cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ედით რუზველტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1948 კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკი
ისტორია
ამიერკავკასიის სოციალისტური ფედერაციული საბჭოთა რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ სამივე რესპუბლიკის ვალუტა გაერთიანდა და ფინანსური სისტემების კონსოლიდაციის შედეგად აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბანკმა დაკარგა ცენტრალური ბანკის როლი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო კომისარიატის საბჭოს 1923 წლის 3 ივლისის დადგენილებით მას ეწოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ბანკი.
1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანმა აღადგინა თავისი სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა. საბანკო სისტემის ჩამოყალიბებისთვის სამართლებრივი საფუძველი დაარსდა, მათ შორის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის აღდგენისთვისაც.
1991 წლის 25 მაისს მიღებულ იქნა კონსტიტუციური კანონი „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკონომიკური დამოუკიდებლობის საფუძვლების შესახებ“, რომლის მე -14 მუხლმა დაადგინა  დამოუკიდებელი საბანკო სისტემის იურიდიული საფუძველი და აზერბაიჯანის ეროვნული ვალუტის ბრუნვა, ასევე განისაზღვრა აზერბაიჯანის ცენტრალური ბანკის სტატუსი და უფლებამოსილებები. ამ კონსტიტუციური კანონის თანახმად, 1992 წლის 11 თებერვალს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას ეროვნული ბანკის დაფუძნების შესახებ სსრ კავშირის სახელმწიფო ბანკის ინსტიტუტების, ინდუსტრიული სამშენებლო ბანკისა და აგროპრომბანკის ბაზაზე.
2009 წელს ბანკს ეწოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკი. მინი|აზერბაიჯანის ცენტრალური ბანკის შენობა. [[ბაქო]] აზერბაიჯანის ცენტრალური ბანკის მიერ დაფუძნდა ფინანსური მონიტორინგის სამსახური, რომელიც ებრძვის ყველანაირ დესტრუქციულ ქმედებას, როგორიცაა კრიმინალურად მიღებული ფულისა და ქონების ლეგალიზაცია, ტერორიზმის დაფინანსება და ა.შ. მოცემული სამსახური შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2009 წლის 24 თებერვლის ბრძანების თანახმად.
ბანკის მიზნები
2004 წლის 10 დეკემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის შესახებ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონის შესაბამისად, ცენტრალური ბანკის მთავარი ამოცანაა, უზრუნველყოს ფასების სტაბილურობა მისი უფლებამოსილების ფარგლებში. ცენტრალური ბანკის მიზანია აგრეთვე უზრუნველყოს გადახდის სისტემებისა და საბანკო საქმიანობის სტაბილურობა და განვითარება.
ბანკის ფუნქციები
ცენტრალური ბანკის მთავარი ფუნქციებია განსაზღვროს და ახორციელოს ქვეყნის ფულადი და სავალუტო პოლიტიკა; აწარმოოს ფულადი მიმოქცევა;  რეგულარულად განსაზღვროს და გამოაცხადოს მანათის ოფიციალური გაცვლითი კურსი; უზრუნველყოს სავალუტო რეგულირებას და კონტროლს კანონის შესაბამისად; მართოს ოქროსა და სავალუტო რეზერვები; მოამზადოს საგადამხდელო ბალანსი და მონაწილეობა მიიღოს გადასახადების საპროგნოზო ბალანსის შედგენაში; არეგულიროს საბანკო ოპერაციები და უზრუნველყოს საბანკო ზედამხედველობა კანონის შესაბამისად; განსაზღვროს, კოორდინირება გაუწიოს და არეგულიროს გადახდის სისტემების ფუნქციონირება და გააკონტროლოს ისინი კანონის შესაბამისად.
ორგანიზაციული სტრუქტურა
ცენტრალური ბანკის საორგანიზაციო სტრუქტურა მოიცავს საბჭოს, ცენტრალურ ოფისსა და რეგიონულ ოფისებს. ცენტრალური ბანკის ცენტრალური აპარატი შედგება შიდა აუდიტისა და ბანკის საბჭოს მიერ განსაზღვრული სხვა სტრუქტურული ერთეულებისგან. ცენტრალური ბანკი მართავს ბანკის გამგეობას. საბჭო შედგება 7 წევრისაგან: თავმჯდომარე, ცენტრალური ბანკის მუდმივ ბაზაზე მომუშავე ოთხი წევრი და ორი გარე წევრი. საბჭოს წევრები ინიშნებიან 5 წლის ვადით. ცენტრალური ბანკი ანგარიშვალდებულია მხოლოდ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან.
სიმაბარის აჯანყება
სიმაბარის აჯანყება — გლეხთა აჯანყება იაპონიაში, ქალაქ სიმაბარაში, ტოკუგავას პერიოდში 1637–1638 წლებში. აჯანყებულთა უმეტესობა ქრისტიანი იყო. აჯანყებას ჰქონდა, როგორც რელიგიური, ასევე ეკონომიკური მიზეზები. იგი მიმდინარეობდა ძირითადად იმ რაიონებში, რომლებიც დასახლებული იყო კათოლიკე იაპონელებით. აჯანყება დაიწყო 1637 წლის 17 დეკემბერს და გაგრძელდა 1638 წლის 15 აპრილამდე. აჯანყების მსხვერპლთა რიცხვი ორივე მხრიდან 37 000-ს აღემატებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ისტორია
ანდრის ბერზინში
ანდრის ბერზინში (Andris Bērziņš; დ. 10 დეკემბერი 1944, ნიტაურე) — ლატვიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლატვიის პრეზიდენტი 2011 წლის 8 ივლისიდან 2015 წლის 8 ივლისამდე. მეწარმე. მილიონერი.
ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა ნიტარუეს საშუალო სკოლა, 1971 წელს რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი რადიოინჟინერის სპეციალობით, ხოლო 1988 წელს ლატვიის ეროვნული უნივერსიტეტი მრეწველობის დაგეგმვის სპეციალობით.
1990 წელს აირჩიეს ლატვიის უზენაეს საბჭოში. 1990 წლის 4 მაისს მხარი დაუჭირა დამოუკიდებლობის აღდგენას. 2006-2009 წლებში სათავეში ედგა Latvenergo-ს.
2010 წელს აირჩიეს მე-10 სეიმის  დეპუტატად. 2011 წლის 8 ივლისიდან ლატვიის პრეზიდენტია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლატვიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
ტრეზინის სახლი
ტრეზინის სახლი (Дом Трезини) — XVIII საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ბაროკოს არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი უნივერსიტეტის სანაპირო, სახლი № 21. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1721-1723 წლებში. ქალაქის ისტორიული და კულტურული ღირსშესანიშნაობა, ადგილის სადაც ცხოვრობდა არქიტექტორი დომენიკო ტრეზინი. მიწის ნაკვეთი არქიტექტორის სახლის ასაგებად 1721 წელს გამოყო თავად პეტრე I-მა.
ისტორია
მშენებლობა ძალიან ნელა მიმდინარეობდა: საფუძველი 1723 წელს ჩაუყარეს და მშენებლობა ჯერ კიდევ 1726 წლისათვის არ იყო სახურავამდე მიყვანილი.
ფემიციდი
ფემიციდი (Femicide) ან ფემინიციდი — ქალებზე ძალადობის უკიდურესი გამოვლინება. ეს ტერმინი XIX საუკუნიდან მოდის და ლათინურად აღნიშნავს ქალებისა და გოგონების მკვლელობას (femi — ქალი, cide — კვლა). ყველაზე გავრცელებული განმარტების მიხედვით, ფემიციდი არის „მამაკაცების მიერ ქალების მკვლელობა იმიტომ, რომ ისინი ქალები არიან“.
ბუქარესტის სამიტი (2008)
300px|მინი|ბუქარესტის სამიტის სხდომა ბუქარესტის სამიტი (Bucharest summit) — ნატოს სამიტი, რომელსაც მასპინძლობდა რუმინეთი და გაიმართა პარლამენტის სასახლეში 2008 წლის 2-4 აპრილს.
ტრეზინის სახლი
ისტორია
დიდი ხნის განმავლობაში შენობა უცვლელი სახით იყო შემონახული, თუმცა XIX საუკუნის დასაწყისში მიაშენეს ფლიგელი. შემდეგი გადაკეთება მოახდინა შენობის ახალმა მფლობელმა ე. ი. კლოჩკოვმა. 1949 წელს კიდევ ერთხელ მოხდა შენობის გადაკეთება კლასიციზმის სტილში. 2014 წელს სახლის წინ აღმართეს ტრეზინის ძეგლი.
