cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კალმარი და ვეშაპი
კალმარი და ვეშაპი (The Squid and the Whale) — 2005 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. მასში ასახულია ორი ბავშვის ცხოვრება მშობელთა განქორწინების შემდეგ. მოქმედება მეოცე საუკუნის 80-იან წლებში ხდება. ფილმი კრიტიკოსებმა დადებითად შეფასეს და საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის ოსკარზეც იყო წარდგენილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2005 წლის ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები
NBA-ის ევროპული ტურნე
NBA-ის ევროპული ტურნე — ორგანიზებული ღონისძიება, რომელიც სათავეს 2006 წლიდან იღებს. ღონისძიების მიზანია, ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის გუნდებმა გამართონ შეხვედრები მთავარი ევროლიგის, მაგრამ ასევე ევროთასების გუნდებთან.
მატჩები ტარდება NBA-ის წესების თანხმად, რაც შესამჩნევად განსხვავებულია FIBA-ს წესებიდან, რომლის მიხედვითან ევროლიგის გუნდები თამაშობენ. ასევე აღსანიშნავია პარკეტის განსხვავებაც.
ისტორია
2006 წელს ჩატარებული იქნა შეჯიბრის ფორმატით, სადაც ფინალში ფილადელფია სიქსერსმა გაიმარჯვა მოსკოვის ცსკა-ს წინააღმდეგ.
2007 წელს ღონისძიება გადაერთო ამხანაგური მატჩის ფორმატზე ევროლიგას და NBA-ის გუნდებს შორის.
2008 წლის ღონისძიება მხოლოდ NBA-ის გუნდებს შორის მოხდა. ევროლიგამ გადაწყვიტა არ ჩაეტარებინა მისი გუნდებისთვის პრე-სასეზონო მატჩები NBA-ის გუნდებთან.
2009 წელს, ევროლიგამ შეიცვალა მისი გადაწყვეტილება და რეალ მადრიდ ბალონკესტომ ჩაატარა შეხვედრა იუტა ჯაზთან. 2 დღით ადრე, ჩიკაგო ბულზმა 1 ქულით დაამარცხა იუტა ჯაზი ლონდონში, ინგლისი
2010 წლის NBA-ის ევროპული ტურნეს მატჩები გაიმართა მილანში, ბარსელონაში, პარიზში და ლონდონში, სადაც მონაწილეობა მიიღეს ლოს-ანჯელეს ლეიკერსმა, ნიუ-იორკ ნიქსმა, მინესოტა ტიმბერვულვზმა, რეგალ ბარსელონამ და არმანი ჯინს მილანომ.
NBA-ის ევროპული ტურნე არ ჩატარდა 2011 წლის ლოკაუტის გამო.
2012 წელში დაგეგმილი ევროპული ტურნე ჩატარებული იქნება თურქეთის, იტალიის, გერმანიის და ესპანეთის ტირიტორიებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
ვენის ფილარმონიული ორკესტრი
ვენის „ოქროს დარბაზი“|300პქ|მინიატიურა მინიატიურა|300პქ|100 ევროს ღირებულების ოქროს მონეტა, რომელიც მიეძღვნა ვენის ფილარმონიულ ორკესტრს ვენის ფილარმონიული ორკესტრი (Wiener Philharmoniker) — მსოფლიოს ერთ-ერთ მოწინავე ორკესტრი. 2006 და 2007 წლებში ვენის ფილარმონიული ორკესტრი „უმნიშვნელოვანესი ევროპული სპეციალური ჟურნალებისა და რადიოების მუსიკალურმა კრიტიკოსებმა“ ევროპის საუკეთესო ორკესტრად დასახელდა. 2008 წელს ორკესტრმა კლასიკური მუსიკის ჟურნალ Gramophone-ის დეკემბრის გამოცემაში მსოფლიოს მასშტაბით მესამე ადგილი დაიკავა.
ორკესტრი დაარსდა 1842 წლის 28 მარტს კომპოზიტორ ოტო ნიკოლაის მიერ. ფილარმოიული კონცერტები ტარდება 1860 წლიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ვენა კატეგორია:ავსტრიული ორკესტრები კატეგორია:ორკესტრები
აბაკანი
საკუთარი სახელი აბაკანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Camponotus festinus diligens
Camponotus festinus diligens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კიდურყვავილოვანი დამწერლობა
კიდურყვავილოვანი დამწერლობით შესრულებული ლაპიდარული წარწერებია, მაგალითად, ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავის წარწერა ზედა ვარძიის ღვთისმშობლის ეკლესიის სამხრეთი კარის ბალავრის ქვაზე, ნიკორწმინდის აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახული მეორედ მოსვლის კომპოზიციის განმარტებითი წარწერა და სხვა.
კიდურყვავილოვანი დამწერლობა განსაკუთრებით გავრცელებული იყო ჭედურ წარწერებში. აქ ამგვარ ნაწერს, გარდა ფუნქციურისა, დეკორატიული ფუნქციაც ჰქონდა და მოჭედილობის გაფორმებას წარმოადგენდა. ამისი მაგალითებია ჯუმათის წმინდა გიორგის ხატის განმარტებითი და ქტიტორული წარწერები, ნიკიფარის (ზემო სვანეთი) წმინდა გიორგის ხატის განმარტებითი წარწერა, ხიდისთავის წმინდა გიორგის ხატის წარწერა, ლაკლაკისძეთა ხატის განმარტებითი და ქტიტორული წარწერები ზარზმიდან და სხვა.
კიდურყვავილოვანი დამწერლობის ფრესკული ძეგლები, რომლებიც XIII საუკუნით თარიღდება, XIX საუკუნის 30-იან წლებში, ფრედერიკ დიუბუას ცნობით, ჯერ კიდევ შემორჩენილი იყო გეგუთის სასახლის მოხატულობის ფრაგმენტებში. ასომთავრულის ამ კალიგრაფიული სახეობითაა შესრულებული ზოგიერთი წარწერა ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში დაცულ ხელნაწერებში A-87, H-1667 და სხვა.
დოროთეა ბეითი
დოროთეა მინოლა ელის ბეითი (ასევე ცნობილია როგორც დოროთი ბეითი; ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების წევრი; დ. 8 ნოემბერი, 1878 ― გ. 13 იანვარი, 1951) ― უელსელი პალეონტოლოგი და ზოოარქეოლოგიის პიონერი. მისი შრომების დიდი ნაწილი ბოლო დროს გადაშენებული ძუძუმწოვრების ნამარხი ნაშთების კვლევაზე იყო ორიენტირებული და მიზნად ისახავდა, გაერკვია, როგორ და რატომ წამოიქმნებოდა გიგანტური და ჯუჯა ფორმები.
ადრეული წლები და ოჯახი
დოროთეა ბეითი ნაპირ-ჰაუზში, კარმართენში, კარმართენშირში დაიბადა, პოლიციის ზედამხედველის, ჰენრი რეჯინალდ ბეითისა და ელიზაბეთ ფრეიზერ უაითჰილის ოჯახში დაიბადა. ჰყავდა უფროსი და და უმცროსი ძმა. ბეითმა მცირე ფორმალური განათლება მიიღო და ერთხელ აღნიშნა, რომ „განათლების მიღება მხოლოდ მცირე ხნით შეაწყვეტინა სკოლამ“. 34 წლის ასაკში მისმა ძმამ ფეხი მოიტეხა და 18 თვის მანძილზე მის მშობლებს უვლიდა. მოგვიანებით ოჯახს მისთვის არაფერი უანდერძებია, რათა მის ძმას საკმარისი მზითევი ჰქონოდა მდიდარ ქალზე დასაქორწინებლად.
კარიერა
1898 წელს, 19 წლის ასაკში, ბეითმა ლონდონის ბუნებისმეტყველების მუზეუმში სამსახური იშოვა. იგი ფრინველთა კანს ახარისხებდა ფრინველთა ზოოლოგიის განყოფილების ოთახში, მოგვიანებით კი ნამარ ნაშთებს ამზადებდა. ბეითი ერთ-ერთი პირველი ქალი იყო, რომელიც მუზეუმში როგორც მეცნიერი, ისე დაასაქმეს. ბეითი მუზეუმში 50 წლის მანძილზე დარჩა და ორნიტოლგია, პალეონტოლოგია, გეოლოგია და ანატომია შეისწავლა. მუზეუმში მას დამუშავებული ნამარხი ნაშთების რაოდენობის მიხედვით უხდიდნენ.
იმავე წელს კვიპროსს ეწვია, სადაც საკუთარი სახსრებით 18 თვის მანძილზე დარჩა. ძიების დროს ბეითმა გამოქვაბულებში 12 ახალი დეპოზიტი აღმოაჩინა, მათ შორის Hippopotamus minor-ის ძვლებიც. 1902 წელს სამეფო საზოგადოებისგან ძლივს მოპოვებული გრანტით, კვიპროსში გათხრების დროს, კირენიის გამოქვაბულში ჯუჯა სპილოების ახალი სახეობები აღმოაჩინა, რომელთაც Elephas cypriotes უწოდა, მოგვიანებით კი სამეფო საზოგადოებისთვის მომზადებულ ნაშრომში აღწერა. კვიპროსში ყოფნის დროს ძუძუმწოვრებსა და ფრინველებს აკვირდებოდა და არაერთი ნაშრომი მოამზად, რომლებშიც სხვა მასალებთან ერთად Acomys nesiotes და Troglodytes troglodytes cypriotes-ის სუბსახეობებიც აღწერა.
შემდეგში ბეითმა ხმელთაშუაზღვისპირეთის სხვა კუნძულებზე, მათ შორის: კრეტაზე, კორსიკაზე, სარდინიაზე, მალტასა და ბალეარის კუნძულებზე იმოგზაურა და ამ კუნძულების პრეისტორიული ფაუნის შესახებ ნაშრომი გამოაქვეყნა. 1909 წელს ბალეარის კუნძულებზე მანამდე უცნობი სახეობა  Myotragus balearicus აღმოაჩინა. კატის პლატოზე, აღმოსავლეთ კრეტაზე ბეითმა კრეტული ჯუჯა ჰიპოპოტამის ნაშთები აღმოაჩინა. კრეტაზე ის კნოსოსის გათხრების მონაწილე არქეოლოგებსაც შეხვდა, მათ შორის, არტურ ევანსსაც, რომლებიც იმ დროს მინოსის კულტურას იკვლევდნენ.
1920-იანი წლების ბოლოს ბეითმა ბრიტანეთის კონტროლირებად პალესტინაში იმოგზაურა. ბეითი დოროთი გაროდმა მიიწვია, რომელიც შემდეგში კემბრიჯის უნივერსიტეტის პირველი ქალი პროფესორი გახდა და ბრიტანეთის სამხედრო გუბერნატორის დავალებით ხაიფაში გათხრებს აწარმოებდა. ბეთლემში ბეითმა და ელინორ რაიტ გარდნერმა გადაშენებული სპილოს ჯიშები და პრეისტორიული გიგანტური კუ აღმოაჩინეს. მათ აგრეთვე დაასკვნეს, რომ ბეთლემის პირველი ადამიანი ბინადრები ცხოველებზე ნადირობდნენ.
ბოლო წლები, გარდაცვალება, მემკვიდრეობა
ბევრი არქეოლოგი და ანთროპოლოგი ნამარხი ძვლების იდენტიფიცირებისას დოროთეა ბეითის ექსპერტობას ეყრდნობოდა, მათ შორის: ლუის ლიკი, ჩარლზ მაკბარნი და ჯონ დესმონდ კლარკი.
მეორე მსოფლიო ომის დროს ბეითი ლონდონის ბუნებისმეტყველების მუზეუმის გეოლოგიის დეპარტამენტიდან ტრინგის ზოოლოგიურ განყოფილებაში გადავიდა. 1948 წელს განყოფიელბის ოფიცრად დაინიშნა. კიბოს მიუხედავად 1951 წლის 13 იანვარს გულის შეტევისგან გარდაიცვალა და როგორც ქრისტიან მეცნიერს, კრემაცია გაუკეთეს. მისი გარდაცვალებიდან მცირე ხნის შემდეგ პირადი ნაწერები სახლში გაჩენილი ხანძრისას განადგურდა. ტრინგის სამუშაო მაგიდაზე ბეითს სამომავლოდ დასაწერი სტატიების სია ჰქონდა, რომლის ბოლოშიც „გედის სიმღერა“ ეწერა.
2005 წელს ლონდონის ბუნებისმეტყველების მუზეუმში პროექტის ფარგლებში დოროთეა ბეითის ფაქსიმილე შეიქმნა. კარლ ლინესთან, მერი ენინგთან და უილიამ სმითთან ერთად გამოფენაზე მისი ცხოვრებისა და აღმოჩენების შესახებ ისტორიები და ანეკდოტებია წარმოდგენილი.
მის ბიოგრაფიაში ''დოროთეას აღმოჩენა: ნამარხ ნაშთებზე მონადირე პიონერის, დოროთეა ბეითის ცხოვრება“, ქეროლინ შაინდლერი ბეითს შემდეგნაირად აღწერს: „მახვილგონიერი, ჭკვიანი და გულადი“.
წოდებები
1940 წელს დოროთეა ბეითი გეოლოგიური საზოგადოების წევრად აირჩიეს. 2017 წლის 6 დეკემბერს ბეითის დაბადების ადგილას კარმართენის სამოქალაქო საზოგადოებამ ლურჯი ფილა მოათავსა.
პორტრეტი
ახალგაზრდა ბეიტის სურათი, რომელიც აკვარელით მისმა დამ შეასრულა, ბუნებისმეტყველების მუზეუმში ინახება. ნახატში ბეითს თეთრი მაქმანითა და დიდი ვარდისფერი ვარდით მორთული შავი კაბა აცვია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1878კატეგორია:გარდაცვლილი 1951კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერიკატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარიკატეგორია:ბრიტანელი პალეონტოლოგებიკატეგორია:ბრიტანელი არქეოლოგებიკატეგორია:ქალი პალეონტოლოგელები
კიდურწერტილოვანი დამწერლობა
მინიატიურა|400პქ|[[1006 წლით დათარიღებული გურგენ მეფეთა მეფის სამშენებლო წარწერა იშხნის მცირე ეკლესიის სამხრეთი შესასვლელის ტიმპანზე (დეტალი); კიდურწერტილოვანი დამწერლობის პირველი ნიმუში]] კიდურწერტილოვანი დამწერლობა — ქართული ასომთავრულის ერთ-ერთი დეკორატიული ნაირსახეობა. კიდურწერტილოვანი დამწერლობის ასოთა კიდურებში, აგრეთვე ქარაგმის ხაზის ბოლოებში დასმულია ღრმა წერტილები. ამგვარი დეკორატიული ასომთავრულის აღსანიშნავად ტერმინი „კიდურწერტილოვანი“ პირველად ივანე ჯავახიშვილმა გამოიყენა 1926 წელს.
ჰოფბურგი
მინიატიურა|300პქ|ჰოფბურგი ჰოფბურგი (Hofburg) — სასახლე ვენაში, რომელიც XIII საუკუნიდან 1918 წლამდე ჰაბსბურგების რეზიდენცია იყო. 1945 წლიდან იგი ავსტრიის რესპუბლიკის ფედერალური პრეზიდენტის რეზიდენციაა. მასში განთავსებულია ავსტრიის ეროვნული ბიბლიოთეკის დიდი ნაწილი და სხვადასხვა მუზეუმები. დაახლოებით შვიდსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ჰოფბურგი იზრდებოდა და დღეს იგი არარეგულარულ შენობათა კომპლექსს წარმოადგენს და მოიცავს ასევე ორ რელიგიურ ნაგებობას: ჰოფბურგის კაპელასა და ავგუსტინეს ეკლესიას.
კიდურწერტილოვანი დამწერლობა
კიდურწერტილოვანი დამწერლობით შესრულებული უძველესი წარწერაა 1006 წლით დათარიღებული გურგენ მეფეთა მეფის სამშენებლო წარწერა იშხნის მცირე ეკლესიის სამხრეთი შესასვლელის ტიმპანზე. აგრეთვე ერთ-ერთი უძველესია ბაგრატ IV-ის 1032 წლის წარწერა იშხნის დიდი ტაძრის სამხრეთ კედელზე. ამ პერიოდიდან მოყოლებული, კიდურწერტილოვანი დამწერლობით შესრულებული ძეგლები XVIII საუკუნის ჩათვლით გვხვდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ასომთავრული
ჰოფბურგი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:ავსტრიული კულტურა კატეგორია:ავსტრიის არქიტექტურა
ტარას ვაშაკიძე
ტარას დავითის ძე ვაშაკიძე (დ. 8 ივნისი, 1876, სოფ. გუბი, — გ. 26 თებერვალი, 1937, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918), გიორგის ჯვრის კავალერი.
დაიბადა სოფ. გუბში (ქუთაისის გუბერნია). დაამთავრა თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი (1895) და ჩაირიცხა დერბენდის 154-ე ქვეით პოლკში, იყო სადაზვერვო ასეულის მეთაური. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში; განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი სარიყამიშის ბრძოლაში (1914–1915), სადაც კაპიტანმა ვაშაკიძემ (მეტსახელად „შაითან-კაპიტანს“ უწოდებდნენ) დაატყვევა ოსმალეთის არმიის კორპუსის სარდალი იშაქ-ფაშა და მისი მთელი შტაბი. 1915 წელს ვაშაკიძეს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება და წმ. გიორგის, წმ. სტანისლავისა და წმ. ანას ორდენები. 1918 წელს ჩადგა დამოუკიდებელი საქართველოს სამხედრო სამსახურში და მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. სოჭის კონფლიქტის დროს იყო გაგრის ფრონტის სარდალი, ტუაფსეს გენერალ-გუბერნატორი. საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ (1921) ვაშაკიძე გადადგა სამხედრო სამსახურიდან, თუმცა ქვეყანა არ დაუტოვებია და მუშაობდა ფინანსთა სახალხო კომისარიატში (1922–1937). 1923 წ. დაკავებული იყო ე.წ. სამხედრო ცენტრის საქმესთან დაკავშირებით, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს. დაკრძალულია თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე.
კონსტანტინე გამსახურდიას რომანის „მთვარის მოტაცების“ ერთ-ერთი პერსონაჟის „შეითან კაპიტანის“ პროტოტიპად ტარას ვაშაკიძეს მიიჩნევენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში ტ
წიფლისებრნი
წიფლისებრნი (ლათ. Fagaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. აერთიანებს 7-9 გვარის 900-მდე სახეობას. გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერი ჰავის ქვეყნებში (გამონაკლისია ტროპიკული და სამხრეთი აფრიკა). სახეობათა მეტი წილი თავმოყრილია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. წიფლისებრნთა უმეტესობა მარადმწვანე ან ფოთოლმცივანი ხეებია, იშვიათად — ბუჩქები. აქვთ უსახური მომწვანო ფერის ყვავილები და მეტნაკლებად რედუცირებული დიქაზიუმი. სახეობათა უმრავლესობა ანემოფილურია, ერთსახლიანი. ოჯახისათვის დამახასიათებელი ნიშანია სანაყოფე ბუდე (cupula); ოჯახის ბევრ სახეობას დიდი სახალხო-სამეურნეო და ეკონომიკური მნიშვნელობა აქვს.
საქართველოში ველურად ხარობს მუხა, წაბლი და წიფელი, კულტურაში დანერგილია პაზანია.
ლიტერატურა
კატეგორია:წიფლისებრნი
Camponotus festinus
Camponotus festinus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus festinus cetegus
Camponotus festinus cetegus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ნარანხალის კანტონი
ნარანხალი (Naranjal) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნარანხალი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 53 482 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:გუაიასის პროვინციის კანტონები
აბანო
საკუთარი სახელი აბანო შეიძლება აღნიშნავდეს:
აბაზი
ლიტერატურა
კატეგორია:ფულის ერთეულები
გვანდრა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
გვანდრა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ეშერის თემი), შავი ზღვის ტერასაზე, მდინარე ძითას მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 60 მ, სოხუმიდან 15 კმ, ეშერის რკინიგზის სადგურიდან 2 კმ., ზემო ეშერადან 1,5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:ეშერის თემის სოფლები
ალდოსტერონი
ალდოსტერონი-მთავარი მინერალოკორტიკოიდული, სტეროიდული ჰორმონი, რომელიც გამოიმუშვებს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის გლომერულოზის ზონას. ის აუცილებელია თირკმელებში, სანერწყვე ჯირკვლებში, საოფლე ჯირკვლებსა და მსხვილ ნაწლავში ნატრიუმის შესანარჩუნებლად. ის თამაშობს ძირითად როლს არტერიული წნევის, პლაზმის ნატრიუმის (Na+) და კალიუმის (K+) დონის ჰომეოსტატიურ რეგულირებაში. ის ამას აკეთებს ძირითადად დისტალურ მილაკებში მინერალოკორტიკოიდულ რეცეპტორებზე მოქმედებით და ნეფრონის სადინრების შეგროვებით. ის გავლენას ახდენს თირკმელების ნატრიუმის რეაბსორბციაზე და კალიუმის ექსკრეციაზე (შესაბამისად, მილაკოვანი სითხეებიდან და შიგნით), რითაც გავლენას ახდენს წყლის შეკავებაზე ან დაკარგვაზე, არტერიულ წნევასა და სისხლის მოცულობაზე. როდესაც ალდოსტერონი დაქვეითებულია, პათოგენურია და ხელს უწყობს გულ-სისხლძარღვთა და თირკმელების დაავადების განვითარებას და პროგრესირებას. ალდოსტერონს აქვს გულის მიერ გამოყოფილი, წინაგულების ნატრიურეზული ჰორმონის საპირისპირო ფუნქცია.
სქოლიო
კატეგორია:ჰორმონები
Camponotus festinatus
Camponotus festinatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
ნარანხიტოს კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:გუაიასის პროვინციის კანტონები
Camponotus festai riedeli
Camponotus festai riedeli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ნიკოლა აბანიანო
აბანიანო ცდილობს დაძლიოს ევროპული ეგზისტენციალიზმის პესიმისტური თვალსაზრისი და ადამიანს მოუნახოს მოქმედების პოზიტიური პროგრამა, რომელიც არსებობის მყარ და საიმედო საყრდენად იქცევა. ადამიანური სამყარო, აბანიანოს მიხედვით, არის შესაძლებლობათა სამყარო, სადაც ადამიანს მათი თავისუფალი არჩევის საშუალება აქვს. შესაძლებლობათა არჩევა, აბანიანოს მიხედვით, გულისხმობს როგორც ცალკეული ინდივიდის არსების, ისე, საერთოდ, ადამიანური სამყაროს ურთიერთობათა ანალიზს.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ეგზისტენციალისტები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი ფილოსოფოსები
აბანოზი
მინი|[[მაკასარის აბანოზი]] აბანოზი (Diospyros ebenum) — ძვირფასმერქნიანი ხე აბანოზისებრთა ოჯახისა. მის მაგარსა და შავ მერქანს იყენებენ ავეჯისა და მუსიკალურ საკრავთა წარმოებაში. ხარობს ტროპიკულ ქვეყნებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:აბანოზისებრნი
აბაზგია
აბაზგია (Αβαζγια), აგრეთვე ცნობილი როგორც აბაზგეთი — აბაზგებით დასახლებული ისტორიული მხარე, ჩრდილო-დასავლეთ საქართველოში, დღევანდელი აფხაზეთის ტერიტორიაზე. ახ. წ. დასაწყისში ეკავა დაახლოებით ახლანდელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია.
ისტორია
I-II საუკუნეებში აქ წარმოიქმნა აბაზგების სამთავრო, რომელმაც VI-VII საუკუნეებში ჩრდილოეთით გადაინაცვლა მდ. გუმისთასა და ბზიფს შუა. აბაზგიაში ზღვისპირეთის მნიშვნელოვანი ცენტრები იყო: ჩრდილოეთით ბიჭვინთა, სამხრეთით ანაკოფია.
აბაზგია თავდაპირველად ეგრისის სამეფოში შედიოდა. VI საუკუნეში ეგრისის ტერიტორიაზე ირანსა და ბიზანტიას ომის შედეგად ეგრისის სამეფო თანდათან დასუსტდა. ეგრისის შემდეგი დასუსტება არაბთა თავდასხმებმაც განაპირობეს. საუკუნის დასასრულისათვის მას გამოეყო აბაზგეთი, რომელიც უშუალოდ ბიზანტიის იმპერიის ხელისუფლებას დაემორჩილა. ამ დროისთვის აბაზგიაში უკვე მიმდინარეობდა ფეოდალიზაციის პროცესი. აბაზგიის ერისთავები, არქონტები („ერისთავი ბერძენთა“, როგორც მათ ქართული წყარო უწოდებს) იმპერატორის ვასალები იყვნენ. მათ მხარს უჭერდა ბიზანტიის საიმპერატორო კარი, რადგან მის ინტერესებში არ იყო ერთიანი და ძლიერი დასავლურქართული სახელმწიფოს არსებობა, რომელსაც ის ადვილად ვერ უმორჩილებდა თავის ხელისუფლებას.
