cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რუსუდან ბერიძე
რუსუდან ბერიძე (დ. 20 აგვისტო, 1939, ოზურგეთი, — გ. 17 მაისი, 2023, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი და თანამდებობის პირი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ოზურგეთში. 1961 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. იმავე წელს ჩაირიცხა თსუ-ს ასპირანტურაში რიცხვთა თეორიის სპეციალობით. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას. 1965 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „რიცხვთა წარმოდგენა რვაცვლადიანი კვადრატული ფორმებით“.
1965 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი და ლექტორი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. იყო სპიკერის მოადგილე და შეწყალების კომისიის თავმჯდომარე, 1997-2005 წლებში ადამიანის უფლებათა დაცვის საკითხებში ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე იყო.
არის 20 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი კვადრატული ფორმებით რიცხვთა წარმოდგენის თეორიაში, მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:გარდაცვლილი 2023 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით დაჯილდოებულები
მწვანე კოდალა (გვარი)
მწვანე კოდალა (Picus) — ფრინველთა გვარი კოდალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 15 სახეობას. გავრცელებულნი არიან ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. მსხვილი ფრინველებია. ახასიათებთ მწვანე შეფერილობა. ბინადრობენ ტყეებსა და ტყისწინებში. ბუდეს იკეთებენ ხის ფუღუროში, დებენ თეთრ კვერცხებს. იკვებებიან ძირითადად მწერებით, აგრეთვე მცენარეთა ნაყოფებითა და სხვა ფრინველების კვერცხებით; ზოგიერთი სახეობა მხოლოდ ჭიანჭველებითა და ტერმიტებით იკვებება. მწერებს იჭერენ ნისკარტის სწრაფი დარტყმით ან გრძელი წებოვანი ენის გამოყენებით. სხვა კოდალებისგან განსხვავებით ნაკლებად ეწევიან მეხეურ ცხოვრებას და დიდ დროს მიწაზე ან ტერმიტთა ბუდეზე ატარებენ.
ლიტერატურა
* კატეგორია:კოდალასებრნი
ოხტირკის ბრძოლა
ოხტირკის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთ-უკრაინის საზღვართან ახლოს მდებარე ქალაქ ქალაქ ოხტირკაში. დაიწყო 2022 წლის 24 თებერვალს როგორც რუსეთის უკრაინაში შეჭრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილი. ბრძოლები ქალაქის გარეუბანში გაჩაღდა მაშინ, როდესაც რუსული ძალები შეეცადნენ მის დაპყრობას. თავდაპირველი შეტევა უკრაინელებმა მოიგერიეს, რის შემდეგაც აგრესორებმა საარტილერიო ცეცხლი გახსნეს.
ქრონოლოგია
24 თებერვალს რუსული ჯარები შეიჭრნენ სუმის ოლქში — სუმის, შოსტკისა და ოხტირკის მახლობლად. 07:30 საათზე ბრძოლები დაიწყო ქალაქის გარეუბანში, ველიკა-პისარივკას მიმართულებით. რუსებმა ვერ დაიკავეს ქალაქი და მომდევნო დღეს უკან დაიხიეს, ადგილზე დატოვეს ტანკები და აღჭურვილობა. 220პქ|მინი|მარცხნივ|სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულება თავდასხმის შემდეგ. 25 თებერვალს ბმ-27 „ურაგანით“ დაიბომბა ოხტირკის სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულება. რაკეტებს ემსხვერპლა ბავშვი და ორი ზრდასრული. სავარაუდოდ გამოყენებული იყო კასეტური ბომბები, რაც, „Amnesty International“-ის თქმით, შესაძლოა სამხედრო დანაშაულად ჩაითვალოს. ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ოხტირკასთან რუსულმა ძალებმა სამოქალაქო ავტობუსს ესროლეს. სუმის ოლქის გუბერნატორმა დმიტრო ჟივიცკიმ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ქალაქში კიდევ 3 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა.
26 თებერვალს ორი დანიელი ჟურნალისტი დაიჭრა, როდესაც მათ მანქანას უცნობმა ძალებმა გაუხსნეს ცეცხლი. thumbtime=0:04|მინი|მარცხნივ|ოხტირკა საარტილერიო ცეცხლის შემდეგ, 2 მარტი. 27 თებერვალს უკრაინულმა ძალებმა, სავარაუდოდ, გაანადგურეს რუსული ტანკები, რომლებიც ცდილობდნენ აეღოთ ახლომდებარე ქალაქი ტროსტიანეცი. მოგვიანებით ქალაქის მერმა გაავრცელა მიმართვა: „რუსებო, კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება ჯოჯოხეთში! […] ტროსტიანეცისა და მთელი უკრაინის საზოგადოებავ! Ჩვენ გავიმარჯვებთ!“. ჟივიცკის თქმით, დღისით გამართულ ბრძოლებში რუსი ჯარისკაცები და მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ.
28 თებერვალს რუსულმა ძალებმა დაბომბეს და გაანადგურეს ოხტირკაში მდებარე ნავთობის საცავი. ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლების ცნობით, 70-ზე მეტი უკრაინელი ჯარისკაცი დაიღუპა რუსების მიერ ოხტირკის სამხედრო ბაზის თერმობარიული იარაღით დაბომბვის შედეგად. 220პქ|მინი|მარჯვნივ|თბოელექტროსადგური თავდასხმის შემდეგ, 4 მარტი. 3 მარტს ჟივიცკიმ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ადგილობრივ ელექტროსადგურზე რუსეთის საჰაერო თავდასხმის შედეგად ქალაქს შეეწყვიტა ელექტროენერგიისა და გათბობის მიწოდება.
ჟივიცკი იტყობინებოდა, რომ 10 მარტს „დაახლოებით 00:30 საათზე რუსულმა ავიაციამ ისევ დაბომბა საცხოვრებელი რაიონები“, ქალაქი იბომბებოდა დღისით და ღამით, ნადგურდებოდა ინფრასტრუქტურა, მათ შორის კანალიზაცია და წყალმომარაგების სისტემა.
ოხტირკის მერის პავლო კუზმენკოს ცნობით, 14 მარტს ღამით საცხოვრებელ რაიონზე მიტანილი ავიადარტყმის შედეგად სულ მცირე სამი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
ტელეკლე
ტელეკლე — სპარტის მეფე. ტელეკლე სამეფო ტახტზე არხელაუსის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 760 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 740 წელს. ტელეკლეს შემდეგ კი სამეფო ტახტზე ალკამენე ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპარტის მეფეები
ჭიჭყინა
ჭიჭყინა ან ქარსალა (ცნობილია აგრეთვე როგორც კილკა (Килька)) — ქაშაყისებრთა ოჯახის ორი გვარის — ქარსალა და სარდელი — საერთო სახელწოდება. გააჩნიათ დიდი სარეწაო მნიშვნელობა. მცირე ზომის თევზები არიან. საშალოდ მათი სხეულის სიგრძეა 10 სმ, ზოგჯერ 17 სმ-მდეც აღწევენ, ხოლო მასა 50 გრამი. ცხოვრობენ გუნდებად როგორც მლაშე, ისე გამტკნარებულ წყლებში, ძირითადად სანაპიროსთან ახლოს. ტოფობა კიდევ უფრო ახლოს ხდება. იკვებებიან პლანქტონებით. ახასიათებს პელაგიური ქვირითი, რომლის რაოდენობა 6-დან 14 ათასამდეა. ცოცხლობენ 3–4 წელი. სქესობრივ სიმწიფეს ცხოვრების მეორე წელს აღწევენ.
ძალიან მნიშვნელოვანი სარეწაო თევზია ბალტიის (მთელი ნათევზავების 10–20%), ჩრდილოეთისა და ნორვეგიის, მცირედ მნიშვნელოვანი კი — ხმელთაშუა და შავ ზღვებში. ჭიჭყინას მოპოვება ხდება რუსეთის, ნორვეგიის, დანიის, ლატვიის, ბულგარეთის, ყოფილი იუგოსლავიის ქვეყნების მიერ. ყოველწლიური ნათევზავები დაახლოებით 600 ათასი ტონაა.
გამოიყენება სხვადასხვა სახის კონსერვის, შებოლილი და დამარილებული სახით. იყენებენ თევზის ფქვილის დასამზადებლად.
სქოლიო
კატეგორია:ქაშაყისებრნი კატეგორია:სარეწაო თევზები
ოტო ლიმან ფონ სანდერსი
ოტო ლიმან ფონ სანდერსი (Otto Liman von Sanders დ. 1855 — გ. 1929) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი.
