cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მეორე მსოფლიო ომი
ბალკანეთი (1940/41)
საბერძნეთში სტაციონირებულმა ბრიტანულმა ჯარებმა თავდაცვითი ხაზი ააგეს თერმოპილესთან, რომელიც 24 აპრილს გადათელილ იქნა ვერმახტის მიერ. კატასტროფის თავიდან ასაცილებლად ბრიტანეთის მხედართმთავრობამ სასწრაფომ ევაკუაციის ოპერაცია დაიწყო და 50 000 ბრიტანელი მებრძოლი ეგვიპტეში იქნა გადაყვანილი. 27 აპრილს ვერმახტის ჯარები შევიდნენ ათენში.
25 აპრილს გერმანიისა და მის მოკავშირეთა 593 სატრანსპორტო თვითმფრინავმა საჰაერო დესანტი გადასხა კრეტაზე (ოპერაცია „მერკური“). პარაშუტისტები მოწინააღმდეგისთვის ადვილ სამიზნეს წარმოადგენდნენ და დესანტმა დიდი დანაკლისი განიცადა. ასევე უშედეგოდ დასრულდა მათი ცდა აეღოთ რომელიმე ახლომდებარე აეროდრომი, რომლითაც დამხმარე ძალები შეძლებდნენ კუნძულზე გადმოსვლას, განსაკუთრებით კი არტილერია და ტანკები. მხოლოდ მას შემდეგ რაც ლუფტვაფემ საჰაერო ჰეგემონია მოიპოვა კრეტაზე და გაძლიერებული საზღვაო დესანტი გადმოსხდა კუნძულზე, შესაძლებელი იქნა აეროდრომების აღება. მოკავშირეთა ჯარები (მათ შორის ავსტრალიელები და ახალ ზელანდიელები) ერთი კვირის განმავლობაში იცავდნენ კრეტას, თუმც საბოლოოდ იძულებულნი გახდნენ 17.000 კაციანი კორპუსის ევაკუაცია მოეხდინათ.
პირადი შემადგენლობის დიდი დანაკარგის გამო ჰიტლერმა შემდგომში ყოველთვის უარი განაცხადა შესაბამისი სახის საჰაერო სადესანტო ოპერაციებზე.
თავდასხმის სამხედრო გეგმა
thumb|right|250px|აღმოსავლეთ ფრონტი 1941-1942 წ.წ. ბალკანეთის ომმა საბჭოთა კავშირზე თავდასხმის თარიღი 4 კვირით გადაწია. მას ადგილი ჰქონდა 1941 წლის 22 ივნისს. ამ დაგვიანებამ და უჩვეულოდ ადრე დამდგარმა ზამთარმა ხელი შეუშალა გერმანელთა გეგმის ოპერატიულ განვითარებას, რომელიც მიზნად ისახავდა ზამთრის დადგომამდე „არხანგელსკ-ასტრახანის ხაზის“ მიღწევას. ვერმახტის მთავარსარდლობის გამოთვლების თანახმად გეგმის ოპტიმალურად შესრულება შეიძლებოდა, თუკი ჯარების ზურგიდან მომარაგება ფსკოვ-კიევ-ყირიმის გავლით შეუფერხებლად იწარმოებოდა. მიუხედავად ამისა, ჰიტლერი მოითხოვდა მოსკოვის აღებას და ამით გეგმის ოპტიმალური ვარიანტიდან გადახვევას.
სსრკ-ზე თავდასასხმელად ვერმახტს მზად ჰყავდა 3 არმიათა დაჯგუფება. არმიათა ჯგუფ „ჩრდილოეთს“ (გერმ.: Die Heeresgruppe Nord), მთავარსარდალი გენერალ-ფელდმარშალი ფონ ლეები, უნდა აეღო ბალტიის ქვეყნები და შეტევა გაეგრძელებინა ლენინგრადის მიმართულებით. არმიათა ჯგუფ „ცენტრს“ (გერმ.: Die Heeresgruppe Mitte), მთავარსარდალი გენერალ-ფელდმარშალი ფონ ბოკი, უნდა შეეტია დედაქალაქ მოსკოვისათვის და შესაბამისად ყველაზე ძლიერად იყო აღჭურვილი. არმიათა ჯგუფ „სამხრეთს“ (გერმ.: Die Heeresgruppe Süd), მთავარსარდალი გენერალ-ფელდმარშალი ფონ რუნდშტეტი, უნდა დაეპყრო უკრაინა.
თავდასხმა
thumb|250px|ევროპა 1943-1945 წ.წ. 1941 წლის 22 ივნისის დილას ვერმახტის 149 დივიზიამ (მათ შორის ყველა გერმანული სატანკო და მოტორიზებული ძალები) გადალახა სსრკ-ის საზღვრები. 2 დივიზია შეტევას აწარმოებდა ფინეთიდან, 8 სტაციონირებული იყო ნორვეგიაში, 1 – დანიაში, 38 დივიზია დასავლეთ ფრონტზე მოქმედებდა, 2 იბრძოდა ჩრდილოეთ აფრიკაში და 7 — ბალკანეთზე.
მიუხედავად ოპერატიული ინფორმაციისა, წითელი არმიის საშუალო და დაბალი რანგის სარდლობა გერმანელთა თავდასხმას მოუმზადებელი შეხვდა. უამრავი საბჭოთა მებრძოლი სსრკ-ის საზღვრის გასწვრივ რაიმე სერიოზული წინააღმდეგობის გაწევის გარეშე დანებდა მარშით მიმავალ ვერმახტის ჯარებს. ამის ერთადერთი ახსნა „პრევენციული დარტყმის თეზით“ თუ შეიძლება, რომელიც უკანასკნელ პერიოდში ისტორიკოსთა გარკვეული წრის მიერ გაზიარებული იქნა და რომელიც ჯერ კიდევ მესამე რაიხის იდეოლოგების მიერ გავრცელებულ ინფორმაცია ეყრდნობა. ამ ინფორმაციის მიხედვით საბჭოთა კავშირი თვითონ ემზადებოდა გერმანიაზე თავდასახმელად.
ის ფაქტი, მართლა აპირებდა თუ არა სსრკ გერმანიაზე თავდასხმას და მართლა იყო თუ არა წითელი არმია მზად ასეთი ომისათვის, არ ამსუბუქებს ნაცისტური გერმანიის დანაშაულს ამ თავდასხმაში. სსრკ - ს წინააღმდეგ დაწყებული დაპყრობითი და გამანადგურებელი ხასიათის ომი იყო ჯერ კიდევ წლების წინ ჰიტლერის მიერ ფორმულირებული „აღმოსავლეთში საარსებო სფეროს“ მოპოვების გეგმის დამასრულებელი ეტაპი.
აშშ-ის ჩაბმა ომში (1941)
ამერიკის შეერთებული შტატები თავიდან ფორმალურ ნეიტრალიტეტს იცავდა მიმდინარე კონფლიქტში. მოსახლეობის უმრავლესობის ანტისაომარი განწყობა ხელს უშლიდა პრეზიდენტ რუზველტს პირდაპირ მიეღო მონაწილეობა ომში დიდი ბრიტანეთისა და სსრკ-ს მხარეზე. თუმცა ფარულად ამერიკა ყოველგვარ შესაძლებელ დახმარებას უწევდა ბრიტანეთს. 1941 წლის 11 მარტის ლენდ-ლიზის კანონით ამერიკის კონგრესმა ეს დახმარება კანონიერი გახადა. ამის შემდეგ აშშ დიდი რაოდენობით საბრძოლო და სამეურნეო იარაღს აწვდიდა როგორც ბრიტანეთს, ისე საბჭოთა კავშირს, რამაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა გერმანიის და მისი მოკავშირეების დამარცხებაში. thumb|left|180px|რუზველტი ომს უცხადებს იაპონიას იაპონიის თავდასხმის შემდეგ აშშ-ს წყნარი ოკეანის ფლოტზე პერლ-ჰარბორში 1941 წლის 7 დეკემბერს, ამერიკა იძულებული გახდა მეორე დღეს, 8 დეკემბერს, ომი გამოეცხადებინა გერმანიისა და იაპონიისათვის. აშშ-ს და დიდი ბრიტანეთის მთავრობათა მეთაურები შეთანხმდნენ პრიორიტეტი ევროპაზე გადაეტანათ და უპირველეს ყოვლისა დაემარცხებინათ გერმანია („Germany first“). პირველ შეტაკებებს ამერიკისა და გერმანიის ჯარებს შორის ადგილი ჰქონდათ 1941 წლის მიწურულს ჩრ. აფრიკაში.
ბრძოლა ჩრდილოეთ აფრიკაში 1940-1943
მთავარი თემა: „აფრიკის კამპანია“ იტალიელებმა ჩრდილოეთ აფრიკაში, ისევე როგორც ევროპაში, ბრიტანელთა წინააღმდეგ მთელი რიგი დამარცხებებისა იწვნიეს. 1940 წელს ლიბიაში წამოწყებული იტალიელთა შეტევა ტოტალური მარცხით დამთავრდა. გერმანელმა გენერალმა ერვინ რომელმა 1941 წლის თებერვალში მიიღო ბრძანება მოკავშირე იტალიელები დაეცვა. რომლის ხელქვეით მხოლოდ სუსტი შენაერთები იდგნენ. შეაფასა რა შექმნილი სიტუაცია, რომელი მივიდა იმ დასკვნამდე რომ ინგლისელთა შეტევის შემთხვევაში თავისი სუსტი ჯარებით თავდაცვას ვერ შეძლებდა. ამიტომ მან გადაწყვიტა თვითონ შეეტია მოწინააღმდეგისათვის და გამოეყენებინა მოულოდნელობის ეფექტი.
31 მარტს რომელმა შეტევა დაიწყო. მისი შეტევის მთავარი ძალა მიმართული იყო მერსა ბრეგას წინააღმდეგ, რომ შემდეგ კირენაიკასკენ გაჭრილიყო. რომელის ვარაუდი გამართლდა, ოპერაცია წარმატებით განხორციელდა და გერმანელებმა ბენგაზიც კი აიღეს. 10 მარტისათვის „აფრიკის კორპუსი“ აღმოსავლეთ ლიბიურ პორტ-ციხესიმაგრეს ტობრუკს მიადგა, რომელიც მცირე ხნით ადრე იტალიელებმა გაამაგრეს და შემდეგ თითქმის უბრძოლველად დატოვეს. მთელი 1 თვის განმავლობაში რომელის არმია უშედეგო იერიშს იერიშზე აწარმოებდა ტობრუკის წინააღმდეგ. 13 აპრილს რომელმა იერიში შეწყვიტა. ასევე შეწყვეტილ იქნა წინსვლაც, ვინაიდან გერმანული არმიის მომარაგება ზურგიდან შეფერხებებით მიმდინარეობდა. ორივე მებრძოლი მხარე პოზიციურ საომარ სიტუაციაზე გადავიდა.
ნოემბერის დასაწყისში ბრიტანელებმა კონტრშეტევა წამოიწყეს. 26 ნოემბერს ბრიტანელთა მეორე კონტიერიშის შემდეგ ტობრუკის გარნიზონმა მოახერხა ალყის გარღვევა. 7 დეკემბერს „აფრიკის კორპუსმა“ დაიხია გაზალას თავდაცვით ხაზამდე. თუმც ეს უკანადახევა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1942 წლის იანვარში რომელმა კვლავ იერიში მიიტანა ტობრუკზე. 1942 წლის 26 მაისს მან დაიწყო ტობრუკზე შეტევა — კოდური სახელი „ოპერაცია თეზეუსი“. მძიმე სატანკო ბრძოლების შემდეგ გერმანელებმა და მისმა მოკავშირეებმა შეძლეს 10 ივნისს აეღოთ ბირ ჰახეიმი, ხოლო 20 ივნისს აღებულ იქნა ტობრუკი. ამ წარმატებისათვის რომელს გენერალ-ფელდმარშალის სამხედრო წოდება მიენიჭა.
რომელის შემდგომი მიზანი ეგვიპტეზე შეტევა იყო. გერმანელებს უნდა აეღოთ ალექსანდრია და სუეცის არხი. ამ მიზნებს წინ გადაეღობა ბრიტანელთა სარდალი ბერნარდ მონტგომერი. ელ ალამეინის მახლობლად ბრიტანელებმა თავდაცვის 65 კმ-იანი ხაზი ააგეს და გერმანელთა შეტევა შეაჩერეს. 23 ოქტომბერს მონტგომერის კონტშეტევა წამოიწყო. „აფრიკის კორპუსი“ ბრიტებზე რიცხობრივად მცირე იყო და იძულებული გახდა უკან დაეხია. გერმანელთა სიტუაცია სრულიად უიმედო შეიქმნა მას შემდეგ, რაც 8 ნოემბერს ამერიკელები გადმოსხდნენ კასაბლანკაში და ალჟირში („ოპერაცია ტორჩი“) და გერმანელთა ზურგში მეორე ფრონტი გახსნენ. 13 ნოემბერს ქალაქი ტობრუკი ბრიტანელებმა აიღეს.
1943 წელს რომელს უკანდახევის მეტი სხვა გზა არ ჰქონდა. 23 იანვარს ბრიტებმა აიღეს ტრიპოლი. მარტ-აპრილში გერმანიისა და მის მოკავშირეთა ჯარები ალყაში აღმოჩდნენ („ტუნისის კამპანია“). გერმანელთა შეუპოვარი ბრძოლა მხოლოდ მარეთის ხაზზე გრძელდებოდა. 13 მაისს „აფრიკის კორპუსი“ იძულებული გახდა კაპიტულაცია გამოეცხადებინა.
მეორე მსოფლიო ომის მესამე პერიოდი (1942 წლის 19 ნოემბერი - 1943 დეკემბერი)
III პერიოდი ხასიათდება საომარ მოქმედებათა მასშტაბებისა და დაძაბულობის ზრდით. ნაცისტური გერმანიის მესვეურები ყველა საშუალებით ცდილობდნენ გამარჯვების მიღწევას სსრკ-ზე. ნაცისტური დიქტატურის რეჟიმმა უკიდურესობამდე გააძლიერა ექსპლუატაცია, რეპრესიები და ძარცვა ოკუპირებული ქვეყნების რესურსების მაქსიმალური გამოყენების მიზნით. გერმანიისათვის მუშაობდა თითქმის მთელი ევროპის მრეწველობა, სოფლის მეურნეობა და ტრანსპორტი. 1942 ნოემბერში 267 დივიზიიდან და 5 ბრიგადიდან, რომელიც გერმანიას ჰყავდა, 192 დივიზია (71 %) და 5 ბრიგადა მოქმედებდა წითელი არმიის წინააღმდეგ. გარდა ამისა, სსრკ-გერმანიის ფრონტზე იბრძოდა გერმანიის სატელიტთა 66 დივიზია და 13 ბრიგადა. ამ პერიოდში მეორე მსოფლიო ომის მთავარ ფრონტად სსრკ-გერმანიის ფრონტი რჩებოდა.
1942 წლის 19 ნოემბერს დაიწყო საბჭოთა ჯარების კონტრშეტევა სტალინგრადთან (სტალინგრადის ბრძოლა 1942-1943). 1943 წელს კურსკთან ბრძოლებში (კურსკის ბრძოლა 1943) ნაცისტური გერმანიის ჯარების განადგურების შედეგად, მოხდა ძირითადი გარდატეხა მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობაში. გერმანია იძულებული გახდა გადასულიყო სტრატეგიულ თავდაცვაზე. საბჭოთა არმიამ დაიწყო ფართო შეტევა მთელ ფრონტზე. 1943 ზაფხულსა და შემოდგომაზე გაათავისუფლეს დონბასი და მარცხენა ნაპირის უკრაინა, გადალახეს დნეპრი და დაიწყო ბელორუსიის გათავისუფლება. 1942 შემოდგომიდან ერთგვარად გააქტიურდა დიდი ბრიტანეთი და აშშ-ის სამხედრო მოქმედება. 1942 ოქრომბრის ბოლოს დაიწყო ინგლისის მე-8 არმიის (სარდალი გენერალი მონტგომერი) შეტევა ჩრდილოეთ აფრიკაში. ელ-ალამაინის ბრძოლაში (1942 წლის 23 ოქტომბერი-4 ნოემბერი) გამარჯვების შემდეგ ინგლისის ჯარები 3 თვის განმავლობაში უტევდნენ გენერალ-ფელდმარშალ რომელის ჯარებს აფრიკის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ და გავიდნენ ტუნისის სამხრეთ საზღვართან. 1942 წლის 8 ნოემბერს დაიწყო ამერიკა-ინგლისის საექსპედიციო ძალების (150 ათ.) გადასხმა საფრანგეთის ჩრდილოეთ აფრიკაში. მალე მოკავშირეებმა დაიკავეს მაროკო, ალჟირი, შევიდნენ ტუნისში. 1943 ზაფხულში მოკავშირეთა ჯარებმა დაიკავეს კუნძული სიცილია. სექტემბერს გადასხეს საზღვაო დესანტები აპენინის ნახევარ კუნძულზე (იტალიის კამპანია 1943-1945). საბჭოთა არმიის გამარჯვებები ხელს უწყობდა ევროპის ხალხთა ანტიფაშისტური ბრძოლის აღმავლობას.
ომის III პერიოდში მოხდა არსებითი ცვლილებები წყნარ ოკეანესა და აზიაში მებრძოლ მხარეთა ძალთა თანაფარდობაში. 1943 განმავლობაში ამერიკის ჯარები გადასხდნენ ახალ გვინეაზე, განდევნეს იაპონელები ალეუტის კუნძულებიდან, საგრძნობი ზარალი მიაყენეს იაპონიის სამხედრო და სავაჭრო ფლოტს.
მეორე მსოფლიო ომის მეოთხე პერიოდი (1944 წლის 1 იანვარი - 1945 წლის 8 მაისი)
ამ პერიოდის უმნიშვნელოვანესი სამხედრო-პოლიტიკური მოვლენები გაპირობებული იყო ანტიფაშისტური კოალიციის სამხედრო და ეკონომიური ძლიერების ზრდით, საბჭოთა შეიარაღებელი ძალების სულ უფრო მძლავრი დარტყმით და ევროპაში მოკავშირეთა მოქმედების აქტივიზაციით. thumb|right|ყირიმის კონფერენცია 1944 დასაწყისში 315 დივიზიისა და 10 ბრიგადიდან, რომელიც ნაცისტურ გერმანიას ჰყავდა, 198 დივიზია და 6 ბრიგადა სსრკ-გერმანიის ფრონტზე იბრძოდა. 1944 ზაფხულისათვის აშშ-ისა და დიდი ბრიტანეთის ჯარებმა განახორციელეს
ომის დასასრული ევროპაში (1945)
4 მაისს ნორვეგიაში ბრიტანელთა წინააღმდეგ მებრძოლმა „ვერმახტის“ შენაერთებმა, რომელთაც ხელმძღვანელობდათ „კრიგსმარინეს“ ახლად დანიშნული მეთაური გენერალ-ადმირალი ჰანს-გეორგ ფონ ფრიდებურგი კაპიტულაცია გამოაცხადეს. 7 მაისს გენერალ-პოლკოვნიკმა ალფრედ იოდლმა რეიმსში ხელი მოაწერა დასავლელი მოკავშირეების წინაშე გერმანიის უსიტყვო კაპიტულაციას. მომდევნო დღეს ბერლინ-კარლსჰორტში იგივე გააკეთა ოღონდ ამჯერად სსრკ-ის წინაშე გენერალ-ფელდმარშალმა ვილჰელმ კაიტეკმა. 9 მაისს გერმანიის სრული კაპიტულაცია ძალაში შევიდა.
მიუხედავად კაპიტულაცია გერმანელთა ხელში იყო ფრანგული ქალაქები: ბრესტი, ლა-როშელი, ლორიანი და სენ-ნაზერი, ასევე ავსტრიის ნაწილი, შლეზვიგ-ჰოლშტაინი და ბოჰემია. ამ უკანასკნელიდან 2 მილიონმა ჯარისკაცმა გაასწრო წითელი არმიის მოსვლას და დასავლელ მოკავშირეებს ჩაბარდა ტყვედ.
მეორე მსოფლიო ომის მეხუთე პერიოდი (9 მაისი - 2 სექტემბერი 1945)
thumb|150px thumb|left|150px|ატომური ბომბი ნაგასაკიში აგრესიულ სახელმწიფოთა კოალიციიდან, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომი გააჩაღა, 1945 მაისში ბრძოლას მხოლოდ იაპონია განაგრძობდა. 17 ივლისიდან - 2 აგვისტომდე შედგა სსრკ-ის (დელეგაციის მეთაური ი. სტალინი), აშშ-ის (დელეგაციის მეთაური ჰ. ტრუმენი) და დიდი ბრიტანეთის (დელეგაციის მეთაური უ. ჩერჩილი, 28 ივლისიდან — კ. ეტლი) მთავრობათა მეთაურების პოტსდამის კონფერენცია 1945 (1945), მიიღეს გადაწყვეტილება გერმანიის დემილიტარიზაციის, დენაციფიკაციისა და დემოკრატიული გარდაქმნის შესახებ. დიდი ბრიტანეთის, აშშ-ისა და ჩინეთის მთავრობებმა წაუყენეს იაპონიას კაპიტულაციის კონკრეტული პირობები, რომლებიც იაპონიის მთავრობამ უარყო, სსრკ-მა, რომელმაც 1945 აპრილში მოახდინა სსრკ-იაპონიის ნეიტრალიტეტის შესახებ პაქტის დენონსირება, დაადასტურა მზადყოფნა ჩაბმულიყო ომში იაპონიის წინააღმდეგ.
6 აგვისტოსა და 9 აგვისტოს აშშ-მა ატომური ბომბები ჩამოაგდო ჰიროსიმასა და ნაგასაკიში, რის შედეგადაც დაიხოცა და დასახიჩრდა 1/4 მლნ-მდე მშვიდობიანი მცხოვრები. 8 აგვისტოს სსრკ-მა ომი გამოუცხადა იაპონიას. 9 აგვისტოს საბჭოთა შეიარაღებულმა ძალებმა დაიწყეს საომარი მოქმედება მანჯურიაში განლაგებული იაპონელთა კვანტუნის არმიის (1,2 მლნ. კაცი) წინააღმდეგ. 10 აგვისტოს იაპონიის წინააღმდეგ ომში ჩაება მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკაც. საბჭოთა ჯარებმა სწრაფი შეტევით მოკლე დროში გაანადგურეს კვანტუნის არმია და გაათავისუფლეს ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის ჩინეთის ნაწილი, ჩრდილოეთ კორეა, კუნძული სახალინი და კურილიის კუნძულები. გათავისუფლებული მანჯურია ეკონომიკურად ჩინეთის ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული რაიონი, გადაიქცა ჩინეთის რევ. ძალების სამხედრო-სტრატეგიულ პლაცდარმად. იაპონიის უსიტყვო კაპიტულაციით 1945 წლის 2 სექტემბერს დასრულდა მეორე მსოფლიო ომი.
მეორე მსოფლიო ომის შედეგები
მეორე მსოფლიო ომმა უდიდესი გავლენა იქონია კაცობრიობის ბედზე. გერმანია, იტალია და იაპონია გარკვეული ხნით გამოეთიშნენ მსოფლიოს, როგორც ძლიერი სახელმწიფოები. ევროპაში გადამწყვეტი როლი აშშ-ს და მსოფლიოში ახლად გაბატონებულ სსრკ-ს ჰქონდათ მას შემდეგ, რაც 1940 გერმანიამ საფრანგეთი დაიპყრო, ხოლო დიდი ბრიტანეთი უძლური იყო დაემარცხებინა გერმანია. ომში მონაწილეობდა 72 სახელმწიფო (დედამიწის მოსახლეობის 80 %). ბრძოლები მიმდინარეობდა 40 სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. შეიარაღებულ ძალებში მობილიზებულ იქნა 110 მლნ. კაცი. დაიღუპა 62 მლნ. კაცი (სსრკ — 27 მლნ., გერმანია — 5,25 მლნ., პოლონეთი — 4,5-6 მლნ., იუგოსლავია — 1,7 მლნ., იაპონია — 1,8 მლნ., აშშ — 318 000, დიდი ბრიტანეთი — 386 000, საფრანგეთი — 810 000, იტალია — 330 000, რუმინეთი — 378 000, უნგრეთი — 420 000, ფინეთი — 84 000), სამხედრო ხარჯები და ზარალი 4 ტრილიონ დოლარს შეადგენდა.
ომს თან სდევდა საშინელი ნგრევა. განადგურდა ათიათასობით ქალაქი და სოფელი, უბედურება თავს დაატყდა ათეულობით მლნ. ადამიანს. ამ ომში საბოლოოდ განადგურდა ნაციზმი და ფაშიზმი, როგორც საერთაშორისო იმპერიალიზმის დამკვრელი ძალა. ანტიჰიტლერული კოალიციის გადამწყვეტმა გამარჯვებამ ხელი შეუწყო რევოლუციურ გარდაქმნებს მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. მეორე მსოფლიო ომის შედეგებმა გაადვილა და დააჩქარა მთელ რიგ ქვეყნებში სახალხო-დემოკრატიული და სოციალისტური რევოლუციების გამარჯვება. დამყარდა მსოფლიოში ახალი პოლიტიკური და სამართლებრივი წესრიგი.
მეორე მსოფლიო ომი წარმოადგენს უდიდეს ეტაპს სამხედრო ხელოვნების განვითარების ისტორიაში.
მნიშვნელოვანი მოვლენები
1939 წ
1940 წ
1942 წ
1944 წ
1945 წ
სქოლიო
* კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:1939 წლის კონფლიქტები
პალაცო სტროცი
thumb|სტროცის სასახლის ფასადი პალაცო სტროცი (Palazzo Strozzi) - რენესანსის ეპოქის სასახლე (პალაცო) ფლორენციაში. შენობა ააგეს ფილიპო სტროცის შეკვეთით, სავარაუდოდ ჯულიანო და სანგალოს პროექტით, 1489-1539 წლებში. თავის ფორმით იგი წააგავს ადრეულ ფლორენცულ ქალაქური ტიპის სასახლეებს.
ფილიპო სტროცმა პალაცოს მშენებლობის დაწყების თარიღი დაადგინა, 1492 წლის 6 აგვისტო, მკაცრი შესაბამისობით ასტროლოგიურ პროგნოზთან. სტროცის ოჯახის არქიტექტორმა ბენედეტო და მაინომ, ნიმუშად გამოიყენა მედიჩის სასახლე, ცნობილი როგორც პალაცო მედიჩი-რიკარდო, რომლის ავტორიც იყო მიკელოცო.
ფილიპო სტროცი გარდაიცვალა სასახლის მშენებლობის დასრულებამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფლორენციის სასახლეები კატეგორია:ფლორენციის ღირსშესანიშნაობები
ილამის ოსტანი
ილამის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ლურისტანი და ხუზისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ილამი. ლურისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 545,787 ადამიანს.
ილამის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ქურთული, აგრეთვე ლური ენა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ილამის ოსტანი იყოფა 7 შაჰრესტნად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ლალი აბულაძე
ლალი აბულაძე (დ. 2 ნოემბერი, 1932, თბილისი) — ქართველი პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი. 1959–1967 წლებში მუშაობდა ბავშვთა მე-4 საავადმყოფოს გაერთიანების მე-7 პოლიკლინიკაში უბნის ექიმად. 1967–1969 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური პედიატრიის კათედრის ორდინატორად. 1969 წელს — ამავე კათედრის უფროს ლაბორანტად. 1972 წლიდან კათედრის ასისტენტია. ავტორია 42 სამეცნიერო ნაშრომისა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:ქართველი პედიატრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატები ლალი
ყარაჯალა (თელავის მუნიციპალიტეტი)
ყარაჯალა — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე თურდოს (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 460 მეტრი, თელავიდან 3,5 კილომეტრი. 2002 წლის მონაცემებით საქართველოში მოსახლეობის მიხედვით მეცამეტე სოფელია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4891 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Tapinoma danitschi
Tapinoma danitschi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Noel Gallagher's High Flying Birds (ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Noel Gallagher's High Flying Birds-ის ალბომები კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები კატეგორია:ალბომები დეივ სერდის პროდიუსერობით
1754
თარიღი უცნობია
*
სუპერმენი
სუპერმენი (Superman) — DC კომიქსების გამოგონილი სუპერგმირი, შეიქმნა 1936 წელს, მეგობრების, ჯო შუსტერის და ჯერი სიგელის მიერ. სუპერმენის კომიქსებზე მუშაობაში მონაწილეობა მიღებული აქვთ ისეთ ცნობილ ადამიანებს, როგორებიც ემონდ ჰამილტონი და ალფრედ ბესტერი არიან.
წარმოშობა
thumb||150px |left|სუპერმენის დებიუტი [[Action Comics #-ში1 (ივნისი 1938). გარეკანი ჯო შუსტერი.]] 1938 წლის ივნისში გამოჩნდა სუპერმენის პირველი კომიქსი.
სუპერმენი — სამართლიანობისათვის მებრძოლი გმირია. ის უცხოპლანეტური ცივილიზაციის წარმომადგენელია. მისი პლანეტა კრიპტონი აფეთქდა, მაგრამ მშობლებმა ბავშვი კაფსულაში ჩასვეს და დედამიწისკენ გაამგზავრეს. მისი დედამიწელი მშობლები არიან მართა და ჯონათან კენტები. დედამიწელმა მშობლებმა კალ-ელს სახელი შეუცვალეს და მისი ვინაობაც გაასაიდუმლოეს, თქვეს, რომ ის ბავშვთა სახლიდან აიყვანეს.
სუპერმენი ლურჯ-წითელ კოსტიუმშია გამოწყობილი, რომელსაც მკერდზე გიგანტური ასო „S“ ამშვენებს. ვერანაირი იარაღი ავნებს. მისი მოკვლა მხოლოდ კრიპტონის ქვას შეუძლია - ეს რადიოაქტიური ნივთიერება სუპერმენის პლანეტიდან დედამიწაზე მოხვდა და მომაკვდინებელია, ხოლო ადამიანზე მისი ზემოქმედება მუტირებას იწვევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრიპტონელები კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები კატეგორია:DC Comics-ის სუპერგმირები
676
თარიღი უცნობია
*
NGC 15
NGC 15 — სპირალური გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 30 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
Camponotus thales
Camponotus thales — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
Tapinoma demissum
Tapinoma demissum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
Camponotus thales
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Tapinoma demissum
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
შუშას სახელმწიფო მუსიკალური დრამატული თეატრი
შუშას სახელმწიფო მუსიკალური დრამატული თეატრი (Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrı) — მუსიკალური დრამატული თეატრი აზერბაიჯანში.
ისტორია
1938 წლის თებერვალში შეიქმნა შუშას სახელმწიფო კოლექტიური და სახელმწიფო მეურნეობის თეატრი. 1943 წელს კოლექტივს ეწოდა შუშას სახელმწიფო მუსიკალური დრამატული თეატრი. იგი უზეირ გაჯიბეკოვის სახელს ატარებდა. დრამებისა და კომედიების გარდა თეატრში იდგმებოდა ოპერები და ოპერეტები. შუშას სახელმწიფო მუსიკალურმა დრამატულმა თეატრმა არსებობა შეწყვიტა 1949 წლის დასაწყისში. მათ საქმიანობა განაგრძეს ადგილობრივ სამოყვარულო დრამატულ წრეში, შემდეგ კი ხალხურ თეატრში.
1992 წლის 25 მაისს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1990 წლის 11 მაისის ბრძანებულებით, კულტურის სამინისტრომ აღადგინა შუშას სახელმწიფო მუსიკალური დრამატული თეატრის საქმიანობა.
2022 წლის 29 ივნისს შუშას სახელმწიფო მუსიკალური დრამატულმა თეატრმა ღია ცის ქვეშ 73 წლის შემდეგ კვლავ აჩვენა სპექტაკლი მირზა ფათალი ახუნდზადეს პიესის მიხედვით „ლენქორანის ხანის ვეზირი“.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის თეატრები
ლესტერ ტაიგერსი
ლესტერ ტაიგერსი (Leicester Tigers) — ინგლისური სარაგბო კლუბი, რომელიც თამაშობს პრემიერშიპში. მას თერთმეტჯერ აქვს მოგებული პრემიერშიპი, ორჯერ კი ჰეინიკენის თასი.
ლესტერ ტაიგერსი დაარსდა 1880 წელს. დაარსებისას გაერთიანდა რამდენიმე პატარა გუნდი: ლესტერის საზოგადოება, ლესტერი მოყვარულები, ლესტერი ალერტსი. ხუთი თვე არ იყო გასული, როდესაც ამ გუნდს „ვეფხვები“ უწოდეს.
ტაიგერსი ინგლისის ნაკრების საბაზისო გუნდად ითვლება. მაგალითად, 2019 წლის მსოფლიო თასზე ნაკრებში 8 „ვეფხვი“ (ტაიგერსის მოთამაშე) იყო მიწვეული, მათგან ხუთმა საფინალო მატჩშიც მიიღო მონაწილეობა: მანუ ტუილაგი (ძირათადი, 80 წუთი), ჯონი მეი (ძირითადი, 69 წ.), ჯორჯ ფორდი (ძირითადი, 49 წ.), ბენ იანგსი (ძირათადი, 75წ.), დენ კოული (მარქაფა, 2 წუთიდან).
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის სარაგბო კლუბები
Lsof
ბრძანება lsof (list open files) აჩვენებს გახსნილ ფაილებს რომლებიც გამოყენების პროცესშია. იგი აჩვენებს გამოყენებულ ფაილს და აგრეთვე პროცესს (პროგარმას), რომელიც მას იყენებს.
ფაილი შეიძლება იყოს ნებისმიერი იუნიქსის ფაილი: ჩვეულებრივი ფაილი, პაიპი, ქსელის სოკეტი ან მოწყობილობის აღწერის ფაილი.
მაგალითი
# lsof /var COMMAND    PID     USER   FD   TYPE DEVICE SIZE/OFF     NODE NAME syslogd    350     root    5w  VREG  222,5        0 440818 /var/adm/messages syslogd    350     root    6w  VREG  222,5   339098   6248 /var/log/syslog cron       353     root  cwd   VDIR  222,5      512 254550 /var -- atjobs
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იუნიქსი კატეგორია:სტანდარტული იუნიქსის პროგრამები
პეტიცია
thumb|პეტიცია – ბუდაპეშტი, 2015.11.26 პეტიცია (ლათ. „petitio“) — წერილობითი კოლექტიური თხოვნა ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოებისადმი, მთავრობის მეთაურისადმი; კოლექტიური შუამდგომლობა.
ზოგიერთ სახელმწიფოში პეტიციის შექმნა შეუძლია არა მხოლოდ მოქალაქეებს, არამედ ნებისმიერ ადამიანს (როგორც პირადად, ასევე, სხვა ადამიანებთან ერთად). თუმცა პეტიციის შესამნელად შეიძლება იყოს დადგენილი წესები გარკვეული კატეგორიის მოქალაქეებისათვის (მაგ: სამხედრო მოსამსახურეებისათვის ესპანეთში).
საინტერესო ფაქტები
ჩვენს დროში მოქალაქეთა პეტიციასთან მუშაობის ხვადასხვა ფორმებია მიღებული. მაგ: გერმანიაში სპეციალური კომისია მუშაობს ბუნდესტაგში პეტიციის გადაწყვეტილების მიღებასთან დაკავშირებით. საფრანგეთში ეროვნული კრების (პარლამენტის ქვედა პალატა) მუდმივი კომპეტენტური კომისია განიხილავს პეტიციას, რომელიც განხილვის შემდეგ სხვა კომისიაში გადაიგზავნება შესაბამის სამინისტროსთან გადაწყვეტილების მისაღებად. ბრიტანეთში 200-ზე მეტი მოქალაქის მიერ ხელმოწერილ პეტიციას აუცილებლად განიხილავს სახელმწიფო სამსახურები.
ინტერნეტმა მნიშვნელოვნად გაზარდა და გააადვილა პეტიციაზე ხელმოწერები, ასევე, გააუმჯობესა მოქალაქეთა დიალოგი სახელმწიფო სტრუქტურებთან.
რიგი კონსტიტუციებისა ცნობს პეტიციაზე, არა მხოლოდ საკუთარ მოქალაქეთა, არამედ ნებისმიერი ადამიანის უფლებას. ზოგიერთ ქვეყანაში (მაგ: ესპანეთში და სხვ.) კონსტიტუცია ადგენს, რომ გარკვეული კატეგორიის ადამიანებს (მაგ: სამხედრო მოსამსახურეები, სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის და დაცვის სამხსახურის მუშაკები) შეუძლიათ ეს უფლება გამოიყენონ ინდივიდუალურ ფორმატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პეტიციები კატეგორია:ადამიანის უფლებები კატეგორია:საკონსტიტუციო სამართალი კატეგორია:პროტესტის ფორმები კატეგორია:იურიდიული დოკუმენტები
რეჯო-ემილია
რეჯო-ემილია ან რეჯო-ნელ-ემილია (Reggio nell'Emilia, Regium Lepidi) — ქალაქი იტალიის რეგიონ ემილია-რომანიაში, რეჯო-ემილიას პროვინციაში.
ღირსშესანიშნაობები
thumb|სან-ჯორჯოს ეკლესია
დემოგრაფია
მოსახლეობის დინამიკა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ტრიბადიზმი
thumb|250px|ორი ქალის ილუსტრაცია ტრიბადური აქტის დროს
ტრიბადიზმი (τριβειν — ხახუნი) — ვიწრო გაგებით, ლესბოსელური სექსის ერთ-ერთი ფორმა, როდესაც პარტნიორები ორგაზმს ერთმანეთზე კლიტორებით ხახუნისას იღებენ. შესაძლებელია სხვადასხვა სექსუალური პოზიციების გამოყენებაც, მათ შორის მისიონერული პოზიციისაც.
ანტიკურ საბერძნეთში ტრიბადიზმად ლესბოსური სიყვარული იწოდებოდა. ტრიბადებად მოიაზრებოდნენ ქალები, რომელნიც ჰომოსექსუალურ კავშირებს ამყარებდნენ. XX საუკუნემდე ეს ტერმინი ქალური ჰომოსექსუალობის მთლიანობაში ასაღნიშნავად გამოიყენებოდა.
ქალური ჰომოსექსუალობა, ანტიკური სამყაროს ზოგადი წარმოდგენით, განსაკუთრებულად კუნძულ ლესბოსზე იყო გავრცელებული (აქედან ტერმინები „ლესბოსური სიყვარული“, „ლესბოსელი“), სადაც ცხოვრობდა ასეთი სიყვარულის „მქადაგებელი“ ყველაზე ცნობილი ქალი — ანტიკური საბერძნეთის პოეტი ქალი საფო.
სქოლიო
კატეგორია:სექსუალური აქტივობის ფორმები კატეგორია:ერთსქესიანი სექსუალობა
აიაქსი
აიაქსი (ასევე წოდებული როგორც აიასი) — ბერძნული მითოლოგიური გმირი, შვილი მეფე ტელამონისა და პერიბოეასი, ნახევარძმა ტეუკერისა. იგი არის გამბედავი მეომარი ჰომეროსის ილიადაში და ეპიკურ ციკლში, ეპიკური ლექსების სერია ტროის ომის შესახებ, რომელიც მეორეა აქილევსის შემდეგ ომის ბერძენ გმირებს შორის. მას ასევე მოიხსენიებენ როგორც „ტელამონიან აიაქსს“, „დიდებული აიაქსი“ ან „დიდი აიაქსი“. ეს სახელწოდებები მას განასხვავებს აიაქსისგან, ოილევსის შვილისგან, ცონბილი როგორც აიაქსი მცირე.
ოჯახი
აიაქსი არის ტელამონის(ეაკოსის ვაჟი და ზევსის შვილიშვილი) და მისი პირველი ცოლის შვილი. მისი ბიძის პელევსის (ტელამონის ძმის) მეშვეობით ის არის აქილევსის ბიძაშვილი და ტეუკერის უფროსი ნახევარძმა.
აღწერა
დარეს ფრიგიელის ცნობაში აიაქსი იყო აღწერილი როგორც „..ძლიერი. სუფთა ხმა, შავი და ხუჭუჭა თმა. შეუპოვარი და მამაცი ბრძოლებში“. ამავდროულად ჰომეროსის ილიადაში ის აღწერილი არის, როგორც დიდი აღნაგობის, კოლოსალური და უძლიერესი აქაველებიდან. ცნობილი როგორც „აქაელთა საყრდენი“, მას წვრთნიდა კენტავრი ქირონი (მან გაწვრთნა აიაქსის მამა და აქილევსის მამა პელევსი. იგი მოგვიანებით მოკლა ჰერაკლემ, შემთხვევითი დარტყმით, როდესაც იგი ვარჯიშობდა.) და ამავე დროს წვრთნიდა აქილევსსაც. მას აღწერდნენ, როგორც უშიშარს, ძლიერს და ძლევამოსილს, ძალიან მაღალი საბრძოლო ინტელექტით. აიაქსი მეთაურობს ჯარს და უჭირავს ფარი შვიდი ძროხის კანისგან და ბრინჯაოთი დამზადებულს. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ აიაქსი არ იქნა დაჭრილი ილიადას არცერთ ბრძოლაში და ასევე იგი არ იღებდა დახმარებას ბრძოლაში მონაწილე არცერთი ღმერთისაგან (გარდა აგამემნონისა). მეცამეტე წიგნში პოსეიდონი აიაქსს თავის კვერთხს ურტყამს თავში და მას ახალ ძალებს აძლევს. აიაქსი ძირითადად თავდაცვითი მეომარია. იგი იცავს ბერძნულ ბანაკებს და გემებს. როდესაც ტროელები შეტევაზე არიან, ისინი ხშირად ხედავენ აქაელთა უკანდახევას.აიაქსი არის ერთ-ერთი ყველაზე მომაკვდინებელი პერსონაჟი ბრძოლის დროს, მაგრამ მას არ აქვს გამორჩეული მომენტები, რომელიც მას ასახავს შეტევაზე.
ტროის ომი
ილიადაში აიაქსი გამოირჩევა თავისი უხვი ძალითა და გამბედაობით, რომელიც განსაკუთრებით ჩანს ჰექტორთან ორ ბრძოლაში. მეშვიდე წიგნში, აიაქსი იქნება არჩეული ჰექტორთან დუელში საბრძოლველად. ბრძოლა თითქმის მთელი დღე გაგრძელდება. აიაქსი თავიდან გადაწყვიტავს შეტევას, დაჭრის ჰექტორს თავისი შუბით და მას დიდი ქვით ძირს დააგდებს. ჰექტორი იბრძვის იქამდე მანამ სანამ მისი მაცნეები არ დაარწმუნებენ ზევსს, რომ ეს ბრძოლა ფრედ დამთავრებულიყო. ორივე მებრძოლი გაცვლიან საჩუქრებს. აიაქსი ჰექტორს აჩუქებს იასამნისფერ ფარდას, ხოლო ჰექტორი აიაქსს აჩუქებს ბასრ მახვილს.
ეს ორი მეორედ შეებრძოლებიან ერთმანეთს, როცა ჰექტორი შეიჭრება მიკეანების ბანაკში და ერთმანეთს შეებრძოლებიან ბერძნებთან ერთად გემებს შორის. მეთოთხმეტე წიგნში აიაქსი გიგანტურ კლდეს ესვრის ჰექტორს, რაც თითქმის მოკლავს მას. მეთხუთმეთე წიგნში აიაქსის ძალებს აღადგენს აპოლონი და იგი დაბრუნდება, გემებზე შეტევის განსახორციელებლად. აიაქსი, რომელიც უზარმაზარ შუბს ატარებს, დახტის გემიდან გემზე და ადვილად აკავებს ტროელ არმიას. მეთექვსმეტე წიგნში აიაქსი და ჰექტორი ისევ შეებრძოლებიან ერთმანეთს. ჰექტორი განაიარაღებს მას. აიაქსი იძულებით დაიხევს უკან, რადგან ხედავს, რომ ზევსი ჰექტორს ემხრობა. ჰექტორმა და ტროელებმა მოახერხეს და დაწვეს ერთი ბერძნული გემი, რაც კულმინაციას იწვევს და თითქმის ამთავრებს ომს. აიაქსი პასუხისმგებლია ბევრი ტროელი ბატონების, მათ შორის ფორკისის სიკვდილზე.
აიაქსი ხშირად ებრძოდა თავის ძმას ტეუკერს, რომელიც ცნობილი იყო მშვილდის ოსტატობაში. აიაქსი იყენებდა თავის დიდებულ ფარს, მის უკან დგებოდა ტეუკერი და თავისი ისრით ებრძოდა მოწინააღმდეგე ტროელებს.
აქილევსი არ იმყოფებოდა ამ შეტაკებებზე, აგამემნონთან მტრობის გამო. მე-9 წიგნში, აგამემნონი და სხვა მიკენელი მთავრები აგზავნიან აიაქსს, ოდისევსს და ფენიქსს აქილევსის კარავში, რათა შეურიგდნენ დიდ მეომარს და აიძულონ იგი დაბრუნდეს ბრძოლაში. მიუხედავად იმისა, რომ აიაქსი გულმოდგინედ ლაპარაკობს, იგი ვერ ახერხებს აქილევსის დარწმუნებას.
როდესაც პატროკლე მოკვდა, ჰექტორი მისი სხეულის მოპარვას ეცდება. აიაქსს, მენელაოსის დახმარებით, ახერხებს ტროას წინააღმდეგ ბრძოლას და ცხედარის თავისი ეტლით უკან წამოღებას; თუმცა ტროელებმა, პატროკლეს უკვე გააძრეს აქილევსის ჯავშანი. აიაქსი შეევედრება ზევს, რომ ბრძოლის ველზე ჩამოსული ნისლი გააქროს და მისცეს მათ ნება იბრძოლონ ან მოკვდნენ სინათლის შუქზე. ჰიგინისის ცნობით, აიაქსმა ტროას ომში სულ ოცდარვა ადამიანი მოკლა.
სიკვდილი
როდესაც ილიადა მთავრდება, აიაქსი და სხვა ბერძენი მეომრების უმეტესობა, ცოცხლები და კარგ მდგომარეობაში არიან. როდესაც აქილევსს მოკლავს პარისი(აპოლონის დახმარებით), აიაქსი და ოდისევსი არიან ერთადერთი გმირები, რომლებიც შეებრძოლებიან ტროელებს და დაიბრუნებენ აქილევსის ცხედარს და დამარხავენ მას თავის პარტნიორ პატროკლესთან ერთად. აიაქსი თავისი შუბით და ფარით ახერხებს აქილევსის სხეულის მოპოვებას და გემზე ატანას, როდესაც ოდისევსი აკავებს ტროელებს. დაკრძალვის შემდეგ, აქილევსის ჯადოსნურ ჯავშანი, რომელიც ოლიმპოს მთაზე შექმნა მჭედლობის ღმერთმა ჰეფესტოსმა, დაიტოვეს მისი გმირულის საქმეების ასაღიარებლად. გაიმართება კონკურსი იმის დასადგენად, თუ ვინ იმსახურებს ჯავშანს. აიაქსი ამტკიცებს, რომ მისი ძალისა და გაკეთებული საქმეების გამო ბერძნებისთვის, იგი იმსახურებს ჯავშანს. ოდისევსის მჭერმეტყველობის გამო, ათენას დახმარებით, საბჭო გადაწყვეტს ჯავშანის მისთვის გადაცემას. ამ შედეგით შეძრწუნებული და „საკუთარი მწუხარებით დაპყრობილი“ აიაქსი საკუთარ მკერდში მახვილს იყრის და თავს იკლავს. „პატარა ილიადაში“ გაბრაზებული აიაქსი ოდისევსის გამარჯვებით კლავს ბერძნების საქონელს. გონზე დაბრუნების შემდეგ სირცხვილისგან იგი თავს იკლავს.
სქოლიო
კატეგორია:მითოლოგია კატეგორია:მითოლოგიური პერსონაჟები
Tapinoma dimmocki
Tapinoma dimmocki — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus thadeus
Camponotus thadeus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ქარონი
მინი|300პქ|ქარონი, ხომალდ [[ნიუ-ჰორაიზონსის გადაღებული ფოტო]] ქარონი — მზის სისტემის ჯუჯა პლანეტაა. აღმოჩენილია 1978 წელს 22 ივნისს აშშ-ში. ქარონი თან ახლავს პლუტონს და დიდი ხნის განმავლობაში მის თანამგზავრად ითვლებოდა, მაგრამ პლუტონის პლანეტიდან ჯუჯა პლანეტამდე ჩამოქვეითებასთან ერთად ქარონსაც ჩამოერთვა ეს სტატუსი, რადგან მისი ბარიცენტრი პლუტონს გარეთ არის. აღმოჩენილ იქნა ამერიკელი ასტრონომის ჯეიმზ კრისტის მიერ აშშ საზღვაო ობსერვატორიის 155 სმ-იანი ტელესკოპით. ქარონს პლუტონის მთვარესაც უწოდებენ, რადგან, ისევე როგორც დედამიწის გარდა სხვა პლანეტებს, პლუტონსაც გააჩნია თანამგზავრი (მთვარე), რომელზეც ისეთივე კრატერებია, როგორც დედამიწისეულ მთვარეზე. „მთვარე ქარონი“ ზომით პლუტონის ნახევარია და დედამიწის დროით 6,5 დღეს ანდომებს სრული ბრუნით შემოვლას პლუტონის გარშემო. „ქარონი“ ასევე ძველ ბერძნულ მითოლოგიაშიც გვხვდება. იგი მოხუცია ცეცხლოვანი თვალებითა და ჭუჭყიანი თეთრი სამოსით, რომელიც ნავში ზის და გარდაცვლილთა სულები ჰადესის სამფლობელოში გადაჰყავს, თუმცა აუცილებლად საფასურით. ეს ხვედრი მას ჰადესმა მიუსაჯა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პლუტონი კატეგორია:ჯუჯა პლანეტები
შუშას ციხე
შუშას ციხე (Şuşa həbsxanası) — სასჯელაღსრულების დაწესებულება, რომელიც აშენდა შუშაში 1848 წელს, მეფის რუსეთის დროს. აშენდა ხურშიდბანუ ნათავანის დროს. დაწესებულება მდებარეობს შუშას ციხის აღმოსავლეთ მხარეს. სსრკ-ის დროს იგი ფუნქციონირებდა დახურულ სასჯელაღსრულების დაწესებულებად.
როდესაც 1992 წლის 8 მაისს ქალაქი შუშა დაიპყრეს ციხეც სომხეთის კონტროლის ქვეშ მოექცა. 2020 წლის 8 ნოემბერს, როდესაც ქალაქი გაათავისუფლეს, ციხე აზერბაიჯანის კონტროლ ქვეშ დაბრუნდა.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის შენობა-ნაგებობები
1753
თარიღი უცნობია
*
Tapinoma emeryanum
Tapinoma emeryanum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სახელმწიფო ცერემონიების სასახლე
სახელმწიფო ცერემონიების სასახლე (2019 წლამდე საქართველოს პრეზიდენტის სასახლე და ავლაბრის სახელმწიფო მართვის ადმინისტრაციის კომპლექსი, ასევე - ავლაბრის რეზიდენცია) — სახელმწიფო ცერემონიებისთვის განკუთვნილი შენობა, ყოფილი საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია, მდებარეობს დედაქალაქ თბილისში, ისნის რაიონში, ისტორიულ ავლაბარში, მალხაზ აბდუშელიშვილი ქუჩა № 1.
სასახლე პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის ინიციატივით, 2004-2009 წლებში, აშენდა. მასზე რამდენიმე არქიტექტორი მუშაობდა. პროექტის ავტორია არქიტექტორი გიორგი ბათიაშვილი, თუმცა საბოლოო სახე მას იტალიელმა მიკელე დე ლუკიმ შესძინა, რომელსაც ასევე ეკუთვნის საქართველოს შსს-ს ახალი შენობა ისან–სამგორის რაიონში და  შედარებით მოგვიანებით აგებული  მშვიდობის ხიდი.
2019 წელს ავლაბრის რეზიდენციას სახელი შეეცვალა და ის სახელმწიფო ცერემონიების სასახლე გახდა.
ისტორია
thumb|right|250px|[[დარეჯანის სასახლე, 2006.]] საქართველოს ფეოდალური ხანის მეფეთა რეზიდენციებიდან მხოლოდ მცირედია შემორჩენილი. მათ შორის არის თბილისში დარეჯანის სასახლე, რომელიც XVIII საუკუნეში ერეკლე II–ს მეუღლე დარეჯან დედოფალს ეკუთვნოდა, ამჟამად კი ბაგრატიონთა სახლის კუთვნილებაა. უშუალოდ გვიანი შუასაუკუნეების მეფეთა რეზიდენცია, რომელიც ზემო კალაში მდებარეობდა, აღა მაჰმად ხანის ჯარის შემოსევისას განადგურდა 1795 წელს. ამ ადგილზე, რუსეთის იმპერიის მმართველობის ხანაში, კავკასიის მთავარმმართებლის რეზიდენცია აიგო. მოგვიანებით, ახალი რეზიდენცია აიგო კალას გარეთ, დღევანდელი რუსთაველის გამზირზე, რომელსაც რეზიდენციის გამო სასახლის ქუჩა ეწოდა. დღეს აქ საქართველოს მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლეა განთავსებული.
საბჭოთა პერიოდში კრწანისში რესპუბლიკის პირველი პირებისთვის, კომპარტიის პირველი მდივნებისთვის, აიგო რეზიდენცია, რომელიც დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ქვეყნის პრეზიდენტთა რეზიდენცია გახდა. 2004 წელს, პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ახალი რეზიდენციის მშენებლობის სურვილი გამოთქვა. ეს რეზიდენცია ერთ კომპლექსში გააერთიანებდა საპრეზიდენტო სამყოფელსა და სახელმწიფო ადმინისტრაციას. გადაწყდა ავლაბარში, ალვანის, აბდუშელიშვილის, ლომოურისა და ცუცქირიძის ქუჩებში მოქცეული კვარტლის გამოყოფა, სადაც საპრეზიდენტო სასახლეს ალვანის ქუჩაზე გამომავალი საგზაო ინსპექციის შენობა დაეთმობოდა.
thumb|right|250px|[[საქართველოს მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლე (ყოფ. მეფისნაცვლის სასახლე), 2007.]]
საგზაო ინსპექციის შენობა XIX ს–ის მეორე ნახევარში იყო აგებული მეფის ჟანდარმერიისთვის. საბჭოთა დროიდან მოყოლებული, იქ სახელმწიფო ავტოინსპექცია (მოგვიანებით საგზაო პოლიცია) იყო განთავსებული. ნეოკლასიციზმის სტილში გამართული ორსართულიანი შენობა დორიული კოლოსალური ორდერის სამი პორტიკით გამოდიოდა ალვანის ქუჩაზე და, დანარჩენ დამხმარე შენობებთან ერთად, მთელ კვარტალს აერთიანებდა.
თავიდან იგეგმებოდა შენობის რეკონსტრუქცია, თუმცა შენობის მდგომარეობამ მისი მთლიანად დაშლა და თავიდან აგება გახადა აუცილებელი. შედეგად გაიზარდა მშენებლობის ბიუჯეტი და ვადები. პირველი ბლოკი, რომელშიც სახელმწიფო ადმინისტრაცია განთავსდა, ექსპლუატაციაში 2008 წლის აპრილში შევიდა. მშენებლობას თავიდან აწარმოებდა სამშენებლო კომპანია „ევრა“, რომელმაც სამშენებლო უფლება მთავრობისგან იმ პირობით მიიღო, რომ კომპანიის მფლობელი ვალერი გელაშვილი ალვანის №5-ში მდებარე საკუთარ საცხოვრებელ სახლს გადასცემდა სახელმწიფოს. 2005 წელს ხელიუფლებასა და კომპანიას შორის მომხდარი ფინანსური უთანხმოების გამო, მშენებლობა სხვა ორგანიზაციას გადაეცა. კომპლექსის პროექტი დამუშავდა დეველოპერული კომპანია „არსის“ საპროექტო სტუდიაში. მათ ეკუთვნით სახელმწიფო ადმინისტრაციის კორპუსის პროექტიც. საპრეზიდენტო სასახლის ავტორია არქიტექტორი გიორგი ბათიაშვილი, რომელსაც ავტოინსპექციის შენობის გადაკეთების იდეა ჯერ კიდევ 1980-იან წლებში დაბადებია, აქტიური მუშაობა კი ამ საკითხზე 2004 წლიდან დაიწყო.
არქიტექტორის ცვლამ შესაბამისის ასახვა ჰპოვა სასახლის არქიტექტურაზე. ასე მაგალითად, თავიდან სამივე პორტიკი ფრონტონით სრულდებოდა, ისე როგორც საგზაო ინსპექციის ძველ შენობაზე, თუმცა შემდგომ ფრონტონი მხოლოდ ცენტრალურს დაუტოვეს. მოგვიანებით გიგა ბათიაშვილმა აღნიშნა, რომ ახალი არქიტექტორისთვის პროექტის გადაცემა მასთან შეუთანხებლად მოხდა.
thumb|right|250px|ყოფილი საგზაო პოლიციის შენობა, 2002.
ოფიციალურად მშენებლობის ხარჯები არ გამოქვეყნებულა, თუმცა პრეზიდენტის განცხადებით:
პრეზიდენტმა ეს განცხადება, იმ პრეტენზიების საპასუხოდ გააკეთა, რომელიც რეზიდენციის მშენებლობის დიდ ხარჯებთან დაკავშირებით გაჩნდა. გადაცემა პოსტსკრიპტუმი–ის ინფორმაციით 4 წლის განმავლობაში მშენებლობაზე 40 მლნ. დოლარი დაიხარჯა, ხოლო გაზეთ კვირის პალიტრას ინფორმაციით ხარჯები 800 მლნ დოლარს აჭარბებს.
2012 წლის წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, ქვეყნის ახალმა მთავრობამ გადაწყვიტა საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენცია ათონელის 25-ში გადაეტანა, სადაც წინა ხელისუფლების გადაწყვეტილებით დაგეგმილი იყო საქართველოს პრემიერ-მინისტრის რეზიდენციის მშენებლობა. ამის გაგრძელებად, საქართველოს ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა - გიორგი მარგველაშვილმა, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ უარი თქვა ავლაბრის რეზიდენციაში მუშაობაზე და ახალი რეზიდენციის სამშენებლო სამუშაოების დასრულებამდე, დროებით სახელმწიფო კანცელარიის შენობაში გადავიდა სამუშაოდ. თუმცაღა, 2014 წლის ზაფხულში, პრეზიდენტმა დატოვა კანცელარიის შენობა და ადმინისტრაცია კვლავ ავლაბრის რეზიდენციაში გადავიდა. ამ ფაქტს დიდი ვნებათაღელვა მოჰყვა მთავრობისა და ზოგადად, მმართველი პარტიაში. თავად მარგველაშვილმა განმარტა: „ავლაბრის რეზიდენციაში შესვლა იყო გარკვეული პოლიტიკური ნაბიჯი იმასთან დაკავშირებით, რათა ნათლად მეთქვა, რომ პრეზიდენტის ინსტიტუტი არ არის ინსტიტუტი, რომელსაც შენ დასვამ ორ ოთახში და არ გადაიყვან, დასვამ ორ ოთახში და ეტყვი - ეს არის შენი სამუშაო ადგილი.“
არქიტექტურა
პრეზიდენტის სასახლის არქიტექტურა, ექსტერიერის ნაწილში, თავიდანვე განსაზღვრა კლასიცისტურ სტილში გამართულმა ავტოინსპექციის შენობამ, რომლის რეკონსტრუქციაც იყო დაგეგმილი. ეს არქიტექტურული მიმართულება არ შეცვალეს მიუხედავად ძველი შენობის სრულად დაშლისა და სასახლის თავიდან აგებისა.
მინი|მარცხნივ|პრეზიდენტის სასახლე ღამით მთელი შენობა გამართულია მცირედ სახეცვლილი დორიული კოლოსალური ორდერით. ძველი შენობის მოცულობითი კომპოზიციიდან, დასავლეთ ფასადზე ის იმეორებს მხოლოდ 3 პორტიკს, მაგრამ განსხვავებით ძველი შენობისგან, სასახლე სივრცით-მოცულობითი კომპოზიციისაა (გუმბათის გამო). სასახლე ოთხსართულიანია, სარკული სიმეტრიის მქონე, შედგება სამი ნაწილისგან: ცენტრალური, სარიტუალო ნაწილი - გუმბათქვეშა სივრცე; მარცხენა ფლიგელი - პრეზიდენტის სამუშაო კაბინეტი, სათათბირო ოთახები; მარჯვენა ფლიგელი - პრეზიდენცის კანცელარია და მოსასვენებელი. ცენტრალური ნაწილი - ჰოლი, სიმაღლეში ორ სართულს იკავებს. მის სივრცეს შუაში კვეთს ფლიგელების შემაერთებელი შუშის მოაიჯრებიანი, ქვევიდან ხით შემოსილი ხიდი. ჰოლში განთავსებულია XI საუკუნის ხელნაწერი ბიბლია მოოქროვილი და   ძვირფასი ქვებით მოოჭვილი  ყდით (საზღვარგარეთ საქართველოს  პრეზიდენტის ერთ-ერთი ვიზიტის  დროს ემიგრაციაში მყოფმა  ბაგრატოვანთა შთამომავალმა  ბიბლია საჩუქრად გადასცა  პრეზიდენტს). ჰოლის თავზე, მესამე სართულზე, გუმბათქვეშა სივრცეა, განკუთვნილი სხვადასხვა ღონისძიებებისთვის. აქედანვე ხდება ასვლა გუბათქვეშა პანდუსზე.
thumb|right|250px|სასახლე თავდაპირველი გადაწყვეტით, [[ივნისი 2007.]]
შენობის ფასადები მთელ სიბრტყეზე ჰორიზონტალურადაა დაყოფილი სართულშუა სარტყელებით. ფასადების ჰორიზონტალურ დაყოფას ხაზს უსვამს ფანჯრების მონოტონური რიგები ყველა სართულზე. შენობის სამი სართული ერთი მძლავრი კარნიზით სრულდება. გუმბათის მარჯვნივ და მარცხნივ შენობის მე-4 სართულია ამოყვანილი, ის ოდნავ შეწეული დასავლეთის ფასადის სიბრტყიდან და ტერასას ქმნის. განაპირა ნაწილებში, აქაც პორტიკებია მოწყობილი (ასევე შეწეული). სართული სრულდება მძლავრი კარნიზით, მსგავსად მე-3 სართულისა. შენობის ცენტრალური პორტიკი დასავლეთ ფასადზე ფრონტონით სრულდება, რომლის ცენტრშიც საქართველოს ფერადი, რელიეფური სახელმწიფო გერბია მოთავსებული. პორტიკის ფრიზი მხატვრული მოზაიკითაა დაფარული, რომელზეც მხედრული ანბანით წარწერილია „ვეფხისტყაოსნის“ აფორიზმი - „ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია“ (ავტ. მხატვარი ნატა  ამირეჯიბი). შენობის აღმოსავლეთ ფასადი შედარებით უფრო მონოტონურია, რადგან ფასადის სიბრტყეს არღვევს მხოლოდ ერთი, ცენტრალური პორტიკი, ისიც ფრონტონის გარეშე. განაპირა ნაწილებში პორტიკების ილუზიას ქმნის დორიული პილასტრები. აქაც ფასადის კომპოზიცია იქმნება ჰორიზონტალური სართულშუა სარტყლებით და ფანჯრების რიგებით, რაც ორი მძლავრი კარნიზით სრულდება (მე-3 და მე-4 სართულზე). ამასთან მე-4 სართული, ფასადის სიბრტყიდან შეწეული არ არის. სამხრეთის და ჩრდილოეთის ფასადებიც ასევე დორიული პილასტრებითაა გაწყობილი.
სასახლის პირველ სართულზე მუზეუმია განთავსებული, სადაც გამოფენილია სხვადასხვა ქვეყნის ლიდერებისა და საქართველოს საპატიო სტუმრების მიერ საქართველოს პრეზიდენტისათვის საჩუქრად მიძღვნილი ნივთები. მეორე სართულზე მდებარეობს ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის დარბაზი, რომელიც განკუთვნილია ოფიციალური და სხვა მნიშვნელოვანი შეხვედრებისათვის. საქართველოს პრეზიდენტის სამუშაო ოთახი შედგება კაბინეტისა და ბიბლიოთეკისგან და განლაგებულია ორ სართულზე.
სასახლის გუმბათი, შენობის კოპოზიციაში დომინანტი ელემენტი, შესრულებულია ლითონში და მინაში. მინა სფერული სეგმენტების სახითაა ჩასმული ლითონის კარკასში. გუმბათი დამზადებულია გერმანიაში და ქართველი არქიტექტორის ვახტანგ ზესაშვილისა და იტალიელი არქიტექტორის ფრანკო ძაგარის ერთობლივი ნამუშევარია.
საპრეზიდენტო სასახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით დგას პრეზიდენტის კანცელარიის კორპუსი, რომელიც სამხრეთ ფასადთან გამჭვირვალე ხიდით უკავშირდება პრეზიდენტის სასახლეს. შენობა მარტივი მოცულობისაა, სამსართულიანი, გეგმაში „Γ“-ს ფორმის. თეთრი, მობათქაშებული სიბრტყეები დაყოფილია კვადრატული ფანჯრებით. შენობის ექსტერიერი შექმნილია ერთგვარი მემბრანული ფასადით, რომელიც ჰორიზონტალურად ეკვრის შენობას გარკვეულ დისტანციაზე და შეღებილია შავ-რუხ ფერებში (დამპროექტებელი „სტუდია არსი“).
სასახლის ეზოში განთავსებულია რამდენიმე მცირე არქიტექტურული ფორმა: მოძრავი მონუმენტი - გამოხატავს ხელისუფლების სამ შტოს - საკანონმდებლოს, აღმასრულებელსა და სასამართლოს (ავტორი: გერმანელი მოქანდაკე გაბრიელა ვან ჰაბსბურგი), საქართველოს მრავალეთნიკურობის ამსახველი მონუმენტი - შექმნილი გულის ფორმის 67 გამჭვირვალე შუშით (ავტორი - ესპანელი მოქანდაკე ალბერტო  დომინგო), წყლის სარკე - მოზაიკური კომპოზიცია „ვინ ვართ, საიდან მოვდივართ“, საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი ფრაგმენტებით (კომპოზიციის ავტორი - ქართველი მხატვარი ნატა ამირეჯიბი).
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის არქიტექტურა კატეგორია:საქართველოს სასახლეები კატეგორია:ოფიციალური რეზიდენციები
Camponotus textor
Camponotus textor — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
შალაური (თელავის მუნიციპალიტეტი)
შალაური (ყოფილი შალვაური) — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 650 მეტრი, თელავიდან 2 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2186 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სახელმძღვანელო ნამარხები
სახელმძღვანელო ნამარხები, სახელმძღვანელო ფორმები — გარკვეული გეოლოგიური ასაკის დანალექი ქყებებისათვის განსაკუთრებით დამახასიათებელი ცოცხალი ორგანიზმების განამარცხებული ნაშთები. სახელმძღვანელო ნამარხებს ახასიათებს გავრცელების ფართო გეოგრაფიული არეალი და მცირე ვერტიკალური (შრიდან შრეში) დიაპაზონი, რადგან ეს ორგანიზმები როგორც ბიოლოგიური სახეობა, არსებობდა გეოლოგიური დროის მცირე მონაკვეთის განმავლობაში. სახელმძღვანელო ნამარხებით შესაძლებელია სხვადასხვა რეგიონის ნალექების კორელაცია. დანალექი წყებების სტრატიგრაფიის დადგენის თანამედროვე პალეონტოლოგიურ მეთოდს საფუძვლად უდევს არა სახელმძღვანელო ნამარხების ცალკეული ფორმების შესწავლა, არამედ — შრეში დაცულ განამარხებულ ორგანიზმთა მთელი კომპლექსისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პალეონტოლოგია კატეგორია:დედამიწის გეოლოგიური ისტორია
מאובן
NGC 16
NGC 16 — ლინზისებური გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1784 წლის 8 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
Rockstar Games Presents Table Tennis
Rockstar Games presents Table Tennis — მაგიდის ჩოგბურთის სიმულატორი ვიდეო თამაში. იგი პირველად გამოვიდა 2006 წლის 26 მაისს სისტემისთვის Xbox 360. Wii ვერსია გამოვიდა 2007 წლის 16 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:2006 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:Rockstar Games კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები კატეგორია:Wii-ის თამაშები
პრინცეფსი
პრინცეფსი (princeps — პირველი) — ძველ რომში იყო პირი, რომელიც პირველ ნომრად იყო სენატორთა სიაში. მას ხშირად უწოდებდნენ „პირველს თანასწორთა შორის“. იგი სათავეში ედგა სენატორებს, თუმცა ეს ფორმალურად იყო, რადგან ფაქტობრივად, იგი სათავეში ედგა მთელი რომის იმპერიას.
I საუკუნიდან მოყოლებული მიმდინარეობდა ბრძოლა პრინცეფსსა და სენატს შორის. ეს ბრძოლა დამრთავდა პრინცეფსის გამარჯვებით და ამით ბოლო მოეღო დიარქიას, ანუ სენატისა და პრინცეფსის ერთობლივ მმართველობას.
ძვ. წ. 27 წელს რომის პირველი პრინცეფსი გახდა გაიუს ოქტავიანე იულიუს კეისარი (ძვ. წ. 63 — ახ. წ. 14 წ.). მას არ გაუუქმებია რესპუბლიკისდროინდელი დაწესებულებები. მის დროს ახალი წყობილება რესპუბლიკის ფორმით შეინიღბა. ძვ. წ. 27 წელს კი ოქტავიანემ იმპერატორის ტიტული მიიღო და ავგუსტუსი ეწოდა. ძვ. წ. 23 წელს ავგუსტუსი ტრიბუნიც გახდა და კონსულის წოდებაც მიენიჭა. 12 წელს კი უზენაესი ქურუმის ტიტული მიიღო.
პრინცეფსის ხელისუფლება თავიდანვე მემკვიდრეობით არ ყოფილა. მას შეეძლო თავის სიცოცხლეში დაესახელებინა კანდიდატი ამ თანამდებობის დასაკავებლად. პრინცეფსს სენატი ირჩევდა, მაგრამ ეს არჩევნები ფორმალური იყო. ფაქტობრივად, არჩევნებს წყვეტდა ჯარი — სამხედრო ძალა.
პრინცეფსს ფართო უფლებები ჰქონდა. იგი იყო ქვეყნის მხედართმთავარი, მის ფუნქციებში შედიოდა ომისა და ზავის საკითხები, ხელშეკრულებების დადება უცხო სახელმწიფოებთან, პროვინციების მართვა-გამგეობა, სენატის თავმჯდომარეობა, ქურუმთუხუცესობა. მანვე მიისაკუთრა ცენზორის ფუნქციები. მას ჰქონდა ვეტოს უფლება, ანუ შეეძლო შეეჩერებინა ან გაეუქმებინა მაგისტრატების მიერ გამოცემული განკარგულებები თუ აქტები. პრინცეფსის ძალაუფლება, ფაქტობრივად, შეუძღუდავი იყო. ყოველ მის განკარგულებას ჰქონდა კანონის ძალა.
პრინცეფსთან არსებობდა „პრინცეფსის სათათბირო საბჭო“, რომლის შემადგენლობაშიც პრინცეფსს შეჰყავდა თავისი ახლობელი ადამიანები, მათ შორის, იურისტებიც.
პრინცეფსთან არსებობდა გვარდია, რომელიც მას იცავდა. გვარდიას ხელმძღვანელობდა პრინცეფსის მოადგილე. იგი იტალიის ჯარების სარდლადაც ითვლებოდა. ხელი მიუწვდებოდა სისხლისა თუ სამოქალაქო სამართლის საქმეებზე, ზედამხედველობდა პრინცეფსის სხვა ორგანოებს, გამოსცემდა სავალდებულო დადგენილებებს.