550 წელს აბაზგები აუჯანყდა ბიზანტიას, რომლის უშუალო მიზეზი ბიზანტიელების მიერ ახალი მმართველობის წესის შემოღება და მათი აბაზგიის სრული დაქვემდებარების მცდელობა გახდა. აჯანყებულებმა კვლავ აირჩიეს საკუთარი მთავრები (დასავლეთ აბაზგიაში — სკეპარნა, აღმოსავლეთ აბაზგიაში — ოფსიტე) და  ირანის შაჰს სთხოვეს დახმარება. ხოსრო ანუშირვანმა აჯანყებულებს ლაშქარი მიაშველა, მაგრამ ამ დახმარებას რეალური შედეგი არ მოჰყოლია. ბიზანტიის დამსჯელმა ლაშქარმა ალყა შემოართყა აბაზგებს, რომლებიც  ტრაქეის მიუვალ ციხეში იყვნენ გამაგრებულები. თავგანწირული ბრძოლის შემდეგ აბაზგები იძულებული გახდნენ ციხე დაეთმოთ. მტერმა მოაოხრა დაპყრობილი მიწა-წყალი. აბაზგია უშუალოდ ბიზანტიას დაემორჩილა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეფო-სამთავროები კატეგორია:ეგრისის სამეფო
ჰოენზალცბურგი
მინიატიურა|250პქ|ჰოენზალცბურგი მინიატიურა|250პქ|ჰოენზალცბურგი ჰოენზალცბურგის ციხესიმაგრე (Festung Hohensalzburg) მდებარეობს ავსტრიის ქალაქ ზალცბურგში და მისი ერთ-ერთი სიმბოლოა. აგებულია XI საუკუნეში. ციხესიმაგრე აღმართულია ქალაქის ზემო ნაწილში, ფესტუნგსბერგის მთაზე, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთით მენქსბერგის მთის სახით გრძელდება. ჰოენზალცბურგის ციხის ფართობი 7 000 კვადრატულ მეტრზე მეტს შეადგენს, ბასტიონიანად კი 14 000 მ²-ს აჭარბებს; ამ მონაცემით ჰოენზალცბურგი ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ციხესიმაგრეა. იგი უდიდესი კომპლექსია ევროპის XI საუკუნის ციხეთა შორის; ასევე ცენტრალური ევროპის უდიდესი ციხესიმაგრეა, რომელიც სრულადაა დღემდე მოღწეული. ჰოენზალცბურგს ყოველწლიურად 950 000-ზე მეტი დამთვალიერებელი ნახულობს, რის გამოც იგი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ძეგლია ავსტრიაში და სტატისტიკური მონაცემებით პირველობას მხოლოდ დედაქალაქ ვენის ღირსშესანიშნაობებს, შენბრუნის სასახლეს, შენბრუნის ზოოპარკს, შტეფანსდომსა და პრატერის პარკს უთმობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ზალცბურგი
ნობოლის კანტონი
ნობოლი (Nobol) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნობოლი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 14 753 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:გუაიასის პროვინციის კანტონები
შენბრუნი
შენბრუნი (Schönbrunn) შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლეონარდ ესაკია
1916 წელს გაიწვიეს ჯარში. ომის დამთავრების შემდეგ თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ გაზეთებში, აქვეყნებდა ლექსებს, კრიტიკულ წერილებს, რეცენზიებს. 1927 წლიდან მუშაობა დაიწყო ქართულ კინოში სცენარისტად, ამავე წლიდან მოღვაწეობდა კინოსტუდიაში „სახკინმრეწვი“. 1929 წლიდან რეჟისორია. ნოვატორული ფილმებით — „ჰოლტზე“ (1928) და „ამერიკანკა“ (1930) ერთგვარი პროტესტი გამოხატა ეთნოგრაფიულ-ორიენტალისტური კინემატოგრაფიის მიმართ, იღვწოდა რეალისტური მხატვრული მეთოდის გასამტკიცებლად. 1932 წელს დადგა პირველი ქართული მხატვრული ხმოვანი ფილმი „შაქირი“. პარალელურად ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობასაც, წერდა წიგნებს, მასვე ეკუთვნის ა. ბუკიას ოპერის „დაუპატიჟებელი სტუმრების" ლიბრეტო.
1941–1955 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრის მოადგილე და თბილისის კინოსტუდიის გენერალური დირექტორი.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
პროლეტარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
პროლეტარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Camponotus festai festai
Camponotus festai festai — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus festai
Camponotus festai — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პალესტინის კანტონი
პალესტინა (Palestina) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალესტინა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 14 067 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:გუაიასის პროვინციის კანტონები
Camponotus fervidus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus ferreri ferreri
Camponotus ferreri ferreri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
დეივიდ ჰერბერტ ლორენსი
დეივიდ ჰერბერტ ლორენსი (David Herbert Lawrence; დ. 11 სექტემბერი, 1885, ისტვუდი, — გ. 2 მარტი, 1930, ვანსი, საფრანგეთი) — ინგლისელი მწერალი. 1909 წელს გამოაქვეყნა ლექსების კრებული. სახელი გაითქვა პირველივე რომანით „თეთრი ფარშავანგი“ (1911). ლორენსის ყველაზე საინტერესო რომანია „ვაჟიშვილები და საყვარლები“ (1913). აღსანიშნავია აგრეთვე რომანები „ცისარტყელა“ (1915), „შეყვარებული ქალები“ (1920), „აარონის კვერთხი“ (1922), „კენგურუ“ (1923), „ლედი ჩატერლის საყვარელი“ (1928) და სხვა. ამ რომანებში ლორენსი ილაშქრებს დრომოჭმული ვიქტორიანული მორალის წინააღმდეგ, მაგრამ, ამავე დროს, არ იღებს ბურჟუაზიულ სამყაროს „მექანისტურ ცივილიზაციას“, რადგან იგი, მისი აზრით, აჩლუნგებს ადამიანის ინსტინქტურ საწყისს. ლორენსის ესთეტიკის საფუძველია ბუნებრიობის აპათეოსი და სამყაროს სენსუალური აღქმა. ფონად იგი ხშირად იყენებს სოციალურ ელემენტებს. ადამიანის სულიერი და ფიზიკური ჰარმონიულობისათვის ბრძოლაში იგი მიმართავდა ფროიდიზმსაც, თუმცა ფროიდისტი მწერალი არასოდეს ყოფილა. საუკუნეებით გამომუშავებული ყალბი ბურჟუაზიული ზნეობრივი ნორმების საწინააღმდეგოდ ლორენსი იბრძოდა ადამიანის სხეულის ემანსიპაციისათვის. ლორენსის შემოქმედებამ, მისი წინააღმდეგობრივი ხასიათის მიუხედავად, უდიდესი გავლენა მოახდინა XX საუკუნის ინგლისური რომანის განვითარებაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
პროლეტარიატი
მინი|1911 წლის ილუსტრაცია - კაპიტალისტური სისტემა პროლეტარიატი (proles - შთამომავლობა) — საზოგადოების დაბალი სოციალური ფენის აღმნიშვნელი ტერმინი; პროლეტარიატის წევრი არის პროლეტარი.
ძველ რომში პროლეტარი იყო ადამიანი მატერიალური ქონების გარეშე (რომელსაც შთამომავლობის გარდა არაფერი გააჩნდა). ევროპაში სიტყვა ხმარებაში შემოვიდა ინდუსტრიული რევოლუციის პერიოდში. პოზიტიური მნიშვნელობით ტერმინი პროლეტარიატი გამოიყენა კარლ მარქსმა მუშათა კლასის აღსანიშნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარქსიზმი კატეგორია:სოციალიზმი კატეგორია:სიღარიბე
მარგერიტ ლონგი
მარგერიტ ლონგი (Marguerite Long; დ. 13 ნოემბერი, 1874, ნიმი — გ. 13 თებერვალი, 1966, პარიზი) — ფრანგი პიანისტი და პედაგოგი. სწავლობდა პარიზის კონსერვატორიაში. 1906-1940 ამავე კონსერვატორიის პედაგოგი (1920-დან პროფესორი). დააარსა ფორტეპიანოზე დაკვრის კერძო სკოლა, სადაც მრავალი თვალსაჩინო პიანისტი აღიზარდა. იყო გ. ფორეს, კლოდ დებიუსის, მ. რაველისა და მისდამი მიძღვნილი მთელი რიგი ნაწარმოებების პირველი შემსრულებელი. 1943 ჟ. ტიბოსთან ერთად დააწესა პიანისტთა და მევიოლინეთა კონკურსი (1946-იდან მარგერიტ ლონგისა და ჟ. ტიბოს სახელობის პიანისტთა და მევიოლინეთა საერთაშორისო კონკურსი). 1955 წელს გამოდიოდა მოსკოვში. ლონგი პარიზისა და მოსკოვის კონსერვატორიების საპატიო პროფესორი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი პიანისტები კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
დიორი
დიორი (Győr; Raab; სლოვაკ. Ráb) — ჩრდილოეთ უნგრეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქი, დიორ-მოშონ-შოპრონის მედიესა და დასავლეთ დუნაისგადაღმა მხარის დედაქალაქი. მდებარეობს ბუდაპეშტისა და ვენის შუა მონაკვეთში, ცენტრალური ევროპის მნიშვნელოვან გზებზე. წარმოადგენს უნგრეთის მშევიდე უიდესი ქალაქს, ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს ქვეყნის შვიდი რეგიონული ცენტრიდან.
ისტორია
მდინარე დუნაისპირა არეალი მრავალი სხვადასხვა კულტურით ჯერ კიდევ უძველესი ხანიდან იყო დასახლებული. პირველი ვრცელი დასახლება ძვ. წ. V საუკუნით თარიღდება, მაცხოვრებლები კელტები იყვნენ. ისინი ქალაქს არაბონას ეძახდნენ. ეს სახელი მერვე საუკუნემდე გამოიყენებოდა. მისი შემოკლებული ფორმა დღესაც გამოიყენება გერმანულში (რააბი - Raab) და სლოვაკურში (რაბი - Ráb).
ძვ. წ. I საუკუნეში არაბონაში რომაელი ვაჭრები დასახლდნენ. ახ. წ. X საუკუნეში რომალეთა არმიამ დასავლეთ უნგრეთის ჩრდილოეთი ნაწილი დაიპყრო, რომელსაც ისინი პანონიას ეძახდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
შენბრუნის ზოოპარკი
შენბრუნის ზოოპარკი (Tiergarten Schönbrunn) მდებარეობს ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში, ჰიცინგის რაიონში; ზოოპარკი შენბრუნის სასახლის პარკის შემადგენელი ნაწილია და მასთან ერთად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია. დაარსებულია 1752 წელს ჰაბსბურგების წარმომადგენელ იმპერატორ ფრანც I-ის მიერ და დღემდე მოქმედ ზოოპარკებს შორის უძველესია მთელ მსოფლიოში.
1996 წელს შენბრუნში გაიხსნა სპილოების პარკი. 2000 წელს მთლიანად განახლდა პარკის აკვარიუმი. 2002 წელს, 250 წლის იუბილეთან დაკავშირებით შენბრუნში გაიხსნა ტროპიკული ტყეების სახლი. მრავალი ინოვაციის, განახლებებისა და გაფართოებების წყალობით XX საუკუნის მიწურულიდან იგი ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე და პოპულარული ზოოპარკია მსოფლიოს მასშტაბით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზოოპარკები კატეგორია:ავსტრიის პარკები
პედრო-კარბოს კანტონი
პედრო-კარბო (Pedro Carbo) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პედრო-კარბო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 36 711 ადამიანს შეადგენდა. სახელი ეწოდა XIX საუკუნის პოლიტიკოსის, დიპლომატისა და მწერლის პედრო კარბო ნობოას პატივსაცემად.
სქოლიო
კატეგორია:გუაიასის პროვინციის კანტონები
ნაყოფი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ნაყოფი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ყვავილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყვავილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
აბანოზის აკაცია
thumb|აბანოზის აკაცია აბანოზის აკაცია, შაცი აკაცია, შავი ხე, მერქანშავი აკაცია (Acacia melanoxylon) — ავსტრალიური მარადმწვანე ხე მიმოზისებრთა ოჯახისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მიმოზისებრნი
Camponotus ferreri akka
Camponotus ferreri akka — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
აბანოზისებრნი
ცნობილია 325 სახეობა. აქვს მორიგეობით განლაგებულია კიდემთლიანი ფოთლები, უმეტესად ერთსქესიანი ორსახლიანი ყვავილები და კენკრა ნაყოფი. ბევრი სახეობა იძლევა ძვირფას მერქანს (აბანოზი).
ზოგი სახეობის ნაყოფი იჭმება. აბანოზისებრნთა უმრავლესობა ხურმის გვარს განეკუთვნება.
ლიტერატურა
*
აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2002)
საკონსტიტუციო რეფერენდუმი — 2002 წლის 24 აგვისტოს ჩატარებული რეფერენდუმი აზერბაიჯანში. ამომრჩევლებს დაუსვეს რვა ცალკეული შეკითხვა, რომლებზეც მათმა მინიმუმ 96%-მა დადებითად უპასუხა. რეგისტრირებული 4 407 417-დან რეფერენდუმში მონაწილეობა მიიღო 3 899 242 ამომრჩევლმა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რეფერენდუმები კატეგორია:2002 წლის რეფერენდუმები
Camponotus ferreri cavisquamis
Camponotus ferreri cavisquamis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გორანა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:თავისუფლების თემის სოფლები
Camponotus ferreri
Camponotus ferreri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
ჩანაცვლებადი შიფრი
ჩანაცვლებადი შიფრი წარმოადგენს კრიპტოგრაფიულ ალგორითმს, რომელშიც ხდება ღია ტექსტში ინფორმაციის ერთეულების ჩანაცვლება შესაბამისი შიფროტექსტით. ეს ერთეულები შესაძლოა წარმოადგენდეს ერთ სიმბოლოს(უმრავლეს შემთხვევაში), ან ორ და მეტ სიმბოლოთა ჯგუფს. გადანაცვლებადი შიფრისგან საპირისპიროდ, სადაც იცვლება სიმბოლოთა პოზიციები და თვით სიმბოლოები უცვლელი რჩება, ჩანაცვლებად შიფრში პოზიციები უცვლელი რჩება, ხოლო სიმბოლოები იცვლება.
არსებობს ჩანაცვლებადი შიფრის რამდენიმე ტიპი. მარტივი ჩანაცვლებადი შიფრი ოპერირებს ცალკეულ სიმბოლოებზე, ხოლო პოლიგრაფული - ორ ან მეტ სიმბოლოზე ერთდროულად. მონოალფაბეტური შიფრი იყენებს ჩამნაცვლებელი სიმბოლოების მხოლოდ ერთ ნაკრებს, ხოლო პოლიალფაბეტურმა შიფრმა ღია ტექსტის ერთი სიმბოლოს ჩასანაცვლებლად შეიძლება სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ჩამნაცვლებელი სიმბოლო გამოიყენოს, განსაზღვრული მიმდევრობით.
მარტივი ჩანაცვლება
thumb|300px|right|[[ROT13 წარმოადგენს ჩანაცვლებად შიფრს, ე.წ. კეისრის შიფრს. მასში ანბანი წანაცვლებულია 13 პოზიციით მარჯვნივ.]] მარტივი ჩანაცვლებადი შიფრი წარმოადგენს ანბანურ ცხრილს - წინასწარ განსაზღვრული წესით ჩამოწერილ ანბანის სიმბოლოებს ანუ ჩანაცვლების ანბანს. ეს ანბანი შეიძლება წაძრული იყოს საწყისი ვარიანტიდან რამდენიმე ბიჯით (კეისრის შიფრი), შეიძლება იყოს უკუმიმდევრობით (ატბაში), ან სხვა ნებისმიერი მიმდევრობით. ასევე შესაძლებელია გასაღების გამოყენებაც - ირჩევენ კოდურ სიტყვას, რომელშიც სიმბოლოები არ მეორდება, და ბოლოში მიაწერენ ანბანის დანარჩენ სიმბოლოებს, რომლებიც ამ კოდურ სიტყვაში არაა. ჩანაცვლების ანბანის შესადგენად ასევე გამოდგება ნებისმიერი სიმბოლო ნებისმიერი სხვა ალფაბეტიდან, ციფრები ან გრაფიკული გამოსახულებები.
მაგალითები
შიფრაციის დროს, ღია ტექსტის ყოველ სიმბოლოს ცვლიან ჩანაცვლების ანბანიდან შესაბამისი სიმბოლოთი, ხოლო დეშიფრაციის დროს პირიქით - შიფროტექსტის ყოველ სიმბოლოს ცვლიან ჩვეულებრივი ანბანის შესაბამისი სიმბოლოთი.
შესაძლებელია შეიქმნას ჩანაცვლების ანბანის N! ვარიანტი, სადაც N - ღია ტექსტის ანბანის სიმბოლოთა რაოდენობაა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს საკმაოდ დიდი რიცხვია, შიფრაციის აღწერილ მეთოდი ძალიან სუსტია - იგი ვერ ფარავს იმ ენის სიხშირულ მახასიათებლებს, რომელზეც ღია ტექსტია დაწერილი. ამის გამო მარტივი სიხშირული ანალიზით იოლი დასადგენია შიფროტექსტის სიმბოლოების შესაბამისობა საწყისი ანბანის სიმბოლოებთან. კრიპტოანალიტიკოსს შეუძლია ივარაუდოს, რა ენაზეა დაწერილი ღია ტექსტი, და მოძებნოს შიფროტექსტში რომელი სიმბოლოები აკმაყოფილებს ამ ენისათვის დამახასიათებელ სიხშირულ პარამეტრებს. შიფროტექსტში სიმბოლოთა თუნდაც მცირე ოდენობის (ჩვეულებრივ, 2-3) ამოცნობის შემთხვევაში სხვა სიმბოლოების ამოცნობის პროცესი მნიშვნელოვნად მარტივდება - ყოველი სიმბოლოს ამოცნობისას კრიპტოანალიტიკოსი მათ შიფროტექსტში ჩაანაცვლებს ოროგონალი სიმბოლოებით, რითაც კიდევ უფრო მეტი ტექსტი გახდება იოლად აღქმადი და კიდევ უფრო მეტი სიმბოლოების ამოცნობა გახდება შესაძლებელი. ასევე აიოლებს ამოცნობას კონკრეტული ენის სინტაქსური მახასიათებლები.
ჰომოფონური ჩანაცვლება
დღესდღეობით, ჰომოფონური ჩანაცვლებადი შიფრები პრაქტიკულად აღარ გამოიყენება და მხოლოდ ისტორიულ ინტერესის საგანს წარმოადგენს.
პოლიალფაბეტური ჩანაცვლება
პოლიალფაბეტური ჩანაცვლების შიფრი, დისკების სახით) პირველად აღწერილ იქნა 1467 წელს ლეონ ბატისტა ალბერტის მიერ. იოჰან ტრითემიუსი თავის წიგნში სტეგანოგრაფია წერდა შიფრაციის იგივე მეთოდზე. შერეული ალფაბეტის გამოყენების გაცილებით დახვეწილი მეთოდი აღწერა ჯიოვანი ბატისტა დელა პორტამ 1563 წელს, წიგნში De Furtivis Literarum Notis.
პოლიალფაბეტურ შიფრში გამოიყენება ჩანაცვლების მრავალი ანბანი. ყველა ეს ანბანი ჩამოიწერება ერთ ცხრილში, რომელსაც ტაბლო ეწოდება. ლათინური ანბანისათვის, ტაბლო წარმოადგენს 26X26 განზომილების ცხრილს. თითოეულ ანბანში სიმბოლოების მიმდევრობა განსაზღვრავს შიფრაციის პროცესს. ვინაიდან საკმარისად დიდი ღია ტექსტისათვის, ანბანთა გამოყენება შიფრაციის დროს მეორდება, ამიტომ ამ მეთოდით დაშიფრული ტექსტის გატეხვაც საკმაოდ იოლია.
ამ ალგორითმის ყველაზე პოპულარულ რეალიზაციას წარმოადგენს ვიჟენერის შიფრი, რომელიც 1585 წელს გამოქვეყნდა და 1863 წლამდე გაუტეხელ შიფრად ითვლებოდა (ასეც უწოდებდნენ: le chiffre indéchiffrable - გაუშიფრავი შიფრი (ფრანგულად)). ტაბლოს პირველი სტრიქონი ივსებოდა საწყისი ანბანით, ხოლო ყოველი შემდგომი სტრიქონი უბრალოდ წაიძვრებოდა ერთი ბიჯით მარჯვნივ. შიფრაციის დროს, გასაღები განსაზღვრავდა, თუ რომელი ჩანაცვლების ანბანი უნდა გამოყენებულიყო მიმდინარე სიმბოლოს ჩასანაცვლებლად.
1863 წელს ფრიდრიხ კასისკიმ გამოაქვეყნა მეთოდი (შესაძლოა ჩარლზ ბებიჯისგან დამოუკიდებლად აღმოჩენილი და შემუშავებული), რომელიც საშუალებას იძლეოდა გამოთვლილიყო ვიჟენერის შიფრის გასაღების სიგრძე. ამის შემდეგ შესაძლებელი ხდებოდა შიფროტექსტიდან გამორჩეულიყო ის სიმბოლოები, რომლებიც ერთი და იმავე ჩანაცვლების ანბანით დამუშავდა შიფრაციის დროს, და მათზე ტარდებოდა მარტივი უკუჩანაცვლების ოპერაციები. შედეგად ნაბიჯ-ნაბიჯ ხდებოდა პირვანდელი ღია ტექსტის აღდგენა.
მიუხედავად ამ კრიპტოანალიზისა, დღესაც კი ვიჟენერის შიფრი ითვლება საკმაოდ ძლიერ შიფრად, იმ პირობით, რომ გამოყენებულ იქნება შერეული ანბანები, გასაღები იქნება შემთხვევითი და ღია ტექსტის სიგრძე (ლათინური ანბანისათვის) იქნება ნაკლები, ვიდრე გასაღების სიგრძე X 27.6. ეს პირობები პრაქტიკაში რთული დასაცველია, ამიტომ ვიჟენერის შიფრის საიმედოობა კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება ხოლმე.
თანამედროვე ნაკადური შიფრები შეიძლება განხილულ იქნეს, როგორც პოლიალფაბეტური შიფრის აბსტრაქტული ვარიანტი, რომელშიც გასაღები უსასრულოდ დიდი სიგრძისაა, ხოლო თავად გასაღები - არაგანმეორებადი და შემთხვევითი
პოლიგრაფული ჩანაცვლება
პოლიგრაფულ ჩანაცვლების შიფრში ღია ტექსტის არა ერთი სიმბოლო, არამედ სიმბოლოთა ჯგუფი. ამ მეთოდის უპირატესობაა სიმბოლოთა სიხშირული განაწილების გათანაბრება, თუმცა არასრულად. ამავე დროს ჩასანაცვლებელ ჯგუფთა დიდ სიმრავლის გამო რთულდება შიფროტექსტის კრიპტოანალიზი. მაგ. ქართული ანბანისათვის, თუ ჩანაცვლება მოხდება წყვილ-წყვილად, მაშინ იარსებებს 33x33=1089 ჯგუფი.
პირველი პრაქტიკული დიგრაფული შიფრი გამოიგონა ჩარლზ ვიტსტოუნმა 1854 წელს. სხვა პოლიგრაფული შიფრები აღწერა ფელიქს დელასტელიმ 1901 წელს, მათ შორის ტრიგრაფული შიფრი.1929 წელს ლესტერ ჰილმა გამოიგონა ჰილის შიფრი, რომელშიც ხდებოდა სომბოლოთა დიდი ჯგუფების ჩანაცვლება, წრფივი ალგებრის დახმარებით. ყოველი სიმბოლო განიხილება როგორც რიცხვი, A=0, B=1, C=2 და ა.შ. N სიმბოლოსგან შემდგარი ჯგუფი განიხილება, როგორც N განზომილების ვექტორი, და მრავლდება N×N მატრიცაზე. ეს მატრიცა წარმოადგენს გასაღებს და დგება, იმ პირობით რომ ჰქონდეს შებრუნებული (რათა შესაძლებელი გახდეს დეშიფრაცია).
ჰილის შიფრი ტყდება ცნობილი ღია ტექსტის შეტევით, ვინაიდან მასში ხდება მხოლოდ წრფივი გარდაქმნები. კრიპტოანალიზის გასართულებლად აუცილებელია შეტანილ იქნას არაწრფივი მათემატიკური გარდაქმნები, რასაც ე.წ. ფეისტელის ქსელებამდე მივყავართ. ეს უკანასკნელი კი თანამედროვე ბლოკური შიფრების ძირითად მოდულს წარმოადგენს.
მექანიკური შიფრატორები
პირველ მსოფლიო ომსა და კომპიუტერების საყოველთა გავრცელებამდე (1950-1960-იანი წლები) პერიოდში შიფრაციისათვის ფართოდ გამოიყენებოდა ჩანაცვლების პოლიალფაბეტური შიფრები, რომლებიც მექანიკური ან ელექტრომექანიკური აპარატების სახით იყო რეალიზებული. ზოგიერთი რეალიზაცია ერთდროულად გამოჩნდა და დაპატენტდა კიდეც 1919 წელს. მათ შორის გამორჩეული იყო გერმანული საშიფრი მანქანა ენიგმა, რომელსაც გერმანელი სამხედროები 1930 წლიდან იყენებდნენ. ყველა ეს მანქანა მსგავსი სქემით მოქმედებდა - შეტანილი სომბოლოები ჩანაცვლდებოდა სახვა სიმბოლოებით, რომელთაც თვით მანქანა ირჩევდა განსაზღვრული წესით. ეს ჩანაცვლების წესები წინასწარ დაიტანებოდა როტორულ დისკებზე. დისკები მექანიკურად იყო დაკავშირებული ერთმანეთთან, რაც ჩანაცვლების ანბანთა ასტრონომულ რაოდენობას უზრუნველყოფდა. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი ამ მანქანებით დაშიფრული ინფორმაციის გატეხვა მაინც მოხერხდა - ნაწილი მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე, ნაწილი კი ომის პერიოდში. ომის მიმდინარეობის დროს, პოლონელმა კრიპტოანალიტიკოსმა მარიან რეჯევსკიმ შეძლო ენიგმას პირველი წარმატებული კრიპტოანალიზი განეხორციელებინა. შედეგები გადაეცა დიდი ბრიტანეთის კრიპტოანალიტიკურ ცენტრს (Bletchley Park), სადაც ომის წლებშივე შექმნეს მანქანა (Bombe) ამ შიფრატორის საწყისი პარამეტრების აღსადგენად.
ამავე დროს, ორი მსგავსი როტორული შიფრატორი, SIGABA და Typex დღემდე გაუტეხელია.
ერთჯერადი ბლოკნოტი
ერთჯერადი ბლოკნოტი წარმოადგენს გამორჩეულ ჩანაცვლების შიფრს. იგი გამოიგონეს მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს აშშ-ში. კლოდ შენონმა მათემატიკურად დაამტკიცა მისი კრიპტომედეგობა. ერთჯერად ბლოკნოტს მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს ჩანაცვლების შიფრი, რადგან მასში სიმბოლოების არა ჩანაცვლება, არამედ გასაღების სიმბოლოებთან ერთგვარი კომბინირება ხდება (მაგ. XOR ოპერაციით).
ერთჯერადი ბლოკნოტი უმეტეს შემთხვევაში არაპრაქტიკულია. რადგამ მოითხოვს იმავე (ან მეტი) სიგრძის გასაღებს, ვიდრე ღია ტექსტია, ამავე დროს გასაღები უნდა იყოს აბსოლუტურად შემთხვევითი, გამოყენებულ უნდა იქნას მხოლოდ და მხოლოდ ერთხელ, და მუდმივად დაცული რჩებოდეს კრიპტოსისტემის გარეშე პირებისგან. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ერთჯერადი ბლოკნოტის გატეხვა შესაძლებელი ხდება. მაგ. ამერიკელმა კრიპტოანალიტიკოსებმა შეძლეს გაეშიფრათ საბჭოთა აგენტების მიერ მეორე მსოფლიო ომის დროს გაგზავნილი შეტყობინებები, რომლებიც ერთჯერადი ბლოკნოტით იყო დაშიფრული. ამის მიზეზი გახდა გასაღების არაშემთხვევითობა.
თანამედროვე ჩანაცვლების შიფრები
დღესდღეობით შიფრები, რომლებიც კალმისა და ფურცლის დახმარებით გამოიყენებოდა, უკვე დავიწყებას ეძლევა. თანამედროვე კრიპტოგრაფია გადასულია ელექტროგამომთვლელი მანქანების, კომპიუტერების გამოყენებაზე. თუმცა ჩანაცვლების შიფრის იდეა კვლავაც გამოიყენება თანამედროვე ბლოკურ შიფრებში (DES, AES).ისინი შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ჩანაცვლების შიფრი, რომელიც ბიტებზე ოპერირებს. ამისათვის ისინი იყენებენ სპეციალურ ჩანაცვლების ცხრილებს, რომელთაც S-box ეწოდებათ.
კატეგორია:კრიპტოგრაფია
ვიქტორია პრუსიელი
ვიქტორია ლუიზა ადელაიდა მატილდა ჩარლოტა პრუსიელი (გერმანული: Viktoria Luise Adelheid Mathilde Charlotte; დ. 13 სექტემბერი, 1892 - გ. 11 დეკემბერი, 1980) — გერმანიის იმპერატორის, ვილჰელმ II-ისა და შლეზვიგ-ჰოლშტაინელის ერთადერთი ქალიშვილი. დედოფალი ვიქტორიას შვილიშვილი.
1913 წელს დაქორწინდა პრინც ერნესტ აუგუსტ ჰანოვერზე და გახდა ბრუნსვიკის ჰერცოგინია. იყო სოფია ბერძენის და კონსტანტინოს II-ის ბებია.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
მინი| ვიქტორია ლუიზა და ერნესტ ავგუსტუსი, ბრუნსვიკის ჰერცოგი (1918 წლამდე) ისტორიკოსი ჯასტინ ვოვკი წერს, რომ ვიქტორია ბებიის, იმპერატრიცა ფრედერიკსავით ინტელექტუალური იყო, დედასავით დიდებული და ღირსეული, მაგრამ მამასავით ქედმაღალი და მიზანდასახული. მას სიამოვნებდა ყურადღების ცენტრში ყოფნა, იყო მამის ფავორიტი. მისი უფროსი ძმის, პრინც ვილჰელმის თქმით, ვიქტორია ლუიზა იყო „ერთადერთი ჩვენს შორის, რომელმაც ბავშვობაში მოახერხა მყუდრო ადგილის მოპოვება“ მათი მამის გულში. 1902 წელს, მისმა ინგლისელმა გუვერნანტმა, ენ ტოფჰემმა, პირველ შეხვედრაზე შენიშნა, რომ ცხრა წლის პრინცესა იყო მეგობრული, ენერგიული, თუმცა ის ყოველთვის ჩხუბობდა თავის უფროს ძმასთან, პრინც იოახიმთან.
ქორწინება
ბერლინში ყოფნისას ერნესტ ავგუსტუსმა გაიცნო ვიქტორია ლუიზა და ისინი ერთმანეთს დაუახლოვდნენ. თუმცა, პოლიტიკის გამო ქორწინებაზე საუბარი თვეებით გაჭინაურდა; ერნესტ ავგუსტუსი ასევე იყო ჰანოვერის სამეფოს მემკვიდრე, რომელიც ანექსირებული იყო პრუსიის სამეფოს მიერ, 1866 წლის ავსტრო-პრუსიის ომის შემდეგ.
ერნესტი და ვიქტორია დაინიშნენ კარლსრუეში 1913 წლის 11 თებერვალს. მათი ქორწილი, შედგა 1913 წლის 24 მაისს ბერლინში. პრესაში აღნიშნული მოვლენა გამოაცხადეს როგორც ჰანოვერის დინასტიასა და ჰოჰენცოლერნებს შორის განხეთქილების დასასრულად. The Times-მა მათი ურთიერთობა რომეოსა და ჯულიეტას შეადარა, რომელიც უფრო ბედნიერად დასრულდა. ისტორიკოსი ევა გილოი თვლის, რომ ქორწინება შედეგი იყო პრუსიის სურვილისა დაესრულებინა ავსტრიასა და პრუსიას შორის არსებული განხეთქილება.
დიპლომატიური ჟესტით ვილჰელმ II-მ მთელი ოჯახი მიიწვია თავის სახლში. ასევე ორი დაპატიმრებული ბრიტანელი ჯაშუში, კაპიტანი სტიუარტი და კაპიტანი თენჩი, შეიწყალეს და გაათავისუფლეს. ქორწილი გახდა გერმანიაში მმართველი მონარქების ყველაზე დიდი შეკრება გერმანიის გაერთიანების შემდეგ და ევროპული სამეფო ოჯახის ერთ-ერთი ბოლო დიდი სოციალური მოვლენა პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე. ქორწილს ესწრებოდნენ ვილჰელმის ბიძაშვილები ჯორჯ V და ნიკოლოზ II. ქორწილში სულ 1200 ადამიანი იყო დაპატიჟებული.
ბავშვები და ორსულობა
მარჯვნივ|მინი| ვიქტორია ლუიზა, 1918 წელს ბრუნსვიკის ახალი ჰერცოგი და ჰერცოგინია საცხოვრებლად ბრუნსვიკის სასახლეში გადავიდნენ, მათ ქორწინებიდან ერთი წლის შემდეგ გაუჩნდათ ვაჟი, პრინც ერნესტ ავგუსტუსი. მათ მოგვიანებით შეეძინათ კიდევ ოთხი შვილი: პრინცი ჯორჯ უილიამი (დ. 1915), პრინცესა ფრედერიკა (დ. 1917), პრინცი ქრისტიან ოსკარი (დ. 1919) და პრინცი უელფ ჰენრი (დ. 1923).
1918 წლის 8 ნოემბერს მისი ქმარი იძულებული გახდა დაეტოვებინა ტახტი გერმანიის სხვა მეფეებთან, დიდ ჰერცოგებთან და მთავრებთან ერთად, ხოლო ბრუნსვიკის საჰერცოგო შემდგომში გაუქმდა.
მომდევნო ოცდაათი წლის განმავლობაში ერნესტ ავგუსტუსი იყო ჰანოვერის სახლის მეთაური, თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ძირითადად ბლანკენბურგის ციხესიმაგრეში და კუმბერლენდის ციხეში. ის ასევე ფლობდა მარიენბურგის ციხეს ჰანოვერის მახლობლად; თუმცა, 1945 წლამდე იქ იშვიათად ჩადიოდნენ.
მოგვიანებით ცხოვრება
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ვიქტორია ლუიზა თავისი დროის უმეტეს ნაწილს საჯარო ღონისძიებებს უთმობდა, მხარს უჭერდა მაღალი წრის საზოგადოების შეხვედრებს და ფილანტროპულ ღონისძიებებს. მისი მეუღლე გარდაიცვალა 1953 წლის 30 იანვარს.
1965 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი ავტობიოგრაფია „ცხოვრება როგორც იმპერატორის ქალიშვილი“ და შემდეგ გამოსცა რამდენიმე სხვა წიგნი, მათ შორის დედისა და მისი რძლის სესილიას, გერმანიის პრინცესას ბიოგრაფიები.
