cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
R.U.R. (პიესა)
ეპილოგი
გავიდა წლები და თითქმის ყველა დაიხოცა რობოტების რევოლუციის გამო, გარდა ალკვისტისა. ის ცდილობს ხელახლა შექმნას ფორმულა, რომელიც ელენამ გაანადგურა, თუმცა, რადგან ის არის მექანიკოსი, ბიოლოგიური ქიმიის არასაკმარისი ცოდნით, მან მცირე პროგრესი განიცადა. რობოტების მთავრობა ალკვისტის დასახმარებლად გადარჩენილ ადამიანებს ეძებდა, მაგრამ მათ ვერ იპოვნეს. რობოტის მთავრობის ოფიციალური პირები ალკვისტს მიმართავენ და პირველ რიგში უბრძანებენ და შემდეგ ევედრებიან მას, შეავსოს ფორმულა. რობოტებს პრიმუსსა და ელენეს უყალიბდებათ ადამიანთა გრძნობები და უყვარდებათ ერთმანეთი. ალქვისტი აცნობიერებს, რომ ისინი ახალი ადამ და ევა არიან და მათ მსოფლიოს შეცვლის საშუალებას აძლევს.
ატკილნია (სოფელი)
ატკილნია (Аткильня) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქის რიპკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 34 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიპკის რაიონის სოფლები
გუგარქის რაიონი
გუგარქის რაიონი (Գուգարքի շրջան) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1930—1962 და 1964—1995 წლებში. ცენტრი — სოფელი კიროვაკანი (1969 წლამდე), მეღრუტი (1969—1995 წლებში).
ისტორია
რაიონი შეიქმნა 1930 წლის 9 სექტემბერს ყარაქილისის რაიონის სახელწოდებით.
ამერიკული ხიდი
ამერიკული ხიდი (Американский мост) — სარკინიგზო ხიდების ჯგუფი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ნევის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის გავლით მდინარე ნევის მარცხენა სანაპიროს. 2008 წლის 31 დეკემბრამდე ერქვა ნიკოლაევსკის სარკინიგზო ხიდი.
გუგარქის რაიონი
ისტორია
1935 წელს ყარაქილისის რაიონს სახელი შეეცვალა და ეწოდა კიროვაკანის რაიონი.
ურაქანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
გუგარქის რაიონი
ისტორია
1962 წელს რაიონი გაუქმდა, მაგრამ 1964 წელს ის კვლავ აღდგა გუგარქის რაიონის სახელით.
ამერიკული ხიდი
მდებარეობა
ხიდები მდებარეობს ოქტომბრის რკინიგზის მოსკოვის ხაზზე, მოსკოვის ვაგზალთან ახლოს. ჩრდილოეთის მხარეს მდებარეობს სადგური სანქტ-პეტერბურგი-მთავარი და სალოკომოტივო დეპო სანქტ-პეტერბურგი-სამგზავრო-მოსკოვსკი, სამხრეთით კი — სადგური სანქტ-პეტერბურგი-სატვირთო-მოსკოვსკი და სამგზავრო დეპო სანქტ-პეტერბურგო-მოსკოვსკი.
გუგარქის რაიონი
ისტორია
1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა და შირაკის პროვინციის ნაწილი გახდა.
ამერიკული ხიდი
მდებარეობა
უახლოესი მეტროს სადგურებია (1,5 კმ) „ლიგოვსკის პროსპექტი“ და „შემოვლითი არხი“.
გუგარქის რაიონი
გუგარქის დარბევა
საბჭოთა კავშირის დაშლის პერიოდში დაიწყო აზერბაიჯან-სომხეთის კონფლიქტი. სსრკ-ის სუკ-ის თანამშრომლების თქმით, სომხეთის სოფელ გუგარქში თითქმის იგივე გამეორდა, რაც სუმგაითში იყო: „იქ დასცინოდნენ აზერბაიჯანელებს, კლავდნენ, ძარცვავდნენ სახლებს...“. როგორც 1988 წლის 7 დეკემბერს „The New York Times“ წერდა, სომხეთის რადიომ გუგარქის რაიონის რაიკომის პირველი მდივნისა და რაიონული საბჭოს თავმჯდომარის მხრიდან „პოლიტიკური არაშორსმჭვრეტელობის“ გამოავლენის შესახებ განაცხადა. მას შემდეგ, რაც ეთნიკურ ნიადაგზე მომხდარმა შეტაკებებმა „ტრაგიკულ შედეგები“ მოიტანა, ორივე მაღალჩინოსანი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. სუკ-ის სომხეთის წარმომადგენლობის გენერალ უსიკ არუთიუნიანის განცხადებით, 1988—1989 წლებში სომხეთის სსრ-ში სულ ეთნიკურ ნიადაგზე მკვლელობის 25 ფაქტი დადასტურდა, აქედან 20 ჩრდილოეთ რაიონებში, ხოლო 11 უშუალოდ გუგარქის რაიონში.
ამერიკული ხიდი
სახელწოდება და ნუმერაცია
მშენებლობის პროცესში პირველ ხიდს უწოდეს ამერიკული ხიდი თავისი კონსტრუქციიდან გამომდინარე. მოგვიანებით სხვა ხიდების მშენებლობის პერიოდში სახელწოდება მათზეც ვრცელდებოდა.
გუგარქის რაიონი
ადმინისტრაციული დაყოფა
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა ქალაქ კიროვაკანსა და 21 სოფსაბჭოს: აიდარლის, ჰალავარის, არჯუტის, ბზოვდალის, ვაჰაგნის, ვარდანლის, გამზაჩიმანის, გეზალდარის, დარნასის, დებეტის, დაორაგიუღის, იეღეგნუტის, ქარაბერდი, კიშლაგის, კოლაგერის, ლერმონტოვოს, მაკარაშენის, მეღრუტის, ნერკინ-კილისენსკის, პამბაკის, ფიოლეტოვოს.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
ამერიკული ხიდი
სახელწოდება და ნუმერაცია
ოფიციალურად ქალაქის რეესტრში ხუთივე ხიდს ეწოდებოდა ნიკოლაევსკის რკინიგზის ხიდი (მოსკოვის ვაგზლისა და ოქტომბრის რკინიგზის ადრინდელი სახელის მიხედვით), მაგრამ 2008 წლის 31 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგის მთავრობის გადაწყვეტილებით ხიდებს ეწოდა ამერიკული ხიდი, რადგან ხიდებს დაარსებიდან თითქმის მთელი პერიოდი ერქვა ამერიკული ხიდი. ტოპონიმების ერთიან სიაში განმარტებულია, რომ ხიდს ეწოდება ამერიკული ხიდი და არა ამერიკული ხიდები.
ხიდები დანომრილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით: А, Е, Б, პირველი ამერიკული ხიდი და მეორე ამერიკული ხიდი.
ისტორია
ხიდები ააგეს 1840-იან წლებში პეტერბურგ-მოსკოვის რკინიგზის მშენებლობის ფარგლებში. ყოველი ხიდი სხვავასხვა კონსტრუქციისა იყო. ერთი ხუთმალიანი იყო, ხოლო მეორე — სამმალიანი. ხიდების მშენებლობის ხელმძღვანელი იყო ამერიკელი ინჟინერი ჯორჯ ვაშინგტონ უისტლერი.
შემოვლით არხზე უისტლერმა ხიდი ააგო გაუ-ჟურავსკის სისტემით. 1869 წელს მიიღეს გადაწყვტილება შეეცვალათ ხის ხიდი მეტალის კონსტრუქციით. საპროექტო სამუშაოებს სათავეში ჩაუდგა ინჟინერი, ხიდმშენებელი ნიკოლაი ბელელიუბსკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
მარია მიტჩელი
მარია მიტჩელი (Maria Mitchell; დ. 1 აგვისტო, 1818 — გ. 28 ივნისი, 1889) — ამერიკელი ასტრონომი, რომელმაც 1847 წელს, ტელესკოპის გამოყენებით, აღმოაჩინა კომეტა C/1847 T1 (შემდგომში „მის მიტჩელის კომეტად“ წოდებული). ამ აღმოჩენისთვის, დანიის მეფემ, ფრედერიკ VI-მ, იგი ოქროს მედლით დააჯილდოვა. მედალზე გამოსახულია წარწერა ლათინურ ენაზე: „Non Frustra Signorum Obitus Speculamur et Ortus“ — „არ არის უშედეგო, რომ ვარსკვლავების ჩასვლას და ამოსვლას ვუყუროთ“. მიტჩელი პირველი ამერიკელი პროფესიონალი ქალი ასტრონომი იყო.
ადრეული წლები
მარია მიტჩელი დაიბადა 1818 წლის 1 აგვისტოს, ნანტაკეტში, მასაჩუსეტსი. იგი პიტერ და მერი მორილ ფოლჯერების შთამომავალი და მათი მეშვეობით, ბენჯამინ ფრანკლინის ბიძაშვილი იყო. მარიას ცხრა და-ძმა ჰყავდა. მისი მშობლები, უილიამ და ლიდია მიტჩელები, კვაკერები იყვნენ. იგი იმ საზოგადოებაში დაიბადა, სადაც სხვებისგან განსხვავებით, მხარს უჭერდნენ ქალთა თანასწორუფლებიანობას. მარიას მშობლები, მსგავსად სხვა კვაკერებისა, აფასებდნენ განათლებას და მიიჩნევდნენ, რომ მასაც ჰქონდა განათლების მიღების ისეთივე უფლება, როგორიც ბიჭებს. კვაკერების ერთ-ერთი პრინციპი, სქესებს შორის ინტელექტუალური თანასწორობა იყო.
