cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯონ კეიჯი
1950-იანები: შანსის აღმოჩენა
1953 წლიდან კეიჯი დაკავებული იყო თანამედროვე ცეკვებისთვის მუსიკის შექმნით კენინგემის ცეკვებისთვის (რომელიც  აგრეთვე იყენებდა შანსს/შემთხვევითობას სხეულის მოძრაობაში), ამავდროულად კი ავითარებდა შემთხვევითობების გამოყენების ახალ მეთოდებს თავის ახალ პროექტზე მუშაობისას, რომელსაც The Ten Thousand Things უწოდა. 1954 წლის ზაფხულში კეიჯი ნიუ-იორკიდან გადავიდა და დასახლდა  Gate Hill-ის დასახლებაში, სადაც მისი მეზობლები იყვნენ დევიდ ტიუდორი, მ. ს. რიჩარდსი, კარენ კარენსი, სტენ ვანდერბრიკი და სარი დინესი. კომპოზიტორის ფინანსური მდგომარეობა საგრძნობლად გაუმჯობესდა: 1954 წლის ბოლოს მას და ტიუდორს შესაძლებლობა გამოუჩნდათ, ჩაეტარებინათ ევროპის ტურნე. 1956-დან 1961 წლამდე კეიჯი ასწავლიდა ექსპერიმენტულ კომპოზიციას New School- ში, 1956-58 წლებში ის მუშაობდა სამხატვრო ხელმძღვანელად და ტიპოგრაფიის დიზაინერადაც. ათწლეულის ბოლოს შექმნილ მის ნამუშევრებს შორის იყო Concert for Piano და Orchestra, - უმნიშვნელოვანესი ღირებულების ნაშრომები გრაფიკული ნოტაციის ისტორიაში -  და Variations I (1958).
1960: ცნობილობა
კეიჯი დაუკავშრდა Wesleyan University-ს და დაიწყო თანამშრომლობა ამ უნივერსიტეტის მუსიკალური ფაკულტეტის წევრებთან, რაც მისი სიცოცხლის ბოლომდე, 1992 წლამდე გაგრძელდა. აქვე მას დაუმეგობრდა ფილოსოფოსი, პოეტი და პროფესორი - ნორმან ო. ბრაუნი, და ეს მეგობრობა ორივე მათგანისთვის ძალიან ნაყოფიერი აღმოჩნდა. 1960 წელს კომპოზიტორი დაინიშნა ჰუმანიტარული მეცნიერებების ფაკულეტეტზე მეცნიერ -თანამშრომლად, სადაც ექსპერიმენტული მუსიკის სწავლება დაიწყო. 1961 წლის ოქტომბერში Wesleyan University Press-მა გამოაქვეყნა მისი ნაშრომი „სიჩუმე“ -კეიჯის ლექციებისა და ჩანაწერების ნაკრები უამრავ სხვადასხვა საკითხზე, რომელიც შეიცავდა ძალიან ცნობილ „ლექციას არაფერზე“, იგი შესრულებული იყო ძალიან რთული დროითი სქემით და ძალიან ჰგავდა კეიჯის ზოგიერთ მუსიკალურ ნაწარმოებს. „სიჩუმე“ კეიჯის ექვსი წიგნიდან პირველი იყო, რომელიც ყველაზე გავლენიან და წაკითხვად ნაწარმოებად იქცა მის სხვა წიგნებს შორის. 1960-იანების ბოლოს კეიჯმა კიდევ ერთი ახალი თანამშრომლობა წამოიწყო, ამჯერად C.F Peters Corporation- თან. ვოლტერ ჰენრიხსენმა, კორპორაციის პრეზიდენტმა, შესთავაზა კეიჯს ექსკლუზიური კონტრაქტი და წამოიწყო კეიჯის ნაშრომების კატალოგზე მუშაობა, რაც 1962 წელს დასრულდა.
პიტერსმა მალევე გამოაქვეყნა კეიჯის პარტიტურებიც „სიჩუმესთან“ ერთად და შედეგად, კეიჯმა იმაზე მეტად გაითქვა სახელი, ვიდრე ოდესმე. ამის ერთ-ერთი ყველაზე სარგებლიანი შედეგი იყო ის, რომ ბეტი ფრიმანმა შექმნა კეიჯის საცხოვრებელი ხარჯებისთვის გაკუთვნილი ყოველწლიური გრანტი, რომელმაც კეიჯის სიკვდილამდე გასტანა. 60-იანების შუა ხანებში ის იმდენ თხოვნასა და მიწვევას იღებდა, რომ ვერც კი ახერხებდა, რომ ყველა მათგანი დაეკმაყოფილებინა. ამას ემატებოდა მისი ძალიან დაკავებული ტურნეების განრიგები; შესაბამისად, კეიჯის კომპოზიტორული პროდუქტიულობა შედარებით მწირი გახდა. ორკესტრული Atlas Ecliptical- ის შემდეგ, რომელიც ვარსკვლავების რუკებზე იყო დაფუძნებული და სრულად ჩაიწერა, კეიჯი გადავიდა, მისივე სიტყვებით „მუსიკაზე (არა კომპოზიციაზე)“ 0’00’’ თვლით/პარტიტურით-ით. მასზე მუშობა 1962 წელს დაასრულა და მისი ეს ქმნილება შედგებოდა ერთადერთ წინადადებისგან : „მაქსიმალური დატვირთულობის პირობებში იმოქმედე დისციპლინირებულად“, და პირველი დისციპლინირებული ქმედება იყო კეიჯის მიერ ამ წინადადების დაწერა. Variations III (1962) შემსრულებელს აძლევდა კონკრეტულ ინსტრუქციებს, მაგრამ არ შეიცავდა არანაირ მუსიკალურ ინსტრუმენტს ან ხმას. ეს ნაწარმოები აგრეთე ცნობილია, როგორც 4'33.
ბევრი "ვარიაცია" და 1960-იანების ნაწარმოებები, სინამდვილეში, იყო შემთხვევითობები, მოვლენები, როგორც ხელოვნების ფორმა, რომელიც 50-იანების ბოლოს კეიჯმა და მისმა მოსწავლეებმა შექმნეს. კეიჯის „ექსპერიმენტული კომპოზიციების“ გაკვეთილები ნიუ-იორკის სკოლაში იქცა ლეგენდად, როგორც ამერიკული Fluxus - ის (ხელოვანების საერთაშორისო გაერთიანების, ლათ. “დინება“) ამერიკული წყარო. ჯონ კეიჯის მოსწავლეების უმეტესობას ჰქონდე მწირი გამოცდილება მუსიკაში ან საერთოდ არ ჰქონდა. უმეტესობა მათგანი იყო მხატვარი. მოსწავლეებს შორის იყვნენ: ჯექსონ მაკ ლოუ, ალან კაპროუ, ელ ჰანსენი, ჯორჯ ბრეხტი და დიკ ჰიგინსი, ასევე კეიჯს სხვა მრავალი არტისტი ჰყავდა არაოფიციალურად მოწვეული. ამ გაკვეთლების ყველაზე ცნობილი მონაპოვარია ჯორჯ ბრეხტის Time Table Music  და ელ ჰანსენის Alice Denham in 48 Seconds. კეიჯის თანახმად, happening-ები იყო თეატრალური მოვლენა, რომელიც უარყოფდა სასცენო მოქმედების ტრადიციულ ფორმატს და ხდებოდა განსაზღვრული დროითი მონაკვეთის გარეშე. პირიქით, ეს მოვლენები (happenings) შემთხვევითობებზეა მინდობილი. შემსრულებლებს ძალიან მინიმალური სცენარი ჰქონდათ, სიუჟეტის გარეშე. „ჰეფინინგები“ ასე იმიტომ იწოდა, რომ ის ახლა ხდებოდა, დროის აწმყო პერიოდში და ცდილობდა საერთოდ დაეკავებინა, უკუეგდო დროის მდინარების/გასვლის კონცეფცია. კეიჯს სწამდა, რომ თეატრი - ესაა უახლოესი გზა, რომლითაც რეალური ცხოვრება და ხელოვნება ერთიანდება. ტერმინი „ჰეფინინგი“ გამოიგონა კეიჯის მოსწავლემ, ალან კაპროუმ, რომელმაც შემდგომში ის აღწერა, როგორც ხელოვნების ჟანრი. კომპოზიტორმა კაპროუ ჯორჯ სეგალთან ერთად სოკოების შეგროვებისას გაიცნო და მიიწვია ის თავის კლასში. ამ ამბის შემდეგ კეიჯი ანტონინ არტოს „თეატრი და მისი ორეულის“ ძლიერი შთაბეჭდილების ქვეშ იყო და ამ პერიოდის მოვლენები შეიძლება Fluxus-ს შექმნის წინაპირობად და წინაპერიოდად ჩაითვალოს. 1960-ის ოქტომბერში მერი ბაუერმაისტერის კიოლნის სტუდიამ კეიჯისა და ვიდეოარტისტის, ნამ ჯუნ პაიკის კონცერტს უმასპინძლა. ამ უკანასკნელმა პერფორმანსის „ Etude for Piano“ მსვლელობისას კეიჯს ჰალსტუხი მოაჭრა, შემდეგ კი კეიჯსა და ტიუდორს თავზე შამპუნი დაასხა.
