cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ყინულის ჰოკეი
თანამედროვე ჰოკეი
ამ პერიოდისთვის აშშ-ში პოპულარული იყო მსგავსი თამაში, „ყინულის პოლო“. მიუხედავად ამისა, 1893 წელს იელისა და ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტებში დაიწყეს ყინულის ჰოკეის თამაშიც. ყინულის პოლო, რომელსაც ძირითადად ახალ ინგლისში თამაშობდნენ, დავიწყებას მიეცა მას შემდეგ, რაც ამერიკელებმა ყინულის ჰოკეი აითვისეს. 1896 წელს ჩამოყალიბდა პირველი ამერიკული ჰოკეის ლიგა. აშშ–ს სამოყვარულო ლიგა დაარსდა ნიუ–იორკში მალევე მას შემდეგ, რაც გაიხსნა წმ. ნიკოლოზის საციგურაო მოედანი.
ევროპაში ყინული ჰოკეის გავრცელების ხელშემწყობთა შორის იყო ლორდ სტენლის ხუთი ვაჟიც, რომლებმაც 1895 წელს ბაკინგემის სასახლეში გამართულ თამაშში დაამარცხეს სამეფო კარის გუნდი, რომლის შემადგენლობაში დიდი ბრიტანეთის მომავალი მეფეებიც, ედუარდ VII და ჯორჯ V შედიოდნენ. 1903 წელს დიდ ბრიტანეთში შეიქმნა პირველი ხუთგუნდიანი ლიგა. 1908 წელს ჩამოყალიბდა Ligue Internationale de Hockey sur Glace — უმაღლესი მმართველი ორგანო. 1910 წელს ჩატარდა პირველი ევროპის ჩემპიონატი ყინულის ჰოკეიში, რომელიც დიდმა ბრიტანეთმა მოიგო. მეოცე საუკუნის შუა წლებში Ligue Internationale de Hockey sur Glace გადაკეთდა ყინულის ჰოკეის საერთაშორისო ფედერაციად.
ღია ცის ქვეშ არსებული მოედნების უმრავლესობა დღეს დანგრეულია; მონრეალში მდებარე, 1865 წელს აშენებული „ვიქტორიას ციგურების მოედანი“ 1925 წელს დაანგრიეს. უინძორის სტანუუსის ქუჩის ყინულის მოედანი, რომელიც 1897 წელს აშენდა, ითვლება დღემდე შემორჩენილ უძველეს საციგურაო მოედნად, თუმცა მას ყინულის ჰოკეისთვის აღარ იყენებენ. აბერდინის პავილიონი, რომელიც 1898 წელს ააგეს ოტავაში, არის უძველესი დღემდე შემორჩენილი ნაგებობა, რომელიც სტენლის თასის თამაშებს მასპინძლობდა. უძველესი დახურული არენა, რომელიც დღემდე გამოიყენება ყინულის ჰოკეისთვის, არის 1910 წელს აშენებული ბოსტონის მეთიუს არენა. ნიუ–იორკში მდებარე მედისონ-სკვერ-გარდენი, რომელიც აგებულია 1968 წელს, არის უძველესი მოქმედი არენა ნაციონალურ ჰოკეის ლიგაში.
პროფესიული ხანა
left|thumb|ოქსფორდის უნივერსიტეტი შვეიცარიის ნაკრების წინააღმდეგ, [[1922; მარჯვნივ კანადის მომავალი პრემიერ-მინისტრი ლესტერ პირსონი]] ყინულის ჰოკეის პროფესიული ხანა მეოცე საუკუნედან იწყება. 1902 წელს დასავლეთ პენსილვანიის ჰოკეის ლიგა იყო პირველი ორგანიზაცია, რომელმაც დაასაქმა პროფესიონალი მოთამაშეები. ლიგას შეუერთდა გუნდები მიჩიგანიდან და ონტარიოდან, შედეგად, 1904 წელს, შეიქმნა პირველი სრულად პროფესიული ლიგა — საერთაშორისო პროფესიული ჰოკეის ლიგა (IPHL). IPHL მოთამაშეებს კანადიდან ქირაობდა, პასუხად კანადურმა ლიგებმაც დაიწყეს მოყვარული მოთამაშეებისთვის ხელფასის გადახდა, რის გამოც კანადელმა ჰოკეისტებმა იწყეს სამშობლოში დაბრუნება. შედეგად, მნიშვნელოვანი მოთამაშეებისგან დაცლილი IPHL დაიშალა 1907 წელს. იმ დროისთვის კანადაში უკვე მოქმედებდა რამდენიმე პროფესიული ლიგა, მათ შორის მანიტობაში, ონტარიოსა და კვებეკში.
1910 წელს მონრეალში შეიქმნა ნაციონალური ჰოკეის ასოციაცია (NHA). NHA-მა კიდევ უფრო დახვეწა ყინულის ჰოკეის წესები: ამოიღო როვერის პოზიცია, თამაში დაყო სამ ოცწუთიან ტაიმებად და შემოიღო პატარა და მთავარი გაძევებები. 1917 წელს რეორგანიზების შემდეგ NHA გადაკეთდა ნაციონალურ ჰოკეის ლიგად (NHL) და მას აშშ-დან დაემატა ბოსტონ ბრუინსი.
ყინულის ჰოკეი საქართველოში
საქართველოში ყინულის ჰოკეის ისტორია მეოცე საუკუნის 60-იანი წლებიდან იწყება. ორი წლით ადრე სსრკ ხალხთა ზამთრის პირველ სპარტაკიადამდე, რომელიც 1962 წელს იმართებოდა ბაკურიანში, საქართველოში დაიწყეს ყინულის ჰოკეის გუნდის შექმნა. მოსკოვიდან მოიწვიეს მწვრთნელი ვალენტინ ზახაროვი, ხოლო 1961 წლის იანვარში ბაკურიანში რესპუბლიკის პირველი ჩემპიონატი გაიმართა. შეჯიბრებაში მონაწილეობდა თბილისის, ბათუმის, ახალქალაქის, ქუთაისის, ადიგენისა და დუშეთის 7 გუნდი. მონაწილეებს ძირითადად საქართველოში მოსამსახურე სსრკ-ს შეირაღებული წარმომადგენლები შეადგენდნენ, თუმცა მათთან ერთად რამდენიმე ქართველი ახალგაზრდაც თამაშობდა. ჩემპიონატი ახალქალაქის გუნდის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც ფინალში ბათუმის გუნდი დაამარცხა, ანგარიშით 9-4. პირველ ჩემპიონატში მონაწილეობა არ მიუღია თბილისის პირველ გუნდს, რომელიც იმ დროს მოკავშირე რესპუბლიკების ჩემპიონატში თამაშობდა. საქართველოს სახელით გამოსულმა გუნდმა ორჯერ წააგო ესტონეთთან (0-25 და 0-12), ხოლო შემდეგ ბელორუსიისა და უკრაინის ნაკრებებთან. გათამაშების მეორე ეტაპზე, რომელიც ბაკურიანში გაიმართა, საქართველოს ნაკრები კვლავ ყველა მატჩში დამარცხდა და შეჯიბრი ბოლო ადგილზე დაასრულა.
1962 წლის თებერვალში ჩატარდა საქართველოს მეორე ჩემპიონატი. ამჯერად შეჯიბრებაში თბილისის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომის, მესტიის, ქუთაისისა და ბათუმის 8 გუნდი მონაწილეობდა. ჩემპიონობა თბილისის პირველმა გუნდმა მოიპოვა, რომელმაც ფინალში წინა პირველობაში გამარჯვებული ახალქალაქის მოთამაშეები 4-2 დაამარცხა. ჩემპიონატის შემდეგ შეიქმნა საქართველოს ყინულის ჰოკეის ნაკრები, რომელმაც 1962 წლის მარტში სსრკ ხალხთა ზამთრის სპარტაკიადაში ითამაშა. ქართველებმა შეჯიბრში ორი შეხვედრა მოიგეს (ყირგიზეთთან 1-0 და სომხეთთან 11-2) და 12 მონაწილე გუნდს შორის მეათე ადგილზე გავიდნენ.
1970-იან წლებში საქართველოში განახლდა ინტერესი კვლავ განახლდა. 60-იანი წლების ნაკრების წევრმა ნოდარ დონაძემ ჩამოაყალიბა მოზარდთა გუნდი „პირველი მერცხალი“, რომელმაც მოსწავლეთა საკავშირო შეჯიბრებაში — „ოქროს შაიბაშიც“ ითამაშა.
მინიატიურა|მარჯვნივ|საქართველოს ყინულის ჰოკეის ეროვნული ფედერაციის ლოგო
2009 წელს საქართველოს ყინულის ჰოკეის ფედერაცია ყინულის ჰოკეის საერთაშორისო ფედერაციის ასოცირებული წევრი გახდა. 2010 წელს, დიდი ხნის შესვენების შემდეგ, საქართველოს ეროვნულმა გუნდმა პირველი საერთაშორისო შეხვედრები გამართეს ერევანში სომხეთისა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის წინააღმდეგ და ორივე მათგანში დამარცხდნენ, შესაბამისად ანგარიშებით 8–1 და 22–1. 2012 წელს საქართველო პირველად შევიდა მსოფლიო ჩემპიონატის პროგრამაში, მან მონაწილეობა მიიღო IIHF-ის 2013 წლის ჩემპიონატის მესამე დივიზიონის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, რომელიც აბუ-დაბიში გაიმართა. ქართველები ყველა შეხვედრაში დამარცხდნენ და საკვალიფიკაციო ეტაპი ბოლო ადგილზე დაასრულეს.
2013 წლისთვის საქართველოში რეგისტრირებულ ყინულის ჰოკეის მოთამაშეთა რაოდენობა შეადგენს 266 ადამიანს, მათ შორის 77 მამაკაცსა და 189 ჭაბუკს. ქვეყანაში არის დახურული, ხოლო ერთი ღია საციგურაო მოედანი.
თანამედროვე ქალთა ყინულის ჰოკეი
170px|მინიატიურა|ყინულის ჰოკეის მოთამაშე ქალი, [[1899 წლის ნახატი.]] ყინულის ჰოკეი ერთ–ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალთა სპორტია. ბოლო ათი წლის განმავლობაში მოთამაშეთა რაოდენობამ 350 %–ით მოიმატა. 2011 წლისთვის კანადაში რეგისტრირებული იყო 85 827 ქალი მოთამაშე, აშშ–ში – 65 609, ფინეთში – 4760, შვედეთში – 3075, ხოლო – შვეიცარიაში 1172. ქალთა ყინულის ჰოკეიში არ არის იმდენივე ლიგა, რამდენიც მამაკაცებში, მათგან ძირითადებია: კანადის ქალთა ჰოკეის ლიგა (CWHL), დასავლეთის ქალთა ჰოკეის ლიგა (WWHL), შუა-ატლანტიკური ქალთა ჰოკეის ლიგა (MAWHL) და რამდენიმე ევროპული ლიგა. 2013 წლისთვის ჩატარებული იყო ქალთა ყინულის ჰოკეის 15 მსოფლიო ჩემპიონატი.
ტბორის ჰოკეი
მინიატიურა|მარჯვნივ|ყინულის ჰოკეი [[ტორონტოს ერთ–ერთ პარკში, 1923 წ.]] ტბორის ჰოკეი არის ყინულის ჰოკეის ერთ-ერთი ფორმა, რომელსაც ძირითადად გაყინულ ტბორზე, ტბასა და ხელოვნურ საციგურაო მოედნებზე თამაშობენ ზამთრის განმავლობაში. მისი წესები განსხვავდება ტრადიციული ყინულის ჰოკეისგან, რადგან აქ არ არის ხელის კვრა და ძალიან ცოტაა კარში დარტყმები; მეტი ყურადღება ექცევა ციგურებით სრიალს, შაიბის ტარებასა და გადაცემებს. 2002 წლიდან კანადაში, ნიუ-ბრანსუიკის სოფელ პლასტერ-როკთან რულსტონის ტბაზე ტბორის ჰოკეიში იმართება მსოფლიო ჩემპიონატი. 2006 წლიდან მინესოტას ქალაქ მინეაპოლისში იმართება აშშ-ს ტბორის ჰოკეის ჩემპიონატი, ხოლო კანადაში – ჰანტსვილში, ონტარიოში.
ეროვნული ნაკრებები
მინიატიურა|მარჯვნივ|[[ყინულის ჰოკეის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 წელს, გერმანია]] მამაკაცთა უმთავრესი ყოველწლიური ტურნირი, ყინულის ჰოკეის მსოფლიო ჩემპიონატი, უფრო მეტად ევროპაშია პოპულარული,ვიდრე ჩრდილოეთ ამერიკაში, რადგან მისი ჩატარების დრო ემთხვევა სტენლის თასის პლეი–ოფებს. ამიტომაც, კანადა, აშშ და ის ქვეყნები, რომელთაც ბევრი მოთამაშე ჰყავთ NHL–ში, ვერ ახერხებენ მსოფლიო ჩემპიონატზე წარადგინონ საუკეთესო შემადგენლობა. გარდა ამისა, ნაციონალურ ჰოკეის ლიგაში დიდი ხნის განმავლობაში არ თამაშობდნენ ევროპელი მოთამაშეები. დღეს კი, როდესაც ბევრი ევროპელი თამაშობს NHL-ში, მსოფლიო ჩემპიონატებზე თავს აღარ იყრიან მსოფლიოს საუკეთესო მოთამაშეები.
ყინულის ჰოკეის 1924 წლიდან შეტანილია ზამთრის ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში (1920 წელს – ზაფხულის ოლიმპიადაზე). პირველი შვიდი ოლიმპიადიდან კანადამ ოქროს მედლები 6-ჯერ მოიპოვა, ერთადერთი გამონაკლისი 1936 წელს დაფიქსირდა, როდესაც ოლიმპიური ჩემპიონობა ბრიტანელებმა მოიპოვეს. 1956 წლიდან მოყოლებული 1992 წლამდე საბჭოთა კავშირმა მოიგო ყველა ოლიმპიური თამაშები, ორის გამოკლებით.
აშშ–მ თავისი პირველი ოლიმპიური ოქროს მედლები ყინულის ჰოკეიში 1960 წელს მოიგეს. 1980 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე აშშ-ს კოლეჯის მოსწავლეებისგან შედგენილმა გუნდმა დაამარცხა ფავორიტი საბჭოთა კავშირის ნაკრები ფინალში, რომელსაც შემდეგ „სასწაული ყინულზე“ უწოდეს. 1998 წლიდან ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობას იღებენ NHL-ის ვარსკვლავებიც. დღესდღეობით ოლიმპიური თამაშები ყველაზე პოპულარული საერთაშორისო ტურნირია მსოფლიოში.
thumb|left|ვიქტორ კუზკინი, სსრკ-კანადის სუპერსერიების მონაწილე. 1972 და 1974 წლის სუპერსერიები იყო მთავარი საერთაშორისო დაპირისპირებები კანადასა და საბჭოთა კავშირს შორის. ამას მოჰყვა კანადის თასის შეჯიბრებები, სადაც ყველა გამორჩეული ქვეყნის საუკეთესო ნაკრებები იღებდნენ მონაწილეობას, და ორი საჩვენებელი სერია: 1979 წლის ჩელენჯ–თასი და რანდე–ვუ 87, სადაც ერთმანეთს საბჭოთა კავშირის და NHL-ის საუკეთესო მოთამაშეები დაუპირისპირდნენ. მოგვიანებით კანადის თასი გახდა ჰოკეის მსოფლიო თასი. ახალი სახელით ის გაიმართა ორჯერ: 1996 და 2004 წლებში. 1996 წელს შეჯიბრი მოიგო აშშ-მა, ხოლო 2004-ში კანადამ.
1990 წელს ქალების ყინულის ჰოკეის მსოფლიო ჩემპიონატის შექმნის შემდეგ ეს ტურნირი დღემდე თხუთმეტჯერ გაიმართა. ქალთა ყინულის ჰოკეი ზამთრის ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში შეტანილია 1998 წლიდან. 2006 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების ფინალი კანადასა და შვედეთს შორის იყო პირველი და დღემდე ერთადერთი ოლიმპიური ფინალი ქალთა ყინულის ჰოკეიში, რომელშიც ერთმანეთს არ ხვდებოდნენ კანადისა და აშშ-ს ნაკრებები.
ყოველწლიური ევრო ჰოკეის ლიგა წარმოადგენს არაოფიციალურ მამაკაცთა ევროპის ჩემპიონატს ჩეხეთის, ფინეთის, რუსეთის და შვედეთის ეროვნულ ნაკრებებს შორის. ეს ტურნირი იმართება 1996-97 წლების შემდეგ.
სხვა საერთაშორისო შეჯიბრებებია: 20 წლამდე მსოფლიო ჩემპიონატი, 18 წლამდე მსოფლიო ჩემპიონატი, 17 წლამდე მსოფლიო ჩელენჯი, მსოფლიო ახალგაზრდული A ჩელენჯი, ივან ჰლინკას მემორიალური ტურნირი, ქალთა მსოფლიო 18 წლამდე ჩემპიონატი და ოთხი ერის თასი.
საერთაშორისო ლიგები
მინიატიურა|მარჯვნივ|[[КХЛ-ის მატჩი]]
ყინულის ჰოკეი პოპ-კულტურაში
ყინულის ჰოკეი წარმოადგენს კანადის სპორტის ეროვნულ სახეობას. ის, როგორც ყველაზე პოპულარული პროფესიული სპორტი, შთაგონების წყარო გახდა არაერთი ფილმის, სატელევიზიო ეპიზოდისა თუ სიმღერისთვის ჩრდილოეთ ამერიკის პოპ-კულტურაში.
დასწრების რეკორდები
30 000 მაყურებლიანი თამაშები ჩვეულებრივი მოვლენა იყო 40-იანი და 50-იანი წლების მოსკოვში, სადაც საერთაშორისო შეხვედრები ღია ცის ქვეშ იმართებოდა ლუჟნიკის სტადიონზე. მაყურებელთა მსგავსი რაოდენობა დღესაც ხშირია ბენდის თამაშებზე.
სტენლის თასის პლეი–ოფების რეკორდი დაფიქსირდა 1996 წლის 23 აპრილს, ტამაპა ბეი ლაითნინგსა და ფილადელფია ფლაიერსს შორის გამართულ შეხვედრაში, რომელსაც 28 183 მაყურებელი დაესწრო.
ახალი რეკორდი დამყარდა 2010 წლის 11 დეკემბერს, როდესაც მიჩიგანის უნივერსიტეტის ყინულის ჰოკეის გუნდი თანაშტატელ მიჩიგანის შტატის უნივერსიტეტის გუნდს დაუპირისპირდა. შეხვედრა გაიმართა ქალაქ ენ-არბორში მდებარე მიჩიგანის სტადიონზე, რომლის ტევადობა 2010 წლისთვის 109 901 იყო, თუმცა შეხვედრას 113 411 ადამიანი დაესწრო, რაც სტადიონის ისტორიაში უდიდესი მაჩვენებელია. შეხვედრა მიჩიგანის უნივერსიტეტის გამარჯვებით დასრულდა, ანგარიშით 5-0. გინესის მსოფლიო რეკორდებმა დათვალა იმ მაყურებელთა რაოდენობა, რომლებიც სტადიონზე ბილეთით შევიდნენ და საბოლოო რიხცვმა 104 173 ადამიანი შეადგინა.
ახალი რეკორდი 2014 წლის იანვარში, NHL-ის ზამთრის კლასიკაზე, დაემხო, რომელიც მიჩიგანის სტადიონზე გაიმართა და მასში ერთმანეთს დეტროიტ რედ ვინგსი და ტორონტო მეიპლ ლივზი დაუპირისპირდნენ.
რეგისტრირებული მოთამაშეების რაოდენობა ქვეყნების მიხედვით
რეგისტრირებული მოთამაშეები მოიცავს როგორც მამაკაცებს, ისე ქალებსა და ახალგაზრდებს. სია დალაგებულია რეგისტრირებული მოთამაშეების რაოდენობის მიხედვით და მასში IIHF-ის წევრი 72 ქვეყნიდან შესულია მხოლოდ ის 32, სადაც რეგისტრირებულ მოთამაშეთა რაოდენობა ათასს აღემატებოდა 2012 წლის დეკემბრისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ყინულის ჰოკეი კატეგორია:სპორტის ოლიმპიური სახეობები კატეგორია:გუნდური თამაშები
საძელისი
საძელისი — ისტორიული პუნქტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მდინარე ალგეთის მარცხენა შენაკადის ამლევისწყლის აღმოსავლეთით, ახლანდელი სოფელ ამლევიდან (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) 2 კმ-ის დაშორებით. ადგილის სახელწოდება „საძელისი“ მოდის მონასტრის სახელიდან. შემორჩენილია მაცხოვრის ეკლესია (სიგრძე 10,5 მ, სიგანე 5,5 მ, სიმაღლე 6 მ). ვარაუდით, აგებულია XII საუკუნეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ესტონეთის კუნძულების სია
ეს არის ესტონეთის კუნძულების სია. სულ არის 1521 კუნძული. სია არ არის სრული.
უდიდესი კუნძულები
1) კასარი ზოგჯერ განიხილება როგორც ჰიიუმაას ნაწილი.
ა
აბრუკა - ადრალაიდი - აეგნა (ვულფი) - აჰელაიდი - აჰერაჰუ (ატლა) - აჰერაჰუ - აჰესსაარი - აჰტრა - კსი - ალირაჰუ (კოოიგუსტე) - ალირაჰუ (პიჰტლა) (ვაიკე-პრანგლი) - ალირაჰუ - ალუ - ალუმინე-ვაიკა - ანეკაბრუდი – ანკრურაჰუ - ანილაიდ (ანოლაიდი) - ანტსულაიუდი – ანულაიდი - აუკლაიუსტი
გ
გრეტაგრუნდი
ე
ეერიკუკივი - ეერიკულაიდი - ელმრაჰუ - ესირაჰუ
ვ
ვაჰასე - ვაჰელმისრაჰუ - ვაიკა ისლანდსი - ვეიკე-პიჰლაკარე - ვეიკე-თულპე - ვეიკე-პაკრი - ვაინდლოო - ვალგერაჰუ - ვარესლაიდი - ვარესლაიდ (ვაინამერი) - ვარესრაჰუ - ვარსარაჰუ - ვასიკაკუივ - ვასიკალაიდ - ვასიკლაიდი - ვესილოო - ვესიტუკიმაა - ვესიტუკიმაა ისლეტსი - ვიირეკარე - ვიირელაიდი - ვილსანდი - ვისულაიდი - ვოჰილაიდი - ვოილაიდი - ვორგუკარე - ვორმსი
ი
იმუტილაიდი - ინარაჰუ - იუკსირაჰუ
ლ
ლაასირაჰუ - ლაიდუ – ლეკუმეტასი – ლანგეკარე - ლეემეტიკარე - ლიია - ლიისი - ლიივაკარი - ლინუსიტამაა - ლოონალაიდი - ლუიგერაჰუ
მ
მააკრირაჰუ - მანილაიდი - მარდირაჰუ - მატურაჰუ – მიჰკლირაჰუ – მოჰნი - მონდალაიდი - მუჰუ (მოონი) - მუნადერაჰუ - მუნასაარი - მუსტარაჰუ - მუსტპანკი - მუსტპანკი (ვაიკა)
ნ
ნაბრალაიდი – Nაისსაარ (ნარგო) - ნაისტეკივი-მაა - ნინალაიდი - ნოოგიმაა – ნოოტამაა– ნოსურაჰუ
ო
ოაკსე - ოიტმა – ოიურაჰუ – ოორაჰუ - ოოსაარი - ოოსლამაა - ორიკალაიდი - ოსმუსსაარ (ოდენსჰოლმი)
პ
პაელაიდი - პაკრი ისლანდს (რეგოიარნა) - პაკულაიდი - პაპილაიდი - პაპირაჰუ - პასილაიდ - პედასაარი - პიჰანასუ – პიჰლაკარე - პიჰლალაიდი - პიირისაარო - პიიუკაარელაიდი - პიკნასვი - პისკუმადალი – პოდვალაიდი - პოიკსაარი - პოორილაიდი - პრანგლი (ვრანგო) – პუჰადეკარე - პუჰტულაიდი - პუნინგალაიდი
რ
რამუ - რამსი - რანნასიტიკი – რეიგილაიდი - რიინურაჰუ – რისტლაიდი - როჰურაჰუ - როჰუსი საარი - როოგლაიდი - რუჰნუ - რუკირაჰუ – რუსულაიდი
ს
საარე ოტსი - საარემაა - საარნაკი ლაიდი - სალავა - სანგელაიდი - სეასაარი - სელგლაიდი - სეპასიტიკი – სილლალაიდი - სიპელგარაჰუ - სიტაკარე - სოკულაიდი - სომერი — სორგუ - სუურეგი ლაიდი – სუურეპოლდი – სუურლაიდი - სუურ-პაკრი - სუურრაჰუ
უ
უდრიკულაიდ – უჰტიუ საარი — უჰტჯუ საარედი - ულემინე ვაიკა - ულკარი - უმალაკოტიდი - უმბლუ - ურვერაჰუ - უუემაარაჰუ - უუემერერაჰუ - უულუტი ლაიდი - უუს-უოოტამაა
ჰ
ჰანემაა - ჰანერაჰუ - ჰანიკატსი ლაიდი - ჰარა - ჰარილაიდი, ოფ-ვორმსი - ჰარილაიდი, ოფ-შაარემაა - ჰაარიაკარე - ჰაარიამაა - ჰეინლაიდი (ოკოგუსტე ლაჰტი) - ჰეინლაიდი (ვოინამერი) - ჰელლამაა რაჰუ - ჰიიუმაა (დაგო) - ჰობულაიდი - ჰორალაიდი - ჰულგელაიდი – ჰულგერაჰუ
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ესტონეთის კუნძულები
ბუღდაშენის ტბის აღკვეთილი
ბუღდაშენის ტბის აღკვეთილი — აღკვეთილი ჯავახეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. მოიცავს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის გარკვეულ ნაწილს. მისი საერთო ფართობი შეადგენს 126 ჰექტარს. დაარსდა 2011 წლის 22 მარტს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები
ხაბელაანი
ხაბელაანი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, ყორნისიდან 7 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძვილეთის თემის სოფლები
ტოოლსეს ციხესიმაგრე
250px|მინიატიურა|ტოოლსეს ციხესიმაგრის ნანგრევები მინი|ვიდეო ტოოლსეს ციხესიმაგრე (Toolse ordulinnus, Tolsburg) — ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე და ყველაზე „ახალგაზრდა“ შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ესტონეთში. მდებარეობს ლიაენე-ვირუმაას მაზრაში, ქალაქ კუნდის მახლობლად.
ციხესიმაგრის აგების თარიღად ითვლება 1471 წელი. მისი დამარსებელია ლივონიის ორდენის მაგისტრი იოჰან ვოლთუს ფონ ჰერსე. ციხესიმაგრე სავარაუდოდ რაკვერეს პორტს იცავდა მეკობრეების თავდასხმებისაგან. ლივონიის ომის პერიოდში ციხესიმაგრე დაინგრა. XVII საუკუნეში აღადგინეს თუმცა ჩრდილოეთის ომის პერიოდში კვლავ ნანგრევებად იქცა.
ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო
ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომელიც დააფუძნა ბიძინა ივანიშვილმა 2012 წლის 21 აპრილს და არის საქართველოს მმართველი პოლიტიკური ძალა 2012 წლის 1 ოქტომბრიდან.
მაიენის დეპარტამენტი
მაიენი — დეპარტამენტი საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში, ლუარის რეგიონში.
ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო
ისტორია
ბიძინა ივანიშვილმა პოლიტიკური ინტერესები 2011 წლის ოქტომბერში გაახმოვანა, ხოლო იმავე წლის დეკემბერში დააფუძნა საზოგადოებრივი მოძრაობა „ქართული ოცნება“. 2012 წლის თებერვალში მან პარტიის საინიციატივო ჯგუფი დაასახელა და გააფორმა კოალიცია რესპუბლიკურ პარტიასთან, თავისუფალ დემოკრატებთან, ეროვნულ ფორუმთან ერთად. აპრილში, კოალიციას „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“ შეუერთდა. პარტია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“ ოფიციალურად 2012 წლის 21 აპრილს დაფუძნდა. კოალიციამ ბლოკის სახით გადაწყვიტა ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობის მიღება. ოფიციალურად, კოალიციამ წინასარჩევნო კამპანია 27 მაისს მრავალათასიანი მიტინგით დაიწყო და 29 სექტემბერს დაასრულა. საპარლამენტო არჩევნებში კოალიციამ ხმათა 54%-ით გაიმარჯვა, პარტიამ კი 65 წევრიანი ფრაქცია შექმნა.
მაიენის დეპარტამენტი
ისტორია
მაიენი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო
ისტორია
2013 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნებისა და ახალი მთავრობის ფორმირების შემდეგ, ივანიშვილმა პოლიტიკა დატოვა. 24 ნოემბერს გაიმართა პარტიის ყრილობა, რომელმაც აირჩია ახალი თავმჯდომარე, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი და ხელახლა დაკომპლექტა პოლიტიკური საბჭო.
მაიენის დეპარტამენტი
გეოგრაფია
მაიენის ფართობია 5175 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 285,338 ადამიანს შეადგენს და მას 77-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 55 ადამიანს.
ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო
ისტორია
2014 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში პარტიამ მოიგო ყველა თვითმმართველი ერთეული.
მაიენის დეპარტამენტი
გეოგრაფია
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. მაიენის მმართველია ჟან არტიუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო
ისტორია
2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ 115 მანდატით ხელახლა მოიპოვა საპარლამენტო უმრავლესობა. „ქართულმა ოცნებამ“ 73-დან 71 მაჟორიტარულ ოლქში გამარჯვება მოიპოვა.
2017 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში პარტიამ მოიგო ყველა თვითმმართველი ერთეული.
2018 წლის აპრილში პარტიის დამფუძნებელი ბიძინა ივანიშვილი პოლიტიკაში დაბრუნდა. 11 მაისს ის ხელმეორედ აირჩიეს პარტიის თავმჯდომარედ, დაკომპლექტდა პარტიის მეოთხე პოლიტსაბჭო.
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების მეორე ტურს ოპოზიციურმა პარტიებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს, მათ აგრეთვე უარი თქვეს პარლამენტში შესვლაზე. 2021 წლის 19 აპრილს შარლ მიშელის მედიაციით „ქართულმა ოცნებამ“ და ოპოზიციურმა პარტიებმა შეთანხმებას მიაღწიეს. შეთანხმების შედეგად 27 აპრილს ოპოზიციის ნაწილი პარლამენტში შევიდა. 2021 წლის 28 ივლისს შეთანხმებიდან 100 დღის თავზე „ქართულმა ოცნებამ“ შეთანხმების დატოვების შესახებ განაცხადა.
2021 წლის 11 იანვარს ივანიშვილმა ხელმეორედ დატოვა პოლიტიკა. 16 იანვრის ყრილობაზე პარტიის ახალ თავმჯდომარედ აირჩიეს საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი ირაკლი კობახიძე, დაკომპლექტდა პარტიის მეხუთე პოლიტსაბჭო. 2021 წლის 18 თებერვალს პარტია და თანამდებობა დატოვა პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ რომელიც ოპოზიციაში გადავიდა და ახალი პოლიტიკური პარტია, „საქართველოსთვის“ დააფუძნა. გახარიას გადადგომის მიზეზი იყო ოპოზიციური პარტია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ლიდერის, ნიკა მელიას დაკავების საკითხი. გახარია თანამდებობაზე ირაკლი ღარიბაშვილმა ჩაანაცვალა, რომელიც პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად „ქართულმა ოცნებამ“ წარადგინა. ღარიბაშვილის პოსტზე დამტკიცებიდან ერთი დღის შემდეგ ნიკა მელიას დაკავების გადაწყვეტილების აღსრულება დაიწყო. 2021 წლის 23 თებერვალს დილით განხორციელდა სპეციალური დანიშნულების რაზმებისა და პოლიციის შტურმი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ოფისზე, სადაც შეკრებილი იყვნენ ოპოზიციური პარტიების ლიდერები და მხარდამჭერები, და „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარე ნიკა მელია დააკავეს.
2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებამდე ერთი დღით ადრე, 2021 წლის 1 ოქტომბერს საქართველოს მესამე პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ „8 წლიანი დევნის შემდეგ“ დაბრუნდა საქართველოში, გამოაქვეყნა ვიდეო რომელიც მისი აღწერის მიხედვით ბათუმში იყო გადაღებული. მმართველი პარტია, „ქართული ოცნება“ უარყოფდა გავრცელებულ ინფორმაციას და აცხადებდა რომ სააკაშვილი უკრაინაშია და არ დაუტოვებია უკრაინის ტერიტორია, მაგრამ მოგვიანებით ირაკლი ღარიბაშვილმა შინაგან საქმეთა მინისტრ ვახტანგ გომელაურთან და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროს გრიგოლ ლილუაშვილთან ერთად გამართულ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ მიხეილ სააკაშვილი დაკავებულია. 2 ოქტომბერს გამართულ 2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში „ქართულმა ოცნებამ“ 46,75% (824 755 ხმა) მიიღო. უმრავლესობა დაკარგა რიგ საკრებულოებში, მაგრამ 64-დან 63 მუნიციპალიტეტში მოახერხა მერის არჩევნების მოგება.
2022 წლის 28 ივნისს მიხეილ ყაველაშვილმა, სოზარ სუბარმა და დიმიტრი ხუნდაძემ „ქართული ოცნება“ დატოვეს, რაც პარტიის ინფორმაციით, საჯარო ინფორმაციის საკითხზე უთანხმოებამ გამოიწვია. 2022 წლის 2 აგვისტოს „ქართულ ოცნებას“ გამოყოფილმა დეპუტატებმა (მათ შეუერთდა გურამ მაჭარაშვილიც) მოძრაობა „ხალხის ძალა“ დააფუძნეს.
2023 წლის 11 მაისს პარტიის თავმჯდომარემ, ირაკლი კობახიძემ „ევროპის სოციალისტური პარტიის“ დატოვების შესახებ განაცხადა. საპასუხოდ 2023 წლის 30 ივნისს „ევროპის სოციალისტურმა პარტიამ“ „ქართულ ოცნებას“ წევრობა შეუწყვიტა.
პოლიტიკური პლატფორმა
„ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო“ მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულების პარტიაა. მისი გამოცხადებული მიზნებია საშინაო პოლიტიკაში: სოფლის მეურნეობის აღორძინება, საყოველთაო დაზღვევა, ხოლო საგარეო პოლიტიკაში: ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაცია და რუსეთთან ურთიერთობის ნორმალიზება, ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა. „ქართული ოცნება“ ევროპულ სოციალ-დემოკრატიულ ოჯახში გაერთიანებას ესწრაფვის.
სიმბოლიკა
პარტიის ლოგოზე ლურჯ ფონზე წრიულად გამოსახულია თეთრ ფერში შესრულებული სიტყვები – „ქართული ოცნება“, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილია ორი თეთრი ჯვრით, წრის ცენტრში ოქროსფერი 28-ქიმიანი მზის ფონზე გამოსახულია 7-ქიმიანი ლურჯი ვარსკვლავი. პარტიის დროშა არის მართკუთა ფორმის ლურჯი ფერის ქსოვილი, რომლის ცენტრალურ ნაწილშიც გამოსახულია პარტიის ლოგო, ხოლო მის ქვემოთ დატანილია წარწერა „ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო“.
პარტიული სტრუქტურა
„ქართული ოცნების“ პარტიული ორგანოებია: პარტიის ყრილობა, პარტიის პოლიტიკური საბჭო, პარტიის სარევიზიო კომისია, პარტიის თავმჯდომარე, პარტიის გენერალური მდივანი და პარტიის სამდივნო. პარტიაში ფუნქციონირებს ახალგაზრდული, ქალთა და საოლქო ორგანიზაციები. პარტიის ყრილობას თავმჯდომარის არჩევანიდან 4 წლის შემდეგ იწვევს თავმჯდომარე ან პოლიტიკური საბჭო. თავმდჯომარეს პარტიის ყრილობა ირჩევს.
ახალგაზრდული ორგანიზაცია
2012 წლის 7 მაისს „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ ახალგაზრდულ ორგანიზაციას შეუერთდა საზოგადოებრივი მოძრაობა „ქართული ოცნების“ ახალგაზრდული ჯგუფი, რის შედეგადაც გუნდმა წარმოადგინა ერთობლივად შემუშავებული ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფცია და სტრატეგია.
2016 წლის 26 ივნისს, თბილისის ახალ სპორტის სასახლეში გაიმართა პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაციის ყრილობა, სადაც დელეგატების მიერ ორგანიზაციის თავმჯდომარედ არჩეული იქნა გიორგი ჩაკვეტაძე.
ქალთა ორგანიზაცია
2022 წლის 14 მაისს დაფუძნდა „ქართული ოცნების“ ქალთა ორგანიზაცია. ქალთა ორგანიზაციის გამგეობის თავმჯდომარეა ნინო წილოსანი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
შალჩინინკაის რაიონი
შალჩინინკაის რაიონი (Soleczniki, Šalčininkų rajono) — რაიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში.ყველა მხრიდან გარდა ჩრდილოეთ-დასავლეთისა შემოსაზღვრულია ბელარუსის ტერიტორიით. აქვს დამახასიათებელი მდებარეობა. მისი ტერიტორია წააგავს ყურის ბიბილოს. ვილნიუსის რაიონთან ერთად არის ორიდან ერთ-ერთი რაიონი სადაც მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას შეადგენენ პოლონელები - 80,4%.
მოსახლეობა
რაიონის მოსახლეობა შეადგენს 38.817 ადამიანი (2001).
ეთნიკური შემადგენლობა:
უმრავლესობა კათოლიკეა (პოლონელები და ლიეტუველები), სიდიდით მეორე რელიგიაა მართლმადიდებლობა  (რუსები, ბელარუსები, უკრაინელები).
დასახლებული პუნქტები
მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
კატეგორია:ლიეტუვის რაიონები
Lasioglossum mellipes
Lasioglossum mellipes — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1907 წელს.
სქოლიო
mellipes
მუსკაუს პარკი
2004 წელს პარკი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
გაგრის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
გაგრის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. გაგრის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად:
რესურსები ინტერნეტში
*
მარტინიკის დროშა
thumb|right|250px|მარტინიკის არაოფიციალური დროშა
მარტინიკის ოფიციალური დროშა, როგორც ზღვისგადაღმა ტერიტორიისა  არის საფრანგეთის დროშა.
არაოფიციალური დროშა — ისტორიული დროშაა, მიღებულია 1766 წლის 4 აგვისტოს ედიქტით. ისტორიული გველებიანი დროშა წარმოადგენს საფრანგეთის საზღვაო ვიმპელს - ესაა თეთრი ჯვარი ლურჯ ფონზე და ოთხი ასო "L", რომელსაც მიცემული აქვს გველის ფორმა.
რესურსები ინტერნეტში
დროშა
სოსნოვკა (ბაკალის რაიონი)
სოსნოვკა (Сосновка; Сосновка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 254 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 2 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 77 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (39 %) შეადგენენ.
ჟაკ-ბენინ ბოსუე
ჟაკ-ბენინ ბოსუე (Jacques-Bénigne Bossuet; დ. 27 სექტემბერი, 1627 – გ. 12 აპრილი 1704) — ფრანგი ეპისკოპოსი და თეოლოგი, ცნობილია მისი ქადაგებებით. ის ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ორატორად მიიჩნევა.
სოსნოვკა (ბაკალის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ჟაკ-ბენინ ბოსუე
ლუი XIV-ის კარის მქადაგებელი, ბოსუე იყო პოლიტიკური აბსოლუტიზმისა და მეფეთა ღვთაებრივი უფლების ძლიერი დამცველი. ის ამტკიცებდა, რომ მთავრობა ღვთიური განგებით იყო დადგენილი და მეფეები სუვერენულ ძალაუფლებას ღვთისგან იღებდნენ.
ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია: დედოფალ ჰენრიეტა მარიას დაკრძალვებზე წარმოთქმული სამი დიდი სიტყვა, ინგლისის ჩარლზ I-ის ქვრივი (1669), მისი ქალიშვილი ჰენრიეტა ორლეანის ჰერცოგინია (1670) და და გამოჩენილი სამხედრო მეთაური ლუი II-ის (1687).
მისი 1681 წელს წარმოთქმული სიტყვას საყოველტაო ისტორიის შესახებ ბევრი კათოლიკე ნეტარი ავგუსტინეს ღვთის ქალაქის ახალ ვერსიად მიიჩნევს.
ფაფელაანთ ეკლესია
ფაფელაანთ ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით ერთ კილომეტრზე, სიმონის ველის პირას, ტყეში. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (6,3 X 4,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით; წყობაში ჩართულია სხვადასხვა ფერის (ღვინისფერი, მომწვანო, ღია იასამნისფერი) ქვები; შენობის კუთხეები და სარკმლის წირთხლები ამოყვანილია შირიმით. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. შებრტყელებულ ნახევარწრიულ აფსიდში, ღერძიდან ოდნავ სამხრეთით ვიწრო სარკმელია. აქვეა ორი სწორკუთხა ნიში. კონქი დამრეცია. ერთი სწორკუთხა, ბრტყელი ზღუდარით გადახურული სარკმელი დასავლეთ კედელშია. დარბაზის გრძივ კედლებს ცილინდრული კამარა ეყრდნობოდა (მცირე ფრაგმენტია შემორჩენილი დასავლეთ კუთხეში).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გურგენ დალიბალთაიანი
გურგენ ჰარუთუნ დალიბალთაიანი (Գուրգեն Հարությունի Դալիբալթայան; დ. 5 ივნისი, 1926 წელი, ნინოწმინდა, საქართველოს სსრ — გ. 1 სექტემბერი, 2015 წელი, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი სამხედრო მეთაური. ის იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი 1992 წლის შუშის ბრძოლის დროს. მას დაევალა სტრატეგიის შემუშავება ძლიერ გამაგრებულ ქალაქ შუშაზე შეტევისთვის, მიმდებარე სოფლების წინააღმდეგ დივერსიული შეტევების გამოყენებით ქალაქის დამცველების გამოსაყვანად, ხოლო ჯარების მეთაურმა არკადი ტერტათევოსიანმა ალყა შემოარტყა ქალაქს.
თემურ ჩხაიძე
თეიმურაზ (თემურ) ჩხაიძე (დ. 2 იანვარი, 1955, ლანჩხუთი, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. ლანჩხუთის „გურიას“ ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთელი. ფეხბურთის გულშემატკივრებთან გამორჩეულად თბილი დამოკიდებულების, ასევე, გუნდის მიმართ ერთგულებისა და თავდადების გამო, დროთა განმავლობაში იგი მშობლიური კლუბის ცოცხალ სიმბოლოდ და მისი ისტორიის განუყოფელ ნაწილად იქცა.
გურგენ დალიბალთაიანი
ადრეული ცხოვრება
დალიბალტაიანი დაიბადა სომხებით დასახლებულ ქალაქ ბოგდანოვკაში (ახლანდელი ნინოწმინდა, სამცხე-ჯავახეთი, საქართველო), სომხეთის საზღვართან ახლოს. სწავლობდა გორელოვკის საშუალო სკოლაში 1934 წლიდან 1944 წლამდე. სკოლის დამთავრების შემდეგ მან სამი წელი გაატარა თბილისის ქვეითთა სკოლაში. შემდეგ დალიბალტაიანი შეუერთდა საბჭოთა არმიის რიგებს.
საბჭოთა არმია
დალიბალტაიანს ეკავა სხვადასხვა სამხედრო თანამდებობა ეჩმიაძინში, ერევანში, პერეკეშკულში, პრიშიბში, კიროვაბადში, აბაკანსა და დონის როსტოვში საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში სამსახურის დროს. ის იყო ციმბირის სამხედრო ოლქის 242-ე ქვეითი დივიზიის მეთაური 1969 წლიდან 1975 წლამდე. სსრკ-ს ფარგლებს გარეთ, ის იყო შტაბის უფროსის მოადგილე 1975 წლიდან 1980 წლამდე ბუდაპეშტში სამხრეთ ძალების ჯგუფში. მან ასევე მონაწილეობა მიიღო უმაღლესი აკადემიური კურსების მეთაურებისთვის სსრკ შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის სამხედრო სამხედრო აკადემიაში (ახლანდელი რუსეთი) 1976 და 1978 წლებში. დალიბალტაიანი 1987 წელს გახდა ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო მეთაურის მოადგილე. 1991 წელს მან დატოვა საბჭოთა შეიარაღებული ძალები საბჭოთა კავშირის დაშლამდე.
თემურ ჩხაიძე
სათამაშო კარიერა
1972 წლიდან თემურ ჩხაიძე თბილისის „დინამოს“ ახალგაზრდა ფეხბურთელებს შორის ირიცხებოდა და თავის საფეხბურთო მომავალსაც, სწორედ ამ გუნდს უკავშირებდა. იმ პერიოდში თბილისელთა გუნდის მთავარი მწვრთნელის თანამდებობას საბჭოთა კავშირის ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთის სპეციალისტი გავრილ კაჩალინი იკავებდა, რომელიც ცნობილი იყო ახალგაზრდა ფეხბურთელთა მიმართ განსაკუთრებულად კეთილგანწყობილი დამოკიდებულებით. იგი ყოველმხრივ ხელს უწყობდა მათ გუნდში დამკვიდრებასა და იმ ფსიქოლოგიური თუ სხვა სახის სირთულეების დაძლევაში, რაც ფეხბურთელთა უმრავლესობის შემთხვევაში, როგორც წესი, გარდაუვლად თან ახლავს საფეხბურთო კარიერის საწყის ეტაპს.
გურგენ დალიბალთაიანი
სომხური არმია
დალიბალტაიანი დაინიშნა სომხეთის მინისტრთა საბჭოს თავდაცვის კომიტეტის შტაბის უფროსად 1991 წელს. იმავე წელს იგი დაწინაურდა სომხეთის გენერალური შტაბის უფროსად და ასევე გახდა სომხეთის თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე. დალიბალტაიანი იყო სომეხი სამხედროების ერთ-ერთი ლიდერი მთიანი ყარაბაღის ომის დროს. ის იყო სომხური ძალების მეთაური შუშის ბრძოლაში, არკადი ტერ-თადევოსიანის დახმარებით. ყველა სამხედრო ფაქტორი იყო აზერბაიჯანული არმიის სასარგებლოდ. აზერბაიჯანელებს ჰქონდათ უპირატესობა სამხედრო ტექნიკის რაოდენობისა და ხარისხის თვალსაზრისით. მათ ჰქონდათ რიცხვითი უპირატესობა და ასევე იკავებდნენ მაღალ ადგილს. შუშას სტრატეგიული პოზიციის გამო, ქალაქი კარგად იყო დაცული. დალიბალტაიანმა და ტერ-თადევსოუსანმა შეიმუშავეს სტრატეგია რამდენიმე დივერსიული შეტევის განხორციელების მიზნით მიმდებარე სოფლების წინააღმდეგ შუშას დამცველების გამოსაყვანად, ხოლო სომხური ძალები ამასობაში ალყაში მოაქცევდნენ მათ. სტრატეგიამ გაამართლა და ქალაქი შუშა დაეცა 1992 წლის 9 მაისს.
თემურ ჩხაიძე
სათამაშო კარიერა
1973–1975 წლებში „დინამოს“ დუბლშემადგენლობაში თამაშობდა. ქვეყნის უპირველესი გუნდის ძირითად შემადგენლობაში დამკვიდრების დიდი სურვილისა და მცდელობის მიუხედავად, მიღებული ტრამვისა და გარკვეულ გარემოებათა გამო კლუბში დარჩენა ვერ მოხერხდა. ამონარიდი ინტერვიუდან:
გურგენ დალიბალთაიანი
სომხური არმია
ომის შემდგომ დალიბალტაიანი მუშაობდა სომხეთის პრეზიდენტის მრჩევლად და მთავარ სამხედრო ინსპექტორად 1993 წლიდან 2007 წლამდე. 2007 წელს ის დაინიშნა თავდაცვის მინისტრის უფროს მრჩევლად.
თემურ ჩხაიძე
სათამაშო კარიერა
1975–1987 წლებში თამაშობდა ლანჩხუთის „გურიაში“. წლების მანძილზე იყო გუნდის კაპიტანი და სარგებლობდა დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით კოლეგებსა და გულშემატკივრებს შორის. ითვლება კლუბის ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ფეხბურთელად. ამონარიდი ინტერვიუდან:
მისი კაპიტნობის ბოლო წელს ლანჩხუთის „გურიამ“ პირველად კლუბის არსებობის ისტორიაში საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში თამაშის უფლება მოიპოვა. ფეხბურთის სპეციალისტებისა და სტატისტიკოსების საყოველთაო შეფასებით, ეს იყო უმაგალითო მიღწევა პატარა რაიონული ცენტრის საფეხბურთო კლუბის მხრიდან, — შემთხვევა, რომლის მსგავსი არასოდეს დაფიქსირებულა საბჭოთა ფეხბურთის ისტორიაში. ლანჩხუთელთა ამ ისტორიულ მიღწევაში, თემურ ჩხაიძემ, როგორც გუნდის კაპიტანმა — კლუბის მესვეურებთან, გუნდის ხელმძღვანელობასა და დანარჩენ ფეხბურთელებთან ერთად, — უმნიშვნელოვანესი წვლილი შეიტანა. ქართული ფეხბურთის ისტორიკოსთა და ფეხბურთის ქართველ გულშემატკივართა მოსაზრებით, ლანჩხუთის „გურიამ“ აღნიშნული წარმატებით ქართული სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთი საუკეთესო ფურცელი ჩაწერა. ამონარიდი ინტერვიუდან:
გურგენ დალიბალთაიანი
პირადი ცხოვრება
დალიბალტაიანი იყო დაქორწინებული შუშანიკ დალიბალტაიანზე. მათ ჰყავთ ორი შვილი, ქალიშვილი ვარდუხი (დაიბადა 1952 წ.) და ვაჟი ვარაზდატი (დაიბადა 1954 წ.). დალიბალტაიანი ერევნის საპატიო მოქალაქე იყო. იგი გარდაიცვალა 2015 წლის 1 სექტემბერს 89 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი   1 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი   2015 კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები
თემურ ჩხაიძე
სამწვრთნელო კარიერა
სამწვრთნელო კარიერა 1993 წელს ლანჩხუთის „გურიაში“ დაიწყო. მანამდე, 1988–1993 წლებში მშობლიური კლუბის გუნდის უფროსად მუშაობდა. 1994 წელს წვრთნიდა თბილისის „დინამოს“, ხოლო 1996–1999 და 2000–2002 წლებში თბილისის „ლოკომოტივს“. 1999–2000 წლებში თბილისის „მერანს“, 2003–2004 წლებში კი საფეხბურთო კლუბ „მცხეთას“ ედგა სათავეში. 2005–2007 წლებში საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი იყო, რის შემდეგაც 2007–2011 „გაგრაში“ გააგრძელა სამწვრთნელო საქმიანობა.
საზოგადოებრივი და პოლიტიკური საქმიანობა
სხვა ქართული კლუბების მსგავსად, კრიტიკული სიტუაციის წინაშე აღმოჩნდა ლანჩხუთის „გურიაც“, რომელსაც 1990 წელს მეორედ უნდა მიეღო მონაწილეობა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის გათამაშებაში, რისთვისაც კლუბი ბოლო წლებში ძალების სრული დაძაბვით იბრძოდა. ბუნებრივია, რომ ხანგრძლივი შრომისა და ძალისხმევის ფასად მიღწეული შედეგის დათმობა სპორტული თვალსაზრისით კლუბისთვის მეტად მძიმე უნდა ყოფილიყო, თუმცა ბევრისათვის მოულოდნელად, სწორედ „გურიამ“ გააკეთა ეროვნული ჩემპიონატის მხარდამჭერი განცხადება.
თემურ ჩხაიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ფინანსებისა და საბანკო საქმის სპეციალობით. 2012–2016 წლებში საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ლანჩხუთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. პარლამენტში საქმიანობისას თემურ ჩხაიძე იყო სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტისა და დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის წევრი.
არმენოლოგია
არმენოლოგია (უფრო იშვიათად აგრეთვე არმენისტიკა) არის (სომხურად Հայագիտություն) ინტერდისციპლინური სამეცნიერო დარგი, რომლის კვლევის საგანს წარმოადგენს სომხეთი. არმენოლოგიის მნიშვნელოვანი თემებია სომეხთა ქვეყანასათან დაკავშირებული ყველა საკითხის მეცნიერული შესწავლა-დამუშავება და გაშუქება; ენა, ლიტერატურა, ისტორია, ხელოვნება, სომეხთა კულტურა.
ქართულ არმენოლოგიას დიდი ისტორია აქვს. სომხური ენას და ლიტერატურას, ისევე როგორც სომხეთის ისტორიას საქართველოში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების დღიდან შეისწავლიან. დღესდღეობით კი საქართველოში არა მარტო თსუ, არამედ სხვა, რამდენიმე უმაღლესი სასწავლებელი ამზადებს არმენოლოგთა ახალგაზრდა თაობებს.
არმენოლოგიის ისტორია
არმენოლოგიის დარგში სისტემურ მუშაობას საფუძველი ჩაეყარა XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე, როდესაც 1679 წელს პარიზში სამეფო (ახლა - ეროვნულ) ბიბლიოთეკასთან შეიქმნა სომხური ხელნაწერების ფონდი, ხოლო ვენეციაში კათოლიკე სომეხმა მხითარ სებასტიელმა (1676-1749) 1701 წელს დააარსა მხითარისტების სახელით ცნობილი კონგრეგაცია (ძმობა), რომელსაც მოგვიანებით ტრიესტისა (1776) და ვენის (1881) ფილიაციები გამოეყო. ასე შეიქმნა ევროპაში არმენოლოგიის სკოლები: ევროპული (პარიზში, ლაიფციგში, ბერლინში და სხვა) და ეროვნული (მხითარისტები).
მხითარისტებს დიდი ღვაწლი მიუძღვით მეცნიერული არმენოლოგიის ჩამოყალიბებაში. მათი მემკვიდრეობა პირველსავე ეტაპზე მოიცავს თავისი დროისათვის უმნიშვნელოვანეს პუბლიკაციებს:
1749-1769 და 1836-1837 წლებში გამოიცა განმარტებითი ლექსიკონები. მხითარისტების მთარგმნელობითმა მოღვაწეობამ ევროპას გააცნო ძველი სომეხი ისტორიკოსების - მოვსეს ხორენაცის, აგათანგელოსის, ეღიშეს და სხვა თხზულებები, VII საუკუნის ანონიმი ავტორის „გეოგრაფია“. მათ მიერ დაარსებული პერიოდული ორგანოები „ბაზმავეპი“ („ანალები“, ვენეცია, 1843-იდან) და „ჰანდეს ამსორია“ („თვიური ჟურნალი“, ვენა, 1886-იდან) ევროპაში მეცნიერული არმენოლოგიის ცენტრებად იქცნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილოლოგია *
მაჭი
მინი|მაჭის ციხის ნანგრევები მაჭი, თოღა— შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში (ჰერეთი), მაჭის საერისთავოს ცენტრი. ააგეს IX საუკუნეში მდინარე მაჭისწყლის (ახლანდელი მაწიმისწყალი, საქართველოსა და აზერბაიჯანის სასაზღვრო მცირე მდინარე, ერთვის მდინარე ალაზანს) ხევში. მაჭი იყო კახეთის მეფეთა საზაფხულო რეზიდენცია. შემორჩენილია ნანგრევები (კედლების, კოშკ-ბურჯების, ეკლესიის, გადახურული წყალსაცავის, ხაროებისა და სხვა).
2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:კახეთის სამეფო კატეგორია:ჰერეთი კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
სუნთქვა
მინი|300პქ|ადამიანის სუნთქვის დიაფრაგმული ტიპი სუნთქვა — ადამიანის, ცხოველების, მცენარეებისა და მრავალი მიკროორგანიზმის დისიმილაციის ძირითადი ფორმა. სუნთქვა არის: ფიზიოლოგიურ პროცესთა ერთობლიობა, რომლის შედეგადაც ორგანიზმი იღებს ჟანგბადს და ათავისუფლებს ნახშირორჟანგს. იგი მოიცავს ჰაერის ცვლას ატმოსფეროსა და ფილტვის ალვეოლებს შორის (ფილტვის ვენტილაცია), აირთა ცვლას ფილტვის ალვეოლების ჰაერსა და ალვეოლების სისხლძარღვებში მიმდინარე სისხლს შორის (აირთა დიფუზია ფილტვებში, გარეგანი სუნთქვა), სისხლის მიერ აირთა ტრანსპორტს (ჟანგბადისა — ფილტვებიდან ქსოვილებში, ხოლო ნახშირორჟანგისა — ქსოვილებიდან ფილტვებში), აირთა ცვლას დიდი წრის კაპილარებში სისხლსა და ქსოვილებს შორის (აირების დიფუზია ქსოვილებში).
ქსოვილებში ჟანგბადი მოიხმარება საყუათო ნივთიერებების დასაჟანგავად (ქსოვილთა სუნთქვა), რის შედეგადაც თავისუფლდება ენერგია და წარმოიშობა ნახშირორჟანგი.
სასუნთქ მოძრაობათა საშუალებით ხდება ფილტვების ვენტილაცია, ე.ი. ფილტვების ალვეოლებში ჰაერის განახლება, რათა ალვეოლურ ჰაერში О2-ის პარციალური წნევა იყოს მეტი, ხოლო ნახშირორჟანგისა — ნაკლები, ვიდრე მათი წნევა ალვეოლების ირგვლივ კაპილარებში გამავალ ვენურ სისხლში.
სქოლიო
კატეგორია:სუნთქვა კატეგორია:რეფლექსები კატეგორია:ადამიანის სხეული
ნიკოლაი ეფიმოვი
ნიკოლაი ეფიმოვი (დ. 18 ( 31) მაისი, ორენბურგი — გ. 14 აგვისტო, 1982 წ მოსკოვი ) — საბჭოთა მათემატიკოსი საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი ( 1979 წ. ). ლენინის პრემიის ლაურეატი.
ბიოგრაფია
ნიკოლაი ეფიმოვი დაიბადა 18 ( 31) მაისს ორენბურგში. 1932 წელს დაამთავრა ჩრდილოეთ კავკასიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ახლანდელი სამხრეთ ფედერალური უნივერსიტეტი ). 1934-1941 წლებში. მუშაობდა ვორონეჟის უნივერსიტეტში (1940 წლიდან იყო ინსტიტუტის პროფესორი), 1941— 1943 წლებში  მუშაობდა  ვორონეჟის საავიაციო ინსტიტუტში.
1934 წლიდან იყო ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (დაიცვა დისერტაცია თემაზე "ზედაპირების მოხრა პარაბოლური წერტილებით" ), 1940 წლიდან გახდა ფიზიკა—მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (სადისერტაციო თემა — "ზოგიერთი ქსელისა და ზედაპირის ინვარიანტული მახასიათებლები" ). 1946-1956 წლებში იკავებდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის მათემატიკის კათედრის პროფესორის ადგილს.
1943-1962 წლებში მუშაობდა მოსკოვის სატყეო საინჟინრო ინსტიტუტის მათემატიკის განყოფილების გამგედ. ამავე დროს, 1946 წლიდან ასწავლიდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში
1957-1982 წლებში  ნიკოლაი ეფიმოვი ხელმძღვანელობდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის მათემატიკური ანალიზის განყოფილებას. 1962-1969 წლებში იკავებდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დეკანის თანამდებობას. მეცნიერი 1979 წელს აირჩიეს საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად. ნიკოლაი ეფიმოვი იყო მათემატიკური ენციკლოპედიის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.
სამეცნიერო საქმიანობა
ნიკოლაი ეფიმოვის სამეცნიერო ინტერესის სფეროებში შედიოდა დიფერენციალური გეომეტრია, გამოყენებითი მათემატიკა.  ამავე დროს, მისი ძირითადი ნამუშევრები უკავშირდებოდა გეომეტრიას და კერძოდ, ზედაპირების დეფორმაციის თეორიას და უარყოფითი გამრუდების ზედაპირების თეორიას.
ნიკოლაი ეფიმოვმა შეისწავლა ზედაპირის დახრილობა ბრტყელ წერტილთან ახლოს და აჩვენა, რომ არსებობს ანალიტიკური ზედაპირები, რომლებიც არ იხრება ასეთი წერტილის არცერთ მიდამოში. ამოხსნა ჰილბერტის განზოგადებული პრობლემა ზედაპირების შესახებ, რომლებსაც აქვთ უარყოფითი გაუსის გამრუდება ყველა წერტილში. მან განზოგადა ჰილბერტის თეორემა ლობაჩევსკის სიბრტყის ჩაძირვის შესახებ, კერძოდ, დაამტკიცა, რომ სრულ რეგულარულ ზედაპირზე სამგანზომილებიან ევკლიდეს სივრცეში, გაუსის გამრუდება ყველგან უარყოფითია, მაშინ  ზუსტი ზედა ზღვარი ნულის ტოლია. ნაწილობრივი დიფერენციალური განტოლებების თეორიაში მან შეიმუშავა არაწრფივი ჰიპერბოლური სისტემების შესწავლის მეთოდი.
ნიკოლაი ეფიმოვმა შექმნა და ხელმძღვანელობდა მოსკოვის გეომეტრების სკოლას, რომლის ძირითად საქმიანობას გეომეტრიის საკითხების შემუშავება წარმოადგენდა.
ჯილდოები და პრემიები
თავისი სამეცნიერო მიღწევებისთვის ნიკოლაი ეფიმოვს მიენიჭა მრავალი სახელმწიფო ჯილდო და პრიზი. მათ შორის: შრომის წითელი დროშის ორდენი ( 1953, 1971 ); ლენინის პრემია ( 1966 ) და ნიკოლაი.ლობაჩევსკის სახელობის პრემია ( 1951 წ. ).
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1982 კატეგორია:ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
სერამი
საკუთარ სახელს — სერამი — აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:
ნაპასოკი
ნაპასოკი (Napasoq) — დასახლება გრენლანდიაში, კეკატის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 85 კაცს.
კატეგორია:გრენლანდიის დასახლებული პუნქტები
ბეარნი
thumb|200px ბეარნი — წარსულში ისტორიული ოლქი საფრანგეთის სამხრეთ-დასავლეთით, რომელიც ეკუთვნოდა ნავარის გრაფებს. 1620 წელს ლუდოვიკო XIII-მ შეუერთა საფრანგეთს. ამჟამად უჭირავს ქვემო პირინეის დეპარტამენტის ცენტრალური და აღმოსავლეთი დიდი ნაწილი. სამხრეთით ესაზღვრება პირინეის მთებს. მთავარი ქალაქია პო.
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
ჩოლ გალას უბანი
ჩოლ გალას (გარე ციხის) უბანი (Çöl qala məhəlləsi) — მე-18 საუკუნეში აშენებული შუშის ქვედა უბნის მე-17 უბანი. შუშას ციხის ქვედა უბანი თავისი პოზიციითა და კლიმატით განსხვავდებოდა ზედა უბნებისგან. ხურშიდბანუ ნათევას სასახლე, ასად ბეი ჯავანშირის სასახლის კომპლექსი, ხან შუშინსკის სახლი, უზეირ ბეი ჰაჯიბეილის საგვარეულო მამული მდებარეობს ციხის კედლებთან ყველაზე ახლოს. ბევრი ცნობილი პიროვნება ჩამოვიდა გურდლარისა და საათლის უბნებიდან, სადაც იყო უდაბნოს ციხე, ზოჰრაბბაიოვების სახლი, ყარაბაღის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ოჯახი, გარაბოიუქ ხანის სასახლე და საზოგადო მოღვაწის აჰმად ბეი აღაოღლუს მამის მამული მდებარეობს. ყარაბაღის სახანოს პრემიერ-მინისტრი, პოეტი მოლა ფანაჰ ვაგიფი ცხოვრობდა საათლის უბანში და ასწავლიდა მედრესეში.
ისტორია
გრძელი ქვით მოპირკეთებული გზა ციხეს ორ ნაწილად ყოფს. ჩოლ გალას უბნისკენ გადაჭიმული ტერიტორიაზეა ყარაბაღის ხანების სასახლის არქიტექტურული ძეგლიც. შუშას ოკუპაციის დღემდე ეს უზარმაზარი შენობა საცხოვრებელ კორპუსს წარმოადგენდა. შენობას დიდი ჭიშკარი ჰქონდა. ქუჩისკენ გაღებული პატარა კარი ყურადღებას იპყრობს თავისი სილამაზით. ეს კარიბჭე ხანის სასახლეს განსაკუთრებულ სილამაზეს ანიჭებს. სასახლის ხუროთმოძღვრული ძეგლი ფართო ტერიტორიას მოიცავს. მას ყოველი მხრიდან ქვის გალავანი აკრავს. ეს სახანო შუალედური სამეზობლოა. შუშაში აშენებული ბოლო უბანია „ჩოლ გალას ციხე“. მას შემდეგ, რაც ამ უბნის მაცხოვრებლები ციხის კედლების აშენების შემდეგ გადავიდნენ და დასახლდნენ ციხის გარეთ, ქალაქელები მათ უწოდებდნენ „ჩოლ გალელს“ ანუ „ციხის გარეთ მცხოვრებთ“ და უბანი ამ სახელით იყო ცნობილი. ჰაჯი ნასირ რზა ოღლუმ, შუშას ერთ-ერთმა ქველმოქმედმა, 1889 წელს ააგო შადრევანი ამ უბანში.
არქიტექტურა
აქ ვაკე ტერიტორიები, სამეზობლო სკვერები, მეჩეთები სხვებისგან განიერია და განსხვავდება არქიტექტურული სტილით. ციხის ქვედა უბანში არის მრავალი წყლის ჭა, ტბორები, შადრევნები და ცისტერნები. უბნის ქუჩებისა და მოედნების სიგანე, საცხოვრებელი კორპუსები, ხანისა და ხანის შვილების, ვაჭრებისა და რელიგიური მოღვაწეების კუთვნილი შენობები კიდევ უფრო მატებს უბანს ბრწყინვალებას. სამეზობლო ასე დასახელებულია, რადგან ის ყველაზე ახლოსაა ციხის კედლებთან. სხვა უბნების მსგავსად, ამ უბანსაც ჰქონდა მეჩეთი, აბანო, პატარა მოედანი და წყარო. ამ უბანში მდებარეობს ხურშიდბანუ ნათევას სასახლე, ასად ბეი ჯავანშირის სასახლის კომპლექსი, ხან შუშინსკის სახლი, უზეირ ჰაჯიბეოვის მამის ქონება.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დასახლებული პუნქტები
Lasioglossum mendocinense
Lasioglossum mendocinense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1936 წელს.
სქოლიო
mendocinense
კარწახის ჭაობის აღკვეთილი
კარწახის ჭაობის აღკვეთილი — აღკვეთილი ჯავახეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. მოიცავს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის გარკვეულ ნაწილს. მისი საერთო ფართობი შეადგენს 158 ჰექტარს. დაარსდა 2011 წლის 22 მარტს.
გაუს-კრიუგერის პროექცია
მინი|დედამიწის დაყოფა ზონებით გაუს-კრიუგერის პროექციაში მინი|მერკატორის განივი პროექციის სფერული ფორმა მინი|მერკატორის განივი პროექცია გაუს-კრიუგერის პროექცია (Gauß-Krüger-Projektion; აგრეთვე ცნობილი როგორც მერკატორის განივი პროექცია) — მერკატორის სტანდარტული პროექციის ადაპტაცია. წარმოადგენს სწორკუთხა განივცილინდრულ გეოდეზიურ პროექციას.
იგი განისაზღვრება როგორც ელიფსოიდის კონფორმული პროექცია სიბრტყეზე. აშშ-ში ეწოდება მერკატორის განივი პროექცია, შემოკლებით, — TM და TMP. გაუს-კრიუგერის პროექცია და მერკატორის განივი პროექცია მცირე განსხვავებების მიუხედავად, ერთმანეთთან გაიგივებულია; როგორც ცნობილია მერკატორის განივ პროექციაში მასშტაბი ღერძულ მერიდიანზე 0.9996-ია, ხოლო გაუს-კრიუგერის პროექციაში 1.0. სხვადასხვა სახელმწიფო შეიძლება განსხვავებულ ელიფსოიდებსაც იყენებდეს.
გაუს-კრიუგერის კოორდინატთა სისტემა ბრტყელი სწორკუთხა კოორდინატების სისტემის ნაწილია, რომელიც შეესაბამება სიბრტყეზე ელიფსოიდის გამოსახულებას გაუს-კრიუგერის პროექციაში. გაუს-კრიუგერის კოორდინატთა სისტემა სსრკ-ში შემოიღეს 1928–1930 წლებში, ხოლო გაუს-კრიუგერის პროექცია 1932 წელს. ამ კოორდინატთა სისტემაში მუშავდებოდა II კლასის ქსელიდან დაწყებული ყველა გეოდეზიური ქსელი და ამ საყრდენი წერტილების კოორდინატების გამოყენების საფუძველზე სახელმწიფოებრივი და საუწყებო ხასიათის ყოველმხრივი აგეგმვა გაუს-კრიუგერის კონფორმულ პროექციაში მიმდინარეობდა.