ბავშვობის ადრეულ წლებში ელისაბედ გარდენერის მცირე სკოლაში სწავლის შემდეგ, მარია მიტჩელმა ჩრდილოეთის გრამატიკულ სკოლაში დაიწყო სწავლა, სადაც, უილიამ მიტჩელი პირველი დირექტორი იყო. აღნიშნული სასწავლო დაწესებულების დაარსებიდან ორი წლის შემდეგ, როცა მარია 11 წლის იყო, მისმა მამამ, ჰოვარდის ქუჩაზე საკუთარი სკოლა ააშენა, სადაც, იგი მოსწავლე და ამასთანავე, მამის სასწავლო ასისტენტი იყო. სახლში, უილიამი საკუთარი ტელესკოპის მეშვეობით, მარიას ასტრონომიას ასწავლიდა. 12.5 წლის ასაკში, იგი მზის რკალისებრი დაბნელების ზუსტი თარიღის გამოთვლაში დაეხმარა მამას.
უილიამის სკოლა დაიხურა და შემდგომ, მარია მიტჩელი, კირუს პირსის გოგონათა სკოლაში სწავლობდა. მოგვიანებით, იგი პირსის სასწავლო ასისტენტად მუშაობდა, 1835 წელს კი — საკუთარი სკოლა გახსნა. მარიამ გადაწყვიტა, რომ თავის სკოლაში, სწავლა ფერადკანიანი ბავშვებისთვისაც ყოფილიყო ნებადართული. აღსანიშნავია, რომ ეს ხდებოდა იმ პერიოდში, როდესაც, საჯარო სკოლები სეგრეგაციის მომხრენი იყვნენ. ერთი წლის შემდეგ, მას Nantucket Atheneum-ში პირველი ბიბლიოთეკარის თანამდებობა შესთავაზეს, სადაც, იგი 20 წლის განმავლობაში მუშაობდა.
მის მიტჩელის კომეტის აღმოჩენა
ტელესკოპის გამოყენებით, 1847 წლის 1 ოქტომბერს, მან კომეტა 1847 VI (თანამედროვე აღნიშვნებით C/1847 T1) აღმოაჩინა, რომელსაც მის მიტჩელის კომეტა უწოდეს. რამდენიმე წლით ადრე, დანიის მეფემ — ფრედერიკ VI-მ, თითოეული „ტელესკოპური კომეტის“ (შეუიარაღებელი თვალით მკრთალად ხილვადი) აღმომჩენისთვის, ოქროს მედალი დააწესა ჯილდოდ. იგი გადაეცემოდა თითოეული ასეთი კომეტის პირველ აღმომჩენს (აღსანიშნავია, რომ ხშირად, კომეტებს ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად ერთზე მეტი ადამიანი აღმოაჩენს). მარია მიტჩელი, ჯილდოს ერთ-ერთი ლაურეატი გახდა, რამაც, საერთაშორისო აღიარება მოუტანა მით უმეტეს იმიტომ, რომ მიტჩელამდე, მხოლოდ კაროლინა ჰერშელი და მარია მარგარეტ კირჩი იყვნენ კომეტის აღმომჩენი ქალი ასტრონომები.
არსებობდა მარია მიტჩელის პირველობის ეჭვის ქვეშ დაყენების დროებითი მცდელობა, რადგან ფრანჩესკო დე ვიკომ, მარიასგან დამოუკიდებლად, ორი დღის შემდეგ აღმოაჩინა იგივე კომეტა, თუმცა, ევროპის ხელისუფლებას პირველმა შეატყობინა აღმოჩენის შესახებ. მიუხედავად ამისა, გადაწყვეტილება მიტჩელის სასარგებლოდ მიიღეს და 1848 წელს, მას დანიის შემდგომმა მეფემ, კრისტიან VIII-მ გადასცა ჯილდო.
აკადემიური მიღწევები
1848 წელს, მარია მიტჩელი პირველი ქალი გახდა, რომელიც ამერიკის ხელოვნების და მეცნიერებათა აკადემიის და 1850 წელს, ამერიკის მეცნიერებათა განვითარების ასოციაციის წევრად აირჩიეს. იგი აგრეთვე პირველი ქალი იყო, რომელიც ამერიკის ფილოსოფიის საზოგადოების წევრი გახდა. მოგვიანებით, მიტჩელი ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო-საზღვაო ობსერვატორიაში მუშაობდა, სადაც, ვენერას მდებარეობათა ცხრილებს ადგენდა. შემდგომ, მან იმოგზაურა ევროპაში ნათანიელ ჰოთორნთან და მის ოჯახთან ერთად.
1865 წელს, იგი ვასარის კოლეჯში ასტრონომიის პროფესორი გახდა და ამავდროულად, პირველი ადამიანი, რომელიც აღნიშნულ ფაკულტეტზე დაინიშნა. ამასთანავე, იგი დასახელდა ვასარის კოლეჯის ობსერვატორიის დირექტორად. კოლეჯში, იგი 1888 წლამდე, გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე მუშაობდა.
ძალისხმევები
1842 წელს, მან მიატოვა კვაკერების რწმენა და უნიტარულ პრინციპებს მიჰყვა. მონობის წინააღმდეგ პროტესტის გამოხატვის მიზნით, მან ბამბისგან დამზადებულ ტანსაცმელზე უარი თქვა. იგი ქალთა საარჩევნო უფლების დამცველი რამდენიმე ადამიანის მეგობარი იყო, მაგალითად, ელისაბედ კედი სტენტონის, რომელთან ერთადაც, ქალთა დაწინაურების ამერიკული ასოციაცია დააფუძნა.
პირადი ცხოვრება
მიტჩელი არასდროს ყოფილა ქორწინებაში, თუმცა, ცხოვრების მანძილზე, საკუთარ ოჯახთან კავშირი არ გაუწყვიტავს. მას შემდეგ, რაც 1888 წელს იგი ვასარის კოლეჯიდან პენსიაზე გავიდა, დასთან — ქეითთან და მის ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ლინში, მასაჩუსეტში. 1846 წლამდე, მისი პირადი დოკუმენტებიდან ძალიან ცოტაა შემორჩენილი. მიტჩელის ოჯახი მიიჩნევდა, რომ იგი მომსწრე იყო 1846 წლის დიდი ხანძრის, როდესაც ნანტაკეტელების პირადი საბუთები ქუჩაზე გაიფანტა და იმის გამო, რომ ხანძარი კვლავ მოსალოდნელი იყო, მან საკუთარი დოკუმენტები დაწვა, რათა მათი გავრცელებისთვის შეეშალა ხელი.
მემკვიდრეობა
გარდაიცვალა 1889 წლის 28 ივნისს, 70 წლის ასაკში, ლინში, მასაჩუსეტსი. ნანტაკეტში მდებარე ერთ-ერთ ობსერვატორიას, მის საპატივცემოდ, მარია მიტჩელის ობსერვატორია ეწოდება. ობსერვატორია ნანტაკეტის მარია მიტჩელის ასოციაციის ნაწილია, რომელიც მიზნად ისახავს კუნძულზე მეცნიერებების შენარჩუნებას. იგი ხელმძღვანელობს ბუნებრივი ისტორიის მუზეუმს, მიტჩელის სახლ-მუზეუმს, მეცნიერების ბიბლიოთეკას და ობსერვატორიას. მეორე მსოფლიო ომში, ერთ-ერთ „ლიბერტი“ გემს, მისი სახელი — SS Maria Mitchell ეწოდებოდა. ნიუ-იორკის რკინიგზის ერთ-ერთ მატარებელს, მის საპატივცემოდ, „მარია მიტჩელის კომეტა“ ეწოდება. 2013 წლის 1 აგვისტოს, Google-ის საძიებო სისტემაში, გამოჩნდა ტელესკოპით კომეტებზე დამკვირვებელი მარია მიტჩელი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
ნიმბა
ნიმბა (Mont Nimba, რიშარ მოლარის მთა) — მთა კოტ-დ’ივუარის და გვინეის სახელმწიფო საზღვარზე დასავლეთ აფრიკაში. ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი ორივე ქვეყანაში, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1752 მეტრს. მთა გვინეის მთიანეთის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც ყოფს სახელმწიფო საზღვრებს ამ ორ ქვეყანასა და ასევე ლიბერიას შორის. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია ქალაქი იეკეპა ლიბერიის ჩრდილოეთში და ნ'ზოო გვინეის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.
გეოლოგია
მთა მდიდარია რკინის მადნით და კობალტით. რკინის კვარციტების ფურცლების, ფიქალის და გრანიტული გნაისების ნარევი ხელს უწყობს გეოლოგიური ნიადაგის წარმოქმნას.
კონსერვაცია
ნიმბას მთაზე მდებარეობს ნიმბას მთის ნაკრძალი, რომელიც დღეისათვის მოიცავს 17 540 ჰა-ს.
დაცული ტერიტორიები
რეგიონის ბიომრავალფეროვნებისათვის მთის დიდი მნიშვნელობა მტკიცდება იმითაც, რომ 1980 წლიდან ნიმბას მთის ნაკრძალის გვინეის ნაწილი შეყვანილია ბიოსფერული რეზერვატების მსოფლიო ქსელში, ხოლო 1981 წელს მთა გვინეის და კოტ-დ’ივუარის ტერიტორიაზე შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტების სიაში.
მთაზე და მის ახლო შემოგარენში არ არსებობს ადამიანების დასახლებები, მაგრამ უშუალოდ მთის ძირში მდებარეობს დაახლოებით 10 დასახლება. .
სქოლიო
კატეგორია:გვინეის მთები კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის მთები
ჩამოსვლა (ფილმი)
ჩამოსვლა (ინგლ. Arrival) — 2016 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმი, რომლის რეჟისორია დენის ვილნევი, ხოლო სცენარის ავტორია ერიკ ჰეისერერი. ფილმი შექმნილია ტედ ჩიანგის 1998 წლის მოთხრობის „შენი ცხოვრების ამბავი" მიხედვით. ფილმში მონაწილეობენ ემი ადამსი, ჯერემი რენერი და ფორესტ უიტაკერი. ფილმი მოგვითხრობს შეერთებული შტატების არმიაში გაერთიანებული ენათმეცნიერის ამბავს, რომელიც ცდილობს როგორმე დაუკავშირდეს დედამიწაზე ჩამოსულ უცხოპლანეტელებს.
ფილმის მსოფლიო პრემიერა ვენეციის კინოფესტივალზე შედგა 2016 წლის 1 სექტემბერს და გამოვიდა აშშ-სა და კანადაში Paramount Pictures- ის მხარდაჭერით 2016 წლის 11 ნოემბერს. ფილმის შემოსავალმა მსოფლიოს მასშტაბით 203 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. ჩამოსვლა, რომელიც 2016 წლის ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმად ითვლება, მრავალი კრიტიკოსის საუკეთესო ფილმების სიაში მოხვდა. ამერიკის კინემატოგრაფიულმა ინსტიტუტმა ის „წლის ფილმების" ათეულშიც შეიყვანა.
ფილმმა 89-ე ოსკარის დაჯილდოებაზე მიიღო რვა ნომინაცია, მათ შორის საუკეთესო სურათის, საუკეთესო რეჟისორი, საუკეთესო ოპერატურის, საუკეთესო ადაპტირებული სცენარის კატეგორიებში და გაიმარჯვა საუკეთესო ხმის მონტაჟისთვის. მან ასევე მიიღო ოქროს გლობუსის ნომინაციები საუკეთესო მსახიობი ქალის ნომინაციაზე (ადამსისთვის) და საუკეთესო ორიგინალური მუსიკალური გაფორმება (ჯოჰან ჯოჰანსონისთვის). მას მიენიჭა რეი ბრედბერის პრემია გამოჩენილი დრამატული პრეზენტაციისთვის და ჰუგოს ჯილდო საუკეთესო დრამატული პრეზენტაციისთვის 2017 წელს. ჯოჰანსონის მუსიკალური ნაწარმოებები ნომინირებული იყო Visual Media-ს საუნდტრეკის ჯილდოზე და გრემის მე-60 დაჯილდოებაზე.
გადაღება
ძირითადი გაგრძელდა 56 დღე, 2015 წლის 7 ივნისიდან. ფილმის გადაღებები მას შემდეგ დაიწყო, რაც რენერმა კაპიტანი ამერიკა: სამოქალაქო ომი-ს გადაღებები დაასრულა. გადაღებები ძირითადად მიმდინარეობდა მონრეალში, კვებეკში, კანადაში და სენტ – ფაბიენი გამოიყენებოდა როგორც მონტანას სცენების გადასაღებად. გუნდს დიდი ხანი დასჭირდა კოსმოსური ხომალდის დაშვების ადგილის მოსაძებნად, რადგან მათ ჩაფიქრებული ჰქონდათ, რომ ადგილი მთა-გორიანი არ უნდა ყოფილიყო. გადაღებების უმეტეს ნაწილს, რომელშიც არ მონაწილეობდა შემცირებული ელემებტები, სპეციალურ შენობებში იღებდნენ. გადაღებებისას გამოიყენეს რეალური შენობებიც, როგორიცაა ბენქსის სახლი, რომელიც მდებარეობს ჩემინ დე ლ'ლეში, მონრეალში. უნივერსიტეტის სცენები, სადაც ბენქსი ასწავლის, გადაღებულია HEC Montréal- ში. მინი|295x295px| კვებეკის სენტ-ფაბიენის მუნიციპალიტეტი გამოიყენებოდა [[მონტანა|მონტანას შტატის სცენების გადასაღებად.]]
მუსიკა
ჯოჰან ჯოჰანსონმა მუსიკალური ნაწარმოების შექმნა გადაღებების დაწყებისთანავე დაიწყო. მან პირველივე კვირაში შეიმუშავა ერთ-ერთი მთავარი თემა ვოკალისა და ექსპერიმენტული საფორტეპიანო მარყუჟების გამოყენებით. ორიგინალი საუნდტრეკი გამოვიდა Deutsche Grammophon- ის მიერ 2016 წლის 11 ნოემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები კატეგორია:ფილმები დროში მოგზაურობის შესახებ კატეგორია:ფილმები უცხოპლანეტელებზე კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (ფილმები) კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური თრილერი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფსიქოლოგიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:2016 წლის ფილმები
აზიმ აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი
აზიმ ასლან ოღლი აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი (Əzim Əzimzadə ev-muzeyi) — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც მიეკუთვნება აზერბაიჯანელ მხატვარს, გრაფიკოსს და კარიკატურისტს, აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო არტისტს. განლაგებულია აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ქალაქ ბაქოში, დილარა ალიევას ქუჩა 157-ში. მუზეუმში გამოფენილია ნივთები (დოკუმენტები, ფოტოსურათები, ხელოვნების ნიმუშები), რომლებიც მიეკუთვნებოდა აზიმ აზიმზადეს. მუზეუმის გახსნა მოხდა 1968 წელს. აზიმ აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი შეიქმნა მომცრო ზომის ბინაში, რომელშიც ცხოვრობდა მხატვარი. წლების შემდეგ სახლი დანფრევის პირას იყო. ამასთან დაკავშირებით აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს დაკვეთით მოხდა ახალი შენობის აგება იმავე ადგილას. მუზეუმში ინახება მხატვართან დაკავშირებული 2000 ექსპონატზე მეტი.
ვიქნები თუნდაც განტენბაინი
ვიქნები თუნდაც განტენბაინი — 1964 წლის მაქს ფრიშის ნოველა. ნოველა დაწერილი გერმანულ ნაზე და მისი გერმანული დასახელებაა - Mein Name sei Gantenbein. წიგნი განსხვავებული სათაურითაც დაიბეჭდა ინგლისურად - A Wilderness of Mirrors. ნოველაში მთხრობელი ყვება ისტორიას სხვა და სხვა ვარიაციებით. რომელიც მთლიანობაში არის ადამიანზე, რომელიც აირჩევს ბრმა კაცის ცხოვრებით ცხოვრებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანულენოვანი ნოველები კატეგორია:1964 წლის რომანები კატეგორია:გერმანულენოვანი რომანები კატეგორია:მაქს ფრიშის ნაწარმოებები
პიერ-სენ-მარტენი
პიერ-სენ-მარტენი (Pierre-Saint-Martin) — კარსტული უფსკრული დასავლეთ პირენეებში, საფრანგეთისა და ესპანეთის საზღვარზე. 1953-1954 და 1966-1979 წლებში ჰქონდა მსოფლიოს უღრმესი მღვიმის სტატუსი. ამჟამად მისი სიღრმე 1408 მ აღწევს. ჯამური სიგრძე დაახლოებით 80 კმ. შესასვლელთა რაოდენობა უდრის 11-ს, რომელთაგან 7 საფრანგეთის, ხოლო 4 ესპანეთის ტერიტორიაზეა. გამომუშავებულია კირქვებში. მასივი თავის დროზე შეისწავლეს ეჟენ ფურნიემ და ედუარდ ალფრედ მარტელმა. მღვიმე ცნობილი გახდა 1950 წლიდან. ერთი წლის შემდეგ, ბელგიელი ფიზიკოსის, მაქს კოზინსის ხელმძღვანელობით, 320 მ-იან ნიშნულზე ჩავიდნენ ჟორჟ ლეპინე, მარსელ ლუბანი და გარუნ ტაზიევი. 1952 წელს გაიმართა მასშტაბური ექსპედიცია, თუმცა მღვიმის შესასვლელ ჭაში ტრაგიკულად დაიღუპა მარსელ ლუბანი. 1953 წელს სპელეოლოგებმა აღმოაჩინეს უზარმაზარი დარბაზი (255 × 245 × 180 მ³). იმ დროისათვის მისი სიღრმე 734 მ აღწევდა.
1954 წელს ნორბერ კასტერემ და სხვებმა აღმოაჩინეს დარბაზი, სადაც ქარის სიჩქარე 40 კმ/სთ აღწევდა. 1955-1956 წლებში კომპანია EDF-მ მიწისქვეშა მდინარის წყლის მოტაცების მიზნით გათხარა 1 კილომეტრიანი გვირაბი, თუმცა პროექტი დიდი ხნით იქნა მივიწყებული. 1973 წლისათვის გამოკვლეული ნაწილის სიღრმე უდრიდა 1332 მ-ს. 1979 წელს პიერ-სენ-მარტენმა სიღრმის მიხედვით პირველობა დაუთმო ჟან-ბერნარის მღვიმეს (1358 მ). 2006 წელს განახლდა ჰესის მშენებლობის პროექტი, 2008 წლის 4 აპრილს გაეშვა 4 მგვტ-იანი ჰიდროელექტროსადგური.
ვალიხანლი (იარდიმლი)
ვალიხანლი  (Vəlixanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 	562 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ნოე ჩხიკვაძე
ნოე ალექსის ძე ჩხიკვაძე (დ. 18 ივლისი, 1883, დიდი ჯიხაიში — გ. 24 მაისი, 1920, თბილისი) — ქართველი პოეტი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ფოთის საქალაქო სასწავლებელი და შევიდა მოსკოვის შანიავსკის ინსტიტუტში, სადაც დაყო მხოლოდ ერთი წელი. სამშობლოში დაბრუნებული აქვეყნებდა წერილებს ხელოვნებაზე. ამავე დროს დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობაც. ახალგაზრდობიდანვე ჩაება რევოლუციურ საქმიანობაში, დაუახლოვდა რევოლუციურ-დემოკრატიულ მწერლობას. იყო აქტიური პროპაგანდისტი, თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში: „ფონი“, „ერთობა“, „თეატრი და ცხოვრება“, „საქართველო“ და სხვა.
ნოე ჩხიკვაძის მსოფლმხედველობა აისახა მის ლიტერატურულ შემოქმედებაში, ლექსებში, კრიტიკულ წერილებში. განსაკუთრებული აღიარება ხვდა პოეტის ლექსს „№2“, რომელშიც გადმოცემულია იმ პერიოდის ქართული საზოგადოების ბუნება-განწყობილების მოტივები.
ქართველ მწერალთა კავშირის საბჭოს თაოსნობით 1920 წლის 30 მაისს ამადგარი მოღვაწე დაკრძალეს მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. სიტყვები წარმოსთქვეს მწერალთა კავშირის სახელით ალ. პაპავამ, გ. ქუჩიშვილმა, ლევან ნათაძემ, იოსებ იმედაშვილმა და სხვებმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:დაბადებული 1883 კატეგორია:გარდაცვლილი 1920 ნ კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ფილიპე ბელგიელი (ფლანდრიის გრაფი)
მინიატიურა|პრინცი ფილიპე ბელგიელი ფილიპე ბელგიელი (სრული სახელი Philippe Eugène Ferdinand Marie Clément Baudouin Léopold Georges de Saxe-Cobourg-Gotha; დ. 24 მარტი 1837, ლაეკენი, ბრიუსელი — გ. 17 ნოემბერი 1905, ბრიუსელი) — ბელგიის პრინცი. ფლანდრიის გრაფი. 1869 წლის იანვარ-ივლისში ბელგიის ტახტის მემკვიდრე.
ფილიპე ბელგიელი იყო მეფე ლეოპოლდ I-ის და ლუიზა მარია ორლეანელის ვაჟი. მისი უფროსი ძმა იყო ბელგიის მეფე ლეოპოლდ II.
1867 წლის აპრილში ფილიპე დაქორწინდა კარლ ანტონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენის ქალიშვილზე, მარია ლუიზე ფონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენზე, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბელგიის ისტორია კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1837 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1905 კატეგორია:საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია (ბელგია)
ატმანაი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაკიმივკის რაიონის სოფლები
ჯილდა დათუაშვილი
ჯილდა დათუაშვილი (დ. 8 აგვისტო, 1946, სოფელი ველისციხე, დღ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 1 მაისი, 1971) — ქართველი საესტრადო მომღერალი.
დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სკოლა, საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ფაკულტეტი 1969 წელს. 1964-1966 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრის სოლისტი, ასრულებდა ქართველ კომპოზიტორთა საესტრადო სიმღერებს. გასტროლებით შემოიარა მოსკოვი, ლენინგრადი, საფრანგეთი. მისი პორტრეტი დახატა კორნელი სანაძემ (1974), მანანა ბობოხიძემ (1974). 1970 წელს თბილისში გამართა უკანასკნელი კონცერტი. გარდაიცვალა 1971 წლის 1 მაისს თავის სიმსივნით, 24 წლის ასაკში. დაკრძალულია თბილისში.
სერა-რედონდა
სერა-რედონდა (Serra Redonda) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 391 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპინა-გრანდის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 050 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 126.11 კმ²-ზე. ფართობი 7 050 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვარგადუზი
ვარგადუზი (Vərgədüz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,248 კაცი.
ლილიან ბლანდი
350px|მინი|მაისის ბუზი ლილიან ბლანდი (დ. 22 სექტემბერი, 1878 — გ. 11 მაისი, 1971) — ანგლო-ირლანდიელი ჟურნალისტი და მფრინავი, რომელიც 1910–1911 წლებში გახდა მსოფლიოში პირველი ქალი, რომელმაც დაგეგმა და ააგო თვითმფრინავი, რომლითაც გაფრინდა.
ადრეული ცხოვრება
ბლანდი დაიბადა მაიდსტოუნში, კენტში 1878 წლის 22 სექტემბერს ანგლო-ირლანდიელ თავადაზნაურთა ოჯახში. ის იყო მესამე შვილი ჯონ ჰამფრი ბლანდისა და მისი მეუღლის ემილი შარლოტე ბალნდის, ისინი ცხოვრობდნენ ვილინგტონის სახლში, ვილინგტონის ქუჩაზე (ყოფილი ვილინგტონის გზა). მან დაიწყო მუშაობა ჟურნალისტად და ფოტოოპერატორად ლონდონის სხვადასხვა ჟურნალებში. ის ცხოვრობდა იმ პერიოდისთვის მიუღებელი ცხოვრების სტილით, ლილიანი ეწეოდა, ეცვა შარვალი და ვარჯიშობდა საბრძოლო ხელოვნებაში.
1900 და 1906 წლებს შორის დედის გარდაცვალების შემდეგ, ბლანდი და მამამისი გადავიდნენ ტობერკორანის სახლში კარნმანიში, ბელფასტის ჩრდილოეთით, რათა ეცხოვრათ მამიდა სარასთან ერთად. სარა ბლანდი დაქორწინებული იყო გენერალ ვილიამ ჯეიმზ სმიტზე, რომელიც 1887 წელს გარდაიცვალა, მათ არ ყოლიათ შვილები, ამიტომ და-ძმამ გადაწყვიტეს ეცხოვრათ ერთად. ამის შემდეგ ლილიანმა განაგრძო თავისი ფოტოგრაფიული კარიერა. ის დღეებს ატარებდა შოტლანდიის კუნძულების ზღვის ფრინველების სურათების გადაღებაში.
საავიაციო კარიერა
ბლანდის ბიძამ რობერტმა გაუგზავნა მას ბლერიოტ მონოპლანის ბარათი პარიზიდან, სადაც შთააგონებდა ლილიანს გამხდარიყო მფრინავი. იმ ეტაპზე ირლანდიაში ვერავინ შეასრულა ძლიერი ფრენა - პირველი უნდა ყოფილიყო ჰარი ფერგუსონი დეკემბერში. ლილიანს ასევე თავად უნდა აეწყო საფრენი აპარატი. მისმა ბიძამ, გენერალმა ჯეიმზ სმიტმა, რომელიც ასტრონომი და სამეფო საზოგადოების წევრი იყო, ლილიანი უზრუნველყო სახლით, რომელიც სრულად იყო აღჭურვილი სახელოსნოთი და ძმები ვრაითების ხელოსნობის ცოდნის დახმარებით ბლანდმა წარმატებით ააშენა ბიპ­ლა­ნის საფრენი მოდელი.
ამის შემდეგ მან განავითარა სრულმაშტაბიანი პლანერი, რომელიც აგებული იყო ნაძვის, ბამბუკისა და ტილოსგან, ხოლო დასრულებულ იქნა 1910 წელს. შედეგად მაისის ბუზი გამოსცადეს სრიალში კარმანი ჰილიდან, ის თანდათანობით გაძლიერდა და გამოცდაც გაიარა მძიმე ტვირთის ტარებაში, ამის შემდეგ ბლანმა იგრძნო, რომ ეს ძრავის ჩასადგმელად საკმარისად ძლიერი იყო. მან შეუკვეთა 20 ცხენის ძალის მქონე ორ ინსულტიანი ძრავა A. V. Roe & Co-სგან. და რამდენიმე შეფერხების შემდეგ ივლისში ჩაუვიდა მას კარმანიში.
ჰორიზონტალურად საწინააღმდეგო ორ ცილინდრიანმა ძრავამ მიაღწია 20 ცხენის ძალასა და 1000 ბრუნვა წამში. ბლანდი მოწადინებული იყო ძრავით აღჭურვილი თვითმფრინავის გამოსაცდელად, სანამ მისი ბენზინის ავზი მზად იქნებოდა. მაშასადამე მან მოახდინა იმპროვიზაცია: ძრავის შლანგის ნაცვლად უნდა გამოეყენებინათ ცარიელი ვისკის ბოთლი, მაგრამ ლილიანმა მის ნაცვლად გამოიყენა ყრუ დეიდის ყურის აპარატის შლანგი. ეს კონსტრუქცია წარმატებული არ აღმოჩნდა - ძრავის ვიბრაციამ საფრთხეში ჩააგდო თვითმფრინავის კაკალები და ჭანჭიკები, ამიტომ ბლანდის გაფრენას კიდევ მოუწევდა შეყოვნება.
საშინელი ამინდის შემდეგ პირველი წარმატებული ფრენა განხორციელდა აგვისტოს დასასრულს რანდალსტაუნში, რომელიც მოიცავდა მიწიდან მოკლე აფრენას. ირლანდიაში ბლანდი ამ აფრენამ მხოლოდ პირველ ქალ მფრინავად არ აქცია, არამედ მისი შექმნილი მაისის ბუზი გახდა პირველი ძლიერი ბიპ­ლა­ნი ირლანდიაში. მან განაგრძო ექსპერიმენტები შორს ფრენებით, სიგრძეში უმეტესად ოცდაათი ნაბიჯისა (ათი მეტრი). ზოგჯერ მოითხოვდა ადგილის გამოკვლევას, რათა განესაზღვრათ, როდის დაეშვებოდა მაისის ბუზი. ცხადი იყო, რომ ყველაფრის მიუხედავად თვითმფრინავი ვერ შეძლებდა უფრო მეტს და ვერ გაუმკლავდებოდა უფრო დიდ ძრავას. ლილიანმა დაიწყო გაუმჯობესებული ვერსიის დაგეგმარება და სთავაზობდა ეყიდათ მაგალითები და ძრავა 250 ფუნტ სტერლინგად, ამით კი დაეფინანსებინათ მაისის ბუზის შემდგომი განვითარება.
შემდგომი ცხოვრება
ბლანდის ფრენებმა მამის შეშფოთება გამოიწვიეს, რომელიც ფიქრობდა, რომ ეს ძალიან სახიფათო იყო, ასევე ახალგაზრდა ქალისთვის უღირსი საქციელი. წლის ბოლოს მამამ დაარწმუნა ლილიანი, რომ დაეთმო მაისის ბუზი, ამის ნაცვლად კი უყიდა მანქანა. 1911 წლის აპრილში ის აწარმოებდა გარიგებებს მანქანაზე ბელფასტში, მაგრამ ოქტომბერში ლილიანმა დათმო ეს ბიზნესიც, რათა ცოლად გაჰყოლოდა თავის ბიძაშვილ ჩარლს ლოფტუს ბლანდს. ის გადავიდა კანადაში.
ბლანდი ბრიტანეთში დაბრუნდა 1935 წელს და დაბინავდა კენტში. 1950 წელს კი გავიდა პენსიაზე კორნუოლში, სადაც 1971 წლის 11 მაისს, 92 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ის უკვდავყოფილია ლურჯი ტაბლეტით Ulster History Circle კარმონიში ოჯახის სახლში.
ბაშინო-სელო
ბაშინო-სელო (Башино Село) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ველესის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 205 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 814 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ველესის თემის სოფლები
იანო ალიბეგაშვილი
იანო ალიბეგაშვილი (დ. 15 ოქტომბერი, 1963, ყაზბეგი) — ქართველი საოპერო მოღერალი (სოპრანო).
დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, სადაც სწავლობდა 1980-1989 წლებში. პირველი კურსიდანვე მონაწილეობდა ფესტივალებში, ოპერაში გამოვიდა პეტრე ამირანაშვილის იუბილეზე. 1989 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (შესრულებული აქვს: ამელია – ვერდის „ბალმასკარადი“, ტოსკა – პუჩინის „ტოსკა“), ამავე წელს მონაწილეობა მიიღო ფ. ვინიასის სახელობის საერთაშორისო კონკურსზე ბარსელონაში, სადაც პრემია ვერ მოიპოვა, თუმცა ფლორენციისა და ოზიმოს აკადემიების სტიპენდიებით დააჯილდოვეს. 1992 წელს პეზაროში, მიიღო მონაწილეობა როსინის ფესტივალში, გამოსვლა ფესტივალის სენსაციად იქცა. 1993 წელს შედგა იანო ალიბეგაშვილის დებიუტი ლა სკალაში, იმღერა ალისა „ფალსტაფში“ და ლინა „სტიფელიოში“. კონტრაქტებით მღერის ევროპის უდიდესი თეატრების სცენებზე მრავალფეროვანი რეპერტუარით (ძირითადად, ვერდის და პუჩინის, აგრეთვე ჰენდელის, მოცარტის, როსინის, ბელინის ოპერები). თანამშრომლობს მსოფლიოს განთქმულ დირიჟორებთან და მომღერლებთან (საზღვარგარეთ მას იანო თამარის სახელით იცნობენ).
1991 წლიდან ცხოვრობს იტალიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
პიენი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 236 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 44.1 კმ²-ზე. ფართობი 254 792 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
რძემჟავა
რძემჟავა — ერთფუძიანი ოქსიკარბომჟავა. რძემჟავა წარმოადგენს უფერულ კრისტალებს, წყალში კარგად იხსნება, წარმოქმნის მარილებსა და ეთერებს. რძემჟავა წარმოიქმნება შაქროვანი ნივთიერებების დუღილის დროს (მაგ. რძის შედედება, ბოსტნეულის დამწნილება და სხვა). რძემჟავის მარილებს იყენებენ ღებვისა და ბეჭვდის დროს.
სქოლიო
კატეგორია:ქიმიური ნივთიერებები
მედეა კახიძე
მედეა კახიძე (დ. 30 დეკემბერი, 1930 — გ. 2 მაისი, 2015) — ქართველი პოეტი, მწერალი, იურისტი, მთარგმნელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ყვარლის რაიონში, ახალსოფელში. აქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1949-1954 სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1958-1960 წლებში მოსკოვის გორკის სახელობის უმაღლეს ლიტერატურულ კურსებს ესწრებოდა. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის ლიტერატურული პროპაგანდის ბიუროს თავმჯდომარე. პირველად ლექსები გამოაქვეყნა 1951 წელს, ხოლო შემდეგ, 1953 წელს, პირველი წიგნი „სიყვარულის ასაკი“. არის პროზაული ნაწარმოებების ავტორი. მისი ლექსები თარგმნილია რუსულ, გერმანულ,  პოლონურ,  ჩეხურ და სხვა ენებზე. ქართულად თარგმნა ივო ანდრიჩის, ევა შტრიტმატერის და დესანკა მაქსიმოვიჩის ნაწარმოებები.
მედეა კახიძე გარდაიცვალა 2015 წლის 2 მაისს, 81 წლის ასაკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი იურისტები
მორინ ო’ჰარა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
მდინარე მაგდალენას ხეობა
მინი|[[მაგდალენა (მდინარე)|მდინარე მაგდალენა მაგდალენას ხეობაში]] მდინარე მაგდალენას ხეობა (El Valle del Río Magdalena) — ანდების მასივში, კოლუმბიის ტერიტორიაზე მდებარე ხეობა. ის მდებარეობს ცენტრალური და აღმოსავლეთ კორდილიერებს შორის, მდინარე მაგდალენას გასწვრივ.
საინტერესო ფაქტი
ცნობილია, რომ ევროპელებმა პირველი კარტოფილი 1537 წელს ზუსტად მდინარე მაგდალენას ხეობაში ნახეს, ხოლო ესპანელების მიერ ევროპაში კარტოფილის პირველად ჩატანა მოხდა 1570 წელს.
გეოლოგია
მდინარე მაგდალენას ხეობა წარმოიშვა ტექტონური აქტივობის დროს, რომელსაც ადგილი ჰქონდა მესამეული სისტემის პერიოდში. იგივე მოვლენებმა გამოიწვიეს ცენტრალური კორდილიერების წარმოქმნაც.
გილეილის მეჩეთი
გილეილის მეჩეთი, ჯომად გერაიას მეჩეთი ან გილეკ მეჩეთი (Gileyli məscidi ან Comərd Gəray məscidi) — XIV საუკუნის ისტორიული მეჩეთი მირზა მანსურის ქუჩაზე ბაქოს ძველ ქალაქში, აზერბაიჯანში. 2001 წლის 2 აგვისტოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების შესაბამისად ორსართულიანი ქარავან-სარაი დარეგისტრირებულ იქნა როგორც ეროვნული არქიტექტურის ძეგლი. გილეილის მეჩეთი აშენდა ორ ეტაპად. პირველი ეტაპი შეესაბამება შირვანშაჰთა ეპოქას — 1309 წელს. მეჩეთის შემდგომი ეტაპის მშენებლობა გაგრძელდა XIX საუკუნეში.
თავიდან მეჩეთის შესასვლელი კარები დამზადებული იყო კაკლის ხისგან, მაგრამ დაიწვა და შეიცვალა.
გალერეა
კატეგორია:შიიზმი კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
ეგბერტი (უესექსი)
200px|მინიატიურა|მეფე ეგბერტი, XVIII საუკუნის ნახატი ეგბერტი (დ. 769 —  გ. 839) — უესექსის დინასტიის დამაარსებელი, უესექსის მეფე 802-839 წლებში. სასექსის, ესექსის და კენტის მეფე 825 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე. კენტის მეფე ეალმუნდის ვაჟი.
იგი იმყოფებოდა კაროლინგური ფრანკთა სახელმწიფოს დედაქალაქ აახენში, სადაც ეყოლა ვაჟი ეთელვულფი. გამეფდა უესექსის დანიელი მმართველის ბეოტრიკის სიკვდილის შემდეგ. მერსიის მეფე ბერნვულზე გამარჯვების შედეგად თავის ქვეყანას დამოუკიდებლობა მოუტანა. იმავე წელს უესექსის სამეფოს შეუერთდა სასექსი, ესექსი და კენტი. 830 წლისთვის ეგბერტი მთელს სამხრეთ ინგლისს განაგებდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:უესექსის მეფეები კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 839 კატეგორია:დაბადებული 769
კიოსელია-მარე
კიოსელია-მარე (Chioselia Mare) — სოფელი მოლდოვაში, კაჰულის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 73 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 745 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაჰულის რაიონის სოფლები
საჰაერო ძალების გლობალური დარტყმების სარდლობა
საჰაერო ძალების გლობალური დარტყმების სარდლობა, გდს (Air Force Global Strike Command, AFGSC) — აშშ-ის საჰაერო ძალების ერთ-ერთი მთავარი სარდლობა, რომელიც მდებარეობს ბერკსდეილის საჰაერო ძალების ბაზაზე, ლუიზიანაში. გლობალური დარტყმების სარდლობა (გდს) უზრუნველყოფს საბრძოლო მზადყოფნის ძალების მიერ სტრატეგიულ ბირთვულ შემკავებლობას და გლობალური დარტყმების ოპერაციების ჩატარებას საბრძოლო მეთაურობების მხარდასაჭერად.
ისტორია
აშშ-ის საჰაერო ძალების სამინისტროს შემადგენლობაში გლობალური დარტყმების სარდლობის ჩამოყალიბების შესახებ განცხადება 2008 წლის 24 ოქტომბერს საჰაერო ძალების სახელმწიფო მდივანმა მაიკლ დონლიმ გააკეთა. ოფიციალურად სარდლობა ფუნქციონირება დაიწყო გენერალ-ლეიტენანტ ფრენკ კლოტცის მეთაურობით და 55 თანამშრომელთან ერთად 2009 წლის 7 აგვისტოს, იმავე დღეს ჩატარდა პირველი სამუშაო შეხვედრა ვაშინგტონის შემოგარენში მდებარე ბოლინგის ავიაბაზაზე. 2009 წლის ივნისში გლობალური დარტყმების სარდლობის შტაბ-ბინად ბერკსდეილის ავიაბაზა შეირჩა, ლუიზიანში.
2014 წლის მდგომარეობით გლობალური დარტყმების სარდლობას ექვემდებარება საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების სამი ფრთა, სტრატეგიული ბომბდამშენები B-52-ის ორი ფრთა, და სტელსი სტრატეგიული ბომბდამშენის B-2 Spirit-ის ერთადერთი ფრთა. ჯამში სარდლობის 6 ფრთა აერთიანებს 25,000 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის საჰაერო ძალები კატეგორია:სამხედრო სამმართველო
მარიამ მაღრაძე
მარიამ მაღრაძე (დ. 1990, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.
ბიოგრაფია
მარიამ მაღრაძემ დაამთავრა ნიჭიერთა ათწლედი, სადაც მომავალ მეუღლსთან, კოკა ნიკოლაძესთან ერთად ეუფლებოდა ვიოლინოზე დაკვრის ხელოვნებას. სწავლა ორივემ თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში გააგრძელა. 2010 წელს, კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ, მარიამმა და კაკომ თავიანთი მონაცემები გააგზავნეს გერმანიაში, ქალაქ შტუდგარტის უმაღლეს მუსიკალურ სასწავლებელში.
ახალგაზრდებმა შტუდგარტის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი გამიზნულად შეარჩიეს. აქ მოღვაწეობდნენ მათი საყვარელი მუსიკოსები - კომპოზიტორი მარკო ტროპა და ვიოლინოს პედაგოგი ქრისტინე ბუში, ბაროკოს პერიოდის და ასევე თანამედროვე მუსიკის შესანიშნავი სპეციალისტი. ორივეს გაუმართლა და პროფესორებმა გამოთქვეს სურვილი მათთან ეთანამშრომლათ. მისაღები გამოცდების ჩაბარება არ გასჭირვებიათ. ყველაზე რთული სპონსორების მოძიება და სწავლის ფულის შეგროვება გამოდგა. როცა ყველაფერი მოგვარდა, მარიამი ქრისტინე ბუშის სტუდენტი გახდა სავიოლინო ფაკულტეტზე, კოკა კი მარკო ტროპამ აიყვანა საკომპოზიტოროზე.
ბაკალავრიატი ორ წელიწადში დაამთავრეს. პარალელურად მუშაობდნენ. მარიამი აიყვანეს მსოფლიოში უძველეს შტუდგარტის სახელმწიფო კამერულ ორკესტრში, კოკა კი ევანგელისტური ეკლესიის ჩასაბერ ინსტრუმენტთა ანსამბლს დირიჟორობდა. ორკესტრში მოხვედრა იოლი არ იყო. მარიამი იხსენებს.
კამერული ორკესტრის კონცერტები თითქმის ყოველდღიურად იმართებოდა. მუსიკოსები ბევრს მოგზაურობდნენ და მარიამმა ძალიან კარგი პრაქტიკა მიიღო. გასტროლები ჰქონდათ გერმანიის სხვადასხვა ქალაქებში, იტალიაში, ნორვეგიაში, დანიაში, არგენტინაში, ბრაზილიაში, პერუში, ეკვადორზე, ინდოეთში. 2012 წელს, ბაკალავრიატის დამთავრების შემდეგ, კოკა და მარიამი ნორვეგიაში გადავიდნენ სწავლის გასაგრძელებლად. ამ გადაწყვეტილების შესახებ მარიამი ასე მოგვითხრობს: მაგისტრატურის დამთავრების შემდეგ ახალგაზრდა ცოლ-ქმარი სამუშაოდ ნორვეგიაში დარჩა. მარიამი ოსლოს ფილარმონიის ორკესტრის პირველი ვიოლინოა და ფოლკლორულ ორკესტრშიც უკრავს. საქართველოშიც ხშირად ჩამოდიან კონცერტებით, მონაწილეობენ სხვადასხვა ღონისძიებებში და ფესტივალებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
ეპიზოდური მეხსიერება
ეპიზოდური მეხსიერება — მეხსიერება იმ ავტობიოგრაფიული მოვლენებისა (დრო, ადგილი, ასოცირებული ემოციები და სხვა კონტექსტური ვინ, რა, როდის, სად, რატომ ცოდნა), რომელთა მტკიცებაცა და მეხსიერებაში აღდგენაც ნათლად და გასაგებად შეიძლება. იგი არის კონკრეტულ დროსა და ადგილას მომხდარი წარსული პირადი გამოცდილებების კრებული. მაგალითად, თუკი რომელიმე ადამიანი გაიხსენებს, მის მე-6 დაბადების დღეზე რომელი პარტია იყო მთავრობის სათავეში, ეს ეპიზოდური მეხსიერების გამოვლინება იქნება. იგი საშუალებას აძლევს ინდივიდს, რომ დროში უკან იმოგზაუროს და გაიხსენოს ის მოვლენა, რომელიც კონკრეტულ დროსა და ადგილას მოხდა.
სემანტიკური მეხსიერება ეპიზოდურ მეხსიერებასთან ერთად განეკუთვნება დეკლარაციული მეხსიერების კატეგორიას, რომელიც ერთ-ერთია მეხსიერების ორი მთავარი განყოფილებიდან — მეორეა იმპლიციტური მეხსიერება. ტერმინი „ეპიზოდური მეხსიერება“ პირველად 1972 წელს გამოიყენა ენდელ ტულვინგმა. იგი ცდილობდა, მიეთითებინა ცოდნასა და გახსენებას შორის განსხვავებაზე. ცოდნა არის უფრო ფაქტობრივი (სემანტიკური), მაშინ, როდესაც გახსენება არის გრძნობა, რომელიც მოთავსებეულია წარსულში (ეპიზოდური).
ტულვინგმა გამოყო ეპიზოდური მეხსიერების გახსენების სამი ძირითადი მახასიათებელი. ესენია დროის სუბიექტური შეგრძნება (ანუ დროში მენტალური მოგზაურობა), "მე"-სთან დაკავშირება და ავტონოეტური ცნობიერება. ეს უკანასკნელი მიემართება ცნობიერების განსაკუთრებულ სახეს, რომელიც თან ახლავს გახსენების პროცესს და აძლევს ინდივიდს საშუალებას, რომ სუბიექტურ დროში მოახერხოს საკუთარი თავის გაცნობიერება. ტულვინგის გარდა, სხვებმა დაასახელეს გახსენების მნიშვნელოვანი ასპექტები, რომლებიც მოიცავს ვიზუალურ ხატს, თხრობით სტრუქტურას, სემანტიკური ინფორმაციის აღდგენასა და ნაცნობობის შეგრძნებას.
ეპიზოდურ მეხსიერებაში ჩაწერილმა მოვლენებმა შესაძლოა, აამოქმედოს ეპიზოდური დასწავლა, ანუ რაიმე მოვლენის შედეგად ქცევაში ცვლილება. მაგალითად, ძაღლისაგან მიღებული ნაკბენის შემდეგ ძაღლების შიში ეპიზოდური დასწავლის შედეგია. ეპიზოდური მეხსიერების ერთ-ერთი უმთავრესი კომპონენტია გახსენების პროცესი. გახსენება არის პროცესი, რომელიც იწვევს იმ კონტექსტური ინფორმაციის აღდგენას, რომელიც მიემართება წარსულში მომხდარ კონკრეტულ მოვლენასა თუ გამოცდილებას.
ცხრა თვისება
არსებობს ცხრა ძირითადი მახასიათებელი, რომლებიც ეპიზოდურ მეხსიერებას სხვა ტიპის მეხსიერებებისგან განასხვავებს. სხვა ტიპის მეხსიერებებიც შეიძლება ფლობდნენ მათგან რამდენიმეს, მაგრამ მხოლოდ ეპიზოდურ მეხსიერებას ახასიათებს ცხრავე მათგანი:
კოგნიტიური ნეირომეცნიერება
ეპიზოდური მეხსიერების ფორმირებისათვის საჭიროა შუა საფეთქლის წილი, სტრუქტურა, რომელიც მოიცავს ჰიპოკამპსაც. შუა საფეთქლის წილის გარეშე ადამიანს შეუძლია ახალი პროცედურული მოგონებების ფორმირება (მაგალითად, პიანინოზე დაკვრის სწავლა), თუმცა არ შეუძლია იმ მოვლენების გახსნება, რომელთა განმავლობაშიც ისინი ჩამოყალიბდა (იხილეთ ჰიპოკამპი და მეხსიერება).
მკვლევრები ვერ თანხმდებიან იმაზე, თუ რამდენი ხნით ინახება ეპიზოდური მოგონებები ჰიპოკამპში. ზოგი მკვლევრის აზრით, ეპიზოდური მოგონებები ყოველთვის ეყრდნობა ჰიპოკამპს. ზოგის აზრით კი ჰიპოკამპი მხოლოდ ცოტა ხნით ინახავს ეპიზოდურ მოგონებებს, რის შემდეგაც მოგონებები მყარდება ნეოკორტექსში. ამ უკანასკნელ შეხედულებას ადასტურებს ასევე ბოლოდროინდელი მტკიცებულება, რომ ზრდასრული ადამიანის ჰიპოკამპში ნეიროგენეზმა შესაძლოა, გააადვილოს ძველი მოგონებების მოშორება და გაზარდოს ახალი მოგონებების ფორმირებისათვის საჭირო ეფექტურობა.
სემანტიკურ მეხსიერებასთან კავშირი
ენდელ ტულვინგმა თავდაპირველად ეპიზოდური მეხსიერება აღწერა, როგორც ადამიანის გამოცდილების მონაცემი, რომელიც შეიცავდა დროის მიხედვით დალაგებულ ინფორმაციასა და სივრცულ-დროით კავშირებს. ეპიზოდური მეხსიერების მახასიათებელი, რომელსაც ტულვინგი მოგვიანებით მიუბრუნდა, ისაა, რომ იგი საშუალებას აძლევს პირს, წარმოიდგინოს დროში უკან მოგზაურობა. მიმდინარე სიტუაციამ შესაძლოა, გამოიწვიოს წარსულში მომხდარი ეპიზოდის აღდგენა იმგვარად, რომ წარსულში მომხდარი ეპიზოდის კონტექსტი თავიდან განიცდება მოცემულ მომენტში. სუბიექტს ეძლევა საშუალება, რომ წარსული შეგრძნებების ახლანდელ სიტუაციებთან ასოცირება მოახდინოს. სემანტიკური მეხსიერება, მეორე მხრივ, არის იმ ფაქტების, კონცეფციებისა და უნარების სტრუქტურული ჩანაწერი, რომელთაც უკვე ფლობს ადამიანი. სემანტიკური ინფორმაცია წარმოიშვება აკუმულირებული ეპიზოდური მეხსიერებისაგან. ეპიზოდური მეხსიერება შეგვიძლია აღვიქვათ, როგორც „რუკა“, რომელიც თავს უყრის სემანტიკური მეხსიერების ნაწილებს. მაგალითად, „ძაღლის“ გარეგნობისა და ხმის შესახებ ყველა მონაცემი ამ სიტყვის სემანტიკურ წარმოდგენას შეადგენს. ძაღლის შესახებ ყველა ეპიზოდური მოგონება კი მიესადაგება „ძაღლის“ ერთადერთ სემანტიკურ წარმოდგენას და, შესაბამისად, ძაღლთან ურთიერთობის ყველა ახალი გამოცდილება რაღაცგვარად შეცვლის იმ ძაღლის ერთადერთ სემანტიკურ წარმოდგენას.
სემანტიკური და ეპიზოდური მეხსიერება ერთად შეადგენს დეკლარაციულ მეხსიერებას. თითოეული მათგანი კონტექსტის განსხვავებულ ნაწილს წარმოადგენს, რათა ბოლოს დასრულებული სურათი შეიქმნას. იმას, რამაც შეიძლება, დააზიანოს ეპიზოდური მეხსიერება, აგრეთვე შეუძლია, დააზიანოს სემანტიკური მეხსიერებაც. მაგალითად, ანტეროგრადული ამნეზიის დროს, შუა საფეთქლის წილის დაზიანების შედეგად, ხდება დეკლარაციული მეხსიერების გაუარესება, რაც გავლენას ახდენს როგორც ეპიზოდურ, ასევე სემანტიკურ მეხსიერებაზე. თავდაპირველად ტულვინგმა ივარაუდა, რომ ეპიზოდური და სემანტიკური მეხსიერებები იყო ცალკეული სისტემები, რომლებიც აღდგენაში ეჯიბრებოდნენ ერთმანეთს. თუმცა, ეს თეორია უარყვეს, როდესაც ჰოვარდმა და კაჰანამ ჩაატარეს ექსპერიმენტი ლატენტური სემანტიკური ანალიზის (LSA) შესახებ, რაც სრულიად საპირისპიროს ამტკიცებდა. დროითი ასოციაციების სიმძლავრეში შემცირების დროს სემანტიკური მსგავსებების ზრდის ნაცვლად, ეს ორი მეხსიერება მუშაობდა ერთად იმგვარად, რომ სემანტიკური სტიმული აღდგენაზე ყველაზე ძლიერი მაშინ იყო, როდესაც ეპიზოდური სტიმულიც ძლიერი იყო.
ემოციებთან კავშირი
ემოციებსა და მეხსიერებას შორის კავშირი კომპლექსურია, მაგრამ, ზოგადად, ემოცია ზრდის ალბათობას, რომ კონკრეტული მოვლენა დამახსოვრებულ და შემდგომ ცხადად გახსნებული იქნება. იმპულსური მეხსიერება არის ამის ერთ-ერთი მაგალითი. იმპულსური მეხსიერების შეიძლება იყოს შემდეგი: ოჯახის წევრის გარდაცვალება სწორედ იმ შობის დროს, რომელზეც ზუსტად ის სათამაშო მივიღეთ, რომელიც ბავშვობაში გვსურდა. ეს გამოცდილება ატარებს ისეთ ემოციურ მნიშვნელობას, რომ იგი აბსოლუტურად ცხადად და ნათლად არის კოდირებული, თითქმის თვალწინ გვიდგას სრული კადრები. მიუხედავად ამისა, იმპულსური მეხსიერების სიცხადის დამოკიდებულება ემოციური გამოცდილების შედეგად მომხდარ ვირტუალურ „იმპულსზე“ სადავო თემაა. იმპულსური მოგონებები შეიძლება, იყოს სწორედ შედეგი ჩვენი მიდრეკილებისა, რომ მოვიგონოთ და თავიდან წარმოვიდგინოთ ის ემოციური მოვლენები, რომლებიც აძლიერებს მოგონებას <McCloskey, Wibble & Cohen, 1988>.
ფარმაკოლოგიური გაუმჯობესება
ჯანმრთელ, ზრდასრულ ადამიანებში გრძელვადიანი მხედველობითი ეპიზოდური მეხსიერება შესაძლოა, გაუმჯობესდეს აცეტილქოლინ ესთერაზა შემაკავებლის — დონეპეზილის გამოყენებით, მაშინ როდესაც ვერბალური ეპიზოდური მეხსიერება, val158met პოლიმორფიზმის val/val გენოტიპის მქონე ადამიანებში შესაძლოა, გაუმჯობესდეს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში გამოვლენადი  კათექოლამინ-ო-მეთილტრანსფერაზა შემაკავებლის —  ტოლკაპონეს გამოყენებით. გარდა ამისა, ეპიზოდური მეხსიერება უმჯობესდება AZD3480-ის მეშვეობით, რაც წარმოადგენს ნეირონული alpha4beta2 ნიკოტინური რეცეპტორის შერჩევით აგონისტს, რომელიც მზადდება კომპანია ტარგაცეპტის მიერ. ამჟამად არსებობს რამდენიმე კომპანიის მერ შექმნილი სხვა პროდუქტებიც — ნაკლები გვერდითი ეფექტების მქონე ახალი ცატექოლამინ-ო-მეთილტრანსფერაზა შემაკავებლების ჩათვლით — რომლებიც გამიზნულია ეპიზოდური მეხსიერების გაუმჯობესებაზე. ბოლოდროინდელმა პლაცებო-კონტროლირებადმა კვლევამ დაადგინა, რომ DHEA, რომელიც წარმოადგენს ფუნქციური კორტიზოლის ანტაგონისტს, აუმჯობესებს ეპიზოდურ მეხსიერებას ჯანმრთელ ახალგაზრდა მამაკაცებში (Alhaj et al. 2006).
მაღალხარისხოვან მტკიცებულებათა მეტა-ანალიზმა 2015 წელს დაადასტურა, რომ ამფეტამინისა და  მეთილფენიდატის სამკურნალო დოზებს ნორმალურ, ზრდასრულ, ჯანმრთელ ადამიანებში შეუძლიათ სამუშაო მეხსიერების, ეპიზოდური მეხსიერებისა და  შემაკავებელი კონტროლის ტესტების ეფექტურობის გაზრდა.
ეპიზოდური მეხსიერება ცხოველებში
ტულვინგმა (1983) ივარაუდა, რომ ეპიზოდური მეხსიერების კრიტერიუმების დასაკმაყოფილებლად ცნობიერი გახსების მტკიცებულება უნდა არსებულიყო. ენის არარსებობის პირობებში, ანუ ადამიანის გარდა სხვა ცხოველებში. ეპიზოდური მეხსიერების დემონსტრირება შესაძლებელია, რადგანაც ყველას მიერ აღიარებული ცნობიერი გამოცდილების არალინგვისტური ქცევითი ინდიკატორები არ არსებობს (Griffiths et at., 1999).
კლეიტონმა და დიკინსონმა ეს იდეა გამოწვევად მიიღეს დასავლურ ბუჩქის ჯაფარასთან (Aphelocoma californica) მუშაობის დროს. მათ შეძლეს, ეჩვენებინათ, რომ ეს ჩიტები შესაძლოა, ფლობდნენ ეპიზოდურის მსგავს მეხსიერების სისტემას, რადგანაც მათ ახსოვთ, თუ სად გადამალეს საკვების სხვადასხვა ტიპი და ისინი შერჩევით აჩენენ და მოიხმარენ მათ საკვების ფუჭებადობასა და გადამალვიდან გასულ დროზე დაყრდნობით. ამგვარად, ამ ჯაფარებს, როგორც ჩანს, ახსოვთ წარსული მარაგის გადამალვის შემთხვევების „რა-სად-როდის“ კონტექსტი. ავტორების მოსაზრებით, ამგვარი ქცევა შეესაბამება ეპიზოდური მეხსიერების ქცევით კრიტერიუმებს, მაგრამ დაასათაურეს იგი როგორც „ეპიზოდურის მსგავსი“, რადგანაც კვლევას არ გაუმახვილებია ყურადღება ეპიზოდური მეხსიერების ფენომენოლოგიურ ასპექტებზე.
ედინბურგის უნივერსიტეტის (2006) მიერ ჩატარებულ კვლევაში კოლიბრები იყვნენ პირველი ფრინველები, რომლებმაც გამოავლინეს ეპიზოდური მეხსიერების ორი ასპექტი — კონკრეტული ყვავილების ადგილმდებარეობისა და მათთან სტუმრობიდან გასული დროის გახსენების უნარი. სხვა კვლევებმა აჩვენა, რომ ამ ტიპის მეხსიერება არსებობს ცხოველთა სხვადასხვა სახეობაში, მაგალითად, ძაღლებში, ვირთხებში, ფუტკრებსა და პრიმატებში.
მიუხედავად მსგავსი ნერვული არეებისა და ექსპერიმენტებიდან მიღებული მტკიცებულებებისა, ზოგიერთი მკვლევარი მაინც თავს იკავებს ადამიანურ ეპიზოდურ მეხსიერებასთან შედარებისას (Suddendorf & Busby, 2003). ეპიზოდურის მსგავსი მეხსიერება ხშირად მხოლოდ შემოსაზღვრულ სფეროს მოიცავს და შესაძლებელია, რომ აიხსნას პროცედურული ან სემანტიკური მეხსიერების ფარგლებში. პრობლემა შესაძლოა უფრო ადვილად მოგვარებადი იყოს ეპიზოდური მეხსიერების ადაპტური ნაწილის შესწავლით: მომავალი შემთხვევების დრეკადად წარმოდგენის უნარი. თუმცა, ერთ-ერთი უახლესი ექსპერიმენტი მიემართებოდა სწორედ სადენდორფისა და ბასბის (2003) კრიტიკას (ბიშოფ-კოლერის ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვითაც ადამიანის გარდა სხვა ცხოველები გადაწყვეტილებებს იღებენ მხოლოდ აწმყოში არსებული საჭიროებების და არა მომავალი მოთხოვნილებების მიხედვით). კორეირამ და მისმა კოლეგებმა აჩვენეს, რომ დასავლურ ბუჩქის ჯაფარას შეუძლია, შერჩევითად გადამალოს საკვების განსხვავებული ტიპები იმის მიხედვით, თუ მომავალში რომელი მათგანი მოუნდება, რაც საკმაოდ მყარი მტკიცებულებაა ბიშოფ-კოლერის ჰიპოთეზის წინააღმდეგ და აჩვენებს, რომ ბუჩქის ჯაფარას შეუძლია, დრეკადად დაგეგმოს საკუთარი ქცევა კონკრეტულ საკვებთან დაკავშირებული წარსული გამოცდილების საფუძველზე. თუმცა, მიუხედავად ამისა, ადამიანებსა და სხვა ცხოველებს შორის მსგავსებები და განსხვავებები დღეს ცხარე დებატების თემაა.
ავტობიოგრაფიული მეხსიერება
ავტობიოგრაფიული მეხსიერება არის ზოგადი ან კონკრეტული მოვლენებისა და პირადი ფაქტების პერსონალური რეპრეზენტაცია. ავტობიოგრაფიული მეხსიერება ასევე მიემართება ადამიანის ისტორიის მოგონებას. ადამიანს არ ახსოვს ყველაფერი, რაც მის წარსულ ცხოვრებაში მოხდა. მეხსიერება არის კონსტრუქტი, სადაც წარსული გამოცდილება გავლენას ახდენს იმაზე, თუ როგორ ახსოვთ ადამიანებს მოვლენები და რისი გახსენება შეუძლიათ. ავტობიოგრაფიული მეხსიერება არის კონსტრუქტიული და იგი გარდაიქმნება, როგორც ისტორიის განვითარებადი პროცესი. ადამიანის ავტობიოგრაფიული მეხსიერება საკმაოდ სანდოა; თუმცა, ავტობიოგრაფიული მოგონებების სანდოობა ეჭვქვეშ დგება მეხსიერების დარღვევების გამო.
ავტობიოგრაფიული მოგონებები შესაძლოა, განსხვავდებოდეს ცხოვრების განსაკუთრებული პერიოდებისათვის. ადამიანებს მხოლოდ ძალიან ცოტა შემთხვევა ახსოვთ ღრმა ბავშვობიდან. ამ პირველი მოვლენების მეხსიერებიდან გაქრობას ბავშვობის, ანუ ინფანტილური ამნეზია ეწოდება. ადამიანებს ბევრი შემთხვევის გახსენება შეუძლიათ ზრდასრულობის ან ადრეული მოწიფულობის პერიოდიდან. ამ ეფექტს ეწოდება რემინისცენციული შეჯახება. გარდა ამისა, ადამიანებს ახსოვთ ბევრი შემთხვევა უკანასკნელი რამდენიმე წლიდან.
ცნობილია, რომ ავტობიოგრაფიული მოგონებები თავდაპირველად ინახება ეპიზოდურ მოგონებებში, მაგრამ ამჟამად არ არის ცნობილი, ავტობიოგრაფიული მოგონებები იგივეა, რაც ეპიზოდური მოგონებები, თუ ისინი ნელ-ნელა, დროთა განმავლობაში, გადაიქცევა სემანტიკურ მოგონებებად.
ნერვული ქსელის მოდელები
ეპიზოდური მოგონებები შეიძლება განთავსდეს ავტოასოციაციურ ნერვულ ქსელებში (მაგალითად, ჰოპფილდის ქსელი), თუკი განთავსებული რეპრეზენტაცია შეიცავს ინფორმაციას იმ სივრცით-დროულ კონტექსტზე, რომელშიც შესწავლილ იქნა ობიექტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეხსიერება