cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გეომორფოლოგია
რელიეფის მორფოგრაფია და მორფომეტრია
მთა — იზოლირებული ბუნებრივი ამაღლება ხმელეთის მეტნაკლებად მოვაკებულ ზედაპირზე. მისი ელემენტებია: მწვერვალი — უმაღლესი წერტილის მიმდებარე ზედაპირი; ძირი — ფუძე ზედაპირის მკაფიოდ გამოსახული გარდატეხის ხაზი, რომელიც უწყვეტად შემოფარგლავს მთას; კალთები — მწვერვალიდან მთის ძირამდე დაშვებული ფერდობი. ერთმანეთზე გადაჯაჭვული ქედები და მთების მასივები ასეულ და ათასეულ კილომეტრზე გაშლილ მთიან მხარეებს (მთებს) წარმოქმნიან. წარმოშობის მიხედვით განასხვავებენ ტექტონიკურ, ეროზიულ და ვულკანურ მთებს. ტექტონიკური მთები ძირითადად წარმოიქმნება გეოსინკლინში შრეების ინტენსიური დანაოჭებისა და დედამიწის ქერქის აზევების შედეგად.
ტექტონიკური სტრუქტურების შესაბამისად განარჩევენ ნაოჭა და ლოდა მთებს. ეროზიული მთები დედამიწის ქერქის მაღლა აზიდული ჰორიზონტული სტრუქტურების პლატოსებრი ზედაპირის დანაწევრების შედეგია. ვულკანური მთები — ვულკანური კონუსების, ლავური ღვარების, ტუფური საფრის ერთობლიობაა. პლანეტარული ფორმების, აგრეთვე რელიეფის მეგა- და მაკროფორმების აღწერა ჩვეულებრივ, მიმდინარეობს განმაზოგადებელი მასალებით — რუკებით, შეჯამებით და სხვა.
რელიეფის მორფოგრაფიული და მორფომეტრიული მახასიათებლები არ სრულდება საველე დაკვირვებებით. საველე მასალების საფუძველზე კამერალურ პირობებში, აგრეთვე ტოპოგრაფიული რუკების, აერო- და კოსმოსური სურათების ხარჯზე შესაძლებელია შეიქმნას მორფომეტრიული რუკების სერია:
რელიეფის გენეზისი
ეგზოგენური პროცესები დედამიწის ზედაპირზე და დედამიწის ქერქის სულ ზედა ნაწილში მიმდინარე გეოლოგიური პროცესებია, რომლებიც გამოწვეულია ძირითადად გარეგანი ძალებისა და ცოცხალი ორგანიზმების ზემოქმედებით. ეგზოგენური პროცესების შედეგად შეიძლება წარმოიქმნას აგრეთვე ეგზოგენური საბადოები. თავის მხრივ, ეგზოგენური პროცესები თავისი მოქმედების შედეგად ან ართულებს, ან ამარტივებს ენდოგენური წარმოშობის რელიეფს. ერთ შემთხვევაში ეგზოგენური აგენტები, რომლებიც ართულებენ ენდოგენურ რელიეფს, გამოიმუშავებენ უფრო პატარა მეზო- და მიკროფორმებს, სხვა შემთხვევში — სჭრიან უსწორმასწორობანს, და მესამე შემთხვევაში მიმდინარეობს ენდოგენური რელიეფის დამარხვა ან გართულება.
რელიეფის ასაკი
120პქ|მარჯვნივ|ევრაზია გლობუსზე 120პქ|მარჯვნივ|ჩრდილოეთი ამერიკა გლობუსზე 120პქ|მარჯვნივ|სამხრეთი ამერიკა გლობუსზე 120პქ|მარჯვნივ|აფრიკა გლობუსზე 120პქ|მარჯვნივ|ავსტრალია გლობუსზე 120პქ|მარჯვნივ|ანტარქტიდა გლობუსზე მორფოგრაფიის, მორფომეტრიის და გენეზისის გარკვევასთან ერთად გეომორფოლოგიის მნიშვნელოვანი ამოცანაა რელიეფის ასაკის დადგენა. როგორც ცნობილია გეოლოგიაში ქანების ასაკი უმნიშვნელოვანესი გეოლოგიური მახასიათებელია და არსებითად, იგი წარმოადგენს ზოგადი გეოლოგიური რუკების ძირითად შინაარსს. ქანების გეოლოგიური ასაკი დგინდება კარგად შემუშავებული სტრატიგრაფიული, პალეონტოლოგიური და პეტროგრაფიული მეთოდებით. გეომორფოლოგიაში ასაკის დადგენა — უფრო რთული ამოცანაა, რადგან გეოლოგიური მეთოდების მიღება შესაძლებელია მხოლოდ რელიეფის აკუმულაციური ფორმების ასაკის დასადეგნად და არ შეიძლება იყოს გამოყენებული უშუალოდ დენუდაციური რელიეფის ასაკის გამოსარკვევად. გეომორფოლოგიაში, ისევე როგორც გეოლოგიაში, ჩვეულებრივ იხმარება გაგება რელიეფის შეფარდებითი და აბსოლუტური ასაკის შესახებ.
რელიეფის შეფარდებითი ასაკი — გეომორფოლოგიაში მას აქვს რამდენიმე ასპექტი. 1) უილიამ მორის დეივისის თანახმად, ესა თუ ის ტერიტორია ან ცალკეული ფორმები, წარმოადგენს სტადიურ პროცესს. ამიტომ რელიეფის შეფარდებით ასაკში იგულისხმება მისი განვითარების განსაზღვრება; მაგალითისთვის ზღვის სანაპირო ან მდინარეთა ხეობების რელიეფის განვითარება. მეოთხეული ისტორიის პერიოდიდან ირკვევა, რომ უკანასკნელი გამყინვარების შემდეგ (დაახლოებით 20 ათასი წლის წინ) მსოფლიო ოკეანის დონე თანადროულ დონესთან შედარებით დაახლოებით 100 მეტრით დაბალი იყო. კონტინენტური მყინვარული საფრის გალღობასთან ერთად დაიწყო მსოფლიო ოკეანის დონის თანდათანობითი აწევა (4000-5000 წლის წინ მან მიაღწია დაახლოებით ამჟამინდელ ნიშნულს). ოკეანეების და ზღვების წყლებმა დაძირეს ხმელეთის სანაპიროს ყოფილი დადაბლებები. წარმოიქმნა მკვეთრად დანაწევრებული საწყისი სანაპირო ხაზები.
ასეთი ინგრესიული სანაპიროების წარმოქმნა შესაძლებელია განიხილებოდეს როგორც თანამედროვე ნაპირის განვითარების საწყისი სტადია. შემდგომ, აბრაზიულმა პროცესებმა ხელი შეუწყო კონცხებზე საფეხურების წარმოქმნას. ერთდროულად, ყურეებში წარმოიქმნა პირველი სანაპირო აკუმულაციური ფორმები. ეს არის ნაპირის ახალგაზრდა განვითარების სტადია. მოგვიანებით კონცხები ჩამოკვეთილი იქნა, ხოლო უბეები (ყურეები) აკუმულაციური წარმონაქმნებით მთლიანად გამოეყო ზღვას. სანაპირო მოსწორდა. სანაპირო ხაზის მოსწორება ასრულებს სანაპიროს მომწიფების სტადიას. მომდევნო განვითარებას მოჰყვა აბრაზიული პროცესების დაცხრომა. ნატეხი მასალების შეღწევის შემცირებას შესაძლოა მოჰყვეს აკუმულაციური ფორმების ნაწილობრივი წარეცხვა. ეს არის ძველი სტადია.
სხვა მაგალითია — მყინვარული საფრისაგან ახლახან განთავისუფლებული მდინარეების ხეობების ფორმირება. თავდაპირველად მდინარეს აქვს გამოუმუშავებელი, სუსტად ამოჭრილი ხეობა. განვითარების პროცესში მდინარის კალაპოტი თანდათანობით იჭრება საწყის ქანებში, თუმცა მის გასწვრივ პროფილში ჯერ კიდევ რჩება მრავალრიცხოვანი უსწორმასწორობანი. ეს არის მდინარის ხეობის ახალგაზრდა სტადია. მომდევნო შეჭრას მოჰყვება გაღუნული გრძივი პროფილის წარმოქმნა. ხეობის ჩაღრმავება ნაპირების წარეცხვის ხარჯზე იცვლება მისი გაფართოებით, იწყება ჭალის ფორმირება. მდინარის ხეობა შედის მომწიფების სტადიაში. შემდეგ, გვერდით ეროზიას მოჰყვება ჭალის გაფართოება, მდინარე თავისუფლად მოძრაობს მისსავე ფარგლებში, დინება მდოვრე ხდება, ხოლო კალაპოტი მეტისმეტად იკლაკნება ან იტოტება. დგება მდინარის ხეობის ძველი სტადია.
შესაბამისად, რელიეფის შეფარდებითი ასაკის დადგენის ერთ-ერთი ასპექტია — მისი განვითარების სტადიის განსაზღვრა მორფოლოგიური და დინამიკური ნიშნების მიხედვით.
2) რელიეფის შეფარდებითი ასაკის გაგება მიიღება აგრეთვე ერთი ფორმის სხვა ფორმასთან ურთიერთმიმართების შესწავლის დროს. ყველა შემთხვევაში ნებისმიერი ფორმა უფრო ძველია იმასთან შედარებით, რომელიც ართულებს მის ზედაპირს და ყალიბდება უფრო გვიანდელ დროში. ასე მაგალითად, კასპიისპირა დაბლობის ფარგლებში ფართოდ არის გავრცელებული გვიან მეოთხეული (ხვალინური) ზღვიური დაბლობი, რომელიც ხვალინური ზღვის რეგრესიის შედეგად ერთ შემთხვევაში განიცდიდა ეროზიულ დანაწევრებას, მეორე შემთხვევაში — მისი ზედაპირი გადამუშავებული იქნა ეოლური პროცესებით, რომელსაც მოჰყვა ეოლური რელიეფის სხვადასხვაგვარი ტიპების წარმოქმნა. შესაბამისად, პირველეულ (ამ შემთხვევაში ხვალინურ) ზღვიურ დაბლობთან მიმართებაში რელიეფის ეროზიული და ეოლური ფორმები მეორეულია (უფრო ახალგაზრდაა).
რელიეფის აბსოლუტური ასაკი რადიოიზოტოპური მეთოდებით კვლევა ფართოდ გამოიყენება დანალექების და რელიეფის ფორმების ასაკის დასადგენად აბსოლუტურ ერთეულებში, ესე იგი წლებში. ამისათვის მნიშვნელოვანია ამა თუ იმ რადიოიზოტოპის ნახევარ დაშლის პერიოდი; შემდეგ დანალექებში ადგენენ მისი რაოდენობის თანაფარდობას წარმოებულთან ერთად. აბსოლუტური ასაკის დასადგენად ეს საკმაოდ საიმედო საშუალებაა. აბსოლუტური ასაკის დასადგენად თანამედროვე დროში ფართოდ გამოიყენება რადიონახშირბადული, კალიუმ-არგონული, ფთორული, თერმოლუმინესცენციური და სხვა მეთოდები. ძველი დანალექებისა და რელიეფის ფორმების აბსოლუტური ასაკის დადგენა შეიძლება აგრეთვე პალეომაგნიტური მეთოდის საშუალებით.
რელიეფწარმომქმნელი ფაქტორები
რელიეფის წარმოქმნა ანუ მორფოგენეზი მეტად რთულად მიმდინარეობს. რელიეფი ფორმირდება და ვითარდება ენდოგენური და ეგზოგენური ძალებისა და პროცესების ურთიერთმოქმედების შედეგად. გარდა ამისა არსებობს რიგი ფაქტორები, რომლებიც უშუალოდ არ მონაწილეობენ რელიეფის წარმოქმნაში, თუმცა ხელს უწყობენ მის განვითარებას. ასეთი ფაქტორებია ქანების ნივთიერი შედგენილობა, გეოლოგიური სტრუქტურები, კლიმატური პირობები, ბიომი, და გარკვეულწილად საკუთრივ რელიეფი. მორფოგენეზი ან გეომორფოგენეზი ეწოდება რელიეფის სხვადასხვა ფორმების წარმოქმნასა და განვითარებას დედამიწის ზედაპირზე, რომელიც გამოწვეულია ენდოგენური და ეგზოგენური პროცესებითა და ფაქტორებით. დედამიწის ქერქი აგებულია სხვადასხვა გენეზისისა და სხვადასხვაგვარი ქიმიური და მინერალოგიური შედგენილობის ქანებით.
განასხვავებენ მედეგ და არამედეგ ქანებს. ქანები ერთმანეთისაგან განსხვავდება აგრეთვე სტრუქტურით, ტექსტურითა და ფიზიკური თვისებებით. ქანების სხვადასხვა გენეტიკური ტიპები სხვადასხვაგვარად რეაგირებენ გარეგანი ძალების მოქმედებაზე.
ჯეძიანი
ადმინისტრაციული დაყოფა
ჯეძიანის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 11 მუნიციპალიტეტად:
გეომორფოლოგია
რელიეფწარმომქმნელი ფაქტორები
რელიეფწარმომქმნელი გეოლოგიური და გეოგრაფიული ფაქტორები უშუალოდ არ ქმნიან რელიეფის ფორმებს, თუმცა არსებით გავლენას ახდენენ მათ წარმოქმნაზე. ისინი განსაზღვრავენ გარემოებას, რომელშიც მიმდინარეობს პროცესები. ამ ფაქტორებს მიეკუთვნება ტექტონიკური მოძრაობა, ადგილის გეოლოგიური აგებულება, კლიმატური პირობები, მცენარეულობა, მთისა და ვაკის პირობები. მნიშვნელოვან როლს თამაშობს დრო — პროცესების ხანგრძლივობა და სტადიურობა, დროში პირობების ცვალებადობა. ტექტონიკური მოძრაობები განაპირობებენ დედამიწის ზედაპირის სიმაღლისა და დახრილობის ცვლილებას. ინტენსიურ გავლენას ახდენენ წყლის ნაკადებისა და მყინვარების მოქმედებაზე, ფერდობთა პროცესების მსვლელობაზე. უეცარ ტექტონიკურ მოძრაობებს მოჰყვება მიწისძვრების წარმოქმნა, რომელსაც თან სდევს გრავიტაციული პროცესები — ჩამოზვავება და მეწყერი. დედამიწის ქერქი აგებულებით მეტად არაერთგვაროვანია. სელექტიური დენუდაციის ეფექტის შედეგად იქმნება სტრუქტურული და სტრუქტურულად შეპირობებული რელიეფის ფორმები. რელიეფწარმომქმნელი მნიშვნელოვანი ფაქტორია აგრეთვე კლიმატი, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კლიმატის ტიპები: ჰუმიდური, ნივალური, პოლარული და არიდული.
ჯეძიანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები
გეომორფოლოგია
საქართველოს გეომორფოლოგია
საქართველოს, ამიერკავკასიის და საერთოდ კავკასიის ყელის ტერიტორიის გეომორფოლოგიური დარაიონების ცდას ვხვდებით ანატოლი რეინგარდის (1912, 1937, 1941 წწ.), ივანე შჩუკინის (1926), ალექსანდრე ჯავახიშვილის (1926, 1947), ს. კუზნეცოვის (1937, 1941), ბორის დობრინინის (1940) ნაშრომებში. პირველი ცნობები საქართველოს გეომორფოლოგიის შესახებ გვხვდება კავკასიის მკვლევართა ნაშრომებში, კერძოდ ანატოლი რეინგარდისა (1917) და ივანე შჩუკინის (1926) შრომებში. საკუთრივ საქართველოს რელიეფი პირველად აღწერა ალექსანდრე ჯავახიშვილმა (1926). XX საუკუნეში დეტალურად იქნა შესწავლილი საქართველოს ცალკეული გეომორფოლოგიური რაიონები (ლევან მარუაშვილი, დავით წერეთელი და სხვები). მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე ზოგადგეოგრაფიულ პრობლემათა კვლევა საქართველოს რთული რელიეფის მაგალითზე (ლევან მარუაშვილი და სხვები). საყურადღებოა კავკასიაში გამყინვარების პერიოდის პალეოგეოგრაფიის შესახებ არსებულ წარმოდგენათა კრიტიკა (ლევან მარუაშვილი). XX საუკუნეში ფართოდ გაიშალა მუშაობა კარსტოლოგიაში — დამუშავდა საქართველოს კარსტის ტიპოლოგია, მორფოლოგია და კვლევის ისტორია (ლევან მარუაშვილი, შალვა ყიფიანი, ზურაბ ტატაშიძე და სხვები). გეოგრაფიულ ლიტერატურაში პირველად ჩამოყალიბდა ცნება კარსტოსფეროს შესახებ და შეიქმნა მღვიმეთმცოდნეობის ორიგინალური სახელმძღვანელო (ლევან მარუაშვილი, 1973). ახალი ათონის მღვიმის აღმომჩენ მეცნიერებსა და მშენებლებს მიენიჭათ სსრკ სახელმწიფო პრემია 1977 წელს. საქართველოს ტერიტორიის გეომორფოლოგიური კვლევის შედეგები შეჯამდა კოლექტიურ მონოგრაფიაში „საქართველოს გეომორფოლოგია“, რომლის მთავარ რედაქტორს — ლევან მარუაშვილს 1972 წელს მიენიჭა სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი.
აღსანიშნავია აგრეთვე: შალვა ყიფიანის „საქართველოს კარსტი“ (1974), ზურაბ ტატაშიძის „საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი“ (2009), რამინ გობეჯიშვილის „საქართველოს რელიეფი“ (2011) და სხვა.
საქართველო გეომორფოლოგიური კონტრასტების ქვეყანაა. იგი გამოირჩევა რთული რელიეფით, რასაც უპირველეს ყოვლისა განაპირობებს მისი გეოტექტონიკური მდებარეობა. მის რელიეფში შერწყმულია ნაირ-ნაირი ჰიფსომეტრიული და მორფოგრაფიული თავისებურების მატარებელი ელემენტები, დაწყებული ღრმა ხეობებითა და ბრტყელი დაბლობებით — დამთავრებული სხვადასხვა სიმაღლის პლატოებითა და მაღლობებით. საქართველოს ტერიტორია უწინარეს ყოვლისა, ოთხ მთავარ გეომორფოლოგიურ ოლქად იყოფა, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან თავიანთი გვიანდელკაინოზოური გეოლოგიური ისტორიის მიხედვითა და ამ ისტორიიდან გამომდინარე სტრუქტურული და მორფოლოგიური თავისებურებებითაც. გეომორფოლოგიურ რეგიონებში გამოიყოფა უფრო მცირე ერთეულებიც. ასე მაგალითად, კავკასიონი იყოფა დასავლეთ, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ კავკასიონად.
კავკასიონის მაღალმთიანი ნაოჭა ოლქი — ხასიათდება მაღალი მთებითა და ეროზიულ-დენუდაციური რელიეფის სიჭარბით. მხოლოდ ამ ზონაში გვხვდება მყინვარები. ფართოდ არის გაბატონებული ღრმა ხეობები და კანიონები; ლითოლოგიურად შეპირობებული რელიეფის ტიპების ზოლისებრი გავრცელებით, ეგზოგენური ფორმების ვერტიკალური ზონალურობით, მყინვარებით, ძველი გამყინვარების რელიეფის ფართო განვითარებით, კარსტული და ვულკანური რეგიონებით.
საქართველოს მთიანეთშორისი ტექტონიკური დეპრესია — წარმოადგენს დაბლობებისა და ვაკე-ტაფობების ერთობლიობას. გაბატონებულია ალუვიური ვაკეები, მთისწინა ბორცვიანი, დაბალ- და ნაწილობრივ საშუალომთიანი რელიეფი, დაბალი კარსტის რეგიონით, ლოკალური მოსწორებული ზედაპირებით.
მცირე კავკასიონის საშუალმთიანი ნაოჭა ოლქში — გვხვდება საშუალო სიმაღლის მთები. დამახასიათებელია ეროზიულ-დენუდაციური რელიეფი და წარმოადგენილია მოსწორებული ზედაპირით, წყვეტილად გავრცელებული ძველი გამყინვარების ფორმებით, ვულკანური რეგიონითა და სინკლინური ქვაბულით.
სამხრეთ საქართველოს ვულკანური მთიანეთი — სხვა ოლქებთან შედარებით ვულკანური რელიეფით გამოირჩევა. აქ ჭარბობს ვულკანური ქედები (მთებითურთ), პლატოები და ლავური ნაკადები.
საქართველოში გეომორფოლოგიურ კვლევას თავიდანვე მოკიდა ხელი ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტმა. აღსანიშნავია ინსტიტუტის გეომორფოლოგია-გეოეკოლოგის განყოფილება, რომელიც შეიქმნა 1953 წელს. 1956-1980 წლებში (1992-2006) გეომორფოლოგიის განყოფილებად, 1980-1992 წლებში გეომორფოლოგიის და პალეოგეოგრაფიის განყოფილებად, 2006 წლიდან კი გეომორფოლოგია-გეოეკოლოგიის განყოფილებად იწოდება. სხვადასხვა წლებში გეომორფოლოგიის განყოფილებაში შეიქმნა: გლაციოლოგიური, კარსტოლოგია-სპელეოლოგიური და ეგზოგენური პროცესების ჯგუფები, შემდეგში დამოუკიდებელი სტრუქტურული ერთეულები.
მამიშლარი
ისტორია
სოფლის სახელწოდება „მულამსა“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე хут. „Муламса“ სახით.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Colobostruma biconcava
Colobostruma biconcava — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჰიამეენლინის ქვერეგიონი
ჰიამეენლინის ქვერეგიონი (Hämeenlinnan seutukunta) ― ფინეთის კანტა-ჰიამეს რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 93 716 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:კანტა-ჰიამეს გეოგრაფია
.tg
.tg — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ტოგოსთვის.
რესურსები ინტერნეტში
tg კატეგორია:კომუნიკაციები ტოგოში
Toppdomän
ვაზინი
ვაზინი (وازن) — ქალაქი დასავლეთ ლიბიაში, ტრიპოლიტანიაში, ნალუთის რაიონში. ქალაქ ტრიპოლიდან მდებარეობს 360 კილომერტში. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 8 541 ადამიანი. 2011 წლის 21 აპრილს ვაზინის ტერიტორიაზე გაიმართა ბრძოლა კადაფის მომხრეებსა და ოპოზიციას შორის. ქალაქი დაიპყრეს აჯანყებულებმა, ხოლო მუამარ კადაფის რეჟიმის მომხრეებმა გაქცევა მოახერხეს ტუნისში.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
დელა როვერე (დინასტია)
დელა როვერე იტალიური არისტოკრატული საგვარეულო იყო, რომელიც განსაკუთრებით აღორძინების ხანაში დიდ როლს თამაშობდა იტალიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ამ საგვარეულომ წარმოშვა 2 პაპი და ურბინოს ჰერცოგები.
ფრანჩესკო დელა როვერე უბრალო წარმოშობის იყო. ნათესაობა ტურინელ დელა როვერეებთან, ვივონოს გრაფებთან, რომელსაც ფრანჩესკო ისაკუთრებდა, სიმართლეს არ შეესაბამება.
A (ალბომი)
A — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის მეცამეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1980 წელს. იგი ჩაიწერა როგორც მოძრავ, ასევე ლონდონში არსებულ სტუდიაში. მასზე მოწვეული სტუმრის სახით უკრავს ედი ჯობსონი (კლავიშებიანები, ელექტრონული ვიოლინო).
დისკში არის როგორც სინთეზატორზე აგებული სიმღერები, ასევე ხალხური მოტივებით გაჯერებული კომპოზიციები, როგორიც არის „The Pine Marten's Jig“.
მარგინალური კულტურა
მარგინალობის (ლათ. margin) ცნებით, ჩვეულებრივ, აღინიშნება ის ინდივიდები თუ ჯგუფები, რომელთა ფასეულობები და ქცევის მოდელები ზუსტად და მკაფიოდ არ თავსდება რომელიმე კულტურულ სივრცეში, არამედ ქმნის გარდამავალ საფეხურს ამ სივრცეებს შორის.
კულტურული მარგინალობის პრობლემის შესწავლა დაიწყო ამერიკულ სოციოლოგიაში XX საუკუნის 20-იან წლებში, როდესაც ჩიკაგოს სკოლის წარმომადგენლის რობერტ ე. პარკის მიერ შემოთავაზებულ იქნა ტერმინი „მარგინალური პიროვნება“ - იმიგრანტთა კულტურული სტატუსისა და თვითშეგნების აღსანიშნავად. 30-იან წლებში ე. სთოუნკვისტმა საგანგებო გამოკვლევები მიუძღვნა კულტურული მარგინალობის საკითხებს ეთნიკურ უმცირესობათა მაგალითზე, რომლებიც მარგინალურ მდგომარეობაში არიან როგორც დომინირებად კულტურასთან (რომელშიც სრულად არ არიან ჩართული), ისე მათთვის მშობლიურ, საწყის კულტურასთან მიმართებაში. შემდგომში დიდი ყურადღება ექცეოდა მარგინალური სუბკულტურების (ეთნიკური, კონფესიური და სხვ.) შესწავლას.
ევროპულ ლიტერატურაში ტერმინ „მარგინალურის“ გამოყენება XX სს. 60-70-იანი წლებიდან იწყება. აქ იგი რამდენადმე სხვა დატვირთვას იძენს, მისი სემანტიკა ლათინურ სიტყვას მარგინალის (განაპირა, კიდეზე მდებარე) უკავშირდება, რომელიც აღნიშნავდა შენიშვნებს ან ნახატებს წიგნის მინდვრებზე. თანდათან ტერმინი გასცდა სოციოლოგიისა და ლიტერატურათმცოდნეობის ფარგლებს და კულტუროლოგიური მნიშვნელობა შეიძინა.
მარგინალური ზონის ნიმუშად დასახელებულია, მაგალითად, მაღრიბის ქვეყნები. ამ რეგიონში ძველთაგანვე იკვეთებოდა მრავალი კონფესიური, პოლიტიკური და კულტურული სამყარო. იგი კულტურათა დიალოგში ხიდის როლს ასრულებდა. მრავალი საწყისის თანაარსებობამ ჩამოაყალიბა მაღრიბელთა თავისებური მენტალობა, „ღიაობა“, მრავალი საწყისისაკენ სწრაფვა და მათი ორგანული ათვისების უნარი.
კატეგორია:სოციოლოგია
მუხის გვირგვინი
thumb|მუხის გვირგვინი მუხის გვირგვინი - ძველ რომში სამხედრო ჯილდო. ეძლეოდა მეომარს სხვა რომაელი მეომრის გადარჩენისთვის. რატომ აირჩიეს ამისთვის მუხა უცნობია. რესპუბლიკის პერიოდში ამ გვირგვინით დაჯილდოვებულნი გვირგვინით დადიოდნენ საჯარო კრებებზე. ხოლო იმპერიის პერიოდში მუხის გვირგვინის ტარება იქცა იმპერატორთა პრეროგატივად.
კატეგორია:რომაული ჯილდოები კატეგორია:გვირგვინები
საჯიდები
საჯიდები — დინასტია აზერბაიჯანში IX საუკუნის დასასრულსა და X საუკუნის დამდეგს. მისი ფუძემდებელი იყო აბუ ლ-საჯი, რომელიც დაწინაურდა ბაბექის აჯანყების ჩახშობის დროს. 890 წელს ხალიფამ აზერბაიჯანის მმართველად მისი ვაჟი მუჰამადი დანიშნა, რომელიც ქვეყანას ხანგამოშვებით მართავდა 929 წლამდე. იუსუფ საჯი შეეცადა დაეარსებინა სახელმწიფო, რომლის ცენტრიც აზერბაიჯანში იქნებოდა. მან დაამარცხა სომხეთის მეფე სმბატ I, დაიმორჩილა სომხეთი, შემდეგ ააოხრა სამხრეთი საქართველო, მაგრამ არაბებთან დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა (919). მოგვიანებით იუსუფ საჯი ხელმძღვანელობდა ხალიფის ჯარების დამსჯელ ექსპედიციას კარმატების წინააღმდეგ, მაგრამ აქაც დამარცხდა; მოკლეს 927 წელს. ორი წლის შემდეგ საჯიდებმა დაკარგეს აზერბაიჯანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია კატეგორია:დინასტიები
Colobostruma biconvexa
Colobostruma biconvexa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მორალიზმი
მორალიზმი მორალის ფილოსოფიაა. რელიგიური ფუნდამენტალიზმისგან განსხვავებით, მორალისტი რელიგიურ დოქტრინებს არ მიჰყვება, არამედ მისაღები პირობებისა და მოქმედებების ჩარჩოებს ადგენს გარკვეული უნივერსალური ჰუმანისტური ეთიკის მიხედვით.
მერიამ-ვებსტერის სიტყვათა განმარტებითი ლექსიკონის თანახმად მორალიზმი მორალის კითხვის, ”ჭკუის სწავლების” ჩვევაა, ადამიანის ქმედების რაიმე საყოველთაოდ მიღებული ნორმების ჩარჩოებში მოქცევის მცდელობაა, როგორც წესი, გაზვიადებული მნიშვნელობით (განსაკუთრებით პოლიტიკაში).
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ეთიკა
რიიჰიმიაკის ქვერეგიონი
რიიჰიმიაკის ქვერეგიონი (Riihimäen seutukunta) ― ფინეთის კანტა-ჰიამეს რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 44 463 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:კანტა-ჰიამეს გეოგრაფია
სამხრეთ ჩინეთის კარსტი
სამხრეთ ჩინეთის კარსტი (ჩინ. 中国南方喀斯特) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ჩინეთში. ვრცელდება ქვეყნის სამხრეთის პროვინციების - გუანსი-ჯუანის, გუიჯოუს და იუნანის ტერიტორიებზე. ჩინეთის ეს ნაწილი გამოირჩევა კარსტული ლანდშაფტითა და ბიომრავალფეროვნებით. ტერიტორია მოიცავს სამ ნაწილს - ლიბოს კარსტს, შილინის კარსტს და ვულობნგის კარსტს.
სამხრეთ ჩინეთის კარსტს იუნესკო აღწერს როგორც „უნივერსალურს მისი კარსტული მახასიათებლებით და ლანდშაფტით".
გალერეა
<Gallery> File:Yunnanshilin2.jpg| File:Furongdongfufashisun.JPG| File:Wulongtianlongqiao.JPG| </Gallery>
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის გეოგრაფია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
ნორაკიძე
საკუთარი სახელი ნორაკიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას:
კატეგორია:ქართული გვარები
ბოტსვანის პრეზიდენტი
thumb|200px|ბოტსვანის დროშა ბოტსვანის პრეზიდენტი — ბოტსვანის სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები
იშხანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი იშხანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იხილეთ აგრეთვე:
.th
.th — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ტაილანდისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
th კატეგორია:კომუნიკაციები ტაილანდში
დოროთი დენდრიჯი
დოროთი ჯინ დენდრიჯი (Dorothy Dandridge; დ. 9 ნოემბერი, 1922 — გ. 8 სექტემბერი, 1965) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავე. ის პირველი აფრო-ამერიკელი კინოვარსკვლავია, რომელიც ნომინირებულია ოსკარზე, საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში, ფილმ, კარმენ ჯოუნსში (1954) შესრულებული როლისთვის. ვოკალისტად მუშაობდა ისეთ ადგილებში, როგორიცაა ბამბის კლუბი და აპოლოს თეატრი. ადრეული სამსახიობო კარიერის განმავლობაში მან როლი ითამაშა ფილმ, "Wonder Children"-ში, მონაწილეობა აქვს მიღებული მრავალ წარმატებულ ფილმში.
ფილმ  ფორგი და ბესი  -ში შესრულებული როლისთვის, 1959 წელს ნომინირდა ოქროს გლობუსზე. 1999 წელს გადაღებული HBO-ს ბიოგრაფიული ფილმი,  წარმოგიდგენთ დოროთი დენდრიჯს , დოროთის შესახებაა. ჰოლივუდის დიდების ხეივანზე დაჯილდოვებულია ვარსკვლავით. დენდრიჯმა სულ ორჯერ იქორწინა. პირველად დაქორწინდა მოცეკვავე ჰაროლდ ნიკოლასზე (მისი ქალიშვილის, ჰაროლინ სუზანის მამა), შემდეგ იქორწინა სასტუმროს მფლობელ ჯეკ დენისონზე. მსახიობი იდუმალ ვითარებაში, 42 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ადრეული ცხოვრება
ცნობილი ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი დოროთი დენდრიჯი დაიბადა 1922 წლის 9 ნოემბერს, კლივლენდში, ოჰაიში. იყო რუბი დენდრიჯის და ბაპტისტი მინისტრის, სირილ დენდრიჯის ქალიშვილი. მისი მშობლები მის დაბადებამდე დაშორდნენ.
დები 5 წლის განმავლობაში თითქმის დაუყოვნებლად ათვალიერებდნენ სამხრეთ ამერიკის შეერთებულ შტატებს (იშვიათად დადიოდნენ სკოლაში), ხოლო რუბი მუშაობდა და გამოდიოდა კლივლენდში.
საწყისები
დენდრიჯი მაყურებელმა ეკრანზე პირველად 1935 წელს, პატარა როლით, ფილმ,  მასწავლების ლამაზმანი  -ში გამოჩნდა. როგორც  დები დენდრიჯების  მონაწილემ, 1936 წელს მონაწილეობა მიიღო კომედიურ ფილმში,  1936 წლის დიდი გადაცემა , სადაც მასთან ერთად თამაშობდა მსახიობი ბილ რობინსონი. 1937 წელს გადაიღეს ფილმში,  A Day at the Races . ამავე წელს, მონაწილეობა მიიღო ფილმში,  ეს სამუდამოდ ვერ გაგრძელდება . მიუხედავად იმისა რომ ეს როლები მინორული იყო, მან ღამის კლუბებში გამოსვლებით დიდი აღიარება მოიპოვა.
1940-იან წლებში განაგრძო ფილემბსა და სცენაზე თამაში, ასევე იყო რამდენიმე კარგი კომპანიის ბენდის მომღერალი. 1951 წელს დოროთიმ მელმენდის როლი ითამაშა ფილმში, ტარზანის საფრთხე, რომელშიც მთავარ როლებს ასრულებენ ლექს ბარკერი და ვირჯინია ჰიუსტონი. იმავე წელს მას მეორეხარისხოვანი როლი ჰქონდა ფილმში „ჰარლემის გლობეტროტერები“ (1951).
მარცხნივ|მინი|218x218პქ| დენდრიჯი 1958 წელს 1957 წელს, სამწლიანი კინო-კარიერის შესვენების შემდეგ, მსახიობი გამოჩნდა ფილმში,  კუნძული მზეში . სადაც მასთან ერათად მონაწილეობას იღებდნენ მსახიობები: ჰარი ბელაფონტი, ჯოან ფონტეინი, ჯოან ქოლინზი და სტივენ ბოიდი. დენდრიჯმა განასახიერა ადგილობრივი ინდური მაღაზიის თანამშრომელი, რომელსაც სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდა თეთრ მამაკაცთან. კულისებში არსებული დაპირისპირების მიუხედავად, ფილმმა მიიღო დადებითი შეფასებები და ერთ – ერთი ყველაზე წარმატებული ფილმი იყო.
პირადი ცხოვრება
დენდრიჯი დემოკრატი იყო, იგი მხარს უჭერდა ადლაი სტივენსონის კამპანიას 1952 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს.
მოგვიანებით, იგი დაინტერესდა აქტივიზმით და გაწევრიანდა ეროვნულ ურბანულ ლიგასა და ფერადი ხალხის წინსვლის ეროვნულ ასოციაციაში.
„კოტონის კლუბში“ მუშაობის დროს, დოროთიმ მოცეკვავე ჰაროლდ ნიკოლასი გაიცნო. ისინი დაქორწინდნენ ჰოლივუდის ცერემონიაზე, 1942 წლის 6 სექტემბერს. მათი ქორწილის სტუმრები იყვნენ ოსკაროსანი ჰეტი მაკდენიელი, ჯაზის მომღერალი ეტა ჯონსი და ქორეოგრაფი ნიკ კასლი. ისინი ამ ქორწინებაში ბედნიერები არ იყვნენ, 1948 წლისთვის ნიკოლასმა მიატოვა ოჯახი. დენდრიჯმა განქორწინების შესახებ განცხადება 1950 წლის სექტემბერში შეიტანა, ისინი ოფიციალურად 1951 წლის ოქტომბერში განქორწინდნენ.
კარმენ ჯონსის (1954) გადაღების დროს მან სასიყვარულო უერთიერთობა დაიწყო რეჟისორ ოტო პრემინგერთან, ეს ურთიერთობა ოთხი წლის განმავლობაში გაგრძელდა. იგი 1955 წელს დაორსულდა, მაგრამ სტუდიამ მას აბორტის გაკეთება აიძულა. მან პრემინგერთან ურთიერთობა მაშინ გაწყვიტა, როდესაც მიხვდა რომ პრემინგერი მის გამო ცოლს არ გაშორდებოდა. მათი რომანი აისახა HBO Films-ის ბიოგრაფიულ ფილმში, "წარმოგიდგენთ დოროთი დანდრიჯს", რომელშიც პრემინგერი განასახიერა ავსტრიელმა მსახიობმა, კლაუს მარია ბრანდაუერმა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჯაზ-მომღერლები კატეგორია:MGM Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Decca Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Verve Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:ტრადიციული პოპ-მუსიკის მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მიუზიკლების მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:დაბადებული 1922
Colobostruma bicorna
Colobostruma bicorna — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Colobostruma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
ფრიდრიხ შილერი
იოჰან კრისტოფ ფრიდრიხ ფონ შილერი (Johann Christoph Friedrich von Schiller; დ. 10 ნოემბერი 1759, ნეკარის მარბახი, ბადენ-ვიურტემბერგი — გ. 9 მაისი 1805, ვაიმარი, თიურინგია) — გერმანელი პოეტი, დრამატურგი და ისტორიკოსი.
Colobostruma bicorna
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფრიდრიხ შილერი
ბიოგრაფია
დაიბადა მარბახში, ვიურტერმბერგი, სამხედრო ექიმის იოჰან კასპარ შილერის და ელისაბედ ელიზაბეთ კოდვაისის ოჯახში. ჰყავდა ხუთი და. ბავშვობა სიღარიბეში გაატარა რელიგიურ-პიეტისტურ გარემოცვაში. დაამთავრა ლუდვიგსბურგის ლათინური სკოლა, სამხედრო სკოლაში ჯერ იურიდიულ, შემდეგ სამედიცინო განყოფილებაზე სწავლობდა. ამ პერიოდში მორალისტურ ფილოსოფიას, ინგლისელ და ფრანგ განმანათლებელთა იდეებს გაეცნო და ამერიკის განმათავისუფლებელი მოძრაობით დაინტერესდა. მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა მოახდინა უილიამ შექსპირის დრამატურგიამ.
ფრ. შილერის პირველ ნაწარმოებებში აშკარად ჩანს „ქარიშხლისა და შეტევის“ თავისუფლების პათოსი და უკიდურესი ინდივიდუალიზმი. იმავე იდეებსა და მხატვრულ პრინციპებს მიჰყვება ფრ. შილერის დრამა „ყაჩაღები“ (გამოქვეყნდა 1781, დაიდგა 1782), რომელმაც დასაბამი მისცა ლირიკულად მძაფრ, პოლიტიკურად მიზანდასახულ და ემოციურად მოქმედ ახალი ტიპის დრამას. ამ პიესის იდეური პათოსი გაჰყვა მეორე, იტალიის ისტორიულ თემაზე აგებულ დრამასაც „ფიესკოს შეთქმულება გენუაში“ (1783).
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი პოეტები კატეგორია:გერმანელი დრამატურგები შ კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი დრამატურგები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი ისტორიკოსები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანული ლიტერატურა კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი პოეტები კატეგორია:XVIII საუკუნის მთარგმნელები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ისტორიკოსები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანული ლიტერატურა კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი პოეტები კატეგორია:XIX საუკუნის მთარგმნელები კატეგორია:კულტურის კრიტიკოსები კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:ლიტერატურის ისტორია კატეგორია:პოეზიის ისტორია კატეგორია:იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები კატეგორია:განათლების ფილოსოფოსები კატეგორია:ლიტერატურის ფილოსოფოსები კატეგორია:სოციალური კრიტიკოსები
რომაული პერიოდი ბოსნია - ჰერცეგოვინის ისტორიაში
მინი|უძველესი დასახლებებისა და გზების რუკა [[ბოსნია და ჰერცეგოვინა|ბოსნია- ჰერცეგოვინაში]] რომაული პერიოდი ბოსნია - ჰერცეგოვინის ისტორიაში — რომის იმპერიის მმართველობის ხანა თანამედროვე ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე. რომაელთა მმართველობა დაიწყო მთელი რიგი სისხლიანი ომების შემდეგ; თავდაპირველად თანამედროვე ბოსნია - ჰერცეგოვინის ტერიტორია ილირიის პროვინციის ნაწილი იყო.
რეგიონი  მინერალების, მათ შორის, ვერცხლის, სპილენძის, რკინის და ტყვიის მდიდარი წყარო გახდა  მთელი იმპერიისთვის. ტერიტორიის განვითარებისა და სამთო მრეწველობის განვითარების დაჩქარების მიზნით რომაელებმა პროვინციაში ააშენეს არაერთი დასახლება, გზა და სამხედრო ბანაკი. ბოსნიაში რომაელთა მმართველობასთან ერთად ხდებოდა ადგილობრივი მოსახლეობის რომანიზაცია: მკვიდრმა ხალხებმა დაიწყეს ლათინური ენისა და ანბანის გამოყენება, მიიღეს რომაელთა რელიგია. ტერიტორიაზე დასახლდნენ  ემიგრანტები   რომის იმპერიის სხვადასხვა კუთხიდან — ძირითადად იტალიიდან.
ისტორია
მინი|ბოსანსკი ნოვიში ნაპოვნი რომაული მინა, II საუკუნე. ძველი რომაელების მოსვლამდე ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე ილირიული ტომები ცხოვრობდნენ. მათგან დღევანდელი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე — ლიბურნიელები, იაპოდები (იაპიდები), სკორდისკები. ძვ.წ IV საუკუნეში ბოსნიაში შეიჭრნენ  კელტები. მოხდა მათი ასიმილაცია ადგილობრივ მოსახლეობასთან.. მხოლოდ ძვ.წ. III საუკუნეში ილირიელებმა მოახერხეს საკმაოდ ძლიერი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება. თუმცა, რომის იმპერიასთან მეზობლობამ გამოიწვია მისი დაცემა  სისხლიანი ომების სერიის შემდეგ.
თანამედროვე ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორია რომის იმპერიაში შედიოდა ილირიის პროვინციის შემადგენლობაში, რომელიც, თავის მხრივ, იყოფოდა დალმაციად (ბოსნია და ჰერცეგოვინის მთიანი და სამხრეთ ნაწილი) და პანონიად (ჩრდილოეთ ბოსნია). 6-9 წლის დასაწყისში რომაელებს მიეცათ რეგიონის მუდმივი მართვის შესაძლებლობა: ამ პერიოდში დაიწყო ილირიის მოსახლეობის რომანიზაციის პროცესი, შეიქმნა  უფრო განვითარებული ეკონომიკა, ვაჭრობა. ადგილობრივი მოსახლეობა იმ დროს ძირითადად სოფლის მეურნეობით იყო დაკავებული: მეცხოველეობით, ნადირობით და მარცვლეულის მოყვანით. რომაელებმა ააშენეს ფერმები, ქალაქგარეთ ვილები, თერმები (აბანოები) და ტაძრები.
რომის პროვინცია დალმაცია
ტერიტორია, რომელიც დღეს ბოსნია და ჰერცეგოვინას ეკუთვნის, რომის პერიოდში, უმეტესწილად, დალმაციის პროვინციას ეკუთვნოდა. რეგიონმა სახელწოდება მიიღო ყველაზე ცნობილი ადგილობრივი ტომის "დალმატას" მიხედვით. დალმაციის საზღვრები გადიოდა მდინარე მატის გასწვრივ (ალბანეთი) რასას შესართავამდე ისტრიაში. მოგვიანებით იმპერატორმა დიოკლეტიანემ რამდენადმე შეცვალა რეგიონის საზღვრები.
რეგიონის მთავარი ქალაქი იყო უძველესი ქალაქი სალონა — აქ ყველა გზა იკვეთებოდა. მას შემდეგ, რაც იმპერია დაიყო დასავლეთ და აღმოსავლეთ რომის იმპერიად, ხსენებული რეგიონი მათ შორის საზღვრის ფუნქციას ასრულებდა.
რომის პროვინცია პანონია
პანონიის პროვინცია სამხრეთით ესაზღვრებოდა დალმაციას, დასავლეთით ისტრიას და ნორიკუმს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით — მეზიას.
რომანიზაცია
ბოსნიაში რომაელთა მმართველობას თან ახლდა ადგილობრივი მოსახლეობის რომანიზაცია: მკვიდრმა ხალხებმა დაიწყეს ლათინური ენისა და ანბანის გამოყენება, რითაც „დაკარგეს ეთნიკური იდენტობა“. თავის მხრივ, ბოსნიის ტერიტორიაზე დასახლდა მრავალი ემიგრანტი რომის იმპერიის სხვადასხვა კუთხიდან — ძირითადად იტალიიდან; მათ შორის იყვნენ რომაელი ვეტერანი ჯარისკაცები და კოლონისტები.
ადგილობრივი რომაული ლეგიონები ძირითადად თავად ილირიელებისგან იყო დაკომპლექტებული. II საუკუნის ბოლოს, რეგიონი რიგი გუბერნატორებისა და სამხედრო ლიდერებისთვის სამხედრო ძალაუფლების წყაროს წარმოადგენდა. მათგან ბევრი  მოგვიანებით რომის იმპერატორი გახდა, რომელთაგან პირველმა, სეპტიმიუს სევერუსმა, დაშალა პრეტორიანული გვარდია და შეცვალა იგი ილირიული ჯარით.
იმპერიის დაყოფა
რომის იმპერატორმა დიოკლეტიანემ ჩაატარა იმპერიის ადმინისტრაციული რეფორმა, ქვეყნა დაყო აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად. მდინარე დრინა 297 წელს გახდა საზღვარი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის. ითვლება, რომ "ცივილიზაციის თვალსაზრისით" ასეა დღემდე. დიოკლეტიანეს რეფორმები იმპერატორმა კონსტანტინე მ გააგრძელა: მან თავისი რეზიდენცია რომიდან, რომელიც  ბარბაროსების სულ უფრო ხშირი თავდასხმების გამო  საფრთხის ქვეშ იყო, გადაიტანა. ამრიგად, ქალაქ ბიზანტიონში შეიქმნა „ახალი რომი“, რომელიც შემდეგ გახდა კონსტანტინოპოლი (დღევანდელი სტამბოლი).
სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ისტორია კატეგორია:რომის ისტორია
სასაზღვრო კულტურა
საზღვარი, საყოველთაოდ მიღებული მნიშვნელობით, აღნიშნავს მიჯნას ორ მთელს ან მთელის ორ ნაწილს შორის. სწორედ ასე ითარგმნება ლათინური limes - საზღვარი, ზღვარი. ძველ რომში, პრაქტიკულ სიტყვათხმარებაში, limes აღნიშნავდა არა საზღვარს, არამედ გარდამავალ ზონას.
საზღვარს სამი ძირითადი ფუნქცია აქვს: 1. ბარიერული (კავშირის გამაძნელებელი, დამაბრკოლებელი), 2. კონტაქტური (დამაკავშირებელი) და 3. ფილტრაციული (გაცხრილვის, გადარჩევის) ფუნქციები.
კულტურის გეოგრაფიაში საზღვარი განიხილება როგორც წარმოსახვითი გეოგრაფიული მიჯნა. არსებითად, ესაა მენტალური კატეგორია, რომელიც მოიცავს რეალურ გეოგრაფიულ სივრცეს და წარმოადგენს უნიკალური კულტურული გამოცდილების წარმოქმნის ადგილს.
სასაზღვრო კულტურათა მახასიათებლებად მიჩნეულია: სტრუქტურირების დაბალი დონე; შინაგანი დაძაბულობა და წინააღმდეგობანი, როგორც მუდმივი კონსტიტუციური ფაქტორი; სინკრეტული დომინანტის არსებობა; სხვადასხვა ისტორიული ქრონოლოგიის ფენომენთა თანაარსებობა; არქაულ ფენომენთა მუდმივი აქტივიზაცია;თვითიდენტიფიკაციის პრობლემის განსაკუთრებული აქტუალობა და მტკივნეულობა. კიდევ ერთ მახასიათებლად მიჩნეულია სასაზღვრო კულტურის მიერ მედიაციური ფუნქციის შესრულების უნარი, მისი თვისება - გადავიდეს ახალ მდგომარეობაში და, ამავე დროს, რჩებოდეს თარჯიმნად კულტურებს შორის. სასაზღვრო კულტურები შეიძლება განვიხილოთ როგორც ბუნებრივ-ისტორიული ხიდები დასავლეთსა და აღმოსავლეთს, ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის.
სასაზღვრო კულტურის მნიშვნელოვან თვისებად ითვლება მისი ამბივალენტურობა. ამ კულტურის მატარებელი ადამიანი არ ეკუთვნის სრულად არც ერთ კულტურულ სივრცეს.
მკვლევართა ნაწილი საუბრობს არა სასაზღვრო კულტურებზე, არამედ სასაზღვრო ცივილიზაციებზე. ამ შემთხვევაში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს თვისებრივად განსხვავებულ ტრადიციათა ურთიერთქმედების მომენტი.
კლასიკურ ცივილიზაციებს ერთიანი, მთლიანი ფუნდამენტი აქვთ, უპირველეს ყოვლისა, სულიერ-რელიგიური. სასაზღვრო ცივილიზაციებში უპირატესია (თუმცა არა აბსოლუტური) მრავალფეროვნების საწყისი, არ არსებობს ფუნდამენტის მთლიანობა; მათი კონსტრუქცია არაერთგვაროვანია. ამ თვალსაზრისის მომხრენი კლასიკურ ცივილიზაციებს განიხილავენ როგორც კულტურული სინთეზის მეტნაკლებად დასრულებული პროცესის შედეგს, სასაზღვრო ცივილიზაციებს კი - როგორც კულტურათა ურთიერთქმედების სამი ტიპის (კონფრონტაცია, სიმბიოზი, სინთეზი) ურთულეს კვანძს, რომლის მუდმივი მახასიათებელია სინთეზის დაუსრულებლობა. მათში ერთმანეთს დაეშრევება და ეჯახება კულტურათა კონტაქტის სამივე ტიპი.
საზღვრულობა ეტაპი კი არა, განსაკუთრებული ისტორიულ-კულტურული თვისებაა, დამახასიათებელი ლოკალურ ცივილიზაციათა გარკვეული სახეობისათვის. საზღვრულობა მოიაზრება როგორც ცივილიზაციური პროცესის განსაკუთრებული ტიპი. ეს პროცესი დროში გაჭიმულია და შეიძლება რამდენიმე ათასწლეულსაც კი მოიცავდეს. ამდენად, საზღვრულობა დროებითი კი არა, კონსტანტური მდგომარეობაა.
სასაზღვრო ცივილიზაციებად სამეცნიერო ლიტერატურაში დასახელებულია იბერო-ამერიკული, ბალკანური და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევრაზიული ცივილიზაციები, რომელთა დამახასიათებელ ნიშნებად განიხილება ჰეტეროგენულობა, მრავალკულტურულობა, ლაბილურობა, ღიაობა, ელასტიურობა, ”სხვისი” გამოცდილების სწრაფი ათვისების უნარი. მკვლევართა აზრით, სასაზღვრო ცივილიზაციებს მეტი შესაძლებლობა აქვთ, წინააღმდეგობა გაუწიონ არახელსაყრელ საგარეო ფაქტორებსა და შინაგან კონფლიქტებს.
კატეგორია:კულტურა
შავი ობელისკი
thumb|შავი ობელისკი ბრიტანულ მუზეუმში შავი ობელისკი — ასურეთის მეფის სალმანასარ III-ის შეკვეთით შექმნილი შავი კირქვისგან გამოთლილი 198 სმ სიმაღლის ბარელიეფური ობელისკი. ქანდაკება დადგმული იყო ნიმრუდში დაახლოებით ძვ. წ. 825 წელს.
აღმოაჩინა ბრიტანელმა არქეოლოგმა ჰენრი ლეიარდმა 1846 წელს და ამჟამად გამოფენილია ბრიტანეთის მუზეუმში.
ეს დღემდე აღმოჩენილი ყველაზე სრული ასირიული ობელისკია და ასევე აღსანიშნავია იმით, რომ მის ერთ-ერთ ბარელიეფზე გამოსახულია ისრაელის მეფე იეჰუა (ებრაელთა მეფის უძველესი გამოსახულება).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასურეთი კატეგორია:სტელები
საბერძნეთი
საბერძნეთის რესპუბლიკა (Ελλάδα - გამოითქმის როგორც ელადა) — სახელმწიფო სამხრეთ ევროპაში. 2018 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა დაახლოებით 10.7 მილიონია. ათენი, ქვეყნის დედაქალაქი, არის უდიდესი ქალაქი, ხოლო მეორე უდიდესი ქალაქი თესალონიკია.
ბალკანეთის ნახევვარკუნძულის სამრხეთ ნაწილში მდებარე საბერძნეთი, მოქცეულია ევროპის, აზიისა და აფრიკის გზაგასაყარზე. საბერძნეთს სახმელეთო საზღვარი ჩრდილო-დასავლეთით აქვს ალბანეთთან, ჩრდილოეთით – ბულგარეთთან და ჩრდილოეთ მაკედონიასთან, ჩრდილო-აღმოსავლეთით – თურქეთთან. საბერძნეთს აღმოსავლეთიდან აკრავს ეგეოსის ზღვა, იონიის ზღვა დასავლეთიდან, ხოლო სამხრეთიდან ხმელთაშუა ზღვა. საბერძნეთის სანაპირო ზოლი, რომელიც ხმელთაშუა ზღვის აუზში უდიდესია, 13 676 კილომეტრით მსოფლიოში მეოცეა, რომელიც ქმნის კუნძულების დიდი რაოდენობას (დაახლოებით 1400 საიდანაც 227 დასახლებულია). მთლიანი ტერიტორიის 80% მთიანი რელიეფისგან შედგება; ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია 2918 მეტრი სიმაღლის ოლიმპის მთა. ქვეყანა მოიცავს ცხრა ტრადიციულ გეოგრაფიულ რეგიონს: მაკედონია, ცენტრალური საბერძნეთი, პელოპონესის ნახევარკუნძული, ფესალია, ეპირი, აეგენის კუნძულები (შედის დოდეკანესის კუნძულები და კიკლადები), დასავლეთი თრაკია, კრეტა და იონიის კუნძულები.
საბერძნეთი არის უნიტარული საპარლამენტო რესპუბლიკა და განვითარებული ქვეყანა მოწინავე, მაღალშემოსავლიანი ეკონომიკით, სიცოცხლის მაღალი ხარისხითა და ცხოვრების ძალიან მაღალი დონით. მისი ეკონომიკა უდიდესია ბალკანეთში, სადაც ის მნიშვნელოვანი რეგიონალური ინვესტორია. გაეროს დამფუძნებელი ქვეყანა, საბერძნეთი, არის ევროპის საზოგადოებების (ევროკავშირის წინამორბედი) მეათე წევრი და 2001 წლიდან არის ევროზონის წევრი. აგრეთვე არის: ევროპის საბჭოს, ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის (ნატო), ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD), მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის (WTO), ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (OSCE) და ფრანკოფონიის (OIF) წევრი. საბერძნეთის უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობა, დიდი ტურიზმის ინდუსტრია, ცნობილი გადაზიდვების სექტორი და გეოსტრატეგიული მნიშვნელობა მას საშუალო ძალად აქცევს.
სახელწოდება
მომდინარეობს გრაიების ტომის ლათინური სახელისგან, Graeci-საგან, რომლებიც ცხოვრობდნენ იტალიაში ძვ. წ. VIII საუკუნეში. ბერძნული სახელი Ellas (Ελλάδα) წარმოსდგება hellenes-საგან. ეს არის ბერძნული ტომების საერთო სახელი, რომელიც საერთო წინაპრისაგან Helene-საგან შეიძლება მომდინარეობდეს.
გეოგრაფია
ქვეყნის მატერიკული ნაწილი უპირატესად მთიანი მასივევბითაა დაფარული, უმაღლესი მწვერვალია ოლიმპო (2917 მ) თესალიაში. ყველაზე მნიშვნელოვანია პინდოსის მასივი ქედი, რომელიც ფესალიისა და ეპირის რაიონებს ჰყოფს. მთებს უკავია პელოპონესის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილი.
გეოლოგიური თვალსაზრისით საბერძნეთის მთიანი მასივი შედარებით ახალგაზრდაა, სადაც ადგილი აქვს ფილების მოძრაობას, რაც იწვევს მიწისძვრებს. ეს მოძრაობები განსაკუთრებით შესამჩნევია იონიის ზღვის კუნძულებზე. ყველაზე დიდი ვაკე უბნები გვხვდება მაკედონიასა და თრაკიაში. ადრე მათ ადგილზე დაჭაობებული ტბები იყო, ახლა ისინი დააშრეს და სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებად იყენებენ.
ჰავა
საბერძნეთის ჰავა ტიპიურია ხმელთაშუა ზღვისთვის ცხელი, მშრალი ზაფხულით და ზომიერად გრილი,წვიმიანი ზამთრით. ზაფხული (მაისი ოქტომბერი) ჩრდილოეთისა და ჩრდილო-დასავლეთის მუდმივი ქარები ქრის, რომლებსაც მოაქვთ ნათელი, მშრალი და ცხელი ამინდი. ზამთარი ციკლონის განვითარების პერიოდი: ჭარბობენ თბილი ხმელთაშუა ზღვიდან მობერილი სამხრეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის ქარები, ამინდი არამდგრადია, ხშირია ხანმოკლე წვიმები. ტემპერატურის საშუალო მაჩვენებლები ასე გამოიყურება: ივლისისა +24 °C ჩრდილოეთში და 28 °C სამხრეთში; იანვრისა +4 °C ჩრდილოეთში და +11 °C სამხრეთში. ნალექების წლიური რაოდენობა დასავლეთში 1400 მმ, აღმოსავლეთში 600 მმ-მდე. ნალექების 80-90 % ცივ პერიოდში მოდის. მთებში კლიმატი ნაკლებ თბილი და უფრო ტენიანია, ნალექებით როგორც ზამთარში, ისე ზაფხულში. მაღალმთებზე თოვლი დიდხანს დევს. კ. კრეტა მატერიკიდან დაცილებულია და კლიმატი უფრო თბილია, ამასთან განიცდის აფრიკის თბილი ქარების გავლენას.
დემოგრაფია
საბერძნეთის ოფიციალური სტატისტიკის ორგანოს, Hellenic Statistical Authority-ის (ELSTAT) თანახმად, 2011 წელს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობა შეადგენდა 10,816,286. 2018 წლის ევროსტატის მონაცემებით, საბერძნეთის მოსახლეობა არის დაახლოებით 10.7 მილიონი.
ბოლო რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში საბერძნეთის საზოგადოება სწრაფად შეიცვალა, რაც ძირითადად გამოწვეულია შობადობის მაჩვენებლის შემცირებითა და დაბერების ფართო, ევროპული ტენდენციით. 2003 წელს შობადობის მაჩვენებელი 1000 კაცზე 9.5 ბავშვი იყო, რაც 1981 წლის მაჩვენებელთან, 1000 კაცზე 14.5 ბავშვი, მნიშვნელოვნად მცირეა. ამავდროულად, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი ოდნავ გაიზარდა, 1981 წელს, 1.000 მოსახლეზე სიკვდილიანობა 8.9-ს შეადგენდა, ხოლო 2003 წელს –9.6-ს. 2016 წლის შეფასებით, შობადობის მაჩვენებელი კვლავ მცირდება, ხოლო სიკვდილიანობამ 1000 მოსახლეზე 11.2-ს მიაღწია.
შობადობის საერთო მაჩვენებელი, 1.41 ბავშვი/ქალზე, სტანდარტულ მაჩვენებელთან შედარებით (2.1 ბავშვი/ქალზე) საკმაოდ დაბალია და მსოფლიოს მასშტაბით ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია; გასნხვავება განსაკუთრებით შეიმჩნევა 1900 წლის მაჩვენებელთან – 5.47 ბავშვი/ქალზე. აგრეთვე აღსანიშნავია, რომ საბერძნეთს, საშუალოდ 44.2 წლით, ჰყავს მეშვიდე ყველაზე ხნიერი საზოგადოება მსოფლიოში. 2001 წელს მოსახლეობის 16,71% იყო 65 წლის და უფრო ასაკიანი, 68,12% – 15-64 წლებს შორის, ხოლო 15,18% 14 წლის და უფრო უმცროსი. 2016 წლისთვის, 65 წლის და უფრო ასაკოვანი მოსახლეობის პროპორცია გაიზარდა 20.68%-მდე, ხოლო 15 წლამდელთა პროპორცია ოდნავ შემცირდა – 14%.
1981 წლიდან 2002 წლამდე საბერძნეთში ქორწინებების რაოდენობამ იკლო; შემდეგ, 2003 წელს დაფიქსირდა მცირე მატება, თუმცა 2004 წელს მაჩვენებელმა კვლავ კლება განაგრძო (1000 კაცზე 51 ქორწინება). 1991-2004 წლებში განქორწინების მაჩვენებელიც მკვეთრად შეიცვალა: 1000 კაცზე 191.2 განქორწინებამ (1991) 239.5-ს მიაღწია (2004).
ქალაქები
საბერძნეთის მოსახლეობის დაახლოებით ორი მესამედი ქალაქებში ცხოვრობს. ქვეყნის უდიდესი და ყველაზე გავლენიანი მეტროპოლიტურ ცენტრებს წარმოადგენენ ათენი და თესალონიკი – ამ უკანასკნელს, ჩვეულებრივ, მოიხსენიებენ, როგორც symprotévousa (συμπρωτεύουσα, ლიტ. 'co-capital' ) – რომელთა მეტროპოლიტების მოსახლეობა, შესაბამისად, 4 და 1 მილიონი მცხოვრებია. სხვა ცნობილ ქალაქბში, რომელთა მოსახლეობა 100,000-ს აღემატება, შედიან: პატრა, ჰერაკლიონი, ლარისა, ვოლოსი, როდოსი, იანინა, აგრინიო, ხანია და ქალკისი.
რელიგია
საბერძნეთის კონსტიტუცია აღიარებს აღმოსავლეთ მართლმადიდებლობას, როგორც ქვეყნის მოსახლეობის „უმრავლესობის“ სარწმუნოებას, თუმცა კონსტიტუცია აგრეთვე უზრუნველყოფს ყველა ადამიანისთვის რელიგიური რწმენის თავისუფლებას. საბერძნეთის მთავრობა არ ინახავს ცნობებს რელიგიური ჯგუფების შესახებ და ოფიციალური აღწერის ჩატარებისას, მოსახლეობას რელიგიის შესახებ კითხვებ არ უსვამენ. აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის თანახმად, საბერძნეთის მოქალაქეების სავარაუდოდ 97% თავს მართლმადიდებლად მიიჩნევს, რომელიც ბერძნულ მართლმადიდებლურ ეკლესიას მიეკუთვნება; ეკლესია მსახურებაში იყენებს ბიზანტიურ რიტუალებს და ბერძნულ ენას (ახალი აღთქმის თავდაპირველ ენას).
2010 წლის ევროსტატ-ევრობარომეტრის გამოკითხვაში, საბერძნეთის მოქალაქეების 79%-მა უპასუხა, რომ „თვლიდა, ღმერთი არსებობს“. სხვა წყაროების თანახმად, ბერძნების 15.8% თავს „ძალიან რელიგიურად“ ახასიათებს, რაც ევროპის ქვეყნებს შორის უმაღლესი შედეგია. კვლევამ ასევე დაადგინა, რომ მხოლოდ 3.5% არასოდეს დასწრებულა საეკლესიო მსახურებას, მაშინ როცა აღნიშნული მაჩვენებელი პოლონეთში 4.9%, ხოლო ჩეხეთის რესპუბლიკაში 59.1%-ია.
საბერძნეთში ვხვდებით მუსლიმთა საზოგადოებას დაახლოებით 100,000 წევრით, რომელთა უმეტესი ნაწილი კონცენტრირებულია თრაკიაში (შეადგენენ მოსახლეობის 1%-ს).
იუდაიზმი საბერძნეთში უკვე 2000 წელზე მეტია არსებობს. ბერძენ ებრაელთა ძველ საზოგადოებას რომანიოტები ეწოდებათ; სეფარდები ოდესღაც გამორჩეულ საზოგადოებას წარმოადგენდნენ თესალონიკში: 1900 წლისთვის მათი რაოდენობა დაახლოებით 80 000, ანუ მოსახლეობის ნახევარზე მეტი იყო. თუმცა, გერმანიის მიერ საბერძნეთის ოკუპაციისა და მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ჰოლოკოსტის შემდეგ, ქვეყანაში მათი რაოდენობა დაახლოებით 5,500-მდე დაეცა.
მიგრაცია
XX საუკუნის განმავლობაში მილიონობით ბერძენმა დატოვა ქვეყანა და შეერთებულ შტატებში, გაერთიანებულ სამეფოში, ავსტრალიაში, კანადაში და გერმანიაში, მათ დიდი ბერძნული დიასპორა შექმნეს. მიგრაციამ პოზიტიური რიცხვების ჩვენება 1970-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო, თუმცა 1990-იან წლებამდე მიგრაციის ძირითად ნაკადს რუსეთიდან, საქართველოდან, თურქეთიდან, ჩეხეთის რესპუბლიკიდან და სხვა ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებიდან სამშობლოში დაბრუნებული ბერძენი მიგრანტები ან პონტოელები წარმოადგენდნენ.
ხმელთაშუა ზღვის მიგრაციის ობსერვატორიის მიერ ჩატარებული კვლევის, 2001 წლის აღწერის მიხედვით, ირკვევა, რომ საბერძნეთში ქვეყნის მოქალაქეობის გარეშე 762,191 ადამიანი ცხოვრობს, რაც მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 7%-ია. აქედან 48,560 ადამიანი იყო თავისუფალი ვაჭრობის ევროპული ასოციაციის წევრი ქვეყნებიდან, ხოლო 17,426 იყო პრივილეგირებული სტატუსის მქონე კვიპროსელები. უმეტესი ნაწილი საბერძნეთში ჩამოსულია აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებიდან: ალბანეთიდან (56%), ბულგარეთიდან (5%) და რუმინეთიდან (3%), ხოლო ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებიდან (საქართველო, რუსეთი, უკრაინა, მოლდოვა და ა.შ.) ჩამოსული მიგრანტები შეადგენენ 10%-ს. ალბანეთიდან მიგრანტების უდიდესი ნაწილი კონცენტრირებულია ჩრდილოეთ ეპირუსში. გარდა ამისა, მთლიანი ალბანური წარმოშობის მოსახლეობის რაოდენობა, თუ დროებით მიგრანტებს და აღუწერელ ნაწილსაც ჩავთვლით, დაახლოებით 600,000 აღწევს.
2011 წლის აღწერაში აღირიცხა 9,903,268 საბერძნეთის მოქალაქეი (91,56%), 480,824 ალბანეთის მოქალაქეი (4,44%), 75,915 ბულგარეთის მოქალაქეი (0,7%), 46,523 რუმინეთის მოქალაქეი (0,43%), 34,177 პაკისტანის მოქალაქე (0,32%), საქართველოს 27,400 მოქალაქე (0,25%), ხოლო 247,090 მცხოვრებს ჰქონდა სხვა ქვეყნის მოქალაქეობა ან მისი მოქალაქეობა დაუდგენელი იყო (2,3%).
ეკონომიკა
საბერძნეთი ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (242.8 მლრდ $) მსოფლიოში 33-ე ადგილი უკავია.
ტურიზმი
ათენი ქვეყნის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ყოველწლიურად აქ მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის ტურისტი ჩადის. ის ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ძველი ქალაქიცაა. აქ შექმნილია მსოფლიო არქიტექტურის მრავალი შედევრი. ათენის ცენრტში აღმართულია აკროპოლის ბორცვი პერიკლეს ეპოქის ძეგლებით და ლიკაბეტის ბორცვი წმ. გიორგის პატარა ეკლესიით. ათენი თანამედროვე საქმიანი და პოლიტიკური ქალაქია, სადაც თავმოყრილია ყველა საელჩო, მრავალი საწარმო, ოფისი, თეატრი, რესტორანი და მაღაზია, სასტრუმრო და გართობის დაწესებულება.
საბერძნეთი თანამედროვე დასავლური ცივილიზაციის ფუძემდებელია, მის ტერიტორიაზე თავმოყრილია უამრავი ძვირფასი შენობა, ანსამბლი, ქალაქების ნანგრევი, გასაოცარი სილამაზის ტაძარი. მხოლოდ ათენში 33 მუზეუმი და მსოფლიო მნიშვნელობის არქეოლოგიური ობიექტია. მთლიანად ქვეყანაში 260-ზე მეტი მუზეუმია, რომელთა ექსპოზიციათა უმეტესობა ღია ცის ქვეშაა განთავსებული.
მემკვიდრეობა
thumb|350px|აკროპოლისი
სპორტი
საბერძნეთი არის უძველესი ოლიმპიური თამაშების სამშობლო: პირველი ოლიმპიადა, რომელიც ოლიმპის მთაზე გაიმართა, თარიღდება ძვ. წ. 776 წლით; თანამედროვე ოლიმპიადებიდან ქვეყანამ ორ მათგანს, 1896 წლისა და 2004 წლის ზაფხული ოლიმპიადებს უმასპინძლა. ერების აღლუმის დროს საბერძნეთს ყოველთვის პირველს ასახელებენ, როგორც თანამედროვე ოლიმპიადის უძველესი წინამორბედ დამფუძნებელი ერს. საბერძნეთი ყოველ ზაფხულის ულიმპიადაზე ასპარეზობს. ქვეყანის სახელით მოასპარეზე სპორტსმენებს სულ მოპოვებული აქვთ 110 მედალი (30 ოქრო, 42 ვერცხლი და 38 ბრინჯაო); ოლიმპიური ოქროს მედლების რაოდენობით, საბერძნეთი მსოფლიოს 32-ე ქვეყანაა. ქვეყნისთვის ყველაზე წარმატებული აღმოჩნდა 1896 წლის ზაფხულის ოლიმპიადა, სადაც საბერძნეთმა ტურნირი მეორე ყველაზე წარმატებული ერის (10 მედლით) სტატუსით დატოვა.