cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თბილისის თვითმმართველობა
თებერვლის რევოლუციის შემდეგ
სათათბიროს ხმოსნებად არჩეულ იქნენ 9 პოლიტიკური პარტიისა და ჯგუფის წარმომადგენლები. კონკრეტულად კი: სოციალ-დემოკრატი მენშევიკები - 50; დაშნაკცუთიუნი - 24; სოციალისტ-რევოლუციონერები - 20; სოციალ-დემოკრატი ბოლშევიკები - 7; სოციალისტ-ფედერალისტთა ბლოკი - 4; ეროვნულ-დემოკრატები - 4 და სხვ. ძველი შემადგენლობის 76 ხმოსნიდან ახალ სათათბიროში მხოლოდ 21 ხმოსანი მოხვდა. ახლად ჩამოყალიბებული სათათბირო მუშაობას 1917 წლის 7 აგვისტოს შეუდგა. სათათბიროს თავმჯდომარედ ერთი წლის ვადით სოციალ-დემოკრატი ევგენი გეგეჭკორი აირჩიეს. 1917 წლის 18 დეკემბერს ევგენი გეგეჭკორი მისივე თანაპარტიელმა ალექსანდრე ლომთათიძემ შეცვალა. ქალაქის თავად სათათბირომ აირჩია ნიკოლოზ ელიავა.
თბილისის თვითმმართველობა პირველი რესპუბლიკის დროს
1918 წლის 26 მაისს დაიწყო ეროვნული სახელმწიფოს მშენებლობა. თბილისის თვითმმართველობა სახელმწიფო წყობილების მართვის სისტემის განუყოფელი ნაწილი გახდა. იმავე წლის შემოდგომაზე დაიწყო მზადება თვითმმართველობის არჩევნებისთვის. დეკემბერში დამტკიცდა საარჩევნო დებულება. თბილისის სატათბიროს ეწოდა თბილისის საბჭო. ხმოსანთა რაოდენობა შემცირდა 90 წევრამდე. ხმოსნები აირცეოდა ორი წლის ვადით. ამომრჩეველთა სიაში შევიდა 71 164 ადამიანი. დედაქალაქში დარჩენილმა რუსი მოხელეების ნაწილმა საქართველოს მოქალაქეობაზე უარი თქვა და საარჩევნო უფლება დაკარგა.
თბილისის ქალაქის საბჭოს არჩევნები 1919 წლის 2 თებერვალს დაუბრკოლებლად ჩატარდა. საარჩევნო ყუთებთან 35 366 ამომრჩეველი გამოცხადდა. გაიმარჯვა ქვეყნის მმართველმა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ, რომელმაც 69 ხმოსანი გაიყვანა. მეორე ადგილზე გასულ საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიას 10 მანდატი ერგო, ფედერალისტებმა 7 მანდატი მოიპოვეს, დარჩენილი ოთხი ადგილი 4-მა სუბიექტმა, კერძოდ: რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულმა მუშათა პარტიამ, საქართველოს მემარცხენე სოციალისტ-ფედერალისტ მაშვრალთა პარტიამ, საქართველოს დამოუკიდებელმა ეროვნულ-დემოკრატიულმა პარტიამ და თბილისის სახლის მეპატრონეთა კავშირმა გაინაწილეს. ქალაქის ხმოსანთა შორის 5 ქალი იყო, ყველანი სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. საბჭო მუშაობას 10 თებერვალს შეუდგა. მის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ალექსანდრე ლომთათიძე. ქალაქის თავის თანამდებობას ეწოდა მოურავი. 17 თებერვლის სხდომაზე ქალაქის მოურავად აირჩიეს ბენიამინ ჩხიკვიშვილი.
თბილისის თვითმმართველობას ფართო უფლებამოსილებები გააჩნდა, მაგრამ არ იყო მოწესრიგებული ფინანსური საკითხები. საბიუჯეტო დეფიციტის გამო თბილისის თვითმმართველობას დაედო 33 მილიონი მანეთის ოდენობის ვალი, რაც დროთა განმავლობაში იზრდებოდა. 1920 წლისათვის ქალაქის შემოსავალი გასავლის მხოლოდ მეოთხედს ფარავდა. თვითმმართველობა იძულებული ხდებოდა, სესხი სახელმწიფოსაგან აეღო. დამფუძნებელი კრების დეკრეტით, ქალაქს ასეთი სესხი რამდენჯერმე მიეცა. თბილისის თვითმმართველობა დიდ ძალისხმევას ახმარდა სასურსათო კრიზისის აღმოფხვრის, უმუშევრობის დაძლევის, კომუნალური მომსახურების, მოქალაქეთა სოციალური დაცვის გაუმჯობესებისა და სხვა საკითხებს.
სათათბიროს უფლებამოსილების ორწლიანი ვადა ამოეწურა 1921 წლის 11 თებერვალს. მომავალი საბჭოს არჩევნები 1921 წლის 27 თებერვლისათვის იყო დანიშნული, მაგრამ ვეღარ შედგა, რადგან ამ დღისათვის თბილისი უკვე ოკუპირებული ჰქონდა საბჭოთა წითელი არმიის ნაწილებს.
1921 წლის თებერვალში საქართველოს ანექსიის შემდეგ, სახელმწიფო ძალაუფლება ხელთ რევკომმა ჩაიგდო, რომელმაც სახელმწიფო მმართველობის ადგილობრივი ორგანოების ჩამოყალიბება თბილისის რავკომის შექმნით დაიწყო.
1991 წლის შემდეგ
1991 დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, ძალაში შევიდა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს კანონი „საქართველოს დედაქალაქის-თბილისის შესახებ“. ამ კანონით ტერიტორიული ორგანო სახელმწიფო ხელისუფლების ადგილობრივ ორგანოდ იქცა, ხოლო მმართველობის ორგანოდ მერია და პრეფექტურა. 1992 წლის 4 იანვრის ბრძანებით თბილისში თვითმმართველობა გაუქმდა და სამოქალაქო ომის შემდეგ, ძალაუფლება საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭოს დროებით საგანგებო რწმუნებულებს გადაეცათ. თბილისმა თვითმმართველობის უფლება მიიღო 1998 წლიდან. 2010 წლიდან არჩევითი გახდა თბილისის მერის პოსტი.
არჩევნების შედეგები
საკრებულოს ბოლო არჩევნები გაიმართა 2021 წლის 2 ოქტომბერს, შედეგები ასეთი იყო:
შენობა
ქალაქის თვითმმართველობის ორგანოები სხვადასხვა შენობებშია გადანაწილებული; თვითმმართველობის თავდაპირველი შენობა, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია არის 1824-1825 წლებში აგებული „საქალაქო სახლი“, მოგვიანებით აქ კავკასიის კორპუსის შტაბი განთავსდა, საბჭოთა პერიოდში კი სამხედრო პროკურატურა იყო. 1991-1992 წლების ე. წ. „თბილისი ომის“ დროს შენობა მთელ კვარტალთან ერთად დაზიანდა. ამჟამად საქმიანი ცენტრია განთასებული.
რუხი ფერის, მკაცრი სიმეტრიის შენობა ადრეული რუსული კლასიციზმის ნიმუშია. შენობას აქვს 1 ზეძირკვლის და 3 სრულფასოვანი სართული. პირველი სართულის შუა ნაწილი დამუშავებულია სტილისთვის სახასიათო ნახევარწრიული თაღედით. სიმეტრიულად განთავსებულია ჯერ სწორკუთხა ფორმის, სვეტებით (პილასტრებით) გამოყოფილი სამ–სამი სარკმელი, მერე ეზოში შესასვლელი მაღალი გვირაბი (მარცხენივ) და სადარბაზო (მარჯვნივ), ორივე მრგვალი თაღით დასრულებული. ჰორიზონტალური ზოლები რუსტების მობათქაშებული იმიტაციაა. მეორე სართულის შუა ნაწილს იკავებს მაღალი ლოჯია, იონური კოლოსალური ორდერით დამუშავებული, მის აქეთ-იქით ორივე სართულზე ასევე სწორკუთხა ფორმის სამ–სამი სარკმელი. კომპოზიციას ამთავრებს არა ჩვეული ფრონტონი, არამედ პარაპეტს ამოფარებული კოშკი, რომელსაც ოთხივე მხარეს სასაათო ღიობი გააჩნია.
ამჟამად ტერიტორიული ორგანო და მერის კაბინეტი განთავსებულია ისტორიულ შენობაში, რომელიც მდებარეობს თავისუფლების მოედნის N2-ში. იგი XIX საუკუნის 30-იან წლებში აგებული საქალაქო პოლიციის შენობის საფუძვლიანი და ეტაპობრივი გადაკეთების შედეგია. არქიტექტორ ალექსანდრ ოზეროვის მიერ შედგენილი პროექტით 1878-1882 წწ მას განაპირა ნაწილები მიაშენეს. დღევანდელი სახე ნაგებობას არქიტექტორმა პაულ შტერნმა შესძინა.
