cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
კოდექსის სიახლეები
კოდექსის თანახმად, სისხლისსამართლებრივი დევნა შეიძლება იყოს მხოლოდ საჯარო. პროკურორის მიერ დევნის განხირციელება არ არის სავალდებულო დანაშაულის ყველა ფაქტზე. ეს ცნობილია როგორც დევნის დისკრეციულობის პრინციპი. ამასთან, აღნიშნული დისკრეცია არ არის შეუზღუდავი — კონკრეტული პირის მიმართ დევნის დაწყება, წარმოება და შეწყვეტა მოწესრიგებული იქნება სავალდებულო მითითებებით — სისხლის სამართლის პოლიტიკით.
კოდექსმა ახლებურად მოაწესრიგა დაზარალებულის სტატუსი და უფლებები — იგი აღარ წარმოადგენს სისხლის სამართლის პროცესის მხარეს, არამედ არის პროცესის მონაწილე. მას გააჩნია ბრალდებისგან ინფორმაციისა და კონსულტაციის მიღების ფართო უფლებები, თუმცა აღარ აქვს ძველი კოდექსით გათვალისწინებული მრავალი გასაჩივრებისა და პროცესის მსვლელობაში ჩარევის უფლება. ამასთან, დაზარალებულს შეუძლია ქონებრივი ინტერესების დაცვა სამოქალაქო წესით. სამოქალაქო სარჩელის განხილვა აღარ არის დამოკიდებული სისხლის სამართლის საქმის შედეგზე.
ახალმა კოდექსმა ჩაოაყალიბა მტკიცებულებებისა და მტკიცების წესების ახლებური და მარტივი სისტემა, რომელიც ეყრდნობა ძირითად მტკიცებით სტანდარტებს — გონივრული ეჭვის, დასაბუთებული ვარაუდის, მაღალი ალბათობის ხარისხისა და გონივრული ეჭვს მიღმა (უტყუარი მტკიცებულების) სტანდარტებს. წინამორბედი კოდექსს, ახლისგან განსხვავებით, არ ჰქონდა მკაფიოდ განსაზღვრული სტანდარტები და ეს მის ნაკლოვანებას წარმოადგენდა.
კოდექსი ადგენს წინასასამართლო სხდომის სავალდებულოობას უველა სისხლის სამართლის საქმეზე და ტარდება ბრალდებულის მოსამართლესთან პირველი წარდგენიდან სამოცი დღის ვადაში. ამასთან, გაუქმებულია საქმის წინასასამართლო გამოძიებაში დაბრუნების შესაძლებლობა. წინასასამართლო სხდომაზე წყდება საქმის არსებითი განხილვისთვის მნიშვნელოვანი მრავალი საკითხი.
ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო
ახალი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის ერთ-ერთ მთავარ სიახლეს წარმოადგენს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს შემოღება, რომელიც მიზნად ისახავს ყველა მოქალაქოს პირდაპირ, დემოკრატიულ მონაწილეობას მართლმსაჯულების განხორციელებაში. თორმეტი ნაფიცი მსაჯულისგან შემდგარი სასამართლო, რომლის განსჯადობას მოიცავს მხოლოდ შერჩეულ დანაშაულებს, დადაწყვეტს ბრალდებულის ბრალეულობის საკითხს და მისცემს ან არ მისცემს სასამართლოს რეკომენდაციას სასჯელის შემცირების თაობაზე. მოქალაქე ვალდებულია, მისი მსაჯულად არჩევის შემთხვევაში, მიიღოს მონაწილეობა მართლმსაჯულების განხორციელებაში, თუ ის პასუხობს ნაფიცი მსაჯულისთვის წაყენებულ მოთხოვნებს, არ აქვს ადგილი შეუთავსებლობას ან უარს არ განაცხადებს ნაფიცი მსაჯულის ფუნქციის განხორციელებაზე კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით.
კოდექსით გათვალისწინებულია ნაფიც მსაჯულთა შერჩევისა და მხარეთა მიერ მათი გამორიცხვის საკმაოდ რთული და მოცულობითი სისტემა, რომლის მიზანია მაქსიმალურად იქნეს უზრუნველყოფილი ნაფიც მსაჯულთა მიუკერძოებელი კოლეგიის შერჩევა. ნაფიცი მსაჯულები, მხარეთა კამათის მოსმენის შემდეგ, სათათბირო ოთახში იღებენ გადაწყვეტილებას პირის ბრალეულობისა თუ უდანაშაულობის შესახებ. გამამტყინებელი ვერდიქტისთვის საჭიროა ცხრა მსაჯულის ხმა. სხვა შემთხვევაში, პირი გამართლებულად უნდა იქნეს ცნობილი. ვერდიქტის გამოტანის შემდეგ, მოსამართლე, ცალკე გამართულ სხდომაზე, მხარეთა მონაწილეობით, მსჯავრდებულს შეურჩვს სასჯელს.
ნაფიც მსაჯულთა გამამართლებელი ვერდიქტი არ საჩივრდება, ხოლო გამამტყუნებელი ვერდიქტი შეიძლება გასაჩივრდეს მხოლოდ კასაციის წესით. როგორც ჩვეულებრივი სასამართლოს, ისე ნაფიც მსაჯულთა მიერ გამოტანილი განაჩენი ძალაში შედის მისი გამოცხადებისთანავა, ხოლო განაჩენის გასაჩივრება არ აჩერებს მის აღსრულებას.
შინაარსი
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი შედგება რვა კარის, ოცდაათი თავისა და სამას ოცდაცამეტი მუხლისგან.
კარი I
კოდექსის პირველი თავი ეხება სისხლის სამართლის პროცესის კანონმდებლობასა და პრინციპებს.
თავი I
კოდექსის პირველი თავი ეძღვნება სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობას, მისი ამოცანებსა და მოქმედების სფეროს. სისხლის სამართლის პროცესში გამოიყენება ის საპროცესო ნორმა, რომელიც მოქმედებს გამოძიებისა და სასამართლო განხილვის დროს. საქართველოს კანონმდებლობაში ხარვეზის არსებობისას დასაშვებია სისხლის სამართლის საპროცესო ნორმის ანალოგიით გამოყენება, თუ ამით არ იზღუდება საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა გამოიყენება აგრეთვე საქართველოს დროშით ან ამოსაცნობი ნიშნით საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფ საჰაერო თუ საზღვაო ხომალდზე ჩადენილი დანაშაულის გამო, თუ საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა და შეთანხმებათა შესაბამისად, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა შეიძლება გამოყენებულ იქნეს უცხო სახელმწიფოს ტერიტორიაზედაც. საქართველოს ტერიტორიაზე საპროცესო მოქმედების ჩატარების შესახებ უცხო სახელმწიფოს სასამართლოს თუ საგამოძიებო ორგანოს შუამდგომლობის შესრულებისას შეიძლება ამ სახელმწიფოს სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის გამოყენებაც, თუ ეს გათვალისწინებულია საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით.
თავი II
მეორე თავში მოცემულია სისხლის სამართლის პროცესის პრინციპები. მოსამართლე, პროკურორი, გამომძიებელი და სისხლის სამართლის პროცესის სხვა მონაწილეები ვალდებული არიან სისხლის სამართლის პროცესის ყველა სტადიაზე დაიცვან პროცესის მონაწილეთა ღირსება და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა. დაუშვებელია ადამიანის ნების თავისუფლებაზე ზემოქმედება წამების, ძალადობის, სასტიკი მოპყრობის, მოტყუების, სამედიცინო ჩარევის, ჰიპნოზის, ასევე სხვა ისეთი ღონისძიებების გამოყენებით, რომლებიც ზემოქმედებს ადამიანის მეხსიერებაზე ან აზროვნებაზე. აგრეთვე დაუშვებელია მუქარა ან ისეთი შეღავათების დაპირება, რომლებიც კანონით არ არის გათვალისწინებული. სისხლის სამართლის პროცესის ფარგლებში იძულება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში დადადგენილი წესით.
პირი უდანაშაულოდ ითვლება, ვიდრე მისი დამნაშავეობა არ დამტკიცდება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით. არავინ არ არის ვალდებული, ამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა. ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს. ბრალმდებელს უფლება აქვს, უარი თქვას ბრალდებაზე. მტკიცებულების შეფასების დროს წარმოშობილი ეჭვი, რომელიც არ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის (მსჯავრდებულის) სასარგებლოდ. პირი უნდა იყოს თავისუფალი, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ დადასტურდა მისი დაპატიმრების აუცილებლობა.
ბრალდებულს (მსჯავრდებულს, გამართლებულს) აქვს სამართლიანი პროცესის უფლება. ბრალდებულს აქვს უფლება სწრაფი მართლმსაჯულებისა კოდექსით დადგენილ ვადებში. პირს უფლება აქვს, უარი განაცხადოს ამ უფლებაზე, თუ ეს აუცილებელია დაცვის სათანადოდ მომზადებისათვის. სასამართლო ვალდებულია პრიორიტეტულად განიხილოს ის სისხლის სამართლის საქმე, რომელშიც ბრალდებულის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულია პატიმრობა.
სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისთანავე სისხლის სამართლის პროცესი ხორციელდება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეს უფლება აქვს, ამ კოდექსით დადგენილი წესით დააყენოს შუამდგომლობა, მოიპოვოს, სასამართლოს მეშვეობით გამოითხოვოს, წარადგინოს და გამოიკვლიოს ყველა შესაბამისი მტკიცებულება.
სასამართლო სხდომა, როგორც წესი, ტარდება საჯაროდ და ზეპირად. სხდომის დახურვა დასაშვებია მხოლოდ ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება ცხადდება საჯაროდ. სასამართლოში, ასევე სასამართლო სხდომის დარბაზში სისხლის სამართლის საქმის განხილვის ფოტო-, კინო- და ვიდეოგადაღება და ტრანსლირება დაუშვებელია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ამას ახორციელებს სასამართლო ან სასამართლოს მიერ უფლებამოსილი პირი. სასამართლო უფლებამოსილია გაავრცელოს მის ხელთ არსებული სასამართლო პროცესის ფოტო-, კინო- და ვიდეოგადაღების მასალები, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება კანონს. დასაშვებია სასამართლო სხდომის სტენოგრაფირება და აუდიოჩაწერა სასამართლოს მიერ დადგენილი წესით. ეს უფლება შეიძლება შეიზღუდოს სასამართლოს გადაწყვეტილებით.
კარი II
კოდექსის მეორე კარი ეხება სისხლის სამართლის პროცესის მონაწილეებს.
თავი III
მესამე თავი აწესრიგებს ნორმებს სასამართლოს შესახებ. სასამართლო სახელმწიფო ხელისუფლების ერთადერთი ორგანოა, რომელიც უფლებამოსილია განახორციელოს მართლმსაჯულება, განიხილოს სისხლის სამართლის საქმე, გამოიტანოს კანონიერი, დასაბუთებული და სამართლიანი განაჩენი. მართლმსაჯულების განხორციელებაზე უარის თქმა დაუშვებელია. სასამართლო ვალდებულია კოდექსით დადგენილი წესით, განსჯადობის მიხედვით განიხილოს სისხლის სამართლის საქმე, შუამდგომლობა და საჩივარი.
თავი IV
მეოთხე თავი ეძღვნება პროკურორებსა და გამომძიებლებს. პროკურატურა სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოა. ამ ფუნქციის შესრულების უზრუნველსაყოფად, პროკურატურა ახორციელებს გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობას. იგი კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, სრული მოცულობით ატარებს დანაშაულის გამოძიებას, სასამართლოში მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას.
პროკურორი თავის უფლებამოსილებებს ახორციელებს სახელმწიფოს სახელით. სასამართლოში პროკურორი არის სახელმწიფო ბრალმდებელი. მას ეკისრება ბრალდების მტკიცების ტვირთი. სასამართლოში თავის უფლებამოსილებათა განხორციელებისას იგი დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კანონს. პროკურორი ვალდებულია მონაწილეობა მიიღოს სასამართლო სხდომაში.
სისხლის სამართლის საქმეთა გამოძიებას აწარმოებენ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს, საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს, საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო დანაყოფების გამომძიებლები.
გამომძიებელი არის სახელმწიფო თანამდებობის პირი, რომელიც უფლებამოსილია თავისი კომპეტენციის ფარგლებში აწარმოოს სისხლის სამართლის საქმის გამოძიება. პროკურორი, რომელიც უშუალოდ ახორციელებს გამოძიებას, სარგებლობს გამომძიებლის სტატუსით. გამომძიებელი ვალდებულია გამოძიება აწარმოოს ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად. იგი ვალდებულია სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან დაკავშირებით შეასრულოს პროკურორის მითითება. თუ გამომძიებელი არ ეთანხმება პროკურორის მითითებას, მას უფლება აქვს, საქმე და თავისი მოსაზრებები წერილობით წარუდგინოს ზემდგომ პროკურორს. ზემდგომი პროკურორი აუქმებს ქვემდგომი პროკურორის მითითებას ან გამოძიებას სხვა გამომძიებელს ავალებს. აღნიშნულ საკითხზე ზემდგომი პროკურორის გადაწყვეტილება საბოლოოა. გამომძიებელი ვალდებულია შეასრულოს სასამართლოს განჩინება. კანონის შესაბამისად მის მიერ გამოტანილი დადგენილების შესრულება სავალდებულოა სახელმწიფო ორგანოსათვის.
თავი V
მეხუთე თავი აწესრიგებს ნორმებს ბრალდებულისა და ადვოკატის შესახებ. დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, — ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს მისთვის გასაგებ ენაზე უნდა ეცნობოს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული რომელი დანაშაულის ჩადენაში არსებობს მის მიმართ დასაბუთებული ვარაუდი. ბრალდებულს უნდა გადაეცეს დაკავების ოქმის ან, თუ ის არ დაუკავებიათ, — ბრალდების შესახებ დადგენილების ასლი. დაკავების მომენტში ან, თუ დაკავება არ ხდება, — ბრალდებულად ცნობისთანავე, დაუყოვნებლივ, ასევე ნებისმიერი დაკითხვის წინ ბრალდებულს უნდა ეცნობოს, რომ მას აქვს უფლება ადვოკატზე, დუმილისა და კითხვებზე პასუხის გაცემისაგან თავის შეკავების უფლება, უფლება, არ დაიბრალოს დანაშაული, რომ ყველაფერი, რასაც იგი იტყვის, შესაძლებელია მის წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული, და უფლება, დაკავებისას ან დაპატიმრებისას შესაბამის დაწესებულებაში მიყვანისთანავე მიიღოს უფასო სამედიცინო შემოწმება. ბრალდებულს შეუძლია ნებისმიერ დროს გამოიყენოს დუმილის უფლება. თუ ბრალდებული ირჩევს დუმილის უფლებას, ეს არ შეიძლება შეფასდეს მისი ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
ბრალდებულს აქვს ადვოკატის არჩევისა და ყოლის, ასევე მის მიერ არჩეული ადვოკატის ნებისმიერ დროს შეცვლის უფლება, ხოლო თუ ის უქონელია — უფლება, დაენიშნოს ადვოკატი სახელმწიფოს ხარჯზე. ბრალდებულს უნდა ჰქონდეს გონივრული დრო და საშუალება დაცვის მომზადებისათვის. ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობა კონფიდენციალურია. აკრძალულია ბრალდებულისა და მისი ადვოკატის ურთიერთობაზე ისეთი შეზღუდვების დაწესება, რომლებიც ხელს შეუშლის დაცვის სათანადოდ განხორციელებას.
ადვოკატს ირჩევს და იყვანს ბრალდებული ან, ბრალდებულის ნების გათვალისწინებით, — მისი ახლო ნათესავი ან სხვა პირი. გამომძიებელს, პროკურორს, მოსამართლეს უფლება არა აქვთ, რეკომენდაცია გაუწიონ რომელიმე ადვოკატს. ბრალდებული (მისი ახლო ნათესავი, სხვა პირი) და ადვოკატი თავიანთ ურთიერთობებს აწესრიგებენ შეთანხმების საფუძველზე.
თავი VI
მეექვსე თავი ეხება მოწმეებსა და სისხლის სამართლის პროცესის სხვა მონაწილეებს. სასამართლოში ჩვენების მიცემისას მოწმის სტატუსით სარგებლობენ, მისი უფლებები ენიჭებათ და მისი მოვალეობები ეკისრებათ ასევე გამომძიებელს, პროკურორს, ბრალდებულს, დაზარალებულს, ექსპერტსა და თარჯიმანს. სასამართლოში მოწმე დებს რელიგიური ან არარელიგიური მნიშვნელობის მქონე ფიცს :
რელიგიური მნიშვნელობის მქონე ფიცის დადების დროს მოსამართლე მიმართავს მოწმეს:
მოწმე უპასუხებს:
თუ მოწმე აცხადებს, რომ იგი თავისი რწმენისა თუ სხვა მოსაზრებათა გამო უარს ამბობს ფიცის დადებაზე, მაშინ მან ჩვენება უნდა მისცეს ფიცის შემცვლელი დადასტურების განხორციელებით. მოსამართლე მიმართავს მოწმეს:
თავი VII
მეშვიდე თავი ეძღვნება დაზარალებულს. დაზარალებულს ენიჭება მოწმის ყველა უფლება და ეკისრება მისი ყველა მოვალეობა. სისხლის სამართლის პროცესში დაზარალებული იურიდიული პირი მონაწილეობს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირის მეშვეობით, რომელსაც ენიჭება დაზარალებულის ყველა უფლება და ეკისრება მისი ყველა მოვალეობა.
თავი VIII
მერვე თავში მოცემულია სისხლის სამართლის პროცესში მონაწილეობის გამომრიცხავი გარემოებები და აცილება.
თავი IX
მეცხრე თავი ეხება სისხლის სამართლის პროცესის მონაწილეთა დაცვის სპეციალურ ღონისძიებებს.
თავი X
მეათე თავი ეძღვნება მტკიცებულებას, მტკიცების საგანსა და პროცესს. ამ კოდექსის არსებითი დარღვევით მოპოვებული მტკიცებულება და ამგვარი მტკიცებულების საფუძველზე კანონიერად მოპოვებული სხვა მტკიცებულება, თუ ის აუარესებს ბრალდებულის სამართლებრივ მდგომარეობას, დაუშვებელია და იურიდიული ძალა არ გააჩნია. მტკიცებულება ასევე დაუშვებელია, თუ იგი მოპოვებულია კოდექსით დადგენილი წესის დაცვით, მაგრამ უარყოფილი არ არის გონივრული ეჭვი მისი შესაძლო გამოცვლის, მისი ნიშან-თვისებების არსებითი შეცვლის ან მასზე დარჩენილი კვალის არსებითი გაქრობის შესახებ. ბრალდების მხარის მტკიცებულების დასაშვებობისა და დაცვის მხარის მტკიცებულების დაუშვებლობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს. მხარე ვალდებულია სასამართლოს მიაწოდოს ინფორმაცია საკუთარი მტკიცებულების წარმომავლობის შესახებ. მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საკითხს წყვეტს სასამართლო. დაუშვებელი მტკიცებულება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს სასამართლოს გადაწყვეტილებას.
თავი XI
მეთერთმეტე თავი ეხება საპროცესო პასუხისმგებლობას სასამართლოში საპროცესო მოვალეობათა შეუსრულებლობისა და წესრიგის დარღვევისათვის. სასამართლოში წესრიგის დაცვას უზრუნველყოფს სასამართლოს თავმჯდომარის მიერ განსაზღვრული პირი. სასამართლო სხდომის დარბაზში წესრიგის დაცვას უზრუნველყოფს სხდომის თავმჯდომარე, რომელიც უფლებამოსილია დარბაზში დამსწრე პირთა ადგილების გათვალისწინებით შეზღუდოს სხდომაზე დამსწრეთა რაოდენობა. სასამართლო სხდომაზე წესრიგის დარღვევის, სხდომის თავმჯდომარის განკარგულებისადმი დაუმორჩილებლობის ან სასამართლოს მიმართ უპატივცემულობის შემთხვევაში სხდომის თავმჯდომარეს ადგილზე თათბირით გამოაქვს განკარგულება პროცესის მონაწილის ან/და სხდომაზე დამსწრის დაჯარიმების ან/და სასამართლო სხდომის დარბაზიდან გაძევების შესახებ. თუ გაძევებული პირი კვლავ განაგრძობს წესრიგის დარღვევას, სასამართლოს მანდატური უზრუნველყოფს მის გაყვანას სასამართლოდან, ამასთანავე, მის მიმართ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ჯარიმა ან პატიმრობა.
თავი XII
მეთორმეტე თავი ეხება საპროცესო ვადებსა და ხარჯებს. ვადები გამოითვლება საათებით, დღე-ღამეებით, თვეებით. ვადის გამოთვლისას მხედველობაში არ მიიღება ის დღე-ღამე და ის საათი, რომლებითაც იწყება ვადის დინება, გარდა დაკავებისა და პატიმრობის ვადებისა, რომლებიც გამოითვლება წუთებით. საპროცესო ვადაში შედის არასამუშაო დროც, მათ შორის, დასვენებისა და უქმე დღეები.
საპროცესო ხარჯებს მიეკუთვნება :
თავი XIII
მეცამეტე თავში მოცემულია შუამდომლობის, საჩივრისა და მათი განხილვის შესახებ ზოგადი წესები. მხარეებმა შუამდგომლობა შეიძლება დააყენონ კოდექსით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, სისხლის სამართლის პროცესის ნებისმიერ სტადიაზე, ხოლო საჩივრით მხარეს უფლება აქვს, კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, გაასაჩივროს სასამართლოს, პროკურორის, გამომძიებლის ქმედება ან გადაწყვეტილება. საჩივარი არ შეიძლება განიხილოს იმ პირმა, რომლის მოქმედება ან გადაწყვეტილებაც საჩივრდება.
კარი IV
მეოთხე კარი ეძღვნება გამოძიებას.
თავი XIV
მეთოთხმეტე თავში მოცემულია გამოძიების საფუძვლები. გამოძიების დაწყების საფუძველია დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც გამომძიებელს ან პროკურორს მიაწოდეს, გამოვლინდა სისხლის სამართლის პროცესის დროს ან გამოქვეყნდა მასმედიაში. დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მიღების შემთხვევაში გამომძიებელი, პროკურორი ვალდებული არიან დაიწყონ გამოძიება. გამომძიებლის მიერ გამოძიების დაწყების თაობაზე დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს პროკურორს.
პროკურორი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ ინფორმაცია არ გახდეს საჯარო. ამ მიზნით ის უფლებამოსილია სისხლის სამართლის პროცესის მონაწილე დაავალდებულოს, მისი ნებართვის გარეშე არ გაამჟღავნოს საქმეში არსებული ცნობები, და გააფრთხილოს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ.
თავი XV
მეთხუთმეტე თავი ეძღვნება საგამოძიებო მოქმედებებს. მხარეებს ამ კოდექსით დადგენილი წესით საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარებისას აქვთ თანაბარი უფლება-მოვალეობები, გარდა კოდექსის 111-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა. მხარეები საგამოძიებო მოქმედებებს ატარებენ კოდექსით დადგენილი წესითა და დადგენილ ფარგლებში.
თავი XVI
მეთექვსმეტე თავი ეხება ფარულ საგამოძიებო მოქმედებებს. ფარული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ჩადენილია დანაშაული, და არსებული ინფორმაცია ადასტურებს ფარული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების აუცილებლობას.
თავი XVII
მეჩვიდმეტე თავი ეძღვნება სხვა საპროცესო მოქმედებებს, ვიდრე ეს გათვალისწინებულია წინა თავებში. ამ თავში გათვალისწინებულია ექსპერტიზის დანიშვნის საფუძვლები, საექსპერტო კვლევის ობიექტი, ნიმუშის აღება და აღების საფუძვლები, ქონებაზე ყადაღის დადების მიზანი და საფუძვლები, ბრალდებულის თანამდებობიდან გადაყენების საფუძველი და სხვ.
თავი XVIII
მეთვრამეტე თავი ეხება სისხლისსამართლებრივი დევნის საფუძვლებს, დაკავებასა და ბრალდებულად ცნობას. სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყება და განხორციელება მხოლოდ პროკურორის დისკრეციული უფლებამოსილებაა. დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებით სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე პროკურორის უარი სასამართლოში არ საჩივრდება. იგი შეიძლება ერთჯერადად გასაჩივრდეს ზემდგომ პროკურორთან.
პირის ბრალდებულად ცნობის საფუძველია გამოძიების სტადიაზე შეკრებილ იმ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომლებიც საკმარისია დასაბუთებული ვარაუდისათვის, რომ ამ პირმა დანაშაული ჩაიდინა. ბრალის წაყენებისათვის საკმარისი საფუძვლის არსებობისას პროკურორი უფლებამოსილია გამოიტანოს დადგენილება პირის ბრალდების შესახებ. დადგენილების გამოტანის შემდეგ პროკურორი განსაზღვრავს ბრალის წაყენების დროსა და ადგილს. ბრალი წაყენებულ უნდა იქნეს დადგენილების გამოტანიდან არა უგვიანეს 24 საათისა.
დაკავება არის თავისუფლების ხანმოკლე აღკვეთა. პირი დაკავებულად ითვლება მიმოსვლის თავისუფლების შეზღუდვის მომენტიდან. დაკავების მომენტიდან პირი ითვლება ბრალდებულად. დამკავებელმა მოხელემ დაკავებისთანავე, დაუყოვნებლივ უნდა შეადგინოს დაკავების ოქმი. თუ დაკავების ოქმის შედგენა დაკავებისთანავე ობიექტური მიზეზით (მიზეზებით) შეუძლებელია, იგი უნდა შედგეს დაკავებულის პოლიციის დაწესებულებაში ან სხვა სამართალდამცავ ორგანოში მიყვანისთანავე.
თავი XIX
მეცხრამეტე თავში მოცემულია სასამართლო განხილვის ზოგადი დებულებები. სასამართლო სხდომა, როგორც წესი, ტარდება ზეპირად და საჯაროდ. სასამართლოს შეუძლია მხარის შუამდგომლობით ან საკუთარი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის შესახებ. სახელმწიფო საიდუმლოების შემცველ მასალებს სასამართლო დახურულ სხდომაზე განიხილავს.
თავი XX
მეოცე თავი ეძღვნება ბრალდებულის პირველ წარდგენას სასამართლოში, აღკვეთის ღონისძიებებს.
თავი XXI
ოცდამეერთე თავი ეხება საპროცესო შეთანხმებას. საპროცესო შეთანხმება იდება ზემდგომ პროკურორთან წინასწარი წერილობითი შეთანხმებით. საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე, პროკურორს უფლება აქვს, მოითხოვოს ბრალდებულისათვის სასჯელის შემცირება ან დანაშაულთა ერთობლიობისას მიიღოს გადაწყვეტილება მისთვის ბრალდების შემსუბუქების ან ნაწილობრივ მოხსნის თაობაზე. ბრალდებულისათვის სასჯელის შემცირების ან ბრალდების შემსუბუქების ან ნაწილობრივ მოხსნის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას პროკურორმა უნდა გაითვალისწინოს საჯარო ინტერესი, ჩადენილი დანაშაულისთვის გათვალისწინებული სასჯელის სიმძიმე, ქმედების მართლსაწინააღმდეგოობა და ბრალეულობის ხარისხი. დაუშვებელია საპროცესო შეთანხმების დადება ადვოკატის უშუალო მონაწილეობისა და მის დადებაზე ბრალდებულის წინასწარი თანხმობის გარეშე. დაუშვებელია ისეთი საპროცესო შეთანხმების დადება, რომელიც ბრალდებულს უზღუდავსუფლებას, წამების, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის შემთხვევაში, მოითხოვოს შესაბამის პირთა მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება.
კარი VI
მეექვსე კარი აწესრიგებს ნორმებს წინასასამართლო სხდომისა და სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის შესახებ.
თავი XXII
ოცდამეორე თავი ეხება წინასასამართლო სხდომას. წინასასამართლო სხდომაზე მოსამართლე არკვევს, ცნობს თუ არა ბრალდებული თავს დამნაშავედ წარდგენილ ბრალდებაში და რა მოცულობით. მოსამართლე აგრეთვე არკვევს საპროცესო შეთანხმების დადების შესაძლებლობას.
თავი XXIII
ოცდამესამე თავი აწესრიგებს სასამართლოში საქმის არსებით განხილვას. სასამართლო სხდომაზე საქმის არსებითი განხილვა უნდა დაიწყოს წინასასამართლო სხდომის დასრულებიდან არა უგვიანეს 14 დღისა, თუ მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო სხვა ვადას არ განსაზღვრავს ან დამატებით გონივრული ვადა არ არის საჭირო ნაფიც მსაჯულთა შესარჩევად.
დავიდ ტრეზეგე
დავიდ ტრეზეგე (David Trezeguet; დ. 15 ოქტომბერი, 1977) — ვეტერანი ფრანგ-არგენტინელი ფეხბურთელი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი. 2014 წელს საფეხბურთო კარიერა პუნე სიტიში დაასრულა. დავიდმა საფეხბურთო კარიერა 8 წლის ასაკში პლატენსეს ახალგაზრდულ გუნდში დაიწყო, 17 წლის ასაკში კი პლატენზეს ძირითად გუნდში ჩაატარა 5 შეხვედრა, რასაც მოჰყვა მისი საფრანგეთის ლიგა 1-ის მონაწილე კლუბის, მონაკოში ტრანსფერი, სადაც მას თავდასხმაში პარტნიორობას უწევდა ტიერი ანრი. ტრეზეგემ ცოტა დრო მონაკოს სარეზერვო გუნდშიც გაატარა რათა სათამაშო პრაქტიკა და გამოცდილება მიეღო. 1996-97 წლების სეზონში, მონაკო გახდა საფრანგეთის ჩემპიონი, რითაც ასევე მოიპოვა 1997-98 უეფას ჩემპიონთა ლიგაში მონაწილეობის უფლება, სადაც ტრეზეგემ 9 თამაშიდან 4 გოლის გატანა შეძლო, ხოლო ქვეყნის ჩემპიონატის ამავე წლების სეზონში 27 თამაშიდან, 18 გოლი გაიტანა და ბომბარდირთა სიაში მეორე ადგილი დაიკავა. საერთო ჯამში მან მონაკოს მაისურით 93 თამაშიდან გაიტანა 52 გოლი, ქვეყნის ჩემპიონატში.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
თავი XXIV
ოცდამეოთხე თავი ეძღვნება სასამართლო განაჩენის დადგენასა და განაჩენის აღსრულებას. სასამართლოს განაჩენი დგინდება და ცხადდება საქართველოს სახელით. სასამართლოს განაჩენი უნდა იყოს კანონიერი, დასაბუთებული და სამართლიანი. სასამართლოს განაჩენი კანონიერია, თუ იგი გამოტანილია საქართველოს კონსტიტუციის, ამ კოდექსისა და საქართველოს სხვა კანონების მოთხოვნათა დაცვით, რომელთა ნორმებიც გამოყენებული იყო სისხლის სამართლის პროცესში. სასამართლოს განაჩენი დასაბუთებულია, თუ ის ემყარება სასამართლო განხილვის დროს გამოკვლეულ, ეჭვის გამომრიცხავ მტკიცებულებათა ერთობლიობას. განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს. სასამართლოს განაჩენი სამართლიანია, თუ დანიშნული სასჯელი შეესაბამება მსჯავრდებულის პიროვნებას და მის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმეს.
დავიდ ტრეზეგე
2000 წელს ტრეზეგე ტურინულმა კლუბმა, იუვენტუსმა გაიფორმა £20 მილიონის სანაცვლოდ. მან სერია A-ს პირველივე სეზონში 25 მატჩიდან 14 გოლი გაიტანა. მომდევნო სეზონში დავიდმა დიდი წვლილი შეიტანა სერია A-ს პირველი ადგილისთვის, მან გაიტანა 24 გოლი და დარიო ჰუბნერთან ერთად გაიყო პირველი ადგილი ბომბარდირთა დავაში. 2002-03 წლების სეზონში ტრეზეგემ ჩემპიონთა ლიგაშიც გამოიჩინა თავი - 10 მატჩიდან 8 გოლი, სადაც იუვენტუსი ფინალში 2-3 დამარცხდა მილანთან პენალტების სერიაში. როდესაც იუვენტუსი დაქვეითებულ იქნა სერია B-ში, ტრეზეგემ კლუბში დარჩენა გადაწყვიტა, მან 31 მატჩიდან 15 გოლი გაიტანა, იუვენტუსი გავიდა პირველ ადგილზე და დაბრუნდა სერია A-ში. დავიდმა ჯამში 245 მატჩი ჩაატარა და გაიტანა 138 გოლი სერია A-ში. 2010 წელს თავისუფალი აგენტის სტატუსით შეურთდა ესპანურ კლუბ ჰერკულესს, რომელიც ესპანეთის ლა ლიგაში მონაწილეობდა, ტრეზეგემ 31 მატჩიდან 12 გოლი გაიტანა, თუმცა ჰერკულესისთვის ლა ლიგაში ადგილის შენარჩუნება ვერ მოახერხა. 2011 წლის 30 აგვისტოს ცნობილი გახდა რომ ტრეზეგე თამაშს არაბულ გუნდ ბანიასში გააგრძელებდა, მაგრამ ტრავმის გამო მან მხოლოდ 3 მატჩის ჩატარება მოახერხა და დატოვა კლუბი. 2012 წელს გადავიდა მშობლიურ არგენტინაში, კერძოდ რივერ პლეიტში სადაც დღემდე ასპარეზობს.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
თავი XXV
ოცდამეხუთე თავი ეხება აპელაციას. სააპელაციო წესით შეიძლება გასაჩივრდეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი, რომელიც აპელანტს უკანონოდ ან/და დაუსაბუთებლად მიაჩნია. სააპელაციო საჩივრის შეტანის უფლება აქვთ მხოლოდ ბრალმდებელს, ზემდგომ პროკურორს, მსჯავრდებულს. ადვოკატს უფლება აქვს, შეიტანოს სააპელაციო საჩივარი მხოლოდ მაშინ, როდესაც მსჯავრდებული არასრულწლოვანია ან აქვს ისეთი ფიზიკური ან ფსიქიკური ნაკლი, რომელიც შეუძლებელს ხდის მისგან თანხმობის მიღებას. სააპელაციო საჩივარი შეიტანება განაჩენის გამომტან სასამართლოში მისი გამოცხადებიდან ერთი თვის ვადაში. ნაფიც მსაჯულთა ვერდიქტის საფუძველზე გამოტანილ განაჩენზე სააპელაციო საჩივრის შეტანა დაუშვებელია.
დავიდ ტრეზეგე
ტრეზეგეს სანაკრებო კარიერაც შედეგიანი ჰქონდა, მან 71 მატჩიდან 34 გოლის გატანა შეძლო. მან ასევე საფრანგეთის ახალგაზრდულ 18 წლამდე, 20 წლამდე და 21 წლამდელთა ნაკრებებშიც გამოიჩინა თავი. ეროვნული ნაკრების მაისურით ის გახდა მსოფლიო ჩემპიონი 1998 წელსა და ევროპის ჩემპიონი 2000 წელს სადაც იტალიასთან ფინალში ტრეზეგემ გაიტანა გადამწყვეტი - ოქროს გოლი. ასევე 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
თავი XXVI
ოცდამეექვე თავი ეხება კასაციას. საკასაციო წესით შეიძლება გასაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მიერ გამოტანილი განაჩენი, რომელიც, კასატორის აზრით, უკანონოა. განაჩენი უკანონოა, თუ:
დავიდ ტრეზეგე
პირადი ცხოვრება
დავიდ ტრეზეგე დაიბადა საფრანგეთში, ზემო ნორმანდიის ქალაქ რუანში 1977 წლის 15 ოქტომბერს და გაიზარდა არგენტინაში, ბუენოს აირესში. დავიდი არის ნაკლებად ცნობილი ფეხბურთელის ჟორჟ ტრეზეგეს შვილი, რომელიც ახლა დავიდის პირადი აგენტია. ტრეზეგე წარმოშობით ებრაელია, ის დაქორწინებულია ბეატრისზე და ჰყავს ორი შვილი: აარონი და ნორანი. მისი ცოლი არის ესპანეთის ქალაქ ალიკანტედან.
პლატენსე
ტრეზეგემ საფეხბურთო კარიერა პლატენსეში დაიწყო, მისი პირველი დებიუტი პროფესიონალურ დონეზე შედგა 1994 წლის 12 ივნისს, გიმნაზიის წინააღმდეგ რომელიც დამთავრდა ანგარიშით 1-1. ჩატარებული 5 მატჩის შემდგომ ტრეზეგე გადავიდა ფრანგულ კლუბში - მონაკოში.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
თავი XXVII
ოცდამეშვიდე თავში მოცემულია ახლადაღმოჩემილ გარემოებათა გამო განაჩენის გადასინჯვის წესი. ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო განაჩენის გადასინჯვის ვადა შეუზღუდავია.
კარი VII
მეშვიდე კარი ეძღვნება ცალკეული კატეგორიის საქმეთა წარმოებას.
დავიდ ტრეზეგე
მონაკო
ტრეზეგემ მონაკოს სარეზერვო გუნდში ორი სეზონი გაატარა, ამ პერიოდში მხოლოდ 9-ჯერ მიეცა საშუალება ეთამაშა მონაკოს ძირითად გუნდში. 1998 წელს ტრეზეგემ უეფას ჩემპიონთა ლიგის ისტორიაში გაიტანა ყველაზე სწრაფი გოლი, მეოთხედფინალურ მატჩში მანჩესტერ იუნაიტედის წინააღმდეგ, დარტყმის სისწრაფე 157.3 კმ/ს სიჩქარით. დავიდმა მონაკოს მაისურით მოიგო საფრანგეთის ჩემპიონატი ორჯერ და დასახელებულ იქნა ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად 1998 წელს. ტრეზეგეს მონაგარი 113 მატჩიდან 60 გოლია.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
თავი XXVIII
ოცდამერვე თავი ეხება პროცესს არასრულწლოვნის მიერ ჩადენილ დანაშაულის საქმეზე. არასრულწლოვნის მიერ ჩადენილი დანაშაულის საქმეზე პროცესის განხორციელების წესი ვრცელდება იმ პირზე, რომლის მიმართაც სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 18 წლის შესრულებამდე. 18 წლის შესრულების შემდეგ პირის მიმართ სისხლის სამართლის პროცესი გრძელდება კოდექსით დადგენილი ზოგადი წესის შესაბამისად. არასრულწლოვანი ბრალდებულის მშობელს, კანონიერ წარმომადგენელს ან ახლო ნათესავს, ასევე პედაგოგს უფლება აქვთ, დაესწრონ სასამართლო სხდომას ან საპროცესო მოქმედებას, რომელშიც არასრულწლოვანი მონაწილეობს. თუ სასამართლო ან პროკურორი მიიჩნევს, რომ ეს არასრულწლოვანი ბრალდებულის ინტერესებს ემსახურება, მას შეუძლია სავალდებულო წესით უზრუნველყოს მშობლის, კანონიერი წარმომადგენლის ან ახლო ნათესავის, ასევე პედაგოგის მონაწილეობა.
თავი XXIX
ოცდამეცხრე თავი ეძღვნება პროცესს იურიდიული პირისთვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების დროს. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის ოცდამეცხრე თავის მიზნებისათვის, იურიდიული პირი ნიშნავს [სამეწარმეო (კომერციულ) ან არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირს (მისუფლებამონაცვლეს). იურიდიული პირისთვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად სისხლის სამართლის პროცესი მიმდინარეობს ამ კოდექსით დადგენილი ზოგადი წესისა და ოცდამეცხრე თავის შესაბამისად. იურიდიულ პირებზე კოდექსის ნორმები ვრცელდება მათი შინაარსის გათვალისწინებით.
კარი VIII
მერვე კარში მოცემულია გარდამავალი დებულებები.
დავიდ ტრეზეგე
იუვენტუსი
იუვენტუსმა მოიგო 2004-05, 2005-06 წლების სეზონის სერია A-ს ჩემპიონატი, თუმცა მოგვიანებით, 2006 წელს ცნობილი სკანდალის - კალჩოპოლის გამო, იუვენტუსს ჩამოერთვა ორივე სკუდეტო, გარიგებულ მატჩების ბრალდებით და გუნდი დაქვეითებულ იქნა სერია B-ში მინუს 30 ქულით (მოგვიანებით, აპელაციის შემდგომ, მინუს 9 ქულამდე იქნა დაყვანილი), რის შემდეგაც გუნდი დატოვა რამდენიმე ძირითადის მოთამაშე ფეხბურთელებმა, თუმცა ტრეზეგემ გადაწყვიტა დარჩენილიყო კლუბში, ისევე როგორც დელ პიერომ, ბუფონმა, ნედვედმა და სხვა დანარჩენმა ფეხბურთელებმა.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
თავი XXX
ოცდამეათე თავი ეხება დასკვნით და გარდამავალ დებულებებს. კოდექსი ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად აცხადებს საქართველოს 1998 წლის 20 თებერვლის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსს. სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის შესახებ საქართველოს კანონის მიღებამდე, ამ კოდექსის მიზნებისათვის, გამოიყენება საქართველოს 1998 წლის 20 თებერვლის სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის ნორმები სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის შესახებ. 333-ე მუხლში მოცემულია კოდექსის ცალკეული ნაწილების ამოქმედების დრო.
დავიდ ტრეზეგე
იუვენტუსი
2006 წლის 16 სექტემბერს, სერია B-ს მატჩის დაწყებამდე - ვიჩენცას წინააღმდეგ, ტრეზეგე დააჯილდოვეს სამახსოვრო მედლით გატანილი 125 გოლისთვის. 2007 წლის 19 მაისს, არეცო გამარჯვებით ანგარიშით 5-1, როდესაც ტრეზეგემ გაიტანა მეხუთე გოლი, იუვენტუსმა გაინაღდა ადგილი სერია A-ში გადასასვლელად. სერია B-ს ბოლო მატჩი იუვენტუსმა ჩაატარა სპეციას წინააღმდეგ, სადაც ტრეზეგემ გაიტანა გოლი და ხელის ჟესტებით მიმართა იმ დროის იუვენტუსის პრეზიდენტს - ხელებით აჩვენა - 15, რაც ნიშნავდა მის მიერ გატან მე-15-ე გოლს მიმდინარე სეზონში, შემდგომ ხელების ჟესტიკულაციით მან გამოხატა სათქმელი, რაც იტალიურად ნიშნავს "მე ვტოვებ აქაურობას." თუმცა 2007 წლის 25 ივნისს იუვენტუსმა ოფიციალურად დაადასტურა ტრეზეგესთან კონტრაქტის გახანგრძლივება 2011 წლამდე.
საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი
სქოლიო
კატეგორია:სისხლის სამართალი
დავიდ ტრეზეგე
იუვენტუსი
სერია A-ს 2007-08 წლების სეზონის ბოლო ტურში სამპდორიასთან მატჩში, ალესანდრო დელ პიეროს მიერ გატანილი პირველი გოლის შემდგომ დაინიშნა პენალტი იუვენტუსის სასარგებლოდ, იმ კონკრეტული დროისთვის ბომბარდირთა დავას ალესანდრო დელ პიერო 20 გოლითა და დავიდ ტრეზეგე 19 გოლით ლიდერობდა, დელ პიერომ მას დაუთმო პენალტის შესრულება რათა გათანაბრებოდნენ გოლებით ერთმანეთს ბომბარდირთა დავაში, ეს პენალტი დავიდმა გამოიყენა. მოგვიანებით დაინიშნა მეორე პენალტი იუვენტუსის სასარგებლოდ რომელიც დელ პიერომ შეასრულა და გოლი გაიტანა, შედეგად სულ ჯამში ტრეზეგემ გაიტანა 20 გოლი და ბომბარდირთა სიაში 2 ადგილი დაიკავა, პირველი ადგილი კი მისმა თანაგუნდელმა, ალესანდრო დელ პიერომ 21 გოლით. იუვენტუსმა დაიკავა მესამე ადგილი რითაც გაინაღდა ადგილი უეფას ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფში ორწლიანი იძულებითი შესვენების შემდგომ.
2008-09 წლების სეზონში ტრეზეგემ მიიღო ტრავმა, რის გამოც ნახევარი სეზონის მანძილზე ვერ შესძლო თამაში. 2009 წლის 4 თებერვალს ის დაბრუნდა იტალიის თასის გათამაშებაში ნაპოლის წინააღმდეგ, სადაც დავიდმა გაიტანა გოლი რომელიც არ ჩათვალა შეხვედრის მსაჯმა საკამათო ვითარებაში. მიუხედავად ამისა, ტრეზეგემ ამავე მატჩის პენალტების სერიაში გამოიჩინა თავი გატანილი გოლით, რომელშიც იუვენტუსმა გაიმარჯვა ანგარიშთ 4-3. თებერვლის მიწურულს ტრეზეგემ მოახერხა გაეტანა პირველი გოლი პალერმოსთან მატჩში, რომელშიც მისი კარიერის მანძილზე პირველად ატარებდა კაპიტნის სამკლაურს.
2009 წლის 9 დეკემბერს, ტრეზეგემ იუვენტუსის მაისურით, გაიტანა 168-ე გოლი ბაიერნ მიუნხენის წინააღმდეგ 2009-10 წლების უეფას ჩემპიონთა ლიგის მატჩში, რითაც მან ჩამოიტოვა იუვენტუსის ლეგენდა ომარ სივორი, რომელიც იუვენტუსში გატანილი 167 გოლით დიდი ხნის მანძილზე ლიდერობდა იუვენტუსის ყველა დროის საუკეთესო უცხოელი გოლეადორის სიაში. ტრეზეგემ იუვენტუსში გაიტანა 171 გოლი და დღემდე ლიდერობს ამ სიას.
ჰერკულესი
2010 წლის 30 აგვისტოს ტრეზეგემ გააფორმა ორწლიანი კონტრაქტი ესპანურ გუნდთან, ჰერკულესთან, რომელიც მონაწილეობდა ლა ლიგაში. 2010 წლის 11 სექტემბერს, ტრეზეგეს დებიუტი, ბარსელონას წინააღმდეგ შედგა, სადაც ჰერკულესმა გაიმარჯვა ანგარიშით 2-0, ასევე ტრეზეგემ მიიღო ყვითელი ბარათი ამ მატჩში. მისი დებიუტიდან 8 დღის შემდეგ გაიტანა ჰერკულესის მაისურით პირველი გოლი საპენალტო დარტყმით, ვალენსიას კარში, რომელშიც ჰერკულესი დამარცხდა ანგარიშით 2-1. ტრეზეგემ ჰერკულესში ჩაატარა 31 შეხვედრა და გაიტანა 12 გოლი.
ბანიასი
2011 წლის 30 აგვისტოს ტრეზეგე ერთწლიანი კონტრაქტით, გადაბარგდა არაბულ გუნდ ბანიასში, სადაც ტრავმის მიღებამდე მხოლოდ 3 მატჩის ჩატარება მოახერხა. ტრავმის გამო კონტრაქტი ორივე მხარის შეთანხმებით შეწყდა.
რივერ პლეიტი
მინი|150px|მარცხნივ|ტრეზეგე რივერ პლეიტში, 2012 წელს. 2011 წლის 19 დეკემბერს, დავიდმა სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა არგენტინულ კლუბთან - რივერ პლეიტთან, 2013 წელს ის გადავიდა ასევე არგენტინულ კლუბში - ნიუელს ოლდ ბოისში.
სანაკრებო კარიერა
ტრეზეგე გახდა 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონი თავის ფრანგ თანაგუნდელებთან ერთად სადაც ფინალში დაამარცხეს ბრაზილია ანგარიშით 3-0. ტრეზეგემ ჩემპიონატზე ერთი გოლის გატანა შესძლო. 2 წლის შემდეგ, საფრანგეთი გახდა 2000 წლის ევროპის ჩემპიონი სადაც იტალიელები დაამარცხეს 2-1 დამატებით დროში ოქროს გოლით, რომელიც გაიტანა ტრეზეგემ. 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე საფრანგეთი გავიდა ფინალში სადაც პენალტების სერიაში დამარცხდნენ იტალიელებთან. საპენალტო დარტყმა ვერ გამოიყენა დავიდმა.
2008 წლის 9 ივლისს ტრეზეგემ მისი სანაკრებო კარიერის დასრულების შესახებ განცხადება გააკეთა სადაც ისაუბრა მთავარ მიზეზზე: "საშინელი იყო ევრო 2008 და მწვრთნელის პოსტზე დატოვება." და ასევე მან დაამატა: "საფრანგეთში, მე ფეხბურთს ვხედავ სხვაგვარად, განსხვავებით რას ხედავენ ისინი. ევრო 2008 იყო ნეგატიური, მაგრამ მე დომენეკის მწვრთნელის პოსტზე დატოვებამ უფრო მეტად გამაღიზიანა."
გვირაბი
გვირაბი — ხელოვნურად შექმნილი მიწისქვეშა ნაგებობა, რომელსაც სხვადასხვა მიზნით იყენებენ. ქალაქის გვირაბებში, ქუჩებისა და შენობების ქვეშ, საავტომობილო გზები და მეტროს ხაზებია გაყვანილი. მდინარეების ქვეშ ან მთებში გაყვანილ გვირაბებში რკინიგზის ხაზები გადის. ლა-მანშის სრუტის ქვეშ, დიდ სიღრმეზე გაყვანილი გვირაბი ინგლისს დანარჩენ ევროპასთან აერთებს. დიდ ქალაქებში ადამიანები ტრანსპორტით გადატვირთულ ქუჩებში გვირაბებით გადადიან. გვირაბები აწვდის ქალაქს სუფთა წყალს და გააქვს ჩამდინარე წყლები და კანალიზაცია. ვიწრო გვირაბებში ტელეფონებისა და სხვა კაბელებს ალაგებენ. მიწისქვეშა მაღაროები ქვანახშირისა და მინერალების საბადოებში გათხრილი გვირაბებისაგან შედგება. მაღაროები მსოფლიოში ყველაზე ღრმა გვირაბებია.
მსოფლიოში ყველაზე გრძელი გვირაბი, რომლის გირძე 169 კმ-ია, აშშ-ში გაიყვანეს 1944 წელს. იგი წყლით ამარაგებს ქალაქ ნიუ-იორკს
ლიტერატურა
კატეგორია:სტრუქტურა
ჯაფარიანები
ჯაფარიანები — თბილისის მაჰმადიან ამირათა საგვარეულო IX საუკუნის 80-იანი წლებიდან XI საუკუნის 80-იან წლებამდე. გვარ-სახელი მოდის სახლის ერთ-ერთი პირველი ამირას ჯაფარის სახელიდან. ჯაფარიანებმა მოიპოვეს ხელისუფლების მემკვიდრეობით გადაცემის უფლება და, ჩანს, ამირობა მამიდან უფროს შვილზე გადადიოდა. ახლო აღმოსავლეთში შექმნილი რთული საერთაშორისო ვითარების ფონზე ჯაფარიანები ცდილობდნენ თავი დაეცვათ როგორც ბაღდადის ხალიფების პრეტენზიებისგან, ისე გაძლიერებული საქართველოს მეფეებისგან.
ჯაფარიანი ამირებიდან ცნობილია ჯაფარ იბნ ალი (X საუკუნის დასაწყისი), შემდეგ — მანსურ იბნ ჯაფარი (X საუკუნის შუა წლები), რომლის დროსაც ჯაფარიანებმა დაიწყეს თბილისში მოჭრილ ვერცხლის არაბულ მონეტებზე ხალიფასთან საკუთარი სახელების მოხსენიება. არსებობს მანსურ იბნ ჯაფარის (953/4 და 954/5) და შემდეგ მისი მემკვიდრეების ჯაფარ იბნ მანსურის (974/5, 976/7, 980/81) და ალი იბნ ჯაფარის [996, 1013/14(?), 1027/28] სახელით მოჭრილი მონეტები. XI საუკუნის 30-იანი წლებიდან დაახლოებით 1045 წლამდე ამირადაა ჯაფარ იბნ ალი, რომლის დროსაც დაიწყეს ქართველებმა ბრძოლა თბილისის შემოსაერთებლად. ჯაფარის გარდაცვალების შემდეგ მისი ვაჟები მანსური და აბუ ლ-ჰეიჯა ამირობისთვის იბრძოდნენ. 1068 წელს ჯაფარიანთა გვარის თბილისის ამირა (სახელი უცნობია) სელჩუკთა მოკავშირე იყო საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ ბრძოლაში, მაგრამ სულთანმა ალფ-არსლანმა თბილისი განძის ამირა ფადლონს გადასცა. ბაგრატ IV-მ აიღო თბილისი და ამირად დმანისიდან ჯაფარიანთა ნათესავი მოიყვანა, ხოლო თბილისის ირგვლივ მდებარე ციხეები თვითონ დაიჭირა. ჩანს, ეს იყო უკანასკნელი ამირა ჯაფარიანთა გვარიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის საამირო კატეგორია:დინასტიები
NGC 2275
NGC 2275 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1786 წლის 26 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
NGC 2274
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ანდორა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანდორამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში იასპარეზა. ამ თამაშებზე ანდორა წარმოდგენილი იყო 8 სპორტსმენით, სპორტის 5 სახეობაში, მაგრამ მიუხედავად ამისა მან ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანდორა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
NGC 2289
NGC 2289 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1793 წლის 4 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2290
NGC 2290 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1793 წლის 4 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ჩირაღდანი
thumb|ჩირაღდანი ჩირაღდანი — სანათებლის საშუალება, რომელსაც შეუძლია ძლიერად გაანათოს გარეთ ან შიგნით, ნებისმიერ ამინდში. როგორც ჩვეულებრივ ის არის გაკეთებული ხისგან, მისი თავი კი რაიმე აალებადი ნივთიერებისგან (ეს შეიძლება იყოს ისევ ხე).
ჩირაღდანი ასევე გამოიყენება ოლიმპიური ცეცხლის დასანთებად, რომელიც ანთია ოლიმპიური თამაშების ბოლომდე. შუა საუკუნეებში ჩირაღდანები გამოიყენებოდა როგორც იარაღად.
სქოლიო
კატეგორია:ცეცხლი კატეგორია:განათება
NGC 2341
NGC 2341 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 10 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2288
NGC 2288 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1849 წლის 22 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2294
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ანდორა 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანდორა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
NGC 2339
NGC 2339 — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1789 წლის 22 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
NGC 2333
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკე
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკე (Восточно-Европейская равнина, აგრეთვე ცნობილი როგორც რუსეთის ვაკე) — მსოფლიოში სიდიდით მეორე, ამაზონის ვაკის შემდეგ, ვაკე, ძირითადად მოიცავს აღმოსავლეთ ევროპის უდიდეს ნაწილს. წარმოადგენს ევროპული ვაკის ნაწილს. ჩრდილოეთით გარს აკრავს თეთრი და ბარენცის ზღვები, სამხრეთით — შავი, აზოვისა და კასპიის ზღვები, ჩრდილო-დასავლეთით — სკანდინავიის მთები, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ცენტრალური ევროპის მთათა სისტემები (სუდეტები, კარპატები და სხვ.), სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კავკასია და კრიმის მთები, აღმოსავლეთით — ურალის მთები და მისი გაგრძელება მუგოჯარი. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 2750 კილომეტრზე, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 2500 კმ-ზე.
ფიზიკურ-გეოგრაფიული თვისებები
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკე გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ 2750 კილომეტრზე, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 2500 კილომეტრზე. მას ევროპის აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს. ამ უზარმაზარ ფართობზე ბუნებრივი პირობების დიდი მრავალფეროვნებაა. ეს გამოწვეულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ მზის რადიაციის ზრდითა და აორთქლების გაძლიერებით. ამასთან დაკავშირებით ბუნებრივი ზონები იცვლება ტუნდრიდან ჩრდილოეთში კასპიისპირა დაბლობის უდაბნოებამდე სამხრეთში. ვაკე რელიეფის, ხელსაყრელი კლიმატური პირობების, ნაყოფიერი სტეპებისა და ვრცელი ტყეების გამო ეს ტერიტორიები ძველთაგანვე ათვისებული იყო. არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით, 3-4 ათასი წლის წინათ მიმდებარე ტერიტორიებზე არა მარტო მომთაბარე ტომები, არამედ მიწათმოქმედი ხალხიც ცხოვრობდა.
ამ ტერიტორიაზე მდებარეობს რუსეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი, თითქმის მთელი უკრაინა, ყაზახეთის დასავლეთი ნაწილი, ბელარუსი, ლიეტუვა, ლატვია, ესტონეთი, მოლდოვა და მთელი რიგი ავტონომიური რესპუბლიკები — კარელიის, კომის, უდმურტეთის, თათრეთის, ჩუვაშეთის, მარი ელის, ბაშკირეთის, მორდვეთისა და ყალმუხეთის.
გეოლოგია, რელიეფი და სასარგებლო წიაღისეული
thumb|[[კოლის ნახევარკუნძული]] ამ ტერიტორიის რელიეფის ვაკე თვისებები განპირობებულია მისი ბაქნური გეოლოგიური აგებულებით. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის საფუძველი აგებულია კამბრიულისწინა ასაკის გრანიტებითა და სხვა კრისტალური ქანებით, რომლების დანაოჭებულია. მისი საძირკველი უსწორმასწოროა, დანალექი ქანებით არის დაფარული ბალტიისა და უკრაინის ფარების სახით. ალაგ-ალაგ საძირკველი ღრმად არ მდებარეობს, როგორც მაგალითად, ვორონეჟის შემაღლებაში, სხვა ადგილებში კი მისი ზედაპირი წარმოშობს ჩადაბლებებს: შავიზღვისპირა და კასპიისპირა ღრმულები და ჩადაბლება ვაკის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. ურალის მთების დასავლეთი მთისძირის გასწვრივ და კავკასიონის წინ გადაჭიმულია კიდური როფები.
ბაქნის საძირკვლის ქანები სასარგებლო წიაღისეულის დიდ მარაგს შეიცავს: მაგალითად, კურსკის მაგნიტური ანომალიის, კრივოი როგის მადნები, აგრეთვე კოლის ნახევარკუნძულის ფერადი ლითონები.
ბაქნის კრისტალური საძირკვლის უსწორმასწორო ზედაპირზე დანალექი ქანების წყება დევს. ისინი უმთავრესად იმ ზღვების ფსკერზე დაილექნენ, რომლებიც ბაქნის საფუძველს ფარავდნენ. პალეოზოური ზღვების ნალექები ბაქნის ჩრდილოეთი ნახევრის ფარგლებში მდინარეთა ხეობის კალთებისა და ხრამების გეოლოგიურ ჭრილებში გვხვდება. ცენტრალურ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონებში ისინი გადაფარული არიან მეზოზოური ზღვების ნალექებით, სამხრეთით კი გავრცელებულია კაინოზოური ერის ზღვათა ნალექები.
კარბონული ასაკის დანალექ ქანთა წყების ზედა სართული ქვანახშირის ფენებს შეიცავს. ესაა დონეცისა და პეჩორის მაღალხარისხოვანი ქვანახშირის აუზები და მოსკოვის ახლომდებარე ნაკლებად ძვირფასი მურა ნახშირის აუზი. აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ბევრ რაიონშია ნავთობისა და გაზის საბადოები (პეჩორის, ვოლგისა და ურალის აუზებსა და უკრაინაში. გარდა ამისა, ამ ქანებში აირს ფოსფორატები, კალიუმის მარილი და ქვამარილი. ჩრდილოეთისა და დასავლეთის უზარმაზარ დაჭაობებულ სივრცეებზე ტორფის დიდი მარაგია.
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის აბსოლუტური სიმაღლე 100-დან 200 მეტრამდეა. ვაკეზე შეფარდებითი სიმაღლეები ჩვეულებრივ რამდენიმე ათეული მეტრის ფარგლებში მერყეობს. ვაკის მაქსიმალური სიმაღლე 1191 მეტრია (მთა იუდიჩვუმჩორი).
აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის კრისტალური საძირკვლის უსწორმასწორობები ქმნის აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის რელიეფის დიდ თანამედროვე ფორმებს, მაგალითად, ხიბინის მთებს კოლის ნახევრაკუნძულზე, შუა რუსეთის, პოდოლისა და დნეპრისპირა მაღლობებს. ვაკის სხვა ამაღლებული ნაწილები — ჩრდილოეთის ბაქობები, ვოლგისპირა მაღლობი, ობშჩი-სირტი — წარმოიქმნენ იმ დანალექი ქანების დამრეცად დანაოჭების შედეგად, რომლებიც საძირკველს ფარავენ. ტიმანისა და დონეცის ჭიუხები დანგრეულ ძველ მთათა სისტემების ნაშთებია.
იმ ადგილებში, სადაც კრისტალური საძირკველი დაძირულია, წარმოიქმნენ რელიეფის ვრცელი დადაბლებები, მაგალითად, დნეპრისპირა დაბლობი, ოკა-დონის ვაკე. ეს ბრტყელი ზედაპირებია, რომლებიც სუსტადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, ხრამებითა და ხევებით. ასეთივე წარმოშობისააბაქნის განაპირა ვრცელი დაბლობები: შავიზღვისპირა, კასპიისპირა, აგრეთვე აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ჩრდილოეთი დაბალი სანაპიროს უბნები.
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ჩრდილოეთი ნაწილსი რელიეფის ჩამოყალიბებაში დიდი როლი შეასრულაძველმა გამყინვარებამ. ეს ტერიტორია მყინვარმა რამდენიმეჯერ დაფარა. ამ ადგილებში დღემდე კარგად არის შემორჩენილი მორენული საფარი, რომელიც მყინვარმა დატოვა, და დამახასიათებელია დამრეცბორცვოვანი რელიეფი.
მყინვარების უდიდესი გავრცელების საზღვრის სამხრეთით ვაკის ზედაპირი ჯერ კიდევ გამყინვარებამდე იყო დასერილი მდინარეთა ხეობებით, ხოლო ეს პროცესი გააგრძელეს მყინვარების უხვმა მდნარმა წყლებმა. გარდა ამისა, მათი ზემოქმედების შედეგად დაგროვდა ქვიშიანი და თიხიანი ნალექების წყებები, რომლებიც აგებენ ტერასებს იმ დიდ მდინარეთა ძველ ხეობებში, რომლებიც სამხრეთისკენ მიედინებიან. შუამდინარეთებში ალაგ-ალაგ წარმოიქმნა ლიოსები — ქანები, რომლებიც წვრილი მტვრისებრი ნაწილაკებისგან შედგება. უკანასკნელი გამყინვარების საზღვრის სამხრეთით უფრო ძველი მყინვარული მორენა ნადნობი წყლებით ძლიერ გადაირეცხა: ბორცვები მოსწორდა და მორენული რელიეფი მხოლოდ ცალკეულ უბნებზე შემორჩა. მყინვარის ნადნობი წყლები ფხვიერ მასალას მყინვარულისწინა რელიეფის დიდ დადაბლებებშიც ლექავდა. ასე წარმოიშვა ქვიშის დაგროვებები პოლესიესა და მეშჩორის დაბლობ ვაკეებზე. შუამდინარეთების ბრტყელ ტერიტორიებზ წარმოიშვა დანალექი ქანები — თიხნარები, რომელიც ლიოსს ჰგავს, ამიტომ მათ ლიოსისებრს უწოდებენ.
კლიმატი
აღმოსავლეთ ევროპის ვაკე, უკიდურესი ჩრდილოეთის გამოკლებით, ზომიერ კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს. მისი ჰავის დამახასიათებელი ნიშნებია: თანდათანობით დათბობა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ; ჰავის კონტინენტურობის ზრდა დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, განსაკუთრებით კი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ და წელიწადის დროთა მკაფიო მონაცვლეობა.