cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კვეტა (მხარე)
კვეტა — ისტორიული მხარე ბელუჯისტანის ჩრდილოეთით (პაკისტანის ტერიტორიაზე), სადაც სხვადასხვა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლებია აღმოჩენილი. ფართოდ არის ცნობილი ენეოლითისა და ბრინჯაოს ხანის მიწათმოქმედ ტომთა კულტურა. გათხრებით დადგინდა ადგილობრივი კულტურის თანდათანობითი განვითარება. უძველესი ნამოსახლარები განეკუთვნება ძვ.წ. V-IV ათასწლეულებს. მისთვის დამახასიათებელია კაჟის იარაღი, ნაძერწი კერამიკა, თიხატკეპნილი ნაგებობანი. ცხოველთა მოშინაურებას მოწმობს ცხვრის, თხისა და ხარის ძვლების აღმოჩენა. ძვ.წ. III-II ათასწლეულებში გაჩნდა მორგვზე ნაძერწი კერამიკა. ტერაკოტის ქანდაკებანი, სპილენძის ნაკეთობანი. მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა იყო. შეიმჩნევა კავშირი ირანის, სამხრეთ ბელუჯისტანის, ინდოეთისა და შუა აზიის კულტურებთან.
ლიტერატურა
კატეგორია:პაკისტანი
მატამოროსი
მატამოროსი (Matamoros) — ქალაქი მექსიკაში, ტამაულიპასის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს მდინარე რიო-გრანდეს სამხრეთ ნაპირთან, აშშ-ის ტეხასის შტატის ქალაქ ბროუნსვილის მოპირდაპირე მხარეს. მატამოროსი შტატის მეორე უმსხვილესი ქალაქია. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 489 193 ადამიანს შეადგენს. მატამოროსი-ბროუნსვილის მეტროპოლიური არეალის მოსახლეობა 1 136 995-მდე აღწევს, რის შედეგადაც ის მე-4 უდიდესი მეტროპოლისია აშშ-მექსიკის საზღვარზე. მექსიკის მასშტაბით, მატამოროსი 39-უდიდესი ქალაქია.
მატამოროსი ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალაქია მექსიკაში, ასევე ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდია მისი ეკონომიკა, რომელიც ძირითადად აშშ-სთან საერთაშორისო ვაჭრობას ეყრდნობა NAFTA-ს ხელშეკრულების ჩარჩოებში. მექსიკისთვის საკმაოდ იმედისმომცემია მატამოროსის სამრეწველო სექტორი. თუმცა, ისტორიულად ქალაქის ეკონომიკის ძირითადი დარგი იყო სოფლის მეურნეობა.
მატამოროსი მნიშვნელოვანი ისტორიული ძეგლია, რადგან იგი ჩართული იყო ისეთ მოვლენებში, როგორებიცაა მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის რამდენიმე ბრძოლა, მექსიკის რევოლუცია , ტეხასის რევოლუცია, მექსიკა-ამერიკის ომი, ამერიკის სამოქალაქო ომი და საფრანგეთის ინტერვენცია. ამ ყოველივემ ქალაქს აუღებლისა და გმირის სტატუსი შესძინა. ასევე, მექსიკის სახელმწიფო ჰიმნი პირველად მატამოროსის ოპერის თეატრში გაჟღერდა.
ქალაქის კლიმატი ნახევრადმშრალია, რბილი ზამთრითა და ცხელი, ტენიანი ზაფხულით.
სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
მწვანე საცავი
მინი| მური ზურმუხტის კლასტერთან ერთად
მწვანე საცავი (Grünes Gewölbe) — სამხატვრო მუზეუმი დრეზდენში, გერმანიაში, შეიცავს ევროპაში უდიდესი საგანძურის კოლექციას. მუზეუმი დაარსდა 1723 წელს, პოლონეთის მეფის და საქსონიის კურფიურსტის, ავგუსტუს ძლიერის მიერ და მასში წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ექსპონატები, ბაროკოს სტილიდან კლასიციზმამდე. მწვანე საცავს სახელი ეწოდა მალაქიტით მწვანედ შეღებილი სვეტების და საწყისი ოთახების კაპიტელების გამო. არსებობს მოსაზრება რომ უძველესი მუზეუმია მსოფლიოში; მწვანე საცავი უფრო ძველია, ვიდრე ბრიტანეთის მუზეუმი, რომელიც გაიხსნა 1759 წელს.
მეორე მსოფლიო ომის დროს დრეზდენის დაბომბვის შემდეგ, მწვანე საცავი მთლიანად აღდგა.
მწვანე საცავი მდებარეობს დრეზდენის ციხის დასავლეთ მონაკვეთის პირველ და მეორე სართულებზე. ის ახლა დრეზდენის სახელმწიფო ხელოვნების კოლექციების ნაწილია.
ისტორია
მინი| Juwelenzimmer [[1904 წელს (განადგურებულია 1945 წელს)]] მინი| პრეტიოსენსალი [[1904 წელს]]
მონარქიული პერიოდი
1547 წელს, საღვთო რომის იმპერიიდან, საქსოონის მმართველმა მორისმა ბრძანა დრეზდენის ციხისთვის დამატებითი ნაწილი აეშენებინათ. სასახლის პირველ სართულზე დაემატა ოთხი ოთახი, გამოირჩეოდნენ დახვეწილი, ჩამოსხმული თაბაშირის ჭერით. ამ ოთახებში სვეტის ფუძეები და კაპიტელები მოლურჯო-მწვანე ფერის შეფერილობისაა, რის გამოც ამ ადგილს მოიხსენიებდნენ როგორც მწვანე საცავი. ამ ოთახებს მაშინ პირადი საცავი ერქვა, ჰქონდა სქელი კედლები რაც მათ იცავდა ხანძრისა თუ ძარცვისაგან.
მე-17 საუკუნის განმავლობაში, საქსონიის საკურფიურისტოს მმართველები მწვანე საცავს იყენებდნენ კერძო საგანძურის, მნიშვნელოვანი დოკუმენტების და ძვირფასი სამკაულების შესანახად. შემდეგ, 1723-1729 წლებში, არჩეულმა ფრიდრიხ ავგუსტუს I- მა, რომელსაც დღეს ავგუსტუს ძლიერს უწოდებენ, კერძო ოთახები საჯარო მუზეუმად აქცია. ოთახების გაფართოება დაიწყეს. მშენებლობის პირველ ეტაპზე, არქიტექტორმა მატთეუს დანიელ პეპელმანმა დაგეგმა და ააგო გერმანული ბაროკოს სიდიადის მუზეუმის მსგავსი, მხატვრული სტრუქტურა. შეიქმნა რვა ერთმანეთთან დაკავშირებული ოთახის კომპლექტი, რომლის არქიტექტურული სილამაზე ავსებდა ფასდაუდებელი საგანძურის სიუხვეს და ხარისხს. ავგუსტუს ამის შემდეგ, შეეძლო გამოეჩინა თავისი ძვირფასი ნივთების მთელი კოლექცია, მათ შორის ბრინჯაოს ქანდაკებები და ხელოვნების ნიმუშები ვერცხლში, ოქროში, ქარვაში და სპილოს ძვალში. მისი თითქმის 40 წლიანი მეფობის ბოლოს, 1733 წელს, ავგუსტუს ძლიერმა თავისი საგანძური და მემკვიდრეობით მიღებული სიმდიდრე საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი გახადა.
მე -20 საუკუნე
ეს ოთახები უცვლელი დარჩა თითქმის ორი საუკუნის განმავლობაში. როდესაც ომი გარდაუვალი იყო, 1938 წელს, ხელოვნების საგანძური გადაიტანეს კონიგშტეინის ციხესიმაგრეში.
დოლასქედი
დოლასქედი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭართლის თემი). მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა მხარეს, გუდამაყრის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, დუშეთიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით.
მწვანე საცავი
21-ე საუკუნე
2004 წელს, ახალი მწვანე სარდაფი გაიხსნა გადაკეთებული დრეზდენის ციხის მეორე სართულზე. 2006 წელს, აღდგენილი ისტორიული მწვანე სარდაფი ხელახლა გაიხსნა პირველი სართულის ოთახების ბრწყინვალე კომპლექტში.
დოლასქედი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 77 ადამიანი.
მწვანე საცავი
21-ე საუკუნე
2019 წლის 25 ნოემბერს მწვანე სარდაფი გაძარცვეს და მე -18 საუკუნის დასაწყისის სამეფო სამკაულების სამი ნაკრები მოიპარეს. თითოეული ნაკრები შედგება ბრილიანტების, ლალის, ზურმუხტისა და საფირონებისგან. დადგენილია, რომ მოპარული ნივთები 1 მილიარდი ევროს ღირებულებისაა.
დოლასქედი
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მწვანე საცავი
კოლექცია
2019 წლამდე კოლექცია შედგებოდა 4000-ზე მეტი ნაწილისგან, თითქმის 1,100 გამოფენილი იყო ახალ მწვანე საცავში და დაახლოებით 3,000 გამოფენილია ისტორიულ მწვანე საცავში.
ისტორიული მწვანე საცავში შესასვლელად საჭიროა წინასწარ ბილეთების შეძენა. ახალი მწვანე საცავის მონახულება ნებისმიერ დროს არის შესაძლებელი.
ისტორიული მწვანე საცავი
ისტორიულ მწვანე საცავში გამოფენილია დაახლოებით 3000 სამკაული, მათ შორისაა ოქროსგან, ქარვასგან და სპილოს ძვლისგან გაკეთებული სამკაულები. ძვირფასი ქვის ჭურჭელი და ბრინჯაოს ქანდაკებები გამოფენილია ვიტრინების გარეშე. ისტორიული მწვანე საცავი მდებარეობს დრეზდენის ციხის პირველ სართულზე და მოიცავს დაახლოებით 2000 კვადრატულ მეტრს.
მწვანე საცავით ავგუსტუს ძლიერმა თავისი საგანძური რჩეულ საზოგადოებას წარუდგინა, რითაც დაარსდა მწვანე საცავი, როგორც ევროპის ერთ-ერთი უძველესი მუზეუმი.
ახალი მწვანე საცავი
ახალი მწვანე საცავი შეიცავს სამეფო ოქრომჭედლის იოჰან მელხიორ დინლინგერის ნამუშევრებს და ბაროკოს ეპოქის სხვა სამკაულებს. ახალი მწვანე საცავი მდებარეობს დრეზდენის ციხის მეორე სართულზე და დაახლოებით იგივე ზომისაა, როგორც ისტორიული საცავი, დაახლოებით 2000 კვადრატულ მეტრზე.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები ევროპაში კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები დრეზდენში კატეგორია:XVIII საუკუნის მუზეუმები კატეგორია:სამხატვრო კოლექციები
Resident Evil: Dead Aim
Resident Evil: Dead Aim, იაპონიაში ცნობილი, როგორც Gun Survivor 4: Biohazard: Heroes Never Die (ガンサバイバー4 バイオハザード ヒーローズ・ネバー・ダイ) — სინათლის პისტოლეტის შუტერის ჟანრის ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა კომპანია Cavia-მ და გამოსცა Capcom-მა PlayStation 2-ის პლატფორმისთვის. იაპონიაში თამაში გამოვიდა 2003 წლის 13 თებერვალს, ჩრდილოეთ ამერიკაში 2003 წლის 17 ივნისს, ხოლო PAL-რეგიონისთვის, იმავე წლის 9 ივლისს. ეს არის რიგით მეოთხე ნაწილი „Gun Survivor“-ის სერიიდან. ეს ასევე პირველი თამაშია ფრენჩაიზიდან, სადაც წარმოდგენილია პირველი პირის შუტერისა და მესამე პირის ხედვის ნაზავი.
„Dead Aim“ში მესამე პირის ხედვა ჩნდება, მაშინ, როდესაც პერსონაჟი მოძრაობს, ხოლო პირველ პირისას, მაშინ, როდესაც უმიზნებს და ისვრის ცეცხლსასროლი იარაღიდან. ეს თამაში, ასევე არის სერიიდან ერთ-ერთი იმ იშვიათთაგანი, სადაც პერსონაჟს შეუძლია სიარულის პარალელურად გაისროლოს იარაღიდან.
სიუჟეტის ცენტრშია ბრიუს მაკგივერნი, აშშ-ს მთავრობის სპეც-აგენტი, რომელსაც დავალებული აქვს კორპორაცია Umbrella-ს ყოფილი თანამშრომლის მიერ გატაცებული განსაკუთრებით საშიში „G ტიპის ვირუსის უკან დაბრუნება, რათა თავიდან იქნას აცილებული მისი გავრცელება.
კარლი ლოიდი
კარლი ენი ჰოლინსი (Carli Anne Hollins, ქალიშვილობის გვარი: ლოიდი, დ. 16 ივლისი, 1982) ცნობილი, როგორც კარლი ლოიდი — ამერიკელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს სქაი ბლუს საფეხბურთო კლუბში, ამერიკის შეერთებული შტატების ქალთა ეროვნულ ლიგაში, უმაღლეს დივიზიონში. ის ასევე არის ამერიკის ეროვნული ნაკრების წევრი. ლოიდი არის ორ გზის ოლიმპიური ჩემპიონი (2008 და 2012), ფიფას ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის ორ გზის გამარჯვებული (2015 და 2019) და ფიფას წლის ორგზის მოთამაშე (2015 და 2016). ლოიდს მონაწილეობა აქვს სამ ოლიმპიადაში (2008, 2012 და 2016). კარლიმ გამარჯვების გოლი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადასა და 2012 წლის ზაფხულის თამაშებზე მიითვალა. მან ასევე დიდი წვლილი შეიტანა ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატზე გამარჯვებაში 2015 და 2019 წლებში. ის ასევე თამაშობდა 2011 წლის ჩემპიონატზე, სადაც ამერიკამ მეორე ადგილი დაიკავა. ლოიდმა 290-ზე მეტი მატჩი ჩაატარა აშშ-ის ეროვნულ ნაკრებში და მატჩების რაოდენობით მესამეა ამერიკის ისტორიაში. გოლების რაოდენობით ის მე-4 ადგილს იკავებს, ხოლო საგოლე გადაცემებით მე-7 ადგილზეა.
ადრეული წლები
კარლი ლოიდი სტეფან და პამელა ლოიდების ჯოახში დაიბადა 1986 წლის 16 ივლისს, დელრაინის დასახლებაში, სამხრეთ ჯერსიში, ფილადელფიიდან 20 წუთის სავალზე. ლოიდმა ფეხბუთის თამაში 5 წლის ასაკიდან დაიწყო. ლოიდის დედამ, პამელამ ახალგაზრდობაში კარლის ფეხბურთზე დამოკიდებულების შესახებ განაცხადა: „ამ პერიოდში კარლი სულ ბიჭებთან ერთად იყო. მას ყოველთვის უყვარდა ეს და ადრეული ასაკიდანვე გამოირჩეოდა დიდი შესაძლებლობებით, ასევე არადროს ეზარებოდა შრომა“. ლოიდს ჰყავს ძმა, სტივენი და და, ეშლი. ლოიდი დაესწრო 1999 წლის ფიფას ქალთა მსოფლიო თასის გახსნით მატჩს ამერიკაში, რამაც მას ეროვნულ ნაკრებში თამაშის სურვილი ჩაუნერგა.
ლოიდი დელრანის საშუალო სკოლაში სწავლობდა 1997 წლიდან 2000 წლამდე, სადაც თამაშობდა ფეხბუთსაც რუდი „წითელი ბარონის“ კლობახის მეთაურობით. როგორც საშუალო სკოლის სპორტსმენი, იგი გამოირჩეოდა ბურთის განსაკუთრებული კონტროლით და ნახევარმცველის პოზიციიდან ბურთის განაწილების უნარით. სკოლის გუნდში ყოფნის დროს ლოიდმა 26 გოლი გაიტანა და რვა საგოლე პასი მიითვალა. გაზეთ The Philadelphia Inquirer-მა ლოიდი საშუალო სკოლის გოგონათა შორის საუკეთესოდ ორჯერ, 1999 და 2000 წელს დაასახელა. იგი ორჯერ დაასახელა ყველა შტატის საუკეთესო გუნდში და 1999 და 2000 წლებში სპეციალური პრიზებიც მოიპოვა.
თამაშის სტილი
მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ლოიდს აკრიტიკებდნენ იმის გამო, რომ კარიერის დასაწყისში არათანმიმდევრული იყო და ბურთს ხშირად კარგავდა, მოგვიანებით ლოიდი მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო მოთამაშედ იქცა და ამას მის მონდომებას, გონებრივ სიძლიერიესა და მუშაობას აბრალიდნენ. ის ასევე ცნობილია თავისი კონტროლით, ტექნიკითა და პასის სიზუსტით და შეუძლია დაეხმაროს თავის გუნდს როგორც შეტევაში, ასევე თავდაცვაში.. ეს შესაძლებლობები, მის ტაქტიკულ მრავალფეროვნებასთან ერთად, საშუალებას აძლევს მას განლაგდეს ნახევარდამცველის სხვადასხვა პოზიციაზე; მიუხედავად იმისა, რომ კარიერის დასაწყისში ლოიდი ცენტრში თამაშობდა, მისივე განცხადებით ყველაზე კომფორტულად თავს წინ თამაშისას გრძნობს. ლოიდმა ასევე მოიპოვა „კლატჩის მოთამაშის“ ტიტული, გადამწყვეტ მომენტებში გოლების გატანის გამო. მას ნებისმიერი პოზიციიდან შეუძლია კარში დაარტყას და ბურთს კარგად იღებს როგორც ფეხის არეში, ასევე თავითაც.
პირადი ცხოვრება
ლოიდი თავის მეუღლესთან, გოლფისტ ბრაიან ჰოლინზთან ერთად, მაუნტ ლორენში, ნიუ-ჯერსიში ცხოვრობს. წყვილი 2016 წლის 4 ნოემბერს დაქორწინდა პუერტო მორელოში, მექსიკაში. ის ასევე ეწევა ქველმოქმედებას Habitat for Humanity-ისთვის.
მასობრივ კულტურაში
მინი|274x274პქ|ლოიდი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე [[შვედეთი|შვედეთის წინააღმდეგ თამაშისას]]
სპონსორები
ლოიდი წლების განმავლობაში თანამშრომლობდა Nike –სთან. 2011 წელს ლოიდი ფიგურირებდა სპორტული კომპანიის დევიზში „წნევა გვაიძულებს: კარლი ლოიდი“. 2015 წლის ფიფას ქალთა მსოფლიო თასის შემდეგ, ლოიდმა ითამაშა Xfinity-ის სარეკლამო რგოლში და ხელი მოაწერა კონტრაქტს Visa-სთან. 2015 წლის აგვისტოში მან ითამაშა Nike-ს სარეკლამო რგოლში, სახელწოდებით თოვლის დღე, რომელშიც ასევე მონაწილეობდნენ რობ გრონკოვსკი და ლოიდის თანაგუნდელი სიდნი ლეროქსი. 2016 წლის აპრილში იგი დასახელდა Lifeway-ის ბრენდის ელჩად და მან ასევე მიიღო მონაწილეობა Heineken-ის სარეკლამო რგოლში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი კატეგორია:ამერიკელი ფეხბურთელები კატეგორია:ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსნები
გარდაცვლილთა თავდასხმა
მინი|[[ლეიტენანტი ვლადიმერ კარპოვიჩ კოტლინსკი, ოსოვიეცის ციხესიმაგრის მეთაური თავდასხმის დროს]] გარდაცვლილთა თავდასხმა (ასევე ცნობილი როგორც ოსოვიაცის მესამე ბრძოლა) — ბრძოლა პირველ მსოფლიო ომში, მესამე ბრძოლა რომელიც მოხდა ოსოვიეცის ციხესიმაგრესთან (თანამედროვე პოლონეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთი), 1915 წლის 6 აგვისტოს. ინციდენტმა სახელი მიიღო რუსეთის იმპერიის მებრძოლების სისხლიან, ზომბირებულმა გარეგნობამ მას შემდეგ, რაც ისინი დაბომბილი იქნენ მომწამვლელი აირების, ქლორისა და ბრომის გაზების ნერევის შემცველი ჭურვებით.
მემკვიდრეობა
შვედურმა მეტალურ ჯგუფმა Sabaton- მა გამოუშვა სიმღერა ბრძოლის შესახებ, სახელწოდებით „The Attack of the Dead Men“, მათ ალბომში The Great War.
რუსულმა მეტალურ ჯგუფმა Aria-მ ასევე გამოუშვა ამ ბრძოლით შთაგონებული სიმღერა, სახელწოდებით „Атака Мертвецов“ („მიცვალებულების თავდასხმა“) თავის 2014 წლის ალბომში „Через все времена“ („მთელი ამ დროის განმავლობაში“).
სქოლიო
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები
თიანეთის მუნიციპალიტეტი
თიანეთის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში. 1917 წლამდე ახლანდელი თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ეკუთვნოდა თიანეთის მაზრას, ხოლო 1924 წლიდან — დუშეთის მაზრას, 1932 წლიდან დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეულია. ამჟამად მუნიციპალიტეტი. თიანეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია დაბა თიანეთი.
თიანეთის მუნიციპალიტეტს ჩრდილო-დასავლეთით საზღვრავს დუშეთის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთით ახმეტის მუნიციპალიტეტი ესაზღვრება, სამხრეთით კი მცხეთისა და საგარეჯოს მუნიციპალიტეტები. თიანეთის მუნიციპალიტეტის ფართობია 906,3 კმ², რაც რეგიონის ტერიტორიის 15 %-ია.
ტერიტორიის 60 % ტყეებს უჭირავს, ხოლო 34 % — სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია საშუალო და მაღალმთიანია მთიანია, სიმაღლე ზღვის დონიდან 1000-3000 მ-ის ფარგლებში იცვლება. თიანეთის მუნიციპალიტეტში ჰავა შესამჩნევად იცვლება ზონალობის მიხედვით. 1000-1300 მ-ის ფარგლებში კლიმატი შედარებით რბილი და მშრალია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 8.5 °C-ს აღწევს, ხოლო ნალექების რაოდენობა 620 მმ-ს. მაღალ ზონაში ჰავა მკაცრდება, ამასთანავე ნალექიანობა 1300-1800 მმ-მდე იზრდება.
მუნიციპალიტეტში მდინარეთა ქსელი წარმოდგენილია მდინარე იორითა და მისი შენაკადებით. იორზე მოწყობილია სიონის წყალსაცავი, რომელიც გამოიყენება ელექტროენერგიის გენერაციისთვის და სარწყავად.
თიანეთის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2014 წლის მდგომარეობით 9468 კაცია. უნდა აღინიშნოს, რომ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა კლების ტენდენციით ხასიათდება. სულ 82 დასახლებული პუნქტია. მუნიციპალიტეტში ორი ურბანული დასახლებაა (თიანეთი და სიონი), რომელთა საერთო მოსახლეობა 2850 კაცია.
მუნიციპალიტეტის წამყვანი ეკონომიკური საქმიანობაა სოფლის მეურნეობა, კერძოდ კი მეცხოველეობა. მუნიციპალური განვითარების 2007-2012 წლების გეგმის პრიორიტეტებია სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი საწარმოების აღდგენა-მოწყობა, ტურიზმის განვითარება, მცირე ჰესების მოწყობა, საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის (გზები, კანალიზაცია, წყალმომარაგება, ელექტრომომარაგება) გაუმჯობესება.
რელიეფი
მინი|250პქ|დაბა თიანეთის ცენტრალური ქუჩა მინი|250პქ|დაბა თიანეთის ცენტრალური ქუჩა თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია საშუალო-მაღალმთიანია. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მაღლობებსა და მთისწინეთებს უკავია, მცირედ კი ჩადაბლებებს. ძირითადად გაბატონებულია ეროზიული, ძველ მყინვარული და წყალ-აკუმულაციური რელიეფის ფორმები.
მუნიციპალიტეტის დასავლეთით აღმართულია უმეტესად საშუალომთიანი ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთები. ქედის უმაღლესი მწვერვალია ჭიჩოსმთა (3084 მ), რომელიც მდებარეობს ქედის ჩრდილო მონაკვეთზე. ქართლის ქედზე მდებარე სხვა მთებიდან მნიშვნელოვანია: სასვავეთავი (2780 მ), ელიასნიში (2265 მ), ჩარგლისთავი (2767 მ), შაშური (2112 მ), ხეობა (1492 მ) და სხვ.
გადასასვლელებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია უღელტეხილი ფუტკარული (2300 მ), რომელიც აკავშირებს არაგვისა და ივრის ხეობებს.
ქართლის ქედის გეოლოგიურ აგებულებაში ძირითადად მონაწილეობენ ცარცული ნალექები. გვხვდება ასევე იურული და პალეოგენური ნალექები. ქედი ატარებს ძველი გამყინვარების ნიშნებს - ცირკებს, კარებს და სხვ., რაც მოწმობს იმაზე, რომ წარსულში ქედმა გამყინვარება განიცადა. ქართლის ქედი მის სხვადასხვა ადგილებში განსხვავებული ჰიფსომეტრიული ნიშნულებით ხასიათდება. მაგ.: ჩრდილოეთით მდებარე მწვერალები სიმაღლეში 3000 მ-ს სჭარბობენ, სამხრეთის მონაკვეთის მთები კი 1400 მ-მდე დაბლდებიან. ჩრდილოეთით მდებარე ჭიჩოსმთასა და სამხრეთით მდებარე მთა დოლოშას შორის სიმაღლეთა სხვაობა უდრის 1666 მ-ს. ქართლის ქედი მეტ-ნაკლებადაა დანაწევრებული ხევ-ხეობებით. მისი კალთებიდან არაერთი მდინარე იღებს სათავეს მ.შ. აძეძი, ქუსნო, ხაშრულა, ძაღლიანთხევი, ხინჭებისხევი, წირდალისხევი, ჩარგლულა და სხვა.
თიანეთის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთით აღმართულია ეროზიულ მერიდიანული კახეთის საშუალომთიანი ქედი, რომელზეც აღმართულია მთები გარეჯა (2496 მ), მუხათი (2042 მ), ლაღისმთა (2595 მ), შახვეტილა (1325 მ) და სხვ. კახეთის ქედის ჩრდილო ნაწილი აგებულია ზედაიურული კარბონატული ქანებით, სამხრეთ ნაწილი კირქვიანი თიხა-ქვიშაქვების წყებებით. მუნიციპალიტეტის ფარგლებში კახეთის ქედს გამოეყოფა ჭიაურის ქედი, რომელიც გაწოლილია იორსა და საგამს შორის. ჭიაურის ქედზე აღმართღულია ჭიაურის მთა (2018 მ), რომელიც მდინარე ჭიაურისწყლის სათავეში მდებარეობს და ახასიათებს გუმბათისებრი ფორმა. კახეთის ქედიდან ჩამოედინებიან მდინარეები: საგამი, ბაბხისხევი, წისქვილისწყალი (დასავლეთ კალთებიდან), ილტო და მისი მთელი რიგი მარჯვენა შენაკადები.
ოროგრაფიულად კახეთის ქედის გაგრძელებას წარმოადგენს გომბორის საშუალომთიანი ქედი, რომელიც მუნიციპლიტეტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილშია აღმართული და აგებულია უმეტესად ცარცული და მესამეული ასაკის წყებით. გომბორის ქედზე გვხვდება პენეპლენიზებული რელიეფის ფრაგმენტები, რომელიც განისაზღვრება ქვედამიოცენური ასაკით.
ქართლისა და კახეთის ქედები ერთმანეთთან გადაბმულნი არიან თიანეთის ქედის მეშვეობით, რომელიც ეროზიული რელიეფით ხასიათდება და აღმართულია მუნიციაპლიტეტის ჩრდილოეთით. თიანეთის ქედზე მდებარეობს მწვერვალი მასარა (3279 მ).
თიანეთის მუნიციპალიტეტის რელიეფის უარყოფითი ფორმებიდან გამოსაყოფია თიანეთისა და ერწოს ქვაბულები.
თიანეთის ქვაბული ივრის ხეობის გაფართოებული ნაწილია და იფარგლება იგი ქართლისა და კახეთის ქედებით. ქვაბული ვრცელდება 1050 მ-დან (სამხრ.) 1150 მ-მდე (ჩრდ.). თიანეთის ქვაბულის ფსკერი წარმოადგენს აკუმულაციურ ვაკეს, რომელიც აგებულია ფხვიერი ნალექებითა და ლიასით. იგი შექმნილოია ტექტონიკური პროცესებით.
თიანეთის ქვაბულის მსგავსად ერწოს ქვაბულიც ღრმულისებრი ტექტონიკური ჩადაბლებაა, რომელიც ირწყვის მდინარე აძეძით. ქვაბულის სიმაღლეა 1000-1100 მ. ერწოს ქვაბულის ფსკერი აკუმულაციური ბრტყელი ვაკეა, რომელიც ნაგებია თიხებით, რიყნარითა და ქვიშებით.
შიგა წყლები
თიანეთის მუნიციპალიტეტის ჰიდროგრაფიული ქსელი ხშირია.
მთავარ სამდინარო არტერიას ქმნის მდინარე იორი და მისი მრავალრიცხოვანი შენაკადები. იორი თიანეთის მუნიციპალიტეტს ორ თანაბარ ნაწილად ყოფს და გაუყვება მას სათავიდან სოფელ ბოჭორმამდე. მდინარე იორი სათავეს იღებს თიანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ივრის სათავეს ქმნის სამი პატარა ნაკადული, რომელთაგან უდიდესია დასავლეთის ტოტი, რომელიც თავის მხრივ, ოთხი წყალვარდნილის შეერთებით იქმნება. მდინარის ზემო წელის ხეობა ვიწროა, შუა მონაკვეთში რამდენადმე ფართოვდება და ქმნის თიანეთისა და ერწოს ქვაბულებს. იორი სწორედ თიანეთის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში ივითარებს საკმაოდ დიდ აუზს, რაც უპირველესად აიხსნება აქაური ოროგრაფიის მჭიდრო ხასიათით. თიანეთის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში ივრის შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია: აძეძი, ქუსნო, ხაშრულა, ძაღლიანთხევი, ხინჭებისხევი, ხატხეურა (მარჯვ.); საგამი, ბაბხისხევი, წისქილისწყალი, ჭიაურისწყალი, კორსავისხევი (მარცხ.).
ფიზიკურ-გეოგრაფიული თავისებურებით მნიშვნელოვანია მდინარე ქუსნო (სიგრძე 20 კმ), რომელიც სათავეს ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე იღებს. მდინარის ზემო წელს ვერხველი ეწოდება. მთავარი შენაკადია - თეთრახევი.
მდინარე აძეძი (სიგრძე 16 კმ) მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილში გაედინება და იწყება ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზაფხულში წყალმოვარდნები იცის, ხოლო ზამთარში წყალმცირობა. აძეძის მთავარი შენაკადებია: თრანულა, მთიულთხევი და ჩიტაურებისხევი.
ივრის ხეობაში, სოფელ ლელოვანსა და დაბა სიონს შორის მდებარეობს სიონის წყალსაცავი, რომლის ფსკერი ვაკეა. წყალსაცავის სარკის ფართობია 12,8 კვ.კმ. უდიდესი სიღრმე - 67 მ. სიონის წყალსაცავს ერთვის მცირე მდინარე ჩეკურაანთგორისხევი. მისგან სამხრეთით აგებულია სიონჰესი.
თიანეთის მუნიციპალიტეტში არის მცირე ტბებიც, მ.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია გრძელველების ტბა, რომელიც მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. გაწოლილია ივრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე უფრო მაღლა.
ჰავა
მუნიციპალიტეტის დაბალ ადგილებში ზომიერად ნოტიო ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და თბილი ზაფხული. ზღვის დონიდან 1000-1100 მ სიმაღლეზე იცის ზომიერად ნოტიო ჰავა, ცივი ზამთრითა და ხანგრძილი გრილი ზაფხულით. იანვრის საშუალო ტემპერატურა უდრის -4,1 °C, 4,7 °C. ზაფხულში კი შესაბამისად 18,3 °C, 18,5 °C. ნალექები 790 მმ-იდან 880 მმ-მდე. მაღალმთიანეთში მაღალმთის ზომიერად ნოტიო ჰავაა, სადაც არის ნამდვილ ზაფხულს მოკლებული ჰავა. ივრის აუზში მკაფიოდ არის გამოხატული კლიმატის კონტინენტურობა და ამით იგი გამორჩეულია საქართველოს სხვა მდინარეთა აუზებისაგან.
ნიადაგები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გვხვდება სხვადასხვა ტიპის ნიადაგები. მაღალ ადგილებში (ქედების კალთებზე) ჩამოყალიბებულია ტყის გაეწრებული და ყომრალი ნიადაგები, რომელსაც უფრო მაღლა კორდიანი და კორდიან ტორფიანი მთის მდელოს ნიადაგი ცვლის. მუნიციპალიტეტის დაბალ ადგილებში გავრცელებულია ტყის ყავისფერი ნიადაგები. ერწოსა და თიანეთის ქვაბულებში გავრცელებულია ალუვიური ნიადაგები. სიონის ქვაბულის ფსკერზეც ალუვიური ნიადაგია.
ლანდშაფტები
თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ლანდშაფტის შემდეგი სახეები:
ფლორა
ტყესა და ბუჩქნარს უკავია მუნიციპალიტეტის მთელი ტერიტორიის დაახლ. 50 ათ. ჰა. წიფლნარი გაბატონებულია კახეთის, ქართლისა და გომბორის ქედების თხემზე. თიანეთის ქვაბული ადრე მთლიანად ფართოფოთლოვანი ტყით იყო შემოსილი. დღევანდელი მდგომარეობით ტყე მხოლოდ ფერდობებზეა შემორჩენილი. ერწოს ქვაბულში ტყე მხოლოდ კალთებზე გვხვდება. ქართლის, კახეთისა და გომბორის ქედებზე მთის ტყეთა სარტყელს ზემოთ ცვლის სუბალპური მდელოები.
ფაუნა
აქაური მიწები ფაუნით მდიდარია. სიონის წყალსაცავის ახლოს ბინადრობს ქურციკი. ის საქართველოს წითელ წიგნშია შეტანილი. აქვე მაღალ მთებში არის არჩვი. შემონახულ ტყეებში გვხვდება კავკასიური მურა დათვი, კავკასიური ირემი, მაჩვი, მგელი, მელა და კვერნა. იშვიათად გვხვდება ფოცხვერი და დასავლური ჭრელტყავა. ორივე ძუძუმწოვარი მტაცებელია. მღრღნელებიდან გავრცელებულია ძილგუდა, მემინდვრია, ტყის თაგვი, იშვიათად წავი.
მოსახლეობა
მოსახლეობის რიცხოვნობა - 9468 კაცი ; სიმჭიდროვე — 10,4 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 76 დასახლებული პუნქტია: 2 დაბა და 74 სოფელი.
მმართველობა
მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი თვითმმართველობის უმაღლესი ორგანოა მუნიციპალიტეტის საკრებულო, აღმასრულებელი ორგანო - მუნიციპალიტეტის გამგეობა. მმართველობის ადმინისტრაციული ერთეულებია:
ეკონომიკა
წამყვანი დარგია სოფლის მეურნეობა, ძირითადად მისდევენ მეცხოველეობას: მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის მოშენებას, მეცხვარეობას, მეღორეობას, მეფრინველეობას, მარცვლეული და საკვები კულტურების მოყვანას. მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული. მუშაობს მცირე სიმძლავრის სიონის ჰესი. თიანეთი და სიონი ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტებია.
კულტურა
მუნიციპალიტეტში 28 სახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, 1 საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 18 ბიბლიოთეკა, 2 თეატრი და 2 მუზეუმი: თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, მირზა გელოვანის სახლ-მუზეუმი.
ღირსშესანიშნაობანი
თიანეთის მუნიციპალიტეტი მდიდარია ისტორიული ძეგლებით.
თვით დაბა თიანეთთან აღმართულია ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლი „ცხრაკარა“, რომელიც მიეკუთვნება XI ს. აღსანიშნავია ასევე ისტორიული კახეთის ერთ-ერთი ცენტრი ბოჭორმა. დღემდე შემორჩენილია ბოჭორმის ციხესიმაგრის ნანგრევები. სოფელ ნადოკრიდან ახლოს დგას მცირე ზომის ეკლესია. მნიშვნელოვანია ასევე ადრინდელი შუა საუკუნეების კახეთის კულტურულ პოლიტიკური ცენტრი „ჟალეთი“, რომლის ტერიტორიაზე დგას წმინდა გიორგის ეკლესია. მნიშვნელოვანია ასევე ოჩანის ციხე და სხვა.
სქოლიო
*
რაიმუნდუ პერეირა
რაიმუნდუ პერეირა (დ. 9 თებერვალი, 1955) — გვინეა-ბისაუს პოლიტიკური მოღვაწე. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2009 წლის 2 მარტიდან ამავე წლის 8 სექტემბრამდე.
განათლებით იურისტი. 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ აირჩიეს პარლამენტის - ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარედ. ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოან ბერნარდო ვიეირას მკვლელობის შემდეგ ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას. 60 დღის შემდეგ ჩაატარა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომლის შედეგადაც ქვეყნის პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა მალამ ბაკაი სანამ.
2012 წლის 9 იანვარს მალამ ბაკაი სანას გარდაცვალების შემდეგ ასევე დაიკავა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობა.
სქოლიო
კატეგორია:გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
ინჩა (გოქჩაი)
ინჩა (İncə) — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —    3 721 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
Leptogenys jeanneli
Leptogenys jeanneli — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ქართველი ფიზიკოსები
ჯ
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
ბრიტანეთის ანტარქტიკული ექსპედიციის წევრების სია (1910—1913)
ბრიტანეთის 1910-1913 წლების ანტარქტიკული ექსპედიციის წევრების სია მოყვანილია ქვემოთ. ექსპედიციას ბარკ „ტერა-ნოვაზე“ ხელმძღვანელობდა რობერტ სკოტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანტარქტიკული ექსპედიციები
ნამუნუს რაიონი
ნამუნუ (Namuno) — რაიონი მოზამბიკში, კაბუ-დელგადუს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 179 408 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 6915 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25.94 კაცი კმ²-ზე.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნამუნუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:კაბუ-დელგადუს პროვინცია
Leptogenys josephi
Leptogenys josephi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
არსენას ლექსი
არსენას ლექსი — ქართული ზეპირსიტყვიერების ძეგლი. მრავალ ვარიანტად ცნობილი, თექვსმეტმარცვლოვანი შაირით გამართული მესტვირული პოემა. შექმნილია XIX საუკუნის 40-იან წლებში უცნობი მესტვირის მიერ (პოემის ავტორად ზოგი მკვლევარი რაჭველ ანდრია ნადირაძეს მიიჩნევს, ზოგი - ქართლელ გიორგი ქებაძეს). ბატონყმობისა და თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ მებრძოლი გმირის არსენა ოძელაშვილის თავგადასავალი XIX საუკუნის 30-იანი წლების საქართველოს სოციალური-პოლიტიკური ვითარების ფონზეა გაშლილი. „არსენას ლექსი“ ხალხური მესტვირული პოეზიის ტრადიციებზეა შექმნილი, მაგრამ მისი მნიშვნელობა სცილდება ამ ჟანრის ფარგლებს. იგი ქართული ფოლკლორის ღირსშესანიშნავ ეპიკურ ნაწარმოებს წარმოადგენს.
„არსენას ლექსში“ თხრობა უაღრესად დინამიკურია, იუმორით შეზავებული. სადა, ლაკონიური პოეტური ენა ბევრგან აფორისტული ხასიათისაა. მიუხედავად ზოგიერთი ეპიზოდის ფრაგმენტულობისა, პომაში დახატულია იმდროინდელი ქალაქური თუ სოფლური ყოფის კოლორიტული სურათები, რელიეფურადაა გამოკვეთილი ბევრი პერსონაჟი. განსაკუთრებით გამოირჩევა არსენას მხატვრული სახე, განათებული ღრმა შინაგანი რწმენით, სიკეთით, რაც ფიზიკურ სიქველესთან ერთად გმირის ყოველ მოქმედებას თან ახლავს. მასში განცხადებულია სრულყოფილი ვაჟკაცის, სახალხო გმირის იდეალი, რომელიც ქართველ ხალხს ხანგრძლივი დროის მანძილზე ჩამოუყალიბებია.
„არსენას ლექსი“ საქართველოში ძალზე პოპულარული ნაწარმოები იყო, ვრცელდებოდა როგორც ზეპირი გზით, ისე წიგნის მეშვეობითაც. „არსენას ლექსის“ გარდა არსენას შესახებ არსებობს ხალხური ლექსებისა და გადმოცემების ციკლი. „არსენას ლექსი“ ი. ჭავჭავაძის, ა. წერეთლის, ა. ყაზბეგის, მ. ჯავახიშვილის, გ. ტაბიძის, გ. ლეონიძის და სხვათა ბევრი თხზულების წყარო გახდა. ცალკე წიგნად „არსენას ლექსი“ 67-ჯერაა გამოცემული, პირველად 1872 წელს გამოიცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ფოლკლორი
მოჩი
მინი|მოჩის სახეობა - კირიმოჩი მოჩი (იაპონ. 餅, もち) - იაპონური ბრინჯის  დესერტი, რომელიც მზადდება მოჩიგომისგან, მრგვალმარცვლოვანი იაპონური წებოვანი ბრინჯისგან და ზოგჯერ სხვა ინგრედიენტებისგან, როგორიცაა წყალი, შაქარი და სიმინდის სახამებელი. ბრინჯს ნაყავენ, სანამ ერთიან, ოდნავ სველ მასას არ მიიღებენ და სასურველ ფორმას აძლევენ. იაპონიაში მოჩის ტრადიციულად ამზადებენ ცერემონიალზე, რომელსაც ეწოდება მოჩიცუკი. მიჩნეულია იაპონურ საახალწლო ტრადიციულ ტკბილეულად, შესაბამისად, ხშირად ამ პერიოდში ყიდულობენ და მიირთმევენ.
მოჩი არის მრავალკომპონენტიანი საკვები, მასში შედის: პოლისაქარიდები, ლიპიდებს, ცილები და წყალი. მისი სტრუქტურა ამილოპექტინს, სახამებლის მარცვლებს და ჰაერის ბუშტებს წარმოადგენს. ამ ბრინჯისათვის დამახასიათებელია ამილოზის სახამებლის დაბალი დონე, ცილის კონცენტრაცია კი სხვა ბრინჯის სახეობებთან შედარებით უფრო მაღალია. მოშის ბრინჯში ამილოზის შემცველობა უმნიშვნელოა, ხოლო ამილოპექტინის მაღალი, შედეგად, მოჩის გელის მსგავსი ტექსტურა აქვს.
მოჩი მსგავსი დესერტია იაპონური დანგო, თუმცა, დანგო განსხვავებული სახეობის ბრინჯის ფქვილისგან მზადდება.
წარმოშობა და ისტორია
მარცხნივ|მინი|საახალწლო მოჩი ამ ტიპის ბრინჯის დანაყვის წესი უძველესი ჩინეთიდან მოდის. მსგავსი ხერხით საკვების დამზადება უამრავი ჩინური აბორიგენული თემის ტრადიციის ნაწილია. ფოლკლორის თანახმად, პირველი მოჩიცუკის ცერემონია მაშინ მოხდა, როცა კამი (სულების მსგავსი იაპონურ ფოლკლორში) დედამიწაზე დაეშვა, რაც იაიოის პერიოდში (ძვ. წ. 300 წ. - ახ. წ. 300 წ.) მოხდა, ქალაქ იამატოში ბრინჯის გავრცელებისთანავე. მას თავდაპირველად წითელი ბრინჯით ამზადებდნენ და მხოლოდ და მეფეებსა და დიდგვაროვნებს ჰქონდათ მისი მირთმევის უფლება. ის მიიჩნეოდა იღბლის მომტანად და ბედნიერი ქორწილების თილისმად. შემდგომში, მას ღმერთების საკვებადაც მოიხსენიებდნენ და გარკვეულ რიტუალებზე იყენებდნენ.
ჰეიანის პერიოდში დაიწყო მისი ახალ წელზე მირთმევა. იმპერატორებს მიაჩნდათ, რომ მოჩის გრძელი ძაფები განასახიერებს ხანგრძლივ სიცოცხლეს და კეთილდღეობას, ხოლო გამხმარი მოჩი ხელს უწყობს კბილების გამაგრებას.
მომზადება
მინი|მოჩიკუცის პროცესი მარტივი, თანამედროვე მოჩის დასამზადებლად ცოტა ინგრედიენტია საჭირო: შირატაკოს ან მოჩიკოს ფქვილი, წყალი, შაქარი და სახამებელი.
ტრადიციულად კი მოჩის მთელი ბრინჯისგან ამზადებენ, რომელსაც ჯერ ერთი ღამით წყალში ტოვებენ, შემდეგ კი ნაყავენ და ფორმას აძლევენ.
თანამედროვე მოჩის ამზადებენ ტკბილი ბრინჯისგან ან მისი ფქვილისგან (მოჩიკო). ფქვილს ურევენ წყალს და ამზადებენ ღუმელში ან მიკროტალღურ ღუმელში, სანამ არ მიიღება წებოვანი, გაუმჭვირვალე, თეთრი მასა. ეს პროცესი ორჯერ მეორდება, ან მანამ, სანამ ოდნავ გამჭვირვალე მასა მიიღება.
თანამედროვე ტექნიკით, მოჩის დამზადება სახლშიც შეიძლება. სხვა მხრივ, ცომის მომზადება საკმაოდ შრომატევადია.
მოჩისთვის მნიშვნელოვანია:
გამოყენება
მოჩის ძირითადად ცალკე მიირთმევენ, მაგრამ ის შეიძლება იყოს ინგრედიენტიც უამრავ სხვა იაპონურ კერძში. მარცხნივ|მინი|დანგო მრავალი სახის იაპონური ტრადიციული ტკბილეული, როგორიცაა ვაგაში და მოჩიგაში, მზადდება მოჩით. მაგალითად, დაიფუკუ არის რბილი მრგვალი მოჩი, რომელიც შიგნით ივსება ტკბილი მასით, მაგალითად, ტკბილი წითელი ლობიოს ან თეთრი ლობიოს მასით. იჩიგო დაიფუკუ კი შევსებულია მარწყვით.
კუსა მოჩი მწვანე მოჩია, რომელიც yomogi-თ, აღმოსავლეთ აზიური მცენარითაა არომატიზებული.
Ნაყინი
ნაყინის პატარა ბურთულები გარედან დაფარულია ან შეფუთულია მოჩით, იაპონიაში მას აწარმოებს კონგლომერატი "ლოტე" და ეწოდება იუკიმი დაიფუკუ, "თოვლის დაიფუკუ".
წვნიანი
ასევე, არსებობს მოფლი, რომელიც წარმოადგენს მოჩის ვაფლს და სულ ახლახან გამოჩნდა იაპონიაში.
გავლენა ჯანმრთელობაზე
ყოველწლიურად, იაპონიაში, ხდება მოჩისგან გამოწვეული სიკვდილი, როცა ადამიანებს, განსაკუთრებით ხანდაზმულებს, ის ყელში ეჭედება და სასუნთქ გზებს ხურავს. ტოკიოს სახანძრო დეპარტამენტის თანახმად, რომელიც დახრჩობის შემთხვევებშიც რეაგირებს, მხოლოდ ტოკიოში ყოველწლიურად 100-ზე მეტი ადამიანი ხდება საავადმყოფოში ამ მიზეზის გამო. ქალაქის სახანძრო სამსახურის ინფორმაციით, 2006–2009 წლებში იაპონიის დედაქალაქში მოჩის დახრჩობის შედეგად 18 ადამიანი გარდაიცვალა. მხოლოდ 2011 წლის იანვარში, ტოკიოში მოჩით დაახრჩობის გამო 8 ადამიანი გარდაიცვალა.
იაპონიის ხელისუფლება ყოველწლიურად აფრთხილებს ხალხს, რომ ჭამონ მოჩის მხოლოდ პატარა ნაჭრები. ტოკიოს სახანძრო დეპარტამენტს აქვს ვებგვერდიც, სადაც მოცემულია რჩევები, თუ როგორ უნდა დაეხმაროთ ადამიანს, რომელსაც ახრჩობს მოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონური სამზარეულო კატეგორია:ჩინური სამზარეულო კატეგორია:ტაივანური სამზარეულო კატეგორია:ვიეტნამური სამზარეულო
ფილიპ ლამი
ფილიპ ლამი (Philipp Lahm; დ. 11 ნოემბერი, 1983, მიუნხენი, გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი, მიუნხენის „ბაიერნის“ ყოფილი კაპიტანი.
სანაკრებო კარიერა
ფილიპ ლამმა გერმანიის ნაკრებში პირველი მატჩი ჩაატარა 2004 წლის თებერვალში ხორვატიის ნაკრების წინააღმდეგ. ლამმა შეუცვლელად ითამაშა ევრო 2004-ზე გერმანიის მიერ გამართულ სამივე მატჩში. მიუხედავად გერმანიის ნაკრების ჩავარდნისა, ლამის ასპარეზობა გამორჩეულად დადებითად იყო შეფასებული.
ლამმა გაიტანა პირველი გოლი გერმანიაში გამართული მუნდიალი 2006-ის გახსნით მატჩში. ლამმა გოლი კოსტა-რიკის ნაკრებს გაუტანა. გერმანიამ ის მატჩი 4–2 მოიგო და საბოლოოდ ტურნირში მესამე ადგილი დაიკავა.
ევრო 2008-ზე ლამმა გაიტანა გადამწყვეტი გოლი თურქეთის ნაკრების კარში, მატჩის 90-ე წუთზე და მატჩის საუკეთესო მოთამაშედაც დასახელდა. გერმანიამ 3–2 მოიგო და ფინალში გავიდა. თავად ლამმა ეს გოლი კარიერის უმნიშვნელოვანეს გოლად შეაფასა. ფინალში გერმანია ესპანეთის ნაკრებთა დამარცხდა. მატჩის ერთადერთი გოლი ფერნანდო ტორესმა ლამისა და მეკარე იენს ლემანის ორმხრივი შეცდომის შედეგად გაიტანა. ლამი და გერმანიის ნაკრები ვერცხლის მედლებს დასჯერდნენ.
2010 წლის მუნდიალზე ლამი ნაკრების კაპიტნად დაინიშნა. მან შეცვალა დაშავებული მიხაელ ბალაკი. მან პირველივე მატჩში ერთი საგოლე გადაცემა მიითვალა. გერმანია ამ მუნდიალზეც ბრინჯაოს მედლების ლაურეატი გახდა.
ევრო 2012-ზე ლამმა ერთი გოლი გაიტანა მეოთხედფინალში საბერძნეთის წინააღმდეგ მატჩში, რომელიც გერმანიამ 4–2 მოიგო. ნახევარფინალში გასული გერმანიის ნაკრები იტალიამ დაამარცხა ანგარიშით 2–0.
2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ლამმა დაიწყო საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე. მერვედფინალიდან იოახიმ ლევმა, რომელმაც ტრავმის გამო დაკარგა მარჯვენა მცველი შხოდრან მუსტაფი, დააბრუნა ლამი მისთვის ჩვეულ მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. ლამმა ნაკრებთან ერთად მოიგო ჩემპიონატი. მუნდიალის დასრულების შემდეგ ლამმა განაცხადა სანაკრებო კარიერის დასრულების შესახებ.
ნაკრების რიგებში ლამმა 10 წლის მანძილზე 113 მატჩში ითამაშა.