ბუქარესტის სამიტი (2008)
სამიტის დროს ხორვატია და ალბანეთი მიიწვიეს ალიანსში გასაწევრიანებლად. ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონია არ მიიწვიეს ალიანსში გასაწევრიანებლად, რადგან მას ჰქონდა სახელწოდებასთან დაკავშირებული დავა საბერძნეთთან. საქართველოსა და უკრაინას მისცეს დაპირება, რომ მიიღებდნენ წევრობის სამოქმედო გეგმას (Membership Action Plan — MAP), მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ მიესალმნენ ორივე ქვეყნის სწრაფვას ნატოში გაწევრიანებაზე და შეთანხმდნენ, რომ „ეს ქვეყნები გახდებიან ნატოს წევრები“, წევრებმა გადაწყვიტეს განიხილონ მათი მოთხოვნა 2008 წლის დეკემბერში.
ფემიციდი
ფემიციდის ფორმები
მონაწილე აქტორების და მიზეზების მიხედვით განასხვავებენ:
(ა) ინტიმური ფემიციდი, ანუ ინტიმური პარტნიორის მიერ ჩადენილი მკვლელობა.
ტრეზინის სახლი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ბუქარესტის სამიტი (2008)
საპროტესტო აქციები
სამიტამდე ორი კვირით ადრე ბრიუსელში ნატოს შტაბ-ბინასთან და შემდეგ ბუქარესტში ნატო დაადანაშაულეს „ომის ხელშეწყობაში“ და საპროტესტო აქციები გაიმართა.
ფემიციდი
ფემიციდის ფორმები
(გ) მზითევთან დაკავშირებული ფემიციდი განსაკუთრებით სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაშია გავრცელებული. ფემიციდის ამ ფორმას სიძის მშობლები ჩადიან და მისი მიზეზია პატარძლის მშობლების მიერ მიცემული მზითვით უკმაყოფილება.
ბუქარესტის სამიტი (2008)
მასპინძელი
რუმინეთს ამ სამიტის ორგანიზებისათვის კონკურენციას უწევდა პორტუგალია, რომელსაც თავდაპირველად სამიტის მასპინძლობა 2006 წელს უნდოდა, მაგრამ საბოლოოდ დათმო ლატვიის სასარგებლოდ, 2006 წელს სამიტი რიგაში გამართა. რუმინეთმა მიიღო ამერიკის შეერთებული შტატების მხარდაჭერა. აშშ-ს სახელმწიფო მდივნის მოადგილემ პოლიტიკურ საკითხებში ნიკოლას ბარნსმა 2006 წლის დეკემბერში განაცხადა, რომ რუმინეთი იმსახურებდა სამიტის გამართვის პატივს ავღანეთისა და ერაყის ომებში შეტანილი წვლილისთვის. რუმინეთი ნატოს წევრია 2004 წლის 14 მარტიდან.
ფემიციდი
ფემიციდის ფორმები
(დ) არაინტიმურია ფემიციდი, როცა მკვლელი არ არის მსხვერპლის ახლობელი, ნათესავი ან ნაცნობი.
ბუქარესტის სამიტი (2008)
მაკედონიის საკითხი
1995 წელს ორ მხარეს შორის ხელმოწერილი შუალედური შეთანხმების პირობების შესაბამისად, ათენი თანხმდებოდა არ დაებლოკა „წევრობა საერთაშორისო, მრავალმხრივ და რეგიონულ ორგანიზაციებსა და ინსტიტუტებში“ თუკი გამოყენებული იქნებოდა სახელწოდება ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონია (FYROM). სკოპიეში პოლიტიკოსების თქმით, ათენმა პირდაპირ დაარღვია დროებითი შეთანხმება.
მთავრობები, რომლებმაც მხარი დაუჭირეს მაკედონიის გაწევრიანებას, ამტკიცებდნენ, რომ ქვეყანამ დაასრულა გაწევრიანებისთვის აუცილებელი რეფორმები და თუკი მას ნატოში არ მიიღებდნენ რეგიონული სტაბილურობა ეჭვქვეშ დადგებოდა. ამის საპირისპიროდ, ათენი ამტკიცებდა, მიუხედავად იმისა, რომ სკოპიე ოფიციალურად უარყოფს ტერიტორიულ პრეტენზიებს, პრაქტიკაში იყო არაერთი ირიდენტისტული პროვოკაცია ხელისუფლების მაღალი თანამდებობის პირების, სასკოლო წიგნების და სხვა სამთავრობო გამოცემების მხრიდან. სკოპიეში მაღალი თანამდებობის პირები ამტკიცებდნენ, რომ ქვეყანამ შეასრულა ნატო-ში გაწევრიანების მოთხოვნები და „ისჯებოდა“ მისი სახელწოდების გამო.
ფემიციდი
ფემიციდის ფორმები
ფემიციდის საფუძველი იმ გენდერული უთანასწორობის ასახვაა, რომელიც მსოფლიოში ქალებზე სხვადასხვა ფორმით ძალადობას იწვევს. ამიტომ ის განსხვავდება სხვა ფორმის მკვლელობისგან. ასევე ფემიციდი როგორც წესი სახლის პირობებში ხდება, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, მსოფლიოში აღრიცხული მოკლული ქალების 35% ინტიმური ფემიციდის მსხვერპლია. დიანა რასელის განმარტებით სიტყვა „ფემიციდის“ გამოყენება, განსხვავებით, მაგ. „გენდერულად დისკრიმინაციული მკვლელობისა“ გაუგებარს ხდის რომელ გენდერზეა საუბარი და ასევე ქალების ნაცვლად მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებზე ხაზგასმა მოიცავს გოგონებს და ჩვილებსაც. რასელის განმარტება მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის განმარტებისგან განსხვავებით უფრო ვრცელია და მოიცავს სელექციურ აბორტს, უფრო არაპირდაპირ ფორმებს, როგორიცაა მაგალითად, აბორტის და კონტრაცეფციის აკრძალვის შედეგად ქალების სიკვდილიანობას ან კაცების მიერ პრეზერვატივის გამოყენებაზე უარის თქმის შედეგად ქალების აივ ვირუსით ინფიცირებას.
ბუქარესტის სამიტი (2008)
მაკედონიის საკითხი
სამიტის შემდეგ მაკედონიის რესპუბლიკამ საერთაშორისო სასამართლოში შეიტანა სარჩელი. 2011 წლის 5 დეკემბერს სასამართლომ დაადგინა, რომ საბერძნეთმა მართლაც დაარღვია შეთანხმებები და არასწორად მოიქცა.
ოლეგ ლიაშკო
ოლეგ ლიაშკო (Олег Валерійович Ляшко, Олег Вальеревич Ляшко; დ. 3 დეკემბერი, 1972, ჩერნიგოვი, უსსრ, სსრკ) — უკრაინელი ჟურნალისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. არის უკრაინის სახალხო დეპუტატი და „ოლეგ ლიაშკოს რადიკალური პარტიის“ ლიდერი. კენჭს იყრიდა 2014 წლის უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებზე.
ფემიციდი
ფემიციდის ფორმები
ევროსტატის განმარტებით ფემინიციდის სტატისტიკა განზრახული მკვლელობების მონაცემებიდან უნდა ამოვიღოთ და არა მხოლოდ მკვლელობას, არამედ სერიოზული დაზიანების შედეგად გამოწვეული მკვლელობაც უნდა მოიცვას, თუმცა არცერთ ევროკავშირის ქვეყანის კანონმდებლობით ფემიციდი არ არის განსაზღვრული.
ოლეგ ლიაშკო
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:მაიდანის მონაწილეები კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი კატეგორია:უკრაინის მე-5 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-6 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-7 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:უკრაინის მე-8 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
ბუქარესტის სამიტი (2008)
ნატო-რუსეთის შეხვედრა
სამიტზე მიწვეული იყო რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი, რომელიც მეორე დღეს (3 აპრილს) ჩავიდა ნატო-რუსეთის ორმხრივ მოლაპარაკებებში მონაწილეობის მისაღებად. იგი ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ს გეგმებს პოლონეთსა და ჩეხეთში ანტისარაკეტო თავდაცვის სისტემის განლაგების შესახებ, რაც სამიტზე განიხილეს. რუსეთი ასევე ეწინააღმდეგებოდა საქართველოსა და უკრაინის ნატოში გაწევრიანებას.
ფემიციდი
ფემიციდის სტატისტიკა
ძნელია ფემიციდის შემთხვევების ზუსტი რაოდენობის დადგენა. რამდენიმე მაგალითის მოყვანა შეიძლება ფემიციდის გავრცელებასთან დაკავშირებით:
ბუქარესტის სამიტი (2008)
სქოლიო
კატეგორია:ნატოს სამიტები
ფემიციდი
ფემიციდის სტატისტიკა
გვატემალაში ყოველდღე საშუალოდ ორ ქალს კლავენ.
ინდოეთში 2007 წელს 8093 მზითვთან დაკავშირებული მკვლელობა მოხდა, გაურკვეველია რამდენი მკვლელობა შეირაცხა „უბედურ შემთხვევად ან თვითმკვლელობად“.
ჩიუაუისა და მეხიკოს შტატებში ქალების მკვლელობათა 66% მათი ქმრების, შეყვარებულების ან ოჯახის წევრების მიერაა ჩადენილი.
სქოლიო
კატეგორია:მკვლელობები ტიპის მიხედვით კატეგორია:ქალთა მიმართ ძალადობა კატეგორია:ქალთა სიკვდილი
თეიმურაზ მგელიაშვილი
თეიმურაზ მგელიაშვილი (დ. 17 ივლისი, 1948) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თიანეთის მაჟორიტარი). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
სერგო ხაბულიანი
სერგო ხაბულიანი (დ. 4 აპრილი, 1961, ცაგერი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წლის 4 აპრილს. 1984 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, საავტომობილო გზების სპეციალობით. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ცაგერის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1984) კატეგორია:ცაგერში დაბადებულები სერგო
ლადო არველაძე
ლადო არველაძე (გ. 17 ოქტომბერი, 1975) — ქართველი მწერალი.
ბიოგრაფია
სამამულო ომის დაწყებისთანავე ლადო არველაძე ფრონტზე გაუწვევიათ. ძირითადად ქერჩსა და სევასტოპოლში მიმდინარე საომარ ოპერაციებში იღებდა მონაწილეობას. 1942 წლის 6 ივლისს სევასტოპოლთან მომხდარი საბრძოლო შეტაკების დროს ალყაში მოქცეული ლადო არველაძე, სხვა თანამებრძოლებთან ერთად, გერმანელებს ტყვედ ჩაბარდა. ტყვეობის დროს უკრაინის, პოლონეთის და გერმანიის ტყვეთა ბანაკებში მოუხდა ყოფნა. შემდეგ ორწელიწადნახევარი იტალიაში იმყოფებოდა, სადაც 1943 წლის ზაფხულში მოხვდა ქართველ ტყვეთა ბატალიონის წევრებთან ერთად. იტალიაში ცხოვრების პერიოდში ლადო არველაძე იქაურ მანდილოსანზე დაქორწინებულა. 40-იანი წლების ბოლოს არველაძეების ოჯახში ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. ამერიკაში ლადო არველაძის მეუღლეს იმდენად საქმიანი და გულთბილი ურთიერთობა დაუმყარებია იქაურ ქართულ დიასპორასთან, რომ 1954 წლის აგვისტოში იგი „საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის ამერიკული საბჭოს“ წვერადაც კი აურჩევიათ.
ლადო არველაძე აქტიურად იყო ჩართული ამერიკის ქართული სათვისტომოს საქმიანობაში. 1952 წლის 5 ოქტომბერს ნიუ-იორკში დაარსეს უპარტიო ნებაყოფლობითი ორგანიზაცია „ქართველთა დემოკრატიული კავშირი“, რომელსაც იმავე წლის 2 ნოემბერს შეუცვალეს სახელი და უწოდეს „საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის ამერიკული საბჭო“. ამერიკაში ცხოვრების პერიოდში ლადო არველაძე აქტიურად საქმიანობდა დასახელებული ორგანიზაციის და მისი პერიოდული ორგანიზაციების — ჟურნალ „ჩვენი გზისა“ და საინფორმაციო ბიულეტენ „ცნობის ფურცლის“ საქმიანობაში ზუსტად ცნობილი არ არის, რომელ წლამდე ცხოვრობდა ლადო არველაძე ამერიკაში. ცნობილია მხოლოდ ის რომ ბოლო წიგნი, რომელიც ნიუ-იორკში ცხოვრების პერიოდში გამოსცა 1966 წლით თარიღდება. სიცოცხლის ბოლო წლები მწერალმა რომში გაატარა, სადაც 1975 წლის 17 ოქტომბერს გარდაიცვალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1975 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
ბენიამინი
ბენიამინი (Բենիամին) — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 540 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 720 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 600 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.2 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ყარალარი (გუბადლი)
ყარალარი (Qaralar) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
ჩვეულებრივი სელაპი
ჩვეულებრივი სელაპი (Phoca vitulina) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 1,6–1,9 მეტრი, მასა 60–150 კილოგრამი, მამალი დედალს მცირედ აღემატება. 60–80 სანტიმეტრის სიგრძისა და 8–12 კილოგრამის ნაშიერები, როგორც წესი, დედის მუცელშივე იცვენენ თეთრ ბეწვს და, სხვა სახეობის სელაპებისგან განსხვავებით, მუქი ფერის ბეწვით იბადებიან. საერთოდ შეფერილობის დიდი ცვალებადობა ახასიათებს, სქესობრივი დიმორფიზმი სუსტადაა გამოხატული. ზრდასრული სელაპები დაფარული არიან ყავისფერი, მოწითურო ან რუხი ბეწვით, არასწორი ფორმისა და სხვადასხვა ზომის მრავალი მუქი ლაქით, ზოგჯერ რგოლებსაც წააგვანან. ტანი სავსეა, წინა ფარფლები მოკლე და გრძელი, წვრილი, მოღუნული ბრჭყალებით შეიარაღებული. თავი მცირე ზომისა, დრუნჩი მომრგვალებული, ბოლოსკენ ქვევით ეშვება და V-ის ფორმას ემსგავსება. ვიბრისები ღია ფერისაა, გაშვერილია წინ. ჩვეულებრივი სელაპი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სელაპია, ბინადრობს წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ჩრდილოეთ ნაწილების ზომიერ და ცივ სანაპირო წყლებში, მათ შორის ყურეებსა და შიდა ზღვებში. ცნობილია მისი 5 ქვესახეობა. წყალშიც და ხმელეთზეც ცხოვრობენ მარტოდ ან მცირე ზომის შეთხელებულ ჯგუფებად. ჯვარდებიან სანაპიროებზე, ძალიან ფრთხილები და მფრთხალები არიან. იკვებებიან თევზით, თავფეხიანი მოლუსკებითა და კიბოსნაირებით. ისტორიულად ჩვეულებრივ სელაპს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს, თუმცა დღეისათვის თითქმის არ მოიპოვებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნამდვილი სელაპი
არმენ შაღელდიანი
არმენ შაღელდიანი (Արմեն Անդրանիկի Շահգելդյան; დ. 28 აგვისტო, 1973, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარდი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. მისი უკანასკნელი საფეხბურთო კლუბი იყო მიკა. შაღელდიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 1992 წელს, სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვეპის შემდეგ პირველ საერთაშორისო მატჩში. იგი მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში ეროვნული ნაკრების წევრი; გუნდშ მან 53 თამაშში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა 6 გოლი. შაღელიანი სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად ორჯერ: 1993 და 2006 წლებში დასახელდა. 2010 და 2011 წლების სომხეთს საფეხბურთო პრემიერლიგის სეზონებში იგი მიკა ერევანის მთავარი მწვრთნელი იყო.
საკლუბო კარიერა
16 წლის ასაკში, არმენ შაღელიანი არარატი ერევანში ირიცხებოდა - კლუბში, რომელშიც მან შემდეგი 6 წელი გაატარა. კლუბთან ერთად მან მოიგო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა ორჯერ (1993, 1995) და სომხეთის თასი სამჯერ (1993, 1994, 1995). 1993 წელს იგი დასახელდა სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.
საერთაშორისო კარიერა
არმენ შაღელიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნული საფეხბურთი ნაკრების პირველ გუნდში 1992 წელს შედგა. ეს იყო სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ნაკრების პირველი საერთაშორისო მატჩი. აღნიშნულ მეგობრულ შეხვედრაში სომხეთის ნაკრები მოლდოვას ნაკრებს დაუპირისპირდა. თამაში ნოლოვან ფრედ დასრულა. ამ თამაშიდან მის კარიერის დასრულებამდე (2007 წლამდე) მას ნაკრებში მუდმივად იძახებდნენ. ამ პერიოდის განმავლობაში, მან მონაწილეობა მიიღო 53 თამაშში (სომხეთის ყველა დროის მე-8 ადგილი) და გაიტანა 6 გოლი (სომხეთის ყველა დროს მე-7 ადგილი).
პირადი ცხოვრება
არმენ შაღელიანს ჰყავს ვაჟი, ანდრანიკი, რომელიც მამის მსგავსად ფეხბურთელია. კლუბ მიკაში არმენის მთავარი მწვრთნელობის პერიოდში ანდრანიკი გუნდის ძირითად ფორვარდად თამაშობდა. მამის მთავარ მწვრთნელის თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ, სეზონის ბოლოს იგი წავიდა კლუბ ულისში.
ტიგრან ჩეოკიურიანი
1907 წელს დაამთავრა კონსტანტინოპოლის (ახლანდელი სტამბოლი) ბერბერიანული კოლეჯი და შემდეგ მუშაობდა მასწავლებლად სომხურ სკოლებში. ჩეოკიურიანი ცნობილი გახდა 1910 წელს გამოქვეყნებული მოთხრობების კრებულით, სახელწოდებით ხმები სამშობლოდან (Հայրենի Ձայներ). 1914 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი, რომანი „მონასტერი“ (Վանքը), რომელიც მიეძღვნა ცივილიზაციისა და თავისუფლების ძალასა და გამარჯვებას. იგი დააპატიმრეს და მოკლეს 1915 წელს რამდენიმე სომეხ ინტელექტუალთან ერთად.
არმენ შაღელდიანი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
ტიგრან ჩეოკიურიანი
გარე ბმულები
კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1915 კატეგორია:დაბადებული 1884
ერლაერ-შტრასე (ვენის მეტრო)
ერლაერ-შტრასე (Erlaaer Straße) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U6 ხაზზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1995 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ირაკლი უზნაძე
ირაკლი უზნაძე (დ. 18 მაისი, 1972) — ქართველი ძიუდოისტი, მწვრთნელი. თურქეთის სახელით 2002 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2013 წლის 3 იანვრიდან საქართველოს ძიუდოისტთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელია. დასახელებულია 2013 წლის ევროპის საუკეთესო მწვრთნელად.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
ტიბეტის აჯანყება (1959)
ტიბეტის აჯანყება — მასობრივი ტიბეტური აჯანყება 1959 წლის მარტში ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის წინააღმდეგ (ოფიციალური ჩინეთის პოზიციის მიხედვით — ტიბეტის ადგილობრივი მთავრობის და მათი მომხრეების აჯანყება ჩინეთის რესპუბლიკიდან გამოსვლის მიზნით), რომელიც დაიწყო 1951 წელს მიღწეული შეთანხმებისა და ტიბეტში ჩინეთის ძალაუფლების დამკვიდრებიდან 7 წლის შემდეგ. მეამბოხე ტიბეტელები მოითხოვდნენ დამოუკიდებლობის აღდგენას. ადგილობრივი ბუდისტური რელიგიის წარმომაგდენლები აქტიურად ეწინააღმდეგებოდნენ ათეისტურ პროპაგანდას.
აჯანყების დღე ყოველწლიურად „ყმათა თავისუფლების დღის“ სახელით აღინიშნება ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში, ხოლო იქაური დევნილები ზოგჯერ უწოდებენ ქალთა აჯანყების დღესაც. .
შეიარაღებული წინააღმდეგობა აღმოსავლეთ ტიბეტში
1951 წელს ძალაში შევიდა შეთანხმება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასა და დალაი-ლამას წარმომადგენლებს შორის. სოციალისტური რეფორმები, როგორიცაა მიწის ხელახალი გადანაწილება, ტიბეტში გადაიდო. ამასთან, აღმოსავლეთ ხამი და ამდო (დასავლეთ სიჩუანისა და ცინხაის პროვინციები ჩინეთის ადმინისტრაციულ იერარქიაში) ტიბეტის მთავრობის ადმინისტრაციის (რომელიც ლჰასაში მდებარეობდა) გარეთ იყვნენ, ამიტომ ჩინეთის მთავრობა მათ ჩვეულებრივ, როგორც სხვა პროვინციებს, ისე ეპყრობოდა, რაც ნიშნავს, რომ მიწის გადანაწილება სრულად ხორციელდებოდა. ხამფას ხალხი (ხამის მკვიდრები) და ამდოს მომთაბარეები ტრადიციულად ფლობდნენ საკუთარ მიწას. 1956 წლის ივნისში შეიარაღებული წინააღმდეგობა დაიწყო ამდოში და აღმოსავლეთ ხამში.
ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის (ჩსგა) ტიბეტში შეჭრამდე, ლჰასასა და ხამის მმართველებს შორის ურთიერთობა გაუარესდა, მიუხედავად იმისა, რომ ხამფას ხალხი დალაი-ლამას მიმართ სულიერად ყოველთვის ლოიალურები იყვნენ. ამ დაძაბული ურთიერთობების გამო, ხამფებმა რეალურად ჩინელებს თავდაპირველ შემოჭრაში შეუწყეს ხელი, სანამ თვითონ გახდებოდნენ მათი პარტიზანი მოწინააღმდეგეები. პანდაცანგ რაფგამ, პრო-კუომინტაგ და პრო-ჩინელმა ხამის რევოლუციურმა ლიდერმა, ქალაქ ჩამდოს გუბერნატორს, ნგაბო ნგავანგ ჯიგმეს ხამფა მებრძოლების სანაცვლოდ სთხოვა ტიბეტის მთავრობის მიერ ხამის დამოუკიდებლობის აღიარება, რაზეც ნგაბომ უარი განაცხადა. ჩამდოში ტიბეტური არმიის დამარცხების შემდეგ რაფგამ შუამავლობა დაიწყო ჩსგა-სა და ტიბეტელ ამბოხებულთა მოლაპარაკებებში.
ლჰასას აჯანყება
ალტ=Photo of the Dalai Lama during a visit in India|მარცხნივ|მინი| [[XIV დალაი ლამა ინდოეთში ვიზიტისას 1956 წელს]] 1959 წლის 1 მარტს, როგორც ტრადიციულად ხდებოდა, ჩინეთის სამხედრო შტაბში დაიგეგმა თეატრალური წარმოდგენა, ლჰასას გარეთ, სადაც მოიწვიეს ოფიციალური პირები. კომუნისტური წყაროს თანახმად, რომელიც ეწინააღმდეგება XIV დალაი ლამას ანგარიშს, დალაი-ლამ პროაქტიულად თქვა, რომ მას სურდა ამ ღონისძიებაზე დასწრება. დალაი-ლამამ, რომელიც იმ დროს სწავლობდა lharampa geshe-ს ხარისხის მოსაპოვებლად, გადაადებინა შეხვედრა, თუმცა მალევე, 10 მარტს ხელახლა დაინიშნა. ღონისძიების ჩატარების ახალი დრო ოფიციალურად 5 მარტს დათარიღდა, თუმცა დალაი-ლამას დაცვის ჯგუფს ამის შესახებ ჩინელმა თანამდებობის წევრებმა მხოლოდ 9 მარტს აცნობეს და ამავდროულად მოითხოვეს, რომ მის უსაფრთხოების საკითხზე თვითონ იზრუნებდნენ. დაცვის უფროსს უთხრეს, რომ დალაი-ლამას წაიყვანდნენ საიდუმლოდ ჩატარებულ ექსკურსიაზე, რომელზეც არ იქნებოდნენ შეიარაღებული ტიბეტელი მცველები. ეს ფაქტი საკმაოდ უცნაური აღმოჩნდა დალაი-ლამას მრჩეველებისთვის. ზოგიერთი ფიქრობდა, რომ იგი შეიძლებოდა მოეტაცათ და ახდენილიყო წინასწარმეტყველება, რომლის მიხედვითაც მას თავისი სასახლიდან გამოსვლის შემთხვევაშიც რამე დაუშავდებოდა.
ცერინგ შაკიას მიხედვით, ზოგიერთ ტიბეტელ თანამდებობის პირს ეშინოდა, რომ ჩინელები გეგმავდნენ დალაი-ლამას მოტაცებას და გაავრცელეს სიტყვალჰასას მოსახლეობაში. 10 მარტს რამდენიმე ასეულმა ტიბეტელმა წრე შემოარტყა დალაი-ლამას სასახლეს, რათა არ მიეცათ მისთვის დატოვების უფლება. უამრავი ხალხი მოგროვდა ჭორის გავრცელების შემდეგ, რადგან ბევრმა დაიჯერა, რომ დალაი-ლამას ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის მთავარ შენობაში ღონისძიებაზე დასასწრებად წასვლის შემდეგ დააპატიმრებდნენ. ეს გახდა აჯანყების დაწყების ძირითადი საბაბი.
მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთის კომუნისტური პარტია ამტკიცებდა, რომ ტიბეტის მთავრობა იყო ამ ჭორის გავრცელების ძირითადი წყარო იყო, რეალური მიზეზი საბოლოოდ მაინც ვერ გაირკვა. პირველად ტიბეტელებისგან უარყოფითი შეფასება დაიმსახურეს თანამდებობის იმ პირებმა, რომლებიც ეჭვმიტანილები იყვნენ პრო-ჩინელობაში, ხოლო ჩინელებზე შეტევა შემდეგ დაიწყო. პირველი დაშავებული იყო პაგბალა სოინამ გიაცო. იგი მუშაობდა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის მოსამზადებელი კომიტეტის წევრად. იგი მოკლეს, ხოლო მისი გვამი ცხენს მოაბეს და ქალაქში, ხალხის წინ, 2 კილომეტრის მანძილზე. ათრიეს.
