cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აპრიესი
მმართველობა
აჯანყებულთა დასაშოშმინებლად ფარაონმა თავისი ამალის წარმომადგენელი, ამასისი გაუშვა, რომელიც მეამბოხეებმა ფარაონად აღიარეს და მათი მეთაური გახდა. აპრიესმა ამასისთან გაგზავნა დიდებული სახელად პატარმებისი, რათა ანასისი მასთან ცოცხალი მოეყვანა, მაგრამ მისი მისია წარუმატებლად დასრულდა. პატარმებისმა ფარაონს ჩამოუტანა ომისთვის მზადების ამბავი, ხოლო ეს უკანასკნელი იმდენად განრისხდა, რომ დიდებულისთვის სხვირის და ყურების მოჭრა ბრძანა. ამან მეფის მომხრეებს უბიძგა აჯანყებულთა მხარდაჭერისკენ.
აპრიესი დაქირავებული მეომრებით შეებრძოლა მემფისთან აჯანყებულებს და დამარცხდა. ფარაონი ტყვედ ჩავარდა და ქალაქ საისში იქნა გადაყვანილი. თავდაპირველად ყოფილი ფარაონი მეფის სასახლეში იყო და მას პატივისცემით ეპყრობოდნენ, მაგრამ ხალხი უკვე ამასისის წინააღმდეგ გამოვიდა, ყოფილი ფარაონის დასჯის მოთხოვნით. ამასისს მოუწია აპრიესის ხალხისთვის გადაცემა. იგი დაახჩვეს და შემდეგ დაკრძალეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის ფარაონები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 567
ტასიკმალაია
ტასიკმალაია (Tasikmalaya) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს ქალაქ ბანდუნგსა და პურვოკერტოს შორის. წარმოადგენს თავისივე სახელწოდების სარეგენტოს ადმინისტრაციულ ცენტრს.
ქალაქი გაშენებულია იავის მთიან რეგიონში, ზღვის დონიდან 351 მეტრზე.
1996 წელს, ტასიკმალაიაში მოხდა ამბოხი, რომლის დროსაც მოკლეს 4 ადამიანი, ძალადობრივი გზით დაანგრიეს რამდენიმე ეკლესია და გაანაგდურეს ძირითადად ჩინელების კუთვნილი ბიზნესი.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ტასიკმალაიის მოსახლეობა 635 424 ადამიანს შეადგენდა.
1982 წლის 5 აპრილს, ქალაქიდან 24 კმ–ის მოშრებით ამოიფრქვა ვულკანი გუნგუნგ-გალუნგუნგი, რამაც მთლიანი არეალის ევაკუაცია გამოიწვია.
2009 წლის 2 სექტემბერს მომხდარმა 7 ბალიანმა მიწისძვრამ დაანგრია გარკვეული ნაგებობები, შეიწირა რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
Clionella lobatopsis
Clionella lobatopsis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ანდჰრას სამეფო
ანდჰრას სამეფო — აღმოსავლეთ ინდოეთში სამეფო, ძვ. წ. 221 - ახ. წ. 631 წლებში.
დეკანი (სამხრეთ ინდოეთი) ადრე გაყოფილი იყო ჩრდილო ინდოეთისგან ვინდხრას მთებით და ჯუნგლებით, რის სედეგადაც ეს რეგიონები სხვადასხვა გზებით ვითარდებოდნენ. ირანულ ენოვანი არიული ტომები, რომლებიც ჩრდილოეთში ცხოვრობდნენ, სამხრეთით თითქმის ვერ აღწევდნენ. ძირითად მოსახლეობას აქ მუქკანიანი დრავიდები წარმოედგენდნენ.
ძვ. წ. VI - V საუკუნეებში მათ შექმნეს სამეფოები: კალინგას სამეფო, ანდჰრა და აშმაკას სამეფო. შემდგომში, როდესაც ჩრდილო ინდური მაგადხას სამეფო დაწინაურდა, მათი ძალაუფლება დეკანზეც გავრცელდა. მაგადხეს, ნანდების დინასტიის მმართველობის პერიოდში, დაემორჩილა კალინგა, ხოლო მაურიების პერიოდში დეკანა იმპერიის შემადგენელი ნაწილი გახდა. ამ პერიოდში რეგიონში შემოაღწია ჩრდილო ინდურმა კულტურამ და დამწერლობამ, ბუდიზმმა და ჯაინიზმმა.
მაურიების დაქვეითებას მოყვა ადგილობრივი დინასტიების დაწინაურება და პროვინციების გამოყოფა. ამ დროს აღმოსავლეთ დეკანში დაწინაურდა ანდჰას სამეფო, სადაც სათავახანების დინასტია გაბატონდა. ამ მეფეთა ქრონოლოგია არეულია და არაა ნათელი. მათი ბატონობის დასაწყისი ფართოდ ვარირებს. აქ აღებულია ბალარამამურტის თვალსაზრისი, რომლის თანახმადაც ეს დინასტია გაბატონდა ძვ. წ. 221 წელს, თუმცა არსებობს სხვა თვალსაზრისებიც.
ამ მეფობის ისტორიის აღდგენა არარეალურია. ცბნობილია მხოლოდ მეფეთა სახელების ჩამონათვალი. პურანების თანახმად, დინასტიის დამაარსებელი ვინმე სიმუკა იყო. პირველი სამი მეფის დედაქალაქი იყო პრატიშტხანა, შემდეგ მან ტელენგანეს რომელიღაც ცენტრსი გადაინაცვლა. ხოლო მეფობის ბოლო ათწლეულებში დედაქალაქი იყო დჰანიაკატაკამი.
განსაკუთრებით დაწინაურდნენ ანდჰრები მეების სატარკანის, ხალას და გოტამიპუტრა სატაკარნის მეფობისას. ამ უკანასკნელის მეფობისას ადჰრები ბატონობდნენ მთელს დეკანაში, ნახევარკუნძულის სამხრეთი კიდის გარდა. ამ სამეფოში აღსანიშნავია კარგი გზები. მეფეები კეთილგანწყობილნი იყვნენ ბუდიზმის მიმართ, ამ რიგად ამ რელიგიამ გავრცელება ჰპოვა აღმოსავლეთ დეკანაში. იაჯნა სრი სატაკარნის დროს სათავახანების სამეფო სწრაფად დასუსტდა და დაახ. 224 წელს აღმოსავლეთ დეკანასი იკშვაკების დინასტია გაბატონდა.
იკშვაკების დინასტია
იკშვაკების სამეფოს თავდაპირველი ცენტრი იყო ქალაქი ვიჯაიაპური, თანამედროვე ნაგარჯუნკონდას მახლობლად. შემდეგ სამეფომ ბენგალის ყურისკენ გადაინაცვლა, სამხრეთით ქალაქი ნელურიდან, ჩრდილოეთით მდინარე გოდავარიმდე.
დინასტიის პირველი წარმომადგენელი - სანტამულა I სავარაუდოდ იყო პულუმვარის ვასალი ან არმიის მხედართმთავარი. მან გააფართოვა სამეფოს საზღვრები. ხოლო შიდა საქმეებიდან ცნობილია მისი ვაჟის ვირაპუტურუშადატას წარწერიდან კლდეზე, სადაც იგი მამაზე წერს, რომ იგი ეხმარებოდა გაჭირვებულებს, და აითვისა აუთვისებელი მიწები.
მიუხედავად იმისა რომ იკშვაკები ბრახმანიზმის მიმდევრები იყვნენ, მათი მეფობის პერიოდში ანდჰრა რჩებოდა ბუდიზმის ერთ-ერთ ცენტრად. ვიჯაიაპურში იყო ერთგვარი უნივერსიტეტი-მონასტერი, სადაც სასწავლებლად ჩამოდიოდნენ ბერები მთელი ბუდისტური სამყაროდან.
დაახ. 295 წელს იკშვაკების სამეფო დაიპყრო სამხრეთ ინდურმა პალავების სამეფომ. პალავები ინდუისტები იყვნენ და სასტიკად ებრძოდნენ ბუდისტურ კულტურას. ვიჯაიაპური დაანგრიეს, მონასტერი დაშალეს და ბუდისტური არქიტექტურის მრავალი ძეგლი გაანადგურეს.
სალანკაიანების დინასტია
სალანკაიანების დინასტია გაბატონდა იკშვაკების დაცემის შემდეგ და დაახლოებით 100 წელი ბატონობდა გოდვარისა და კრიშნას შორის. მათი დედაქალაქი იყო ვენგი
ვიშნუკინდების დინასტია
ვიშნუკინდები წარმოშვებით ვინუკონდიდან იყვნენ. ამ დინასტიის ყველაზე ცნობილი მეფეა მანდჰავარმანი. მის დროს დედაქალაქი იყო ვიჯაიავადა. დაახლოებით 630 წელს ანდჰრას სამეფო დაიპყრო ჩალუკებმა, რომლებიც ბატონობდნენ აღმოსავლეთ დეკანში 500 წლის მანძილზე.
წყარო
კატეგორია:ინდოეთის ძველი სამეფოები
კასუმლო
კასუმლო — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, კასუმლოს თემის ცენტრი. მდებარეობს მარნეულის ვაკის სამხრეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2299 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უზბეკეთი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უზბეკეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად 1996 წელს, აშშ-ს ქალაქ ატლანტაში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ორი მედალი, ერთი ვერცხლი და ერთი ბრინჯაო მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უზბეკეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
პიროფიტული წყალმცენარეები
პიროფიტული წყალმცენარეები (Pyrrophyta) — უმდაბლეს მცენარეთა განყოფილება. ძირითადად მოძრავი, ზოგჯერ უძრავი, ერთუჯრედიანი, კოლონიური, იშვიათად ძაფნაირი ორგანიზმებია. ნაწილი უჯრედებისა შიშველია, ზოგჯერ დაფარულია მრავალკუთხიანი ფარებისაგან შემდგარი ორნაწილიანი ჯავშნიანი გარსით. პიროფიტული წყალმცენარეებს აქვთ 1 ან 2 შოლტი. ქრომატოფორები შეიცავს a და c ქლოროფილს და მოყავისფრო პიგმენტებს. პიროფიტული წყალმცენარეები ავტოტროფული და ჰეტეროტროფული ორგანიზმებია; სამარაგო პროდუქტია სახამებელი, იშვიათად ზეთი. ზოგიერთ აქვს მფეთქავი ვაკუოლი და თვალაკი. გამრავლება ხდება დაყოფით, ზოოსპორებით, აპლანოსპორებით. სქესობრივი პროცესი იშვიათია. პიროფიტული წყალმცენარეები ცხოვრობენ მტკნარ წყალში და ზღვაში. იწვევენ წყლის „აყვავებას“.
ლიტერატურა
კატეგორია:პიროფიტული წყალმცენარეები
კავი (დამწერლობა)
კავი — იავაზე წარმოშობილი დამწერლობის სისტემა, რომელიც მალაის არქიპელაგის უმეტეს ტერიტორიაზე VIII საუკუნიდან დაახლოებით 1500 წლამდე გამოიყენებოდა. არსებობს ასევე კავი ენა რომელიც გამოიყენებოდა ამ დამწერლობაში და ზოგადად უწოდებენ ძველ იავურს.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრონეზიული ენები
რიკი მარტინი
ენრიკე მარტინ მორალესი (დ. 24 დეკემბერი, 1971), უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით რიკი მარტინი (Ricky Martin) — პუერტორიკოელი მომღერალი და მსახიობი. 1984-1989 წლებში მღეროდა ჯგუფ Menudo-ში. 1990 წლიდან დაიწყო მისი სოლო კარიერა. 1999 წელს მისი ალბომი Ricky Martin აშშ-ში გაყიდვების ლიდერი გახდა, ხოლო მთლიანად მსოფლიოში ამ ალბომის 27 მილიონი ასლი გაიყიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუერტორიკოელი მომღერლები კატეგორია:პუერტორიკოელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:გეი მსახიობები კატეგორია:გეი მომღერლები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
ოქროსფერი წყალმცენარეები
ოქროსფერი წყალმცენარეები (Chrysophyta) — უმდაბლესი მცენარეების ტიპი, აერთიანებს თავისუფლად მცხოვრებ ან მიმაგრებულ ერთუჯრედიან, კოლონიურ, იშვიათად მრავალუჯრედიან ფორმებს. მათი სხეულის სიგრძე 2 სმ აღწევს. ოქროსფერი წყალმცენარეებს მოოქროსფრო-ყვითელ ან რუხ შეფერვას აძლევს ქლოროპლასტში არსებული ქლოროფილი და ყვითელი პიგმენტი — ფიკოქრიზინი. ასიმილაციის პროდუქცია ლეიკოზინი, ნაწილობრივ — ცხიმი. ოქროსფერი წყალმცენარეები ავტოტროფული ორგანიზმებია, ზოგიერთი მათგანი იყენებს მზა ორგანულ ნივთიერებებსაც. ოქროსფერი წყალმცენარეების ერთუჯრედიანი ფორმების უმრავლესობა აქტიურად მოძრაობს შოლტებით ან ფსევდოპოდიუმებით. მრავლდებიან დაყოფით და ზოოსპორებით. რამდენიმე სახეობა მრავლდება სქესობრივადაც. ზოგჯერ ქმნიან კაჟოვან ცისტებს. ძირითადად მტკნარი წყლის ორგანიზმებია, იშვიათად ვხვდებით ზღვის ფორმებსაც.
ბეატრის შვაბიელი
ბეატრის შვაბიელი (Beatrix von Schwaben, Beatriz de Suabia; დ. მარტი/მაისი, 1205, ნიურნბერგი, გერმანია — გ. 5 ნოემბერი, 1235, სამორა, ესპანეთი) — ჰოენშტაუფენთა დინასტიის წარმომადგენელი. გერმანიის მეფე ფილიპე შვაბიელისა და დედოფალ ირენე ანგელინას ქალიშვილი. კასტილიისა და ლეონის დედოფალი 1219-1235 წლებში, როგორც მეფე ფერნანდო III-ის პირველი ცოლი. მეფე ალფონსო X-ის დედა.
ბიოგრაფია
ბეატრისი დაიბადა 1205 წელს ნიურნბერგში. იგი იყო გერმანიის მეფე ფილიპე შვაბიელისა და მისი ცოლის, დედოფალ ირენე ანგელინას ქალიშვილი. მამის მხრიდან იგი საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ I ბარბაროსას, ხოლო დედის მხრიდან ბიზანტიის იმპერატორ ისააკ II ანგელოსის შვილიშვილი იყო.
1208 წლის 21 ივნისს ბეატრისის მამა მოკლეს, რამაც მათი ოჯახი საშინელ მდგომარეობაში ჩააგდო. იმავე წლის 27 აგვისტოს დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა და ბავშვიც მკვდარი დაიბადა. ამის შემდეგ ბეატრისი და მისი სამი და მათმა ბიძაშვილმა, სიცილიის მეფემ შეიფარა თავისთან და ასე აარიდა მათ მოსალოდნელი საფრთხე. შემდეგში სწორედ სიცილიის მეფე როჯერმა მოაწყო მათი ერთობ სარფიანი ქორწინებები: სულ უფროსი და, ბეატრისი (მასაც ასე ერქვა), ცოლად საღვთო რომის იმპერატორ ოტო IV-ს შერთო, პრინცესა კუნიგუნდა ბოჰემიის მეფე ვენცელ I-ს მიათხოვა, ხოლო მარია ბრაბანტის ჰერცოგ ანრი II-ზე დააქორწინა. ცხადია, უფროსი დების შემდეგ ბეატრისის ჯერიც დადგა.
როჯერმა იგი 1219 წლის 30 ნოემბერს, ქალაქ ბურხოსში კასტილიისა და ლეონის მეფე ფერნანდო III-ზე დააქორწინა, რითაც ბეატრისი ორი სამეფოს დედოფალი გახდა. ცნობილია, რომ მისი დაბადების სახელი ელიზაბეთი იყო და ბეატრისი კასტილიელებმა შეარქვეს მისი უფროსი დის, იმპერატრიცა ბეატრისის პატივსაცემად, რომელიც 1212 წელს დაიღუპა.
