cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოტელო (ვერდის ოპერა)
ლიბრეტოდან პრემიერამდე: 1879–1887
შემდეგი ერთი წელი, 1886 წლის იანვრიდან მოყოლებული, გაორკესტრებამ წაიღო, რა დროსაც, კომპოზიტორის მოთხოვნით, კვლავ საჭირო გახდა ლიბრეტოს მცირედი შესწორებები და ჩამატებები. ამ დროს გდაწყდა, რომ ოპერას არა „იაგო“, არამედ „ოტელო“ დარქმეოდა. ვერდის წერილში ბოიტოს მიმართ ნათქვამია: „ფარისევლობად მომეჩვენებოდა, მისთვის „ოტელო“ რომ არ დაგვერქმია.“ იმავე წლის მარტში ემანუელე მუციო (ვერდის დიდი ხნის ასისტენტი) რიკორდის ატყობინებდა, რომ პირველი მოქმედების სასიყვარულო დუეტი დამთავრებული და შესრულებული იყო.
მაისში ვერდიმ მიაგნო „მთელს საოპერო მუსიკაში ყველაზე ცნობილი შესავლის ზუსტ ფორმას“ – ოტელოს Esultate („გიხაროდენ“). ბოიტომ შესაბამისად შეცვალა თავისი ტექსტიც. დამატებითი შესწორებების დასრულების შემდეგ, 9 სექტემბერს, ვერდიმ რიკორდის მისწერა: „ხვალ Casa Ricordi-ში გავაგზავნი დასრულებულ პირველ აქტს და მესამე აქტის vi სცენას. უკვე გაგზავნილი მეოთხე აქტის ჩათვლით, შეიძლება ითქვას, რომ „მავრის“ სამი მეხუთედი მზადაა.“
1886 წლის 1 ნოემბერს კი კომპოზიტორი წერდა: „ძვირფასო ბოიტო, დასრულდა! დიდება ჩვენ! (და „მას“!!). მშვიდობით. ჯ. ვერდი.“ ამ დროს მცირეოდენი შესწორებებიღა იყო დარჩენილი და ბოიტოს დამატებით ორიოდე სტრიქონის დაწერა მოუხდა. 18 ნოემბერს ვერდიმ მისწერა: „ახლახან მივაწოდე რიკორდის „ოტელოს“ ბოლო აქტები! საწყალი ოტელო!.. ის აქ აღარასოდეს დაბრუნდება!!!“ ლიბრეტისტმა უპასუხა: „მავრი პალაცო დორიას [ვერდის საცხოვრებელი გენუაში] კარზე აღარასოდეს მოაკაკუნებს, მაგრამ თქვენ წახვალთ და მას ლა სკალაში შეხვდებით. „ოტელო“ არსებობს. დიდებული ოცნება რეალობად იქცა“.
1985 წელს ჯულიან მიჩელმა დაწერა მიუზიკლი „აიდას შემდეგ“ (After Aida), რომელიც დრამატიზებულად მოგვითხრობს „ოტელოს“ შექმნასთან დაკავშირებულ ისტორიას.
პრემიერა
როგორც კი იტალიურმა პუბლიკამ შეიტყო, რომ თითქოსდა პენსიაში გასული ვერდი ახალ ოპერას წერდა, მის შესახებ მითქმა-მოთქმაც გაჩნდა. ამავე დროს, ბევრი გამოჩენილი დირიჟორი, მომღერალი და საოპერო თეატრი მის პრემიერაში მონაწილეობის მისაღებად იბრძოდა, მიუხედავად იმისა, რომ დირიჟორი ფაჩო და მილანის ლა სკალას თეატრი უკვე შერჩეული იყო. არჩეული იყო მამაკაცების მთავარი პარტიების შემსრულებლებიც: ოტელოს პარტია იტალიის წამყვან დრამატულ ტენორს, ფრანჩესკო ტამანიოს უნდა ემღერა, ხოლო იაგოს როლს ცნობილი ფრანგი ბარიტონი, ვიქტორ მორელი შეასრულებდა. დეზდემონას სოპრანოს პარტია კარგად ცნობილ მომღერალს, რომილდა პანტალეონის ანდეს.
ოპერის დასრულების შემდეგ პრემიერისთვის მზადება საიდუმლოების სრული დაცვით დაიწყო. ვერდი პრემიერის ჩაშლის უფლებას ბოლო წუთამდე ინარჩუნებდა. იგი დიდად არ იყო აღფრთოვანებული ტამანიოს სიმღერით ლირიკულ პასაჟებში, თუმცა, დრამატულ მომენტებში მომღერლის ვოკალური ძალა და ჟღერადობა არავითარ ეჭვს არ იწვევდა.
ვერდის შეშფოთება უსაფუძვლო აღმოჩნდა: „ოტელოს“ უდიდესი წარმატება ხვდა წილად. კომპოზიტორი სცენაზე 20-ჯერ გამოიყვანეს. მალევე დაინიშნა სპექტკლები ევროპისა და ამერიკის წამყვან თეატრებში.
შესრულება იტალიის გარეთ
ამერიკის შეერთებულ შტატებში „ოტელო“ პირველად 1888 წლის 16 აპრილს, ნიუ-იორკის მუსიკის აკადემიის სცენაზე იხილეს, ხოლო 1889 წლის 5 ივლისს პრემიერა ლონდონში შედგა. 1894 წლის 12 ოქტომბრის პარიზული პრემიერისთვის ვერდიმ „პატარა ბალეტი დაწერა, რომელიც მე-3 აქტის ბოლოს, ვენეციელი ელჩების დახვედრის ცერემონიის ნაწილი იყო“. პირველი პარიზული ჩვენების რეჟისორი ლაპისიდა იყო, კოსტიუმების დიზაინი შარლ ბიანკინის, ხოლო სცენის დიზაინი მარსელ ჟამბონს (I აქტი), ამაბლ და ეჟენ გარდის (II აქტი), ეჟენ კარპეზას (III აქტი), ოგიუსტ ალფრედ რუბეს და ფილიპ შაპერონს (IV აქტი) ეკუთვნოდათ.
პრემიერაზე ვენაში მთავარ როლს ჰერმან ვინკელმანი ასრულებდა, რომელსაც 1882 წელს, ბაოროითში, ვაგნერის „პარსიფალის“ პრემიერა ჰქონდა ნამღერი.
დღესდღეობით „ოტელო“ მთელს მსოფლიოში სრულდება და საოპერო რეპერტუარის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.
როლები, მათი თავისებურებები და აღიარებული შემსრულებლები
ოპერის სამივე მთავარი როლი (ოტელო, დეზდემონა და იაგო) ვერდის ურთულეს პარტიებს წარმოადგენს, როგორც ვოკალური, ისე დრამატული თვალსაზრისით. ისინი უკანასკნელი 130 წლის განმავლობაში ბევრი ცნობილი საოპერო მომღერლის რეპერტუარის ნაწილი გახდა. წარსულის ცნობილი ოტელოები იყვნენ: ტამანიო (რომელმაც პრემიერაზე იმღერა), ასევე ჯოვანი ბატისტა დე ნეგრი, ალბერტ ალვარესი, ფრანსესკ ვინიასი, ჯუზეპე ბორგატი, ანტონიო პაოლი, ჯოვანი ძანატელო, რენატო ძანელი, ჯოვანი მარტინელი, აურელიანო პერტილე, ფრანჩესკო მერლი, ჯაკომო ლაური-ვოლპი, ფრენკ მულინგსი, ლეო სლეზაკი, ჟოზე ლუჩონი, რამონ ვინაი, მარიო დელ მონაკო, ჯეიმზ მაკკრაკენი, ჯონ ვიკერსი, დეივიდ რენდალი, ჯეფრი ლოტონი და კარლო კოსუტა. მეორე მსოფლიო ომამდელი ვაგნერის ტენორები, მაგალითად, ჟაკ ურლუსი, ჰაინრიხ კნოტე, ალექსანდერ კირხნერი, ლაურიც მელქიორი და ფრანც ფოლკერი პარტიას გერმანულად მღეროდნენ ხოლმე. რუსი ჰელდენტენორი ივან იერშოვი მეორე მსოფლიო ომამდე სამშობლოში ცნობილი ოტელო იყო, ამავე როლით მოიპოვა ცნობადობა მისმა თანამემამულემ, არნოლდ აზრიკანმაც (ამ პარტიის შესრულებისთვის 1946 წელს სტალინის პრემიაც მიიღო).
ოტელოს პარტიას სწავლობდა ენრიკო კარუზო, როცა 1921 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა, რამაც ჩაშალა მეტროპოლიტენის ოპერის გეგმები ამ ოპერის ახალი დადგმის შესახებ.
ამჟამად, ოპერის ყველაზე მეტ ვიდეო-პროდუქციაში პლასიდო დომინგოს აქვს მონაწილეობა მიღებული. ასევე, რამდენჯერმე აქვს ოპერა ჩაწერილი და მონაწილეობა აქვს მიღებული უამრავ სასცენო დადგმაში ატლანტის ოკეანის ორივე მხარეს. თავის წიგნში „ჩემი პირველი ორმოცი წელი“ დომინგო წერს განსხვავებულ მიდგომებზე, რომლებიც სხვადასხვა ეპოქაში არსებობდა ამ როლის მიმართ: "პასუხად შეკითხვისა იმ პარტიების თაობაზე, რომლებიც, თვითგამოცხადებულ ექსპერტებს რომ ვკითხოთ, თურმე, არ უნდა ვიმღეროთ, პატარა ამბავს მოვყვები. როცა ოტელოს შესრულება გადავწყვიტე, ბევრმა მითხრა, რომ გავგიჟდი. „მარიო დელ მონაკოს ჰქონდა ამ როლის შესაფერისი ხმა“, ამბობდნენ ისინი, ჩემი ხმა კი მისას არაფრით ჰგავდა. ოცი წლით ადრე, დელ მონაკოს აფრთხილებდნენ, არ ემღერა ოტელო, რადგან მისი ხმა არ ჰგავდა რამონ ვინაის ხმას, რომელიც მაშინ ამ როლს მთელს მსოფლიოში მღეროდა. ვინაისაც, თავის მხრივ, მოსმენილი ჰქონდა, რომ ოტელო მხოლოდ ჯოვანი მარტინელის მსგავსი გამჭოლი ხმის მქონე ტენორს უნდა ემღერა. რამდენიმე წლით ადრე, მარტინელისთვის ბრწყინვალე მაგალითის სახით მოჰყავდათ ანტონინ ტრანტული, რომელიც ამ პარტიას ოციან წლებში ლა სკალაში მღეროდა ხოლმე, თუმცა, იმავე ლა სკალაში, სადაც პირველი ოტელო – ფრანჩესკო ტამანიო ახსოვდათ, ტრანტული საერთოდ არ აკმაყოფილებდათ. და ამ დროს, არსებობს ვერდის წერილი თავისი გამომცემლის მიმართ, რომელშიც კომპოზიტორი საკმაოდ გარკვევით ამბობს, რომ ტამანიოსაც არაერთი ნაკლი ჰქონდა."
1887 წლის შემდეგ იაგოს პარტიას განთქმული ბარიტონების არაერთი თაობა მღეროდა, მათ შორის ვიქტორ მორელი (პირველი იაგო), მატია ბატისტინი, მარიო ანკონა, ანტონიო სკოტი, ტიტა რუფო, პასკუალე ამატო, კარლო გალეფი და ლორენს ტიბეტი. წამყვანი ომისშემდგომი შემსრულებლებიდან აღსანიშნავია ჯუზეპე ვალდენგო, ლეონარდ უორენი, რობერტ მერილი, ტიტო გობი, შერილ მილნსი და ჯეიმზ მორისი. დეზდემონას როლის გამორჩეული შემსრულებლები იყვნენ რენატა ტებალდი (1954), ლეონი რიზანეკი (1960), გვინეთ ჯოუნსი (1968), მირელა ფრენი (1974), კრი ტე კანავა (1974), მარგარეტ პრაისი (1977), რენატა სკოტო (1978), კატია რიჩარელი (1985), შერილ სტუდერი (1993), რენე ფლემინგი (1996) და სონია იონჩევა (2015).
ინსტრუმენტული შემადგენლობა
„ოტელოსთვის“ განსაზღვრულია შემდეგი ინსტრუმენტები:
ორკესტრში:
სცენაზე:
შინაარსი
დრო: XVI საუკუნის ბოლო ადგილი: სანაპირო ქალაქი კვიპროსზე
I მოქმედება
''ქალაქი კვიპროსზე, სასახლის გარეთ. ფუნდუკი პერგოლათი, უკანა ფონზე გემმისადგომი. საღამოა, ელჭექი და ქარიშხალი.''
იაგო ჰპირდება ახალგაზრდა ვენეციელ ჯენტლმენს, როდრიგოს, რომ ოტელოს ცოლის, დეზდემონას შეცდენაში დაეხმარება – იაგოს შურს მავრის წარმატებისა და მისი განადგურება სურს (იაგო, როდრიგო: Roderigo, ebben che pensi? / „აბა, როდრიგო, რაზე ფიქრობ?“). სხვა უკმაყოფილებებთან ერთად, იაგო აღშფოთებულია იმით, რომ ოტელომ ფლოტის კაპიტნად კასიო დანიშნა, ეს თანამდებობა კი თავად სურდა. კვიპროსელები ოტელოს და მისი ხალხის უსაფრთხოდ დაბრუნებას კოცონის გაჩაღებით და სასმელით აღნიშნავენ (გუნდი: Fuoco di gioia! / „სიხარულის ცეცხლი!“).
იაგო ოტელოს და მისი მეუღლის სადღეგრძელოს წარმოთქვამს, კასიო კი დეზდემონას აქებს (იაგო, კასიო, გუნდი, როდრიგო: Roderigo, beviam! / „როდრიგო, დავლიოთ!“). კასიოს, რომელმაც უკვე საკმარისად დალია, იაგო კვლავ ღვინოს აძალებს და დეზდემონას და ოტელოს სადღეგრძელოს სთავაზობს. კასიო ნებდება (იაგო, კასიო, როდრიგო, გუნდი: Inaffia l'ugola! / „ყელი გაისველე!“).
მონტანო შემოდის და კასიოს უხმობს, რათა თავისი ცვლა დაიწყოს; მისდა გასაოცრად, კასიო მთვრალია და ფეხზე ძლივს დგას. იაგო ატყუებს მონტანოს, რომ კასიო ყოველ ღამით ამ მდგომარეობაშია. როდრიგო დასცინის სიმთვრალის გამო, კასიო კი ხმალს იშიშვლებს და მონტანოს თავის გაპობით ემუქრება (მონტანო, კასიო, იაგო, როდრიგო, გუნდი: Capitano, v'attende la fazione ai baluardi / „კაპიტანო, ყარაული ქონგურებთან გელოდებათ“). კასიო და მონტანო დუელს იწყებენ, იაგო კი როდრიგოს განგაშის ასატეხად გზავნის. მონტანო დაიჭრება, ხოლო ბრძოლას ოტელოს გამოჩენა წყვეტს.
კვიპროსელები ოტელოს და დეზდემონას მარტო ტოვებენ. ისინი ერთად იხსენებენ, როგორ შეუყვარდათ ერთმანეთი. ექსტაზში მყოფი ოტელო სიკვდილისთვისაც კი მზადაა, რადგან მსგავს ბედნიერებას აღარასოდეს მოელის. დეზდემონა ლოცულობს, რათა მათი სიყვარული უცვლელი დარჩეს (ოტელო, დეზდემონა: Già nella notte densa s'estingue ogni clamor / „ახლა, ღამის სიბნელეში, ყველა ხმაური შეწყვეტილია“).
II მოქმედება
დარბაზი სასახლის პირველ სართულზე, რომელსაც ბაღისგან მინის კედელი ჰყოფს.
იაგო ურჩევს კასიოს, თავისი დაქვეითების თაობაზე დეზდემონას დაელაპარაკოს, რომელსაც შეუძლია, ქმარზე გავლენა მოახდინოს მისი თანამდებობაზე დაბრუნების მიზნით (იაგო, კასიო: Non ti crucciar / „ნუ შიშობ“). მოჩანს ბაღში მოსეირნე დეზდემონა და ემილია. კასიო დეზდემონას უახლოვდება. იაგო ოთახიდან უყურებს და თავის ნიჰილიზმსა და ადამიანთა მოდგმის სიძულვილს განაცხადებს (Credo in un Dio crudel / „მწამს ულმობელი ღმერთის“).
ოთახში ოტელო შემოდის. იაგო თავს ისე აჩვენებს, თითქოს ვერ შენიშნა და ამბობს, რომ ღრმად დამწუხრებულია. კასიო შორიდანვე შენიშნავს ოტელოს და ჩუმად შორდება იქაურობას. ოტელოს კითხვებზე, თუ რა ხდება მის თავს, იაგო მხოლოდ ბუნდოვნად პასუხობს, ბოლოს კი მიანიშნებს, რომ კასიოს და დეზდემონას რომანი აქვთ. ოტელოს ეჭვები იპყრობს, თუმცა აცხადებს, რომ დეზდემონას ღალატის დასაჯერებლად საბუთი სჭირდება (იაგო, ოტელო: Ciò m'accora... Che parli? / „ეს მაწუხებს... რა თქვი?“). იაგო ოტელოს ეჭვიანობას არ ურჩევს, თუმცა, აგრეთვე აფრთხილებს, რომ ფხიზლად იყოს.
ბავშვების, მეზღვაურებისა და მოქალაქეების გუნდი დეზდემონას უმღერის; ისინი აქებენ მის სილამაზესა და სიწმინდეს (გუნდი, იაგო, ბავშვები, დეზდემონა, ოტელო: Dove guardi splendono raggi / „საითაც გაიხედავ, სინათლე ბრწყინავს“), წასვლისას საჩუქრებს გადასცემენ და ბედნიერებას უსურვებენ.
კასიოს თხოვნას აღდგენის შესახებ დეზდემონა ოტელოს გადასცემს. ოტელო უხასიათოდ პასუხობს, რომ სხვა დროს მიმართოს; დეზდემონა თხოვნას აგრძელებს, ოტელო კი მოთმინებას კარგავს და ამბობს, რომ თავი სტკივა. დეზდემონა სთავაზობს, რომ თავს მისივე ნაჩუქარი ხელსახოცით შეუკრავს, რომელზეც მარწყვებია ამოქარგული. ოტელო ხელსახოცს მიწაზე აგდებს და ამბობს, რომ არ სჭირდება (დეზდემონა, ოტელო: D'un uom che geme sotto il tuo disdegno la preghiera ti porto / „თხოვნა მოგიტანეთ იმისგან, ვინც თქვენი უკმაყოფილების გამო იტანჯება“). ხელსახოცს ემილია იღებს. დეზდემონა ოტელოსგან პატიებას ითხოვს. გვერდით, იაგო ემილიასგან ხელსახოცს მოითხოვს და უარის შემდეგ, ძალით წაართმევს.
ოტელო ყველას დაითხოვს და ამბობს, რომ ახლა სჯერა დეზდემონას ორგულობისა (ოტელო: Ora e per sempre addio sante memorie / „ამიერიდან სამუდამოდ გემშვიდობებით, წმინდა მოგონებებო“). იაგო ბრუნდება და ეჭვებით შეპყრობილი ოტელო მისგან დეზდემონას ღალატის მტკიცებულებას ითხოვს. იაგო პასუხობს, რომ ერთხელ, როცა მას და კასიოს ერთ ოთახში ეძინათ, გაიგონა, თუ როგორ საუბრობდა კასიო ძილში დეზდემონაზე. სიზმარში, ამბობს იაგო, კასიო ამბობდა, რომ ისინი ფრთხილად უნდა იყვნენ და დამალონ თავიანთი სიყვარული (იაგო: Era la notte, Cassio dormia / „ღამე იყო, კასიოს ეძინა“.) იგი ამბობს, რომ სიზმრები არაფერს ამტკიცებს, მაგრამ შენიშნავს, რომ წინა დღით კასიო დეზდემონას მარწყვებით მოქარგული ხელსახოცით დაინახა. ოტელო დეზდემონაზე და კასიოზე შურისძიების ფიცს დებს; ფიცს იაგოც უერთდება (ოტელო, იაგო: Sì, pel ciel marmoreo giuro / „დიახ, ვფიცავ მარმარილოს ზეცას“).
III მოქმედება
''სასახლის დიდი დარბაზი. მარჯვნივ კოლონადაა, რომელიც პატარა, აივნიანი დარბაზისკენ მიდის. ოტელო და იაგო დარბაზში საუბრობენ, როცა მაცნე შემოდის.''
მაცნეს შემოაქვს ცნობა ვენეციელი ელჩების მოახლოების შესახებ. იაგო უხსნის, რომ კასიოს დარბაზში შემოიტყუებს და დაელაპარაკება, ხოლო ოტელოს შეუძლია, ფარულად მოუსმინოს. იგი კასიოს მოსაყვანად მიდის (იაგო: Qui trarrò Cassio / „აგერ, მოვიყვან კასიოს“).
დეზდემონა შემოდის და ოტელოს კასიოს თხოვნის შესახებ შეახსენებს. ოტელო ეუბნება, რომ თავის ტკივილი დაუბრუნდა და სთხოვს, თავი ხელსახოცით შეუხვიოს. როცა დეზდემონა სხვა ხელსახოცს ამოიღებს, ოტელო მარწყვებით მოქარგულ ხელსახოცს მოითხოვს. ქალს იგი არ აქვს, რაზეც ოტელო ეუბნება, რომ ის ხელსახოცი თილისმა იყო და თუ დაკარგავს, უსიამოვნება მოელის. დეზდემონა ამბობს, რომ ოტელო კასიოს თხოვნის უგულვებელყოფას ცდილობს; რაც უფრო დაჟინებით ეკითხება ქალი კასიოს შესახებ, მით უფრო დაჟინებით მოითხოვს ოტელო ხელსახოცს (დეზდემონა, ოტელო: Dio ti giocondi, o sposo / „ღმერთმა ბედნიერი გამყოფოს, მეუღლევ.) დეზდემონა ამტკიცებს, რომ ერთგულია, ოტელო კი თავიდან იშორებს (დეზდემონა, ოტელო: Esterrefatta fisso lo sguardo tuo tremendo / „შენს მრისხანე სახეს შეძრწუნებით ვუცქერ“).
ოტელო თავის ბედს დასტირის (ოტელო: Dio! mi potevi scagliar tutti i mali / „ღმერთო, შეგეძლო ყოველვარი ბოროტება მოგევლინა ჩემთვის“). იგოს დაძახილზე „კასიო აქ არის!“ ოტელო იმალება; შემოდიან კასიო და იაგო. კასიო ამბობს, რომ აქ დეზდემონასთან შეხვედრის იმედი ჰქონდა, რათა ეკითხა, მიაღწია თუ არა წარმატებას ოტელოსთან (იაგო, კასიო, ოტელო: Vieni; l'aula è deserta / „შემოდი, დარბაზი ცარიელია“). იაგო სთხოვს, უამბობს თავგადასავლებზე „იმ ქალთან“. კასიო ეკითხება, თუ რომელ ქალს გულისხმობს, რაზეც იაგო ჩუმად, ისე, რომ ოტელომ ვერ გაიგონოს, პასუხობს: „ბიანკა“ (კასიოს ნამდვილი საყვარლის სახელი). კასიო სიცილით მოუთხრობს თავისი რომანტიკული თავგადასავლების შესახებ, ამ დიალოგიდან კი, ოტელო ასკვნის, რომ იგი დეზდემონაზე საუბრობს. საუბარში, რომელიც ოტელოს მხოლოდ ნაწილობრივ ესმის, კასიო ახსენებს, რომ სხვა ქალმა, საიდუმლო თაყვანისმცემელმა, სახსოვრად ხელსახოცი დაუტოვა, ხოლო დაჟინებული თხოვნის შემდეგ მას იაგოსაც უჩვენებს. იაგო უეცრად წაართმევს (იგი დეზდემონას ხელსახოცია) და ისე დაიჭერს, რომ ოტელომ კარგად დაინახოს. შემდეგ უკან უბრუნებს და ეხუმრება, დამალული ოტელო კი მარტო მძვინვარებს (იაგო, კასიო, ოტელო: Questa è una ragna dove il tuo cuor casca / „ეს ობობას ქსელია, რომელშიც შენი გულია გახვეული“).
საყვირების ხმა ვენეციელი ელჩის, ლოდოვიკოს მოსვლას ამცნობთ. იაგო აფრთხილებს კასიოს, რომ თუ ოტელოსთან შეხვედრა არ უნდა, იქაურობას უნდა გაეცალოს. კასიო გადის. ოტელო ეკითხება იაგოს, თუ როგორ მოკლას თავისი ცოლი. იაგო მის საწოლში დახრჩობას ურჩევს, თავად კი ჰპირდება, რომ კასიოს მიხედავს. ოტელო მას კაპიტნად აწინაურებს.
შემოდიან ლოდოვიკო, დეზდემონა, ემილია, როდრიგო და სხვა დიდებულები. როცა ლოდოვიკო კასიოს არყოფნას შენიშნავს, იაგო აცნობებს, რომ კასიოს აღარ სწყალობენ. საუბარში დეზდემონა ერთვება, რომელიც იმედს გამოთქვამს, რომ კასიოს მალე აღადგენენ. ოტელო მას დემონს უწოდებს და დასარტყმელად იწევს, თუმცა ლოდოვიკო აკავებს. ოტელო კასიოს მოყვანას ბრძანებს (ლოდოვიკო, ოტელო, დეზდემონა, ემილია, იაგო, გუნდი: Il Doge ed il Senato salutano l'eroe trionfatore / „დოჟი და სენატი გამარჯვებულ გმირს მიესალმება“). კასიო შემოდის და ოტელო კითხულობს (თან დეზდემონას შეურაცხყოფას აყენებს) ვენეციის დოჟის წერილს, რომლის თანახმადაც მას უკან, ვენეციაში იძახებენ, ხოლო კვიპროსის მმართველის პოსტზე კასიომ უნდა შეცვალოს. გაცოფებული ოტელო დეზდემონას იატაკზე აგდებს (ოტელო, როდრიგო, იაგო, კასიო, ლოდოვიკო: Messeri! il Doge mi richiama a Venezia / „ბატონებო! დოჟი ვენეციაში მიხმობს“).
ძირს დაცემული დეზდემონა ტირის (A terra! … sì … nel livido fango / „დაცემული! ბინძურ ტალახში...“). ემილია და ლოდოვიკო დეზდემონას უთანაგრძნობენ, კასიოს თავისი ბედის უეცარი შემობრუნება უკვირს, როდრიგო კი წუხს, რადგან დეზდემონა მალე წავა. გვერდითა სცენაში იაგო დაჟინებით ურჩევს ოტელოს, რაც შეიძლება მალე განახორციელოს თავისი შურისძიება, ამ დროს კი თავად კასიოს საკითხზე იზრუნებს. იგი აფრთხილებს როდრიგოს, რომ დეზდემონას წასვლის თავიდან აცილება მხოლოდ ახალი მმართველის, კასიოს სიკვდილით იქნება შესაძლებელი და სთავაზობს, კასიო იმ ღამითვე მოკლას (ემილია, კასიო, დეზდემონა, როდრიგო, ლოდოვიკო, იაგო, ოტელო, გუნდი: Quell'innocente un fremito d'odio non ha nè un gesto / „ამ უდანაშუალო არსებას არ აქვს სიძულვილის გრძნობა ან ნიშანი“). გამძვინვარებული ოტელო ყველას გასვლას უბრძანებს. დეზდემონა მის დასამშვიდებლად მიდის, მაგრამ ლოდოვიკო გამოარიდებს. სხვები გადიან, ოტელო კი ხელსახოცის შესახებ ბოდვას ეძლევა და საბოლოოდ, გული მისდის. იაგო შუბლზე ქუსლს დააჭერს და თავადაც გადის. გარეთ ხალხი ოტელოს გამარჯვებას და დიდებას უმღერის (ოტელო, დეზდემონა, ემილია, კასიო, როდრიგო, ლოდოვიკო, იაგო, გუნდი: Fuggite! / „გაეთრიეთ!“).
IV მოქმედება
''დეზდემონას საძინებელი. საწოლი, სალოცავი კუთხე, სარკე, რამდენიმე სკამი. მადონას სურათის ქვეშ სანთელი ანთია. მარჯვნივ კარია. მაგიდაზე სანათია. ღამეა.''
დეზდემონა, ემილიას დახმარებით, დასაძინებლად ემზადება. იგი სთხოვს ემილიას, გამოიტანოს მისი საქორწილო პერანგი და ამბობს, რომ თუ მოკვდება, სურს, რომ მასში დაიმარხოს. ემილია სთხოვს, ნუ საუბრობს ასეთ რამეებზე. დეზდემონა იხსენებს, თუ როგორ მიატოვა დედამისის მსახური ბარბარა თავისმა საყვარელმა და როგორ მღეროდა ის ტირიფის სიმღერას დარდის გასაქარვებლად (დეზდემონა: Piangea cantando nell'erma landa / „იგი სიმღერით ქვითინებდა მიტოვებულ კერაზე“). ემილია გადის; დეზდემონა ლოცულობს (Ave Maria) და იძინებს.
ჩუმად შემოდის ოტელო, ხმლით ხელში. იგი სამჯერ ეამბორება ცოლს; დეზდემონა იღვიძებს. ოტელო ეკითხება, ილოცა თუ არა ძილის წინ – იგი უნდა მოკვდეს და ქმარს არ სურს, მისი სული დაიღუპოს. დეზდემონა ღმერთს წყალობას შესთხოვს, თავისთვის და თავისი ქმრისთვის. ოტელო ბრალს სდებს, ამბობს, რომ მას კასიო უყვარს და ამიტომ, უნდა მოკვდეს. დეზდემონა უარყოფს ბრალდებას და სთხოვს, კასიო მოიყვანოს, რომელიც მის უდანაშაულობას დაადასტურებს. ოტელო პასუხობს, რომ კასიო უკვე მკვდარია. დეზდემონა, შეძრწუნებული, შეწყალებას ითხოვს, მაგრამ ოტელო ეუბნება, რომ უკვე ძალიან გვიანია და ახრჩობს მას (ოტელო, დეზდემონა: Diceste questa sera le vostre preci / „ილოცეთ ძილის წინ?“).
კარზე ემილია აკაკუნებს და შემოსვლისას აცნობებს, რომ კასიომ როდრიგო მოკლა (ემილია: Aprite! Aprite! / „გააღეთ! გააღეთ!“). დეზდემონა ჩუმად ამბობს, რომ იგი უდანაშაულოდ დაისაჯა, თუმცა, ოტელოს არ ადანაშაულებს. იგი კვდება. ემილია ოტელოს მკვლელს უწოდებს; იგი პასუხობს, რომ დეზდემონას ორგულობის საბუთი იაგომ მიუტანა. იგი ემუქრება ემილიას, რომელიც დახმარებას მოუხმობს. შემოდიან იაგო, კასიო და ლოდოვიკო. ემილია იაგოსგან ოტელოს ბრალდების უარყოფას მოითხოვს; იგი უარზეა. ოტელო ამბობს, რომ ხელსახოცი, რომელიც დეზდემონამ მისცა კასიოს, საკმარისი საბუთია. შეძრწუნებული ემილია უხსნის, რომ ხელსახოცი მას იაგომ წაართვა, კასიო კი ადასტურებს, რომ ხელსახოცი მის საცხოვრებელში უცნობი გზებით აღმოჩნდა. შემოდის მონტანო და ამბობს, რომ სიკვდილის წინ როდრიგომ იაგოს გეგმა გაამჟღავნა. იაგო ხმალს იშიშვლებს და გარბის.
ოტელო, რომელიც ხვდება, თუ რა მოხდა, გლოვობს დეზდემონას სიკვდილს. თავდაპირველად იგი ხმალს იშიშვლებს, მაგრამ მალევე წაართმევენ (ოტელო: Niun mi tema / „ჩემი ნურავის შეეშინდება“). შემდეგ, უჩუმრად იღებს დანას (ოტელო: Ho un'arma ancor! / „კიდევ მაქვს იარაღი!“) და თავს დაიჭრის. სხვები მის შეჩერებას ცდილობენ, მაგრამ ძალიან გვიანია. სიკვდილამდე ოტელო ცოლთან მიფორთხდება და ჰკოცნის (ოტელო: Un bacio...un bacio ancora...ah!...un altro bacio... / „ერთი კოცნა... კიდევ ერთი... და კვლავაც ერთი“). იგი დეზდემონას გვერდით მწოლიარე კვდება.
დისკოგრაფია
მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან მოყოლებული, მას შემდეგ, რაც შესაფერისი ხარისხისა და სანდოობის ხმის ჩამწერი ტექნიკა ხელმისაწვდომი გახდა, „ოტელოს“ ცალკეული არიები, დუეტები და სცენები ბევრი სახელგანთქმული ტენორის, ბარიტონისა და სოპრანოს დისკებზე მოხვდა. მათ შორის საუკეთესონი გამოცემულია CD კომპილაციების სახით და საინტერესო მოსასმენ მასალას წარმოადგენს, მათ შორის, დღეს, ციფრულ ფორმატში ხელმისაწვდომია ფრანჩესკო ტამანიოს და ვიქტორ მანუელის ადრეული, 1900-იანი წლების ჩანაწერებიც.
ფილმები
1973 წელს „ოტელო“ ჩაიწერა ჰერბერტ ფონ კარაიანის დირიჟორობით ბერლინის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად. ოტელოს პარტიას ასრულებდა კანადელი ჯონ ვიკერსი, დეზდემონას როლს იტალიელი მირელა ფრენი, ხოლო იაგოს პარტიას – ინგლისელი პიტერ გლოსოპი. მომდევნო წელს აღნიშნულ ჩანაწერზე დაყრდნობით ფილმიც გადაიღეს, რომლის რეჟისორის როლიც, როჟერ რენამუსთან ერთად, კარაიანმა მოირგო. ფილმი ნაწილობრივ ვენეციაშია გადაღებული.
1986 წელს ვერდის „ოტელო“ ფილმის სახით გადაიღო ფრანკო ძეფირელიმ. მასში მონაწილეობენ პლასიდო დომინგო (ოტელო), კატია რიჩარელი (დეზდემონა) და ხუსტინო დიასი (იაგო). ფილმის საუნდტრეკს წარმოადგენს იმავე წლის ჩანაწერი ზემოხსენებული მომღერლების მონაწილეობით და ლორინ მააზელის დირიჟორობით, ლა სკალას ორკესტრთან და გუნდთან ერთად. ფილმის პრემიერა 1986 წლის 28 აგვისტოს, დასავლეთ გერმანიაში შედგა, ამერიკის შეერთებული შტატების კინოთეატრებში კი იმავე წლის 12 სექტემბერს გამოვიდა. იგი ნომინირებული იყო Bafta-ს ჯილდოზე და ოქროს გლობუსზე საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის კატეგორიაში. იგი ასევე წარდგენილი იყო 1986 წლის კანის კინოფესტივალზეც. ოპერის სიუჟეტისგან განსხვავებით, მეოთხე აქტის ბოლოს ოტელო იაგოს შუბის სროლით კლავს.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიური ოპერები კატეგორია:ჯუზეპე ვერდის ოპერები
WISE 0855-0714
WISE 0855−0714 (სრული სახელი: WISE J085510.83−071442.5 ) — (სუბ-)ყავისფერი ჯუჯა 2,31 ± 0,08 პარსეკის (7,53 ± 0,27 სინათლის წელიწადი) მოშორებით დედამიწიდან, რომლის აღმოჩენა 2014 წლის აპრილში კევინ ლუჰმანმა განაცხადა WISE-დან მიღებული მონაცემებით. 2014 წლის მონაცემებით, მას აქვს მესამე ყველაზე მაღალი მახასიათებელი მოძრაობა (8130 ± 22 მაწ/წ ) ბარნარდის ვარსკვლავისა (10300 მაწ/წ) და კაპტეინის ვარსკვლავის (8600 მაწ/წ) შემდეგ. 2014 წლის მონაცემებით, ის აგრეთვე არის მეოთხე ყველაზე დიდი პარალაქსის (433 ± 15 მაწ ) მქონე ვარსკვლავი, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის მეოთხე ყველაზე ახლოს მყოფი ეგზოპლანეტური სისტემაა მზესთან. ის აგრეთვე ამ ტიპის ყველაზე ცივი ობიექტია ვარსკვლავთშორის სივრცეში, რომლის ტემპერატურა −48-დან −13 °C-მდეა.
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:ეგზოპლანეტები
გუჯეჯიანი
საკუთარი სახელი გუჯეჯიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ჰორნი (კუნძულები)
ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულები (Îles Horne (Futuna)) — კუნძულები წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის უოლისის და ფუტუნას ნაწილში. უახლესი კუნძულებია — უოლისის კუნძულები ჩრდილო-აღმოსავლეთით (230 კმ) და ფიჯი სამხრეთ-დასავლეთით 280 კმ-ში. 2013 წლის აღწერით კუნძულების მოსახლეობაა — 3613 ადამიანი. კუნძულები აღმოაჩინეს ევროპელებმა 1616 წელს, ხოლო 1842 წლიდან ეკუთვნის საფრანგეთს.
დასახელება
პირველი ევროპელები, რომლებმაც ნახეს კუნძულები იყვნენ იაკობ ლემერი და ვილემ სხაუტენი, რომლებმაც მათ დაარქვეს ჰორნი, საკუთარი მშობლიური ქალაქის ჰოორნის პატივსაცემად. მიღებულია, რომ თავისი ადგილობრივი დასახელება კუნძულებმა მიიღო ხე ფუტუს პატივსაცემად, რომელიც იზრდება კუნძულ ფუტუნას სანაპიროზე. XIX საუკუნეში კუნძულები ზოგიერთ რუკებზე აღინიშნებოდა ალოფატუს სახელით.
გეოგრაფია
thumb|right|300px|ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულების ხედი კოსმოსიდან ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულები შედგება ორი კუნძულისაგან: ფუტუნა და ალოფი. ისინი ერთმანეთისაგან დაშორებულია სრუტით, რომლის სიგანე 1,7 კმ-მდეა. ფუტუნას კუნძულს ზოგჯერ ეძახიან აღმოსავლეთ ფუტუნას, იმისთვის რომ ის არ აერიოთ ახალი ჰებრიდების კუნძულების ფუტუნას კუნძულში, რომელსაც დასავლეთ ფუტუნას კუნძული ჰქვია და ეკუთვნის ვანუატუს.
ფუტუნას კუნძულის ფართობია — 83 კმ², ალოფის კუნძულის — 32 კმ². ორივე მაღალი ვულკანური კუნძულებია. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილებია — მთა პუკე (Puke) 524 მეტრი ფუტუნაზე და მთა კოლოფაუ (Kolofau) 417 მეტრი ალოფი. კუნძულებმა დიდი ხანი არაა რაც განიცადა ამოწევა და აქვს ძლიერ ზიგზაგური რელიეფი. ზოგიერთი პატარა სანაპირო ვაკე ადგილების გამოკლებით, ამ კუნძულების ნაპირები დაკლაკნილია. ფუტუნას კუნძულის რელიეფი წარმოდგენილია დაბალი პლატოებით, რომლებიც თანდათანობით მაღლდება პუკეს მთისკენ. კუნძულ ფუტუნას უკიდურესი წერტილებია: ჩრდილოეთი — ფატუას კონცხი; აღმოსავლეთი — ველეს კონცხი; სამხრეთი — ნაპირი ველეს აეროდრომთან; დასავლეთი — ნაპირი სოფელ ტოლოკესთან. კუნძულ ალოფიზე კოლოფაუს მთა გარშემორტყმულია 150—200 მეტრი სიმაღლის პლატოთი. კუნძულ ალოფის უკიდურესი წერტილებია: ჩრდილოეთი — უაუა ვავეს ნაპირი; აღმოსავლეთი — საუმას კონცხი; სამხრეთი — აფაგას კონცხი; დასავლეთი — მაფა’ას კონცხი. ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულები გეოლოგიურად ახალგაზრდაა, ამიტომ რიფები განლაგებულია ნაპირთან ახლოს (დაახლოებით 50 მეტრი) და ლაგუნას არ წარმოქმნის. ფუტუნას კუნძულს აქვს რიფი-ხალათი. რიფის აწევის გამო, ის არ აღმოჩნდა ღრმა და პერიოდულად ხვდება წყლის ზედაპირზე, რაც ხელს უშლის მის ზრდას. ალოფის კუნძულზე რიფი-ხალათი მთლიანად კუნძულს არ მოიცავს და სოფელ ალოფიტაისთან ქმნის მცირე ლაგუნას მაქსიმალური სიღრმით 3 მეტრი.
კუნძულები მდებარეობენ ფიჯის გარდატეხის ზონის შორიახლოს (ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ტექტონიკური თვალსაზრისით, რომელიც მდებარეობს ავსტრალიის და წყნარი ოკეანის ტექტონიკურ ფილაქნებს შორის), და გარდატეხის არსებობის გამო, რომელიც გადის ფუტუნას და ალოფის კუნძულებზე (ზოგიერთი მკვლევარი აქ გამოყოფს ფუტუნას ტექტონიკურ მიკროფილაქანს ), ამ კუნძულებზე რეგულარულად ხდება მიწისძვრები (ბოლო, ინტენსივობით 6,5 რიხტერის სკალით, მოხდა 1993 წლის 13 მარტს).
ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულების ჩამოყალიბება დაიწყო პლიოცენის დროს (სამი ძველი ვულკანის წარმოშობა). მათი ვულკანური პროცესები შეჩერდა პლეისტოცენის პერიოდში. ვულკანური პროცესების შეჩერების შემდეგ კუნძულებმა განიცადა მნიშვნელოვანი ამოწევა (500 მეტრამდე) .ადგილობრივ მაცხოვრებლებს აქვთ საკუთარი ლეგენდა კუნძულების წარმოშობის შესახებ:
ფუტუნას კუნძულზე დაახლოებით 50 მოკლე მდინარეა, რომელთაგან ყველაზე დიდია — ვაინიფაო, გუტუვაი, ვაი ლასი და ლეავა. სანაპიროები დაჭაობებულია. მდინარეები აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით დამშრალია, ხოლო შემდეგ წვიმების სეზონის დროს უეცრად ივსება წყლით. ალოფის კუნძულზე მუდმივი მდინარეები არ არსებობს.
ისტორია
ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულების ადრეული ისტორია ტრადიციულად იყოფა სამ პერიოდად: კელე ული, კელე მეა და კელე ულა. ლაპიტას კულტურის კერამიკების აღმოჩენებს უკავშირებენ პირველ პერიოდს, როდესაც დასახლებები ძირითადად განლაგებული იყო კუნძულების სანაპიროებზე. კელე მეას პერიოდში ფუტუნელებმა დაიწყეს სახლების აშენება კუნძულის შიდა რაიონებში და დასახლებების გამაგრება. ამ პერიოდში ასევე გაჩნდა დასახლებები კუნძულ ალოფიზე. კელე ულას პერიოდი დაკავშირებულია ზეპირსიტყვიერ ტრადიციებთან. ფუტუნაელებს უკვე ჰქონდათ კონტაქტი სამოას და ტონგას კუნძულების მოსახლეობასთან. შენარჩუნებულია თქმულება ჩინელების გემის კუნძულზე სტუმრობის შესახებაც, რომლის მეზღვაურებმაც დატოვა მრავალი შთამომავალი.
ევროპელებმა პირველად დაინახეს ეს კუნძულები 1616 წლის 28 აპრილს. ფუტუნას და ალოფის კუნძულების შორიახლოს გემით Eendracht გაცურეს ნიდერლანდელმა ზღვაოსნებმა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა. მათ კუნძულებს დაარქვეს ჰორნი (Hoorn), იმ ქალაქის პატივსაცემად, საიდანაც ისინი იყვნენ წარმოშობით. შემდგომში ეს კუნძულები მხოლოდ 1768 წლის 11 მაისს მოინახულა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა, მაგრამ მოსახლეობის იზოლაცია დაირღვა მხოლოდ 50 წლის შემდეგ ვეშაპდამჭერი გემების მიერ.
პირველი ევროპელები რომლებიც აქ დასახლდნენ დაწყებული 1837 წლის 8 ნოემბრიდან, იყვნენ ფრანგი მისიონერები მარიას საზოგადოებიდან (Les Sœurs Missionnaires de la Société de Marie). მათ ადგილობრივ მოსახლეობას მიაღებინეს კათოლიკური რწმენა. ფუტუნას კუნძულის პირველი მისიონერი პიერ შანელი (Pierre Marie Chanel) წვალებაში გარდაიცვალა 1841 წლის 28 აპრილს და კანონიზირებული იქნა 1954 წლის 12 ივნისს (გამოცხადდა ოკეანეთის წმინდა მფარველად). წმინდა შანელის ნეშტი დაბრუნებული იქნა ფუტუნას კუნძულზე საფრანგეთიდან 1976 წელს.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა და მოსახლეობა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ტერიტორია იყოფა ორ ტერიტორიულ ოლქად: სიგავი და ალო, რომელთა საზღვრებიც ემთხვევა ტრადიციული სამეფოების საზღვრებს.
2013 წლის აღწერის თანახმად კუნძულებზე ცხოვრობს 3613 ადამიანი. კუნძულების ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია ონო, სადაც ცხოვრობს 537 ადამიანი. სულ კუნძულებზე არსებობს 15 დასახლებული პუნქტი. მოსახლეობის დიდი ნაწილი წარმოადგენს ფუტუნას (უვეას) ხალხს. ძირითადი სასაუბრო ენებია — ფუტუნას ენა (აღმოსავლეთ ფუტუნას ენა) და ფრანგული. ძირითადი რელიგიაა — კათოლიციზმი.
სქოლიო
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:უოლისის და ფუტუნას კუნძულები
Medal of Honor (2010 წლის ვიდეო თამაში)
Medal of Honor  — მრავალმოთამაშიანი პირველი პირის მსროლელი ვიდეო თამაში, შექმნილი EA Digital Illusions CE-ის და DICE Los Angeles-ის მიერ. მისი კომპოზიტორია რამინ ჯავადი. იგი გამოვიდა Microsoft Windows-ის, OS X-ის, Xbox 360-ის და PlayStation 3-ის პლატფორმებისთვის, 2010 წლის ოქტომბერში.
მუსიკა
ოფიციალური საუნდრეკი 2010 წელის 28 სექტემბერს გამოვიდა.
სქოლიო
კატეგორია:Medal of Honor კატეგორია:2010 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:კიბერსპორტის თამაშები კატეგორია:პირველი პირის შუტერი თამაშები კატეგორია:ასიმეტრიული მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები კატეგორია:GoldSrc ძრავის თამაშები კატეგორია:Microsoft-ის თამაშები კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი ონლაინ თამაშები კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშები ცენზურის ქვეშ კატეგორია:Windows-ის თამაშები კატეგორია:Xbox-ის თამაშები
ბაღბანლი (ყუბის რაიონი)
ბაღბანლი (Bağbanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  1562 კაცი. აზერბაიჯანის ამ რეგიონში ზომიერი ჰავაა. . ბაღბანლის ტემპერატურა საშუალოდ 12,0 ° C– ია. აგვისტო, როგორც წესი, ყველაზე თბილი თვეა.
სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
გძელიშვილი
საკუთარი სახელი გძელიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ფილიპა ენოელი
1346 წელს ფილიპა ედუარდის რეგენტი იყო. იგი ასევე ხშირად იყო ქმრის რეგენტი როდესაც იგი საფრანგეთში, შოტლანდიასა და ფლანდრიაში იყო საომრად. დედოფალი ფილიპა ინგლისელების უდიდესი სიმპათიით სარგებლობდა თავისი სიკეთისა და თანაგრძნობის გამო. 1347 წელს სწორედ მან ურჩია მეფე ედუარდს, რომ კალე აეღო, რაც წარმატებით დასრულდა და ორასზე მეტი ხნით მიიტაცა ინგლისმა ეს ფრანგული ქალაქი. მათ თორმეტი შვილი ჰყავდათ, რომელთაგან უფროსი იყო მამის სეხნია, პრინცი ედუარდი, რომელსაც ასევე შავ პრინცსაც უწოდებენ. მან არაერთი სახელოვანი გამარჯვება მოუპოვა ინგლისს. დედოფალმა დააარსა ოქსფორდის კოლეჯი. იგი გარდაიცვალა 1369 წელს 56 წლის ასაკში, მძიმე დაავადებისაგან გატანჯული.
ოჯახი
ფილიპა დაიბადა 1310-იანი წლების 24 ივნისს, ენოს გრაფ ვილჰელმ I-ისა და მისი ცოლის, გრაფინია ჟანა ვალუას ოჯახში. დედის ხაზით იგი საფრანგეთის მეფე ფილიპ III-ს შვილიშვილად ერგებოდა. მის გარდა მის მშობლებს კიდევ რვა ვაჟი და ხუთი ქალიშვილი ჰყავდათ. 1324 წელს მისი უფროსი და, პრინცესა მარგარეტი მიათხოვეს გერმანიის მეფე ლუდვიგ IV-ს. 1345 წელს მას შემდეგ რაც მამამისი გარდაიცვალა, ტახტზე ავიდა მისი ძმა ვილჰელმ II. დის გათხოვებიდან რამდენიმე წელიწადში მის ქორწინებაზე დაიწყო მოლაპარაკებები. თავიდან განიხილებოდა მისი და ბავარიის ჰერცოგის ქორწინება, თუმცა ჩაიშალა.
ქორწინება
ინგლისის მეფე ედუარდ II-მ გადაწყვიტა, რომ ქვემო ქვეყნებთან კავშირი ძალიან დაეხმარებოდა საფრანგეთთან ბრძოლაში, ამიტომ თავისი ელჩი გააგზავნა ენოში რათა თავისი ვაჟი ედუარდი და ენოს რომელიმე პრინცესა დაექორწინებინა. ელჩი ჩავიდა ენოს საგრაფოში და საფუძვლიანად შეისწავლა ვილჰელმ I-ის ქალიშვილები, რათა აერჩია რომელი მათგანი შეეფერებოდა მომავალ მეფეს. ელჩის წერილში დაწვრილებითაა აღწერილი გრაფის ერთ-ერთი ქალიშვილი. ელჩი თავის წერილში ამბობს, რომ ფილიპა ჯერ კიდევ ბავშვია და ედუარდს მისი უფროსი და, პრინცესა მარგარეტი (რომელიც ამ დროს გასათხოვარი იყო) უფრო შეეფერებოდა. წერილში ფილიპაზე შემდეგი რამაა ნათქვამი:
ოთხი წლის შემდეგ თავად ინლისის დედოფალი იზაბელა ფრანგი ეწვია ენოს და ვილჰელმ I-ს მისი ქალიშვილის ხელი სთხოვა. პრინცი ედუარდი დედასთან ერთად იყო ენოში, სადაც მისი საცოლე გაიცნო. წყვილი მეორე თაობის ბიძაშვილები იყვნენ, რის გამოც რომის პაპის (ამ დროისთვის ავინიონის პაპის) თანხმობის გარეშე ქორწინება არ შედგებოდა. 1327 წელს ავინიონის პაპმა იოანე XXIII-მ ქორწინების ნებართვა გასცა. ამავე წლის 23 დეკემბერს თავის ბიძასთან ერთად ფილიპა ლონდონში ჩავიდა დასაქორწინებლად.
დედოფალი
მარცხნივ|მინი|ფილიპა ენოელის გერბი დედოფლობის პერიოდში 1328 წლის 24 იანვარს ფილიპა და ედუარდი დაქორწინდნენ. სულ 11 თვეში გარდაიცვალა მისი მამამთილი, ტახტზე კი მისი ქმარი ედუარდ III ავიდა, რითაც იგი დედოფალი გახდა. თუმცა რეალურად ქვეყნის მმართველი იყო ედუარდის დედა, ახლა უკვე დედა-დედოფალი იზაბელა ფრანგი. მალევე წყვილმა დატოვა სამეფო სასახლე და ვუდსტოკის სასახლეში გადავიდა საცხოვრებლად. დედოფალ იზაბელას თავისი სტატუსის დათმობა არ უნდოდა, რის გამოც ფილიპას კორონაციას ორი წლის მანძილზე აჭიანურებდა. საბოლოოდ იგი ინგლისის გვირგვინოსანი დედოფალი 1330 წლის 4 მარტს გახდა. ამ დროს დედოფალი ფილიპა ექვსი თვის იყო, მომდევნო თვეს, 15 ივნისს ნაადრევი მშობიარობით გააჩინა პრინცი ედუარდი, ტახტის ახალი მემკვიდრე.
1330 წლიდან დედოფალ იზაბელას ჩამოერთვა მისი ძალაუფლება და ედუარდმა მმართველობა დაიწყო. გამწარებული იზაბელა შვილს სახელმწიფო გადატრიალებას დაჰპირდა, რის გამოც ედუარდმა ისიც და მისი თანამზრახველებიც დააკავა. რამდენიმეწლიანი პატიმრობისას სცადა სახელმწიფო გადატრიალების მოწყობა, რის გამოც იგი განდევნეს ინგლისიდან. ყოველივე ამის შემდეგ იზაბელა თავის მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნდა და იქიდან ცდილობდა შვილის ჩამოგდებას.
1346 წელს იგი მუშაობდა ინგლისის მეფის რეგენტად, მეუღლის არ ყოფნისას. ინგლისელები უდიდესი ლაშქრით შეიჭრნენ შოტლანდიაში, რომელთაც ფრანგები არ დაეხმარნენ. ინგლისელებმა სასტიკად დაამარცხეს შოტლანდიელები და ტყვედ იგდეს მათი მეფე. ედუარდმა მეფის ტყვეობის პერიოდში შეძლო და შოტლანდია ასწლიანი ომიდან გათიშა. ამ პერიოდში ფილიპამ დაწერა თავისი წიგნი, რომელიც დღეს პარიზის ეროვნულ ბიბლიოთეკაშია განთავსებული.
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
ფილიპამ ედუარდს 13 ბავშვი გაუჩინა, რომელთაგან ცხრის სიკვდილს მოესწრო, აქედან სამი 1348 წელს გარდაიცვალა.
1369 წლის 15 აგვისტოს უინძორში გარდაიცვალა დედოფალი ფილიპა ენოელი. იგი დაკრძალეს გარდაცვალებიდან ექვსი თვის შემდეგ, 1370 წლის 9 იანვარს, უესტმინსტერის სააბატოში. მასთან ახლოს არიან დაკრძალულნი სხვა ინგლისის მონარქები, როგორებიცაა ედუარდ აღმსარებელი, ელეონორ აკვიტანიელი, ჰენრი III, თავად ედუარდ III და ა.შ. რვა წლის შემდეგ ედუარდ III გარდაიცვალა, იგი ფილიპას გვერდით დაკრძალეს. ედუარდისა და ფილიპას ორმოცწლიანი ქორწინება ბედნიერი იყო. ედუარდის შემდეგ ტახტზე ავიდა მათი შვილიშვილი რიჩარდ II.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1310-იანები კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1369 კატეგორია:ინგლისის დედოფლები კატეგორია:ინგლისის რეგენტები კატეგორია:ქალი რეგენტები კატეგორია:ედემით გარდაცვლილები
საღირაანთ ხატი
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გინდეშტი (ფლორეშტის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
რუსულ-სომხური უნივერსიტეტი
რუსულ-სომხური უნივერსიტეტი (Հայ-ռուսական համալսարան) — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1997 წელს. უნივერსიტეტში სწავლება რუსულად მიმდინარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
Z8 GND 5296
z8_GND_5296 — 2013 წლის ოქტომბერში აღმოჩენილი ჯუჯა გალაქტიკა, რომელსაც წყალბადის ლაიმან-ალფას გამოსხივების ხაზით ყველაზე დადასტურებული ყველაზე მაღალი წითელი წანაცვლება აქვს, რის გამოც ის ყველაზე ხნიერი და შორეული გალაქტიკაა ცნობილთა შორის 13,1 მილიარდი სინათლის წელიწადის (4x109 პარსეკი) მოშორებით დედამიწიდან. ის „დაიზმირება, როგორიც დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 700 მილიონი წლის შემდეგ იყო [...], როდესაც სამყარო მისი დღევანდელი 13,8 მილიარდი წლის ასაკის 5% იყო“. ამ გალაქტიკის წითელი წანაცვლებაა 7,51 და ის მეზობელია იმ გალაქტიკისა, რომელიც მეორე ყველაზე შორეული გალაქტიკაა 7,2 წითელი წანაცვლებით. გალაქტიკა მის დაკვირვებად დროში ვარსკვლავებს ფენომენალური ტემპით წარმოქმნიდა — 330 მზე წელიწადში.
z8_GND_5296-დან წამოსული სინათლე, რომელიც დედამიწამდე აღწევს, 13 მილიარდი წლის წინამდელ მდებარეობას გვიჩვენებს, ანუ 13 მილიარდი სინათლის წელიწადზე მეტი დაფარა. სამყაროს გაფართოების გამო ეს მდებარეობა ამჟამად დაახლოებით 30 მილიარდი სინათლის წელიწადია (9,2 გიგაპარსეკი) დედამიწადან.
