cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი
დასაწყისი
ტურნირის ფორმატი უცვლელი დარჩა 1968 წელსაც: მას იტალიამ უმასპინძლა და მასპინძელთა გამარჯვებით დასრულდა. ამ გათამაშების მსვლელობისას, ევროპის ჩემპიონატის ისტორიაში პირველად და უკანასკნელად გადაწყდა მატჩის ბედი მონეტის აგდებით (იტალიისა და საბჭოთა კავშირის ნახევარფინალური შეხვედრა); ასევე პირველად და უკანასკნელად დაინიშნა გადათამაშება (პირველი ფინალური შეხვედრა იტალიასა და იუგოსლავიას შორის ფრედ დასრულდა). საკვალიფიკაციო ეტაპზე ამჯერად 31 გუნდი მონაწილეობდა.
1972 წელს ჩემპიონატს ბელგიამ უმასპინძლა და დასავლეთ გერმანიის ნაკრების გამარჯვებით დასრულდა, 1976 წელს იუგოსლავიაში ჩატარებული ჩემპიონატი კი ჩეხოსლოვაკიის ტრიუმფით აღინიშნა. ამ წელს, ევროპის ჩემპიონატის ისტორიაში, პირველად დაინიშნა პენალტების სერია (ფინალში).
8-გუნდიანი ფორმატი
მარცხნივ|მინი|100პქ|[[მიშელ პლატინი]] 1980 წელს ჩემპიონატში მონაწილე გუნდთა რაოდენობა 8-მდე გაიზარდა. ტურნირი ორ ჯგუფად ჩატარდა და ფინალში ერთმანეთს ჯგუფების პირველადგილოსნები, მესამე ადგილისათვის მატჩში კი – მეორეადგილოსნები შეხვდნენ. რომის სტადიო ოლიმპიკოს სტადიონზე გამართულ ფინალში დასავლეთ გერმანიის ნაკრებმა დაამარცხა ბელგიის ნაკრები და თავისი მეორე ევროპული ტიტული მოიგო.
1984 წელს თავისი პირველი ტიტული მოიგო საფრანგეთმა. ფრანგთა კაპიტანმა მიშელ პლატინიმ 5 შეხვედრაში 9 გოლი გაიტანა, რაც დღემდე სარეკორდოა. ამ წელს კვლავ განიცადა ცვლილება ფორმატმა: ამჯერად, ჯგუფების გამარჯვებულები და მეორეადგილოსნები, ნახევარფინალიდან აგრძელებდნენ ასპარეზობას. გაუქმდა მატჩი მესამე ადგილისათვის.
1988 წელს ჩემპიონატი გერმანიაში ჩატარდა და ჰოლანდიის ნაკრების გამარჯვებით დასრულდა. ფინალში, რომელშიც ჰოლანდიელებმა საბჭოთა ნაკრები დაამარცხეს, მარკო ვან ბასტენმა ულამაზესი გოლი გაიტანა.
1992 წელს შვედეთში გამართული ჩემპიონატი დანიის გამარჯვებით დასრულდა. აღსანიშნავია რომ საკვალიფიკაციო ეტაპის გადალახვა დანიამ ვერ შეძლო, ფინალურ ეტაპზე კი მხოლოდ იმიტომ მოხვდა, რომ მისი ჯგუფის გამარჯვებული, იუგოსლავია, ტურნირიდან მოიხსნა იუგოსლავიაში დაწყებული ომების გამო. ფინალში, დანიელებმა გერმანელები დაამარცხეს იენსენისა და კიმ ვილფორტის გოლებით – 2–0.
16-გუნდიანი ფორმატი
1996 წლის გათამაშებას ინგლისმა უმასპინძლა. ამ წელს გუნდების რაოდენობა 16-მდე გაიზარდა. ჩემპიონატი გერმანიის გამარჯვებით დამთავრდა, რომელმაც ფინალში ჩეხეთის რესპუბლიკის ახლად ჩამოყალიბებული ნაკრები დაამარცხა ოლივერ ბირჰოფის მიერ გატანილი „ოქროს გოლით“. მინი|მარჯვნივ|300პქ|საფრანგეთისა და იტალიის გუნდები 2000 წლის ჩემპიონატის ფინალური მატჩის დაწყებამდე 2000 წლის ჩემპიონატი პირველი იყო, რომელსაც ორმა ქვეყანამ ერთად უმასპინძლა – ნიდერლანდებმა და ბელგიამ. ტურნირის ფინალში მოქმედმა მსოფლიო ჩემპიონმა, საფრანგეთმა, დაამარცხა იტალიის ნაკრები დავიდ ტრეზეგეს „ოქროს გოლით“.
2004 წელს ევროპის ჩემპიონატი პორტუგალიაში გაიმართა. საბერძნეთის ნაკრებმა, რომელსაც მანამდე ევროპის ჩემპიონატზე მხოლოდ ერთხელ ჰქონდა მონაწილეობა მიღებული (1980), დაამარცხა საფრანგეთი, ჩეხეთი „ვერცხლის გოლით“ და ფინალში გავიდა, სადაც მასპინძელ პორტუგალიას შეხვდა და ანგელოს ხარისტიასის გოლით თავისი პირველი ევროტიტული მოიპოვა.
2008 წლის გათამაშებას ავსტრიამ და შვეიცარიამ უმასპინძლეს. ეს იყო მეორე შემთხვევა, როდესაც ჩემპიონატს ორმა ქვეყანამ უმასპინძლა. ფინალი გაიმართა ვენის ერნსტ ჰაპელის სტადიონზე, სადაც ესპანეთის ნაკრებმა ფერნანდო ტორესის ერთადერთი გოლით დაამარცხა გერმანია და თავისი მეორე ტიტული მოიგო.
2012 წელს ევროპის ჩემპიონატს პოლონეთმა და უკრაინამ უმასპინძლეს. ტურნირი 8 ივნისიდან 1 ივლისამდე მიმდინარეობდა. ესპანეთმა ფინალში დაამარცხა იტალიის ნაკრები 4–0 და გახდა პირველი გუნდი, რომელმაც ევროპის ჩემპიონის ტიტული დაიცვა და, ასევე, პირველი გუნდი, რომელმაც, მიყოლებით, სამი საერთაშორისო ტურნირი მოიგო (ევრო 2008, ფიფა 2010, ევრო 2012).
თასი
მინი|მარჯვნივ|ძველი თასი (1960-2004) თასს, რომლითაც ევროპის ჩემპიონი ჯილდოვდება, ანრი დელონეს თასი ეწოდება. ჯილდოს ეს სახელი, უეფა-ს პირველი გენერალური მდივნის, ანრი დელონეს, პატივსაცემად ჰქვია. სწორედ მას გაუჩნდა ევროპული საფეხბურთო ჩემპიონატის ჩატარების იდეა. გამარჯვებულ ქვეყანაში თასი 4 წლით, მომდევნო გათამაშების ჩატარებამდე, რჩება.
2008 წლის გათამაშებისათვის ახალი, განახლებული თასი, დამზადდა. თასი, რომელიც ვერცხლისგანაა დამზადებული, 8 კილოგრამს იწონის და 60 სანტიმეტრის სიმაღლისაა.
კვალიფიკაცია
უეფა-ს კომიტეტი საკვალიფიკაციო ეტაპზე მონაწილე გუნდებს ჯგუფებში ანაწილებს. კენჭისყრისათვის გამოიყენება ე.წ. „განთესვის“ პრინციპი. უფრო ძლიერი ნაკრებები ხვდებიან პირველ კალათში, ნაკლებად ძლიერები მეორე კალათში და ასე ნაწილდებიან გუნდები ექვს კალათში. ეს დამოკიდებულია გუნდების მიერ უკანასკნელი ევროპის ჩემპიონატისა და მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპებზე ნაჩვენებ შედეგებზე. კენჭისყრის მონაწილენი ყოველი კალათიდან იღებენ თითოეულ გუნდს და ასე იქმნება ჯგუფი. ამის შემდეგ კალათიდან გუნდების ამოღების პროცესი ხელახლა იწყება და ასე გრძელდება ყველა ჯგუფის შევსებამდე.
ევრო 2012-ზე სულ ცხრა საკვალიფიკაციო ჯგუფი იყო: ექვსი 6-გუნდიანი და სამი 5-გუნდიანი. გუნდი ორ შეხვედრას მართავს ჯგუფის ყველა წევრთან: საკუთარ მოედანზე და სტუმრად. მოგებისათვის ნაკრებს ერიცხება 3 ქულა, ფრესათვის – 1 ქულა, მარცხისათვის – 0 ქულა. თამაშების დასრულების შემდეგ ჯამდება გუნდების ქულები. ჯგუფების გამარჯვებულები და საუკეთესო მეორე-ადგილოსანი პირდაპირ ხვდებიან ევროპის ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე, ხოლო დანარჩენი რვა მეორე-ადგილოსანი ერთმანეთში ინაწილებს ჩემპიონატის ოთხ საგზურს ოლიმპიური სისტემით. 500px|center|Map of countries' best results
ფინალური ეტაპი
ფინალურ ეტაპზე 16 გუნდი მონაწილეობს. ფინალური ეტაპის კენჭისყრაზე გამოიყენება იგივე „განთესვის“ პრინციპი, რაც საკვალიფიკაციო ეტაპის კენჭისყრისას. ნაკრებები ოთხ 4-გუნდიან ჯგუფებში ნაწილდებიან. გუნდები ჯგუფის თითოეულ წევრთან თითო მატჩს მართავენ (სულ 3 მატჩი), რის შემდეგადაც ჯამდება ქულები და ჯგუფების გამარჯვებულები და მეორე-ადგილოსნები გადიან პლეი-ოფში.
პლეი-ოფში რვა გუნდი მონაწილეობს. აქედან ჩემპიონატი გრძელდება ოლიმპიური სისტემით: დამარცხებული ეთიშება ტურნირს. იმ შემთხვევაში, თუ მატჩში ფრე დაფიქსირდა, ინიშნება დამატებითი დრო, ხოლო შემდეგ პენალტების სერია, თუ დამატებით დროშიც ვერ გამოვლინდა გამარჯვებული.
საპრიზო ადგილები
1დამატებითი დრო არ დანიშნულა. 21980 წლის შემდეგ თამაში მესამე ადგილისთვის არ გამართულა.
ყველაზე მეტი მატჩი ითამაშა
{| class="wikitable" ! მატჩი ! ფეხბურთელი პეპე
}}
ყველაზე მეტი ტურნირი
მუქად აღნიშნულია ფეხბურთელის მიერ მოგებული ჩემპიონატი.
სქოლიო
კატეგორია:უეფა-ს ტურნირები
ნიკოლოზ მურავიოვი
მინი|250პქ|ნიკოლოზ მურავიოვი ნიკოლოზ მურავიოვი (დ. 1794 – გ. 1866) — კავკასიის მეფისნაცვალი და კავკასიის ცალკეული კორპუსის მთავარსარდალი 1854-1856 წლებში.
მისმა პოლიტიკამ დიდი უკმაყოფილება წარმოშვა ხელქვეითებში, რითაც კარგად ისარგებლა მისმა უშუალო კონკურენტმა, იმპერატორ ალექსანდრე II-ის უახლოესმა მეგობარმა ალექსანდრე ბარიატინსკიმ და მეფისნაცვლის გადაყენებას მიაღწია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიის მეფისნაცვლები კატეგორია:დაბადებული 1794 კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
კუბდარი
კუბდარი – კუბდარი ტრადიციული სვანური ღვეზელი, რომელიც ხორცით მზადდება.
მომზადების წესი
მოზილეთ საფუარიანი ცომი. ორიგინალურ რეცეპტში გამოიყენება საფუარიანი ცომი ცხიმის და რძის გარეშე, ანუ მოზელილი წყალზე და საფუარზე. ხოლო რძე და კარაქი ხდის უფრო ნაზს. ხაჭაპურის ცომისგან განსხვავებით, ცომი კუბდარისთვის უნდა იყოს მეტად გადაზელილი. შიგთავსისთვის დაკეპეთ საქონლის და ღორის ხორცი. დასაკეპად გამოიყენეთ მძიმე და კარგად გალესილი დანა. დაკეპილ ხორცს დაუმატეთ სუნელები, წვრილად დაკეპილი ხახვი, წითელი წიწაკა და მარილი გემოვნებით. ნამდვილ ანუ სვანურ რეცეპტში, გამოიყენება სანელებელი გიცრული. გიცრულის უქონლობის შემთხვევაში, შეგიძლიათ გამოიყენოთ მოცემული რეცეპტი. დაკეპილი ხორცი მოათავსეთ გაბრტყელებულ ცომში და შეახვიეთ ის. კუბდარი გააპრტყელეთ და მოათავსეთ ღუმელში 180-200 გრადუს ტემპერატურაზე დაახლოებით 15 წუთის განმავლობაში. გამომცხვარ კუბდარს წაუსვით კარაქი ან ერბო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სვანური სამზარეულო კატეგორია:საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ეთიოპიის მთიანეთი
მინი|მარჯვნივ|ეთიოპიის მაღალმთიანეთი ეთიოპიის მთიანეთი (ეთიოპიის ზეგანი) — მთის მასივი ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში. ღრმა ტექტონიკური ხეობებით დაყოფილია ცალკეულ მასივებად, რომელზეც ბრტყელმწვერვალიანი ბაზალტური შთენილიმთებია აღმართული. მას ქვეყნის ტერიტორიის ორი მესამედი უჭირავს და ეთიოპიის უმთავრესი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულია. აქ ბევრი სახეობის ცხოველი ბინადრობს – მხოლოდ ამ რეგიონში გვხვდება ბაბუნის ჰელადა. ეთიოპიის მთიანეთის უმაღლესი მწვერვალია რას-დაშანი – 4550 მ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეთიოპიის გეოგრაფია
ხანუქა
მინი|ხანუქა ხანუქა (חֲנֻכָּה — განახლება, კურთხევა) — ებრაული დღესასწაული, რომელიც იწყება 25 ქისლევს და გრძელდება 8 დღე, ტევეთის თვის 2 ან 3 რიცხვამდე. დღესასწაული დაწესდა ძვ. წ. II საუკუნეში, მაკაბელთა მიერ იერუსალიმის ტაძრის გაწმენდის, საკურთხევლის კურთხევისა და სატაძრო მსახურების განახლების აღსანიშნავად. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც ტაძრის ტერიტორია გათავისუფლდა ბერძნულ-სირიული არმიისა და მათი მოკავშირე ებრაელებისგან ძვ. წ. 165 წელს. სამი წლით ადრე, იმავე დღეს, ქისლევის 25–ში ანტიოქე ეპიფანემ (ძვ. წ. 175-164) შეურაცხყო ისრაელის მთავარი სიწმინდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ებრაული დღესასწაულები
თეოდოსი ჩერნიგოველის ეკლესია
thumb|წმინდა თეოდოსი ჩერნიგოველის ეკლესია წმინდა თეოდოსი ჩერნიგოველის ეკლესია — რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია, ყოფილი ეკლიანი ხევის ახლანდელი ვანო სარაჯიშვილისა და ალექსანდრე გრიბოედოვის ქუჩის შესაყარსა და ფოსტის მოედანზე.
ისტორია
თბილისის მაცხოვრებლების ერთმა ჯგუფმა, რომელიც ეკლიანი ხევის დასახლებაში (დღევანდელი ალ. გრიბოედოვისა და ვ. სარაჯიშვილის ქუჩების მიმდებარე ტერიტორია) ცხოვრობდა, მიმართა თბილისის მმართველობას თხოვნით ყურადღება მიექციათ მათი ქუჩებისათვის, რადგან ამტერიტორიაზე განთავსებული იყო უამრავი დუქანი და საეჭვო რეპუტაციის სახლი. დუქნებიდან გამოსული მთვრალი ხალხი ბევრ პრობლემებს უქმნიდა ადგილობრივ მოსახლეობას.
მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა ხელისუფლებამ არ შეისმინა მოსახლეობის თხოვნა, მოქალაქეებმა თხოვნა საქართველოს ეგზარქოსს ვლადიმერს გაუგზავნეს, რათა მათ უბანში გახსნილიყო სამლოცველო სახლი. 1896 წლის 8 დეკემბერს ეგზარქოსისაგან მოსახლეებმა კურთხევა მიიღეს წმინდა თეოდორე ჩერნიგოველის სამლოცველო სახლის გახსნაზე.
თბილისელმა ქალბატონმა ზოსიბერგმა უსასყიდლოდ დაუთმო სასულიერო პირებს თავისი სახლის სამი ოთახი, თუმცა ეს სამი ოთახი ძალიან მალე არასაკმარისი აღმოჩნდა მრევლისათვის. ამიტომ ეგზარქოს ვლადიმერის გადაწყვეტილებით ამ სამოთახს მიემატა კიდევ ხუთი ოთახი: ერთი მოძღვრისათვის, ერთი ოთახი ბიბლიოთეკისათვის და სამკითხველოსათვის, მესამე ოთახი ხატმწერებისათვის, ბოლო ორი ოთახი უმწეოთა თავშესაფრად და სასადილოდ. ეკლესიის მოძღვრად დაინიშნა იასონ ლაბაძე, რომელიც უსასყიდლოდ ემსახურებოდა მრევლს.
ეკლესია 1899 წლიდან თბილისის ეპარქიის სასულიერო-საგანმანათლებლო საძმოს მფარველობაში გადადის. საძმოს გადაწყვეტილებით სამლოცველოს გაუკეთდა რემონტი. სამივე ოთახი გააერთიანეს და დადგეს კაკლისხის კანკელი. შენობა გარედანაც შეკეთდა.
1900 წლის 12 ნოემბერს თბილისის სასულიერო სემინარიიდან დაიწყო მსვლელობა, მოაბრძანებდნენ ღვთისმშობლის ხატს, რომელიც საქართველოს ეგზარქოსმა შესწირა წმიდა თეოდორე ჩერნიგოველის ეკლესიას. პროცესიას მოჰყვებოდა უამრავი ხალხი. პირველი წირვა ახლადგარემონტებულ სამლოც ველო სახლში აღავლინა გორის ეპისკოპოსმა კირიონმა. ამ პერიოდიდან სამლოცველომ მიიღო კარის ეკლესიის სტატუსი.
ამავე პერიოდიდან იწყება მისიონერების საძმოს ზრუნვა კარის ეკლესიის ახალ დამოუკიდებელ შენობაში გადატანაზე. ახალი დამოუკიდებელი შენობისათვის აირჩა თავად ეკატერინე ხიმშიაშვილის მიწის ნაკვეთი. ხიმშიაშვილებმა თანხმობა განაცხადეს გადაეცათ საძმოსათვის მიწის ნაკვეთი ეკლესიის ასაშენებლად, სანაცვლოდ კი მოითხოვეს ვერის წმინდა იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაში მათთვის გამოყოფილიყო საგვარეულო საძვალე. 1901 წელს შედგა შეთანხმება და საძმოს გადაეცა მიწის ნაკვეთი ახალი ეკლესიის ასაშენებლად.
თუმცა, იმ პერიოდში თბილისში არსებული არეულობების გამოე კლესიის მშენებლობის დაწყება 1905 წლის შემოდგომამდე ვერ მოხერხდა. მშენებლობა დაიწყო 1906 წლის 16 აპრილს. საძირკვლის კურთხევას სამღვდელოებასთან ერთად დაესწრო კავკასიის მეფისნაცვალი თავადი ე. ვორონცოვ-დაშკოვი მეუღლითურთ. ეკლესიის მშენებლობას ხელმძღვანელობდა გენერალ-ლეიტენანტი გ. ხიმშიაშვილი და საძმოს თავმჯდომარე ს. გოროდცევი. მაგრამ, სახსრების უქონლობის გამო მშენებლობა მალევე შეჩერდა. ეკლესიის მშენებლობა 1909 წელის 4 ოქტომბერს დასრულდა და ის 1910 წლის 4 აპრილს აკურთხეს. ეკლესიაში ქადაგებდნენ სასულიერო სემინარიის რექტორები არქიმანდრიტები სერაფიმე და გერმოგენი, მღვდლები ი. ლაბაძე, ე. ჯაოშვილი, დ. ბიგულოვი და სხვები.
ეკლესიასთან გახსნილი იყო საკვირაო სკოლა, სადაც ღარიბი ოჯახის ბავშვებს ასწავლიდნენ წერა-კითხვას, ხელსაქმეს. ამავე წლიდან ეკლესიასთან გაიხსნა ხატწერის სახელოსნო, რომელშიც ასწავლიდა ხატმწერი ნიკოლაი ანდრეევი. ასევე აღსანიშნავია, რომ ღარიბი ოჯახების ბავშვებისათვის აწყობდნენ ლიტანიობას, დაჰყავდათ სხვადასხვა ეკლესიებში, სიონში, მცხეთის სვეტიცხოველში, აჩვენებდნენ სიწმინდეებს.
ეკლესიამ ფუნქციონირება შეწყვიტა XX საუკუნის 20-იანწლებში. საბჭოთა პერიოდში ამ შენობაში განთავსებული იყო თბილისის ისტორიის მუზეუმი, ჭადრაკის სასახლე და სხვა და სხვა ორგანიზაციები.
წმინდა თეოდორე ჩერნიგოველის ეკლესია მდებარეობდა დღევანდელი ვ. სარაჯიშვილის ქუჩის № 2–ში.
არქიტექტურა
შენობას თავდაპირველად ჰქონდა რუსული მართლმადიდებლური ხუროთმოძღვრებისთვის დამახასიათებელი თუნუქის ხუთი გუმბათი, ტიხრული ვიტრაჟები ორ ღიობზე და პროფილირებული სვეტები შესასვლელში. XX საუკუნის ოციანი წლებიდან, ეკლესიის ფუნქციონირებასთან ერთად ნაგებობამ სახე იცვალა: ეკლესიას გუმბათები მოხსნეს, ვიტრაჟები მოშალეს, პროფილირებული სვეტები ბეტონის ყალიბში მოაქციეს და ფუნქცია შეუცვალეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები კატეგორია:თბილისის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:თბილისის ისტორიული ძეგლები
ყარსის ხელშეკრულება
ყარსის შეთანხმება (Kars Antlaşması, Карсский договор, ყარსის ხელშეკრულება, Կարսի պայմանագիր, Qars müqaviləsi) — სამშვიდობო ხელშეკრულება ერთი მხრივ თურქეთსა და მეორე მხრივ ამიერკავკასიის რესპუბლიკებს - საქართველოს სსრ-ს, სომხეთის სსრ-სა და აზერბაიჯანის სსრ-ს შორის. ხელშეკრულება დაიდო რსფსრ-ს მონაწილეობით და ხელი მოეწერა ყარსში 1921 წლის 13 ოქტომბერს, ხოლო რატიფიცირებულ იქნა 1922 წლის 11 სექტემბერს ერევანში.
შეთანხმებით საქართველოს სსრ-ს ბათუმის ოლქიდან დარჩა მხოლოდ ქალაქი ბათუმი და აჭარა, თურქეთმა მიიღო ართვინის ოკრუგი და არტაანის ოკრუგი. სომხეთის სსრ-ს თურქეთმა დაუბრუნა ქალაქი გიუმრი და დაიტოვა ყარსი. ყარსის ხელშეკრულება იმეორებდა 1921 წლის 16 მარტს მოსკოვში მოსკოვის ხელშეკრულების პირობებს, რომლითაც საბჭოთა რუსეთი და თურქეთი შეთანხმდნენ კავკასიაში ტერიტორიების განაწილების თაობაზე. საქართველომ, დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ 1992 წელს აღიარა ყარსის ხელშეკრულება.
მონაწილე პირები
თურქეთის მხრიდან მოლაპარაკებებში მონაწილეობდნენ მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი, დეპუტატი მუხტარ ბეი, აღმოსავლეთ ანატოლიის რკინიგზის უფროსი ველი ბეი, თურქეთის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი აზერბაიჯანში მენდუხ შევქეთ-ბეი. რსფსრ-ს მხრიდან მონაწილეობას იღებდა რუსეთის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი თურქეთში სერგეი ნაცარენუსი და საგარეო საქმეთა სახკომის კოლეგიის წევრი იაკობ განეცკი.
საქართველოს სსრ-ს წარმოადგენდნენ შალვა ელიავა, საქართველოს სრ რევკომის პრეზიდიუმის წევრი და სამხედრო-საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარი; ალექსანდრე სვანიძე საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარი და დელეგაციის მრჩეველი სასაზღვრო ტერიტორიულ საკითხებში პავლე ინგოროყვა. სომხეთის სსრ-დან მონაწილეები იყვნენ საგარეო საქმეთა სახკომი ასქანაზ მრავიანი და შინაგან საქმეთა სახკომი პოღოს მაკინციანი. აზერბაიჯანის სსრს წარმოადგენდა სახალხო კონტროლის სახკომი ბებუთ შახტახტინსკი.
მითები და პროპაგანდა
ყარსის ხელშეკრულების ირგვლივ არსებობს რამდენიმე მითი. ერთ-ერთი მითის თანახმად ყარსის ხელშეკრულებას ვადა 2021 წელს ეწურება, რის შემდეგაც ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შეთანხმება სადავო ხდება. ხელშეკრულებაში არ არის არავითარი ჩანაწერი, რომელიც 2021 წელს მისი ვადის გასვლის სამართლებრივ საფუძველს ქმნის, ამასთანავე, 1993 წლის 25 მარტი საქართველოს რესპუბლიკას და თურქეთის რესპუბლიკას შორის მეგობრობის, თანამშრომლობისა და კეთილმეზობლური ურთიერთობების შესახებ ხელშეკრულებაში აღნიშნულია, რომ მხარეები „დაიცავენ მათ შორის დადებულ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს დაწყებული 1921 წლის 13 ოქტომბრის ყარსის შეთანხმებით“.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:თურქეთის ისტორია კატეგორია:საერთაშორისო ხელშეკრულებები
AUKUS
AUKUS (წარმოიქმნება წევრი ქვეყნების სახელწოდებების მიხედვით: Australia, United Kingdom, United States) — სამმხრივი თავდაცვითი ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ავსტრალიას, გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ს შორის.
უსაფრთხოების საგანგებო პაქტის ფარგლებში, რომელიც აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა ბორის ჯონსონმა და ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრმა სკოტ მორისონმა დააანონსეს, ნათქვამია რომ შეერთებული შტატები და ბრიტანეთი ავსტრალიას ბირთვული წყალქვეშა ნავების განლაგების ტექნოლოგიითა და შესაძლებლობით უზრუნველყოფენ, რომელიც ინდო-წყნარი ოკეანის რეგიონში ჩინეთის მზარდი ზეგავლენის აღსაკვეთად გამოიყენება.
