cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ზულუ
დაკრძალვა
ზულუსებს აქვთ მტკიცე რწმენა სიკვდილის შემდგომ სიცოცხლეზე. ისინი უდიდეს პატივს აგებენ გარდაცვლილ წინაპრებს და სჯერათ, რომ ისინი არიან შუამავლები ღმერთსა და მათ შორის. ზულუსებისათვის დაკრძალვა არის უმნიშვნელოვანესი რიტუალი, რომელსაც დღესდღეობითაც საკმაოდ მკაცრად იცავენ. დაკრძალვისას ბევრი მნიშვნელოვანი წესი აქვთ მათ შორის კი, უმნიშვნელოვანესია ცხოველის შეწირვა, როგორც გარდაცვლილის საჩუქარი, (ამას განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში მიმართავენ, როდესაც გარდაცვლილი არის ოჯახის უფროსი წევრი) ასევე უძველესი რიტუალის ნაწილია ხელების დაბანა შეწირული ცხოველის ფეკალიით (ამას აკეთებენ, როდესაც უკვე დამარხავენ მიცვალებულს), ამას მოჰყვება საკმევლის კმევა, რაც მათთვის წინაპრებთან კომუნიკაციის საშუალებაა და შემდეგ კი სვამენ სპეციალურ ზულუსურ ლუდს. სიკვდილი განიხილება, როგორც სიცოცხლის ახალი საფეხური, ხოლო დაკრძალვა არის ამ გარდაქმნის ზეიმი. მათთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პანაშვიდი სწორად წარიმართოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მათ სჯერათ, რომ შესაძლებელია გარდაცვლილის უკან დაბრუნება, რომელიც უამრავ პრობლემებს შეუქმნის ცოცხლებს. აღსანიშნავია, რომ გარდაცვლილს საფლავის ქვას უხსნიან გარდაცვალებიდან ერთი ან ორი წლის შემდეგ, რომელსაც ახლავს მსგავსი სახის რიტუალები, რასაც დაკრძალვისას იყენებენ. ძველი ტრადიციის მიხედვით დიდებული, საპატიო, ზულუსი იმარხებოდა სახლში, საცხოვრებელი სახლის უკან, ხოლო ოჯახის უფროსი იკრძალებოდა ცხოველის სადგომში. სამარხებში დამარხვა ჩნდება მეცხრამეტე საუკუნიდან მისიონერების გამოჩენის შემდეგ.
სამეფო ცერემონიალები
სამეფო ცერემონიალი მოიცავს ლერწმით ცეკვას, სადაც ქალები აწყობენ აღლუმს მეფის სასახლისკენ ათასობით მაყურებლის თვალწინ და აჩვენებ ქალურ უბიწოებასა  და სინაზეს. ტრადიციის მიხედვით მეფე თუ მოისურვებს შეუძლია ამოარჩიოს ამ აღლუმიდან ერთ-ერთი საუკეთესო ქალბატონი საცოლედ.
ზულუსები ყოველი წლის 24 სექტემბერს აგრეთვე აღნიშნავენ გრინვიჩის დროს შაკა ზულუს  (ინგლ. SHAKA ZULU), რომელსაც ისტორიულად შაკას დღე უწოდეს, ეს დღეს ძალზედ მნიშვნელოვანი იყო მათთვის და საუკუნეების განმავლობაში აღნიშნავენ, ხოლო სამხრეთ აფრიკის ახალ დემოკრატიულ ერაში ამ დღის სახელი შეიცვალა და მას „მემკვიდრეობის დღე“ (ინგლ. Heritage-day) ეწოდა, სავარაუდოდ ეს დღე ცნობილია მთელი სამხრეთ აფრიკელი ხალხისთვის. თუმცა, ხალხის ნაწილი ამ დღეს მაინც ზულუს დღესასწაულს აღნიშნავს. ზულუს მეფეებში არსებობს მეტად საინტერესო ტრადიცია - ყოველ შობის დილას ის ადგილობრივ ნაციონალურ რადიოში ავრცელებს 20 წუთიან მიმართვას ზულუს ხალხთან.
ხელოვნება
ზულუსები განთქმულნი არიან თავიანთი სამეთუნეო საქმიანობით. ქოთნების შექმნის ხელოვნება და მისი გაფორმება ზულუსელი ქალის მნიშვნელოვანი უნარია. მძივებით გაფორმება, ბალახისა და პალმის ქსოვა ზულუს ხელოვნებაში და ხელნაკეთობაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ისინი ძალიან კრიატიულები და შემოქმედებითები არიან, სწორედ ამიტომ მათ ყოფით ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ამ ხელოვნებას. როგორც წესი ხელნაკეთობებს აკეთებენ ქალბატონები, მაგრამ კვაზულუ-ნატალის ზოგიერთ ნაწილში მამაკაცებიც აქტიურად არიან დაკავებულები ხეზე  ჭრით.
მედიცინა
ზულუსებში მედიცინის ორი ფორმა არსებობს: პირველი - ეს არის მედიცინა, რომელიც ეხება ფიზიკურ დაავადებებს და ადამიანის სხეულის ფსიქოლოგიურ პრობლემებს. მეორე - ეს არის შთაგონების ძალის მქონე მედიცინა, რომელსაც აქვს გასაოცარი უნარი მოახდინოს  დადებითი ან უარყოფითი ზეგავლენა პაციენტებზე. ამ სახის მედიცინას უფრო გამოიყენებდნენ, ერთმანეთზე გადამტერებული ადამიანები, როგორც საბრძოლო იარაღს. ზულუსები ასევე კარგად იყენებდნენ დასავლური მედიცინის პრაქტიკასაც. ზულუს ხალხის ტრადიციულ მედიცინაში აქტიურად გამოიყენება სხვადასხვა მცენარითა და ცხოველით  მკურნალობა.
სპორტი
ძალიან პოპულარულია ფეხბურთი როგორც კაცებში ისე პატარა ბიჭებში. ახალგაზრდა ბიჭებში განსაკუთრებით კი მათში, ვინც დიდი მდინარეების მახლობლად ცხოვრობენ, პოპულარულია ასევე ცურვაც. გოგონებსაც აქვთ თამაშის უფლება, თუმცა ამას მხოლოდ მაშინ ახერხებენ, როცა რჩებიან დედის დახმარებას საშინაო საქმეებში. ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული თამაში გოგონებში, განსაკუთრებით კი კვაზულუს სოფლებში არის „მასიანა/მაპაკატი“ (ინგლ. masishayana/maphakathi). წესების თანახმად ორი გოგონა დგება ერთმანეთის საპირისპიროდ დაახლოებით 50 მეტრის მანძილზე. მესამე გოგონა დგება მათ შორის და სახით იმის მხარეს, ვისაც ტენისის ბურთი უჭირავს. მათი მიზანია შუაში მდგარ გოგონას გაარტყან ბურთი, თავის მხრივ გოგონა ცდილობს აიცილოს. თუ მას ბურთი შეეხება მაშინი გავარდება, თუ მოახერხებს რომ ათჯერ აიცილოს ბურთი იგი მიიღებს ქულას. გოგონებსა და ბიჭებს ერთნაირად იზიდავთ შეჯიბრება სირბილში. ყველაზე ცნობილი ფეხბურთელები არიან დოქტორ კუმალო, ლუკას რადებე და სიფივ ჩაბალა. აგრეთვე ზულუს ხალხის წარმომადგენელია პარაოლიმპიკელი მორბენალი და ოქროს მედლის მფლობელი სამკელო რადებე.
უნტენი
უნტენი (Unteni) — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 85 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 167 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფელეშტის რაიონის სოფლები
ბირჯის წმინდა ელიას ეკლესია
ეკლესია აგებულია XX საუკუნეში.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თეღუტი (მწვერვალი)
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბედონის ყველაწმინდის ეკლესია
300px|მინი ბედონის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბედონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას. თარიღდება IX-X საუკუნეებით.
აღწერა
ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან ვიწრო და დაბალი გვიანდელი მინაშენი აკრავს. მომდევნო ხანებში სამხრეთი მინაშენისათვის დასავლეთიდან კვადრატული გეგმის ორფერდასახურავიანი ნაგებობა მიუდგამთ, რომელიც ეკლესიის დასავლეთის ფასადის თითქმის ნახევრამდე აღწევს. ეკლესია აგებულია მოზრდილი ზომის, უხეშად ნათალი ქვით. წყობა უმეტესად რეგულარულია. ქვემს შორის დარჩენილი არეები შევსებულია კირის ბათქაშით.
ეკლესიის ფასადები სადაა. აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობის ფრაგმენტები. დასავლეთ სარკმლის თავზე ამოკვეთილია მცირედ შეღრმავებული თაღი. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე, ფრონტონის კუთხეებთან, ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესია და ორივე მინაშენი ფიქლითაა გადახურული. ეკლესიის სახურავს მაღალი კეხი გასდევს, რომლის აღმოსავლეთ კიდეს ქვაში გამოკვეთილი პატარა ჯვარი აგვირგვინებს. დასავლეთ მინაშენის დასავლეთ ფრონტონის წვეროზე კი ვერძის ქანდაკებაა დადგმული.
ეკლესიის სამხრეთით, ფიქლით ნაგებ გვიანდელ კვარცხლბეგზე დგას ქვის ჯვარი, რომელზეც დაბალი რელიეფით რომბში ჩასმული მზის სიმბოლური გამოსახულებაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საგარეჯოს კოშკი
საგარეჯოს კოშკი — არქიტექტურის ძეგლი ქალაქ საგარეჯოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით შვიდიოდე კილომეტრზე, კოშკისგორად წოდებულ პატარა გორაკზე. თარიღდება XVIII საუკუნით.
კოშკი გეგმით კვადრატულია. გარედან ყველა კუთხეში ჩართული აქვს მომრგვალებული, ზემოთ თანდათან შევიწროებული შვერილები, კოშკი მთლიანად რიყის ქვითა და დუღაბითაა ნაშენები. კოშკის სართულებშუა გადახურვა ხისა ყოფილა, შემორჩენილია ძელების ბუდეები. შენობის პირველი სართულის შემორჩენილ კედლებს არავითარი ღიობის კვალი არ ეტყობა. დანამდვილებით მხოლოდ იმის თქმაა შესაძლებელი, რომ მას აღმოსავლეთიდან კარი არ ჰქონია. კოშკის მეორე სართულის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სარკმელია. მესამე სართულის შემორჩენილ კედლებს კი რაიმე საბრძოლო ელემენტის კვალი არ ემჩნევა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის კოშკები
ტრინიდადი (კასანარე)
ტრინიდადი (Trinidad) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კასანარეს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11083 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2.947 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კასანარეს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
იი (მდინარე)
იი (Río Yí) — მდინარე ურუგვაიში. ტაკუარემბოსთან ერთად წარმოადგენს მდინარე რიო-ნეგროს ძირითად შენაკადს.
სათავეს იღებს ჩუჩილია-გრანდეს მთიანეთში. მიედინება ცენტრალურ ურუგვაიში, დასავლეთის მიმართულებით. გზადაგზა უერთდება რამდენიმე შენაკადი. იიზე გაივლის დურასნოსა და ფლორიდის დეპარტამენტების საზღვრის ძირითადი ნაწილი, ასევე დურანსოსა და ფლორესის დეპარტამენტების საზღვრის მცირე მონაკვეთი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ურუგვაის მდინარეები
ნიზამი განჯევის ძეგლი (განჯა, 1946)
ნიზამი განჯევის ძეგლი (Nizami Gəncəvinin heykəli) — გამოჩენილი პოეტის ნიზამი განჯევის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანში, პოეტის მშობლიურ ქალაქ განჯაში. ძეგლი დაიდგა 1946 წელს. ძეგლის სკულფტორი — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი ფუად აბდურახმანოვი, არქიტექტორები — სადიქ დადაშოვი და მიქაილ ჰუსეინოვი. ამ ძეგლისათვის 1947 წელს ფუად აბდურახმანოვი დაჯილდოვდა სტალინის სახელობის პრემიით. 2009 წლამდე ძეგლი არ იყო რესტავრირებული.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
მარონი
320px|მინიატიურა|მდინარე მარონი, ხედი [[საფრანგეთის გვიანა|საფრანგეთის გვიანის მხირდან, მეორე მხარეს სურინამი.]] მარონი (Maroni, Marowijne) — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში. სათავეს იღებს ტუმუკ-უმაკის მთებში. მასზე გაივლის საზღვარი საფრანგეთის გვიანასა და სურინამს შორის. ზემო დინებაში, მდინარეს ლავას უწოდებენ.
მარონის ესტუარის მიმდებარედ, სურინამის მხარეს, სოფელ გალიბის სიახლოვეს, ბუნების ორი ნაკრძალია, სადაც დაცულია ფრინველები და ტყავიანი კუები, რომლებიც აქ იჩეკებიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სურინამის მდინარეები კატეგორია:საფრანგეთის გვიანის მდინარეები კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის საერთაშორისო მდინარეები
სქიმა
მინი|მარჯვნივ|250 პქ|სქიმა სქიმა (σχῆμα – გარეგნული სახე, ფორმა) — მონაზვნობისა და ბერობის უმაღლესი ასკეტიკური ხარისხი მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. სამონაზვნო სქიმა სიმბოლურად გამოხატავს უდაბნოში მოღვაწე წმინდა იოანე ნათლისმცემელს, რომელიც აქლემის ბეწვით იყო მოსილი, წელზე კი ტყავის სარტყელი ერტყა. სქიმა გვხვდება ორ ხარისხში, ესენია: მცირე სქიმა და დიდი სქიმა.
მცირე სქიმით — იმოსებიან მორჩილები ბერად ან მონაზვნად აღკვეცისას.
დიდი სქიმის — მიმღები ბერების ხარისხის სახელწოდებას წინ ემატება „სქიმ“ (სქიმმონაზონი, სქიმიღუმენი, სქიმარქიმანდრიტი). ჩვეულებრივ ისინი ცხოვრობენ სხვა საძმოებისგან განცალკევებით.
იოანე პეტრიწის განმარტება სქიმის შესახებ: ''„სქიმა ეწოდების ნაკვეთსა, ხოლო მონაზონნი რა შეიმოსენ სქიმასა, ჯერ–არს განიკვეთოს მსოფლიოთა საქმეთაგან. სქიმაჲ, რომელ არს ნაკვეთი.“''
ლიტერატურა
კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
წებელდის წმინდა გიორგის ეკლესია
წებელდის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია სოფელ წებელდაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. აგებულია XI-XII საუკუნეებში.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ღელისკარის სამაროვანი
ღელისკარის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხახმატის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, მდინარე გუდანისჭალის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება XI-XII საუკუნეებით. 1973 წელს გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. გამოვლინდა ორი ქვისსამარხი. ერთში აღმოჩნდა ზურგზე გაშოტილი ჩონჩხი თავით დასავლეთისკენ, ბრინჯაოს გრავირებული სამაჯური და ბეჭედი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ლაშარის ჯვარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინი ლაშარის ჯვარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ხათინლი
ხათინლი (Xatınlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2,963 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ქუმლუქოზი
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა მღვიმე.
ტაქსობენი
ტაქსობენი (Taxobeni) — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 60 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 349 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფელეშტის რაიონის სოფლები
ვილიანუევა (კასანარე)
ვილიანუევა (Villanueva) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კასანარეს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 226 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 825 კმ²-ია.
ბაბუშარის წყაბას კოშკი
ბაბუშარის წყაბას კოშკი — ციხესიმაგრე სოფელ ბაბუშარაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო.
ციხე აგებულია XVI-XVII საუკუნეებში.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც კოშკის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.
2019 წლის ივლისში ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ოდიშის წმინდა კონსტანტინეს ეკლესია
ოდიშის წმინდა კონსტანტინეს ეკლესია — ეკლესია სოფელ ოდიშში, სოხუმის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო.
ეკლესია აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.
პორონგოსი
პორონგოსი — მდინარე ურუგვაიში, ფლორესის დეპარტამენტში. სათავეს იღებს ჩუჩილია-გრანდეს მთიანეთში; უერთდება მდინარე იის. სიგრძე 67 კილომეტრია.
Aquarius (Aqua-ს ალბომი)
Aquarius — დანიურ-ნორვეგიული ჯგუფ Aqua-ს მეორე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2000 წლის 28 თებერვალს, ლეიბლზე Universal. ალბომიდან გამოიცა ოთხი სინგლი - „Cartoon Heroes“, „Around the World“, „Bumble Bees“ და „We Belong to the Sea“.
პორონგოსი
პორონგოსისგან ეწოდა სახელი ადგილობრივ საფეხბურთო კლუბს ქალაქ ტრინიდადში.
სქოლიო
კატეგორია:ურუგვაის მდინარეები
Aquarius (Aqua-ს ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:Aqua-ს ალბომები კატეგორია:2000 წლის ალბომები
ანტონიო ალვეს დოს სანტუსი
ანტონიო ალვეს დოს სანტუსი (პორტ. Antônio Alves dos Santos) იგივე ვოლტა სეკა (Volta Seca) (დ. წელი უცნობია, სოფ. საკო ტორტო, იტაბაიანა, სერჟიპი — გ. 2 თებერვალი, 1997, ლეოპოლდინა) — ბრაზილიელი ყაჩაღი და მუსიკოსი.
ბიოგრაფია
ანტონიო ალვეს დოს სანტუსის ადრეული ბიოგრაფია ბურუსითაა მოცული, რასაც, მოგვიანებით, თავადაც უწყობდა ხელს სხვადასხვა მითების გავრცელების მეშვეობით. მისი დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია. ერთი ვერსიით, იგი 1911 წელს, ხოლო სხვა ცნობებით-1918 წელს დაიბადა, სერჟიპის შტატში. ბავშვობა სოფელში გაატარა. 11-12 (სხვა ვერსით-14) წლის ასაკში, დედინაცვლის მხრიდან სასტიკი მოპყრობის გამო, სახლიდან გაიქცა და შეუერთდა კანგასეირუების ბანდას, ლამპიანის მეთაურობით. არსებობს ვერსია, რომ იგი რაზმში თავად ლამპიანმა მიიწვია, კარგად სიმღერის გამო. სანტუსი რაზმის ყველაზე პატარა წევრი იყო. ერთხანს მას მხოლოდ ცხენების მოვლა და მსუბუქი საქმეები ებარა, მაგრამ, სულ რაღაც 1 წელიწადში სრულუფლებიანი კანგასეირუ გახდა-საკუთარი ცხენით, იარაღით და ამუნიციით.
უცნობია, თუ როდის, ან რატომ მიიღო სანტუსმა მეტსახელი "ვოლტა სეკა", რაც პორტუგალიურად "ხმელზურგას" ან "გაძვალტყავებულს" ნიშნავს. მუსიკალური ნიჭის და კარგად სიმღერის გამო იგი გუნდში პოპულარობით სარგებლობდა. სიმღერების ნაწილს სანტუსი თავადვე თხზავდა-როგორც მელოდიას, ისე-ტექსტს, ხან კი, უკვე არსებულს აკეთებდა თავისი გემოვნების შესაბამისად.
1932 წელს, ლამპიანთან უთანმოების გამო, სანტუსმა რაზმი მიატოვა, მაგრამ, ქალაქ გლორიასთან ახლოს, ჩასაფრებაში მოჰყვა და დააპატიმრეს. სასამართლომ თავდაპირველად 145 წელი მიუსაჯა, მაგრამ, შემდეგ შეუმოკლეს 30 წლამდე. 20 წლიანი პატიმრობის შემდეგ იგი პრეზიდენტმა ჟეტულიუ ვარგასმა შეიწყალა.
ციხიდან გამოსვლის შემდეგ სანტუსი დაოჯახდა. ჰყავდა 7 შვილი. 1953 წელს კონსულტაცია გაუწია რეჟისორ ლიმა ბარეტუს, ფილმისათვის "კანგასუები". შემდეგ ლეოპოლდინაში გადასახლდა და რკინიგზაზე მუშაობდა. გარდაიცვალა 1997 წლის 2 თებერვალს, იქვე. დასაფლავებულია ესტრელა დალვაში.
მუსიკალური მოღვაწეობა
1957 წელს ხმის ჩამწერმა სტუდიამ Todamerica გამოსცა სანტუსის სიმღერების ფირფიტა Cantigas de Lampião (ლამპიანის სიმღერები), რომელშიც ლამპიანის რაზმის 8 სიმღერა შევიდა, მათ შორის "Acorda Maria Bonita" და კანგასეირუების ჰიმნად აღიარებული "Mulher Rendeira". მისმა შემოქმედებამ გავლენა მოახდინა სხვა მუსიკოსებზე, მათ შორის, ლუის გონზაგაზეც.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1997 კატეგორია:ბრაზილიელები
ყვარლის ნაეკლესიარი
ყვარლის ნაეკლესარი — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მიდამოებში, ბზათგორად წოდებულ ადგილზე ტყეში. შენობის გეგმა არ იკითხება. ქვების გროვაში, ზოგან მოჩანს კედლის ფრაგმენტები.
კუსთაფას ნამოსახლარი
კუსთაფას ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ქალაქ საგარეჯოს სამხრეთით 2 კილომეტრზე. მდინარე თვალთხევის ორ ტოტს შორის, რკინიგზის მახლობლად, გორაზე. ნამოსახლარი ამ რეგიონის ძვ. წ. II და I ათასწლეულების მიჯნის ნამოსახლარების მსგავსია და სავარაუდოდ სწორედ ამ პერიოდს მიეკუთვნება.
ძეგლი აღმოჩნდა შემთხვევით, მაღალი ძაბვის ანძის დადგმის დროს. ნამოსახლარი განლაგებულია თხემმოსწორებულ, მაღალ ბორცვზე, რომელსაც ტერასა შემოსდევს. ტერასას გარშემო მცირე შემაღლება აქვს, რომელიც გალავნის ნაშთის შთაბეჭდილებას ტოვებს. ბორცვი დაუზიანებელია, რის გამოც ზედაპირული მასალის შეკრება არ მოხერხდა.
ბამირ ტოპი
ბამირ მირტეზა ტოპი (Bamir Myrteza Topi; დ. 24 აპრილი, 1957, ტირანა) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის პრეზიდენტი 2007-2012 წლებში.
პროფესიით ბიოლოგ-ვეტერინარი. დემოკრატიული პარტიის წევრი და მისი ვიცე-თავმჯდომარე. პარლამენტის წევრია 1996 წლიდან. სოფლის მეურნეობის მინისტრი 1996-1997 წლებში. ქვეყნის მეთაურად აირჩიეს მეოთხე ცდაზე პოლიტიკური კრიზისის დროს. პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ დატოვა პარტიის რიგები, რათა ყოფილიყო პოლიტიკურად მიუკერძოებელი.
იგი კოსოვოს დამოუკიდებლობის აქტიური მომხრე იყო. 2009 წელს 3-დღიანი ვიზიტით ეწვია კოსოვოს. აირჩიეს პრიშტინის საპატიო მოქალაქედ და დააჯილდოეს ოქროს მედლით. ვიზიტის დროს ასევე მიანიჭეს პრიშტინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ხარისხი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
ხინაქირანი
ხინაქირანი (Xınnakirən) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —	331 კაცი.
იანიხლი
იანიხლი (Yanıqlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —	2,395 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ლათის ციხესიმაგრე
ლათის ციხესიმაგრე — ციხე სოფელ ლათაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ციხე აგებულია შუა საუკუნეებში.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ფარვანის პროვინცია
ფარვანის პროვინცია (დარი پروان - Parwān, პუშტუ پروان‎) — ავღანეთის ოცდათოთხმეტიდან ერთ-ერთი პროვინცია (ვილაიეთი), მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩარიკარი. ტერიტორია მოიცავს 5974 კმ²-ს 629 500 მცხოვრებით (2007 წლის მონაცემებით). მას ესაზღვრება ექვსი პროვინცია. დასავლეთით მას ესაზღვრება ბამიანის პროვინცია. მის შემადგენლობაში 2004 წლამდე შედიოდა ფანჯშირის ხეობა, რომელიც ამჟანად ცალკე რეგიონად არის გამოყოფილი. თავად ფარვანის პროვინცია წარმოადგენს ფართობით ერთ-ერთ ყველაზე მცირე რეგიონს, რომელსაც 27-ე ადგილი უკავია რეგიონთა შორის, ფართობის სიდიდით.
ფარვანის პროვინცია არის ამჟამად ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო რეგიონი. აქ მდებარეობს სტრატეგიული მნიშვნელობის ბაგრამის ავიაბაზა, რომელიც წარმოადგენს აშშ ყველაზე მსხვილ სამხედრო-საჰაერო ბაზას ავღანეთის ტერიტორიაზე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია იყოფა 10 ოლქად. ესენია:
ისტორია
ძვ. წ. აღ. ის 329 წელს ფარვანი დაუარსებია ალექსანდრე მაკედონელს, როგორც კავკასიის ალექსანდრია (შუა საუკუნეების კაპისა, თანამედროვე ბაგრამი). ეს იყო ერთ-ერთი ალექსანდრეს სეხნია ქალაქი მრავალ ქალაქ ალექსანდრიას შორის. მან ფარვანი დააარსა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზების გადაკვეთაზე, რომელიც გაედინებოდა ჰინდიყუშის მთებზე, პაროპამისადის ქვეყანაში.
შენიშვნა: ანტიკურ ეპოქაში ჰინდიყუში აღნიშნავდა აგერეთვე, კავკასიას, პარალელურად მისი დასავლური ექვივქლენტის - კავკასიის მთები ევროპასა და აზიას შორის.
სხვადასხვა დროს პროვინცია გადადიოდა ხელიდან ხელში. ერთ დამპყრობელს მეორე ცვლიდა. მაგ: VIII საუკუნეში ის დაიპყრეს არაბმა მუსლიმებმა, 1221 წელს პროვინციაში შემოიჭრა მონღოლთა ჯარი ჩინგიზ ხანის მეთაურობით, რომელმაც ბრძოლა გაუმართა ჯალალედინის ლაშქარს და დაამარცხა იგი. პროვინციის შესახებ ცნობები დაცული აქვს ცნობილ მაროკოელ მეცნიერსა და მოგზაურს იბნ ბატუტას, რომელსაც 1333 წლისათვის უმოგზაურია ამ ტერიტორიებზე.
მოგვიანებით, პროვინცია გადავიდა თემურიდების და დიდ მოგოლთა ხელში მანამდე, სანამ აჰმად შაჰ დურანმა იგი არ შემოუერთა დურანის სახელმწიფოს 1747 წელს.
1840 წელს ფარვანის პროვინცია გახდა ინგლის-ავღანეთის პირველი ომის საბრძოლო ადგილი, რომელშიც საბოლოოდ ინგლისელებმა გაიმარჯვეს.
ფარვანის თანამედროვე ისტორია დაიწყო აქ ტექსტილის წარმოების გაჩენასთან ერთად, როდესაც 1937 წელს ქალაქ ჯაბალ-სარაჯში აშენდა ფაბრიკა.
XX საუკუნის 70-იან წლებში ქალაქი ჩათრეული აღმოჩნდა ავღანეთის ომში. ამ ტერიტორიაზე რამდენიმე უმწვავესი ბრძოლა გაიმართა ომის დროს.
1990-იან წლებში ქალაქი კვლავ მოექცა ბრძოლების ეპიცენტრში, ამჯერად ის გადაიქცა თალიბების ძლიერი წინააღმდეგობის ცენტრად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
საბუის მეორე კოშკი
საბუის მეორე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტიის, სოფელ საბუეში, რ. კონჭოშვილის ეზოში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კოშკი ოთხკუთხაა, ნაგები იყო ყორე ქვითა და კირის ხსნარით. შემორჩენილია მხოლოდ პირველი სართულის კედლები, რომლებზეც დაშენებულია სამეურნეო დანიშნულების სათავსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლაშარის ჯვარი (საგარეჯო)
ლაშარის ჯვარი — ეკლესია ქალაქ საგარეჯოს ჩრდილო-დასავლეთით 2 კილომეტრზე. მდინარე თვალთხევის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვით. წყობაში ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვა. გარეთა კუთხეების მოგვიანებით განახლებული ნაწილები აგურისგანაა ამოყვანილი.
ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა. აფსიდში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა, ოთხკუთხა ნიშაა. მსგავსი სარკმელია დასავლეთის კედელშიც. საკურთხეველში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი. საკურთხეველი კონქითაა გადახურული. დარბაზი კი — ცილინდრული კამარით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაგულოს სახლი
მაგულოს სახლი (Дом Магуло) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 70.
ისტორია
XIX საუკუნის დასაწყისში კომერციულმა მრჩეველმა მარკ მაგულომ თავის ძმასთან ერთად პეტროვის 46-ში (ამჟამად 70) ააგო სახლი. შენობის ჭერი მოხატეს იტალიელმა მხატვრებმა. 1825 წელს ქალაქს სტუმრობდა რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე I. მდიდარმა ბერძნებმა მის პატივსაცემად მოაწყვეს შეხვედრა მაგულოს სახლში. სარამოს ესწრებოდა თავად იმპერატორი.
1872 წლისათვის შენობის პირველი სართული სავაჭროდ იყო გაქირავებული. აქ არსებულ ძმებ ბუკაშინოვიჩების მაღაზიაში შესაძლებელი იყო იმპორტული ღვინის, არაყისა და 98 %-იანი სპირტის ყიდვა.
ოქტომბრის რევოლუციის წინ სახლის პირველი სართული კვლავ მაღაზიებისთვისა გაქირავებული.
XX საუკუნის 20-იან წლებში მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. მასში მუშაობდა საგანგებო კომიტეტი (ჩეკა), შემდეგ გაზეთის რედაქცია. 1930-იანი წლებიდან სახლი საცხოვრებელია.
ამჟამად სახლი კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური მნიშვნელობის ძეგლია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
თექსარი
თექსარი (Թեքսար) — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ ვერნაშენიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2898 მეტრია და წარმოადგენს თექსარის ქედის ნაწილს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
სერატა-ნოუე
სერატა-ნოუე (Sărata Nouă) — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 117 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 843 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფელეშტის რაიონის სოფლები
ლისტერიოზი
ლისტერიოზი (Listeriosis) — ადამიანისა და ცხოველების ზონოზურ ინფექციური დაავადება. იწვევს მიკროორგანიზმი ლისტერია (listeria monocytogenes). დაავადება სპონტანურად გვხვდება თითქმის ყველა ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოშიც (გამოავლინეს 1971). ინფექციის წყაროა გარეული მღრღნელები და შინაური ცხოველები. ადამიანს ლისტერიოზი გადაედება დაავადებულ ცხოველებთან კონტაქტითა და საკვებით (თერმულად ნაკლებად დამუშავებული ხორცი, უმი რძე). ბაქტერიები ადამიანის სხეულში შეიჭრება ლორწოვანი გარსიდან და დაზიანებული კანიდან. ინკუბაციური პერიოდი 2-4 კვირა გრძელდება. ლისტერიოზის მიმდინარეობას მწვავე სეფსისის სახით - ახასიათებს ცხელება, ანგინა, თავის ტკივილი, სისუსტე, ლიმფური კვანძების გადიდება, სისხლში ლიმფომონოციტოზი და სხვა.
დიაგნოზს ადგენენ კლინიკური სიმპტომების, ბაქტეროლოგიური და სეროლოგიური გამოკვლევების საფუძველზე. მკურნალობა - ანტიბიოტიკები. პროფილაქტიკა - პირადი ჰიგიენა, ხორცისა და რძის თერმული დამუშავება.
სქოლიო
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
იანიქფეია
იანიქფეია (Yanıqpəyə) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
იოჰან გალტუნგი
იოჰან ვინსენტ გალტუნგი (Johan Galtung; დ. 24 ოქტომბერი, 1930) — ნორვეგიელი მათემატიკოსი, სოციოლოგი, პოლიტიკის მეცნიერი, მედიატორი, პროფესორი, ავტორი, და მშვიდობისა და კონფლიქტების კვლევის აკადემიური დისციპლინის დამფუძნებელი. იგი არის ოსლოს მშვიდობის კვლევის ისტიტუტის (PRIO) დამაარსებელი (1959), რომელსაც 1970 წლამდე ხელმძღვანელობდა. გალტუნგი ასევე არის გავლენიანი მშვიდობის კვლევის ჟურნალის (1964) დამფუძნებელი და მშვიდობის, განვითარებისა და გარემოს დაცვის გლობალური ქსელის – TRANSCEND–ის (1993) თანადამფუძნებელი.
იოჰან გალტუნგი ცნობილია სოციოლიოგიაში, პოლიტიკის მეცნიერებებში, ეკონომიკაში, ისტორიაში, მაკროისტორიასა და თეოლოგიაში შეტანილი წვლილისთვის. მისი სწავლება დამყარებულია სისტემური მეცნიერული ძიებისა და მშვიდობისა და ჰარმონიის განდისეული ეთიკის სინთეზზე. იგი არის რამდენიმე ისეთი ცნობილი თეორიის ავტორი, როგორიცაა პოზიტიური და ნეგატიური მშვიდობა, სტრუქტურული ძალადობა, მშვიდობის მშენებლობა და სხვ. გალტუნგი არის ათობით საერთაშორისო აკადემიური და სამშვიდობო ჯილდოს მფლობელი და 170–მდე წიგნის ავტორი და თანაავტორი.
ბიოგრაფია
გალტუნგის ბიოგრაფია მჭიდროდაა დაკავშირებული მის აკადემიურ მოღვაწოებასთან. მან 1956–1957 წლებში ოსლოს უნივერსიტეტში მოიპოვა ჯერ მათემატიკის შემდეგ კი სოციოლოგიის ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. 1975 წლამდე გალტუნგს უკვე ცამეტი საპატიო დოქტორის წოდება ჰქონდა მიღებული სხვადასხვა უნივერსიტეტიდან. გალტუნგი დაქორწინებული იყო ორჯერ და ჰყავს ოთხი შვილი.
კარიერა
1969 წელს გალტუნგმა დატოვა PRIO და აკადემიური კარიერა გააგრძელა ოსლოს უნივერსიტეტში, სადაც 1978 წლამდე მუშაობდა მშვიდობისა და კონფლიქტების კვლევების პროფესორად. ამის შემდეგ იგი ხელმძღვანელობდა დუბროვნიკის საერთაშორისო საუნივერსიტეტო ცენტრს და მომავლის კვლევების მსოფლიო ფედერაციას. გალტუნგი სხვადასხვა პერიოდში ასწავლიდა ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტში, პრინსტონის უნივერსიტეტში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ჰავაის უნივერსიტეტში, სიჩუანის უნივერსიტეტში, მალაიზიის საერთაშორისო ისლამურ უნივერსიტეტსა და სხვ.
გარდა აკადემიური საქმიანობისა იოჰან გალტუნგი ცნობილია მისი პრაქტიკული საქმიანობითაც. 1957 წლის შემდეგ იგი ასზე მეტი კონფლიქტის მედიაციაში იყო ჩართული, რომელსაც ეთნიკური, რელიგიური თუ ინტერპერსონალური ხასიათი ჰქონდა.
ძირითადი იდეები
გალტუნგის სახელი მჭიდროდაა დაკავშირებული შემდეგ ცნებებთან:
•	სტრუქტურული ძალადობა – პროცესი, როცა სისტემური მეთოდების გამოყენებით რეჟიმი ხელს უშლის ადამიანებს სრულად გამოიყენონ საკუთარი პოტენციალი. სტრუქტურული ძალადობის მაგალითი შეიძლება იყოს ინსტიტუციონალიზებული რასიზმი ან სექსიზმი.
•	ნეგატიური და პოზიტიური მშვიდობა – ნეგატიურად მიიჩნევა მშვიდობა, როცა ძალადობრივი კონფლიქტი შეწყვეტილია, ხოლო პოზიტიურია მშვიდობა, როცა ძალადობის არარსებობის მიღმა კონფლიქტის მხარეებს შორის ყალიბდება სხვადასხვა სახის ურთიერთობები, კავშირები და თანამშრომლობა.
გალტუნგი იყო პირველი, რომელმაც მოახდინა მშვიდობის მშენებლობის კონცეპტუალიზაცია. მისი აზრით მშვიდობის მშენებლობის პროცესი უნდა უმიზნებდეს კონფლიქტის ფესვების აღმოფხვრასა და კონფლიქტის სამართავად უშუალო მხარეების შესაძლებლობებისა და სამშვიდობო უნარების განვითარებას.
UTC-07:00
450px|right|thumb|UTC-07:00 მსოფლიოს სასაათე სარტყელის რუკაზე: ლურჯი — UTC-07:00-ის ზონა [[ზამთარი|ზამთარში (ნოემბერი-მარტი) ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (ზაფხულში (აპრილი-ოქტომბერი) — UTC-06:00); ცისფერი — UTC-07:00-ის ზონა ოკეანეებში; ღია-ყვითელი — UTC-07:00-ის ზონა მთელი წლის განმავლობაში; ფორთოხლისფერი — UTC-07:00-ის ზონა ზაფხულში (აპრილი-ოქტომბერი) ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში]]
UTC-07:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც გამოიყენება შემდეგ სახელმწიფოებში:
რესურსები ინტერნეტში
UTC-07:00
სოხუმის ეკლესია
სოხუმის ეკლესია — ეკლესია ქალაქ სოხუმში, სოხუმის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო.
ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აზანთის ბერძნების ეკლესია
აზანთის ბერძნების ეკლესია — ეკლესია სოფელ აზანთაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა,  საქართველო.
აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.
2019 წლის ივლისში ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იენიქენდი (თოუზი)
იენიქენდი (Yenikend) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ფილიპ ნოელ-ბეიკერი
ფილიპ ჯონ ნოელ-ბეიკერი, ბარონი ნოელ-ბეიკერი, ( Philip John Noel-Baker, დ.1 ნოემბერი, 1889 - გ. 8 ოქტომბერი, 1982) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი, დიპლომატი, აკადემიკოსი, გამოჩენილი მოყვარული სპორტსმენი და ცნობილი განიარაღების კამპანიის წევრი. 1920 წელს ანტვერპენში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიადაზე ბრიტანეთის სახელით ასპარეზობისას მოიგო ვერცხლის მედალი. ფილიპ ნოელ-ბეიკერს 1959 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია.
ნოელ-ბეიკერი ერთადერთი ადამიანია, რომელმაც ოლიმპიური მედალიც მოიპოვა და  ნობელის პრემიაც მიიღო. იგი იყო პარლამენტის ლეიბორისტული პარტიის წევრი 1929-1931 წლებში და 1936 წლიდან 1970 წლამდე, მსახურობდა მინისტრების რამდენიმე კაბინეტში.
ადრეული ცხოვრება და ათლეტური კარიერა
ბეიკერი დაიბადა ლონდონში, ბრონდესბური პარკში, კანადელი კვაკერის, ჯოზეფ ალენ ბეიკერის და შოტლანდიელი ელიზაბეტ ბალმერ მოსკრიპის შვიდი შვილიდან მეექვსე. მამამისი 1876 წელს გადავიდა ინგლისში, საწარმოო ბიზნესის ჩამოსაყალიბებლად და 1895 წლიდან 1906 წლამდე მუშაობდა ლონდონის საოლქო საბჭოს პროგრესული პარტიის წევრად, ხოლო აღმოსავლეთ ფინსბურის თემთა პალატის ლიბერალური პარტიის წევრად, 1905 წლიდან 1918 წლამდე.
ბეიკერმა განათლება მიიღო აკვორთის და ბუთჰემის სკოლებში, შემდეგ კი აშშ – ში, პენსილვანიის კვაკერებთან ასოცირებულ ჰეივერფორდის კოლეჯში. 1908-დან 1912 წლამდე სწავლობდა სამეფო კოლეჯში, კემბრიჯში. ის იყო კემბრიჯის საზოგადოებრივი კავშირის პრეზიდენტი 1912 წელს და 1910 წლიდან 1912 წლამდე კემბრიჯის უნივერსიტეტის ატლეტური კლუბის პრეზიდენტი.
იგი იყო ოლიმპიური თამაშების კონკურსანტი, როგორც საშუალო დისტანციის მორბენალი, პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე და შემდეგაც, იგი წარმოადგენდა დიდ ბრიტანეთს სტოკჰოლმში 1912 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე 800 და 1500 მეტრიან დისტანციებზე. იგი გავიდა ფინალში 1500 მეტრიან დისტანციაზე შეჯიბრში, რომელიც მოიგო მისმა თანამემამულე არნოლდ ჯექსონმა. 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, ანტვერპენში, ბეიკერი იყო ბრიტანული გუნდის კაპიტანი და ატარებდა გუნდის დროშას. მან მოიგო თავისი პირველი რბოლა 800 მეტრიან დისტანციაზე, მაგრამ შემდეგ კონცენტრირება მოახდინა 1500 მეტრზე, მოიგო ვერცხლის მედალი, რითაც ჩამორჩა თანაგუნდელ ალბერტ ჰილს. ის კვლავ კაპიტანი იყო 1924 წელს პარიზში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიადაზე, მაგრამ ვერ გაიმარჯვა.
ბეიკერის ადრეული კარიერა წარიმართა აკადემიური მიმართულებით. 1914 წელს დაინიშნა ოქსფორდის რუსკინის კოლეჯის ვიცე-დირექტორად, ხოლო 1915 წელს აირჩიეს კინგსის კოლეჯში, კემბრიჯში. პირველი მსოფლიო ომის დროს მან მან მოაწყო და ხელმძღვანელობდა მეგობრების სასწრაფო დახმარების განყოფილებას, რომელიც საფრანგეთში საბრძოლო ფრონტზე იყო მიმაგრებული (1914–1915). 1916 წლიდან, იყო იტალიაში პირველი ბრიტანული სასწრაფო დახმარების განყოფილების ადიუტანტი, ბრიტანეთის წითელ ჯვართან (1915–1918) თანამონაწილეობით, რისთვისაც მან მიიღო სამხედრო მედლები დიდი ბრიტანეთიდან, საფრანგეთიდან და იტალიიდან.
პოლიტიკური კარიერა
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, ნოელ-ბეიკერი მჭიდრო კავშირში იყო ერთა ლიგის ფორმირებასთან, ასრულებდა ლორდ რობერტ სესილის ასისტენტის მოვალეობას, შემდეგ კი სერ ერიკ დრუმონდის, ლიგის პირველი გენერალური მდივნის ასისტენტის მოვალეობას. იგი გახდა პირველი სერ ერნესტ კასელ პროფესორი საერთაშორისო ურთიერთობებში (Sir Ernest Cassel Professor of International Relations), ლონდონის უნივერსიტეტში,1924 წლიდან 1929 წლამდე და ლექტორი იელის უნივერსიტეტში 1933-დან 1934 წლამდე. მისი პოლიტიკური კარიერა, ლეიბორისტულ პარტიასთან, დაიწყო 1924 წელს. იგი 1929 წელს აირჩიეს კოვენტრის წარმომადგენლად და მუშაობდა საგარეო საქმეთა მინისტრ არტურ ჰენდერსონის საპარლამენტო კერძო მდივნად.
ნოელ-ბეიკერმა დაკარგა ადგილი 1931 წელს, მაგრამ დარჩა ჰენდერსონის თანაშემწედ, როდესაც ჰენდერსონი იყო მსოფლიო განიარაღების კონფერენციის პრეზიდენტი, ჟენევაში ,1932-1933 წლებში. იგი 1935 წელს კვლავ იბრძოდა კოვენტრის წარმომადგენლობისთვის პარლამენტში, თუმცა წარუმატებლად, მაგრამ დერბის შუალედურ არჩევნებში გაიმარჯვა 1936 წლის ივლისში, მას შემდეგ, რაც დერბის წარმომადგენელმა, პარლამენტის წევრმა ჯეიმზ ჰენრი თომასმა თანამდებობა დატოვა.
ნოელ-ბეიკერი გახდა ლეიბორისტული პარტიის ეროვნული აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი 1937 წელს. 1938 წლის 21 ივნისს, ნოელ-ბეიკერი, როგორც დერბის დეპუტატი, მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე, თემთა პალატაში სიტყვით გამოვიდა გერმანიის ქალაქების საჰაერო დაბომბვის წინააღმდეგ, რაც მისი მორალური საფუძვლებიდან გამომდინარეობდა.
კოალიციურ მთავრობაში, მეორე მსოფლიო ომის დროს, ის იყო საპარლამენტო მდივანი ომის ტრანსპორტის სამინისტროში 1942 წლის თებერვლიდან და ასრულებდა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას მას შემდეგ, რაც ლეიბორისტულმა პარტიამ მოიპოვა ძალაუფლება 1945 წლის შემდეგ ჩატარებულ საყოველთაო არჩევნებში. თუმცა, ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა საგარეო საქმეთა მდივან ერნესტ ბევინთან. ნოელ-ბეიკერი 1947 წელს გახდა სახელმწიფო მდივანი თანამეგობრობის ურთიერთობებში და შეუერთდა სამთავრობო კაბინეტს.
ნოელ-ბეიკერი იყო 1948 წლის ლონდონის, ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ორგანიზებაზე პასუხისმგებელი მინისტრი. იგი საწვავის და ენერგეტიკის სამინისტროში გადავიდა 1950 წელს. 1940-იანი წლების შუა ხანებში ნოელ-ბეიკერი წარმოადგენდა ბრიტანეთის დელეგაციას გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში. ის მუშაობდა ლეიბორისტული პარტიის თავმჯდომარედ 1946–47 წლებში, მაგრამ მან დაკარგა ადგილი ეროვნულ აღმასრულებელ კომიტეტში 1948 წელს, მისი ადგილი დაიკავა მაიკლ ფუტმა. იგი იყო მემარცხენე ფრთის ბევანიტური პოლიტიკის მოწინააღმდეგე 1950-იან წლებში და ბირთვული განიარაღების მხარდამჭერი. ფილიპ ნოელ-ბეიკერმა მიიღო ნობელის მშვიდობის პრემია 1959 წელს. 1979 წელს ფენერ ბროკვეისთან ერთად, მან დააფუძნა, მსოფლიო განიარაღების კამპანია, რომლის თანათავმჯომარედაც მსახურობდა გარდაცვალებამდე და იყო განიარაღების აქტიური მომხრე 1980-იან წლებში.
1970 წლის საყოველთაო არჩევნებზე ნოელ-ბეიკერი სამხრეთ დერბის დეპუტატად დარჩა. 1977 წლის 22 ივლისს, მისი წოდება ამაღლდა ბარონ ნოელ-ბეიკერად.  იგი იყო სპორტული მეცნიერებისა და ფიზიკური აღზრდის საერთაშორისო საბჭოს პრეზიდენტი 1960 წლიდან 1976 წლამდე.
პირადი ცხოვრება
1915 წლის ივნისში, ფილიპ ბეიკერმა იქორწინა ირენე ნოელზე, საველე საავადმყოფოს მედდა აღმოსავლეთ გრინსტედში, რის შემდეგაც 1921 წელს მიიღო გაერთიანებული სახელი ნოელ-ბეიკერი. მისი მეუღლე იყო ვირჯინია ვულფის მეგობარი. მათი ერთადერთი ვაჟი, ფრენსის ნოელ-ბეიკერი, ასევე გახდა ლეიბორისტი დეპუტატი და მამამისთან ერთად თემთა პალატაში მსახურობდა. მათი ქორწინება წარმატებული არ აღმოჩნდა და 1936 წლიდან ნოელ-ბეიკერის პარტნიორი იყო მეგან ლოიდ ჯორჯი, ლიბერალური პარტიის ყოფილი ლიდერის დეივიდ ლოიდ ჯორჯის ქალიშვილი, თავადაც ლიბერალი და მოგვიანებით ლეიბორისტი დეპუტატი. ურთიერთობა დასრულდა, როდესაც ირენე გარდაიცვალა 1956 წელს.
92 წლის ასაკში ვესტმინსტერში, ნოელ-ბეიკერის გარდაცვალების შემდეგ, იგი მეუღლესთან ერთად დაკრძალეს ჰეიშოთში, დასავლეთ სასექსში.
პირადი ნაწერები
ფილიპ ნოელ-ბეიკერი სხვა ავტორებთან
ლიტერატურა
ძირითადი და მეორეული წყაროები
სქოლიო
კატეგორია:1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:ინგლისელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ბრიტანეთიდან კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში კატეგორია:ბრიტანელი ანტისაომარი აქტივისტები კატეგორია:გარდაცვლილი 1982 კატეგორია:დაბადებული 1889
სარიპულის პროვინცია
300px|thumb|სარიპულის პროვინციის რაონები [[2005 წლამდე]] სარიპულის პროვინცია (დარი سر پل - Sar-e Pol) — ავღანეთის 34 პროვინციიდან ერთ–ერთი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია მსგავსი სახელწოდების მქონე ქალაქი სარი-პული.
მის შემადგენლობაში შედის შვიდი რეგიონი. ესენია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ბალგის ციხესიმაგრე
ბალგის ციხესიმაგრე (Замок Бальга, Burg Balga) — ტევტონთა ორდენის უძველესი პრუსიული და ყველაზე ცნობილი შუა საუკუნეების რაინდთა ციხესიმაგრე, მდებარეობს ქალაქ მამონოვოში, კალინინგრადის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია აგურის გოთიკის სტილში 1250 წელს.
ისტორია
ლეგენდის მიხედვით V საუკუნეში, ამ ადგილას, კურშის ცელის ნაპირას მვებარეობდა ციხესიმაგრე ხონევე, რომელიც პრუსიელებმა ააგეს თავიანთი მეფის ვიდევუტისათვის. ხის ციხესიმაგრიდან, რომელიც მაღლობზე მდებარეობდა კარგად მოჩანდა ყურე. სწორედ ამ სტრატეგიულმა მდებარეობამ მიიქცია რაინდების ყურადღება XIII საუკუნეში, პრუსიის ქრისტიანიზაციის პერიოდში. ამის გამო 1239 წელს მძიმე ბრძოლების შემდეგ ციხესიმაგრე გადავიდა ტევტონთა ორდენის რაინდების ხელში.
ციხესიმაგრე, რომელიც აგებულია სამხედრო მეცნიერების წესებით, იყი შესანიშნავი თავდაცვითი საშუალება, მაგრამ მისი ხის ნაგებობები არაერთხელ დამწვარა  ადგილობრივი მოსახლეობის თავდასხმების შედეგად. ამის გამო, 1250 წელს ტევტონთა ორდენის ჯვაროსნებმა ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე ააშენეს კონვენტის შენობა, რომელიც მომავალი ქვის ციხესიმაგრის საფუძველი გახდა. სამშენებლოდ იყენებდნენ ქვას და გამომწვარ აგურს.
1390-იან წლებში ციხესიმაგრეს ხელმძღვანელობდა კონრად ფონ კიბურგი. 1525 წელს ჰერცოგმა ალბრეხტმა ბალგის ციხესიმაგრე უწყალობა ზემლანდის ეპისკოპოსს გეორგ ფონ პოლენცს, რომელიც ციხესიმაგრეს ფლობდა 1550 წლამდე. ეპისკოპოსის გარდაცვალების შემდეგ ბევრი ნაგებობის მნიშვნელობა დაკნინდა. შვედეთის ომის დროს, 1620 წელს მეფე გუსტავ ადოლფი ციხესიმაგრეს იყენებდა საკუთარ ბაზად. მოგვიანებით ციხესიმაგრის ერთ-ერთ განყოფილებაში გაიხსნა ტრაქტირი, ხოლო კოშკს გამოიყენებდნენ როგორც შუქურას.
1701 წელს პრუსიის მეფე ფრიდრიხ I-მა ბალგის ქვები გამოიყენა პილაუში ციხესიმაგრის ასაშენებლად, რის შემდეგაც ციხესიმაგრე პრაქტიკულად გადაიქცა ქვის მომპოვებელ კარიერად.
ანა ავსტრიელი
ანა ავსტრიელი შეიძლება იყოს:
ბალგის ციხესიმაგრე
ისტორია
1945 წლის შემდეგ ციხესიმაგრის ფუნქციები დაქვეითდა. ჩვენს ეპოქამვე შემორჩენილია მხოლოდ ფორბურგის ნანგრევები და ციხესიმაგრის წმინდა ნიკოლოზის კირხე.
წებელდის წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია
წებელდის წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია — ეკლესია სოფელ წებელდაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. აგებულია XI საუკუნეში.
ბალგის ციხესიმაგრე
ისტორია
ბალგის რაიონში გაიმართა მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი სასტიკი ბრძოლა. მის მიწებს კი შეესივნენ „შავი არქეოლოგები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში კატეგორია:კალინინგრადის ოლქის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ტევტონთა ორდენის ციხესიმაგრეები
წებელდის წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Glovo
Glovo (გლოვო) — ესპანური სტარტაპი, რომელიც 2015 წელს ბარსელონაში დაფუძნდა. წარმოადგენს მიტანის სერვისს აპლიკაციაში შეკვეთის გაკეთების საფუძველზე. სერვისს საათზე ნაკლებ პერიოდში ახორციელებენ დამოუკიდებელი კურიერები, სახელად „გლოვერები“. სერვისი ამჟამად ხელმისაწვდომია შემდეგ ქვეყნებში: ესპანეთი, საფრანგეთი, პორტუგალია, იტალია, რუმინეთი, თურქეთი, საქართველო, უკრაინა, ეგვიპტე, მაროკო, ჩილე, არგენტინა, ურუგვაი, ბრაზილია, პერუ, კოსტა-რიკა, პანამა, გვატემალა, დომინიკელთა რესპუბლიკა. აპლიკაცია უფასოდ არის ხელმისაწვდომი iOS App Store-სა და Play Store-ში. გარდა ამისა, შესაძლებელია საიტიდან შეკვეთაც.
აღწერა
აპლიკაცია მომხმარებელს საშუალებას აძლევს შეუკვეთონ ნებისმიერი ნივთი, რაც მოტოციკლზე მოთავსდება. პროდუქტების ტიპებს შორის არის საკვები, მედიკამენტები და ა. შ. მას შემდეგ, რაც Glovo-ზე შეკვეთას გააკეთებთ, მომხმარებელი გეოლოკაციის საშუალებით ხედავს, რომელ გლოვერს მიაქვს მასთან შეკვეთა და სად იმყოფება კონკრეტულ მომენტში. გლოვერთა აბსოლუტური უმრავლესობა მოტოციკლსა და ველოსიპედს იყენებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანური ბრენდები კატეგორია:ესპანური კომპანიები
სერატა-ვეკე
სერატა-ვეკე (Sărata Veche) — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 75 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 171 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფელეშტის რაიონის სოფლები
იური კუზუბოვი
გამორჩეული პარტია
'''სერგეი კარიაკინი 0:1 იური კუზუბოვი. 25 აგვისტო. 2004 წელი. ხარკივი. უკრაინის 73-ე ჩემპიონატი. პირველი ტური'''. კარიაკინი იმ დროისთვის პლანეტის ყველა დროის ახალგაზრდა დიდოსტატად ითვლებოდა. მეტოქეებმა დებიუტში სიცილიური დაცვა გაითამაშეს და მსუბუქი ფიგურების გავითარებას შეუდგნენ. თანდათან კუზუბოვი გააქტიურდა, იერიშებით გასაქანი არ მისცა კარიაკინს და 32-ე სვლაზე დაამარცხა. '''1. e4 c5 2. Nf3 Nc6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 e5 6. Ndb5 d6 7. Bg5 a6 8. Na3 b5 9. Bxf6 gxf6 10. Nd5 f5 11. Bd3 Be6 12. c3 Bg7 13. Nxb5 axb5 14. Bxb5 Bd7 15. exf5 O-O 16. O-O Rb8 17. a4 Re8 18. Qf3 e4 19. Qg3 Kh8 20. Qxd6 Be5 21. Qc5 Rc8 22. Qe3 Bxf5 23. Rad1 Re6 24. g3 Rd6 25. c4 Bxb2 26. Rd2 Bg7 27. f3 exf3 28. Qxf3 Bg6 29. Qf4 Ne5 30. Re2 Re6 31. Rfe1 Nd3 32. Rxe6 fxe6 0-1'''
სქოლიო
კატეგორია:მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკი კატეგორია:უკრაინელი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:26 იანვარი კატეგორია:1990 წელი სპორტში კატეგორია:უკრაინელი სპორტსმენები
ნოდარ ლომიძე
ნოდარ ლომიძე (დ. 29 თებერვალი, 1948, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.
ბიოგრაფია
1975-1978 წლებში იყო ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1979-1979 წლებში თბილისის N1 პოლიკლინიკის ექიმი-ქირურგი. 1979-1980 წლებში რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგი–ორდინატორი. 1980-1989 თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის ასისტენტი, 1992-1993 წლებში კათედრის დოცენტი. 1992-1994 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1993-1995 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის პროფესორი, 1994-1998 წლებში უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1995-2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ჰოსპიტალური ქირურგიის) ქირურგიულ სნეულებათა N1 კათედრის გამგე. 2002 წლიდან თბილისის სახლმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ცენტრალური კლინიკის ქირურგიულ სნეულებათა დეპარტამეწნტის, ხოლო 2006 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ქირურგიული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2006–2007 წლებში აკადემია ნიკოლოზ ყიფშიძის სახელობის ცენტრალური საუნივერსიტეტო კლინიკის გენერალური დირექტორის მოადგილე კლინიკურ დარგში. 2007 წლიდან აკადემია ნიკოლოზ ყიფშიძის სახელობის ცენტალური საუნივერსიტეტო კლინიკის ქირურგიული სამსახურის უფროსი. 2008 წლიდან ქალაქი თბილისის მე-4 კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგიული სამსახურის ხელმძღვანელი. 1991 წელს მიღებული აქვს ლაპაროსტომიის მეთოდის დანერგვისთვის და საპატიო სიგელი გამოგონებისთვის.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის გვირგვინოვანი არტერიების კედლის ასაკობრივი ცვლილებები“, დაიცვა 1987 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გეგმიური რელაპაროტომია და ჩანაცვლებითი პლაზმაფერები მწვავე გავრცელებული პერიტონიტის მკურნალობის კომპლექსში“, დაიცვა 1992 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:ქართველი ექიმები
პეტერ არბნორი
პეტერ ფილიპ არბნორი (Pjetër Filip Arbnori; დ. 18 იანვარი, 1935, დურესი, ალბანეთი — გ. 8 ივლისი, 2006, ნეაპოლი, იტალია) — ალბანელი პოლიტიკოსი, დისიდენტი და უფლებათადამცველი. ალბანეთის გულაგის პატიმარი. უწოდებენ „ბალკანეთის მანდელას“.
წარმოშობით კათოლიკე ოჯახიდან იყო. იგი კომუნისტების მიერ მოკლული ჟანდარმერიის ოფიცრის შვილია. 1961–1989 წლებში ბურელის ციხეში იჯდა. 1991 წლიდან დემოკრატიული პარტიის წევრია. 1992–1997 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარეა. ამ პერიოდში 1992 წლის 6-9 აპრილს ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის თავმჯდომარეები კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
სანავარდოს წმინდა გიორგის ეკლესია
სანავარდოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ სანავარდოდან სამხრეთით 0,5 კმ-ზე. სოფელ ველისციხიდან ყვარლისკენ მიმავალი საავტომობილო გზის პირას, მარხცენა მხარეს, თეთრი გიორგის მკლავად წოდებულ ადგილას. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით.
აღწერა
ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. იგი ძირითად ფორმებში ტრადიციულად შემუშავებულ კომპოზიციურ სტრუქტურას იმეორებს. შენობა ნაგებია მოზრდილი, ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. დროთა განმავლობაში ეკლესიამ მნიშვნელოვანი ნგრევა და არაერთი გადაკეთება (სავარაუდოდ, გვიანდელ შუა საუკუნეებში) განიცადა, რამაც მას სრულიად შეუცვალა თავდაპირველი სახე. მთლიანადაა დანგრეული ჩრდილოეთ ეკლესია და დასავლეთ გარშემოსასვლელი. განახლებულია მთავარი ეკლესიის კამარა, კონქი, გარეთა კედლების ზედა ნაწილები და ლავგარდანი; აღდგენილია სამხრეთ ეკლესიის სამხრეთ კედლის უმეტესი ნაწილი. ეკლესია შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია.
მთავარ ეკლესიას (გარეთაზომები: 7.5 x 4.3 მეტრი) სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. სამივე კარი თარაზულადაა გადახურული. მათგან სამხრეთ და დასავლეთ კარები თავდაპირველი სახითაა შემორჩენილი, ხოლო დასავლეთისას წირთხლების მნიშვნელოვანი ნაწილი და გადახურვა აღდგენილი აქვს.
აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომლის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული და თარაზულად გადახურული ვიწრო სარკმელი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში მცირე სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდი გადახურულია ტლანქად ნაწყობი კონქით, რომლის თაღი კვერცხისებრი ფორმისაა (მსგავსი ფორმა აქვს კამარასაც) და აფსიდის მხრების დამაგვირგვინებელ, მარტივი პროფილის (თარო და შეზნექილი მრუდი ზედაპირი) მაღალ იმპოსტებს ეყრდნობა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, მთავარ ეკლესიას კიდევ ორი, მრტყლად გადახურული სარკმელი აშუქებს. მათგან ერთი სამხრეთ კედლის შუაშია, ხოლო მეორე დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. ეს უკანასკნელი საკმაოდ ვიწროა და პარალელური წირთხლები აქვს.
სამხრეთ ეკლესიის კედლები მთავარი ეკლესიის კედლებს წყობით არ ებმის. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ღრმა, ნალისებრი აფსიდით, რომელშიც სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის სამხრეთ კედელში მოწყობილი იყო ორმალიანი, თაღოვანი შესასვლელი — თაღებს შორის მრგვალი სვეტებით, რომლის დასავლეთ მალი მოგვიანებით აგურითა და ნატეხი ქვით მთლიანად ამოუშენებიათ (საკმაოდ ტლანქად), ხოლო აღმოსავლეთ მალში, ვიწრო, დადაბლებული თაღით დასრულებული კარი მოუწყვიათ. ასევე გვიანდელია სამხრეთ ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში, მთავარი ეკლესიის დასავლეთ კედლის ხაზზე. აგებული ორი პილასტრი და მათზე დაყრდნობილი ნალისებრი თაღი, რომელიც თხელი ქვის ფილებითაა ნაწყობი. შიგნით ეკლესია მშვილდისებრი ფორმის ქვის კამარითაა გადახურული. იგი ეყრდნობა მთავარი ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიდგმულ ორ პილასტრს და მათზე გადაყვანილ სამ თაღს.
ეკლესიის დასავლეთ გარშემოსასვლელიდან შემორჩენილია სამხრეთ-დასავლეთ კუთხის ნაშთი და კამარის საყრდენი კედლების მცირე ნაწილები, რომლებიც მთავარი ეკლესიის დასავლეთ კედელზე არიან მიშენებული. ჩრდილოეთ ეკლესიის კედლების კვალიც კი აღარ ჩანს. ეკლესიის ფასადები დასრულებულია აგურის ნაწყობი ხერხულა ლავგარდნით, რომლის დიდი ნაწილი ჩამოშლილია. ეკლესია გადახურული იყო ღარისებრი კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები