cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები 1992
საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები (1992) — 1991-1992 წლების პუტჩის შემდეგ ჩატარებული პირველი საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში. არჩევნების შედეგად არჩეულ იქნა საქართველოს ისტორიაში ყველაზე მრავალპარტიული პარლამენტი. არჩევნებით მოხდა ედუარდ შევარდნაძის ხელისუფლების ლეგიტიმაცია.
არჩევნები
არჩევნებში მონაწილეობას იღებდა 32 პოლიტიკური პარტია და 4 ბლოკი, სულ 4 ათასი კანდიდატი. რეგისტრირებული 3 466 677 ამომრჩევლიდან 2 592 117-მა (74,77%) მიიღო მონაწილეობა. მონაწილეობის მაჩვენებელი დაბალი იყო ზვიად გამსახურდიას მხარდამჭერ რეგიონში სამეგრელოში, ასევე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისა და სამხრეთ ოსეთის გაუქმებული ავტონომიური ოლქის ტერიტორიებზე. ეს განპირობებული იყო საარჩევნო სისტემით, რომელიც დომინანტ ეთნიკურ ჯგუფებს ანიჭებდა უპირატესობას, ასევე აფხაზებისა და ოსების მიერ არჩევნებისადმი გამოცხადებული ბოიკოტით.
უცხოელი დამკვირვებლების მიერ არჩევნები დამაკმაყოფილებლად შეფასდა, მიუხედავად იმისა, რომ სატელევიოზიო არხები მიკერძოებული იყო შევარდნაძის სასარგებლოდ, აღინიშნებოდა პროცედურული დარღვევები და ოპოზიციური გაზეთების დაშინების მცდელობები.
შედეგები
პარლამენტში მოხვდა 26 პარტია, ზოგიერთი მათგანი როგორც ბლოკის წევრი. ყველაზე მეტი მანდატი მიიღო შევარდნაძის საარჩევნო ბლოკმა „მშვიდობამ“. ედუარდ შევარდნაძე საყოველთაო და პირდაპირი არჩევნებით იქნა არჩეული პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობაზე ხმათა 96,01%-ით, ხოლო ახლადარჩეულმა პარლამენტმა ის სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე აირჩია.
28 აპრილი
28 აპრილი — გრიგორიანული კალენდრის მე-118 დღე (ნაკიან წლებში — 119-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 247 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0428
მიხეილ მეფისაშვილი
მიხეილ მეფისაშვილი (დ. უცნობია, ახალციხე — გ. 1902) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ართვინის ოლქის გამგებელი, გენერალი.
განათლება
მიხეილ მეფისაშვილს კარგი განათლება ჰქონდა მიღებული, შესანიშნავად იცოდა თურქული, სომხური, რუსული ენები, მეტად უყვარდა და ჩინებულად იცოდა ქართული მწიგნობრობა და ისტორია, საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული საზღვრები, განსაკუთრებით კი ოსმალოს საქართველოს ვითარება.
მოღვაწეობა
1877 წ. გენერალმა ლორის-მელიქოვმა მიხეილ მეფისაშვილი გააგზავნა აჭარის გამგებელ შერიფ ბეგ ხიმშიაშვილთან დიპლომატიური მისიით. მოლაპარაკება საკმაოდ დაძაბულ სიტუაციაში მიმდინარეობდა, იგი მთელი ნიჭისა და ნებისყოფის დაძაბვით ცდილობდა, რომ საქართველოს ერთი გოჯი მიწაც არ დაეკარგა, ეს მოლაპარაკება წარმატებით დამთავრდა და აჭარა თითქმის უომრად დაუბრუნდა საქართველოს.
სხვათა შორის ამ მნიშვნელოვანი საკითხის შესახებ მოწერ-მოწერა მიხეილ მეფისაშვილსა და ლორის-მელიქოვს შორის ქართულად წარმოებდა, მაგრამ როგორც ალ. ფრონელი აღნიშნავდა: „ლორის-მელიქოვის წერილები სამუდამოდ დაღუპულა ისტორიისათვის, უბედური შემთხვევის წყალობით ეს წერილები დაიკარგა“.
დიპლომატიური მოლაპარაკების წარმატებით დამთავრების შემდეგ მეფისაშვილი დაინიშნა ართვინის ოლქის გამგებლად. აქ მას ჩინებულად მიჰყავდა თავისი მმართველობა, განსაკუთრებით მოსარჩლე იყო თურქეთის უღლის ქვეშ გამწარებულ ქართველებისა.
მიხეილ მეფისაშვილს მჭიდრო კავშირი ჰქონდა აჭარის ბეგებთან, იცნობდა ყველა მათ ოჯახის წევრს, მის აზრს ქართველებისა და საერთოდ საქართველოს შესახებ დიდი გავლენა ჰქონდა მათზე. დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა მთელ საქართველოში, შავშეთ-ერუშეთის, ფოცხოვის, ქვაბლიანის, ართვინის მხარეში.
გარდაცვალება
მიხეილ მეფისაშვილი გარდაიცვალა 1902 წელს. ჟურნალ ივერიაში გამოქვეყნდა ალ. ფრონელის წერილი „მიხეილ მეფისაშვილის გარდაცვალების გამო“. დაკრძალულია ივლიტას ეკლესიასთან ქართველ კათოლიკეთა სასაფლაოზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1902 კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი გენერლები
ჯოსონი
200px|მინი|დროშა 200px|მინი|სამეფო სიმბოლო ჯოსონის სამეფო (대조선국 სიტყვასიტყვით „დიდი ჯოსონის სახელმწიფო“, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჯოსეონი ან ჩოსუნი) — კორეის სამეფო, რომლის დამაარსებელია ი სონგე, მისი არსებობა დაახლოებით ხუთი საუკუნის განმავლობაში გაგრძელდა, 1392 წლის ივლისიდან 1897 წლის ოქტომბრამდდე. მას კორეის იმპერია ოფიციალურად 1897 წელს ეწოდა. იგი დაარსდა კორეს დამხობის შემდეგ, რომელიც დღესდღეობით კესონგის დედაქალაქია. დასაწყისში კორეა გადაკეთდა და დედაქალაქი გადატანილ იქნა დღევანდელ სეულში. სამეფოს ჩრდილოეთ საზღვრები გაფართოვდა ბუნებრივ საზღვრებზე იალუსა და თუემნის მდინარეებზე, რომელიც ჯურჩენის დაქვემდებარების ქვეშ იყო. ჯოსონის დინასტია იყო უკანასკნელი დინასტია კორეაში, ამავე დროს ყველაზე ხანგრძლივი კონფუციანური დინასტია.
მმართველობის პერიოდში ჯოსონის დინასტიამ ხელი შეუწყო ჩინური კონფუციანიზმის იდეალებისა და სწავლების დანერგვასა და განმტკიცებას კორეის საზოგადოებაში. ნეო-კონფუციანიზმი დამტკიცდა, როგორც დინასტიის ახალი სახელმწიფო იდეოლოგია. შესაბამისად ბუდიზმი ზნედაცემული და იშვიათად დამკვიდრებული რელიგია იყო და ხშირად იდევნებოდა დინასტიის მიერ. ჯოსონმა დაამტკიცა მისი ეფექტიანი მმართველობა, მან შეძლო კორეის  ტრადიციული კულტურის, პროფესიული საქმიანობის, მეცნიერების, ლიტრატურისა და ტექნოლოგიის ახალი განვითარებისა და სიმაღლეების ჩვენება. მიუხედავად ამისა დინასტია დასუსტდა გვიან XVI და ადრე XVII საუკუნეებში, კორეაში იაპონიის შემოსევების დროს (1592–1598), ასევე პირველი და მეორე მანჯურიის შემოსევების დროს 1636 წელს, როდესაც თითქმის შეარღვია კორეის ნახევარკუნძულის საზღვრები, რომელიც უფრო და უფრო აახლოებდა იზოლაციონისტურ პოლიტიკასთან, რის გამოც ქვეყანა ცნობილი გახდა, როგორც „განცალკევებული სამეფო“. მანჯურიის შემოსევების შემდეგ, ჯოსონის დინასტიაში დაახლოებით 200 წლიანმა მშვიდობამ დაისადგურა.
მიუხედავად სამეფოს სიძლიერისა, რომელიც იზოლაციის მიუხედავად მაინც შემორჩა, მაან ისევ დაიწყო, XVIII საუკუნეში კი დასასრულს მიუახლოვდა, შიდა დაპირისპირებების, ძალაუფლებისთვის ბრძოლის, საერთაშორისო ზეწოლისა და სამეფოში აჯანყებების გამო. საბოლოოდ კი XIX საუკუნეში ჯოსონის დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა.
ჯოსონის დინასტიამ ძალიან მნიშვნელოვანი მემკვიდრეობა დაუტოვა თანამედროვე კორეას. თანამედროვე კორეის კულტურის, ეტიკეტის ნორმების უმეტესობა, ასევე სოციალური დამოკიდებულება საზოგადო პრობლემბზე, თანამედროვე კორეული ენა და დიალექტი სწორედ ჯოსონის კულტურიდან და ტრადიციებიდან მოდის.
ადრეული ჯოსონის პერიოდი
250px|მინი|მარცხნივ|მეფე თაეჯოს პორტრეტი
დაფუძნება
კორემ განაცხადა, რომ იყო უძველესი სამეფოს კოგურიოს შთამომავალი (რომელსაც შემდგომში ეწოდა კორე). ისტორიაში კორეის საგარეო პოლიტიკის მიზანი იყო მანჯურიის, როგორც კორეის ნაწილის აღდგენა. მინგის დინასტიის მაცნე ეახლა კორეს 1399 წელს, ამ დროს სამეფოს უკვე 14 წელი მართავდა იმპერტორი უ, მან მოითხოვა, რომ ყოფილი კოგურიოს ჩრდილოეთის ტერიტორია გადაეცათ კორესთვის, გენერალმა ჩომ გამოიყენა მოლაპარაკებების დრო, რათა ლიაოდონგის ნახევარკუნძულზე განეხორციელებინა შეტევა.
ი შეირჩა შეტევის წინამძღოლად. თუმცა, ის აჯანყდა და დაბრუნდა უკან გეგიონგში, მან მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება, რათა ტახტიდან ჩამოეგდო მეფე უ, თავისი შვილის ჩანგის სასარგებლოდ (1388). მოგვიანებით მან მოკლა მეფე უ და თავისი შვილი, მისი წარუმატებელი რეფორმების გამო და ძალის გამოყენებით თავად ავიდა სამეფო ტახტზე, სამეფო სახელით ი (ის გახდა კორეს მმართველი გონგიანგი). 1392 წელს, ი-მ თავიდან მოიშორა ჯონგ მონგ-ჯუ, კორეს დინასტიაში ძალზედ პატივცემული ლიდერი და ტახტიდან ჩამოაგდო გონგიანგი და სანამ ის ტახტზე ავიდოდა  გააგდო ვონჯუში. საბოლოოდ კორეს დიანსტიამ 500 წლიანი მმართველობის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.
მმართველობის დასაწყისში ი სეონგიემ, ამჟამად ჯოსეონის იმპერმატორმა თაეჯომ მიზნად დაისახა გამოეყენებინა სახელი კორიო ქვეყნისთვის, რომელსაც იგი მართავდა. მან შეცვალა სამეფო ხაზი, ამგვარად მან შეინარჩუნა და გააგრძელა 500 წლიანი კორიოს ტრადიცია. მიუეხედავად ამისა, მძაფრად დასუსტებული, მაგრამ ჯერ კიდევ გავლენიანი გვონმუნის თავადები, რომლებიც განაგრძობდნენ კორიოს ერთგულებას, ჩამოაქვეითა ვანგის კლანი. არაერთი მუქარის შემდგომ, რეფორმირებულ სამეფოში კონსესუსი იყო ის, რომ საჭირო იყო ახალი დინასტიური წოდება გამოსახული ყოფილიყო. დიდი განხილვის შემდეგ იმპერატორმა თაეჯომ განაცხადა, რომ ახალი დინასტიის სახელი იქნებოდა „ჯოსონი“, კორეის ძველი სახელმწიფოს კოჯოსონის (განსაკუთრებული გიჯა ჯოსონი) პატივსაცემად, რომელიც, როგორც ამტკიცებენ დაარსდა ძვ.წ 2333 წელს. მან აგრეთვე დედაქალაქი ჰანიანგიდან კეცონგში გადაიტანა.
დავა პრინცებს შორის
250px|მინი|მარცხნივ|სამეფო დარბაზი [[გიეონგბოკგუნგი|გიეონგბოკგუნგში]] როდესაც ახალი დინასტია გამოქვეყნდა და ოფიციალურად დაიწყო არსებობა თაეჯომ წამოაყენა საკითხი იმის შესახებ თუ რომელი პრინცი იქნებოდა ტახტის მემკვიდრე. მიუხედავად იმისა, რომ ი ბანგვონმა, თაეჯოს მეხუთე ვაჟმა და დედოფალი სინეუის შვილმა დიდი წვლილი შეიტანა მამის ძალაუფლების გაძლიერებაში, პრემიერ მინისტრის ჯონგ დო-ჯეონისა და ნამ ეუნის გავლენით თაეჯომ მერვე შვილი (მეორე შვილი დედოფალი სინდეოკის) დიდებული პრინცი უიანი (ი ბანგსეოკი) დაასახელა ტახტის მემკვიდრედ 1392 წელს. ეს კონფლიქტი დიდწილად წარმოიშვა იმიტომ, რომ ჯონ დოჯეონმა, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა იდეოლოგიურ, ინსტიტუციურ და სამართლებრივ საფუძვლებს ჯოსონის დინასტიაში, დაინახა ჯოსონი სამეფო მინისტრების მიერ დანიშნული მეფის მმართველობის ქვეშ, როდესაც ი ბანგვონს სურდა დაემყარებინა აბსოლუტური მონარქიული მმართველობა. თაეჯოს მხარდაჭერით ჯონგ დოჯეონმა შეინარჩუნა სამეფო ოჯახის ძალაუფლება, მაგრამ აკრძალა პრინცების პოლიტიკური ჩართულობა ქვეყნის მმართველობაში და ცდილობდა გაენადგურებინა პრინცების პირადი არმიები. ორივე მხარეს კარგად ესმოდა ერთმანეთის მიმართ შუღლის შესახებ და ემზადებოდნენ პირველებს მიეყენებინათ დარტყმა.
დედოფალი სინდეოკის მოულოდნელი გარდაცვალების შემდგომ, როდესაც თაეჯო ჯერ კიდევ გლოვობდა მეორე ცოლს, ი ვანგვონმა პირველმა მიაყენა დარტყმა მოწინააღმდეგეს და დაარბია სასახლე. 1398 წელს მან მოკლა ჯონდ დოჯეონი და მისი მომხრეები, ასევე დედოფალი სინდეოკის მეორე ვაჟი (თავისი ნახევარძმა), რომელიც იყო ტახტის მემკვიდრე. ეს შემთხვევა ცნობილი გახდა, როგორც პირველი ბრძოლა პრინცებს შორის.
ფსიქიკურად დაუძლურებული თაეჯო მეორე ცოლის სიკვდილის გამო, გაოცებული დატოვა იმ ფაქტმა, რომ მისმა შვილებმა ტახტის გამო ერთმანეთი დახოცეს. მან დაუყოვნებლივ დატოვა ტახტი და იმპერატორად დასვა მისი მემკვიდრე და მეორე ვაჟი ი ბანგვა, შემდგომში იმპერატორი ჯეონჯონგი. მეფე ჯეონგჯონგის ერთ-ერთი პირველი მოქმედება, როგორც მონარქის იყო დედაქალაქ კესონგის აღდგენა, სადაც მისი თქმით უფრო კომფორტულად იგრძნობდა თავს. მიუხედავად ამისა ი ბანგვონმა შეინარჩუნა ნამდვილი ძალაუფლება და მალევე დაუპირისპირდა თავის უკმაყოფილო უფროს ძმას. ასევე ი ბანგანი მიისწრაფოდა ძალაუფლების ხელში ჩაგდებისკენ. 1400 წელს ი ბანგვონის ფრაქციასა და ი ბანგგანის ბანაკს შორის დაძაბულობა გადაიზარდა საერთო კონნფლიქტში, რომელიც ცნობილი გახდა, როგორც მეორე ბრძოლა პრინცებს შორის. შემდეგი ბრძოლის შემდეგ, დამარცხებული ი ბანგანი გადაასახლეს დოსანში, როდესაც მისი მომხრეები სიკვდდილით დასაჯეს. საფუძვლიანად შეშინებულმა მეფე ჯეონგჯონგმა დაუყოვნებლივ დაასახელა ი ბაგნვონი ტახტის სავარაუდო მემკვიდრედ, თავად კი უარი თქვა ტახტზე. იმავე წელს ი ბანგვონმა დაიკავა ჯოსონის ტახტი, როგორც მეფე თაეჯონგმა და ის გახდა ჯოსონის მესამე მმართველი.
სამეფო ძალაუფლების გამყარება
თეჯონგის მმართველობის დასაწყისში, ყოფილმა დიდებულმა მეფემ თაეჯომ უარი თქვა გადაეცა სამეფო ტახტი, რაც ყველა მეფის ლეგიტიმური უფლებაა. თეჯონგმა დაიწყო პოლიტიკის სტიმულირება, ამით მას სჯეროდა, რომ დაამტკიცებდა თავის კვალიფიკაციას, რათა სახელმწიფო ემართა სწორად. ერთ-ერთი მისი პირველი მოქმედება, როგორც მეფის იყო ის, რომ მან გააუქმა მაღალი საზოგადოების და არისტოკრატიის უპირატესობები, რათა შეენარჩუნებინა რიგითი მებრძოლების არმიები. მან ეფექტიანად და სწორად გააუქმა თავისუფალი ძალები, რათა ჩაეხშო ფართომასშტაბიანი აჯანყებები, ამის შედეგად კი მკვეთრად გაიზარდა მამაკაცთა რიცხვი ეროვნულ სამხედრო არმიაში. შემდეგ თეჯონგმა, როგორც მეფემ შეცვალა მოქმედი საკანონმდებლო აქტი მიწის საკუთრების გადასახადების შესახებ, ასევე სახელმწიფოს სუბიექტების ჩანაწერები. დამალული მიწის აღმოჩენის შემდეგ ეროვნული შემოსავალი ორჯერ გაიზარდა.
1399 წელს თეჯონგმა ითამაშა მნიშვნელოვანი როლი დოპიეონგის ასამბლეის დანგრევაში, რომელიც იყო ძველი მთავრობის საბჭო, მათ ჰქონდათ სასამართლოზე მონოპოლია გორიეოს დინასტიის დასუსტების წლებში ჯოსონის (의정부, 議政府) სახელმწიფო საბჭოს სასარგებლოდ, რომელიც იყო ცენტრალური ადმინისტრაციის ახალი განყოფილება, ის იხილავდა მეფის ბრძანებებსა და მის გადაწყვეტილებებს. საგნობრივი დოკუმენტაციისა და საგადასახადო კანონმდებლობის მიღების შემდეგ მეფე თეჯონგმა გამოსცა ახალი კანონმდებლობა, რომლის თანხმად სახელმწიფო საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილელები მხოლოდ მაშინ ამოქმედდებოდა, როცა მას მეფე დაამტკიცებდა. ამან დაასრულა სასამართლო მინისტრების და მრჩეველების დებატებისა და მოლაპარაკებების შედეგად გადაწყვეტილების მიღება, რითაც სამეფო ძალაუფლება ახალ სიმაღლეებზე აიყვანა. ცოტა ხნის შემდეგ თეჯონგმა დადგა ოფისი, ცნობილი სინმუნის ოფისის სახელწოდებით, სადაც მეფეს შეეძლო მოესმინა შემთხვევები, თუ მოსახლეობა იგრძნობდა უსამართლო მოქცევასა და ზეწოლას მთავრობის ოფიციალური პირებისგან ან არისტოკრატებისგაან.
მიუხედავად ამისა თეჯონგმა ჯეონგ დოჯეონის რეფორმების უმეტესი ნაწილი ხელუხლებლად დატოვა. ამასთანავე თეჯონგმა შეასრულა (მოკლა) ან გადაასახლა ბევრი მისი მხარდაჭერი, რომლებიც დაეხმარნენ მას ასულიყო ტახტზე, ეს გააკეთა იმ მიზნით, რომ გაეძლიერებინა სამეფო ძალაუფლება. იმისათვის, რომ შეეზღუდა ჩარევა მის კანონებში, მან მოკლა თავისი დედოფლის ოთხივე ძმა და მისი შვილის სეჯონგის ბაბუა (დედოფლის მამა). თეჯონგი რჩება საკამათო ფიგურად, რომელმაც დახოცა მისი ბევრი კონკურენტი და ნათესავი, რათა მოეპოვებინა ძალაუფლება, ამის გარდა ის მართავდა ეფექტიანად და შეძლო მოსახლეობის ცხოვრების გაუმჯობესება, ეროვნული თავდაცვის გაეძლიერება და დატოვა მყარი საფუძველი მისი მემკვიდრის სეჯონგის მმართველობისთვის.
სეჯონგ დიდი
200px|მინი|მარცხნივ|ჰუნმინ ჯეონგ-ეუმ ეონჰეს გვერდი, ჰუნმინჯეონგეუმინ ნაწილობრივი თარგმანი, კორეული ანბანის საჯაროდ გამოქვეყნებული ორიგინალი.
1418 წლის აგვისტოში მეფე თეჯონგი ტახტიდან 2 თვით ადრე გადადგა, მისი ადგილი კი დაიკავა სეჯონგ დიდმა. 1419 წელს მეფე სეჯონგმა მამამისის თეჯონგის რჩევითა და ხელმძღვანელობით დაგეგმა გიჰეს აღმოსავლეთ ექსპედიცია, რათა თავიდან აეცილებინათ ვეგუს (სანაპიროს მეკობრები) უსიამოვნება, რომელიც აკონტროლებდა კუნძულ ტსუშიმას.
1419 წლის სექტემბერში ტსუშიმას მმართველი დაიმიო დანებდა ჯოსონის დინასტიას. 1443 წელს შედგა გიეჰეს შეთანხმება, სადაც ტსუშიმას მმართველს დაიმიოს ნებას რთავდნენ ეწარმოებინა ვაჭრობა კორეასთან წელიწადში ორმოცდაათი გემით, სანაცვლოდ დაიმიოს უნდა გადაეხადა ხარკი კორეისთვის და დახმარება გაეწია იმ შემთხვევაში თუ კორეის პორტებს შეუტევდნენ ვეგუს სანაპირო მეკობრეები.
მეფე სეჯონგის მეფობის პერიოდში კორეას ჰქონდა საკმაო მიღწევები ბუნებისმეტყველებაში, სოფლის მეურნეობაში, ტრადიციულ ჩინურ მედიცინაში და ინჟინერიაში. სწორედ ამ წარმატებების გამო სეჯონგს უწოდეს „სეჯონგ დიდი“. მეფე სეჯონგის ყველაზე დიდ წვლილად მიიჩნევა ჰანგულის - კორეული დამწერლობის შექმნა 1443 წელს. საბოლოოდ ჰანჯას გამოყენება ყოველდღიურ დამწერლობაში დასრულდა XX საუკუნის მეორე ნახევარში.
ექვსი წამებული მინისტრი
მეფე სეჯონგის გარდაცვალების შემდეგ მისი მემკვიდრე მუნჯონგი ავიდა ტახტზე, მაგრამ 1452 წელს კორონაციიდან სულ რაღაც ორ წელიწადში ავადმყოფობით გარდაიცვალა. მისი ვაჟი დანჯონგი გახდა ტახტის მემკვიდრე. მიუხედავად ამისა დანჯონგის ბიძამ სეჯომ მოიპოვა კონტროლი მთავრობაზე და საბოლოოდ გადააყენა თავისი დისშვილი დახტიდან, რათა გამხდარიყო ჯოსონის მეშვიდე მეფე 1455 წელს. მას შემდეგ, რაც დანჯონგის ერთგული ექვსი მინისტრი შეეცადა სეჯოს მოკვლას, რათა დაებრუნებინა ტახტი მემკვიდრისთვის, სეჯომ მოკლა ისინი და გადასახლებაში მყოფი დანჯონგიც.
მიუხედავად იმისა, რომ ოსტატურად ჩამოაგდო ტახტიდან თავისი დისშვილი, მეფე სეჯომ დაადასტურა, რომ იყო ერთ-ერთი ყველაზე ქმედითუნარიანი მმართველი, როგორიც იყო თეჯონგი. მან გააძლიერა ადმინისტრაციული სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევდა მთავრობას ზუსტად მოეხდინა მოსახლეობის აღწერა და მოეხდინა ჯარების ეფექტიანი მობილიზება. ასევე ეკონომიკის გასაუმჯობესებლად გამოსცა მიწის დადგენილება და წაახალისა წიგნების გამოქვეყნება. რაც ყველაზე მთავარია მან შეადგინა სახელმწიფოს ადმინისტრაციის დიდებული კოდექსი, რომელიც გახდა დინასტიური ადმინისტრაციის ქვაკუთხედი და დაადგინა პირველი ფორმა კონსტიტუციული კანონის წერილობითი ფორმით კორეაში.
ინსტიტუციონალური მეთოდები და აყვავებული კულტურა
სეჯოს სუსტი ვაჟი იეჯონგი გახდა მისი მემკვიდრე და მერვე მეფე, მაგრამ ორი წლის შემდეგ 1469 წელს გარდაიცვალა. იეჯონგის ძმისშვილი სეონგჯონგი ავიდა ტახტზე. მისი მმართველობის პერიოდში გაიზარდა ეროვნული ეკონომიკა და ნეო-კონფუციანური მეცნიერები, რომლებსაც უწოდებდნენ სარიმს, ისინი სეონგჯონგის წახალისებით იკავებდნენ პოსტს სასამართლოში. მან დააარსა ჰონგმუნგვანი, სამეფო ბიბლიოთეკა და მრჩეველთა საბჭო, რომელიც შედგებოდა კონფიციანელი მეცნიერებისგან, სადაც სეონგჯონგი მათთან ერთად იხილავდა ფილოსოფიასა და ხელისუფლების პოლიტიკას. მისი მმართველობით დაიწყო კულტურული ოქროს ხანა, რომელიც კონკურენციას უწევდა სეჯონგის მმართველობას, მრავალი წიგნის გამოქვეყნებით გეოგრაფიის, ეთიკის და სხვადასხვა სფეროებში.
ლიტერატორების რეპრესიები
150px|მინი|ნეო-კონფუციანელი სკოლის მეცნიერის ჯო გვანგ-ჯოს პორტრეტი ([[1482–1519).]] იეონსანგუნი ხშირად განიხილება, როგორც ყველაზე სასტიკ ტირანად ჯოსონის ისტორიაში, რომლის მეფობის დროსაც მოხდა ლიტერატორების რეპრესიები 1498 წლიდან 1506 წლამდე. მისი ქცევები მას შემდეგ გახდა არაადეკვატური, როცა გაიგო, რომ მისი ბიოლოგიური დედა არა დედოფალი ჯუნგჰიეონი, არამედ ტახტიდან დამხობილი დედოფალი ლედი იუნი იყო, რომელიც იძულებული გახდა თავი მოეწამლა მას შემდეგ, რაც ეჭვიანობის ნიადაგზე მოწამლა სეონგჯონგის ხარჭა და თავად მეფეს სახეზე ნაკაწრი დაუტოვა. როდესაც მას აჩვენეს დედამისის ტანსაცმლის ნაჭერი, რომელიც დასვრილი იყო საწამლავის დალევის შემდეგ დაღვრილი სისხლით, მან სიკდილამდე აცემინა სეონგჯონგის ორი ხარჭა, რომლებმაც დაადანაშაულეს მეუღლე იუნი, ასევე მეფემ ტახტიდან ჩამოაგდო დიდებული დედოფალი ინსუ, რომელიც ამის შემდეგ გარდაიცვალა კიდეც. მეფემ დახოცა ხელისუფლების წარმომადგენლები ოჯახებთან ერთად, რომლებიც მხარს უჭერდნენ იუნის სიკვდილს. მან ასევე დახოცა სარიმის მეცნიერები, რადგან ისინი წერდნენ კრიტიკულ ფრაზებს სეჯოს მიერ უკანონოდ მიტაცებული ტახტის შესახებ.
იეონსანგუნმა მიისაკუთრა ათასობით ქალი სხვადასხვა პროვინციებიდან სასახლეში გამრთობების მისაყვანად, ასევე მიითვისა სუნგკიუნკვანი პირადი სიამოვნებისთვის. მან გააუქმა ცენზურის ოფისები, რომლის ფუნქცია იყო გაეკრიტიკებინა მეფის შეუფერებელი პოლიტიკური ქმედებები, ასევე მან გააუქმა ჰონგმუნგვანი. მან აკრძალა ჰანგულის (კორეული ენა) გამოყენება, რადგან უბრალო ხალხი პლაკატებზე წერდა მეფის კრიტიკას. უწესრიგობის თორმეტი წლის შემდეგ სახელმწიფო გადატრიალების დროს ტახტიდან ჩამოაგდეს სასტიკი მეფე, მის ნაცვლად კი გამეფდა მისი ნახევარძმა ჯუნგჯონგი 1506 წელს.
ეს რადიკალური რეფორმები უბრალო ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, მაგრამ ამას სასტიკად ეწინააღმდეგებოდნენ კონსერვატული ჩინოვნიკები, რომლებიც დაეხმარნენ ჯუნგჯონგს ტახზე ასვლაში. ისინი შეთანხმდნენ, რომ ჯუნგჯონგისთვის ჩაენერგათ ეჭვი ჯოს ერთგულებაში. ჯო გვანგჯო მოკლეს და მასთან ერთად მოკვდა მისი რეფორმებიც მესამე ლიტერატორთა დევნის შედეგად 1519 წელს. მას შემდეგ თითქმის 50 წლის განმავლობაში სასამართლო პოლიტიკა სისხლიანი და ქაოსური ბრძოლებით სავსე ფრაქციებს შორის, რომელთაც მხარს უჭერდნენ მეტოქე მეუღლეები და პრინცები. იმდროინდელი ეპოქის წესებში სამეფო ოჯახს ეპყრო უდიდესი ძალაუფლება, რამაც ხელი შეუწყო კორუფციას.
შუა ჯოსონის პერიოდი
შუა ჯოსონის პერიოდი გამოირჩეოდა ძლიერი და სისხლიანი ბრძოლების სერიით ფრაცქიებს შორის, რამაც დაასუსტა ქვეყანა, ასევე გრძელმა მასშტაბმა იაპონიისა და მანჯურიის ლაშქრობების, რამაც თითქმის დაარღვია დინასტია.
ფრაქციული ბრძოლა
სარიმის ფრაქციამ განიცადა პოლიტიკური მარცხის სერიები იეონსანგუნის, ჯუნგჯონგისა და მიეონგჯონგის მმართველობის დროს, მაგრამ მეფე სეონჯოს მმართველობის დროს მთავრობაზე კონტროლი დამყარდა. მოკლე ხანში ის დაიყო ორ ურთიერთსაწინააღმდეგო ფრაქციად, ცნობილი, როგორც აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფრაქცია. ათწლეულების განმავლობაში აღმოსავლეთის ფრაქცია გაიყო სამხრეთელებად და ჩრდილოეთელებად. XVII საუკუნეში დასავლეთელებიც სამუდამოდ გაიყვნენ ორად ნორონებად და სორონებად. ძალაუფლების ცვალებადობას ამ ფრაქციებს შორის ხშირად თან ახლდა ღალატი, სისხლისღვრა და რეპრესიები, ასევე შურისძიების ციკლების წამოწყება თითოეული რეჟიმის შესაცვლელად.
ერთ-ერთი მაგალითი მოხდა 1589 წელს ჯეონგ იეო-რიპის აჯანების დროს, ჯოსონის ერთ-ერთი ყველაზე სისხლიანი პოლიტიკური რეპრესია. ჯეონგ იეო-რიპმა, რომელიც იყო სამხრეთელი ჩამოაყალიბა თავის მომხრე საზოგადოებათა ჯგუფი, რომელთაც გაიარეს სამხედრო წვრთნა ვეგუს წინააღმდეგ საბრძოლველად. მათ ჯერ კიდევ ჰქონდათ ჯგუფის შიგნით დავა ბუნებასა და მათ მიზანზე, რომელიც აისახა მათ დიდ სურვილში მოეხსნათ საზოგადოების დაყოფა კლასებად და განევრცოთ ეს მიზანი მთელ ჰონამში. ჯეონგ ჩეოლი, დასავლეთის ფრაქციის ხელმძღვანელი იყო პასუხისმეგებლი ამ საქმის გამოძიებაში. მისი მიზანი იყო გამოეყენებინა ეს ღონისძიება, რათა განეხორციელებინა ფართო წმენდა აღმოსავლეთელების, რომელთაც ჰქონდათ უმნიშვნელო კავშირი ჯეონგ იეო-რიპთან. საბოლოოდ 1000 კაცი აღმოსავლეთის ფრაქციიდან მოკლეს ან შემდგომ გადაასახლეს.
იაპონიის ადრეული შემოსევები
170px|მინი|[[კუს გემი. როდესაც ცნობილი იყო, რომ წვეტები რკინისგან მზადდებოდა, ისტორიული ცნობების თანახმად რკინის სახურავების არსებობა სადავოა.  ]]
კორეის მთელი ისტორიის განმავლობაში ხშირად გვხვდება მეკობრეობა ზღვაში და ყაჩაღობა მიწაზე. ჯოსონის საზღვაო ფლოტის ერთადერთი მიზანი იყო უსაფრთხო გამხდარიყო საზღვაო ვაჭრობა ვოკოუსთან. საზღვაო ძალებმა მოიშორეს მეკობრეები განვითარებული დენთის ტექნოლოგიის გამოყენებით, მათ შორის ზარბაზნებისა და ცეცხლის ისრების დახმარებით, რომელიც იყო სინგიჯეონის ფორმის ჰვაჩას განლაგებით.
1590 წლის იაპონიის შემოსევის დროს ტოიოტომი ჰიდეიოშიმ, რომელმაც აჯანყების საფუძველზე დაიპყრო მინგის დინასტიის დროინდელი ჩინეთი პორტუგალიური თოფებით, შეიჭრა კორეაში თავისი დაიმიოსის ჯარით, რომელთაც განზრახული ჰქონდათ გამოეყენებინათ კორეა ეტაპობრივად. ფრაქციულმა დაყოფამ ჯოსონის სამეფო კარზე, უუნარობამ შეეფასებინათ იაპონიის სამხედრო შესაძლებლობები და წარუმატებელმა დიპლომატიურმა ცდებმა განაპირობა ჯოსონის მხარის უხეირო მომზადება. ევროპული ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით იაპონეებმა შეძლეს კორეის ნახევარკუნძულის სამხრეთ საწილის ოკუპაცია ერთ თვეში, ასევე მოახერხეს ორივე ჰანსეონგისა (დღევანდელი სეული) და ფხენიანის დაპყრობა.
მიუხედავად ამისა, შემოსევები შესუსტდა, როდესაც ადმირალმა ი სუნ-სინმა გაანადგურა იაპონიის ფლოტი. ასევე მას დაეხმარა პარტიზანული წინააღმდეგობა, რომელიც საბოლოოდ ჩამოყალიბდა. ადგილობრივმა წინააღმდეგობამ შეანელა იაპონიის წარმატება და ადმირალ ის გადამწყვეტმა გამარჯვებამ მოაპოვებინა კონტროლი კორეის საზღვაო მიმოსვლაზე, რამაც საგრძნობლად შეაფერხა იაპონური მომარაგების ხაზები. გარდა ამისა, მინგის დინატიის დროინდელმა ჩინეთმა დაიჭირა კორეის მხარე და 1593 წელს გაუგზავნა დიდი ძალა, რომელმაც კორეელებთან ერთად იაპონია აიძულა უკან დაეხია.
ომის დროს კორეელებმა განავითარეს ძლიერი ცეცხლსასროლი იარაღები და კუს გემები. ჯოსონისა და მინგის ძალებმა ღრმად დაამარცხეს იაპონელები. ომის შემდეგ, ურთიერთობა კორეასა და იაპონიას შორის 1609 წლამდე მთლიანად შეჩერდა.
მანჩუს შემოსევები
220px|მინი|მარცხნივ|კორეული ნახატი, სადაც ასახულია ორი ჯურჩენი მეომარი და მათი ცხენი
იაპონიის შემოსევების შემდეგ კორეის ნახევარკუნძული განადგურებული იყო. იმავდროულად ნურჰაციმ (1583–1626), ჯიანჭოუს ჯურჩენების ბელადმა გააერთიანა მანჯურიის ჯურჩენების მონათესავე ტომები ერთ ძლიერ კუალიციაში, რომელსაც მისმა ვაჟმა ჰონგ ტაიჯიმ (1626–1643) საბოლოოდ დაარქვა „მანჩუსი“. მას შემდეგ, რაც 1618 წელს მან გამოუცხადა შვიდი უკმაყოფილება მინგის ჩინეთს, მურჰაცისა და მინგის ჰქონდათ რამდენიმე სამხედრო კონფლიქტი. ასეთ შემთხვევებში ნურჰაცის ესაჭიროებოდა დახმარება ჯოსონის მმართველი გვანგჰეგუნისგან (1608–1623), ამ დროს კორეა რთულ პოზიციაში ჩავარდა, რადგან მინგის სამეფო ტახტიც დახარების მოლოდინში იყო. გვანგჰეგუნს სურდა ნეიტრალიტეტის დაკავება, მაგრამ მისი ჩინოვნიკების უმეტესობა ეწინააღმდეგებოდნენ მინგის ჩინეთის დახმარებას, რომელმაც გადაარჩინა ჯოსონი ჰიდეიოშის შემოსევებისგან.
1623 წელს გვანგჰეგუნგი ტახტიდან ჩამოაგდო და თავად გამეფდა ინჯო (1623–1649), რომელმაც გააძევა გვანგჰეჯუნის მომხრეები. მან უკუაგდო წინამორბედის საგარეო პოლიტიკა და ღიად დაუჭირა მხარი მინგის დინასტიას, მაგრამ 1624 წლის აჯანყებამ, რომელსაც მეთაურობდა სამხედრო სარდალი ი გვალი დააზარალა ჯოსონის სამხედრო დაცვა ჩრდილოეთში. მას შემდეგაც კი, როდესაც აჯანყება ჩაახშეს მეფე ინჯო იძულებული გახდა სამხედრო ძალა გამოეყენებინა დედაქალაქის სტაბილურობის შესანარჩუნებლად, რის გამოც მან გამოყო ჯარისკაცები ჩრდილოეთის საზღვრის დასაცავად.
1627 წელს ჯურჩენების 30000 ლაშქარი, რომელსაც, მეთაურობდა ნურჰაცის ძმისშვილი ამინი თავს დაესხა ჯოსონის თავდაცვით ძალებს. სწრაფი ლაშქრობის შემდეგ, რომელსაც ეხმარებოდა ჩრდილოეთის იანგბანი, გვანგჰეგუნის მომხრეები, ჯურჩენებმა დადეს ხელშეკრულება, რომელიც ჯოსონს აიძულებდა ჰქონოდათ „ძმური ურთიერთობა“ ჯურჩენის სამეფოსთან. რადგან ინჯო ატარებდა ანტი-მანჩუს პოლიტიკას, ცინგის იმპერატორმა ტაიჯიმ გაგზავნა სადამსჯელო ექსპედიცია 120000 კაცით ჯოსონში 1636 წელს. დამარცხებული მეფე ინჯო იძულებული გახდა დაესრულებინა ურთიერთობები მინგთან და ეღიარებინა ცინგი სუზერენულ სახელმწიფოდ. ინჯოს მემკვიდრე ჰიონჯონგი (1649–1659) ცდილობდა ჩამოეყალიბებინა არმია, რათა განედევნა მტერი და შურისძიების მიზნით შეეპყრო ცინგი, მაგრამ ვერასდროს შეძლო თავისი ჩანაფიქრის განხორციელება.
მიუხედავად აღდგენილი ეკონომიკური ურთიერთობებისა, როდესაც ოციფიალურად შეაღწია ჩინეთის იმპერიულ სახარკო სისტემაში, ჯოსონის ლიდერები და ინტელიგენტები განაწყენებული იყვნენ მანჩუსებისგან, რომლებსაც ისინი ბარბაროსებად თვლიდნენ. დიდი ხნის ცინგის მორჩილების შემდეგ, ჯოსონის სამეფო და კორეელი ინტელექტუალები განაგრძობდნენ მინგის მმართველობის პერიოდის გამოყენებას. მეცნიერებმა 1861 წელი აღნიშნეს, როგორც „ჩონგჭენის 234-ე წელი“.
სილჰაკის გამოჩენა და ჯოსონის აღორძინება
140px|მინი|მარცხნივ|კიმ იუკის პორტრეტი (1570 - 1658), ჯოსონის დინასტიის ადრეული სილჰაკის ფილოსოფოსი 260px|მინი|ჰვასეონგის ციხესიმაგრე სუვონში.
იაპონიისა და მანჯურიის ლაშქრობების შემდეგ ჯოსონმა თითქმის 200 წლიანი მშვიდობა შეინარჩუნა. ჯოსონმა დაინახა სილჰაკის (პრაქტიკული სწავლება) აუცილებლობა. ადრეული სილჰაკის მეცნიერთა ჯგუფი მხარს უჭერდა ყოველმხრივ რეფორმებს სამოქალაქო სამსახურის შემოწმების, ასევე საგადასახადო, საბუნებისმეტყველო და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის გაუმჯობესება. ეს მიზნად ისახავდა ჯოსონის საზოგადოების აღდგენას ორი გამანადგურებელი ლაშქრობების შემდეგ. კიმ იუკის ხელმძღვანელობით, რომელიც მეფე ჰიეონჯონგის მთავარი მინისტრი იყო, გატარებული რეფორმები გამოდგა ძალზედ მომგებიანი, როგორც სახელმწიფო შემოსავლისთვის, ასევე ბევრი გლეხისთვის.
ფრაქციული კონფლიქტი მეტად გაიზარდა მეფე სუკჯონგისა და გიეონგჯონგის მმართველობის პერიოდში, ძირითადად მმართველი ფრაქციის სწრაფ ცვლილებებთან ერთად, რომელიც ცნობილია, როგორც „ჰვანგუკი“ (換局; სიტყვასიტყვით-სახელმწიფოს შიდა საქმიანობის ცვლილებები). ამის საპასუხოდ შემდგი მეფეები იეონგჯო და ჯეონგჯო საყოველთაოდ დევნიდა ტანგპიეონგჩაეკს - პოლიტიკა, რომელიც ინარჩუნებდა ბალანსსა და თანასწორობას ფრაქციებს შორის.
ორი მეფე უძღვებოდა ჯოსონის დინასტიის მეორე აღორძინებას. იეონგჯოს შვილიშვილმა, განათლებულმა მეფე ჯეონგჯომ გაატარა სხვადასხვა რეფორმები მთელი თავისი მმართველობის პერიოდში. მისი რეფორმებიდან საყურადღებოა გიუჯანგ-გაკის აღდგენა, რომელიც წარმოადგენს სამეფო ბიბლიოთეკას, ამ რეფორმით ის მიზნად ისახავდა ჯოსონის კულტურული და პოლიტიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას, ასევე გადაებირებინა ნიჭიერი თანამშრომლები. მეფე სეონგჯო ასევე სათავეში ედგა გაბედულ სოციალურ ინიციატივებს. მან უფლება დართო დაბალი სოციალური სტატუსის მქონე ადამიანებს ჩამდგარიყვნენ მთავრობის სამსახურში, რაც ადრე დაუშვებელი იყო. მეფე ჯეონგჯოს მხარს უჭერდა ბევრი სილჰაკის მეცნიერი, რომელებიც აღიარებდნენ მის სამეფო ძალაუფლებას. მეფე ჯეონგჯოს დროს ასევე გაიზარდა და განვითარდა ჯოსონის პოპულარული კულტურა. ამავე დროს, სილჰაკის მეცნიერთა ჯგუფმა მოუწოდა ინდივიდეს დაფიქრებულიყვნენ ქვეყნის ტრადიციებზე და ცხოვერების სტილზე, მათ წამოიწყეს სწავლება კორეაში, რომელიც მოიცავდა მათ ისტორიას, გეოგრაფიას, ეპიგრაფიკასა და ენას.
მთავრობა კანონიერი ოჯახების ხელში
მეფე სეონგჯოს სიკვდილის შემდეგ, ჯოსონს შეეხო მძიმე შიდა და გარე პრობლემები. „სედოს“ პოლიტიკის (კანონიერი ხელისუფლება) შედეგად ეროვნული კანონის ფონდი და წესრიგი ქვეყნის შიგნით შესუსტდა.
ახალგაზრდა მეფე სუნჯო, მეფე ჯეონგჯოს მემკვიდრე ტახტზე ავიდა 1800 წელს. ჯეონგჯოს გარდაცვალებასთან ერთად მტკიცე პატრიარქატულმა ფრაქციამ გააერთიანა ძალაუფლება დედოფალ დოვაგერ ჯეონგსუნის მმართველობის ქვეშ, რომლის ოჯახს ჰქონდა ძლიერი კავშირები პოლიტიკურ მოღვაწეებთან. მათ დაიწყეს კათოლიკეების დევნა. მაგრამ დედოფალ დოვაგერის გარდაცვალების შემდეგ პოლიტიკური მოღვაწეები თანდათანობით გააძევეს და მომგებიანმა ფრაქციებმა, როგორიც იყო ანდონგ კიმის ოჯახი და კიმ სო-სუნი, დედოფლის მამა, მოიპოვეს ძალაუფლება. თანადათანობით ანდონგ კიმის ოჯახი გახდა სამეფო ტახტის მფლობელი.
გარედან ჯოსონი სულ უფრო ხდებოდა იზოლირებული. მისი მმართველები ცდილობდნენ შეეზღუდათ კონტაქტი უცხო ქვეყნებთან.
დინასტიის დასასრული
160px|მინი|ჰეუნგსეონ დევოვნგუნი
1863 წელს მეფე გოჯონგი ავიდა ტახტზე. მისი მამა რეგენტი ჰეუნგსეონ დევონგუნი მართავდა ქვეყანას, მანამ, სანამ გოჯონგი სრულწლოვანი გახდებოდა. გოჯონგი 1860 წლის შუა რიცხვებში ილოზაციონიზმისა და როგორც მშობლიური, ასევე უცხოელი კათოლიკეების დევნის წინააღმდეგ მთავარი დამცველი პირი გახდა, ასევე პოლიტიკოსი, რომელიც ხელმძღვანელობდა საფრანგეთის აგრესიის ჩახშობას უშუალოდ კორეის წინააღმდეგ 1866 წელს. მისი მმართველობის ადრეული წლები გამოიყენა გიეონგბოკის სასახლის აღსადგენად, რომელიც სატახტო სასახლე იყო. მისი მმართველობის პერიოდში კანონიერი ოჯახების აუტორიტეტი და ძალაუფლება, როგორიც ანდონგ კიმის ოჯახი იყო მკვეთრად შემცირდა. იმისათვის, რომ გათავისუფლებულიყო ანდონგ კიმისა და პუნგიანგ ჩოს ოჯახებისგან მან ხელი შეუწყო ადამიანებს პოლიტიკური პარტიის ან ოჯახის მითითების გარეშე, რათა შეემცირებინა ადამიანების ტვირთი და განემტკიცებინა ერის ეკონომიკის საფუძველი, ასევე გაატარა საგადასახადო რეფორმა. 1871 წელს ამერიკის შეერთებული შტატებისა და კორეის ძალები დაუპირისპირდნენ ერთამენთს შეერთებული შტატების „ქვემეხიანი ნავის“ მცდელობის გამო, რომელიც მოჰყვა გენერალ შერმანის ინციდენტს 1866 წელს.
1873 წელს მეფე გოჯონგმა განაცხადა თავისი პრეტენზია სამეფო ტახტზე. ჰეუნგსეონ დევონგუნის გადადგომის შემდეგ, მომავალმა დედოფალმა მინმა (მოგვიანების იმპერატრიცა მიეონგსეონგი) მოიპოვა ძალაუფლება ტახტზე, მისი ოჯახი კი აიყვანა მღალ სამეფო წოდებაზე.
იაპონიამ მეიძის აღდგენის შემდეგ, დაეუფლა დასავლურ სამხედრო ტექნოლოგიას და აიძულა ჯოსონი ხელი მოეწერა განგჰვას ხელშეკრულებისთვის 1876 წელს, რაც მდგომარეობდა სამი პორტის გახსნაში ვაჭრობისთვის და მიეცა იაპონელებისთვის დამატებითი ტერიტორიები. ჰამილტონის პორტი ოკუპირებული იქნა ბრიტანეთის საზღავო ფლოტის მიერ 1885 წელს. 200px|მინი|მარცხნივ|იმპერატორი [[გოჯონგი]] ბევრ კორეელს ეზიზღებოდა იაპონელები და სხვა უცხოური გავლენა თავიანთ მიწაზე, ასევე ჯოსონის დინასტიის კორუმპირებული დესპოტური მმართველობა. 1881 წელს ბიეოლგიგუნი, თანამედროვე რჩეული სამხედრო ნაწილი ჩამოყალიბდა იაპონელი მწვრთნელების მიერ. სხვა ჯარისკაცების ხელფასები გაიყო და 1882 წელს მოხდა ჯარისკაცების აჯანყება, რომლებიც თავს დაესხნენ იაპონიის ოფიცრებს, დედოფალიც კი იძულებული გახდა თავი შეეფარებინა ქალაქგარეთ. 1894 წელს დონგჰაკის გლეხურმა რევოლუციამ მოიცვა ფერმერების მასობრივი აჯანყება, რომლის ლიდერიც იყო გლეხი ჯეონ ბონგ-ჯუნი, მათ გაანადგურეს ადგილობრივი მმართველი ჯო ბიონგ-გაპი 1894 წლის 11 იანვრის გო-ბუს ბრძოლაში. ბრძოლის შემდეგ ჯოს საკუთრებები დაურიგდათ გლეხებს. მაისში გლეხების არმიამ მიაღწია ჯეონჯუმდე და ჯოსონის მთავრობამ მიმართა ცინგის დინასტიას დამხარებისთვის, რათა აღმოეფხვრათ აჯანყება. ცინგმა გაგზავნა 3000 კაციანი ჯარი და მიაღწია ამბოხებულების დაზავებას, მაგრამ იაპონელები ცინგის ყოფნას საფრთხედ მიიჩნევდნენ, ამიტომ 1894 წლის 8 ივნისს მათ გააგზავნეს 8000 კაციანი ჯარი სეულში სატახტო სასახლის ასაღებად და იაპონური მთავრობის დასაყენებლად. ეს მალევე გადაიზარდა პირველ სინო-იაპონურ ომში (1894–1895) იაპონიასა და ცინგის ჩინეთს შორის, რომელიც მეტწილად კორეის ხელში ჩასაგდებად მიმდინარეობდა.
იმპერატრიცა მიეონგსეონგი (მოხსენებული, როგორც „დედოფალი მინი“ ) შეეცადა მოეგერიებინა იაპონიის ინტერფერენცია კორეაში, ამისთვის განიხილავდა, იმასაც, რომ მხარდაჭერა მიეღო ან რუსეთის იმპერიისგან ან ჩინეთისგან. 1895 წელს იმპერატრიცა მიეონგსეონგი მოკლეს იაპონელმა აგნეტებმა. იაპონელმა მინისტრმა კორეაში, გენერალ-ლეიტენანტმა ვისკოუნტ მიურამ, თითქმის დარწმუნებით, მოაწყო შეთქმულება იმპერატრიცას წინააღმდეგ. იაპონიის აგენეტების ჯგუფმა შეაღწია გიეონგბოკგუნგის სამეფო სასახლეში (სეული), რომელიც იყო იაპონიის კონტროლის ქვეშ და მოკლეს დედოფალი მინი, მისი სხეული კი წაბილწეს სასახლის ჩრდილოეთ ფრთაზე.
ცინგმა აღიარა დამარცხება შიმონოსეკის ხელშეკრულებაში (1895 წლის 17 აპრილი), რომელიც ოფიციალურ გარანტიას იძლეოდა ჩინეთისგან კორეის თავისუფლების. ეს იყო იაპონიის წინ გადადგმული ნაბიჯი კორეაში საოლქო ჰეგემონიის დამყარებისა. ჯოსონის სამეფომ, რომელიც ზეწოლის ქვეშ იყო მასზე უფრო მეტი ძალაუფლების მქონესგან, იგრძნო, რომ საჭიროებდა ეროვნული ერთიანობის განმტკიცებას, ამიტომ აღიარა კორეის იმპერია გვანგმუს რეფორმებთან ერთად 1897 წელს. მეფე გოჯონგმა მიიღო იმპერატორის ტიტული, რათა განემტკიცებინა კორეის დამოუკიდებლობა. გარდა ამისა, სხვა უცხოური ძალები ეძებდნენ სამხედრო ტექნიკას, განსაკუთრებით რუსეთი, რათა მოეგერიებინა იაპონია. ტექნიკურად 1897 წელი აღინიშნება ჯოსონის პერიოდის დასასრულად და იმპერიის ოფიციალური სახელის შეცვლის წლად. მიუხედავად ამისა ჯოსონის დინასტია კვლავ განაგრძობდა მმართველობას, თუმცა შეშფოთებული იყო იაპონიასა და რუსეთისგან.
მანევრებისა და კონტრ-მანევრების რთულ სერიაში, იაპონიამ უკუაგდო რუსული ფლოტი პორტ არტურის ბრძოლაში 1905 წელს. 1904-1905 წლის რუსეთ-იაპონიის ომის ხელშეკრულების, პორტსმოუსის ხელშეკრულებასთან ერთად იაპონიას გზა ხსნილი ჰქონდა, რათა მოეპოვებინა კონტროლი კორეაზე. 1905 წელს ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ, კორეა გახდა იაპონიის პროტექტორატი. პრინცი იტო იყო პირველი კორეის პრეზიდენტ-გენერალი, მიუხედავად ამისა ის მოკლა კორეის დამოუკიდებლობის აქტივისტმა ან ჯუნგ-გეუნმა 1909 წელს ჰარბინის მატარებლის სადგურზე. 1910 წელს იაპონიის იმპერიამ საბოლოოდ მოახდინა კორეის ანექსია.
საზოგადოება
250px|მინი|ჯოსონის პერიოდის სამოქალაქო ბიუროკრატის პორტრეტი ჯოსონის მოსახლეობა საკამათოა. ამ პერიოდში ოჯახების შესახებ მთავრობის ჩანაწერები არასანდოდ ითვლება. ერთი შედარებით ახალი აღრიცხვის თანახმად დინსატიის დასაწყისში 1392 წელს მოსახლეობამ 6 მილიონს მიაღწია, 1750 წელს კი პიკს მიაღწია და 19 მილიონამდე გაიზრადა. 1810 წლიდან 1850 წლამდე მოსახლეობა დაახლოებით 10%-ით შემცირდა და შემდგომ სტაბილურობას მიაღწია. კორეის იმპერიის მთავრობის მიერ XX საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე მედიცინის შემოღებამდე, კორეელი მამაკაცის სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა იყო 24 წელი, ხოლო კორეელი ქალის 26 წელი.
სქოლიო
კატეგორია:კორეის ისტორია კატეგორია:ჯოსონის დინასტია
დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)
საბჭოთა პერიოდი
გასული საუკუნის 70-იან წლებში საქართველოს „ბ“ კლასის ფეხბურთელთა კოლექტივები, ყოველ გაზაფხულზე გამოჩენილი ქართველი ფეხბურთელის, სპორტის დამსახურებული ოსტატის – შოთა შავგულიძის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ტურნირში მონაწილეობდნენ. აღნიშნული გათამაშება სპორტის მოყვარულთა ყურადრების ცენტრში იყო. 1968 წლის ამ ტურნირში წარმატებით იასპარეზა გორის „დილამ,“ რომელმაც საპატიო პრიზის მოპოვება მოახერხა. გადამწყვეტ მატჩში გორელები თბილისში, ლანჩხუთის „გურიას“ შეხვდნენ. მატჩი თბილისის „სინათლის“ სტადიონზე 3 ნოემბერს გაიმართა, სადაც “დილამ” 1:0 გაიმარჯვა.
გორელებმა ასევე წარმატებით იასპარეზეს 1969 წლის სპორტულ სეზონში, სადაც პირველი ადგილი დაიკავეს. ამ გამარჯვებით, დებულების თანახმად, გორის „დილამ“ 1970 წლიდან საკავშირო პირველობაზე „ა“ კლასის მეორე ჯგუფში ასპარეზობის უფლება მოიპოვა.
1976 წელს გორელებმა კვლავ წარმატებით იასპარეზეს შოთა შავგულიძის სახელობის თასის გათამაშებაში, გადამწყვეტი შეხვედრა თბილისში 21 ნოემბერს თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა, სადაც „დილა“ ბათუმის „დინამოს“ შეხვდა. შეხვედრა გორელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 3:0 დასრულდა.
დამოუკიდებლობის პერიოდი
საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, 1990 წლიდან გორის „დილა“ ძირითადად უმაღლეს ლიგაში გამოდიოდა და საშუალო შედეგებს აჩვენებდა. 2004 წელს უმაღლეს ლიგაში მე-6 ადგილი დაიკავა, რის შემდეგაც „დილამ“ უეფა-ს ინტერტოტოს თასზეც ითამაშა. 2008 წელს გუნდი უმაღლესი ლიგიდან პირველ ლიგაში დაქვეითდა და მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ლიგის 2008–09 წლების სეზონზე გუნდმა აღმოსავლეთ ზონაში მე-5 ადგილის დაკავება შეძლო, ფინანსური მიზეზების გამო მაინც დააქვეითეს და 2009–10 წლების სეზონი გუნდმა მეორე ლიგაში გაატარა. მეორე ლიგის აღმოსავლეთ ზონაში „დილამ“ პირველი ადგილი დაიკავა და 2010–11 წლების სეზონიდან პირველ ლიგაში აღზევდა. 2010–2011 წლების სეზონზე კი „დილამ“ პირველ ლიგაში მე-3 ადგილი დაიკავა და ასაღზევებელ პლეი-ოფში თამაშის უფლება მოიპოვა, სადაც „სამტრედია“ დაამარცხა ანგარიშით 2–0 და სამწლიანი პაუზის შემდეგ უმაღლეს ლიგას დაუბრუნდა.
საქართველოს თასზე, გორის „დილას“ კარგი სეზონი ჰქონდა 1997-98 წლებში, ამ წელს გუნდი თასის ნახევარფინალში გავიდა. ასევე ნახევარფინალში იყვნენ 2003-04 წლებში
2012–13 სეზონში „დილამ“ უეფა-ს ევროპა ლიგაზე იასპარეზა და პლეი-ოფამდე გააღწია, სადაც პორტუგალიური „მარიტიმუს“ ბარიერი ვერ გადალახა (0–1, 0–2). მანამდე გორელებმა დანიური „ორჰუსი“ (2–1, 3–1) და კვიპროსული „ანორთოსისი“ (0–1, 3–0) გამოთიშა ასპარეზობას.
2009 წლის მონაცემებით, სულ გორის „დილამ“, უმაღლეს ლიგაში 554 თამაში ჩაატარა, 166 მოიგო, 90 ფრე და 298 წაგება; გაიტანა 618 გოლი და 928 საკუთარ კარში მიიღო. სულ დააგროვა 588 ქულა.
2011–12 წლები გუნდისათვის წარმატებული გამოდგა: „დილამ“ ეროვნული ჩემპიონატი მე-5 პოზიციაზე დაასრულა, ხოლო ისტორიაში პირველად საქართველოს თასი მოიგო.
2014–15 სეზონში გორის დილამ საქართველოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. გუნდმა ჩემპიონატში 64 ქულა დააგროვა, რაც მისი კონკურენტებისთვის მიუწვდომელი აღმოჩნდა და პირველად დაეუფლა ეროვნული ჩემპიონატის თასსა და ოქროს მედლებს. დაჯილდოება შედგა გორში, თენგიზ ბურჯანაძის სახელობის გორის ცენტრალურ სტადიონზე 2015 წლის 22 მაისს. „დილა“ არსებობის მანძილზე პირველად ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო რაუნდში ჩაერთო.
შემადგენლობა 2019
მონაცემები ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრის დახურვის შემდეგ.
მოვიდნენ
* — იჯარით
** — იჯარიდან
წავიდნენ
* — იჯარით
** — იჯარიდან
მიღწევები
შიდა ტურნირები საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:დილა გორი
You Shook Me
„You Shook Me“ — მადი უოტერსის 1962 წლის ბლუზური სიმღერა. მადი უოტერსი მასში სლაიდ-გიტარასთან ერთად უნისონში მღერის. "You Shook Me" იქცა უოტერსის 1960-იანების ერთ-ერთ წარმატებულ ადრეულ სინგლად და შემდგომში შესრულებული იქნა მრავალი სხვა მუსიკოსის მიერ.
ინგლისური როკ-ჯგუფ ლედ ზეპელინის მიერ სიმღერა, ბლუზ-როკის ჟანრში 1969 წელს ჩაიწერა და შეტანილია ალბომში Led Zeppelin.
სქოლიო
კატეგორია:მადი უოტერსის სიმღერები კატეგორია:ლედ ზეპელინის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები კატეგორია:1962 წლის სიმღერები
ნაიჯელ დე იონგი
ნაიჯელ დე იონგი (დ. 30 ნოემბერი, 1984) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, ინგლისის პრემიერ ლიგის კლუბ „მანჩესტერ სიტის“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების დაცვითი ნახევარმცველი.
კარიერა დაიწყო „ამსტერდამის აიაქსის აკადემიაში“ და მთავარ გუნდში მისი დებიუტი შედგა 17 წლის ასაკში. ორი წლის შემდეგ, მისი დებიუტი შედგა ნიდერლანდების ეროვნულ ნაკრებში, როდესაც მისმა გუნდმა მოიპოვა ვერცხლის მდელები 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
აეროპორტი
thumb|[[სან-ფრანცისკოს საერთაშორისო აეროპორტი|სან ფრანცისკოს აეროპორტი]] აეროპორტი — საწარმო, რომელიც ახორციელებს საერთაშორისო საჰაერო გადაყვანა-გადაზიდვების მომსახურებას და უზრუნველყოფილია საბაჟო, სასაზღვრო და სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლით.
თანამედროვე აეროპორტი ტექნიკური თავალსაზრისით, წარმოადგენს საინჟინრო-ტექნიკური მოწყობილობების რთულ კომპლექსს, რომელიც შეიცავს აეროდრომს, სამგზავრო ტერმინალს, რომელიც განკუთვნილია გაფრენამდე და გაფრენის შემდეგი მომსახურებისათვის, სატვირთო ტერმინალი, სამოსამსახურეო ტექნიკური ტერიტორია, აეროდრომის წინა ტერიტორია და სხვა. იურიდიული თვალსაზრისით „აეროპორტი“ განისაზღვრება, როგორც ავიასაწარმო, რომელიც ახორციელებს მგზავრების, ხელბარგის, ტვირთების მიღებას და გაგზავნას და საჰაერო ხომალდების მომსახურებას. სხვა სახელმწიფოების კანონმდებლობაში „აეროპორტის“ განსაზღვრება არ არის მოცემული, თუმცა მასში თვით ეს ტერმინი ზოგჯერ გამოყენებულია. აეროპორტში საერთაშორისო რეისების მგზავრებთან დაკავშირებით ეროვნული წესები ითვალისწინებს საბაჟო-ადმინისტრაციული ფორმალობის დაცვას, რომელსაც წარმოადგენს საბაჟო შემოწმება; სანიტარული-საკარანტინო კონტროლი, საპასპორტო კონტროლი; სპეციალური კონტროლი.
საბაჟო კონტროლი შედგება საბაჟო დეკლარაციის შევსებისაგან და საკუთარი ტვირთის წარმოდგენისაგან საბაჟო დეკლარაციაში და პასპორტის შემოწმება საბაჟო ინსპექტორის მიერ.
სანიტარული-საკარანტინო კონტროლი შედგება პირად შემოწმებისაგან, ჩამოფრენილი და გასაფრენი მგზავრების შემოწმებას (სამედიცინო სერტიფიკატი, რომელიც აუცილებელია ქვეყანაში ტრანზიტის შეტანისათვის). აცრების დამადასტურებელი სერტიფიკატის გარეშე მგზავრი შეიძლება არ დაიშვას გაფრენისთვის.
საპასპორტო კონტროლი გულისხმობს, ჩამოსასვლელი და წამსვლელი ვიზების სინამდვილესთან შემოწმებას და ასევე ტრანზიტული ვიზის არსებობას განსაკუთრებულ შემთხვევაში.
სპეციალური კონტროლი გულისხმობს იმას, რომ მგზავრები გადიან ფრენის უსაფრთხოებისათვის შემოწმებას, რომელიც შედგება მგზავრის ნივთების შემოწმებით, არის თუ არა ფრენისათვის დაშვებული ნივთები საჰაერო ტრანსპორტში. მასში ნაგულისხმევია ცეცხლსასროლი და ცივი იარაღი, საბრძოლო და არაფეთქებადი ხელსაწყოები, საწამლავი, შხამიანი, ფეთქებად საშიში და ა.შ.
ლიტერატურა
*
ტრიოლეტი
ტრიოლეტი (triolet; trio — სამი) — რვატაეპიანი ლექსი, რომელშიც პირველი ტაეპი სამჯერ მეორდება. VIII ტაეპი იმეორებს მეორეს. ტრიოლეტში რითმა ორი სახისაა: I, III, IV, V, VII ტაეპები ერთ რითმას ატარებენ, II, VI და VIII — მეორეს. რითმული წყობა გრაფიკულად ასეთია: abaaabab. ლექსის ყველა მყარ ფორმათა შორის ტრიოლეტი ყველაზე უფრო შეზღუდული ფორმაა და, ამდენად, უფრო გასართობი პოეზიისთვისაა განკუთვნილი. ტრიოლეტი გავრცელებული იყო შუა საუკუნეების ფრანგულ პოეზიაში. საქართველოში ის XX საუკუნის 10-იან წლებში დაამკვიდრეს ვალერიან გაფრინდაშვილმა, პაოლო იაშვილმა, იოსებ გრიშაშვილმა და ალექსანდრე აბაშელმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები კატეგორია:ლირიკული ფორმები
ვიტალი გოძიაცკი
ვიტალი ალექსეევიჩ გოძიაცკი (დ. 29 დეკემბერი, 1936, კიევი) ― უკრაინელი და საბჭოთა კომპოზიტორი, მუსიკალური პედაგოგი, უკრაინის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1996), საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირისა და უკრაინის კომპოზიტორთა ეროვნული კავშირის წევრი, ბორის ლიატოშინსკის პრემიის ლაურეატი (2003).
ბიოგრაფია
ვიტალი გოძიაცკი 1936 წლის 29 დეკემბერს კიევში დაიბადა. დაწყებითი მუსიკალური განათლება ოჯახში მიიღო. სკოლაში სწავლის პარალელურად ფორტეპიანოზე დაკვრასა და მუსიკალურ-თეორიულ საგნებს სწავლობდა. 1956-1961 წლებში სწავლობდა უკრაინის პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის ეროვნულ მუსიკალურ აკადემიაში, ბორის ლიატოშინსკის კლასში.
1970 წელს გოძიაცკი სსრ კავშირის კომპოზიტორთა კავშირიდან გარიცხეს და მისი ნამუშევრების შესრულება ფაქტიურად აკრძალეს.
ვიტალი გოძიაცკი ძირითადად კამერულ-ინსტრუმენტულ ჟანრში მუშაობს. წერს მუსიკას კინოფილმების, მულტფილმებისა და თეატრალური დადგმებისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:უკრაინელი კლასიკური კომპოზიტორები
Neva Left
Neva Left — ამერიკელი რეპერ სნუპ დოგის მეთხუთმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2017 წლი 19 მაისს, ლეიბლებზე Doggystyle Records და Empire. დისკის ჩაწერაში მონაწილეობდა რამდენიმე მიწვეული რეპერიც, მათ შორის — Redman, Method Man და B-Real, ისევე, როგორც სხვები.
შექმნა
ალბომის გამოცემის თარიღები და გარეკანი ცნობილი გახდა 2017 წლის 24 აპრილს. გარეკანი არის მინიშნება სნუპიდ Doggystyle-ის პერიოდზე და იყენებს რეპერის 1992 წლის ფოტოს, გადაღებულს კალიფორნიის შოსე 187-ზე.
პრომოკამპანია
ალბომის პირველი სინგლი, „Mount Kushmore“, Redman-ის, Method Man-ის და B-Real-ის მონაწილეობით, გამოვიდა 2017 წლის 25 აპრილს. აგრეთვე ხელმისაწვდომი გახდა ალბომის წინასწარი შეკვეთა.
კომერციული წარმატება
აშშ-ში გამოსვლისთანავე Neva Left მოხვდა Billboard 200-ის 54-ე პოზიციაზე და პირველ კვირაში გაიყიდა 11 000 ასლის ოდენობით. იგი კვირის ყველაზე გაყიდვადი ალბომების სიაში #13 პოზიციას იკავებდა.
სიმღერების სია
ანოტაციები აღებულია ალბომის ბუკლეტიდან.
სქოლიო
კატეგორია:სნუპ დოგის ალბომები კატეგორია:2017 წლის ალბომები კატეგორია:Doggystyle Records-ის ალბომები
თავზეხელაღებული (მრავალმნიშვნელოვანი)
თავზეხელაღებული შეიძლება აღნიშნავდეს:
მარაბდის ბრძოლა
მარაბდის ბრძოლა — ქართლ-კახეთის ლაშქრის ბრძოლა ყიზილბაშ დაპყრობთა წინააღმდეგ  1625 წლის 1 ივლისს.
სამზადისი
თეიმურაზ I-მა და გიორგი სააკაძემ დიდი სამზადისი ჩაატარეს და 20-ათასიანი არმიით კოჯორ-ტაბახმელის მიდამოებში დაბანაკდნენ. გიორგი სააკაძემ დახმარებისათვის ოსმალეთს მიმართა, მაგრამ უშედეგოდ. ქართველთა ბანაკში იმყოფებოდა სამცხიდან მოსული ათაბაგი მანუჩარ III 300 მებრძოლით. ირანელები აზერბაიჯანის ბეგლარბეგის შაჰ-ბენდე-ხანის ლაშქარს ელოდნენ და ბრძოლის დაწყებას არ ჩქარობდნენ. ქართველთა სარდლობაში კი აზრთა სხვადასხვაობა იყო. გიორგი სააკაძე მოითხოვდა დაეცადათ, სანამ მტერი თვითონ არ გადმოვიდოდა შეტევაზე, რადგან დიდი სიცხის გამო ქართველთა ჯარს, განსაკუთრებით ქვეითებს, მარაბდის დაბალ ველზე ბრძოლა გაუჭირდებოდა, თანაც კოჯორ-ტაბახმელის ვიწროხევებიან მიდამოებში მტერს მთელი გაშლისა და გამოყენების საშუალება არ ექნებოდა. სამხედრო თათბირმა სააკაძის გეგმა უარყო. გადაწყდა ბრძოლა მეორე დღეს, 1625 წლის 1 ივლისს, დაეწყოთ.
ბრძოლა
200px|მინი|მარჯვნივ|ცხრა ძმა ხერხეულიძის მემორიალი მთავარსარდლობა თეიმურაზ I-მა იკისრა. ქართველთა ლაშქარმა ბრძოლა მისთვის უაღრესად ძნელ პირობებში დაიწყო. ამასთან გ. სააკაძე ბრძოლის საერთო ხელმძღვანელობას ჩამოაცილეს. როგორც ჩანს, ირანელთა სარდლობა მოელოდა ქართველთა შეტევას: ყიზილბაშებმა სანგრები ააგეს და ზარბაზნები შემოუწყვეს, ზარბაზნების უკან ოთხ რიგად მეთოფეები განალაგეს. მოწინავე ჯარს ამირგუნა-ხანი სარდლობდა, ცენტრს კი - თვით ისა-ხან ყორჩიბაში. ცენტრის მარცხნივ და მარჯვნივ მრავალრიცხოვანი რაზმები განალაგეს, ქართველთა ლაშქარი ღამით კოჯრის მაღლობებიდან მარაბდის ველისაკენ დაეშვა და განთიადისას მტრის ბანაკისაკენ გაემართა. წინ რჩეული ცხენოსანი რაზმი მიდიოდა. ყიზილბაშთა სანგრებიდან გაჩაღებულმა თოფებისა და ზარბაზანთა ცეცხლმა შეტევა რამდენადმე შეაფერხა, მაგრამ ქართველები არ შედრკნენ, დიდი სისწრაფით შეიჭრნენ მტრის ბანაკში და მეწინავე რაზმები გადათელეს. ამირგუნა-ხანი სასიკვდილოდ დაიჭრა. ქართველთა ლაშქარმა მეთოფეთა რაზმებს დაარტყა და მათი წყობა მოშალა, შემდეგ ცენტრს შეუტია და მტრის რიგებში დიდი არეულობა შეიტანა. თავზარდაცემული მტრის მარცხენა და მარჯვენა ფრთის ჯარები ცენტრს ვერ მიეშველნენ და გაიქცნენ.
ქართველთა გამარჯვება თითქმის გარდაუვალი იყო, მაგრამ ისა-ხანი ბრძოლის ველს არ თმობდა და უკანასკნელ ძალებს იკრებდა. ამ დროს ქართველთა ჯარის ერთმა ნაწილმა ბრძოლა მოგებულად ჩათვალა, ალაბობა დაიწყო და ბრძოლას თავი მიანება, ცხენოსანთა ერთი რაზმი კი ავთანდილ სააკაძისა და დავით ერისთავის მეთაურობით მტრის გაქცეულ ნაწილებს დაედევნა და ბრძოლის ველს გასცილდა. ამან ყიზილბაშთა მდგომარეობა ძალიან შეამსებუქა. მტრის რაზმები კვლავ მოგროვდნენ სარდლის ირგვლივ და ქართველთა ლაშქარს შეუტიეს. ამ დროს ყიზილბაშებს აზერბაიჯანის ბეგლარბეგის შაჰ-ბენდე-ხანის მეთაურობით ახალი ძალებიც მოუვიდათ. ქართველთა ჯარმა მტრის ახალი რაზმების დარტყმას ვეღარ გაუძლო და გატყდა.
ბრძოლის ველი პირველად ცხენოსანმა ჯარმა დატოვა და კოჯრის ვიწროებს მიაშურა. მიტოვებული ქვეითობა, რომელიც გლეხობისაგან შედგებოდა, მძიმე მდგომარეობაში ჩავარდა, მაგრამ იარაღს მაინც არ ყრიდა. გლეხები გუნდ-გუნდად იბრძოდნენ და უკანასკნელ კაცამდე შეაკვდნენ მტერს. ყიზილბაშებსაც დიდი ზიანი მოუვიდათ.
შედეგები
ქართველთა ჯარი დამარცხდა. ბრძოლის ველზე 10 ათასი ქართველი და 14 ათასი ყიზილბაში დაეცა. მარაბდის ბრძოლაში დაიღუპნენ ჯანდიერი, თეიმურაზ მუხრანბატონი, ბაადურ ციციშვილი, ეპისკოპოსები რუსთველი და ხარჭაშნელი, ცხრა ძმა ხერხეულიძე, ცხრა მაჩაბელი, შვიდი ჩოლოყაშვილი და სხვები. განსაკუთრებით დაზარალდა გლეხობა.
მარაბდის ბრძოლაში ქართველთა დამარცხების მიზეზი იყო თავადთა პოლიტიკური სიბეცე-შეზღუდულობა, ფეოდალური ლაშქრის უდისციპლინობა, შეიარაღებაში ჩამორჩენილობა.
დამარცხების მიუხედავად, ქართველებმა მეორე დღეს კოჯრის მიდამოებში განაგრძეს ბრძოლა. 10 დღის შემდეგ მტერმა თბილისი და მისი მიდამოები დაიკავა, მაგრამ შაჰ-აბას I-მა თავის მიზანს - მთლიანად მოეთხარა ქართლ-კახეთი - მაინც ვერ მიაღწია. ქართველები პარტიზანულ ბრძოლებს განაგრძობდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:ირანის ბრძოლები
Myopias chapmani
Myopias chapmani — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Myopias-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
მილნა
მილნა (Мильна) — სომას ტიპის ჩამქრალი ვულკანი კუნძულ სიმუშირზე, კურილის კუნძულებზე. მოქცეულია რუსეთის სახალინის ოლქის ტერიტორიაზე. სიმაღლე 1539 მ. წარმოადგენს კუნძულ სიმუშირის უმაღლეს წერტილს. მოქმედ ვულკან გორიაშაია-სოპკასთან ერთად ქმნის ერთიან მასივს. ბოლო ამოფრქვევა უცნობია.