სათამაშო პოზიცია
ლამმა კარიერა დაიწყო როგორც მარცხენა მცველმა. 2010 წლიდან ის ჯერ კლუბში, ხოლო შემდეგ ნაკრებშიც მარჯვენა მცველის პოზიციაზე გადაიყვანეს. 2013–14 წლების სეზონში „ბაიერნის“ მწვრთნელად დანიშნულმა გვარდიოლამ ლამს ამპლუა შეუცვალა და მას საყრდენ ნახევარმცველად ათამაშებდა. იგივე გაიმეორა გერმანიის ნაკრების მწვრთნელმა იოახიმ ლევმა, რომელმაც ლამი ასევე საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე დააყენა 2014 წლის მუნდიალზე. თუმცა ამავე ჩემპიონატზე პლეი-ოფის ეტაპიდან ლამი ჩვეულ, მარჯვენა მცველის პოზიციას დაუბრუნდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:ბაიერნი II-ის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მწერლები
არტურო როუსონი
არტურო როუსონი (Arturo Rawson Corvalán; დ. 4 ივნისი, 1885, სანტიაგო-დელ-ესტერო — გ. 8 ოქტომბერი, 1952, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი პოლიტიკოსი. არგენტინის პრეზიდენტი 1943 წელს. თანამდებობა ეკავა 1943 წლის 4 ივნისიდან 6 ივნისამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის პრეზიდენტები კატეგორია:არგენტინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
დიზართრია
დიზართრია (ბერძ. dys- „ცუდი, ძნელი“ და arthroo „ვანაწევრებ, დანაწევრებულ ბგერებს გამოვცემ“) არის დანაწევრებული მეტყველების უნარის დარღვევა, ცალკეული სიტყვის, მარცვლისა და ბგერის (განსაკუთრებით თანხმოვნის) წარმოთქმის გაძნელება ან დამახინჯებულად წარმოთქმა. ვითარდება თავის ტვინის სხვადასხვა დაზიანების ან მბგერავი იოგების, რბილი სასის, სახისა და სასუნთქი კუნთების ინერვაციის მოშლის შედეგად, აგრეთვე „კურდღლის ტუჩის“, „მგლის ხახის“, უკბილობისა და სხვა შემთხვევებში.
კატეგორია:ლოგოპედია კატეგორია:ნევროლოგია
ედოს შტატი
ედოს შტატი (Edo State) — შტატი ნიგერიის სამხრეთით.
ისტორია
ედოს შტატი შეიქმნა 1991 წლის 27 აგვისტოს, როდესაც ბენდელის შტატი გაიყო ედოს და დელტის შტატებად.
1992 წელს შტატში ჩატარდა გუბერნატორის არჩევნები, რომელშიც ერთმანეთს ებრძოდნენ შტატის მოქმედი ხელმძღვანელი ჯონ ოდიჯიე ოიეგუნი (ნიგერიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია) და მისი მოწინააღმდეგე ლაკი იგბინედიონი (ეროვნული რესპუბლიკური კონვენცია). ამავე წლის 4 თებერვალს არჩევნების შედეგები ანულირებული იქნა საარჩევნო ტრიბუნალის მიერ ოიეგუნის მიმართ ხელისუფლების არაკანონიერი მხარდაჭერის ბრალდებით. 1992 წლის 18 მარტს ოიეგუნი გამარჯვებულად გამოცხადდა.
მოსახლეობა
შტატის მოსახლეობის ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია: ედო, იშანი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ედოს შტატი დაყოფილია 18 თვითმმართველობის რაიონად
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
პიუი-დე-სანსი
პიუი-დე-სანსი (Puy de Sancy; Puèi de la Crotz) — მწვერვალი საფრანგეთში, ცენტრალური მასივის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 1886 მ. წარმოადგენს ჩამქრალ ვულკანს. შედის მონ-დორის ჩამქრალი ვულკანების ჯგუფში. აგებულია ეფუზივებით, უმეტესწილად ტრაქიტებით. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კალთებზე აქტუალურია თხილამურებით სრიალი. სპორტის ეს სახეობა პოპულარულია აქ XX საუკუნიდან. სიახლოვეს არის მდინარე დორდონის სათავე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მთები კატეგორია:საფრანგეთის ვულკანები კატეგორია:ცენტრალური მასივი
აგაპეტუს I
მინი|მარჯვნივ|აგაპეტუს I აგაპეტუს I (Agapetus PP. I; დ. უცნობია — გ. 22 აპრილი, 536) — რომის პაპი 535–536 წლებში. მართლმადიდებელი (მოიხსენიებენ 30 აპრილს) და კათოლიკური (მოიხსენიებენ 20 სექტემბერს) ეკლესიების წმინდანი, წარმოშობით რომაელი.
ოსტგუთების მეფის თეოდაადის დაჟინებული მოთხოვნით გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში, რათა იტალიის საკითხთან დაკავშირებით ზეწოლა მოეხდინა იმპერატორ იუსტინიანეზე, მაგრამ მისი ვიზიტი უშედეგოდ დამთავრდა.
გზად წმინდა მღვდელმთავარი ყრუ-მუნჯ და კოჭლ ადამიანს შეხვდა და კოჭლობისაგან განკურნა, შემდეგ კი მეტყველების ნიჭიც დაუბრუნა. კონსტანტინოპოლში წმინდა აგაპეტუსმა განკურნა ბრმა მათხოვარი.
ამ დროს კონსტანტინოპოლში ჩატარდა ადგილობრივი საეკლესიო კრება. წმინდა აგაპეტუსმა მონაწილეობა მიიღო კრების მუშაობაში და დამაჯერებლად დაიცვა მართლმადიდებლური სწავლება ერეტიკოს სევერიოსის მწვალებლობისაგან.
წმინდანი გარდაიცვალა კონსტანტინოპოლში 536 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 536 კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ქიურდამიში
ქიურდამიში (Kürdəmiş) — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  — 1 275 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
Leptogenys karawaiewi
Leptogenys karawaiewi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
კვესეთი
კვესეთი — სოფელი თბილისის შემადგენლობაში, ვაკის რაიონში, თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე, მდინარე ვერის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1160 მ, გარდაბნიდან 60 კმ, თბილისის ცენტრიდან 30 კმ. სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI ს. კვესეთიდან 2 კმ-ზე დგას ბეთანიის ხუროთმოძღვრული ძეგლი (XII-XIII სს).
2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის კოჯრის თემს, 2007 წლიდან დაექვემდებარა ქალაქ თბილისის დიდგორის რაიონს, 2013 წლის თბილისის ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ გადავიდა ვაკის რაიონის შემადგენლობაში. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 12 ადამიანი. 2014 წლის აღწერით კი 8 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
ჰუმუსი (ბარდის პასტა)
ჰუმუსი (მუხუდოს პასტა) — მუხუდოს უგემრიელესი აღმოსავლური პასტა. ის არის საკმაოდ სასარგებლო. მთავარ ინგრედიენტში, მუხუდოში შემავალი ვიტამინი K, რკინა, ფოსფატი, კალციუმი და მაგნიუმი  ეხმარებიან ჩვენს ორგანიზმს ძვლების სიძლიერესა და სიჯანსაღის შენარჩუნებაში. უნდა აღინიშნოს, რომ მასში შემავალი ნივთიერებები ასევე არეგულირებენ მაღალ არტერიულ წნევას და ხელს უწყობენ გულსისხლძარღვთა სისტემის სიჯანსაღეს.
კერძი
აღნიშნული კერძი, პირველად XIII საუკუნის ქაიროს რეცეპტებში იხსენიება.
კერძის მომზადებისას, ბარდის მარცვლებს ხარშავენ. საჭიროა მისი პიურესავით დასრესვა და მასვე უმატებენ დაუმუშავებელ ტაჰინს.
ხშირად ჰუმუსს ზეითუნის ზეთით, ოხრახუშითა და სუნელებით მიირთმევენ. მაგალითად ისრაელში მისი პოპულარობა იმან განაპირობა, რომ ამ ქვეყანაში მკაცრი რელიგიური კანონი უფლებას იძლევა, რომ ჰუმუსი ხორცსა და რძის პროდუქტებთან ერთად მიირთვან.
მსოფლიოს რესტორნებში ტრადიციულად, მას შემოგთავაზებენ როგორც ცალკე, აპეტაიზერად, რაიმე ბოსტნეულთან ერთად, ისე პიტის პურში გახვეულს, ან სხვა ნებისმიერი კერძის საკმაზის სახით, ხოლო რაც შეეხება სასურსათო მაღაზიებში ქილებითაც კი იყიდება, თუმცა ახალდამზადებული გაცილებით გემრიელი და არომატულია.
XXI საუკუნის დასაწყისში ჰუმუსმა პოპულარობა მოიპოვა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და სხვა განვითარებულ ქვეყნებში ვეგეტარიანელებსა და იმ ადამიანებში, რომლებსაც არ შეეძლოთ წებოვანა და გლუტენის შემცველი პროდუქტების მიღება. .
2016 წლისთვის ჰუმუსის წამყვანმა მწარმოებელმა კომპანიამ, Sabra Dipping Company- მა, ჰუმუსის გაყიდვების 62% -იანი წილი დააგროვა შეერთებულ შტატებში და 2017 წელს გაყიდვებით $1 მილიარდს გადააჭარბა.
დღეისათვის კერძი ყველაზე ფართოდ არის გავრცელებული შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებში, ისრაელში, სირიაში, ლიბანში, იორდანიაში, თურქეთში, ასევე საბერძნეთსა და კვიპროსში.
მომზადების წესი
ხშირად ჰუმუსი მზადდება მოხარშული წიწიბურისგან ან ბარდისგან, რომელიც ჰომოგენიზდება ხელით ან ბლენდერის გამოყენებით ზეითუნის ზეთის, ლიმონის წვენისა და სეზამის პასტის (ტაჰინის) დამატებით, მას ასევე გემოვნებით შეიძლება დაემატოს სანელებლები (განსაკუთრებით ნიორი, მარილი, ოხრახუში, ხახვი, დაფქვილი კვლიავი, ჩილი წიწაკა).
ჰუმუსი მდიდარია მცენარეული ცილებით, საკვები ბოჭკოებით, უჯერი ცხიმებით და რკინით.
სქოლიო
კატეგორია: ებრაული სამზარეულო კატეგორია: არაბული სამზარეულო კატეგორია: მსოფლიო სამზარეულო კატეგორია: ბერძნული სამზარეულო
ახაგის მთა
ახაგი, ახაგის მთა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტი. მდებარეობს გაგრის ქედის დასავლეთ განშტოებაზე, აფხაზეთის კავკასიონზე, სიმაღლე ზღვის დონიდან 2732 მ.. აგებულია ზედაიურული კირქვებით. კალთები დაფარულია მთის სოჭნარ-წიფლნარი ტყით, 1800-1900 მეტრს ზემოთ სუბალპური და ალპური მდელოებია.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
რევაზ დოღონაძე
რევაზ რომანის ძე დოღონაძე (დ. 21 ნოემბერი, 1931, თბილისი ― გ. 13 მაისი, 1985) — ქართველი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი, ფიზიკური ელექტროქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პოლარულ სითხეში ქიმიური, ელექტროქიმიური და ბიოქიმიური პროცესების კინეტიკის ელემენტარული აქტის კვანტურ-მექანიკური თეორიის მთავარი ავტორი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983), ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1972).
ბიოგრაფია
რევაზ დოღონაძე იყო 190-ზე მეტი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 8 მონოგრაფიის ავტორი. მისი ხელმძღვანელობით მომზადდა და დაცულ იქნა 20 დისერტაცია (15 საკანდიდატო და 5 სადოქტორო). მისი ყოფილი ასპირანტები და დოქტორანტები ამჟამად ნაყოფიერ მოღვაწეობას ეწევიან საქართველოში, აშშ-ში, გერმანიაში, დანიაში, რუსეთსა და უკრაინაში. იგი იყო თანარედაქტორი და თანაავტორი სამ ტომიანი კოლექტიური მონოგრაფიის - „სოლვატაციის ფიზიკური ქიმია“ (საერთაშორისო სამეცნიერო გამომცემლობა ელსევირი, ამსტერდამი, 1985-1986). გარდა ამისა, დასავლეთ ევროპასა და აშშ-ში გამოქვეყნდა მისი 2 მონოგრაფია და 50-მდე სამეცნიერო სტატია. მისი დიდი საერთაშორისო ავტორიტეტის დასტური იყო ის, რომ 1975 წლიდან გარდაცვალებამდე იგი იყო ელექტროქიმიკოსთა საერთაშორისო საზოგადოების (ISE, შვეიცარია) საბჭოს წევრი და ელექტროქიმიური ფიზიკის განყოფილების თავმჯდომარე. იგი არჩეული იყო არაერთი საერთაშორისო კონგრესისა და სიმპოზიუმის საორგანიზაციო და საკონსულტაციო კომიტეტების წევრად. 1970-იანი წლების შუა ხანებში მისი თაოსნობით დაარსდა კვანტური ელექტროქიმიის საერთაშორისო საზაფხულო სკოლა ოხრიდში (იუგოსლავია), რომელიც წარმოადგენს აღნიშნულ დარგში სამეცნიერო კადრების ერთ-ერთ უმთავრეს სამჭედლოს.
აღსანიშნავია, რომ გარდა ქიმიური, ელექტროქიმიური და ბიოქიმიური რეაქციების კინეტიკის ელემენტარული აქტის კვანტურ-მექანიკური თეორიისა რევაზ დოღონაძემ მ. ვოლკენშტეინთან, ზ. ურუშაძესთან და სხვებთან ერთად შექმნა ფერმენტული კატალიზის პირველი კვანტურ-მექანიკური (ფიზიკური) მოდელი, რაც ჯერ კიდევ 1972 წელს მოხსენდა ბიოფიზიკოსთა IV საერთაშორისო კონგრესს (მოსკოვი).
სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ (1978) რ. დოღონაძე იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის თეორიულ კვლევათა მის მიერვე დაარსებული განყოფილების გამგე (დღეს ეს განყოფილება მის სახელს ატარებს) და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგე. 1982 წელს იგი არჩეულ იქნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად.
რევაზ დოღონაძის სამეცნიერო მოღვაწეობის დასასრულ პერიოდში (საქართველოში დაბრუნების შემდეგ), მისი დიდი სამეცნიერო და საზოგადოებრივი ღვაწლის, საერთაშორისო აღიარების წყალობით, 1984 წლის 1-6 ოქტომბერს შესაძლებელი გახდა თელავში უმნიშვნელოვანესი და წარმომადგენლობითი საერთაშორისო კონფერენციის ორგანიზება თემაზე „ფაზთაშორისი საზღვრის ელექტროდინამიკა. კვანტური ეფექტები ადსორბირებულ ფენებსა და აფსკებში“. ეს კონფერენცია მნიშვნელოვან მოვლენად იქნა აღიარებული ელექტროდინამიკის ფიზიკის დარგის ისტორიაში. მასში მონაწილეობა მიიღეს სხვადასხვა ქვეყნის ცნობილმა მეცნიერებმა: რუსეთიდან - ვ. აგრანოვიჩმა, ე. ველიხოვმა, ნ. ლიდორენკომ, ა. ნაუმოვეცმა, უცხოეთიდან - ჰ. გერიშერმა (მაქს პლანკის საზოგადოების, ფრანც ჰაბერის ინსტიტუტი, დას. ბერლინი), ს. დევისონმა (ვატერლოოს უნივერსიტეტი), ი. ულსტრუპმა (დანიის ტექნიკური უნივერსიტეტი), ვ. ჰანსენმა (იუტას უნივერსიტეტი, აშშ), ვ. შულცემ (დიუსელდორფის უნივერსიტეტი, გერმანია), კ. ფონ კლიტცინგმა (ნობელის პრემიის ლაურეატი, გერმანია), რ. კუბომ (იაპონიის ფიზიკური საზოგადოების პრეზიდენტი), ვ. შმიკლერმა (დიუსელდორფის უნივერსიტეტი, გერმანია) და სხვებმა. საერთაშორისო საკონსულტაციო საბჭოში შედიოდნენ: რუსეთიდან - ა. გოროდიცკი, ვ. კაზარინოვი, ა. რჟანოვი, ვ. სპიცინი; უცხოეთიდან: ნობელის პრემიის ორგზის ლაურეატი ფიზიკაში - ჯონ ბარდინი (ილინოისის უნივერსიტეტი, აშშ), ა. დესპიჩი (ბელგრადის უნივერსიტეტი, იუგოსლავიის ფედერაცია), ჩ. დიუკი (კორპორაცია ქსეროქსი), რ. კუბო (კეიოს უნივერსიტეტი, იაპონია), ა. ოტტო (დიუსელდორფის უნივერსიტეტი), რ.პარსონსი (სამეცნიერო კვლევების ნაციონალური ცენტრი, საფრანგეთი), ს. ტრასატი (მილანის უნივერსიტეტი, იტალია), ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში რობერტ შრიფერი (თომას ჯ. უატსონის კვლევების ცენტრი, აშშ) და სხვები.
დოღონაძის საერთაშორისო ავტორიტეტის დასტურია ის, რომ იგი შეყვანილია პრესტიჟულ საერთაშორისო ენციკლოპედიურ გამოცემაში „Electrochemical Dictionary“ (გამომცემლობა Springer–ი, ბერლინი–ჰაიდელბერგი, 2008).
რევაზ დოღონაძე გარდაიცვალა 1985 წელს, 54 წლის ასაკში. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს სასაფლაოზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები