cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბაჰრეინის პოლიტიკა
ადამიანის უფლებები
1975 წლიდან 1999 წლამდე პერიოდში ცნობილი იყო "სახელმწიფო უსაფრთხოების კანონის ეპოქა", ადამიანის უფლებათა დარღვევების ფართო სპექტრი, მათ შორის თვითნებური დაპატიმრებები, დაპატიმრება სასამართლო პროცესის გარეშე, წამება და იძულებითი გადასახლება. მას შემდეგ, რაც 1999 წელს ემირ ჰამად ალ ხალიფამ (ახლანდელი მეფე) შეცვალა მისი მამა ისა ალ ხალიფა, მან ფართო რეფორმები გაატარა და მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა ადამიანის უფლებები. Amnesty International– მა აღნიშნა, რომ ეს ნაბიჯები წარმოადგენს „ადამიანის უფლებების ისტორიულ პერიოდს“.
ადამიანის უფლებების პირობების შემცირება 2007 წლისთვის დაიწყო, როდესაც წამების კვლავ გამოყენება დაიწყო. 2011 წელს Human Rights Watch– მა აღწერს ქვეყანაში ადამიანის უფლებების მდგომარეობას, როგორც ”სავალალო”. ამის გამო, ბაჰრეინმა დაკარგა ზოგიერთი მაღალი საერთაშორისო რეიტინგი, რომელიც მანამდე მოიპოვა.
დოკუმენტურ სატელევიზიო ფილმში ,,ყვირილი სიბნელეში '' ,რომელიც გადაიღო კატარის არხმა Al Jazeera, ლაპარაკობს ბაჰრეინის საპროტესტო გამოსვლებზე 2011 წლის განმავლობაში. ამ სატელევიზიო ფილმმა აჩვენა ყველა დარღვევა, რაც აჯანყების დროს ბაჰრეინის მოქალაქეების უფლებების მიმართ განხორციელდა. ამან ასევე გამოიწვია გარკვეული პრობლემები ბაჰრეინსა და კატარის მთავრობებს შორის. ბაჰრეინსა და კატარს შორის ურთიერთობა გაუმჯობესდა 2014 წლის ნოემბერში ყურის თანამშრომლობის საბჭოს სხდომის შემდეგ.
Amnesty International– ის 2015 წლის ქვეყნის შესახებ მოხსენებაში აღნიშნულია განსხვავებული აზრის აღკვეთა, გამოხატვის შეზღუდული თავისუფლება, უსამართლო პატიმრობა, ხშირი წამება და სხვა სახის არასათანადო მოპყრობა მისი მოქალაქეების მიმართ. Human Rights Watch– ის 2015 წლის მოხსენებაში შიიტის უმრავლესობის მდგომარეობა აღწერილია, როგორც ტრაგიკული. Freedom House– მა 2016 წლის ანგარიშში ბაჰრეინი შეაფასა, როგორც „არა თავისუფალი“. 2016 წლის 7 ივლისს ევროპარლამენტმა მიიღო უმრავლესობით რეზოლუცია, რომელიც გმობდა ბაჰრეინის ხელისუფლების მიერ ადამიანის უფლებების დარღვევას და მკაცრად მოუწოდა დასრულდეს რეპრესიები ქვეყნის ადამიანის უფლებათა დამცველების, პოლიტიკური ოპოზიციისა და სამოქალაქო საზოგადოების მიმართ.
არაერთმა ადამიანმა სოლიდარობა გამართა უფლებადამცველ ნაბიელ რაჯაბთან. მინი|პროტესტი ბაჰრეინში 2017 წლის აგვისტოში შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანმა რექს ტილერსონმა ისაუბრა შიიტების დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბაჰრეინში. მან აღნიშნა, რომ ”ბაჰრეინში მთავრობა განაგრძობს შიიტის სასულიერო პირების, საზოგადოების წევრებისა და ოპოზიციონერი პოლიტიკოსების დაკითხვას და დაკავებას.” ამასთან, 2017 წლის სექტემბერში აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტმა დაამტკიცა იარაღის გაყიდვის პაკეტები, რომელთა ღირებულებაც 3,8 მილიარდ დოლარზე მეტია, ვიდრე ბაჰრეინში F-16 თვითმფრინავები, რაკეტები და საპატრულო კატარღები. Amnesty International– მა თავის ბოლო მოხსენებაში დაადანაშაულა როგორც აშშ – ს, ისე დიდი ბრიტანეთის მთავრობები, რომ დახუჭეს თვალები მმართველი რეჟიმის მიერ ადამიანის უფლებების საშინელ დარღვევებზე. 2018 წლის 31 იანვარს, Amnesty International– მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ ბაჰრეინის მთავრობამ გააძევა მისი ოთხი მოქალაქე 2012 წელს მოქალაქეობის გაუქმების შემდეგ; 2018 წლის 21 თებერვალს, უფლებადამცველს, ნაბიელ რაჯაბს, მიუსაჯეს შემდგომი ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა ტვიტებისა და ადამიანის უფლებათა დარღვევის დოკუმენტაციის გამო. მმართველი ოჯახის სახელით, ბაჰრეინის პოლიციამ მიიღო ტრენინგი, თუ როგორ უნდა გაუმკლავდეს საზოგადოების პროტესტს ბრიტანეთის მთავრობისგან.
2020 წლის 11 ივლისს ბაჰრეინში მთავრობის დამკვირვებელმა ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ ორი დემოკრატიული პროპაგანდისტის აღიარება წამების შედეგად იქნა მიღებული. მოჰამედ რამადანი და ჰუსეინ მუსა ბაჰრეინიდან 2011 წლის დემოკრატიული პროტესტის წამყვანი ფიგურები იყვნენ. ისინი დააკავეს 2014 წელს და დაადანაშაულეს პოლიციელის მკვლელობაში. 2020 წლის 13 ივლისს ბაჰრეინის უმაღლესმა სასამართლომ გააუქმა წინა განაჩენი და ძალაში დატოვა ორივე ადამიანის სიკვდილით დასჯა. განაჩენი გააკრიტიკა ბაჰრეინის უფლებებისა და დემოკრატიის ინსტიტუტის ადვოკატირების დირექტორმა საიდ აჰმედ ალვადაეიმ, რომელმაც თქვა: ”დღევანდელი განაჩენი კიდევ ერთი ბნელი ლაქაა ბაჰრეინში ადამიანის უფლებების წინააღმდეგ ბრძოლაში ''.
ზორავარ ანდრანიკი (მეტროსადგური)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
ასტოლფუ-დუტრა
ასტოლფუ-დუტრა (Astolfo Dutra) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 260 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უბას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 049 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 82.13 კმ²-ზე. ფართობი 158 891 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალექსანდრე ტუტაკაევი
ალექსანდრე ტუტაკაევი (დ. 10 სექტემბერი, 1943, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ცურვა), სსრკ ჩემპიონი (1966, 200 მ), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:ქართველი მოცურავეები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ბონა სფორცა
ბონა სფორცა (Bona Sforza; დ. 2 თებერვალი, 1494 — გ. 19 ნოემბერი, 1557) — სფორცას დინასტიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ ჯან გალეაცო სფორცასა და მისი ცოლის, ისაბელა არაგონელის ქალიშვილი. პოლონეთისა და ლიტვის დედოფალი 1518-1548 წლებში, როგორც სიგიზმუნდ I-ის მეორე მეუღლე. მეტად ამბიციური და ენერგიული ბონა, ტახტზე ასვლიდან მალევე გადაიქცა პოლონეთის მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფიგურად. სახელმწიფო შემოსავლების გაზრდის მიზნით, მან გაატარა არაერთი რეფორმა, მათ შორის სოფლის მეურნეობის რეფორმა ლიტვაში, რომელიც ვალახეთიდან გადმოიღო. მის ამ რეფორმებს ლიტვის დიდი სამთავროს მეტად გამდიდრება მოჰყვა. რაც შეეხება საგარეო პოლიტიკას, იგი უნგრეთისათვის ბრძოლაში თამამად დაუპირისპირდა ჰაბსბურგებსა და ოსმალებს, სადაც მალევე მან თავისი ქალიშვილი იზაბელა დედოფლად დასვა.
ბავშვობა მილანსა და ბარში
ისაბელას მილანში უკვე აღარაფერი დარჩენოდა, რის გამოც 1500 წლის თებერვალში შვილებთან ერთად ნეაპოლში გაემგზავრა. იტალიური ომების მთავარ სამიზნეს სწორედ მილანი და ნეაპოლი წარმოადგენდა, რომელზეც ფრანგებს პრეტენზია ჰქონდათ, ამიტომაც ომმა მალევე ჩააღწია ნეაპოლამდეც სადაც ისაბელას ბიძის, ფრედერიკო არაგონელის მმართველობა დაამხეს. სხვა ნათესავებთან ერთად ფრედერიკო ისკიის ციხესიმაგრეში დაიმალა. 1502 წელს ისაბელა და მისი ერთადერთი გადარჩენილი ქალიშვილი ბონა ქალაქ ბარში გადასახლდნენ. სწორედ იქ დაიწყო პატარა ბონამ უმაღლესი განათლების მიღება. მის მასწავლებლებს შორის იყვნენ გამოჩენილი იტალიელი ჰუმანისტები, როგორებიც არიან კრისოსტომო კოლონა და ანტონიო დე ფერარა. ისინი მას ასწავლიდნენ ლათინურს, კლასიკურ ლიტერატურას, მათემატიკას, ისტორიას, სამართალს, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს, თეოლოგიას და გეოგრაფიას. ბონას ასევე შეეძლო რამდენიმე მუსიკალურ ინსტრუმენტზე დაკვრა.
საქორწინო წინადადებები
1512 წელს, როდესაც მილანიდან ფრანგები განდევნეს და იქ კვლავ სფორცების მმართველობა აღსდგა, ახალ ჰერცოგ მაქსიმილიანო სფორცასთან ერთად მილანს ისაბელა არაგონელი და ბონა სფორცაც დაუბრუნდნენ. ვინაიდან მაქსიმილიანო და ბონა ბიძაშვილები იყვნენ, კათოლიკური წესის თანახმად მათი ქორწინება დასაშვები იყო, ამიტომ ისაბელა იმედოვნებდა, რომ თავისი ქალიშვილი მილანის ჰერცოგინია გახდებოდა. თუმცა იყო სხვა საქორწინო შემოთავაზებებიც, მაგალითად არაგონის მეფე ფერდინანდ II, ან სულაც რომის პაპ ლეო X-ის ღვიძლი ძმა, ფლორენციის ლორდი ჯულიანო მედიჩი. მართალია თავად ფერდინანდ II-ზე არა, მაგრამ ისაბელასაგან წამოვიდა შეთავაზება, რომ ბონა მის შვილიშვილზე, ავსტრიის ერცჰერცოგზე და მომავალში საღვთო რომის იმპერატორზე, 10 წლის ფერდინანდ ჰაბსბურგზე დაქორწინებულიყო. ამავდროულად სავოიის ჰერცოგ კარლო III-ის ძმამ, ნემურის ჰერცოგმა ფილიპომ რომის პაპს ბონაზე ქორწინების ნებართვა სთხოვა. თუმცა ვითარება მკვეთრად შეიცვალა მას შემდეგ, რაც საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I- ის მეთაურობით ფრანგებმა მილანი 1515 წელს კვლავ დაიპყრეს და მაქსიმილიანოს მმართველობა დაამხეს. ამ დროს რომის პაპმა ლეო X-მ საზეიმოდ განაცხადა, რომ ბონა სფორცა დაქორწინდებოდა მის ბიძაშვილზე, ურბინოს ჰერცოგ ლორენცო II მედიჩზე, რომელიც ძლიერი მხედართმთავარი იყო და შესძლებდა მილანის დაბრუნებას, სადაც შემდგომში ბონასთან ერთად ავიდოდა ტახტზე. მაგრამ ფრანგებს ამ დროს მილანში ფეხი მყარად ჰქონდათ მოკიდებული და პაპის გეგმა ვერ განხორციელდა. მინი|293x293პქ|ბონა სფორცა 1517 წელს 1515 წლის ოქტომბერში პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ I დაქვრივდა. საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ს არ სურდა, რომ პოლონეთის მეფეს კვლავ ჰაბსბურგების მტერი შეერთო ცოლად, როგორიც იყო სიგიზმუნდის განსვენებული მეუღლე ბარბარა ზაპოლია და სრულიად ზაპოლიების დინასტია. ამრიგად იმპერატორმა სასწრაფოდ გამოძებნა სამი საუკეთესო შესაძლო პოლონეთის დედოფალი სიგიზმუნდისთვის, ესენი იყვნენ თავისი შვილიშვილი ელეონორა ავსტრიელი, თავისი დაქვრივებული რძალი ხუანა კასტილიელი (რომელიც ჭკუიდან იყო შერყეული და გამოკეტილი ჰყავდათ) და ბონა სფორცა. სიგიზმუნდმა მაქსიმილიანის წამოყენებულ კანდიდატურებზე ყურადღება დიდად გაამახვილა. ვინაიდან ხუანა ოცაათი წლის, შვილებიანი და ფსიქიკურად არამდგრადი ქალი იყო სიგიზმუნდმა მასზე ქორწინებაზე თავიდანვე უარი თქვა, რის შემდეგაც იგი ელეონორაზე დაქორწინებას ვარაუდობდა, თუმცა დაასწრეს და ელეონორა ცოლად პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ს შერთეს 1517 წელს. ამიტომაც სიგიზმუნდს კანდიდატად მხოლოდ ბონაღა დარჩა, რა დროსაც პოლონელმა დიდგვაროვნებმა მას მასოვიის ჰერცოგ კონრად III-ის ქვრივზე, ანა რაძივილზე ქორწინება შესთავაზეს. ისაბელა არაგონელმა სასწრაფოდ მიავლინა კრაკოვის სამეფო კარზე იტალიელი დიდგვაროვნები და დიპლომატები, რათა პოლონეთის მეფე ბონაზე ქორწინებაზე დაეთანხმებინათ. იტალიელებმა წარმატებას მიაღწიეს და 1517 წლის სექტემბერში, ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში ხელი მოეწერა სიგიზმუნდისა და ბონას საქორწინო ხელშეკრულებას. კრაკოვის არქიეპისკოპოსი იან კონარსკი ბარში გაემგზავრა რათა ბონა პოლონეთში ჩაეყვანა.
1517 წლის 6 დეკემბერს ნეაპოლში ბონასა და სიგიზმუნდის მარიონეტული ქორწინება შედგა, სადაც ბონას ღია ლურჯი ფერის ვენეციური ატლასისგან შეკერილი კაბა ეცვა, რომელიც 7000 დუკატი დაჯდა. ბონასა და იანის მოგზაურობა ნეაპოლიდან პოლონეთამდე სამ თვეზე მეტ ხანს გაგრძელდა და საბოლოოდ 1518 წლის აპრილში ჩააღწიეს დანიშნულების ადგილამდე. ბონა და სიგიზმუნდი ერთმანეთს პირველად 1518 წლის 15 აპრილს შეხვდნენ. ამავე წლის 18 აპრილს კრაკოვში შედგა მათი ქორწინება, ამდღესვე შედგა ბონას კორონაცია პოლონეთის დედოფლად და ლიტვის დიდ მთავრად. საზეიმო ღონისძიებები მთელი კვირა გრძელდებოდა. ბონას მზითვი 100, 000 დუკატს წარმოადგენდა, თუ არ ჩავთვლით მის ნივთებს, რომლებიც 500, 000 დუკატს აღემატებოდა და კიდევ ბარსა და როსანოს, რომლებიც ბონამ მემკვიდრეობით დედისგან მიიღო. სანაცვლოდ სიგიზმუნდმა თავის ახალ მეუღლეს უამრავი პოლონური ქალაქი აჩუქა, როგორებიცაა ვისლიცა, ცარნოვი, რადომსკო, იადლინია, კოსიენიცე, ჩეცინი, ვროცლავი და ა.შ.
ოჯახური ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|265x265პქ|დედოფალი ბონას ბაღები ვაველის სასახლეში დედოფალი ბონა მეტად ამბიციური, ენერგიული და მჩქეფარე ხასიათის ქალი იყო, სიგიზმუნდი კი პირიქით, ძალიან მშვიდი და პასიური პიროვნება გახლდათ. თავიდანვე, ბონა აქტიურად ერეოდა სახელმწიფო საქმეებსა და პოლიტიკაში. პოლონეთში მან დაამსხვრია მითი, რომის მიხედვითაც ტრადიციული და იდეალური სამეფო მეუღლე მორჩილი უნდა ყოფილიყო, უნდა გაეჩინა და აღეზარდა ბავშვები და პატივი ეცა ქმრისთვის. ბონა და სიგიზმუნდი ხშირ შემთხვევაში ბევრ შიდა და გარე პოლიტიკურ საკითხებში ერთმანეთს არ ეთანხმებოდნენ, რის გამოც ბევრი ფიქრობდა, რომ ერთმანეთს დაშორდებოდნენ. ბონა არ მოგზაურობდა ხოლმე თავის ქმართან ერთად, იგი თავის საყვარელ ვაველის სასახლეში იყო და მასზე ზრუნავდა. მიუხედავად იმისა, რომ ქორწინების პირველი ცხრა წლის მანძილზე ბონა ექვსჯერ იყო ფეხმძიმედ, ამას მისთვის ხელი არ შეუშლია აქტიურად ჩარეულიყო პოლიტიკაში.
1527 წლის სექტემბერში მეექვსე ბავშვზე ფეხმძიმე ბონა ცხენიდან გადმოვარდა, რის გამოც ნაადრევი მშობიარობით მან ვაჟი გააჩინა, რომელიც მკვდარი დაიბადა. მნიშვნელოვანი დაზიანებების გამო დედოფალი მეტჯერ ბავშვის გაჩენას ვეღარ შესძლებდა. მართალია მას ხუთი შვილი ჰყავდა, მაგრამ აქედან მხოლოდ ერთი იყო ვაჟი. ბონა სფორცას მთელი გულით სურდა, რომ პოლონეთის ტახტზე იაგელონების დინასტიის გაგრძელება უზრუნველეყო, ამიტომაც აიძულა პოლონელ დიდგვაროვნებს, რომ თავის დროზე პოლონეთის მეფედ მხოლოდ მის ვაჟს, პრინც სიგიზმუნდ ავგუსტს აღიარებდნენ. პირველ რიგში სიგიზმუნდი მემკვიდრედ ლიტველებმა სცნეს, რომელიც 1529 წლიდან მოყოლებული მას თავიანთ დიდ მთავრად მოიხსენიებდნენ. ამან გარკვეულწილად პოლონელი დიდგვაროვნების უკმაყოფილება გამოიწვია, რადგან ლიტველებში გარკვეულწილად გამოყოფის აზრიც მუსირებდა, პოლონელებს კი ლიტველებთან გაერთიანებული სახელმწიფოს ჩამოყალიბება სურდათ, რაც სიგიზმუნდ ავგუსტის მმართველობის ეპოქაში მოხერხდა.
1544 წელს სიგიზმუნდ ავგუსტს დამოუკიდებელ სამართავ ტერიტორიად ლიტვა უბოძეს, რის გამოც იგი ლიტვაში გადასახლდა. ამან ბონა მელანქოლიურად აქცია, რადგან ვაჟის წასვლამ მასზე მეტად უარყოფითად იმოქმედა. მალევე მან და სიგიზმუნდმა დაიწყეს მოლაპარაკებები თავიანთი ვაჟის ბარბარა რაძივილზე დასაქორწინებლად.
საშინაო პოლიტიკა
მინი|280x280პქ|დედოფალი ბონა სფორცა თავისი მრჩევლების გარემოცვაში პოლონეთში ჩასვლის დღიდანვე დედოფალმა ბონა სფორცამ ძლიერი პოლიტიკური გავლენის მოსაპოვებლად მხარდამჭერი დიდგვაროვნები შემოიკრიბა. 1519 წლის 23 იანვარს დედოფალმა რომის პაპ ლეო X-სგან, რომელთანაც ძალიან თბილი ურთიერბობა ჰქონდა, მიიღო ხუთი კათოლიკური ტაძრის მშენებლობის ნებართვა, რომელიც ბონას ბრძანებით ააგეს კრაკოვში, გნიესნოში, პოზნანში, ვროცლავსა და ფრომბორკში. 1519 წლის მაისში მან ეს უდიდესი პრივილეგია კვლავ მიიღო და კიდევ თხუთმეტი ტაძარი ააშენებინათ. ამით ერთგვარად ბონამ კათოლიკე და მორწმუნე დიდგვაროვნების დიდი მხარდაჭერა და სიყვარული დაიმსახურა. მისი ორი ყველაზე დიდი მოკავშირეები გახნდნენ ანდრეი კრჟიკი და პიოტორ გამრატი. დედოფალსა და მის ამ ორ უძლიერეს მოკავშირეს პოლონელები ხშირად ტრიუმვირატსაც კი უწოდებდნენ.
დედოფალ ბონას ღრმად სწამდა, რომ სამეფო ხელისუფლების გაძლიერების საფუძველი მყარ ეკონომიკაში იყო. აქედან გამომდინარე იგი ძალ-ღონეს არ იშურებდა, რომ როგორმე სამეფო ხაზინის შემოსავალი გაეზარდა. შესაბამისად მან იმდენი ფინანსური სიმდიდრე მოიპოვა, რომ იაგელონთა დინასტიას აბსოლუტურად დამოუკიდებლად და მყარად ემართა სახელმწიფო. ლიტვაში ამ ფულით მან უამრავი დიდგვაროვანი მოისყიდა, რის შემდეგაც 1536-1546 წლებში მან ლიტვის დიდი სამთავრო კვლავ დაიბრუნა. ეს მართლაც უდიდესი მოგება იყო. ლიტვაში ბონამ მთლიანად შეცვალა სოფლის მეურნეობის საგადასახადო სისტემა, რაც დადებითად აისახა სამეფო ხაზინაზე. მან ასევე დიდძალი ფული ჩადო ლიტვაში, ქალაქ ვილნიუსში იაგელონთა სამეფო რეზიდენზიის განახლებაში.
1539 წელს ბონა სფორცა მონაწილეობდა 80 წლის კატარინა ვეიგლოვას ცოცხლად დაწვაში, რომელსაც ბრალად მწვალებლობა ედებოდა. თუმცაღა ეს მოვლენა ტოლერანტობისა და რენესანსის ეპოქაში მოხდა, ამას მხოლოდ უარყოფითი ემოციები მოჰყვა დედოფლის მიმართ, რაც საბოლოოდ ფრანჩესკო ლისმანინოს დაეხმარა პოლონეთში კალვინისტური აკადემიის დაარსებაში.
საგარეო პოლიტიკა
მარცხნივ|მინი|308x308პქ|დედა-დედოფალ ბონას ბოწამვლა საგარეო პოლიტიკაში, დედოფალი ბონა სფორცა ჰაბსბურგთა მოსისხლე მტერი იყო, რის გამოც მან კიდევ უფრო გააძლიერა და გააღრმავა საფრანგეთისა და პოლონეთის კავშირი. მას შემდეგ, რაც 1526 წელს უნგრეთის მეფე ლაიოშ II იაგელონი ოსმალებმა ბრძოლაში მოკლეს, ტახტზე მისი და, ანა იაგელონი ავიდა, რომელიც ავსტრიის ერცჰერცოგ ფერდინანდ ჰაბსბურგის მეუღლე იყო, რის გამოც უნგრეთი ჰაბსბურგებს დარჩათ. ეს ფაქტი ბონამ გააპროტესტა და მხარი ჰაბსბურგთა მეტოქეს, იან ზაპოლიას დაუჭირა, მასთან კავშირის გასამყარებლად კი მას თავისი უფროსი ქალიშვილი იზაბელა მიათხოვა. 1539 წელს საბოლოოდ ბონამ მოახერხა და მათ უნგრეთის სამეფო გვირგვინი დაადგათ თავზე. დედოფალი ასევე ცდილობდა კარგი ურთიერთობა შეენარჩუნებინა ოსმალეთის იმპერიასთან. იგი კავშირს იყენებდა სულთან სულეიმანის საყვარელ მეუღლესთან, სულთან როქსოლანასთან (იგივე ჰიურემ სულთანი), რომელიც წარმოშობით პოლონელი იყო და თავის მშობლიურ დედოფალს პატივს სცემდა. ამრიგად პოლონეთმა შესძლო და თავიდან აირიდა უდიდესი დარტყმა ოსმალთა შემოსევების სახით. ბონა ასევე იბრძოდა ბარისა და როსანოს დასაბრუნებლად, რომელიც მემკვიდრეობით დედისგან ერგო, თუმცა მას ეს ტერიტორიები საბოლოოდ ესპანელმა ჰაბსბურგებმა წაართვეს, როცა მათ ნეაპოლი დაიპყრეს.
ქვრივობა
1548 წლის 1 აპრილს სიგიზმუნდ I გარდაიცვალა და ბონა ქვრივად დატოვა. ტახტზე მატი ვაჟი სიგიზმუნდ II ავგუსტი ავიდა.
მეუღლის სიკვდილის შემდეგ ბონა სფორცა საცხოვრებლად მოსავიაში გადავიდა, სადაც რვა წელი ცხოვრობდა, ამის შემდეგ კი მშობლიურ ნეაპოლის სამეფოში, ქალაქ ბარში დასახლდა.
ბარში გადასვლიდან ერთ წელიწადში ბონა სფორცა მოწამლულ იქნა მისი სანდო მსახურის, გენერალ ჯან ლორენცო პაპაკოდას მიერ, 1557 წლის 19 ნოემბერს. პაპაკოდა ესპანეთის მეფე ფილიპე II ჰაბსბურგის მითითებით მოქმედებდა, რომელსაც სურდა ბონას ჩამოშორების გზით ბარსა და როსანოს დაჰპატრონებოდა. იგი დაკრძალულია ქალაქ ბარის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ბაზილიკაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1494 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1557 კატეგორია:სფორცები კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები კატეგორია:დედა დედოფლები
ჯონ დესმონდ ბერნალი
ჯონ დესმონდ ბერნალი (John Desmond Bernal; დ. 10 მაისი, 1901, ნენაგა — გ. 15 ოქტომბერი, 1971) — სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი, საერთაშორისო ლენინური პრემიის ლაურეატი, ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი და პროფესორი, მშვიდობის დაცვის მსოფლიო საბჭოს ყოფილი პრეზიდენტი, მსოფლიო მეცნიერ-მუშაკთა ფედერაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი უცვლელი ვიცე-პრეზიდენტი, ქართველ მეცნიერთა დიდი მეგობარი, ირლანდიელი ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
ჯონ დესმონდ ბერნალი დაიბადა 1901 წლის 10 მაისს ირლანდიის სოფელ ნენაგაში. საშუალო სასწავლებელი მან სამშობლოში დაამთავრა. იგი ბავშვობის წლებშივე გახდა მოწმე ირლანდიელი ხალხის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისა, რამაც დიდი გავლენა მოახდინა მომავალი მეცნიერისა და საზოგადო მოღვაწის ფორმირებაზე. 1918-1922 წლებში ბერნალი კემბრიჯის უნივერსიტეტთან არსებული ემნუილ-კოლეჯის სტუდენტია. ბერნალის სიტყვებით რომ გამოვთქვათ, მაშინ მას დიდი გაჭირვებით შეეძლო სიტყვა „სოციალიზმის“ ახსნა. პოლიტიკურ იდეებთან გაცნობა ბერნალს სტუდენტობის პერიოდში მოუხდა.
ჯონ დესმონდ ბერნალის შრომები
1922 წელს მერნალი ამთავრებს კემბრიჯის უნივერსიტეტს და იწყებს სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას კრისტალოგრაფიაში. მის პირველ შრომას ეწოდება „230 სივრცითი ჯგუფის ანალიზური თეორია“. ბერნალის შემდგომი შრომები რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის დარგში მთლიანად ამ შრომას ეყრდნობოდა. ექსპერიმენტული კვლევა ბერნალმა ლონდონში დევი-ფარადეის ლაბორატორიაში დაიწყო. მისი მეცნიერული ხელმძღვანელი იყო რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის აღიარებული კლასიკოსი უილიამ ბრეგი (მისი მამა). დევი-ფარადეის ლაბორატორიაში ტრადიციულად იყო გაბატონებული მეცნიერული დემოკრატიზმი, რაც იმას ნიშნავს, რომ დამწყები მეცნიერი ამ ლაბორატორიაში კვლევას იწყებს არა ხელმძღვანელის კარნახით, არამედ თავისი გემოვნებით შერჩეული თემატიკით. ბერნალმა კარგი ექსპერიმენტატორის თვისებები გამოამჟღავნა. მან პირველად შექმნილი დანადგარით გამოიკვლია გრაფიტის კრისტალური სტრუქტურა, რითაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ამ საკითხის გარკვევაში.
1926 წელს ბერნალმა გამოაქვეყნა შრომა მბრუნავი კრისტალის მეთოდის შესახებ. მასში აღწერილია აპარატურა, მათემატიკური გამოთვლები, სქემები და გრაფიკები, რომლებითაც მესერის ინდექსების გამოთვლის დროს სარგებლობდა. ბერნალის ეს შრომა ერთ-ერთი ფუნდამენტურ შრომად ითვლებოდა რენტგენოსტრუქტურულ ანალიზში.
1927 წელს ბერნალი მუშაობას იწყებს კემბრიჯის უნივერსიტეტში - სტრუქტურულ კრისტალოგრაფიაში. ბერნალის აქ გატარებული 10 წელი გამოდგა ყველაზე ნაყოფიერი მის ბიოგრაფიაში, სწორედ ამ პერიოდში გამოაქვეყნა მან ის შრომები, რომლებმაც იგი მსიფლიოს მოწინავე ფიზიკოსთა რიგებში ჩააყენა. ბერნალის მეცნიერული მემკვიდრეობა ძირითადად ეძღვნება არაორგანულ და ორგანულ ნივთიერებებზე რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის გამოყენებას. დიდი ამაგი დასდო ბერნალმა კრისტალური ცილების აღნაგობის შესწავლის საქმეს. მან ეს საკითხები რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის მეთოდებით შეისწავლა, მან თავისი მეთოებით შეისწავლა მრავალი კრისტალური ცილა, მათ შორის ინსულინის, გემოგლობინისა და სხვა უაღრესად საჭირო ნივთიერებებისა.
ბერნალის ხელმძღვანელობით ჯგუფმა შეისწავლა პომიდორის ზრდის დაავადების ვირუსის, თამბაქოს ნეკროზის ვირუსის, თალგამის ყვითელი ვირუსისა და სხვა მცენარეულის ვირუსების კრისტალები. თამბაქოს მოზაიკის ვირუსისაგან განსხვავებით ზემოხსენებული ვირუსები სამზომა კრიდტალურ მესერებს ქმნიან და სხვა. ამ შრომების საფუძველზე იგი 1937 წელს აირჩიეს ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად. ამავე წელს ბერნალი სამუშაოდ ლონდონში გადადის და რიგი თანამდებობების შემდეგ უნივერსიტეტის ბირკბეკის კოლეჯის ფიზიკის კათედრის გამგედ ინიშნება. იგი აქ დაჩა 1939 წლამდე. 1939 წელს მან გამოაქვეყნა კაპიტალური შრომა „მეცნიერების სოციალური ფუნქცია“, რომელშიც შეაჯამა ამ დარგში საკუთარი გამოკვლევების მნიშვნელოვანი შედეგები.
1951 წლის აპრილში ჯონ ბერნალი საქართველოს ეწვია. იგი გაეცნო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტისა და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის სასწავლო-სამეცნიერო ლაბორატრიებს, წაიკითხა ორი მოხსენება რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის საკუთარი მეთოდების შესახებ. 1953 წელს ბერნალს საერთაშორისო ლენინური პრემია მიენიჭა.
ჯონ დესმონდ ბერნალი გარდაიცვალა 1971 წლის 15 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი ფიზიკოსები
ბუსკი
ბუსკი (Буськ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 8355 კაცს შეადგენდა.
ფრანჩესკო II დ’ესტე
ფრანჩესკო II დ’ესტე (Francesco II d'Este; დ. 6 მარტი, 1660 — გ. 6 სექტემბერი, 1694) — დ’ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი 1662-1694 წლებში. ჰერცოგ ალფონსო IV-ისა და ლაურა მარტინოცის ვაჟი.
ბუსკი
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის ქალაქები
ფრანჩესკო II დ’ესტე
ბიოგრაფია
ფრანჩესკო დაიბადა 1660 წლის 6 მარტს მოდენაში. იგი იყო მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ალფონსო IV-ისა და მისი ცოლის, ლაურა მარტინოცის მეორე, ნაბოლარა შვილი და ერთადერთი ვაჟი. მას სახელი პაპის, ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. მისი ერთადერთი უფროსი და, პრინცესა მარია მოგვიანებით მეფე ჯეიმზ II-ზე დაქორწინდა და ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალი გახდა. მარცხნივ|მინი|289x289პქ|ფრანჩესკო II დაახლოებით 1670-80 წლებში ორი წლის ასაკში, 1662 წელს, მამის გარდაცვალების გამო ფრანჩესკო II მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი ხდება, რეგენტად კი დედა ენიშნება. ლაურა მარტინოცი ქვეყანას მის ნაცვლად 1674 წლამდე მართავდა, თუმცა მას შემდეგ, რაც 1673 წელს ფრანჩესკოს და გათხოვდა, იგი დროებით თავის ქალიშვილს გაჰყვა ინგლისში, რათა გარემოსთან შეგუებაში დახმარებოდა. ამ პერიოდში მენტალურად და ფსიქიკურად სუსტ ფრანჩესკოზე დიდი გავლენა მოახდინა მისმა ნახევარ-ძმამ, ჩეზარემ, რომლის გავლენითაც, როგორც კი სრულწლოვანი გახდა, ფრანჩესკომ საკუთარი დედა საჰერცოგოდან გააძევა, მიზეზის გარეშე.
1688 წელს მისი სიძე, ჯეიმზ II, დაამხეს, რის შემდეგაც მათ თავი საფრანგეთის მეფეს შეაფარეს. იმავდროულად, ფრანჩესკო მეფე ლუი XIV-ის მარიონეტად იქცა და მისი მითითებების მიხედვით აწარმოებდა მთელს თავის საგარეო პოლიტიკას. მოდენა-საფრანგეთის ალიანსის გასამყარებლად ლუიმ ფრანჩესკოს შესთავაზა ლოთარინგიელ პრინცესა ბეატრის იერონიმეზე დაქორწინებულიყო, მაგრამ ამაოდ. 1692 წლის 14 ივლისს ფრანჩესკომ ცოლად თავისი ღვიძლი მამიდაშვილი, პარმის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და იზაბელა დ’ესტეს ასული, პრინცესა მარგერიტა მარია ფარნეზე შეირთო, თუმცა შვილები არ ჰყოლია.
იგი ქორწინებიდან წელიწადნახევარში, 1694 წლის 6 სექტემბერს, 34 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი ბიძამისმა, რინალდომ დაიკავა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1660 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1694 კატეგორია:დ’ესტე კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები კატეგორია:XVII საუკუნის ევროპის მონარქები
პრადერა
პრადერა (Pradera) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 940 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 47 755 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 117.33 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 407 კმ²-ია.
მიკოლა გულაკი
მინი|მიკოლა გულაკი მიკოლა ივანეს ძე გულაკი (Мико́ла Іва́нович Гула́к, Никола́й Ива́нович Гула́к; დ. 25 მაისი, 1822, ვარშავა, — გ. 27 მაისი, 1899, ელიზავეტპოლი, ახლანდ. განჯა) — უკრაინელი მეცნიერი, პედაგოგი, ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე.
დაამთავრა დერპტის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1843. 1845 წლიდან იყო რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო სამსახურში. იყო საიდუმლო პოლიტიკური ორგანიზაცია „კირილე და მეთოდეს საძმოს“ ერთ-ერთი ფუძემდებელი და ხელმძღვანელი. ორგანიზაცია მიზნად ისახავდა ბატონყმობის დამხობას, სლავი ხალხების განთავისუფლებას ჩაგვრისა და დესპოტიზმისაგან, სლავური დემოკრატიულ-ფედერაციული რესპუბლიკის შექმნას. 1847 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს პერმში. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა ქალაქში. 1863 წელს მასწავლებლად გადმოიყვანეს ქუთაისის, ხოლო 1867 წელს — თბილისის კლასიკურ გიმნაზიაში. გაზეთებში: „კავკაზი", „ნოვოე ობოზრენიე", „ობზორი" და სხვ. აქვეყნებდა წერილებს ქართველოლოგიის საკითხებზე. მას ეკუთვნის რეცენზიები ფრანც კარლ ალტერის წიგნზე — „ქართული ლიტერატურის შესახებ" (1798) (გაზეთი „კავკაზი", 1882, №271–272), ილია ჭავჭავაძისა და პეტრე უმიკაშვილის „ვისრამიანის" ქართული გამოცემის (გაზეთი „კავკაზი", 1885, №216), „ვეფხისტყაოსნის“ არტურ ლაისტისეული გერმანული თარგმანის თაობაზე (გაზეთი „ნოვოე ობოზრენიე", 1891, 2. V). გულაკს დაწერილი აქვს ნაშრომი „ვეფხისტყაოსნის“ შესახებ. ამ გამოკვლევაში ორიგინალურად არის გაშუქებული პოემის იდეები და სახეები, განსაზღვრულია მისი ადგილი მსოფლიო ლიტერატურის საგანძურში და მოცემულია საინტერესო მსჯელობა ქართული ლექსის ბუნების შესახებ. გულაკი ავტორია ლინგვისტური გამოკვლევისა „ქართული ენის ადგილი ინდოევროპულ ენათა ოჯახში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1822 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1899 კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:ქართველოლოგები
სან-ფრანსისკო (პუტუმაიო)
სან-ფრანსისკო (San Francisco) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5.270 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 480 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუტუმაიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
რაზგრადის თემი
რაზგრადის თემი (Община Разград) — თემი დასავლეთ ბულგარეთში. შედის რაზგრადის ოლქის შემადგენლობაში. თემის მოსახლეობაა 54 120 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 655.43 კმ²-ს. მოიცავს 22 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რაზგრადი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაზგრადის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
სან-მიგელი (პუტუმაიო)
სან-მიგელი (San Miguel) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუტუმაიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ამბერდასარი
ამბერდასარი (Ամբերդասար), ასევე ამბერი, ამპური — მთა სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, არაგაწის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდობზე, ქარის ტის სამხრეთით. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3234 მეტრია. აგებულია ოლიგოცენ-მიოცენური მაგმური ქანებით.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
შოთა ფარტენაძე
შოთა ფარტენაძე (დ. 28 ნოემბერი, 1994, ქედა) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, სოფია, ბულგარეთი, 61 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, პარიზი, საფრანგეთი, 61 კგ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ზვიად ქორიძე
ზვიად ქორიძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
ზვიად ქორიძე დაიბადა 1968 წლის 10 ოქტომბერს, თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1992 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:შეწყალების კომისიის თავმჯდომარეები კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1968
დივინეზია
დივინეზია (Divinésia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 763 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უბას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 293 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28.15 კმ²-ზე. ფართობი 116 970 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
დაკითხვა (ფილმი)
სიუჟეტი
1951 წელს პოლონეთში აპატიმრებენ ანტონია დივიშს. ტონია სიცოცხლისმოყვარული მომღერალია. ერთ დღეს ქმართან ჩხუბის შემდეგ ის ორ ახალგაზრდას გაჰყვება დასალევად. ტონია დათვრება, მეორე დილით კი უკვე ციხეში იღვიძებს. ციხეში მას გამომძიებლები აღიარებითი ჩვენების მიცემასა და ნაცნობი სამხედროების დაბეზღებას აიძულებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1989 წლის ფილმები კატეგორია:პოლონური ფილმები კატეგორია:პოლონურენოვანი ფილმები კატეგორია:ფილმები ციხის შესახებ
ედუარდ ჰინკსი
ადრეული ცხოვრება
ედუარდ ჰინკსი დაიბადა 1792 წლის, 19 აგვისტოს, კორკის საგრაფოში. ის იყო უფროსი ვაჟი თავის დედმამიშვილებს შორის. თომას ჰინკსი იყო გამორჩეული პროტენსტანტი მინისტრი, აღმოსავლეთმცოდნე და ნატურალისტი. ედუარდი იყო ფრენსის ჰინკსის ცნობილი კანადელი პოლიტიკოსის უფროსი ძმა, რომელიც იყო ასევე გუბერნატორის ბარბადოსი. უილიამ ჰინკსი იყო პირველი პროფესორი კორკის სადედოფლო კოლეჯში და შემდეგ ტრონტის უნივერსიტეტში.
ედუარდ ჰინკსი იყო ყველაზე განათლებული თავის ოჯახში. ის არჩეულ იქნა მეცნიერად კოლეჯში და 1812 წელს, მოიპოვა ოქროს მედალი. მის წინააღმდეგ იდგა თომას რობიზონ რომნეი, მისი მეშვეობით მან მოიგო და არჩეულ იქნა კოლეჯში თანამშრომლად. 1819 წელს, თომას რომნეის გარდაცვალების შემდეგ იგი წარდგენილ იქნა ქალაქ ტურვანში.
მიღწევები
ჰინკსის ყველაზე დიდი მიღწევა იყო ბაბილონისა და ასურეთის უძველესი ენისა და დამწერლობის გაშიფვრა.
ამ წლების განმავლობაში არქეოლოგმა პოლ-ემილ ბოტამ აღმოაჩინა უძველესი ნაშთები ასურეთის იმპერიის დედაქალაქ ნინევიაში. მათ შორის ემილ ბოტამ აღმოაჩინა უძვირფასესი საგანძური და ათობით ათასი გამომცხვარი თიხის ფირფიტა. ამ ფირფიტებძე არსებული წარწერები ცნობილია, როგორც ლურსმული დამწერლობა. ამ ყველაფერში კი მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს: ედუარდ ჰინკსმა, რაულინსონმა და ახალგაზრდა გერმანელმა მეცნიერმა ჟიულ ოპერტმა.
1850 წელს, ჰინკსმა მნიშვნელოვანი დასკვნები გააკეთა ბაბილონის ლურსმულ დამწერლობასთან დაკავშირებით. ასევე მან სხვა მრავალი დასკვნები გააკეთა სხვადასხვა თემებთან დაკავშირებით.
ღირსმა ედუარდ ჰინკსმა თავისი ცხოვრების დიდი ნაწილი ლურსმნული დამწერლობის შესწავლას მოანდომა. იგი გარდაიცვალა 1866 წელს, 74 წლის ასაკში. მას დარჩა ცოლი და ოთხი ქალიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტოლოგები კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1792 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
რესტრეპო (ვალიე-დელ-კაუკა)
რესტრეპო (Restrepo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.374 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 881 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 102.82 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 135 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
კინოქალაქი რამოჯა
ალტ=კინოქალაქი რამოჯა|მინი|კინოქალაქი რამოჯადაარსდა 1996 წელს კინოქალაქი რამოჯა (ტელუგუ రామోజీ ఫిలిం సిటీ, ინგლისურად Ramoji Film City) —კინოსტუდია ინდოეთში, ქალაქ ჰაიდარაბადთან.ფართობი თითქმის 2000 ჰექტარია. ეს არის ყველაზე დიდი კინოქალაქი მსოფლიოში. გინესის მსოფლიო რეკორდების მიერ აღიარებულია, როგორც ყველაზე დიდი სტუდიური კომპლექსი, ის  გრეთვე პოპულარული ტურიზმისა და დასვენების ცენტრია, რომელიც შედის ბუნებრივი და ხელოვნური  ღირშესანიშნაობები, მათ შორის,  გასართობი პარკი. ადგილს ყოველწლიურად დაახლოებით 1,5 მილიონი ტურისტი სტუმრობს როგორც ინდოეთიდან, ასევე მთელი მსოფლიოდან. ალტ=კინოქალაქის ბაღი|მარცხნივ|მინი|კინოქალაქის ბაღი კინოსტუდია დაარსდა 1996 წელს ტელუგელი ფილმის პროდიუსერისა და მედია მაგნატ რამოჯი რაოს  Ramoji Group- ის ხელმძღვანელის მიერ, რომელსაც სურდა ჰოლივუდის მსგავსი კომპლექსის გაშენება. სტუდიის საერთო ფართობი 674 ჰექტარს აღწევს, სადაც განთავსებულია 500 გადასაღები მოედანი,  50 – მდე დახურული ფილმის  პავილიონი, მსოფლიოში ყველაზე დიდი გადასაღები მოედანი აღჭურვილია ყველაფრით, რაც აუცილებელია ცნობილი ინდური ფილმების შესაქმნელად. ბუნებრივი გადასაღები ლოკაციები, მაღალტექნოლოგიური  ლაბორატორიები, ავთენტური კინოკომპანიები. კინოთეატრის უზარმაზარი ინფრასტრუქტურაში ასევე შედის:  ჩვეულებრივ მაკეტები და მზა დეკორაციები, არქიტექტურული ობიექტების იმიტაციები, მათ შორის, აეროპორტისა და საავადმყოფოს ასლები, ხელოვნურ ჩანჩქერები, ინდუისტური ტაძრები, ეკლესიები და მეჩეთები, სასახლის ინტერიერი და მოხვეული ავტომაგისტრალიც კი. კომპლექსში ყველანაირი თანამედროვე ტექნოლოგიაა ფილმის გადასაღებად : კამერები და გადასაღები ტექნიკა, კოსტიუმები და რეკვიზიტები, ყველაზე თანამედროვე აღჭურვილობა და უახლესი აპარატურა კინო და ტელე გადაღებებისათვის წარმოებისთვის და პოსტ – წარმოებისთვის. 47 ხმის სტუდია. აქ არის სასადილოები, სასტუმროები და საცხოვრებელი კომპლექსები გადაღებებში მონაწილე მსახიობებისთვის, გადამღები ჯგუფის პერსონალისა და ტურისტებისთვის, რკინიგზის მაგისტრალი.კომპლექსის ტერიტორიაზე იაპონური და რამდენიმე თემატური ბაღია, მრავალფეროვანი მცენარეებით,  სხვადასხვა ფრინველის სახეობის ჰაბიტატები, პეპლების პარკი,  ყველანაირი ატრაქციონი, მაღაზიები.კინოქალაქი რამოჯა ასევე მასპინძლობს სხვადასხვა შოუებსა და სპექტაკლებს. მთელ ოჯახს შეუძლია ეწვიოს კინოსტუდიას. მინი კინოსტუდიაში არის სამი მაღალტექნოლოგიური ცენტრი:
სტუდიაში გადაღებულია ფილმები სხვადასხვა ენებზე, მათ შორის ტელუგუ, ჰინდი, მალაიალამი, ტამილური, კანადა, ორია, მარათჰი, ბენგალური, ბოჯპური, გუჯარათი და ინგლისური. Ramoji Film Studio- ს ასევე იყენებენ დამოუკიდებელი ამერიკელი კინემატოგრაფისტები, რომელთაც სურთ დაზოგონ თანხები, ვინაიდან აქ ფილმების წარმოების ღირებულება დაახლოებით 30% -ით ნაკლებია, ვიდრე ამერიკის შეერთებულ შტატებში. რამოჯი  შეტანილია გინესის რეკორდების წიგნში, როგორც მსოფლიოს უდიდესი კინოსტუდიის კომპლექსი. 2007 წელს სტუდიას მიენიჭა Golden Pony ჯილდო  გასართობ ინდუსტრიაში  შეტანილი წვლილისათვის ინოვაციებისა და ხარისხის სრულყოფის მხრივ.
სქოლიო
კატეგორია:კინოინდუსტრია კატეგორია:ინდოეთი კატეგორია:ტელანგანა
სანტიაგო (პუტუმაიო)
სანტიაგო (Santiago) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუტუმაიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჩალდაში
ჩალდაში შეიძლება აღნიშნავდეს:
დობრომილი
დობრომილი (Добромиль) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 4537 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის ქალაქები
ღონღაძე
საკუთარი სახელი ღონღაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
გორცარანაინი (მეტროსადგური)
გორცარანაინი (Գործարանային) — ერევნის მეტროპოლიტენის სადგური. გაიხსნა 1983 წლის 11 ივლისს. მეტროსადგური მდებარეობს სამხრეთ ერევნში, შენგავითის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
ბლუმა ზეიგარნიკი
ფართოდ არის ცნობილი ზეიგარნიკის სადიპლომო ნაშრომის (რომელიც მან ბერლინის უნივერსიტეტში შეასრულა კურტ ლევინის ხელმძღვანელობით და რომელიც გეშტალტ-ფსიქოლოგიის ერთ-ერთ ქვაკუთხედია) შედეგი, რომელშიაც მან აჩვენა, რომ დაუსრულებელი მოქმედებების დამახსოვრება უკეთ ხდება, ვიდრე დასრულებული მოქმედებებისა („ზეიგარნიკის ეფექტი“). 1931 წლიდან ლ. ს. ვიგოტსკისთან ერთად მუშაობდა ექსპერიმენტული მედიცინის საკავშირო ინსტიტუტის ფსიქონევროლოგიურ კლინიკაში.
ბიოგრაფია
ბლუმა ვულფოვნა (ვულფის ასული) ჰერშტაინი დაიბადა 1900 წლის 9 ნოემბერს კოვნოს გუბერნიის ქალაქ პრიენაიში. მშობლები, ვულფი და რონია ჰერშტაინები, მაღაზიის მფლობელები იყვნენ. ბლუმა სწავლობდა პრიენაის გიმნაზიაში, 1916 წლიდან მინსკში ე.დ. რეიმან-დალმატოვას ალექსის სახელობის ქალთა გიმნაზიაში. 1921 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ბერლინში და სწავლა დაიწყო ბერლინის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, სადაც მაქს ვერთჰაიმერის ლექციების გავლენით ფსიქოლოგიით დაინტერესდა. 1924 წელს გახდა ალბერტ იანკელის ძე ზეიგარნიკის მეუღლე.
1924 წლიდან სისტემურად ესწრებოდა კურტ ლევინის სემინარს, რომელიც იკვლევდა პიროვნების ფსიქოლოგიას, კერძოდ კი პიროვნების მამოძრავებელ მოტივებს, მის ქცევას, მოთხოვნილებებს, „კვაზიმოთხოვნილებებს“ და მათ დამოკიდებულებას სოციალური გარემოცვისგან. ლევინთან მეცადინეობას ზეიგარნიკი უთავსებდა კ.გოლდშტაინთან თანამშრომლობას ფსიქიატრიულ კლინიკაში, მოისმინა აგრეთვე ე.შპრანგერის ლექციების კურსი და მ.დესუარისა - ესთეტიკაში. დაახლოებით ამ დროს (1925), რიგი ექსპერიმენტის ჩატარების შემდეგ ზეიგარნიკმა აღმოაჩინა კანონზომიერება, რომელიც მეცნიერებაში ცნობილია როგორც „ზეიგარნიკის ეფექტი“: დაუსრულებელი მოქმედებების დამახსოვრება გაცილებით უკეთესად ხდება, ვიდრე დასრულებული მოქმედებებისა.
ექსპერიმენტის არსი შეიძლება ასე გადმოიცეს: ექსპერიმენტატორი თხოვდა ცდისპირებს გარკვეული დროის განმავლობაში ამოეხსნათ რამდენიმე ამოცანა. ამავდროულად ცდისპირს არ აძლევდნენ საშუალებას ამოცანათა ნაწილის ბოლომდე გადაწყვეტისა დროის უქონლობის საბაბით, მოგვიანებით კი მას უნდა ჩამოეთვალა ყველა ამოცანა, რომელიც კი მას დაამახსოვრდა. იგულისხმებოდა, რომ ამოცანის არშემდგარი გადაწყვეტის შემთხვევაში წარმოიქმნება ემოციური დაძაბვის გარკვეული პოტენციალი, რომელიც არ განიმუხტება ამოცანაზე მუშაობით და თავის მხრივ ხელს უწყობს ამ „არადამაკმაყოფილებელი“ მოქმედების შენახვას მეხსიერებაში (ტერმინი კურტ ლევინის ცნებათა სისტემაში, რომლის ხელმძღვანელობითაც ტარდებოდა ექსპერიმენტი). ექსპერიმენტით ნაჩვენები იქნა, რომ მეხსიერებაში შენახული მოქმედებებიდან დაუსრულებელი მოქმედებების შეფარდება დასრულებულებთან ტოლია 1,9. მაშასადამე, შედეგის განსხვავება თითქმის ორს აღწევს. 1927 წელს ბ.ვ. ზეიგარნიკმა დაამთავრა ბერლინის უნივერსიტეტი და 1931 წელს ჩამოვიდა სსრკ-ში, გახდა ლ.ს. ვიგოტსკის უახლოესი თანამშრომელი, მუშაობდა მოსკოვში კომაკადემიასთან არსებული ბუნებისმეტყველების სექციის უმაღლესი ნერვული მოქმედების შემსწავლელ ინსტიტუტში,  ხოლო შემდეგ კი ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის ფსიქონევროლოგიურ კლინიკაში. 1940 წელს ბ.ვ. ზეიგარნიკის მეუღლე ალბერტ ზეიგარნიკი დაპატიმრებული იქნა. მას მიესაჯა „10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიმოწერის უფლების გარეშე“. იგი დარჩა პრაქტიკულად მარტო ორ შვილთან ერთად. დიდი სამამულო ომის დროს ზეიგარნიკი ევაკუირებული იქნა მოსკოვიდან შვილებთან ერთად. ევაკუაციაში ა.რ. ლურიასთან და სხვა ფსიქოლოგებთან ერთად - ურალში, ჩელიაბინსკის ოლქში, დასახლება კისეგაჩში, - მუშაობდა ნეიროქირურგიულ ევაკოჰოსპიტალში № 3120 (ამუშავებდა მძიმედ დაჭრილების რეაბილიტაციის მეთოდებს). ომისშემდგომ პერიოდში ბლუმა ზეიგარნიკი ხელმძღვანელობდა ფსიქოლოგიის ლაბორატორიას ფსიქიატრიის ინსტიტუტში, რომელიც შეიქმნა მისი უშუალო მონაწილეობით. სწორედ ამ პერიოდში ფსიქოლოგიისა და ფსიქიატრიის მიჯნაზე შეიქმნა მიმართულება ფსიქოლოგიაში - ექსპერიმენტული პათოფსიქოლოგია. კოსმოპოლიტიზმთან ბრძოლის კამპანიის მსვლელობაში ბ.ვ. ზეიგარნიკი ჩამოაშორეს ლაბორატორიის ხელმძღვანელობას (1950), 1953 წელს კი გაანთავისუფლეს ლაბორატორიიდან; 1957 წელს აღდგენილ იქნა პათოფსიქოლოგიური ლაბორატორიის გამგის თანამდებობაზე და 1967 წლამდე მუშაობდა ფსიქიატრიის ცენტრალურ სამეცნიერო-საკვლევ ინსტიტუტში (რუს. დასახელება ЦНИИ психиатрии). ეწეოდა აგრეთვე პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე (1967 წლიდან).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:კლინიკის ფსიქოლოგები კატეგორია:კოსმოპოლოტიზმთან ბრძოლის მსხვერპლნი
სამუილის თემი
სამუილის თემი (Община Самуил) — თემი დასავლეთ ბულგარეთში. შედის რაზგრადის ოლქის შემადგენლობაში. თემის მოსახლეობაა 7 261 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 250.29 კმ²-ს. მოიცავს 14 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი სამუილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაზგრადის ოლქის თემები კატეგორია:ბულგარეთის თემები
ცრუდათვისსოკო
ცრუდათვისსოკო (Caloboletus calopus) — სოკოს სახეობა ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა. არასაჭმელი სოკოა, ხასიათდება მწარე გემოთი. არსებობს ცნობები, რომ ცრუდათვისსოკოს ჭამენ უკრაინასა და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში.
2014 წლამდე ცრუდათვისსოკო ბოლეტუსის გვარში ერთიანდებოდა.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი 4,5-15 სმ-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრია, შემდგომში — ამოზნექილი, გლუვი, იშვიათად დანაოჭებული. მქრქალია, მშრალი, მოგვიანებით — შიშველი. ქუდის ფერი — ღია ყავისფერი, ზეთისხილისფერ-წაბლისფერი ან მონაცრისფრო-წაბლისფერი.
რბილობი — მოთეთრო ან ღია კრემისფერი, გაჭრისას ადგილ-ადგილ ლურჯდება (ძირითადად ქუდზე), გემოზე მწარეა.
ფეხის სიმაღლე — 3-15 სმ, სისქე — 1-4,5 სმ. ჯერ ბოლქვისებრია, შემდეგ — ცილინდრული. ზოგჯერ ძირში წაწვეტებულია, მკვრივი, ზედა მხარე ყვითელია თეთრი ბადით, შუაში — კარმინისფერ-წითელი ბადით, ქვედა მხარე — წაბლისფერ-წითელი.
ჰიმენოფორი — ყვითელი, მოგვიანებით ზეთისხილისფერ-ყვითელი, ფორები — მომრგვალებული, წვრილი, ახალგაზრდობაში მონაწრისფრო-ყვითელი, მომწვანო შეფერილობით, დაჭერისას ლურჯდება.
სპორების ფხვნილი მოწაბლისფრო—ზეთისხილისფერი, სპორის ზომა 12—16 × 4—6 მკმ, ჟანგმიწისფერი, გლუვი, თითისტარისებრი.
ეკოლოგია და გავრცელება
გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იზრდება წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებში, მუხნარში, ხშირად მჟავე ქვიშიან ნიადაგზე, მუხისა და წიფლის ძირებში, სკვერებსა და პარკებში ერთეულებად ან ჯგუფებად.
სეზონი — ივლისი-ოქტომბერი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები
სიბუნდოი
სიბუნდოი (Sibundoy) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, პუტუმაიოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16.270 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 93 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუტუმაიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გოგი გოგიჩაიშვილი
thumb|right|268პქ| გოგი გოგიჩაიშვილი „სამგურალის“ შემადგენლობაში, 2019. გოგი გოგიჩაიშვილი (დ. 26 მარტი, 1994) — ქართველი ფეხბურთელი, წყალტუბოს „სამგურალის“ ნახევარმცველი.
საკლუბო კარიერა
სხვადასხვა დროს იცავდა ხარაგაულის „ჩხერიმელას“, ქუთაისის „ტორპედოს“, ხონის „იმერეთის“, ცხინვალის „ლიახვის“, წყალტუბოს „სამგურალისა“ და ლანჩხუთის „გურიას“ ღირსებას.
2011–2012 წლებში ხარაგაულის „ჩხერიმელას“ შემადგენლობაში ეროვნული ლიგა 2-ის 17 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.
2012–2015 წლებში ქუთაისის „ტორპედოში“ გამოდიოდა, რომლის მაისურითაც ეროვნული ლიგის გათამაშების 10 მატჩი ჩაატარა.
2015–2016 წლების სეზონის ერთი ნაწილი ხონის „იმერეთის“ რიგებში იასპარეზა, სადაც ეროვნული ლიგა 2-ის 15 შეხვედრაში ორი გოლი გაიტანა მეტოქის კარებში. იმავე სეზონის დარჩენილი პერიოდი ცხინვალის „ლიახვის“ რიგებში გაატარა, რომლის შემადგენლობაში ეროვნული ლიგა 2-ის 14 მატჩი ითამაშა და ერთხელ შეძლო მოწინააღმდეგის კარის აღება.
2016 წლიდან წყალტუბოს „სამგურალში“ გადაინაცვლა. წყალტუბოელთა რიგებში სამი სეზონი გაატარა, სადაც ეროვნული ლიგა 2-ის 68 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.
2018 წლის ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ „სამგურალიდან“ ლანჩხუთის „გურიაში“ გადავიდა, თუმცა ტრავმის გამო ლანჩხუთელთა გუნდის შემადგენლობაში ოფიციალურ შეხვედრებში მონაწილეობა არ მიუღია.
2019 წლის აგვისტოდან კვლავ წყალტუბოს „სამგურალის“ შემადგენლობაშია.
2019 წლის 2 სექტემბერს მონაწილეობა მიიღო წყალტუბოს 26 მაისის სტადიონზე გამართულ ლიგა 3-ის 22-ე ტურის მატჩში ხობის „კოლხეთის“ წინააღმდეგ. გოგიჩაიშვილი შეხვედრის 76-ე წუთზე ამ მატჩში წყალტუბოელთათვის გამარჯვების მომტანი ერთადერთი გოლის ავტორის — ბექა კაკუშაძის ნაცვლად ჩაერთო თამაშში.
სანაკრებო კარიერა
2010–2011 წლებში იცავდა საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების ღირსებას, რომლის შემადგენლობაში 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. 2012 წელს ერთი მატჩი ჩაატარა საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების რიგებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1994 კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი გოგი კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ხარაგაულის ჩხერიმელას ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ხონის იმერეთის ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:წყალტუბოს სამგურალის ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები
დუბლიანი
დუბლიანი (Дубляни) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 10795 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლვივის ოლქის ქალაქები
არაბული ქვიშის გაზელი
არაბული ქვიშის გაზელი, არაბული ქვიშის ქურციკი (Gazella marica, ყოფილი Gazella subgutturosa marica) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა. გავრცელებულია არაბეთისა და სირიის უდაბნოებში. დღეისათვის იზოლირებული პოპულაციები შემორჩა საუდის არაბეთში, არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებში, ომანში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში, მცირე პოპულაციები აღინიშნება ქუვეითში, ერაყში, იორდანიასა და სირიაში. შეფასებულია, რომ ველურ ბუნებაში ამ სახეობის ინდივიდთა საერთო რაოდენობა 3000-ზე ნაკლებია. გაცილებით მეტია ტყვეობაში, რეზერვებში და გამრავლების პროგრამებში, სავარაუდოდ 100 000-მდე.
ბოლო დრომდე არაბული ქვიშის გაზელი ქურციკის (Gazella subgutturosa) ქვესახეობად ითვლებოდა. 2010 წლის გენეტიკურმა კვლევებმა გამოავლინა, რომ მათ განსხვავებული მოდგმა (გენეალოგია) აქვთ და ამიტომ დღეს ისინი ცალ-ცალკე სახეობებია. სხვა, 2012 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ არაბულ ქვიშის გაზელს ახლო ნათესაური კავშირი აქვს ატლასის (Gazella cuvier) და ქვიშის ქურციკებთან (Gazella leptoceros), შესაძლოა მათი ერთ სახეობაში გაერთიანება.
სქოლიო
კატეგორია:გაზელი
რელიგია იაპონიაში
სინთოიზმი (სინთო)
სინთო, ასევე კამი-ნო-მიჩი იაპონიის ძირძველი რელიგიაა, რომელიც ეფუძვნება ღმერთების და სულების თაყვანისცემას და იაპონიის უძველეს ტრადიციებს და მითოლოგიას. სინთო ყველაზე დიდი რელიგია იაპონიაში, მას იცავს მოსახლეობის თითქმის 80%, თუმცა მათგან მხოლოდ მცირე პროცენტი გამოკითხვებში ასახელებს თავს "სინთოისტად". ეს გამოწვეულია იმით, რომ "სინტოს" სხვადასხვა მნიშვნელობა აქვს იაპონიაში: იაპონელთა უმეტესობა დადის სინტოს სამლოცველოებში და თაყვანს სცემს კამის (სული, ღმერთი, ღვთაებრივობა) ცნებას, მაგრამ სიტყვა "სინთოისტი" ასოცირდება სინთოისტურ სექტებთან, სინთოს ხალხურ რწმენაში ინიციაციის რიტუალები და კრიტერიები არ არსებობს. ქვეყანაში სინთოს აქვს 100 000 სალოცავი და 78 890 მღვდელი.
ბუდიზმი
ბუდიზმი (ბუკიო) პირველად იაპონიაში VI საუკუნეში გაჩნდა, იგი შემოიღეს 538 ან 552 წელს კორეულ ბეკჯის სამეფოდან. ბეკჯის მეფემ იაპონიის იმპერატორს გაუგზავნა ბუდას სურათი და რამდენიმე სუტრა. კონსერვატიული ძალების მოკლე, მაგრამ სასტიკი წინააღმდეგობების დაძლევის შემდეგ, 587 წელს იაპონიის სამეფო კარმა ბუდიზმი მიიღო. ამ პერიოდში დაიწყო იაპონიაში აქტიური მიგრაცია კორეიდან და სხვა ქვეყნებიდან, სადაც ვუდიზმი ფართოდ გავრცელებული იყო, ასევე დაიწყო ბუდისტური სამლოცველოების მშენებლობა. თანდათან გავრცელდა ბუდიზმის სხვადასხვა სახეობა და მიმართულება, ზოგი მხოლიდ იაპონიისთვის დამახასიათებელი. დღეს ბუდიზმს გარკვეულწილად იაპონიის მოსახლეობის 80% პროცენტამდე მისდევს.
ახალი რელიგიები
XX საუკუნეში (განსაკუთრებით მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ) იაპონიის საზოგადოებამ განიცადა დიდი ცვლილებები, მათ შორის სწრაფი ინდუსტრიალიზაცია და ურბანიზაცია. ამან ცვლილებები ტრადიციულ ხალხურ სარწმუნოებაშიც გამოიწვია, ხოლო 1947 წლის კონსტიტუციით ჩამოყალიბებული რელიგიური თავისუფლების უფლებამ შექმნა სივრცე ახალი რელიგიური მოძრაობების გავრცელებისთვის. ჩამოყალიბდა სინთოს ახალი სექტები, ასევე მსგავსი მოძრაობები, რომლებიც დამოუკიდებელი რელიგიის სტატუსს მოითხოვენ და ასევე ბუდიზმის ახალი ფორმები.
დღესასწაულები და რიტუალები
სასიცოცხლო ციკლთან დაკავშირებული მოვლენები სინთოისტურ ტაძრებში წასვლით აღინიშნება, მათ შორისაა დაბადება, პირველი, მესამე, მეშვიდე და მეოცე (ზრდასრულობა) დაბადების დღე. ქორწინების ცერემონია დღეს ხშირად დასავლურ ქრისტიანულ სტილში იმართება (იაპონიაში გამოიყენება ტერმინი "თეთრი ქორწილი"), თუმცა, მიუხედავად ქრისტიანული რიტუალების შესრულების, ეკლესია და მღვდელი ცერემონიაში არ მონაწილეობს და ზოგადად "თეთრი ქორწილი" არარელიგიურად ითვლება. სიკვდილთან ასოცირებული თარიღების 90%-მდე ბუდისტურ სამლოცველოებში იმართება და ზოგადად ბუდისტური რიტუალებით იმართება.
ლიტერატურა
კატეგორია:რელიგია იაპონიაში
სოფონისბა ანგისოლა
სოფონისბა ანგისოლა (Sofonisba Angussola; დ. 1532 — გ. 16 ნოემბერი 1625) — რენესანსული პერიოდის გამოჩენილი იტალიელი ფერმწერი, ესპანეთის სამეფო კარის მხატვარი. ძირითადად მუშაობდა სამეფო ოჯახის პორტრეტების შექმნაზე და იყო დედოფალ ელიზაბეტა ვალუას ფავორიტი მხატვარი.
ანგისოლას ოჯახი
სოფონისბა ანგისოლა დაიბადა 1532 წელს ჩრდილო იტალიურ ქალაქ კრემონაში, რომელიც ეკუთვნოდა მილანის საჰერცოგოს (იმ პერიოდში მილანის საჰერცოგო ესპანეთის კოლონია იყო). სოფონისბა ოჯახში პირველი შვილი იყო, მის შემდგომ კი ანგისოლას მშობლებს კიდევ ექვსი შვილი შეეძინათ. თუმცა ოჯახში იგი ერთადერთი მხატვარი როდი იყო. მის გარდა ბრწყინვალედ ხატავდა მისი უმცროსი და — ლუჩია ანგისოლა. ანგისოლას ოჯახი არისტოკრატული წარმომავლობისა იყო და მან ბავშვობა ფუფუნებაში გაატარა.
სოფონისბას მამა მიეკუთვნებოდა გენუის არისტოკრატთა ფენას, ხოლო დედა — ბიანკა პონცონე, ასევე მაღალი ფენის წარმომადგენელი იყო. მას დედა ხუთი წლის ასაკში გარდაეცვალა, რამაც გარკვეული კუთხით გავლენა იქონია სოფონისბას ნამუშევრებზე.
სოფონისბა ბავშვობიდანვე დაჯილდოებული იყო დიდი სამხატვრო ნიჭით და ესწრაფვოდა ხელოვნების ამ დარგის სრულყოფილ დაუფლებას. მისი შემოქმედება კი იმდენად მომხიბლავი გახდა, რომ იგი მალე მილანში გაემგზავრა ჰერცოგი ალბას პორტრეტის შესაქმნელად. 1558 წელს მისი ნიჭით აღფრთობულმა ჰერცოგმა სოფონისბას რეკომენდაცია გაუწია თვით ესპანეთის მეფე ფილიპე II-სთან. ფილიპესგან სოფონისბამ მალევე მიიღო მიწვევა ესპანეთის სამეფო კარზე, რაც მისი უდიდესი ტალანტის კიდევ ერთი დასტური გახდა.