cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სოხუმის მუნიციპალიტეტი
სოხუმის მუნიციპალიტეტი (Аҟәа амуниципалитет) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში. დღევანდელი საზღვრებით დაარსდა 1966 წელს, როგორც სოხუმის რაიონი.
ჰავა
მუნიციპალიტეტში ჰავის სიმაღლებრივი ზონალურობაა. ზღვისპირა ზონაში ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის თბილი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 13.5-15 °C, იანვრის 5-6 °C, ივლისის 22-24 °C, აბსოლუტური მინიმუმი −14 °C (იშვიათად), აბსოლუტური მაქსიმუმი 41 °C. ნალექები 1480 მმ წელიწადში. უფრო მაღლა, 1500—1600 მეტრ სიმაღლეზე, ნოტიო ჰავააა ზომიერად ცივი ზამთრით და ხანგრძლივი ზაფხულით, უხვი ატმოსფერული ნალექებით (1800—2000 მმ წელიწადში). 1800—2000 მეტრზე ნოტიო ჰავაა ცივი ზამთრითა და ხანმოკლე ზაფხულით, უფრო ზემოთ დამახასიათებელია მაღალ მთის ნამდვილ ზაფხულს მოკლებული ნოტიო ჰავა. მუნიციპალიტეტში ადგილ-ადგილ ნივალური ჰავაა, სადაც ნალექები უხვად მოდის (2500—2800 მმ).
შიგა წყლები
ბევრია მთის წყალუხვი მდინარე, ტბა, მიწისქვეშა წყალი, ჭაობი. არის პატარა თანამედროვე მყინვარებიც. მუნიციპალიტეტის ძირითადი მდინარეებია: დასავლეთის გუმისთა, აღმოსავლეთის გუმისთა, ბესლეთი, ბზიფი (ზემო დინება). აღმოსავლეთის საზღვართან ჩამოუდის მდინარე კელასური. მდინარეები საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. მდინარე ბზიფი მყინვარული წყლითაც. მდინარეთა წყალდიდობა გაზაფხულზეა, მდინარე ბზიფი ზაფხულშიც დიდდება. ბზიფის ქედისა და აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის თხემურ ზოლში პატარა მყინვარული ტბებია. მდინარე ბზიფის აუზის ყველაზე მაღალ ადგილებში მცირე ზომის მყინვარებია.
მცენარეული საფარი
მცენარეული საფარი მრავალფეროვანია. ზღვისპირას და გორაკ-ბორცვიან ზონაში 700 მეტრ სიმაღლეზე კოლხური ტყეებია, კოლხური ტყეები ყველაზე უკეთ მთის შუა და ნაწილობრივ ზედა სარტყელშია გავრცელებული. ტყის ზედა სარტყლისათვის დამახასიათებელია წიფლის ტყეები. ჩუმკუზბის მთის სამხრეთ კალთაზე შემორჩენილია წიფლნარ-წაბლნარი. ტყის ზედა სარტყელში წიწვოვანი ტყეებია; ჭარბობს სოჭი. ზღვის დონიდან 2000 მეტრს ზემოთ ჯერ სუბალპური ტანბრეცილი ტყეებია, მაღალი ბალახეულობა და ბუჩქნარებია, შემდეგ (2400 მეტრს ზემოთ) ალპური მდელოები და ხალები.
ცხოველთა სამყარო
ზღვისპირა ზოლში გარეული ცხოველები თითქმის მთლიანად განადგურებულია. მთის ტყეთა ზონაში გავრცელებულია შველი, გარეული ღორი, ტურა, მაჩვი, მგელი და სხვა. მაღალმთიან ზონაში ჯერ კიდევ ბევრია ჯიხვი და არჩვი. ფრინველებიდან გავრცელებულია: შაშვი, ჩხართვი, სკვინჩა, კოდალა, ჭკა, მთის არწივი, სვავი და სხვა. მდინარე აღმოსავლეთის გუმისთის ხეობაში არის გუმისთის სახელმწიფო ნაკრძალი, სადაც დაცულია ფლორისა და ფაუნის ძვირფასი სახეობები.
ძირითადი ლანდშაფტები
გამოიყოფა ლანდშაფტების შემდეგი სიმაღლებრივი ზონები:
ეკოლოგიური გენოციდი
აფხაზეთის კონფლიქტმა დიდი ზიანი მიაყენა რეგიონის ტყეებს. მარტო სოხუმის მუნიციპალიტეტში გაიჩეხა ათასობით ჰექტარი უნიკალური ტყეები, აუნაზღაურებელი ზარალი მიადგა ფსხუ-გუმისთის სახელმწიფო ნაკრძალს, სერიოზულად დაზიანდა მთელ ევროპაში ცნობილი სოხუმის დენდროლოგიური პარკი. უხეშად დაირღვა ეკოლოგიური წონასწორობა.
მოსახლეობა
39.516 ადამიანი (1989 წელი). უმეტესი ნაწილი ცხოვრობდა ვაკე-დაბლობსა და გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთში, ძირითადად ქალაქ სოხუმის (მოსახლეობა 118.400 (1992 წ.)) შემოგარენში, მცირე ნაწილი — მთიან ზონაში. განსახლების ძირითადი ზონა ვრცელდებოდა ზღვის დონიდან 400 მეტრამდე. მუნიციპალიტეტის მთელი მოსახეობა ცხოვრობდა სოფლად. მცხოვრებთა მეტი ნაწილი ქართველები და აფხაზები იყვნენ. ცხოვრობდნენ აგრეთვე სომხები, რუსები, ბერძნები, უკრაინელები, აზერბაიჯანელები და სხვა ეროვნების წარმომადგენლები. საშუალო სიმჭიდროვე დაბალი იყო (25 კაცი/1 კმ²), რაც იმით აიხსნებოდა, რომ მუნიციპალიტეტში ძირითადად მთიანი ლანდშაფტია და სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები მცირეა. რაიონში მდებარე 60 სოფლიდან ქართველები უმრავლესობას შეადგენდნენ 15 სოფელში, სომხები 11 სოფელში, რუსები 5 სოფელში, ბერძნები 4 სოფელში, აფხაზები 1 სოფელში, დანარჩენ სოფლებში მოსახლეობა მეტ-ნაკლებად თანაბრად იყო განაწილებული. 1992-93 წლების კონფლიქტის შემდეგ მდგომარეობა დიამეტრალურად შეიცვალა, ქართული მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა გამოდევნილი იქნა თავისი საცხოვრებლიდან.
ეკონომიკა
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე სოხუმის მუნიციპალიტეტი ეკონომიკურად ჩამორჩენილი იყო. მოსახლეობის უმეტესობა სიმინდისა და თამბაქოს მოყვანას მისდევდა, მხოლოდ მეთამბაქოეობას ჰქონდა გარკვეული სასაქონლო ხასიათი. სოციალისტური რეჟიმის დამყარების პირველსავე წლებში ფართოდ განვითარდა სუბტროპიკული მეურნეობა, საფუძველი ჩაეყარა მეციტრუსეობასა და მეჩაიეობას, მნიშვნელოვნად განვითარდა მრეწველობა. კომუნისტურ პერიოდში, სოხუმის მუნიციპალიტეტი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ერთ-ერთი მოწინავე სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო რაიონი იყო.
სოფლის მეურნეობა
ძირითად დარგს წარმოადგენდა მემცენარეობა. მასზე მოდიოდა კოლმეურნეობების ფულადი შემოსავლის 92 %, ხოლო საბჭოთა მეურნეობების — 80.4 %. რაიონში 14 კოლმეურნეობა, 3 საბჭოთა მეურნეობა (აფსნის, ეშერისა და ზემო ეშერის მეციტრუსეობის)და 2 სანერგე მეურნეობა (მეციტრუსეობის სოფ. ზემო ბირცხაში და მეყვავილეობის სოფ. ოდიშში) იყო განლაგებული. რაიონში სასოფლო სამეურნეო სავარგული შეადგენდა 19 858 ჰა-ს, აქედან სახნავ-სათესი იყო 3291 ჰა (უმთავრესად თამბაქო, სიმინდი, ბოსტნეული და საკვები კულტურები), მრავალწლიანი ნარგავების ფართობი 2325 ჰა-ს აღემატებოდა (ძირითადად ციტრუსების, ხეხილის, ჩაისა და ვენახის პლანტაციები). მუნიციპალიტეტის ეკონომიკაში მეცხოველეობა უმნიშვნელო როლს თამაშობდა (მსხვილი რქოსანი საქონელი 12 600 სული; 1984 წ), შედარებით კარგად იყო განვითარებული მეფუტკრეობა (6700 ფუტკრის ოჯახი; 1983 წ).რაიონში ფუნქციონირებდა მრავალი მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო დაწესებულება — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის სასწავლო-საცდელი მეურნეობა „ეშერა“ (სოფ. გუმისთა), ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სოხუმის ფილიალის ექსპერიმენტალური მეურნეობა „გვანდრა“ (სოფ. გვანდრა), თამბაქოს, საქართველოში ერთადერთი, საცდელი ექსპერიმენტალური სადგური (სოფ. ქვემო იაშთხვა), დედაფუტკრის გამოსაყვანი სადგური (სოფ. აბჟაყვა), მეფრინველეობის საინკუბატორო, ჯიშთსაშენი და ვეტერინარული სადგურები (სოფ. ქვემო ბირცხა), ბროილერის ფაბრიკა (სოფ. კამანი), აფხაზეთის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის სარაიონთაშორისო ბაზა (სოფ. ეშერა).
მრეწველობა
სოხუმის მუნიციპალიტეტში ფუნქციონირებდნენ შემდეგი მრეწველობის საწარმოები: წისქვილ-კომბინატი, აირგამანაწილებელი სადგური და ნავთობის პროდუქტების სოხუმის ბაზა სოფელ ეშერაში, მარმალილოს კარიერი სოფელ კამანში, ავტოპროფილაქტორიუმი სოფელ აჩადარაში. იყო აგრეთვე კირისა (სოფ. თავისუფლება და შრომა) და აგურის (სოფ. ბესლეთი) ქარხნები; მდინარე გუმისთაზე მდებარეობს სოხუმჰესი.
ტრანსპორტი და კავშირგაბმულობა
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას კვეთს ამიერკავკასიის რკინიგზის მაგისტრალი და საერთაშორისო მნიშვნელობის შავიზღვისპირა გზატკეცილი. ადგილობრივი გზების სიგრძეა 115 კმ.
მდგომარეობა კონფლიქტის შემდეგ
1992-1993 წლების კონფლიქტის შედეგად სოხუმის მუნიციპალიტეტში დაიწვა და დაინგრა 6 ფაბრიკა-ქარხანა, 17 ფერმა, 16 მაღაზია, 8 კვების ობიექტი,სამშენებლო ორგანიზაციების 6 ობიექტი, 2 მეფრინველეობის ფაბრიკა, 20-მდე საყოფაცხოვრებო მომსახურების სახლი, 2500 ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი 100 %-ით, ხოლო კიდევ 2500 70-80%-ით. არსებული კონფლიქტის შემდეგ სოხუმის მუნიციპალიტეტის, ისევე როგორც მთელი ავტონომიური რესპუბლიკის, ეკონომიკა განადგურებულია, გადარჩენილი საწარმოები პარალიზებულია.
კულტურა
1984 წლისათვის მუნიციპალიტეტში იყო 33 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა (მათ შორის 17 საშუალო, 1 საღამოს დასწრებულ-დაუსწრებელი სკოლა), 5300 მოსწავლე და 900 მასწავლებელი, 6 საბავშვო ბაგა-ბაღი, 6 კულტსახლი, 24 კლუბი. სოფელ აბჟაყვაში ომამდე იყო რაიონული ცენტრალური ბიბლიოთეკა, მას გააჩნდა 36 ფილიალი. სოფელ ეშერაში იყო საკავშირო მნიშვნელობის სპორტული ბაზა, აქვე იყო საკოლმეორნეობათაშორისო საცხენოსნო სპორტული სკოლა.
მდგომარეობა კონფლიქტის შემდეგ
კონფლიქტის შედეგად სოხუმის მუნიციპალიტეტში განადგურებულ იქნა 16 სკოლა, 15 საბავშვო ბაღი, 30-მდე სხვადასხვა კულტურულ-საგანმანათლებლო ობიექტი.
ჯანმრთელობის დაცვა
მუნიციპალიტეტის ჯანმრთელობის დაცვას ემსახურებოდა რაიონული პოლიკნინიკა, 2 დასასვენებელი სახლი („გუმისთა“, „მიმოზის ხეივანი“), სოხუმის ბალნეოლოგიური სამკურნალო („ბესლეთი“) სოფ. ქვემო ბირცხაში, 11 ამბულატორია, 10 საფერშლო-სამეანო პუნქტი, 33 ექიმი და 105 საშუალო მედმუშაკი. სოფელ აჩადარაში იყო კემპინგი, ხოლო სოფელ კამანში — მოხუცებულთა და ინვალიდთა სახლ-ინტერნატი. კონფლიქტის შედეგად განადგურებულია 11 სამედიცინო ამბულატორია.
ღირსშესანიშნაობანი
სოხუმის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს შემდეგი კულტურული ძეგლები: XI—XII სს. ბესლეთის ხიდი მდინარე ბესლეთზე, XII—XIII სს. ეკლესია ზემო ეშერის მახლობლად, განვითარებული შუა საუკუნეების ბაგრატის ციხე-კოშკი და ეკლესიის (XI—XII სს.) ნანგრევები სოხუმის მახლობლად, ადრინდელი შუა საუკენეების აკლდამა — „ნართ სასრუყვა“ ამზარის მახლობლად.
სქოლიო
*
იოუნ სიგურდსონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1811 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1879
We Love You
— ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლის სახით 1967 წელს გამოიცა. შეტანილია ჯგუფის კრებულებში Through the Past, Darkly (Big Hits Vol. 2), More Hot Rocks, Singles Collection: The London Years და Rolled Gold+: The Very Best of the Rolling Stones.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები
ოქროს სპილო
thumb| ოქროს სპილო - (1420) ესაა იმ განძის ნაწილი რომელიც სამარხში აღმაჩინეს მხოლოდ მას შემდეგ რაც 1957 წელს მარადიორები დაიჭირეს. თვლიან რომ ასეთი სპილო კიდევ მეორე უნდა ყოფილიყო, რადგანაც როგორც ცნობილია ორმა ძმამ ერთმანეთთან დუელი გამართა ტახტის გულისათვის სპილოებით. დუელს ორივე ძმა შეეწირა, თუმცაღა მესამე ძმა რომელმაც არც ერთის მხარეზე არ იყო უვნებლად გადარჩა,ხოლო ძმების სიკვდილის შემდეგ კი ის გამეფდა. სწორედ მან აღმართა ეს დიდებული ტაძარი - ვატრაქჩაბურა. სწორედ ამ ძეგლის ქვეშ აღმოაჩინეს ეს ოქროს ნივთები მათ შორის ოქროს სპილოც. ხელოვნების ეს არაჩვეულებრივი ნიმუში შემკულია ძვირფასი ქვებით და წარმოადგენს ტაილანდის მშვენებას.
მატრიცა: აღორძინება
მატრიცა: აღორძინება (The Matrix Resurrections) — 2021 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური სამოქმედო ფილმი. ფილმის პროდიუსერი, თანასცენარისტი და რეჟისორი ლანა ვაჩოვსკია. არის „მატრიცა: რევოლუციების“ (2003) გაგრძელება და მეოთხე ნაწილი მატრიცის ფილმების ფრენჩაიზიაში. კიანუ რივზი, კერი-ენ მოსი, ჯადა პინკეტ სმიტი და ლამბერტ უილსონი იმეორებენ თავიანთ როლებს წინა ფილმებიდან და მათ უერთდებიან იაჰია აბდულ-მატინი II, ჯესიკა ჰენვიკი, ჯონათან გროფი, ნილ პატრიკ ჰარისი და პრიანკა ჩოპრა ჯონასი. ფილმის მოქმედება ვითარდება რევოლუციებიდან სამოცი წლის შემდეგ და მოგვითხრობს ნეოს შესახებ, რომელიც ცხოვრობს ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი ცხოვრებით, როგორც ვიდეო თამაშების შემქმნელი, რომელსაც აწუხებს სიზმრების რეალობისგან განსხვავება. აჯანყებულთა ჯგუფი მორფეუსის დაპროგრამებული ვერსიის დახმარებით ათავისუფლებს ნეოს მატრიცის ახალი ვერსიისგან და ებრძვის ახალ მტერს, რომელსაც ტრინიტი ტყვედ უჭირავს.
„რევოლუციების“ გამოსვლის შემდეგ ვაჩოვსკებმა უარყვეს მატრიცის კიდევ ერთი ფილმის შექმნის შესაძლებლობა. Warner Brothers-ის სტუდია მუდმივად გამოხატავდა ინტერესს ფრენჩაიზის აღორძინებით, დაიქირავა ზაკ პენი ახალი სცენარის დასაწერად მას შემდეგ, რაც ვაჩოვსკებმა უარი თქვეს ყველა შეთავაზებაზე მეტი გაგრძელების შესაქმნელად. 2019 წლის ბოლოს, საბოლოოდ დაანონსდა მატრიცის ფრენჩაიზის მეოთხე ფილმი, სადაც ლანა ვაჩოვსკი დაბრუნდა როგორც რეჟისორი მისი დის ლილის და რივზისა და მოსის გარეშე თავიანთი როლების განმეორებით. გადაღებები 2020 წლის თებერვალში დაიწყო, მაგრამ შემდეგ თვეში COVID-19 პანდემიის გამო შეჩერდა. ვაჩოვსკიმ ფილმის მიტოვება გადაწყვიტა, მაგრამ მსახიობები დაჟინებით მოითხოვდნენ, რომ გაეგრძელებინა გადაღება. გადაღებები აგვისტოში განახლდა და სამი თვის შემდეგ დასრულდა.
„მატრიცა: აღორძინების“ პრემიერა შედგა ტორონტოში 2021 წლის 16 დეკემბერს. Warner Bros. Pictures-ის მიერ კინოთეატრებში HBO Max-ის სტრიმინგის სერვისის მეშვეობით გამოვიდა 2021 წლის 22 დეკემბერს. ფილმმა ფინანსური ზარალი განიცადა. ბიუჯეტი -$190 მილიონი ჰქონდა, ხოლო შემოსავალი შეადგენდა $153 მილიონზე მეტს მსოფლიო მასშტაბით. ფილმმა მიიღო ნომინაცია საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის ბრიტანეთის კინოაკადემიის 75-ე დაჯილდოებაზე.
კენიის ეროვნული პარკები
სტატიაში წარმოდგენილია კენიის ეროვნული პარკებისა და ნაკრძალების სია.
რესურსები ინტერნეტში
*
ფელიქს ბრაუნი
ფელიქს ბრაუნი (Felix Braun, დ. 4 ნოემბერი, 1885, ვენა — გ. 29 ნოემბერი, 1973, კლოსტერნოიბურგი, ავსტრია) —  ავსტრიელი პოეტი, დრამატურგი, პროზაიკოსი და ესეისტი. ვენაში სწავლობდა ხელოვნების ისტორიას და გერმანისტიკას. 1928–1938 წლებში მუშაობდა პრივატ–დოცენტად პალერმოსა და პადუაში. 1939 წელს ემიგრაციაში მიდის ინგლისში. 1951 წელს ბრუნდება ვენაში და განაგრძობს სამეცნიერო და შემოქმედებით მოღვაწეობას არის ავსტრიის დიდი ლიტერატურული პრემიისა და გრილპარცერის პრემიის ლაურეატი.
ფელიქს ბრაუნის მსოფლმხედველობასა და ლიტერატურულ გემოვნებას აყალიბებს ანტიკური კულტურა, კათოლიკური ჰუმანიზმი და ავსტრიული ლიტერატურული ტრადიციები. შემოქმედებით საქმიანობას იწყებს ნეოკლასიციზმის, ნეორომანტიზმისა და ვენური იმპრესიონიზმის გარემოცვაში. შემოქმედებაში უხვად იყენებს ბერძნულ მითოლოგიას, ბიბლიურ და ისტორიულ თემებს.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
The Best Of Jethro Tull - The Anniversary Collection
The Best Of Jethro Tull - The Anniversary Collection — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის ორმაგი კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 1993 წელს. მასში შეტანილია 1968 - 1991 წლებში ჯგუფის მიერ ჩაწერილი სიმღერები. კომპილაცია გამოსცა ლეიბლმა Chrysalis Records.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯეთრო ტალის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:1993 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Chrysalis Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები იენ ანდერსონის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ტერი ელისის პროდიუსერობით
Lasioglossum unicum
Lasioglossum unicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1924 წელს.
სქოლიო
unicum
ჯუზეპე სარაგატი
ჯუზეპე სარაგატი (დ. 19 სექტემბერი, 1898, ტურინი, იტალია — გ. 11 ივნისი, 1988, რომი. იტალია) — იტალიის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. იტალიის პრეზიდენტი 1964–1971 წლებში.
1922 წლიდან უნიტარული სოციალისტური პარტიის წევრი. 1925 წლიდან პარტიის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1926–1943 წლებში. იტალიაში ფაშისტური რეჟიმის დამყარების გამო ემიგრაციაშია.
1944 წლიდან წლიდან იტალიის სოციალისტური პარტიის აღმასკომოს წევრი, ი. ბონომის მთავრობის უპორტფელო მინისტრი. 1946–1947 წლებში დამფუძნებელი კრების თავმჯდომარე. 1947 წელს დააარსა იტალიის მშრომელთა სოციალისტური პარტია (1951 წლიდან იტალიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია).
1964–1971 წლებში გახდა იტალიის პრეზიდენტი. ჯუზეპე სარაგატი ატარებდა მემარცხენე-ცენტრისტულ კურსს, საგარეო პოლიტიკაში იტალიის აშშ-სთან დაახლოების კურსის მომხრე იყო. გარდაიცვალა რომში 1988 წლის 11 ივნისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის პრეზიდენტები კატეგორია:იტალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
შაფი გოლდვასერი
შაფია გოლდვასერი (Shafi Goldwasser, שפרירה גולדווסר დ. 1959) — ებრაული წარმოშობის ამერიკელი კომპიუტერული მეცნიერი და 2012 წლის ტიურინგის პრემიის მფლობელი. RSA ელექტროინჟინერიისა და კომპიუტერული მეცნიერების პროფესორი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, მათემატიკურ მეცნიერებათა პროფესორი ვაიცმანის (ისრაელი), Duality Technologies-ის თანადამფუძნებელი და მთავარი მეცნიერი, გამოთვლითი თეორიის საიმონსის ინსტიტუტის (ბერკლი, კალიფორნია) დირექტორი.
განათლება და ადრეული წლები
ნიუ იორკში დაბადებულმა გოლდვასერმა 1979 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი მათემატიკურ მეცნიერებაში კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში. შემდეგ, კალიფორნიის უნივერსიტეტში 1981 წელს — მაგისტრის ხარისხი, რასაც მოჰყვა დოქტორის ხარისხი (1984) კომპიუტერულ მეცნიერებაში.
კარიერა
1983 წელს გოლდვასერმა მუშაობა დაიწყო MIT-ში და 1997 წელს გახდა RSA პროფესორის ხარისხის პირველი მფლობელი. 1993 წელს იგი გახდა ვაიცმანის მეცნიერებათა ინსტიტუტის პროფესორი, MIT-ში პროფესორის თანამდებობაზე მუშაობასთან ერთად. არის MIT-ის კომპიუტერული მეცნიერებისა და ხელოვნური ინტელექტის ლაბორატორიის გამოთვლითი თეორიის ჯგუფის წევრი. გოლდვასერი იყო 2012 წლის ტიურინგის პრემიის თანამიმღები. 2005 წელს ის აირჩიეს ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრად კრიპტოგრაფიის, რიცხვების თეორიისა და სირთულეთა თეორიაში შეტანილი წვლილისთვის და კონფიდენციალურობისა და უსაფრთხოების სფეროში მათი გამოყენებისთვის.
2018 წლის 1 იანვარს გოლდვასერი გახდა კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) გამოთვლითი თეორიის საიმონსის ინსტიტუტის დირექტორი.
2016 წლის ნოემბრიდან გოლდვასერი მსახურობს როგორც მთავარი მეცნიერი და თანადამფუძნებელი „Duality Technologies“, აშშ-ში დაფუძნებული სტარტაპის, რომელიც მომხმარებელს სთავაზობს მონაცემთა უსაფრთხო ანალიტიკას მოწინავე კრიპტოგრაფიული ტექნიკის გამოყენებით. ის ასევე არის სამეცნიერო მრჩეველი რამდენიმე ტექნოლოგიური სტარტაპისთვის უსაფრთხოების სფეროში, მათ შორის QED-it, სპეციალიზირებულია Zero Knowledge ბლოკჩეინზე და Algorand-ში, ბლოკჩეინის სუფთა მტკიცებულებაზე.
გოლდვასერის კვლევის სფეროებში შედის გამოთვლითი სირთულის თეორია, კრიპტოგრაფია და გამოთვლითი რიცხვების თეორია. ის არის ალბათური დაშიფვრის თანაგამომგონებელი, რომელმაც შექმნა და მიაღწია ოქროს სტანდარტს მონაცემთა დაშიფვრის უსაფრთხოებისთვის.
გოლდვასერი არის ნულოვანი ცოდნის მტკიცებულებების თანაგამომგონებელი, რომლებიც ალბათობით და ინტერაქტიულად აჩვენებენ მტკიცების მართებულობას ყოველგვარი დამატებითი ცოდნის გადაცემის გარეშე და წარმოადგენს საკვანძო ინსტრუმენტს კრიპტოგრაფიული პროტოკოლების დიზაინში. მისი მუშაობა სირთულის თეორიაში მოიცავს მიახლოების ამოცანების კლასიფიკაციას, რაც აჩვენებს, რომ ზოგიერთი პრობლემა NP-ში რჩება რთული მაშინაც კი, როდესაც საჭიროა მხოლოდ სავარაუდო გადაწყვეტა, და არასანდო სერვერებზე გამოთვლების დელეგირების პიონერულ მეთოდებს. მისი ნამუშევარი რიცხვების თეორიაში მოიცავს ჯო კილიანთან ერთად გამოგონებას ელიფსური მრუდების გამოყენებით.
ჯილდოები და აღიარება
გოლდვასერს მიენიჭა 2012 წლის ტიურინგის პრემია სილვიო მიკალისთან ერთად კრიპტოგრაფიის სფეროში მუშაობისთვის.
გოლდვასერმა ორჯერ მოიპოვა გიოდელის პრემია თეორიულ კომპიუტერულ მეცნიერებაში: ჯერ 1993 წელს („ინტერაქტიული მტკიცებულების სისტემების ცოდნის სირთულისთვის"), და განმეორებით 2001 წელს („ინტერაქტიული მტკიცებულებებისთვის და მიახლოების კლიკების სიმტკიცესთვის“). აღებული აქვს ასევე ACM-ის გრეის მიურეი ჰოპერის ჯილდო (1996) წლის გამოჩენილი ახალგაზრდა კომპიუტერის პროფესიონალისთვის და RSA ჯილდო მათემატიკაში ბრწყინვალებისთვის (1998) კრიპტოგრაფიაში გამოჩენილი მათემატიკური წვლილისთვის. 2001 წელს იგი აირჩიეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიაში, ხოლო 2002 წელს წაიკითხა პლენარული ლექცია პეკინის მათემატიკოსთა საერთაშორისო კონგრესზე. 2004 წელს აირჩიეს მეცნიერებათა ეროვნულ აკადემიაში, ხოლო 2005 წელს ეროვნულ საინჟინრო აკადემიაში. იგი აირჩიეს IACR სტიპენდიანტად 2007 წელს. გოლდვასერმა მიიღო 2008–2009 წლებში ათენას ლექტორის ჯილდო ასოციაციის გამოთვლითი მანქანების კომიტეტის ქალთა კომპიუტერში, 2010 წელს — ბენჯამინ ფრანკლინის სახელობის ინსტიტუტის მედალი კომპიუტერულ და შემეცნებით მეცნიერებაში. მან მიიღო IEEE-ს ემანუელ პიორეს ჯილდო 2011 წელს. გოლდვასერმა მიიღო 2018 წლის ჯილდო „ცოდნის ზღვარი“ მიკალისთან, რივესტთან და შამირთან ერთად.
გოლდვასერი აირჩიეს ACM სტიპენდიანტად 2017 წელს. 2017 წლის ივლისში იყო პლენარული ლექტორი ამერიკის მათემატიკური კონგრესში.
2018 წელს გოლდვასერს მიანიჭა საპატიო ხარისხი მისმა ალმა-მატერმა, კარნეგი მელონის უნივერსიტეტმა. 2019 წლის 26 ივნისს კი მიიღო ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა საპატიო დოქტორის წოდება.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მათემატიკოსები კატეგორია:გიოდელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ტიურინგის პრემიის ლაურეატები
ნიკოლაუს სტენო
ნიკოლაუს სტენო (აგრეთვე ცნობილი როგორც, ნილს სტენონი, სტენსენი; დან. Niels Stensen, ინგლ. Nicolas Steno, ლათ. Nicolaus Stenonis; დ. 11 იანვარი, 1638, კოპენჰაგენი — გ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 25 ნოემბერი], 1686, შვერინი) — დანიელი ბუნებისმეტყველი. მოღვაწეობდა ანატომიაში, პალეონტოლოგიასა და გეოლოგიაში. სტენო გეოლოგიისა და სტრატიგრაფიის მამამთავარია.
გეოლოგიაში სტენო გეოტექტონიკის ერთ-ერთ ფუძემდებელია. კრისტალოგრაფიაში დაადგინა კუთხეთა მუდმივობის კანონი; აღწერა ალმასის, კვარცის და მარკაზიტის კრისტალები. მასვე ეკუთვნის შრეთა წარმოქმნის თანამიმდევრობის კანონი სტრატიგრაფიაში; სტენომ დაამტკიცა, რომ დანალექი ქანების დახრილი განლაგება მეორეულია და დაასაბუთა ქანების უთანხმო განლაგების მნიშვნელობა.
სტენოს სახელი ეწოდა მინერალს — სტენონიტი.
სქოლიო
კატეგორია:დანიელი ანატომები კატეგორია:დანიელი გეოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1638 კატეგორია:გარდაცვლილი 1686
ხალიფა
thumb|200px|ოსმალეთის სახალიფო ხალიფა (خليفة, მოადგილე, ნაცვალი, მემკვიდრე) — მუსლიმანური თემისა და მუსლიმანური თეოკრატიული სახელმწიფოს (სახალოფოს) სასულიერო და საერო ხელმძღვანელი, ხალიფები ითვლებოდნენ ალაჰის მოციქულის – მაჰმადის მოადგილეებად, ხოლო ომაიანებიდან დაწყებული – თვით ალაჰის მოადგილეებად დედამიწაზე. X საუკუნის I ნახევრიდან ხალიფას ტიტულს აბასიანთა გარდა იღებენ აგრეთვე ფატიმიდები და ესპანეთის ომაიანები. აბასიანთა სახალიფოს დაცემის შემდეგ (XIII საუკუნე) ხალიფას ტიტულს ატარებდნენ ზოგიერთი მუსულმანური სახელმწიფოს მეთაურები – სულთნები (მაგ. ოსმალეთის), რომლებიც სასულიერო სუვერენიტეტის პრეტენზიას აცხადებდნენ მსოფლიოს ყველა მუსლიმანზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები კატეგორია:წოდებები *
Tetraponera morondaviensis
Tetraponera morondaviensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
ძაძვის კომპლექსი
ძაძვის კომპლექსი, ძამის კომპლექსი — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმერხევში. მდებარეობს სოფელ იმერხევის მიდამოებში, სოფელ ზღუდრის სამხრეთით 7-8 კილომეტრზე. ფართობი დაახლოებით 1 ჰექტარი. თარიღდება ადრინდელი და განვითარებული ფეოდალური ხანით.
კომპლექსში შედის: იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, სამრეკლო, სატრაპეზო, გალავანი და სხვა ნაგებობათა ნაშთები.
ეკლესია
ეკლესიას სამი მინაშენი აქვს. ჩრდილოეთ მინაშენი მთლიანად დანგრეულია. დასავლეთის მინაშენი - კარიბჭე - ეკლესიის კედელს მთელ სიგრძეზე მიყვება. მას ძირითადი ნაგებობის კამარის პერპენდიკულარული კამარა ჰქონია. მინაშენის კედლებზე მოყვითალო გათლილი ქვიშაქვისაგან ოსტატურად გამოყვანილი დეკორატიული თაღებია, რომლებიც მარტივღარებიან კაპიტელებს და კუთხოვან პილასტრებს ეყრდნობა. სამხრეთ კედლის ქვიშაქვის კვადრების წიბოები შეერთების ადგილზე საგანგებოდ არის ამოღარული, რაც დამახასიათებელია ადრინდელი ფეოდალური ხანის სამშენებლო ხელოვნებისათვის. სამხრეთ მინაშენი (დანგრეულია) ეკლესიის დასავლეთ კედლის გასწვრივ იწყება და შემდეგ მთელ სამხრეთ ფასადს მიყვება. აქაც წყობის რიგები ხაზგასმულია ღარებით. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ამ მინაშენის კედლები ორი ახალ ეგვტერის კედლებად გამოუყენებიათ. ერთი მდებარეობს სამხრეთ და დასავლეთ მინაშენებს შორის არსებულ კუთხეში (მას სამხრეთით ვიწრო შესასვლელი აქეს), მეორე სამხრეთ მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილშია. ორივე მინაშენს თაროს, ღრმა წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი, მთლიანად მუქი ფერის ბაზალტის ქვაში გამოკვეთილი, მონუმენტური ლავგარდანი ჰქონია. ეკლესიის ჩრდილოეთის დაზიანებული კედლისათვის გარედან მოგვიანებით კონტრფორსი მიუშენებიათ.
ეკლესიის სამხრეთ კედელთან, მიწაზე დევს ფართო ფილა ასომთავრული წარწერით (იკითხება ცალკეული სიტყვები).
სამრეკლო
სამრეკლო (5,5 X 4,8 მ) ეკლესიის ეზოს შუაში დგას. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ნაგებია უხეშად ნატეხი კირქვით. სამრეკლო ორსართულიანი ყოფილა. მეორე სართული დანგრეულია. პირველი სართული წარმოადგენს კუბური მოცულობის მასიურ სათავსს, რომელიც გადახურული ყოფილა ნახევარსფერული გუმბათით (დაზიანებულია). შესასვლელი დასავლეთითაა. სამხრეთ კედელთან მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეა (დაზიანებულა). სამრეკლოს პირველი სართული დამოუკიდებელი სამლოცველო ან დამხმარე სათავსი უნდა იყოს.
სატრაპეზო
სატრაპეზო (14,5 X 9 მ) მდებარეობს ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით 20 მეტრზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთითაა. აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო, ხოლო გრძივ კედლებში ორ-ორი სარკმელია. ინტერიერში შემორჩენილია მწკრივებად დალაგებული ჩამოსაჯდომი ქვები.
გალავანი
გალავანი ნაგებია კირქვის დიდი ლოდებით. დასავლეთით თაღისებრი კარიბჭე ჰქონია (შემორჩენილია ფრაგმენტი). ეზოში სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთებიც არის. მიწაში ჩაფლულია რამდენიმე მოზრდილი ქვევრი. მიკვლეულია მარცვლეულის შესანახი დიდი ხაროები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Lasioglossum upinense
სქოლიო
upinense
When the Whip Comes Down
When the Whip Comes Down — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლზე „Beast of Burden“ 1978 წელს გამოიცა. შეტანილია ალბომში Some Girls.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის სიმღერები კატეგორია:1978 წლის სიმღერები
რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულება
რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულება (Traktat Ryski) გაფორმდა 1921 წლის 18 მარტს რიგაში, პოლონეთსა, საბჭოთა რუსეთს, და საბჭოთა უკრაინას შორის. ამ ხელშეკრულებამ დაასრულა პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომი, რომელშიც პოლონეთმა გაიმარჯვა.
ხელშეკრულებით რუსეთმა დათმო დასავლეთ უკრაინისა და დასავლეთ ბელორუსიის ტერიტორიები. დადგენილი პოლონეთ საბჭოთა საზღვარმა მეორე მსოფლიო ომამდე იარსება. საზღვრები შეიცვალა მოგვიანებით, იალტისა და პოსტდამის კონფერენციებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულება კატეგორია:პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომი კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:ბელარუსის ისტორია კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
იზმირის ყურე
იზმირის ყურე (İzmir Körfezi) წარსულში ცნობილი, როგორც სმირნის ყურე — ყურე ეგეოსის ზღვაში, რომელიც მდებარეობს ქარაბურუნის ნახევარკუნძულსა და ფოჩას შორის. ყურის სიგრძე 64 კილომეტრია, სიგანე კი - 32 კილომეტრი. იზმირი, თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი სწორედ იზმირის ყურის სანაპიროზე მდებარეობს.
გეოგრაფია
იზმირის ყურის ჩრდილოეთ საზღვრად განისაზღვრება 13 საზღვაო მილით დაშორებული ტერიტორია ქანლიკაიას კონცხიდან (38.67472°N, 26.47306°W), რომელიც ქარაბურუნის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს, ფოჩაში მდებარე ასლანის კონცხამდე (38.74139°N, 26.74°W). ყურის ზედაპირის ფართობია 960,4 კვადრატული კილომეტრი, ხოლო ნაპირის სიგრძე 464 კილომეტრს შეადგენს.
თურქთის სიდიდით მეოთხე კუნძული - უზუანდა სწორედ იზმირის ყურეში მდებარეობს. ყურის სხვა კუნძულებს შორისაა: ჰექიმი, ფოჩას კუნძულები (ორაკი, ფენერ ადა, ინჯირ ადა, მეტალიკ ადა), ჩიჩექის კუნძულები (იასიჯა, პირნარლი, აქჩა, ინჯირლი), კარანტინას კუნძული, ილანის კუნძული და ბიუიუქ ადა.
ყურეში ჩვიდმეტი მდინარე ჩაედინება, მათ შორის კი ყველაზე ცნობილი გედიზი და მელესია. გედიზის დელტაყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს.
ლევენთის პორტი ყურეზე ერთადერთი იახტების გასაჩერებელი ადგილია.
გეოლოგია
იზმირის ყურე მეოთხე გეოლოგიურ პერიოდში ჩამოყალიბდა. ყურის აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულების ორმო წარმოიქმნა ნასხლეტის შედეგად.
ფლორა და ფაუნა
thumb|200px|[[ფირი რეისი|ფირი რეისის მიერ შექმნილი იზმირის ყურის რუკა]]
ისტორია
ცნობილია, რომ ყურის პირას პირველი დასახლებები ნეოლითის ხანაში შეიქმნა. ყველაზე ცნობილი დასახლებაა სმირნა, რომელიც თანამედროვე ბაირაქლის ტერიტორიაზე იყო ძვ.წ. 3300-იან წლებში. თემურლენგმა, რომელიც ანგორის ბრძოლის შემდეგ იზმირში ჩავიდა, 1402 წლის დეკემბერში იზმირის პორტის ციხე და მისი შემოგარენი აიღო და ციხის განადგურების ბრძანება გასცა. პირველი მსოფლიო ომის დროს საზღვაო ბრძოლები მოხდა სანჯაქბურნუს ციხესა და ურლას შორის 1915 წლის მარტში, ასევე უზუნადას გარშემო 1916 წლის მაისში.
ეკონომიკა
იზმირის პორტი არის სატვირთო და სამგზავრო პორტი, რომელიც მდებარეობს ყურის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეს არის ქვეყნის სიდიდით მეშვიდე პორტი (კონტეინერების მოცულობით) და სიდიდით მეცამეტე ტვირთის მოცულობის მიხედვით.
ყურეში არის ცხრა აქტიური სამგზავრო ბორანი. İZKARAY-ის პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს ყურის ორი მხარის შეერთების გეგმა ხიდის საშუალებით ხელოვნური კუნძულებისა და გვირაბების დახმარებით შეიქმნება და უზრუნველყოფს საგზაო და სარკინიგზო კავშირებს ბალჩოვას და ჩიღლის რაიონებს შორის.
დაბინძურება
იმ პერიოდში, როდესაც ყურის მიდამოებში 200 000 ადამიანი ცხოვრობდა, ჩამდინარე წყლები ყურეს არ აბინძურებდა. მაგრამ, მოსახლეობის 500 000-მდე გაზრდამ ყურეში ნარჩენების რაოდენობა თანდათან გაზარდა. ამ პერიოდში აშკარა გახდა დაბინძურება და ხალხს მასში ცურვა აღარ შეეძლო. 1990-იან წლებში მოსახლეობის რაოდენობა 1.7 მილიონს გადააჭარბა, დაბინძურების დონემ ძალიან მოიმატა, რის გამოც ყურეში მდებარე თევზებში მომწამლავი ნივთიერებები აღმოაჩინეს. 1992 წელს İZSU–მ დაიწყო საკანალიზაციო პროქტზე მუშაობა, სახელწოდებით Grand Canal Project. 2002 წლის ოქტომბერში დაარსებულმა სისტემამ ხელი შეუშალა ჩამდინარე წყლების გადინებას ყურეში. 2010-იანი წლებისთვის დაფიქსირდა, რომ ყურის დაბინძურების დონე შემცირდა და ზღვას „სიცოცხლე დაუბრუნდა“. იზმირის ყურის ოკეანოგრაფიული მონიტორინგის პროექტი, რომელსაც კომპანია sinceZSU ანხორციელებს 2000 წლიდან მუდმივად ამოწმებს ყურის დაბინძურების დონეს.
სქოლიო
კატეგორია:ეგეოსის ზღვის ყურეები კატეგორია:თურქეთის ყურეები
ტომი (ტომი და ჯერი)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ტომი და ჯერის პერსონაჟები
Tom Cat
Tetraponera nasuta
Tetraponera nasuta — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
რკინის კაცი (საუნდტრეკი)
რკინის კაცი (Iron Man) — მუსიკალური ალბომი, რომელშიც შეტანილია მუსიკალური თემები 2008 წლის ფილმიდან „რკინის კაცი“. მათი კომპოზიტორია რამინ ჯავადი. დისკი გამოვიდა 2008 წლის 6 მაისს.
სიმღერების სია
ყველა კომპოზიციის ავტორია რამინ ჯავადი, გარდა მითითებულისა.
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის საუნდტრეკები
მოონზუნდის არქიპელაგი
მოონზუნდის არქიპელაგი (Lääne-Eesti saarestik, ან დასავლეთ ესტონეთის არქიპელაგი ) — ბალტიის ზღვაში მდებარე ესტონეთის კუნძულების ჯგუფი. მათი სრული ფართობი ჯამში არის დაახლოებით 4000 კმ².
კუნძულები
და კიდევ დაახლოებით 500 პატარა კუნძული.
სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის კუნძულები
ვაშლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ვაშლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყვიბისის პირდაპირ მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე მდებარე ვაშლოვანის სასაფლაოზე. აგებულია IX საუკუნეში.
ეკლესია დარბაზულია. შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან აქვს. ტაძარი დროთა განმავლობაში მოიშალა და დაინგრა. 2001-2003 წლებში ეკლესიას ჩაუტარდა აღდგენითი სამუშაოები. ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიაზე დგას ექვსკუთხა ფორმის ქვაზე წრეში ჩასმული ტოლფერდა ჯვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ამარკორდი
ამარკორდი — 1973 წლის იტალიური ფილმი, რომლის რეჟისორია ფედერიკო ფელინი. ამარკორდი ფელინის მშობლიური ქალაქის, რიმინის დიალექტზე ნიშნავს „მე ვიხსენებ“.
ეს არის ნახევრად-ავტობიოგრაფიული კომედიური ჟანრის ფილმი მოზარდ ბიჭუნაზე, დრამის ელემენტებით. ფილმში მოქმედება ხდება ფელინის მშობლიურ ქალაქ რიმინის მსგავს მცირე ქალაქ ბორგოში, 1930-იან წლებში, ფაშისტურ იტალიაში.
Lasioglossum upoluense
Lasioglossum upoluense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1928 წელს.
სქოლიო
upoluense
Wild Horses (როლინგ სტოუნზის სიმღერა)
Wild Horses — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლის სახით 1971 წელს გამოიცა. შეტანილია ალბომში Sticky Fingers. 1995 წელს მისი განსხვავებული ვერსია შეტანილი იქნა ალბომში Stripped.
თედო სახოკია
თედო ტიმოთეს ძე სახოკია (დ. 15 მარტი, 1868, ხეთა, ახლანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 თებერვალი, 1956, თბილისი) — ქართველი ეთნოგრაფი, ლექსიკოლოგი, ფოლკლორისტი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი და პედაგოგი, რეიმსის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1902) და პარიზის ანთროპოლოგიური საზოგადოების საზღვარგარეთელი წევრ-კორესპონდენტი (1904).
1905 წელს თედო სახოკია საქართველოში იარაღის არალეგალურად შემოტანის გამო დააპატიმრეს. 1908 წელს ციმბირში გადაასახლეს, საიდანაც ევროპაში გაიქცა და 1916 წლამდე ემიგრაციაში იმყოფებოდა ბელგიაში, საფრანგეთსა და ინგლისში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ კიდევ უფრო აქტიურად ჩაება სამეცნიერო და საზოგადოებრივ საქმიანობაში, განსაკუთრებით, საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის საქმეში.
თედო სახოკია პირველი იყო ქართველ მოღვაწეთა შორის, რომელმაც სპეციალური განათლება მიიღო ეთნოგრაფიის დარგში. მას ეკუთვნის ცნობილი ნაშრომები: „მოგზაურობანი“, „ეთნოგრაფიული ნაწერები“ და „ქართული ხატოვანი სიტყვა-თქმანი“. მისი ეთნოგრაფიული ნარკვევები იბეჭდებოდა ქართულ, ინგლისურ, რუსულ, იტალიურ და ფრანგულ ენებზე.
აქტიურად თანამშრომლობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებასთან. რეგულარულად აქვეყნებდა მასალებს ქართულ და უცხოურ ჟურნალ-გაზეთებში: „ცნობის ფურცელი“, „მოამბე“, „დროება“, „სახალხო გაზეთი“, „Кавказ" და სხვ.
თედო სახოკია ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობასაც. მან იტალიურიდან თარგმნა ჯოვანი ბოკაჩოს „დეკამერონი“ და ჯუზეპე გარიბალდის „კლელია“, ფრანგულიდან - ვოლტერის, გი დე მოპასანის, ემილ ზოლას, ალფონს დოდეს, ფრანსუა კოპეს, ანრი ბარბიუსისა და ოქტავ მირბოს ნაწარმოებები, რუსულიდან - კორნელი ბოროზდინის „სამეგრელო“ და „ბატონყმობა სამეგრელოში“, ივანე ვაზოვის „დამონებულნი“ და ა.შ.
ოჯახი
thumb|left|180px|თედო სახოკიას მამა, ტიმოთე სახოკია 1886 წელს თედო სახოკიას თქმით, მათი გვარის შორეული წინაპარი რაჭველი გამყრელიძე იყო, რომელიც მკვლელობის გამო ლეჩხუმში გადავიდა საცხოვრებლად. მისი ვაჟებიც მოურავ ჩიქოვანის მკვლელობის გამო იძულებული გახდნენ სამეგრელოში გაქცეულიყვნენ. ორი ძმა სოფელ შხეფში დასახლდა და გვარად სახოკია მიიღო, ორმა კი ― გახოკია.
თედო სახოკიას პაპის მამა დადიანის კარის მღვდელი იყო. სახოკიებს დიდმარხვაში ბატონისა და სასახლეში მომარხულეთათვის ჭინჭრის კრეფა ევალდებოდათ, რის გამოც მათ „მეჭინჭრე“ სახოკიებს ეძახდნენ. პაპა (მამის მხრიდან) მარკოზ სახოკია ოქრომჭედელი იყო და მისი ოჯახი შეძლებულ ოჯახად ითვლებოდა. თედო სახოკიას მამა ტიმოთე (1832-1887) წარმოშობით სოფელ შხეფიდან იყო და ხეთის წმინდა გიორგის ტაძრის მღვდლად მსახურობდა. დედა ელისაბედი იმავე ტაძრის მღვდელმსახურის, დავით კუკავას ქალიშვილი იყო.
ადრეული წლები და განათლება
თედო სახოკია 1868 წლის 15 მარტს ზუგდიდის მაზრის სოფელ ხეთაში (დღევანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი) დაიბადა. სახოკიების ოჯახი შეძლებულ და დაფასებულ ოჯახად ითვლებოდა და იმ პერიოდის სამეგრელოში გავრცელებული ტრადიციის მიხედვით, თედო მახლობელ სოფელში ირინე ლატარიასა და უთოთია იოსავას ოჯახში გააძიძავეს, სადაც ის სამ წლამდე იზრდებოდა.
თედო სახოკიამ რუსულად წერა-კითხვა 5 წლის ასაკში ისწავლა, რის შემდეგაც მამამ სოხუმში არსებულ ე.წ. „მთიელთა სკოლაში“ („Горская школа“) შეიყვანა, მაგრამ რუსეთ-ოსმალეთის ომის მოახლოების გამო ტიმოთე სახოკიამ ოჯახი კვლავ სოფელ ხეთაში გადაიყვანა და თან საეკლესიო ნივთებიც წაიღო.
სასულიერო სასწავლებელი და სემინარია
thumb|right|180px|თედო სახოკია 1884 წელს მარტვილის სასულიერო სასწავლებელში მისაღებად ქართული წერა-კითხვის ცოდნა უცილებელი იყო, ამიტომაც ტიმოთე სახოკიამ ვაჟი მღვდელ შიო იოსავას მიაბარა, რომელთანაც თედომ თითქმის ერთი წელი იცხოვრა, მაგრამ ქართული წერა-კითხვა მაინც ვერ ისწავლა. 1877 წელს იგი მარტვილის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს, მაგრამ ქართული წერა-კითხვის არცოდნის გამო პირველ მოსამზადებელში დასვეს. თედო სახოკია გლეხ ივანე ოდიშარიას სახლში დაბინავდა, სადაც უკვე ცხოვრობდნენ ბესარიონ და გიორგი ხელაიები. თედოს ქართულად წერა-კითხვა სწორედ ბესარიონმა (შემდეგში საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ამბროსი ხელაია) ასწავლა. სასწავლელებში ყოფნისას თედო სახოკიას ვასილ ბარნოვიც ასწავლიდა.
თედო სახოკიამ მარტვილის სასულიერო სასწავლებელი 1884 წელს დაასრულა. მცირეწლოვანების გამო ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის მეორე კლასში ვერ ჩაირიცხა. სამაგიეროდ, სასულიერო სასწავლებლის პირველი ხარისხით დამთავრების გამო, თედო სახოკია იმავე წელს თბილისის სასულიერო სემინარიის პირველ კლასში გამოცდების გარეშე მიიღეს.
თბილისის სასულიერო სემინარიაში ყოფნისას თედო სახოკია მასზე ერთი წლით უფროს შიო დედაბრიშვილსა და იოსებ ლაღიაშვილს დაუმეგობრდა, რომლებმაც იგი სოციალიზმს აზიარეს. მეორე წელს ალექსანდრე ჯაბადარი და ზაქარია ჭიჭინაძეც გაიცნო, რომლისგანაც „აკრძალულ წიგნებსაც“ შოულობდა. ამ პერიოდში თედო სახოკია მიხა ცხაკაიასთან ერთად ცხოვრობდა. 1886 წლის 21 თებერვალს მოსწავლეთა არალეგალურ საქმიანობაში მონაწილეობის გამო თედო სახოკია სასწავლებლიდან საკუთარი განცხადების საფუძველზე დაითხოვეს.
უმაღლესი განათლება
thumb|left|180px|ახალგაზრდა თედო სახოკია სემინარიიდან გარიცხვის შემდეგ თედო სახოკია სოხუმში დაბრუნდა. იმ პერიოდში აგრონომია დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და ანთიმოზ ჯუღელის რჩევით, ტიმოთე სახოკიამ შვილი საზღვარგარეთ სასოფლო-სამეურნეო განათლების მისაღებად გაგზავნა. 1886 წლის გაზაფხულზე თედო სახოკია შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში ჩავიდა, სადაც ცნობილ მწერალსა და მთარგმნელს, ივანე მაჭვარიანს შეხვდა. მისი რჩევით, იქვე დარჩა, ფრანგულ ენაში მოემზადა და შემოდგომაზე ჟენევის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. სწავლის პარალელურად მჭიდრო კავშირი ჰქონდა იქ მყოფ ქართველ სტუდენტებთან.
1887 წელს თედო სახოკიას მამა გარდაეცვალა და იძულებული გახდა საქართველოში დაბრუნებულიყო. შემდეგ პარიზის სორბონის უნივერსიტეტის ისტორიის განყოფილებაზე ჩაირიცხა, რადგანაც საისტორიო ნაწილზე სწავლა უფასო იყო. მიუხედავად ამისა, თედო სახოკიამ სასწავლო კურსი ვერ დაასრულა და 1889 წელს კვლავ საქართველოში დაბრუნდა.
1900 წელს თედო სახოკია ტფილისში ჩავიდა და „ცნობის ფურცელსა“ და „მოამბეს“ თვეში სამ თუმნად უცხოეთიდან თანამშრომლობას შეჰპირდა. საზღვარგარეთიდან იგი თვეში ოთხჯერ მაინც გზავნიდა ფელეტონებს. საზღვარგარეთ ყოფნისას თანხით დახმარება აღუთქვა ეპისკოპოსმა, შემდეგში საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა კირიონ II-მ.
იმავე წელს თედო სახოკია პარიზში გაემგზავრა, სადაც მსოფლიო გამოფენასაც დაესწრო. იგი საქართველოს წარმომადგენლობის კორესპონდენტი იყო. შემდეგ პარიზის საანთროპოლოგიო უმაღლეს სკოლაში ჩაირიცხა, სადაც 4 წელი სწავლობდა. ისმენდა შარლ ლეტურნოს, ლ. მანუვრიეს, ანდრე ლეფევრისა და სხვათა ლექციებს. სწავლის პარალელურად დე-მორტილიეს სახელობის სემინარებში, ყოველკვირეულ სამეცნიერო ექსპედიციებსა და სამეცნიერო სხდომებში მონაწილეობდა. ამ ხანებში ფრანგულად დაიბეჭდა თედო სახოკიას „ქართული ანდაზები“, რომელშიც შოთა რუსთაველის აფორიზმებიც იყო შესული. 1902 წელს იგი რეიმსის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად აირჩიეს. მომდევნო წლის 16 აპრილს კი პარიზის ანთოპოლოგიური საზოგადოების სხდომაზე მოხსენება „ყვავილ-ბატონები საქართველოში: ერთი ფურცელი ხალხური მედიცინიდან“ წაიკითხა. 1904 წლის ერთ-ერთ სხდომაზე იგი ამ საზოგადოების საზღვარგარეთელ წევრ-კორესპონდენტად აირჩიეს.
1890-1900 წლები
thumb|right|180px|თედო სახოკია 1891 წელს 1890-1894 წლებში თედო სახოკია საარსებო სახსრების საშოვნელად სხვადასხვა საქმიანობას ეწეოდა: მუშაობდა მეტყევედ (ბორჯომში), „წიგნის გამომცემელ ქართველთა ამხანაგობაში“, ნიკოლოზ ღოღობერიძის მრეწველობაში უცხოეთთან კორესპონდენტად (ზესტაფონში). 1894 წელს მან ე.წ. „ფილოქსერიის დასში“ დაიწყო მუშაობა. ამ პერიოდში თედო სახოკია ძირითადად დასავლეთ საქართველოს სოფლებში არსებული მდგომარეობის შესწავლით იყო დაკავებული და დასთან ერთად გლეხებში ვაზის დაავადების წინააღმდეგ საბრძოლველად ცოდნის დონის ამაღლებისთვის იბრძოდა.
1895-1897 წლებში თედო სახოკია თბილისში გადავიდა, სადაც „წიგნების გამომცემელ ქართველთა ამხანაგობის“ საგამომცემლო საქმიანობაში ჩაება. ამ პერიოდში დაიბეჭდა მისი წიგნები: „აკაკის ნაკვესები“ (1895), „რუსულ-ქართული ლექსიკონი“ (1897) და ჰანს ქრისტიან ანდერსენის „გედების“ თარგმანი (1897).
საქართველოს თავისუფლების ლიგა
1892 წელს ვარშავის უნივერსიტეტის ქართველმა სტუდენტებმა საიდუმლო ორგანიზაცია ჩამოაყალიბეს, რომელშიც სხვა უმაღლესი სასწავლებლების ქართველი სტუდენტებიც გაერთიანდნენ. ორგანიზაციას „საქართველოს თავისუფლების ლიგა“ ეწოდა და თედო სახოკია მის საქმიანობაში 1892 წელს ჩაერთო. ორგანიზაციის პოპულარიზაციისა და ახალი წევრების მოზიდვის მიზნით თედო სახოკიას საიდუმლო მიმოწერა ჰქონდა შიო არაგვისპირელთან, ვახტანგ ღამბაშიძესთან და სხვებთან.
რუსეთის მთავრობის ჟანდარმერიას ორგანიზაციის წევრთა მიმოწერა ჩაუვარდა ხელში. 1894 წლის 20 სექტემბერს თედო სახოკია შიო დედაბრიშვილთან მიმოწერისა და „საქართველოს თავისუფლების ლიგასთან“ თანამშრომლობის გამო დააპატიმრეს და მეორე დღეს ქუთაისის ციხეში გადაიყვანეს. იგი ციხიდან სამი თვის შემდეგ გაათავისუფლეს, თუმცა პოლიცია და ჟანდარმერია კვლავ მეთვალყურეობდა.
„ქართული პარტია“
thumb|left|200px|თედო სახოკია 1893 წელს 1898 წელს თედო სახოკია სოხუმში გადავიდა. აფხაზეთში იგი სათავეში ჩაუდგა „ქართული პარტიის“ სახელით ცნობილ პოლიტიკურ მოძრაობას და ანთიმოზ ჯუღელთან, ივანე გეგიასთან, გრიგოლ კანდელაკთან და სხვებთან ერთად რუსიფიკატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ ბრძოლაში აქტიურად ჩაერთო. თედო სახოკიას გვერდით იბრძოდნენ სპირიდონ ნორაკიძე, ივანე ბურჭულაძე, ივანე გეგია და ფარნა დავითაია. პარტიის საქმიანობაში მონაწილეობდნენ სასულიერო პირებიც: დეკანოზი დავით მაჭავარიანი და მღვდლები: აქვსენტი სახოკია და ივანე ჩხენკელი. თედო სახოკიას „ქართული პარტიის“ წევრები იყვნენ საქართველოს მომავალი კათოლიკოს-პატრიარქებიც: კირიონ II, ლეონიდე და ამბროსი.
გაზეთი „საქართველო“
1901 წლის ზაფხულში თედო სახოკიამ იტალიაში იმოგზაურა, სადაც რომში მიხეილ თამარაშვილს ნაწერების დასაბეჭდად მომზადებაში ეხმარებოდა. შემდეგ ორი თვე ტოსკანაში გაატარა. საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ იგი არჩილ ჯორჯაძეს დაუახლოვდა, რომელსაც ქართული ენის გახსენებაში ეხმარებოდა.
1902 წელს პარიზში არალეგალური ორგანოს „საქართველოს“ ბეჭდვა გადაწყდა, რომლის პირველი ნომერიც ფრანგულ ვარიანტთან („ლა ჟორჟი) ერთად მომდევნო წლის 1 მაისს გამოვიდა. თედო სახოკია არჩილ ჯორჯაძესთან და გიორგი ლასხიშვილთან ერთად გაზეთის თანარედაქტორი იყო და საქართველოში მის არალეგალურ გავრცელებაში მონაწილეობდა. მეფის ადმინისტრაციამ თედო სახოკიას ხუთი წლით დაპატიმრება და ციმბირში გადასახლება გადაწყვიტა, მაგრამ მან თავს უშველა: ჯერ ნოვოროსიისკში ჩავიდა, სადაც საზღვარგარეთის პასპორტი იშოვა და პარიზში დაბრუნდა.
საფრანგეთიდან დროებით დაბრუნების შემდეგ თედო სახოკია სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის დავალებით, სხვა წევრებთან ერთად ილია ჭავჭავაძეს შეხვდა და გაზეთისა და სხვა ფინანსურ საკითხებში მხარდასაჭერად დავით სარაჯიშვილთან შუამდგომლობა სთხოვა, თუმცა საგურამოში სტუმრობა უშედეგოდ დასრულდა.
იარაღის შემოტანის საქმე და გადასახლება
1905 წელს საფრანგეთში მყოფმა სოციალისტ-ფედერალისტური პარტიის ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა, გიორგი დეკანოზიშვილმა თედო სახოკიას შავიზღვისპირეთის სხვადასხვა პუნქტში საზღვარგარეთიდან უკანონოდ შემოტანილი იარაღის მიღება და ხალხის დახვედრა დაავალა. საქართველოში დაბრუნებისთანავე თედო სახოკია პარტიის ფოთის კომიტეტის თავმჯდომარეს მიხეილ ესაკიას დუკავშირდა და კომიტეტები ბათუმსა და სოხუმშიც დააარსეს. თედო სახოკია და ალექსანდრე ჯაბადარი ბათუმში მყოფ დავით კლდიაშვილს შეხვდნენ, თუმცა მისგან მნიშვნელოვანი დახმარება ვერ მიიღეს. იმავე წელს ნიდერლანდურ გემ „სირიუსით“ შვეიცარიაში ნაყიდი იარაღი შემოიტანეს, რომელთა ნაწილი მოსახლეობას დაურიგეს, ნაწილი მთავრობამ ჩაიგდო ხელში, ნაწილი კი ზღვაში გადაყარეს.
საქართველოში იარაღის შემოტანის საქმე განსახილველად სასამართლო ორგანოებს გადაეცა. 1906 წლის თებერვალში თედო სახოკია დააპატიმრეს. სასამართლო პროცესზე მას პეტერბურგიდან ჩამოსული ვექილები: ლუარსაბ ანდრონიკაშვილი და დავით ერისთავი და სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის მხრიდან გიორგი გვაზავა და იოსებ ბარათაშვილი იცავნდნენ. ციხეში მაისამდე იმყოფებოდა, რის შემდეგაც თავდებით გამოუშვეს.
1908 წლის სექტემბერში სენატის გადაწყვეტილებით, თედო სახოკია დააპატიმრეს. იმავე წლის ნოემბერში იგი ირკუტსკის გუბერნიაში, ვერხოლენსკის მაზრაში გადაასახლეს. თედო სახოკია სოფელ ჟიგალოვოში 1909 წლის მარტიდან აპრილის ბოლომდე იმყოფებოდა. გადასახლებაში მყოფმა იაკობ გოგებაშვილსა და თედო ჟორდანიას დეპეშები გამოუგზავნა, რომლებშიც 5-5 თუმნით დახმარებას სთხოვდა. 3 მაისს თედო სახოკია საგანგებოდ ჩავიდა ირკუტსკში, სადაც ქართველ ანარქისტ ნესტორ კალანდარიშვილს შეხვდა. ამ უკანასკნელმა მას ყალბი პასპორტი და საქართველოში დაბრუნების ნებართვის ქაღალდი მისცა. თედო სახოკია თბილისში უვნებლად ჩავიდა და ბათუმისკენ გასწია, სადაც სოხუმიდან ჩასულ მის მეუღლესა და ორი წლის ქალიშვილს შეხვდა.
ემიგრაცია
thumb|left|180px|თედო სახოკია სხვადასხვა დროს თედო სახოკია ევროპის რამდენიმე სახელმწიფოში ემიგრაციაში იმყოფებოდა. იგი სამეცნიერო და პოლიტიკურ მოღვაწეობას მეორე პოლიტიკური ემიგრაციის დროსაც (1909-1916) აგრძელებდა. 1909 წელს თედო სახოკია ბათუმიდან თურქეთში გადავიდა. ხოფაში მის ლაზ მეგობარს, ბექირ-ოღლის შეხვდა, ტრაპიზონში კი თანაპარტიელს, მემედ-ბეგ აბაშიძეს. ტრაპიზონში თედო სახოკია მცირე ხნით ქართველი კათოლიკე ბერების მონასტერში ცხოვრობდა, შემდეგ კი მარსელისა და პარიზის გავლით ბრიუსელში გადავიდა. ბელგიის მთავრობის კანონის ძალით, იგი რუსეთის ხელისუფლების მხრიდან ხელშეუხებელი იყო.
ბელგიაში ყოფნისას თედო სახოკიას მისი მეგობარი, პალიკო ყიფიანი დაეხმარა. იგი ბელგიაში ცოლ-შვილის ჩაყვანასაც გეგმავდა, მაგრამ მეუღლის ჭლექით დაავადების გამო ვერ მოახერხა. თედო სახოკიამ ელექტროტექნიკურ სასწავლებელში ჩააბარა და სხვადასხვა დროს ფოტოგრაფიას სწავლობდა. ემიგრაციაში ყოფნისას ის არაერთ ადგილას მუშაობდა, მათ შორის: ბიბლიოთეკის მეთვალყურედ, იარაღის ქარხანაში, შოკოლადის ქარხანაში და სხვ.
ემიგრაციაში ყოფნისას თედო სახოკია სამეცნიერო მუშაობასაც აგრძელებდა. ამ პერიოდში პეტროგრადის საეთნოგრაფიო მუზეუმისათვის სამეგრელოს შესახებ წერილებს წერდა. გოლუბევის დავალებით, სამეგრელოს ეთნოგრაფიულ საკითხებზე მუშაობდა, რისთვისაც მეუღლეს მასალების გამოგზავნას სთხოვდა და ა.შ. პარალელურად საქართველოში არაერთი ჟურნალ-გაზეთის რედაქციისთვის საგაზეთო კორესპოდენციებს გზავნიდა.
1910 წელს თედო სახოკია, როგორც ჭიათურის შავი ქვის ერთ-ერთი მრეწველის წარმომადგენელი, ინგლისში ჩავიდა, სადაც ერთი წელი იცხოვრა. აქ იგი ოლივერ უორდროპს შეხვდა, რომელთანაც ბრიუსელში დაბრუნების შემდეგაც 4-5 წლის მანძილზე მიმოწერა ჰქონდა. 1916 წელს თედო სახოკიამ რუსეთის საიმპერატორო კარისგან საქართველოში დაბრუნების ნებართვა მიიღო და სამშობლოში დაბრუნდა.
საბჭოთა პერიოდი
1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდეგ თედო სახოკია პოლიტიკურ საქმიანობას საბოლოოდ ჩამოშორდა. აჯანყებაში არ მონაწილეობდა, თუმცა მეთაურებს მხარს უჭერდა და ფარულად თავშესაფარსაც აძლევდა. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ის პოლიტიკურ საქმიანობას საბოლოოდ ჩამოშორდა, პედაგოგიურ საქმიანობასაც თავი დაანება და მთლიანად საზოგადოებრივ და სამეცნიერო სფეროში გადაინაცვლა.
1925 წელს ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში გაიმართა კრება, რომელზეც საქართველოსგან სამეგრელოს განცალკევებისა და ავტონომიის საკითხი განიხილებოდა. სხდომის თავმჯდომარედ თედო სახოკია აირჩიეს. რომელსაც პირველმა წაიკითხა მოხსენება და სამეგრელოს ავტონომიის საკითხი მკაცრდ გააკრიტიკა.
1927 წელს ანრი ბარიუსმა საქართველოს სსრ-ში იმოგზაურა. ამ დროს თედო სახოკია მეტეხის ციხეში იმყოფებოდა, ვვისმა მეგობრებმაც ფრანგ მწერალს მისი რომანის „ცეცხლი“ ქართული თარგმანი გადასცეს და მთარგმნელის ციხიდან გათავისუფლებაში დახმარება სთხოვეს. თედო სახოკიასა და მის ქალიშვილს შორის მიმოწერიდან ირკვევა, რომ იგი ციხეში 1927 წლის 20 სექტემბრიდან 13 ოქტომბრამდე იმყოფებოდა.
სასულიერო სფერო
რუსიფიკატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ ბრძოლის შემადგენელი ნაწილი იყო თედო სახოკიას ბრძოლა ქართული ეკლესიის გაძლიერებისთვის, ღვთისმსახურების ქართულ ენაზე ჩატარებისა და ეკლესიის დამოუკიდებლობის მოპოვებისთვის. იგი ახლოს იცნობდა ანტონ კეკელიას, ამბროსი ხელაიას (რომელიც მარტვილის სასულიერო სასწავლებელში ყოფნისას ქართული ენის ათვისებაში დაეხმარა), კირიონ საძაგლიშვილს (რომელიც საზღვარგარეთ ყოფნისას სწავლაში ფინანსურად ეხმარებოდა) და კალისტრატე ცინცაძეს. თედო სახოკია წლების მანძილზე მეგობრობდა იტალიაში მოღვაწე ქართველ კათოლიკე ბერთან და ღვთისმეტყველთან, მიხეილ თამრაშვილთან, რომელსაც ხშირად სტუმრობდა და ნაშრომის „საქართვლოს ეკლესიის ისტორია“ მომზადებაშიც ეხმარებოდა.
საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის გამოცხადების წინ საზოგადოებრივი აზრის მოსამზადებლად წარმომადგენლები საქართველოს ყველა კუთხეში გაგზავნეს. თედო სახოკია, როგორც სამეგრელოს მკვიდრი, დასავლეთ საქართველოში მიავლინეს. 1917 წლის 17 სექტემბერს საკათალიკოსო საბჭოს წევრებად თედო სახოკია, დეკანოზი ნიკოლოზ თალაკვაძე, პავლე ინგოროყვა, მიხეილ მაჩაბელი, პ. მახათაშვილი, რაფიელ ივანიცკი და ქრისტეფორე კაპანაძე აირჩიეს. 1934 წელს საქართველოს საპატრიარქოს სამოციქულო ეკლესიის VII საეკლესიო კრების გადაწყვეტილებით, საკათალიკოსო საბჭოს ნაცვლად წმინდა სინოდი შეიქმნა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მასში საერო პირთა ყოფნა შეიზღუდა. ეს შეზღუდვა შეეხო თედო სახოკიასაც.
სამეცნიერო მოღვაწეობა
thumb|right|240px|თედო სახოკია 1941 წელს პარიზში ყოფნისას თედო სახოკიამ საფუძვლიანად შეისწავლა ანთროპოლოგია, შემდეგ კი ქართული ენა, ლიტერატურა, ეთნოგრაფია, ფოლკლორისტიკა, პუბლიცისტიკა, ლექსიკოლოგია და სხვა დარგებიც. საფრანგეთში ყოფნისას სწავლის პარალელურად სამეცნიერო ექსპედიციებსა და ექსკურსიებშიც მონაწილეობდა და რეგულარულად ბეჭდავდა ეთნოგრაფიულ ნარკვევებს ფრანგულ, იტალიურ, ინგლისურ და რუსულ ენებზე.