cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხელოვნება
მუსიკა, თეატრი, კინო, ცეკვა და სხვა გამომხატველობითი ხელოვნების ფორმები, ისევე როგორც ლიტერატურა ან სხვა ინტერაქციული მედიის ფორმები, ფართო გაგებით ხელოვნებას მიეკუთვნება.
XVII საუკუნემდე ხელოვნებაში იგულისხმებოდა ნებისმიერი უნარი ან ხელოვნობა, ისევე როგორც ოსტატობა/ხელოსნობა და მეცნიერება.
XVII საუკუნის შემდეგ თანამედროვე გაგებით, როდესაც ესთეტიკური აღქმა გახდა ძალიან მნიშვნელოვანი, სახვითი ხელოვნება გამოყოფილია და ზოგადად გამოირჩევა სპეციფიკური უნარებით, როგორებიცაა დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნება.
ხელოვნების ბუნება და მასთან დაკავშირებული კონცეფციები, როგორებიცაა კრეატიულობა და ინტერპრეტაცია ესთეტიკის სახელით არის ცნობილი.
ხელოვნება შეიძლება დაეფუძნოს ფორმას, ფიგურას (ფერწერა, სკულპტურა), სიტყვას (ლიტერატურა), ბგერას (მუსიკა), მოძრაობას (ცეკვა) ან მათ ჰიბრიდს (თეატრი, კინო, ოპერა).
კრეატიული და სახვითი ხელოვნება
ცენტრი|1000პქ||XII საუკუნის პანორამა, ვანგ ქსიმენგი (Wang Ximeng, Song dynasty) ხელოვნების ისტორიის კუთხით ხელოვნების ნიმუშები იმდენი ხანია არსებობს, რაც არსებობს ადამიანი. დაწყებული პრეისტორიული ხელოვნებით, დამთავრებული თანამედროვე ხელოვნებით, თუმცა ზოგი თეორია ეწინააღმდეგება „ხელოვნების ნიმუშების“ შინაარს, კონცეფციას თანამედროვე დასავლურ საზოგადოებებში. ხელოვნების ერთ-ერთი ადრეული განმარტება მჭიდროდაა დაკავშირებული ლათინურ მნიშვნელობასთან, რომელიც უხეში თარგმანით ნიშნავს „უნარს“ ან „ოსტატობას“, რაც ასოცირდება სიტყვასთან „ხელოვანი“.
ზოგი თანამედროვე სწავლული უფრო უპირისპირდება ერთმანეთს ხელოვნების მნიშვნელობასთან დაკავშირებით, ვიდრე პლატონი და არისტოტელე, სადაც არისტოტელე მკაცრად მხარსუჭერს ხელოვნებას ზოგადად, ხოლო პლატონი უპირისპირდება ხელოვნების მნიშვნელობას.
მინი|XX საუკუნის რვანდანის ბოთლი. ხელოვნების ნიმუშებს დეკორატიულ ღირებულებასთან ერთად, შესაძლოა, პრაქტიკული გამოყენებაც ჰქონდეს. პლატონის რამდენიმე დიალოგში წამოყენებული კითხვები ხელოვნების შესახებ: სოკრატე ამბობს, რომ პოეზია ინსპირირებულია მუზების მიერ და ამდენად არ არის რაციონალური. იგი ამტკიცებს ამას, ისევე როგორც ღვთაებრივი სიგიჟის ფორმებს (სიმთვრალე, ეროტიზმი და სიზმარი) „ფედრუსში“ და მაინც „რესპუბლიკაში“ გამოყოფს ჰომეროსის დიდ პოეტურ ხელოვნებას. „იონში“ სოკრატე არანაირ მინიშნებას არ იძლევა ჰომეროსზე „რესპუბლიკისგან“ განსხვავებით. იონის დიალოგი გვარწმუნებს, რომ ჰომეროსის ილიადას იგივე ფუნქცია ჰქონდა ძველ საბერძნეთში, რა ფუნქციაც აქვს ბიბლიას დღეს თანამედროვე ქრისტიანულ სამყაროში.
არისტოტელეს სწამდა, რომ იმიტაცია ბუნებრივია ადმიანისთვის და წარმოადგენს ადამიანის უპირატესობას ცხოველზე.
მეორე და შედარებით უფრო ახალი დახასიათებით, რომელიც შეიქმნა XVII საუკუნის დასაწყისში, სიტყვა ხელოვნება გულისხმობს კრეატიულ ან სახვით ხელოვნებას. სახვითი ხელოვნება ნიშნავს უნარს, რომელიც გამოიყენება მხატვრის კრეატიულობის გადმოსაცემად ან მაყურებლების ესთეტიკური შეგრძნებების დასაკმაყოფილებლად.
ხელოვნება არის რაღაც, რაც წარმოქმნის ინდივიდუალურ აზრებს, ემოციებს, რწმენას ან იდეებს შეგრძნებების მეშვეობით. ხელოვნების ნიმუში შესაძლოა იქნას შექმნილი ამ მიზნით ან ახსნილი ნახატების ან საგნების საფუძველზე.
ზოგიერთი მეცნიერისთვის, მაგალითად კანტისთვის, მეცნიერება და ხელოვნება უნდა იყოს განცალკევებული იმით, რომ მეცნიერება არის ცოდნის სახლი, ხოლო ხელოვნება არტისტული გამოხატულების თავისუფლების სახლი.
ხშირად, თუ ეს უნარი გამოყენებულია პრაქტიკაში, ხალხი მას მიიჩნევს ხელოსნობად, ვიდრე ხელოვნებად. მსგავსადვე, თუ ნიჭი გამოყენებულია კომერციულ ან სამრეწველო სფეროში, ის შეიძლება იქნეს მიჩნეული კომერციულ ხელოვნებად სახვითი ხელოვნების ნაცვლად. მეორე მხრივ, ხელოსნობა და დიზანი ზოგჯერ მიჩნეულია გამოყენებით ხელოვნებად, თუმცა სახვით ხელოვნებას გააჩნია ზოგ შემთხვევაში მიზნები წმინდა კრეატიულობის და თვითგამოხატვის მიღმა. ხელოვნების ნიმუშების მიზანი შესაძლოა იყოს იდეათა გაზიარება, პოლიტიკურად, სულიერად თუ ფილოსოფიურად მოტივირებული ხელოვნებით, რათა შეიქმნას მშვენიერების აღქმა, გამოვლინდეს აღქმის ბუნება, სიამოვნებისთვისა თუ ძლიერი ემოციების გენერირებისთვის. შეიძლება მიზეზი არც არსებობდეს.
ფილოსოფოსმა რიჩარდ ვოლჰაინმა აღწერა ხელოვნების ბუნება, როგორც „ადამიანთა კულტურის ერთ-ერთი ყველაზე ილუზორული ტრადიციული პრობლემა“.
ხელოვნება აღწერილია, ასევე, როგორც გადამზიდი ემოციებისა და იდეების გამოხატვისთვის ან გაზიარებისთვის, როგორც საშუალება ფორმალური ელემენტების აღმოჩენისა და აღქმისთვის.
ხელოვნებას, როგორც მიმეზისს ღრმა ფესვები აქვს არისტოტელეს ფილოსოფიურ ნააზრევში. ლევ ტოლსტოიმ ხელოვნება მიამსგავსა კომუნიკაციის არაპირდაპირ ფორმას. ბენედეტო სროსე და რ. ჯ კოლინგვუდმა განავითარეს იდეალისტური აღქმა, რომ ხელოვნება გამოხატავს ემოციებს და რომ ხელოვნების ნიმუში დიდწილად შემქმნელის გონებაში არსებობს.
ხელოვნების თეორია, როგორც ფორმა სათავეს იღებს იმანუელ კანტის ფილოსოფიაში, ხოლო XX საუკუნის დასაწყისში იგი როჯერ ფრაიმ და ქლაივ ბელმა განავითარეს.
მოგვიანებით, მოაზროვნეებმა, რომლებზეც გავლენა იქონია მარტინ ჰაიდეგერმა, ხელოვნება აღწერეს როგორც საშუალება რომლითაც საზოგადოება ვითარდება თავად თვითგამოხატვისთვის და ინტერპრეტაციისთვის. ჯორჯ დიკიმ (George Dickie) შემოგვთავაზა ხელოვნების ინსტიტუციური თეორია, რომელიც განმარტავს ხელოვნების ნიმუშს როგორც არტიფაქტს, რომლითაც კვალიფიციური პიროვნება მოქმედებს სოციალური ინსტიტუტის სახელით.
ლარი შინერმა სახვითი ხელოვნება აღწერა როგორც „არა როგორც არსი ან ბედისწერა, არამედ როგორც რაღაც, რაც ჩვენ შევქმენით“.
ხელოვნება — იმ ფორმით, რა ფორმითაც იგი ჩვენ დღეს გვესმის — 200 წლის წინანდელი ევროპული გამოგონებაა.
ისტორია
მარცხნივ|მინი|398x398პქ|ვილენდორფის ვენერა 24 000–22 000 ჩვ.წ სკულპტურები, გამოქვაბულის ნახატები, ქვაზე ნახატები და პეტროგლიფები, 40 000 წლის წინანდელია და ზედა პალეოლითის ხანაშია აღმოჩენილია, მაგრამ ამგვარი ხელოვნების ზუსტი შინაარსი ხშირად საკამათოა, რადგან ძალიან ცოტა ინფორმაციას ვფლობთ იმ კულტურათა შესახებ, რომელთაც ზემოთაღნიშნული ხელოვნების ნიმუშები შექმნეს.
უძველესი ხელოვნების ნიმუშები ლოკოკინის გახვრეტილი ბაკნები 75 000 წლის წინანდელია და აღმოჩენილია სამხრეთ აფრიკის ერთ-ერთ გამოქვაბულში. 100,000 წლის წინანდელი კონტეინერები, რომლებსაც სავარაუდოდ საღებავის ჩასასხმელად იყენებდნენ ასევე აღმოჩენილია.
2014 წელს კი აღმოაჩინეს ჰომო ერექტუსის მიერ დამზადებული 430 000 და 540 000 წლის წინანდელი ერთმანეთზე მიბმული ნიჟარები. მინი|334x334პქ|ლასკაუქსიs გამოქვაბულის კედელზე აღმოჩენილი ცხენის გამოსახულება, 16 000 ჩვ.წ ხელოვნების ტრადიციის საფუძველი უძველესი ცივილიზაციების ხელოვნებაში უნდა ვეძიოთ:
მაგალითად, ბერძნული ხელოვნების ეს პერიოდი ხასიათდება პატივისცემითა და მოკრძალებით ადამიანის ფიზიკური ფორმების მიმართ და იმ შესაბამისი უნარების განვითარებით, რომლებიც საჭიროა ორგანიზმის კუნთოვანი სისტემის, სხეულის პოზის, მშვენიერებისა და ანატომიურად სწორი პროპორციების გადმოსაცემად. მინი|386x386პქ|არაბული კალიგრაფია ბიზანტიურ და შუა საუკუნეების ხელოვნებაში, უმეტესად ხელოვნება გადმოსცემდა ბიბლიური და რელიგიური კულტურის სუბიექტებს და გამოიყენებოდა სტილი, რომელიც აღწერდა სამოთხისეულ, ღვთიურ დიდებას, მაგალითად, ნახატებში გამოიყენებოდა ოქროსფერი უკანა ფონის დასამუშავებლად, ასევე შუშა მოზაიკებსა და ფაჯრებში, რაც ფიგურებს უფრო გაიდეალებულად წარმოაჩენდა. თუმცა კლასიკური რეალისტური ტრადიცია შენარჩუნდა ბიზანტიურ მცირე ნამუშევრებში, ხოლო რეალიზმი თანდათან გაიზარდა კათოლიკური ევროპის ხელოვნებაში.
აღორძინების ხანის ხელოვნებამ განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა მატერიალური სამყაროს რეალურად გამოსახვას და ადამიანის როლს მასში, რაც აისახა ადამიანის სხეულის რეალისტულ გადმოცემაში და გრაფიკული პერსპექტივის სისტემატიური მეთოდის განვითარებაში სამგანზომილებიანი სივრცის სიღრმის გადმოსაცემად.
აღმოსავლეთში, ისლამურ ხელოვნებაში იკონოგრაფიის აკრძალვამ განაპირობა გეომეტრიული ფიგურების, კალიგრაფიისა და არქიტექტურის აქტუალურობა. დასავლეთში კი რელიგია დომინირებდა ხელოვნების სტილსა და ფორმებზე. ინდოეთმა და ტიბეტმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭეს მოხატულ, ფერად სკულპტურებსა და ცეკვას, მაშინ როდესაც რელიგიურმა მხატვრობამ ბევრი რამ ისესხა სკულპტურიდან და მიდრეკილი იყო გაენათებინა კონტრასტული ფერები, რათა კონტურები უფრო მკვეთრი გამხდარიყო. ძველ ჩინეთში აყვავდა ხელოვნების მრავალი დარგი: ნეფრიტით რელიეფზე კვეთა, ბრინჯაოზე მუშაობა, მეთუნეობა (საგულისხმოა იმპერატორი ქინის გამაოგნებელი ტერაკოტის არმია — The Terracotta army of Emperor Qin) პოეზია, კალიგრაფია, მუსიკა, მხატვრობა, დრამატურგია, მხატვრული ლიტერატურა და ა.შ. ჩინური სტილები  განსხვავდება ეპოქასთან ერთად და თითოეულ მათგანს ეწოდა მმართველი დინასტიის სახელი. მაგალითად, ტანის დინასტიის ნახატები მონოქრომატულია და არ არის გადატვირთული, რაც ხაზს უსვამს იდეალიზირებულ პეიზაჟებს, ხოლო მინის დინასტიის ნახატები დატვირთული და ფერადია, რომელშიც ისტორია მოყოლილია კომპოზიციის მეშვეობით. მარცხნივ|მინი|270x270პქ|მა ლინის ნახატი (Ma Lin,Song Dynasty) 1250 წ. 24.8 × 25.2 სმ იაპონიაშიც, ჩინეთის მსგავსად, ხელოვნების სტილებს იმპერიული დინასტიის სახელი ჰქვია და ასევე დიდია კალიგრაფიისა და მხატვრობის სტილების უერთიერთქმედება. იაპონიაში კი XVII საუკუნის შემდეგ გრაფიკა გახდა მნიშვნელოვანი.
XVIII საუკუნის დასავლეთის საგანმანათლებლო ეპოქაში ყურადღება მიექცა ფიზიკური და საათივით მომუშავე სამყაროს რაციონალური ჭეშმარიტების გადმოცემას ხელოვნებაში, ისევე როგორც პოსტ-მონარქიული ეპოქის პოლიტიკურ და რევოლუციურ ხედვებს, როგორიცაა ბლეიკის მიერ შექმნილი ნიუტონის პორტრეტი, როგორც ღვთაებრივი გეომეტრის. ან დავითის პროპაგანდისტული ნახატი. ამან მიგვიყვანა რომანტიზმის უარყოფამდე სურათის ემოციურობის და ადამიანის ინდივიდუალურობის სასარგებლოდ, რაც გამოიხატა გოეთეს რომანებში.
XX საუკუნის ხელოვნების ისტორია უსასრულო შესაძლებლობების და ახალი სტანდარტების ძიების ნარატივია, სადაც ყოველი შემდგომი მიმდინარეობა არის მის წინამორბედზე უკეთესი. ამდენად იმპრესიონიზმის პარამეტრები, ექსპრესიონიზმი, ფოვიზმი, კუბიზმი, დადაიზმი, სიურეალიზმი და ა.შ ვერ იარსებებდა თუ არა ეს ეპოქა. ამ პერიოდი მზარდმა გლობალურმა კავშირებმა გამოიწვია ის, რომ დასავლურ ხელოვნებაზე ექვივალენტური ზეგავლენა იქონია სხვა კულტურებმა. ამდენად, იაპონურმა გრავირებამ (რომელიც თავად იმყოფებოდა დასავლური რენესანსული ხელოვნების ზეგავლენის ქვეშ) დიდი გავლენა მოახდინა იმპრესიონიზმსა და მის შემდგომ განვითარებაზე. შემდგომში, აფრიკული სკულპტურების შექმნამ გაიტაცა პიკასო და გარკვეულწილად მატისიც.
მსგავსად, XIX–XX საუკუნეებში დასავლეთმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა აღმოსავლურ ხელოვნებაზე დასავლური იდეებით, როგორებიცაა კომუნიზმი და პოსტმოდერნიზმი.
მოდერნიზმმა, სიმართლის იდეალისტურმა ძიებამ XX საუკუნის მეორე ნახევარში მოახდინა თავისი მიუწვდომლობის რეალიზება.
თეოდორ ადორნოს თვალსაზრისით „ხელოვნებაში არაფერია გარანტირებული — არც ხელოვნება თავისთავად, არც ხელოვნება ზოგადად და არც მისი არსებობის უფლება“. რელატივიზმი მიჩნეულ იქნა უცილობელ ჭეშმარიტებად, რამაც მიგვიყვანა თანამედროვე ხელოვნებამდე და პოსტმოდერნისტულ კრიტიკამდე, სადაც სამყაროს და ისტორიის კულტურა მუდამ ცვალებადი, საზოგადოების უმრავლესობისთვის გაურკვეველი, აღსაქმელად რთული, ბუნდოვანი და ხშირად ურთიერთწინააღმდეგობრივი ფორმებითაა გამოხატული. ნიშანდობლივია, რომ კულტურათა განცალკევება სულ უფრო კარგავს თავის კონტურებს და ზოგი ამტკიცებს, რომ ახლა უფრო მისაღებია ვიფიქროთ გლობალურად ვიდრე ლოკალურად.
ფორმები, ჟანრი, მედია და სტილი.
