cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shine On You Crazy Diamond
საკონცერტო ვერსიები და პროექციები
სიმღერის პირველი ვერსიები 1974 წელს სრულდებოდა და საკმაოდ განსხვავდებოდა საბოლოო ვერსიისგან, თუმცა საგულისხმოა, რომ ამ დროისთვის ცხრა ნაწილის სეგმენტები ერთიანი კომპოზიციის სახეს ატარებდნენ. ამ ვერსიის ოფიციალური ჩანაწერი შეტანილია ალბომის Wish You Were Here Immersion და Experience გამოცემებში.
შემდგომში კომპოზიცია სრულდებოდა 1975 წელს და 1977 წლის ტურნეში. ჯგუფმა იგი საკონცერტო პროგრამაში 1987 წელს დააბრუნა - საქსოფონისტ სკოტ პეიჯთან ერთად სრულდებოდა პირველი ხუთი ნაწილი. 1990 წელს ნებუორთის კონცერტზე ის შესრულდა საქსოფონისტ კენდი დალფერის მონაწილეობით. 1994 წელს (დიკ პერისთან ერთად) სრულდებოდა ნაწილები 1-5 და 7.
პირველმა სოლო-პროგრამაში ნომერი დააბრუნა როჯერ უოტერსმა - 1999 წლიდან - I, II, III, IV, VI, VII და IX ნაწილების სახით. საქსოფონზე მას უერთდებოდა სხვადასხვა საქსოფონისტი (დაახლოებით თორმეტი, მათ შორის – მელ კოლინზი). 2002 წლის პროგრამაში მოხდა ცვლილება და როჯერის ბენდი ასრულებდა ყველა ნაწილს, ისე როგორც ისინი ალბომზე ჟღერს. შუალედში სრულდებოდა „Welcome To The Machine“ და „Wish You were Here“. ვინაიდან კომპოზიცია ყველაზე მეტად ასოცირდებოდა სიდ ბარეტთან, სცენის უკანა ნაწილში ამ დროს ხდებოდა მისი სურათის პროეცირება. 1999-2002 წლებში ეკრანზე ასევე ჩნდებოდა ფსიქოდელური ფერადი პროექციები. 2006-2008 წლებში სიმღერა შესრულდა ტურნეს The Dark Side Of The Moon Live ფარგლებში (ნაწილები I-V). იგივე ნაწილები ჟღერდა 2016 წლის ტურნეშიც.
1994 წლის ტურნესთვის სტორმ თორგერსონის მიერ შექმნილი თანმხლები ვიდეოს შინაარსი ასეთი იყო: ბიჭუნა შედის ტყეში, სადაც თავის სათამაშო დათვს ტოვებს. ტყეში შესული იგი მოზარდად იქცევა. ტყიდან გამოსული, მინდორში პოულობს ეულად მდგარ კარს, რომელსაც ორი ძაღლი დარაჯობს. სანამ კარში შედის, ვხედავთ ნაჭერს მის ხელში - მასში გახვეულია ასანთის კოლოფი, ფორთოხალი და ვაშლი (ან ქლიავი) - ალუზია კომპილაციის Syd Barrett გარეკანთან.
კარის მეორე მხარეს პერსონაჟი პოულობს ჯამბაზებს და ჟონგლიორებს (ალუზია „Clowns And Jugglers“-თან). იქვე შენობაში შესულს იგებება სხვადასხვა ადამიანი. მას აწვდიან ნათურიან ჩაფხუტს და პერსონაჟი ეშვება გართობის სამყაროში. თვალწინ იშლება კალეიდოსკოპი. იგი სახლს იკვლევს და უფრო და უფრო მეტად იცვლება - თვალები შავად აქვს მოხატული. სახლში იგი აუზს პოულობს, რომლის მეორე მხრიდან ნიღბიანი საზოგადოება უხმობს. ყმაწვილი აუზში ეშვება, გზაში კი ჩაფხუტს კარგავს და ჩანს, რომ ასეთი ჩაფხუტი წყალში კიდევ მრავალი დაცურავს.
დეივიდ გილმორმა სოლო-პროგრამისთვის კომპოზიცია პირველად მხოლოდ 2001-2002 წლებში მოამზადა - აკუსტიკური კონცერტებისთვის, რომლებიც მან სამეფო საფესტივალო დარბაზში (ლონდონი) შეასრულა (სულ 6 კონცერტი გაიმართა, აქედან 2001 წელს - მხოლოდ ერთი). ამ კონცერტებზე დაბრუნდა დიკ პერი. კონცერტების მეორე ნახევარში აგრეთვე სრულდებოდა ნაწილები VI-VII.
ნაწილები I-V აგრეთვე სრულდებოდა დეივიდის 2006 წლის კონცერტებზე. ვენეციაში სტუმრობისას დეივიდი შეუთანხმდა ქუჩის მუსიკოს იგორ სკლიაროვს, რომელიც უკრავდა ღვინის ჭიქებზე და კონცერტზე შესავალი სწორედ ამ საშუალებით შესრულდა (ჭიქებთან სხვა მუსიკოსების დამატებით). საგულისხმოა, რომ ჭიქების ჰარმონიკა (შესრულების ამ საშუალების ოფიციალური სახელწოდება) ასევე გამოიყენებოდა დეივიდის სოლო ალბომზე On An Island სიმღერების „Then I Close My Eyes“ და „A Pocketful Of Stones“ ჩაწერისას. შესავალი ჭიქებზე რამდენიმე კონცერტზე შესრულდა, მათ შორის - ტურნეს უკანასკნელ დიდ კონცერტზე, გდანსკში (პოლონეთი), რომლის ჩანაწერი DVD და აუდიო დისკებზე გამოიცა.
ნაწილები I-V აგრეთვე მოხვდა დეივიდის 2015-2016 წლების პროგრამაში - სტორმ თორგერსონის 1994 წლის ვიდეოს თანხლებით.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1975 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
იაკობ ხვედელიანი
იაკობ ხვედელიანი (დ. 1906, სოფ. ქრისტესი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1978) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. 1946–1978 წლებში საქართველოს სსრ II–VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1929–1931 წლებში ქ. ნიჟნე-დნეპროვსკის კარლ ლიბკნეხტის სახელობის ქარხანა, ტექნიკოს-მექანიკოსი; 1931 წლიდან — ქ. თბილისის ორთქმავალ-ვაგონშემკეთებელი ქარხანა; 1937 წლიდან მუშაობდა ოსტატად თბილისის კიროვის სახელობის დაზგათსამშენებელი ქარხანაში, ხოლო 1943 წლიდან — მთავარ ინჟინერად. 1944 წლიდან — ამავე ქარხნის დირექტორი; 1948–1978 წლებში 30 წლის განმავლობაში თბილისის გიორგი დიმიტროვის სახელობის N 31 საავიაციო ქარხნის დირექტორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და არაერთი გამოგონების ავტორი. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა და ჩიხი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 1978 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ი
ზემო ამირნი
ზემო ამირნი, ამირნი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ფასანაურის სადაბო თემი. მდებარეობს მთიულეთის არაგვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1450 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 52 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 66 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ელიზაბეთ ჰერლი
ელიზაბეთ ჯეინ ჰერლი (Elizabeth Hurley; დ. 10 ივნისი, 1965) — ინგლისელი მოდელი და მსახიობი.
ელიზაბეთ ჯეინ ჰერლი დაიბადა ქალაქ ბესინგსტოკში, დედამისის, სკოლის მასწავლებლის — ანჟელა ჰერლისა და მამამისის, ბრიტანეთის არმიის მაიორის — როი ლეონარდ ჰერლის ოჯახში. ჰყავს უფროსი და კეიტი, და უმცროსი ძმა მაიკლ ჯეიმზ ჰერლი. ახალგაზრდა წლებში მოცეკვავის სურვილით გატაცებული, სწავლობდა ბალეტს, მოგვიანებით კი დაეუფლა ცეკვას. 1995 წელს ჰერლი იყო ამერიკული კომპანიის „Estée Lauder Companies“-ის მოდელი. სამჯერ აღმოჩნდა ჟურნალ „ვოგის“ გარეკანზე.
კინოში ელიზაბეთ ჰერლის დებიუტი შედგა 1987 წელს ფილმში „არია“. სხვადასხვა დროს ითამაშა ფილმებში: „ოსტინ პაუერსი: შპიონი რომელმაც შემაცდინა“, „ოსტინ პაუერსი: საერთაშორისო ადამიანი გამოცანა“, „თაღლითები“, „სურვილებით დაბრმავებული“ და სხვ. მოღვაწეობს აგრეთვე როგორც ქველმოქმედი.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:ინგლისელი მოდელები კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი
ფრანგიშვილი
საკუთარი სახელი ფრანგიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ძელქვა
ძელქვას მორიგეობით განლაგებული დაკბილული ფოთლები აქვს. ხეზე ზოგი ყვავილი ორსქესიანია, ზოგი კი მხოლოდ მამრობითი. ამ გვარის ლათინური სახელწოდება ქართული სიტყვის — ძელისა და ქვის შეერთებით არის შედგენილი, რაც მისი მერქნის სიმაგრესა და გამძლეობას გამოხატავს.
ძელქვა არქტომესამეული ფლორის რელიქტია. ტენისა და ჩრდილის მოყვარული ხეა. იზრდება ხეობებში, მდინარეების პირას ფართოფოთლოვან ტყეებში. ყვავილობს მარტ-აპრილში. ნაყოფი მწიფდება აგვისტოში. შემორჩენილია მისი 6 სახეობა. მათგან ერთი — რცხილაფოთლიანი ძელქვა (Zelkova carpinifolia) ირანსა და ამიერკავკასიის დასავლეთ (იმერეთი, სამეგრელო), აღმოსავლეთ (კახეთი — ახმეტის მუნიციპალიტეტი, ლენქორანი) და სამხრეთ (ყარაბახი) ნაწილებში იზრდება, დანარჩენი 5 — კრეტაზე, ჩინეთში, იაპონიასა და კორეაში.
გვხვდება ზომიერ ტენიან და მომშრალო ადგილებში. ცოცხლობს 500-600 და მეტ წელს. მრავლდება თესლით, ძირკვის ამონაყარითა და ფესვის ნაბარტყით. მერქნის მაღალი ფიზიკურ-მექანიკური თვისებებით ერთ-ერთი უძვირფასესი მცენარეა. სწრაფმზარდი და დეკორატიულია. ხშირად საფრთხეს უქმნის: ტყის კაფვა, მცირე არეალი და სხვ. იყენებენ ბაღ-პარკში, ტყის სარეკონსტრუქციოდ და გასაშენებლად. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელისებრნი
ისტ-ჰოუპი
ისტ-ჰოუპი (East Hope) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბონერის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 210 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
V
V, v — ლათინური ანბანის ოცდამეორე ასო. წარმოებული სემიტური ასოსგან „ვაუ“, ისევე როგორც თანამედროვე ასეობი F, U, W, და Y. იხ. F დეტალებისთვის.
კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლათინური ასოები
Red Carpet Massacre
Red Carpet Massacre — ინგლისური როკ-ჯგუფ Duran Duran-ის 2007 წლის სტუდიური ალბომი. ჩაიწერა პროდიუსერების ტიმბალენდისა და ჯასტინ ტიმბერლეიკის თანაშემწეობით. კოლექტივი შედეგად მიღებული ალბომით უკმაყოფილო დარჩა. დისკი წარუმატებელი აღმოჩნდა.
სქოლიო
კატეგორია:2007 წლის ალბომები კატეგორია:Duran Duran-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯასტინ ტიმბერლეიკის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ტიმბალენდის პროდიუსერობით კატეგორია:Epic Records-ის ალბომები
ოქროს პეპელა
ოქროს პეპელა — საბავშვო ფილმების ფესტივალი; დაარსდა 2011 წლის 1 ივნისს, ევროპული სკოლის სატელევიზიო სტუდიის ბაზაზე (ESTV). ფესტივალი გათვლილია ბავშვებზე. ფილმის სცენარის ავტორი, რეჟისორი, ოპერატორი და მემონტაჟე უნდა იყოს ბავშვი. ფესტივალს აქვს როგორც საკონკურსო, ასევე არასაკონკურსო პროგრამა. ფესტივალის ორგანიზატორი რეჟისორი, ირაკლი ჯაოშვილია.
ნომინაციები
ფესტივალის ჟიური, გამარჯვებულს 10 ნომინაციაში ავლენს:
ოქროს პეპელა 2012
„ოქროს პეპელა 2012“ 30 მაისს გაიხსნება და სამ დღეს გასტანს. იგი 1 ივნისს, ბავშვთა დაცვის საერთაშორისო დღეს, საზეიმოდ დაიხურება. მანამდე კი (30—31 მაისს) გაიმართება არასაკონკურსო ფილმების ჩვენება და მასტერკლასი.
სქოლიოს სია
კატეგორია:ფესტივალები
სალიეთი
სალიეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, (კაცხის თემი). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ჭიათურიდან 7 კილომეტრი. სოფელთან მდებარეობს მარმარილოს საბადო.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 231 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Kermia foraminata
Kermia foraminata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
გიორგი ჯაბუა
გიორგი ჯაბუა (დ. 1911 — გ. 1990) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.
დაამთავრა ლენინგრადის ხე-ტყის ტექნიკური აკადემიის ასპირანტურა. 1937 წლიდან იქვე მუშაობდა დოცენტად. 1937 წლიდან — თბილისის ხე-ტყის ტექნიკური ინსტიტუტის დირექტორი. 1939-1955 წლებში მუშაობდა სამთავრობო ორგანოებში. 1935 წლიდან — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 1972 წლიდან — ხის დამუშავების კათედრის ხელმძღვანელი. 1977-1990 წლებში — მექნიზმებისა და მანქანების თეორიის კათედრის პროფესორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი   1990 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები გ
ფურცელაძე
საკუთარი სახელი ფურცელაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
მანიტობის მუზეუმი
მანიტობის მუზეუმი (Manitoba Museum, წარსულში ცნობილი როგორც მანიტობის ადამიანისა და ბუნების ისტორიის მუზეუმი (Manitoba Museum of Man and Nature)) — ისტორიული მუზეუმი უინიპეგში, მანიტობა, კანადა. ეს არის პროვინციის უდიდესი არაკომერციული ცენტრი, რომელიც მუშაობს მემკვიდრეობის შენარჩუნებისა და განათლების მხრივ.
ის მდებარეობს უინიპეგის მერიის სიახლოვეს. მუზეუმის დიზაინი 1965 წელს ჰერბეტ ჰენრი გატენბი მუდიმ შექმნა. დაწესებულება მოიცავს პლანეტარიუმსა და სამეცნიერო გალერეის გამოფენებს. მუზეუმი ფოკუსირებულია მანიტობის ადამიანური და ბუნებრივი მეკვიდრეობის, კულტურისა და რესურსების შენარჩუნებაზე, კვლევასა და გავრცელებაზე.
ჰუდსონის ყურის კომპანიამ მუზეუმს 1994 წელს თავისი სამი საუკუნის კოლექცია გადასცა, რითაც ის მუზეუმის ისტორიაში ყველაზე ფართომასშტაბიანი დონორი გახდა.
ისტორია
thumb|250 px|პლანეტარუმი thumb|250 px|ინტერპრეტაციული გალერეა მანიტობის მუზეუმში, [[2010 წელი]]
წინაპირობა
1879 წელს, მანიტობის ისტორიულმა და სამეცნიერო საზოგადოებამ ოფიციალურად დაიწყო კოლექციის შეგროვება და უცნობ ადგილას განთავსება. 1890-იანი წლების დასაწყისში თომფონ სეტონმა დაწერა მანიტობის მუზეუმის შესახებ, რომელიც, მისი ვერსიით, ვინიპეგის მერიის სარდაფში იყო განთავსებული. 1900 წლისთვის უინიპეგში არ არსებობდა საჯარო მუზეუმები, სამაგიეროდ არსებობდნენ კერძო კოლექციონერები: 1911 წლიდან 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ამ კერძო კოლექციონერების შენახული ნივთები სპეციალურ ნაგებობაში, უინიპეგის ინდუსტრიული ბიუროს შენობაში გამოიფინა. ამჟამინდელი მუზეუმი ამ თავდაპირველი დაწესებულების ექსპონატების ნაწილს დღესაც მოიცავს, უმეტესობა კი დროთა განმავლობაში დაიკარგა.
1932 წელს, მანიტობის ბუნების ისტორიის საზოგადოებამ, უინიპეგის ვაჭრობის საბჭომ და აუდიტორიის კომისიამ დააარსეს მანიტობის მუზეუმის ასოციაცია. მანიტობის მუზეუმი ოფიციალურად ცოტა ხნის შემდეგ, 1932 წლის 15 დეკემბერს გაიხსნა ახლად აშენებული უინიპეგის სამოქალაქო აუდიტორიაში (ამჟამად მანიტობის შენობის არქივი), მემორიალურ ბულვარზე, უინიპეგის ხელოვნების გალერეის მიმდებარედ. მუზეუმი ამ შენობაში 1967 წლამდე მდებარეობდა.
მანიტობის უნივერსიტეტის პროფესორებმა, ასევე მანიტობის სოფლის მეურნეობის ყოფილმა კოლეჯმა, ძალიან დიდი როლი ითამაშეს მუზეუმის განვითარებაში. მუზეუმი იმართებოდა მოხალისე საპატიო კურატორების მიერ, რომლებსაც ეხმარებოდნენ სხვა მოხალისეები და მცირე რაოდენობით მომსახურე პერსონალი.
მუზეუმის არტეფაქტების ზრდასთან ერთად დაწესებულების გაფართოება გახდა საჭირო. 1954 წელს, საბჭომ დაიწყო ახალი დაწესებულებისათვის გეგმის შექმნა. მუზეუმის მმართველები კონსულტაციებისათვის თანამშრომლობდნენ ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმსა და ჰაიდენის პლანეტარიუმთან. ახალი ნაგებობისათვის დაფინანსების წყაროს ფედერალური პროექტები წარმოადგენდა. ისინი ცდილობდნენ 1967 წლის ასი წლისთავის ღონისძიებასთან დაკავშირებით შეექმნათ კანადის კულტურული დაწესებულება.
დაარსება
thumb|250 px|ნონსაჩის გემის რეპლიკა, რომელიც მანიტობის მუზეუმშია განთავსებული 1964 წელს მუზეუმისა და პლანეტარიუმის შექმნის შესახებ წინადადება წარედგინა მანიტობის მთავრობას, რემელსაც პრემიერი დაფ რობლინი ხელმძღვანელობდა. წინადადებაში ნათქვამი იყო: „მანიტობას სჭირდება ადამიანისა და ბუნების თანამედროვე მუზეუმი. არა ფრინველების ფიტულები, მოძველებული საბრძოლო იარაღები ან მტვრიანი ქვები, არამედ ადამიანებისა და მათი რესურსების ცოცხალი ისტორია, რომელიც გააკონტროლებს მანიტობის რესურსების მდგომარეობას, ინდუსტრიასა და კულტურას, წარსულსა და აწმყოს. მუზეუმი საჭიროა იმისათვის, რომ რომ გაავრცელოს ინფორმაცია ადამიანისათვის ბუნების მნიშვნელობისა და პიროვნებების გავლენაზე ჩვენს გარემოზე. ეს ყველაფერი ადამიანისა და ბუნების თანამედროვე მუზეუმში იქნება გაერთიანებული“. 1965 წელს, პროვინციულმა კანონმდებლობამ მუზეუმის ასოციაცია გააუქმა და მის ადგილას ორი ორგანიზაცია: ადამიანისა და ბუნების მანიტობის მუზეუმი და მანიტობის პლანეტარიუმი შექმნა. ჩამოთვლილთაგან ორივე ახალი საუკუნოვანი ცენტრის მშენებლობის გეგმებში შედიოდა. ახალი დაწესებულების დირქეტორის მოვალეობის შემსრულებლად დევიდ ჰემფილი გამოცხადდა (1970 - 1988). მუზეუმის კურატორის პოზიცია ანაზღაურებადი გახდა, ყოფილი მოხალისე კურატორები კი მუზეუმის მრჩეველთა საჭოს წევრები გახდნენ. 1968 - 1969 წლებში, მაშინ როდესაც ახალი ნაგებობის მშენებლობა დასრულდა, ნაგებობაში ყოფილი დაწესებულების კოლექცია განთავსდა. ამ მშენებლობის საერთო ღირებულებამ 3 548 700 კანადური დოლარი შეადგინა.
ლეიტენანტ გუბერნატორმა, რიჩარდ ბოულსმა პლანეტარიმი 1968 წლის 15 მაისს გახსნა, გალერეები კი ოფიციალურად 1970 წლის 15 ივლისს გაიხსნა კანადის მონარქის, ელისაბედ II უინძორის მიერ პროვინციის 100 წლისთავის ღონისძიებასთან დაკავშირებით. ამ მუზეუმის კოლექციის უდიდეს ნაწილს ყოფილი მანიტობის მუზეუმის კოლექცია წარმოადგენდა.
1972 წლის ივლისში, მუზეუმი და პლანეტარიუმი გაერთიანდა და მას „მანიტობის ადამიანისა და ბუნების მუზეუმი“ ეწოდა. 1996 წლის დეკემბერშიშეიქმნა მანიტობის მუზეუმის ფონდი, ასევე გაფართოებული ორგანიზაცია, მანიტობის მუზეუმი, რომელიც ახლა სამეცნიერო გალერეას წარმოადგენს. დროთა განმავლობაში, 2000-იან წლებამდე, თავდაპირველი ორი გალერეის ექსპონატების რიცხვი გაიზარდა.
2002 წელს მუზეუმს დაუბრუნდა ძველი სახელი და ის კვლავ „მანიტობის მუზეუმი“ გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:1965 წელს დაარსებული მუზეუმები კატეგორია:კანადის მუზეუმები კატეგორია:უინიპეგის მუზეუმები
Lasioglossum ablenum
Lasioglossum ablenum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1934 წელს.
სქოლიო
ablenum
ფხაკაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ფხაკაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ფილტვები
thumbnail|250px|ფილტვები ფილტვები — მნიშვნელოვანი რესპირაციული ორგანო ჰაერით მსუნთქავ ცხოველებში, ასევე ზოგიერთ თევზებსა და ლოკოკინასებრებში. ყველაზე პრიმიტიული ცოცხალი ორგანიზმები ფილტვებით არიან {lungfish} და {pulmonate snails}. ძუძუმწოვრებში და უფრო კომპლექსურ ცოცხალ ორგანიზმებში ორი ფილტვი მდებარეობს მკერდის არეში გულის ორივე მხარეს. მათი ძირითადი ფუნქცია ატმოსფეროდან ჟანგბადის მიწოდებაა სისხლის მიმოქცევის სისტემისთვის და იქიდან ნახშირორჟანგის გამოყოფაა.
ადამიანის ფილტვი
ადამიანს გააჩნია ორი ფილტვი (ლათ.pulmo) მარჯვენა და მარცხენა. მათ უჭირავთ თითქმის მთელი გულმკერდის ღრუ, შუა ნაწილის გამოკლებით. ფილტვს წაკვეთილი კონუსის ფორმა აქვს. შესაძგიდზე დაყრდნობილ ქვემო გაგანიერებულ ნაწილს ეწოდება ფილტვის ფუძე. ფილტვის ფუძე შედრეკილია. შევიწროებული ზემო ნაწილი ანუ ფილტვის მწვერვალი გულმკერდის ზემო ხვრელის საშუალებით ამოდის კისრის მიდამოში, ისე რომ წინიდან იგი მოთავსებულია ლავიწიდან 3-4 სანტიმეტრით ზემოთ, უკნიდან კი კისრის მეშვიდე მალის წვეტიანი მორჩის დონეზე აღწევს.
ფილტვზე განირჩევა სამი ზედაპირი: გარეთა ანუ მკერდ-ნეკნის, შიგნითა ანუ შესაყარის და ქვემო ანუ შუასაძგიდის. მკერდ-ნეკნის ზედაპირის შუასაძგიდის ზედაპირში გადასვლით იქმნება ფილტვის მახვილი ქვემო კიდე; მკერდ-ნეკნის ზედაპირის შუასაყარის ზედაპირში გადასვლით წინიდან იქმნება წინა მახვილი კიდე, ხოლო უკნიდან ბლაგვი უკანა კიდე. შუასაყრის ზედაპირზე, უკანა კიდის მახლობლად, აღინიშნება ჩაღრმავება, რომელსაც ფილტვის კარი ეწოდება. კარის საშუალებით ფილტვში შედის პირველადი ბრონქი, ფილტვის არტერია (რომელსაც შეაქვს ფილტვში ვენური სისხლი), ბრონქული არტერიები (რომლებთაც შეაქვთ არტერიული სისხლი ფილტვის საკვებად) და ფილტვის ნერვები. ფილტვის კარიდან გამოდის ორი ვენა, რომელთაც მოაქვსთ გულში არტერიული სისხლი, ბრონქული ვენები და ლიმფური ძარღვები. ფილტვის კარში გამავალ წარმონაქმნთა კომპლექსს ფილტვის ფესვი ეწოდება. მარჯვენა ფილტვი მარცხენასთან შედარებით მოკლე და განიერია. ყოველი ფილტვი ღრმა ღარით იყოფა ზემო და ქვემო წილებად. მარჯვენა ფილტვზე აღინიშნება დამატებითი ღარი რომელიც გამოყოფს შედარებით მცირე, შუა წილს. ფილტვის ყველაზე დიდი გამანადგურებელი სიგარეტის მოწევაა
კატეგორია:ანატომია
ლაგონგლონგი
ლაგონგლონგი (ოფიციალურად ლაგონგლონგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Lagonglong; Bayan ng Lagonglong) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ მისამისის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 190 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 10 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ მისამისის მუნიციპალიტეტები
Kermia granosa
Kermia granosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
თებრონია ქალწული
მინი|მარჯვნივ|250px|თებრონიას წამება თებრონია ქალწული — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 25 ივნისი, ახალი სტილით — 8 ივლისი.
ცხოვრება
ღირსმოწამე თებრონია ქალწული დიოკლეტიანეს (284-305) მეფობაში გაბრწყინდა მოწამეობრივი აღსასრულით. იგი იზრდებოდა ქალაქ სივაპოლის (ასურეთის ოლქი) მონასტერში, რომლის წინამძღვარიც იყო იღუმენია ბრიენა, წმინდა თებრონიას დეიდა. იღუმენიამ, ზრუნავდა რა მის ცხონებაზე, თავის დისწულს სხვა მონაზვნებთან შედარებით მკაცრი კანონი დაუწესა. მონასტრის წესდების მიხედვით, პარასკევობით დები ხელს იღებდნენ თავიანთ მორჩილების საქმეებზე და ლოცვასა და წმინდა წერილის კითხვაში ატარებდნენ დროს. ჩვეულებრივ, წინამძღვარი კითხვას წმინდა თებრონიას ავალებდა.
როცა ნეტარი ქალწულის კეთილმსახური ცხოვრების შესახებ ქალაქში ხმა გავრცელდა, მასთან სიარული დაიწყო დიდგვაროვანმა წარმართმა ქვრივმა იერიამ. თებრონიამ შეჭირვებულ ახალგაზრდა ქალს ხსნის გზა დაანახა, რის შემდეგაც იგი მოინათლა და მშობლები და ახლობლებიც აზიარა ქრისტეს ნათელს.
გამხეცებულმა დიოკლეტიანემ ასურეთში ქრისტიანების ამოსაჟლეტად მეომართა რაზმი გაგზავნა ლისიმაქოსის, სელინისა და პრიმის მეთაურობით. სელინი, ლისიმაქოსის ბიძა, მართლმადიდებელთა გააფთრებული სიძულვილით გამოირჩეოდა, თავად ლისიმაქოსი კი, ღვთისმოყვარე დედის აღზრდილი, თანაუგრძნობდა მათ. კეთილგონიერი მხედართმთავარი თავის ნათესავს, პრიმს შეუთანხმდა, შეძლებისდაგვარად დაეცვათ ქრისტიანები მტარვალთა ძალმომრეობისაგან. როცა რაზმი სავანეს მიუახლოვდა, მოწესეები გაიხიზნნენ. მონასტერში დარჩნენ მხოლოდ იღუმენია ბრიენა, მისი თანაშემწე თომაიდა და წმიდა თებრონია, რომელიც მძიმედ ავადმყოფობდა. იღუმენია ძლიერ წუხდა, რომ მისი დისწული უღმრთოთა ხელში ვარდებოდა და მხურვალედ ევედრებოდა უფალს, დაეცვა და ქრისტიანულ სარწმუნოებაში განემტკიცებინა იგი. სელინმა ბრძანა, ყველა მონაზონი მოეგვარათ მისთვის, მაგრამ პრიმმა მხედრებთან ერთად სავანეში ვერავინ იპოვა ორი მხცოვანი დედისა და წმიდა თებრონიას გარდა. იგი მათმა დანახვამაც ძლიერ შეაწუხა და მონაზვნებს შესთავაზა, დაეტოვებინათ მონასტერი. დებმა არ ისურვეს თავიანთი მოღვაწეობის ადგილის დატოვება.
პრიმმა ლისიმაქოსს წმინდა თებრონიას საოცარი სილამაზე აღუწერა და ურჩია, ცოლად შეერთო იგი. ლისიმაქოსმა კი უპასუხა, არ მსურსო ქრისტეს შევედრებულ ქალწულთა ცთუნება და სთხოვა, სადმე გადაემალა დარჩენილი მონაზვნები, რომ ისინი სელინის ხელში არ ჩავარდნილიყვნენ. ერთ-ერთმა მეომარმა გაიგონა ეს საუბარი და სელინს მოუტანა ამბავი. წმიდა თებრონია ხელებშეკრული და ქედზე ჯაჭვდადებული მიჰგვარეს უსჯულო მხედართმთავარს. მან ქალწულს შესთავაზა, წარმართული ღვთაებებისთვის მსხვერპლი შეეწირა, სანაცვლოდ კი პატივი, ჯილდოები და ლისიმაქოსთან ქორწინება აღუთქვა. ნეტარმა დედამ მტკიცედ მიუგო, მე მარადიული სასიძო მყავს და არანაირ მიწიერ სიკეთეზე არ გავცვლიო მას. ამისთვის სელინმა საშინლად აწამა იგი. წმიდანი მხურვალედ ლოცულობდა: „მაცხოვარო ჩემო, ნუ დამიტევებ ამ საშინელი განსაცდელიმს ჟამს!“ მარტვილს დიდხანს გვემდნენ, ჭრილობებიდან ღვარად მოსჩქეფდა სისხლი. წმიდა თებრონიას ტანჯვა რომ გაემძაფრებინათ, იგი ხეზე დაკიდეს და ცეცხლი შეუნთეს. წამება ისეთი აუტანელი იყო, რომ ხალხი ყვირილით ითხოვდა მის შეწყვეტას. მაგრამ სელინი განაგრძობდა ქრისტეს ტარიგის დაცინვას და აბუჩად აგდებას. თებრონია დუმდა. დაუძლურებულს სიტყვის თქმაც არ შეეძლო. გააფთრებულმა მტარვალმა ბრძანა, ენა ამოეგლიჯათ მისთვის, კბილები ჩაელეწათ, მკერდი მოეჭრათ და ხელ-ფეხი მოეკვეთათ. მხილველები ვერ უძლებდნენ ამ ამაზრზენ სანახაობას და დიოკლეტიანესა და მისი ღმერთების წყევლით ტოვებდნენ იქაურობას.
ბრბოში იდგნენ მონაზონი თომაიდა, რომელმაც შემდგომში დაწვრილებით აღწერა თებრონიას მარტვილობა, და წმიდა ქალწულის მოწაფე იერია. ბოლოს წმიდა მარტვილს თავი მოჰკვეთეს.
363 წელს წმინდანის უხრწნელი ნაწილები კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 304 კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ტანია მალიარჩუკი
ბიოგრაფია
ტანია მალიარჩუკი 1983 წელს ივანო-ფრანკოვსკიში დაიბადა. თავდაპირველად მოთრობებსა და ნოველებს წერდა: „მწვერვალიდან უფსკრულისკენ: შიშთა წიგნი“ (2006), „როგორ გავხდი წმინდანი“ (2006), „სალაპარაკოდ“ (2007), „ზვიროსლოვი“ (2009). პირველი რომანი, „შემთხვევითი სასწაულის ბიოგრაფია“, 2012 წელს გამოიცა.
2014 წლიდან გერმანულ ენაზე წერს. 2018 წელს ნაწარმოებისთვის, „ზღვის ნისლები“, ინგებორგ ბახმანის ჯილდო მოიპოვა.
ტანია მალიარჩუკი ამჟამად ვენაში ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:უკრაინელი მწერლები კატეგორია:უკრაინელი ქალი მწერლები
მოდიბო კეიტა
მოდიბო კეიტა (Modibo Keïta; დ. 4 ივნისი, 1915, ბამაკო — გ. 16 მაისი, 1977, ბამაკო) — მალელი და ფრანგი პოლიტიკური მოღვაწე. მალის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი. პირველი პრეზიდენტი 1960-1968 წწ. აფრიკული სოციალიზმის ერთ-ერთი თეორეტიკოსი.
დაამხეს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. გარდაიცვალა პატიმრობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1915 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
ბლუმინგტონი
ბლუმინგტონი (Bloomington) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბეარ-ლეიკის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 206 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ზემო მლეთა
ზემო მლეთა — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ქვეშეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 70 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაქარი
ბაქარი (დ. 7 აპრილი, 1699 ან 1700 — გ.  1 თებერვალი, 1750, მოსკოვი) — ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე. ვახტანგ VI-ის ძე. რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი, გრუზინსკების გვარის ფუძემდებელი.
ქართლის ფაქტობრივი მეფე (შაჰნავაზ III-ის სახელით) 1716–1719, ვახტანგ VI-ის ირანში ყოფნის დროს. 1724 მამასთან ერთად რუსეთში გადასახლდა. რუსეთში ისინი ატარებდნენ გრუზინკსის გვარს. 1729 წლის 30 ნოემბერს გენერალ-ლეიტენანტის ჩინით დაინიშნა მოსკოვის ოლქში საარტილერიო კანტორის უფროსად. გახდა წმინდა მოციქულ ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალერი. ბაქარი მონაწილეობდა მოსკოვის ქართული სტამბის აღდგენაში. 1743 მისი თაოსნობით დაიბეჭდა ბიბლია, რომელიც ცნობილია ბაქარის ბიბლიის სახელით. ურთიერთობა ჰქონდა რუს მეცნიერებთან (ვ. ტატიშჩევი, ჟ. დე-ლილი), აწვდიდა მათ ცნობებს საქართველოს წარსულზე. ასრულებდა რუსეთის მთავრობის დიპლომატიურ დავალებებს.
