cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სალონიკი
სამზარეულო
იმის გამო, რომ სალონიკი ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის ქვეშ იყო 100 წელზე მეტხანს, მან შეინარჩუნა თავისი აღმოსავლური ხასიათი, მათ შორის კულინარიაშიც. სანელებლები განსაკუთრებით მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სალონიკის სამზარეულოში, რაც არ არის დამახასიათებელი საბერძნეთის სამხრეთი რეგიონებისათვის. სალონიკის დაბა ლადადიკა განსაკუთრებით დატვირთული ადგილია სალონიკური სამზარეულოს თვალსაზრისით, სადაც ტავერნების უმეტესობა ტრადიციულ მეზეს და სხვა მსგავს კულინარიულ კერძებს ამზადებენ.
ბუგაცა არის ტრადიციული კერძ, რომელიც შეიძლება იყოს ტკბილიცა და ოდნავ ცხარეც. იგი ძალიან პოპულარულია მთელ ქალაქში და გავრცელდა საბერძნეთის და ბალკანეთის სხვა ნაწილებშიც. კიდევ ერთი პოპულარული საჭმელია კულური.
ქალაქის გამორჩეული ტკბილეულია ტრიგონა, როხაკია, კურკუბინია და არმენონვილი. სტერეოტიპული სალონიკური ყავაა ფრაპე. ყავა ფრაპეს ბერძნული ვერსია გამოიგონეს 1957 წელს სალონიკის საერთაშორისო გამოფენაზე. შექმნის დროს კომპანია Nestlé-ს წარმომადგენელი, ჯანის დრიტასი, ბავშვებს აჩვენებდა რძისა და შოკოლადის შერევის პროცესს. დრიტასი ცდილობდა ცხელი წყალი ეშოვა, რათა ნორმალური სტილის ყავა მიეღო, მაგრამ მან ცხელი წყალი ვერ იშოვა და მის სანაცვლოდ ყინულის კუბები და წყალი შეურია.
კაპანი ან აგორა-ვიალი არის უძველესი ცენტრალური ბაზარი სალონიკში, სადაც მაღაზიებში ყიდიან თევზს, ხორცს, ბოსტნეულს, ხილს, სასმელს, ზეთისხილს, ტკბილეულს, თხილს, სანელებლებს. ახლოს მდებარეობს მოდიანოს ბაზარი.
ტურიზმი
ტურისტული ბუმი სალონიკში 2010 წლიდან დაიწყო, როდესაც ქალაქის მერი იყო იანის ბუტარისი. ტურისტები მოდიოდნენ ძირითადად ავსტრიიდან, ისრაელიდან და თურქეთიდან. 2010 წელს ქალაქში უცხოელი ტურისტების რაოდენობამ 250 000 მიღწია. 2018 წელს ამ რიცხვა 3 მილიონს მიაღწია. სალონიკი ცნობილია როგორც „ქალაქი, რომელსაც არასოდეს სძინავს“ და „წვეულებების დედაქალაქი“ მისი ენერგიული ღამის ცხოვრების, ახალგაზრდული ატმოსფეროსა და ცნობილი 24-საათიანი კულტურის გამო.
მუსიკა
სალონიკს საბერძნეთში რომანტიული ქალაქის სახელი აქვს და ამის გამო მისი სახელი ფიგურირებს ბერძნულ სიმღერებში. არსებობს არაერთი სიმღერა (რებეტიკა, ლაიკა), რომელსაც ეწოდება „თესალონიკი“ ან ეს სიტყვა გამოყენებულია სათაურში.
1930-იან და 1940-იან წლებში ქალაქი გახდა რებეტიკის მუსიკის ცენტრი, ნაწილობრივ ეს იოანის მეტაქსასის ცენზურის დამსახურება იყო, რადგან მისი ცენზურა ათენში უფრო მკაცრად მოქმედებდა, ვიდე სალონიკში.
ქალაქში დაიბადნენ ცნობილი კომოზიტორები მანოლის ჩიოტისი, სტავროს კუიუმცისი და დიონისის სავოპულოსი. ქალაქში ასევე ბევრი როკ-ჯგუფი მოქმედებს, კერძოდ Xylina Spathia, Trypes და Onirama.
1962–1997 და 2005–2008 წლებში ქალაქმა უმასპინძლა სალონიკის სიმღერის ფესტივალს. 2013 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში საბერძნეთი წარმოადგინა ჯგუფმა Koza Mostra-მ და აგათონ იაკოვიდისმა, ორივე (ჯგუფიც და პიროვნებაც) სალონიკში მოღვაწეობდნენ.
განათლება
2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის სტუდენტური მოსახლეობა დაახლოებით 200 000 იყო.
ტრამვაი
ტრამვაი წარსულში სალონიკის მთავარი, უძველესი და ყველაზე პოპულარული საზოგადოებრივი გადაადგილების საშუალება იყო. ის ფუნქციონირებდა 1893 წლიდან 1957 წლამდე. 1957 წელს დაშალა კონსტანტინოს კარამანლისის მთავრობამ. 2009 წლის ეკონომიკურ კრიზისამდე წამოაყენეს წინადადება ახალი ტრამვაის ხაზების შესახებ.
ავტობუსი
სალონიკის ურბანული სატრანსპორტო ორგანიზაცია (OASTH) მართავს ავტობუსების ქსელს, რომელიც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთადერთი ფორმაა სალონიკში. იგი დაარსდა 1957 წელს და ფუნქციონირებს 604 ავტობუსი 75 მარშრუტზე.
მეტროპოლიტენი
სალონიკისთვის მეტროს სისტემის შექმნა ჯერ კიდევ 1918 წელს იწყება, როდესაც თომას ჰეიტონ მაუსონმა და ერნესტ ჰებრარდმა წამოაყენეს წინადადება სალონიკის მეტროპოლიტენის რკინიგზის შექმნის შესახებ. 1968 წელს წრიული მეტროს ხაზზე იყო საუბარი. სერიოზული საუაბრი მეტროს მშენებლობაზე დაიწყეს 1987 წელს. 1988 წელს მშენებლობა დაიწყო კიდეც, მაგრამ ფინანსების არქონის გამო შეჩერდა. 1918 და 1988 წლების წინადადებები თითქმის იდენტური მარშრუტით ემთხვეოდა ამჟამინდელ პირველ ხაზს.
სალონიკის ამჟამინდელი მეტროს მშენებლობა 2006 წელს დაიწყო და კლასიფიცირებულია, როგორც მეგაპროექტი: მისი ბიუჯეტი 1,57 მილიარდი ევროა (1,77 მილიარდი დოლარი). პირველი და მეორე ხაზი ამჟამად მშენებლობის პროცესშია და ექსპლუატაციაში შევა ეტაპობრივად 2023 წლიდან 2024 წლამდე. პირველი ხაზი არის 9 კმ სიგრძის და მოიცავს 13 სადგურს, ხოლო მეორე ხაზი არის 4,8 კმ სიგრძის და პირველი ხაზის 11 სადგურზე დარეკვის გარდა ჩერდება კიდევ ხუთ სადგურზე. მშენებლობის დროს მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური აღმოჩენები გაკეთდა და მეტროპოლიტენის ზოგიერთ სადგურზე განთავსდება არქეოლოგიური გამოფენები. სადგურ ვენიზელუზე მოეწყობა მსოფლიოში პირველი ღია არქეოლოგიური გამოფენა მეტროსადგურში.
იგეგმება მეორე ხაზის გაგრძელება მარყუჟისებურად დასავლეთის მიმართUლებით, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით აეროპორტისაკენ. დასავლეთის გაფართოება უფრო პრიორიტეტია, ვიდრე აეროპორტის მიმართულება, რადგან აეროპორტს მოემსახურება 10 წუთიანი სატრანსპორტო სამგზავრო ავტობუსი მე-2 ხაზის, მიკრას სადგურამდე.
2023 წელს გახსნის შემდეგ, მოსალოდნელია, რომ მეტროთი ყოველდღიურად 320 000 ადამიანი ისარგებლებს, ანუ ყოველწლიურად 116 მილიონი ადამიანი.
საგარეუბნო რკინიგზა
სალონიკსა და ქალაქ ლარისას შორის მიმდინარეობს სამგზავრო სარკინიგზო მომსახურება (მომსახურება ბერძნულად ცნობილია როგორც „Proastiakos“, რაც ნიშნავს „გარეუბნის რკინიგზას“). სერვისი ფუნქციონირებს Siemens Desiro EMU მატარებლების გამოყენებით მოდერნიზებულ ორმაგ ლიანდაგზე და ჩერდება 11 განახლებულ სადგურზე, მგზავრობის სრული დროა 1 საათი და 33 წუთი. გარდა ამისა, შეიქმნა დამატებითი ხაზი რეგიონალური მატარებლების გამოყენებით, სალონიკსა და ქალაქ ედესას შორის.
რკინიგზა
thumb|სალონიკის ახალი რკინიგზის სადგური საბერძნეთის ეკონომიკური კრიზისის გამო, 2011 წლის თებერვალში ქალაქიდან ყველა საერთაშორისო მატარებლის რეისი შეჩერდა. მანამდე ქალაქი ბალკანეთის მთავარი სარკინიგზო კვანძი, რომელიც პირდაპირი ხაზით უკავშირდებოდა სოფიას, სკოპიეს, ბელგრადს, მოსკოვს, ვენას, ბუდაპეშტს, ბუქარესტს და სტამბოლს, ასევე ათენსა და საბერძნეთის სხვა ქალაქებს. სოფიასა და ბელგრადისკენ მიმავალი მატარებლების მარშრუტი განახლდა 2014 წლის მაისში, მაგრამ კვლავ შეჩერდა COVID-19-ის პანდემიის გამო. სალონიკი კვლავ რჩება საბერძნეთის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სარკინიგზო კვანძად.
პორტი
სალონიკის პორტი აკავშირებს ქალაქს სეზონური ბორნებით სპორადებთან და ჩრდილოეთ ეგეოსის ზღვის სხვა კუნძულებთან. სალონიკის სამგზავრო ტერმინალი ერთ-ერთი უდიდესია ეგეოსის ზღვის აუზში, რომლითაც 2007 წელს 162 731 მგზავრის გადაყვანა მოხდა. მიმდინარეობს პორტის განახლება, რადგან სალონიკი ასევე ნელ-ნელა იქცევა მთავარ ტურისტულ პორტად აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კრუიზებისთვის.
დაძმობილებული ქალაქები
სალონიკი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში კატეგორია:ეგეოსის ზღვის ნავსადგურები
საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი — საპატიო წოდება, რომელსაც ანიჭებდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი და წარმოადგენდა სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ წარჩინებული მოქალაქეების ღვაწლის აღიარების ერთ-ერთ ფორმას. დაარსდა 1936 წლის 27 მაისს. ენიჭებოდა განსაკუთრებით გამორჩეულ ხელოვნების (თეატრის, მუსიკის, კინოს, ცირკის და სხვა შემოქმედებითი სფეროს) მუშაკებს მაღალი ოსტატობისთვის, რათა ხელი შეწყობოდა ხელოვნების განვითარებას. აღიარების მომდევნო ხარისხი იყო „საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის“, შემდეგ კი „სსრკ სახალხო არტისტის“ წოდება.
1919 წლიდან 1936 წლის ბრძანებულებამდე ენიჭებოდა „რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის“ წოდება, რომელსაც რესპუბლიკების განათლების სახალხო კომისარიატის კოლეგიები ანიჭებდა განათლების სახალხო კომისრების, საოლქო და სამხარეო საბჭოების აღმასრულებელი კომიტეტების ბრძანებით.
პირველად საპატიო წოდებით, 1924 წელს დაჯილდოვდა ალი აბასოვი, თეატრის მსახიობი. ბოლოს, 1991 წელს, წოდება მიენიჭა ბალეტის მოცეკვავესა და ქორეოგრაფს,.
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ „საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის“ წოდება შეიცვალა „საქართველოს დამსახურებული არტისტის“ წოდებით, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეების დამსახურების გათვალისწინებით, დაჯილდოვებულებს შეუნარჩუნდა ყოფილი სსრკ და საქართველოს სსრ სახელმწიფო ჯილდოები, ასევე უფლებები და მოვალეობები, რომელსაც ითვალისწინებდა ყოფილი სსრკ და საქართველოს სსრ კანონმდებლობა.
იხილეთ აგრეთვე
* კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკათა ჯილდოები
გზაში
გზაში — 1962 წლის ქართული საბჭოთა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ნანა მჭედლიძის მიერ. პირველი ჩვენება საკავშორო ეკრანებზე შედგა 1966 წელს.
სიუჟეტი
ფილმი ავტობუსის მგზავრებზე მოგვითხრობს, რომლებიც მთვრალი მგზავრის თავხედ მოქმედებებს უსიამოვნების შიშით თვალს არიდებენ, ბოლოს მოთმინებიდან გამოსული ერთ-ერთი მანდილოსანი წამოიჭრება და მას ავტობუსიდან ჩააგდებს. გამხიარულებული მგზავრებით სავსე ავტობუსი გზას განაგრძობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1964 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ნანა მჭედლიძის ფილმები კატეგორია:კინოსტუდია ქართული ფილმი
ქვემო ოქონა
ქვემო ოქონა — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თიღვის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი, ყორნისიდან 3,5 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბელგია 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ იასპარეზა 1972 წელს, დასავლეთ გერმანიის ქალაქ მიუნხენში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ 2 ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
წიბა
წიბა (Daphne glomerata) — 50 სმ-მდე სიმაღლის ბუჩქია. ღერო შიშველია, მურა ნაცრისფერი ქერქით, ძირიდანვე დატოტვილი, ტოტები წამოწეულია, მარტივია ან ორთითასებურად დატოტვილი. ფოთლები მოგრძოლანცეტაა ან ნიჩბისებური, მჯდომარეა და თავმოყრილი ტოტების ბოლოებზე. ყვავილები სურნელოვანია, 3-16 ყვავილი ერთად კონებად არის შეკრებილი. ყვავილსაფარი გარედან ვარდისფერია, შიგნიდან – თეთრი. ყვავილსაფრის ნაკვთები ლანცეტაა, ნაყოფი-წითელი. იზრდება სუბალპური და ალპური სარტყლების მდელოებზე და ბუჩქნარებში, ძლიერ გაძოვებულ ადგილებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიას, შუა და აღმოსავლეთ აზიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:მაჯაღვერისებრნი
ამაპა (ქალაქი)
ამაპა (Amapá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაპის შტატში. მიეკუთვნება ჩრდილოეთ ამაპის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 005 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 9 168.787 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.87 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაპის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბელგია 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთექვსმეტედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ 3 ვერცხლისა და 3 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იაკობ გოგებაშვილი
ბიოგრაფია
იაკობ გოგებაშვილი დაიბადა ღარიბი მღვდლის ოჯახში. სწავლობდა ჯერ გორის, შემდეგ თბილისის სასულიერო სასწავლებელში. 1855 წელს შევიდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, 1861 წელს კი — კიევის სასულიერო აკადემიაში. პარალელურად უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო დისციპლინებში ისმენდა ლექციებს, მაგრამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, იძულებული გახდა 1863 წელს სამშობლოში დაბრუნებულიყო. 1864 წელს გოგებაშვილი თბილისის სასულიერო სასწავლებლის მასწავლებლად, ხოლო 1868 წელს მის ინსპექტორად დაინიშნა. ამავე დროს, იგი აქტიურად ჩაება ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, რომელსაც ილია ჭავჭავაძე და აკაკი წერეთელი მეთაურობდნენ. გოგებაშვილის პროგრესულმა პედაგოგიურმა მოღვაწეობამ სინოდისა და მეფის ხელისუფალთა უკმაყოფილება გამოიწვია და 1874 წელს, იგი, როგორც პოლიტიკურად არასაიმედო, მოხსნეს თანამდებობიდან. ამის შემდეგ, გოგებაშვილი სახელმწიფო სამსახურში აღარ შესულა და მთელი სიცოცხლე საზოგადო მოღვაწეობას მიუძღვნა. გოგებაშვილი დაუღალავად იბრძოდა სახალხო სკოლების შექმნა-დამკვიდრებისათვის საქართველოში. იცავდა რეალური განათლების უპირატესობას ფორმალურთან შედარებით. განსაკუთრებით დიდია ღვაწლი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დაარსებასა და საქმიანობაში.
იაკობ გოგებაშვილის პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
შემოქმედება
300პქ|მინი| იაკობ გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმი დავით ასრიაშვილის ფოტო გოგებაშვილის პედაგოგიური მოძღვრება ქართული კულტურის წიაღში საზღვარგარეთისა და რუსეთის პროგრესული პედაგოგიკის მემკვიდრეობის ათვისებისა და შემოქმებითად გადამუშავების შედეგად აღმოცენდა; მსოფლმხედველობა რუსეთის რევოლუციურ-დემოკრატიული იდეების გავლენით ჩამოყალიბდა. მისთვის, როგორც კონსტანტინე უშინსკისათვის რუსეთში, მთავარი პედაგოგიკის პრინციპი იყო ხალხურობის პრინციპი, რომელიც ერის ინტერესების შესაბამის სახალხო განათლებას, ეროვნული კულტურის აღორძინებასა და მშობლიურ ენაზე სწავლებას გულისხმობდა, ამასთან რუსული ენის შესწავლის აუცილებლობასაც. გოგებაშვილმა ჩვენში პირველმა წამოაყენა აღმზრდელობითი სწავლების იდეა, ხოლო სწავლების პრინციპებად — შეგნებულობა და აქტიურობა, სისტემატურობა და თანამიმდევრობა, მისაწვდომობა და თვალსაჩინოება. პედაგოგიკისა და ცალკეულ საგანთა მეთოდიკის ყველა მნიშვნელოვანი პრობლემა განხილულია გოგებაშვილის შრომებში: „ბურჯი ეროვნებისა“, „ხე ნაყოფით იცნობება“, „ახალი ნაბიჯი ხალხის განათლებაში“, „ბრმა წინამძღოლობა ხალხის განათლებაში“, „ახალი სამოსწავლო გეგმის შესახებ“, „სახალხო მასწავლებლის ღვაწლი და უკიდურესი გაჭირვება მისი“, „განათლების მდგომარეობა საქართველოში“, „მშობლიურ ენაზე სწავლების საკითხები“ და სხვა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია გოგებაშვილის სასკოლო სახელმძღვანელოები. „ქართული ენის ანბანი და პირველი საკითხავი წიგნი მოსწავლეთათვის“ (1865), „ბუნების კარი“ (1868),  „დედა ენა“ (1876), „რუსკოე სლოვო“ (1887), რომლებმაც დიდი როლი ითამაშეს ახალი ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებასა და დამკვიდრებაში და რომელთა პრინციპზეა შედგენილი ქართული სკოლების დაწყებითი კლასებში მოქმედი ქართული და რუსული ენის სახელმძღვანელოები. thumb|left|150px|იაკობ გოგებაშვილი გოგებაშვილი ქართული საბავშვო ლიტერატურის ფუძემდებელია. მის მოთხრობებში დიდაქტიკური ელემენტი ორგანულად ერწყმის მხატვრულ რეალიზმს. გოგებაშვილის მხატვრული შემოქმედების ძირითადი წყაროა ქართული ფოლკლორი. ქართული ხალხური ანდაზების საფუძველზეა შექმნილი მოთხრობები „ქურდი და მამალი“, „მერცხალი და მეცხვარე“, „ცხვარი და მარტი“ და სხვა. მოთხრობები „დევნილი მეგობარი“, „ბეღურა“, „ლომი“, „მერცხალი“, „აქლემი“, „ორაგულის ცხოვრება“, „ნამი“, „ცისარტყელა“ და სხვა. ბავშვებს აცნობს ფრინველთა და ცხოველთა სამყაროს; ისტორიულ თემაზე დაწერილი მოთხრობები „ასპინძის ომი“, „იოთამ ზედგენიძე“, „ერეკლე მეფე და ინგილო ქალი“, „ცოტნე დადიანი“, „თავდადებული მღვდელი თევდორე“, „სხივი წარსულისა“, „სამასი თავდადებული გლეხი“ და სხვა.
მოზარდებს სამშობლოსათვის თავდადებასა და სიყვარულს შთააგონებს, ცნობილი მოთხრობა „იავნანამ რა ჰქნა“ (1890) ჰუმანიზმს, პატრიოტიზმს, ხალხთა მეგობრობას ქადაგებს. 1910 წელს გამოვიდა მწერლის რჩეულ პედაგოგიკის და პუბლიცისტურ თხზულებათა ერთტომეული. თავისი საბავშვო მოთხრობებით და კრიტიკული მიმოხილვებით გოგებაშვილმა დიდი ამაგი დასდო საყმაწვილო ჟურნალებს „ნობათს“,  „ჯეჯილსა“ და  „ნაკადულს“. 260 px|right|thumb|გოგებაშვილის ძეგლის მის საფლავთან, [[მთაწმინდის პანთეონი|მთაწმინდის პანთეონში.]] გოგებაშვილი არ იშურებდა სახსრებს სახალხო განათლებისათვის; იგი მატერიალურად ეხმარებოდა ღარიბ მოსწავლეებს, ცალკეულ საზოგადო მოღვაწეებს, პოეტებს, მწერლებს და სხვება, სისტემატურად უგზავნიდა ფულს რუსეთსა და საზღვარგარეთის უმაღლეს სასწავლებლებში მოსწავლე ქართველ სტუდენტებს, ციმბირში გადასახლებულ საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მოღვაწეებს. სიკვდილის წინ მან მთელი თავისი ქონება ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცა.
1940 აღინიშნა გოგებაშვილის დაბადების 100 წლის იუბილე. გოგებაშვილის ნეშტი დიდუბიდან მთაწმინდის პანთეონში გადაასვენეს. 1952—1965 წლებში გიორგი თავზიშვილისა და დავით ლორთქიფანიძის რედაქციით გამოიცა გოგებაშვილის თხზულებათა ათტომეული, რომელიც შეადგინა და კომენტარები დაურთო ვარლამ ქაჯაიამ. დაწესდა გოგებაშვილის სახელობის მედალი. პედაგოგიურმა საზოგადოებამ დააწესა მისი სახელობის ფულადი პრემია წლის საუკეთესო პედაგოგიური ნაშრომისა ან სახელმძღვანელოსათვის. გოგებაშვილის სახელი მიენიჭა პედაგოგიურ მეცნიერებათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს, საქართველოს პედაგოგიურ საზოგადოებას, სახალხო განათლების ბიბლიოთეკას, თელავის პედაგოგიურ ინსტიტუტს, თბილისისა და გორის პედაგოგიურ სასწავლებლებს, სოფ. ვარიანის საშუალო სკოლას. ყოველი წლის ოქტომბერში ტარდება იაკობობის დღესასწაული, 1976 ჩატარდა „დედა ენის“ 100 წლისთავის იუბილე, მასობრივი ტირაჟით გამოვიდა გოგებაშვილის „დედა ენისა“ და „ბუნების კარის“ აღდგენილი გამოცემები.
ქვემო სამწყარო
ქვემო სამწყარო — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონისა და შუა ფრონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ყორნისიდან 7 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავნევის თემის სოფლები
ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
რესურსები ინტერნეტში
ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკის დარგში
ნინო ნანობაშვილი
ნინო ნანობაშვილი (დ. 4 დეკემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის შეკუმშვის ფაზური სტრუქტურისა და მიოკარდიუმის ენერგეტიკული მეტაბოლიზმის ცვლილებები ჰემორაგიული შოკის დროს ექსპერიმენტში.“
ბიზნეს მედია საქართველო
ბიზნეს მედია საქართველო (BMG) — 2016 წელს დაფუძნებული კერძო მულტიმედიური მედია პლატფორმაა.
მოკლე ისტორია
ბიზნეს მედია საქართველო 2016 წელს დააფუძნა გუნდმა, რომელიც მანამდე ტელეკომპანია მაესტროსთვის ამზადებდა ბიზნესგადაცემებს „ბიზნესკონტაქტი“, „საქმიანი დილა“, „ანალიტიკა“.
კომპანიის შესახებ
ბიზნეს მედია საქართველო (Business Media Georgia) მულტიმედიური პლატფორმაა, რომელიც თავს უყრის ახალ ამბებს ბიზნესისა და ეკონომიკის შესახებ როგორც სატელევიზიო გადაცემებში, ისე — ონლაინ-გამოცემაში.
BMG-ის სატელევიზიო პროდუქტები: „საქმის კურსი“, „ანალიტიკა“, „საქმიანი დილა“, „ქალების ნარატივი“, „Forbes კვირა გიორგი ისაკაძესთან ერთად“,  „საქმიანები“, „BMG ლანჩი“, „#BMGDRIVE“, „#FORBESTALKS“, „#რედაქტ2“, „#BMGAUTO“ და ინგლისურენოვანი გადაცემა  „The Checkpoints“.
BMG-ის სატელევიზიო გადაცემების ნახვა ყოველდღიურ რეჟიმში შესაძლებელია TV Pirveli-ის პირდაპირ ეთერში, ხოლოდ ონლაინ მედიაპროდუქტების - BMG-ისა და Forbes Georgia-ს სოციალურ მედია არხებზე.
BMG-იმ 2019 წლის ოქტომბერში მობილური აპლიკაცია გამოუშვა,  როგორც iOS-ისთვის, ასევე Android-ისთვის.
გუნდი
გამოცემის მთავარი რედაქტორი გიორგი ისაკაძეა. კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი და „ბიზნეს კურსის“, „ქალების ნარატივისა“ და „ანალიტიკის“ მთავარი პროდიუსერი თამარა ქემერტელიძეა.
BMG-ის ინგლისურენოვანი ონლაინგამოცემის მთავარი რედაქტორი, სატელევიზიო შოუ „ანალიტიკისა“ და ინტერნეტ გადაცემების „The CheckPoints-სა“ და „რედაქტ2-ის“ წამყვანი ელენე კვანჭილაშვილია.
BMG-ის ყოველდიური გადაცემის „საქმიანი დილა“ წამყვანი და ინტერნეტ გადაცემის „Forbes კვირა“, „Forbes Talks“ და „The CheckPoints-ის“ პროდიუსერია ანა ლაპიაშვილი. „საქმიანი დილის“ აღმასრულებელი პროდიუსერია ეკა ბაშარული. ხოლო, BMG-ის ონლაინგამოცემის მთავარი რედაქტორი და მულტიმედია რეპორტიორი თელარა გელანტიაა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
ჩქარი მატარებელი (ფილმი)
სიუჟეტი
მემანქანე ბიჭი ყოველდღე მატარებლით ჩაუქროლებს და ხელს უქნევს გოგონას, რომელიც მისალმებითვე პასუხობს. შეხვედრები მათთვის უკვე მოთხოვნილებად იქცა და ვინ იცის, იქნებ ეს ნათელი გრძნობის პირველი გაუცნობიერებელი იმპულსებიც იყოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1960 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ნანა მჭედლიძის ფილმები
სქესი
მინი|მამრობითი გამეტა ([[სპერმა) განაყოფიერდება მდედრობით გამეტაში (კვერცხუჯრედი)]] მინი|[[ხოხობი: მარცხნივ — მდედრი, მარჯვნივ — მამრი]] სქესი — ორგანიზმის მორფოლოგიურ და ფიზიოლოგიურ ნიშან-თვისებათა ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს მის მონაწილეობას ახალ თაობათა წარმოქმნაში და შთამომავლობისათვის მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემაში. მამრობითი და მდედრობითი გამეტების შერწყმით მიიღება ზიგოტა, რომელშიც ერთიანდება რეკომბინირებული მემკვიდრული მასალის შემცველი ორივე მშობლის ჰაპლოიდურ ქრომოსომათა ნაკრები. ამიტომ ორსქესიან პოპულაციებში გამუდმებით წარმოიქმნება გენეტიკურად განსხვავებული ფორმები, რომლებიც მდიდარ მასალას წარმოადგენენ ბუნებრივი გადარჩევისათვის. მრავალუჯრედიან ორგანიზმებში სქესობრივმა პროცესმა სქესის რთული დიფერენცირება განიცადა. სპეციალურ (გენერაციულ) ორგანოებში ხდება დიდი ზომის უძრავი ან ნაკლებად მოძრავი მდედრობითი სქესის და პატარა, უმეტესად მოძრავი მამრობითი სქესის გამეტების ჩამოყალიბება.
მცენარეთა დიდ ნაწილში და ზოგიერთ ცხოველში ორივე ტიპის გამეტები ყალიბდება ერთსა და იმავე ინდივიდში, ცხოველების უმრავლესობაში კი — სხვადასხვაში, რომლებიც შესაბამისად მამრობით და მდედრობით ფორმებად იყოფიან. ცალსქესიანი ინდივიდები განსხვავდებიან პირველადი და მეორეული სასქესო ნიშნებით, ქცევით. ორსქესიან მცენარეებსა და ჰერმაფროდიტ ცხოველებში შინაგანი ფაქტორების მოქმედებით გენეტიკურად ერთგვაროვანი უჯრედებიდან ყალიბდება მდედრობითი და მამრობითი სასქესო ორგანოები. განასხვავებენ სქესის პროგამურ, ეპიგამურ და სინგამურ განსაზღვრას.
1). ინგლისელი სოციოლოგი ენტონი გიდენსი განმარტავს სქესს, როგორც „ბიოლოგიურ ან ანატომიურ განსხვავებას ქალებსა და მამაკაცებს შორის“, მაშინ როდესაც გენდერი გულისხმობს „მამრთა და მდედრთა შორის არსებულ ფსიქოლოგიურ, სოციალურ და კულტურულ განსხვავებებს.
3). განსაზღვრავს ქალსა და მამაკაცს შორის ანატომიურ და ფიზიოლოგიურ სხვაობებს და ამ სხვაობათა კავშირს რეპროდუქციის უნართან. სქესი ბიოლოგიურად არის დეტერმინირებული.
სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგიური პროცესები
უკრაინა
უკრაინა (Україна ) — ქვეყანა აღმოსავლეთ ევროპაში. სამხრეთიდან აკრავს შავი და აზოვის ზღვები, ხოლო მოსაზღვრე ქვეყნებია: რუსეთი, ბელარუსი, მოლდოვა, პოლონეთი, სლოვაკეთი, უნგრეთი და რუმინეთი. ფართობი შეადგენს 603 700 კვადრატულ კილომეტრს და ყველაზე დიდი ქვეყანაა იმათ შორის, რომლებიც მთლიანად ევროპაში მდებარეობენ.
შუა საუკუნეებში თანამედროვე უკრაინის ტერიტორია აღმოსავლეთ სლავური კულტურის ცენტრი იყო. აქ მდებარეობდა კიევის რუსეთის ძლიერი სახელმწიფო. XIII საუკუნეში უკრაინა დანაწევრებული იყო და მას ლიტვა, პოლონეთი, ოსმალეთი, ავსტრია-უნგრეთი და რუსეთი იყოფდნენ. XVII-XVIII საუკუნეებში აქ ჩამოყალიბდა კაზაკთა რესპუბლიკა, თუმცა უკრაინა კვლავ დაქუცმაცებული რჩებოდა, ვიდრე ის არ გაერთიანდა უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სახით XX საუკუნეში. საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობა ქვეყანამ 1991 წელს მოიპოვა.
უკრაინის ტერიტორიაზე მიედინება დიდი მდინარეები: დნეპრი, სამხრეთ ბუგი, დნესტრი, დუნაი. უმაღლესი მწვერვალია მთა გოვერლა — 2061 მ. კლიმატი ზომიერი კონტინენტურია, ყირიმის სამხრეთ სანაპიროზე — სუბტროპიკული.
კიევის რუსეთი
ვლადიმირ დიდის (980–1015) ზეობის დროს დაიწყო კიევის სამთავროს ოქროს ხანა. ვლადიმირმა გააქრისტიანა რუსეთი (988), მისმა შვილმა იაროსლავ ბრძენმა (1019–1054) კი ხელი შეუწყო კიევის რუსეთის კულტურულ და ეკონომიკურ აღმასვლას. ეს აღმასვლა კი დაბოლოვდა ცენტრალური ხელისუფლების შესუსტებითა და შემადგენელი სამთავროების დამოუკიდებლობისკენ სწრაფვით. კიევის რუსეთი უკანასკნელ ძალებს იკრებს ვლადიმირ მონომახისა (1113–1125) და მისი შვილის მსტისლავის (1125–1132) დროს. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ კი კიევის რუსეთი საბოლოოდ დაიშალა სხვადასხვა სლავურ სამთავროდ.
XI-XII საუკუნეებში, გახშირდა მუდმივი თავდასხმები მომთაბარე თურქული ტომების პაჭანიკებისა და ყივჩაღების მხრიდან. ამის გამო რუსები მისცვივდნენ შედარებით უსაფრთხო და ტყიან რეგიონს, ჩრდილოეთით. კიევის რუსეთი განსაკუთრებით დაზარალდა მონღოლთა შემოსევების დროს. 1240 წელს კიევი ააოხრეს მონღოლებმა. საბოლოოდ კიევის რუსეთის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა გალიჩისა და ვლადიმირ-ვოლინის სამთავროები, რომლებიც შემდეგ გაერთიანდნენ გალიჩ-ვოლინის სამთავროდ.
უახლესი ისტორია
1917 წელს შეიქმნა უკრაინის სსრ. 1917-1920 წლებში უკრაინის ტერიტორიაზე არსებობდა უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, უკრაინის სახელმწიფო, რომლებთანაც უკრაინის სსრ-ს სამოქალაქო ომს აწარმოებდა. 1922 წლის დეკემბრიდან უკრაინის სსრ შევიდა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. 1991 წელს უკრაინამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 1945 წლიდან უკრაინა გაეროს წევრია, ხოლო 1997 წელს ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას ნატოსთან მისი განსაკუთრებული ურთიერთობების შესახებ. 2004 წლის ოქტომბერში ჩატარებული საპრეზიდენტო არჩევნების ფალსიფიკაციამ ქვეყანაში სახალხო მღელვარება გამოიწვია, რაც ნარინჯისფერი რევოლუციის სახელით გახდა ცნობილი. განმეორებით საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ოპოზიციის ლიდერმა ვიქტორ იუშჩენკომ. 2010 წლიდან 2014 წლამდე უკრაინის პრეზიდენტი ვიქტორ იანუკოვიჩი იყო. ამჟამად ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტს ვოლოდიმირ ზელენსკი იკავებს.
2013 წლის ნოემბერში უკრაინის დედაქალაქში დაიწყო ევრომაიდანის მოვლენები, რომლის მიზეზიც იყო უკრაინის პრორუსული ხელისუფლების გადაწყვეტილება შეეჩერებინა ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერის პროცესი. მიმდინარე პოლიტიკური კრიზისი დასრულდა ხელისუფლების ცვლილებით. 2014 წლის 23 თებერვალს უკრაინის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ალექსანდრე ტურჩინოვი. 27 თებერვალს ყოფილმა ოპოზიციამ ჩამოაყალიბა დროებითი მთავრობა არსენ იაცენიუკის ხელმძღვანელობით. ახალმა პრო-დასავლურმა ხელისუფლებამ აღადგინა ევროინტეგრაციის პროცესი. 21 მარტს იაცენიუკმა ხელი მოაწერა ასოცირების ხელშეკრულების პოლიტიკურ, ხოლო 27 ივნისს ეკონომიკურ ნაწილს.
უკვე თებერვლის ბოლოს და მარტის დასაწყისში აღმოსავლეთ უკრაინაში დაიწყო აქციების სერიები რუსული ენის სტატუსთან დაკავშირებით. აქციის მონაწილეები პრო-რუსული ლოზუნგებით გამოდიოდნენ.
მარტის შუა რიცხვებში ყირიმის ავტონომიურმა რესპუბლიკამ და ქალაქმა სევასტოპოლმა რუსეთის მხარდაჭერით, უკრაინის ხელისუფლების წინააღმდეგობის მიუხედავად, გამართა რეფერენდუმი ყირიმის სტატუსის შესახებ. რეფერენდუმის შედეგებზე დაყრდნობით ყირიმმა უკრაინისაგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. შემდეგ ეტაპზე ყირიმმა მიიღო გადაწყვეტილება რუსეთთან მიერთების შესახებ ფედერაციის სუბიექტის სტატუსით.
2014 წლის აპრილში აღმოსავლეთ უკრაინაში შეიქმნა დონეცკისა  და ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკები. 15 აპრილს უკრაინის ხელისუფლებამ სეპარატისტულ რეგიონებში საომარი მოქმედებები დაიწყო დონეცკისა და ლუგანსკის შეიარაღებული სეპარატისტების წინააღმდეგ.
25 მაისს უკრაინაში გაიმართა საპრეზიდენტო არჩევნები. პირველივე ტურში გაიმარჯვა პეტრო პოროშენკომ.
გეოგრაფია
thumb|left|უკრაინის ტოპოგრაფიული რუკა უკრაინა თავისი 603 700 კმ²-ის ფართობით მსოფლიოში სიდიდით 46-ე სახელმწიფოა (სიდიდით მასზე წინაა სამხრეთი სუდანი, მის შემდეგ მოდის მადაგასკარი), ევროპაში კი ყველაზე დიდი მთლიანად ევროპული სახელმწიფო და მეორე კი — ევროპაში მოქცეული ფართობის მხრივ (მას უსწრებს რუსეთის ევროპული ნაწილი, უკრაინის შემდეგ მოდის საფრანგეთი). იგი მდებარეობს ჩრდილოეთ განედის 44° და 53° გრადუსებს შორის, აღმოსავლეთ გრძედის 22° და 41° გრადუსებს შორის. ქვეყანას გააჩნია 2782 კმ-იანი სანაპირო ზოლი შავსა და აზოვის ზღვაზე გასასვლელით.
უკრაინის ლანდშაფტი ძირითადად შედგება ნაყოფიერი სტეპებითა და დაბლობებისაგან, რომლებსაც სერავს ისეთი წყალუხვი და დიდი მდინარეები, როგორიცაა დნეპრი, დნესტრი, სამხრეთი ბუგი. უკრაინის მდინარეების უმეტესობა ჩაედინება შავ და აზოვის ზღვაში. ქვეყანას სამხრეთ საზღვარს რუმინეთთან უდგენს მდინარე დუნაი. უკრაინის ძირითად მთიან ტერიტორიას შეადგენს კარპატები, რომელიც უკრაინის დასავლეთ ნაწილშია მოქცეული. მისი უდიდესი მწვერვალია მთა გოვერლა. უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში – ყირიმის ნახევარკუნძულზე, სანაპირო ზოლის სიახლოვეს გადაჭიმულია ყირიმის მთიანეთი. უკრაინაში კიდევ არის რამდენიმე მთიანი რეგიონი, როგორიცაა ვოლინ-პოდილიას ზეგანი (დასავლეთით) და დნეპრისპირეთის ზეგანი (მდინარე დნეპრის მარჯვენა სანაპიროზე); აღმოსავლეთიდან ქვეყანაში შემოდის რუსეთის ცენტრალური ზეგანის სამხრეთ-დასავლეთი დეზები, რომლებიც მისდევს რუსეთის ფედერაციასთან საზღვარს. აზოვის ზღვასთან ახლოს მდებარეობს დონეცკის ქედი და აზოვსახლო ზეგანი. სიმაღლის ბუნებრივი უეცარი ცვლილებები ქმნის მრავალ შესაძლებლობას ჩანჩქერის წარმოსაქმნელად.
კლიმატი
უკრაინაში ჭარბობს ზომიერი კონტინენტური ჰავა,თუმცა სამხრეთ სანაპიროებზე გაბატონებულია ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაც. ნალექები არათანაბრად ნაწილდება ხოლმე ქვეყანაში; ქვეყნის დასავლეთი და ჩრდილოეთი ნაწილი ჭარბი ნალექიანობით ხასიათდება, აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილები კი ნაკლებ ნალექიანია. დასავლეთი უკრაინა იღებს დაახლოებით 1200 მმ ნალექს წლიურად, ხოლო ყირიმი — მხოლოდ 400 მმ-ს. ზამთრების სიმკაცრე იცვლება შავი ზღვისთვის დამახასიათებელი სიგრილიდან ცივ კონტინენტურ ზამთრამდე. საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩრდილოეთში არის 5,5 °C, ხოლო სამხრეთში — 11–13 °C-ს.
ცხოველები
thumb|right|[[თეთრი წერო დუნაიზე]] უკრაინა იყოფა ორ მთავარ ზოოლოგიურ არედ. პირველი მათგანი მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში ევროპის საზღვართან, სადაც ბინადრობენ შერეული ტყეებისათვის ტიპური სახეობები, ხოლო მეორე კი მოთავსებულია აღმოსავლეთ უკრაინაში, სადაც ძირითადად სტეპების ფაუნაა გავრცელებული. ქვეყნის ტყიან მასივებში არცთუ იშვიათად გვხვდება ფოცხვერი, მგელი, ტახი და კვერნა, ისევე როგორც ბევრი სხვა მსგავსი სახეობა; მტაცებელთა ფლორა განსაკუთრებით თვალსაჩინოდაა წარმოდგენილი კარპატების მთიანეთში, სადაც მურა დათვიცაა გავრცელებული. უკრაინის ტბებსა და მდინარეებში ბინადრობენ თახვი და წავი, ხოლო თევზებიდან — კობრი, ლოქო და სხვანი. ქვეყნის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში ბინადრობენ დიდი რაოდენობით მღრღნელები, მსგავსნი ზაზუნებისა და თაგვებისა.
სოკოები
უკრაინაში აღნუსხულია 6600-ზე მეტი სახეობა სოკოებისა (მღიერების წარმომქმნელი სახეობების ჩათვლით), მაგრამ ეს რაოდენობა სრული ვერ იქნება. ნამდვილი რაოდენობა სოკოების სახეობისა გაცილებით მეტია იმ შეფასების გათვალისწინებით, რომ მსოფლიოს ყველა სოკოსაგან მხოლოდ 7 % არის დღეს აღმოჩენილი. თუმცა ჯერჯერობით ინფორმაცია გადასამოწმებელია, ჩატარებული იქნა პირველი მცდელობა უკრაინისათვის ენდემური სოკოების სახეობების დათვლისა და იდენტიფიცირებული იქნა 2217 ამგვარი სახეობა.
სახელმწიფო და პოლიტიკა
უკრაინა არის რესპუბლიკა, შერეული, ნახევრად საპრეზიდენტო და ნახავრად საპარლამენტო, მმართველობით, რომელშიც ძალაუფლება გადანაწილებულია საკანონმდებლო,აღმასრულებელ და სასამართლო ხელისუფლებას შორის. სახელმწიფოს მეთაურია პრეზიდენტი, რომელსაც ირჩევენ ხუთი წლის ვადით.
აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოა 459 ადგილიანი უკრაინის პარლამენტი-„ვერხოვნა რადა“ (Верховна Рада України). პარლამენტი პასუხისმგებელია მინისტრთა კაბინეტის ჩამოყალიბებაზე, რომელსაც მართავს პრემიერ-მინისტრი.
საპარლამენტო დადგენილებებსა და კანონებს ამტკიცებს პრეზიდენტი, ხოლო ყირიმის პარლამენტის (Верховна Рада Автономної Республіки Крим) დადგენილებები შეუძლია გააუქმოს უზენაესმა სასამართლომ, თუკი რომელიმე დადგენილება ეწინააღმდეგება უკრაინის კონსტიტუციას. უზენაესი სასამართლო არის მართლმსაჯულების უმაღლესი ორგანო უკრაინაში. ადგილობრივი საკრებულოები და ქალაქის თავები აირჩევიან პირდეპირი არჩევნებით. ხოლო რწმუნებულებს რეგიონებში ნიშნავს უკრაინის პრეზიდენტი.
შეიარაღება
thumb|უკრაინელი სამშვიდობოები BTR-80-ით პატრულირებისას [[ერაყი]] საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ უკრაინას მემკვიდრეობით დარჩა 780 000 ჯარისკაცი თავის ტერიტორიაზე. მის განკარგულებაში იყო მსოფლიოში სიდიდით მესამე ატომური იარაღის არსენალი. 1992 წელს უკრაინამ ხელი მოაწერა სტრატეგიული იარაღის შემცირების შეთანხმებას (START), რომლის ძალითაც სახელმწიფოს უნდა გაენადგურებინა ატომური იარაღი და გადაქცეულიყო ატომური იარაღის არმქონე სახელმწიფოდ. 1996 წელს კი უკრაინამ შეასრულა პირობა და მას ატომური აირაღი არ გააჩნია. დღესდღეობით სამხედროთა რაოდენობა სიდიდით მეორეა ევროპაში რუსეთის შემდეგ.
უკრაინამ გადადგა თანმიმდევრული ნაბიჯები შეიარაღების შესამცირებლად. მან მოაწერა ხელი შეთანხმებას, კონვენციური შეიარაღებული ძალები ევროპაში. შეთანხმების ძალით მან უნდა შეამციროს ტანკების, არტილერიის, ჯავშანტრანსპორტიორებისა და მეომართა რიცხვი (300 000-მდე). 2011 წლამდე მან ახალწვეულთა სამხედრო სამსახური მოხალისეთა სამხედრო სისტემაზე უნდა გადაიყვანოს.
უკრაინა იღებს მნიშვნელოვან მონაწილეობას სამშვიდობო ოპერაციებში. უკრაინული ჯარები განათავსეს კოსოვოში და პოლონურ ჯრებთან ერთად შეადგინეს უკრაინულ-პოლონური ბატალიონი, რომელიც კოსოვოში სამშვიდობო მისიას ასრულებდა. უკრაინელი სამშვიდობოები გაეროს მანდატით მონაწილეობდნენ ცეცხლის შეწყვეტის მოლაპარაკებებში ლიბანში. ასევე სიერა-ლეონესა და ერაყში არის განლაგებული უკრაინის ჯარი. მსოფლიოში 562 უკრაინელი სამხედრო მოსამსახურეა დისლოცირებული.
დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ უკრაინამ ნეიტრალიტეტი გამოაცხადა. მას შეზღუდული სამხედრო პარტნიორობა აქვს რუსეთთან და დსთ-ის სხვა სახელმწიფოებთან. 1994 წელს უკრაინამ ხელი მოაწერა პარტნიორობა მშვიდობისთვის ხელშეკრულებას. 2002 წელს უკრაინასა და ნატოს შორის გაფორმდა ორმხრივი სამოქმედო გეგმა რათა რეფერენდუმის ჩატარების შემდეგ უკრაინას შეეძლოს ნატოში გაწევრიანება.
ტერიტორიული მოწყობა
უკრაინის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 24 ოლქი, 1 ავტონომიური რესპუბლიკა (ყირიმი) და 2 ქალაქი (კიევი, სევასტოპოლი). კულტურულ-ისტორიული თვალსაზრისით უკრაინას ოთხ რეგიონად ყოფენ: დნეპრისპირეთი (ცენტრი), დონბასი (აღმოსავლეთი), ნოვოროსია (შავიზღვისპირეთი და ყირიმი) და გალიცია (დასავლეთი).
ეკონომიკა
საბჭოთა ეპოქის განვითარებული სოფლის მეურნეობისა და ინდუსტრიის რესპუბლიკა ამჟამად ენერგომატარებლებზე მთლიანად რუსეთზეა დამოკიდებული. უკრაინის დღევანდელი ეკონომიკისთვის დამახასიათებელია გარდამავალი ეტაპის სირთულეები. ქვეყანა მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით - რკინის მადანი, ქვანახშირი, მანგანუმი, ბუნებრივი აირი, ნავთობი, მარილი, გოგირდი, გრაფიტი, ტიტანი, მაგნეზიუმი, ნიკელი, ვერცხლისწყალი, საშენი ხე-ტყე, სასოფლო-სამეურნეო მიწები. ექსპორტში დიდი წილი აქვს ლითონებს, მანქანათმშენებლობის პროდუქციას, კვების პროდუქტებს. ვალუტა - ჰრივნა (UAH).
კულტურა
thumb|ტრადიციული უკრაინული პისანკუს კოლექცია უკრაინაში დომინანტური რელიგია არის მართლმადიდებელი ქრისტიანობა, რამაც უდიდესი გავლენა მოახდინა უკრაინული ადათ-წესების ჩამოყალიბებაზე. ქალის როლი უფრო ტრადიციებს ემორჩილება და ბავშვების აღრდაში ბაბუები უფრო მეტ და მნიშვნელოვან მონაწილეობას იღებენ ვიდრე ეს დასავლეთშია მიღებული. უკრაინულ მუსიკაზე, არქიტექტურაზე, ხელოვნებაზე განმსაზღვრელი აღმოჩნდა უკრაინის მეზობლების კულტურა.
არასახარბიელოდ იმოქმედა კომუნისტურმა ეპოქამ უკრაინის კულტურაზე. 1932 წელს სტალინმა სოციალისტური რეალიზმი გამოაცხადა სახელმწიფო პოლიტიკად საბჭოთა კავშირში. ამან შემოქმედებითად გააღარიბა უკრაინელი ხელოვანები. 1980-იან წლებში საბჭოეთში გამოცხადებულმა გარდაქმნამ მეტი შემოქმედებითი თავისუფლება მისცა მათ. thumb|left|წმინდა მიხეილის ტაძარი [[კიევი|კიევში]] უძველესი ტრადიციაა უკრაინაში სააღდგომო კვერცხების შეღებვა, რომელთაც უკრაინაში პისანკუს უწოდებენ. კვერცხების გარეკანზე იდება ცვილის ნიმუშის მისაღებად. ამის შემდეგ კვერცხი იღებება სასურველი ფერით. ცვილის ტარგის მოძრობის შემდეგ, სააღდგომო კვერცხზე სასურველი ფორმის გამოსახულებას იღებენ. ამ ტრადიციას საუკუნოვანი ისტორია აქვს და სათავეს უკრაინის გაქრისტიანებიდან იღებს. ქალაქ კოლომიაში 2000 წელს დაარსდა პისანკას მუზეუმი, რომელიც 2007 წელს უკრაინის შვიდი საოცრების სიაში შეიტანეს.
სამხრეთ-აღმოსავლეთი ბოტნია
სამხრეთ-აღმოსავლეთი ბოტნია (Suupohjan rannikkoseutu; Sydösterbotten) ― ფინეთის ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 17 231 ადამიანს შეადგენს.
უკრაინა
კულტურა
ტრადიციული უკრაინული საკვები არის: წიწილა, ღორისა და საქონლის ხორცი, თევზი და სოკო. ასევე, უკრაინელების საკვები რაციონის დიდ ნაწილს შეადგენს პომიდორი, მარცვლეული, ცოცხალი და დამწნილებული ბოსტნეული. ტრადიციული კერძებია: ვარენიკი (მოხარშული ცომის ნაჭრებში გახვეული პომიდორი, სოკო, ყველი ან ალუბალი), ბორში (სოკოს, კომბოსტოს, ჭარხლის, ან ხორცის წვნიანი), გოლაბსკი (კომბოსტოს ფოთოლში გახვეული ბრინჯი, ხორცი და სტაფილო). გავრცელებულია კიევური წიწილა და კიევური კექსი. უკრაინელები სვამენ ხილის წვენს, რძეს, კეფირს, მინერალურ წყლებს, ჩაისა და ყავას, ლუდს, ღვინოსა და უკრაინულ არაყს - გორილკას.
სამხრეთ-აღმოსავლეთი ბოტნია
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის გეოგრაფია
უკრაინა
სქოლიო
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები კატეგორია:სლავური ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:სუამის წევრი ქვეყნები
ქურთისტანი
ქურთისტანი (Kurdistan, თარგმანში: ქურთების მიწა ) — ეთნოგეოგრაფიული რეგიონი ევრაზიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რომლის ფარგლებში ქურთები მოსახლეობის აბსოლუტურ ან შედარებით უმრავლესობას წარმოადგენენ. ისტორიულად მდებარეობს ყოფილი ჰურიტების სამეფოების ტერიტორიაზე (ქურთები წარმოშობით ჰურიტებისგან არიან), თუმცა ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ქურთები გორდიენის მოსახლეობის პირდაპირი შთამომავლები არიან. ტერმინი პირველად აღნიშნულია XII საუკუნეში ამჟამინდელი ირანის ქურთისტანის ნაწილში (არდალანი    ). მისი საერთო ფართობი დაახლოებით შეადგენს 450 ათას კვ. კმ-ს. და ტერიტორიულად დაყოფილია თურქეთს, ირანს, ერაყსა და სირიას შორის.
სქოლიო
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები * კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთი
Going Back (ფილ კოლინზის ალბომი)
ალბომი გამოვიდა ორი სახით - 18 სიმღერით (ჩვეულებრივი ვერსია) და 29 სიმღერით (სპეციალური გამოცემა). 2010 წელს ასევე გაიმართა რამდენიმე კონცერტი ამ სიმღერების შესრულებით.
სქოლიო
კატეგორია:ფილ კოლინზის ალბომები კატეგორია:2010 წლის ალბომები
თელადუმა
თელადუმა (Ulmus glabra) — 40-45 მ სიმაღლის ხეა, გლუვი, რუხი ქერქით.ნორჩი ტოტები მოწითალო-მურა ფერისაა.ფოთლები მოკლეყუნწიანია, დიდი ზომის, 18 სმ-მდე სიგრძისა და 10 სმ სიგანის, ფართოელიფსური ან უკუკვერცხისებური, წვერში გრძლად წაწვეტებული, ორივე მხარეს ძირთან არათანაბარგვერდიანი, დაფარული მრავალი მოკლე, ხეშეში ბეწვით, ძლიერ ხაოიანი, კიდეზე ხერხკბილა. იზრდება მთის შუა სარტყელში ფართოფოთლოვან ტყეებში, ტენიან ადგილებში, ჭალებისა და ხევების გაყოლებით.გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას. შესულია საქართველოს წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი მცენარე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:თელისებრნი
714
თარიღი უცნობია
*
სიმონ ვირსალაძე
მინი სიმონ (სოლიკო) ბაგრატის ძე ვირსალაძე (დ. 13 იანვარი, 1908, თბილისი — გ. 7 თებერვალი, 1989, იქვე) — ქართველი თეატრალური მხატვარი, სცენოგრაფი, სსრ კავშირის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი, ლენინური და სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, სსრკ-ის სახალხო მხატვარი (1976).
ბიოგრაფია
პირველი გაკვეთილები მ. თოიძის სტუდიაში მიიღო. შემდეგ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ჩაირიცხა. მალე რუსეთში გაემგზავრა და 1931 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სამხატვრო-დეკორატიული ფაკულტეტი. მშობლიურ ქალაქში დაბრუნებული 1931 წლიდან კოსტიუმების დიზაინერი იყო ნინო რამიშვილისა და ილიკო სუხიშვილისთვის, ხოლო 1945 წლიდან ქართული სახელმწიფო ბალეტის ანსამბლისთვის. 1937-1962 წლებში ს. ვირსალაძე ლენინგრადის ოპერისა დაბალეტის თეატრში მთავარი მხატვარია. 1957 წლიდან ვირსალაძე მუშაობდა ბალეტმაისტერ იური გრიგოროვიჩთან. მათი პირველი ერთობლივი ნამუშევარი ლენინგრადში იყო „ქვის ყვავილი“. 1960 წელს მას მოჰყვა თორმეტი ბალეტი ბოლშოის სცენაზე მოსკოვში: „სპარტაკი“, „მაკნატუნა“, „გედების ტბა“, „ლეგენდა სიყვარულზე“, „რომეო და ჯულიეტა“, „ივანე მრისხანე“.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო მხატვრები კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
სურათი
სურათი, ფერწერული ნაწარმოები. დამოუკიდებელი მხატვრული მნიშვნელობის, დამთავრებული ხასიათის მქონე ნახატი. სურათის შემადგენელი ნაქელებია: საფუძველი (ტილო, ხე ან ლითონის დაფა, მუყაო, ქაღალდი), გრუნტი და ფერადოვანი ფენა. სურათი დაზგური ხელოვნების ერთ-ერთი ტიპური სახეობაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მხატვრობა
კვირიკეს ჯამე
კვირიკეს ჯამე — მეჩეთი ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიკეს ცენტრში. მინიჭებული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის ძეგლის სტატუსი. .
ისტორია
აგებულია 1865–1866 (სხვა ინფრომაციით - 1860–1862) წლებში არჰაველი ლაზი ოსტატის მიერ. საბჭოთა პერიოდში იგი დანარჩენი აჭარული მეჩეთების მსგავსად, დაიკეტა და გამოიყენებოდა მარცცვლეულის საწყობად. ჯამეში ღვთისმმსახურება 1990-იანი წლების დასაწყისიდან აღდგა. 2015 წელს ჯამეს დაზიანებულ სახურავს რეაბილიტაცია ჩაუტარდა.
არქიტექტურა
აქვს რეგიონისთვის დამახასიათებელი კვადრატულთან მიახლოებული გეგმარება. წარმოადგენს ქვის საძირკველზე შემოდგმულ ხის შენობას, რომლის ზომებია: სიგრძე 11.7 მეტრი, სიგანე 9,7 მეტრი, სიმაღლე 4.3 მეტრი. შენობა ძლიერად შვერილი კრამიტის სახურავით სრულდება. მდიდრულად მოჩუქურთმებული ბოძებითა და რიკულებით შემოჯარული შენობის პირველი სართული ღია აივნით ეხსნება გარემოს. ნაგებობა შიდა სივრცის გეგმარებით და ინტერიერის ფერადოვანი მოხატულობით გამოირჩევა. მდიდარია ოსტატურად შესრულებულ ხეზე კვეთის დეკორატიული ნიმუშებით.
ჯამეს მასიურ, მთლიანი ხისაგან დამზადებულ ორფა კარები, რომელიც ინტერიერის ერთადერთი შესასვლელია, შროშანის სტილიზებული რტო-ყვავილოვანი სახეებითა და წნულებით არის შემკული. ღია კარების სილუეტი თაღისებური კონფიგურაციის მქონეა და მოჩუქურთმებული წნულებით არის ამოკვეთილი კარის საპირეც. კარები შიდა მხრიდან დამაგრებულია რკინის ორიგინალურ საკიდებზე, რომელზეც ოსტატის მიერ ამოკვეთილია ორნამენტი და აგების თარიღი 1865–1866. ჯამეს ბოძები და რიკულები მდიდრულად არის მოჩუქურთმებული; შემოჯარულია ღია აივნით პირველ სართულზე. კვირიკეს ჯამე აჭარული საცხოვრებელი სახლის ხუროთმოძღვრულ სახესხვაობას წარმოადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის მეჩეთები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელი
thumb|„ჩედარის კაცი“, ნაპოვნია [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში, აღმოაჩნდა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლის გენოტიპი.]] დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელი (Western Hunter-Gatherer; WHG), დასავლეთ ევროპელი მონადირე-შემგროვებელი — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს დასავლეთ, სამხრეთ და ცენტრალური ევროპის მეზოლითის მონადირე-შემგროვებლების წარმომავლობას. მეზოლითის ხანაში დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლის განსახლების არეალი, დასავლეთით, ბრიტანეთის კუნძულებიდან, აღმოსავლეთით, კარპატებამდე ვრცელდებოდა.
სკანდინავიელ მონადირე-შემგროვებლებთან (SHG) და აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლებთან (EHG) ერთად, დასავლეთ მონადირე-შემგროვებელი (WHG) შეადგენს პოსტ-გამყინვარების პერიოდის ადრეულ ჰოლიცენიური ევროპის სამიდან ერთ-ერთ გენეტიკურ ჯგუფს. WHG-სა და EHG-ს შორის საზღვარი უხეშად იყოფოდა ქვემო დუნაიდან, ჩრდილოეთით, დნეპრისგან დასავლეთით მდებარე ტყეებით, ბალტიის ზღვის მიმართულებით. სკანდინავიელი მონადირე-შემგროვებლები (SHG) დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლებისა (WHG) და აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლების (EHG) თანაბარ ნარევს წარმოადგენდნენ. ევროპის მაშტაბით ოდესღაც ფართოდ გავრცელებული დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლები, მოგვიანებით, ადრეული ნეოლითის ხანაში, ჩაანაცვლა ადრეულმა ევროპელმა მიწათმოქმედებმა (EEF), მიუხედავად ამისა მათ შუა ნეოლითის ხანაში მაინც განიცადეს მამისეული ხაზის აღორძინება. გვიანი ნეოლითსა და ადრეული ბრინჯაოს ხანაში, დასავლეთის სტეპის მომთაბარეებმა (WHS) პონტო-კასპიის სტეპებიდან წამოიწყეს მასიური ექსპანსია, რამაც კიდევ უფრო შეავიწროვა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლები. დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლის წარმომავლობა დღესდღეობით ხშირია აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთის ტერიტორიაზე.
გარეგნობა
გენომის ანალიზი მიუთითებს, რომ დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელს გააჩნდა ლურჯი თვალები, მუქი ყავისფერი ან შავი თმა, ხოლო კანის ფერი ცვალებადი შუალედურიდან მუქ-შავამდე.
პრაკუუბა
პრაკუუბა (Pracuúba) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაპის შტატში. მიეკუთვნება ჩრდილოეთ ამაპის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 783 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 956.739 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.76 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაპის შტატის მუნიციპალიტეტები
ქვემო ღვერთევი
ქვემო ღვერთევი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 890 მეტრი, ყორნისიდან 16 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავნევის თემის სოფლები
ნახატი
ნახატი — ხელით შესრულებული (კონტურული ხაზის, შტრიხის, ლაქის და სხვა შერწყმით მიღებული) გრაფიკული გამოსახულება. ნახატი იქმნება ერთი ან რამდენიმე ფერის ორგანული შეხამებით. იგი მხატვრობის (ფერწერა, გრაფიკა, რელიეფი) საფუძველია, შეიძლება დამოუკიდებელი მხატვრული ნაწარმოებიც იყოს (დაზგური გრაფიკა). ნახატს ქმნიან მშრალი და თხევადი საღებავებით. მშრალი ნივთიერებაა ნახშირი, რომელსაც ანტიკური ხანიდან იცნობენ. აღორძინების ეპოქაში ხმარობდნენ ე. წ. იტალიურ ფანქარს („შავი ცარცი“) და სანგინს („წითელი ცარცი“). XVI საუკუნიდან იყენებდნენ გრაფიტს, XVIII საუკუნის დასასრულიდან - თანამედროვე ტიპის ფანქარს. ტუში, ბისტრი, სეპია, მელანი თხევადი ნივთიერებებია, რომლებიც კალმით (ლერწმის, ფრთის, ლითონის) ან ფუნჯით გადააქვთ ქაღალდსა თუ სხვა მასალაზე. უძველეს პერიოდში ფართოდ იყენებდნენ პაპირუსს, შუა საუკუნეებში - პერგამენტს, რომელიც ზოგჯერ სპეციალური გრუნტით იყო დაფარული. აღორძინების ეპოქაში ძირითადი მასალა იყო ქაღალდი, რომელიც ჩინეთში გამოიგონეს და ევროპაში ცნობილი გახდა X-XII საუკუნეებში. ქაღალდს ზოგჯერ გრუნტავდნენ და სხვადასხვა ფერით ღებავდნენ (ფერად ქაღალდზე ხატავდნენ იტალიური ფანქრით, ნახშირით; ნათელი ადგილები ცარცით ან თეთრათი გამოიყოფოდა). ნახატი ზოგჯერ ზერელეა, სახელდახელოდ შესრულებული (ე. წ. კროკი), არის აგრეთვე გულმოდგინედ დასრულებული დეტალებით დამუშავებული ნახატი.
ნახატი ხელოვნების ერთ-ერთი უძველესი სახეობაა. პირველად მას ვხვდებით პირველყოფილ ხელოვნებაში - კლდისა და გამოქვაბულის მხატვრობაში. ნახატს განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა ძველ ეგვიპტეში. წმინდა გრაფიკული ხასიათისაა ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს (ძვ. წ. XVI-XI სს.) პერიოდში პაპირუსებზე შესრულებული ნახატები. განსაკუთრებით პლასტიკურია ნახატები კლასიკური პერიოდის ძველ ბერძნულ ლარნაკწერაში, რეალურ ცხოვრებაზე უშუალო დაკვირვება ჩანს აბრეშუმსა და ქაღალდზე ტუშით შესრულებულ ნახატებში, რომელთაც ქმნიდნენ ძვ. წ. IV საუკუნის ჩინეთში და მოგვიანებით იაპონიასა და შორეული აღმოსავლეთ ქვეყნებში (პეიზაჟი, ადამიანთა, ცხოველთა, ყვავილების გამოსახულება).
ლიტერატურა
კატეგორია:ხატვა კატეგორია:მხატვრობა
ვარსკვლავური ომები, ეპიზოდი V: იმპერიის საპასუხო დარტყმა
„ვარსკვლავური ომები, ეპიზოდი V: იმპერიის საპასუხო დარტყმა“ (Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back) — 1980 წლის ეპიკური კოსმოსური ოპერის ჟანრის რიგით მეორე ფილმი ციკლიდან „ვარსკვლავური ომები“.
სიუჟეტი
ბრძოლა გალაქტიკურ იმპერიასთან გრძელდება. მიუხედავად სიკვდილის ვარსკვლავის განადგურებისა, იმპერიამ აჯანყებულები გააგდო პლანეტიდან იავინ IV და განაგრძობს მათ ძიებას. იმპერიის აგენტებისგან ალიანსი იმალება შორეულ პლანეტა ჰოთზე. დართ ვეიდერი პირადად განაგებს იმპერიის ძალებს, რომლებიც ეძებენ აჯანყებულებს. მისი ბრძანებით გალაქტიკის ყველა მიმართულებით გზავნიან ახალ და ახალ მზვერავებს. ჰოთზე ლუკ სკაიუოკერი შეამჩნევს ერთ-ერთ ასეთს. მას ჩაესმის ობი-ვან კენობის ხმა, რომელიც უბრძანებს, გაემგზავროს პლანეტა დაგობაზე, სადაც იოდა მას ჯედაის ხელოვნებას შეასწავლის. თოვლიან უდაბნოში ლუკი პირველად იყენებს ძალას და ლაზერული ხმლის დახმარებით თავს დააღწევს თეთრი მონსტრის ტყვეობას. თოვლში გაყინულ ლუკს პოულობს მის საძებნად წამოსული ჰან სოლო.
იმპერიული ზონდები აღმოაჩენენ აჯანყებულთა ბაზას. მტრის ფლოტი მას თავს ესხმის, მაგრამ ლუკის მეთაურობით, პილოტთა დიდი ნაწილი მას წინააღმდეგობას უწევს. ბრძოლის შემდეგ ჰან სოლო და ლეია ორგანა, ჩუბაკასთან და ორ დროიდთან, C3PO და R2D2 ერთად ტოვებენ ჰოთს. ლუკი დაგობაზე მიფრინავს, სადაც იოდა, მომცრო ზომის ჯედაის ოსტატი იწყებს მისთვის ჯედაის ხელოვნების შესასწავლი გაკვეთილების ჩატარებას.
ამასობაში ჰანის ხომალდი ჰიპერსივრცეში ხტება და იმპერიული ფლოტის თავდასხმას გადაურჩება. განრისხებული ვეიდერი ფლოტის მეთაურს კლავს. ჰანი იძულებულია, დაეშვას პლანეტა ბესპინზე, სადაც მას ხვდება ძველი მეგობარი, ლენდო კალრისიანი, მაგრამ აქ მგზავრები მოულოდნელად დართ ვეიდერსაც ხვდებიან. იგი ეძებს ლუკს, ვინაიდან ცდილობს, თავის მხარეს მიიზიდოს და იმპერიულ ძალებს დაუქვემდებაროს. ჰან სოლოს ყინავენ და ამ მდგომარეობაში საჩუქრად აგზავნიან ჯაბა ჰატთან.
ამასობაში ლუკი, რომელიც მხოლოდ ოდნავ დაეუფლა ჯედაის ხელოვნებას, გრძნობს, რომ მისი მეგობრებს პრობლემები გაუჩნდა. ის მიემართება ბესპინზე, სადაც დართ ვეიდერს ებრძვის. ეს უკაკასკნელი სთავაზობს იმპერიული ძალების მხარეს გადასვლას და ცდილობს მის გაყინვას, მაგრამ ლუკი ხტება საყინულედან. განრისხებული ვეიდერი ლაზერის ხმლით მარჯვენა ხელს მოჰკვეთავს. ქვესკნელის თავზე ჩამოკიდებული ლუკი გაოგნებული შეიტყობს, რომ იმპერიის მბრძანებელი მისი მამაა. სკაიუოკერს არ სურს ძალის ბნელ მხარეზე გადასვლა, ამიტომ თავად ხტება სავენტილაციო სისტემაში და ტოვებს პლანეტას. გარეთ მას იჭერს ჰან სოლოს ხომალდი. იქ მას მექანიკურ ხელს უმაგრებენ. ლენდო კალრისიანი ამტკიცებს, რომ არც ფიქრობდა, თუკი ვეიდერს ასეთი განზრახვა ჰქონდა და საერთოდ, სურს გამოასწოროს თავისი შეცდომა. ლენდო და ჩუბაკა ჯაბასკენ მიემართებიან.
სქოლიო
კატეგორია:1980 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ვარსკვლავური ომების ფილმები კატეგორია:ჯორჯ ლუკასის ფილმები
ალმუნიენტე
ალმუნიენტე (Almuniente, Almunient) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის მონეგროსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 37,60 კმ². მოსახლეობა — 457 კაცი (2020 წ.).