cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სუმინო (ხაროვსკის რაიონი)
სუმინო (Сумино) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ილინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 11 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ხიხათა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი ხიხათა შეიძლება აღნიშნავდეს:
Quercus canariensis
Quercus canariensis — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკასა და ესპანეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
კასპის ცემენტის ქარხანა
წარმოება
საწარმოში მოქმედებს სამი ღუმელი. ცემენტის ქარხანას კარიერთან აკავშირებს საბაგირო გზა. მზა პროდოქციის გადაზიდვა ხდება სარკინიგზო და საავტომობილო ტრანსპორტის მეშვეობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს საწარმოები კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტი
ვილჰელმ ფრიკი
thumb|221x221px|ვილჰელმ ფრიკი ვილჰელმ ფრიკი (გერმ. Wilhelm Frick; დ. 12 მარტი 1877, ალზენცი, გერმანია — გ. 16 ოქტომბერი 1946, ნიურნბერგი, გერმანია) — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე, მესამე რაიხის შინაგან საქმეთა მინისტრი 1933–1943 წლებში.
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა) კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
რეი ალენი
უოლტერ რეი ალენ უმც. (Walter Ray Allen, Jr დ. 7 ივლისი 1975) — პროფესიონალური კალათბურთელი, რომელიც მაიამი ჰიტის რიგებში თამაშობს ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში. მისი კარიერის მანძილზე, ის თამაშობდა მილუოკ ბაქსში, სიეტლ სუპერსონიქსში და ბოსტონ სელტიქსში. ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი მსროლელი 3-ქულიანების და ასევე საჯარიმოების NBA-ის ისტორიაში. ის არის 10-ჯერ დასახელებული NBA All-Star-ში და მოახერხა მოგება ოლიმპიური ოქროს მედალის 2000 წლის საზაფხულო ოლიმპიურ თამაშებში, სიდნეიში. ალენს მონაწილეობა აქვს მიღებული 2 ფილმში: 1998 წელს გადაღებული სპაიკ ლის ფილმში „მისი თამაში“. ალენი ლიდერია NBA-ის ყველა დროის 3-ქულიანი ჩაგდებაში და ჩაგდების მცდელობაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
საცხენისის ჰიდროელექტროსადგური
საცხენისის ჰიდროელექტროსადგური — მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ სააკაძეში. ექსპლუატაციაში შევიდა 1952 წელს. მუშაობს ზემო სამგორის სარწყავი სისტემის მაგისტრალურ არხზე. მისი დადგმული სიმძლავრეა 14 მგვტ. ჰესის საშუალო წლიური გამომუშავება 50 მლნ.კვტსთ-ია.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურები კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
Camponotus minozzii
Camponotus minozzii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
თიხაფიქალი
თიხაფიქალი — ნაცრისფერი, მოყვითალო ან მოშავო-მონაცისფრო სუსტად მეტამორფიზებული ქანები. ახასიათებს წვრილმარცვლოვნება, აქვს ფიქლებრივი ტექსტურა და მჭიდრო აგებულება. ფორიანობა 1-3%. შეიცავს: ჰიდროქარსებს, სერიციტს, ქლორიტებს, კაოლინიტს, მონტმორილონიტს, კვარცს, მინდვრის შპატებს, ზოგჯერ — ნახშიროვან ნივთიერებას, კარბონატებს და სხვა. წარმოიქმნება თიხოვანი ნალექების შედარებით სუსტი მეტამორფიზმის შედეგად. თიხოვანი ფიქლების ჯგუფს განეკუთვნება აგრეთვე სახურავი და ასპიდური ფიქლებიც, რომელნიც გარდამავალ ტიპს წარმოადგენენ მეტამორფიზებულსა და ნამდვილ მეტამორფულ ქანებს შორის. თიხოვანი ფიქლები საქართველოში გავრცელებულია კავკასიონის ნაოჭა სისტემაში.
Quercus dentata
Quercus dentata — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
ბალამწარა
ბალამწარა (Cerasus silvestris, Prunus avium var.silvestris) — ხე ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 23-25 მ-ს აღწევს. აქვს მოშავო, სიგრძეზე დახეთქილი ქერქი, მოგრძო კვერცხისებრი ან ელიფსური ფოთლები. თეთრი ან ვარდისფერი ყვავილები შეკრებილია მრავალყვავილიან ქოლგა  ყვავილედებად; ნაყოფი სფეროსებრია, მუქი წითელი ან შავი, იშვიათად მოყვითალო, მწარე ან მოტკბო გემო აქვს.
ბალამწარა იზრდება მთელ საქართველოში (ფოთლოვან ტყეებში), აგრეთვე კავკასიის ყველა რაიონში, ყირიმში, შუა ევროპის ქვეყნებში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, მცირე აზიასა და ირანში. ბალამწარას მერქანს ხმარობენ სადურგლო და სახარატო საქმეში. თაფლოვანი მცენარეა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
ვერინი (ორენსე)
ვერინი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ვერინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 94,1 კმ². მოსახლეობა — 13 647 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ორენსეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ორენსეს ქალაქები
პალტუსები
პალტუსები — საკუთრივ კამბალასებრთა ოჯახში შემავალი 4 სახეობის თევზის საერთო სახელწოდება. გავრცელებული არიან წყნარი და ატლანტის ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. ყოფილ სსრკ-ის ზღვებში გვხვდება ოთხივე სახეობა: ჩვეულებრივი  პალტუსები (Hippoglossus hippohlossus), აზიური ისარკბილა პალტუსები (Atheresthes evermani), შავი პალტუსები (Reinhardtius hippoglossoides)   და ამერიკული ისარკბილა პალტუსები (Atheresthes stomias). პალტუსები მტაცებლებია. ყრიან 300 ათასიდან 3,5 მლნ-მდე ქვირითს. განვითარება მეტამორფოზით მიმდინარეობს. ცოცხლობენ 30 წლამდე. პალტუსები რექვის ძვირფასი ობიექტებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კამბალასნაირნი
Camponotus mina
Camponotus mina — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
უნგრული მუხა
უნგრული მუხა, იტალიური მუხა (Quercus frainetto) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
ვილიარდევოსი
ვილიარდევოსი (Villardevós‎, Vilardevós‎‎) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ვერინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 152 კმ². მოსახლეობა — 1802 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ორენსეს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ორენსეს ქალაქები
ცარევსკაია (ვოლოგდის ოლქი)
ცარევსკაია (Царевская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ილინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ორთაჭალის ჰიდროელექტროსადგური
მინი|250პქ|ორთაჭალის ჰიდროელექტროსადგური ორთაჭალის ჰიდროელექტროსადგური, ორთაჭალჰესი — სეზონური მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური ქალაქ თბილისში, მდინარე მტკვარზე. მდებარეობს ორთაჭალაში, ორთაჭალის ხიდთან. მისი დადგმული სიმძლავრეა 18 მგვტ. ჰესის საშუალო წლიური გამომუშავება 80 მლნ. კვტ·სთ-ია. ორთაჭალჰესი ექსპლუატაციაში შევიდა 1954 წელს. ჰესს ფლობს „ენერგო-პრო ჯორჯია“.
XX საუკუნის 50-იან წლებში მტკვარზე ჰესის მშენებლობამ უზრუნველყო თბილსის ფარგლებში წყალმცირობის პერიოდში მდინარის კალაპოტის გაწყლიანება. ჰესის აშენებამდე კალაპოტი საგრძნობლად შიშვლდებოდა და სანაპიროს მაღალ კედლებს მკვეთრი დისონანსი შეჰქონდათ თბილისის ღირშესანიშნაობათა საერთო ანსამბლში. აშენების შემდეგ მიმდებარე ტერიტორიები დაექვემდებარა ქალაქის განაშენიანების თანამედროვე მიდგომებს.
პამაჯი
პამაჯი — ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი პამაჯისა და პატარა პამაჯის ძველი სახელწოდება. ამჟამად პამაჯის თემი მოიცავს სოფლებს: დიდი პამაჯი, პატარა პამაჯი (ცენტრი), ორალი, ყულალისი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მიულჰაიმი
მიულჰაიმი (Mülheim) — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის მხარეში. მდებარეობს რურის ურბანულ არეალში, ქალაქ დუისბურგს, ესენს, ობერჰაუზენსა და რატინგენს შორის. ქალაქში განთავსებულია მრავალი კომპანია, განსაკუთრებით კვების მრეწველობის, რომელთა შორისაცაა Aldi და Tengelmann Group-ი.
