cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სქესობრივი დიმორფიზმი
შესავალი
1. ზოოლ. - ერთი და იმავე სახეობის ცხოველებში მეტად ან ნაკლებად განსხვავებული ფორმების არსებობა. სქესობრივი დ - განსხვავება დედალ-მამალს შორის (სიდიდით, ფერით და სხვ.); სეზონური დ. - ერთი და იმავე ცხოველის განსხვავებული შეფერილობა წლის სხვადასხვა დროს.
2. ბოტან. ერთი და იმავე სახეობის მცენარის ორი სხვადასხვა ფორმის არსებობა; ერთი მცენარის რომელიმე ორგანოს ორგვარი ფორმის არსებობა.
3. მინერ. ერთი და იმავე ნივთიერების ორი სხვადასხვა კრისტალური ფორმით არსებობა.
სქესობრივი დიმორფიზმი თევზებში
წყლის ხერხემლიანი ცხოველები, რომლებსაც არა აქვთ სხეულის მუდმივი ტემპერატურა. თევზების ზომა - წონა განსხვავებულია: პანდაკის სიგრძე 7,5 მმ-ს აღწევს, ხოლო ვეშაპისებრი ზვიგენისა 15-20 მ-ს. თევზების უმრავლესობას თითისტარისებური სხეული აქვს, ზოგს - გვერდებიდან (კამბალა) ან ზურგ-მუცლისაკენ (სკაროსი) გაბრტყელებული, გველივით (გველთევზა) წაგრძელებული ან ნემსივით (ზღვის ნემსთევზა) წაწვრილებული, ზოგი ბურთისებური (ზღარბთევზა) ან თასმისებურია (ქაშაყთმეფე). მარცხნივ|მინი|320x320პქ|კამბალა თევზების სხეული სიმეტრიულია, გარდა კამბალასი, რომელსაც ორივე თვალი ცალ მხარეს აქვს. სხეული დაფარულია ქერცლით. ზღარბთევზას სხეული შემოსილია გრძელი ქიცვებით, ზუთხისნაირთა სხეულზე 5 მწკრივადაა განლაგებული ძვლოვანი ბალთები. ლოქოსა და სხვათა სხეული ტიტველია. თევზების კანი დიდი რაოდენობით შეიცავს ლორწოს გამომყოფ ერთუჯრედიან ჯირკვლებს. ღრმა ზღვის თევზების უმრავლესობას მანათობელი ორგანოები აქვს. თევზების შეფერილობა კანის ნაირგვარ პიგმენტებზეა დამოკიდებული. ჩვეულებრივ, მათი ზურგის მხარე უფრო მუქია, ვიდრე მუცლისა და საერთოდ დიდად სასარგებლო თევზები არიან.
თევზების კუნთოვანი სისტემა საკმაოდ დიფერენცირებულია და მასთან დაკავშირებულია ზოგი თევზების ელექტრული ორგანოები, ხოლო უმრავლესობას - ძვლოვანი. ზვიგენების უმეტესoბას და ზუთხისებრ თევზებს დაუნაწევრებელი ქორდა აქვთ.
წყლის ხერხემლიანი ცხოველების ზეკლასი (თანამედროვე კლადისტიკის პრინციპების შესაბამისად - პარაფილეტური ჯგუფი). ყბიანთა ფართო ჯგუფი, რომელიც ხასიათდება ლაყუჩებით სუნთქვით ორგანიზმის პოსტ-ემბრიონული განვითარების ყველა ეტაპზე. თევზები გავრცელებული არიან მარილიან და ასევე მტკნარ წყალში, ღრმა ოკეანურ ღრმულებშიც და მთის ნაკადულებშიც. თევზები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ უმეტესობა წყლის ეკოსისტემებში, როგორც კვების ჯაჭვების შემადგენელი ნაწილი. მათ აქვთ დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა ადამიანებისათვის საკვებად მოხმარების გამო.
თანამედროვე თევზების ზომები მერყეობს 7,9 მმ-დან (Paedocypris progenetica) 20 მ-მდე (ვეშაპისებრი ზვიგენი).მსოფლიოში ცნობილია, სხვადასხვა მონაცემებით, 25 000-დან 31 000-მდე სახეობის თევზი. თევზებს შეისწავლის ზოოლოგიის დარგი - იხტიოლოგია. თევზების შესწავლის დიდი მნიშვნელობის და დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობის გამო ზოგიერთ უნივერსიტეტებში არსებობს ხერხემლიანთა ზოოლოგიის კათედრასთან ერთად ცალკე იხტიოლოგიის კათედრა.
ორსქესიანი გამრავლება - თევზების ყველაზე ჩვეულებრივი და ფართოდ გავრცელებული ფორმაა. ამ მეთოდით გამრავლებისას ორივე სქესი მკვეთრად გამიჯნულია. ზოგიერთ სახეობას ძალიან ნათლად აქვს გამოხატული მეორადი სქესობრივი ნიშნები და ფიქსირდება სექსუალური დიმორფიზმი. ამ მეორადი სქესობრივი ნიშნების მახასიათებლები, როგორც წესი, გამოვლინდება მხოლოდ ერთ სქესში (ხშირ შემთხვევაში - მამრში) არ განეკუთვნება სქესობრივ მომწიფებას, შეიძლება კიდევ უფრო ინტენსიური გახდეს შეჯვარების სეზონში, არ უწევს დახმარებას ინდივიდუალურ გადარჩენას. მეორადი სქესობრივი ნიშნები გამოიხატება განსხვავებებით სხეულის ზომაში, სხეულის ნაწილების ზომაში, (მაგ, წაგრძელებული ფარფლები), სხეულის აგებულებაში (მაგალითად, გამონაზარდები თავზე), კბილების განლაგება, ფერი, და ასევე გვხვდება განსხვავებების სახით მამისა და მდედრის აკუსტიკურ, ქიმიურ, ელექტრულ და სხვა მახასიათებლებში. გამრავლების ორსქესიანი მეთოდი შეიძლება შეიცავდეს მონოგამიას, პოლიგამიას და პრომისკუიტეტს.
აკვაკულტურაში იმისათვის, რომ მაქსიმალურად მომგებიანი იყოს მათი სხვადასხვა სახეობის შეჯვარება, ხშირად ვხვდებით თევზებში ერთსქესიან მოსახლეობას. პრაქტიკაში, ერთსქესიანი ორგანიზმი შესაძლებელია მიღებულ იქნეს პირდაპირ ჰორმონალური ინვერსიით, გინოგენეზით ან ანდროგენეზით, ასევე შესაძლებელია შეიქმნას არაპირდაპირი გზით და შემდეგ გადაიკვეთოს ერთსქესიან მდედრობით მოდგმასთნ (XX ან WZ), თუმცა მამრი მოსახლეობის (XY ან ZZ) საჭიროებს შექმნას და გამოყენებას მამრობითი YY ან ნეო - მდედრობითი ZZ. მინი|280x280პქ|მდედრი გამბუზია ჰერმაფროდიტი თევზები სქესი შეიძლება შეიცვალოს მათი სიცოცხლის მანძილზე: ისინი ფუნქციონირებენ, ხან როგორ მამრები, ხან როგორც მდედრები (შემთხვევით ან თანამიმდევრულად). არსებობს სქესის შეცვლის ორი თანამიმდევრული ფორმა პროტოანდრია და პროტოგენია.
თუმცა, მათი დაბალი მორფოლოგიური დიფერენციაციის სქესის ქრომოსომა, მაშინ მხოლოდ მცირე ნაწილის სახეობებში აღმოჩნდა (დაახლოებით 10 პროცენტი); სხვა სახეობები, ზოგჯერ შესაძლოა არაპირდაპირ განსაზღვრავდეს ჰომგამეტის ტიპს  (XX/XY ან ZZ/ZW) თან აანალიზებდეს თანაფარდობას პირმშოს გინოგენეტიკასთნ, ანდროგენეტიკასთან, პოლიპლოიდთან ან მიღებული ინდივიდუალურ მამრობითთნ თუ მდედრობითთან ჰორმონის მკურნალობით. ყველა გონოქორიკი თევზის ერთბლიობა, ქალის ჰომოგამეტური სისტემები XX/XY ან მამაკაცის ZZ/ZW, როგორც ჩანს, ყველაზე მეტად წარმოდგენილია. თუმცა, ზოგიერთი სახეობა, ასეთი მარტივი დეტერმინიზმით ვერ ახსნის ყველა სქესობრივ ექსპერიმენტალურ დაკვირვებას, რომელთა რეზულტატიც, ბევრი ავტორისთვის, წარმოადგენს საშუალო სექსუალურ დეტერმინანტებს. სხვა, გარეშე ცნობილი მნიშვნელოვანი მომენტები დაკავშირებული სქესთან უმრავლესობა უკვე ანალიზ ჩატარებულ სახეობებში, შეუძლებელია საფუძვლიანად შემოწმდეს უფრო რთული და კომპლექსური დეტერმინიზმის ჰიპოთეზა. ჰიპოთეზის გავლენა გარემოს დაყოფის ფაქტორებზე და აქედან გამომდინარე, სქესთა თანაფარდობაზე, არის ზოგადად ბევრად მარტივი შესამოწმებელი. მიუხედავად ამისა, რომ ასეთი გარე ფაქტორები კარგად არის ცნობილი ბევრი ქვეწარმალის, ზიგიერთი ამფიბიისა და სოციალური ფაქტორების ან ტემპერატურის ცვლილება გამოიწვევს სქესის ცვლილებას ზოგიერთ ჰერმაფროდიტ თევზში, თუმცა, ეს მხოლოდ 1980 წელს იყო, როდესაც დაფიქსირდა გარემოს დეტერმინიზმი (ESD გარემოს Sex განსაზღვრა), რომელსაც ადგილი ჰქონდა გონოქორიკულ თევზთა სახეობაში. ტემპრერატურის მგრძნობელობა სექსუალური დიფერენციაციის დროს გამოვლინდა შემედგომ სხვა მრავალ სახეობაშიც.
ის ფაქტი, რომ თევზის სქესის გაგება შეიძლება ისე, რომ არ მოგვიწიოს მისი გაჭრა შესალოა საკმაოდ სასარგებლო და გამოადეგი რამ აღმოჩნდეს. ამ ტიპის სქესის გარე განსაზღვრა მარტივია ზვიგენში. გარე სექსუალური განსხვავება ხუთ სახეობას ახასიათებს. მარცხნივ|მინი|300x300პქ|ატლანტიკის ორაგული ერთ - ერთი თევზის სახეობა, რომელიც 1984 წლის ივლისში იყო შესწავლილი არის ატლანტიკის ორაგული. ამ ნიმუშს აღმოაჩნდა ორი ტიპის სქესობრივი დიმორფიზმი. გუპებს ახასიათებთ მკვეთრად გამოხატული სქესობრივი დიმორფიზმი (განსხვავება ერთი და იმავე სახეობის მდედრობითი და მამრობითი ორგანიზმების აგებულებაში) მამრი და მდედრი გუპები ერთმანეთისაგან მკვეთრად განსხვავდებიან ზომით, ფორმით, აღნაგობითა და შეფერილობით.მამრი გუპის ზომა 1,5 - 4 სმ-მდე მერყეობს, გამოირჩევა მკვეთრი შეფერილობითა და მასიური, კარგად გავითარებული ფერადი კუდის ფარფლით. მამრებს აქვთ სპეციალური ორგანო გონოპადი, ანალური საცურაო ბუშტის სახესხვაობა, რითაც ისინი ახერხებენ მდედრის განაყოფიერებას მდედრი გუპის ზომა 2,8 - 7 სმ შუალედში მერყეობს და მამრთან შედარებით მისი სხეულისა და ფარფლების შეფერილობა სადაა, მცირეა აგრეთვე კუდის ფარფლის ზომაც.
გუპები აკვარიუმის ბინადრების მოყვარულთა წრეში ერთობ პოპულარობით სარგებლობენ, ისინი აკვარიუმში ერთ გუნდად ბინადრობენ და არიან ნაკლებკონფლიქტურები სხვა სახეობის თევზებთან მიმართებაში. აღსანიშნავია, რომ აკვარიუმის პირობებში ისინი დიდხანს ცოცხლობენ და უფრო დიდი ზომისანიც იზრდებიან ვიდრე ბუნებაში, აკვარეუმში ძირითადად სელექციის შედეგად გამოყვანილი ახალი ულამაზესი ჯიშის გუპები ყავთ ხოლმე დასახლებული.გუპებს უყვართ სუფთა, მტკნარი წყალი და მცირე დინება, ამიტომ საჭიროა მათი სამყოფელი ადგილის რეგულარულად დასუფთავება და წყლის ხშირი განახლება. რეკომენდირებულია გუპების დასახლება დავიწყოთ 50-60 ლ მოცულობის მქონე აკვარიუმში წყვილებად (5 მამრი 5 მდედრი) გასათვალისწინებელია, რომ ამ სახეობის თევზი ვერ უძლებს მარტოობას და ნაადრევად იღუპება ამის გამო, ამიტომ მათ გუნდური პრინციპით ასახლებენ ხოლმე.
სქოლიო
კატეგორია:გენდერი კატეგორია:ცხოველების ანატომია კატეგორია:სქესობრივი გადარჩევა
არკადი გოცირიძე
არკადი ფილიპეს ძე გოცირიძე (დ. 23 ნოემბერი, 1890, სოფ. წესი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 24 თებერვალი, 1954, თბილისი) — ქართველი ფსიქიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფსიქიატრები კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1890 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1954 კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები ა
ზართონქი
ზართონქი (Զարթոնք) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 252 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 143 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 15.76 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
კიგენ კონორ ტრეისი
კიგენ კონორ ტრეისი (Keegan Connor Tracy; დ. 3 დეკემბერი, 1971) — კანადელი მსახიობი და მწერალი. შეასრულა ოდრი მელოუნის როლი კომედიურ დრამაში „Beggars and Choosers“ (1999-2000), ლურჯი ფერიის როლი ABC-ის ფანტასტიკურ დრამაში „ერთხელ ზღაპარში“ (Once Upon a Time; 2011-2018), მის ბლერ უოტსონის როლი A&E-ის დრამაში „ბეიტსის მოტელი“ (Bates Motel; 2013-2015) და პროფესორი ლიპსონის როლი ფენტეზი სერიალში „ჯადოქრები“ (The Magicians; 2016–2020). ტრეისიმ ასევე მონაწილეობა მიიღო სერიალებში „ჯეიკ 2.0“ (Jake 2.0), „ოთხი ათას ოთხასი“ (The 4400), „ვარსკვლავთკარიბჭე SG-1“ (Stargate SG-1), „ზებუნებრივი“ (Supernatural), „ნათელმხილველი“ (Psych) და „ვარსკვლავური კრეისერი გალაქტიკა“ (Battlestar Galactica).
მისი ყველაზე ცნობილი ფილმებია „საბოლოო დანიშნულება 2“ (Final Destination 2; 2003 წ.), „თეთრი ხმაური“ (White Noise; 2005 წ.), „ქალები“ (The Women; 2008 წ.), „სიტყვები და სურათები“ (Words and Pictures; 2013 წ.), „შთამომავლები“ (Descendants; 2015 წ.), „შთამომავლები 2“ (Descendants 2; 2017 წ.) და „შთამომავლები 3“ (Descendants 3; 2019 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:კანადელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:კანადელი ქალი ტელემსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მსახიობები
ჯაფარ-ხანი
ჯაფარ-ხანი — სპარსეთის შაჰი ზენდების დინასტიიდან. ჯაფარ-ხანი სამეფო ტახტზე ალი მურად ხანის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 1785 წელს და დასრულდა 1789 წელს, მის შემდეგ სპარსეთის სამეფო ტახტზე საიდ მურად ხანი ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები კატეგორია:ზენდების დინასტიის შაჰები
ნახიჩევანის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი
ნახიჩევანის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი (Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi) — არის ნახიჩევანის ისტორიის მუზეუმი, დაარსდა 1924 წელს. მუზეუმი მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ნახიჩევანის ქალაქ ისტიგალალის ქუჩაზე.
1969 წლის ნოემბერში ნახიჩევანის სახელმწიფო ისტორიულ მუზეუმში ჩატარდა სამეცნიერო და თეორიული კონფერენცია, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტთან ერთად. კონფერენციაზე განხილული ძირითადი საკითხები ეხებოდა ნახიჩევანის უძველესი ისტორიის შესწავლას, აზერბაიჯანში ანთროპოლოგიური მეცნიერების განვითარებას, ნახიჩევანში საბჭოთა ეპოქის ისტორიას, აგრეთვე ავტონომიური რესპუბლიკის ეთნოგრაფიის ისტორიის შესწავლას.
მუზეუმში აგრეთვე ტარდება სამეცნიერო კვლევები, სტაციონარული და მობილური გამოფენები, შეხვედრები, მემორიალური ცერემონიები, სამეცნიერო-თეორიული და ექსპერიმენტული კონფერენციები, მრგვალი მაგიდები და ა.შ.
ნახიჩევანის სახელმწიფო ისტორიულ მუზეუმში დაცულია 48000-ზე მეტი ექსპონატი.
ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოაჩინეს გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, უძველესი ნუმიზმატიკური მასალები, აგრეთვე ეროვნული სამოსი, ნაქარგები და ხალიჩის ნაწარმი, ძვირფასი ლითონებისაგან დამზადებული სამკაულები, საყოფაცხოვრებო საგნები და ნახატები.
ექსპოზიცია ძირითადად მოიცავს უძველეს, შუა საუკუნეების, თანამედროვე და ახალ პერიოდს. მუზეუმი შედგება 10 ფილიალისგან. აქ მოცემულია სხვადასხვა სახის ხელსაწყოები, საგნები პალეოლითისა და ნეოლითის ხანიდან, ქვები, ობსსიანური დაფები, ქვის ძვლები, სპილენძი და ვერცხლის მონეტები ნაპოვნი ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მუზეუმს სახელმწიფო სტატუსი მიენიჭა 1968 წელს.
ნახჩივანის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმის წარმატება 1969 წლით თარიღდება. 1969 წელს ჰეიდარ ალიევის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, მუზეუმების განვითარებისა და მათი ავტორიტეტის გაზრდისთვის განხორციელებული ზომების შედეგად, აზერბაიჯანული მუზეუმები, მათ შორის ნახიჩევანის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი, ფუნქციონირებს არა მხოლოდ როგორც კულტურული მომსახურების ცენტრები, არამედ როგორც კვლევითი ბაზები. მათი ურთიერთობა ფართოვდება. ამ დროიდან ნახიჩევანის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმს ასევე აქვს მრავალი დასამახსოვრებელი ღონისძიება და ღირსშესანიშნავი დღე ჩატარებული.
ექსპოზიცია
ექსპოზიცია ძირითადად მოიცავს უძველეს, შუასაუკუნოვან, თანამედროვე და ახალ ეპოქებს. მუზეუმი შესდგება 10 განყოფილებისაგან. აქ წარმოდგენილია სამუშაო იარაღების მრავალი სახეობა, პალეოლითისა და ნეოლითის ეპოქებისათვის დამახასიათებელი ნივთები, ქვები, ობსიდანის დაფები, ქვის ჩაქუჩები, ნახიჩევანის რესპუბლიკაში ნაპოვნი სპილენძისა და ვერცხლის მონეტები, შუასაუკუნეების არქიტექტორის აჯემი აბუბაკრ ნახიჩევანის მიერ აგებული არქიტექტურული ძეგლების მომინე მომინე ხათუნის სამარხის, იუსუფ კუსეირ ოღლის სამარხის და სხვა არქიტექტურული ძეგლების ფოტოსურათები, ხალიჩისქსოვა, საიუველირო ნაკეთობები, სპილენძი, კერამიკა და დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, ასევე ეროვნული ოსტატების ხელით ნაკეთი ნამუშევრები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მერვე ადგილობრივი კრება
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მერვე ადგილობრივი კრება — შედგა თბილისში, 1937 წელს. მოახდინეს სინოდის რეორგანიზაცია; შემოიღეს კათალიკოს-პატრიარქის სახით ერთპიროვნული მართვა-გამგეობა. სინოდს ეწოდა კათალიკოსის თანასინოდი. უწმინდესისა და უნეტარესის ასეთი გადაწყვეტილებები გამოწვეული იყო საქართველოს ეკლესიაში შექმნილი რთული ვითარებითა და იმ უთანხმოებებით, რომლებიც არსებობდა ზოგიერთ მღვდელმთავარსა და კათოლიკოსს შორის.
ლიტერატურა
08
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეცხრე ადგილობრივი კრება
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეცხრე ადგილობრივი კრება — შედგა თბილისში, 1952 წელს, 5 აპრილს. აირჩიეს კათალიკოს-პატრიარქად ურბნელი მიტროპოოლიტი მელქისედეკ III (ფხალაძე).
ლიტერატურა
09
ჩეშმეს სასახლე
ჩეშმეს სასახლე (Чесменский дворец) — იმპერატორის სამოგზაურო სასახლე, მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. ააშენეს არქიტექტორ იური ფელტენის პროექტის მიხედვით იმპერატორ ეკატერინე II-ის დაკვეთით. ჩეშმეს ეკლესიასთან ერთად ქმნის უნიკალურ არქიტექტურულ ანსამბლს.
სახელი ეწოდა ჩეშმეს ბრძოლაში რუსეთის გამარჯვების პატივსაცემად.
ისტორია
ტერიტორია, რომელზეც ამჟამად ციხესიმაგრეა განთავსებული იყო ჭაობიანი და უწოდებდნენ „ბაყაყების ჭაობს“ ან „კიკერიკის“. ჩრდილოეთის ომის შედეგად ეს მიწები რუსეთის სამეფო ოჯახის კუთვნილებაში გადავიდა.
1774 წელს ეკატერინე II-მ გადაწყვიტა აეშენებინა სამოგზაურო სასახლე, რათა დაესვენებინა მოგზაურობის პერიოდში საზაფხულო რეზიდენციაში. სასახლის მშენებლობას ხელმძღვანელობდა იური ფელტენი. ჩეშმეს სასახლის მშენებლობა ჩეშმეს ეკლესიასთან ერთად დასრულდა 1777 წელს.
სასახლის მეორე სართულზე მდებარე მრგვალ დარბაზს იყენებდნენ წმინდა გიორგის კავალრები იმპერატრიცასთან შეხვედრისას. რუსეთის მთავარმა სამხედრო ორდენმა აქ დააჯილდოვა კუტუზოვი, სუვოროვი და სხვა მხედართმთავრები.
არსებობს ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც სწორედ ამ ადგილზე მიიღო იმპერატრიცამ ცნობა ჩეშმეს ბრძოლაში გამარჯვების შესახებ. თუმცა ეს სანდო წყარო არაა, გარდა ამისა სასახლეს 10 წელი ერქვა კიკერიკენის სასახლე ადგილის ფინური სახელიდან გამომდინარე. ჩესმენის სასახლე ეწოდა 1780 წელს ბრძოლაში რუსეთის გამარჯვებიდან 10 წლის შემდეგ.
1796 წელს ეკატერინე II გარდაიცვალა და ციხესიმაგრე პავლე I-ის მმართველობაში გადავიდა, რომელიც გატჩინოს ანიჭებდა უპირატესობას და ჩეშმეს სასახლე პრაქტიკულად არ გამოიყენებოდა.
ალექსანდრე I-ის მმართველობის პერიოდში საზაფხულო რეზიდენცია მხოლოდ ორჯერ გამოიყენეს, თუმცა ისიც არაპირდაპირი დანიშნულებით.
1919 წელს თავშესაფარი დახურეს, რის შემდეგაც სასახლეში საკონცენტრაციო ბანაკი „ჩეშმენკა“ განათავსეს. 1930-იან წლებში სასახლე გადასცეს ავტოსაგზაო ინსტიტუტს, ხოლო 1941 წელს ლენინგრადის საავიაციო ინსტიტუტს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სასახლე ძლიერ დაზიანდა. 1946 წელს იგი გაარემონტეს არქიტექტორ ა. ვ. კორიაგინის პროექტის მიხედვით და მასში განათავსეს ლენინგრადის აეროკოსმოსური ინსტიტუტი.
Primal Scream
Primal Scream — შოტლანდიური როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1982 წელს გლაზგოში, ბობი გილესპის (წამყვანი ვოკალი) და ჯიმ ბიტის მიერ.
ჯგუფი 1982-1984 წლებში უკვე გამოდიოდა კონცერტებით, მაგრამ წარმატებას მხოლოდ მაშინ მიაღწია, როდესაც გილესპიმ The Jesus and Mary Chain დატოვა. ჯგუფმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია 1980-იანების ინდი-პოპის განვითარებაზე, თუმცა სხვა მუსიკალურ მიმდინარეობებსაც ითავსებდა. 1991 წლის ალბომმა Screamadelica მათ დიდი წარმატება მოუტანა. 2013 წელს გამოვიდა ჯგუფის დღეისთვის უკანასკნელი ალბომი More Light.
ფრანჩესკო ფარნეზე
ფრანჩესკო ფარნეზე (Francesco Farnese; დ. 19 მაისი, 1678, პარმა, იტალია — გ. 26 თებერვალი, 1727, პიაჩენცა, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი 1694-1727 წლებში. ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და მარია დ’ესტეს უფროსი ვაჟი.
ბიოგრაფია
ფრანჩესკო დაიბადა 1678 წლის 19 მაისს პარმაში. იგი იყო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და მისი მესამე ცოლის, მარია დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. მიუხედავად ამისა, მამამისს მეორე ცოლისაგან ჰყავდა ვაჟი, პრინცი ოდოარდო, რის გამოც ფრანჩესკო ტახტის მემკვიდრედ არ მოიაზრებოდა, მით უმეტეს, რომ ოდოარდოს ცოლთან ქალიშვილიც ჰყავდა და ელოდნენ, რომ ვაჟიც ეყოლებოდა.
ამ მიზეზების გამო მამამისი ფრანჩესკოს დაოჯახებაზე დიდად არც ფიქრობდა, თუმცა 1693 წელს, ყველასათვის მოულოდნელად, 27 წლის ოდოარდო უვაჟოდ გარდაიცვალა და ფრანჩესკო მამის პირველი მემკვიდრე გახდა. ამ ამბიდან მალევე, 1694 წლის 11 დეკემბერს გარდაიცვალა რანუჩო II-ც, რის შემდეგაც ფრანჩესკო ფარნეზე პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი გახდა. უკვე 1696 წელს მან ცოლად შეირთო თავისი ძმის ქვრივი, დოროთეა სოფია ნოიბურგელი, რომელიც პფალცის კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმის ასული და ნახევარი ევროპის მონარქების ცოლისდა იყო.
1700 წლის ნოემბერში უშვილოდ გარდაიცვალა ესპანეთის მეფე კარლოს II, რითაც შეწყდა ჰაბსბურგთა დინასტიის ესპანური შტო და საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის დაიწყო ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ კარლოს II-ს ცოლად მისი ცოლისდა, მარია ანა ნოიბურგელი ჰყავდა, ფრანჩესკომ ნეიტრალიტეტის შენარჩუნება სცადა და არცერთ მხარეს არ მიემხრო. მიუხედავად მისი მცდელობისა, საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ის ბრძანებით პრინცმა ევგენი სავოიელმა პარმის ანექსირება მოახდინა. 1705 წელს ლეოპოლდი გარდაიცვალა და ფრანჩესკოს იმედი ჰქონდა ავსტრიელებს გააძევებდა, თუმცა ტახტი მისმა ვაჟმა იოზეფ I-მა დაიკავა, რომელმაც პირიქით, პარმის თავის მფლობელობაში შეყვანა სცადა.
ამის გამო ფრანჩესკო ფარნეზე განუდგა ჰაბსბურგებს და ფრანგ ბურბონებს მიემხრო. 1714 წელს ჯულიანო ალბერონის დახმარებით ფრანჩესკომ თავისი ძმისწული ისაბელ ფარნეზე ცოლად ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ს შერთო (თავის მხრივ ფილიპე ლუი XIV-ის შვილიშვილი იყო). იმავე წელს ომი ფრანგების გამარჯვებით დასრულდა. ესპანელთა დახმარებით პარმიდან გააძევეს ავსტრიელები, რის სანაცვლოდაც უნაყოფო ფრანჩესკოს უნდოდა, რომ მის შემდეგ პარმის ტახტი ისაბელ ფარნეზეს უფროს ვაჟს, დონ კარლოს ესპანელს გადასცემოდა, თუმცა ეს ფაქტი მისმა ძმამ, ანტონიო ფარნეზემ დიდად გააპროტესტა, მიუხედავად იმისა, რომ თავადაც უშვილო იყო.
ფრანჩესკო ფარნეზე 1727 წლის 26 თებერვალს, 48 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი ანტონიო ფარნეზემ დაიკავა, რომელიც 1731 წელს ასევე უშვილოდ დაიღუპა, რითაც შეწყდა ფარნეზეთა გვარი და ფრანჩესკოს ანდერძის თანახმად პარმის ტახტი ისაბელის შვილებს გადაეცათ, რომლებიც XIX საუკუნის ბოლომდე მართავდნენ საჰერცოგოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1678 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1727 კატეგორია:ფარნეზეები კატეგორია:პარმის ჰერცოგები კატეგორია:XVII საუკუნის ევროპის მონარქები
პროფესიული კავშირი
პროფესიული კავშირი (ან მშრომელთა გაერთიანება აშშ-ში) - ასოციაცია, რომელიც აერთიანებს მუშაკების იურიდიულ ერთეულს ან იურიდიულ პიროვნებებს, როგორც წესი, ამას ეწოდება „შეთანხმების ერთეული“, რომელიც მოქმედებს, როგორც ვაჭრობის აგენტი და თანამშრომლების კანონიერი წარმომადგენელი ყველა კანონიერი ან უფლებითი დავების კუთხით, რომელიც წარმოიქმნება კოლექტიური ხელშეკრულების ადმინისტრაციაში ან ადმინისტრაციის მიერ. შრომის პროფკავშირები, როგორც წესი, აფინანსებენ შრომითი კავშირის ოფიციალურ ორგანიზაციას, სათაო ოფისს და იურიდიულ გუნდს, რეგულარული გადასახადების ან პროფკავშირული გადასახადის მეშვეობით. შრომის პროფკავშირის წარმომადგენლობის დელეგატირებული პერსონალი შედგება სამუშაო ადგილის მოხალისეებისგან, რომლის წევრებიც ინიშნებიან დემოკრატიული არჩევნების შედეგად.
დღეს, პროფკავშირები ჩვეულებრივ იქმნებიან იმისთვის, რომ უზრუნველყონ და დაიცვან ანაზღაურება, შეღავათები, სამუშაო პირობები, ან სოციალური და პოლიტიკური სტატუსი კოლექტიური გარიგების გზით. პროფკავშირული ორგანიზაცია, არჩეული ხელმძღვანელობისა და ვაჭრობის კომიტეტის მეშვეობით, ურიგდება დამსაქმებელს პროფკავშირის წევრების სახელით და აწარმოებს მოლაპარაკებებს შრომითი ხელშეკრულებების (კოლექტიური გარიგების) შესახებ. ამ ასოციაციებისა თუ პროფკავშირების ყველაზე გავრცელებული დანიშნულებაა „მათი დასაქმების პირობების შენარჩუნება ან გაუმჯობესება“. ეს შეიძლება შეიცავდეს ხელფასებზე მოლაპარაკებას, სამუშაო წესების დაცვას, ჯანმრთელობის დაცვას და უსაფრთხოების სტანდარტებს, საჩივრების პროცედურებს, მოსამსახურეთა სტატუსის მარეგულირებელ წესებს, მათ შორის დაწინაურებას, ან უბრალოდ ითხოვს კონტრაქტის შეწყვეტის სამართლიან პირობებს და დასაქმების შეღავათებს.
განმარტება
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| სამკერვალო მუშების გაფიცვა, ნიუ – იორკი 1913 წელს. სიდნისა და ბიატრის ვების მიერ პროფკავშირული კავშირის ისტორიის (1894 წ.) გამოქვეყნებიდან, უპირველესი ისტორიული შეხედულების თანახმად, პროფესიული კავშირი წარმოადგენს „მუდმივ გაერთიანებას ხელფასის გამომმუშავებელზე, მათი საქმიანობის პირობების შენარჩუნების ან გაუმჯობესების მიზნით.“ კარლ მარქსმა პროფკავშირები შემდეგნაირად დაახასიათა: „შრომითი ძალის ღირებულება წარმოადგენს პროფკავშირების ცნობიერ და აშკარა საფუძველს, რომლის მნიშვნელობას […] მუშათა კლასი ვერ გადააფასებს. პროფკავშირების მიზანი არაფერია, გარდა იმისა, რომ ხელფასების შემცირება არ მოხდეს იმ დონის ქვემოთ, რაც ტრადიციულად შენარჩუნებულია ინდუსტრიის სხვადასხვა დარგებში. ანუ, მათ სურთ, რომ ხელი შეუშალონ შრომითი ძალების ფასის მის ღირებულებაზე ქვემოთ დაცემას.“ (კაპიტალი V1, 1867, გვ.  1069).
ავსტრალიის სტატისტიკის ბიუროს თანამედროვე განმარტებით, პროფესიული კავშირი არის „ორგანიზაცია, შემდგარი თანამშრომლებისგან, რომელთა ძირითადი საქმიანობა მოიცავს მისი წევრებისათვის ანაზღაურებისა და დასაქმების პირობების შესახებ მოლაპარაკებებს.“
ისტორია
მინი| მე-19 საუკუნის დასაწყისი. [[ლუდიტები|ლუდიტების აჯანყება. ]] პროფკავშირების ჩამოყალიბების საწყისები შეიძლება დავინახოთ მე-18 საუკუნის ბრიტანეთში, სადაც სამრეწველო საზოგადოების სწრაფმა გაფართოებამ, ქალების, ბავშვების, სოფლის მუშებისა და ემიგრანტების სამუშაო ძალებში დიდი რაოდენობით მიყვანა გამოიწვია და მათ ახალი როლები შესძინა. მათ ადრეული არსებობის დროს დიდი მტრობა შეექმნათ დამსაქმებლებისა და სამთავრობო ჯგუფების მხრიდან; იმ დროს პროფკავშირებსა და პროფესიულ ერთობებს რეგულარულად სჯიდნენ ვაჭრობისა და შეთქმულების წესდების სხვადასხვა შეზღუდვიდან გამომდინარე. ამ არაკვალიფიციურმა და ნახევრად გამოცდილმა დააფუძვნა შრომის ის ბაზა, რაც და მოგვიანებით იქნება მნიშვნელოვანი არენა პროფკავშირების განვითარებისათვის. პროფკავშირებს ზოგჯერ შუასაუკუნეების ევროპის გილდიების მემკვიდრეებად თვლიდნენ, თუმცა ამ ორს შორის ურთიერთობა სადავოა, რადგან გილდიების მმართველები ქირაობდნენ მუშებს, რომლებსაც არ ჰქონდათ ორგანიზების უფლება.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეათე ადგილობრივი კრება
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეათე ადგილობრივი კრება — შედგა თბილისში, 1960 წლის 20 თებერვალს. კრების საგანი იყო ახალი კათალიკოს-პატრიარქის არჩევა და განკვეთილ სამღვდელო პირთა საკითხის გადასინჯვა. კათალიკოს-პატრიარქად აირჩიეს ჭყონდიდელ-ბათუმ-შემოქმედელი მიტროპოლიტი ეფრემ II (სიდამონიძე).
ლიტერატურა
10
პროფესიული კავშირი
ისტორია
1810-იანი წლებისთვის შეიქმნა პირველი შრომითი ორგანიზაციები, რომლებიც აერთიანებდნენ განსხვავებული შესაძლებლობების მქონე მუშებს. შესაძლოა პირველ ასეთ გაერთიანებად ჩაითვალოს ვაჭრების გენერალური გაერთიანება, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ფილანტროპიული საზოგადოება. იგი დაარსდა 1818 წელს მანჩესტერში. ამ ორგანიზაციის სახელი იყო რეალური მიზნის დამალვის მცდელობა იმ პერიოდში, როდესაც პროფკავშირები კვლავ არალეგალურად ითვლებოდნენ.
ლეგალიზაცია და გაფართოება
მინი| მშრომელთა გაერთიანებები 1912 წლის ლოურენსში, მასაჩუსეტსის შტატში. მშრომელების გაფიცვა ტექსტილის ქარხნებში. პროფკავშირები საბოლოოდ იქნენ ლეგალურად აღიარებულნი 1872 წელს, მას შემდეგ რაც 1867 წელს პროფკავშირების სამეფო კომისია დაეთანხმა იმ მოსაზრებას, რომ ორგანიზაციების დაფუძნება ხელს შეუწყობდა როგორც დამსაქმებლებს, ისე დასაქმებულებს.
ბეკო
ბეკო (BEKO) — მსოფლიოში ცნობილი სავაჭრო ნიშანი, რომლითაც თურქული კომპანია არჩელიკი (Arcelic), 1955 წელიდან უშვებს საყოფაცხოვრებო ტექნიკას.
პროფესიული კავშირი
ლეგალიზაცია და გაფართოება
ამ პერიოდში შეიმჩნეოდა პროფკავშირების ზრდა სხვა ინდუსტრიალიზებულ ქვეყნებში, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში, გერმანიასა და საფრანგეთში.
ბეკო
ისტორია
მინი|მარცხნივ|ძველი ლოგო არჩელიკი შეიქმნა 1955 წელს და შედის ჯგუფის Koc Holding-ის შემადგენლობაში. მისი დამფუძნებელი იყო თურქი ინჟინერი ბეჰბი კოჩი.
პროფესიული კავშირი
ლეგალიზაცია და გაფართოება
ამერიკის შეერთებულ შტატებში, პირველი ეფექტიანი მასშტაბური შრომითი ორგანიზაცია იყო „შრომის რაინდები“, დაარსებული 1869 წელს. მან მნიშვნელოვანი ზრდა დაიწყო 1880 წლის შემდეგ. ლეგალიზაცია მიმდინარეობდა ნელა, მთელი რიგი სასამართლო გადაწყვეტილებების საფუძველზე. ორგანიზებული ვაჭრობისა და შრომითი კავშირების ფედერაციამ მუშაობა დაიწყო 1881 წელს, როგორც სხვადასხვა პროფკავშირების ფედერაციამ, რომელშიც უშუალოდ არ ირიცხებოდნენ მუშები. 1886 წელს ცნობილ იქნა, როგორც ამერიკის შრომის ფედერაცია ან AFL.
ბეკო
ისტორია
ბიზნესი კოჩმა დაიწყო სამშენებლო მასალების ვჭრობით. 20 წლის განმავლობაში იგი მუშაობდა კომპანიაში Koczade Ahmet Vehbi Trading Company, რომელიც დაკავებული იყო სამშენებლო მასალებით ვაჭრობით.
პროფესიული კავშირი
ლეგალიზაცია და გაფართოება
გერმანიაში, გერმანიის პროფკავშირების თავისუფალი ასოციაცია შეიქმნა 1897 წელს კანცლერ ოტო ფონ ფონ ბისმარკის, კონსერვატიული ანტი – სოციალისტური კანონების გაუქმების შემდეგ.
ბეკო
ისტორია
ამის შემდეგ მან გადაწყვიტა ბიზნესის სხვა მიმართულებით მუშაობა და საკუთარი კომპანიის გახსნა. 1944 წელს გახნა თურქეთში პირველი ავტომობილებით ვაჭრობის კომპანია არჩელიკი. 10 წლის შემდეგ კი კომპანია ბეჟერანოსთან ერთად დაარეგისტრირა ახალი სავაჭრო მარკა - კომპნია ბეკო.
ამ ბრენდის ქვეშ ეს ორი ფირმა აპირებდა კონსერვების და ტომატის პასტების წარმოებას. სახელი ბეკო შერჩეული იქნა ორი ფირმის სახელის პირველი ასოებისგან:  Bejerano და Koc. მაგრამ წარმოების გახსნას შეექმნა გარკვეული პრობლემები და წამოწყება ჩაიშალა. ბეკოს ქარხანას გადაერქვა სახელი და დაერქვა Beko Ticaret A.S.. კომპანია არჩელიკმა კი გააფორმა თანამშრომლობის ხელშეკრულება ფირმასთან General Electric და დაიწყო ელექტრო ნათურების წარმოება. ბეკო თიჯარეთის ქარხანა იყო ნათურების მწარმოებელი პირველი ქარხანა თურქეთში,
პროფესიული კავშირი
ლეგალიზაცია და გაფართოება
საფრანგეთში, შრომის გაერთიანებები უკანონო იყო 1884 წლამდე. Bourse du Travail დაარსდა 1887 წელს და შეუერთდა Fédération natione des syndicats-ს (პროფკავშირების ეროვნული ფედერაცია) 1895 წელს, შრომის გენერალური კონფედერაციის (საფრანგეთი) ფორმირებისთვის.
ბეკო
ისტორია
ვეჰბი კოჩი არ კმაყოფილდებოდა მიღწეულით და მუდმივად ეძებდა წარმოებისთვის ახალ მიმართულებებს. 1959 წელს პირველად გამოვიდა ბეკოს სარეცხი მანქანები. ხოლო 1960 წელს გამოვიდა ბეკოს მაცივრები და ბეკოს გაზქურები. 1977 წლისთვის უკვე მასიური წარმოებით გამოდიოდა ბეკოს საყოფაცხოვრებო ტექნიკა.
დაახლოებით ამავე პერიოდში გაიხსნა ბეკოს მაღაზია და ბეკოს სერვის ცენტრი.
არჩელიკის ხელმძღვანელები თანხმდებოდნენ იმაში, რომ თითოეული ქარხანა სპეციალიზირებული უნდა იყოს მხოლოდ ერთი სახეობის პროდუქტის გამოშვებაზე. ამიტომ 1977 წელს დაიწყო ახალი ქარხნების მშენებლობა.
გარკვეული პერიოდის შემდეგ არჩელიკმა კომპანიასთან Turk Demir Dokum ერთად შექმნა კიდევ ერთი კომპანია - Ardem, რომელიც სპეცალიზირდებოდა გამთბობლების და სამზარეულოს ქურების წარმოებაზე. 1979 წელს კი დაიწყო ბეკოს მტვერსასრუტების წარმოება. 1996 წელს აშენდა არჩელიკის კიდევ ერთი ქარხანა, რომელიც დღესაც უშვებს ბეკოს ჭურჭლის სარეცხ მანქანებს და ბეკოს კონდიციონერებს.
1990 წელს კომპანია არჩელიკმა ბეკოს სავაჭრო ნიშნით დაიწყო თავისი პროდუქციის გატანა ევროპის ბზარზე,
პროფესიული კავშირი
პროფკავშირები ქვეყნის მიხედვით
მელბურნის ვაჭრობის დარბაზი გაიხსნა 1859 წელს, რასაც მომდევნო ორმოცი წლის განმავლობაში მოჰყვა სავაჭრო და შრომის საბჭოებისა და სავაჭრო ობიექტების დარბაზების გახსნა ყველა ქალაქსა და რეგიონში. 1880-იანი წლებში პროფკავშირები განსაკუთრებით განვითარდა და გავრცელდა მაღაროელებსა და მტვირთავებს შორის, მაგრამ მან მალევე მოიპოვა გავრცელება ყველა ლურჯი საყელოს ტიპის სამუშაოებზეც. შრომის დეფიციტმა განაპირობა მაღალი ხელფასის მიღება მცოდნე და გამოცდილი მუშახელის კლასისთვის, რომლის პროფკავშირებმა მოითხოვეს და მიიღეს რვასაათიანი დღე და სხვა შეღავათები, რომლებიც აქამდე არნახული იყო ევროპაში. მარჯვნივ|მინი| რვა საათიანი მარტის მოძრაობა 1900 წელს, [[მელბურნი|მელბურნის საგაზაფხულო ქუჩაზე, პარლამენტის სახლის წინ. ]]
ბეკო
ისტორია
2000 წელს კომპანიაში იწყება ცვლილებები და იქმნება ერთიანი კონცერნი - Koc Holding Durable Consumer Goods Group.
პროფესიული კავშირი
ბალტიისპირეთის ქვეყნები
ბალტიის ქვეყნებში პროფკავშირები საბჭოთა კავშირის პროფკავშირული სისტემის ნაწილი იყო და მჭიდრო კავშირში იყვნენ სახელმწიფოს სათავეში მყოფ პარტიასთან. სამრეწველო მოქმედებები არ იყო მათი საქმიანობის ნაწილი. 1990 წლის შემდეგ ბალტიისპირეთის ქვეყნებში პროფკავშირებმა განიცადეს წევრებისა და ეკონომიკური ძალის სწრაფი კლება, ხოლო დამსაქმებელთა ორგანიზაციებმა მოახერხეს გაეზარდათ ძალაუფლება და წევრობა. წევრობის შემცირებით გამოწვეული დაბალი ფინანსური და ორგანიზაციული შესაძლებლობები, დამსაქმებელთან და სახელმწიფო ორგანიზაციებთან მოლაპარაკებაში იწვევს ინტერესის, აგრეგაციის და უფლებების დაცვის პრობლემას. 2008 წლიდან დაწყებული კავშირის სიმჭიდროვე შემცირდა ლატვიასა და ლიეტუვაში. ესტონეთის შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი უფრო დაბალია, ვიდრე ლატვიასა და ლიეტუვაში, მაგრამ რჩება სტაბილური, საშუალოდ 7 პროცენტი დასაქმების მაჩვენებელი მთლიანი რაოდენობიდან. ისტორიული ლეგიტიმურობა ერთ-ერთი უარყოფითი ფაქტორია, დაბალი ასოცირების ძალას ანიჭებს გაერთიანებებს.
ბეკო
ისტორია
მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში გაიხსნა ბეკოს მაღაზიათა ქსელი.
ფირმა არჩელიკის გარდა კორპორაციაში Koc Group შედის 157 კომპანია, რომლებშიც დასაქმებულია 62 ათასი ადამიანი. კორპორაცია მუშაობს სხვადასხვა მიმართულებით: ფინანსების, ტურიზმის, მშენებლობის და ენერგეტიკის.
პროფესიული კავშირი
კანადა
კანადის პირველი პროფესიული კავშირი - მშრომელთა კეთილგანწყობილი ასოციაცია (ახლანდელი Longshoremen-ის საერთაშორისო ასოციაცია), ჩამოყალიბდა 1849 წელს, სენტ-ჯონში, ნიუ-ბრანსვიკში. კავშირი შეიქმნა მაშინ, როდესაც წმიდა იოანეს მტვირთავები შეიკრიბნენ, რომ რეგულარული ანაზღაურებისა და უფრო მოკლე სამუშაო დღისათვის ებრძოლათ ლობისტური კავშირის გზით. კანადურ გაერთიანებას ადრეული კავშირები ჰქონდა ბრიტანეთთან და ირლანდიასთან. ბრიტანეთიდან ჩამოსულ მოვაჭრეებს ბრიტანული პროფკავშირული მოძრაობის ტრადიციები ჩამოჰქონდათ და ასევე ბევრ ბრიტანულ გაერთიანებას ფილიალიც კი ჰქონდა კანადაში. კანადურმა კავშირებმა შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობით, საბოლოოდ ჩაანაცვლა ბრიტანეთი.
ბეკო
ისტორია
დღევანდელ დღეს ბეკო წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უმსხვილეს კომპანიას. იგი აერთიანებს 10 ქარხანას, რომლებიც უშვებენ ექვს მილიონ ელექტრო პროდუქციას წელიწადში.
პროფესიული კავშირი
კოლუმბია
1990 წლამდე კოლუმბიის პროფკავშირები ყველაზე ძლიერად ითვლებოდნენ ლათინური ამერიკის ქვეყნებში. ამასთან, კოლუმბიაში პარამელიტარიზმის 80-იანების გაფართოებამ დაგვანახა, რომ პროფკავშირების ლიდერები და წევრები სულ უფრო მეტად ხდებოდნენ მიზნები მკვლელებისათვის, რის შედეგადაც კოლუმბია რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში იყო ყველაზე საშიში ქვეყანა პროფკავშირისტორებისთვის. 2000-დან 2010 წლამდე კოლუმბიაში მოკლული პროფკავშირების წევრები, გლობალურად მოკლული პროფკავშირების წევრების 63,12% შეადგენდნენ. საერთაშორისო პროფკავშირის კონფედერაციის (ITUC) ანგარიშის თანახმად, 1986 წლის 1 იანვრიდან 2010 წლის 30 აპრილამდე 2832 მკვლელობა განხორციელდა. რაც იმას ნიშნავს, რომ „საშუალოდ, კოლუმბიაში პროფკავშირის ერთი წევრი კვდებოდა ყოველ მესამე დღეს.“
ბეკო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქული კომპანიები კატეგორია:ტექნიკა
პროფესიული კავშირი
სქოლიო
კატეგორია:შრომითი ურთიერთობები კატეგორია:პროფესიული გაერთიანებები კატეგორია:შრომითი უფლებები კატეგორია:ადამიანის უფლებები კატეგორია:უფლებათა დამცველი ჯგუფები
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთერთმეტე ადგილობრივი კრება
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთერთმეტე ადგილობრივი კრება — შედგა თბილისში, 1972 წლის 2 ივლისს, რომელსაც ესწრებოდა 58 დელეგატი. კათალიკოს-პატრიარქად აირჩიეს ურბნელი მიტროპოლიტი დავით V დევდარიანი.
ლიტერატურა
11
ხანის ბაღი
ხანის ბაღი (Xan bağı) — ბაღი აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში. მაცხოვრებლებისა და ტურისტების დასასვენებელი ადგილი.
ისტორია
ბაღის მესაკუთრე იყო ჯავად ხანი, ყაჯართა დინასტიის წევრი და განჯის სახანოს უკანასკნელი ხანი 1786-1804 წწ. ბაღის სახელწოდება მის სახელს უკავშირდება. მას გააჩნდა 52 ჰექტარზე გაშენებული ბაღი. იგი ვაჭრებს უკვეთავდა სხვადასხვა ჯიშის ხეებს. უცხოელი სტუმრები მას საჩუქრად სხვადასხვა სახის ყვავილებსა და ხეებს ართმევდნენ.
1847 წელს, ვორონცოვის ინიციატივით, ხანის ბაღის ქვედა ნაწილში, დაახლოებით ექვს ჰექტარზე, გაშენებულ იქნა სარდარის სახელობის პარკი. რუსი ჯარისკაცების შემოჭრის შემდეგ ბაღი, რომელშიც უყვარდა სეირნობა ჯავად ხანს გააუქმეს, უამრავი ხე მოთხარეს და გადარგეს სარდარის პარკში.
ხანის ბაღში ჩატარდა რესტავრაცია. ახლა იგი წარმოადგენს თანამედროვე ევროპულ ბაღს განათებითა და თანამედროვე ქანდაკებებით. მასში ასევე არის მინი-ზოოპარკი, რომელშიც წარმოდგენილნი არიან ირმები, ჯეირანები, ციყვები, რამდენიმე სახის ჩიტი, მათ შორის ფლამინგოებიც. რეკონსტრუქციის შემდეგ ბაღს დაუბრუნდა ძველი სახელწოდება. დღესდღეობით ბაღი არის ქალაქ განჯის მაცხოვრებლებისა და ტურისტების დასასვენებელი ადგილი.
სქოლიო
კატეგორია:პარკები
თაიროვი
თაიროვი (Թաիրով) — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 255 ადამიანს შეადგენდა.
ოტჯიკოტო
ოტჯიკოტო (Lake Otjikoto) — ნამიბიაში არსებული ორი მუდმივი ბუნებრივი ტბიდან იგი ყველაზე პატარაა. იგი კარსტული ტბაა, რომელიც შეიქმნა ჩამოშლილი კარსტული გამოქვაბულების ადგილზე. ის მდებარეობს ქალაქ ცუმებიდან 20 კმ-ში და მთავარი ავტოგზა В1-დან მხოლოდ რამდენიმე მეტრით. მისი ფართობი შეადგენს 0,51 ჰა-ს, ხოლო წყლის მოცულობა 229 500 მ³-ია. ტბის დიამეტრი შეადგენს 102 მეტრს; მისი სიღრმე საბოლოოდ არ არის დადგენილი. ნამიბიის ტურისტული ორგანიზაციის საინფორმაციო მონაცემებით "სიღრმე ვარირებს 62 მეტრიდან 7 მეტრამდე ცენტრში, ხოლო ზოგიერთ ადგილებში სიღრმე 100 მეტრამდეც აღწევს", თუმცა გაზეთ "ალგემაინე ცაიტუნგში" გამოქვეყნებულ სტატიაში ახსნილია ან ტბის სიღრმის პრობლემა: "ტბა ვიწროვდება გვერდითი მღვიმეების სისტემებში, რაც შეუძლებელს ხდის განისაზღვროს მისი ზუსტი სიღრმე." thumb|right|300px|ტბის სრული ხედი ტბა ბუშმენებისათვის ცნობილია სახელით Gaisis ("მახინჯი"). როდესაც ისინი გადმოვიდნენ ამ რაიონში, მათ ტბას უწოდეს Otjikoto (ჰერეროს ენა: "ღრმა ორმო"). ნამიბიის ოშიკოტოს რეგიონმა, სადაც მდებარეობს ტბა, სახელიც ტბის დასახელების გამო მიიღო. პირველი ევროპელები, რომლებმაც დაინახეს და მოინახულეს ტბა, იყვნენ ფრენსის გალტონი და კარლ იოჰან ანდერსონი, რომლებიც 1851 წელს ნგამის ტბის ძებნისას მიადგნენ ოტჯიკოტოს ტბას.
ტბა პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო გერმანიის იმპერიის კოლონიალური ჯარების ჯარისკაცების დაკრძალვის ადგილი; 1915 წლის ივნისში გერმანიის იმპერიის ჯარმა სამხედრო იარაღი გადაზიდა ტბის მახლობლად, ხოლო შემდეგ მათი დახმარებით შეეცადნენ შეეჩერებინათ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის და ბრიტანეთის იმპერიის ჯარების შეტევები. ჭურვის ყველაზე უფრო დიდი ნამსხვრევები ნაპოვნი და შენახულია ცუმების მუზეუმში, მაგრამ, უკიდურეს შემთხვევაში, ორი ზარბაზანი, ჭურვებთან ერთად, დღემდე იმყოფება ტბაში და მათი ნახვა შესაძლებელია სპეციალური ნებართვის შემთხვევაში დაივინგის დროს. ლეგენდის თანახმად, გერმანელებმა ასევე ტბაში ჩააგდეს დაბეჭდილი სეიფი. მისი და 6 მილიონი გერმანული ოქროს მარკის ძიებას ჯერჯერობით წარმატებები არ მოჰყოლია.
ოტჯიკოტოს ტბაზე ბინადრობს რინოდერმის ოჯახის თევზი ოტჯიკოტოს ტილაპია, რომელიც გინასის ტბიდან შემოტანილია ოტჯიკოტოს ტბაზე. მტკიცებები, რომ გინასის ტბა ნამდვილად დაკავშირებულია ოტჯიკოტოს ტბასთან მიწისქვეშა მღვიმეებით საკმაოდ ხშირია, მაგრამ ეს ფაქტი ჯერ დადასტურებული არ არის.
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის ტბები
საიდ მურად ხანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები კატეგორია:ზენდების დინასტიის შაჰები
სურნელოვანი კლიტოციბე
სურნელოვანი კლიტოციბე (Clitocybe odora) — კლიტოციბეს გვარის სოკო ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა.
საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება ახალი, ხმარობენ სუნელადაც. გავრცელებულია აზია, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით.
სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა ბოტანიკოსმა პიერ ბიულიარმა 1784 წელს როგორც Agaricus odorus. მიმდინარე ბინომინალური სახელი მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა პაულ კუმერმა 1871 წელს.
აღწერა
რბილობი — მოთეთრო. ახასიათებს ანანასის ძლიერი სუნი და გემო.
ჰიმენოფორი ფირფიტებიანი, ფირფიტები ფეხთან შეზრდილი ან მცირედ დაღმავალია. მომწვანო ან ღია მოლურჯო.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
მინი|[[ჯონ ნოქსი, მთავარი შოტლანდიელი რეფორმატორი. კათოლიკური ეკლესიისა და მარია სტიუარტის მოსისხლე მტერი]] რეფორმაცია შოტლანდიაში (1528-1625)  — ეკლესიური განხეთქილება შოტლანდიელ პროტესტანტებსა და რომის კათოლიკურ ეკლესიას შორის XVI-XVII საუკუნეებში, რომელიც საბოლოოდ იმით დასრულდა, რომ შოტლანდია პროტესტანტულ სახელმწიფოდ გამოცხადდა. პროტესტანტების წინამძღოლები იყნენ – ჯონ ნოქსი, ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი ელისაბედ I და შოტლანდიელი არისტოკრატიის დიდი ნაწილი, ხოლო კათოლიკეთა წინამძღოლები იყვნენ სტიუარტთა დინასტია, გიზების დინასტია და თავად რომის პაპი.
სურნელოვანი კლიტოციბე
აღწერა
ფეხის სიგრძე — 3-6 სმ, სისქე — 0,6-0,8 სმ, ცილინდრული ან ძირში მცირედ გამსხვილებული, ფიფქოვან-ბიჭკოიანი ზედაპირით, ძირში ბუსუსიანი, ქუდისფერია.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
ჯეიმზ V-ის ეპოქა (1528-1559)
მარცხნივ|მინი|245x245პქ|[[ჯეიმზ V (შოტლანდია)|ჯეიმზ V და მისი მეორე მეუღლე, დედოფალი მარია დე გიზი]] 1528 წელს შოტლანდიის ერთპიროვნული მმართველი ჯეიმზ V ხდება, რომელმაც თავი აარიდა მისი მეზობლის, ჰენრი VIII-ის პოლიტიკას და მის რელიგიურ ცვლილებებს. თუმცა ამის მიუხედავად შოტლანდიელებში უკვე მწიფდებოდა რეფორმაციის იდეა. ამას ისიც ემატებოდა, რომ ყოველ წლიურად თითოეულ კათოლიკურ სახელმწიფოს რომის პაპისათვის 72 000 ოქროს მონეტა უნდა გადაეხადა, რაც შოტლანდიის მსგავსი, ეკონომიკურად დუხჭირ მდგომარეობაში მყოფი ქვეყნებისათვის ნამდვილად ძალიან რთული გადასახდელი იყო, ამიტომაც ევროპაში თანდათან იზრდებოდა პროტესტანტთა რიცხვი.
სურნელოვანი კლიტოციბე
აღწერა
სპორების ფხვნილი თეთრი ფერის. სპორები 6-8×3-4 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
ჯეიმზ V-ის ეპოქა (1528-1559)
სხვა ქვეყნებისაგან განსხვავებით შოტლანდიაში მეფე პროტესტანტებს არ დევნიდა, ვინაიდან იგი არ იყო დაინტერესებული ქვეყანაში სისხლისღვრით, ამის გამო შოტლანდიაში, სხვა ქვეყნებთან შედარებით უფრო სწრაფად ვრცელდებოდა ახალი რელიგია. ფულის დაზოგვის მიზნით, არაერთი ძლიერი ფეოდალი გადავიდა პროტესტანტიზმზე, როგორიცაა ანგუსის გრაფი, ჰამილტონის ჰერცოგი, ალბანის ჰერცოგი, მენენსის გრაფი, წმინდა ენდრიუსის სახელობის უნივერსიტეტის მფლობელი და სხვა მრავალი. რა თქმა უნდა პროტესტანტ ხალხს სრულებიდაც არ ხიბლავდათ მათ ქვეყანაში კათოლიკე მეფე, ამიტომაც საზოგადოებაში თანდათან მეფის მიმართაც გაჩნდა უკმაყოფილება.
სურნელოვანი კლიტოციბე
ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია. ფართოდაა გავრცელებული აზია, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იზრდება როგორც წიწვოვან, ასევე ფოთლოვან ტყეებში.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
ჯეიმზ V-ის ეპოქა (1528-1559)
1541 წელს შოტლანდიის პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც პროტესტანტიზმი მთელს ქვეყანაში აიკრძალა და მათი დევნა და ხოცვა ნებადართული გახდა. 1542 წელს მეფე ჯეიმზ V ინგლისთან ომის დროს სასიკვდილოდ დაიჭრა, რის გამოც იგი იმავე წლის 14 დეკემბერს გარდაიცვალა. ტახტზე ადის მისი ერთადერთი, სულ ერთი კვირის ახალშობილი გოგონა მარია I სტიუარტი.
სურნელოვანი კლიტოციბე
ეკოლოგია და გავრცელება
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
არანის რეგენტობა (1542-1554)
მარია სტიუარტის მცირეწლოვანების გამო შოტლანდიის მართვა დედამისმა, დედა დედოფალმა და ამავდროულად ჯეიმზ V-ის ქვრივმა მარია დე გიზმა დაიწყო. მარია დე გიზი წარმოშობით ფრანგი იყო და გარდა საფრანგეთისა, მას დიდი ძალაუფლება ჰქონდა ლოთარინგიაშიც. ის კათოლიკობის თავგამოდებული დამცველი იყო და მაშინვე პროტესტანტების საშინელი ხოცვა, რბევა და წამება დაიწყო. შოტლანდიელ დიდგვაროვნებს ფრანგი ქალის ასეთი თავგასულობა არ მოსწონდათ, ამიტომაც მარია სტიუარტის რეგენტად პროტესტანტი არანის ლორდი დანიშნეს. არანმა პროტესტანტებს თავისუფლება მიანიჭათ, რის გამოც ინგლისსა და გერმანიაში გადახვეწილი შოტლანდიელი რეფორმატორები კვლავ სამშობლოს დაუბრუნდნენ.
სურნელოვანი კლიტოციბე
კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება ახალი, ხმარობენ სუნელადაც.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
არანის რეგენტობა (1542-1554)
ლორდი არანი პროინგლისური პოლიტიკის გამტარებელი იყო, რის გამოც მან დადო გრინვინჩის ხელშეკრულება, რის მიხედვითაც დედოფალი მარია სტიუარტი ცოლად უნდა გაჰყოლოდა ინგლისის ტახტის მემკვიდრე — ედუარდ ტიუდორს. მარია დე გიზმა რა თქმა უნდა იცოდა, რომ თუ ეს ქორწინება შედგებოდა შოტლანდია ინგლისის ნაწილი გახდებოდა და ამავდროულად პროტესტანტიზმზე მოექცეოდა. 1547 წელს დედა დედოფალმა ფარულად დაამყარა კავშირი საფრანგეთს მეფე ანრი II-სთან და მარია სტიუარტი მის ვაჟზე, საფრანგეთის დოფინ ფრანსუა დე ვალუაზე დანიშნა. ამ ფაქტის გამჟღავების შემდგომ განრისხებულმა ჰენრი VIII-მ შოტლანდია ააოხრა და ამასთან მარია სტიუარტის მოტაცებაც სურდა, თუმცა მარია დე გიზმა ეს წინასწარ გათვალა და დედოფალი საგულდაგულოდ გადამალა ინჩმეხის მონასტერში, ღვთისმოშიშ მონაზვნებთან. ამრიგად, 1548 წელს დედოფალი მარია სტიუარტი თავის ოთხ ფრეილინთან ერთად საფრანგეთში გაემგზავრა, შოტლანდიაში კი ფრანგული არმია ჩავიდა და ინგლისელები განდევნა.
სურნელოვანი კლიტოციბე
კვებითი ღირებულება
ზოგიერთი სახელმძღვანელო მოუწოდებს გამოუცდელ მესოკოვეებს თავი შეიკავონ სურნელოვანი კლიტოციბეს შეგროვებისაგან, რადგანაც იგი წააგავს რამდენიმე სახეობის შხამიან სოკოს.
რეფორმაცია შოტლანდიაში
მარია დე გიზის რეგენტობა (1554-1560)
მინი|[[მარიამ სტიუარტი|მარია სტიუარტი საფრანგეთში]] 1554 წელს მარია დე გიზმა მოახერხა ლორდი არანისათვის რეგენტის ტიტულის ჩამორთმევა და შოტლანდიის რეგენტი თავად გახდა. მარია დე გიზის შოტლანდიაში რეგენტობა ხასიათდება ფრანგული გავლენის ზრდით. მარია დე გიზმა საფრანგეთიდან თავდაცვის მიზნით გამოიხმო ათასობით ფრანგი ჯარისკაცი და თითქმის ყველა შოტლანდიურ ციხე-სიმაგრეში განალაგა.
სურნელოვანი კლიტოციბე
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ტრიქოლომასებრნი
რეფორმაცია შოტლანდიაში
მარია დე გიზის რეგენტობა (1554-1560)
1558 წლის 24 აპრილს პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში მარია სტიუარტი და საფრანგეთის დოფინი ფრანსუა დე ვალუა დაქორწინდნენ. საქორწინო კონტრაქტის საიდუმლო მუხლის გათვალისწინებით, იმ შემთხვევაში, თუ მარია სტიუარტი ისე გარდაიცვლებოდა, რომ შვილი არ ეყოლებოდა, შოტლანდია ავტომატურად გადადიოდა საფრანგეთის მეფის განკარგულებაში. ამ ამბავმა შოტლანდიური არისტოკრატიის დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია, რამაც აჯანყებამდე მიიყვანა საქმე, რომელსაც მარია დე გიზი ძლივს გადაურჩა ცოცხალი. ამ ორი პირობის გათვალისწინებით შოტლანდია ორად გაიხლიჩა. მდგომარეობას უფრო ართულებდა მარია სტიუარტის პრეტენზია ინგლისის ტახტზე, რომელზეც ელისაბედ I იჯდა. ამან უიმედოდ და უაზროდ გააფუჭა ინგლისთან ურთიერთობა.
პირველი რეფორმაციული კრიზისი
1559 წლის 10 ივლისს საფრანგეთის მეფე ანრი II გარდაიცვალა და ტახტზე ფრანსუა II ადის მარიამ სტიუარტთან ეთად. შოტლანდიის ყველაზე ძლიერმა და წარჩინებულმა ლორდებმა 1559 წლის მაისში, შოტლანდიის დედაქალაქ ედინბურგში მოაწყვეს დიდი აჯანყება. ისინი მოითხოვდნენ, რომ ფრანგებს დაუყოვნებლივ დაეტოვებინათ შოტლანდია და ტახტიდან გადამდგარიყო მარია დე გიზი. მარია დე გიზი სასწრაფოდ გაიქცა ედინბურგიდან და თავი დუნბარიის ციხესიმაგრეს შეაფარა და საფრანგეთში მყოფ შვილს სასწრაფო დახმარება სთხოვა. მარია სტიუარტმა და ფრანსუა II-მ სასწრაფოდ გაგზავნეს დიდი ჯარები შოტლანდიაში აჯანყების ჩასახშობად.
1559 წლის ბოლოს საფრანგეთმა კვლავ განაახლა კონტროლი შოტლანდიაში და რეგენტად ისევ მარია დე გიზი დასვეს. მალე შოტლანდიელმა დიდებულებმა დაიწყეს ახალი დამხმარის ძებნა და იპოვნეს კიდეც ინგლისის დედოფალი ელისაბედ I ტიუდორი. ელისაბედი განაწყენებული იყო მარია სტიუარტზე და  უნდოდა შოტლანდიის დაპყრობა ისევე როგორც ნებისმიერ ინგლისის მმართველს. ელისაბედი ეხმარებოდა შოტლანდიელებს ინტრიგების მოწყობაში მარია დე გიზის წინააღმდეგ. ამის გამო მარია სტიუარტმა თავისი ნათესაური კავშირის გამო ინგლისის ტახტზე პრეტენზია კვლავ გამოთქვა. მარიას უამრავი ინგლისელი კათოლიკე უჭერდა მხარს ხოლო ელისაბედს კი შოტლანდიელი პროტესტანტები.
1560 წლის იანვარში ინგლისური ფლოტის ბლოკდა შევიდა შოტლანდიის დედაქალაქ ედინბურგის პორტ ლეიტში. ინგლისური ფლოტი მოიცავდა 6000 ჯარისკაცს და 3000 მხედარს. მიუხედავად ინგლისელთა სიმრავლისა ფრანგული არმია უფრო კარგად იყო ორგანიზებული და უფრო უკეთეს პოზიციაზეც იდგა. მაგრამ ამას დაემთხვა საფრანგეთის შიდა არეულობები და ეკონომიკური გაჭირვება. ამიტომაც ედინბურგში მყოფ ფრანგების ჯარს მხოლოდ შოტლანდიელთა მცირე ამალა ეხმარებოდა. საფრანგეთში არანაკლებ რთული სიტუაცია იყო ამიტომაც ფრანსუა თავის დაცვაზე უფრო ფიქრობდა ვიდრე ედინბურგის დახმარებაზე. 1560 წლის 6 ივლისს ხელი მოეწერა სამშვიდობო ხელშეკრულებას რომლის მიხედვითაც საფრანგეთის ჯარები სამუდამოდ ტოვებდნენ შოტლანდიას. თუმცა მმართველად მაინც მარია დე გიზი და მარია სტიუარტი რჩებოდნენ. მალე გათამამებულმა შოტლანდიის პროტესტანტებმა დედოფალ მარია სტიუარტს და ფრანსუა II დე ვალუას მოსთხოვეს ხელის მოწერა საბუთზე რომლის მიხედვითაც შოტლანდია პროტესტანტულად ცხადდებოდა. თუმცა მათ ხელის მოწერაზე უარი განაცხადეს და შოტლანდია კვლავ კათოლიკედ რჩებოდა. 1560 წლის 11 ივლისს მარია დე გიზი გარდაიცვალა, 44 წლის ასაკში.
მარია სტიუარტის დაბრუნება და შიდა არეულობები (1560-1567)
მარცხნივ|მინი|[[მარიამ სტიუარტი|მარია სტიუარტი და მისი ვაჟი ჯეიმზ VI]] 1560 წლის 5 დეკემბერს ფრანსუა II გარდაიცვალა, რის გამოც 1561 წელს მარია სტიუარტი შოტლანდიაში დაბრუნდა. მას სამშობლოში იმაზე ბევრად რთული ვითარება დახვდა ვიდრე თავად ფიქრობდა. მისი ხელშეწყობით სიტუაცია შედარებით დაცხრა ვინაიდან მან პროტესტანტებს გარკვეული უფლებები მიანიჭათ. თუმცა პროტესტანტიზმის მეთაური ჯონ ნოქსი კატეგორიულად მოითხოვდა დედოფლისგან ან პროტესტანტიზმის მიღებას, ან ტახტიდან გადადგომას. სწორედ ამიტომ დედოფალსა და ბერს შორის ურთიერთობა თავიდანვე საშინლად დაიძაბა. მარია სტიუარტის სულ რაღაც 6 წლიანი მმართველობა უამრავი არეულობითა და ქაოსით იყო სავსე.
ის ცდილობდა პოლიტიკური ქორწინებით კვლავ ჩაეხშო პროტესტანტები და ამ მიზნით ის განიხილავდა შვედეთის მეფეზე და ესპანეთის ტახტის მემკვიდრეზე ქორწინებას, თუმცა ის ელისაბემა გააფრთხილა, რომ თუკი ის ვინმე კათოლიკე მონარქს გაჰყვებოდა, ამას ომის გამოცხადებად ჩათვლიდა და შოტლანდიას ააოხრებდა. იქიდან გამომდინარე, რომ მას ზურგს საფრანგეთი აღარ უმაგრებდა შეშინდა და ორივე ქორწინება ჩაშალა. თუმცა 1565 წელს ის ცოლად გაჰყვა მისსავე პროტესტანტ მამიდაშვილ ჰენრი სტიუარტს, რომელიც დარნლეის, ალბანისა და როსის მმართველი იყო. თუმცა ცოლ-ქმარს შორის უთანხმოება მალევე გაჩნდა. 1566 წელს კი მარიამ ვაჟი გააჩინა, რომელსაც მამის პატივსაცემად ჯეიმზი დაარქვა. ამ პერიოდისათვის დედოფალს ბოთველის ლორდი უყვარდება რაც ხალხში და არისტოკრატიაში დიდი განხილვის სფერო და უკმაყოფილების მიზეზი ხდება. 1567 წელს კი დედოფალმა ჰენრი ბოთველს მოაკვლევინა და მალევე მას გაჰყვა ცოლად. ამან არა მხოლოდ შოტლანდიელების გაოცება და განრისხება გამოიწვია, არამედ მთელი ევროპის მონარქებისა, რომლებიც მოუწოდებდნენ ბოთველს გაჰყროდა და თავისი ღირსება აღედგინა. ამას ურჩევდნენ ფილიპე II, შარლ IX, ეკატერინე მედიჩი, ელისაბედ I და ერიკ XIV-ც.
გარდა ამისა, მისმა ამგვარმა საქციელმა დედოფლის წინააღმდეგ აამხედრა როგორც პროტესტანტი, ისე კათოლიკე შოტლანდიელები. 1567 წლის 15 დეკემბერს მარიასა და ბოთველის არმია დაუპირისპირდა მთელი შოტლანდიური არისტოკრატიის გაერთიანებულ ჯარს. ამ ბრძოლაში მარია და ბოთველი დამარცხდნენ, რის გამოც ბოთველი დანიაში გაიქცა, ხოლო მარია ინგლისში. ამრიგად დედოფალი ტახტიდან ჩამოაგდეს და ტახტზე მისი ვაჟი ჯეიმზ VI დასვეს, რომელიც პროტესტანტი იყო. მის რეგენტად კი ასევე პროტესტანტი მარიას ნახევარძმა დაინიშნა. ამრიგად შოტლანდია პროტესტანტული სახელმწიფო გახდა, დედოფალი მარია კი ელისაბედ I-მა დაატყვევა.