1967 წელს, კეიჯის წიგნი - A Year from Monday პირველად გამოქვეყნდა Wesleyan University Press-ის მიერ. კეიჯის მშობლები ამ ათწლეულის განმავლობაში გარდაიცვალნენ: მამამისი 1964 წელს, დედა კი - 1969 წელს. მან მშობლების ფერფლი რამაპოის მთებში გაფანტა და დაიბარა, რომ სიკვდილის შემდეგ, მისი ფერფლიც აქ მოეფანტათ.
1969-87 წლები: ახალი გამგზავრებები
კეიჯის შემოქმედება 60-იანებში, ზოგიერთ მის უდიდეს ამბიციას ავლენს, რომ არაფერი ვთქვათ მის სოციალურად უტოპიურ ნამუშევრებზე, ეპოქის ზოგად განწყობას რომ ირეკლავდნენ. ჩანდა ასევე მის მიერ მარშალ მაკლაჰანის მედიის გავლენების შესახებ დაწერილი ნაშრომების და რ. ბაქმინისტერ ფიულერის ტექნოლოგიების ძალის შესახებ შექმნილი კონცეფციის გავლენა კომპოზიტორზე. HPSCHD- გიგანტური და მულტიიდეური ნაშრომი, შექმნილი ლეჯარენ ჰილერთან კოლაბორაციით, თავის თავში მოიცავდა შვიდი კლავესინის შეთავსებას, რომლებზეც სრულდებოდა შემთხვევითობის პრინციპით განლაგებული მონაკვეთები კეიჯის და ჰილერის შემოქმედებიდან და ასევე, კანონიკური კლასიკის ისტორიას,  კომპიუტერით გენერირებული 52 კასეტით, 6 400 ვიზუალებიან სლაიდს, რომელთაგან ბევრი NASA-ს მიერ იყო მიწოდებული და გადიოდა 64 პროექტორზე, 40 ფილმად. პიესა, თავდაპირველად, ხუთსაათიანი პერფორმანსის სახით აჩვენეს 1969 წელს ილინოისის უნივერსიტეტში, სადაც დამსწრეები მოდიოდნენ პერფორმანსის დაწყების შემდეგ და ტოვებდნენ დარბაზს დასრულებამდე და თავისუფლად აკვირდებოდნენ გარემოს მიმდინარეობისას.
ასევე 1969 წელს, კეიჯმა წლების მანძლზე პირველად შექმნა სრულად ჩაწერილი ნამუშევარი: Cheap Imitation პიანინოსთვის. ეს პიესა წარმოადგენდა ერიკ სატიეს „სოკრატეს“ კეიჯის მიერ შანსების (chance-controlled) ტექნოლოგიით გადამუშავებულ ვერსიას და როგორც დამსწრეებმა და თავად კეიჯმაც აღნიშნეს, ისინი ღიად თანაუგრძნობდნენ მის წყაროს. მიუხედავად იმისა, რომ სატიეს მუსიკის მიმართ კეიჯის სიყვარული საყოველთაოდ ცნობილი იყო, სხვისი საავტორო ნამუშევრის შესრულება, რომელშიც თავადაც მონაწილეობდა, მაინც უჩვეულო იყო მისთვის. როცა ჰკითხეს ამ ცალსახა შეუთავსებლობაზე, კეიჯმა უპასუხა:   „აშკარაა, რომ Cheap Imitations არის იმ საჭიროებების მიღმა, რაც შეიძლება ჩემი ნამუშევრებისთვის იყოს აუცილებელი ზოგადად, და ეს მაღელვებს. მე ვარ პირველი, ვისაც ეს აღელვებს.“ კეიჯის სიყვარული ამ ნამუშევრის მიმართ გამოვლინდა ჩანაწერში, ძალიან იშვიათ მოვლენაში, რადგან კეიჯს არ უყვარდა თავისი 1976 წელს შექმნილი მუსიკის ჩაწერა. საერთო ჯამში, Cheap Imitation-მა დიდი ცვლილება შეიტანა მის შემოქმედებაში: ის ისევ დაუბრუნდა ნოტებით დაწერილი მუსიკის შექმნას ტრადიციული ინსტრუმენტებისთვის და აქაც სცადა რამდენიმე სხვადასხვა მიდგომა, მაგალითად, იმპროვიზაცია, რომლის რადიკალურად წინააღმდეგიც იყო ადრეულ ხანებში, თუმცა შეძლო და გამოიყენა თავის 1970-იანი წლების ნამუშევრებში, როგორიცაა Child of Tree, მაგალითად.
Cheap Imitation გახდა ბოლო პერფორმანსი, რომელიც კეიჯმა საჯაროდ შეასრულა. მას 1960 წლიდან უკვე აწუხებდა ართრიტი და ადრეული 70-იანებისთვის უკვე იმდენად სტკიოდა ხელები, რომ ძალიან უძნელდებოდა შესრულება. მიუხედავად ამისა, ის მაინც უკრავდა Cheap Imitation-ს  1970-იანებში, სანამ საბოლოოდ მოუწევდა ზოგადად დაკვრაზე უარის თქმა. ხელნაწერების გაკეთებაც ძალიან რთული გახდა. კეიჯის ადრინდელი პუბლიკაციები მისი კალიგრაფიული შრიფტით იყო გაკეთებული, ახლა კი ასისტენტებს უნდა დაესრულებინათ მისი ხელნაწერები. სიტუაცია კიდევ უფრო გართულდა, როცა დევიდ ტიუდორი სცენიდან წავიდა, რაც 70-იანებში მოხდა. ტიუდორმა გადაწყვიტა, მუსიკის შექმნაზე კონცენტრირებულიყო, ამის გამო კეიჯს, ორი ათწლეულის მანძილზე პირველად მოუწია, სხვა შემსრულებლების შეკვეთებსა და პერსპექტიულობაზე  ყოფილიყო დამოკიდებული. ამ შემსრულებლებს შორის იყვნენ: გრეტა სულთანი, პოლ ზუკოფსკი, მარგარეტ ლენგ თანი და სხვები. მუსიკის გარდა, კეიჯი კვლავ განაგრძნობდა პროზაული და პოეტური წიგნების წერას. M პირველად გამოქვეყნდა 1973 წელს. 1978 წლის იანვარში კეტან ბრაუნმა Crown Point Press-დან კეიჯი მიიწვია გრავიურების შესაქმნელად, რასაც კომპოზიტორი სიცოცხლის ბოლომდე აკეთებდა; ეს გრავიურები, ზოგიერთ გვიანდელ აკვარელით შესრულებულ ჩანახატებთან ერთად, წარმოადგენს მის მიერ სახვით ხელოვნებაში შექმნილი ნამუშევრების უდიდეს კოლექციას. 1979 წელს პირველად გამოქვეყნდა Empty Words, ასევე Wesleyan University Press-ის მიერ.
1987-92: ბოლო წლები და სიკვდილი
1987 წელს, კეიჯმა დაასრულა ნამუშევარი ფლეიტისა და პიანინოსთვის, სახელად Two, რომელიც მიუძღვნა შემსრულებლებს: რობერტო ფაბრიჩიანის და კარლო ნერის. სახელი მიანიშნებდა შემსრულებელთა იმ რაოდენობაზე, რაც იყო საჭირო; მუსიკა შედგებოდა მოკლე ფრაგმენტებისგან, რომელთა შესრულება ნებისმიერ რიტმში იყო შესაძლებელი მითითებული დროის მონაკვეთში. კეიჯმა ორმოცამდე ასეთი რიცხვითი ნაწარმოები შექმნა, და უკანასკნელი მათ შორის იყო Eighty (1992), რომელიც იგივენაირი ტექნიკით შეიქმნა. მრავალი გვიანდელი რიცხვითი პიესის შექმნის პროცესი მდგომარეობდა დიაპაზონების და ამ დიაპაზონებში არსებული ტონების სიმაღლეების შემთხვევით შერჩევაში; კეიჯის მუსიკის ეს პერიოდი მის ანარქისტულ შეხედულებებთან იყო კავშირში. One 11 (მეთერთმეტე პიესა ერთი შემსრულებლისთვის), დასრულებული 1992 წელს, იყო კეიჯის პირველი და უკანასკნელი მცდელობა კინოში.
კიდევ ერთი ახალი მიმართულება, რომელიც კეიჯის ცხოვრებაში გამოჩნდა 1987 წელს, იყო ოპერა: კეიჯმა შექმნა ხუთი ოპერა საერთო სახელწოდებით - Europera, 1987-91 წლებში. Europera I და II მეტ ფიზიკურ ძალისხმევას მოითხოვდა, ვიდრე დანარჩენები, რომლებიც კამერულ ფორმატში სრულდებოდა.
