cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ივან მარჩუკი
სტილი და მემკვიდრეობა
right|thumb|215px|ივან მარჩუკის ნახატი „მითხარი სიმართლე“ უკრაინულ საფოსტო მარკაზე, [[2016 წელი]] ივან მარჩუკს სიცოცხლის განმავლობაში 4000-ზე მეტი ნამუშევარი აქვს შექმნილი, რომელთა თითქმის ნახევარი უკრაინის საზღვრებს გარეთაა განთავსებული. მისი ნამუშევრები გამოფენილია ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა: ლატვია, გერმანია, პოლონეთი, ბელგია, უნგრეთი, ჩეხეთი, სლოვაკეთი, თურქეთი, ლუქსემბურგი, ტაილანდი, ტუნისი და სხვა. მარჩუკი ცნობილია როგორც ახალი ტექნიკის, „პლიონტანიზმის“ შემქმნელი, რომელიც ხასიათდება დეტალების დახვეწილობით, რომლებიც ერთმანეთში გადადის. ზოგიეთი ივანის სტილს ჰიპერრეალიზმთან აკავშირებს, თუმცა ამ მოსაზრებას თავად მარჩუკი არ ეთანხმება.
წიგნები
2013-2016 წლებისთვის ფენიქსმა გამოსცა ივან მარჩუკის სამი წიგნი.
2017 წლის თებერვალში ფელიქსმა გამოაქვეყნა მარჩუკის ადრეული ნამუშევრების კატალოგი სახელწოდებით „ივან მარჩუკის ფერწერის იგავები: ადრეული პერიოდი“. ამ წიგნისთვის წინასიტყვაობა დაწერა გერმანელმა ხელოვნების ექსპერტმა, ოლენა ბალუნმა და უკრაინელმა მკვლევარმა, თამარა სტრიპკომ.
2018 წლის თებერვალში ფოლკარტ გალერეამ გამოაქვეყნა წიგნი „სიზმრების ექო“ უკრაინულად, ინგლისურად და თურქულად, რომელშიც ივან მარჩუკის 300-მდე ტილო იყო შეტანილი.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1936
მუხრანის სასახლე
მუხრანის სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხრანში. თარიღდება XIX საუკუნით. სასახლე ეკუთვნოდა ბურების მეორე ომის მონაწილე ნიკო ბურს.
სასახლე სამსართულიანია, ნაგებია აგურით. დგას გლუვ ცოლოკზე. მთავარი შესასვლელი აღმოსავლეთითაა. შესასვლელის ღერძზე ორმარშიანი კიბის უჯრედია. პირველ სართულზე კიბის უჯრედის სამხრეთით ერთი დარბაზია, ჩრდილოეთით კი ორი ოთახი, რომელთა შორის ვიწრო დერეფანია. დერეფნის ერთი ბოლო კიბის ოჯრედს უკავშირდება, მეორე კი დამხმარე სათავსს. მეორე სართულის გეგმა ძირითადად პირველისას ემთხვევა. მესამე სართულზე უფრო პატარა ოთახებია ვიდრე პირველსა და მეორეზე. თითქმის ყველა ოთახში გვხვდება ბუხარი და ნიში. აღმოსავლეთ ფასადზე პირველსა და მეორე სართულზე თაღოვანი, ექვსმალიანი ლოჯებია, ხოლო მესამეზე, ფრონტონის ცენტრალურ ნაწილში ხისსვეტებიანი, აჟურული თაღებითა და მოაჯირებით შემკული სწორკუთხა აივანი. სამხრეთით, მესამე სართულზე ასეთივე აივანია, მეორეზე კი ეკინის შეკიდული აივანი. სასახლის ჩრდილოეთ-დასავლეთით, ორი სართულის სიმაღლეზე, ვიწრო, სწორკუთხა დამხმარე სათავსი არქვს მიშენებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები სასახლე
წილკნის ყორღანი
წილკნის ყორღანი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წილკნის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე. მდინარე ნარეკვავის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კროტონის ბრძოლა
კროტონის ბრძოლა — რომისა და კართაგენის ორი ბრძოლა მეორე პუნიკური ომის პერიოდში.
ძვ. წ. 204 წლის ზაფხულში რომის კონსული პუბლიუს სემპრონიუს ტუდიტანუსი ბრძოლას აწარმოებდა ბრუტიუმში ჰანიბალის წინააღმდეგ. მასთან გამართა ორი ბრძოლა. პირველში გაიმარჯვეს კართაგენელებმა, რომაელებმა დაკარგეს 1 600 ადამიანი და დაიხიეს ბანაკისაკენ. მეორე ბრძოლაში კი ჰანიბალი დამარცხდა და დაკარგა 3 000 ადამიანი. ამავე წელს ბრუტიუმში კონსულმა აიღო სხვა მნიშვნელოვანი პუნქტებიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბრძოლები
შავი კუკლუქსკლანელი
„შავი კუკლუქსკლანელი“ (BlacKkKlansman) — 2018 წლის ამერიკული ბიოგრაფიული კრიმინალური ფილმი, რომლის რეჟისორია სპაიკ ლი. სცენარი ფილმისთვის დაწერეს ჩარლი ვახტელმა, დევიდ რობინოვიჩმა, კევინ უილმოტმა და სპაიკ ლიმ. დაფუძნებულია რონ სტალვორთის 2014 წლის ავტობიოგრაფიულ რომანზე „შავი კლანსმენი“. ფილმში მონაწილეობენ: ჯონ დევიდ ვაშინგტონი, ადამ დრაივერი, ლორა ჰარიერი და ტოფერ გრეისი. ფილმის მოქმედება ვითარდება 1970-იან წლებში კოლორადო-სპრინგზში; სიუჟეტის ცენტშია პირველი აფრო-ამერიკელი დეტექტივი რონ სტალვორთი კოლორადო-სპრინგზის პოლიციის დეპარტამენტიდან, რომელიც ამხელს და გამოააშკარავებს კუ-კლუქს-კლანის ადგილობრივ ფილიალს.
ფილმის პროდიუსერები არიან: სპაიკ ლი, რეიმონდ მენსფილდი, შაუნ რედიკი, შონ მაკიტრიკი, ჯეისონ ბლუმი და ჯორდან პილი. პროდიუსერმა შონ რედიკმა შეიძინა უფლებები წიგნზე ფილმისთვის 2015 წელს, ხოლო სპაიკ ლი ფილმის რეჟისორად დაინიშნა 2017 წლის სექტემბერში. მსახიობთა დიდი ნაწილი ფილმს შეუერთდა მომდევნო თვეს და გადაღებები დაიწყო ნიუ-იორკის შტატში. „შავი კუკლუქსკლანელის“ პრემიერა შედგა 2018 წლის 14 მაისს კანის კინოფესტივალზე, სადაც მოიპოვა გრან-პრი. აშშ-ში ფილმის პრემიერა გაიმართა 2018 წლის 10 აგვისტოს და დაემთხვა გაერთიანებული მემარჯვენეების „თეთრების უპირატესობის“ პირველ წლისთავს. ფილმმა კრიტიკოსების მაღალი მოწონება დაიმსახურა, განსაკუთრებით ვაშინგტონისა და დრაივერის თამაშის გამო.
ოსკარის 91-ე დაჯილდოებაზე ფილმი 6 ნომინაციაზე იყო წარდგენილი, მათ შორის: საუკეთესო სურათისთვის, საუკეთესო რეჟისორისთვის, საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში, საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის, საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისთვის და საუკეთესო მონტაჟისთვის. ოსკარი მოიპოვა კატეგორიაში საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის. „შავი კუკლუქსკლანელი“ ამერიკის კინოინსტიტუტმა 2018 წლის 10 საუკეთესო ფილმთა შორის დაასახელა. ოქროს გლობუსის 76-ე დაჯილდოებაზე ოთხ ნომინაციაზე იყო წარდგენილი, მათ შორის საუკეთესო დრამისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2010-იანი წლების შავი კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული კრიმინალური ფილმები კატეგორია:აფრო-ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული შავი კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული კომედიური ფილმები კატეგორია:Blumhouse Productions-ის ფილმები კატეგორია:ფილმები კუ-კლუქს-კლანის შესახებ კატეგორია:ფილმები რასიზმის შესახებ კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:სპაიკ ლის ფილმები
ფიუშთათალა
ფიუშთათალა (Püştətala) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	2 282 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
ტოსკანის დიდი საჰერცოგო
ტოსკანის დიდი საჰერცოგო (Granducato di Toscana; Magnus Ducatus Etruriae) — ცენტრალურ იტალიაში არსებული მონარქია, რომელიც, დროში წყვეტებით, 1569-1859 წლებში არსებობდა და რომელიც ფლორენციის საჰერცოგოს ადგილას შეიქმნა. დედაქალაქი იყო ფლორენცია. მე-19 საუკუნეში დიდი საჰერცოგოს მოსახლეობა დაახლოებით 1 815 000 ადამიანი იყო.
თავდაპირველად, ტოსკანას მედიჩების დინასტია მართავდა მანამ, სანამ 1737 წელს დინასტიის მთავარი შტო არ გადაშენდა. მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო დონეზე იგი არ იყო ისეთი ცნობილი, როგორიც ძველი რესპუბლიკა, დიდი საჰერცოგო მედიჩების მმართველობის ქვეშ აღორძინდა და უპრეცედენტო ეკონომიკურ და სამხედრო წარმატებებსაც მიაღწია კოზიმო I-სა და მისი ვაჟების მმართველობისას, თუმცა ფერდინანდო II-ის დროს დაიწყო საჰერცოგოს ხანგრძლივი ეკონომიკური დაღმავლობა, რომელმაც თავის მწვერვალს კოზიმო III-ის დროს მიაღწია.
დაარსება
1537-1569 წლებში ფლორენციის საჰერცოგოს კოზიმო I მედიჩი მართავდა. თავის ზეობის დროს ფლორენციამ გენუის რესპუბლიკისაგან კუნძული ელბა იყიდა (1548 წ.), დაიპყრო სიენის რესპუბლიკა (1555 წ.) და ელბა კარგად აღჭურვილი, მძლავრი სამხედრო ფლოტის ნავსადგურად აქცია. კოზიმო სამღვდელოებას ადმინისტრაციული თანამდებობების დაკავების უფლებას არ აძლევდა და გამოსცა რელიგიური თავისუფლების განმამტკიცებელი კანონები, რაც მისი დროისათვის უცხო იყო. კოზიმო, აგრეთვე, პაპ პიუს V-ის დიდი ხნის მხარდამჭერი იყო, რომელმაც 1569 წლის აგვისტოში ფლორენციის საზღვრების გაფართოების პარალელურად კოზიმო ტოსკანის დიდ ჰერცოგად გამოაცხადა, რაც იტალიისათვის უპრეცედენტო მოვლენა იყო, რამდენადაც ეს ტიტული მანამდე არავის ჰქონია.
კოზიმოსათვის დიდი ჰერცოგის ტიტულის მინიჭებაზე საერთაშორისო რეაქცია ცივი იყო. საფრანგეთის დედოფალი ეკატერინე მედიჩი კოზიმოს უკიდურესი ქედმაღლობით უყურებდა; ვენის საიმპერატორო კარზე ტრიალებდა ჭორები, რომ კოზიმო ინგლისის მეფის კანდიდატად განიხილებოდა; ამ ახალ ამბავს საკმაოდ გაბრაზებით შეხვდნენ საღვთო რომის იმპერატორი მაქსიმილიან II და ესპანეთის მეფე ფილიპე II, რადგანაც ფლორენცია საიმპერიო ფეოდი იყო და პაპის ქმედება ბათილად გამოაცხადეს, თუმცა მაქსიმილიანმა 1576 წელს საბოლოოდ მაინც აღიარა კოზიმოს დიდი ჰერცოგობა საიმპერატორო სიგელით.
1571 წელს საღვთო ლიგის დროს კოზიმო საღვთო რომის იმპერიის მხარდამხარ იბრძოდა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. ლეპანტოს ბრძოლაში მოკავშირეებმა ოსმალებზე ბრწყინვალე გამარჯვებას მიაღწიეს. კოზიმოს მმართველობა გამორჩეული იყო თავისი მილიტარისტული ხასიათით.
თავისი ზეობის ბოლო წლებში კოზიმომ რამდენიმე პირადი ტრაგედია განიცადა. 1562 წელს ფლორენციაში გაჩენილი ჭირის ეპიდემიის შედეგად გარდაიცვალა მისი მეუღლე, ელეონორ ტოლედოელი და მათი ოთხი შვილი. ამ შემთხვევამ ძალიან იმოქმედა კოზიმოზე და დაავადებასთან ერთად აიძულა დიდი ჰერცოგი 1564 წელს არაფორმალურად გადამდგარიყო. ტახტი მისმა უფროსმა ვაჟმა ფრანჩესკომ დაიკავა. კოზიმო I 1574 წელს ინსულტით გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრეობა იყო სტაბილური და აყვავებული ტოსკანა, თავად კოზიმო კი მის წინამორბედ მედიჩებს შორის ყველაზე დიდხანს ზეობდა.
ფრანჩესკო I და ფერდინანდო I
ფრანჩესკოს დიდად არ აინტერესებდა საჰერცოგოს მართვა და ამის ნაცვლად სამეცნიერო ექსპერიმენტებით იყო დაკავებული. ქვეყანას ბიუროკრატიული აპარატი მართავდა. ფრანჩესკომ გააგრძელა ავსტრიასთან ალიანსის მამამისისეული პოლიტიკა და კავშირი იოჰანა ავსტრიელზე ქორწინებით გაამყარა. ფრანჩესკოს გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი უმცროსი ძმა, ფერდინანდო I ავიდა.
ფერდინანდომ ენთუზიაზმით აიღო ხელში ტოსკანის მმართველობა. ფერდინანდომ გასცა ტოსკანის ჭაობების დაშრობის ბრძანება, სამხრეთ ტოსკანაში გზებს ქსელი შექმნა და ლივორნოში ვაჭრობა დანერგა. ტოსკანის აბრეშუმის წარმოების გაზრდის მიზნით იგი ზედამხედველობას უწევდა მთავარი გზების გასწვრვ თუთის ხეების დარგვას, რომლის ფოთლებიც აბრეშუმის ჭიის საკვებია. ფერდინანდომ ტოსკანა ჰაბსბურგების გავლენას დააშორა და ალესანდრო მედიჩის შემდეგ პირველად შეირთო ცოლად არაჰაბსბურგი კრისტინა ლოთარინგიელი, ეკატერინე მედიჩის შვილიშვილი. ესპანეთმა პასუხად კუნძულ ელბას თავის ნაწილზე ციტადელი ააგო. ტოსკანის კავშირების გასამყარებლად ფერდინანდომ გარდაცვლილი ფრანჩესკოს უმცროსი ქალიშვილი, მარია საფრანგეთის მეფე ანრი IV-ს მიათხოვა. ანრი IV ღიად აცხადებოდა, რომ ესპანეთის აგრესიის შემთხვევაში ტოსკანას დაიცავდა, თუმცა მოგვიანებით პოზიცია შეცვალა. ესპანეთის გულის მოსაგებად ფერდინანდო იძულებული გახდა თავისი მემკვიდრე კოზიმო მარია მაგდალინა ავსტრიელზე დაექორწინებინა. ფერდინანდომ დააფინანსა ტოსკანის კოლონია ამერიკაში იმ განზრახვით, რომ დღევანდელი საფრანგეთის გვიანის ადგილას ტოსკანური დასახლება დაეარსებინა. ეკონომიკური წინსვლისა და აღორძინებისათვის გადადგმული ნაბიჯების მიუხედავად, მე-17 საუკუნის დასაწყისისათვის ფლორენციის მოსახლეობა მხოლოდ 75 000-ს შეადგენდა, რითაც ჩამორჩებოდა იტალიური სახელმწიფოების სხვა დედაქალაქებს, რომს, მილანს, ვენეციას, პალერმოსა და ნეაპოლს. იმის გამო, რომ მედიჩებისა და ტოსკანის ქონებას შორის ზღვარი ძალიან ბუნდოვანი იყო, მიჩნეულია, რომ ფრანჩესკო და ფერდინანდო მედიჩების დინასტიის დამაარსებელზე, კოზიმო მედიჩიზე მდიდრები იყვნენ. მხოლოდ დიდ ჰერცოგს ჰქონდა ქვეყნის მინერალური და მარილის რესურსების მოპოვების უფლება. მედიჩების ქონება პირდაპირ იყო დაკავშირებული ტოსკანის ეკონომიკასთან.
მიუხედავად იმისა, რომ ფერდინანდო უკვე აღარ იყო კარდინალი, იგი მაინც დიდ გავლენას ფლობდა პაპის კონკლავზე, ორგანოზე, რომელიც კათოლიკური ეკლესიის მეთაურს ირჩევდა. 1605 წელს მან შეძლო თავისი კანდიდატი ალესანდრო მედიჩი პაპად აერჩიათ ლეო XI-ის სახელით. ახლადარჩეული პაპი სულ რაღაც ერთ თვეში გარდაიცვალა, თუმცა მედიჩების საბედნიეროდ, ახალი პაპი, პავლე V ასევე კეთილგანწყობილი იყო მედიჩების მიმართ. ფერდინანდოს საგარეო პოლიტიკას პაპთან ურთიერთობაში თავისი უარყოფითი მხარეებიც ჰქონდა — ტოსკანა მოიცვეს რელიგიურმა ორდენებმა, რომლებიც გადასახადებს არ იხდიდნენ. ფერდინანდო 1609 წელს გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრეობა იყო მდიდარი და აყვავებული ტოსკანა.
კოზიმო II და ფერდინანდო II
ფერდინანდო I-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი, კოზიმო ავიდა. ბიძამისის, ფრანჩესკო I-ის მსგავსად, სახელმწიფო საქმეები არც მას აინტერესებდა და ტოსკანასაც მისი მინისტრები მართავდნენ. კოზიმო II-ის 12 წლიანი მმართველობიდან აღსანიშნავია მისი ბედნიერი ქორწინება მარია მაგდალინასთან და მისი მფარველობა ასტრონომ გალილეო გალილეისადმი.
როდესაც კოზიმო გარდაიცვალა, მისი უფროსი ვაჟი, ფერდინანდო ჯერ ისევ მცირეწლოვანი იყო, ამიტომაც დედამისი მარია მაგდალინა და ბებია კრისტინა რეგენტების რანგში მართავდნენ ქვეყანას. კრისტინა დიდად ენდობოდა თავის მრჩევლებად დანიშნულ სასულიერო პირებს. მან გააუქმა კოზიმო I-ის მიერ დაწესებული აკრძალვა სახელმწიფო თანამდებობებზე სასულიერო პირების დანიშვნაზე და მხარს უჭერდა სამონასტრო ცხოვრებას. კრისტინა დომინანტურ მდგომარეობას 1636 წელს გარდაცვალებამდე, შვილიშვილის მიერ სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგაც ინარჩუნებდა. 1634 წელს დედამ და ბებიამ ფერდინანდო ვიტორია დელა როვერეზე, ურბინოს ჰერცოგის შვილიშვილზე დააქორწინეს. წყვილს ორი შვილი ეყოლა, კოზიმო და ფრანჩესკო მარია.
ტოსკანა ჩართული იყო კასტროს ომებში (უკანასკნელი შემთხვევა, როდესაც მედიჩების მმართველობის ქვეშ მყოფი ტოსკანა კონფლიქტში მონაწილეობდა) და 1643 წელს ურბან VIII-ის ჯარიც დაამარცხა, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ხაზინა იმდენად ცარიელი იყო, რომ როდესაც დაქირავებულ მეომრებს ჯამაგირი გადაუხადეს, ტოსკანას უკვე აღარ შეეძლო მთავრობის ობლიგაციების პროცენტების გასტუმრება. ობლიგაციების საპროცენტო განაკვეთი 0.75%-ით შემცირდა. ეკონომიკა იმდენად ცუდ მდგომარეობაში იყო, რომ სასოფლო ბაზრობებზე ბარტერული გაცვლა ანგარიშსწორების მთავარ საშუალებად იქცა. ხაზინა მიმდინარე ხარჯებს ძლივს ფარავდა, რამაც მედიჩების საბანკო ოპერაციების სრული გაუქმება გამოიწვია. ფერდინანდო II 1670 წელს გარდაიცვალა და ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი, კოზიმო ავიდა.
კოზიმო III
კოზიმო III-ის მმართველობა ხასიათდება ძირეული ცვლილებებითა და დიდი საჰერცოგოს მკვეთრი დაღმასვლით. კოზიმო III პურიტანული პიროვნებით გამოირჩეოდა. მან აკრძალა მაისის დღესასწაულები, აიძულებდა მეძავებს ნებართვის ფული გადაეხადათ და თავს კვეთდა სოდომიტებს. მან აგრეთვე გამოსცა რამდენიმე კანონი, რომელიც განათლებას ცენზურის ქვეშ აქცევდა და დანერგა ანტი-ებრაული კანონმდებლობა. დააწესა უზომოდ დიდი გადასახადები, ქვეყნის მოსახლეობა კი შემცირებას განაგრძობდა. 1705 წლისათვის დიდი საჰერცოგოს ხაზინა ფაქტობრივად გაკოტრებული იყო, ფლორენციის მოსახლეობა დაახლოებით 50%-ით შემცირდა, მთლიანი დიდი საჰერცოგოს მოსახლეობა კი — დაახლოებით 40%-ით. ოდესღაც ძლევამოსილი ფლოტი უაღრესად ცუდ მდგომარეობაში იყო.
კოზიმო რეგულარულად უხდიდა საღვთო რომის იმპერატორს, თავის ფეოდალურ ბატონს მაღალ ბაჟებს, ვენის ალყის დროს კი იმპერატორს სამხედრო მარაგები გაუგზავნა. ესპანეთის მემკვიდრეობისათვის ომში ტოსკანა ნეიტრალურ პოზიციას ინარჩუნებდა, რაც ნაწილობრივ მისი დაუძლურებული სამხედრო უნარებით იყო გამოწვეული. 1718 წლის სამხედრო აღწერამ აჩვენა, რომ არმია 3 000 კაცზე ნაკლებს ითვლიდა, რომელთაგან ბევრი ავადმყოფი ან ხანდაზმული იყო. ამავდროულად, დედაქალაქი, ფლორენცია მათხოვრებით იყო სავსე. ტოსკანის სირთულეების შესახებ ევროპაშიც იყო ცნობილი. საღვთო რომის იმპერატორმა იოზეფ I-მა დიდ საჰერცოგოზე თავისი პრეტენზიები წამოაყენა (იგი თავადაც ნაწილობრივ მედიჩების შთამომავალი იყო), თუმცა სანამ მოქმედებაზე გადავიდოდა გარდაიცვალა.
კოზიმო ფლორენციის რესპუბლიკის აღდგენაზე ფიქრობდა, თუმცა ამ გადაწყვეტილებას ართულებდა დიდი საჰერცოგოს ფეოდალური სტატუსით: ფლორენცია საიმპერატორო ფეოდი იყო, სიენა კი — ესპანეთის. გეგმა თითქმის დამტკიცებული იყო გეერტრუიდენბერგში ევროპის ძალების მიერ, როდესაც კოზიმომ მოულოდნელად ახალი პირობა დაამატა — იგი მოითხოვდა, რომ თუ ის და მისი ორი ვაჟი მის ქალიშვილზე ადრე გარდაიცვლებოდნენ, ტახტზე ის უნდა ასულიყო და მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ უნდა აღდგენილიყო რესპუბლიკის ინსტიტუციები. წინადადება ჩავარდა და 1723 წელს კოზიმოს სიკვდილთან ერთად საბოლოოდ მიივიწყეს.
მედიჩების მმართველობის უკანასკნელი წლები
კოზიმო III-ის შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი, ჯან გასტონე ავიდა, რომელმაც სიცოცხლის უმეტესი ნაწილი საწოლში გაატარა და არამეფურად იქცეოდა, იშვიათად ჩნდებოდა ქვეშევრდომთა წინაშე, იმდენად იშვიათად, რომ იგი მკვდარიც კი ეგონათ. ჯან გასტონემ გააუქმა მამამისის პურიტანული კანონები. 1731 წელს ვენაში შეკრებილ ვეროპულ ძალებს უნდა გადაეწყვიტათ ვინ გახდებოდა ჯან გასტონეს მემკვიდრე. მიღებულ იქნა ვენის ხელშეკრულება, რომელმაც დიდი საჰერცოგოს ტახტი დონ კარლოსს, პარმის ჰერცოგს გადასცა. ჯან გასტონე მამასავით მტკიცე არ იყო ტოსკანის მომავალთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში. მან წინააღმდეგობის გარეშე მიიღო უცხო ძალების მოთხოვნები. ნაცვლად იმისა, რომ ტახტის მისი უახლოესი მამაკაცი ნათესავისათვის, ოტაიანოს პრინცისათვის გადაცემა მოეთხოვა, მან უფლება მისცა ტოსკანა საღვთო რომის იმპერატორის, ფრანც I შტეფანისათვის გადაეცათ. 1735 წელს ფლორენციაში ჩასვლიდან მალევე, ტურინის ხელშეკრულებით, დონ კარლოსი ნეაპოლის მეფე გახდა. მოკლე ხანში ფრანც I შტეფანი ტოსკანის ტახტის მემკვდრე გახდა. ჯან გასტონეს ამ მოვლენებში არაფერი ეთქმოდა. ტოსკანელებს ეზიზღებოდათ ახალი „ლოთარინგიელი“ ოკუპანტები, რომლებიც ტოსკანის მართვის საქმეში ერეოდნენ, მაშინ, როდესაც ამგვარად ესპანელი დამპყრობლებიც კი არ მოქცეულან. ჯან გასტონე, დიდი ჰერცოგის ტიტულის მქონე უკანასკნელი მედიჩი, 1737 წელს გარდაიცვალა.
ფრანც I შტეფან
ფრანც I (როგორც მას ტოსკანაში უწოდებდნენ) ხანმოკლე პერიოდით ფლორენციაში ცხოვრობდა ცოლთან, მარია ტერეზიასთან ერთად. ფრანცი იძულებული გახდა წინაპრებისეული ლოთარინგიის საჰერცოგო სტანისლავ ლეშჩინსკისთვის, პოლონეთის დამხობილი მმართველისათვის დაეთმო, რომლის ქალიშვილიც, მარია ლეშჩინსკა 1725 წელს საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი გახდა. სტანისლავ ლეშჩინსკი ლოთარინგიას მართავდა როგორც დაკარგული პოლონეთის სამეფოს კომპენსაციას. ფრანცი ყოყმანობდა თავისი საჰერცოგოს დათმობაზე, თუმცა საღვთო რომის იმპერატორმა კარლ VI-მ (მარია ტერეზიას მამა) განუცხადა, რომ თუ ის ლოთარინგიაზე თავის უფლებებზე უარს არ იტყოდა, მარია ტერეზიას ცოლად ვერ შეირთავდა. ფრანცი ტოსკანის ნაცვლად ვენაში ცხოვრობდა. 1745 წელს იგი საღვთო რომის იმპერატორად აირჩიეს. ფრანცი 1765 წელს ინსულტით გარდაიცვალა ინსბრუკში. მისი ცოლი მთელი დარჩენილი ცხოვრების განმავლობაში გლოვობდა და თავის ვაჟსა და ფრანცის მემკვიდრესთან, იოზეფ II-თან ერთად მართავდა ქვეყანას. ტოსკანა მის მეორე ვაჟს, ლეოპოლდს გადაეცა. ფრანც I-ის მმართველობისას დიდი საჰერცოგოს მმართველობის სისტემას თითქმის არ განუცდია რაიმე ცვლილება.
რეფორმები
ტოსკანის დიდი ჰერცოგი გახდა ფრანცის მეორე ვაჟი, პეტერ ლეოპოლდი, რომელიც ქვეყანას ძმის, იოზეფის გარდაცვალებამდე მართავდა. ქვეშევრდომებში ლეოპოლდი პოპულარობით არ სარგებლობდა, მიუხედავად იმისა, რომ მისმა გატარებულმა მრავალრიცხოვანმა რეფორმებმა ტოსკანას დაუბრუნა ბოლო პერიოდში დაკარგული სტაბილურობა.
ლეოპოლდმა გაატარა არსებითი რეფორმები ფსიქიკურად ავადმყოფთა მოვლის გულგრილ და არაადამიანურ სისტემაში. 1774 წლის იანვარში ძალაში შევიდა ლეგე სუი პაცი (კანონი სიგიჟის შესახებ), ამ სახის პირველი აქტი მთელი ევროპის მასშტაბით, რომელიც საშუალებას იძლეოდა ფსიქიკურად დაავადებულად მიჩნეული ადამიანის ჰოსპიტალიზაციისათვის სხვადსხვა ნაბიჯი გადადგმულიყო. რამდენიმე წლის შემდეგ ლეოპოლდმა ააგო ახალი საავადმყოფო, რომლის ხელმძღვანელადაც ლეოპოლდმა ახალგაზრდა ფსიქიატრი, ვინჩენცო ჩიარუჯი დანიშნა. ჩიარუჯიმ და მისმა კოლაბორაციონისტებმა საავადმყოფოს ფუნქციონირებისა და ფსიქიკურად დაავადებულ პაციენტებზე ზრუნვის ახალი, ჰუმანიტარული მიდგომები დაამკვიდრეს. აიკრძალა ჯაჭვებისა და ფიზიკური სასჯელების გამოყენება, რითაც გახდნენ იმ მოძრაობის პიონერები, რაც მოგვიანებით ფსიქიკური დაავადებების მქონე პაციენტებთან მორალური მოპყრობის სახელით გახდა ცნობილი.
ლეოპოლდი შეეცადა რელიგიური ორგანიზაციების ქონების სეკულარიზაცია მოეხდინა ან სასულიერო ფენა მთლიანად საერო ხელისუფლების კონტროლისათვის დაექვემდებარებინა. ამ ღონისძიებებს, რომლებმაც შეარყია ტოსკანელებში ღრმად ფესვებგადგმული რწმენა და თავად ლეოპოლდი პაპს დაუპირისპირა, წარმატება არ მოჰყოლია.
ლეოპოლდი ასევე მუშაობდა პოლიტიკური კონსტიტუციის პროექტზე, რაზეც გავლენა მოახდინა საფრანგეთის კონსტიტუციის გამოცხადებამ და რომელიც გარკვეულ მსგავსებებს ამჟღავნებდა 1778 წლის ვირჯინიის უფლებათა ბილთან. აღნიშნულთან დაკავშირებით ლეოპოლდის კონცეფცია დაფუძნებული იყო მოქალაქეთა პოლიტიკური უფლებების პატივისცემასა და აღმასრულებელ და საკანონმდებლო ხელისუფლებას შორის ჰარმონიის დამკვიდრებაზე. მიუხედავად ამისა, კონსტიტუცია იმდენად რადიკალურად ახალი იყო, რომ მის წინააღმდეგ გამოვიდნენ ისინიც კი, ვისაც შესაძლოა მისი ამოქმედებით სარგებელი ენახა. 1790 წელს იოზეფ II უშვილოდ გარდაიცვალა და ლეოპოლდი ვენაში გამოიძახეს რათა დაეკავებინა ავსტრიის ერცჰერცოგის ოჯახური მემკვიდრეობა და გამხდარიყო იმპერატორი. ლეოპოლდი გარდაიცვალა 1792 წელს.
ტოსკანა საფრანგეთის რევოლუციისა და ნაპოლეონის ომების დროს
ტოსკანის დიდი ჰერცოგის ტახტზე ლეოპოლდი ვაჟმა, ფერდინანდ III-მ შეცვალა, რომელიც საფრანგეთის რევოლუციური ომების დროს ფრანგებმა განდევნეს 1799 წელს, ხოლო შემდეგ, 1801 წელს საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის დადებული ხელშეკრულებით საჰერცოგოს სანაცვლოდ ზალცბურგის კურფიურსტი გახდა და ყოფილი სამთავარეპისკოპოსოს ტერიტორიას მართავდა. ამის შემდეგ ტოსკანის დიდი საჰერცოგო გაუქმდა და მის ადგილას შეიქმნა ეტრურიის სამეფო, რომელსაც პარმის საჰერცოგოს დაკარგვის საკომპენსაციოდ სათავეში ბურბონ-პარმელთა დინასტია ჩაუდგა. 1803 წელს ეტრურიის პირველი მეფე ლუდოვიკო I გარდაიცვალა და ტახტზე მისი ჩვილი ვაჟი, კარლო II ავიდა, რომლის რეგენტიც დედამისი, მარია ლუიზა იყო.
ეტრურიამ ათი წელიც ვერ იარსება. ფონტენებლოს ხელშეკრულებით (1807 წლის 27 ოქტომბერი) ეტრურია საფრანგეთმა შეიერთა. მოლაპარაკებები მიმდინარეობდა საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის და ეტრურიის რეგენტი საერთოდ უგულებელყოფილი იყო. მას მხოლოდ ის აცნობეს, რომ 1807 წლის 23 ნოემბერს მას შვილის სამეფოს დატოვება მოუწევდა. მარია ლუიზა და მისი სამეფო კარი ქვეყნიდან 10 დეკემბერს გაემგზავრა. 1808 წლის 30 მაისს საფრანგეთმა ოფიციალურად შეიერთა ეტრურია. ხელისუფლება გადაეცა „განსაკუთრებულ ხუნტას“ გენერალ ჟაკ-ფრანსუა მენუს მეთაურობით. ტოსკანა დაყოფილ იქნა არნოს, ხმელთაშუაზღვისპირა და ომბრონეს დეპარტამენტებად. 1809 წლის მარტში შეიქმნა „ტოსკანის დეპარტამენტის გენერალური მთავრობა“, რომელსაც ნაპოლეონმა სათავეში თავისი და, ელიზა ბონაპარტი ჩაუყენა ტოსკანის დიდი ჰერცოგინიის სახელით.
დიდი საჰერცოგოს აღდგენა და მისი საბოლოო გაუქმება
1814 წელს ნაპოლეონის მიერ შექმნილი სისტემა დაიშალა და ტერიტორიული შეთანხმებების შედეგად, ვენის კონგრესმა გარნიზონის ოლქი (რომელიც ტოსკანის სანაპიროზე არსებული ხუთი ქალაქისაგან შედგებოდა) აღდგენილ ტოსკანას გადასცა. ფერდინანდ III-მ კვლავ დაიკავა ტახტი და 1824 წელს გარდაიცვალა.
ნაპოლეონის დაცემის შემდეგ იტალიაში იფეთქა ნაციონალისტურმა მოძრაობამ და შეიქმნა საიდუმლო ორგანიზაციები, რომლებიც მიზნად ისახავდნენ იტალიის გაერთიანებას. როდესაც ასეთი ორგანიზაციები ტოსკანაში გამოჩნდნენ, შეშფოთებულმა ფერდინანდმა სახელმწიფოს დასაცავად თავისი ძმისგან, იმპერატორ ფრანცისაგან ავსტრიული გარნიზონი გამოითხოვა. ფერდინანდმა ტოსკანა ავსტრიას დაუკავშირა.
ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი, ლეოპოლდ II ავიდა, რომელსაც თანამედროვეები აფასებდნენ, როგორც ლიბერალ მონარქს. მიუხედავად მისი ღირსებებისა, ქვეშევრდომებს იგი არ მოსწონდათ მისი უცხოური წარმომავლობის გამო. მისი კავშირი ავსტრიასთან თანაბრად მიუღებელი იყო. 1847 წლს ლეოპოლდმა პარმის ჰერცოგინიის, მარია ლუიზას გარდაცვალების შემდეგ ლუკის საჰერცოგო შეიერთა (ეს სახელმწიფო მხოლოდ იმ მიზნით შეიქმნა, რომ ბურბონ-პარმელთა დინასტიას სამართავად მიწა ჰქონოდა, სანამ პარმის დაბრუნებას შეძლებდნენ). იმავე წელს ჩამოყალიბდა ტოსკანის სახელმწიფო საბჭო.
ლეოპოლდის დროს იტალია სახალხო აჯანყებებმა მოიცვა, რამაც კულმინაციას 1848 წლის რევოლუციებისას მიაღწია. ამ რევოლუციებმა საფრანგეთის ტახტი დაამხო და მთელი ევროპის მასშტაბით არეულობა გამოიწვია. ტოსკანაში ლეოპოლდ II-მ ლიბერალური კონსტიტუცია გამოსცა და ლიბერალური მთავრობა ჩამოაყალიბა. ლეოპოლდის ღონისძიებების მიუხედავად, აგვისტოში ლივორნოში მისი მმართველობის წინააღმდეგ ქუჩის ბრძოლები დაიწყო. ავსტრია-სარდინიის ომში ლეოპოლდმა სარდინიის სამეფოს დაუჭირა მხარი. 1849 წლის თებერვალში ლეოპოლდ II იძულებული გახდა ტოსკანა რესპუბლიკელებისათვის დაეტოვებინა და თავშესაფარი ნეაპოლიტანის ქალაქ გაეტაში ეძებნა. ტოსკანაში დროებითი რესპუბლიკა შეიქმნა. ლეოპოლდმა ფლორენციაში დაბრუნება მხოლოდ ავსტრიის დახმარებით მოახერხა. 1852 წელს კონსტიტუცია გაუქმდა, ხოლო 1855 წელს ავსტრიული გარნიზონი ტოსკანიდან გაიხმეს.
1859 წლის ზაფხულში დაიწყო ავსტრია-სარდინიის მეორე ომი. ლეპოლდი თავს ვალდებულად თვლიდა მხარი ავსტრიისათვის დაეჭირა. ვიტორიო ემანუელე II-მ მთელი ტოსკანა დაიკავა და მთელი კონფლიქტის განმავლობაში ფლობდა მას. ლეოპოლდი ტოსკანიდან გაიქცა. ვილაფრანცას შეთანხმებამ ლეოპოლდს საშუალება მისცა კიდევ ერთხელ დაბრუნებულიყო ტოსკანაში, თუმცა დაბრუნებისთანავე იგი თავისი უფროსი ვაჟის, ფერდინანდის სასარგებლოდ ტახტიდან გადადგა. ფერდინანდ IV-ის ჰიპოთეტური მმართველობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1859 წლის 16 აგვისტოს ეროვნულმა ყრილობამ ოფიციალურად გააუქმა ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელების მმართველობა.
1859 წლის დეკემბერში ტოსკანის დიდი საჰერცოგო მოდენისა და პარმის საჰერცოგოებს შეუერთდა და შეიქმნა ცენტრალური იტალიის გაერთიანებული პროვინციები, რომელიც რამდენიმე თვის შემდეგ სარდინიის სამეფომ შეიერთა. 1860 წლის 22 მარტს რეფერენდუმის შემდეგ, რომელშიც აბსოლუტურმა უმრავლესობამ (95% ) მხარი დაუჭირა სარდინიასთან შეერთებას, სარდინიის სამეფომ ოფიციალურად შეიერთა ტოსკანა. 1870 წელს იტალია გაერთიანდა, როდესაც სექტემბერში პაპის ოლქის დარჩენილი ტერიტორიების შეერთება მოხდა და მათ მმართველობას პაპი პიუს IX ჩამოაშორეს.
მმართველობა
ტოსკანა დაყოფილი იყო ორ მთავარი ადმინისტრაციულ ერთეულად: stato nuovo (ახალი ქვეყანა) მოიცავდა ყოფილი სიენის რესპუბლიკის ტერიტორიას, ხოლო stato vecchio (ძველი ქვეყანა) მოიცავდა ყოფილი ფლორენციის რესპუბლიკის ტერიტორიასა და სამფლობელოებს. ეს ორი ერთეული სხვადასხვა კანონებით იმართებოდა. დაყოფას განაპირობებდა ის ფაქტი, რომ stato nuovo ესპანეთის ფეოდი იყო, ხოლო stato vecchio — საღვთო რომის იმპერიის. სიენას მართავდა დიდი ჰერცოგის მიერ დანიშნული მმართველი. კარლ V-მ ალესანდრო მედიჩი ფლორენციის მმართველად გამოაცხადა „სიცოცხლის ბოლომდე, ხოლო მისი სიკვდილის შემდეგ იგი უნდა შეეცვალათ მის ვაჟებსა და მამაკაც მემკვიდრეებს პირმშოობის წესის მიხედვით, ხოლო ასეთების არარსებობის შემთხვევაში — მედიჩების ოჯახის უახლოეს ნათესავ მამაკაცებს და ეს წესი უნდა გამოყენებულიყო სამუდამოდ პირმშოობის მიხედვით.“
1530 წელს, მას შემდეგ, რაც ფლორენციის რესპუბლიკა ხანგრძლივი ალყის შემდეგ საღვთო რომის იმპერიის, ჰაბსბურგების ესპანეთისა და პაპის ოლქის ძალებს დანებდა, კარლ V-მ გამოსცა პროკლამაცია, სადაც ღიად აცხადებდა, რომ მას და მხოლოდ მას ჰქონდა ფლორენციის მმართველობის განსაზღვრის უფლება. 1530 წლის 12 აგვისტოს იმპერატორმა მედიჩები ფლორენციის რესპუბლიკის მემკვიდრეობით მმართველებად აქცია. პაპ კლემენტ VII-ს სურდა თავისი ნათესავი ალესანდრო მედიჩი ფლორენციის მმართველი გამხდარიყო, თუმცა ამავდროულად სურდა ეს იმგვარად მომხდარიყო, რომ ხალხის თვალში გაჩენილიყო წარმოდგენა, თითქოს ფლორენციელებმა დემოკრატიულად აირჩიეს ალესანდრო თავიანთ მმართველად. 1532 წლის აპრილში პაპმა დაარწმუნა ბალია, ფლორენციის მმართველი კომისია, ახალი კონსტიტუცია მიეღოთ. დოკუმენტი იმავე თვის 27 რიცხვში მიიღეს. იგი ოფიციალურად აყალიბებდა მემკვიდრეობით მონარქიას. ამ ახალი აქტით გაუქმდა ძველთაძველი სინიორია (არჩევითი მთავრობა) და გონფალონერის თანამდებობა (ქალაქის ტიტულოვანი მმართველი, რომელიც ორი თვის ვადით აირჩეოდა). სანაცვლოდ შეიქმნა: კონსილიერე — სამთვიანი ვადით არჩეული ოთხწევრიანი საბჭო, რომელსაც „ფლორენციის რესპუბლიკის ჰერცოგი“ (შემდგომში კი ტოსკანის დიდი ჰერცოგი) მეთაურობდა; 48 კაცისაგან შემდგარი სენატი, რომელიც ბალიას მიერ ირჩეოდა და ფლობდა ფლორენციის ფინანსური, უშიშროებისა და საგარეო პოლიტიკის განსაზღვრის პრეროგატივას. გარდა ამისა, სენატი ნიშნავდა ომისა და საჯარო უსაფრთხოების კომისიებსა და პიზის, არეცოს, პრატოს, ვოლტერასა და კორტონას მმართველებს, ასევე, ელჩებს (სენატის წევრობა მხოლოდ წარჩინებულ მამაკაცებს შეეძლოთ ); ორასის საბჭო — წარმოადგენდა პეტიციების სასამართლოს, რომლის წევრებიც სიცოცხლის ბოლომდე ინიშნებოდნენ. ეს კონსტიტუცია მედიჩების მმართველობის ქვეშ მყოფი დიდი საჰერცოგოს დროსაც ნარჩუნდებოდა, თუმცა ფერდინანდო II-ის მმართველობამ ეს ინსტიტუციები ბუტაფორიებად აქცია.
დროთა განმავლობაში მედიჩებმა რამდენიმე ახალი ტერიტორია შეიძინეს, რომელთა შორისაც იყო 1604 წელს ორსინებსაგან შეძენილი პიტიგლიანო; 1633 წელს სფორცებისაგან შეძენილი სანტა-ფიორის საგრაფო; 1650 წელს ესპანეთმა დათმო პონტრემოლი; კოზიმო I-ის მმართველობისას კი სილვია პიკოლომინიმ საჰერცოგოს მიჰყიდა თავისი საკუთრება: კასტილიონის მარკა, პიეტრო-სანტა, კაპისტრანოს საჰერცოგო და ნეაპოლის სამეფოში მდებარე ქალაქი პენა. ვიტორია დელა როვერემ საჰერცოგოს 1631 წელს მონტეფელტროსა და როვერეს საჰერცოგოები შემატა, რომლებიც 1694 წელს მის უმცროს ვაჟს, ფრანჩესკო მარია მედიჩის გადაეცა. ტახტზე ჯან გასტონეს ასვლის შემდეგ, ეს მიწები ტოსკანას დაუბრუნდა.
ჯან გასტონემ, ტოსკანის უკანსკნელმა მედიჩმა მმართველმა, დიდი საჰერცოგო ფრანც შტეფან ლოთარინგიელს გადასცა. მისი ზეობის მთელი პერიოდის განმავლობაში ტოსკანას მეფისნაცვალი მარკ დე ბოვო-კრანი მართავდა. 1763 წელს ფრანც შტეფანმა მემკვიდრეობის წესი შეცვალა, როდესაც თავისი მეორე ვაჟი, ლეოპოლდი, დიდი საჰერცოგოს მემკვიდრედ გამოაცხადა, ხოლო თუკი ლეოპოლდის შტო გადაშენდებოდა, მემკვიდრეობა მთავარ შტოს დაუბრუნდებოდა. ლეოპოლდიდან მოყოლებული ყველა დიდი ჰერცოგი ფლორენციაში ცხოვრობდა. დიდმა ჰერცოგმა ლეოპოლდ II-მ 1848 წელს ლიბერალური კონსტიტუცია დაამტკიცა. მომდევნო წელს დიდი ჰერცოგი ხანმოკლე პერიოდის განმავლობაში დროებითმა მთავრობამ დაამხო, თუმცა იგი იმავე წელს აღადგინეს ტახტზე ავსტრიის ჯარებმა. ტოსკანის ხელისუფლება საბოლოოდ გაუქმდა 1859 წელს, როდესაც იგი ცენტრალური იტალიის გაერთიანებულ პროვინციებს შეუერთდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტოსკანის საჰერცოგო კატეგორია:იტალიის ყოფილი სახელმწიფოები კატეგორია:ტოსკანის ისტორია კატეგორია:ფლორენციის ისტორია კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის საჰერცოგოები კატეგორია:ტოსკანა კატეგორია:1569 წელს შექმნილი ქვეყნები და ტერიტორიები კატეგორია:1859 წელს გაუქმებული ქვეყნები და ტერიტორიები კატეგორია:ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები კატეგორია:მედიჩები
თაყვანისცემა (მემორიალური კომპლექსი)
ისტორია
1918 წლის 23 აპრილს, თანამედროვე მემორიალური კომპლექსის მდებარეობის ადგილზე გაიმართა სამგლოვიარო მიტინგი, რომელიც ეძღვნებოდა სალსკის პირველ წითელარმიელებს, რომლებიც 20-22 აპრილს დაიღუპნენ სოფელ სრედნი-ეგორლიკთან საბჭოთა ხელისუფლებისათვის ბრძოლაში. თავდაპირველად მემორიალური კომპლექსის ადგილზე იდგა პირამიდის ფორმის ხისგან დამზადებული ძეგლი.
დიდი სამამულო ომის პერიოდში ძმათა სასაფლაოზე დაკრძალეს საბჭოთა არმიის ჯარისკაცები, რომლებიც დაიღუპნენ 1942 წელს ქალაქ სალსკის თავდაცვისას, მისი გერმანელთა ოკუპაციისაგან გათავისუფლების დროს.
1947 წელს ძმათა სასაფლაოზე მიმდინარეობდა მისი კეთილმოწყობის სამუშაოები, სადაც დააყენეს თაბაშირისაგან დამზადებული ჯარისკაცის ფიგურა. პირამიდაზე, რომელსაც ზემოთ ხუთქიმიანი ვარსკვლავი ამშვენებდა, იყო წარწერა:
1967 წელს მიმდინარეობდა კომპლექსის რეკონსტრუქცია. კომპლექსის მოქანდაკე იყო ვ. ლ. გლუხოვი, არქიტექტორი - ბ. ვ. იგნატენკო, ორივე სალსკის მცხოვრები იყო. მემორიალი წარმოადგენდა სტელას, რომელიც გაფორმებული იყო ღია ვარდისფერი მარმარილოს ფილებით, სიმაღლე შვიდი მეტრი. იგი იდგა პატარა ხელოვნურ ბორცვზე.
1972 წელს სალსკის თავისუფლების მოედანზე გააასვენეს ირანში საბჭოთა კავშირის პირველი ელჩის ი. ო. კოლომიიცევის ნეშტი, მის საფლავზე დადგეს გრანიტის ფილა.
1981 წელს სალსკის ძმათა სასაფლაოს მახლობლად დაკრძალეს საბჭოთა კავშირის გმირი, სალსკის მცხოვრები, ბორის ივანეს ძე ტერენტევი.
მემორიალურ კომპლექსთან არის ხეივანი, სადაც დაგებულია ფილები.
2005 წელს ხეივანში დააყენეს გრანიტის კვარცხლბეკები ბარელიეფებით, რომლებზეც გამოსახულია საბჭოთა კავშირის სალსკელი გმირები: ვასილი იაკოვლევის ძე ზახაროვი, ეფიმ ივანეს ძე მანდრიკინი,აკიმ გავრილის ძე მიტიაშკინი, მიხეილ ევდოკიმეს ძე პივოვაროვი, სიმონ ვასილის ძე რიბალჩენკო, ფიოდორ ნიკოლოზის ძე სამოხვალოვი, ბორის ივანეს ძე ტერენტევი, ნიკოლოზ ივანეს ძე ფილოლენკო, რუსეთის გმირი ვიტალი ნიკოლოზის ძე გორინი. ყველა ძეგლი დამზადებულია რუსეთის მხატვართა როსტოვის განყოფილებაში (ხელმძღვანელი სერგეი ნიკოლოზის ძე ოლეშნია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი
ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი (Зимовниковский краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ზიმოვნიკის რაიონის სოფელ ზიმოვნიკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 2003 წელს.
მუზეუმის მისამართი: 347460, როსტოვის ოლქი, ზიმოვნიკის რაიონი, სოფელი ზიმოვნიკი, ტრეტიაკოვის ქუჩა № 105-ბ.
ისტორია
ზიმოვნიკის რაიონის კულტურისა და ხელოვნების განყოფილების ინიციატივითა და რაიონის ადმინისტრაციის მხარდაჭერით 2000 წელს ზიმოვნიკის რაიონის სოფელ ზიმოვნიკში დაარსდა ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. მუზეუმს გადასცეს სოფლის ცენტრში 1943 წელს აშენებული შენობა. ადრე ამ შენობაში განთავსებული იყო საბავშვო ბიბლიოთეკა და კლუბი. მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია შეიქმნა ბუნებისა და ისტორიის ექსპონატებით.
მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო ი. შკურდალოვა. მუზეუმის დაარსებაში დიდი წვლილი შეიტანა ი. სოროკინმა. სხვადასხვა დროს მუზეუმის დირექტორები იყვნენ: ი. ელისეენკო, ე. კოჟემიაჩენკო, მ. მოისეენკო. ამჟამად მუზეუმს ხელმძღვანელობს ი. კაზანცევა.
თავდაპირველად სამუზეუმო ფონდში შევიდა რაიონის სასკოლო მუზეუმების ექსპონატები და სამხედრო ოთახის კოლექცია. მუზეუმის ფონდების შევსებაში თავისი წვლილი შეჰქონდათ სოფლის მოსახლეობას, რომლებიც მუზეუმს ჩუქნიდნენ ისტორიულ ნივთებს. მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია იყო ზიმოვნიკის რაიონის სამხედრო ისტორიის შესახებ. ზიმოვნიკის რაიონის ადმინისტრაციის ეკოლოგიის სამმართველოს ფონდის დახმარებით მუზეუმში შეიქმნა ექსპოზიცია „მდინარე სალის აუზის ფლორა და ფაუნა“. ექსპოზიციაში წარმოდენილი იყო მცენარეების ჰერბარიუმი, ცხოველების, ამფიბიების, რეპტილიების, თბილსისხლიანი ცხოველების ფიტულები და მწერების კოლექცია. მხარის ძველი ისტორიის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია არქეოლოგიური გათხრების მასალები.
2012 წელს მუზეუმი გადავიდა ეროვნული კულტურის ცენტრის შენობაში. სადაც განთავსდა მეორე სართულზე.
წლების მუშაობის შედეგად მუზეუმში შეაგროვეს 5 700 ექსპონატი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა არქეოლოგიური, პალეონტოლოგიური, ნუმიზმატიკური კოლექციები, ხელოვნების ნამუშევრები.
მუზეუმის მნიშვნელოვანი ექპონატია მეცხვარეობის კოლექცია. „საბჭოთა მერინოსი“. მუზეუმის ყველაზე მსუბუქი ექსპონატია ოქროს ურდოს ხანის ჯანიბეკის მონეტა (XIV საუკუნე), რომლის წონაც სულ გრამია. მუზეუმში არის საგამოფენო დარბაზი, სადაც მიდინარეობს მუზეუმის ფონდებში დაცული ექსპონატების გამოფენა. სწორედ აქ გაიმართა მოქნდაკე ე. დერდიაშჩენკოს, მხატვრების ი. პადალკას, ა. ლოპანსკის, ვ. მოროზოვის პერსონალური გამოფენები.
მუზეუმი თანამშრომლობს როსტოვის ოლქის სხვა მუზეუმებთან. ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის კოლექცია გამოფენილი იყო ქალაქ ზერნოგრადისა და სტანიცა ჟუკოვსკაიის მუზეუმებში. თავის მხრივ მუზეუმში გამოფენილი იყო დონის როსტოვის, ვოლგოგრადის, ვოლგოდონის, ციმლიანსკისა და სემიკარაკორსკის მუზეუმების ექსპონატები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
ლატვიის გეოგრაფია
მინი|პარკი [[დაუგავას ლოკი]] ლატვია მდებარეობს ბალტიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, აღმოსავლეთ ევროპის პლატფორმაზე, ესტონეთსა და ლიეტუვას შორის. ქვეყნის დაახლოებით 98% მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრამდე. ლატვიაში მდებარეობს დაახლოებით 12 000 მდინარე (საიდანაც მხოლოდ 17-ის სიგრძე აღემატება 97 კილომეტრს) და 3000 ტბა რომელთაგანაც უმეტესობა არის აითროფიკული. ქვეყნის უდიდეს მდინარეებს წარმოადგენენ: დასავლეთის დვინა, ლიელუპე, გაუია, ვენტა და სალაცა. ტყეები (რომელთაგანაც უმეტესობა არის ფიჭვნარი) მოიცავს ქვეყნის 41%-ს. კირქვის, ტორფის და დოლომიტის გარდა ლატვია ბუნებრივი რესურსებით არ არის მდიდარი. ლატვიას აქვს 531 კილომეტრის სიგრძის ქვიშიანი სანაპირო ზოლი, ლიეპაიასა და ვენტსპილსის პორტებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლატვიის გეოგრაფია
ტობერკარი
ტობერკარი (Tubbercurry ან Tobercurry ; Tobar an Choire, „კორის ჭა“) — ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს სლაიგოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. სლაიგოს შემდეგ არის საგრაფოს სიდიდითა და მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ქალაქი. ტობერკარის მცხოვრებთა მნიშვნელოვან ნაწილს პოლონური თემი შეადგენს, რომელიც ადგილობრივ სამრეწველო და სავაჭრო ობიექტებშია დასაქმებული.
პირველად ტობერკარი ისტორიულ წყაროებში 1397 წელს მოიხსენიება, როდესაც ამ მიდამოებში ო'კონორების კლანის ორ ოჯახს შორის გაიმართა ბრძოლა.
ქალაქი, მიუხედავად თავისი მცირე ზომისა, დასავლეთ ირლანდიაში გამორჩეულია ღამის ცხოვრებით. აქ არის რამდენიმე ბარი, რესტორანი და ტრადიციული ირლანდიული ლუდხანა.
2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 747 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:სლაიგოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (კლიონიკა)
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ბასმანის რაიონში.
ტაძარს აქვს ოთხი საკურთხეველი. ზედა ეკლესიის საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა დაყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ქვედა ტაძრის საკურთხევლები კი ყველა რუსი წმინდანისა და ალექსი მეჩიოვის სახელზე.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძრის შესახებ პირველი ცნობები მოცემულია 1657 წლიდან. 1698 წელს ტაძარში უკვე ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის საკურთხეველია.
პეტრე სიტინი მიუთითებს, რომ პირველი ეკლესია ამ ადგილზე ჯერ კიდევ 1468 წელს ააგეს. ტაძრის ამშენებლად ითვლება ივანე III, რათა ძლიერი ხანძარი კრემლში არ გავრცელებულიყო. ისტორიული დოკუმენტები ხანძრის თარიღად 1468 წელს მიიჩნევენ და იქვე მიუთითებენ, რომ ამავე წელს იწყება ტაძრის მშენებლობა, თუმცა მისი მშენებლობის ადგილზე არცერთი წყარო არ გვიამბობს.
1657 წელს დღევანდელი ტაძრის ადგილზე ააგეს ახალი ქვის ტაძარი. 1690-იან წლებში, ახალი საკურთხევლის მშენებლობასთან დაკავშირებით, მას უწოდეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია.
1701 წელს დიდი ხანძრის შემდეგ განადგურდა ეკლესიის ზედა ნაწილი. 1749 წლის ხანძრის შემდეგ კი ააგეს არსებული სამრეკლო და მცირედ გადააკეთეს ეკლესიის ფასადი.
1910-იან წლებში ეკლესიასთან მუშაობდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. ამ პერიოდში ეკლესიაში მსახურობდა ალექსი მეჩიოვი, რომელიც რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის წმინდანი გახდა 2000 წელს.
1914-1915 წლებში ტაძრის ეზოში ააგეს მცირე ორსართულიანი სახლი ეკლესიის მსახურებისთვის. სახლის მშენებლობა მიმდინარეობდა წიგნის გამომცემლის ივანე სიტინის ფინანსებით.
1923 წელს ალექსი მეჩიოვის გარდაცვალების შემდეგ ტაძრის წინამძღვარი გახდა მისი შვილი სერგეი (რომელიც ასევე კანონიზირებულია რუსეთის ეკლესიის მიერ).
საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1931 წელს. მამა სერგეი 1929 წლის 24 ნოემბერს დააპატიმრეს და 1942 წელს დახვრიტეს. ტაძარს გუმბათი მოხსნეს. მასში კი განათავსეს ჯერ საწყობი, ხოლო მოგვიანებით - ახალგაზრდა ლენინელთა კომუნისტური კავშირის ბუღალტერია.
1989 წლის დეკემბერში ტაძარში აღადგინეს ხატწერა. 1990 წლის 18 ივლისს კი ტაძარი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. გახსნის შემდეგ ეკლესიის პირველი წინამძღვარი გახდა ალექსანდრე (კულიკოვი). ტაძრის კურთხევა შედგა ამავე წლის 17 დეკემბერს. აღადგინეს გუმბათი, ჯვარი და ინტერიერი. რეგულარულად მიმდინარეობს ღვთისმსახურება.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძრები რუსეთში კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
ჟან-ფრანსუა მილე
ჟან-ფრანსუა მილე (Jean-François Millet დ. 1814 — გ. 1875) — ფრანგი მხატვარი, ბარბიზონის სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. მას სურდა, გლეხის ცხოვრება ისეთი დაეხატა, როგორიც ის სინამდვილეში იყო, ეხატა ქალები და მამაკაცები მინდვრებში მუშაობისას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1814 კატეგორია:გარდაცვლილი 1875 კატეგორია:რეალისტი მხატვრები
სამსრის ქარიანი ხვრელი
სამსრის ქარიანი ხვრელი — ბუნებრივი წარმონაქმნი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მთა სამსრის ფერდობის ჩრდილო-დასავლეთ ძირში, ბარალეთის იაილოს მიდამოებში, ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლეზე. ლავებში გამომუშავებული ნაპრალია, რომლებიდანაც ცხელ ამინდში უბერავს ცივი ნიავი, რაც მოწმობს ლავებში ჰაერით გამოვსებული მიწისქვეშა სიღრუეების (ლავური გვირაბების) არსებობას. ცხელი ზაფხულის დღეებში ხვრელთან გასაგრილებლად თავს იყრის ცხვარი. მისასვლელი იწყება ქალაქ ახალქალაქიდან ავტომობილით სოფელ ბარალეთამდე (20 კმ), იქიდან ცხენით ან ფეხით, მეცხვარეთა ბინაზე გავლით ადგილამდე. სამსრის ქარიანი ხვრელი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
კეიკო ფუხიმორი
კეიკო სოფია ფუხიმორი იგუჩი (Keiko Sofía Fujimori Higuchi, 藤森 恵子; დ. 25 მაისი, 1975, ლიმა) — პერუელი პოლიტიკოსი. პერუს ყოფილი პრეზიდენტის ალბერტო ფუხიმორის შვილი.
მამის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სწავლა სტოუნი-ბრუკის უნივერსიტეტში, აშშ. 1997 წელს მიიღო ბოსტონის უნივერსიტეტის დიპლომი. 1994 წელს, მშობლების გაშორების შემდეგ მიიღო პერუს „პირველი ლედის“ ტიტული. აქტიურად იყო ჩართული საქველმოქმედო საქმიანობაში.
მამამისის სასამართლო დევნის შემდეგ 2005 წელს აქტიურად ჩაერთო დიდ პოლიტიკაში. 2006 წელს მონაწილეობა მიიღო პერუს კონგრესის არჩევნებში პარტია „მომავლის ალიანსის“ სიით და ლიმის რეგიონში მიიღო 602 869 ხმა, რაც იყო ამ არჩევნებში ერთი კანდიდატისათვის მიცემული ხმების სარეკორდო მაქსიმუმი. 2006-2011 წლებში პერუს კონგრესის წევრია.
2010 წელს განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2011 წელს დანიშნულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. პირველი ტურის შემდეგ მიიღო ხმების 23,49% დაიკავა მეორე ადგილი და გავიდა მეორე ტურში. მეორე ტურის საბოლოო შედეგების მიხედვით მიიღო ხმების 48,452%. ამ შედეგით იგი დამარცხდა ოლიანტა უმალასთან.
2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს პირველ ტურში მიიღო ხმების 40 %, დაიკავა პირველი ადგილი და მეორე ტურში ბრძოლა გააგრძელა პედრო პაბლო კუჩინსკისთან, რომელმაც პირველ ტურში მიიღო ხმების 20%. მეორე ტურის მიხედვით ფუხიმორმა მიიღო ხმების 49,88 % და აღიარა კონკურენტის გამარჯვება.
სქოლიო
კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსი ქალები
დრუჟკივკის ტრამვაი
thumb|350px|ტრამვაი 71-605 thumb|350px|დრუჟკივკის ტრამვაის სქემა დრუჟკივკის ტრამვაი გაიხსნა 1945 წლის 5 დეკემბერს. ამჟამად (2017 წლის იანვრის მდგომარეობით) მოქმედებს 3 მარშრუტი, ხაზების სიგრძეა 26,5 კმ და არსებული 13 ვაგონიდან მწყობრშია 10.
მოძრავი შემადგენლობა
ექსპლუატაციაშია შემდეგი ტიპის ვაგონები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით
მარიონ კრეინი
მარიონ კრეინი (Marion Crane; რომანში ასევე ცნობილია, როგორც მარი კრეინი), იგივე მარი სამუელსი — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც შექმნა ამერიკელმა მწერალმა რობერტ ბლოხმა თავის 1959 წლის რომანში „ფსიქო“. ალფრედ ჰიჩკოკის 1960 წლის ეკრანიზაციაში მისი როლი ჯანეტ ლიმ შეასრულა, მის 1998 წლის ვერსიაში - ენ ჰეჩმა, ხოლო ტელესერიალ „ბეიტსის მოტელში“ მარიონი რიანამ განასახიერა (2017 წ.). „ფსიქოში“ შესრულებული როლისთვის ლი ოსკარის ნომინაციაზე წარდგა, როგორც საუკეთესო მსახიობი ქალი და მოიპოვა ოქროს გლობუსი იმავე კატეგორიაში.
პერსონაჟის ბიოგრაფია
ფილმის მიხედვით, მარიონი ცხოვრობს ფინიქსში (არიზონა), სადაც მუშაობს ბუღალტრად და სემ ლუმისთან (ჯონ გავინი) არსებული ურთიერთობით უკმაყოფილოა, რადგან სემი მასთან დაქორწინებას ვალის გამო ვერ ახერხებს. მარიონი არ მიიღებს მის შემოთავაზებას, რომ ნაშუადღევს სამსახურიდან თავი გაითავისუფლოს და ოფისში ბრუნდება. მისი უფროსი ჯორჯ ლოური (ვონ ტეილორი), რომელსაც ათი წელი იცნობდა, ოფისში მალევე მოდის მდიდარ კლიენტთან, ტომ კესიდისთან (ფრენკ ალბერტსონი) ერთად, რომელიც 40,000 დოლარის ღირებულების სახლის ყიდვას აპირებს, როგორც თავისი ქალიშვილის საქორწინო საჩუქარი. კესიდი ნაღდი ფულით იხდის, რაც ლოურის ცოტა არ იყოს აშფოთებს. მარიონი, რომელსაც კესიდის ფულის ბანკში შეტანა ევალება, ფულს მოიპარავს და გაიქცევა, რათა სემის ვალის გადახდა და მასზე დაქორწინება მოახერხოს. ის გაემგზავრება (გამოგონილ) ქალაქ ფეირველში, კალიფორნიაში, სადაც თავის მანქანას გადაცვლის მას შემდეგ, რაც საგზაო პოლიციის ოფიცერი (მორტ მილსი) მის სანომრე ნიშანს შეამოწმებს. გზის გაგრძელებისას თავისდა უნებურად მთავარი გზიდან გადაუხვევს და ბეიტსის მოტელში აღმოჩნდება. ის რეგისტრაციას გაივლის მოტელის მეპატრონესთან, ნორმან ბეიტსთან (ენტონი პერკინსი), რომელიც მორცხვად სთავაზობს, რომ მასთან ერთად ივახშმოს. როცა მარიონი დარჩენილ თანხას გაზეთში გაახვევს, გაიგონებს ნორმანისა და დედამისის კამათს, რომელიც მისი სახლში შემოშვების უფლებას არ აძლევს.
სან-პედროს რაიონი (ოკროსი)
სან-პედროს რაიონი (Distrito de San Pedro) — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის ოკროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2219 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 477 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 547.03 კმ²-ია.
მარიონ კრეინი
პერსონაჟის ბიოგრაფია
ვახშმობის დროს, მარიონი ნორმანს ესაუბრება, რომელიც ეუბნება, რომ ის თავისი გონებრივად დაავადებული დედის კონტროლის ქვეშ არის მოქცეული. მარიონმა გაიაზრა, რომ თავადაც საკუთარ „პირად ხაფანგშია“ გამომწყვდეული, რისგან თავის დაღწევასაც ფულის მოპარვისთვის პასუხისმგებლობის აღებით შეძლებს. ის ნორმანს ურჩევს, რომ დედამისი ფსიქიატრიულ კლინიკაში მოათავსოს, რაზეც ნორმანი სიბრაზით ამბობს არა-ს. მარიონი ნორმანს დაემშვიდობება და თავის ოთახში ბრუნდება. ოთახში ის ტანსაცმელს იხდის, რა დროსაც ნორმანი მას ოფისის კედლის ხვრელიდან უთვალთვალებს. დახარჯული თანხის ასანაზღაურებლად მარიონი დაიანგარიშებს, თუ რამდენი დაუჯდა მისი გაქცევა. ამის შემდეგ ის შხაპს იღებს. მოულოდნელად, აბაზანაში იდუმალი ფიგურა შემოდის, რომლის ჩრდილი საშხაპე ფარდას ეცემა და მარიონს დანით სასტიკად კლავს. ნორმანი, რომელსაც სჯერა, რომ მკვლელობა დედამისმა ჩაიდინა, მარიონის შიშველ გვამს საშხაპე ფარდაში გაახვევს და ფულთან და ბარგთან ერთად მანქანაში ჩადებს, რომელსაც ახლომდებარე ჭაობში ჩაძირავს.
დანტე გაბრიელ როსეტი
დანტე გაბრიელ როსეტი (Dante Gabriel Rossetti დ. 1828 — გ. 1882) — ინგლისელი მხატვარი, პრერაფაელიტების მიმდინარეობის წარმომადგენელი, იტალიელი ემიგრანტის ვაჟი. მისი ერთ-ერთი ცნობილი ნახატია ხარების თემაზე შექმნილი „აჰა, მხევალი უფლისა“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1828 კატეგორია:გარდაცვლილი 1882
სან-პედროს რაიონი (ოკროსი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ოკროსის პროვინციის რაიონები
მარიონ კრეინი
პერსონაჟის ბიოგრაფია
რომანისა და ფილმის კულმინაციაში ირკვევა, რომ მარიონი ნორმანმა ალტერნატიული პიროვნების კონტროლის ქვეშ მოკლა. მეორე პიროვნება ჰგავს ნორმანის დედას, რომელიც მან ათი წლის წინ მოკლა. ფსიქიატრი, რომელმაც ნორმანი გამოიკვლია, ხსნის, რომ ის მარიონმა სექსუალურად მიიზიდა, რის გამოც „დედას“ პიროვნებამ ეჭვიანობა დაიწყო და ის მოკლა. ბოლო სცენაში ჩანს, რომ ნორმანი, რომელზეც კონტროლი „დედამ“ სრულიად მოიპოვა, მარიონის მკვლელობისთვის ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში მოათავსეს.
ფილმსა და რომანს შორის არსებული განსხვავებები
რომანში, მისი სახელია „მარი კრეინი“ და წარმოშობით დელასიდანაა (ტეხასი), ხოლო კვდება მას შემდეგ, რაც ნორმანი თავს მოჰკვეთს; ფილმში მას „დედა“ დანით კლავს. ფილმში მისი სახელი შეცვალეს, როგორც „მარიონი“, რადგან ფინიქსში (არიზონა) მცხოვრებ ერთ-ერთ ადამიანს მარი კრეინი ერქვა. რომანში, მარი (მარიონი) ნორმანის პირველი მსხვერპლია, ხოლო ფილმში ნორმანს მის მოკვლამდე ორი ადამიანი ჰყავს მოკლული.
გამოჩენა ფილმის გაგრძელებებში
ფსიქოს პირველი გაგრძელება, 1982 წლის „ფსიქო II“ იწყება საშხაპის სცენით. მარიონის და, ლილა კრეინი (ვერა მაილზი), ახლა უკვე ლილა ლუმისი, ყველაფერს აკეთებს ნორმანის ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში დასაბრუნებლად. ფილმს შემოჰყავს ახალი პერსონაჟი, მარი ლუმისი (მეგ ტილი), ლილასა და სემის ქალიშვილი და მარიონის დისშვილი. ორივე მათგანი კვდება; ლილას კლავს „დედას“ გარეგნობის მქონე ქალი (მოგვიანებით გაირკვევა, რომ ის ემა სპული იყო; შესრულებულია კლოდია ბრაირის მიერ), ხოლო მარის პოლიცია ესვრის, როცა ის ნორმანის მოკვლას ცდილობდა.
მეორე გაგრძელებაში, 1986 წლის „ფსიქო III“-ში, საშხაპის სცენა ისევ მეორდება, ამჯერად ნორმანი უყურებს მორინ კოილს (დაიანა სკარუიდი), რომელიც მას მარიონს აგონებს. „დედა“ მორინის მოკვლას ბეიტსის მოტელის ზუსტად იმავე ოთახის აბაზანაში ცდილობს, სადაც მარიონი მოკვდა, თუმცა აღმოაჩენს, რომ მან აბაზანაში თავის მოკვლის მიზნით ვენები გადაიჭრა. მოგვიანებით, როცა ნორმანი მორინს გადაარჩენს, „დედა“ მას კიბეზე დააგორებს და კლავს, სადაც კერძო გამომძიებელი მილტონ არბოგასტი მოკვდა.