მინი|438x438პქ|ნაპოლენ I სამეფო ტახტზე, [[ჟან ოგიუსტ დომინიკ ენგრი|ენგრი (საფრანგეთი, 1806) ზეთი]] კრეატიული ხელოვნება უმეტესწილად იყოფა სხვადასხვა სპეციფიკურ კატეგორიებად, ადვილად გასარჩევ კატეგორიებად, როგორებიცაა მედია, ჟანრი, სტილი და ფორმა. ხელოვნების ფორმა ნიშნავს ხელოვნების ელემენტებს, რომლებიც დამოუკიდებელია თავისი ინტერპრეტაციითა და მნიშვნელობით. ის ფარავს ხელოვანის მიერ მითვისებულ მეთოდებს და ნამუშევრის ფიზიკურ კომპოზიციას, თავდაპირველად კი ნამუშევრის არასემანტიკურ ასპექტებს, მხარეებს, როგორიცაა ფერი, კონტური, განზომილება, მედიუმი, მელოდია, გარემო, ტექსტურა და ღირებულება. ფორმა ასევე მოიცავს ვიზუალური დიზაინის პრინციპებს, როგორებიცაა განაწილება, ბალანსი, კონტრასტი, აქცენტი, ჰარმონია, პროპორცია და რიტმი.
ზოგადად არსებობს ფილოსოფიის სამი სკოლა, რომლებიც ეძღვნება ხელოვნებას, ფორმას პერსპექტივაში, შინაარსს და კონტექსტს. ექსტრემალური ფორმალიზმი გულისხმობს, რომ ხელოვნების ყველა ესთეტიკური საკუთრებები ფორმალურია. ფილოსოფოსები თითქმის გლობალურად უარყოფენ ამ შეხედულებას და მიიჩნევენ, რომ ხელოვნების მახასიათებლები და ესთეტიკა სცდება მატერიას, ტექნიკას და ფორმას. არსებობს მცირე კონსენსუსი ამ არაფორმალური საკუთრებების ტერმინოლოგიაზე. ზოგი ავტორი მიმართავს იდეის შინაარს, როდესაც სხვები ამჯობინებენ ისეთ ტერმინს, როგორიცაა მნიშვნელობა.
ექსტრემალური ინტენციონალიზმი მიიჩნევს, რომ ავტორის ჩანაფიქრი გადამწყვეტ როლს თამაშობს ნამუშევრის შინაარსში, როდესაც სხვა ყველა ინტერპრეტაცია შესაძლოა უგულებელვყოთ. მაგალითად, პორტრეტი „ნაპოლეონ I სამეფო ტახტზე“ ნაწილობრივ ნასესხებია „ოლიმპოს ზევსის ქანდაკებისგან“. როგორც დასტურდება სათაურში, მთავარი თემა ნაპოლეონია და შინაარსი არის ის, თუ როგორ წარმოგვიდგენს ენგრი ნაპოლეონს „იმპერატორ-ღმერთად“ დროისა და სივრცის მიღმა.
ექსტრემალური ფორმალიზმის მსგავსად, ფილოსოფოსები უარყოფენ ექსტრემალურ ინტენციონალიზმსაც, რადგან ხელოვნების მრავალი მნიშვნელობა და ავტორისეული ჩანაფიქრი შესაძლოა გაუგებარი იყოს, ასევე არარელევანტური. მისი მოკლე ინტერპრეტაცია არის „სოციალურად არაჯანსაღი, ფილოსოფიურად არამართალი და პოლიტიკურად უგუნური.“
საბოლოოდ, პოსტსტრუქტურალიზმის განვითარებადი თეორია სწავლობს ხელოვნების მნიშნელოვნებას კულტურულ ჭრილში, როგორებიცაა იდეები, ემოციები და რეაქციები, რომლებიც გამოიწვია ნამუშევარმა. კულტურული კონტექსტი ხშირად ამცირებს ხელოვანის ტექნიკასა და მიზნებს, რომლის დროსაც ანალიზი მიჰყვება ფორმალიზმისა და ინტენციონალიზმის ხაზს.
თუმცა სხვა შემთხვევებში, შესაძლოა დომინირებდეს იმგვარი ისტორიული და მატერიალური მდგომარეობები, როგორებიცაა რელიგიური და ფილოსოფიური რწმენა, სოციოპოლიტიკური და ეკონომიკური სტრუქტურები, თუნდაც კლიმატი და გეოგრაფია. ხელოვნების კრიტიკა განაგრძნობს ზრდასა და განვითარებას ხელოვნებასთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
*
რენატ ქარჩაა
ბიოგრაფია
1990 წელს დაამთავრა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიურ-გეოგრაფიული ფაკულტეტი. იმავე წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სოციოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტია. 1989 წლიდან სსრ კავშირის სახალხო დეპუტატის ვ. არძინბას თანაშემწეა. 1991 წლის მარტიდან მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს საბჭოში, სადაც იყო უმაღლესი საბჭოს პრესსამსახურის პასუხისმგებელი მდივანი, სოციალურ ეკონომიკური და კულტურული განვითარების განყოფილების რეფერანტი. 2020 წლის მაისში რენატ ქარჩაა დაინიშნა სეპარატისტული აფხაზეთის პრეზიდენტის თანაშემწედ. 2021 წლის იანვარში ცნობილი გახდა, რომ რენატ ქარჩაა გათავისუფლდა აღნიშნული თანამდებობიდან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს დეპუტატები რენატ
სევდებორგის ციხესიმაგრე
260px|thumb|სევდებორგის ციხესიმაგრე
სევდებორგის ციხესიმაგრე მდებარეობს შვედეთში. აშენდა 1597 წელს, აღადგინეს 1840 წელს არქიტექტორ ბრუნიუსის ხელმძღვანელობით. სკანიაში მდებარე 200-ზე მეტი ციხესიმაგრიდან სევდებორგი ერთ-ერთია იმ 25-თაგან, რომელიც დამთვალიერებლებისთვის ღიაა.
სიმაგრის შიდა ნაწილი მუხით არის მოპირკეთებული, ჭერზე ბათქაშია.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ციხესიმაგრეები
ალბერტო ერერა ი ფრანჩი
პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა სახელმწიფო გადატრიალების დროს ორი დღით, ხერარდო მაჩადოს ქვეყნიდან გაქცევის შემდეგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
ნახევრად მაიმუნები
ნახევრად მაიმუნები (Prosimii), ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 13-70 სმ აღწევს, მასა 60-100 გ-დან 2 კგ-მდე მერყეობს. ზოგს გრძელი კუდი აქვს, ზოგს — მოკლე ან სულ არ გააჩნია. წინა კიდურები უკანაზე მოკლეა. ცერი მოძრავია და უპირისპირდება დანარცჰენს (გამონაკლის შეადგენენ ტუპაიასებრნი). ბეწვი სქელი, კაშკაშა. გავრცელებული არიან ტროპიკულ აფრიკაში, მადაგასკარზე, აზიაში და მალაის არქტიკულ კუნძულებზე. ქვერიგში 6 ოჯახის (ტუპაიასებრნი, ლემურისებრნი, ინდრისებრნი, ხელფეხასებრნი, ლორისებრნი და გრძელფეხასებრნი) 50-მდე სახეობაა. მეხეური ცხოველებია, შობენ 1-3 ნაშიერს. მრავალი მათგანის რაოდენობა (განსაკუთრებით მადაგასკარზე) მკვეთრად შემცირდა.
ლიტერატურა
*
ბალახის ჰოკეი
thumb|250პქ|ბალახის ჰოკეი ბალახის ჰოკეი – მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში გავრცელებული გუნდური სპორტული თამაში ყვანჯებით, სადაც 11 წევრისაგან (ერთი მეკარე) შემდგარი ორი გუნდი ეთამაშება ერთმანეთს. მოწინააღმდეგეთა მიზანია საკუთარი კარის დაცვა და მეტოქე გუნდის კარში ბურთის გატანა.
ისტორია
ბალახის ჰოკეი გუნდური თამაშებში ერთ-ერთი უძველესია. ბურთის ყვნჯით თამაშის კვალი ძვ.წ. VI საუკუნეშია აღმოჩენილი. ბალახის ჰოკეის მსგავს თამაშებს, ჭაკუნობას და ჭოროლას საქართველოშიც უხსოვარი დროიდან თამაშობდნენ. თანამედროვე სახით იგი XIX საუკუნის მეორე ნახევარში განვითარდა. სწორედ ამ პერიოდში (1861) შეიქმნა პირველი კლუბი ინგლისში. 1971 წელს შეიქმნა ლონდონის ბალახის ჰოკეის ასოციაცია, რომელმაც 1875 წელს გამოაქვეყნა ბალახის ჰოკეის პირველი წესები. XIX საუკუნის მიწურულს ბალახის ჰოკეი გასცდა დიდი ბრიტანეთის საზღვრებს და ნელ-ნელა მოედო ევროპას. მალე ბალახის ჰოკეიმ ყველა დანარჩენ კონტინენტზეც შეაღწია. განსაკუთრებით პოპულარული გახდა ის ინგლისის მაშინდელ აზიურ სამფლობელოებში (ინდოეთში, ახლანდელი პაკისტანი და სხვა]
მოედანი, ბურთი, წესები
ბალახის ჰოკეის თამაშობენ ნალახისსაფარიან მინდორზე, რომლის ზომებია 91,5X54,9 მ. სწორკუთხა მოედანი შემოსაზღვრულია თეთრი გვერდითი და პირითი ხაზებით. მოედანი შუა ხაზით გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად. მოედბის თითოეული ნახევარი თავის მხრივ გაყოფილია 22,87 მეტრიანი ხაზით (კარის ხაზი). პირითი ხაზების შუაში მაგრდება 3,66X2,14 სმ ზომებიანი ბადეებიანი კარები, რომლის შუა წერტილიდან შემოხაზულია 14,63 სმ-ანი ნახევარწრე (დარტყმის ხაზი). კარებიდან 6,4 მეტრზე აღნიშნულია პენალტის ნიშნული.
ბალახის ჰოკეის თამაშობენ ორი 11-11 კაცისაგან (მათ შორის ერთი მეკარეა) შემდგარი ორი გუნდი. თამაში შედგება ორი 35-წუთიანი ტაიმისაგან, 10-წუთიანი შესვენებით. ნებადართულია 3 მოთამაშის შეცვლა. მოთამაშეებს არა აქვთ უფლება ფეხით ან ხელით შეეხონ ბურთს (მხოლოდ მეკარეს აქვს უფლება დარტყმის ნახევარწრეში ხელით ან ფეხით მოიგერიოს ბურთი). აკრძალულია ყვანჯის მხრებს ზემოთ აწევა, ყვანჯით სარმის გამოდება, მეროქისათვის ხელის კვრა, მისი დაჭერა, ბურთის ხელით გაჩერება, უყვანჯოდ თამაში, ბურთის განგებ ჰაერში აგდება დარტყმის ნახევარწრეში ჩაგდების მიზნით. წესების დარღვევისათვის ინიშნება თვისუფალი დარტყმა, საჯარიმო კუთხური დარტყმა და პენალტი. საჯარიმო კუთხური დარტყმა სრულდება პირითი ხაზის ნებისმიერი წერტილიდან (ოღონდ კარის უახლოესი ძელიდან არანაკლებ 9,1 მეტრისა).
საერთაშორისო ფედერაცია
ბალახის ჰოკეის საერთაშორისო ფედერაცია (Federation Ibternationale de Hockey - FIX) შეიქმნა 1924 წლის 7 იანვარს პარიზში. დამფუძნებელი ქვეყნები იყვნენ: ავსტრია, ბელგია, უნგრეთი, ესპანეთი, საფრანგეთი, ჩეხოსლოვაკია და შვეიცარია. ფედერაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ლოზანაში სამუშო ენებია ინგლისური და ფრანგული. ამჟამად ფედერაცია აერთიანებს 127 წევრ ქვეყანას.
Formica marcida
Formica marcida — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დრუცკის სამთავრო
დრუცკის სამთავრო, ძველი რუსული საუფლისწულო სამთავრო, ჩამოყალიბდა XII საუკუნეში პოლოცკის მიწაზე. ცენტრი — ქ. დრუცკი. XII საუკუნის ბოლოს სმოლენსკმა შეიერთა, XIII საუკუნეში ლიტვამ. 1772 წელს დრუცკის სამთავროს ტერიტორია რუსეთმა დაიბრუნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსული სამთავროები კატეგორია:კიევის რუსეთი
პრიმატები
პრიმატები (Primates) — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 13-15 სმ-დან 175 სმ და მეტს, მასა 60-100 გრ-დან 180 კგ აღწევს. აქვთ კარგად განვითარებული ხუთთითიანი კიდურები. ცერი მოძრავია და დანარჩენ თითებს უპირისპირდება. თითის ბოლო ფალანგებზე არის ფრჩხილები (გამონაკლისია ტუპაიები). აქვთ ლავიწი, იდაყვი და სხივის ძვლები ერთმანეთს არ ეზრდება. ბეწვი უმეტესად სქელია, კარგად განვითარებული, ნახევრად მაიმუნებს თივთიკიც აქვთ. შეფერილობაში უმეტესად კაშკაშა ტონები ჭარბობს. თვალბუდეები საფეთქლის ფესოსაგან გამოყოფილია ძვლოვანი რგოლით ან ტიხრით. ნახევრად მაიმუნების თავის ტვინი თითქმის მოკლებულია ღარებსა და ხვეულებს, კარგადაა განვითარებული ყნოსვის წილანები, ნახევარსფეროები ნათხემს მხოლოდ ნაწილობრივ ფარავენ. მაიმუნებისა და ადამიანის ტვინის ნახევარსფეროები, რომლებიც მთლიანად ფარავენ ნათხემს, მრავალრიცხოვან ღარებსა და ხვეულებს შეიცავენ. ყნოსვის წილანები სუსტადაა გამოხატული, მხედველობის მიდამოები კარგად განვითარებულია. პრიმატებს უმეტესად ბინოკულარული (მაიმუნებისა და ადამიანის, ამის გარდა, ფერადიც) მხედველობა აქვთ. თავის ტვინის ძლიერი განვითარების გამო ტვინის ქალას მოცულობა დიდია. ქალას სახის ნაწილი დაგრძელებულია. კბილების სისტემა ჰეტეროდონტული (საჭრელები, ეშვები, მცირე და დიდი ძირითადი კბილები) და დიფიოდონტურა (სარძევე და მუდმივი კბილები). ადამიანსა და ცხვირვიწრო მაიმუნებს 32 კბილი აქვთ, ნახევრად მაიმუნების უმეტესობას და კაპუცინისებურებს — 36. პრიმატებს აქვთ ნაღვლის ბუშტი, კარგად განვითარებული ბრმა ნაწლავი. უმდაბლესი პრიმატის საშვილოსნო ორრქიანია, უმაღლესისა — მარტივი. პრიმატების უმრავლესობის პლაცენტა დისკოიდურია.
თანამედროვე პრიმატებს ყოფენ 2 ქვერიგად: უმდაბლესი პრიმატები ანუ ნახევრად მაიმუნები (Prosimii) და უმაღლესი პრიმატები ანუ მაიმუნები (Anthropoidea). მათში გაერთიანებულია 12 ოჯახის 57 გვარი და 200 სახეობა. გავრცელებული არიან უმთავრესად აფრიკაში (მადაგასკარის ჩათვლით), აზიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, მალაის არქიპელაგის მრავალ კუნძულზე, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში (გიბრალტარში).
პრიმატები ბინადრობენ უმთავრესად ხეებზე. (ბაბუინები, ზოგიერთი ტუპაია და ლემური — ძირითად მიწაზე). აქტიური არიან დღისით. ტერფმავალი ცხოველებია, ქმნიან ჯოგებს; იშვიათად გვხვდებიან წყვილებად ან ერთეულებად. იკვრბრბიან შერეული საკვებით, უფრო მცენარეულობით, იშვიათად მწერებსაც ჭამენ. მრავლდებიან მთელი წლის მანძილზე. შობენ ერთ ნაშიერს, უმდაბლესი პრიმატები — 2-3 ნაშიერს.
ნამარხი ადამიარების მსგავსი მაიმუნები ცჰნდებიან მხოლოდ ოლიგოცენურ ეპოქაში. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს დრიოპითეკების სხვადასხვა სახეობათა ნაშთები, რომლებიც ევროპის მიოცენურ ნალექებშია ნაპოვნი. მათ ადამიანის მსგავსი ადამიანებისა და ადამიანის საერთო წინაპრად მიიჩნევენ.
პრიმატების პრაქტიკული მნიშვნელობა შედარებით მცირეა, თუმცა აბორიგენები მრავალი მათგანის ხორცს საკვებად იყენებენ. ტყავისაგან სხვადასხვა ნაკეთობას ამზადებენ. მაიმუნებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ბიოლოგიური და სამედიცინო ექსპერიმენტებისთვის. ზოგიერთი მათგანი შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის „წითელ წიგნში“.
ჭარ-ბელაქანი
ჭარ-ბელაქანი — XVIII საუკუნის I მეოთხედში აღმოსავლეთ კახეთის ტერიტორიაზე (ისტორიული კაკ-ენისელი) დაღესტნელი ფეოდალების მიერ შექმნილი პოლიტიკური ერთეული; იგივეა, რაც გვიანდელი საინგილო. 1803 წელს ჭარ-ბელაქანი რუს-ქართველთა ჯარმა დალაშქრა და რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობის მიღება აიძულა. 1830 წელს რუსეთმა უშუალოდ შეიერთა ეს ტერიტორია. 1830-40 წწ. ქმნიდა ჭარ-ბელაქნის ადმინისტრაციულ ოლქს, 1842-60 წწ. — სამხედრო ოლქს, 1860-1917 წწ. — ოკრუგს. 1918-1921 წწ. შედიოდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში; მხარეზე პრეტენზიებს აცხადებდა მეზობელი აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, შემდეგ — აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, რომელსაც სადავო მიწები საქართველოს ძალადობრივი გასაბჭოების შემდეგ, 1921 წელს, გადაეცა. ამჟამად მოიცავს აზერბაიჯანის ბელაქნის, ზაქათალისა და კახის რაიონების ტერიტორიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:სახელმწიფოები დაღესტნის ისტორიაში
დავით გვაძაბია
ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი. 1963-1965 წლებში მუშაობდა ქ. სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკურ ინსტიტუტში მუშად; 1965-1969 წლებში იყო გულრიფშის რაიონული სამომხმარებლო კოოპერაციის ტექნოლოგი; 1969-1976 წლებში გულრიფშის რაიონის პურკომბინატის დირექტორი; 1976-1979 წლებში გულრიფშის რაიონული სამომხმარებლო კოოპერაციის თავმჯდომარე; 1979-1982 წლებში დრანდის ექსპერიმენტალური ჩაის ფაბრიკის დირექტორი. 1982-1985 წლებში გულრიფშის რაიონის აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე. 1985-1989 წლებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის საოლქო კომიტეტის სოფლის მეურნეობის და გადამამუშავებელი მრეწველობის გამგის მოადგილე; 1989-1991 წლებში გულრიფშის რაიკომის პირველი მდივანი, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, იურიდიული კომისიის თავმჯდომარე. 1991-2021 წლებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1992-1995 წლებში გულრიფშის რაიონის გამგებელი; 1995-1999 წლებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 2019-2021 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს დეპუტატები
რონდა (სებუ)
რონდა (ოფიციალურად რონდის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Ronda; Bayan ng Ronda) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 005 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სებუს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
შავი ისარი
„შავი ისარი“ (The Black Arrow: A Tale of the Two Roses) — რობერტ ლუის სტივენსონის 1888 წელს გამოქვეყნებული ნაწარმოები. ნაწარმოების ისტორიული რომანის ან მოთხრობის ჟანრისაა. პირველად გამოქვეყნდა 1888 წელს, როგორც მოთხრობათა სერია „ტანსტოლის ტყის მოთხრობები“ („A Tale of Tunstall Forest“). ნაწარმოები დაიწერა 1883 წლის დასასრულისთვის. . მოთხრობა გამოქვეყნდა ჯორჯ ნორისის (Captain George North) ფსევდონიმით. .
შინაარსი
მოთხრობის მოქმედება ვითარდება წითელი და თეთრი ვარდების ომის პერიოდში და აღწერს ახალგაზრდა რიჩარდ (დიკ) შელტონის ისტორიას. იგი ობოლია და იზრდება გავლენიანი ფეოდალის სერ დენიელ ბრეკლის კარზე. დიკი ხდება მისი მეურვის მეგობრის, ნიკ ეფლიარდის მკვლელობის მოწმე. ეფლიარდი შავი ისრითაა მოკლული „შურისმაძიებლების მიერ“. ერთხელ, ტანსტოლის ტყეში ყოფნის ჟამს იგი შემთხვევით შეესწრება ელის დაკუორთის ყაჩაღთა რაზმის წევრების საუბარს. სწორედ ეს ყაჩაღები უსწორდებიან თავიანთ მოწინააღმდეგეებს შავი ისრებით. საუბრის მოსმენის შემდეგ ახალგაზრდა შელტონს უჩნდება სერიოზული ეჭვი, რომ მამამისი  მისივე მეურვემ, სერ დანიელ ბრეკლიმ მოკლა. ეჭვებს ამყარებს დიკის გაცნობა მშვეიერ ჯოან სედლისთან, რომელიც ასევე ობოლია და სერ დენიელმა გაიტაცა, რათა მასზე მეურვეობისა და მისი მამულის გამგებლობის უფლება მოეპოვებინა.
შელტონის ეჭვები საკმარისი ხდება სერ დენიელისთვის, რომ მისი მოკვლა სცადოს.დიკი გარბის და „შავი ისრის“ ყაჩაღებს აფარებს თავს. მისი ამოცანა ხდება, დაიხსნას ჯოანი სერ დენიელისაგან, რასაც ბოლოს ახერხებს კიდეც, მეგობრების დახმარებით, მაგრამ ამის მცდელობის დროს იგი მისდაუნებურად,ომშიც აღმოჩნდება ჩათრეული.
მოთხრობის ერთ-ერთი პერსონაჟია ახალგაზრდა რიჩარდ გლოსტერი, მომავალში ინგლისის მეფე რიჩარდ III.
სქოლიო
კატეგორია:1883 წლის წიგნები კატეგორია:ინგლისური ლიტერატურა კატეგორია:რობერტ ლუის სტივენსონის ნაწარმოებები
დობონი
დობონი, იგივე დობონგუ — სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულის ერთ-ერთი რაიონი. აქვს თვითმმართველობის სტატუსი.
კოჩოსონის პერიოდი
ვარაუდობენ, რომ პირველად ადამიანებმა დასახლება ახლანდელი დობონგუს ტერიტორიაზე პრეისტორიულ ხანაში დაიწყეს, თუმცა არქეოლოგიური გათხრების პროცესში ჯერ არაფერია ნაპოვნი, რაც ამ თვალსაზრისს დაადასტურებდა.
ტერიტორია პირველად ნახსენებია პექჩეს სახელმწიფოს ისტორიულ ჩანაწერებში, ვანი კოის (고 이왕, მეფობა: 234-286) მეფობის დროს, რომელმაც თავისი მმართველობა დაამყარა დღევანდელ დობონგუზე, როგორც პექჩეს ტერიტორიის სამხრეთით გაფართოების მიზნით.
უძველესი დროიდან ეს ტერიტორია ცნობილია თავისი კარგი პირობებით სოფლის მეურნეობისთვის და სტრატეგიული პოზიციით - ტერიტორიაზე შესასვლელი ჩრდილოეთიდან ორ მთას, დობონსანსა და სურაქსანს შორის მდებარეობს.
მას შემდეგ, რაც 475 წელს ვანმა ჩანსუმ დაიპყრო კოგურიოში მდებარე პექჩეს დედაქალაქი ჰანსონი (თანამედროვე სეული), ტობონგუს ტერიტორია და იანჯუ გაერთიანდა მესონის ოლქში (매 성군), ხოლო სილას დინასტიის დროს ვანმა გიონდოკმა იანჯუს ტერიტორიის ნაწილზე შექმნა ახალი ოლქი - ნესო (내 소군).
კორიო და ჩოსონი
კორიოს სამეფოს ვანმა ტეჯომ X საუკუნის პირველ ნახევარში ნესოს ოლქს გიონჯუ (견주 군) დაარქვა, ხოლო სილას სამეფოს დროს არსებულ ჰანიანს — იანჯუ. იანჯუში დაინიშნა გუბერნატორი, რომლის იურისდიქციაშიც ექცეოდა გიონჯუ. 1018 წელს, ვანი ჰიონჯონის მმართველობის დროს, გიონჯუს ოლქი მიერთებულ იქნა იანჯუს ოლქისთვის.
XIV საუკუნის ბოლოს, ვანმა ტეჯომ ჩოსონის სამეფოდან დობონგუს ზოგიერთი ტერიტორია ჰანსონის ციხესიმაგრეს შეუერთა, რომელიც მის შიდა ტერიტორიებს წარმოადგენდა (გარე ტერიტორია ციხესიმაგრის მიღმა მდებარეს ეწოდებოდა). სწორედ მაშინ, 1394 წელს დაიწყო გიონბოკუნის სამეფოს სასახლის მშენებლობა ტობონის სამხრეთ-დასავლეთით. იმ პერიოდიდან დღემდე რაიონის გარკვეული ნაწილი ყოველთვის შედიოდა ქალაქის შემადგენლობაში.
მინი|დობონის ადმინისტრაციული დაყოფა
საერთო მახასიათებლები
დობონის ტერიტორიის საერთო ფართობია 20,84 კმ², საიდანაც 50% (10,42 კმ²) არის მწვანე ზონები, 39,6% (8,25 კმ²) საცხოვრებელი ადგილები, 8,6% (1,8 კმ²) დათმობილია ინდუსტრიული, ხოლო 1,8% (0,37 კმ²) კომერციული (სავაჭრო) ზონისთვის.
რაიონის ტერიტორიაზე საბავშვო ბაღების გარდა 49 საგანმანათლებლო დაწესებულება ფუნქციონირებს. აქედან: 46 სკოლა, 1 უნივერსიტეტი (ტოქსონის ქალთა უნივერსიტეტი) და 2 სხვა დაწესებულება.
მე-4 და მე-7 მეტრო ხაზი გადის დობონგაზე. სადგურების საერთო რაოდენობა ექვსია.
მინი|დობონის რაიონი
ღირსშესანიშნაობები
რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთით, დობონსანის მთის ერთ-ერთ მწვერვალზე, მდებარეობს მანვოლსას ბუდისტური ტაძარი (망월사), რომელიც აშენდა სილას სამეფოს პერიოდში, დედოფალ სონდოკის მეფობის დროს, 639 წელს. მანვოლსადან არც თუ ისე შორს არის კიდევ ერთი ბუდისტური ტაძარი - ჩჰონჩჰუქსა (천축사), რომელიც აშენდა 673 წელს, ვანი მუნმუს მეფობის დროს, რომელმაც დააარსა გაერთიანებული სილას სახელმწიფო.
დობონგუს სამხრეთ-დასავლეთით, პანჰაკ 3 (სამ)-დონის (방학동) კვარტალში არის 24 მეტრიანი ხე გინკგო, რომელიც, სხვადასხვა შეფასებით, 800-დან 1000 წლამდეა. ამ ხის სამხრეთ-დასავლეთით, სანმუნ 1 (ილ)-დონის (쌍문 1 동) კვარტალში, არის კერამიკის სახალხო მუზეუმი (옹기 민속 박물관).
ცნობილი ადამიანები დობონიდან
ლი თე მინი (დ.1993) — მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მოცეკვავე, მსახიობი, ბოიბენდ Shinee-სა და SuperM-ის წევრი.
ლი სეუნ გი (დ.1987) — მომღერალი, მსახიობი.
სონ ჰიუნ ვუ (დ.1992 — მომღერალი, ჯგუფ Monsta X-ის წევრი.
იუნ სან ჰა (დ.2000) — მომღერალი, ბოიბენდ Astro-ს წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:დობონი კატეგორია:სეულის რაიონები
ლანკასტერები
ლანკასტერები (House of Lancaster) — ინგლისის სამეფო დინასტია (1399-1461 წწ.). პლანტაგენეტების სამეფო სახლის ერთ-ერთი შტო. მონაწილე მხარე ვარდების ომში, იორკების დინასტიის წინააღმდეგ. მათი სიმბოლო იყო წითელი ვარდი.
დასაბამი მისცა ედუარდ III-ის მეოთხე ძემ ლანკასტერის ჰერცოგმა ჯონ გონტმა. მისი ვაჟი ჰენრი IV (პირველი ლანკასტერი) გამეფდა ჩრდილოეთ ინგლისში დიდ ფეოდალთა ამბოხის შედეგად (ტახტიდან ჩამოაგდო რიჩარდ II). ჰენრი V-მ (მეფობდა 1413-1422 წწ.) განაახლა ასწლიანი ომი და დაიკავა საფრანგეთი. უკანასკნელი ლანკასტერის, გონებასუსტი ჰენრი VI-ის მეფობაში (1422-1461 წწ.) ინგლისმა დაკარგა თითქმის ყველა სამფლობელო საფრანგეთში (გარდა კალესი).
ლანკასტერებსა და იორკებს შორის შინაომების შედეგად 1461 წელს ინგლისის ტახტი გადავიდა ედუარდ IV იორკის ხელში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია კატეგორია:დინასტიები
მანაშლი
მანაშლი (Mənəşli) — სოფელი აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით კი გორანბოის რაიონის  შემადგენლობაშია, ხოლო მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით  შაუმიანის რაიონის შემადგენლობაში შედის. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	298  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორანბოის რაიონის სოფლები
ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
300px|მინი|ბალეარის კუნძულების მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია ბალეარის კუნძულები შედგება 67 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის (Ley reguladora de las Bases del Régimen Local) თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.
ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 6 კომარკაში: პლა-დე-მალიორკა, რაიგერი, სიერა-დე-ტრამონტანა, ლიევანტი, მიჯორნი და ქალაქი პალმა-დე-მალიორკა.
ბალეარის კუნძულების ფართობია 5014 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 149 460 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია პალმა, რომელიც მოსახლეობისა მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ლიუკმაიორი (327,33 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ბუხერი (8,29 კმ²).
ლორიენ გიბსონი
2011 წლის ნოემბერში გიბსონის და გაგას თანამშრომლობა დამთავრდა, მათ ეს ახსნენს როგორც "შემოქმედებითი განსხვავება".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადელი ქორეოგრაფები კატეგორია:ლედი გაგა კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:კანადელი რეჟისორები
Ґ
Ґ, ґ ([გე]) — კირილური დამწერლობის ასო. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.
Formica marginata
Formica marginata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Ґ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
კაბალა (იჯარა)
კაბალა (كبالة kabāla — „ვალდებულება“, „ხელწერილი“) — იჯარა, სხვისი ქონებით სარგებლობის საზღაური ძველ საქართველოში. გვხვდება ნიკორწმინდის XI საუკუნის სიგელში (მიწის „საკაბალოდ მიცემაი“ და სახლსა „ზედა კაბალისა დადებაი“), დიდ სჯულისკანონში (დაბის, სოფლის „მიკაბალება“) და სულხან-საბა ორბელიანის ლექსიკონში (საკაბალოდ გაცემულად დასახელებული აქვს ხარი).
კამბისე II
კამბისე, კამბუჯია (დ. წ. უცნობია – გ. ძვ. წ. 522) – ძველი სპარსეთის აქემენიდთა დინასტიის მეფე ძვ. წ. 530-522 წლებში. კიროს II-ის ძე. ბაბილონურ ტექსტებში 539 წლიდან (ჯერ კიდევ მამის მეფობაში) არის მოხსენიებული, როგორც „ბაბილონის მეფე“, „მეფე ქვეყნებისა“. ძვ. წ. 525 წელს გაილაშქრა ეგვიპტეზე, გაანადგურა ეგვიპტის ჯარი პელუზიუმთან, ფარაონი ტყვედ ჩაიგდო და ეგვიპტე დაიპყრო. ძვ. წ. 524 წელს ნუბიაში შეიჭრა, მაგრამ დამარცხდა. ამ დროს მის წინააღმდეგ აჯანყდა გაუმატა. კამბისე იძულებული იყო სპარსეთში დაბრუნებულიყო. გარდაიცვალა გზაში. ისტორიული ტრადიცია, განსაკუთრებით ჰეროდოტე, მას წარმოგვიდგენს, როგორც სასტიკ, დაუნდობელ დამპყრობელს (აპისის მოკვლა, ეგვიპტური რელიგიის აბუჩად აგდება და სხვ.), ნამდვილად კი კამბისე აგრძელებდა თავისი მამის პოლიტიკას, პატივისცემით ეკიდებოდა ადგილობრივ ადათებსა და რელიგიურ რწმენას.
კაბალა (იჯარა)
ძველ რუსეთში კაბალა პირადი დამოკიდებულების მძიმე ფორმას წარმოადგენდა, ჩვეულებრივ, სესხთან დაკავშირებულს, რომლის ძალითაც მოვალე სესხის მიმცემის ყმა ხდებოდა ვალის გადაუხდელობის შემთხვევაში; აგრეთვე სავალო ვალდებულების გამფორმებელ იურიდიულ აქტს. ტერმინი გაჩნდა XIV–XV საუკუნეების მიჯნაზე.
კამბისე II
კამბისე − ბაბილონის მეფე
როდესაც კიროს დიდმა ბაბილონი დაიპყრო, მის მეფედ თავისი ვაჟი კამბისე დანიშნა. კამბისეს მეფედ კურთხევა ჩატარდა ძვ. წ. 538 წლის 27 მარტს, „ახალი წლის“ დღესასწაულზე, ტრადიციული რიტულის დაცვით (კამბისმა ძალაუფლება „მარდუქის ხელიდან“ მიიღო). ბაბილონის მეფედ დანიშნვნის შემდეგ დოკუმენტები კამბისეს, მამამისის, ზოგჯერ კი ორივე მათგანის სახელით გამოიცემოდა (მაგალითად, „პირველი წელი კიროსისა, ქვეყანათა მეფისა, და კამბისესი, ბაბილონის მეფისა“). მაგრამ ასე მხოლოდ რვა თვის განმავლობაში გრძელდებოდა. უკვე დეკემბრიდან დოკუმენტებში მხოლოდ კიროსი იხსენიება. ჩვენ არ ვიცით, რატომ დანიშნა კიროსმა თავის ვაჟი ბაბილონის დროებით მეფედ. შესაძლოა, მან ეს გააკეთა ახალ ომებში წასვლის გამო. კიროსის ბაბილონში მმართველობის მე-4 წლით დათარიღებულ საბუთში კამბისე მოხსენიებულია როგორც უბრალოდ უფლისწული და ბაბილონის ეგიბის ბანკში განთავსებული თანხის პატრონი. იგი თავის საქმეებს წარმომადგენლის მეშვეობით უძღვებოდა და შესაძლოა, ბაბილონში არც კი ეცხოვრა. ყველაფრის მიუხედავად, არ შეიძლება იმის თქმა, თითქოს კიროსი არ ენდობოდა შვილს. პირიქით, კიროსი ცილინდრზე ამოტვიფრული წარწერაში მოგვითხრობს შემდეგს:
ცხადია, რომ კიროსი სრულად ენდობოდა კამბისეს. ჩვენ არ მოგვეპოვება არანაირი მტკიცებულება ბაბილონიდან იმის თაობაზე, რომ კამბისმა რაიმე უღირსი საქმე ჩაიდინა. იგი კიროსის მეფობის ბოლომდე ტახტის მემკვიდრე უფლისწულად რჩებოდა.
კაბალა (იჯარა)
კაბალა ასევე ეწოდება ვინმეზე უკიდურესად მძიმე, მონურ დამოკიდებულებას.
სქოლიო
კატეგორია:იჯარა კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
კამბისე II
კამბისეს ასვლა სპარსეთის ტახტზე. დამორჩილებული ხალხების აჯანყება
თუ ჰეროდოტეს ვერწმუნებით, საბედისწერო ლაშქობაში წასვლის წინ კიროსს უფროსი ვაჟი კამბისე თანამმართველად გამოუცხადებია. ძვ. წ. 530 წლის ივლისში კიროსი მასაგეტებთან ბძოლაში დაიღუპა. ამ ინფორმაციის ბაბილონში მისვლის შემდეგ კამბისემ სპარსეთის ტახტი დაიკავა. ჩვენამდე მოღწეული ბაბილონური ტექსტი კამბისეს გამეფების შესახებ იმავე წლის 31 აგვისტოთი თარიღდება. კამბისეს გამეფებისთანავე ქვეყანაში აჯანყებები დაიწყო. კიროსის მიერ დაპყრობილი ქვეყნები და ხალხები ეკონომიკურად ნაკლებად იყვნენ დაკავშირებული სპარსეთთან და ჯერ კიდევ არ წარმოადგენდნენ აქემენიანთა სახელმწიფოს ორგანულ ნაწილებს. მათ ახსოვდათ საკუთარი დამოუკიდებლობის შესახებ და ბუნებრივია, დამპყრობლის სიკვდილის შემდეგ დრო იხელთეს და აჯანყდნენ თვისუფლების დასაბრუნებლად. შესაძლოა, რომ ამ აჯანყებებთან დაკავშირებული ყოფილიყო კიროსის მეორე შვილი, რომელსაც ბეჰისთუნის წარწერის მიხედვით ბარდია, ჰეროდოტეს მიხედით კი სმერდისი ერქვა. ის ბაქტრიის მმართველად ყოფილა დანიშნული და თავისუფლად შეეძლო აღმოსავლეთის ხალხების თავისი ძმის წინააღმდეგ წაქეზება. ქსენოფონტეს სიტყვით, კიროსის დაღუპვის შემდეგ „მის შვილებს შორის დაუყოვნებლივ დაიწყო ამბოხება, განდგენენ ქალაქები და ხალხები და ყველაფერი უარესობისკენ წავიდა“.
ბარდიას მოკვლა
კამბისეს დიდი ძალისხმევა დასჭირდა აჯანყებების ჩასახშობად. თავისი ერთპიროვნული ძალაუფლების განსამტკიცებლად კამბისემ თავისი ძმა ბარდიაც მოკლა, თუმცა, როგორც ბეჰისთუნის წარწერა გვამცნობს „როდესაც კამბისემ ბარდია მოკლა, ხალხისთვის არ იყო ცნობილი, რომ ბარდია მოკლეს“. როგორც ჩანს, ეს ამბავი უცნობი დარჩენილა თვით მეფის ახლობლებისა და ნათესავებისთვისაც კი.
კამბისეს გეგმები
კამბისეს პოლიტიკა პრაქტიკულად უკვე მამამისის მიერ იყო განსაზღვრული. კიროსმა ვერ მოასწრო ეგვიპტის დაპყრობა, რომელიც იმ დროისთვის ერთადერთ უძველეს სამეფოდ რჩებოდა და დამოუკიდებლად არსებობდა. ბერძნულ სამყაროსთან მჭიდრო კავშირითა და აზიის საქმეებში ჩარევის შესაძლებლობით იგი გარკვეულ საფრთხესაც წარმოადგენდა აქემენიანთა პოლიტიკისათვის. ეს საგარეო - პოლიტიკური მემკვიდრობა კამბისეს პატივმოყვარეობასაც კარგად პასუხობდა. ის, რომ ეგვიპტის დაპყრობა კამბისემ გამეფებისთანავე არ დაიწყო, განპირობებული იყო ჯერ შიდაარეულობით, შემდეგ კი ლაშქრობისთვის ხანგრძლივი მომზადებით.
ლაშქრობის მომზადება
მამის მსგავსად, კამბისე სამხედრო მეთოდების გარდა დიპლომატიური ხერხების გამოყენებასაც ცდილობდა. ძვ.წ. 525 წლის გაზაფხულითვის მან ერთი მხრივ, თავის ჯარებს პალესტინაში მოუყარა თავი, მეორე მხრივ კი შეუთანხმდა არაბ მომთაბარეებს, რომელთა ხელშიც იყო სინაის უდაბნოს გავლით ეგვიპტისკენ მიმავალი გზა. შეთანხმების მიხედვით კამბისემ უზრუნველყო თავისი არმიის უწყვეტი მომარაგება სასმელი წყლით, რომელიც აქლემებით მოჰქონდათ. ამის გარეშე ცხელი უდაბნოს გავლა შეუძლებელი იქნებოდა. მართალია საზღვაო ფლოტი სპარსეთს არ გააჩნდა, მაგრამ კამბისე მაქსიმალურად იყენებდა ფინიკიელთა ხომალდებს. გარდა ამისა, კამბისემ მოკავშირედ გაიხადა კუნძულ სამოსის ტირანი პოლიკრატე, რომელმაც 40 ხომალდი გამოუგზავნა. თუმცა ეს ესკადრა სულაც არ ჩასულა დანიშნულების ადგილამდე, რადგან უკან მიბრუნდა მშობლიურ კუნძულზე საკუთარი ტირანის დამხობის მიზნით. კვიპროსელებიც სპარსელთა მხარეს გადავიდნენ და მხარი დაუჭირეს საკუთარი გემებით. დაქირავებული ბერძენი მეომრები ორივე მხარეს იყვნენ. ეგვიპტელთა სამსახურში მყოფი ბერძნების წინამძღოლმა, ჰალიკარნასელმა ფანესმა, რომელიც მეტად ავტორიტეტული და ეგვიპტის შინაურ საქმეებში ფრიად გარკვეული კაცი იყო, უღალატა ფარაონ ამასისს და კამბისეს მხარეს გადავიდა. მან სპარსელებს ძვირფასი ინფორმაცია მიაწოდა ეგვიპტელების სამხედრო მზადყოფნის შესახებ. კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი ის იყო, რომ ამასისს საკმაოდ ბევრი უკმაყოფილო ადამიანი ჰყავდა საკუთარ ქვეყანაში, მათ შორის წინამორბედი ფარაონის, აპრიას მომხრეები, ასევე ქურუმები და სხვ. ძველი ბერძენი ისტორიკოსის, კტესიას კნიდოსელის ცნობით ფარაონს უღალატა მისმა ერთ-ერთმა დიდებულმა, საჭურისმა კომბათემ, რომელსაც ეგვიპტის მეფისნაცლობა სურდა. გარდა ამისა, აშკარად იკვეთება ეგვიპტის საზღვაო ძალების მეთაურის უჯაჰორესენტის ღალატიც. საკუთარ წარწერაში იგი დაუფარავად ტრაბახობს მის მიმართ სპარსთა მეფის მიერ გამოჩენილი სიკეთით, მისგან მიღებული პატივისცემითა და ჯილდოებით. ეს საშუალებას გვაძლევს ვივარაუდოთ, რომ უჯაჰორესენტმა ეგვიპტის ფლოტი სპარსელებს უბრძოლველად ჩააბარა. დაბოლოს, ეგვიპტის ვითარება იმანაც დაამძიმა, რომ იმ დროს გარდაიცვალა თავად ამასისიც და ეგვიპტის ტახტი მისმა ვაჟმა ფსამეტიქ III-მ დაიკავა. ამას დაერთო ზემო ეგვიპტისთვის იშვიათი მეტეოროლოგიური მოვლენა − თებეში წვიმა მოვიდა, რამაც ცრუმორწმუნე ეგვიპტელებზე მძიმე შთაბეჭდილება მოახდინა. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ეგვიპტელმა პატრიოტებმა გადაწყვიტეს ვაჟკაცური წინააღმდეგობა გაეწიათ დამპყრობელისთვის.
ბრძოლა პელუსიუმთან
სპარსელებმა სინაის უდაბნო ფანესის მიერ ნაჩვენები გზით გაიარეს და ეგვიპტის საზღვარს მიადგნენ. ლაშქრობაში კამბისეს თან ახლდნენ ლიდიის ყოფილი მეფე, მოხუცებული კრეზი და პოლიკრატე სამოსელის ძმა სილოსონი. ეგვიპტის არმია სპარსეთის ჯარს ქალაქ პელუსიუმთან ელოდებოდა. პელუსიუმს უძველესი დროიდან დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა როგორც ეგვიპტის მისადგომების დამცველ ციხე-სიმაგრეს. მას ეგვიპტის „ბეჭედსაც“ უწოდებდნენ. ბერძნები მას ასევე „ეგვიპტის გასაღებსაც“ ეძახდნენ, რომლითაც იქ შესვლა-გამოსვლა შეიძლებოდა. სწორედ აქ, ძვ. წ. 525 წელს მოხდა გადამწყვეტი ბრძოლა. შეტაკების დაწყების წინ, თავიანთ ყოფილ მეთაურზე, ფანესზე განრისხებულმა ბერძენმა მოქირავნეებმა, რომლებიც ფარაონის ერთგულები დარჩენილიყვნენ, მწყობრის წინ გამოიყვანეს და დახოცეს ფანესის ვაჟები, მათი სისხლი ღვინოს შეურიეს, შესვეს და ისე გადავიდნენ იერიშზე. სისხლისმღვრელ ბრძოლაში ორივე მხრიდან ბევრი მეომარი დაიღუპა. თავგანწირული ბრძოლის მიუხედავად, ეგვიპტელები დამარცხდნენ, ბრძოლის ველიდან გაიქცნენ და ქალაქ მემფისში გამაგრდნენ. ბრძოლის შემდეგ სპარსელებმა ალყა შემოარტყეს ქალაქ პელუსიუმს და აიღეს კიდეც. პელუსიუმთან ბრძოლაში სპარსელებმა საბოლოოდ გატეხეს ეგვიპტელების წინააღმდეგობა და მათი ლაშქრობა ამის შემდგე პრაქტიკულად წინააღმდეგობის გარეშე წარიმართა.
მემფისის აღება და ფსამეტიქ III-ის დატყვევება
ჰეროდოტეს თანახმად, კამბისე მაშინვე არ დაძრულა მემფისისკენ. მან გემით ელჩი გაგზავნა და ქალაქის ჩაბარება მოითხოვა. მაგრამ ეგვიპტელები თავს დაესხნენ ამ გემს და ჩაძირეს, ხოლო მთელი ეკიპაჟი და მეფის ელჩი სიცოცხლეს გამოასალმეს. სპარსელებმა ალყაში მოაქციეს ეგვიპტის დედაქალაქი მემფისი. ხანგრძლივი ალყის შემდეგ ქალაქი დაეცა, ფსამეტიქ III და მთელი მისი ოჯახი ტყვედ ჩავარდა. ორი ათასი დიდგვაროვანი ეგვიპტელი ახალგაზრდა, მათ შორის ფარაონის შვილიც სიკვდილით დასაჯეს სპარსეთის ელჩის მკვლელობის საპასუხოდ. თავად ფსამეტიქი კამბისმა დაინდო. კამბისე ასე მოიქცა სავარაუდოდ კიროს დიდის პოლიტიკის გავლენით, რომელიც ტყვედ ჩაგდებულ მეფეებს ყოველთვის ლმობიერად ეპყრობოდა ხოლმე. მემფისის აღების შემდეგ დანარჩენი ეგვიპტე ადვილად დაიმორჩილეს სპარსელებმა. ძვ.წ. 525 წლის აგვისტოში კამბისე ოფიციალურად გამოცხადდა ეგვიპტის ფარაონად. მან დააარსა ახალი XXVII დინასტიაც. სპარსთა შემოსევით შეშინებული ჩრდილოეთ აფრიკის ზოგიერთი ტომი, რომლებიც ეგვიპტის დასავლეთით ცხოვრობდნენ, ნებაყოფლობით დამორჩილდნენ აქემენიანთა მბრძანებელს და ხარკის გადახდა იკისრეს.
კამბისეს პოლიტიკა ეგვიპტური წყაროების მიხედვით
ასეთია ეგვიპტის დაპყრობის შესახებ ცნობები, რომელთაც კლასიკური ხანის ბერძენი მწერლები გვაწვდიან. თუმცა უჯაჰორესნეტის წარწერის და სხვა ოფიციალური ეგვიპტური წყაროების თანახმად იქმნება მოსაზრება, რომ თითქოს კამბისე მოქმედებდა არა როგორც დამპყრობელი, არამედ იმეორებდა მამამისის პოლიტიკა ბაბილონის დაპყრობის დროს, ე.ი. სპარსეთის მეფემ ეგვიპტის დაპყრობას პირადი უნიის ხასიათი მისცა. კამბისემ გვირგვინი დაიდგა საისში ეგვიპტური ტრადიციების დაცვით, მიიღო ტიტული „ეგვიპტის მეფე, ქვეყნების მეფე“, ასევე ფარაონთა ტრადიციული ტიტულატურა − „რას და ოსირისის შთამომავალი“, დაირქვა ეგვიპტური სახელი − მესუტ-რა (სიტყვასიტვით ნიშნავს „რას შთამომავალს“) და, საერთოდ, ცდილობდა ყველაფერი ისე მომხდარიყო, როგორც ეს ძველ დროში კეთდებოდა. კამბისე განაგრძობდა მისი წინამორბედი XXVI დინასტიის წარმომადგენელი ფარაონების პოლიტიკას და ცდილობდა ეგვიპტელები თავის მომხრედ ექცია. ჩვენამდე მოღწეულ რელიეფებში იგი ეგვიპტურ სამოსში ჩაცმულია გამოსახული. საისში კამბისე მონაწილეობდა ქალღმერთ ნეიტის ტაძარში გამართულ რელიგიურ ცერემონიებში და მსხვერპლსაც სწირავდა ეგვიპტურ ღმერთებს. ეგვიპტის დაპყობისთვის კანონიერი სახის მისაცემად შეიქმნა ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც კამბისე კიროსისა და ეგვიპტელი მეფის (ფარაონ აპრიას) ასულის, ნიტეტიდას შვილი იყო. ამ ვერსიის მიხედვით, სპარსული სამეფო საგვარეულო არა ნაკლებ კანონიერად იკავებდა ფარაონის ტახტს, ვიდრე უკანასკნელი ეგვიპტელი მეფეები. ასე რომ, კამბისემ ეგვიპტე დაიკავა როგორც კანონიერმა ფარაონმა, რომელმაც ქვეყანა უზურპატორებს (ამასისსა და ფსამეტიქ III-ს) გამოსტაცა. ამ ლეგენდას ეგვიპტელები ჰეროდოტესაც უყვებოდნენ თურმე. ეგვიპტის დამპყრობისთანავე კამბისემ უბრძანა თვის მეომრებს, შეეწყვიტათ ძარცვა, დაეტოვებინათ ტაძრების ტერიტორია და აენაზღაურებინათ სიწმინდეებისათვის მიყენებული ზარალი. კიროსის პოლიტიკის შესაბამისად, მან ეგვიპტელებს მიანიჭა თავისუფლება პირად და რელიგიურ ცხოვრებაში. ეგვიპტელებს, ისევე როგორც სხვა ხალხების წარმომადგენლებს, უნარჩუნდებოდათ თანამდებობები სახელმწიფო აპარატში და მათ მემკვიდრეობითაც კი გადასცემდნენ. მაგალითად ქურუმმა და მხედართმთავარმა უჯაჰორესნეტმა შეინარჩუნა არა მხოლოდ ძველი თანამდებობები (გარდა ფლოტის მეთაურის თანამდებობისა), არამედ ახალი თანამდებობებიც მიიღო. ის ასევე გახდა კამბისეს, მოგვიანებით კი დარიოს I-ის მრჩეველი ქვეყნის მართვის საკითხებში. იმ დროინდელი დოკუმენტები მოწმობენ, რომ სპარსელების ბატონობის პირველ პერიოდში ეგვიპტეს არ განუცდია მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზიანი.
კამბისეს პოლიტიკა ბერძნული წყაროების მიხედვით
ჰეროდოტე და დიოდორე სიცილიელი ამბობენ, რომ კამბისე საისში საგანგებოდ მისულა იმ მიზნით, რომ ამასისის მუმიისთვის შეურაცხყოფა მიეყენებინა. ამასთან დაკავშირებით აღწერილია სხვა მხეცობებიც, რომელიც კამბისეს ჩაუდენია. მას ასევე მიეწერება მთელი რიგი ქალაქების ძარცვა-განადგურებაც. მაგალითად, სტრაბონის მიხედვით კამბისეს გადაუწვავს სერაპეუმი და მემფისი, დიოდორე სიცილიელის მიხედვით რამესეუმი გაუძარცვავს, პლინიუსის მიხედვით კი ჰელიოპოლისი მხოლოდ იმიტომ დაუნდია, რომ მისი ობელისკები მოსწონებია. ჰეროდოტეს ცნობის განსამტკიცებლად შეიძლება არგუმენტად მოვიტანოთ ერთი გრანიტის სარკოფაგი, რომელშიც დაკრძალული ყოფილა იაჰმესის (ამასისის) მსროლელთა მეთაური, „მეფის მეუღლის“ ვაჟი ნეხტ-ბასტ-ეროუ, სამეფო ოჯახის ერთ-ერთი წევრი. ამ შესანიშნავ სარკოფაგზე დაზიანებულია მასში დაკრძალული პიროვნებისა და დედამისის სახელები და ტიტულები. დატოვებულია მხოლოდ ღმერთების სახელები, რომელთა ხელის ხლებაც ვერ გაუბედავთ. სახელების გადაფხეკა ეგვიპტური წარმოდგენების მიხედვით ყველაზე სასტიკ სიკვდილისშემდგომ სასჯელად ითვლებოდა. რა თქმა უნდა, არის ვარაუდი, რომ ეს ჩადენილია დამპყრობლის ბრძანებით. ასევე, ელეფანტინის ებრაული კოლონიის არამეულ პაპირუსებში ნათქვამია (მართალია, 118 წლის მოგვიანებით), რომ როდესაც კამბისემ ეგვიპტე დაიმორჩილა, მას დაუნგრევია ეგვიპტის ღმერთების ყველა ტაძარი, მაგრამ იუდეველთა სიწმინდეებისათვის ხელი არ უხლია, რომელიც ელეფანტინში არსებულა იმ დროს. დაბოლოს, უჯაჰორესნეტიც საუბრობს იმ „უდიდეს საშინელებაზე, რაც მთელ ქვეყანაში მოხდა და რომლის მსგავსიც მანამდე არ ყოფილა“. გვაქვს საფუძველი ვიფიქროთ, რომ რამდენიმე თვეში კამბისეს დამოკიდებულება ეგვიპტის მიმართ უარესობისკენ შეიცვალა.