cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალფონსო-კასტანიედა
ალფონსო-კასტანიედა (ოფიციალურად ალფონსო-კასტანიედას მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Alfonso Castañeda) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ნუევა-ვისკაიის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 539 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 6 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ნუევა-ვისკაიის მუნიციპალიტეტები
ყაზახის რაიონი
ყაზახის რაიონი (Qazax rayonu) — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის ჩრდილო-დასავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ყაზახი.
გეოგრაფია
რაიონი მდებარეობს რესპუბლიკის დასავლეთ ნაწილში, განჯა-ყაზახის ვაკის აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც გაშლილია მცირე კავკასიონის მთის კალთებიდან მტკვრამდე. ტერიტორია ჩრდილო-დასავლეთით საქართველოს, სამხრეთით და სამრეთ-დასავლეთით სომხეთს ესაზღვრება. რაიონის ტერიტორიის რელიეფი რთულია. რაიონის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები აღსთაფაჩაი, ჯოღაზჩაი და ინჯისუ. სიმაღლე, ზღვის დონიდან, მტკვრის ნაპირზე 100 მეტრს შეადგენს, ხოლო დასავლეთში თანდათან 1 000 მეტრს აღწევს. უმაღლესი წერტილი — მთა „ოდუნდაღი“ (1 316 მ). რაიონის კლიმატი ხასიათდება ზომიერი ზამთრით და ცხელი ზაფხულით. აზერბაიჯანის სსრ-ის ანკლავები ბარხუდარლი, იუხარი-ასქიფარა, აშაღი-ასქიფარა და სოფულუ, რომლებიც მდებარეობს სომხეთის სსრ-ის ტერიტორიაზე, 1990-იანი წლებიდან დე-ფაქტოდ სომხეთის მიერ კონტროლირდება.
ისტორია
IX საუკუნის არაბი ისტორიკოსის ბალაზურის ცნობით, VIII საუკუნის 30-იან წლებში მურვან ყრუმ აქ ქალაქი „კასალი“ დააარსა. ახლანდელი რაიონული ცენტრი ყაზახი მის ადგილზეა, ხოლო სახელწოდება არაბული ტოპონიმის სახენაცვალი ფორმაა. სომხური და ქართული წყაროები რეგიონს და ქალაქს ძორს ან ძოროფორს უწოდებენ. XII-XIII საუკუნეებში ყაზახი გაგისა და ლორის საერისთავოებს ეკუთვნოდა, მდინარის ზემოთი გაგის, მდინარის ქვემოთი კი ლორის საერისთავოს. XV საუკუნის II ნახევარში დაიწყო ყაზახის მხარეში თურქმან ტომთა დასახლება. 1478 წელს უზუნ-ჰასანის ლაშქრობების შემდეგ ეს მხარე განადგურდა. XVI საუკუნის შუა ხანებში სპარსეთის შაჰმა თამაზ I-მა აქ ყაზახის სახანო დააარსა. 1578-1607 წლებში ყაზახის სახანოს აკონტროლებდა ოსმალეთის იმპერია, შემდეგ კვლავ სპარსეთის იმპერიის ხელში გადავიდა, ხოლო 1722-1735 წლებში ხელახლა ოსმალეთის კონტროლქვეშ იყო. 1735 წელს დაიმორჩილა ნადირ-შაჰმა. მისი ისკვდილის შემდეგ, თეიმურაზ II-მ ყაზახის სახანო ქართლის სამეფოს დაუქვემდებარა, ხოლო ერეკლე II-მ ის საბოლოოდ გააუქმა და ქართლ-კახეთის სამეფოს ნაწილად აქცია, მას მეფის მოურავები განაგებდნენ.
1801 წელს ყაზახის სახანო ქართ-კახეთის სამეფოსთან ერთად მოექცა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. კავკასიაში რუსეთის შესვლას მოჰყვა 1804-1813 წლების რუსეთ-სპარსეთის ომი, რომელიც დასრულდა გულისტანის ხელშეკრულებით. ამ ხელშეკრულებით რუსეთმა საბოლოოდ დაიმტკიცა ყაზახის სახანო და შეიყვანა ის თავდაპირველად ტფილისის გუბერნიაში, ხოლო 1868 წლიდან ელიზავეტპოლის გუბერნიაში შევიდა ყაზახის მაზრის სახით. მაზრაში მდებარეობდა მნიშვნელოვანი სარკინიგზო სადგური, რომელიც აკავშირებდა ელიზავეტპოლის გუბერნიას ერევანთან და ყარსთან ტრანსკავკასიური სარკინიგზო მაგისტრალის მეშვეობით. 1897 წელს ჩატარებული აღწერის თანახმად, მაზრის მთლიანი მოსახლეობა 112 074 ადამიანს შეადგენდა, რომელთაგან 64 101 იყო აზერბაიჯანელი, 43 555 სომეხი, 3 444 - რუსი, 425 - ქართველი, ხოლო დანარჩენი სხვა უმცირესობები. მაზრაში განვითარებული იყო მებაღეობა, მეთამბაქოეობა და მატყლის წარმოება. ყაზახის მაზრაში გუბერნიის ფარგლებში ყველაზე ცოტა საწარმოები და ქარხანა მდებარეობდა. 1913 წელს ყაზახის მაზრა 13 სასოფლო საზოგადოებად იყოფოდა. :
ყაზახის მაზრა იყო ერთ-ერთი პირველი ადგილი, სადაც 1918 წლის დასაწყისში დაიწყო აჯანყებები რუსული მმართველობის წინააღმდეგ. 1918 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ ელიზავეტოპოლის გუბერნიას განჯის გუბერნია ეწოდა და ყაზახი მის შემადგენლობაში მოექცა. სამხრეთ კავკასიის ბრიტანული ოკუპაციის დროს ბრიტანეთის მთავარი კომისარი სამხრეთ კავკასიაში ოლივერ უორდროპი ცდილობდა რეგიონის სადავო საკითხების გადაჭრას და აზერბაიჯანისა და სომხეთის რესპუბლიკებს შესთავაზა, რომ ერევნის გუბერნია და ყარსის ოლქი სომხეთს გადასცემოდა, ხოლო განჯისა და ბაქოს გუბერნიები აზერბაიჯანს. , ეს წინადადება უარყო, როგორც სომხეთმა, რომელსაც არ სურდა ყაზახის, ზანგეზურის და მთიანი ყარაბაღის დათმობა, ისე აზერბაიჯანმა, რომლებისთვის მიუღებელი იყო ნახიჩევანის დათმობა. როდესაც ორ მხარეს შორის კონფლიქტი დაიწყო, 1919 წლის შუა რიცხვებში ბრიტანეთმა დატოვა რეგიონი. 1920 წელს მაზრა გაიყო აზერბაიჯანისა და სომხეთის რეპსუბლიკებს შორის ეთნიკური შემადგენლობის მიხედვით.
1926 წელს საბჭოთა კავშირის აღწერის მონაცემებით ყაზახის მაზრის მოსახლეობა შეადგენდა 121 255 ადამიანს, რომელთაგანაც 110 550 აზერბაიჯანელი იყო, 3 816 - რუსი, 3 632 - სომეხი, ხოლო 1 543 კი გერმანელი. 1929 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ გააუქმა ყაზახის მაზრა და მის მაგივრად 1930 წლის 8 აგვისტოს შექმნა ყაზახის რაიონი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონი იყოფა ერთ ქალაქად და 21 სოფლად. ყაზახის საქალაქო მუნიციპალიტეტი მოიცავს ქალაქ ყაზახსა და ნ. ნარიმანოვის დასახლებულ პუნქტს.
ხალიჩის წარმოება
ყაზახი ცნობილია, როგორც აზერბაიჯანის სახალიჩო სკოლის ერთ-ერთ ცენტრად. ხალიჩების უზარმაზარი რაოდენობა, რომელიც XVI-XX საუკუნეებში ყაზახის სახანოსა და ელიზავეტპოლის გუბერნიაში შეიქმნა, გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში საერთო სახელით — „ყაზახის ხალიჩები“.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
Portal
Portal — თავსატეხი ვიდეო თამაში, პირველი პირის ხედვით, რომელიც შექმნა და გამოსცა ამერიკულმა კომპანია Valve Corporation-მა კომპლექტში სახელწოდებით „The Orange Box“ 2007 წლის 10 ოქტომბერს Xbox 360-ისა და პერსონალური კომიუტერებისთვის. იმავე წლის 11 დეკემბერს გამოვიდა PlayStation 3-ის პლატფორმისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Portal კატეგორია:2007 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:პირველი პირის შუტერი თამაშები კატეგორია:ასიმეტრიული მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები კატეგორია:Source ძრავის თამაშები კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები კატეგორია:Linux-ის თამაშები კატეგორია:Microsoft-ის თამაშები კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაში კატეგორია:Mac OS X-ის თამაშები კატეგორია:Valve Corporation-ის თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშები ცენზურის ქვეშ კატეგორია:Windows-ის თამაშები
ანტონიუკი
ანტონიუკი (Антонюки) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქის მიკოლაივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 691 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მიკოლაივკის რაიონის სოფლები
სტაფორდშირული ბულტერიერი
სტაფორდშირული ბულტერიერი (Staffordshire Bull Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.
მასიური, ადამიანის მიმართ ძალიან ალერსიანი სტაფორდშირული ბულტერიერი სტაფორდშირის საგრაფოში (დიდი ბრიტანეთი) წარმოიშვა. თავდაპირველად მისი დანიშნულება იყო ბრძოლებში მონაწილეობა, თუმცა ბევრ ქვეყანაში ძაღლების ბრძოლა ჯერ კიდევ 1835 წელს აკრძალეს. გამოფენაზე სტაფ-ბულის დებიუტი 1935 წელს შედგა. საეჭვოა მოიძებნოს სხვა რომელიმე ძაღლი, რომელიც ასეთი დიდი სიყვარულით და ალერსით ეპყრობა თავის პატრონს (ზოგჯერ კი უცხო პირებს და ვეტერინარებსაც კი!), როგორც სტაფ-ბული - მასიური ძვლების და კუნთების ეს ერთობლიობა. მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია პატრონის ქების დამსახურება. მაგრამ შეამჩნევს თუ არა სხვა ძაღლს (ან სხვა ცხოველს) სტაფ-ბული სულ სხვა სახით წარმოდგება ჩვენს წინაშე - სიკეთე და მომხიბვლელობა ადგილს უთმობს შეუქცევად სურვილს - ეძგეროს მოწინააღმდეგეს.
სელექციურმა სამუშაოებმა ოდნავ შეამცირეს სტაფ-ბულის აგრესიული მიდრეკილება, მაგრამ ბოლომდე ვერ აღმოფხვრა იგი. სტაფ-ბულტერიერი Mტელ მსოფლიოში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. სტაფ-ბულს მოკლე, გლუვი ბეწვი აქვს, წინა ფეხების ძვლები მსხვილია და სწორი, ზურგი - განიერი და ჰორიზონტალური. აქვს მოკლე მასიური თავი განიერი ქალით, საშუალო ზომის მრგვალ თვალებს კარგი მხედველობა ახასიათებს. საშუალო ზომის, ბოლოსკენ შევიწროებული კუდი ჩვეულებრივ დაშვებულია. სტაფ-ბული კარგი მოდარაჯეა. ადვილად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას, ბავშვებთან კეთილია. ძნელად ეგუება ცხელ კლიმატს, უჭირს კონტაქტი სხვა ძაღლებთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტერიერები კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები კატეგორია:მოლოსერები
მანგანიზმი
მანგანიზმი — მოწამლის ერთ-ერთი სახე, რომლის გამომწვევი მიზეზი მანგანუმის ტოქსიკური ზემოქმედებაა. მცირე დოზით მაგანუმი შედის ადამიანის ორგანიზმში და ევალება ორგანულ ნივთიერებათა მიმოცვლის რეაქციების მაკატალიზირებელი ენზიმების გააქტიურება. პირველად ეს დაავადება აღწერა ჯეიმზ კუპერმა 1837 წელს.
ლანგი
ლანგი (Ləngi) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუსარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 347  კაცი.
მანგანიზმი
სქოლიო
კატეგორია:დაავადებები
ლანგი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუსარის რაიონის სოფლები
ქალეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
ქალეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქალეთში, სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის ნანგრევი, ნაგები სხვადასხვა ზომის უხეშად თლილი ქვიშაქვის კვადრებით. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია წვრილი ქვაც.
ნაგებობა გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის   ჩრდილოეთით სწორკუთხა ნიშია. აბსიდის და კედლების სიმაღლე დაახლოებით 2-3 მეტრს აღწევს. ძლიერი დაზიანების გამო სარკმლები არ იკითხება.
სამხრეთი შესასვლელის მხოლოდ მარცხენა წირთხლია შემორჩენილი.
ინტერიერში და ძეგლის გარშემო ყრია დიდი ზომის ჩამონაშალი ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნოვაია-ოტრადოვკა
ნოვაია-ოტრადოვკა (Отрадовка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
სან-ხუან-დე-ბიგოტეს რაიონი
სან-ხუან-დე-ბიგოტეს რაიონი (Distrito de San Juan de Bigote) — რაიონი პერუში, პიურის რეგიონის მოროპონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 174 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 384 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 30 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 245.21 კმ²-ია.
ნოვაია-ოტრადოვკა
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 242 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.
სან-ხუან-დე-ბიგოტეს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიურის რეგიონის რაიონები კატეგორია:მოროპონის პროვინციის რაიონები
თალასემია
თალასემია — თალასემია მემკვიდრეობით ჰემოლიზურ ანემიათა ჯგუფს ეკუთვნის. ჰემოლიზური ანემიები დაავადებათა დიდი ჯგუფია, რომლებიც ერთმანეთისგან მიზეზებით, კლინიკური სურათითა და მკურნალობის თავისებურებებით განსხვავდება. ამ დაავადებებს აერთიანებს ძირითადი პათოლოგიური პროცესი — ერითროციტების გაძლიერებული ჰემოლიზი. ჰემოლიზი ერითროციტების დაშლას ნიშნავს. ნორმალური ერითროციტები 100-200 დღეს ცოცხლობენ. ჰემოლიზური ანემიის დროს მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა 12-14 დღემდე მცირდება. ნორმაში ერითროციტები მხოლოდ ელენთაში იშლება, დაავადების დროს კი გაძლიერებული დაშლა შესაძლოა სისხლძარღვებშიც მიმდინარეობს.
ნოვაია-ოტრადოვკა
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (44%).
სქოლიო
კატეგორია:სტერლითამაქის რაიონის სოფლები
თალასემია
ერითროციტები სისხლის წითელი უჯრედებია, რომლებიც ორგანიზმს ჟანგბადით ამარაგებს. ადამიანის 1 მკლ სისხლში საშუალოდ 3,9-5,5 მილიონი ერითროციტია. მათი რაოდენობის მატებას ერითროციტოზი ეწოდება, ხოლო დაქვეითებას — ერითროპენია ან ანემია.
ერითროციტების ჰემოგლობინით გაჯერებას სისხლის ფერადობის მაჩვენებელი გამოხატავს. ნორმაში ის 0,8-1-ის ტოლია. ანემია ფერადობის მაჩვენებლის შემცირებითაც შეიძლება მიმდინარეობდეს, მატებითაც და უცვლელი ოდენობითაც. ამის მიხვდვით, განასხვავებენ ჰიპოქრომულ, ჰიპვრქრომულ და ნორმოქრომულ ანემიებს.
ბეტა თალასემია, რომელიც შედარებით ხშირია, გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში, აფრიკაში, საბერძნეთში, იტალიაში, საქართველოში, ხოლო ალფა თალასემია უფრო მეტად ნიგერიაში, იტალიაში, საბერძნეთში გვხვდება.
თალასემიის დროს სისხლში მცირდება ნორმალური ჰემოგლობინის რაოდენობა. მის ნაცვლად იმატებს ფეტალური და მოზრდილი ადამიანის ჰემოგლობინის შუალედური ფორმები. ანომალიური ჰემოგლობინი ადვილად იშლება წვრილ კაპილარებში.
სიმპტომები და მიმდინარეობა
ავადმყოფები უჩივიან ადვილად დაღლას, სისუსტეს, თავის ტკივილს, გარდამავალ სიყვითლეს და მუცლის გადიდებას. ყურადღებას იქცევს ანამნეზში ანემიის არსებობა, სისხლში ბილირუბინის მატება, ელენთის გადიდება, განსაკუთრებით კი — რკინის პრეპარატებით მკურნალობის უეფექტობა. ასეთივე ჩივილები შეიძლება ჰქონდეთ ავადმყოფის ნათესავებს, რაც დაავადების მემკვიდრეობით ბუნებაზე მიუთითბს.
