Australopithecus_anamensis
მატერია და მეთოდები
ნიმუშები არჩეულ იქნა კანაპოის, ალია ბეის და ლაეტოლის ნაშთებიდან ანატომიური თავვისებურებების მიხედვით, რომლებიც უფრო პატარაა და უფრო ნაკლებად წარმოადგენენ მთლიან თავის ქალას ვიდრე ჰადარის ნაშთი. მცირე ზომის ალია ბეის ნაშთი განსაკუთრებით პრობლემატურია იმის გამო, რომ აკლია ზოგი მთავარი ნაწილი, რომლებიც ანამელი ავსტრალოპითეკის მორფოლოგიურ დიაგნოსტიკაში დაგვეხმარება. ლაეტოლის ნაშთიც ძალზე პატარაა, მაგრამ მას აქვს მინიმუმ ერთი ნაკვთი, რომელიც წარმოადგენს ყოველ დენტოგნატიურ რეგიონს რომლებითაც ანასვავებენ ანამელ ავსტრალოპითეკს აფარელისგან. ჰადარის დიდი კოლექცია წარმოადგენს საფუძველ წერტილს უფრო ძველი და მცირე ნაშთების ყბებისა და კბილების ინდივიდუალური ვარიაციების წარმოსადგენად. ჩვენ შევამოწმეთ ყოველი ნიმუში, რომელიც მინიმუმ სამი გათხრის დროს აღმოაჩინეს. 20 ნაშთი მათ შორის, ყბები და კბილები ეფექტურად განსხვავდებიან სხვა განამარხი ოტეებისგან. ამ ნაშთებიდან 5 არის ქვედა ყბა, სამი არის ზედა ყბა და დანარჩენი 12 კბილია. ნაშთებს ანაწილებენ წყვეტილი ნიშნებით მახასიათებელი გამოსახულებებით მორფოლოგიური ვარიაციების ცხრილში და პოლიმორფიზმით. ეს უკანასკნელი განსხვავებულ მახასიათებლებთან ითვლება შუალედურად. ნიშნების პოლარიზებისთვის ჩვენ შიმპანზეებს და გორილებს ჯგუფის გარეთ ვათავსებთ. აფრიკელი ავსტრალიპითეკი, რომლის კბილები და ყბები უნივერსალურად ითვლება ანამის და აფარის ავსტრალოპითეკების ნაშთების მონათესავედ პოლარიზების სკალის მაიმუნის მაგვარი დასასრულის საილუსტრაციოდ ჩასვეს. სხვა ჰომინინები სიიდან გამოვრიცხეთ იმიტომ რომ ჩვენი მიზანი არაა ადრეულ ჰომინიდთა პილოგენეტიკური კავშირის ზედმიწევნით გამოსახვა. ჩვენი მიზანია იმ შეკითხვბზე პასუხების გაცემა, რომლებიც ეხება სტატიგრაფიულ და ნიშნობრივ მონაცემებს იმ განსაკუთრებული ჰიპოტეზებისა, რომლებიც ეხება ოთხი დროის მიხედვით ერთმანეთის მომდევნო ნაშთის ფილოგენეტიკურ კავშირს. ადრეული ჰომინინინების ფილოგენეზის კვლევამ განამტკიცა ანამისა და აფარის ავსტრალიპიტეკის კავშირი, რომ ისინი არიან ფუძეების სხვა ავსტრალოპითეკებისა და ჰომოების, და იმავდროულად ერთი მინიშნებაც არ მოუცია ჰომო პლაზიაზე, რომელიც გამოყენებული იყო პროექტის კბილებისა და ყბების მორფოლოგიის შესასწავლად. გარდა ამისა აქ ჩართული ნაშთებისთვის ადრეული ჰომინინური სახეობები ამ აფრიკელ ავსტრალოპითეკს ჰგვანან ან ისეთი მახასიათებლები აქვთ, რომელიც განასხვავებს მათ ანამელი, აფარელი ანდა აფრიკელი ავსტრალოპითეკებისგან. ეს ხაზს უსვამს იმ შეთანხმებას, რომ აფარელი და ანამელი ავსტრალოპითეკები არიან გვიანდელი ჰომინინების წინაპრები. უფრო მეტი მაიმუნის მაგვარი ტაქსონომების ჩასმა ანალიზში შედეგებზე გავლენას არ იქონიებდა. უფრო მეტ განხილვას იწვევს 3 ნახევარი მილიონი წლის წინ არსებული კენიანთროპი. ამ დროისთვის კენიანთროპი შეიძლება კლადოგენეზის ნიმუში იყოს, მაგრამ ეს ტაქსონი ანალიზთან მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნება დაკავშირებული, თუ მას აქვს საეთო ნიშნები ზემოთქმულ ნაშთებთან. მოცემულ მომენტში კენიანთროპის ჰიპოდიგმებს არ აქვთ საერთო მახასიათებლები ამ ნაშთებთან არსებული ყვების ან კბილების მიხედვით და იმავდროულად არსებული ნაშთები არაფრით არ მიანიშნებენ კენიანთროპის ნათესაობაზე ზემოთთქმულ ფენებთან. შედეგები მახასიათებლების ევოლუციის ყველაზე ვიწრო აღდგენა მიანიშნებს, რომ ყოველ ჰომინინურ ოტეს საერთო მაიმუნური ნიშნები მხოლოდ გეოლოგიურად უფრო ახალ ოტესთან აქვს, როგორც ნულოვანი ჰიპოთეზა ამტკიცებს, ერთის გარდა (ლაეტოლის ნიმუშის, გარუსი პირველის, ზედა ყბის ნაშთზე გვერდითი ნაპრალი ცხვირის ნახვრეტის ქვეშ) ავტომორფია და ჰომოპლაზია არცერთ ნამარხში არ მოიპოვება გარდა ჰადარის „დროის ნაპრალი“ (მახვილი კუთხე ცხვირის ნაპრალში, რომელიც ჰომოპლასტიკურად გორილას მიამგვანებს). სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ანამის ავსტრალოპითეკის კანაპოიური ნაშთი უფრო პლეზიომორფულია, ვიდრე ალია ბეის და აფარის ავსტრალოპითეკის ლაეტოლიურ ნაშტს აქვს უფრო პრიმიტიული ნიშნები, ვიდრე ჰადარის ნამარხებს. ანამელის და აფარელის ავსტრალოპითეების წინაპროპისა და წარმომავლობის ჰიპოთეზა დასტურდება მეცნიერთა ანალიზით. ამ დროში თანმიმდევრულად განთავსებული ოთხი ნამარხის განსხვავებები (ერთი და იგივე ნომინალური სახეობების ნაშთებს შორისაც კი) ფილოგენეტიკურად მნიშვნელოვანი ჩანან, ვინაიდან ყოველი ნაშთი უფრო მეტად განვითარებულ ნიშნებს ფლობს ვიდრე მისი წინამორბედი. შემდგომ სექციებში ანტროპოლოგები განიხილავენ ევოლუციის მახასიათებლებს გათხრების ადგილების მორფოლოგიური განსხვავებების დეტალური განხილვით. ალია ბეის ქვედა ყბის ფრაგმენტები არ არის კარგად შემორჩენილი, მაგალითად, შუა ქერქის ნაშთები, თუმცა, როგორც ჩანს, გვერდითა ნაწილს შენარჩუნებული აქვს ორიგინალი ქერქოვანი ნაწილი. კანაპოის ნიმუშთან შედარებით აღსანიშნავია შედარებით მეტი გვერდითი ვერტიკალური კონტური, შესადარებელი პოზიციების გაცილებით ნაკლები ინფერომედიანული გადახრით, რომელიც გათვალისწინებულ ზღვარზე ქვემოთ მდებარეობს. ეს განსხვავება ასევე აშკარად შესამჩნევია ეშვების ღრუებში. სამწუხაროდ, ალია ბეის ქვედა ყბა არასრულყოფილად არის შემორჩენილი შემდეგ მიდამოში: წინა კბილების კორპუსის უმეტესი ნაწილი დაკარგულია და ასევე ბუკალური ქერქოვანი ფირფიტა დაზიანებულია. თუმცა, იმის წყალობით, რომ ბუკალური ქერქოვანი შრე სახეზეა, ეს გვაძლევს საშუალებას, დავაკვირდეთ და ვთქვათ, რომ განივი კორპუსის წინა ნაწილი ისე არ განადგურებულა, როგორც კანაპოის ნიმუშის ქვედა ყბის საფუძველი. ფაქტობრივად, ალია ბეის ქვედა ყბის შემორჩენილი და ნაწილობრივ რეკონსტრირებული ნაწილი მიესადაგება ადარის მინიმუმ ერთ ყბის ნიმუშს, მაშინ როცა, კანაპოის ქვედა ყბის არცერთი ნიმუში არ შეესაბამება მას. ამის მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ ალია ბეის ნიმუშის განივი კონტური იყო ნაკლებად შეზნექილი ვიდრე კანაპოის ქვედა ყბა, თუმცა ამის უშუალო მტკიცებულება არ არსებობს. კანაპოის ნიმუშის ქვედა ეშვების მთავარი მახასიათებელი გამოიხატება დისტალურ სარტყელში, მაგრამ ალია ბეის ორ ცნობილ ნიმუშში დისტალური სარტყელი არის ნაკლებად განვითარებული, ვიდრე ოთხი სახის კანაპოიდან რომელიმეში. ალია ბეის მდგომარეობა არის უფრო გამწვავებულ მდგომარეობაში, რაც ასევე დამახასიათებელია ლეატოლისა და ადარისთვის. ეშვის სახასიათო მდგომარეობა ასევე მსგავსია აფარენსისა და აფრიკანუსში, გამონაკლისით, რომელიც გამოიხატება იმაში, რომ აფარენსისის კბილების შედარებით მკვეთრი სარტყელი განსაზღვრავს ლაეტოლის და ადარის ნიმუშების შედარებით მარტივ და პრიმიტიულ ვარიაციას. ქვედა ყბის მესამე პრემოლარის თანკბილვასთან დაკავშირებული მორფოლოგია სამი დამახასიათებელი ნიშან-თვისება, რომლებიც ალია ბეის განასხვავებს კანაპოის ნიმუშისგან, გამოიხატება ქვედა ყბის P3 მორფოლოგიაში. კანაპოის ნიმუშში P3 არის საგრძნობლად პლესიომორფული: არის უნიკუსპიდური კბილი ანუ ისეთი კბილი, რომელსაც აქვს ერთი გვირგვინული ბორცვი; არის წაგრძელებული, საგრძნობლად ასიმეტრიული, და ირიბად ორიენტირებული ეშვების რიგისაკენ. კანაპოის კბილებში კბილთა წინა ჯგუფი ჩაღრმავების ზომით დომინირებს უკანა კბილებზე. დამატებით შეიძლება ითქვას, რომ წინ განლაგებული კბილების ჩაღრმავება ინვაგინირებს გვირგვინის მედიალურ - ენოვან ზედაპირზე. ალია ბეი კანაპოისგან განსხვავდება შემდეგი სამი მახასიათებლით: ამ სამივე მახასიათებელში ალია ბეი მსგავსია ლეატოლისა და ადარის ნიმუშებისა. საბოლოოდ, უნდა აღინიშნოს, რომ აფარენსისის მდგომარეობასთან შედარებით კანაპოი თავისი სრული მორფოლოგიური ნიმუშით საგრძნობლად განსხვავებულია. რაც შეეხება, ალია ბეის, მისი ნიმუში აშკარად მიესადაგება აფარენსის, რადგან ისინი ამ სამი მახასიათებლით მსგავსნი არიან.