cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არნოლდ ზომერფელდი
მოღვაწეობა
ზომერფელდი სხვა თეორეტიკოსი ფიზიკოსებისაგან განსხვავდებოდა იმით, რომ იგი პრაქტიკული საკითხებითაც იყო დაინტერესებული, რაც მას გამოყენებითი საკითხების გადაჭრის საშუალებას აძლევდა. შემოქმედებითი მუშაობა ზომერფელდის მხოლოდ ერთ ნაწილს წარმოადგენდა. იგი განსაკუთრებული ტიპის პედაგოგიც იყო. ბორნის თქმით „ზომერფელდს ფიზიკოსების აღმოჩენისა და მათი გამოზრდის დიდი უნდარი ჰქონდა“. მრავალ ქვეყნებში თრგმნილი და გამოცემული თეორიული ფიზიკის მრავალტომიანი მისი კურსი დღემდე ერთ-ერთ საუკეთესოდ ითვლება. მისი წიგნი „ატომისა და სპექტრის აღნაგობა“ ფიზიკოსების მთელი თაობის ენციკლოპედიად გადაიქცა.
1891 წელს ზომერფელდმა დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ნებისმიერი ფუნქციები მათემატიკურ ფიზიკაში“. ამ ნაშრომში მან განიხილა მათემატიკის ერთი დარგიმ, რომელსაც მთელი თავისი სიცოცხლის განმავლობაში დასტრიალებდა.
1897-1898 წლებში ზომერფელდის თანაავტორობით გამოქვეყნდა კლაინის ორი ტომი სხელად „ბზრიალის თეორია“. ამის პარალელურადდ ზომერფელდმა გადაჭრა საინტერესო საკითხი ელექტრომაგნიტური ტალღების გავრცელების შესახებ სასრული კვეთის მავთულების გასწვრივ. 1897 წელს ზომერფელდმა დაიკავა პროფესორის თანამდებობა კლაუსტის სამთო აკადემიაში, ხოლო 1900 წელს იგი აახენის უმაღლესი ტექნიკური სკოლის ტექნიკური მექანიკიიის პროფესორად მიიწვიეს. კლაუსტალეში ზომერფელდმა გამოაქვეყნა სტატიები: საშენ მასალათა სიმტკიცის, რკინიგის მუხრუჭების თეორიის, დინამომანქანების რხევების, ლავალის ტურბინებისა და სხვა პრაქტიკული საკითხების ირგვლივ. პარალელურად ზომერფელდი ელექტრონული თეორიითაც დაინტერესდა. ლორენტცის წარმოდგენათა ფარგლებში მან შეისწავლა თომსონის წინასწარმეტყველება სინათლის სიჩქარით მოძავი ელექტრონის შესახებ და მათემატიკურად გამოთვალა იგი.
1906 წელს ზომერფელდი მიუნხენის უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგედ აირჩიეს. მან იქ 45 წელის დაყო და სიცოცხლეც იქვე დაასრულა. მისი მოღვაწეობით მიუნხენის უნივერსიტეტი მალე მსოფლიოს ფიზიკოსთა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცენტრად გადაიქცა. ზომერფელდის მიერ წაკითხული ლექციები მრავალ სტუდენტს იზიდავდა.
ზომერფელდის გამოქვეყნებული ნაშრომების რიცხვი 450 აღწევს.
არნოლდ ზომერფელდი გარდაიცვალა 83 წლის ასაკში, მიუნხენში, 1951 წლის 2 აპრილს, საავტომობილო კატასტროფის შედეგად.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
ხუსლაპენია
ხუსლაპენია (Juslapeña; Txulipain) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 31,51 კმ². მოსახლეობა — 568 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
გივი ყვარელაშვილი
გივი ყვარელაშვილი (დ. 5 სექტემბერი, 1945, თბილისი — გ. ივლისი, 2011) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, თავისუფალი სტილის მოჭიდავე. იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1998), პოლიციის გენერალ-მაიორი (1994), საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1970). ღირსების ორდენისა (1996) და ვახტანგ გორგასლის II და III ხარისხის ორდენების კავალერი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მოსკოვის შსს უმაღლესი აკადემია.
საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოების გენერლებს შორის ყველაზე მეტი სპორტული და სამსახურებრივი მიღწევების მქონე. თავისუფალ ჭიდაობაში მსოფლიო თასის მფლობელი (1974), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1971), ვერცხლისა (1970) და ბრინჯაოს (1968) მედალოსანი. მრავალი საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული. პროფკავშირების საკავშირო სპარტაკიადის სამგზის ჩემპიონი. საქართველოს შვიდგზის ჩემპიონი (მწვრთნელი — გ. როსტიაშვილი). საქართველოს ჭიდაობის ფედერაციის თავმჯდომარე (1988–1991). საქართველოს შსს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარე (1994–2000).
საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი (1965–1976), საბჭოთა კავშირის ნაკრების გუნდის მწვრთნელი (1976–1979). საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, საკავშირო კატეგორიის მსაჯი თავისუფალ ჭიდაობაში. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტი. მიღებული აქვს მედალი საბრძოლო დამსახურებისათვის.
დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ნიკოლოზ მუსხელიშვილის ქუჩა
ნიკოლოზ (ნიკო) მუსხელიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ვაზისუბანი); დავით კვაჭანტირაძის ქუჩიდან თეოფანე დავითაიას ქუჩამდე. ვაზისუბნის დასახლებაში გამავალ ცენტრალურ უსახელო ქუჩას ნიკოლოზ მუსხელიშვილის სახელი ეწოდა 1982 წელს.
ლიტერატურა
მუსხელიშვილი
საადმირალოს ხიდი (კოლპინო)
საადმირალოს ხიდი (Адмиралтейский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგის კოლპინის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრ კოლპინოში, საბჭოეთის არხზე. ხიდის სიგრძეა - 50,4 მეტრი, სიგანე - 20  მ.
მდებარეობა
საადმირალოს ხიდი მდებარეობს საადმირალოს ქუჩისა და თავისუფლების ბულვარის გადაკვეთაზე. ხიდთან ახლოს მდებარეობს კოლპინოს საქალაქო ბაღი. დინების ქვემოთში მდებარეობს ამაღლების ხიდი.
სახელწოდება
1850-იანი წლებიდან მოყოლებული 1880-იან წლებამდე, ეწოდებოდა ჰოსპიტალის ხიდი, მის სიხალოვეს მდებარე ჰოსპიტალის გამო. 1882 წელს, მას შემდეგ, რაც ახლოს მდებარე ჩუხონის ქუჩას უწოდეს საადმირალოს ქუჩა, ხიდმაც შესაბამისი სახელი მიიღო. საბჭოთა პერიოდში ხიდს ოფიციალური სახელი არ ჰქონია. ხიდმა თანამედროვე სახელი მიიღო 2012 წლის 3 ივლისს ვოლოდარის ქუჩის ძველი სახელწოდების მიხედვით (ქუჩის სახელწოდება აღსდგა 2017 წელს).
ისტორია
1809 წელს არქიტექტორ დ. მაკლის დაკვირვების ქვეშ არხის სათავესთან ააგეს ხის ხიდი ბეტონის სამაგრებით. 1865 წელს კი გადააკეთეს ინჟინერ პავლოვის მეთვალყურეობით. 1928 წელს მორიგი რემონტი წარიმართა არტელ „Промтехстрой“-ის მიერ. 1950-ია წლებში ხიდი გადააკეთეს ხუთმალიან მეტალის ხიდად.
მოქმედი რკინა-ბეტონის ხიდი ააგეს 1972 წლის ივლისიდან 1973 წლის ნოემბრამდე ინჟინერ ვ. ე. ედუარდოვის პროექტის მიხედვით. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა ტრესტი „Ленмостострой“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
აიშე ერზანი
აიშე ერზანი (Ayşe Erzan; დ. 1949, ანკარა, თურქეთი) — თურქი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი.
ბიოგრაფია
შემდგომში, ერზანი ანკარაში დაბრუნდა და ერთი წელი ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე დაჰყო, შემდეგ კი, 1977 წელს სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის პერსონალს შეუერთდა. ამ პერიოდში მან მონაწილეობა მიიღო მშვიდობიან და ქალთა მოძრაობებში. 1980 წლის თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, ქვეყანა დატოვა. 1981-1990 წლებში ერზანი მუშაობდა და ასწავლიდა სხვადასხვა სამეცნიერო დაწესებულებებსა და უნივერსიტეტებში. 1981-1982 წლებში მუშაობდა ჟენევის უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის ფაკულტეტზე. 1982-1985 წლებში იყო პორტუს უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი, 1985-1987 წლებში ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტის ფონდის თანაშემწე მარბურგის თეორიული ფიზიკის დეპარტამენტში. 1987-1990 წლებში მუშაობდა გრონინგენის უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომლად. ასევე იყო ტრიესტის თეორიული ფიზიკის საერთაშორისო ცენტრის მკვლევარი. 1990 წელს დაბრუნდა სტამბოლში და მუშაობა დაიწყო სტამბოლის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ასევე განაგრძო კვლევა ფეზა გიურსეის ინსტიტუტში.
ერზანი, 1995 წელს გახდა თურქეთის მეცნიერებათა აკადემიის ასოცირებული წევრი, ხოლო 1997 წელს ნამდვილი წევრი. შემდგომში თურქეთის სამეცნიერო კვლევითი საბჭოს (TÜBİTAK) სამეცნიერო პრიზი მიიღო. 2003 წელს გადაეცა „ლორეალ-იუნესკოს ჯილდო ქალებისათვის მეცნიერებაში“, ხოლო 2009 წელს რამალის პრემია. არის მსოფლიო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქი ფიზიკოსები კატეგორია:თურქი აკადემიკოსები
I Am a Ukrainian
მინი|კადრი ვიდეოდან „I Am a Ukrainian“ (მე უკრაინელი ვარ) — ინტერნეტ ვირუსული ვიდეო, რომელიც პირველად 2014 წელს YouTube-ზე გამოქვეყნდა. ვიდეოში ნაჩვენებია ახალგაზრდა უკრაინელი ქალი რომელიც მხარს უჭერს 2014 წლის უკრაინის რევოლუციას. ფილმის ავტორი გრემ მიტჩელია. იმავე წლის მარტის ბოლოს ვიდეოს უკვე 8 მილიონამდე ნახვა ჰქონდა.
უსაფრთხოებიდან გამომდინარე თავდაპირველად ქალის ვინაობა უცნობი იყო, მაგრამ საბოლოოდ მისი ვინაობა ცნობილი გახდა. ვიდეოში გადაღებული ახალგაზრდა ქალი კიევის ტარას შევჩენკოს ეროვნული უნივერსიტეტის უკრაინული ლიტერატურის ფაკულტეტის დოქტორანტი იულია მარუშევსკაია აღმოჩნდა. მარუშევსკაიამ და ბრიტანელმა ფოტოგრაფმა გრემ მიტჩელმა ეს ვიდეო 22 იანვარს ხუთი ადამიანის დაღუპვის შემდეგ გადაიღეს, რომელთაგან სამი ცეცხლსასროლ იარაღს ემსხვერპლა. მარუშევსკაია გრძნობდა, რომ მას ევრომაიდანისთვის უფრო მეტი უნდა გაეკეთებინა და იმედგაცრუებული იყო საპროტესტო აქციებთან დაკავშირებით უცხოელების ქცევით. მას სურდა მაყურებლებისთვის ეთქვა, რომ უკრაინელებს საკუთარი ხელისუფლების შეცვლა ქვეყანაში არსებული უკონტროლო კორუფციის გამო უნდოდათ. მათ გადაიღეს ინგლისურენოვანი ვიდეო რომლის ხანგრძლივობაც 2 წუთი და 4 წამია. 2015 წლის ივლისში ოდესის გუბერნატორმა მიხეილ სააკაშვილმა განაცხადა, რომ იულია მარუშევსკაია ოდესის რეგიონული სახელმწიფო ადმინისტრაციის თავმჯდომარის მოადგილედ დაინიშნა. მიხეილ სააკაშვილის თქმით, მანამდე იულია მარუშევსკაიამ ჰარვარდისა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში გაიარა პრაქტიკა.
პოპულარობა
ვიდეო YouTube-ზე 2014 წლის 10 თებერვალს აიტვირთა. 19 თებერვლის მონაცემებით, ვიდეომ 3,5 მილიონი ნახვა დააგროვა. 21 თებერვალს მას უკვე 5,2 მილიონი ნახვა ჰქონდა, 22 თებერვალს 6 მილიონი , ხოლო 27 თებერვალს ნახვების რაოდენობამ 7 მილიონი შეადგინა. 2015 წლის სექტემბრის მდგომარეობით, ვიდეომ 8,5 მილიონი ნახვა მოაგროვა.
ვიდეომ მთლიანობაში დადებითი გამოხმაურება მიიღო, 10 000-ზე მეტი მხარდამჭერი კომენტარით. 21 თებერვლისთვის ვიდეოს 70 000 „მოწონება“ და 4 000 „არმოწონება“ ჰქონდა. ნაკლები ხმა მოწინააღმდეგეებს ჰქონდათ, რომლებიც რევოლუციას ეწინააღმდეგებოდნენ და ამ ყოველივეს ძალიან ცალმხრივად მიიჩნევდნენ. ის ასევე კრიტიკის ობიექტი გახდა ნაწარმის პროფესიული ღირებულებების კუთხით და შედარება კეთდებოდა ვირუსულ ვიდეო Kony 2012-თან რომელმაც მაყურებელი შეაცდინა.
BBC News-ის შეფასებით, 2014 წლის უკრაინის რევოლუციის დროს ამ ვიდეომ ყველაზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა. ასევე მიმდინარეობდა მუშაობა სრულმეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმზე იულიასა და უკრაინის პროგრესზე მისი ვიდეოდან ერთი წლის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:YouTube-ის ვიდეოები კატეგორია:უკრაინული ფილმები კატეგორია:ევრომაიდანი
ტრიუნფუ (პერნამბუკუ)
ტრიუნფუ (Triunfo) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 004 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაჟეუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 006 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 78.35 კმ²-ზე. ფართობი 191 518 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ელდარის ქუჩა
ელდარის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, სამგორის რაიონში (ვარკეთილი); კახეთის გზატკეცილიდან კალოუბნის ქუჩამდე. ყოფილ „ე“ ქუჩას ელდარის ქუჩა დაერქვა XX საუკუნის 70-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამგორის რაიონის ქუჩები
ნოაინი
ნოაინი (Noáin; Noain) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 48,24 კმ². მოსახლეობა — 8354 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
მინდონი
მინდონი (မင်းတုန်းမင်း; დ. 8 ივლისი, 1808, ამარაპურა, ბირმა — გ. 1 ოქტომბერი, 1878, მანდალაი, ბირმა) — ბირმის გამგებელი (1853-1878) კონბაუნების დინასტიიდან. სახელმწიფოს ცენტრალიზაციის გაძლიერებისა და მსხვილი ფეოდალების ძალაუფლების დასუსტების მიზნით 50-60-იან წლებში გაატარა მთელი რიგი რეფორმები. მინდონი შეეცადა ურთიერთობები დაემყარებინა რუსეთთან და აშშ-თან. მინდონი ხელს უწყობდა მრეწველობისა და ვაჭრობის, ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარებას. 1857 წელს დააარსა ქალაქი მანდალაი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1808 კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1878 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი კატეგორია:ბირმის გამგებლები
იტაკირაი
იტაკირაი (Itaquiraí) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 614 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.02 კმ²-ზე. ფართობი 2 064 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
კითერა
კითერა (Κύθηρα) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, პელოპონესის ნახევარკუნძულიდან სამხრეთ ნაპირთან. ეკუთვნის საბერძნეთს ფართობი 281 კვადრატული კილომეტრი. სიმაღლე 507 მეტრამდე. ნაპირები ციცაბოა. გავრცეკებულია ბუჩქოვანი მცენარეულობა. განვითარებულია სუბტროპიკული მიწათმოქმედება და თევზჭერა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები
ზაქარია ვეშაპურის ქუჩა
ლიტერატურა
ვეშაპური
ალოის ჰიტლერი
მინი|ალოის ჰიტლერი ალოის ჰიტლერი (Alois Hitler; დ. 7 ივნისი, 1837, სოფელი შტრონეზე, ავსტრიის იმპერია — გ. 3 იანვარი, 1903, ლინცი, ავსტრია-უნგრეთი) — ავსტრიელი მებაჟე, ადოლფ ჰიტლერის მამა.
წარმოშობა
ჯერ კიდევ ბავშვმა მიიღო დედის გვარი, რადგანაც მისი მონათვლის დოკუმენტში არ ეწერა მამამისის სახელი, რის გამოც იქ იდგა შენიშვნა — „უკანონოდ დაბადებული“. ეს სტატუსი მას 39 წლამდე შერჩა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადოლფ ჰიტლერი კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1837 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1903
ოლიო (ნავარა)
ოლიო (Ollo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 36,98 კმ². მოსახლეობა — 422 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ელფი (შუახმელეთი)
ელფები (ქუენდები) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ილუვატარის შვილებს შორის პირველი რასა. გამოირჩევიან სხვა რასებისგან იმით, რომ მოკვდავები არიან.
