cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სელამეთ II გირეი
ბიოგრაფია
სელამეთ II-ს ჰქონდა გეგმა შვედეთთან ერთად გაეწია რუსეთის იმპერიისთვის წინააღმდეგობა, მაგრამ სულთანმა ამის უფლება არ მისცა. ხანის ქვეშევრდომების არასანქცირებული ანტირუსული ქმედებებისთვის, სულთანმა სელამეთ II გირეი დაადანაშაულა რუსეთ-ოსმალეთის სამშვიდობო ხელშეკრულების დარღვევაში. 1743 წელს სელამეთ II-ს მაჰმუდ I-ის ბრძანებით ჩამოართვეს ყირიმის ხანის ტიტული. იგი თურქების მიერ დანიშნული პენსიით დასახლდა იამბოლში, სადაც სწავლობდა ღვთისმეტყველებას. 1751 წელს გარდაიცვალა და დაკრძალეს იამბოლის მეჩეთში. მოგვიანებით სელამეთ გირეის ვაჟმა, მაქსუდმა მცირე ხნით შეძლო ხანის ტიტულის მიღება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის ხანები კატეგორია:ყირიმის სახანო კატეგორია:გირეის დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1691 კატეგორია:გარდაცვლილი 1751 კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1676-1681)
რუსეთ-ოსმალეთის ომი — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის 1676-1681 წლებში. გამოწვეული იყო ოსმალეთის აგრესიის გაძლიერებით, რაც მოჰყვა რუსეთთან უკრაინის შეერთებას (1654). 1669 წელს ოსმალეთმა კავშირი დადო დნეპრის მარჯვენა ნაპირის უკრაინის პეტმანთან პ. დოროშენკოსთან. 1674 წელს კაზაკებმა გადააყენეს პეტრე დოროშენკო და დნეპრის მარცხენა ნაპირის უკრაინის ჰეტმანი ივანე სამოილოვიჩი მთელი უკრაინის ჰეტმანად გამოაცხადეს, მაგრამ დოროშენკომ 12-ათასიანი რაზმით ციხესიმაგრე ჩიგირინი აიღო და ოსმალთა ჯარის მოლოდინში იქ დაბანაკდა. 1676 წელს რუსეთ-უკრაინის გაერთიანებულმა ჯარმა ჩიგირინი გაათავისუფლა. დოროშენკო დანებდა. სულთანმა, რომელიც უკრაინას თავის ვასალურ ქვეყნად თვლიდა, ჰეტმანად ოსმალთა ტყვეობაში მყოფი ი. ხმელნიცკი გამოაცხადა და 1677 წლის ივლისში ჩიგირინისაკენ მრავალათასიანი ჯარი დაძრა, მაგრამ ამაოდ. 28 აგვისტოს (7 სექტემბერი) რუსებსა და კაზაკებთან ბრძოლაში ოსმალები დამარცხდნენ. 1678 წლის ივნისში ოსმალთა ჯარი კვლავ შეიჭრა უკრაინაში, ჩიგირინს ალყა შემოარტყა და 11 აგვისტოს (21 აგვისტო) აიღო იგი, მაგრამ შემდგომ წარმატებებს ვერ მიაღწია. 1681 წლის 3 იანვარს (13 იანვარი) ხელი მოაწერეს ბახჩისარაის ხელშეკრულებას, რომლითაც ოსმალებმა ცნეს დნეპრის მარცხენა ნაპირის უკრაინის შეერთება რუსეთთან და საზღვრად მდინარე დნეპრი გამოაცხადეს.
ბედიის მონასტერი
ბედიის მონასტერი — X საუკუნის ქართული მონასტერი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აფხაზეთის არ). 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ისტორია
ისტორიული ცნობების თანახმად, ბედიის კომპლექსი X საუკუნის მიწურულს, დაახლოებით 999 წელს ააგო გაერთიანებული საქართველოს პირველმა მეფემ ბაგრატ III ბაგრატიონმა, შექმნა „საყდრად საეპისკოპოსოდ“, შესწირა მრავალი სოფელი, ეკლესია შეამკო „ყოვლითა სამკაულითა“ და ბოლოს აქვე დაიკრძალა.
ბედიის სამონასტრო კომპლექსი აღმართულია ოჩამჩირიდან 25 კმ-ის დაშორებით. სოფელ ბედიის ცენტრში. იგი ქართული ხუროთმოძღვრების ულამაზესი ნიმუშია. მასში დღეისთვის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი, საეპისკოპოსო პალატა და სამრეკლოს ნაწილი შედის.
სამონასტრო კომპლექსის მთავარ ნაგებობას წარმოადგენს ეზოს ცენტრში აგებული ბედიის ღმრთისმშობლის სახელობის ტაძარი, მისგან დასავლეთით შერჩენილია ბედიელ მიტროპოლიტთა ორსართულიანი სასახლე.
ტაძარი მნიშვნელოვნად გადაკეთებულია XIII-XIV საუკუნეთა მიჯნისა და XV საუკუნეში. სამრეკლო XII-XIV საუკუნეების ნაგებობას წარმოადგენს, ხოლო საეპისკოპოსო პალატა აშენდა XV საუკუნეში ბედიელი მიტროპოლიტის — ანტონ ჟუანისძე-ს მიერ. ტაძრის ინტერიერში შემორჩენილია ფრესკული მხატვრობის სამი ფენა, რომელიც X-XI, XIII-XIV და XVI-XVII საკუნეებით თარიღდება.
ბედიის საეპისკოპოსო საუკუნეების განმავლობაში შუა საუკუნეების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საეკლესიო და კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრს წარმოადგენდა.
დავით აღმაშენებელმა საქართველოსა და ქართული ეკლესიის ერთიანობის სიმბოლოდ ბედიელ მთავარეპისკოპოსს სვიმეონს ბედიელ-ალავერდელის საპატიო წოდება მიანიჭა, რითაც აღმოსავლეთ-ქართული და დასავლეთ-ქართული უძლიერესი სალოცავების ერთიანობას გაუსვა ხაზი.
მთავარეპისკოპოსმა ანტონ ჟუანისძემ ბედიის სამონასტრო კომპლექსში შექმნა წიგნთსაცავი, სადაც მიმდინარეობდა ძველ ხელნაწერთა განახლება-რესტავრაცია, საღვთისმეტყველო წიგნების თარგმნა და წიგნსაცავის შევსება ახალი ხელნაწერებით. ბედიის მონასტერში დასაფლავებულია გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფე ბაგრატ III და დედამისი — დედოფალი გურანდუხტი.
დღევანდელი მდგომარეობა
2010 წლის 18 აგვისტოს ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-მა 9 საათიანის „კურიერი“-ს პირველივე სიუჟეტი მიუძღვნა ბედიის მონასტრის დღევანდელ მდგომარეობას. ტელეკომპანიის თქმით, მონასტერში დაწყებულია „სარესტავრაციო სამუშაოები“, რომელიც ძეგლისთვის შესაძლოა, სავალალო აღმოჩნდეს. აფხაზეთის ტელევიზიით – „Абаза“, გადაცემული ვიდეო-კადრებიდან ჩანს, რომ გადაღებილია მონასტრის კედლები და ისტორიული ფრესკები – ბაგრატ III-ს გამოსახულება. ტელეკომენტატორის სიტყვებით, ეს ფაქტი სეპარატისტების მხრიდან ბედიაში ქართული კვალის წაშლას ემსახურება. კადრებიდან ისიც ჩანს, თუ როგორ აკურთხებს ტაძარში სეპარატისტების ცეცხლსასროლ იარაღს უკანონო „აფხაზეთის ეკლესიის“ თვითგამოცხადებული მეთაური ბესარიონ აპლია, დე-ფაქტო პრემიერ-მინისტრ სერგეი შამბას თანდასწრებით. შამბა იქვე მიცემულ ინტერვიუში ამბობს: „ჩვენი ამოცანა ამ მონასტრის აღდგენაა და ეს უბრალო საქმე არ არის, მაგრამ ჩვენი მოვალეობაა. მადლობა მინდა ვუთხრა იმ ადამიანებს, ვინც ამ მონასტერს „ბარბაროსებისგან“ (ე. ი. ქართველებისგან) იცავდა“.
აღნიშნულთან დაკავშირებით საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოში სპეციალისტები განმარტავენ, რომ არასწორი რესტავრაცია ტაძრის უნიკალურ სახეს, უნიკალურ ორნამენტებსა და კედლებზე ჯერ კიდევ შემორჩენილ ფრესკებს გაანადგურებს. უძრავ ძეგლთა ატრიბუციის სამსახურის უფროსი, გიორგი გაგოშიძე თვლის, რომ ე. წ. „რესტავრაცია“ არის იარაღი იმ ქართული კვალის წასაშლელად, რომელიც მძლავრად ჩანს ამ ბრწყინვალე ქართულ ძეგლზე. მისივე თქმით, აღნიშნული „რესტავრაცია“ გამოიწვევს სრულიად შეუქცევად პროცესებს.
კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოში ასევე ყურადღება გაამახვილეს ვენის კონვენციის დარღვევაზე. ამ საერთაშორისო დოკუმენტის მიხედვით, ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მდებარე ისტორიული და კულტურული ძეგლები ხელშეუხებელია. სპეციალისტები ტაძრის აღდგენის პროცესში ქართველი რესტავრატორების ჩართვას ითხოვენ.
საქართველოს კულტურის სამინისტროში საოკუპაციო რეჟიმის მიერ ბედიის მონასტრის აღდგენას ისტორიული ძეგლის მითვისების მცდელობად აფასებენ. ძეგლის აღდგენა კოლოსალურ თანხებს ითხოვს და არასწორი რესტავრაცია მას უფრო მეტ ზიანს მოუტანს, რადგან მათ არც შესაბამისი ფინანსები გააჩნიათ. კულტურის მინისტრის მოადგილემ, დავით ცხადაძემ ბედიის ამჟამინდელი მდგომარეობა შეაფასა, როგორც სავალალო.
2011 წლის ოქტომბერში მედიის გავრცელებული ინფორმაციით, ილორის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძრის შემდეგ რუსული რესტავრაცია ბედიის მონასტერსაც ემუქრება. სარესტავრაციო სამუშაოებს ქალაქ ვლადიმირიდან კომპანი „Тектоник“ ჩაატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:ბედიის მონასტერი
Yurlunggur
Yurlunggur — გველების ნამარხი გვარი Madtsoiidae ოჯახისა. გვარი წარმოადგენდა ავსტრალიის უნიკალური მეგაფაუნის ერთ-ერთ ნაწილს და შეიცავდა ერთადერთ სახეობას Yurlunggur camfieldensis , რომელიც არსებობდა მიოცენიდან - ოლიგოცენამდე. მისგან განსხვავებით Madtsoiidae ოჯახის წარმომადგენელი Wonambi naracoortensis ავსტრალიის ტერიტორიაზე ბინადრობდა პლეისტოცენშიც კი. გვარის სახელწოდება მომდინარეობს არნემ-ლენდის ხალხის მითოლოგიური ე.წ. ცისარტყელას გველიდან.
დიდი ზომის გველი იყო, სიგრძეში 6 მეტრს, სიგანეში კი 300 მმ. აღწევდა. ამ ზომებით იგი ვარანებს უფრო ემსგავსება, ვიდრე პატარა, მთხრელ ხვლიკებს, რომლებიც თანდათანობით უკიდურო გველებად გარდაიქმნენ. თითქმის სრულყოფილი ნაშთი აღმოჩენილი იქნა რბილ კირქვაში რივერსლეიჯში, კუინზლენდის ჩრდილო-დასავლეთით.
სახეობის ტიპური ადგილმდებარეობაა ბულოკ კრიკი, ავსტრალია.
სქოლიო
კატეგორია:ნამარხი გველები
პალეოლითი
300პქ|მინი|გლიპტოდონზე ნადირობის სცენა, დამახასიათებელი იყო პალეოლითის ხანისთვის. პალეოლითი (παλαιός პალეო... — ძველი და ...ლითი — ქვა; ძველი ქვის ხანა) — ქვის ხანის ყველაზე ხანგრძლივი და ადრეული პერიოდი. ქვის ხანის დაყოფა პალეოლითად და ნეოლითად ეკუთვნის ინგლისელ არქეოლოგსა და ეთნოგრაფს ჯონ ლებოკს (ტერმინი შემოღებულია 1865). პალეოლითის დასაწყისია უძველესი განათხარი ადამიანების (ჰომო გაბილისი, პითეკანთროპი) არსებობის ხანა და გეოლოგიურად პლეისტოცენის ადრინდელ საფეხურს შეესაბამება. ამ დროის კლიმატური პირობები, მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა დღევანდელობისაგან. პალეოლითის ადამიანის ძირითადი იარაღი იყო ქვის ცული. საჩეხი, წვეტანა, საფხეკი, საჭრისი, დანა და სხვა იარაღები. ამზადებდნენ ხისა და ძვლის იარაღსაც. მეურნეობა მიმთვისებლური იყო, მისდევდნენ შემგროვებლობას, ნადირობასა და თევზჭერას. შუა პალეოლითში (მუსტიეს ეპოქა, ნეანდერტალელი ადამიანი) ჩნდება რელიგიის წარმოდგენები, ისახება ხელოვნური ასდრესი ფორმები. პალეოლითი იწყება დაახლოებით 2–2,5 მლნ. წლის წინ (ოლდოვაის კულტურა, აღმოსავლეთი აფრიკა).
პალეოლითში გამოიყოფა 3 საფეხური — ქვედა (ადრინდელი), შუა (მუსიეს ეპოქა) და ზედა (გვიანდელი).
საქართველოში პალეოლითური კულტურის არსებობა პირველად დადასტურებული იყო 1914 წელს საკაჟიას მღვიმეში. პალეოლითის მეცნიერულ შესწავლას ჩვენში საფუძველი ჩაეყარა XX საუკუნის პირველი მეოთხედიდან. 1926 წელს პროფ. გ. ნიორაძემ აღმოაჩინა და მაღალ მეცნიერულ დონეზე შეისწავლა დევისხვრელის მღვიმე. დღეისათვის საქართველოში პალეოლითის გავრცელების 6 ძირითადი რეგიონი გამოიყოფა:
საქართველოში 400-ზე მეტი პალეოლითური ძეგლია, მათ შორის 70-ზე მეტი აშელის ხანისაა (3 მღვიმური და 1 ღია ტიპის სტრატიფიცირებული), 200-ზე მეტი — მუსტიესი (20 ძეგლი მღვიმური, დაახლოებით 130 ზედა პალეოლითისა და მეზოლითის ხანის). მე-3 და მე-5 რეგოინებისათვის განსაკუთრებით დამახასიათებელია ორმხრივი დამუშავების ტექნიკით ნაკეთები იარაღი (ხელცულები, საჩეხები და სხვა).
შუა პალეოლითში იარაღის დამუშავებითა და ტიპობრივი და შედგენილობით 4 ლოკალური ჯგუფი გამოიყოფა:
საქართველოს ზედაპალეოლითური კულტურული ძეგლები ერთიანდება 3 დიდ ქრონოლოგიურ ჯგუფში:
მეზოლითური ხანის ძეგლები ცალკე IV ჯგუფს ქმნიან. საქართველოს ზედა პალიოლითური და მეზოლითური კულტურებისათვის ზოგადი დამახასიათებელი ნიშნებია: სხვადასხვა ქრონოლოგიურ ჯგუფში შემავალი ქვის ძირითადი ნაწარმის ურთიერთსიახლოვე და მსგავსება; ჯგუფებს შორის მკვეთრი ქრონოლოგიური და კულტურული გამოიჯნულობის (ორიანიაკი, სოლუტრე, მადლენი) არარსებობა; მიკროლითური ტექნიკური და მიკროლითური გეომეტრიული მოყვანილობის იარაღის ადრე გამოჩენა და გვიანობამდე შემორჩენა; რქისა და ძვლის ნაკეთობათა ერთგვაროვნება; ე. წ. სოლუტურული კულტურის არარსებობა და მცირე ხელოვნური ნიმუშების ნაკლები რაოდენობა.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული პერიოდები კატეგორია:არქეოლოგიური პერიოდები კატეგორია:ქვის ხანა კატეგორია:პალეოლითი კატეგორია:ბერძნული სიტყვები
კასტელიანოს-დე-საპარდიელი
კასტელიანოს-დე-საპარდიელი (Castellanos de Zapardiel) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12 კმ². მოსახლეობა — 94 კაცი (2021 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ნადიბანი
ნადიბანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კარლოს პრიო სოკარასი
კარლოს პრიო სოკარასი (Carlos Prío Socarrás; დ. 14 ივლისი, 1903, ბაია-ონდა, კუბა — გ. 5 აპრილი, 1977, მაიამი, აშშ) —  კუბელი პოლიტიკოსი. კუბის პრეზიდენტი 1948-1952 წწ. მისი ხელისუფლება არჩევნებამდე რამდენიმე თვით ადრე დაამხო ფულხენსიო ბატისტამ სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. 1945-1947 წწ. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კორკის საგრაფო
კორკი (Cork, Corcaigh) — ტრადიციული საგრაფო ირლანდიის სამხრეთით. შედის მანსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — კორკი. მოსახლეობა — 519,032 ადამიანი (2011 წლის აღწერის მონაცემები; 1-ი ადგილი საგრაფოებს შორის).
სქოლიო
* კატეგორია:ირლანდიის საგრაფოები
ავსტრია 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ 1964 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბორი (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ომარ ფხაკაძე
{{ინფოდაფა სპორტსმენი „ველოსპორტის ვეფხვი“ „სამხრეთული გაელვება“ {{დროშა|საქართველო|1990}} გურამ ჯოხაძე {{MedalCountry|{{დროშანიშანი|სსრკ}} საბჭოთა კავშირი}} {{MedalSport|ველოსპორტი}} {{მედალიშეჯიბრი|ოლიმპიადა}} {{ბრინჯაოს მედალი |მიუნხენი 1972 | სპრინტი}} {{მედალიშეჯიბრი |მსოფლიო ჩემპიონატი}} {{ოქროს მედალი |სან-სებასტიანი 1965 | სპრინტი}} {{ბრინჯაოს მედალი |ფრანკფურტი 1966 | სპრინტი}} {{ვერცხლის მედალი |ბრნო 1969 | სპრინტი}} }} ომარ ფხაკაძე (დ. 12 აგვისტო, 1944, ქუთაისი — გ. 21 მაისი, 1993, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, ველომრბოლი (ტრეკი, სპრინტი). პირველი საბჭოთა მსოფლიო ჩემპიონი სპრინტში და პირველი საბჭოთა ველომრბოლი, რომელმაც სატრეკო ველორბოლაში ოლიმპიური მედალი მოიპოვა. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1965).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1944 წლის 12 აგვისტოს ქუთაისში. საგზატკეცილო ველორბოლაში ვარჯიში 15 წლის ასაკში მწვრთნელ ჯონდო მეფისაშვილის ხელმძღვანელობით დაიწყო. სკოლის მოსწავლეებს შორის საგზატკეცილო ველორბოლაში საქართველოს თასის გათამაშებაში გამარჯვებით მწვრთნელ გურამ ჯოხაძის ყურადღება მიიპყრო, რომელმაც მას თბილისში გადასვლა და საგზატკეცილოდან სატრეკო ველორბოლაზე გადართვა ურჩია.
პირველ დიდ წარმატებას ომარ ფხაკაძემ საბჭოთა კავშირის ხალხთა III სპარტაკიადაზე მიაღწია, როდესაც მოსკოვისა და ტულის სახელმოხვეჭილ სპრინტერებთან ჭიდილში გაიმარჯვა და ოქროს მედალი მოიპოვა.
მომდევნო წლებში ომარ ფხაკაძემ კიდევ უფრო დიდ სარბიელზე მიაღწია წარმატებებს, — გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი (1965), ვერცხლის (1969) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1966), XX ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (1972, მიუნხენი), იყო XVIII და XIX ოლიმპიადების მონაწილე (1964, ტოკიო — მეოთხედფინალი; 1968, მეხიკო — IV ადგილი).
საბჭოთა კავშირის ათგზის ჩემპიონი (1963, 1964, 1966–1973), ორგზის მეორე (1965, 1967) და მესამე (1968) პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის თასის ოთხგზის მფლობელი (1963–1965, 1969), გდრ-ის, კოპენჰაგენის, ამსტერდამის, ტულის საერთაშორისო ტურნირებში გამარჯვებული. მსოფლიოს ორგზის რეკორდსმენი: ჰიტი 200 მ სვლით - 10,69 წმ და 10,61 წმ (1967).
საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1965). საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს სპრინტერთა ნაკრები გუნდების მწვრთნელი (1974–1993). საქართველოს ველოსპორტის ფედერაციის პრეზიდენტი (1986–1993).
მისი სახელი მინიჭებული აქვს თბილისის ცენტრალურ ველოდრომს. გადაღებულია გიორგი შენგელაიას ქართულ მხატვრულ ფილმში „ხარება და გოგია“, რომელშიც ასრულებს ერთ-ერთი მთავარი გმირის — ხარებას როლს.
საინტერესო ფაქტები
1970 წელს საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ფედერაციამ მოაწყო ტრადიციული საახალწლო ანკეტა რესპუბლიკის ათი საუკეთესო სპორტსმენის გამოსავლენად. გამოკითხვის შედეგად ომარ ფხაკაძე საქართველოს მეექვსე საუკეთესო სპორტსმენად დასახელდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ველომრბოლელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
მანსუმ იბრაჰიმოვი
მანსუმ ისრაფილ-ოღლუ იბრაჰიმოვი (Mənsum İsrafil oğlu İbrahimov; დ. 1 ოქტომბერი, 1960, იმამყულუბეილი, აღდამის რაიონი) — აზერბაიჯანის სახალხო მომღერალი, ჰანენდე, მუღამების შემსრულებელი, თეატრისა და კინოს არტისტი, რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (1998), აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2005).
1982–1987 წლებში სწავლობდა ბაქოს მუსიკალურ ტექნიკუმში. 1993 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
მუღამის განვითარებასა და ახალ ჰანენდეთა აღზრდაში თავისი წვლილი შეიტანა. ცნობილი თეატრალური როლებს შორისაა — მეჯნუნი სპექტაკლში „ლეილა და მეჯნუნი“ (ბაქო, მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრი).
2002 წლიდან გადაღებულია 4 კინო- და ტელეფილმში. „მუღამის“ სატელევიზიო მუსიკალური კონკურსების ჟიურის წევრი (2005, 2007).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები კატეგორია:ტენორები კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
ჟანივრი
ჟანივრი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში, წყალსაყრის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დატუ-პიანგი
დატუ-პიანგი (ოფიციალურად დატუ-პიანგის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Datu Piang) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 380 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის. წარსულში მუნიციპალიტეტს დულავანი ეწოდებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მაგინდანაოს მუნიციპალიტეტები
სისლა (ესპანეთი)
სისლა (Cisla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,31 კმ². მოსახლეობა — 104 კაცი (2021 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ფელგეირაში
ფელგეირაში (Felgueiras) — ქალაქი პორტუგალიაში. მდებარეობს ფელგეირაშის მუნიციპალიტეტში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 15100 კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ერისი (მითოლოგია)
ერისი (Έρις — „ბრძოლა, შერკინება, ჩხუბი“) — ბერძნულ მითოლოგიაში უთანხმოების ქალღმერთი, ნიქტის ქალიშვილი, ქაოსის შვილიშვილი.
მიუხედავად იმისა, რომ ერიდას გაჩენელია შიმშილი, გლოვა, ქიშპი, მკვლელობა, უთანხმოება, უკანონობა, მისი შექმნილია შრომაც. ამგვარად ერისს ორი სახე აქვს, ერთი ომსა და უთანხმოებას ბადებს და ხალხს ძულს, მეორე კი — ხალხისთვის სასარგებლოა და აიძულებს მათ შრომაში შეეჯიბრონ ერთმანეთს.
მისი ანალოგი რომაულ მითოლოგიაში დისკორდიაა.
ერისის სახელი ჰქვია მზის სისტემის ერთ-ერთ ჯუჯა პლანეტას - ერისი.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ბერძნული ქალღმერთები კატეგორია:ომის ქალღმერთები
კორნელის უნივერსიტეტი
კორნელის უნივერსიტეტი — ამერიკის კვლევითი უნივერსიტეტი ითაკაში, ნიუ იორკი (შტატი). აივი ლიგის უნივერსიტეტთა შორის ყველაზე ახალგაზრდა, იგი ეზრა კორნელმა და ენდრიუ დიკსონ უაითმა დააფუძნეს 1865 წელს. ეზრა ასევე ვესტერნ იუნიონ ტელეგრაფ კომპანის ერთ-ერთი დამფუძნებელთაგანი იყო. 412 თავდაპირველი სტუდენტით, უნივერსიტეტის გახსნის დღის ცერემონია შედგა 1868 წლის 7 ოქტომბერს. ამჟამად კი ბაკალავრიატის ხარისხზე ჩარიცხულ სტუდენტთა რიცხვი 13.500-ს აღემატება, რაც აივი ლიგის უნივერსიტეტთა შორის უდიდესია. სამაგისტრო და პროფესიულ სტუდენტთა ჩათვლით ითაკაში და სამედიცინო სტუდენტებით ქალაქ ნიუ იორკის კამპუსზე სტუდენტთა საერთო რაოდენობა 20.300-ს აღემატება, რაც დაახლოებით ყველა დანარჩენ აივი ლიგის ინსტიტუტებში ჩარიცხულთა საერთო რაოდენობის ტოლია.
2015 წელს კორნელი Central Washington University Rankings-ის მიხედვით მსოფლიოში მეათე იყო(მერვე შტატებში), QS World University Rankings-მა მას მეჩვიდმეტე ადგილი მიანიჭა , Times Higher Education World University Rankings-მა კი მეთვრამეტე. ამავე წელს Academic Ranking of World Universities-ის კვლევის მიხედვით კორნელი მეცამეტე იყო მსოფლიოს მასშტაბით.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები კატეგორია:ნიუ-იორკი (შტატი)
Open Road (ალბომი)
Open Road — ბრიტანელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ გერი ბარლოუს სადებიუტო სოლო-ალბომი. იგი გამოიცა 1997 წლის 26 მაისს, ლეიბლებზე BMG და RCA. ეს არის გერის პირველი დისკი, ჩაწერილი ჯგუფიდან Take That წასვლის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:გერი ბარლოუს ალბომები კატეგორია:1997 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:BMG-ის ალბომები
ვეჩესლოვო
ვეჩესლოვო (Вечеслово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ნიკოლსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 17 ადამიანს შეადგენდა.
კავკასიური ცარცის წრე
„კავკასიური ცარცის წრე“ (Der Kaukasische Kreidekreis) — 1944 წელს ბერტოლტ ბრეხტის მიერ შექმნილი ეპიკური პიესა, სადაც მოთხრობილია გოგონაზე, რომელიც მოიტაცებს ბავშვს და ბავშვისთვის ნამდვილ მშობლებზე უკეთეს დედად იქცევა.
პიესა ბრეხტმა შეერთებულ შტატებში ყოფნისას დაწერა. პიესა ინგლისურ ენაზე თარგმნა მისმა მეგობარმა და თაყვანისმცემელმა ერიკ ბენტლიმ და მსოფლიო პრემიერა, სტუდენტური დადგმის სახით, მინესოტაში, კარლტონის კოლეჯში 1948 წელს შედგა. პროფესიულ სცენაზე კი ფილადელფიაში, ჰეჯგროუს თეატრის სცენაზე განხორციელდა ბენტლის რეჟისორობით. გერმანული პრემიერა 1954 წელს, შიფბაუერდამის თეატრში, ბერლინში შედგა. „კავკასიური ცარცის წრე“ ბრეხტის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პიესად ითვლება და გერმანულ პიესებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია.
საქართველოში პიესა პირველად რუსთაველის თეატრში დაიდგა 1975 წელს, რეჟისორი: რობერტ სტურუა. აზდაკის როლს ასრულებდა რამაზ ჩხიკვაძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერტოლდ ბრეხტის პიესები კატეგორია:გერმანული პიესები
სან-ხოსე-დე-ბუანი
სან-ხოსე-დე-ბუანი (ოფიციალურად სან-ხოსე-დე-ბუანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa San Jose de Buan; Bayan ng San Jose de Buan) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 767 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამარის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
სულთან აჰმედის მეჩეთი
thumb|350px|სულთან აჰმედის მეჩეთი thumb|350px|მეჩეთის თაღები thumb|350px|მეჩეთი ღამით სულთან აჰმედის მეჩეთი, ასევე ცისფერი მეჩეთი (Sultanahmet Camii) — მდებარეობს სტამბოლში, თურქეთში. საყოველთაოდ აღიარებული, როგორც ისლამური არქიტექტურის განუმეორებელი ქმნილება. მეჩეთს ლურჯი დაერქვა მისი ინტერიერის ლურჯი ფილების გამო.
ისტორია
მეჩეთი შენდებოდა 1609–1616 წლებში სულთან აჰმედ I-ის ბრძანებით, რომლის სახელსაც ის ამჟამად ატარებს. სულთანი დაკრძალულია მეჩეთის აკლდამაში. მეჩეთი სტამბოლის უძველეს რაიონში მდებარეობს, რაც 1453 წლამდე კონსტანტინოპოლის, ბიზანტიის იმპერიის დედაქალაქის, ცენტრს წარმოადგენდა. მის გვერდით მდებარეობს უძველესი იპოდრომი, ხოლო მოშორებით აია-სოფია, ყოფილი ქრისტიანული ტაძარი, რომელიც ამჟამად მუზეუმად არის გადაკეთებული.
მეჩეთთან სიახლოვეს მდებარეობს თოფქაფის სასახლე, ოსმალეთის სულთნების რეზიდენცია 1853 წლამდე, და ასევე ბოსფორის სანაპიროც. ზღვიდან ამ მეჩეთის გუმბათები და მინარეთები ქალაქის ძველი უბნის პანორამის მთავარი ნაწილია, რაც მშენებელთა ჩანაფიქრი იყო.
მეჩეთის მდებარეობა ჰაგია სოფიას პირდაპირ წინასწარ განზრახული იყო, იმის დემონსტრაციისთვის, რომ ოსმალურ და ისლამურ არქიტექტორებს და მშენებლებს შეეძლოთ მათი ქრისტიანი წინამორბედების ქმნილებებთან პაექრობა. თუმცა არქიტექტორმა ვერ მოახერხა ჰაგია სოფიაზე უფრო დიდი გუმბათის შექმნა, ნაცვლად მან მეჩეთს დიდებული იერი მისი მინარეთების, ნახევარგუმბათებისა და გუმბათების უზადო პროპორციებით შესძინა. მიუხედავად ამისა, ნაგებობამ ჰაგია სოფიას ზომაში ვერ გაუსწრო, რამაც დიდად განარისხა სულთანი აჰმედი. შედეგად, ეს ორი ნაგებობა უნიკალურ ისტორიულ და არქიტექტურულ ანსამბლს ქმნის.
სულთან აჰმედ I–ის ბრძანებით მეჩეთი იზნიქში წარმოებული 210 000 ფილით იქნა შემკული. ეს უზარმაზარი წარმოება მხოლოდ მას შემდეგ გახდა შესაძლებელი, რაც სულთანმა მეჩეთის მშენებლობის დასრულებამდე იზნიქის სახელოსნოებს სპეციალური დეკრეტით სხვა შეკვეთების მიღება აუკრძალა. შთამბეჭდავია უპირველეს ყოვლისა თავად ფილების დეკორი, ყვავილოვანი ორნამენტების წალკოტი – მოყვავილე ვარდებით, ტიტებით, მიხაკებით. ფერთა გამაში უმეტესწილად ნათელი მწვანე და ლურჯი ტონები სჭარბობს. გასაკვირი არცაა, რომ სულთან აჰმედის მეჩეთი ევროპაში სწორედ ცისფერი მეჩეთის სახელითაა ცნობილი. სარკმელების უმეტესობა სწორედ საუცხოო ლურჯ ტონებში ციალებს. სარკმელების ზემო ნაწილები უმეტესად ნაზი ვარდისფერითაა გაფორმებული.
სულთან აჰმედის არქიტექტორს, სედეფჰარ მეჰმეტ აღას, ნაბრძანები ჰქონდა არ დაეზოგა სახსრები, რათა შექმნილიყო ყველაზე დიადი და მშვენიერი ისლამური სალოცავი მსოფლიოში. მეჩეთის ძირითადი ნაგებობა თითქმის კუბის ფორმისაა (53x51 მ). ისევე როგორც ყველა მეჩეთი, ის განლაგებულია იმგვარად, რომ როცა მლოცველები სალას (ისლამურ ლოცვას) ასრულებენ, მათ პირი მექასკენ აქვთ.
ქერცლფრთიანები
ქერცლფრთიანები, პეპლები (Lepidoptera < λεπίς და ) — მწერების მრავალრიცხოვანი რიგი (140000-ზე მეტი სახეობა). აქვთ 2 წყვილი ფრთა, რომლებიც მთლიანად ან ნაწილობრივ დაფარულია ქერცლით, მწუწნავი პირის აპარატი (ხორთუმი). სხეული დაფარულია ბეწვით ან ქერცლით. ახასიათებთ სრული გარდაქმნა. მატლს — მუხლუხოს აქვს მღრღნელი ტიპის პირის აპარატი. ჭუპრის სტადია მკვეთრად არის გამოხატული. ქერცლფრთიანები სხვადასხვა ზომისანი არიან. ყველაზე დიდია სამხრეთ ამერიკული ხვატარი [Erebius (Thysania) agripanal], რომლის ფრთების შლილი 30 სმ აღწევს. საქართველოში ყველაზე დიდია ფარშავანგთვალასებრნი (Attacidae — 12-14 სმ) და ბრამეასებრნი (Brahmaedidae — 9-10 სმ). არსებობენ ციცქნა ფორმებიც (ციცქნა ჩრჩილისებრნი — Stigmellidae), რომელთა ფრთების შლილი 3 მმ-ს აღწევს.
ქერცლფრთიანებს ახასიათებს მკვეთრი შეფერილობა და მოხატულობა. ამას ორმაგი ბიოლოგიური მნიშვნელობა აქვს — ურთიერთშეცნობისა (დღის პეპლებისათვის) და დამცველობითი. ქერცლფრთიანები მიმიკრიისა და მიმეტიზმის საუკეთესო მაგალითს იძლევიან. უმრავლესობა ღამის ან ბინდის მწერია, გამონაკლისია დღის პეპლები და ზოგიერთი სხვა ჯგუფის წარმომადგენლები. იკვებებიან ყვავილების ნექტრით, მცენარეთა გამონაჟურით, დამპალი ხილის წვენით. ზოგიერთი (ბუდოსნები, პარკხვევიასებრნი, ქოჩორები) ზრდასრულობის ასაკში აღარ იკვებება და ჯერ კიდევ მატლის სტადიაში დაგროვილი ცხიმოვანი ქსოვილების ხარჯზე ცხოვრობს. ქერცლფრთიანებს გააჩნია ე. წ. ხორთუმი, რომელიც შედგება ღარივისებრი, ძლიერ გამოწეული და მილივით შეკავშირებული გარეთა ლაპოტებისაგან, რომელშიც შეიწოვება საკვები. პირის დანარჩენი ნაწილებისაგან შენარჩუნებული აქვთ ქვედა ტუჩის წყვილი საცეცი. ზოგჯერ ხორთუმი განუვითარებელია და არ გამოიყენება საკვების მისაღებად (პარკხვევიასებრნი, აბრეშუმხვევიასებრნი, ფარშავანგთვალასებრნი), ან სრულიად გამქრალია (წმინდადმახვიარასებრნი). გამონაკლისია კბილანებიანი ჩრჩილები, რომლებსაც შენარჩუნებული აქვთ მღრღნელი ტიპის პირის აპარატი და იკვებებიან მცენარის მტვერით. თავის ორივე მხარეზე განლაგებულია დიდი, რთული თვალები. ახასიათებთ მოზაიკური მხედველობა. ზოგს აქვს მარტივი თვალებიც. ყნოსვის ორგანოები (სენსილები) დიდი რაოდენობითაა განლაგებული ულვაშებზე. მამლებს, რომლებიც სუნით ეძებენ დედლებს (ფარშავანგთვალასებრნი, ტალღურასებრნი, ბუდოსნები), ულვაშები ძლიერ აქვთ განვითარებული. გემოვნების ორგანო (ჰემორეცეპტორები) განლაგებულია არა მარტო პირის აპარატის ნაწილებზე, არამედ ნაწილობრივ თათებზეც. სმენის ორგანო ჯერჯერობით მხოლოდ ღამის პეპლების უმაღლეს ჯგუფშია დადგენილი. იგი მდებარეობს უკანა მკერდის ნაწილში (ხვატრისებრნი, ქოჩორები), ან მუცლის დასაწყისში (მზომელასებრნი, ალურასებრნი). ამ ორგანოს უნარი აქვს მიიღოს მაღალი სიხშირის (15-18 კჰც) ულტრაბგერის ექოლოკაციური სიგნალები (მაგალითად ღამურასი) და თავი დაიცვას მტრისაგან.
ინგლისის თასი 1872-1873
ინგლისის თასი 1872-73 არის მსოფლიოს მეორე უძველესი საფეხბურთო ტურნირი, ის ცნობილია როგორც ინგლისის თასი. ტურნირი დაიწყო 1872 წლის 19 ოქტომბერს და დასრულდა 1873წლის 29 მარტს ლილი ბრიჯის სტადიონზე, ლონდონში სადაც უონდერერსმა გაიმარჯვა ოქსფორდ იუნივერსიტთან ანგარიშით 2-0.
ქერცლფრთიანები
ქერცლფრთიანები ცალსქესიანი ცხოველები არიან. იშვიათია პართენოგენეზი. სქესობრივი დიმორფიზმი ხშირად მკვეთრად არის გამოხატული ულვაშების აგებულებაში, მამლები, როგორც წესი, დედლებზე მომცროა და ზოგჯერ სხვა ფერისაა. ზოგიერთი ჯგუფის (ფუნჯკუდა ტალღურა, ზოგიერთი მზომელა) დედლებს ფრთები ნაწილობრივ ან მთლიანად გამქრალი აქვთ. ბუდოსნების დედლებიმატლს ჰგვანან და მოკლებული არიან არა მარტო ფრთებს, არამედ კიდურებსა და ულვაშებსაც. ახასიათებთ სრული მეტამორფოზი. კვერცხის ფორმა და მიკროსკულპტურა დამახასიათებელია სახეობის, ან ცალკეული ჯგუფისათვის. მატლს აქვს 3 წყვილი მკერდისა და 5 წყვილი მუცლის ანუ ცრუფეხები. იგი დაფარულია ბუსუსებით, რომლებიც შეგრძნების რეცეპტორების ფუნქციას ასრულებენ. ზოგს (ოქროკუდა, მოხეტიალე პარკმხვევია) მსუსხავი ბუსუსები აქვს. მატლი კანს იცვლის ზრდასთან ერთად. უმრავლესობა იკვებება მცენარით, იშვიათად (მემღიერეები, სოკოს ჩრჩილები) უმდაბლესი მცენარეებით და ცხოველური საკვებით (ცვილის ალურა, ქსოვილისა და ბეწვის ჩრჩილები). ზოგიერთი ხვატარისა და ჩრჩილის მატლები — ფარიანებითა და ცრუფარიანებით. პოლიფაგიასთან ერთად აღინიშნება ოლიგოფაგიაც, მაგალითად, თეთრულები ძირითადად ჯვაროსნებით იკვებებიან. სპეციალიზებული კვების საუკეთესო მაგალითია თუთის აბრეშუმხვევია. ქერცლფრთიანების ყველა მატლისათვის დამახასიათებელია აბრეშუმის გამოყოფა, რომლის ჯირკვლის ხვრელი იხსნება ქვედა ტუჩზე — სახვევ დვრილზე. აბრეშუმის ძაფით ისინი პარკს ახვევენ, რომელიც დამცველ გარსს წარმოადგენს და რომლის ღრუშიც მატლი იჭუპრებს. ჭუპრთა უმრავლესობა „დახურულ ჭუპრთა“ ტიპს განეკუთვნება. მხოლოდ პირველადი ჩრჩილების ჭუპრები არიან „თავისუფალი“ ტიპისა. მათი სხეულის ყველა ნაწილსა და კიდურს შენარჩუნებული აქვთ მოძრაობის უნარი.
ქერცლფრთიანების სიცოცხლის ხანგრძლივობა განვითარების სხვადასხვა სტადიაში სხვადასხვაა. ზრდასრული (იმაგო) მწერი ცოცხლობს რამდენიმე საათიდან რამდენიმე კვირამდე, ხოლო მოზამთრე პეპელას შეუძლია იცოცხლოს რამდენიმე თვეც (ლიმონა — Gonopteryx rhamni-ს მატლმა შეიძლება იცოცხლოს 2 წელს). ჭუპრის სიცოცხლის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია იმაზე, ზამთრობს თუ არა იგი, აგრეთვე ზოგიერთი სახეობის მეტამორფოზის დროებით შეჩერებაზე.
ინგლისის თასი 1872-1873
ფინალი
კატეგორია:1872 წელი ფეხბურთში კატეგორია:1873 წელი ფეხბურთში
ქერცლფრთიანები
დიდია ქერცლფრთიანების როლი მცენარეთა დამტვერვაში. ზოგი მათგანი გვაძლევს აბრეშუმს. უხეშ აბრეშუმს იძლევა ზოგიერთი ნახევრად ველური აზიური ფარშავანგთვალა (ჩინური მუხისა და ხემყრალას აბრეშუმხვევიები). ზოგი ქერცლფრთიანების მტაცებელ მატლს მავნებლებთან საბრძოლველად იყენებენ. საქართველოში მეურნეობას დიდ ზიანს აყენებენ ცქვლეფია მზომელა (Operoptera brumata), არაფარდი აბრეშუმხვევია (Ocneria dispar), ოქროკუდა (Nygmia phaerchoea), ნაყოფჭამია (Laspeyresia pomonella), მღრღნელი ხვატარების (Agrotinae) უმრავლესობა, კომბოსტოს თეთრეულა (Pieris brassicae) და სხვა. თვითონ ქერცლფრთიანებსაც ბევრი მტერი ჰყავს: ძუძმწოვრები და განსაკუთრებით ფრინველები, პარაზიტი მწერები, მტაცებელი მწერები (ჭიანჭველა, კრაზანა). ქერცლფრთიანებს ანადგურებენ აგრეთვე ბაქტერიები, სოკოებითა და სპორებით გამოწვეული ეპიდემიური დაავადებები.
ნამარხი ქერცლფრთიანები ცნობილია მხოლოდ პალეოგენური ეპოქიდან, ძირითადად ბალტიისპირა ქარვიდან. რიგის წარმოშობას მიაკუთვნებენ მეზოზოურ ერას (იურის პერიოდი). ქერცლფრთიანები ერთ-ერთი ახალგაზრდა რიგია მწერებს შორის. მათი განვითარება მეტნაკლებად მიმდინარეობდა ყვავილოვანი მცენარეების ევოლუციის პარალელურად.
თანამედროვე ქერცლფრთიანები უხვად არიან წარმოდგენილი ტროპიკებში. აქ გვხვდებიან შედარებით მოზრდილი ფორმები, რომლებიც ხშირად განსაცვიფრებელ მოხატულობითა და ფერტა სიმკვეთრით გამოირჩევიან (მაგალითად, სამხრეთ ამერიკული გვარი Morpho, ინდომალაის გვარი Ornithoptera). პოლუსების მიმართულებით ფაუნა თანდათანობით ღარიბდება, მაგრამ პოლარულ წრესთანჯერ კიდევ უხვია. ზოგიერთი სახეობა (Argynnispolaris, Dasychira rossi) ჩრდ. გ-ს 82° აღწევს.
კლასიფიკაცია
ერთ-ერთი კასიფიკაციით ქერცლფრთიანები იყოფა სამ რიგად: უმდაბლესი თანაბარფრთიანები (Microjugata), უმაღლესი თანაბარფრთიანები (Macrojugata) და ნაირფრთიანები (Frenata). ეს უკანასკნელიშეიცავს 70-მდე ოჯახს და იყოფა ორ ძირითად ფილოგენეტიკურ შტოდ: Monotrysia და Ditrysia.
რესურსები ინტერნეტში
*
მაგადანის ოლქი
მაგადანის ოლქი (Магаданская область) — ოლქი რუსეთში. შედის შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგში. დაარსდა 1953 წლის 3 დეკემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - მაგადანი.
გეოგრაფია
მაგადანის ოლქს ესაზღვრება ჩუკოტკა, კამჩატკისა და ხაბაროვსკის მხარეები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
გოლფსტრიმი
მინი|ტემპერატურის მაჩვენებელი ჩრდილოეთ ატლანტიკაში მინი|გოლფსტრიმის დინების სქემა გოლფსტრიმი (gulf stream) — თბილ დინებათა მძლავრი სისტემა ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. ვრცელდება 10 ათ. კმ-ზე, ფლორიდის ნახევარკუნძულის სანაპიროებიდან შპიცბერგენისა და ახალი მიწის კუნძულებამდე.
საკუთრივ გოლფსტრიმი იწყება ფლორიდის სრუტის სამხრეთ ნაწილში და ვრცელდება ნიუფაუნდლენდის დიდ მარჩხობამდე. მისი წარმოშობის მიზეზია პასატური ქარების მიერ იუკატანის სრუტის გავლით მექსიკის ყურეში წყლის დიდი რაოდენობით მოდენა და ამის შედეგად მექსიკის ყურისა და მასთან მიმდებარე ატლანტის ოკეანის წყლების დონეთა შორის წარმოქმნილი მნიშვნელოვანი სხვაობა. ოკეანეში გასვლისას დინების სიმძლავრე 25 მლნ. მ³/წმ შეადგენს (2160 კმ³ დღე-ღამეში), რაც 20-ჯერ აღემატება მსოფლიოს ყველა მდინარის ჯამურ ხარჯს. ოკეანეში გოლფსტრიმი უერთდება ანტილის დინებას და ჩ.გ. 38°-ზე მისი სიმძლავრე 82 მლნ. მ³/წმ აღწევს.
გოლფსტრიმის ერთ-ერთი თავისებურება ისაა, რომ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოძრაობის ზოგადი კანონზომიერების საწინააღმდეგოდ, ეს დინება დედამიწის ბრუნვის ზეგავლენით მარჯვნივ კი არა, მარცხნივ გადაიხრება. ეს გამოწვეულია ატლანტის ოკეანის სუბტროპიკული ნაწილის ანტიციკლონურ არეში ოკეანის მაღალი დონითა და ანტილის დინების მიერ მექსიკის ყურიდან გამომავალი წყლის სამხრეთიდან შეგუბებით.
ოკეანეში გოლფსტრიმი მიედინება ჩრდილოეთისაკენ 6 კმ/სთ სიჩქარით (ზოგჯერ 10 კმ/სთ), ჰატერასის კონცხთან იგი გადაიხრება ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნიუფაუნდლენდის მარჩხობისაკენ. აქ მისი სიჩქარე 3-4 კმ/სთ-მდე კლებულობს. დინების სიგანე სამხრეთით 75 კმ-ია, ჰატერასის კონცხთან 110-120 კმ, ნაკადის სიღრმე — 700-800 მ.
გოლფსტრიმს მიაქვს დიდი რაოდენობით სითბო და მარილები. წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე 25 °C-26 °C, მარილიანობა 36,2‰-36,4‰; მაქსიმალური მარილიანობა (36,5‰) აღინიშნება 200 მ სიღრმეზე. წყლის ტემპერატურის ცვალებადობა მჭიდროდაა დაკავშირებული თბილი ტროპიკული წყლის მომდენი პასატების ქროლვის სიძლიერესთან.
ნიუფაუნდლენდის მარჩხობის სამხრეთ კიდესთან გოლფსტრიმს ჩრდილოეთიდან უახლოვდება ლაბრადორის ცივი დინება, რომლის წყლებთან აღრევის დროს ზედაპირული წყალი იძირება. ნიუფაუნდლენდის მარჩხობს რომ ჩაუვლის, დაახლ. დ. გ. 40°-თან საკუთრივ გოლფსტრიმი გადადის ჩრდილოატლანტიკურ დინებაში, რომელიც დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ქარების გავლენით ჰკვეთს ოკეანეს დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და ევროპის სანაპიროებთან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ მიედინება. გოლფსტრიმის თბილ დინებათა სისტემა დიდ გავლენას ახდენს არა მარტო ზღვებისა და საკუთრივ ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ჰიდროლოგიურ და ბიოლოგიურ თვისებებზე, არამედ ატლანტისოკეანისპირა ევროპული ქვეყნების კლიმატზეც.
გოლფსტრიმის თბილი წყლები ათბობს ჰაერის მასებს, რომლებიც დასავლეთის ქარებს გადააქვს ევროპის სანაპიროებისაკენ და იწვევს ტემპერატურის გადახრას საშუალო განედური სიდიდეებიდან. იანვარში ნორვეგიის სანაპიროებთან ეს გადახრა 15-20° შეადგენს, მურმანსკთან 11° და მეტს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზღვის დინებები კატეგორია:ატლანტის ოკეანე
ფოთარო
ფოთარო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის, შუახევის მუნიციპალიტეტში, წყალსაყრის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
სეისმური ტალღები
მინი|300პქ|P- და S- ტალღები სეისმოგრაფზე სეისმური ტალღები — რხევები, რომლებიც ვრცელდება დედამიწაში მიწისძვრის, აფეთქებებისა და რხევის სხვა წყაროების კერებიდან. ძლიერი მიწისძვრების კერების მახლობლად სეისმური ტალღები დამანგრეველი ძალისაა, მათი პერიოდი იქ ძირითადად წმ მეათედი ნაწილების ტოლია.
ეპიცენტრიდან მოშორებით სეისმური ტალღები დრეკადი ტალღებია. განარჩევენ გრძივ და განივ სეისმურ ტალღებს. (P) გრძივ სეისმურ ტალღებში რხევა მიმდინარეობს ტალღის გავრცელების მიმართულებით, (S) განივ სეისმურ ტალღებში კი ტალღის გავრცელების პერპენდიკულარულად. გრძივი და განივი ტალღების გავრცელების სიჩქარე ერთსა და იმავე გარემოში განსხვავებულია.
P და S ტალღები წყაროდან ყველა მიმართულებით ვრცელდება, ამიტომ მათ მოცულობით სეისმურ ტალღებს უწოდებენ. სეისმური ტალღები სხვადასხვა დრეკადი თვისებების მქონე გარემოთა გამყოფ ზედაპირებზე გარდატყდება და აირეკლება — წარმოიქმნება გარდატეხილი და არეკვლილი სეისმური ტალღები დედამიწის ზედაპირთან (აგრეთვე ორი გარემოს გამყოფ ზედაპირთან დედამიწის წიაღში).
წარმოიქმნება L ზედაპირული სეისმური ტალღები მათი ამპლიტუდა მეტია, ვიდრე გრძივი და განივი სეისმური ტალღებისა, გავრცელების სიჩქარე კი განივისაზე ნაკლებია.
სიღრმის ზრდასთან ერთად დედამიწის შემადგენელი ნივთიერების თვისებების ცვლილების გამო იცვლება სეისმური ტალღების გავრცელების სიჩქარეც. მიწისძვრის კერებიდან სხვადასხვა მანძილზე მდებარე სეისმურ სადგურებამდე სხვადასხვა ტიპის სეისმური ტალღების გარბენის დროის განსაზღვრით გამოითვლება მათი გავრცელების სიჩქარე სხვადასხვა სიღრმეზე, რაც საშუალებას გვაძლევს შევისწავლოთ დედამიწის სიღრმული აგებულება.
საბერძნეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
საბერძნეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — ევრო 2004-ის გამარჯვებული. საბერძნეთმა მსოფლიო ჩემპიონატზე პირველად იასპარეზა 1994 წელს, მეორედ კი 2010 წელს. ამ ჩემპიონატზე ნაკრებმა პირველად გაიფორმა გამარჯვება. 2014 წელს კი პირველად შეძლო ჯგუფური ეტაპის გადალახვა და გავიდა მერვედფინალში.
ისტორია
საბერძნეთის ნაკრებმა ისტორიულ წარმატებას მიაღწია 2004 წელს, მწვრთნელ ოტო რეჰაგელის ხელმძღვანელობით. მან პორტუგალიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ჯგუფში დაიკავა მეორე ადგილი, პლეი-ოფში კი ჩემპიონატს გამოთიშა საფრანგეთის და ჩეხეთის ეროვნული ნაკრებები, ხოლო ფინალში დაამარცხა მასპინძელი პორტუგალია. საბერძნეთმა ყველა მატჩი მოიგო ანგარიშით 1-0.
რეჰაგელმა გუნდი გაიყვანა 2014 წლის მუნდიალზე მაგრამ ჯგუფიდან გასვლა ვერ შეძლო და გადადგა.
2010 წელს მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ფერნანდო სანტუში. მან საბერძნეთი გაიყვანა ევრო 2012-ზე, სადაც გუნდმა მოახერხა ჯგუფიდან გასვლა და დამარცხდა მეოთხედფინალში გერმანიასთან 2-4. სანტუშმა გუნდი ასევე გაიყვანა მუნდიალი 2014-ზე, სადაც ასევე წარმატებით დასძლია ჯგუფური ეტაპი და ასპარეზობას გამოეთიშა მერვედფინალიდან, კოსტა-რიკის ნაკრებთან პენალტების სერიაში მარცხის შემდეგ. სანტუში გადადგა, მის ნაცვლად კი იტალიელი კლაუდიო რანიერი დაინიშნა. სანტუშის მწვრთნელობისას ნაკრებმა დაამყარა რეკორდი, ითამაშა ზედიზედ 17 წაუგებელი მატჩი. ევრო 2016-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის მოუგებელი პირველი ოთხი მატჩის შემდეგ რანიერი კოსტას ცანასმა შეცვალა.
შემადგენლობა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
თლია (მრავალმნიშვნელოვანი)
თლია შეიძლება იყოს:
ფარვიზ შაჰბაზოვი
ფარვიზ ოქთაი-ოღლუ შაჰბაზოვი (Şahbazov Pərviz Oqtay oğlu: (დ. 24 ნოემბერი, 1969, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ენერგეტიკის მინისტრი 2017 წლის 12 ოქტომბრიდან.
ბიოგრაფია
ფარვიზ ოქთაი-ოღლუ შაჰბაზოვი დაიბადა ბაქოში, 1969 წლის 24 ნოემბერს.
1986-1992 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ნავთობის სახელმწიფო აკადემიაში.
ანასტასია კუზმინა
{{ვერცხლის მედალი| პიონგჩანი 2018 {{მსოფლიო ჩემპიონატის მედალი}} {{ვერცხლის მედალი | ფხიონჩხანი 2009 | 15 კმ მას-სტარტი}} {{მედალის ბოლო}} ანასტასია კუზმინა ({{lang-sk|Anastasia Kuzminová}}, {{lang-ru|Анастасия Владимировна Кузьмина}} დ. 7 ოქტომბერი, 1984, ტიუმენი, რუსეთის სფსრ) - რუსული წარმოშობის სლოვაკი ბიატლონისტი. 2010 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი სპრინტში და არაერთი ჩემპიონატისა და კონტინენტის პირველობის გამარჯვებული ახალგაზრდებს შორის. 2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი მას-სტარტში, იმავე წლის ევროპის ჩემპიონატის ორგზის გამარჯვებული.
ფარვიზ შაჰბაზოვი
ბიოგრაფია
2017 წლის 12 ოქტომბრიდან არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ენერგეტიკის მინისტრი.
ანასტასია კუზმინა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი ბიატლონისტები კატეგორია:სლოვაკი ბიატლონისტები კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1984
ფარვიზ შაჰბაზოვი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები კატეგორია:აზერბაიჯანის ენერგეტიკის მინისტრები
მოსე თოიძე
მოსე ივანეს ძე თოიძე (დ. 21 იანვარი, 1871, თბილისი — გ. 17 ივნისი, 1953, იქვე) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, ახალი ქართული ფერწერის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი (1922), სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის აკადემიკოსი (1947), სსრკ-ის სახალხო მხატვარი (1953).
ბიოგრაფია
დაიბადა ხელოსნის ოჯახში. მამით ადრე დაობლებული დედამ გაზარდა დიდ გაჭირვებაში. ხატვისადმი მიდრეკილება ჯერ კიდევ სკოლაში გამოავლინა და 13 წლის ყმაწვილი სახელოსნო სასწავლებელში მიაბარეს. 1887 წელს დაამთავრა სასწავლებელი და იქვე დატოვეს ზეინკალ მასწავლებლად. ამ პერიოდში მ. თოიძე დაუახლოვდა ცნობილ რევოლუციონერებს, გოლა და შიო ჩიტაძეებს და მათ წრეს, სადაც თავს იყრიდნენ რადიკალურად განწყობილი ქართველი ინტელიგენციის წარმომადგენლები. აქვე შეხვდა მაქსიმ გორკის, რომელმაც დიდი გავლენა იქონია ახალგაზრდა შემოქმედის მომავალ ბედზე.
25 წლის მოსე თოიძე გაემგზავრა პეტერბურგში სამხატვრო აკადემიაში გამოცდების ჩასაბარებლად. დიდი სიძნელეების მიუხედავად, 1896 წელს იგი ჩაირიცხა ჯერ ლ. დმიტრიევ-კავკაზსკის, შემდეგ კი ფ. მალიავინის ჯგუფში. შემდეგ ჩაირიცხა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში ილია რეპინის ჯგუფში. 1901 მოსე თოიძემ დაამთვარა სამხატვრო აკადემია, შეასრულა დიდფორმატიანი სადიპლომო ფერწერული ტილო „მცხეთობა“, მაგრამ სტუდენტთა პოლიტიკურ დემონსტრაციაში მონაწილეობის გამო იგი დააპატიმრეს და ეტაპით გამოგზავნეს თბილისში. 1901 წელს რუსეთთან საქართველოს შეერთების 100 წლისთავისადმი მიძღვნილ გამოფენაზე სურათი ოქროს მედლით დააჯილდოვეს.
მინიატიურა|„მცხეთობა“, მოსე თოიძე, 1901 წ.
1903-1904 წლებში მონაწილეობდა „პერედვიჟნიკების“ 31-ე საგაზაფხულო გამოფენასა და კავკასიის მხატვართა საზოგადოების გამოფენაში. ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროიდან, თბილისში ჩასვილს შემდეგ კი განსაკუთრებით თანამშრომლობდა ქართულ პერიოდულ გამოცემებთან („კვალი“, „ჯეჯილი“, „ნაკადული“, „ფასკუნჯი“, „ცნობის ფურცელი“ და სხვა). სტუდენტობის წლების ნამუშევრებიდან ყურადღებას იქცევს „რუსი გლეხი“, „პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის სტუდენტის პორტრეტი“, „მზარეული“, გვიანდელი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია: „ებრაელის პორტრეტი“, „სამჭედლო“. იყო თბილისში „რევოლუციის მხატვართა ასოციაციის“ დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი. 1915 წელს თბილისში გაიხსნა მოსე თოიძის ნამუშევრების გამოფენა. გამოფენილი იყო 120 სურათი, მათ შორის „ხევსური“, „თბილისი, მთვარიანი ღამე“ (1910), „განთიადი“, „გიორგი XIII“. თოიძის ამ პერიოდის შემოქმედებაში მთავარი ადგილი ეჭირა ქართველი მშრომელი გლეხობის და ქალაქის ღარიბი მოსახლეობის ცხოვრებას. 1919 წელს შვილთან, ირაკლი თოიძესთან ერთად მონაწილეობა მიიღო არტისტული კაფე „ქიმერიონის“ მოხატვაში.
1922 წელს თბიილსში დააარსა სახალხო სამხატვრო სტუდია, რომელსაც თავად ხელმძღვანელობდა 1930 წლამდე. მოსე თოიძე ერთ-ერთი იყო, ვინც საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში პროფესიულ სამხატვრო განათლებას. მისი დაარსებული სამხატვრო სტუდია გაიარეს მომავალში ისეთმა მხატვრებმა როგორიც იყვნენ: უჩა ჯაფარიძე, სიმონ ვირსალაძე, ქ. მარალაშვლილი, კ. მერაბიშვილი, დ. კაკაბაძე, კ. სანაძე, არქიტექტორი გ. ლეჟავა და სხვა. მოსე თოიძე ახალი ქართული ფერწერის ერთ-ერთი ფუძემდებლად ითვლება. თოიძე მუშაობდა სახვითი ხელოვნების თითქმის ყველა სფეროში. ნაყოფიერად მოღვაწეობდა საყოფაცხოვრებო, ისტორიული, პეიზაჟის, ნატურმორტის, პორტრეტის ჟანრებში. მ. თოიძე მუშაობდა სახვითი ხელოვნების ყველა დარგში, მაგრამ განსაკუთრებული ღვაწლი დასდო საყოფაცხოვრებო და ისტორიულ-რევოლუციურ ჟანრებს, თუმცა არანაკლები წარმატებები ჰქონდა პეიზაჟის, ნატურმორტის, პორტრეტების ჟანრშიც. მისი ტილოებიდან აღსანიშნავია: „რევოლუცია“, „მრისხანე ბატონი“, „დედის პორტრეტი“, „ქალიშვილის პორტრეტი“ და სხვა.
თოიძის შემოქმედების მნიშვნელოვანი თემაა ძველი თბილისის ყოფა და ხედები: „ვიწრო ქუჩა“ (1895), „მრეცხავი“ (1902), „ბაზაზხანა“ (1914), „მაწვნის გამყიდველი“ (1918), „მეთევზის დუქანი“ (1919), „ნავი მტკვარზე“ (1925), „ქალები ბანზე“ (1934), „ძველი თბილისის აშუღი“, „თბილისის სახურავები“ (ორივე 1940); მეორე მსოფლიო ომის თემას მიუძღვნა სურათები: „თბილისი ომის დროს“ (1942), შექმნა თანამედროვეთა პორტრეტები („ი. გრიშაშვილი“, 1939; „მ. ჭიაურელი“, 1943 და სხვა). მოგვიანებით განიზრახა ლითოგრაფიული წესით ქართველ მწერალთა პორტრეტების გამოცემა. ამ მიზნით დახატა რუსთაველის, წერეთლის, ჭავჭავაძის, რ. ერისთავის, ყაზბეგისა და სხვათა პორტრეტები.
დაჯილდოვებული იყო ლენინისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. მისი მეუღლის საფლავი დაკარგულია თუმცა დიდუბის პანთეონში მოსე თოიძის სახელის გვერდზე არის მისი მეუღლის სახელი დაწერილი. თოიძის სახელს ატარებს სამხატვრო პროფესიული ლიცეუმი. თოიძის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს სხვადასხვა მუზეუმებში, მათ შორის მისი სახელობის სახლ-მუზეუმში, სადაც აგრეთვე დაცულია მხატვრის ფერწერული ტილოები, გრაფიკული ნამუშევრები (2000-ზე მეტი ერთეული), მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტო და დოკუმენტური მასალები. აგრეთვე მისი შვილის — ირაკლი თოიძის ნამუშევრები.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო მხატვრები კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1953 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები მოსე კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
სელიმ II გირეი
სელიმ II გირეი (II Selim Geray, سليم كراى; დ. 1708 — გ. 1748, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო) — ყირიმის ხანი 1743–1748 წლებში, ყაფლან I გირეის ვაჟი, სელიმ I გირეის შვილიშვილი.
ბიოგრაფია
სელიმ II იყო ყაფლან გირეის ვაჟი. მამისა და ბაბუის მსგავსად სელიმი წინდახედული პოლიტიკოსი და შთამბეჭდავი სარდალი იყო. ბიძამისის, სელამეთ II გირეის კალგად იყო დანიშნული და 1743 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო ყირიმის სახანოს ტახტი. სელიმ გირეიმ დიდი დახმარება გაუწია ოსმალებს სპარსეთის წინააღმდეგ გამართულ ომში. მის მიერ გაგზავნილმა ყირიმელთა ორგანიზებულმა არმიამ ომის ბედი ოსმალეთის სასიკეთოდ წარმართა.
სელიმ II გირეი შეებრძოლა ყუბანის ნოღაელებს და მცირე ხნით მათზე კონტროლი დაამყარა. ასევე მოუწია ბუჯაკის ურდოს აჯანყების ჩახშობა, რომელსაც მისი ბიძაშვილი, შაჰინ გირეი მეთაურობდა. სელიმ გირეი დიდი პატივით სარგებლობდა ოსმალთა სულთნის კარზე. მაჰმუდ I მას ენდობოდა და სრულიად დამოუკიდებელი პოლიტიკის გატარების უფლებას აძლევდა, რადგან სელიმი არასოდეს მოქმედებდა ოსმალეთის ინტერესთა საწინააღმდეგოდ.
სელიმ II გარდაიცვალა გაურკვეველ ვითარებაში, 1748 წელს. დაკრძალეს ბახჩისარაის ყირიმის ხანთა სასაფლაოზე. ყირიმის ხანის თანამდებობაზე შეცვალა საკუთარმა ბიძაშვილმა, არსლან გირეიმ. 1770 წელს მისმა ვაჟმა, ყაფლან II-მ შეძლო ყირიმის ხელისუფლების სათავეში მცირე ხნით მოსვლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის ხანები კატეგორია:ყირიმის სახანო კატეგორია:გირეის დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1708 კატეგორია:გარდაცვლილი 1748
ავსტრია 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ 2 ვერცხლისა და 2 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ავსტრია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავეინტე
ავეინტე (Aveinte) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12,78 კმ². მოსახლეობა — 82 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ნანიანი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)
ნანიანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭონქაძის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დატუ-საუდი-ამპატუანი
დატუ-საუდი-ამპატუანი (ოფიციალურად დატუ-საუდი-ამპატუანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Datu Saudi Ampatuan) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 060 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მაგინდანაოს მუნიციპალიტეტები
ფიგეირა-და-ფოში
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
დავით ჭეიშვილი
დავით ჭეიშვილი (დ. 18 ოქტომბერი, 1961, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფიზიკოსი.
1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ვოლოსოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
ვოლოსოვო (Волосово) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ნიკოლსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 20 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კერის საგრაფო
კერი (Kerry, Ciarraí) — საგრაფო ირლანდიის სამხრეთ-დასავლეთით. შედის მანსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — ტრალი. მოსახლეობა — 145,502 ადამიანი (2011 წლის აღწერის მონაცემები; მე-14 ადგილი საგრაფოებს შორის).
სქოლიო
* კატეგორია:ირლანდიის საგრაფოები
არტეზიული წყლები
არტეზიული წყალი შეიძლება იყოს სასმელი, სამრეწველო, სარწყავი, თერმული და სამკურნალო.