cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტოკიოს ტექნოლოგიის ინსტიტუტი
სქოლიო
კატეგორია:ტოკიოს ტექნოლოგიის ინსტიტუტი კატეგორია:1881 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები კატეგორია:იაპონიის ეროვნული უნივერსიტეტები კატეგორია:იაპონიის კვლევითო ინსტიტუტები
თოთი (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)
თოთი — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (სიონის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2120 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 8 კილომეტრი.
ისტორია
XVII საუკუნიდან თოთი მიმდებარე ტერიტორიებითურთ ღუდუშაურთა გვარის კუთნილება გახდა. ამავე საუკუნის დასაწყისში, ქვეყნის ძნელბედობის ჟამს, ქართული მოსახლეობის შემცირების გამო არაგვის ერისთავთა მოურავმა შიოლა ღუდუშაურმა თოთში ჩამოასახლა ხულელიძეები, წიკლაურები, ავსაჯანიშვილები, სალბიევები და მირაქოვები. მალე სოფელზე თავისი უფლებები გაავრცელეს ყაზბეგებმა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში სოფლის მოსახლეობას გარკვეული გამოსახებები ეკისრებოდა ჯერ ღუდუშაურების, ხოლო მერე ყაზბეგის სასარგებლოდ. სოფელო საკმაოდ მიუდგომელია, ეს მტერთაგან თავდაცვის ხელსაყრელ პირობებს ქმნიდა. სოფელს ჰქონდა თავისი სახიზარ-გამოქვაბულებიც, რომლებსაც ,,დევის ქოხს’’ ანუ  ,,დევთ ქობს’’ უწოდებდნენ. თოთი გრძელი გვირაბით უკავშირდება სოფელ გაიბოტენს. სოფლის მიდამოებში ყრია დიდი ოთხკუთხა ლოდები. აქ ოსებს თავისი სალოცავი ,,ვაჩილაი’’ ჰქონდათ. სოფელთან მოიპოვებოდა თიხა, მისდევდნენ მესაქონლეობას. მიუდგომელი მდებარეობის გამო XIX საუკუნის II ნახევარში და განსაკუთრებით XX საუკუნეში, სოფელი დაიცალა. დღეისთვის იქ რამდენიმე კომლიღა ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ანტარქტიკა
thumb|300px|ანტარქტიკა ანტარქტიკა (ბერძნ. antarktikos < ანტი- და arktikos - ჩრდილოეთისა) — დედამიწის სამხრეთ პოლარული მხარე. მოიცავს კონტინენტ ანტარქტიდას მისი გარემომცველი ოკეანეების განაპირა ზღვებს (უედელის, ბელინსგაუზენის, ამუნდსენის, როსის) და კუნძულებს (სამხრეთ შეტლანდის, სამხრეთ სანდვიჩის, სამხრეთ გეორგიის, სამხრეთ ორკნეის, პეტრე I-ისა, ბალენისა და სხვა). ანტარქტიკას განეკუთვნება აგრეთვე სასაზღვრო ხაზთან მდებარე კუნძულები: პრინს-ედუარდის, კროზეს, მაკუორის და სხვა. ანტარქტიკის საზღვარი პირობითია და გადის სამხრეთ განედი 48-60° ფარგლებში. ფართობი 52, 5 მლნ. კმ². ანტარქტიკის მთელი შუა ნაწილი ანტარქტიდას უკავია.
რესურსები ინტერნეტში
*
ფორტიფიკაცია
ფორტიფიკაცია (fortificatio) — სამხედრო-საინჟინრო ხელოვნების დარგი, მოიცავს შეიარაღებული ძალების ბრძოლისუნარინობის ამაღლების, მტრის დამაზიანებელი საშუალებებისაგან ჯარების, მოსახლეობისა და სახალხო მეურნეობის ობიექტების დაცვის მიზნით საომარი თეატრისა და ქვეყნის ტერიტორიის როგორც წინასწარი, ისე ომის მსვლელობაში გამაგრების თეორიასა და პრაქტიკას.
ფორტიფიკაცია ორი სახისაა: საველე (საჯარისო) და ხანგამძლე. პირველი შეიმუშავებს რეკომენდაციებს ბრძოლის (ოპერაციის) საჭიროებისათვის თავდაცვითი ზოლების, ზღუდეების, საწყისი რაიონების ჯარების სადგომი რაიონების, ბირთვული და სხვა იარაღის ზემოქმედებისაგან მოსახლეობის დასაცავად საველე ნაგებობების მოწყობის თაობაზე. მეორე განიხილავს საომარი მოქმედების თეატრისა და ქვეყნის ტერიტორიის წინასწარი ფორტიფიკაციიული მომზადების თეორიისა და პრაქტიკის საკითხებს.
თავდაცვით სიმაგრეებს უძველესი დროიდან იყენებდნენ. თავდაპირველად გაჩნდა უმარტივესი ნაგებობები: მიწაყრილები, ქვაზვინები, მშრალი ან წყლით სავსე თხრილები. ტყიან მხარეებში მიწაყრილებს აძლიერებდნენ ხირხალითა და ძელყორით, სხვაგან ქვის, აგურის გალავნებს აგებდნენ. ამგვარ სიმაგრეთა აგების ხელოვნება მაღალ დონეზე იდგა ძველ ეგვიპტეში (მემფისის სიმაგრე), მესოპოტამიაში (ბაქტრა), ჩინეთში (დიდი ჩინეთის კედელი), ასურეთში, ბაბილონში, ურარტუში, საქართველოში (მცხეთის 4 ციხესიმაგრე). დასახლებათა და ქვეყნის საზღვრების დასაცავად საველე სიმაგრეებსაც იყენებდნენ (მესერები, ხერგილები, სხრტეები). XI-XV საუკუნეებში ევროპაში გაიზარდა ციხესიმაგრეების, გამაგრებული ქალაქების და მონასტრების მშენებლობა. ამ ხანებში შემოიღეს ტერმინი „ფორტიფიკაცია“. ფორტიფიკაციის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანეს ფრანგმა სამხედრო ინჟინერმა ს. ვობანმა, ჰოლანდიელმა სამხედრო ინჟინერმა მ. კეგორნმა. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოჩენამ ზღუდეთა კონსტრუქციების შეცვლა და ციხესიმაგრეთა რეკონსტრუქცია გამოიწვია. XV საუკუნეში ფორტიფიკაციაში შევიდა გზების, ხიდების მშენებლობა, დაბრკოლებათა მოწყობა. რუსეთში ფორტიფიკაცია ვითარდებოდა ადგილობრივი პირობებისა და უცხოეთის გამოცდილების გათვალისწინებით. XI-XVI საუკუნეებში რუსეთის ფორტიფიკაციის შედევრები (მოსკოვის, ნოვგოროდისა და ფსკოვის კრემლები) დასავლეთის ფორიფიკაციაზე მაღლა იდგა. ფორტიფიკაციულ სიმაგრეებს ფართოდ იყენებდნენ 1812 ბოროდინოს ბრძოლაში (შევარდინოს რედუტი, ბაგრატიონის ფლეშები). 1854-1855 წლებში სევასტოპოლის დაცვისას პირველად ააგეს 1000-1500 მ სიგანისგამაგრებული ზოლი. მას შემდეგ რაც გაჩნდა დაკუთხვილლულიანი ცეცხლსასროლი იარაღი, გაიზარდა საველე სიმაგრეების (სანგრები, ბლინდაჟები, სამალავები) როლი. საჭირო გახდა ჯარების აღჭურვა სასანგრე იარაღებით. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) წინ სსრკ-ის საზღვრებზე არსებული ციხე-სიმაგრეების ნაცვლად შეიქმნა გამაგრებული რაიონები. ყველა ქვეყნის ფორტიფიკაციაში დაინერგა რკინაბეტონისა და ჯავშნიანი კონსტრუქციები. დიდი სამამულო ომის (1941-1945) დასწყისში დაინერგა თავდაცვითი ზღუდეებისა და ხაზების შექმნის პრაქტიკა. 1943 წლიდან საბჭოთა ჯარების გამაგრებული პოზიციების ძირითად ელემენტებს წარმოადგენდა ძელმიწურები, ყორე-ბეტონითა და რკინაბეტონის ნაკეთობებით გამართული ტრანშეები და სანგარსასვლელები. რაკეტულ-ბირთვული იარაღის გაჩენის გამო ფორტიფიკაციის ამოცანები გაფართოვდა და გართულდა. ჩაისახა საველე ნაგებობების უნიფიკაციის ტენდენცია. მათ ასაგებად ფართოდ იყენებენ სამრეწველო წესით დამზადებულ ასაწყობ-დასაშლელ კონსტრუქციებსა და მექანიზმებს. ხანგამძლე ფორტიფიკაციაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მონოლითურ და ასაწყობ რკინაბეტონის კონსტრუქციებს. ფორტიფიკაციას კვლავაც მნიშვნელოვანი როლი ეკისრება ყველა სახის საბრძოლო ამოცანის გადაწყვეტაში.
იტო-ტორენი
იტო-ტორენი (Ito-toren) — ცათამბჯენი ნიდერლანდების ქალაქ ამსტერდამში. 25 სართულიანია, შენობის ძირითადი ნაწილის სიმაღლეა 100 მ. მშენებლობა მიმდინარეობდა 2002-2005 წლებში. აშენებულია იაპონელი არქიტექტორის ტოიო იტოს პროექტის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ცათამბჯენები
Heckler & Koch G36
ჰეკლერ&კოხ გ 36 — გერმანული საიერიშო შაშხანა, რომელიც იწარმოება 1997 წლიდან, იგი მიღებული იქნა ბუნდესვერის შეირაღებაში სადაც მან ჰეკლერ&კოხ გ3 ჩაანაცვლა, იგი მიღებული იქნა მრავალი ქვეყნის შეირაღებაში და მიღებული აქვს მონაწილეობა ბევრ კონფლიქტში, მიუხედავად იმისა, რომ ეს შაშხანები საკმაოდ ეფექტურია ასაკის მატებასთან ერთად მათი სიზუსტე შედარებით ეცემა, ეს პრობლემა განსაკუთრებით მაშინ წარმოიჩენს თავს, როდესაც შაშხანა გადახურებას განიცდის და მის პლასტმასის ნაწილებს პრობლემები ექმნებათ.
მისი ბევრი ვარიანტი იქნა წარმოებული გერმანიაში, მათ შორის გ36კ, რომელიც ორიგინალი შაშხანის შემოკლებულ ვერსიას წარმოადგენს, მისი საექსპორტო ვერსია გ36კვ არის, ხოლო გ36ის კარაბინ ვერსიას გ36ც ეწოდება, ასევე არსებეობს მისი მგ36 ვერსია, რომელსაც შედარებით გამძლე ლულა და დიდი მჭიდი გააჩნია, რის გამოც მისი ტყვიამფრქვევის როლში გამოყენება ხდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღები
Camponotus pellarius
Camponotus pellarius — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
რიფტი
right|frame|300პქ|რიფტის სქემატური გამოსახულება რიფტი (rift — ნაპრალი, რღვევა) — დედამიწის ქერქის ხაზობრივი ტექტონიკური მაკროსტრუქტურა, რომელიც ვრცელდება ასეული ათასობით კმ-ზე და წარმოიქმნება ქერქის ჰორიზონტალური გაჭიმვის შედეგად. გაჭიმვას მეტწილად თან სდევს ქერქის გათხელება (სრულ გარღვევამდე). რიფტის წარმოქმნის საკმაოდ ციცაბო რღვევების (დახრის კუთხე 60-70°) ერთობლიობა, რომელთა გასწვრივ ხდება ქერქის ვერტიკალური და ჰორიზონტალური გადაადგილება. რიფტების ძირითადი სტრუქტურული ფორმაა გრაბენი.
ვესტედა ტორენი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ცათამბჯენები
რიფტი
რიფტებმა რომლებმაც დაამთავრეს განვითარება, მაგრამ ვერ გადაიქცნენ ოკეანედ, თანდათანობით ივსებიან დანალექი ქანებით, და გეოლოგიურად ვლინდებიან როგორც მსხვილი ხაზობრივი დეპრესიები, რომლებიც თავის მხრივ, ამოვსებული არიან დიდი სიმძლავრის ნალექებით. ამ ყოველივეს ავლაკოგენი ეწოდება. სწორედ ამ უკანასკნელთან არის დაკავშირებული ნავთობის, ბუნებრივი აირის, ნახშირისა და სხვა საბადოების წარმოქმნა.
პირველად ასეთი სტრუქტურები აღწერილ იქნა ცნობილი გეოლოგის ნიკოლოზ შატსკის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია კატეგორია:ფილების ტექტონიკა
მოსკოვის ქართველთა ახალშენი
მოსკოვის ქართველთა ახალშენი — XVIII საუკუნის 90-იან წლებში წარმოქმნილი ქართველთა დასახლების უბანი მოსკოვში. XVI საუკუნიდან საქართველოს სამეფო-სამთავროებმა მჭიდრო პოლიტიკური ურთიერთობა დაამყარეს მოსკოვის სახელმწიფოსთან. ამ პერიოდიდან მოსკოვში მრავალი ქართველი პოლიტიკისა და კულტურის მოღვაწე ჩადიოდა. მოსკოვში ქართველთა დამკვიდრების ცალკეული ფაქტები XVII საუკუნის 20-იანი წლებიდან დოკუმენტურად დასტურდება. რუსეთის სამეფო კარის ინიციატივით 1652 წელს მოსკოვში ჩავიდა ნიკოლოზ ბატონიშვილი (შემდეგში ერეკლე I) დედითა და ამალით. მისი მხებლებიდან XVII საუკუნის 70-იან წლებში მოსკოვს დამკვიდრებულმა დავითაშვილებმა საფუძველი ჩაუყარეს ქართველებით დასახლებული უბნის წარმოქმნას.
1684 წელს მოსკოვს ჩავიდნენ ალექსანდრე და მამუკა ბატონიშვილები, 1685 - მათი მშობლები არჩილ II და ქეთევან დედოფალი, ოჯახის წევრებითა და ამალით. 1691 წელს ალექსანდრე და მამუკა ბატონიშვილებს საკუთრებად ებოძათ თავად ვასილ გოლიცინის ყოფილი სასახლე. მალე ქართველებმა ქალაქგარეთ მიიღეს აგარაკი ვსესვიატსკოეში („სვესენწკა“). ასე ჩამოყალიბდა ქართველთა ახალშენი მოსკოვში. 1700 წელს პეტრე I-მა მოსკოვში დაბრუნებულ არჩილ მეფესა და ალექსანდრე ბატონიშვილს წლიური ფულადი და ნატურალური ულუფის ნაცვლად ნიჟნი-ნოვგოროდში ვრცელი მამულები უბოძა (ბელგოროდის, ლისკოვისა და ტერიუშევის თემები. ასზე მეტი დასახლებული პუნქტით, 4 ათასამდე კომლით). ახალშენის პირველი მეთაური იყო ალექსანდრე ბატონიშვილი, მისი დატყვევების შემდეგ არჩილ II. 1712 წელს პეტრე I-მა მემკვიდრეობა არჩილის ქალიშვილს დარეჯანს დაუმტკიცა.
XVIII საუკუნის 20-იან წლებში მოსკოვის ქართველთა ახალშენი შუამავლის როლს ასრულებდა ეუსეთის სახელმწიფო კარსა და ქართლის სამეფოს შორის. 1724 წელს ვახტანგ VI-ისა და მისი მრავალრიცხოვანი ამალის მოსკოვს დამკვიდრებით ქართველთა ახალშენი გაფართოვდა. 1729 წელს პრესნიაზე ქართველთა დასახლებული უბანი „გრუზინი“ შეიქმნა. გაიზარდა ქართველთა რიცხვი ვსესვიატსკოეში, რომლის გვერდით გიორგი ბატონიშვილმა გააშენა სოფ. გეორგიევსკოე. XVII საუკუნის 30-იან წლებში ვსესვიატკოეში დარეჯანმა ააშენა ახალი სამლოცველო, რომელიც დღემდეა დაცული. პრესნიაზე მცხოვრებმა ქართველებმა მთავარმოწამე წმინდა გიორგის სახელზე ჯერ ხის, ხოლო შემდეგ ქვის ეკლესია ააგეს. 1705 წელს დონის მონასტრის წინამძღვარი (არქიმანდრიტი) გახდა ქართველი ლავრენტი. 1711 წელს ამავე მონასტერში საფუძველი ჩაეყარა ქართველ მოღვაწეთა პანთეონს.
1726 წელს დარეჯანმა თავისი მამულების მემკვიდრედ დაამტკიცა ბაქარი. 1740 წელს ეს მამულები გადავიდა ქართველთა ახალშენის მეთაურის ბაქარის ხელში. 1748 წელს მოსკოვის ქართველთა ახალშენის სამფლობელო გაიყვეს ბაქარმა და გიორგი ბატონიშვილმა. ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ (1750) მის წილ მამულებს ჯერ დედოფალი ანა, ხოლო შემდეგ ბაქარის შთამომავლები დაეუფლნენ.
მოსკოვის ქართველთა ახალშენი ქართული კულტურის მძლავრი კერა იყო. არჩილ II-ის ინიციატივით მოსკოვში გაკეთდა ქართული საბეჭდი დაზგა, 1704 წელს იქვე ჩამოისხა ქართული შრიფტი, ხოლო 1705 წლის მარტში დაიბეჭდა პირველი ქართული წიგნი „ფსალმუნი“. XVIII საუკუნის 30-იან წლებში ვახტანგ VI მოსკოვში ქართულ საგამომცემლო საქმიანობის განახლებას შეეცადა. 1736-1737 წლებში იოსებ სამებელის (ქვაბულიძე) ხარჯითა და ქრისტეფორე გურამიშვილის ხელმძღვანელობით პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიაში ჩამოისხა ქართული შრიფტი, დამზადდა სასტამბო მოწყობილობა და დაიბეჭდა „ანბანი“. 1737-1738 წლებში მოსკოვში ამოქმედდა დამოუკიდებელი ქართული სტამბა, რომელშიც ძველი ქართული კულტურის ათამდე სახელწოდების შესანიშნავი ძეგლი დაიბეჭდა (მათ შორის „დაბადება“ 1743). 1762 წელს მოსკოვში ათანასე თბილელმა გახსნა სტამბა, ხოლო XIX საუკუნის დამდეგს გ. პაიჭაძემ.
მოსკოვის ქართველთა ახალშენშე ითარგმნა მრავალი ძეგლი მათ შორის „პროლოგ-სვინაქსარი“ (XVII საუკუნის 80-იან წლებში); ბ. სოლოღაშვილმა დაიწყო ბერძნულიდან მსოფლიო ისტორიის („ქრონოგრაფიის“) თარგმნა, შემდეგ ეს თარგმანი რუსულიდან არჩილ II-მ დაასრულა (1706-1710). ამავე პერიოდში ითარგმნა სერბული რომანი „ალექსანდრიანი“. შეიქმნა სახელმძღვანელო „არტილერიის წიგნი“ (XVIII საუკუნის 20-იან წლები), გადაიწერა ვახტანგ VI-ის ლექსები და პოემები, აგრეთვე — „ქართლის ცხოვრება“, არითმეტიკისა და გეომეტრიის სახელმძღვანელოები, შემდეგ პერიოდში მამუკა ბარათაშვილმა აქ შემნა პოეტიკის სახელმძღვანელო „ჭაშნიკი“. ითარგმნა და გამოიცა თ. პროკოპოვიჩის „პირველ სასწავლო ყრმათა“ (1739) და სხვა.
XVIII საუკუნის 30-იან წლებში ბაქარის სასახლეში მოეწყო მცირე ობსერვატორია. მეცნიერ-ენციკლოპედისტმა ვახუშტი ბატონიშვილმა პრესნიაზე შექმნა „საქართველოს ატლასი“, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (1744), თარგმნა და გადაწერა „მსოფლიო გეოგრაფია“ და სხვა. მოსკოვის ქართველთა ახალშენის წევრები აქტიურად მონაწილეობდნენ რუსეთის საზოგადოებრივ-კულტურულ ცხოვრებაში. დიდი თეატრის პირველივე დასის წევრი იყო ნ. ზანდუკელი, მოსკოვის უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ქველმოქმედი გიორგი ბატონიშვილი. მოსკოველ ქართველ მოღვაწეებს მჭიდრო შემოქმედებითი კავშირი ჰქონდათ პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიასთან, მოწინავე რუს მეცნიერებთან: მიხეილ ლომონოსოვთან, ნ. ტატიშჩევთან, თეოფანე პროკოპოვიჩთან და სხვებთან. მოსკოველმა ქართველებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს რუსეთის არმიის გარდაქმნაში. აღსანიშნავია რუსული არტილერიის მშენებლობაში ალექსანდრე ბატონიშვილის, ბაქარის, გ. დადიანისა და სხვების როლი. მოსკოველი ქართველები აქტიურად მონაწილეობდნენ კასპიისპირეთის ლაშქრობაში, XVIII საუკუნის 30-იან წლებში ჩამოყალიბებულმა ქართველ ჰუსართა პოლკმა შესანიშნავი ფურცლები ჩაწერა რუსი და ქართველი ხალხის საბრძოლო თანამეგობრობის მატიანეში. ქართველ ჰუსარმა დავით გურამიშვილმა თავისი „დავითიანით“ უმღერა ქართველი, რუსი და უკრაინელი ხალხის მეგობრობას. მოსკოვის ქართველთა ახალშენიდან გამოვიდნენ რუსეთის თვალსაჩინო სამხედრო, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწეები. ქართველთა ცხოვრება მოსკოვში აღბეჭდილია რუს და ქართველ ხალხთა შემოქმედებითი მეგობრობის შედეგად შექმნილ მატერიალურ კულტურის ძეგლებში. ქართველთა აქ ცხოვრების კვალი ისტორიულ ძეგლებმა, ადგილთა სახელწოდებებმა შემოგვინახა. მოსკოვის ქართველთა ახალშენმა დიდი როლი შეასრულა რუს და ქართველ ხალხთა დაახლოებაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოსკოვი კატეგორია:ქართული დიასპორა
NGC 7680-1
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
უკანამხარი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)
უკანამხარი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ცხრაძმის თემი), მდინარე ცხრაძმულის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1480 მ, ახალგორიდან 30 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 12 კაცი.
ისტორია
საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ლარგვისის სასოფლო საბჭოში. განვითარებული იყო მეცხვარეობა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:ცხრაძმის თემის სოფლები
სამხრეთის დედოფალი
„სამხრეთის დედოფალი“ (La Reina del Sur) — ესპანურენოვანი ტელენოველა, რომელიც გადაღებულია აშშ-ში მოქმედი ქსელ ტელემუნდოს მიერ ესპანურ ტელეარხ ანტენა 3-თან და კოლუმბიურ RTI Producciones-თან ერთად. ტელენოველას საფუძვლად უდევს ესპანელი მწერლის — არტურო პერეს-რევერტეს ამავე სახელწოდების ნოველა. დრამა ასახავს მექსკიელი (კულიაკანი, სინალოას შტატი) ახალგაზრდა ქალის — ტერესა მენდოსას განდიდებას, რომელიც სამხრეთ ესპანეთში ყველაზე ძლევამოსილი ნარკომოვაჭრე ხდება.
$10 მილიონიანი ბიუჯეტით, სამხრეთის დედოფალი ყველაზე ძვირადღირებული ტელენოველაა, რაც კი ოდესმე ტელემუნდოს შეუქმნია. მისი პრემიერა აშშ-ში სწორედ ამ არხზე შედგა 2011 წლის 28 თებერვალს, რაც არხის ყველაზე მაღალრეიტინგული პრემიერა გამოდგა, ხოლო ფინალურმა სერიამ ტელემუნდოს 19 წლიან ისტორიაში ყველაზე მაღალი რეიტინგი დააფიქსირა 4,2 მილიონი მაყურებლით, რომელთა ასაკიც ძირითადად 18-49 წელი იყო. ასეთმა წარმატებამ ტელემუნდოს უბიძგა პირველად წარედგინა თავის ნამუშევარი ემის ნომინაციაზე.
სამხრეთის დედოფალი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში უჩვენეს, მათ შორის კოლუმბიაში, ჩილეში, ნიკარაგუაში, კოსტა-რიკაში, მექსიკაში, კვიპროსში, სერბეთში, ალბანეთში, უნგრეთში, სლოვენიასა და ხორვატიაში. 2011 წლის ზაფხულიდან ტელენოველა გადის ასევე საქართველოში, ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის ეთერით.
სქოლიო
კატეგორია:ტელესერიალები კატეგორია:ტელემუნდოს ტელენოველები
Camponotus peleliuensis
Camponotus peleliuensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ბრითათა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)
ბრითათა — სოფელი საქართველოში ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდებარეობს ერმანის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ერმანისწყლის (დიდი ლიახვის სისტემა) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1960 მეტრი, ჯავიდან 35 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ედისის თემის სოფლები
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უზენაესი საბჭო — აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უმაღლესი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო 1991-1992 წლებში. აღნიშნულ პერიოდში სულ მოწვეული იყო უზენაესი საბჭოს 2 სესია.
მმართველი რგოლი
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს ხელმღვანელობა შემდგენაირად დაკომპლექტდა:
I სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს I სესია მოწვეულ იქნა 1991 წლის 29 დეკემბერი — 1992 წლის 23 ივლისს.
რუსთაველი (თბილისის მეტრო)
რუსთაველი (ყოფილი რუსთაველის მოედანი) — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც მარჯანიშვილის და თავისუფლების მოედნის სადგურებს შორის მდებარეობს. გაიხსნა 1966 წელის 11 იანვარს. არქიტექტორები ლ. ჯანელიმე (ქვედა სადგური), ო. კალანდარიშვილი და ი. ცხომელიძე (ვესტიბიული). სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა „თბილმეტრომშენმა“.
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
I სხდომა
პირველი (1991 წლის 29 დეკემბრის) სხდომა გაიმართა ყოფილი კომპარტიის საოლქო კომიტეტის, შემდგომში აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის შენობის სხდომათა დარბაზში, სადაც ადრე პარტიული პლენუმები და აქტივები იმარტებოდა.
სხდომა შესავალი სიტყვით გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარემ ვ. ცუგბამ. მან დეპუტატებს მიულოცა აფხაზეთის უზენაეს საბჭოში არჩევა. მან სესიას მოკლედ მოახსენა აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნების შედეგების შესახებ.
რუსთაველი (თბილისის მეტრო)
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზი
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
I სხდომა
საარჩევნო კანონით განსაზღვრული 65 საარჩევნო ოლქიდან დეპუტატები არჩეული იქნა 63 ოლქში. ორ საარჩევნო ოლქში ჩატარდება ხელახალი კენჭისყრა, რადგან განმეორებით არჩევნებშიც მონაწილეობა მიიღო ამომრჩეველთა ნახევარზე ნაკლებმა რაოდენობამ. სესიას ესწრებოდა 60 დეპუტატი.
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ არჩევნების მსვლელობისას ადგილი ჰქონდა საარჩევნო კანონის მთელ რიგ დარღვევებს. ითქვა, რომ საზოგადოების ნაწილმა გაგებით აღიქვა ჩატარებული არჩევნები, თუმცა ბევრმა ისინი მიიჩნია როგორც დემოკრატიული პრინციპების დარღვევა.
სესიის დასასრულს დეპუტატებმა დაამტკიცეს აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს განცხადება თბილისში მიმდინარე მოვლენებთან დაკვშირებით.
ამით აფხაზეთის ასსრ-ის მეთორმეტე მოწვევის პირველი სესიის პირველმა სხდომამ მუშაობა დაასრულა. შემდგომი სხდომა დაინიშნა მომავალი წლის 6 იანვრისათვის.
II სხდომა
მეორე (1992 წლის 6 იანვრის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარემ ვ. ცუგბამ.
დეპუტატებმა დაამტკიცეს სხდომის დღის წესრიგი. სესიამ მოისმინა სამანდატო კომისიის თავჯდომარის დეპუტატ ვ. ლოგინოვის მოხსენება. მან შეკრებილთ მოახსენა კომისიის მიერ შემოწმებული მასალები არჩეული დეპუტატების უფლებამოსილების შესახებ და კომისიის სახელით სესიის დასამტკიცებლად შეიტანა წინადადება ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მიერ დამტკიცებული 63 საარჩევნო ოლქში არჩეული 63 დეპუტატის უფებამოსილების ცნობის შესახებ. ამასთან მან აღნიშნა, რომ დეპუტატთა ერთი ჯგუფი ითხოვდა ოთხი დეპუტატის (საარჩევნო ოლქები №№1, 3, 17, 60), უფლებამოსილების საკითხის განხილვას მოგვიანებით, შესაბამისი მასალების დამატებით შესწავლის შემდეგ.
კენჭისყრის შედეგად ხმათა უმრავლესობით გავიდა სამანდატო კომისიის წინდადება.
სესიამ მიიღო აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს დადგენილება აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს 63 დეპუტატის უფლებამოსილების ცნობის შესახებ.
სესიის დღის წესრიგის მეორე საკითხებად დასმული იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის არჩევა. დეპუტატ ო. დამენიას წინადადებით უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ წამოყენებულ იქნა დეპუტატი ვლადისლავ არძინბას კანდიდატურა. ვ. არძინბას კანდიდატურის მხარდაჭერა გამოხატეს თავიანთ გამოსვლებში დეპუტატებმა კ. ოზგანმა, ს. ბაღაფშმა, ნ. მესხიამ, ი. ვორონოვმა, ა. გვარამიამ, ჯ. გამახარიამ და ა. ზებელიანმა.
ვაჰან გალუსტიანი
ვაჰან გალუსტიანი (დ. 4 დეკემბერი, 1884, თბილისი — გ. 1963) — საბჭოთა, სომეხი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1946). თბილისის სომხური დრამატული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი.
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
II სხდომა
ფარული კენჭისყრით (61 დეპუტატიდან 59 მომხრე და 2 წინააღმდეგი) აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ დეპუტატებმა აირჩიეს დეპუტატი ვ. არძინბა.
სესიამ ერთხმად მიიღო აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დადგენილება აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ ვლადისლავ გრიგოლის ძე არძინბას არჩევის შესახებ.
აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილის თანამდებობაზე წამოყენებულ იქნა დეპუტატ თამაზ ნადარეიშვილის კანდიდატურა. წამოყენებული კანდიდატურა დადებითად დაახასიათეს და მას მხარი დაუჭირეს დეპუტატებმა ვ. ყოლბაიამ, თ. მჟავიამ, ნ. მესხიამ, ო. დამენიამ, ზ. აჩბამ, ს. ბაღაფშმა და ვ. კვარჭიამ.
სესიის წინაშე სიტყვით გამმოვიდა თ. ნადარეიშვილი. ფარული კენჭისყრის შედეგად აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის პირველ მოადგილედ არჩეულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი თამაზ ვლადიმერის ზე ნადარეიშვილი.
ვაჰან გალუსტიანი
ბიოგრაფია
1903-1909 წლებში მოღვაწეობდა ავჭალის აუდიტორიის სცენაზე. 1909-1924 წლებში იყო ზუბალაშვილების სახალხო სახლის მსახიობი. 1921-1922 წლებში მუშაობდა ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის დრამატულ თეატრში. 1922 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სომხურ დრამატულ თეატრში მოღვაწეობდა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: სერობი (აბელიანის „მიმქრალი ჩირაღდნები“), ვანო, გალაქტიონი, პოლკოვნიკი (ნ. აზიანის „გაცრუებული იმედები“, „დეზერტირკა“, „შურისძიება“), დავით ბეგი (ხარაზიანის „დავით ბეგი“), გიორგი (პ. არაქსიანის „მსხვერპლი“), პეტია, ალექსეი (ნაიდენოვის „ვანიუშინის შვილები“), იასონი (ევრიპიდეს „მედეა“), პავლე (ერდმანის „მანდატი“), პარუჩიკი ზარეცკი (ს. ლევიტანის „განაჩენი“), როლფი (შილერის „ყაჩაღები“), დინ ალონზო (მოლიერის „დონ ჟუანი“), ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“) და სხვა.
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
II სხდომა
სესიამ ამ საკითხზე მიიღო აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დადგენილება.
სესიამ აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის მეორე მოადგილედ ღია კენჭისყრით აირჩია დეპუტატი ალბერტ გასპარის ძე ტოპოლიანი.
დეპუტატებმა რიგი შესწორებების შეტანის შემდეგ მთლიანობაში მიიღეს დროებითი დებულება აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს მუშაობის რეგლამენტის შესახებ.
ვაჰან გალუსტიანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 1963 კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
II სხდომა
სესიაზე დამტკიცებულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს 6 მუდმივმოქმედი კომისია:
სესიაზე მიიღეს დადგენილება აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის თავისუფალ საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის შესახებ:
III სხდომა
მესამე (25 იანვრის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ. სესიას დაესწრო 32 დეპუტატი.
დეპუტატებმა დაამტკცეს დღის წესრიგი:
პირველ საკითხზე დეპუტატებმა მოისმინეს აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილის ს. სააკიანის ინფორმაცია. სესიამ მიიღო აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს გადადგომა და დაავალა მისტრთა საბჭოს ძველ შემადგენლობას განაგრძოს თავისი მოვალეობების შერულება მინისტრთა საბჭოს ახალი შემადგენლობის დამტკიცებამდე. ამ საკითხზე დეპუტატებმა მიიღეს შესაბამისი დადგენილება.
საკითხზე ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის ცნობის შესახებ გამოვიდა ამ კომისიის თავმჯდომარე, დეპუტატი ი. ვორონოვი. დეპუტატებმა მიიღეს დადგენილება ა დოკუმენტის ცნობის შესახებ, ასევე გადაწყვეტილება — დეკლარაცია გამოქვეყნდეს პრესაში.
დღის წესრიგის მესამე საკითხზე გამოვიდნენ: მრეწველობისა და სოციალური საკითხების კომისიის თავმჯდომარე კ. ოზგანი, ადამიანის უფლებათა კომისიის თავმჯდომარე ი. ვორონოვი, მეცნიერების, განათლებისა და კულტურის კომისიის თავმჯდომარე ს. შამბა, სესიამ დაამტკიცა ამ კომისიათა შემადგენლობები.
დეპუტატებმა მიიღეს დადგენილება „აფხაზეთის რესპუბლიკის სამინისტროებში, უწყებებში და ორგანიზაციებში არსებული საუწყებო არბიტრაჟების გაუქმების შესახებ“.
შესვენების შედმეგ დეპუტატების წინაშე გამოვიდა აფხაზეთის სახელმწიფოებრივი სიმბოლიკის — გერბისა და დაროშის პროექტების შემქმნელი მხატვარი გ. გამგია. ამ საკითხის განხილვაშ მონაწილეობა მიიღეს დეპუტატებმა ს. შამბამ, ვ. კვარჭიამ, ვ. ლოგინოვმა, ზ. აჩბამ. სესიამ გადაწყვიტა კიდევ ერთხელ დამშავდეს ეს პროექტები მუდმივ კომისიებში და გამოტანილ იქნეს აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს მორიგ სხდომაზე.
სესიაზე გადაწყვიტეს, რომ სამართალდამცავი ორგანოების მუშაობის შესახებ საკითხი აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა მინისტრის გ. ლომინაძისა და სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის თავჯდომარის ა. იოსელიანის არყოფნის გამო არ განეხილათ. გადაწყდა, საკითხი მოსმენილ იქნას მორიგ სხდომაზე.
სესიის სხდომა ტრანსლირებული იყო პირდაპირი გადაცემით.
IV სხდომა
მეოთხე (28 იანვრის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ. სესიას დაესწრო 60 დეპუტატი.
აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადილე თ. ნადარეიშვილი გამოვიდა განცხადებით. მან ილაპარაკა 25 იანვრის სხდომაზე დეპუტატთა ნაწილის გამოუცხადებლობის მიზეზებზე, ასევე გამოთქვა თავისი დამოკიდებულება აფხაზეთის ასს რესპუბლიკის — აფხაზეთის რესპუბლიკად სახელის გადარქმევის თაობაზე და შეეხო სახელმწიფო სიმბოლიკის პრობლემებს. თავიანთი შეხედულებები გამოთქვეს დეპუტატებმა ნ. მგალობლიშვილმა, ა. ნაგორნინამ, ე. ასტემიროვამ.
საკითხზე აფხაზეთის ასს რესპუბლიკის — აფხაზეთის რესპუბლიკად სახელის გადარქმევის თაობაზე და სახელმწიფო სიმბოლიკის შესახებ ინფორმაციით გამოვიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს მეცნიერების, განათლებისა და კულტურის მუდმივი კომისიის თავმჯდომარე დეპუტატი ს. შამბა.ამ საკითხზე თავიანთი აზრი გამოთქვეს დეპუტატებმა ნ. მგალობლიშვილმა, რ. დგებუაძემ, ზ. აჩბამ, ლ. ლაკერბაიამ, ი. ვორონოვმა, ო. დამენიამ, ჯ. გამახარიამ, ა. გვარამიამ, კ. ოზგანმა, ა. გასვიანმა, ს. ლაკობამ, ა. ანქვაბმა, ვ. ყოლბაიამ და ს. თარკილმა.
შესვენების შემდეგ სესიამ მოისმინა საკითხი აფხაზეთის სამართლადამცავი ორგანოების მუშაობის შესახებ, მოხსენებით გამოვიდნენ აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა მინისტრი გ. ლოინაძე, აფხაზეთის ასსრ-ის პროკურორია. კვიწინია და აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის თავმჯდომარე ა. იოსელიანი. თანამოხსენებით ამ საკითხზე გამოვიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს სამართლებრივი კომისიის თავმჯდომარე, დეპუტატი ვ. ყოლბაია.
ამით 28 იანვრის სხდომა დამთავრდა.
V სხდომა
ვ. არჩინბამ დეპუტატებს მოკლედ გააცნო იმ დროისათვის საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ვითარებაში გალის რაიონში შექმნილი მდგომარეობა. უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ დეპუტატთა ჯგუფის სახელით სესიას შესთავაზა ვითარების ნორმალიზაციის ერთ-ერთ ღონისძიებად — აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს დროებითი სრულუფლებიანი რწმუნებულის დანიშვნის მიზანშეწონილობა. დეპუტატმა ნ. მესხიამ რწმუნებულის პოსტზე წამოაყენა დეპუტატ რ. ცატავას კანდიდატურა. სესიამ მიიღო ეს წინადადება. სესიამ აგრეთვე გადაწყვიტა გალის რაიონშ გაეგზავნათ აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დელეგაცია, რომელშიც შევიდნენ ნ. მესხია, ს. ბაგაფში, დ. ფილია და გალის რაიონის დეპუტაცია.
შემდეგ სესიამ განაგრძო აფხაზეთის სამართალდამცავი ორგანოების მუშაობის შესახებს აკითხის განხილვა.
გ. ლომინაძემ, ა. კვიწინიამ და ა. იოსელიანმა პასუხი გასცეს დეპუტატთა მრავალრიცხოვან შეკითხვებს.
საკითხის განხილვაში მონაწილეობა მიიღეს: აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილემ ზ. ლაბახუამ, დეპუტატებმა: ო. დამენიამ, ი. ვორონოვმა, ნ. მგალობლიშვილმა, რ. ქარჩაამ, ვ. ლოგინოვმა და რ. ქარაიამ.
29 იანვრის სხდომა ამით დამთავრდა.
VI სხდომა
მეექვსე (30 იანვრის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ.
სხდომაზე გაგრძელდა კამათი საკითხზე აფხაზეთის სამართალდამცავი ორგანოების მუშაობის შესახებ.
ამ საკითხზე დადგენილების პროექტიდეპუტატებს გააცნო აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს სამართლებრივი კომისიის თავმჯდომარემ ვ. ყოლბაიამ.
შესვენების შემდეგ დეპუტატებს მიმართა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ. თავის სიტყვაში მან აფხაზეთის პროკურატურისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მუშაობა არადამაკმაყოფილებლად შეაფასა და დეპუტატებს შესთავაზა განსახილველად დადგენილების ალტერნატიული პროექტი, რომლითაც, სამართალდამცავი ორგანოების მუშაობის არადამაკმაყოფილებლად შეფასების გარდა შეთავაზებული იყო აფხაზეთის პროკურორის ა. კვიწინიას თანამდებობიდან გათავისუფლება და მისი მოვალეობის შესრულების გადაცემა პროკურორის პირველი მოადგილის ა. ლაცუზბაიასათვის, ხოლო აფხაზეთის შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტზე გ. ლომინაძის ყოფნის მიზანშეწონილობა განხილულიყო რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს ახალი შემადგენლობის ფორმირებისას. დოკუმენტში ასევე აღინიშნა აფხაზეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელობის განმტკიცებისა და სამინისტროს სტრუქტურული ცვლილებების აუცილებლობა.
კამათის შემდეგ დეპუტატებმა 33 ხმით მიიღეს დადგენილება ამ საკითხზე.
ამით დასრულდა 30 იანვრის სხდომა.
VII სხდომა
მეშვიდე (4 თებერვლის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ.
სხდომის დღის წესრიგში შეტანილი იყო საკითხი „აფხაზეთში შექმნილი ვითარების შესახებ“. ინფორმაცია ამ საკითხის შესახებ გააკეთა, აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ. მან თქვა რომ თებერვლის პირველ რიცხვებში საქართველოს დროებითმა მთავრობამ რამდენიმეჯერ დააყენა საკითხი იმის შესახებ, რომ მიღებულიყო ზომები აფხაზეთში გაფიცვების შესაწყვეტად. ვ. არძინბამ თქვა, რომ ჰქონდა სატელეფონო საუბარი თ. სიგუასთან.
უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ თ. სიგუას აზრები გაფიცვის შეწყვეტის და ცხოვრების სრული ნორმალიზაციის შესახებ მთლიანად ემტხვევა მის აზრებს, გამოთქვა მოსაზრებანი სიტუაციის მოგვარების სხვა, პოლიტიკურ მეთოდებზეც.
აფხაზი დეპუტატის დ. ფილიას შეკითხვაზე „ხომ არ გამოიწვევს სამხედრო ქვეგანაყოფების შესვლა გალის რაიონში სიტუაციის დესტაბილიზაციას მთლიანად აფხაზეთში“ ვ. არძინბამ უპასუხა: „შესაძლოა პირიქით, ეს დააწყნარებს სიტუაცის“. ამავე დროს მან აღნიშნა, რომ „აფხაზეთის რაიონებში გამოცხადებულია მზადყოფნა ამისათვის, რომ დავიცვათ ის, რაც დასაცავია“ და „თუ საჭიროა, უზენაესი საბჭო მიიღებს შესაბამის განცხადებას“.
იმავე დღეს სესიაზე ჩამოყალიბდა დეპუტატთა ჯგუფი, რომელიც შეხვდა სოხუმის საგაფიცვო კომიტეტის წევრებს.
VIII სხდომა
მერვე (5 თებერვლის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ.
სხდომის გახსნისთანავე ვ. არძინბამ სიტყვა მისცა დეპუტატ ა. ანქვაბს. მან თქვა, რომ 4 თებერვალს, გვიან ღამე ოჩამჩირეში გაიმართა აფხაზეთის საგაფიცვო კომიტეტის წევრების, სამართალდამცავი ორგანოების ხელმძღვანელებისა და აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს რამდენიმე დეპუტატის შეხვედრა სამხედრო ხელმძღვანელობასთან. მან თქვა, რომ სამხედროებმა მკაცრად დააყენეს საკითხი იმის შესახებ, რომ 5 თებერვალს 14 საათისათვის შეწყვეტილიყო რკინიგზელთა გაფიცვა, რომ მიღებულიყო ზომებიიმისათვის, რომ სოხუმშ შეწყვეტილიყო მიტინგები. ა. ანქვაბმა თქვა, რომ სამხედროებმა განსახილველად დასვეს საკითხი სოხუმში კომენდატის საათის შემოღების შესახებ.
აღშანიშნავია ისიც, რომ 4 და 5 თებერვალს, სოხუმში, კონსტიტუციის მოედანზე, გაიმართა ხალხმრავალი მიტინგები ზვიად გამსახურდიას მხარდასაჭერად.
ერთდროულად კი რამდენიმე ასეული მეტრის დაშორებით მუშაობდა უზენაესი საბჭოს სესია. ვ. არძინბამ თქვა, რომ უკვე რამდენიმე დღეა, რაც სოხუმში იმყოფებოდა საქართველოს პროკურატურის საგამომძიებლო ჯგუფი, რომელიც აფხაზეთის პროკურატურასთან ერთად მიიღებდა ზომებს ვიტარების სტაბილიზაციისათვის. მან აღნიშნა, რომ ჰქონდა კიდევ ერთი სატელეფონო საუბარი საქართველოს დროებითი მთავრობის პრემიერ მინისტრთან თენგიზ სიგუასთან, რომელზეც განხილულ იქნა საკითხი რკინიგზელთა გაფიცვის შესახებ, რადგან კინიგზის ამ უბანს ჰქონდა სტრატეგიული მნიშვნელობა საქართველოს, სომხეთისა და რუსეთისათვის.
სხდომაზე ა. ჯერგენია არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის პროკურორად.
დღის მეორე ნახევარში, სხდომაზე განხილულ იქნა საკითხი „აფხაზეთის ასს რესპუბლიკის სახელწოდების შეცვლისა და აფხაზეთის სიმბოლიკის შესახებ“.
აფხაზი დეპუტატები და პირადად ვ. არძინბა, როგორც წინა სხდომაზე კატეგორიულ ფორმებში აყენებდნენ საკითხს იმის შესახებ, რომ აფხაზეთის ასს რესპუბლიკას უნდა დაერქვას აფხაზეთის რესპუბლიკა. ვ. არძინბამ აღნიშნა, რომ სიტყვა ავტონომია აფხაზებისთვის მიუღებელია, რომ აფხაზი ხალხი ელოდებოდა ახალ სახელწოდებას. აფხაზი დეპუტაცია ითხოვდა კენჭისყრას ამ საკითხზე.
გადაწყდა, რომ ეს საკითხები — „აფხაზეთის სახელწოდების და სიმბოლიკის შესახებ“ — კვლავ განიხილებოდა 14 თებერვალს სესიის მორიგ სხდომაზე. იმავე დღეს განიხილავდნენ საკითხს აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს სამართლებრივი და ეკოლოგიური მუდმივი კომისიების შემადგენლობის შესახებ.
5 თებერვალს დეპუტატებმა სცნეს ოჩამჩირელი დეპუტატის თემურ გოგოხიას უფლებამოსილება.
IX სხდომა
სესიის დღის წესრიგში შეტანილი იყო შემდეგი საკითხები:
ქართველმა დეპუტატებმა შესთავაზეს დღის წესრიგში შეეტანათ კიდევ ორი საკითხი: 1. აფხაზეთის პარლამენტის დროებითი რეგლამენტის დამტკიცება და 2. აფხაზეთიდან ყოფილი საბჭოთა კავშირის ჯარების გაყვანის შესახებ, მაგრამ ხმების უმრავლესობით ეს საკითხები ოფიციალურად არ იქნა შეტანილი დღის წესრიგში, თუმცა მომავალ სხდომებზე ეს საკითხი, შესაძლოა ყოფილიყო განხილვის საგანი.
დეპუტატმა თემურ ლორთქიფანიძემ შესთავაზა შეექმნათ დეპუტატთა სპეციალური ჯგუფი, რადგან აფხაზეთის ტელევიზია და რუსულენოვანი პრესა ცალმხრივად აშუქებდა აფხაზეთის პარლამენტის მუშაობას.
ქართველი დეპუტაციის მოთხოვნით სხდომის მეორე ნახევარი აფხაზეთის ტელევიზიით გადაიცა პირდაპირ ეთერში.
პირველი საკითხის განხილვისას მხარეები ვერ შეთანხმდნენ სამართლებრივი კომისიის რიცხობრივი და ეროვნული შემადგენლობის საკითხში. ქართველმა დეპუტატებმა აღნიშნეს, რომ პარლამენტის რამდენიმე მუდმივ კომისიაში აფხაზ მხარეს ჰქონდა რიცხობრივი უპირატესობა და ამიტომ ამ კომისიებში საჭირო იყო დაცულიყო პარიტეტული პრინციპი. პირველ საკითხში შეტანილი ორი კომისიის დამტკიცება ვერ მოხერხდა. გადაწყდა ამ საკითხის მომავალ სხდომებზე განხილვა.
მეორე საკითხთან დაკავშირებით ინფორმაციით გამოვიდა სოციალურ-ეკონომიკური კომისიის თავმჯდომარე, დეპუტატი კ. ოზგანი. მან შესთავაზა, რომ სამივე კანონპროექტი დარიგებოდა დეპუტატებს შესასწავლად და 10 დღის შემდეგ დაბრუნებოდნენ მის განხილვას. დეპუტატმა მ. კვარაცხელიამ აღნიშნა, რომ ამ კანონპროექტების წარდგენა მისთვის (იგი ამ კომისიის წევრი იყო) მოულოდნელი იყო, რომ არ უნდა ეჩქარათ ასეთი პროექტების მიღების დროს.
ვ. არძინბამ თქვა, რომ სამივე კანონპროექტი წარდგენილი იყო სხდომაზე აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის მიერ.
დეპუტატმა ზ. ჯგუბურიამ შესთავაზა სამივე კანონპროექტი გამოქვეყნებულიყო ადგილობრივ პრესაში.
მწვავე კამათის შემდეგ დადგინდა, რომ მიწის კანონპროექტის ძირითადიდ მომენტები დაიბეჭდებოდა ადგილობრივ პრესაში.
პარლამენტმა მიიღო დადგენილება, რომ დეპუტატებს ყოველთვიურად აუნაზღაურონ სადეპუტატო საქმიანობასთან დაკავშირებული ხარჯები 250 მანეთის ოდენობით.
მწვავე კამათი გაიმართა მეხუთე საკითხის ირგვლივ. აფხაზ დეპუტატთა ჯგუფმა შესთავაზა ქართველ გვარდიელთა გაყვანა აფხაზეთიდან, ხოლო ქართველმა დეპუტატებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ აფხაზეთი იყო საქართველოს განუყოფელი ნაწილი და გვარდიელთა იქ ყოფნა არ წარმოადგენდა არავითარ დარღვევას.
დეპუტატმა კ. ჯაჭვლიანმა ყურადრება გაამახვილა იმაზე, რომ ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ოხურეისთან საი-ს პოსტზე იქ მყოფი აფხაზეთის ე. წ. შინაგანი ჯარის ბატალიონის წევრები (მათს აბსოლუუტურ უმრავლესობას შეადგენდნენ აფხაზი ეროვნების მოქალაქეები) არაკორექტულად ახორციელებდნენ ავტომანქანების და მგზავრების შემოწმებას.
დეპუტატმა ნ. მესხიამ თქვა, რომ საქართველოს იმჟამინდელი დროებითი მთავრობა არაკონსტიტუციური იყო, ხოლო დეპუტატმა ა. ანქვაბმა აღნიშნა, რომ „ზვიად გამსახურდია იყო საქართველოს გუშინდელი დღე“.
მცირე შესვენების შემდეგ სხდომაზე ხმების უბრალო უმრავლესობით (ქართველი დეპუტაცია არ მონაწილეობდა მასში) მიღებულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს მიმართვა საქართველოს დროებითი მთავრობის და სამხედრო საბჭოსადმი. მასში აღნიშნული იყო, რომ ეროვნულმა გვარდიელებმა შეასრულეს აფხაზეთში თავიანთი ამოცანები და რომ საჭირო იყო მათი აფხაზეთიდან გაყვანა. მიმართვაში ნათქვამი იყო, რომ „აფხაზეთის უზენაესი საბჭო იძლეოდა რკინიგზის და აეროპორტის ნორალური ფუნქციონირების გარანტიებს“.
მეექვსე საკითხის განხილვისას დეპუტატთა ჯგუფმა აღნიშნა, რომ მოქალაქეთა ქცევის განსაკუთრებული რეჟიმის შემოღება გათვალისწინებული იყო კონსტიტუციის მიერ.
სხდომამ დაავალა ამ საკითხის მომზადება სამართლებრივ კომისიას, აფხაზეთის შინაგან საქმეთა სმინისტროს, პროკურატურას და სახელმწიფო უშიშროების სამსახურს.
16 თებერვალს, კვირას სოხუმის ტურისტულ სასტუმრო „ცხუმში“ ჟურნალისტები შეხვდნენ ეროვნული გვარდიის ნაწილების მეთაურს გია ყარყარაშვილს. მან თქვა, რომ საქართველოს სამხედრო საბჭომ გაითვალისწინა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელმძღვანელობის თხოვნა და მიიღო გადაწყვეტილება ეროვნული გვარდიელები დაებრუნებინათ მუდმივი დისლოკაციის ადგილებზე, მოკლედ გაეყვანათ აფხაზეთიდან. გ. ყარყარაშვილმა აღნიშნა, რომ თუ რკინიგზა და აეროპორტი შეწყვეტდა მუშაობას, თუ აფხაზეთში სიტუაცია კვლავ დესტაბილიზებული იქნებოდა, გვარდიელები დაბრუნდებოდნენ აფხაზეთში.
X სხდომა
მეათე (26 თებერვლის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ.
სხდომის დღის წესრიგში შეტანილ იქნა შემდეგი საკითხები:
დეპუტატმა თემურ მჟავიამ შესთავაზა შეეტანათ დღის წესრიგში საკითხი: აფხაზეთის ასსრ-ის პარლამენტის მუშაობის დროებითი რეგლამენტის დამტკიცების შესახებ. ვ. არძინბამ ამასთან დაკავშირებით თქვა, რომ სამანდატო კომისიამ იმუშავა ამ საკითხზე, პრეზიდიუმმაც განიხილა ეს საკითხი, ამჯამად ტექსტი უნდა განიხილონ კომისიებში და 3-4 დღე სჭირდება მის საბოლოო დამუშავებას, შემდეგ კი ეს რეგლამენტი საბოლოოდ იქნებოდა დამტკიცებული. მან აღნიშნა, რომ რეგლამენტის დამტკიცების საკითხი უკვე მესამეჯერ დაისვა სესიის სხდომებზე, მაგრამ გარკვეული წრეები არ ჩქარობდნენ მის ოპერატიულ დამტკიცებაზე.
დეპუტატმა თემურ ლორთქიფანიძემ შესთავაზა შეეტანათ დღის წესრიგში საკითხი „აფხაზეთის დროებითი სამხედრო საბჭოს შესახებ“, მანვე ხაზი გაუსვა იმას, რომ აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი აჭარბებდა თავის უფლებამოსილებას და თქვა, რომ მას არ ჰქონდა უფლება ამ სამხედრო საბჭოს შექმნისა. ვ. არძინბამ თქვა, რომ „არავითარ დარღვევას არა აქვს ადგილი“, დაშვებულია ის, რაც არ არის აკრძალული“. ეს საკითხი — აფხაზეთის დროებითი სამხედრო საბჭოს შესახებ — არ იქნა შეტანილი დღის წესრიგში.
დეპუტატ რენატ ქარჩაას წინადადებით სხდომამ განიხილა საკითხი აფხაზეთის მოსახლეობის პურით მომარაგების შესახებ. სიტყვით გამოვიდნენ აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილეები სმბათ სააკიანი და ვლადიმერ მიქანბა. აგრეთვე გაერთიანება „აფხაზპურის“ გენერალურმა დირექტორმა ალექსი არჯენიამ და სოხუმის წისქვილქარხნის დირექტორმა გივი ჩაფიჩაძემ აღნიშნეს, რომ სოხუმში დარჩა ხორბლის ორი დღის მარაგი. ასეთივე სიტუაციაა აფხაზეთის სხვა ქალაქებსა და რაიონებში. სესიაზე ითქვა, რომ ასეთი კატასტროფული მდგომარეობის მიზეზია ის, რომ დიდი ხანია არ მუშაობს რკინიგზა და ამიტომ შეუძლებელი იყო ხორბლის შემოზიდვა ფოთიდან და ნოვოროსიისკიდან, და თუ უახლოეს დღეებში რკინიგზა არ ამუშავდება, აფხაზეთის მოსახლეობა დადგება შიმშილობის წინაშე. აღინიშნა აგრეთვე, რომ აფხაზეთის ხელისუფლება ცდილობს შემოიტანოს ხორბალი საზღვაო საშუალებებით, მაგრამ ეს არ შველიდა სიტუაციას.
ვ. მიქანბამ უარყო ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს სოხუმში არ იყო ქლორის მარაგი, თქვა რომ სასმელი წყალი არ იყო მოწამლული.
სხდომაზე მიღებულ იქნა დამატება აფხაზეთის ასსრ კანონის „საგანგებო მდგომარეობის სამართლებრივი რეჟიმის შესახებ“ ერთ მუხლში: „მოქალაქეების ქცევის განსაკუთრებული რეჟიმის შემოღება საგანგებო მდგომარეობის ცალკეული ელემენტების გამოყენებით“.
მწვავე კამათის შემდეგ დეპუტატებმა ხმების უმრავლესობით მიიღეს დადგენილება „აფხაზეთის მოქალაქეების ქცევის განსაკუთრებული რეჟიმის შემოღების შესახებ“, რომელიც ძალაში 2 მარტის 23 საათიდან შევიდა.
დადგენილების მიხედვით აიკრძალა გაფიცვები, დემონსტრაციები, ქუჩის მსვლელობები. მიტინგების ჩატარება შეიძლებოდა მხოლოდ კანონის მიერ გათვალისწინებული ნორმებით. ღამის საათებში საღამოს 23 საათიდან დილის 6 საათამდე აკრძალულია ავტომობილით მოძრაობა, გარდა იმ მანქანებისა, რომლის მძღოლებს ექნებოდათ აფხაზეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ გაცემული საშვები. ავტოტრასებზე იქნება გაძლეირებული შემოწმება.
რაც შეეხება დღის წესრიგის მეხუთე და მეექვსე საკითხებს, აღინიშნა, რომ მათ სჭირდებოდათ დამატებითი შესწავლა და მათი განიხილება მოხდებოდა მომავალ სხდომებზე. საკითხები გადაეცათ შესაბამის კომისიებს.
XI სხდომა
მეთერთმეტე (5 მარტის) სხდომა გახსნა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ ვ. არძინბამ.
დღის წესრიგში შეტანილი იყო საკითხები, რომლებიც წინა დღეს განხილული იყო უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმზე:
სომეხთა გენოციდის ხსოვნის დღე
სომმეხთა გენოციდის ხსოვნის დღე (სომხურად: Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օր მეც იეღერრნი ზოჰერი ჰიშატაკი) ან სომხეთის გენოციდის მემორიალური დღე  — სახალხო დღესასწაული სომხეთსა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, ის სომეხთა დიასპორის მიერ ყოველი წლის 24 აპრილს აღინიშნება. ეს ტარდება ყოველწლიურად 1915 წლის სომეხთა გენოციდის დროს დაღუპულთა მოსაგონებლად. გენოციდი მოიცავდა ოსმალთა იმპერიის მიერ მილიონზე მეტი სომეხის ხოცვა- ჟლეტვასა და შიმშილობას. ერევანში, სომხეთის დედაქალაქში, ასიათასობით ადამიანი იკრიბება ყოველწლიურად ციწერნაკაბერდის გენოციდის მემორიალურ დაფასთან და მას ყვავილებით ამკობენ.
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
XI სხდომა
დეპუტატმა რაისა ქარაიამ შესთავაზა სხდომის დღის წესრიგში შეეტანათ საკითხი აფხაზეთის დროებითი სამხედრო საბჭოს შესახებ. მან დამსწრეთ გააცნო სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის 158 თანამშრომლის მიმართვა აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის, უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის და მისი პირველი მოადგილისადმი.
მიმართვის ავტორები ითხოვდნენ გაეყვანათ გულრიფშის რაიონის სოფელ აგუძერიდან შინაგანი ჯარების პოლკის ქვეგანაყოფები, რომლებიც ემორჩილებოდნენ „უკანონოდ შექმნილ აფხაზეთის დროებით სამხედრო საბჭოს“.
აღნიშნული იყო, რომ ამ სამხედრო ქვეგანაყოფებში საჭირო დონეზე არ იყო დისციპლინა, რომ მისი მოსამსახურენი არაკორექტულად იქცეოდნენ, რომ ამ სამხედრო ნაწილის ყოფნა აგუძერაში ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის დახურულ ზონაში და საერთოდ სოფელში ამწვავებდა სიტუაციას. მიმართვის ავტორები აღნიშნავდნენ, რომ „ვლადისლავ არძინბა ყოველთვის ითხოვდა კონსტიტუციისა და ადამაინთა უფლებების დაცვას, თვითონ კი არღვევდა ამ კონსტიტუციას და ადამიანთა უფლებებს“.
მიმართვაში ნათქვამი იყო, რომ აფხაზეთის დროებითი სამხედრო საბჭო იყო უკანონოდ შექმნილი, რომ პოლკი, რომელიც მას ემორჩილებოდა, დაკომპლექტებული იყო მხოლოდ აფხაზი ეროვნების მოქალაქეებით.
ვლადისლავ არძინბამ თავის გამოსვლაში ამასთან დაკავშირებით განაცხადა, რომ „მისი პიროვნების შეურაცხყოფისათვის თუ საჭიროა მიმართავდა პროკურატურას და მოითხოვდა იმ ადამიანების პასუხისგებაში მიცემას, რომლებიც არანაირი არგუმენტაციის, დასაბუთების გარეშე უყენებდნენ მას ასეთ უსაფუძლო ბრალდებებს“. მან თქვა, რომ „ყველამ უნდა იცოდეს თავისი სიტყვის, ქმედების ფასი“.
ვ. არძინბამ თქვა, რომ შინაგანი ჯარების ბატალიონის ბაზაზე აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის გადაწყვეტილებით შეიქნა შინაგანი ჯარების პოლკი, რომელიც ემორჩილებოდა აფხაზეთის დრობით სამხედრო საბჭოს. მან აღნიშნა, რომ „პოლკი შეიქმნა ინტერნაციონალურ საფუძლებზე“. რაც შეეხება, იმას, რომ ამ პოლკში არ მსახურობდნენ ქართველები, ვ. არძინბამ თქვა, რომ დღეისათვის არის საჭიშროება იმისა, რომ „ქართველ სამხედრო მოსამსახურეთა შორის სხვადასხვა პოლიტიკური შეხედულების გამო გამორიცხული არ იყო კონფრონტაცია“.
ვ. არძინბამ თქვა, მხარს უჭერდა იმას, რომ დღის წესრიგში შეტანილ იქნას საკითხი დროებითი სამხედრო საბჭოს შექმნის შესახებ. ასეც მოხდა — ზემოთაღნიშნული საკითხი შეიტანეს დღის წესრიგში.
სომეხთა გენოციდის ხსოვნის დღე
ისტორია
1975 წლის 9 აპრილს აშშ-ს წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო ერთობლივი რეზოლუცია 148, რომლის თანახმადაც 24 აპრილი ადამიანიების მიმართ არაადამიანური მოპყრობისადმი მიძღვნილი დღეა. რეზულუცია მოიცავდა ეთნიკური ნიშნით დაღუპულ ადამიანთა ხსოვნის დღეს და მათ შორის სომხებსაც, რომლებიც 1915 წელს განხორციელებულ გენოციდს შეეწირენ. რეზოლუცია ვერ იქნა მიღებული სენატის სასამართლო კომიტეტში პრეზიდენტ ჯერალდ ფორდის მკაცრი წინააღმდეგობის გამო, რადგან ის მიიჩნევდა, რომ მოკავშირე თურქეთთან მათი ქვეყნის ურთიერთობა გაუარესდებოდა.
აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭო
XI სხდომა
შემდეგ ვლადისლავ არძინბამ გააცნო დეპუტატებს აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის გადაწყვეტილებები „სახელმწიფო მმართველობის ორგანოებიდან საპენსიო ასაკის პირების განთავისუფლების (დათხოვნის) შესახებ, „ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოების დაცვის სამსახურის შექმნის შესახებ“.
შემდეგ სხდომას უძღვებოდა აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე თამაზ ნადარეიშვილი.
სომეხთა გენოციდის ხსოვნის დღე
ისტორია
1988 წელს საბჭოთა სომხეთმა ოფიციალურად მიიღო 24 აპრილი, როგორც სახელმწიფო ხსენების დღე.