cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოყარი
ოყარი (Egretta) — დიდი ზომის ფრინველთა გვარი ყანჩისებრთა ოჯახისა. ადრე აერთიანებდა 3 სახეობას: დიდი ოყარი (Egretta alba), საშუალო ოყარი (Egretta intermedia) და პატარა ოყარი (Egretta garzetta), ხოლო ახლა — 13 სახეობას: პატარა ოყარი (Egretta garzetta), თეთრი ოყარი (Egretta thula), ცისფერფეხა ოყარი (Egretta rufescens), სამხრეთაფრიკული წითურყელიანი ოყარი (Egretta vinaceigula), შავი ყანჩა (Egretta ardesiaca), სამფეროვანი ყანჩა (Egretta tricolor), თეთრლოყება ყანჩა (Egretta novaehollandiae), პატარა ცისფერი ყანჩა (Egretta caerulea), აღმოსავლური რიფის ყანჩა (Egretta sacra), სანაპიროს ყანჩა (Egretta gularis), რიფის ყანჩა (Egretta dimorpha), კაჭკაჭისებრი ყანჩა (Egretta picata), და ყვითელნისკარტა ყანჩა (Egretta eulophotes); აგრეთვე ერთ ამომწყდარ სახეობას Egretta subfluvia. ბუდობენ კოლონიებად. დებენ 3-4 (იშვიათად 5) კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 25-26 დღე-ღამე. ფართოდ არიან გავრცელებული ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონებში. დიდი ოყარი საქართველოში გვხვდება როგორც მობუდარი ფრინველი. გვხვდება ჯავახეთში, კოლხეთის დაბლობსა და სამეგრელოში. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას. ოყარი შეტანილია „წითელ წიგნში“.
1 მაისი
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0501
მიშელ დე მონტენი
მიშელ ეიკემ დე მონტენი (Michel Eyquem de Montaigne; დ. 28 თებერვალი, 1533, სენ-მიშელ-დე-მონტენი, დორდონი — გ. 13 სექტემბერი, 1592, სენ-მიშელ-დე-მონტენი, დორდონი) — ფრანგი ჰუმანისტი ფილოსოფოსი, მორალისტი, პოლიტიკოსი, მწერალი. თანამედროვე ესეს ჟანრის ფუძემდებელი.
ბიოგრაფია
მიშელ ეიკემი დაიბადა დორდონის პატარა სოფელში, სენ-მიშელ-დე-მონტენში მდებარე მონტენის კოშკში. ეს უკანასკნელი ბაბუამისმა შეიძინა 1477 წელს და ამავე წელს მიიღო „მონტენის სენიორის“ კეთილშობილი სტატუსი, რომელიც მის მომავალ თაობებს და მათ შორის მიშელს, მემკვიდრეობით გადაეცა.
მიშელს შვიდი უმცროსი და-ძმა ჰყავდა. მამამისი, პიერ ეიკემი, რომელიც 1544 წელს ბორდოს მერად იქნა დანიშნული, თავის უფროს ვაჟს ჰუმანისტური პრინციპებით ზრდიდა. მიშელი ახლომდებარე ღარიბ სოფელში ძიძას მიაბარეს აღსაზრდელად, რათა ბავშვობიდანვე გაეგო ღარიბთა ცხოვრება. სამი წლის ასაკში ბავშვი კოშკში დააბრუნეს და აღმზრდელად დაუნიშნეს გერმანელი მასწავლებელი, რომელსაც მიშელთან მხოლოდ ლათინურად უნდა ელაპარაკა. იგივე მოთხოვნა წაუყენა მამამ მთელ ოჯახსაც. ცამეტი წლის ასაკში, მონტენი, რომელმაც მხოლოდ ლათინური ენა იცოდა, მიაბარეს ბორდოში არსებულ გიენის კოლეჯში, სადაც სწავლობს ფრანგულს, ბერძნულს, რიტორიკასა და თეატრს. მონტენი განსაკუთრებული მჭერმეტყველებით იყო დაჯილდოებული, რაც შეუმჩნეველი არ დარჩენილა.
1546-დან 1554 წლამდე მიშელი სამართალს სწავლობდა, 1557 წელს კი ბორდოს პარლამენტში მრჩევლად დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე დაჰყო მან ცამეტი წელიწადი.
1565 წელს ცოლად შეირთო თავისზე 12 წლით უმცროსი ფრანსუაზა დე ლა შასენი, ერთ-ერთი თავისი კოლეგის ქალიშვილი. ფრანსუაზასა და მიშელს 6 შვილი შეეძინათ, თუმცა მათგან მხოლოდ ერთი, ქალიშვილი, ლეონორა გადარჩა. მიშელს მეუღლის მიმართ განსაკუთრებული გრძნობა არასოდეს ჰქონია. იგი თავისი საქმეებით იყო დაკავებული, მამულს კი მისი მეუღლე მართავდა.
რელიგიური ბრძოლების პერიოდში კათოლიკე მონტენმა შუამავლის როლი ითამაშა ანრი III-სა და პროტესტანტ ანრი ნავარელს შორის.
1578 წლიდან მონტენი ავადმყოფობს.
1580-1581 წლებში მან იმოგზაურა გერმანიაში, ავსტრიაში, შვეიცარიასა და იტალიაში. მოგზაურობის პერიოდში მონტენი წერდა დღიურს, სადაც ნანახი ადგილების დეტალურ აღწერას იძეოდა. აღნიშნული დღიური გამოქვეყნდა 1774 წელს „მოგზაურობის დღიურის“ სახეწოდებით.
1581 წელს რომში ყოფნისას მოტენმა შეიტყო, რომ ბორდოს მერად იქნა არჩეული. იგი ამ თანამდებობაზე დარჩა 4 წელი. ამ პერიოდში მის მთავარ საზრუნავს წარმოადგენდა კათოლიკეებსა და პროტესტანტებს შორის ურთიერთობის დარეგულირება. მონტენის მერობის ბოლო წელს ქალაქში შავი ჭირის ეპიდემია გავრცელდა.
მიშელ დე მონტენი გარდაიცვალა 1592 წლის 13 სექტემბერს თავის მამულში.
შემოქმედება
მონტენის სრულ შემოქმედებას წარმოადგენს „ნატურალური თეოლოგია“, „მოგზაურობის დღიური“ და „ესეები“. აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანია „ესეები“, რომლითაც ავტორმა საფუძველი ჩაუყარა ახალ ჟანრს — ესეს.
ესეების სტრუქტურა
right|thumb|მონტენი. დუმონსტიე.
ესეები ავტორის ფიქრებისა და მსჯელობების გადმოცემას წარმოადგენს. მათი შემადგენლობა შემდეგნაირია: დასმულია საკითხი, რომლის შესახებ მოყვანილია სხვადასხვა მაგალითები. მოცემულია ამ საკითხებზე ცნობილი ადამიანების მოსაზრებები, ბოლოს კი ავტორის საკუთარი აზრი. მაგალითად, ერთ-ერთ ესეში მსჯელობაა ვენერასა და მარსის სიყვარულზე, სიყვარულის თემა გადადის სხვა თემებში, როგორიცაა: ქორწინება, სიყვარული სიბერის ჟამს, ქალთა აღზრდის საკითხი და ა.შ. მიშელ ბიუტორი მონტენის ესეების სტრუქტურაში არჩევს სამ მომენტს: პრელუდია, ექსკურსი და ფინალი. აქედან ექსკურის კიდევ მრავალ მეორად ექსკურსს შეიცავს და ამგვარად მთელ ნაწარმოებს ძლიერი დინამიურობა ახასიათებს.
ბაროკოული ხედვა
ფრანგულ ლიტერატურაში მონტენი ბაროკოს წარმომადგენლად ითვლება. მისი აზრით, ადამიანი ცვალებადია და მისი გონება შორსაა უნივერსალურობისგან. ამის მაგალითია ინდივიდებს შორის განსხვავება. მონტენის ასეთი შეხედულება საფუძველს იღებს იმ რეალობიდან, რომელიც XVI საუკუნეშოი არსებობდა. რენესანსის ეპოქამ რადიკალურად შეცვალა მანამდე არსებული შეხედულებები. ის, რაც მანამდე სტაბილური და შეცნობილი ეგონათ, ჯერ კიდევ შეუცნობელი აღმოჩნდა. მეცნიერულმა აღმოჩენებმა მანამდე წარმოუდგენელი ფენომენები გამოავლინა. ყოველივე ამან დიდი ძვრები გამოიწვია ადამიანის ცნობიერებაში. მონტენი ცდილობს დაამტკიცოს, რომ ჭეშმარიტება არასტაბილური და შედარებითია, არ არსებობს ფიქსირებული რეალობა.
ამგვარმა ცვალებადობამ საფუძველი მისცა მონტენისეულ პესიმიზმს, მაგრამ ამავე დროს ოპტიმიზმსაც ბადებს: თუ ყოველივე ცვალებადია, მაშინ არც ბოროტება იქნება სამუდამო.
სამყაროს ეს არასტაბილურობა და ბაროკული ესთეტიკა მონტენის სტილსაც გასდევს. თავად ავტორი საკუთარ სტილზე ამბობს, რომ ეს არის უბრალო, გულწრფელი, სასაუბრო ენა. მაგრამ ამავე დროს ეს არაა ერთ ადგილას გაყინული, გაჩერებული ფრაზები. აქ ვხვდებით თემიდან გადახვევებს, მეტაფოებს, სიტყვათა თამაშს. ამგვარი მოძრავი სტილი კარგად გადმოსცემს მონტენის იდეათა მობილურობას.
ავტოპორტრეტი
thumb|right|მიშელ დე მონტენი "ესეების" წინასიტყვაობაში მონტენი აცხადებს: "მე ვხატავ ჩემს თავს და მე თავად ვარ ჩემი წიგნის მთავარი პერსონაჟი". მონტენი თავის წარმოჩენას ახდენს არა ამბიციურობის გამო, არამედ იმიტომ, რომ საკუთარი თავის შეცნობა ეხმარება სხვების უკეთ გაგებაში.
ავტორს აღწერილი აქვს თავისი ფიზიკური პორტრეტი: იგი პატარა ტანისაა, მოუქნელი, მაგრამ დაუღალავი. შეუძლია მთელი დღე ცხენის ჭენებაში გაატაროს. აწუხებს კუჭის პრობლემები.
ღმერთის ქუხილი
Le Tonnerre de Dieu 1965 წლის ფრანგული ფილმი ჟან გაბენის, მიშელ მერსიეს, რობერ ოსეინის მონაწილეობით.
მიშელ დე მონტენი
ავტოპორტრეტი
აღსანიშნავია დამოუკიდებლობისადმი  მონტენის სწრაფვა. მან უარი თქვა მეფის კარზე შეთავაზებულ სამსახურზე მხოლოდ იმის გამო, რომ ამით თავისი თავისუფლება არ შეზღუდულიყო. იგი არ გაურბის სახალო საქმეებს: ორჯერ იყო არჩეული ბორდოს მერად, მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში რელიგიური ომების დროს, თუმცა ამასთან ერთად თავის მამულში აქვს სადუმლო ბაღი, განმარტოების ადგილი, სადაც მის გარდა არავინ შედის.
ღმერთის ქუხილი
კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:1965 წლის ფილმები
მიშელ დე მონტენი
ავტოპორტრეტი
მონტენი არ არის რელიგიური ფანატი, იგი მეგობრობს როგორც კათოლიკებთან ასევე პროტესტანტებთან.
მისი ინტელექტუალური პორტრეტი წარმოაჩენს ჭეშმარიტ ჰუმანისტს. ფრანგულის გარდა ლაპარაკობს და კითხულობს ლათინურად დაიტალიურად, კარგად იცნობს ანტიკურ ავტორებს. დიდ დროს ატარებს თავისი კოშკის ბიბლიოთეკაში. თუმცა მონტენი წინააღმდეგია მხოლოდ წიგნზე დამყარებული განათლებისა, რომელიც გამოუსადეგარია ცხოვრების სირთულეების დაძლევაში.
აღზრდის სისტემა
მონტენისეული აღზრდის სისტემის მთავარი მიზანია საკუთარი თავის ბატონ-პატრონი პიროვნების ჩამოყალიბება. ამ მხრივ აღსანიშნავია "ესეების" პირველი წიგნის 26-ე თავი "ბავშვთა აღზრდის შესახებ". მონტენმა იგი შექმნა ერთ-ერთი გრაფის მეუღლის თხოვნით, ამიტომ ის სისტემა, რომელიც აქ გვხვდება უმთავრესად კეთილშობილთა აღზრდას ეხება. მონტენის აზრით საჭიროა ბავშვი კურტუაზიულ წესებს შევაჩვიოთ, რათა იცოდეს საზოგადოებაში თავის დაჭერა. პიროვნებას უნდა ჰქონდეს პრინციპების ერთგულება, მაგრამ არ უნდა გახდეს მათი მონა.
მონტენი შუა საუკუნეების სქოლასტიკური აღზრდის წინააღმდეგია. არ ეთანხმება მხოლოდ წიგნზე დამყარებულ სწავლებას, რაც არ ავითარებს კრიტიკულ გონებას. იგი მოითხოვს თეორიას დაემატოს პრაქტიკა, წიგნებს - ცხოვრებასთან პირდაპირი კონტაქტი. უპირატესობას ანიჭებს საგნებზე და მოვლენებზე პირდაპირ დაკვირვებას. ბუნების მიერ შეთავაზებული გაკვეთილი საუკეთესოა.
სულიერ აღზრდასთან ერთად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ფიზიკურ აღზრდასაც.
მონტენი დარწმუნებულია, რომ ბავშვში სიკეთეა დამკვიდრებული, რომლის განვითარებისთვის ხელის შეწყობაა საჭირო. ბავშვს უნდა ვასწავლთ გონებით მოქმედება, საკუთარი ინსტინქტების დამორჩილება.
მონტენის რჩევაა ზეპირობის შეზღუდვა, რადგან, მისი აზრით, ზეპირად ცოდნა ცოდნა არაა. უკეთესია ბავშვმა ცოდნა თავად აღმოაჩინოს, პირადი გამოცდილებით.
საბოლოოდ მონტენის მიზანია ამგვარი აღზრდის სისტემით ჩამოყალიბდეს ადამიანის იდეალი: პიროვნება, რომელიც არ არის არც მეცნიერი, არც ერუდიტი, არამედ მოაზროვნე ადამიანი.
სიყვარული
მონტენის ფიქრებში სიყვარულს უმნიშვნელო ადგილი უჭირავს. მან ცოლიც ძალიან გვიან, უსიყვარულოდ ითხოვა. იგი ყოველთვის ცდილობდა დისტანცა შეენარჩუნებინა მეუღლესთან. მისი აზრით ქალი უნდა დაკავებულიყო ოჯახის მოვლით და არ უდა ჩარეულიყო უფრო მნიშვნელოვან საკითხებში.
"საჭიროა გყავდეს ქალები, შვილები, გქონდეს სიმდიდრე და ჯანმრთელობა, მაგრამ არ უნდა მიჯაჭვო მათ ისე, რომ მათზე დამოკიდებული გახდე." - ასეთია მონტენის მოსაზრება ნებიმიერი სახის სიყვარულის მიმართ.
ერთადერთი ადამიანი, რომელიც მონტენს ძალიან უყვარდა იყო მისი მეგობარი, ეტიენ დე ლა ბოეტი, რომელიც 33 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
სიკვდილი
მონტენი პირველივე წიგნში აღნიშნავს, რომ "შეჩვეულია სიკვდილს", რადგან მისი მეგობარი, ლა ბოეტი ადრე გარდაიცვალა. 39 წლის ასაკში მონტენი აცხადებს, რომ გამუდმებით ფიქრობს სიკვდილზე. ეჩვევა ამ აზრს, რათა თავის დროზე არ იყოს მოულოდნელი და მტკივნეული. თუმცა მოგვიანებით მონტენი ცხენიდან ჩამოვარდა და ზოგს მკვდარიც კი ეგონა ისე ცუდად იყო. გადარჩენის შემდეგ მიხვდა, რომ სიკვდილი არც ისეთი საშიში ყოფილა, როგორც მანამდე ეგონა. ამ ამბის შემდეგ სიკვდილზე ფიქრში და მასთან შეხვედრის სამზადისში დროის დაკარგვა უაზროდ მიაჩნია. სჯობს სიცოცხლით დატკბე და როცა სიკვდილი მოვა, ბუნება თავად გასწავლის როგორ შეხვდე მას.
საბოლოო ჯამში, საჭიროა დაამარცხო არა სიკვდილი, არამედ სიკვდილის შიში.
ქვემო არანისი
ქვემო არანისი (ძვ. – ხადილაანთ უბანი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, დაბა ჟინვალის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 168 ადამიანი.
ვიტორიო ამადეო I (სავოია)
ვიტორიო ამადეო I (Vittorio Amadeo I) (დ. 8 მაისი, 1587, ტურინი — გ. 7 ოქტომბერი, 1637, ვერჩელი) — სავოიის ჰერცოგი 1630–1637 წლებში.
პალამედეასებრნი
პალამედეასებრნი (Anhimidae) — ფრინველთა ოჯახი ბატისნაირთა რიგისა. ტანად დიდი ფრინველებია, მათი სხეულის სიგრძე 70-90 სმ, ფრთების შლილი 2 მ, მასა 2-4 კგ აღწევს. აქვთ გრძელი ბოლო, ფრთების მოღუნვის ადგილებზე — 2 დეზი, კანქვეშ — მრავალი წვრილი საჰაერო ბუშტუკი. შეიცავს 2 გვარსა (Anhima, Chauna) და 3 სახეობას, რომლებიც გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკაში გვიანასა და ვენესუელიდან არგენტინამდე. ბინადრობენ ჭაობნარში. მონოგამებია. დებენ 2-6 კვერცხს, კრუხობს ორივე მშობელი. იკვებებიან მცენარეული საკვებით, ზოგჯერ — ჭიებით, მოლუსკებით, მწერებით,ქვეწარმავლებით. სანადირო ობიექტია.
ვიტორიო ამადეო I (სავოია)
ლიტერატურა
კატეგორია:სავოიის ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1587 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1637 კატეგორია:სავოიელთა დინასტია კატეგორია:სავოიის ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1587 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1637
პალამედეასებრნი
ლიტერატურა
კატეგორია:ბატისნაირნი
Eucyclotoma lactea
Eucyclotoma lactea — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აკეტაჯავე-ლოლობატის ეროვნული პარკი
აკეტაჯავე-ლოლობატა (Taman Nasional Aketajawe-Lolobata) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს ჩრდილოეთ მალუკუს პროვინციის უდიდეს კუნძულ ჰალმაჰერაზე. საკონსერვაციო ორგანიზაცია BirdLife International–ის მიერ იგი მიჩნეულია სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვნად 23 სახეობის ენდემური ფრინველისათვის. აკეტაჯავე-ლოლობატის ფართობი 167 300 ჰექტარია; ეროვნულ პარკად 2004 წელს გაფორმდა.
ალექსანდრე ნადირაძე
ალექსანდრე დავითის ძე ნადირაძე (დ. 2 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 20 აგვისტო] 1914, გორი — გ. 3 სექტემბერი 1987, მოსკოვი) — ქართველი სპეციალისტი გამოყენებითი მექანიკისა და მანქანათმშენებლობის დარგში. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1981). დაამთავრა მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტი (1940), ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1972). სკკპ წევრი 1944 წლიდან.
აკეტაჯავე-ლოლობატის ეროვნული პარკი
პარკი კუნძულ ჰალმაჰერის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს.
ალექსანდრე ნადირაძე
ნადირაძის სამეცნიერო კვლევების ძირითადი მიმართულება იყო საფრენი აპარატების მექანიკა. მის მიერ დამუშავებულია საფრენი აპარატების რთული სისტემების აგების თეორიული და ტექნიკური პრინციპები. ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1976, 1982).
აკეტაჯავე-ლოლობატის ეროვნული პარკი
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:ჩრდილოეთ მოლუკის გეოგრაფია კატეგორია:2004 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ჩრდილოეთ მოლუკის ღირსშესანიშნაობები
ალექსანდრე ნადირაძე
ლენინური პრემიის ლაურეატი (1966).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გამომგონებლები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:გორში დაბადებულები
ვოლოდიმირივკა (სკადოვსკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
ავრორა (მითოლოგია)
thumb|right|279პქ| ავრორა ავრორა (ლათ. Aurora) — რომაულ მითოლოგიაში განთიადის (ცისკრის) ქალღმერთი. ძველბერძნულ მითოლოგიაში შეესატყვისება ეოსი. ანტიკურ სახვით ხელოვნებაში ავრორა წარმოდგენილია ოკეანიდან ეტლით ამომავალ ფრთოსან ქალად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომაული მითოლოგია კატეგორია:რომაული ქალღმერთები
პტოლემე III
პტოლემე III ევერგეტესი (Πτολεμαῖος Εὐεργέτης) — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 246-221 წწ. წარმატებით ეომებოდა სელევკიდებს, რის შედეგადაც გააფართოვა თავისი სამფლობელოები მცირე აზიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
1149
თარიღი უცნობია
*
როდრიგო პრიეტო
როდრიგო პრიეტო (Rodrigo Prieto; 23 ნოემბერი, 1965) — მექსიკელი ოპერატორი. ცხოვრობს აშშ-ში. ცნობილია კინოკამერის უჩვეულო გამოყენებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკელი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1965
ბურკინა-ფასო 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბურკინა-ფასო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ოლიმპიაშტადიონი (მიუნხენი)
thumb|250px|ოლიმპიაშტადიონი ოლიმპიაშტადიონი (Olympiastadion) — სტადიონი მიუნხენში, აშენებულია 1968-1972 წლებში 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებისთვის, მდებარეობს მიუნხენის „ოლიმპიაპარკის“ ცენტრში. ეტევა 69,250 მაყურებელი. უეფას კლასიფიკაციით ხუთვარსკვლავიანი სტადიონია.
ოლიმპიაშტადიონზე გაიმართა 1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის და 1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის შეხვედრები, მათ შორის ჩემპიონატების ფინალური დაპირისპირებები. სტადიონმა 1979, 1993 და 1997 წლებში უმასპინძლა ევროპის ჩემპიონთა თასის/ჩემპიონთა ლიგის ფინალურ შეხვედრებს.
ალიანც არენის აშენებამდე აქ საშინაო მატჩებს მართავდნენ მიუნხენის ბაიერნი და საფეხბურთო კლუბი მიუნხენ 1860.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიუნხენი კატეგორია:გერმანიის საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:ოლიმპიური სტადიონები
სანტა-იზაბელ-დუ-რიუ-ნეგრუ
სანტა-იზაბელ-დუ-რიუ-ნეგრუ (Santa Isabel do Rio Negro) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაზონასის შტატში. მიეკუთვნება სენტრუ-ამაზონენსის მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამაზონასის შტატის მუნიციპალიტეტები
სერგი ცხაკაია
სერგი გიორგის ძე ცხაკაია (დ. ძველი სტილით [22 მარტი], ახალი სტილით [4 აპრილი], 1880, სოფელი კოკი, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 ნოემბერი 1966, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949), დოცენტი (1950). თანამედროვე ქართული კარტოგრაფიის ფუძემდებელი.
ბიოგრაფია
სერგი ცხაკაიამ 1904 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამხედრო-ტოპოგრაფიული სასწავლებელი. ცხაკაია თანამედროვე ქართული კარტოგრაფიის ფუძემდებელია. 1936 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიის კათედრის გამგე, 1945-1949 წლებში ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. მისი ნაშრომები მიეძღვნა გეოდეზიის, ტოპოგრაფიისა და კარტოგრაფიის საკითხებს.
1930-იან წლებში შექმნა კარტოგრაფიული სახელმძღვანელო საქართველოს უმაღლესი სკოლებისათვის. 1940-იან წლებში სწავლობდა ვახუშტი ბაგრატიონის კარტოგრაფიულ მემკვიდრეობას.
ავტორია მრავალი ნაშრომისა: „გეოდეზიის სახელმძღვანელო“, „კარტოგრაფია“ და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:ქართველი კარტოგრაფები კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატები
პინგვინისნაირნი
პინგვინისნაირნი (Sphenisciformes) — ფრინველთა რიგი. მოიცავს მხოლოდ 1 ოჯახს — პინგვინისებრნს (Spheniscidae), რომელშიც ერთიანდება 6 გვარი და 17 სახეობა. მასა — 1,5-45 კგ, სხეულის სიგრძე 40-120 სმ. პინგვინისნაირნი ვერ ფრენენ, კარგად ცურავენ (36 კმ/სთ) და ყვინთავენ (20 მ-მდე). აქვთ საცურაო აპკით შეერთებული 3 თითი. ფრთა გადაქცეულია ფარფლად. ფეხები ცურვისას ასრულებენ საჭის როლს. გავრცელებული არიან ანტარქტიდის ნაპირებთან, სუბანტარქტიდის კუნძულებზე, ავსტრალიის, აფრიკისა და სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ ნაპირებზე, გალაპაგოსის კუნძულებზე. ბუდობენ დიდ კოლონიებად, ზოგი — წყვილებად ან პატარ-პატარა გუნდებად. დებენ 1-2 კვერცხს, იკვებებიან თევზებით, თავფეხიანი მოლუსკებითა და კიბოსნაირებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრინველები *
დილიავერ ოსმანოვი
ბიოგრაფია
დილიავერ ოსმანოვი დაიბადა 1959 წლის 17 ივლისს ქალაქ ბექაბადში, ტაშკენტის ოლქში, უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაში, მუშათა კლასის ოჯახში. ეროვნებით ყირიმელი თათარი. ახალგაზრდობიდანვე ეწეოდა შემოქმედებით საქმიანობას. 1966 წელს შევიდა დაწყებით სკოლაში, ამავე დროს, დადიოდა მუსიკალურ სკოლაში. 1979 წელს საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა ყაზანის სახელმწიფო კულტურის უნივერსიტეტში. როდესაც უნივერსიტეტში მესამე კურსი დახურა, გადავიდა ყაზანის კონსერვატორიაში, რომელიც  1985 წელს დაამთავრა ხალხური საკრავების სპეციალობით.
1984 წლიდან 1989 წლამდე მუშაობდა ყაზანის სხვადასხვა მუსიკალურ დაწესებულებებში. 1993 წელს გახდა თათრეთის რესპუბლიკის მწერალთა კავშირის წევრი. 1989 წელს გადავიდა ყირიმში.
1980-იანი წლებიდან პრესაში აქვეყნებს სტატიებს და ლექსებს.დილიავერ ოსმანოვი პუბლიკაციებს აქვეყნებდა ყირიმულ თათრულ ჟურნალში " Yyldyz ", ყაზანის ალმანახში "Idel" და  " Kazan utlary ". ყირიმში გადასვლის შემდეგ აქტიურად თანამშრომლობს ადგილობრივ გამომცემლობებთან. მისი პოეზიისა და ჟურნალისტური მასალების თემები უკავშირდება ყირიმელი თათრების ეროვნული მოძრაობას ყირიმელი თათრების დეპორტაცია და ყირიმელი თათრების უფლებების აღდგენას. გარდა ამისა, ოსმანოვი ყირიმელი თათრების ცხოვრების შესახებ მასალებს აწვდის ყაზანის „ თათარ-ინფორმს “. ყირიმის მუსიკალური დრამატული თეატრის არაერთი პიესის ავტორი და მთარგმნელია.
დილიავერ ოსმანოვი 1999 წლიდან მუშაობს ყირიმის ფევზი იაკუბოვის სახელობის საინჟინრო-პედაგოგიურ უნივერსიტეტში, არის დოცენტი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი.
იკავებდა ყირიმელ თათართა მწერალთა კავშირის მდივნის თანამდებობა. იყო უკრაინის ჟურნალისტთა ეროვნული კავშირი პრეზიდიუმის წევრი, უკრაინის თეატრის მუშაკთა ეროვნული კავშირის წევრი. მდივნის რანგში შდიოდა ეშრეფ შემი-ზადეს პრემიის მინიჭების კომისიის შემადგენლობაში. იყო დეპორტირებულ მოქალაქეთა საქმეების რესკომნატის სარედაქციო კოლეგიის წევრი, რომლის საქმიანობაში შედიოდა ჯენგიზ დაღჯის ნაშრომების გამოცემა. .
2009 წლიდან ჟურნალ Yildiz- ის მთავარი რედაქტორია. .
დილიავერ ოსმანოვის ინიციატივით ბელოგორსკში ბექირ ჩობან-ზადეს მომავალი ძეგლის ადგილზე დადგეს მემორიალური ქვა, ხოლო კომსომოლსკაიას ქუჩას სახელი ჩობან-ზადეს პატივსაცემად გადაარქვეს. .
სქოლიო
<references group="" responsive="1">
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:უკრაინელი პუბლიცისტები კატეგორია:უკრაინელი პოეტები კატეგორია:ყირიმელი თათარი პოეტები
Reckoner
ისტორია
2001 წელს პირველად შესრულდა სიმღერა Reckoner. ეს სიმღერა, აგრეთვე ცნობილი როგორც 'Feeling Pulled Apart by Horses', გადამუშავებული იქნა. 2005 წელს ტომ იორკის მიერ აკუსტიკურ გიტარაზე პირველად შესრულდა Nude და მასთან - Reckoner-ის ერთ-ერთი პირველი ვარიანტი. მოგვიანებით იორკს ჰკითხეს, რას უპირებდა Reckoner-ს. მისივე თქმით, ეს მკვდარი და დამარხული მასალაა. 2006 წლის ტურნეზე Radiohead მას არ ასრულებდა სხვა სიმღერებთან, რომლებიც მოგვიანებით მოხვდა დისკში In Rainbows. თუმცა, როდესაც ცნობილი გახდა, თუ რა სიმღერები შევა ახალ დისკში, მისმა სახელწოდებამ ასევე გაიჟღერა.
სტუდიური დისკის ვერსია, თავის მხრივ, უფრო ახლოს არის პირველ ვარიანტებთან. როდესაც 2007 წლის ოქტომბერში ალბომი გამოჩნდა გაყიდვაში, კრიტიკოსებმაც და მსმენელებმაც აღნიშნეს, რომ სტუდიური ვარიანტი უფრო მშვიდია, ვოკალი სრულდება ფალცეტოს სტილში, დომინირებს პერკუსია და გიტარის უფრო მშვიდი რიფები, ასევე ჟღერს განსხვავებული ტექსტი. ჩანაწერზე ასევე ჟღერს სიმებიანი ორკესტრი, რომლის არანჟირებაც ჯონი გრინვუდს ეკუთვნის.
2007 წლის ბოლოს ბიბისის რადიოსთან ერთ-ერთ ინტერვიუში ჯგუფმა აღნიშნა, რომ ახალი Reckoner იწერებოდა ნულიდან და მათ სურდათ სრულიად სხვა სიმღერის მიღება, იგივე სახელწოდებით.
მუსიკალური ვიდეო
სიმღერის ოფიციალური ვიდეო კონკურსი გაიმართა საიტზე Aniboom. ვიდეო არჩეული იქნა 2008 წლის 1 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები კატეგორია:2007 წლის სიმღერები კატეგორია:2008 წლის სინგლები
გია ბუღაძე
გია (გიორგი) უშანგის ძე ბუღაძე (დ. 24 სექტემბერი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მხატვარი. თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი 2003 წლიდან 2012 წლამდე.
ბიოგრაფია
გია ბუღაძე დაიბადა 1956 წლის 24 სექტემბერს, თბილისში, ექიმების ოჯახში. სწავლობდა პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სასწავლებელში, შემდეგ კი აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში (1977–1981). გიორგი თოთიბაძე და კონსტანტინე მახარაძის სტუდიაში, სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე.
1980-იანი წლების ბოლოს გია ბუღაძის სახლი რუსთაველის გამზირზე გახდა მხატვართა (კარლო კაჭარავა, მამუკა ჯაფარიძე, მამუკა ცეცხლაძე, ნიკო ცეცხლაძე, გოგა მაღლაკელიძე და სხვები) შეკრების ადგილი. ამავე პერიოდში ის იყო ჯგუფ „არქივარიუსის“ სულისჩამდგმელი და აქტიურად იყო ჩართული მხატვრების არაფორმალურ გაერთიანებაში — „X სართული“. ის მონაწილეობდა სხვადასხვა ინოვაციურ გამოფენებსა და აქციებში. მისი სახელი ასოცირდება თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის დაარსებასთან „ქარვასლაში“.
2003-2012 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
მარია კაროლინა სავოიელი
მარია კაროლინა სავოიელი (Maria Carolina di Savoia, Maria Carolina von Savoyen; დ. 17 იანვარი, 1764, ტურინი, იტალია — გ. 28 დეკემბერი, 1782, დრეზდენი, გერმანია) — სავოიელების დინასტიის წარმომადგენელი. სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო III-ისა და დედოფალ მარია ანტონია ფერნანდა ესპანელის ქალიშვილი. საქსონიის კრონპრინცესა 1781-1782 წლებში როგორც კრონპრინც ანტონის პირველი ცოლი.
ბიოგრაფია
მარია კაროლინა დაიბადა 1764 წლის 17 იანვარს ტურინში. იგი იყო სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანტონია ფერნანდა ესპანელის შუათანა ქალიშვილი. მისი დები იყვნენ საფრანგეთის მეფე ლუი XVIII-ის ცოლი მარია ჯუზეპინა სავოიელი და ასევე საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის ცოლი მარია ტერეზა სავოიელი. ამრიგად, მარია კაროლინას დებს მაზლად ერგებოდა მეფე ლუი XVI და რძლად დედოფალი მარი ანტუანეტი.
რაც შეეხება მარია კაროლინას ძმებს, ისინი სარდინიის მეფეები გახდნენ კარლო ემანუელე IV-ის, ვიტორიო ემანუელე I-ისა და კარლო ფელიჩე I-ის სახელებით, მათი უძეოდ გარდაცვალებით კი შეწყდა სავოიელთა დინასტიის მთავარი შტო.
ვინაიდან მარია კაროლინას მამამ თავისი უფროსი შვილების ქორწინებებით საფრანგეთთან და იტალიურ სახელმწიფოებთან კავშირები გაიმყარა, იგი მის გათხოვებას გერმანიაში გეგმავდა. მისთვის საქმროდ მალევე შეარჩია საქსონიის კრონპრინცი ანტონი, კურფიურსტ ფრიდრიხ კრისტიანისა და პრინცესა მარია ანტონია ბავარიელის ძე, რომელიც ასევე პოლონეთის მეფე ავგუსტ III-ის შვილიშვილი და ლუი XVI-ის ბიძაშვილი იყო. აღსანიშნავია, რომ მარია კაროლინა და ანტონი პირველი თაობის ბიძაშვილები იყვნენ. მათი საერთო ბიძაშვილები იყვნენ ესპანეთის მეფე კარლოს IV და ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ I. მარია კაროლინას ბიძაშვილებიდან კიდევ აღსანიშნავია პრინცესა დე ლამბალი, რომელიც საფრანგეთის რევოლუციას ემსხვერპლა.
მიუხედავად მისი წინააღმდეგობისა და დიდი თხოვნისა, 1781 წლის 29 სექტემბერს მარია კაროლინა იძულებით, მარიონეტულად დააქორწინეს ანტუანზე ტურინში. ამის შემდეგ იგი საქსონიაში გაუშვეს, სადაც იმავე წლის 24 ოქტომბერს დრეზდენში მოჰყვა მათი ნამდვილი ჯვრისწერა.
პირად უბედურებასთან ერთად, მარია კაროლინას უკმაყოფილებას საქსონიის სამეფო კარზე მალე დაემატა ახალი მიზეზებიც. იგი ჩასვლიდან მალევე დაავადდა ჩუტყვავილათი და 1782 წლის 28 დეკემბერს, 18 წლის ასაკში გარდაიცვალა დრეზდენში, უშვილოდ. ამის გამო მისი ქმარი მალევე მეორედ დაქორწინდა მარია ტერეზია ავსტრიელზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები. აღსანიშნავია, რომ ნაადრევად დაღუპულმა პრინცესამ დიდი პოპულარობა მოიპოვა მშობლიურ იტალიაში, სადაც მის უიღბლო აღსასრულს ერთი ხალხური სიმღერაც მიუძღვნეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1764 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1782 კატეგორია:სავოიელთა დინასტია კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები
თეთრი ია
ლიტერატურა
სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 804.
მოდური სიტყვები
მოდური სიტყვები — ახალი სიტყვების და მეტყველების კონსტრუქციების სახე, რომელიც ხშირად გამოიყენება კომერციაში, პროპაგანდირებისას და პროფესიულ საქმიანობაში. ასეთი სიტყვების და იდიომების მთავარი მიზანია მსმენელზე შთაბეჭდილების მოხდენა და რაიმესადმი მნიშვნელოვნების, უნიკალურობის და სიახლის ელფერის მინიჭება.
კატეგორია:ლექსიკოლოგია
მანუელ ბენტუ
მანუელ გალრინიუ ბენტუ (პორტ.: Manuel Galrinho Bento) (დ. 25 ივნისი, 1948, გოლეგა — გ. 1 მარტი, 2007, ბარეირუ) — პორტუგალიელი ფეხბურთის მეკარე. 1977 წელს დასახელდა პორტუგალიის წლის ფეხბურთელად. არის პორტუგალიის 8 გზის ჩემპიონი. პორტუგალიის საფეხბურთო თასის 5 გზის გამარჯვებული. პორტუგალიის საფეხბურთო სუპერთასის ორგზის გამარჯვებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
2 მაისი
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0502
1150
თარიღი უცნობია
*
ბურკინა-ფასო 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბურკინა-ფასომ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბურკინა-ფასო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Верхняя Вольта на летних Олимпийских играх 1972
მანუსელის ეროვნული პარკი
მანუსელა (Taman Nasional Manusela) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს მოლუკის არქიპელაგის კუნძულ სერამზე. მოიცავს სანაპიროს ტყეებს, ჭალის ტყეებს, დაბლობისა და წვიმის ტყის ეკოსისტემის ტიპებს. პარკის უმაღლესი მწვერვალია ბინაია (3,027 მ). გამოირჩევა ფრინველთა ენდემიზმის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებლით.
პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ოთიხ დასახლებული სოფელი.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:მოლუკის კუნძულები კატეგორია:სერამი (კუნძული) კატეგორია:1997 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:მოლუკის პროვინციის ღირსშესანიშნაობები
პიპრისებრნი
პიპრისებრნი, მანაკინისებრნი (Pipridae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. ოჯახში 21 გვარის 61 სახეობაა. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში. მათი სხეულის სიგრძე 8-16 სმ, მასა 7-40 გ აღწევს. ბინადრობენ ხშირ ბუჩქნარებში. ბუდეს აკეთებენ ხეებზე. გამრავლების პერიოდში მამლები ტიხტიხებენ. დედალი დებს 2 კვერცხს. იკვებებიან მწერებით, მცენარეული საკვებით (კენკრა, პატარ-პატარა ნაყოფები).
ლიტერატურა
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
Eucyclotoma stegeri
Eucyclotoma stegeri — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ლოკალური სალტე VESA
ლოკალური სალტე (VESA Local Bus-VLB) — ვიდეოელექტრონიკის სტანდარტების ასოციაციის (Video Eleqtroniks Standart Association - VESA) მიერ დამუშავდა. VESA სალტის შექმნის აუცილებლობა ვიდეომონაცემების გადაცემისთვის EISA სალტის არასაკმარისმა გამტარუნარიანობამ განაპირობა.
VESA სალტე წარმოადგენს არა აბსოლუტურად ახალ მოწყობილობას სისტემურ პლატაზე, არამედ EISA სალტის გაფართოებას ვიდეომონაცემების გადაცემისათვის. თუმცა ვიდეოპლატების გარდა სხვა ტიპის (მაგალითად IDE, SCSI ვინჩესტერების და ა.შ) VLB კონტროლერებიც გამოიყენება. thumb|VLB სამაგრები
ინფორმაციის გაცვლა პროცესორსა და VESA (VLB) კონტროლერს შორის პირდაპირ, სისტემური სალტის გვერდის ავლით სრულდება. VESA სალტე 31-ბიტიან სალტეს წარმოადგენს, რომელიც არა EISA სალტის(8,33 მჰც), არამედ პროცესორის სიხშირეზე მუშაობს. თუმცა VLB კონტროლერი 16-თანრიგა ISA სლოტსაც საჭიროებს, რომლის საშუალებითაც იღებს ISA სტანდარტით განსაზღვრულ სამისამართო და მმართველ სიგნალებს. VESA სალტის სპეციფიკაციით განსაზღვულია 40 მჰც სიხშირე, თუმცა იგი უპრობლემოდ მუშაობს 50 მჰც სიხშირის პროცესორებთანაც.
ამჟამაად ISA/MCA/EISA/VESA სალტეები IBM სტანდარტიდან ამოღებულია. თუმცა დღესაც ხდება სისტემური პლატების მცირე რაოდენობის გამოშვება 32-თანრიგა VESA სლოტებით, რაც საჭიროების შემთხვევაში კომპიუტერში 8 და 16-თანრიგა ISA და 32-თანრიგა  EISA კონტროლერების დაყენების საშუალებას იძლევა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
კლაუდიო მირანდა
კლაუდიო მირანდა (Claudio Miranda; მარტი, 1964 ) — ჩილეში დაბადებული ამერიკელი ოპერატორი. ცნობილია 3D ფილმით „პის ცხოვრება“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1964
ტფილისის გუბერნია
ტფილისის გუბერნია (Тифлисская губерния; Тифліская губернія) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1846-1917 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ტფილისი.
შექმნა 1846 წელს
თბილისის გუბერნიის ფორმირება დამტკიცდა ნიკოლოზ I-ის ბრძანებით 1846 წლის 14 დეკემბერს. შეიქმნა საქართველო-იმერეთის გუბერნიის დაშლის შედეგად.
1846 წელს თბილისის გუბერნია შედგებოდა :
ცვლილება 1849 წელს
თბილისის, ახალქალაქის, ახალციხის, ბორჩალოს, გორის, დუშეთის, სიღნაღის, თელავის, თიანეთის მაზრებად და ზაქათალის ოკრუგად. ფართობი 44 607 კმ², მოსახლეობა 1 040 943 კაცი. აქედან ქალაქებში (ზაქათალის ოკრუგის გარეშე) ცხოვრობდა 207 294 კაცი (XX საუკუნის დასაწყისის მონაცემებით). ეროვნული შემადგენლობა: ქართველები, სომხები, რუსები, აზერბაიჯანელები და სხვა. თბილისის გუბერნია გაუქმდა 1917 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ტფილისის გუბერნია
არჭილო
არჭილო — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. შატილის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს პირიქითა ხევსურეთში, მდინარეების არჭილოსხევისა და ანდაქის შესართავთან. ზღვის დონიდან 1900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 113 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარი ლუიზი
მარი ლუიზ ავსტრიელი (Marie-Louise von Österreich, Marie-Louise d'Autriche, Maria Luisa d'Austria), სრული სახელია მარია ლუდოვიკა ლეოპოლდინა ფრანცისკა ტერეზა იოზეფა ლუსია ფონ ჰაბსბურგ-ლოთარინგია (Maria Ludovica Leopoldina Franziska Therese Josepha Lucia von Habsburg-Lothringen; დ. 12 დეკემბერი, 1791, ჰოფბურგი, ვენა, ავსტრია — გ. 17 დეკემბერი, 1847, პარმა, იტალია) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგინია დაბადებით, რომელიც 1814 წლიდან, ვენის კონგრესის გადაწყვეტილებით, გარდაცვალებამდე იყო პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალის სუვერენული ჰერცოგინია. გარდა ამისა, 1810-1814 წლებში იგი იყო საფრანგეთის იმპერატრიცა და იტალიის დედოფალი, როგორც იმპერატორ ნაპოლეონ I-ის მეორე მეუღლე.
იგი იყო საღვთო რომის უკანასკნელი იმპერატორის, ფრანც II-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის ქალიშვილი. მისმა ბავშვობამ რევოლუციურ საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის არსებული ომების პერიოდში გაიარა. 1806 წელს საფრანგეთის იმპერატორმა ნაპოლეონ ბონაპარტმა ავსტრიელების დამარცხების შემდეგ საღვთო რომის იმპერია დაშლილად გამოაცხადა და მის ადგილას რაინის კავშირი შექმნა, რის შემდეგაც ავსტრიას ვრცელი მიწებიც ჩამოაჭრა, რომელთა ნაწილიც ბავარიას მისცა. ამის გამო, საფრანგეთთან ურთიერთობის დათბობის მიზნით 1810 წელს მარი ლუიზი ახლად განქორწინებულ ნაპოლეონს მიათხოვეს, რაც ისტორიაში ცნობილია, როგორც „ავსტრიული ქორწინება“. ამის შემდეგ იგი საფრანგეთის ახალი იმპერატრიცა გახდა და მალევე, 1812 წელს მომავალი იმპერატორი, ნაპოლეონ II გააჩინა, რომელსაც მაშინვე მისცეს რომის მეფისა და რაიხშტადტის ჰერცოგის წოდებები.
1812 წელს რუსეთის წარუმატებელი ლაშქრობის შემდეგ დაიწყო ნაპოლეონის დაცემა. ევროპელმა მონარქებმა, მათ შორის მარი ლუიზის მამამაც, კიდევ ერთი ანტიფრანგული კოალიცია ჩამოაყალიბეს, 1814 წელს ჩამოაგდეს ნაპოლეონი და იგი ელბაზე გადაასახლეს. 1814 წელსვე გაფორმდა ფონტენბლოს ხელშეკრულება, რომლითაც მარი ლუიზს სიცოცხლის ბოლომდე გადაეცა პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალის ჰერცოგინიობა.
მას შემდეგ, რაც 1821 წელს ნაპოლეონი გარდაიცვალა, მარი ლუიზი კიდევ ორჯერ დაქორწინდა. მისი მეორე ქმარი გრაფი ადამ ალბრეხტ ფონ ნაიპერგი იყო, რომელსაც ჯერ კიდევ 1814 წელს შეხვდა და ნაპოლეონის გარდაცვალებისთანავე გაჰყვა ცოლად. მასთან მარი ლუიზს სამი შვილი შეეძინა, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდეგ იგი მესამედ დაქორწინდა. მარი ლუიზმა უკანასკნელი წლები პარმაში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1847 წელს, რის შემდეგაც იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ვენაში, ჰაბსბურგთა საგვარეულო აკლდამაში.
ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|299x299პქ|საღვთო რომის იმპერატორი ფრანც II ცოლთან და შვილებთან ერთად 1805 წელს ერცჰერცოგინია მარი ლუიზი დაიბადა 1791 წლის 12 დეკემბერს ჰოფბურგის სასახლეში, ვენაში. იგი იყო ერცჰერცოგ ფრანც ავსტრიელისა და მისი მეორე ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია ტერეზა სიცილიელის ქალიშვილი. მას სახელი ბებიის, საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია ლუისა ესპანელის პატივსაცემად დაარქვეს. უკვე 1792 წელს ბაბუამისი, იმპერატორი ლეოპოლდ II გარდაიცვალა და საღვთო რომის ახალი იმპერატორი მარი ლუიზის მამა, ფრანც II გახდა. მარი ლუიზი თავად იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შვილთაშვილი იყო და ვინაიდან მისი ორივე მშობელი მისი შვილიშვილი იყო, ისინი ერთმანეთს პირველი თაობის ბიძაშვილ-მამიდაშვილად ერგებოდნენ. მისი პაპიდები იყვნენ ორი სიცილიის დედოფალი მარია კაროლინა და საფრანგეთის დედოფალი მარი ანტუანეტი.
მარი ლუიზის ბავშვობა რევოლუციურ საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის არსებული ომების პერიოდს დაემთხვა. მისი მშობლები ყოველთვის ფიქრობდნენ, რომ საფრანგეთთან დასაახლოვებლად შესაძლებელი იყო მარი ლუიზის გამოყენება, რის გამოც მას პატარაობიდანვე ასწავლიდნენ ფრანგულს და ფრანგული იდეოლოგიით ზრდიდნენ, რათა შემდგომში საფრანგეთში ადაპტაცია არ გასჭირვებოდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მარი ლუიზზე დიდი გავლენა ჰქონდა მის პაპიდას, ორი სიცილიის დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელს, რომელიც ფრანგებმა იტალიიდან გააძევეს და უკანასკნელი წლები სამშობლოში გაატარა. მარია კაროლინას სძულდა ფრანგები, რადგან მათ თავი მოჰკვეთეს მის საყვარელ დას, დედოფალ მარი ანტუანეტს და მოახდინეს მის მფლობელობაში მყოფი ნეაპოლის სამეფოს ოკუპაცია. ამის გამო მარია კაროლინა გამუდმებით ცდილობდა ანტიფრანგული კოალიციების ჩამოყალიბებას და მასში ბევრი ევროპული სახელმწიფოს ჩათრევას. მესამე კოალიციის ომმა გაანადგურა ავსტრიის სამხედრო ძალები, რამაც კიდევ უფრო გაზარდა მარი ლუიზის ზიზღი ნაპოლეონისადმი. ომის შემდეგ სიტუაცია იმდენად დაიძაბა, რომ საიმპერატორო ოჯახმა 1805 წელს ვენა დატოვა. მარი ლუიზმა თავი ჯერ უნგრეთს, შემდეგ კი გალიციას შეაფარა. მალევე, 1806 წელს ნაპოლეონმა საღვთო რომის იმპერია დაშლილად გამოაცხადა, ფრანც II-ს ეს წოდება ჩამოართვა და სანაცვლოდ ავსტრიის იმპერატორობა უბოძა.
ნაპოლეონთან ურთიერთობების დაძაბვის გამო ბუნდოვანი გახდა მარი ლუიზის საფრანგეთში გათხოვების იდეა, რის გამოც სარფიანი ქორწინებისათვის მშობლებმა მას სხვა ენების სწავლებაც დააწყებინეს. ამრიგად, მშობლიური გერმანულის გარდა მარი ლუიზი კარგად ფლობდა ფრანგულ, ინგლისურ, ესპანურ, იტალიურ და ლათინურ ენებს.
1807 წელს, როდესაც მარი ლუიზი 15 წლის იყო, დედამისი გარდაიცვალა, რამაც მასზე ცუდად იმოქმედა. ამ ამბიდან ერთ წელზე ნაკლებ დროში მამამისი მესამედ დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ მარია ლუდოვიკა დე ჰაბსბურგ-ესტეზე, რომელიც მარი ლუიზზე სულ ოთხი წლით იყო უფროსი. აღსანიშნავია, რომ ახალგაზრდა მარია ლუდოვიკამ თავი კარგად გაართვა ფრანცის მრავალი შვილის დედინაცვლობას. სხვა ჰაბსბურგების მსგავსად ისიც ვერ იტანდა ფრანგებს, რადგან მათ მამამისს მოდენის ჰერცოგის წოდება ჩამოართვეს. მინი|390x390პქ|იმპერატორი ნაპოლეონი, მარი ლუიზის პირველი ქმარი 1809 წელს ავსტრიასა და საფრანგეთს შორის კიდევ ერთი ომი დაიწყო, რომელიც ისევ ავსტრიის მარცხით დასრულდა. იმავე წლის 12 მაისს დედაქალაქიც დაეცა, რის გამოც საიმპერატორო ოჯახმა მეორედ დატოვა ვენა. მათ შორს წასვლას უამინდობამ ხელი შეუშალა, რის გამოც ისინი ბუდაში გადავიდნენ.
საქორწინო მოლაპარაკებები
1809 წლის 12 ოქტომბერს ვენაში, შენბურნის საზავო ხელშეკრულების მოლაპარაკებების დროს ნაპოლეონის მოკვლა სცადეს. სწორედ ამ დროს მიხვდა იმპერატორი, რომ მას მემკვიდრე სჭირდებოდა, რომელიც მის საქმეებს განაგრძობდა და რომელიც თავის ცოლთან, იმპერატრიცა ჟოზეფინასთან არ ჰყავდა. გარდა ამისა, მას ისედაც სურდა ევროპის მონარქთა შორის ადგილის დამკვიდრება, რაც მხოლოდ დინასტიური ქორწინებებით შეიძლებოდა. ამის გამო მან იმპერატრიცა ჟოზეფინასთან განქორწინების საქმე დაიწყო, რომელთანაც ვაჟი ვერ გააჩინა და დაიწყო ახალი საცოლის ძებნა. თავდაპირველად მას უნდოდა, რომ დაქორწინებულიყო რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე I-ის დაზე, დიდ მთავარ ანა პავლოვნა რომანოვაზე, რამაც ავსტრიელები ერთობ შეაშინა. მათი ქორწინების შედგომის შემთხვევაში ავსტრია ორი უძლიერესი იმპერიის შუაში მოექცეოდა, რაც მას კარგს არაფერს უქადდა, ამიტომაც ფრანც II-მ ამ მოლაპარაკებების ჩაშლა გადაწყვიტა. პრინცი მეტერნიხის მეთაურობით დაიწყო ახალი საქორწინო მოლაპარაკებები ნაპოლეონსა და მარი ლუიზს შორის. სულ მალე მის სანახავად იმპერატორმა გრაფი ნარბონი გააგზავნა. მიუხედავად იმისა, რომ ვენასა და პარიზს შორის მოლაპარაკებები აქტიურად გაჩაღდა, თავად მარი ლუიზმა დიდ ხანს არ იცოდა ამის შესახებ. მარცხნივ|მინი|330x330პქ|მარი ლუიზი კომპიენში ხვდება ნაპოლეონსა და მისი ოჯახის წევრებს მოლაპარაკებების ჩაშლის გამო რუსები იმედგაცრუებულნი დარჩნენ, უკვე 1810 წელს კი ნაპოლეონის განქორწინებაც დამთავრდა. ოფიციალურად მხოლოდ ამის შემდეგ გახდა ცნობილი მათი საქორწინო გეგმები, რის შესახებაც ავსტრიის ელჩმა, პრინცმა შვარცენბერგმა განაცხადა. შვარცენბერგმა 1810 წლის 7 თებერვალს ავსტრიის სახელით მოაწერა ხელი საქორწინო ხელშეკრულებას. ამის შემდეგ მეტერნიხმა უკვე მარი ლუიზსაც შეატყობინა მისი ქორწინების ამბები, რამაც ერცჰერცოგინია უკმაყოფილო დატოვა და განაცხადა: „მე მხოლოდ იმას ვაკეთებ, რაც ჩემი მოვალეობაა და რასაც მიბრძანებენ.“
„ავსტრიული ქორწინება“
1810 წლის 11 მარტს ვენის წმინდა ავგუსტინეს სახელობის საკათედრო ტაძარში შედგა მარი ლუიზისა და ნაპოლეონის მარიონეტული ქორწინება. ამ ცერემონიალზე სიძეს პატარძლის ბიძა, ტეშენის ჰერცოგი კარლ ლუდვიგ ავსტრიელი წარმოადგენდა. საფრანგეთის ელჩის თქმით: „ქორწინება აღინიშნა ისეთი ბრწყინვალებით, რომლის აღქმაც კი რთულია, რომ აღარაფერი ვთქვათ იმ შესანიშნავ ღონისძიებებზე, რომელიც წინ უძღვოდა ცერემონიას“. ამის შემდეგ მარი ლუიზი საფრანგეთის იმპერატრიცა და იტალიის დედოფალი გახდა.მინი|377x377px|მარი ლუიზისა და ნაპოელეონის ქორწინება|ალტ=იმავე წლის 13 მარტს მარი ლუიზმა ვენა დატოვა, რის შემდეგაც უკან აღარასდროს დაბრუნებულა. საფრანგეთში ჩასვლისთანავე მას ნაპოლეონის და შეეგება, რომელმაც ტრადიციული რიტუალები ჩაატარა. ამ ტრადიციის თანახმად საფრანგეთში ჩასული სამეფო პატარძალი სრულიად შიშველი უნდა შესულიყო თავის ახალ სამშობლოში და ძველი სამშობლოსგან არაფერი დაეტოვებინა, ტანსაცმელი და მეგობრებიც კი. ამრიგად, მარი ლუიზს საზღვარზე ჩამოართვეს კაბები, კორსეტები, წინდები და ფეხსაცმელები, რის გამოც იგი მთლიანად შიშველი დარჩა. მას შემდეგ, რაც საფრანგეთში შეაბიჯა, ნაპოლეონის დამ მას სასწრაფოდ მიართვა ფრანგული საპატარძლო კაბა. ეს რიტუალი ბოლოს 1770 წელს, მარი ანტუანეტის საფრანგეთში ჩასვლისას შესრულდა. მარი ლუიზი ნაპოლეონს პირველად 27 მარტს შეხვდა კომპიენში.
საქორწინო ზეიმი 1810 წლის ივნისამდე გაგრძელდა. საზეიმო ღონისძიებები მოიცავდა არა მხოლოდ ბალ-მასკარადებსა და ნადიმებს, არამედ ბურთით თამაშს, თეატრალურ წარმოდგენებსა და კლოდ-ფორტუნა რუგიერის მიერ მოწყობილი ფოიერვერკის წარმოდგენა, რომელსაც 4,000 ადამიანი ესწრებოდა.
აღსანიშნავია, რომ ამ ქორწინების გზით ნაპოლეონი ლუი XVI-ისა და მარი ანტუანეტის დიდი-ძმისწულის-სიძე გახდა.
იმპერატრიცობა
მარცხნივ|მინი|398x398პქ|იმპერატრიცა მარი ლუიზი 1810 წელს მარი ლუიზი მორჩილი ცოლი აღმოჩნდა, რომელმაც მალევე მოახდინა საფრანგეთის სამეფო კარზე ადაპტირება. იგი დაუმეგობრდა მონტებელოს ჰერცოგინია ლუიზ ანტუანეტ ლანს, რომელიც დედოფლის მთავარი სეფექალი იყო. ამასთან, იგი თავისი ყოველდღიური საქმეების მართვას მადამ ჟანა შარლოტ დე ლუკას ანდობდა. აღსანიშნავია, რომ ქორწინება დიდად ნაპოლეონსაც არ სურდა. მას სრულიად უცხო, უცხოელ პრინცესაზე უწევდა დაქორწინება და საყვარელ ცოლთან გაშორება, რადგან ვაჟის გაჩენა სჭირდებოდა, რის გამოც თავდაპირველად იმპერატორმა განაცხადა, რომ იგი იძულებული იყო „საშვილოსნოზე დაქორწინებულიყო“, თუმცა მალე მათ ურთიერთობას სხვაგვარი სახე მიეცა. საბოლოოდ ნაპოლეონმა ისიც კი განაცხადა, რომ „მარი ლუიზი ჟოზეფინას ერჩივნა“. მიუხედავად იმისა, რომ მას ჟოზეფინა უყვარდა და განქორწინების შემდეგაც კი იგი მის უახლოეს მეგობრად დარჩა. მოგვიანებით თავად მარი ლუიზი მამას ასეთ რამეს წერდა: „გარწმუნებთ, ძვირფასო მამა, რომ ხალხი უსამართლოა იმპერატორთან მიმართებაში. რაც უფრო უკეთ ვეცნობი მას, მით უფრო ვაფასებ და მიყვარდება“. თუმცაღა, მათი ქორწინებას დაძაბულობა არ აკლდა. ნაპოლეონი ზოგჯერ უკმაყოფილებას გამოთქვამდა მარი ლუიზის მორცხვი და მორჩილი ხასიათის გამო, როდესაც ჟოზეფინა ვნებიანი და თამამი იყო, რაც მარი ლუიზს დიდად სწყინდა.
მიუხედავად ყველაფრისა, წარმატებულმა ქორწინებამ დააახლოვა საფრანგეთი და ავსტრია, ის ორი სახელმწიფო, რომელიც უკანასკნელი ორი ათწლეულის განმავლობაში გამუდმებით ებრძოდა ერთურთს. აღსანიშნავია, რომ ვენის ოკუპაციის პერიოდში მოსახლეობამ დიდი პატივი მიაგო საფრანგეთის იმპერატორს, რის გამოც ნაპოლეონი ავსტრიელთა მიმართ გარკვეულწილად მოლბა. საქორწინო ფესტივალების განმავლობაში ნაპოლეონი პირადად აკონტროლებდა, რომ იმპერატორი ფრანცისთვის, იმპერატრიცა მარია ლუდოვიკასათვის და ტეშენის ჰერცოგ კარლ ლუდვიგისათვის გაგზავნილ წერილებში დაწვრილებით მოეთხროთ ღონისძიებების დიდებულება. მინი|316x316პქ|დედოფალი მარი ლუიზი თავის ახალშობილ ვაჟთან ერთად სახალხო გამოსვლებისას მარი ლუიზი ყოველთვის ცოტას საუბრობდა თავისი მორცხვი ხასიათის გამო, რასაც ფრანგები მის ამპარტავნებად მიიჩნევდნენ წინამორბედი ავსტრიელი დედოფლის, მარი ანტუანეტის გავლენით. ამასთან, იგი სათნო ქალად ითვლებოდა, რომელიც პოლიტიკაში არასოდეს ერეოდა. პიროვნულად, იგი თავაზიანი და ნაზი იყო.
ომების განახლება
1812 წლის მაისში, რუსეთში შეჭრამდე ერთი თვით ადრე, ნაპოლეონი მარი ლუიზს თან ახლდა დრეზდენში, სადაც მან იმპერატორს თავისი მამა და დედინაცვალი გააცნო. ამ შეხვედრის დროს იმპერატორმა ფრანცმა ნაპოლეონს უთხრა, რომ შეეძლო ავსტრიას დაყრდნობოდა „საერთო საქმისთვის ბროლაში“, რაშიც მოახლოვებული ლაშქრობა იგულისხმებოდა. აღსანიშნავია, რომ ამ შეხვედრისას მარი ლუიზსა და მარია ლუდოვიკას შორის მცირე მეტოქეობა ჩამოვარდა, რადგან ავსტრიის იმპერატრიცა გერზე მისი ახალგაზრდული გარეგნობის გამო ეჭვიანობდა. ასევე დრეზდენში ყოფნისას გაიცნო მარი ლუიზმა თავისი მომავალი ქმარი — გრაფი ფონ ნაიპერგი. ნაპოლეონმა ცოლთან და ჯართან ერთად დრეზდენი 1812 წლის 29 მაისს დატოვა. მინი|366x366პქ|მარი ლუიზი 1812 წელს სულ მალე მარი ლუიზი გამოემშვიდობა ქმარს და თავის ოჯახს გაჰყვა პრაღაში, სადაც საიმპერატორო ოჯახთან ერთად შემდეგი რამდენიმე კვირა გაატარა. ამის შემდეგ საფრანგეთის იმპერატრიცა საფრანგეთისაკენ დაიძრა და 1812 წლის 18 ივლისს სენ-კლოდში ჩავიდა. ამის მიზეზი რუსეთთან ომის დაწყება გახდა, რადგან ნაპოლეონი შიშობდა, რომ მისთვის საიმპერატორო რეზიდენცია და პარიზი არ იყო უსაფრთხო ადგილი. აღსანიშნავია, რომ მარი ლუიზი ქმარს მთელი ლაშქრობის განმავლობაში სწერდა წერილებს. რუსეთში ლაშქრობა საფრანგეთისა და განსაკუთრებით კი ნაპოლეონისთვის კატასტროფული შედეგებით დასრულდა. რუსული ზამთრისა და მათი ჯარის პარტიზანული პოლიტიკის გამო ფრანგების „დიდი არმიის“ ნახევარი განადგურდა. ამის გამო 1812 წლის ოქტომბერში საფრანგეთში უშედეგოდ სცადეს სახელმწიფო გადატრიალების მოწყობა, რის გამოც ნაპოლეონმა ქვეყანაში დაბრუნება დააჩქარა. იმავე წლის 18 დეკემბრის ღამეს მარი ლუიზი და ნაპოლეონი კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს.
იმპერიის დაცემა
ევროპელმა მონარქებმა დრო იხელთეს და დასუსტებული საფრანგეთის წინააღმდეგ მეექვსე კოალიცია ჩამოაყალიბეს. პრუსია და დიდი ბრიტანეთი რუსეთს შეუერთდნენ და საფრანგეთს ომი გამოუცხადეს. აღსანიშნავია, რომ საიმპერატორო ოჯახის ურთიერთობების გამო ავსტრია კოალიციაში არ გაწევრიანდა. 1813 წლის 30 მარტს ნაპოლეონი გერმანიაში გაემგზავრა საბრძოლველად, რა დროსაც რეგენტად მარი ლუიზი დაინიშნა. მისი რეგენტობა მხოლოდ ოფიციალური ფორმალობა იყო, რადგან ყველა გადაწყვეტილებას მაინც საზღვარგარეთ მყოფი ნაპოლეონი იღებდა. ამ პერიოდში მარი ლუიზი გამალებით ცდილობდა მამის დარწმუნებას, რომ საფრანგეთთან ალიანსი შეენარჩუნებინა. მიუხედავად ამისა, საბოლოოდ ავსტრიაცა და საფრანგეთის მოკავშირე ბავარიაც ანტიფრანგულ კოალიციაში შევიდნენ. იმავდროულად მარი ლუიზი ნაპოლეონს წერილებს უგზავნიდა და აცნობებდა ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენებს. ისვე ატყობინებდა მას, რომ პარიზსა და პროვინციებში მოსახლეობა ომის შეწყვეტას ითხოვდა. იმავე წლის 19 ოქტომბერს მოკავშირეებმა გადამწყვეტი გამარჯვება მოიპოვეს ლაიფციგის ბრძოლაში, 9 ნოემბერს კი იმპერატორი და მარი ლუიზი კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს სენ-კლოდში.
1814 წლის 23 იანვარს მარი ლუიზი მეორედ დაინიშნა რეგენტად. იმავე წლის 25 იანვარს, დილის 03:00 საათზე ნაპოლეონმა მარი ლუიზი და მათი ვაჟი უკანასკნელად ნახა. ამის შემდეგ იგი სასწრაფოდ გაემგზავრა, რათა არმიას შეერთებოდა და ჩრდილოეთში მოკავშირეთა ჯარები შეეჩერებინა. მარცხნივ|მინი|434x434პქ|იმპერატრიცა მარი ლუიზ ავსტრიელი 1812 წელს მიუხედავად მოკავშირეთა ჯარების მიახლოვებისა, მარი ლუიზს პარიზის დატოვება არ სურდა. იგი მიიჩნევდა, რომ მას, როგორც ავსტრიის იმპერატორის, მაშასადამე ერთ-ერთი მოკავშირის ქალიშვილს, მოკრძალებით მოეპყრობოდნენ. ამასთან, ნაპოლეონის მოკვლის შემთხვევაში ტახტი მის ვაჟს უნდა დაეკავებინა, რაც პროვინციაში და მით უმეტეს უცხო ქვეყანაში ვერ მოხერხდებოდა. მას იმისაც ეშინოდა, რომ მის მიერ დედაქალაქის დატოვება გააძლიერებდა ბურბონთა მომხრეების პოზიციას. საბოლოოდ მარი ლუიზი დაარწმუნეს, რომ პარიზი დაეტოვებინა. ეს მხოლოდ მას შემდეგ მოხდა, რაც ანრი კლარკმა ნაპოლეონის წერილი გადასცა, რომელშიც ეწერა: „მე მირჩევნია ვიცოდე, რომ ისინი (იმპერატრიცა და რომის მეფე), ორივენი სენას ფსკერზე არიან, ვიდრე მოკავშირეთა ხელში“. 29 მარტს მარი ლუიზმა ვაჟთან და სხვა მომხრეებთან ერთად დატოვა პარიზი. მეორე დღეს დედაქალაქში მოკავშირეები შევიდნენ.
მარი ლუიზმა თავი ბლუას შეაფარა, რომელიც მოკავშირეებისაგან უსაფრთხოდ იყო. იგი არ მოელოდა, რომ მამამისი ნაპოლეონსა და მის ვაჟს გვირგვინს წაართმევდა, თუმცა ავსტრია ბოლომდე მოკავშირეების მხარეს დარჩა. იმავე წლის 3 აპრილს სენატმა ტალეირანის ინიციატივით ნაპოლეონი ტახტიდან გადააყენა. თავად მარი ლუიზმა ეს მხოლოდ 7 აპრილს შეიტყო. მას პარიზში დაბრუნება და პოზიციების აღდგენა უნდოდა, მაგრამ ექიმისა და სეფექალის თხოვნით ბლუაში დარჩა.
ნაპოლეონის გადასახლება
1814 წლის 11 აპრილს, ფონტენბლოს სასახლეში ნაპოლეონი ტახტიდან ოფიციალურად გადადგა. ამას მოჰყვა ფონტენბლოს ხელშეკრულების გაფორმება, რომლის მიხედვითაც ყოფილი იმპერატორი იტალიაში, კერძოდ კუნძულ ელბაზე გადაასახლეს. მარი ლუიზმა შეინარჩუნა თავისი იმპერიული წოდება, რანკი, პრივილეგიები და უფლებები. ამასთან, ხელშეკრულების მიხედვით მას მიენიჭა ჰერცოგინიის წოდება და სამართავად გადაეცა პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალის საჰერცოგოები, რომლებიც მის შემდეგ მის ვაჟს უნდა გადასცემოდა მემკვიდრეობით. მოგვიანებით ეს შეთანხმებმა ვენის კონგრესზე გადააკეთეს.