მიულჰაიმმა ქალაქის ქარტია 1808 წელს მიიღო, 100 წლის შემდეგ კი მისმა მოპსახლეობამ 100 000-ს გადააჭარბა და ის ოფიციალურად გახდა ქალაქი. დაარსებიდან 200 წლის თავზე, მისი მოსახლეობა 170 000 ადამიანს ითვლიდა და მიეკუთვნებოდა გერმანიის პატარა ქალაქების რიგებს.
მიულჰაიმი რურის რეგიონის პირველი ქალაქია, რომელიც მთლიანად გათავისუფლდა ქვანახშირის მაღაროებისგან, როდესაც დაიხურა მისი უკანასკნელი მაღარო „როსენბლუმენდელე“. ტყავისა და ნახშირის წარმოების ქალაქი წარმატებულად გარდაიქმნა დივერსიფიცირებულ ეკონომიკურ ცენტრად. მიულჰაიმის 50% დაფარულია მწვანითა და ტყით და წარმოადგენს მიმზიდველ ადგილს დუსელდორფსა და რურს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
Camponotus midas
Camponotus midas — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კავკასიური მუხა
კავკასიური მუხა (Quercus macranthera) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია დასავლეთ აზიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
პამა
პამა (Bungarus fasciatus; იგივე ლენტისებრი კრაიტი) — შხამიანი გველი ასპიტისებრთა ოჯახისა.
პამა კრაიტების გვარის ტიპური წარმომადგენელია. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ბირმაში, სამხრეთ ჩინეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ზონდის კუნძულებზე. ზრდასრული გველი 150-180 სმ აღწევს, ყვითელი და შავი ზოლების მონაცვლეობით. ცხოვრობს როგორც მშრალ, ისე საშუალო სინესტის ადგილებში, მაგრამ აუცილებლად სოროში, ბუჩქებში ან სხვა სახის სამალავში. ხშირად გვხვდება სახლებსა და ეზოებში. ჩვეულებრივ არ იკბინება, არამედ რგოლებად ახვევს სხეულს, თავს კი შიგ მალავს. მხოლოდ ძლიერი გაღიზიანება აიძულებს შხამის გამოყენებას. ღამე კი საკმარისად სახიფათოა. როგორც ყველა სხვა კრაიტი, ისიც კბენის დროს მსხვერპლს კბილებით ეჭიდება და რამდენიმეჯერ ახდენს ყბების მოჭერას. პამას შხამი რამდენიმე წუთში კლავს გველგესლას, როდესაც გველგესლას ნაკბენი მისთვის უვნებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასპიტისებრნი
პამბაკის ქედი
პამბაკის ქედი, ბამბაკის ქედი (Փամբակի լեռնաշղթա) — ქედი ამიერკავკასიის მთიანეთში. გადაჭიმულია ქალაქ გიუმრიდან სევანის ტბის  ჩრდილოეთ-დასავლეთის კიდემდე (სომხეთი). სიმაღლე 3101 მ-მდე. აგებულია მაგმური ქანებით. კალთები შემოსილია მთა-მდელოსა და მთა-სტეპის მცენარეულობით. აღმოსავლეთი ნაწილის ჩრდილოეთ კალთებზე ფართოფოთლოვანი ტყეებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის ქედები
ჯოან ვუდუორდი
ჯოან ვუდუორდი (Joanne Woodward; დ. 27 თებერვალი, 1930, მალაგა) — ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი. ცნობილია ფილმით „ევას სამი სახე“. იყო მსახიობ პოლ ნიუმენის მეუღლე ამ უკანასკნელის გარდაცვალებამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ნეაპოლის პროვინცია
ნეაპოლის პროვინცია (Provincia di Napoli) — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია ნეაპოლი. შედგება 92 კომუნისაგან.
დემოგრაფია
ნეაპოლის პროვინცია ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულია იტალიაში. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, იტალიის ექვსი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კომუნა სწორედ ნეაპოლში მდებარეობს, ზოგადად კი 11 პირველი თხუთმეტეულიდან. ფართობი 1 171,13 კმ²-ს შეადგენს, მთლიანი მოსახლეობა კი 3 092 859 ადამიანს (2005).
ტურიზმი
არეალი განსაკუთრებით ხელსაყრელია ტურიზმისთვის. აქ მოგზაურობენ როგორც თვად იტალიელები, ასევე უცხოელები. ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ახ. წ. 79 წელს ვულკან ვეზუვის ამოფრქვევის შედეგად განადგურებული რომაული ქალაქის, პომპეის ნანგრევები.
ასევე ცნობილი დესტინაციებია ნეაპოლის ყურეში მდებარე კუნძულები: ისკია, პროჩიდა, კაპრი. ლაპრიზე მდებარეობს ცნობილი ლურჯი მღვიმე, რომლის შიგნითაც ზღვის წყალი თითქოს ქვეშიდან ანათებს.
სორენტინის ნახევარკუნძული უკვე საკმაო ხანია რაც პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა და ცნობილია სასმელ ლიმონჩელოთი და ზღვის საუცხოო კლიფებით. მდიდარია ვილებით, ციხესიმაგრეებით, სადარაჯო კოშკებით, ეკლესიებით და ქალაქ ვიკო-ეკუენსეს უძველესი ფერმებით.
სპორტი
პროვინციაში ყველაზე პოპულარული სპორტი ფეხბურთია. ეს არეალი ერთ-ერთი პირველი იყო სამხრეთ იტალიაში, რომელმაც სპორტის მიყოლა დაიწყო, როდესაც მისი სხვადასხვა სახეობა 1900-იან წლებში ინგლისელმა მეზღვაურებმა შემოიტანეს. ყველაზე წარმატებული საფეხბურთო კლუბია ნაპოლი, რომელმაც ორჯერ მოიგი სერია ა და ერთხელ უეფა-ს თასი, როდესაც მის შემადგენლობაში დიეგო მარადონა თამაშობდა.
დღეისათვის პროვინციაში ფუნქციონირებს ხუთი საფეხბურთო კლუბი, რომლები იტალიის ჩემპიონატის სხვადასხვა ლიგებში ასპარეზობენ. მათ შორის, ნაპოლი — სერია ა-ში, იუვე-სტაბია და სორენტო — მეორე დივიზიონში.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
შებოიგენ რედ სკინსი
შებოიგენ რედ სკინსი (Sheboygan Red Skins) — ნაციონალური საკალათბურთო ლიგის, ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის და ნაციონალური პროფესიონალური საკალათბურთო ლიგის პროფესიონალური დამოუკიდებელი გუნდი, რომელიც შებოიგენში, უისკონსინის შტატში, აშშ-ში მდებარეობდა.
სეზონის შედეგები
მნიშვნელობა: W = მოგება, L = წაგება, % = მოგება-წაგების %
{|class="wikitable sortable" !სეზონი || W || L || % || პლეი-ოფი || შედეგი !colspan="6"|შებოიგენ რედ სკინსი (NBL) !colspan="6"|შებოიგენ რედ სკინსი (NBA) !colspan="6"|შებოიგენ რედ სკინსი (NPBL)
სქოლიო
კატეგორია:NBA გაუქმებული გუნდები
გარგანოს ეროვნული პარკი
გარგანოს ეროვნული პარკი (Parco nazionale del Gargano) — ეროვნული პარკი სამხრეთ იტალიაში. მდებარეობს გარგანოს ნახევარკუნძულზე, ფოჯის პროვინციაში.
ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ვრცელდება გარგანოს მთა, აქვეა ტრემიტის არქიპელაგი. პარკი ცნობილია თავისი უძველესი ფიჭვის ტყეებით. დაარსდა 1991 წლის 6 დეკემბერს. ფართობი დაახლოებით 118.144 ჰა. წარმოადგენს იტალიიის ერთ-ერთ უდიდეს პარკს. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. იზრდება დაახლოებით 2200 სახეობის მცენარე, მათ შორისაა მაკვისი, მუხა, წიფელი, ფიჭვი, თელა, წაბლი, ნეკერჩხალი და სხვ. გვხვდება ფრინველთა დაახლოებით 170 სახეობა. უხვადაა ძუძუმწოვრები, ქვეწარმავლები და ამფიბიები.