სქოლიო
კატეგორია:დიდი დათვის თანავარსკვლავედი
კორასან-დი-ჟეზუსი
კორასან-დი-ჟეზუსი (Coração de Jesus) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 760 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მონტის-კლარუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 033 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.7 კმ²-ზე. ფართობი 2 225 216 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნგაზიჯა
ნგაზიჯა ( შიკომორი Ngazidja), ასევე გრანდ-კომორი (Grande Comore) — კუნძული და ავტონომიური რეგიონი ინდოეთის ოკეანის მოზამბიკის სრუტეში, აფრიკის მატერიკის ნაპირიდან სიახლოვეს, ჩრდილოეთ მოზამბიკსა და ჩრდილოეთ მადაგასკარს შორის. ეს ყველაზე დიდი კუნძულია კომორის კუნძულების კავშირში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი — ანტალოატრა. 2015 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 399 919 ადამიანს. კუნძულის ადმინისტრაციული ცენტრი და ქვეყნის დედაქალაქია — მორონი. 2002 წლის კონსტიტუციის თანახმად, კუნძულს მართავს არჩეული პრეზიდენტი, ისევე როგორც სხვა კუნძულებს, ფედერალურ მთავრობასთან ერთად, რაც ამასთან ერთად არ ამცირებს ავტონომიური რეგიონის ხელისუფლებას.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ავტონომიური რეგიონი იყოფა 8 პრეფექტურად :
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები
ქართველი ოლიმპიური რეკორდსმენები
ქართველი ოლიმპიური რეკორდსმენები
ოლიმპიური თამაშების ისტორიაში, საქართველოს 9 სპორტსმენს სპორტის 5 სახეობაში დამყარებული აქვს 12 ოლიმპიური რეკორდი. საქართველოში პირველი ოლიმპიური რეკორდსმენები იყვნენ მძლეოსანი ნადეჟდა დვალიშვილი-ხნიკინა და ძალოსანი რაფაელ ჩიმიშკიანი. ჩიმიშკიანმა ჰელსინკის ოლიმპიურ თამაშებზე (1952) 60 კგ. წონით კატეგორიაში სამჭიდში სწორედ ოლიმპიური და მსოფლიოს რეკორდით გაიმარჯვა - 337,5 კგ. ნადეჟდა დვალიშვილი-ხნიკინამ იმავე თამაშებზე ოლიმპიური რეკორდით 200 მეტრზე რბენაში გამოიჩინა თავი. პირველი ოლიმპიური რეკორდი მან წინასწარ გარბენში დაამყარა - 24,3. შემდეგ კი ეს შედეგი ნახევარფინალში გააუმჯობესა - 24, 1.რომის ოლიმპიურ თამაშებზე (1960) რობერტ შავლაყაძემ სიმაღლეზე ხტომაში ოლიმპიური რეკორდით (2,16 მ.) გაიმარჯვა.მეხიკოს ოლიმპიურ თამაშებზე (1968) ოლიმპიური და მსოფლიოს რეკორდი გააუმჯობესა ვიქტორ სანეევმა -სამხტომელთა შეჯიბრების მესამე ცდაზე 17,23 მეტრი აჩვენა. ბოლო მე-6 ცდაზე კი უკვე 17 მეტრსა  და 39 სანტიმეტრზე გადახტა და პირველი ოლიმპიური ოქროს მედალი მოიპოვა.მიუნხენის ოლიმპიურ თამაშებზე (1972) ძალოსანმა დიმიტრი შანიძემ 60 კგ. წონით კატეგორიაში ოლიმპიური რეკორდით ყველას აჯობა ატაცში -127,5 კგ. საბოლოოდ კი,  ვერცხლის მედალს დაეუფლა.მოსკოვის ოლიმპიურ თამაშებზე (1980) ოლიმპიური რეკორდი დაამყარა მშვილდოსანმა ქეთევან ლოსაბერიძემ. მან 30 მეტრზე სროლაში აჩვენა (2491 ქულა) და ჩემპიონობასაც დაეუფლა.სეულის ოლიმპიურ თამაშებზე (1988) ოლიმპიური ჩემპიონი ოლიმპიური რეკორდით გახდა ტყვიის მსროლელი ნინო სალუქვაძე. მან ასეთ წარმატებას სპორტული პისტოლეტით მიაღწია(690 ქულა).ძალოსანმა კახი კახიაშვილმა ბარსელონას ოლიმპიური თამაშების (1992) ოქროს მედალი 90 კგ. წონით კატეგორიაში ორი ოლიმპიური რეკორდით მოიგო (აკვრა - 235 კგ. ორჭიდი -412,5 კგ.).დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში, საქართველოს სპორტსმენთაგან პირველი ოლიმპიური რეკორდის ავტორია ძალოსანი ლაშა ტალახაძე. მან რიო დე ჟანეიროს ოლიმპიურ თამაშებზე (2016) ორჭიდში 473 კგ. მოაგროვა და ოლიმპიური და მსოფლიოს რეკორდების ავტორი გახდა.
ლიტერატურა
ელგუჯა ბერიშვილი "ოლიმპიური ორტომეული" ტომი I. თბილისი. 2019.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოლიმპიური თამაშები
გაგაუზები
გაგაუზები  — მოლდოვასა და უკრაინაში მცხოვრები ხალხი, საერთო რაოდენობა — 240,000 ადამიანი. გაგაუზების ძირითადი ნაწილი ცხოვრობს მოლდოვაში. ლაპარაკობენ გაგაუზურ ენაზე. მორწმუნე გაგაუზები მართლმადიდებლები არიან. მკვლევართა ნაწილს გაგაუზები მიაჩნია გათურქებულ ბულგარელებად, რომლებმაც შეინარჩუნეს ქრისტიანობა, უმრავლესობას კი — შუა საუკუნეების თურქების (კერძოდ, უზებისა და თორქების) შთამომავლებად, რომლებმაც შეითვისეს სლავური (ბულგარული) კულტურული ელემენტები. მისდევენ მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობას, დასაქმებული არიან მრეწველობაში. გაგაუზების თანამედროვე მატერიალური და სულიერი კულტურა ახლოა მეზობელი მოსახლეობის კულტურასთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოლდოვის ხალხები კატეგორია:ბულგარეთის ხალხები კატეგორია:ყაზახეთის ხალხები კატეგორია:ყირგიზეთის ხალხები კატეგორია:რუმინეთის ხალხები კატეგორია:რუსეთის ხალხები კატეგორია:უკრაინის ხალხები კატეგორია:უზბეკეთის ხალხები
კინგისეპის რაიონი
კინგისეპის რაიონი (Кингисеппский район) — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კინგისეპი, საიდანაც მომდინარეობს რაიონის სახელწოდებაც. შეიქმნა 1927 წელს, ისტორიულად კინგისეპის რაიონის ტერიტორია მოიცავდა იამბურგის მაზრის ტერიტორიას, რომელიც 1783 წელს შეიქმნა. კინგისეპის რაიონს ჩრდილო-დასავლეთით — ლომონოსოვის, აღმოსავლეთით — ვოლოსოვის და სამხრეთით — სლანცის რაიონები, ხოლო დასავლეთით — ესტონეთი ესაზღვრება. ჩრდილო-დასავლეთით გარშემორტყმულია ფინეთის ყურით. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 78 183 ადამიანს შეადგენდა.
გეოგრაფია
რაიონის ტერიტორია ძირითადად დაბლობებისგან შედგება, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 0-150 მეტრია. აღმოსავლეთით მდებარეობს სოიკინსკის მაღლობი, ხოლო მდინარეების გასწვრივ ლუგისა და პლიუსკაიას დაბლობებია. რაიონის ტერიტორია მრავლადაა სხვადასხვა ბუნებრივი ნივთიერების ბუდობი. კლიმატი ზომიერი-კონტინენტურია, ივნისში საშუალო ტემპერატურა — 17 °C, ხოლო იანვარში − 8°C-ია. ნალექების წლიური რაოდენობა 550—700 მმ-ია.
ისტორია
1783 წელს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის შემადგენლობაში წარმოიქმნა იამბურგის მაზრა, რომლის ცენტრიც ქალაქი იამბურგი (დღევანდელი კინგისეპი) იყო. 1922 წელს ამ რაიონს კინგისეპის რაიონი ეწოდა. 1927 წელს ლენინგრადის ოკრუგის შემადგენლობაში წარმოიქმნა კინგისეპის რაიონი, ის კინგისეპის მაზრის ოთხი რაიონიდან ერთ-ერთი იყო. 1930 წელს ოკრუგების გაუქმების შემდეგ რაიონი ლენინგრადის ოლქის შემადგენლობაში შევიდა. 1931 წლის იანვარში კინგისეპის რაიონის შემადგენლობაში შევიდა გაუქმებული კოტელსკის რაიონის ტერიტორია. 1935—1940 წლებში კინგისეპის რაიონი ექვემდებარებოდა კინგისეპის ოკრუგს, რომელიც, თავის მხრივ, მოიცავდა ვოლოსოვისა და ოსმინსკის რაიონებს.
დემოგრაფია
რაიონის მოსახლეობის დინამიკა:
2010 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 78 183 ადამიანს შეადგენდა, რაც ლენინგრადის ოლქის მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 4,55 %-ია. ამ მონაცემებით იგი ოლქში მეშვიდე ადგილზეა.
სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის რაიონები
ქალწულის კოშკი (ფესტივალი)
ისტორია
პირველ ფესტივალზე, 2010 წელს, ჰეიდარ ალიევის ფონდმა, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტისა და თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, „იჩერიშეჰერის“ სახელმწიფო ისტორიულ- არქიტექტურული სარეზერვო სამსახურის ოფისმა, 18 ქვეყნის 20-ზე მეტმა ხელოვანმა მიიღო მონაწილეობა.
2011 წელს მეორე ფესტივალში მონაწილეობდა 20 ქვეყნის 25 ხელოვანი. ამ ფესტივალებზე მხატვრების ეროვნული ტრადიციების შესაბამისად გაფორმებული იყო ქალწულის კოშკის მოდელები.
2012 წელს ჩატარებულ „ქალწულის კოშკის“ მესამე საერთაშორისო ფესტივალში მონაწილეობდა 24-მდე ქვეყნის წარმომადგენელი. წინა ფესტივალებისგან განსხვავებით, მესამე ფესტივალი ჩატარდა საფრთხის ქვეშ მყოფ „კავკასიური ხუთეულის“ შესახებ. ფესტივალის ფარგლებში მოხდა მხატვრების მიერ შექმნილი ქურციკთა (ჯეირანთა) მაკეტების წარმოდგენა. ფესტივალის დახურვაზე ასევე წარმოდგენილი იქნა ყიზყალასის ნაირნაირი მაკეტები.
2013 წლის 4 ივლისს ქალაქ კანის ბულვარზე შედგა „ქალწულის კოშკის“ რიგით IV ფესტივალის გახსნა. ცერემონიას ესწრებოდნენ ჰეიდარ ალიევის ფონდის პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა, ფონდის ვიცე-პრეზიდენტი ლეილა ალიევა, ქალაქ კანის მერი, დეპუტატი ბერნარ ბროშანი, ასევე გაეროს გენერალური მდივნის მოადგილე ფილიპ დუსტ-ბლაზი. პირველად ფესტივალი აზერბაიჯანის გარეთ გაიმართა. ფესტივალის ფარგლებში, საფრთხის ქვეშ მყოფ ქურციკების ყურადღების მიპყრობის მიზნით, წარმოდგენილი იყო ჰეიდარ ალიევის ფონდის პროექტი. პროექტის ფარგლებში წარმოდგენილი იყო ქურციკების მაკეტები, რომლებიც სხვადასხვა ქვეყნის მხატვრების მიერ იყო დამშვენებული. გამოფენა გრძელდებოდა 20 დღის განმავლობაში. „ქალწულის კოშკის“ თემატიკაზე 26 მხატვარი გამოიფინა, ხოლო „ჯეირანის“ - 17 მხატვარი.
2014 წლის მაისში ბაქოში ჩატარებულ მეხუთე ფესტივალს ესწრებოდნენ 26 ქვეყნის 28 მხატვარი, რომლებმაც დაამშვენეს ქალწულის კოშკისა და ჯეირანების მაკეტები თავიანთ ეროვნულ სტილში.
VII საერთაშორისო ქალწულის კოშკის ხელოვნების ფესტივალი ჩატარდა 2015 წლის 11-14 ივნისს, იშერიშეჰერში. ფესტივალს 17 ქვეყნიდან 27 მხატვარი დაესწრო. ფესტივალის ფარგლებში მხატვრებს შესთავაზეს ბროწეულისა და ჯეირანების მაკეტების დამშვენება, რომლებიც იყვნენ პირველი ევროპული თამაშების „ბაქო-2015“-ის სიმბოლოები.
2016 წელს, 18-21 სექტემბერს პარიზში „აზერბაიჯანის ქალაქის“ ფარგლებში „ქალწულის კოშკის“ VII საერთაშორისო ხელოვნების ფესტივალი გაიმართა. ფესტივალში მონაწილეობდნენ ფრანგი და აზერბაიჯანელი მხატვრები. პროექტის ფარგლებში, 17-18 სექტემბერს ბაქოში ფესტივალი გაიმართა ბავშვებისთვის. აქედან 30 მონაწილემ წარმოადგინა საკუთარი ნამუშევრები. 24 სექტემბრიდან 2 ოქტომბრის ჩათვლით, VII ფესტივალის ფარგლებში, ბაქოში გაიმართა პირველი საერთაშორისო სიმპოზიუმი ქანდაკებაზე „სიმღერა ქვაში“ (Music in Stone). სიმპოზიუმს ესწრებოდა 14 მოქანდაკე აზერბაიჯანიდან, საქართველოდან, ბულგარეთიდან, ესპანეთიდან, მექსიკიდან, გერმანიიდან, აშშ-დან, ინდოეთიდან, უნგრეთიდან და მაკედონიიდან.
2017 წლის 22-24 სექტემბერს გაიმართა „ქალწულის კოშკის“ VIII ფესტივალი. ფესტივალის ფარგლებში ახალგაზრდა აზერბაიჯანელმა მხატვრებმა გააფერადეს ყიზყალასის მაკეტები.
IX  საერთაშორისო ფესტივალი ჩატარდა 2018 წლის 27-30 სექტემბერს, „პოეზია, ხელოვნება, სულიერება - ნასიმის“ ფესტივალის ფარგლებში. ფესტივალში მონაწილეობდა 17 მხატვარი.
სქოლიო
კატეგორია:ფესტივალები კატეგორია:ფესტივალები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:აზერბაიჯანის კულტურული ფესტივალები
მაგრანეთის მონეტების განძი
მაგრანეთის მონეტების განძი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთში. განძის ქრონოლოგიური ჩარჩოებია 531-660 წლები. იგი შეიძლებოდა ჩაემარხათ Vll საუკუნის 60-იან წლებში. 1968 წელს, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი) ქუშანაანთგორაზე გათხარა ნამოსახლარი, რომლის ერთ-ერთ სათავსში თიხის ჭურჭლის ნამტვრევებს შორის აღმოჩნდა ვერცხლის 15 მონეტა. მოგვიანებით აქვს განცალკევებით ნაპოვნი 4 ცალი ვერცხლის ბიზანტიური მონეტა შესაძლოა ამავე განძის ნაწილი იყოს. განძი შერეულია, შეიცავს სასანურსა და ბიზანტიურ მონეტებს. განძის შემადგენლობა: ხოსრო l სასანელი (531-579 წლები) – 2 ცალი, ჰორმიზდ lV (579-590 წლები) – 7, ხოსრო ll (591-628 წლები) – 2, ჰერაკლე და ჰერაკლე-კონსტანტინე (615-638 წლები) – 4, კონსტანტინე ll (641-654 წლები) – 1, კონსტანტინე lll (654-659 წლები) – 3. განძი ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ესტიკე-პამპის რაიონი
ესტიკე-პამპის რაიონი (Distrito de Estique-Pampa) — რაიონი პერუში, ტაკნის რეგიონის ტარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 050 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 108 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0.58 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 185.61 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაკნის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ტარატის პროვინციის რაიონები
აპოლო 13
მინი|მარჯვნივ|ემბლემა „აპოლო 13“ (Apollo 13) — პილოტირებადი კოსმოსური ხომალდი აპოლოს სერიიდან. მთვარისკენ მფრენი კოსმოსური ხომალდებიდან ერთადერთი, რომელსაც სერიოზული ავარია შეემთხვა.
ფრენის აღწერა
„აპოლოს“ სერიიდან მისი წინამორბედი ორი ხომალდის, „აპოლო 11-ისა“ და „აპოლო 12-ის“ მსგავსად, „აპოლო 13-ის“ გაფრენის მიზანიც იყო მთვარის ზედაპირზე ხალხის ჩამოსხმა და სამეცნიერო გამოკვლევების ჩატარება, თუმცა მსოფლიო კოსმონავტიკის ისტორიაში ეს ექსპედიცია გახდა ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული და გმირული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აპოლოს კოსმოსური პროგრამა კატეგორია:1970 წელი მეცნიერებაში კატეგორია:მთვარის ხელოვნური თანამგზავრები
ადრეული ისლანდიელები
ეთნონიმები
მინი|ისლანდიის დროშა ნორვეგიული ისლანდია, ვიკინგების ხანის ისლანდია, ადრეული შუა საუკუნეების ისლანდია, ისლანდიის სახელმწიფო, თავისუფალი შტატების ისლანდია, სტურლუნგთა ხანის ისლანდია.