cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბოსნია და ჰერცეგოვინის პრეზიდიუმი
უფლებამოსილება
პრეზიდიუმის უფლებამოსილებაში შედის:
1996
არჩევნები გაიმართა 1996 წლის 14 სექტემბერს.
1998
არჩევნები გაიმართა 1998 წლის 12-13 სექტემბერს.
2002
არჩევნები გაიმართა 2002 წლის 5 ოქტომბერს.
2014
არჩევნები გაიმართა 2014 წლის 12 ოქტომბერს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის პოლიტიკა
სებუს პროვინცია
სებუს პროვინცია — ფილიპინების პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ცენტრალური ვისაიასის (VII რეგიონი) რეგიონში და შედგება მთავარი კუნძულისა და 167 გარშემორტყმული კუნძულისგან. მისი დედაქალაქია სებუ-სითი, რომელსაც ხშირად „სამხრეთის დედოფალ ქალაქს“ უწოდებენ და ფილიპინების უძველესი ქალაქი და პირველი დედაქალაქია. დედაქალაქი პროვინციის მთავრობისგან პოლიტიკურად დამოუკიდებელი ერთეულია.
სებუს აგლომერაცია ან დიდი სებუ დიდი მანილის აგლომერაციის შემდეგ ფილიპინების უდიდესი აგლომერაციაა. აგლომერაციის ცენტრი ქალაქი სებუა, რომელიც ვისაიასის სავაჭრო, კომერციულ, საგანმანათლებლო და სამრეწველო ცენტრის ფუნქციას ასრულებს. სებუ ფილიპინების ყველაზე განვითარებული პროვინციაა და ბოლო პერიოდში მომსახურების, ტურიზმის, ონლაინ ვაჭრობის, ავეჯის დამზადებისა და მძიმე მრეწველობის გლობალურ კერად იქცა. კუნძულ მაკტანზე მდებარე მაკტან-სებუს საერთაშორისო აეროპორტი დატვირთვის მაჩვენებლით ფილიპინების მეორე აეროპორტია.
ისტორია
სახელწოდება „სებუ“ წარმოდგება სებუანური ენიდან: sibu ან sibo, რაც ვაჭრობას ნიშნავს და sinibuayng hingpit-ის შემოკლებული ვერსია („სავაჭრო ადგილი“). ქალაქს ანტიკურ ეპოქაში სუგბუ ეწოდებოდა და სახელწოდებაც ამ ქალაქის ნავსადგურის აღსანიშნავად გამოიყენებოდა. XIII-XVI საუკუნეებში ვაჭრები ქალაქს სებუს, სიბიუს, ზუბუსა და ზებუსაც უწოდებდნენ. სუგბუ ან სიგბო ძველი სებუანური ენიდან წარმოდგება და „დიდ ცეცხლს“ ნიშნავს.
სებუ ფილიპინების ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კუნძული იყო და II მსოფლიო ომის დროს ოკუპაციის დროს, რომელიც 1942 წლის აპრილში იაპონელი ჯარისკაცების გადასხმით დაიწყო, იაპონელთა ბაზას წარმოადგენდა.ფილიპინების თანამეგობრობის არმიის მესამე, მერვე, 82-ე და 85-ე ქვეითი დივიზიები ხელახლა ჩამოყალიბდა 1942 წლის 3 იანვრიდან 1946 წლის 30 იანვრამდე პერიოდში, რომელთა გენერალური შტაბებ-ბინები და სამხედრო ბანაკები ქალაქ სებუსა და სებუს პროვინციაში იყო განლაგებული. 1942 წლის აპრილში ქალაქ სებუში ანტიიაპონური სამხედრო ოპერაციები დაიწყეს. 1945 წლის სექტემბერამდე პარტიზანულ ბრძოლებში სებუანელმა მებრძოლებმა იაპონიის იმპერიის შეიარაღებული ძალები დაამარცხეს. 1945 წლის მარტში ფილიპინების განთავისუფლების დროს ფილიპინელთა და ამერიკელთა გაერთიანებულმა ძალებმა ხელახლა დაიკავეს კუნძული. მომდევნო წელს კუნძული კოლონიური მმართველობისგან გათავისუფლდა.
2012 წლის თებერვალში კუნძულ სებუსა და მეზობელ კუნძულ ნეგროსზე 6.7 მაგნიტუდის მიწისძვრა მოხდა, რომელიც უმძლავრესი მიწისძვრა იყო ბოლო 90 წლის მანძილზე. მიწისძვრის შედეგად უამრავი შენობა დაინგრა, თუმცა დანგრეული შენობა-ნაგებობებისა და დაღუპულთა შესახებ ოფიციალური ინფორმაცია არ გავრცელებულა.
2013 წლის ოქტომბერში სებუსა და ბოჰოლზე 7.2 მაგნიტუდის მიწისძვრა მოხდა, რომელსაც 100-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა და მრავალი შენობა დაინგრა, მათ შორის, 5 ისტორიული ტაძარი.
გეოგრაფია
სებუ მდებარეობს ნეგროსის აღმოსავლეთით და ლეიტესა და ბოჰოლის დასავლეთით. პროვინცია შედგება სებუს კუნძულისა და 167 გარშემორტყმული პატარა კუნძულისგან, რომელთა შორისაა: მაკტანი, ბანტაიანი, მალაპასკუა, ოლანგო და კამოტესის კუნძულები. მჭიდროდ დასახალებული ქალაქები, როგორიცაა სებუ, ლაპი-ლაპუ და მანდაუე დამოუკიდებელი ქალაქებია და პროვინციის ზედამხედველობის ქვეშ არაა მოქცეული. ისინი პროვინციაში მხოლოდ გეოგრაფიული და სტატისტიკური მიზნითაა მოქცეული.
კუნძული სებუ
კუნძული სებუ მსოფლიოში სიდიდით 126-ე კუნძულია. კუნძული გრძელი და ვიწროა. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ 196 კმ-ზეა გადაჭიმული, ხოლო ყველაზე სიგანეში მაქსიმუმ 32 კმ-ის სიგრძისაა. კუნძულზე ვიწრო სანაპირო ზოლი, კირქვის პლატოები და სანაპირო დაბლობებია.
სებუს უმაღლესი მთები ზღვის დონიდან 1 000 მეტრზე მაღლა მდებარეობს. ფართო ზონები ქალაქ ბოგოს და პროვინციის ჩრდილოეთში სან რემიჯიოს, მედელინისა და დაანბანტაიანის მუნიციპალიტეტების მახლობლად მდებარეობს.
კუნძულის ფართობი 4 468 კმ²-ია და სიდიდით ფილიპინების მე-9 კუნძულია. კუნძულზე 3.5 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს, რომელთაგანაც 2.3 მილიონი ადამიანი დიდი სებუს მიდამოებში ბინადრობს.
კლიმატი
ჩრდილოეთ სებუში უფრო მეტი ნალექი მოდის და ტაიფუნებიც უფრო ხშირია, ვიდრე სამხრეთ სებუში, რასაც კლიმატური სხვაობა განაპირობებს. 2013 წელს ჩრდილოეთ სებუს ტაიფუნი ჰაიანი დაატყდა თავს და 73 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, ხოლო 348 ადამიანი დაშავდა. მართალია, ტაიფუნები ძირითადად სებუს ჩრდილოეთ ნაწილს არტყამს, თუმცა ზოგჯერ ცენტრალური სებუს ურბანული ნაწილის ზარალდება, როგორც ტაიფუნი მაიკის დროს მოხდა 1990 წელს.
სებუში ტემპერატურა მარტიდან მაისამდე 36°C-ს აღწევს, ხოლო ყველაზე დაბალი ტემპერატურა 18°C წვიმების სეზონის დროს მთიან ტერიტორიებზე ფიქსირდება. წლის განმავლობაში საშუალო ტემპერატურა 24-34°C-ია და მაისის გარდა, რომელიც ყველაზე ცხელი თვეა, ტემპერატურის მხრივ რყევები არ ახასიათებს. სებუს ტენიანობის მაჩვენებელი 70-80%-ია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
სებუს პროვინციაში 3 დამოუკიდებელი ქალაქი (სებუ, ლაპუ-ლაპუ და მანდაუე) მდებარეობს, რომლებიც პროვინციის ზედამხედველობის ქვეშ არ არიან და მის შემადგენლობაში მხოლოდ გეოგრაფიული და სტატისტიკური განზრახვითაა შეტანილი. პროვინციის შემადგენლობაში შედის 6 ქალაქი (ბოგო, კარკარი, დანაო, ნაგა, თალისეი და ტოლედო) და 44 მუნიციპალიტეტი, ჯამში 53 ერთეული.
დემოგრაფია
2015 წლის აღწერით სებუს პროვინციის მოსახლეობა 2 938 982 ადამიანს შეადგენს და მოსახლეობის სიმჭიდრვე 590 ადამიანი/კმ²-ზეა. დამოუკიდებელი ქალაქების (სებუ 922 611 ადამიანი, ლაპუ-ლაპუ - 408 112 ადამიანი, მანდაუე - 362 654 ადამიანი) ჩათვლით პროვინციის მოსახლეობსი რაოდენობა 4 632 359 ადამიანია, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვის მაჩვენებელი 870 ადამიანი/კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:1565 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები კატეგორია:სებუს პროვინცია კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი პროვინციები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019: ჯგუფი D
ცხრილი
ყველა დრო მოცემულია ადგილობრივი JST — (UTC+09:00) და თბილისის დროით — (UTC+04:00)
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფი D
მეჰერ ბაბა
მეჰერ ბაბა (დევანაგარი: मेहेर बाबा; დაბადების სახელი — მერვან შერიარ ირანი; 25 თებერვალი 1894 — 31 იანვარი 1969) — ინდოელი მისტიკოსი და სულიერი მოძღვარი, 1954 წელს საჯაროდ უწოდა საკუთარ თავს „საუკუნის სახე“.
ბიოგრაფია
სიყმაწვილეში მას არასოდეს გამოუმჟღავნებია სულიერი ცხოვრებისადმი ინტერესი. თუმცა 19 წლის ასაკში მოხდა მისი მოკლევადიანი შეხვედრა მაჰმადიან მოძღვარ ჰაზარათ ბაბაჯანთან, რომელიც აღმოჩნდა მისი სულიერი აღორძინების მიზეზი. რამდენიმე თვის განმავლობაში ურთიერთობდა კიდევ სამ სულიერ მოძღვართან, რომელთაც „სულის ოსტატებს“ უწოდებდა. საჯარო მოღვაწეობამდე მან სულიერი განათლების 7 წელი გაატარა ხუთიდან ერთ-ერთ მოძღვართან - უპასნი მაჰარაჯასთან. სახელი მეჰერ ბაბა - „თანამგრძნობი მამა“ მისმა პირველმა მიმდევრებმა შეარქვეს მას.
1925 წლის 10 ივლისიდან მეჰერ ბაბა ინახავდა დუმილს და კომუნიკაციას ამყარებდა ანბანის დაფის და ხელის უნიკალური ჟესტების გამოყენებით. ის დიდ დროს ატარებდა თავის მოსწავლეებთან, ხანგრძლივი განმარტოების დროს. განმარტოებებს შორის შუალედში მეჰერ ბაბა მოგზაურობდა, აწყობდა საჯარო შეხვედრებს, დაკავებული იყო ქველმოქმედებით, მათ შორის მუშაობდა ავადმყოფებთან, ღარიბებთან და გონებრივად ჩამორჩენილ ადამიანებთან.
1952 წელს აშშ-ის და 1956 წლის ინდოეთის ავტოკატასტროფების შედეგად, მეჰერ ბაბას მოძრაობა უკიდურესად შეიზღუდა. ,ამ თავისი დასავლელი მემკვიდრეები მიიწვია ინდოეთში „მასობრივ დარშანზე“ - „დასავლეთ-აღმოსავლეთის შეკრებაზე“. მიუხედავად მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებისა, ის სიკვდილამდე, 1969 წლის იანვრამდე, განაგრძობდა „მსოფლიო მოღვაწეობას“, რომელიც მოიცავდა მარხვას, განმარტოებას და მედიტაციას. მისი საფლავი ე.წ. სამადჰი მეჰერაბადში საერთაშორისო მომლოცველობის ადგილი გახდა.
ლიტერატურა
220px|მინიატიურა|მეჰერ ბაბა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის სულიერი მოძღვრები კატეგორია:ინდოელი ფილოსოფოსები კატეგორია:ზოროასტრიზმი კატეგორია:ინდოელები
ზემო ჭარების მთავარანგელოზის ეკლესია
ზემო ჭარების მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ,საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ჭარებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია, ნაგებია ფლეთილი ქვით. აღმოსავლეთის ნახევარწრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია მცირე ზომის სარკმელი, რომლის ძირში, კედელს მიშენებული აქვს მასიური ტრაპეზი. სწორკუ-თხა შესასვლელი სამხრეთი კედლის უკიდურეს, დასავლეთ ნაწილშია. დასავლეთი კედლის ცენტრის ზედა ნაწილში ვიწრო, პატარა სწორკუთხა სარკმელია. აბსიდ-ის წინ ხის მასიური ფიცრებისაგან შეკრული კანკელი დგას. კამარა შეისრულია. კედლები და კამარა შელესილ-შეთეთრებულია.
ფასადები ნაშენია ფლეთილი ქვით და შელესილია. ეკლესია გადახურულია შიფერით. კედლები დამსკდარია. კამარის სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე ჩამონგრეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დემიან მარლი
დემიან რობერტ ნესტა მარლი (დ. 1978 წლის 21 ივლისი) — იამაიკელი მომღერალი, რეპერი, რეგის შემსრულებელი, სიმღერების ავტორი და ჩანაწერის პროდიუსერი. დემიანი რეგის შემსრულებლის, ბობ მარლის უმცროსი შვილია. დემიანს 2 წლის ასაკში მამა გარდაეცვალა; ის ბობ მარლის და სინდი ბრექსპიარის (მის მსოფლიო 1976) ერთადერთი შვილია. დემიანის ზედმეტსახელი „Junior Gong-ი“ მამამისის მეტსახელს „Tuff Gong-ს“ უკავშირდება. დემიან მარლი 13 წლის ასაკიდან აქტიურად მღერის.
ადრეული პერიოდი (1992–2004)
13 წლის ასაკში მან მუსიკალური ჯგუფი, „Shephards-ი“ ჩამოაყალიბა, რომლის წევრებიც იყვნენ ფრედი მაკგრეგორის ქალიშვილი და ბენდ „Third World-ის“ ერთ ერთი წევრის შვილი. ჯგუფმა 1992 წლის „Reggae Sunsplash-ის“ ფესტივალი გახსნა. ადრეულ 1990-იანებში ბენდი დაიშალა და დემიანმა სოლო კარიერა დაიწყო.
„Tuff Gong-ის“, მამამისის ლეიბლის გავლენით 1996 წელს გამოუშვა სადებიუტო ალბომი „Mr. Marley“ (მისტერ მარლი).
მარლის მეორე ალბომი იყო „Halfway Tree“. ალბომის დასახელება უკავშირდება ფაქტს, რომ დედამისი „მდიდართა წრეს“ ეკუთვნოდა, მამამისი კი „ღარიბთა სამყაროს“. ალბომი 2001 წლის 11 სექტემბერს გამოვიდა და წარდგინდა 2002 წლის გრემის დაჯილდოებაზე როგორც რეგის საუკეთესო ალბომი. ამ, ისევე როგორც პირველი ალბომის, თანაავტორი იყო დემიანის ძმა სტეფან მარლი.
Welcome to Jamrock (2005)
მარლის მესამე სტუდიური ალბომი „Welcome to Jamrock“ (კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება იამაიკაში) აშშ-ში 2005 წლის 12 სექტემბერს, გაერთიანებულ სამეფოში კი 13 სექტემბერს გამოვიდა. გამოსვლიდან პირველ კვირაში ალბომის 86 000 ასლი გაიყიდა; მას შემდეგ კი, რაც გაყიდვებმა 500 000-ს გადააჭარბა, ალბომი ამერიკის შეერთებული შტატების მასშტაბით ოქროს ალბომად აღიარეს. დემიანის ნახევარძმა სტეფან მარლი ამ ალბომის ყველაზე ცნობილი სიმღერის „Welcome to Jamrock-ის“ პროდიუსერი და თანაავტორია. სიმღერის ტექსტი 20 წლით ადრე შექმნილი ინი კამოზეს სიმღერის ტექსტის ანალოგია და ყურადღებას ამახვილებს იამაიკის პოლიტიკასა და კრიმინალურ მდგომარეობაზე.
„Distant Relatives“ (2006–2010)
2006 წელს დემიანმა სიმღერისთვის „Welcome to Jamrock“ მოიპოვა გრემი კატეგორიაში „საუკეთესო რეგის ალბომი“ და „საუკეთესო ურბანული/ალტერნატიული პერფორმანსი“. ის არის ერთადერთი იამაიკელი რეგის შემსრულებელი, რომელმაც ერთ ღამეში გრემის ორი ჯილდო მოიპოვა. ის ასევე ერთადერთი რეგის შემსრულებელია, რომელმაც „საუკეთესო ურბანული/ალტერნატიული პერფორმანსის“ კატეგრორიაში გაიმარჯვა.
გრემის 2009 წლის 51-ე დაჯილდოებაზე ნასირ ბინ ოლუ დარა ჯონსმა (Nas) MTV-სთან ინტერვიუში განაცხადა, რომ დემიან მარლისთან ერთად ახალ ალბომს გამოუშვებდა.
2010 წლის 17 მაისს დემიან მარლიმ Nas-თან თანამშრომლობით ახალი ალბომი, „Distant Relatives“ („შორეული ნათესავები“) გამოუშვა. ალბომის სათაური გამოხატავს არა მხოლოდ მომღერლების ნათესაურ კავშირს, არამედ გარკვეულ კავშირებს აფრიკელ წინაპრებთან, რაც მთელი ალბომის შთაგონების წყარო გახდა. ამ მომღერლებმა პირველად ითანამშრომლეს სიმღერაში „road to Zion“, რომელიც ალბომ „Welcome to Jamrock-ის“ ნაწილია. ალბომი აერთიანებს ორ განსხვავებულ სტილს, მარლის დუბ-როკსა და Nas-ის სიტყვათა დინებას (flow). დემიანი და მისი ძმა სტეფანი, ალბომის ძირითადი ნაწილის პროდიუსერები არიან.
ალბომი გამოსვლიდან პირველ კვირაში ამერიკის ბილბორდ 200-ის ჰიტ-აღლუმების მეხუთე ადგილზე გავიდა 57 000 ეგზემპლარის გაყიდვით. ალბომი შევიდა ბილბორდის ჩარტების ციფრული ალბომების ოთხეულში, და დაიკავა პირველი ადგილი R&B/ჰიპ-ჰოპ ალბომებს, რეპ ალბომებსა და რეგის ალბომების ჰიტ-აღლუმებში. საერთაშორისო მასშტაბით ალბომმა ალბომთა ჰიტ-აღლუმებში იგივე წარმატებას მიაღწია. „Distant Relatives-მა“ დაიკავა 33-ე ადგილი ავროპის 100 საუკეთესო ალბომში. გაერთიანებულ სამეფოში ალბომთა ჰიტ-აღლუმებში დაიკავა 30-ე, ხოლო გაერთიანებული სამეფოს R&B ჰიტ-აღლუმებში მეოთხე ადგილი. კანადაში ალბომი კანადური ჰიტ-აღლუმების საუკეთესო 9 ალბომში მოხვდა. გერმანიაში გახდა GfK Entertainment-ის ჰიტ-აღლუმების 38-ე ადგილოსანი.
ალბომის პირველი სიმღერა „As We Enter“ iTunes-ის მაღაზიაში ხელმისაწვდომია 2010 წლის 23 თებერვლიდან. მისის საუკეთესო შედეგია ჰიპ-ჰოპ/რეპის ჰიტ-აღლუმების მე-10 და iTunes-ის მუსიკალური ჰიტ-აღლუმების 41-ე ადგილი.
SuperHeavy (2011–2015)
ჯგუფ SuperHeavy-ის ჩამოყალიბება გასაიდუმლოებული იყო 2011 წლის მაისამდე. მიკ ჯეგერმა, ინგლისელმა მუსიკოსმა და The Rolling Stones-ის მთავარმა ვოკალისტმა, ჯგუფის დაარსების შესახებ 2011 წლის 20 მაისს განაცხადა. ჯგუფის ჩამოყალიბების იდეა ინგლისელ მომღერალ დევიდ სტიუარტს გაუჩნდა. ბენდის სახელის შთაგონების წყარო გახდა მუჰამედ ალი. ჯგუფმა საკუთარი მოსახელე ალბომის ჩაწერა 2009 წელს ლოს-ანჯელესის სტუდიაში დაიწყო. ჩაწერილი მუსიკების საერთო ხანგრძლივობამ 35 საათი შეადგინა, რადგან გადათეთრებამდე თითოეული მუსიკის ხანგრძლივობა საათზე მეტი იყო. ალბომი გადაიხედა ჯიმ ჰენსონის სტუდიაში 2011 წლის 30 ივნისს. ბენდმა ჩაწერილიდან 8 სიმღერა შეასრულა.
ალბომის სიმღერა „Miracle Worker“ iTunes-ის ონლაინ მაღაზიაში გამოჩნდა 2011 წლის 7 ივლისს და ალბომის მთავარ სიმღერად ითვლება. ამ რეგის ჟანრის სიმღერას მარლი, სტოუნი და ჯეგერი ასრულებენ. სიმღერამ გაერთიანებული სამეფოს ჰიტ-აღლუმებში 195-ე ადგილი დაიკავა. მუსიკის ვიდეო YouTube-ზე 2011 წლის 12 აგვისტოს აიტვირთა. ვიდეოს რეჟისორი იყო „Paramount Pictures“.
Stony Hill (2016–დღემდე)
დემიან მარლის მეოთხე სტუდიური ალბომი „Stony Hill“ (სტონი ჰილი იამაიკაში დაახლოებით 8000 კაციანი დასახლებაა) 2017 წლის ივლისში გამოვიდა. ალბომის პირველი სიმღერაა 2016 წლის „Nail Pon Cross“. გრემის მე-60 დაჯილდოებაზე ალბომმა საუკეთესო რეგის ალბომის ჯილდო მოიპოვა.
მუსიკალური სტილი
მარლი საკუთარ მუსიკალურ სტილს ასე აღწერს:
ალბომი „Distant Relatives-ი“ შეიცავს ჰიპ-ჰოპისა და რეგის მუსიკალურ ელემენტებს, მარლი და Nas ამავე ალბომში აფრიკული მუსიკის ელემენტებსაც იყენებენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:რეგი მუსიკოსები კატეგორია:იამაიკელი მომღერლები
გურამ გიგოლაშვილი
გურამ გიგოლაშვილი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1999, როშფორი, ბელგია, 55 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (1998, კაირო, ეგვიპტე, 55 კგ).
მარალეთის ნაეკლესიარი
მარალეთის ნაეკლესიარი — საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარალეთში, მთაზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით. კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრზე, ზოგან უფრო ნაკლები. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის მხოლოდ ქვედა ქვები ჩანს. შესასვლელი სამხრეთით იკითხება. მიწის დონე საგრძნობლად აწეულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აზოტმჟავა
აზოტმჟავა,აზოტის სპირტი (HNO3) — ძლიერ კოროზიული მინერალური მჟავა.
სუფთა სახით ნივთიერება უფეროა, მაგრამ ძველი ნიმუშები, როგორც წესი, ყვითელ შეფერილობას იღებენ, რაც ძირითადად მისი აზოტის ოქსიდებად და წყლად დაშლის გამო ხდება. კომერციულად ხელმისაწვდომი აზოტმჟავა მის 68% წყალხსნარს წარმოადგებს. როცა ხსნარი შეიცავს 86%ზე მეტ HNO3-ს, მას მბოლავი აზოტმჟავა ჰქვია. იმის მიხედვით, თუ რამდენი აზოტის დიოქსიდია მასში გახსნილი, მბოლავ აზოტმჟავას ეძახიან თეთრად მბოლავ აზოტმჟავას (WFNA) ან წითლად მბოლავ აზოტმჟავას (RFNA) (კონცენტრაცია 95%).
აზოტმჟავის ძირითადი გამოყენების სფეროა ნიტრირება — ნივთიერებისთვის (შეეხება ძირითადად ორგანული ნივთიერებებს) ნიტრო ჯგუფის დასამატებლად. ზოგიერთი მიღებული ნიტრო ნაერთები დარტყმა და თერმულად არასტაბილურია (ფეთქებადია), რამდენიმე მათგანი კი საკმაოდ მდგრადია სამხედრო და სამოქალაქო ამფეთქი ნივთიერებებისა და საღებავების საწარმოებლად. აზოტმჟავა ასევე გამოიყენება როგორც ძლიერი მჟანგავი.
კასაბიანკა (ტოლიმა)
კასაბიანკა (Casabianca) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში.
აზოტმჟავა
ფიზიკური და ქიმიური მახასიათებლები
კომერციული აზოტმჟავა წარმოადგენს აზეოტროპს წყალთან 68% კონცენტრაციისას. ხსნარის დუღილის ტემპერატურა 1 ატმ წნევის დროს 120 °C -ა. ასევე ცნობილია ორი მყარი ჰიდრატი; მონოჰიდრატი (HNO3·H2O) და ტრიჰიდრატი (HNO3·3H2O).
კომერციული აზოტმჟავა როგორც წესი წარმოადგენს აზოტმჟავისა და წყლის მაქსიმალური დუღილის ტემპერატურის მქონე აზეოტროპს, რომლის კონცენტრაცია დაახლ. 68%-ს შეადგენს (დაახლ. 15მოლ). ის მიიჩნევა კონცენტრირებულად ან ტექნიკურად. რეაქციებისათვის ჩვეულებრივ გამოიყენება 70% HNO3. კონცენტრირებული აზოტმჟავის სიმკვრივე 1.42 გ/მლ-ს შეადგენს.
კასაბიანკა (ტოლიმა)
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 793 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 264 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოლიმის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
აზოტმჟავა
აზოტის დიოქსიდით დაბინძურება
მინი|მარცხნივ|ყვითელი აზოტის დიოქსიდით დაბინზურებული მბოლავი აზოტმჟავა. აზოტმჟავა ექვემდებარება თერმულ და სინათლის გავლენით დაშლას:
4 HNO3 → 2 H2O + 4 NO2 + O2.
ტყის ბუ
ტყის ბუ (Strix) — ფრინველთა გვარი ბუსნაირთა რიგისა.
აზოტმჟავა
აზოტის დიოქსიდით დაბინძურება
მოცემულ რეაქციას შეუძლია გაზარდოს ხსნარის ზემოთ არსებული ჰაერის ორთქლის წნევა, იმიტომ, რომ წარმოქმნილი აზოტის ოქსიდები მთლიანად ან ნაწილობრივ იხსნება მჟავაში.
კიზილ-ოქტიაბრი (ბაშკირეთი)
კიზილ-ოქტიაბრი (Кызыл Октябрь; Ҡыҙыл Октябрь) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება კუზიანოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 48 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 40 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ტყის ბუ
გავრცელება
გვარში 19 სახეობაა (ახალი კლასიფიკაციით დაემატა 3–4 სახეობა Ciccaba-ს გვარიდან). გავრცელებული არიან ახალ და ძველ სამყაროში. ბინადრობენ სხვადასხვა ტიპის ტყეებში: ტაიგის ტყიდან მარადმწვანე ტროპიკულ და მთის ნოტიო ტყეებამდე, აგრეთვე მეჩხერში, ქსეროფიტულ ბუჩქებსა და კულტურულ ლანდშაფტებში, მათ შორის ბაღებსა და ქალაქის პარკებში. მთებში ადიან ზღვის დონიდან 5000 მეტრამდე (სიჩუანური ბუ, S. davidi); საქართველოში გვხვდება რუხი ბუ, იგივე ჩვეულებრივი ტყის ბუ (Strix aluco). უპირატესად ეწევიან მკვიდრ ცხოვრებას.
აზოტმჟავა
აზოტის დიოქსიდით დაბინძურება
აზოტის დიოქსიდი (NO2) მჟავაში გახსნილი რჩება და ხსნარს ყვითელ ან (მაღალ ტემპერატურებზე) წითელ შეფერილობას აძლევს. მაშინ, როდესაც წესით სუფთა მჟავამ ჰაერთან შეხებისას თეთრი კვამლი უნდა აუშვას, ის მასში გახსნილი დიოქსიდის გამო წითელ-ყავისფრად ბოლავს, ამის გამო მას „წითლად მბოლავი მჟავა“ ან „მბოლავი აზოტმჟავა“ დაარქვეს. ეს ფორმა აზოტმჟავის ყველაზე კონცენტრირებული ვარიანტია სტანდარტულ პირობებში.
კიზილ-ოქტიაბრი (ბაშკირეთი)
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
ტყის ბუ
კვება
მათ რაციონში ჭარბობს ხერხემლიანი ცხოველები (უმთავრესად მღრღნელები, მწერიჭამია ხელფრთიანები, ფრინველები, ამფიბიები, ქვეწარმავლები) და ფეხსახსრიანები (ცხრაფეხები, ობობები, მორიელები, მრავალფეხიანები და მწერები, განსაკუთრებით ხოჭოები და სწორფრთიანები). დიდ ბუებს (წვეროსანსა და გრძელკუდას, იგივე ურალურს) შეუძლიათ მოზარდი კურდღლების, ჟრუნისა და გნოლის მოპოვება.
აზოტმჟავა
მბოლავი აზოტმჟავა
წითლად მბოლავი აზოტმჟავა, ან RFNA, საკმაოდ დიდი რაოდენობით გახსნილ აზოტის დიოქსიდს (NO2) შეიცავს, რაც ხსნარს მოწითალო-ყავისფერ ფერს აძლევს. მასში გახსნილი ოქსიდის გამო წითლად მბოლავი მჟავის სიმკვრივე 1.490 გ/მლ -ს შეადგენს.
ტყის ბუ
გამრავლება
მონოგამი ფრინველებია, თუმცა პოლიგამიის შემთხვევებიც ცნობილია. ბუდობისთვის იყენებენ ფუღუროებს 30 მეტრამდე სიმაღლეზე, კლდეთა ნაპრალებსა და სხვადასხვა ნიშებს, ციყვების, ყორნისებრ და ქორისებრ ფრინველთა ძველ ნაგებობებს, ზოგჯერ ამონათხრებს მიწაზე ან ხელოვნურ საბუდრებს. დებენ 1–9 (უფრო ხშირად 3–5, ზოგი სახეობა 1–2) კვერხს, კრუხობს დედალი 28–36 დღის განმავლობაში (მამალი ამ დროს მას კვებავს). ბარტყები ბუდეში 25–40 დღე რჩებიან, 32–46 დღის ასაკში ფრენის უნარს იძენენ, დამოუკიდებლად ცხოვრებას 2–4 თვის შემდეგ იწყებენ.
აზოტმჟავა
მბოლავი აზოტმჟავა
ინჰიბირებული მბოლავი აზოტმჟავა (ან IWFNA, ან IRFNA). შეიძლება მომზადდეს მჟავაში 0.6-0.7% ფთორწყალბადი-ს (HF) დამატებით. ფთორწყალბადი ემატება კოროზიაგამძლეობისათვის. ფთორიდები, რომლებიც მეტალის ზედაპირზე იქმნება, ხელს უშლის კოროზიის გავრცელებას.
უწყლო აზოტმჟავა
თეთრად მბოლავი აზოტმჟავა, სუფთა აზოტმჟავა ან WFNA წარმოადგენს თითქმის უწყლო აზოტმჟავას. დოკუმენტურად ის არსებობს 99.99% ფორმით. თეთრად მბოლავი აზოტმჟავის ერთ-ერთი განმარტება ხსნის, რომ ის შეიცავს მაქსიმუმ 2% წყალს და მაქსიმუმ 0.5% გახსნილ NO2-ს. უწყლო აზოტმჟავის სიმკვრივე შეადგენს 1.513 მ/მლ და მისი კონცენტრაცია 24 მოლია. უწყლო აზოტმჟავა უფერო მოძრავი სითხეა სიმკრივით pure 1.512 გ/სმ3, რომელიც იყინება −42 °C თეთრი კრისტალების წარმოქმნით. იმის გამო, რომ ის იშლება NO2-დ და წყლად, ის ყვითელ ფერს იძენს. დუღილის ტემპერატურაა 83 °C. ჩვეულებრივ მას მუქ დარტყმაგამძლე ბოთლში ინახავენ მასში სითხის მოცულობაზე ორჯერ მეტი თავისუფალი ადგილით, რომ წნევას გაუძლოს. წნევის გამოშვება საჭიროა რამდენიმე ხანში ერთხელ.
სტრუქტურა და ბმები
მოლეკულა გაშლილია. ორი N-O ბმული ერთნაირია და ასე თუ ისე მოკლეა (ამას რეზონანსის თეორიები ხსნიან. კანონიკური ბმები გვაჩვენებენ ორმაგი ბმების ხასიათს ამ ორ ბმაში. ისინი უფრო მცირეები არიან, ვიდრე ჩვეულებრივი N-O ბმები.). მესამე N-O ბმა უფრო წაგრძელებულია, რადგან ჟანგბადის მესამე ატომი პროტონთანაცაა მიბმული.
მჟავა-ტუტოვანი მახასიათებლები
სხვა ძლიერ მჟავასთან (მაგ გოგირდმჟავასთან) ერთად აზოტმჟავას შეუძლია ასევე გამოავლინოს ტუტე თვისებები: ნიტრონიუმის იონი, NO2+, აქტიური რეაგენტია არომატულ ნიტრირებაში. იმის გამო, რომ აზოტმჟავას გააჩნია ორივე, როგორც მჟავა, ისე ფუძე თვისებები, მას შეუძლია ავტოპროტოლიზის რეაქციაში შევიდეს, ისევე, როგორც წყლის თვითიონიზაციის რეაქცია:
რეაქციები მეტალებთან
აზოტმჟავა რეაქციაში შედის მეტალების უმრავლესობასთან. მაგრამ რეაქციის დეტალები და გამოსავალი ძალიანაა დამოკიდებული მის კონცენტრაციაზე და მეტალის ბუნებაზე. განზავებული აზოტმჟავა ისე იქცევა, როგორც ტიპური მჟავა მეტალების უმრავლესობასთან.H2-ს მისგან მხოლოდ მაგნიუმი, მანგანუმი და თუთია გამოაძევებენ. სხვა მეტალები აზოტმჟავისგან აზოტის ოქსიდებსა და ამიაკს გამოათავისუფლებენ, ისევე როგორც თავისუფალ აზოტს.
აზოტმჟავასთან ურთიერთქმედებისას მეტალების უმრავლესობა ნიტრატებად გარდაიქმება. მაგრამ ზოგიერთი მეტალოიდი და მეტალი მხოლოდ ოქსიდებამდე იჟანგება. მაგალითად კალა,დარიშხანი, სტიბიუმი და ტიტანი შესაბამისად SnO2, As2O5, Sb2O5 და TiO2-მდე იჟანგებიან.
ზოგიერთი ძვირფასი მეტალი, როგორებიცაა სუფთა ოქრო და პლატინის ჯგუფის მეტალები, არ რეაგირებენ აზოტმჟავასთან. თუმცა სუფთა ძვირფასი მეტალები რეაგირებენ ე.წ. სამეფო წყალთან, რომელიც წარმოადგენს კონცენტრირებული აზოტმჟავისა და მარილმჟავის წყალხსნარს. მაგრამ ნაკლებად ძვირფასი მეტალები, მაგალითად ვერცხლი და სპილენძი, რომლებიც ღარიბ ოქროს შენადნობებში შედიან, ადვილად იჟანგებიან და იხსნებიან აზოტმჟავაში, რასაც ოქროს შენადნობის ზედაპირის ფერის ცვლილებამდე მივყავართ. ამ თვისებას ფართოდ იყენებენ სამკაულების მაღაზიებში ოქროს შემცველობის დასადგენად.
იმის გამო, რომ აზოტმჟავა ძალიან ძლიერი მჟანგავია, ის აგრესიულად ურთიერთქმედებს ბევრ არამეტალურ ნაერთთან და ეს რეაქციები შეიძლება ფეთქებად ხასიათს ატარებდეს. მჟავის კონცენტრაციაზე, ტემპერატურაზე და რეაქციაში შემავალ აღმდგენზე დამოკიდებულებით რეაქციის პროდუქტები ძალიან შეიძლება განსხვავდებოდეს. რეაქცია იწყება და მიმდინარეობს ყველა მეტალთან გარდა ძვირფას მეტალებისა და ზოგიერთი შენადნობისა, რეაქციის პროდუქტების დიდი ცვალებადობით. საზოგადოდ მიღებულია, რომ რეაქცია მიმდინარეობს კონცენტრირებულ აზოტმჟავასთან და გამოიყოფა აზოტის დიოქსიდი (NO2). მაგრამ აზოტმჟავის ძლიერი მჟანგავი თვისებები თერმოდინამიკურ ხასიათს ატარებენ, მაგრამ ხანდახან მისი მჟანგავი რეაქციები ქიმიური კინეტიკით უპირატესად არ მიიჩნევა. თუნდაც მცირე რაოდენობით აზოტოვანი მჟავის (HNO2) ჩართვა რეაქციაში მის სიჩქარეს ძალიან ზრდის.
მიუხედავად იმისა, რომ ქრომი, რკინა და ალუმინი ძალიან ადვილად იხსნებიან განზავებულ აზოტმჟავაში, კონცენტრირებულ მჟავასთან შეხებისას ისინი ზედაპირზე ქმნიან ოქსიდის დამცავ ფენას, რომელიც ხელს უშლის ჟანგვის გაგრძელებას. ამ დამცავ ფენას პასივაცია ეწოდება. პასივაციის ტიპური კონცენტრაცია იცვლება 20-25% შუალედში(იხილეთ ASTM A967-05). მეტალები, რომლებიც პასიურდებიან კონცენტრირებული აზოტმჟავით, არიან: რკინა, კობალტი, ქრომი, ნიკელი და ალუმინი.
რეაქციები არამეტალებთან
იმის გამო, რომ აზოტმჟავა წარმოადგენს ძალიან ძლიერ მჟანგავ მჟავას, ის ძალიან ადვილად შედის რეაქციაში ბევრ ორგანულ ნაერთთან და ეს რეაქციები შეიძლება აფეთქებით დასრულდეს. ჩვეულებრივ, აზოტმჟავის ჰიდროქსილის ჯგუფი ნაერთებს ართმევს წყალბადს, რომლის ადგილს ნიტროჯგუფი იკავებს. ორგანული ნაერთების აზოტმჟავით ნიტრირება ბევრი ასაფეთქებელი ნივთიერების დასამზადებელი ჩვეულებრივი მეთოდია. მაგალითად ნიტროგლიცერინი და ტრინიტროტოლუოლი(TNT)ამ მეთოდით მზადდება. იმის გამო, რომ რეაქციის მსვლელობისას ბევრი სხვა არასტაბილური პროდუქტი წარმოიქმნება, ნიტრირების რეაქციები ძალიან დიდი სიფრთხილით უნდა ჩატარდეს. საჭიროა ტემპერატურის კონტროლი და რეაქციის თანაპროდუქტები სწრაფად უნდა მოშორდეს რეაქციის არეს.
არამეტალებთან რეაქცია აზოტის, ჟანგბადის, კეთილშობილი აირების, სილიციუმის და ჰალოგენებისა (იოდის გარდა) ჟანგავს მათ შესაბამისი უმაღლესი ჟანგვის რიცხვამდე, ისევე როგორც რეაქცია მჟავებთან აზოტის დიოქსიდისა(კონცენტრირებულ) და აზოტის(განზავებულ) მჟავასთან, შესაბამისად.
კონცენტრირებული აზოტმჟავა ჟანგავს I2-ს, P4-ს და S8-ს შესაბამისად HIO3მდე, H3PO4მდე და H2SO4მდე.
ქსანპროტეინული ტესტი
აზოტმჟავა რეაგირებს პროტეინთან და წარმოქმნის ყვითელ ნიტრირებულ პროდუქტებს. ეს რეაქცია ცნობილია ქსანპროტეინული რეაქციის სახელით. ტესტი მიმდინარეობს კონცენტრირებული აზოტმჟავის დამატებით სატესტო გარემოში და ნარევის გათბობით. თუ ხსნარში იმყოფება პროტეინები, რომლებიც შეიცავენ ამინომჟავებს, რომლებსაც გააჩნიათ არომატული ბმები, ხსნარი გაყვითლდება. ისეთი ძლიერი ფუძის დამატებისას, როგორიც მაგალითად ამიაკია, ხსნარი ფორთოხლისფერის იღებს. ფერების ეს ცვლილებები განპირობებულია პროტეინში არომატული ბმების ცვლილებებით. ქსანპროტეინის მჟავა წარმოიქმნება მაშინ, როცა აზოტმჟავა რეაქციაში შედის ეპითელურ უჯრედებთან. შესაბამისად კანის ფორმა იცვლება იმის მაჩვენებლად, რომ აზოტმჟავასთან ურთიერთობისას არ იქნა დაცული საკმარისი სიფრთხილე.
წარმოება
აზოტმჟავა იწარმოება აზოტის დიოქსიდის წყალთან ურთიერთქმედებით.
ჩვეულებრივ აზოტის მონოქსიდი, რომელიც რეაქციის დროს გამოიყოფა, ჰაერში არსებული ჟანგბადთან რეაქციითაზოტის დიოქსიდამდე იჟანგება.
მჟავის დამატებითი გამოსავლიანობის მისაღწევად აზოტის დიოქსიდს ატარებენ წყალბადის პეროქსიდიში.
აზოტის მონოქსიდი ამის შემდეგ რეაგირებს ჰაერში არსებულ ჟანგბადთან და წარმოქმნის აზოტის დიოქსიდს.
აზოტის მონოქსიდი ხელახლა დაჟანგვისათვის უკან ბრუნდება. უკანასკნელი პროცესი ასევე შეიძლება მოხდეს ჰაერშიც:
ჰაბერის პროცესის დანერგვამდე (1913 წ) აზოტმჟავა იწარმოებოდა ბირკლანდ-აინდის პროცესის მეშვეობით, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც რკალის პროცესი. ეს პროცესი ემყარება ატმოსფერული აზოტის დაჟანგვას ატმოსფერული ჟანგბადით ძალიან მაღალი ტემპერატურის თანხლებისას. ამ ტემპერატურის შესაქმნელად გამოიყენებოდა ელექტრული რკალი, რომელის საშუალებას იძლეოდა ელექტროენერგიის ხარჯვის მიხედვით მიგვეღო აზოტის მონოქსიდის 4% გამოსავლიანობა. აზოტის ოქსიდი შემდეგ გრილდებოდა და ურთიერთქმედებდა დარჩენილ ატმოსფერულ ჟანგბადთან დიოქსიდის წარმოქმნით და შთაინთქმებოდა წყლის მიერ განზავებული აზოტმჟავის წარმოსაქმნელად. ეს პროცესი საჭიროებდა ძალიან დიდი ენერგიის ხარჯვას და ძალიან სწრაფად შეიცვალა ჰაბერის პროცესით მაშინვე, როგორც კი ამიაკი გაიაფდა.
ლაბორატორიული მიღება
ლაბორატორიაში აზოტმჟავა მიიღება სპილენძი(II) ნიტრატი-ს დაშლით და მიღებული აზოტის დიოქსიდისა და ჟანგბადის წყალში გატარებით:
ხნარში არსებული აზოტის ოქსიდები შემცირებული წნევის მეშვეობით ადვილად მოშორდება ოთახის ტემპერატურაზეც კი (10–30 წუთი 200 mmHg or 27 კპა) მბოლავი აზოტმჟავის წარმოქმნით. ეს პროცედურა ასევე შეიძლება ჩატარდეს შემცირებული წნევისა და ტემპერატურით ერთ საფეხურად ნაკლები რაოდენობის აზოტის დიოქსიდის წარმოქმნით.
განზავებული აზოტმჟავა შეიძლება კონცენტრირებულ იქნეს 68%მდე მჟავის შემცველობით, რომელიც 32% წყლის შემცველობით აზეოტროპს შეადგენს. ლაბორატორიებში კონცენტრაციის შემდგომი გაზრდისათვის იყენებენ დისტილაციას ან გოგირდმჟავით, ან მაგნიუმის ნიტრატს, რომლებიც იქცევიან, როგორც დეჰიდრატაციის აგენტები. ასეთი დისტილაცია მჟავის დაშლის თავიდან ასაცილებლად უნდა მოხდეს მთლიანად მინის აპარატში შემცირებული წნევისას. ინდუსტრიულად მაღალი კონცენტრაციის აზოტმჟავა მიიღება 68% აზოტმჟავაში დამატებითი აზოტის დიოქსიდის გახსნით აბსორბციულ კოშკში. გახსნილი აზოტის ოქდიდები ან აორთქლდება თეთრად მბოლავი მჟავის შემთხვევაში ან რჩებიან წითლად მბოლავის შემთხვევაში. უწყლო აზოტმჟავის მიღების უახლესი მეთოდი თავის თავში მოიცავს წყალხსნარიდან მის გამოყოფას ელექტროქიმიური პროცესით.(აშშ პატენტი: US6200456 (B1))
გამოყენება
300px|მინი|მარჯვნივ|აზოტმჟავა ლაბორატორიაში
აზოტმჟავა თავის მთავარ ინდუსტრიულ გამოყენებას ჰპოვებს სასუქების წარმოებაში. აზოტმჟავის ამიაკით განეტრალებისას წარმოიქმნება ამონიუმის ნიტრატი. ამ რეაქციისათვის იხარჯება 75-80% მსოფლიოში წელიწადში ნაწარმოები 26 მილიონი ტონა აზოტმჟავა. მისი სხვა გამოყენებების სია შეიცავს ასაფეთქებელი ნივთიერებების წარმოებას, ნეილონის პრეკურსორებს და სპეციალურ ორგანული ნაერთებს.
ორგანული ნიტრონაერთების პრეკურსორი
ორგანულ სინთეზში, ინდუსტრიულსა თუ სხვა, ნიტროგჯუფს მრავალმხრივი გამოყენება გააჩნია. ანილინის ძირითადი ნაწარმები მზადდება არომატული ნაერთების ნიტრირებით და მათი შემდგომი აღდგენით. ნიტრაცია თავის თავში შეიცავს აზოტისა და გოგირდის მჟავებს შერევას ნიტრონიუმის იონის წარმოსაქმნელად, რომელიც ელექტროფილურად რეაგირებს ისეთ არომატულ ნაერთებთან, როგორიცაა ბენზოლი. ბევრი ფეთქებადი ნივთიერება, მაგ.ტრინიტროტოლუოლი ამ გზით მიიღება.
ნეილონის პრეკურსორი, ადიპიკის მჟავა სამრეწველო მასშტაბით მიიღება აზოტმჟავით ციკლოჰექსანონისა და ციკლოჰექსანოლის დაჟანგვით.
სარაკეტო საწვავი
აზოტმჟავა სხვადასხვა ფორმით გამოიყენებოდა როგორც მჟანგავი თხევადსაწვავიან რაკეტებში. ეს ფორმები შეიცავდა წითლად მბოლავ აზოტმჟავას, თეთრად მბოლავ აზოტმჟავას და ხსნარებს გოგირდმჟავასთან.კოროზიის ინჰიბიტორად HF იხმარებოდა. IRFNA (ინჰიბირებული წითლად მბოლავი აზოტმჟავა) ერთ-ერთი იყო სამი სითხიდან BOMARC რაკეტისათვის.
ანალიტიკური რეაგენტი
ელემენტარულ ანალიზში ICP-MSდან, ICP-AESდან, GFAAდან და Flame AAდან, 0.5-5% აზოტმჟავა გამოიყნება როგორც მატრიცული ნაერთი ხსნარებში მეტალების კვალის დასადგენად. ამ კვლევებისათვის საჭიროა ზემაღალი სისუფთავის მჟავა იმიტომ, რომ მასში მეტალის ნაერთების არსებობას კვალის სახითაც კი სერიოზული შედეგი შეიძლება ჰქონდეს.
ის ჩვეულებრივ ასევე გამოიყენება მღვრიე წყლის, ნარჩენებისა და მყარი ნიმუშების, ისევე როგორც სხვა ტიპის უნიკალური მასალების ანალიზებისათვის, რომლებზეც ელემენტარულ ანალიზს ატარებენ ICP-MS, ICP-OES, ICP-AES, GFAA და ალის ატომურ-აბსორბციული სპექტროსკოპია მეთოდებით. ჩვეულებრივ ამ ხაზით გამოყენებისათვის იხმარება 50% ხსნარი შეძენილი მჟავისა, რომელსაც ურევენ პირველი ტიპის DI წყალს.
ელექტროქიმიაში აზოტმჟავა გამოიყენება ორგანული ნახევარგამტარების ლეგირებისათვის და ნახშირბადის ნანომილებით წმენდისათვის.
ხეზე მუშაობა
დაბალი კონცენტრაციის (დაახლოებით 10%) აზოტმჟავა ხშირად გამოიყენება ფიჭვისა და ნეკერჩხლის ხელოვნურად დასაბერებლად. მიღებული მოყავისფრო-ოქროსფერი ფერი ძალიან ჰგავს ცვილით ან ზეთით დამუშავებულ ხეს (ხის დამუშავება).
ამოჭმა და გამასუფთავებელი აგენტი
აზოტმჟავის კოროზიული ეფექტები გამოიყენება ისეთი მიზნებით, როგორიცაა უჟანგავ ფოლადზე ამოწვა ან სილიკონის დაფების გაწმენდა (ელექტრონიკაში).
აზოტმჟავის, სპირტისა და წყლის ხსნარი (ნიტალი) გამოიყენება მეტალების ამოსაჭმელად მათი მიკროსტრუქტურის გამოკევლევისათვის. სტანდარტი ISO 14104 აღწერს ამ კარგად ცნობილ პროცედურას.
გასაყიდად ხელმისაწვდომი 5-30% აზოტმჟავისა და 15-40% ფოსფორმჟავის ხსნარები გამოიყენება საჭმლისა და მისი შესანახი ჭურჭლის გასაწმენდად მათგან მაგნიუმისა და კალციუმის ნაერთების მოშორების მიზნით(ნალექები ან ორთქლით დამუშავების შედეგად, ან წარმოებისას მაგარი წყლის გამოყენების გამო). ფოსფორმჟავა ეხმარება რკინის შენადნობებს განზავებული აზოტმჟავის მიმართ პასივაციაში.
უსაფრთხოება
მინი|აზოტმჟავისაგან მიღებული მეორე ხარისხის დამწვრობა აზოტმჟავა კოროზიული მჟავაა და ძლიერი მჟანგავია. ყველაზე საშიშია ქიმიური დამწვრობა, რომელსაც იწვევს პროტეინების, ამიდების და ცხიმების (ესტერების) მჟავური ჰიდროლიზი, რომელიც თანდათან იწვევს ქსოვილის დაშლას (მაგ. კანის და ხორცის). კონცენტრირებული აზოტმჟავა ღებავს ადამიანის კანს ყვითელ ფრად, რაც გამოწვეულია მის კერატინთან ურთიერთქმედებით. ყვითელი ფერი ნეიტრალიზაციისას ფორთოხლისფრდება. სისტემატური ეფექტები არ გააჩნია და ნივთიერება არაა მიჩნეული არც კარცინოგენად და არც მუტაგენად.
ისევე როგორც სხვა კოროზიული ნივთიერებების შემთხვევაში, პირველად დახმარებას კანთან კონტაქტის დროს წარმოადგენს მისი ჩამობანა დიდი რაოდენობის წყლით. რეცხვა გრძელდება 10-15 წუთის განმავლობაში დამწვრობის გარშემო მის გასაგრილებლად და ასევე მეორადი დამწვრობის თავიდან ასაცილებლად. ასევე საჭიროა სასწრაფოდ მოვიშოროთ დაბინძურებული ტანსაცმელი და მის ქვეშ მდებარე კანის გულითადად გარეცხვა.
იქიდან გამომდინარე, რომ აზოტმჟავა ძლიერ მჟანგავს წარმოადგენს, მისი რეაქცია ისეთ ნივთიერებებთან, როგორებიცაა ციანიდები, კარბიდები და მეტალების ფხვნილები შეიძლება აფეთქებით დასრულდეს და რეაქციები ზოგიერთ ორგანულ ნივთიერებასთან (მაგ. ტურპენტინთან) ძალიან ძლიერი და ხანდახან ჰიპერგოლურია (ანუ თვითაალებადი). ამიტომ ის ყოველგვარი შესაძლო ორგანიკისა და ფუძეებისაგან შორს ინახება.
ისტორია
აზოტმჟავა პირველად Pseudo-Geber's De Inventione Veritatis-შია, სადაც მან ის მიიღო ნიტერის, ალუმისა და ლურჯი ვიტრიოლის კალცინირებით. მეორედ ის აღწერა ალბერტ დიდის მიერ მეცამეტე საუკუნეში და რამონ ლულის მიერ, რომლებმაც ის მოამზადეს ნიტრისა და თიხის გახურებით და დაარქვეს "სამეფო წყალი".
გლაუბერმა აღმოაჩინა მჟავის მიღების ახალი პროცესი კალიუმის ნიტრატისა და გოგირდმჟავის მოქმედების შედეგად მიღებული ნაზავის დისტილაციით. 1776 წელში ანტუან ლავუაზიემ დაამტკიცა, რომ ის შეცავს ჟანგბადს და 1785 წელს ჰენრი კავენდიშმა აღმოაჩინა მისი ზუსტი შემადგენლობა და აჩვენა, რომ მისი მიღება შეიძლება ელექტრულ რკალში ტენიანი ჰაერის გატარებით.
სქოლიო
კატეგორია:არაორგანული მჟავები კატეგორია:წყალბადნაერთები
ნაგაოკა
ნაგაოკა (იაპონ. 長岡市, -shi) —  ქალაქი იაპონიაში. ნაგაოკა მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ნიიგატას პრეფექტურაში, ჰონსიუზე (რომაჯით ჰონშუ) - ქვეყნის ერთ-ერთ მთავარ კუნძულზე.
ქალაქი ნაგაოკა მდებარეობს მდინარე შინანოს ნაპირზე, და დაახლ. 250 კმ აშორებს დედაქალაქ ტოკიოსაგან.
ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1906 წლის 1 აპრილს.
მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს ნაგაოკას დიდი ნაწილები საჰაერო თავდასხმის შედეგად განადგურდა. ქალაქმა არაერთხელ გადაიტანა მიწისძვრა, სულ ბოლოს  მოხდა 2004 მოხდა. სწორედ ამის გამო ქალაქ ნაგაოკას სიმბოლოდ ფენიქსი აირჩიეს, რომელიც აღორძინების ნებას განასახიერებს.
მრეწველობა
ნაგაოკა მდებარეობს ნავთობისა და გაზის მოპოვების ცენტრალურ რეგიონში, რის გამოც ქალაქი და მის მიმდებარე რაიონები ქიმიური ინდუსტრიის, მანქანათმშენებლობისა და საიარაღო, ჩარხთ- და ხელსაწყოთა წარმოების ქვეყნის მასშტაბით მთავარ სამრეწველო ადგილად ითვლება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ექტორ სკარონე
ექტორ სკარონე (Héctor Scarone, 26 ნოემბერი 1898 – 4 აპრილი 1967) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. 1917-1931 წლებში ასპარეზობდა ურუგვაის ნაკრებში, სადაც 52 თამაში ჩაატარა და 31 გოლი გაიტანა, რაც სარეკორდო მაჩვენებელი იყო 2011 წლამდე, სანამ ჯერ დიეგო ფორლანმა და შემდეგ ლუის სუარესმა არ გააუმჯობესეს მისი რეკორდი.
1930 წელს გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე სკარონემ ურუგვაის ნაკრებთან ერთად მოიპოვა ჩემპიონობა, ნაკრების რიგებში სკარონე გამორჩეული ფეხბურთელი იყო და ჩემპიონატის სიმბოლურ ნაკრებში დაასახელეს, მიუხედავად იმისა, რომ მან მხოლოდ ერთი გოლი გაიტანა ტურნირზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1967 კატეგორია:იტალიელი ურუგვაელები კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის მწვრთნელები კატეგორია:მადრიდის რეალის მწვრთნელები
ოქროს თვალი
ოქროს თვალი — კინო და ტელეოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალი, რომლის მიზანია მოტივაცია მისცეს ოპერატორებს, ტელე-კინო ინდუსტრიაში მომუშავე ადამიანებს და ხელი შეუწყოს მათ პროფესიულ ზრდას. ფესტივალი ინოვაციური ტექნოლოგიების საერთაშორისო ფონდის (IFIT) პროექტია. ფესტივალი 2009 წელს ზურაბ გეგენავამ დააფუძნა.
„ოქროს თვალზე“ წარდგენილ საკონკურსო ნამუშევრებს საერთაშორისო ჟიური აფასებს. გრან-პრი „ოქროს თვალი“ ენიჭება საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევრის ავტორს.
ფესტივალის ისტორია
პირველად „ოქროს თვალი“ 2009 წელის 20-23 ოქტომბერს, ქალაქ თბილისში ჩატარდა. ფესტივალმა დიდი ინტერესი გამოიწვია, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო მასშტაბით და ყოველწლიური სახე მიიღო.
2009 წელს ფესტივალ „ოქროს თვალი“ - ის ფარგლებში გაიმართა ერთ-ერთი ქართველი კინო ოპერატორის ალექსანდრე დიღმელოვის 125 წლისთავისადმი მიძღვნილი ფოტოგამოფენა და საიუბილეო ღონისძიება ალექსანდრე დიღმელოვი - 125.
2011 წლის 22 ოქტომბერს ფესტივალი ქალაქ ბათუმში ჩატარდა. ფესტივალს სპეციალური სტუმრის სტატუსით ესტუმრნენ: ჰირო ნარიტა; ფილ ფარმეტი - კვენტინ ტარანტინოს „ოთხი ოთახის“, „გრაინდჰაუსის“ ოპერატორი და საერთაშორისო კინემატოგრაფიული გილდიის „ლოკალ 600-ის“ წევრი; ჯონათან აბრამსი - „ავატარის“ ერთ-ერთი ოპერატორი და ოპერატორების ასოციაციის სოკის წევრი.
2014 წლის 16-18 ოქტომბერს კინო და ტელეოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალი „ოქროს თვალი“ საქართველოში, თბილისის ივენთ ჰოლში ჩატარდა.
ფესტივალის ფარგლებში გაიმართა სამაუწყებლო ტექნიკის პირველი საერთაშორისო გამოფენა.
გამოფენა საზეიმოდ გახსნა ევროპის რეგიონების ასამბლეის პრეზიდენტმა ჰანდე ოზსან ბოზატლიმ, რომელიც სპეციალური მოწვევით იმყოფებოდა საქართველოში.
ფესტივალის ჟიური
ფესტივალის ჟიური საერთაშორისოა და მისი წევრები სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლები არიან.
2009 წლის ჟიურის წევრები:
2011 წლის ჟიურის წევრები:
2014 წლიდან შეიცვალა შეფასების სისტემა. ფესტივალზე წარდგენილ ნამუშევრებს სელექციისა და საერთაშორისო ჟიური აფასებს. სელექციის ჟიური თითოეულ კატეგორიაში 3 ნომინანტს არჩევს. საერთაშორისო ჟიური თითოეულ კატეგორიაში წარდგენილი 3 ნომინანტიდან გამარჯვებულს ავლენს.
2014 წლის ჟიურის წევრები:
სელექციის ჟიური:
საერთაშორისო ჟიური:
ღონისძიებები
ფესტივალის ფარგლებში ტარდება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები.
მწარმოებელი კომპანიების პრეზენტაციები
ნაღვლის ბუშტი
ნაღვლის ბუშტი (vesica biliaris) — ადამიანისა და ხერხემლიან ცხოველთა ორგანო, რომელშიც გროვდება ნაღველი. ნაღვლის ბუშტი თხელკედლიანი პარკია, რომელიც მიკრულია ღვიძლზე. ნაღვლის ბუშტის კედელი შექმნილია ენტოდერმული ერთშრიანი ეპითელიუმით და შემაერთებელქსოვილოვანი გარსებით. ნაღვლის ბუშტი არა აქვთ თაგვისებრ მღრღნელებს, ვეშაპს, სპილოს, აქლემს, ირემს, კენტჩლიქოსნებს, აგრეთვე ზოგიერთ თევზს და სალამურებს (მათ ლარვებს აქვთ). უკეთესად არის განვითარებული ისეთი ცხოველების ნაღვლის ბუშტი, რომლებიც ცხიმით მდიდარი საკვებით იკვებებიან (ხორციჭამია ფორმები).
ოქროს თვალი
ღონისძიებები
ფესტივალს ყოველწლიურად სტუმრობენ ტექნიკის მწარმოებელი წამყვანი კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებიც ფესტივალის სტუმრებისთვის პრეზენტაციებსა და სემინარებს ატარებენ, აცნობენ უახლეს ტენდენციებს.
კომპანიების სია შემდეგნაირად გამოიყურება: Sony, Canon, Avid, ინოვატორი, Broadview Software, Evertz, Fujifilm, JVC, Lawo, Linear Acoustic, Litepanels, Monarch, Panasonic, RTS, Sachtler, Snell.
ნაღვლის ბუშტი
ადამიანის ნაღვლის ბუშტი მსხლისებრი ფორმის თხელკედლიანი პარკია, რომლის სიგრძე 10-14 სმ, სიგანე 3,5-4 სმ, ტევადობა 30-70 სმ აღწევს; მდებარეობს ღვიძლის ქვემო ზედაპირზე. ნაღვლის ბუშტის ყელის გაგრძელებაა ბუშტის სადინარი, რომელიც უერთდება ღვიძლის სადინარს; ასე იქმნება ნაღვლის საერთო სადინარი, რომელიც იხსნება თორმეტგოჯა ნაწლავში პანკრეასის სადინართან ერთად. ნაღვლის ბუშტის კედელი შედგება სეროზული კუნთოვანი და ლორწოვანი გარსებისაგან. ლორწოვანი გარსი ნაღვლის ბუშტის ყელის მიდამოებში წარმოქმნის სპირალურ ნაოჭს, რომელიც ბუშტის სადინარშიც გრძელდება და არეგულირებს ნაღვლის დენას. ნაღვლის ბუშტის კედლის კუნთოვანი კონების შეკუმშვა, რასაც მოყვება ნაღვლის თორმეტგოჯა ნაწლავში გადასვლა, იწყება საკვებში შემავალი გამღიზიანებელი ნივთიერებების გავლენით და პერიოდულად მეორდება საჭლის მონელების პროცესში.
ნაღვლის ბუშტის პათოლოგიური მდგომარეობებისთვის და დაავადებებისთვის დამახასიათებელია ტკივილი მარჯვენა ფერდქვეშა მიდამოში, იშვიათად ეპიგასტრიუმის არეში ირადიაციით მარჯვენა ბეჭში, ლავიწში, მხრის სახსარში, ზოგჯერ მკერდის ძვლის უკან, გულის მიდამოში — ქოლეცისტოკარდიალური სინდრომი.
ოქროს თვალი
ღონისძიებები
მასტერკლასები სპეციალურად მოწვეული სტუმრებისაგან
ყოველ წელს ფესტივალს სტუმრობს უცხოეთიდან მოწვეული სპეციალისტები, რომლებიც ატარებენ მასტერკლასებს დამწყები თუ პროსეფიონალი ოპერატორებისათვის საინტერესო თემებზე.
ნაღვლის ბუშტი
ნაღვლის ბუშტზე ოპერაციული ჩარევები თავისი ხასიათის, ტექნიკის და ჩვენებების მიხედვით მრავალფეროვანია. ყველაზე ხშირად გამოყენებად ოპერაციას წარმოადგენს ქოლეცისტექტომია.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელი კატეგორია:ცხოველების ანატომია კატეგორია:საჭმლის მომნელებელი სისტემა კატეგორია:ნაღვლის ბუშტი კატეგორია:ჰეპატოლოგია კატეგორია:ორგანოები
ოქროს თვალი
ღონისძიებები
ყოველწლიურად იმართება ნომინირებული ფილმების ღია ჩვენება, რაც მოსულ სტუმრებს აძლევს საშუალებას შეაფასონ ნამუშევრები.
სამაუწყებლო ტექნიკის საერთაშორისო გამოფენა
გამოფენა საშუალებას აძლევს დაინტერესებულ პირებს უშუალოდ ეკონტაქტონ სამაუწყებლო ტექნიკის მწარმოებელი კომპანიის წარმომადგენლებს, ასევე მიიღონ ინფორმაცია სიახლეების და ახალი პროდუქტების შესახებ.
გამოფენა საზეიმოდ გახსნა ევროპის რეგიონების ასამბლეის პრეზიდენტმა ჰანდე ოზსან ბოზატლიმ, რომელიც სპეციალური მოწვევით იმყოფებოდა საქართველოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ფესტივალები
ჩაპარალი (ტოლიმა)
ჩაპარალი (Chaparral) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოლიმის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ინტეგრირებული პროექტირების გარემო
ალტ=|მინი|300x300პქ|Visual Studio 2019 არის ინტეგრირებული პროექტირების გარემო Microsoft-ის მიერ. ის გამოიყენება პროგრამირების 36 სხვადასხვა ენისთვის. ინტეგრირებული პროექტირების გარემო ან პროგრამის შემუშავების ინტეგრირებული გარემო (IDE) — პროგრამული აპლიკაცია, რომელიც უზრუნველყოფს პროგრამისტებს მრავალმხრივი დამხმარე საშუალებებით. IDE პროგრამისტებს როგორც კოდის წერის, აგრეთვე პროგრამის გაშვების პროცესსაც უადვილებს.
ინტეგრირებული პროექტირების გარემოს შემადგენელი კომპონენტები:
IDE-ების უმრავლესობა, როგორიცაა NetBeans და Eclipse, შეიცავენ კომპილატორს, ინტერპრეტატორს ან ორივეს ერთად, დანარჩენები, როგორიცაა SharpDevelop და Lazarus არ შეიცავენ არცერთს.
ყველაზე გამოყენებადი IDE-ებია: Xcode, CLion, Atom, Eclipse, PyCharm, NetBeans, Visual Studio, CodeBlocks, IntelliJ, WebStorm და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პროგრამირება
Francisella novicida
სქოლიო
კატეგორია:ბაქტერიები
ლეილა მამედბეკოვა
ლეილა ალასკარ კზი მამედბეკოვა, დაიბადა ზეინალოვა (Leyla Ələsgər qızı Məmmədbəyova; დ. 1909, ბაქო, აზერბაიჯანი - გ. 1989, ბაქო, აზერბაიჯანი) — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი პილოტი. იგი ასევე პირველი ქალი პილოტია კავკასიაში, სამხრეთ ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში.
იოდა
იოდა — „ვარსკვლავური ომების“ ფრენჩაიზის პერსონაჟი, შექმნილი ჯორჯ ლუკასის მიერ. პირველად გამოჩნდა ფილმში „იმპერიის საპასუხო დარტყმა“ (1980). ორიგინალურ ფილმებში იგი ლუკ სკაიუოკერის მასწავლებელია და ამზადებს გალაქტიკურ იმპერიასთან საბრძოლველად. წინარეისტორიის ტრილოგიაში იგი არის ჯედაების ორდენის უმაღლესი მასწავლებელი და კლონ მოიერიშეთა მაღალი რანგის გენერალი. გარდაცვალების დროისთვის („ჯედაის დაბრუნება“, 1983), 900 წლის ასაკში, იგი ითვლებოდა „ვარსკვლავური ომების“ კანონის უხუცეს პერსონაჟად („ძალის გამოღვიძებაში“ მაზ კანატას (1000 წელი) გამოჩენამდე.
ლეილა მამედბეკოვა
კარიერა
მამედბეკოვას მამა ალასკარ ზეინალოვი, ბიძაშვილია ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი კინომსახიობის ჰუსეინ არაბლინსკის. მისი ოჯახი ხელოვნებაზე ორიენტირებული იყო, ამიტომ მოზარდ ლეილას შეეძლო თავისუფლად ეთამაშა ფორტეპიანოსა და ტარზე. 14 წლის ასაკში, დაქორწინდა ყოფილ მიწათმფლობელ ბაჰრამ მამედბეკოვზე, რომელიც შემდეგ გახდა ბაქოს პროფესიული კავშირის ბანკის უფროსი.
ბალთის კვირაცხოვლის ეკლესიის ნანგრევი
ბალთის კვირაცხოვლის ეკლესიის ნანგრევი  — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალთაში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია აგებულია დიდი ზომის, ნაცრისფერი თლილი ქვის კვადრებით. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის მხოლოდ ჩრდილოეთი ნაწილია შემორჩენილი ნიშით. საკურთხევლის კედლის სიმაღლე 1-2 მეტრს აღწევს. ეკლესიის დასავლეთი კედლის სიმაღლე 2 მეტრია, ჩრდილოეთი კი ფრაგმენტულად იკითხება, სამხრეთი კედელი, მხოლოდ 40 სმ-ის სიმაღლეზე ჩანს.
ლეილა მამედბეკოვა
კარიერა
მამედბეკოვამ წვრთნა, როგორც პროფესიონალი პილოტი, გაიარა ბაქოს ავიაკლუბში და თავისი პირველი ფრენა შეასრულა 1931 წელს. 1932 წელს თავისი განათლება განაგრძო მოსკოვის ავიატორის სკოლაში. 1933 წლის 17 მარტს, მამედბეკოვა გახდა მეორე ქალი პარაშუტისტი საბჭოთა კავშირში (ნინა კამნევას შემდეგ), რომელმაც გადახტა У-2 ტიპის თვითმფრინავიდან, მოსკოვის ტუშინოს აეროდრომში. 1934 წელს მოიგო პარაშუტით გადმოხტომის კონკურსში სამხრეთ კავკასიის ხალხების წარმომადგენელთა შორის. 1941 წლისთვის, საბჭოთა არმიის ესკადრის ლიდერი იყო.
იოდა
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური ომების პერსონაჟები კატეგორია:ჯედაები
ბალთის კვირაცხოვლის ეკლესიის ნანგრევი
ძეგლის ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
ბაირამ-ფაშა
ბაირამ-ფაშა (Bayram Paşa; გ. 26 აგვისტო, 1638, შანლიურფა) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1637-1638 წლებში.
ბალთის კვირაცხოვლის ეკლესიის ნანგრევი
ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბაირამ-ფაშა
ბიოგრაფია
ბაირამ-ფაშა დაიბადა სტამბოლში. სხვა მონაცემებით მისი ოჯახი წარმოშობით ამასიიდან იყო. სწავლობდა ენდერუნში, რის შემდეგაც შევიდა იანიჩართა კორპუსში. უპირველეს ყოვლისა კორპუსში აჰყავდათ ქრისტიანი ახალგაზრდები, მაგრამ სულთან მურად III-ის მმართველობის დროს (1574–1595) თურქებისთვის ასევე შესაძლებლობა ჰქონდათ დაეწყოთ სამსახური იანიჩარის კორპუსში. 1625 წელს ბაირამ-ფაშა დანიშნეს ეგვიპტის გუბერნატორად. 1628 წელს გამოიძახეს სტამბოლში და დააწინაურეს ვეზირის თანამდებობაზე.
ლეილა მამედბეკოვა
კარიერა
მამედბეკოვამ თავისი კარიერა გააგრძელა, როგორც პილოტი და ინსტრუქტორი ბაქოს ავიაკლუბში. უარი განაცხადა ებრძოლა მეორე მსოფლიო ომის დროს, რადგან იგი ზრდიდა ოთხ შვილს (მას სულ ექვსი შვილი ჰყავდა). მიუხედავად იმისა, რომ ბაქოს ავიაკლუბი დაიხურა ომის გამო, მამედბეკოვამ მოახერხა საკუთარი კურსების გახსნა პარაშუტისტებისთვის, სადაც იგი მოამზადა ასობით პილოტი და დაახლოებით 4000-მდე მედესანტე. მოგვიანებით მისი ორი მოსწავლე საბჭოთა კავშირის გმირი გახდა.
ბაირამ-ფაშა
ბიოგრაფია
1635 წელს სტამბოლის კაიმაკამია. 1637 წლის თებერვალში სულთან მურად IV-ის მმართველობისას (1623–1640) ბაირამ-ფაშა დანიშნეს დიდ ვეზირად ოსმალეთის იმპერიაში.
ლეილა მამედბეკოვა
კარიერა
მამედბეკოვას უფროსი ვაჟი ფირუდინი იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომში, ხოლო უმცროსი ვაჟი ხანლარი მონაწილეობა ყარაბაღის ომში, ორივე როგორც საბრძოლო პილოტი.
ბაირამ-ფაშა
ბიოგრაფია
1638 წელს დიდებულმა ვეზირმა ბაირამ-ფაშამ მონაწილეობა ირან-ოსმალეთის ომში. ის იყო გადამწყვეტ ლაშქრობაში თურქ სამხედროებთან ერთად, რომელთაც სათავეში ედგათ თვით სულთანი, მათ ილაშქრეს ბაღდადამდე, იმავე წლის 26 აგვისტოს გარდაიცვალა ურფის მახლობლად.
ლეილა მამედბეკოვა
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1909 კატეგორია:გარდაცვლილი 1989 კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პილოტები
ბაირამ-ფაშა
ბიოგრაფია
დაქორწინებული იყო სულთან ოსმან II-ის (1618–1622) დაზე, ჰანზადე სულთანზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1638
ეჟენი კოტონი
ეჟენი კოტონი (Eugénie Cotton; დ. 13 ოქტომბერი, 1891, სუბიზი — გ. 3 ოქტომბერი, 1967) — ფრანგი ფიზიკოსი.