პარკის ტერიტორიაზე განვითარებულია კარსტი. ჩრდილო-დასავლეთით არის ორი ულამაზესი ლაგუნა.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
პირენეს მუხა
პირენეს მუხა (Quercus pyrenaica) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
იაკუნიხა (ხაროვსკის რაიონი)
იაკუნიხა (Якуниха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ილინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 3 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus micrositus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
იაბლუნკოვის უღელტეხილი
იაბლუნკოვის უღელტეხილი — უღელტეხილი დასავლეთ კარპატებში, ჩეხეთში. სიმაღლე 553 მ. წარმოადგენს დასავლეთ ბესკიდებში ყველაზე მოხერხებულ უღელტეხილს, რომელიც ვაგის ხეობას ზემო ოდერთან აერთებს. იაბლუნკოვის უღელტეხილზე გადის რკინიგზა და გზატკეცილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის უღელტეხილები
Europop (ალბომი)
Europop — ჯგუფ Eiffel 65-ის სადებიუტო ალბომი. იგი გამოვიდა 1999 წელს. ჩანაწერის პოპულარობას ხელი შეუწყო ორმა ჰიტ-სინგლმა, Blue (Da Ba Dee) და Move Your Body.
სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Eiffel 65-ის ალბომები კატეგორია:Universal Records-ის ალბომები
ჟან რადვანი
ჟან რადვანი (Jean Radvanyi; დ. 1949) — ფრანგი გეოგრაფი. დაამთავრა პარიზის აღმოსავლეთის ენებისა და ცივილიზაციების ინსტიტუტი რუსული ენის სპეციალობით. დენი დიდროს სახელობის პარიზის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის სახელმწიფო დოქტორი. არის INALCO-ს პროფესორი, სადაც 1992 წლიდან ხელმძღვანელობს პოსტ-საბჭოთა სახელმწიფოების მედია ობსერვატორიას. 2002 წლიდან რუსეთის და ევრაზიის კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელია. ამჟამად მოსკოვის ფრანგულ-რუსული კვლევითი ცენტრის დირექტორი. ჟან რადვანი არის ქალაქ ლაიფციგში ლაიბნიცის სახელობის ქვეყანათმცოდნეობის ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. ჟურნალ „Slovo“-ს რედაქტორი. ქართველ გეოგრაფთან ნიკოლოზ ბერუჩაშვილთან ერთად ავტორია ატლასისა — „კავკასიის გეოპოლიტიკური ატლასი“.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პორტუგალიაში
2013 წლის მონაცემებით  პორტუგალიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 15 ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1007 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1 % პორტუგალიის ძეგლებია.
მათ შორის:
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალია * პორტუგალია
ანეკდოტები ეთნო-ნაციონალურ ჯგუფებზე საქართველოში
ანეკდოტები ეთნო-ნაციონალურ ჯგუფებზე საქართველოში
ანეკდოტებში ეთნო-ნაციონალურ თემაზე იუმორისტულად წარმოდგენილია ამა თუ იმ ნაციონალური, ეთნიკური თუ ეთნოგრაფიული ჯგუფის სტერეოტიპული თვისებები. ეს სტერეოტიპული თვისებები ხშირად კარიკატურულად შეცვლილია.
ანეკდოტები გურულებზე
გურულებზე ანეკდოტების მთავარ მოქმედ პირს, როგორც წესი, კრებითი გურული წარმოადგენს.
კახელი ჩავა გურიაში. გურული დატრიალდება, გაშლის სუფრას და ერთი ჭიქა ღვინის მერე კახელს ეკითხება:
— ა? რაფერია? ხომაა კამფეტივით? — კახელი არაფერს ამბობს.
დალევენ მეორე ჭიქას და კიდევ ეკითხება:
— რაფერია? ხომაა კამფეტივით? — კახელი მოჭყანული სახით გახედავს და ამოილუღლუღებს:
— ჩათლახი ვიყო შენ თუ კამფეტი გასინჯული გქონდეს!
٭ ٭ ٭
გურული გასაუბრებაზეა:
— თქვენი საქმიანობის სფერო?
— აფერისტი!
— როგორ თუ აფერისტი?! რას აკეთებთ ასეთს?
— აფერს!
ანეკდოტები იმერლებზე
ჭიჭიკია და ბიჭიკია სკოლის მოსწავლეები არიან. ერთხელ მასწავლებელმა საშინაო დავალებად მისცა თხზულება: „როგორ გავატარე ზაფხული“. ჭიჭიკია ეკითხება ბიჭიკიას:
— რა დავწეროთ სიმონ? მთელი ზაფხული პლანს ვეწეოდით.
ბიჭიკიამ მოიფიქრა:
— მოდი „ვეწეოდი“-ს მაგივრად დავწეროთ „ვკითხულობდი“. ბიჭიკია ასეც მოიქცა და გამოუვიდათ შემდეგი თხზულება:
— წასაკითხი არაფერი გაქვთ?
იმასაც ეტყობოდა მაგარი ნაკითხი იყო, თან ერთი წიგნი ყურში ჰქონდა გარჭობილი.“
ანეკდოტები კახელებზე
კახელებზე ანეკდოტების მთავარი გმირები არიან:
ანეკდოტები მეგრელებზე
მეგრელებზე ანეკდოტების ერთ-ერთი გმირია ძუკუ.
მორიგი სენსაცია! ძუკუმ კასპაროვს ჭადრაკში 4:0 მოუგო. დაესივნენ ჟურნალისტები და ეკითხებიან:
— ბატონო ძუკუ, როგორ მოახერხეთ კასპაროვის ამ ანგარიშით დამარცხებაო?
ანეკდოტები რაჭველებზე
რაჭველებზე ანეკდოტების ერთ-ერთი გმირია რაჟიკო.
— აბა, რაჟიკო, როგორ იქნება ქართულად „ნაუკა“?
— ნაუკა არის პატარა ნავი! — გამარჯვებული სახით უპასუხა რაჟიკომ.
ანეკდოტები სვანებზე
იუმორი სვანებზე ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულია. მთავარი მოქმედი პირი მოიხსენიება როგორც, სვანი (მრავლობითში სვანები), და წარმოდგენილია როგორც სულელი, ფეთქებადი ან არაადეკვატური პიროვნება.
სტეფანოზი
სტეფანოზი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანეკდოტები ეთნო-ნაციონალურ ჯგუფებზე საქართველოში
ანეკდოტები შერეული ეთნო-ნაციონალური წარმომადგენლობით
გავრცელებულია ანეკდოტები, რომლებშიც ერთდროულად ჩნდებიან სხვადასხვა ეთნო-ნაციონალური ჯგუფების წარმომადგენლები. ასეთ ანეკდოტებში გამასხარავებულია სტერეოტიპული კულტურული განსხვავებები.
ხობი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ხობი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იხილეთ აგრეთვე:
Quercus vulcanica
Quercus vulcanica — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში..
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
Camponotus microcephalus
Camponotus microcephalus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ხონი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ხონი შეიძლება აღნიშნავდეს:
მღიერულასებრნი
მღიერულასებრნი, დათუნელასებრნი (Arctiidae) — პეპლების ოჯახი. მათი ფრთების შლილი ჩვეულებრივ 3-8 სმ აღწევს. მუხლუხი დაფარულია ბუსუსით. ნაირჭამია მწერებია, იკვებებიან ბალახოვანი მცენარეების ფოთლებით ან მღიერებით. იზამთრებენ მუხლუხები, იშვიათად ჭუპრები. ოჯახში 5000-მდე სახეობაა. მოიპოვებიან მთელ მსოფლიოში. საქართველოში გავრცელებულია 60-მდე სახეობა. ზოგი მღიერულასებრნი მავნებელია — აზიანებს ტყის, ბაღისა და საძოვრის მცენარეებს.
ალემანები
მინიატიურა|250პქ|ალემანთა განსახლების არეალი ანტიკურ ხანაში ალემანები, ალამანები (Alemanne, Alamannen, Alemannen) — ანტიკურ ხანასა და ადრეულ შუა საუკუნეებში ცენტრალურ ევროპაში მცხოვრები ხალხი, რომელიც დასავლურ გერმანიკულ ოჯახს მიეკუთვნებოდა.
ალემანური მოსახლეობა დადასტურებულია როგორც არქეოლოგიური აღმოჩენების, ისე ისტორიული წერილობითი წყაროების საფუძველზე. ალემანთა სამოსახლოები თავისი წრიული ნაგებობებით დღემდე შემორჩენილია მათ განსახლების არეალში — ალემანიაში, რომელიც დღეს მოიცავს ბადენ-ვიურტემბერგს, ელზასს, ბავარიის შვაბიას, შვეიცარიის გერმანულენოვან ნაწილს, ლიხტენშტაინსა და ფორარლბერგს (ავსტრია).
VI-დან IX საუკუნემდე ალემანია პოლიტიკურად და კულტურულად აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს ნაწილი იყო; X-დან XIII საუკუნემდე კი ჯერ კიდევ შტაუფების დინასტიის მმართველობის ქვეშ შვაბიის საჰერცოგოს შემადგენლობაში ექცეოდა.
აბდურაჰმან ფარესი
აბდურაჰმან ფარესი (დ. 30 იანვარი, 1911, ამალუ, ალჟირი — გ. 13 მაისი, 1991, ზემური, ალჟირი) — ალჟირის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ალჟირის პირველი პრეზიდენტი. 1962 წლის ივლის-სექტემბერში ეკავა ალჟირის დროებითი აღმასრულებელი საბჭოს პრეზიდენტის (სახელმწიფოს მეთაურის) თანამდებობა.
ალემანები
ალემანი ხალხის სახელწოდებამ განსაზღვრა რამდენიმე თანამედროვე ენაში, მათ შორის ფრანგულში (Allemagne), ესპანურსა (Alemania) და პორტუგალიურში (Alemanha) თანამედროვე გერმანიისა და გერმანელი ხალხის სახელწოდებები, რა ენათა გავლენითაც ეს სახელწოდება ახლო აღმოსავლეთის მრავალ ქვეყანაში დამკვიდრდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანული ტომები კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:შვეიცარიის ისტორია კატეგორია:ავსტრიის ისტორია
Quercus acutissima
Quercus acutissima — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მუხა
იასონ მოსეშვილი
იასონ მოსეშვილი (დ. 1876, გუბი — გ. 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ქიმიკოსი, პროფესორი (1920). 1902 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება და დატოვებული იქნა ქიმიის კათედრაზე. 1919 წელს მოიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ხელმძღვანელობდა არაორგანული ქიმიის კათედრას, სადაც მუშაობდა 1965 წლამდე. ერთ-ერთმა პირველმა ჩაუყარა საფუძველი საქართველოში არაორგანული და ანალიზური ქიმიის სწავლების საქმეს. იგი იკვლევდა საქართველოს ტერიტორიაზე (ქანებში, ნიადაგში, წყლებში) მიკროელემენტების გავრცელების საკითხებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
სტილი (ერთეული)
სტილი — მასის (წონის) ერთეული XVII—XVIII საუკუნეებში ირანსა და საქართველოში. საქართველოში შეადგენდა ლიტრის 1/20-ს. XVII საუკუნის მიწურულამდე უდრიდა 128,8 გრამს, XVIII საუკუნეში — 153-165,6 გრამს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
Camponotus michaelseni
Camponotus michaelseni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ოქროს მუხა
ოქროს მუხა (Quercus alnifolia) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია კვიპროსში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
ადგილობრივი ჯგუფი
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ადგილობრივი ჯგუფის გალაქტიკების წევრი – უსწორმასწორო „სექსტანტი A“ 4,3 მილიონი [[სინათლის წელიწადი|სინათლის წლის მოშორებით იმყოფება. „ირმის ნახტომის“ კაშკაშა წინა ფონზე მყოფი ვარსკვლავები ჩანან მოყვითალოდ. მათ გაღმა მდებარეობს „სექსტანტი A-ს“ ვარსკვლავები, რომელშიც ახალგაზრდა ცისფერი ვარკსლავური გროვაა. ეს გროვა ნათლად ჩანს ფოტოზე.]] მინი|მარჯვნივ|250პქ|[[რკინა|რკინის გადანაწილება (ლოგარითმულ სკალაზე) ირმის ნახტომის მეზობელ 4 ჯუჯა გალაქტიკაში]] ადგილობრივი ჯგუფი — გალაქტიკების გროვა, რომელიც მოიცავს „ირმის ნახტომსაც“. ეს ჯგუფი შეიცავს 54-ზე მეტ გალაქტიკას (ჯუჯა გალაქტიკების ჩათვლით). ეს გალაქტიკები დაკავშირებულია ამ ჯგუფის გრავიტაციული ცენტრის მეშვეობით, რომელიც მოთავსებულია სადღაც „ირმის ნახტომსა“ „ანდრომედას“ შორის. ადგილობრივი ჯგუფის გალაქტიკების დიამეტრი დაახლოებით 10 მეგასინათლის წელიწადია. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ეს ჯფუგი შეადგენს 1.29±0.14 ×10 მზის მასას, ხოლო მიმოფანტვის სიჩქარე (ანუ ერთმანეთის მიმართ დაშორების სიჩქარე) არის 61±8 კმ/წმ. ეს ჯგუფი, თავის მხრივ, ეკუთვნის „ქალწულის სუპერგროვას“. მას მეორენაირად ადგილობრივ სუპერგროვასაც უწოდებენ. ადგილობრივი ჯგუფის ორი ყველაზე მასიური წევრი არის „ირმის ნახტომი“ და ანდრომედას გალაქტიკა. თითოეულ გალაქტიკას (ამ ორს) აქვს გალაქტიკათა თანამგზავრული სისტემა.
ანდრომედას თანამგზავრები:
სამკუთხედი გალაქტიკა – მესამე უდიდესი ღია გალაქტიკა ადგილობრივ ჯგუფში. მეცნიერებმა ჯერ კიდევ ვერ დაადგინეს, არის თუ არა ის ანდრომედას კომპანიონი. ჯუჯა თევზები თანაბრადაა დაშორებული ანდრომედადან და გალაქტიკა სამკუთხედიდან, ასე რომ, შეიძლება ის იყოს თითოეულის თანამგზავრი
NGC 3109-ისა და მისი კომპანიონების „სექსტანტი A“ და „ჯუჯა ანტილია“ ჯერ კიდევ გაურკვეველია, რადგან ისინი უკიდურესად შორს იმყოფებიან ადგილობრივი ჯგუფის ცენტრიდან.
ჯგუფის სხვა წევრები გრავიტაციულად განმარტოებულები არიან ამ უზარმაზარი ქვეჯგუფებისაგან: IC10, IC1613, ჯუჯა ფენიქსი, ლომი A, ჯუჯა ტუკანი, ჯუჯა ვეშაპი, უსწორმასწორო ჯუჯა პეგასი, ვულფ-ლანდმერკ-მილოტი, ჯუჯა მერწყული და უსწორმასწორო ჯუჯა მშვილდოსანი
ისტორია
ტერმინი „ადგილობრივი ჯგუფი“ შემოიტანა ედვინ ჰაბლმა თავისი წიგნის „ნისლეულთა სამეფოს“ VI ნაწილში. მასში ჰაბლი აღწერს მას, როგორც „ნისლეულების ტიპური პატარა ჯგუფი, რომელიც იზოლირებულია მთავარ ველში“. ამ წიგნში მან დახაზა ადგილობრივი ჯგუფის წევრების (M31, „ირმის ნახტომი“, მაგელანის დიდი ნისლეული, მაგელანის პატარა ნისლეული, M32, NGC 205, NGC 6822, NGC 185, IC 1613 და NGC 147) ნათების შემცირება. მან ასევე დაადგინა, რომ IC 10 შესაძლებელია ადგილობრივი ჯგუფის წევრი ყოფილიყო. 2003 წლისთვის, ამ ჯგუფის წევრების რაოდენობა გაიზარდა 12-დან 36-მდე. ეს იმიტომ მოხდა, რომ აღმოაჩინეს უამრავი დაბალი სიკაშკაშის გალაქტიკები.
ჯელატო
რესურსები ინტერნეტში
Gelato
პომიდვრის ჟანგა ტკიპა
პომიდვრის ჟანგა ტკიპა (Aculops lycopersici) — მავნებელი ტკიპების ქვეკლასისა. ღია ყვითელი ან ჟანგისფერია, მოგრძო (145-210 მკმ), მრავალსეგმენტიანი. მატლი ზრდასრულ ტკიპას წააგავს. დედალი 50-მდე კვერცხს დებს. ზამთროს სათბურსა და მინდორში. კარგად მრავლდება მაღალი ტენიანობისა და დაბალი ტემპერატურის დროს. აზიანებს აგრეთვე ბადრიჯანს,კარტოფილს, წიწაკას და სხვა მცენარეს. დაზიანებული ღერო და ფოთოლი ხმება, ნაყოფი უხეშდება, მურა ფერს იღებს, სკდება და აღარ იზრდება. ტკიპის სამშობლოა ავსტრალია. საქართველოში გავრცელებულია 1954 წლიდან.
ბრძოლის ღონისძიებანი
ნაკვეთის გაწმენდა ნარჩენებისაგან და დაწვა; დაზიანებული მცენარის დაწვა; შესასხურებლად და შესაფრქვევად იყენებენ 0,2%-იან კელტანს ან კარბოფოსს, ნაყოფის სიმწიფის პერიოდში — გოგირდ-კირის ნახარშს ან დაფქვილ გოგირდს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტკიპები
მარკ შაგალი
მარკ შაგალი (Марк Шага́л; დაბადების სახელი და გვარი მოშე სეგალი, Мойша Захаравіч Шагалаў, (დ. 7 ივლისი, 1887 — გ. 28 მარტი, 1985) — ბელარუსი-ებრაელი მხატვარი. 1937 წლიდან საფრანგეთის მოქალაქე. XX საუკუნის მხატვართა შორის მას ხშირად სიურრეალიზმის მიმდინარეობას უკავშირებენ, თუმცა მისი შემოქმედება ერთი რომელიმე ჟანრის ფარგლებს სცილდება.
იუბერ მაგა
იუბერ მაგა (დ. 10 აგვისტო, 1916, პარაკუ, ბენინი — გ.  8 მაისი, 2000, კოტონუ, ბენინი) — ბენინის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი. 1960-1963 წლებში. 1970-1972 წლებში ეკავა საპრეზიდენტო საბჭოს თავმჯდომარის, ქვეყნის მეთაურის, თანამდებობა.
მარკ შაგალი
ბიოგრაფია
მარკ შაგალი დაიბადა ლიტველი ებრაელების ოჯახში ლიოზნაში, ქალაქ ვიტებსკის მახლობლად (ბელარუსი, რუსეთის იმპერია) 1887 წელს. იმ დროისთვის ვიტებსკის მოსახლეობა 66 000 იყო, რომლის ნახევარს ებრაელები შეადგენდნენ.
იუბერ მაგა
ლიტერატურა
კატეგორია:ბენინის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
მარკ შაგალი
ბიოგრაფია
შაგალი ოჯახის ცხრა შვილიდან ყველაზე უფროსი იყო. მისი გვარი შაგალი წარმოადგენს „სიგალის“ ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც უმეტესად ებრაული ოჯახების ლევიტურ ნაწილში იყო გავრცელებული. მამამისი, ხაცკი (ზაქარი) შაგალი თევზით ვაჭრობდა, ხოლო დედა ფეიგე-იტე შინიდან ყიდდა სხვადასხვა სახის პროდუქტს. მიუხედავად იმისა, რომ მამაიმისი ძალიან ბევრს მუშაობდა, ოჯახს თავის გატანა მაინც უჭირდა, რამდენადაც ზაქარი შაგალის შემოსავალი თვეში საშუალოდ 20 რუბლს შეადგენდა (მაშინ, როცა რუსეთის იმპერიაში საშუალო ხელფასი 13 რუბლი იყო). მარკ შაგალმა თევზის მოტივი გამოიყენა კიდეც თავისი შემოქმედების მოგვიანო პერიოდში, რაზეც მისი ბიოგრაფები მიუთითებენ. ამის შესახებ მოგვიანო ჩანაწერებში მარკ შაგალი იხსენებს:"„ყოველდღე, ზამთარსა თუ ზაფხულს, დილის ექვს საათზე მამაჩემი ლოგინიდან დგებოდა და სინაგოგაში მიდიოდა, სადაც გარდაცვლილებისა და კიდევ სხვა ყოველდღიურ ლოცვას წარმოთქვამდა. უკან დაბრუნებული სამოვარს ადუღებდა, ჩაის დალევდა და სამუშაოზე წავიდოდა. ჯოჯოხეთურ, კატორღულ საქმეს ასრულებდა. და რატომ დავმალო მე ეს?  ვერცერთი სიტყვა ვერ შეამსუბუქებს მამაჩემის წვლილს... მაგიდაზე ყოველთვის იყო მრავლად კარაქი და ყველი. პატარა ბავშვს კარაქიანი პური, როგორც მარადიული სიმბოლო, ყოველთვის ხელებში მეჭირა .“"შაგალის ცხოვრების დიდი ნაწილი მისი ავტობიოგრაფიიდან „ჩემი ცხოვრება“ არის ცნობილი. მასში ავტორი განიხილავს ხასიდური იუდაიზმის გავლენას როგორც საკუთრივ მის მსოფლმხედველობაზე, ისე - მხატვრობაზე.
ოჯახური გარემოცვა, მშობლიური სოფელი ვიტებსკი და ბიბლიური მოტივები მისი ნახატების მთავარი თემებია. თავის ტილოებში, მოზაიკაში ან თუნდაც თავისი დიზაინით შექმნილ ფანჯრებზე, თეატრის კულისებში იგი იყენებდა სომბოლოებს, რომლებიც მის შემოქმედებაში ხშირად მეორდებიან. მას ხშირად „მხატვარ-პოეტს“ უწოდებენ.
ვიტებსკის წლები
თავის დროზე ვიტებსკს 50 000 მაცხოვრებელი ჰყავდა, რომელთაგან თითქმის ნახევარი ებრაელი იყო. 9 შვილიდან იგი ყველაზე უფროსი იყო. დედას ფაიგე-ილტა ერქვა, მამამისი ზახარი თევზის საწყობში მუშაობდა. რადგანაც იგი ხედერში ვიტებსკში დადიოდა, ამით საშუალება ეძლეოდა დამატებით ქალაქის ოფიციალურ სკოლაშიც ევლო, რაც ჩვეულებისამებრ ებრაელებისათვის აკრძალული იყო. ამისთვის რომ მიეღწია, შაგალის დედამ მასწავლებელი მოისყიდა. ამიტომ შაგალი ებრაულის ნაცვლად რუსულად ლაპარაკობდა, დადიოდა სიმღერისა და ვიოლინოს გაკვეთილებზე და ხატავდა. 1906 წელს შაგალმა სათემო სკოლა დაამთავრა და ამის შემდეგ მხატვარ იეჰუდა პენის ატელიეში მისი მოსწავლე გახდა. პენს პეტერბურგის აკადემიაში ჰქონდა განათლება მიღებული და პორტრეტებსა და საუკუნისთვის დამახასიათებელ ჟანრში ხატავდა. რამდენიმე თვის შემდგომ შაგალი სანქტ-პეტერბურგში მიემგზავრება. 1909 წელს იგი შეხვდა თავის მომავალ ცოლ ბელლა როზენფელდს.
პარიზული პერიოდი
thumb|175px|მარკ შაგალი, 1941 წ.|მარცხნივ მეცენატ მაქს ვინავერის შემწეობით მიღებული მცირეოდენი სტიპენდიით 1910 წლის 10 სექტემბერს შაგალი მატარებლით მიემგზავრება პარიზში, სადაც მოგვიანებით ერთიანდება მონპარნასის საზოგადოებასთან. იგი იქ მცხოვრები რუსი ხელოვანების, როგორებიც იყვნენ მაგალითად ალექსეი ფონ იავლენსკი, ვასილი კანდინსკი და ჟაკ ლიპხიცი, დახმარებას იმედოვნებდა. მოპარნასეზე იგი დაუმეგობრდა გიიომ აპოლინერს, რობერ დელონეს, ფერნან ლეჟეს და სხვებს. „მხოლოდ სიშორემ, რომელიც პარიზსა და ჩემს მშობლიურ ქალაქს შორის არსებობს, შემაყოვნა, რომ მაშინვე უკან არ დავბრუნებულიყავი“, აღნიშნავდა მარკ შაგალი იმ ახალ გარემოებებთან დაკავშირებით, რომელთან გამკლავებაც თავიდან გაუჭირდა. თუმცა, მოგვიანებით პარიზს თავის მეორე ვიტებსკსაც კი უწოდებდა.
შაგალმა თავდაპირველად შიშველი ფიგურების ხატვით დაიწყო, როგორებიცაა მაგალითად „ქალის მწოლიარე შიშველი ფიგურა“ (1910) და „წითელი შიშველი ფიგურა“ (1911). პერიოდულად დადიოდა კერძო აკადემიებში, რათა შიშველი ფიგურების ხატვა შეესწავლა. ამასთან, იგი დადიოდა ე.წ. „მოდერნისტ“ ანრი ლე ფოკონიესთან.
„''მაშინ მივხვდი, რომ პარიზში უნდა წავსულიყავი. ნიადაგი, რომელმაც ჩემი ხელოვნების ფესვები ასაზრდოა, ვიტებსკი იყო; მაგრამ ჩემს ხელოვნებას პარიზი ისევე ესაჭიროებოდა, როგორც ხეს წყალი. სხვა მიზეზი, რომ სამშობლო დამეტოვებინა, მე არ გამაჩნდა, და, ვფიქრობ, რომ ჩემს შემოქმედებაში მე მუდამ მისი ერთგული დავრჩი''.“ – მარკ შაგალი
II მსოფლიო ომის დროს ნაცისტების მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის შემდგომ 1941 წელს იგი გადასახლდა შეერთებულ შტატებში... 1944 წელს მისი ცოლი იღუპება განუკურნებელი სენით.. 1946 წელს შაგალი უბრუნდება ევროპას და 1949-ში მონაწილეობას იღებს ანტი-ფაშისტური ორგანიზაციის MRAP (Movement Against Racism and for Friendship between People) ჩამოყალიბებაში.. 1952 წელს ქორწინდება ვალენტინა ბროცკიზე.
1960 წელს ისრაელში, იერუსალიმში მოხატავს „ჰადასამ ენ კერემ ჰოსპიტალ“ სინაგოგის ფანჯრებს და 1966-ში იერუსალიმის პარლამენტის (იგივე ქნესეთის) კედელს... იგი გარდაიცვალა 1985 წელს, საფრანგეთში, სენტ-პოლ დე ვინსში 97 წლის ასაკში... თავის ნახატებში შაგალი ასახავდა ბელორუსიის ტრადიციულ ცხოვრებას და სხვადასხვა ბიბლიურ თემებს, რომლებიც ასახავდნენ მის იუდაისტურ წარმომავლობას.. მისი ნამუშევრები ერგება რამდენიმე მხატვრულ სტილს: ავანგარდი, კუბიზმი და ფოვიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მხატვრები კატეგორია:ბელარუსი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
დაჩი
საკუთარი სახელი დაჩი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
Camponotus micans micans
Camponotus micans micans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სალერნოს პროვინცია
სალერნოს პროვინცია (Provincia di Salerno) — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია სალერნო. შედგება 158 კომუნისგან.
გეოგრაფია
პროვინციის უდიდესი ქალაქებია: სალერნო, პროვინციის დედაქალაქი 139 579 მოსახლით, კავა-დე-ტირენი 53,488 მოსახლით, ბატიპალია 51,11 მოსახლით და ნოჩერა-ნიფერორე 45,868 მოსახლით. პროვინციის ფართობი 4 923 კმ²-ია, მთლიანი მოსახლეობა კი 1 107 504 ადამიანი (2010).
ტურიზმი
მრავალ ისტორიულ შენობას შორის ერთ-ერთია კაპიტულის შენობა, რომელიც ქალაქ პადულაში მდებარე კარტეციანულ მონასტერ ჩერტოზა-დი-პადულას ეკუთვნოდა. ნაგებობა იცვლებოდა საუკუნეთა განმავლობაში. უძველესი ნაწილები აშენებულია ადრეულ XIV საუკუნეში. ზოგიერთი ნაწილი აშენებულია მანერიტულ და ბაროკოს სტილში.
კაპიტულის შენობა დღეს არქეოლოგიურ მუზეუმადაა გადაკეთებული, სადაც გამოფენილია რომაული პერიოდის მრავალი არტეფაქტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ბარხანი
მინი|ბარხანის ტიპური ფორმა მინი|ბარხანი ნამიბის უდაბნოში ბარხანი, ბარხანული დიუნა — ქარის მოტანილი და მცენარეებით გაუმაგრებელი ფხვიერი ქვიშის ბორცვები. დიუნის სახესხვაობა. მყარ გრუნტზე დახროვებული ცალკეული და ჯგუფური ბარხანები ქვიშის ნაკლებობისას დაბალია (0,5-იდან რამდენიმე მეტრამდე), მაგრამ შეიძლება 100 მ-ზე მეტ სიმაღლესაც მიაღწიოს. მისი სიმაღლე მერყეობს 1 მ-იდან 470 მ-მდე.
ბარხანისთვის დამახასიათებელია ნახევარმთვარისებრი და ნამგლისებრი მოხაზულობა, გრძელი და დამრეცი (5–15°), საქარე და ციცაბო (30–33°) ქარზურგა ფერდობები, რომლებიც ქარის მიმართულებით წაგრძელებულ „რქებში“ გადადის.
მოძრავ დიუნებსა და ბარხანებს დიდი ზიანი მოაქვთ, რამეთუ ქვიშის დიდი მასები ფარავენ საზოგადოების მიერ კეთილმოწყობილ ტერიტორიებს (მინდვრებს, ბაღებს და ა.შ.). ბარხანებს უჭირავთ ქვიშიანი უდაბნოს მცენარეულობას თითქმის მოკლებული უბნები. ბარხანები ბევრია საჰარაში, აგრეთვე შუა აზიის უდაბნოებში — ყარაყუმსა და ყიზილყუმში.
ქარის რეჟიმის შესაბამისად, გამოყოფენ ბარხანის დაჯგუფების სხვადასხვა ფორმებს: ბარხანების სერებს, ბარხანების ჯაჭვს და ბარხანულ პირამიდებს. ბარხანული სერების სიგრძე ერთეული მეტრიდან 700 კმ-მდეა, სიმაღლე 500 მ-მდე, სიგანე 12 კმ-მდე; ბარხანების ჯაჭვი განიკვეთში ასიმეტრიული ბარხანების გირლანდისებურად შეერთებული ჯაჭვებია, ხოლო ბარხანული პირამიდები პირამიდული ფორმის ქვიშის გროვები, რომელიც შედგება რამდენიმე თანაბარი ზომის ციცაბო ფერდობების მქონე სერებით. ტერმინი ბარხანი სამეცნიერო ლიტერატურაში დაამკვიდრა ალექსანდერ ფონ მიდენდორფმა 1881 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები კატეგორია:გეომორფოლოგია
პალესტინის მუხა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
ვარსკვლავური ომები (კომიქსები)
„ვარსკვლავური ომების“ მიხედვით შექმნილი კომიქსების სერიები გამოიცემოდა სხვადასხვა წლებში, მას შემდეგ, რაც გამოვიდა ფრენჩაიზის პირველი ფილმი. ამავე სახელწოდების სერია დაიწყო Marvel Comics-მა, ფილმის ექვსნაწილიანი ადაპტირებით და კომიქსებს 1986 წლამდე გამოსცემდა. საერთო ჯამში, მაგ გამოსცა 107 ნომერი. 1987–1988 წლებში Blackthorne Publishing-მა გამოსცა სამი ნომერი 3-D ფორმატში. Dark Horse 1991 წელს შეზღუდული ტირაჟით უშვებდა სერიას „ბნელი იმპერია“. 2014 წლამდე მან გამოუშვა 100-ზე მეტი სხვადასხვა ნომერი, ისევე, როგორც ორიგინალური ტრილოგიის და 1999 წლის „ფარული საფრთხის“ ადაპტირებები მანგას სახით. The Walt Disney Company-მ 2009 წელს Marvel შეიძინა, ხოლო Lucasfilm 2012 წელს და ლიცენზია კომიქსებზე Marvel-ს 2015 წელს დაუბრუნდა. 2017 წელს IDW Publishing-მა დაიწყო ანთოლოგიური სერია „ვარსკვლავური ომები: თავგადასავლები“.
Marvel
Marvel კომიქსებს გამოსცემდა 1977-1986 წლებში. მათი რაოდენობა შეადგენს 107 გამოცემას, რომელთაც ასევე თან ერთვის 3 საიუბილეო გამოცემა.
კომპანიამ Marvel UK მოგვიანებით კომიქსები შავ-თეთრი ფერებით და ცალ-ცალკე არსებული საკოლექციო ნომრების სახით გამოსცა.
Pendulum Press (1978)
1978 წელს Pendulum Press-მა, საგანმანათლებლო სერიაში Contemporary Motivators გამოსცა 31 გვერდიანი ვარსკვლავური ომები, პირველი ფილმის ადაპტაცია (ლინდა კედრეინი / ჩარლზ ნიკოლასი). გარდა კომიქსის, სპეციალურ შეფუთვაში შედიოდა აუდიოფირი და კინოფირის მცირე ნაწილი. ეს გამოცემა განკუთვნილი იყო მხოლოდ კლასში გამოყენებისთვის.
Blackthorne (1987–1988)
Blackthorne Publishing Star Wars 3D-ს გამოსცემდა 1987 წლის დეკემბრიდან 1988 წლის თებერვლამდე, სამ ნაწილად. სტერეოფორმატის გარდა, არსებობს კომიქსის სტანდარტული ვერსია, გამოცემული 2013 წელს Star Wars Omnibus: Wild Space-ის პირველ ტომში.
Dark Horse
1980-იანების მიწურულს ტომ ვაიჩმა (სცენარი) და კემ კენედიმ (მხატვარი) დაიწყეს ახალ სერიაზე მუშაობა, რომელიც მოგვიანებით, 1991-1995 წლებში „ბნელი იმპერიის“ სახით იბეჭდებოდა. Dark Horse-მა დაიწყო გამოცემა კომიქსების მთელი სერიის, რომლის მოქმედება მიმდინარეობდა ორიგინალური კინოტრილოგიის მოვლენების შემდეგ. ესენი იყო „თქმულებები ჯედაებზე“ (1993–1998), ვარსკვლავური ომები: X-wing Rogue Squadron (1995–1998), ვარსკვლავური ომები: რესპუბლიკა (1998–2006), ვარსკვლავური ომების თქმულებები (1999–2005), ვარსკვლავური ომები: იმპერია (2002–2006) და ვარსკვლავური ომები: ძველი რესპუბლიკის რაინდები (2006–2010). 2010 წელს დასრულდა სერიები ძველი რესპუბლიკის რაინდები და მემკვიდრეობა და გამომცემლობამ წამოიწყო მინისერია:
1998-1999 წლებში გამოდოდა ვარსკვლავური ომების მანგა, რომელშიც შედიოდა ორიგინალური ტრილოგია და ფილმის პირველი ეპიზოდის მოვლენები. აგრეთვე გამოდიოდა მინისერია პირველი, მეორე და მესამე ეპიზოდების მიხედვით, ისევე, როგორც თრაუნის ტრილოგია.
Marvel (2015–დღემდე)
Marvel-ის მიერ დაწყებულ ახალ სერიაში შედის:
IDW Publishing
„ვარსკვლავური ომების თავგადასავლები“ არის IDW Publishing-ის ანთოლოგიური სერია. მისი გამოცემა დაიწყო 2017 წლის სექტემბერში. იგი არის საგამომცემლო პროგრამის „მოგზაურობა უკანასკნელ ჯედაისთან“ ნაწილი.
კრებულები
კომიქსები აგრეთვე გამოცემულია რბილყდიანი ვერსიების სახით, კრებულებად.
Omnibus
სერიაში Star Wars Omnibus წარმოდგენილია კომიქსების დიდი ტომები. აქ წარმოდგენილ სიაში ასახულია ისეთი სერიებიც, რომლებიც სხვა გამოცემებში კოლექციების სახით არის შეტანილი.
სქოლიო
კატეგორია:ფილმებზე დაფუძნებული კომიქსები კატეგორია:ჯეისონ აარონის კომიქსები კატეგორია:მარკ უეიდის კომიქსები კატეგორია:IDW Publishing-ის გამოცემები კატეგორია:Marvel Comics-ის გამოცემები კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური სტრიპები
ოქროს გლობუსის მე-8 დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის მე-8 დაჯილდოება გაიმართა 1951 წლის 28 თებერვალს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
პიკ-დ’არტსინოლი
პიკ-დ’არტსინოლი (Pic d'Artsinol) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ევოლენის მუნიციპალიტეტის დასავლეთით, ვალეს კანტონში. სიმაღლე 2 998 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
სუშრუტა
სუშრუტას ცხოვრების დრო და ადგილი ზუსტად არ არის ცნობილი. მისი ნაწარმოები VIII საუკუნის ბოლოს ითარგმნა არაბულ ენაზე. სავარაუდოდ სუშრუტა მიეკუთვნებოდა კაშის (ვარანასი, ახლანდელი ბენარესი)  უძველეს სამედიცინო სკოლას.
სუშრუტას თხზულებაში საუბარია გვამის გაკვეთაზე; მან აღწერა 500 კუნთი, 300 ძვალი, 107 სახსარი, 70 სისხლძარღვი და სხეულის სხვა ორგანოები. მასში ასევე აღწერილია პირადი ჰიგიენის წესები, 700-ზე მეტი ცხოველური და მინერალური წარმოშობის სამკურნალო მცენარეები და მედიკამენტები, მათი მომზადებისა და გამოყენების ხერხები. მარცხნივ|მინი|სუშრუტას პორტრეტი თავის ნაშრომებში მან აღწერა მრავალი მწვავე და ქრონიკული დაავადება, გადმოსცა ისეთი დაავადების სიმპტომები, რომლებიც მოგვიანებით გახდა ცნობილი როგორც ჩუტყვავილა, ქოლერა, ერიზიპელა, დიაბეტი და ეპილეფსია. სუშრუტამ განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა, როგორც ანტიკურობის გამოჩენილმა ქირურგმა. მის თხზულებაში მოხსენიებულია 100-ზე მეტი ქირურგიული ინსტრუმენტი, სხვადასხვა ზონდი, აბრეშუმის და სელის ძაფი. ქირურგიული ჩარევის დროს ხმარობდა სწორ და მოხრილ ნემსებს, საანესთეზიოდ იყენებდა ლენცოფას და ჰაშიშს. ატარებდა ამპუტაციებს, პლასტიკურ ოპერაციებს. მან აღწერა გადახვევის 14 ფორმა, მძიმე მშობიარობის ფორმები, საკეისრო კვეთა,   კატარაქტის ოპერაცია;  სუშრუტა საუბრობდა   თვალის 72 სახის  დაავადებაზე, მის სახელს უკავშირდება მაგნიტის გამოყენება თვალიდან უცხო სხეულების მოსაშორებლად. მინი|სუშრუტას მიერ "სუშრუტა სამჰიტა"-ში წარმოდგენილი უძველესი პლაკატი, რომელიც ასახავს ქირურგიულ ინსტრუმენტებს, რომელთა უმეტესობა დღესაც არსებობს. ლეგენდის თანახმად, სუშრუტა იყო თავად სამედიცინო ხელოვნების ღმერთის დჰანვანტარის მოწაფე, რომელიც ქაშიმის მეფე  დივოდასას განასახიერებდა. „სუშრუტა სამჰიტა“, რომელიც მიეწერება სუშრუტას, შეიცავს ინდური მედიცინის სრულ სისტემას. მისი ენა მარტივი და მკაფიოა. ახლოს დგას ეპიკური ჟანრის პოეზიის ენასთან, თუმცა ძველი ფორმების არარსებობა მიუთითებს მის შემდგომ წარმოშობაზე. ლეგენდის თანახმად, სუშრუტამ ტრაქტატი თავისი მოწაფეების თხოვნით დაწერა. დჰანვანტარის თავად დაეკითხა მისი შედგენაზე.
სხვა სანსკრიტული ტექსტების მსგავსად, „სუშრუტა სამჰიტა“  ინდოეთიდან გავრცელდა მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეებში. VIII საუკუნის დასაწყისში ტექსტი ითარგმნა არაბულად, როგორც „ქითაბ შაჰ შუნ ალ-ჰინდი“ ინდოელი ექიმის, სახელად მანკაჰის მიერ, ბაღდადის ხალიფა ჰარუნ არ-რაშიდის ძლევამოსილი მინისტრის, იაჰია ბარმაკიდის ბრძანებით. მასზე აგრეთვე მოიპოვება ისტორიული ცნობები კამბოჯის მეფე იასოვარმან I-ის კარზე (ახ. წ. 889– 900 წწ.) და ასევე ტიბეტის მონასტრებში.
„სუშრუტა სამჰიტას“ პირველი ევროპული თარგმანი გესლერმა გამოსცა ლათინურ ენაზე მე-19 საუკუნის დასაწყისში (ერლანგენი, 1845 — 1854). არსებობს  ტრაქტატის რამდენიმე გამოცემა (კალკუტა, 1836, 1873, 1885). ინგლისური, დაუმთავრებელი (კალკუტა „Biblioth. Indica“, 1883 — 1891 და 1897). პირველი სრული ინგლისური თარგმანი შეასრულა კავირაჯ კუნჯა ლალ ბჰიშაგრატნამ, რომელიც 1907 წელს  გამოიცა სამ ტომად კალკუტაში.
„სუშრუტა სამჰიტა“
სუშრუტამ დაწერა „სუშრუტა სამჰიტა“ (სანსკრ. सुश्रुतसंहिता) — ტრაქტატი, როგორც სახელმძღვანელო ექიმებისთვის  პაციენტების სამკურნალოდ. ის ამტკიცებდა, რომ დაავადება (ჩარაკას მითითებების შესაბამისად) გამოწვეული იყო სხეულის დისბალანსით და ექიმის მოვალეობა გახლდათ  სხვებს დახმარებოდა წონასწორობის შენარჩუნებაში ან აღდგენაში, თუ ის დაირღვეოდა. ამ მიზნით, ყველას, ვინც მედიცინას ემსახურებოდა, უნდა დაებალანსებინა საკუთარი თავი.
„სუშრუტა სამჰიტა“ ძირითადად ეძღვნება ქირურგიულ მკურნალობას; მასში აღწერილია 300-ზე მეტი ოპერაცია, 120-ზე მეტი ქირურგიული ინსტრუმენტი და სულ მცირე 650 წამალი. ტრაქტატში ჩამოთვლილია იგივე მედიკამენტები, რაც აღწერილია ჩარაკა სამჰიტასა და ათარვავედაში. ზოგიერთი მათგანი ასევე გვხვდება ჰიპოკრატესთან). ტრაქტატი დაწერილი სუშრუტას მიერ, ნაგარჯუნას რედაქტირებით. "სუშრუტა სამჰიტა" გახლავთ მეორე ყველაზე მნიშვნელოვანი კანონი ბრიჰატ ტრაიას (აიურვედული კანონების "დიდი სამება") "ჩარაკა სამჰიტას" შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ინდოელი მედიკოსები
Camponotus micans asniensis
Camponotus micans asniensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
შაკილ ო’ნილი
შაკილ რეშოუნ ო’ნილი (Shaquille Rashaun O'Neal დ. 6 მარტი 1972) — ამერიკელი პროფესიონალური კალათბურთის მოთამაშე, რომელმაც კარიერა 2011 წელს დაასრულა, ასევე ყოფილი რეპერი და ახლანდელი ანალიტიკოსი NBA-ის ტელევიზიაში. მისი სიმაღლე 2,16 მ, ხოლო 147 კგ იყო ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე მოთამაშე NBA-ის ისტორიაში. 19 წლიანი კარიერის მანძილზე, ო’ონილი იყენებდა მის ფიზიკურ აღნაგობას კარგად, რაც ეხმარებოდა მას მოხსნებში ერთ-ერთი საუკეთესო მოთამაშე ყოფილიყო.
Quercus castaneifolia
Quercus castaneifolia — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია კავკასიასა და ირანში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუხა
ხორანთა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰერეთის ისტორიული ქალაქები
მორის იამეოგო
მორის იამეოგო (Maurice Yaméogo, დ. 31 დეკემბერი, 1921, კუდუგუ, ბურკინა-ფასო — გ. 9 სექტემბერი, 1993, უაგადუგუ, ბურკინა-ფასო) — ბურკინა-ფასოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1960-1966 წლებში, საგარეო საქმეთა მინისტრი 1960-1961 წლებში.
მიეკუთვნება ქვეყანაში ყველაზე მსხვილ მოსის ეთნიკურ ჯგუფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტები კატეგორია:ბურკინა-ფასოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
დიპონეგოროს უნივერსიტეტი
დიპონეგოროს უნივერსიტეტი (Universitas Diponegoro) ― საჯარო უნივერსიტეტი სემარანგში, ინდონეზიაში. დაარსდა 1957 წელს, როგორც სემარანგის უნივერსიტეტის ფონდის კერძო უნივერსიტეტი, თუმცა 1960 წელს საჯარო უნივერსიტეტი გახდა და იავის პრინცის, დიპონეგოროს სახელი ეწოდა. იგი ინდონეზიის ერთ-ერთი მთავარი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა და უძველესი საგანმანათლებლო ინსტიტუია ცენტრალურ იავაში. 2017 წელს ინდონეზიის კვლევის, ტექნოლოგიისა და უმაღლესი განათლების სამინისტროს რეიტინგში დიპონეგოროს უნივერსიტეტს მე-7 ადგილი ეკავა. 2019 წელს QS-ის უნივერსიტეტების მსოფლიო რეიტინგში დიპონეგოროს უნივერსიტეტი 1000 საუკეთესო უნივერსიტეტს შორის მოხვდა.
ისტორია
1950-იან წლებში ცენტრალური იავის მოსახლეობაა, განსაკუთრებით სემარანგის მკვიდრებს, უმაღლესი განათლების მისაღებად უნივერსიტეტი სჭირდებოდათ. ამ პერიოდში ჯოკიაკარტისა და ცენტრალური იავის მოსახლეობას უმაღლესი განათლების მიღება მხოლოდ გაჯა მადას უნივერსიტეტში შეეძლო.
საშუალო სკოლის კურსდამთავრებულთა რაოდენობა იზრდებოდა და ბევრ მათგანს ცენტრალური იავის ჩრდილოეთ ნაწილში უმაღლესი განათლების მიღება არ შეეძლოთ. სიტუაციის გათვალისწინებით იმამ ბარდჯომ და მისმა კოლეგებმა 1956 წლის 4 დეკემბერს განათლების ფონდი ჩამოაყალიბეს, რომელსაც სემარანგის უნივერსიტეტის ფონდი (Yayasan Universitas Semarang) ეწოდა. ფონდის დაარსება პირველი ნაბიჯი იყო სემარანგში უნივერსიტეტის დაფუძნებისკენ, რომელსაც სემარანგის უნივერსიტეტი ეწოდა და ოფიციალურად 1957 წლის 9 იანვარს გაიხსნა. უნივერსიტეტის პირველი რექტორი იმამ ბარდჯო იყო.
1960 წლის 9 იანვარს, უნივერსიტეტის დაარსებიდან სამი წლისთავზე ინდონეზიის პრეზიდენტმა სუკარნომ სემარანგის უნივერსიტეტს სახელი შეუცვალა და დიპონეგოროს უნივერსიტეტი უწოდა. უნივერსიტეტის სახელის ცვლილება მის მიერ ცენტრალურ იავაში უმაღლესი განათლების განვითარებაში შეტანილი წვლილის აღსანიშვნასთან იყო დაკავშირებული. პრეზიდენტის გადაწყვეტილება 1960 წლის 3 დეკემბერს განათლების, სწავლებისა და კულტურის სამინისტროს ბრძანებითა და 1961 წელს მთავრობის N7 განკარგულებით დამტკიცდა.