სიკვდილის წინ მან ფიცი დაადებინა შვილს, ალექსანდრეს, რომ ქართლის მეფის ტახტს დაიკავებდა. დაკრძალულია მოსკოვის ქართველთა ნეკროპოლში — დონის მონასტერში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1699 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1750 კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
ერიკ შტოლცი
ერიკ შტოლცი (Eric Stoltz; 30 სექტემბერი, 1961) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. როგორც მსახიობი მოღვაწეობს როგორც კინოში, აგრეთვე ტელევიზიაში. არის სატელევიზიო ფილმების და ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმის რეჟისორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1968
ქავთარაძე
საკუთარი სახელი ქავთარაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
დუნაი
დუნაი (Ἴστρος) — ყველაზე გრძელი მდინარე ევროკავშირის ტერიტორიაზე და მეორე მთელ ევროპაში ვოლგას შემდეგ. მისი შენაკადებიდან (270-მდე) 34 სანაოსნოა. როგორც ევროპის უმსხვილესი სამდინარო მაგისტრალი, დუნაი დიდ როლს ასრულებს ტვირთების გადაზიდვაში. მასზე აშენებულია რამდენიმე მსხვილი ჰესი, თუმცა დუნაის ჰიდროპოტენციალის დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ გამოუყენებელია. მიედინება 10 სახელმწიფოს ტერიტორიაზე.
მდინარის სახელის ეტიმოლოგიის შესახებ რამდენიმე ვერსია არსებობს. პირველი უკავშირდება კელტურ სიტყვას Danuvius, რაც ჩქარ მდინარეს ნიშნავს (Danu — ჩქარი, vius — წყალი). სხვა ვერსიებით კი მდინარის სახელი წარმოიშვა ძველი სპარსული სიტყვიდან „დუ ნა“ (მიედინება აქ). საკუთრივ სიტყვის ფუძე უკავშირდება პროტო ინდო-ევროპულ სიტყვას danu რაც ითარგმნება როგორც მდინარე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის მდინარეები კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები კატეგორია:სლოვაკეთის მდინარეები კატეგორია:უნგრეთის მდინარეები კატეგორია:ხორვატიის მდინარეები კატეგორია:სერბეთის მდინარეები კატეგორია:ბულგარეთის მდინარეები კატეგორია:რუმინეთის მდინარეები კატეგორია:მოლდოვის მდინარეები კატეგორია:ოდესის ოლქის მდინარეები
Lasioglossum abrophilum
Lasioglossum abrophilum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
სქოლიო
abrophilum
ამაზონი
ამაზონი — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, მსოფლიოში უდიდესი მდინარე აუზის ფართობითა და წყალუხვობით, აგრეთვე ზოგიერთი შეფასებით — სიგრძითაც. აბორიგენი ინდიელები მას პარანა-ტინგას (თეთრი მდინარე) ან პარანა-გუასუს (დიდი მდინარე) უწოდებენ. წარმოიქმნება მდინარეების მარანიონისა და უკაიალის შეერთებით, რომლებიც სათავეს ანდებში იღებენ. მარანიონის სათავიდან ამაზონის სიგრძე დაახლ. 6,5 ათ. კმ-ია, უკაიალის სათავიდან — დაახლ. 7,1 ათ. კმ. აუზის ფართობი (შენაკად ტოკანტინსის აუზის ჩათვლით) 7180 ათ. კმ². აუზის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ბრაზილიაში, სამხრეთ-დასავლეთი და დასავლეთი რაიონები — ბოლივიაში, პერუში, ეკვადორსა და კოლუმბიაში. მიედინება ძირითადად ამაზონის დაბლობზე, ეკვატორის სიახლოვეს, სუბგანედური მიმართულებით. ჩაედინება ატლანტის ოკეანეში.
ისტორია
მდინარის შესართავი 1500 წელს აღმოაჩინა ესპანელმა ვინსენტე იანიეს პინსონმა, რომელმაც ამაზონს „Rio Santa Maria de la Mar Dulce“, ანუ „მტკნარი ზღვის წმინდა მარიამის მდინარე“ უწოდა (მდინარის მიერ ოკეანის წყლის გამტკნარების გამო). პირველი შორეული გაცურვა 1541–1542 წლებში ესპანელმა კონკისტადორმა ფრანსისკო დე ორელიანამ განახორციელა. 172 დღეში მისმა რაზმმა თითქმის 6 ათასი კმ გაცურა. გზად ესპანელები შეეტაკნენ ინდიელთა მებრძოლ ტომებს. მდინარე ტრომბეტასის შესართავთან ახლოს ინდიელ მეომართა პირველ რიგებში იბრძოდნენ მშვილდ-ისრებით შეიარაღებული მაღალი და ნახევრად შიშველი ქალები. ისინი ესპანელებს ამორძალების ანუ ამაზონების შესახებ ანტიკურ მითს მოაგონებდნენ, ამიტომაც ორელიანმა, ერთ-ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, მდინარეს „ამაზონი“ დაარქვა.
მდინარის აუზი
ამაზონის ყველაზე წყალუხვი მარცხენა შემდგენელი — მდინარე მარანიონი — სათავეს იღებს პერუში, დასავლეთ კორდილიერების აღმოსავლეთ კალთებზე, 4840 მეტრ სიმაღლეზე, მთებში ღრმა ღრმულში მიედინება წყნარი ოკეანის სანაპიროს პარალელურად, შემდეგ ტრიალდება აღმოსავლეთით, იჭრება ანდებში და წარმოქმნის 27 ე.წ. პონგოს (ღრმა და ვიწრო კლდოვან ხეობებს თითქმის ფრიალო კედლებით). მთებიდან გამოსვლის შემდეგ მიედინება ამაზონის დაბლობზე და მარჯვნიდან მდინარე უკაიალის შერთვით სათავეს უდებს ამაზონს. ამაზონის კალაპოტი შემოფარგლულია დაბალი ნაპირებით, რომელიც მდინარისკენ სამ ფართო საფეხურად ეშვება: ზედა საფეხური (ტერა-ფირმა), დაუტბორავი ნაპირი, რომელიც ხეობის ძირითადი კალთებითაა წარმოქმნილი და სიმაღლეში 50 მეტრი და უფრო მეტია; შუა საფეხური (ვარზეა), ჭალის ნაწილი, რომელიც ნაპირებიდან დიდი გადმოსვლების დროს იტბორება; ქვედა საფეხური (იგაპო, ანუ ჭაობი), ჭალა, რომელიც ნაპირებიდან ჩვეულებრივი გადმოსვლების დროს იტბორები. ამაზონში მდინარე რიუ-ნეგრუს ჩადინების ადგილიდან ქვემოთ ჭალის სიგანე 80–100 კმ-ია, ქალაქებთან ობიდუსთან და სანტარენთან — რამდენადმე ვიწრო. ჭალაში მრავალი ტოტი, ფშანი, ტბა და ნამდინარევია; ნაპირების გასწვრივ — დაბალი კალაპოტისპირა მიწაყრილები. ოკეანიდან 350 კმ-ში ამაზონი წარმოქმნის მსოფლიოში უდიდეს დელტას (ფართობი დაახლ. 100 ათ. კმ²). ჩამონადენის ძირითადი ნაწილი გადის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ტოტებში, წყლის ნაწილი — აღმოსავლეთის ტოტში, რომელსაც პარა ეწოდება; მათ შორის მოქცეულია მსოფლიოში უდიდესი მდინარისმიერი კუნძული — მარაჟო (ფართობი 48 ათ. კმ²).
ჰიდროლოგია
ამაზონი წყალს კრებს სამხრეთ ამერიკის ფართობის 40%-იდან, იერთებს 500-ზე მეტ მსხვილ შენაკადს, რომელთაგან 17 სიგრძით 1600–3500 კმ-ია. ძირითადი შენაკადებია: ჟურუა, პურუსი, მადეირა, ტაპაჟოსი, შინგუ, ტოკანტინსი (მარჯვენა); ნაპო, ისა, ჟაპურა, რიუ-ნეგრუ (მარცხენა). ყველაზე დიდი წყლოვანებით გამოირჩევა მადეირა, რიუ-ნეგრუ და ჟაპურა. მდინარის სიგანე მარანიონისა და უკაიალის შეერთების შემდეგ დაახლოებით 2 კმ-ია, შუა წელზე — 5 კმ-მდე, ქვემოზე — 20 კმ-მდე, შესართავამდე — 80–150 კმ; შუა წელზე კალაპოტის სიღრმე დაახლ. 70 მეტრია, ქალაქ ობიდუსთან — 136 მეტრამდე, შესართავში — 15–45 მეტრი. შენაკადებს ამაზონში ჩააქვს სხვადასხვა ფერის წყალი: მუქი (რიუ-ნეგრუ), მღვრიე თეთრი (ჟურუა, პურუსი, მადეირა), მომწვანო (ტაპაჟოსი); არის შენაკადები ყვითელი, რუხი და მოწითალო ფერის წყლითაც კი. ამაზონი მსოფლიოში ერთადერთი მდინარეა წყლის ფერთა ამგვარი სიმრავლით. ამაზონეთში ტენის მთავარი წყარო ნალექია, რომელიც ატლანტიკიდან მოსულ ჰაერის მასებს მოაქვს. ნოტიო ტროპიკული ტყეების ზონაში, რომელიც ამაზონის აუზს ფარავს, წელიწადში საშუალოდ მოდის 2000 მმ-მდე ნალექი, შესართავსა და ჩრდილო-დასავლეთ ამაზონეთში (ანდების მთისწინეთში) — 3000 მმ-ზე მეტი, ანდების ზოგიერთ რაიონში — 6000 მმ-მდე. მდინარე წყალუხვია მთელი წლის განმავლობაში. წვიმების სეზონი მონაცვლეობით დგება: სამხრეთ ნახევარსფეროში (ოქტომბერი – აპრილი) — მარჯვენა შენაკადებზე, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (მარტი – სექტემბერი) — მარცხენა შენაკადებზე, ამიტომ ჩამონადენის სეზონური მერყეობა შენელებულია. დამახასიათებელია ჰაერის მაღალი ფარდობითი ტენიანობა (75–100%); აორთქლებადობა, უხვ ნალექებთან და მაღალ რადიაციულ ბალანსთან (2900–3800 მჯ/მ²) შედარებით, დაბალია — იშვიათად აღემატება 1200 მმ-ს წელიწადში. აორთქლების მაქსიმალური სიდიდე (1500 მმ წელიწადში) აღრიცხულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ამაზონეთში და ამაზონის შენაკადებსა და მდინარე ორინოკოს შორის. ამაზონის აუზისათვის დამახასიათებელია მოწითალო-ყვითელი ფერის ლატერიტული ეწერიანი ნიადაგი, რომელიც ჩამოყალიბებულია მისგან ფერითა და სტრუქტურით ძნელად გასარჩევ, ათეულობით მეტრის სისქისა და მაღალი წყალგამტარობის გამოფიტვის ქერქზე. წყლის საშუალო მრავალწლოვანი ხარჯი ობიდუსის ჰიდროლოგიურ პოსტზე (ოკეანიდან დაახლ. 900 კმ-ში) 173 ათ. მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა 5460 კმ³). მის ქვემოთ მსხვილი შენაკადებისა (ტაპაჟოსი, შინგუ, ტოკანტისი) და დელტის ზედაპირიდან და მდინარესთან მომიჯნავე ხმელეთიდან მოხვედრილი წყლის (აორთქლებაზე ნალექების სიჭარბის შედეგად) ხარჯზე ჩამონადენი წელიწადში 1820 კმ³-ით იზრდება. შედეგად, ამაზონს წელიწადში ოკეანეში შეაქვს საშუალოდ 7280 კმ³ მდინარის წყალი (მსოფლიო ოკეანეში ჩადინებული ყველა მდინარის ჩამონადენის 18%). ატლანტის ოკეანეზე ამაზონის უზარმაზარი ჩამონადენის გამამტკნარებელი გავლენა ვლინდება დელტის ნაპირებიდან 900 კმ მანძილზე. წელიწადში ჩამოაქვს 900 მლნ. ტონა ნატანი. ამ მხრივ ჩამორჩება მხოლოდ განგისა და ბრაჰმაპუტრის ნატანს, რომელიც მათ საერთო დელტაში ჩადის.
ამაზონის წყლის ზედაპირის დახრილობა უმნიშვნელოა, ამიტომ ოკეანური ნახევარდღეღამური 3–5-მეტრიანი მოქცევები ვრცელდება შესართავიდან ზევით დაახლ. 1000 კმ-ზე (მსოფლიოს მდინარეებში უდიდესი მაჩვენებელი). დელტის ტოტებში მოქცევის ტალღა წარმოქმნის ბუნებრივ მოვლენას — ბორს (აქ მას პოროროკას, ანუ „მგრგვინავ წყალს“ უწოდებენ). ინდიელთა ერთ-ერთ კილოზე პოროროკას „ამაზუნუ“ ეწოდება (ზოგიერთი გეოგრაფი მდინარის სახელს აქედან წარმოებულად თვლის).
ფლორა და ფაუნა
მდიდარი და უნიკალურია ამაზონის მცენარეული და ცხოველთა სამყარო. ნამდინარევებსა და ფშანებში იზრდება მსოფლიოში უდიდესი დუმფარა — ამაზონის ვიქტორია (ფოთლების დიამეტრი 2 მეტრამდეა). ამაზონის წყლებში ბინადრობს 2000-მდე სახეობის თევზი (დედამიწის მტკნარწყლიანი ფაუნის მესამედი), მ.შ. გიგანტური არაპაიმა (სიგრძე 5 მეტრამდე, მასა 200 კგ-მდე), ელექტრული გველთევზა, მდინარის ბოლოქაცვიასებრნი, მდინარის მტაცებელი ზვიგენები და პირანია. ძუძუმწოვრებიდან — ლამანტინი (შესართავში), ამაზონური დელფინი. დამახასიათებელია შავი კაიმანი და თანამედროვე გველებიდან უდიდესი — ანაკონდა (სიგრძე 11,4 მეტრამდე).
გამოყენება
ამაზონი ფლობს მნიშვნელოვან ენერგეტიკულ პოტენციალს (დაახლ. 280 მლნ. კვტ·სთ წელიწადში), თუმცა მისი გამოყენება უმნიშვნელოა. შენაკადებთან ერთად ამაზონი წარმოქმნის მსოფლიოში ერთ-ერთ უდიდეს წყლის გზათა შიდა სისტემას საერთო სიგრძით 25 კმ-ზე მეტს. სანაოსნოა ოკეანიდან 4300 კმ-ზე (პონგო-დე-მანსერიჩეს ხეობამდე); ქალაქ მანაუსამდე (ოკეანიდან 1690 კმ) ადიან საოკეანო გემები. მდინარეზეა პორტები: ბელენი (ტოტ პარაზე), სანტარენი, ობიდუსი (ბრაზილია), იკიტოსი (პერუ). ამაზონის უნიკალურ ეკოსისტემაზე ყველაზე ძლიერ ზეგავლენას ახდენს წყალსაცავების მშენებლობა, რომლებშიც ჩაედინება დიდი რაოდენობით ორგანული ნაერთები. ეს წყალსატევები ხდებიან მწერებით გადამტანი საშიში დაავადებების (მაგ., ვისცერალური ლეიშმანიოზის, ბანკროფთოზული ფილარიოზის) წყაროები. ნოტიო ტროპიკული ტყეების მასიური ჭრა ეკოლოგიურად საშიშია მთელი დედამიწისათვის, რამდენადაც ეს ტყეები პლანეტის ატმოსფეროში ჟანგბადის მნიშვნელოვანი მიმწოდებელია.
მონტე-პერდიდო
მწვერვალი კირქვისგან შედგება და მოიცავს 30,6 ჰა ტერიტორიას, ასევე ორ უღრმეს კანიონს მთელს ევროპაში და და სამ ფართო მყინვარულ ცირკს. პასტორალური ლანდშადტი (სოფლები, მინდვრები და ფერმები, მთის საძოვრები და გზები) წარმოაჩენს ევროპის მთიანი რეგიონებისათვის დამახასიათებელ სოფლის მეურნეობის ყველაზე ადრეულ წყობას. 1997 წელს, მწვერვალი და მისი მიმდებარე რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის მთები კატეგორია:საფრანგეთის მთები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
თუშეთის ეროვნული პარკი
თუშეთის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი აღმოსავლეთ კავკასიონზე. მდებარეობს თუშეთის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 900-4800 მ სიმაღლეზე. მისი ფართობია 71 341 ჰექტარი. იგი დაარსდა 2003 წელს. თუშეთის ეროვნულ პარკში დაცულია ალპური მდელოები, მყინვარები, მდინარეთა სათავეები, ცალკეული მნიშვნელოვანი ცენოზები, იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველებისა და ენდემურ რელიქტურ მცენარეთა სახეობები. აგრეთვე, უნიკალური ფიჭვნარი ტყე და წარმოდგენილი ტყის შემქმნელი სახეობები – არყი, მაღალმთის მუხა, ცირცელი, მდგნალი. თუშეთის ეროვნული პარკი გამორჩეულია მაღალი ესთეტიკური ღირებულებების მქონე ლანდშაფტებით, ულამაზესი ალპური მდელოებით, საუცხოოდ შემონახული ფიჭვნარი ტყეებით; ტებულოს (4492 მ), დიკლოს (4785 მ) და საქისტოს (2456 მ) მთების მწვერვალებით.
მდებარეობა და საზღვრები
მოიცავს კავკასიონის მთავარი ქედის გვერდითი ჩრდილოეთი (პირიქითა) ქედის სამხრეთ კალთებს (კავკასიონის ამ ნაწილში პირიქითა ქედი სიმაღლით აღემატება მთავარ ქედს და აღწევს ზღვის დონიდან 4500 მ), კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ ფერდობებს, მათ შორის მდებარე თუშეთის ქვაბულს და სპეროზის ქედს. ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის საზღვრები ემთხვევა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარს რუსეთის ფედერაციასთან. კერძოდ, პარკი ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩეჩნეთსა და ინგუშეთს, ხოლო აღმოსავლეთით დაღესტანს. პარკს სამხრეთიდან ესაზღვრება კახეთი, ხოლო დასავლეთიდან ხევსურეთი, სადაც საზღვარი გადის აწუნთის ქედსა და ტებულოს მთაზე. თუშეთის ეროვნული პარკის საერთო ფართობი შეადგენს 71 341 ჰა-ს. პარკის შემადგენლობაში შედის თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი, რომელიც მოიცავს მდინარეების: პირიქითის, გომეწრის ალაზნების და ჭანჭახოვანის ხეობებს. კერძოდ, გომეწრის ალაზნის სათავეებს და მისი ხეობის მარჯვენა ფერდს - დეკიანი კომპლექსებისა და სუბალპური არყნარების გავრცელების არეალებს; პირიქითა ალაზნის ქვედა დინებას, მაკრატელას ქედის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილს და მის მიმდებარე ფიჭვნარ ტყეებს დიკლოს მთამდე. პირიქითა ალაზნის ხეობის მარჯვენა ჩრდილო ფერდზე არსებულ ფიჭვნარ და არყნარ ტყეებს; ჭანჭახოვანის ხეობას, მარჯვენა და მარცხენა ფერდობებს, მის მდინარე გომეწრის ალაზანთან შესართავამდე. სახელმწიფო ნაკრძალი, ასევე, მოიცავს სოფლების: ომალოს, დიკლოს, შენაქოს, ქუმელაურთის და ხისოს მიმდებარე ტყის მასივებს; გომეწრის და პირიქითა ალაზნების შეერთების ადგილიდან დაღესტნის საზღვრამდე მდინარის მარჯვენა და მარცხენა ფერდობებზე არსებულ ტყის მასივებს. სახელმწიფო ნაკრძალის საერთო ფართობია 12.627.2 ჰა.
თუშეთის დაცული ლანდშაფტი მოიცავს თუშეთის ტერიტორიაზე არსებულ სოფლებს, ასევე სხვა ისტორიულ-კულტურულ ძეგლებს. კერძოდ, პირიქითის ალაზნის და მისი სათავეების – ქვახიდისწყლისა და ლაროვნისწყლის, გომეწრის ალაზნის სათავის (ალაზნისთავის), წოვათის წყლის (წოვათა), ორწყალისა და მისი შენაკადების ხეობებში არსებულ მწყემსების საზაფხულო ბინებს და მათ მიმდებარე ტერიტორიებს, ასევე, კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილო ფერდობებზე და დიკლოს მთის მახლობლად განლაგებულ საზაფხულო ბინებსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიებს. დაცული ლანდშაფტის საერთო ფართობია 31518 ჰა.
გეოლოგია და გეომორფოლოგია
მინი|300px|ხედი გაგაურთას ნასოფლარიდან
თუშეთის ორივე გასწვრივი ხეობა (პრიქითი და გომეწრის ალაზნის ხეობები) და ნაყაიჩო-მაკრატელას ქედი იურული ფიქლებით არის აგებული. პირიქითის ალაზნის ხეობაში, სოფელ დართლოს მიდამოებში, რამდენიმე ადგილას კირქვიანი ტრავერტინების მძლავრი დანაგროვებია წარმოდგენილი. ამგვარ სუბსტრატზე განვითარებული ფლორა საკმაოდ თავისებურია და გამოირჩევა დანარჩენი ტერიტორიის ფლორისაგან.
თუშეთის რელიეფი საკმაოდ რთულია. რელიეფის მორფოლოგიური იერ-სახე მდინარეული ეროზიის ზემოქმედებით არის ჩამოყალიბებული. თუშეთის ორივე ალაზნის ზემო ნაწილები მეოთხეული პერიოდის მყინვარებითაა დამუშავებული. ამაზე მეტყველებს ტროგული ხეობების არსებობა და ხეობების ძირებზე მორენული ნაშალებით შემდგარი დანალექები. მაქსიმალური გამყინვარების ფაზაში მყინვარები აღწევდა ომალო-შენაქოს ვაკეებამდე და თუშეთის ტერიტორიის 60%-მდე მყინვარებით იყო დაფარული. მეოთხეული გამყინვარების ნიშნები კარგადაა გამოხატული როგორც პირიქითის და მაკრატელას ქედებზე, ასევე კავკასიონის მთავარ ქედზეც. ამ ადგილებში, ზღვის დონიდან 2700 მ-ზე მაღლა გვხვდება მყინვარული რელიეფის სხვადასხვა ფორმა ე. წ. ცირკებისა და კარების სახით.
თუშეთის აღმოსავლეთ ნაწილში სიმაღლეთა სხვაობა 2500 მ-ზე მეტია; ყველაზე დაბალი წერტილი ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე მდებარეობს, ხოლო ყველაზე მაღალი 4275 მ-ზე. ორივე ალაზნის შესაყართან, სოფელ შენაქოს, ქვემო ომალოსა და დიკლოს მიდამოებში, შემორჩენილია რელიქტური ეროზიული ვაკეები.
კლიმატი
რეგიონისთვის, ზოგადად, დამახასიათებელია ზომიერად ტენიანი კლიმატი შედარებით მშრალი და ცივი ზამთრით და მოკლე ზაფხულით. კონტინენტური კლიმატი, განსაკუთრებით, დამახასიათებელია თუშეთის აღმოსავლეთი ნაწილისათვის. თუმცა ლოკალური კლიმატური პირობები (განსაკუთრებით ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა) მნიშვნელოვნად ცვალებადობს რელიეფისა და სიმაღლის მიხედვით. მაგალითად, საყორნეს უღელტეხილზე (2970 მ. ზღ. დ.) საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობაა 1631 მმ; მდ. ორწყალის ხეობაში იგი 1064 მმ-მდეა. სხვა ადგილებში წლიური ნალექების რაოდენობა მერყეობს 700-900 მმ-ის ფარგლებში. ნალექების სიუხვით განსაკუთრებით გამოირჩევა კავკასიონის მთავარი ქედი და, საერთოდ, გომეწრის ალაზნის აუზი, სადაც ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა, დაახლოებით, 10%-ით უფრო მაღალია ვიდრე პირიქითა ალაზნის ხეობაში. ეს სათანადოდ აისახება ამ ორი მდინარის წყლის რეჟიმებზეც. ნალექების რაოდენობის განსხვავება გამოწვეულია იმით, რომ თუშეთის აღნიშნული ნაწილი უმთავრესად ტენიანდება სამხრეთიდან შემოჭრილი ტენიანი ჰაერის მასებით.
თუშეთის ქვაბული, რომელიც ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან მაღალი მთებითაა დაცული, ხასიათდება უმეტესად უქარო და მშრალი ლოკალური კლიმატით. მაგალითად, ომალოს პლატო თუშეთის ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი და თბილი ადგილია, სადაც საშუალო წლიური ტემპერატურა 3.5°C-ია. აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 14.2°C-ია, ხოლო იანვრისა - მინუს 9.1°C (თუმცა ტემპერატურა ნულს ქვემოთ შესაძლოა აგვისტოშიც კი დაეცეს). აბსოლუტური მაქსიმუმი 31°C-ია, ხოლო აბსოლუტური მინიმუმი - მინუს 36°C. საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობა 748 მმ-ია, რომლის უმეტესი ნაწილი მოდის წელიწადის უთბილეს პერიოდში – აპრილიდან სექტემბერის ჩათვლით.
თოვლის საფარის სისქე და განაწილების კანონზომიერებანი ნაირგვარია და დამოკიდებულია არა მხოლოდ ნალექების რაოდენობაზე, არამედ ქარის მიმართულებაზე, მის სიძლიერესა და მეზორელიეფის თავისებურებაზე.
რელიეფის სირთულის, ექსპოზიციათა ნაირგვარობისა და სხვა გარემოებათა გამო, მეზო და მიკროკლიმატი თუშეთში საკმაოდ მრავალფეროვანია. თუმცა, უმთავრესად სიმაღლეთა სხვაობის მიხედვით, გამოიყოფა კლიმატის შემდეგი ძირითადი ტიპები:
ჰიდროლოგია
მინი|300px|გზა შენაქოდან დიკლოსკენ თუშეთის ტერიტორია, არსებითად, საკმაოდ ვრცელ, გასწვრივ ქვაბულს წარმოადგენს. იგი ორი პარალელური ხეობისგან შედგება. ერთ ხეობაში გაედინება პირიქითი ალაზანი, ხოლო მეორეში – გომეწრის ალაზანი. მათ შორისაა ნაყაიჩო-მაკრატელას წყალგამყოფი გასწვრივი ქედი, რომელიც აწუნთის ქედს გამოეყოფა ამუგოს მწვერვალის მასივთან. მას აღმოსავლეთის მიმართულება აქვს და მთავრდება ომალოს პლატოთი. ამ პლატოს ძირზეა ზემოთხსენებული ორი ალაზნის შესართავი, რომელიც ზღ. დ-დან დაახლოებით 1600 მ-ზე მდებარეობს. გომეწრის ალაზნის აუზში ჩამონადენის მოდული ყოველ კვ. კმ-ზე 3 მეტრით მეტია, ვიდრე პირიქითი ალაზნის აუზში.
პირიქითი ალაზნის შედარებით დიდი შენაკადია ლაროვანისწყალი, ხოლო გომეწრის ალაზნისა — ხისოსწყალი (ჭანჭახოვანის ხეობა), ორწყალი და ქიბდუხის ხევი. ეს შენაკადები მარჯვნიდან ერთვიან თუშეთის ალაზნებს. გომეწრის ალაზნის შედარებით დიდი მარცხენა შენაკადებია წოვათისწყალი და სამაროვნისწყალი, ხოლო თუშეთის შეერთებული ალაზნებისა — დიკლოსხაისწყალი. პირიქითის ალაზნის მარცხენა შედარებით მოზრდილი შენაკადებია ჩიღოსხაისწყალი, დიდხევი, ჭეროსხაისწყალი და ფარსმისხევი. ეს შენაკადები პირიქითის ქედის სამხრეთი კალთებიდან ჩამოედინება. ასევე, უხვადაა წვრილ-წვრილი შენაკადები და წყაროები. თუშეთის რელიეფი ჰიდროგრაფიული ქსელით ძლიერაა დანაწევრებული. ზამთარში მდინარეების უმეტესობა ნაწილობრივ ან მთლიანად იყინება.
თუშეთში მრავლადაა სხვადასხვა წარმოშობის მცირე ზომის ტბები. მდ. ორწყალის სათავეებში წრამოდგენილია მცირე ზომის (20 მ-ზე ნაკლები დიამეტრის) მყინვარული წარმოშობის ტბები. პატარა ტბები გვხვდება შავკილდისა და ვებუს სათავეებთანაც. მუდმივად გაყინული ტბა მდებარეობს კალოანის სათავეებში. შედარებით დიდი ტბა (200 მ სიგრძეში) მდებარეობს მიტოვებული სოფლის ჰეღოს მიდამოებში.
თუშეთი მდიდარია მინერალური წყლებით. სოფელ ჩიღოს წყარო ძლიერ მარილიანია. მჟავე წყაროებია ვეძის გორას ძირში, ხოლო ტუტე წყლები გამოდის სოფლებში ომალო, შენაქო, ფარსმა, ჭონთიო და სხვ. რკინის მაღალი შემცველობის მქონე წყლები გვხვდება დოჭუსა და ხახაბოსთან.
ნიადაგები
თუშეთში წარმოდგენილია სხვადასხვა ტიპის ნიადაგები. მთის ზედა სარტყელში უმთავრესად კარგად განვითარებული ტყის ღია ყომრალი ნიადაგები გვხვდება. გავრცელებულია ამავე ტიპის ნიადაგის სუსტად განვითარებული ღორღიანი ნაირსახეობაც. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული პრიმიტიულკორდიან-ღორღიანი ნიადაგები, როგორც ტყის, ისე — სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში. ხეობების ძირებზე, შედარებით ახალგაზრდა ტერასებზე, განვითარებულია მეორადი მდელოებით ან მურყნარით დაფარული პროლუვიურ-დელუვიური ჭალის ნიადაგები. სუბალპურ მდელოებზე და გამეჩხერებულ ფიჭვნარებსა და არყნარებში გვხვდება მთა-მდელოს სანახევროდ გაკორდებული ნიადაგები. დეკიანებისთვის დამახასიათებელია ტორფიან-ღორღიანი ნიადაგები, რომლებიც განვითარებულია ჩრდილოეთის ფერდობებზე როგორც სუბალპურ, ისე ალპურ სარტყლებში. სუბალპურ ზონაში სამხრეთისა და აღმოსავლეთის ექსპოზიციის ციცაბო ფერდობებზე წარმოდგენილია პრიმიტიული კლდიან-ღორღიანი ნიადაგები. ამგვარ სუბსტრატზე განვითარებულია ქსეროფილური ბუჩქნარ-ბალახეული მცენარეულობა, ზოგან მეტად მეჩხერი ფიჭვნარები.
ლანდშაფტები და ჰაბიტატები
თუშეთის დაცული ტერიტორიები გასაოცარი ლანდშაფტური მრავალფეროვნებით ხასიათდება. აქ ვხვდებით ფიჭვნარებისგან, სუბალპური ბუჩქნარებისა და ტყეებისგან, სუბალპური და ალპური მდელოებისა და მყინვარებისგან შექმნილ ეკოლოგიურ „მოზაიკას“. სხვადასხვა ტიპის ლანდშაფტების ფორმირებისა და გავრცელების კანონზომიერება გარემოს მახასიათებლების (გეოლოგიური, გეოგრაფიული, კლიმატური, ბიოგეოგრაფიული და სხვ. ფაქტორები) და საუკუნეების განმავლობაში ადამიანის საქმიანობის ერთობლივი მოქმედების შედეგია. წარსულში მეცხვარეობასთან ერთად მნიშვნელოვანი ანთროპოგენური ფაქტორი იყო მიწათმოქმედება. საკმაოდ დიდი ფართობები იხვნებოდა და მოთხოვნილება მარცვლეულზე მთლიანად ადგილობრივი მოსავლით კმაყოფილდებოდა. მოგვიანებით ხვნა-თესვა პრაქტიკულად შეწყდა (მარცვლეული უკვე ბარიდან შედიოდა) და მეცხვარეობა წამყვან საქმიანობად გადაიქცა. მიტოვებული სახნავ-სათესი მიწები გასაძოვრდა. ამ დროიდან მოყოლებული ძოვება ძირითადი განმსაზღვრელი ფაქტორი გახდა ლანდშაფტის ჩამოყალიბებაში. ყოფილ სახნავ-სათეს ტერიტორიებზე კი მცენარეულობის აღდგენა მუდმივი ძოვების პირობებში მიმდინარეობდა. შედეგად საკმაოდ ვრცელ ტერიტორიებზე, რომლებიც თავდაპირველად სახნავად გამოიყენებოდა, კერძოდ, ტყის ზონის ზედა ქვესარტყელში (1800-1900 მ. ზღ.დ.) და სუბალპური ზონის სამხრეთი ექსპოზიციის კალთებზე, ნაკლებ-პროდუქტიული მეორადი მდელოები ჩამოყალიბდა. შესაბამისად, ფიჭვნარებისა და მდელოების თანამედროვე გავრცელება მნიშვნელოვანწილად ადამიანის საქმიანობითაა განპირობებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტი კატეგორია:საქართველოს ეროვნული პარკები
გოლგოთა
მინი|გოლგოთის მთის მართლმადიდებელთა მხარე გოლგოთა (Γολγοθᾶ[ς] < არამ. gūlgūetā, სიტყვასიტყვით — თავის ქალა) — ბორცვი, სადაც სახარების მიხედვით — ქრისტე აწამეს (ჯვარს აცვეს).
გოლგოთა გადატანითი მნიშვნელობით ნიშნავს მძიმე, ძნელ გზას, ტანჯვის გზას („გოლგოთაზე ასვლა“).
ლიტერატურა
კატეგორია:გოლგოთა
ბექა ქურდაძე
ბექა ქურდაძე (დ. 24 იანვარი, 1997) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „თელავის“ მეკარე.
უთამაშია საქართველოს 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. სხვადასხვა დროს იცავდა „საბურთალოს“, „ლოკომოტივის“, „გაგრას“, „სამტრედიას“ და „სამგურალის“ ღირსებას.
საკლუბო კარიერა
2018 წელს ქურდაძემ „საბურთალოს“ რიგებში ეროვნული ლიგა მოიგო. 2019 წლის 27 იანვარს „საბურთალოდან“ „გაგრას“ შეუერთდა. 2019 წლის სეზონში „გაგრას“ რიგებში ეროვნულ ლიგა 2-ში 35 შეხვედრა ჩაატარა, საიდანაც 14-ში კარის მშრალად შენახვა მოახერხა, რაც სეზონის საუკეთესო შედეგი იყო. 2020 წლის 17 იანვარს ქურდაძე წყალტუბოს „სამგურალს“ შეუერთდა.
2022 წლის 14 ივლისს „გაგრა“ დატოვა. 2022 წლის 16 ივლისს „საბურთალოში“ დაბრუნდა. 2022 წლის 16 დეკემბერს ქურდაძემ „საბურთალოს“ რიგები დატოვა.
სანაკრებო კარიერა
2013 წლის 11 ნოემბერს საქართველოს 19 წლამდელთა ნაკრებში ბექა ქურდაძის დებიუტი შედგა. საქართველოს ნაკრებმა უელსი ანგარიშით 5-1 დაამარცხა. ქურდაძე დებიუტის მომენტში 16 წლისა და 9 თვის იყო.