მიმდინარეობის მიხედვით განასხვავებენ ბეტა თალასემიის ორ ვარიანტს: დიდ თალასემიას, რომელიც ბავშვებში ვლინდება და მცირე თალასემიას, რომელიც მოზრდილებს შორის გვხვდება.
დიდი თალასემია, იგივე კულის დაავადება, მძიმე ოჯახური დაავადებაა. ბავშვს, განურჩევლად სქესისა, პათოლოგიური გენი ერთდროულად ორივე მშობლისგან გადავცემა. ავადმყოფვბი, ჩვეულებრივ, დამოკიდებულნი არიან ტრანსფუზიაზე (ერითროციტების გადასხმაზე).
დიდი თალასემია შეიძლება მიმდინარეობდეს მსუბუქად, საშუალო ფორმით და მძიმედ. მსუბუქი ფორმის დროს ავადმყოფი აღწევს მოწიფულ ასაკს, საშუალო ფორმის დროს — სასკოლოს, მძიმე ფორმის დროს კი ახალშობილობის პვრიოდშივე კვდება.
დიდი თალასემიის მსუბუქი და საშუალო ფორმები 1-2 ასაკში ვლინდება შემდეგი სიმპტომებით:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაავადებები
Fame Kills: Starring Kanye West and Lady Gaga
Fame Kills: Starring Kanye West and Lady Gaga — ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას და ამერიკელი რეპერ კანიე უესტის ერთობლივი ტურნე, რომელიც დაგეგმილი იყო 2009-2010 წლებში გაგას EP ალბომის The Fame Monster-ის (2009) და კანიე ვესტის ალბომის 808s & Heartbreak-ის (2008) მხარდასაჭერად. ტურნე უნდა დაწყებული 2009 წლის ნოემბერში და დამთავრებულიყო 2010 წლის იანვარში. ტურნეს თარიღები მოიცავდა კანადას და ამერიკის შეერთებულ შტატებს - სულ 34 საკონცერტო თარიღს.
ტურნე გაუქმდა 2009 წლის MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე მომხდარი ინციდენტის გამო, როდესაც კანიე ვესტი აუვარდა სცენაზე ქანთრის მომღერალტეილორ სვიფტს, რომელმაც მიიღო ჯილდო ქალის საუკეთესო ვიდეოსთვის. კენიმ ტეილორს მიკროფონი წაართვა და განაცხადა, რომ ჯილდო ეკუთვნოდა R&B-ის მომღერალ ბიონსე ნოულს. ამ ინციდენტის შემდგომ კანიეს პოპულარობა საგრძნობლად დაეცა. ტურნეს გაუქმების შემდგომ 2009 წლის ნოემბერში გაგამ წამოიწყო საკუთარი ტურნე The Monster Ball Tour, რომლის დაწყებაც გაგას დაგეგმილი ჰქონდა Fame Kills-ის დასრულების შემდგომ 2010 წლის მარტში. გაგას განცხადებით, ტურნეს გაუქმება გადაწყდა ერთობლივად.
სქოლიო
კატეგორია:ლედი გაგას ტურნეები კატეგორია:კანიე უესტი კატეგორია:2009 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2010 წლის საკონცერტო ტურნეები
ირასემინია
ირასემინია (Iraceminha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 445 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპეკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 253 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.06 კმ²-ზე. ფართობი 163 229 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ფიოლეტოვო
ფიოლეტოვო (Ֆիոլետովո) — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, მოსახლეობა 750 კაცი (2011), მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი რუსი მალაკნები არიან. ეს სოფელი მალაკნების ორი სოფლიდან ერთ-ერთია, რომელიც სომხეთში მდებარეობს. დააარსეს ტამბოვის გუბერნიიდან გადმსახლებულმა მოლოკნებმა 1820 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
პოლ მოდრიჩი
პოლ ლოურენს მოდრიჩი (Paul Lawrence Modrich; დ. 13 ივნისი, 1946) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი. მეცნიერებათა დოქტორი (1973, სტენფორდის უნივერსიტეტი), დიუკის უნივერსიტეტის პროფესორი. პოლ მოდრიჩს 2015 წელს ტომას ლინდალსა და აზიზ სანჯართან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. მეცნიერები დნმ-ის დაზიანებული მონაკვეთის აღდგენის (რეპარაციის) პროცესის შესწავლისთვის დაჯილდოვდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
მარსის ველის ხოცვა-ჟლეტა
მინი|300პქ|ლაფაიეტი გასცემს სროლის ბრძანებას ხოცვა-ჟლეტა მარსის ველზე (Fusillade du Champ-de-Mars) — საფრანგეთის რევოლუციის დროს მომხდარი მასობრივი ხოცვა-ჟლეტა. გაიმართა 1791 წლის 17 ივლისს, როდესაც უიარაღო დემონსტრანტები მონარქიის ლიკვიდაციის პეტიციისადმი მხარდაჭერას გამოხატავდნენ.
რევოლუციის საწყის ეტაპზე ფრანგული არისტოკრატიის უდიდესი ნაწილი საზღვარგარეთ გაიქცა. 1791 წლის 20 ივნისს მეფე ლუი XVI-მაც სცადა გაქცევა, მაგრამ უშედეგოდ. ყოველივე ამის შემდეგ, მოსახლეობაში მონარქიამ ავტორიტეტი დაკარგა. ხალხში და რადიკალურად განწყობილ პოლიტიკურ წრეებში სულ უფრო ხმამაღლა გაისმოდა მონარქიის დამხობისა და რესპუბლიკის დამყარების მომხრეთა ხმები. ანტიმონარქიულ მოძრაობას მიმდევრები გაუჩდნენ როგორც დედაქალაქში, ასევე პროვინციებში. მოვლენათა ეპიცენტრი მარსის ველი იყო. დემონსტრანტები მოითხოვდნენ მეფის გადადგომას.
ხელისუფლების ყველა ორგანომ დამფუძნებელი კრებისაგან მიიღო ბრძანება უზრუნველეყოთ საზოგადოებრივი უსაფრთხოება. კრების ბრძანებით მარსის ველზე შეიჭრა ეროვნული გვარდიის ძალები. მიუხედავად იმისა, რომ დემონსტრაცია მშვიდად მიმდინარეობდა პარიზის მერმა ჟან ბაიიმ დემონსტრაციის ძალით დაშლის ბრძანება გასცა.
მარკიზ დე ლაფაიეტი, ეროვნული გვარდიის ხელმძღვანელი, ცდილობდა დაეშალა დემონსტრანტები საზოგადოებრივი სიმშვიდის შენარჩუნებით, მაგრამ დღის მეორე ნახევარში დემონსტრანტების რაოდენობა უფრო გაიზარდა. დემონსტრაცია უფრო რადიკალური გახდა. ლაფაიეტი კვლავ მშვიდობიანად დაშლას შეეცადა, მაგრამ ქვები დაუშინეს. რამდენიმე გამაფრთხილებელი გასროლის შემდეგ, ეროვნულმა გვარდიამ ბრბოს ცეცხლი გაუხსნა. დაახლოებით 50 ადამიანი დაიღუპა და ასობით დაიჭრა.
მშვიდობიანი აქციის დაშლას მოჰყვა სადამსჯელო ოპერაციები. 18 ივლისს დამფუძნებელმა კრებამ გამოსცა ბრძანება „მეამბოხეების“ მკაცრად დასჯის შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
არნე ტისელიუსი
არნე ტისელიუსი (Arne Wilhelm Kaurin Tiselius; დ. 10 აგვისტო 1902, სტოკჰოლმი — გ. 29 ოქტომბერი 1971, უფსალა) — შვედი ბიოქიმიკოსი, შვედეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და მისი პრეზიდენტი 1956 წლიდან. ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში (1948 წელი). პრემია მიენიჭა ელექტროფორეზისა და ადსორბციული ანალიზის შესწავლისათვის კერძოდ სისხლის შრატის ცილების კომპლექსური ბუნების აღმოჩენისათვის.
ბიოგრაფია
არნე ვილჰელმ კაურინ ტისელიუსი დაიბადა სტოკჰოლმში 1902 წლის 10 აგვისტოს ჰანს აბრაჰამ იისონ ტისელიუსისა და როზა კაურინის ოჯახში. არნეს დედა ნორვეგიის ცენტრში მდებარე მთის მრევლის წინამძღვარი იყო.
არნე სწავლობდა გიმნაზიაში, რომლის დირექტორიც მისი პაპა იყო. გიმნაზიაში დოქტორმა ლიუდვიგ იოჰანსონმა, რომელიც ქიმიისა და ბიოლოგიის მასწავლებელი იყო, ყურადღება გაამახვილა ტისელიუსის შესაძლებლობებზე ქიმიაში. იოჰანსონმა გადასცა ტისელიუსს სკოლის ლაბორატორიის პირადი გასაღები, რათა ბიჭს გაკვეთილების შემდეგ იქ ეწარმოებინა თავისი კვლევები. ძალიან მალე არნემ გამოაცხადა, რომ სურდა სწავლა გაეგრძელებინა უფსალაში თეოდორ სვედბერგის ხელმძღვანელობით. ოჯახის მეგობრების ფინანსური მხარდაჭერით 1921 წელს იგი ჩაირიცხა უფსალის უნივერსიტეტში. სამწლიანი სწავლის შემდეგ მან მიიღო პირველი ხარისხი ქიმიაში, ფიზიკასა და მათემატიკაში. იმისათვის რომ გამოემუშავებინა მცირე თანხა, იგი დამატებით მუშაობდა უნივერსიტეტის მეტეოროლგიური ინსტიტუტის ასისტენტად. ეს პოზიცია მან 1925 წლამდე შეინარჩუნა, რის შემდეგაც გახდა ასისტენტ-მკვლევარი ფიზიკურ ქიმიაში, მისი ხელმძღვანელი კი იყო თეოდორ სვედბერგი. 1930 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1938-1968 წლებში ტისელიუსი იყო უფსალის უნივერსიტეტის ბიოქიმიის პროფესორი და ბიოქიმიური ინსტიტუტის დირექტორი.
1971 წლის 28 ოქტომბერს დღის მეორე ნახევარში არნე ტისელიუსმა გადაიტანა გულის მძიმე შეტევა. მეორე დღეს დილით იგი გარდაიცვალა.
ოჯახი
ტისელიუსის მამა გვარი მიიღო ბებიისგან, მისის იოჰანსენისაგან (დაბადებით ტისელი). რამდენიმე მისი წინაპარი სამეცნიერო წრის წარმომადგენელი იყო, რომლებიც დიდ ყურადღებას უთმობდნენ მეცნიერებას, განსაკუთრებით კი — ბიოლოგიას. XVII საუკუნის დასასრულს ამ ოჯახმა შეისწავლა ღვთისმსახურება, ხოლო XVIII საუკუნისთვის ისინი იყვნენ ფაბრიკებისა და ფერმების მფლობელები.
ტისელიუსის მამა მუშაობდა სტოკჰოლმის საგადასახადო კომპანიაში. ჰქონდა უფსალის უნივერსიტეტის ხარისხი მათემატიკაში. მის პაპას, ნილს აბრაამ იოჰანსონს და ასევე პაპის ძმას ჰქონდათ ასევე უფსალის უნივერსიტეტის ხარისხი მათემატიკასა და ბიოლოგიაში. ნილს აბრაამ იოჰანსონი იყო უფსალის მათემატიკის დოცენტი, მოგვიანებით გადავიდა გეტებორგში, სადაც დაიწყო ლექტორობა, ხოლო შემდეგ გახდა ცნობილი გიმნაზიის დირექტორი.
1906 წელს ჰანს ტისელიუსის ნაადრევი გარდაცვალების შემდეგ, მისის ტისელიუსმა არნე და მის პატარა და წაიყვანა გეტებორგში, სადაც ცხოვრობდნენ არნეს ბებია და ბაბუა და ოჯახის რამდენიმე მეგობარი.
1930 წელს არნე ტისელიუსი დაქორწნდა ჰერტა დალენზე. მათ შეეძნათ გოგონა და ვაჟი. გოგონა ევა ცოლად გაჰყვა ტორგნი ბოლინს, რომელიც იყო ბერგენის (ნორვეგია) პროფესორი. ბიჭი, პერი, სწავლობდა მედიცინას და გახდა რევმატოლოგიის სპეციალისტი.
ხსოვნა
1979 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა არნე ტისელიუსის სახელი მიანიჭა კრატერს, მთვარის მეორე მხარეს.
სქოლიო
კატეგორია:შვედი ქიმიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კომენდანტის საათი
კომენდანტის საათი, საკომენდანტო საათი — ქუჩასა და საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში მოქალაქეთა ყოფნის აკრძალვა დროის გარკვეულ მონაკვეთში, რომელიც, როგორც წესი, ცხადდება საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს. აკრძალვის აღსრულება, როგორც წესი, ევალება საპოლიციო ან საჯარისო პატრულებს. უმეტეს შემთხვევაში, კომენდანტის საათი ცხადდება საღამოს და ღამის საათებში.
საქართველო
მოქალაქეებს კომენდანტის საათის დროს აკრძალული აქვთ ოფიციალურად გაცემული საშვების, მათი პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე იყვნენ ქუჩაში ან საზოგადოებრივი თავშეყრის სხვა ადგილებში, გამოვიდნენ თავიანთი ბინის ფარგლებს გარეთ. კომენდანტის საათით გათვალისწინებული წესის დამრღვევ პირებს აკავებს პოლიცია ან პატრული კომენდანტის საათის დამთავრებამდე, ხოლო ვისაც თან დოკუმენტები არა აქვს, მათი პიროვნების დადგენამდე, მაგრამ არაუმეტეს 72 საათისა. დაკავებულნი შეიძლება პირადად გაისინჯონ, აგრეთვე — გაუსინჯონ ნივთები.
სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის უფლებები
საკა (სტრეშენის რაიონი)
საკა (Saca) — სოფელი მოლდოვაში, სტრეშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 156 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 470 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტრეშენის რაიონის სოფლები
ჩამოშვება
ჩამოშვება კოსმონავტიკაში — კოსმოსური საფრენი აპარატის (კსა) ან ჩამოსაშვები აპარატს (ჩა) დაშვება ატმოსფეროში ან უატმოსფერო გარემოში ციურ სხეულებზე დაჯდომის წინ. ატმოსფეროს მქონე პლანეტაზე დაჯდომის დროს კსა-ის სიჩქარე მცირდება აეროდინამიკური წინაღობის გამო. ამ დროს მიზანშეწონილია არა მთელი კსა-ის ჩამოშვება, არამედ მისი ნაწილისა (ჩა). აეროდინამიკური წინაღობა ამცირებს ჩა-ის მოძრაობის სიჩქარეს 150-250 მ/წმ-მდე. აპარატის შემდგომ დამუხრუჭებასა და დაშვებას ახორციელებენ საპარაშუტო ან სხვა სისტემებით. ჩამოშვება ატმოსფეროში შეიძლება იყოს ბალისტიკური ან მცორავი. გადატვირთვები უფრო ნაკლებია მცორავი ჩამოშვების დროს, ვიდრე ბალისტიკური დაშვებისას. თუ ატმოსფეროში ჩამოშვების წინ კსა არ დამუხრუჭებულა რაკეტული ძრავას საშუალებით, რომელიც წარმოქმნის კსა-ის მოძრაობის მიმართულების საწინააღმდეგო წევას, მაშინ კსა ატმოსფეროში შედის დიდი სიჩქარით (I ან II კოსმოსური სიჩქარით). ამ შემთხვევაში სიჩქარის შემცირებას თან ახლავს დიდი გადამეტტვირთვა და აპარატის გახურება. კოსმონავტებიანი ხომალდის ჩამოშვების დროს გადამეტტვირთვის სიდიდე და მისი მოქმედების ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს დასაშვებ სიდიდესა და დასაშვები მოქმედების ხანგრძლივობას. უატმოსფერო პლანეტებზე ჩამოშვების დროს კსა-ს ამუხრუჭებენ მხოლოდ რაკეტული ძრავას მეშვეობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოსმონავტიკა
ლეკვანის ნაეკლესიარი
ეკლესიიდან შემორჩენილია დასავლეთ კედლის ქვედა წყობა. გეგმის წაკითხვა შეუძლებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კოროვაი
კოროვაი (korowai) იგივე კოლუფო — დასავლეთ პაპუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მცხოვრები ტომი, ასევე ცხოვრობენ ინდონეზიის პროვინცია პაპუაში. მათი საერთო რაოდენობაა 3 000 კაცი. მათი საცხოვრებელი ადგილი განთავსებულია ორ მდინარეს, ილანდინსა და ბექინგს შორის. ჩრდილოეთით შემოსაზღვრულია მთებით და მოიცავს დაახლოებით 600 კმ²-ს. ისინი ცნობილნი არიან იმით, რომ მათი ცხოვრების წესში ჯერ კიდევაა შემორჩენილი კანიბალიზმი და ცხოვრობენ ხეზე აშენებულ ხის ქოხებში, რომლებიც შეიძლება 6-დან 50 მეტრამდე სიმაღლეზე იყოს აღმართული. თანამედროვე სამყაროსთან კონტაქტი პირველად დაამყარეს 1970-იან წლებში, როდესაც მათ ესტუმრნენ გერმანელი მისიონერები. სავარაუდოა რომ მანამდე კოროვაის მოსახლეობას არ ჰქონია შეხება გარესამყაროს სხვა წარმომადგენლებთან.
საცხოვრებელი ადგილი
მინი|კოროვაული სახლი ხეზე. მინი მდინარეების წყალუხვობის გამო კოროვაი ჭაობიანი და ტალახიანი ადგილია, ამიტომ მოსახლეობისთვის და ტურისტებისთვისაც არის გადებული გრძელი ხის მორები, რომლებზეც ახალბედასთვის ძნელია შეინარჩუნო წონასწორობა. ამ მორებსა თუ ფიცრებზე ტურისტებს ფეხშიშველი ადგილობრივები მიუძღვებიან.
კოროვაის ხალხი ცხოვრობს მცირე, ოჯახოვან ჯგუფებად ხეზე აშენებულ ხის სახლებში (khaim). საშუალოდ სახლში რვა ადამიანია. როგორც წესი, სახლები შენდება 6-დან 25 მეტრამდე სიმაღლეზე, თუმცა არსებობს გამონაკლისი შემთხვევების როდესაც სახლის სიმაღლე აღწევს 50 მეტრს, ეს იმ შემთხვევაში ხდება თუ ოჯახს აქვს კონფლიქტი ან სადავო საკითხი მეზობლებთან, ან თუ ტერიტორია მეტად საშიშია. მაღალ სიმაღლეზე აშენებული სახლები მათ ასევე იცავს მომწამლავი (მრავალი ბაქტერიისა, ვირუსის თუ დაავადების გადამტანი) კოღოებისგან და როგორ თავად მიიჩნევენ ბოროტი სულებისგანაც. სახლები შენდება ბანანის და ვანომის ხისაგან. პირველად იქმნება იატაკი და ის უნდა იყო ძალიან გამძლე, ვინაიდან მასზე ბევრ ადამიანს და ცხოველსაც მოუწევს ყოფნა, ხოლო შემდგობ საგოს ხისგან კეთდება კედლები და ჭერი. მასზე ასასვლელად გაკეთებულია ხის დაკბილული ნაწილი, რომელის კიბის ფუნქციას ასრულებს.ამ  სახლების პირველი მტერია ცეცხლი, ამიტომ ყველა სახლში არის გაკეთებული „საავარიო“ გასასვლელი. ანუ თუ კი ხანძარი გაჩნა, იატაკზე სპეციალურად გამოყოფილია ადგილები, საიდაცან ადვილადაა შესაძლებელი ჩასვლა. ასეთი ტიპის სახლები დაახლოებით 5 წელიწადს ძლებს.
ქალები არ ტოვენ სახლს საკუთარი ბადის (რომელშიც მცირეწლოვანი ბავშვი უზით), ხოლო კაცები მშვლდისა და ისრის გარეშე. აღსანიშნავია, რომ მზის ჩასვლის შემდეგ ისინი საერთოდ არ ტოვენ სახლებს, რადგან მიაჩნიათ, რომ ბოროტი სულები ღამით ყველაზე აქტიურები არიან.
ტომის წევრები სპეციალური ხმით, რომელსაც ტაშითა თუ ბრახუნით გამოსცემენ, აგებინებენ ოჯახს, რომ სახლისაკენ მოემართებიან და თუ რა სიშორეზე იმყოფებიან.
კვება
კოროვაელები არიან კარგი მონადირეები, შემგროვებლები და გააჩნიათ თევზაობის საოცარი უნარი. ისინი ხშირად მიირთმევენ საგოს, რომლის მარცვლები განთავსებულია საგოს ხის პალმისებური ფოთლების შუაში. საგო ფართოდაა გავრცელებული მთელს ახალ გვინეაში. მოსახლეობა ბევრ სასარგებლო პროტეინს იღებს ხოჭო თხისრქის მატლებისგან. მათ მოსანადირებელ ცხოველთა რიგებში შედის გარეული ღორი, გველი, ქვეწარმავლები, კაზური (სირაქლემასმაგვარი ფრინველი) და სხვა ფრინველები. მათთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს ბოსტნეულსა და ხილს, განსაკუთრებით გვიმრას, ბანანს, საგოს, პალმის ფოთლებს, პურის ხის ნაყოფს და სხვა.
ცხოვრების წესი და სქესისმიერი განსხვავება
კოროვაიში ქალსა და კაცს სახლში განსხვავებული ადგილები აქვთ გამოყოფილი და სხვადასხვა ადგილას სძინავთ. ბავშვებს სძინავს დედის ოთახში და მათ როგორც წესი დედა და ოჯახში მყოფი ქალები ზრდიან. დედები ბავშვებს სპეციალური ბადე-ჩანთებით (ainop) დაატარებენ. ბიჭები ცალკე ოთახში გადადიან როდესაც ყმაწვილობის ასაკს მიაღწევენ.
სქესისმიერი გასხვავება არამარტო ცხოვრების სტილში, არამედ სხეულის მოკაზმვაშიც გამოიხატება. ქალების მოსართავი ატრიბუტია ღამურის ფრთების ძვლები, რომლებსაც ისინი ცხვირში იყრიან. ასევე ძაღლის კბილებისაგან დამზადებული ყელსაბამი, რომელსაც შემდგომში დედები გადასცემენ შვილებს (გოგოებს). რაც შეეხება კაცებს, ისინი თავს იმკობენ ღორის კბილებისაგან გაკეთებული ყელსაბმით.ქალები იცვამენ ხის (უმეტესად საგოს ხის) ტყავისაგან შექმნის კაბებს, „ქვედაბოლოებს“, კაცები კი უბრალოდ ფოთოლს იფარებენ სასქესო ორგანოს გარშემო.
კანიბალიზმი
დღესდღეობით კანიბალიზმი თითქმის აღარსადაა შემორჩენილი, თუმცა კოროვაი იმ ჯგუფს მიეკუთვნება სადაც დღესაც მიირთმევენ ადამიანის ხორცს. ისინი ჭამენ ადამიანის მთლიან სხეულს, გარდა სასქეო ორგანოსი, ძვლების, თმის, ფრჩხილების და კბილების. მათთვის საყვარელი, განსაკუთრებულად გემრიელი ნაწილია ტვინი. თუმცა ისინი არ ჭამენ ნებისმიერ ადამიანს, ისინი ჭამენ ადამიანს რომელშიც ჩასახლებულია „ხახუა“. კოროვაის ხალხს სწამთ ბევრი ღვთაების, მათ შორის ერთ-ერთია „ხახუა“, ხახუა არის ბოროტი ღვთაება, რომელიც ჩასახლდება ადამიანში, ინიღბება ამით და მეორე ადამიანს ჭამს შიგნიდან (სინამდვილეში ეს ადამიანი უბრალოდ დაავალდებულია რაიმე ავადმყოფობით, როგორიცაა მალარია, ტუბერკულოზი ან ანემია, რაც ამ მხარეში ძალიან ხშირია, ვინაიდან მათ თითქმის არ აქვთ მედიცინა და ვერც დაავადების პრევენციას ახერხებენ. იმის გამო, რომ მათ ამ ყველაფრის ცოდნა არ აქვთ, ყველა დაავადებასა თუ ჭირს ხახუას აბრალებენ). მეორე ადამიანი ამას ვერ ხდება ბოლო (სიკვდილის წინა) მომენტამდე, ბოლოს კი ხახუა მსხვერპლს ჯადოსნურ ისარს ესვრის გულში და ის მოკვდება. როგორც წესი მსხვერპლი და ხახუა (ანუ ის ადამიანი ვისშიც მიაჩნიათ რომ ხახუა ჩასახლდა) ერთმანეთს იცნობენ და ისინი შეიძლება ახლო მეგობრები, ნათესავები ან სულაც ოჯახის წევრები იყვნენ. ხშირად მომაკვდავი ადამიანი ასახელებს თუ ვინ იყო „ხახუა“ და თუ ასე არ მოხდა, ტომი ცდილობს თვითონ მიხვდეს თუ ვინ იქნებოდა ის. აღსანიშნავია ისიც, რომ ისინი თვლიან, ხახუა მხოლოდ მამრობითი სქესის ადამიანში სახლდება. ორივე შემთხვევაში ხახუად მიჩნეულ ადამიანს დაიჭერენ, მიჰყავთ მდინარესთან, თოკებით აბამენ და ესვრიან ისრებს. შემდეგ ის ვინც მოკლა ხახუა, ქვის ნაჯახით გაუპობს მას თავს, რათა ტვინამდე ჩააღწიოს (ყველა რიტუალის შემდეგ, მსხვერპლის თავი რჩება მის მკვლელს და ის მის თავის ქალას ინახავს), სხეულის დანარჩენ ნაწილებს კი დაჭრიან, ბანანის ფოთლებზე დაალაგებენ და ტომის წევრებში გადაანაწილებენ. ისინი ადამიანის ხორცს ზუსტად ისევე ამზადებენ როგორც ღორისას, დამუშავებულ ხორცს დააწყობენ პალმის ფოთლებთან ერთად და ადებენ გავარვარებულ მდინარის ქვებს, რომელსაც ასხამენ წყალს, რათა გამოუშვას ორთქლი.
მათ სრულიად სწამთ და ეჭვიც არ ეპარებათ იმაში რომ მასში, ვინც მომაკვდავმა ადამიანმა ხახუად დაასახელა მართლაცაა ხახუაა ჩასახლებული, მიუხედავად იმისა, რამდენიც არ უნდა უარყოს ეს ხახუად დასახელებულმა ადამიანმა და ევედროს, რომ არ მოკლან იგი. კოროვაის ტომი ამას სამართლიანობას ეძახისდა ამბობენ „ხახუა ჭამს ადამიანს, შემდგომ კი ჩვენ ვჭამთ მას“. ხახუას ძვლებს ისინი სახლების წინ იკიდებენ (გარდა თავისქალისა, რომელიც მკვლელს რჩება), რათა ხახუას შეეშინდეს და აღარ დაბრუნდეს.
კოროვაელები ადამიანის ხორცს ადარებენ ადგილობრივ სირაქლემასმაგვარ ჩიტს კაზურს. ტომში არსებობენ კაცები, რომლებსაც განსაკუთრებით ბევრი ხახუა ჰყავთ მოკლული. მათ მიერ მოკლულთა რიცხვი ხშირად 30-საც სცდება და ეს მათთვის პრესტიჟად ითვლება. კოროვაელებმა, მეგობრობისა და ნდობის ნიშნად შეიძლება შემოგთავაზონ ზემოთხსენებული ადამიანის ხორცი, ამაზე უარის თქმა უნდობლობასა და უპატივისმცემლობას ნიშნავს.
ანთროპოლოგები ვარაუდობენ, რომ ზოგიერთმა კოროვაელმა შეწყვიტა ეს ტრადცია მას შემდეგ რაც სხვა სამყაროს გაეცნო. ყოფილა შემთხვევა როდესაც კანიბალიზმისთვის ერთ-ერთი კოროვაელი, რომელმას თავისი დის ქმარი, მისი წარმოდგენით ხახუა მოკლა, პოლიციამ დააკავა თანამზრახველებთან და სოფლის თავთან ერთად. მათი სასჯელი შემდეგნაირი იყო. ისინი 24 საათის განმავლობაში იდგნენ წურბელებით სავსე აუზში და აიძულეს ეჭამათ თამბაქო, ცხოველის ფეკალიები, წიწაკა და მკვახე პაპაია. დასჯის ასეთი ფორმა მათივე ცხოვრების წესის გათვალიწინებით შეარჩიეს და ამან, შეიძლება ითქვას იმოქმედა.
ხელოვნება
ვინაიდან კოროვაელები თავად აწარმოებენ მათ იარაღებს და მათ შორის ყველაზე პოპულარულია მშვილდისარი, ამ ისრის ბასრი წვერებით მათ დახვეწეს ხეზე კვეთა და ამით შექმნეს მათი ხელოვნენა. ისინი ისრის თავებით ხეზე კვეთენ აბსტრაქტულ ფიგურებს, რომლებსაც ხშირად მაგიური დატვირთვა აქვს. ფარებზე ამოკვეთილია სიმბოლოები, რომლებსაც შემდგომ თეთრი წებოს ან პანდანუსის ხის წითელი წვენით დახმარებით აფერადებენ.
რელიგია
კოროვაის ხალხს სწამს სულების არსებობის, მათ მიაჩნიათ რომ სამყარო სავსეა ბოროტი სულებით. მათ ასევე სწამთ ადამიანთა სულების და სჯერათ, რომ როდესაც ადამიანი გარდაიცვლება მისმა სულმა უნდა გაიაროს „დიდი გზა“, რომელიც მას მიიყვანს მიცვალებულთა სამეფომდე. როდესაც ისინი ამ სამეფომდე მივლენ, იქ დახვდებათ გარდაცვლილი წინაპარი მათი სამშობლოდან და მიეცემათ ახალი, ჯანმრთელი სხეული. გარკვეული დროის შემდეგ კი სულს მიეცემა შანსი რეინკარნაცია განიცადოს და ჩასახლდეს ახალშობილ ბავშვში ან ცხოველში. ისინი სიცოცხლეშივე ცდილობენ ცერემონიებით დაუკავშირდნენ წინაპართა სულებს და შესთხოვონ დახმარება, როგორიცაა საკვების სიუხვე, წარმატება ნადირობაში ან ბოროტი სულებისგან დაცვა (ისინი მათ „ლოლეოს“ ეძახიან ).
მოსახლეობის ცხოვრებაში ღორს დიდი ნაწილი უკავია. ისინი ამ ცხოველს იყენებენ სულებისთვის შესაწირად და მართავენ შესაწირ ცერემონიებსა და რიტუალებს. ღორი ასევე გამოიყენება ანაზღაურების მიზნით. ვინაიდან ღორი ასეთი მნიშვნელოვანია, მისი შეწირვა ხდება ძალიან იშვიათად და მხოლოდ ძალიან სერიოზულ და საჭირო თხოვნებთან დაკავშირებით. როგორც წესი, ცხოველის პატრონი ასრულებს რიტუალს, ვინაიდან არ არსებობენ რელიგიური ფიგურები, როგორიცაა მღვდელი და ა.შ. ისინი ცნობენ ძლიერ ღვთაებას/სულს სახელად გინოლს, რომელმაც შექმნა სამყარო მას შემდეგ, რაც გაანადგურა წინარე არსებული ოთხი. ტომს უძველესი დროიდან, უხუცესების მიერ აქვს ნაწინასწარმეტყველები, რომ თეთრკანიანი ბოროტი სულები შემოიჭრებიან კოროვაის მიწაზე. როდესაც ლალეო გამოჩნდება, გინოლი ამ მე-5 სამყაროსაც მოსპობს, იქნება ცეცხლი და ელვა, მთები წამოვა ციდან. ეს სამყარო დაინგრევა და მას ახალი ჩაანაცვლებს.
შეიძლება ითქვას, ამის გამოც ზოგიერთ კოროვაელს ეშინია თეთრკანიანების, მათ ლალეოდ მოიხსენიებს და არც კი უყურებს. ასევე ყოფილა შემთხვევა როდესაც კოროვაელებს მოუკლავს უცხო თეთრკანიანები, რომლებიც შევიდნენ მათ ტერიტორიაზე.
მოსახლეობას მიაჩნია რომ ღამით ბოროტი სულები ყველაზე მეტად აქტიურდებიან და ამის გამო ისინი მზის ჩასვლის შემდეგ არ ტოვენ სახლებს. მათ დღე დაყვეს 7 პერიოდად - განთიადი, მზის ამოსვლა, შუადღე, საღამო, ბინდი/მწუხრი და ღამე.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეთნიკური ჯგუფები კატეგორია:კანიბალიზმი
დიდი ტბების ქვაბული
მინი|დიდი ტბების ქვაბული დიდი ტბების ქვაბული (Их нууруудын хотгор; Котловина Больших Озёр) — ფართო ტექტონიკური დადაბლება მონღოლეთსა და რუსეთში. განლაგებულია მონღოლეთის დასავლეთ ნაწილში, ხოლო ჩრდილოეთი კიდე რუსეთის ტუვის ტერიტორიაზეა. ვრცელდება მონღოლეთის ალთაის, ხანგაისა და ტანუ-ოლის ქედებს შორის. ფართობი 100 ათ. კმ²-ზე მეტი. რელიეფში ჭარბობს დამრეცად დახრილი ღორღნარი და თიხოვანი ვაკეები, წვრილგორაკების მონკვეთების, იზოლირებული გრანიტული მოწმეებისა და მასივების მონაცვლეობით. სიმაღლე 750-800 მ-იდან 1500-2000 მ-მდე.
დიდი ტბების ქვაბულში განლაგებულია მრავალრიცხოვანი ტბები, რომელთაგან უდიდესია უბსუ-ნური, ხირგის-ნური, ხოიდ-დალაი-ნური და ხარა-ნური. აგებულია უმეტესწილად ალუვიური, ტბიური და ეოლური დანალექებით. კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია. ჰაერის ტემპერატურა ირყევა –50°C-იდან 35°C-მდე. ნალექების რაოდენობა 100-150 მმ, მთებში და ჩრდილოეთით წელიწადში 350 მმ ნალექი მოდის. ძირითადი მდინარეებია კობდო, ზაბხანი და ტესიინ-გოლი. დიდი ფართობი უკავია მლაშობებს, ქვიშის მასივებს, მშრალ კალაპოტებს. ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში გავრცელებულია ბარხანულ-სერებიანი ქვიშები, რომლებიც წარმოქმნილია მდინარეთა ალუვიურ-დელტური ნატანის ეოლური გადამუშავების შედეგად.
ცენტრალურ რაიონში გვხვდება ნახევარბუჩქნარი მლაშობურა უდაბნოები, რომლებიც პერიფერიებზე იცვლება გაუდაბნოებული სტეპებითა და ნახევარუდაბნოებით (ვაციწვერა, ასფურცელა, ავშანი და სხვა). მდინარეთა ხეობების გასწვრივ ადგილ-ადგილ არყისა და ვერხვის კორომებია, ტბების სანაპიროებზე — ლერწმის რაყები. განვითარებულია მეცხოველეობა და ოაზისური მიწათმოქმედება. ქვაბულზე გადის დასავლეთ და შუა ციმბირის წყლის ფრინველთა მიგრაციის ცენტრალური აზიის გზა. აგრეთვე ქვაბულის ტერიტორიაზე გვხვდება რამდენიმე გლობალურად იშვიათი სახეობა, მათ შორის ირბისი და ალთაის მთის ცხვარი.
ელისავეტა ბაგრიანა
ელისავეტა ბაგრიანა (Елисавета Багряна; ნამდვილი გვარი — ბელჩევა; დ. 29 აპრილი, 1893, სოფია — გ. 23 მარტი, 1991, სოფია) — ბულგარელი პოეტი. დიმიტროვის პრემიის ლაურეატი (1950) და კულტურის სახლის მოღვაწე. ავტორია ლექსთა კრებულებისა „მარადიული და წმინდა“ (1927), „მეზღვაურების ვარსკვლავი“ (1932), „ადამიანის გული“ (1936). მისი პოეზიის მთავარი ლირიკული გმირია სიყვარულისათვის მეოცნებე ქალი, რომელსაც მდაბალი, მეშჩანური გარემო უხუთავს სულს და მისგან განთავისუფლება სწადია. ბაგრიანას ლექსი გამოირჩევა განცდათა სიღრმითა და უშუალობით, პოეტური სტილის კონკრეტულობითა და ორიგინალობით. 1944 წლიდან, ბულგარეთის განთავისუფლების შემდეგ, ბაგრიანას პოეზიაში დამკვიდრდა ახალი ცხოვრების მოტივები და იდეალები.
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
ლა-პასი (სანტანდერი)
ლა-პასი (La Paz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.978 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 442 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15.03 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 362 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
დაშტადემის ციხესიმაგრე
დაშტადემის ციხესიმაგრე (Դաշտադեմի ամրոց) — სომხური ციხესიმაგრე, რომელიც მდებარეობს სოფელ დაშტადემის სამხრეთ ნაწილში, არაგაწოტნის პროვინციაში. ციხიდან 1,7 კმ-ის დაშრებით მდებარეობს VII საუკუნის მონასტერი ქრისტაფორივანქი.
ანტოპილი (ანდრუშივკის რაიონი)
ანტოპილი (Антопіль) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჟიტომირის ოლქის ანდრუშივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 490 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანდრუშივკის რაიონის სოფლები
ხუნდისუბნის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
ხუნდისუბნის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხუნდისუბანში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
ეკლესია დგას ბორცვზე. ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით. კუთხეებში გამოყენებულია უხეშად თლილი ქვა. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული ფორმის აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია დიდი ზომის, სწორკუთხა სარკმელი. აბსიდის ცენტრში მასიური ტრაპეზის ქვა დევს. ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა ნიშებია მოთავსებული. კონქი ხისაა. ხისავე სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ მოთავსებულია ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეა. ეკლესიის ნახევარცილინდრული კამარაც ხისაა, რომლის საბრჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. დასავლეთი თაღი კუთხის პილასტრს ებჯინება. ეკლესია განათებულია ოთხივე კედელში დატანებული არქიტრავული სარკმლებით. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იატაკი აგურისაა. ეკლესიის ფასადები სადაა. ერთადერთ აქცენტს წარმოადგენს აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონის, წყობაში ჩაძირული გოლგოთის ჯვრის გამოსახულება. ეკლესიას ეტყობა შეკეთების კვალი. ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შიფერით გადაუხურავს. ეკლესიის ინტერიერში შეინიშნება ნაწილობრივი დაზიანება.
დაზიანებულია კონქი, ნიშები, იატაკი, დასავლეთი კედელი და სარკმლის წირთხლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ამბაგიო
ამბაგიო (ოფიციალურად ამბაგიოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Ambaguio) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ნუევა-ვისკაიის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 472 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 8 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ნუევა-ვისკაიის მუნიციპალიტეტები
შნოღი
შნოღი (Շնող) — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ვანაძორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 60 კმ-ში. მოსახლეობა 3 139 კაცი (2008).
სოფელში არის საშუალო სკოლა, ბიბლიოთეკა, სამედიცინო პუნქტი და საფოსტო განყოფილება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
თემურ ლიპარტაშვილი
თემურ ლიპარტაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტმსენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1998, კლაიპედა, ლიეტუვა, 50 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (1998, ქაირო, ეგვიპტე, 50 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (1996, ვირჯინია ბიჩი, აშშ, 50 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ჯალილ-ბექ ბაგდადბეკოვი
ჯალილ-ბექი ამრახ ოღლი ბაგდადბეკოვი (Cəlil bəy Bağdadbəyov; დ. 1887, შუშა — გ. 21 აპრილი, 1951, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა თეატრის მსახიობი. ტაჯიკეთის, თურქმენეთისა და აზერბაიჯანის დრამატურგიული თეატრების რეჟისორი. აზერბაიჯანის სსრ-ის დასახურებული არტისტი (1943). ილიას ეფენდიევის ბიძა (დედის ძმაა).
ბიოგრაფია
ჯალილ-ბექ ბაგდადბეკოვი დაიბადა 1887 წელს ქალაქ შუშაში არისტოკრატთა ოჯახში. საგვარეულო ტრადიციის შესაბამისად მიიღო სასულიერო განათლება, შეისწავლა არაბული და სპარსული ენები. დაწყებითი განათლება მიიღო შუშინსკის რეალურ სასწავლებელში.
1910 წლიდან თეატრალური დასის „ნიჯატის“ კოლექტივის წევრი. მონაწილებდა საოპერო და დრამატულ სპექტაკლებში. ასრულებდა ქალის პარტიებსაც. ბაგდაბეკოვმა მაღალოსტატურად შეასრულა ისეთი როლები, როგორებიცაა ლეილი და ხურშუდ ბანუ ოპერებში „ლეილი და მეჯნუნი“ „შაჰ აბასი და ხუშუდ ბანუ“. შედეგად შეასრულა იბნ სალამანის, ლეილის მამის („ლეილი და მეჯნუნი“), სულეიმანის («„რშიდ მალ ალან“) როლი.
ნოვოაბდრახმანოვო
ნოვოაბდრახმანოვო (Яңы Абдрахман) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
ჯალილ-ბექ ბაგდადბეკოვი
ბიოგრაფია
სხვადასხვა წყაროებში მითითებულია არაერთი მსახიობის გვარი, რომელთაც სცენაზე გააცოცხლეს განათლებული ქალების სახეები. ისტორიას ახსოვს მათი სახელები: ჯალილ-ბექი ბაგდადბეკოვი, მირმახმუდ კიაზიმოვსკი, ალეკპერ სუხეილი.
არის ერთაქტიანი პიესების, ვოდევილების და მუსიკალური კომედიების, აგრეთვე პატრიარქალურ-ფეოდალური წესებისა და რევოლუციამდელი ბურჟუაზიული საზოგადოების ყოფის შარჟების ავტორი. ბაგდაბეკოვმა ტაჯიკეთში დაწერა კომედია „იშანი და კომკავშირელი“ (1929).
ნოვოაბდრახმანოვო
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 52 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 52 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (96%).
ჯალილ-ბექ ბაგდადბეკოვი
ბიოგრაფია
გარდაიცვალა 1951 წლის 21 აპრილს ბაქოში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
ირატი (სანტა-კატარინა)
ირატი (Irati) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 438 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპეკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 096 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.78 კმ²-ზე. ფართობი 78 276 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ლელო საქართველოსთვის
ლელო საქართველოსთვის — ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომელიც 2019 წლის 22 დეკემბერს დაფუძნდა.
ისტორია
პოლიტიკური გაერთიანება ლელო საქართველოსთვის 2019 წლის 22 დეკემბერს დაფუძნდა, როდესაც საზოგადოებრივი მოძრაობა „ლელო“, შენების მოძრაობა და ახალი მემარჯვენეები გაერთიანდა. ლელოსთან გაერთიანების შემდეგ ორივე პარტიამ არსებობა შეწყვიტა. პოლიტიკური გაერთიანების დაფუძნებას წინ უძღვოდა მამუკა ხაზარაძის მიერ 2019 წლის ზაფხულში საზოგადოებრივი მოძრაობა ლელოს დაარსება.
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ მიიღო 3,15%, რაც იმას ნიშნავდა, რომ პარტიამ გადალახა 1%-იანი საარჩევნო ბარიერი და პარლამენტში 4 დეპუტატი გაიყვანა (მამუკა ხაზარაძე, ბადრი ჯაფარიძე, დავით უსუფაშვილი და ანა ნაცვლიშილი), თუმცა პარტიის შეფასებით არჩევნები გაყალბდა და ამიტომ ლელოს წევრებმა მეათე მოწვევის პარლამენტს ბოიკოტი გამოუცხადეს, რომელიც თითქმის 5 თვე გაგრძელდა. 2021 წლის 19 აპრილს, ევროკავშირის პრეზიდენტის, შარლ მიშელის შუამავლობით, ოპოზიციის ნაწილსა და ქართულ ოცნებას შორის შეთანხმება შედგა, რის შედეგადაც 12 ოპოზიციონერი დეპუტატი, მათ შორის ლელოს 4 წევრი, პარლამენტში შევიდა.
ლიდერები
პოლიტიკურ გაერთიანებას მართავს პოლიტიკური საბჭო
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
ალექსი III (ბიზანტია)
ალექსი III ანგელოსი (Αλέξιος Γ' Άγγελος; დ. 1153 — გ. 1211) — ბიზანტიის იმპერატორი 1195-1203 წლებში.
როდესაც მისი უფროსი ძმა ისააკ II გახდა იმპერატორი, ალექსი სამშობლოში დაბრუნდა და სევასტოკრატოსის წოდება მიიღო. 1195 წელს საკუთარი ძმა ტახტიდან ჩამოაგდო, დააბრმავა და ციხეში გამოკეტა. იგი არაფრით არ განსხვავდებოდა სხვა მმართველებისაგან. მეფის ხელისუფლება დაეცა, გაძლიერდა არისტოკრატია. რამდენიმე წლის შემდეგ დამხობილი იმპერატორის შვილმა ალექსი IV-მ 1203 წელს შეძლო ტახტის დაბრუნება და მამასთან ერთან 6 თვის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას. ამის შემდეგ ბიზანტიას ევროპელები დაეპატრონენ და მის ადგილზე ლათინთა იმპერია ჩამოყალიბდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:ანგელოსები კატეგორია:დაბადებული 1153 კატეგორია:გარდაცვლილი 1211 კატეგორია:XII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ჯონ დადლი
thumb
ჯონ დადლი (John Dudley, 1st Duke of Northumberland) — ინგლისელი სახელმწიფო მოღვაწე, ინგლისის რეგენტი 1549—1553 წლებში (მცირეწლოვანი მეფის, ედუარდ VI-ის სახელით). ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ, 1553 წელს მოხდა ლედი ჯეინ გრეის ტახტზე აყვანა, თუმცა მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა და ჯონი დააპატიმრეს, შემდეგ კი სიკვდილით დასაჯეს.
მიხეილ ხერგიანის ქუჩა
მიხეილ ხერგიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (გლდანი). ანდრია რაზმაძის ქუჩიდან კონსტანტინე მარჯანიშვილის ქუჩამდე. თიანეთის გზატკეცილის პარალელური ქუჩა. ქუჩას მიხეილ ხერგიანის სახელი ეწოდა XX საუკუნის 70-იან წლებში.
ლიტერატურა
ხერგიანი
შულაური
შულაური — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის შულაურის ნასოფლარში.
მდინარე ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე, სოფლების გაბილთასა და გნუღს შორის მთის ფერდობზე მდებარეობს ნასოფლარი შულაური. ბანიანი სახლები ტერასულად იყო განლაგებული. სახლები გეგმით კვადრატულია. მათი გადახურვა მთლიანად ჩამონგრეულია. შენობები ნაგებია ფლეთილი ქვით, წყობა მშრალია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სანტა-კატალინა-დე-მოსას რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიურის რეგიონის რაიონები კატეგორია:მოროპონის პროვინციის რაიონები
საღმრთოს ეკლესია
საღმრთოს ეკლესია — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვალიანთიდან აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
სოფლიდან აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე მდებარე ეკლესია ნაგებია რიყისა და ფლე-თილი ქვით, ფასადების კუთხეები კი ამოყვანილია თლილი ქვით, რომელიც შემდეგ შეულესიათ.
ეკლესია გეგმით უაბსიდო სწორკუთხედს წარმოადგენს, რომლის ცენტრში გაჭრილია შიგნით თაღოვანი, გარედან სწორკუთხა სარკმელი.
კამარა ცილინდრულია. ინტერიერი შელესილია ბათქაშით. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა.
ეკლესიის სამხრეთი მინაშენი სწორკუთხა საკურთხევლით სრულდება. აბსიდში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ნავის ჩრდილოეთი კედლის თაღები პილასტრებს ეყრდნობა. ერთ-ერთი თაღი ეკლესიის შესასვლელის არქიტრავზე გადადის. ნავის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა.
ეკლესიას დასავლეთიდან კიდევ ერთი სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომელიც ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კედლები შემორჩენილია 2-3 მ. სიმაღლეზე. ხაზგასმულია მინაშენის ნაკერები. ჩრდილოეთი ფასადი ძირითადად რიყის ქვითაა ნაგები. კარნიზი არ ჩანს. ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები. ტექ. მდგ. 1983 წ. მინაშენი დაზიანებულია. ფასადები ბევრგან გამონგრეულია, საბურავი მოშლილია, იატაკი მიწურია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვილემ ბარენცი
მინი|ვილემ ბარენცი ვილემ ბარენცი (Willem Barentsz; დ. 1550, ამსტერდამი — გ. 20 ივლისი, 1597, კუნძული ახალი მიწა) — ნიდერლანდელი ზღვაოსანი.
ისტორია
1594-1597 წლებში სამჯერ იმოგზაურა ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანეში ჩრდილო-აღმოსავლეთ გასასვლელის მოსაძებნად. 1596-1597 წლებში ექსპედიციამ მეორედ აღმოაჩინა დათვისა და შპიცბერგენის კუნძულები. გაუვალი ყინულების გამო ექსპედიცია იძულებული გახდა გამოსაზამთრებლად კუნძული ახალი მიწის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე დარჩენილიყო. ბარენცმა შეადგინა ახალი მიწის რუკა, პირველმა ჩაატარა მეტეოროლოგიურ დაკვირვებათა წლიური ციკლი, გაზომა ზღვის სიღრმე გემის კურსის გასწვრივ; ამ ზღვას შემდგომ მისი სახელი ეწოდა. ბარენცის სახელს ატარებს აგრეთვე კუნძული შპიცბერგენის არქიპელაგში, დაბა და ნავსადგური ბარენცბურგი კუნძულ დასავლეთ შპიცბერგენზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიდერლანდელი მკვლევარები კატეგორია:დაბადებული 1550 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1597
იაკობ ფრენკელი
იაკობ ფრენკელი (Я́ков Ильи́ч Фре́нкель; დ. 10 თებერვალი, 1894, როსტოვი — გ. 23 იანვარი, 1952, ლენინგრადი) — რუსი ფიზიკოსი.