შეთანხმება ავსტრალიას საშუალებას მისცემს, ამერიკული ტექნოლოგიების გამოყენებით პირველად ისტორიაში ააგოს ბირთვული წყალქვეშა ნავები. შედეგად, ავსტრალია გახდება მეშვიდე ქვეყანა — აშშ-ის, გაერთიანებული სამეფოს, საფრანგეთის, ჩინეთის, ინდოეთისა და რუსეთის შემდეგ — რომელიც ბირთვული წყალქვეშა ნავების ოპერირებას დაიწყებს. შეთანხმება, ასევე, ითვალისწინებს ხელოვნური ინტელექტის, კიბერ და კვანტური ტექნოლოგიების გაზიარებას. ახალი პაქტით, ავსტრალიამ გაწყვიტა 31-მილიარდევროიანი შეთანხმება 12 წყალქვეშა ნავის მშენებლობის შესახებ, რომელსაც საფრანგეთთან 2016 წელს მოეწერა ხელი.
ჩინეთმა გააკრიტიკა სამი ქვეყნის მიერ დაანონსებულ პარტნიორობა, რომელიც ინდო-წყნარი ოკეანის რეგიონში ჩინეთის მზარდი ზეგავლენის აღსაკვეთად მოწინავე ტექნოლოგიების გაზიარებას ითვალისწინებს და აღნიშნულ ქვეყნებს „ცივი ომის“ მენტალიტეტის მოშორებისკენ მოუწოდა.
ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტი ლაი ჩინგ-ტე მიესალმა პაქტის ხელმოწერას და მას უწოდა „დემოკრატიის, მშვიდობისა და კეთილდღეობის პოზიტიური განვითარება რეგიონში“.
ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ AUKUS არის სამ ერს შორის გაფორმებული ყველაზე მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების მექანიზმი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მათივე აზრით ავსტრალიაში ამ წყალქვეშა ნავების განთავსება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია რეგიონში აშშ-ის გავლენის განმტკიცებისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხედრო ალიანსები
სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი
სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი – აბრევიატურა SNNPR (ደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል) — ეთიოპიის რეგიონი. ჩამოყალიბდა 1994 წლის არჩევნების შემდეგ 7, 8, 9, 10 და 11 რეგიონების გაერთიანების შედეგად. მისი დედაქალაქია — აუასა. მოსახლეობა — 17 837 005 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 105 887,18 კმ².
გეოგრაფია
რეგიონი ესაზღვრება კენიას სამხრეთში, სამხრეთ-დასავლეთში — ილემის სამკუთხედს, დასავლეთში — სამხრეთ სუდანს, ჩრდილო-დასავლეთში — გამბელის რეგიონს, ჩრდილოეთში და აღმოსავლეთში — ორომიის რეგიონს. მსხვილი ქალაქებია: აუასა, არბა-მინჩი, მიზან-ტეფერი და ჩენჩა.
მოსახლეობა
1994 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენდა 10 377 028 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა იყო სულ 6,8 %. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის მხოლოდ 54 %-ს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს სუფთა სასმელი წყლით, რაც მნიშვნელოვნად მაღალია, ვიდრე 15 წლის უკანდელი მაჩვენებლები (სულ 10-15 %). განათლების დონე შეადგენს 57 %-ს მამაკაცებისთვის და 22,4 %-ს ქალებისთვის. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს 85 ბავშვს 1000 დაბადებულზე (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე მაღალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე).
ადმინისტრაციული დაყოფა
რეგიონი იყოფა 13 ზონად, 8 განსაკუთრებულ რაიონად (ვორედა) და აუასის საქალაქო ადმინისტრაციად.
ზონები თავის მხრივ იყოფა 126 რაიონად (ვორედა) და 10 ქალაქ-ვორედად.
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
ესთერ როლი
ესთერ როლი (Esther Rolle დ. 8 ნოემბერი, 1920 პომპანო ბიჩი, ფლორიდა, აშშ — გ. 17 ნოემბერი, 1998) — ამერიკელი მსახიობი ქალი. როლი ცნობილია ფლორიდა ევანსის როლით, CBS-ის სატელევიზიო სიტკომის Maude- ში მონაწილეობით, რომელიც ორი სეზონის განმავლობაში (1972-1974) გადიოდა და მისი სპინ-ოფის სერიით Good Times, ხუთი სეზონით (1974-1977, 1978-1979), როლი იყო ნომინირებული ოქროს გლობუსის პრემიაზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის — სატელევიზიო სერიალის, მიუზიკლის ან კომედიის დარგში 1976 წელს. 1979 წელს როლმა მიიღო ემის ჯილდო გამოჩენილი მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებისათვის ფილმისთვის Summer of My German.
ადრეული წლები
ესთერ როლი დაიბადა ფლორიდაში, პომპანო ბიჩში. იგი მეათე იყო 18 ბავშვიდან (ბავშვები, რომლებსაც მოიცავდნენ და-ძმები და თანამოაზრე მსახიობები ესტელ ევანსი და როზანა კარტერი. როლმა დაამთავრა Blanche Ely High School  პომპანო ბიჩში, ფლორიდა. მან თავდაპირველად ისწავლა ატლანტას  Spelman College-ში, ნიუ იორკში გადასვლამდე. ნიუ – იორკში ყოფნისას იგი დადიოდა  Hunter College-ში, სანამ ახალ სკოლაში გადავიდოდა, შემდეგ კი იელის უნივერსიტეტში, ნიუ – ჰეივენში, კონექტიკუტის შტატში.
ცეკვა და თეატრი
როლი იყო ასადატა დაფორას საცეკვაო ჯგუფის, Shogolo Oloba- ს წევრი. იგი 1960 წელს გახდა დასის დირექტორი. [3] როლის ყველაზე ადრეული როლები იყო სცენაზე; მისი დებიუტი ნიუ იორკში შედგა 1962 წელს სპექტაკლში „შავკანიანები“. მას ხშირად იღებდნენ რობერტ ჰუკსისა და Negro Ensemble Company.-ის მიერ წარმოებულ სპექტაკლებში. იგი ასევე გამოჩნდა ფილმებში The Crucible და  Blues for Mr. Charlie. [5] როლის ყველაზე ცნობილი ადრეული როლი იყო მისის მეიბელის როლი 1973 წელს მელვინ ვან პიბლის სპექტაკლში "Don't Play Us Cheap". [6] 1977 წელს როლმა განასახიერა ლედი მაკბეტი უილიამ შექსპირის „მაკბეტში“ ჰაიტიზე გავლენის ქვეშ მყოფი ვერსიით.
ტელევიზია
როლი ყველაზე ცნობილია ფლორიდა ევანსის სატელევიზიო როლით და პერსონაჟით, რომელიც მან 1970-იანების ორ სიტკომში ითამაშა. როლი ნომინირებულია 1975 წელს მუსიკალური / კომედიის ოქროს გლობუსის საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის Good Times- ში შესრულებული როლისთვის. როლი 19 წლით უფროსი იყო ვიდრე მსახიობი ჯონ ამოსი, რომელიც მის მეუღლეს ჯეიმზ ევანსს ასრულებდა. ჯეიმზ ევანსის პერსონაჟი მხოლოდ მას შემდეგ დაემატა, რაც ესთერ როლიმ ძალიან ბევრი იბრძოლა იმისთვის, რომ შოუში მამა და ქმრის პერსონაში დაემატებინათ, რადგან უკმაყოფილო იყო, როდესაც ჯიმი უოკერის პერსონაჟით, რომელსაც გადაცემა არასერიოზული მიმართულებით მიჰყავდა. ჯონ ამოსი დაეთანხმა როლეს უოკერის პერსონაჟის შესახებ და მესამე სეზონის დასრულების შემდეგ გაათავისუფლეს შოუდან. 1979 წელს მან მოიგო ემი თავისი სატელევიზიო ფილმის Summer of My German Soldier-ის როლისთვის.
მისი ერთ-ერთი მცირე როლი იყო ფილმში The Incredible Hulk, ეპიზოდში სათაურით „საჭესთან“, სადაც მან ითამაშა ტაქსების ბიზნესის მფლობელი. 1990-იან წლებში როლი მოულოდნელად გამოჩნდა RuPaul- ის VH-1 თოქ-შოუში.
მუსიკა და ალბომები
როლმა 1975 წელს გამოუშვა მუსიკალური ალბომი სახელწოდებით The Garden of My Mind. როლის პირველი ეკრანული გამოჩენა იყო ფილმში "To Kill a Mockingbird" (1962), მოგვიანებით იგი გამოჩნდა გორდონ პარკსის "The Learning Tree"-ში (1969). მისი და, მსახიობი ესტელ ევანსი, ორივე ფილმში გამოჩნდა. ესთერ როლი კარიერის დასაწყისში გამოჩნდა ფილმში Nothing but a Man (1964). Good Times- ის დასრულების შემდეგ, იგი გამოჩნდა არაერთ სატელევიზიო ფილმში, მათ შორის, Driving Miss Daisy და My Fellow Americans. დასამახსოვრებელი როლი იყო დეიდა სარას ფილმში Rosewood (1997). მას დიდი როლი ჰქონდა ფილმში  I Know Why the Caged Bird Sings — მაია ანჯელუს ამავე სახელწოდების მოგონების საფუძველზე. მან მოიგო პირველი ემის ჯილდო Miniseries ან ფილმში საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის 1979 წელს, Summer of My German Soldier-ში მუშაობისთვის. ერთ-ერთი საუკეთესოა მისი როლი ფილმში The Mighty Quinn (1989), სადაც მთავარ როლებს ასრულებენ დენზელ ვაშინგტონი და შერილი ლი რალფი. მისი ბოლო ფილმი იყო Train Ride, რომელიც 2000 წელს გამოვიდა, მიუხედავად იმისა, რომ 1998 წელს გადაიღეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1998 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მუსიკოსები
ინგმარ ბერგმანი
ერნსტ ინგმარ ბერგმანი (Ernst Ingmar Bergman; დ. 14 ივლისი, 1918, უფსალა — გ. 30 ივლისი, 2007, ფორე) — შვედი თეატრალური და კინო რეჟისორი, მწერალი, XX საუკუნის მეორე ნახევრის ერთ-ერთი წამყვანი კინოხელოვანი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა სტოკჰოლმის უნივერსიტეტში ლიტერატურასა და ხელოვნების ისტორიას, თუმცა არ დაუმთავრებია, ვინაიდან ამ პერიოდში თეატრმა და შემდეგ კინომ გაიტაცა. კინოში პროფესიულ მოღვაწეობას 1941 წელს იწყებს, სცენარების რედაქტორობით. მცირე ხანში თავადაც წერს მცირე სცენარს, რომელიც 1944 წელს იყო ეკრანიზებული. მოგვიანებით თავად იწყებს ფილმების გადაღებას. მსოფლიო აღიარება მოუტანა მისმა სარეჟისორო ნამუშევრებმა 1950-1960-იან წლებში - „მარწყვის მდელო“, „მეშვიდე ბეჭედი“, „ზაფხულის ღამის ღიმილი“, „დუმილი“, „პერსონა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები) კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები კატეგორია:გერმანულენოვანი რეჟისორები კატეგორია:სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:მამაკაცი სცენარისტები კატეგორია:შვედი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:შვედურენოვანი რეჟისორები კატეგორია:შვედი სცენარისტები
ჯორჯ I
ჯორჯ I (George I) დაბ. გეორგ ლუდვიგ ფონ ჰანოვერი (Georg Ludwig von Hannover; დ. 18 მარტი, 1660, ჰანოვერი — გ. 11 აპრილი, 1727, ოსნაბრიუკი) — ჰანოვერის კურფიურსტი 1698–1727 და დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე 1714–1727 წლებში. ჰანოვერთა დინასტიის პირველი წარმომადგენელი ბრიტანეთის ტახტზე. მისთვის უცხო იყო ინგლისის კულტურა და ეროვნულ-პოლიტიკური ინტერესები. ამან საშუალება მისცა მმართველ ვიგების პარტიას განემტკიცებინა ბურჟუაზიულ-არისტოკრატიული პარლამენტის უპირატესობა მეფეზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის მონარქები კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1660 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1727
369
თარიღი უცნობია
*
კემბრიჯი
კემბრიჯი (Cambridge) — უძველესი ინგლისური ქალაქი-უნივერსიტეტი და კემბრიჯშირის ადმინისტრაციული ცენტრი. იგი განლაგებულია ლონდონიდან დაახლოებით 80 კმ მოშორებით და გარემოცულია მცირე ქალაქებითა და სოფლებით. იგი აგრეთვე უმაღლესი ტექნოლოგიების ცენტრიც არის.
2001 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 108,863 ადამიანს (აქედან 22,153 სტუდენტი იყო). დღეს მისი მოსახლეობა დაახლოებით 130.000 შეადგენს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები
მორის-ჯესუპის კონცხი
მინი|200პქ|მორის ჯესუპის კონცხის კონცხისა და ლინკონლის ზღვის რუკა მინი|200პქ|მორის ჯესუპის კონცხი გრენლანდიის სხვა უკიდურეს წერტილებს შორის მორის ჯესუპის კონცხი — კუნძულ გრენლანდიის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი, რომელიც ჩრდილოეთ პოლუსიდან 711,8 კილომეტრითაა დაშორებული. 1900 წელს კონცხს რობერტ პირიმ მიაღწია და მას სჯეროდა, რომ დედამიწის ხმელეთის უკიდურეს ჩრდილოეთ წერტილზე იდგა. თუმცა, როგორც მოგვიანებით აღმოჩნდა, კონცხი კუნძულ კაფეკლუბენის ყველაზე ჩრდილოეთ წვერის ოდნავ სამხრეთით მდებარეობდა.
კონცხს სახელი ეწოდა ამერიკელი ფილანთროპის, მორის კეტჩუმ ჯესუპის პატივსაცემად, რომლის დაფინანსებულიც იყო პირის ექსპედიცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გრენლანდიის გეოგრაფია
არაშენდა (გორის მუნიციპალიტეტი)
არაშენდა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ვარიანის თემი). მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 690 მეტრი, გორიდან 11 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 646 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გაბრიელა მისტრალი
ლუისა დე მარია დელ პერპეტუო სოკორო გოდოი ალკაიაგა ან  ლუისა გოდოი ალკაიაგა,  ცნობილია ფსევდონიმით გაბრიელა მისტრალი  (დ. 7 აპრილი, 1889, ვიკუნია, ჩილე  — გ. 10 იანვარი, 1957, ნიუ-იორკი, აშშ) — ჩილელი პოეტი, პედაგოგი, დიპლომატი და ქალთა უფლებების დამცველი. 1945 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „ძლიერი ემოციებით შთაგონებული ლირიკული პოეზიისთვის, რომელმაც მისი სახელი მთელ ლათინურამერიკულ სამყაროში იდეალისტური მისწრაფებების სიმბოლოდ აქცია“. პოეტი პირველი ლათინოამერიკელი ნობელიანტია.
სამეფო აზნაური
სამეფო აზნაური — მეფის უშუალო ვასალი ფეოდალი შუა საუკუნეების საქართველოში. ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში სამეფო აზნაურებში შედიოდნენ მთლიანად ფეოდალური კლასის წარმომადგენლები, XI საუკუნიდან — მისი დაბალი წოდების წარმომადგენლები. მეფე, გარდა თავისი უშუალო ყმა-ვასალებისა, სამეფო აზნაურისა, უმაღლესი სენიორი იყო ქვეყნის ყველა ფეოდალის (როგორც სასულიერო, ისე საერო). ის თავის ვასალებად თვლიდა აგრეთვე სათავადო და საეკლესიო აზნაურებს (მეფის ვასალის ვასალი მისი ვასალიც იყო). სამეფო აზნაურები რაოდენობრივად აღემატებოდნენ საეკლესიო და სათავადო აზნეურებს (განსაკუთრებით ეს ითქმის კახეთზე).
გაბრიელა მისტრალი
გაბრიელა მისტრალის ფსევდონიმი მისი საყვარელი პოეტების, გაბრიელე დ’ანუნციოს და ფრედერიკ მისტრალის სახელებიდან მომდინარეობს.
სამეფო აზნაური
სამეფო აზნაურების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა, აღზევება-დამცროება, სამეფო ხელისუფლების სიძლიერეზე და მთლიანად ქვეყნის მდგომარეობაზე იყო დამოკიდებული. მეფის გაძლიერებასა და ქვეყნის აღორძინებასთან ერთად ძლიერდებოდნენ და წინაურდებოდნენ სამეფო აზნაურებიც (XII საუკუნე, XVII საუკუნის II ნახევარი — XVIII საუკუნის I მეოთხედი; XVIII საუკუნის II ნახევარი); სამეფო ხელისუფლებისა და ქვეყნის დაცემა-დაკნინების ხანაში სამეფო აზნაურებიც სუსტდებოდნენ და ეძებდნენ მფარველობას დიდ ფეოდალებთან (XIII — XVI საუკუნეები; XVIII საუკუნის II მეოთხედი).
გაბრიელა მისტრალი
პოეტის ნაშრომები ემოციური სიძლიერით გამოირჩევა. მისი შემოქმედების ძირითადი თემები ბუნება, სიყვარული, ღალატი, სევდა, მოგზაურობა, ბავშვებისადმი სიყვარული და ევროპული გავლენით ჩამოყალიბებული ლათინოამერიკული იდენტობაა.
სამეფო აზნაური
სამეფო აზნაურის დაწინაურების უფრო მეტი შესაძლებლობა ჰქონდა (დიდი სამოხელეო პატივისა და ყმა-მამულის მიღების გზით), ვიდრე სათავადო და საეკლესიო აზნაურს. ამის გამო ზოგი სამეფო აზნაური XVII—XVIII საუკუნეებში თავისი სიძლიერით თავადს არ ჩამოუვარდებოდა (სააკაძე, შანშიაშვილი, გაბაშვილი, თურქისტანიშვილი, ყორღანაშვილი და სხვები). სამეფო აზნაურთა რიგების შევსება ხდებოდა მეფის მიერ სათავადო და საეკლესიო აზნაურების გადმობირებით, სხვა სამეფო-სამთავროებიდან მოსულ აზნაურთა შეფარებით და გლეხების გააზნაურებით. განსაკუთრებით ფართო ღონისძიებები ჩაატარა სამეფო აზნაურთა რაოდენობის გასაზრდელად ერეკლე II-მ. 1783 ტრაქტატზე დართული სიის მიხედვით, იმდროინდელ ქართლში ყოფილა 82 სამეფო აზნაურის სახლი, ხოლო კახეთში — 36 აზნაური. რუსეთთან შეერთების შემდეგ საქართველოს სამეფო აზნაურები ჩაირიცხნენ სახაზინო უწყებაში და თავადებთან ერთად რუსეთის „დვორიანსტვოს“ გაუთანასწორდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:წოდებები
გაბრიელა მისტრალი
ადრეული ცხოვრება
გაბრიელა მისტრალი დაიბადა 1889 წლის 7 აპრილს ჩილეს ქალაქ ვიკუნიაში, ხოლო გაიზარდა ანდების ერთ-ერთ პატარა სოფელში, სადაც დაწყებითი განათლება მიიღო. მისი მამა, ხუან ვილიანუევა და უფროსი და, ემელინა მოლინა სკოლაში ასწავლიდნენ. ოჯახს ფინანსურ სიდუხჭირესთან უწევდა ბრძოლა, რის გამოც 15 წლის მისტრალი უკვე სკოლაში მუშაობდა. იმ პერიოდში ჩილეში დიდი იყო მასწავლებლებზე მოთხოვნა, ამიტომ სკოლაში მუშაობის დაწყება ნებისმიერ მსურველს შეეძლო.
1904 წელს მისტრალმა ადგილობრივ გაზეთებში თავისი ლექსების გამოქვეყნება დაიწყო, მათ შორის იყო „ოცნებები“, „ინტიმური წერილი“ და „ზღვასთან“. პოეტი სხვადასხვა ფსევდონიმებს იყენებდა. იმ ფსევდონიმის გამოყენება, რომლითაც დღესაა ცნობილი, მან 1908 წლიდან დაიწყო.
1922 წელს მისტრალმა პირველი წიგნი, „სასოწარკვეთილი“ გამოაქვეყნა. ეს იყო ლექსთა კრებული, რომელიც რელიგიის, ბუნების, ბავშვებისადმი სიყვარულის, მორალის თემებს მოიცავდა და ასევე პოეტის დანაკარგით გამოწვეულ მტკივნეულ განცდებსაც ასახავდა. კრიტიკოსებმა წიგნს მოდერნისტული უწოდეს. 1924 წელს მისტრალმა მეორე წიგნი, „სინაზე“ გამოაქვეყნა.
საერთაშორისო საქმიანობა
მისტრალს საერთაშორისო სტატუსი ჩილეში დაბრუნების საშუალებას არ აძლევდა, ამიტომ დიპლომატიური მოღვაწეობის დაწყების შემდეგ მან მთელი დარჩენილი ცხოვრება სამშობლოს გარეთ გაატარა.
1925 წელს მისტრალი ერთა ლიგაში ლათინური ამერიკის წარმომადგენლად მიიწვიეს. 1926-1932 წლებში პოეტი იტალიასა და საფრანგეთში ცხოვრობდა. იგი ესწრებოდა ქალთა და პედაგოგთა კონფერენციებს ევროპასა და აშშ-ში. ამასთანავე ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. აქვეყნებდა სტატიებსა და ესეებს ესპანურენოვან გაზეთებსა და ჟურნალებში. კითხულობდა ლექციებს აშშ-სა და ლათინურ ამერიკაში. 1930-1931 წლებში კოლუმბიის უნივერსიტეტში მოწვეული ლექტორი იყო, ხოლო 1931-1933 წლებში  პუერტო-რიკოს უნივერსიტეტში კონფერენციებს ატარებდა. მისტრალი სხვადასხვა დროს მოგზაურობდა კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებში, ბრაზილიაში, ურუგვაიში, არგენტინასა და სხვა ქვეყნებში.
1932 წლიდან მისტრალი ჩილეს კონსული იყო ნეაპოლში, მადრიდში, ლისაბონში, ნიცაში, ლოს-ანჯელესში, ნიუ-იორკში, სანტა-ბარბარასა და რაპალოში. მადრიდში მუშაობისას მისტრალს პერიოდულად საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა პაბლო ნერუდასთან, ჩილელ კონსულთან და მწერალთან, რომელიც 1971 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურაში. მისტრალი ერთ-ერთი პირველი მწერალი იყო, რომელმაც ნერუდას ნაშრომების მნიშვნელობა და ორიგინალურობა შეამჩნია. იგი იმ სკოლის დირექტორი იყო, რომელშიც ნერუდა სწავლობდა.
პოეტის მომდევნო ლექსთა კრებული „Tala“ 1938 წელს ბუენოს-აირესში გამოქვეყნდა. წიგნის გაყიდვებით მიღებული თანხა ესპანეთის სამოქალაქო ომის შედეგად დაობლებული ბავშვების დახმარებას მოხმარდა.
1945 წელს მისტრალს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „ძლიერი ემოციებით შთაგონებული ლირიკული პოეზიისთვის, რომელმაც მისი სახელი მთელ ლათინურამერიკულ სამყაროში იდეალისტური მისწრაფებების სიმბოლოდ აქცია“. მას ნობელის პრემია შვედეთის მეფე გუსტავ V-მ გადასცა. პოეტი პირველი ლათინოამერიკელი და მეხუთე ქალი ნობელიანტია. 1951 წელს მან ჩილეს ეროვნული ლიტერატურული პრემია მიიღო.
მისტრალმა სიცოცხლის ბოლო წლები ნიუ-იორკის შტატში გაატარა. 67 წლის პოეტი პანკრეასის სიმსივნით 1957 წლის 10 იანვარს გარდაიცვალა. ჩილეში, სადაც მთავრობამ სამდღიანი გლოვა გამოაცხადა, მის გადმოსვენებას ასობით ათასი ადამიანი დაესწრო.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 1957 კატეგორია:ჩილელი პოეტები კატეგორია:ჩილელი აკადემიკოსები კატეგორია:ჩილელი ქალი დიპლომატები კატეგორია:ჩილელი ფემინისტები კატეგორია:ჩილელი ემიგრანტები ამერიკის შეერთებულ შტატებში კატეგორია:ჩილელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ჩილელი ქალი მწერლები კატეგორია:ფემინისტი მწერლები კატეგორია:ლგბტ პოეტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები კატეგორია:ფსევდონიმიანი მწერლები კატეგორია:ფსევდონიმიანი ქალი მწერლები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის მწერლები კატეგორია:ჩილელი ქალი პოეტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ჟღენტი
საკუთარი სახელი ჟღენტი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ჟღენტები კატეგორია:ქართული გვარები
12 X 5
12 X 5 — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა აშშ-ში, 1964 წლის ოქტომბერში. ინგლისში იგი გამოიცა სახელით The Rolling Stones No. 2.
ჰაიტიური კრეოლი
ჰაიტიური კრეოლი (kreyòl ayisyen), ხშირად წოდებული მარტივად კრეოლი — ენა, რომელსაც ჰაიტიზე დაახლოებით 8,5 მილიონი ადამიანი საუბრობს (2005 წლის მონაცემებით) და 3,5 მილიონი მის საზღვრებს გარეთ, მათ შორის კანადაში, აშშ-ში, საფრანგეთში და რამდენიმე კარიბის ქვეყანაში — დომინიკელთა რესპუბლიკაში, კუბაზე და ბაჰამებზე.
ჰაიტიური კრეოლი ჰაიტის ორ ოფიციალურ ენათაგანია ფრანგულთან ერთად. ეს არის ძირითადად ფრანგულ ენაზე დაფუძნებული კრეოლი, თუმცა მასზე გავლენა აქვს ადგილობრივ ტაინოს, ზოგიერთ დასავლეთ აფრიკულ და ცენტრალურ აფრიკულ ენებს, პორტუგალიურსა და ესპანურს. ენაში ორი გამორჩეული დიალეექტია: ფაბლა და პლატო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰაიტიური კრეოლი
გალავანი
გალავანი — ძველი ქალაქის, ციხის, არქიტექტურული კომპლექსის (სასახლის, მონასტრის და ა. შ.) ირგვლივ შემოვლებული ქვის ან აგურის კედელი, რომელსაც თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა. გალავნის სისტემაში ჩართული იყო სხვადასხვა სახის საფორტიფიკაციო ელემენტები — საბრძოლო კოშკები, ქონგურები, სალოდეები (დუროები), შესასვლელი კარიბჭეები. გალავანში, ჩვეულებრივ, იმ ადგილებში ეწყობოდა, სადაც ქალაქს საქარავნო თუ სხვა გზები ადგებოდა. მაგ., თბილისის გალავანში იყო განჯის, კოჯრის, დიღმის კარები, შესაბამის დასახლებულ პუნქტებში მიმავალი გზებისაკენ მიმართული.
აგრეთვე სათავდაცვო ნაგებობის ტიპი XVIII საუკუნის ქართლ-კახეთში, ჩვეულებრივ, გეგმით კვადრატული ან სწორკუთხა, კედელშემოვლებული ეზო, რომელსაც ჰქონდა ფართო ჭიშკარი და კოშკები (სხვა ნაგებობებიდან ზოგ გალავანში გვხვდება აგრეთვე მცირე ეკლესია). მტრის შემოსევის დროს გალავანში თავს აფარებდა სოფლის ან კუთხის მთელი მოსახლეობა საქონლიანად.
ლიტერატურა
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
Mur obronny
კარიბები
[[ფაილი:CaribbeanIslands.png|thumb|300პქ|კარიბები (დეტალური რუკა)]] მინი|300პქ|ცენტრალური ამერიკა და კარიბები კარიბები, ასევე ვესტ-ინდოეთი (Caribe; Caraïbes; Caraïben; Caribe ან Caraíbas) — რეგიონი ამერიკაში, შედგება კარიბის ზღვის, მისი კუნძულების, ბაჰამის კუნძულებისა და გარშემო კონტინენტების ნაპირებისგან. რეგიონი ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, ცენტრალური ამერიკის აღმოსავლეთით და სამხრეთ ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთში.
ვესტ-ინდოეთის საწინააღმდეგო ტერმინია ოსტ-ინდოეთი („აღმოსავლეთი ინდოეთი“) — რომელიც მოიცავს სამხრეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის ქვეყნებს. ასევე აღსანიშნავია, რომ ვესტ-ინდოეთი და დასავლეთი ინდოეთი — აბსოლუტურად სხვადასხვა რეგიონებია, თუმცა „ვესტ-ინდოეთი“ კი ითარგმნება, როგორც „დასავლეთი ინდოეთი“, მაგრამ ის მაინც მას არ ნიშნავს.
ზოგიერთები თვლიან, რომ უფრო მართალი იქნება თუ ამ ტერმინის სახელი იქნება ვესტ-ინდოეთები (West-Indies, „დასავლეთი ინდოეთები“), რადგანაც ვესტ-ინდოეთები მოიცავს ესპანურ ვესტ-ინდოეთს, პორტუგალიურ, დანიურ და სხვა ვესტ-ინდოეთებს — თითოეული ევროპული სახელმწიფოს მიწებს ამ რეგიონში XV საუკუნის ბოლოდან. ზოგიერთს ამ ვესტ-ინდოეთებიდან ეძახიან ანტილებს, მაგალითად, ინგლისელები ამბობენ ფრანგული ვესტ-ინდოეთი, ხოლო ფრანგები ამბობენ, რომ საფრანგეთის ვესტ-ინდოეთი და საფრანგეთის ანტილები — ეს ერთი და იგივეა. მაგრამ, ამ რეგიონს სახელი — ვესტ-ინდოეთი პირველმა ევროპელმა მეზღვაურებმა შეცდომით დაარქვეს, რადგანაც ისინი ევროპიდან დასავლეთის მიმართულებით მსვლელობისას ფიქრობდნენ, რომ მოხვდნენ ინდოეთში. აქედანაა წარმოშობილი მკვიდრი მოსახლეობის სახელი — ინდიელები. როდესაც ბევრმა ევროპულმა ქვეყანამ დაიკავა ახალი კონტინენტის მიწები, გაჩნდა ვესტ-ინდოეთის ტერმინიც და იქიდან დაწყებული დასავლეთი ინდოეთი და ვესტ-ინდოეთი ერთმანეთში აღარ ერეოდათ. ასე რომ ვესტ-ინდოეთი და ვესტ ინდოეთები გარკვეულ ფარგლებში სხვადასხვა მნიშვნელობისაა. პირველი აღნიშნავს მთელ რეგიონს, ხოლო მეორე პოლიტიკურ-ეკონომიკურ (სავაჭრო) წარმონაქმნს ამ რეგიონში.
გეოგრაფია
ვესტ-ინდოეთი მდებარეობს სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკას შორის, ჩრდილოეთის განედის 10°-26° და დასავლეთის გრძედის 59°—85° შორის, მდინარე ორინოკოს კარიბის ზღვასთან შესართავიდან ფლორიდის და იუკატანის ნახევარკუნძულებამდე.
კლიმატი
thumb|365px|ვესტ-ინდოეთი ვესტ-ინდოეთის კუნძულების კლიმატი საკმაოდ თანაბარია. წელიწადის ცხელი და ტენიანი პერიოდი — გაზაფხული, იწყება მაისში; შუა თვეში მოდის პირველი პერიოდული წვიმები, რომელიც შემდეგ ყოველდღიურად მეორდება დაახლოებით შუადღისას. ორკვირიანი წვიმების შემდეგ იწყება მშრალი ტროპიკული ზაფხული. სიცხე ოდნავ მცირდება ზღვის სანაპირო ქარებით და აღმოსავლეთის პასატებით, რომლებიც ქრის მთელი წლის განმავლობაში; მაგრამ, ძლიერი სიცხის მიუხედავად, კლიმატი — ნოტიოა, რომელიც აქ ხელს უწყობს ყვითელი ციებ-ცხელების და სხვა ავადმყოფობების განვითარებას, რაც დამახასიათებელია ტროპიკული ქვეყნებისათვის. უფრო სუფთა და ჯანსაღი ჰაერი — მთებშია. ივლისში წვიმები უფრო ძლიერია, განსაკუთრებით დიდი ანტილის კუნძულებზე, ხოლო მცირე ანტილის კუნძულებზე წვიმები ყველაზე უფრო მეტად მოდის აგვისტოში და ოქტომბერში; სწორედ მაშინ ხდება მდინარეების ადიდება. აგვისტოდან ოქტომბრის ჩათვლით ბობოქრობს ტროპიკული ციკლონი, რომელიც ხშირად იწვევს ძლიერ ზარალს. ნოემბრის ბოლოდან იწყება ზამთარი (შედარებით მშრალი პერიოდი), რომელიც მაისამდე გრძელდება და არის წლის ყველაზე კარგი და სასიამოვნო პერიოდი.
მცენარეულობა და ცხოველთა სამყარო
კუნძულები დაფარულია ხშირი ამერიკული მცენარეულობით; დაბლობებში იზრდება ტროპიკული მცენარეულობა, მთებში — ევროპული ხილის ხეები. დიდი კუნძულების შიდა რაიონები დაკავებულია დიდი მდელოს სახის სივრცეებით (სავანებით). კუნძულების მთავარი მცენარეული სიმდიდრეა — ტექნიკური კულტურების გადამუშავებული პროდუქტები; ვანილი ველურად იზრდება იამაიკის ტყეებში, აგავა — კუბაში და ბაჰამის კუნძულებზე; ბევრ კუნძულზე იზრდება ინდიგო, კაკაო, ქოქოსის პალმა, თამბაქო, ბამბა. იამაიკაზე კულტივირებულია პურის ხე, რომელიც შემოტანილია ტაიტიდან. მარცვლეული მცენარეებიდან დიდი რაოდენობით მოჰყავთ სიმინდი, ხორბალი კი — ძალიან ცოტა. ექსპორტის მთავარი ობიექტებია — შაქარი და ყავა. შაქრის ლერწამი, რომელიც ხარობს ვესტ-ინდოეთის კუნძულებზე, აქ შემოტანილი იქნა კანარის კუნძულებიდან ესპანელების მიერ XVI საუკუნეში, ხოლო ყავის ხე შემოიტანეს ნიდერლანდელებმა და ფრანგებმა არაბეთის ნახევარკუნძულიდან.
კუნძულებზე ევროპელების მოსვლამდე ძალიან ცოტა იყო ოთხფეხა ცხოველების ადგილობრივი სახეობები: აგუტები, პეკარები (მექსიკური ღორი), ოპოსუმები და პატარა მაიმუნების ჯიშები, მაგრამ სამაგიეროდ იყვნენ საკმაოდ ბევრი მორიელები და გველები. დღემდე წყნარ წყლებში ცხოვრობენ კაიმანები, იამაიკაზე მიმდინარეობს კუების დაჭერა. კუნძულების ფრინველები გამორჩეულია საუკეთესო ბუმბულით: თუთიყუშები, კოლიბრები. ყველა შინაური ცხოველი შეყვანილია ევროპიდან სოფლის მეურნეობის საჭიროებისთვის, მაგრამ დღეისათვის რქოსანი პირუტყვი და ცხენები გვხვდება ველურ მდგომარეობაშიც, მსგავსად იმისა, როგორც ეს ხდება სამხრეთ ამერიკის სავანებში.
კარიბის აუზის წყლები სიცოცხლითაა სავსე. სანაპირო მარჯნის რიფები თავშესაფარს აძლევს ცოცხალი არსებების უზარმაზარ რაოდენობას. ბევრია უხერხემლოების, ხრტილიანი და ფხიანი თევზების სხვადასხვა სახეობები. დიდი მტაცებელი თევზებიდან აქ დაცურავენ ზვიგენების სხვადასხვა სახეობები, მათ შორის Carcharhinus leucas, Galeocerdo cuvier, Carcharhinus falciformis და Carcharhinus perezii.
კოლონიზაციამდელი პერიოდი
კარიბის ზღვის კუნძულების კოლუმბამდელი პერიოდის დასახლების ისტორიაში გამოყოფენ სამი ჯგუფის ხალხს. პირველი ჯგუფის ხალხი (პალეოინდიელები) კუნძულებზე მოვიდნენ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 5000-2000 წლებში ცენტრალური ან სამხრეთ ამერიკიდან. შემდეგმა ჯგუფმა, რომელიც დიდი ანტილის კუნძულებზე და კუნძულ ტრინიდადზე გადმოსახლდა სამხრეთი ამერიკიდან ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1000—500 წლებში, შექმნა მესოინდიური ანუ სიბონეიური კულტურა. მესამე ჯგუფის ხალხი, რომლებიც სამხრეთ ამერიკიდან ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 300 წელს მოვიდნენ კუნძულ ტრინიდადზე და იქიდან დასახლდნენ დიდი და მცირე ანტილის კუნძულებზე იყვნენ ტაინოს ხალხი, ხოლო ჩვენი წელთაღრიცხვის 1000 წლის შემდეგ მდინარე ორინოკოს დელტის რაიონიდან მოვიდნენ კარიბები, რომლებმაც განდევნეს არავაკულ ენებზე მოლაპარაკე ინდიელები ტრინიდადის კუნძულიდან და მცირე ანტილის კუნძულებიდან.
რეგიონის კოლონიზაცია
1492 წელს ქრისტეფორე კოლუმბმა აღმოაჩინა ბაჰამის კუნძულები, კუბა, ჰაიტი და პუერტო-რიკო; ამ კუნძულებზე და ასევე იამაიკაზე ცხოვრობდა ორი სხვადასხვა ტომი, რომლებიც ლაპარაკობდნენ სხვადასხვა ენებზე: კარიბები — მეომარი ტომი და არავაკები (arrowaks, Arawaks) — მშვიდობიანი. კარიბებისაგან XIX საუკუნის ბოლოსათვის დარჩა მოსახლეობის საკმაოდ მცირერიცხოვანი რაოდენობა სამხრეთ ამერიკის ნაპირებზე, სადაც ისინი გადაასახლეს ესპანელებმა.
ესპანელებმა პირველი კოლონიები დააარსეს კუბაზე; 1503 წლიდან მთელი მიწა დანაწილდა ევროპელებს შორის, ხოლო მკვიდრი მოსახლეობა მონებად აქციეს და XVII საუკუნის დასაწყისში მთლიანად ამოწყვიტეს. 1506 წლიდან 1511 წლამდე პერიოდში ერნან კორტესის და დიეგო ველასკეს დე კუელიარის მონაწილეობით ესპანიოლას და კუბის კუნძულები იქნა დაპყრობილი. 1517 წელს ფრანსისკო ერნანდეს დე კორდობამ აღმოაჩინა იუკატანის ნახევარკუნძული, სადაც ესპანელები პირველად შეხვდნენ მაიას განვითარებულ ცივილიზაციას. შემდგომში განხორციელებულმა ხუან დე გრიხალვას (1518 წელი) და ერნან კორტესის (1519 წელი) ექსპედიციებმა საფუძველი დაუდო აცტეკების იმპერიის დაპყრობას.
სხვა ევროპულმა იმპერიებმა ასევე დაიწყეს გაფართოება დასავლეთით და აგზავნიდა გემებს ახალ მსოფლიოში. პირველი ბრიტანული კოლონიები გაჩნდა ბერმუდის კუნძულებზე (1612 წელი), სენტ-კიტსის (1623 წელი) და ბარბადოსის (1627 წელი) კუნძულებზე და შემდეგ გამოყენებული იქნა სხვა კუნძულების კოლონიზაციისთვის. ვესტ-ინდოეთის ფრანგული კოლონიზაცია ასევე დაიწყო სენტ-კიტსის (1624 წელი) კუნძულიდან, შემდეგ დასახლებები დაფუძნდა გვადელუპის და მარტინიკის (1635 წელი) კუნძულებზე. დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი ასევე წარმატებით ართმევდნენ კუნძულებს დასუსტებულ ესპანეთის კოლონიურ იმპერიას — 1655 წელს ბრიტანელების კონტროლ ქვეშ გადავიდა კუნძული იამაიკა, ხოლო 1697 წელს ფრანგებმა დაიპყრეს კუნძულ ესპანიოლას დასავლეთი ნაწილი (თანამედროვე ჰაიტი). XVII საუკუნეში კიურასაოს, სენ-მარტენის, არუბას და მთელ რიგ სხვა კუნძულებზე გაჩნდა ნიდერლანდების კოლონიები, რომლებიც შემდეგ შევიდნენ ნიდერლანდების ანტილის კუნძულების შემადგენლობაში. დანიის ვესტ-ინდოეთი რეგიონში გამოჩნდა 1672 წელს სენტ-ჯონის და სენტ-ტომასის კუნძულებზე.
XVI საუკუნის მეორე ნახევრიდან ცხოვრება კუნძულებზე მთლიანად დაეცა: ვერცერთ უცხო ევროპულ გემს არ შეეძლო ტვირთების გადატანა, თვითონ მოსახლეობას უნდა ევაჭრა მხოლოდ სევილიასთან, ხოლო 1720 წლიდან კადისთანაც; კოლონისტების ნაწილმა მიატოვა საცხოვრებელი ადგილი, ყველა მცირე სანაპირო ქალაქი დაინგრა კონტრაბანდული ვაჭრობის შეწყვეტის მიზნით; 1630 წლიდან კოლონიები განიცდიდნენ ძარცვას მეკობრეების მხრიდან, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს ნამდვილი მძარცველი სახელმწიფო. ვესტ-ინდოეთში სხვა ევროპული ქვეყნების კოლონიების ჩამოყალიბებით (XVII საუკუნიდან და განსაკუთრებით XVIII საუკუნის პირველი ნახევრიდან) ვესტ-ინდოეთის კოლონიებმა ხელახლა დაიწყო აყვავება.
XIX საუკუნის ბოლოს ყველა კუნძული ჰაიტის და მისი მეზობელი მომცრო კუნძულების გარდა (77 254 კმ²) იყვნენ ევროპული სახელმწიფოების კოლონიები.
ესპანეთის კოლონიები (ყველაზე დიდი — ფართობი — 128 148 კმ²):
ბრიტანეთის ვესტ-ინდოეთი (34 499 კმ²):
საფრანგეთის ვესტ-ინდოეთი (საფრანგეთის კოლონიები) (2858 კმ²):
ნიდერლანდების ანტილის კუნძულები ანუ ნიდერლანდების ვესტ-ინდოეთი (ნიდერლანდების კოლონიები) (1130,33 კმ²) შედგება კიურასაოს, სინტ-ესტატიუსის და საბას კუნძულებისაგან.
დანიის ვესტ-ინდოეთი (დანიის კოლონიები) (359 კმ²) შედგებოდა სანტა-კრუსის, სენტ-ჯონის და სენტ-ტომასის კუნძულებისაგან. შემდგომში გადაეცა აშშ-ს.
1784 წლიდან 1878 წლის ჩათვლით არსებობდა შვედეთის კოლონია — კუნძული სენ-ბარტელმი (21 კმ²), რომელიც შემდეგ გადავიდა საფრანგეთის მფლობელობაში.
კუნძულებზე შავკანიანი მოსახლეობა აფრიკიდან მონების შემოყვანის დროს გაჩნდა (დაახლოებით 1511 წელი). ბრიტანეთის კოლონიებში მონობა გაუქმდა 1834 წლიდან, ჰაიტიზე მონობა შეწყდა შავკანიანი მოსახლეობის აჯანყების შემდეგ XVIII საუკუნის ბოლოს, დანიის კოლონიებში — 1847 წლიდან, საფრანგეთის კოლონიებში — 1848 წლიდან, შემდეგ — ნიდერლანდების და ესპანეთის კოლონიებში.
მეკობრეობა
მეკობრეობა კარიბის ზღვაზე ჩაისახა XVI საუკუნეში, მეკობრეების, კორსარების (corsaire) და ბუკანერების (Boucanier) ძირითადი შეკრების ცენტრები გახდნენ კუნძული ტორტუ და პორტ-როიალი. მისი უდიდებულესობის სამსახურში ერთ-ერთი პირველი კორსარი იყო ფრენსის დრეიკი, რომელიც ყველაზე უფრო ცნობილია ესპანეთის ვერცხლის ქარავანის დატყვევებით ნომბრე-დე-დიოსის პორტში 1572 წელს. მისი საქმე გააგრძელა ჰენრი მორგანმა, რომელმაც 1671 წელს განახორციელა ქალაქ პანამაზე ცნობილი თავდასხმა და შემდგომში გახდა იამაიკის ვიცე-გუბერნატორი.
მეკობრეობის აყვავების დრო დადგა 1700—1730 წლებში, რომელსაც უწოდებენ მეკობრეობის ოქროს საუკუნეს. ამ პერიოდის განმავლობაში სახელი გაითქვეს შავწვერამ და სტიდ ბონეტმა, რომლებიც კარიბის ზღვაში მოქმედებდნენ 1716—1718 წლებში, ასევე ჩარლზ ვეინი, რომლის კარიერა გრძელდებოდა 1716 წლიდან 1719 წლის ჩათვლით. განთქმული ბართოლომიუ რობერტსი, ასევე ჯეკ რეკჰემი და მისი მეგობარი ქალები ენ ბონი და მერი რიდი მეკობრეობდნენ ვესტ-ინდოეთში 1720 წლამდე.
შემდგომი პერიოდის მეკობრეებს შორის გამოირჩევა რობერტო კოფრესი, რომელიც კარიბის რეგიონში მოქმედებდა 1818—1825 წლებში.