1980-იანების განმავლობაში, კეიჯის ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა. ის იტანჯებოდა არამხოლოდ ართრიტით, არამედ ათეროსკლეროზით და რადიკულიტით. მან გადაიტანა ინსულტი, რამაც მარცხენა ხელის მუშაობა შეუზღუდა, 1985 წელს ხელი კი მოიტეხა. ამ დროის მანძილზე, კეიჯი მიკრობიოტიკურ დიეტაზე იყო. მას შემდეგ, რაც ართრიტმა შემოუტია, კომპოზიტორმა დაიწყო თავისი ასაკის გაცნობიერება და როგორც ბიოგრაფი, დევიდ რევილი აღნიშნავს, „ცეცხლი, რომელიც მან შემოიტანა თავის ვიზუალურ შემოქმედებაში 1985 წელს, არაა მხოლოდ ცეცხლი, რომელიც დიდი ხნის მანძილზე ღვივდებოდა - ვნების ცეცხლი - არამედ ასევე ეს იყო ცეცხლი, როგორც წარმავალობა და მტვრევადობა.“
1992 წლის 11 აგვისტოს, როცა საღამოს ჩაის ამზადებდა თავისთვის და კენინგემისთვის, კეიჯმა მეორე ინსულტი მიიღო. ის St. Vincent’s Hospital-ში გადაიყვანეს, მანჰეტენზე. 12 აგვისტოს დილას ის იქვე გარდაიცვალა, 79 წლის ასაკში.
მისი სურვილის თანახმად, კეიჯის სხეულს კრემაცია ჩაუტარდა და მიმოიბნა რამაპოს მთებში, იქ, სადაც მან მოაბნია თავისი მშობლების ფერფლი. კომპოზიტორი თავის მე-80 დაბადების დღემდე კვირებით ადრე გარდაიცვალა. იუბილე უკვე ორგანიზებული იყო ფრანკფურტში, კომპოზიტორების: ვოლტერ ციმერმანისა და შტეფან შედლერის მიერ. ღონისძიება ისე ჩატარდა, როგროც დაგეგმილი იყო, Concert for Piano-ს და Orchestra-ს ჩათვლით, დევიდ ტიუდორის და Ensemble Modern-ის  მიერ.
მერს კენინგემი ბუნებრივი სიკვდილით გარდაიცვალა 2009 წლის ივლისში.
ადრეული ნამუშევრები, რიტმული სტრუქტურა და ჰარმონიისადმი ახლებური მიდგომები
გვიან 1940-იანებში, კეიჯმა ახალი გზები აღმოაჩინა ჰარმონიაზე ტრადიციული შეხედულებების დასამსხვრევად. მაგალითად, Spring Quartet in Four Parts- ში მან პირველად შეიმუშავა რამდენიმე დიაპაზონი: აკორდები, ფიქსირებული აპარატურით. პიესა პროგრესირებს ერთი გამიდან მეორეზე. ყოველი გამა შეირჩეოდა იმის მიხედვით, შეიცავდა თუ არა ის მელოდიისთვის აუცილებელ ნოტს, შესაბამისად, დანარჩენი ნოტები არ გამოიყენებოდა მთავარ მოტივად. Prepared Piano-სთვის კეიჯი იყენებდა გრაფიკებისა და ხანგრძლივობების, დინამიკის, მელოდიების და სხვა სისტემებს, საიდანაც ამოირჩევდა მარტივ გეომეტრიულ ნიმუშებს. კონცერტის ბოლო ნაწილი იყო პირველი ნაბიჯი შემთხვევითობების მეთოდის გამოყენებამდე, რომელიც კეიჯმა მალევე აღმოაჩინა.
შანსი
ზოგიერთ სერიაში შემთხვევითობების მეთოდიკა სხვა კომპოზიტორების ნამუშევრებსაც მოერგო: Cheap Imitation (based on Erik Satie), The Harmony of Maine (based on Belcher) და Hymns and Variations. ამ ნამუშევრებში კეიჯი იღებდა რითმულ კომპოზიციებს ორიგინალიდან და არგებდა შემთხვევითობაზე აგებულ კონკრეტულ ტონებს ან უბრალოდ ცვლიდა ორიგინალის ხმის დონეებს.
კიდევ ერთი სერია კომპოზიტორის შემოქმედებიდან, ე.წ. Number Pieces, შექმნილი კომპოზიტორის სიცოცხლის ბოლო ხუთ წელში, იყენებს დროის მონაკვეთებს: პარტიტურა შედგება მოკლე მონაკვეთებისგან, რომლებიც მიუთითებს დაწყებასა და დასრულებაზე (მაგ.: სადმე 1’15’’-სა და 1’45’’-ს შორის და ა.შ.).
კეიჯის მეთოდი „ი ჩინგის“ მუსიკაში გამოყენებაზე, შორს იყო მარტივი რანდომიზაციისგან. პროცედურები ვარირებდა კომპოზიციიდან კომპოზიციამდე და ისინი, ჩვეულებრივ, ძალიან კომპლექსური იყო. მაგალითად,
Cheap Imitation-ის შემთხვევაში, ზუსტი კითხვები, რაც „ი ჩინგს“ დაესვა, იყო:
კეიჯის გვიანდელი მუსიკის სხვა ნიმუშში, Etudes Autrales-ში, კომპოზიციურ პროცესში ჩაერთო ვარსკვლავების რუკაზე დაფენილი გამჭირვალე ფირფიტა, რომელიც კომპოზიტორს სიმაღლეებს აპოვნინებდა ცხრილში. შემდეგ ქაღალდზე გადაჰქონდა და ეკითხებოდა „ი ჩინგს“, ამ რამდენიმედან რომელი ერთი დაეტოვებინა ცალკე და რომელი გამხდარიყო აგრეგატი (აკორდი), შემდეგ აგრეგატები ირჩეოდა 550 შესაძლოდან, რომელიც წინასწარ ჰქონდა შედგენილი.
ცირკის კონცეფცია მნიშვნელოვნად რჩებოდა კეიჯისთვის მთელი ცხოვრების მანძილზე და ეს ძლიერად გამოვლინდა მის ნაწარმოებში Roaratorio, an Irish circus on Finnegan's Wake(1979) - როგორც მისი ტექსტობრივი ნამუშევრების, ასევე ირლანდიაში ყოფნისას შექმნილი ტრადიციული მუსიკალური ჩანაწერების და field recording-ების მრავალდონიანი ხმოვანი დამუშავება. პიესა დაფუძნებული იყო ჯეიმზ ჯოისის ცნობილ ნოველაზე, „ფინეგანის გაღვიძება“, რომელიც კეიჯის ერთ-ერთი უსაყვარლესი წიგნი იყო და საიდანაც მან აიღო ტექსტები თავისი რამდენიმე ნაწარმოებისთვის.
იმპროვიზაცია
მას შემდეგ, რაც კეიჯმა შემთხვევითობების გამოყენება დაიწყო მუსიკაში, რათა განეცალკევებინა კომპოზიტორების და შემსრულებლების სიმპათია და ანტიპათია მუსიკისგან, კეიჯს აღარ მოსწონდა იმპროვიზაციის კონცეფცია,რომელიც ხაზგასმით შემსრულებელს აძლევს უპირატესობას. უამრავ ნამუშევარში 1970-იან წლებში, მან იპოვა იმპროვიზაციის ჩართვის გზები. ნაწარმოებებში: Child of Tree და Branches, შემსრულებლებს მოეთხოვებათ გამოიყენონ სხვადასხვა მცენარეები ინსტრუმენტებად, მაგალითად, კაქტუსი. პიესის სტრუქტურას განაპირობებს მათი არჩევანის შემთხვევითობა, როგორც მუსიკალური შედეგი. შემსრულებლებს არ ჰქონდათ არანაირი ცოდნა საკრავებში. Intels-ში (1977), შემსრულებლები უკრავდნენ წყლით სავსე სამზარეულოს ნიჟარაზე - მათზე რამდენჯერმე ფრთხილად შეხებით, შესაძლებელია, მიიღო ბუშტები, რომლებიც შიგნით ფორმირდება და ხმას გამოსცემს. რადგანაც შეუძლებელი იყო ხმის მომდევნო გამოცემის გამოთვლა, შემსრულებელს უნდა გაეგრძელებინა შეხებები, როგორც პერფორმანსში იყო ნაკარნახევი. ინსტრუქცია აქაც სრულად იყო აგებული შემთხვევითობაზე.
ვიზუალური ხელოვნება, მწერლობა და სხვა
თუმცა კეიჯი ხატავდა ახალგაზრდობაში, მაინც მიატოვა ეს საქმე, რათა სრულად კონცენტრირებულიყო მუსიკაზე. მისი პირველი ვიზუალური პროექტი Not Wanting to Say Anything About Marcel თარიღდება 1969 წლით. ნამუშევარი შედგება ორი ლითოგრაფიისგან და ერთი ჯგუფისგან, რომელსაც კეიჯი პლექსიგრამებს უწოდებდა: აბრეშუმგადაკრულ პლექსიგლასის პანელზე შესრულებული გრავიურა. პანელები და ლითოგრაფები შედგება სხვადასხვა შრიფტით ნაწერი სიტყვების ფრაგმენტებისგან, რომლებიც აგრეთვე შემთხვევითი ოპერაციებით იყო შესრულებული.
1978 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე კეიჯი მუშაობდა Crown Point Press-ში, სადაც გრავიურების სერიებს ქმნიდა ყოველწლიურად. მისი ყველაზე ადრეული პროექტი იყო ამოკაწრული „პარტიტურა ნაწილების გარეშე“, შექმნილი წინასწარ მომზადებული ინსტრუქციებით და დაფუძნებული ჰენრი დევიდ ტოროს სხვადასხვა ნახატზე. Seven Day Diary კეიჯმა თავდახუჭულმა დახატა, თუმცა აქაც მკაცრად განსაზღვრული ინსტრუქციებით მოქმედებდა და რასაკვირველია, კვლავაც შანსის პრინციპით. ბოლო ნამუშევარი,სადაც ტოროს ნახატები გამოიყენა, იყო  Signals (1978).
1979-1982 წლებში მან შექმნა დიდი რაოდენობის გრავიურების სერიები: Changes and Disappearances (1979-80), On the Surface და Dereau. ესენი იყო ბოლო ნამუშევრები, სადაც მან გრავირების ტექნიკა გამოიყენა. 1983 წელს დაიწყო უჩვეულო მასალების გამოყენება, როგორებიც იყო: ბამბა, ქაფი და ა.შ. და შემდეგ გამოიყენა ქვები და ცეცხლი (Eninka, Variations, Ryoanji და ა.შ.) ნახატების შესაქმნელად. 1988-90 წლებში ის აკვარელსაც იყენებდა.
ერთადერთი ფილმი, რომელიც კეიჯმა შექმნა, იყო Number Pieces, One, რომელიც კომპოზიტორმა და რეჟისორმა, ჰენინგ ლოჰნერმა დაუკვეთა და რომელიც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა კეიჯთან ერთად, რომ დაესრულებინა 90 წუთიანი მონოქრომული ფილმი. მასზე მუშაობა დაასრულეს კეიჯის სიკვდილამდე ორი კვირით ადრე. ნამუშევარი შედგება გამოსახულებებისა და შემთხვევითობაზე დაყრდნობილი განათებების მონაცვლეობისგან. მისი პრემიერა კიოლნში, გერმანიაში შედგა 1992 წლის სექტემბერში ორქესტრის აკოპანიმენტის თანხლებით, პიესით - 103.
მიუხედავად მისი ასაკისა, კეიჯი მაინც აქტიური იყო როგორც ლექტორი და მწერალი. მისი რამდენიმე ლექცია წიგნებშიცაა შეტანილი, რომლებიც მან გამოაქვეყნა, რომელთაგან პირველი იყო „სიჩუმე: ლექციები და ჩანაწერები“. „სიჩუმე“ არ შედგებოდა მხოლოდ ჩვეულებრივი ლექციებისგან, არამედ ის წარმოადგენდა ტექსტებსაც, შესრულებულს ექსპერიმენტულ სქემებში და ლექციას „არაფერზე“, რომელიც გამოირჩეოდა განსაკუთრებული რიტმული სტრუქტურით. სხვა წიგნები მოიცავდნენ კეიჯის ლექციებს მუსიკიდან პოეზიამდე - კეიჯის მიზოსტიკას ( ტექსტი, განლაგებული ისე, რომ ჰორიზონტალური მწკრივები კვეთენ ვერტიკალურს).
კეიჯი, სხვა ყვეალფერთან ერთად, მოყვარული მიკოლოგიც იყო. ის თანამშრომლობდა ნიუ-იორკის მიკოლოგთა საზოგადოებასთან თავის ოთხ მეგობართან ერთად და მისი მიკოლოგიური კოლექცია შენახულია მაკჰენრის ბიბლიოთეკაში, განსაკუთრებული კოლექციების დეპარტამენტში.
მიღება და გავლენა
კეიჯის შემთხვევითობების მეთოდამდე შექმნილმა ნამუშევრებმა გვიან 40-იანი წლებიდან, როგორიცაა Sonates and Interludes, კრიტიკოსების გამოხმაურება გამოიწვია: სონატები შესრულდა კარნეგი ჰოლში 1949 წელს. შანსის/შემთხვევითობის მეთოდის გამოყენება მას ბევრ მეგობრულ ურთიერთობად და წონიანი კომპოზიტორების კრიტიკად დაუჯდა. სერიალიზმის მიმდევრებმა: პიერ ბულეზმა და კარლჰაინც შტოკჰაუსენმა არ მიიღეს განუსაზღვრელი მუსიკა; ბულეზმა, რომელიც ერთ დროს ახლოს მეგობრობდა კეიჯთან, გააკრიტიკა ის “ორიენტალიზმით გაფერადებული ფილოსოფიის მიღებაში, რომელიც ფარავს ძირეულ სისუსტეს კომპოზიტორულ ტექნიკაში.“ სხვა კრიტიკაც კეიჯის მიმართ თითქმის მსგავსი იყო. ბერძენი კომპოზიტორის, იანის ქსენაკისისთვის მუსიკაში შემთხვევითობის შემოტანა იყო „მუსიკის გაფლანგვა... და კომპოზიტორის ფუნქციის უარყოფა.“
მასწავლებლისა და კრიტიკოსის, მაიკლ სტაინბერგის სტატიამ,  „ტრადიცია და პასუხისმგებლობა“ გააკრიტიკა ავანგარდი მუსიკაში, ზოგადად:
კეიჯის ესთეტიკური პოზიცია სხვების კრიტიკის ობიექტიც გახდა. ცნობილი მწერალმა და კრიტიკოსმა, დუგლას კანმა, თავის 1999 წელს გამოცემულ წიგნში,  Noise, Water, Meat: A History of Sound in the Arts, აღიარა, რომ კეიჯმა უდიდესი ზეგავლენა იქონია თანამედროვე კულტურაზე, მაგრამ აღნიშნა, რომ „კეიჯის სიჩუმის ტექნიკის ერთ-ერთი ცენტრალური ელემენტი იყო სოციალური სიჩუმე“.
მაშინ, როცა კეიჯის ნაშრომების უმეტესობა სადავოდ რჩება, მისი გავლენა თანამედროვე ხელოვნების ყველა სფეროზე, თვალსაჩინოა. მას შემდეგ, რაც კეიჯმა თავისი შემთხვევითობის მეთოდი გაგვაცნო, ბულეზმა, შტოკჰაუსენმა და ქსენაკისმა კრიტიკა გამოთქვეს, თუმცა ყველა მათგანმა გამოიყენა საბოლოოდ ეს ტექნიკა თავიანთ ნამუშევრებში. შტოკჰაუსენის ნაწარმოები Klavierstucke კეიჯის Music of Changes და დევიდ ტიუდორის გავლენით შეიქმნა. სხვა კომპოზიტორები, რომლებმაც კეიჯის მიგნებები შეიტანეს თავიანთ შემოქმედებაში, იყვნენ უიტოლდ ლუტოსვალსკი, მაურიციო კაგელი და სხვები. მუსიკა, რომელშიც კომპოზიციის ნაწილი შემთხვევითობაზეა მინდობილი, შემდგომში ელექტრონულ მუსიკაშიც განვითარდა და გავრცელდა პიერ ბულეზის მიერ. კეიჯის ტექნიკამ გავლენა იქონია ჰელმუტ ლახენმანის ნაშრომებზეც.
კეიჯის რიტმული სტრუქტურების ექსპერიმენტებმა და მისმა ინტერესმა ზოგადად ხმის მიმართ შთაგონება მისცა და გავლენა იქონია უამრავ კომპოზიტორზე, ჯერ ამერიკელ კომპოზიტორებზე (ერლ ბრაუნი, მორტონ ფილდმანი, ქრისტიან ვოლფი, ლა მონტე იანგი, ტერი რილი, სტივ რაიხი, ფილიპ გლასი და ა.შ.), შემდეგ კი - ევროპელებზე. მაგალითად, თითქმის სრული ინგლისელი კომპოზიტორების ექსპერიმენტული სკოლა აღიარებს კეიჯის გავლენას: მაიკლ პარსონსი, ქრისტოფერ ჰობსი, ჯონ ვაითი, გევინ ბრაიარსი, - ვინც კეიჯთან დიდხანს სწავლობდა, - და ჰოვარდ სკემპტონი. იაპონელი კომპოზიტორი, ტორუ ტაკემიცუც აღიარებს მასზე კეიჯის ზეგავლენას.
კეიჯის გარდაცვალების შემდეგ, საიმონ ჯეფესმა, Penguin Café Orchestra-ს დამფუძნებელმა, შექმნა ნაწარმოები, სახელად CAGE DEAD, ამავე ნაწარმოების სახელში არსებული ასოების ნოტებად გამოყენებით, შედეგად კი გამოვიდა: C, A, G, E, D, E, A, D.
კეიჯის გავლენა ვლინდება როკზეც, ისეთ შემსრულებლებზე, როგორებიც არიან Sonic Youth და Stereolab, კომპოზიტორი, როკის და ჯაზ-გიტარისტი ფრენკ ზაპა და სხვა მრავალი არტისტი თუ ბენდი. ელექტრონული მუსიკის განვითარებაც კეიჯის შემოქმედების ზეგავლენით მოხდა: 1970-იანების შუა წლებში, ბრაიან ენოს ხმის ჩამწერმა სტუდიამ Obscure Records გამოუშვა კეიჯის ნამუშევრები. მომზადებული ფორტეპიანო აქტიურად გამოიყენა Aphex Twin’s-მა 2001 წლის ალბომში - Drukqs. კეიჯის, როგორც მუსიკოსის მუშაობამ, ცნობადობა მოუტანა ერიკ სატიეს მუსიკასაც. მისი მეგობრობა აბსტრაქტულ ექსპრესიონისტებთან (მაგ., რობერტ რაუშენბერგი), დაეხმარა გადმოეტანა თავისი შეხედულებები ვიზუალურ ხელოვნებაშიც. კეიჯის მიგნებებმა და იდეებმა თავისი გზა საუნდ დიზაინშიც იპოვა: მაგალითად, ოსკარის ჯილდოს მფლობელმა საუნდ დიზაინერმა - გარი რიდსტორმმა კეიჯი დაასახელა, როგორც მთავარი გავლენის მომხდენი მის საქმიანობაზე. Radiohead-მა 2003 წელს წამოიწყო თანამშრომლობა კენინგემის საცეკვაო ჯგუფთან, რადგან ჯგუფის ლიდერი, ტომ იორკი, კეიჯს მიიჩნევს თავის „ყველა დროის ხელოვნების გმირად“.
ასი წლის იუბილე
2012 წლის ასი წლის იუბილე რვადღიანი ფესტივალით აღინიშნა, სადაც ღონისძიებების უმეტესობა მუზეუმებსა და გალერეებში იყო თავმოყრილი, ვიდრე საშემსრულებლო სივრცეებში. იქამდე მცირე ხნით ადრე, დირიჟორმა, მაიკლ ტილსონმა წარადგინა კეიჯის Song Books San Francisco Symphony-სა და Carnegie Hall-ში. შემდეგი ღონისძიება შედგა დარმშტატში, გერმანიაში, სადაც 2012 წლის ივლისში ქალაქის ცენტრალურ სადგურს სახელი გადაარქვეს და ჯონ კეიჯის სახელობის უწოდეს. რურსტიენალეზე, გერმანიაში, ჰაინერ გებელსმა დააორგანიზა Europeras-ს წარმოება 1 & 2, 36 000 კვადრატული ფუტის ქარხანაში და დაუკვეთა ლექციები „არაფერზე“ რობერტ ვილსონის ხელმძღვანელობით. Jacaranda Music-მა დაგეგმდა ოთხი კონცერტი სანტა მონიკაში კვირეულის ფარგლებში. ჯონ კეიჯის დღის სახელი მიენიჭა 2012 წელს გამართულ რამდენიმე ღონისძიებას, მისი დაბადების დღის აღსანიშნავად.
2012 წელს ჯურაჯ კოჯსი კურირებდა ჯონ კეიჯის დაბადების ასი წლის იუბილეს პროექტს, სახელად On Silence: Homage to Cage. ის შედგებოდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის კომპოზიტორების: კასია გლოვისკას, ადრიან ნაითის და ჰენრი ვეგას 13 ნამუშევრისგან, ყველა გრძელდებოდა ზუსტად 4’33’’ ჯონ კეიჯის პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მუსიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომპოზიტორები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოეტები კატეგორია:ამერიკელი კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:ამერიკელი ექპერიმენტალისტი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ოპერის კომპოზიტორები‎ კატეგორია:ბალეტის კომპოზიტორები კატეგორია:ბისექსუალი კაცები კატეგორია:ბისექსუალი მუსიკოსები კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები კატეგორია:ლგბტ მუსიკოსები კატეგორია:მამაკაცი ოპერის კომპოზიტორები კატეგორია:მუსიკის თეორიტიკოსები კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები
სერგო ქობულაძე
სერგო სოლომონის ძე ქობულაძე (დ. 7 თებერვალი, 1909, ახალციხე — გ. 22 ივლისი, 1978, თბილისი) — ქართველი გრაფიკოსი, თეატრის მხატვარი, ფერმწერი.
ბიოგრაფია
მამამისი სოლომონ ქობულაძე ახალციხის სამხედრო ნაწილში მსახურობდა, სოლომონი სოფელ მაკვანეთიდან იყო, ხოლო დედა ნინო ხუნდაძე საჯავახოდან. ხატვისადმი მიდრეკილება მომავალმა მხატვარმა ბავშვობის წლებში გამოამჟღავნა. შვილის ნიჭის გამოვლენას ხელს უწყობდა დედა, რომელიც ხელსაქმის კარგი მცოდნე იყო. მის ნაქარგს მოწიწებით ინახავს ოჯახი. როცა ქობულაძეების ოჯახი თბილისში გადმოვიდა, სერგო ქობულაძეს საშუალება მიეცა საშუალო სკოლაში სწავლასთან ერთად ბ. შებუევისა და ნ. სკლიფასოვსკის ხატვის გაკვეთილებს დასწრებოდა.
1925-1930 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ე. ლანსერესთან, ი. შარლემანთან და გ. გაბაშვილთან. ამ პერიოდზე მხატვარი იგონებდა:
1931 წლიდან სსრკ-ის დიდი თეატრისა და თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მხატვარი სერგო ქობულაძე თეატრში კოტე მარჯანიშვილმა მიიწვია 1932 წელს. ამ დროიდან მისი მოღვაწეობა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული თეატრთან. მან გააფორმა სპექტაკლები თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელობის და რუსთაველის სახელობის თეატრებში, ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის აკადემიურ თეატრში, და მოსკოვის დიდ თეატრში. მათ შორის თბილისის საოპერო თეატრში მ. შველიძის ოპერა „ამბავი ტარიელისა“ (1947 წელი) და გრიგოლ კილაძის ბალეტ სინათლეს (1947 წელი) გაფორმებისათვის მას სახელმწიფო პრემიები მიენიჭა „სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი“.
1930 წლიდან სისტემატიურად მონაწილეობდა გამოფენებში, რომლებიც თბილისში, მოსკოვსა და სხვა ქალაქებში ეწყობოდა. 1950-იან წლებში მისი ნამუშევრები გაიგზავნა ვენეციასა და ლონდონში.
1938 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1939 წლიდან სერგო ქობულაძემ, პედაგოგიური მოღვაწეობა დაიწყო თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, სადაც შემდგომში პროფესორი, აკადემიკოსი, ხატვის კათედრის ხელმძღვანელი და ერთ ხანს რექტორი იყო. მრავალწლიანი გამოცდილების საფუძველზე. მან სასწავლო ნახატის გარკვეული სისტემა შეიმუშავა და სპეციალური ნაშრომი მიუძღვნა მას. ნატურის შტუდირებისათვის მას არასდროს მიუნებები თავი, მის მოსწავლეებს ახსოვს, რომ ხატვის გაკვეთილებზე პროფესორი ვერ უძლებდა ცდუნებას, ჯდებოდა მათ გვერდით და ნატურიდან ხატვას იწყებდა, მკაფიო ინდივიდუალური თვისებებით დაჯილდოებული მხატვარი და პიროვნება, სტუდენტების შემოქმედებით თავისებურებათა გამოვლენას, პატივისცემით იღებდა და მათ სულიერი სამყაროს გამდიდრებაზე ზრუნაცდა, იქნებოდა ეს საუბარი სახვითი ხელოვნების კლასიკური მუსიკის, ლიტერატურის შესახებ, თუ კამათი ფეხბურთისა და ჭადრაკის გულშერმატკივრებთან, მსმენელებს ხიბლავდა სერგო ქობულაძის მახვილგონიერება, იუმორი, მოვლენების სრულიად მოულოდნელ ასპექტეშ დანახვის უნარი. 1957 წლიდან გახდა პროფესორი. 1952-1959 წლებში აკადემიის რექტორი. 1958 წელს გახდა საქართველოს სახალხო მხატვარი, სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.
1961 წელს ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის აკადემიური თეატრისათვის, სერგო ქობულაძემ მოხატა საზეიმო ფარდა. სერგო ქობულაძემ გამოიკვლია ანტიკური და ქართული არქიტექტურული ძეგლების კომპოზიციური აგების პრინციპი. „ამ გამოკვლევაზე მუშაობით, — ამბობდა შემოქმედი, — დიდი სკოლა გავიარე, იმდენი რამ ვისწავლე, რასაც მრავალი წლის მანძილზე ვერ შეიძენს კაცი“. 1972 წლიდან სერგო ქობულაძე ხელმძღვანელობდა საკავშირო სამხატვრო აკადემიის თბილისის გრაფიკის შემოქმედებით სახელოსნოს, რომელსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ქართველი ახალგაზრდა გარფიკოსების აღზრდის საქმეში.
სერგო ქობულაძე გარდაიცვალა 1978 წელს. გარდაცვალების შემდეგ გახდა რუსთაველის პრემიის ლაურეატი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
შემოქმედება
ქობულაძის შემოქმედებისთვის დამახასიათებელია მონუმენტურობა, ფორმის სკულპტურული ძერწვა. ყველაზე მკაფიოდ გამოვლინდა წიგნის გრაფიკაში. იტაცებდა მონუმენტური ლიტერატურული ნაწარმოებები, რომანტიკულ-ჰეროიკული ხასიათები. ქობულაძის საუკეთესო ილუსტრაციები (შექსპირის ტრაგედიების 1933-1935; ვეფხისტყაოსნისა, 1935-1937; „იგორის ლაშქრობის ამბისა“; 1939-1940) გამოირჩევა კომპოზიციის სტატიკურობით, ფიგურათა მსხვილი მასშტაბით, დრაპირების სიუხვით, არქიტექტურული ფონით. 1946 წელს ქობულაძემ შექმნა „მეფე ლირის“ ილუსტრაციების ახალი სერია. 1950-იან წლებში შესრულებული ილუსტრაციებში (პუშკინის „პოლტავა“ და „ბოშები“ 1953; შ. დადიანის „გიორგი რუსი“ 1960) შეიმჩნევა მკაცრი ნახატის შერბილება, მეტი დინამიკურობა. „ქართული ხალხური ზღავრების“ ილუსტრაციები (1954) ხასიათდება მსუბუქი, უშუალო ნახატით, ცოცხალი იუმორით, ხალხური ტიპაჟით. ქობულაძე ასევე მუშაობდა დაზგურ გრაფიკასა („ზამთრის სასახლის აღება“, 1941; „დანტე“ 1944) და ფერწერაში (1930-იან წლებში შესრულებული პორტრეტები და ნატურმორტები).
სქოლიო
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1909 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1978 კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
უარდ კანინგემი
ჰაუარდ კანინგემი (Howard Cunningham), ან უარდ კანინგემი (Ward Cunningham; დ. 26 მაისი, 1949, მიჩიგან-სიტი, ინდიანა, აშშ) — ამერიკელი პროგრამისტი, Wiki-ტექნოლოგიის გამომგონებელი, პატერნებისა და ექსტრემალური პროგრამირების ერთ-ერთი პიონერი.
დაიბადა 1949 წლის 26 მაისს მიჩიგან-სიტიში, ინდიანას შტატში. გაიზარდა ჰაილენდში, ლეიკის ოლქში (ინდიანა), სადაც დაამთავრა ადგილობრივი სკოლა. ბაკალავრის ხარისხი მიიღო პერდიუს უნივერსიტეტში, უესტ-ლაფეიტში 1978 წელს.
ვიკი-კონფეფციაზე მუშაობა დაიწყო 1980-იანების მიწურულს, რომლის რეალიზება პრაქტიკაში პირველად განახორციელა 1990-იანი წლების შუა პერიოდში. 1995 წლის 25 მარტს გაიხსნა ამ ტექნოლოგიაზე მომუშავე პირველი ვიკი-ქსელი, „პორტლენდის (პროგრამული კოდების) ნიმუშების საცავი, რისთვისაც დაიწერა პირველი ვიკი-ძრავი WikiWikiWeb. კანინგემის თქმით, ძრავს სახელი შეურჩია მას შემდეგ, რაც ჰონოლულუს საერთაშორისო აეროპორტში ყოფნისას, აეროპორტის თანამშრომელმა შესთავაზა მას ესარგებლა „ვიკი-ვიკი შატლით“ — მცირე ზომის ავტობუსი, რომელიც გადაადგილდება აეროპორტის ტერმინალებს შორის. სიტყვა „ვიკი“ მომდინარეობს ჰავაიურიდან, სადაც wikiwiki ნიშნავს „სწრაფს.
კანინგემი არის 2001 წელს გამოცემული Wiki-ტექნოლოგიის სახელმძღვანელოს, „The Wiki Way“-ის თანაავტორი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი კატეგორია:ამერიკელი პროგრამისტები კატეგორია:Microsoft-ის თანამშრომლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:პერდიუს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი მეტალურგი რუსთავი — საფეხბურთო კლუბი ქალაქ რუსთავში, თამაშობს რუსთავის ფოლადის სტადიონზე. დაარსდა „ოლიმპის“ სახელით  2006 წელს, თბილისის „თბილისის“ ბაზაზე. კლუბმა 2007 და 2010 წლებში საქართველოს ჩემპიონის ტიტული  მოიპოვა.
ისტორია
„ოლიმპის“ სახელით გუნდი ჩამოყალიბდა საფეხბურთო კლუბ „თბილისის“ ბაზაზე. დამფუძნებელმა თემურ უგულავამ კლუბზე უარი თქვა და საკონტროლო  პაკეტი  გადასცა თანადამფუძნებელ მამუკა  გუგეშაშვილს, რომელმაც მიიღო გადაწყვეტილება კლუბის გასხვისების შესახებ.
„თბილისის“ შეძენის მსურველები მალე გამოჩნდნენ. ერთ-ერთი იყო ბათუმის „დინამოს“ ყოფილი სპონსორი, ინგლისელი -არაბი ალი პარი, რომელმაც ერთ-ერთი თბილისური გუნდის ბაზაზე შეექმნა ახალი კლუბი და „ოლიმპი“ დაარქვა.
როდესაც „თბილისის“ ბაზაზე ახალი გუნდის ჩამოყალიბებაზე დაიწყეს საუბარი, მომავალ  პრეზიდენტად ზურაბ  ჯაფარიძის კანდიდატურა  დასახელდა, მაგრამ სახელმწიფო სტრუქტურებიდან ედუარდ შევარდნაძის და ლევან მამალაძის ყოფილი მეგობრის გაპრეზიდენტების წინააღმდეგ წავიდნენ და ამ გარიგებას საფრთხე დაემუქრა. ჯაფარიძეს საქმიდან გასვლა მოსთხოვეს, რასაც ალი პარის საქმიდან გასვლის გადაწყვეტილება მოჰყვა.
8 ივლისს რუსთავის „ოლიმპი“ უკვე ოფიციალურად დაფუძნდა. დაფუძნების დღეს დოკუმენტს ხელი სამმ მხარემ მოაწერა: საფეხბურთო კლუბმა „თბილისმა“, ფირმა „ფოლადმა“ და ინგლისელმა ბიზნესმენმა.
2005–2006 წლების სეზონში ს.კ. „თბილისმა“ უმაღლეს ლიგაში ადგილი შეინარჩუნა, შესაბამისად, რუსთავის „ოლიმპმა“ 2006 წლიდან დაიწყო საქართველის ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში გამოსვლა. პირველივე წელს, რევაზ ძოძუაშვილის მწვრთნელობის პერიოდში, გუნდი საქართველოს ჩემპიონი გახდა. 2008–09 წლების სეზონში „ოლიმპი“ რუსთაველი ვარლამ კილასონიას ხელმძღვანელობით მესამე ადგილის მფლობელი და საქართველოს თასის ფინალისტი გახდა.
კლუბის პოზიციები კიდევ უფრო გამყარდა მას შემდეგ, რაც ქალაქ რუსთავისა და ქვემო ქართლის რეგიონის ხელმძღვანელობის ხელშეწყობით და შუამდგომლობით კლუბის ხელმძღვანელობამ მრავალი პროექტი განახორციელა. მათ შორის განსაკუთრებით გამოსაყოფია ბრაზილიის საფეხბურთო კლუბ „ატლეტიკო პარანაენსესთან“ გაფორმებული თანამშრომლობის ხელშეკრულება.
2009 წლის ზეფხულში „ოლიმპს“, „ატლეტიკოს“ პრეზიდენტის ხელმძღვანელობით, ბრაზილიური კლუბის წარმოდგენლობითი დელეგაცია სტუმრობდა. მხარის გუბერნატორის, დავით კირკიტაძისა და ქალაქის მერის, მამუკა ჩიქოვანის რეკომენდაციებმა და შუამდგომლობამ საბოლოოდ დაარწმუნა ბრაზილიელები „ოლიმპთან“ პარტნიორული თანამშრომლობის სისწორეში და კონტრაქტიც გაფორმდა.
2011-12 წლების სეზონში გუნდმა ჩემპიონატში მე-2 ადგილი მოიპოვა და ევროპის ლიგის საგზური გაინაღდა. უმაღლესი ლიგის 2011-2012 წლების სეზონში გუნდის ბომბარდირი გახდა დიმიტრი ტატანაშვილი 12 გოლით. საქართველოს თასსზე „მეტალურგმა“ საჩხერის „ჩიხურა“ (1:1, 2:0) და „ვიტ ჯორჯია“ (1:0, 1:2) დაამარცხა, ხოლო ნახევარფინალში „ზესტაფონთან“ დამარცხდა – 1:1, 0:1.
2012-13 წლების სეზონში რუსთავის „მეტალურგმა“ არც თუ ისე კარგად ითამაშა, ყველაფერი კარგად დაიწყო, რუსთაველებმა ევროპის ლიგაზე ალბანური „ტეუტა“ გაანადგურეს (3:0, 6:1), თუმცა კენჭისყრამ ჩეხური „პლზენი“ არგო მეტალურგს, რომელთანაც ვერაფერს გახდა (1:3, 0:2). ჩემპიონატის პირველ ეტაპზე მეტალურგმა არასტაბილურად იასპარეზა და ქვედა ექვსეულში აღმოჩნდა. მეორე ეტაპზე რუსთაველებს ქულათა მარაგი საკმარისი ჰქონდა და უმოტივაციოდ დარჩენილმა დაამთავრა სეზონი მე-7 ადგილზე. ხოლო საქართველოს თასსზე „მეტალურგმა“ ნორმალური შედეგი აჩვენა, ბათუმის „დინამოსთან“ ორი მატჩის ჯამში სტუმრად გატანილი გოლის წესით გამარჯვებას (2:1, 0:1) მოჰყვა ცხინვალის „სპარტაკის“ დამარცხება (2:1, 1:1). ნახევარფინალში გუნდს თბილისის „დინამო“ შეხვდა და უშანსოდ დამარცხდა (2:1, 5:0). პირველად ისტორიაში „მეტალურგი“ ევროპული ტურნირის გარეშე დარჩა.
2013-14 სეზონში გუნდმა დიდი ამბიციებით დაიწყო ჩემპიონატი, პირველ ეტაპზე 12 გუნდიან ჩემპიონატში მათ მე-4 ადგილი ეკავათ. ზამთრის სატრასფერო პერიოდში გუნდი წამყვანმა ფეხბურთელებმა დატოვეს და გაზახულზე გადახალისებული შემადგენლობით რუსთავმა ვერ შეძლო საპრიზო ადგილებისთვის ბრძოლა და 45 ქულით მე-5 ადგილს დასჯერდა. რუსთავის "მეტალურგი" ზედიზედ მეორედ ვერ გავიდა ევრო ასპარეზზე. საქართველოს თასის პირველ ეტაპზე მათ „გაგრა“ (3-1, 2-0) დაამარცხეს, 1/8 ფინალში „კოლხეთი 1913“ იგივე სხვაობით ( 2:0, 3:1 ) დაამარცხეს. 1/4 ფინალში კი ყველაზე არასასურველი ვიზავისტი „დინამო თბილისი“ შეხვდა და ვერაფერს გახდა ( 0:2, 1:4 ).
2014-2015 წლების სეზონზე „მეტალურგი რუსთავი“ საპლეი-ოფო მეთოთხმეტე ადგილას გავიდა, მაგრამ „ლოკომოტივთან“ შეხვედრა არ შედგა, ფინანსური პრობლემების გამო რუსთავულ კლუბს 2015-2016 წლების სეზონი რეგიონული ლიგის ცენტრალურ ზონაში მოუწია, სადაც 7 ქულით ბოლო ადგილი დაიკავა, ამის შემდეგ კლუბის საქმიანობა შეჩერდა.
სტადიონი
მარჯვნივ|მინი|ფოლადის სტადიონი რუსთავის „მეტალურგი“ საშინაო მატჩებს რუსთავის ფოლადის სტადიონზე ატარებდა. სტადიონი 4 200 მაყურებელს იტევს. ფოლადის სტადიონს საერთაშორისო თამაშებისთვისაც უმასპინძლია, მათ შორის საქართველოსა და იტალიის ახალგაზრდულ ნაკრებთა მატჩი,რომელიც  ფრედ, 1:1 დასრულდა.
2007 წელს სტადიონს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა და გაჩემპიონებულმა „ოლიმპმა“ ჩემპიონთა ლიგის  საკვალიფიკაციო  ეტაპის  პირველ  მატჩს  საკუთარ მოედანზე უმასპინძლა. 2009 წელს სტადიონზე მინდვრის საფარი შეიცვალა. უეფა-ს გრანტის გამოყენებით „ფოლადზე“ ბოლო თაობის ხელოვნური საფარი დაიგო. ახალი სტადიონი საქართველოს სუპერთასის მატჩით გაიხსნა, რომელშც „დინამოს“ და „ვიტ ჯორჯია“ მონაწილეობდნენ.
სეზონები
! სეზონი ! ლიგა ! ადგ. ! თ. ! მ ! ფ ! წ ! გტ ! გშ ! ქ !თასი ! ევროპა !შენიშვნები !   მწვრთნელი
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:რუსთავის სპორტი კატეგორია:მეტალურგი რუსთავი
მაქარესი
მაქარესი — კოლხეთის სატრაპი ძვ. წ. I საუკუნის 70-იან წლებში. მითრიდატე VI ევპატორის ახლო მეგობარი.
იხილეთ ასევე
კატეგორია:კოლხეთი
ყორნისი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყორნისი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ნიკიფორე II ფოკა
ნიკიფორე II ფოკა (დ. დაახლ. 912 — გ. 10 დეკემბერი, 969, ) — ბიზანტიის იმპერატორი 963–969 წლებში, რომლის ბრწყინვალე სამხედრო მიღწევებმა საფუძველი დაუდო ბიზანტიის იმპერიის გაძლიერებას X საუკუნეში.
ადრეული სიცოცხლე
thumb|ალეპოს აღება ნიკიფორეს მიერ ნიკიფორე დაახლოებით დაიბადა 912 წელს და ეკუთვნოდა გამორჩეულ ფოკების ოჯახს კაპადოკიიიდან. ნიკიფორე ადრინდელი ასაკიდან შეუერთდა ბიზანტიის არმიას. 945 წელს ის დაინიშნა ანატოლიკონის თემის მმართველად, იმპერატორ კონსტანტინე VII- ს იმპერატორობის ჟამს. როცა მამამისი, ბარდა ფოკა 953 წელს ბრძოლაში მძიმედ დაიჭრა, ნიკიფორე დააწინაურეს აღმოსავლეთის ფრონტის უმაღლეს მხედართმთავრად. აბასიანთა სახალიფოსთან 954 წელს ის მძიმედ დამარცხდა, რომელიც მან გამოასწორა მომდევნო წლებში,კერძოდ კი 957 წელს სირიაში,გამარჯვებით. როდესაც 959 წელს რომანოზ II იმპერატორი გახდა, ნიკიფორეს და მისი ძმა ლეოს დაეკისრათ შესაბამისად, აღმოსავლეთის და დასავლეთის საველე არმიების თაოსნობა. 960 წელს 27,000 მენიჩბე და მეზღვაური დაჯგუფებულ იქნა 308 გემიან ფლოტზე, რომელსაც 50,000- იანი ლაშქარი გადაჰყავდა. გავლენიანი პირის რჩევით, იმპერატორმა რომანოზ II-მ ნიკიფორეს ანდო სამხედრო ექსპედიციის თაოსნობა, რომელიც კრეტის საამიროს წინააღმდეგ მზადდებოდა. ნიკიფორემ 9 თვიანი ალყის შემდეგ აიღო სარკინოზების მიერ დაპყრობილი ქალაქი ჩანდაქსი(ჰერაკლიონი) და 961 წელს მთელი კუნძული წაართვა მუსლიმებს. მიუხედავად ამ ბრწყინვალე გამარჯვებისა მას უარი უთხრეს ბიზანტიელთათვის ჩვეული ტრიუმფის დიდებაზე და მხოლოდ ჰიპოდრომზე ოვაციებით გამხნევების უფლება მისცეს. 962-962 წლის კამპანიებში გონებამახვილური სტრატეგიის შედეგად მან დაიპყრო კილიკიის ქალაქები და სირიაშიც შეიჭრა სადაც აიღო და დაიმორჩილა ქალაქი ალეპო თავის დისწულთან იოანე ციმისკესთან შეთანხმებით თუმცა მან აქ ფეხი ვერ მოიკიდა და ხანგრძლვი დაპყრობები ვერ შეძლო. მიუხედევად ამისა მისი მხედართმთავრული ნიჭის წყალობით, რომელიც მან ამ კამპანიების დროს გამოიჩინა, მას შეარქვეს სარკინოზთა ფერმრკრთალი სიკვდილი. ალეპოს აღების დროს, ქალაქის ემირის სასახლის ძარცვის შედეგად ბიზანტიის არმია დაეუფლა 390,000 ვერცხლის დინარს, 2,000 აქლემს, და 1,400 ჯორს. მან, საკმაოდ ადრეულად, ცოლად შეირთო სტეფანო, თუმცა ის გარდაიცვალა მანამდე სანამ ნიკიფორე სახელს მოიხვეჭდა. ცოლის გარდაცვალების შემდეგ ნიკიფორემ ფიცი დადო, რომ სხვას აღარავის შეირთავდა, რამაც ბოლოს მას პრობლემები შეუქმნა.
ტახტზე ასვლა
963 წლის 15 მარტს, იმპერატორი რომანოზ II მოულოდნელად დაიღუპა 26 წლის ასაკში. მისი სიკვდილის მიზეზი გაურკვეველია, თუმცა როგორც თანამედროვეებს, ასევე გვიანდელი ეპოქის ისტორიკოსებს მიაჩნდათ, რომ ახალგაზრდა იმპერატორმა საკუთარი თავი დააუძლურა მძიმე სმითა და გადაჭარბებული სექსუალური ცხოვრებით, ან სჯეროდათ, რომ ის მეუღლემ, თეოფანომ მოწამლა. თეოფანოს იმ დროისთვის უკვე ჰქონდა ამბიციური და ჭკვიანი ქალის სახელი დაგდებული, და მოგვიანებით ამას საკუთარი მიზნების მისასწევად გამოჩენილი დაუნდობლობა და ულმობელობაც შეემატა. რომანოზმა სიკვდილამდე ადრე თანა-იმპერატორებად აკურთხა თავისი ვაჟები ბასილ II და კონსტანტინე VIII. მიუხედავად ამისა, მამის გარდაცვალების დროს ბასილი 5-ის, ხოლო კონსტანტინე 3 წლის იყო და ისინი უძლურები იყვნენ, შეესრულებინათ ის მოვალეობები, რასაც მათ იმპერატორის ტიტული აკისრებდა. დროებით თეოფანო დაინიშნა მმართველად, თუმცა საიმპერატორო კარის დიდებული იოსებ ბრინგასი, რომელიც თავის დროზე რომანოზ II-ს მრჩეველი იყო, ცდილობდა მისი ძალაუფლების შეზღუდვას და უნდოდა ხელისუფლებას თავად დაუფლებოდა. მან ასევე სცადა ნიკიფორეს ძალაუფლების შესუსტება. გამარჯვებული გენერალი ნიკიფორე ითვლებოდა არმიის რეალურ მეთაურად და ინარჩუნებდა მჭიდრო კავშირს არისტოკრატიასთან. იოსები შიშობდა,რომ ნიკიფორე როგორც არმიის, ასევე არისტოკრატიის მხარდაჭერას მოიპოვებდა. იოსების ინტრიგებმა შემდეგ თვეებში მას თეოფანოც და ნიკიფორეც აუმხედრა. იოსებისგან მალულად, ნიკიფორეს დისწულმა იოანე ციმისკემ მას უბიძგა ტახტის დაკავებისკენ და მოლაპარაკებები დაიწყო თეოფანესთან. თეოფანესა და პატრიარქის დახმარებით ნიკიფორემ მიიღო აღმოსავლეთის არმიის მხედართმთავრობა და მათ მიერ იმპერატორად შერაცხულმა კონსტანტინეპოლს მიაშურა, სადაც მის მომხრე პარტიზანებს უკვე დაემხოთ მისი მტრის, ბრინგასის მმართველობა. არმიის რიგებში მისი უაღრესი პოპულარობის გამო, ის იმპერატორად აკურთხეს რომანოზის მცირეწლოვანი ვაჟების გვერდით, 963 წლის 16 აგვისტოს და პატრიარქის წინააღმდეგობის მიუხედავად, მათ დედაზე, თეოფანოზე დაქორწინდა.
მკვლელობა
რადგან ის მუდმივად იმპერიულ საქმეებში იყო ჩაფლული, მისმა ცოლმა თეოფანომ დრო იხელთა და საყვარლად მისი დისწული იოანე ციმისკე გაიჩინა. მათ შეიმუშავეს ნიკიფორეს მოკვლის გეგმა. ერთ ღამეს, შეთქმულები სასახლეში ქალებად გადაცმულები შეიპარნენ. ნიკიფორე გააფრთხილეს, რომ სასახლეში დაქირავებული მკვლელები იმყოფებოდნენ. მან ბრძანა რომ მთელი სასახლე გაეჩხრიკათ, თუმცა მცველებმა დედოფლის ოთახი შეუმოწმებლად დატოვეს და შეთქმულები ამგვარად გაექცნენ შეპყრობას. მოგვიანებით, როდესაც ნიკიფორეს იატაკზე ეძინა წმინდა ხატების წინ, ციმისკე და სხვები შეიპარნენ მის საძინებელში და შეშფოთდნენ, როცა საწოლი ცარიელი დახვდათ(ნიკიფორეს ხშირად ეძინა ხოლმე იატაკზე). ამ ხმაურით გაღვიძებული ნიკიფორე ზუსტად იმ დროს ადგა,როდესაც ერთ-ერთმა მკვლელმა ხმალი მოუქნია თავის მოსაკვეთად. ხმალი მას სახეში მოხვდა და ის წაათრიეს საწოლთან, სადაც იოანე ციმისკე იჯდა. ციმისკემ მას დაუყვირა: მას თავი მოკვეთეს, წვეტს ჩამოაცვეს და საჯაროდ ჩამოატარეს, სხეული კი ფანჯრიდან მოისროლეს. ის დაკრძალეს წმინდა მოციქულთა ტაძარში, როდესაც იოანე ციმისკე იმპერატორი იოანე I ხდებოდა. წარწერა,რომელიც მისი საფლავის გვერდზეა ამოკვეთილი, იკითხება : შენ ყველაფერი დაიპყარი, ქალის გარდა.
ისტორიკოსი ჯონ იულიუს ნორვიჩი ამბობს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 912 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 969 კატეგორია:მაკედონელთა დინასტია კატეგორია:X საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კაცია ადამიანი?! (ფილმი)
კაცია ადამიანი?! — 1979 წლის ქართული ფილმი. ეფუძნება ილია ჭავჭავაძის ამავე სახელწოდების თხზულებას.
სიუჟეტი
თანამედროვე ავტორთა დაინტერესება ამ ნაწარმოებისადმი, რომელიც ერთი საუკუნის წინათ შეიქმნა, სრულია კანონზომიერია, რადგან ამ მოთხრობაში გაშუქებულია უბერებელი პრობლემა, პრობლემა ადამიანის დანიშნულებისა და მისი ადგილისა ცხოვრებაში. ადამიანს არ აქვს უფლება იყოს მხოლოდ ბიოლოგიური არსება, რადგან იგი შექმნილია უფრო მაღალი მიზნით აქტიურმა და მაღალი ზნეობის მქონემ სარგებლობა მოუტანოს საზოგადოებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1979 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:სიმონ დოლიძის ფილმები კატეგორია:ქართულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
Live In Berlin (სტინგის ალბომი)
Live In Berlin — ინგლისელი მუსიკოს სტინგის მიერ 2010 წლის 21 სექტემბერს ბერლინში გამართული კონცერტის ჩანაწერი. იგი გამოიცა აუდიო და DVD დისკის სახით 2010 წლის ნოემბერში. კონცერტზე სტინგთან ერთად უკრავდა სამეფო ფილარმონიული ორკესტრი სტივ მერკურიოს ხელმძღვანელობით. ალბომი ჩაიწერა მუსიკოსის საკონცერტო ტურნეს Symphonicities ფარგლებში.
სქოლიო
კატეგორია:სტინგის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2010 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Deutsche Grammophon-ის საკონცერტო ალბომები
ანდრეს სეგოვია
ანდრეს სეგოვია (Andrés Segovia; დ. 21 თებერვალი, 1893 — გ. 2 ივნისი, 1987) — ესპანელი ვირტუოზი გიტარისტი. მიიჩნევენ XX საუკუნის კლასიკური გიტარის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და გავლენიან შემსრულებლად. ანდრეს სეგოვიამ დიდი გავლენა იქონია გვიანდელ გიტარისტებზეც.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი გიტარისტები კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი   2 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი (შუშა)
250px|მინი|right|უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი
უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი — ძეგლი, რომელიც ქალაქ შუშაში დაიდგა ცნობილი აზერბაიჯანელი, საბჭოთა კომპოზიტორის, დირიჟორის, მუსიკათმცოდნე უზეირ ჰაჯიბეკოვის პატივსაცემად. ძეგლი განადგურდა 1992 წელს ქალაქ შუშას ოკუპაციის შემდეგ. ქალაქის ოკუპაციისგან გათავისუფლების შემდეგ, მას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 2021 წელს. 1985 წელს, უზეირ ჰაჯიბეკოვის დაბადებიდან 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, შუშაში კომპოზიტორის ძეგლი დაიდგა. ძეგლი მდებარეობდა მე-19 საუკუნის აზერბაიჯანელი პოეტის ხურშიდბანუ ნათავანის მამულის ტერიტორიაზე, ბაზარბაშის უბანში.
სკულპტურის ავტორი ახმედ ცალიკოვი გახდა. კომპოზიტორ უზეირ ჰაჯიბეკოვის ლირიკული ძეგლის საზეიმო გახსნიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, ძეგლი მთლიანად განადგურდა ყარაბაღის პირველი ომის დროს 1992 წელს.
ქალაქის ოკუპაციისგან გათავისუფლების შემდეგ დაიწყო ძეგლის აღდგენის სამუშაოები. ძეგლის რეკონსტრუქცია 2021 წელს განხორციელდა. იმის გამო, რომ ძეგლის მაკეტი არ იყო შემონახული, ახალი ძეგლი შეიქმნა იმდროინდელ პრესაში გამოქვეყნებული ფოტოებისა და საარქივო ფოტოების საფუძველზე. ბრინჯაოს ძეგლი დამზადდა ჰეიდარ ალიევის ფონდის მხარდაჭერით და დამონტაჟდა თავდაპირველ ადგილას ქალაქ შუშაში. აღდგენილი ძეგლის მოქანდაკეები არიან ასლან რუსტამოვი, თეიმურ რუსტამოვი და მაჰმუდ რუსტამოვი. 2021 წლის 29 აგვისტოს გაიხსნა უზეირ გაჯიბეკოვის ახალი ძეგლი. გახსნას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და აზერბაიჯანის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა დაესწრნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ქანდაკებები
დუიმი
right|250პქ|მინი|სახაზავი, რომელიც ზომავს 1/32 დუიმის სიზუსტით დუიმი (duim; ' ან ') — ბრიტანული და ამერიკული სიგრძის საზომი ერთეული, ტოლია 2.54 სანტიმეტრის.
დუიმი აქტიურად გამოიყენება ამერიკის შეერთებულ შტატებში, დიდ ბრიტანეთში, კანადაში, ავსტრალიაში და რიგ სხვა ქვეყნებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
ზაალ კახიანი
ზაალ ნიკოლოზის ძე კახიანი (დ. 5 ივლისი, 1927, თბილისი — გ. 31 ოქტომბერი, 2000, იქვე) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1980). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2000)
ბიოგრაფია
დაჯილდოებულია „ნიკოლოზ პიროგოვის სახელობის“ მედლით, ჰუმანური მოღვაწეობისთვის. პოლონეთის ისტორიის მეცნიერების მე-11 კონგრესის საპატიო მედლით და ნ. კოპერნიკის სამკერდო ნიშნით; აკად.კონსტანტინე ერისთავის სახელობის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტის ოქროს მედლით; საქართველოს სტომატოლოგთა და ყბა-სახის ქირურგთა ასოციაციის მიერ ალექსანდრე ედიბერიძის სახელობის მედლით.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. 1998 წელს მიენიჭა ღირსების ორდენი.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2000 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2000) კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები ზაალ კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
Leptogenys acutirostris
Leptogenys acutirostris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები