cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალბანეთის შეიარაღებული ძალები
90-ანი წლები და შემდგომ
2008 წლის მარტში ალბანეთს წარმოექმნა პრობლემა - იარაღის შესანახ საწყობში აფეთქდა მასიური რაოდენობით საბრძოლო მასალა, რომელმაც ტრაგიკული შედეგები გამოიწვია მშვიდობიან მოსახლეობაში. (2008 წ.ტირანას აფეთქება).
2009 წლის 1 აპრილს ალბანეთი გახდა ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის - ნატოს სრულუფლებიანი წევრი.
მოდერნიზაცია
2001 წლიდან დაიწყო ალბანეთის შეიარაღებული ძალების 10-წლიანი რეფორმის პროგრამის განხორციელება. არმია გახდა ახალი ტექნოლოგიებით მთლიანად აღჭურვილი და პროფესიულ სტანდარტებზე დასაყვანილი. 2011 წლიდან ახალი შეიარაღებული ძალები შედგება დაახლოებით 14 500 ჯარისკაცის, მათ შორის 2000 სამოქალაქო პირისაგან, რომელიც მომზადებულია ნატოს სტანდარტების შესაბამისად. იგივე რეფორმა მოიცავს ჭარბი შეიარაღების განადგურების პროგრამას, რომელიც შეეხება თითქმის ყველა ტიპის მოძველებულ შეიარაღებას. კერძოდ, თვითმფრინავებს, ტანკებს, ვერტმფრენებს, საარტილერიო ტექნიკას, სამხედრო-საზღვაო ძალების გემებს, მსუბუქ იარაღსა და საბრძოლო მასალას. ასეთი შეიარარების პირდაპირი შედეგი იყო ქვეყნის ხანგრძლივი იზოლაცია და ეთნიკური დაძაბულობა.
В 2004 году президент США Джордж Буш санкционировал применение Нанна-Лугара Программы совместного уменьшения угрозы средств для проектов в Албании, отмечая в первый раз такие средства были разрешены для использования за пределами бывшего Советского Союза. При этом финансирование США помощь правительству Албании с уничтожением запаса химических отравляющих веществ, оставшихся от коммунистического режима (Категория 1, Общая сумма 16,7 тонн). [21] окончательная стоимость проекта составила $ 48 млн, и был официально завершен 10 июля 2007 года.
2004 წელს აშშს პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა სანქცია მისცა ნან-ლუგარის ერთობლივ პროგრამის მსვლელობას - ალბანეთის საფრთხის შემცირების პროგრამის პროექტების დაფინანსების შესახებ. ეს დაფინანსება აშშს მხრიდან დაეხმარა ალბანეთის მთავრობას ომის დროს დიდი რაოდენობით ნარჩენების ქიმიური იარაღის განადგურებაში, რომელიც კომუნისტური რეჟიმის შემდეგ დარჩა ალბანეთში (1 კატეგორიის იარაღი, სულ 16,7 ტონა). პროექტის საბოლოო ღირებულება შადგენდა აშშ 48 მილიონ აშშ დოლარს და იგი ოფიციალურად დასრულდა 2007 წლის 10 ივლისს.
2014 წლის 16 ივლისს ალბანეთის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, 2014 წლისათვის ალბანეთის მოტორიზებული ქვეითი ბატალიონი სრულად შეიარაღებულია და საბრძოლო მზადყოფნაშია მოყვანილი ნატოს სტანდარტების შესაბამისი აღჭურვილობით.
სამშვიდობო ოპერაციები
thumb|ალბანელი ჯარისკაცების პატრულირება ერაყში 2005 წლის 13 იანვარს ამერიკელ ჯარისკაცებთან ერთად thumb|ალბანელი ჯარისკაცები ავღანეთში 2013
უაბალის რაიონი
უაბალის რაიონი (Distrito de Huabal) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 785 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 901 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 98 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 80.69 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ხაენის პროვინციის რაიონები
Whirlpool Corporation
კომპანიის პროდუქცია ბაზარზე წარმოდგენილია Whirlpool, Maytag, KitchenAid, Jenn-Air, Amana, Gladiator GarageWorks, Inglis, Estate, Brastemp, Bauknecht, Ignis, Indesit, Hotpoint და Consul ბრენდების სახით. მათ ვებსაიტზე ასევე ნახსენებია Diqua, Affresh, Acros და Yummly ბრენდები. ამერიკის მასშტაბით კომპანიას აქვს ცხრა საწარმოო ობიექტი.
ჰალე (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჰალე  შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჯუჯა ბატები
ჯუჯა ბატები, მცირე ბატები ან ბრწყინვალე იხვინჯები (Nettapus) — წყალმცურავი ფრინველების გვარი იხვისებრთა ოჯახისა. ისინი ბატისნაირთა რიგის ყველაზე პატარა წარმომადგენლები არიან.
მოიცავს სამ სახეობას:
სქოლიო
კატეგორია:იხვისებრნი *
საგარეჯოს ნაეკლესიარი
საგარეჯოს ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ საგარეჯოში. მდებარეობს ერეკლე მეორის ქუჩაზე.
შემორჩენილი ნანგრევებით ირკვევა, რომ შენობა რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ყოფილა აგებული. ამჟამად მის ადგილას დავით გარეჯელის სახელობის ნიში დგას. ამავე ქუჩაზე მეორე ნაეკლესიარიცაა. სავარაუდოდ ერთ-ერთი ნაეკლესიარის ადგილზე მდგარა წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია, რომელიც წერილობითი დოკუმენტების თანახმად 1823 წელს „ძლიერი ქარისაგან“ დანგრეულა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩერნიცა (ფლორეშტის რაიონი)
ჩერნიცა (Cerniţa) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 224 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 058 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
სკანდალი
სკანდალი შესაძლოა ნიშნავდეს:
ფუტკრის წაფვა
ფუტკრის წაფვა — ფუტკრის მიჩვევა, რომ ამა თუ იმ სახეობის თაფლოვანი მცენარეების ყვავილიდან შეაგროვოს ნექტარი და მტვერი. ფუტკრის წაფვა დაფუძნებულია ყვავილის სუნის, ფერის, ფორმისა და ადგილმედებარეობის მიმართ ფუტკრებში პირობითი რეფლექსების გამომუშავებაზე. გასაწაფავად სკაში ფუტკარს კვებავენ შაქრის სიროფით, რომელსაც შერეული აქვს ამა თუ უმ სახეობის თაფლოვანი მცენარის ყვავილების არომატი. შემდგომ ნექტრის საძიებლად ველად გასული ფუტკარი ეძებს სწორედ ამ არომატის მქონე ყვავილებს. მცენარეთა დასამტვერავად ფუტკრის წაფვის მეთოდი პირველად საბჭოთა მეცნიერმა ალექსანდრე გუბინმა შემოიღო 1933 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეფუტკრეობა
პელაგრა
პელაგრა (pelle agra) — აქერცლილი, ხორკლიანი კანი) — დაავადება, რომელსაც იწვევს ორგანიზმში pp ვიტამინის ნაკლებობა. ვლინდება კანის (დერმატიტი - უმეტესად სახესა და კისერზე), საჭმლის მომნელებელი ტრაქტისა (ენისა და ნაწლავების ლორწოვანი გარსის დაწყლულება, კუჭის სეკრეტორული და მოტორული ფუნქციის მოშლა) და ნერვული სისტემის (პოლინევრიტი) დაზიანებით.
პელაგრის მკურნალობა შესაძლებელია ნიკოტინის მჟავის, საფუარის, ღვიძლის, კვერცხის, მუხუდოს და სხვა B ჯგუფის ვიტამინებით მდიდარი საკვების მიღებით.
კოფერმენტები
კოფერმენტები — [ლათ. co (cum) — ერთად და ფერმენტები], არაცილოვანი ბუნების ორგანული ნაერთები, რომლებიც ფერმენტულ რეაქციებში გვხვდება, ცალკეული ატომებისა ან ატომების ჯგუფის აქცეპტორებად. კოფერმენტის ცილოვან ნაწილთან - აპოფერმენტთან - დაკავშირებულია არამტკიცე ბმით და ადვილად წყდება მჟავებისა და ტუტეების მოქმედებით, რასაც მოყვება არააქტიური კომპონენტების წარმოქმნა. კატალიზურ პროცესებში კოფერმენტები შეუქცევად ქიმიურ გარდაქმნებს არ განიცდის და შეუძლია მრავალჯერ მიიღოს მონაწილეობა ფერმენტულ რეაქციებში. კოფერმენტის უმრავლესობა ვიტამინების ნაწარმია ან შეიცავს მათ კომპონენტების სახით. ცხოველურ და მცენარეულ ქსოვილებში, ყველაზე ფართოდ გავრცელებული კოფერმენტია ნიკოტინანიდადენინდინუკლეოტიდი, ნიკოტინამიდადენინდინუკლეოტიდფოსტატი, კოფერმენტი A, ნუკლეოზიდდიფოსფატები.
კოფერმენტი A
კოენზიმი A, KoA აცეტილირების (აცილირების) კოფერმენტი. მონაწილეობს აცელიტის ჯგუფების გადატანის რეაქციებში. KoA-ს მოლეკულა შედგება ადენილის მჟავას ნარჩენისაგან, რომელიც პიროფოსფატის ჯგუფით დაკავშირებულია პანტოთენის მჟავას (B ჯგუსიც ვიტამინია) ნარჩენებთან. ეს უკანასკნელი კი, თავის მხრივ პეპტიდური ბმებით შეერთებულია ß-მერკაპტოეთანოლანითან.
KoA მონაწილეობს მრავალ ბიოქიმიურ რეაქციაში, როგორიცაა ცხიმოვანი მჟავების დაჟანგვა და სინთეზი, ლიპიდების ბიოსინთეზი, ნახშირწყლების დაშლის პროდუქტების ჟანგვითი გარდაქმნა და ა.შ. ყველა შემთხვევაში KoA მოქმედებს როგორც შუალედი ნაერთი, რომელიც მჟავურ ნარჩენებს იერთებს და სხვა ნივთიერებებზე გადააქვს. ორგანული მჟავების აქტიური ფორმებია KoA-ს სულფჰიდრილურ ჯგუფთან მაკროერგული აცეტილთიოეთერული კავშირით მიერთებული აცილური ნარჩენები. KoA მიიღებს სინთეზურადაც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფერმენტები
მანისალესი
მანისალესი (Manizales) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კალდასის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მიეკუთვნება კოლუმბიის მეყავეობის რეგიონს. მდებარეობს ვულკან ნევადო-დელ-რუისის სიახლოვეს.
ამჟამად, მანისალესი კოლუმბიის ყავის წარმოების მთავარი ცენტრი და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მნიშვნელოვანი კვანძია.
მანისალესი დაარსდა 1849 წლის 12 ოქტომბერს, ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის მიმდინარე სამოქალაქო ომის დროს. დააარსა ოცმა ანტიოკიელმა. მძლავრად იგრძნობა ესპანური გავლენა კულტურასა და მოსახლეობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
ენ დოუდი
ენ დოუდი (Ann Dowd; დ. 30 იანვარი, 1956 წელი, ჰოლიოკი, მასაჩუსეტსი, აშშ)  - ამერიკელი მსახიობი. მან ითამაშა როლები რამდენიმე ფილმში, მათ შორის მწვანე ბარათი (1990), ლორენცო (1992), Philadelphia (1993), ბაღი სახელმწიფო (2004), მანჯურიის კანდიდატი (2004), Marley & Me (2008), გვერდითი მოვლენები ( 2013), წმინდა ვინსენტი (2014), კაპიტანი ფანტასტიკა (2016) და მემკვიდრეობა (2018). დოუდი გამოჩნდა სანდრას როლში თრილერ ფილმში " შესაბამისობა" (2012), რისთვისაც მან მიიღო ეროვნული საბჭოს ჯილდო საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალისთვის.
დოუდი იყო HBO-ს სერიალში The Leftovers (2014–2017), რისთვისაც მან მიიღო ემის ჯილდოს ნომინაცია დრამატულ სერიალში გამოჩენილი ეპიზოდური როლისთვის. 2017 წელს მან დაიწყო დეიდა ლიდიას თამაში ჰულუს სერიალში The Handmaid's Tale, რისთვისაც მან მოიგო Primetime Emmy Award დრამატული სერიალის საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.
ადრეული ცხოვრება
ენ დოუდი დაიბადა 1956 წლის 30 იანვარს, მასაჩუსეტსის ჰოლიოკში, ჯონ და დოლორეს დოუდების ქალიშვილი. ის შვიდი შვილიდან ერთ-ერთია, რომლებმაც დედამ გაზარდა მას შემდეგ, რაც მამა გარდაიცვალა, როდესაც ენი საშუალო სკოლაში იყო. დედამისი მოგვიანებით დაქორწინდა ექიმ ფილიპ დინზე. ენის და კეტლინ (ქეით) დოუდი კასტინგის დირექტორია, რომელიც ლონდონში მდებარეობს. ძმა ჯონ დოუდ უმცროსი არის კომპანიის Dowd Agence, პრეზიდენტი, რომელიც მათი ბაბუის მიერ არის დაარსებული; ელიზაბეტ დოუდი არის განვითარების თერაპევტი და აღმზრდელობითი მწვრთნელი; კლერ დოუდი შემოქმედებითი მოქმედების ინსტიტუტის აღმასრულებელი დირექტორი;  დებორა დოუდი ფსიქოთერაპევტი და მასაჩუსეტსის ფსიქოანალიზის ინსტიტუტის ყოფილი პრეზიდენტი ; ძმა გრეგორი დოუდი ვეტერინარული მედიცინის დოქტორია.
დოუდების ოჯახი ირლანდიულია, ისინი კათოლიკეები არიან. ენი დადიოდა უილისტონის ნორთჰემპტონის სკოლაში, სადაც ასრულებდა სასკოლო პიესებს. დოუდი მსახიობობით ახალგაზრდა ასაკში დაინტერესდა, მაგრამ ოჯახის წევრებმა დაიწუნეს მისი მისწრაფება. მან დაამთავრა 1978 წელს მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ვუსტერის წმიდა ჯვრის კოლეჯი.
კარიერა
დოუდმა ითამაშა ფილმებში Shiloh (1997) და მისი გაგრძელება, Shiloh 2: Shiloh Season (1999) და ასევე Saving Shiloh (2006), როგორც ლუიზა პრესტონი. იგი ჩნდება 1997 წლის საკულტო ფილმში „ ყველა მე” და 1998 წლის ფილმში „ Apt Pupil “, რომელშიც მან ითამაშა ბრედ რენფროს პერსონაჟის დედის როლი. დოუდმა ითამაშა ჯონათან დემის ორ ფილმში, როგორც ჯილ ბეკეტი ფილადელფიაში (1993) და მანჯურიის კანდიდატი (2004). ასევე 2004 წელს დოუდმა ითამაშა ფილმში ბაღი სახელმწიფო.
2008 წელს დოუდი გამოჩნდა ფილმში Marley & Me ჯენიფერ ენისტონთან ერთად. მან მიიღო შესანიშნავი შეფასებები 2012 წლის ფილმში " შესაბამისობა" მუშაობისთვის, რომლის პრემიერაც შედგა სენდენსის კინოფესტივალზე. ფილმში დოუდი ასრულებს სანდრას, სწრაფი კვების რესტორნის მენეჯერს, რომელიც იდუმალ ეთიკურ კოშმარშია მოქცეული. ამ როლისთვის დოუდი ნომინირებული იყო Independent Spirit Award- ზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალისთვის და მიიღო ეროვნული მიმოხილვის საბჭოს ჯილდო. მან ითამაშა ჯოანის მეორეხარისხოვანი როლი 2018 წლის საშინელებათა ფილმში „ მემკვიდრეობა “.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ნანსენის საერთაშორისო ორგანიზაცია ლტოლვილთა საქმეებში
ნანსენის ლტოლვილთა საერთაშორისო ოფისი (Office International Nansen pour les Réfugiés) — ორგანიზაცია, რომელსაც სახელი ეწოდა ფრიტიოფ ნანსენის პატივსაცემად და დაარსდა 1930 წელს ერთა ლიგის მიერ, მისი გარდაცვალებიდან მალევე. ორგანიზაცია საერთაშორისო დონეზე იყო პასუხისმგებელი, 1930-1939 წლებში საომარი ტერიტორიებიდან ლტოლვილებზე. მათ ენიჭებოდათ ე.წ. ნანსენის პასპორტი, რომელიც მოქალაქეობის არმქონე ადამიანებს საშუალებას აძლევდა ემოგზაურათ ქვეყნებს შორის. ორგანიზაციამ მიიღო ნობელის პრემია 1938 წელს.
ისტორია
ორგანიზაცია ლტოლვილებს მატერიალურ და პოლიტიკურ დახმარებას უწევდა. მესამე რაიხის ან ესპანეთის სამოქალაქო ომის შედეგად ლტოლვილებისთვის ნანსენის დახმარება არ იყო საკმარისი, რადგან ბევრმა ქვეყანამ უარი თქვა ლტოლვილების მიღებაზე.
ნანსენის ოფისს თავისი არსებობის განმავლობაში დიდი პრობლემები ჰქონდა - მათ შორის, სტაბილური და ადეკვატური დაფინანსების არარსებობა; დეპრესიის დაწყება, რამაც ლტოლვილების დასაქმების შესაძლებლობები მოსპო; ლიგის პრესტიჟის ვარდნა 1931 და 1935 წლის მოვლენების შემდეგ; ლტოლვილთა მზარდი რაოდენობა, ძირითადად გერმანიიდან, იტალიიდან და ესპანეთიდან.
გერმანელი ლტოლვილების პრობლემა, გერმანიაში ნაციონალური სოციალიზმის მოსვლის შემდეგ, 1933 წელს, გახდა ისეთი მწვავე, რომ ლიგამ ჩამოაყალიბა ლტოლვილთა უმაღლესი კომისია, სპეციალურად განკუთვნილი გერმანიიდან დევნილთათვის. ეს კომისია, რომლის მანდატიც მოგვიანებით გააფართოეს როგორც ავსტრიელმა, ისე სუდეტენლანდიის ლტოლვილებმა, დაიშალა 1938 წლის 31 დეკემბერს, ნანსენის ოფისთან ერთად.
მიღწევები
ნანსენის ოფისმა მრავალი ამოცანა შეასრულა, სანამ ის არსებობდა.
ნანსენის ოფისი ხელს უწყობდა სირიასა და ლიბანში მდებარე სოფლებში, სპეციალურად აშენებულ სახლებში 40,000 სომეხისთვის თავშესაფრის აღმოჩენას, მას შემდეგ რაც 10 000-მდე მათგანის ერევანში გადასახლება შეძლეს.
მშვიდობის ნობელის პრემია
ნანსენის ლტოლვილთა საერთაშორისო ოფისს 1938 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია, ნანსენის პასპორტების შემუშავების მცდელობისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:1930 წელს დაარსებული ორგანიზაციები კატეგორია:აპატრიდი კატეგორია:ომის შედეგები კატეგორია:შვეიცარიის ორგანიზაციები კატეგორია:ერთა ლიგა
ოფუ-ოლოსეგა
ოფუ (Ofu) და ოლოსეგა (Olosega) — ორი კუნძული, უპირატესად განიხილება როგორც ერთი და მდებარეობს სამოას არქიპელაგის მანუას კუნძულებში. ამერიკის სამოას შემადგენელი ნაწილია.
გეოგრაფია
ოფუს და ოლოსეგას კუნძულები ჩამოყალიბდა ორი ერთმანეთთან შეერთებული ბაზალტური მრავალჯერ ამოფრქვეული თხევადი ლავების ვულკანებისგან. კუნძულები ერთმანეთისგან გამოყოფილია ვიწრო ასაგას სრუტით, მაგრამ შეერთებულია ხიდით და გარშემორტყმულია ერთი მარჯნის რიფით. ოფუ მდებარეობს მის დასავლეთ ნაწილში, ოლოსეგა — აღმოსავლეთ ნაწილში. კუნძულ ოფუს ფართობი შეადგენს 7,215 კმ²-ს, ოლოსეგასი — 5,163 კმ²-ს. ოფუს უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა ტუმუტუმუ (491 მეტრი), ოლოსეგასი — მთა პიუმაფუა (639 მეტრი).
ოფუს სამხრეთი სანაპიროს მნიშვნელოვანი ნაწილი ამერიკის სამოას ეროვნული პარკის ნაწილია.
ისტორია
1721 წელს კუნძულები აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა იაკობ როგევენმა.
მოსახლეობა
2010 წელს კუნძულ ოფუს მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 176 ადამიანი, ოლოსეგასი — 177 ადამიანი. ოფუს კუნძული ქმნის მანუას ოლქის ოფუს რაიონს, ხოლო ოლოსეგას კუნძული — მანუას ოლქის ოლოსეგას და სილის რაიონებს.
ოფუს კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტი მდებარეობს დასავლეთ სანაპიროზე. ოფუზე მოქმედებს მცირე აეროდრომი, არსებობს უბე. ოლოსეგას მთავარი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები ოლოსეგა და სილი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის სამოას კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
აჰმედი (შეჰზადე)
შეჰზადე აჰმედი (Şehzade Ahmed; დ. 1465, ამასია — გ. 24 აპრილი 1513, ბურსა) — ოსმალეთის სულთნის, ბაიაზიდ II-ისა და მისი ხარჭის, ბიულბიულ ხათუნის ვაჟი. მანისისა და ამასიის სანჯაყების მმართველი.
ბიოგრაფია
აჰმედი დაიბადა 1465 წელს, ამასიაში, როცა ოსმალეთის სულთანი იყო მეჰმედ II. მისი მამა, ბაიაზიდი ტახტზე ავიდა 1481 წელს. აჰმედს ჰყავდა ორი ძმა: ქორქუთი და სელიმი. ოსმალური ტრადიციის მიხედვით, შეჰზადეს ანატოლიაში მდებარე ერთ-ერთი სანჯაყი უნდა ემართა. 1481 წელს ბაიაზიდმა იგი მანისის სანჯაყის მმართველად დანიშნა. 1483 წელს ბაიაზიდმა მანისაში ქორქუთი გაუშა, ხოლო აჰმედი დაინიშნა ამასიის სანჯაყის მმართველად. მათი უმცროსი ძმა, სელიმი ცოტა ხანში ტრაპიზონის მმართველად დაინიშნა. ქორქუთს ოფიციალური სტატუსი არ ჰქონდა, მაგრამ მოიაზრებოდა ტახტის მემკვიდრედ. ამაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ის, რომ მას ჰქონდა იმდროინდელი დიდი ვეზირის, ჰადიმ ალი-ფაშას მხარდაჭერა.
ყველაზე ბედნიერი ის შეჰზადე იყო, რომელიც მართავდა დედაქალაქთან მდებარე უახლოეს სანჯაყს. მამის გარდაცვალების შემდეგ, ვინც უფრო მალე იქნებოდა დედაქალაქში, მას უფლება ჰქონდა დაეკავებინა სულთნის ტახტი და ამაში ვერავინ შეედავებოდა. ითვლებოდა, რომ ვისაც მბრძანებელი დედაქალაქთან მდებარე უახლოეს სანჯაყში გააგზავნიდა, სწორედ ის იყო მისი რჩეული და სურდა, რომ ტახტზე ის შეჰზადე ასულიყო. 1502 წელს სულთან ბაიაზიდმა შეჰზადე ქორქუთი თექეს (დღევანდელი ანტალია) მმართველად დანიშნა. შედეგად, აჰმედის სანჯაყი დედაქალაქთან ძმების სანჯაყებთან შედარებით უფრო ახლოს აღმოჩნდა. შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ქორქუთის შემდეგ ბაიაზიდის რჩეული კვლავ აჰმედი გახდა.
ბრძოლა ტახტისთვის
როცა სელიმმა დაინახა, რომ ბაიაზიდს ტახტზე აჰმედის აყვანა სურდა და მიხვდა, რომ რამე უნდა მოემექმედებინა. ის მივიდა მამასთან და სთხოვა, რომ გაეგზავნა რუმელიის სანჯაყში, რომელიც მდებარეობდა ოსმალეთის ევროპულ ნაწილში და ახლოს იყო დედაქალაქთან. მან მიიღო მტკიცე უარი ბაიაზიდისგან, მაგრამ მიიღო სემენდირის სანჯაყი. ამ სანჯაყში სელიმის გაგზავნა ბაიაზიდს ურჩია სელიმის სიმამრმა, ყირიმის ხან მენგლი I-მა. სელიმი ამ სანჯაყში არ გაემგზავრა, რადგან ის მაინც შორს იყო დედაქალაქისგან და დარჩა ტრაპიზონში. ბაიაზიდმა ეს ამბოხებად მიიჩნია და სელიმს ომი გამოუცხადა. 1511 წლის აგვისტოში, სელიმის არმია ბაიაზიდის არმიასთან სასტიკად დამარცხდა. ბაიაზიდს გადაწყვეტილი ჰქონდა მისი სიკვდილით დასჯა, თუმცა სელიმმა გაქცევა მოახერხა და თავი ყირიმს შეაფარა.
სანამ ბაიაზიდი სელიმს ებრძოდა, აჰმედს შაჰქულუს აჯანყების ჩახშობა დაევალა დიდ ვეზირ ჰადიმ ალი-ფაშასთან ერთად. მასთან ერთად ქორქუთიც იმყოფებოდა. თუმცა, ბრძოლის ველზე აჰმედმა მოლაპარაკებები გამართა მოწინააღმდეგის არმიასთან. ის ჰპირდებოდა, რომ ბრძოლა არ იქნებოდა, თუ ისინი გადავიდოდნენ მის მხარეს და დაეხმარებოდნენ ტახტზე ასვლაში, ხოლო თუ საჭირო გახდებოდა ამბოხებაშიც. მაგრამ შაჰქულუმ უარი განაცხადა და მათ შორის ბრძოლა შედგა. აჰმედმა გაიმარჯვა. ბრძოლის ველზე დაეცა დიდი ვეზირი ჰადიმ ალი-ფაშა, რის შედეგადაც შეჰზადე ქორქუთმა ძალზე მნიშვნელოვანი მხარდამჭერი დაკარგა.
