cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პროპაგანდა ბელარუსში
რუსეთის მხრიდან ბელარუსული პროპაგანდის მხარდაჭერა
ბელარუსის სახელმწიფო პროპაგანდას მხარს უჭერდა რუსული პროპაგანტისტული არხი "RT". "RT"-მ აჩვენა "ომონის" ოფიცრის ვიდეო, რომელიც ამტკიცებდა, რომ "ომონის" მიერ უგუნოდ ნაცემი ახალგაზრდა კაცი იყო მთვრალი და მოწამლული; ამას ეწინააღმდეგებოდა დამოუკიდებელი პორტალი "Tut.By", რომელმაც გამოაქვეყნა ექიმის საპირისპირო ინფორმაციის შემცველი ანგარიში.
ლუკაშენკომ მადლობა გადაუხადა "RT"-ს საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ საპროტესტო აქციების გაშუქებისთვის.
2020 წლის პირველი საპროტესტო ტალღიდან მოყოლებული, ბელარუსულმა სახელმწიფო სატელევიზიო არხებმა, რუსეთიდან მედია-ექსპერტების დახმარებით, არა მხოლოდ ითანამშრომლეს პროკრემლისტურ მედიასთან დეზინფორმაციული ნარატივების გასაშუქებლად, არამედ, აგრეთვე, შეიმუშავეს მსგავსი ტაქტიკები, როგორიცაა უცხოელი დიპლომატების მიმართ ცუდი მოპყრობა.
შედეგები
2006 წლიდან მოყოლებული, სახელმწიფოს დაქვემდებარების ქვეშ არსებული მედია-პროპაგანდისტების ხელმძღვანელები და ლიდერები ("ბელტელერადიოკომპანია", "All-National TV", "Capital TV", "საბჭოთა ბელორუსია - ბელარუსი დღეს", ასევე, "Belarusian Telegraph Agency"), მოხვდნენ ევროკავშირის მიერ შედგენილი დასანქცირებული პირების სიაში ("ადამიანის უფლებათა დარღვევასთან დაკავშირებული დასანქცირებული პირებისა და ორგანიზაციების სია ბელარუსში"), რომელიც, ასევე, მოექცა გაერთიანებული სამეფოსა და შვეიცარიის ბლოკირებულ პირთა სიაში.
სახელმწიფო პროპაგანდის გამო, ბევრმა სახელმწიფო მედიაში მომუშავე ჟურნალისტმა გადაწყვიტა დაეტოვებინა თავისი სამსახური 2020 წლის ზაფხულსა და შემოდგომაზე. მაგალითად, ამ პერიოდის განმავლობაში, All-National TV-ის დაახლოებით მეოთხედმა, 300-დან სულ მცირე 80-მა დასაქმებულმა დატოვა სამსახური, მიუხედავად იმისა, რომ არხის მენეჯმენტი მათ აშინებდა კრიმინალური შემთხვევებითა და "ძალადობრივი გაუჩინარებით". აგვისტოში, რადიო "Stolitsa" დატოვა თანამშრომლების უმეტესობამ.
ეს პროცესი გაგრძელდა 2021 წელსაც: იანვარში "ბელტელერადიოკომპანიაში" იყო 100-ზე მეტი ვაკანსია, ხოლო ივნისში მას ჰქონდა უფრო მეტი, 160 ვაკანტური ადგილი. ბელარუსის საგამომცემლო სახლს კი ("საბჭოთა ბელორუსია - ბელარუსი დღეს") - 20 ვაკანტური ადგილი.
2021 წლის 10 ივნისს უკრაინამ დაბლოკა სატელევიზიო არხის "ბელარუს 24"-ის მაუწყებლობა იმ მიზეზით, რომ ის იწვევდა ეროვნულ შუღლს და ეწეოდა დეზინფორმაციის გავრცელებას.
2021 წლის 30 ივნისს ბელარუსული "ბელტელერადიოკომპანია" გაირიცხა "ევროპის სამაუწყებლო კავშირიდან".
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:ბელარუსის პოლიტიკა კატეგორია:მასმედია ბელარუსში კატეგორია:პროპაგანდა ქვეყნების მიხედვით
საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება
საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება, აგრეთვე ცნობილი როგორც კონკორდატი — საქართველოს შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული ხელშეკრულება, რომელიც დადებულია საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის, 2002 წელს. სახელმწიფოს მხრიდან კონსტიტუციურ შეთანხმებას ხელს აწერს საქართველოს პრეზიდენტი და ამტკიცებს საქართველოს პარლამენტი.
საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება განსაზღვრავს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის სამართლებრივ მდგომარეობას, იურიდიულ სტატუსს, ურთიერთობას სახელმწიფოსთან, საზოგადოებრივ ურთიერთობათა სხვა სუბიექტებთან.
საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმების მთავარ ღირსებად მიიჩნევენ იმ გარემოებას, რომ მასში თანაბრადაა განმტკიცებული საქართველოში მართლმადიდებლური ეკლესიის განსაკუთრებული ადგილი და, ამავდროულად, რწმენისა და აღმსარებლობის სრული თავისუფლება.
საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება სრულად უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართალის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს, კერძოდ, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა სფეროში. საქართველოს კონსტიტუციურ შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას და კონსტიტუციურ კანონს, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა ყველა სხვა ნორმატიული აქტის მიმართ. კონსტიტუციური შეთანხმება დამტკიცებულად ითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სულ ცოტა სამი მეხუთედი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება
ჰერმესი (მოდის სახლი)
ჰერმესი (Hermès International) — ფრანგული მოდის სახლი, რომელიც 1837 წელს დაარსდა.
თავდაპირველად ფირმა საცხენოსნო და ეკიპაჟების აღკაზმულობის დასამზადებელი სახელოსნო იყო. იგი დააარსა ტერი ჰერმესმა (1801-1878) და ემსახურებოდა მხოლოდ არისტოკრატიული წრის წარმომადგენლებს. 1880 წელს ტერის შვილმა, შარლ-ემილმა გადაიბარა მამის ბიზნესი და ასორტიმენტი გააფართოვა. ფირმა უკვე ყველა მსურველს ემსახურებოდა.
1951 წელს კომპანიას სათავეში ჩაუდგა რობერ დიუმა. მისი მმართველობის პერიოდში შეიმუშავეს ბრენდის ლოგო, ასევე ამ პერიოდში იქნა არჩეული საფირმო ფერი — ნარინჯისფერი.
ტყავის ნაწარმთან მუშაობასთან ერთად „ჰერმესმა“ თანდათან შეცვალა ასორტიმენტი. დაიწყო პარფიუმერიის, ტანსაცმლის და სხვადასხვა აქსესუარების გამოშვება.
1937 წელს ფირმამ გამოუშვა შარფები. ჰერმესის თანამედროვე შარფები აბრეშუმისაა ზომით 90*90 სმ და იწონის 65 გრამს. მოტივები ძალიან განსხვავებულია. წელიწადში აბრეშუმის შარფების 2 კოლექციას, ზოგჯერ კი ძველი დიზაინის ხელახალ, შეზღუდული ტირაჟსაც უშვებენ. 1937 წლიდან კომპანიამ შარფების 2000 უნიკალური დიზაინი შექმნა.
ჰერმესის შარფებს ატარებდნენ ცნობილი ქალბატონები: დედოფალი ელისაბედ II და მისი და პრონცესა მარგარეტი, პრინცესა გრეის კელი, ჟაკლინ კენედი, ოდრი ჰეპბერნი, შერონ სტოუნი, კამერონ დიასი, ენ ჰეთეუეი.
1946 წელს ბრენდმა წარმოადგინა მამაკაცის აბრეშუმის ჰალსტუხების ფართე ასორტიმენტი. კომპანიის გაყიდვების 10% სწორედ ჰალსტუხებზე მოდის.
მინი|150პქ|მარცხნივ|ჰერმესის ჰალსტუხები ჰერმესი ცნობილია თავისი ჩანთებით. თითოეულ ჩანთაზე მუშაობა 18-დან 24 საათამდე გრძელდება. მსურველებს რიგში ჩადგომაც კი უწევთ მათ შესაძენად. ეს კი 6 თვიდან 1 წლამდე გრძელდება.
ფირმა ცნობილია თავისი ფუფუნების საგნებით. 2008 წელს ჰქონდა 14 ქვეგანყოფილება, რომელიც მოიცავდა ტყავებს, შარფებს, ჰალსტუხებს, ქალისა და მამაკაცის ტანსაცმელს, პარფიუმერიას, საათებს, საკანცელარიო საქონელს, ფეხსაცმელს, ხელთათმანებს, დეკორატიულ ხელოვნებას, ჭურჭელს და საიუველირო ნაწარმს.
2012 წელს ჰერმესის სავაჭრო ცენტრებმა შეცვალეს თავიანთი პოლიტიკა საქონლის დაბრუნებასთან დაკავშირებით. მყიდველებს შეუძლიათ პროდუქციის გაცვლა მისი შეძენიდან 10 დღის განმავლობაში, მხოლოდ სხვა ფერის იგივე პროდუქტზე. სხვაგვარი გაცვლა და თანხის უკან დაბრუნება კატეგორიულად იკრძალება.
თავისი არსებობის მანძილზე კომპანიის დიზაინერები იყვნენ ლოლა პრუსაკი, ჟაკ დილეი, კატრინ დე კაროლი, ნიკოლ დე ვესიანი, ერიკ ბერჟე, ჟან-პოლ გოტიე, კრისტოფ ლემერი და სხვები.
სქოლიო
კატეგორია:ტანსაცმლის ბრენდები კატეგორია:ფრანგული ბრენდები
ალ პაჩინო
ალ პაჩინო (Alfredo James Pacino; დ. 25 აპრილი, 1940, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მსახიობი. აქტიური მოღვაწეობა დაიწყო 1971 წელს. მიღებული აქვს ისეთი ჯილდოები როგორებიცაა: ოქროს გლობუსი, ოსკარი, ემი, ტონი და სხვა. მსახიობობასთან ერთად იგი რეჟისორიცაა. სახელი გაითქვა ფილმებით: „ქალის სურნელი“, „ნაიარევი სახე“, „ნათლია I, II, III“.
ცხოვრების ადრეული წლები
ალ პაჩინოს მშობლები, როზი და სალვატორე პაჩინო ერთმანეთს მაშინ გაშორდნენ, როდესაც ალ პაჩინო 2 წლისა იყო. დედამისი გადავიდა საცხოვრებლად მის მშობლებთან, ქეით და ჯეიმზ ჯერარდებთან სამხრეთ ბრონქსში. ხოლო მამამისმა დაიწყო მუშაობა კალიფორნიაში. იგი მუშაობდა გამყიდველად და ჰქონდა თავის რესტორანი სახელად „Pacino's Lounge“, რომელიც დაიხურა 1992 წელს. 1960-იან წლებში ალ პაჩინო სწავლობდა ლი სტრასბერგის ხელმძღვანელობით. მან აღმოაჩინა, რომ ალ პაჩინო მსახიობობის ნიჭით იყო დაჯილდოებული.
კარიერა
1971 წელს, ფილმში „პანიკა ნიდლ-პარკში“ ალ პაჩინომ ითამაშა ნარკომანის როლი. მან ამ როლით ფრენსის ფორდ კოპოლას ყურადღება მიიქცია. მისი რეპუტაციის გაზრდა დაიწყო 1972 წლიდან, როდესაც ითამაშა მაიკლ კორლეონეს როლი, მაფიოზურ ფილმ „ნათლიაში“. ასევე წარმატებები მოუტანა მას 1973 წლის ფილმმა „სერპიკომ“, სადაც მთავარი როლი მას ეკუთვნოდა. 1974 წელს, ალ პაჩინო უბრუნდება მაიკლ კორლეონეს როლს „ნათლია II“-ში. 1974-75 წლებში, მან ითამაშა ფილმებში: „ძაღლური შუადღე“ და „ბობი დირფილდი“ და მიიღო ოქროს გლობუსი. 1970-იან წლებში მან მიიღო ოსკარის ოთხი ნომინაცია ფილმებისთვის „სერპიკო“, „ნათლია III“, „ძაღლური შუადღე“ და „...და სამართლიანობა ყველასთვის“. მოგვიანებით მან მოიგო ტონის დაჯილდოება ფილმისთვის რიჩარდ III.
მისი კარიერა მკვეთრად დაეცა 1980-იან წლებში. მისი გამოჩენა ფილმებში „ზღვით მგზავრობა“ და „ავტორი! ავტორი!“, საკამათო იყო, მაგრამ საბოლოოდ მაინც მას დარჩა მთავარი როლი ამ ორ ფილმში. მიუხედავად ამისა, 1983 წელს, ბრაიან დე პალმას ფილმში ნაიარევი სახე, ალ პაჩინომ ითამაშა ტონი მონტანას როლი, რითაც გააოცა მაყურებლები და დაამტკიცა თავის შესაძლებლობები. ალ პაჩინომ ამ ფილმისთვის მიიღო ოქროს გლობუსის ნომინაცია.
ალ პაჩინომ მიიღო ოსკარის ნომინაცია ფილმისთვის „დიკ ტრეისი“. 1991 წელს იგი გამოჩნდა ახალ ფილმში „ფრენკი და ჯონი“ და კვლავ მიიღო ოსკარის ნომინაცია. 1992 წელს ალ პაჩინომ ითამაშა ლეიტენანტ პოლკოვნიკ ფრენკ სლეიდის როლი ფილმში „ქალის სურნელი“. მან ასევე ითამაშა მთავარი როლი ფილმებში: „კარლიტოს გზა“ (1993), „დონი ბრასკო“ (1997), „ჩვენიანი“ (1999) და „უძილობა“ (2002).
2004 წელს მაიკლ რედფოლდის ფილმში „ვენეციელი ვაჭარი“, ალ პაჩინომ ითამაშა შილოკის როლი. ალ პაჩინო გვხვდება ასევე 2007 წელს გამოსულ ფილმში „ოუშენის ცამეტი მეგობარი“, სადაც მან ითამაშა ვილი ბენკის როლი.
ალ პაჩინო დაბრუნდა მაიკლ კორლეონის როლში ოღონდ უკვე თამაშში The Godfather: The Game. ასევე ალ პაჩინო გვხვდება თამაშში Scarface: The World is Yours. ალ პაჩინომ ნება დართო Electronic Arts-ს, რომ გამოეყენებინათ მისი ტიპაჟი, მაგრამ ხმა არ უნდა ყოფილიყო მიმსგავსებული.
სამსახიობო ტექნიკა
დე ლაურენტისმა ალ პაჩინოს შესახებ განაცხადა, რომ მას ასაკი არ აქვს, სამოცდაათი წელი სოლიდური ასაკია და სწორედ ახლა დაიწყო წელიწადში სამ-ოთხ ფილმში თამაში. პაჩინოს საკუთარი უცნაური ცხოვრებისეული ციკლები აქვს. კინოში ოცდაათი წლის მოვიდა და ათ წელიწადში ყველაფერი მოასწრო, რაზეც კი ოცნება შეიძლება.
სიდნეი ლუმეტმა ალ პაჩინოს მსახიობის „ემოციური გაშიშვლების“ ინსტრუმენტი უწოდა. თავად მსახიობი კი თვლის, რომ დროთა განმავლობაში „ემოციონალური ათლეტი“ ხდება. ასაკთან ერთად ის უფრო გაძლიერდა და დაძლია მორიდებულობა. მას პრემიერაზე „ნათლიას“ ნახვაც არ შეეძლო. მხოლოდ ოცდახუთი წლის შემდეგ, საიუბილეო ჩვენებაზე უყურა საკუთარ თავს. სარკეში ცქერას ვერასოდეს იტანდა. ერთ დროს ეშინოდა, რომ საკუთარი გვარი კინოკარიერისთვის არ ივარგებდა და სონი სკოტის ფსევდონიმის აღებას აპირებდა. საკუთარი თავის შესახებ პაჩინომ აღნიშნა: „ჩემი მელანქოლიური სახე მაიკლ კორლეონესგან წარმოიშვა. ნიუ-იორკის ქუჩებში ხშირად მაიკლს მეძახიან. ზოგჯერ თავად მგონია, რომ სწორედ ისა ვარ“.
რიჩარდ მესამეს როლის მოსამზადებლად პაჩინო სახლში ხელოვნურ კუზს იკეთებდა; „ნაიარევ სახეზე“ მუშაობის დროს კუბური აქცენტით ლაპარაკობდა; უსინათლო პოლკოვნიკის თამაში ისეთი ძნელი იყო, რომ ლამის მართლა დაბრმავდა. „როცა ვთამაშობ, მთელი ჩემი ცხოვრება პერსონაჟზეა კონცენტრირებული. მას უნდა დაუთმო მთელი დრო, უნდა გაინტერესებდეს მისი პრობლემები, მისწრაფებები...”.
მეშვიდე ათწლეულში გადაბიჯების შემდეგ ალ პაჩინო დროის ტყუილად ხარჯვას ერიდება. „ადრე როლებს ზედმიწევნით ვარჩევდი. ახლა დრო ბევრი აღარ მაქვს“. თავის დროზე პაჩინომ უამრავ როლზე თქვა უარი: „კრამერი კრამერის წინააღმდეგ“, „ვარსკვლავური ომები“, „ლამაზმანი“, „კლუბი კოტონი“, „რემბო“, „ტრაფიკი“.
ალ პაჩინო ოცნებობს ითამაშოს მარტინ სკორსეზესთან და უკვე აღარ ოცნებობს ჰამლეტის როლზე.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:იტალო-ამერიკელები კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
ფიზიკური მუდმივა
ფიზიკური მოდმივა, ფიზიკური კონსტანტა, ფუნდამენტური ფიზიკური მუდმივა, სამყაროული მუდმივა — რიცხვითი კოეფიციენტი, რომელიც შედის ფიზიკური კანონების განტოლებებში და ბევრ შემთხვევაში წარმოადგენს ფიზიკური პროცესებისა და მიკროობიექტების მასშტაბურ მახასიათებლებს.
ფიზიკურ მუდმივებს განეკუთვნება სინათლის სიჩქარე, პლანკის მუდმივა, ელექტრონის მუხტი, ნაზი სტრუქტურის, ავოგადროს, რიდბერგის მუდმივები და სხვა. ფიზიკური მუდმივებია, როგორც დამოუკიდებელი მუდმივები, ისე მათი კომბინაციები (მაგალითად, ნაზი სტრუქტურის მუდმივა, სადაც e არის ელექტრონის მუხტი, \hbar — პლანკის მუდმივა, c — სინათლის სიჩქარე). ფიზიკური მუდმივების ან მათი კომბინაციების რიცხვითს მნიშვნელობებს პოულობენ ექსპერიმენტულ გაზომვათა საფუძველზე და გამოსახავენ რომელიმე ერთეულთა სისტემის ერთეულებით. ფიზიკური მუდმივების ყველა ერთობლიობისათვის მოცემული გაზომვებიდან ყველაზე ზუსტი და საიმედო მნიშვნელობების მიღებას ფიზიკური მუდმივის შეთანხმებას უწოდებენ.
მეტროლოგიაში ფიზიკური მუდმივების ზუსტი მნიშვნელობები აუცილებელია ფიზიკურ სიდიდეთა ერთეულების აღწარმოებული ეტალონების დასამუშავებლად.
ფიზიკური მუდმივების სია
ფიზიკური მუდმივების მნიშვნელობები მოცემულია ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის (SI) ერთეულებით. სიდიდის რიცხვითი მნიშვნელობის შემდეგ ფრჩხილშ მოთავსებული რიცხვი მნიშვნელობის საშუალო კვადრატულ ცთომილებას (კვადრატული გადახრა) ბოლო ნიშნად ციფრებში. ავოგადროს მუდმივა, ბირთვული მაგნეტონი, ბორის მაგნეტონი, ბორის რადიუსი, გირომაგნიტური ფარდობა პროტონისათვის, გრავიტაციული მუდმივა, ელემენტარული მუხტი, ელექტრონის კომპტონის ტალღის სიგრძე, ელექტრონის მაგნიტური მომენტი, ელექტრონის მუხტის ფარდობა თავისივე მასასთან, ელექტრონის უძრაობის მასა, ელექტრული მუდმივა, მაგნიტური მუდმივა, მაგნიტური ნაკადის კვანტი, ნაზი სტრუქტურის მუდმივა, ნეიტრონინს უძრაობის მასა, პლანკის მუდმივა, პროტონის მაგნიტური მომენტი, პროტონის უძრაობის მასა, რიდბერგის მუდმივა, სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში, სტეფან-ბოლცმანის მუდმივა, უნივერსალური აირული მუდმივა, ფარადეის მუდმივა.
იხილეთ აგრეთვე
ფიზიკური სიდიდეები
ჰარარი
ჰარარი (ሐረር) — ქალაქი აღმოსავლეთ ეთიოპიაში. ქვეყნის დედაქალაქ ადის-აბებიდან 500 კილომეტრზე. ჰარარის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 147 306 ადამიანი (2008 წელი). ჰარარი ეთიოპიელი მუსლიმების მთავარი ქალაქია.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ეთიოპიის მთიანეთის ერთ-ერთი გორაკის თხემზე, ზღვის დონიდან 1885 მეტრზე.
ისტორია
საუკუნეების განმავლობაში ქალაქი ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო ცენტრი იყო. სავაჭრო გზებით დაკავშირებული იყო ეთიოპიის რეგიონებთან, სომალის და არაბეთის ნახევარკუნძულებთან.
ქალაქი ჰარარი თავისი უნიკალური გამაგრებული გალავნის — ჯუგოლის გამო, 2006 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. იუნესკოს მიერ ქალაქი მიჩნეულია ისლამის „მეოთხე წმინდა ქალაქად“. აქ დღესდღეობით არსებობს 82 მეჩეთი, რომელთაგან 3 X საუკუნისაა, ქალაქშივეა 102 სხვადასხვა აკლდამა და ისლამთან დაკავშირებული სიწმინდე.
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში
მაკ-მერდოს სრუტე
thumb|right|255px|მაკ-მერდოს სრუტე, [[ანტარქტიდა]]
მაკ-მერდოს სრუტე (McMurdo Sound) — სრუტე ანტარქტიდაში, რომლის ყინულით დაფარული წყლებიც იჭიმება 55 კმ-ზე სიგრძესა და სიგანეში. ჩრდილოეთიდან სრუტე ჩაედინება როსის ზღვაში. სრუტის დასავლეთ სანაპიროზე აღმართულია სამეფო საზოგადოების ქედი, რომლის სიმაღლეც ზღვის დონიდან 4205 მეტრია, სამხრეთიდან კი სრუტე მთავრდება მაკ-მერდოს შელფური მყინვარით. აღმოსავლეთ საზღვარს წარმოადგენს როსის კუნძული — მრავალი ადრეული ანტარქტიკული ექსპედიციის გასაგზავნი წერტილი. კუნძულზე მდებარეობს მოქმედი ვულკანი ერებუსი, რომლის სიმაღლეც 3794 მეტრია, სამხრეთ მხარეს კი განლაგებულია ანტარქტიდის უდიდესი სამეცნიერო ბაზები: მაკ-მერდოს ბაზა (აშშ) და სკოტ-ბეისი (ახალი ზელანდია). მაკ-მერდოს სრუტის სანაპირო ზოლის 10% ყინულისგან თავისუფალია. სრუტე მდებარეობს სამხრეთ პოლუსიდან 1300 კმ-ში.
არენდსბერგი
thumb|250px|კუნძული არენდსბერგი პელთან ახლოს არედსბერგი (Ahrendsberg) — დაახლოებით 8,6 ჰა ფართობის მქონე დაუსახლებელი კუნძული ბალტიის ზღვაში, გერმანიაში, კუნძულ პელთან ახლოს. კუნძულის ლანდშაფტებში ჭარბობს დამლაშებული მინდვრები. სანაპირო ზოლი ძირითადად მარილიანია, რაც გამოწვეულია ზღვის მიქცევა–მოქცევით. შედარებით მაღლა მდებარე ადგილები მშრალია და დაფარულია უნაყოფო მცენარეულობით, მაგალითად მშრალი მდელოებით. უკიდურეს სამხრეთში არის პატარა კლდოვანი ნაპირი.
კუნძულის სიგრძეა 600 მ., ხოლო სიგანე 220 მ. მისი კოორდინატებია: 53.96667°N, 11.46667°W.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
პეტრე სმოროდინი
პეტრე სმოროდინი (Смородин, Пётр Иванович; დ. 1897 — გ. 1939) — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. კომკავშირის ერთ-ერთი შემქმნელი. 1922–1924 წლებში იყო კომკავშირის მთავარი მდივანი. 1917 წლის მაისიდან კომუნისტური პარტიის წევრი. დაიბადა ბორინსკოეში ქრისტიანების ოჯახში. 1917 წელს მონაწილეობა მიიღო პეტროგრადის მუშა ახალგაზრდების სოციალისტური კავშირის შექმნაში. ოქტომბრის შეიარაღებული აჯანყების მონაწილე. 1918-1920 წლებში პეტროგრადის ფრონტზე მუშა ახალგაზრდების სოციალისტური კავშირის პარტიზანული განყოფილების დამხმარე უფროსი. პოლკის კომისარი. იყო სრულიად რუსეთის ცენტრალური საშემსრულებლო კომიტეტის წევრი. დაჯილდოებულია წითელი დროშის ორდენით.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
არქეო...
არქეო... (ბერძნ. archaios — ძველი) — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი. მიუთითებს მისი შემცველი სიტყვების კავშირს სიძველესთან. მაგ., არქეოგრაფია, არქეოლოგია, არქეოპტერიქსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
რიჩარდ არმიტიჯი
მინი|მარჯვნივ რიჩარდ კრისპინ არმიტიჯი (Richard Crispin Armitage, დ. 22 აგვისტო, 1971) — ინგლისელი მსახიობი. ცნობილია ჯონ თორნტონის როლით სატელევიზიო სერიალში „ჩრდილოეთი და სამხრეთი“. პიტერ ჯექსონის ფილმების სერიაში „ჰობიტი“ ასრულებს თორინ მუხისფარის როლს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1971
მენეჯერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროფესიები
Manager
არქეორნისი
არქეორნისი (არქეო... და ბერძნ. ornis - ფრინველი) — ნამარხი ფრინველი. 1884 წელს შეცდომით აღწერეს როგორც დამოუკიდებელი გვარი. შემდგომში სახელწოდება „არქეორნისი“ არქეოპტერიქსის სინონიმად იქცა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დინოზავრები
ანდრიაძე
საკუთარი სახელი ანდრიაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ვალერი ჰობსონი
ბაბეტი ვალერი ლუიზა ჰობსონი (Valerie Hobson დაიბადა, 1917 წლის 14 აპრილი, Larne, County Antrim, Ireland - გარდაიცვალა, 1998 წლის 13 ნოემბერი) იყო ირლანდიაში დაბადებული მსახიობი, რომელიც არაერთ ფილმში გამოჩნდა 1930 – იანი, 40 – იანი და 1950 – იანი წლების განმავლობაში. მისი მეორე მეუღლე იყო ჯონ პროფუმო, მთავრობის მინისტრი, რომელიც 1963 წელს გახდა სენსაციური სექსუალური სკანდალის მონაწილე.
ადრეული წლები
ბაბეტი ვალერი ლუიზა ჰობსონი დაიბადა ლარნში, ქალაქ ანტრიმში, ულსტერში. მისი მამა სამეფო ფლოტის კაპიტანი იყო.
სანამ ის 11 წლის გახდებოდა, ჰობსონმა მსახიობობისა და ცეკვის სწავლა დაიწყო დრამატული ხელოვნების სამეფო აკადემიაში.
ცხოვრება და კარიერა
1952 წელს ის განქორწინდა პირველ მეუღლესთან, კინოპროდიუსერთან ენტონი ჰოვეკ-ალანთან (1904–2003). 1954 წელს იგი დაქორწინდა ბრიგადირ ჯონ პროფუმოზე (1915–2006) და მალევე უარი თქვა მსახიობობაზე. პროფუმო იყო იტალიური წარმოშობის გამოჩენილი პოლიტიკოსი.
ვალერი ჰობსონმა ბოლო როლი შეასრულა როჯერსისა და ჰამერშტეინის მუსიკალურ პიესაში მეფე და მე, რომელიც ლონდონში შედგა 1953 წლის 8 ოქტომბერს, როიალ თეატრში, დური ლეინში. მან შეასრულა ქალბატონი ანა ლეონოვენსის როლი. შოუს 926 წარმოდგენა გაიმართა.
მას შემდეგ, რაც პროფუმოს მინისტრული კარიერა სამარცხვინოდ დასრულდა 1963 წელს, მას შემდეგ რაც მან მოატყუა თემთა პალატა ქრისტინე კილერთან ურთიერთობის შესახებ, ჰობსონი მას გვერდით დაუდგა და ისინი მთელი ცხოვრება მუშაობდნენ საქველმოქმედო მიზნით, თუმცა მან ხელიდან გაუშვა ყოფილიყო საზოგადოებრივი პერსონაჟი.
ვალერი ჰობსონის უფროსი ვაჟი, საიმონ ენტონი კლერვო ჰავლოკ-ალანი, 1944 წლის მაისში დაუნის სინდრომით დაიბადა. მისი შუათანა შვილი, მარკ ჰოვეკ-ალანი, დაიბადა 1951 წლის 4 აპრილს და ის გახდა მოსამართლე. მისი უმცროსი შვილია ავტორი დევიდ პროფუმო (დაიბადა 16 ოქტომბერი, 1955 წ.), რომელმაც დაწერა სკანდალის შესახებ წიგნი Bringing the House Down: A Family Memoir. მასში იგი წერს, რომ მშობლებმა მას არაფერი უთხრეს სკანდალის შესახებ და რომ ეს მან სკოლის სხვა ბიჭისგან შეიტყო.
მისი გარდაცვალების შემდეგ ჰობსონის ცხედარი მისი სურვილების შესაბამისად დაწვეს. მისი ნახევარი ფერფლი შერეული იქნა ჰერშამის ოჯახის სარდაფში. დანარჩენი კი 1999 წლის 1 იანვარს მისმა ვაჟებმა დევიდ პროფუმომ და მარკ ჰოვეკ-ალანმა მიმოფანტეს შოტლანდიაში ოჯახის მეურნეობის მახლობლად. ჰობსონი ასახა დებორა გრანტმა ფილმში სკანდალი (1989), ჯოანა რიდინგმა ენდრიუ ლოიდ ვებერის მიუზიკლში Stephen Ward the Musical, რომელიც დაიდგა ალდვიჩის თეატრში 2013 წლის 19 დეკემბერს, და, ასევე, ემილია ფოქსიმ - BBC-ის მინი სერიალში ქრისტინე კილერის სასამართლო პროცესი 2019 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ირლანდიელი ქალი მსახიობები
ივანე V
ივანე V ალექსის ძე (Иван V Алексеевич) (დ. 6 ნოემბერი, 1666, მოსკოვი — გ. 8 თებერვალი, 1696, იქვე ) — რუსეთის ცარი 1682–1696 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მმართველები კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1666 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1696
365
თარიღი უცნობია
*
ორაგულისებრნი
ორაგულისებრნი — თევზების ოჯახი ორაგულისნაირთა რიგისა. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს გამსვლელი ან მტკნარი წყლის თევზებია. ზურგის ფარფლში 10–16 სხივი აქვთ, მეორე, ცხიმოვანი ფარფლი სხივებს მოკლებულია. მრავლდებიან მტკნარ წყალში. მრავალი სახეობა აკლიმატიზებულია სამხრეთ ნახევარსფეროს წყლებში. ოჯახის შემადგენლობაში წარმოდგენილია როგორც ანადრომული, ისე მტკნარწყლიანი თევზის სახეობები. ორაგულისებრნი შეიცავს 11 გვარსა და 226 სახეობას. მეტად ცნობილი წარმომადგენლებია: ჩრდილოეთის ორაგული, თევზთეთრა, ღურკანა, კეტა, ნელმა, ნერკა, სიმა, კიჟუჩი, ჩავიჩა, კუმჟა, სიგი, ომული, არქტიკული გოჭალა, იშხანი, ჰარიუსი, ტაიმენი, ლენოკი. სხვადასხვა სახეობის კარგად ცნობილი კრებსითი სახელწოდებებია ორაგული და კალმახი. ორაგულისებრნი გავრცელებულია ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში, აგრეთვე ჩრდილოეთი ნახევარსფეროს მტკნარ წყლებში, შუა და ჩრდილოეთ განედებში. მათი ქვირითის დიდი ბუნებრივი ადგილებია კამჩატკა, სახალინი და კურილის კუნძულები. ორაგულისებრნი ძვირფასი სარეწაო თევზებია, თევზჭერისა და აკლიმატიზაციის კარგი ობიექტები. მათი აქტიური მოპოვება ხორციელდება არა მხოლოდ ძვირფასი წითელი ხორცის, არამედ წითელი ხიზილალის გამოც. განსაკუთრებით ძვირფასია წყნაროკეანური ორაგულების წითელი ხიზილალა. კულტივირებისა და ხელოვნური გამრავლების ობიექტებია ჩრდილოეთის ორაგული, წყნაროკეანური ორაგული და კალმახის სხვადასხვა სახეობა. საქართველოში ორაგულისებრთა ოჯახიდან გავრცელებულია შავი ზღვის ორაგული, ცისარტყელა კალმახი, მდინარის კალმახი, ტბის კალმახი, რიპუსი, პელიადი, ლადოგური სიგი. საქართველოში, ორაგულისებრთა წარმოებაში 99,2 პროცენტით ცისარტყელა კალმახია წარმოდგენილი.
სქოლიო
*
ეთიოპიის გერბი
მინი|მარჯვნივ|ეთიოპიის გერბი
ეთიოპიის გერბი — ეთიოპიის ეროვნული სიმბოლო. მიღებულია 1996 წლიდან. გერბი ასევე გამოსახულია ეთიოპიის დროშის ცენტრში. გერბზე, ლაჟვარდის ფონზე გამოსახულია ოქროს ხუთქიმიანი ვარსკვლავი და ხუთი ოქროს სხივი, რომლებიც სინათლის სიმბოლოა.
იხილეთ აგრეთვე
გერბი კატეგორია:სახელმწიფო გერბები კატეგორია:გერბები ვარსკვლავის გამოსახულებით
ლიმინკა
ლიმინკა (Liminka; Limingo)) — მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ოულუდან 25 კმ-ით სამხრეტით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 238 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 651.71 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.07 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემპელე, ლუმიიოკი, მუჰოსი, ოულუნსალო, სიიკაიოკი, სიიკალატვა, ტიურნიავია, ვაალა. ლიმინდა 1477 წელს დაარსდა. ხალხური გადმოცემების მიხედვით, მუნიციპალიტეტის სახელწოდება გამოგონილი გიგანტის, ლიმისგან, წარმოდგება.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
მენჯის ციხე
მენჯის ციხე — არქეოლოგიური ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ მენჯში.
ციხის კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ სენაკის ცენტრიდან დასავლეთით 4 კმ-ში, გზის პირა უნაგირა მთაზე. სწორედ უნაგირა მთის ამ სამხრეთ დაბოლოებაზეა აღმართული მენჯის ციხე. კომპლექსს სამხრეთ და დასავლეთ მხრიდან ციცაბო ფერდობი შემოფარგლავს, ხოლო ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან უნაგირა მთის კალთები ეკვრის. კომპლექსი შედგება კლდის ქვით ნაგები 1 მეტრი სისქის გალავნისაგან მასში ჩადგმული მართკუთხა კოშკისგან, ციხის ეზოში, აღმოსავლეთ ნაწილში მდგარი მცირე დარბაზული ეკლესიისგან და გალავნებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან შემოვლებული 4 მეტრი სიგანის ხელოვნური თხრილისგან. ციხის ჭიშკარი გაჭრილი უნდა ყოფილიყო დასავლეთ გალავანში, კოშკის სამხრეთით, თუმცა მისი ზომები და ფორმები ზედაპირული დაზვერვით არ დგინდება. ციხის ჩრდილოეთ პერიმეტრზე გალავნის კვალი არ ჩანს. სავარაუდოდ გალავნის ადგილას იკვეთება 0,5 მ სიმაღლის ბორცვი, რომელიც დასავლეთით კოშკს უერთდება. ციხის სამხრეთ პერიმეტრზე გალავნების ხაზი სრულად ფიქსირდება, საშუალოდ 2 მეტრის სიმაღლეზე, მას შიგნიდან მთელ პერიმეტრზე შემოუყვება გამოწეული ბაზისი, სავარაუდოდ კოშკს შესასვლელი უნდა ჰქონოდა აღმოსავლეთ მხრიდან. ნაგებია კარგად გათლილი სწორკუთხა კლდის ქვით, რიგების დაცვით. ციხის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიის დარბაზი, აფსიდიანად მოქცეულია გარე სწორკუთხედში. 2005 წლიდან ტაძარში მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები, რის გამოც ძველი სამშენებლო ფენები სრულად არ იკვეთება. შემორჩენილი ნაწილების მიხედვით, შეიძლება ითქვას, რომ ტაძარი ნაშენი იყო კლდის კარგად გათლილი ქვებით, ასევე ჩანს მოგვიანო X-XII საუკუნეების გადაკეთებების კვალი, რის თქმის საფუძველსაც გვაძლევს ტაძრის გარშემო გამოვლენილი ფრესკის ანაბეჭდიანი ბათქაშები და განვითარებული შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი ორნამენტიანი საპირე ქვის ფრაგმენტები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ალფონსო V
ალფონსო V შეიძლება იყოს:
Liste der Herrscher namens Alfons
არქეოპტერიქსი
thumb|300px|ჰუმბოლდტის მუზეუმის ნიმუში. არქეოპტერიქსი (ბერძნ. archaios (არქეო...) - ძველი და pteryx - ფრთა) (Archaepteryx lithographica) — უძველესი პრიმიტიული ნამარხი ფრინველი. ქალასა და ტვინის აგებულება არქეოპტერიქსს აახლოებს ქვეწარმავლებთან, რომელთაც იგი სხვა თავისებურებითაც (კბილოვანი ყბები, ბრჭყალიანი სამი თითი ფრთებადქცეულ წინა კიდურებზე, გრძელი კუდი, არაპნევმატური ძვლები და სხვა) ემსგავსება, მაგრამ სხეულის საერთო აგებულებით, შებუმბვლითა და ზოგი სხვა ნიშნით იგი უფრო ფრინველებს ეკუთვნის. არქეოპტერიქსს გარდამავალი ადგილი უჭირავს ქვეწარმავლებსა და ფრინველებს შორის. მისმა აღმოჩენამ დაამტკიცა ფრინველების ქვეწარმავლებისაგან წარმოშობა.
არქეოპტერიქსი პირველად იპოვეს 1860 ბავარიაში, ზოლინჰოფენის ზედა იურულ ლითოგრაფიულ ფიქლებში. სულ აღმოჩენილია სამი ჩონჩხი და ბუმბულის ანაბეჭდი.
წარმოშობა
მას აქვს რეპტილიური კუდი და კლასიფიცირებული იქნებოდა როგორც რეპტილია, რომ არა მარცვლეულის კირქვაში შემონახულია ანაბეჭდები. აღმოჩენა პირველად აღწერილია ჰერმან ფონ მეიერის მიერ, 1861 წელს და ეწოდა Archaeopteryx (არქეოპტერიქსი) რაც ნიშნავს "ძველ ფრთას".
პირველი არქეოპტერიქსის ნიმუში ფაქტობრივად აღმოაჩინეს 1855 წელს, მაგრამ შეცდომით ეგონათ რომ იყო რეპტილია, ვიდრე ეს სწორად არ განსაზღვრა ჯონ ოსტრომმა, 1970 წელს. ყველაზე ცნობილი "ბერლინის ნიმუში" აღმოჩენილი იქნა 1877 წელს. არქეოპტერიქსს ფაქტობრივად შეეძლო ფრენა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში. ზოგიერთი ამტკიცებს, რომ არქეოპტერიქსს შეძლო სიმაღლეზე ასვლა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იურიული ფრინველები კატეგორია:დინოზავრები
ნოქალაქევის მისარონის ეკლესია
ნოქალაქევის მისარონის ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოქალაქევში.
ეკლესიის დარბაზი აბსიდიანად მოქცეულია გარე სწორკუთხედში. საკურთხევლის აფსიდა ნახევარწრიულია. იგი იატაკის დონიდან ორი საფეხურითაა აწეული. ქვედა საფეხური სრულად, ხოლო ზედას მხოლოდ შუა ნაწილია შემორჩენილი. განსაკუთრებით ყურადღებას იქცევს ბრწყინვალედ ნაგები კონქი. მისი თლილი ქვები ერთმანეთთან კარგადაა მორგებული. კონქის ქვები ეკლესიის ინტერიერისა და ფასადების ქვებისაგან განსხვავდება. კონქის თაღის თითოეული ქვა წყობის რიგების შესაფერისია. კონქის სფერო მიღებულია თლილი ქვის რიგებით. რიგების ზომები თანდათანობით მცირდება და ბოლოს, ცენტრში თაღის კლიტით მთავრდება. საკურთხეველი თავისი კონქით დაბალი და განიერია. საკურთხევლის ორივე მხარეს, გეგმაში ტრაპეციული ორი პატარა ნიშაა, ეკლესიას ჰქონდა კანკელი. ეკლესიის დარბაზი მართკუთხა ფორმისაა, მისი სივრცის გადაწყვეტაში არავითარი დეკორატიული ელემენტი არ არის გამოყენებული. დარბაზს შიგნიდან ქვის სწორკუთხა ჩამოსაჯდომი შემოუყვება. ეკლესია განათებულია სამი პატარა სარკმლით. ეკლესიას შემოსასვლელი ჰქონდა დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხრიდან. ეკლესია სადაა, მხოლოდ დასავლეთის კარის არქიტრავზე ამოკვეთილია ოთკუთხედი, შიგნით ჩახაზული ორი დიაგონალური ხაზით, რომლებიც ერთმანეთ კვეთს. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, ხოლო აფსიდი ნახევარწრიული კონქით მთავრდება. დარბაზი და საკურთხეველი გადახურული იყო ცალ-ცალკე, სხვადასხვა დონეზე, ორფერდა სახურავით. ეკლესიის ორივე დონის სახურავებს ერთნაირი ქანობები ჰქონიათ. ეკლესიის შიდა კედლებზე ნალესობა არ არის, მაგრამ კონქის მიმდებარე ჩრდილო კედელზე შეიმჩნევა მოხატულობის კვალი. ძეგლი თავისი სიმარტივით და დახვეწილი ფორმით ადრეული პერიოდის ნაგებობების შთაბეჭდილებას ტოვებს. კონქის წყობაც ადრეული პერიოდისთვისაა დამახასიათებელი. ასევე იგივეზე მეტყველებს ის, რომ დარბაზის გადახურვისას არაა გამოყენებული საბჯენი თაღები. ეკლესიის არქიტექტურულ-შედარებითმა ანალიზმა გვიჩვენა, რომ ეკლესია V საუკუნის ბოლო VI საუკუნის დასაწყისით თარიღდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბიჭი ზოლიან პიჟამაში
ბიჭი ზოლიან პიჟამაში (The Boy in the Striped Pyjamas) — ჰოლოკოსტის თემაზე შექმნილი 2008 წლის დრამატული ფილმი. მარკ ჰერმანმა ფილმი გადაიღო ამავე სახელწოდების მქონე ირლანდიელი ჯონ ბოინის ნოველის მიხედვით. ფილმის პროდიუსერი – დეივიდ ჰეიმენი. მთავარი როლის შემსრულებლები: ასა ბატერფილდი, დევიდ ტიულისი, ვერა ფარმიგა, ჯეკ სკენლონი და რუპერტ ფრენდი. ფილმი გადაღებულია ბუდაპეშტში.
სიუჟეტი
ფილმში წარმოდგენილია ორი უდანაშაულო ადამიანის თვალით დანახული, მეორე მსოფლიო ომის დროს, საკონცენტრაციო ბანაკებში არსებული ტრაგედია. ამათგან ერთი რვა წლის ბრუნო — საკონცენტრაციო ბანაკის უფროსის შვილია, ხოლო მეორე მისი თანატოლი ებრაელი პატიმარი ბიჭი.
საუნდტრეკი
მუსიკა ფილმისთვის დაწერა კომპოზიტორმა ჯეიმზ ჰორნერმა. სიმღერების სია ასეთია:
მარტივი წინადადება
მარტივია წინადადება –   თუ იგი გადმოცემულია ერთი ან რამდენიმე სიტყვით, რომლებშიც არ ურევია ერთგვარი წევრები. მაგ: გარიჟრაჟდა. მტრედისფერმა გადაჰკრა ცის გუმბათს. აქ ორივი წინადადება გადმოცემულია მხოლო ერთი სიტყვით, ხოლო მეორე კი ოთხით. მარტივი წინადადება მრავალგვარია.
კატეგორია:წინადადება
არქეოციათები
მინი|მარჯვნივ|250პქ არქეოციათები (Archaeocyatha) — გადაშენებული უხერხემლო ცხოველების ტიპი. ცხოვრობდნენ ადრეული კემბრიული პერიოდის ზღვებში (100 მეტრ სიღრმემდე). ჰქონდათ კირქვისაგან შემდგარი, ჩვეულებრივ, ფიალისებრი ან ყანწისებრი ფორებიანი ჩონჩხი. მათი საშუალო სიგრძე 5 - 10 სანტიმეტრს, ზოგჯერ 1 მეტრს აღწევდა, დიამეტრი კი 1,5 - 3, იშვიათად 50 სანტიმეტრს. ცხოველი ზღვის ფსკერს კონუსის ფუძით ემაგრებოდა. ჩვეულებრივ ცალადი ფორმები იყვნენ, იშვიათად კოლონიური. ცნობილია 1000-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც დედამიწის სულ სხვადასხვა მხარეშია ნაპოვნი. არქეოციათები ქვედა კემბრიული ნალექების სახელმძღვანელო ნამარხებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:უხერხემლოები კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები
ქსენოფონტეს მონასტერი
ქსენოფონტეს მონასტერი (Μονή Ξενοφώντος) — მონასტერი დგას ზღვის ნაპირას, ციცაბოზე, დოქიარისა და წმინდა პანტელეიმონის მონასტრებს შორის. ის X საუკუნეში დაუარსებია ღირს ქსენოფონტეს. ეს წმინდანი მოიხსენება ლავრის დამაარსებლის, ათანასე ათონელის, ცხოვრებაში - მას განუკურნავს მილოპოტამში ათანასეს ძმა, თეოდორე. მას მიეწერება წმინდა დიმიტრის სახელობის ეკლესიის აგება. ისტორიულ ტექსტებში მონასტერი პირველად მოხსენებულია იმპერატორ ნიკიფორე III ბოტინიატოსის მოღვაწეობის წლებში. ერთ-ერთი პროტის აქტი (1083) გვამცნობს: - მონასტერში მობრძანდა დიდებული ფლოტის ხელმძღვანელი ნიკიფორე სტეფანე, რომელიც აქ ბერად აღიკვეცა, ეწოდა სახელად სიმონი, წინამძღვარი გახდა და საკუთარი სახსრებითა და იმპერატორის დახმარებით მონასატრის აღდგენასა და გაფორმებაზე ზრუნავდა. ცნობილია აგრეთვე, რომ იმ დროს და შემდგომშიც ქსენოფონტეს მონასტერს გადაეცა საშემოსავლო სახლები ათონის ტერიტორიაზე და მის საზღვრებს გარეთაც. ამგვარად, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ მონასტერი ყვაოდა თურქების მიერ კონსტანტინოპოლის აღებამდე და ბიზანტიის საბოლოო დაპყრობამდე. წმინდა მთის მესამე დადგენილებაში მონასტერს მე-8 ადგილი უჭირავს იერარქიაში.
მონასტერმა შემდგომში გაიზიარა სხვა სავანეთა ბედი. მეკობრეთა და ავაზაკთაგან დანგრეულ შენობებს ძირითადად ბიზანტიელი იმპერატორები აღადგენდნენ, XVI საუკუნიდან დუნაისპირა სამთავროების მმართველები და სხვა პირები მონასტრებს მრავალგვარ დახმარებას უწევდნენ და საჩუქრებსა და შეწირულობებს უძღვნიდნენ.
ქსენოფონტეს მონასტერი ერთ-ერთი პირველია, რომელიც, იდიორიტმული ცხოვრების წესის აღდგენის შემდეგ, გაბრიელ IV (1784) პატრიარქის სიგელის თანახმად, საერთო საცხოვრებლის წესდებას დაუბრუნდა. ამ ცვლილებებში მთავარი როლი ითამაშა კავსოკალიველმა მღვდელმონაზონმა და მონასტრის პირველმა წინამძღვარმა პაისი მიტილენელმა, რომელმაც გააფართოვა და აღადგინა მონასტერი. ამ საქმეში მას დაეხმარა არქიმანდრიტი ზაქარია. ამ უკანასკნელმა სხვადასხვა ქვეყანაში მოგზაურობით საკმაო თანხას მოუყარა თავი. XIX საუკუნის დასაწყისში მონასტრის მნიშვნელოვანი ნაწილი გადაიწვა, განადგურდა ბევრი დოკუმენტი. მონასტერი მალე აღდგა და გაფართოვდა სამაკის ყოფილი მიტროპოლიტის, თეოფილეს, ხარჯით, რომელმაც დატოვა თავისი საეპისკოპოსო და სიცოცხლის ბოლო წლები ქსენოფონტეს მონასტერში გაატარა. მისი საქმე გააგრძელა მონასტრის წინამძღვარმა ნიკიფორემ.
ახალი ტაძარი 1809-1819 წლებში თეოფილეს სახსრებითვე აშენდა. ის ათონის ტაძრებს შორის ყველაზე დიდია. საყდრის მარმარილოს კანკელი გამოირჩევა დაგეგმარებით და ფერთა სიუხვით. იგივე ითქმის წმინდა ტრაპეზის კანკელზე.
ტაძარში რამდენიმე გვიანდელი ფრესკაა. მეტად ღირებულია წმინდა გიორგისა და წმინდა დიმიტრის დიდი მოზაიკური ხატები, მარჯვენა კლიროსში, სამლოცველოში, დაბრძანებულია XVI საუკუნის დასასრულს შექმნილი თორმეტი მოციქულის ხატები, რომლებიც, სავარაუდოდ, ადრე რომელიღაც სამლოცველოს კანკელში იყო მოთავსებული. ძველი ტაძარი მდებარეობს მონასტრის შესასვლელიდან რამდენიმე მეტრში, რომლის ნარტექსი შეერთებულია კელიასა და სატრაპეზოსთან. მისი შესანიშნავი ფრესკები კრეტელი მხატვრის, ანტონის მიერ არის შექმნილი. საკურთხევლის მარჯვენა ნაწილში წმინდა დიმიტრის სახელობის სამლოცველოა, რომელიც ითვლება ყველაზე ძველ სამონასტრო ნაგებობად. XVII საუკუნით თარიღდება და გამოირჩევა დეკორის სიმდიდრითა და სიკოხტავით. გარდა მონასტრის ორი ტაძრისა, აქ 11 სამლოცველოა: წმინდა ექვთიმესი, წმინდა უვერცხლოთა, ღვთისმშობლისა მიძინებისა და წმინდა იოანე ღვთისმეტყველისა, წმინდა ლაზარესი და წმინდა დიმიტრისა - ძველ ტაძარში, წმინდა სტეფანესი, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანებისა, წმინდა მოციქულებისა, წმინდა ნექტარიოსისა და წმინდა სამებისა - მონასტრის სხვადასხვა ნაწილებში. გარდა ამისა, მონასტერს მიეკუთვნება წმინდა ანდრიას კელია კარიესში, რომელიც მის წარმომადგენლობად ითვლება. ძველი ტაძრის გარეთა ნარტეკს ეკვრის მონასტრის სატრაპეზო, რომლის ფრესკები XVI საუკუნისაა.
განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს ზემოთ ნახსენები მოზაიკური ხატები, იშვიათი მცირე სტეატიტის ხატი (ფერისცვალების გამოსახულებით), ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილი, ძვირფასი კიდობნები წმინდანთა წმინდა ნაწილებით, წმინდა საეკლესიო მორთულობები და სხვა.
სამონასტრო ბიბლიოთეკა განლაგებულია უსაფრთხო შენობაში. მასში დაცულია 600 ხელნაწერი, მათ შორის 8 პერტამენტია. აქ ინახება 2 ლიტურგიკული (პერგამენტული) გრაგნილი, აგრეთვე 7000-ზე მეტი ნაბეჭდი წიგნი. ქსენოფონტეს მონასტერს ეკუთვნის ხარების სკიტი, რომელიც მისგან ერთი საათის სავალზეა, მთის მწვანე ფერდობზე, სინგიტის ყურეში. ეს ბერძნული იდიორიტმული სკიტი 1760 წელს დააარსეს მღვდელმონაზონმა სილვესტერმა და ბერებმა - ეფრემმა და აღაპიმ. სკიტი შედგება ძირითადი ეკლესიისა და 22 კელიისგან. მათი უმრავლესობა ამჟამად, ცარიელია, რადგან აქ 7-8 ბერი ცხოვრობს. სკიტის ბიბლიოთეკაში მხოლოდ ნაბეჭდი წიგნებია.
დღეს ქსენოფონტეს მონასტერს მე-16 ადგილი უჭირავს ათონის სამონასტრო იერარქიაში და საერთო საცხოვრებლის ტიპისაა. მონასტერში 60 ბერი ცხოვრობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის მონასტრები
არქიელი
არქიელი — უმაღლესი სამღვდელოების წარმომადგენელი, მღვდელმთავარი მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. არქიელად იწოდება ეპისკოპოსი, არქიეპისკოპოსი, მიტროპოლიტი, რომელთაც ექვემდებარებიან არახელისუფალი სამღვდელოების წარმომადგენლები, მღვდლები (იერეი) და სხვა. ქართულ საეკლესიო წყობილებაში არქიელის წოდებას შეესატყვისება „მღვდელმთავარი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო წოდებები კატეგორია:მართლმადიდებლობა
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1952
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1952 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მეთოთხმეტე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „სპარტაკი “, მეორე ადგილზე გავიდა კიევის „დინამო“, მესამეზე – მოსკოვის „დინამო“. დაიწყო 8 ივლისს და დასრულდა 25 ოქტომბერს.
რესურსები ინტერნეტში
1952 კატეგორია:1952 წელი ფეხბურთში
გაგრის ქედი
გაგრის ქედი — ქედი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. გაწოლილია კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, აფხაზეთის კავკასიონში. მთავარ წყალგამყოფ ქედს გამოეყოფა მდინარეების მზიმთისა და ლაშიფსის სათავეებთან. წარმოადგენს მდინარეების ფსოუსა და ბზიფის წყალგამყოფს. სიგრძე 54 კმ. უმაღლესი ადგილია მწვერვალი აგეფსთა (3257 მ). ქედის შტო ქალაქ გაგრის მიდამოებში მჭიდროდ უახლოვდება შავ ზღვას.
გაგრის ქედის ჩრდილო განშტოებაზეა გეგის ჩანჩქერი, რომლის სიმაღლე 40 მ აღწევს. გაგრის ქედზე წელიწადში რამდენიმე დღე დამახასიათებელია მკვრივი ყინულის ფენა — ლიპყინული. გაგრის ქედი, რომელიც ორიენტირებულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დიდ როლს თამაშობს აფხაზეთის კლიმატის ფორმირებაში. ქედის სამხრეთი მონაკვეთი აგებულია ზედაცარცული კირქვებითა და ქვიშაქვებით, რომლებსაც კვეთენ მდინარეები ჟოეკვარა, იუფშარა და სხვები და ქმნიან კანიონისებრ ხეობებს, შუა ნაწილი — ლუზიტან-ტიტონური რიფული, ბრექჩიული და შრეებრივი კირქვებით, ჩრდილოეთი ნაწილი — ბაიოსური პორფირიტებითა და ტუფებით.
გაგრის ქედზე მეოთხეული გამყინვარების ნიშნებია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ მონაკვეთზე არის თანამედროვე მყინვარებიც. თითქმის ყველგან გვხვდება რელიეფის კარსტული ფორმები, რომლითაც განსაკუთრებით მდიდარია გაგრის ქედის დასავლეთი ნაწილი — არაბიკის მასივი, სადაც არის მსოფლიოს უღრმესი მღვიმე ვერიოვკინი. აქვეა კრუბერის გამოქვაბული და სარმის მღვიმე. გაგრის ქედის თხემური ზონა ქარაფოვანია და ძლიერ დანაწევრებული. გაგრის ქედი დაფარულია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყეებით, ზემოთ ალპური და სუბალპური მდელოებია. ბზიფის, იუფშარას და გეგას ხეობებით საავტომობილო გზა მიემართება რიწის ტბისაკენ.
კატსინის შტატი
კატსინის შტატი (Kaduna State) — შტატი ნიგერიის ჩრდილოეთით.
ისტორია
მინი|XVIII საუკუნეში აშენებული [[გობირაუს მინარეთი, რომელიც მეჩეთებს მიეკუთვნება]] 21 კმ სიგრძის კედლით გარშემორტყმული ქალაქი კატსინა გადმოცემის მიხედვით დაარსდა XII საუკუნეში. ისლამამდელ პერიოდში ქალაქ-სახელმწიფო სარკის მმართველს მინიჭებული ჰქონდა საკრალური ფუნქციები, მას მიეწერებოდა ზებუნებრივი შესაძლებლობები.
XVII—XVIII საუკუნეებში ქალაქი კატსინა იყო ჰაუსალენდის ეკონომიკური ცენტრი, ჰაუსას ქალაქ-სახელმწიფოებიდან ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ძლიერი. XVIII საუკუნეში ქალაქში აშენდა თავისი 50 ფუტის სიმაღლის მინარეთით განთქმული (გობირაუს მინარეთი) მეჩეთი, რომელიც აგებულია თიხით და პალმის ტოტებით.
1950-იან წლებში კატსინის შტატში შეიქმნა ნიგერიის ჩრდილოეთ რეგიონებში პირველი ევროპული ტიპის საშუალო სკოლა.
მოსახლეობა
2006 წელს შტატის მოსახლეობა შეადგენდა 5 801 584 ადამიანს, რომლის უმრავლესობა მიეკუთვნება ისლამის აღმსარებლობის ჰაუსას და ფულბეს ეთნიკურ ჯგუფებს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
კატსინის შტატი დაყოფილია 34 თვითმმართველობის რაიონად.
ეკონომიკა
კატსინის შტატი ხორბლის, არაქისის, ფეტვის, გვინეის სორგოს მოყვანის და ასევე ტყავის გამოყვანის ცენტრია. ქალაქ კატსინაში ასევე ფუნქციონირებს არაქისის ზეთის ფაბრიკა და ლითონჩამომსხმელი ქარხანა. შტატში ასევე მდებარეობს საინფორმაციო ტექნოლოგიის რამდენიმე კომპანია.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
სარი-აიგირი
სარი-აიგირი (Һары Айғыр; Сары-Айгыр) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 89 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (89%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
რაკეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
იგი XI საუკუნის პირველ მესამედს განეკუთვნება. ეკლესია დარბაზული, ერთნავიანი ნაგებობაა, რომლის აღმოსავლეთი ნახევარწრიული აფსიდი გარედან კედლის სიბრტყეშია მოქცეული. კამარა პილასტრებზე ამოყვანილ თაღს ეყრდნობა. აქვს სამი შესასვლელი სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან.ბნაგებია სუფთად გათლილი შირიმის ქვის კვადრებით. კარ-სარკმელი, ლაგვარდნისა და აღმოსავლეთ ფასადის მორთულობა შესრულებულია მოთეთრო კირქვით. ეკლესია უხვად არის შემკული მდიდრული ჩუქურთმებითა და რელიეფებით.რესტავრირებულია 1970-იან წლებში (ხელმძღვანელი მ.დვალი), ნაწილობრივ აღდგენილია ეკლესიის შესანიშნავი ჩუქურთმებით შემკული კანკელი, რომლის ჩამოცვენილი ნაწილები ეკლესიაშივეა დაცული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
აფონსუ V (პორტუგალია)
აფონსუ V ( Afonso V; დ. 15 იანვარი, 1432 — გ. 28 აგვისტო 1481) — პორტუგალიის მეფე 1438–1481 წლებში (ავისის დინასტია). დუარტესა და ელეონორა არაგონელის ვაჟი. იქორწინა 1448 წელს იზაბელაზე, პედრო კომბრელის ჰერცოგის ასულზე.
დუარტეს გარდაცვალების შემდეგ, აფონსუს სრულწლოვანობამდე ქვეყანას მმართავდა მისი დედა ელეონორა. ამ პერიოდში ხშირი იყო არეულობები. დიდებულების ლიდერები იყვნენ ინფნტები პედრუ, ენრიკე და ჟუანი - მცირეწლოვანი აფონსუს ბიძა, რომელმაც ხელში ჩაიგდო რეგენტობა. 1441 წელს დედოფალი კასტილიაში გაიქცა და გარდაიცვალა ტოლედოში. 1448 წელს აფონსუმ სრულწლოვანებას მიაღწია, ცოლად თავისი ბიძაშვილი იზაბელა მოიყვანა და დაიწყო ქვეყნის დამოუკიდებლად მმართვა.
შემდეგ წლებში აფონსუ ებრძოდა მაროკოელ მავრებს და ატარებდა ექსპედიციებს აფრიკის ნაპირების გასწვრივ. 1458 წელს მეფე დიდი ფლოტით წავიდა ალკასერის დასაპყრობად. ციხე ცოტახანში დანებდა. 1463 და 1464 წლებში მეფემ ორჯერ უშედეგოდ სცადა ტანჟერის აღება. მესამე ლაშქრობა შედეგიანი აღმოჩნდა. პორტუგალელებმა ჯერ მდიდარი არზილა აიღეს, ხოლო 1470 წელს მეფე ტრიუმფით შევიდა ტანჟერში.
წინადადება
წინადადება — სიტყვა, ან სიტყვათა ჯგუფი, რომელიც დასრულებულ აზრს გამოხატავს.
აფონსუ V (პორტუგალია)
შემდეგ აფონსო საკმაო ხანს იბრძოდა კასტილიის ტახტისთვის. თავისი პრეტენზიების გასამართლებლად მან ცოლად შეირთო ხუანა, ენრიკე IV-ს ერთადერთი ქალიშვილი, 1475 წელს აფონსუ კასტილიაში შეიჭრა და ომი ენრიკეს დის იზაბელას წინააღმდეგ დაიწყო. პორტუგალელებმა აიღეს ტორო და სამორა, მაგრამ მეტ წარმატებებს ვერ მიაღწიეს - კასტილიელი დიდებულები დედოფლის ერთგულები დარჩნენ. 1476 წელს გაიმართა ტოროსთან ბრძოლა. აფონსუ დამარცხდა. 1479 წელს მან უარი თქვა კასტილიის ტახტზე, იზაბელასთან სამშვიდობო ხელშეკრულება დადო და გაშორდა ხუანას. იმავე წელს იგი განმარტოვდა და მმართველობა შვილს ჟუანს გადააბარა. მისი ბრძანებით ლისაბონის მახლობლად, ზღვის ნაპირზე, დაიწყო მონასტრის მშენებლობა. აფონსუს აქ სურდა დასახლება, მაგრამ იგი გარდაიცვალა სანამ მონასტრის მშენებლობა დასრულდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1432 კატეგორია:გარდაცვლილი 1481 კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
წინადადება
ქართული ენის მორფოლოგიური აგებულებიდან გამომდინარე, წინადადება განისაზღვრება როგორც შესიტყვება, რომელსაც უმთავრესად ქმნის უღლებადი სიტყვა ზმნა და მასთან დაკავშირებული სახელები.
წინადადების წევრი - სრულმნიშვნელოვანი სიტყვა
წინადადებაში შემავალ სრულმნიშვნელოვან სიტყვას წინადადების წევრი ჰქვია.
წინადადების წევრები
ტრადიციული გრამატიკების (სინტაქსის) თანახმად, ქართულ ენაში წინადადების წევრებია:
წინადადების მთავარი წევრები
ქართულში წინადადების მთავარი წევრებია:
წინადადების არამთავარი წევრები
მეორეხარისხოვანი წევრებია;
სინატაქსური რელაციები
მთავარი და მეორეხარისხოვანი წევრები ერთმანეთთან სინტაქსურ წყვილებს (სინტაგმებს) ქმნიან. სინტაქსური ურთიერთობის ძირითადი სახეებია: შეთანხმება, მართვა და მირთვა.
შეთანხმება
შეთანხმება ჰქვია სიტყვათა სინტაქსური ურთიერთობის ისეთ სახეს, როდესაც დაქვემდებარებული სიტყვა იმ ფორმას იღებს, რომელიც აქვს მთავარ (დომინანტ) სიტყვას (ახალი წიგნი, ახალმა წიგნმა...).
მართვა
მართვა ეწოდება სინტაქსური ურთიერთობის ისეთ სახეს, რომლის დროსაც მთავარი სიტყვა დაქვემდებარებულისაგან იმ ფორმას მოითხოვს, რომელიც მას არ აქვს (საერთოდ ან მოცემულ შემთხვევაში).
მოდალობის მიხედვით
მოდალობის, ანუ შინაარსის მიხედვით წინადადება შეიძლება იყოს თხრობითი, კითხვითი, ბრძანებითი, ძახილისა და კითხვა-ძახილის.
თხრობითი წინადადება
თხრობითია წინადადება რომელიც მოგვითხრობს რაიმე ამბავზე.
კითხვითი წინადადება
კითხვითია წინადადება რომელიც კითხვას შეიცავს.
ბრძანებითი წინადადება
ბრძანებითია წინადადება რომელიც მოითხოვს მთქმელის ნება–სურვილის შესრულებას.
კითხვა-ძახილის წინადადება
კითხვა-ძახილისაა წინადადება, რომელის ადამიანის გრძნობას და კითხვას გამოხატავს.
აგებულების მიხედვით
აგებულების მიხედვით წინადადება ქართულში სამი სახისაა: მარტივი, შერწყმული და რთული.
რთული ქვეწყობილი წინადადების კომპონენტთა შეერთება შეიძლება საკავშირებელი სიტყვების მეშვეობითაც და უკავშიროდაც. კავშირიანი შეერთების დროს გამოიყენება: ფუნქციის მიხედვით დამოკიდებულ წინადადებათა კლასიფიკაცია ხდება იმის გათვალისწინებით, თუ რა როლს ასრულებს ის მთავართან მიმართებით, ფუნქციურად მიემართება ის მთლიანად მთავარს (მთავრის მიმართ დამოკიდებული: პირობითი, შედეგობითი...) თუ მთავრის რომელიმე წევრს (ქვემდებარული, პირდაპირდამატებითი, ირიბდამატებითი, განსაზღვრებითი, ადგილის გარემოებითი).
ლიტერატურა
კატეგორია:წინადადება
სამსრის ქედი
სამსრის ქედი, აბულ-სამსრის ქედი — მერიდიანული ქედი სამხრეთ საქართველოში, ახალქალაქის, ნინოწმინდისა და წალკის მუნიციპალიტეტებში. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 42 კმ-ზე, მაქსიმალური სიგანე 22 კმ. მწვერვალების აბსოლუტური სიმაღლეები იცვლება 2500–3300 მ ფარგლებში, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე 900–1400 მ-ს უდრის. ქედის დასავლეთი კალთები მთელ სიგრძეზე ებჯინება ჯავახეთის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს, ხოლო აღმოსავლეთი კალთები წალკისა და ფარავნის ქვაბულებს. ჩრდილოეთით შემოსაზღვრულია მდინარე ქციის, ხოლო სამხრეთით მდინარე ფარავნის ხეობით. სამსრის ქედი ახალქალაქის პლატოს გამოყოფს წალკის ქვაბულისა და ფარავნის ტბის ტაფობისაგან. საქართველოს სამხრეთ მთიანეთში სამსრის ქედი უმაღლესი ოროგრაფიული ერთეულია.
სამსრის ქედი აგებულია ძირითადად ნეოგენური და მეოთხეული ასაკის ეფუზიური ქანებით, — ანდეზიტის, ანდეზიტ-დაციტის, ბაზალტისა და დოლერიტის ლავებით, ტუფბრექჩიებითა და ტუფებით. ნეოგენური გოდერძის წყება წარმოქმნის ქედის ძირითად ჩონჩხს — ყველა მის საფუძველსა და მასივების მნიშვნელოვან ნაწილს. მეოთხეული ლავებით აგებულია ნეოგენურ სუბსტრატზე დაშენებული ცალკეული ვულკანური კონუსები და გუმბათები.
უმაღლესი მწვერვალია დიდი აბული (3301 მ). მაღალი მთებია: სამსარი (3284,7 მ), გოდორები (3189 მ), ყიზილდაღი (3098,6 მ), ყარადაღი (3046,9 მ), აბიხის ვულკანი (2933,4 მ), შავნაბადა (2929 მ), დასავლეთი ქეროღლი (2924 მ), სლობოდსკაია (2877,9 მ), ყარათაში (2857,4 მ), პატარა აბული (2799,8 მ), გრიგორი (2770 მ), აღმოსავლეთი ქეროღლი (2757,1 მ), ყარაყუზეი (2671,4 მ), თავკვეთილი (2582,7 მ), გოდორა (2566 მ), ბებერდაღი (2513,5 მ), ფუნღართეფე (2412 მ), პატარა თავკვეთილი (2340 მ), დიდისითეფე (2249,4 მ). აქ მდებარეობს აბულისა (2317 მ) და ტაბაწყურის უღელტეხილები (2100 მ).
სამსრის ქედის მორფოლოგიაში გამოიყოფა ორი ძირითადი ელემენტი: ფართო პიედესტალი და მასზე დაშენებული ცენტრალურ-ვულკანური ნაგებობა. ქედის პიედესტალის აბსოლუტური სიმაღლეა 2200–2400 მ და ახასიათებს გარე მხრიდან უფრო ციცაბო კალთებით გაჭრილი დამრეცი ზედაპირი. ეს ზედაპირი მნიშვნელოვან ნაწილში ეროზიითაა გამომუშავებული და ტექტონიკურად ამაღლებულია. ცენტრალურ-ვულკანური ნაგებობების შეფარდებითი სიმაღლე 500–1000 მ-ია და წარმოქმნიან ერთი მხრივ, ძირითად საშუალომთიან ჯაჭვს, რომელიც გადაჭიმულია ქედის ღერძულ ხაზზე მთა თავკვეთილიდან მთა პატარა აბულამდე, ხოლო მეორე მხრივ, ცალკეულ მასივებსა და ამგვარ ჯგუფებს, რომლებიც პიედესტალზე ზიან აღნიშნული ჯაჭვიდან აღმოსავლეთით. მთა სამსრის ძირშია სამსრის ქარიანი ხვრელი.
ქედის მორფოლოგიაში შერწყმულია ტექტონიკური, ვულკანური, ეროზიული, ძველმყინვარული, პერიგლაციალური და ანთროპოგენური რელიეფის ფორმები. მორფოლოგიურად სამსრის ქედის ვულკანები დაყოფილია ხუთ ჯგუფად: თავკვეთილის, შავნაბადის, სამსრის, დიდი აბულის და პატარა აბულის. აღსანიშნავია ლავური ნაკადი პამპულე.