12 მარტს, მომიტინგეები გამოჩნდნენ ლჰასას ქუჩებში და ტიბეტის დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს. ჩინეთმა და ტიბეტელმა მეამბოხეებმა დაიწყეს პოზიციების გამაგრება ლჰასას შიგნით და მის გარშემო, კონფლიქტისთვის მოსამზადებლად, რაც გამოიხატა ბარიკადების აღმართვაში. დამატებითი დახმარებისთვის ადგილობრივებმა მიმართეს ინდოეთის კონსულს. ჩინური და ტიბეტური ჯარებმი პოზიციებზე მოძრაობას განაგრძეს მომდევნო რამდენიმე დღის განმავლობაში. ამ დროის განმავლობაში ჩინური საარტილერიო ნაწილები განლაგდნენ დალაი-ლამას საზაფხულო სასახლის, ნორბულინგკადან საცეცხლო მანძილზე.
12 მარტს ათასობით ქალი შეიკრიბა პოტალას სასახლის წინ, სადაც სკანდირებდნენ: „Dri-bu-Yul-Khai Thang“. ამ არაძალადობრივი მიტინგების ლიდერი იყო პამო კუსანგი. ამ დემონსტრაციამ, რომელიც ახლა ქალთა აჯანყების დღედ არის ცნობილი, ჩამოაყალიბა ტიბეტის ქალთა მოძრაობა დამოუკიდებლობისთვის. 14 მარტს იმავე ადგილას ათასობით ქალი შეიკრიბა საპროტესტო აქციით, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გურტენგ კუნსანგი, არისტოკრატული ოჯახის წევრი და ექვსი შვილის დედა, რომელიც მოგვიანებით დააპატიმრეს ჩინელებმა და დახვრიტეს.
15 მარტს, დალაი-ლამას ქალაქიდან ევაკუაციისთვის მზადება დაიწყეს, ტიბეტის ჯარებმა კი ლჰასადან გაქცევის მარშრუტის უზრუნველსაყოფად იზრუნეს. 17 მარტს, ორი საარტილერიო ჭურვი დაეშვა დალაი-ლამას სასახლის მახლობლად,   რამაც განაპირობა მისი გაქცევა. ჩინელები დიდ ყურადღებას არ აქცევდნენ პოტალას, რადგან დარწმუნებულები იყვნენ, რომ დალაი-ლამა არ გაიქცეოდა, თუმცა მან ფარულად დატოვა სასახლე მომდევნო ღამით, ოჯახთან და მცირე რაოდენობის ჩინოვნიკებთან ერთად და ინდოეთში გაიქცა.
აჯანყება კიდევ რამდენიმე დღეს გაგრძელდა სანამ 23 მარტს ჩსგა-მ იერიში არ მიიტანა ჯოხანგზე, რომელიც საბოლოო აღმოჩნდა. ეს სამსაათიანი ბრძოლა საკმაოდ სისხლიანი აღმოჩნდა, რადგან ორივე მხარემ დიდი დანაკარგები განიცადა. მიუხედავად ამისა, საბოლოოდ, ჩინელებმა მოახერხეს დაცვის გარღვევა ტანკების გამოყენებით და ააფრიალეს ჩინეთის დროშა სასახლეზე, რითაც ჩაახშეს აჯანყება. ალტ=The last fighting of the uprising took place at the Jokhang, here pictured in 1938|მარცხნივ|მინი|ტიბეტის აჯანყების საბოლოო შეტაკება [[ჯოხანგი|ჯოხანგში, რომლის სახურავზე ბოლო ტიბეტელი აჯანყებულები მოთავსდნენ ტყვიამფრქვევებით]]
დანაკარგები
ტიბეტის გაქცეული მთავრობის სტატისტიკის მიხედვით, რომელიც ეყრდნობა ჩინეთის საიდუმლო დოკუმენტებს, ბრძოლების შედეგად დაიღუპა 85000-87000 ტიბეტელი. უორენ სმიტის, რადიო „თავისუფალი აზიის“ მწერლის მიხედვით, ბრძოლას შეეწირა 87000 ადგილობრივი, მკვიდრი ადამიანის სიცოცხლე. ამასთანავე, დაიღუპა ორიათასამდე ჩინელი სამხედრო, ხოლო დაიჭრა უფრო მეტი.
აჯანყების შემდეგი მოვლენები
ლჰასას სამი მთავარი მონასტერი — სერა, განდენი და დრეპუნგ ოვერი სერიოზულად დაზიანდა შეტაკების შედეგად, მათ შორის სერა და დრეპუნგი არ ექვემდებარებოდნენ რესტავრაციას. ტიბეტის დევნილი თაობის თანახმად, ლჰასაში დარჩენილი დალაი-ლამას დაცვის წევრები განაიარაღეს და საჯაროდ დაისაჯნენ იმ ტიბეტელებთან ერთად, ვისაც სახლში იარაღი აღმოაჩნდა. ათასობით ტიბეტელი ბერი სიკვდილით დასაჯეს ან დააპატიმრეს, ხოლო ქალაქის გარშემო მონასტრები და ტაძრები გაძარცვეს ან გაანადგურეს.
12 მარტის ქალთა აჯანყების აქციის შემდეგ, ბევრი ქალი დააპატიმრეს, მათ შორის, დემონსტრაციის ლიდერი, პამო კუსანგი. ეს მოვლენა ცნობილი გახდა, როგორც ქალთა აჯანყების დღე და ამ დემონსტრაციამ დაიწყო ტიბეტის ქალთა მოძრაობა დამოუკიდებლობისთვის.
ბუდისტი მოძღვარი, პალდენ გიაცო დააკავეს იმავე წლის ივნისში დემონსტრაციებში მონაწილეობის ბრალდებით. მან გაატარა შემდეგი 33 წელიჩინურ ციხეებსა და საკონცენტრაციო შრომის ბანაკებში (ყველაზე ხანგრძლივი საასჯელი ტიბეტელ თანამდებობის პირებს შორის). იგი გამოუშვეს 1992 წელს. მალევე გაიქცა დარმასალაში, ინდოეთში, სადაც შეუერთდა დევნილ მთავრობას და გახდა აქტივისტი.
ჩინეთის ხელისუფლებამ განმარტა მომხდარი, როგორც ტიბეტური ელიტის აჯანყება კომუნისტური რეფორმების წინააღმდეგ. მეორეს მხრივ, ტიბეტური და მესამე მხარის წყაროები ამას უარყოფენ და ამბობენ, რომ ტიბეტელები აჯანყდნენ შემოჭრილი ჩინელების წინააღმდეგ. ისტორიკოსი ცერინგ შაკია ამტკიცებს, რომ ეს იყო პოპულარული აჯანყება როგორც ჩინეთის, ისე ლჰასას მთავრობის წინააღმდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:სხვისი ომი კატეგორია:პროტესტები ჩინეთში კატეგორია:აჯანყებები ჩინეთში კატეგორია:კონფლიქტები კატეგორია:კონფლიქტები 1959 წელს კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
მერესანხ III
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
დიდმოწამე ევსტათე
დიდმოწამე ევსტათე (Ευστάθιος Πλακίδας; ევსტათე პლაკიდა, ევსტათე რომაელი) ცხოვრობდა I საუკუნეში, რომში, მოკვდინებულ იქნა 118 წელს, აღიარებულია წმინდანად მართლმადიდებლური და კათოლიკური ეკლესიების მიერ. მისი ხსენების დღეა 20 სექტემბერი (მართლმადიდებლებისთვის 3 ოქტომბერი), ითვლება მეომრების, მონადირეების და მიწათმოქმედების მფარველად.
ცხოვრება
ევსტათე მხედართმთავარი იყო ტიტუსი და ტრაიანე იმპერატორების დროს. გადმოცემის თანახმად, მან ქრისტიანობა ნადირობის დროს მიიღო, როცა ირემს დადევნებულმა მის რქებში გამოსახული, ჯვარზე გაკრული, მაცხოვარი იხილა, რომელმაც ჰკითხა: პლაკიდა რატომ მდევნი მე, მე ვისაც შენი გადარჩენა მსურს? ნადირობიდან დაბრუნებული ევსტათე, ოჯახთან ერთად, ქრისტიანად მოინათლა (ევსტათეს ოჯახის წევრებიც, ცოლი - თეოპისტია, შვილები - აღაპი და თეოპისტე, წმინდანებად არიან შერაცხულნი).
ევსტათე, ძველი აღთქმის იობის მსგავსად, მრავალ განსაცდელს გადაიტანს - მისი მსახურნი დაიხოცნენ, საქონელი გაუნადგურდა, თავად კი გემით ეგვიპტიკენ მიმავალი, დააშორეს ჯერ ცოლს, მერე შვილებს. წმინდა ევსტათე ყოველგვარ განსაცდელს რწმენის შეურყევლად შეხვდა და გადაიტანა, რის შემდეგაც აღუდგა ოჯახი და როგორც სახელოვანი მხედართმთავარი, იმპერატორი ტარაიანეს მიერ, მიწვეულ იქნა ომის საწარმოებლად.
ომის შემდეგ, წმინდა ევსტათე, კიდევ უფრო პატივდებული, დაბრუნდა რომში, სადაც უკვე ტრაიანე ადრიანემ შეცვალა იმპერატორის ტახტზე. წმინდა ევსტათე, ოჯახთან ერთად, მიწვეული იყო იმპერატორის სასახლეში, სადაც მოსთხოვეს, ბარბაროსებზე გამარჯვების აღსანიშნავად, მსხვერპლი შეეწირა წარმართული კერპებისთვის, რაზეც წმინდანმა უარი განაცხადა და თავი ქრისტიანად გამოაცხადა.
მთელი ოჯახი მხეცებს მიუყარეს დასაგლეჯად, მაგრამ პირუტყვებმა წმინდანებს პირი არ დააკარეს, მაშინ გახელებულმა ადრიანემ ბრძანა მათი გახურებულ სპილენძის ხარში შესმა. 3 დღის შემდეგ, როცა ცეცხლოვანი სარკოფაგი გახსნეს, სასწაულის მოწმენი აღმოჩნდნენ - მოწამეთა ცხედრები ცეცხლს არ დაეზიანებინა. სასწაულის მრავალმა მხილველმა ირწმუნა ქრისტე. მორწმუნეებმა ცხედრები პატივით დაკრძალეს და როცა ქრისტიანების დევნა ჩაცხრა, სალოცავი აუშენეს.
ბიზანტიური, ქართული და რუსული ტექსტები წმინდა ევსტათეს ცხოვრებაზე
ბიზანტიური ტექსტი - წარმოადგენს ეგრეთ წოდებულ რიტორიკულ ტექსტს, ორიენტირებულს მრავალფეროვან ფრაზეოლოგიაზე და რელიგიურ სიმბოლიზმზე. ჩვენამდე მოხწეულია X საუკუნის ხელნაწერი, როგორც ჩანს, სემიონ მეტაფრასტის (Συμεών Μεταφραστής) მიერ შედგენილი, რომელიც მოიცავს ბერძენი წმინდანების 148 ტექსტს. ხელნაწერს აქვს ორი მცირე ზომის დაზიანებული ფრაგმენტი.
ძველი ქართული ტექსტი წარმოადგენს ბერძნულის ზუსტ თარგმანს და რადგან მასში არ არის ამოუკითხავი ადგილები, საშუალებას იძლევა ბერძნული ტექსტის აღდგენის. ამ ტექსტის მიხედვით, ბიზანტიურისგან განსხვავებით, ცხადი ხდება, რომ უფროსი ვაჟი მოიტაცა ლომმა, უმცროსი კი მგელმა.
ძველი რუსული ტექსტი (XI საუკუნე) თარგმანზე მსჯელობის საშუალებას იძლევა. აღსანიშნავია, რომ ამ ტექსტში ბევრი რამ შეცვლილია. ტექსტის დიდი ნაწილი ორ-სამ წინადადებაში არის ჩატეული, ზოგან აზრია შეცვლილი (მაგალითად - დამწუხრებული ევსტათე ვერც კი ტიროდა, გადათარგმილია, როგორც - ევსტათე მწარედ ტიროდა). თარგმანში მოყვანილია გამონათქვამები, რომლებიც არ მოიპოვება საწყის ტექსტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ბექა წიკლაური
ბექა წიკლაური (დ. 9 თებერვალი, 1989, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ფულბეკის პოზიციაზე. ბექა სარაგბო კლუბ „ლოკომოტის“ სახელით საქართველოს ჩემპიონატში თამაშობს.
საქართველოს ნაკრებში წიკლაურმა 24 თამაშის განმავლობაში დადო 4 ლელო, გარდასახა 11, გაიტანა 15 ჯარიმა და 2 არეკნი, საერთო ჯამში კი დააგროვა 93 ქულა. რაგბის 2015 წლის ჩემპიონატზე ბექა საქართველოს მორაგბეთა ნაკრების შემადგენლობაში იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
მარია იოჰანა გაბრიელა ავსტრიელი
მარია იოჰანა გაბრიელა ავსტრიელი (Maria Johanna Gabriele von Österreich; დ. 4 თებერვალი, 1750, ვენა, ავსტრია — გ. 23 დეკემბერი, 1762, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ქალიშვილი. საღვთო რომისა და ავსტრიის ორი იმპერატორის: იოზეფ II-ისა და ლეოპოლდ II-ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტის და, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ის მამიდა.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|287x287პქ|მარია იოჰანა გაბრიელა თავის საყვარელ დასთან, იოზეფასთან ერთად 1759 წელს მარია იოჰანა გაბრიელა დაიბადა 1750 წლის 4 თებერვალს ჰოფბურგის სასახლეში, ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც I შტეფანის შუათანა ქალიშვილი. თავისი მრავალი და-ძმიდან იგი განსაკუთრებულად ახლოს იყო თავის უმცროს დასთან, ერცჰერცოგინია მარია იოზეფასთან.
ის და იოზეფა გამუდმებით ერთად იყვნენ და შემდგომში განათლებასაც ერთად იღებდნენ. ერცჰერცოგინიები შეისწავლიდნენ: წერა-კითხვას, ლათინურს, უცხო ენებს, ისტორიას, გეოგრაფიას, სამხედრო არქიტექტურას, მათემატიკას, მუსიკას, ცეკვასა და გრამატიკას. მას შემდეგ, რაც სამი წელი შეუსრულდათ, ღრმადმორწმუნე დედის გავლენით შეისწავლიდნენ რელიგიასაც, თუმცა მხოლოდ კათოლიციზმს.
როგორც კი მარია იოჰანა გაბრიელას ათი წელი შეუსრულდა, დედამისმა მისი გათხოვებისა და თავის პოლიტიკურ თამაშებში ჩართვა მოისურვა. მარია ტერეზიასა და ესპანეთის მეფე კარლოს III-ს შორის მრავალი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა თავიანთი შვილების საქორწინო მოლაპარაკებები. გადაწყვეტილი იყო, რომ მარია ტერეზიას შუათანა ასული, ერცჰერცოგინია მარია ამალია ავსტრიელი ცოლად უნდა გაჰყოლოდა კარლოსის ვაჟს, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ I-ს. ისინი დაინიშნენ კიდევაც, მაგრამ მოულოდნელად, კარლოს III-მ ნიშნობა გააუქმა და მარია ამალია თავის შვილიშვილზე, პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ ფერდინანდზე დააქორწინა, შემდეგ კი განაცხადა, რომ თავისი ვაჟის, მეფე ფერდინანდის დაქორწინება მარია იოჰანა გაბრიელაზე სურდა. მარია ტერეზია ამ შეთავაზებას სიხარულით დასთანხმდა და მარია იოჰანას სასწრაფოდ დაუწყო იტალიაში გასათხოვებლად მომზადება, თუმცა მოულოდნელად, 1762 წელს ერცჰერცოგინიას ყვავილი შეეყარა და იმავე წლის 23 დეკემბერს გარდაიცვალა, 12 წლის ასაკში.
აღსანიშნავია, რომ მისი დაღუპვის მიუხედავად, მარია ტერეზიამ ფარ-ხმალი არ დაყარა და კარლოს III-თან მოლაპარაკებები განაგრძო. შეთანხმდნენ, რომ ფერდინანდს ცოლად მარია იოჰანა გაჰყვებოდა, თუმცა 1767 წელს ისიც მოულოდნელად გარდაიცვალა, 16 წლის ასაკში. საბოლოოდ, ფერდინანდ I-ს ცოლად მარია ტერეზიას უმცროსი ქალიშვილი მარია კაროლინა ავსტრიელი შერთეს, რომელიც ნეაპოლისა და სიცილიის დედოფალი გახდა და მრავალი შვილი გააჩინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1750 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1762 კატეგორია:ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები
სოსო მეგუთნიშვილი
სოსო მეგუთნიშვილი (დ. 7 ნოემბერი, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
მაჰენდრაპარვატა
მაჰენდრაპარვატა — ქხმერების იმპერიის დროინდელი ძველი ქალაქი კამბოჯაში. აღმოაჩინა ავსტრალიურმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ 2013 წლის ივნისში საჰაერო ლაზერული სკანირების მეთოდის დახმარებით.
მდებარეობს სეიმრეაპის პროვინციაში, პნომ-კულენის მთაზე. ანგკორ-ვატიდან 40 კილომეტრის დაშორებით.
არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ქალაქის დაარსების თარიღად 802 წელი დაასახელა, ამდენად იგი თვით ანგკორ-ვატზე დაახლოებით 350 წლით ადრეა წარმოქმნილი. ქალაქის დაარსების პერიოდი ემთხვევა ჯაიავარმანა II-ის მეფობის პერიოდს, რომელიც ითვლება ქხმერების იმპერიის დამაარსებლად.
სქოლიო
კატეგორია:უძველესი ქალაქები კატეგორია:კამბოჯის ისტორია კატეგორია:კამბოჯის არქეოლოგიური ძეგლები
ტრეზინის ძეგლი
ტრეზინის ძეგლი (Памятник Трезини) — არქიტექტორისა და ინჟინერის დომენიკო ტრეზინის ძეგლი მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში, ტრეზინის მოედანზე, ტრეზინის სახლის წინ, უნივსერიტეტის სანაპიროსა და ბლაგოვეშჩენსკის ხიდის ახლოს ვასილეოსტროვსკის რაიონში.
ისტორია
დომენიკო ტრეზინის ძგლის აგების იდეა დაიბადა ჯერ კიდევ 1990-იან წლებში. ძეგლის მოქანდაკეა პავლე პეტრეს ძე იგნატიევი. იგი ძეგლზე მუშაობდა 1995 წლიდან. ეს იყო ახალგაზრდა მოქანდაკის სასწავლო დავალება. ამ სასწავლო დავალებიდან მომდევნო წლებში წარმოიშვა თანამედროვე დიდი პროექტი. 1999 წელს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორმა ვლადიმერ იაკოვლევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას ტრეზინს ძეგლის შექმნის შესახებ. მაგრამ დიდი ხნის განმავლობაში სკულპტურის დასამზადებლად ვერ მოიძიეს თანხები და 2000-იანი წლების დასასრულს დაფინანსება საკუთარ თავზე აიღო ჟორნოს ფონდმა, ამ ვითარებაში ძეგლის შექმნამდე 17 წელი გავიდა. პ. პ. იგნატიევმა ტრეზინი გამოსახა ქურქში ჩაცმული, ფეხზე მდგომი. ბრინჯაოს ფიგურის ზომაა 5,5 მეტრია. ძეგლი ჩამოასხეს პოდმოსკოვიეს ქარხანაში.
ბაბალო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
ტრეზინის ძეგლი
ისტორია
პირველად დომენიკო ტრეზინის ძეგლი ექსპერტებს აჩვენეს 2012 წლის მაისში. ამის შემდეგ შქანვაკებაში ეიტანეს მცირე კორექტირება: ტრეზინის ფეხები და ტანსაცმელი უფრო მასიური გახადეს. ასევე შეცვალეს ქურქის ფორმაც, რამაც გამოიწვია ძეგლის შექმნის გადავება კიდევ რამვენიმე თვით. ასევე დროიში გაიწელა ძეგლისთვის ადგილის შერჩევის საკითხიც.
ძეგლი კვარცხლბეკზე შედგეს 2013 წლის 17 დეკემბერს, ხოლო საზეიმო გახსნა გაიმართა 2014 წლის 19 თებერვალს, რომელშიც მონაწილეობდნენ ძეგლის ავტორი, სანქტ-პეტერბურგის მთავრობის წარმომადგენლები, რაიონული ადმინისტრაციის თანამდებობის პირები, ასევე შვეიცარიისა და იტალიის გენერალური კონსულები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ძეგლები
კარაუბასი (პარაიბა)
კარაუბასი (Caraúbas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 451 მეტრზე. მიეკუთვნება ბორბორემის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარირი-ორიენტალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 899 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.84 კმ²-ზე. ფართობი 497 204 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტაჯიკეთის ისტორია
ტაჯიკეთის ისტორია დიდი ხნის წინ დაიწყო.
პირველყოფილური თემური წყობილება
ტაჯიკეთის ტერიტორია უძველესი დროიდან იყო დასახლებული. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ტაჯიკეთში შემორჩენილია ქვემო პალეოლითის ძეგლები. ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისში ტაჯიკეთში ცხოვრობდა ორი სხვადასხვა ხალხი, რომლებიც დაახლოებული იყვნენ ყაირაქყუმის კულტურის მქონე და სამხრეთ და წინა აზიის ბრინჯაოს ეპოქის ძეგლების შემქმნელ ხალხთან.
ადრეკლასობრივი წყობილება (ძვ. წ. VIII–VII საუკუნეები — ახ. წ. VI საუკუნე)
ძვ. წ. VIII–VII საუკუნეებში ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე და დაიწყო სოციალური და ქონებრივი დიფერენცია. ტაჯიკეთის ტერიტორია შეადგენდა სოღდისა და ბაქტრიის სახელმწიფოთა ორგანულ ნაწილს. ძვ. წ. VI–IV საუკუნეებში ტაჯიკეთი დაიპყრო ირანმა, ძვ. წ. 329 წელს — ალექსანდრე მაკედონელმა. ძვ. წ. 329–327 წლებში მოხდა აჯანყება დამპყრობთა წინააღმდეგ სპიტამენის მეთაურობით. ძვ. წ. IV–III საუკუნეებში ტაჯიკეთის ტერიტიის ნაწილი შედიოდა სელევკიდების, ხოლო III–II საუკუნეებში — ბერძნულ-ბაქტრიულ სამეფოში. ქუშანურ პერიოდში (იხ. ქუშანის სამეფო) გრძელდებოდა მონათმფლობელურ ურთიერთობათა განვითარება. ახალი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეებში მოქმედებდა სარწყავი არხების დიდი სისტემა, მაღალ დონეს მიაღწია საქალაქო ცხოვრებამ და ხელოსნობამ, გაცხოველდა ვაჭრობა, რასაც მოწმობს ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი რომის იმპერიის, ინდოეთისა და სხვა მონეტები. ნაპოვნია ბერძნულ საფუძველზე შექმნილი ქუშანური დამწერლობის ცალკეული ძეგლები. ტაჯიკეთში ამ დროს ინდოეთიდან გავრცელდა ბუდიზმი, ირანიდან მანიქეიზმი, ძირითად რელიგიად კი რჩებოდა ზოროასტრიზმი. მონათმფლობელობის კრიზისი აისახა მაზდაკელთა მოძრაობასა და აბრუის აჯანყებაში. შუა აზიის აღმოსავლეთი ნაწილი ამ დროს დაიპყრეს ქიონიტების, შემდეგ კი — ეფტალიტების ტომებმა.
ტაჯიკეთი ფეოდალიზმის ეპოქაში (VI საუკუნე — XIX საუკუნის I ნახევარი)
VI საუკუნეში თურქთა ტომებისა და ეფტალიტების ბრძოლა თურქთა სახაკანოს გამარჯვებით დამთავრდა. VII საუკუნეში ფეოდალური ურთიერთობათა განვითარების შედეგად დაიწყო ეკონომიკური აღმავლობა. კულტურის დიდ ცენტრს წარმოადგენდა ფენჯიქენთი. VIII საუკუნის შუა წლებში ტაჯიკეთში შემოიჭრნენ არაბები, რომელთა წინააღმდეგ დაიწყო აჯანყებები. ყველაზე შეუპოვარი და ხანგრძლივი იყო მუკანას აჯანყება. VIII საუკუნის 70–80-იან წლებში დამკვიდრდა ისლამი. დროებით შეფერხდა შუა აზიის ხალხების ეკონომიკური და კულტურული განვითარება. IX–X საუკუნეებში ტაჯიკეთი შედიოდა ტაჰირიდებისა და სამანიდების სახელმწიფოებში. ამ პერიოდში დამთავრდა ტაჯიკი ხალხის ეროვნებად ჩამოყალიბების პროცესი. ერთ-ერთი ადგილობრივი დიალექტის ბაზაზე შეიქმნა ტაჯიკური ენა. X–XII საუკუნეებში განვითარდა სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება და მათგან დამზადებულ ნაკეთობათა გატანა სხვა ქვეყნებში. განვითარების მაღალ საფეხურს მიაღწია სოფლის მეურნეობამ, ხელოსნობამ. გაფართოვდა საქარავნო ვაჭრობა აზიის, ევროპის ქვეყნებთან, აგრეთვე რუსეთთან. ამ დროს მოღვაწეობდნენ სპარსულ-ტაჯიკური ლიტერატურის დამფუძნებელი რუდაქი, გამოჩენილი პოეტი ფირდოუსი, მეცნიერი და მწერალი იბნ სინა, დიდი გეოგრაფი ბირუნი და სხვ. კლასობრივი ბრძოლა, გამოწვეული ფეოდალური საზოგადოების წინააღმდეგობათა გაღრმავებით, მჟღავნდებოდა რელიგიური საფარველით მომხდარ აჯანყებებსა და მოძრაობებში. ჩინგიზ-ყაენისა და მისი შვილების ლაშქრის შემოსევას ტაჯიკმა ხალხმა წინააღმდეგობა გაუწია (ბრძოლა თემურ-მელიქის მეთაურობით ხოჯენდში, აჯანყება ბუხარაში 1238 წელს და სხვ.). მონღოლებმა ეს აყვავებული მხარე უდაბნოდ აქციეს და მშრომელთა მძიმე მდგომარეობა თათარ-მონღოლთა უღელმა კიდევ უფრო გააუარესა. XIV საუკუნის II ნახევარში დაწინაურდა თემურლენგი, რომელმაც მძარცველური ომებით შექმნა უზარმაზარი სახელმწიფო (დედაქალაქი სამარყანდი). მის შემადგენლობაში შევიდა ტაჯიკებით დასახლებული მიწებიც. თემურის შთამომავლების დროს მაღალ დონეს მიაღწია ხელოვნებამ, მეცნიერებამ, ლიტერატურამ. XVIII საუკუნის შუა წლებში წარმოიქმნა კოკანდის სახანო. ბუხარის სახანო დაიპყრო ირანმა, მაგრამ მალე განთავისუფლდა. XIX საუკუნის I ნახევარში ტაჯიკეთის ტერიტორია გაიყო კოკანდისა და ბუხარის სახანოებს შორის. ტაჯიკეთში, ფეოდალური წყობილების მიუხედავად, არსებობდა მონობა და მონათა ბაზრები. ტაჯიკეთში, ისევე როგორც აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში, მიწის მფლობელად ითვლებოდა ფეოდალი, სახელმწიფო მიწებთან ერთად არსებობდა დიდი სასულიერო ფეოდალების — შანების მიწები, რელიგიური დაწესებულებების მიწები – ვაკუფები. მოსახლეობას მიწით სარგებლობისათვის ახდევინებდნენ ხარაჯას ანუ მეათედს, დეჰყანები მიწას მემკვიდრეობით გადასცემდნენ და ყიდდნენ კიდეც, თუმცა შარიათის მიხედვით მესაკუთრენი არ იყვნენ. დიდი გავლენით სარგებლობდა მუსლიმური სასულიერო წოდება, რაც უარყოფით გავლენას ახდენდა ხალხთა კულტურულ განვითარებაზე. სკოლა (შექთები) მთლიანად სასულიერო წოდების ხელში იყო. მედრესეების — უმაღლესი რელიგიური სკოლების სასწავლო პროგრამა თითქმის მთლიანად ღვთისმეტყველების სქოლასტიკაზე იყო აგებული.
ლიტერატურა
*
ლევან დაბრუნდაშვილი
ლევან დაბრუნდაშვილი — ქართველი კინორეჟისორი, სცენარისტი და ოპერატორი. განათლებით არის ოპერატორი.მისი სარეჟისორო დებიუტი 2011 წელს „ანოს და ვანოს თავგადასავლით“ დაიწყო. ცნობილი გახდა სერიალ „ტიფლისის“ გადაღებით.
მარი-გიიემინ ბენუა
მარი-გიიემინ ბენუა (Marie-Guillemine Benoist; დ. 18 დეკემბერი, 1768 — გ. 8 ოქტომბერი, 1826) — ფრანგი მხატვარი. ნეოკლასიკური და ისტორიული ჟანრის ფერმწერი.
ბიოგრაფია
მარი-გიიემინ ბენუა დაიბადა პარიზში, სახელმწიფო მოხელისა და პოლიტიკოსის ოჯახში. ბენუას მამა, სიცოცხლის ბოლო წლებში დაინიშნა საფრანგეთის ელჩად როტერდამში, სადაც 1798 წელს გარდაიცვალა.
მარი-გიიემინის პროფესიონალური მომზადება, როგორც მხატვრის, დაიწყო 1781 წელს ელიზაბეტ ვიგი-ლებრანის ხელმძღვანელობით. 1786 წელს მატვრობის შესასწავლად ის ჩაირიცხა ჟაკ-ლუი დავიდის სახელოსნოში თავის დასთან, მარი-ელიზაბეტთან ერთად. სასწავლებელში დაშვება შესაძლებელი გახდა ელიზაბეტ ვიგი-ლებრანის რეკომენდაციითა და ასევე ოჯახის პოილიტიკური და ადმინისტრაციული კავშირებით მმართველობასთან.
მისი პირველი ექსპონატის წარმოდგენა 1791 წელს, პარიზის სალონში მოხდა, სადაც ის საკუთარი შთაგონების, მითების დემონტრაციას ახდენს ნამუშევრით „ფსიქეა ემშვიდობება თავის ოჯახს“ (Psyché faisant ses adieux à sa famille). ამ პერიოდის მის ერთ-ერთ ცნობილ ფერწერულ ტილოს წარმოადგენს „უდანაშაულობა სათნოებასა და ნაკლოვანებას შორის„ (L’Innocence entre la vertu et le vice). მითოლოგიური ნიმუშები ერთის მხრივ ავტორის ფემინისტურ იდეებსაც გადმოსცემენ. ნაკლოვანება წარმოდგენილია მამაკაცის სახით, თუმცა ტრადიციულად მას ქალის მიერ გადმოსცემდნენ.
1800 წელს პარიზის სალონში მან გამოფინა "ნეგროიდი ქალის პორტრეტი" (Portrait d’une négresse). ამ მოვლენამდე ექვსი წლით ადრე მოხდა მონობის გაუქმება და ეს, ქალისა და მონის გამაერთიანებელი სტილის მქონე სურათი, ქალთა უფლებების, ემანსიპაციისა და რასობრივი თავისუფლების სომბოლოდ იქცა. ეს ნახატი 1818 წელს ლუი XVIII-მ საფრანგეთისთვის შეიძინა.
მინი|მარჯვნივ|ელიზა ბონაპარტი კიდევ ერთი ნიშნით განსხვავებული, მარი ბენუა, როგორც მხატვარი, მას შემდეგ გახდა, რაც 1804 წელს პარიზის სალონის ოქროს მედლით დაჯილდოვდა, რამაც მას სახელმწიფო დახმარების მიღების შესაძლებლობა მისცა. ამ დროისთვის მან გახსნა სამხატვრო სტუდია ქალებისთვის. მისი კარიერის დასრულება საფრანგეთში განვითარებულმა პოლიტიკურმა მოვლენებმა განაპირობა, რადგან მის ოჯახს ახლო კავშირი ჰქონდა მონარქისტებთან. მიუხედავად ამისა, საფრანგეთში მონარქიის დაბრუნების, 1814 წლის მოვლენების შემდეგ, რასაც ბურბონების რესტავრაცია ეწოდა, მისი ქმარი, მტკიცე როიალისტი, გრაფი ბენუა დანიშნულ იქნა სახელმწიფო საბჭოში.
მიუხედავად იმისა, რომ იმ დროისთვის მარი-გიიემინ ბენუა პოპულარობის პიკში იყო, ოჯახის წინაშე არსებული პასუხისმგებლობისა და რეაქციული რეჟიმის მხრიდან არსებული მოთხოვნის გამო, რომ მისი ცხოვრების სტილი კონსერვატიული გამხდარიყო, ის იძულებული გახდა მიეტოვებინა თავისი კარიერა, თავი დაენებებინა მხატვრობისთვის და გამოფენების ორგანიზებისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
ყარაყოუნლუ (გუბადლის რაიონი)
ყარაყოუნლუ (Qaraqoyunlu) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
2020 წლის 9 ნოემბერს, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადება სოფლის განთავისუფლების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
პერფექტაშტრასე (ვენის მეტრო)
პერფექტაშტრასე (Perfektastraße) — ვენის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს U6 ხაზზე და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1995 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენის მეტროსადგურები
ზელიმხან იაგუბი
ზელიმხან იაგუბი (Zəlimxan Yaqub), სრული სახელი ზელიმხან იუსუფ ოღლი იაგუბოვი (Yaqubov Zəlimxan Yusuf oğlu; დ. 21 იანვარი, 1950, სოფელი კიაპანაღჩი, საქართველოს სსრ — გ. 9 იანვარი, 2016, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი, აშუღი, საზოგადოებრივი მოღვაწე, აზერბაიჯანის პარლამენტის I და II მოწვევის დეპუტატი, აზრებაიჯანის „დიდების“ ორდენისა და საქართველოს „ღირსების“ ორდენის კავალერი.