cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მუჰაჯირობა
აჭარა
1916 წლის 11 თებერვალს რუსეთის იმპრიის სახელმწიფო სათათბიროს ქართველმა დეპუტატმა სოციალ-დემოკრატიული ფრაქციიდან აკაკი ჩხენკელმა ქართველ მუსლიმთა ინტერესების დასაცავად სიტყვა წარმოთქვა და გაიხსენა 1915 წლის 15 იანვარი, როცა რუსმა მხედართმთავარმა უთხრა, რომ მეფისნაცვალ ვორონცოვ-დაშკოვისაგან დავალებული ჰქონდა სამხრეთ საქართველოს ტერიტორიები ადგილობრივი მშვიდობიანი მოსახლეობისგანაც გაეწმინდა.
ქართველ მაჰმადიანთა ოსმალეთის იმპერიის შიდა რაიონებში გადასახლების ერთ-ერთი არსებითი მიზეზი რუსეთის კოლონიზატორული პოლიტიკა იყო. გადასახლების ცალკეული შემთხვევები 1921 წლის შემდეგაც იყო: კომუნისტური რეჟიმისგან თავის დაღწევის მიზნით, მოქალაქეები ქვეყნიდან გარბოდნენ და თურქეთის შიდა პროვინციებში სახლდებოდნენ.
ქართველ მუჰაჯირთა განსახლების არეალი თურქეთში
ქართველები თურქეთის თითქმის ყველა მხარეში სახლობენ, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ქართველ მუჰაჯირთა შთამომავლების დასახლებები კონცენტრირებულია ანატოლიის ორ რეგიონში - შავიზღვისპირეთსა და მარმარილოს ზღვისპირეთში.
ყველაზე მეტი ქართული დასახლება ართვინის, ორდუს, ქოჯაელის, სიქარიის და ბურსის პროვინციებშია. აგრეთვე, შეიძლება დასახელდეს ამასიის, ბალიქესირის, დუზჯეს, თოქათის, იალოვას, სინოპის, სამსუნისა და სხვა პროვინციები.
დიარბექირის პროვინციის ერგანის რაიონის ორთაიაზი მუჰაჯირობის ჟამს შავშეთიდან წასულთა დასახლებაა.
ქართველი მუჰაჯირები თურქეთის შავი ზღვის რეგიონში
სხვადასხვა დოკუმენტის და საველე სამუშაოებზე მოპოვებული ინფორმაციის ანალიზით, გადასახლებულები, თავდაპირველად, შავიზღვისპირეთში ჩასულან და, როგორც ჩანს, სახელმწიფო პოლიტიკის შედეგად, მერე ხდებოდა მათი გაგზავნა უფრო დასავლეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში.
თურქეთის შავი ზღვის რეგიონში მუჰაჯირ ქართველთა შთამომავლებით დასახლებული პროვონციებია:
აღნიშნული პროვინციის სოფლებში ძირითადად სახლობენ აჭარიდან (ქედა, ხულო, შუახევი), მაჭახელიდან, ბათუმიდან, ქობულეთიდან, კლარჯეთიდან (ნიგალი) და შავშეთიდან წასული მუჰაჯირთა შთამომავლები.
საერთო ჯამში, დოკუმენტებზე დაყრდნობით, მუჰაჯირობის დროს, ადგილობრივი მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი (50 %) გადასახლდა.
ქართველი მუჰაჯირები მარმარილოს ზღვის რეგიონში
ქართველ მუჰაჯირთა დასახლებები თურქეთის მარმარილოს ზღვის რეგიონის დაახლოებით 140 სოფელშია. ბელიქესირის ყველაზე დიდი ქართული დასახლება გონენია. იქ მცხოვრებ 75 000 მოსახლედან 3 000 ქართველია. ბელიქესერის ქართველები კლარჯეთიდან გადასახლებულ მუჰაჯირთა შთამომავლები არიან. უმრავლესობა - მურღულელები, აგრეთვე, ბორჩხის მახლობელი ჭოროხის მარცხენა სანაპიროს სოფლების მოსახლეობა. ბურსაში ქართველთა უმრავლესობა აჭარიდან წასული მუჰაჯირებია. ძირითადად, ზემო აჭარადიან - ხულოსა და შუახევის რაიონებიდან. გაცილებით ნაკლებია ზღვისპირელები - ჩაქვისა და მახინჯაურის მიდამოებიდან. არის მაჭახლიდან, კარნათი მარადიდიდან, მურღულიდან და კლარჯეთის სხვა რაიონებიდან გადასახლებულთა სოფლებიც.
იალოვის პროვინციის 6 რაიონიდან სამ რაიონში (არმუთლუ, თერმალი, ჩინარჯიქი) გურჯებისა და ლაზების სოფლებია. იალოვაში ცხოვრობენ მაჭახლიდან და კლარჯეთიდან გადასახლებულები, ასევე ლაზები. ქართველთა რაოდენობა ამ პროვინციაში სავარაუდოდ 10 000-ს არ გადააჭარბებს.
საქარიის პროვინციის 13 რაიონიდან 8 „ქართულია“. ყველაზე მეტი დასახლებული პუნქტი ჰენდექშია — 23, მათგან 9 მხოლოდ გურჯებისა, 10 — შერეული, 4 — ლაზებისა. ნიშანდობლივია, რომ ჰენდეკში 10 აფხაზური სოფელია. ჰენდეკში, ძირითადად, კლარჯ მუჰაჯირთა შთამომავლები არიან. საფანჯას რაიონის ქართულ მოსახლეობაში სჭარბობს ნიგალელ მუჰაჯირთა შთამომავლები, იქ აჭარისწყლის რეგიონებიდან გადასულებიც ცხოვრობენ, მაგრამ უმრავლესობა, მარადიდის, კირნათის, ხებას, ბუღლევანის მუჰაჯირები არიან.
ქოჯაელის პროვინციის 12 რაიონიდან 6-ში ქართველთა კომპაქტური დასახლებებია. ქართული მოსახლეობის თითქმის აბსოლუტური უმრავლესობა ქოჯაელის პროვინციაში კლარჯეთიდან გადასახლებულთა შთამომავლები არიან. ქართველთა რაოდენობა ქოჯაელის პროვინციაში ასეულ ათასს სჭარბობს.
XIX საუკუნის ქართულ პრესაში ხშირად იბეჭდებოდა ქართველ მუსლიმთა ცხოვრების ამსახველი წერილები. ბევრი მათგანი გადასახლების სწორედ იმ ტკივილიან პროცესს ეხებოდა. რომელიც „მუჰაჯირობის“ სახელით შემორჩა ხალხის მეხსიერებასა და საისტორიო ლიტერატურას. ქართველ მუსლიმთა მოამაგის სერგეი მესხის 1881 წლის პუბლიკაცია გაზეთ „დროებაში“ სწორედ ხსენებულ ტკივილს ეხება და მის ემოციურ გამოვლინებას აღწერს:
მუჰაჯირობის თემაზე შექმნილი ლიტერატურა
კავკასიელთა მუჰაჯირობის თემაზე არაერთი მხატვრილი ნიმუშია შექმნილი.
საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოკიდებულება
2011 წლის 12 ივლისს მიღებული დადგენილების საფუძველზე დაღუპულ მუჰაჯირთა ხსოვნის უკვდავსაყოფად საქართველოს ტერიტორიაზე, ანაკლიაში მემორიალი დაიდგა.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია კატეგორია:კავკასია კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:მოსახლეობის მიგრაცია
Camponotus punctulatus hispidus
Camponotus punctulatus hispidus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სანტანა-დუ-აკარაუ
სანტანა-დუ-აკარაუ (Santana do Acaraú) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29 977 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 969.323 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.93 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ხევი (ერთეული)
ხევი — უძველესი ქართული ისტორიულ-გეოგრაფიული და ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. დამოწმებულია ე. წ. "აშხარაცუიცში" (სომხეთის "გეოგრაფიაში"), რომლის ცნობები საქართველოს შესახებ IV-V საუკუნეებზე უგვიანესი არ უნდა იყოს. ქართულ წყაროებში პირველად VI საუკუნეში მოიხსენიება ("ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა"). წყაროების მიხედვით, ხევი ყოფილა როგორც დასავლეთ (ზემო იმერეთი, რაჭა, სვანეთი), ისე მთელ აღმოსავლეთ საქართველოში (ძველი "ქართლის სამეფოს" ტერიტორია).
უკანასკნელ ხანამდე ხევის წარმოქმნას მხოლოდ საქართველოს რელიეფის სპეციფიურობას უკავშირებდნენ (ჟ. სენ-მარტენი, ივ. ჯავახიშვილი). "ხევი", როგორც ისტორიულ-გეოგრაფიული ცნება, სოციალური მოვლენაა. სულხან-საბა ორბელიანი აღნიშნავდა, რომ ტერმინი „ხეობა“ გულისხმობს „ერთს წყალზედ მრავალ მოსახლეს“. "ხევის", როგორც სოციალურ-ეკონომიკური და ტერიტორიული ერთობის ინტერპრეტაცია ნ. ბერძენიშვილს ეკუთვნის. მისი თვალსაზრისით, ხევი არის სოციალური ერთობა, შექმნილი ერთიან საირიგაციო სისტემაზე დამყარებული ეკონომიკის საფუძველზე. მაგრამ თუ ბარში ხევის, როგორც სოციალური უჯრედის, წარმოქმნისათვის გადამწყვეტი შეიძლება ირიგაცია ყოფილიყო, მთაში ძირითადი იყო ფიზიკურ-გეოგრაფიული ფაქტორი, საერთო საძოვრები, გზები და სხვა. მეორე მხრივ, ესა თუ ის ხევი ხშირად ეთნიკურ-ეთნოგრაფიული თავისებურებასაც გულისხმობს.ხევი პირველყოფილ-თემური წყობილების დროს წარმოიქმნა, ეს პროცესი გვაროვნული საზოგადოების რღვევის პარალელური მოვლენა უნდა ყოფილიყო.
გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანაში (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრიდან) საქართველოს მთელი ტერიტორია დიდ-პატარა ხევებად იყო დანაწილებული. სოციალური დიფერენციის შემდგომი გაღრმავების და კლასობრივი ურთიერთობის ჩამოყალიბების პროცესი ამიერიდან ხევში მიმდინარეობდა და საბოლოოდ ქართლის (იბერიის) სამეფო ამგვარ ხევთა შერწყმა გაერთიანების შედეგად წარმოიქმნა ქართლის ხევის ჰეგემონობით.
ადრინდელი კლასობრივი და ადრინდელი ფეოდალური ურთიერთობის პერიოდში ხევი იყო სახელმწიფოს ძირითადი სოციალურ-ეკონომიკური სტრუქტურული ელემენტი, ხოლო "ქართლის სამეფო" - "ჴევთა ქართლისათა" კრებული. განვითარებული ფეოდალური ურთიერთობის ხანაში ხევი ბარის საქართველოში გადმონაშთის სახით კიდევ არსებობდა, ხოლო მთაში, სადაც ადრინდელი ფეოდალური ურთიერთობა დიდხანს შემორჩა, ხევი როგორც საზოგადოების ძირითადი სტრუქტურული ელემენტი, კვლავ დამახასიათებელი იყო (ხევი, ფშავის ხევი და სხვა). დღეს იგი ტოპონიმის სახითაა მხოლოდ შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
იაკობ პერმიაკოვი
იაკობ პერმიაკოვი (დაბადების წელი უცნობია — გ. 1712) — რუსი ზღვაოსანი და მეწარმე.
ბიოგრაფია
1710 წელს, გაცურა მდინარე ლენიდან კოლიმამდე და შენიშნა ორი კუნძული (დიდი ლიახოვის კუნძული და დათვის კუნძულებში შემავალი ერთ-ერთი კუნძული). 1712 წელს მ. ვაგინთან ერთად მარხილებით გაიარა მდინარე იანის შესართავიდან დიდი ლიახოვის კუნძულებამდე და ნანახი გამოიკვლია.
უკან დაბრუნების დროს იაკობ პერმიაკოვი მოკლეს, აჯანყებულმა კაზაკებმა.
ოროკოვისი (პუერტო-რიკო)
ოროკოვისი (Orocovis) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ცენტრალურ ქედზე. მოიცავს 17 ბარიოსა და ოროკოვის-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
დაუგავპილსი
დაუგავპილსი (Daugavpils, Daugpilis, Dünaburg, Dyneburg, Dźwińsk, Dźwinów, Даўгаўпілс, წინათ Дзвiнск, דענענבורג (Denenburg)) — ქალაქი ლატვიაში, სიდიდითა და მნიშვნელობით მეორე ქალაქი ქვეყანაში რიგის შემდეგ. მდებარეობს მდინარე დაუგავას სანაპიროზე, ლიეტუვისა და ბელარუსის საზღვართან.
დაუგავპილსი ლატვიის აღმოსავლეთ პროვინციის — ლატგალიის უდიდესი ქალაქი, მისი კულტურული, საგანმანათლებლო და სამრეწველო ცენტრია, ასევე დაუგავპილსის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია. წარმოადგენს მნიშვნელოვან სარკინიგზო კვანძს, მოსახლეობა ეთნიკურად საკმაოდ მრავალფეროვანია. ისტორიულ წყაროებში ქალაქი პირველად 1275 წელსაა ნახსენები.
ლარაჩა
ლარაჩა (Laracha, A Laracha) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ბერგანტინიოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 125,95 კმ². მოსახლეობა — 11 406 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
ზედა გორდი
ზედა გორდი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, გორდის თემი. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე.
ჰაჯი გულულარის სასახლე
ჰაჯი გულულარის სასახლე (Hacı Quluların mülkü) — ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ შუშაში. აშენდა 1849 წელს მეორე გილდიის ვაჭრის გულუ მაჰამადალი-ოღლუს ბრძანებით.
ზედა გორდი
1926 წლისთვის გორდის თემი შედგებოდა ექვსი სოფლიდგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 4867 ადამიანს, ხოლო ფართობი 50 კმ²-ს. ამჟამად გორდის თემი მოიცავს ზედა გორდს, ქვედა გორდს, ბანგვეთსა და გამოღმა ნოღას.
ჰაჯი გულულარის სასახლე
დღესდღეობით შემორჩენილია სასახლის კედლების ზოგიერთი ნაწილი.
ზედა გორდი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 397 ადამიანი.
ჰაჯი გულულარის სასახლე
ისტორია
შენობა აშენდა „ჩუხურ მეჰელეში“ (უბანში) მეორე გილდიის ვაჭრის გულუ მაჰამადალი-ოღლუს (Qulu Məhəmmədəli oğlu) დაკვეთით. მშენებლობა 1849 წელს დაიწყო. ჰაჯი გულუ, რომელიც ოდესღაც ჯაფარგულ-ხან მუჰამედგასან-ოღლუ სარიჯალი-ჯავანშირს (Cəfərqulu xan Məhəmmədhəsən ağa oğlu Sarıcalı-Cavanşirə) ემსახურებოდა, ვაჭრობით იყო დაკავებული. შედეგად, დროთა განმავლობაში, იგი გახდა შუშის ერთ-ერთი უმდიდრესი ვაჭარი.
ზედა გორდი
ბუნების ძეგლები
სოფლის მიდამოებში, მდინარე ოკაცეს ხეობაში მდებარეობს ოკაცეს კანიონი, რომლის სიგანე ზოგან 3–6 მეტრი, ზოგან 15–20 მეტრია, სიღრმე კი 20-დან 100 მეტრამდე მერყეობს. კანიონს ამშვენებს რამდენიმე წყალუხვი ჩანჩქერი. ერთ-ერთი ტბის ,ოსხაპოს” სიგრძე 60 მეტრია. მდინარე ოკაცეზე რამდენიმე ბუნებრივი ქვახიდია გადებული, ერთი მათგანია ,ბოგა”. კანიონს გააჩნია მღვიმეები, საიდანაც გამოედინება კარსტული წყლები. კანიონის კიროვან ნაპირზე იზრდება საკმაოდ მსხვილი ბზის ხეები. ხეობის ნაპირები ტყის ბუჩქნარითაა დაფარული.
ჰაჯი გულულარის სასახლე
სქოლიო
კატეგორია:სახლები შუშაში
ზედა გორდი
დავით დადიანის სასახლე
მინი|გორდის სასახლე. 1840-იანი წლები. სოფელში შემორჩენილია დადიანების საზაფხულო რეზიდენციის ნანგრევები. სასახლე დავით დადიანმა 1841 წელს რუსი არქიტექტორის, ლეონიდ ვასილიევის პროექტის მიხედვით ააშენებინა. სასახლე იყო ორსართულიანი, ციხე-სიმაგრის მსგავსი ნაგებობა. დასრულებული სახით შენობა სიგრძეში 40 მეტრს და სიგანეში 20 მეტრს შეადგენდა. პირველ სართულს სვეტები და თაღები ჰყოფდა, ხოლო მეორე სართულზე დიდებული დარბაზი, მისაღები ოთახი, სალონი და ბიბლიოთეკა იყო განთავსებული.
დავით დადიანმა მოიწვია სახელგანთქმული აგრონომი და ლანდშაფტის არქიტექტორი, ჟოზეფ ბაბინი, რომელიც აგრეთვე ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღის გაშენებას ხელმძღვანელობდა და რომელსაც გორდის სასახლის გარშემო ბაღების დაპროექტება დაევალა. სამუშაოები ბაბინიმ დაიწყო და მოგვიანებით მშენებლობაზე პასუხისმგებლობა იტალიელმა მებაღემ გაეტანო ზამბერლეტიმ გადაიბარა. 80 ჰექტარზე გადაჭიმულ ტერიტორიას ქვის კედელი ჰქონდა გარშემორტყმული, რომელშიც სამი დაცული ჭიშკარი იყო დატანებული. ამ კომპლექსში აბანო და ხელოვნური ტბაც შედიოდა.
ლერმონტოვის სახელობის სტავროპოლის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა
მინი
ლერმონტოვის სახელობის სტავროპოლის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა — კულტურის სახელმწიფო საბიუჯეტო ინსტიტუტი, სტავროპოლის ტერიტორიის ცენტრალური სახელმწიფო ბიბლიოთეკა. ერთ–ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოლქში. რეგიონალური საბიბლიოთეკო სისტემის საინფორმაციო, კულტურული, საგანმანათლებლო, მეთოდური და საკონსულტაციო ცენტრი; მხარეთმცოდნეობის რეგიონალური ბიბლიოგრაფიის ცენტრი. ბიბლიოთეკის შენობა რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლია.
ისტორია
იგი დაარსდა 1852 წლის 29 დეკემბერს (11 იანვარს), როგორც საჯარო ბიბლიოთეკა კავკასიის გუბერნატორის, თავადი მიხეილ ვორონცოვის სპეციალური ნებართვის შესაბამისად. 1852-1880 წლებში ოფიციალურ წყაროებში მას ეწოდებოდა სტავროპოლის პროვინციული საჯარო ბიბლიოთეკა და სტავროპოლის საჯარო ბიბლიოთეკა.
1880 წელს მას ეწოდა სტავროპოლის საქალაქო ბიბლიოთეკა. 1937 წელს მან მიიღო რეგიონალური სტატუსი. 1964 წლის 27 ივნისს მას ეწოდა მიხეილ ლერმონტოვის სახელობის ბიბლიოთეკა. 2011 წლიდან მას ეწოდება სტავროპოლის ტერიტორიის კულტურის სახელმწიფო საბიუჯეტო ინსტიტუტი სტავროპოლის რეგიონალური უნივერსალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკა ლერმონტოვის სახელობის.
1938 წლიდან სტავროპოლის რეგიონულ ბიბლიოთეკაში დაიწყო ქვეყნის გამომცემლობების ფასიანი სავალდებულო ასლის მიღება, ხოლო 1939 წლის ბოლოდან - ადგილობრივი სავალდებულო უფასო ასლის სტავროპოლის წიგნის გამომცემლობისგან.
1964 წელს სტავროპოლის რეგიონალურ ბიბლიოთეკას რსფსრ მინისტრთა საბჭოს განკარგულებით მიენიჭა რუსი პოეტის მიხეილ იურიევიჩ ლერმონტოვის სახელი, იმ წელს, როდესაც პოეტის დაბადების 150 წლისთავი აღინიშნა.
1990 წელს ბიბლიოთეკამ ჩამოაყალიბა იშვიათი წიგნების განყოფილება, რომელიც შეიცავს დოკუმენტებს სტავროპოლის XVII-XIX საუკუნეების საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკის ფონდიდან, აგრეთვე იშვიათ და ძვირფას თანამედროვე გამოცემებს.
1990 წლის ოქტომბრიდან სტავროპოლის რეგიონული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა იწყებს ელექტრონული კატალოგის შექმნას, რომელსაც ამჟამად 700 ათასზე მეტი ბიბლიოგრაფიული ჩანაწერი აქვს.
კალის თემი
კალა — თემი მესტიის მუნიციპალიტეტში. შედგება 6 სოფლისგან: ლალხორი (თემის ცენტრი), დავბერი, ვიჩნაში, იფრარი, ხალდე, ხე. კალის თემში შედიოდა ასევე სოფლები აგრაი და ლასკრალი, რომლებიც დაცლილია მოსახლეობისგან.
ლერმონტოვის სახელობის სტავროპოლის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა
თანამედროვე ვითარება
დღეისათვის ბიბლიოთეკა წარმოადგენს წიგნის მთავარ რეგიონალურ საცავს, ადგილობრივი ისტორიის ბიბლიოგრაფიის, ინფორმაციულ, საგანმანათლებლო და კულტურულ საქმიანობის ცენტრს, რეგიონის მუნიციპალური ბიბლიოთეკების კვლევით და ორგანიზაციულ-მეთოდოლოგიურ ცენტრს.
კალის თემი
მდებარეობა
კალა მდებარეობს ჩხუტნერის ქედის სამხრეთით, მდინარეების ენგურისა ხალდეჭალის შესართავთან. თემის სიმაღლე მერყეობს ზღვის დონიდან 1760 მეტრიდან 1840 მეტრამდე. კალაში გადის მესტია-უშგულის საავტომობილო გზა.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის თემები
ლერმონტოვის სახელობის სტავროპოლის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა
თანამედროვე ვითარება
ბიბლიოთეკაში შედის 13 სერვისული განყოფილება, 8 განყოფილება, რომელიც უზრუნველყოფს შიდა სამუშაოებს, 5 მკითხველთა კლუბი და 4 საინფორმაციო ცენტრი (რეგიონული სამკითხველო ცენტრი „კითხვის სამყარო“, ინფორმაციისა და ბიბლიოთეკის ინტერეთნიკური კომუნიკაციის ცენტრი „დიალოგი“, იურიდიული ინფორმაციის საზოგადოებრივი ცენტრი და ა.შ.).
სქოლიო
კატეგორია: კავკასიის ბიბლიოთეკები კატეგორია: სტავროპოლის მხარის ბიბლიოთეკები კატეგორია: სტავროპოლის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
Camponotus punctulatus cruentus
Camponotus punctulatus cruentus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
ირანის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით
thumb|right|360px|ირანის მოსახლეობის სიმჭიდროვის რუკა. ირანი მსოფლიოში ურბანიზაციის მხრივ ერთ ერთი ყველაზე მათალ მაჩვენებელზეა. 1950 - 2002 წლებში ურბანიზაციის მაჩვენებლი 27% და 60 %-მდე გაიზარდა. საკმაოდ გახშირდა ირანის პროვინციებიდან და სოფლებიდან მიგრაცია ქვეყნის მთავარ ქალაქებში თეირანში, ისპაანში, ახვაზში და ყუმში. ირანის დედაქალაქის თეირანის მოსახლეობა შეადგენს 7.7 მილიონ ადამიანს (2006 მონაცემები), სწორედ თეირანის გარშემოა შექმნილი ერთ-ერთი დიდი აგლომერაცია. თეირანის მოსახლეობა მთეილი ირანის 11 %-ს შეადგენს.
მეშჰედი, მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მეორე ადგილზეა ირანში და შეადგენს 2.4 მილიონ ადამიანს, მეშჰედი მდებარეობს ხორასან-რეზავის ოსტანში. მეშჰედში მდებებარეობს შიიტების ყველაზე წმინდა ადგილი იმამ რეზის მავზოლეუმი. მეშჰედი ტურისტებისთვის ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილია აქ ყოველწლიურად 15 - 20 მილიონი ადამიანი ჩამოდის იმამ რეზის საფლავის სანახავად და უმშვენიერესი მუსლიმური ტაძრების სანახავად.
ირანის ქალაქებს შორის მოსახლეობით მესამე ადგილი უკავია ისპაჰანს (მოსახლეობა 1.5 მილიონი), ქალაქი მდებარეობს ისპაჰანის ოსტანში. ისპაჰანის აგლომერაციაში ცხოვრობს 3.4 მილიონი ადამიანი.
ქალაქებს შორის მეოთხე ადგილი აქვს თავრიზს (მოსახლეობა 1.3 მილიონი). ქალაქი მდებარეობს აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის ოსტანში. თავრიზი სამრეწველო განვითარების მხრივ თეირანის შემდგომ მეორე ადგილზეა. მილიონიანი ქალაქებია ყარაჯი (მოსახლეობა 1.3 მილიონი) და შირაზი (მოსახლეობა 1.2 მილიონი). ყარაჯი მდებარეობს თეირანის ოსტანში და 20 კმ-ით დაშორებულია თეირანს. ყარაჯი მდებარეობს ელბრუსის მთების კალთებთან.
1 000 000-ზე დიდი ქალაქები
2006 წლის აღწერის შედეგად, ირანის ტერიტორიაზე 6 მილიონს გადაცილებული ქალაქია. Statistical Center of Iran:
ქალაქები 100 000 დან 1 000 000 მდე მოსახლეობით
აქ წარმოდგენილია ირანის ქალაქები 100 000 დან 1 000 000 მდე მოსახლეობის მიხედვით. Statistical Center of Iran:
ოსტანები და ქალაქები
აქ წარმოდგენილია, ირანის 30 ოსტნის 4 ქალაქი მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.
სქოლიო
* კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
Списак градова у Ирану по броју становника
რუდ გულიტი
რუდ გულიტი (Ruud Gullit [ˈryt ˈɣʏlɪt]; დ. 1 სექტემბერი, 1962) — ჰოლანდიელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა 80-იან, 90-იან წლებში. ის იყო ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების კაპიტანი ევროპის 1988 წლის ჩემპინატზე. 1987 წელს მან აიღო ოქროს ბურთი. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 31-ე ადგილზე დასახელდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:როტერდამის ფეიენორდის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები კატეგორია:1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:როტერდამის ფეიენორდის მწვრთნელები კატეგორია:ფიფას 100-ეული კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კობი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით „კობი“ შეიძლება აღნიშნული იყოს:
კურდღლების ამბოხება
„კურდღლების ამბოხება“ (Hop) — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი კომედია ფილმი. Illumination Entertainment-სა და კინო-გაერთიანება Universal Pictures-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 2011 წლის 27 მარტი გაიმართა. რეჟისორი — კრის მელეანდრი.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები
ქსენონი
ქსენონი  (Xenonum < ξένος; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდის, მეთვრამეტე ჯგუფის (ძველი კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, VIIIა) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 54, ატომური მასა — 131.29, tდნ — (−111.75) °C, tდუღ — (−108.099) °C, სიმკვრივე — 5.894 გ/ლ. ქსენონი ერთატომიანი უფერული და უსუნო აირია. მიეკუთვნება ინერტულ აირებს. გვხვდება ძირითადად ატმოსფეროში. ბუნებრივი ქსენონი შედგება 9 იზოტოპისაგან: შვიდი (,, , , , და ) სტაბილური და ორი ( და ) სუსტად რადიოაქტიული. 1898 წელს აღმოაჩინეს ინგლისელმა მკვლევარებმა უ. რამზაიმ და მ. ტრევერზმა. ქსენონი ერთობ იშვიათი ელემენტია. ნორმალურ პირობებში 1000 მ3 ჰაერი შეიცავს დაახლოებით 87 სმ3 ქსენონს. შესწავლილია ქსენონის ნაერთები ფთორთან:, , , ; ცნობილია სხვა ნაერთებიც , , და სხვა.
ისტორია
აღმოჩენილია 1898 წელს ინგლისელი მეცნიერის უილიამ რამზაის და უ. რელეის მიერ როგორც კრიპტონის მცირე მინარევი.
სახელწოდების წარმომავლობა
მომდინარეობს ξένος — სხვისი. აღმოაჩინეს 1898 წ. ინგლისელმა მეცნიერებმა უ. რამზაიმ და მ. ტრავერსიმ, რომლებმაც თხევადი ჰაერი ნელ-ნელა ააორთქლეს და ძნელად აქროლადი ფრაქციები გამოიკვლიეს სპექტროსკოპიული მეთოდით. ქსენონი იყო აღმოჩენილი როგორც კრიპტონის მინარევი, საიდანაც მოდის მისი სახელწოდებაც. ქსენონი — ძალიან იშვიათი ელემენტია. ნორმალურ პირობებში 1000 მ3 ჰაერი შეიცავს მიახლოებით 87 სმ3 ქსენონს.
მზის სისტემაში
მზის ატმოსფეროში, დედამიწაზე, ასტეროიდების და კომეტების შემადგენლობაში ქსენონი შედარებით იშვიათია. მარსის ატმოსფეროში ქსენონის კონცენტრაცია დედამიწის ანალოგიურია: 0.08 მემილიონე ნაწილი, თუმცა 129Xe-ის არსებობა მარსზე უფრო მაღალია, ვიდრე დედამიწაზე ან მზეზე. რადგანაც მოცემული იზოტოპი წარმოიქმნება რადიოაქტიური დაშლის შედეგად, მიღებული მონაცემები ცხადყოფენ მარსის მიერ პირველადი ატმოსფეროს დაკარგვას, შესაძლებელია, პლანეტის ფორმირების შემდეგ პირველი 100 მილიონი წლის განმავლობაში. იუპიტერზე კი, პირუკუ, ქსენონის ყველაზე მაღალი კონცენტრაციაა ატმოსფეროში — და თითქმის ორჯერ მაღალია, ვიდრე მზეზე.
ფიზიკური
დნობის ტემპერატურა −112 °C, დუღილის ტემპერატურა −108 °C, განმუხტვისას ანათებს იისფრად.
ქიმიური
ქსენონი არის პირველი კეთილშობილი ინერტული აირი, რომლისთვისაც მიღებული იქნა ნამდვილი ქიმიური ნაერთები. ნაერთების მაგალითებს წარმოადგენენ ქსენონის დიფტორიდი, ქსენონის ტეტრაფტორიდი, ქსენონის ჰექსაფტორიდი, ქსენონის ტრიოქსიდი.
ქსენონის პირველი ნაერთი მიღებულ იქნა ნილ ბარტლეტის მიერ ქსენონისა და პლატინის ჰექსაფტორიდის რეაქციით 1962 წ. ამ მომენტიდან ორი წლის განმავლობაში მიღებულ იქნა უკვე რამდენიმე ათეული ნაერთი, მათ შორის ფტორიდები, რომლებიც წარმოადგენენ პირველად ნივთიერებებს ქსენონის დანარჩენი ყველა წარმოებულის სინთეზისათვის.
ბოლო დროს აღწერიალია ქსენონის ფტორიდები და მათი სხვადასხვა კომპლექსები, ოქსიდები, ქსენონის ოქსიფტორიდები, მჟავების ნაკლებადმდგრადი კოვალენტური წარმოებულები, შენაერთები ბმებით Xe-N, ქსენონორგანული ნაერთები. შედარებით ბოლო დროს მიღებული იქნა ოქროს საფუძველზე არსებული კომპლექსი. ადრე აღწერილი სტაბილური ქსენონის ქლორიდების არსებობა არ დადასტურდა (მოგვიანებით აღწერილი იქნა ექსიმერული ქსენონის ქლორიდები).
იზოტიპები
ქსენონისათვის ცნობილია იზოტოპების არსებობა რომელთა მასური რიცხვებია 110-დან 147-მდე და 12 ბირთვული იზომერი. მათ შორის სტაბილურს წარმოადგენენ იზოტოპები მასური რიცხვით 124, 126, 128, 129, 130, 131, 132, 134, 136. დანარჩენი იზოტოპები რადიოაქტიურნი არიან, ყველაზე გრძელვადიანი -- 127Xe (ნახევრადდაშლის პერიოდი 36.345 დღეღამე) და 133Xe (5,2475 დღეღამე), დანარჩენი იზოტოპების ნახევრად დაშლის პერიოდი არ აღემატება 20 საათს. ბირთვულ იზომერებს შორის ყველაზე სტაბილურია 131Xem ნახევრადდაშლის პერიოდით 11,84 დღეღამე, 129Xem (8.88 დღეღამე) და 133Xem (2.19 დღეღამე)
ქსენონის იზოტოპს მასური რიცხვით 135 (ნახევრად დაშლის პერიოდი 9,14 საათი) აქვს სითბური ნეიტრონების მოტაცების მაქსიმალური ბირთვული ეფექტური განიკვეთი ყველა ცნობილ ნივთიერებას შორის — მიახლოებით 3 მილიონი ბარნი ენერგიისათვის 0,069 ევ, მისი დაგროვება ბირთვულ რეაქტორებში ტელურ-135-ის და იოდ-135-ის ბირთვების β-დაშლის ჯაჭვის შედეგად მიდის ე.წ. რეაქტორის მოწამლვამდე ქსენონით (იხ. ასევე იოდის ორმო).
მიღება
ქსენონს მიიღებენ მეტალურგიულ საწარმოებში როგორც თხევადი ჟანგბადის წარმოების თანაურ პროდუქტს.
თავისი მცირე გავრცელების გამო, ქსენონი შედარებით უფრო ძვირია ვიდრე უფრო მჩატე ინერტული აირები.
გამოყენება
მიუხედავად მისი მაღალი ღირებულებისა, ქსენონი შეუცვლელია მთელ რიგ შემთხვევებში:
ბიოლოგიური როლი
ქსენონი არ თამაშობს არავითარ ბიოლოგიურ როლს.
ჩრდილოეთ მაკედონიის გეოგრაფია
ჩრდილოეთ მაკედონიის გეოგრაფია — ჩრდილოეთი მაკედონია მდებარეობს ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.
გეოგრაფიული ოლქი მაკედონია დღეს გაყოფილია სამ სახელმწიფოს შორის. მისი სამხრეთი ნაწილი ეგეოსის მაკედონია შედის საბერძნეთის შემადგენლობაში. აღმოსავლეთი ნაწილი - პირინის მაკედონია ბულგარეთის შემადგენლობაშია. დანარჩენი ნაწილი კი მაკედონიას მიეკუთვნება. ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკა ისტორიული მაკედონიის მხოლოდ 35,8 % მოიცავს (52,4 % მდებარეობს თანამედროვე საბერძნეთის შემადგენლობაში). საერთო ფართობი — 25 713 კმ²;
საზღვრის საერთო სიგრძეა — 766 კმ, ალბანეთთან — 151 კმ, ბულგარეთთან — 148 კმ, საბერძნეთთან — 246 კმ, სერბეთთან — 62 კმ, კოსოვოსთან — 159 კმ.
რელიეფი
რესპუბლიკის ტერიტორიის დიდ ნაწილზე მდებარეობს საშუალო სიმაღლის ქედები: სკოპსკა-ცრნა-გორა, პინდი, შარ-პლანინა. ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია მთა კორაბი (2764 მ.). მთიან მასივებს ერთმანეთისაგან გამოყოფს ვარდარისა და სტრუმიცის ხეობები. ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს მნიშვნელოვანი ტბები ოჰრიდი და პრესპა, ხოლო სამხრეთ აღმოსავლეთით დოირანის ტბა. რეგიონი სეისმურად აქტიურია, უკანასკნელი ძლიერი მიწისძვრა მოხდა 1963 წელს სკოპიეში.
ეროვნული პარკები
ჩრდილოეთ მაკედონიის ეროვნული პარკების სისტემა შედგება სამი პარკისაგან: გალიჩიცა, მავროვო და პელისტერი. გარდა ამისა, 1958 წლიდან ეროვნული პარკის სტატუსი აქვს იასენის ნაკრძალს.
ქალაქები
ქვეყნის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქია სკოპიე - მოსახლეობა 506 926 კაცი (2008). დიდი ქალაქებია — ბიტოლა, კუმანოვო, პრილეპი და ტეტოვო.
სქოლიო
*
Camponotus punctulatus chubutensis
Camponotus punctulatus chubutensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ვოლფის პრემია ხელოვნებაში
სქოლიო
კატეგორია:არქიტექტურული ჯილდოები კატეგორია:ხელოვნების ჯილდოები კატეგორია:მუსიკალური ჯილდოები
NGC 7558
NGC 7558 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 3 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ფლორიდა (პუერტო-რიკო)
ფლორიდა (Florida) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს სიალესის ჩრდილოეთით, კარსტულ რეგიონში, ბარსელონეტის სამხრეთით, არესიბოს აღმოსავლეთით და მანატის დასავლეთით. პუერტო-რიკოს სხვა მუნიციპალიტეტებისგან განსხვავებით ფლორიდა ბარიოებად არ იყოფა. მუნიციპალიტეტი ერთადერთ ბარიოს, ფლორიდა-ადენტროს და კიდევ ორ დანაყოფს: ფლორიდა-ზონა-ურბანასა და პახონალ-კომუნიდადს მოიცავს. შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ლახე
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
პიტსბურგ აირონმენი
პიტსბურგ აირონმენი (Pittsburgh Ironmen) — წევრი ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციისა, (შემდეგში ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია). გუნდი მდებარეობდა შტატ პენსილვანიის ქალაქ პიტსბურგში. გუნდმა მათი ერთადერთი 1946-47 წლების სეზონი BAA-ში დაასრულა 15-45 შედეგით, რაც მე-5 და უკანასკნელი ადგილი იყო დასავლეთ დივიზიონში, ხოლო მთლიან ლიგაში კი ყველაზე ცუდი შედეგი. გუნდი საშინაო მატჩებს Duquesne Gardens-ში მართავდა.
{|class="wikitable sortable" !სეზონი || W || L || % || პლეი-ოფი || შედეგი !colspan="6"|პიტსბურგ აირონმენი (BAA)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:NBA გაუქმებული გუნდები
იდინე, ცრემლო, — თქვა პოლიციელმა
იდინე, ცრემლო, — თქვა პოლიციელმა (Flow My Tears, the Policeman Said) — ამერიკელი მწერლის, ფილიპ კ. დიკის, 1974 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანი. მოქმედება ფუტურისტულ დისტოპიაში მიმდინარეობს, სადაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აშშ პოლიციური სახელმწიფო გახდა. ნაწარმოები მოგვითხრობს ტელევარსკვლავი ჯეისონ ტავერნერის შესახებ, რომელიც ერთ იღვიძებს და აღმოაჩენს, რომ აღარავის ახსოვს, არ აქვს საბუთები და მასზე არანაირი ინფორმაცია არ იძებნება.
1975 წელს დიკმა რომანისთვის მიიღო ჯონ ვ. კემპბელის მემორიალური პრემია საუკეთესო სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანისთვის. წიგნი აგრეთვე წარდგენილი იყო ნებულასა და ჰიუგოს პრემიებზე.
სქოლიო
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები კატეგორია:1974 წლის რომანები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული რომანები
სენადორ-სა
სენადორ-სა (Senador Sá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 852 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 430.580 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.91 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
მინბაში
მინბაში (აზერბ. მინ — ათასი, თურქ. ბაში — უფროსი) — ათასეულის უფროსი, ათასისთავი გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. ქართლის სამეფოში მინბაში XVII საუკუნეში ირანის საოკუპაციო ჯარის უფროსად, თბილისის ციხისთავად ჩანს. XVIII საუკუნის II ნახევრიდან მინბაში არა მარტო ციხის უფროსია, არამედ მორიგე ჯარში მაღალი თანამდებობის პირიც, რომელსაც ჯარის წვრთნაც ევალება. დროთა ვითარებაში მინბაშის სახელოში სახელწოდების გარდა უცხოური არაფერი დარჩა. მინბაში, როგორც სამხედრო მოხელე იხსენიება XVIII საუკუნის მიწურულში შედგენილ სახელმწიფოებრივი რეფორმისა და სამართლის პროექტებშიც.
ქაოსი
ქაოსი (χάος < ) — ჰესიოდეს „თეოგონიაში“, უძველესი, უკიდეგანო და უნაპირო სამყაროს პირველი უფორმო სახე, ყოველგვარი სიცოცხლის პირქუში საწყისი. მისგან წარმოიშვა გეა, ტარტაროსი და ეროსი, ერებოსი (წყვდიადი) და ღამე. ღამემ და წყვდიადმა შვეს ეთერი და ჰემერა (დღე), მოგვიანებით ფილოსოფოსების მოძღვრებაში ქაოსს სხვა შინაარსობრივი დატვირთვა მიეცა, კერძოდ, მასში გულისხმობდნენ მოუწესრიგებელ მასას, რისგანაც შემდგომ სამყარო წარმოიშვა. ორფიკული მოძღვრებით, ქაოსი მარადიული დროის (ქრონოსის) ძეა. სხვა ძველი ფილოსოფოსების აზრით კი, ქაოსი პირველსაწყისი წყვდიადიდან წარმოიშვა. ცნობისმოყვარე გონების ამ ცდებმა — ჩაწვდეს არსთა სიღრმეს — პლატონის ფილოსოფიაში თვალსაჩინო ადგილი დაიჭირა. გადატანითი მნიშვნელობით, უწესრიგობა, არევდარევა.
== გენეალოგია ==
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
იდრის დები
ბიოგრაფია
იდრის დები დაიბადა 1952 წელს, მიეკუთვნება ზაგავის ეთნიკურ ჯგუფს.
სამხედრო გადატრიალება
1989 წელს ქვეყანაში სამხედრო გადატრიალების მცდელობა იყო, რომელსაც მეთაურობდა შინაგან საქმეთა მინისტრი ბრაჰიმ იტნო და მისი სამხედრო მრჩევლები: ჰასან ჯამუსი და იდრის დები. იტნო დააპატიმრეს, ჯამუსი მოკლეს, ხოლო იდრის დები ქვეყნიდან გაიქცა და მომდევნო წელს იერიში წამოიწყო ჰაბრეს ხელისუფლების წინააღმდეგ.
1990 წლის ბოლოს, იდრის დების ხელმძღვანელობით მოქმედმა ჩადის ეროვნული ხსნის მოძრაობის შეიარაღებულმა ძალებმა აღმოსავლეთ ჩადში მდებარე ქალაქი აბეშე დაიკავეს. 1 დეკემბერს ჰისენ ჰაბრე ჯერ კამერუნში გაიქცა, შემდეგ კი სენეგალში გადავიდა. ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა იდრის დები, რომელიც მომდევნო წლებში 4-ჯერ იქნა არჩეული აღნიშნულ თანამდებობაზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
მალპიკა-დე-ბერგანტინიოსი
მალპიკა-დე-ბერგანტინიოსი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ბერგანტინიოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 61,22 კმ². მოსახლეობა — 5352 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
Camponotus punctulatus brevibarbis
Camponotus punctulatus brevibarbis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
სადა ვეშაპისებრნი
სადა ვეშაპისებრნი (Balaenidae) — ძუძუმწოვრების ოჯახი ვეშაპისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 5-21 მ აღწევს, აქვთ სადა, უნაოჭო მუცელი (აქედანაა სახელწოდებაც), მკერდის მოკლე და ფართო ფარფლები. ვეშაპის ულვაშის ფირფიტები გრძელი (2-4,5 მ), ვიწრო და ელასტიკურია. სადა ვეშაპისებრნი აერთიანებს 3 გვარს, თითოეულში თითო სახეობაა: ჯუჯა ვეშაპი (სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და ცივ წყლებში), გრენლანდიური ვეშაპი (ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში) და სამხრეთული ვეშაპი (ორივე ნახევარსფეროს ცივ და ზომიერ ზღვებში). მცირერიცხოვანია. იკვებებიან ზოოპლანქტონით. ცურავენ ნელა, წყალში ღრმად არ ჩადიან. სადა ვეშაპისებრნზე ნადირობა 1946 წლიდან აკრძალულია.
ლიტერატურა
*
ზემო სხვილისი
ზემო სხვილისი — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალციხის მუნიციპალიტეტში, სხვილისის თემში. მდებარეობს მდინარე ბორბალის (ქვაბლიანის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1050 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ახალციხიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გერმანიის ეკონომიკა
მინი|[[მშპ ნომინალური დასავლეთ ევროპის ქვეყნებისთვის ]]
გერმანიის ეკონომიკა — ეკონომიკურად გერმანია უმძლავრესი სახელმწიფოა ევროპაში. 2009 წლის მონაცემებით მშპ ს (ნომინალური) საერთო მოცულობით გერმანია მეოთხე ადგილს იკავებს და მეხუთე ადგილს მშპ ს (ppp)მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის გაანგარიშებით. გარდა ამისა გერმანია ერთ-ერთი ლიდერია ექსპორტის მიხედვით. ცხოვრების დონის მიხედვით გერმანია მე-10-ე ადგილზეა მსოფლიოში. ოფიციალური მონაცემებით 2011 წელს უმუშევართა საშუალო რაოდენობამ 3 მილიონს მიაღწია (7% გერმანიის შრომისუნარიანი მოსახლეობიდან)
მრეწველობა
გერმანია ინდუსტრიულად განვითარებული ქვეყანაა. მრეწველობის ძირითადი დარგებია მანქანათმშენებლობა, ელექტროტექნიკური, ქიმიური, ავტომობილებისა და გემების წარმოება. გერმანიას არ გააჩნია სასარგებლო წიაღისეულის რაიმე მნიშვნელოვანი მარაგი. იშვიათი გამონაკლისია ქვანახშირი. ამიტომ მისი ეკონომიკა კონცენტრირებულია მრეწველობასა და მომსახურების სფეროზე.
სოფლის მეურნეობა
გერმანიას განვითარებული სოფლის მეურნეობა გააჩნია. სოფლის მეურნეობის მიერ მოწოდებული პროდუქციის 70% ს იძლევა მეცხოველეობა, რომლის მოთხოვნასაც მისადაგებულია მემცენარეობა: ფართობებზე მოყვანილი კულტურები რომელსაც იყენებენ ცხოველთა გამოსაკვებად აღემატება კულტურებს რომელსაც ადამიანი მოიხმარს საკვებად. გერმანია უმთავრესად პატარა ოჯახური ფერმების ქვეყანაა. 1994-1997 წლებში სასოფლოსამეურნეო საწარმოების წილი რომლებსაც გააჩნდათ 50 ჰექტარზე მეტი ფართობი გაიზარდა 11,9 დან 14%-მდე. დიდი ფერმები უმეტესწილად განთავსებულია გერმანიის ცენტრალურ და სამხრეთ რაიონებში. ამავე დროს მოხდა სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულთა მკვეთრი შემცირება, 24% დან (1950 წ,) 2,4% მდე (1997 წ.). ევროკავშირში მარცვლეულის წარმოების 1/5 გერმანიაზე მოდის. ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ქერის წარმოებას. გერმანიას მოყავს სხვადასხვა სახეობის ქერი რომელსაც იყენებს ცხოველთა საკვებად და ასევე ლუდის წარმოებისთვის რომელიც ითვლება გერმანიის ნაციონალურ სასმელად (მოხმარება ერთ სულ მოსახლეზე - დაახლოებით 145 ლ. წელიწადში).
მესაქონლეობა - გერმანიის მეცხოველეობის ძირითადი დარგია ის სოფლის მეურნეობის მთელი შექმნილი პროდუქციის 2/5 ს შეადგენს ამასთან ძირითადი ნაწილი მოდის რძეზე (დაახლოებით 1/4). მეორე ადგილზეა მეღორეობა. ქვეყნის შიდა მოთხოვნის დაკმაყოფილება რძეზე და საქონლის ხორცზე სისტემატურად აჭარბებს 100% ს, მაგრამ ღორის ხორცზე მოთხოვნის დაკმაყოფილაბა მხოლოდ 4/5 შეუძლია. სოფლისმეურნეობის წარმოების მოცულობით, მარცვლეულის წარმოებითა და მეცხოველეობის პროდუქციით გერმანია ჩამორჩება მხოლოდ საფრანგეთს, ხოლო რძის წარმოებით პირველ ადგილზეა ევროკავშირში.
ტრანსპორტი
გერმანიის სატრანპორტო სიტემის მთავარი მიმართულებაა რკინიგზა, რომელსაც წელიწადში 2 მილიარდი მგზავრი გადაჰყავს. მისი საერთო სიგრძე 39 ათას კილომეტრს აღემატება. რკინიგზის ზოგიერთი ხაზი განკუთვნილია მაღალსიჩქარიანი მატარებლებისათვის. 2003 წლის დასაწყისში გერმანიაში დარეგისტრირებული იყო 53 მილიონი ავტომობილი (მათ შორის მსუბუქი). ყველა კლასის სამანქანო გზის საერთო სიგრძე 230 კილომეტრს აღემატება, ავტობანი - 12 ათას კილომეტრს. გერმანიის სავაჭრო ფლოტი 2200 თანამედროვე საზღვაო ხომალდს ითვლის.
ენერგეტიკა
ენერგიის მოხმარებით გერმანია მეხუთე ადგილზეა მსოფლიოში. 2002 წელს გერმანია იყო ელექტროენერგიის ყველაზე მსხვილი მომხმარებელი 512,9 ტერავატ/საათი. სახელმწიფო პოლიტიკა მიმართულია განახლებადი ენერგიის წარმოების გაზრდით დაზოგოს და შეინარჩუნოს განუახლებელი ენერგიის წყაროები. ასევე ვითარდება ენერგოდამზოგავი ტექნოლოგიები. გერმანიის მთავრობა ვარაუდობს რომ 2050 წლისთვის ელექტროენეგიის მოთხოვნის ნახევარის დაკმაყოფილებას განახლებადი წყაროებიდან შეძლებს. 2009 წლის მონაცემებით გერმანიის მოთხოვნას ელექტრო ენერგიაზე სტრუქტურულად აკმაყოფილებდა ელექტრომატარებლების შემდეგი სახეები: მურა ნახშირი (24,6%), ბირთვული ენერგია (22,6%), ქვანახშირი (18,3%), ენერგიის განახლებადი წყაროები (15%) და აირი (12,9%) 2000 წელს მთავრობამ განაცხადა რომ 2021 წლისთვის დახურავს ყველა არსებულ ატომურ ელექტრო სადგურს.
2010 წელს მთავრობამ უარი თქვა გეგმაზე 2021 წლისთვის ატომური ელექტრო სადგურების დახურვასთან დაკავშირებით და გაუგრძელა მუშაობა მათ 2030 წლამდე.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ოსკარ ფერდინანდ პეშელი
ოსკარ ფერდინანდ პეშელი (Oscar Ferdinand Peschel; დ. 17 მარტი 1826, დრეზდენი, გერმანია — გ. 31 აგვისტო 1875, ლაიფციგი, გერმანია ) — გერმანელი გეოგრაფი, მწერალი და რედაქტორი. კარლ რიტერის ყველაზე მნიშვნელოვანი მემკვიდრე.
დაიბადა დრეზდენში. სწავლობდა სამართალს ლაიფციგსა და ჰაიდელბერგში. 1848 წლიდან გახდა ჟურნალ „ალგემაინე ცაუტუნგი“-ის (გერმ. „Allgemeine Zeitung“), ხოლო 1854 წლიდან „დას აუსლანდის (გერმ. „Das Ausland“) რედაქტორი. აღნიშნული თანამდებობა დატოვა 1871 წელს, საიდანაც გადაბარგდა ლაიფციგის უნივერსიტეტში, სადაც სათავეში ჩაუდგა გეოგრაფიული კათედრის შექმნას.
1854-1871 წწ. არედაქტირებდა ჟურნალ „აუსლანდ-ს“ (გერმ. „Ausland“), რომელმაც დიდი როლი ითამაშა გერმანიაში გეოგრაფიული ცოდნის განვითარებაში. ოსკარ პეშელის ძირითადი შრომები შეეხება ზოგადი ფიზიკური გეოგრაფიის, ქვეყანათმცოდნეობისა და დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების ისტორიის საკითხებს. მნიშვნელოვანია მისი დედამიწის ზედაპირის რელიეფის ანალიზი, რომელმაც ხელი შეუწყო გეომორფოლოგიის დარგის განვითარებას. 1771 წელს დაინიშნა ორდინარულ პროფესორად ლაიფციგის უნივერსიტეტში. ლაიფციგში პეშელის წინამორბედი იყო ოტო დელიჩი (1876-1882).
იგი გეომორფოლოგიის არა ფუძემდებელი, არამედ მისი პიონერი იყო. პეშელის გეოგრაფიული, ეთნოლოგიური და გეომორფოლოგიური ნაშრომები ნოვატორული ხასიათისაა. გარდაიცვალა 1875 წლის 31 აგვისტოს.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები
ჟან ბატისტ ლამარკი
ჟან ბატისტ ლამარკი (Jean-Baptiste de Lamarck; დ. 1 აგვისტო 1744, ბაზანტენი, პიკარდია — გ. 18 დეკემბერი 1829, პარიზი) — ფრანგი ბუნებისმეტყველი, პირველი სრული ევოლუციური თეორიის ფუძემდებელი. პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1783).
ბიოგრაფია
thumb|მარცხნივ|200პქ|ჟან ბატისტ ლამარკის ძეგლი პარიზში სწავლობდა კათოლიკურ სკოლაში, შემდეგ სამხედრო სამსახურში იყო (1768-მდე). სწავლობდა პარიზის უმაღლეს სამედიცინო სკოლაში (1789-დან), მუშაობდა სამეფო ბოტანიკურ ბაღში (1772-1776 წწ.), რომელიც შემდეგ (1793) პარიზის საბუნებისმეტყველო მუზეუმად გადაკეთდა; აქ 24 წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა უხერხემლო ცხოველთა („მწერებისა“ და „ჭიების“) კათედრას.
ლამარკი ემხრობოდა საფრანგეთის დიდ რევოლუციას. ცხოვრობდა ხელმოკლედ, სიბერეში დაბრმავდა (1820 წ.). გარდაიცვალა სიღარიბეში.
ლამარკის ევოლუციური სისტემა მოცემულია მის „ზოოლოგიის ფილოსოფიაში“ (1809 წ.). ამ თეორიის თანახმად, ორგანიზმები იცვლებიან და ვითარდებიან უმარტივესიდან ურთულესისაკენ ორგანიზაციის ამაღლების („გრადაციის“) გზით და ქმნიან ეგრეთ წოდებულ „არსთა კიბეს“.
ევოლუციურ მამოძრავებელ ძალად ლამარკს მიაჩნდა თვით ორგანიზმებში არსებული „სწრაფვა სრულყოფისაკენ“, ხოლო განვითარების პროცესში მათი გარდაქმნის მიზეზად — გარემოს პირობების უშუალო ზემოქმედებით გამოწვეული ცვლილებები, რომლებიც შთამომავლობას გადაეცემა. ამრიგად, ლამარკის თეორია სწორად ასახავს ევოლუციური პროცესის რეალურად არსებობას, მაგრამ ვერ იძლევა მისი მიზეზების მატერიალისტურ ახსნას (ლამარკიზმი).
აღსანიშნავია, რომ ტერმინი „ბიოლოგია“ პირველად ერთდროულად, მაგრამ ერთიმეორისაგან დამოუკიდებლად, იხმარეს ლამარკმა და გ. რ. ტრევირანუსმა (1802 წ.).
ლამარკს ეკუთვნის გეოლოგიური, ჰიდროგეოლოგიური და მეტეოროლოგიური გამოკვლევებიც, რომლებშიც იგი ეყრდნობა განვითარების იდეებს ისტორიზმის პრინციპს.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები კატეგორია:ფრანგი ბოტანიკოსები კატეგორია:ფრანგი გეოლოგები
მაუნაბო (პუერტო-რიკო)
მაუნაბო (Maunabo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს მაუნაბოს ხეობაში, კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, პატილიასის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და იაბუკოის სამხრეთით. მოიცავს 8 ბარიოსა და მაუნაბო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.
NGC 7559A
NGC 7559A — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1784 წლის 19 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
მაუნაბო (პუერტო-რიკო)
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
NGC 7559A
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ტიბოს ოჯახი
ტიბოს ოჯახი (Les Thibault) — ფრანგული კრიტიკული რეალიზმის წარმომდაგენლის როჟე მარტინ დიუ გარის (1881-1958) რომანი.
რომანში მოქმედება ვითარდება ორი ოჯახის, ტიბოსა და ფონტანენების გარშემო. დაპირისპირებულია ორი ძმის ხასიათი: ანტუანი ნიჭიერი, ახალგაზრდა კაცია, რომელმაც მთელი ცხოვრება შესწირა საკუთარ სამუშაოს. მისთვის უცხოა სიყვარულის მცნება და არ აღიარებს ღვთის არსებობასაც კი. ჟაკ ტიბო კი პირიქით, ის თავს სწირავს ჰუმანურ პრინციპებს და პროტესტს უცხადებს ძალადობას, ბურჟუაზიას — რომლის ნაწილიც სულ თავისუფალდ შეეძლო ყოფილიყო. მეშვიდე თავიდან აღწერილია ომის ამბები. მწერალმა სწორედ ომის დაწვრილებითი, რეალისტური აღწერის გამო მიიღო ნობელის პრემია.
მესამე ნაწილი წარმოადგენს ანტუან ტიბოს სიკვდილისწინა წერილებსა და ჩანაწერებს. ორივე ძმა მსხვერპლი ხდება ომისა, ერთი - შეგნებულად, მეორე - მისდაუნებურად.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული რომანები
სტეფან დუშანი
thumb|სტეფან დუშანი. ფრესკა სტეფან უროშ IV დუშანი ნემანიჩი (Стефан Урош IV Душан Немањић) — სერბეთის მეფე (1331—1346) ნემანიჩთა სახლიდან, 1346 წლიდან „სერბთა და ბერძენთა მეფე“ (სიკვდილამდე 1355 წ).
ბიოგრაფია
thumb|left|დუშანის დროინდელი სერბეთი სერბეთის მეფე სტეფან უროშ III-ისა და ბულგარეთის იმპერატორის ქალიშვილ თეოდორა სმილეცის ვაჟი და სიმეონ სინიშის გერი ძმა. 1331 წელს მამის წინააღმდეგ აჯანყდა და ტახტიდან ჩამოაგდო. ბიზანტიასა და უნგრეთთან რიგი ომების შედეგად დუშანმა უზარმაზარი სახელმწიფოს შექმნა მოახერხა, რომელშიც შედიოდნენ: მაკედონია, ეპირი, თესალია და თრაკიის ნაწილი. 1346 წელს იგი „სერბთა და ბერძენთა მეფედ“ აკურთხეს სერბეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიაში საპატრიარქოს დაარსების პარალელურად.
1349 წელს გამოსცა ე. წ. „სტეფან დუშანის კანონები“ — სერბეთის კანონთა კრებული.
ცოლად ჰყავდა ელენე, ბულგარეთის მეფის ივან ალექსანდრეს ქალიშვილი. სტეფან დუშანის ვაჟი სტეფან უროშ V სერბეთის უკანასკნელი მეფე გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ისტორია კატეგორია:სერბეთის მონარქები კატეგორია:გარდაცვლილი 1355 კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
სტეფან უროშ V
thumb|უროშ V სტეფან უროშ V სუსტი (Стефан Урош V Нејаки, 1336-1371) — მეფე სტეფან დუშანის ვაჟი და მემკვიდრე. ნემანიჩთა სახლის სერბეთის უკანასკნელი მეფე (1355-1371).
მმართველობა
უროშის მმართველობის დროს ცენტრალური ხელისუფლება შესუსტდა და ბევრმა ადგილობრივმა მმართველმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ხელისუფლებისათვის არაერთ ნათესავს ებრძოდა, რომელთა შორის ყველაზე ძლიერი სიმეონ სინიში ნემანიჩი იყო. 1365 წელს გვირგვინი დაადგა ვუკაშინ მრნიავჩევიჩმა, რომლის შთამომავლობსაც უნდა გადასცემოდა ტახტი უროშის უშვილობის შემთხვევაში.
დააარსა მატეიჩის მონასტერი. აღიარებულია, როგორც განმანათლებელი სერბეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის მიერ გარდაცვალებიდან 211 წლის შემდეგ.
მისი ძლევანი აღევლინება ნოვი-იაზიკის მონასტერში (ფრუშკა-გორა).
ლიტერატურა
კატეგორია:სერბეთის ისტორია კატეგორია:სერბეთის მონარქები კატეგორია:დაბადებული 1336 კატეგორია:გარდაცვლილი 1371
Camponotus punctulatus andigenus
Camponotus punctulatus andigenus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
1881
თარიღი უცნობია
*
ვენეციის რესპუბლიკა
ვენეციის რესპუბლიკა (Repubblica di Venezia) — შუა საუკუნეების იტალიური სახელმწიფო; არსებობდა VII-VIII საუკუნეებიდან 1797 წლამდე და ფლობდა მნიშვნელოვან ძალაუფლებას ხმელთა შუა ზღვის ნაოსნობისა და ეკონომიკურ საკითხებში. სახელმწიფოს ცენტრი მდებარეობდა ადრიატიკის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. ვენეციის რესპუბლიკის ხმელთაშუა ზღვაზე ბატონობა საბოლოოდ კოლონიურ იმპერიაში გადაიზარდა, რომელიც ვენეციიდან ცენტრალურად იმართებოდა და ვრცელდებოდა ზემო იტალიიდან კრეტამდე და ყირიმიდან კვიპროსამდე. გარდა ამისა ვენეციის რესპუბლიკა არაერთ სავაჭრო კოლონიას ფლობდა ფლანდრიასა და მაღრიბში, ალექსანდრიასა და აკოში, კონსტანტინოპოლსა და ტრაპიზონში, ისევე როგორც ადრიატიკის ზღვის მრავალ სახელმწიფოში. არისტოკრატიული რესპუბლიკის სიმდიდრის შედეგად მას ცენტრალური ადგილი ეკავა მთელ რეგიონში, ბიზანტიასა და საღვთო როის იმპერიას შორის და ფლობდა მნიშვნელოვან სასაქონლო მონოპოლიას. მისთვის ხელსაყრელი იყო იტალიის დაქუცმაცებულობაც. მნიშვნელოვან კომერციულ სფეროს, რომელიც შორეულ ქვეყნებში ვაჭრობასთან იყო დაკავშირებული, მხოლოდ დიდებულები განაგებდნენ და სულ უფრო მეტად იმკვიდრებდნენ პოლიტიკურ ლიდერობას, სანამ არ გაუქმდა სახალხო კრება.
ვენეციის რესპუბლიკის ისტორიის საწყისი ეტაპის შესახებ მხოლოდ რამდენიმე წერილობითი წყარო და უამრავი ლეგენდა მოიპოვება, თუმცა ისინი ისტორიის ამ პერიოდს სრულად და დეტალურად ვერ აღწერენ. ამის საპირისპიროდ XIII საუკუნიდან ვენეციაში იწყება მძლავრი სამწერლობო ტრადიცია, რომელშიც აღწერილია უკიდურესად წვრილმანი დეტალებიც კი; ამ მხრივ ვენეციის მწერლობა მხოლოდ რომის მწერლობას ჩამოუვარდებოდა. ლეგენდების შექმნას არსებითად ხელი შეუწყო სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადმა ჟამთააღმწერლობამ, რომელიც ხშირად ვენეციური საზოგადოების თავისებურებებს უკავშირებდა წარსულს. ამასთანავე სახელმწიფო ისტორიკოსები ფარავდნენ ან თავისებურ ინტერპრეტაციას აძლევდნენ იმ ფაქტებს, რომლებიც ერთიანობას, მართლმსაჯულებას ან სახელმწიფო ძალაუფლებას ეწინააღმდეგებოდნენ.
ვენეციის საზღვაო ძალაუფლებამ, მიუხედავად ნაკლები რესურსებისა, გაფანტული და ერთმანეთისაგან მოშორებული სამფლობელოებისა, უმთავრესი როლი ითამაშა ხმელთაშუა ზღვის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ისეთ მძლავრ სახელმწიფოებს შორის, როგორიც იყო ბიზანტია, გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერია და პაპის ხელისუფლება, ვენეცია ახერხებდა გავლენის მოპოვებას თავისი ძლიერი სამხედრო ფლოტისა და კარგი დიპლომატიის მეშვეობით; გარდა ამისა მას სავაჭრო სფეროში უწევდა ისეთ ქალაქებთან კონკურენცია, როგორიც იყო უპირველეს ყოვლისა გენუა, ასევე ამალფი, პიზა, ბოლონია და სხვები. მხოლოდ ისეთმა დიდმა სახელმწიფოებმა, როგორებიც იყო ოსმალეთი და ესპანეთი, სამხედრო ძალით აიძულეს ვენეციის რესპუბლიკა, რომ სავაჭრო პირველობა დაეთმო გაერთიანებულ ნიდერლანდებში, პორტუგალიასა და დიდ ბრიტანეთში. 1797 წელს ქალაქი ნაპოლეონმა დაიკავა და დიდმა საბჭომ 12 მაისს ვენეციის რესპუბლიკა გაუქმებულად გამოაცხადა.
ლაგუნის დასახლება
ვენეციის ლაგუნაში პირველი დასახლება გაჩნდა კუნძულთა ჯგუფზე, რომლებიც ბრენტასა და ლაგუნაში ჩამდინარე სხვა მდინარეების დანალექებით შეიქმნა. გრანდ-კანალი (Canal Grande) მხოლოდ მდინარე ბრენტას ჩრდილოეთი მკლავის გაგრძელებას წარმოადგენს. ეს კუნძულები და ლაგუნა, რომლის მოსახლეობაც ჯერ კიდევ ეტრუსკების პერიოდიდან ძალიან შემცირდა, ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით 410 წლის შემდეგ ვესტგუთების მეფე ალარიხ I-ის, ხოლო 452 წლიდან კი ჰუნების ბელადის ატილასაგან თავდასაცავად გადმოსახლებული ლტოლვილების უსაფრთხო თავშესაფარი ხდება. როდესაც 578 წელს ზემო იტალიაში ლანგობარდები შეიჭრნენ, ვენეციის ლაგუნას ლტოლვილთა ახალი ტალღა მოაწვა. ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც ვენეცია 421 წლის 25 მარტს დაარსდა, შესაძლოა ლაგუნაში სწორედ ლტოლვილთა ჩამოსახლებას უკავშირდებოდეს.
ქალაქის დასახლებული ნაწილი მოიცავდა რამდენიმე ახლომდებარე კუნძულს, მათ შორის ლუპრიოს, კანალეკლოს, ჯემინეს, მენდიკოლას, ომბრიოლას, ოლივოლოსა და სპინალუნგას. დასახლების გასაფართოებლად გაიჩეხა აქ გავრცელებული თელისა და ლარიქსის ხშირი ტყეები. ქალაქის დიდი ნაწილი აიგო დალმაციიდან მოტანილი ხის მასალით, რადგან ახლო შემოგარენის ხის რესურსი მალე ქალაქს ვეღარ აკმაყოფილებდა; ხის რესურსები დიდი რაოდენობით შთანთქა ასევე საზღვაო ფლოტმაც. დალმაციისა და ისტრიის უტყეო კარსტული ლანდშაფტების სიმრავლე ნაწილობრივ სწორედ ვენეციელთა მიერ ტყეების გაჩეხვის შედეგია.