გამოღვიძება
დაახლოებით მაშინ, როდესაც ვარდამ, ვალიერების დედოფალმა, დაასრულა ვარსკვლავების შექმნა, კუივიენენის ტბასთან გაიღვიძეს ელფებმა. პირველი, რაც იხილეს, იყო ვარსკვლავები და სწორედ ამიტომ მათ განსაკუთრებით ეთაყვანებოდნენ. პირველი ხმა, რომელიც გაიგონეს, იყო მდინარის ხმა და ამიტომ, წყალიც შეიყვარეს. მათ მეტყველება ისწავლეს და საკუთარ თავს ქუენდებს (Quendi) უწოდებდნენ. მელკორი იყო პირველი, რომელმაც მათ შესახებ შეიტყო და სცადა ბოროტების დათესვა. როდესაც ელფების ჯგუფები მოგზაურობდნენ, მათი ნაწილი იკარგებოდა. სხვადასხვა თეორიით, მელკორმა ასეთები აქცია ორკებად.
ორომემ, მონადირე ვალამ, ელფების სიმღერის მოსმენის შემდეგ ამ ხალხს უწოდა ელდარები, ვარსკვლავების ხალხი.
დაყოფა
მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ქუენდებს ორომესი შეეშინდათ, უფრო ბრძნები მიხვდნენ, რომ იგი არ იყო ბნელი მხედარი, როგორც მას მელკორი აღწერდა. ვინაიდან ამანის ნათებით იყო სავსე, ისინი დაუახლოვდნენ. გავიდა დრო და ორომე დაბრუნდა ვალინორში, სადაც ესაუბრა ვალარებს და ვალიერებს. ილუვატარის რჩევით, მანუემ, ვალარების მბრძანებელმა, გადაწყვიტა, რომ აუცილებელი იყო მელკორისგან ქუენდების დაცვა. დიდი ბრძოლის და უტუმნოს ალყის შემდეგ კონტინენტების ფორმები შეიცვალა, ხოლო მელკორი დაატყვევეს და მანდოსთან გამოკეტეს. შემდგომში ვალარებმა ელფები იხმეს ვალინორში.
რამდენიმე წლის შემდეგ ორომე კვლავ ეძებდა ტელერებს. მათი ნაწილი მას გაჰყვა, დანარჩენები კი ელუეს ეძებდნენ. კირდანის მეთაურობით დარჩენილი ელფები სხვაგან აღარ მოგზაურობდნენ - მათ არჩიეს ზღვა და ეთაყვანებოდნენ ოსეს. ტელერები, რომლებიც დარჩნენ, იწოდებოდნენ სინდარებად. ელუე, რომელიც მელიანის ძალებით იქნა დაძინებული, დაბრუნდა და გახდა მბრძანებელი დორიათში. ნოლდორებმა და ტელერების ნაწილმა ამანში ააშენეს ტირიონის და ალქუალონდეს ქალაქები. ვანიარები ცხოვრობდნენ ვალმარში, ვინაიდან ვალარებთან ყველაზე დაახლოებულები იყვნენ.
ნოლდორების გაქცევა
მელკორი, რომელიც გაათავისუფლეს იმ პირობით, რომ აღარ ჩაიდენდა ბოროტებას, ვალარების შესახებ ნოლდორებს შორის სიცრუეს ავრცელებდა. ფეანორს, ფინუეს ყველაზე უფროს ვაჟს, ეზიზღებოდა მელკორი უფრო მეტად, ვიდრე რომელიმე სხვა ნოლდორს, მაგრამ, მოულოდნელად, მისი გავლენის ქვეშ სხვებზე მეტად მოექცა. იგი ქმნიდა იარაღს, მაგრამ მის უდიდეს ნამუშევარს წარმოადგენდნენ სილმარილები, რომლებიც ორი ხის ნათებით აავსეს. მას შემდეგ, რაც მელკორმა ქვები მოიპარა და მოკლა ფინუე, ფეანორმა ნოლდორები დაითანხმა ვალარებისადმი წინააღმდეგობის გასაწევად. ისინი ერთად გაიქცნენ. გზად ბელერიანდისკენ მათ მოგზაურობას ახლდა არაერთი ღალატი თუ მკვლელობა.
ბელერიანდის ბრძოლები
ელფების მონაწილეობით ბელერიანდში ხუთი დიდი ბრძოლა მოხდა. პირველი იყო მელკორის კირდანსა და ელუეზე (თინგოლზე) თავდასხმის შედეგი. მიუხედავად იმისა, რომ ელფებმა წარმატებით მოიგერიეს მტრის ძალები, მელკორი ბელერიანდში საბოლოოდ გაბატონდა – ნოლდორების მოულოდნელი დაბრუნების შემდეგ დაგორ ნუნ-გილიათში მან გაიმარჯვა. მესამე ბრძოლა, დაგორ აგლარები, მოხდა მაშინ, როდესაც მელკორმა სცადა ელფების განადგურება და ანგბანდიდან შეუტია. ამან გამოიწვია უკანასკნელის ხანგრძლივი ალყა. შემდეგ ბრძოლაში, დაგორ ბრაგოლახში, დაიღუპა უამრავი ელფი, მათ შორის - ფინგოლფინი, ნოლდორების დიდი მეფე. ალყა გაირღვა. გავიდა ათწლეულები და მაედროსმა, ფეანორის უფროსმა ვაჟმა, ნირნაეთ არნოედიადის სახელით ცნობილი ბრძოლის დროს მორგოთს შეუტია. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად წარმატება მათ მხარეს იყო, ელფები აქაც დამარცხდნენ და ჰითლუმი განადგურდა. ნახევარი საუკუნის შემდეგ აგრეთვე განადგურდა გონდოლინი, ნოლდორების უკანასკნელი დიდი ციხესიმაგრე. ხოლო დორიათი, სინდარების სამეფოს ცენტრი, ჯუჯებმა დაანგრიეს.
ელფთა წარმავალი ხანა
მიუხედავად იმისა, რომ მორგოთი აღარ აწუხებდა სამყაროს, დარჩა საურონი, მისი ყველაზე საზარელი მსახური. მან განაგრძო ომი ელფებთან, რომლებიც შუახმელეთში დარჩნენ. ამ პერიოდში ელფები მიხვდნენ, რომ ადამიანების დომინირება იზრდებოდა. საურონმა, ანატარის სახით, კელებრიმბორი, ფეანორის შვილიშვილი, მოატყუა და შეაქმნევინა ძალაუფლების ბეჭდები - მათ შორის, სამი, რომელიც ელფებისთვის იყო განკუთვნილი. თავად საურონმა შექმნა ერთი ბეჭედი - ყველა დანარჩენის მმართველი. როდესაც ელფები მიხვდნენ, თუ როგორ მოტყუვდნენ, საურონის წინააღმდეგ დაიწყო დიდი ომი. შემდეგ საუკუნეებში ელფები, ვალარების ნებართვით, მიემართებოდნენ დასავლეთში, უკვდავ მიწებში და შუახმელეთს ტოვებდნენ. დოლ ამროთის მსგავსი სამეფოები დაცარიელდა და იქ ადამიანები გაჩნდნენ.
მესამე ეპოქის ბოლოს ერთი ბეჭედი განადგურდა, შესაბამისად, ძალა დაკარგა დანარჩენმა სამმა. შემდგომ წლებში ელფებმა განაგრძეს შუახმელეთის დატოვება.
მეოთხე ეპოქაში და ადამიანების დომინირების პერიოდშიც ელფთა დიდ ნაწილს დასავლეთის მიწები უკვე დატოვებული ჰქონდათ. მოსახლეობა რჩებოდა ბნელტევრის და ლინდონის ტერიტორიებზე. შუაველი და ლოთლორიენი მეფე ელესარის და არუენის აღსასრულის შემდეგ ფაქტობრივად აღარ არსებობდნენ.
ელფებმა შუახმელეთი საბოლოოდ დატოვეს. წინასწარმეტყველების თანახმად, სამყაროს აღსასრულისას, ყველა ელფი მოკვდავების წინაშე ხილული გახდება. უცნობია, თუ რა ბედი ელით მათ ამ მოვლენების შემდგომ.
ცხოვრება და ადათ-წესები
გარდა იმისა, რომ ელფები ფიზიკურად ადამიანებზე უფრო მშვენიერებად ითვლებოდნენ, ისინი უფრო მაღლებიც იყვნენ. თმის ფერი სხვადასხვა ჰქონდათ, მაგრამ ნოლდორები გამოირჩეოდნენ ბნელი, ვანიარები - ოქროსფერი, ხოლო ტელერები - რუხი ან შავი ფერის თმით. თვალები კი ძირითადად იყო რუხი.
მათი სიცოცხლის ათვლა იწყებოდა არა დაბადებიდან, არამედ ჩასახვიდან. გონებრივად ელფები უფრო განვითარებულები იყვნენ ადრეულ ასაკშივე, ადამიანებთან შედარებით, თუმცა ელფის სხეული უფრო ნელი ტემპით იზრდებოდა. დაახლოებით საუკუნის შემდეგ ისინი ითვლებოდნენ ზრდასრულებად. როგორც წესი, ქორწინდებოდნენ მხოლოდ ერთხელ, ხოლო შვილების რაოდენობა მცირე იყო.
მოკვდავებისგან ელფები ყველაზე მეტად იმით გამოირჩეოდნენ, რომ ასაკი გარეგნულად არ ეტყობოდათ და უკვდავები იყვნენ - თუკი მათ არ მოკლავდა იარაღი ან რამე მოვლენის გამო მწუხარება. ამრიგად, ისინი სამყაროს აღსასრულამდე ცოცხლობდნენ. თუ ადამიანის სული, რომელსაც ფეა ეწოდებოდა, არდას ტოვებდა მას შემდეგ, რაც კვდებოდა მისი სხეული, ელფების ფეა არდაში უკანასკნელის აღსასრულამდე რჩებოდა. თუკი ელფის სხეული, ანუ ჰროა, კვდებოდა, ფეა მანდოსის დარბაზებში მიდიოდა, სადაც ვალარები მას გადაიტანდნენ ჰროაში, რომელიც წინას ჰგავდა. თუმცა, თუკი ელფი სიცოცხლეში ბოროტებას ჩაიდენდა და არ მოინანიებდა, ვალარები თავს იკავებდნენ მისი სხვა სხეულში გადატანისგან ან საერთოდ უარს ამბობდნენ ასეთ ქმედებაზე. ელფს ჰქონდა უფლება, უარი ეთქვა მანდოსის დარბაზებში გადასვლაზე და საერთოდ სხეულის გარეშე დარჩენილიყო, მაგრამ ფეა, რომელიც არაფერში იყო ჩასმული, არდას მაინც ვერ ტოვებდა.
ესე
როგორც წესი, ახლადშობილ ელფს პირველ სახელს ანიჭებდა მამა და ეს სახელი ხშირად უკავშირდებოდა მამის ძირითად სახელს. მაგალითია ფინუე და კურუფინუე. ფინუეს სხვა შვილებს ერქვათ ფინგოლფინი და ფინარფინი.
მეორე სახელი ანუ მეორე ესე (essë) ბავშვს ენიჭებოდა დედისგან, დაბადებიდან რამდენიმე წლის თავზე. ნათელი მაგალითია კურუფინუეს მეორე სახელი, რომელიც მისმა დედამ, მირიელმა მიანიჭა - ფეანორი, რომლითაც იგი უფრო ცნობილი გახდა.
ეპესე
ცნობილია, რომ თუნდაც ვალინორელ ელდარებსა და მათ შთამომავლობაში იყო მესამე სახელის ტრადიცია. პირველი სახელი ენიჭებოდათ დაბადებისას მამის, მეორე - დედის მიერ. ცნობილი ელფები კი იძენდნენ მესამე სახელს. სწორედ ეს იყო ეპესე (epessë) – იგი აღნიშნავდა მათ განსაკუთრებულ თვისებებს, გამომდინარე მათი წარსულიდან. ყველაზე ცნობილი ეპესეებია გილ-გალადი (მას სინამდვილეში ერეინიონი ერქვას) და გალადრიელი (თავდაპირველად - არტანისი და ნერვენი).
ძალაუფლება და მაგია
ტოლკინთან ელფური ჯადოსნური ნივთის ერთ-ერთი ნათელი მაგალითია გალადრიელის სარკე. მას წარმოადგენდა თასი, რომელიც სურიდან ივსებოდა შადრევნის წყლით. ბაღში შესვლის უფლება მხოლოდ ლოთლორიენის დედოფალს, გალადრიელს, ჰქონდა. აგრეთვე აღსანიშნავია გალადრიელის ფიალა – ბროლის ჭურჭელი, რომელიც სავსე იყო გალადრიელის ბაღში არსებული, ეარენდილის ვარსკვლავის სინათლის შემცველი, შადრევნის წყლით. ფიალა გალადრიელმა ფროდოს ბეჭდის საძმოს ლოთლორიენიდან გასვლამდე მისცა. ფიალის სიღრმეში წყალი სუსტად ანათებდა, სიბნელეში კი სინათლე ძლიერდებოდა. სინათლე სიმამაცეს, სიმტკიცეს, იმედს და ძალას ჰმატებდა. ფიალის სინათლით ფროდო ბეჭდისადმი მიდრეკილებას სძლევდა, ხოლო სემუაიზ გემჯიმ ბაბაჭუას დაშინება შეძლო.
ენები
ელფების ძირითადი სასაუბრო ენები იყო ქუენია და სინდარული, მაგრამ არსებობდა მათი დიალექტები და ვერსიებიც. დამწერლობის სახით ელფები კირთს და ტენგუარს იყენებდნენ.
ენების სია:
გერმანიკული შთაგონება
„დაკარგული მოთხრობების წიგნში“ აღწერილია ელფების ჯადოსნური რასა, რომელიც გაქრა მას შემდეგ, რაც სამყაროში ადამიანები გამეფდნენ. ასეთი ელფების შექმნა ტოლკინს შთააგონა კლასიკური ჩრდილოეთ ევროპული მითოლოგიის მოტივებმა, განსაკუთრებით ღვთაებრივმა და ადამიანების აღნაგობის მქონე ნათელმა ელფებმა (სკანდინავიური მითოლოგიიდან). ასეთები აგრეთვე ფიგურირებს „სერ ორფეოში“, მეფე ართურის და ტუათა დე დანანის თქმულებებში.
ავტორი ტერი განელი თვლის, რომ ელფების და მშვენიერი გემების კავშირი ფრეირის გემით არის შთაგონებული.
კელტური გავლენა
ტოლკინს არ მოსწონდა კელტური ლეგენდები და უარყოფდა, რომ მისი ლეგენდარიუმი „კელტურია“. მიუხედავად ამისა, თვლიან, რომ კელტურ მითოლოგიას ელფთა შესახებ მრავალ ნაწერზე გავლენა ჰქონდა. მაგალითად, არის ვერსია, რომ ნოლდორები ეფუძნებიან ტუათა დე დანანის თქმულებებს, ხოლო მათი მოგზაურობის თემა მომდინარეობს ირლანდიური/კელტური ისტორიიდან. ტუათა დე დანანის თქმულებებს გართიც უდიდებს, როდესაც თვლის, რომ ტოლკინმა მოტივების სახით გამოიყენა ირლანდიური ხალხური შემოქმედება.
კელტური სიტყვის „fairy“ გამოყენება ტოლკინის შემოქმედებაში ხშირია.
ესქატოლოგია
დიდი ელფები აგრეთვე შთაგონებულები არიან ტოლკინის ქრისტიანული საფუძვლებით - ისინი წარმოადგენენ ხალხს, რომელიც ჯერ არ დაცემულა. სულიერად ელფები უფრო ძლიერნი არიან, უყვართ ბუნება, არ აქვთ ადამიანებისთვის დამახასიათებელი შეზღუდვები, არიან უკვდავები.
ფერიები
ვიქტორიანული ეპოქის ტრადიციული მოცეკვავე ფერიები და ელფები ჩნდებიან ტოლკინის ადრეულ ლექსებში და გავლენა იქონიეს მის გვიანდელ ნაშრომებზე – ნაწილობრივ ბირმინგემში ჯონის მიერ ნანახი ჯეიმზ მეთიუ ბარის „პიტერ პენის“ დადგმის და კათოლიკური მისტიკური პოეტ ფრენსის თომპსონის შემოქმედების შთაგონებით - უკანასკნელის ნაწარმოებს ავტორი 1914 წელს გაეცნო.
„დაკარგული მოთხრობების წიგნში“, რომელშიც ლეგენდარიუმის ადრეული, ჩამოყალიბების სტადიაში მყოფი ვერსიაა წარმოდგენილი, ბავშვები სიზმარში ვალინორს სტუმრობენ. ელფები, თავის მხრივ, ღამით ბავშვებს ეწვევიან და ამშვიდებენ, თუმცა შემდგომში ჩანაფიქრზე უარი საერთოდ ითქვა.
მიუხედავად ადრეულ ხელნაწერებში ტრადიციული ელფების გამოყენების, „ბეჭდების მბრძანებლის“ გამოცემის შემდეგ ტოლკინი გამოხატავდა უკმაყოფილებას იმით, რომ სიტყვა „ელფი“ დაკავშირებულია „ზაფხულის ღამის სიზმრის“ ტიპის პერსონაჟებთან, რომლებიც პეპლის ფრთებს ატარებენ.
Cardiocondyla
Cardiocondyla — მომცრო ჭიანჭველასებრნთა გვარი Myrmicinae-ს ქვეოჯახიდან.
გავრცელება
გავრცელების არეალია მთელი მსოფლიო.
კლასიფიკაცია
ცნობილია დაახლოებით 60 სახეობა. გვარი მიეკუთვნება ტრიბა Formicoxenini-ს.
სქოლიო
კატეგორია:მირმიცინები
ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნები 2020
2020 წლის ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით მეექვსე საპრეზიდენტო არჩევნები ბელარუსში. ჩატარდა კვირას, 2020 წლის 9 აგვისტოს. ხმის მიცემის პროცედურა დაიწყო 4 აგვისტოს და გაგრძელდა 8 აგვისტომდე.
ბელარუსის ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ არჩევნებში გამარჯვებულად გამოაცხადა მოქმედი პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო, რომელმაც მეექვსე ვადით მოახერხა თანამდებობაზე დარჩენა, მიიღო რა ხმათა 80%. ლუკაშენკომ მოიგო ყველა საპრეზიდენტო არჩევნები ქვეყანაში (1994 წლიდან), საერთაშორისო დამკვირვებლებმა ყველა მათგანი გარდა პირველისა შეაფასა როგორც არათავისუფალი და არასამართლიანი.
ოპოზიციონერმა კანდიდატმა სვეტლანა ტიხანოვსკაიამ გამოაცხადა რომ მან არჩევნები ხმათა სულ მცირე 60 %-ით მოიგო, მოუწოდა ლუკაშენკოს მოლაპარაკებების დაწყებისაკენ. მისი კამპანიისგან წარმოიქმნა ბელარუსის საკოორდინაციო საბჭო, რომლის მიზანიც იყო ხელისუფლების გადაცემის პროცესისთვის ხელის შეწყობა და ოფიციალური შედეგების წინააღმდეგ ხანგრძლივი მძლავრი „საპროტესტო მოძრაობის“ დაწყება. საკოორდინაციო საბჭოს პრეზიდიუმის შვიდივე წევრი მოგვიანებით დააპატიმრეს ან წავიდნენ დევნილობაში. ყველა კანდიდატმა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას შედეგების ბათილად ცნობის მოთხოვნით მიმართა. ბევრმა ქვეყანამ არ ცნო არჩევნების შედეგი, ისევე როგორც ევროკავშირმა, რომელმაც სანქციები დაუწესა ბელარუსის სახელისუფლებო ოფიციალურ პირებს, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან „ძალადობაზე, რეპრესიებსა და არჩევნების გაყალბებაზე“. არჩევნების შედეგებმა ბელარუსში მასშტაბური საპროტესტო აქციები გამოიწვია.
ჯემალ ჭკუასელი
ჯემალ ჭკუასელი (დ. 18 მაისი, 1935, შემოქმედი — გ. 17 დეკემბერი, 2021, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, ანსამბლ „ერისიონის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი 1986-2015 წლებში, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1984), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990), ღირსების ორდენის კავალერი (1995).
ბიოგრაფია
1970 წელს დაამთავრა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი.
1971-1973 წლებში იყო გარდაბნის რაიონის მთავარი აგრონომი; 1976-1979 წლებში საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მომღერალი; 1979-1986 წლებში ქუთაისის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის დირექტორი, სამხატვრო ხელმძღვანელი, მთავარი დირიჟორი. 1986-2015 წლებში იყო საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის (1999 წლიდან ეწოდა „ერისიონი“) სამხატვრო ხელმძღვანელი და დირექტორი; 2015 წლიდან ანსამბლის მთავარი დირიჟორი. 1997 წლიდან არის ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის აღორძინებისა და დაცვის საერთაშორისო ფონდის დირექტორი.
2015 წლის 17 მაისს, ქართული ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, კულტურის სამინისტროს უმაღლესი ჯილდო — „ხელოვნების ქურუმი“ გადაეცა.
პარკინსონის დაავადებისაგან გამოწვეული გართულების შედეგად 2021 წლის დეკემბერში გადაიყვანეს საავადმყოფოში, სადაც 17 დეკემბერს გარდაიცვალა 86 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:შემოქმედში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:ქართველი აგრონომები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2016) კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კალეიდოსკოპი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|გამოსახულება კალეიდოსკოპში კალეიდოსკოპი (καλός — ლამაზი, εἶδος — სახე და σκοπέω — ვუყურებ, ვაკვირდები) — 1. მილი, რომლის შიგნით (სიგრძის გასწვრივ) განლაგებულია სამი სარკული ფირფიტა ერთმანეთისადმი 60°-იანი კუთხით. მილის ერთი ბოლო დახურულია მქრქალი მინით, რომელზეც დაყრილია სხვადასხვა ფერის მინის ნამსხვრევები (ისინი მილის დანარჩენი სივრცისაგან გამოყოფილია გამჭვირვალე მინით), მეორე ბოლო კი - მრგვალხვრელიანია და სახურავი აქვს. კალეიდოსკოპი გამოიგონა ინგლისელმა ფიზიკოსმა დეივიდ ბრიუსტერმა 1817 წელს.
2. გადატანითი მნიშვნელობით — მოვლენის, შთაბეჭდილებების, სახეებისა და სხვა სწრაფი ცვლილება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოპტიკური სათამაშოები
მანიარა
მანიარა — თხელი ტბა, აღმოსავლეთი აფრიკის ნაპრალზე ტანზანიაში. სახელი მომდინარეობს მასაური ენიდან ემანიარა, რაც ტბის ნაპირებზე მზარდ რძიანას აღნიშნავს.
ტბა მდებარეობს მანიარას ეროვნულ პარკში. პარკის ფართობია 329 კმ² და იქ ბინადრობენ: ბეჰემოთები, იმპალები, სპილოები, გნუები, აფრიკული კამეჩები და ჟირაფები. პარკის ტერიტორიაზე იზრდება გიგანტური ფიკუსები და ამერიკული წითელი ხეები. ტბაზე 300-ზე მეტი გადამფრენი ფრინველის დაკვირვებაა შესაძლებელი, მათ შორის ფლამინგოების.
რუმ მეჰმედ-ფაშა
რუმ მეჰმედ-ფაშა (Rum Mehmet Paşa; გ. 1470, სტამბოლი) — ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ბერძენი. ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1466-1469 წლებში, სულთან მეჰმედ II-ის დროს.
ქარამანლი მეჰმედ-ფაშას დაჟინებული მოთხოვნით სულთანმა მეჰმედ II-მ 1469 წელს გაათავისუფლა თანამდებობიდან და 1470 წელს წყალში დაახრჩობინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1470 კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
არმენია ტვ
მინი
„არმენია ტვ“ (სომხ. Արմենիա հեռուստաընկերություն) — სომხეთის ერთ-ერთი წამყვანი ტელეარხი.
2020 წლის პირველი ნახევრის ბოლოს, სომხეთში „არმენია TV“-ის არხმა უმაღლესი შეფასება მიიღო ახალი ამბების, მხატვრული ფილმების, სატელევიზიო სერიალების, იუმორის და მუსიკალური პროგრამების კატეგორიებში. გახდა პირველი არხისა სომხეთში, რომელიც გადავიდა „Full HD“ მაუწყებლობაზე 2012 წელს.
ისტორია
აღნიშნული სომხური ტელეარხი დაარსდა 1998 წელს და პირველად გავიდა ეთერში 1999 წლის 13 იანვარს, მან დაუყოვნებლივ დაიწყო მაუწყებლობა 24-საათიან რეჟიმში.
შესაბამისი ტექნიკური აღჭურვილობის შემდეგ, 2012 წელს, სომხეთში პირველად განხორციელდა Full HD ხარისხის პირველი სატესტო მაუწყებლობა, რის შემდეგაც 2013 წელს ოფიციალურად დაიწყო სრულად Full HD მაუწყებლობა სომხეთში.
2016 წელს ტელეარხმა „Armenia TV“ გამოუშვა პირველი სომხური სერიალი 4K ხარისხის „Ancient Kings“. 2019 წლის ნოემბერში ცნობილი გახდა, რომ უახლოეს მომავალში სომხეთის ტელევიზია პირველი იქნება სომხეთის ბაზარზე, ვინც მაუწყებლობას იწყებს 4K ხარისხით.
„სომხეთის TV“ სატელევიზიო არხის პროგრამების ჩამონათვალში შედის სატელევიზიო შოუები, სერიალები, ახალი ამბები, სომხური და უცხოური წარმოების მხატვრული ფილმები, ასევე გასართობი, შემეცნებითი და იუმორისტული გადაცემები.
თანამშრომლები
მსახიობთა, ჟურნალისტთა და სხვა პიროვნებათა სია, რომლებიც სხვადასხვა წლებში მონაწილეობდნენ პროექტებში და მუშაობდნენ სომხეთის ტელევიზიაში:
საერთაშორისო პროექტები
2012 წლიდან სომხეთის ტელევიზიას აქვს განსაკუთრებული უფლებები უეფას ჩემპიონთა ლიგის, უეფას ერთა ლიგის და სომხეთის ეროვნული ნაკრების შესარჩევი თამაშების მსოფლიო თასის ეთერში გადაცემის შესახებ. 2019 წელს ასევე ცნობილი გახდა, რომ სომხეთის სატელევიზიო არხმა მოიპოვა ყველა თამაშის ეთერში გადაცემა ევრო 2020-ში.
კომპანიების ჩამონათვალში, რომელთანაც სომხეთის ტელეარხი თანამშრომლობდა, შედის უოლტ დისნეი, 20th Century Fox, Warner Brothers და სხვები. „სომხეთის ტელევიზია“ პირველი იყო სომხეთის ბაზარზე, რომელმაც განახორციელა საერთაშორისო პროექტები, როგორიცაა „ხმა“, „ყველაზე ჭკვიანი“, „რა? სად როდის?“, „ფორტ ბოიარდი“ და მრავალი სხვა.
Grimes
კლერ ელის ბუშე (ინგლ. Claire Elise Boucher; დ. 17 მარტი, 1988), ცნობილი სასცენო სახელით Grimes, — კანადელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, პროდიუსერი და მუსიკალური რეჟისორი. დაიბადა და გაიზარდა ვანკუვერში. მაკგილის უნივერსიტეტში, მონრეალში, სწავლისას გამოჩნდა პირველად ანდერგრაუნდული მუსიკის სცენაზე და დაიწყო საკუთარი ექსპერიმენტული მუსიკის ჩაწერა.
ბუშემ გამოსცა სტუდიური ალბომები Geidi Primes და Halfaxa 2010 წელს, ლეიბლზე Arbutus Records, და გააფორმა კონტრაქტი 4AD-თან 2011 წელს. მესამე სტიდურმა ალბომმა Visions და მისმა სინგლებმა, „Genesis“ და „Oblivion“, ფართო კრიტიკული აღიარება მიიღეს; The New York Times-მა მას „წლის ერთ–ერთ ყველაზე შთამბეჭდავი ალბომი“ უწოდა, იყო ნომინირებული Polaris Music Prize–ზე და მიიღოს ჯუნოს ჯილდო წლის ელექტრონული ალბომისთვის. მისი მეოთხე სტუდიური ალბომი Art Angels გამოვიდა 2015 წელს და გახდა მისი ყველაზე წარმატებული პროექტი აშშ–ში.
კრიტიკოსები და ჟურნალისტები Grimes-ის მუსიკაში აღნიშნავენ როგორც ვოკალური ელემენტების ატიპურ კომბინაციას, ისე გავლენის ფართო სპექტრს, დაწყებული ელექტრონიკიდან პოპამდე, ჰიპ–ჰოპამდე, R&B-მდე და შუასაუკუნეების მუსიკამდეც კი. 2013 წელს Grimes დაჯილდოვდა Webby Award-ზე წლის შემსრულებლისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:კანადელი მომღერლები კატეგორია:ელექტრონული მუსიკოსები კატეგორია:ჯუნოს ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ფემინისტი მუსიკოსები კატეგორია:სინთპოპის მომღერლები კატეგორია:4AD-ის შემსრულებლები კატეგორია:კანადელი მუსიკოსები კატეგორია:კანადელი ფემინისტები
ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას ქუჩა
ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვარდისუბანი). დასაწყისი ძმები კაკაბაძეების ქუჩიდან. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე გრიგოლ არწრუნის სახელი ერქვა (შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში), 1922-იდან — ტასო (ანასტასია) აბაშიძის, 30-იანი წლებიდან — ანასტასია ხოშტარია-ერისთავის. 50-იან წლებში ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას სახელი დაერქვა. აქვს ერთი ჩიხი (1903 წლის სიაში — ყარსის შესახვევი).
ლიტერატურა
ერისთავ-ხოშტარია
ტუპარეტამა
ტუპარეტამა (Tuparetama) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 560 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაჟეუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 925 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 44.38 კმ²-ზე. ფართობი 178 570 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ივინიემა
ივინიემა (Ivinhema) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 362 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 341 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.11 კმ²-ზე. ფართობი 2 010 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
ზუგდიდის პირველი საჯარო სკოლა
ზუგდიდის პირველი საჯარო სკოლა (სრული სახელწოდება — სსიპ - აკაკი წერეთლის სახელობის ქალაქ ზუგდიდის პირველი საჯარო სკოლა ) — ქალაქ ზუგდიდის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.
2016 წლის მონაცემებით სკოლაში არის 1134 მოსწავლე. დასაქმებულია 71 მასწავლებელი.
სქოლიო
პირველი
კლარა ჰიტლერი
მინი|[[ადოლფ ჰიტლერის დედა კლარა ჰიტლერი.]] კლარა ჰიტლერი (Klara Hitler; დ. 12 აგვისტო, 1860, ვაიტრა, ავსტრიის იმპერია — გ. 21 დეკემბერი, 1907, ლინცი, ავსტრია-უნგრეთი) — ალოის ჰიტლერის მეუღლე და ადოლფ ჰიტლერის დედა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადოლფ ჰიტლერი კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
ლიკაბეტოსი
ლიკაბეტოსი (Λυκαβηττός) — ცარცული ასაკის კირქვული ბორცვი საბერძნეთში, ქალაქ ათენში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 263 მ. მისი ტერიტორია დაფარულია ფიჭვის ხეებით, მთის ტერიტორია კი მოიცავს XIX საუკუნის წმინდა გიორგის ეკლესიას, თეატრსა და რესტორანს. მთა ითვლება ათენის უმაღლეს წერტილად და მის ცენტრში მდებარეობს.
მისი სახელი ეწოდება მთის ძირას აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ქუჩას.
ბორცვი არის პოპულარული ტურისტული ადგილი. ყოველწლიურად ათასობით ბერძენი და ტურისტი ადის მთაზე, რათა დატკბეს ქალაქის ხედით, მოინახულოს ლიკაბეტოსის წმინდა გიორგის ეკლესია. მას მიიჩნევენ ათენში ყველაზე რომანტიკულ ადგილად. ლიკაბეტოსის ფუნიკულიორი ადის კოლონაკის სადგურიდან (რკინიგზის სადგურის ნახვა შესაძლებელია არისტოპუს ქუჩაზე). სხვადასხვა ლეგენდებში გვხვდება ლიკაბეტოსის მთა. ყველაზე პოპულარული ლეგენდა მოგვითხრობს, რომ ძველად ეს მთა იყო მგლების თავშესაფარი, რომელიც მისი სახელის წარმომავლობიდან ჩანს (ნიშნავს „ადგილი (გორა), რომელზეც დადიოდნენ მგლები“). სხვა ეტიმოლოგია გადმოგვცემს, რომ ის წინარე მიკენური ხანისაა, პელასგების პერიოდისა (ლუკაბეტუ=მასტოიდური გორა).
მითოლოგიის მიხედვით ლიკაბეტოსის შექმნას მიაწერენ ათენას. ეს ბორცვი შეიქმნა მაშინ როდესაც ათენას დაუვარდა ცარცული მთა, რომელიც მოჰქონდა პალენეს ნახევარკუნძულიდან. ერიხთონიუსის ყუთის გახსნის შემდეგ ამ ცაცრული ქვით ათენას აკროპოლისის აშენება სურდა.
თეატრი
ბორცვზე, ღია ცის ქვეშ მდებარეობს ამფითეატრი, სადაც უამრავი ბერძნული და საერთაშორისო წარმოდგენები იმართება. ლიკაბეტოსის თეატრის სცენაზე უამრავი არტისტი გამოსულა, მათ შორის არიან: რეი ჩარლზი, ჯოან ბაეზი, ბი ბი კინგი, ჩაკ ბერი, ჯერი ლი ლეუისი, ჯეიმზ ბრაუნი, ბობ დილანი, პაკო დე ლუსია, ალ დი მეოლა, ჯონ მაკ ლაფლინი, გერი მური, პიტერ გებრიელი, Black Sabbath, ნიკ კეივი, ბიორკი, Dead Can Dance, Pet Shop Boys, Deep Purple, UB40, პლასიბო (ჯგუფი), მორისი (მუსიკოსი), Radiohead, მობი, Massive Attack, Faith No More, Faithless, უაიტსნეიკი, ტრეისი ჩეპმენი, Nightwish, Slipknot, პეტი სმიტი, ვანესა მეი, ბრაიან ფერი, ტიტო პუენტე, ბუენა ვისტას სოციალური კლუბი და სკორპიონსი.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ტურისტული ადგილები ათენში კატეგორია:საბერძნეთის მთები
ოლსა
ოლსა (Olza; Oltza) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 40,7 კმ². მოსახლეობა — 1860 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
პეტრე უსპენსკი
პეტრე დიმიტრის ძე უსპენსკი (Peter D. Ouspensky, Пётр Демья́нович Успе́нский; დ. 5 მარტი, 1878 — გ. 2 ოქტომბერი, 1947) — რუსი ეზოთერიკოსი. ის გურჯიევს 1915 წელს მოსკოვში შეხვდა და მას შემდეგ ასოცირდებოდა გიორგი გურჯიევის სწავლებებთან. უსპენსკი გურჯიევის სწავლების მეთოდზე დაფუძნებული სისტემით 25 წლის მანძილზე ასწავლიდა ინგლისსა და აშშ-ში. ის გურჯიევს განუდგა 1924 წელს რის მიზეზებზეც საკუთარი წიგნის „სასწაულის ძიების“ უკანასკნელ თავში საუბრობს. უსპენსკი გურჯიევის სწავლებებს უშუალოდ მისგან 10 წლის განმავლობაში სწავლობდა. 1924 წელს ლონდონში ლექციის დროს პეტრემ განაცხადა, რომ დამოუკიდებლად გააგრძელებდა გზას, რომელიც 1921 წელს დაიწყო. ზოგიერთი მისი მოსწავლე მათ შორის რედნი კოლინი ამბობდა, რომ უსპენსკიმ 1947 წელს უშუალოდ სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე საკუთარი სწავლებები მიატოვა, მაგრამ მის მიერ გაკეთებული ჩანაწერები ამას არ ადასტურებს.
ადრეული წლები
უსპენსკი დაიბადა მოსკოვში 1878 წლის 5 მარტს. 1890 წელს ის სწავლობდა მოსკოვის მეორე გიმნაზიაში, სამთავრობო სკოლაში რომელშიც იღებდნენ 10-18 წლის ვაჟებს. 16 წლის ასაკში ის გარიცხეს სკოლიდან. 1906 წელს ის მუშაობდა მოსკოვის ყოველდღიურ გაზეთში „''The Morning“. '' 1907 წელს ის დაინტერესდა თეოსოფიით. 1913 წლის შემოდგომით 35 წლის ასაკში პირველი მსოფლიო ომის დაყებამდე ის მოგზაურობდა აღმოსავლეთში სტუმრობდა თეოსოფებს ადიარში (Adyar) მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაყების გამო იძულებული გახდა, რომ  მოსკოვში დაბრუნებულიყო სადაც ის შეხვდა გიორგი გურჯიევს და დაქორწინდა სოფია გრიგორიევნა მაქსიმენკოზე. მას ჰყავდა საყვარელი, ანა ლინიშა ბუტკოვსკი
კარიერა
უსპენსკის მეორე ნაშრომი Tertium Organum გამოქვეყნდა 1912 წელს, სადაც ის უარყობს დროისა და სივრცის რეალურობას და უარყოფს არისტოტელეს ლოგიკურ ფორმულას "A არის A" და ასკვნის რომ  A არის ერთდროულად A და -A. პეტრესგან ფარულად ნიკოლას ბესარაფოვმა წიგნის ასლი წაიღო ამერიკის შეერთებულ შტატებში სადაც ასლი არქიტექტორ კლაუდ ბრაგდონის ხელში აღმოჩნდა რომელიც დაინტერესებული იყო მეოთხე განზომილებით.
უსპენსკი ცოდნის მიღების მიზნით მოგზაურობდა ევროპაში, აღმოსავლეთ ინდოეთში, შრი-ლანკაზე და ეგვიპტეში. 1915 წელს რუსეთში დაბრუნების შემდეგ მან გაიცნო გიორგი გურჯიევი. 1914 წლამდე პეტრე წერდა და აქვეყნებდა თავის ნაშრომებს ხოლო 1917 წელს მან განაახლა თავისი ნაშრომები. შემდეგ ლონდონში მის ლექციებს ესწრებოდნენ ისეთი ცნობილი პირები როგორებიც იყვნენ: ოლდოს ჰაქსლი, ტომას სტერნზ ელიოტი, ჯერალდ ჰარდი. უსპენსკიზე ამბობენ რომ ერთ რაღაცაზე ლოცულობდა მარტო, იმის მიუხედავად რომ არარელიგოური იყო: არ გამხდარიხო ცნობილი მისივე სიცოცხლის განმავლობაში.
სწავლებები
გურჯიევთან დაშორების შემდეგ ის ასწავლიდა საკუთარ ჯგუფებში მეოთხე გზას ისე როგორც ეს მას ესმოდა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფილოსოფოსები კატეგორია:რუსი მწერლები
არქიტე
არქიტე (Ἀρχύτας; 428–347 ძვ. წ.) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი, ასტრონომი, პოლიტიკოსი და სტრატეგი. ის იყო მეცნიერი, პითაგორიანიზმის სკოლის წარმომადგენელი. ამასთან ცნობილი ბერძენი ფილოსოფოსის, პლატონის ახლო მეგობარი.
ცხოვრება და შემოქმედება
არქიტე დაიბადა ტარანტოში, საბერძნეთში. ის იყო მნესაგორა ჰისტიაუსის ვაჟი. გარკვეული პერიოდი ის იყო ფილოლაუსის მოსწავლე, და ამასთან ასწავლიდა მათემატიკას ევდოქსე კნიდოსელს. არქიტესა და ევდოქსეს მოსწავლე იყო was მენაქმე. როგორც პითაგორიანელმა, არქიტეს სჯეროდა, რომ მხოლოდ არითმეტიკა, და არა გეომეტრიას, შეუძლია შექმნას მეცნიერული საფუძვლები.
არქიტე მიჩნეულია მატემატიკური მექანიკის ფუძემდებლად. ხუთი საუკუნის შემდეგ აულუს გელიუსი საკუთარ ნაწარმოებში წერს, რომ არქიტემ შექმნა პირველი ხელოვნური საფრენი აპარატი, რომელიც ფრინველის ფრენის სტილს მეტად ჰგავდა. მისი თქმით ამ აპარატით შესაძლებელი იყო 200 მეტრის გაფრენა. ეს მოწყობილობა, რომელსაც შემქმნელმა უწოდა „მტრედი“. არქიტემ დაწერა წიგნებიც, რომლებიც დღეს დაკარგულია, სი მოხსენებულია ვიტრუვიუსის მიერ შედგენილ სიაში, რომელშიც შეყვანილია მექანიკის სფეროში მოღვაწე ოცი ავტორი თომას ვინთერი მიიჩნევს, რომ არქიტეს, არისტოტელეს ფსევდო მიმდევრის მიერ შექმნილი ნაწარმოები მნიშვნელოვანი მასალის შემცველია მექანიკის პრობლემებთან დაკავშირებით. ეს ნამუშევარი არ არის დაკარგული, თუმცა დაუფასებელია.
ინგებორგ დანიელი
ინგებორგ დანიელი (დან. Ingeborg af Danmark; ფრანგ. Ingeburge de Danemark) (დ. 1174 - გ. 29 ივლისი 1237) — დანიის მეფე ვალდემარ I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ სოფია მინსკელის ასული. საფრანგეთის დედოფალი ორჯერ, პირველად 1193 წელს სულ 10 დღით, ხოლო მეორედ 1200-1223 წლებში როგორც ფილიპ II- ის მეუღლე.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|200x200პქ|[[ფილიპ II ოგიუსტი|ფილიპ II-ისა და ინგებორგ დანიელის ქორწინება]] ინგებორგი იყო დანიის მეფე ვალდემარ I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ სოფია მინსკელის ასული. 1193 წელს ინგებორგი მიათხოვეს საფრანგეთის ახლად დაქვრივებულ მეფე ფილიპ II-ს, რომელიც მასზე 10 წლით უფროსი იყო. ფილიპის პირველი ცოლი, დედოფალი იზაბელა ენოელი 19 წლის ასაკში გადაჰყვა ტყუპ ვაჟებზე ქორწინებას, რომელთაგან უფროსი საფრანგეთის მეფე ლუი VIII გახდა. მათი ქორწინება კატასტროფულად დაიწყო, რის გამოც სულ ათ დღეში ფილიპი მას გასცილდა და მისი დანიაში დაბრუნება განიზრახა. ამ დროს ისინი ოფიციალურად კვლავ ცოლ-ქმარი იყვნენ, რის გამოც ინგებორგი სუასონის სასახლეში გადავიდა. ამ ამბიდან სამ თვეში რომის პაპმა ისინი ოფიციალურად გაჰყარა ერთმანეთს, რის შემდეგაც ინგებორგი დანიაში დაბრუნდა, ფილიპმა კი ცოლად აგნეს მერანიელი შეირთო.
ინგებორგი ამ ამბით უკმაყოფილო იყო და თავიდანვე არ სურდა გაყრა. ფილიპის მესამე ქორწინებიდან მალევე მან მიმდინარე მოვლენები გააპროტესტა და დანიიდან კვლავ საფრანგეთში დაბრუნდა. ინგებორგმა რომის პაპთან დელეგაცია გააგზავნა და ფილიპისთვის ცოლის გაცილება მოსთხოვა. რომის პაპი დანიის მეფის ასულს დათანხმდა და ფილიპს აგნესთან განქორწინებისკენ მოუწოდა, თუმცა ფილიპმა პაპი დააიგნორა. ინგებორგის ასეთმა ქმედებამ ფილიპი განარისხა. ვინაიდან ინგებორგი საფრანგეთში იყო, ფილიპმა ის დააპატიმრა და ეტამპის ციხესიმაგრეში გამოკეტა მრავალი წლის მანძილზე, საიდანაც ინგებორგი ძლივს გამოვიდა.
ინგებორგის განთავისუფლების შემდეგ, ფილიპმა მასზე ხელახალა დაქორწინება მოისურვა. ფილიპი და აგნეს მერანიელი 1196 წელს დაქორწინდნენ და ორი შვილი შეეძინათ - ფილიპი და მარი. როცა ფილიპმა კვლავ ინგებორგზე დაქორწინება მოისურვა, იგი 1200 წელს აგნესს გასცილდა, რომელიც ერთ წელიწადში გარდაიცვალა კიდეც. ცხადია ფილიპს ინგებორგზე ქორწინება მხოლოდ პოლიტიკური მიზნების გამო სურდა, ვინაიდან იგი დანიის პრინცესა იყო, დანია კი ევროპის ერთ-ერთი უძლიერესი სახელმწიფო. 1200 წელს ისინი ხელ მეორედ დაქორწინდნენ და ინგებორგი კვლავ დედოფალი გახდა. 1213 წლამდე ისინი თითქმის არ კონტაქტობდნენ, რის შემდეგაც სამუდამოდ შერიგდნენ. 1223 წელს კი ფილიპ II გარდაიცვალა. სიკვდილის წინ მან თავის შვილებს დაუბარათ, რომ ინგებორგისთვის ეპატრონათ და მასზე ეზრუნათ. სიცოცხლის ბოლო წლები დედოფალმა ინგებორგმა ფუფუნებაში, უზრუნველობასა და ფუჭ დროის კარგვაში გაატარა. რაც უფრო ხანში შედიოდა, მით უფრო ცილდებოდა რელიგიურ ცხოვრებას. 1237 წლის 29 ივლისს ინგებორგ დანიელი გარდაიცვალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1174 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1237 კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები კატეგორია:დანიის პრინცესები
ოტო შტრასერი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
ორკოიენი
ორკოიენი (Orcoyen; Orkoien) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5,26 კმ². მოსახლეობა — 4145 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ისჰაკ-ფაშა
ისჰაკ-ფაშა (İshak Paşa; დ. ? — გ. 1497, სალონიკი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. ოსმალეთის იმპერიის ორგზის დიდი ვეზირი (1469-1472, 1481-1482).
მისი ადრეული ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი. პირველად დიდი ვეზირის თანამდებობა ეკავა სულთან მეჰმედ II-ის დროს. 1481 წელს სულთან მეჰმედ II-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტისათვის ბრძოლაში მის შვილს ბაიაზიდ II-ს დაუჭირა მხარი. ახალმა სულთანმა მეორე ვადით დანიშნა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე. მოგვიანებით დანიშნეს სალონიკის სანჯაყ-ბეიდ, სადაც გარდაიცვალა 1497 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1497
ჩოლოქის ბრძოლა (1918)
ჩოლოქის ბრძოლა 1918 — ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიის და ამიერკავკასიის ჯარებს შორის პირველი მსოფლიო ომის კავკასიის ფრონტზე.
წინაპირობები
1918 წლის 3 მარტს საბჭოთა რუსეთსა და გერმანიას, ავსტრია-უნგრეთს, ოსმალეთსა და ბულგარეთს შორის დაიდო ბრესტ-ლიტოვსკის საზავო შეთანხმება, რომლის მიხედვით, რუსეთი გამოეთიშა პირველ მსოფლიო ომს. ზავის მიხედვით რუსეთს ოსმალეთის იმპერიისთვის უნდა დაეთმო ბათუმისა და ყარსის ოლქები. ამ დროს ამიერკავკასია ფაქტობრივად დამოუკიდებელი იყო რსფსრ-სგან და იმართებოდა ამიერკავკასიის სეიმის და ამიერკავკასიის კომისარიატის მიერ, თუმცა დამოუკიდებლობა გამოცხადებული არ ჰქონდა. ოსმალეთის იმპერია ითხოვდა ბრესტ-ლიტოვსკის ზავით კუთვნილი ტერიტორიების დათმობას ამიერკავკასიის მთავრობისგანაც. სეიმი ცდილობდა ოსმალეთთან პრობლემის მოგვარებას დიპლომატიური გზებით. ამ მიზნით 1918 წლის 12 მარტს დაიწყო ტრაპიზონის სამშვიდობო კონფერენცია. მოლაპარაკებას დადებითი შედეგი არ მოჰყოლია. მოლაპარაკების პარალელურად, ოსმალეთის არმიამ სადავო ტერიტორიების დასაკავებლად საომარი მოქმედებები დაიწყო.
საბრძოლო მოქმედებები 6 აპრილამდე
მარტში ოსმალეთის მე-9, მე-6 და მე-3 არმიებმა მეჰმედ ვეჰიბ-ფაშას სარდლობით კავკასიას შეუტიეს. 1918 წლის 31 მარტს ოსმალებმა აიღეს ბათუმი. ქალაქში მდგარი მე-4 ქვეითი ლეგიონი (სარდალი წერეთელი) გაიქცა ოზურგეთში, მე-2 ქვეითი ლეგიონი კი (სარდალი პოლკოვნიკი ყარალაშვილი) ჩაქვში. საქართველოს ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარემ, ნოე ჟორდანიამ დაავალა გიორგი მაზნიაშვილს დაუყოვნებლივ წასულიყო სადგურ ნატანებში და არ დაეშვა ოსმალების წინსვლა მდინარე ჩოლოქს აქეთ. მაზნიაშვილმა შტაბის უფროსობა ჩაიბარა 1 აპრილს.
2 აპრილს მაზნიაშვილმა ჯავშნოსანი მატარებელი გაგზავნა ჩაქვში ალყაში მოქცეული მე-2 ქვეითი ლეგიონის გამოსახსნელად, რომელსაც ოსმალებმა გზა მოუჭრეს და ტყვეობა ელოდა. ოსმალების ქვეითი ჯარი გამაგრებული იყო ქობულეთის აღმოსავლეთით, რკინიგზის გასწვრივ, ხოლო ჩაქვის სადგურზე იდგა მათი ცხენოსანი ათასეული. ჯავშნოსანი დილის 9 საათზე ჩაქვის სადგურზე ჩავიდა და ტყვიისმფრქვევის ცეცხლით გაანადგურა სადგურზე გამაგრებული ოსმალები. ამით ყარალაშვილის ლეგიონმა ისარგებლა და მცირე მსხვერპლით დაიხია უკან. ეს ლეგიონი, რომელიც 500 ჯარისკაცისგან შედგებოდა, დემორალიზებული იყო და მაზნიაშვლმა გაუშვა ლანჩხუთში, რეზერვში, რომელიც უნდა შევსებულიყო ისიდორე რამიშვილის მიერ შეკრებილი მოხალისეებით. მე-4 ქვეითი ლეგიონი მაზნიაშვილმა ოთხ ათასეულად დაჰყო და გაანაწილა ლიხაურში, შემოქმედში, ვაშნარსა და ოზურგეთში. სადგურ სუფსაზე იდგა ცხენოსანი ბატარეა პორუჩიკი ყარაევის მეთაურობით. მაზნიაშვილის განკარგულებაში იყო 4 ტყვიამფრქვევი, 6 ზარბაზანი, ჯავშნოსანი მატარებელი 90 ჯარისკაცით და 400 სახალხო გვარდიელი.