cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ევრობასკეტი 2015
მასპინძლობის კანდიდატები
2011 წლის 18 დეკემბერს, ფიბა ევროპამ 2015 წლის ევრობასკეტის მასპინძელ ქვეყნად უკრაინა აირჩია. 2014 წლის 19 მარტს, ტურნირის დირექტორმა მარკიან ლუბკივსკიმ განაცხადა, რომ ქვეყანაში შექმნილი პოლიტიკური და ფინანსური კრიზისის გამო, უკრაინა აღარ უმასპინძლებდა ევროპის ჩემპიონატს. თავდაპირველად, ფიბა ევროპამ უარყო ინფორმაცია ევრობასკეტის შესაძლო გადატანაზე, თუმცა მოგვიანებით, 2014 წლის 13 ივნისს, ოფიციალურად დაადასტურა რომ უკრაინა არ უმასპინძლებდა ჩემპიონატს.
უკრაინაში ჩემპიონატის გაუქმების შემდეგ, არაოფიციალურად, 16 ქვეყანამ გამოთქვა სურვილი ტურნირისათვის ემასპინძლა. საბოლოოდ, თავიანთი კანდიდატურები დაარეგისტრირეს შემდეგმა ქვეყნებმა: ხორვატია, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, ისრაელი, ლატვია, პოლონეთი, თურქეთი. 8 სექტემბერს გაცხადდა, რომ ევრობასკეტს ხორვატია (ზაგრები), საფრანგეთი (მონპელიე, ლილი), გერმანია (ბერლინი) და ლატვია (რიგა) მიიღებდა. ჯგუფური ეტაპის შეხვედრები ზაგრებში, მონპელიეში, ბერლინში და რიგაში გადანაწილდა, ხოლო პლეი-ოფის შეხვედრებს, ფინალის ჩათვლით, ლილიმ უმასპინძლა.
კვალიფიკაცია
მარჯვნივ|მინი|300 პქ|კვალიფიცირებული ქვეყნები
ჯგუფი A
მდებარეობა: მონპელიე, საფრანგეთი
ჯგუფი B
მდებარეობა: ბერლინი, გერმანია
ჯგუფი C
მდებარეობა: ზაგრები, ხორვატია
ჯგუფი D
მდებარეობა: რიგა, ლატვია
სქოლიო
2015  კატეგორია:2015 წელი კალათბურთში
ნიდერლანდების ეკონომიკა
ეკონომიკური თავისუფლების რეიტინგებით ნიდერლანდები 157 ქვეყანას შორის მე-13 ადგილზე დგას. ქვეყნის ეკონომიკა 16 ადგილზეა მსოფლიოში. 1998 წლიდან 2000 წლამდე ქვეყნის წლიური მთლიანი შიდა პროდუქტი პროდუქტის ზრდა შეადგენდა 4%-ს, თუმცა მოგვიანებით ტემპი შენელდა. უმუშევრობის დონე ნიდერლანდებში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია — 6,1% (2012). ძირითადი დარგებია: მანქანათმშენებლობა, ნავთობქიმია, ავიამშენებლობა, შავი მეტალურგია, ტეკსტილის წარმოება, ავეჯის წარმოება, ლუდის წარმოება, ტანსაცმლის წარმოება და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
აბორიგენული როკი
აბორიგენული როკი — მუსიკის ჟანრი. მასში შერეულია როკ-მუსიკა და რომელიმე ქვეყნის ადგილობრივი ტომების მელოდიები და სიმღერის სტილი. აბორიგენული როკი ძირითადად გავრცელებულია ავსტრალიასა და კანადაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები
Take That & Party
Take That & Party — ჯგუფ Take That-ის პირველი სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა ბრიტანეთში 1992 წელს. იგი მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #2 ადგილზე, სადაც კიდევ 19 კვირა იმყოფებოდა. ბრიტანეთში მას ორმაგი პლატინის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:Take That-ის ალბომები კატეგორია:RCA Records-ის ალბომები კატეგორია:1992 წლის სადებიუტო ალბომები
სამელაიო
სქოლიო
კატეგორია:ოქუმის თემის სოფლები
ენისეი
ენისეი (Енисей) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე, მიედინება აღმოსავლეთ აზიაში. სათავეს იღებს მონღოლეთში, შემდეგ კვეთს რუსეთის (ციმბირის) ტერიტორიას და ჩაედინება ენისეის ყურეში (კარის ზღვა, ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე).
მდინარის ზემოწელი საკმაოდ ჩქარია და მიედინება მეჩხერად დასახლებულ ტერიტორიებზე. შუაწელზე, რუსეთის ტერიტორიაზე, აშენებულია ჰიდროელექტროსადგურების მთელი კასკადი. მნიშვნელოვანი შენაკადებია: ანგარა, ქვემო ტუნგუსკა.
ენისეის სიგრძეა 5,539 კმ, საშუალო სიღრმეა 14 მ. მაქსიმალური სიღრმე 24 მ. აუზის ფართობი 2,580,000 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონღოლეთის მდინარეები კატეგორია:ხაკასეთის მდინარეები კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები კატეგორია:ტუვის მდინარეები
ფინეთი 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფინეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 1956 წელს, ავსტრალიის ქალაქ მელბურნსა და შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 15 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფინეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Neivamyrmex laevigatus
Neivamyrmex laevigatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კასბა
კასბა (არაბ. قصبة, ციტადელი) — ციტადელი და მის გარშემო განვითარებული ტრადიციული უბანი ალჟირის დედაქალაქ ალჟირში. ზოგადად, კასბა ჩრდილოეთ აფრიკის სახელმწიფოთა ქალაქების კედელშომორტყმულ ციტადელს ეწოდება. ალჟირის კასაბა 1992 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
კასბა გადამწყვეტ როლს თამაშობდა ალჟირის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში (1954–1962). ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის მიერ აქ ისახებოდა სამოქმედო გეგმები და ამბოხებები, მათთვის ასევე ის იყო ყველაზე მშვიდობიანი ადგილი, სადაც გეგმავდნენ და ახორციელებდნენ ტერორისტულ აქტებს ფრანგი მოქალაქეებისა და ალჟირში მყოფი აგენტების წინააღმდეგ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალჟირის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ალჟირში
Casbah Qasba
ანდრანიკ კარაპეტიანი
ანდრანიკ ჰამლეტის ძე კარაპეტიანი (Անդրանիկ Կարապետյան; დ. 15 დეკემბერი, 1995, სამახარი, სომხეთი — სომეხი ძალოსანი 77 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. ევროპის ჩემპიონი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატების პრიზიორი.
ბიოგრაფია
ანდრანიკ კარაპეტიანი დაიბადა 1995 წლის 15 დეკემბერს, სომხეთის სოფელ სამახარში. 2011 წელს კარაპეტიანმა მსოფლიოსა და ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატების ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 69 კგ-მდე კატეგორიაში. მომდევნო წელს ანდრანიკ კარაპეტიანმა გააუმჯობესა შედეგი, გახდა მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის 77 კგ-მდე კატეგორიაში.
2013 წლის 11 აპრილს ანდრანიკ კარაპეტიანი დისკვალიფიცირებული იქნა 2 წლით მას შემდეგ, რაც სპორტსმენის დოპინგის ტესტმა დადებითი პასუხი აჩვენა მეთილტესტოსტერონზე. .
დისკვალიფიკაციის მოხდის შემდეგ კარაპეტიანი სპორტს დაუბრუნდა და თბილისში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე კარგად გამოვიდა. მოახერხა თავის კატეგორიაში ბრინჯაოს მედლის მოპოვება.
ჰიუსტონში 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ანდრანიკ კარაპეტიანმა მეოთხე ადგილი დაიკავა, თუმცა ჩრდილოეთ კორეელი ძალოსნის კიმ კვან-სუნგის დოპინგისთვის დისკვალიფიკაციის შედეგად ბრინჯაოს მედალი კარაპეტიანს გადაეცა.
2016 წელს კარაპეტიანი 77 კგ-მდე კატეგორიაში ევროპის ჩემპიონი გახდა და რიო-დე-ჟანეიროში ოლიმპიური მედლის ერთ-ერთი პრეტენდენტი იყო, მაგრამ ვარჯიშის დროს სპორტსმენმა საშინელი ტრავმა მიიღო. წვერის წარუმატებლად დაწევა, სპორტსმენის იდაყვის სახსარი საპირისპირო მიმართულებით გადატრიალდა.
თაჰმასიბ აჟდაროვი
თაჰმასიბ ჰოსეინ აჟდაროვი (დ. 17 აპრილი, 1964) — აზერბაიჯანელი და უკრაინელი მეცნიერი და ეკონომიკის დოქტორი (2002). სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურის 1-ლი კლასის უფროსი მრჩეველი – საგადასახადო სამსახურის გენერალი; სამბო-ჭიდაობისა და სარბოლო სპორტის ოსტატი.
ანდრანიკ კარაპეტიანი
ბიოგრაფია
2019 წლის სექტემბერში, პატაიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, ანდრანიკმა, 81 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა აკვრაში (168 კგ). შტანგის დაჭერისას მან წონის დაძლევა ვერ მოახერხა.
თაჰმასიბ აჟდაროვი
ბიოგრაფია
თაჰმასიბ აჟდაროვი დაიბადა 1964 წლის 17 აპრილს ბაქოში. მან შესანიშნავი აკადემიური მოსწრებით დაამთავრა სამხედრო პარტიის სკოლა, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის ფინანსებისა და სესხების განყოფილება და ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. გახდა ეკონომისტი და იურისტი. შემდეგ სწავლობდა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტთან არსებული საჯარო სამსახურის აკადემიაში.
აზერბაიჯანის ფინანსთა სამინისტროსგან საგადასახადო სამსახურის გამოყოფის შემდეგ, გენერალურ სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციაში იურიდიული დეპარტამენტის უფროსად მუშაობდა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ აზერბაიჯანის პრეზიდენტის შესაბამისი აღმასრულებელი ბრძანებით დაინიშნა გენერალური სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე, ამ თანამდებობაზე დიდხანს მსახურობდა და მოგვიანებით 1-ლი კლასის სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურის მრჩეველი გახდა.
ანდრანიკ კარაპეტიანი
ბიოგრაფია
2021 წლის აპრილში, მოსკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, 89 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, ანდრანიკმა 365 კილოგრამით მესამე ადგილი დაიკავა და ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა. აკვრაში მან ბრინჯაოს მედალი 170 კგ-ით მოიპოვა. 2017 წელს ტაიპეიში გამართულ ზაფხულის უნივერსიადაზე კარაპეტიანმა 85 კგ წონით კატეგორიაში მოახერხა ვერცხლის მედლის მოპოვება. ორჭიდში დაძლია 364 კგ და ერთი კილოგრამის სხვაობით ჩამორჩა პირველ ადგილზე გასულ ყაზახ ძალოსანს, დენის ულანოვს, რომელმაც ორჭიდის ჯამში 365 კგ დაძლია.
თაჰმასიბ აჟდაროვი
ბიოგრაფია
მან წარმატებით გაიარა საგადასახადო გადამზადების საერთაშორისო კურსები საფრანგეთში, გერმანიაში, ავსტრიასა და თურქეთში და მიიღო შესაბამისი სერთიფიკატები ამ ქვეყნებიდან.
ანდრანიკ კარაპეტიანი
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
თაჰმასიბ აჟდაროვი
ბიოგრაფია
1996 წელს წარჩინებით დაამთავრა ეკონომიკის ინსტიტუტის ასპირანტურა და წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. თაჰმასიბ ჰოსეინ აჟდაროვს მიენიჭა ეკონომიკის დოქტორის ხარისხი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის 1997 წლის დადგენილებით. ის არის პირველი მკვლევარი-მეცნიერი, რომელიც სწავლობს აზერბაიჯანში საგადასახადო მექანიზმის ფორმირებისა და დახვეწის საკითხებზე.
2000 წელს სამეცნიერო მოღვაწეობისთვის გაემგზავრა უკრაინის ქალაქ კიევში. იქ ასპირანტურის მიღების შემდეგ წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფინანსების, ფულის მიმოქცევისა და სესხების მიმართულებით. თაჰმასიბ ჰოსეინ აჟდაროვს მიენიჭა ეკონომიკის დოქტორის ხარისხი უკრაინის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის 2002 წლის დადგენილებით.
თაჰმასიბ აჟდაროვის სამეცნიერო ნაშრომები გამოიცა აზერბაიჯანში, რუსეთში, უკრაინაში, ბელორუსიაში, ყაზახეთში, უზბეკეთში, ირანსა და თურქეთში. არის 15 სამეცნიერო მონოგრაფიის, 10 ბროშურის, 100-მდე სამეცნიერო სტატიისა და მთელი რიგი ინსტრუქციების, პროგრამებისა და კანონპროექტების ავტორი. ამჟამად აგრძელებს სამეცნიერო კვლევებს სამართალსა და ეკონომიკაში.
სამეცნიერო საქმიანობა
თაჰმასიბ აჟდაროვი იყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტის ასპირანტი 1992 წელს, დაასრულა ასპირანტურა 1996 წელს, დაიცვა დისერტაცია სახელწოდებით "აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში საგადასახადო მექანიზმის როლი ბაზრის რეფორმების განხორციელებაში"და მიიღო ეკონომიკის დოქტორის აკადემიური ხარისხი. ხოლო 1997 წელს მიიღეს ამ ინსტიტუტში დოქტორანტად. მისი მონოგრაფია სახელწოდებით „საგადასახადო მექანიზმის ფორმირებისა და გაუმჯობესების საკითხები“ გამომცემლობა „ელმ“-მ 1997 წელს გამოსცა
მისი როლი აზერბაიჯანში საგადასახადო სამსახურის სისტემის ჩამოყალიბებაში
მინი|300x300პქ აჟდაროვის მონოგრაფიაში, სახელწოდებით საგადასახადო მექანიზმის ფორმირებისა და გაუმჯობესების საკითხები, წარმოდგენილი იყო საგადასახადო სისტემის ფორმირების სამეცნიერო-თეორიული საფუძვლები, რომელიც აუცილებელია აზერბაიჯანის მოქმედი ხელისუფლებისთვის.
თავის სამეცნიერო კვლევებში განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო საერთაშორისო პრაქტიკის შესწავლას. აშშ-ის, კანადის, დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთის, იაპონიის და დანიის საგადასახადო სისტემების შესწავლისას ეკონომისტმა მეცნიერმა ამ ქვეყნების პრაქტიკისა და აზერბაიჯანის ეროვნული მახასიათებლების გათვალისწინებით შეიმუშავა აზერბაიჯანის საგადასახადო სისტემის საფუძვლები.
მან ასევე შეისწავლა აზერბაიჯანის საგადასახადო სისტემის განვითარების ეტაპები და გამოიტანა ძალიან მნიშვნელოვანი პრაქტიკული დასკვნები.
მეცნიერის სადოქტორო დისერტაცია სახელწოდებით აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში საგადასახადო მექანიზმის ფორმირებისა და გაუმჯობესების საკითხები განიხილეს 2001 წლის 28 სექტემბერს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის 4 ქვეგანყოფილების ერთობლივ შეხვედრაზე. შეხვედრაზე დამსწრე ცნობილმა მეცნიერებმა კარგი მოსაზრებები გამოთქვეს თ.აჟდაროვის სადოქტორო დისერტაციაზე.
აჟდაროვის სამეცნიერო ნაშრომების, მონოგრაფიების და წიგნების ნახვა შესაძლებელია დნეპროპეტროვსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში, ვ.გ. კოროლენკოს სახელობის ხარკოვის სახელმწიფო სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში და ოდესის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში.
უმაღლესი უკრაინის საატესტაციო კომისიის 2002 წლის განკარგულებით, თაჰმასიბ ჰოსეინ აჟდაროვს მიენიჭა ეკონომიკის დოქტორის აკადემიური ხარისხი.
ოჯახი
თაჰმასიბ აჟდაროვი გაიზარდა განათლებულ ოჯახურ ატმოსფეროში. მისი მამა ჰოსეინ გადიმ აჟდაროვი არის ცნობილი მეცნიერ-ეკონომისტი, ხოლო ბიძა მეჰდი გადიმ გურბანოვი არის მეცნიერების ასოცირებული პროფესორი, მედიცინის დოქტორი და იუნესკოს საპატიო პროფესორი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
ოქიანი
ოქიანი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მღებრიანის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1460 მეტრი, გორიდან 42 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
მსოფლიოს ქვეყნები ფართობის მიხედვით
ქვემოთ მოცემულია სუვერენული სახელმწიფოებისა და სხვა ტერიტორიების სია ფართობის მიხედვით.
800px|center|მსოფლიოს ქვეყნები ფართობის მიხედვით.
ფართობი
კოჩანი
კოჩანი (Кочани) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის აღმოსავლეთში, აღმოსავლეთ რეგიონში. კოჩანის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 28 330 კაცი.
ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1337 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
Neivamyrmex latiscapus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ეისიდ-როკი
ეისიდ-როკი — მუსიკის ჟანრი. ეფუძნება ფსიქოდელიური როკის ჟღერადობას. ახასიათდებს ხანგრძლივი ინსტრუმენტული სოლო-შესრულებები. ტომ ვულფი ჟანრს მიაკუთვნებს სხვადასხვა მუსიკოსს და ჯგუფს, რომელთა შორის არიან დორსი, The Jimi Hendrix Experience, პინკ ფლოიდი, Iron Butterfly, Big Brother & The Holding Company, Cream, Jefferson Airplane, Ultimate Spinach, New Riders of the Purple Sage, Blue Cheer, Quicksilver Messenger Service, The Great Society, Stone Garden, Grateful Dead და The Electric Kool-Aid Acid Test.
სქოლიო
კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები
მეღვინეობა
მეღვინეობა არის კვების მრეწველობის დარგი, რომელიც ამზადებს ღვინოს, შამპანურს, კონიაკს, აგრეთვე ხილკენკრეულის ღვინოს. ღვინის დამზადება ყურძნის წვნის ან დურდოს ალკოჰოლური დუღილის მეშვეობით. მეღვინეობის ნედლეული საღვინე ვაზის ჯიშის თეთრი ან წითელი ყურძენია, რომელიც ტექნიკური სიმწიფის პერიოდში საკმაორაოდენობით შეიცავს ამა თუ იმ ტიპის ღვინის ფორმირება-ჩამოყალიბებისათვის საჭირო შაქრებს, მჟავებსა და ექსტრაქტის ცალკეულ კომპონენტებს.
ქართველი ხალხი ათასეული წლების მანძილზე ქმნიდა მეღვინეობის კულტურას, იმუშავებდა როგორც სუფრის ღვინოების (კახური, ქართლის, იმერული, რაჭა-ლეჩხუმის, აფხაზური და სხვა), ისე სადესერტო ღვინის მიღების ტექნოლოგიას. ამას ადასტურებს არქეოლოგიური გათხრების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე ნაპოვნი უძველესი საგნები: თიხის ქვევრები, ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს ფიალები და სხვა ნივთები. განსაკუთრებით საინტერესოა ალაზნის ველის სამაროვნების (ძვ. წ. I ათასწლეული) გათხრის შედეგად აღმოჩენილი კერამიკური ჭურჭელი, აგრეთვე მცხეთის მახლობლად (ბაგინეთში) ნაპოცნი ჭურჭელი, რომელიც ძვ. წ. IV-III ათასწლეულით თარიღდება, და ძვ. კოლხეთის ტერიტორიაზე ვანში აღმოჩენილი ქვევრებიანი სარდაფი (ძვ. წ. III-II სს.). ბორჯომის რაიონის სოფ. ჭობისხევში ნაპოვნ მიწით დაფარულ მარანში იყო 11 ქვევრი, ვარძიაში აღმოაჩინეს ასამდე ქვევრი, რომელთა შორის ერთი იყო ორმაგკედლიანი. თერმოსის მსგავსი. სავარაუდოა, რომ ამგვარი ქვევრი ღვინის თერმული დამუშავებისათვის იყო განკუთვნილი, უმთავრესად ნახევრად ტკბილი, შუშხუნა ღვინოების მისაღებად. ძველ საქართველოში ყურძენს ქვის ან ხის საწნახლებში ფეხით ჭყლეტდნენ, შემდეგ ქვევრებში მთლიანად ან ჭაჭის ნაწილზე დაადუღებდნენ. ღვინო გადაჰქონდათ ტიკებითა და რუმბებით, ინახავდნენ ქვევრებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ღვინო კატეგორია:გასტრონომია
ფინეთი 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფინეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეტერთმეტედ იასპარეზა 1960 წელს, იტალიის დედაქალაქ რომში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 5 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფინეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950
რესურსები ინტერნეტში
1950 კატეგორია:1950 წელი ფეხბურთში
მეღორეობა
მინი|გოჭები მეღორეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის ამოცანაა ღორის მოშენება ხორცის, ქონის, ტყავის, ჯაგრისა და სხვა პროდუქტების მისაღებად. მეღორეობას დიდი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს. მეღორეობაზე მოდის მეცხოველეობის საერთო პროდუქციის 20%-ზე მეტი და სოფლის მეურნეობის მთელი პროდუქციის 10% (1974). მაღალნაყოფიერება, მაკეობის ხანმოკლე პერიოდი, მალმწიფადობა საშუალებას იძლევა ერთი ნეზვიდან წელიწადში 5 ტ-მდე ხორცი მივიღოთ, გასუქებული 6-7 თვის ბურვაკის ცოცხალი მასა 90-100 კგ აღწევს. 100 კგ ცოცხალი მასის ნაკლავი საშუალოდ 52-60%-მდე ხორცს და 38%-მდე ქონს შეიცავს.
ღორის ხორცი და ქონი მაღალყუათიანი საკვები პროდუქტებია. ღორის ხორცი კარგად კონსერვდება, დამარილებული და შებოლილი ხანგრძლივად ინახება, ამზადებენ აგრეთვე ძეხვეულს, ლორს და სხვა პროდუქტებს. ღორის ტყავს იყენებენ ფეხსაცმლის, უნაგირისა და საგალანტერიო წარმოებაში, სისხლისაგან ამზადებენ ძეხვს, ძვლისაგან – ძვლის ფქვილს.
ლიტერატურა
*
ზულ-ყერნეინი
მინი|სპარსული მინიატურა ფალნამას წიგნიდან, გადაწერილი სეფიანთა დინასტიის შაჰ [[თამაზ I-ისთვის (1524–1576); ამჟამად დაცულია დუბლინში, ჩესტერ ბიტის ბიბლიოთეკაში]] ზულ ალ-ყერნეინი, (ذُو ٱلْقَرْنَيْن) — ფიგურა, რომელიც ჩნდება ყურანის მე-18 სურის, ალ-ქეჰფის 83-101 აიებში, როგორც ის, ვინც მიემგზავრება აღმოსავლეთისა და დასავლეთისკენ, აღმართავს ბარიერს გარკვეულ ხალხსა და იაჯუჯსა და მაჯუჯს შორის. ყურანი მოგვითხრობს, თუ როგორ იქნება სამყაროს აღსასრულის ნიშანი გოგისა და მაგოგის (იაჯუჯისა და მაჯუჯის) ბარიერის მიღმა გათავისუფლება. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, ზულ ალ-ყერნეინის ისტორია სათავეს იღებს შუა აღმოსავლეთში ალექსანდრე მაკედონელის ლეგენდებიდან, კერძოდ, ნეშანას ლეგენდადან.
სქოლიო
კატეგორია:ზულ-ყერნეინი კატეგორია:ისლამური მითოლოგია
სირდარია
სირდარია — მდინარე ცენტრალურ აზიაში. წარმოიქმნება ორი მდინარის — ნარინისა და ყარა-დარიას შერწყმის შედეგად. თავის მხრივ, ნარინი სათავეს იღებს ყირგიზეთში, ტიან-შანის მთებში და ყარა-დარია აღმოსავლეთ უზბეკეთში. შემდეგ გაედინება ყაზახეთის ტერიტორიაზე და ერთვის არალის ზღვის ნარჩენებს.
სირდარიას მნიშვნელობა ცენტრალური აზიის რეგიონისთვის მართლაც დიდია — ის რწყავს ბამბის ნათესებს. მდინარიდან საირიგაციო არხების გაყვანა ჯერ კიდევ XVIII საუკუნიდან დაიწყო და მასიური ხასიათი მიიღო საბჭოთა პერიოდში, რამაც საბოლოოდ ეკოლოგიური კატასტროფა გამოიწვია — არალის ზღვის თითქმის გაქრობა. ვინაიდან ბამბის ნათესებზე მილიონობით ადამიანის არსებობაა დამოკიდებული, საეჭვოა ეს სიტუაცია გამოსწორდეს.
მდინარის სიგრძეა 2 212 კმ, აუზის ფართობი 219 000 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზახეთის მდინარეები კატეგორია:ყირგიზეთის მდინარეები კატეგორია:უზბეკეთის მდინარეები
საბუთბაიო
საბუთბაიო — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (ზემო ბარღების თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე. ზღვის დონიდან 15 მ, გალიდან 13 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ლიტერატურა
კატეგორია:ზემო ბარღების თემის სოფლები
ივანე თიკანაძე
ივანე ელიშუქის ძე თიკანაძე (დ. 1868, მაკვანეთი — გ. 1943, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, ქართული მეანობის ფუძემდებელი, მედიცინოს მეცნიერებათა დოქტორი (1897), პროფესორი (1919).
ბიოგრაფია
ივანე თიკანაძე გაჭირვებასა და ობლობაში გაიზარდა. მატერიალური ხელმოკლეობის გარდა სწავლისადმი მის სწრაფვას რუსეთის იმპერიის მოხელეებიც აფერხებდნენ. ჭაბუკი ივანე თიკანაძე პოლიტიკურად არასაიმედო პირად მიიჩნიეს. ამიტომ არ მიიღეს პეტერბურგის უნივერსიტეტში და წინადადება მისცეს დაუყოვნებლივ დაეტოვებინა ქალაქი. იგი იძულებული გახდა შესულიყო ვარშავის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე და მხოლოდ პეტერგურგში მცხოვრები ქართველების დახმარებით გადავიდა სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში.
სამეცნიერო და საზოგადოებრივი მუშაობა ივანე თიკანაძემ სტუდენტობის დროსვე დაიწყო ჯერ პოპულარულ-მეცნიერული ნაშრომების თარგმნით, ხოლო შემდეგ უკვე სპეციალური გამოკვლევით, რომელიც ღომის ქიმიურ შემადგენლობას და კვებით მნიშვნელობას არკვევდა. 1894 წელს დაასრულა პეტერბურგის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. აკადემიის დამთავრების შემდეგ ასპირანტურაში დარჩენაც შესთავაზეს. ივანე თიკანაძემ ამ წინადადებით ვერ ისარგებლა, რადგან თავი ვერ გაითავისუფლა სამხედრო სამსახურიდან. სამაგიეროდ სწავლის დამთავრების შემდეგ კუთვნილი შვებულება უქმად არ გაუტარებია და სამხედრო სამსახურის დაწყებამდე სადოქტორო გამოცდების ჩაბარება დაიწყო. სამხედრო სამსახურშიც ახერხებდა იგი გამოენახა დრო მეცნიერული მუშაობისათვის.
სამხედრო ნაწილი, სადაც ივანე თიკანაძე მსახურობდა, ოზურგეთში იყო განლაგებული. ოზურგეთში თიკანაძე 9 წლის განმავლობაში მუშაობდა. აქ ახალგაზრდა ექიმის ხელში უამრავმა ავადმყოფმა გაიარა. ივანე თიკანაძის ყურადღება მიიპყრო სამსახურიდან დათხოვნილმა ან სრულიად გათავისუფლებულმა ჯარისკაცებმა. მათი დიდი ნაწილი ტუბერკულოზით იყო დაავადებული. ივანე თიკანაძემ სტატისტიკურად აღწერა ისინი. თავისი დაკვირვებანი რუსი ექიმების დაკვირვებებს შეადარა და დასაბუთებული განცხადება წარუდგინა უფროს ექიმს. მოხსენებაში მოითხოვდა საქართველოს მკვიდრ ახალგაზრდობას სამხედრო სამსახური საქართველოში მოეხადა, რადგან ცივი ჰავა ყაზარმების რეჟიმი ცუდად მოქმედებდა მათ ჯანმრთელობაზე.
1897 წელს ივანე თიკანაძე გაემგზავრა პეტერბურგში და დაიწყო მუშაობა სადოქტორო დისერტაციის ექსპერიმენტულ ნაწილზე. დისერტაცია იმავე წელსვე დაიცვა. 1907 წელს კვლავ გაემგზავრა პეტერბურგში. პირველი მსოფლიო ომი ივანე თიკანაძემ მოქმედ არმიაში გაატარა, შემდეგ მუშაობდა თბილისის სამხედრო ჰოსპიტლის გინეკოლოგიური განყოფილების გამგედ. 1918 წელს დაინიშნა სამხედრო ჰოსპიტლის მთავარ ექიმად.
თბილისში დაბრუნებული ივანე თიკანაძე მისთვის ჩვეული ენერგიით და ენთუზიაზმით ჩაება საზოგადოებრივ მუშაობაში: იყო ქართველ ექიმთა და ბუნებისმეტყველთა საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და თავმჯდომარე. ამ საზოგადოებამ იგი ვირსალაძესა და მუხაძესთან ერთად მიავლინა საქართველოს უნივერსიტეტის გამგეობაში სამკურნალო ფაკულტეტის მოსაწყობად. ფაკულტეტის გახსნის შემდეგ კი მიიწვიეს სამეანო კლინიკის გამგედ, აირჩიეს პროფესორად და სამეანო კათედრის გამგედ. ამ თანამდებობაზე მუშაობდა უკანასკნელ დღემდე.
ივანე თიკანაძე მოკლე დროში შექმნა მეანობის ახალი სკოლა. თვით ქართული ტერმინიც „მიანობა“ მის მიერ არის შემოღებული. იგი დიდი გულმოდგინებით ზრდიდა და წვრთნიდა სტუდენტებს, ექიმებს, საშუალო სამედიცინო პერსონალს, თითოეულ მოწაფეს. ერთ-ერთ ლექციაზე ასე მიმართა სტუდენტებს: „გაუფრთხილდით საბჭოთა ექიმის სინდისს, გაამართლეთ თქვენდამი სახელმწიფოს დიდი ნდობა, იყავით ეპოქის და თქვენი დიდი ხალხის ღირსეულნი... დიდი შესაძლებლობები დიდ მოთხოვნილებებს გვიყენებს. ამ მოთხოვნილებების სიმაღლეზე უნდა იდგეს ჩვენი დროის სპეციალისტი“. კლინიკაში ივანე თიკანაძემ დანერგა ორსულთა ტოქსიკოზების საწინააღმდეგო, სამეანო ტრავმატიზმის, ლოგინობის ხანის საოპერაციო და ნაოპერაციებ ავადმყოფთა გართულებების პროფილაქტიკა და მკურნალობის წესები.
თიკანაძე შეისწავლიდა სასქესო ორგანოების ანომალიებს და მათი ოპერაციის გზით მკურნალობის წესებს, სასქესო ორგანოების სიმსივნეების ეტიოგენეზსა და მკურნალობას, ორსულთა ტოქსიკოზს, საშვილოსნოსა და მისი დანამატების ანთებით პროცესებს, უნაყოფობის პრობლემას და სხვ. დღესაც ფართოდ იყენებენ საშვილოსნოდან ატონიური სისხლის დენის წინააღმდეგ მის მიერ შემუშავებულ წესს. თიკანაძემ საქართველოში დანერგა მრავალი ეამნ-გინეკოლოგიური ოპერაცია; გ. ღამბარაშვილთან ერთად პირველად გამოიყენა რენტგენის სხივები მეანობაში, ნ. კახიანთან და გ. მუხაძესთან ერთად საქართველოში პირვლმა გააკეთა ხელოვნური საშოს შექმნის ოპერაცია და სხვა.
თიკანაძე იყო საქართველოს მეან-გინეკოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და თავმჯდომარე. მას დიდი დამსახურება მიუძღვის თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტის ორგანიზაციის საქმეში. იგი იყო კიევის და ხარკოვის მეან-გინეკოლოგთა საზოგადოებების საპატიო წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა ჟურნალ „საბჭოთა მედიცინის“ დაარსებაში და წლების მანძილზე იყო მისი სარედაქციო კოლეგიის წევრი.
დიდ ყურადღებას უთმობდა ივანე თიკანაძე მალარიითა და ტუბერკულოზით დაავადებულ ორსულტა მკურნალობას. იმ პერიოდში ორივე ეს მძიმე დაავადება ძალიან იყო გავრცელებული ჩვენში და ივანე თიკანაძის წვლილი მათთან ბრძოლის სამეში ძალიან მნიშვნელოვანია. მან პირველმა შემოიღო საქართველოში ორსულთა და მშობიარეთა მკურნალობა ქინაქინით, აკროქინით, პლაზმოციდით, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა მუცლის მოწყვეტის, ნაადრევი მშობიარობის, საშვილოსნოდან სისხლის დენის, მკვდრადშობისა და ახალშობილთა სიკვდილის შემთხვევები. შემდეგში ივანე თიკანაძის ძირითადი მეცნიერული ინტერესები დაუკავშირდა სასქესო ორგანოების განვითარების მანკებს და ანომალიებს, მათი გამოსწორების ოპერაციული გზების გამონახვას და პრაქტიკაში დანერგვას. ივანე თიკანაძემ საქართველოში პირველმა დაიწყო ხელოვნური საშოს შექმნა ნ. კახიანის დახმარებით და გ. მუხაძის კონსულტაციით.
ივანე თიკანაძის კლინიკაში ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა იყო მშობიარობის რაციონალურად ჩატარება, რისთვისაც კლინიკის მთელი კოლექტივი ჩაება საქართველოში მცხოვრები ქალების მენკის ანატომიური თავისებურებების შესწავლაში. დიდ ყურადღებას აქცევდა ივანე თიკანაძე და მტელი მისი კლინიკა მშობიარობის გაუტკივარებას. ყოველი ახალი წესი მრავალმხრივ შეისწავლებოდა, გამოიცდებოდა, ეძლეოდა სათანადო შეფასება. ასევე ხმარებოდა ივანე თიკანაძე დიაგნოსტიკის და მკურნალობის სხვა ახალ წესებს. ივანე თიკანაძიეს უყურადღებოდ არ დაუტოვებია სხვა საკითხებიც: სიმსივნეების მკურნალობის საკითხი, უნაყოფობის საკითხი და სხვა. ატონური სისხლის დენასთან ბრძოლის მის მიერ მოწდებული წესი დღესაც ფართოდ გამოიყენება მთელ საბჭოთა კავშირში.
ძირითად პროფესიასთან ერთად ივანე თიკანაძე აქტიურ საზოგადოებრივ მუშაობასაც არ ივიწყებდა. მოღვაწეობდა ბევრ კულტურულ დაწესებულებასა და საზოგადოებაში. ეს არის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოება, განათლების საზოგადოება, კავკასიის ექიმთა საზოგადოება. საისტორიო საზოგადოებასთან დაარსდა სატერმინოლოგიო სექცია და ერთ-ერთი ქვესექციის თავმჯდომარეობა ივანე თიკანაძემ იკისრა. მან შეაგროვა უამრავი სამედიცინო ტერმინი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 1943 კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
პილოსი
პილოსი (Πύλος) — ქალაქი საბერძნეთში, პილოს-ნესტოროსის დიმის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2345 მცხოვრები (2011). აქაველთა ძველი ქალაქია. ბერძნულ მითოლოგიასა და ჰომეროსის პოემებში მოხსენიებულია როგორც მეფე ნესტორის რეზიდენცია.
ძველი ნაქალაქარი თანამედროვე ქალაქიდან ჩრდილოეთით 17 კმ-შია, მესენიის (პელოპონესი) სანაპიროზე. ამ ადგილას დასახლება არსებობდა ძვ. წ. III–II ათასწლეულების მიჯნაზე. XVI–XIII საუკუნეებში პილოსი ადგილობრივი აქაველი მმართველების რეზიდენცია იყო. არქეოლოგიური ძეგლები მდებარეობს ადგილ ანო-ენგლიანოსში (ეპანო-ენგლიანოსში). 1938–1939 წლებში ბერძენი არქეოლოგის კ. კურუნიოტისის გათხრების შედეგად, რომელშიც ასევე მონაწილეობდა ამერიკელი არქეოლოგი კარლ უილიამ ბლეგენი და სხვები, და აგრეთვე ბლეგენის ხელმძღვანელობით 1952–1966 წლებში (შესვენებებით) ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოების დროს აღმოჩენილია მიკენური კულტურის ერთ-ერთი უდიდესი სასახლის მნიშვნელოვანი ნაწილი; კომპლექსის შემადგენლობაშია დარბაზები, სახელოსნოები, სააბაზანოები, საკუჭნაოები, კანალიზაცია, საზეიმო სათავსოები მეგარონით და ა.შ. (ე.წ. ნესტორის სასახლე; აგებულია ძვ. წ. XIII საუკუნეში, ხანძარმა შეიწირა დაახლ. ძვ. წ. 1200 წელს), ზოგიერთი ნაგებობის კედლები მოხატული იყო მდიდარი ფრესკული ფერწერით. ასევე აღმოჩენილია სასახლეზე გარშემორტყმული ქალაქის ნაწილი, მ.შ. სასახლემდელი ნაგებობები, ჭიშკარი, აკროპოლისის თავდაცვითი კედლის ნაწილი. ქალაქგარეთ აღმოჩენილია სამეფო საფლავები თოლოსებში და მოქალაქეთა ნეკროპოლი. არქეოლოგიურ მასალას შორისაა კერამიკა, შრომის იარაღები, ძვირფასი ლითონებისა და ბრინჯაოს მოსართავები, ასევე მრავალი ფირფიტა B-ხაზოვანი დამწერლობის ჩანაწერებით, რომლებიც ამტკიცებენ მაიკლ ვენტრისის მიერ ამ დამწერლობის გაშიფრის სისწორეს.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები კატეგორია:ძველბერძნული ქალაქები
Neivamyrmex legionis
Neivamyrmex legionis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გიგი სულაკაური
გიგი არჩილის ძე სულაკაური (დ. 16 ოქტომბერი, 1953, თბილისი — გ. 13 დეკემბერი, 2012) — ქართველი პოეტი, მწერალი.
ბიოგრაფია
გიგი სულაკაური დაიბადა 1953 წლის 16 ოქტომბერს, მწერალ არჩილ სულაკაურის ოჯახში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ჟურნალ „მნათობში“.
2008 წელს იყო თბილისის საკრებულოს ლიტერატურული კონკურსის — „გალას“ ჟიურის წევრი.
გარდაიცვალა თბილისში, დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
ლუიზა ბრაიანტი
ლუიზა ბრაიანტი (Louise Bryant; დ. 5 დეკემბერი, 1885 – გ. 6 იანვარი, 1936) — ამერიკელი ფემინისტი, პოლიტიკური აქტივისტი და ჟურნალისტი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია რუსეთისა და ბოლშევიკების გაშუქებით 1917 წლის ნოემბრის რუსეთის რევოლუციის დროს.
მისი დაბადების სახელი ანა ლუიზა მოჰანია, თუმცა ახალგაზრდობის პერიოდში დაიწყო მისი მამინაცვლის, შერიდან ბრაიანტის გვარის გამოყენება. გაიზარდა ნევადაში, სწავლობდა ნევადას უნივერსიტეტსა და ორეგონის უნივერსიტეტში, რომელიც 1909 წელს ისტორიის ხარისხით დაამთავრა. კარიერა ჟურნალისტიკაში დაიწყო. ორეგონში, პორტლენდში, რედაქტორად მუშაობდა გაზეთ Spectator-ისა და The Oregonian-ისთვის. ამ ქალაქში ყოფნის წლებში (1909–1915) გააქტიურდა ქალთა საარჩევნო უფლების მოძრაობაში. მან 1915 წელს მიატოვა მისი პირველი მეუღლე და გაჰყვა თანამემამულე ჟურნალისტს ჯონ რიდს (რომელზეც 1916 წელს დაქორწინდა). მეგობრობა დაამყარა იმ დროის წამყვან ფემინისტებთან. 1919 წელს ვაშინგტონში ქალთა ეროვნული პარტიის მიტინგის დროს დააპატიმრეს და სამი დღის გატარება მოუხდა ციხეში.
1917 წელს რუსეთის რევოლუციის გაშუქებისას ბრაიანტი წერდა ისეთ რუს ლიდერებზე, როგორებიც არიან კეტრინ ბრეშკოვსკი, მარია სპირიდონოვა, ალექსანდრე კერენსკი, ვლადიმერ ლენინი და ლევ ტროცკი. მისი ახალი ამბები გამოქვეყნდა აშშ-სა და კანადის გაზეთებში, პირველი მსოფლიო ომის შემდგომ წლებში. მისი პირველი მოგზაურობის სტატიების კრებული გამოიცა 1918 წელს, სახელწოდებით, „ექვსი წითელი თვე რუსეთში“. მოგვიანებით, 1919 წელს, მან ქვეყნის მასშტაბით ჩაატარა სახალხო გამოსვლები, რათა წაეხალისებინა საზოგადოება, რომ მხარი დაეჭირათ ბოლშევიკებისთვის.
ადრეული ცხოვრება
ანა ლუის მოჰანი დაიბადა 1885 წელს სან-ფრანცისკოში, კალიფორნიაში. მისი მამა, ჰიუ მოჰანი, რომელიც პენსილვანიაში დაიბადა, იყო ჟურნალისტი და სპიკერი, აქტიურად იყო ჩართული დემოკრატიული პარტიის პოლიტიკაში. სან-ფრანცისკოში გადასვლის შემდეგ წერდა სხვადასხვა გაზეთისთვის, 1880 წელს მოჰანი დაქორწინდა ლუიზა ფლიკზე, რომელიც გაიზარდა მისი მამინაცვლის, ჯეიმზ სეის რანჩოში, ნევადაში, ჰუმბოლდტის ტბის მახლობლად. მოჰანებს ლუიზას დაბადებამდე ეყოლათ ორი შვილი, ბარბარა (1880) და ლუისი (1882). მოგვიანებით, 1885 წელს, გადავიდნენ რენოში, სადაც მოჰანმა განაგრძო ჟურნალისტური მოღვაწეობა. მამამისი ძალიან ბევრს სვამდა, ერთ დღესაც ოჯახი დატოვა და მის მერე აღარ გამოჩნდა. ლუიზის დედა მას 1889 წელს გაშორდა და დაქორწინდა შერიდან ბრაიანტზე, სატვირთო კონდუქტორზე. წყვილს ორი შვილი ჰყავდა, ფლოიდი (1894) და უილიამი (1896). მიუხედავად იმისა, რომ ოჯახი ცხოვრობდა უადსვორთში, ნევადაში, ლუიზმა მიიღო ჯეიმზ სეის მოწვევა და მის რანჩოში დასახლდა რამდენიმე წლის განმავლობაში. თუმცა, დედის დაჟინებული თხოვნით 12 წლის ასაკში დაბრუნდა უადსვორთში.
მოგვიანებით ჩაირიცხა ორეგონის უნივერსიტეტში. ეს საკმაოდ პოპულარული უნივერსიტეტი იყო მაშინ, სადაც 500-ზე ნაკლები სტუდენტი სწავლობდა. მან ხელი შეუწყო სოციალური ორგანიზაციის, ზეტა იოტა ფის წამოწყებას, რომლის პირველი პრეზიდენტიც თავად გახდა. ევგენში ყოფნის დროს შექმნა ლექსები და ჩანახატები Oregon Monthly-სთვის. „პურიტანული მორალიზმით“ გაჟღენთილ პატარა ქალაქში ის იყო პირველი, რომელმაც კამპუსში მაკიაჟის გამოყენება დაიწყო; ჰყავდა რამდენიმე მეგობარი ბიჭი და მისი ჩაცმულობის სტილი ხშირად მიუღებელი იყო Oregon Monthly-ის რედაქტორისთვის, მირიამ უოლტერისთვის. 1908 წლის საგაზაფხულო სემესტრში ასწავლიდა ერთოთახიან სკოლაში სტიუარტის კუნძულზე, აშშ-სა და კანადის საზღვართან. შემდეგ კი დაბრუნდა ევგენში, რათა დაემთავრებინა ისტორიის ბაკალავრიატი. მისი საბაკალავრო თეზისი ეხებოდა მოდოკის ომს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1936 კატეგორია:ამერიკელი სუფრაჟისტები კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 6 იანვარი
ჯუმი (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1200 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამუდარია
მინი|310პქ|რეგიონის რუკა არალის ზღვის 1960 წლის მდგომარეობით ამუდარია — ცენტრალური აზიის უმთავრესი მდინარე. წარმოიქმნება ორი მდინარის — ვახშისა და პანჯის შერწყმის შედეგად. ჩაედინება არალის ზღვაში. ისტორიულად, ამუდარიაზე გადიოდა საზღვარი სპარსეთსა და თურანს შორის.
ამუდარიის სიგრძეა 2 400 კმ, აქედან, 1 450კმ-ზე სანაოსნოა. აუზის ფართობია 534 739 კმ². წყლის წლიური ჩამონადენი შეადგენს 97,4 კმ³ს.
მასიურად ხდება მდინარის წყლების სარწყავად გამოყენება, რაც საშინელ ზიანს აყენებს არალის ზღვას.
დიეგო რივერა
thumb|220px|დიეგო რივერა ფრიდა კალოსთან, კარლ ვან ვეხტენის ფოტო, 1932 დიეგო რივერა (Diego Rivera სრული სახელი დიეგო მარია დე ლა კონცეპციონ ხუან ნეპომუცენო ესტანისლაო დე ლა რივერა ი ბრიენტოს აცოსტა ი როდრიგეზ Diego María de la Concepción Juan Nepomuceno Estanislao de la Rivera y Barrientos Acosta y Rodríguez; დ. 8 დეკემბერი, 1886, გუანახუატო, მექსიკა — გ. 24 ნოემბერი, 1957) — მექსიკელი კუბისტი მხატვარი და მიურალისტი.
დიეგოს შესაძლოა ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი იყოს მისი 1930-იან წლებში როკფელერის შენობის ლობიში დახატული უზარმაზარი მიურალი, რომელშიც კომუნისტური ლიდერები აშშ-ის დამფუძნებელ მამებთან გვერდიგვერდ იყო გამოსახული. ეს ნამუშევარი დასრულებამდე განადგურებულ იქნა გაბრაზებულ როკფელერის თანამშრომელთა მიერ.
წარმოშობით დიეგო კათოლიკედ მოქცეული ებრაელების ოჯახიდან იყო, თუმცა პროფესიულად ათეისტი და უმეტესწილად, თუ სრულად არა, კომუნისტი ცხოვრების განმავლობაში. ლათინურ ამერიკაში, როგორც ამბობენ, სახალხო გმირადაა აღიარებული. ანგელინა ბელოფთან სამოქალაქო ქორწინებით ერთი ვაჟი, დიეგო (უმც.) ეყოლა, რომელიც ჩვილ-ბავშვობაშივე დაიღუპა. რუს ემიგრანტ მხატვარ მარია ვორობიოვა-სტებელსკასთან (მარევნა) ქალიშვილი, მარიკა რივერა, ჰყავდა. მისი შემდგომი ქორწინება მექსიკელ მხატვარ ფრიდა კალოსთან უნაყოფო გამოდგა, თუმცა ცხოვრების დარჩენილ ნაწილს დიეგო მასთან ატარებს.
კარიერა მექსიკაში
1920 წელს რივერამ დატოვა საფრანგეთი და იტალიაში მოგზაურობის შემდეგ, 1921 წელს მექსიკაში დაბრუნდა, სადაც იგი განაგრძობდა მის ნაყოფიერ კარიერას, როგორც მხატვარი. მექსიკაში რივერამ სხვა მხატვრებთან ერთად დაიწყო კედლებზე ფრესკების ხატვა. მან სწრაფად შექმნა საკუთარი სტილი დიდი, მარტივი და თამამი ფიგურების ხატვისა. რივერა ამასთანავე დაინტერესდა მემარცხენეთა პოლიტიკით. ამგვარად, პირველი მიურალი გამოხატავდა ეთნიკურ სიუჟეტს პოლიტიკურ კონტექსტში. მისი მრავალი ნამუშევარი სიმბოლურად დაკავშირებულია სწორედ მექსიკელ საზოგადოებასთან და ქვეყნის 1910 წლის რევოლუციის ფიქრებთან. მიურალში „არსენალში“ გამოსახულია მარცხნივ ვიტორიო ვიდალე, თინა მოდოთი (რომელსაც ამუნიციის სარტყელი უჭირავს) და ხულიო ანტონიო მელა (ქუდით), როგორც ამბობენ ამით რივერა ნათელს ჰფენს მელას პოლიტიკურ მკვლელობას. რივერას რადიკალური პოლიტიკური მრწამსი, მისი ერიში ეკლესიასა და სამღვდელოებაზე, კავშირი მემარცხენეებთან, სადავოს ხდის მის ფიგურას კომუნისტთა წრეშიც კი. რივერას ზოგიერთი საუკეთესო ნამუშევარი დაცულია მეხიკოს ნაციონალურ სასახლეში.
გვიანდელი ნამუშევრები
1927 წლის შემოდგომაზე, რივერამ მიიღო მოწვევა ოქტომბრის რევოლუციის 10 წლისადმი მიძღვნილ საზეიმო მიღებაზე და ჩავიდა მოსკოვში, რუსეთში. მაგრამ 1928 წელს ის გამოაძევა ხელისუფლებამ, რადგან იგი ჩაერთო ანტი-საბჭოურ პოლიტიკაში და ამის შემდეგ რივერა დაბრუნდა მექსიკაში.
რივერამ რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნამუშევარი შექმნა აშშ-ში, რომლებიც ძირითადად ასახავდნენ ინდუსტრიულ ცხოვრებას. დეტროიტის ხელოვნების ინსტიტუტის შიდა კედლები მოხატულია რივერას მიერ 1932 წელს. ფრესკის სახელწოდებაა დეტროიტის ინდუსტრია.
მიურალზე, „ადამიანი, გზის გასაყართან“ მუშაობა დაიწყო 1933 წელს როკფელერის ცენტრისთვის, ნიუ-იორკში, თუმცა იგი მოხსნილ იქნა ძალადური რევოლუციის შიშის გამო, რადგან ნამუშევარი შეიცავდა ლენინის პორტრეტს. უარყოფითი რეპუტაციის გამო, მიურალის შექმნა ჩიკაგოს გამოფენისათვის, გააუქმეს. 1933 წლის დეკემბერში, გაჯავრებული და დამცირებული რივერა ბრუნდება მექსიკაში. სადაც იგი ხორცს ასხამს მის ნამუშევარს და ამ ვერსიას უწოდებს, კაცი, რომელიც მართავს სამყაროს. 1940 წლის 5 ივნისს რივერა უკანასკნელად ჩადის აშშ-ში და ხატავს ფრესკას სან ფრანცისკოს საერთაშორისო გამოფენისათვის. „Pan American Unity“ საზეიმოდ გაიხსნა 1940 წლის 29 ნოემბერს. ფრესკა ინახება სან ფრანცისკოში.
