cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვახტანგ I გორგასალი
სიკვდილის შემდგომ
ერისათვის ვახტანგის გარდაცვალება იყო სასჯელის დღე. უბრალო ხალხიცა და წარჩინებულებიც თავში იცემდნენ და ნაცარს იყრიდნენ. ხმამაღალი ტირილისა და გოდებისაგან ქვეყანა იძვროდა. მორწმუნე ერი შენატროდა მეფეს, რადგანაც ქრისტესათვის მოიკლა. „გარდიცვალა მჴნე და მოწამეობისა ღირსი ვახტანგ გორგასალი „უჯარმაში, დაკრძალეს მცხეთას, საკათალიკოსო ეკლესიაში, სვეტთან, „რომელშიც არის ღმრთივაღმართული სვეტისაგან დაპყრობით“ - წერს მემატიანე.
ვახტანგ გორგასალი ყოფილა მეტად ჭკვიანი, წინდახედული, გამჭრიახი პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოღვაწე და გულადი მეომარი და მხედართმთავარი. საარაკო გმირობით იბრძოდა ყოველთვის. იგი იყო ყველგან, სადაც მისჭირდებოდა ქართულ ლაშქარს. სადაც უფრო მძლავრობდნენ სპარსელები იქ გაიელვებდა და სპარსელები ზარგანხდილად ატეხდნენ ღრიალს და აფრთხილებდნენ ერთმანეთს: „დურ აზ გორგასარ“ („ერიდეთ თავსა მგლისასა!“). მეფის მუზარადზე ერთ მხარეს მგლის თავი იყო გამოსახული და მეორე მხარეს ლომის. ასე გაჩნდა წოდება „გორგასალი“.
გორგასალზე ცალკე საისტორიო თხზულებაც კი დაიწერა, რომლის ავტორად ითვლება XI ს-ის ქართველი ისტორიკოსი ჯუანშერ ჯუანშერიანი. „ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთი მინაწერის თანახმად, მას მიეკუთვნება ამ კრებულში შესული V-VIII საუკუნეების ამსახველი თხზულება ვახტანგ გორგსალის მეფობიდან არჩილის მეფობის ჩათვლით. ისტორიკოსი უდიდესი ქება-დიდებით ამკობს სახელოვან მეფეს. ჯუანშერი თავის თხზულების შედგენისას, როგორც ჩანს იყენებდა ძველ წყაროებსაც და შესაძლოა ვახტანგ გორგასლის თანამედროვესაც.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:იბერიის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 502 კატეგორია:ხოსროიანები კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
მაჟაურა
მაჟაურა (Zeuzera pyrina) — პეპელა მერქნიჭამიასებრთა ოჯახისა. აზიანებს ფოთლოვან მცენარეებს, განსაკუთრებით ვაშლს, იფანს, მსხალს, კომშს. პეპელას სიგრძე 5-7 სმ აღწევს, თეთრი ფრთები და მუქი ლურჯი ლაქები აქვს. დებს 600-1000 კვერცხს. ახალგამოჩეკილი მატლი იჭრება ყლორტებში, აკეთებს სავალს და იზამთრებს. გაზაფხულზე გადადის მსხვილ ტოტებსა და ღეროში და ახლა იქ გამოიზამთრებს. მე-3 წლის გაზაფხულზე ამზადებს გამოსასვლელ ხვრელს და ჭუპრდება. მაჟაურას ერთი თაობა ორწლიანია. მაჟაურას მიერ დაზიანებული ხეები სუსტდება და ხმება.
ბრძოლის ღონისძიებანი: დაზიანებული ტოტების გასხვლა,ფოსფორ-ორგანული პრეპარატების შესხურება.
ლიტერატურა
კატეგორია:მერქნიჭამიასებრნი
ნურ ალ-ჰუსეინი
ნურ ალ-ჰუსეინი (الملكة نور‎‎; დაიბადა ლიზა ნაჯიბ ჰალაბი; დ. 23 აგვისტო 1951, ვაშინგტონი, აშშ) — აშშ-ში დაბადებული იორდანიის ყოფილი დედოფალი, მეფე ჰუსეინის ქვრივი. იყო მისი მეოთხე მეუღლე და დედოფალი 1978 წლიდან და მის 1999 წელს გარდაცვალებამდე.
დედოფალი ნური საერთაშორისო საჯარო მუშაკია, რომელიც მხარს უჭერს კულტურული ურთიერთგაგებისა და კონფლიქტების თავიდან აცილებას, ასევე მუშაობს ლტოლვილების, დაკარგული ადამიანების, სიღარიბის, კლიმატის ცვლილებისა და განიარაღების საკითხებზე. მისი სამშვიდობო მუშაობა ძირითადად კონცენტრირებულია ახლო აღმოსავლეთში, ბალკანეთში, ცენტრალურ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ლათინურ ამერიკასა და აფრიკაში.
დედოფალი არის „უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა საერთაშორისო კომისიის“ კომისართა საბჭოს ყველაზე ძველი წევრი. 2011 წლიდან „United World Colleges“-ის მოძრაობის პრეზიდენტი და ბირთვული იარაღის გავრცელების წანააღმდეგ კამპანიის „გლობალური ნული“-ს ადვოკატია. 2015 წელს, დედოფალმა ნურიმ ვუდრო ვილსონის ჯილდო მიიღო, მისი საჯარო სამსახურისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:იორდანიის დედოფლები კატეგორია:არაბი დედოფლები კატეგორია:იორდანელი ფემინისტები
ლორენ გრემი
ლორენ ჰელენ გრემი (Lauren Helen Graham; დ. 16 მარტი, 1967) — ამერიკელი მსახიობი და ავტორი. იგი ცნობილია თავისი როლებით, როგორც ლორელაი გილმორი სატელევიზიო სერიალში გილმორის გოგოები (2000– 2007 და 2016), რისთვისაც მან მიიღო ნომინაციები: კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო, ოქროს გლობუსი და სატელიტის ჯილდო, სარა ბრაიერმანი ითამაშა, NBC-ს სატელევიზიო დრამაში  მშობლები  (2010– 2015).
გრემი გადაღებულია სხვა ფილმებშიც, მათ შორისაა: ტკბილი ნოემბერი (2001), ცუდი სანტა (2003), მელოტი ძიძა (2005), რადგანაც მე ასე მინდა (2007) და ყოვლისშემძლე ევანი (2007). მან თავისი სადებიუტო რომანი, Someday, Someday, Maybe 2013 წელს გამოაქვეყნდა. 2016 წელს გრემმა გაიმეორა თავისი როლი, როგორც ლორელაი გილმორი, Netflix-ის მინისერიალში, ''გილმორეს გოგოები: ცხოვრების ერთი წელი. ამ პერიოდში გამოაქვეყნა მემუარები, საუბარი რაც შეიძლება სწრაფად''. მისი მესამე წიგნი, ნუ იდარდებთ ამის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნდა.
ადრეული ცხოვრება
სწავლობდა ლენგლის საშუალო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1984 წელს. იგი სასწავლებლად ნიუ იორკის უნივერსიტეტში წავიდა, მაგრამ შემდეგ ბარნარდის კოლეჯში გადავიდა. 1988 წელს დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ბარნარდის კოლეჯი, ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით, ინგლისურ ლიტერატურაში. 1992 წელს ტეხასში გადასვლის შემდეგ, გრემმა მიიღო სამხატვრო მეთოდისტის მაგისტრის ხარისხი სამსახიობო მოღვაწეობის სპეციალობით.
სამსახიობო კარიერა
1995 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა ჰოლივუდში. ის გამოჩნდა სხვადასხვა რეკლამებში ისეთი პროდუქტებისთვის, როგორიცაა Dimetapp და Lean Cuisine.
1996 წლიდან 1997 წლამდე გახდა NBC-ის რამდენიმე შოუს რეგულარული სტუმარი. მან სტუდენტის როლი მოირგო,  სტუდია 30: სპეციალური შოუ  -ში. რიჩარდის ზედმეტად ოპტიმისტი მეგობარი გოგონა ითამაშა ფილმში, კაროლინი ქალაქში, ხოლო ჯერის მეგობარი გოგონა განასახიერა ფილმში,Seinfeld.
მას მონაწილეობა მიღებული აქვს ოთხ წარუმატებელ სიტკომში, მათ შორის არის ქალაქები, სადაც ითამაშა მოლი რინგვალდთან და ჯენა ელფმანთან ერთად; მოგვიანებით, ლორი პეტისთან და კარინ პარსონთან ერთად ითამაშა ხანმოკლე სიტკომში, Lush Life. მარჯვნივ|მინი| გრემი ყოვლისშემძლე ევანის პრემიერაზე, 2007 წელს 2000 წელს გრემმა მიიღო წარმატებული როლი, ლორელაი გილმორი, სერიალში, გილმორის გოგოები თავისი ნამუშევრისთვის მან მიიღო ნომინაცია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის სატელევიზიო სერიალში (დრამა) 2002 წლის ოქროს გლობუსის პრემიაზე და  კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოზე. მე-7 სეზონის შემდეგ, იყო სერიალის პროდიუსერი.
გრემი ასევე გამოჩნდა Bravo-ს Celebrity Poker Showdown– ის მეორე სეზონში.
მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვა ფილმებშიც, მათ შორისაა: ტკბილი ნოემბერი, ცუდი სანტა, მელოტი ძიძა, რადგანაც მე ასე მინდა, და ყოვლისშემძლე ევანი.
ერთხელ თქვა, რომ მას სიამოვნებს მოკლემეტრაჟიან ფილმებში თამაში და უილიამსტუნის თეატრის ფესტივალში მსახიობობა ანიჭებს. მან მონაწილეობა მიიღო მრავალ მოკლემეტრაჟიან ფილმში, მათ შორის არის 15 წუთიანი ჯუჯა.
პირადი ცხოვრება
მარჯვნივ|მინი| გრემი და კრაუზა 2008 წლის თებერვალში 2010 წლიდან ლორენ გრემს ურთიერთობა აქვს მსახიობ პიტერ კრაუზსთან. ისინი პირველად 1995 წელს შეხვდნენ, როდესაც ორივე გამოჩნდნენ სიტიკომში კაროლინი ქალაქში, შემდეგ კი, სერიალში  მშობლებში  თამაშის დროს, წყვილი გახდნენ. ისინი ერთად ცხოვრობენ ლოს-ანჯელესში.
1990-იანი წლების შუა პერიოდში მსახიობ კონი ბრიტონის თანაკლასელი იყო. აქვს ბინა მანჰეტენზე, და სახლი ლოს-ანჯელესში.
სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ამერიკელი მემუარისტები კატეგორია:ვირჯინიელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1967
ჰეკატეოს მილეტელი
thumb|250px|right|ჰეკატეოს მილეტელისეული მსოფლიოს გეოგრაფია ჰეკატეოს მილეტელი (ძვ. ბერძნ. Ἑκαταῖος; დაახლ. დ. ძვ. წ. 550 — გ. ძვ. წ. 480) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. მილეტის წარჩინებულთა ოჯახიდან იყო. ბევრს მოგზაურობდა და პირველი დაინტერესდა სხვა ქვეყნების ისტორიით, რის გამოც მას პირველ ისტორიოგრაფად მიიჩნევენ.
ავტორია 2 თხზულებისა. ერთია: „დედამიწის ირგვლივ“ — („periodos, ges“, ერთ-ერთი პირველი გეოგრაფიული ნაწარმოები), რომელიც შედგებოდა 2 წიგნისაგან და შეიცავდა ევროპის, აზიის და ლიბიის აღწერილობას.
მე-2 თხზულებაში „გენეალოგია“ („genealogia“) მოცემული ოყო ძველი მითებისა და ლეგენდების კრიტიკა, თუმცა ეს კრიტიკული მიდგომა პრაგმატულ ხასიათს ატარებდა. ჰეკატეოს მილეტელმა პირველმა შეადგინა ხმელეთის დასახლებული ნაწილის კარტოგრაფიული გამოსახულება. ეს რუკა აღმოჩენილი არ არის, მაგრამ ჰეროდოტეს და სხვა ავტორთა აღწერილობით შესაძლებელი ხდება მის შესახებ წარმოდგენის შექმნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი გეოგრაფები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 550 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 480 კატეგორია:ძვ. წ. VI საუკუნის ბერძნები
Thatcheriasyrinx
Thatcheriasyrinx — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Lasioglossum ferrerii
Lasioglossum ferrerii — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1906 წელს.
სქოლიო
ferrerii
ფლატირონ ბილდინგი
thumb|250px|ფლატირონი (2004) thumb|შენობა 1902 წელს ფულერის შენობა, ანუ უფრო ცნობილი როგორც ფლატირონ ბილდინგი (სიტყვასიტყვით - შენობა-უთო) იყო ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი შენობა ნიუ-იორკში მისი მშენებლობის დასრულების დროს 1902 წელს. შენობის პროექტი ეკუთვნის ჩიკაგოელ დენიელ ბარნჰემს და შესრულებულია ბოზ-არტ სტილში სამკუთხა ბლოკ-კუნძულზე 23-ე ქუჩის, მე-5 ავენიუსა და ბროდვეის შორის, მედისონ სქვერის კუთხეში. კლასიკური ბერძნული კოლონადის სტილის თანახმად მისი კირქვისა და მოჭიქული ტერა-კოტის ფასადი ჰორიზონტალურად დაყოფილია სამ ნაწილად.
ადგილობრივებმა შენობისადმი ინტერესი სწრაფად გამოამჟღავნეს და ნიძლავს დებდნენ იმაზე თუ რა პერიმეტრზე გაიფანტებოდა შენობის ნანგრევები იმ შემთხვევაში თუ ნიუ-იორკის განუყრელი ქარი მის წაქცევას მოახერხებდა, დაარქვეს რა მას „ფლატირონი“ (ინგლ. ბრტყელი უთო) იმ დროინდელ უთოსთან მსგავსების გამო. მომრგვალებული წვეტის ბოლოში შენობის სიგანე მხოლოდ 2 მეტრია. 22 სართულიანი შენობა 87 მეტრის სიმაღლისაა და მას მანჰეტენზე ყველაზე ძველ დღემდე შემორჩენილ ცათამბჯენად მიიჩნევენ, თუმცა ფაქტობრივად შედარებით ძველი პარკ-როუ ბილდინგი (1899) რამდენიმე სართულით მაღალია.
შენობის აეროდინამიულმა სტრუქტურამ ორპირი ქარის ეფექტი წარმოშვა მის გარშემო მდებარე ქუჩებზე. ამბობენ, რომ შენობის ადრეულ დღეებში, როცა ქალბატონის შიშველი წვივის დანახვა დიდ აჟჲოტაჟს იწვევდა, უსაქმურები დაეწყობოდნენ ხოლმე შენობის ტროტუართან თვალწარმტაცი სანახაობის მოლოდინში. პოლიციის თანამშრომლები დროდადრო გამოივლიდნენ სეირის მომლოდინეთა გასაფანტავად მათი 23-ე ქუჩის სათვალთვალო პოზიციებიდან; სწორედ ამის გამო ამ ადგილს ტროტუარზე „23 სკიდუ“ (23 skidoo) დაექვა.
ამჟამად ფლატირონი პოპულარული ადგილია ტურისტთა ფოტოგრაფირებისთვის, ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობა და ასევე ფუნქციონალური საოფისე შენობაა, რომელშიც რამდენიმე გამომცემლობა მდებარეობს გაერთიანუბული "ჰოლცბრინკ პაბლიშერზ" სახელით. აღდგენითი სამოუშაოების გამო ფლატირონის წვეტიანი კუთხე 2005 წლის დეკემბრიდან ხარაჩოებზე აკრული შავი ტილოთია დაფარული.
წარმტაცი შენობის ზეგავლენით მანჰეტენის მიმდებარე უბანს „ფლატირონ დისტრიქტი“ ჰქვია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა კატეგორია:ნიუ-იორკის ღირსშესანიშნაობანი
სამკაული სატრფოსთვის
სამკაული სატრფოსთვის — ქართული მხატვრული ფილმი კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მიერ გადაღებული 1971 წელს.
სიუჟეტი
გადაღებულია ასმედხან აბუ-ბაქარის მოთხრობის „ყელსაბამი ჩემი სერმინაზისათვის“ მიხედვით. სამ ძმას ერთი ქალიშვილი უყვარს. დავის გადასაწყვეტად, ძველი ადათის თანახმად, საპატარძლოსთვის განსაკუთრებული საჩუქრის საძებნელად გაეშურებიან, უმცროსი ძმა, ბაჰადური დაღესტანს მოივლის, ბევრ ხიფათს გაუმკლავდება და უხუცესთა წინაშე სატრფოსთვის მისართმევი უცნაური საჩუქრით წარდგება - ეს არის მშვენიერი მოთხრობა მშობლიური დაღესტნის მკვიდრთა და ზნე-ჩვეულებათა შესახებ. ვაჟი საპატარძლოსაც ასიამოვნოს და თანასოფლელებსაც. ბაჰადური ქალს ცოლად შეირთავს და ვაჟი შეეძინება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1971 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
მაჟდაკი
მაჟდაკი — სამაჟდაკე ჯიშის ბატკნის ტყავი. ბატკანს კლავენ დაბადების პირველსავე დღეებში. მაჟდაკს აქვს დამახასიათებელი ხვეულები, ფორმა, მოხატულობა, სიდიდე და ბზინვარება. მას ყოფენ 2 ჯგუფად: ყარაკულის მაჟდაკი (ყარაკულის ცხვრის) დანარჩენი სამაჟდაკე ჯიშების (სოკოლსკური, რეშეტილოვური და სხვა) მაჟდაკი, რომელსაც ყარაკულზე დაბალი ღირსება აქვს. ყარაკულის მაჟდაკის დამზადების მიზნით აღმოსავლეთ საქართველოში შემოიყვანეს ყარაკულის ჯიშის ცხვარი, მაგრამ ვერ შეეგუა ადგილობრივ პირობებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხვარეობა
კაგაიანსილიო
კაგაიანსილიო (ოფიციალურად კაგაიანსილიოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Cagayancillo) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი პალავანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 884 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის. მუნიციპალიტეტი კუნძულ პალავანსა და ნეგროსს შორის სულუს ზღვაში მდებარეობს. კაგაიანსილიო ყველაზე ახლო დასახლებაა ტუბატაჰის ეროვნულ საზღვაო პარკთან.
სქოლიო
კატეგორია:პალავანის მუნიციპალიტეტები
ისროლისხევი
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (Исрол).
7 ნოემბერი
7 ნოემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 311-ე დღე (ნაკიან წლებში – 312-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 54 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1107
აფხაზური წარმართობა
აფხაზური წარმართობა — აფხაზ ხალხში გავრცელებული ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები, წარმართული რელიგია. უფრო მეტად იყო გავრცელებული წინაქრისტიანულ და წინაისლამურ პერიოდში, თუმცა ტრადიციული რელიგიური რიტუალები, რომლებიც ისლამსა და ქრისტიანობაშია შერწყმული, აფხაზეთში დღესაც სრულდება. აფხაზური წარმართობა მნიშვნელოვან მსგავსებას ამჟღავნებს როგორც ქართულ, ისე ჩრდილოკავკასიურ ტრადიციულ რწმენა-წარმოდგენებთან. არსებობს გადმოცემები, რომლის მიხედვითაც აფხაზებმა წარმართული სალოცავები დააარსეს ჩრდილოეთიდან მოსული წინაპრების სახელებზე. ეს გადმოცემები ჩრდილოკავკასიური ხალხების აფხაზეთის ტერიტორიაზე XVII-XVIII საუკუნეებში ჩამოსახლების პროცესს უკავშირდება. მაგალითისთვის, ამგვარი წარმართული სალოცავია ინალკუბას საფლავი ფსხუში. აფხაზები ხშირად წარმართულ სალოცავებს ძველი ქართული ეკლესიების ადგილებში ან ნაეკლესიარებში აწყობდნენ.
აფხაზური წარმართული რელიგიის მთავარი ღვთაებაა ანცვა. სხვა ღვთაებები ცალკეულ სამეურნეო დარგებს განაგებენ. მაგალითისათვის:
აფხაზური წარმართობისათვის დამახასიათებელია მთებისა და ხეების კულტი. ტრადიციულ სალოცავ ადგილებში დღესაც სრულდება ამ ღვთაებათა სადიდებელი ლოცვები და მსხვერპლშეწირვა. ამ რიტუალებში მონაწილეობენ როგორც ქრისტიანი, ისე ისლამის მიმდევარი აფხაზები. ამგვარი მსხვერპლშეწირვები ხშირად სათემო და საგვარეულო დღესასწაულებზე ხდება, ძირითადად წირავდნენ თხას.
ქორწინება (ალმანახი)
„ქორწინება“ — ქართული ყოველკვირეული ალმანახი, გამოდიოდა 1909 წელს თბილისში, გამოიცა 2 ნომერი, გამომცემელი — ა. წულუკიძე. „ქორწინების“ შემდეგ გამოვიდა გაზეთი „გუშაგი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
კამპუს-დუს-გოიტაკაზისი
კამპუს-დუს-გოიტაკაზისი (Campos dos Goytacazes) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 14 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დუს-გოიტაკაზისის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
1668
თარიღი უცნობია
*
ჯუდი გარლანდი
ჯუდი გარლანდი (Judy Garland; დაბადებით ფრანსის ეთელ გამი, Frances Ethel Gumm; დ. 10 ივნისი, 1922 — გ. 22 ივნისი, 1969) — ამერიკელი კინომსახიობი და მომღერალი, უკეთ ცნობილი დოროთი გეილის როლით კინოფილმში „ოზის ჯადოქარი“.
ბიოგრაფია
დაიბადა მოხეტიალე მსახიობების ოჯახში. სცენაზე გამოსვლა ბავშვობიდან დაიწყო - სიმღერებს ტრიოში ასრულებდა საკუთარ დებთან ერთად. 13 წლის ასაკში პირველი გრძელვადიანი კონტრაქტი დადო კინოსტუდია მეტრო-გოლდუინ-მაიერთან. 19 წლის ასაკში ცოლად გაჰყვა დევიდ როუზს, თუმცა ოთხ წელიწადში დაშორდა. 1945 წელს რეჟისორ ვინსენტ მინელის გაჰყვა, ვისგანაც ეყოლა ქალიშვილი - ლაიზა მინელი, თუმცა 1951 წელს ეს ქორწინებაც დასრულდა. მესამედ გარლანდი 1952 წელს პროდიუსერ სინდი ლუფტს გაჰყვა ვისგანაც ქალ-ვაჟი შეეძინა. 1965 წელს კვლავ განქორწინდა. შემდეგ კიდევ ორჯერ იქორწინა - მარკ ჰერონზე (1965-66) და მიკი დინზე (1969). 1969 წლის 22 ივნისს მეუღლემ აბაზანაში მკვდარი იპოვა. გარდაცვალების მიზეზი ბარბიტურატებით დოზის შემთხვევითი გადაჭარბება იყო. დაკრძალულია ნიუ-იორკის ფერნკლიფის სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ბეგლარის ყურძენი
ძალიან იშვიათი ჯიშია და, სავარაუდოდ, გამავრცელებლის სახელს ატარებს.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი, ზოგჯერ საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ ან ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო ან თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მკვრივი ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალოზე მსხვილი ზომისაა (თუმცა ჯიშისათვის დამახასიათებელია მცირეოდენი წვრილმარცვლიანობა), მომრგვალო ფორმის ან ოდნავ ოვალური. ყვითელი, მოვარდისფრო ელფერით, ღრუბლისფერი, თხელკანიანი, ოდნავ კნატუნა რბილობით და სასიამოვნო გემოთი.
ჯიში საშუალო ზრდა-განვითარებისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 14-20%-ს, მჟავიანობა — 7.5-13 გ/ლ-ს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ახალი კვალი (გაზეთი)
„ახალი კვალი“ — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1915-1916 წლებში ქუთაისში. რედაქტორი-გამომცემელი — ს. ბახტაძე, ს. დადიანი, ი. ნიკოლეიშვილი, ვ. რუხაძე, ს. თავაძე, თ. ჭუმბურიძე, გ. ტაბიძე. დაიხურა ადგილობრივი ხელისუფლების განკარგულებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
ნიკარაგუის პოლიტიკური პარტიები
ნიკარაგუაში ორმარტიული სისტემა არის, რაც ნიშნავს იმას, რომ არსებობს ორი დომინანტი პოლიტიკური პარტია. ეს ურთულებს ვინმეს მიაღწიოს წარმატებას სხვა პოლიტიკური პარტიის დროშის ქვეშ.
სახალხო ასოციაციები
კატეგორია:ნიკარაგუის პოლიტიკა კატეგორია:ნიკარაგუის პოლიტიკური პარტიები
ნიდერლანდების ქალაქების სია
სტატიაში მოცემულია ნიდერლანდების იმ ქალაქების სია, რომელთა მოსახლეობაც 100 000 ადამიანს აჭარბებს.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
Lys van grote stede in Nederland Списък на градовете в Нидерландия по население Listennad kêrioù brasañ an Izelvroioù Listo de urboj de Nederlando Luettelo Alankomaiden suurimmista kaupungeista Villes des Pays-Bas Città dei Paesi Bassi lt:Sąrašas:Nyderlandų miestai Lijst van grote Nederlandse steden pt:Anexo:Lista de cidades nos Países Baixos Lista orașelor din Țările de Jos Списак градова у Холандији Lista över städer i Nederländerna Danh sách những thành phố lớn của Hà Lan 荷兰城市列表
შუა ატლასი
შუა ატლასი (الأطلس المتوسط) — ქედი ცენტრალურ მაროკოში, ატლასის მთების ნაწილი. გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 350 კმ-ზე. ფართობი 23 ათ. კმ². გაბატონებული სიმაღლეებია 2000–3000 მ. მაქსიმალური სიმაღლე 3340 მ (მთა ჯებელ-ბუ-ნასერი). მთებიდან მნიშვნელოვანია აგრეთვე მუსა-უ-საბელი (3172 მ) და ჯებელ-ბუ-იბლანი (3081 მ). წარმოდგენილია 3000 მ-ზე მაღალი ნაოჭა ქედებითა და კარსტული რელიეფის მქონე მაგიდა ზეგნებით. სამხრეთით გაწოლილია მაღალი ატლასი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით თელ-ატლასი, ხოლო ჩრდილოეთით ელ-რიფი. გაბატონებულია ლანდშაფტის სამი ტიპი: ძველი ნაგებობები, კარსტული პლატოები და ერუფციული არეალები.
შუა ატლასის მეზოზოური დანალექების ქვეშ მოჩანს პალეოზოური ფენების თითქმის ვერტიკალური საფუძველი. დასავლეთით მეზოზოური დანალექები არ გვხვდება და გაშიშვლებულია დანაწევრებული პენეპლენი. აღმოსავლეთით, პირიქით, ჭარბობს იურული, თითქმის მთელ ზედაპირზე გაბატონებული სუსტად ტალღოვანი კირქვები, მაშინ როდესაც უძველესი წარმონაქმნები გვხვდება მხოლოდ უადების კალაპოტების ფსკერზე.
ახალგაზრდა ვულკანური მოქმედების შედეგია ბაზალტური ლავური ნაკადები, რომლებსაც კარსტული პლატო 300 კმ²-ზე აქვთ გადაფარებული. კრატერები ჯგუფებადაა გადაჭიმული რიგი რღვევის გასწვრივ. შუა ატლასის შემაღლებულ ადგილებში მცენარეულობისთვის ვარგისი მიწები ცოტაა. მრავალ ადგილას ზედაპირზე შიშველი ქანების გამოსავლებია.
დანგრეული ლავით გამდიდრებული ალუვიონი ხეობებშია დალექილი, სადაც მკვიდრი მოსახლეობა საარსებო საშუალებასა და თავშესაფარს პოულობს. შუა ატლასი დიდ ნაწილში პლატოა, მხოლოდ სამხრეთ და აღმოსავლეთ კიდეებთან, კერძოდ, ელ-აბიდის უადისა და მდინარე მულუის გასწვრივ გვხვდება ნამდვილი მთათა ჯაჭვები.
ხშირია წვიმა და თოვლი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 500–800 მმ აღწევს. დეკემბრიდან მარტის ჩათვლით იცის ძლიერი ქარბუქი. 1000 მ-დან დაწყებული თოვლი დევს. უფრო მაღლა თოვლი მრავალი თვის განმავლობაში არ დნება და ზოგჯერ მისი სისქე 1.5 მ-ს აღწევს. ნოტიო კალთებზე იზრდება მთელი ჩრდილოეთი აფრიკის საუკეთესო კედრის ტყეები, ხოლო მშრალ კალთებზე ტუია, ღვია და ბუჩქნარის რაყები. 1500 მ-დან გვხვდება პირველადი კედრის ტყეები.
შუა ატლასის ფარგლებშია იფრანის ეროვნული პარკი და ტაზეკის ეროვნული პარკი. პოპულარულია თევზაობა, ნადირობა და თხილამურებით სრიალი. შუა ატლასი ბერბერებითაა დასახლებული, რომლებიც ქმნიან ტომთა კავშირებს.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოს ქედები
ბელარიანი
ბელარიანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ბელარიანი საშუალო ზრდის ვაზის ჯიშია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 112-125 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 7.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
პაპუნა ამილახვარი
პაპუნა იოთამის ძე ამილახვარი (გ. 1625) — XVII საუკუნის I მეოთხედის ქართლის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.
ბიოგრაფია
ცოლად ჰყავდა სიმონ I-ის ასული თამარი. 1605 წელის ოქტომბერში ქართლის მეფის გიორგი X-ის ბრძანებით დაეხმარა დედოფალ ქეთევანს ტახტის მიმტაცებელ კონსტანტინეს წინააღმდეგ ბრძოლაში. პაპუნა ამილახვარი დაამდაბლა ბაგრატ VII-მ. 1614 წელს ამილახვრობა აბას I-მა უბოძა ანდუყაფარ ბარძიმის ძეს. პაპუნა ამილახვარმა მარტყოფის ბრძოლის დროს მხარი დაუჭირა აჯანყებულ ქართველებს და ანდუყაფარი დააპატიმრებინა. პაპუნა ამილახვარი ანდუყაფარმა მოაკვლევინა ქსნის ერისთავმა იესეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოურავები კატეგორია:გარდაცვლილი 1625 პ კატეგორია:მოკლული ქართველები
აკვარიუმი (ჯგუფი)
აკვარიუმი (Аква́риум) — რუსული როკ-ჯგუფი. ჯგუფის შემადგენლობა მისი 30 წლიანი არსებობის მანძილზე არაერთხელ შეიცვალა. მის ერთადერთ უცვლელ წევრად ამ დროის განმავლობაში ბორის გრებენშიკოვი რჩებოდა, რომელმაც აკვარიუმი 1972 წელს დააარსა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსული როკ-ჯგუფები კატეგორია:საბჭოთა როკ-ჯგუფები კატეგორია:1972 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
Huawei
Huawei Technologies Co. Ltd. (華為技術有限公司) — ჩინური ტრანსნაციონალური კომპანია ტელეკომუნიკაციების სფეროში. სათავო ოფისი მდებარეობს გუანდუნის პროვინციის ქალაქ შენჟენში. მას შემდეგ რაც შვედურ ერიქსონს გაუსწრო, ჰუავეი სატელეკომუნიკაციო აღჭურვილობის უმსხვილესი მწარმოებელია მსოფლიოში.
კომპანია 1988 წელს ყოფილმა სამხედრო ოფიცერმა რენ ჟენგფეიმ დააარსა და გააფორმა კერძო კომპანიად, რომელსაც მასში დასაქმებულები ფლობდნენ. ჰუავეის მთავარი საქმიანობაა სატელეკომუნიკაციო ქსელების გამართვა, ოპერაციული და საკონსულტაციო მომსახურებისა და აღჭურვილობის წარმოება როგორც ჩინეთის, ისე მის ფარგლებს გარეთ არსებულ საწარმოებში; ასევე საკომუნიკაციო მექანიზმების წარმოება სამომხმარებლო ბაზრისთვის. კომპანიაში დასაქმებულია 140 000 ადამიანი, რომელთა 46% ჩართულია კვლევისა და გაუმჯობესების (R&D) პროცესში. იგი ფლობს 20 R&D დაწესებულებას ჩინეთში, აშშ–ში, გერმანიაში, შვედეთში, ინდოეთში, რუსეთსა და თურქეთში. 2011 წელს ამ სფეროში მან $3,74 მილიარდი აშშ დოლარის ინვესტიცია ჩადო.
2010 წელს ჰუავეიმ 23,8 მლრდ ჩინური იუანის (3,7 აშშ დოლარი) მოგება ნახა. მის პროდუქციასა და მომსახურებას იყენებენ მსოფლიოს 140–ზე მეტ ქვეყანაში. მსოფლიოს 50 უმსხვილესი სატელეკომუნიცაციო ოპერატორიდან 45–ს ამჟამად ჰუავეი ემსახურება.
სქოლიო
კატეგორია:Huawei კატეგორია:ჩინეთის კომპანიები კატეგორია:კომპიუტერების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:სატელეკომუნიკაციო კომპანიები კატეგორია:ტრანსნაციონალური კომპანიები კატეგორია:მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანიები კატეგორია:1987 წელს დაარსებული კომპანიები
Thatcheriasyrinx orientis
Thatcheriasyrinx orientis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
დაფნე კარუანა გალიცია
დაფნე კარუანა გალიცია, ინგლ.Daphne Caruana Galizia (1964-2017) - მალტის პოლიტიკური მიმომხილველი, საგამოძიებო სფეროს ცნობილი ჟურნალისტი, რომელიც კორუფციაში და ორგანიზებულ დანაშაულთან კავშირში ამხელდა ქვეყნის პოლიტიკური ელიტის წარმომადგენლებს. იგი შეკვეთილი მკვლელობის მსხვერპლი გახდა.
ბიოგრაფია
კარუანა გალიციამ მალტის უნივერსიტეტი დაამთავრა არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის განხრით. აქტივისტის რეპუტაცია მან შეიძინა 1982 წელს, როდესაც 18 წლის ასაკში დაპატიმრებული იყო ხელისუფლების კორუფციის წინააღმდეგ საპროტესტო აქციაში მონაწილეობის გამო. სიცოცხლის ბოლომდე იგი თანამშრომლობდა წამყვან საგაზეთო გამოცემებთან, სადაც იგი საავტორო სვეტის სახით რეგულარულად ახდენდა პოლიტიკური მოვლენების კომენტირებას.
გალიციას მრავალჯერ დაემუქრნენ სასჯელით, რის გამოც იგი სახელმწიფოს მიერ დანიშნული პირადი დაცვით სარგებლობდა 2013 წლამდე. განსაკუთრებული ცნობადობა ჟურნალისტმა შეიძინა "პანამის დოკუმენტებზე" მუშაობით, რომელმაც ფარდა ახადა მსოფლიოს არაერთი პოლიტიკური ლიდერის კონტაქტებს ოფშორებში დარეგისტრირებულ კომპანიებთან. ამ ხმაურიან მასალებს უფრო მეტი მკითხველი ჰყავდა, ვიდრე ყველა სხვა გამოცემას ჯამში.
იმის მიუხედავად, რომ მხილებების ძირითადი ობიექტი მმართველი ლეიბორისტული პარტია იყო, კორუფციულ გარიგებებში ჟურნალისტი ბრალს სდებდა მთავარი ოპოზიციური პარტიის ლიდერსაც. მისი მტკიცებით, მალტის პრემიერ-მინისტრი ჯოზეფ მუსკატი ფლობდა გასაიდუმოებულ პანამურ კომპანიას, საიდანაც ოჯახი იღებდა თანხებს ილხამ ალიევის გარემოცვიდან. ამ სკანდალური ბრალდებებით გამოწვეული პოლიტიკური კრიზისის პასუხად ხელისუფლებამ ვადამდელი არჩევნები დანიშნა, რომელშიც გამარჯვება მოიპოვა.
სიკვდილის დღისათვის გალიციას წინააღმდეგ ცილისწამებასთან დაკავშირებული 48 სარჩელი იყო სასამართლოში შეტანილი. თავდასხმების შედეგად ცეცხლი წაუკიდეს მისი სახლის შესასვლელს, ყელი გამოსჭრეს ძაღლებს, მას კი ჯადოქარს თუ მალტის მტერს უწოდებდნენ.
2017 წლის 16 ოქტომბერს ბომბი აფეთქდა ავტომანქანაში, რომელსაც დაფნე გალიცია მართავდა. აფეთქების ძალა იმდენად ძლიერი იყო, რომ ფრაგმენტები 80 მ რადიუსში მოისროლა. ტრაგედიამ შეძრა როგორც მთელი ქვეყანა, ასევე ევროკავშირის პოლიტიკური ელიტა. დაკრძალვას ათასობით ადამიანი დაესწრო. მალტაში გლოვის დღე გამოცხადდა. 2019 წელს გამოძიებამ ბრალი წაუყენა პრემიერის ადმინისტრაციის უფროსს, რამაც გამოიწვია თანამდებობიდან თავად მთავრობის თამჯდომარის გადადგომა.
მკვლელობის ერთ-ერთმა შემსრულებელმა ვინსენტ მუსკატმა დეტალურად აღწერა დანაშაულის მომზადების პროცესი. მისი თქმით, ამ საქმის განსახორციელებლად მსხვილმა ბიზნესმენმა იორგენ ფენეხმა სამ პირს 150 ათასი ევრო გადაუხადა. სასამართლოს განაჩენით, მას 15 წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა.
თხუთმეტი ქვეყნის 45 ჟურნალისტმა წამოიწყო "დაფნეს პროექტი" დაღუპული კოლეგის საქმიანობის გასაგრძელებლად და მალტის პილატუს ბანკს, აზერბაიჯანულ და მალტურ პოლიტიკურ ელიტას იტალიურ დამნაშავეთა სამყაროს და ლიბიის ნავთობით კონტრაბანდისტებს შორის კავშირების გამოსაძიებლად.
აღიარება
შვედეთში, ბრიტანეთში, იტალიაში, გერმანიაში, ბელგიაში, აშშ-ში, ავსტრალიაში და სხვა ქვეყნებში მრავალმა ორგანიზაციამ პატივი სცა ჟურნალისტს და მას სხვადასხვა ჯილდო და პრიზი მიანიჭა სიკვდილის შემდგომ.
სტრასბურგში ევროპარლამენტის პრეს-ოთახს დაფნე კარუანა გალიციას სახელი დაერქვა.
ოჯახური მდგომარეობა
1985 წელს დაქორწინდა პიტერ გალიციაზე, რომელიც საგამოძიებო ჟურნალისტთა საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი იყო. წყვილს სამი ვაჟი შეეძინა.
რესურსები ინტერნეტში
პირადი ვებ-საიტი
"დაფნეს ფონდის" საიტი
სქოლიო
კატეგორია:ქალი ჟურნალისტები კატეგორია: დაბადებული 1964 კატეგორია: გარდაცვლილი 2017
საქართველო ძვ. წ. VI-ახ. წ. III საუკუნეებში
'''საქართველო ძვ. წ. VI-ახ. წ. III საუკუნეებში''' არსებობდა დასავლეთში კოლხეთის სამეფოსა და აღმოსავლეთში იბერიის სამეფოს სახით.
კოლხეთის სამეფო
ძვ. წ. VI-I საუკუნეების ბერძენი მწერლების ცნობათა მიხედვით კოლხეთის სამეფო მოიცავდა ტერიტორიას პიტიუნტიდან აფსაროსამდე. ის სამი მხრიდან შემოფარგლული იყო ქედებით, კავაკსიონით, მესხეთის ქედითა ლიხის ქედით. ცხოვრობდნენ კოლხები და სანები. კოლხეთის სამეფოს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდნენ ჰენიოხები და სანიგები. სახელმწიფოს სათავეში ედგა მეფე, რომელიც ქსენოფონტეს ცნობით მითიური აიეტის შთამომავალი იყო. კოლხეთის სამეფო წარმოადგენდა ადრეკლასობრივ სახელმწიფოს. მისი ტერიტორია დაყოფილი იყო სკეპტუხიებად, რომლებსაც სათავეში სკეპტუხები ედგნენ. სკეპტუხები ადგილობრივი გვაროვნული არისტოკრატიის წარმომადგენლებისგან ინიშნებოდნენ მეფის მიერ. დედაქალაქი იყო ქუთაისი. მნიშვნელოვანი ქალაქები იყო სკეპტუხიების ცენტრები ვანი, ითხვისი, საირხე და სხვა. მაღალ დონეზე იდგა რკინის მეტალურგია. აღმოჩენილ არქეოლოგიურ მასალაში მრავლადაა სასოფლო–სამეურნეო იარაღებებიც, განვითარებული იყო მესაქონლეობა, ხელოსნობა. მშენებლობის ძირითადი მასალა იყო ხე, გავრცელებული იყო ჯარგვალის ტიპის შენობები და კოშკური არქიტექტურა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია კოლხური ოქრომჭედლობა და ოქროს ნივთების სიმრავლე, რაც გახდა ანტიკურ საბერძნეთში ოქრომრავალი კოლხეთის შესახებ წარმოდგენის საფუძველი და აასახა მითში არგონავტებისა და ოქროს საწმისის მოსაპოვებლად მათი კოლხეთში მოგზაურობის შესახებ.
კოლხეთის სამეფოს ძლიერება დაეცა ძვ. წ. IV საუკუნიდან. დაქვეითდა მატერიალური კულტურა.
იბერიის სამეფო
thumb|220px|left|არმაზის გალავნის ნაშთები აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ძლიერი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის ჩამოყალიბებას ხელი შეუშალა აქემენიანთა იმპერიამ. ქართლი მექცა აქემენიანთა იმპერიის XVIII და XIX სატრაპიებში. ამასთან ამ ტერიტორიებზე ძვ. წ. IV საუკუნეში უკვე დაშლილი იყო გვაროვნული სოციალური სტრუქტურები და მომხდარი იყო კლასობრივი დიფერენციაცია, წარმოქმნილი იყო ქალაქები ურბნისი, სამადლო და სხვა.
ლეონტი მროველის მიხედვით ქართლის სამეფოს დამაარსებელია ფარნავაზ I. მისი ცნობით ფარნავაზმა დაამარცხა აზო, რომელიც ალექსანდრე მაკედონელის ერთ-ერთი სარდალი იყო. აზომ დაიპყრო ქართლი და ეგრისი, შეავიწროვა ადგილობრივები, დახარკა ოსები, ლეკები და ხაზარები. აზოს დაუპირისპირდა მცხეთის მამასახლისის ძმისწული ფარნავაზი, რომელიც 3 წლის ასაკიდან მთიულეთში იყო გახიზნული. დასავლეთ საქართველოს მმართველ ქუჯის, დურძუკების და სელევკიდების მეფე ანტიოქოს I-ის დახმარებით ფარნავაზმა დაამარცხა აზო და გახდა ქართლის მეფე. ფარნავაზმა საკუთარი ძალაუფლება გაავრცელა დასავლეთ საქართველოზეც. მისი სამეფო მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე ბერდუჯიდან შავ ზღვამდე. მასში შედიოდა ჭოროხის ხეობაც. ჩრდილოეთით მისი სამეფო შემოსაზღვრული იყო კავკასიონის ქედითა და მდინარე ღალიძგით.
ფარნავაზმა ქვეყნის მმართველობის მოსაწესრიგებლად სამეფო დაყო 8 საერისთავოდ: მარგვეთის, კახეთის, ხუნანის, სამშვიდლის, წუნდის, ოძრხის, კლარჯეთის და ეგრისის. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში შექმნა ქართლის სასპასპეტო, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სპასპეტი — სამხედრო სარდფალი. საერისთავოს სათავეში მეფის მოხელე ერისთავი იდგა. ერისთავებს ექვემდებარებოდნენ სპასალარნი და ათასისთავნი, რომელთა მეშვეობით იკრიფებოდა „ხარკი სამეუფო და საერისთავო“.
რომის ექსპანსია
ძვ. წ. II საუკუნის მანძილზე დიდი ცვლილებები მოხდა ახლო აღმოსავლეთში, რამაც შეცვალა ქართული სახელმწიფოების სამხრეთ საზღვრებთან არსებული ვითარება. აღმოსავლეთით ექსპანსია დაიწყო რომის რესპუბლიკამ. იბერიის მოკავშირე სელევკიდების სამეფომ დაიწყო დასუსტება რომთან დამარცხების შემდეგ. მას გამოეყო და ცალკე სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა პართია. შეიქმნა ორი სომხური სახელმწიფო - მცირე სომხეთი და დიდი სომხეთი. ამ სამეფოებმა დასუსტებულ ქართლის სამეფოს წაართვეს ტერიტორიები, სტრაბონის მიხედვით ეს იყო სპერი, ხორძენე და გოგარენე. სომხეთის მიერ დაპყრობილ ქართლის ტერიტორიაზე შეიქმნა ქართლის საპიტიახშო. ქართლის სამეფოს აღმოსავლეთით დღევანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა ალბანეთის სამეფო. ძვ. წ. I საუკუნეში იბერიის სამეფომ შეიერთა კამბეჩოვანი.
ძვ. წ. I საუკუნეში იბერია, სომხეთი და ალბანეთი გაერთიანდნენ პონტოს სამეფოსთან ერთად რომის საწინააღმდეგო კოალიციაშ. პონტოს სამეფო განსაკუთრებით გაძლიერებული იყო მითრიდატე VI ევპატორის მმართველობის დროს. მან დაიპყრო შავი ზღვის სანაპიროები და კოლხეთის ტერიტორიებიც. ძვ. წ. 66 წელს გნეუს პომპეუს მაგნუსმა სასტიკად დაამარცხა პონტოელები. მითრიდატე VI გაიქცა კოლხეთში, გამოიზამთრა დიოსკურიაში და შემდეგ გაემგზავრა ბოსფორში, საიდანაც ბრძოლის გაგრძელებას აპირებდა, მაგრამ ძვ. წ. 63 წელს იქვე თავი მოიკლა.
ძვ. წ. 36 წელს ქართლში შევიდა პუბლიუს კანიდიუს კრასუსი მარკუს ანტონიუსის დავალებით, რომელიც პართიის წინააღმდეგ ლაშქრობდა. ისტორიკოს კასიუს დიონ კოქცეიანუსის ცნობით რომაელებმა დაამარცხეს იბერების მეფე ფარნავაზ II და ალბანეთის მეფე ზობერი. ამის შემდეგ ურთიერთობები რომსა და იბერიას შორის სტაბილური და მშვიდობიანი გახდა. 14 წლიდან იბერა რომის მოკავშირე და მეგობარი სახელმწიფო გახდა. ქართლი იყენებდა რომის მოკავშირეობას სომხეთის მიერ დაკავებული ტერიტორიების დასაბრუნებლად და სამხრეთით საზღვრების გასაფათოებლად. ჩრდილოეთ კავკასიის გასასვლელების კონტროლი ქართლის სამეფოს დიდ უპირატესობას ანიჭებდა. 35 წელს დაიწყო შიდა აჯანყება პართიაში. მასში ჩაერია რომის იმპერატორი ტიბერიუსი. ქართლის მეფემ, რომელიც ტიბერიუსის მოკავშირე იყო, პართიის შემადგენლობაში მყოფ სომხეთში საკუთარი ძე მითრიდატე გაამეფა. ქართლის მეფე ფარსმან I-მა რომისგან დამოუკიდებელი პოლიტიკის გატარება დაიწყო. მან სომხეთის უშუალოდ შეერთება სომხეთის სამეფო ტახტიდან მისი ძმის ჩამოგდება გადაწყვიტა. მან ამ მიზნით სომხეთში ვაჟი რადამისტი გაგზავნა, რომელმაც ბიძა დაამარცხა და ტახტი დაიკავა, მაგრამ რადამისტი დაამარცხა პართიის მეფემ. დამარცხებული და ქართლში დაბრუნებული რადამისტი ფარსმანმა მოაკლვევინა. ფარსმანის მოქმედებებმა სომხეთი რომს დააკარგვინა და ის კვლავ პართიას დაემორჩილა.
I საუკუნის 60-70–იან წლებში იბერიის მეფეებმა ჩრდილოეთ კავკასიიდან ალანები გადმოიყვანეს და სომხეთი და ატროპატენა დაარბიეს. ვესპასიანეს არმაზის სტელა მოწმობს, რომ რომის იმპერატორმა ვესპასიანემ არმაზის ციხის კედლები გაუმაგრა ქართლის მეფეს.
ქრისტიანობის გავრცელება
I საუკუნეში პალესტინაში გაჩნდა ახალი რელიგია ქრისტიანობა. ქრისტიანული სწავლება მოციქულების ქადაგების შედეგად გავრცელდა. იბერია მარიამ ღვთისმშობელის წილხვედრი გახდა, მაგრამ აქ ქრისტიანობა ანდრია პირველწოდებულმა, სვიმონ კანანელმა და მატათა მოციქულმა იქადაგეს. მოციქულთა ქადაგებამდე ქართლში უკვე ინახებოდა ქრისტეს კვართი, რომელიც ქრისტეს ჯვარცმის შემდეგ ქართლელმა ებრაელებმა, ელიოზ მცხეთელმა და ;ლონგინოზ კარსნელმა მცხეთაში ჩაიტანეს. კვართი გულში ჩაიკრა ელიოზის დამ, წმინდა სიდონიამ, რომელიც კვართთან ერთად მცხეთაში დამარხეს.
ანდრია მოციქული ტრაპიზონის გავლით შევიდა და იქადაგა სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში და შავიზღვისპირეთში. მან დააარსა პირველი საეპიკოსპოსო აწყურში. ანდია მოციქულმა შემდგომში კიდევ ორჯერ იმოგზაურა და იქადაგა საქართველოს ტერიტორიაზე. ქართული წყაროების მიხედვით ანდრია მოციქულმა საქართველოში ჩაიტანა აწყურის ღვთისმშობლის ხატი, ღვთისმშობლის კვართი, მაცხოვრის ჯვრის ფიცრები სამსჭვალები და სხვა რელიკვიები. მასთან ერთად ქადაგებდნენ სვიმონ კანანელი და მატათა, რომლებიც საქართველოშივე არიან დაკრძალულნი. სხვადასხვა ცნობებით საქართველოში ქადაგებდნენ თომა მოციქული, ბართლომე მოციქული და თადეოზი (სამოცდაათთაგანი). ქრისტიანობა ქართლში სახელმწიფო რელიგიად IV საუკუნეში გამოცხადდა, მაგრამ II-III საუკუნეების არქეოლოგიური მასალა ადასტურებს, რომ ამ პერიოდის ქართლში არსებობდა ქრისტიანული სამარხები და ცხოვრობდნენ ქრისტიანები.
საქართველო II-III საუკუნეებში
კიდევ უფრო გაძლიერდა ქართლის სამეფო II საუკუნის პირველ ნახევარში. ქართლის მეფე ფარსმან II ქველი. 128 წელს მცირე აზიაში იმყოფებოდა რომის იმპერატორი ადრიანე. მან თავისთან დაიბარა ქვეშევრდომი სახელმწიფოების მმართველები მათ შორის ფარსმან ქველიც. ქართლი იმდენად გაძლიერებული იყო, რომ ფარსმანი იმპერატორთან არ გამოცხადდა. ამ დროისთვის ფარსმან ქველს დაპყრობების შედეგად გაფართოებული ჰქონდა საკუთარი ქვეყნის საზღვრები. მან დაიმორჩილა ძიდრიტები, რომლებიც მდინარე ჭოროხის სამხრეთით ცხოვრობდნენ, მოიპოვა გასასვლელი შავ ზღვაზე, დაიკავა არგვეთი.
134 წელს ფარსმანმა გახსნა დარიალის კარი, გამოიყვანა ალან-ოსთა მეომარი ტომები და რომისა და პართიის პროვინციებს შეუსია. რომისა და ქართლის დაძაბული ურთიერთობა მოწესრიგდა ადრიანეს სიკვდილის შემდეგ. ახალმა იმპერატორმა ანტონინე პიუსმა ცნო ქართლის სამეფოს მიერ შავიზღვისპირა ტერიტორიების შეერთება. მან ფარსმანი რომში სტუმრად მიიწვია. ფარსმან II დიდი ამალით და ცოლ-შვილით ჩავიდა რომში, სადაც მონაწილეობა მიიღო დიდ ასპარეზობაში. იმპერატორმა ნება დართო ქართლის მეფეს კაპიტოლიუნმში მსხვერპლი შეეწირა, რაც დიდი პატივი იყო უცხოელებისათვის. ცხენზე ამხედრებული ფარსმანის ქანდაკება ომის ღმერთის, მარსის ტაძარში დაიდგა.
ფარსმან II-ის დროს იბერიის სამეფომ საკუთარი სიძლიერის ზენიტს მიაღწია. ქვეყნის სათავეში იდგა ფარნავაზიანების დინასტიის მეფე, მისი ხელისუფლება შეუზღუდავი იყო. მეფის შემდეგ მეორე პირი იყო სპასპეტი — უზენაესი მთავარსარდალი და მოსამართლე. სახელმწიფოს მართვა-გამგეობაში მონაწილეობდნენ ქურუმები. არსებობდა ეზოსმოძღვრის, პიტიახშისა და ერისთავის თანამდებობები.
ქართლი ინარჩუნებდა სავაჭრო–სატრანზიტო როლს. ამ პერიოდის რომაულ რუკაზე ნაჩვენებია სავაჭრო გზები სომხეთის დედაქალაქ არტაშატიდან სებასტოპოლისამდე და მცხეთამდე. მოპოვებულია მდიდარი ნუმიზმატური მასალა არამხოლოდ ქალაქებში, არამედ სოფლებშიც. აღსანიშნავია საქალაქო ცხოვრების დიდი აღმავლობა. ჩვნდება ახალი ქალაქები, მაგ. ძალისი. მშენებლობაში გამოიყენება ქვითკირის ხსნარი. ამ პერიოდში ჩნდება სასახლეთა კომპლექსები, მარნები, აბანოები, მაღალ დონეზე დიგა ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს ნივთების დამუშავება.
ლიტერატურა
ძვ.წ.VI-ახ.წ.III კატეგორია:კავკასიის ძველი ისტორია
ახალი კვალი (ჟურნალი)
„ახალი კვალი“ — ქართული ყოველკვირეული მეცნიერულ-პოლიტიკური ჟურნალი. „ახალგაზრდა მარქსისტთა“ ორგანიზაციის (საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაცია) ორგანო. გამოდიოდა 1918–1921 წლებში თბილისში არარეგულარულად (1918, № 1 — 9; 1919, № 1, 2; 1920, № 3, 4, 9; 1921, № 1 — 2). თანამშრომლობდნენ კ. ბაქრაძე, მ. ხუნდაძე, ბ. რამიშვილი, ე. ღვალაძე, ე. ნიკურაძე, ს. მიხელიძე, მ. გოგიბერიძე და სხვები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
მარაბდა
მარაბდა — თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლების ახალი მარაბდისა და ძველი მარაბდის ძველი სახელწოდება. მარაბდა პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნის დასაწყისის წყაროებში („მატიანე ქართლისა“). 1625 წელს მარაბდასთან გაიმართა ბრძოლა ქართველთა და სპარსელთა ლაშქარს შორის. სოფლის (ძველი მარაბდის) განაპირას დგას წმინდა მარინეს ეკლესია (XVI-XVII სს.). გადმოცემით, მის მახლობლად დაკრძალულია მარაბდის ბრძოლის გმირი ცხრა ძმა ხერხეულიძე. მარაბდელი იყო XIX საუკუნის გმირი არსენა ოძელაშვილი. XX საუკუნის 40-იან წლებში ძველი მარაბდიდან გადასულმა მოახალშენეებმა დააარსეს სოფელი ახალი მარაბდა.
მარაბდის წარმოშობის შესახებ
სოფელ მარაბდას პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნის დასაწყისში „მატიანე ქართლისაში“. 1537-1538 წლებში მეფე ლუარსაბ I-ის განჩინებით, ძმები იოთამ და ორბელ ბარათაშვილები გაყრილან და მარაბდა იოთამს რგებია. შემდგომში მარაბდა გიორგი და ფარიშატ ბარათაშვილებს ეკუთვნოდა. ამ დროიდან მოყოლებული სოფელი ძირითადად ბარათაშვილების საბატონო საკუთრება ხდება.
ჩვენ ხელთ არსებული მცირე მასალების მიხედვით, სოფელი ორჯერ განადგურდა. ერთი სავარაუდოდ ცნობილი მარაბდის ბრძოლის დროს მოხდა 1625 წელს.
XVII საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში იწყება სოფლის ხელახალი აღორძინება.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ბარბაცა
thumb|150px|ბარბაცა ბარბაცა — აერთებს დგუშს მუხლა ლილვთან და დგუშის წინსვლის-უკუსვლის ძრაობას გარდაქმნის მუხლა ლილვის ბრუნვის ძრაობად. ასრულებს რთულ ძრაობას და იღებს დიდ დატვირთვას, რომელიც იცვლება სიდიდისა და მიმართულების მიხედვით. ბარბაცა არის ხისტი, მტკიცე და ამავდროულად ინერციის ძალების შემცირების მიზნით - მსუბუქი.
კატეგორია:შიგაწვის ძრავა
ქვემო მაჩხაანი
ქვემო მაჩხაანი — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო მაჩხაანი, ყარაღაჯი, ხირსა, ხორნაბუჯი). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე. ზღვის დონიდან 640 მეტრი, სიღნაღიდან 17 კილომეტრი. XIX საუკუნეში სოფელი წარმოადგენდა ქიზიყის კულტურულ-ეკონომიკურ ცენტრს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 609 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lasioglossum figueresi
Lasioglossum figueresi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1990 წელს.
სქოლიო
figueresi
სამანიშვილის დედინაცვალი
„სამანიშვილის დედინაცვალი“ — დავით კლდიაშვილის ნაწარმოები, რომელიც მან 1897 წელს დაწერა. მასში სატირული ფორმით არის აღწერილი ბატონყმობის გაუქმების შემდეგ დაუძლურებული აზნაურების ცხოვრება.
სიუჟეტი
მოთხრობა ასახავს XIX საუკუნის საქართველოს. „ბეკინა სამანიშვილი, რასაკვირველია, ღარიბი აზნაური იყო, გვარიანი ღარიბიც“. აქ სიტყვა „რასაკვირველია“ აღნიშნავს, თუ რა სავალალო მდგომარეობა იყო იმდროინდელ საქართველოში და, კერძოდ იმერეთში, ეკონომიკის მხრივ. ერთ მხარეს ბეკინა სამანიშვილია, რომელიც გადაწყვეტს სიბერეში ცოლი მოიყვანოს, მეორე მხარეს კი პლატონ სამანიშვილი, მისი შვილი და რძალი მელანო. პლატონი ამბობს, რომ თუ მამამისს შვილი შეეძინება მისი ისედაც რუდუნებით შეკოწიწებული ქონება გაიყოფა და ის ცარიელ ტარიელი დარჩება. ბევრი თხოვნის შემდეგ პლატონი მაინც ვერ შეძლებს მის დარწმუნებას. საბოლოოდ ის გადაწყვეტს მამამისს შეურჩიოს ისეთი ქალი, რომელიც ორჯერ იქნება გათხოვილი და შვილი არ ეყოლება, რადგან ეს მანიშნებელია იმის, რომ თუ ამდენ ხანს სხვებთან არ გაუჩნდა შვილი, აღარც მამამისთან არ ეყოლება. ამ მიზნის ასრულებისთვის ის მის დას დარიკოს მიაკითხავს და მოუყვება მის ისტორიას. დარიკოს ქმარი კირილე, რომელიც სულ კარგ ხასიათზეა ამ ფაქტშიც თავისთვის სასიკეთოს ნახავს, რადგანაც იგი ქორწილში კარგად მოილხენს. საბოლოოდ კირილე და პლატონი შეარჩევენ პლატონისთვის სასურველ კანდიდატს. ბეკინასაც მოეწონება და იქორწინებენ. თუმცა შვილი მაინც გაუჩნდებათ. ჭკუიდან შეშლილი პლატონი ბეკინას ცოლს ფეხმძიმე მუცელში ფეხის ჩარტყმას სცდის, მაგრამ ააცილებს და ელენეს მუცელი მაინც არ მოეშლება.
მოთხრობის მხატვრული ანალიზი
„სამანიშვილის დედინაცვალი“ ქართული პროზის კლასიკადაა მიჩნეული. იგი იმერეთისთვის დამახასიათებელი საოცარი რეალობითაა აღწერილი. კლდიაშვილი პროზის ნამდვილი გენიოსია. მისი სიცილი და წამიერი მწარე რეალობა ადამიანს კითხვის საოცარ სურვილს უღვიძებს. „სამანიშვილის დედინაცვალი“ მრავალჯერ დადგეს თეატრში და გადაიღეს კინოში ამავე სახელწოდებით – „სამანიშვილის დედინაცვალი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დავით კლდიაშვილის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული მოთხრობები კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული რომანები
Thatcherina
Thatcherina — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
იფნარა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საქართველო IV საუკუნეში
IV საუკუნეში იბერიის სამეფოს საზღვრები შემცირებული იყო. ის ვრცელდებოდა აღმოსავლეთით ბერდუჯის მდინარემდე, სადაც ციხე–ქალაქი ხუნანი მდებარეობდა. იბერიაში არ შედიოდა კამბეჩოვანი და ჰერეთი, ხოლო დასავლეთით ტაო და სპერი. სახელმწიფო იყოფოდა ხევეად, რომლებიც ერთიანდებოდნენ საერისთავოებში. დედაქალაქი იყო მცხეთა.
III საუკუნის ბოლოს, 299 წელს, რომის იმპერიასა და სასანიანთა იმპერიას შორის დაიდო ნიზიბისის ზავი. ირანმა რომს დაუთმო 5 სომხური პროვინცია შუამდინარეთში და ცნო რომის პროტექტორატი დიდ სომხეთსა და იბერიაზე. დიდი სომხეთის ტახტზე იმპერატორ დიოკლეტიანეს ხელდასმით ავიდა თრდატ III. რომის იმპერატორისგან იღებდა სამეფო ნიშნებს ქართლის მეფეც.
ქრისტიანობის გავრცელება საქართველოში
წმინდა ნინომ ქრისტიანობა საქართველოში IV საუკუნეში იქადაგა. წარმოშობით ის რომის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციიდან, კაბადოკიიდან იყო. წმინდა ნინო საქართველოში ფარავნის ტბის მხირდან შევიდა, იქედან ურბნისში არმაზობაზე მოზეიმე ხალხს შეუერთდა მცხეთაში ჩავიდა. აქ მან ნახა კერპების მსახური მეფე მირიან III. „მოქცევაი ქართლისაის“ მიხედვით წმინდა ნინომ ლოცვით სთხოვა ღმერთს კერპების დამსხვრევა და ღმერთმა მისი ლოცვა შეისმინა. მან გააქრისტიანა დედოფალი ნანა და მეფე მირიანი. ახლადგაქრისტიანებულმა მირიან მეფემ 326 წელს ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა. წმინდა ნინომ მცხეთაში, წმინდა სიდონიას დაკრძალვის ადგილას ააგებინა სვეტიცხოველი. ქართლში ეკლესიის პირველი მამამთავარი გახდა იოანე, რომელიც ქართლში ორ მღვდელთან და სამ დიაკონთან ერთად კონსტანტინე იმპერატომა გაგზავნა. წმინდა ნინომ და იოანემ ქრისტიანობა ქართლის მთიანეთსა და კახეთში იქადაგეს. კახეთში, ბოდბეში გარდაიცვალა წმინდა ნინო.
საქართველო IV საუკუნის II ნახევარში
ნიზიბისის ზავი IV საუკუნის 30-იან წლებამდე არ დარღვეულა რომს აკმაყოფილებდა არსებული მდგომარეობა, რადგან გაქრისტიანებულ ქართლს მოკავშირედ მიიჩნევდა. მცირეწლოვანი სასანიდი შაჰი შაპურ II კი აქტიურ საგარეო პოლიტიკას ვერ ახორციელებდა. 325 წელს რომის იმპერიის დედაქალაქად კონსტანტინოპოლი გამოცხადდა. ამან რომის აღმოსავლური პოლიტიკა გაააქტიურა.
1669
თარიღი უცნობია
*
საქართველო IV საუკუნეში
საქართველო IV საუკუნის II ნახევარში
338 წელს შაპურ II-მ წამოიწყო ომი რომის წინააღმდეგ, რომელიც 25 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა. 363 წელს დადებული ზავის მიხედვით რომმა საბოლოოდ დაუთმო ირანს ხუთი პროვინცია, მათ შორის სომხეთი. ირანმა მოახერხა კავკასიის ალბანეთის დამორჩილება. სომხეთში შესულ ირანს ქართლის სამეფო დაუპირისპირდა. ირანელები ქართლში შეიჭრნენ, გადააყენეს რომის მოკავშირე მეფე საურმაგ II და მის ნაცვლად გაამეფეს ვარაზ-ბაკური. 373 წელს მცირე ხნით რომმა და ირანმა ქართლი გაიყვეს, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირი რომს, ხოლო მარცხენა ნაპირი ირანს ერგო. ეს დაყოფა მცირე ხანს გაგრძელდა. ირანმა ქართლზე კონტროლი დაამყარა და იქ ირანელი მოხელე პიტიახში დანიშნა. ქართლს ირანის სასარგებლოდ ხარკი დაეკისრა. 380-იან წლებში იმპერატორმა თეოდოსიუს I–მა აღადგინა რომის კონტროლი იბერიაზე. 387 წელს ქართლის სამეფო კვლავ ორად გაიყო.
ლიტერატურა
IV კატეგორია:IV საუკუნე
ბეჟანა
ბეჟანა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.
ბეჟანა მესხურ დიალექტზე მოზაიკურსა და ჭრელს ნიშნავს, რაც ჯიშისათვის დამახასიათებელი თვისებაა.
Stenocarpella maydis
გავრცელება
გავრცელებულია თითქმის ყველა კონტინენტზე:
ბეჟანა
ბოტანიკური აღწერა
ბეჟანა საშუალო ზრდა-განვითარებისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 160-170 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9 გ/ლ-ს.
Stenocarpella maydis
გავრცელება
საქართველოში გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოს რაიონებში.
ბეჟანა
ბოტანიკური აღწერა
მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
Stenocarpella maydis
სიმინდის მშრალი სიდამპლე
250პქ|მინი|მარჯვნივ|დაავადების ციკლი (ინგლ.) დაავადების გავრცელება შესაძლებელია სიმინდის დაავადებული მარცვლებით, მცენარეული ნარჩენებით და ნიადაგში მოთავსებული დაავადების საწყისით. სიმინდის მშრალი სიდამპლე ინფექციის გავრცელება ხდება კონიდიუმებით, რომლებიც წვიმის და ქარის საშუალებით ვრცელდება. კონიდიუმები მოსავლის ნარჩენებზე ძლებს ორი წლის განმავლობაში. დაავადებული თესლი გაღივებას იძლევა, მაგრამ ღივი სუსტია, სოკოს მოქმედებას ვერ უძლებს და ვიდრე ნიადაგის ზედაპირზე გამოვა, იღუპება (50%), არ ამოდის. სუსტად დაავადებული თესლის ნაწილი აღმონაცენს იძლევა. მაგრამ სუსტია, განუვითარებელი და ხშირად ნაადრევად იღუპება.
ბეჟანა
ლიტერატურა
კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Stenocarpella maydis
სიმინდის მშრალი სიდამპლე
Stenocarpella maydis დაავადებას განვითარების ყველა ფაზაში იწვევს.