძნეთში.
ბაკურიანი
ბაკურიანი — დაბა ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (დასახლებები: ბაკურიანი, ბაკურიანის ანდეზიტი, დიდი მიტარბი, მაჭარწყალი, პატარა მიტარბი, თორი, წინუბანი). წარმოადგენს ბორჯომი-ბაკურიანის სარკინიგზო ხაზის ბოლო პუნქტს. ბაკურიანში აღმოჩენილია მეგალითური კულტურის ნაშთი, შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის საკულტო ნაგებობა „პანტნარის ტაძარი“. ბაკურიანი პოპულარული სამთო და სათხილამურო კურორტია.
ისტორია
ბაკურიანის პირველი მოსახლეები უკრაინელები იყვნენ. 1816 წელს ბორჯომის ხეობაში უკრაინელების 460 ოჯახი დასახლდა. აქედან 80-მდე ოჯახი ბაკურიანში, ხოლო დანარჩენები თორსა და ანდეზიტში. უკრაინელები ხე-ტყის დამუშავებაზე მუშაობდნენ. ადგილობრივი ხის მასალა გადიოდა გერმანიაში მუსიკალური საკრავების დასამზადებლად. ბაკურიანში დღემდეა შემორჩენილი ადგილები, რომელთაც „ყურუმსებს“ (ყრუ რუსები) ეძახიან.