შუა ნაწილს მესამე სართული დაემატა, ამაღლდა და სახე ეცვალა კოშკს, რომელიც თავის დროზე სახანძრო–სამეთვალყურეო დანიშნულებისა იყო, ფასადების მორთულობაში მავრიტანული სტილის ელემენტები გაჩნდა: სტუკოს ტექნიკით შესრულებულ სწორკუთხა ნიშებში ჩასმული შეისრული ღიობები, სტალაქტიტური ფრიზი, ფასადთა დამანაწევრებელი პილასტრების ორფერად შეღებვა და ა. შ. მთავარი ფასადის ღერძზე, შეისრულ თაღში საათია ჩასმული, რომლის უკანაც მცირე გუმბათი და ფანჩატურიანი კოშკია მოქცეული. შენობის განაპირა ნაწილებს მესამე სართული 1910-1912 წწ დაამატეს.
2008 წლის 3 თებერვალიდან მერიის ადმინისტრაცია და საქალაქო სამსახურები გადავიდნენ ახალ შენობაში შარტავას ქუჩა № 7-ში მდებარე, ყოფილ „შრომის სასახლეში“.
აგნოსტიციზმი
აგნოსტიციზმი (ἄγνωστος) — ფილოსოფიური მოძღვრება, განსაზღვრული შეხედულება, რომელიც მთლიანად ან ნაწილობრივ უარყოფს სამყაროს შემეცნების შესაძლებლობას. აგნოსტიციზმი ეჭვის ქვეშ აყენებს მსჯელობის ჭეშმარიტების მტკიცებასა და უარყოფას შემეცნების რიგ სფეროებში, განსაკუთრებით მეტაფიზიკასა და თეოლოგიაში.
აგნოსტიციზმის მიხედვით ყოველი მსჯელობა, რომელიც უმაღლესი ჭეშმარიტების ან აბსოლუტის, ღმერთის არსებობა-არარსებობას ეხება, უსაფუძვლოდ უნდა ჩაითვალოს, რადგან შემმეცნებელი ვერ გადავა მისთვის დაწესებულ ზღვარს, ვერ მოიპოვებს ჭეშმარიტ გნოსისს (ცოდნას). აგნოსტიციზმი ადამიანური ცოდნის პრინციპულ შეზღუდულობას იცავს, რაც არ გამორიცხავს ტრანსცედენტურის არსებობას. აგნოსტიციზმი ისევე უთანხმდება ათეიზმს, როგორც თეიზმს, თუმცა ღმერთის რაციონალური შემეცნების ყოველგვარ შესაძლებლობა უარყოფილია. შესაბამისად, კითხვაზე „არსებობს თუ არა ღმერთი“ აგნოსტიკოსი არც დადებითად პასუხობს და არც უარყოფითად. მისი პასუხი იქნება „არ ვიცი და არც შემიძლია ვიცოდე“. ძვ. წ. V საუკუნის ბერძენი სოფისტი პროტაგორა ასე განმარტავდა თავის აგნოსტიკურ შეხედულებას: „ღმერთებისა არაფერი მსმენია, არცა მათ არსებობაზე და არცრა მათ არარსებობაზე“.
საკითხის ისტორია
აგნოსტიციზმი აღმოცენდა სკეპტიციზმის ფორმით ძველ ბერძნულ ფილოსოფიაში პირონი და კლასიკური გაფორმება ჰპოვა ჰიუმისა და კანტის ფილოსოფიაში. თანამედროვე დასავლურ ფილოსოფიაში აგნოსტიციზმის ნაირსახეობად ითვლება იეროგლიფების თეორია. ასევე ნეოპოზიტივიზმის, ეგზისტენციალიზმის და სხვა მიმდინარეობათა წარმომადგენლებმა სცადეს დაესაბუთებინათ სამყაროსა და ადამიანის შემეცნების შეუძლებლობა. თვით ტერმინი „აგნოსტიციზმი“ ბუნებისმეტყველის, პროფესორ ტომას ჰენრი ჰაქსლის მიერ „მეტაფიზიკური საზოგადოების“ სხდომაზე 1876 წელს იქნა შემოღებული. მისივე განმარტებით, აგნოსტიკოსი არის ადამიანი, რომელიც უარს ამბობს ღმერთთან დაკავშირებულ რწმენა-წარმოდგენებზე და დარწმუნებულია, რომ ნივთებისა და მოვლენების პირველსაწყისი უცნობია რამდენადაც ამის შემეცნება შეუძლებელია. სხვა სიტყვებით აგნოსტიკოსია ის, ვინც მიუღწევლად თვლის ღმერთის არსებობა-არარსებობის დამტკიცებას ან უარყოფას. ტერმინი გამოიყენება ბერკლის, ჰამილტონის, სპენსერის, დავიდ იუმისა და სხვათა ფილოსოფიურ შეხედულებებთან მიმართებაში.