ომალოს კოშკი
ომალოს კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ომალოში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ოტო ლიმან ფონ სანდერსი
ბიოგრაფია
ჰქონდა პრუსიული არისტოკრატიული წარმომავლობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო ოსმალეთის იმპერიაში გერმანელთა სამხედრო მისიის ხელმძღვანელი. მას ევალებოდა ოსმალეთის სამხედრო ძალების მოდერნიზაცია. უშუალოდ მისი ხელმძღვანელობით მოხდა ბრიტანეთისა და ავსტრალია-ახალი ზელანდიის საარმიო კორპუსების დესანტის გადასხმის ოპერაციის ჩაშლა გალიპოლის ბრძოლაში 1915 წელს. 1917 წლიდან სარდლობდა ოსმალეთის არმიებს სინაის, პალესტინისა და მესოპოტამიის კამპანიებში. 1918 წლის შემოდგომაზე დამარცხდა ბრიტანელ გენერალ ედმუნ ალენბაისთან პალესტინის ფრონტზე, არმაგედონის ოპერაციაში, რასაც 1918 წელს მუდროსის დროებითი ზავის დადება და ოსმალეთის კაპიტულაცია მოჰყვა. 1919 წლის თებერვალში ბრიტანელებმა დააპატიმრეს კუნძულ მალტაზე სამხედრო დანაშაულის ჩადენის ბრალდებით, თუმცა უდანაშაულობის გამო ერთ თვეში გაათავისუფლეს. გარდაიცვალა მიუნხენში, 74 წლის ასაკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:გარდაცვლილი 1929 კატეგორია:გერმანელი გენერლები კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
ომალოს კოშკი
კოშკი (3 X 3 მ) სამსართულიანია, ზემოთკენ ოდნავ შევიწროვებული, ნაგებია ნატეხი ქვით. გარედან მოპირკეთებულია კარგად გათლილი შირიმით, წყობაში აქა-იქ ნატეხი ქვაც არის ჩართული. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა, III სართულის მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდან I სართულზეა. კარი თარაზულად არის გადახურული და ზემოთკენ შესამჩნევად ვიწროვდება. ამავე სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სათოფურია. II სართულის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში მცირე სამალავია მოწყობილი. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია ძელების საყრდენი ბუდეები). დასავლეთ ფასადზე, კარის თავზე, ტვიფრით ორი მცირე გეომეტრიული ფიგურაა გამოყვანილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ქეტოგნათები
ქეტოგნათები, ჯაგარყბიანები (Chaetognatha) — ზღვის უხერხემლოების ტიპი. მათი სხეულის სიგძე 5–9 სმ-ს აღწევს, წაგრძელებულია, გამჭვირვალე. აქვს გვერდების და კუდის ფარფლები. თავზე ნამგლისებრი ჯაგრები საკვების მისატაცებლად, მარტივი ნაწლავი. სისხლის და გამოყოფის სისტემები არ გააჩნია. ნერვული სისტემა შედგება ხახისზედა ტვინისა და მუცლის განგლიონისაგან, რომლებიც გრძელი, გასწვრივი ჭიმებითაა ერთმანეთთან დაკავშირებული. ჰერმაფროდიტები არიან, ბინადრობენ ზღვის პლანქტონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:პირველადპირიანები
ვოსკრესენსკოე (ზილაირის რაიონი)
ვოსკრესენსკოე (Воскресенское; Воскресенка) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, ზილაირის რაიონში. მიეკუთვნება იულდიბაევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ ზილაირიდან განლაგებულია 48 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სიბაიდან 86 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 159 ადამიანი. მოსახლეობას რუსები და ბაშკირები შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ზილაირის რაიონის სოფლები
თელო
ტელო (Tello) — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა, იალას ცეკვის ერთ-ერთი სახეობა. სახელი ასოცირდება გოგონას სახელთან.
ცეკვა დამახასიათებელია როგორც ქალებისთვის, ასევე მამაკაცებისთვის. მოცეკვავეები ხელებს იმაღლებენ მხრის დონეზე, მოცეკვავეები ერთმანეთთან პატარა თითებით არიან დაკავშირებულნი. თავად ცეკვის პროცესი ორი სწრაფი ნაწილისაგან შედგება, რომელთა შესრულების დროს მხრები წინ და ზემოთ მოძრაობენ.
თელოს აზერბაიჯანის უმეტეს რეგიონში ცეკვავენ.
Ссылки
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
რბილკუდა კოდალა
რბილკუდა კოდალა (Picumnus) — ფრინველთა გვარი კოდალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 27 სახეობას. ყველაზე პატარა ფრინველებია კოდალასებრთა ოჯახში. მათი სხეულის სიგრძეა 8–10 სმ. ფერად ყავისფერნი და ჭრელები არიან, თეთრი ან ყვითელი ლაქებით. გააჩნიათ მოკლე შავი კუდი, რომელსაც თეთრი ზოლები მიუყვება. უდიდესი ნაწილი გავრცელებულია ნეოტროპიკის ოლქში, ხანდახან აზიურ სახეობას — Picumnus innominatus-ს ათავსებენ მონოტიპურ გვარში Vivia (Hodgson, 1837).
ლიტერატურა
* კატეგორია:კოდალასებრნი
ალ-მუსთანსირი
ალ-მუსთანსირი (სრული სახელი — აბუ ჯაფარ ალ-მუსთანსირ ბილლაჰ ალ-მანსურ იბნ ალ-ზაჰირი; დ. 1192 — გ. 2 დეკემბერი, 1242) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 1226 წელს მამამისის, აზ-ზაჰირის გარდაცვალებიდან 1242 წლამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:აბასიანთა ხალიფები კატეგორია:დაბადებული 1192 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1242
დოლნა
დოლნა (Dolna) — სოფელი მოლდოვაში, სტრეშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 173მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 155 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტრეშენის რაიონის სოფლები
მამი (ირლანდია)
მამი (Maum; An Mám) — გელტახტი სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები კატეგორია:გელტახტი ადგილები გოლუეის საგრაფოში
ი̄
ი̄ — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს ქართული ასო „ი“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის მაკრონის ერთობლიობას. გამოიყენება სვანურ ენაში.
ბელვედერის სასახლე
220px|მინიატიურა|სამეფო სასახლე [[ვენაში]] ბელვედერის სასახლე (იტალ. Belvedere) — ბაროკოს სტილის სასახლის კომპლექსი ვენაში. აგებულია ლუკას ფონ ჰილდებრანდის მიერ, როგორც საზაფხულო რეზიდენცია თავისი დროის ერთ-ერთი დიდი მხედართმთავრის პრინც ევგენი სავოიელისთვის XVIII საუკუნის დასაწყისში. პრინცის გარდაცვალების შემდეგ ბელვედერი შეისყიდა მარია ტერეზიამ.
მდებარეობს ლანდშტრასეზე, ქალაქის მესამე რაიონში, ცენტრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ქვედა და ზედა ბელვედერი გარშემო ულამაზესი ბაღით დიდებულ ბაროკულ ანსამბლს ქმნის. დღეისათვის ამ ორ სასახლეში განთავსებულია ავსტრიის გალერეა.
1941 წლის 25 მარტს სასახლეში ხელმოწერილ იქნა 1940 წლის ვეის ოქმი იუგოსლავიის მიერთებაზე ბერლინის პაქტთან.
1955 წლის 15 მაისს ზედა ბელვედერში ხელი მოეწერა ავსტრიის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას.
ქვედა ბელვედერი
1714 წელს პრინცმა ევგენი სავოიელმა ქვედა ბელვედერის მშენებლობა არქიტექტორ იოჰან ლუკას ფონ ჰილდებრანდს შეუკვეთა. მშენებლობა ორი წლის შემდეგ, 1716 წელს დასრულდა. აქ მდებარეობდა პრინცის მყუდრო საცხოვრებელი.
ქვედა ბელვედერში ცხოვრობდნენ, აგრეთვე, საფრანგეთის რევოლუციისგან დევნილი სამეფო ოჯახის სხვა წევრები.
ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს ალტომონტე მარტინოს ფრესკებით შემკობილი მარმარილოს დარბაზი, საზეიმო საძინებელი, გროტესკული დარბაზი და მარმარილოს გალერეა. ქვედა ბელვედერს მიეკუთვნება ორანჟერეა და სასახლის თავლები, რაც იმხანად პრინცის ცხენების სადგომად გამოიყენებოდა.
სასახლის ბაღი
1803 წელს ევროპაში პირველი ალპური ბაღი ბელვედერის სასახლეში ერცჰერცოგ იოჰანის ინიციატივით დაარსდა. იგი შექმნა ბავარიელმა არქიტექტორმა დომინიკო ჟირარომ. ბაღი ცენტრალური ღერძის გასვრივ სიმეტრიულად არის გაშენებული და განსაზღვრავს ზედა ბელვედერის პრესტიჟსაც. სტერეომეტრიის ფრანგული მოდელის კონცეფციის შესაბამისად ჟირარმა ხეებისა და სხლტეების, ქანდაკებებისა, შადრევნებისა და კასკადების ორგანიზება მოახდინა. ორანჟერეის გვერდით (რომელიც დღემდე არსებობს), მდებარეობდა ვოლიერები და სამხეცე. დღეისათვის აქ წარმოდგენილია ალპური მრავალფეროვანი ბუნების 4 000-მდე სახეობის მცენარე. გაზაფხული და ზაფხულის დასაწყისი პარკის დასათვალიერებლად საუკეთესო პერიოდია იმდენად, რამდენადაც მრავალი მცენარე აყვავებას იწყებს და გაზონებზე ორიგინალურ ნახატებს ქმნის.
ზედა ბელვედერი
ზედა ბელვედერი დასრულდა 1722 წელს. ეს იყო ჰილდებრანდის შედევრი და წარმოადგენდა პრინცის წარმომადგენლობით რეზიდენციას.
1776 წელს მარია ტერეზიამ და მისმა შვილმა, იმპერატორმა იოსებ II-მ აქ გადმოიტანეს ფერწერული ტილოების მთელი საიმპერატორო კოლექცია და 1781 წელს აქ იქნა გახსნილი მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი საჯარო მუზეუმი. 1891 წელს კოლექცია გადატანილ იქნა ახლადაშენებულ სამხატვრო-ისტორიულ მუზეუმში.
ამ სასახლის ერთ-ერთი საეიმო დარბაზია წითელი მარმარილოთი მორთული დარბაზი, რომელშიც 1955 წლის 15 მაისს ხელმოწერილი იქნა სახელმწიფო ხელშეკრულება, რითაც დასრულდა ავსტრიის ოკუპაცია.
დღეისათვის, ზედა ბელვედერის დარბაზებში განლაგებულია XIX—XX საუკუნეების ავსტრიული გალერეის ტილოები, სადაც შეიძლება შეგხვდეთ კლიმტის, შილეს, კოკოშკის ცნობილი ნამუშევრები. ასევე, „ბიდერმაიერის“ პერიოდის და თანამედროვე მხატვართა საუკეთესო ტილოები. სასახლის ერთ-ერთ ნაწილში 1896 წელს გარდაიცვალა კომპოზიტორი ანტონ ბრუკნერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაროკო კატეგორია:ვენის არქიტექტურა კატეგორია:ავსტრიის სასახლეები კატეგორია:ავსტრიის მუზეუმები
თენგიზ ბარამიძე
თენგიზ ბარამიძე (დ. 8 აგვისტო, 1934, ფოთი — გ. 13 აპრილი, 2010) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1959 წლიდან ეწეოდა სამედიცინო საქმიანობას. 1972 წელს დაინიშნა გასტრო-ენტეროლოგიური კაბინეტის გამგედ. აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობაში. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ფოთის საარჩევნო ოლქი, ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა კომისიის წევრი (1991-1992). ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე  (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:გარდაცვლილი    13 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი    2010 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ბენუა ამონი
ბენუა ამონი (Benoît Hamon; დ. 26 ივნისი, 1967, სენტ-რენანი, ფინისტერი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, სოციალისტური პარტიისა და ევროპელი სოციალისტების პარტიის წევრი. 2017 წლის 29 იანვარს, სოციალისტების პრაიმერიზსში გამარჯვების შემდეგ, სადაც მეორე ტურში მანუელ ვალსი დაამარცხა, გახდა საფრანგეთის 2017 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი.
ამონი, 2004-2009 წლებში, აღმოსავლეთ საფრანგეთიდან ევროპარლამენტის წევრი იყო. 2008 წლის „რეიმსის კონგრესის“ დროს, სოციალისტების მარცხენა ფრთის ლიდერი და მისი პირველი მოადგილის კანდიდატი იყო. 2012 წლის მაისში, პრეზიდენტ ფრანსუა ოლანდის ბრძანებით, დაინიშნა ეკონომიკის, ფინანსთა და საგარეო ვაჭრობის სამინისტროს, სოციალური ეკონომიკის მინისტრად და ამ პოსტზე, ორი წელი იმუშავა. 2014 წლის აპრილიდან აგვისტომდე, მუშაობდა საფრანგეთის ეროვნული განათლების მინისტრად, მაგრამ პრეზიდენტ ოლანდის კრიტიკის გამო, იგი გაათავისუფლეს.
ევრობასკეტი 2017: ჯგუფი C
ცხრილი
ყველა დრო ადგილობრივია (UTC+3).
ბენუა ამონი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
ევრობასკეტი 2017: ჯგუფი C
სქოლიო
ჯგუფი C
პოლიდორუსი (სპარტა)
პოლიდორუსი — სპარტის მეფე. პოლიდორუსი სამეფო ტახტზე ალკამენეს შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 741 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 665 წელს. პოლიდორუსის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე ევრიკრატესი ავიდა.
ფონსეკა (ლა-გუახირა)
ფონსეკა (Fonseca) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ლა-გუახირის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 167 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 881 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 37.39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 719 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-გუახირის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
კონტინენტური ქერქი
კონტინენტური ქერქი — კონტინენტების დანალექი, მეტამორფიზული და პიროგენული ქვოვანი საფარი. იგი ქერქის შემადგენლობაში შედის ოკეანურთან ერთად, რომელზეც (6.5 კმ) 5-ზე მეტჯერ სქელია (35 კმ), ხოლო თავისი ნაკლები სიმკვრივითა (2.83 გ/სმ^3) და მეტი სისქიდან გამომდინარე, ქერქის უფრო ზედა ნაწილზე მდებარეობს, კონკრეტულად კი კონტინენტური ქერქის 70% ზღვის დონეზე მდებარეობს. კონტინენტურ ქერქში მრავალი სახის გრანიტია, რომლებშიც ყველაზე გავრცელებული მინერალები სილიკატური და ალუმინური მინერალები არიან.
