cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჟან II (ბურბონის ჰერცოგი)
ბიოგრაფია
1484 წელს ჟანი მეორედ დაქორწინდა ნემურის გრაფ ჟაკ არმანიაკის ასულ კატრინ არმანიაკზე. კატრინმა 1487 წელს ჟანს ვაჟი გაუჩინა, რომელსაც ჟანი დაარქვეს, თუმცა ბავშვი ძალიან სუსტი იყო და მალევე დაიღუპა, თავად კატრინი კი მასზე მშობიარობას გადაჰყვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1426 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1488 კატეგორია:ბურბონები
წნისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
წნისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში, სოფელ წნისში. აგებულია 2009 წელს.
ძეგლის აღწერა
ეკლესია ერთნავიან ნაგებობატა ტიპს მიეკუთვნება (5,52X10,98 მ.). აფსიდი გარედან სწორკუთხედშია ჩაწერილი და ერთი შესასვლელია დასავლეთიდან. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებში თითო სარკმელია გაჭრილი. ცილინდრული კამარა პილასტრების ორ წყვილს და ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია სამთაღიანი კანკელით, რომლის აღსავლის კარი დანარჩენ ორ-ორ კარზე მაღალია, მის გვერდებზე სახატე ბრტყელი ნიშებია. საკურთხევლის იატაკი ამაღლებულია ერთი საფეხურიტ. ეკლესია შიგნიდან მთლიანად შელესილია.
გრეის მუგაბე
გრეის მუგაბე (Grace Ntombizodwa Mugabe; დ. 23 ივლისი, 1965, ბენონი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — ზიმბაბველი პოლიტიკური მოღვაწე და ყოფილი პრეზიდენტის რობერტ მუგაბეს ქვრივი. ზიმბაბვეს პირველი ლედი 1996-2017 წლებში. პარტიიდან გარიცხეს 2017 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ.
ბიოგრაფია
კოლეჯის შემდეგ მალევე მუშაობა დაიწყო პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში, სადაც ჯერ მემანქანედ, ხოლო შემდეგ პრეზიდენტ რობერტ მუგაბეს მდივნად მუშაობდა. პრეზიდენტმა მის მიმართ ყურადღება გამოავლინა. მიუხედავად 40-წლიანი ასაკობრივი სხვაობისა მათ შორის სასიყვარულო ურთიერტობა დაიწყო. ქორწინების გარეშე, ფარულად მათ შეეძინათ ორი შვილი ბონა და რობერტ უმცროსი.
1992 წელს რობერტ მუგაბეს მეუღლე სალი ჰაიფრონი გარდაიცვალა, ხოლო 1996 წელს გრეისი ცოლად გაჰყვა მუგაბეს. მალევე დაიბადა მათი მესამე შვილი ჰატუნგა.
ხელისუფლებისათვის ბრძოლა
პირველ ლედის განუსაზღვრელი გავლენა ჰქონდა მეუღლეზე. ინტერნეტში გაჩნდა მიმი, სადაც გრეის მუგაბეს ადარებდნენ სერიალ „სატახტოთა თამაშის“, ამორალურ და ბოროტ გმირს სერსეი ლანისტერს.
მას საპრეზიდენტო ამბიციები გაუჩნდა და საჯაროდ აცხადებდა: არმია დიდი ხნის განმავლობაში ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებდა, მაგრამ გენშტაბის ხელმძღვანელმა კონსტანტინო ჩივენგამ განაცხადა, რომ არ დაუშვებდა ხელისუფლებაში ისეთი ადამიანის მოსვლას, რომელიც არ მონაწილეობდა თეთრი კოლონიზატორების წინააღმდეგ განმათავისუფლებელ ბრძოლაში.
2017 წლის ნოემბრის დასაწყისში გრეის მუგაბემ მიაღწია მნანგაგვას გათავისუფლებას, რითაც გზა გაიხსნა მეუღლის თანამდებობისაკენ. ეს გახდა მუგაბეს ეპოქის დასასრულის დასაწყისი. 14 ნოემბრის დილას შეიარაღებულმა ჯარისკაცებმა დაიკავეს ჰარარეს მნიშვნელოვანი პოზიციები. მეორე დღეს პრეზიდენტი და მისი მეუღლე, მთელ რიგ ჩინოვნიკებთან ერთად დააპატიმრეს. მმართველმა პარტიამ იმპიჩმენტის საფუძველზე გადააყენა რობერტ მუგაბე, იმის გამო, რომ მან მის მეუღლეს ძალაუფლების უზურპაციისა და მისთვის სასურველი მოხელეები დანიშვნის საშუალება მისცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზიმბაბველი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ზიმბაბვეს პირველი ქალბატონები კატეგორია:ზიმბაბველი პოლიტიკოსები
ბაშკირეთის ტბები
ბაშკირეთის ტბები — ბაშკირეთის ტერიტორიაზე არსებული ყველა ტბის ერთობლიობა.
ზოგადი ცნობები
ბაშკირეთში 2 200-ზე მეტი დიდი და პატარა ტბაა. ტბათა დაახლოებით 75 % განფენილია რესპუბლიკის დასავლეთ ნაწილში არსებულ ვაკეებზე. დაახლოებით 700 ტბას აქვს წყალეროზიული წარმოშობა, ანუ ჭალის ტიპისაა. ტბები მდინარეების აუზების მიხედვით განლაგებულია შემდეგნარიად:
უმსხვილესი ტბები განლაგებულია ურალისწინა ვაკეებზე: ასლიქოლი, ქანდრიქოლი (კარსტულ-ჩანაქცევი წარმოშობის), ბელოე (აქოლი), იალანქოლი და სხვა. ბაშკირეთის ამიერურალში — ურგუნი, დიდი უჩალი, ყარაგაილი, უზუნქოლი, იაქთიქოლი (ბანოე), სურტანდი, ჩებარქოლი, ათავდი, იაუგული (ქულთუბანი), მულდაქოლი (მლაშე), თალქასი და სხვა (ტექტონიკური წარმოშობის). მათგან გამდინარე ტიპს მიეკუთვნება ტბა ბელოე; გაუდინარს — ათავდი, მულდაქოლი, იაუგული; დანარჩენი ტბები გამდინარე და პერიოდულად გამდინარეა.
ბაშკირეთში არსებული ტბების დიდი ნაწილი ევტროფულია, ტბა ბანოე ოლიგოტროფული.
ტბები ბელოე (აქოლი), ქანდრიქოლი, ყარაგაიქოლი, კიეშკი, მულდაქოლი, სარვინი, სოსნოვოე, თათიში, თუგარ-სალგანი, უპკანქოლი, უპკანიქოლი, ურგუნი, შამსუტდინი, შინგაქოლი წარმოადგენენ ბუნების ძეგლებს. ტბა ასლიქოლის ირგვლივ შექმნილია ბუნების პარკი „ასლიქოლი“.
Ultraviolence (ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:ლანა დელ რეის ალბომები კატეგორია:2014 წლის ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები კატეგორია:Interscope Geffen A&M Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები გრეგ კერსტინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები პოლ ეპუორთის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები დენ აუერბახის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები რიკ ნაუელზის პროდიუსერობით კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:ფსიქოდელიური როკ-ალბომები
მიხეილ თარაშვილი
მიხეილ თარაშვილი (დ. თებერვალი, 1905, გურჯაანი — გ. 17 დეკემბერი, 1990) — ქართველი ბიზნესმენი.
ბიოლოგია
მიშა 5 წლისა იყო, როცა მამა გარდაეცვალა ფილტვების ანთებით. დედა სულ ახალგაზრდა დაქვრივდა, მაგრამ შვილებისთვის არაფერი დაუკლია. მიხეილი ზამთრობით თბილისში ცხოვრობდა დეიდებთან და სათავადაზნაურო გიმნაზიაში სწავლობდა, არდადეგებს კი სოფელში ატარებდა. ემიგრაციაში მიხეილ თარაშვილი 1921 წელს წავიდა. საფრანგეთში იგი „თეთრი გიორგის“ მოძრაობას მიეკედლა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა გერმანიის ჯარში. იბრძოდა ყირიმში, ჩრდილო კავკასიაში. სამოქალაქო ცხოვრებას მხოლოდ 1943 წელს დაუბრუნდა. მისი ცხოვრების ამ ეპიზოდზე დაწერილი აქვს მოგონება „ვაკანსი იალტაში“, რომელიც დაიბეჭდა ჟურნალ „გუშაგში“. ომის შემდეგ მიხეილ თარაშვილი დასახლდა საფრანგეთის პატარა ქალაქ სენტ-ამანდ-მონტროში, ცოლად ფრანგი ქალი შეირთო და ხელი მიჰყო ვაჭრობას. ამ ქალაქში ცხოვრობდა სიცოცხლის ბოლომდე და აქვე გარდაიცვალა 1990 წლის 17 დეკემბერს.
ესტერგომი
ესტერგომი (Esztergom, Gran) — ქალაქი ჩრდოლოეთ უნგრეთში. მდებარეობს სლოვაკეთის საზღვარზე და შედის კომარომ-ესტერგომის მედიეს შემადგენლობაში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 28 412 ადამიანს შეადგენდა. მისი ფართობი 100.35 კმ²-ია. მდებარეობს 46 კილომეტრში ქვეყნის დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან. ქალაქი არის მდინარე დუნაის სანაპიროზე. ესტერგომს ჰყავს მერი და მისი მერი არის ეტელკა რომანეკი.
ქალაქი ესტერგომი დაარსებულია 972 წელს. იგი უნგრეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო 972-1249 წლებში, სანამ ბელა IV დედაქალაქს ბუდაში გადაიტანდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ზასტინკა
ზასტინკა (Zastînca) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 172 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 308 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
პაულ შერერის ინსტიტუტი
პაულ შერერის ინსტიტუტი (პსი) — მრავალდისციპლინარული კვლევითი ცენტრი. ის დაარსდა 1988 წელს, ფედერალური რეაქტორული კვლევითი ცენტრის (დაარსდა 1960 წელს) და შვეიცარიის ბირთვული ფიზიკის ინსტიტუტის (1968) გაერთიანების შედეგად.
სხვადასხვა საერთაშორისო ისტიტუტებთან, უნივერსიტეტებთან და ინდუსტრიულ ცენტრებთან კოლაბორაციით პსი-ს კვლევითი მიმართულებებია მყარი სხეულის ფიზიკა, მასალათმცოდნეობა, ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა, სიცოცხლის მეცნიერება, ბირთვული და არა-ბირთვული ენერგიები და ეკოლოგია. ინსტიტუტში დასაქმებულია დაახლოებით 1,400 ადამიანი (2011 წლის მონაცემებით). ის წარმოადგენს შვეიცარიის უდიდეს კვლევით ინსტიტუტს.
ინუნდენი
ინუნდენი (Inundeni) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 175 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 320 ადამიანს შეადგენდა.
მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერეა
დებ მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერეა (Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահ) — მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების უნიკალური გალერეა სომხეთში, ქალაქ გიუმრიში. გალერეაში გამოფენილია დებ ასლამაზიანების ნახატების, გრაფიკული და კერამიკული ნაშუევრების სრული კოლექცია, რომელიც უდიდესია მთელს მსოფლიოში. გალერეა ერთადერთი მუზეუმია სომხეთში, რომელიც ქალ ხელოვანებს მიეძღვნა.
ინუნდენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერეა
ისტორია
გალერეა 1987 წელს დაარსეს თავად მარიამ და ერანუი ასლამაზიანებმა. გარდაცვალებამდე დებმა გალერეას თავად გადასცეს 620 ორიგინალი ნახატი, კერამიკული და გრაიფული ნამუშევარი, რომლებიც დღესაც გამოფენილია.
გალერეა ორსართულიანია: პირველ სართულზე ერანუი ასლამაზიანის ნაშრომებია გამოფენილი, ხოლო მეორე საერთულზე მარიამ ასლამაზიანის ნაშრომები. გალერეას შიდა ეზო და აივანი აქვს, რომელიც XIX საუკუნის ალექსანდროპოლის ქალაქური არქიტექტურის ნიმუშია, რომელიც ევროპული და ტრადიციული სომხეთის არქიტექტურის ნაზავს წარმოადგენს.
კოლექციები
მარიამ და ერანუი ასლამაზიანები ყარსის პროვინციაში, ბაშ-შირაქში (დღეისთვის შირაქის მაზრა, იერაზგავორსის სოფელი), შესაბამისად 1907 და 1910 წლებში. გოგონებმა სამხატვრო განათლება ალექსანდროპოლის სამხატვრო სკოლაში (სამხრეთ კავკასიაში პირველი სამხატვრო სკოლა) მიიღეს, რომელიც 1905 წელს დაარსდა. სკოლამ დიდი როლი ითამაშა ასლამაზიანების პროფესიაში. მოგვიანებით გოგონებმა სწავლა განაგრძეს ერევნის სახვითი ხელოვნების კოლეჯში, მოსკოვისა და ლენინგრადის ხელოვნების უმაღლეს სკოლებში (დღეისთვის საქნტ-პეტერბურგის სახვითი ხელოვნების აკადემია).
ერანუი ასლამაზიანი ძირითადად საკუთარ პორტრეტებსა და ყოფითი ჟანრის ნახატებს ქმნიდა. მარიამ ასლამაზიანის ნახატები მის დრამატულ ცხოვრებას ასახავს. გალერეაში დაცულია მარიამ ასლამაზიანის საყოველთაოდ აღიარებული დახვეწილი კერამიკული ფილებიც. ასლამაზიანების გალერეის გარდა, დების ნამუშევრები დაცულია ლონდონის, სოფიის, ბერლინის, ვენეციის, ტოკიოს, დელისა და სხვა ქალაქების მუზეუმებში.
სტრუქტურა
დებ მარიამ და ერანუი ასლამაზიანების გალერე მოიცავს სუვენირების მაღაზიას, კერამიკულ სახელოსნოს და თავისუფალ კერამიკულ სტუდიას. გალერეაში ტარდება კერამიკის დამზადების ორსაათიანი ტრენინგი, რომელის ტურსა და საუზმეს მოიცავს და მონაწილეებს შესაძლებლობა აქვთ სუვენირებიც თავად შექმნან. ტურები სომხურ, ინგლისურ, რუსულ და ფრანგულ ენებზე ტარდებ. ამ ოთხ ენაზევე ტარდება სხვადასხვა ასაკის დამთვალიერებლთათვის საგანმანათლებლო და გასართობი თამაშები.
ტაპუტაპუატეა
ტაპუტაპუატეა — საფრანგეთის პოლინეზიის კომუნა, საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორია წყნარ ოკეანეში. ტაპუტაპუატეის კომუნა მდებარეობს კუნძულ რაიატეაზე, საზოგადოების კუნძულების ლეიტარდის ადმინისტრაციულ ქვედანაყოფში. 2017 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 4 792 ადამიანს. 2017 წელს ტაპუტაპუატეა თავის წმინდა ადგილ მარაესთან ერთად შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ტაპუტაპუატეა შედგება შემდეგი ასოცირებული კომუნებისაგან:
კომუნას სახელი ეწოდა მარაეს დიდი კომპლექსის მიხედვით, რომელიც წარსულში აღმოსავლეთ პოლინეზიის რელიგიური ცენტრი იყო. ტაპუტაპუატეის მარაეს არქეოლოგიური ძეგლი დღესაც არის კუნძულ რაიატეის ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობა.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ნუგუში (ბელაიის შენაკადი)
ნუგუში, დიდი ნუგუში (Нугуш; ) — მდინარე რუსეთში, ბაშკირეთში. მდინარე ბელაიის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 235 კმ, აუზის ფართობი 3820 კმ². საერთო ვარდნა 540 მ.
სათავე აქვს იურმათაუს ქედის დასავლეთ კალთაზე და გაედინება სამხრეთ ურალის მთების გასწვრივ. ძირითადად თოვლის წყლით იკვებება; იყინება როგორც წესი, ნოემბრის პირველ ნახევარში, ყინულძვრაა აპრილის მეორე ნახევარში. ბაშკირეთის მდინარეებიდან ნუგუში ყველაზე სწრაფი დინებით გამოირჩევა.
მდინარეზე 1967 წელს აშენდა ნუგუშის წყალსაცავი, რომელზედაც მოქმედებს ნუგუშის ჰიდროტექნიკური კვანძი 3 აგრეგატით, რომელთა საერთო სიმძლავრეა 11,55 მვტ. ნუგუშის წყალსაცავის ფართობია 25 კმ², წყლის მოცულობა 400 მლნ. მ³. წყალსაცავის ტერიტორია შედის ბაშკირეთის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. ნუგუშის წყალსაცავის კაშხლის სიახლოვესაა დაბა ნუგუში. წყალსაცავის ნაპირებზე განლაგებულია ბევრი ტურისტული ბაზა.
მდინარე ნუგუშის წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 194 კილომეტრზე შეადგენს დაახლოებით 4 მ³/წმ-ს. სახელწოდება „ნუგუში“ ბაშკირული ენიდან ითარგმნება როგორც „სუფთა წყალი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაშკირეთის მდინარეები
გალიაკბეროვო
გალიაკბეროვო (Ғәлиәкбәр) — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. გალიაკბეროვოს სოფსაბჭოს ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ნუგუშის მარჯვენა ნაპირზე. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 37 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 178 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 483 ადამიანი. დაარსდა 1850-1859 წლებს შორის.
მიქელ პატარიძე
მიქელ აბესალომის ძე პატარიძე (დ. 5 აპრილი, 1895, ქუთაისი — გ. 7 ივლისი, 1959, ბაღდათი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი, ჟურნალისტი, სპორტსმენი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
1912 წელს დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და სწავლა განაგრძო პეტერბურგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და აქტიურად ჩაება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, წერს ლექსებს, სიმღერებს, ნარკვევებს და ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას. წლების მანძილზე გვერდში ედგა გიორგი ნიკოლაძესა და მის თანამოსაგრეებს იმ დიდ წამოწყებაში, რომელსაც ისინი ეწეოდნენ ერის ფიზიკური გაჯანსაღებისათვის. იყო შესანიშნავი ათლეტი, ტანმოვარჯიშე და ალპინისტი. საზოგადოება „შევარდენი“, სადაც ეს ენთუზიასტები გაერთიანდნენ, წმინდა სპორტულის გარდა, დიდ კულტურულ-საგანმანათლებლო მისიასაც ასრულებდა. სწორედ მათ უნდა ვუმადლოდეთ ისეთი სპორტული ტერმინების შექმნას როგორებიცაა: ორძელი, ტაიჭი, ბადრო, თხილამური, წერაყინი, განმკლავი, ზემკლავი, მიმკლავი, აღმატრიალა და სხვანი.
განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მ. პატარიძის დამსახურება ვ. მაიაკოვსკის თარგმნის საქმეში, რასაც მან 30 წელი შეალია. ასევე დიდი ღვაწლი დასდო გამოჩენილი რუსი პოეტის სახლ-მუზეუმს ბაღდათში სადაც იგი 17 წელი მუშაობდა და აქედან ბოლო 15 წელი დირექტორი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1895 კატეგორია:გარდაცვლილი 1959 კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
სეტუნი
სეტუნი — სამობით ლოგიკაზე დაფუძნებული მცირე ეგმ. შემუშავებულ იქნა 1959 წელს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოთვლით ცენტრში.
პროექტს ხელმძღვანელობდა ნიკოლაი ბრუსენცოვი, მთავარი შემმუშავებლები იყვნენ ევგენი ჟოგოლევი, ვლადიმირ ვერიგინი, სერგეი მასლოვი, ანტონინა ტიშულინა. გამოთვლითი მანქანის შემუშავების იდეა ეკუთვნოდა და აქტიურ მონაწილეობდა პროექტში მათემატიკოსი სერგეი სობოლევი.
გამოთვლითი მანქანების წარმოება ყაზანის მათემატიკური მანქანების ქარხანაში მიმდინარეობდა. საერთო ჯამში აიწყო 46 კომპიუტერი „სეტუნი“, მათგან 30 სსრკ-ის უნივერსიტეტებში გამოიყენებოდა
ელემენტები
ლევ გუტენმახერის ორობითი ფერიტოდიოდური უჯრედის საფუძველზე, რომელიც უკონტაქტო მაგნიტურ რელეს წარმოადგენს ტრანსფორმატორული ტიპის მაგნიტური გამაძლიერებელი, ბრუსნეცოვმა სამობითი ფერიტოდიოდური უჯრედი შეიმუშავა, რომელიც ორბიტიან სამობით კოდზე მუშაობდა, ე.ი. ერთი ტრიტი იწერებოდა ორ ორობით თანრიგში, ორი ირობითი თანრიგის მეოთხე მდგომარეობა არ გამოიყენებოდა. თითოეული თანრიგის მდგომარეობა მართვის პულტზე გამოისახებოდა ორი ნათურით, მეოთხე კომბინაცია (1,1) არ გამოიყენებოდა.
ორბიტიანი ორობითად კოდირებული სამობითი ციფრები ყველა შესაძლო 4 კოდის გამოყენებით (4 კოდიდან 2 კოდირებენ ერთსა და იმავე ციფრს 3-დან).
ტრაიტი
ტრაიტი — ბრუსნეცოვის სეტუნ-70-ის მთავარი მეხსიერების უშუალოდ დამისამართებადი მინიმალური ერთეული. ტრაიტი 6 ტრიტის ტოლია (დაახლოებით 9.51 ბიტი). სეტუნში ტრაიტი ინტერპრეტირდებოდა ნიშნიანი მთლიანი რიცხვის სახით -364-დან 364-მდე დიაპაზონში. ტრაიტს საკმარისი თანრიგიანობის იყო, საიმისოდ რომ კოდირებულიყო ლათინური და კირილური ანბანის ზედ და ქვედა რეგისტრის ასოები, ციფრები, მათემატიკური და მომსახურეობითი ნიშნები. ტრაიტი შეიძლება შეიცავდეს როგორც ცხრაობით მთელი რიცხვებს, ასევე ოცდაშვიდობით რიცხვებს.
ტექნიკური მახასიათებლები
სამობითი გამომთვლელი მანქანა „სეტუნს“ ჰქონდა შემდეგი მახასიათებლები:
ბრძანებათა სისტემა
ბრძანებათა სისტემა ერთმისამართაა. რიცხვები წარმოდგენილია ფიქსირებული მძიმით, ერთმაგი (9 ტრიტი) ან ორმაგი (18 ტრიტი) სიზუსტით. პირდაპირ დამისამართებადი სამისამართო სივრცე — 243 უჯრედი. ოპერატიული მეხსიერების მისამართსა და მაგნიტურ დოლულიანი მეხსიერების მოწყობილობას შორის ინფორმაციის გაცვლა ხორციელდება 9-თანრიგა 54 უჯრედებისგან შემდგარი გვერდებით (ზონებით).
მერაბ ფარცხალაძე
მერაბ ფარცხალაძე (დ. 15 დეკემბერი, 1924, თბილისი — გ. 14 თებერვალი, 2008, მოსკოვი) — ქართველი კომპოზიტორი.
სეტუნი
სქოლიო
კატეგორია: სამობითი კომპიუტერები
მერაბ ფარცხალაძე
ბიოგრაფია
კომპოზიტორ ალექსი ფარცხალაძისა (1897–1972) და მუსიკის პედაგოგი მარია ზაქარიას ასულ ფარცხალაძის ოჯახში. ოთხი წლის იყო მერაბი, როცა ოჯახი საცხოვრებლად ბათუმში გადავიდა. მამამ ადგილობრივ მუსიკალურ სასწავლებელში დაიწყო პედაგოგობა, 1936 წლიდან კი დირაქტორადაც დანიშნეს. დედა საბავშვო ბაღის გამგედ მუშაობდა. მერაბი მუსიკალურ ატმოსფეროში იზრდებოდა. ალექსი ფარცხალაძე ცნობილი ფოლკლორისტი იყო და საბავშვო ნაწარმოებებსაც წერდა ფორტეპიანოსა და ვიოლინოსთვის. იგი ორი საბავშვო ოპერის ავტორიც არის.
მერაბ ფარცხალაძე ბათუმის მუსიკალურ სასწავლებელში გ. ბუჩინსკისთან ეუფლებოდა ფორტეპიანოზე დაკვრას. თეორიულ საგნებს მამა ასწავლიდა. მუსიკის წერა 9–10 წლის ასაკიდან დაიწყო. ფორტეპიანოზე დაკვრა არ ბეზრდებოდა და ძალიან უყვარდა იმპროვიზაცია. საყვარელი კომპოზიტორები იყვნენ: გრიგი, შოპენი, ლისტი. თაყვანს სცემდა ქართულ ხალხურ სიმღერებს.
საშუალო სკოლა და მუსიკალური სასწავლებელი მერაბ ფარცხალაძემ ერთდროულად დაამთავრა, 1942 წელს და მაშინვე გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში. სერჟანტი ფარცხალაძე მსახურობდა საზენიტო–საარტილერიო ნაწილებში. ომის დამთავრებისას რადიო–ტელეგრაფის განყოფილების უფროსი იყო. დაჯილდოებულია რამდენიმე საბრძოლო მედლით. მუსიკასაც არ ივიწყებდა, ხელმძღვანელობდა პოლკის თვითშემოქმედების ანსამბლს და თხზავდა სიმღერებს. 1943 წელს პრემიით აღინიშნა მის მიერ დწერილი „მეზენიტეების სიმღერა“.
დემობილიზაციის შემდეგ მერაბ ფარცხალაძე ჩაირიცხა ოდესის სამედიცინო ინსტიტუტში და პარალელურად, ოდესის კონსერვატორიაში. ერთი წლის შემდეგ მუსიკის სიყვარულმა გადასძალა, სამედიცინო ინსტიტუტი მიატოვა და სწავლა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში განაგრძო. 1947–1950 წლებში სერგო ბარხუდარიანის კლასში ეუფლებოდა კომპოზიციას. 1953 წელს დაამთავრა პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის კონსერვატორია სემიონ ბოგატირიოვის ხელმძღვანელობით და 1957 წელს მასთანვე გაიარა ასპირანტურა.
1953–1957 წლებში მერაბ ფარცხალაძე ხელმძღვანელობდა საკომპოზიციო კლასს მოსკოვის საგუნდო სასწავლებელში. 1957–1974 წლებში იგი იყო გამომცემლობა „მუსიკის“ („Советский композитор“) ლიტერატურული რედაქციის გამგე.
კომპოზიტორი ძირითადად მოსკოვში ცხოვრობდა, მაგრამ სამშობლოშიც ხშირად ჩამოდიოდა და აქტიურ მონაწილეობას იღებდა საქართველოს მუსიკალურ ცხოვრებაში. დაწერილი აქვს: სიმფონიური პოემა „ნესტანი“ (1954, შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის მიხედვით“). საფორტეპიანო კონცერტი ( 1953). საორკესტრო სიუიტები: «Лесные картины» (1978), «Таёжными тропами» (1986), «Прощание с Дерсу» (1987). სიმებიანი კვარტეტი (1951). საფორტეპიანო და სავიოლინო სონატა. საფორტეპიანო პიესები (1953, 1954 წლებში, ორი კრებული). საფორტეპიანო ტოკატა — „ფანდურული“ № 1 და № 2 (1953). რომანსები, მათ შორის „ტბა“ (1972), სიმღერები. მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის: მხატვრული ფილმი „იმერული ესკიზები“ (1979), მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „მღერის ბორჯომის ნაძვი“ (1961). მის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს საბავშვო და საესტრადო მუსიკას.
1967 წელს მერაბ ფარცხალაძე გახდა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. 1978 წელს — რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, ხოლო, 1986 წელს რსფსრ სახალხო არტისტი. 2000 წელს გადაეცა „მეგობრობის ორდენი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
ფრედერიკ IV (ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგი)
ფრედერიკ IV (Frederik 4.; დ. 18 ოქტომბერი, 1671 — გ. 19 ივლისი, 1702) — ოლდენბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ კრისტიან ალბერტისა და ფრედერიკა ამალია დანიელის ვაჟი. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგი 1695-1702 წლებში. რუსეთის იმპერატორ პეტრე III-ის ბაბუა.
ბიოგრაფია
ფრედერიკი დაიბადა 1671 წლის 18 ოქტომბერს გოტორპში. იგი იყო ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ კრისტიან ალბერტისა და მისი ცოლის, ფრედერიკა ამალია დანიელის პირველი შვილი. 1698 წლის 12 მაისს იგი დააქორწინეს ჰედვიგ სოფია შვედზე, რომელთანაც მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინა — კარლ ფრედერიკი, რომელიც შემდგომში რუსეთის იმპერატორ პეტრე I-ის ასულ ანა პეტროვნაზე დაქორწინდა და სათავე დაუდო რომანოვების დინასტიას.
იგი ჩაბმული იყო ჩრდილოეთის ომში, რა დროსაც მონაწილეობა მიიღო პოლონელებთან გამართულ კლიშოვის ბრძოლაში.
აღსანიშნავია, რომ იგი დასაქორწინებლად სტოკჰოლმში ჩავიდა. მისი მეუღლე, ჰედვიგ სოფია მას ორმხრივ ბიძაშვილად ერგებოდა, რადგან მამამისი, მეფე კარლ XI ფრედერიკის მამიდაშვილი, ხოლო დედამისი, დედოფალი ულრიკა ელეონორა დანიელი ფრედერიკის დეიდა იყო. ფრედერიკი თავის ცოლის ძმას, მეფე კარლ XII-ს მალე დაუახლოვდა და ცნობილია, რომ ისინი ხშირად ერთად სვამდნენ. 1699 წელს, კარლ XII-მ დაიცვა ჰოლშტაინ-გოტორპის დანიელთა შემოჭრისაგან. ფრედერიკ IV 1702 წელს, 30 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1671 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1702 კატეგორია:ჰოლშტაინ-გოტორპები
ალექსანდრე გოცირიძე
ალექსანდრე მიხეილის ძე გოცირიძე (დ. 3 თებერვალი, 1904, სოფ. ნუკრიანი, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 მაისი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფიზიოლოგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1942), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).
1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) სამკურნალო ფაკულტეტი. 1928-1933 წლებში მუშაობდა თსუ-ს ფიზიოლოგიის კათედრაზე (ასისტენტი, შემდეგ დოცენტი), 1933 წლიდან გარდაცვალებამდე — ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის გამგე, შეთავსებით — პროფესიულ დაავადებათა და შრომის ჰიგიენის ინსტიტუტის ფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე (1934-45). მუშაობდა ასევე გორისა (1942-50) და თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში. ეწეოდა სამეცნიერო და ორგანიზაციულ მუშაობას ფიზიოლოგიის საკითხების პოპულარიზაციისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:ქართველი ფიზიოლოგები კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები ა
ჟანა დე ვალუა (1435-1482)
ჟანა დე ვალუა (Jeanne de Valois; დ. 4 მაისი, 1435 — გ. 4 მაისი, 1482) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ის ასული. ბურბონის ჰერცოგინია 1456-82 წლებში როგორც ჟან II-ის პირველი მეუღლე.
ბიოგრაფია
ჟანა დაიბადა 1435 წლის 4 მაისს საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის შუათანა ასული.
1447 წლის 23 დეკემბერს 12 წლის ჟანა ცოლად გაჰყვა თავის 21 წლის გარე ბიძაშვილს, ბურბონის ჰერცოგ შარლ I-ისა და აგნეს ბურგუნდიელის უფროს ვაჟ ჟან დე ბურბონს. 1456 წელს კი მისი მამამთილის გარდაცვალების შემდეგ ჟანი ბურბონის ჰერცოგი, ხოლო ჟანა ჰერცოგინია გახდა. მრავალწლიანი ქორწინებისდა მიუხედავად, მათ საერთო შვილები არ ჰყოლიათ.
ცნობილია, რომ ჟანა ხელოვნების დიდი მფარველი იყო და იგი გამოსახულია ვან დაიკის ერთ-ერთ ტილოზე, რომელიც დღეს მუზეუმშია დაცული.
ჟანა დე ვალუა გარდაიცვალა 1482 წლის 4 მაისს, საკუთარ დაბადების დღეზე, 47 წლის ასაკში, უშვილოდ. მის შემდეგ ჟანი კიდევ ორჯერ დაქორწინდა, მაგრამ მას შვილები არც შემდეგ ცოლებთან ეყოლა, რის გამოც 1488 წელს, მისი გარდაცვალების ტახტზე მისი ძმა ავიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1435 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1482 კატეგორია:ვალუები კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები
ვასო პატარაია
ვასო ბართლომეს ძე პატარაია (დ. 19 მარტი, 1895, ბანძა, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 იანვარი, 1969, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.
ბიოგრაფია
მშობლიურ სოფელში დაამთავრა ორკლასიანი სასწავლებელი. გაემგზავრა რუსეთში და სწავლა განაგრძო დონის ოლქის ქალაქ ალექსანდროვსკ-გრუშევსკის სასულიერო სემინარიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა და მასწავლებლობა დაიწყო.
1918 წელს ჩაირიცხა ახლად დაარსებულ თბილისის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. პირველი იუმორისტული ლექსი, ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში დაბეჭდა გაზეთ „ტრიბუნაში“. აქედან მოყოლებული ვ. პატარაიას სატირული ნაწარმოებები, სკეჩები, ვოლდევილები სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. პარალელურად სწავლობდა ა. ფაღავას დრამატულ სტუდიაში და ატიურ თეატრალურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. იყო ოპერის თეატრის რეჟისორი (დადგა ოპერები: „ჯამბაზები“, „აიდა“, „ტრუბადური“), სიმფონიური ორკესტრის დირექტორი, სანდრო ინანიშვილთან ერთად ჩამოაყალიბა ბათუმის ოპერისა და ბალეტის თეატრი და წლების მანძილზე ედგა მას სათავეში. 1939 წლიდან ხელმძღვანელობდა ქართულ ესტრადას, სადაც სრულად გამოვლინდა მისი, არა მარტო შემოქმედებითი, არამედ ორგანიზატორული ნიჭიც. როგორც მწერლამა და დრამატურგმა შექმნა საინტერესო იუმორისტული ნაშრომები, სკეჩები, ფელეტონები. შემდეგ ერთ ხანს განაგებდა კ. მარჯანიშვილის ტეატრის სალიტერატურო ნაწილს.
დიდი წარმატებით სარგებლობდა ვ. პატარაიას პიესა „უჩა უჩარდია“, რომელშიც აისახა ახალი ქართული სოფლის ცხოვრება. პიესა დაიდგა რუსთაველის თეატრში და რესპუბლიკის სხვა თეატრების სცენებზე. განსაკუთრებული წარმატება ხვდა წილად მარჯანიშვილის თეატრში დრამატურგის პიესას „სანაპიროზე“. ვ. პატარაიას ეკუთვნის აგრეთვე კომედიები: „მელა და მისი კუდი“, „ჭორი“, „ქალიშვილი ზღვის პირას“, „ის მეძახის“, „ხუმრობას ნუ ეხუმრებით“ და სხვა.
ვასო პატარაიას მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება, დაჯილდოებული იყო ორდენებითა და მედლებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1895 კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები ვასო
კომბოსტოს ფომოზი
კომბოსტოს ფომოზი — კომბოსტოს დაავადება. გამომწვევია სოკო Leptosphaeria maculans (მოძვ. Phoma lingam). ახალგაზრდა მცენარეს უვითარდება სხვადასხვა ზომის მურა ფერის ლაქები; ჩამორჩენა აქვს ზრდაში. ლაქები დროთა განმავლობაში მუქდება. მათ ზედაპირზე ჩნდება ამობურცული შავი წერტილები. მოზრდილი მცენარეების დაავადების შემთხვევაში, მათი ფესვის ყელთან ან გვერდითი ფესვების ფუძეებთან ვითარდება მოყვითალო-მონაცრისფრო ჩაზნექილი ლაქები. ლაქის ცენტრში შეინიშნება შავი წერტილები. დაავადებული მცენარის ფესვის ყელი დატოტები ფუტუროვდება, ხმება და იშლება, რის შემდეგაც მცენარე იღუპება.
ბრძოლის ღონისძიებები: კულტურათა მონაცვლეობა, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, საღი სათესლე მასალის გამოყენება, შესაბამისი ქიმიური წამლობების განხორციელება.
სქოლიო
კატეგორია:კომბოსტოს დაავადებები
პოლ ბაღდადლიანი
პოლ ბაღდადლიანი (Փօլ Պաղտատլեան; დ. 10 ივლისი, 1953, ალეპო, სირია — გ. 28 ივნისი, 2011, გლენდეილი, კალიფორნია, აშშ) ხშირად ცნობდნენ როგორც პოლს — სომეხი-ამერიკელი მუსიკოსი, მუსიკებისა და მელოდიების მწერალი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი, ბიზნესმენი. მას მოიხსენიებენ, როგორც სასიყვარულო სიმღერების მეფეს. მისი მუსიკა უყვარდა მრავალ სომეხსა და თითქმის მთელ სომხურ დიასპორას.
ადრეული ცხოვრება
პოლი დაიბადა როგორც კრიკორ ბაღდადლიანი, 1953 წლის 10 ივლისს, სომხურ ოჯახში; მისი მშობლები იყვნენ ბარიურ და აროუსიაგ ბაღდადლიანები. ჰყავდა ძმა, სახელად არამ ბაღდადლიანი და და სახელად ანაჰიდ ბაღდადლიანი. დამასკოში, სირიაში გადასვლის შემდეგ მას დიდი წარმატება მოუტანა თანამედროვე სომხური მუსიკების შესრულებამ. 1965 წელს, 12 წლის ასაკში ბაღდადლიანს დედა გარდაეცვალა (საბოლოოდ მისი მამა დაქორწინდა და დასახლდა პასადენაში, კალიფორნიაში). ყოველდღიურ ცხოვრებასთან ჭიდილით, მან საკუთარი ცხოვრება დაიწყო.
კარიერა
1970-იანი წლების განმავლობაში პოლ ბაღდადლიანი ცნობილი იყო როგორც პოლი (პრინცი) და იგი მხოლოდ ინგლისურ სიმღერებს მღეროდა. სომხური დიასპორის წარმომადგენლის, მომღერალ ჰარუთ პამბუკჯიანის მუსიკის მოსმენის შემდეგ, პოლ ბაღდადიანმა სომხურ ენაზე სიმღერა დაიწყო (ძირითადად სასიყვარულო სიმღერებს ასრულებდა). ბეირუთსა და შუა აღმოსავლეთში დიდი წარმატების მიღწევის შემდეგ, იგი პირადი კარიერის ახალ ეტაპზე გადავიდა: იგი გაემგზავრა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში (1977); აქ მან საერთაშორისო კარიერა დაიწყო. ლოს-ანჯელესში ყოფნის პერიოდში მან ასობით სიმღერა (უმეტესად ბალადები) ჩაწერა; ჩაწერილ სიმღერების უმეტესობას სომხურად მღეროდა; აღსანიშნავია არაბულსა და ინგლისურ ენებზე შესრულებული სიმღერები. იგი ხშირად მართავდა ტურებს სომხური დიასპორის მთავარ ეპიცენტრებში.
გარდაცვალება
პოლ ბაღდადლიანი გარდაიცვალა 2011 წლის 28 ივნისს, კალიფორნიაში, ფილტვის კიბოსთან ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ. გარდაიცვალა გლენდეილის სამედიცინო ცენტრში, საავადმყოფოში ყოფნის დროს. გარდაცვალების მიზეზად კიბოს გამო სუნთქვის უკმარისობა დასახელდა. მას დარჩა სამი შვილი: პოლ ბაღდადლიანისა და პირველი ცოლის, კრისტოფერ ბაღდადლიანის შვილი სახელად ანი ბაღდადლიანი; და ერთი ქალიშვილი, ვირჯინია ბაღდადლიანი, მისი მეორე ცოლისგან - ძაღიგ-ფლორენცია ბაღდალიანისგან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:სომეხი მომღერლები კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები კატეგორია:სომეხი მუსიკოსები კატეგორია:სომეხი ბიზნესმენები კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ბიზნესმენები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1967
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1967 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ოცდამეცხრე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“. დაიწყო 2 აპრილს და დასრულდა 4 დეკემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
1967 კატეგორია:1967 წელი ფეხბურთში
სახალხო თავისუფლების პარტია
სახალხო თავისუფლების პარტია (Партия Народной Свободы; (ПАРНАС)) — რუსეთის ფედერაციაში ოფიციალურად დარეგისტრირებული პოლიტიკური პარტია. ამ დროისთვის პარტიის ლიდერი არის მიხეილ კასიანოვი. პარტიას აქვს ერთი ადგილი რუსეთის რეგიონალურ პარლამენტებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის პოლიტიკური პარტიები
ჰედვიგ სოფია შვედი
ჰედვიგ სოფია შვედი (Hedvig Sofia av Sverige, Hedvig Sofia af Sverige; დ. 26 ივნისი, 1681 — გ. 22 დეკემბერი, 1708) — პფალც-ცვაიბრიუხენელთა დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის მეფე კარლ XI-ისა და დედოფალ ულრიკა ელეონორა დანიელის ქალიშვილი. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ ფრედერიკ IV-ის მეუღლე. რუსეთის იმპერატორ პეტრე III-ის ბებია.
ბიოგრაფია
ჰედვიგ სოფია დაიბადა 1681 წლის 26 ივნისს სტოკჰოლმში. იგი იყო შვედეთის მეფე კარლ XI-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ულრიკა ელეონორა დანიელის უფროსი ქალიშვილი. 1698 წლის 12 ივნისს, 17 წლის ჰედვიგ სოფია ცოლად ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ ფრედერიკ IV-ს შერთეს. ეს ქორწინება პოლიტიკური კავშირის შესაქმნელად იყო დანიის წინააღმდეგ.
1698 წლის აგვისტოში იგი ქმრის სამშობლოში გაემგზავრა, თუმცა მომდევნო ზაფხულში იგი ქმართან ერთად დაბრუნდა შვედეთში. ფრედერიკი მონაწილეობდა ჰედვიგის ძმის, შვედეთის მეფე კარლ XII-ის პოლონეთის სამხედრო კამპანიებში. 1700 წელს, ჰედვიგ სოფიამ მათი პირველი და უკანასკნელი შვილი დაიბადა, რომელსაც ბიძისა და მამის პატივსაცემად კარლ ფრედერიკი დაარქვეს. 1702 წელს, ფრედერიკ IV კლიშოვოს ბრძოლაში მოკლეს პოლონელებმა. ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგი მათი მცირეწლოვანი ვაჟი კარლ ფრედერიკი გახდა, რომლის ნაცვლადაც ჰედვიგ სოფია მართავდა, როგორც მეურვე.
დაქვრივებიდან ექვს წელიწადში, 1708 წლის 11 დეკემბერს, 27 წლის ჰედვიგ სოფია სტოკჰოლმში გარდაიცვალა. მის მცირეწლოვან ვაჟს ამ დროს ჯერ კიდევ ესაჭიროებოდა მეურვე. თავდაპირველად ამის კანდიდატად კარლ XII განიხილებოდა, მაგრამ შემდეგ შეიქმნა საშიშროება, რომ იგი საჰერცოგოს მოიერთებდა, ამიტომაც კარლ ფრედერიკის მეურვე ჰედვიგ სოფიას უმცროსი და, ულრიკა ელეონორა გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1681 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1708 კატეგორია:ვიტელსბახები კატეგორია:შვედეთის პრინცესები
პანფილო დე ნარვაესი
პანფილო დე ნარვაესი (Pánfilo de Narváez; დ. 147? — გ. 1528) — ესპანელი კონკისტადორი და ჯარისკაცი ამერიკაში. დაიბადა ესპანეთში. მონაწილეობდა კუბის დაპყრობაში და სათავეში ჩაუდგა ექპედიციას კამაგუეისკენ, სადაც ბართოლომე დე ლა კასასის თანხლებით იმყოფებოდა.
ის ყველაზე მეტად ახსოვთ, როგორც ორი წარუმატებელი ექსპედიციის ლიდერი: 1520 წელს მექსიკაში გაგზავნა კუბის გუბერნატორმა დიეგო ველასკეს დე კუელარმა, რომლის მიზანი იყო ერნან კორტესის შემოჭრის შეჩერება. მიუხედავად იმისა, რომ მისი 900 კაციანი ჯგუფი აღემატებოდა კორტესისას, ნარვაესი დამარცხდა, თვალი დაკარგა და ტყვედ აიყვანეს. მექსიკაში რამდენიმეწლიანი ტყვეობის შემდეგ, იგი დაბრუნდა ესპანეთში, სადაც მეფე კარლ V- მ დაასახელა იგი ადელანტადოდ, ლა ფლორიდის გამოკვლევისა და კოლონიზაციის მისიით. 1527 წელს ნარვაესი ესპანეთიდან გაემგზავრა ხუთი გემით და 600 კაცით, მათ შორის იყო ალვარ ნუნიეს კაბესა დე ვაკა, რომელმაც მოგვიანებით აღწერა ექსპედიცია თავის პუბლიკაციაში, Relación, 1542 წელს და კვლავ 1555 წელს. კუბის სამხრეთით, ქარიშხალმა რამდენიმე გემმა დაამსხვრია. ექსპედიციის გადარჩენილმა ნაწილმა კუბა დატოვა 1528 წლის თებერვალში და გაემგზავრა რიო-დე-პალმას მიმართულებით, ახლანდელ ტამპიკოსთან, მექსიკაში. იმის გამო, რომ ადგილი არასასურველი იყო დასახლებისთვის, ნარვაესმა ბრძანა, რომ ექსპედიცია გაყოფილიყო, გემებით 100 კაცი და 10 ქალი განაგრძობდა მოგზაურობას, ხოლო 300 კაცი და 42 ცხენი ხმელეთით გაემგზავრებოდნენ. მათი გეგმა იყო ჩრდილოეთით მცირე მანძილზე გამგზავრება და დიდ ნავსადგურზე გადასასვლელის პოვნა. ჩრდილოეთით დიდი ნავსადგური არ არსებობდა. სახმელეთო ექსპედიცია აშშ – ის ყურის სანაპიროს გასწვრივ, ჩრდილო – აღმოსავლეთისკენ მიმავალი გზით ცდილობდა მექსიკის ყურის სანაპიროზე პანუკოს პროვინციაში მისვლას. მათ მიაღწიეს ამჟამინდელ წმინდა მარკის მდინარეს. ნარვაესმა ბრძანა ნავების აგება და ექპედიციის 250-მა გადარჩენილმა წევრმა დასავლეთით გაცურა ყურის გასწვრივ, პანუკომდე მიღწევის იმედით. ქარიშხალმა დაღუპა ექსპედიციის უდიდესი ნაწილი გალვესტონის კუნძულის მახლობლად, ხოლო დაახლოებით 80 ადამიანი გამორიყა ნაპირზე. ნარვაესი და მცირე ჯგუფი ზღვას ტივით გაუყვნენ და მას, შემდეგ აღარ უნახავთ.
დაბადება და ოჯახი
პანფილო დე ნარვაესი დაიბადა კასტილიაში (კუელარში ან ვალიადოლიდში) 1470 ან 1478 წელს. ის იყო დიეგო ველასკეს დე კუელარის ნათესავი, კუბის პირველი ესპანელი გუბერნატორი. მისი ძმისშვილი იყო ანტონიო ველასკეს დე ნარვაესი. ბართოლომე დე ლა კასასმა აღწერა იგი, როგორც "ავტორიტეტული პიროვნება, ტანმაღალი და სიწითლისკენ მიდრეკილი ქერა"
იამაიკა და კუბა
ნარვაესი მონაწილეობდა ესპანეთის მიერ იამაიკის დაპყრობაში, 1509 წელს. 1511 წელს ის გაემგზავრა კუბაში, რათა მონაწილეობა მიეღო ამ კუნძულის დაპყრობაში, დიეგო ველასკეს დე კუელარის მეთაურობით. იგი ხელმძღვანელობდა ექსპედიციებს კუნძულის აღმოსავლეთ ბოლოში, ბარტოლომე დე ლა კასასთან და ხუან დე გრიხალვასთან ერთად.
1515 წელს პანფილო დე ნარვაესი და ანტონიო ველასკესი იყვნენ კუბაში პირველი ადვოკატები.
მექსიკა
1519 წელს, კუბის გუბერნატორმა დიეგო ველასკეს დე კუელარმა დაავალა და დააფინანსა ერნან კორტესი, მექსიკაში ექსპედიციისთვის. მაგრამ მალევე შეიცვალა აზრი, თუმცა კორტესი არ დაემორჩილა და დაგეგმილი ექსპედიცია წამოიწყო, რამაც საბოლოოდ გამოიწვია აცტეკების იმპერიის დამხობა. ველასკესმა, კუბაში ჩამოსვლისას, ნარვაესი დანიშნა მექსიკის გუბერნატორად და 1400 კაცითა და 19 გემით გაგზავნა მექსიკაში, კორტესის შესაჩერებლად.
ნარვაესი გაემგზავრა ვერაკრუსში, სადაც კორტესმა მცირე გარნიზონი დატოვა და გადაინაცვლა აცტეკების დედაქალაქ ტენოჩტიტლანში. გარნიზონს მართავდა კორტესის კაპიტანი, გონსალო დე სანდოვალი, რომელმაც მოახერხა ნარვაესის რამდენიმე თანამებრძოლის შეპყრობა და მათი გაგზავნა ტენოჩტიტლანში, რათა ეცნობებინათ კორტესისთვის მომავალი საფრთხის შესახებ. ნარვაესმა გარნიზონი ვერ დაამარცხა და დაბანაკდა ტოტონაკების ქალაქ კემპოალაში.
როდესაც ნარვაესის ჩამოსვლის ამბავმა მიაღწია კორტესს, ამ უკანასკნელმა შეკრიბა თავისი ჯარების კონტინგენტი, დაახლოებით 250 კაცი, და დაბრუნდა სანაპიროზე. 1520 წლის 27 მაისს, კორტესის რაზმი თავს დაესხა ნარვაესის ბანაკს. ნარვაესი მძიმედ დაიჭრა, დაკარგა მარჯვენა თვალი. იგი ტყვედ აიყვანეს და ორი წელი გაატარა პატიმრობაში ვერაკრუსის გარნიზონზე, სანამ ის ესპანეთში დაბრუნდებოდა. მისი მებრძოლები, რომელთაც კორტესი ოქროს შეჰპირდა, შეუერთდნენ დამპყრობლებს და დაბრუნდნენ ტენოჩტიტლანში, სადაც მონაწილეობდნენ აცტეკების იმპერიის დაპყრობაში.
ამ პერიოდში, სასიკვდილო დაავადება ყვავილი გავრცელდა ნარვაესის ჯგუფიდან ადგილობრივ მოსახლეობაზე, ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1470 კატეგორია:გარდაცვლილი 1528 კატეგორია:ესპანელები კატეგორია:კონკისტადორები
დაიანა კავერნი
დაიანა ლეილანი კავერნი (Dianna Leilani Cowern; დ. 4 მაისი, 1989) — სამეცნიერო კომუნიკატორი და იუთუბერი. თავის არხზე Physics Girl („ფიზიკის გოგონა“) აქვეყნებს ვიდეოებს, რომლებშიც სხვადასხვა ფიზიკურ მოვლენას ხსნის. 2020 წლამდე პარტნიორობდა PBS Digital Studios-თან. დაიანა ხშირად მუშაობს „მტიმ“ (მეცნიერება, ტექნოლოგია, ინჟინერია და მათემატიკა) პრინციპის მიმდევარ ისეთ სამეცნიერო კომუნიკატორებთან, როგორებიც არიან: დერეკ მიულერი (არხი — „Veritasium“), მაიკლ სტივენსი (არხი — „Vsauce“), საიმონ გირცი და გრანტ სანდერსონი (არხი — „3Blue1Brown“).
განათლება
კავერნი დაიბადა და გაიზარდა ჰავაიში. მეხუთე კლასში სკოლის ალბომის ყდის მოხატვის კონკურსში გაიმარჯვა, რის შემდეგაც მეცნიერებითა და ხელოვნებით დაინტერესდა. ჯერ კიდევ საშუალო სკოლაში სწავლისას, იგი შთაგონებული იყო ნილ დეგრას ტაისონით და სწორედ ამ დროს მიიქცია მისი ყურადღება სამეცნიერო კომუნიკაციამ. დაიანამ ფიზიკა მასაჩუსეტსის ტექნილოგიის ინსტიტუტში ისწავლა და 2011 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო.
კარიერა
უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კავერნი ჰარვარდ-სმითსონის ასტროფიზიკური ცენტრის ერთ-ერთი მკვლევარი გახდა. მოგვიანებით მან კალიფორნიის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკისა და კოსმოსური მეცნიერების ცენტრის კოორდინატორად დაიწყო მუშაობა. მისი ერთ-ერთი მიზანი გოგონებისთვის მეცნიერების ხელმისაწვდომობის გაზრდაა. სამეცნიერო ვიდეოების გადაღება General Electric-ში აპლიკაციების დეველოპერად მუშაობისას დაიწყო. 2014 წელს მოიპოვა ალან ალდას სამეცნიერო კომუნიკაციის ცენტრის ჯილდო. მეცნიერების შესახებ არაერთხელ უსაუბრია მედიაში, მათ შორის U.S. News & World Report-ზე.
კოგენი
იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.
დაიანა კავერნი
კარიერა
2018 წელს, დაიანამ მოიგო Webby Award-ის ჯილდო და შევიდა ფორბზის 30 წლამდე ასაკის 30 განმანათლებლის სიაში.
კოგენი
გუკანშო წერდა, რომ კოგენი მართავდა კარუს საკაიჰარა ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.
დაიანა კავერნი
კარიერა
2020 წლის 25 სექტემბერს დაიანამ იუთუბზე თავის ვიდეოში „Why is it impossible to make a red bubble... or IS it?!“ განაცხადა, რომ PBS Studios-თან ხუთწლიანი პარტნიორობა დაასრულა.
კოგენი
ისტორიკოსების აზრით კოგენი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი კორეის იხსენიებს, როგორც მეშვიდე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ (欠史八代). გუკანშო წერს, რომ კოგანი იმპერატორ კორეის უფროსი შვილი იყო.
გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა
გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა (Geographic Names Information System; GNIS) — მონაცემთა ბაზა, რომელიც შეიცავს აშშ-ის ტერიტორიაზე არსებულ 2 მლნ.-ზე მეტ ფიზიკური თუ კულტურული ობიექტის სახელწოდებასა და ინფორმაციას. წარმოადგენს გეოგრაფიულ ცნობარს. გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა აშშ-ის გეოგრაფიული სახელწოდებების საბჭოსთან თანამშრომლობით შემუშავებულია აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის მიერ, ობიექტების სახელწოდებების სტანდარტიზაციის მიზნით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემები კატეგორია:აშშ-ის გეოლოგიური სამსახური
სამანტა ტაჯიკი
სამანტა ტაჯიკი (დ. 1983, თეირანი) — ირანელ-კანადელი მოდელი. 2008 წელს გახდა „მის სამყარო კანადა 2008“ და წარადგინა კანადა „მის სამყარო 2008“-ზე. 2007 წელს ამერიკის კონტინენტურ სილამაზის კონკურსზე გაიმარჯვა ნომინაციაში „მის კონგენიალურობა“. 2007 წელს გახდა წლის საერთაშორისო მოდელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:კანადელი მოდელები
მაირტლ ბაჩელდერი
მაირტლ ბაჩელდერი Myrtle Bachelder(დ. 13 მარტი, 1908 — გ. 22 მაისი, 1997) — ამერიკელი ქიმიკოსი და ქალთა სამხედრო კორპუსის ოფიცერი, რომელიც გასაიდუმლოებულად მუშაობდა მანჰეტენის პროექტზე ატომური ბომბის შექმნისას.
მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში ბაჩელდერი ირიცხებოდა ქალთა სამხედრო კორპუსში, რომლის შტაბიც ქალაქ სპრინგფილდში იყო. აშშ-ს რამდენიმე შტატში გატარებული გარკვეული დროის შემდეგ მან მიიღო მანჰეტენის პროექტში ჩართვის ბრძანება. ის საიდუმლოდ უნდა გაძღოლოდა 15-20 ქალისგან შემდგარ ნაწილს დეს მოინსიდან ფორტ სილამდე, ამ უკანასკნელიდან კი სანტა ფეში. ის და მისი გუნდი ლოს ალამოსში 1943 წლის 21 ოქტომბერს.
სამეცნიერო კვლევები და გვიანდელი კარიერა
არმიის დატოვების შემდეგ, ბაჩელდერი გახდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ქიმიის მკვლევარი. ის შეუერთდა უნივერსიტეტის მეტალების შესწავლის ინსტიტუტს და ატარებდა კვლევებს მეტალოქიმიაში.
არაერთ მიღწევათა შორისაა იშვიათი ელემენტების ტელურისა და ინდიუმის გაწმენდის მეთოდი. მან განსაზღვრა ეგეოსის ზღვაში მერითაიმის არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოჩენილი სპილენძის ზარბაზნის შემადგენლობა ჩაძირულ გემზე. ბაჩელდერმა წვლილი შეიტანა კოსმოსურ ქიმიაშიც, როდესაც ნასას თხოვნით გამოიკვლია პროგრამა აპოლოს დროს შეგროვებული მთვარის ქვები.
1973 წელს მიატოვა ფრენკის ინსტიტუტი და ამერიკის გადამდგარ ადამიანთა ასოციაციაში გააგრძელა საქმიანობა. გარდაიცვალა 22 მაისს, 1997 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი კატეგორია:ქიმიკოსი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები
იორჟნიცა
იორჟნიცა (Iorjniţa) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 191 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 739 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
საფუარები
საფუარები — ევკარიოტი მიკროორგანიზმები, მიეკუთვნებიან სოკოების ოჯახს. აღმოჩენილია მისი დაახლოებით 1 500 სახეობა, რაც მთელი სოკოების 1%-ს წარმოადგენს. საფუარების ძირითადი ნაწილი ერთუჯრედიანია, თუმცა გვხვდება მრავალუჯრედიანებიც. საფუარების ზომა დამოკიდებულია სახეობაზე და საცხოვრებელ გარემოზე. ძირითადად მათი ზომები 3-4 მკმ-იდან 40 მკმ-მდე მერყეობს. საფუარების უმრავლესობა უსქესოდ, მიტოზის საშუალებით მრავლდება.
გამოყენება
საფუარები საკუთარი სასარგებლო თვისებების გამო ადრეულ ეპოქაშივე გამოიყენებოდა სხვადასხვა მიმართულებით. მაგალითად მას დღესაც იყენებენ პურისა და ლუდის წარმოებაში. აქტიურად გამოიყენება მეღვინეობაშიც.
სქოლიო
კატეგორია:სოკოები
განათლება სომხეთში
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სომხეთში სოციალური მომსახურების სფეროში საერთაშორისო მოთხოვნილებების შესაბამისობისთვის ახალი სისტემები დაინერგა. სომხეთის განათლების სსიტემა სწრაფად შეიცვალა, თუმცა ჯანდაცვის სფეროს საფუძველი კვლავ საბჭოური ეპოქის სახელმწიფოს მიერ დაგეგმარებული სტრუქტურა დარჩა. სომხეთის საგანამანთელობლო სისტემა ქვეყანაში ევროპული უმაღლესი საგანმანათლებლო სივრცის მიზნების მიყოლაზეა ორიენტირებული.
წერა-კითხვის ცოდნის დონე
სომხეთში წერ-კითხვის მაჩვენებელი 1960 წლიდან 100%-ია. თვლის ცოდნა სომხეთში ჯერ-კიდევ XVIII-XIX საუკუნეებში გახდა აუცილებელი, რაც ოსმალური და სპარსული პოლიტიკით, შემდეგ კი რუსეთის პოლიტიკით იყო გამოწვეული. კომუნისტურ ეპოქაში სომხეთის საგანმანათლებლო სისტემა საბჭოთა კავშირის მოდელის შესაბამისი იყო, რაც სახელმწიფოს (მოსკოვი) მიერ სასწავლო პროცესისა და სასწავლო მეთოდების სრულ კონტროლს და საგანმანათლებლო საქმიანობის საზოგადოებასთან, პოლიკასთან, კულტურასთან და ეკონომიკასთან მჭიდრო კავშირს გულისხმობდა. საბჭოთა პერიოდიდან დაწყებული, სომხეთში დაწყებითი და საშუალო განათლება უფასოა. საშუალო სკოლის დამთავრება სავალდებულოა.
1990-იანი წლების შემდეგ სომხეთში ცენტრალიზებული საბჭოური სისტემა შეიცვალა. იმის გამო, რომ სომხეთის უმაღლეს დაწესებულებებში სტუდენტთა 98% სომეხი იყო, სასწავლო პროცესში სომხეთის ისტორიასა და კულტურაზე გააკეთეს აქსენტი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ სომხეთის სკოლებში სასწავლო ენა სომხური გახდა და ბევრი სკოლა, სადაც რუსულად ასწავლიდნენ, დაიხურა. რუსლი ენა დღემდე ფართოდ გამოიყენება, როგორც მეორე ენა. ბრიტანეთის საბჭოს მიერ განხორციელებული პროგრამები ქვეყანაში ინგლისური ენის განვითარებას უწყობს ხელს. 2018 წლის სექტემბერში სომხეთის მთავრობის გადაწყვეტილებით ერევანში ჩინური ენის სკოლა გაიხსნა.
საგანმანათლებლო ინსტიტუტები
1990-1991 სასწავლო წელს სომხეთის 1307 საბაზისო და საშუალო სკოლაში 608 800 მოსწავლე იღებდა განათლებას. 70 სპეციალიზებულ ინსტიტუტში 45 900 მოსწავლე იღებდა განათლებას, ხოლო 68 400 სტუდენტი უნივერსიტეტებსა და საშუალო სკოლის შემდგომ სასწავლო დაწესებულებებში იყო ჩარიცხული. მოსწავლეთა 35% ბაღებში სწავლობდა. 1988-1989 სასწავლო წელს ყოველი 10 000 ადამიანიდან 301 სტუდენტი სპეციალიზებულ მეორე საფეხურის ან უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ირიცხებოდა.
1992 წლისთვის ქვეყნის უდიდეს უნივერსიტეტს, ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტ 18 ფაკულტეტი ჰქონდა, რომელიც სოციალური მეცნიერებების, მეცნირებებისა და იურიდიულ სფეროებს მოიცავდა. უნივერსიტეტში 1300 ლექტორი ასწავლიდა და 10000-მე სტუდენტი ირიცხებოდა. 1989 წელს სომხეთში ერევნის არქიტექტურისა და სამოქალაქო ინჟინერიის ინსტიტუტი დაფუძნდა.
ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გაფართოებასთან ერთად რამდენიმე უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება დამოუკიდებლად ჩამოყალიბდა - სამედიცინო ინსტიტუტი 1930 წელს მედიცინის ფაკულტეტს გამოეყო. 1980 წელს ერევნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი (YSMU) ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს სპეციალისტთა მომზადებისა და სამედიცინო მეცნიერებების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის სსრ კავშირის ერთ-ერთი მთავარი ჯილდოთი, შრომის წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოვდა.
სომხეთის სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებს შორის აღსანიშნავია სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტი, QualitY Schools International ჯგუფის ერევნის საერთაშორისო სკოლა და ევრაზიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი. ევრაზიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი კერძო უნივერსიტეტია, რომელიც 1996 წელს დაარსდა. 1997 წლის 13 მარტს უნივერსიტეტს აკრედიტაცია მიენიჭა. 2007 წლიდან ევრაზიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სრულ შესაბამისობაშია ბოლონიის პროცესის მოთხოვნილებებთან.
სქოლიო
კატეგორია:განათლება სომხეთში
თიმლიჩ-ოჰინგა
თიმლიჩ-ოჰინგა — არქეოლოგიური ძეგლი კენიაში. მდებარეობს ქალაქ მიგორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 46 კილომეტრში, ტბა ვიქტორიის რაიონში, ნიანზის პროვინციაში. 2018 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. დაცულია ეროვნული მუზეუმებისა და მემკვიდრეობის კანონის საფუძველზე 2016 წლიდან და იმყოფება კენიის ეროვნული მუზეუმის დაქვემდებარებაში. იგეგმება ტურიზმის განვითარება.
ლუოს ხალხის დოლუოს ენაზე thimlich ითარგმნება, როგორც „საშიში, გაუვალი ტყე“, ხოლო ohinga — „ქვის ნაგებობა“.
თიმლიჩ-ოჰინგა გამაგრებული ქვის ნაგებობაა, რომელიც მშრალი წყობის მეთოდითაა აგებული. თარიღდება XVI საუკუნით. მეცნიერთა აზრით, თიმლიჩ-ოჰინგას იყენებდნენ თემისა და პირუტყვის დასაცავად. თიმლიჩ-ოჰინგა არის უდიდესი და საუკეთესოდ შემონახული ნიმუში არსებული ტრადიციული სამშენებლო კომპლექსებიდან.
კომპლექსი შედგება ოთხი ნაგებობისაგან: Kochieng, Kakuku, Koketch, Koluoch. კედლები აგებულია სხვადასხვა ზომის სუფთად გათლილი ქვებით, დუღაბის გარეშე, კედლების სიმაღლე 1,5-დან 4,5 მ-მდე, საშუალო სისქე — 1 მ.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
სამი სამეფოს ომები
სამი სამეფოს ომები - ხანდახან უწოდებენ ბრიტანეთის სამოქალაქო ომებს, ჩამოაყალიბებული კონფლიქტების ერთობლივი სერია, რომელიც მოხდა ინგლისის, შოტლანდიის სამეფოებში და ირლანდიაში 1639 და 1651 წლებში. ინგლისის სამოქალაქო ომი გახდა ყველაზე ცნობილი ამ კონფლიქტებში: იგი ითვალისწინებდა მონარქიის გაუქმებას და სამეფო კარზე არსებული მონარქის, ჩარლზ I- ს სიკვდილით დასჯას ინგლისის პარლამენტის მიერ 1649 წელს.
ამ ომებში შედიოდა 1639 და 1640 წლების ეპისკოპოსთა ომები ; 1641 წლის ირლანდიის აჯანყება ; ირლანდიის კონფედერატი, 1642–1649; 1644–1645 წლების შოტლანდიის სამოქალაქო ომი და კრომველის მიერ ირლანდიის დაპყრობა 1649 წელს (ჯამში თერთმეტ წლიანი ომი ან ირლანდიის კონფედერაციული ომები ); და ინგლისის პირველი (1642–1646), მეორე (1648–1649) და მესამე (1650–1651) სამოქალაქო ომები.
წინაპირობა
1541 წლის შემდეგ, ინგლისის მონარქებმა თავიანთი ირლანდიის სამეფო შექმნეს, რომლითაც ჩაანაცვლეს ირლანდიის სალორდო და მართავდნენ ირლანდიის პარლამენტის დახმარებით, ხოლო ჰენრი VIII- მ მოახდინა  უელსის უფრო მჭიდრო ინტეგრირება ინგლისის სამეფოში. შოტლანდიას, მესამე სამეფოს, მართავდა სტიუარტის სახლი. შესაბამისად, არსებობდა სამი: ირლანდიის, ინგლისის და შოტლანდიის სამეფოები.
ინგლისის რეფორმაციის გზით, მეფე ჰენრი VIII- მ თავი ინგლისის პროტესტანტული ეკლესიის მეთაურად დანიშნა და აკრძალა კათოლიციზმი ინგლისსა და უელსში. XVI საუკუნის განმავლობაში პროტესტანტიზმი მჭიდრო კავშირში იყო ინგლისის ეროვნულ იდენტურობასთან. კათოლიციზმი ეროვნულ მტრად განიხილებოდა, განსაკუთრებით ესპანეთთან და საფრანგეთთან კონკურენციის პირობებში. მაგრამ კათოლიციზმი ირლანდიელთა უმეტესობის რელიგიად დარჩა. მრავალი ირლანდელისათვის ეს იყო მშობლიური წინააღმდეგობის სიმბოლო ტუდორთა მიერ ირლანდიის დაპყრობის პროცესში.