დაკრძალულია ქმრის გვერდით სამეფო მავზოლეუმის წინ, ბერგგარტენში, ჰერენჰაუზენის ბაღებში.
ზარიძეები (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ზარიძეები შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვიქტორია პრუსიელი
სქოლიო
კატეგორია:პრუსიის პრინცესები კატეგორია:ჰოენცოლერნები კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:დაბადებული 1892 კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 11 დეკემბერი
პრატერი
მინიატიურა|270პქ|ვენის პრატერი ვენის პრატერი ან უბრალოდ პრატერი (Wiener Prater) ვრცელი საჯარო პარკია ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში, ლეოპოლდშტადტის რაიონში. დღემდე ძირითადად მოიცავს მდინარისპირა ტყის ლანდშაფტებს.
პრატერი დოკუმენტურად პირველად 1162 წელს დასტურდება, სიტყვა პრატერი კი მის აღსანიშნავად 1403 წლიდან გამოიყენება. პარკის ტერიტორიაზე ბევრ მფლობელს ეკუთვნოდა მიწები, ასევე იყო მონასტრებიც. 1560 წლიდან მოყოლებული მთავარი ჰერცოგი მაქსიმილიანი (1564 წლიდან იმპერატორი) წარმატებულად ცდილობდა შეეძინა ეს კერძო საკუთრებები და პრატერის ტერიტორიაზე შემოღობილი სანადირო ადგილი შეექმნა. პრატერში ნადირობა 1920 წლამდე იყო დაშვებული.
თავდაპირველად პრატერი მხოლოდ დუნაის ერთ-ერთ პატარა კუნძულს ერქვა; საუკუნეთა განმავლობაში სიტყვის მნიშვნელობა გაფართოვდა და მიმდებარე მდინარის ნაპირებსაც ეწოდა. ეტიმოლოგიურად სიტყვა „პრატერი“ სავარაუდოდ უკავშირდება ლათინურ სიტყვას pratum, ან prato, რაც მდინარის სანაპიროს ნიშნავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის პარკები
Camponotus fergusoni
Camponotus fergusoni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გვარდა
გვარდა ― სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (კელასურის თემი), ჩალბაშის ხეობაში. ზღვის დონიდან 320 მ, სოხუმიდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მეცხოველეობა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:კელასურის თემის სოფლები
აბანოს ღრუბელი
აბანოს ღრუბელი (ლათ. Euspongia officinalis) — ცხოველი ღრუბლების ტიპისა. მისი ჩონჩხი შეიცავს განსაკუთრებულ რქოვან ნივთიერებას — სპონგინს, რომლის მაგარი და ელასტიკური ძაფებისაგან წარმოქმნილი ღრუბლოვანი მასა იხმარება ტანის დასაბანად, რაიმეს გასარეცხად და გასაწმენდად. გვხვდება ხმელთაშუა ზღვაში. ზოგან ხელოვნურადაც აშენებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ღრუბლები
Camponotus fernandinensis
Camponotus fernandinensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
დავით II და აბასი
დავით II და აბასი (Դավիթ Բ) — ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს უკანასკნელი მეფეები (1089-ის შემდეგ — 1111/1113). კვირიკე II-ის ვაჟები. ამ პერიოდში ძლიერდება თურქ-სელჩუკთა შემოსევები — 1105 წელს მათ დაიპყრეს ლორე. 1110 წელს შემოსევა განმეორდა. 1111 თუ 1113 წელს ძმები იძულებულნი გახდნენ დაეთმოთ მეფობა და თავი მაწნაბერდისა და ტავუშის ციხეებისათვის შეეფარებინათ. ტაშირ-ძორაგეტის სამეფომ არსებობა შეწყვიტა, თუმცა ტაშირელი კვირიკიანები, როგორც რიგითი ფეოდალები, წყაროებში XIII საუკუნემდე იხსენიება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტაშირ-ძორაგეტის მეფეები
ბრეგენცი
ბრეგენცი (Bregenz) — ქალაქი ავსტრიის უკიდურეს დასავლეთში, ფორარლბერგის ფედერალური მხარის დედაქალაქი. მდებარეობს ევროპის მესამე უდიდესი მტკნარი ტბის — ბოდენის აღმოსავლეთ ნაპირზე, შვეიცარიასა და გერმანიას შორის.
ქალაქი გაშენებულია პლატოზე, ტერასების სერიაზე, რომელიც პფანდერის მთიდან ეშვება. აქ თავს იყრის რაინის ხეობიდან გერმანიის ალპების მთისწინეთისკენ მომართული საგზაო არტერიები.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
ციმბირული ფიჭვი
ციმბირული ფიჭვი (ლათ. Pinus sibirica) — მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეებია. სიმაღლეში აღწევს 35-44 მ-ს. სიცოცხლის მაქსიმალური ხანგრძლივობა 500 წელი (ზოგიერთი ცნობით 800-850 წელი).
არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში ხარობს ზღვის დონიდან 100-200 მ სიმაღლეზე, ხოლო სამხრეთით 1000-2400 მ-მდე, ალპურ სარტყლამდე. გირჩა მსხვილი აქვს, წაგრძელებული და კვერცხისებრი ფორმის, რომლის სიგრძეა 13 სმ. ფართოდ არის გავრცელებული დასავლეთ და აღმოსავლეთ ციმბირისა და ურალის ტერიტორიაზე.
ციმბირული ფიჭვის ნაყოფი ძვირფასი საჭმელი პროდუქტია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფიჭვი
აბანოს მყინვარი
აბანოს მყინვარი, აბანო — მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მყინვარწვერის მასივის აღმოსავლეთ კალთაზე, დევდარაკის მყინვარის სამხრეთით. მიემართება სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 4,2 კმ, ფართობი 1,6 კმ², უდიდესი სიგანე 610 მ. ასაზრდოებს მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადს — ჩხერს. 1909–1910 წლებში ერთ-ერთი მთის ჩამოქცევის შედეგად მყინვარის ზედაპირზე წარმოიქმნა ოთხი კატასტროფული გლაციალური ღვარცოფი, რომელიც გაუყვა მდინარე ჩხერს და დაანგრია ჩხერის ხიდი, ხოლო საქართველოს სამხედრო გზის სიახლოვეს სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს ზიანი მიაყენა.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მყინვარები
ლეონდინგი
ლეონდინგი (Leonding) — ქალაქი ავსტრიაში, ლინცის სამხრეთ-დასავლეთით, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 25 295 ადამიანს შეადგენდა. ჩრდილოეთით გაედინაბა მდინარე დუნაი.
ლეონდინგი ლინცთან საკმაოდ ახლოს მდებარეობს. იშლება ალპების ულამაზესი ხედი, რაც საცხოვრებლად მაღალ სოციალურ კლასს იზიდავს. ლინცის სიახლოვისა და კარგი სატრანსპორტო კავშირების წყალობით, ქალაქი ასევე იზიდავს მსხვილ კომპანიებს.
1898 — 1905 წლებში, ლეონდინგში ცხოვრობდა ადოლფ ჰიტლერი, სადაც ის ჯერ ადგილობრივ დაწყებით სკოლაში სწავლობდა, შემდეგში კი ლინცის სიახლოვეს, გრამატიკის სკოლაში. ლეონდინგშია მისი მშობლების — ალოისისა და კლარას საფლავები. აქვეა დაკრძალული მისი ძმა — ედმუნდი. 1938 წელს ჰიტლერმა მშობლების საფლავები მოინახულა. მამამისი, 1903 წელს გარდაიცვალა ლეონდინგის ერთ-ერთ ბარში, როდესაც ჭიქა ღვინოს შეექცეოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
აბრამადი
აბრამადი, აბარმადი — მეფის მოხელე ძველ საქართველოში. უმთავრესოდ სამეურნეო ფუნქციები ეკისრებოდა. ვახუშტის მიხედვით, სამეფო კარის ხელისუფალთაგანი, სახლთუხუცესი. „... ამისი ჴელისა იყო სამეფო შემოსავალი და გასავალი. ამან უწყოდა წესნი და რიგნი სახლისა მეფისანი და თათბირობა სამეფოსი, და სახასონი მეფისანი. და ამის ქუეითნი ჴელისუფალნი ამისი დასახედნი იყვნენ, არამედ უმეტეს ეჯიბს ქუემორენი“ (ქართლის ცხოვრება, ტ. 4, თბ., 1973, გვ. 20). საბას განმარტებით, აბრამადი შეესაბამება ეზოსმოძღვარს, უფრო ზუსტად - სალაროს ნაზირს. აბრამადად იწოდებოდა აგრეთვე მონასტრის ერთ-ერთი ხელისუფალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
Camponotus fellah
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus femoratus
Camponotus femoratus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus