cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მორგენთაუს გეგმა
მორგენთაუს მემორანდუმი
ა. უახლოესი 6 თვის განმავლობაში, ის ინდუსტრიული ინფრასტრუქტურა, რაც არ განადგურებულა ომის შედეგად, უნდა მთლიანად ჩამოიშალოს. ამ რეგიონის გასუფთავება უნდა წარიმართოს 3 ეტაპის მიხედვით: I. სამხედრო ძალამ, რეგიონში შესვლისთანავე უნდა გაანადგუროს იმ ტიპის ინფრასტრუქტურა, რომლის აღებაც შეუძლებელი იქნება. II. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრების მიერ აღჭურვილობის ამოღება, როგორც ერთგვარი ზარალის ანაზღაურება. III. ყველა ის აღჭურვილობა და ინფრასტრუქტურა, რომელიც არ იქნება აღებული აღნიშნული ვადის განმავლობაში, განადგურდეს ან შემცირდეს გაერთიანებული ერების მიერ. ბ. აღნიშნული რეგიონის ყველა მაცხოვრებელმა უნდა გაითავისოს ის, რომ ეს ტერიტორია ვეღარასდროს გახდება ინდუსტრიის ცენტრი. იმ ხალხს, ვისაც აქვს მრეწველობაში მუშაობის შესაბამისი უნარები, შესაძლოა დახმარება გაეწიოს სხვა ადგილას მიგრირებისა და იქ დამკვიდრებისათვის. გ. რეგიონი უნდა იქცეს საერთაშორისო ზონად, რომელსაც გააკონტროლებენ გაერთიანებული ერების წარმომადგენელი ქვეყნები. დ. ზარალის ანაზღაურების მოთხოვნა არ უნდა მოხდეს გადასახადების დაწესებით. ეს შეიძლება განხორციელდეს გერმანიის რესურსებისა და ტერიტორიების გადანაწილებით.
კვებეკის კონფერენცია (1944 წლის სექტემბერი)
კვებეკში ჩატარებული მეორე კონფერენცია იყო მაღალი დონის სამხედრო კონფერენცია, რომელიც გაიმართა 1944 წლის 12–16 სექტემბერს, ბრიტანეთისა და შეერთებული შტატების მთავრობების, შესაბამისად უინსტონ ჩერჩილისა და ფრანკლინ დელანო რუზველტის თაოსნობით. ისინი შეთანხმდნენ უამრავ საკითხზე, გერმანიის გეგმის ჩათვლით, მორგენთაუს თავდაპირველ წინადადებაზე დაყრდნობით. ჩერჩილის მიერ შედგენილი მემორანდუმი ითვალისწინებდა რურსა და საარში გარკვეული მრეწველობის გაუქმებას... ისინი მოელოდნენ გერმანიის სასოფლო-სამეურნეო ქვეყნად გადაქცევას. ამასთან ერთად, ეს მემორანდუმი აღარ ითვალისწინებდა ქვეყნის რამდენიმე დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ დაყოფის გეგმას.
რუზველტი მხარს უჭერს გეგმას
ხაზინის მდივანმა ჰენრი ჯ. მორგენთაუ უმცროსმა რუზველტი დაარწმუნა წერილი მიეწერა სახელმწიფო მდივნისთვის კორდელ ჰალისთვის და ომის მდივან ჰენრი ლ. სტიმსონსთვის, სადაც ნათქვამი იქნებოდა, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების საოკუპაციო პოლიტიკა, რომელიც ითვალისწინებდა, გერმანიის იმგვარ აღდგენას, როგორც ეს მოხდა ნიდერლანდებსა ან ბელგიაში, ზედმეტად ლმობიერი იყო. უკეთესი ნაბიჯი იქნებოდა, თუ გერმანელებს „დღეში სამჯერ სუპით გამოკვებავდნენ არმიის სამზარეულოებიდან“, რაც „მათ მთელი ცხოვრების მანძილზე დაამახსოვრდებოდათ.“ მორგენთაუ იყო მთავრობის კაბინეტის ერთადერთი წევრი, რომელიც მიიწვიეს კვებეკის კონფერენციაზე, რომლის დროსაც აღნიშნული გეგმა შეათანხმეს.
რუზველტის მოტივაცია, დათანხმებულიყო მორგენთაუს წინადადებაზე, შეიძლება მიეწეროს მის სურვილს იოსებ სტალინთან კარგი ურთიერთობა შეენარჩუნებინა. არსებობს ვარაუდი, რომ ის სტალინმა პირადად დარწმუნა, გერმანიას მკაცრად დასჯასთან დაკავშირებით. 1944 წლის 26 აგვისტოს ნიდერლანდების დედოფალ ვილჰელმინასადმი გაგზავნილ წერილში, რუზველტი წერდა, რომ „არსებობს აზროვნების ორი სკოლა, ისინი, ვინც ალტრუისტული იქნებოდნენ გერმანელებთან მიმართებაში, იმ იმედით, რომ სიკეთით ისინი ისევ ქრისტიანობას მოექცეოდნენ და ისინი, ვინც მკაცრი ზომების მიღებას გარდაუვლად მიიჩნევს. ყველაზე მეტად მე ვეკუთვნი ამ უკანასკნელ სკოლას, რადგან მიუხედავად იმისა, რომ მე არ ვარ სისხლისმსმელი, მინდა გერმანელებმა იცოდნენ, რომ ამჯერად მათ ნამდვილად წააგეს ომი.“
ჩერჩილი გეგმის წინააღმდეგია
ჩერჩილი არ იყო მიდრეკილი ამ წინადადების მხარდაჭერისკენ და ამბობდა: „ინგლისი მიჯაჭვული იქნება მიცვალებულთან“. რუზველტმა ჩერჩილს შეახსენა სტალინის კომენტარი თეირანის კონფერენციაზე და ჰკითხა შეხვედრა ჩერჩილის უთანხმოებიდან გამომდინარე ჩაიშალა, მაგრამ რუზველტმა აღნიშნა, რომ მორგენთაუ და უაიტი გააგრძელებდნენ მსჯელობას ჩერჩილის პირად თანაშემწესთან ლორდ ჩერუელთან.
სქოლიო
კატეგორია:ცივი ომი კატეგორია:პოლიტიკა მეორე მსოფლიო ომში კატეგორია:ანტიჰიტლერული კოალიცია კატეგორია:გერმანიის ეკონომიკური ისტორია კატეგორია:მორგენთაუ კატეგორია:1940-იანი წლები გერმანიაში
აღაბეილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
აღაბეილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დათა მიქელაიშვილი
გიორგი ჭყონია (დ. 1860, მელექედური — გ. 19 დეკემბერი, 1893, აკეთი) — ქართველი ფირალი, ფირალობის პირველი ტალღის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა დაახლოებით 1860-1863 წლებში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. დაამთავრა სამოქალაქო სასწავლებელი. მუშაობდა ქობულეთში რკინიგზაზე შავ მუშად. იყო მაღალი, სქელი, ლამაზი კაცი, ატარებდა შავ წვერს. დააპატიმრეს ბათუმში. პირველი დაპატიმრების მიზეზი უცნობია. ციხიდან გაიქცა და ტყეს შეაფარა თავი. რამდენიმე ხნის შემდეგ პოლიციამ მიქელაიშვილი შემოირიგა, მაგრამ შერიგება დროებითი გამოდგა. ზესტაფონში მიქელაიშვილი ყაჩაღ კახიძეებთან ერთად თავს დაესხმა მღვდელს და 8000 მანეთი წაართვა. მიქელაიშვილი კვლავ დაიჭირეს და სახალინზე გადასახლება და კატორღა მიუსაჯეს, მაგრამ კვლავ მოახერხა გაქცევა.
ფირალობდა 1885 თუ 1888 წლიდან. თავს ესხმოდა ვაჭრებს, მღვდლებს და მემამულეებს. ხალხი მიქელაიშვილს მფარველობას უწევდა, საჭმელს უგზავნიდა. 1892 წლის 9 მარტს მელექედურში მოკლეს მიქელაიშვილის თანამზრახველი და მისი დაჯგუფების წევრი მიხეილ ღლონტი. 1892 წლის 18 აპრილს მიქელაიშვილმა მელექედურში გაძარცვა ალექსანდრე ჯაყელი და ოზურგეთში მსუბუქად დაჭრა პოლიციის უფროსი ვაშალომიძე. პოლიცია ეგზეკუციებით ცდილობდა მიქელაიშვილის დაჭერას, მაგრამ ვერ მოახერხა. მათ დააპატიმრეს მიქელაიშვილის მამა, როსტომი და გადაასახლეს მისი ძმა, ნესტორი. ივნისის დასაწყისში მიქელაიშვილის დაპატიმრების ან მოკვლისთვის დაწესდა ჯილდო 700 მანეთი. ჯილდოს დაწესებამ შედეგი გამოიღო. იმავე თვეში პოლიციას აცნობეს მიქელაშვილის გეგმების და ადგილსამყოფლის შესახებ. მიქელაიშვილი სხვა 8 ფირალთან ერთად აპირებდა ბასილეთის სასოფლო საზოგადოების მამასახლისის დაყაჩაღებას, როდესაც ამ უკანასკნელს აკრეფილი სახელმწიფო გადასახადები უნდა გადაეტანა. პოლიციამ გაიგო ფირალების განზრახვის შესახებ და 13 პოლიციელით ალყა შემოარტყა მათ სახლს. ორმხრივი სროლის დროს მოკლეს ფირალები სალუქვაძე და ამაღლობელი, დაიჭირეს ღლონტი, მაგრამ გაქცევა მოახერხა ბანდის ხელმძღვანელმა, მიქელაიშვილმა 1892 წლის 29 აგვისტოს მიქელაიშვილი თავს დაესხა ჩოხატაურის ბაზარს, წაიღო 800 მანეთამდე ფული და 1000 მანეთის ღირებულების ნივთები. თავდასხმის დროს ერთი ფირალი მოკლეს.
1893 წელს მიქელაიშვილი იმერეთში გადავიდა და იქ განაგრძო ყაჩაღობა. იმალებოდა ქუთაისში. ნოემბერში გაძარცვა დილიჟნით მგზავრობის დროს ვაჭრები სადგურ ნატანებიდან ოზურგეთამდე მგზავრობისას და 600 მანეთი წაართვა ხელისუფლება კვლავ ცდილობდა მის დაჭერად. მიქელაიშვილის დასაჭერად წასული იყო შემოქმედის მამსახლისიც. დეკემბერში მან ექვს სხვა ყაჩაღთან ერთად ხონში დააყაჩაღა ვაჭარი, რომელსაც 200 თუმანი, აბრეშუმი და ნაბდები წაართვეს.
მიქელაიშვილი გასცა ვინმე ბურძგლამ, რომელიც მანამდე სისონა დარჩიას საყვარელი იყო. მიქელაიშვილი აკეთში, აზნაურ ვარდენ მგელაძის სახლში იმალებოდა. ბურძგლამ მიქელაიშვილის ადგილსამყოფელი შეატყობინა ვაჭარ ჩხაიძეს, ამ უკანასკნელმა კი მილიციას. მიქელაიშვილს თავს დაესხნენ ბათუმის პოლიციის უფროსი აბდუშელიშვილი და ოზურგეთის მაზრის უფროსის მოადგილე დადეშქელიანი. ორმხრივი სროლის შემდეგ სახლს ცეცხლი გაუკიდეს. მიქელაიშვილი მარცხენა თვალში დაიჭრა, გაქცევისას კი ხანჯლით მოკლეს.
1902 წელს გაზეთი ივერია დათა მიქელაიშვილს აყენებდა არსენა ოძელაშვილის, კაკო ყაჩარისა და სიმონა დოლიძის გვერდით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 დეკემბერი კატეგორია:ფირალები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:მოკლული ქართველები
ნარუჯები
ნარუჯები — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.
ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ნარუჯებს არ იცნობენ, იგი არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება. შედიოდა ისტორიულ საციციანოში.
1945 წლისათვის აქ სახლობდნენ გვარები: ბარბაქაძე და წიქარიშვილი. XX საუკუნის 50-იან წლებში მოსახლეობა ჩამოასახლეს ქ. ხაშურში და სოფელმა არსებობა შეწყვიტა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში — უზბეკეთის ტერიტორიაზე არსებული განსაკუთრებული ისტორიული, კულტურული ან ეკოლოგიური მნიშვნელობის მქონე ბუნებრივი ან ხელქმნილი ობიექტები, რომელთაც პრიორიტეტი მიენიჭათ დაცვასა და პოპულარიზაციაში.
უზბეკეთმა მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1993 წლის 13 იანვარს. უზბეკეთის ტერიტორიაზე მდებარე პირველი ობიექტი (იჩან-ყალა) მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს 1990 წელს.
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა
Magister Artium
მაგისტერ არტიუმ (ლათინურად Magister Artium ქართულად უფროსი, წინამძღვარი) — აკადემური ხარისხი. საუნივერსიტეტო, აკადემიური ხარისხი ევროპის არაერთ ქვეყანაში. მამაკაცებისათვის აღინიშნება ფორმით მაგისტერ არტიუმ, ხოლო ქალთათვის - მაგიტრა არტიუმ.
სახელწოდების ისტორია
წოდება მაგისტერ არტიუმ (ლათ. magister artium), აგრეთვე ლათ. liberalium artium magister შუა საუკუნეებში იყო აკადემიური ხარისხი, რომელიც სტუდენტს ენიჭებოდა თავისუფალ ხელოვნებათა (artes liberales) შესწავლის, ანუ როგორც მაშინ უწოდებდნენ შვიდი თავისუფალი ხელოვნების დაუფლების შემდეგ.
ხელოვნებებად (ლათ. artes) წოდებული რომელიმე განხრის წარმატებით დასრულების შემდეგ, განხრებისა, რომლებიც იმ დროს მეცნიერებათა საფუძველს წარმოადგენდა, გრადუირებულს უფლება ენიჭებოდა როგორც მაგისტერ რეგენსს (ლათ. magister regens), ტრივიუმის უმცროსი სტუდენტების მასწავლებელი ყოფილიყო, რითაც დაახლოებით დღევანდელი უმაღლესი სასწავლებლის ლექტორს გავუტოლოთ.
გერმანია
მაგისტერ არტიუმის ტიტული გერმანიაში ენიჭებათ სპეციალური საუნივერსიტეტო, სამაგისტრო პროგრამების კურსის წარმატებით დასრულების შესახებ. გასტერ არტიუმის ტიტული გაიცემა ჰუმანიტარულსა და სოციალურ მეცნიერებებში, როცა სპეციალობად არჩეულია როგორც მუნიმუმ ორი მთავარი დარგი, ან მთავარ სპეციალობად ერთი დარგია არჩეული, ხოლო ე.წ. არამთავარ დარგად ორი დარგი.
სპეციალობებისა და დარგების კომბინირებები დადგენილია კანონით. ასევე სპეციალური კანონითაა დადგენილი პროგრამები საგნების მიხედვით, რომლებიც გამოცდების ჩასაბარებლად მკაფიოდ არის დადგენილი სამაგისტრო პროგრამებში მკაფიოდ დაწესებული სპეციალური კანონებით.
დარგების ამგვარი კომბინაცია სამაგისტრო პროგრამების ფორმატში იძლევა შრომით ბაზარზე სხვადასხვა ცოდნა-უნარების ვარიირების იშვიათ საშუალებას.
ივენეშტი
ივენეშტი (Ivăneşti) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 123 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 145 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიშკანის რაიონის სოფლები
ახთაჩი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ახთაჩი შეიძლება აღნიშნავდეს:
არშუშა პიტიახში
არშუშა პიტიახში, არშუშა III — სამშვილდის ერისთავი და პიტიახში VI საუკუნის 40–იან წლებში. მოხსენიებულია „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობაში“ ქართლის მარზპანის არვანდ გუშნასპის გასაცილებლად მოსულ ქართლის მთავრებს შორის. მათ მარზპანისათვის უთხოვიათ მცხეთაში გაქრისტიანებული სპარსელების პატიმრობიდან გათავისუფლება, რაც მარზპანს დაუკმაყოფილებია.
არშუშა პიტიახში სახელისა და ტიტულის მიხედვით ქვემო ქართლის პიტიახშთა ცნობილ საგვარეულოს უნდა ეკუთვნოდეს. ის V საუკუნეში ცნობილი არშუშა ქართლის პიტიახშის შთამომავალი უნდა იყოს სახელის დარქმევის წესის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:ქართლის პიტიახშები კატეგორია:სამშვილდის ერისთავები
პაკორ I
პაკორ I — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. პაკორ I სამეფო ტახტზე ოროდ II-ის მმართველობის დროს ავიდა, იგი მამასთან ერთად მართვდა სამეფოს, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 51 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 38 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არშაკიდები კატეგორია:პართიის მეფეები
ისქენდერუნი
ისქენდერუნი (İskenderun) — ქალაქი სამხრეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. შედის ჰათაის პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე და არის 4 მეტრზე ზღვის დონიდან. ისქენდერუნი საკურორტო ქალაქია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 244 970 ადამიანს შეადგენდა, რომელთა უდიდესი ნაწილი ეროვნებით თურქია. ქალაქის ფართობი 228 კმ²-ია.
ჰათაის პროვინცია მდებარეობს სირიის საზღვართან, თუმცა არა ქალაქი ისქენდერუნი. ესაზღვრება საკუთარი პროვინციის ქალაქები: დიორთიოლი, ქირიქჰანი, ანთაქია (ჰათაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი) და სამანდაღი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ლოლაბაღირლი
ლოლაბაღირლი (Lolabağırlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ნინისი
ნინისი — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. ჭერათხევის ხეობაში, ულუმბისწყლის მარჯვენა შენაკადის, ნინისისწყლის ზემო წელში.
ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ნინისს არ იცნობენ, არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება.
1886 წლის აღწერით, აქ 3 კომლი მოსახლეა (16 კაცი და 20 ქალი, სულ 36 კაცი). მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა მთლიანად ქართულია. მოსახლეობა XX საუკუნის 50-იან წლებში დაბა სურამში ჩაასახლეს და სოფელმა არსებობა შეწყვიტა. აქ სახლობდნენ გვარები: დევაძე, ხარაიშვილი და კურტანიძე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სათიბები
ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები მას არ იცნობენ, არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის დოკუმენტებში გვხვდება.
1886 წლის აღწერით, აქ 10 კომლია (50 კაცი და 41 ქალი, სულ 91 კაცი), მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მთლიანად ოსურია.
1925 წლისათვის სათიბებში 25 კომლი მოსახლეა. აქ მხოლოდ ერთი გვარის წარმომადგენლები - თიგიშვილები ცხოვრობდნენ, რომლებიც XX საუკუნის 50-იან წლებში სოფელ ცხრამუხაში ჩაასახლეს და სოფელმაც არსებობა შეწყვიტა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესია
ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესია, ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკვდერი, ახტალის წმინდა გიორგის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, სოფელ ახტალაში, სომხეთის რესპუბლიკა. აშენებულია ავაგ მხარგრძელის ათაბაგობის პერიოდში ანუ 1242-1250 წლებში.
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ერთნავიანი. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, შესასვლეში კარების თავზე შემორჩენილია ქართული ასომთავრული წარწერა.
ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესიის წარწერა
მინიატიურა|მარცხნივ|ქართული წარწერები 2015 წელი აღნიშნული წარწერა პირველად წაიკითხა და გამოაქვეყნა ექვთიმე თაყაიშვილმა 1901 წელს, თუმცა გაშიფრვისას იხელმძღვანელა პერგამენტის ქაღალდზე გადატანილი წარწერით, რომელიც მანამდე ა. დ. ერიცოვმა შექმნა. თავის დღიურში ექვთიმეს აღნიშნული ძეგლი აღწერილი აქვს შემდეგი სიტყვებით: ქვაზე წერია შემდეგი ტექსტი:
ქარაგმების გახსნით ტექსტი შემდეგნაირად იკითხება:
500px|მინიატიურა|ცენტრი|აღნიშნული წარწერა გადაღებული 1900-იან წლებში
ლუვრის ქართული წარწერა
მინიატიურა|ლუვრში დაცული ქართული ასომთავრული წარწერიანი ქვა ლუვრში დაცული ქართული წარწერა დიდი ხნის მანძილზე გაუშიფრავი იყო. მისი გაშიფრვა მოხდა ზაზა ალექსიძის ძალისხმევით. მისი ვარაუდით აღნიშნული წარწერა შესაძლოა ამავე ტაძრიდან მომდინარეობდეს. ქვაზე წერია შემდეგი ტექსტი:
ქარაგმების გახსნით ტექსტი შემდეგნაირად იკითხება:
900px|მინიატიურა|ცენტრი|ახტალის რუკა 1886 წელი, ეკლესია აღნიშნულია წარწერით — Chapelle St. Georges
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კოსოვოს პრემიერ-მინისტრი
კოსოვოს პრემიერ-მინისტრი (ალბ. Kryeministri i Kosovës; Premiјer Косова) — კოსოვოს ნაწილობრივ აღიარებული რესპუბლიკის მთავრობის ხელმძღვანელი. პრემიერ-მინისტრი აუცილებლად უნდა იყოს პარლამენტის წევრი, ხოლო მას ნიშნავს კოსოვოს პარლამენტი.
კოსოვოს და მეტოხიის ავტონომიური მხარე
{| class="wikitable" style="text-align:center"
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოსოვოს პოლიტიკა კატეგორია:კოსოვოს მთავრობა
მალიბეი
მალიბეი (Malıbəy) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
კორლეტენი
კორლეტენი (Corlăteni) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 131 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 596 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიშკანის რაიონის სოფლები
საკირღელე
საკირღელე — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, სოფლების ბრილსა და ალს შორის.
ქართულ საისტორიო მწერლობაში ცნობილი არ არის, არც ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება. აქ ცხოვრობდნენ გვარები: ნოზაძე, ტაბაშიძე, რომლებიც XX საუკუნის 50-იან წლებში ჩაასახლეს ალში.
ენომოტო ტაკეაკი
ადრეული წლები
მინი|მარცხნივ|ენომოტო 19 წლის ასაკში, ევროპაში წასვლამდე ენომოტო დაიბადა ქალაქ ედოს შიტაიას რაიონში (თანამედროვე ტოკიოს რაიონი ტაიოტი) ტოკუგავას კლანის სამურაის ოჯახში. 1850-იანებ წლებში მან დაიწყო ჰოლანდური ენის შესწავლა და მას შემდეგ, რაც 1854 წელს კაპიტანმა, მეთიუ პერიმ იაპონიის ჯარები გაარღვია, ენომოტო სწავლობდა ტოკუგავას სამხედრო-საზღვაო წვრთნის ცენტრში, ნაგასაკიში და ცუკიჯის სამხედრო ხომალდის წვრთნის ცენტრში, ედოში.
26 წლის ასაკში, ენომორო გაგზავნეს ნიდერლანდებში, რათა შეესწავლა დასავლური ტექნიკა სამხედრო-საზღვაო ომში და ეშოვნა დასავლური ტექნოლოგიები. ის სწავლობდა ევორპაში 1862 წლიდან 1867 წლამდე, რის შედეგადაც თავისუფლად ლაპარაკობდა ნიდერლანდურ და ინგლისურ ენებზე.
ენომოტო შოგუნის მთავრობის მიერ ნაყიდი ორთქლმავალი ხომალდით, კაიო მარუთი დაბრუნდა იაპონიაში. ევროპაში ყოფნის დროს, მან გააანალიზა, რომ დეპეშა მომავალში მნიშვნელოვანი საკომუნიკაციო საშუალება იყო და დაიწყო სისტემის შედგენა, რომელიც ერთმანეთთან დააკავშირებდა ედოს და იოკოჰამას. დაბრუნებისთანავე ენომოტოს მაინიჭეს კაიგუნ ფუკუსაის ტიტიული, რომელიც ტოკუგავას ფლოტის მეორე ყველაზე მაღალი წოდება იყო. მან ასევე მიიღო საიმპერატორო კარის წოდება იძუმი-ნო-კამი.
ბოშინის ომი და მეიძის რესტავრაცია
მეიძის რესტავრაციის დროს, მას შემდეგ, რაც 1868 წელს ედო დანებდა, ენომოტომ უარი განაცხადა თავისი ნებით ჩაჰბარებოდა მათ და გაიქცა ჰაკოდატეში, ჰოკაიდოზე ტოკუგავას ფლოტის დანარჩენ ჯართან და საფრანგეთის რამდენიმე სამხედრო მრჩეველთან ერთად. მისი ორთქმავალი სამხედრო ხომლადები იმ დროს იაპონიაში ყველაზე ძლიერი იყო.
ენომოტოს იმედი ჰქონდა, რომ ჰოკაიდოში შექმნიდა დამოუკიდებელი ქვეყანას ტოკუგავას ოჯახის მმართველობის ქვეშ, მაგრამ მეიძის მთავრობა იაპონიის დანაწილებას ეწინააღმდეგებოდა. 25 დეკემბერს, ტოკუგავას ლოიალისტებმა გამოაცხადეს ეძოს რესპუბლიკის შექმნა და პრეზიდენტად ენომოტო აირჩიეს.
შემდეგ წელს, მეიძის მთავრობის ჯარებმა დაიპყრო ჰოკაიდო და დაამარცხა ენომოტოს ჯარები ჰაკოდატეს სამხედრო-საზღცაო ბრძოლაში. 1869 წლის 18 მაისს ეძოს რესპუბლიკა გაუქმდა და ჰოკაიდო ცენტრალური მთავრობის ხელში გადავიდა, რომელსაც სათავეში იმპერატორი მეიძი ედგა.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის საიმპერატორო ფლოტის ადმირლები კატეგორია:იაპონიის სამხედრო ლიდერები კატეგორია:იაპონიის იმპერია კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1836 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
ომანური რიალი
ომანური რიალი ( ريال , ISO 4217 კოდი: OMR ) — ომანის ოფიციალური ვალუტა. იგი შედგება1000 ბაიზასგან.
ფიქსირებული გაცვლითი კურსი
1973 წლიდან 1986 წლამდე რიალი აშშ დოლარზე იყო დამოკიდებული და 1 ომანური რიალი 2.895 აშშ დოლარს უდროდა. კურსი შეიცვალა 1986 წელს და 1 რიალის შესაბამისად 2.6008 აშშ დოლარი დადგინდა. რომლის შესაბამისად 1 აშშ დოლარი 0.384497 რიალს უდრიდა. ომანის ცენტრალური ბანკის ოფიციალურად დადგენილი კურსით 1 აშშ დოლარი 0.384 ომანის რიალი ღირს ყიდვის დროს, ხოლო ერთი აშშ დოლარი იყიდება 0.385 ომანის რიალად. ეს არის მსოფლიოში ყველაზე მაღალი შეფასებული მესამე სავალუტო ერთეული ქუვეითური დინარისა და ბაჰრეინური დინარის შემდეგ.
ისტორია
1940 წლამდე ინდური რუპია და მარია ტერეზა თალერი (ადგილობრივად ცნობილი როგორც რიალი - მიღებულია პორტუგალიური ,,,რეალისგან") იყო მთავარი ვალუტა, რომელიც ვრცელდებოდა მუსკატსა და ომანში. ამ სახელმწიფოს სანაპიროზე ვაჭრობისას ინდური რუპიები გამოიყენებოდა, თალერი კი მეტწილად ქვეყნის შიგნით. მარია ტერეზა თალერის ღირებულება იყო 230 პაიზა, 64 პაიზა = 1 რუპია.
1940 წელს მონეტები შემოიღეს დჰოფარში, 1946 წლიდან კი მათ იყენებდნენ ომანშიც. ორივე მონეტა დენომინირებული იყო ბაიზაში (ექვივალენტურია პაიზა), 200 ბაიზა = 1 რიალი. ინდოეთის რუპია და, 1959 წლიდან, ყურის რუპია ქვეყანაში კვლავ გამოიყენებოდა. 1966 წლის 6 ივნისს ინდოეთმა გააუფასურა ყურის რუპია ინდურ რუპიასთან მიმართებაში. დევალვაციის შემდეგ, რამდენიმე სახელმწიფო, რომლებიც ჯერ კიდევ იყენებენ ყურის რუპიას, იძულებულები გახდნენ საკუთარი ვალუტები შეექმნათ. ომანმა გააგრძელა ყურის რუპიის გამოყენება 1970 წლამდე, მანამ სანამ ომანის მთავრობამ ოფიციალურ ვალუტად გამოაცხადა რიალ საიდი.
1970 წელს რიალ საიდი (ალ საიდის პატივსაცემად დარქმეული სახელის) ომანის ვალუტად შემოიღეს ყურის რუპიის ნაცვლად. ეს უდრიდა ბრიტანულ გირვანქა სტერლინგს და 1 რიალს საიდი = 21 ყურის რუპიას. რიალის საიდი დაიყო 1000 ბაისად. ომანის რიალმა 1973 წელს ჩაანაცვლა რიალ საიდი. ამ პერიოდში ერთი ომანური რიალი 2,895 აშშ დოლარს შეადგენდა, რა კურსიც შენარჩუნდა 1986 წლამდე. მოგვიანებით ვალუტა 9%-ით გაუფასურდა და ამ დროს 1 ომანური რიალი 2.6008 აშშ დოლარს უდრიდა. ვალუტის სახელი შეიცვალა 1970 წელს რეჟიმის შეცვლისა და ქვეყნის სახელწოდების შეცვლის გამო. 1975 წლიდან გამოიცემა ახალი მონეტები ქვეყნის სახელწოდებით, რომელსაც ეწოდება ომანი.
მონეტები
1890-იან წლებში მოიჭრა 1/12 და 1/4 ანნას ღირებულების (1/3 და 1 პაისა) მონეტები, რომლებსაც მასკატსა და ომანში იყენებდნენ.
1940 წელს, მონეტები მოიჭრა დჰოფარში გამოსაყენებლად და მონეტების მნიშვნელობები იყ 10,20 და 50 პაისა. 1/2 რიალის ღირებულების მონეტები 1948 წელს გაჩნდა, 2 ბაისას ღირებულების კი - 1959 წელს. 1946 წელს ომანში იყენებდნენ 2, 5 და 20 ბაისას ღირებულების მონეტებს. 2, 5 და 20 ბაიზას მონეტები. 1959-სა და 1960 წელს მიმოქცევაში შევიდა 2 ბაისას და 1/2 და 1 რიალის ღირებულების მონეტები.
1970 წელს მონეტები გავრცელდა მთელი სახელმწიფოს მასშტაბით. ნომინალები იყო 2, 5, 10, 25, 50 და 100 ბაიზა. 1975 წელს, ახალი მონეტები მოიჭრა, რომელზეც ქვეყნის სახელად ომანი იყო დატანილი. 1/4 და 1/2 ღირებულების მონეტები გაჩნდა 1980 წელს.
ამჟამად მიმოქცევაშია 5, 10, 25, 50 და 100 ბაისას ღირებულების და 1/4 და 1/2 რიალის ღირებულების მონეტები.
100 ბაისასა და მასზე მცირე ღირებულების მონეტებმა მონეტარული ღირებულება დაკარგეს 2020 წლის 20 მაისს. მარჯვნივ|მინი|316x316px
ბანკნოტები
1970 წლის 7 მაისს, ომანისა და მასკატის სასულთნოს მიერ წარმოებულ ბანკნოტებში შედიოდა: 100 ბაისას, 1/4, 1/2, 1, 5 და 10 რიალ საიდის ღირებულების ბანკნოტები. მოგივანებით იგივე ღირებულების კუპიურები შეიქმნა ომანის სახელით სავალუტო საბჭოს მიერ 1972 წლის 18 ნოემბერს.
1977 წლიდან, ომანის ცენტრალურმა ბანკმა გამოსცა შეცვლილი ბანკნოტები, შემოიღეს 20 და 50 რიალის ღირებულების ბანკნოტები, რასაც მოჰყვა 200 ბაისას ბანკნოტი 1985 წელს.
ბანკნოტების ახალი სერია გამოიცა 1995 წლის 1 ნოემბერს, ხოლო 5-რიალიანი და უფრო მაღალი კუპიურები განახლდა 2000 წელს, ფოლგის ზოლებით.
2005 წელს გამოიცა წითელი 1 რიალიანი ბანკნოტი ,,35-ე ეროვნული დღის" აღსანიშნავად.
2010 წელს გამოიცა ახალი 5, 10, 20 და 50 რიალის ღირებულების კუპიურები მე -40 ეროვნული დღესთან დაკავშირებით. 20-რიალიანი ბანკნოტი არის მწვანე ფერის ნაცვლად ლურჯი, ხოლო დანარჩენი კუპიურები ისეთივე ფერისაა, როგორც ადრე.
2015 წელს გამოიცა მეწამული ფერის 1 რიალური ნოტა ,,45-ე ეროვნული დღის" აღსანიშნავად.
2019 წლის 30 ივლისის შემდეგ ძალადაკარგულად გამოცხადდა 1995 წლის 1 ნოემბრამდე გამოშვებული ყველა ბანკნოტი, ისევე როგორც ამ თარიღამდე გამოშვებული 5-დან 50 რიალამდე ბანკნოტები დამცავი ზოლის გარეშე. ძალაში რჩება 1995 წლის სერიის 5 – დან 50 რიალამდე ბანკნოტები დამცავი ზოლებით, რომლებიც გამოვიდა მიმოქცევაში 2000 წლიდან. ამდენად, 2020, ფულის მიმოქცევაში, ძირითადად, 2010 სერიის 5-დან 50 რიალამდე ბანკნოტებია, 2015 წლის 1-რიალიანი და 1995 წლის 100 ბაისასა და 1/2 რიალის ღირებულების კუპიურები. 1995 წლის 200-ბაისას ღირებულების ნოტი, 1995 და 2005 წლის 1 რიალიანი ნოტები და 2000 წელს გამოშვებული 5-50 რიალური ნოტები კვლავ გამოიყენება, მაგრამ არც თუ ისე ხშირად. მიმოქცევაში არსებული მონეტები ძირითადად 25 და 50 ბაისას ტოლფასია, 5 და 10 ბაისა გამოიყენება მაღაზიებში, დაბალი ფასის მქონე პროდუქტებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ომანი კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კარსნის მეთუნეთა ნამოსახლარი
კარსნის მეთუნეთა ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თბილისი-მცხეთის საავტომობილო გზის მე-17 კილომეტრზე, კარსნისხევის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება ძვ. წ. I და ახ. წ. I-III საუკუნეებით. ძეგლი 1975 წელს გაითხარა ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის მიერ, ა. აფაქიძის ხელმძღვანელობთ.
ნამოსახლარი
ნამოსახლარი ტერასულადაა განლაგებული ბორცვის თხემსა და ძირში. გამოვლინდა კარგად გამოკვეთილი სამი სამშენებლო ფენა. საცხოვრებელი შედგებოდა საცხოვრებელი სახლისა და მსუბუქი კონსტრუქციის დამხმარე ნაგებობისაგან. გეგმით ოთხკუთხა შენობები ნაგებია ნატეხი ქვშაქვით და ტალახით. მათი უმეტესობა გადახურული ყოფილა მცხეთური ღარიანი და ბრტყელი კრამიტებით. თიხის იატაკის ცენტრალურ ნაწილში ქვითა და თიხით ნაგები კერებია. ნამოსახლარზე დიდი რაოდენობით გამოვლინდა მოვარდისფრო-მოწითალოდ გამომწვარი თხელკეციანი სამეორნეო დანიშნულების კერამიკა, სუფრისა და სამზარეულოს თიხის ჭურჭელი, ლითონისა და თიხის ქანდაკებები, რკინის დანები, მონეტები, ქვის სატყორცნი ჭურვები და სხვა.
სახელოსნო უბნები
სახელოსნო უბანი ნამოსახლრიდან 60 მეტრის მოშორებით, აღმოსავლეთით მდებარეობს. აქ აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის გამოსაწვავი ქურები და მასთან დაკავშირებული ფარდულის ტიპის ნაგებობების ნაშთები. ქურების ნაწილი ორსართულიანი ყოფილა. მათი ქვედა საცეცხლე განყოფილება გადახურულია ალიზის დიდი აგურებისაგან შეკრული თაღებით, რომლებშიც ცეცხლის ამოსასვლელად ღია ადგილებია დატოვებული. ალი ადიოდა მეორე სართულზე, სადაც ჭურჭლის გამოწვა ხდებოდა. საწარმო უბანზე გარდა ე. წ. ვერტიკალური ქურებისა არის ასევე ოვალური გუმბათისებრთაღიანი ქურა. საწარმოო ობანზე, ქურებში და მათ მახლობლად აღმოჩნდა წითელი წერნაქით მოხატული გვიანდელი ელინისტური ხანის თიხის ჭირჭელი.
სამაროვანი
სამაროვანზე გაითხარა ძირითადად კრამიტსამარხები. აქ ასევე დადასტურდა ორმოსამარხები, კომბინირებული სამარხები, ფილასამარხი და ქვევრსამარხი. კრამიტსამარხები ძირითადად ბრტყელი და ღარიანი კრამიტებით ნაგები ორფერდასახურავიანი კრამიტყუთებია, რომლებიც მიწაში ამოთხრილ ორმოებში ყოფილა ჩადგმული. ზოგიერთ კრამიტსამარხს იატაკიც კრამიტის ჰქონდა. მიცვალებულები მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე ესვენა, კიდურებმოკეცილი. სამარხებში აღმოჩნდა მოვარდისფროდ გამომწვარი თიხის სამტუჩა ხელადები, რელიეფული სარყლითა და კოპებით შემკული ხელადისებური ჭურჭელი, კოჭობები, მინის სანელსაცხებლები, ოქროს საყურეები და სასაფეთქლე რგოლები, რომაული და პართული მონეტები, გემიანი ბეჭდები და სხვა.
საწნახელი და მარანი
კარსნიხევის ნამოსახლართან ახლოს გამოვლინდა საწნახელის და მარნის ნაშთი. ჰიდრავლიკური ხსნარით მოკირყლულ-შემოზღუდული მოედანი ეკვრის კერამიკული ფილებით ნაშენ წაგრძელებულ ოთხკუთხა აბაზანისებურ ნაგებობას. ისინი იატაკში გაჭრილი ხვრელებით უერთდებიან კერამიკულ მილსადენს. საწნახელი ფერდობზე, მოსოწრებულ ტერასაზე დგას. მას უკავშირდება საურმე გზა.
Humanz
სქოლიო
კატეგორია:2017 წლის ალბომები კატეგორია:Gorillaz-ის ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
წაღვლის მესამე ნამოსახლარი და სამაროვანი
ნამოსახლარზე აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ნატეხები. სამაროვანზე იპოვები ადამიანის ძვლები და ბრინჯაოს ნივთები. მასალა დაცულია სოფელ წაღვლის საჯარო სკოლის მხარეთმცოდნეობის კაბინეტში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტირიდატ III
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არშაკიდები კატეგორია:პართიის მეფეები
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი (მოჭადრაკე)
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი ((Володи́мир Бори́сович Тукмаков), ( Vladimir Tukmakov) დ. 5 მარტი, 1946, ოდესა,უკრაინის სსრ, სსრკ) ― უკრაინელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (1972), ფიდეს დამსახურებული მწვრთნელი (2004). იყო უკრაინისა და აზერბაიჯანის მოჭადრაკეთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.
ბიოგრაფია
ვოლოდიმირი 1946 წლის 5 მარტს ოდესაში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში ბავშვობაში ისწავლა და ოდესის პიონერთა სასახლეში დაიწყო მეცადინეობა. მისი პირველი მწვრთნელი სამუილ კოტლერმანი იყო. 1962 წელს სსრკს სპორტის ოსტატი გახდა. 1965 წელს ბარსელონაში მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე რობერტ ჰარტოჩთან ერთად მეორეზე გავიდა, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით მესამე ადგილი არგუნეს.
მომდევნო წელს სსრკს სტუდენტთა ნაკრებში მიიწვიეს და 1972 წლამდე 9 ოქროს მედალი მოიგო. 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972 წლებში გუნდური ოქროს მედლები აიღო, ხოლო 1966, 1967 და 1971-ში ინდივიდუალურებიც. 1970 წელს აპრილ-მაისში კიევში უკრაინის 39-ე პირველობაზე გამოვიდა, 8 მოიგო, 2 წააგო, 7 ყაიმით დაასრულა და ჩემპიონი გახდა. ივლის-აგვისტოში ბუენოს-აირესში საერთაშორისო ტურნირზე მეორე ადგილი დაიკავა, პირველზე კი ბობი ფიშერი გავიდა. ტუკმაკოვმა 7 მოიგო, 1 წააგო, 9 ყაიმით დაარულა და პირველადგილოსანს 3,5 ქულით ჩამორჩა. ნოემბერ-დეკემბერში რიგაში სსრკ-ს ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი აიღო. მან 9 პარტიაში იმარჯვა, 11 ყაიმით დაასრულა, ერთი წააგო და ჩემპიონ ვიქტორ კორჩნოის ქულანახევრით ჩამორჩა. სსრკს პირველობაზე ვერცხლის მედალი კიდევ ორჯერ 1972 და 1983 წლებშიც აიღო. გამოდიოდა პრესტიჟულ ტურნირებზე და რამდენიმე მოიგო. 1973 წელს მადრიდის ტურნირზე მეორე იყო ანატოლი კარპოვის შემდეგ, მომდევნო წელს კი ამსტერდამში IBM-ის ტურნირზე პირველი ადგილი დაიკავა, ვლასტიმილ იანსასთან და ბორისლავ ივკოვთან ერთად. წარუმატებლად გამოვიდა ლენინგრადში (ამჟამად სანკტ-პეტერბურგი) ზონათაშორის ტურნირზე, სადაც მე-16 ადგილს დასჯერდა.
1977 წელს დეჩინის ტურნირი დიულა საქსთან ერთად მოიგო, ხოლო 1978-ში ლას-პალმასში ერთპიროვნულად იმარჯვა. იმავე წელს ვილნიუსის ტურნირი მოიგო, მან მსოფლიოს ექს-ჩემპიონ ტიგრან პეტროსიანს გადაუსწრო. 1979 წელს უკრაინის სსრ-ს ნაკრების შემადგენლობაში სსრკ-ს სპარტაკაიდა მოიგო. ხოლო 1981 წელს სსრკ-ს გუნდური ჩემპიონატი. 1980 წელს მალტის ტურნირზე იმარჯვა. 1982 წლის ივლისში ლას-პალმასში ზონალურ ტურნირზე გამოვიდა და ცოტა დააკლდა წარმატებამდე. მან 5 მოიგო, 3 წააგო, 5 დაასრულა ყაიმით, მეოთხე-მეხუთე ადგილებს დასჯერდა და პირველადგილოსან ზოლტან რიბლის ქულნახევრით ჩამორჩა. მეორე ადგილები დაიკავა 1982 წელს ერევანში (არტურ იუსუპოვის შემდეგ) და 1984 წელს ტილბურგში (ტონი მაილსის შემდეგ). 1984 წლის 24-29 ივნისს ლონდონში სსრკ-ს ნაკრების შემადგენლობაში მსოფლიოს ნაკრებს დაუპირისპირდა. სარეზერვო მოთამაშემ ორი მოჭადრაკე შეცვალა. პირველად, მეოთხე დაფაზე ვასილი სმისლოვის ნაცვლად მიუჯდა მაგიდას და იუგოსლაველ ლუბომირ ლუბოევიჩს ორი პარტია ეთამაშა, საიდანაც ერთი მოუგო და ერთიც ყაიმით დაუსრულა. მეორედ მესამე დაფას ლევ პოლუგაევსკის ნაცვლად მიუჯდა, ერთი პარტია ითამაშა ვიქტორ კონჩნოისთან და ყაიმით დაასრულა.
1985 წელს ლუგანოს ღია პირველობაზე იმარჯვა, ხოლო 1987/88 წლებში რეჯო-ემილიას ტურნირზე. 1990 წელს იუდიტ პოლგართან ერთად ამსტერდამში OHRA-B მოიგო. 1989 და 1994 წლებში კანადის ღია პირველობის გამარჯვებული გახდა. 1988 წელს ხიხონში სწრაფ ჭადრაკის ტურნირზე იასპარეზა და ანატოლი კარპოვთან ერთად პირველზე გავიდა.
მასაკო ოვადა
მასაკო ოვადა (小和田雅子; დ. 9 დეკემბერი, 1963, ტოკიო, იაპონია) — იაპონიის მოქმედი იმპერატორის, ნარუჰიტოს მეუღლე, რომელიც ტახტზე 2019 წლის 1 მაისს ავიდა. მისი იმპერიულ კონსორტად კორონაცია 2019 წლის 22 ოქტომბერს შედგა.
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი (მოჭადრაკე)
ბიოგრაფია
წარმატებით თამაშობდა ევროპის საკლუბო ჩემპიონატზე. მოსკოვის „ცსკას“-ს შემადგენლობაში სამჯერ მოიგო ევროპის საკლუბო თასი, 1986, 1988 და 1990 წლებში. სსრკ-ს დაშლის შემდეგ უკრაინის სახელით გამოდის. 1996 წელს ხორვატული Borovo Vukovar '9-ის შემადგენლობაში ვერცხლის მედალი აიღო, ხოლო 2000-ში ბოსნის-ჰერცეგოვინის ŠK Bihac შემადგენლობაში მეორე დაფაზე მოთამაშემ ინდივიდულური ოქრო.
მასაკო ოვადა
ადრეული ცხოვრება
მასაკო ოვადა დაიბადა 1963 წლის 9 დეკემბერს ტოკიოში, იაპონიაში. იგი არის იაპონელი დიპლომატის, ჰიმაში ოვადასა და მისი ცოლის, იუმიკო ეგაშირას უფროსი ქალიშვილი. მას ორი უმცროსი და ჰყავს: სეცუკო და რეიკო, რომლებიც ტყუპები არიან.
მასაკოს დაბადებიდან მალევე მისი მშობლები მოსკოვში გადავიდნენ საცხოვრებლად, რის გამოც მან საბავშვო ბაღში სწორედ იქ იარა. იაპონიაში დაბრუნების შემდეგ იგი ტოკიოს ელიტარულ კერძო სკოლაში შეიყვანეს. აქ მან მხოლოდ ორი წელი ისწავლა, რის შემდეგაც მასაკო და მისი მშობლები ამჯერად უკვე აშშ-ში გადასახლდნენ, სადაც მამამისი იაპონიის ელჩის მოადგილე და ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. მან ბოსტონის საშუალო სკოლა დაამთავრა, რის შემდეგაც სწავლა ჰარვარდში განაგრძო.
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი (მოჭადრაკე)
ბიოგრაფია
ამჟამად როგორც მოთამაშე ნაკლებად აქტიურია და ფიდეს რეიტინგშიც ადგილს ინარჩუნებს. (2007 წლის ოქტომბერში 2551 პუნქტი ჰქონდა). 2007 წელს ოდესაში სწრაფი ჭადრაკის ტურნირზე გამოვიდა. შეჯიბრში ძლიერმა მოჭადრაკეებმა მოიყარეს თავი. მან კარგად დაიწყო, ჯერ კორჩნოისთან ითამაშა ყაიმი, შემდეგ კი იმ დროისთის რეიტინგული მოთამაშები ილია სმირინი და ეტიენ ბაკრო დაამარცხა, თუმც შემდეგ გადაიღალა და ყველა პარტია დასთმო.
მასაკო ოვადა
ადრეული ცხოვრება
ჰარვარდის უნივერსიტეტში იგი ეკონომიურ ფაკულტეტზე სწავლობდა, რის შემდეგაც აიღო ეკონომისტის ბაკალავრის დიპლომი. ამის შემდეგ მან ოქსფორდის უნივერსიტეტში განაგრძო სწავლა, საერთაშორისო ურთიერთობების განხრით, რაც მამამისის გავლენით მოხდა. 1986 წლის ნოემბრიდან იგი ტოკიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლობდა.
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი (მოჭადრაკე)
ბიოგრაფია
thumb|ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი, 1974 წელი. ამსტერდამი
მასაკო ოვადა
ადრეული ცხოვრება
განათლების მიღების შემდეგ მასაკო მამასთან ერთად მუშაობდა იაპონიის საგარეო საქმეთა სამინისტროში. თავისი მცირეხნიანი კარიერის მანძილზე იგი მრავალ უცხოელ სახელმწიფო ლიდერს შეხვდა, მათ შორის აშშ-ს პრეზიდენტ ბილ კლინტონსა და რუსეთის პრეზიდენტ ბორის ელცინს.
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი (მოჭადრაკე)
სამწვრთნელო კარიერა
2004 წლიდან 2011-მდე ტუკმაკოვი უკრაინის მამაკაცთა ნაკრებს წვრთნიდა და ორჯერ ოლიმპიური ოქროს მედალი მოაგებინა. პირველად 2004 წელს კალვიაში ნაკრების კაპიტანიც იყო და გამარჯვებულმა ფიდეს უფროსი მწვრთნელის წოდება მიიღო. 2009 წელს უკრაინა მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე მესამე ადგილზე გაიყვანა, ხოლო 2010 წელს ოლიმპიური ოქრო მეორედ მოაგებინა. 2013-დან 2016 წლამდე ნიდერლანდელ დიდოსტატ ანიშ გირს ავარჯიშებდა, ხოლო 2017-დან დიდოსტატ უესლი სოს ამზადებს. 2010 წელს ფიდემ საუკეთესო მწვრთნელად დაასახელა და სამწვრთნელო „ოსკარი“ გადასცა.
მასაკო ოვადა
ქორწინება
მარცხნივ|მინი|381x381პქ|მასაკო და ნარუჰიტო 2019 წელს მასაკო კრონპრინც ნარუჰიტოს ჯერ კიდევ 1986 წელს, ტოკიოს უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში შეხვდა. ამის შემდეგ ისინი კიდევ ერთხელ შეხვდნენ ერთმანეთს, როდესაც მასაკო ნარუჰიტოს მამას, იმპერატორ აკიჰიტოს შეხვდა ოფიციალურ მიღებაზე.
სწორედ ამ შეხვედრის შემდეგ დაიწყო მათი საიდუმლო სასიყვარულო ისტორია, რომელიც ჩუმად მიმდინარეობდა რამდენიმე წლის მანძილზე. ამ ამბის გამჟღავნებას დიდი სკანდალი მოჰყვა, თუმცა სიტუაცია მალევე ჩაწყნარდა. ამის შემდეგ ნარუჰიტომ მასაკოს ოფიციალურად სთხოვა ხელი და 1993 წლის 19 იანვარს საბოლოოდ გამოცხადდა მათი ნიშნობის ამბავი, რამაც იაპონური ელიტის გაღიზიანება გამოიწვია.
მასაკოსა და ნარუჰიტოს ქორწინება 1993 წლის 9 ივნისს შედგა ტრადიციულ იაპონურ სტილში, რის შემდეგაც იგი იაპონიის კრონპრინცესა გახდა.
ოჯახი და მემკვიდრეობა
2001 წლის 1 დეკემბერს მასაკომ გააჩინა თავისი პირველი და უკანასკნელი შვილი, ტოშის პრინცესა აიკო. აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად მისი სქესისა, მასაკო მეორე ბავშვის გაჩენას აღარ აპირებს.
ვოლოდიმირ ტუკმაკოვი (მოჭადრაკე)
სქოლიო
კატეგორია:მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკი კატეგორია:უკრაინელი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:22 მარტი კატეგორია:1946 წელი სპორტში კატეგორია:უკრაინელი სპორტსმენები
მასაკო ოვადა
ოჯახი და მემკვიდრეობა
2005 წლის 25 ოქტომბერს მასაკომ იაპონიის პარლამენტს წარუდგინა მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც თავისი ქალიშვილის მემკვიდრედ გამოცხადებას ითხოვდა, მაგრამ ამაოდ. მამრობითი სქესის მემკვიდრის არარსებობის გამო, მასაკოზე წლების მანძილზე მიმდინარეობდა ფსიქოლოგიური ზეწოლა, რის გამოც მან საბოლოოდ თავის კარიერასაც დაანება თავი, რაც დიდ სტრესს დააბრალა. ეს იმითაც იყო გამოწვეული, რომ კონსტიტუციური მონარქიის ფარგლებში, იაპონიის კანონმდებლობა საიმპერატორო ოჯახის წევრებს პოლიტიკურ საქმიანობას უკრძალავს.
ტახტზე ასვლა
მას შემდეგ რაც მასაკოს მაზლს, პრინც აკიშინოს ვაჟი შეეძინა, იაპონიის ტახტის მემკვიდრედ იგი ოფიციალურად გამოცხადდა, რის შემდეგაც მასაკოზე ზეწოლა შედარებით შემცირდა. პრინც აკიშინოს 2006 წელს შეეძინა ვაჟი, სახელად ჰისაშიტო, რომელიც მამის შემდეგ ტახტის რიგით მეორე მემკვიდრე გახდა. 2019 წლის 30 აპრილს გარდაიცვალა მისი მამამთილი, იმპერატორი აკიჰიტო ტახტიდან გადადგა, 1 მაისს კი ნარუჰიტო იმპერატორად გამოცხადდა, ხოლო მასაკო მის კონსორტად. ამავე წლის 22 ოქტომბერს შედგა მათი კორონაცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:იაპონიის იმპერატორების მეუღლეები
სამყვირალო
300px|მინი|[[სამყვირალოს წმინდა გიორგის ეკლესია|ეკლესია ნასოფლარზე]] სამყვირალო — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. შიდა ქართლის ვაკეზე, სოფელ ტკოცის დასავლეთით.
ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები არ იცნობენ. მას არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში ვხვდებით. 1914 წლის ივლისისთვის აქ ცხოვრობდა 97 კაცი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
გზა იხვის ჭუჭულებს! (ძეგლი)
გზა იხვის ჭუჭულებს! (Дорогу утятам!) — ძეგლი რუსეთში. წარმოადგენს ქალაქ მოსკოვის ერთ-ერთ ღირსშესანისნაობას. დაიდგა 1991 წელს ნოვოდევიჩის მონასტრის გვერდით მდებარე სკვერში.
ისტორია
სკულპტურული კომპოზიცია „გზა იხვის ჭუჭულებს!“ ნოვოდევიჩის მონასტრის გვერდით არსებულ სკვერში მდებარე გუბის პირას 1991 წელს დაიდგა. ამერიკელი მწერლის რობერტ მაკ-კლოსკის 1941 წელს გამოქვეყნებულმა ზღაპრულმა მოთხრობამ „გზა იხვის ჭუჭულებს!“, იმდენად დიდი პოპულარობა მოიპოვა, რომ ბოსტონის ხელმძღვანელობამ ცენტრალურ პარკში წიგნის მთავარი გმირის — დედა იხვის მისის მალარდისა და მისი რვა ჭუჭულის ძეგლის დადგმა გადაწყვიტა. მემორიალის ესკიზები რობერტ მაკ-კლოსკის უდიდესმა თაყვანისმცემელმა ნენსი შენმა შექმნა. 1991 წელს ამ ძეგლის ასლი ბარბარა ბუშმა რაისა გორბაჩოვას აჩუქა, რომელიც ამ კომპოზიციით ქმართან ერთად ბოსტონში ვიზიტისას დაინტერესდა.
ძეგლის გახსნის მეორე დღეს ერთ-ერთი ჭუჭული მოიპარეს. 2000 წლის თებერვალში კიდევ სამი ფიგურა დაიკარგა. ამ ამბის გაგების შემდეგ, ავტორმა მისი აღდგენა გადაწყვიტა და 2000 წლის 18 სექტემბერს აღდგენილი კომპოზიციის საზეიმო გახსნა გაიმართა. ცერემონიაზე იმყოფებოდნენ სსრკ-ის ყოფილი პრეზიდენტი მიხეილ გორბაჩოვი ქალიშვილ ირინასთან ერთად, აშშ-ის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი რუსეთის ფედერაციაში ჯეიმზ კოლინზი, იმდროინდელი კულტურის მინისტრი მიხეილ შვიდკოი, მოსკოვის მთავრობის კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარე იგორ ბუგაევი და სხვები.
ამჟამად ვანდალიზმისაგან დასაცავად ძეგლი არმატურით არის დამაგრებული, ხოლო ცოტა მოშორებით დაცვის ჯიხური დგას.
აღწერა
ბრინჯაოს სკულპტურული კომპოზიცია „გზა იხვის ჭუჭულებს!“ ქვით მოპირკეთებულ ბილიკზე დგას და ცხრა ფიგურისაგან შედგება. დედა იხვი მალარდი და რვა ჭუჭული: ჯეკა, კეკა, ლეკა, მეკა, ნეკა, კვეკა, პეკა და კვაკა. ძეგლი რუსეთის ფედერაციისა და ამერიკის შეერთებული შტატების შერიგების ერთგვარ სიმბოლოს წარმოადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის ძეგლები
ოტოსი (ესპანეთი)
ოტოსი   — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის ვალიე-დე-ალბაიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,1 კმ². მოსახლეობა — 422 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
კონსტანტინე ჯავრიშვილი
კონსტანტინე ვასილის ძე ჯავრიშვილი (დ. 1914 — გ. 1977) — ქართველი გეოლოგი, მთამსვლელი, სპელეოლოგი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი, ლიტერატორი.
ჯავრიშვილის პაპის პაპის პაპა — ქაიხოსრო იყო მეფე ერეკლეს ზარბაზნის ოსტატი, მამა, ვასილ ჯავრიშვილი — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიის პოდპოლკოვნიკი. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობდა მთიულეთის საძიებო-გეოლოგიური ექსპედიციის უფროსად, შახტის მთავარ გეოლოგად; ჟურნალ „დროშის“ განყოფილების გამგედ, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის სწავლულ მდივნად, ქართული ენციკლოპედიის დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა რედაქციის გამგედ (1966-1974).
კონსტანტინე ჯავრიშვილი 1930-1940-იან წლებში ხელმძღვანელობდა ალპურ ასვლებს ლაღზწითზე, შინოზე, ქომიტოზე, თებულოსმთაზე, მყინვარწვერზე, გისტოლაზე, კათინთაუზე, თეთნულდზე, ჯანღაზე და სხვა მწვერვალებზე. 1944 წელს ხელმძღვანელობდა სამხედრო ნაწილების ასვლებს ირანის უმაღლეს მწვერვალზე — დემავენდზე. სსრკ-გერმანიის ომის წლებში იყო ამიერკავკასიის ფრონტის შტაბის სამთო-სათხილამურო მომზადების განყოფილების უფროსი. 1947-1956 წლებში იყო რეპრესირებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი გეოლოგები კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქართველი ლიტერატორები
ვოლოგეზ II (პართია)
ვოლოგეზ II — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვოლოგეზ II სამეფო ტახტზე ვოლოგეზ I-ის დროს ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 105 წელს და დასრულდა 147, მის შემდეგ სამეფო ტახტზე პაკორ II.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არშაკიდები კატეგორია:პართიის მეფეები
მერი ბერდის მიწა
მერი ბერდის მიწა (Marie Byrd Land) — ანტარქტიდის ტერიტორიის ნაწილი, რომელიც მდებარეობს წყნარი ოკეანის ანტარქტიკის სექტორში აღმოსავლეთით მდებარე როსის შელფურ მყინვარსა და დასავლეთით მდებარე ელსუორტის მიწას შორის (დაახლოებით დასავლეთის გრძედის 103-ე და 158-ე მერიდიანის გრადუსებს შორის).
მიწამ თავის დასახელება მიიღო 1929 წელს რიჩარდ ბერდის მეუღლის პატივსაცემად. სანაპიროს ნაწილებს ჰქვიათ ნაპირები (სონდერსის ნაპირი, რუპერტის ნაპირი, ჰობსის ნაპირი, ბაკუტისის ნაპირი, უოლგრინის ნაპირი).
1951 წელს ანტარქტიდაში იაპონიის ტერიტორიული პრეტენზიების ლიკვიდაციის შემდეგ (სექტორი დასავლეთის გრძედის 80°-დან დასავლეთის გრძედის 150°-მდე) მერი ბერდის მიწა აღმოჩნდა ამ კონტინენტის ერთადერთი „არავის ტერიტორია“, ანუ ისეთი, რომელიც არ არის მსოფლიოს არც ერთი ქვეყნის ოფიციალური პრეტენზიის ობიექტი. აშშ-ს უნდოდა ამის გაკეთება, მაგრამ 1959 წლამდე ვერ მოასწრეს ამის გაკეთება, როდესაც ხელი მოეწერა ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმებას, რომელმაც უვადოდ გაყინა ყველა პრეტენზია სამხრეთი გრძედის 60°-ის სამხრეთით ნებისმიერი მიწის მფლობელობაზე.
წაღვლის პირველი სამაროვანი
წაღვლის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლის სამხრეთით, ერთ კილომეტრზე, ვენახებში, ადგილ ჩოჩქოლიკარში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანით. სამაროვანზე შემთხვევით აღმოჩნდა ბრინჯაოს შუბის პირები, კაჟის ნამგლის ჩასართი და ზოომორფული ფიგურები. მასალა დაცულია სოფელ წაღვლის საჯარო სკოლის მხარეთმცოდნეობის კაბინეტში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მუნიციპალური რაიონი
მუნიციპალური რაიონი ან მუნიციპალური ოლქი  — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, რომელიც მოიცავს მკაცრად განსაზღვრულ ტერიტორიას იქ მცხოვრები მოსახლეობით. ეს ტერიტორია შეიძლება იყოს ქალაქი, სოფელი, მცირე სოფლების ჯგუფი ან სასოფლო რაიონი.
რუსეთში
რუსეთში მუნიციპალური რაიონი — მუნიციპალური წარმონაქმნის ერთ-ერთი ტიპია, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს ფორმაა, რომელიც აერთიანებს რამდენიმე საქალაქო, სასოფლო დასახლებებს და, შესაძლებელია, სოფლებშორის ტერიტორიებს (რუსული მუნიციპალური სამართალი), რომლებიც გაერთიანებულები არიან საერთო ტერიტორიით.
ტერმინი «მუნიციპალური რაიონი» გაჩნდა 2003 წლის 6 ოქტომბრის № 131-ФЗ «რუსეთის ფედერაციაში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანიზების საერთო პრინციპების შესახებ» ფედერალური კანონის მიღების შემდეგ.
როგორც წესი, მუნიციპალური რაიონები შექმნილია ადმინისტრაციული რაიონების საზღვრებში, რომლებიც არსებობენ რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობის და ძირითადად 1920—1950 წლებში ჩამოყალიბებულ რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის ფარგლებში. ზოგიერთ შემთხვევაში რაიონების ტერიტორიაზე შექმნილი იქნა საქალაქო ოლქები, რასაც მოჰყვა ან ადმინისტრაციული რაიონების გაუქმება საოლქო (სამხარეო, რესპუბლიკური) დაქვემდებარების ქალაქების სასარგებლოდ (მაგალითად მოსკოვის ოლქში), ან ადმინისტრაციული რაიონების შენარჩუნებისას მათ საზღვრებში წარმოიქმნა საქალაქო ოლქები (როგორც მაგალითად მაგადანის ოლქში). სვერდლოვსკის ოლქში ზოგიერთი ადმინისტრაციული რაიონების ტერიტორიებზე შეიქმნა ორ-ორი მუნიციპალური წარმონაქმნი: მუნიციპალური რაიონიც და საქალაქო ოლქიც. პერმის მხარის მუნიციპალური რაიონები შეიქმნა სამხარეო დანიშნულების ზოგიერთი ქალაქების ტერიტორიებზე.
მუნიციპალური რაიონის უფლებამოსილება
15 ფედერალური კანონის — «რუსეთის ფედერაციაში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანიზების საერთო პრინციპების შესახებ» — 15-ე თავში განსაზღვრულია ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხები, რომლებიც უნდა გადაწყდეს მუნიციპალური რაიონების დონეზე. პირველ რიგში მათ მიეკუთვნება სამედიცინო და საგანმანათლებლო ორგანიზაცია რაიონის ტერიტორიაზე, დასახლებული პუნქტების უზრუნველყოფა კომუნიკაციებთან მიერთებაში, არქივების, ბიბლიოთეკების ორგანიზაცია. მუნიციპალური რაიონების კომპეტენციაში შედის რაიონის ტერიტორიაზე საავტომობილო გზების ქსელის განვითარება და შენახვა, სატრანსპორტო მომსახურება, საყოფაცხოვრებო და საწარმოო ნარჩენების უტილიზაციის და გადამუშავების ორგანიზაცია. მუნიციპალური რაიონი პასუხისმგებელია საკუთარ ტერიტორიაზე მუნიციპალური პოლიციის მეშვეობით საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის ორგანიზებაზე.
დღეისათვის მუნიციპალური რაიონები უმრავლეს შემთხვევაში ბიუჯეტის განმკარგავები არიან საკუთარი რაიონის მთელ ტერიტორიაზე, დასახლებული პუნქტების ტერიტორიების ჩათვლით: რაიონში შემავალ სასოფლო დასახლებებს არ გააჩნიათ ბიუჯეტი, აქვთ მხოლოდ დანახარჯების ხარჯთაღრიცხვები. კანონმდებლობის შესაბამისად, მუნიციპალური რაიონი მისი ბიუჯეტის სახსრების საფუძველზე ასევე ახორციელებს მასში შემავალი დასახლებული პუნქტების საბიუჯეტო უზრუნველყოფის დონის გათანაბრებას.
რაოდენობა
2010 წლის 1 იანვრისათვის რუსეთში არსებობს 1829 მუნიციპალური რაიონი, 2011 წლის 1 იანვრისათვის — 1824 მუნიციპალური რაიონი , 2012 წლის 1 იანვრისათვის — 1821 მუნიციპალური რაიონი , 2013 წლის 1 იანვრისათვის — 1817 მუნიციპალური რაიონი , 2014 წლის 1 იანვრისათვის — 1815 მუნიციპალური რაიონი.
მუნიციპალური ოლქი
2012 წელს მოსკოვში შეიქმნა 125 მუნიციპალური ოლქი. სანქტ-პეტერბურგში ასევე არსებობს 81 მუნიციპალური ოლქი. 2014 წელს სევასტოპოლში შეიქმნა 10 მუნიციპალური ოლქი.
დომინიკელთა რესპუბლიკაში
დომინიკელთა რესპუბლიკაში მუნიციპალური რაიონი (distrito municipal) — მუნიციპალიტეტია, რომელიც შედგება ერთზე მეტ საქალაქო ცენტრისაგან.
ირლანდიაში
ირლანდიაში 2014 წლის «სახელმწიფო მართვის ადგილობრივი ორგანოების რეფორმის შესახებ» კანონის თანახმად 2014 წლის 1 ივლისიდან შექმნილია მუნიციპალური რაიონები (municipal district), როგორც სახელმწიფო მართვის ადგილობრივი ორგანოების სისტემის ნაწილი ადრე არსებული ქალაქის საბჭოს ნაცვლად. ირლანდიაში მუნიციპალური რაიონი მეორე დონის ადმინისტრაციული ერთეულია, რომელიც დგას საგრაფოებზე დაბლა დუბლინის საგრაფოს და სამ შენარჩუნებულ ქალაქის საბჭოს გოლუეის, დუბლინის და კორკის გარდა. 4 მუნიციპალური რაიონი: კლონმელი, დროჰედა, სლაიგო და უექსფორდი — საქალაქო რაიონებია (რაიონები ბორო; borough district), ლიმერიკი და უოტერფორდი — მეტროპოლიტენური რაიონებია (metropolitan district).
კანადაში
კანადაში მუნიციპალური რაიონი (municipal district (M.D.)) — არჩევითი საბჭოს მიერ მართული სასოფლო მუნიციპალიტეტის ტიპია ალბერტას პროვინციაში. კანადის სტატისტიკური სამსახური იყენებს 64 მუნიციპალური რაიონს ალბერტას პროვინციაში და 12 მუნიციპალური რაიონს ახალი შოტლანდიის პროვინციაში, როგორც სააღწერო ქვეოლქებს სტატისტიკური მიზნებისათვის. 1933—1946 წლებში ქალაქ ფლინ-ფლონს მანიტობას პროვინციაში ასევე ჰქონდა მუნიციპალური რაიონის სტატუსი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ადმინისტრაციული ერთეულები კატეგორია:ირლანდიის ადმინისტრაციული დაყოფა კატეგორია:კანადის ადმინისტრაციული დაყოფა კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა კატეგორია:მუნიციპალიტეტები
გილანჩაი
გილანჩაი (Gilançay) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ორდუბადის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	287  კაცი.
არაზბარი (ბილიასუვარი)
არაზბარი (Arazbarı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბილიასუვარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 387 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბილიასუვარის რაიონის სოფლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სუდანში
2016 წლის მონაცემებით სუდანში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 3 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1052 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,3 % სუდანის ძეგლებია.
გარდა ამისა, 2016 წლის მდგომარეობით სუდანის ტერიტორიიდან 5 ძეგლი შეტანილია იუნესკოს საცდელი ძეგლების სიაში.
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა *