cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გლორია სვენსონი
ბიოგრაფია/კარიერა
ფილმის გამოსვლის შემდეგ, გლორია სვენსონმა მიიღო რამდენიმე შემოთავაზება, მაგრამ უარი განაცხადა, რადგან, როგორც მსახიობმა თქვა, მას სთავაზობდნენ ნორმა დესმონდის იმიტაციას. 1956 წელს მან ითამაშა ფილმში „ჩემი ვაჟი ნერონია“. ბოლოს ეკრანზე გამოჩნდა ფილმში „აეროპორტი 1975“, სადაც საკუთარი თავი განასახიერა. ამასთან, იგი ბევრს თამაშობდა თეატრალურ და სატელევიზიო სპექტაკლებში, იყო აქტიური მეწარმე, ბევრს მოგზაურობდა, ხატავდა სურათებს და ქმნიდა ქანდაკებებს.
გლორია სვენსონის პოპულარობის მწვერვალზე, მაყურებელი კინოჩვენებებზე არა მხოლოდ ფილმის, არამედ მსახიობის გარდერობის, მისი ვარცხნილობის სანახავად დადიოდა. გლორიას სამოსს ამშვენებდა ძვირფასი ქვები, მძივები, ფარშევანგის და / ან სირაქლემას ბუმბული და მაღალი მოდის სხვადასხვა ელემენტები. მთელი მსოფლიოს ქალები ბაძავდნენ სამკაულების ტარებასა თუ ვარცხნილობაში. გლორია სვენსონი ითვლება მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ფოტოგრაფირებად ქალბატონად.
1975 წელს გლორიამ ტურნე მოაწყო შეერთებულ შტატებში, რა დროსაც საზოგადოებას გააცნო მისი მომავალი მეექვსე ქმრის, უილიამ დაუფტის მიერ დაწერილი სამეცნიერო ნარკვევი შაქრის შესახებ, Sugar Blues. ხსენებული წიგნის მეშვეობით გლორიამ გაიცნო ჯონ ლენონი და მისი ცოლი იოკო ონო (ლენონმა იყიდა Sugar Blues-ის მრავალი ასლი და გაუგზავნა მეგობრებს. აღსანიშნავია, რომ გლორია სვენსონი დაეხმარა ჯონ ლენონს ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეობის მიღებაში.
გლორია სვენსონის ავტობიოგრაფიული წიგნი „Swanson on Swanson“, რომელიც 1980 წელს გამოქვეყნდა Random House-ის მიერ, გახდა ბესტსელერი. წიგნი ითარგმნა ფრანგულ, იტალიურ და შვედურ ენებზე.
მსახიობმა იოგა შეისწავლა. ის აქტიურად ეწეოდა ინდრა დევის იოგაზე შექმნილი ნაშრომის „Forever Young, Forever Healthy“ (სამუდამოდ ახალგაზრდა, მუდამ ჯანმრთელი) პოპულარიზაციას 1953 წელს.
გლორია სვენსონი იყო რესპუბლიკელი და მხარს უჭერდა ვენდელ ვილკს 1940 და 1944 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში. ასევე ბარი გოლდუოტერს 1964 წლის არჩევნებში. 1980 წელს მსახიობი გახდა რეიგან-ბუშის საარჩევნო კამპანიის ნიუ-იორკის განყოფილების „Seniors for Reagan-Bush“-ის ხელმძღვანელი.
ექვსი ქორწინების მიუხედავად, მსახიობი მთელი ცხოვრების განმავლობაში ცნობილი იყო როგორც მისის სვენსონი, მიუხედავად იმისა, რომ ყოველ ქორწინებაზე კანონიერად იღებდა ქმრის გვარს.
მსახიობის გარდაცვალების შემდეგ მისი პირადი ნივთები და ავეჯი 1983 წლის აგვისტოდან სექტემბრამდე გაიყიდა აუქციონებზე.
სქოლიო
კატეგორია:მუნჯი კინოს მსახიობები კატეგორია:მუნჯი კინოს ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
მეორე არასაძიხი
მეორე არასაძიხი, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (არასაძიხის თემი), მდინარე მოქვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 300 მ, ოჩამჩირიდან 28 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 18 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:არასაძიხის თემის სოფლები
Never Forget - The Ultimate Collection
Never Forget - The Ultimate Collection — ჯგუფ Take That-ის პოპულარული სინგლების კრებული, რომელიც გამოვიდა ბრიტანეთში 2005 წელს. კრებულში პირველად იქნა შეტანილია Today I've Lost You, სიმღერა, რომელიც უნდა გამოცემულიყო სინგლის Back for Good შემდეგ, მაგრამ არ ჩაწერილა. ახალი ვერსია ჩაწერილია 2005 წელს.
DVD
Never Forget - The Ultimate Collection არის ჯგუფ Take That-ის პოპულარული სიმღერების ვიდეოკლიპების კრებული, გამოცემული 2005 წელს. ალბომში არ არის შეტანილი მხოლოდ სიმღერის Do What U Like ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო.
სქოლიო
კატეგორია:Take That-ის ალბომები კატეგორია:2005 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის კომპილაციური ალბომები
ოთხწერტილა სამწიფარა
ოთხწერტილა სამწიფარა (Mylabris quadripunctata) — ხოჭოების სახეობა სამწიფარასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 13-16 მმ აღწევს. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, მათ შორის პირენეს ნახევარკუნძულზე. უპირატესობას ანიჭებს მზიან ადგილებს. ზედა ფრთები წითელია. ორივე ფრთაზე აქვს შავი ფერის 4 წერტილი. ფრენს ივნისიდან ოქტომბრამდე.
401
თარიღი უცნობია
*
კარიატიდები
მინი|მარჯვნივ|200პქ|ათენის ერეხთეიონი კარიატიდები — ქალის სახის სვეტები, რომელთა კლასიკური ნიმუშია ათენის ერეხთეიონი. ქანდაკის სახის ქალი საყრდენის და სამკაულის როლს ასრულებს, მსგავსად ატლანტისა. პირველი სახეები ეგვიპტურ და აზიურ ხუროთმოძღვრებაში გვხვდება, მაგრამ სრულყოფილი სახე საბერძნეთში მიიღო და მისი სახელწოდებაც ლაკონიის ქალაქ კარიედან მოდის. კარიატიდები უხვადაა გამოყენებული შუა საუკუნეების არქიტექტურაშიც.
ხელოვნებაში
ოგიუსტ როდენის ქანდაკების „დაცემული კარიატიდა“, რომელიც მისი მონუმენტური ნამუშევრის — „ჯოჯოხეთის კარიბჭის“ — ნაწილია, აღწერას ვხვდებით რობერტ ჰაინლაინის რომანში „უცხო უცხოთა ქვეყანაში“:
"„სამი ათასზე მეტი წლის მანძილზე არქიტექტორები ქალის სხეულის ფორმის სვეტების მქონე ნაგებობებს აპროექტებდნენ... უამრავი საუკუნე გავიდა, ვიდრე იშვებოდა ვინმე ისეთი, ვინც ამ ტრადიციას აღუდგებოდა — გამოჩნდა როდენი, რომელმაც შეძლო დაენახა, რომ ეს ქალისთვის მეტად მძიმე და ულაზათო სამუშაო იყო. ...შეხედე ამ პატარა კარიატიდას. მან უზარმაზარი ტვირთის აზიდვა სცადა, მაგრამ სუსტმა მხრებმა ვერ გაუძლო და ქვის სიმძიმის ქვეშ ჩაიკეცა. შეხედე, როგორი მშვენიერი გოგონაა, როგორი დათრგუნვილი და უბედური ადამიანის გამომეტყველება აქვს, მაგრამ ბრალს მაინც არავის სდებს; ასეთი ტანჯვის მიუხედავად არ ადანაშაულებს მას, ვინც ამხელა ტვირთი აჰკიდა, ამ უბედურების გამო ღმერთებსაც არ კიცხავს... სანაცვლოდ კი, ისევ იმ ლოდის აწევას ცდილობს, რომელმაც რამისაა გასრისოს. მაგრამ ეს სკულპტურა უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ კარგი ხელოვნების ნიმუში, რომელიც საკუთარი არსებობით ცუდ ხელოვნებასაც განაქიქებს; ყველა იმ ქალის სიმბოლოა, ვისაც კი ოდესმე უმძიმესი ტვირთის ზიდვა უცდია. სავარაუდოდ, ამ პლანეტაზე მცხოვრებ ქალთა ნახევარზე მეტი სწორედ ასეთები არიან. მაგრამ ამ ნამუშევრის მნიშვნელობა ამით არ მთავრდება; ის ყველა იმ ადამიანის სიმბოლოა, ვისაც ოდესმე უცხოვრია, მძიმე ბრძოლაში მედგრად მდგარა, გმირულად გაულევია სიცოცხლე და ვისი გმირობაც იქამდე არ დაუნახავთ, ვიდრე თავიანთი მძიმე ტვირთის ქვეშ არ დაცემულად. ეს სკულპტურა სიმამაცისა და გამარჯვების დიდი სიმბოლოა.“"
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
მაკედონიური ნაქარგები
მინი|307x307პქ| ნაქარგები ქალის პერანგზე მარიოვოს სოფელ დუნჯედან.მე-20 საუკუნის დასაწყისი მაკედონიური ნაქარგები — მოიცავს ყველა სახის ნაქარგს, რომელიც მაკედონური კულტურის ნაწილია. მაკედონიური ნაქარგები პირველად გამოჩნდა სლავების ბალკანეთს ნახევარკუნძლზე ჩასვლის დროს და მას შემდეგ თაობიდან თაობებს გადაეცემა, როგორც მაკედონელთა რწმენისა და სულიერების განსახიერება. პროტოსლავური ფესვების მქონე ქარგვის ამ ხელოვნებამ განვითარების პიკს მე-19 საუკუნეში მიაღწია და დღემდე დიდ გავლენას ახდენს ეპოქებსა და კულტურაზე.
ისტორია
მაკედონიურმა ნაქარგობამ განვითარება სლავების ბალკანეთში ჩასვლისთანავე დაიწყო, მათ ქარგვის სტილი ძველ-ბალკანურ კულტურულ ელემენტებს შეუხამეს. მაკედონიური ნაქარგობის ჩამოყალიბებაში დიდი გავლენა იქონია აგრეთვე ბიზანტიურმა კულტურამ, სავარაუდოდ ამ ორ კულტურას შორის არსებული სიახლოვის გამო.
აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად იმისა რომ ხუთი საუკუნის მანძილზე ქვეყანა ოსმალეთის იმპერიის მიერ იყო დაპყრობილი, მაკედონიურ ნახატებზე ოსმალური კულტურის გავლენა მომდევნო საუკუნეებში აღარ აღინიშნება. მეორეს მხრივ ფერთა ცვლილებებში და მოტივებში ისლამურ ელემენტებსაც ვხვდებით.
ნაქარგების მატარებლები
ჩრდილოეთ მაკედონიაში ნაქარგების ყველაზე გავრცელებული ფორმა იყო ტრადიციული ჟილეტები, რომელიც განსაკუთრებით სოფლებში ამ საუკუნის პირველ ათწლეულებამდე ყოველდღიური მოხმარებისათვის გამოიყენებოდა. ნაქარგები წარმოადგენდნენ ტრადიციულ ელემენტს, სამკაულს, რომლებიც ჩეულებრივ ქალის ტრადიციულ ჟლეტებზე, ნაქარგ პერანგებსა და თავსაფრებზე გამოიყენებოდა.
ქალის პერანგები, რომლებიც ტუნიკებს წააგავს და დამახასიათებელია ჩრდილოეთ მაკედონიისთვის, შეიცავს უძველესი ფორმების კვალს, რომლებიც დაკავშირებულია ძველბალკანურ ორნამენტულ ტუნიკასთან, ჯერ კიდევ სლავებისმოსვლამდე და აგრეთვე გამოიყენებოდა სხვა სლავური ხალხების მიერ. ამ ტანსაცმლის განვითარების პირველ ეტაპზე, რომელიც დაკავშირებულია მის ფორმასთან, მაკედონიის პერანგებმა კიდევ უფრო განავითარეს დეკორაციები, რაც ბიზანტიური ტექსტილის მდიდრულს სტილს წარმოადგენდა.
სქოლიო
<references group="" responsive="1">
პროფიციტი
პროფიციტი — დადებითი სალდო. ბიუჯეტთან მიმართებით გულისხმობს ვითარებას, როდესაც ბიუჯეტის შემოსავლების ნაწილი ჭარბობს გასავლის ნაწილს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ფინანსები
Take That: For The Record
Take That: For The Record — დოკუმენტური ფილმი ჯგუფ Take That-ის შესახებ. იგი გამოვიდა 2006 წელს. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2005 წელს, ჯგუფის დაშლიდან 10 წლის თავზე.
მატარამი
250px|მინიატიურა|მატარამის ტაძარი [[პრამბანანის მახლობლად.]] მატარამი — შუა საუკუნეების სახელმწიფო ინდონეზიაში, კ. იავაზე. არსებობდა 732-1043 წლებში. წარმოიქმნა ყოფილი კალინგის სახელმწიფოს საუფლისწულო მამულის ადგილზე.
მატარამი იყო ადრინდელი ფეოდალური ტიპის სახელმწიფო, რომელსაც აშკარად გამოხატული აღმოსავლეთის დესპოტიის ნიშნები ჰქონდა. მისი გამგებელი ერთდროულად სახელმწიფოს საერო და სასულიერო მეთაური იყო. მართავდნენ ინდუისტური დინასტიები (მხოლოდ VIII-IX საუკუნეებში სახელმწიფოს მართავდა ბუდისტური დინასტია).
XI საუკუნის 40-იან წლებში მატარამის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ორი სახელმწიფო - კედირი და ჯანგალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდონეზიის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კითერონის ლომი
კითერონის ლომი — საშინელი მხეცი, რომელიც კითერონის მთებიდან ჩამოდიოდა, ბეოტიის ქ. თესპიას დამფუძნებლის თესპიოსის და მეფე ამფიტრიონის ხარ-ძროხას გლეჯდა და არც კაცს ინდობა. ვერავინ გაუბედა შებმა. მეგარის მხარეში იმ დროს მწყემსთა შორის იზრდებოდა ზევსის შვილი ჰერაკლე, უჩვეულო ღონითა და ღადარივით მოელვარე თვალებით გამორჩეული 18 წლის გმირი. ჰერაკლე მეფე თესპიოსს ესტუმრა, მის 50 ქალიშვილთან დაწვა ზედიზედ (თუ ერთ ღამეში) და მერე მოკლა მხეცი, რომლის ტყავსაც ატარებდა.
პავსანიას მოთხრობის მიხედვით, კითერონის ლომი მოკლა ალკათოემ (ალკათოოსმა) მას შემდეგ, რაც ამ ლომმა დაგლიჯა მეგარის მეფის მეგარევსის ძე ევიპე, ამისათვის დაპირებისამებრ შეირთო მეფის ასული ევექმე და მიიღო სამეფო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:მითური არსებები
"Heroes"
ალბომი გამოცემისთანავე კრიტიკოსების მიერ დადებითად შეფასდა. მან NME-ს წლის ალბომის ჯილდო მიიღო.
ეს არის მუსიკოსის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ალბომი, ცნობილი სასათაურო კომპოზიციით. დისკში შესული სამი სიმღერის თანაავტორია ბრაიან ინო, რომელიც ბოუის წინა ალბომზე მუშაობდა. სასათაურო სიმღერა კვლავ რჩება დეივიდის ერთ-ერთ ცნობილ და აღიარებულ ნამუშევრად. ალბომი შეტანილია წიგნში „1001 ალბომი, რომელიც უნდა მოისმინო, სანამ ცოცხალი ხარ“.
შექმნა და სტილები
ალბომი იწერებოდა Hansa Tonstudio, რომელიც დასავლეთ ბერლინში მდებარეობდა. "Heroes"-ში არეკლილია ცივი ომის სული, რომლის სიმბოლო ორად გაყოფილი ქალაქია. თანაპროდიუსერი ტონი ვისკონტი: „ეს იყო ჩემი ერთ-ერთი დიდი თავგადასავალი ალბომების შექმნის ისტორიაში. სტუდია ბერლინის კედლისგან დაახლოებით 460 მეტრით იყო დაშორებული. წითელი არმიის სამხედროები ჩვენს სააპარატოებში იხედებოდნენ მძლავრი დურბინდებით.“ 1977 წლის დასაწყისში Kraftwerk-მა ბოუი ახსენა ალბომის Trans-Europe Express სასათაურო სიმღერაში და მან პასუხად, კრაუტროკისადმი პატივისცემის ნიშნად, ჩაწერა სიმღერა "Heroes", რომელიც არის გერმანული Neu!-ს Neu! '75-ის სიმღერის „Hero“-სადმი მიძღვნა (აღსანიშნავია, რომ დეივიდის ალბომის ჩასაწერად თავდაპირველად დაუკავშირდნენ ამ ჯგუფის გიტარისტ მიხაელ როთერს). ხოლო „V-2 Schneider“ Kraftwerk-ის ფლორიან შნაიდერისადმი მიძღვნაა. გარეკანის ფოტო, გადაღებული მასაიოში სუკიტას მიერ, შეიქმნა გერმანელი მხატვარ ერიხ ჰეკელის Roquairol-ის შთაგონებით.
ბრაიან ინოს მიწვევით სტუდიაში რობერტ ფრიპი გამოჩნდა - პროდიუსერი მას ნიუ-იორკში დაუკავშირდა და სთხოვა, ალბომზე დაკერა. ფრიპი მუსიკისგან მოწყვეტილი იყო და უთხრა „არც კი ვიცი, სამი წელია, არაფერი დამიკრავს, მაგრამ თუ რისკი გსურს, მაშინ მეც.“ ნიუ-იორკიდან ბერლინში ჩასული, საათების სარტყელების ცვლილებით დაღლილმა, ფრიპმა ჩაწერა გიტარის პარტია „Beauty and the Beast“-ისთვის - მისი პირველი დუბლი გამოიყენეს სიმღერის ფინალურ მონტაჟში.
მიუხედავად იმისა, რომ "Heroes"-ში გაგრძელდა ბოუის მუშაობა ელექტრონულ და ემბიენტურ სტილებში და მასში შეტანილია მთელი რიგი ბნელი და ატმოსფერული ინსტრუმენტალების, როგორიც არის „Sense of Doubt“ და „Neuköln“, დისკი აღიქვეს, როგორც ძალიან ემოციური და დადებითი ნაშრომი, განსაკუთრებით აქა-იქ სევდიანი Low-ს შემდეგ. „Joe the Lion“, დაწერილი და ჩაწერილი საათზე უფრო მოკლე პერიოდში, ვისკონტის თანახმად, ხაზს უსვამს ალბომის იმპროვიზებულ ხასიათს.
გამოცემა და გავლენა
RCA Records-მ ალბომი წარადგინა ასე - „არსებობს ძველი ტალღა, არსებობს ახალი და არსებობს დეივიდ ბოუი“ 1977 წელს, გამოცემის შემდეგ, ალბომი დადებითად შეფასდა. Melody Maker-ში და NME-ში "Heroes"-ს წლის ალბომს უწოდებდნენ. ბრიტანეთში დისკი ჩარტში #3 იყო და სხვადასხვა პოზიცია 26 კვირის განმავლობაში ეკავა, თუმცა აშშ-ში მხოლოდ 35-მდე ავიდა. გერმანიაში იგი გამოვიდა სასათაურო სიმღერით ""Heroes"/"Helden"" (რომელიც ნაწილობრივ გერმანულ ენაზე იყო წარმოდგენილი). ალბომმა შთაბეჭდილება მოახდინა ჯონ ლენონზე, რომელიც 1980 წელს, Double Fantasy-ს ჩაწერისას, ამბობდა, რომ ჰქონდა "Heroes"-ის მსგავსი დისკის ჩაწერის ამბიცია Rolling Stone-მ ხაზი გაუსვა ინოს წვლილს.
ალბომის რამდენიმე სიმღერა ცოცხლად სრულდებოდა ტურნეს Isolar II ფარგლებში, 1978 წელს. ისინი შეტანილია იმავე წლის საკონცერტო ალბომში Stage. კომპოზიტორმა ფილიპ გლასმა შექმნა კლასიკური სუიტა „სიმფონია №4 "Heroes"“, რომელიც იყო „Low Symphony“-ს გაგრძელება. სასათაურო სიმღერის საკუთარი ვერსია ჩაწერა და შეასრულა ბევრმა სხვა მუსიკოსებმა თუ ჯგუფმა. მათ შორის იყო King Crimson, ხოლო ბილი მაკ-კენზი, „The Secret Life of Arabia“-ს ვერსია შეიტანა ალბომში British Electric Foundation-ის Music of Quality and Distinction. რამდენიმე სიმღერა ალბომიდან მოხვდა ალბომში Christiane F., რომელიც ფილმის „კრისტიანა ფ. – ჩვენ, ბავშვები ზოოს სადგურიდან“ საუნდტრეკია. ამ ფილმში ბოუიც მონაწილეობს და საკუთარ თავს განასახიერებს.
დეივიდის 2013 წლის ალბომის The Next Day გარეკანი არის "Heroes"-ის შეცვლილი ვერსია, დაფარული თეთრი ფერის კვადრატით.
ხელახალი გამოცემები
"Heroes" CD-ზე ოთხჯერ გამოვიდა. პირველად იგი CD-ზე 1984 წელს, RCA-მა გამოუშვა. 1991 წელს Rykodisc-მა ალბომი ორი დამატებითი სიმღერით წარმოადგინა. 1990-იანების ბოლოს ალბომი დანომრილ 20 ბიტიან SBM-ის ოქროს დისკზე გამოვიდა. 1999 წელს აგრეთვე დაიბეჭდა EMI/Virgin-ის მიერ, 24 ბიტიანი რემასტერის სახით, დამატებების გარეშე.
სქოლიო
კატეგორია:1977 წლის ალბომები კატეგორია:დეივიდ ბოუის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის ალბომები კატეგორია:Rykodisc-ის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ტონი ვისკონტის პროდიუსერობით
არშუშა
არშუშა, არშუშა II — ქვემო ქართლის (კალანკატუელი - ქართველთა, კორიუნი - ტაშირის ) პიტიახში V საუკუნის შუა წლებში.
ბიოგრაფია
მოგვიანებით არშუშა ჩამოშორდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას და ქრისტიანული ეკლესია-მონასტრების აშენება დაიწყო, მათ შორის აღსანიშნავია ბოლნისის სიონი.
სქოლიო
კატეგორია:სპარსელები კატეგორია:მიჰრანიდები
არქეოლოგია
მინი|არქეოლოგიური გათხრები [[ატაპუერკის მთები|ატაპუერკის მთებში, ესპანეთი]] არქეოლოგია (არქეო – / - ძველი/, რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, მიუთითებს მისი შემცველი სიტყვების კავშირს სიძველესთან. მაგ., არქეოგრაფია, არქეოლოგია, არქეოპტერიქსი) — მეცნიერება, რომელიც კაცობრიობის ისტორიულ წარსულს სწავლობს ნივთიერი კულტურის ძეგლების, არტეფაქტების არქიტექტურული ძეგლებისა და ბიოფაქტების მიხედვით.
არქეოლოგიური ძეგლები ერთადერთი წყაროა ადამიანთა საზოგადოების განვითარების ისტორიის უდიდესი ნაწილის შესასწავლად. არქეოლოგიას დიდი მნიშვნელობა აქვს დამწერლობიანი ეპოქების ისტორიულად შესასწავლადაც. არქეოლოგიური კვლევის შედეგები ავსებს და აზუსტებს წერილობითი წყაროების ცნობებს. არქეოლოგთა აღმოჩენილია თვით დამწერლობის უძველესი ძეგლებიც.
ნივთიერი ძეგლების მოსაპოვებლად ტარდება არქეოლოგიური გათხრები, რომლებსაც ჩვეულებრივ წინ უძღვის არქეოლოგიური დაზვერვა. განათხარი მასალის შესწავლისას არქეოლოგია ეყრდნობა ნივთიერი ძეგლების ასაკის განსაზღვრისა და კლასიფიკაციის საკუთარ მეთოდებს (იხ. ქვემოთ არქეოლოგიური დათარიღება). ამგვარი შესწავლის შემდეგ არქეოლოგიური ძეგლი ისტორიულ წყაროდ იქცევა. არქეოლოგია ნივთიერი წყაროების მონაცემთა საფუძველზე ახდენს ძველ საზოგადოებათა კულტურულ და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის რეკონსტრუქციას. ვინაიდან ადამიანთა საზოგადოების ისტორიული განვითარების ყოველ საფეხურზე ნივთიერი კულტურა და ყოფა კანონზომიერადაა დაკავშირებული სოციალურ-ეკონომიკურ ცხოვრებასთან.
არქეოლოგიის ისტორია
არქეოლოგია, როგორც მეცნიერება, რომელსაც კვლევის საკუთარი მეთოდები აქვს, ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში, თუმცა სიძველეებისადმი ინტერესს უძველესი დროიდანვე იჩენდნენ. ჯერ კიდევ ძვ. წ. VI საუკუნეში ბაბილონის მეფე ნაბონიდის ბრძანებით თხრიდნენ ძველ სასახლეთა ნანგრევებს და აღრიცხავდნენ ყოველგვარ მონაპოვარს, უმთავრესად კი წარწერებს. ტერმინი „არქეოლოგია“ სიძველეთმცოდნეობის მნიშვნელობით პირველად გამოიყენა პლატონმა (ძვ. წ. IV ს.) სიძველეთა შესწავლა საგანგებო ყურადღების საგანი გახდა ძველ რომში. რომაელმა პოეტმა და მოაზროვნემ ლუკრეციუსმა პირველმა გამოთქვა ჰიპოთეზა კაცობრიობის ისტორიაში ქვის, ბრინჯაოსა და რკინის ხანის მონაცვლეობის შესახებ (ეს ჰიპოთეზა 1836 წელს დაასაბუთა დანიელმა არქეოლოგმა კ. თომსენმა).
რენესანსისა და მომდევნო ხანაში, განსაკუთრებით კი XVIII საუკუნეში, არქეოლოგიური სიძველეებისადმი ინტერესი გაცხოველდა. გაჩნდნენ ანტიკვარი-კოლექციონერები, რომლებიც აგროვებდნენ არქეოლოგიურ ძეგლებს. დაიწყეს ასევე, არქეოლოგიური გათხრების წარმოება მეცნიერული თვალსაზრისით. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა პომპეის გათხრებს, რომელიც დაიწყო 1748 წელს და ფართო მასშტაბი მიიღო XIX საუკუნეში. XVIII საუკუნეში შეიქმნა პირველი არქეოლოგიური საზოგადოებები, დაარსდა სამეცნიერო არქეოლოგიური ჟურნალები. მსოფლიოს უდიდეს მუზეუმებში თანდათანობით დაგროვდა დიდი მნიშვნელობის არქეოლოგიური კოლექციები.
არქეოლოგიის განვითარებაზე დიდი გავლენა მოახდინა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებთა აღმავლობამ. არქეოლოგმა მორტილიემ დაამუშავა (1869–1883 წწ.) ქვის ხანის ძეგლების კლასიფიკაცია. მის მიერ გამოყოფილი ქვის ხანის ძირითადი ეტაპები — შელი, აშელი, მუსტიე და სხვ. ასახავენ ქვის იარაღების დამზადების ტექნიკის განვითარების თანამიმდევრულ ეტაპებს, რაც შეესატყვისება ადამიანის კულტურის განვითარების ცალკეულ საფეხურებს. გეოლოგიური თვალსაზრისით არქეოლოგიის მონაცემების ანალიზით შესაძლებელი გახდა კაცობრიობის ისტორიის დაკავშირება დედამიწის ისტორიის პერიოდებთან. დროთა განმავლობაში იარაღებისა და ნივთიერი კულტურის სხვა ძეგლების შესწავლიდან არქეოლოგია გადავიდა პირველყოფილი საზოგადოების ისტორიულ შესწავლაზე. XIX საუკუნის ბოლოს დადგინდა კავშირი პალეოლითსა და ნეოლითს შორის, გამოიყო გარდამავალი ეპოქა — მეზოლითი.
განსაკუთრებით წარმატებებს მიაღწია კლასიკურმა არქეოლოგიამ. მისი შემდგომი განვითარებისათვის უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა ფრანგული, გერმანული, ინგლისური და ამერიკული არქეოლოგიური ექსპედიციების მუშაობას ეგვიპტეში, საბერძნეთში, თურქეთში, ირანში, ერაყში, წინა აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკის სხვა ქვეყნებში; შედეგად აღმოჩნდა ეგვიპტის, მესოპოტამიის, ეგეოსის უძველესი ცივილიზაციები. ასეთივე ძვ. ადრინდ. მონათმფლობელური ცივილიზაციები აღმოჩნდა XX საუკუნის 20-იან წლებში ინდოეთში და შემდეგ ჩინეთშიც.
არქეოლოგიის განვითარებისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ო. მონტელიუსის მიერ დამუშავებულ ე. წ. ფორმალურ-ტიპოლოგიურ მეთოდს — ნივთების კლასიფიკაციის მეთოდს, რომელიც მათი შეფარდებითი ქრონოლოგიის დადგენის საშუალებას იძლევა. ევოლუციური სკოლა ეთნოგრაფიასა და არქეოლოგიაში სხვადასხვა ხალხების კულტურების ურთიერშედარებით მივიდა დასკვნამდე, რომ მთელი საზოგადოების განვითარება ერთიანია. შემუშავდა არქეოლოგიური კულტურის ცნება. არქეოლოგიური კულტურების შესწავლის შედეგად გადაწყდა ხალხთა ნივთებისა და იდეების წარმოშობისა და მიგრაციების მრავალი პრობლემა.
XX საუკუნის I ნახევარში არქეოლოგია განვითარდა ცალკეული არქეოლოგიური ეპოქებისა და ქვეყნების მიხედვით. არქეოლოგიის მონაცემები წარმატებით გამოიყენება ისტორიული დასკვნებისათვის. შეიქმნა კაპიტალური განმაზოგადებელი ნაშრომები (ჟ. დეშელეტის, ლ. ნიდერლეს, გ. ჩაილდის, გ. კლარკის და სხვ.). თანამედროვე არქეოლოგია არქეოლოგიური ძეგლების გათხრების, ფიქსაციის, რესტავრაცია-კონსერვაციის, კლასიფიკაციის, დათარიღებისა და სხვა დროს წარმატებით იყენებს საბუნებისმეტყველო და ტექნიკურ მეცნიერებათა მეთოდებს. ფართოდ გამოიყენება ფოტოგადაღება, გეოფიზიკური და ელექტრომაგნიტური მეთოდები, ნიადაგების ქიმიური ანალიზები და სხვა. ქიმიკოსები, მეტალურგები, კერამიკოსები და სხვა სპეციალისტები სისტემატურად მუშაობენ არქეოლოგებთან ერთად არქეოლოგიური მონაპოვრის კონსერვაციის, რესტავრაციისა და ტექნოლოგიის შესწავლის დარგში, — როგორც საველე პირობებში, ისე მუზეუმებში. არქეოლოგიური ძეგლების დასათარიღებლად გამოიყენება პალეოკლიმატოლოგიის, პალეობოტანიკის, პალეოზოოლოგიის მეცნიერებათა მიღწევები. დიდი მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე ასტრონომიულ დენდროქრონოლოგიურ მეთოდებს, განსაკუთრებით კი ე. წ. რადიოკარბონულ მეთოდს, რომელიც საშუალებას იძლევა დიდი სიზუსტით დათარიღდეს ორგანული ნაშთები (ნახშირი, ძვალი). მასობრივი არქეოლოგიური მასალის შესწავლისას ხშირად გამოიყენება სტატისტიკურ — კომბინატორული მეთოდები. დიდი მნიშვნელობა აქვს არქეოლოგიურ კარტოგრაფიას. არქეოლოგიური ძეგლები ერთადერთი წყაროაადამიანთა საზოგადოების განვითარების ისტორიის უძველესი ნაწილის შესასწავლად. არქეოლოგია ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში.
არქეოლოგია საქართველოში
მინი|სამთავროს სამაროვანი არქეოლოგია საქართველოში XIX საუკუნეში ჩაისახა, თუმცა არქეოლოგიურ გათხრებს ეპიზოდური ხასიათი ჰქონდა. არქეოლოგიურ ძეგლთა თავმოყრისა და შესწავლის ცდები დაკავშირებულია 1852 წელს დაარსებულ კავკასიის მუზეუმთან (ამჟამად ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმი) და 1873 წელს დ. ბაქრაძის ინიციატივით დაარსებულ კავკასიის არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოებასთან. მიუხედავად არქეოლოგიური გათხრების მცირე მასშტაბისა, XIX საუკუნის II ნახევარსა და XX საუკუნის დასაწყისში საქართველოში მოხდა მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური აღმოჩენები: სამთავროს სამაროვნისა და საჩხერის ყორღანული სამარხების გათხრები, ყაზბეგის განძის, ახალგორის განძის პოვნა და სხვა გათხრებისა და შემთხვევითი აღმოჩენების შედეგად კავკასიის მუზეუმი არქეოლოგიურ ძეგლთა ერთ–ერთ უდიდეს საცავად იქცა; დღესდღეობით მისი მემკვიდრეა სიმონ ჯანაშიას სახ. სახელმწიფო საქართველოს მუზეუმი, რომელსაც 1936–1941 წლებში გადაეცა თბილისში არსებული შოთა რუსთაველისა და მისი ეპოქის მუზეუმის ფონდები. მდიდარი არქეოლოგიური ფონდებია საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმშიც (დაარსდა 1934 წ.), რომელსაც გადაეცა საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების მუზეუმის, საეკლესიო მუზეუმისა (დაარსდა 1889 წ.) და თსუ–ს ხელოვნებათმცოდნეობის კაბინეტთან არსებული სიძველეთა მუზეუმის (1925–1930 წწ.) ფონდები. საქართველოს არქეოლოგიური მასალის დიდი ნაწილი თავმოყრილია თბილისის, ბათუმის, გორის, ზუგდიდის, თელავის, ქუთაისის ისტორიულ–ეთნოგრაფიულ სახელმწიფო მუზეუმებში, აგრეთვე ახალციხის, მარტვილის, გურჯაანის, მესტიის, მცხეთის, რუსთავის, ფოთის, ცხინვალის, ხონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმებში. საქართველოს თითქმის ყველა კუთხეში გამოვლინდა მრავალი მნიშვნელოვანი ძეგლი, პალეოლითიდან გვიანდელ შუასაუკუნეებამდე. მსოფლიოსათვის ცნობილი გახდა იაშთხვაში აღმოჩენილი აშელის ეპოქის ძეგლი, წონის, კუდაროს, ჯრუჭალას და სხვა პალეოლითური ხანის მღვიმეები, ზედა პალეოლითური მღვიმე–ნამოსახლარები: დევის ხვრელი, საკაჟია და სხვა; აგრეთვე ქვემო ქართლში გამოვლენილი შულავრის ენეოლითური კულტურა. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის თრიალეთის ყორღანული კულტურის ძეგლების აღმოჩენასა და შესწავლას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა არა მარტო საქართველოს, არამედ წინა აზიის არქეოლოგიისათვის.
საქართველოს არქეოლოგიურ განვითარებაში ახალი ეტაპი იყო მცხეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მუშაობა, რომელმაც შეისწავლა სამთავროს სამაროვანი, არმაზისხევის, არმაზციხისა და საკუთრივ მცხეთის ძეგლები. მრავალი არქეოლოგიური აღმოჩენა დაკავშირებულია ახალმშენებლებთან. აღსანიშნავია მშენებელთა და არქეოლოგთა თანამშრომლობა კოლხეთის დაბლობზე, |თრიალეთში, ენგურჰესის ტერიტორიაზე, ალაზნის სარწყავი სისტემის ტრასაზე, რუსთავში, ახალქალაქში, ვარციხეში, ჟინვალსა და ბორჯომის ხეობაში (ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი). არქეოლოგიურმა კვლევა–ძიებამ სრულიად ახლებურად წარმოადგინა წინაქრისტიანული ხანის საქართველოს კულტურული და სოციალურ–ეკონომიკური სახე. მცხეთის, ვანის, უფლისციხის, სოხუმის, ფიჭვნარის, ბიჭვინთის, ურბნისისა და სხვა აღმოჩენებმა გვიჩვენა საქართველოში პირველი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების, ქალაქებისა და საქალაქო ცხოვრების ჩასახვა – განვითარების თავისებურებანი, გამოავლინა მრავალფეროვანი ხელოსნური ნაწარმი.
არქეოლოგიური გათხრები
მინი|3800 წლოვანი სამარხის გათხრა ედჟუოტერის-პარკში მიწის გათხრითი სამუშაოები არქეოლოგიური ძეგლის გამოვლენისა და ისტორიული კვლევის მიზნით. არქეოლოგიური ძეგლები მრავალფეროვანია. თითოეული მათგანის გათხრას თავისი სპეციფიკა აქვს. ფიქსაციის გასაადვილებლად თხრილს კვადრატებად ყოფენ; თხრიან ხელით, სხვადასხვა ხელსაწყოთი (ბარი, წერაქვი, დანა, ლანცეტი, ფუნჯი). მექანიზმების გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ გათხრილი და გადარჩეული მიწის გასატანად. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გათხრის პროცესის ყველა საფეხურის დაწვრილებით აღწერას. თხრილის გეგმაზე აღინიშნება აღმოჩენილი ნივთები და ნაგებობანი. გეგმის გარდა, აუცილებელია თხრილის ვერტიკალური ჭრილის ნახაზები, ფოტოსურათები, რომელზეც აისახება კულტურული ფენების თანმიმდევრობა. მათზე დაკვირვება საშუალებას იძლევა დადგინდეს შედარებითი ქრონოლოგია. ხშირად საჭირო ხდება სინჯების აღება პალეობოტანიკური, დენდროქრონოლიგიური, პალეომაგნიტური, ქიმიური და სხვა ანალიზებისათვის. საქართველოში არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების უფლება აქვთ მხოლოდ სპეციალისტ არქეოლოგებს არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების ნებართვის მიღების შემდეგ.
არქეოლოგიური განძი
საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილ არქეოლოგიური განძებიდან ჯერჯერობით უძველესია შუა ბრინჯაოს ხანის ურეკის განძი (ძვ. წ. XVIII-XVI სს.). არქეოლოგიურ განძთა სიმრავლით განსაკუთრებით ცნობილია კოლხური კულტურა (ძვ. წ. XIV-VII სს.). მელითონეთა სახელოსნოებთან ხშირად აღმოჩნდება და გამოსაყენებლად მეტწილად უვარგისი სპილენძისა და ბრინჯაოს იარაღ–სამკაული, რომელიც ხელმეორედ გადადნობისათვის იყო განკუთვნილი. ასეთ არქეოლოგიურ განძს მდნობელთა განძს უწოდებენ.
არქეოლოგიური გათხრების თავისებური და ფართოდ გავრცელებული სახეობაა მონეტათა განძები. განძებს, რომლებიც მონეტებთან ერთად ლითონის სხვა ნივთებსაც შეიცავს, ჩვეულებრივ შერეულ განძს უწოდებენ. ლითონის ფულის ყოველი განძი ძვირფასი ისტორიული წყაროა ამა თუ იმ ქვეყნის სამონეტო მიმოქცევისა და სხვა ქვეყნებთან სავაჭრო–ეკონომიკურ ურთიერთობათა შესასწავლად. საქართველოს ტერიტორიაზე ლითონის ფულის განძები ხშირად ჩნდება ძვ. წ. VI-V საუკუნეებიდან, როდესაც საქართველოში დაიწყო სამონეტო მიმოქცევა და მოიჭრა პირველი მონეტა – კოლხური თეთრი. სპეციალურ ლიტერატურაში არქეოლოგიური განძის სახელით ზოგჯერ სრულიად სხვა სახის ძეგლები მოიხსენიება, მაგ., ე. წ. ახალგორის განძი სინამდვილეში მდიდრული სამარხის ინვენტარია და არა არქეოლოგიური განძი. თითოეული არქეოლოგიური განძი მნიშვნელოვანი ისტორიული ღირებულების არქეოლოგიური ძეგლია. ამიტომ ყოველი მოქალაქე ვალდებულია შემთხვევით აღმოჩენილი არქეოლოგიური განძი სახელმწიფო მუზეუმს ჩააბაროს, რისთვისაც იგი მიიღებს საგანგებო გასამრჯელოს ფულად ჯილდოს.
არქეოლოგიური დათარიღება
არქეოლოგიური დათარიღება არის ისტორიულ მოვლენათა დათარიღება, მოვლენათა ქრონოლოგიის დადგენა არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით. არსებობს არქეოლოგიური დათარიღების ორი სისტემა: აბსოლუტური და შედარებითი. აბსოლუტური ქრონოლოგია განსაზღვრავს ამა თუ იმ მოვლენის თარიღს მოქმედი კალენდრის მიხედვით, შედარებითი ქრონოლოგია კი მხოლოდ მოვლენათა თანმიმდევრობას ასახავს. შედარებით თარიღებს ადგენენ სტრატიგრაფიული და ტიპოლოგიური მეთოდებით. არქეოლოგიურ ძეგლების კულტურულ ფენათა განლაგებაზე დაკვირვება შესაძლებელს ხდის, განისაზღვროს მოვლენათა ქრონოლოგიური თანმიმდევრობა. ერთმანეთზე დაფენილ კულტურულ ფენათაგან უფრო ძველია ის, რომელიც ღრმადაა მოქცეული. ტიპოლოგიური მეთოდი ემყარება დროთა განმავლობაში ნივთების ტიპის, მათი დამზადების ტექნიკასა და ა.შ. ცვლას. შედარებითი ქრონოლოგიიდან აბსოლუტურზე გადასვლა შესაძლებელია თუ დაუთარიღებელ არქეოლოგიურ მასალასთან ერთად აღმოჩნდება ისეთი ნივთები, რომელთა დამზადების დრო ცნობილია სხვა წყაროებიდან, ან რომლებიც თვით შეიცავენ თარიღს (მონეტები, წარწერები და სხვ.).
საკუთრივ არქეოლოგიური დათარიღების მეთოდების გარდა, არქეოლოგიაში ფართოდ იყენებენ მეთოდებს, რომლებიც ემყარება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მიღწევებს. ასეთებია: რადიოკარბონული (არქეოლოგიური ძეგლების დათარიღება ორგანული წარმოშობის ნაშთებში რადიოაქტიური ნახშირბადის რაოდენობის მიხედვით), პალეომაგნიტური (დათარიღება გამომწვარი თიხის ნაწარმში ნარჩენი მაგნეტიზმის მიხედვით), დენდროქრონოლოგიური (დათარიღება განათხარი ხეების წლიური წრეების მიხედვით), ყვავილთა მტვრის ანალიზის, ქიმიური და სხვა მეთოდები.
არქეოლოგიური კულტურა
არქეოლოგიური კულტურა არის ტერმინი, რომლითაც არქეოლოგიაში აღინიშნება გარკვეული ხანისა და განსაზღვრულ ტერიტორიაზე გავრცელებული ადგილობრივი თავისებურებების მქონე არქეოლოგიურ ძეგლთა ერთობლიობა. არქეოლოგიური კულტურის გამოყოფის დროს ითვალისწინებენ დამახასიათებელ ნიშანთა მთელ კომპლექსს – მეურნეობის ხასიათსა და განვითარების დონეს, დასახლების ტიპს, დაკრძალვის წესს, სამკაულის, იარაღისა და კერამიკის ფორმებსა და ორნამენტაციას. არქეოლოგიური კომპლექსის ცალკეულ ელემენტთა მსგავსება ან განსხვავება სხვა კულტურის შესაბამის ელემენტებთან საკმაო საფუძველი არ არის არქეოლოგიური კულტურის გამოსაყოფად. სპეციალისტთა უმრავლესობის აზრით, არქეოლოგიური კულტურა გარკვეული ეთნიკური ერთობის კუთვნილება უნდა იყოს. ზოგჯერ ხერხდება არქეოლოგიური კულტურის დაკავშირება რომელიმე ეთნიკურ ჯგუფთან, უმეტეს შემთხვევაში კი ამგვარი დაკავშირება მეტ–ნაკლებად დასაბუთებული ვარაუდის ფარგლებს არ სცილდება. არქეოლოგიურ კულტურას, როცა მისი მატარებელი ეთნოგრაფიული ერთეული უცნობია, სახელწოდება ეძლევა გავრცელების ძირითადი ტერიტორიის (მაგ., მტკვარ–არაქსის კულტურა) ან იმ ძეგლის მიხედვით, სადაც პირველად განისაზღვრა იგი (მაგ., ტრიპოლიეს კულტურა), ანდა არქეოლოგიური კულტურის ამა თუ იმ დამახასიათებელი (განმსაზღვრელი) ელემენტის მიხედვით.
ცნობილი არქეოლოგიური კულტურები
პალეოლითის ხანა
მეზოლითის ხანა
ნეოლითის და ენეოლითის ხანა
ბრინჯაოს ხანა
რკინის ხანა
სქოლიო
კატეგორია:საზოგადოებრივი მეცნიერებები კატეგორია:ისტორიის დამხმარე დისციპლინები კატეგორია:არქეოლოგია
ამაოების ბაზარი (რომანი)
მინი|უილიამ თაკერეის მიერ დახატული წიგნის გარეყდა; ის თავისი ზიგიერთი წიგნის ილუსტრაციას თავადვე ამზადებდა. ამაოების ბაზარი — უილიამ თეკერეის რომანი, პირველად გამოქვეყნდა 1847-48 წლებში, დასცინოდა ადრეული XIX საუკუნის ბრიტანულ საზოგადოებას.
მოკლე მიმოხილვა
ნაწარმოები იწყება მოქმედებით პინკერტონის გოგონათა აკადემიაში, სადაც მთავარი მოქმედი გმირები ბეკი (რებეკა) შარპი და ემილია სედლი ამთავრებენ სწავლას და ემზადებიან ემილიას სახლში გასამგზავრებლად, რომელიც არის რასელ-სქვერში. ბეკი აღწერილია როგორც მომხიბლავი, ცბიერი ახალგაზრდა ქალი, რომელსაც მტკიცედ აქვს გადაწყვეტილი, რომ გზა გაიკვლიოს საზოგადოებაში, ემილია სედლი კი – გულკეთილი, ახალგაზრდა გოგოა.
რასელ-სქვერში ბეკი შარპს წარუდგენენ კაპიტან ჯორჯ ოსბორნს (რომელიც ემილიაზეა დანიშნული მცირე ასაკიდან) და ემილიას ძმას ჯოზეფ სედლის, მოუქნელ და ტრაბახა, მაგრამ მდიდარ სახელმწიფო მოხელეს აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიიდან. ბეკი ცდილობს სედლის მოხიბვლას იმ იმედით, რომ მასზე დაქორწინდება, მაგრამ მას იმედი გაუცრუვდება კაპიტან ოსბორნის გაფრთხიების, ჯოზეფის თანდაყოლილი სიმორცხვისა და სულელური სიმთვრალის გამო, რომელიც ბეკიმ იხილა ვოქსჰოლში.
ბეკი ემშვიდობება სედლის ოჯახს და მუშაობას იწყებს უხეშ და თავაშვებულ ბარონეტთან სერ პიტ კროულთან, რომელმაც იგი დაიქირავა თავისი ქალიშვილების აღმზრდელად. ბეკი თავისი საქციელით მოიპოვებს ბარონეტის კეთილგანწყობილებას. სერ პიტ კროული მეორე ცოლის ნაადრევი გარდაცვალების შემდეგ ხელს სთხოვს ბეკის, მაგრამ მალე იგი გაიგებს, რომ ბეკი უკვე დაქორწინებულია საიდუმლოდ მის უმცროს ვაჟზე, როდონ კროულზე.
სერ პიტის ნახევარდა, შინაბერა მის კროული ძალიან მდიდარი ქალია, რომელსაც დედისგან მემკვიდრეობით ერგო 70 000 ფაუნდის ღირებულების სიმდიდრე. მისი გამორჩეული მემკვიდრეა როდონ კროული, თუმცა, მას შემდეგ რაც კაპიტანი კროული მოახლეზე იქორწინებს, გაბრაზებული მის კროული გადაწყვეტს მთელი თავისი ქონება უფროს ძმისშვილს პიტ კროულის დაუტოვოს.მიუხედავად როდონ კროულისა და ბეკის დიდი ძალისხმევისა, მის კროული თავის გადაწყვეტილებას არ შეცვლის.
სედლის და ოსბორნების ოჯახები თავდაპირველად ახლო მოკავშირეები იყვნენ. მას შემდეგ რაც ემილიას მამა, ჯონ სედლი, კოტრდება, ორ ოჯახს შორის კავშირი ირღვევა და ჯორჯს ემილიაზე დაქორწინება აეკრძალა. საბოლოოდ, ჯორჯი მაინც გადაწყვეტს ემილიაზე დაქორწინებას (მისი მეგობრის, დობინის ზეგავლენით) მამამისის ნების საწინააღმდეგოდ, რის შედეგადაც იგი მემკვიდრეობას კარგავს. ამასობაში ნაპოლეონის ომებიც გამძვინვარდება. ჯორჯ ოსბორნს და უილიამ დობინს უეცრად გაიწვწვენ ბრიუსელში, მანამდე კი ისინი ბრაიტონში შეხვდებიან ბეკის და კაპიტან კროულის. ახალდაქორწინებულ ჯორჯს ბეზრდება ემილია და უფრო და უფრო მეტად იხიბლება რებეკათი.
ბრიუსელში, წვეულებაზე ჯორჯი რებეკას ჩუმად გადასცემს წერილს, რომელშიც სთავაზობს, რომ მასთან ერთად გაიქცეს. მაგრამ იგი მალევე ნანობს თავის საქციელს და ურიგდება ემილიას, რომელიც ძალზედ გულნატკენია თავისი მეუღლის ყურადღებით რებეკას მიმართ. მომდევნო დილას ჯორჯ ოსბორნი, კაპიტან კროულისთან და დობინთან ერთად მიემგზავრება ვატერლოოში. ბეკი გულგრილად ხვდება ქმრის გამგზავრებას. ემილია აღშფოთებულია ბეკის საქციელით და საყვედურობს მას ჯორჯთან არშიყობისა და კაპიტანი კროულის მიმართ გულგრილი დამოკიდებულების გამო. ბეკი ბრაზდება ამ საყვედურის გამო და მეგობრებს შორის ნაპრალი ჩნდება წლების განმავლობაში. ბეკი არც ომის შედეგითაა შეწუხებული, ნაპოლეონის გამარჯვების შემთხვევაში, იგი გეგმავს, რომ მისი ერთ-ერთი მარშალის ქალბატონი გახდეს. ამ დროის განმავლობაშ, ბეკი დიდ ფასად ყიდის თავის ეტლსა და ცხენებს ომის გამო პანიკაში ჩავარდნილ ხალხზე, რომლებიც ნებისმიერ ფასად ცდილობენ ქალაქიდან გაქცევას.
კაპიტანი კროული გადარჩება, მაგრამ ჯორჯ ოსბორნი იღუპება ბრძოლაში. ემილია საცხოვრებლად ბრუნდება მშობლებთან და უჩნდება ვაჟი, რომელსაც მამის სახელს ჯორჯს დაარქმევენ. ჯორჯის გარდაცვალების შემდეგ, დობინი, რომელიც უმცროსი ჯორჯის ნათლიაა, ცდილობს თავისი ყურადღებითა და გულკეთილობით გამოხატოს სიყვარული ქვრივი ემილიას მიმართ. დობინი ემილიას უბრუნებს პიანინოს, რომელსაც აუქციონზე იძენს სედლის ოჯახის გაკოტრების შემდეგ, თუმცა ემილიას ჰგონია, რომ პიანინო თავისმა ქმარმა დაუბრუნა. ემილიას იმდენად უყვარს თავისი გარდაცვლილი ქმარი, რომ არ შეუძლია სიყვარულით უპასუხოს უილიამ დობინს. დამწუხრებული დობინი დიდი ხნით მიემგზავრება ინდოეთში.
ბეკის ასევე ჰყავს ვაჟი, თუმცა ემილიასგან განსხვავებით იგი ცივი და გულგრილია შვილის მიმართ. ბეკი კვლავ ცდილობს აღზევებას ლონდონის მაღალ საზოგადოებაშ, რაშიც ეხმარება მარკიზი სტაინი, რომელიც მას მფარველობს და მატერიალურად ეხმარება. მის წინსვლას დასასრული არ აქვს მიუხედავად მისი მდაბიო წარმოშობისა. საბოლოოდ მას პრინცი რეგენტის წინაშეც კი წარადგენენ.
როდესაც როდონს დააპატიმრებენ ვალების გამო, ლედი ჯაინი, მისი ძმის ცოლი დაუდგება თავდებად და დაიხსნის მას პატიმრობიდან. ციხიდან დაბრუნებული კაპიტანი აღმოაჩენს, რომ მის ცოლს სასიყვარულო ურთიერთობა აქვს მდიდარ და ძლევამოსილ მარკიზ სტაინთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1848 წლის რომანები კატეგორია:XIX საუკუნის რომანები კატეგორია:ბრიტანული რომანები
402
თარიღი უცნობია
*
ცენზორი
თანამდებობის დაწესება
ცენზორების ინსტიტუტის შემოღებას, რომის მეხუთე მეფის, სერვიუს ტულიუსის სახელს უკავშირებენ. მეფობის დამხობის შემდეგ ცენზორობას კონსულები ითავსებდნენ ძვ. წ. 443 წლამდე. ძვ. წ. 442 წელს, როდესაც კონსულების ნაცვლად აირჩიეს სამხედრო ტრიბუნები კონსულების ძალაუფლებით, ცენზორთა მაგისტრატურა ცალკე ჩამოყალიბდა, რათა იგი პლებეების ხელში არ მომხვდარიყო.
საბოლოოდ ცენზორის თანამდებობა გააუქმა ოქტავიანე ავგუსტუსმა. ამის შემდეგ ცენზორის მოვალეობებს იმპერატორები ასრულებდნენ.
არჩევა
ცენზორების არჩევა ხდებოდა ცენტურიების კომიციაზე კონსულის თავმჯდომარეობით. ორივე ცენზორს ირჩევდნენ ერთი და იგივე დღეს. თუ აირჩევდნენ მხოლოდ ერთ ცენზორს და მეორეზე დღის ბოლომდე ვერ შეთანხვდებოდნენ, მაშინ პირველის არჩევაც ბათილდებოდა.
როგორც წესი ცენზორის არჩევა ხდებოდა ყოფილი კონსულების რიცხვიდან. თავდაპირველად მათ 5 წლის ვადით ირჩევდნენ, ხოლო ძვ. წ. 433 წლიდან კი მათი ვადა შემცირდა 18 თვემდე. ცენზორად მეორე ვადით არჩევა როგორც წესი არ ხდებოდა, თუმცა ამის ამკრძალველი კანონი არ არსებობდა. ერთადერთი ორჯერ არჩეული ცენზორი იყო გაიუს მარციუს რუტილუსი ძვ. წ. 351 წელს და მან შემოიღო კანონი, რომელიც კრძალავდა ცენზორის ხელმეორედ არჩევას. ძვ. წ. 339 წელს კი მიღებულ იქნა კანონი, რომლის მიხედვითაც ერთ-ერთი ცენზორი პლებეი უნდა ყოფილიყო, თუმცა ძვ. წ. 280 წლამდე პლებეი ცენზორი არ ატარებდა ხალხის რიტუალურ განწმენდას.
თავდაპირველად თუ კვდებოდა ერთი ცენზორი მის ნაცვლად სხვას ირჩევდნენ, მეორე კი აგრძელებდა მოვალეობის შესრულებას. სინამდვილეში ასეთი რამე მხოლოდ ერთხელ მოხდა ძვ. წ. 393 წელს, 3 წლის შემდეგ კი რომი გალებმა აიღეს, რის გამოც ასეთმა პრაქტიკამ რომაელებში რელიგიური შიში დაამკვიდრა და ამის შემდეგ თუ ცენზორი კვდებოდა, მეორედ უნდა გადამდგარიყო და ორივე ცენზორს ხელახლა ირჩევდნენ.
მოვალეობები
ცენზორებს, როგორც კონსულებს, ეკუთვნოდათ სპილოსძვლის კურულური სავარძელი, მათი სამოსის ტიპი კი ბოლომდე დაუდგენელია. ავტორების უმეტესობა ამტკიცებს რომ მათ ისეთივე ტოგა ეცვათ როგორც სხვა უმაღლეს მაგისტრატუსებს, ხოლო პოლიბიუსის ცნობებით, ცენზორებს მეწამული ფერის ტოგა ეცვათ. ცენზორების დაკრძალვა ყოველთვის ძალიან პომპეზურად ხდებოდა.
ცენზორთა მოვალეობებში შედიოდა 1. მოქალაქეების აღრიცხვა ცენზის მიხედვით, (censum agere) სენატორთა სიების გადამოწმება/განახლება, 2. ისინი ასევე ზედამხედველობას უწევდნენ ხალხის მორალურ მდგომარეობას, 3. სახელმწიფო ფინანსების ადმინისტრირება და საზოგადოებრივი შენობების მშენებლობაზე ზედამხედველობა.
1. ცენზი (censum agere) ტარდებოდა მარსის ველზე ხოლო ძვ. წ. 435 წლიდან სპეციალურ შენობაში Villa Publica. ჯერ ტარდებოდა ფრინველების ფრენით მკითხაობა - აუსპიციუმი, შემდეგ შიკრიკი (praeco) მოუწოდებდა ხალხს მისულიყვნენ ცენზორებთან. ყოველი ტრიბი ცალკე იკრიბებოდა და ტრიბების ტრიბუნები სიებით ამოწმებდნენ შეკრებილებს. ოჯახების მამები პირადად უნდა მისულიყვნენ ცენზორებთან და ფიცის დადების შემდეგ მიეცა ოჯახის ქონებაზე სრული ინფორმაცია. ეს ასე ხდებოდა: ჯერ ადამიანი ასახელებდა თავის სრულ სახელს და მამის სახელს, ხოლო თუ ყოფილი მონა იყო, მაშინ ყოფილი პატრონის სახელს და ასაკს შემდეგ ცენზორი ეკითხვებოდა ჰყავს თუ არა მას ცოლი, თუ მას ჰყავდა ცოლი, მაშინ ამბობდა ცოლის სახელს და შვილების სახელებს და ასაკებს. გაუთხოვარ ქალებს და ობლებს წარმოადგენდნენ ოპეკუნები. მათი სახელები ცალკე სიაში იწერებოდა და მოქალაქეთა საერთო რაოდენობაში არ იწერებოდა. სახელის დასახელების და ოჯახური მდგომარეობის აღწერის შემდეგ მოქალაქე იძლეოდა ინფორმაციას საკუთარი ქონების შესახებ.
ძველ დროს თუ ომი იწყებოდა მაშინ ცენზი ვეღარ ტარდებოდა, რადგან მოქალაქეთა დიდი ნაწილი არ იყო ქალაქში, ხოლო უფრ მოგვიანებით ცენზორები აგზავნიდნენ წარმომადგენლებს სამხედრო ბანაკებში და პროვინციებში ცენზის ჩასატარებლად.
როდესაც ცენზორები მოაგროვებდნენ მოქალაქეებზე ინფორმაციას, მათ უნდა შეედგინათ ტრიბების და ცენტურიების სიები. ეს სიები ისევე როგორც სხვა დოკუმენტები ინახებოდა სატურნის ტაძარში.
ამის გარდა ცენზორები სწავლობდნენ სენატორთა სიებს და ვისაც უღისად მიიჩნევდნენ ამოშლიდნენ სიიდან და ღირსეულებით ავსებდნენ მას. ასევე მათ მოვალეობაში შედიოდა მხედართა კლასის შევსებაც.
2. REGIMEN MORUM - მოქალაქეთა მორალზე ზედამხედველობა. ეს მეორე და ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი მოვალეობა იწვევდა ცენზორების მიმართ პატივისცემას და აყენებდა მათ სხვა მაგისტრატუსებზე ზემოთ. მათ შეეძლოთ მოქალაქეთა სიიდან ამოეშალათ უღირსი პიროვნებები. მოქალაქეთა ზნეობრივ ნორმებზე ზედამხედველობისას ცენზორები მხოლოდ საკუთარ თავთან იყვნენ ანგარიშვალდებულნი. მათ უნდა დაეფიცათ რომ განაჩენის გამოტანისას არ ხელმძღვანელობენ პირადი მოსაზრებებით. უღირსი საქციელისთვის ცენზორს შეეძლო ადამიანისთვის ნოტა (Nota) მიეცა, ანუ შენიშვნა.იმ საქციელთა მკაცრი განსაზღება არ არსებობდა, რაზეც ცენზორების შენიშვნის დამსახურება იყო შესაძლებელი, თუმცა ზოგი საქციელი ყოველთვის დასჯადი იყო, მაგალითად:
ცენზორის მიერ დანიშნული სასჯელი სხვადასხვა სახის შეიძლება ყოფილიყო. ძირითადად ოთხი ტიპის სასჯელი არსებობდა:
3. ფინანსების მართვა ცენზორის კიდევ ერთი მოვალეობა იყო. ყოველი მოქალაქე იხდიდა ე.წ. ტრიბუტუმს, ანუ ქონებაზე გადასახადს, რომელსაც ცენზორები განსაზღვრავდნენ. ისინი ასევე აკონტროლებდნენ სხვა გადასახადების შემოსვლასაც. ამ განხრით მათი მოვალეობები წააგაავდა თანამედროვე ფინანსთა მინისტრის მოვალეობებს. ცენზორები ამის გარდა აკონტროლებდნენ საზოგადო მშენებლობებზე თანხების ხარჯვას. საზოგადოებრივ შენობებზე პასუხისმგებლობა ნაწილდებოდა ცენზორებსა და ედილუსებს შორის.
წყარო
უილიამ სმიტი რომაული და ბერძნული სიძველეების ლექსიკონი
კატეგორია:რომის სახელმწიფო ინსტიტუტები
გლემ-მეტალი
გლემ-მეტალი (შინაარსით მსუბუქი მეტალი) — მძიმე მეტალის ქვეჟანრი, რომელიც ჩამოყალიბდა გვიანი 70-იანებისა და ადრეული 80-იანების მიჯნაზე აშშ-ში, კერძოდ კი ლოს-ანჯელესში. თავის თავში მოიცავს გლემ როკისა და მძიმე მეტალის ნაზავ მუსიკას. განსაკუთრებით პოპულარული იყო 1980-იან და ადრეულ 1990-იან წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მძიმე მეტალის ჟანრები
დემოდოკე
დემოდოკე — ფეაკელთა მეფის, ალკინოეს სასახლის უსინათლო მომღერალი. როდესაც ხსენებულ მეფეს ტროიდან დაბრუნებული ოდისევსი ესტუმრა, მგოსანმა იმღერა ოდისევსის და აქილევსის დავის, აფროდიტეს და არესის სიყვარულის, ბერძენთა ხის ცხენის ამბავი. ოდისევსს, რომელსაც გემი დაეღუპა და კუნძულზე გარიყული მეფის ასულმა ნავსიკაამ მიიყვანა სასახლეში, სიმღერამ ცხარე ცრემლი აღვრევინა. ალკინოემ მგოსანს გაჩუმება უბრძანა, რადგან მისი ქნარის სიმთა ჟღერა და ამბავი სტუმარს ცრემლს აღვრევინებდა, აქ კი ყველამ უნდა იმხიარულოსო. შემდეგ სტუმარს ვინაობა ჰკითხა, გემი მისცა და პატივით გაისტუმრა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტი
საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტი — დაგეგმვის სფეროში რესპუბლიკური სახელმწიფო მმართველობის ცენტრალური ორგანო, რომელიც ახორციელებდა საქართველოს სსრ ეკონომიკური და სოციალური განვითარების დაგეგმვასა და სახალხო-სამეურნეო გეგმების შესრულებისადმი კონტროლს. შეიქმნა 1924 წელს. მიეკუთვნებოდა საკავშირო-რესპუბლიკურ კომიტეტების რიცხვს და ექვემდებარებოდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსა და სსრკ-ის სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სსრ კომიტეტები
საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა
გამოფენა გაიხსნა 1961 წელს. მთლიანი ფართობი — 10 ჰა, საერთო საექსპოზიციო ფართობი — 5640 მ², მის ტერიტორიაზე 9 საგამოფენო პავილიონია. მწვანე ნარგავებს უკავია 27000 მ². გამოფენის მონაწილენი იყვნენ სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები, მრეწველობის, მშენებლობის, სოფლის მეურნეობის, ტრანსპორტისს მოწინავე საწარმოები, სასწავლო, კულტურისა და ხელოვნების დაწესებულებები, ჯანმრთელობის დაცვისა და სხვა ორგანიზაციები. ექსპონატების შერჩევასა და ჩვენებაზე პასუხისმგებლები იყვნენ სამინისტროები და უწყებები. საგამოფენო ტერიტორიაზე ტარდებოდა საზღვარგარეთის გამოფენებიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სსრ
მიკოლაივის ოლქი
thumb|250px
მიკოლაივის ოლქი (Миколаївська область) — ოლქი უკრაინაში. შეიქმნა 1937 წლის 22 სექტემბერი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. შავიზღვისპირა დაბლობზე მდინარე სამხრეთ ბუგის ქვედა წელის აუზში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია მიკოლაივი. ოლქის ფართობია 24,600 კმ². 2006 წლის აღწერით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 1,217,103 კაცს. მას ესაზღვრება: ოდესის, ხერსონის, კიროვოჰრადის და დნიპროპეტროვსკის ოლქები.
ისტორია
1937 წ. 22 სექტემბერს სსრკ-ს ცკ-მა მიიღო დადგენილება ხარკივის, კიევის, ვინიციის და ოდესის ოლქების შემცირების შესახებ. ოდესის ოლქი გაყოფილ იქნა ოდესისა და მიკოლაივის ოლქებად.
მიკოლაივის ოლქში შევიდა 3 საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი — მიკოლაივი, ხერსონი და კიროვო (ახლა კიროვოჰრადი), ასევე 38 რაიონი, მათ შორის 29 რაიონი ოდესის ოლქიდან და 9 — დნიპროპეტროვსკის ოლქიდან.
1939 წ.10 იანვარს კიროვოჰრადის ოლქის შექმნისას, მის შემადგენლობაში მიკოლაივის ოლქიდან გადავიდა ქალაქი კიროვოჰრადი და 13 რაიონი.
ფაშისტური ოკუპაციის დროს მიკოლაივის ოლქი გაყოფილი იყო გერმანიასა და რუმინეთს შორის. დასავლეთის რაიონები შევიდნენ რუმინეთის დნესტრისპირეთის გუბერნიის გოლტიანსკისა და ოჩაკოვის პოვიტებში, რაიონები რომლებიც მდინარე სამხრეთ ბუგის აღმოსავლეთით იყო შევიდა მიკოლაივისა და ტავრიის გენერალურ ოლქებში.
1944 წ. 30 მარტს შეიქმნა ხერსონის ოლქი, რის გამოც ნიკოლაევის ოლქიდან გადავიდა ქალაქი ხერსონი და 13 რაიონი. ამავე დროს ოდესის ოლქიდან მიკოლაივის ოლქს გადაეცა 5 რაიონი.
1954 წ. 17 თებერვალს მიკოლაივის ოლქს კიდევ გადაეცა ოდესის ოლქიდან 5 რაიონი. სამმა შეიცვალა საზღვრები მიკოლაივის ოლქის შიგნით, ზოგი რაიონი ქრებოდა და ზოგი ახალი ჩნდებოდა.
მდინარეები და ტბები
ოლქის ტერიტორიაზე არსებობს 85 მდინარე მიახლოებით 10 კმ. მთავარი მდინარეა - სამხრეთ ბუგი და მისი შენაკადები: ინგული, კოდიმა, ჩიჩიკლია, სინიუხა, მერტვოვოდი, გნილი იალანეცი. მდინარე ინგულეცი და ვისუნი ეკუთვნიან დნეპრის აუზს. ბერეზანი - ჩაედინება ბერეზანის ლიმანში შავი ზღვის აუზში. მოწყობილია 1108 ხელოვნური ტბა და 44 წყალსაცავი.
ადმინისტრაციული მოწყობა
ოლქის შემადგენლობაში შედის 19 რაიონი, 5 საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი, 4 რაიონული დაქვემდებარების ქალაქი, 17 სოფელი, 821 დასახლებული სასოფლო პუნქტი.
მოსახლეობა
2012 წელს დარეგისტრირდა 13515 დაბადებული, რაც 486 ბავშვით მეტია 2011 წელთან შედარებით. ტრადიციულად ბიჭები მეტია, ვიდრე გოგონები, 100 დაბადებულ გოგოზე მოდის 109 ბიჭი.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ოლქები
მერკულა
მერკულა, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე მოქვის ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები: ჯუყმური). ზღვის დონიდან 50 მ, ოჩამჩირიდან 7 კმ.
ისტორია
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XIV საუკუნეში. ვარაუდობენ, რომ XVI-XVII საუკუნეებში მდინარე მოქვზე აქ ხომალდები ამოდიოდა. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ციხისა და ეკლესიის ნანგრევები. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ჩაის და მეფრინველეობის ფაბრიკები, საკონსერვო ქარხანა. ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:მერკულის თემის სოფლები
მოგოლები
მოგოლები არიან მე-XIII ს. მონღოლი დამპყრობლების ადგილობრივ მოსახლეობასთან შერეული ხალხის შთამომავლები. მოგოლი მმათველების დინასტია სათავეს იღებს ცენტრალური აზიის დიდი დამპყრობელის თემურ ლენგის დინასტიიდან. მოგოლი ტომები გამოყრილ იქნენ თანამედროვე უზბეკეთის ტერიტორიიდან სხვა მონღოლური ტომების მიერ, რის გამოც ისინი მიგრირდებოდნენ ავღანეთში მონღოლთა არმიასთან ერთად.
მოგოლები არიან მუსლიმანი სუნიტები. მათი ავღანეთში მოსვლის მომენტში დაპყრობილ ტერიტორიებზე უკვე გავრცელებული იყო ისლამი. მათ დიდი გავლენა იქონიეს ჩრდ. ავღანეთისა და ჩრდ. ინდოეთის ტერიტორიებზე მცხოვრებ ხალხებზე.
მოგოლთა ენა წარმოადგენს ძველი მონღოლური ენის არქაულ დიალექტს. აგრეთვე, ხალხის ნაწილი სხვადასხვა დონეზე ფლობს დარის, პუშტუს, ფარსის, ჰინდუს, და არაბულ ენებს. ტერმინი მოგოლი ინდოეთში გამოიყენება ჩრდ. ინდოეთისა და ცენტრალური აზიის მუსულმანთა აღსანიშნავად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანეთის ხალხები კატეგორია:ინდოეთის ხალხები
სალდო
სალდო (saldo — ანგარიშსწორება, ნაშთი) — საბუღალტრო აღრიცხვაში გულისხმობს საბუღალტრო ანგარიშის ნაშთს და წარმოადგენს დებეტისა და კრედიტის ანგარიშების ჩანაწერების სხვაობას. მაგალითად: დებეტური სალდო (დებეტი აღემატება კრედიტს) გვიჩვენებს მოცემული საწარმოო საშუალებების მდგომარებას გარკვეული დროის მომენტში და ნაჩვენებია ბალანსის აქტივში. საკრედიტო სალდო (კრედიტი აღემატება დებეტს) გვიჩვენებს საწარმოო საშუალებების წარმომშობ (შეძენა და სხვა) წყაროებს და ასახულია ბალანსის პასივში. თუ საბუღალტრო ანგარიშს არ გააჩნია ნაშთი (სალდო უტოლდება ნულს), მაშინ ასეთ ანგარიშზე ითქმება დახურული.
საგარეო-სავაჭრო ურთიერთობებში სალდო გამოიყენება ექსპორტსა და იმპორტს შორის სხვაობის მნიშვნელობით, ან მოთხოვნათა და ვალდებულებების დამაჯამებელი მნიშვნელობის აზრით. სავაჭრო ბალანსის დადებითი სალდო აღნიშნავს, რომ ექსპორიტი აღემატება იმპორტს, უარყოფითი-ს შემთხვევაში იმპორტი აღემატება ექსპორტს. დადებითი სალდო, ქვეყნის გადახდების ბალანსში ნიშნავს ამ ქვეყნის შემოსავლების სიჭარბეს — სხვა ქვეყნების მისამართით განხორციელებულ გადახდებთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა კატეგორია:ფინანსები
ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა
ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა დაარსდა 1941 წელს, თბილისში, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის დაარსებისთანავე და თავდაპირველად ემსახურებოდა მხოლოდ აკადემიის მეცნიერ-თანამშრომლებს. არაერთი რეფორმის შემდეგ, თანამედროვე სახით, 2006 წლიდან განაგრძობს მუშაობას. განახლებული ბიბლიოთეკის პირველი დირექტორი 2006-2021 წლებში ირაკლი ღარიბაშვილი იყო.
ისტორია
ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა შეიქმნა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის დაარსებისთანავე 1941 წელს და თავდაპირველად ემსახურებოდა მხოლოდ აკადემიის მეცნიერ-თანამშრომლებს. გარდა ამისა, ფუნქციონირებდა აკადემიის სისტემაში შემავალ სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტებთან არსებული ბიბლიოთეკები. აკადემიის ზრდასთან ერთად დაისვა ფუნდამენტალური ბიბლიოთეკის შექმნის საკითხი, რაც 1945 წელს დადებითად გადაწყდა.