როგორც კი აჰმედმა გაიგო, რომ სელიმი დამარცხდა, მაშინვე ეგონა, რომ აღარ ჰყავდა ტახტის მოცილე და ამბოხება დაიწყო. ის თავს ანატოლიის სულთნად თვლიდა და მამის ტახტიდან ჩამოსაგდებად დედაქალაქისაკენ მიემართებოდა. როგორც კი შვილის ასეთი ურჩობის შესახებ ბაიაზიდმა გაიგო, მაშინვე უბრძანა, რომ დაბრუნებულიყო საკუთარ სანჯაყში, მაგრამ აჰმედი ითხოვდა, რომ დანიშნულიყო კონიის სანჯაყ-ბეიდ, რაზეც მტკიცე უარი მიიღო. შედეგად, აჰმედმა დედაქალაქისკენ სვლა განაგრძო, თუმცა მისდა მოულოდნელად, მისი ჯარი გადაუდგა და უარი განაცხადა დედაქალაქში წასვლაზე. აჰმედი საშინელ მდგომარეობაში აღმოჩნდა.
ეს ყველაფერი სელიმმა გაიგო და სასწრაფოდ დაბრუნდა დედაქალაქში. ბაიაზიდს ძალიან ეშინოდა აჰმედის. სელიმმა მას ულტიმატუმი წაუყენა. ის ითხოვდა, რომ ბაიაზიდი ტახტიდან გადამდგარიყო და სულთნად იგი ეღიარებინა, ხოლო შემდეგ ის შეჰპირდა, რომ დაამარცხებდა აჰმედს. 1512 წლის, 25 აპრილს ბაიაზიდი გადადგა სელიმის სასარგებლოდ. სელიმი ტახტზე ავიდა სელიმ I-ის სახელით.
სიკვდილით დასჯა
სელიმის მმართველობის პირველ თვეებში აჰმედი განაგრძობდა ანატოლიის კონტროლს. 1513 წლის 24 აპრილს იენიშეჰირთან ახლოს სელიმისა და აჰმედის არმიები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. სელიმის ჯარის სიმრავლის გამო აჰმედის არმია დამარცხდა. თავად აჰმედი სელიმმა იგდო ტყვედ და ცოტა ხანში მისივე ბრძანებით აჰმედი ბურსაში სიკვდილით დასაჯეს.
ოჯახი
შეჰზადე აჰმედს ჰყავდა ათი შვილი — შვიდი ვაჟი და სამი ქალიშვილი.
ვაჟები
ოსმანი, ალი და მეჰმედი სიკვდილით მამასთან ერთად დაისაჯნენ, აჰმედის სამი ვაჟი სიკვდილით კაიროში დაისაჯა. ხოლო ყველაზე უფროსმა — მურადმა, რომელიც ისმაილ I-ის ქალიშვილზე იყო დაქორწინებული, თავი სიმამრის სასახლეს შეაფარა.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1465 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1513 კატეგორია:შეჰზადეები
ხაენის რაიონი
ხაენის რაიონი (Distrito de Jaén) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 729 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 79 883 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 150 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 537.25 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ხაენის პროვინციის რაიონები
კოფორიდუა
კოფორიდუა (Koforidua) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ განაში, აკრა-კუმასის რკინიგზის ხაზზე. აღმოსავლეთ ოლქის ადმინისტრაციული-სავაჭრო ცენტრი. ვაჭრობენ კაკაოთი. აწარმოებენ პალმის ზეთს, ხილის წვენს. 2012 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 127,334 ადამიანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:განის ქალაქები
ჰოლოშნიცა-ნოუე
ჰოლოშნიცა-ნოუე (Holoşniţa Nouă) — სოფელი მოლდოვაში, დროკიის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 176 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დროკიის რაიონის სოფლები
პელტასტი
მინი|პელტასტიპელტასტი — ქვეითი ჯარის სახეობა  ძველ საბერძნეთში, რომელიც გაჩნდა პელოპონესის ომის დროს  ძვ. წ. IV საუკუნის მეორე ნახევარში. პელტასტები შეიარაღებული იყვნენ მახვილებით, ზუფანებით, ტილოს ჯავშნებითა და მსუბუქი ტყავის ფარებით (პელტებით). ძვ. წ. IV საუკუნის დასაწყისში ათენის სტრატეგოსმა იფიკრატემ პელტასტები შეაიარაღა გრძელი შუბებითა და ადრინდელზე გრძელი მახვილებით. პელტასტები იბრძოდნენ გაშლილი მწყობრით, ჰოპლიტებთან თანამოქმედებით.
ქაფურა
ქაფურა (Filipendula) — მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, მეტწილად მაღალი ბალახებია. ფრთისებრი ან ფრთისებრ განკვეთილი ფოთლები და საგველასნაირ ყვავილედში შეკრებილი მოყვითალო-მოთეთრო, ვარდისფერი ან წითელი ყვავილები აქვთ.
20-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყლებში. საქართველოში გვხვდება ქაფურის 2 სახეობა ( Filipendula hexapetala, Filipendula ulmaria) პირველი იზრდება მშრალ მდელოებზე, ტყის პირებსა და ველებზე, მეორე — ჭაობებსა და დაჭაობებულ მდელოებზე, მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე. ქაფურის ყველა სახეობა თაფლოვანია.
ანდრია სინაური
ანდრია სინაური (ნამდვილი გვარი სინაურიძე; დ. 17 ნოემბერი [ძვ. სტ. 5 ნოემბერი], 1896 — გ. 8 დეკემბერი,  1976) — ქართველი პოეტი, საზოგადო მოღვაწე
ბიოგრაფია
ანდრია ივანეს ძე სინაურიძე 1896 წლის 5 ნოემბერს დაიბადა ქუთაისის მაზრის სოფელ ინაშაურში (ამჟამინდელი ვანის მუნიციპალიტეტი). 1905 წლიდან სწავლობდა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში, შემდეგ კერძო გიმნაზიაში, 1912 წლიდან ხელმოკლეობის გამო მოუხდა საწავლებლის დატოვება. 1913 წლიდან სწავლობდა კრონშტადტის სამხედრო-საზღვაოსნო იუნგთა სკოლაში, სადაც როგორც სამხედრო სკოლა, მოსწავლეები თავისუფალი იყვნენ გადასახადებისგან.
1915 წელს იმპერიალისტური ომის დაწყებისთანავე სკოლა დაიხურა, ანდრია გადაიყვანეს მოქმედ არმიაში, სადაც მოკლევადიანი საოფიცრო სასწავლებელი გაიარა და შემდეგ დასავლეთის ფრონტზე გააგზავნეს გენერალ ბრუსილოვის არმიაში, რამდენიმე თვეში კი კავკასიის ფრონტზე გადაიყვანეს, სადაც სხვადასხვა მსუბუქი ჭრილობები და ძლიერი კონტუზია მიიღო, თუმცა მომჯობინებისთანავე ისევ დაბრუნდა ფრონტზე. 1917 წლის რევოლუციის დროს კავკასიის ფრონტიდან გაჰყვა რევოლუციურად განწყობილ ძალებს ჩრდილოეთ კავკასიაში, თერგის ოლქის ახალგაზრდა საბჭოთა რესპუბლიკის დასამყარებლად. 1918 წლის იანვარში მიიღო ძლიერი მოყინვა, ბრძოლის ველიდან გონწასული გამოიყვანეს და მშობლიურ კერას დაუბრუნეს. ჯანმრთელობის აღდგენა გაუჭირდა, ბრძოლა აღარ შეეძლო და სწავლა გააგრძელა ექსტერნის წესით, მოიპოვა საშუალო სკოლის ატესტატი და 1918 წლის სექტემბერში ჩაირიცხა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტზე, პარალელურად სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების და ფილოსოფიის ფაკულტეტზე.
1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისას წითელი არმიის ოფიცერი გახდა. ხელმძღვანელობდა ჯარის კულტურულ-საგანმანათლებლო სამსახურს. მაგრამ თავი იჩინა სამოქალაქო ომში მიღებულმა ტრამვებმა, ჩაეკირა სახსრები, მკურნელობა ამაო აღმოჩნდა, 1925 წლის მაისიდან ანდრია სინაური ინვალიდის ეტლს მიეჯაჭვა.
ანდრიას მეუღლე იყო ბიოლოგი ნადია აბდუშელიშვილი, ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ლექტორი და აქტიური საზოგადო მოღვაწე, რომელიც დიდ თანადგომას უწევდა მეუღლეს. ავადმყოფობის პერიოდში სინაური აქტიუარად ჩაება ლიტერატურაში, იგი ავტორია მრავალი პოეტური კრებულისა, სისტემატიურად ქვეყნდებოდა მისი პოემები, ლექსები და სტატიები ჟურნალ-გაზეთებში. მისი შემოქმედების უმთავრესი თემებია: სამშობლო, ჩვენი ქვეყნის გმირული წარსული და თანამედროვეობა. განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს სამამულო ომის ფრონტზე გმირულად დაღუპული ერთადერთი შვილისადმი მიძღვნილი ლექსები. მისი პოეზია გამოირჩევა შინაგანი სიმტკიცით და მებრძოლი პათოსით.
ჯერ ინვალიდის ეტლში, სიცოცხლის ბოლო წლებში, კი სარეცელს მიჯაჭვულმა 55 წელი გაატარა. გარდაიცვალა 1976 წელს 80 წლის ასაკში, დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. მთელი საკუთარი ქონება გადასცა სახელმწიფოს მომავალი თაობებისთვის განვითარებისთვის. მის სახლში მოქმედებს მისივე სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკა.
დაჯილდოებულია 2 მედლით მამაცური შრომისთვის და საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმისგან საპატიო სიგელით. იყო რესპუბლიკური მნიშვნელობის პერსონალური პერსიონერი.
ბელიო
ბელიო (Bello) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში, დეპარტამენტის დედაქალაქ მედელინის გარეუბანი. მიეკუთვნება აბურის ხეობის მეტროპოლიურ არეალს.
ბელიო 1679 წელს დაარსდა და ატო-ვიეხო ეწოდა, 1913 წელს კი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და ამჟამინდელი სახელი ვენესუელელი საზოგადო მოღვაწის ანდრეს ბელიოს პატივსაცემად ეწოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჯასინდა არდერნი
ჯასინდა კეიტ ლორელ არდერნი (Jacinda Kate Laurell Ardern (/dʒəˈsɪndə ˈɑːrdɜːrn/; დ. 26 ივლისი, 1980) — ახალი ზელანდიის მე-40 პრემიერ-მინისტრი 2017 წლის 26 ოქტომბრიდან. ის ასევე 2017 წლის 1 აგვისტოდან არის ლეიბორისტთა პარტიის ლიდერი და 2017 წლის 8 მარტიდან პარლამენტის წევრი მაუნტ ალბერტის წარმომადგენლად. პირველად პარლამენტის დეპუტატად 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნებში აირჩიეს. არდერნი მსოფლიო ყველაზე ახალგაზრდა მთავრობის მეთაური ქალია, რომელმაც თანამდებობა 37 წლის ასაკში დაიკავა.
2001 წელს ვაიკატოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, არდერნმა თავისი კარიერა პრემიერ-მინისტრ ჰელენ კლარკის კაბინეტის მკველვრად დაიწყო. მოგვიანებით მუშაობდა გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრის, ტონი ბლერის მრჩევლად. 2008 წელს აირჩიეს სოციალისტური ახალგაზრდული საერთაშორისო კავშირის პრეზიდენტად. 2017 წლის 1 მარტს ანიტა კინგის გადადგომის შემდეგ აირჩიეს ლეიბორისტული პარტიის თავმჯდომარის მოადგილედ.
2017 წლის 1 აგვისტოს ისტორიულად ყველაზე დაბალი რეიტინგის გამო თანამდებობიდან წასული ანდრიუ ლითლი არდერნმა შეცვალა და ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი გახდა. 2017 წლის 23 აგვისტოს გამართულ საპარლამენტო არჩევნებში ლეიბორისტულმა პარტიამ გაიმარჯვა 46 ადგილით პარლამენტში. პარტიების მოლაპარაკებების შედეგად ქვეყნის პრემიერ-მინსტრი ანდერნი გახდა.
ჯასინდა ანდერნი საკუთარ იდეოლოგიად, როგორც სოციალ-დემოკრატიას, ასევე სოციალური პროგრესივიზმსაც მიიჩნევს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ახალზელანდიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
დინგნიჩაბა
დინგნიჩაბა, ამერიკული დინგნიჩაბა (Scaphirhynchus) — თევზების გვარი ზუთხისებრთა ოჯახისა. დინგი გაბრტყელებულია, კუდის ღერო — გრძელი და ძვლოვანი ფირფიტებით დაფარული. აერთიანებს სამ სახეობას. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში (მისისიპის აუზში). პირველი სახეობა — ჩვეულებრივი დიგნიჩაბა — სხეულის სიგრძეა 90 სმ-მდე; ტოფობა აპრილ-მაისში მიმდინარეობს ქვიანი გრუნტის მქონე შენაკადებში. იკვებება უმთავრესად უხერხემლოთა მატლებით. რეწვის ობიექტია. მეორე სახეობა — თეთრი დინგნიჩაბა — სიგრძე 1 მ-მდე; მეტად იშვიათია, ამიტომ სარეწაო მნიშვნელობა არ გააჩნია. მესამე სახეობა — ალაბამური დინგნიჩაბა — სხეულის სიგრძეა 76 სმ-მდე, გვხვდება მხოლოდ მდინარე ალაბამის 210 კმ-იან მონაკვეთზე, ამიტომ გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება.
სქოლიო
* კატეგორია:ზუთხისებრნი
ალექსანდრე ჯავახიშვილის მემორიალური მუზეუმი
ალექსანდრე ჯავახიშვილის მემორიალური მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ძევერაში. მემორიალური მუზეუმი შეიქმნა კობა ხარაძის უშუალო ხელმძღვანელობითა და აქტიური მონაწილეობით. მუეუმში დაცულია ალექსანდრე ჯავახიშვილისა და მისი შვილის ნინო ჯავახიშვილის მემორიალური ნივთები, სამეცნიერო მასალები და პუბლიკაციები.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
მარია კურსოვა
მარია კურსოვა (Мария Курсова, Մարիա Կուրսովա; დ. 3 იანვარი, 1986, სევეროდვინსკი, რსფსრ, სსრკ ) — რუსი-სომეხი ჭადრაკის დიდოსტატი. 1996 წელს გახდა მსოფლიოს 10-წლამდელთა ჩემპიონი, ხოლო 2001 წელს 16-წლამდე გოგონათა ევროპის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. 2003 წელს გავიდა ქალთა 18-წლამდელთა ჭადრაკის ევროპის ჩემპიონატის ფინალში სადაც დამარცხდა ნატალია პოგონინასთან და დაიკავა მეორე ადგილი. 1998 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 12-წლამდე გოგონათა ევროპის ჩემპიონატზე. 2011 წლიდან ასპარეზობს სომხეთის სახელით. 2012 წელს გახდა სომხეთის ჩემპიონი ქალთა შორის. თამაშობს სომხეთის ნაკრებში, აქ თამაშის პერიოდში მონაწილეობა მიიღო 2012 და 2014 წლების ჭადრაკის ოლიმპიადაზე, 2011 და 2015 წლების მსოფლიოს ჩემპიონატსა და 2011 და 2013 წლების ევროპის ჩემპიონატზე. 2016 წელს ინდივიდუალურად მიიღო მონაწილეობა ევროპის ჩემპიონატზე და დაამარცხა ორი მოჭადრაკე, მაგრამ შემდეგ იოვანკა ჰუსკასთან დამარცხდა. დაქორწინებულია ჭადრაკის დიდოსტატ არმან პაშიკიანზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები კატეგორია:სომეხი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:ქალი მოჭადრაკეები
რაშიდ ბეიბუთოვის ძეგლი
რაშიდ ბეიბუთოვის ძეგლი (Rəşid Beybudovun heykəli) — აზერბაიჯანელი მომღერლის რაშიდ ბეიბუთოვის ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, რაშიდ ბეიბუთოვის ქუჩაზე, მისივე სახელობის აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრის წინ. რაშიდ ბეიბუთოვის ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს მდებარეობს აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
ძეგლის ავტორია აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი ფუად სალაევი. ძეგლი დაიდგა 2016 წლის 11 ივნისს. გახსნის ცერემონია შედგა იმავე წლის 4 ოქტომბერს. ცერემონიას დაესწრო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი.
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ძეგლები კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კოტუი
მინი|250პქ|მარჯვნივ კოტუი (Котуй) — მდინარე რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარის ევენკთა და ტაიმირის (დოლგანენთა) ავტონომიურ ოკრუგებში. მდინარე ხატანგის მარჯვნივ. შემადგენელი, სიგრძე 1409 კმ, აუზის ფართობი 176 ათასი კმ². სათავე აქვს პუტორანის პლატოზე. მიედინება შუა ციმბირის ზეგანზე, ქვემოთში — ჩრდილოეთ ციმბირის დაბლობზე. ჭორომიანია. შერეული საზრდოს მდინერეა, ჭარბობს თოვლის წყალი. იყინება სექტემბრის ბოლოს და ოქტომბრის 1-ლ ნახევარში. ყინულძვრაა მაისის ბოლოსა და ივნისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები კატეგორია:ხატანგის შენაკადები
ფუტურისტ-ლეფელები
„ფუტურისტ-ლეფელები” — XX საუკუნის 20-იანი წლების ქართველ მწერალთა დაჯგუფება, რომელიც ჩამოყალიბდა იტალიური და რუსული ფუტურიზმისა და რუსული ლეფის გავლენით. მათი პირველი საღამო გაიმართა 1922 წელს, ამავე წელს გამოქვეყნდა მანიფესტი „საქართველო—ფენიქსი”. „ფუტურისტ-ლეფელების“ გამოცემები იყო ალმანახები „H2 SO4“ (1924), „ლიტერატურა და სხვა“ (1924 —1925), გაზეთი „დროული“ (1925 —1926), ჟურნალი „მემარცხენეობა“ (1927 —1928) ჯგუფში გაერთიანებული იყვნენ პოეტები და მწერლები: ბ. აბულაძე, შალვა ალხაზიშვუილი, აკაკი ბელიაშვილი, დავით გაჩეჩილაძე, პავლე ნოზაძე, ბესარიონ ჟღენტი, ჟ. ღოღობერიძე, ნიკოლოზ ჩაჩავა, სიმონ ჩიქოვანი, აგრეთვე კუბიზმით გატაცებული მხატვრები:  ირაკლი გამრეკელი, ბ. გორდეზიანი, მ. გოცირიძე და სხვები. „ფუტურისტ-ლეფელები“ ცდილობდნენ ისეთივე გადატრიალება მოეხდინათ მწერლობაში, როგორც ოქტომბრის რევოლუციამ მოახდინა სოციალურ სფეროში. წინამორბედ ფუტურისტთა კვალობაზე ისინი უკიდურეს ნიჰილიზმს ამჟღავნებდნენ კლასიკური მწერლობისადმი. მათი ცდა შეექმნათ ახალი დროის შესაბამისი ლიტერატურული სკოლა, რომელიც გაითვალისწუინებდა იტალიურ და რუსულ ფუტურიზმს, ლეფის, ნაწილობრივ-კონსტრუქტივიზმის გამოცდილებას და ძირფესვიანად გარდაქმნიდა ქართულ ლექსს, განუხორციელებელი აღმოჩნდა. „ფუტურისტ-ლეფელების“ გატაცებამ „ზაუმური ენით“ და „ორკესტრული ლექსალობით“ მაინც დადებითი როლი ითამაშა ქართული პოეზიის ფორმალური სრულყოფის საქმეში, რასაც ადასტურებს ამ ჯგუფის ყველაზე თვალსაჩინო პოეტის სიმონ ჩიქოვანის ადრინდელი შემოქმედება. 20-იანი წლების დამლევს ჯგუფი თვითლიკვიდაციის გზას დაადგა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ლიტერატურა
კუჰურეშტი-დე-სუსი
კუჰურეშტი-დე-სუსი (Cuhureştii de Sus) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 226 ეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 621 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
კურდღელი-ტოლაი
კურდღელი-ტოლაი (Lepus tolai) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კურდღლისებრთა ოჯახისა.
სხეულის სიგრძეა 55 სმ, ყურებისა 12 სმ-მდე, მასა 1,5–2,8 კგ. შეფერილობა რუხია, მურა და ჟანგმიწოვანი ტონებით, ახასიათებს მუქი და ღია საფარი (ფხისებრი) ბეწვის მონაცვლეობა; ყურის ბოლოები მუქია, მუცლის მხარე და ყელი — თეთრი. ზამთრის ბეწვი უფრო ღიაა.
ბინადრობს აზიის უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს სარტყელში; მთებში ზღვის დონიდან 3000 მ სიმაღლემდე. უპირატესობას ანიჭებს ისეთ ადგილებს, სადაც გავრცელებულია ბალახოვანი და მდინარისპირა მცენარეულობა, ბუჩქნარი. ტრიალებს ერთსა და იმავე მონაკვეთებში. გამრავლების პერიოდსა და ზამთარში შეუძლია ჩამოაყალიბოს 30-მდე წევრისაგან შემდგარი ჯგუფი. აქტიურია შებინდებისას და ღამით. საბუნაგეს არაღრმა ღრმულებში აკეთებს, ხშირად იმალება მიტოვებულ სოროებში (ვირზაზუნასი, მელასი და სხვ.).
იკვებება მცენარეთა მწვანე ნაწილებით, თხრის ფესვებსა და ბოლქვებს, ჭამს შემოსულ ხორბალს, ქერს, სიმინდს; ზამთარში საკვებად იყენებს ახალგაზრდა ყლორტებს, ღრღნის ხეებისა და ბუჩქების ქერქს. არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში 2, ხოლო სამხრეთში 4 ნაყარი აქვს წელიწადში. შობს 4–6 ბაჭიას. სქესობრივ სიმწიფეს სიცოცხლის მეორე წელს აღწევენ. ნადირობის მნიშვნელოვანი ობიექტია. უმნიშვნელო ზიანის მოტანა შეუძლია სოფლის მეურნეობისათვის. ტულარემიის ერთ-ერთი მთავარი გადამტანია, მონაწილეობს ჭირის ეპიზოოტიაში. ახასიათებს რიცხოვნობის მნიშვნელოვანი პერიოდული ცვალებადობა.
სქოლიო
კატეგორია:კურდღელი
ქათამურა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტაქსონომიური სახელი ქათამურა შეიძლება აღნიშნავდეს:
დაიანა ელსი
დაიანა ეილსი (Diana Elles, Baroness Elles)(დ. 19 ივლისი, 1921 — გ. 17 ოქტომბერი, 2009) — ბარისტერი და დიდი ბრიტანეთის წარმომადგენელი გაეროში. დელეგატი ევროპის პარლამენტში 10 წლის განმავლობაში.
ადრეული წლები
დაიანა ნიუკომბი დაიბადა 1921 წლის 19 ივლისს, ის იყო პოლკოვნიკ სტუარტ ფრანცის ნიუკომბის და ელიზაბეტ ჩაკის ქალიშვილი. მამამისი იყო ტომას ლოურენსის (არაბეთის ლოურენსი) ახლო მეგობარი, არაბეთის ლოურენსი დაიანა ნიუკომბის უფროსი ძმის სტუარტ ლოურენს ნიუკომბის (დ. 1920) ნათლია იყო. . კერძო სკოლების დამთავრების შემდეგ ლონდონში, პარიზში და ფლორენციაში, ის წავიდა ლონდინის უნივერსიტეტში რომელიც დაამთავრა როგორც ბაკალავრმა ფრანგულში და იტალიურში. 1941 წელს. მეორე მსოფლიო ომის დროს ის მსახურობდა ქალთა საჰაერო ძალებში სადაც გახდა ფრენის კაპიტანი 1944 წელს.
კარიერა ინგლისში
1970 წელს გახდა ბრიტანული ქალთა ევროკავშირის თავმჯდომარე, ხოლო 1973 წელს მთლინი ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 1972 წლის 2 მაისს ის გახდა ქალაქ ვესტმინსტერის ბარონესა ეილსი. როდესაც არჩევნები 1974 წელს ლეიბორისტებმა მოიგეს ელისმა გადაინაცვლა ოპოზიციაში სადაც გახდა სპიკერი საგარეო და ევროპულ საქმეებში.
1977 წელს ელისი გახდა საერთაშორისო საქმეების სამეფო ინსტიტუტის საბჭოს წევრი 1986 წლამდე სანამ ის გახდებოდა რიდინგის უნივერსიტეტის გუბერნატორი 1996 წლამდე. ის ასევე იყო მრეწველობის და პარლამენტის ნდობის რწმუნებული 1985-დან 1995 წლამდე და კალდეკოტის საზოგადოების რწმუნებული, რომელიც დაარსდა 1911 წელს როგორც ლონდონის სამედდო, მაგრამ მომავალში გადაიქცა ზრუნვა მოკლებული ბავშვების საზოგადოებად. 1993 წელს ის გახდა ლინკოლნის ინსტიტუტის საპატიო წევრი. პოლიტიკიდან გადადგომეის შემდეგ დაიანა ეილსი ღიად უჭერდა მხარს ფლორენციის ბრიტანულ ინსტიტუტს.
საგარეო კარიერა
1972 წელს ეილსი შეუერთდა ბრიტანეთსი დელეგაციას გაეროს გენერალურ ანსამბლეაში 1973 წელს ის დაემატა გაეროს დისკრიმინაციის პრევენციის და ეთნიკური უმცირესოიბების დაცვის ქვეკომისისას. ის ნომინირებული იყო ადამიანის უფლებების დაცვის სპეციალურ მომხსენებლად გაეროში 1975 წელს. . 1979 წელს მან დატოვა გაერო.
ედუარდ ჰეთმა ის გაგზავნა ევროპის პარლამენტში 1973 წელს, სადაც ის მეთაურობდ საერთაშორისო ოფისს 1978 წლამდე, როდესაც მას მოუწია საკუთარი ადგილი ლეიბორისტთა დელეგატისთვის დაეთმო. 1979 წლის ევროპის პარლამენტის არჩევნებში მან მოიგო კონსერვატიული პარტიისთვის სავარძელი თეიმსის ხეობაში, ის 1984 წელს კიდევ 5 წლით აირჩიეს. 1982 წლის შემდეგ ის იყო ევროპის პარლამენტის ვიცე-პრეზიდენტი. დიანა ეილსმა ევროპის პარლამენტი 1989 წელს დატოვა.
პირადი ცხოვრება
1945 წელს ის დაქორწინდა ნილ პატრიკ მონკრიფ ელისზე ვისთანაც ეყოლა 2 შვილი, ელიზაბეტ როსმუნდ მოკრიფი (დ. 1947) და ჯეიმზ ედმუნდ მონკრიფი (დ. 1949). დიანა ეილსი გარდაიცვალა 2009 წლის 17 ოქტომბერს.
აუნუუ
აუნუუ (Aunu'u) — პატარა კუნძული წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში სამოას არქიპელაგში. ადმინისტრაციულად შედის ამერიკის სამოას აღმოსავლეთის ოლქში.
გეოგრაფია
აუნუუს კუნძული წარმოადგენს პატარა ვულკანურ კუნძულს, რომლის ფართობია 1,517 კმ². აუნუუს ტერიტორია ძლიერ დაჭაობებულია, ხოლო ვულკანის კრატერში მდებარეობს ამერიკის სამოაში ყველაზე დიდი ჭაობი მტკნარი წყლით. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს პალას ტბა. აუნუუს სამხრეთი ნაწილი კლდოვანია და დაფარულია მანგროს ტყეებით.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის სამოას კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ლას-პირიასის რაიონი
ლას-პირიასის რაიონი (Distrito de Las Pirias) — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ხაენის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 625 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 899 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 65 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 60.41 კმ²-ია.
აპოკალიპტო
აპოკალიპტო (ინგლ. Apocalypto) — 2006 წლის ამერიკული ეპიკური ჟანრის ისტორიული სათავგადასავლო ფილმი, რომლის რეჟისორი და თანაავტორია მელ გიბსონი. ფილმში მონაწილეობენ ამერიკელ და მექსიკელ ინდიელთა შთამომავალი მსახიობები, რომელთა შორისაა: რუდი იანგბლუდი, რაულ ტრუხილო, მაიარა სერბულო, დალია ჰერანდესი, იან ურიელი, ჯერარდო ტარაკენა, როდოლფო პალასიოსი, ბერნარდო რუიზ ხუარესი, ამელ როდრიგო მენდოზ და, რიკარდო დირაზ მენდოზა. გიბსონის ადრინდელი ფილმის, ქრისტეს ვნებანი-ის მსგავსად, ყველა დიალოგისთვის გამოყენებულია ადრინდელთან მიახლოებული ენა. მსახიობები საუბრობენ იუკატეკის მაიას ენაზე. ეს იყო ბოლო ფილმი, გიბსონის დიდი ხნის პაუზამდე, რომელიც ათ წელს გაგრძელდა და 2016 წელს ჰაქსოუს გმირი– ს გამოსვლით დასრულდა.
ფილმი გადაღებულია, იუკატანში, მექსიკაში. აპოკალიპტო ასახავს 1502 წელს ახალგაზრდა მამაკაცის, იაგუარ პაუს მოგზაურობას, რომელიც გვიანდელი მესოამერიკელი მონადირეა და თანამოაზრეებთან ერთად გადაადგილდება. მათი სოფლის daნგრევის შემდეგ, ისინი საშიშ მოგზაურობაში, მაიას ცივილიზაციის ქალაქში მიჰყავთ ადამიანური მსხვერპლისთვის. ფილმმა მსოფლიო მასშტაბით 120 მილიონი აშშ დოლარი გამოიმუშავა და კრიტიკოსებისგან მეტწილად დადებითი შეფასებები მიიღო. კრიტიკოსები აქებდნენ გიბსონის რეჟისურას, დინ სემლერის კინემატოგრაფიასა და მსახიობთა შესრულებებს, თუმცა მაიას ცივილიზაციასთან დაკავშირებულ ისტორიული ფაქტებთან უზუსტობები გააკრიტიკეს. ფილმი გავრცელდა Buena Vista Pictures– ის მიერ ჩრდილოეთ ამერიკაში, Icon Film Distribution-ის მიერ გაერთიანებულ სამეფოსა და ავსტრალიაში და 20th Century Fox-ის საშუალებით სპეციალურ ადგილებში. მინი| [[მელ გიბსონი|მარცხნივ]]
სცენარი
სცენარის ავტორი და თანაპროდიუსერი ფარჰად საფინია პირველ მელ გიბსონთან ერთად ქრისტეს ვნებანი-ის დროს მუშაობდა. საბოლოოდ, გიბსონმა და საფინიამ გამონახეს დრო, რომ განეხილათ „ფილმებისადმი საერთო სიყვარული და რა უყვართ მათ ფილმების გადაღებაში".
გიბსონი და საფინია ასევე დაინტერესებულნი იყვნენ უძველესი კულტურის ასახვით და შესწავლით, რომელიც ამერიკის კონტინენტზე ევროპელთა მოსვლამდე არსებობდა. როგორც აცტეკების, ასევე მაიას ცივილიზაციის ისტორიით. ფილმისთვის მათ აირჩიეს მაიას ცივილიზაცია მაღალ განვითარებულობის გამო.
გიბსონმა გადაწყვიტა, რომ მთელი დიალოგები იქნებოდა იუკატეკის მაიას ენაზე. გიბსონი განმარტავს: „მე ვფიქრობ, რომ სხვადასხვა ენის მოსმენა მაყურებელს საშუალებას აძლევს მთლიანად უგულვებელყოს რეალობა და ფილმში გადეშვას. და რაც მთავარია, აქცენტი გაკეთებულია კინემატოგრაფიულ ვიზუალზე, რომელიც გულის უნივერსალური ენაა.”
გადაღებები
გიბსონმა აპოკალიპტო გადაიღო ძირითადად კატემაკოში, სან ანდრეზ ტუქსტლაში და პასო დე ოვეხასში ,მექსიკის შტატ ვერაკრუსში. ჩანჩქერის სცენა გადაიღეს ეიპანტლას ჩანჩქერზე, რომელიც მდებარეობს სან ანდრეს ტუქსტლაში. მეორე ჯგუფის ეკიპაჟის გადაღებები გვატემალაში, ელ პეტენში მიმდინარეობდა. თავდაპირველად ფილმის გამოშვება 2006 წლის 4 აგვისტოს იყო დაგეგმილი, მაგრამ Touchstone Pictures– მა გადადო გამოცემის თარიღი 2006 წლის 8 დეკემბრამდე, ძლიერი წვიმისა და ორი ქარიშხლის გამო, რომელმაც გადაღებებს შეუშალა ხელი. მთავარი გადაღებები დასრულდა 2006 წლის ივლისში.
აპოკალიპტო გადაღებულია მაღალი, ციფრული ხარისხით, Panavision Genesis-ის კამერის გამოყენებით. გადაღებების დროს გიბსონმა და კინემატოგრაფორმა დინ სემლერმა გამოიყენეს Spydercam, შეჩერებული კამერის სისტემა, რომელიც საშუალებას იძლევა სცენები ზემოდან გადაიღონ. ეს მოწყობილობა გამოიყენეს ინ სცენაზე, როდესაც იაგუარ პაუ ჩანჩქერში ჩახტა.
აპოკალიპტოში არაერთი ცხოველია წარმოდგენილი, მათ შორის არის ამერიკული ტაპირი და შავი იაგუარი. ცხოველებისათვის საზიანო სცენებისთვის იყენებდნენ ანიმატრონიკას ან თოჯინებს.
სქოლიო
კატეგორია:Icon Productions-ის ფილმები კატეგორია:მელ გიბსონის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ეპიკური ფილმები კატეგორია:ამერიკული მოქმედებითი-სათავგადასავლო ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:2006 წლის ფილმები კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები
მაიოტა (კუნძული)
მაიოტა ან მაორე (შიკომორი Maore, Mayotte), ასევე გრანდ-ტერი (შიკომორი Maore, Grande-Terre) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კომორის არქიპელაგში. კუნძულის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 363,29 კმ²-ს.
მაიოტა (მაორე) — საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტ მაიოტას სიდიდით ყველაზე დიდი კუნძულია, რომლის მთლიან ტერიტორიაზეც დამოუკიდებლობის მიღებისთანავე პრეტენზიას აცხადებს კომორის კუნძულების კავშირი.
ეთნიკური შემადგენლობა — როგორც მაიოტას მთლიან ზღვისიქითა დეპარტამენტში — ძირითადად წარმოდგენილია ანტალოატრას ხალხით (არაბების შთამომავლები, შერეული მალაგასიელებთან და ბანტუს ენოვან აფრიკელ-შავკანიანებთან), კერძოდ მაორეებით, რომლებიც ლაპარაკობენ შიკომორის ენის მაორეულ დიალექტზე.
გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ აღიარა კომორის კუნძულების კავშირის უფლებები კუნძულ მაიოტაზე (მაორე).
მასში შედის მაიოტას 17 კომუნიდან 15 კომუნა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|250px|მაიოტას კომუნები ადმინისტრაციულად მაიოტა იყოფა 15 კომუნად:
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები კატეგორია:მაიოტას კუნძულები
ჰესნეშენი-მარი
ჰესნეშენი-მარი (Hăsnăşenii Mari) — სოფელი მოლდოვაში, დროკიის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 116 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 884 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დროკიის რაიონის სოფლები
როდიონოვო-ნესვეტაისკაიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია
როდიონოვო-ნესვეტაისკაიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია როდიონოვო-ნესვეტაისკაის რაიონის სოფელ როდიონოვო-ნესვეტაისკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინისა და მილეროვის ეპარქიას. აგებულია 1999-2003 წლებში.
ეკლესიის მისამართი:34658, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, როდიონოვო-ნესვეტაისკაის რაიონი, სოფელი როდიონოვო-ნესვეტაისკაია, მოსკოვის ქუჩა № 52გ.
ისტორია
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დასახლება როდიონოვის მოსახლეობამ გადაწყვიტა ჰქონოდა საკუთარი ეკლესია, რადგან უახლოესი ეკლესია მდებარეობდა საკმაოდ შორს, ნესვეტაიში 25 ვერსის დაშორებით. 1877 წელს მათ მიიღეს გადაწყვეტილება საკუთარი ეკლესიის აშენების შესახებ, ამავე წელს მათ ააშენეს და 8 ნოემბერს აკურთხეს ახალი ეკლესია.
ეკლესია იყო ხისგან აგებული. ეკლესია შიგნით იყო შელესილი და გათეთრებული, რკინის სახურავი კი შეღებილი იყო მწვანე საღებავით. ჯვარი მოოქროვილი იყო. მოგვიანებით ეკლესია შემოღობეს ქვის ღობით. 1894 წელს დაარსდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. 1897 წლის მაისში სოფლის კრებაზეა აირჩიეს ადგილი მის ასაშენებლად.
1920-იან წლებში ეკლესია დახურეს და დაანგრიეს საძირკვლამდე. იქვე ახლოს მისი ნანგრევებისაგან ააშენეს საშუალო სკოლა, ხოლო ეკლესიის ადგილზე ააშენეს სპორტული მოედანი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1998 წელს, დანგრეული ეკლესიის ადგილზე დააყენეს სამშენებლო ვაგონი, სადაც მიმდინარეობდა ღვთისმსახურება. 1999 წლიდან დაიწყო ეკლესიის მშენებლობა. 2003 წელს ახლადაშენებულ ეკლესიაში გაიმართა საღვთო ლიტურგია. ეკლესია ააგეს ადგილობრივი მოსახლეობის შემოწიულობებით.
ეკლესიის წინამძღვარია დეკანოზი კონსტანტინ კრახმალევი.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
ჩირიპკეუ (ფლორეშტის რაიონი)
ჩირიპკეუ  (Ciripcău) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 248 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 326 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
ჰესნეშენი-ნოი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დროკიის რაიონის სოფლები
ეშტონ კაჩერი
ეშტონ კაჩერი (დ. 7 თებერვალი, 1978) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია სატელევიზიო სერიალებში, სიტკომებში მონაწილეობით. შესრულებული აქვს როლები ჰოლივუდის ფილმებში. 2005-2012 წლებში დაქორწინებული იყო დემი მურზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
ტანის დინასტია
300px|მინი|ტანის დინასტია 700 წელს.
აზიხანტროფი
აზიხანტროფი (Azıxantrop) — ჰომონიდების ოჯახის წარმომადგენელი, რომლის ქვედა ყბის ნაწილი აღმოაჩინეს აზერბაიჯანელმა მეცნიერებმა მამედალი ჰუსეინოვის მეთაურობით 1968 წელს აზიხის გამოქვაბულში, აზერბაიჯანის სსრ-ის მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის ჰადრუთის რაიონის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნება ე. წ. პრენეანდერტალელს (უფრო სწორედ პრენეანდერტალელის ჰაიდელბერგის ტიპს).
ნამარხები თარიღდება ძვ. წ. 450 ათასიდან 50 ათას წლამდე. რადიონახშირბადის ანალიზის მონაცემები დღემდე არ არის ცნობილი, რადგან ანალიზის ეს მეთოდი 40–50 ათას წელზე მეტი ხნის ნახშირბადის შემცველი მასალის ასაკის განსაზღვრის საშუალებას არ იძლევა. მიიჩნევა, რომ აღმოჩენილი ყბა ეკუთვნოდა 18–22 წლის ქალბატონს.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
უილიამ კრუქსი
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები კატეგორია:ინგლისელი ქიმიკოსები კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1832 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
ტანის დინასტია
ისტორია
მარცხნივ|მინი|300პქ| ტანის დინასტია დააარსა გაოცზუმ (ლი-იუანი), წარმოშობით ჩრდილოეთ ჩინელმა მსხვილმა მიწათმფლობელმა, რომელიც ტობასცების ტომის წარმომადგენელი იყო. ლი-იუანმა თავის შვილ ლი შიმინთან ერთად გაიმარჯვა სამოქალაქო ომში სუის დინასტიის უკანასკნელი მეფის იან-დის წინააღმდეგ და 618 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მალევე ადის სამეფო ტახტზე სამეფო სახელით გაოცზუ. მოგვიანებით მას ტახტიდან გადააყენებს საკუთარი შვილი, მაგრამ ტანის დინასტია ხელისუფლების სათავეში რჩება 907 წლამდე 690-705 წლების გამოკლებით, როდესაც ხელისუფლებაში იყო იმპერატრიცა ვუ ზეტიანი (ე. წ. მეორე ჯოუ).
იდეოლოგია
თავდაპირველად დინასტიის მმართველობის მთავარი მიზანი იყო ინტენსიური კულტურული გაცვლა ორ რეგიონს ჩინეთშა და სტეპს შორის. ჩინეთისა და სტეპის გაერთიანების იმპერიული იდეა ტანის დინასტიის იმპერატორების პოლიტიკის ძირითადი განმსაზღვრელი მიმართულება იყო საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში.
კულტურა და ეკონომიკა
ტანის დინასტიის მმართველობის პერიოდში აყვავდა სოფლის მეურნეობა, კუსტარული მრეწველობა და ვაჭრობა. ახალ წარმატებებს მიაღწიეს ქსოვის ტექნიკაში, მეტალურგიაში და გემთმშენებლობაში. მთელი ქვეყანა დაფარული სახმელეთო და სამდინარო გზების ქსელებით. ჩინეთმა ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობა დაამყარა ისეთ ქვეყნებთან, როგორიცაა იაპონია, კორეა, ინდოეთი, სპარსეთი და არაბეთი.
განვითარდა ჩაის სმის ცერემონიალი. ჩაი დიდი ხნის განმავლობაში მიიჩნეოდა სამკურნალოდ და ითვლებოდა ჩინეთის კულტურის განუყოფელ ნაწილად. ჩინურმა კლასიკურმა ლიტერატურამ უკვდავყო ტანის დინასტიის ჩაის სმის ცერემონიის ოსტატების სახელი - ლუ ტუნი და ლუ იუია.
დაქვეითება
ტანის დინასტიის დაქვეიტების ზუსტი მიზეზები არა ცნობილი, მაგრამ VIII საუკუნის დასაწყისში გახშირდა აჯანყებები და საომარი მარცხები, რამაც განაპირობა ცენტრალური ხელისუფლების დაქვეითება. ტანის დინასტიას შეუტიეს არაბებმა. ტალასის ბრძოლის დროს (751 წ.) ჩინეთის ჯარი დამარცხდა და ბრძოლის ველიდან გაიქცა. ამ მოვლენებიდან ძალიან მალე მოხდა ან ლუშანის აჯანყება (756-761 წწ.), რომელმაც დაანგრია წლების მანძილზე ნაშენები ქვეყანა. ან ლუშანმა შექმნა იანის სახელმწიფო (756-763 წწ.), რომელმაც დაიკავა ორივე დედაქალაქი (ჩანანი და ლოიანი) და ქვეყნის დიდი ტერიტორია. დინასტია დასუსტდა და ვერასოდეს ვეღარ მიაღწია არსებულ დიდებას. იმპერიამ კონტროლი დაკარგა ცენტრალურ აზიაზე.