cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)
„მანჩესტერ იუნაიტედი“ ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი ინგლისური საფეხბურთო კლუბია, რომელსაც 20-ჯერ აქვს მოგებული ინგლისის ჩემპიონატი (რაც რეკორდული მაჩვენებელია), 12-ჯერ ინგლისის ასოციაციის თასი, 5-ჯერ ინგლისის ლიგის თასი და 21-ჯერ ინგლისის სუპერთასი (რეკორდი). საერთაშორისო ტურნირებიდან კლუბს 3-ჯერ აქვს მოგებული უეფა-ს ჩემპიონთა თასი/ლიგა, ერთხელ უეფა-ს ევროპა ლიგა, ერთხელ უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი, ერთხელ უეფა-ს სუპერთასი, ერთხელ საკონტინენტთაშორისო თასი და ერთხელ ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი. 1998–99 წლების სეზონში კლუბმა მოიგო პრემიერლიგა, ასოციაციის თასი და ჩემპიონთა ლიგა, რითიც გახდა პირველი (და ამ დროისთვის უკანასკნელი) ინგლისური კლუბი, რომელმაც შეასრულა „ტრებლი”. 2016–17 წლების სეზონში ევროპა ლიგის მოგებით, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გახდა მე-5 კლუბი ტურინის „იუვენტუსის“, ამსტერდამის „აიაქსის“, მიუნხენის „ბაიერნის“ და ლონდონის „ჩელსის“ შემდეგ, რომელმაც მოიგო სამივე მთავარი ევროპული საფეხბურთო ტურნირი (უეფა-ს ჩემპიონთა თასი/ლიგა, უეფა-ს თასი/ევროპა ლიგა და უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი).
1958 წლის 6 თებერვალს გუნდის თვითმფრინავი მოყვა მიუნხენის ავიაკატასტროფაში, სადაც დაიღუპა 8 ფეხბურთელი და კლუბის პერსონალის დიდი ნაწილი. ტრაგედიიდან 10 წლის შემდეგ, 1968 წელს, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ სერ მეტ ბასბის ხელმძღვანელობით გახდა პირველი ინგლისური კლუბი, რომელმაც მოიპოვა ევროპის ჩემპიონთა თასი (დღევანდელი ჩემპიონთა ლიგა). კლუბმა ფინალში ლისაბონის „ბენფიკა“ დაამარცხა ანგარიშით 4–1. სერ ალექს ფერგიუსონმა, რომელიც „იუნაიტედში“ 1986 წლის ნოემბერში მივიდა და სამწვრთნელო კარიერის დასასრულამდე – 2013 წლის მაისამდე წვრთნიდა, 38 ტიტული მოაგებინა კლუბს, აქედან 13-ჯერ პრემიერლიგა და 2-ჯერ ჩემპიონთა ლიგა.
2015–16 სეზონის მიხედვით „მანჩესტერ იუნაიტედი“ მსოფლიოს ყველაზე შემოსავლიანი საფეხბურთო კლუბი იყო. წლიურმა შემოსავალმა შეადგინა 689 მილიონი ევრო. 2015 წლის მონაცემებით „იუნაიტედი“ მესამე ყველაზე ძვირადღირებული საფეხბურთო კლუბი იყო, შეფასებული 1.98 მილიარდ გირვანქა სტერლინგად.
„მანჩესტერ იუნაიტედის“ პრინციპული მეტოქეებია: „ლივერპული“, „მანჩესტერ სიტი“, „ლიდზ იუნაიტედი“ და „არსენალი“.
2018 წლის 18 დეკემბრამდე გუნდის მთავარი მწვრთნელი იყო ჟოზე მოურინიო. მისი გაშვების შემდეგ, სეზონის ბოლომდე დროებით მწვრთნელად „იუნაიტედის“ ყოფილი ფეხბურთელი ულე გუნარ სულშერი დაინიშნა.
ადრეული წლები
მე-20 საუკუნის დასაწყისში კლუბს ფინანსური პრობლემები შეექმნა. დაშლისა და გაუქმების პირას მყოფი კლუბის გადარჩენაში, მნიშვნელოვანი როლი მანჩესტერის ლუდსახარშის მფლობელმა ჯონ ჰენრი დეივისმა ითამაშა, რომელმაც მნიშვნელოვანი ინვესტიცია განახორციელა კლუბში. არსებობს ლეგენდა, რომ გუნდის კაპიტნის ჰარი სტაფორდის მრავალი ჯილდოს მომგები სენბერნარის ჯიშის ძაღლი დაიკარგა. ძაღლი შემთხვევით შეხვდა დეივისს, რომელსაც ის ძალიან მოეწონა და მისი თავისი ქალიშვილისთვის ყიდვა ისურვა. პატრონის პოვნის შემდეგ, შეხვედრისას სტაფორდმა შეძლო დეივისის დარწმუნება კლუბში ინვესტიცია ჩაედო და გამხდარიყო კლუბის თავმჯდომარე.
1902 წელს კლუბმა სახელი შეიცვალა. წარმოდგენილი იყო რამდენიმე ვარიანტი, მათ შორის „მანჩესტერ სენტრალი“ და „მანჩესტერ სელტიკი“, თუმცა საბოლოოდ აირჩიეს „მანჩესტერ იუნაიტედი“. ასევე შეიცვალა გუნდის ფორმა. ახალი ფორმა წითელი მაისურებისგან, თეთრი ტრუსებისგან და შავი წინდებისგან შედგებოდა.
მომდევნო წელს გუნდის მწვრთნელად დაინიშნა ერნესტ მენგნალი. მენგნალმა მიზნად დაისახა გუნდი აღეზევებინა პირველ დივიზიონში. მან აქტიურად დაიწყო სატრანსფერო ბაზარზე მუშაობა და მიიყვანა შემდეგი ფეხბურთელები: ჩარლი სეიგარი, ჰარი მოგერი, ჯორჯ უოლი, ჯეკ პიკენი, დიკ ჰოლდენი, ტომი ბლექსტოკი, დიკ დაკუორთი, ალექს ბელი და ჩარლი რობერტსი, რომელიც გუნდის კაპიტანი გახდა. 1905–06 წლების სეზონში გუნდი აღზევდა მეორე დივიზიონიდან უმაღლეს დივიზიონში 12 წლის შემდეგ. მენგნალმა განაგრძო სატრანსფერო ბაზარზე აქტიურობა და თანაქალაქელი „მანჩესტერ სიტიდან“, რომელიც სკანდალში იყო გახვეული, გადაიყვანა სენდი ტერნბული და როგორც მას უწოდებდნენ „უელსელი ჯადოქარი“ ბილი მერედითი. ამ ორმა ტრანსფერმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ პირველ ტრიუმფში – გუნდმა 1908 წელს პირველად მოიგო ინგლისის ჩემპიონატი. ჩემპიონატის მოგებით, გუნდმა ინგლისის სუპერთასზე მოიპოვა თამაშის უფლება, სადაც „ქუინზ პარკ რეინჯერსი“ დაამარცხა. მომავალ წელს, გუნდმა პირველად მოიპოვა ინგლისის ასოციაციის თასი. ტერნბული და მერედიტი, ისევე როგორც თავიანთ სადებიუტო სეზონებში, ახლაც საკვანძო ფიგურები იყვნენ. ტერნბულმა ასოციაციის თასის ფინალში „ბრისტოლ სიტისთან“ გამარჯვების გოლი გაიტანა.
left|thumb|„მანჩესტერ იუნაიტედი“ 1909 წელს. სურათზე ჩანს ინგლისის ჩემპიონატის, ინგლისის ასოციაციის თასის და ინგლისის სუპერთასის ტიტულები. 1909–10 წლების სეზონში კლუბი ახალ სტადიონ „ოლდ ტრაფორდზე“ გადაბარგდა. „იუნაიტედმა“ პირველი მატჩი ახალ მოედანზე 1910 წლის 19 თებერვალს გამართა „ლივერპულთან“ და მიუხედავად 3–0 დაწინაურებისა, 4–3 დამარცხდა.
მომდევნო სეზონში კლუბმა თავის ისტორიაში მეორედ მოიგო ინგლისის ჩემპიონატი, სუპერთასის მატჩში კი „იუნაიტედმა“ 8–4 დაამარცხა „სუინდონ თაუნი“ და მოიპოვა ტიტული. ამ მატჩში ჰაროლდ ჰალსიმ 6 გოლი გაიტანა.
1911–12 წლების სეზონში მოქმედი ჩემპიონები მხოლოდ მე-13 ადგილზე გავიდნენ. მწვრთნელი ერნესტ მენგნალი „მანჩესტერ სიტის“ შეუერთდა, გუნდის შედეგები კი გაუარესდა. პირველი მსოფლიო ომის გამო ინგლისის ჩემპიონატი 4 წლით შეწყდა და მხოლოდ 1919 წელს განახლდა. გუნდი სერიოზულად იყო გადახალისებული, თუმცა ბილი მერედითი ისევ „იუნაიტედში“ ირიცხებოდა. 1919–20 წლების სეზონში მან ჩემპიონატის მხოლოდ 19 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მომდევნო სეზონის ბოლოს ვეტერანი მერედითი მენგნალმა დააბრუნა „მანჩესტერ სიტიში“. გუნდის ახალი ვარსკვლავი ჯო სპენსი იყო, რომელიც გატანილი გოლებით ლიდერობდა გუნდს, თუმცა ვერც მისმა შედეგიანობამ იხსნა გუნდი მეორე დივიზიონში გავარდნისგან 1921–22 წლების სეზონის ბოლოს, როდესაც „იუნაიტედმა“ 42-დან მხოლოდ 8 მატჩი მოიგო. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ 3 წლის შემდეგ დაბრუნდა უმაღლეს ლიგაში, თუმცა გუნდი კვლავ განაგრძობდა არასტაბილურად ასპარეზობას.
შედეგები ვერ გამოსწორდა 1930-იან წლებშიც. 1931 წელს კლუბი ისევ გავარდა მეორე დივიზიონში. „იუნაიტედს“ ერთ-ერთი ყველაზე ცუდი სეზონი ჰქონდა ისტორიაში, როდესაც 42-დან 27 მატჩი წააგო და გაუშვა 115 გოლი. მაყურებელთა რაოდენობამ სტადიონზე იკლო. ახალი სეზონის პირველ საშინაო მატჩში „საუთჰემპტონთან“ მატჩს მხოლოდ 3507 ადამიანი დაესწრო. შემოსავალი შემცირდა და კლუბი ვეღარ უხდიდა ფეხბურთელებს ხელფასებს. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გაკოტრებისგან ამჯერად სამხედრო ფორმების მწარმოებელმა – ჯეიმზ გიბსონმა იხსნა. გიბსონმა თანხა გადაურიცხა კლუბს და ფეხბურთელებს ხელფასები გადაუხადა. ის „იუნაიტედის“ დირექტორად დაინიშნა. გუნდის სათავეში ასევე დაინიშნა ახალი მწვრთნელი – სკოტ დუნკანი, ვისაც გამოუყვეს თანხები სატრანსფერო ბაზარზე ფეხბურთელების საყიდლად. თუმცა კლუბის მდგომარეობა ვერ გამოსწორდა და „მანჩესტერ იუნაიტედი“ თავის ისტორიაში პირველად მესამე დივიზიონში გავარდნის წინაშე დადგა. კლუბმა ბოლო ტურში მაინც მოახერხა დარჩენა, როდესაც მათ „მილუოლი“ დაამარცხეს 2–0. 1935–36 წლების სეზონში „იუნაიტედმა“ მეორე დივიზიონი მოიგო და პირველში დაბრუნდა, მაგრამ კლუბმა კვლავ განაგრძო არასტაბილურად გამოსვლა ინგლისის ჩემპიონატში. 1937 წელს ისინი ისევ გავარდნენ, ხოლო მომავალ სეზონში ისევ დაბრუნდნენ უმაღლეს დივიზიონში. ომის დაწყებამდე ბოლო სეზონში, გუნდმა მეთოთხმეტე ადგილი დაიკავა და გაინაღდა ადგილი მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ უმაღლეს დივიზიონში.
სერ მეტ ბასბის ეპოქა
1956 წელს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მოიპოვა ინგლისის ჩემპიონის ტიტული. მომდევნო 1956–57 წლების სეზონში "ბასბის ჩვილებმა" კიდევ ერთხელ მოიგეს ინგლისის ჩემპიონატი და ასოციაციის თასის ფინალშიც გავიდნენ, სადაც „ასტონ ვილასთან“ დამარცხდნენ. გუნდის საშუალო ასაკი 22 წელი იყო. ჩემპიონატის მანძილზე „იუნაიტედმა“ 103 გოლი გაიტანა.
1957 წელს „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გახდა პირველი ინგლისური კლუბი, რომელმაც ჩემპიონთა თასის (დღევანდელი ჩემპიონთა ლიგა) გათამაშებაში მიიღო მონაწილეობა. პირველივე საშინაო მატჩში, „იუნაიტედმა“ 10–0 გაანადგურა ბრიუსელის „ანდერლეხტი“. ეს ანგარიში დღემდე არის ყველაზე დიდი, რომლითაც კი „იუნაიტედს“ მოუგია ყველა ტურნირის გათვალისწინებით. „ბორუსია დორტმუნდის“ და „ატლეტიკ ბილბაოს“ დამარცხების შემდეგ, გუნდი ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მადრიდის „რეალთან“ გამოვარდა.
right|thumb|„ბასბის ჩვილების“ უკანასკნელი მატჩი.
1958 წლის 6 თებერვალს, ჩემპიონთა თასის მეოთხედფინალში ბელგრადის „ცრვენა ზვეზდას“ ორი მატჩის ჯამში დამარცხების შემდეგ, თვითმფრინავი რომელსაც გადაჰყავდა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ ფეხბურთელები, პერსონალი და ჟურნალისტები, მიუნხენში დაეშვა საწვავის შესავსებად. რამდენიმე ცდის შემდეგ თვითმფრინავმა ვერ შეძლო აფრენა და კატასტროფა განიცადა, რის შედეგად 23 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის გუნდის 8 ფეხბურთელი: ჯეფ ბენტი, როჯერ ბირნი, ედი კოლმანი, დანკან ედვარდსი, მარკ ჯონსი, დეივიდ პეგი, ტომი ტეილორი და ლიამ უილანი. სანამ გუნდის მწვრთნელი მეტ ბასბი მკურნალობდა ავიაკატასტროფაში მიყენებული ტრავმებისგან, გუნდის მწვრთნელობა ჯიმი მერფიმ ითავა. „იუნაიტედი“ იმავე წელს ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში გავიდა, სადაც „ბოლტონ უონდერერსთან“ დამარცხდა.
1960-იან წლებში მეტ ბასბიმ ახალი გუნდის შენება დაიწყო. გუნდის ლიდერები მიუნხენის ავიაკატასტროფაში გადარჩენილი ფეხბურთელები იყვნენ – დენის ვაიოლეტი, ბობი ჩარლტონი და ბილ ფოულკსი. ნობი სტაილზი გუნდის აკადემიაში აღიზარდა, ხოლო დენის ლოუ კლუბმა 115 000 გირვანქა სტერლინგად შეიძინა „ტორინოდან“.
1962–63 წლების სეზონში „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მიუნხენის ტრაგედიის შემდეგ პირველი ტიტული მოიგო. ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში გუნდმა 3–1 დაამარცხა „ლესტერ სიტი“. აღნიშნული სეზონი ასევე აღსანიშნავი იყო ახალგაზრდა ჯორჯ ბესტის დებიუტით, რომელიც მომავალში მსოფლიო ფეხბურთის ერთ-ერთი ვარსკვლავი გახდება.
left|thumb|„მანჩესტერ იუნაიტედის“ სამების ქანდაკება: [[ჯორჯ ბესტი, დენის ლოუ და ბობი ჩარლტონი.]] 1964–65 წლების სეზონში, ბესტი-ლოუ-ჩარლტონის ტრიოსგან შემდგარმა შეტევამ „იუნაიტედს“ ინგლისის ჩემპიონატი მოაგებინა. ამ სამეულს „მანჩესტერ იუნაიტედის“ სამება უწოდეს. გუნდმა ბურთების სხვაობით გადაასწრო მეორეადგილოსან „ლიდზ იუნაიტედს“. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ ბაზრობათა თასის ნახევარფინალშიც გავიდა, სადაც ბუდაპეშტის „ფერენცვაროშთან“ დამარცხდა. 1964 წელს დენის ლოუ გახდა „იუნაიტედის“ პირველი ფეხბურთელი, რომელმაც ოქროს ბურთი მოიგო.
მომდევნო წელს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ არასტაბილური სეზონი ჩაატარა. მოქმედი ჩემპიონები ინგლისის ჩემპიონატში მხოლოდ მეოთხე ადგილზე გავიდნენ, თუმცა გუნდმა ჩემპიონთა თასის ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც ორი მატჩის ჯამში ბელგრადის „პარტიზანთან“ დამარცხდა. აღსანიშნავია, რომ მეოთხედფინალში ლისაბონში „იუნაიტედმა“ 5–1 გაანადგურა „ბენფიკა“. 1966 წელს ბობი ჩარლტონმა ოქროს ბურთი მოიგო.
1966–67 წლების სეზონში გუნდმა კიდევ ერთხელ მოიგო ინგლისის ჩემპიონატი. მომდევნო წელს კი, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გახდა პირველი ინგლისური კლუბი, რომელმაც მოიგო ჩემპიონთა თასი. ნახევარფინალში მადრიდის „რეალის“ ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 4–3 დამარცხების შემდეგ, ფინალში ლონდონის „უემბლის“ სტადიონზე მათ დამატებით დროში 4–1 დაამარცხეს „ბენფიკა“. გოლები ბობი ჩარლტონმა (ორჯერ), ჯორჯ ბესტმა და ბრაიან კიდმა გაიტანეს. ამ ტრიუმფს განსაკუთრებული მნიშვნელობა გუნდის მწვრთნელისთვის – მეტ ბასბისთვის ჰქონდა, რომელსაც 1958 წელს მიუნხენის ავიაკატასტროფაში დაეღუპა გუნდის დიდი ნაწილი, თუმცა ტრაგედიიდან 10 წლის შემდეგ მან მაინც მოიგო ნანატრი ტიტული. ფინალის შემდეგ მას მიენიჭა რაინდის წოდება. 1968 წელს ჯორჯ ბესტი გახდა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მესამე ფეხბურთელი, რომელმაც მოიგო ოქროს ბურთი.
მომდევნო სეზონი გუნდისთვის წარუმატებელი გამოდგა. „იუნაიტედი“ საკონტინენტთაშორისო თასზე არგენტინულ „ესტუდიანტესთან“ ორი მატჩის ჯამში დამარცხდა, ხოლო ჩემპიონატში გუნდი მხოლოდ მე-11 ადგილზე გავიდა. ჩემპიონთა თასზე ინგლისურმა კლუბმა ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც „მილანთან“ გამოვარდა. სეზონის ბოლოს, სერ მეტ ბასბი „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მწვრთნელის თანამდებობიდან გადადგა.
1969–1986
ბასბის გადადგომის შემდეგ, „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა რეზერვების გუნდის მწვრთნელი უილფ მაკგინესი, თუმცა მან ვერ გაამართლა დაკავებულ თანამდებობაზე. გუნდი 1969–70 წლების სეზონში მე-8 ადგილზე გავიდა, ვარსკვლავების ნაწილი დაბერდა, ნაწილი კი მასში ვერ ხედავდა ავტორიტეტს და არ ემორჩილებოდა (პირველ რიგში იგულისხმება ჯორჯ ბესტი). დენის ლოუს და შეი ბრენანის სატრანსფერო ბაზარზე დაყენებამ მაკგინესის პოზიციაზე დადებითი გავლენა ვერ იქონია და ის 1970 წლის დეკემბერში გაანთავისუფლეს თანამდებობიდან. სერ მეტ ბასბი სეზონის დასასრულამდე დროებით დაბრუნდა გუნდის მთავარი მწვრთნელის თანამდებობაზე და გუნდს დაამთავრებინა სეზონი. 1971 წლის ივნისში გუნდის მწვრთნელად დაინიშნა ირლანდიელი ფრენკ ო’ფარელი, თუმცა ვერც მან მიაღწია წარმატებას. 1972 წლის 16 დეკემბერს „კრისტალ პალასთან“ 5–0 მარცხის შემდეგ, იგი მოხსნეს თანამდებობიდან.
ო’ფარელის შემდეგ „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ტომი დოჰერტი. გუნდის დაბერების და თაობათა ცვლის გამო, დოჰერტის მთავარი ამოცანა იყო „იუნაიტედის“ უმაღლეს დივიზიონში დატოვება. ბობი ჩარლტონმა 1972–73 წლების სეზონის ბოლოს დაასრულა კარიერა, ჯორჯ ბესტს ისევ დისციპლინარული პრობლემები ჰქონდა, ხოლო 33 წლის დენის ლოუმ თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა გუნდი 1973 წლის ივლისში. ლოუ „მანჩესტერ სიტის“ შეუერთდა და მომდევნო წლის აპრილში ერთადერთი გოლი გაიტანა „ოლდ ტრაფორდზე“ გამართულ მატჩში, რომელმაც „მანჩესტერ იუნაიტედის“ უმაღლესი დივიზიონიდან გავარდნა დაადასტურა.
1977 წლის ზაფხულში მთავარი მწვრთნელის პოსტზე დოჰერტი დეივ სექსტონმა შეცვალა. მიუხედავად რამდენიმე ხმაურიანი შენაძენისა, მათ შორის ჯო ჯორდანის, გორდონ მაქუინის, გარი ბეილის და რეი უილკინსისა, გუნდმა ვერ შეძლო მნიშვნელოვანი წარმატების მიღწევა. 1979 წელს „იუნაიტედი“ ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში გავიდა, სადაც დრამატულ მატჩში ლონდონის „არსენალთან“ დამარცხდა ანგარიშით 2–3.
სექსტონი რონ ატკინსონმა შეცვალა, რომელმაც მაშინვე მოხსნა ბრიტანეთის სატრანსფერო რეკორდი, როდესაც „ვესტ ბრომვიჩ ალბიონიდან“ გადაიყვანა ბრაიან რობსონი. იმავე კლუბიდან მნიშვნელოვანი შენაძენი იყო ასევე რემი მოზესი. მიუხედავად ძლიერი ნახევარდაცვისა, რომელიც რობსონისგან და უილკინსისგან შედგებოდა, „იუნაიტედს“ მაინც აკლდა სტაბილურად გამტანი ფორვარდი. შედეგად ინგლისის ჩემპიონატში ატკინსონის გუნდი ყოველ წელს გადიოდა მე-3, ან მე-4 ადგილებზე.
ჩემპიონატისგან განსხვავებით, ატკინსონის „მანჩესტერ იუნაიტედი“ სათასო ტურნირებზე უკეთესად გამოდიოდა. გუნდმა ორჯერ – 1983 და 1985 წლებში მოიპოვა ინგლისის ასოციაციის თასი. 1984 წლის უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის მეოთხედფინალში, „იუნაიტედი“ „ბარსელონას“ დაუპირისპირდა, სადაც დიეგო მარადონა თამაშობდა. გასვლით მატჩში 0–2 მარცხის შემდეგ, ინგლისურმა გუნდმა „ოლდ ტრაფორდზე“ 3–0 გაიმარჯვა და ნახევარფინალში გავიდა, სადაც „იუვენტუსთან“ გამოვარდა.
1986–87 წლების სეზონი გუნდმა ცუდად დაიწყო, როდესაც პირველ 13 მატჩში „იუნაიტედმა“ მხოლოდ 3 მოიგო და ნოემბრისთვის გასავარდნ ზონაში იმყოფებოდა. შედეგად, რონ ატკინსონი გაანთავისუფლეს თანამდებობიდან.
სერ ალექს ფერგიუსონის ეპოქა
left|thumb|[[ალექს ფერგიუსონი|სერ ალექს ფერგიუსონი წვრთნიდა „მანჩესტერ იუნაიტედს“ 1986–2013 წლებში. მან კლუბში 38 ტიტული მოიგო.]] 1986 წლის 6 ნოემბერს „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მთავარ მწვრთნელად შოტლანდიელი ალექს ფერგიუსონი დაინიშნა. ფერგიუსონი „იუნაიტედში“ დანიშვნამდე შოტლანდიურ „აბერდინს“ წარმატებით წვრთნიდა, სადაც მან ყველა შოტლანდიური ტიტული მოიპოვა და სელტიკი – რეინჯერსის ჰეგემონია დაამხო, თუმცა მისი მთავარი მიღწევა თასების მფლობელთა თასის ფინალში მადრიდის „რეალის“ დამარცხება იყო.
ფერგიუსონს რამდენიმე წელი დასჭირდა ახალი გუნდის ასაშენებლად და მან არაერთ ფეხბურთელს დაატოვებინა გუნდი. ინგლისის ჩემპიონატში 1986–87 წლების სეზონში „იუნაიტედი“ მე-11 ადგილზე გავიდა. მომდევნო სეზონში კლუბი მეორე ადგილზე გავიდა „ლივერპულის“ შემდეგ. 1988–89-ში ისევ მე-11 ადგილი, ხოლო 1989–90-ში მხოლოდ მე-13 ადგილზე გავიდა.
ამ გამარჯვებით კლუბი 5 წლიანი პაუზის შემდეგ დაბრუნდა ევროპულ გათამაშებებში. პირველივე ცდაზე „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გავიდა უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის ფინალში როტერდამში, სადაც მარკ ჰიუზის დუბლით 2–1 დაამარცხა იოჰან კრუიფის გაწვრთნილი „ბარსელონა“ და 23 წლის შემდეგ პირველად მოიპოვა ევროპული ტიტული.
1992 წელს „იუნაიტედმა“ ისტორიაში პირველად მოიგო ინგლისის ლიგის თასი. ფინალში ფერგიუსონის გუნდმა 1–0 დაამარცხა „ნოტინგემ ფორესტი“. კლუბი ასევე ახლოს იყო ინგლისის ჩემპიონატის მოგებასთან, თუმცა საბოლოო ჯამში 4 ქულით ჩამორჩა „ლიდზ იუნაიტედს“. იმავე წლის დეკემბერში კლუბმა „ლიდზ იუნაიტედიდან“ შეიძინა ფრანგი ვარსკვლავი ერიკ კანტონა, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ფერგიუსონის გუნდის აღმასვლაში და შემდგომ წარმატებებში.
1993 წელს, პირველად 26 წლის შემდეგ „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მოიგო ინგლისის ჩემპიონატი. ამ წარმატებაში კანტონამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. მომავალ სეზონში კი კლუბმა პირველად შეასრულა დუბლი – ერთ სეზონში მოიგო ინგლისის ჩემპიონატიც და ინგლისის ასოციაციის თასიც. თასის ფინალში მათ 4–0 დაამარცხეს ლონდონის „ჩელსი“. კანტონას გარდა, რომელმაც 7 ნომრიანი მაისური მოირგო, გუნდის წარმატებებში უმნიშვნელოვანესი როლი ეჭირა დანიელ მეკარე პეტერ შმეიხელს.
1995 წლის იანვარში „კრისტალ პალასის“ ფანთან მომხდარი ინცინცდენტის გამო, კანტონა 8 თვით მოკვეთეს ფეხბურთიდან. ლიდერის დაკარგვამ გუნდზე უარყოფითად იმოქმედა. სეზონის ბოლოს „მანჩესტერ იუნაიტედი“ პრემიერლიგაში 1 ქულით ჩამორჩა „ბლექბერნ როვერსს“, ხოლო ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში დამარცხდა „ევერტონთან“.
1995–96 წლების სეზონში „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ გაიმეორა ორი წლის წინანდელი შედეგი და შეასრულა დუბლი. ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში გუნდმა 86-ე წუთზე კანტონას გატანილი ერთადერთი გოლით დაამარცხა „ლივერპული“. ფერგიუსონი ყოველ წელს ძირითად გუნდში ამატებდა ახალგაზრდა ნიჭიერ ფეხბურთელებს, რომლებიც კლუბის აკადემიაში იზრდებოდნენ. მათ შორის იყვნენ რაიან გიგზი, დეივიდ ბეკჰემი, გარი ნევილი, პოლ სქოულზი, ნიკი ბატი და ფილ ნევილი.
მომდევნო სეზონში კლუბმა კიდევ ერთხელ მოიგო ინგლისის პრემიერლიგა, ერიკ კანტონამ კი სეზონის ბოლოს მოულოდნელად დაასრულა საფეხბურთო კარიერა. 1998 წელს კლუბმა ვერ მოიგო ტიტულები. კანტონას დანაკლისთან ერთად, რაიან გიგზის და როი კინის ტრავმებმა გააუარესა მდგომარეობა.
right|thumb|1998–99 წლების სეზონში შესრულებული ტრებლი – ინგლისის პრემიერლიგა, უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა და ინგლისის ასოციაციის თასი (მარცხნიდან მარჯვნივ). 1998–99 წლების სეზონი ყველაზე წარმატებულია კლუბის ისტორიაში. თავდაპირველად „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ ბოლო ტურში გაინაღდა პრემიერლიგის ჩემპიონის ტიტული, როდესაც ენდი კოულის გადამწყვეტი გოლით დაამარცხეს „ტოტენჰემ ჰოტსპური“ 2–1 და 1 ქულით გაასწრეს ლონდონის „არსენალს“. 6 დღის შემდეგ გუნდმა მოიპოვა ინგლისის ასოციაციის თასი. ფინალში ფერგიუსონის შეგირდებმა 2–0 დაამარცხეს „ნიუკასლ იუნაიტედი“ პოლ სქოულზის და ტედი შერინგემის გოლებით.
26 მაისს კი, პირველად 1968 წლის შემდეგ „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მოიგო ჩემპიონთა ლიგა (ყოფილი ჩემპიონთა თასი). ფინალამდე ინგლისურმა კლუბმა მძიმე გზა გაიარა. ისინი ჯგუფურ ეტაპზე მეორე ადგილზე გავიდნენ ჯგუფში, სადაც „ბარსელონა“, მიუნხენის „ბაიერნი“ და დანიური „ბრონდბიუ“ იყვნენ. მეოთხედფინალში გუნდმა ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 3–1 დაამარცხა მილანის „ინტერი“. ნახევარფინალში „იუნაიტედი“ კიდევ ერთ იტალიურ გრანდს – „იუვენტუსს“ დაუპირისპირდა. პირველი მატჩი „ოლდ ტრაფორდზე“ დასრულდა ანგარიშით 1–1, სადაც რაიან გიგზმა მსაჯის მიერ დამატებულ დროში გაათანაბრა ანგარიში. საპასუხო მატჩში ტურინში სტადიონ დელე ალპიზე, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ მე-11 წუთისთვის უკვე 2–0-ს აგებდა, თუმცა როი კინის, ენდი კოულის და დუაიტ იორკის გოლებით, გუნდმა შემოატრიალა თამაში და გავიდა ფინალში. ქალაქ ბარსელონაში სტადიონ „კამპ ნოუზე“, „იუნაიტედი“ „ბაიერნს“ დაუპირისპირდა. გერმანულმა კლუბმა თამაშის დასაწყისში გახსნა ანგარიში მარიო ბასლერის გოლით და თამაშის ბოლომდე უპირატესობას ფლობდა, თუმცა მსაჯის მიერ დამატებულ დროში ჯერ შეცვლაზე შემოსულმა ტედი შერინგემმა, ხოლო შემდეგ რამდენიმე წამში ასევე შეცვლაზე შემოსულმა ულე გუნარ სულშერმა გაიტანეს გოლები და მატჩი დასრულდა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ გამარჯვებით 2–1. ფინალის შემდეგ ალექს ფერგიუსონს მიენიჭა რაინდის წოდება. რამდენიმე თვეში გუნდმა მეოთხე ტიტული მოიპოვა, როდესაც საკონტინენტთაშორისო თასზე როი კინის გოლით ბრაზილიური „პალმეირასი“ დაამარცხა ანგარიშით 1–0. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გახდა პირველი ინგლისური კლუბი რომელმაც მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა და ასევე პირველი (და დღემდე უკანასკნელი) ინგლისური კლუბი, რომელმაც შეასრულა ტრებლი.
1999–2000 წლების სეზონში კლუბმა დაიცვა პრემიერლიგის ტიტული და 18 ქულით გაუსწრო მეორე ადგილოსან „არსენალს“. ეს ყველაფერი იმის გათვალისწინებით, რომ გუნდმა ვერ მოძებნა პეტერ შმეიხელის ადეკვატური შემცვლელი. რამდენიმე მეკარემ, მათ შორის მარკ ბოსნიჩმა ვერ გაამართლეს იმედები, შესაბამისად 2000 წლის ივლისში გუნდმა შეიძინა მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონატების მოქმედი გამარჯვებული, საფრანგეთის ნაკრების მეკარე ფაბიენ ბარტეზი. ფრანგი მეკარე დაეხმარა კლუბს ზედიზედ მესამედ პრემიერლიგის მოგებაში, ალექს ფერგიუსონი კი გახდა პირველი მწვრთნელი, რომელმაც ზედიზედ სამჯერ მოიგო ინგლისის ჩემპიონატი. სწორედ 2000–01 წლების სეზონის შუაში გადაწყვიტა ფერგიუსონმა სამწვრთნელო კარიერის დასრულება, თუმცა საბოლოო ჯამში გადააფიქრებინეს და მან განაგრძო მუშაობა.
left|thumb|[[რაიან გიგზი|რაიან გიგზს კლუბის ისტორიაში ყველაზე მეტი – 963 მატჩი აქვს ჩატარებული.]] გუნდმა 2000 და 2001 წლებში ვერ შეძლო ჩემპიონთა ლიგის მოგება, შესაბამისად 2002 წლის ზაფხულის სატრანსფერო სეზონზე „იუნაიტედი“ გააქტიურდა ახალი ფეხბურთელების შესაძენად. ინგლისურმა კლუბმა ნიდერლანდელი თავდამსხმელი რუდ ვან ნისტელროი შეიძინა „პსვ“-დან, ვეტერანი ფრანგი მცველი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ლორან ბლანი „ინტერიდან“ და არგენტინელი ნახევარმცველი ხუან სებასტიან ვერონი „ლაციოდან“. ვერონი „მანჩესტერ იუნაიტედს“ 28.1 გირვანქა სტერლინგი დაუჯდა, რაც იმ დროისთვის როგორც კლუბის, ასევე მთლიანად ბრიტანული ფეხბურთის ისტორიაში ყველაზე ძვირადღირებული ტრანსფერი იყო. თუმცა მიუხედავად ძვირადღირებული ტრანსფერებისა, 2001–02 წლების სეზონში გუნდმა ვერ შეძლო ტიტულების მოგება და პირველად 1998 წლის შემდეგ ვერ იზეიმა პრემიერლიგის ჩემპიონობა, ხოლო ჩემპიონთა ლიგაში ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც ლევერკუზენის „ბაიერთან“ გამოვარდა სტუმრად გატანილი გოლის წესით. მომავალი სატრანსფერო სეზონის დროს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ „ლიდზ იუნაიტედიდან“ 30 მილიონ გირვანქა სტერლინგად შეიძინა რიო ფერდინანდი, რომელმაც ბრწყინვალედ ითამაშა ინგლისის ნაკრებში 2002 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე. ფერდინანდს უნდა აღმოეფხვრა „იუნაიტედის“ დაცვაში შექმნილი პრობლემები, რომლებიც იაპ სტამის „ლაციოში“ გაყიდვის შემდეგ წარმოიქმნა. ფერდინანდი დაეხმარა კლუბს პრემიერლიგის ჩემპიონობის დაბრუნებაში 2002–03 წლების სეზონში, მაგრამ სეზონი მისთვის ცუდად დასრულდა, როდესაც ინგლისის ფეხბურთის ასოციაციამ დასაჯა იგი სავალდებულო დოპინგ ტესტზე გამოუცხადებლობისთვის და 8 თვით მოკვეთა ფეხბურთიდან. ჩემპიონთა ლიგაზე გუნდი მეოთხედფინალურ დაპირისპირებაში გამოვარდა მადრიდის „რეალთან“. პირველი მატჩი „სანტიაგო ბერნაბეუზე“ მანჩესტერელებმა 3–1 დათმეს, ხოლო საპასუხო მატჩი 4–3 მოიგეს და გამოეთიშნენ ტურნირს. ბრაზილიელმა სუპერვარსკვლავმა რონალდომ ჰეთ-თრიქი შეასრულა და „ოლდ ტრაფორდის“ პუბლიკის ოვაციები დაიმსახურა. იმავე წლის ზაფხულს, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ დატოვა დეივიდ ბეკჰემმა. ინგლისელი ვარსკვლავი მადრიდის „რეალმა“ 24.5 მილიონ გირვანქა სტერლინგად შეიძინა.
მომავალი სამი წლის განმავლობაში, მანჩესტერულმა კლუბმა ვერ მოიგო პრემიერლიგა. ამ პერიოდში ფერგიუსონმა ახალი გუნდის შენება დაიწყო და მრავალი ტრანსფერი განხორციელდა. დეივიდ ბეკჰემის გარდა გუნდი დატოვეს ხუან სებასტიან ვერონმა, ფაბიენ ბარტეზმა , ნიკი ბატმა, დიეგო ფორლანმა , ფილ ნევილმა , რუდ ვან ნისტელროიმ და კაპიტანმა როი კინმა. „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ შეიძინა ისეთი პერსპექტიული ახალგაზრდები, როგორებიც იყვნენ პორტუგალიელი კრიშტიანუ რონალდუ ლისაბონის „სპორტინგიდან“ 12.24 მილიონ გირვანქა სტერლინგად და ინგლისელი უეინ რუნი „ევერტონიდან“ 27 მილიონ გირვანქა სტერლინგად. გუნდში ასევე მოვიდნენ ედვინ ვან დერ სარი, პარკ ჯი სუნი , ნემანია ვიდიჩი , პატრის ევრა , მაიკლ კერიკი , და ლუიშ ნანი. კარლოს ტევესი გუნდს 2007 წელს ორ წლიანი იჯარით შეუერთდა.
2004-დან 2007 წლამდე „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მხოლოდ ორი ტურნირი მოიგო: 2004 წელს ინგლისის ასოციაციის თასი, სადაც მანკუნიანელებმა „მილუოლი“ 3–0 დაამარცხეს და ინგლისის ლიგის თასი 2006 წელს, როდესაც ფერგიუსონის გუნდმა „უიგანი“ 4–0 დაამარცხა. მომდევნო სეზონში კი, გუნდმა 6 ქულით გაასწრო მეორე ადგილოსან „ჩელსის“ და 2003 წლის შემდეგ პირველად მოიგო პრემიერლიგა. ჩემპიონატის მოგებაში მთავარი როლი ითამაშა კრიშტიანუ რონალდუმ, რომელმაც სეზონის ბოლოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელის და წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელის ჯილდოები მიიღო. გუნდი ჩემპიონთა ლიგაზეც შთამბეჭდავად გამოვიდა. მეოთხედფინალში „იუნაიტედმა“ საპასუხო მატჩში „ოლდ ტრაფორდზე“ 7–1 გაანადგურა „რომა“ და ნახევარფინალში გავიდა, სადაც ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 3–5 დამარცხდა „მილანთან“.
2009–10 წლების სეზონში „მანჩესტერ იუნაიტედი“ პრემიერლიგაში მხოლოდ 1 ქულით ჩამორჩა „ჩელსის“. იმავე სეზონში კლუბმა ზედიზედ მეორედ მოიგო ინგლისის ლიგის თასი. ფინალში მანჩესტერულმა კლუბმა 2–1 დაამარცხა „ასტონ ვილა“. უეინ რუნიმ სეზონის ბოლოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ჯილდო მიიღო.
2011 წელს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მე-19-დ მოიგო ინგლისის ჩემპიონატი და გაასწრო „ლივერპულს“ ინგლისის ჩემპიონობების რაოდენობით. ჩემპიონთა ლიგაზე „მარსელის“, ლონდონის „ჩელსის“ და „შალკე 04-ის“ დამარცხების შემდეგ, ფერგიუსონის გუნდი ოთხ წელიწადში მესამედ გავიდა ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, სადაც ისევ ბარსელონასთან დამარცხდა, ანგარიშით 1–3. მომდევნო სეზონში გუნდმა დრამატულ ბრძოლაში დათმო პრემიერლიგის ტიტული „მანჩესტერ სიტისთან“, რომელმაც ბურთების სხვაობით აჯობა „იუნაიტედს“ და პირველად 44 წლის მანძილზე მოიპოვა ინგლისის ჩემპიონის ტიტული.
2012 წლის ზაფხულს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ ლონდონის „არსენალის“ ფორვარდი და პრემიერლიგის ბომბარდირი რობინ ვან პერსი შეიძინა. ვან პერსიმ მთავარი როლი ითამაშა 2012–13 წლების სეზონის ბოლოს კლუბის მიერ მე-20-დ ინგლისის ჩემპიონატის მოგებაში. მან აღნიშნულ სეზონში 26 გოლი გაიტანა. 2013 წლის 8 მაისს კლუბმა გამოაცხადა, რომ სერ ალექს ფერგიუსონი ასრულებდა სამწვრთნელო კარიერას. მან 26 წლის შემდეგ დატოვა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მწვრთნელის პოსტი. ამ დროის განმავლობაში, შოტლანდიელმა 38 ტიტული მოიგო და ის მანჩესტერული კლუბის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული მწვრთნელია.
ფერგიუსონის შემდეგ
ფერგიუსონის წასვლის შემდეგ, „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მთავარ მწვრთნელად „ევერტონის“ ყოფილი მწვრთნელი, შოტლანდიელი დეივიდ მოიესი დაინიშნა. მოიესის მწვრთნელობისას „იუნატედის“ საქმეები უკან წავიდა. პრემიერლიგაში გუნდი მე-7 ადგილზე გავიდა და 1996 წლის შემდეგ პირველად „მანჩესტერ იუნაიტედი“ ვერ მოხვდა ჩემპიონთა ლიგაზე. გუნდმა ვერც სხვა ტურნირებზე მიაღწია წარმატებას და შედეგად 2014 წლის 22 აპრილს მოიესმა დატოვა თანამდებობა, გუნდს კი სეზონი რაიან გიგზმა დაამთავრებინა.
იმავე წლის 19 მაისს გუნდის მთავარ მწვრთნელად ნიდერლანდელი ლუი ვან გალი დაინიშნა, გიგზი კი მის სამწვრთნელო შტაბს შეუერთდა. ვან გალმა იაქტიურა სატრანსფერო ბაზარზე და გუნდში ანხელ დი მარია, დალეი ბლინდი, ანდერ ერერა, მარკოს როხო, ლიუკ შოუ და იჯარით რადამელ ფალკაო მიიყვანა. პრემიერლიგაში გუნდი მეოთხე ადგილზე გავიდა და ჩემპიონთა ლიგაზე დაბრუნდა, თუმცა სათასო ტურნირებზე „იუნაიტედმა“ წარმატებას ვერ მიაღწია. ვან გალმა განაგრძო სატრანსფერო ბაზარზე მუშაობა და კვლავ შეიძინა ფეხბურთელები, მათ შორის აღსანიშნავია ბასტიან შვაინშტაიგერის და ანტონი მარსიალის ტრანსფერები. ამავდროულად, გუნდი ფერგიუსონის ეპოქის მრავალმა ფეხბურთელმა დატოვა და გუნდის შემადგენლობა საგრძნობლად შეიცვალა.
ლიპეცკის ოლქი
ლიპეცკის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგში. ფართობი - 24 100 კმ², ადმინისტრაციული ცენტრი - ლიპეცკი. ოლქი შეიქმნა 1954 წელს.
გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში მოსკოვიდან სამხრეთით 400 კილომეტრზე, შუა რუსეთის მაღლობსა და ოკა-დონის დაბლობზე, ტყესტეპის ზონაში. სანაოსნო მდინარეებია დონი და ვორონეჟი. ესაზღვრება კურსკის, ორიოლის, რიაზანის, ტამბოვის, ტულისა და ვორონეჟის ოლქები.
მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
ვიატკის უვალი
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მაღლობები
მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)
ფერგიუსონის შემდეგ
2016 წლის 27 მაისს „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მთავარ მწვრთნელად პორტუგალიელი ჟოზე მოურინიო დაინიშნა. მან გუნდთან სამ წლიანი კონტრაქტი გააფორმა. მოურინიომ იაქტიურა ზაფხულის სატრანსფერო ბაზარზე და გუნდში ერიკ ბაიი, ზლატან იბრაჰიმოვიჩი, ჰენრიხ მხითარიანი და პოლ პოგბა მიიყვანა. პოგბას დაბრუნება, რომელმაც კლუბი 2012 წელს დატოვა, „იუნაიტედს“ 89 მილიონი გირვანქა სტერლინგი (105 მილიონი ევრო) დაუჯდა და აღნიშნული ტრანსფერი მსოფლიო ფეხბურთის რეკორდი გახდა.
მოურინიოს პირველ ოფიციალურ მატჩში, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ ინგლისის სუპერთასზე პრემიერლიგის მოქმედ ჩემპიონს – „ლესტერ სიტის“ შეხვდა და 2–1 დაამარცხა. გუნდმა პრემიერლიგაში არასტაბილურად იასპარეზა და სეზონის ბოლოს მე-6 ადგილზე გავიდა, მაგრამ მანკუნიანელებმა სათასო ტურნირებზე მიაღწიეს წარმატებებს. თებერვალში ინგლისის ლიგის თასის ფინალში „იუნაიტედმა“ 3–2 დაამარცხა „საუთჰემპტონი“, ხოლო რამდენიმე თვეში გუნდი ისტორიაში პირველად უეფა-ს ევროპა ლიგის ფინალში გავიდა, სადაც ამსტერდამის „აიაქსს“ დაუპირისპირდა და პოგბას და მხითარიანის გოლებით 2–0 დაამარცხა. ევროპა ლიგის მოგებით, „მანჩესტერ იუნაიტედი“ გახდა მე-5 კლუბი „იუვენტუსის“, „აიაქსის“, „ბაიერნის“ და „ჩელსის“ შემდეგ, რომელმაც მოიგო სამივე მთავარი ევროპული საფეხბურთო ტურნირი (უეფა-ს ჩემპიონთა თასი/ლიგა, უეფა-ს თასი/ევროპა ლიგა და უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი). აღნიშნულ სეზონში, უეინ რუნიმ გადაასწრო ბობი ჩარლტონს კლუბის ყველა დროის ბომბარდირებში, ხოლო სეზონის ბოლოს იგი 13 წლის შემდეგ „ევერტონში“ დაბრუნდა. მომდევნო სეზონში „იუნაიტედმა“ პრემიერლიგაში მეორე ადგილი დაიკავა, თუმცა ვერც ერთი ტურნირი ვერ მოიგო. მოურინიო 2018 წლის 18 დეკემბერს მოხსნეს თანამდებობიდან, როდესაც გუნდი სატურნირო ცხრილში მეექვსე ადგილზე იმყოფებოდა და 11 ქულით ჩამორჩებოდა მეოთხე ადგილოსანს. სეზონის ბოლომდე დროებით მწვრთნელად ულე გუნარ სულშერი დაინიშნა.
სიმბოლიკა
right|thumb|„მანჩესტერ იუნაიტედის“ ლოგო 1960-იან წლებში. მე-19 და მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში, კლუბები იშვიათად გამოსახავდნენ საკუთარ ლოგოს მაისურებზე. ეს მხოლოდ ფინალურ მატჩებში ხდებოდა, მაგალითად ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში. „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ 1909 წლის ფინალში მაისურზე ლანკაშირის სიმბოლო – წითელი ვარდი გამოსახა. თითქმის 40 წლის შემდეგ, 1948 წლის ფინალში, კლუბი ქალაქ მანჩესტერის ემბლემით წარდგა.
1960-იან წლებში კლუბის ოფიციალურ დოკუმენტებში ახალი ემბლემა გამოჩნდა. მისი დიზაინი ასევე მანჩესტერის გერბის მიხედვით შეიქმნა. ემბლემაზე სამი ხაზი მიუთითებდა მანჩესტერის სამ მდინარეზე: მედლოკზე, ირველზე და ირკზე. ლოგოს ზედა ნაწილში გამოსახული გემი ქალაქის მნიშვნელოვან სავაჭრო ფუნქციაზე ამახვილებდა ყურადღებას, ხოლო ლოგოს გვერდებზე კი გამოსახული იყო წითელი ვარდები.
1970-იანი წლების დასაწყისში ემბლემა შეიცვალა: ლოგოს ცენტრში გამოჩნდა წითელი ეშმაკი, ვარდები კი ფეხბურთის ბურთებმა ჩაანაცვლა. ეშმაკი გუნდის ზედმეტსახელს – „წითელ ეშმაკებს“ (Red Devils) უკავშირდება, რომელიც მეტ ბასბიმ „მანჩესტერ იუნაიტედისთვის“ 60-იან წლებში სარაგბო კლუბ „სელფორდ სიტისგან“ ისესხა. 1998 წელს, ლოგოდან ამოიღეს სიტყვები – საფეხბურთო კლუბი, ასევე მცირედით შეიცვალა ფერები და პროპორციები.
ეკიპირება
„ნიუტონ ჰიტის“ სახელწოდებით, კლუბი სხვადასხვა ფერის ფორმებით გამოდიოდა. ყველაზე გავრცელებული ყვითელ-მწვანე ფერის მაისურები იყო. სხვა ფორმებიდან აღსანიშნავია წითელ-თეთრი, ან მთლიანად თეთრი ფორმები ლურჯი ტრუსებით. ცოტა ხნით ასევე გამოიყენებოდა მწვანე მაისურები თეთრი ტრუსებით.
1902 წელს, როდესაც კლუბს დაერქვა „მანჩესტერ იუნაიტედი“, კლუბის ფორმები შეიცვალა. ახალი ფორმა წითელი მაისურებისგან, თეთრი ტრუსებისგან და შავი წინდებისგან შედგებოდა. დღემდე, ეს ფერები „იუნაიტედის“ საშიანო ფორმის სტანდარტად გამოიყენება. გამონაკლისად ითვლება თეთრ მაისურზე წითელი ლენტით გამოსახული ასო «V», რომელიც კლუბმა პირველად 1909 წელს, ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში ჩაიცვა. ეს ფორმა 1920-იან წლებშიც გამოიყენებოდა, სანამ „იუნაიტედი“ კვლავ არ დაუბრუნდა წითელ მაისურებს.
კლუბის მესამე ფორმა, ხშირად მთლიანად ლურჯია. ამ ფერებში 1968 წელს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ თავის ისტორიაში პირველად მოიგო ჩემპიონთა თასი.
სტადიონი
კლუბის პირველ სტადიონს „ნორს როუდი“ ერქვა, სადაც ფეხბურთის სათამაშოდ არ იყო შექმნილი საკმარისი პირობები. გასახდელები სტადიონისგან მოშორებით მდებარეობდა, ხოლო ახლოს მდებარე ქიმიური ქარხნისგან წარმოქმნილი სმოგი ართულებდა თამაშს. რამდენიმე წლის შემდეგ გუნდი გადავიდა ახალ სტადიონზე – „ბენკ სთრითზე“, სადაც წინა სტადიონთან შედარებით უკეთესი პირობები იყო. 1906 წლისთვის „ბენკ სთრითი“ 50,000 მაყურებელს იტევდა, თუმცა ქალაქის მზარდი მოსახლეობის და ასევე ფეხბურთის მზარდი პოპულარობის გამო, მოედანი ვეღარ აკმაყოფილებდა მოთხოვნებს, შესაბამისად კლუბის ხელმძღვანელობამ ახალი სტადიონის აშენებაზე დაიწყო ფიქრი. სტადიონის აშენება 60,000 გირვანქა სტერლინგი დაჯდა და ის შოტლანდიელმა არქიტექტორმა – არჩიბალდ ლიტჩმა დააპროექტა. ახალი სტადიონი სახელად „ოლდ ტრაფორდი“, 1910 წლის 19 თებერვალს გაიხსნა და გახსნის მატჩში „იუნაიტედი“ „ლივერპულთან“ 4–3 დამარცხდა.
left|thumb მეორე მსოფლიო ომის დროს „ოლდ ტრაფორდი“ გერმანულმა ავიაციამ დაბომბა და შედეგად სტადიონი სერიოზულად დაზიანდა. გუნდი რამდენიმე წლით თანაქალაქელი „მანჩესტერ სიტის“ მოედან „მეინ როუდზე“ გადავიდა. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ აღდგენილ „ოლდ ტრაფორდზე“ 1949 წლის 24 აგვისტოს დაბრუნდა, როდესაც მათ „ბოლტონ უონდერერსი“ 3–0 დაამარცხეს.
„ოლდ ტრაფორდმა“ ბევრჯერ განიცადა რეკონსტრუქცია და მოდერნიზაცია. სტადიონის ტევადობა თანდათან იზრდებოდა და ის დღეს 75,643 მაყურებელს იტევს. „ოლდ ტრაფორდი“ ერთ-ერთი უდიდესი სტადიონია ევროპაში, ხოლო ინგლისში ტევადობით მხოლოდ „უემბლის“ ჩამორჩება. სტადიონმა უმასპინძლა 1966 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის მატჩებს. ასევე აქ გაიმართა 2003 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალი „მილანსა“ და „იუვენტუსს“ შორის. ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ახალი „უემბლის“ აშენებამდე, ძირითადად „ოლდ ტრაფორდზე“ მასპინძლობდა მეტოქეებს.
გულშემატკივრები
„მანჩესტერ იუნაიტედი“ მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული საფეხბურთო კლუბია. ევროპულ კლუბებს შორის, ინგლისურ კლუბს ერთ-ერთი უმაღლესი დასწრება აქვს საშინაო მატჩებში. კლუბის განცხადებით, დაახლოებით 50 ქვეყანაში 200-ზე მეტი ოფიციალური ფანკლუბია. კომპანია Deloitte-ის გამოთვლებით, „მანჩესტერ იუნაიტედს“ ოფიციალურად 75 მილიონი ფანი ჰყავს, თუმცა ზოგიერთი მონაცემებით ფანების რაოდენობა 659 მილიონს აღწევს.
მეტოქეები
„მანჩესტერ იუნაიტედის“ ტრადიციულ მეტოქეებად ითვლებოდნენ „ლივერპული“, „მანჩესტერ სიტი“ და „ლიდზ იუნაიტედი“, თუმცა მოგვიანებით მათ ლონდონის „არსენალი“ დაემატა.
ქალაქ ლივერპულის და მანჩესტერის დაპირისპირება ინდუსტრიული რევოლუციიდან იწყება. ერთმანეთის მახლობლად მდებარე ორი დიდი ინდუსტრიული ქალაქი ყველა სფეროში ერთმანეთის მეტოქეები იყვნენ, შესაბამისად ეს დაპირისპირება ფეხბურთსაც შეეხო. ამავდროულად „მანჩესტერ იუნაიტედი“ და „ლივერპული“ ინგლისური ფეხბურთის ისტორიაში ორი ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია, შესაბამისად ფეხბურთელებისთვის და გულშემატკივრებისთვის ამ მატჩებს ყოველთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს.
ქალაქ ლიდზის და მანჩესტერის დაპირისპირება დაკავშირებულია ვარდების ომთან, როდესაც ლანკასტერების და იორკების სამეფო დინასტიები ომობდნენ ერთმანეთში, მანჩესტერი და ლიდზი კი შესაბამისად ლანკაშირის და იორკშირის ცენტრები იყო. „ლიდზ იუნაიტედს“ და „მანჩესტერ იუნაიტედს“ შორის კი ურთიერთობები განსაკუთრებით 1960-იან წლებში დაიძაბა, როდესაც ორივე გუნდი ინგლისის ჩემპიონობისთვის იბრძოდა. მატჩების განმავლობაში ხშირი იყო გადამეტებული უხეშობა, ასევე ჩხუბი ფეხბურთელებსა და გულშემატკივრებს შორის.
„არსენალი“ „მანჩესტერ იუნაიტედის“ პრინციპული მეტოქე 90-იანი წლების ბოლოს გახდა, როდესაც ლონდონური კლუბის მწვრთნელად არსენ ვენგერი დაინიშნა. ფრანგი მწვრთნელის და ალექს ფერგიუსონის როგორც პიროვნული, ასევე მათი გუნდების დაპირისპირება წლების განმავლობაში გრძელდებოდა, როდესაც ეს ორი გუნდი პრემიერლიგის და ინგლისის თასების უმთავრესი ფავორიტი იყო.
მიმდინარე შემადგენლობა
(იჯარით შანხაი შენჰუადან 2020 წლის 30 ივნისამდე)
იჯარით წასული ფეხბურთელები
ყველა მათგანის იჯარის ხელშეკრულება იწურება 2019 წლის 30 ივნისს.
(ინტერი) (რომა)
(ესტუდიანტესი) (ვიტორია სეტუბალი)
ეროვნული
პირველი დივიზიონი/ინგლისის პრემიერლიგა: 20 მეორე დივიზიონი: 2 ინგლისის ასოციაციის თასი: 12 ინგლისის ლიგის თასი: 5 ინგლისის სუპერთასი: 21
საერთაშორისო
უეფა-ს ჩემპიონთა თასი/ლიგა: 3 უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი: 1 უეფა-ს ევროპა ლიგა: 1 უეფა-ს სუპერთასი: 1 საკონტინენტთაშორისო თასი: 1 ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 1
ოქროს ბურთის მფლობელები
შემდეგმა ფეხბურთელებმა მიიღეს ოქროს ბურთი „მანჩესტერ იუნაიტედში“ თამაშისას:
ტროპიკანა (კლუბი)
ტროპიკანა (Tropicana) — მსოფლიოში განთქმული კაბარე და კლუბი კუბის დედაქალაქ ჰავანაში. გაიხსნა 1939 წელს ჰავანის მარიანოს უბნის ერთ-ერთ კერძო მამულში (24 ჰა).
მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)
მსოფლიოს ჩემპიონები
შემდეგი ფეხბურთელები გახდნენ სანაკრებო დონეზე მსოფლიოს ჩემპიონები, როდესაც „მანჩესტერ იუნაიტედში“ ირიცხებოდნენ:
ევროპის ჩემპიონები
შემდეგი ფეხბურთელები გახდნენ სანაკრებო დონეზე ევროპის ჩემპიონები, როდესაც „მანჩესტერ იუნაიტედში“ ირიცხებოდნენ:
ტროპიკანა (კლუბი)
ტროპიკანას თვალისმომჭრელი წარმოდგენების დამდგმელი ქორეოგრაფი როდერიკო „როდნი“ ნეირა იყო. მთავარ შემსრულებლებს შორის სხვადასხვა დროს იყვნენ ხავიერ კუგა, კარმენ მირანდა, ნატ კინგ კოული და ჯოზეფინ ბეიკერი. მეტსახელით „სამოთხე ვარსკვლავების ქვეშ“ ტროპიკანამ სახელი გაითქვა მისი მოცეკვავე გოგონებით, კონგას ხმებით, დომინოს ტურნირებით და თვალისმომჭრელი წარმოდგენებით. ცნობილ ხალხთა შორის, რომლებიც ტროპიკანას სტუმრობდნენ იყვნენ ედიტ პიაფი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯიმი დურანტე და მარლონ ბრანდო. 1956 წლიდან კუბანა ეარლაინსის ტროპიკანა სპეშიალ ტურს კლუბის სტუმრები და კლიენტები ჩამოჰყავდა მაიამიდან ტროპიკანაში და უკან ფლორიდაში მიყჰავდა ისინი მეორე დილის 4 საათზე.
გავლენა
ტროპიკანამ ხელი შეუწყო კუბის კულტურის საზღვარგარეთ პოპულარიზაციას. ნიუ-იორკის ამავე სახელწოდების დაწესებულება ლათინური მუსიკის კლუბი იყო, რომელიც 1945 წელს ორმა კუბელმა რესტორანის მფლობელმა წამოიწყეს, და რომელიც მალე ბრონქსში ყველაზე განთქმული ღამის კლუბი გახდა. სატელევიზიო სერიალში „მე მიყვარს ლუსი“ (I Love Lucy), მოქმედი გმირი რიკი რიკარდო (რომელსაც კუბაში დაბადებული დეზი არნაზი თამაშობს) მანჰეტენის გამოგონილი ღამის კლუბი ტროპიკანას მომღერალი და ბენდლიდერი იყო. 2004 წელს ატლანტიკ-სიტის ტროპიკანამ გახსნა ახალი უბანი, რომელიც ცდილობს 1940-იანი წლების ძველი ჰავანის არქიტექტურა, ატმოსფერო და სამზარეულო გაიმეოროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ღამის კლუბები კატეგორია:კუბური კულტურა კატეგორია:ჰავანა
მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)
საუკეთესო ფეხბურთელი ფიფა-ს ვერსიით
შემდეგი ფეხბურთელები დასახელდნენ საუკეთესო ფეხბურთელებად ფიფა-ს ვერსიით „მანჩესტერ იუნაიტედში“ თამაშისას:
წლის ფეხბურთელი უეფა-ს ვერსიით
შემდეგი ფეხბურთელები დასახელდნენ წლის ფეხბურთელებად უეფა-ს ვერსიით „მანჩესტერ იუნაიტედში“ თამაშისას:
ფიფა-ს ფერენც პუშკაშის ჯილდო
შემდეგ ფეხბურთელებს გადაეცათ ფიფა-ს ფერენც პუშკაშის ჯილდო „მანჩესტერ იუნაიტედში“ თამაშისას:
ტრანსფერები
„მანჩესტერ იუნაიტედის“ ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენები სატრანსფერო ბაზარზე:
„მანჩესტერ იუნაიტედის“ ყველაზე ძვირად გაყიდული ფეხბურთელები სატრანსფერო ბაზარზე:
სქოლიო
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი) კატეგორია:ინგლისის პრემიერლიგის კლუბები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:მანჩესტერი
აბიოგენეზი
აბიოგენეზი, ბიოპოეზი (არაოფიციალურად, სიცოცხლის წარმოშობა  ; α,  და ) —  არაორგანულიდან ორგანული ნაერთების წარმოქმნა ფერმენტების მონაწილეობის გარეშე. სიცოცხლის წარმოშობის ერთ-ერთი თეორიის ძირითადი ჰიპოთეზა, რომელიც გვიხსნის, როგორ შეიძლება შექმნილიყო ბიოლოგიური სიცოცხლე ბუნებრივი პროცესების გზით. უფრო სპეციფიკურად ეს ტერმინი მოიაზრება, როგორც დედამიწაზე სიცოცხლის გაჩენასთან დაკავშირებული პროცესების შესწავლა. ის გეოლოგიური ერა, რომელშიც აბიოგენეზი სავარაუდოდ მიმდინარეობდა, იყო ადრეული ეოარქაული ერა (დაახლოებით 4,0 — 3,6 მილიარდი წლის წინ, ე.ი. პერიოდი, რომელიც უშუალოდ მოსდევდა ჰადესურ ერას, რომლის მსვლელობაშიც დედამიწის უმეტესი ნაწილი არსებითად გამლღვალ მდგომარეობაში იყო. თვით აბიოგენეზის დათარიღება ასეთია: პერიოდი 3,9 — 3,5 მილიარდი წლის წინ.
ამინომჟავების უმეტესობა, რომლებსაც ხშირად „სიცოცხლის საშენ ბლოკებს უწოდებენ“, სინთეზირებული იქნა მილერ-იურეის ექსპერიმენტში და მსგავს ექსპერიმენტებში, რომელთა არსი შეადგენდა ზოგიერთი იმ პირობის სიმულაციას, რომელიც ჰიპოთეტურად არსებობდა ეოარქაული პერიოდის დედამიწაზე. იმავე გზით შეიძლება წარმოიქმნას სხვა ასევე ფუნდამენტალურად მნიშვნელოვანი ბიოქიმიური მოლეკულები, როგორიცაა ნუკლეოტიდები და საქარიდები. ყველა ცოცხალ ორგანიზმში ცილები, პოლისაქარიდები და ნუკლეინის მჟავები აგებულია ზემოთ ჩამოთვლილი საშენი ბლოკებისაგან. ეს სამი ტიპის მოლეკულა არსებითია სიცოცხლის ყველა ფუნქციების უზრუნველსაყოფად და საერთოა ყველა ამჟამად მცხოვრები ორგანიზმისათვის, რაც მათ საერთო წარმოშობაზე მიუთითებს. ამ მაკრომოლეკულების აგება უჯრედებში (სიცოცხლის ორგანიზაციულ ერთეულებში) ხდება ნუკლეინის მჟავების და ფერმენტების საფუძველზე.
დედამიწის პირველი მაცხოვრებლები, როგორც ფიქრობენ, იყვნენ ერთუჯრედიანი პროკარიოტები (რომელთაც არ გააჩნიათი მემბრანით შემოსაზღვრული ბირთვი), ისინი კი თავის მხრივ, შეიძლება წარმოშივნენ პრობიონტებისაგან (ორგანული მოლეკულებისგან, რომლებიც მომწყვდეულნი არიან მემბრანისმაგვარ სტრუქტურაში). ყველაზე ძველი ნამარხი მიკრობისმაგვარი ობიექტები თარიღდება 3,5 მილიარდი წლით. თვით დედამიწის შექმნიდან ეს შეადგენს 1 მილიარდ წელს. შედარებით უფრო საიმედო და მრავალრიცხოვანია 3,4 მილიარდი წლით დათარიღებული ნამარხები. 2,4 მილიარდი წლის წინანდელ ქანებზე ნახშირბადის, რკინისა და გოგირდის სტაბილური იზოტოპების ანალიზი უკვე აჩვენებს ცოცხალი ორგანიზმების მოქმედებს არაორგანულ მინერალებზე და დანალექ ქანებზე. სხვა მოლეკულური ბიომარკერები ასევე მიუთითებენ ამ ეპოქაში ფოტოსინთეზის არსებობაზე, რაც უკვე ადასტურებს, რომ სიცოცხლე უკვე ფართოდ იყო გავრცელებული ამ დროს მთელ დედამიწაზე.
სპონტანური წარმოშობა ანუ თვითჩასახვა
XIV საუკუნის შემდეგ ამ მოსაზრებებს უკვე კრიტიკულად უყურებდნენ. მაგალითად, 1440 თურქი ოტომანი სწავლული ფათიჰ სულთან მეჰმეთი, მეჰმეთ სემსედინ ბინ ჰამზა, აკ სემსედინი (თეთრი სემსედინი) წერდა თავის წიგნში "მადდეთ ულ ჰაიათ" (სიცოცხლის მასალა): "შეცდომაა, ვიფიქროთ, რომ დაავადებები ცალ-ცალკე ადამიანებში ჩნდება. დაავადება გადადის ერთი პირიდან მეორეზე უხილავი ცოცხალი თესლების სახით" (იმ დროისთვის, ეს გენიალურია!). 1646 წელს სერ თომას ბრაუნმა გამოაქვეყნა თავისი ფსეუდოდოქსია ეპიდემიკა (გადამდები ცრუ სწავლება), რომელიც წარმოადგენდა შეტევას მცდარ სწავლებებზე და "ვულგარული შეცდომებზე". ეს იყო პროგრესული ნაშრომი, მაგრამ მისმა თანამედროვეებმა იგი ვერ დააფასეს ჯეროვნად. ალექსანდერ როსი წერდა: "კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენო ეს (ე.ი. სპონტანური წარმოშობა), ნიშნავს რომ კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენო გონება, გრძნობა და გამოცდილება. თუ ეეჭვება, წავიდეს ეგვიპტეში და იქ იპოვის ველებს, რომელიც სავსეა ნილოსის შლამიდან გაჩენილი თაგვებით, რაც დიდ უბედურებას წარმოადგენს იქაური მაცხოვრებლებისათვის".
სიმფსონები (სეზონი 2)
ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალ „სიმფსონების“ მეორე სეზონი ეთერში გადიოდა 1990 წლის 11 ოქტომბრიდან 1991 წლის 11 ივლისამდე. იგი სულ შედგება 22 ეპიზოდისგან და იწყება ეპიზოდით Bart Gets an F. ეპიზოდმა Homer vs. Lisa and the 8th Commandment მიიღო ემის საპატიო ჯილდო გამორჩეული ანიმაციური გადაცემისთვის და ნომინიმირებული იყო კატეგორიაში „გამორჩეული ხმის მიქსი კომედიურ სერიალში ან სიუჟეტში“.
აბიოგენეზი
სპონტანური წარმოშობა ანუ თვითჩასახვა
1665 წელს რობერტ ჰუკმა გამოაქვეყნა თავისი პირველი ჩანახატები, რომლებიც აჩვენებდნენ მიკროსკოპში დანახულ მიკროორგანიზმებს. ჰუკს მოჰყვა 1676 წელს ანტონ ვან ლევენჰუკი, რომელმაც დახატა და აღწერა მიკროორგანიზმები, რომლებიც, დღევანდელი გადმოსახედიდან, წარმოადგენენ პროტოზოებისა და ბაქტერიების სამეფოთა მკვიდრებს. იმ დროს ბევრმა იგრძნო, რომ მიკროორგანიზმების არსებობს სპონტანური წარმოშობის თეორიის სასარგებლო არგუმენტი იყო, რადგანაც მიკროორგანიზმები ძალიან პრიმიტიულები ჩანდნენ საიმისოდ, რომ სქესობრივი გზით გამრავლება შეძლებოდათ, და იმ დროს კი ჯერ არ იცოდნენ არასქესობრივი გაყოფის გზით გამრავლების შესაძლებლობის შესახებ.
თვითჩასახვის თეორიის საწინააღმდეგო პირველი მყარი არგუმენტები წამოვიდა 1668 წელს ფრანჩესკო რედისგან, რომელმაც დაამტკიცა, რომ ხორცში არ გაჩნდებოდნენ მატლები, თუ წინასწარ ბუზებს არ ექნებოდათ კვერცხების დადების საშუალება. თანდათან ნაჩვენები იქნა, რომ, სულ ცოტა, უფრო მაღალორგანიზებული და თვალით ხილული ორგანიზმებისათვის მაინც, თვითჩასახვის თეორია მცდარი იყო. გაჩნდა ალტერნატიული თეორია — ბიოგენეზი: ყოველი ცოცხალი მოდის წინათ არსებული ცოცხალი ორგანიზმისგან (omne vivum ex ovo, ლათინურად — ყოველი ცოცხალი იბადება კვერცხიდან).
1768 წელს ლაზარო სპალანცანიმ აჩვენა, რომ მიკრობები ცხოვრობდნენ ჰაერში და შეიძლებოდა მათი მოკვლა დუღილით. 1861 წელს ლუი პასტერმა ჩაატარა ექსპერიმენტების მთელი სერია, რომლითაც დაამტკიცა, რომ ბაქტერიები და სოკოები არ ჩნდებიან თავისით სტერილურ, საკვებით მდიდარ არეებზე.
პასტერი და დარვინი
მინი|200პქ|[[ჩარლზ დარვინი 1879 წელს]] XIX საუკუნის შუახნებისათვის ბიოგენეზის თეორიამ დააგროვა იმდენად დიდი დამამტკიცებელი მასალა, ლუი პასტერისა და სხვათა შრომების შედეგად, რომ თვითჩასახვის თეორიის ალტერნატივა ფაქტობრივად უარყოფილი იქნა. თვით პასტერი წერდა, 1864 წლის აღმოჩენის შემდეგ, რომ "სპონტანური წარმოშობის დოქტრინა ვეღარასოდეს წამოდგება ამ უბრალო ცდას მიერ მიყენებული სასიკვდილო დარტყმის შედეგად".
1871 წ. 1-ლ თებერვალს, ჯოზეფ დალტონ ჰუკერისთვის მიწერილ წერილში ჩარლზ დარვინი წერდა, რომ სიცოცხლის ჩასახვა შეიძლება მოხდა "თბილ პატარა გუბეში, რომელშიც იქნებოდა ამიაკისა და ფოსფორის ყოველგვარი მარილები, სინათლე, სითბო, ელექტრობა და ა.შ., ისე, რომ აქ წარმოშობილიყო ცილოვანი ნივთიერება და გაევლო კიდევ უფრო რთული ცვლილებებიც". მან ასევე ახსნა ისიც, რომ "თუ დღეს ამგვარი მასალა იმწამსვე იქნება შეჭმული და მონელებული ცოცხალი ორგანიზმების მიერ, ადრე, სანამ ცოცხალი ორგანიზმები გაჩნდებოდნენ, ეს ასე არ მოხდებოდა".
ამ თეორიაში ახალი ღირსშესანიშნავი კვლევები არ გამოჩენილა 1924 წლამდე, როდესაც ალექსანდრე ოპარინმა წამოაყენა მოსაზრება, რომ ატმოსფეროს ჟანგბადი ხელს შეუშლიდა სიცოცხლის ევოლუციისათვის აუცილებელი ზოგიერთი საშენი ბლოკის წარმოქმნასა და შენახვას. თავის "სიცოცხლის წარმოშობაში" ოპარინმა წამოაყენა მოსაზრება, რომ თვითჩასახვა მართლაც მოხდა როდესღაც, მაგრამ დღეს დედამიწაზე არსებული პირობები განსხვავდება იმ ადრინდელიუ პირობებისგან. დარვინის მოსაზრებაც ძალაშია, ამიტომაც სიცოცხლის ხელახალი წარმოშობა ეფექტიანი ვერ იქნება. ოპარინმა ივარაუდა, რომ უჟანგბადო ატმოსფეროში მზის შუქის მოქმედებით გაჩენილმა ორგანულმა მოლეკულებმა შექმნეს "პირველყოფილი ბულიონი ან სუპი". ეს ორგანული მოლეკულები კომბინირებდნენ უფრო და უფრო რთული ფორმებით მანამ, სანამ არ შექმნეს კოაცერვატული წვეთები. ეს წვეთები იყოფოდნენ ან ერთდებოდნენ მექანიკური შეჯახებების შედეგად, და ამგვარად შეიქმნა შედარებით გამძლე და სტაბილური სტრუქტურები.
დაახლოებით იმავდროულად ჯ. ბ. ს. ჰალდანმა ივარაუდა, რომ დედამიწის პრებიოტურმა ოკეანეებმა, რომლებიც განსხვავდებოდნენ თანამედროვე ოკეანეებისგან, შექმნეს "ცხელი განზავებული სუპი". ამ იდეამ მიიღო ბიოპოეზის სახელწოდება და გულისხმობდა თვით-რეპლიკაციური მაგრამ არაცოცხალი მოლეკულებისაგან სიცოცხლის წარმოქმნას.
1952 წ. მილერ-იურეის ექსპერიმენტში წყლის, წყალბადის, მეთანის და ამიაკის ნარევი რეციკლირდებოდა აპარატში, რომელშიც ატარებდნენ ელექტრულ განმუხტვებს. ერთი კვირის შემდეგ ნახეს, რომ ნახშირბადის 10-15 % გადასული იყო არაორგანული ფორმიდან ორგანული ნაერთების ფორმაში, მათ შორის იყო ამინომჟავებიც, ცილების საშენი ბლოკები.