cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სამირ მამედოვი
ბიოგრაფია
2008 წლის პეკინის ოლიმპიადის შემდეგ მამედოვი აზერბაიჯანის კრივის ნაკრებში დარჩა და განაგრძო მონაწილეობა დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე. ასე რომ, 2009 წელს ის გამოვიდა მარიუპოლის მაკარ მაზაის მემორიალზე და ბაქოში AIBA-ს პრეზიდენტის თასზე, თუმცა ამ ტურნირებზე მედლის მოპოვება ვერ მოახერხა.
2013 წელს მან მოიგო დიდი აბრეშუმის გზის საერთაშორისო ტურნირი ბაქოში და იასპარეზა მინსკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია და მსაჯთა გადაწყვეტილებით წააგო სომხეთის წარმომადგენელ არამ ავაგიანთან. ამით დასრულდა მისი სპორტული კარიერა. .
შემდგომში მამედოვი სამწვრთნელო საქმიანობით იყო დაკავებული. .
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოკრივეები
სოფიო ბააზოვა
სოფიო აბრამის ასული ბააზოვა (დ.7 იანვარი, 1910/ ძვ. სტ.25 დეკემბერი, 1909,, ქ. ბელაია-ცერკოვი, კიევის ოლქი — გ. 1990) — ნევროპათოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1965), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).
ბიოგრაფია
დაამთავრა კიევის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1959–1985 იყო ი. კონიაშვილის სახელობის კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ნევროლოგიური განყოფილების გამგე, 1985-დან კონსულტანტია. დაამუშავა ჰემიპარეზების თბილისის თერმულ-გოგირდოვანი წყლის აბაზანებით მკურნალობისა და ცენტრალური ნერვული სისტემის დაავადებების ფიზიობალნეოლოგიური მკურნალობის მეთოდები. შეისწავლა კიბერნეტიკული ანალიზის მნიშვნელობა პროგნოზისა და რეაბილატაციისათვის ნერვული სისტემის დაავადებების საკურორტო ფაქტორებით მკურნალობის დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ნევროპათოლოგები კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
Cephalotes liepini
Cephalotes liepini — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მირი
მირს ჰყავდა 7 ასული. მისი ასულებისთვის მომავალი მეუღლეები დანიშნა მისმა ძმამ, არჩილმა. სამთავროს სახელების უმრავლესობა უცნობია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები კატეგორია:გარდაცვლილი 738 კატეგორია:ხოსროიანები
NGC 818
NGC 818 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1786 წლის 18 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
Dorylus bequaerti
Dorylus bequaerti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბრჟეცლავის რაიონი
ბრჟეცლავის რაიონი — რაიონი სამხრეთ მორავიის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი ბრჟეცლავი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1 048,91 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 114 148 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 109 ადამიანს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ცრინჩა
ცრინჩა (Црънча) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 598 კაცს.
მირონი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მირონი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დიზენტერიის ამება
thumb|250px|დიზენტერიის ამების ცისტა დიზენტერიის ამება, ჰისტოლიზური ენტამება (Entamoeba histolytica) — ამებებიდან ყველაზე ცნობილი ადამიანის პარაზიტი, რომელიც იწვევს ამებურ დიზინტერიას ანუ ამებიაზს.ამებების ეს სახეობა აღმოჩენილ იქნება რუსეთში1875 წელს ლოსჩის მიერ. ამჟამად E.histolytica გლობალურადაა გავრცელებული ,თუმცა, ფართო გავრცელების თვალსაზრისით სხვადასხვა რეგიონებში მკვეთრად განსხვავდებიან. მაგალითად, იტყობინებიან რომ მერიდას, იუკატანის და მექსიკის მოსახლეობის 85% იყო ინფიცირებული, მაგრამ აშშ–ს რამდენიმე გამოკვლეული პოპულაციის არა უმეტეს 13,6%. უნდა გვახსოვდეს, რომ ამებიაზი არ შემოიფარგლება ტროპიკებითა და სუბტროპიკებით; ეს დაავადება აღინიშნება ზომიერ სარტყელში, არქტიკასადა ანტარქტიკაშიც კი. ინვაზიის საშუალებას წარმოადგენს ცისტების გადაყლაპვა, დაუბანელი ხელების, დაბინძურებული საკვების ან წყლის მოხმარებისას. ინფიცირების შემთხვევები მკვეთრად იზრდება მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტებში, სადაც დაავადებულებებთან კონტაქტი უფრო ხშირია. ბავშვთა სახლებსა და მენტალური დაავადებების დაწესებულებებში ხშირად იქმნება ამ ორგანიზმების გავრცელების ხელსაყრელი პირობები.
სასიცოცხლო ციკლი
სხვადასხვა გარემოსა და ფიზიოლოგიური პირობების დროს ტროფოზოიტი იძენს პრეცისტის თავისებურებებს; ის ხდება უფრო სფერული და მცირდება ზომაში (იჭმუხნება), საკვების ვაკუოლის გასკდომის გამო. ფსევდოპოდიები, იმ შემთხვევაში, თუ წარმოიქმნა, უსწორმასწოროა და არ ხდება წინსვლითი მოძრაობა. ინცისტირება იწყება პრეცისტური ტროფოზოიტის მიერ ჰიალინური ნივთიერებების სეკრეციით, რომელიც ქმნის ცისტის გარსს.ამ სტადიაზე ცისტა სფერულია, საშუალო მასა 17 მკმ (ფარგლები 10–20 მკმ), აქვს ერთიბირთვი. ამავე დროს, გლიკოგენის გროვებისა და ქრომატოიდული ნაწილაკების არსებობას შეინიშნება. ქრომატოიდული ნაწილაკები ითვლება ნუკლეინის მჟავების, მაგალითად, რნმ–ის დაგრივებად; ამ ნაწილაკების ფორმა შეიძლება იცვლებოდეს,მაგრამ ბოლოები ყოველთვის გლუვი და მომრგვალებულია E. histolytica-ში. ბირთვი განიცდის ორ მიტოზურ გაყოფას, რითაც წარმოიქმნება 4 ვეზიკულური ბირთვი E. histolytica–ს მომწიფებულ ცისტაში. ეს ცისტები წარმოადგენენ ინვაზიურ ფორმას და გამოდიან გარეთ მასპინძლის ფეკალიებთან ერთად; ამის შემდეგ, ვითარდება გლიკოგენისა და ქრომატოიდული ნივთიერებების ნელი მეტაბოლიზმი და გაქრობა.
Entamoeba histolytica–ს ცისტები ძალიან მდგრადები არიან გამოშრობისა და ქიმიური ნივთიერებების მიმართ (მაგალითად, ქლორიანი ნივთიერებები, ფტორიდები). ცისტები წყალში ძლებენ 1 თვეს, ხოლო ფეკალიებში, მშრალ მიწაზე 12 დღეზე მეტს; ტემპერატურას კარგად უძლებენ 50 °C–მდე, რაც მათი თერმული სიკვდილის წერტილად ითვლება.
როდესაც E. histolytica–თი დაბინძურებული საკვები ან წყალი მოხვდება მასპინძლის ორგანიზმში, ცისტები ხვდებიან კუჭში (სადაც მათ გარსი იცავს დამაზიანებელი გარემოსაგან), შემდეგ ნაწლავებში, სადაც იწყება მათი ექსცისტირება. ნაწლავების ნეიტრალური ან სუსტი გარემო ხელს უწყობს პროცესს. In vitro გამოკვლევებით დადგენილია, რომ ექსცისტირება მაშინვე არ იწყება; ცისტებს, რომლებიც მოთავსებულ იქნა სხეულის ტემპერატურის მქონე ახალ საკულტივაციო არეში, დასჭირდათ 5–6 საათი ექსცისტირებისათვის. ექსცისტირების შემდეგ,ერთი ოთხბირთვიანი ორგანიზმი მაშინვე იყოფა მიტოზურად და დასაბამს აძლევს რვა პატარა მეტაცისტურ ტროფოზოიტს, რომელიც ჩადის მსხვილ ნაწლავში, სადაც იკვებება, იზრდება და მრავლდება. ნაწლავური პერისტალტიკის შემცირება ხშირად ხელს უწყობს ტროფოზოიტის დამკვიდრებას ბრმა ნაწლავის მიდამოში,მსხვილ ნაწლავში.
ეპიდემიოლოგია
ინვაზიის მთავარ წყაროს წარმოადგენენ ასიმპტონური მატარებლები ან ქრონიკული პაციენტები, რომელთა საშუალებითაც ხდება ცისტების გავრცელება. ასეთ ინდივიდებში ინფექციას ეწოდება ლუმინარული ამებიაზი. მწვავე ფორმის დაავადების, ინვაზიური ამებიაზის მქონე პაციენტები არ წარმოადგენენ მნიშვნელოვან გადამტანებს, რადგანაც დიარეის დროს ისინი გამოყოფენ არაინფექციურ ტრიფოზოიტებს (არაინფექციურს იმიტომ, რომ ცისტისგან განსხვავებით, ტროფოზოიტი არ არის სიცოცხლის უნარიანი ნაწლავის გარეთ).გარდა ამისა, ბუზები და ტარაკნები წარმოადგენენ მექანიკურ ვექტორებს entamoeba histolytica–ს და სხვა ამებების გავრცელებაში, რადგანაც ცისტები დიდხანს რჩებიან მათ მომნელებელ ტრაქტში, ხოლო შემდგომში გამოდიან მათ ფეკალიებთან ერთად ან ცისტების ამოღება პირის გზით და საკვების დაბინძურება.
პათოგენურ შემთხვევაში, Entamoeba histolytica–ს საკვების მომნელებელ ვაკუოლსი ჩანს ერითროციტები, ლეიკოციტები და ეპითელური უჯრედები. ტროფოზოიტი, თავისი პათოგენურობის უმაღლეს სტადიაზე, ემაგრება ნაწლავის ლორწოვანი გარსის ზედაპირს. მიმაგრების პროცესი განპირობებულია ტროფოზოიტის მიერ ლორწოვანი ეპითელის ზედაპირზე არსებული ცილებისა და მათი კომლემენტარული შაქრის ნაშთების ურთიერთამოცნობით. ეს პროცესი სიგნალია ტროფოზოიტისათვის, რომელიც იწყებს სხვადასხვა პროტეოლიზური ფერმენტების სეკრეციას; ერთ–ერთ ფერმენტს ჰქვია ჰისტოლიზინი, რომელიც საშუალებას აძლევს პარაზიტს შეიჭრას სუბლორწოვან ქსოვილში და იწვევს მის დაზიანებასა და დაშლას. ლორწვანი ეპითელი კი იწყებს ჩამოშლას.დაზიანების პროცესს, ჩვეულებრივ, მოჰყვება რეგენერაციის პერიოდი, რომლის დროსაც ხდება ნაწლავის კედლის აღდგენა და გასქელება ფიბროზული შემაერთებელი ქსოვილის ხარჯზე.ტროფოზოიტები შესაძლებელია, რომ მოხვდნენ ღვიძლშიც, ძირითადად, ღვიძლის კარის სისტემის საშუალებით, სადაც ისინი იწვევენ ღვიძლის ამებიაზს და ამებურ ჰეპატიტსაც კი. პირველი ნიშანი იმისა, რომ ღვიძლი ჩათრეულია დაავადების პროცესში, არის ადრეული აბსცესის (შემოსაღვრული ჩირქოვანი ფენა) განვითარება; აბსცესის მატრიქსი შეიცავს და ნეკროზირებულ ღვიძლის უჯრედებს. ღვიძლის აბსცესი შეიძლება იყოს ერთეული ან მრავლობითი. შინაგანი ორგანოებიიდან ყველაზე ხშირად ზიანდებენა ღვიძლი, თუმცა სხვა ორგანოებიც, როგორიცაა ფილტვები, გული, ტვინი, ელენთა, გონადები და კანი შეიძლება დაინვაზირდეს, შედეგად ვითარდება მეორადი ამებიაზი. ღვიძლში ცვლილებას იწვევს არა მარტო ტროფოზოიტი და მის მიერ გამოყოფილი სეკრეტები, არამედ ნაწლავებში განვითარებული წყლულების ტოქსინების გავრცელება. ღვიძლის შემდეგ, დაზიანების სიხშირით, მეორე ადგილზეა ფილტვები. ფილტვის ამებიაზი შედარებით იშვიათია, მაგრამ როცა აღინიშნება, ალბათ, არის ღვიძლის ინფიცირების პირდაპირი შედეგი. ამებური აბსცესების უმრავლესობისაგან განსხვავებით (რომელიც ბაქტერიოლოგიურად სტერილურებია), ფილტვის აბსცესს ხშირად გააჩნია მეორადი ბაქტერიული ინფექციების მიმართ მიდრეკილება.
სიმპტომატოლოგია და დიაგნოზი
ამებიაზის სიმპტომები ძლიერ მერყეობს დაავადებულთა შორის. ზოგიერთ ინდივიდში, უფრო პათოგენური, ტროპიკული ფორმებიც კი უსიმპტომოა. დაავადების სიმწვავე დამოკიდებულია ინფექციის ლოკალიზაციასა და ინტენსივობაზე.
ინვაზიური ამებიაზი შეიძლება გამომჟღავნდეს ორი ფორმით: ამებური დიზენტერია და ქრონიკული ამებიაზი. ამებური დიზენტერიის დროს მწვავე დიარეა(სისხლი და ლორწო თხევად ფეკალურ მასებში) ვითარდება 1-4 კვირიანი ინკუბაციური პერიოდის შემდეგ და ჩვეულებრივ, მას თან სდევს მაღალი ტემპერატურა. დიაგნოზის დასმა მოითხოვს ამებური დიზენტერიის განსხვავებას სხვა ტიპის დიზენტერიისაგან და პარაზიტის იდენტიფიცირებას. ერთ-ერთ დიაგნოსტიკურ კრიტერიუმს წარმოადგენს ტროფოზოიტების ან ცისტების არსებობა ფეკალიებში ქრონიკული ამებიაზის დროს. აღინიშნება გახანგრძლივებული ან ქრონიკული დიარეა, დროდადრო მსუბუქი ნაწლავური პრობლემებით. ღვიძლის ამებიაზი წარმოადგენს ყველაზე სერიოზულ გართულებას ორივე ფორმის დროს, რადგანაც აბსცესმა შეიძლება გამოიწვიოს მუცლის კედლის პერფორაცია ან დიაფრაგმის გზით გავრცელდეს ფილტვებში. ნებისმიერი ეს გართულება შეიძლება, იყოს ფატალური.
ლიტერატურა
(თსსუ სამედიცინო ბიოლოგიისა და პარაზიტოლოგიის დეპარტამენტი. 2008)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაზიტოლოგია
ლესა (ალავა)
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
Cephalotes lenca
Cephalotes lenca — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Greatest Hits III
Greatest Hits III — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის 1999 წლის კომპილაციური ალბომი. მასში თავმოყრილია როგორც ჯგუფის სიმღერები, რომლებიც არ იქნა შეტანილი კრებულებში Greatest Hits და Greatest Hits II, ასევე სოლო-მასალა და თანამშრომლობა სხვა შემსრულებლებთან. მიუხედავად იმისა, რომ ალბომი ჰიტების კრებულს წარმოადგენს, ორი სიმღერა პირველად იქნა წარდგენილი მსმენელის წინაშე.
სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Queen-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Hollywood Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Parlophone-ის კომპილაციური ალბომები
მირმინკელა
მირმინკელა, მირმიქელა — სვანური ორ- და სამსართულიანი ფერხული. ცეკვის შინაარსი საბრძოლო ხასიათისაა. მამაკაცთა ერთი ჯგუფი შეკრავს წრეს და ჩაიჩოქებს. მათ მხრებზე შეადგება მამაკაცთა მეორე ჯგუფი, რის შედეგად ორსართულიანი ფერხული მოძრაობას იწყებს წრეზე. მირმინკელას ქვედა სართული ემუქრება ზედას ჩამოგდებით, თავის მხრივ ზედა სართული ცდილობს გაუმკლავდეს, ბოლოს ზედა სართული მაინც ჩამოვარდება და იწყება საერთო ცეკვა-თამაში. ცეკვა სრულდება სართულებს შორის გამართული სათანადო დიალოგის ფონზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
სან-ხუანის პროვინცია (არგენტინა)
სან-ხუანი (Provincia de San Juan) – არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. ჩილეს საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი – სან-ხუანი. პროვინციის მოსახლეობა – 620 023 კაცი (2001). ფართობი – 89 651 კმ². პროვინცია მოიცავს 19 დეპარტამენტს და 100 მუნიციპალიტეტს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:არგენტინის პროვინციები
ისააკ ალიხანიანი
ისააკ ალიხანიანი (დ. 26 იანვარი, 1876, დუშეთი — გ. 15 მარტი, 1946, თბილისი) — სომეხი მსახიობი. სომხეთის (1923) და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).
ბიოგრაფია
1896 წელს დაამთავრა ნერსესის სომხური სასულიერო სემინარია თბილისში.
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1897 წელს. იყო ბაქოს (1897–1903, 1907–1909), თბილისის (1903–1906, 1910–1921), დონის როსტოვის (1906–1907) დასების მსახიობი, რეჟისორი, ხელმძღვანელი. იგი იყო 1921 წელს სომხეთში, ერევანში პირველი სახელმწიფო თეატრის (ამჟამად გ. სუნდუკიანის სახელობის) შექმნის ერთ–ერთი ორგანიზატორი. 1922 წლიდან დაბრუნდა თბილისის სომხურ თეატრში, სადაც განასახიერა როლები: ხლესტაკოვი (ნ. გოგოლის „რევიზორი“), ოსვალდი (ჰ. იბსენის „მოჩვენებანი“), არსენა (შანშიაშვილის „არსენა“), პეპო (გ. სუნდუკიანის „პეპო“), სეირანი (ა. შირვანზადეს „ნამუსი“), ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), ბერსენიევი (ბ. ლავრენიევის „რღვევა“) და სხვ.
ისააკ ალიხანიანის სახელს ატარებს ქუჩა თბილისის ერთ-ერთი უბნის (ავლაბარი) სომხურ კვარტალში.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:სომხეთის სახალხო არტისტები
1990 წლის ნეპალის რევოლუცია
მინი|1990 წლის ნეპალის რევოლუციის საკულტო ფოტო: სტუდენტი დურგა თაპა პროდემოკრატიულ მიტინგზე (ასანი, [[კატმანდუ|კატმანდუ).]] 1990 წლის სახალხო მოძრაობა (ჯანა ანდოლანი 2046 — ნეპალ. २०४६ जनआन्दोलन), ან 1990 წლის ნეპალის რევოლუცია — მრავალპარტიული მოძრაობა ნეპალში, რომელმაც ბოლო მოუღო პანჩაიატის სისტემას და   აბსოლუტური მონარქიის კონსტიტუციურ მონარქიად გარდაქმნას შეუწყო ხელი.
მოძრაობა გამოირჩეოდა სხვადასხვა პოლიტიკურ პარტიებს შორის ერთიანობით. სხვადასხვა კომუნისტური ჯგუფები არა მხოლოდ გაერთიანდნენ გაერთიანებულ მემარცხენე ფრონტში, არამედ თანამშრომლობდნენ ისეთ ძალებთან, როგორიცაა ნეპალის კონგრესი. ამ ერთიანობის ერთ-ერთი შედეგი იყო ნეპალის კომუნისტური პარტიის (ერთიანი მარქსისტულ-ლენინური პარტია ) ჩამოყალიბება.
ისტორია
1989 წელს ორმა ჯგუფმა, ნეპალის კონგრესმა ( ყველაზე დიდი არალეგალური პოლიტიკური პარტია ქვეყანაში — სოციალ—დემოკრატიული)  და გაერთიანებულმა მემარცხენე ფრონტმა ( კომუნისტური და სხვა რადიკალური მემარცხენე პარტიების კოალიცია, რომელშიც დომინირებდა ნეპალის კომუნისტური პარტია — ერთიანი მარქსისტულ-ლენინური) — გააერთიანა  ძალისხმევა ფანჩაიატური სისტემის წინააღმდეგ პოლიტიკური კამპანიის დასაწყებად და ქვეყანაში მრავალპარტიული დემოკრატიის დასამყარებლად.
სახალხო მოძრაობა (ჯანა ანდოლანი) ოფიციალურად დაიწყო 1990 წლის 18 თებერვალს —  დემოკრატიის დღე ნეპალში. იგი ეყრდნობოდა კატმანდუს ხეობის მოსახლეობის  და ტერაის და მცირე ჰიმალაის  უბნების მხარდაჭერას ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, რომელიც გამწვავდა ინდოეთთან 1980-იანი წლების ბოლოს. მოძრაობის შესაჩერებლად 1990 წლის 17 თებერვალს მთავრობამ დააპატიმრა როგორც ნეპალის კონგრესის  ასევე გაერთიანებული მემარცხენე ფრონტის ეროვნული და რაიონული ლიდერები და აკრძალა ყველა ოპოზიციური გაზეთი.
თავის რადიო მიმართვაში მეფე ბირენდრამ ერს  მოუწოდა "გაერთიანებულიყო მონარქიის გარშემო" და გაეტარებინა რეფორმები საკონსტიტუციო არხებით. ამავე დროს  თებერვლის ბოლოს პოლიციამ ბჰაკტაპურში დემონსტრანტებს ცეცხლი გაუხსნა, რის შედეგადაც 12 ადამიანი დაიღუპა. რეპრესიებისა და  სროლების მიუხედავად საპროტესტო ტალღა  ფართოვდებოდა, დემონსტრაციები თითქმის  სამი თვე არ ცხრებოდა. ათასობით სტუდენტმა და მოსწავლემ გააპროტესტა შეიარაღებული პოლიციის ქმედებები. ასობით დემონსტრანტი  დააკავეს და დაშავდა. ნეპალის პროფკავშირების გენერალურმა ფედერაცია  ბანდჰის (საყოველთაო  გაფიცვის ნაირსახეობა) გამოცხადების ინიციატივით  გამოვიდა. საგაფიცვო მოძრაობა  სწრაფად მოედო მთელ ქვეყანას.
დაირღვა არა მხოლოდ კავშირი ოპოზიციის აქტივისტებს შორის, არამედ რეჟიმის ვერტიკალიც, რის შედეგადაც ადგილობრივ ხელისუფლებას საკუთარი შეხედულებისამებრ უწევდა სახალხო დემონსტრაციებთან გამკლავება. ზოგიერთი მათგანი ცენტრალური ხელისუფლების არარსებობის პირობებში შეუერთდა სახალხო მოძრაობას. საპროტესტო მოძრაობა გავრცელდა სოფლებიდან და მიაღწია დედაქალაქ კატმანდუმდე. მას შემდეგ, რაც არმიამ აპრილის დასაწყისში პატანში მომიტინგეები დახვრიტა, მოძრაობამ შეკრიბა დაახლოებით 2,000,000 ადამიანი, რათა დედაქალაქში მონარქიის წინააღმდეგ საპროტესტო მარში გაემართათ.
რამდენიმე დღის განმავლობაში პოლიციამ დახვრიტა ათობით ადამიანი; მომიტინგეებმა ქუჩები გადაკეტეს, დროშები აღმართეს და მოითხოვდნენ მრავალპარტიული დემოკრატიული სისტემის აღდგენას, რომელიც არსებობდა ქვეყანაში 1950-იან წლებში. პროტესტის დროს ხალხმა ალყა შემოარტყა სამთავრობო შენობებს და მეფეს მოუწოდა, დაეკმაყოფილებინა მათი მოთხოვნები. 6 აპრილს სამეფო სასახლის წინ ყველაზე სისხლიანი შეტაკებები მოხდა, რომლის დროსაც 200-დან 300-მდე ადამიანი დაიღუპა. საბოლოოდ, პოლიციის ბევრმა ოფიცერმაც კი უარი განაცხადა დემონსტრანტების დაშლაზე და არ ჩაერია, როდესაც ზოგიერთმა მომიტინგემ დააზიანა სამთავრობო ქონება (მათ შორის პრემიერ-მინისტრის მანქანა და მეფე მაჰენდრას ქანდაკება). ამის გამო ლიდერებმა გააუქმეს შემდგომი საპროტესტო აქციები.
მრავალთვიანი სისხლიანი შეტაკებების შემდეგ, რომლის დროსაც დაახლოებით 500 ადამიანი დაიღუპა და ათასობით დააპატიმრეს, მეფე ბირენდრა იძულებული გახდა დათმობაზე  წასულიყო და თანხმობა განეცხადებინა ახალი მთავრობის შექმნაზე, რომლის მეთაურად  6 აპრილს დაინიშნა ზომიერი მონარქისტი ლოკენდრა ბაჰადურ ჩანდი. 1990 წლის 8 აპრილის საღამოს მეფემ მოხსნა პოლიტიკური პარტიების აკრძალვა. თუმცა, ოპოზიცია, რომელიც გამოხატავდა  ფართო ფენების განწყობებს, ითხოვდა უფრო გადამწყვეტ რეფორმებს.
რვა დღის შემდეგ, 16 აპრილს, ოპოზიციური პარტიების ზეწოლისა და ხალხის საპროტესტო გამოსვლების შედეგად, მეფემ დაშალა ეროვნული ფანჩაიატი და უარი თქვა შეუზღუდავ ძალაუფლებაზე. 19 აპრილს ჩამოყალიბდა კოალიციური დროებითი მთავრობა ნეპალის კონგრესის ლიდერის კრიშნა პრასად ბჰატარაის ხელმძღვანელობით, რომელშიც ასევე შედიოდნენ გაერთიანებული მემარცხენე ფრონტის და უფლებადამცველი ორგანიზაციების წარმომადგენლები, ასევე მეფის მიერ დანიშნული კაბინეტის ორი წევრი. გარდამავალმა მთავრობამ პირობა დადო, რომ შეიმუშავებდა ახალ კონსტიტუციას და ერთი წლის განმავლობაში ჩაატარებდა საპარლამენტო არჩევნებს.
1990- იანი წლების სახალხო მოძრაობამ შეიმუშავა კონსტიტუცია, რომელიც ძალაში შევიდა 1990 წლის ნოემბერში. ამ კონსტიტუციამ აიძულა მეფე ბირენდრა ბირ ბიკრამ შაჰ დევის მონარქია გადაეცა გადაწყვეტილების მიღების უფლება ნეპალელი ხალხისთვის. ხმის მიცემის უფლება მიეცათ ნეპალის 18 წელზე უფროსი ასაკის მოქალაქეებს.
თუმცა, კონსტიტუციის იმპლემენტაციას მრავალი სირთულე შეექმნა ელიტასა და ტიპურ ამომრჩეველს შორის არსებული უფსკრულის გამო. ყველაზე ცნობილი პარტიების ლიდერები, როგორც წესი, მოდიოდნენ ზედა კლასებიდან და კასტებიდან, რომლებიც არ წარმოადგენდნენ ნეპალის მოსახლეობის უმრავლესობის ინტერესებს.
სქოლიო
კატეგორია:ნეპალი კატეგორია:ნეპალის ისტორია კატეგორია:ნეპალის პოლიტიკა კატეგორია:საპროტესტო მოძრაობები კატეგორია:საპროტესტო აქციები ნეპალში კატეგორია:1990 წელი ნეპალში კატეგორია:დემოკრატიული მოძრაობა
სოპიშტეს თემი
სოპიშტეს თემი (Општина Сопиште) — თემი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს სკოპიეს რეგიონში. მოსახლეობა შეადგენს 5 656 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 25 კაცი/კმ²-ზე.
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — სოპიშტე. ადმინისტრაციული ცენტრის ჩათვლით თემის შემადგენლობაში შედის 13 დასახლება.
თემის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 222.1 კმ²-ს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის თემები
საჭირნახულო
საჭირნახულო — ოჯახის გაყრისას ნაამაგარი პირისათვის მეტი შრომისა და გარჯის ასანაზღაურებლად განკუთვნილი განსაკუთრებული წილი გასაყოფ ქონებაში გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. საჭირნახულოდ პირსშეეძლო მოეთხოვა ის ქონება, რაზედაც იგი „ჭირნახული“ იყო (ყმა, მიწა, განსაზღვრული ნივთი), ან სხვა სახის ანაზღაურება მიეღო. გარდა გაყრისა, საჭირნახულოს მიცემისსაკითხს სასამართლოც წყვეტდა სადავო ქონებაზე გაწეული შრომისათვის (მაგ., მიწაზე დავისას — ბაღ-ვენახის გაშენებისათვის, ყმაზე ან ნაგებობაზე გაწეული ხარჯებისათვის და სხვა). გაწეული შრომისა თუ ხარჯის შეფასებისა და საჭირნახულოს ოდენობის განსაზღვრისათვის საქმის მცოდნე პირებს იწვევდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
Cephalotes lanuginosus
Cephalotes lanuginosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფედერიკო III და მონტეფელტრო
ფედრიკო III და მონტეფელტრო (იტალ. Federico III da Montefeltro) (დ. 7 ივნისი, 1422, გუბიო, იტალია — გ. 10 სექტემბერი, 1482, ფერარა, იტალია) იყო რენასანსის ხანის ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული იტალიელი კონდოტიერი. სამხედრო საქმესთან ერთად იგი ხელოვნების დიდი დამფასებელი და მეცენი იყო. მან თავის კარზე თავი მოუყარა უამრავ ხელოვანსა და მეცნიერს, შექმნა იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბიბლიოთეკა (სიდიდით მეორე ვატიკანის ბილიოთეკის შემდეგ), მის სკრიპტორიუმში გადამწერთა მთელი ჯგუფი მოღვაწეობდა. ფედერიკო და მონტეფელტროს რეზიდენცია განთავსებული იყო მის მიერვე აგებულ ადრეული რენესანსის ერთ-ერთ არქიტექტორულ შედვრში — ურბინოს "პალაცო დუკალეში" (არქიტექტორი ლუჩანო ლაურანა).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1422 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1482
ბითლისი
ბითლისი (თურქ. Bitlis, ქურთ. Bilîs ან Bedlîs) — ქალაქი თურქეთში, ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, ბითლისის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა ქურთია, 2012 წლის აღწერით ცხოვრობს 46,111 ადამიანი.
1915 წლამდე ბითლისი სომხური ქალაქი იყო. 1915-1917 წლების სომეხთა გენოციდის შემდეგ ქალაქში სომეხი თითქმის აღარ დარჩა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
Dorylus bishyiganus
Dorylus bishyiganus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorylus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მოაი
მოაი — დაპრესილი ვულკანური ფერფლისგან დამზადებული ქვის ქანდაკებები აღდგომის კუნძულზე. მოაის ყველა ქანდაკება მონოლითურია, ანუ ქვის ერთი ნატეხისგან არის დამზადებული და არ არის შეწებებული ან მიმაგრებული ერთმანეთზე. წონა ზოგჯერ 20 ტონასაც აღწევს, სიმაღლე კი 6 მეტრს. კუნძულზე მდებარე რანო-რარაკუს კრატერის ფერდობზე ნაპოვნია 20 მეტრამდე სიმაღლისა და 270 ტონა სიმძიმის დაუსრულებელი ქანდაკება. აღდგომის კუნძულზე სულ 887 ასეთი ძეგლია. ყველა მოაი, გავრცელებული აზრის საპირისპიროდ, კუნძულის სიღრმისკენ იმზირება და არა ოკეანისკენ.
პიერ კორნელი
პიერ კორნელი (Pierre Corneille; დ. 6 ივნისი, 1606, რუანი ― გ. 1 ოქტომბერი, 1684, პარიზი) — XVII საუკუნის ფრანგი დრამატურგი, საფრანგეთის აკადემიის წევრი 1647 წლიდან.
მოაი
მოაის ქანდაკებების მეხუთედი საზეიმო მოედნისკენ იქნა გადატანილი, სადაც მოწითალო ფერის ქვის ცილინდრები დაადგეს თავზე. დაახლოებით 95% რანო-რარაკუს დაპრესილი ფერფლისგან არის ნაქანდაკევი,  სადაც ახლა 394 ნიმუშიღაა დარჩენილი. როგორც ირკვევა, რანო-რარაკუ მოულოდნელად დაუტოვებიათ, ამიტომ, იქ ბევრი დაუსრულებელი მოაი დარჩა. შეიძლება ითქვას, რომ ყველა დამთავრებული ქანდაკება რანო-რარაკუს სამტეხლოდან საზეიმო ფლატფორმაზე (აჰუ) იქნა გადატანილი.
პიერ კორნელი
ბიოგრაფია
პიერ კორნელი დაიბადა რუანში, წვრილი ბურჟუას ოჯახში. იგი იღებს იეზუიტურ განათლებას, სწავლობს იურისპრუდენციას და 1628 წლიდან  იწყებს ადვოკატის კარიერას. 1629 წელს პარიზში დიდი წარმატებით იდგმება მისი პირველი კომედია, მელიტა ანუ ყალბი წერილი. მას მოსდევს მთელი რიგი კომედიები, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანია: სასახლის გალერეა, 1632, სამეფო მოედანი, 1634, და კომიკური ილუზია, 1636. 1636 წელს კორნელი წერს ტრაგი-კომედიას სიდი, რომელიც დიდ პოლემიკას იწვევს. ეს მოვლენა ლიტერატურის ისტორიაში დარჩება "სიდის კამათის" სახელწოდებით. კარდინალი რიშელიე და აკადემია ავტორს საყვედურობენ ტრაგედიის წესებისა და კლასიციზმის 3 ერთიანობის კანონის უარყოფას. სამაგიეროდ ხალხი აღფრთოვანებულია. მომდევნო 3 წლის მანძილზე კორნელი მუშაობს  უდიდეს ტრაგედიებზე: ჰორაციუსი, სინა (1640) და  პოლიევქტე (1642). 1651 წელს კიდევ ერთ დიდი წარმატებას აღწევს მისი ტრაგედია ნიკომედე, სამაგიეროდ, მომდევნო წელს დადგმული  პერთარიტი სრულ კრახს განიცდის და ავტორი 7 წლით თავს ანებებს თეატრს. 1658 წელს კორნელის შეუყვარდება მოლიერის დასის ერთ-ერთი მსახიობი, რაც მისი დრამატურგიული შემოქმედების განახლების მიზეზი გახდება. 1658-1674 წლებში იგი წერს 11 პიესას, რომელთაგან ვერც ერთი ვერ შეედრება წინა წლების შედევრებს. კარიერის ბოლო წლებში კორნელის სასგრძნობლად დაჩრდილავს ახალგაზრდა მეტოქე, ჟან რასინი. 1674 წელს სურენას არც თუ ისე წარმატებული დადგმის შემდეგ კორნელი საბოლოოდ ჩამოშორდება თეატრალურ მოღვაწეობას და დარჩენილ წლებს რელიგიური ნაწარმოებების თარგმნას უძღვნის.
მოაი
ახლანდელი გამოკვლევებით დადგინდა, თვალის ღრუებისთვის გაკეთებული ამონაჭდევები წინათ მარჯნებით ყოფილა ამოვსებული. რამდენიმე ქანდაკება რეკონსტრუირებულიც არის.
პიერ კორნელი
შემოქმედება
კორნელის ნაწარმოებების პერსონაჟები ძირითდად მითოლოგიურ ან ისტორიულ გმირებს წარმოადგენენ, რომლებიც ყოველთვის საქვეყნო საქმეებთან არიან დაკავშირებულნი. ისინი გამოირჩევიან როგორც სოციალური მდგომარეობით, ასევე მორალური ღირსებებით: ნებისყოფით, ძლიერებით, გონიერებით და შთაგონებულნი არიან სტოიცისტური იდეალით. ისინი ერთადერთ პრინციპს ემორჩილებიან: სურთ დაამტკიცონ საკუთარი სიდიადე, რაც ხშირად საკუთარი გრძნობების მსხვერპლად გაღებას მოითხოვს. მაგრამ მიზანს კორნელის გმირები თითქმის არ უხვევენ. საბოლოოდ ბედი მათ ვერასოდეს ამარცხებთ, ამიტომ ზოგიერთი ლაპარაკობს კიდეც კორნელის ნაწარმოებებზე როგორც ტრაგედიებზე ტრაგიკულის გარეშე. კორნელის თეატრის ძირითადი პრინციპია დამაჯერებლობა და ისტორიული ჭეშმარიტება. იგი თვლის, რომ გამოგონილი ამბები ტრაგედიას არ შეეფერება. მეორე ძირითადი პრინციპია გონების ტრიუმფი. მისი გმირები არასოდეს არ მოქმედებენ გაუცნობიერებლად, უპასუხისმგებლოდ, არასოდეს არ ემორჩილებიან გრძნობებსა და სურვილებს.
"სიდის კამათი"
სიდის დადგმის შემდეგ გამართული პოლემიკა მნიშვნელოვან მოვლენად იქცა თეატრისა და ლიტერატურის ისტორიაში. პიესის ნახვით რიშელიე და აკადემია აღშფოთდა. გამოიყო კომისია, რომელიც 3 წლის მანძილზე სწავლობდა მასში მომხდარ დარღვევებს. აიკრძალა პიესის დადგმა. სიდში დარღვეული იყო დროისა და ადგილის ერთიანობის პრინციპი: 24 საათის მაგივრად მოქმედება 36 საათის მანძილზე მიმდინარეობს, მართალია ქალაქის ერთ უბანში, მაგრამ ოთხ სხვადასხვა ადგილას. უარყოფილი იყო ინტრიგის ერთიანობაც: მთავარი პერსონაჟი, სიდი ორ ქალს უყვარს, რაც მეორე ინტრიგას წარმოშობს.
მოაი
ყველაზე გავრცელებული მოსაზრებით, მოაის ქანდაკებები კუნძულ პოლინეზიის მცხოვრებლებმა აღმართეს 1250 -1500 წლებში. მიაჩნდათ, რომ მათ მიცვალებული წინაპრების წარმოდგენა და ცოცხალი ლიდერების ძალის მიცემა შეეძლოთ, ასევე კლანთა სიმბოლოც შეიძლება ყოფილიყვნენ.
მოაის დამამზადებლები განსხვავებული პროფესიული ჯგუფის წარმომადგენლები იყვენენ, რომლებიც ოსტატთა უმაღლეს იერარქიაში იკავებდნენ ადგილს. მოაის დამზადება და დაყენება უდიდეს შრომასა და ხაჯრებს მოითხოვდა. დღემდე უცნობია როგორ აადგილებდნენ მოაის, ამისათვის ადამიანის ძალა, თოკები, ხის სათრეველები ან ბორბლები იყო საჭირო. ჩეხი მკვლევარი პაველ პაველი მიიჩნევს, რომ ქანდაკებებს თოკებით მიათრევდნენ. 1986 წელს ექსპერიმენტულად უჩვენეს თუ როგორ შეიძლება თოკებით მოაის გადატანა. ჯგუფში 17 კაცი შედიოდა. XIX საუკუნის შუა ხანებში მოაის ბევრი ქანდაკება ქვის სამტეხლოებისკენ წაიღეს, თუმცა, დღეისათვის საცერემონიო მოედანზე 50 ნაგებობაა რეკონსტრუირებული.
ლეგენდის თანახმად, ჰოტუ მატუას ძლევამოსილმა კლანმა სამშობლო დატოვა და ახალი საცხოვრისის ძებნას შეუდგა აღდგომის კუნძულზე. როდესაც კლანის უფროსი გარდაიაცვალა, კუნძული მისმა ექვსმა ვაჟმა გაიყო, შემდგომ კი მათმა შვილებმა და შვილიშვილებმა. კუნძულის მცხოვრებთ დღემდე მიაჩნიათ, რომ ქანდაკებებში ძველი კლანის წევრთა ძალაა დაბუდებული. ეს ლეგენდა ხშირად იცვლება და ფრაგმენტულად გადადის მომდევნო თაობებში, რის გამოც, ლეგენდის პირვანდელი სახით წარმოდგენა გართულებულია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:მეგალითური ნაგებობები კატეგორია:პოლინეზია კატეგორია:აღდგომის კუნძული
მორედა-დე-ალავა
მორედა-დე-ალავა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ალავის პროვინციის რიოხა-ალავესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 9 კმ². მოსახლეობა — 211 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
კენეთ სილვერმანი
კენეთ სილვერმანი (Kenneth Silverman; დ. 5 თებერვალი 1936 — გ. 7 ივლისი,  2017 ) — ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორი და პულიცერის ჯილდოს მფლობელი. სილვერმანი დაიბადა 1936 წლის 5 თებერვალს მანჰეტენში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
ლაიფციგის უნივერსიტეტი
ლაიფციგის უნივერსიტეტი (Universität Leipzig) — ევროპის ერთ-ერთი უძველესი უნივერსიტეტი, მდებარეობს ქ. ლაიფციგში, (საქსონია, გერმანია). დაარსდა 1409 წლის 2 დეკემბერს ფრედერიკ I-სა და მისი ძმა უილიამ II, მაისენის მარკგრაფის მიერ და თავდაპირველად ოთხი ფაკულტეტისგან შედგებოდა. ამჟამად უნივერსიტეტს 14 ფაკულტეტი და 29.000 სტუდენტი ჰყავს და საქსონიის სიდიდით მეორე უნივერსიტეტია. უნივერსიტეტი დაარსებიდან თითქმის 600 წელი შეუწყვეტლივ ფუნქციონირებს. აქვს 190 საბაკალავრო, სამაგისტრო და ტექნიკური კვალიფიკაციის პროგრამა. უნივერსიტეტის ყველაზე ძლიერ განხრად მედიცინა ითვლება.
1911-1914 წლებში ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო შალვა ნუცუბიძე.
სქოლიო
კატეგორია:საქსონიის უმაღლესი სასწავლებლები კატეგორია:ლაიფციგი
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში
სტატიაში მოცემულია გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიაში, ავსტრალიასა და ოკეანეთში. რამდენიმე არაბული და ევროპული ქვეყანა (თურქეთი, კვიპროსი, აზერბაიჯანი, სომხეთი, საქართველო და ისრაელი) და ასევე რუსეთის აზიური ნაწილი მეორდება ქვემოთ მოცემულ სიაში.
ავსტრალია (19)
thumb|left|[[ულურუ-კატა ტიუტას ეროვნული პარკი|ულურუ მზის ჩასვლისას]]
ბანგლადეში (3)
thumb|right|ბუდისტური [[პაჰარპურეს ბიჰარა|ბიჰარას ნანგრევები პაჰარპურეში]]
ინდოეთი (36)
thumb|right|[[თაჯ-მაჰალი]] thumb|right|[[ყვავილების ხეობა]] thumb|right|[[ქაჯურაჰო]]
ირანი (24)
thumb|right|450px|[[იმამის მოედანი ისპაანში]]
ომანი (5)
thumb|right|[[ბაჰლას ციხესიმაგრე]]
პაკისტანი (6)
thumb|right|[[ლაჰორის ციხესიმაგრე]]
რუსეთი (10)
მხოლოდ რუსეთის აზიური ნაწილის ძეგლები
სამხრეთი კორეა (12)
thumb|[[ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები]]
საუდის არაბეთი (5)
(ასევე შედის არაბულ სახელმწიფოთა რეგიონში)
საქართველო (4)
thumb|გელათის მონასტერი thumb|ჯვრის მონასტერი
ტაილანდი (5)
thumb|right|პრა აჩანა, [[სუხოტჰაის ისტორიული პარკი|სუხოტჰაის პროვინცია, ტაილანდი]]
ფილიპინები(6)
thumb|right|[[ბანაუს ბრინჯის ტერასები,ფილიპინები]]
ყაზახეთი (4)
thumb|[[ტამგალის პეტროგლიფები]]
შრი-ლანკა (8)
right|thumb|ძველი ქალაქი [[სიგირიია (შრი-ლანკა)]]
ჩინეთი (52)
thumb|right|[[ტერაკოტის არმია]] thumb|right|[[ძიუჯაიგოუს ხეობა]] thumb|right|[[დაძუს კლდის რელიეფები]] thumb|right|[[უდანშანის მთების ძველი შენობების კომპლექსი]]
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის სია
List of World Heritage Sites Lists of World Heritage Sites
NGC 828
NGC 828 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1786 წლის 18 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
ვიევო
ვიევო (Виево) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 428 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
არარის ბრძოლა
არარის ბრძოლა (ძვ. წ. 58) — გაიმართა მიგრაციაში მყოფი ჰელვეტიის ტომებსა და ექვს რომაულ ლეგიონს შორის (VII, VIII ავგუსტა, IX, X, XI და XII ლეგიონები) იულიუს კეისრის ხელმძღვანელობით. არარის ბრძოლა იყო გალური ომების პირველი უმნიშვნელოვანესი ბრძოლა და დასრულდა ტაქტიკური გამარჯვებით რიცხვობრივად მცირე რომაული არმიის სასარგებლოდ.
ფონი
როდესაც კეისარი რომის სენატის მიერ გადმოცემული პროვინციების გუბერნატორი გახდა, მისი ოთხი ლეგიონიდან სამი თრაკიელი ტომებისგან მოსალოდნელი ხიფათისგან დასაცავად ჩრდილოეთ იტალიაში იყო. ალპების ჩრდილოეთით მდებარე გალიის პროვინციას ერთი ლეგიონი იცავდა და ღია იყო შემოსევებისთვის რომის მტრების მხრიდან.
გუბერნატორად გახდომიდან მალევე კეისარმა შეიტყო, რომ ჰელვეტია დასავლეთ გალიაში მიგრაციას გეგმავდა გერმანული ტომების მის ტერიტორიაზე მომრავლების გამო. ჰელვეტიის მიგრაცია რომის გალიაში და ჰელვეტიის ახალი სახელმწიფოს შექმნის პოტენციალს რომი აღიქვამდა, როგორც საფრთხეს გალიის სტაბილურობისთვის, ტრანსალპური გალიისთვის და რომაული ჰისპანიისთვის.
როდესაც ჰელვეტებმა რომისგან ითხოვეს უფლება რომ პროვინცია გადაეკვეთათ, როდესაც გალიაში მიდიოდნენ, კეისარმა ისინი შეცდომაში შეიყვანა თავის მოჩვენებით, თითქოს მოთხოვნას უდასტურებდა. ჰელვეტებისთვის გავლის უფლების მიცემას ის არ გეგმავდა, კეისარმა გამოიყენა შეცდომაში შეყვანით მოგებული დრო რომ ჰელვეტებისთვის დაებლოკა გზა იმ ხიდის განადგურებით, რომელიც მდნარე რონზე იყო გენევაში და 30 კილომეტრიანი სიმაგრეების აშენებით. ცეზარმა გალიაში მისი არმია ორი ლეგიონით გაზარდა და დაამატა სამი ვეტერანი ლეგიონი რომიდან.
საბოლოო ჯამში, კეისარმა ჰელვეტების მოთხოვნა რომის გადაკვეთაზე უარყო. ამის გამო ჰელვეტებს ალტერნატიური გზით წასვლა მოუწიათ აედუის ტომის ტერიტორიის გავლით, მდინარე არარის გადაკვეთით ტივების და ნავების მეშვეობით.
ბრძოლა
როდესაც კეისარს შეატყობნეს რომ ჰელვეტები სხვა გზით მიდიოდნენ, მან თავისი ძალები ჰელვეტების თავდასასხმელად გაგზავნა დასავლეთით გალიაში. როდესაც რომაელები ჰელვეტებს დაეწივნენ, ისინი მდინარის გადაკვეთის პროცესში იყვნენ. ჰელვეტების სამ-მეოთხედს უკვე გადაკვეთილი ჰქონდა მდინარე, მდნარის აღმოსავლეთით ღიად თავდასხმისთვის დარჩეილი იყო მოგზაურების მხოლოდ ერთი-მეოთხედი. შედეგად, კესარს მხოლოდ მცირე ნაწილზე შეეძლო თავდასხმა, მარტივად მოკლა და გაფანტა ბევრი ქვეყნის ამ მხარეში.
ბრძოლის შემდეგ ჰელვეტებმა ვერ შეძლეს ისეთი სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევა, რომელიც მათ გადაადგილების ნებართვას მისცემდა და გააგრძელეს მიგრაცია დასავლეთით, გალიის მიმართულებით. კეისარმა სწრაფად გადო ხიდი მდ.არარზე და დაედევნა ჰელვეტებს ორი კვირით სანამ არ დააძალეს რომ თავისი ჯარი ბიბრაქტის ქალაქში გადაეყვანა მარაგების შესავსებად. კეისარის არმიის ბიბრაქტისკენ მოგზაურობსას, ჰელვეტებმა უპირატესობის მოპოვება სცადეს და კეისარის არმიას მოგზაურობისას დაესხნენ თავს. მიუხედავად მათი შრომისა, ჰელვეტებმა მარცხი განიცადეს.
ჰელვეტები რომლებიც კეისარმა დაამარცხა ტიგურინის პაგუს მცირე ტომიდან იყვნენ რომლებმაც კონსულ ლუციუს კასიუს ლონგინუსი ძ.წ. 107 წელს მოკლეს, ამ დროს ასევე ლეგატი (სამხედრო ლიდერის წოდება რომში) ლუციუს კალპურნიუს პისო, ლუციუს კალპურნიუს პისოს, კეისრის სიმამრის ბაბუაც მოკლეს.
სქოლიო
კატეგორია:გალია კატეგორია:ძველი რომის ომები
მარსელ პრუსტი
მარსელ პრუსტი (Marcel Proust; დ. 10 ივლისი, 1871 — გ. 18 ნოემბერი, 1922) — ფრანგი მწერალი, მოდერნიზმის მამამთავარი, დეკადენტური რომანის ფუძემდებელი. ავტორი მონუმენტალური რომანისა „დაკარგული დროის ძიებაში“ (7 წიგნი, 16 ტომად).
ბიოგრაფია
მარსელ პრუსტი დაიბადა შეძლებულ ოჯახში 1871 წლის 10 ივლისს დასახლება ოტეიში, იმდროინდელი პარიზის ერთ-ერთ გარეუბანში. მისი დაბადება დაემთხვა ფრანკო-პრუსიის ომის დასასრულს და მესამე რესპუბლიკის შექმნას, რამაც დიდი ზეგავლენა იქონია მწერლის ცხოვრებაზე. არისტოკრატიის ზეგავლენის შესუსტება და საშუალო კლასის მომძლავრება, რომელიც დამახასიათებელი იყო ამდროინდელი საფრანგეთის ისტორიისათვის, შემდგომში პრუსტის შემოქმედებაში აისახა.
მწერლის მამა, ადრიენ პრუსტი, მის თანამედროვეთა შორის პატივცემული და აღიარებული ექიმი იყო, ეპიდემილოგიისა და ჰიგიენის სპეციალიზაციით. მას ეკუთვნის ოცამდე წიგნი ქოლერისა და იმჟამად ევროპასა და აზიაში გაბატონებული სხვა გადამდები დაავადებების შესახებ. მარსელ პრუსტის დედა, ჟანა კლემანს ვაილი, მდიდარი ებრაული ოჯახიდან იყო. მისმა განათლებამ და ლიტერატურულმა გემოვნებამ გამოძახილი ჰპოვა მისი შვილის შემოქმედებაში. მწერლის ბიოგრაფებისათვის ისიც კია ცნობილი, რომ ჟანა თავის შვილს, რომელიც არც-თუ კარგად ფლობდა ინგლისურს, ჯონ რესკინის ლექსების პწკარედულ თარგმანებს უსრულებდა, შემდეგ კი პრუსტი ამ პწკარედებით, ერთი კრიტიკოსის სიტყვებით, ”რესკინის ლექსებს უზადო ფრანგულით წერდა”.
მარსელს მთელი ცხოვრების განმავლობაში ძლიერ ახლო ურთიერთობა ჰქონდა დედასთან, რომელიც მისთვის ხშირად შთაგონების წყარო იყო. ყველაზე მკაფიოდ ეს აისახა მისი რომანის, ”დაკარგული დროის ძიებაში” პირველ და მეორე ტომებში, სადაც მისი პერსონაჟის ბავშვობაა აღწერილია. თავად მარსელის სიტყვებით, კითხვაზე, თუ რა არის მისთვის ბედნიერება, მან უპასუხა - ”განუყოფელი და მარადიული ცხოვრება დედის გვერდით”.
ცხრა წლის ასაკში მარსელ პრუსტი ასთმით დაავადდა. ავადმყოფობის გამო მომავალი მწერალი იძულებული იყო ზაფხულის არდადეგები ილიეში გაეტარებინა. მისი დიდი ბიძის სახლი ილიეში შემდგომში მის შემოქმედებაში კომბრედ იქცა, სადაც მიმდინარეობს მისი რომანის, ”დაკარგული დროის ძიებაში”-ს უმთავრესი პერიპეტიები. მწერლის გარდაცვალებიდან ასი წლის იუბილეზე, ილიეს სახელი გადაერქვა და იგი ილიე-კომბრედ იწოდება. მიუხედავად ავადმყოფობისა პრუსტი საფრანგეთის ჯარში მსახურობდა 1889-1890 წლებში. შემდგომში ჯარში მიღებულ შთაბეჭდილებებს მწერალი აღწერს ”გერმანტების მხარე”-ში.
მარსელ პრუსტი ჰომოსექსუალი იყო. ამაზე მოწმობს დიდი რაოდენობით კორესპონდენცია, რომელიც დარჩა მისი და მისი მეგობრის, პიანისტი რეინალდო ჰანის მიმოწერისას. საუკუნის დასაწყისში, კერძოდ 1900 წლიდან 1905 წლამდე მარსელმა მისი გარემომცველი საახლობლო წრიდან მრავალი ადამიანი დაკარგა. 1903 წელს გარდაიცვალა მამამისი, 1905 წლის სექტემბერში კი - დედა. მშობლების სიკვდილის შემდგომ მას დიდი მემკვიდრეობა ერგო, რამაც საშუალება მისცა პრუსტს მთელი თავისი დრო ხელოვნებისათვის დაეთმო.
სიცოცხლის უკანასკნელი წლებში მარსელის საკუთარი ოთახიდან არ გამოდიოდა. დღისით ეძინა, ღამით კი წერდა რომანს, რომელიც საბოლოოდ მწერალთან გაიგივდა.
მარსელ პრუსტი გარდაიცვალა 1922 წლის 18 ნოემბერს პარიზში. დაკრძალულია პარიზის პერ ლაშეზის სასაფლაოზე.
შემოქმედება
პრუსტის შემოქმედებითი მეთოდი, რომელიც ძირითადად იმპრესიონისტულია, დაუპირისპირდა XIX ს. რეალიზმის ეპოქაში დამკვიდრებული რომანის პრინციპებს. საზოგადოებრივ მოვლენათა ობიექტურად გაანალიზების მცდელობა მან შეცვალა მოვლენათა ინტუიციური წვდომის შედეგად მოპოვებული სუბიექტური მონაცემებით. პორტრეტის ხატვისას იგი ზოგადადამიანური საწყისიდან გამოდის, და არ ცნობს ადამიანის პიროვნების სოციალური განსაზღვრულობის ფაქტს. პრუსტი ბერგსონის ფილოსოფიურ მოძღვრებასა და ფროიდის ფსიქოანალიზს ეყრდნობა. მის ნაწარმოებებში თხრობა მიმდინარეობს სპონტანურ მოგონებათა, ასოციაციათა ქვეცნობიერ მინიშნებათა კვალდაკვალ. მოვლენათა გადმოცემისას დაცული არ არის დროული თანამიმდევრობა, ამიტომ ძირეულადაა შეცვლილი რომანის სტრუქტურისა და სიუჟეტის ტრადიციული ქარგა. მწერალი ცდილობს მოუძებნოს ახსნა ადამიანის ფსიქოლოგიის და ინტელექტის კანონებს, ინტუიციის მექანიკას.
პრუსტის სამწერლო კონცეფცია გარე სამყაროს არ უტოვებს ობიექტური რეალობის სახეს, იგი წარმოდგენილია მხოლოდ გმირის ცნობიერებაში, მეხსიერებაში არეკლილი და გარდატეხილი ფორმით. ამ კონცეფციის მიხედვით, ადამიანის წარმოდგენა საკუთარ თავზე, სამყაროზე, საზოგადოებაზე პირობითია; ყოველგვარი ცოდნა სუბიექტურია, ადამიანს არ ძალუძს გასცდეს საკუთარი "მე"–ს ფარგლებს და თავისივე მსგავსთა ცხოვრების ჭეშმარიტი არსი შეიცნოს; მათი არსებობა გააზრებულია, როგორც "დაკარგული დრო". ამ რწმენას მწერალი პესიმიზმამდე, იმის აღიარებამდე მიჰყავს, რომ მხოლოდ ხელოვნება ათავისუფლებს ადამიანს ყოველგვარი პირობითობისგან და იგი მარადისობას შეერწყმება. პრუსტს ადამიანის ქვეცნობიერ გრძნობათა ფიქსირებისა და ჰიპერბოლიზაციის საოცარი უნარი აქვს. ლირიკული წიაღსვლები, ფერის, ხმის, ღიმილის, შთაბეჭდილებათა გადმოცემის ფილიგრანული ოსტატობა, განცდათა, აღქმათა, გრძნობათა უნატიფეს ენობრივ ქსოვილში განსხეულება ამ ნაწარმოებს დიდ მხატვრულ ღირსებას სძენს.
მარსელ პრუსტს ერთი ნაწარმოების ავტორს უწოდებენ (თუმცა იგი ასევე ავტორია რომანისა "ჟან სანტეი", გამოქვეყნდა 1952 წელს; მოთხრობებისა და ესეების კრებულებისა "სტილიზაცია და ნარევი", 1919 და სხვა), რადგან ამ ერთმა თხზულებამ დიდი გავლენა მოახდინა XX საუკუნის ფრანგული და საერთოდ ევროპული რომანის შედმგომ განვითარებაზე, მრავალი მიმბაძველი თუ მიმდევარი გაუჩინა მას.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:გარდაცვლილი 1922 კატეგორია:გონკურის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:პნევმონიით გარდაცვლილები კატეგორია:ფრანგი ესეისტები კატეგორია:ფრანგი ფსიქოლოგიური ჟანრის მწერლები კატეგორია:გეი მწერლები კატეგორია:ლგბტ რომანისტები კატეგორია:მოდერნისტი მწერლები კატეგორია:პარიზელი მწერლები
პროგრესი
პროგრესი (ლათ. progressus, მოძრაობა წინ, წარმატება) — განვითარება, წინსვლა; განვითარების უფრო დაბალი საფეხურებიდან უფრო მაღალ საფეხურებზე გადასვლა. საწინააღმდეგო ცნებაა რეგრესი.
კატეგორია:ფილოსოფიური ტერმინები კატეგორია:ისტორიოგრაფია კატეგორია:ფილოსოფიის ისტორია
ივანე ბაბალაშვილი
ივანე პავლეს ძე  ბაბალაშვილი (დ. 2 ნოემბერი, 1906, თბილისი— გ. 2 ოქტომბერი, 1983, იქვე) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1945), ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1969).
დაამთავრა ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა (1925), მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (დაუსწრებლად, 1941), გენერალური შტაბის აკადემია (1948). მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობაში. 1939–1941 წლებში ცხენოსანი დივიზიის არტილერიის უფროსი იყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ყირიმში; ჯერ 47-ე არმიის არტილერიის შტაბის უფროსი იყო, შემდეგ მეთაურობდა 414-ე, 392-ე ქართულ მსროლელ დივიზიებს. 1948-1965 წლებში სამეთაურო თანამდებობები ეკავა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. 1957-1958 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამხედრო კათედრის გამგე იყო, 1965 წლიდან თადარიგში გავიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ბაბილა (კათოლიკოსი)
ბაბილა, ბაბილე, საქართველოს (ქართლის) კათოლიკოსი დაახლოებით VII საუკუნის I მეოთხედში, ქართლში ადარნასეს ერისმთავრობის დროს. ზოგიერთი ცნობით მას მიეწერება 634 წელს ანჩისხატის ეკლესიის აგება თბილისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
ნეკარი
ნეკარი (Neckar) — მდინარე სამხრეთ-დასავლეთ გერმანიაში. მიედინება ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. სიგრძე 367 კმ, აუზის ფართობი 14,000 კმ². მდინარე რაინის ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს შვარცვალდისა და შვაბიის ალბის კალთებზე, ზღვის დონიდან 706 მ სიმაღლეზე. უმეტესწილად მიედინება ვიწრო, ადგილ-ადგილ კანიონისებურ ხეობაში. აქვს ჩრდილოეთური და ჩრდილოეთ-აღმოსავლური მიმართულება. ქალაქ პლოხინგენთან მოიხრება ჩრდილო-დასავლეთისაკენ და გაივლის ქალაქ შტუტგარტს. შემდეგ სვლას აგრძელებს ჩრდილოეთური მიმართულებით, აქ ხეობა ფართო და ღრმაა. ნაპირებზე ფეოდალური ციხე-სიმაგრეა. ძლიერ მეანდრირებულია. მკაცრ ზამთარში იყინება. მდინარე რაინს შეერთვის ქალაქ მანჰაიმის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 95 მ სიმაღლეზე. სანაპიროები მჭიდროდ არის დასახლებული. სანაოსნოა 200 კილომეტრამდე. წყლის საშუალო ხარჯი 145 მ³/წმ.
სახელწოდება „ნეკარი“ კელტური წარმოშობისაა და აღნიშნავს „ველურ წყალს“. ჯერ კიდევ II საუკუნეში მოიხსენიება Nicretes-ის სახით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
სან-მიგელის პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|სან-მიგელის მდებარეობა კახამარკას რეგიონში სან-მიგელი — პროვინცია პერუში, კახამარკის რეგიონში. დედაქალაქია სან-მიგელ-დე-პალაკუესი. პროვინციაში ცხოვრობს 56 497 ადამიანი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 2 542,08 კმ²-ს.
პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 13 რაიონად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის პროვინციები
კოსარიხა
კოსარიხა (Косариха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ალექსანდრე ყაზბეგი
ალექსანდრე მიხეილის ძე ყაზბეგი (დ. 20 იანვარი [ძვ. სტ. 2 იანვარი], 1848 , სტეფანწმინდა — გ. 22 დეკემბერი, 1893, თბილისი, დაკრძალულია სტეფანწმინდაში) — ქართველი მწერალი, დრამატურგი, პოეტი, მთარგმნელი და მსახიობი. ალექსანდრე ყაზბეგის ლიტერატურული ფსევდონიმი იყო „მოჩხუბარიძე“ („აკაკია მოჩხუბარიძე“), თეატრალური – „მოხევე“. სიცოცხლის ბოლო წლებში მძიმედ ავადმყოფობდა. მისი საუკეთესო ნაწარმოებები: „ელისო“, „მამის მკვლელი“ (ორივე 1882), „ციკო“ (1883), „განკიცხული“, „ხევისბერი გოჩა“ (ორივე 1884), „მოძღვარი“ (1885) ძირითადად 1880–1885 წლების განმავლობაში შექმნა. მწერალზე გავლენა ქართულმა, რუსულმა და ფრანგულმა ლიტერატურამ მოახდინა.
ბიოგრაფია
მინიატიურა|მარჯვნივ|ალექსანდრე ყაზბეგის მონუმენტი [[სტეფანწმინდაში]] მიხეილ გაბრიელის ძე ჩოფიკაშვილისა (ყაზბეგის) და ელისაბედ თარხნიშვილის ვაჟი ალექსანდრე (სანდრო) 1848 წლის 8/20 იანვარს დაიბადა სტეფანწმინდაში. ხევის მებატონის ოჯახის ერთადერთ პირმშოს მამა ძალიან ანებივრებდა — მისი ყველა ბავშვური სურვილი სრულდებოდა ხოლმე და მას მუდამ ყველაფერი ჰქონდა ჯიბეში ფულის ჩათვლით, რასაც ხშირად ურიგებდა თანატოლ ბიჭებს. ალექსანდრე ყაზბეგს მშობლებმა საფუძვლიანი განათლებაც მისცეს. მას მასწავლებელთა მთელი რაზმი ამეცადინებდა უცხო ენებსა, ხელოვნებასა თუ სხვადასხვა საბუნებისმეტყველო საგნებში. სწავლობდა ის ტფილისში — ჯერ ჰაკეს (1859), შემდეგ კანონიჩის (1862) პანსიონში, ხოლო 1863 წლიდან კლასიკურ გიმნაზიაში. ალექსანდრე ყაზბეგი 12 წლის იყო, როცა მისი ლექსი „ნანა“ ივანე კერესელიძემ დაბეჭდა „ცისკრის“ 1861 წლის დეკემბრის ნომერში. ის ბავშვობიდანვე ლაპარაკობდა ფრანგულად, რუსულად და ძალიან კარგად ცეკვავდა, რაც შემდგომში თეატრალურ ხელოვნებაში გამოადგა. იმდროინდელ თეატრალთა ცნობით, ალექსანდრე ყაზბეგი დიდი მსახიობი არასდროს ყოფილა, მაგრამ სცენაზე „მთიულურს“ მისნაირად ვერავინ ასრულებდა. ამ ყველაფერს ემატებოდა ისიც, რომ ყაზბეგი წარმოსადეგი და სასიამოვნო შესახედაობის მამაკაცი იყო.
წინაპრები და ოჯახი
ყაზბეგიანთ წინაპრები ჩოფიკაშვილები ყოფილან. ალექსანდრეს პაპა, გაბრიელი XVIII საუკუნის უკანასკნელ წლებში სტეფანწმიდის მოურავი იყო, საქართველოში რუსული მართვა-გამგეობის დამკვიდრების საქმეში დამსახურების გამო, გაბრიელმა მაიორობა მიიღო და მასვე ებოძა აზნაურობა. იგი ხევის გამგებლადაც დაუნიშნავთ.
„როცა საგინაანთ ქალი გარდაიცვალა უშვილოდ, ბიძა-ჩვენმა მიხეილმა შეირთო თარხნიშვილის ქალი, თუმანიანთ ქვრივი, რომელსაც ჰყავდა სამი ქალი პირველი ქმრისაგან,“
იგონებს სოფიო თარხნიშვილი. ალექსანდრეს დედა ელისაბედი, კეკე როგორც შინაურებში იწოდებოდა, კულტურული, ქართული მწერლობის მოტრფიალე და ოჯახის მოსიყვარულე დედა ყოფილა. ალექსანდრე მშობლების ერთადერთი ვაჟიშვილი იყო, იგი 1848 წ. 8./20 იანვარს დაბადებულა.
ბავშვობა
პატარა ალექსანდრე არაჩვეულებრივ ფუფუნებაში იზრდებოდა. მასზე ერთდროულად ორი ძიძა და რამდენიმე გამზრდელი ზრუნავდა. ელისაბედ ყაზბეგი იგონებს: „ჩვენი ბიძა-ძალუის მისწრაფება სანდროს სწავლა-განათლებაზე სხვადასხვანაირი იყო. ბიძაჩემს გაგიჟებით უყვარდა თავისი შვილი,და ამას მხოლოდ იმითი ამტკიცებდა, ანებივრებდა და მეტად რყვნიდა თავის ერთადერთ მემკვიდრეს, თითქმის აღმერთებდა. ხშირად იტყოდა ხოლმე: ჩემმა ალექსანდრემ ოღონდ იცოცხლოს და თუნდაც სულაც ნურას ისწავლისო. რაც უნდა ის ქნას, როგორც ესიამოვნება ისე იცხოვროს.“ მინიატიურა|მწერლის მშობლიური სახლი
„''ძალუა კეკეს შეხედულება ამ საგანზე სულ სხვა იყო. იმას ძალიან უნდოდა, რომ ალექსანდრე ფრიად განათლებული კაცი გამოსულიყო, ყველაფერი კარგათა და ზედმიწევნითა სცოდნოდა, რომ დედამიწის ზურგზე ყველაზე უკეთესი ისა ყოფილიყო.''“ ბავშვობაში სანდრო ცელქი და მოუსვენარი ბიჭი ყოფილა. ხშირად თანატოლებთან უსიამოვნებაც მოდიოდა. რისთვისაც დედას მოჩხუბარიძე დაურქმევია. სანდროს ეს სახელი ძალიან მოწონებია და სიამოვნებით გამოუცხადებია: „''ჰო, მოჩხუბარიძე მქვია და აკაკიასაც მეძახიან. ასე მესიამოვნება!''“ ალექსანდრე მოგვიანებით იხსენებდა, რომ მასზე განსაკუთრებულ გავლენას ახდენდა ხალხის ცხოვრებიდან ამოღებული პატარა ამბები და ზღაპრები, რომელსაც მეტწილად საყვარელი გამზრდელი უამბობდა.
„შემიძლიან სიამაყით გითხრა, შენს გაზრდილში თუ იპოვება რაიმე რიგიანი, ბავშვობიდანვე ჩანერგილი, ამის მიზეზი შენა ხარ, რომლისთვისაც გმადლობს წარმოუთქმელად შენი აკაკი მოჩხუბარიძე,“ ვკითხულობთ მწერლის ერთ-ერთ პირად წერილში. მწერლის თანამედროვენი იგონებენ, რომ პატარა ალექსანდრე ძნელად ეგუებოდა გადაჭარბებულ ფუფუნებას. იგი ხშირად გარბოდა სახლიდან და დროს სოფლის ბიჭებთან ატარებდა. „მდაბალი ხალხი იმ თავითვე, ბავშვობიდანვე, უყვარდა, სული ბიჭებში მიუდიოდა და ვგონებ, მიზეზიც იგივე იყო, რომ რუსეთიდან დაბრუნების შემდეგ,დიდი ხნით ცხვრის სამწყემსურში გადავიდა…“ — წერდა აკაკი წერეთელი.