წარმოქმნა
გეოლოგებისა და სეისმოლოგების აზრით, კონტინენტური ქერქი ცხელი გამდნარი რკინის - მაგმის გაციების შედეგად წარმოიქმნა დაახლოებით 4 მლრდ. წლის წინ, რის პროცესსაც იმდენი დრო დასჭირდა, რომ მრავალი მეცნიერის აზრით, ზოგიერთი დიდი ზომის ქვა ჯერ კიდევ არ გაციებულა, მცირე ზომის მქონეების გამაგრებამ, ტემპერატურის დაწევამ 60-160 მლნ. წელი წაიღო, ხოლო კონტინენტური ქერქის ზედა ნაწილის - პლატფორმის ასაკი საშუალოდ 600 მლნ. წელია, რომელიც ცენტრალურ ამერიკაში მოიძებნება. მეცნიერებს დიდი ხანია რაც სჯერათ, რომ კონტინენტური ქერქი ვულკანური თაღისგან (ვულკანების ჯაჭვი, რომლებიც ქვეშეცოცებული ფილის ზემოთ წარმოიქმნებიან, ხოლო ზედხედით თაღს ჰგვანან) წარმოიქმნება, ვინაიდან მათი მაგმა გეოქიმიურად ძალიან ჰგავს კონტინენტური ქერქის შემადგენლობას, თუმცა გეოლოგებს დადგენილი არ ჰქონდათ თუ ყოველივე ეს - მაგმის კონტინენტურ ქერქად ჩამოყალიბება - როგორ ხდებოდა იქიდან გამომდინარე, რომ ვულკანური თაღის ქვემოთ მდებარე ქერქი განსხვავებული იყო ზედაპირის კონტინენტური ქერქის ქვედა ნახევრისგან. 2016 წელს გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით, ზედაპირზე მდებარე ვულკანური თაღის ლავა და “ პლუტონები “ - მაგმის ის ნაწილი, რომელიც ვულკანის ამოფრქვევის გარეშე გარდაიქმნება მყარ ნივთიერებად - დედამიწის ქვედა ნაწილში - ქვეშეცოცების ზონებში ჩადიან, ხოლო შემდეგ ზედაპირზე - თაღის ქერქზე - ერთიანდებიან, გროვდებიან. მეცნიერები ამ თეორიას განიხილავენ, რომლის მიხედვითაც დედამიწის კონტინენტური ქერქის ქვედა ფენა მოცემული პროცესის - ხელახალი დაშრევების (რელამინაციის) - შედეგად წარმოიქმნა. მინი|244x244პქ|ვულკანური თაღის სისტემა რელამინაცია კონტინენტური ქერქის კიდეზე იწყება, რომელიც წარმოქმნილია ძირითადად ოკეანეებში მდებარე დანალექი ქვებისგან, ხოლო ქვეშეცოცებებით გამოწვეული მიწისძვრების თუ ვულკანების ამოფრქვევის შედეგად (რაც ძალიან ხშირია ცეცხლოვან სარტყელში - წყნარი ოკეანის მომიჯნავე ტერიტორიებზე, სადაც ტექტონიკური ფილების ქვეშეცოცება, ურთიერთშეცოცება და და თარაზული გადაადგილება განაპირობებს მოცემული წყნაროკეანოვანი ტერიტორიების სეისმურ აქტიურობას, რაც ამ შემთხვევაში მოიცავს ხშირ ვულკანურ ამოფრქვევებს, მიწისძვრებსა, და მაშასადამე, ცუნამებს), ოკეანის ფსკერზე მდებარე დანალექი ქვები ხელახალი დაშრევების მეთოდით, კონტინენტური ქერქის ნაპირებზე ამოდიან,  სადაც ოკეანური ქერქი კონტინენტურის ქვემოთაა შეცოცებული და საიდანაც მაგმა ამოდის რათა ვულკანური თაღი წარმოქმნას. როგორც კი ოკეანური ქერქი კონტინენტურის ქვემოთ შედის, თან ნალექებს, ლავასა და პლუტონურ ქვებს იყოლიებს თაღის ნაპირიდან, ხოლო როდესაც შესაბამისად, თაღის შემადგენელი ნივთიერებების კონცენტრაცია იკლებს, მასში არსებული მინერალები არასტაბილურნი ხდებიან, მომატებული წნევიდან და ტემპერატურიდან გამომდინარე კი ქიმიურ ცვლილებებს განიცდიან. ახალი მინერალები წარმოიქმნებიან, ნალექებისა და ქვების ნატეხები კი ვინაიდან თავიანთ გარშემო მდებარე ქერქის ქვებზე მკვრივები არიან - იძირებიან, თუმცა თუ ქვები კვარცის მინერალებით მდიდარნი არიან, მაშინ მათი სიმკვრივე იკლებს, და მაშასადამე, ზემოთ იწყებენ მოძრაობას მანამ, სანამ თაღოვანი ქერქის ქვედა ფენამდე მივლენ, სადაც დაგროვდებიან, გაერთიანდებიან. კონტინენტური ქერქის თითქმის თითოეული რეგიონის ასაკი აღემატება ოკეანური ქერქის ასაკს, ხოლო ვინაიდან კონტინენტური ქერქი იშვიათად ზიანდება და მუშავდება ქვეშეცოცების პროცესის შედეგად, მისი ზოგიერთი ნაწილის წარმოქმნის პერიოდი, მეცნიერების აზრით, დედამიწის ასაკს უტოლდება.
ალეუტის კუნძულების ტესტი
მინი|252x252პქ|ალეუტის კუნძულები მეცნიერებმა, რომელთაც სჯეოდათ, რომ კონტინენტური ქერქის წარმოქმნა ხელახალი დაშრევების გზით მიმდინარეობდა, თავიანთი ჰიპოთეტური მოდელი ალეუტის კუნძულებზე ჩაატარეს, სადაც მდებარე ვულკანური თაღის ლავა და პლუტონები გეოქიმიურად ძალიან ჰგავდა ამავე კუნძულის კონტინენტურ ქერქს, თუმცა თაღის ქვედა ქერქის ის ელემენტები, რომლებისგანაც გამოლეული იყო, უხვად შეხვდათ კონტინენტური ქერქის ქვედა ფენაში. იმის დასადგენად, თუ რამდენად ჰქონდა რელამინაციის პროცესს ქვედა კონტინენტური ქერქის წარმოქმნის შესაძლებლობა, მეცნიერებმა გამოთვალეს გამოყოფილი მაგმისა და პლუტონების სიმკვრივე იმ რაოდენობის ტემპერატურისა და წნევის ზეწოლის ქვეშ, როგორიც ქვეშეცოცების ზონებშია და დაადგინეს, რომ ალეუტის კუნძულებზე მდებარე ლავის დაახლოებით 44 პროცენტი, ხოლო პლუტონების 78 პროცენტი იყო ქვეშეცოცების ზონის გარემოებების ქვეშ ნაკლებად მკვრივი, ვიდრე ქერქის პერიდოტიტი, რამაც დაადასტურა, რომ თუ ალეუტიის არხის ნაწილები ქვეშეცოცების ზონაში, 90-120 კმ-ით ქვემოთ და 700°C-ზე მეტი ტემპერატურის ქვეშ ჩავლენ, მაშინ თაღოვანი ლავები და პლუტონები ამოტივტივდებიან და ქერქის ქვედა ნაწილში გაერთიანდებიან, სადაც კონტინენტური ქერქის ქვედა ნაწილის მსგავს გეოქიმიურ აგებულებას მიიღებენ. მეცნიერებმა ასეთივე ცდები ჩაატარეს სხვადასხვა არხებზე და დაადგინეს, რომ ალასკაზე, თალკეეტნას ტერიტორიაზე, ლავის 48%, ხოლო პლუტონების 37% არის ნაკლებად მკვრივი ქერქის პერიდოტიტებთან შედარებით, პაკისტანის ტერიტორიაზე   ქოჰისტანის ლავის 36 პროცენტი, პლუტონების კი - 29%. რელამინაციის პროცესით კონტინენტური ქერქის წარმოქმნა ასევე სამხრეთ კალიფორნიაში შეინიშნება, სადაც თიხოვანი ქვები და ქერქის პერიდოტიტები თავიანთზე ნაკლებად მკვრივი ნივთიერებებით არიან გარშემორტყმული. მინი|202x202პქ|ვენერა მინი|177x177პქ|მაგელანის კოსმოსური ხომალდი
ვენერა
იქიდან გამომდინარე, რომ დედამიწასა და ვენერას დაახლოებით ერთნაირი ზომა აქვთ, საშუალოდ საერთო მანძილით არიან დაშორებულები მზისგან და ერთმანეთს ძალიან ჰგვანან, მეცნიერებს მუდმივად სურდათ, რომ მისი ქერქი გამოეკვლიათ და დედამიწისასთან შეედარებინათ.
1990 წელს, კოსმოსურმა რაკეტა მაგელანმა ვენერას შესახებ დაადგინა, რომ მის ქერქს ბაზალტური აგებულება აქვს მუქი ფერის დანატეხებული ისეთივე ტიპის ქვებით, როგორებიც დედამიწის ოკეანეების გარშემო სანაპიროებზე მდებარეობს. ვენერას ისეთი ამაღლებული ადგილების შესახებ, როგორებიცაა აფროდიტეს მიწა და იშტარის მიწა, გაირკვა, რომ ბაზალტური ლავისგან არიან შემდგარნი, ხოლო უფრო მცირე ზომის ბორცვების სავარაუდო შემადგენლობას, ძირითადად, ვულკანური ქვები და გრანიტი წარმოადგენს, თუმცა რადარის მიერ შეგროვებული ინფორმაციის მიხედვით, ბორცვები უფრო ბაზალტისა და ბაზალტოვანი წარმომავლობის ნივთიერებებისგანაა წარმოქმნილი. მაგელანის მიერ შეგროვილი ინფორმაციის გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ვენერაზე ფილების ტექტონიკას დიდი ზეგავლენა არ აქვს პლანეტაზე მიმდინარე ამა თუ იმ პროცესებზე, ხოლო მის მთელ ზედაპირზე ამოფრქვეული ლავის რაოდენობა იმდენივეა, რამდენსაც ჰავაის ერთ-ერთი ვულკანი - კილაუეა ამოსტყორცნის.
მეცნიერების მიერ გეოქიმიური თუ გეოფიზიკური კვლევების ჩაატარების შედეგად დადგინდა რომ მეორეული ქერქი წარმოიქმნება მას შემდეგ, რაც რადიოაქტიური ელემენტების თანდათან აკუმულირების, დაგროვების შედეგად ნელა გამოსხივებული სითბო პლანეტის ქვოვან ქერქს ადნობს და იწვევს ბაზალტური ლავების ამოფრქვევას სწორედ ისე, როგორც ვენერასა და მარსზე წარმოიქმნა მეორეული ქერქი.
კრატონი
მინი|179x179პქ|ჩინურ-კორეული კრატონი კრატონები არიან კონტინენტური ლითოსფეროს ყველაზე ძველი და მდგრადი ნაწილები, რომლებიც, ძირითადად, კონტინენტების შიგნით, ღრმად მდებარეობენ. არსებობს ორი ტიპის კრატონი:
1. ფაროვანი - პრეკამბრიული (ყველაზე ძველი და ხანგრძლივი გეოლოგიური ხანა, რომლის დროსაც ჩამოყალიბდა კონტინენტები) ქვებისაგან შემდგარი, რომლებიც მუდმივად ზედაპირზე ამოდიან.
2. პლატფორმოვანი - კრატონები, რომლებიც მეტამორფული და პიროგენური ქვების ზემოთ მდებარეობენ.
ორივე მათგანს გეოლოგები ინტენსიურად იკვლევენ რათა დედამიწის ისტორიისა და წარმომავლობის შესახებ რაც შეიძლება მეტი ინფორმაცია მიიღონ.
რესურსები ინტერნეტში
https://en.wikipedia.org/wiki/Continental_crust https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/crust/ https://www.sciencedaily.com/terms/continental_crust.htm https://www.britannica.com/science/continental-crust https://www.universetoday.com/33139/continental-crust/ https://link.springer.com/10.1007/978-3-319-39312-4_277 https://study.com/academy/lesson/the-continental-crust-definition-formation-composition.html https://www.scientificamerican.com/article/the-evolution-of-continental-crust-2005-07/ https://blogs.ei.columbia.edu/2016/02/22/how-does-continental-crust-form-scientists-have-a-new-bottom-up-theory/
სარი გიალინი (ცეკვა)
200px|მინი|მარჯვნივ|სიმღერა "სარი გაილინ"-ის სანოტო ჩანაწერი სარი გიალინი (Sarı Gəlin) — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა.
ფრაზა "სარა გიალინი" აზერბაიჯანულიდან ითარგმნება, როგორც "პატარძალი ყვითელ ტანსაცმელში" და "უმცროსი პატარძალი". ვინაიდან "გიალინი" არის პატარძალი, და სიტყვას "სარი" -ს აქვს ორი მნიშვნელობა - "ახალგაზრდა" და "ყვითელი", რაც სიმბოლოა ადამიანის სულის ნათელი დასაწყისის, რომელიც გამოირჩევა მისი მაღალი, სუფთა თვისებებით და კორელაციაშია ქალის სილამაზის იდეალთან. ყურანში ”ბაგარა” (ძროხა) ცნობარში არსებობს აიათი ”მკვდრეთით აღმდგენი ყვითელი ძროხის” შესახებ, რომელშიც სიტყვა ”სარი” უკავშირდება წმინდა ფატიმა ზაჰრას სახელს, რომელიც თავის გარშემო შეიკრიბა სუფთა, პატიოსანი ქალები. ასე რომ, ყვითელი იყო სიმბოლო, რომელიც მათ აერთიანებდა. ანუ, სიმღერა "სარი გიალინი" ქალთა სიწმინდეს და კეთილშობილებას ეძღვნება.
ცეკვის სტრუქტურა
2018 წლის მაისში ბაქოს ქორეოგრაფიულ აკადემიაში შესდგა სამეცნიერო სემინარი სახელწოდებით "სიმფონიური მუღამების გამოვლინება სიმფონიური ბალეტების დადგმაში". სემინარზე მოხსენებით "ცეკვები "სამანი", "სარი გიალინი", "უზუნდარა", "თერექემე"; მუღამებზე "რასტი", "შური", "შუშტერი"" გამოვიდა აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტი ეთერი ჯაფაროვა.
ცეკვის კოლექტივების რეპერტუარი
ცეკვა "სარი გიალინი", სხვა ხალხურ ცეკვებთან ერთად, ჩართულია აზერბაიჯანის წამყვანი ქორეოგრაფიული კოლექტივის - აზერბაიჯანის ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის რეპერტუარში.
ნახიჩევანის სახელმწიფო ფილარმონიის დირექტორის, აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის, მუსიკოს ელმან ალიევის სიტყვებით (აზერბ.)რუს, აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა "სარი გიალინი" ჩართულია ფილარმონიის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის რეპერტუარში (აზერბ.)რუს. ალიევის თანახმად, ეს ცეკვა სხვა ხალხურ ცეკვებთან ერთად, როგორიცა "გავალა", "სამი ყვავილი", "ტერეკემე", ანსამბლის კოლექტივის მიერ წერილობითი წყაროების გამოყენებისა და უფროსი თაობის გახსენების საფუძველზე იქნა აღდგენილი.
თურქეთში მოქმედი აზერბაიჯანული ცეკვისა და ხელოვნების კლუბის ხელმძღვანელის და თურქული ხელოვნების მოღვაწის დარია აკდემირის სიტყვებით, აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა "სარი გიალინი" ასევე ჩართულია კლუბის კოლექტივის რეპერტუარში.
საერთაშორისო კონკურსებზე
2017 წლის მარტში არტისტული ცეკვის ჩემპიონატზე ევროპაში, რომელიც მოსკოვში მიმდინარეობდა, ემილია პანახოვის აზერბაიჯანულმა კოლექტივმა "Alov" მესამე ნომინაციაში (ფოლკლორული სტილიზაცია, ანსამბლი შემდგარი 9 ადამიანისაგან) ცეკვით "სარი გიალინი" მეორე ადგილი დაიკავა. ამავე წელს იტალიაში საბავშვო კონკურსების საერთაშორისო ფესტივალზე "შემოქმედება საზღვრების გარეშე-2017" აზერბაიჯანის ბავშვთა და მოზარდთა შემოქმედებითმა კოლექტივმა ნომინაციაში "ცეკვა" შეასრულა კომპოზიცია "ცეცხლების ქვეყანა — აზერბაიჯანი", რომელიც ასევე ცეკვა "სარი გიალინისაგან" წარმოიქმნა, შედეგად 15 ქვეყნის ცეკვებს შორის პირველი ადგილი დაიკავა და ფესტივალის გრან-პრი დაიმსახურა.
2019 წლის დეკემბერში მოსკოვში გამართულ კონკურსზე "ერის ოქრო" აზერბაიჯანელი მოცეკვავე ლეილა გადიმლი ცეკვა "სარი გიალინი"-ს შესრულებისათვის I ხარისხის დიპლომით დაჯილდოვდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
მასანის რაიონი
მასანის რაიონი (Distrito de Mazán) — რაიონი პერუში, ლორეტოს რეგიონის მაინასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 108 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 573 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 9 922 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:მაინასის პროვინციის რაიონები
სამთითა კოდალა (გვარი)
სამთითა კოდალა (Picoides) — ფრინველთა გვარი კოდალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 13 ან (3) სახეობას. უმრავლესობა გავრცელებულნი არიან ჩრდილოეთ ამერიკაში, 2 სახეობა (სამთითა კოდალა და მცირე ჭრელი კოდალა) კი — ევროპასა და აზიაში. დიდი ნაწილი შეფერილია შავ-თეთრად, ხოლო მცირე ნაწილი — ყვისფერ-თეთრად. მამრებს ახასიათებს წითელი ან ოქროსფერი „ქუდი“ თავზე. რამდენიმე სახეობას გააჩნია სამი თითი (აქედან წარმოდგება სახელწოდება), ორი წინ არის მიმართული და ერთი — უკან. იკვებებიან მწერებით. 2015 წელს 9 სახეობა გადანაწილდა სხვა გვარებში.
ლიტერატურა
* კატეგორია:კოდალასებრნი
ჯო ჯონსტონი
ჯო ჯონსტონი (Joe Johnston; დ. 13 მაისი, 1950) — ამერიკელი კინორეჟისორი და პროდიუსერი, რომელიც ყველაზე მეტად განთქმულია ისეთი ფილმებით როგორებიცაა „ძვირფასო, ბავშვები დავაპატარავე“ (1989), „ჯუმანჯი“ (1995), „იურული პარკი III“ (2001) და „კაპიტანი ამერიკა: პირველი შურისმაძიებელი“ (2011).
ჯონსტონი დაიბადა ოსტინში, ტეხასის შტატში, 1950 წლის 13 მაისს. დაამთავრა კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტი.
ჯო ცნობილია „ვარსკვლავური ომების“ ტრილოგიის კონცეპტ-არტისტობით. 1981 წელს გადაეცა ოსკარის ჯილდო „საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის. მისი სარეჟისორი დებიუტი შედგა 1989 წელს, როდესაც გადაიღო კომედიური სათავგადასავლო ფილმი „ძვირფასო, ბავშვები დავაპატარავე“. ნომინირებულია დაჯილდოების სხვადასხვა ცერემონიალებზე, მათ შორის ჰიუგოს პრემიასა და სატურნის ჯილდოზე.
იოახიმ ერნსტი (ანჰალტის მთავარი)
იოაჰიმ ერნსტ ფონ ანჰალტი (Joachim Ernst von Anhalt) — ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი 1561—1570 წლებში, 1570 წლიდან იყო ყველა ანჰალტური მიწის მმართველი ასკანიების სახლიდან. მთავარ იოჰან ფონ ანჰალტ-ცერბსტის შვილი.
მშობლების გარდაცვალების შემდეგ, 1570 წელს მან ყველა ანჰალტური მიწა გააერთიანა. იოახიმი თავისი დროს ერთ-ერთი ყველაზე განათლებული ადამიანი იყო, მან შეცვალა რომაული სამართალი ადგილობრივით, 1582 წელს დააარსა Gymnasium academicum ქალაქ ცერბსტში, აამაღლა სამთო-მოპოვებითი სამუშაოების დონე, ააშენა ხიდი მდინარე ელბაზე; დედაქალაქი გადაიტანა ქალაქ დესაუში.
ის მონაწილეობას იღებდა XVI საუკუნის პროტესტანტული ღვთისმეტყველების პოლემიკაში.
საფრანგეთის მეფე ანრი III-სთან იოახიმს კარგი დამოკიდებულება ჰქონდა, მაგრამ 1586 წელს ის შეუერთდა იმპერიის მთავრებს, რომელთაც ანრის პროტესტი გამოუცხადეს მისი პროტესტანებისთვის მიმართვის გამო.
ოჯახი
იოახიმ-ერნსტი ორჯერ იყო დაქორწინებული.
პირველად დაქორწინდა 1560 წლის 3 მარტს ქალაქ ბარბიში აგნესასთან (1540—1569), ვოლფგანგ I-ის, ბარბის გრაფის ქალიშვილთან. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადნენ:
იოახიმ ერნსტი მეორეჯერ დაქორწინდა 1571 წლის 9 იანვარს შტუტგარტში ელეონორაზე (1552—1618), კრისტოფის, ვიურტემბერგის ჰერცოგის ქალიშვილზე. ამ ქორწინებიდან დაიბადნენ:
კატეგორია:ასკანიები კატეგორია:ანჰალტ-კეთენის მმართველები კატეგორია:ანჰალტ-ცერბსტის მმართველები კატეგორია:ანჰალტის მთავრები კატეგორია:დაბადებული 1536 კატეგორია:გარდაცვლილი 1586
ჰანს ფონ სექტი
ჰანს ფონ სექტი (Hans von Seeckt დ. 1866 — გ. 1936) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-პოლკოვნიკი, პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.
ბიოგრაფია
1885 წელს დაამთავრა გიმანაზია და დაიწყო სამხედრო სამსახური გრენადერთა გვარდიულ პოლკში. 1896 წელს დაასრულა სამხედრო აკადემია. 1897 წელს დაინიშნა მესამე საარმიო კორპუსის შტაბში. პირველი მსოფლიო ომის წინ ეკავა ამავე შტაბის უფროსის თანამდებობა. ომის დაწყებისთანავე იბრძოდა გენერალ ფონ კლაკის პირველ არმიაში დასავლეთის ფრონტზე. 1915 წლის მარტში დაინიშნა აღმოსავლეთის ფრონტზე მე-11 არმიის შტაბის უფროსად. წარმატებით იბრძოდა სერბეთის ფრონტზე, სადაც მისი ხელმძღვანელობით განადგურებულ იქნა სერბეთის არმია. 1916 წლის ივნისში დაინიშნა ავსტრიის მე-7 არმიის შტაბის უფროსად. 1917 წლის დეკემბერში დაინიშნა კონსტანტინოპოლში ოსმალეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. ამ თანამდებობას იკავებდა ომის დასრულებამდე. 1918 წლის 4 ნოემბერს, ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ, დაბრუნდა გერმანიაში. 1919 წლის თებერვლიდან იყო პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე გერმანიის დელეგაციის წევრი. 1919 წლის ბოლოს დაინიშნა გერმანიის ჯარების უფროსად. 1920 წელს დაინიშნა ვაიმარის რესპუბლიკის სახმელეთო ჯარების სარდლად და უდიდესი სამუშაო ჩაატარა ამ ძალების აღმშენებლობის და ორგანიზაციის საქმეში. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით დამყარდა საიდუმლო სამხედრო კავშირები საბჭოთა რუსეთთან და საბჭოთა კავშირთან, რაც გამოიხატებოდა ერთობლივ წვრთნებში და სამხედრო ტექნოლოგიური სიახლეების ერთობლივ დამუშავებაში. 1926 წლიდან გავიდა თადარიგში. გარდაიცვალა 1936 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 1936 კატეგორია:გერმანელი გენერალ-პოლკოვნიკები კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
დიდგორი მედევაკი
დიდგორი მედევაკი (DIDGORI MedEvac) — სამედიცინო-საევაკუაციო ჯავშანმანქანა, რომელიც განკუთვნილია დაჭრილი ჯარისკაცების უშუალოდ საბრძოლო მოქმედებების ზონიდან უსაფრთო ტერიტორიაზე გადასაყვანად და ტრანსპორტირების დროს პირველადი სამედიცინო დახმარების უზრუნველსაყოფად.
შექმნის ისტორია
შეიქმნა 2015 წელს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრ „დელტას“ მიერ, რომელსაც ექვემდებარება ექვსი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და თბილისის საავიაციო ქარხანა.
ჯავშანი
ჯავშანმანქანას გააჩნია მაღალი დონის EN1063 B7+ სტანდარტის შესაბამისი ჯავშანდაცვა, რაც 2-ფენიანი ჯავშნით მიიღწევა. ჯავშანფილები უზრუნველყოფს ახლო მანძილიდან ნასროლი 7,62 მმ კალიბრის ჯავშანგამტანი ტყვიების და საარტილერიო ჭურვების ნამსხვრევების შეკავებას. კორპუსის სტრუქტურაში გამოყენებული ჯავშანფილები ისეთი კუთხით არის განლაგებული, რომ მაქსიმალურად უზრუნველყოფილი იყოს ეფექტური დაცვა კინეტიკური და ნაღმის დარტყმის ძალის საფრთხისგან. მანქანის ძირი დამზადებულია ჯავშანფოლადის ფენისგან — ხოლო დაცვის დონე გაძლიერებულია დამატებითი ჯავშანპანელებით, რომლებიც დაზიანების შემდეგ მარტივად შეიძლება შეიცვალოს.
გამოცდები საუდის არაბეთში
2014 წლის 14 აგვისტოს საქართველომ წარადგინა მედევაკის პროტოტიპი ჯავშანტრანსპიორტიორების ტენდერზე, რომელსაც მასპინძლობდა საუდის არაბეთის თავდაცვის სამინისტრო. გამოცდები ძირითადად არაბეთის უდაბნოებში ჩატარდა, თუმცა მათი ტესტირება დასახლებულ პუნქტებსაც მოიცავდა და ითვალისწინებდა მოძრაობას სხვადასხვა აბსოლუტურ სიმაღლეზე — მთებში, სხვადასხვა რელიეფსა და ამინდის პირობებში, მაქსიმალური დატვირთვისას მაქსიმალურ სიჩქარეზე. ტესტირების დასასრულს მთლიანად დატვირთული ევაკუაცია წარმოადგენდა, რომელიც მაქსიმალურ სიჩქარეზე სრულდებოდა. მედევაკმა წარმატებულად დაასრულა თითოეული ტესტი ძალიან კარგი შედეგით და მიაღწია ფინალამდე ამერიკული US Lenco BearCat-თან ერთად, მას შემდეგ, რაც შეჯიბრში მონაწილე 4 მანქანა დაამრაცხა. მიუხედავად იმისა, რომ დიდგორმა მის ოპონენტზე უკეთესი შედეგი აჩვენა თითოეულ ასპექტში, გამარჯვებული მხოლოდ 2016 წლის იანვარში გამოაცხადეს. ეს ტენდერი მნიშვნელოვანი გამოცდა იყო მედეკავის შესაძლებლობის გამოსაჩენად, განსაკუთრებით ექსტრემალურ პირობებში.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საბრძოლო აღჭურვილობა კატეგორია:სამხედრო-საევაკუაციო მანქანები
გულრიფშის სანატორიუმები
გულრიფშის სანატორიუმები — XX სკ. დასაწყისში აშენებული და მთელი საუკუნის მანძილზე მოქმედი სანატორიუმები დაბა გულრიფშში, აფხაზეთში. დამაარსებელი — მეცენატი ნიკოლაი სმეცკოი.
გულრიფშამდე სმეცკოიმ 1892 წელს ეგზოტიკური მცენარეების ბაღი გააშენა დღევანდელი სოხუმის კელასურის რაიონში.
ისტორია იწყება 1895 წელს, როცა სმეცკოიმ მდ. მაჭარის აღმოსავლეთით, გულრიფშთან, ზღვიდან 3 კმ-ში შეიძინა 75 ჰექტარი ტერიტორია და აქ სუბტროპიკული პარკი გააშენა. 1900 წელს მან ტერიტორიაზე პირველი სანატორიუმის აგება გადაწყვიტა.
სამივე სანატორიუმის მშენებლობის დასასრულს, 1913 წელს, აქ საერთო ჯამში შეიძლებოდა ერთდროულად 600 პაციენტის მიღება. გარშემო 240 ჰა-ზე გაშენებული იყო დეკორატიული პარკები, რომლებიც შემდეგ გაფართოვდა.
1921 წელს გასაბჭოების შემდეგ შენობები გადავიდა სახელმწიფოს საკუთრებაში. წითელი და თეთრი კორპუსების ბაზაზე შეიქმნა ლენინის სახელობის სანატორიუმი.
თეთრი კორპუსი
ზღვის დონიდან 120 მეტრზე მშენებლობა მთელი წლის მანძილზე მიმდინარეობდა და სამშენებლო მასალებს ის ძირითადად მოსკოვიდან და კოსტრომიდან იწერდა. სანატორიუმი 1902-ში გაიხსნა. მის გარშემო სქელ ფენად ხმელთაშუაზღვიური კორპის მუხები დარგეს. მახლობლად აგრეთვე იყო ხილის ბალი, ვენახი და ციტრუსის პლანტაცია.
1902 წლის ნოემბერში თეთრმა კორპუსმა პირველი ფილტვებდაავადებული პაციენტი მიიღო. პალატის ღირებულება სოხუმის სანატორიუმების ფასის ნახევარი იყო. თეთრი კორპუსი 110 პაციენტზე იყო გათვლილი.
1907 წელს პატრონი ამ შენობას მოსკოვის საქალაქო საბჭოს სთავაზობდა საჩუქრად, მაგრამ მისი შენახვის ხარჯების სიდიდის გამო უკანასკნელებმა თავი შეიკავეს.
1915-1916 წელს სმეცკოი სანატორიუმს სთავაზობდა განათლების სამინისტროს მასწავლებლებისა და მოსწავლეების დასასვენებლად. მან თანხმობა მიიღო, მაგრამ გარიგება ვერ განხორციელდა 1917 წლის რევოლუციის გამო.
აგუძერის სახლი
რევოლუციის დროინდელი არეულობის წლებში აგუძერის სანატორიუმი დაიწვა.
წითელი კორპუსი
1913 წელს წელს თეთრი კორპუსის მახლობლად გაიხსნა წითელი კორპუსი. 4-სართულიანი შენობები ერთმანეთს ხელს არ უშლიან და ორივეს ფასადი ზღვისკენაა მიმართული. ეს იყო თავისი დროის ყველაზე დიდი შენობა აფხაზეთში, 112 ოთახითა და 250 საწოლით. აქ იყო პირველი ელექტრული ლიფტი მხარეში და სხვა უახლესი ტიპის ინფრასტრუქტურა. სმეცკოიმ აგრეთვე განაგრძო გარეშემო პარკის გამდიდრება ეგზოტიკური მცენარეებით მსოფლიოს ყველა კუთხიდან.
გულრიფშის 1-ელი და მე-2, წითელი და თეთრი, კორპუსების მშენებლობა 3 მლნ. მანეთი დაჯდა.
1914 წელს სმეცკოიმ წითელი კორპუსი წითელ ჯვარს გადასცა I მსოფლიო ომში დაშავებულების სამკურნალოდ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გულრიფში
დრეგუშენი (სტრეშენის რაიონი)
დრეგუშენი (Drăguşeni) — სოფელი მოლდოვაში, სტრეშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 74 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 010 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტრეშენის რაიონის სოფლები
ლატვიის ფეხბურთის ფედერაცია
ლატვიის ფეხბურთის ფედერაცია (LFF; Latvijas Futbola federācija) — ფეხბურთის მმართველი ორგანო ლატვიაში. დაარსდა 1921 წელს. ფიფაში გაწევრიანდა 1922 წელს, ხოლო უეფა-ში 1992 წელს. არის ლატვიის საფეხბურთო ჩემპიონატის, მეორე ლიგისა და ლატვიის თასის ორგანიზატორი. მისი ორგანიზებით იმართება ლატვიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები კატეგორია:ლატვიის ფეხბურთი კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები კატეგორია:უეფა-ს წევრი ასოციაციები
ო̄
ო̄ — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს ქართული ასო „ო“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის მაკრონის ერთობლიობას. გამოიყენება სვანურ ენაში.
კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „ო“-სა და მაკრონის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ასოები
ნეპალის პოლიტიკური სისტემა
thumb|right|200px|[[ნეპალის პოლიტიკური სისტემა]]
ნეპალის პილიტიკა ფუნქციონირებს რესპუბლიკის ფარგლებში, მრავალპარტიული სისტემით. ამჟამად, ნეპალის პრეზიდენტის პოზიციას იკავებს ბიდჰია დევი ბჰანდარი (სახელმწიფოს მეთაური). ნეპალის პრემიერ-მინისტრის პოზიციას იკავებს კჰადგა პრასად შარმა ოლი (მთავრობის ხელმძღვანელი). აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს ნეპალის პრემიერ-მინისტრი და მისი კაბინეტი, ხოლო საკანონმდებლო უფლებამოსილება ენიჭება დამფუძნებელ კრების (პარლამენტს).
2008 წლის 28 მაისამდე, ნეპალი კონსტიტუციური მონარქია იყო. ხოლო ამ დღეს, ნეპალის დამფუძნებელი კრების მიერ კონსტიტუცია შეიცვალა და ქვეყანა რესპუბლიკად გადაიქცა.
2001: სამეფო ხოცვა
2001 წელს 1 ივნისს, ოფიციალურად დადასტურდა, რომ სამეფო ტახტის მემკვიდრე პრინცი დიპენდრა ესროლა და მოკლა თავისი მამა, მეფე ბირენდრა; თავისი დედა, დედოფალი აიშვარია; თავისი ძმა; თავისი და, მამის უმცროსი ძმა, პრინცი დჰიპენდრა; და რამდენიმე დეიდა, სანამ თავისთავს არ ესროლა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი არასოდეს გონზე არ მოვიდა სიკვდილის წინ, სამეფო ტახტის მემკვიდრე პრინცი დიპენდრა მაინც მეფედ ითვლებოდა, ნეპალის სამეფო მემკვიდრეობის კანონით. მისი გარდაცვალებიდან ორი დღის შემდეგ, მეფის გადარჩენილი ძმა გჰანენდრა იყო გამოცხადებული მეფედ.
2005-2007: პარლამენტის საქმიანობის შეჩერება და ლოკტანტრა ანდოლანი
გაეროს ადამიანის უფლების დაცვის უმაღლესი კომისარიატი, ნეპალის მოვლენების საპასუხოდ, 2005 წელს შექმნა მონიტორინგის პროგრამა, ადამიანის უფლებების დაცვისა და შეფასების მიზნით.
ხალხის მონაწილეობა იმდენად ფართო იყო, რომ მეფეს ეშინოდა გადაგდების. 2006 წლის 21 აპრილს, მეფე გჰანენდრამ განაცხადა, რომ "ძალაუფლება დაბრუნდება ხალხს". ეს მოახდინა პატარა ეფექტი ხალხს, ვინც აგრძელებდა კატმანდუს და სხვა ქალაქების ქუჩებში პროტესტს, რომლებიც ღიად იგნორირებდნენ კომენდანტის საათს. ბოლოს, 2006 წლის 24 აპრილს, შუაღამისას, მეფე გჰანენდრამ გამოაცხადა წარმომადგენელთა პალატის აღდგენაზე, რაც იყო "SPA"-ს ერთ-ერთი ძირითადი მოთხოვნა. ამის შემდეგ, პოლიტიკური ძალების კოალიციამ, გადაწყვიტა შეეწყვეტა საპროტესტო აქციები.
21 ადამიანი დაიღუპა და ათასობით დაშავდა, 19 დღიანი საპროტესტო აქციების განმავლობაში.
2006 წლის 19 მაისს, ნეპალის პარლამენტმა აიღო სრული საკანონმდებლო ხელისუფლების სპექტრი თავისთავზე და მისცა აღმასრულებელი ხელისუფლება ნეპალის მთავრობას (ადრე ცნობილი, როგორც მისი უდიდებულესობის მთავრობა). ბევრი დაწესებულების სახელისგან (მათ შორის არმიაც) ჩამოერთვათ "სამეფო"-ს ზედსართავი და „Raj Parishad“-იც (მეფის მრჩევლების საბჭო) გაუქმდა, მისი მოვალეობა პარლამენტმა თავისთავზე აიღო. მეფის საქმიანობის კონტროლი დაექვემდებარა პარლამენტს. უფრო მეტიც, ნეპალი გამოცხადდა სეკულარულ სახელმწიფოდ, წინა სტატუსის საპირისპიროდ. თუმცა, ბევრი ცვლილება, ჯერ კიდევ არ იყო განხორციელებული. 2006 წლის 19 ივლისს, ნეპალის პრემიერ-მინისტრმა, კოირალამ, გაუგზავნა წერილი გაეროს, სადაც განაცხადა განზრახვაზე, რომ ნეპალის ხელისუფლებას სურს, დამფუძნებელი კრების არჩევნების ჩატარება, 2007 წლის აპრილში.
2007 წლის დეკემბრიდან - 2008 წლის მაისამდე: მონარქიის გაუქმება
2007 წლის 23 დეკემბერს შედგა შეთანხმება, რომ მონარქია უქმდება, რომ ქვეყანა გახდეს ფედერალურ რესპუბლიკად, სადაც სახელმწიფოს მეთაური პრემიერ-მინისტრი ხდება. პოლიტოლოგებმა იწინასწარმეტყველეს, რომ 2008 წლის აპრილის არჩევნებს მოიგებს ნეპალის კომუნისტური პარტია (მაოსისტური), რომელიც გახდა უმსხვილესი პარტია, გამეფებული შიშის ფონზე. ფედერალური რესპუბლიკა დაარსდა 2008 წლის მაისში, მხოლოდ ოთხმა წევრმა, 601 ადგილიანი დამფუძნებელი კრებიდან, მისცა ხმა ცვლილებების წინააღმდეგ, ასე დასრულდა 240 წლიანი სამეფო მმართველობა ნეპალში. იმავე დღეს, მთავრობამ გამოახადა სამ დღიანი სახალხო დღესასწაული (28-30 მაისი), ქვეყნის ფედერალურ რესპუბლიკად გარდაქცევის აღსანიშნავად.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური სისტემები კატეგორია:ნეპალის პოლიტიკა
დმიტრიევკა (ზილაირის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:ზილაირის რაიონის სოფლები
მენლოხი
მენლოხი (Menlough; Mionlach) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
ნაპოს რაიონი
ნაპოს რაიონი (Distrito de Napo) — რაიონი პერუში, ლორეტოს რეგიონის მაინასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 097 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0.62 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 24 298 კმ²-ია.
მენლოხი
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ნაპოს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:მაინასის პროვინციის რაიონები
უ̄
უ̄ — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს ქართული ასო „უ“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის მაკრონის ერთობლიობას. გამოიყენება სვანურ ენაში.
კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „უ“-სა და მაკრონის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ასოები
წყლის წისქვილი
წყლის წისქვილი — მარცვალსაფქვავი მექანიზმი, რომელიც მოძრაობაში მოიყვანება ვარდნილი წყლის ენერგიით.
ისტორია
უძველესი საზოგადოებები მარცვლეულის დასანაწევრებლად იყენებდნენ სხვადასხვა სახის სანაყებსა და სასრესელებს. საქართველოში აღმოჩენილია ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნით დათარიღებული საფქვავი დარბაზი, სადაც სპეციალურ დაზგაზე გამართული იყო რამდენიმე ათეული ხელის სასრესელა, მარცვლის ჩასაყრელი სპეციალური ღრმულებითა და ფქვილის დასაგროვებელი სათავსით (ციხია გორა). უფრო მოგვიანებით გავრცელდა ხელით საბრუნებელი წისქვილები, ე.წ. ხელსაფქვავები. ძველი წელთაღრიცხვის I საუკუნიდან რომში გაჩნდა წყლის წისქვილები. არსებობს შეხედულება, რომლის თანახმადაც წყლის წისქვილები პირველად მცირე აზიაში გაჩნდა და, ამდენად, შესაძლოა, კავკასიაში უფრო ადრე გავრცელებულიყო, ვიდრე დასავლეთ ევროპაში. შუა საუკუნეებში გამოიგონეს ქარის წისქვილიც.
მოწყობილობა და ტიპები
საქართველოში უძველესი დროიდან გავრცელებული იყო 2 ტიპის წყლის წისქვილი: ჰორიზონტალურბორბლიანი და ვერტიკალურბორბლიანი. აქედან უფრო გავრცელებულია ჰორიზონტალურბორბლიანი წისქვილი, რომელიც სამეცნიერო ლიტერატურაში ცნობილია აზიური წყლის წისქვილის ანუ ე.წ. ტურბინური წისქვილის სახელწოდებით. ჰორიზონტალურბორბლიანი წყლის წისქვილი, წყლის მიწოდების მექანიზმის მიხედვით, იყოფა ღარისა და კოდის (გვიმის) წისქვილებად. ღარის წისქვილს წყალს საბრუნავი მექანიზმზე აწვდის დაქანებული ღარი. მცირეწყლიან ადგილებში კი წყალი გროვდება ხის კოდში ან ქვის თუ თიხის გვიმში, რომლის ქვედა ნაწილში დატანებული ხვრელიდან წყალი ძლიერად ურტყამს საბრუნავ ბორბალს.
წისქვილს, რომელსაც დიდი საფქვავი ქვები აქვს, ეწოდება დოლაბი წისქვილი, ხოლო მცირექვებიანს _ ბუჭულა (გვრიტა). ისინი კონსტრუქციით ერთმანეთისგან არ განსხვავდება და გავრცელებულია სამეურნეო და გეოგრაფიული სპეციფიკის შესაბამისად. ბარის ძლიერ სამიწათმოქმედო რეგიონებში, დიდ მდინარეებზე, ძირითადად დოლაბ წისქვილებ აგებდნენ, ხოლო მთის და მთისწინეთის მდინარეების ხეობებში კი ბუჭულა წისქვილები ჭარბობდა.
წისქვილი გამართულია დახურულ შენობაში, "წისქვილის სახლში", რომელიც 2 სართულისაგან შედგება: პირველი სართული საღვარეა, სადაც წისქვილის მამოძრავებელი მექანიზმია მოთავსებული. ხოლო მეორე სართულში მფქველი ქვები, მარცლის მიმწოდებელი მოწყობილობა (ხვიმირა) და ფქვილის დასაგროვებელი სათავსებია გამართული.
ვერტიკალურბორბლიანი წისქვილის მამოძრავებელ მექანიზმს, დიდ ვერტიკალურ ბორბალს, რომელსაც წყალი აბრუნებს, "წისქვილის სახლის" გვერდზე მართავენ. ის სპეციალური გადამცემის საშუალებით გაცილებით უფრო სწრაფად აბრუნებს საფქვავ ქვებს, ვიდრე ჰორიზონტალურბორბლიანი წისქვილი. ასეთ წისქვილებს შედარებით უფრო იშვიათად აგებდნენ და ძირითადად გავრცელებული იყო მტკვრის ხეობაში, ქვემო ქართლსა და კახეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰიდროტექნიკური ნაგებობები კატეგორია:წისქვილები
ჯული უოლტერსი
დეიმ ჯულია მერი უოლტერსი (Dame Julie Mary Walters; დ. 22 თებერვალი, 1950) — ინგლისელი მსახიობი, კომიკოსი და ავტორი. არის ოთხი „ბრიტანული აკადემიის სატელევიზიო ჯილდოს“, 2 „ბრიტანული კინოაკადემიის ჯილდოს“, ორი „საერთაშორისო ემის ჯილდოს“ და ოქროს გლობუსის მფლობელი. საუკეთესო პირველხარისხოვანი როლისა და საუკეთესო მეორეხასისხოვანი როლისთვის ორჯერ არის ნომირებული ოსკარზე.