კატეგორია:მექსიკელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი
thumb|უნივერსიტეტის ბეჭედი ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი (New York University, შემოკ.: NYU) — მნიშვნელოვანი კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი ნიუ-იორკში. მისი მთავარი კამპუსი, მანჰეტენის გრინვიჩ-ვილიჯის რაიონშია. დაარსდა 1831 წელს, ალბერტ გალატინისა და გავლენიანი ნიუ-იორკელების ჯგუფის მიერ. მსოფლიოს უნივერსიტეტების აკადემიურ რეიტინგში, იგი მსოფლიოს 32 საუკეთესო უნივერსიტეტს შორისაა. NYU მსოფლიო კლასის უნივერსიტეტია, რომელიც 11 აკადემიურ ცენტრს მოიცავს შემდეგ ქალაქებში: აკრა, ბერლინი, ბუენოს-აირესი, ფლორენცია, ლონდონი, მადრიდი, პარიზი, პრაღა, სიდნეი, თელ-ავივი და ვაშინგტონი.
ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ლექტორებსა და კურსდამთავრებულებს შორის, 37 ნობელის პრემიის ლაურეატი, 30 პულიცერის პრემიის ლაურეატი, 30-ზე მეტი ოსკაროსანი და ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიების ასობით წევრია. კურსდამთავრებულთა შორის აგრეთვე არიან სახელმწიფოს მეთაურები, სამეფო ოჯახის წევრები, გამოჩენილი მათემატიკოსები, გამომგონებლები, მედიის წარმომადგენლები, ოლიმპიური მედალოსნები და ასტრონავტებიც.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები კატეგორია:ნიუ-იორკი
ჰარუნ არ-რაშიდი
ჰარუნ არ-რაშიდი (დ. 17 მარტი, 763 ან თებერვალი, 766, რეი — გ. 24 მარტი, 809, ტუსი) — ხალიფა (766-იდან) აბასიანთა დინასტიისა. ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო და განაგებდა ბარმაქიანთა გვარის ვეზირების დახმარებით, რომლების წარმოადგენდნენ ირანის ფეოდალურ არისტოკრატიას, ხოლო 803-იდან მათი ჩამოცილების შემდეგ განაგებდა ერთპოროვნულად. ჰარუნ არ-რაშიდის დროს სახალიფოში განვითარდა სოფლის მეურნეობა, ხელოსნობა, ვაჭრობა და კულტურა (უმთავრესად ლიტერატურა). ჰარუნ არ-რაშიდი განაგრძობდა ბრძოლას ბიზანტიასთან. გარდაიცვალა შუა აზიაში სამხედრო ლაშქრობის დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:აბასიანთა ხალიფები კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 763 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 809
ცხრამუხის წმინდა ნინოს ეკლესია
300px|მინი ცხრამუხის წმინდა ნინოს ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხრამუხაში. ეკლესია დგას სოფლის ცენტრში, აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში.
ეკლესია დარბაზულია (12,6 X 7,8 მ), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. შესასვლელი ორი აქვს - სამხრეთით და დასავლეთით. ნახევარწრიული აფსიდის თაღოვან სარკმლის ორივე მხარეს ნიშია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ორ-ორი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ოდნავ შეისრული კამარით, რომლის საბჯენი თაღები გრძივი კედლების პილასტრებს ეყრდნობა. დასავლეთით ხის პატრონიკეა ხისავე კიბით. ეკლესია გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიშენებულია სამრეკლო, რომლის პირველი სართული თაღებით გახსნილი და დაბალი გუმბათით გადახურული ოთხსვეტიანი კარიბჭეა. გადახურულია ოდნავ შეისრული კამარით. დასავლეთით მრგვალი სარკმელია. იატაკში გაჭრილი ხვრელი ამ სართულს მის ქვეშ მოთავსებულ ოთხკუთხა სათავსთან (სამალავი) აკავშირებს. მესამე სართული ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი, გუმბათიანი პატარა ფანჩატურია, რომელიც დაშენებულია ქვედა სართულის ორფერდა სახურავზე. მისი თაღები მარტივი პროფილისაა და აგურის თაროსებრ კაპიტელებს ეყრდნობა.მეორე სართულის ქვედა ნაწილში დეკორატიული ფრონტონი შევსებულია აგურის წყობაში გამოყვანილი ჯვრით.
ეკლესია გაიხსნა 2000 წელს მეუფე იობის ლოცვა-კურთხევით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები
ვოლგოდონსკის ეკოლოგიურ-ისტორიული მუზეუმი
ვოლგოდონსკის ეკოლოგიურ-ისტორიული მუზეუმი (Волгодонский эколого-исторический музей) — მუზეუმი ვოლგოდონსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 1969-2003 წლებში ეწოდებოდა ვოლგოდონსკის საქალაქო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.
ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს, როგორც ვოლგოდონსკის საქალაქი მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. 1977 წელს იგი გახდა როსტოვის საოლქო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფილიალი. 1993 წლის 23 ოქტომბერს მუზეუმმა თვითმმართველის სტატუსი მიიღო. 2003 წლის 30 ივლისს მას სახელი შეუცვალეს და უწოდეს კულტურის სახელმწიფო საოლქო განყოფილება „ვოლგოდონსკის ეკოლოგიურ-ისტორიული მუზეუმი“.
ამჟამად მუზეუმი შედგება სამი დანაყოფისაგან:
ორი ნაგებობა 12 საგამოფენო დარბაზით ქალაქ ვოლგოდონსკის ცენტრში და ცალკე მდგარი ეთნოგრაფიული კომლექსი „XIX საუკუნის კაზაკების ქოხი“, რომელსაც აქვს ეზო, სადაც 2003 წლის 19 სექტემბერს შედგა დონის ხალხის კულტურის, ხელოსნობისა და ცხოვრების ისტორიის მუზეუმის გახსნა.
მუზეუმი სტრუქტურულად იყოფა ექვს განყოფილებად: სამეცნიერო-საფონდო, სამეცნიერო-ეთნოგრაფიული, სმცნიერო-საექსპოზიციო, სამეცნიერო-სასწავლო, ტექნიკური, სამეურნეო. მუზეუმში არის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა. მუზეუმის ფონდი მოითვლის 100 000-ზე მეტ ექსპონატს. ისინი ერთიანდებიან თემატურ კოლექციებში: რუსული და დონელების ხატწერა, საკულტო საგნები, სამხატვრო და საყოფაცხოვრებო ნივთები, XVII-XX საუკუნეების კერამიკა და მინა, საბჭოტა ფერწერა და გრაფიკა, რუსი და უცხოელი მხატვრები, სამოქალაქო ომისა და დიდი სამამულო ომის მასალები და სხვა.
მუზეუმში იმართება თემატიკური ექსკურსიები :
გამოფენაზე დონის ეკლესიები წარმოდგენილია ოლქის ტერიტორიაზე მდებარე რამდენიმე ეკლესიის მაკეტი, მათ შორის ბოლშაია-მარტინოვკის სამების ეკლესიის მაკეტი.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი
შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი — ქართული ლიტერატურისა და ლიტერატურისმცოდნეობითი პრობლემების კვლევის ცენტრი საქართველოში. მისი დანიშნულებაა, ქართული ლიტერატურის, ლიტერატურის თეორიისა და ფოლკლორის მიმართულებით ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევების წარმოება და ამ კვლევების შედეგების პრაქტიკაში დანერგვის ხელშეწყობა.
ინსტიტუტის უმთავრესი ფუნქციაა ფილოლოგიური კვლევების თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი სამეცნიერო პროექტების რეალიზება, რაც საშუალებას მისცემს ქართულ ფილოლოგიურ სკოლას, ინტეგრირდეს მსოფლიო ჰუმანიტარულ და ფილოლოგიურ პროცესებში.
ისტორია
1933 წლის მეორე ნახევრიდან საბჭოთა კავშირში აღადგინეს საუნივერსიტეტო განათლების სისტემა. თბილისის უნივერსიტეტს სათავეში ჩაუყენეს საზოგადო მოღვაწე, პროფესორი ლევან აღნიაშვილი. ლ. აღნიაშვილი შეეცადა აღედგინა ძველი უნივერსიტეტის ტრადიციები და გაეჩაღებინა სამეცნიერო საკვლევაძიებო საქმიანობა. მისი თაოსნობით უნივერსიტეტის წიაღში შეიქმნა ჰუმანიტარული დარგის საკვლევაძიებო ცენტრი - „ელხი“ (ენის, ლიტერატურის, ხელოვნების და ისტორიის ინსტიტუტი). „ელხის“ მუშაობა მიმდინარეობდა სექციებში. მოქმედებდა მხოლოდ ენისა და ლიტერატურის სექციები. „ელხის“ დირექტორად დანიშნეს ჟურნალისტი, გაზეთ „კოლექტივიზაციის“ რედაქტორი აკაკი ჭყონია (1898-1937). ქართული ლიტერატურის სექციაში ირიცხებოდნენ კორნელი კეკელიძე, მიხეილ ზანდუკელი, ვახტანგ კოტეტიშვილი, ალექსანდრე ბარამიძე, გიორგი ჯაკობია, გერონტი ქიქოძე, გიორგი ლეონიძე, იოსებ გრიშაშვილი, სოლომონ ყუბანეიშვილი, გაიოზ იმედაშვილი, ტრიფონ რუხაძე, ბესარიონ ჟღენტი.
1934 წლის დასაწყისში მოხდა „ელხის“ რეორგანიზაცია. საქართველოს კომპარტიის (ბ) 1934 წლის 20 აგვისტოს დადგენილებით უნივერსიტეტში შეიქმნა „რუსთაველის სახელობის ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტი“ - ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტს შოთა რუსთველის სახელი მიანიჭეს.
1936 წელს ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტი დაიშალა. ენის განყოფილება გადავიდა სკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის სისტემაში (იქ ჩამოყალიბდა ე.წ. „ენიმკი“ - ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი), ხოლო ლიტერატურის განყოფილებამ მიიღო დამოუკიდებელი ინსტიტუტის სტატუსი: ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი, შეინარჩუნა რუსთველის სახელობა.
ლიტერატურის ინსტიტუტმა დაიწყო დიდტანიანი სოლიდური ბეჭდვითი ორგანოს, „ლიტერატურული ძიებანის“ გამოცემა, რომელიც 1943-1964 წლების განმავლობაში გამოდიოდა. 1964 წელს, XV ტომზე შეწყდა მისი გამოსვლა. საბჭოთა მთავრობის მითითების საფუძველზე, ინსტიტუტი გადავიდა თემატიკურ-პრობლემური კრებულების გამოქვეყნებაზე. ასე გაგრძელდა 1987 წლამდე. დაიბეჭდა სამი ახალი ნომერი. 1990 წლიდან ინსტიტუტმა ამჯობინა თანამედროვე ტიპის პერიოდული ჟურნალის გამოცემაზე გადასვლა და მეცნიერებათა აკადემიის ხელოვნების ინსტიტუტთან ერთად, ჟურნალ „ლიტერატურა და ხელოვნების“ გამოცემა დაიწყო.
1951 წელს, საქართველოს გასაბჭოების 30-ე წლისთავზე, ინსტიტუტს დაევალა „ვეფხისტყაოსნის“ ახალი გამოცემის მომზადება. შემოწმდა წყაროები, გამოირკვა, რომ წლების განმავლობაში ტექსტი იბეჭდებოდა ორთოგრაფიული და კორექტურული შეცდომებით, საჭირო გახდა რიგი რედაქციული კორექტივების ჩატარებაც. კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი რედაქციული ცვლილებანი და გასწორებანია აღბეჭდილი იმავე შემადგენლობის კოლეგიის მიერ მომზადებული პოემის შემდგომი, 1957 წლის გამოცემაში.
ინსტიტუტის ამოცანას შეადგენდა ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსის მომზადება და გამოცემა. 1950-იანი წლების დასაწყისში ქართული მწერლობის ისტორიის სამტომეულის შედგენაზე ზრუნვას შეუდგნენ (მეოთხე ტომად განზრახული იყო ქართული ფოლკლორი). პირველი ტომის (V-XVIII სს) დაწერა დაეკისრათ კ. კეკელიძეს, ალ. ბარამიძეს. II ტომს (XIX ს) უძღვებოდა გიორგი აბზიანიძე, მესამის (საბჭოთა პერიოდის) შედგენას ხელმძღვანელობდა დიმიტრი ბენაშვილი. 1954 წელს გამოქვეყნდა ამ სამტომეულის პირველი ტომი, 1956 წელს დაიბეჭდა მესამე ტომი (მეორე და მეოთხე ტომები საერთოდ არ გამოსულა). მესამე ტომი კი დაიბეჭდა, მაგრამ გავრცელება ვერ მოასწრო, ისე აიკრძალა. ეს ტომი გამსჭვალული იყო სტალინის კულტის სულისკვეთებით. ამ კულტის აღკვეთის კამპანიამ იმსხვერპლა ეს დიდი მოცულობის წიგნი (35,5 თაბახი), მთელი მისი ტირაჟი (5000) ერთბაშად გააქრეს და მოსპეს. შემდეგ გადაწყდა ქართული ლიტერატურის ისტორიის ექვსტომეულის გამოშვება. პირველი ტომი (V-VI სს) მიანდეს კ. კეკელიძეს. ექვსტომეულის აგებას საფუძვლად ედო ისტორიულ-ქრონოლოგიური პრინციპი.
ლიტერატურის ინსტიტუტი დღეს
ინსტიტუტის ბაზაზე შემუშავდა და ამოქმედდა ციტირების ერთიანი სტილი – “ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის სტილი”, რომელსაც წარმატებით იყენებს ჰუმანიტარული კვლევების სივრცე ქვეყნის მასშტაბით; ინსტიტუტის ბაზაზე, ყოველწლიურად (2007 წლიდან) ტარდება საერთაშორისო სიმპოზიუმი – „ლიტერატურათმცოდნეობის თანამედროვე პრობლემები“, რომელიც თავს უყრის მეცნიერებს სხვადასხვა ქვეყნებიდან და მნიშვნელოვნად აფართოებს ინსტიტუტის საერთაშორისო ურთიერთობების არეალს. გარდა საერთაშორისო ფორუმებისა, ინსტიტუტში ყოველწლიურად ტარდება მნიშვნელოვანი ლოკალური სამეცნიერო კონფერენციები და სესიები.
ინსტიტუტის დირექტორები
ინსტიტუტის პირველი დირექტორი იყო კორნელი კეკელიძე (1942-1949). ის დირექტორობიდან გაათავისუფლეს 1949 წლის ბოლოს, კოსმოპოლიტობის, უცხოური კულტურის წინაშე ქედის მოხრისა და ანტიპატრიოტობის ბრალდებით. ის შეცვალა კრიტიკოსმა შალვა რადიანმა (1950-1955). 1955 წლიდან შ. რადიანი სამუშაოდ გადაიყვანეს უნივერსიტეტში. ინსტიტუტის დირექტორად დანიშნეს დავით გამეზარდაშვილი. გამეზარდაშვილი დირექტორობდა 1955-1957 წლებში. 1957 წლიდან ლიტერატურის ინსტიტუტს ხელმძღვანელობდა პოეტი და მკვლევარი გიორგი ლეონიძე, რომელსაც მოგვიანებით, „ჰონორის კაუზას“ წესით, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა. გ. ლეონიძე 1966 წელს გარდაიცვალა. 1966 წლიდან 1985 წლამდე ლიტერატურის ინსტიტუტს ხელმძღვანელობდა ალ. ბარამიძე. ეს თანამდებობა მან ნებაყოფლობით დატოვა ხანდაზმულობის გამო. 1985 წლიდან 1989 წლამდე ინსტიტუტის დირექტორის თანამდებობა გიორგი ციციშვილს ეკავა. 1989 წლიდან გარდაცვალებამდე (1992 წ.) ინსტიტუტს განაგებდა სარგის ცაიშვილი. 1992 წლიდან ინსტიტუტს სათავეში ჩაუდგა გურამ ბარნოვი. 1998-2006 წლებში ინსტიტუტის დირექტორი იყო გურამ ბენაშვილი. 2006 წლიდან დღემდე ინსტიტუტის დირექტორი არის ირმა რატიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ორგანიზაციები
ერნსტ კალტენბრუნერი
ერნსტ კალტენბრუნერი (Ernst Kaltenbrunner)  (დ. 4 ოქტომბერი, 1903, რიდი, ავსტრია — გ. 16 ოქტომბერი, 1946, ნიურნბერგი, გერმანია) — ნაცისტური გერმანიის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე.