cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აფხაზეთი
აფხაზეთის სამთავრო
XVII საუკუნის დასაწყისში აფხაზეთი ოდიშისგან დამოუკიდებელ სამთავროდ ჩამოყალიბდა და უშუალოდ იმერეთის სამეფოს ვასალი გახდა. XVII საუკუნის 70-იან წლებში ოსმალებმა დაიპყრეს სოხუმი. აფხაზეთის სამთავრო ჩაერთო ქართულ სამეფო-სამთავროთა შიდაომებში. ამის შედეგად მან საზღვრები გააფართოვა ჯერ მდინარე ღალიძგამდე, შემდეგ კი ენგურამდე. XVII-XVIII საუკუნის მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო რამდენიმე ერთეულად იყოფოდა. საძენი მოიცავდა ტერიტორიას მდინარეებს მზიმთასა და ბზიფს შორის, ბზიფი მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე ბზიფსა და გუმისთას შორის, გუმა — ტერიტორიას გუმისთასა და კოდორს შორის, აბჟუა კოდორსა და ღალიძგას შორის, სამურზაყანო ღალიძგასა და ენგურს შორის. ცალკეულ ერთეულებს შორის მიმდინარეობდა მუდმივი ქშპობა. ამით სარგებლობდა ოსმალეთის იმპერია, მათ XVIII საუკუნეში გააფართოეს დამპყრობმული პოლიტიკა და ტყვის სყიდვა. აფხაზეთის სამთავროს გაბატონებული კლასი იყო თავადაზნაურობა. გლეხობა იყოფოდა სამ ჯგუფად: ანხაიუ, ახოიუ და ახაშალა.
1725 და 1728 წელს მოხდა აჯანყებები, რომლის დროსაც ალყა შემოარტყეს სოხუმის ციხეს. 1733 წელს დასავლეთ საქართველო ოსმალეთის ჯარმა დალაშქრა და აფხაზეთის და სამეგრელოს დიდი ნაწილი ააოხრა. 1757 წელს ხრესილის ბრძოლაში აფხაზები ოსმალეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ. ბრძოლაში დაიღუპა სამურზაყანოს მფლობელი ხუტუნია შარვაშიძე. 1771 წელს აფხაზებმა სოხუმი აიღეს, მაგრამ მალე ოსმალებმა ისევ დაიბრუნეს. XVIII საუკუნის ბოლოს ზურაბ და ქეილაშ შარვაშიძეებმა ისლამი მიიღეს და ოსმალეთთან პოლიტიკური კავშირი დადეს. ქეილაშ შარვაშიძე 1779 წელს რუხის ბრძოლაში იმერეთის სამეფოს წინააღმდეგ იბრძოდა, მაგრამ დამარცხდა. ამის შემდეგ ქეილაშ შარვაშიძე რუსეთის იმპერიასთან კავშირის დამყარებას ცდილობდა, მაგრამ 1808 წელს მოკლეს.
აფხაზეთი რუსეთის იმპერიაში
მინიატიურა|აფხაზეთის საზღვრები 1809 წელს რუსეთთან მიერთების დროს აფხაზეთის სამთავრო რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა 1810 წელს, მას შემდეგ რაც გიორგი შარვაშიძემ რუსეთს მფარველობა სთხოვა. იმავე წლის ზაფხულში რუსული დესანტის დახმარებით ოსმალებისგან გათავისუფლდა სოხუმის ციხე. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან დაიწყო წვრილი მრეწველობის, აგურისა და ხის სახერხი ქარხნების განვითარება. 1832 წელს სოხუმში გაიხსნა საბაჟო, 1846 წელს ის ნავსადგურად გამოცხადდა, 1847 წლიდან კი ქალაქის სტატუსი მიიღო. გაიზარდა სოფლის მეურნეობის წარმოება და ექსპორტი. XIX საუკუნის შუა წლებიდან სოხუმი საზღვაო მიმოსვლით დაუკავშირდა შავი ზღვის სანაპირო ქალაქებს. ამასთან, იმპერიის კოლონიური და ფეოდალური პოლიტიკა მოსახლეობის უკმაყოფილებას იწვევდა. 1821, 1824, 1830, 1840-1841 წლებში ადგილი ჰქონდა აჯანყებებს.
ყირიმის ომის დროს აფხაზეთი ოსმალებმა დაიკავეს და რუსეთი იძულებული იყო ევაკუირებულიყო სამეგრელოში, მაგრამ ომის შემდეგ აფხაზეთის ტერიტორია რუსეთს დაუბრუნდა. 1864 წელს აფხაზეთის სამთავრო გაუქმდა და ის ანექსირებულ იქნა რუსეთის იმპერიის მიერ. აფხაზეთი ჩამოყალიბდა სოხუმის სამხედრო განყოფილების სახით. 1866 წელს აფხაზეთის მოსახლეობა აჯანყდა. 1867 წლიდან დაიწყო მუჰაჯირობა, დაახლოებით 20 ათასმა აფხაზმა დატოვა სამშობლო. 1870 წლის ნოემბერში აფხაზეთში გაუქმდა ბატონყმობა. იმპერიაში გატარებული სხვა რეფორმები აფხაზეთს თითქმის არ შეხებია. რუსეთსა და ოსმალეთს შორის 1877-78 წლების ომის დროს სოხუმი კვლავ აიღეს ოსმალებმა და დაარბიეს. 1877 წლის აგვისტოში, ომის მსვლელობისას, ოსმალეთში დაახლოებით 30 ათასი აფხაზი მუჰაჯირი გადასახლდა. ომის დასრულების შემდეგ იმპერიის ხელისუფლებამ აფხაზებს სანაპირო ზოლში დასახლება აუკრძალა და იქ იმპერიის სამხედრო და სამოქალაქო მოხელეები დაასახლა. 1883 წელს სოხუმის სამხედრო განყოფილება გაუქმდა და შეიქმნა სოხუმის ოკრუგი ქუთაისის გუბერნიის საზღვრებში.
1890-იან წლებში გაყვანილ იქნა ნოვოროსიისკი-სოხუმი-ბათუმის გზატკეცილი. აფხაზეთის ეკონომიკა კვლავ პრიმიტიულ კუსტარულ დონეზე რჩებოდა, მოქმედებდა წვრილი სახერხი, სპირტის, კირქვის საწარმოები. ჩამორჩენილი რჩებოდა სოფლის მეურნეობა, შედარებით დაწინაურებული დარგი იყო მეთამბაქოეობა, რომლითაც აფხაზეთი რუსეთის იმპერიაში მე-5 ადგილს იკავებდა. 1901 წლისთვის აფხაზეთში მოქმედებდა 100 სკოლა. 1903 წელს აფხაზეთში შეიქმნა რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტის სოხუმის ჯგუფი. 1904 წელს აფხაზეთის ნაწილი სოჭის ოკრუგის სახით მოექცა შავი ზღვის გუბერნიის შემადგენლობაში. გუბერნიის ადმინისტრაციულმა საზღვარმა სოხუმის ოკრუგთან მდინარე მზიმთაზე გაიარა. 1905 წელს აფხაზეთში ფართოდ გაიშალა რევოლუციური მოძრაობა.
ომი აფხაზეთისთვის
1918 წელს აფხაზეთში ბოლშევიკური რევოლუციის ორი მცდელობა განხორციელდა. პირველ მცდელობას აადგილი 16-21 თებერვალს ჰქონდა შავი ზღვის ფლოტის გემების გამოყენებით. მეორე მცდელობა ეფრემ ეშბას, ნესტორ ლაკობას და გეორგ ათარბეგოვის მეთაურობით განხორციელდა. მათ აფხაზეთში ბოლშევიკური მმართველობის დამყარება თვენახევრის განმავლობაში, 1918 წლის 8 აპრილიდან 17 მაისამდე მოახრეხეს. მაისში აფხაზეთი ბოლშევიკებისგან საქართველოს სახალხო გვარდიამ გაწმინდა. 1918 წლის 11 ივნისს ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობასა და აფხაზეთის სახალხო საბჭოს შორის, რომელმაც დაადასტურა აფხაზეთის არსებობა საქართველოს შემადგენლობაში ფართო ავტონომიის უფლებით.
1918 წლის ივნის-სექტემბერში საქართველოს აფხაზეთის გამო ომი ჰქონდა. ბოლშევიკებთან და ტამანის არმიასთან რომელიც საქართველოს გამარჯვებით დასრულდა. 1918 წლის დეკემბრიდან 1919 წლის მაისის ჩათვლით მიმდინარეობდა ომი საქართველოსა და ანტონ დენიკინის „თეთრ გვარდიას“ შორის. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა გაერთიანებული სამეფოს ჩარევით გამო იძულებული გახდა დაზავებოდა თეთრ მოძრაობას. ომის შედეგად საქართველომ შეძლო საკუთარ შემადგენლობაში შეენარჩუნებინა სოხუმის ოკრუგი მთლიანად და სოჭის ოკრუგი ნაწილობრივ (გაგრის უბანი). საქართველოს და რუსეთს შორის საზღვრად დადგინდა მდინარე ფსოუ, რაც დღემდე წარმოადგენს დე-იურე საზღვარს ამ ორ სახელმწიფოს შორის.
აფხაზეთი ავტონომიური ერთეულის სახით დარჩა საქართველოს შემადგენლობაში. 1919 წლის მაისში შეიქმნა აფხაზეთის მთავრობა — კომისარიატი. მთავრობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა არზაყან ემუხვარი. აფხაზეთის სახალხო საბჭოს სათავეში ჩაუდგა ვარლამ შარვაშიძე. შეიცვალა სახელწოდებები, სოხუმის ოლქს ეწოდა აფხაზეთი, ხოლო ოლქის უბნებს — მაზრები.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
1918 წლის 13 სექტემბრს მიღებული „საქართველოს ეროვნულ საბჭოში ეროვნულ უმცირესობათა წარმომადგენლობის შესახებ" კანონის თანახმად, აფხაზებს ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლებისთვის გათვალისწინებული 26 ადგილიდან ჰქონდათ 3 ადგილი.
1918-21 წლებში აფხაზეთი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა ავტონომიის სტატუსით. ეს აისახა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების მიერ 1921 წლის თებერვალს მიღებულ საქართველოს კონსტიტუციაში, რომელიც ეხება ქვეყნის ეროვნულ-სახელმწიფოებრივ მოწყობას. კერძოდ, კონსტიტუციის მეთერთმეტე თავის 107–ე მუხლში ნათქვამია:
1921 წლის 25 თებერვალს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ანექსიის გამო ავტონომიურ მხარეების შესახებ დებულებების შემუშავება ცალკე კანონის სახით შეუძლებელი გახდა.
აფხაზეთი საქართველოსთან ერთად გახდა საბჭოთა კავშირის შემადგენელი ნაწილი.
აფხაზეთის სსრ 1921-1931 წლები
thumb|140px|აფხაზეთის სსრ-ს დროშა ([[1921).]] 1921 წლის 19 თებერვალს აფხაზეთში IX წითელი არმია შეიჭრა. გააფთრებული ბრძოლები მიმდინარეობდა ფსოუსთან, ბზიფთან და ახალ ათონთან. 4 მარტს წითელი არმია სოხუმში შევიდა. 6 მარტს შეიქმნა აფხაზეთის რევკომი ეფრემ ეშბას, ნესტორ ლაკობას და ნ. აქირთავას შემადგენლობით. 1921 წლის 26 მარტს მიღებულ იქნა და 31 მარტს მოსკოვს ეცნობა აფხაზეთის სსრ-ის შექმნა. 21 მაისს ეს გადაწყვეტილება დაადასტურა საქართველოს რევკომმა. იმავე წლის 16დეკემბერს საქართვეოსა და აფხაზეთის სსრ-ებს შორის გაფორმდა სამოკავშირეო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც აფხაზეთი, ფაქტობრივად, შევიდა საქართველოს შემადგენლობაში. აფხაზეთის სსრ-ს მიეცა საქართველოს სსრ-ს წარმომადგენლობით ორგანოში დეპუტატთა 1/3-ის არჩევის უფლება, აფხაზეთის სსრ-მ შეინარჩუნა საკუთარი კომისარიატები, გარდა საგარეო საქმეთა კომისარიატისა. 1922 წლის თებერვალში აფხაზეთის საბჭოების პირველმა ყრილობამ დაამტკიცა საქართველოს სსრ-სთან გაფორმებული ხელშეკრულება. 1922 წლის მარტში შექმნილ ამიერკავკასიის სფსრ-ში აფხაზეთი შევიდა, როგორც საქართველოს სსრ-ს ნაწილი. საბჭოთა კავშირის 1924 წლის კონსტიტუციაში აფხაზეთი მოხსენიებულ იქნა, როგორც ავტონომიური რესპუბლიკა. 1925 წელს მიღებულ იქნა აფხაზეთის სსრ კონსტიტუცია, რომელშიც აფხაზეთი დამოუკიდებელ სახელმწიფოდაა აღიარებული. ეს კონსტიტუცია ძალაში არ შესულა. აფხაზეთის საბჭოების მესამე ყრილობამ გადაწყვიტა, დაესრულებინა წარმოდგენილი კონსტიტუციის პროექტი და შესაბამისობაში მოეყვანა საქართველოს სსრ და ამიერკავკასიის სოციალისტური ფედერაციული საბჭოთა რესპუბლიკების კონსტიტუციებთან. კონსტიტუციის ტექსტი, რომელიც განხილულ იქნა აფხაზეთის საბჭოების მესამე ყრილობის მიერ, არ გამოქვეყნებულა. 1925 წლის კონსტიტუციის მიხედვით, აფხაზეთის სსრ მოსახლე ყველა ეროვნებისათვის უზრუნველყოფილი იყო მშობლიური ენის თავისუფალი განვითარებისა და გამოყენების უფლება როგორც თავის ეროვნულ-კულტურულ, ისე საერთო-სახელმწიფო დაწესებულებებში, აფხაზეთის სსრ სახელმწიფო დაწესებულებათა ენად კი აღიარებული იყო რუსული ენა. 1926 წლის 5 ივლისს მიღებულ იქნა საქართველოს სსრ-ს კონსტიტუცია, რომელშიც დაფიქსირებულ იქნა, რომ აფხაზეთის სსრ სამოკავშირეო ხელშეკრულების ძალით შედის საქართველოს სსრ-ში და შესაბამისად ამიერკავკასიის სფსრ-ში. კონსტიტუცია დამტკიცდა 1927 წლის 23 აპრილს. thumb|140px|აფხაზეთის ასსრ-სდროშა ([[1978).]] 1931 წლის 11 თებერვალს საქართველოსა და აფხაზეთის საბჭოების VI ყრილობის გადაწყვეტილებით აფხაზეთის სსრ-მ მიიღო ავტონომიის სტატუსი და დარჩა საქართველოს სსრ-ს შემადგენლობაში, როგორც აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა.
აფხაზეთის ასსრ
1931 წლის 11 თებერვალს საქართველოსა და აფხაზეთის საბჭოების VI ყრილობის გადაწყვეტილებით აფხაზეთის სსრ-მ მიიღო ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსი საქართველოს სსრ-ის შემადგენლობაში. აფხაზეთის, როგორც ავტონომიური რესპუბლიკის სამართლებრივი მდგომარეობა ფიქსირებული იქნა სსრ კავშირის 1936 წლის, საქართველოს სსრ 1937 წლისა და აფხაზეთის ასსრ 1937 წლის კონსტიტუციებში, შემდეგ კი სსრ კავშირის 1977 წლის, საქართველოს სსრ 1978 წლისა და აფხაზეთის ასსრ 1978 წლის კონსტიტუციებში.
1930-იანი წლებში ლავრენტი ბერიას მიერ ამიერკავკასიის მართვის პერიოდში ტარდებოდა აფხაზეთის „გაქართველების“ პოლიტიკა. მან დახურა აფხაზურენოვანი სკოლები და რადიოსადგურები, სამსახურიდან გაათავისუფლა აფხაზი მასწავლებლები, გააქართულა აფხაზური ანბანი და აფხაზეთის მრავალი სოფლის ტოპონიმი, ხელს უწყობდა ქართველების დასახლებას აფხაზეთში.
1930 წელს გაიხსნა აფხაზეთის მხარეთმცდონეობის მუზეუმი. 1932 წელს გაიხსნა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1938 წელს ამუშავდა ტყვარჩელის ქვანახშირის საბადო და ტყვარჩელის ელექტროსადგური, აშენდა გალის, აჩიგვარის, მოქვისა და ნაბაკევის ჩაის ფაბრიკები. 1938 წელს გაიხსნა სოხუმი-თბილისის რკინიგზის ხაზი, ასევე ოჩამჩირე-კვეზანის რკინიგზის შტო. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1942 წლის აგვისტო-სექტემბერში ბრძოლები მიმდინარეობდა აფხაზეთის ჩრდილოეთით. მესამე რაიხის არმია ცდილობდა კავკასიონის ქედის გაადალახვას და აფხაზეთში შესვლას. გერმენელებმა დროებით დაიკავეს სოფელი ფსხუ. გერმანიის ავიაცია ბომბავდა სოხუმს და სხვა ქალაქებს. მის შემდგომ განვითარდა კვების მრეწველობა, აშენდა ჩაის, ღვინის, ხილის, ლუდის და თევზის ქარხნები. 1970-იანი წლებიდან განვითარდა ტურიზმი.
1970-იანი წლებიდან დაიწყო „გააფხაზების“ და პოზიტიური დისკრიმინაციის პოლიტიკა. მნიშვნელოვნად გაიზარდა აფხაზების პოლიტიკური გავლენა ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მიუხედავად ამისა, 1926 წლიდან 1989 წლამდე აფხაზების წილობრივი შემადგენლობა აფხაზეთში შემცირდა 27,8%-დან 17,8%-მდე. აფხაზები მნიშვნელოვნად ჩამორჩებოდნენ ქართველებს განათლების თვალსაზრისითაც.
სსრკ-ს დაშლის შემდგომ
1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმის შედეგების საფუძველზე საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ჩატარდა თავისუფალი არჩევნები. 1991 წლის 9 აპრილს უზენაესმა საბჭომ 1918 წლის 26 მაისის საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტის საფუძველზე მიიღო დეკლარაცია საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის შესახებ. საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე საქართველო იყო პირველი რესპუბლიკა, რომელმაც გამოაცხადა დამოუკიდებლობა.
ულურუ
ულურუ, აგრეთვე ცნობილი როგორც აიერს-როკი — ქვიშაქვის უზარმაზარი ფორმაცია ცენტრალურ ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ ტერიტორიის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს უახლოეს ქალაქ ალის-სპრინგსიდან 335 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით, სამანქანო გზით მანძილი კი 450 კმ-ია. ულურუ, არეალის მეორე უმთავრეს მახასიეთებელთან, კატა-ტიუტასთან ერთად ულურუ-კატა-ტიუტის ეროვნულ პარკში მდებარეობს. ადგილობრივი ანანგუს ხალხისთვის ულურუ წმინდა ადგილია. ფორმაციების მიმდებარე არეალი წყაროებისა და გეოლოგიური დეპრესიების სიმრავლით გამოირჩევა. მრავლადაა კლდის მღვიმეები და მხატვრობა. ულურუ იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული.
აფხაზეთი
სსრკ-ს დაშლის შემდგომ
ამან კიდევ უფრო გააძლიერა რუსული აგრესია. ამ აგრესიის მეტ-ნაკლებად შეკავებისა და გამოსავალის პოვნის მიზნით, ქართული მხარე მნიშვნელოვან დათმობაზე წავიდა: 1991 წლის 9 ივლისს მიღებულ იქნა აფხაზეთის ახალი საარჩევნო კანონი. ამ კანონის მიხედვით აფხაზეთის ასსრ უმაღლეს საბჭოში უმრავლესობა დაეთმო უმცირესობას:
ულურუ
მისი სიგრძე 3 კილომეტრია, სიმაღლე 348 მეტრი, ხოლო მიწისქვეშ 2 100 მეტრია. მთის ასაკი 600 მილიონი წელია. ევროპელთათვის მისი არსებობა ცნობილი გახდა 1870-იან წლებში. ულურუ აბორიგენი მოსახლეობისათვის წმინდა ადგილია, სადაც ხშირად რელიგიურ რიტუალებს ატარებენ. სახელწოდება „ულურუ“ სწორედ ადგილობრივთა ენიდან მომდინარეობს. მთას მეორენაირად აიერს-როკს (Ayres Rock) უწოდებენ, XIX საუკუნის ავსტრალიის ერთ-ერთი პრემიერ-მინისტრის, ჰენრი აიერსის პატივსაცემად. 1993 წლიდან, ავსტრალიის მთავრობამ ოფიციალურად დააკანონა მისი ორსახელიანობა აიერს-როკ-ულურუ, რომელიც 2002 წელს შეცვალა ულურუ-აიერს-როკმა.
აფხაზეთი
სსრკ-ს დაშლის შემდგომ
ამავე კანონით განისაზღვრა, რომ აფხაზეთის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე უნდა ყოფილიყო აფხაზი, რომელსაც ეყოლებოდა ორი მოადგილე – ერთი ქართველი და ერთი სხვა ეროვნების; მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარედ კი დაინიშნებოდა ქართველი.
ულურუ
დღეისათვის, ულურუ ავსტრალიის ერთ-ერთ სიმბოლოს წარმოადგენს. ეს მთა შორიდანვე უდიდეს შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე. უცბად, შუაგულ უდაბნოში, წამოიმართება ძალზედ უცნაური, „გაბრტყელებული“, ულამაზესი მთა. დღის სხვადასხვა მონაკვეთსა თუ ამინდის ცვალებადობისას, მთა ფერს იცვლის. საღამოხანს, ის ოქროსფერია, მზის ჩასვლისას — ჯერ წითლდება, შემდეგ კი იასამნისფერში გადადის. მოღრუბლულ ამინდში ნაცრისფერია.
აფხაზეთი
სსრკ-ს დაშლის შემდგომ
ამ დათმობების მიუხედავად, აფხაზეთის ასსრ ხელმძღვანელობა უამრავ არაკანონიერ ქმედებას ახორციელებდა, იღებდა ანტიკონსტიტუციურ სამართლებრივ აქტებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილება, რომლის თანახმადაც, აფხაზეთის ტერიტორიაზე იურიდიული ძალის არმქონედ და გაუქმებულად გამოცხადდა საქართველოს კანონები. სეპარატისტული "კანონშემოქმედებითი" საქმიანობის უკანასკნელი გამოვლინება იყო 1992 წლის 23 ივლისს აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც შეწყდა აფხაზეთის ასსრ 1978 წლის კონსტიტუციის მოქმედება და აღდგენილ იქნა აფხაზეთის სსრ 1925 წლის კონსტიტუცია.
ულურუ
პირველი ტურისტები ულურუს სანახავად 1936 წელს ჩავიდნენ. 1940-იანი წლებიდან, მიმდებარე ტერიტორიაზე იწყება ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება. უკვე 1948 წელს ჩნდება პირველი გზა მთის გარშემო და ტურისტული ავტობუსები. ტურისტებს ასევე იზიდავს ადგილობრივი ფლორა და ფაუნა, რომელთაგან 54 სახეობა ენდემურია. აქ შეხვდებით კენგურუს, თაგვებს, ღამურას, მელას, გარეულ კატას, ძაღლს, კურდღელს და ა. შ. ტურისტებისათვის შესაძლებელია როგორც ავტომობილით მთის ირგვლივ გარსშემოვლა, ასევე მისი ვერტმფრენიდან დათვალიერება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წმინდა მთები კატეგორია:ავსტრალიის გეოგრაფია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრალიაში
აფხაზეთი
სტატუსი
აფხაზეთს, ცხინვალის რეგიონთან ერთად, საქართველოს კანონმდებლობით, მინიჭებული აქვს ოკუპირებული ტერიტორიის სტატუსი.
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა
დღევანდელი აფხაზეთი ავტონომიური რესპუბლიკაა საქართველოს შემადგენლობაში, რომელიც მოიცავს გაგრის, გალის, გუდაუთის, გულრიფშის, ოჩამჩირის და სოხუმის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას. 1993 წლიდან აფხაზეთის მთელი ტერიტორია (2008 წლამდე კოდორის ხეობის გამოკლებით) სეპარატისტული რეჟიმის კონტროლქვეშაა.
დემოგრაფია
1914 წლის მონაცემებით აფხაზეთის მოსახლეობა შეადგენდა 181382 ადამიანს, აქედან ქართველები შეადგენდნენ უმრავლესობას (38,5%), აფხაზები 25%-ს, სხვადასხვა აზიური ხალხი 11,1%-ს, რუსები 9,9%-ს, სხვადასხვა ევროპელი ხალხი 7,6%-ს, სომხები 7,5%-ს, ებრაელები 0,3%-ს. 1918 წლისთვის აფხაზეთის ეთნიკური შემადგენლობა ასეთი იყო: ქართველები 42,1%, აფხაზები 21,4%, რუსები 11,7%, ბერძნები 11,7%, სომხები 10,2%, სხვა ხალხები 2,9%. 1926 წლის აღწერით აფხაზეთის სსრ-ში ცხოვრობდა 201016 ადამიანი, აქედან 71954 ქართველი, 51458 აფხაზი, 25677 სომეხი, 14045 ბერძენი და 12533 რუსი.
რელიგია
1855 წლისთვის აფხაზეთის სამთავროს შედგებოდა როგორც ქრისტიანი, ასევე მუსლიმი მოსახლეობიდან.
ღირსშესანიშნაობანი
აფხაზეთის ისტორიული ძეგლები
ქალაქი სოხუმი: ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი: გუდაუთის მუნიციპალიტეტი: გაგრის მუნიციპალიტეტი: გულრიფშის მუნიციპალიტეტი:
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
აზერბაიჯანული მითოლოგია
მითოლოგიის დახასიათება
აზერბაიჯანელების მითები და ლეგენდები შეიქმნა ხალხის რწმენის საფუძველზე მითიური და ნახევრად მითიური არსებების - სიკეთის და ბოროტების მატარებლების შესახებ. აზერბაიჯანულ მითოლოგიურ სისტემაში უკიდურესად აქტიურია ისეთი მითიური ერთეულები, როგორიცაა დედამიწა-ცა, ზღვა-მთა, წყალი-ცეცხლი, ადამიანი-მხეცი, ხე-ყვავილი, ქარი - ღვარცოფი. ამ გაერთიანებებთან დაკავშირებული ელემენტები შეიქმნა სოციალური განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე. ეს ნაკვეთები ახასიათებს თვით ხალხის ადრეული განვითარების თავისებურებებს. ამ სიუჟეტების მნიშვნელოვანი ნაწილი, როგორც დამოუკიდებელი მითოლოგიური ნაკვთები, საუკუნეების მანძილზე გადადიოდა ზეპირ მეტყველებაში და დღემდე შემორჩენილია. მითიური ერთობების კიდევ ერთი ჯგუფი, როგორც ცალკეული მიმდინარეობა სხვადასხვა აზერბაიჯანული ფოლკლორის ჟანრის ნაწილი გახდა.
მიუხედავად იმისა, რომ აზერბაიჯანულმა მითოლოგიამ სხვა ერთა გავლენა გაიარა, მან მაინც შეინარჩუნა ეროვნულობა. ამრიგად, სპარსულ ფოლკლორთან მჭიდრო კავშირში და მასთან მჭიდრო ურთიერთგავლენის მქონე აზერბაიჯანული მითოლოგია გამოირჩევა დიდი ორიგინალურობით.
ზოგიერთი აზერბაიჯანული მითის სათავე დევს „ოღუზ-ნამეში“, ისევე როგორც ოღუზების გმირული ეპოსის ლეგენდებში „ დედე გორგუდში “, რომელიც აღწერს როგორც ადრეულ თურქულ იდეებს, ასევე კავკასიაში ჩამოყალიბებულ არქაულ შეხედულებებს.
დოკუმენტირება
მინი|აზერბაიჯანელი მწერალი და მეცნიერი [[იუსიფ ვეზირ ჩემენზემინლი]] ჯერ კიდევ მე-19 საუკუნეში, აზერბაიჯანული ფოლკლორის სხვადასხვა ჟანრთან ერთად, ადგილობრივი მოსახლეობის პირიდან ზოგიერთი აზერბაიჯანული მითიც ჩაიწერა და რუსულ პრესაში გამოქვეყნდა.
ისეთი მეცნიერების ზოგიერთ ნაშრომში, როგორებიც არიან მირზა ყაზემბეკი და აბასყული-აღა ბაქიხანოვი, არის ინფორმაცია აზერბაიჯანული მითოლოგიის შესახებ. 1920-იანი წლების ფოლკლორისტები თავიანთ ნაშრომებში ყურადღებას აქცევდნენ აზერბაიჯანულ მითოლოგიასაც. ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მეცნიერ-მწერალ იუსიფ ჩემენზემინლის სტატიებს. ჩემენზემინლი ასევე იყო პირველი აზერბაიჯანელი მკვლევარი, რომელმაც წამოაყენა ინიციატივა ზღაპრების საფუძველზე აღდგენილიყო აზერბაიჯანული მითები.
70-იანი წლების დასაწყისიდან დიდი ყურადღება დაეთმო აზერბაიჯანული მითოლოგიის შეგროვებასა და გამოცემას. გამოიცა წიგნები, მათ შორის აზერბაიჯანული მითები.ყველაზე მეტი კვლევა აზერბაიჯანული მითების შესახებ 1980-იან წლებში ჩაატარა მირალი სეიდოვმა. რიცხვებზე დაფუძნებული აზერბაიჯანული მითების კლასიფიკაცია და ცხრილები შემოგვთავაზა აზად ნაბიევმა.
პერსონაჟები
მინი აზერბაიჯანულ მითოლოგიაში გვხვდება ისეთი მითიური და ნახევრად მითიური არსებები, როგორიცაა ციკლოპები, დივები, დრაკონები. ერთ-ერთი მითოლოგიური პერსონაჟი, რომელიც ფართოდ არის გავრცელებული აზერბაიჯანულ ზეპირ ხალხურ ხელოვნებაში, არის „ფერი“ (ფერია), რომელიც დრაკონებთან და დივებთან შედარებით, ლამაზი ქალწულის სახით, თეთრი კანით და გრძელი თმითაა წარმოსახული. ის ცხოვრობს, ლამაზ ბაღებსა და სასახლეებში, ბანაობს აუზებში.
აზერბაიჯანელების მითოლოგიაში ასევე არის აღაჯ-ქიში, („ტყის კაცი“) - სული, რომელიც ცხოვრობს მთის ტყეებში, ჩნდება თმიანი არსებების სახით და გიულ-იაბანი - ბოროტი სული, რომელიც ცხოვრობს სტეპში ან სასაფლაოზე და აშინებს ღამის მოგზაურებს. მინი ასევე აზერბაიჯანულ მითოლოგიაში არის პერსონაჟები, რომლებიც მხეცად გადაიქცევიან ან პირიქით მხეცი გადაიქცევა ადამიანად. აზერბაიჯანელებს ასევე აქვთ ლეგენდები და მითები გამოქვაბულების მაცხოვრებლების შესახებ - ჯუჯები ან გიგანტები, რომლებიც ერთ დროს ცხოვრობდნენ მიწისქვეშედში ან ღრმა გამოქვაბულებში.
კლასიფიკაციები
აზერბაიჯანელი მკვლევარი რამაზან გაფარლი თავის მონოგრაფიაში „აზერბაიჯანული მითოლოგია“ იძლევა აზერბაიჯანული მითოლოგიური წარმოდგენების შემდეგ კლასიფიკაციას: ტოტემიზმი, ანიმიზმი, ანიმატიზმი, ანთროპომორფიზმი, მაგია, ფეტიშიზმი და კულტივიზმი.
აზერბაიჯანულ მითოლოგიაში დიდი რაოდენობითაა მითები, რომლებიც დაკავშირებულია ტოტემებთან, როდესაც ოჯახის წევრს მიაკვლიებენ რომელიმე ცხოველს ან მცენარეს. იყო შემთხვევები, როცა ესა თუ ის ტომი ტოტემის სახელსაც კი ატარებდა. აზერბაიჯანულ შეხედულებებში ტოტემური დამოკიდებულება არსებობს მგლის, ირმის, ძროხის, თეთრი ფრინველის, გველის, ლომის, ხის მიმართ. მინი აზერბაიჯანული მითების დიდი რაოდენობა ეხება მგლებს. არსებობს მითები, რომლებიც ასახავს მგელს მზისა და მისი სხივების გამოსახულებით. ამ იდეების სათავე „ ოღუზნამეში “ დევს.
გველებისადმი მიძღვნილ ადრინდელ მითებსა და ლეგენდებში გველები კეთილები არიან, აძლევენ ძალას და შეუძლიათ ადამიანს ასწავლონ ცხოველების ენა. დროთა განმავლობაში, მითებში გველები უარყოფით სურათს იძენენ და ცნობილნი ხდებიან როგორც შხამიანი არსებები.
ბევრ აზერბაიჯანულ მითებში შეხვდებით ცნობებს უსულო ობიექტებში სულის არსებობის შესახებ. მითოლოგიის თანახმად, ადამიანის სული აგრძელებს სიცოცხლეს სხეულის სიკვდილის შემდეგაც. ასეთი მითები ასახულია წარსულის ზოგიერთ დაკრძალვის რიტუალში, როდესაც ნივთებსა და საკვებს გარდაცვლილს თან ატანდნენ. აზერბაიჯანულ მითოლოგიაში ბევრ საგანს, ასევე ზეციურ სხეულებს, როგორიცაა მზე, მთვარე, ვარსკვლავები, შეუძლია, როგორც ადამიანს, ლაპარაკი, აზროვნება, შექმნა.
აზერბაიჯანულ მითოლოგიაში ჯადოსნური წარმოდგენები არის ხიბლის, ჯადოქრობის, თილისმანების, მკითხაობისა და ლოცვების კომპლექსი.
ფეტიშიზმი აზერბაიჯანელთა მითოლოგიურ წარმოდგენებში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს. ისტორიის სხვადასხვა პერიოდში აზერბაიჯანელ ხალხს ახასიათებდა როგორც წვრილმანი ნივთების (საყოფაცხოვრებო ნივთები, იარაღი), ისე წყაროების, ბორცვების, კლდეების გაღმერთება. დროთა განმავლობაში ეს საგნები იქცა ადგილებად, რათა ადამიანს რაღაცის იმედი მოეპოვებინა. ბევრ აზერბაიჯანულ ლეგენდაში ჯადოსნურ ნივთებს შეუძლიათ სასწაულების მოხდენა. ამ რწმენამ საბოლოოდ განაპირობა მითების გაჩენა ღვთისმსახურების ადგილების შესახებ. მთები ერთ-ერთ ასეთ სალოცავ ადგილად ითვლებოდა. წარსულში კოშკარის მთას აზერბაიჯანელები წმინდად თვლიდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:მითოლოგია კატეგორია:მითოლოგია ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
სერგეი კრუგლოვი
სერგეი ნიკიფორეს ძე კრუგლოვი (რუს. Сергей Никифорович Круглов; დ. 2 ოქტომბერი, 1907 – გ. 6 ივნისი, 1977) — საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა მინისტრი 1945 წლის დეკემბრიდან 1953 წლის მარტამდე და შემდეგ ისევ 1953 წლის ივნისიდან 1956 წლის იანვრამდე. ეჭირა გენერალ-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება და მონაწილეობდა რამდენიმე ეთნიკური ჯგუფის, მათ შორის ჩეჩნებისა და ინგუშების, დეპორტაციაში 1940-იან წლებში.
კრუგლოვი ფლობდა ცოტაოდენ ინგლისურს და ბრიტანეთის იმპერიამ იგი საპატიო რაინდის წოდებით დააჯილდოვა იალტისა და პოტსდამის კონფერენციების უსაფრთხოების ორგანიზაციისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა გენერლები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:არმიათა სარდლები დიდ სამამულო ომში
ოპერაცია ჩამოსხმული ტყვია
„ჩამოსხმული ტყვია“ (ივრ. מבצע עופרת יצוקה‎ მივცა ოფერეთ იეცუკა) — ღაზის სექტორში ისრაელის მიერ გატარებული ანტიტერორისტული სამხედრო ოპერაციის კოდური სახელწოდება. ოპერაცია დაიწყო 2008 წლის 27 დეკემბერს ჰამასის მიერ ისრაელის ტერიტორიის სარაკეტო თავდასხმების აღსაკვეთად.
ექვსთვიანი ზავი ჰამასსა და ისრაელს შორის 2008 წლის 19 დეკემბერს დასრულდა. ჰამასი ადანაშაულებდა ისრაელს ღაზის სექტორზე ბლოკადაში, ხოლო ისრაელი ადანაშაულებდა ჰამასს ისრაელის სამხრეთში ქალაქებისა და დასახლებების დაბომბვაში. ისრაელის მიზანი ამ კონფლიქტში არის პალესტინის ტერიტორიებიდან დაბომბვების შეწყვეტა და ჰამასისთვის შეიარაღების წყაროების მოჭრა. ჰამასი ითხოვს ოპერაციის შეტყვეტას და ბლოკადის მოხსნას.
კატეგორია:ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტი
ბელი-პლასტი
ბელი-პლასტი (Бели пласт) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 344 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
საუგის მუნიციპალიტეტი
საუგის მუნიციპალიტეტი (Sauga vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიარნუმაას მუნიციპალიტეტები
ფრანსისკო მასიას ნგემა
ფრანსისკო მასიას ნგემა (Francisco Macías Nguéma Bijogo Ñegue Ndong; დ. 1 იანვარი 1924, რიო-მუნი, ესპანური გვინეა — გ.  29 სექტემბერი, 1979, ბიოკო, ეკვატორული გვინეა) — ეკვატორული გვინეის პირველი პრეზიდენტი 1968–1979 წლებში. მიეკუთვნებოდა ფანგის ეთნიკურ ჯგუფს. XX საუკუნის ერთ-ერთი ექსცენტრიული დიქტატორი. ქვეყანა მიიყვანა სრულ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ კოლაფსამდე.
1979 წელს სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხო საკუთარმა ძმისშვილმა თეოდორო ობიანგ ნგემა მბასოგომ. დახვრიტეს ამავე წლის 29 სექტემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვატორული გვინეის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1979 კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი პრეზიდენტები
1437
თარიღი უცნობია
*
Lasioglossum nairobiense
Lasioglossum nairobiense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1945 წელს.
დაწნევა
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰიდრავლიკა კატეგორია:ჰიდროლოგია
ომანის ყურე
ომანის ყურე (არაბ. خليج عُمان) წარმოადგენს ერთგვარ სრუტეს, რომელიც ჰორმუზის სრუტესთან ერთად, სპარსეთის ყურეს აერთებს არაბეთის ზღვასთან. როგორც წესი, მას უფრო სპარსეთის ყურის ნაწილად მოიაზრებენ, ვიდრე არაბეთის ზღვისა. ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს პაკისტანი და ირანი, სამხრეთ სანაპიროზე კი ომანი — აღმოსავლეთით და არაბთა გაერთიანებული საამიროები დასავლეთით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის ყურეები
ბრუტო
ბრუტო (იტალ. brutto — სიტყვასიტყვით „უხეში“, „არაწმინდა“) — ნეტოს ანტიპოდი. აღნიშნავს ზედმეტისგან გაუთავისუფლებელ ობიექტს, ასევე მთლიანი შემოსავალი ხარჯების (გადასახადები და მისთ.) გამოქვითვის გარეშე. მაგ.: საქონლის საერთო წონა ჭურჭელთან ერთად, ან ხელფასს გადასახადებთან ერთად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები კატეგორია:დაზღვევა კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა
שכר
ეველინე ვიდმერ-შლუმპფი
ეველინე ვიდმერ-შლუმპფი (Eveline Widmer-Schlumpf); დ. 16 მარტი, 1956, ფელსბერგი, შვეიცარია) – შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის კონსერვატიულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. შვეიცარიის პრეზიდენტი 2012 წლისათვის. შვეიცარიის ყოფილი პრეზიდენტის ლეონ შლუმპფის შვილი.
პოლიტიკური კარიერა
1981 წელს დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტი. 2007 წლიდან შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრია. 2011 წელს ასრულებს შვეიცარიის ფედერალური ვიცე-პრეზიდენტის მოვალეობას, რომელიც ტრადიციულად 2012 წლისთვის აირჩიეს ფედერალურ პრეზიდენტად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
ადა ლავლეისი
ავგუსტა ადა ქინგი (ქალიშვილობით ბაირონი), გრაფინია ლავლეისი (Augusta Ada King Byron, Countess of Lovelace), მეტად ცნობილია, როგორც ადა ლავლეისი (დ. 10 დეკემბერი, 1815, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 27 ნოემბერი, 1852, ლონდონი) — ინგლისელი მათემატიკოსი და მწერალი. ცნობილია კალკულატორის გამოგონებით, პროექტი რომელიც დამუშავებული იყო ჩარლზ ბებიჯის მიერ. ადა ლავლეისმა გამოიგონა მსოფლიოში პირველი პროგრამა (ამ მანქანისთვის). მან გამოყენებაში შემოიტანა ტერმინები „ციკლი“ და „სამუშაო საკანი“, ითვლება პირველ პროგრამისტად ისტორიაში.
ბიოგრაფია
მინი|მარცხნივ|ადა ბაირონი, მარგარეტ სარა კარპენტერის ნახატი დაბადების თარიღი — 10 დეკემბერი 1815 წელი, ადა იყო ერთადერთი კანონიერი შვილი ინგლისელი პოეტის ჯორჯ გორდონ ბაირონის და მისი ცოლის ანა-იზაბელა ბაიორნის (ანაბელა). ანა-იზაბელა ბაირონმა თავისი ცხოვრების საუკეთესო წლებში მათემატიკით გატაცების გამო მეუღლისაგან მიიღო წოდება „პარალელოგრამების დედოფალი“. ბაირონმა საკუთარი შვილი დაბადებიდან ერთი თვის შემდეგ ნახა პირველად და უკანაკსნელად. 1816 წლის 21 აპრილს ბაირონმა ოფიციალურად მოაწერა ხელი განშორების ფურცელს და სმაუდამოდ მიატოვა ინლისი.
გოგონამ პირველი სახელი მიიღო აგასტა (ავგუსტა) ბაირონის ნახევარ დის, ლი ავგუსტას პატივსაცემად, რომელთანაც, ჭორების თანახმად მას რომანი ჰქონდა. განშორების შემდეგ დედა და დედის მშობლები არასოდეს მიმართავდნენ გოგოს ამ სახელით, და უძახდნენ ადას. ამას გარდა, ოჯახის ბიბლიოთეკაში მთლიანად ამოღებული იყო მამამისის წიგნები.
ახალშობილის დედამ შვილი მშობლებს გადასცა და გაემგზავრა გამაჯანსაღებელ კრუზზე. დაბრუნდა მაშინ, როდესაც ბავშვის აღზრდა უკვე შესაძლებელი იყო. სხვადასხვა ბიოგრაფიებში გამოითქმება სხვადასხვა მტკიცებულებები იმის შესახებ, ცხოვრობდა თუ არა ლი ადა თავის დედასთან: ზოგიერთები ამტკიცებენ, რომ ის დედამისის ცხოვრებაში პირველ ადგილს იკავებდა, ქორწინების დროსაც. სხვა წყაროებით ის არასოდეს იცნობდა თავის მშობლებს.
მისის ბაირონმა ადასთვის თავისი ყოფილი მასწავლებლები მოიწვია — შოტლანდიელი მათემატიკოსი აუგუსტუს დე მორგანი და ცნობილი მერი სომერვილი, რომელმაც გადათარგმნა ფრანგულიდან მათამეტიკოსი და ასტრონომი პიერ-სიმონ ლაპლასას „ტრაქტატი ზეცის მექანიკაზე“. სწორედ მერი გახდა თავისი აღზრდილისთვის მისაბაძი ადამიანი.
თანამდებობაზე მოხვედრამდე რამდენიმე წლით ადრე მან სათვლელი მანქანის აღწერა დაასრულა, მას შეეძლო ზუსტად ეწარმოა გამოთვლები ოც აღნიშვნამდე. მონახაზი ბევრი ლილვაკებითა და გადამყვანებით, რომლებიც მოძრაობით გადაეცემოდა ბერკეტს, მოხვდა პრემიერ მინისტრის მაგიდაზე. 1823 წელს დაფინანსებული იყო პირველი სუბსიდი იმის ასაშენებლად რაც დღესდღეობით სამყაროში კომპიუტერისა და „ბებიჯის დიდი განსხვავებული მანქანის“ სახელითაა ცნობილი. მშენებლობა ათ წელიწადს გრძელდებოდა და მანქანის კონსტრუქცია სულ უფრო და უფრო რთულდებოდა, და 1883 წელს დაფინანსება შეწყდა.
ხსოვნა
150პქ|მინი 1975 წელს აშშ-ს თავდაცვის სამინისტრომ მიიღო გადაწყვეტილება პროგრამირების უნივერსალური ენის გამოგონება-გადამუშავების დაწყების შესახებ. მინისტრმა წაიკითხა მომუშავე პერსონალის მიერ მომზადებული ისტორიული ეკსკურსი და შეყოყმანების გარეშე დაამტკიცა პროექტი და ასევე შემოთავაზებული სახელი მომავალი აენისათვის — „ადა“. 1980 წლის 10 დეკემბერს დამტკიცებული იყო ენის სტანდარტები.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1815 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1852 კატეგორია:ინგლისელი მათემატიკოსები კატეგორია:ინგლისელი პროგრამისტები კატეგორია:ინგლისელი მწერალი ქალები
Lasioglossum naitoi
Lasioglossum naitoi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1994 წელს.
სქოლიო
naitoi
ნეტო
ლიტერატურა
კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები კატეგორია:დაზღვევა კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა
Netto
ნიხახის ციხე
ნიხახის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი, თურქეთის რესპუბლიკაში, ართვინის ილის, იუსუფელის ილჩეში. ნიხახის ციხე გზასთან ახლოს მდებარეობს, მდინარე ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე, იგი მაღალ ბორცვზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 900 მეტრ სიმაღლეზეა აგებული. საინტერესოა, რომ ციხე თავდაცვის სისტემის სხვა სიმაგრეების მსგავსად, განსაკუთრებულად მიუდგომელ ადგილზე არ არის აგებული, იგი მთისწინა ზონაშია და მის ირგვლივ ვრცელი სასოფლო სავარგულებია განლაგებული. ამიტომ ციხის მფლობელის ვალდებულება გიზის კონტრლოთან ერთად ხეობაში არსებული მეურნეობის დაცვა და მოვლაც უნდა ყოფილიყო.
აღწერა
ნიხახის ციხე გზასთან ახლოს, შემაღლებულ პატარა ბორცვძე მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ციხე გზიდან ადვილი მისადგომია, ის კედლებით კარგად იყო გამაგრებული. ნიხახის ციხიდან ჭოროხის ხეობა და იქ არსებული ვრცელი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები ჩანს. როგორც აღინიშნა, ციხე აგებულია კლდოვან ბორცვზე, მის გეგმას კლდის რელიეფიც განსაზღვრავს. ციხის საერთო ფართობი დაახლოებით 860 კვადრატული მეტრია.
ნიხახის ციხემ ჩვენამდე საკმაოდ დაზიანებული სახით მოაღწია. ციხის ტერიტორიაზე, ყველაზე უკეთ მის აღმოსავლეთ ნაწილში, შემორჩენილია გოდორი. გალავნის კედელი მაგალითად დასავლეთით, მთლიანად განადგურებულია, აღმოსავლეთით კი მთლიანი სიმაღლეც არის შემოჩენილი, ქონგურებიც ჩანს. ბევრ მონაკვეთში კი მხოლოდ ნაშთებია და გეგმა იკითხება. ციხე ნაგებია ფლეთილი ქვითა და კირით.
ციხის აღწერას ვიწყებთ პირველი კარიბჭიდან, რომელიც ნიხახის ციხის სამხრეთით არის განლაგებული, კარიბჭის ზომებია: სიგანე - 1,5 მეტრი, სიმაღლე - 2 მეტრი. კარიბჭის ორივე მხარეს კოშკები აქვს მიშენებული. როგორც ჩანს, მშენებლებს კარის უკეთ დაცულობის მიზნით კედლები გაუსქელებიათ და გოდოლის ფორმა მიუციათ, რომელიც მთლიანად ქვით არის ამოვსებული. ერთ-ერთი მათგანის გარშემოწირულობა 6 მეტრს აღწევს.
ნიხახის ციხის მთავარი სიმაგრეა ოთკუთხედი ფორმის რამდენიმე სართულიანი კოშკი, რომელიც ციხის აღმოსავლეთ ნაწილშია აგებული, მისი სიმაღლე დაახლოებით 10 მეტრია.
ნიხახის ციხის მთელი შიდა ტერიტორია ოქროს მაძიებლების მიერ არის გადათხრილი, ციხის მთელი ეზო ნანგრევებისა და კერამიკის ნიმუშებით არის მოფენილი. მათ შორის იყო თიხის ფიალის ქვედა ნაწილი, რომლის შიდა მხარე მოჭიქულია და ორნამეტებით იყო შემკული.
ისტორიული გეოგრაფია და ისტორია
ნიხახის ციხე თავიდანვე მნიშნელოვანი ფუნქციებით უნდა ყოფილიყო დატვირთული. ის სპერიდან ტაოსკენ მომავალი გზის დაცვას უზრუნველყოფდა. ჭოროხის ხეობისა და მისი შენაკადი მდინარეების, პატარა ხეობების სიმაგრეებთან ერთად, ჭოროხის დაცვის ერთიან სისტემას ქმნიდა. ნიხახის ირგვლივ ჭოროხის ხეობის ორივე მხარეს - მუხურგურის, იგივე მუხურგუთის ციხე, ხოლო მის გვერდით ოშნაგია. პეტერეკისა და კისკიმის ციხეები კი ნიხახის პირდაპირ იდგა.
მალე VII საუკუნის შუა წლებიდან, ახალი დამპყრობლები, არაბები, გამოჩნდნენ. როგორც ცნობილია მათ წარმატებით მოახერხეს მთელი არაბეთის ნახევარკუნძულის გაერთიანება და მეზობელ სახელმწიოფებსაც შეუტიეს. ბიზანტიელებთან მოპოვებული წარმატების შემდეგ არაბებმა საქართველომდეც მოაღწიეს. ქართულ ისტორიოგრაფიაში გაზიარებულია მოსაზრება, რომ განსაკუთრებული ზიანი საქართველოს 735-737 წლებში მურვან ყრუს ლაშქრობებმა მიაყენა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
სიგრამ ბილდინგი
thumb|250px|სიგრამის შენობა ნიუ-იორკში. სიგრამ ბილდინგი (ინგლ. Seagram Building - სიგრამის შენობა) — ცათამბჯენი ქ. ნიუ-იორკში, მდებარეობს 375 პარკ ავენიუზე, 52-ე და 53-ე ქუჩებს შორის მიდთაუნ მანჰეტენზე. შენობის პროექტი ეკუთვნის გერმანელ არქიტექტორს ლუდვიგ მის ვან დერ როეს, ამერიკელ ფილიპ ჯონსონთან თანამშრომლობით და დასრულდა 1958 წელს. 156,9 მეტრი სიმაღლის შენობას 38 სართული აქვს. ის გამოირჩევა როგორც ფუნქციონალისტური ესთეტიკის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუში და კორპორაციული მოდერნიზმის შედევრია. შენობა აიგო კანადური სპირტის გამომხდელი კომპანიის "ჯოზეფ სიგრამს ენდ სონს" შტაბ-ბინისთვის ფილის ლამბერტის, სემუელ ბრონფმანის (სიგრამის აღმასრულებელი დირექტორი) ქალიშვილის წინდახედულების წყალობით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა კატეგორია:მოდერნისტული არქიტექტურა კატეგორია:ფუნქციონალიზმი
სურიუს მუნიციპალიტეტი
სურიუს მუნიციპალიტეტი (Surju vald) — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიარნუმაას მუნიციპალიტეტები
Smscoin
SMSCOIN — მძლავრი მობილური გადახდების პროვაიდერი, რომელიც სთავაზობს კონკრეტულად გადახდის სერვისს მოკლე ტექსტური შეტყობინების სერვისი საშუალებით და პრემიუმ SMS სერვისებს 92 ქვეყანაში, ხელს უწყობს ასობით მობილური ოპერატორის ქსელის ფუნქციონირებას მთელ მსოფლიოში. მთავარი მიზანი იყო შესაძლებლობის ფარგლებში დაფარვის ზონის გაზრდა მთელ მსოფლიოში და პროექტი SmsCoin იყო და დღემდე ინარჩუნებს ლიდერის პოზიციას გლობალური დაფარვის თვალსაზრისით.
2006
თავდაპირველად პროექტი SmsCoin განხორციელდა 2006წ. ივლისში მხოლოდ 4 ქვეყანაში (რუსეთი, უკრაინა, ყაზახეთი, ისრაელი) და იმ დროისათვის სთავაზობდა 3 სახის მომსახურებას - სმს: ჩათი, სმს: გასაღები და სმს:ბანკი. ნოემბრის თვეში ამ ჩამონათვალს კიდევ კიდევ ერთი მომსახურება, სმს:ტრანზიტი დაემატა, და წლის ბოლოსათვის მომსახურება კიდევ 13 ქვეყანაში გახდა ხელმისაწვდომი.
2007
2007 წლის დასაწყისი აღსანიშნავი იყო იმით, რომ დაფარვის ზონას კიდევ რამდენიმე ქვეყანა დაემატა, განხორციელდა ასევე ინტერნეტ ბრაუზერისა და MIDlet-ის ინოვაციური გაფართოება, რამაც საშუალება მისცა SmsCoin-ის მომხმარებლებს ენახათ თავიანთი ვებ-გვერდების სტატისტიკა მობილური ტელეფონის საშუალებით. საიტის ინგლისური ვერსია წარდგენილ იქნა თებერვლის თვეში. პროექტ SmsCoin-ის იუბილე აღინიშნა 5 სხვადასხვა მომსახურების შეთავაზებით მსოფლიოს 18 ქვეყანაში, 5 ათასამდე პარტნიორთან მუშაობასა და მილიონზე მეტი სმს შეტყობინების გადაცემასთან ერთად.
2008
2008 წელი დაიწყო ახალი პროგრამის წარდგენით პოპულარული CMS მზა მოდულების განხორციელების მიზნით, 10 მათგანი საიტზე იქნა გამოქვეყნებული, ამავე დროს დაინერგა სრულიად ახალი სერვისი სმს:კონტენტი. აპრილის თვეში გამოცხადდა მსოფლიოს მასშტაბით 30 ქვეყნის ჩართვა პროექტში SmsCoin. მობილურ ბაზარზე არსებული ძლიერი კონკურენციის ასეთ მძიმე პირობებში პროექტმა დიდ წარმატებას მიაღწია, რადგან პარტნიორებს შეეძლოთ თვითონვე შეერჩიათ საკუთარი მცირენიშნიანი კოდები. პროექტის წარმატებაზე მეტყველებდა ასევე გადახდების მაღალი მაჩვენებლები. ამასთან, რუსეთის მასშტაბით გადახდა წარმოებდა რუსული რუბლით და პარტნიორებს შეეძლოთ ეთხოვათ შემოსავლების გადახდები ყოველ 5 დღეში ერთხელ, რაც იმ დროისათვის საკმაოდ ექსტრაორდინალური იყო. ოქტომბრის თვეში კიდევ ორი სიურპრიზი იქნა შეთავაზებული: უპირველესად განხორციელდა გლობალური მხარდაჭერა ყველა საკონტაქტო საშუალებების გაერთიანებით სწრაფი შეტყობინების საშუალებით, და მეორე, პროექტმა SmsCoin საკუთარი მომსახურების შეთავაზება უკვე 40 ქვეყანაში დაიწყო.
2009
2009 წლის მარტში SmsCoin-მა გამოაცხადა ღონიძიებათა ახალი სერია დაფარვის ზონის გაზრდასთან ერთად - 50 ქვეყანა, რომელიც ლათინური ამერიკის რამდენიმე ქვეყანასთან კავშირს უზრუნველყოფს, შემდეგ, მაისის თვეში დაემატა შუა აღმოსავლეთის 6 ქვეყანა. 3 წლის იუბილე გაიხსნა სრულიად განახლებული საიტის დიზაინის წარდგენითა და სტრუქტურის გაუმჯობესებით, რამაც მასთან მუშაობა უფრო მოსახერხებელი გახადა. ამას მოყვა კიდევ ერთი ახალი სერვისის შეთავაზება სმს:დონაცია. წლის ბოლოსათვის პროექტმა SmsCoin მოიცვა უკვე 65 ქვეყანა მისი „შენაძენის“ ჩათვლით: ჩინეთი, ტაივანი, ჰონგ კონგი. 2009 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვნად გაფართოვდა სკრიპტების ბიბლიოთეკა, როგორც გაუმჯობესების გეგმის ნაწილი, რომელიც დაიწყო 2008 წელს და დღემდე გრძლდება.
2010
2010 წლის დასაწყისში კიდევ ერთი წარმატებული ნაბიჯი გადაიდგა, როცა პროექტი SmsCoin განხორციელდა ინდოეთსა და კვიპროსში, რომლებიც უნიკალურია მობილური გადახდების ბაზარზე. რამდენიმე სხვა ქვეყანასთან ერთად საბოლოოდ პროექტმა 88 ქვეყანა მოიცვა და ამით თავი დაიმკვიდრა, როგორც ერთ-ერთმა მთავარმა ლიდერმა მობილური გადახდების ბაზარზე.
უნიკალური მახასიათებლები
SmsCoin არის საჯარი, ღია კოდის სისტემა სრულიად თავისუფალი რეგისტრაციით, ის სთავაზობს შემდეგ უნიკალურ და ინოვაციურ თავისებურებას რუსულსა და საერთაშორისო ბაზარზე:
როგორც მაღალი კვალიფიკაციის კონკურენტმა, პროექტმა SmsCoin მიიქცია სხვა ცნობილი პროექტების ყურადღება, როგორიცაა HeroCraft, Odnoklassniki, Alawar Entertainment, Depositfiles
მიმოხილვა
სერვისი SmsCoin მუდმივად გამოიყენებოდა თაღლითობის მიზნით და მიუხედავად იმისა, რომ თაღლითობის ყველა მცდელობა ბლოკირებულ იქნა, მომსახურებას ხშირად აკრიტიკებდნენ რეგისტრაციის პროცესის სიმარტივისა და მომსახურების ორგანიზების თუ მენეჯმენტის გამო.
სქოლიო
კატეგორია:ელექტრონული საგადასახადო სისტემები
პარადონტიტი
მინი|პარადონტიტი პაროდონტიტი — კბილის დაავადებაა, რომლის დროსაც ღრძილის ანთება პაროდონტის (კბილის ირგვლივი არე) სხვა ქსოვილებზეც ღრმად ვრცელდება. პათოლოგიური პროცესი თანდათან არღვევს კბილბუდეს, ალვეოლური მორჩის ძვლოვან ქსოვილს და პერიოდონტს. დღეს ყოველ მესამე ადამიანს ამა თუ იმ ხარისხის პაროდონტიტი აღენიშნება.
გამომწვევი მიზეზები
მინი|კბილების ფორმის დარღვევა პაროდონტიტს მრავალი ფაქტორი განაპირობებს. მის მიზეზთა შორის აღსანიშნავია კბილების ფორმის დარღვევა, არასწორი თანკბილვა, პირის ღრუს არასათანადო ჰიგიენა, კვების არასწორი რაციონი, განსაკუთრებით - ცილებისა და ვიტამინების დეფიციტი. პაროდონტიტი ასევე შესაძლოა განვითარდეს გინგივიტის შემდეგ. მის განვითარებაში დიდ როლს ასრულებს საკვების სტრუქტურა: როდესაც ადამიანი მხოლოდ რბილ საკვებს იღებს, ირღვევა საღეჭი აპარატის ნორმალური დატვირთვა და კბილების ბუნებრივი წმენდა. აღსანიშნავია მავნე ჩვევების როლიც, ისეთებისა, როგორიც არის ყბის მხოლოდ ცალ მხარეს ღეჭვა, ანუ ყბის ზოგიერთი უბნის ფუნქციური გადატვირთვა. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ქრონიკულ დაავადებებს, ეკოლოგიას, პროფესიულ მავნე ფაქტორებს, ნივთიერებათა ცვლის დარღვევას.
კლინიკური ნიშნები
ძირითადი ნიშნებია კბილების მორყევა, ღრძილებიდან სისხლდენა და პირის ღრუდან უსიამოვნო სუნი, კბილების მდებარეობის ცვლილება, მათ შორის ცარიელი ადგილების გაჩენა, კბილების დაჩირქება. ჩამოთვლილ ნიშნებთან ერთად კბილის ტკივილი და აბსცესი პროცესის პროგრესირებაზე მეტყველებს. ჯანმრთელი ღრძილი ბაცი ვარდისფერია და კბილების ხეხვისას სისხლი არ სდის (ცხადია, თუ კარგი ჯაგრისით სწორად ვიხეხავთ კბილებს), ანთებისას კი მუქი წითელი ფერისა ხდება და ჯაგრისის მცირე შეხებაც კი საკმარისია, სისხლი რომ წამოვიდეს. განვითარების სტადიის მიხედვით, დაავადება სხვადასხვანაირად ვლინდება. პირველი ნიშანი სისხლდენაა. ამ სტადიაში პროცესი არც ისე რთულია და შექცევადია, რადგან ანთება ღრმად არ არის გავრცელებული, ღეჭვითი წნევა ჩვეულებრივ ნაწილდება კბილთა რიგზე და არც პაროდონტის ქსოვილებია გადატვირთული. ამ სტადიაში პაციენტი უჩივის ტკივილის შეგრძნებას რამდენიმე კბილის არეში, ღრძილები შეშუპებული და შეწითლებული აქვს. მკურნალობის გარეშე პროცესი ღრმავდება. წარმოიქმნება პაროდონტული ჯიბე, რომელშიც გროვდება ნადები, წარმოიქმნება ქვები, რომლებიც პათოლოგიური პროცესის პროგრესირებას უწყობს ხელს. ირღვევა პაროდონტული ქსოვილები, ხდება ყბის ძვლის განლევა, რაც იწვევს კბილების მდებარეობის ცვლილებას და მათ შორის სიცარიელეების გაჩენას, კბილის მორყევას, რადგან ისინი ყბაში ძვლოვან საყრდენს კარგავენ. უკანასკნელ სტადიაში კბილის საყრდენი აპარატის სისუსტის გამო ადამიანს სავსებით ჯანსაღი კბილები სცვივა.
მკურნალობა
პაროდონტიტის მკურნალობა კომპლექსურია და ითვალისწინებს როგორც ზოგად, ისე ადგილობრივ ღონისძიებებს. მკურნალობის მეთოდი ინდივიდუალურად, დაავადების სტადიიდან გამომდინარე, გართულების ხასიათისა და ორგანიზმის ზოგადი მდგომარეობის გათვალისწინებით შეირჩევა. პაროდონტიტის ადგილობრივი მკურნალობა ითვალისწინებს სიმპტომური გინგივიტის მკურნალობას, პაროდონტული ჯიბეების გაჩენის აღკვეთას, ალვეოლური მორჩის ანთების ლიკვიდაციას. პაროდონტის ქსოვილებში სისხლის ნორმალური მიკროცირკულაციის აღსადგენად ტარდება ანთების საწინააღმდეგო მკურნალობა, რაშიც მთავარი როლი მედიკამენტურ თერაპიას მიეკუთვნება. ვიყენებთ ტკივილგამაყუჩებელ, ანტისეპტიკურ, ანტიბაქტერიულ და რეგენერაციის მასტიმულირებელ პრეპარატებს, როგორც მისაღებად, ისე პირის ღრუს აბაზანებისა და აპლიკაციების სახით. ადგილობრივი მკურნალობისას ტარდება ფიზიოთერაპიული პროცედურებიც, ინიშნება ვიტამინები, უმთავრესად - C და B ჯგუფისა, ბიოგენური სტიმულატორები. რადიკალური მკურნალობა ქირურგიული მეთოდია, რომლის მიზანსაც წარმოადგენს პათოლოგიური კბილღრძილოვანი ჯიბის მოცილება და უიმედო კბილების ექსტრაქცია ალვეოლური მორჩის ძვლის შესანარჩუნებლად, რომელიც შემდგომ შესაძლო დენტალური იმპლანტაციისთვის არის საჭირო. პაროდონტიტის მკურნალობის პარალელურად საჭიროა დაკარგული კბილების აღდგენაც, მაგრამ ტრადიციული მეტალოკერამიკული პროთეზების გამოყენება მათი სიმძიმის გამო ამ დროს დაუშვებელია. გარდა ამისა, მათი ჩასმა კბილების წინასწარ მომზადებას ითვალისწინებს, რაც ისედაც მორყეული და დაზიანებული კბილისთვის დამატებითი ტრავმაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტომატოლოგია
თეთრციხე
თეთრციხე — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთის რესპუბლიკის არდაჰანის პროვინციის ჩილდის რაიონში. აგებულია ამავე ტერიტორიაზე არსებულ ჩრდილის ტბის კუნძულზე. ტერმინი „თეთრციხე“ კუნძულის და მასზე მდებარე ციხესიმაგრის ძველი, ავთენტური, ქართული სახელწოდებაა. ეს სახელწოდება თურქებმა თავიანთ ენაზე თარგმნეს და დღეს მას ოფიციალურად აკჩაკალე ეწოდება. კუნძულზე მისასვლელი სოფელზე გადის, რომელსაც იგივე სახელწოდება აქვს, რაც ციხესიმაგრესა და საკუთრივ კუნძულს. ყველაფერი ეს ერთ სისტემაშია მოქცეული და ამგვარი სახით არსებობდა ძველი დროიდან მოყოლებული.
თეთრციხე ისტორიული ტაო-კლარჯეთის შემადგენელი ნაწილია, თუმცა ეს უკანასკნელი უფრო აკადემიურ წრეებში დამკვიდრებული ხელოვნური ტერმინია. ისტორიულ-გეოგრაფიული თვალსაზრისით თეთრციხე პალაკაციო „ქვეყნის“, შემადგენლობაში ექცევა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ჯავახეთის მხარესთან იყო დაკავშირებული. პალაკაციო სასაზღვრო ტერიტორია გახლდათ და წარმოადგენდა ისტორიული სამხრეთ საქართვრლოს ერთ-ერთ სტრატეგიულად მნიშვნელოვან პროვინციას.
შესწავლის ისტორია
თეთრციხის შესწავლის ისტორია გამოჩენილ ქართველ მეცნიერ, ექვთიმე თაყაიშვილს უკავშირდება. ექვთიმე თაყაიშვილამდე ამ მხარეში იმოგზაურა ვასილ კოპტონაშვილმა, რომელმაც მეცნიერული თვალსაზრისით ნაკლებად ღირებული მასალა შემოგვინახა. მის შემდეგ, ტაო-კლარჯეთის მხარეში ორი ექსპედიცია, 1902 და 1904 წლებში მოაწყო გამოჩენილმა ქართველმა მეცნიერმა ნიკო მარმა. მისი ექსპედიციის ძირითადი მიმართულება შავშეთი და კლარჯეთი იყო, ამდენად ნიკო მარი, ფაქტობივად არ შეხებია პალაკაციოს მხარეს. უფრო ადრეული ექსპედიციებიდან გამოსაყოფია დიმიტრი ბაქრაძისა და რუსი აკადემიკოსის, პავლინოვის, ექსპედიციები.
HIStory: Past, Present and Future, Book I
HIStory: Past, Present and Future, Book I — ამერიკელი მომღერალ მაიკლ ჯექსონის მეცხრე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1995 წლის 20 ივნისს. პირველი დისკი, HIStory Begins მოიცავს მუსიკოსის კარიერის საუკეთესო ჰიტ-სინგლებს, ხოლო მეორე, HIStory Continues შეიცავს 1995 წლისთვის ახალ სიმღერებს, გარდა The Beatles-ის სიმღერის Come Together გადამღერების (1987). HIStory ითვლება ყველაზე გაყიდვად ორმაგ ალბომად. მსოფლიო მასშტაბით იგი გაიყიდა 20 მილიონი ასლის ოდენობით
ალბომზე
ჩაწერა დაიწყო 1994 წლის სექტემბერში და გაგრძელდა 1995 წლის გაზაფხულამდე. სიმღერების უმეტესობა მაიკლის მიერ დაიწერა, მუსიკოსის პრესასთან სკანდალების ფონზე. ერთ-ერთი სიმღერა არის „Scream“, დუეტი მის დასთან, ჯენეტ ჯექსონთან. ალბომში არის კიდევ რამდენიმე სიმღერა, რომელიც აკრიტიკებს პრესას - მათ შორის, „Tabloid Junkie“ და „This Time Around“. მუსიკოს რ. კელის ეკუთვნის ბალადა „You Are Not Alone“, დალას ოსტინს - „This Time Around“. დისკში შეტანილია ჩარლი ჩაპლინის სიმღერის „Smile“ საკუთარი ვერსიაც. საავტორო კომპოზიციებს შორის არის „They Don't Care About Us“, „Earth Song“, „Stranger in Moscow“, „D.S.“, „Money“ და „Little Susie“. კომპოზიციაში „This Time Around“ ჟღერს The Notorious B.I.G.-ს რეპი, სოულ ჯგუფ Boyz II Men-ის ვოკალები - სიმღერაში „HIStory“, ხოლო შაკილ ო'ნილის რეპი - „2 Bad“-ში.
თეთრციხე
ტოპონიმები
გურჯისტანის ვალაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, ქართული სოფელ თეთრციხეს თურქული სახელი, აჩაკალა, ჰქვია. ეს სახელი ქართული „თეთრციხის“ პირდაპირი თუქული თარგმანია, რომელიც სოფელს ოსმალეებმა ჩრდილის ტბის მხარის იგივე პალაკაციოს, დაპყრობის შემდეგ უწოდეს. „მესხური დავითნის ქრონიკაში“ XVI საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით ეს უკანასკნელი თეთრციხედ იწოდება.
HIStory: Past, Present and Future, Book I
ალბომზე
თავდაპირველად ალბომს ერქვა Decade - რადგან დაგეგმილი იყო მხოლოდ ჰიტ-სინგლების კრებულის გამოცემა. მაგრამ შემდეგ იგი ორდისკიან პროექტად იქცა.
სქოლიო
კატეგორია:მაიკლ ჯექსონის ალბომები კატეგორია:1995 წლის ალბომები კატეგორია:Epic Records-ის ალბომები კატეგორია:1995 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:მაიკლ ჯექსონის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Epic Records-ის კომპილაციური ალბომები
თეთრციხე
ისტორია
თეთრციხის აგებასთან დაკავშირებით საისტორიო წყაროებში არანაირი ცნობა არ არის დაცული. ამდენად, დასკვები ციხესიმაგრის მშენებლობაზე ზოგადი ხასიათისაა და გამომდინარეობს საფორტიფიკაციო ნაგებობის არქიტექტურული თავისებურებებიდან, ან პარალელური არქეოლოგიური მასალის ანალიზიდან. იმისთვის რომ დადგინეს თეთრციხის შედარებით ზუსტი ასაკი ციხის ტერიტორიაზე კომპლექსური არქეოლოგიური კვლევა-ძიების ჩატარებაა აუცილებელი, რისი საშუალებაც, ამჟამად, არ გაგვაჩნია.
როგორც ციხესიმაგრის ზედაპირული დათვალიერება ცხადყოფს მასში მეგალითური კონსტრუქცია შეინიშნება. მეგალითური ნაგებობის ნიშნებს ვხედავთ, როგორც თეთრციხის სიმაგრეში, ასევე დღემდე შემორჩენლ თეთრციხის კოშკის ქვედა ფენაში. მიუხედავად იმისა, რომ ციხესიმაგრის კედლები დანგრეულია და სრულად არცერთი კედელი არ არის შემორჩენილი, თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ციხის ქვედა ფენა სწორედ მეგალითურ კონსტრუქციას წარმოადგენს. თუ რა სახის კონსტრუქცია დააშენეს მას ზემოდან შუა საუკუნეებში, რეალურად, არ ჩანს ვინაიდან აღნიშნული პერიოდის ფენა უკვე აღარ იკითხება. თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ შუა საუკუნეებში ეს ციხესიმაგრე მოქმედი იყო უნდა ვივარაუდოთ, რომ მას ხშირად ანახლებდნენ.
კუნძულის ტერიტორიაზე გამოვლინდა მრავალი უძველესი არტეფაქტი, მათ შორის ნეოლითური ხანის ძეგლები. გამოვლენილ ნაგებობებს შორისაა კრომლეხი . ეჭვი არ არის, რომ აქედან უნდა ყოფილიყო ადრე ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი. დაფისქსირეულია ყორღანებიც. მათგან მნნიშვნელოვანია ე.წ. დიდი ყორღანი, რომელიც ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს, კუნძულის შესასვლელთან საკმაოდ ახლოს. აღნიშნული თეთრციხის კუნძულზე ინტენსიურ დასახლებაზე მიუთითებს ჯერ კიდე შუა ბრინჯაოს ხანაში. შენიშნულია მისი მსგავსება თრიალეთის ყორღანების კულტურასთან. ბრინჯაოს ხანაში უკვე გამაგრებული საფორტიფიკაციო სისტემის საჭიროება ჩნდება.