cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ყურადღების ცენტრში (ფილმი)
გადაღება
ძირითადი გადაღებები დაიწყო 2014 წლის 24 სექტემბერს, ბოსტონში, მასაჩუსეტსის შტატში, და გაგრძელდა ოქტომბერში, ჰამილტონში, ონტარიოში. გადაღებები შედგა Fenway Park- ში, მაშინდელი ბოსტონის გლობუსის ოფისებში, Dorchester- ში, ბოსტონში, ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკაში და მაკმასტერის უნივერსიტეტში, ჰამილტონში, ონტარიოში. ფილმის რედაქტორმა ტომ მაკარდელმა პროექტის მსვლელობისას განაცხადა: ,,ჩვენ ფილმს ვარედაქტირებდით რვა თვის განმავლობაში. ჩვენ უბრალოდ გვინდოდა, რომ ფილმი დახვეწილიყო. ამოვჭერით ხუთი სცენა, პლუს სხვა სცენების რამდენიმე სეგმენტი.”
ფილმის გამოსვლა
ფილმი ვენეციის კინოფესტივალზე აჩვენეს პირველად და მაყურებელს ,,სიცილი აუტყდა", როდესაც ფილმში აღნიშნეს, რომ ფილმში განვითარებული მოვლენების შემდეგ კარდინალ ბერნარდ ლოუ რომში საპატიო თანამდებობაზე დანიშნეს. ფილმი მცირე ხნით, 2015 წლის 6 ნოემბერს ამერიკაში აჩვენეს, ფართო მასშტაბით კი სამი კვირის შემდეგ, 25 ნოემბერს გაჩნდა ამერიკულ კინოთეატრებში.
გამომუშავება
,,ყურადღების ცენტში"-მ აშშ – სა და კანადაში 45.1 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა, ხოლო სხვა ქვეყნებში - 53.2 მილიონი დოლარი. საერთო ჯამში ფილმის შემოსავალმა 98.3 მილიონი დოლარი შეადგინა, ხოლო მისი ბიუჯეტი 20 მილიონი დოლარი იყო. Hollywood Reporter– ის გამოანგარიშებით, ფილმის სუფთა მოგებამ 10 მილიონ დოლარამდე შეადგინა.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული დრამატული ფილმები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (ფილმები) კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები კატეგორია:2015 წლის ფილმები
საკრამულოს ღვთისმშობლის ეკლესია
საკრამულოს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საკრამულოს სამხრეთ-დასავლეთით, 2 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.
იოანე მეუნარგიას ქუჩა
ლიტერატურა
მეუნარგია
საკრამულოს ღვთისმშობლის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული ფორმის შვერილი აფსიდით. ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია სამხრეთი და დასავლეთი კედლების მცირე ნაწილები, აფსიდის სამხრეთი გვერდის ნახევარი და ჩრდილოეთ კედლის ნაშთი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია, რომლის დასავლეთით შემორჩენილია პილასტრის მცირე ნაწილი.
ეკლესიას სამხრეთიდან ეკვრის ნანგრევებად ქცეული, აფსიდიანი ვიწრო მინაშენი, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კონტინენტის ძირი
კონტინენტის ძირი — კონტინენტის წყალქვეშა კიდის ერთ-ერთი მთავარი ელემენტი; განლაგებულია კონტინენტური კალთის საფუძველსა და ოკეანის საგების გარე საზღვარს შორის (ზოგიერთი მკვლევარი კონტინენტის ძირს მიაკუთვნებს ოკეანის საგებს და კონტინენტის წყალქვეშა კიდის საზღვარს ავლებს კონტინენტური კალთის საფუძველის გასწვრივ). სტრუქტურულ-გეოლოგიური თვალსაზრისით, კონტინენტის ძირი წარმოადგენს კონტინენტურ და ოკეანურ ქერქის მიჯნაზე არსებულ ღრმა ჩაზნექილობას, რომელიც ამოვსებულია ბათიალური დანალექების მძლავრი სისქით (5 კმ და მეტი).
ღრმაწყლიანი ბურღვით გამოვლინებული კონტინენტის ძირის უძველესი დანალექებია იურული, თუმცა არ არის გამორიცხული უფრო ძველი დანალექების აღმოჩენის შესაძლებლობაც. გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით, კონტინენტის ძირი უფრო ხშირად წარმოადგენს აკუმულაციურ დამრეცტალღოვან დახრილ ვაკეს, რომელიც წარმოიქმნა კონტინენტური კალთიდან წამოსული დანალექი მასის დაგროვების შედეგად. დანალექი მასალის შემოტანის მთავარი წყაროა ხმელეთის ქანების ნგრევის პროდუქტები, რომლებიც შელფის ფარგლებში მდინარეებს გამოაქვთ, ხოლო ნალექების წყალქვეშა მეწყრული მასებისა და სიმღვრივის ნაკადების შედეგად, ისინი დიდ რაოდენობაში იკარგება. მაღალ განედებში გვიანპალეოზოური მყინვარების დეგრადაციისას მრავალი მასალა მდნარ წყლებს გამოჰქონდათ.
განსაკუთრებით დიდი გამოზიდვის კონუსები წაწეულია შორს აბისალური ვაკეების ფარგლებში, მაგალითად, ბენგალის კონუსი გადაჭიმულია მდინარე განგის წყალქვეშა კანიონიდან სამხრეთ განედის 10°-მდე. გამოზიდვის კონუსებს შორის ხშირია მეწყრული სხეულები. ზოგჯერ კონტინენტის ძირი წარმოდგენილია დამრეცი დეპრესიებით ან ლილვისებური ქედებით, რომელთაგან უდიდესია ბლეიკ-ბაჰამის დანალექი ქედი ატლანტის ოკეანეში (სიგრძე 400 კმ, სიგანე 150 კმ-მდე, სიმაღლე 2000 მ), რომელიც აგებულია კონტურიტებით — კონტურული ნაკადის დანალექებით (მიმართულია კალთის გასწვრივ). ძირის რიგ რაიონში ნიშანდობლივია მთის რელიეფი — ასობით მ-ის სიმაღლის მარტოხელა მთები ან მთათა ჯგუფი საერთო საფუძვლით, რომლებიც ზედაპირზე კუნძულების სახითაა ამოზიდული (მაგ., აზორის, მწვანე კონცხის); ასეთი მთების შეფარდებითი სიმაღლე ვაკეების ძირიდან 7-8 ათ. მ აღწევს. მრავალ მონაკვეთზე კონტინენტის ძირის ზედაპირი წარმოდგენილია ბორცვიანი რელიეფით (მაგალითად, კუნძულ ნიუფაუნდლენდის სამხრეთით). კონტინენტის ძირი საყოველთაოდაა წარმოდგენილი კონტინენტური კალთის საფუძველში. ორგანული სამყაროს სიმდიდრეებით, კონტინენტის ძირი ჩამორჩება კონტინენტურ კალთას და ამ თვალსაზრისით ოკეანის საგებთან დგას ახლოს.
სქოლიო
კატეგორია:ოკეანოლოგია
Foxconn
Hon Hai Precision Industry Co., Ltd., დარეგისტრირებულია, როგორც Foxconn Technology Group — ტაივანური მრავალეროვნული ელექტრონიკის კონტრაქტული მწარმოებელი კომპანია, რომელიც მდებარეობს სინბეიში, ტაივანი. Foxconn არის მსოფლიოში ელექტრონიკის ყველაზე მსხვილი კონტრაქტული მწარმოებელი და მესამე ყველაზე მსხვილი ტექნოლოგიური კომპანია შემოსავლების მხვრივ.
Foxconn დაარსდა 1974 წელს ტერი გოუს მიერ, როგორც ელექტრონული კომპონენტების მწარმოებელი. კომპანიის წლიური ბრუნვა $132.54 აშშ დოლარს შეადგენს. მას აქვს ქარხნები აზია, ევროპა, ბრაზილიასა და მექსიკაში და მსოფლიოს მასშტაბით ჰყავს 1.3 მილიონზე მეტი თანამშრომელი.
სქოლიო
კატეგორია:Foxconn კატეგორია:ტაივანის ელექტრონული კომპანიები კატეგორია:მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:ელექტრონული კომპანიები დაარსებული 1974 წელს კატეგორია:მწარმოებელი კომპანიები დაარსებული 1974 წელს
დავით და ტირიჭანის წამება
„დავით და ტირიჭანის წამება“ — ძველქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელშიც აღწერილია სომხეთში, ბასიანის ხევში, VII საუკუნის I ნახევარში მომხდარი ტრაგედია: წარმართი ბიძის მიერ მცირეწლოვანი ქრისტიანი დისწულების, ძმების — დავითი და ტირიჭანის — წამებისა და დახოცვის ამბავი. თხზულება მიჩნეულია IX საუკუნის ქალკედონელი სომეხი ანონიმი ავტორის მიერ ქართულად დაწერილ ძეგლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
ბასენჯი
ბასენჯი (Basenji) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ცენტრალურ აფრიკაში უძველეს ხანაში.
მიუხედავად იმისა, რომ ბასენჯის ზუსტი წარმომავლობა უცნობია, მისი მსგავსი ძაღლის გამოსახულებები ნაპოვნია IV დინასტიის დროინდელ ეგვიპტურ სამარხებში. დღევანდელი ბესენჯები, არიან 1930-იან წლებში ზაირიდან ჩამოყვანილი ძაღლების შთამომავლები. ეს მშვიდი, დახვეწილი ძაღლი თბილი კლიმატის მქონე კონტინენტის აბორიგენია. მისი ჟღალისფერი ბალანი უზრუნველყოფს კარგ კონსიპირაციას გარემოსთან, ხოლო თეთრი ლაები სხეულზე და მოკლე ბალანი საშუალებას აძევს ადვილად გადაიტანოს სიცხე. ეს ფაქტორები, ასევე ის, რომ ნადირის დევნისას ბესენჯი არასდროს ყეფს, განაპირობებს მის მაღალეფექტურობას ნადირობისას. ყეფის ნაცვლად ბესენჯი უცნაურად ყმუის.
ბასენჯის ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს შავი-თეთრით, ჟღალი-თეთრით, შავი, ვეფხვისებრი. თავზე აქვს ნაოჭები, რაც გაკვირვებულ გამომეტყველებას აძლევს, მკერდი ზომიერად ღრმა და ფართოა, კისერი საკმაოდ გრძელი და დაკუნთულია, კუდი ზურგისკენაა დახვეული, მუქ-ყავისფერ თვალებს გამჭოლი მზერა ახასიათებს. ბასენჯი ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარგად ეგუება სიცხეს და ბავშვებს. ძნელად იწვრთნება. ცუდი მოდარაჯეა. ვერ ეგუება სიცივეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პრიმიტიული ძაღლები კატეგორია:აფრიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
უპკანკული
უპკანკული (Упҡанкүл) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 404 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 128 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასკინოს რაიონის სოფლები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2003)
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2003 — მესამე საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმართა 2003 წლის 25 მაისს. არჩევნებზე 56 ადგილი მაჟორიტარული სისტემით აირჩეოდა, ხოლო 75 პროპორციულით. არჩევნებში გამარჯვება რესპუბლიკურმა პარტიამ მოიპოვა და 131-დან 33 ადგილი დაიკავა. არჩევნებს კრიტიკული შეფასება მისცეს საერთაშორისო დამკვირვებლებმა, რომლებმაც მას გაყალბებული და დემოკრატიული სტანდარტებისთვის შეუსაბამო უწოდეს.
სქოლიო
კატეგორია:2003 წლის არჩევნები კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
ჰერაკლიონი
ჰერაკლიონი (ირაკლიონი; ბერძ. Ηράκλειο, Irákleio) — კრეტის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. ასევე, საბერძნეთის ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს კნოსოსის არქეოლოგიური ძეგლი.
დაარსება
თანამედროვე ქალაქი დაარსდა 824 წელს ალ-ანდალუსიიდან გამოძევებული არაბების მიერ, რომლებმაც კუნძული ბიზანტიის იმპერიას წაართვეს. მათ თავდასაცავად ქალაქის გარშემო ააგეს თხრილი, ქალაქს კი ربض الخندق (რაბად ალ-ჰანდაქი — „თხრილის ციხე”) უწოდეს. მათი ნებართვით პორტს აქტიურად იყენებდნენ მეკობრეები.
ბიზანტიური ეპოქა
მინიატიურა|მარცხნივ|ბიზანტიური ეკლესია 961 წელს, ბიზანტიის ჯარები ნიკიფორე ფოკას (შემდგომში იმპერატორი) მეთაურობით კრეტაზე გადასხდნენ და ხანგრძლივი ალყის შემდეგ ქალაქი აიღეს. მათ არაბი მოსახლეობა დახოცეს, ქალაქი კი დაანგრიეს, თუმცა მოგვიანებით ხელახლა ააშენეს და ქანდაქსი (Χάνδαξ) უწოდეს. ქალაქი ბიზანტიელთა მფლობელობაში მომდევნო 243 წლის განმავლობაში რჩებოდა.
ოსმალური ეპოქა
ვენეციელების შემდეგ ქალაქი ოსმალთა ხელში გადავიდა. კრეტის ომის (1645-1669) დროს ქალაქი ოსმალთა ალყაში იყო 21 წლის განმავლობაში (ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ბლოკადა ისტორიაში). საბოლოო ეტაპზე, რომელიც 22 თვე გაგრძელდა, 70 000 თურქი, 38 000 კრეტელი და მონა და 29 088 ქალაქის ქრისტიანი დამცველი დაიღუპა. ოტომანთა არმიამ ალბანეთის დიდი ვეზირის, ქოფრულ ფაზილ აჰმედ ფაშას მეთაურობით ქალაქი 1669 წელს დაიპყრო.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები
სანტა-ისაბელ-დე-სიგუასის რაიონი
სანტა-ისაბელ-დე-სიგუასის რაიონი (Distrito de Santa Isabel de Siguas) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის არეკიპის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 360 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 990 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 187.98 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:არეკიპის პროვინციის რაიონები
მუჰამედ ალი შაჰი
მუჰამედ ალი შაჰ ყაჯარი (დ. 21 ივნისი, 1872 — გ. 5 აპრილი, 1925) — ირანის მეექვსე შაჰი ყაჯართა დინასტიიდან 1907-1909 წლებში. ტახტზე ავიდა მამის, მოზაფარ ალ-დინ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, 1907 წლის 3 იანვარს.
დაიბადა 1872 წლის 21 ივნისს, ამოლში. მაშინ ირანის შაჰი იყო მისი პაპა, ნასერ ალ-დინ შაჰი. მამამისი, მოზაფარ ალ-დინ შაჰი იყო მოზაფარ ად-დინ მირზა.
ტახტზე ასვლისთანავე, ის წავიდა მისი წინამორბედის, მოზაფარ ალ-დინ შაჰის მიერ მიღებული კონსტიტუციის წინააღმდეგ. იგი თვლიდა, რომ ეს კონსტუტუცია, „ეროვნული საკონსულტაციო ასამბლეა“, ეწინააღმდეგებოდა ისლამურ კანონებს, ამიტომ იგი გააუქმა.
პარლამენტმა, მუჰამედ ალი შაჰის ამ გადაწყვეტილების მიღების შედეგად დაკარგა ძალიან დიდი ძალა. ამიტომ პარლამენტის წევრებს შესძულდათ მათი შაჰი და წავიდნენ მის წინააღმდეგ. მუჰამედ ალი შაჰმა უფრო მკაცრ ზომებსაც მიმართა — მან მთლიანად დაითხოვა პარლამენტი, რადგან მათი ყოფნის საჭიროებას ვერ ხედავდა, რის შედეგადაც მათი კიდევ უფრო მეტად განრისხება გამოიწვია.
ორ წელიწადში მათ ამ გეგმის განხორციელება მოახერხეს. მუჰამედ ალი შაჰი იძულებული გახადეს ტახტიდან გადამდგარიყო და ირანის შაჰად ეღიარებინა თავისი ვაჟი (რომელიც მომავალში ყაჯარების ბოლო წარმომადგენელი გახდა). 1909 წლის 16 ივლისს, იგი ოფიციალურად გადადგა.
ცოტა ხანში ის იძულებული გახდა ირანიც დაეტოვებინა. თავიდან თავი შეაფარა ოდესას (მაშინდელი რუსეთი დღევანდელი უკრაინა), შემდეგ იყო კონსტანტინოპოლშიც.
1923 წელს, მისი ვაჟი, აჰმედ შაჰ ყაჯარიც გააძევეს ევროპაში.
საბოლოოდ გარდაიცვალა იტალიის ქალაქ სანრემოში, 1925 წლის 5 აპრილს, მაშინ, როცა ის იყო 53 წლის. ზუსტად ამავე წელს დაკარგა მისმა ვაჟმა ტახტი, რომელსაც ორი წლის განმავლობაში ევროპაში სიმბოლურად ფლობდა, რადგან ირანის შაჰად რეზა ფეჰლევი აირჩიეს.
მუჰამედ ალი-შაჰს ჰყავდა 2 ქალიშვილი და 6 ვაჟი. აჰმედი იყო მისი რიგით მე-3 ვაჟი. აჰმედი იმიტომ ითვლებოდა მის მემკვიდრედ, რომ მას გარდაეცვალა ორი ვაჟი, რომელიც აჰმედამდე ჰყავდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1925 კატეგორია:ყაჯართა დინასტიის შაჰები კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
რაზელმი
რაზელმი, რაზიმი (Razelm) — მტკნარწყლიანი ლაგუნა შავი ზღვის სანაპიროზე, რუმინეთში. მდებარეობს დუნაის დელტის სამხრეთით. ზედაპირის ფართობი 394.30 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2.8 მ. ხმელეთში იჭრება 30 კილომეტრზე. რაზელმი ზღვიდან გამოყოფილია ქვიშის ცელათი. სამხრეთ-დასავლეთით დაკავშირებულია გოლოვიცის ტბასთან. დრანოვისა და დუნავატის არხით უკავშირდება მდინარე დუნაის. ტბის ჩრდილოეთ ნაწილშია კუნძული პოპინა, რომლის ფართობია 0.98 კმ². ჩრდილო-აღმოსავლეთით გამოიყოფა ფუნდეის ყურე, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჰოლბინის ყურე. განვითარებულია თევზჭერა. ბევრია წყლის ფრინველი.
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ტბები
დავიდ ფრანკ-კამენეცკი
დავიდ ფრანკ-კამენეცკი (Давид Альбертович Франк-Каменецкий დ. 3 აგვისტო, 1910, ვილნა, რუსეთის იმპერია — გ. 2 ივნისი, 1970, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა თეორიტიკოს ფიზიკოსი და ქიმიკოსი, ფიზიკის პროფესორი და დოქტორი. მუშაობდა პლაზმური ფიზიკასა და ასტროფიზიკაზე.
დავიდ ფრანკ-კამენეცკი დაიბადა 1910 წლის 2 აგვისტოს ვილნაში (დღეს ვილნიუსი) ებრაელების ოჯახში. 1917-1918 წლებში მისი ოჯახი გადაბარგდა მოსკოვში ერთი წლით და საბოლოოდ აღმოჩდნენ ირკურტსკში. 1931 წელს დავიდმა დაამთავრა ციმბირის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
შალვა ნუცუბიძის ქუჩა
შალვა ნუცუბიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში (ვეძისი, დელისი). სახლები ნომერი 1-77 და 2-52 მდებარეობს საბურთალოს რაიონში, ხოლო დანარჩენი ვაკის რაიონში. მოქცეულია სიმონ კანდელაკისა და ელიზბარ მინდელის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 1969 წელს სიმონ კანდელაკის ქუჩის მონაკვეთს ეწოდა შალვა ნუცუბიძის სახელი. 70-იან წლებში დაიწყო მიმდებარე ფერდობების განაშენიანება (არქიტექტორი ოთარ კალანდარიშვილი).
ლიტერატურა
ნუცუბიძე ნუცუბიძე
ჯონ ფენი (ქიმიკოსი)
ჯონ ბენეტ ფენი (დ. 15 ივნისი, 1917 — გ. 10 დეკემბერი, 2010) — ანალიზური ქიმიის ამერიკელი მკვლევარი. 2002 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში. ფენმა პრემია კოიჩი ტანაკასთან ერთად მიიღო სპექტომეტრიაში მიღწეული შედეგებისთვის. ფენის წვლილი ძირითადად ელექტრული გამოსხივების იონიზაციის განვითარებას უკავშირდება, რომელიც ჩვეული მეთოდია ფართო მლეკულებისა და თხევადი ქრომატოგრაფიული სპექტომეტრიისას. ფენმა კარიერა 100-ზე მეტი პუბლიკაციით დაასრულა, მათ შორის ერთი წიგნია.
დაიბადა ნიუ-იორკში, შემდეგ კი დიდი დეპრესიის დროს ოჯახთან ერთად კენტუკიში გადავიდა. დაამთავრა ბერეას კოლეჯი, ხოლო ფილოსოფიის დოქტორის წოდება იელის უნივერსიტეტში მიიღო. მუშაობდა ამერიკულ აგროქიმიურ და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ბიოტექნოლოგიის კორპორაციაში (Monsanto), ასევე კერძო მკვლევრად, სანამ იელის უნივერსიტეტსა და ვირჯინიის თანამეგობრობის უნივერსიტეტში აკადემიურ თანამდებობებს დაიკავებდა.
ადრეული წლები და განათლება
ფენი ნიუ-იორკში დაიბადა და ჰაკენსაკში გაიზარდა. დიდი დეპრესიის დროს ფენის მამა სხვადასხვა სამუშაოს ასრულებდა, მცირე ხნით Fokker Aircraft Company-ში მხაზველადაც მუშაობდა. ვითარების გაუარესების შემდეგ ფენის ოჯახი კენტუკიში, ბერეაში გადასახლდა, სადაც ჯონის დეიდა, ელენ დინმენი ცხოვრობდა და ოჯახს დახმარებაზე დათანხმდა. ფერნმა სკოლა 15 წლის ასაკში დაამთავრა, მაგრამ ასეთ მცირე ასაკში კოლეჯში სწავლას, დამატებითი მეცადინეობები ამჯობინა. ბაკალავრის ხარისხი ბერეას კოლეჯში მიიღო, ხოლო საზაფხულო სკოლა ორგანულ ქიმიაში აიოვას უნივერსიტეტში, ფიზიკურ ქიმიაში კი - პერდიუს უნივერსიტეტებში გაიარა.
ჯილდოები და წოდებები
2002 წელს ფენს კოიჩი ტანაკასთან და კურტ ვიუტრიხთან ერთად ქიმიის დარგში ნობელის პრემია მიენიჭა „ბიოლოგიური მაკრომოლეკულების იდენტიფიკაციისა და სტრუქტურული ანალიზის მეთოდების განვითარებისთვის“. ფენსა და ტანაკას პრემია ერთობლივად მიენიჭათ დიდი ბიოლოგიური მოლეკულების ანალიზისთვის მას-სპექტომეტრიის გამოყენებისას იონიზაციის ტექნიკების განვითარებისთვის. ვიუტრიხმა პრემიის ნახევარი მსგავსი მოლეკულებიც ანალიზისთვის ბირთვული მაგნიტური რეზონანსული ტექნიკების განვითარებისთვის დაიმსახურა. ფენისთვის პრემიის მინიჭების უმთავრესი მოტივი ელექტრული გამოსხივების იონიზაციის განვითარებაში შეტანილი წვლილი გახდა, რის მეშვეობითაც მას-სპექტრომეტრიის გამოყენებით დიდი მოლეკულების ანალიზი გახდა შესაძლებელი. ფენის სანობელო ლექციის სათაური იყო: „ელექტროგამოსხივების ფრთები მოლეკულური სპილოებისთვის“. ქიმიკოსისთვის პრემია მოულოდნელი აღმოჩნდა, მისი თქმით, „ეს ლატარიის მოგებას ჰგავს, ჯერ კიდევ შოკში ვარ“. დაჯილდოების დროს ფენი ვირჯინიის თანამეგობრობის უნივერსიტეტში მუშაობდა.
ნობელის პრემიის მიღებამდე ფენს არაერთი ჯილდო გადაეცა. კარიერის დასაწყისში ქიმიკოსის კვლევები მოლეკულურ სხივებზე იყო ორიენტირებული, ამიტომაც 1977 წელს მოლეკულური სხივების საერთაშორისო სიმპოზიუმის საპატიო პრეზიდენტად აირჩიეს, ხოლო 1985 წელს მოლეკულური სხივების საერთაშორისო სიმპოზიუმის წევრად. 1982 წელს მეცნიერს ალექსანდრ ჰუმბოლდტის ფონდმა აშშ-ის უფროსი მეცნიერის ჯილდო გადასცა.
პირადი ცხოვრება
უნივერსიტეტში სწავლის მეორე წლის ბოლოს ფენი მარგარეტ უილსონზე დაქორწინდა. მათ სამი შვილი: ორი გოგონა და ერთი ვაჟი შეეძინათ. ფენის მეუღლე 1992 წელს ახალ ზელანდიაში ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს დაიღუპა.ვ ფენი ხელმეორედ დაქორწინდა. მეცნიერი 2010 წლის 10 დეკემბერს, რიჩმონდში, 93 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ოდესის ქუჩა
ოდესის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო). მდებარეობს სოფრომ მგალობლიშვილის ქუჩიდან ტაშკენტის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
ფრანსისკო მადეროს ქუჩა
250px|მინი|მადეროს ქუჩა ფრანსისკო მადეროს ქუჩა (Calle Francisco I. Madero) ან უბრალოდ მადეროს ქუჩა — გეოგრაფიული და ისტორიული მნიშვნელობის მქონე საფეხმავლო ქუჩა მეხიკოში, მთავარი გასასვლელი ქალაქის ისტორიულ ცენტრში. აქვს აღმოსავლეთი-დასავლეთის მიმართულება სოკალოდან ეხე-სენტრალისაკენ. ქუჩა იწყება ხუარესის გამზირიდან, რომელიც იქვე ახლოს ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ქუჩას — რეფორმის გამზირს უერთდება.
აღწერა
ქუჩას სახელი ეწოდა მექსიკის რევოლუციის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურის — ფრანსისკო იგნასიო მადეროს პატივსაცემად, რომელიც ხელახლა არჩევის საწინააღმდეგო მოძრაობის ლიდერი იყო, შემდეგ კი მექსიკის პრეზიდენტი გახდა, თუმცა სულ მალე, 1913 წელს იგი მოკლეს.
ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული და პოპულარული გზა იყო ჯერ კიდევ კოლონიური ხანიდან; დააპროექტა ესპანელმა ალონსო გარსია ბრავომ. მადერო ერთ-ერთი პირველი ქუჩა იყო, რომელიც აცტეკების დედაქალაქ ტენოჩტიტლანის ნანგრევებზე აშენებულ ახალ ქალაქში გაიყვანეს.
მეცხრამეტე საუკუნეში, მადერო უკვე იყო მეხიკოს ერთ-ერთი ყველაზე ხალხმრავალი და პოპულარული ქუჩა. მის გასწვრივ გაიხსნა მაღაზიები, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე ფუნქციონირებს, მაგალითად „Pastelería El Globo“ და „Sombreros Tardán“. ქუჩის ზედა ნაწილში, 1896 წლის 14 აგვისტოს, ძმებ ლუმიერების დილერებმა, ფერდინანდ ბონ ბენარდმა და გაბრიელ ვეირემ მექსიკის ისტროიაში პირველი კინოჩვენება მოაწყვეს.
სხვადასხვა ისტორიკოსთა ქრონიკებში საუბარია მადეროს ქუჩის პოპულარობასა და მისი, როგორც სოციალური შეხვედრების ადგილის მნიშნელობაზე.
სახელები
სხვადასხვა დროს, ქუჩის სხვადასხვა მონაკვეთს თავისი სახელი ჰქონდა. ამჟამინდელი სახელი 1914 წლის 8 დეკემბრის დილას ფრანსისკო პანჩო ვილიამ უწოდა მას შემდეგ, რაც მისი ჯარი და ემილიანო საპატას სამხრეთის განმათავისუფლებელი არიმია მეხიკოში შევიდა.
ფეხით მოსიარულეთა ქუჩა
2009 წელს, ისტორიული ცენტრის სამმართველოს კოორდინატორმა ალეხანდრო მორენომ გამოაცხადა, რომ ქალაქის ხელისუფლებას სურდა მადერო ფეხით მოსიარულეთქ ქუჩად გადაეკეთებინა. მიუხედავად იმისა, რომ ინიციატივას ქუჩის გასწვრი მდებარე მაღაზიათა მეპატრონეების მხრიდან სასტიკი წინააღმდეგობა მოჰყვა, სულ მალე მადრეო ფეხით მოსიარულეებით გადაივსო და იქ მდებარე უძრავი ქონების ფასმაც საგრძნობლად მოიმატა.
სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს ქუჩები კატეგორია:მეხიკოს ისტორია
ალაზეა
ალაზეა (Алаһыай, Алазея) — მდინარე რუსეთის ფედერაციაში, სახის რესპუბლიკაში. სიგრძე 1590 კმ, აუზის ფართობი 64,7 ათ. კმ². წარმოიქმნება ალაზეის ზეგანზე მდინარეების ნელკანის და კადილჩანის შეერთებით. მიედინება კოლიმის დაბლობზე. ერთვის აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვას. ალაზეას აუზში 24 ათასზე მეტი პატარა ტბაა. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 320 მ³/წმ. იყინება სექტემბრის ბოლოს, ყინულძვრა — მაისის ბოლოს. მთავარი შენაკადია როსოხა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახის მდინარეები
ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის საერთაშორისო ფედერაცია
მინი|220პქ|ორგანიზაციის ლოგო ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის საერთაშორისო ფედერაცია (International Federation of Football History & Statistics — IFFHS) — ორგანიზაცია, რომელიც იკვლევს ფეხბურთის ისტორიასა და სტატისტიკას. დაარსდა 1984 წლის 27 მარტს ლაიფციგში, ფიფა-ს გენერალური მდივნის, ჰელმუტ კეზერის დახმარებით. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს შვეიცარიის ქალაქ ლოზანაში.
სქოლიო
კატეგორია:ფეხბურთის ორგანიზაციები კატეგორია:ფეხბურთის ისტორია
ბანგლადეშის ადმინისტრაციული დაყოფა
ბანგლადეშის ადმინისტრაციული დაყოფა thumb|[[ბანგლადეშის ადმინისტრაციული ოლქები ე.წ. დივიზიონები]] thumb|[[ბანგლადეშის დისტრიქტები (მუნიციპალიტეტები)]]
ისტორია
1971 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვებისას ქვეყანა იყოფოდა 4 ადმინისტრაციულ ერთეულად ანუ დივიზიონად:
1993 წელს წარმოიქმნი ბარისალის ოლქი. ის გამოეყო ხულნას ოლქს.
1998 წელს ჩიტაგონგის ოლქს გამოეყო სილჰეტის ოლქი.
2010 წელს რაჯშაჰის მიწებისაგან შეიქმნა რანგპურის ოლქი.
2015 წელს დაკას ოლქის ნაწილზე აღმოცენდა მაიმანსინგჰის ოლქი.
2015 წელს, ასევე, ბანგლადეშის პრემიერ-მინისტრმა შეიხ ჰასინამ გამოაცხადა მომავალში კიდევ ორი ოლქის შექმნის შესაძლებლობა — კომილა ჩიტაგონგის ჩრდილოეთ ნაწილისაგან და ფარიდპური დაკას ოლქის სამხრეთ ნაწილისაგან.
რესურსები ინტერნეტში
*
ჟველაურის ქუჩა
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
პავლეურის ნამოსახლარი
პავლეურის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პავლეურის აღმოსავლეთით, 5 კილომეტრზე, სვიანის ველზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.
ნამოსახლარზე გადიოდა გზა, რომელიც მთიულეთის არაგვის ხეობას მოკლე გზით აკავშირებდა მდინარეების - ხორხისა და ფშავის არაგვის ხეობებთან და შემდგომ თიანეთთან. ნამოსახლარი ოვალური გალავნით ყოფილა შემოზღუდული. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. შენობები ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ნამოსახლარის ნაგებობათა განლაგება და სიმჭიდროვე მიუთითებს იმაზე, რომ იგი მცირე სავაჭრო-სახელოსნო დასახლება იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
შუახევიჰესი
შუახევიჰესი — მშენებარე ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში, შუახევის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. პროექტის მშენებლობას ინდური Tata Power-ისა და ნორვეგიული Clean Energy Invest-ის მიერ დაფუძნებული ერთობლივი საწარმო – „აჭარისწყალი საქართველო”, მდინარე აჭარისწყალზე და მისი შენაკადების გასწვრივ ახორციელებს. მშენებლობა 2014 წლის 9 მარტს დაიწყო. მისი დასრულების თარიღ 2017 წლის 9 ნოემბერია, ხოლო ექსპლუატაციაში გაშვება კი 2018 წლის 9 იანვარს იგეგმება. „შუახევიჰესი“ ორი დამოუკიდებელი ჰესის (187 მეგავატი საერთო დადგმული სიმძლავრით) მშენებლობას და ოპერირებას ითვალისწინებს. პროექტით მდინარე აჭარისწყალზე, მდინარე სხალთასა და მდინარე ჩირუხისწყალზე ორი კაშხლისა და ერთი დამბის მოწყობაა გათვალისწინებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურები
ნიკოლოზ ასტახოვი
ნიკოლოზ ევგენის ძე ასტახოვი (დ. 12 თებერვალი, 1911 — გ. 18 ოქტომბერი, 1993) — საბჭოთა გეოგრაფი და გეოლოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1969). პროფესორი.
ბიოგრაფია
ნიკოლოზ ასტახოვმა დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი (ამჟამად, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) 1937 წელს. მუშაობა დაიწყო კავკასიის მინერალურ ნედლეულთა ინსტიტუტში. 1939 წლიდან მუშაობდა დონეცკის კომპლექსურ ექსპედიციაში ქალაქ ნიჟნინაგოლჩიკის საბადოზე ჯერ მადნეულის შემსწავლელ გეოლოგად, ხოლო შემდეგ ამ სამსახურის უფროსად. კომპლექსური ექსპედიციის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო საქართველოს გეოლოგიურ სამმართველოში. 1942 წელს მობილიზებულ იქნა მზვერავ გეოლოგიური პარტიის სტაციონარში გამამდიდრებელი ფაბრიკის ცვლის ინჟინრად, ხოლო შემდეგ ამიერკავკასიის ფრონტის სამხედრო გეოლოგიურ N7 რაზმში.
სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა ბაქოში 1969 წელს თემაზე: „საქართველოს რელიეფის მორფოსტრუქტურული ანალიზი“. მისი სამეცნიერო ნაშრომები შეეხო გამოყენებით გეომორფოლოგიას, საინჟინრო გეოლოგიას და სასარგებლო წიაღისეულს, რომელმაც საშუალება მისცა ჰიდრონაგებობების, საავტომობილო ნაგებობებისა და სარწყავი სისტემის დაპროექტებით სამუშაოების შესრულებას. დიდი ყურადღება დაუთმო კავკასიის ნეოტექტონიკურ საკითხებს, შავი ზღვის სანაპირო პრობლემას, რელიეფის სტრუქტურულ-გეომორფოლოგიურ ანალიზს და პალეოგეომორფოლოგიის საკითხებს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:ქართველი გეოლოგები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
გერონტი (პაპიტაშვილი)
ეპისკოპოსი გერონტი (ერისკაცობაში — გრიგოლ მიხეილის ძე პაპიტაშვილი; დ. სოფ. კირბალი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 [ძვ. სტ. 1] ივლისი, 1871, ქუთაისი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, გორის ეპისკოპოსი, ქართლისა და კახეთის ეპარქიის ვიკარიუსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ტფილისის გუბერნიის გორის მაზრის სოფელ კირბალში, მღვდლის ოჯახში. განათლება მიიღო თბილისის სასულიერო სასწავლებელში. 1823 წლის 8 იანვრიდან იყო გორის სამაზრო სასულიერო სასწავლებლის მასწავლებელი. 1830 წლის 21 თებერვალს მიიღო სადიაკვნო ხელდასხმა, ხოლო 23 თებერვალს — სამღვდლო. 1830 წლის 20 მარტიდან იყო გორის სასწავლებლის ინსპექტორი. 1836 წლის 3 ოქტომბერს აიყვანეს დეკანოზის ხარისხში. 1852 წლის 30 აგვისტოს ბერად აღიკვეცა, აყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში და დაინიშნა ხირსის სტეფანწმინდის მონასტრის წინამძღვრად. 1855 წლის 17 მარტს გადაიყვანეს დავითგარეჯის უდაბნოში. 1857 წლის 6 ოქტომბერს დაინიშნა აფხაზეთის, 1859 წლის 16 ნოემბერს — სამეგრელოს, ხოლო 1862 წლის 19 მაისს — გორის ეპისკოპოსად. 1869 წლის 30 მაისს განწესდა გელათის მონასტრის სავანეში. გარდაიცვალა 1871 წლის 1 ივლისს, დაკრძალეს იქვე.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1871 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
ალთაი (გობი-ალთაი)
ალთაი (Алтай) — ქალაქი მონღოლეთში, გობი-ალთაის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. მოსახლეობა შეადგენს 15 492 ადამიანს (2010).
სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის აიმაკების ადმინისტრაციული ცენტრები კატეგორია:გობი-ალთაის აიმაკი
ალაგირი
ალაგირი (Алагир) — ქალაქი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთის ცენტრალურ ნაწილში, ალაგირის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 20 013 მცხოვრები (2019). მდებარეობს მდინარე არდონზე (თერგის მარცხენა შენაკადი), ალაგირის ხეობიდან მისი გამოსვლის ადგილზე, ჩრდილოეთ ოსეთის ვაკეზე. რკინიგზის სადგური. ოსეთის სამხედრო გზის საწყისი პუნქტი. წარმოიშვა XIX საუკუნის შუა ხანებში, როგორც გამაგრებული დასახლება ფერადი ლითონების გამოდნობის ქარხანასთან (მოქმედებდა 1853–1897 წლებში), ძველი ვერცხლ-ტყვიის საბადოსთან ახლოს, ალაგირის ხეობის შესასვლელთან. 1938 წლიდან ქალაქის სტატუსი გააჩნია. აღსანიშნავია არქიტექტურული ძეგლები: ალაგირის ცენტრში — დაბალი ციხის კედლები კოშკებითა და სათოფურებით, ტაძარი რუსულ-ბიზანტიურ სტილში (1850–1853, მხატვარ გ. გ. გაგარინის პროექტი; იტერიერის მოხატულობა კ. ლ. ხეთაგუროვისა, 1888–1889). ქალაქში მდებარეობს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ალაგირის წინაღობებისა და ხის დასამუშავებელი ქარხნები, კვების მრეწველობის საწარმო. ქალაქის სიახლოვეს, მდინარე ტამისკდონის ხეობაში არის ბალნეოლოგიური კურორტი ტამისკი გოგირდწყალბადოვანი წყლებით (დაარსდა 1937 წელს). საბჭოთა პერიოდში მოიპოვებდნენ ტყვია-თუთიის მადანს, ცემენტის მერგელს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი ოსეთის ქალაქები
ნოსირის ქუჩა
ნოსირის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); აწყურის ქუჩიდან ავლიპი ზურაბაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. 20-იან წლებამდე ფერმა-ავლაბრის IV ქუჩა ერქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
სანტა-რიტა-დე-სიგუასის რაიონი
სანტა-რიტა-დე-სიგუასის რაიონი (Distrito de Santa Rita de Siguas) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის არეკიპის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 268 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 393 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 12 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 268 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები კატეგორია:არეკიპის პროვინციის რაიონები
ფატაუ დაუდა
აბდულ ფატაუ დაუდა (عبد ال فاتو داودا; დ. 6 აპრილი, 1985) — განელი პროფესიონალი ფეხბურთელი. თამაშობს საფეხბურთო კლუბ აშანტი გოლდში. განის ეროვნული ნაკრების მეკარე.
საკლუბო კარიერა
დაუდამ თავისი საფეხბურთო კარიერა დაიწყო 2004 წელს, განის პირველ დივიზიონში. 2006 წელს გადავიდა აშანტი გოლდში. 2013 წლიდან გამოდიოდა ორლანდო პაირეტსში, ხოლო შემდეგ კლუბ ჩიპა იუნაიტედში.
საერთაშორისო კარიერა
დაუდა იყო  განის ეროვნული ნაკრების მეკარე 2008 წელს. ის გამოდიოდა ძირითად მეკარედ 2013 წელს აფრიკის ერთა თასის ჩემპიონატზე.
პირადი ცხოვრება
აბდულ ფატაუ დაუდა არის მუსლიმი.
სქოლიო
კატეგორია:განელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კვიპროსის საფეხბურთო თასი
კვიპროსის საფეხბურთო თასი — ყოველწლიური სათასო შეჯიბრება კვიპროსის საფეხბურთო გუნდებს შორის, რომელსაც ატარებს კვიპროსის ფეხბურთის ასოციაცია. გათამაშება პირველად ჩატარდა 1934 წელს. გამარჯვებული გუნდი კვალიფიკაციას გადის კვიპროსის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვიპროსის ფეხბურთი კატეგორია:კვიპროსის საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო სათასო ტურნირები
ისავრები
ისავრები — დაუდგენელი წარმოშობის ხალხი ისტორიულ მცირე აზიაში, ისავრიის ოლქის ძირითადი მოსახლეობა.წყაროებში იხსენიებიან ძვ. წ. I საუკუნიდან როგორც კარგი მეომრები და სახელგანთქმული მეკობრეები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცირე აზია
კოკე (ფეხბურთელი, 1992)
ხორხე რესურეკსიონ მეროდიო, ცნობილი როგორც კოკე (Jorge Resurrección Merodio დ. 8 იანვარი, 1992) — ესპანელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. თამაშობს მადრიდის კლუბ „ატლეტიკოსა“ და ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში.
ტიტულები
ატლეტიკო:(8)
The Truth
The Truth — „ბეიტსის მოტელის“ პირველი სეზონის მეექვსე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში 2013 წლის 22 აპრილს გავიდა.
მოკლე შინაარსი
ნორმა ემას აფრთხილებს, რომ ზოგიერთი საიდუმლო აჯობებს, რომ მათ შორის დარჩეს, ამასობაში კი დილანი ნორმანს სთხოვს, რომ საცხოვრებლად მასთან ერთად გადავიდეს.
სიუჟეტი
ბმული=Special:FilePath/Jiao-passed-out-in-bates-motel.jpg|მარცხნივ|frameless|196px იმის გაგების შემდეგ, რომ გოგონა შელბის ჰყავდა, აღშფოთებული ნორმა მასთან წასვლას შეეცდება, თუმცა ნორმანი შეაჩერებს. გოგონას მოტელში დარჩენის საშუალებას აძლევენ და გადაწყვეტენ, რომ შელბის შესახებ პოლიციას მომდევნო დღეს აცნობონ. ნორმას მისი დასმენა კით სამერსის ქამრის პოვნამდე არ შეუძლია. დილანი და ნორმანი კითის ნავზე ქამარს იპოვნიან და ყურეში აგდებენ.
ბმული=Special:FilePath/Shelby-searching-the-motel.jpg|მარჯვნივ|frameless|196px ნორმანი და დილანი ჯერ კიდევ არ დაბრუნებულან, რა დროსაც სახლში შელბი მოდის და ამბობს, რომ ნორმასთან ერთად ყოფნა უნდა. ისინი მოტელში მიდიან და სექსი აქვთ. სწორედ ამ დროს ის გაიგონებს მილებში წყლის მოძრაობის ხმას. შელბი ამის მიზეზის გაგებას შეეცდებაა და ჯიაოს იპოვის. შეძრწუნებული გოგონა ტყეში გაიქცევა, შელბი მას ესვრის, თუმცა ნორმა ხელს შეუშლის. შელბი ჯიაოს ტყეში აედევნება. ნორმანი და დილანი სახლში ბრუნდებიან და ნორმას ქამრის შესახებ ეტყვიან.
ბმული=Special:FilePath/Norma-trying-to-escape-with-Norman.jpg|მარცხნივ|frameless|196px შელბი ბრუნდება და იარაღის მუქარით დილანს მის იარაღს გამოართმევს, შემდეგ კი ამბობს, რომ მათთან გასაუბრება უნდა. სახლში ის ნორმას სცემს, რის გამოც ნორმანი მწყობრიდან გამოდის და მას თავს ესხმის. შელბი ნორმანს ბუფეტს შეაჯახებს, რის შედეგადაც შუშები იმსხვრევა და ნორმანი იატაკზე უგონოდ ეცემა, ამ მომენტით დილანი ისარგებლებს, იარაღს აიღებს და შელბის სროლას დაუწყებს. ამასობაში, ნორმა ნორმანის მანქანამდე მიყვანას ცდილობს. შელბი და დილანი ერთმანეთს ესვრიან, ხოლო ნორმა აღმოაჩენს, რომ მანქანის გასაღები სახლში დარჩა. ამ დროს სახლიდან შელბი გამოდის, რომელიც სახეში ერთხელ და მუცლის არეში მრავალჯერ არის დაჭრილი. ის ნორმას და ნორმანს იარაღს დაუმიზნებს, თუმცა მიწაზე ენარცხება და კვდება.
ბმული=Special:FilePath/Norma-reveals-the-truth-to-Dylan.jpg|მარჯვნივ|frameless|196px დილანი სახლიდან გამოიქცევა და ის და ნორმა ერთმანეთს გადაეხვევიან. დილანი ამბობს, რომ აპირებს, პოლიციას ყველაფერი მოუყვეს, რა დროსაც ნორმა ნორმანის მამის სიკვდილის შესახებ სიმართლეს უმხელს: ნორმას ცემისას ნორმანი მწყობრიდან გამოვიდა და მამამისი მოკლა, თუმცა ამის შესახებ მას არაფერი ახსოვს. ბოლოს, ნორმა დილანს უცხადებს, რომ ან ნორმანის დაცვაში დაეხმაროს, ან გზიდან ჩამოეცალოს, სწორედ ამ დროს კი პოლიცია მოდის.
სქოლიო
1.6
არავნის რაიონი
არავნის რაიონი (Араван району) — ტერიტორულ-ადმინისტრაციული ერთეული ყირგიზეთში, ოშის ოლქში. ფართობით ოლქის ყველაზე პატარა რაიონი.
ადმინისტრაციული ცენტრი — სოფელი არავანი.
გეოგრაფია
სამხრეთით ესაზღვრება ნოოკათის რაიონს, ხოლო აღმოსავლეთით ყარასუს რაიონს. ჩრდილოეთით, არავნის რაიონი ესაზღვრება უზბეკეთს.
შედგება რაიონი ორი ექსკლავისგან — შედარებით პატარა არევნისგან და შედარებით მსხვილი არევნისგან, რომლებსაც ორ ნაწილად ნოოკათის რაიონი ჰყოფს.
მოსახლეობა
რაიონი წარმოადგენს მჭიდროდ დასახლებულ სასოფლო-სამეურნეო ხეობას, რომელიც ირწყვევა მდინარის წყლებით.
2009 წლის ყირგიზეთის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობა 106 134 კაცი შეადგინა, საიდან უზბეკები — 62 281 კაცი ან 58,7 %, ყირგიზები — 42 049 კაცი ან 39,6%, აზერბაიჯანელები — 760 კაცი ან 0,7%, ტაჯიკები — 542 კაცი ან 0,5% და თათრები — 135 კაცი ან 0,1%-ია.
სქოლიო
კატეგორია:ოშის ოლქის რაიონები კატეგორია:ყირგიზეთის რაიონები
ლუციუს კეისარი
ლუციუს იულიუს კეისარი (Lucius Iulius Caesar; დ. ძვ. წ. 17 — გ. 20 აგვისტო, 2), უმეტესად, ცნობილია, როგორც ლუციუს კეისარი — მარკუს ვიფსანიუს აგრიპასა და იულია უფროსის მეორე ვაჟი. დაიბადა ძვ. წ. 17 წელს, 14 ივნისსა და 15 ივლისს შორის სახელით ლუციუს ვიფსანიუს აგრიპა, თუმცა იგი მისმა პაპამ, დედის მხრიდან, რომის იმპერატორმა, ავგუსტუსმა იშვილა და მისი სახელიც ლუციუს იულიუს კეისრით შეიცვალა. მისი დაბადების წელს, ავგუსტუსმა ლუციუსის გარდა მისი ძმაც, გაიუს კეისარიც იშვილა. ის და მისი ძმა აღზარდა და განათლება მისცა პაპამ.
რამდენადაც ის და გაიუსი ავგუსტუსის მემკვიდრეები იყვნენ, მათ იმედის მომცემი სამოქალაქო და სამხედრო კარიერა ჰქონდათ. ლუციუსი ახ. წ. 2 წლის 20 აგვისტოს უეცარი დაავადებით გარდაიცვალა მასილიაში (გალია, დღევანდელი მარსელი, საფრანგეთი), როდესაც ესპანეთში არმიებთან შესახვედრად მიემართებოდა. 18 თვის შემდეგ, 4 წლის 21 თებერვალს გარდაიცვალა მისი ძმა, გაიუსიც. ამის გამო, მისი უმცროსი ძმა, აგრიპა პოსტუმუსი, 4 წლის 27 ივნისს ავგუსტუსმა ტიბერიუსთან ერთად იშვილა.
არსებობდა ვარაუდი, რომ ლუციუსის გარდაცვალებასთან ბინძური თამაში იყო დაკავშირებული და რომ მის სიკვდილში ავგუსტუსის ცოლის, ლივიას ხელი ერია. ამ უკანასკნელის შესაძლო მოტივი შეიძლება ყოფილიყო თავისი შვილის, ტიბერიუსისათვის ავგუსტუსის მემკვიდრედ გახდომაში ხელის შეწყობა.
1976 წლის სატელევიზიო სერიალში, მე, კლავდიუსი, ლუციუსის როლი საიმონ მაკკორკინდეილმა შეასრულა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 17 კატეგორია:გარდაცვლილი   20 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2 კატეგორია:ოქტავიანე ავგუსტუსი კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები კატეგორია:I საუკუნის რომაელები კატეგორია:ავგუსტუსის მავზოლეუმში დაკრძალულები კატეგორია:იულიუს-კლავდიუსების დინასტია კატეგორია:ვიფსანიები
უკანახოს მეორე საცხოვრებელი სახლი
უკანახოს მეორე საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვაკისსოფელში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი ორსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. პირველი სართული ყრუკედლებიანი გომურია (8,5 x 6 მეტრი), რომელსაც შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებული წინკარიდან, ეგრეთ წოდებული დარიფნიდან (5,6 x 1,6 მეტრი) აქვს. გომური მეორე სართულს მხოლოდ თივის ჩასაყრელი მცირე ხვრელით (საკომი) უკავშირდება. მეორე სართული - საცხოვრებელია. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს, მეორე სართულის წინკარიდანაა (7,6 x 2,1 მეტრი). ამ მხარეს ერთი კარი და ორი ფანჯარაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლებში თითო პატარა ნიშია. საცხოვრებელ ოთახზე (9,3 x 7,6 მეტრი) სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებულია სამეურნეო სათავსი (7 x 3,8 მეტრი), რომელსაც საცხოვრებელი კარით უკავშირდება. სათავსს სამხრეთ-დასავლეთით შესასვლელი და ფანჯარა აქვს. ჩრდილო-დასავლეთით ორი ნიშია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ერთი. ამავე კუთხეში ქვევრია. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა. სართულშუა გადახურვა და ბანური სახურავი ხის კოჭებს ეყრდნობოდა. სახლის უკან, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ფერდობზე, დგას ქვით ნაგები გადახურული კალო (საფრის კალო), რომლის იატაკი საცხოვრებლის იატაკის დონეზე 3 მეტრით მაღლაა. კალოს თავზე მდგარა მეორე საბძელი, რომელსაც თივის ორფერდა სახურავი ჰქონდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
არდა თურანი
არდა თურანი (Arda Turan; დ. 30 იანვარი, 1987) — თურქი ფეხბურთელი, თამაშობს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის კლუბ „ბარსელონაში“ შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. და არის თურქეთის ეროვნული ნაკრების კაპიტანი.
ის ცნობილია ბურთის კარგი კონტროლის, დრიბლინგის და კარგი ხედვის გამო. 21 წლის ასაკში, 2009-2010 წლების სეზონში ის გახდა თურქეთის სუპერლიგის კლუბ „გალათასარაის“ კაპიტანი. ის არის პირველი თურქი ფეხბურთელი. ის გახდა ლა ლიგის ჩემპიონი 2013-2014 წლების სეზონში მადრიდის „ატლეტიკოსთან“ ერთად.
2014 წელს პოპულარულმა გამოცემა „გარდიანმა“ არდა 38-ე ნორმად დაასახელა მსოფლიოს 100 საუკეთესო ფეხბურთელში. ამ სიაში არდა თურანი ერთადერთი იყო თურქეთში დაბადებულ ფეხბურთელთაგან. 2014 წლის 25 ნოემბერს თურანი შეიყვანეს „უეფას წლის გუნდის“ 40 კაციან სიაში.
2014 წლის დეკემბრის მონაცემებით, არდა თურანს ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 79 მატჩი და გატანილი აქვს 13 გოლი. 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატზე წარმატებული ასპარეზობის შემდეგ, იმავე წლის ივლისში ესპანურმა გამოცემა „დონ ბალონმა“ არდა თურანი დაასახელა მსოფლიოს 100 საუკეთესო ახალგაზდრა ფეხბურთელს შორის.
მას ხშირად ასახელებენ თურქეთის საუკეთესო ფეხბურთელად.
გალათასარაი
არდა თურანმა კარიერა დაიწყო „გალათასარაის“ ახალგაზრდულ გუნდში. პირველ გუნდში გადაიყვანა გეორგე ჰაჯიმ, 2004-2005 წლების სეზონში. მისი დებიუტი შედგა „ბურსასპორთან“ თურქეთის თასის მატჩში, 2005 წლის 22 იანვარს.
ვესტელ მანისასფორი
2005-2006 წლების სეზონის მეორე ნახევარში ის იჯარით გაუშვეს თურქეთის სუპერლიგის კლუბ „მანისასპორში“.
იმ სეზონში მან ორი გოლი გაიტანა „მანისასფორის“ მაისურით.
გალათასარაი
2006-2007 წლების სეზონში ის დააბრუნეს „გალათასარაიში“ და მალევე გახდა ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი. იმ პერიოდში პირველად გამოიძახეს ეროვნულ ნაკრებშიც. არდა შემდეგ სეზონში დაეხმარა „გალათასარაის“ უეფას ჩემიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე გასვლაში.
არდამ განაგრძო განვითარება 2007-2008 წლების სეზონში. ნახევარ სეზონში კლუბის მაისურით გაიტანა შვიდი გოლი.
მადრიდის ატლეტიკო
2011 წლის 9 აგვისტოს ცნობილი გახდა, რომ არდა თურანი გადადიოდა მადრიდის „ატლეტიკოში“ 12 მილიონი ევროს და ბონუსების სანაცვლოდ, რის შედეგადაც ის გახდა ყველა დროის ყველაზე ძვირადღირებული თურქი ფეხბურთელი.
25 ოქტომბერს „გალათასარაის“ პრეზიდენტმა უნალ აისალმა ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა, რომ არდა დაბრუნდებოდა კლუბში მადრიდის „ატლეტიკოსთან“ შეთანხმების საფუძველზე. 30 ნოემბერს არდამ პირველი გოლი გაიტანა ევროპის ლიგაზე „სელტიკთან“ მატჩში. 11 დეკემბერს არდამ პირველი გოლი გაიტანა ლა ლიგაზე. შემდეგ მატჩში ევროპის ლიგაზე მან კვლავ გაიტანა „რენთან“ 3-1 მოგებულ მატჩში.
არდამ ორ წუთში გაიტანა ორი გოლი „ესპანიოლთან“ 3-1 მოგებულ მატჩში, 2012 წლის 22 აპრილს, რის შემდეგაც კლუბმა გადაინაცვლა მეშვიდე ადგილზე და მხოლოდ სამი ქულა იყო ჩამორჩენა „მალაგასთან“, რომელიც იმყოფებოდა ჩემპიონთა ლიგის ზონაში. 2012 წლის 9 მაისს უეფას ევროპის ლიგის ფინალში ბილბაოს „ატლეტიკთან“ მისი პასით გაიტანა რადამელ ფალკაომ, რის შედეგადაც ანგარიში გახდა 2-0.
2012-2013 წლების სეზონში არდას 10 ნომრის ნაცვლად გადასცეს 11 ნომრიანი მაისური. კლუბთან ერთად მოიგო 2012 წლის უეფას სუპერთასი, ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებულ „ჩელსისთან“ მატჩში. მისი პასით გაიტანა რადამელ ფალკაომ, მატჩი 4-1 დასრულდა. 2012 წლის 16 სექტემბერს არდამ გაიტანა მესამე გოლი „რაიო ვალეკანოსთან“ 4-3 მოგებულ მატჩში. ის დაეხმარა კლუბს ჩემპიონთა ლიგაზე სადებიუტო ორ მატჩში მოგებაში სანქტ-პეტერბურგის „ზენიტთან“ და „პორტუსთან“ მატჩებში, რომლებშიც გამოირჩა გოლებით. 2014 წლის 30 აპრილს გაიტანა „ჩელსისთან“ 3-1 მოგებულ მატჩში, ჩემპიონთა ლიგის ნახევარფინალში, რის შემდეგაც კლუბი გავიდა ფინალში, პირველად 1974 წლის შემდეგ.
სანაკრებო კარიერა
არდა თურანი რეგულარულად თამაშობს თურქეთის ეროვნულ ნაკრებში, გამართული აქვს 70-ზე მეტი მატჩი. მისი დებიუტი შედგა ლუქსემბურგთან 1-0 მოგებულ ამხანაგურ მატჩში, 2006 წლის 16 აგვისტოს. თამაშობდა თურქეთის ასაკობრივ ნაკრებებში. პირველი გოლი ნაკრების მაისურით გაიტანა 2008 წლის 25 მაისს ურუგვაისთან ამხანაგურ მატჩში. 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე 12-დან 9 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. ითამაშა ფინალურ ეტაპზე. ჯგუფურ ეტაპზე გაიტანა ორი გოლი. პირველი გოლი გაიტანა ტურნირის თანამასპინძელ შვეიცარიასთან მატჩში, ბოლო წუთზე, რის შემდეგაც ის გამოეთიშა ასპარეზობას. მეორე გოლი კი გაიტანა ჩეხეთთან მატჩში, რომელთა შორის მოგებულიც გადიოდა მეოთხედფინალში. მან გაიტანა თურქეთის ნაკრების პირველი გოლი მატჩის მეორე ნახევარში, რომელიც დასრულდა 2-0. მან პენალტების სერიაში გაიტანა ხორვატიასთან მეოთხედფინალურ მატჩში და თურქეთის ნაკრები გავიდა ნახევარფინალში, სადაც დამარცხდა ფინალისტ გერმანიის ნაკრებთან.
არდამ ორი გოლი გაიტანა 2010 წლის მოსფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე, მაგრამ თურქეთის ნაკრები ვერ გავიდა ჯგუფიდან.
2008 წლის სექტემბერში შესარჩევი მატჩის შემდეგ სომხეთის და თურქეთის ნაკრებებმა, რომლებსაც აქვთ ისტორიულ-პოლიტიკური პრობლემები, ფიფასგან მიიღეს სპეციალური ჯილდო.
არდამ გაიტანა თურქეთის ნაკრების მე-600 გოლი 2010 წლის მოსფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე ესტონეთის ნაკრებთან მატჩში, 2009 წლის 5 სექტემბერს.
2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე არდა თურანმა გაიტანა ოთხი გოლი — ორი ყაზახეთის ნაკრებთან მატჩში, ერთი ბელგიის ნაკრებთან და ერთიც ავსტრიასთან მატჩში. თურქეთის ნაკრები ვერ გავიდა 2012 წლის ჩემპიონატზე, პლეი-ოფიდან გამოთიშა ხორვატიის ნაკრებმა.
კარიერის სტატისტიკა
.
პირადი ცხოვრება
არდა თურანი აცხადებს, რომ მას ძალიან სიამოვნებს, როდესაც ადარებენ ლიონელ მესის, რადგან თვლის, რომ ის არის „მსოფლიოს უდიდესი ფეხბურთელი“."
2008 წლის 16 ნოემბერს არდა თურანი დაშავდა „ისტანბულ ბუიუკშეჰირთან“ მატჩში. საავადმყოფოში გადაყვანის შემდეგ მას დაუდგინდა არითმია. შემთხვევის მეორე დღეს ექიმებმა განაცხადეს, რომ არდა კარგად იყო და დაღლილობა გამოწვეული იყო არითმიით. 2009 წლის ნოემბერში მას აღმოაჩნდა ღორის გრიპის უმნიშვნელო სიმპტომები, მაგრამ რამდენიმე დღეში გამოჯანმრთელდა და განაგრძო ვარჯიში.
არდა თურანს იტაცებს მანქანები და თურქული პრესის თანახმად, ამჯერად ჰყავს „ასტონ მარტინი“ „DB9“ „მერსედეს ბენცი“ „SLS AMG“. 2009 წელს ის მოყვა სერიოზულ ავარიაში სტამბოლში. საბედნიეროდ, არ დაზიანებულა სერიოზულად და განაგრძო ვარჯიში სისხლჩაქცევებით.
2009 წლის აგვისტოდან ურთიერთობაში იყო თურქ მსახიონ სინემ კობალთან. ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ 2013 წელს.
ქველმოქმედება
არდა თურანი ცნობილია ჰუმანიტარული საქმიანობით და ქველმოქმედებით. ის ძირითადად ეხმარება ავადმყოფ ბავშვებს.
2014 წლის 11 იანვარს არდა თურანმა განაცხადა, რომ იყო კეთილი ნების ელჩი და დაგმო ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა. თურანის საქმიანობის მიზანი ელჩის რანგში არის ცნობიერების ამაღლება მსოფლიო მშვიდობასთან დაკავშირებით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:თურქი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
აბრეშუმის ხამი ძაფი
აბრეშუმის ხამი ძაფი — ერთად ამოხვეული და სერიცინით შეერთებულ-შეწებებული რამდენიმე აბრეშუმის პარკის ძაფი. ძაფის გამოსავლიანობა დამოკიდებულია პარკის ხარისხსა და ტექნოლოგიურ პროცესზე. ხარისხს ადგენენ ძაფსარები ფაბრიკის ლაბორატორიებში იმისდა მიხედვით, ძაფი სუფთაა, იოლი გადასახვევია, თანაბარი სისხოსია თუ არა და ა. შ. სხვა საფეიქრო ბოჭკოებთან შედარებით აბრეშუმის ხამი ძაფი არათანაბარი სისხოსია — სტანდარტით გათვალისწინებულია 3.23, 2.33, 1.89, 1.79, 1.55, 1.22 და 1.0 ტექსი. აბრეშუმის ხამი ძაფისაგან მზადდება საფეიქრო და სატრიკოტაჟო ნაწარმი, საკერავი და ქირურგიული ძაფი, საიზოლაციო მასალა და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეაბრეშუმეობა
სიმონ ესაძე
მინიატიურა|სიმონ ესაძე სიმონ სპირიდონის ძე ესაძე (დ. 4 თებერვალი, 1868, რუსეთი — გ. 15 თებერვალი, 1927, თბილისი) — ქართველი სამხედრო ისტორიკოსი, პოლკოვნიკი, კავკასიის ომების მკვლევარი, კავკასიისმცოდნე. გამოქვეყნებული ჰქონდა მრავალი გამოკვლევა რუსეთისა და კავკასიის ისტორიაზე.
ბიოგრაფია
დაიბადა რუსეთში, ქართველი თავადის, რუსეთის არმიის ოფიცრის სპირიდონ ესაძის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო სიმბირსკის კადეტთა კორპუსში, ხოლო უმაღლესი კონსტანტინოვსკის საარტილერიო სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1888 წელს ოფიცრის ჩინით. 1898 წლიდან მუშაობს კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბთან არსებული სამხედრო-საისტორიო განყოფილების რედაქტორად, ხოლო 1913 წლიდან განყოფილების უფროსად.
სიმონ ესაძე იყო ცნობილი რუსი სამხედრო ისტორიკოსის ვ. ა. პოტოს მოწაფე. მათ დიდი ღვაწლი მიუძღვით კავკასიის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმებისათვის („დიდების ტაძარი“), მასალის მიკვლევა-მოძიებასა და კლასიფიკაციაში, გამოსცეს გზამკვლევი. 1912 წლიდან ს. ესაძე ამ მუზეუმის დირექტორია. 1917 წელს იგი ხელმძღვანელობდა კავკასიის საისტორიო კომისიას, რომელმაც აღწერა თურქეთთან წარმოებული ომი. 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიულმა მთავრობამ ს. ესაძე დანიშნა ფრონტის სამხედრო საისტორიო განყოფილების უფროსად. 1921 წლის 10 აგვისტოდან ხელმძღვანელობს სახელმწიფო საარქივო სამმართველოს სამხედრო სექციას, ხოლო 1923 წლიდან გარდაცვალებამდე სათავეში ედგა სამხედრო-საისტორიო არქივს. მისი რედაქტორობით გამოიცა „კავკასიის კრებულის“ 14 ტომი, რომელშიც გაშუქებულია 1826-1828 წლები. სპარსეთთან და 1823-1845 წლების მიურიდიზმთან ომების ისტორია.
სამეცნიერო მოღვაწეობა ს. ესაძემ დაიწყო გასული საუკუნის მიწურულს. 1898 წელს გამოვიდა მისი წიგნები: „ტვერის დრაგუნები კავკასიაში“ და „აღმოსავლეთის ომი“. შემდეგ მეცნიერმა შექმნა ფუნდამენტური ნაშრომები კავკასიის ისტორიის საკითხებზე: „ისტორიული წერილები კავკასიის მმართველობის შესახებ“, „ღუნიბის აღება და შამილის დატყვევება“, „ისტორიული ნარკვევი კავკასიის ომების შესახებ ჩაჩნეთსა და დაღესტანში“, „დასავლეთ კავკასიის დამორჩილება და კავკასიის ომების დასასრული“.
ესაძე იყო ქართული დოკუმენტური კინოს ერთ-ერთი პიონერი. 1908-1909 წლებში შექმნა კინოქრონიკა კავკასიის არმიის ცხოვრებიდან, ხოლო 1915 წელს გადაიღო ფირი კავკასიის ფრონტზე საბრძოლო მოქმედებების შესახებ. 1913 წელს ოქტომბერში ეკრანებზე გამოვიდა მისი სცენარითა და მონაწილეობით შექმნილი ფილმი „ღუნიბის აღება“ რომელიც გადაიღეს კინომრეწველებმა ტალდიკინმა და დრაკნოვმა. 1915 წელს ესაძეს მიეცა კინოფოტოგადაღებების უფლება კავკასიის ფრონტზე. მან გადაიღო ფილმები „არზრუმის დაცემა“, „ტრაპეზუნდის აღება“, „დაპყრობილი თურქული ქალაქები“. 1917-1918 წლებში მან გამოყო გადასაღები აპარატი კინოფილმ „ქრისტინეს“ გადასაღებად. ესაძე თან ახლდა მოიერიშე ჯარის ნაწილებს, რომლებიც არზრუმს უტევდნენ და ამავე დროს აწარმოებდა კინოგადაღებას. ესაძემ ფირზე აღბეჭდა ისეთი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოვლენა ქართველი ხალხის ცხოვრებაში როგორიც იყო ბათუმის სამშვიდობო კონფერენცია 1921 წელს.
ესაძე მეგობრობდა ლევ ტოლსტოისთან. მან ტოლსტოის „ჰაჯი მურატზე“ მუშაობისას გაუგზავნა თავისი ხელით ამონაწერი საარქივო მასალა, რისთვისაც მიიღო მწერლის ავტოგრაფიანი თხზულებათა კრებული. ესაძე აპირებდა ფილმის გადაღებას ჰაჯი მურატის შესახებ, მაგრამ ვერ მოახერხა.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ბიბლიოგრაფია
Т. 2. - [2], VI, 310, 246 с Т. 1. - [6], VI, 616 с
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1927 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი გენერლები
სოკაბაიის რაიონი
სოკაბაიის რაიონი (Distrito de Socabaya) — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის არეკიპის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 300 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 60 534 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3 200 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 18.64 კმ²-ია.
კრისტიან X
კრისტიან X (Christian 10., Kristján 10.; დ. 26 თებერვალი, 1870 — გ. 20 აპრილი, 1947) — გლუქსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. მეფე ფრედერიკ VIII-ისა და დედოფალ ლუიზა შვედის უფროსი ვაჟი, ნორვეგიის მეფე ჰოკონ VII-ის ძმა. დანიის მეფე 1912-47 წლებში და ისლანდიის მეფე 1918-44 წლებში.