ბეატრისი ერთობ ნაყოფიერი დედოფალი აღმოჩნდა და მეფეს ათი შვილი გაუჩინა, აქედან შვიდი ჯანმრთელი ვაჟი. ბოლო ბავშვზე მშობიარობამ საგრძნობლად შეარყია მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა და იგი 1235 წლის 5 ნოემბერს, 30 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დედოფლის სხეული სევილიის საკათედრო ტაძარში დაკრძალეს, მეფე ენრიკე I-ის გვერდით. ამის შემდეგ მისი ქმარი მეორედ დაქორწინდა ჟანა დე დამარტინზე, რომელთანაც შვილები კიდევ შეეძინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1205 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1235 კატეგორია:ჰოენშტაუფენები კატეგორია:კასტილიის დედოფლები კატეგორია:ლეონის დედოფლები
ევგლენასნაირი წყალმცენარეები
მინი|250პქ|Euglena viridis ევგლენასნაირი წყალმცენარეები (Euglenophyta) — ერთუჯრედიანი, უფრო იშვიათად კოლონიური წყალმცენარეები, ვეგეტაციურ მდგომარეობაში მოძრავები, შიშვლები და მწვანე ფერის არიან. სახამებელი არ გააჩნიათ. სქესობრივი პროცესი, ისიც საეჭვოდ, ჯერჯერობით აღნიშნულია მხოლოდ რამდენიმე წარმომადგენელში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევგლენოზოები
Clionella rosaria
Clionella rosaria — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
830
თარიღი უცნობია
*
არაქოზია
მინი|არაქოზიის რეგიონი და იქ მცხოვრები ხალხები, ძვ. წ. 500 წელს არაქოზია — თანამედროვე ავღანეთის აღმოსავლეთ რეგიონის ძველი სახელი, თანამედროვე ყანდაარის მიდამოები. თავდაპირველად, აქ ცხოვრობდნენ ინდო-ირანული და ირანული ტომები, რომლებმაც ძვ. წ. VI საუკუნეში შექმნეს სამეფო კამბოჯა, რომლის ისტორიაც უცნობია. იმავე საუკუნეში არაქოზია სპარსებმა დაიპყრეს. შემდეგ იგი შედიოდა ალექსანდრე მაკედონელის იმპერიაში, მაურიების იმპერიაში, ბერძნულ-ბაქტრიულ სამეფოში. ძვ. წ. II საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში არაქოზია დაიპყრეს საკებმა, რომლებიც შუა აზიიდან გადმოსახლდნენ.
ძვ. წ. I საუკუნეში არაქოზია გაერთიანდა ადგილობრივი მეფეების მმართველობით, რომლებმაც დაახლოებით ერთი საუკუნე იმეფეს. ამ სამეფოს პოლიტიკური ისტორია უცნობია, თუმცა ოთხი ადგილობრივი მეფის მონეტებია ნაპოვნი. სავარაუდოდ, დინასტიის დამაარსებელი ვონონი იყო. სპალახორი ითვლება მის ძმად და თანამმართველად, თუმცა, შესაძლოა, ისინი ნამდვილი ძმები არ იყვნენ. სპალადაგამი, სავარაუდოდ, სპალახორის ვაჟი იყო. არაქოზიის უკანასკნელ საკ მეფედ ითვლება სპალირისი.
ძვ. წ. I საუკუნის ბოლოს არაქოზია დაიპყრო ინდო-საკ მეფემ აზ I-მა, რომელიც განდჰარაში მეფობდა. სავარაუდოდ არახოსიის დედაქალაქი ალექსანდროპოლისი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანეთის ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
CD
მინიატიურა
CD (კომპაქტ დისკი) — დისკოს ფორმის ინფორმაციის ოპტიკური მატარებელი ცენტრში ხვრელით, რომლიდანაც ინფორმაცია ლაზერის დახმარებით იკითხება. თავდაპირველად, კომპაქტ დისკი შეიქმა აუდიოს ციფრული შენახვისთვის (ე. წ. Audio-CD), მაგრამ დღესდღეობით იგი ფართოდ გამოიყენება, როგორც ფართო დანიშნულების მქონე მონაცემების მატარებელი მოწყობილობა (ე. წ. CD-ROM).
აუდიო კომპაქტ დისკები, როგორც წესი, მონაცემების მატარებელი კომპაქტ დისკებისგან განხვავდება და ამიტომაც, CD-ფლეიერებს მხოლოდ მათი დაკვრა შეუძლიათ (რა თქმა უნდა, კომპიუტერზე ორივე ტიპის დისკის წაკითხვაა შესაძლებელი). არსებობს ისეთი დისკებიც, რომლებზეც ერთდროულად აუდიოინფორმაცია და მონაცემებია ჩაწერილი — მათი მოსმენა შესაძლებელია CD-ფლეიერზე, ხოლო წაკითხვა კომპიუტერზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპაქტ-დისკი კატეგორია:120 მილიმეტრიანი დისკები
უზბეკეთი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უზბეკეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 2000 წელს, ავსტრალიისს ქალაქ სიდნეიში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ოთხი მედალი, 1 ოქრო, 1 ვერცხლი და ორი ბრინჯაო მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უზბეკეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ხიდისთავი (გორის მუნიციპალიტეტი)
ხიდისთავი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში. სათავო სოფელი. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. მდინარე ტანის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრი, გორიდან 3 კილომეტრი. 1921-1930 წლებში იყო გორის მაზრის ხიდისთავის რაიონის ცენტრი.
ისტორია
1905 წლის აპრილის დამდეგს ხიდისთავის გლეხობის მღელვარება გამოიწვია სოფელში კაზაკების ასეულის ჩაყენებამ. აჯანყებულებმა სოფელში დაკეტეს ყველა სავაჭრო, გარეკეს თავადების შინამოსამსახურეები, მოითხოვეს სოფლიდან კაზაკების გაყვანა. გლეხების დასამორჩილებლად სოფელში გორის მაზრის პოლიციამ ახალი, მაშველი ძალა ჩაიყვანა.
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს 1951 წლის 3 ოქტომბრის დადგენილებით, გაერთიანდნენ ხიდისთავის სასოფლო საბჭოს სოფლები — ზემო ხიდისთავი (იხ. ოხერა) და ქვემო ხიდისთავი.
მოსახლეობა
მისი მოსახლეობა 3539 ადამიანს შეადგენს, ხოლო კომლთა რიცხვი 2000-მდეა. ხიდისთავის უბნებია: „ჩინეთის უბანი“, „ჭალა“, „ქვაშავი“, „ოხერა“ და „აზნეთი“ სადაც იყო პროფ. სასწავლებელი.
ეკონომიკა
საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ხიდისთავის კოლმეურნეობა. ძირითადი მიმართულებები იყო მევენახეობა, მებოსტნეობა და მემინდვრეობა. იყო შამპანური ღვინისა და აგურის ქარხნები, სამკერვალო ფაბრიკა. სოფლიდან აღმოსავლეთით 2,5 კმ-ში (უბ. „ლომურა“) მდებარეობს სააგურე თიხის საბადო. თიხა გამოიყენება M-„75“ მარკის აგურისათვის. ადგილობრივი წარმოშობისაა ხიდისთაური ატმები.
პიროვნებები
ხიდისთავში დაიბადნენ:
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყიზილაღაჯი (გოქჩაი)
ყიზილაღაჯი (Qızılağac) — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —    	1 365 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
ყაფლანიშვილთა რეზიდენცია
ყაფლანიშვილთა რეზიდენცია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში სოფელ დარბაზში ორი ხევით გამხოლოებული გორის ჩრდილოეთ ფერდზე.
ვახუშტის რუკაზე განთავსებულია როგორც თავადის რეზიდენციის ადგილი, რაც იმას ნიშნავს რომ ჯერ კიდევ XVIII საუკუნეში ცხოვრობდნენ. რეზიდენცია შედგება ორ ტერასაზე გაშლილი კარის ეკლესიის, სასახლის, კოშკის, მცირე ეკლესიის და მარნისაგან.
კარის ეკლესია მდებარეობს ზედა ტერასაზე, სასახლის სამხრეთით. დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე. სარკმლის თაღში გამოყენებულია აგური. დღეს-დღეობით შემორჩენილია აღმოსავლეთის თაღოვანი სარკმელი, რომლის საპირე ზედაპირის ჩაწევით მიღებულ ჯვრის გამოსახულებას წარმოადგენდა. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს, იატაკიდანვე დაწყებული ფართო თაღოვანი ნიშაა. ჩრდილოეთ კედელში, მხრის მიმდებარედ, მცირე სწორკუთხა ნიშაა დატანებული. ეკლესიას კონქი და კამარა არ შემორჩა. კედლებიც ნაწილობრივაა შემორჩენილი. სასახლე რომელიც ზედა ტერასაზეა განთავსებული კარის ეკლესიის ჩრდილოეთით იდგა, დღეს-დღეობით მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი. გეგმის მიხედვით მართკუთხედის ფორმის იყო. დავით ბერძენიშვილს აღნიშნული აქვს, რომ სასახლე ორსართულიანი იყო, როგორც ჩანს XX საუკუნის მეორე ნახევრისთვის ის ჯერ კიდევ ისეთი სახით იდგა, რომ დეტალები განირჩეოდა.
ყაფლანიშვილთა რეზიდენციის კოშკი დგას სასახლისა და კარის ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთით. ნაგებია ნატეხი ქვით კირით-დუღაბზე. თავდაპირველად კოშკი 3 სართულიანი იყო დღეს-დღეობით კი 2 სართულიღაა შემორჩენილი. პირველი სართული ნახევრად სარდაფია და ყრუ. მეორე სართული, რომელზეცაა მთავარი შესასვლელი, საცხოვრებელია. დასავლეთის კედელში ბუხარია მოწყობილი, რომლის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ასევე თითო სათოფურია შესასვლელის ორივე მხარეს, ხოლო სამ-სამი - ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში. სართულშორისი გადახურვა ხის კოჭოვანი ყოფილა.
მცირე ეკლესია დგას კოშკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მისგან 5 მეტრში. ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე. დარბაზულია, შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. დარბაზი განათებულია აღმოსავლეთის და დასავლეთის სარკმლებით. ნახევარწრიული აფსიდის კონქი მხრებზე გადაყვანილ სატრიუმფო თაღზეა დაყრდნობილი. თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშია. ასეთივე ნიშია გაკეთებული სამხრეთ კედელში საკურთხევლის წინ. ნახევარცილინდრული კამარა დარბაზის, რომელიც ჩამონგრეულია, კედლებს ეყრდნობოდა. ეკლესია შიგნიდან ნაწილობრივაა შელესილი.
ნაგებობა, რომელიც მარანი უნდა ყოფილიყო, კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით რამდენიმე მეტრში დგას. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთის ნაწილობრივ მიწაში შესმული კედლის ქვედა რიგები დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლების სამხრეთის ნაწილები. ინტერიერი და პერიმეტრი ნაშალი ფენითაა დაფარული. კომპლექსის გარშემო ნასახლარებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
თუნი
მინი|300პქ|თუნისა და [[თუნის ტბა|თუნის ტბის ხედი]] თუნი (Thun) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი შვეიცარიაში, ბერნის კანტონში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 42 623 ადამიანს შეადგენს.
გაშენებულია მდინარე აარეს თუნის ტბასთან შერწყმის ადგილზე, ბერნიდან 30 კმ-ით სამხრეთით. გარდა ტურიზმისა, სამანქანე და ზუსტი ხელსაწყოების ინჟინერიისა, ეკონომიკის ასევე მნიშვნელოვანი დარგებია კვების მრეწველობა და საგამომცემლო საქმიანობა.
დღევანდელი თუნის არეალი დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანაში. სახელი მომდინარეობს კელტური სიტყვიდან „დუნუმ“, რაც „გამაგრებულ ქალაქს“ ნიშნავს. ძვ. წ. 58 წელს იგი რომაელებმა აიღეს, როდესაც მათმა ლეგიონმა თითქმის მთელი შვეიცარია დაიპყრო. სულ მალე თუნი რეგიონის რომაული ადმინისტრაციის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
ლორშის მონასტერი
ლორშის სააბატო (Reichsabtei Lorsch) — ყოფილი საიმპერატორო სააბატო გერმანიის ქალაქ ლორშში. წარმოადგენს კაროლინგების იმპერიის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მონასტერს.
ბენედიქტური მონასტერი წმინდა პეტრეს სახელობისაა და 764 წელს დაარსდა. შუა საუკუნეების განმავლობაში, ის მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი იყო, ფლობდა უდიდეს ბიბლიოთეკას. ეკლესიის დარბაზი რომანული არქიტექტურამდელი უმნიშვნელოვანესი ძეგლია მთელს გერმანიაში და IX საუკუნით თარიღდება. 1991 წელს ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
თანამედროვე კათედრალის ადგილას თავდაპირველად ხის ნაგებობები მდებარეობდა. ეკლესიის მშენებლობა 774 წელს დაიწყო. დროთა განმავლობაში ის სხვადასხვა მფლობელის ხელში გადადიოდა. 1564 წელს მონასტერი დაიშალა, 1621 წელს კი ესპანელთა შემოსევისას დაიწვა.
მონასტერში არაერთი ღირებული დოკუმენტი შეიქმნა. მათ შორისაა სახარებები, კოდექსი და ა. შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ტაძრები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
Clionella semicostata
Clionella semicostata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
იმირი
იმირი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.
სოფელ იმირის სამხრეთ-დასავლეთით აღმოჩენილია ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის გორანამოსახლარი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ართურ მილერი
ართურ მილერი (Arthur Asher Miller; დ. 17 ოქტომბერი, 1915 — გ. 10 თებერვალი, 2005) — ამერიკელი დრამატურგი, ესსეისტი, მწერალი. წამყვანი ფიგურა ამერიკულ ლიტერატურაში და კინემატოგრაფიაში თითქმის 60 წლის განმავლობაში; დაწერილი აქვს დიდი რაოდენობით პიესა, რომლებიც დღემდე ისწავლება და სრულდება მსოფლიოს მრავალ სცენაზე. გახმაურებული საზოგადო ფიგურა იყო ასევე თემთა პალატის არაამერიკული საქმიანობების გამოძიების კომიტეტისთვის ჩვენების მიცემაზე უარის გამო, შემდეგ კი მერილინ მონროზე ქორწინებით 1956 წელს. სიცოცხლის ბოლოს ყველა დროის უდიდეს ამერიკელ დრამატურგად მიიჩნეოდა.
მილერის პირველი წარმატებული პიესა იყო „ბალახი კვლავ იზრდება“. 1944 წელს გამოქვეყნდა მისი ნარკვევების კრებული „ნორმალური ვითარება“ და პირველად დაიდგა პიესა „ყოვლად იღბლიანი კაცი“. მისი აღიარებული პიესებია „ყველა ჩემი ვაჟიშვილი“(1948) და „კომივოიაჟორის სიკვდილი“ (1949, პულიცერის პრემია), „ხედი ხიდიდან“, „ორი ორშაბათის გახსენება“ (ორივე 1954), „ფასი“ (1967) მილერის მოთხრობებია მიუსაფარნი (1961), დაცემის შემდეგ (1964), „შემთხვევა ვიშიში“ (1965).
1967 წელს ჩავიდა თბილისში, სადაც დაესწრო საკუთარი პიესის „სეილემის პროცესის“ დადგმას რუსთაველის თეატრში. მისი სხვა პიესა, „ხედი ხიდიდან“ დადგა გორის თეატრმა 1968 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი დრამატურგები კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:ამერიკელი აგნოსტიკოსები
სკრის მეხილეობის საცდელი სადგური
სკრის მეხილეობის საცდელი სადგური — საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო სახელმწიფო კომიტეტის მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის საცდელი სადგური, ისტორიული ძეგლი. დაარსდა 1932 წელს გორის რაიონის სოფელ სკრაში და იყო მეხილეობის ერთ-ერთი პირველი სამეცნიერო დაწესებულება საქართველოში. მდებარეობს სოფლის მახლობლად ქალაქ გორიდან 9 კმ.-ზე, სამანქანო გზის მარცხენა მხარეს. 1931 წელს თბილისშ დაარსდა ამიერკავკასიის მეხილეობის საცდელი სადგური, რომელიც 1932 წელს გადაკეთდა საქართველოს მეხილეობის საცდელ სადგურად და გადაიტანეს სოფელ სკრაში.
სადგურის შენობა ორსართულიანია, აგებულია ტუფის ნათალი ქვით. სადგურის ტერიტორიაზე ასევე მდებარეობდა ტექნიკური ლაბორატორიები, სხვადასხვა დამხმარე სათავსი, სასადილო, კლუბი, სპორტული დარბაზი.
სადგურს ჰქონდა მეხილეობის აგროტექნიკის, მევენახეობის, სელექციის ჯიშთმცოდნეობის, მცენარეთა დაცვისა და ფიზიოლოგიის განყოფილებები, აგროქიმიური და ტექნოლოგიური ლაბორატორიები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი სამეცნიერო ორგანიზაციები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ორგანიზაციები
ლეჯოლიხე
ლეჯოლიხე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, მიქავას თემში (სოფლები: ლეღვინჯილე, ლეჯოლიხე, მიქავა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 250 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 32 კმ-ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 210 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყანდაარი
ყანდაარი (کندهار Kandahār, Qandahār. სანსკრიტი: गंधार Gandhar) — სიდიდით მეორე ქალაქი ავღანეთში. ქალაქი დაფუძნებული იყო ალექსანდრე დიდის ლაშქრობის დროს, ძვ. წ. 330 წ. ქალაქს თავდაპირველად არაქოზიის ალექსანდრია უწოდეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავღანეთის ქალაქები
831
თარიღი უცნობია
*
მუხტის სიმკვრივე
წრფივი, ზედაპირული და მოცულობითი მუხტის სიმკვრივე არის ფიზიკური სიდიდე, რომელიც განსაზღვრავს მუხტის რაოდენობას წირის, ზედაპირის ან მოცულობის ერთეულში. მუხტის სიმკვრივის ერთეული SI სისტემაში არის კულონი მეტრზე (წრფივი), კულონი კვადრატულ მეტრზე (ზედაპირული) და კულონი კუბურ მეტრზე (მოცულობითი). ვინაიდან ბუნებაში არსებობს როგორც დადებით, ასევე უარყოფითი მუხტი, მუხტის სიმკვრივე (განსხვავებით ჩვეულებრივი სიმკვრივისგან) შეიძლება იყოს როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი.
უწყვეტი მუხტი
მუხტის სიმკვრივის ან  ან  ინტეგრალი რაიმე წირზე (l), ზედაპირზე (S), ან მოცულობაში (V), ტოლია სრული Q მუხტისა განსახილველ არეში:
ეს თანაფარდობები განსაზღვრავს მუხტის სიმკვრივეს მათემატიკურად.
ერთგვაროვანი მუხტის სიმკვრივე
სპეციალურ შემთხვევაში, როდესაც მუხტის სიმკვრივე მუდმივია (\rho_{q,0}), ანუ არ არის დამოკიდებული კოორდინატებზე, ზემოთ მოყვანილი განტოლება მარტივდება და იღებს სახეს:
დისკრეტული მუხტი
თუ რაიმე არეში მოხტის განაწილებილია N წერტილოვანი მუხტის (მაგალითად ელექტრონების) სახით, მაშინ მუხტის სიმკვრივე შეიძლება გამოსახული იყოს დირაკის დელტა ფუნქცის მეშვეობით. მაგალითად, მოცულობითი მოხტის სიმკვრივე გამოისახება შემდეგნაირად:
სადაც არის რადიუს-ვექტორი, q_i\,\! არის i მუხტის მატარებელის მუხტი, ხოლო მისი მდებარეობა არის.
თუ ყველა მატარებლის მუხტი იდენტურია და q ტოლია (ელექტრონებისთვის q=-e), მაშინ მუხტის სიმკვრივე შეიძლება გამოსახული იყოს მუხტის მატარებლების კონცენტრაციით.
კვანტური მუხტის სიმკვრივე
კვანტურ მექანიკაში მუხტის სიმკვრივე დაკავშირებულია ტალღურ ფუნქციასთან შემდეგი განტოლებით
სადაც ტალღური ფუნქცია ნორმირებულია შემდეგნაირად
გამოყენაბა
მუხტის სიმკვრივე ფიგურირებს უწყვეტობის განტოლებაში, და მაქსველის განტოლებებში, რომლებიც ელექტროდინამიკის საფუძველს წარმოადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ელექტროდინამიკა კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
Carga eléctrica
ბირთვული იარაღი
thumbnail|250px|ატომური ბომბის აფეთქება [[ნაგასაკი|ნაგასაკში. 1945]] ბირთვული იარაღი (ან ატომური იარაღი) – ფეთქებადი მოწყობილობა, რომელშიც ენერგიის წყაროს წარმოადგენს ბირთვული რეაქცია. ეს რეაქცია იყოფა ორ კლასად:
ამ კლასში გამოიყენება მძიმე ელემენტის ბირთვის გახლეჩის ეფექტი, რის შემდეგაც წარმოიქმნება ორი შედარებით მსუბუქი ელემენტის ბირთვი. მძიმე ელემენტებად, როგორც წესი გამოიყენება ურანი და პლუტონიუმი. ბირთვული რეაქციის ეს კლასი ეყრდნობა ე.წ. მასის დეფიციტის პრინციპს. ეს პრინციპი აღწერა ალბერტ აინშტაინმა ფარდობითობის სპეციალურ თეორიაში. იგი გულისხმობს შემდეგს: ატომის ბირთვის შემადგენელი ნაწილაკების ენერგია, როცა ისინი ბირთვული ველის ზემოქმედებით ერთმანეთთან იმყოფებიან ბმულ მდგომარეობაში ნაკლებია ვიდრე ამ ნაწილაკების ენერგიების ჯამი, როცა ისინი იმყოფებიან თავისუფალ, არა ბმულ მდგომარეობაში. ამ რეაქციის განსახორციელებლად აუცილებელია რამდენიმე პირობის დაცვა. ასაფეთქებელი ნივთიერება (ურანი ან პლუტონიუმი. შესაძლებელია სხვა ნივთიერებათა გამოყენებაც, მაგრამ მთელი რიგი სირთულეების გამო, იარაღში გამოიყენება მხოლოდ ეს ორი) ხასიათდება ე.წ. კრიტიკული მასით. ეს ნიშნავს, რომ ბირთვულ რეაქციაში მონაწილეობს ნივთიერების დისკრეტული მასები. მაგალითად, ურანის პირველი კრიტიკული მასა არის 9 კილოგრამი. თუ იქნება მცდელობა აფეთქებულ იქნას 10 კილოგრამი, აქედან რეაქციაში შევა მხოლოდ 9 კილოგრამი, ხოლო 1 კგ უბრალოდ გაიფანტება და თანაც ხელს შეუშლის რეაქციის ეფექტურობას. შემდეგი პირობა მდგომარეობს იმაში, რომ რეაქციის დასაწყებად დიდი საწყისი ენერგიაა საჭირო. ამისათვის ურანის იდეალური ფორმის ბირთვს ათავსებენ ჩვეულებრივი ასაფეთქებელი ნივთიერების ზუსტად ცენტრში და აფეთქებენ. ამასთან ურანი უნდა იყოს გამდიდრებული და ძალიან სუფთა, მინარევებისაგან სრულად გაწმენდილი. ურანის გამდიდრება არის ძალიან რთული ტექნოლოგიური საკითხი და ნიშნავს ურანის დიდი მასიდან იზოტოპ U235-ს გამოყოფას. თვითონ რეაქცია მიმდინარეობს ჯაჭვური, იგივე ზვავის ეფექტის პრინციპით. ანუ ურანის ბირთვი დაშლისას გამოასხივებს ნეიტრონებს, რომლებიც თავის მხრივ ეჯახებიან ურანის სხვა ბირთვებს და ხლიჩავენ მას. ისინიც თავის მხრივ გამოასხივებენ ნეიტრონებს და ა.შ. სწორი დაგეგმარების პირობებში რეაქცია მიმდინარეობს დიდი, აფეთქების სიჩქარით.
2. ატომის ბირთვების სინთეზი
ამ კლასს თერმობირთვული რეაქცია ჰქვია და მასში გამოიყენება მსუბუქი ელემენტის ბირთვების სინთეზის ეფექტი, რის შემდეგაც წარმოიქმნება ერთი შედარებით მძიმე ელემენტის ბირთვი. მსუბუქ ელემენტად გამოიყენება წყალბადის ბირთვი. ეს კლასიც ეყრდნობა მასის დეფიციტის პრინციპს. ამ რეაქციაში გამოიყენება წყალბადის იზოტოპები, დეიტერიუმი - "მძიმე წყალი" ან ტრიტიუმი - "ზემძიმე წყალი". წყალბადის ბირთვი ძირითადად წარმოადგენს ერთ ცალ პროტონს. მისი იზოტოპი დეიტერიუმი არის ერთი პროტონის და ერთი ნეიტრონის ბმა. წყალბადის იზოტოპი ტრიტიუმი არის ერთი ცალი პროტონის და ორი ნეიტრონის ბმა. ეს იზოტოპები იშვიათად გვხვდება ბუნებაში და მათი გარკვეული რაოდენობის მიღება ურთულესი ტექნოლოგიური საკითხია. რეაქციის არსი მდგომარეობს შემდეგში: წყალბადის ბირთვებს ენიჭება იმდენად დიდი ენერგია, რომ ურთიერთ შეჯახებისას ისინი გადალახავენ ბირთვული ველის წინააღმდეგობას და ჩაჭერილი ხდებიან მის მიერ, ხდება ბირთვების სინთეზი, მიიღება ჰელიუმის ბირთვი. ამ რეაქციის დროს გამოთავისუფლდება ნეიტრონი. ამ რეაქციის დროს გამოყოფილი ენერგია რამდენიმე თანრიგით აღემატება ბირთვების გახლეჩის რეაქციის ენერგიას. ამ რეაქციისათვის საჭირო ენერგიის მისაღებად მუშა ელემენტს (წყალბადს) ათავსებენ ბირთვული აფეთქების ეპიცენტრში.
ბირთვული იარაღის შექმნის ისტორია
ამავე დროს, ამერიკის შეერთებულ შტატებში მიმდინარეობდა პროექტი "მანჰეტენი". ამ პროექტზე მუშაობდა მსოფლიო ფიზიკის დიდი თანავარსკვლავედი. და არა მარტო ფიზიკის.
ბირთვული იარაღის მოქმედება
ბირთვული იარაღს გააჩნია 5 დამაზიეანებელი ეფექტი:
ყველაზე მძლავრი აფეთქება, 58,6 მეგატონის სიმძლავრის, მოახდინა რუსეთმა 1961 წლის 30 ოქტომბერს. ოფიციალური ვერსიით, ეს იყო ბომბი, რომელიც ჩამოაგდო ტუ95-მა, კუნძულ "ახალი მიწის" პოლიგონზე. თუმცა, როგორც მოგვიანებით გახდა ცნობილი, ეს იყო არა ბომბი, არამედ დაახლოებით სამსართულიანი სახლის სიმაღლის დანადგარი. ყველა შემთხვევაში, მისი აფეთქებით გამოწვეულმა დარტყმითმა ტალღამ, დედამიწას 3-ჯერ შემოუარა. მისი აფეთქება დაარეგისტრირა დედამიწის ყველა სპეციალიზებულმა სენსორმა. ასევე სეისმურმა სენსორებმა.
ბირთვული იარაღი მხოლოდ ორჯერ იყო გამოყენებული ომში. მე-2 მსოფლიო ომის დროს, აშშ-ს მიერ იაპონიის წინააღმდეგ. მის გამოყენებას წინ უძღოდა მისი გამოყენების მიზანშეწონილობის ფართომასშტაბიანი განხილვა სამხედრო, პოლიტიკურ და სამეცნიერო წრეებში. მას შემდეგ, რაც სამხედროებმა დადეს დასკვნა, რომ ომის დამთავრებას კიდევ მინიმუმ 2 წელი დასჭირდებოდა, ხოლო მსხვერპლი ორივე მხრიდან რამდენიმე მილიონს მიაღწევდა, პრეზიდენტმა ჰარი ტრუმენმა მიიღო გადაწყვეტილება ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ. 1945 წლის 6 აგვისტოს, ქალაქ ჰიროსიმის თავზე ბომბდამშენმა ბ-29-მ ჩამოაგდო ატომური ბომბი. აფეთქების სიმძლავრემ 25 კტ შეადგინა. 9 აგვისტოს დაიბომბა ქალაქი ნაგასაკი. შედეგი იმდენად გამაოგნებელი იყო, რომ მიწის ყოველი სანტიმეტრის დასაცავად გამზადებული იაპონიის იმპერატორმა უსიტყვო კაპიტულაციას მოაწერა ხელი.
ბირთვული იარაღის მოწინააღმდეგემდე მისატანად გამოიყენება რამდენიმე საშუალება. ყველაზე ცხადი და თვალშისაცემი - საავიაციო ბომბი. დღეისთვის ისინი ნაკლებად გამოიყენება. მიტანის ძირითად საშუალებად სხვადასხვა ტიპის და დანიშნულების რაკეტები იქცა. ფრთოსანი და ბალისტიკური რაკეტები, ახლო, საშუალო და კოტინეტშორისი მოქმედების. რაკეტები შეიძლება იყოს მიწაზე ბაზირებულ გამშვებზე. ასევე საავტომობილო ან სარკინიგზო შასიზე. მაში გაშვება შეიძლება წყალქვეშა და წყალზედა გემებიდან, თვითმფრინავებიდან. ერთ რაკეტას შეიძლება მიჰქონდეს რამოდენიმე ქობინი. თანამედროვე რუსული და ამერიკული რაკეტები 8-დან 16-მდე ბირთვული ქობინით არიან აღჭურვილი. ბირთვული ქობინი ასევე შეიძლება ჰქონდეს საზღვაო ტორპედოს. ბირთვული მუხტის გასროლა შესაძლებელია საარტილერო ჭურვით. თუმცა ეს მეთოდი, მრავალი ექსპერიმენტის შემდეგ, არაეფექტურად იქნა ცნობილი და არ გამოიყენება. ბირთვული მუხტით შეიძლება ასევე აღჭურვილ იქნას საზღვაო ნაღმები.
ბირთვული იარაღის გამოყენების პრობლემები
ბირთვული იარაღი, ბიოლოგიურ და ქიმიურ იარაღთან ერთად, მიეკუთვნება მასობრივი განადგურების იარაღების ჯგუფს.
ბირთვული იარაღის აფეთქების გამანადგურებელი ფაქტორებია:
ბირთვული მუხტის მიხედვით ანსხვავებენ: თერმობირთვულ იარაღს და ნეიტრონულ იარაღს. ბირთვული იარაღი, დანიშნულების მიხედვით იყოფა: ტაქტიკურ, ოპერატიულ-ტაქტიკურ და სტრატეგიულ ჯგუფებად.
ბირთვული იარაღი მისი შექმნიდან დღემდე, ცივი ომის პერიოდში და შემდეგაც წარმოადგენდა შანტაჟისა და მისი აფეთქებით მუქარის ინსტრუმენტს, როგორც განვითარებადი ასევე განვითარებული სახელმწიფოების ლიდერების და პოლიტიკოსების ხელში. დღეს მსოფლიო უდიდესი საშიშროების წინაშე დგას, რაც თავის მხრივ უკავშირდება საერთაშორისო ტერორიზმის და ამ მოძრაობის ბირთვული იარაღით აღჭურვის რეალურ საფრთხეს.
მოქმედების პრინციპი
ბირთვულ იარაღის მოქმედების პრინციპი ეფუძნება უმართავ ბირთვულ რეაქციას. იმისთვის, რომ რეაქცია შევიდეს ჯაჭვური რეაქციის ფაზაში, აუცილებელია შესაბამისი ”საწვავი”, ურანის იზოტოპის სახით. ურანი ბუნებაში გვხვდება ორი სხვადასხვა იზოტოპის სახით - ურანი-235 და ურანი-238. მას შემდეგ, რაც ურანი-235 შთანთქვას თავისუფალ ნეიტრონს - იგი იშლება და ერთი მიღებულის მაგივრად, ასხივებს სამ ნეიტრონს, რომლებიც ეჯახებიან რა სხვა ურანი-235 ბირთვებს - იწვევენ მათ დაშლა-აფეთქებას.
ურანი-238, საპირის პიროდ, ნეიტრონის შთანთქმისას არ გამოყოფს ახალ ნეიტრონებს, არამედ უბრალოდ შთანთქავს მათ და აფერხებს აფეთქებას. ნეიტრონის შთანთქმით იგი გადაიქცევა ურანი-239-ად, შემდეგ ნეპტუნი-239-ად და საბოლოოდ, შედარებით სტაბილურ, პლუტონიუმ-239-ად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მასობრივი განადგურების იარაღები კატეგორია:საბრძოლო იარაღები კატეგორია:იარაღი
ლერი ჭითანავა
ლერი ჭითანავა (დ. 30 სექტემბერი, 1949, სოფელი ჭკადუაში, ზუგდიდის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი, თანამდებობის პირი.
ბიოგრაფია
ლერი ჭითანავა დაიბადა 1949 წელს ზუგდიდის რაიონის სოფელ ჭკადუაში. 1974 წელს დამთავრებული აქვს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და 1982 წელს საქართველოს სუბტროპიკული მეცნიერების ინსტიტუტი. 1996 წელს აშშ-ში კალიფორნიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო სწავლების ცენტრში დაამთავრა ადგილობრივი მმართველობის კურსი და აშშ საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს პროგრამა ვაშაინგტონში - განხრით: ადგილობრივი მართვის სისტემების განვითარება. მინი|ენგურის ჰიდროელექტროსადგური. შრომითი საქმიანობა დაიწყო ენგურის ჰიდროელეტროსადგურის მშენებლობაზე, მუშაობდა სამთო ინჟინრად „ენგურკაშხალმშენში". 1974-1975 წლებში მსახურობდა საბჭოთა საჰაერო თავდაცვის ძალებში.
1979 წლიდან მუშაობდა აგრარულ სექტორში. იყო ზუგდიდის რაიონში სოფლის მეურნეობის განყოფილების გამგე, ინგირის ჩაის აგროსამრეწველო კომბინატის დირექტორი, ზუგდიდის რაიონის სოფლის მეურნეობის სამმართველოს უფროსი. 1997-2002 წლებში მუშაობდა ზუგდიდის რაიონის გამგებლად, 2003-2004 წლებში სამეგრელო-ზემო სვანეთში საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულად. 2004 წელს ლერი ჭითანავა დაინიშნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილედ. 2006-2007 წლებში იყო სოფლის მეურნეობის განვითარების დეპარტამენტის უფროსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1974) კატეგორია:საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
სიქები
სიქები (ਸਿੱਖ ) — სიქიზმის მიმდევრები. სიქების უმრავლესობა ეროვნებით პენჯაბელია. ცხოვრობენ უმთავრესად პენჯაბის (ინდოეთი) შტატში, თუმცა მათი ცალკეული ჯგუფები გაბნეულია ინდოეთის მთელ ტერიტორიაზე, ძირითადად მსხვილ ქალაქებში. სიქები ცხოვრობენ ასევე სამხრეთ-აღმოავლეთ აზიის ქვეყნებში, აფრიკაში, კუნძულ ფიჯიზე და სხვა რეგიონებში, სულ დაახლოებით 30 მილიონი ადამიანი.
ტერმინი „სიქი“ მომდინარეობს სანსკრიტიდან — शिष्य, რაც მოწაფეს ნიშნავს.
სქოლიო
კატეგორია:სიქიზმი კატეგორია:ეთნორელიგიური ჯგუფები კატეგორია:რელიგიური იდენტურობა
G3 (ტურნე)
მინი|მარჯვნივ|260px|[[ჯო სატრიანი, სტივ ვაი და ჯონ პეტრუჩი მელბურნში, ავსტრალია, 2006 წლის დეკემბერი.]]
G3 — რეგულარული საკონცერტო ტურნე, ორგანიზებული გიტარისტ ჯო სატრიანის მიერ. იგი მოიცავს თვითონ მას ორი სხვა გიტარისტის თანხლებით. მისი დასაწყისიდან, 1996 წლიდან, G3 ტარდებოდა თითქმის ყოველ წელს და მასში მონაწილეობდნენ გიტარის ისეთი ოსტატები, როგორებიც არიან: სტივ ვაი (სატრიანის ყოფილი მოსწავლე), ერიკ ჯონსონი, კენი უეინ შეფარდი, ინგვი მალმსტინი, ჯონ პეტრუჩი, რობერტ ფრიპი, პოლ გილბერტი, ული ჯონ როთი, მიხაელ შენკერი, ადრიან ლეგი და მრავალი სხვა განსაკუთრებული სტუმარი, მათ შორის ტონი მაკალპინი, ჯონი ჰილანდი, სტივ ლუკათერი, სტივ მორსი, კრის დუართი, ენდი ტიმონსი, ნილ შონი, გარი ჰოი, ბრაიან მეი, ბილი გიბონსი, ჯონი ეი., ჯორჯ ლინჩი, პატრიკ რონდატი, ჰერმან ლი, ალეხანდრო სილვა და ერიკ სარდინასი.
სტატისტიკა
Dream Theater, Mr. Big, სკორპიონსი, ალკატრაზი და Racer X არიან ის ჯგუფები, რომელთა ერთზე მეტი წევრი გამოდიოდა G3-ის ტურნეებზე: ჯონ პეტრუჩი გიტარაზე და მაიკ პორტნოი დრამებზე (2001, 2002, 2005, 2006 და 2007), პოლ გილბერტი გიტარაზე (2001, 2002 და 2007) და ბილი შიჰანი ბას გიტარაზე (2001, 2002, 2003, 2004, 2005 და 2006), მიხაელ შენკერი და ულრიხ როთი ორივე გიტარაზე (1998) და პოლ გილბერტი და ბრიუს ბუიე ორივე გიტარაზე (2007).
ალკატრაზი წარმოდგენილი იყო ასევე ორი წევრით: ინგვი მალმსტინი და სტივ ვაი. დევიდ ლი როთის ჯგუფს G3-ის ტურნეზე ჰყავდა ოთხი წევრი: სტივ ვაი, ბილი შიჰანი, მეტ ბისონეტი და გრეგ ბისონეტი.
ჯონ პეტრუჩი, პოლ გილბერტი, ერიკ ჯონსონი და რობერტ ფრიპი არიან ის გიტარისტები (თუ არ ჩავთვლით ჯო სატრიანისა და სტივ ვაის), რომელთაც დაუკრეს G3-ის ტურნეზე რამდენიმეჯერ:
სქოლიო
კატეგორია:როკ ფესტივალები კატეგორია:მეტალ ფესტივალები  კატეგორია:საკონცერტო ტურნეები შემსრულებლის მიხედვით
პოლიტექნიკური მუზეუმი
პოლიტექნიკური მუზეუმი (Политехнический музей) - ერთ -ერთი უძველესი სამეცნიერო მუზეუმი მსოფლიოში და მდებარეობს მოსკოვში. მასში წარმოდგენილია რუსული და საბჭოთა ტექნოლოგია და მეცნიერება, ასევე თანამედროვე გამოგონებები. იგი დაარსდა 1872 წელს, პირველი რუსულენოვანი ტექნიკური გამოფენის შემდეგ, პეტრე დიდის დაბადებიდან ორასი წლისთავზე, ბუნებისმეტყველების, ანთროპოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ერთგულთა საზოგადოების ინიციატივით. მუზეუმის პირველი ეტაპი შექმნილია იპოლიტ მონიგეტის მიერ და დასრულდა 1877 წელს. ჩრდილოეთ ფრთა დაემატა 1896 წელს და სამხრეთი ფრთა 1907 წელს.
პოლიტექნიკური მუზეუმი არის ყველაზე დიდი ტექნიკური მუზეუმი რუსეთში და მასში არის ისტორიული გამოგონებებისა და ტექნოლოგიური მიღწევების ფართო სპექტრი წარმოდგენილი, მათ შორის მე -18 საუკუნის ჰუმანოიდული ავტომატები და პირველი საბჭოთა კომპიუტერები. კოლექცია შეიცავს 160,000 -ზე მეტ ნივთს 65 დარბაზში, მათ შორის ქიმია, სამთო, მეტალურგია, ტრანსპორტი, ენერგია, ოპტიკა, ავტომატიკა, კომპიუტერული ინჟინერია, რადიო ელექტრონიკა, კომუნიკაციები და კოსმოსის კვლევა. მაჩვენებლები მოიცავს პირველ აქრომატულ ტელესკოპს; მზის ადრეული მიკროსკოპი გერმანელი ანატომისტების იოჰან ნათანაელ ლიბერკონის მიერ შექმნილი; ბორის ბორისოვიჩ გალიცინის ადრეული სეისმოგრაფი; გალვანოპლასტიკა მორიც ფონ იაკობის მიერ; და ადრეული ელექტრული ნათურები პაველ იაბლოჩკოვის მიერ.
ისტორია
საბუნებისმეტყველო მეცნიერების ერთგულების საზოგადოება შეიქმნა მოსკოვში 1863 წელს. საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი იყო გრიგორი ეფმოვიჩ შჩუროვსკი და მან საზოგადოების სხვა წამყვან წევრებთან ერთად განიხილა მუზეუმის არსებობის საკითხი. მათი პირველი ნაბიჯი ამ მიმართულებით იყო ბიბლიოთეკის შექმნა, სადაც განთავსებული იყო მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის დოკუმენტირებული წიგნები. ეს გახდა ცენტრალური პოლიტექნიკური ბიბლიოთეკა, მაგრამ ამით ჩამოყალიბდა მათი ამბიციები. 1871 წელს მოსკოვის საბჭომ გამოყო ნახევარი მილიონი მანეთი მუზეუმის შესაქმნელად. შეიქმნა კომიტეტი დიდ ჰერცოგ კონსტანტინ ნიკოლაევიჩთან ერთად საპატიო თავმჯდომარედ. მუზეუმის ჩამოყალიბება დროული იყო, რადგან პეტრე დიდის 200 წლის იუბილე შთააგონებდა მთელ რუსულ ტექნიკურ გამოფენას, რომელიც გამოყენებული იქნებოდა ახალი მუზეუმის დასაწყებად. გამოფენის ექსპონატები მიეძღვნა პეტრე დიდის დაბადებიდან 200 წლისთავს.
კოლექცია
2013 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით მუზეუმის ფონდი შედგებოდა 229 348 ერთეულისგან. მუზეუმში წარმოდგენილია ეროვნული და მსოფლიო მნიშვნელობის 150 – მდე სამუზეუმო კოლექცია. მუზეუმის ფონდებში დომინირებს სამეცნიერო და ტექნიკური ტიპოლოგიური კოლექციები, რომლებიც შედგება ფუნქციური ტექნიკური ობიექტებისგან. ისინი შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც ინფორმაციის წყარო კონკრეტული ტიპის ტექნოლოგიის განვითარების ძირითადი ეტაპებისა და მიმართულებების შესახებ.
მუზეუმის მთავარი მახასიათებელია მანქანების კოლექცია, მათ შორის ველოსიპედების, მოტოციკლების, მანქანების სექციები. ავტომობილების კოლექციის მარგალიტი არის მსოფლიოში შემორჩენილი რუსული მანქანა, რომელიც აშენდა რევოლუციამდე Russo-Balt K12/20, რომელიც გამოვიდა 1911 წელს.
თემატურ ფონდში "ელექტრონიკა და კომუნიკაცია" გაერთიანებული ყველა ტექნოლოგია წარმოდგენილია კოლექციებში "გაცვლა", "ხმის ჩაწერისა და დაკვრის ტექნიკა", "ტელევიზიის მიმღებები", "რადიო მიმღებები". მუზეუმის კოლექცია "ტელეფონები" გვიჩვენებს ტერმინალური სატელეფონო სისტემების განვითარებას ბელის მიმღებიდან თანამედროვე მობილურ ტელეფონებამდე. კრებული "ტელეგრაფის ტექნიკა" მოიცავს ყველა სახის ტელეგრაფის და ფაქსიმილის ტექნიკას პ.ლ. -ს მიერ პირველი ელექტრომაგნიტური აპარატის შექმნის დღიდან.
კომპიუტერული აღჭურვილობის კოლექცია არის ყველაზე ყოვლისმომცველი ჩვენება რუსეთში და მოიცავს იშვიათ საავტორო უფლებების მოწყობილობებს, როგორიცაა ვიქტორ ბუნიაკოვსკის ავტომატური აბაკი, ოდნერის დამატების აპარატის ერთ -ერთი პირველი მოდელი, შიდა კომპიუტერის "ურალის" ერთადერთი შემორჩენილი ასლი. ,ვლადიმერ ლუკიანოვის ჰიდრავლიკური ინტეგრატორი მსოფლიოში ერთადერთი კომპიუტერი, რომელიც დაფუძნებულია სამეულ ლოგიკაზე, "სიეტუნი" და მრავალი სხვა იშვიათობა.
საჯარო ლექციები
მუზეუმის ფუნქციის გარდა, პოლიტექნიკური მუზეუმი იყო მნიშვნელოვანი ადგილი მეცნიერებისა და კულტურის რუსულ ენაზე გავრცელებისათვის. 1913 წლიდან 1918 წლამდე ის იყო რუსული ავანგარდის შესახებ დისკუსიების ცენტრი, სადაც საჯარო ლექციები კითხულობდნენ ვლადიმერ მაიაკოვსკი, დ ავით ბურლიუკი, ანდრეი ბელი, ალექსეი კრუჩენიხი, ველიმირ ხლებნიკოვი. ხრუშჩოვის დათბობის პერიოდში მისი მთავარი აუდიტორია იყო ანდრეი ვოზნესენსკის, რობერტ როჟდესტვენსკის და ბულატ ოკუჯავას საჯარო წარმოდგენების ადგილი. ეს ასევე ადგილი იყო პოპულარული მეცნიერული ლექციებისთვის, რომელსაც კითხულობდნენ მეტლი მეჩნიკოფი, ალექსანდრე ფერსმანი და ნილს ბორი.
სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის მუზეუმები
უზბეკეთი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
უზბეკეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ხუთი მედალი, 2 ოქრო, 1 ვერცხლი და ორი ბრინჯაო მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:უზბეკეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კომპაქტ-კასეტა
კომპაქტ კასეტა (Compact Cassette; ან უბრალოდ, კასეტა) — ინფორმაციის ანალოგურ-ციფრული მატარებელი. გამოიყენებოდა ციფრული და აუდიოინფორმაციის ჩაწერისთვის. პირველად იგი 1964 წელს კომპანია „ფილიპსმა“ წარმოადგინა. თავისი სიიაფის გამო, საკმაოდ დიდი ხნის მანძილზე (1980-იანების დასაწყისიდან 1990-იანებამდე) იგი ყველაზე პოპულარული აუდიომატარებელი იყო, მაგრამ მოგვიანებით (დაახლოებით, 1990-იანი წლების დასაწყისიდან) მისი ჩანაცვლება თანდათანობით კომპაქტ დისკებით მოხდა.
სქოლიო
კატეგორია:ინფორმაციის მატარებლები კატეგორია:Philips-ის პროდუქტები
მწვანე წყალმცენარეები
მწვანე წყალმცენარეები (Chlorophyta) — უმდაბლეს მცენარეთა განყოფილება (ტიპი). ერთუჯრედიანი, კოლონიური, მრავალუჯრედიანი (ძაფისებრი, იშვიათად სხვადასხვა სტრუქტურის მქონე ფირფიტისებრი)  და არაუჯრედული აგებულების მწვანედ შეფერილი ფორმებია. მრავლდებიან ვეგეტატიურად (ერთუჯრედიანის ორად დაყოფა, ძაფოვანის ან კოლონიის გრაფმენტაცია), უსქესოდ (ზოოსპორებით ან უმოძრაო სპორებით) და სქესობრივად (იზოგამია, პეტეროგამია, ოოგამია, კონიუგაცია).
მწვანე წყალმცენარეები იყოფა 2 ქვეგანყოფილებად: საკუთრივ მწვანეებად (Chlorophytina) და კონიუგატებად (Conjugatophytina). ცნობილია 5700-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებულია უმთავრესად მტკნარ წყალში, გვხვდება ზღვაშიც, ზოგიერთი ხის ქერქზე, ნიადაგში და სხვა ადგილებში. ერთუჯრედიანი და კოლონიური მწვანე წყალმცენარეები პლაქტონში მასობრივი გამრავლების დროს იწვევს წყლის „ყვავილობას“, რაც ხშირად უარყოფით გავლენას ახდენს როგორც ჰიდროტექნიკურ ნაგებობაზე, ისე ჰიდრობიონტთა ცხოვრებაზე. ზოგიერთ მწვანე წყალმცენარეებს (ულვა მონოსტომა) აღმოსავლეთ აზიაში საკვებად იყენებენ. ბევრ ქვეყანაში ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარეები (მაგ., ქლორულა, სცენედესნუსი და სხვა), როგორც მაღალკალორიული საკვები, ფართოდ არის კულტივირებული. კულტურებს იყენებენ ასევე დახურულ ეკოსისტემებში (კოსმოსურ ხომალდებზე და სხვაგან) ჰაერის რეგენერაციისა და ჩამდინარე წყლის ბიოლოგიური გასუფთავებისათვის.
სკუმბრიასებრნი
სკუმბრიასებრნი, მაკრელისებრნი (Scombridae) — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. აქვთ თითისტარისებრი, გვერდებიდან ოდნავ შებრტყელებული სხეული. სკუმბრიასებრნი დაახლოებით 15 გვარს მოიცავს, გავრცელებულია ტროპიკულ და ზომიერი სარტყლების ზღვებში. საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროებთან გვხვდება თინუსი (Thunnus thynus), პელამიდა (Sarda sarda), სკუმბრია (Scomber scombrus). სკუმბრიასებრნის უმრავლესობა ძვირფასი სარეწაო თევზია.
Clionella sinuata
Clionella sinuata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ვახტანგ ჭელიძე (ფეხბურთელი)
ვახტანგ ჭელიძე (დ. 1 იანვარი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 22 მარტი, 1995, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ოლიმპიური ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1967, 1971, 1972, 1976 გ., შ.), საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1976) და ფინალისტი (1970) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1964).
კარიერა
მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ოლიმპიურ ნაკრებში ჩატარებული აქვს ერთი მატჩი.
1973 წელს თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო ტურნირის ე. წ. „კარაველას თასის“ — ტროფეო კოლომბინოს (Trofeo Colombino de fútbol) გამარჯვებული ხდება, სადაც ტურნირის ფინალში თბილისის „დინამოელები“ ლისაბონის „ბენფიკას“ ანგარიშით 3–1 ამარცხებენ.
ვახტანგ ჭელიძემ თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო ჩემპიონატების 257 მატჩი ჩაატარა და 7 გოლი გაიტანა, ხოლო ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება 8 შეხვედრაში დაიცვა და ერთი ბურთი გაიტანა, აქედან ერთი შეხვედრა — თასების მფლობელთა თასის, ხოლო 7 — უეფა-ს თასის გათამაშებაში. აღსანიშნავია, რომ მან ერთის გარდა, ყველა ეს შეხვედრა შეუცვლელად ითამაშა.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1995 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეები
მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეები (ნაირშოლტიანი წყალმცენარეები, Xanthophyta) — ერთუჯრედიანი, კოლონიური ან ძაფისებრი წყალმცენარეები. უმრავლესობა უმოძრაოა. მწვანე ან მოყვითალო-მწვანე ფერი აქვთ. მოძრავ სტადიებს ორი არათანაბარი შოლტი ახასიათებთ, ჩვეულებრივ, სახამებელს არ შეიცავენ. სქესობრივი პროცესი აღწერილია მხოლოდ ზოგიერთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეები
სკუმბრიები
სკუმბრიები (Scomber) — თევზების გვარი სკუმბრიასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 60 სმ, ხოლო საშუალო სიგრძე 30 სმ აღწევს; სხეული თითისტარისებრი აქვთ. ქერცლი წვრილია. ზურგი მოლურჯო-მომწვანოა, მრავალრიცხოვანი შავი, სუსტად დახრილი ხაზებით. საცურაო ბუშტი არ აქვთ.