მყარი და მერყევი აგნოსტიციზმი
მტკიცებას, რომ ღმერთებისა და სხვა ზებუნებრივ ძალთა არსებობა პრინციპულად შეუმეცნებელია, სხვაგვარად მყარი (ძლიერი) აგნოსტიციზმი ეწოდება. მის საპირისპიროდ მერყევი (სუსტი) აგნოსტიციზმის მიხედვით ღმერთებისა და ზეციერთა არსებობა არის არა პრინციპულად შეუმეცნებელი, არამედ მხოლოდ ამ დროით მონაკვეთშია უცნობი. მაშინ, როცა მერყევი აგნოსტიკოსი ღმერთის არსებობის კითხვას პასუხობს „მე ეს არ ვიცი“, მყარი აგნოსტიკოსი გადაჭრით პასუხობს: „მე ამის ცოდნა არ შემიძლია, ამის ცოდნა არავის ხელეწიფება და ვერც ვერასდროს შევძლებთ ამას“.
აგნოსტიციზმი და თეიზმი
აგნოსტიციზმი ახლოს დგას თეიზმთან, შესაბამისად იუდაიზმთან, ისლამთან, ქრისტიანობასთან და ინდუიზმთან, იმ თვალსაზრისით, რომ აგნოსტიციზმის მიხედვით, თუ დავუშვებდით ღმერთის არსებობას, მისი შემეცნების შესაძლებლობა მაინც დაუშვებელია. ყოველი გაუყალბებელი, არაფალსიფიცირებული მოძღვრება ღმერთის შესახებ არის არამეცნიერული (კარლ პოპერისა და ჰანს ალბერტის, ასევე პაულ ფეიერაბენდის თვალთახევით). მოძღვრება ღმერთზე, გამოცხადებასა და ღვთიურ სასწაულზე, აგნოსტიკოსის აზრით, მოკლებულია სამეცნიერო საფუძველს. შეუძლებელია ამ ცოდნის შემოწმება, დადასტურება ან აურყოფა.
თეიზმის კიდევ ერთი ფორმა, რომელიც უახლოვდება აგნოსტიციზმს, არის პანთეიზმი. მრავალი ფილოსოფოსი, მათ შორის შოპენჰაუერი, პანთეიზმს მოკრძალებულ აგნოსტიციზმად მიიჩნევდა.
აგნოსტიციზმი და ათეიზმი
ძირითადი სხვაობა აგნოსტიციზმსა და ათეიზმს შორის მდგომარეობს შემდეგში, რომ აგნოსტიციზმი ღმერთის პრინციპულ, რაციონალურ შემეცნების შესაძლებლობას, ხოლო ათეიზმი ღვთის ფაქტობრივ რწმენას უარყოფს. ამასთან აგნოსტიციზმი უმეტესად ფილოსოფიური თვალსაზრისია, მაშინ როცა ათეიზმი თეიზმის საპირწონედ გვევლინება. სხვაობა იმდენადაა მნიშვნელოვანი, რამდენადაც ხშირად შეცდომით აგნოსტიციზმი ათეიზმის სინონიმად გამოიყენება. ზოგჯერ ისიც ითქმის, რომ აგნოსტიციზმი არ არის დამოუკიდებელი მსოფლმხედველობა, არამედ ოდენ ათეიზმის შემადგენელი პრინციპია. სხვანი იმასაც ამტკიცებენ, რომ ათეიზმი მხოლოდ როგორც აგნოსტიციზმის შედეგი იძენს აზრს. რომ ათეიზმი შედეგია აგნოსტიკური შეხედულებისა ღმერთის შემეცნების შეუძლებლობაზე. აქ მნიშვნელოვანია შემდეგი ვითარების გააზრება — აგნოსტიციზმი შეიძლება უშვებდეს ღმერთის არსებობას, მაგრამ გამორიცხავდეს მისი შემეცნების შესაძლებლობას. ათეიზმი კი ღმერთის რწმენის არქონას ნიშნავს.
იგნოსტიციზმი და აპათიური აგნოსტიციზმი
იგნოსტიციზმის (ignosticism, ასევე igtheism) მიხედვით კითხვა ღმერთის არსებობის შესახებ რადიკალურად უსაფუძვლოა, რადგან ღმერთი თავის თავში მრავალ კონცეფციას მოიცავს. იგნოსტიკოსი არც უარყოფს, არც აღიარებს ღმერთის არსებობას. იგი თვლის, რომ სიტყვა „ღმერთი“ სხვადასხვა ადამიანისთვის სხვადასხვა დატვირთვის მატარებელია, ამიტომაც ერთაზროვან პასუხს კითხვაზე არსებობს (არსებობენ) თუ არაღმერთი (ღმერთები) იგი აზრს მოკლებულად მიიჩნევს. აგნოსტიკოსი ამბობს: „არ ვიცი, არსებობენ თუ არა ღმერთები“. იგნოსტიკოსი კი ამბობს: „რას გულისხმობთ ღმერთში?“
ცნება იგნოსტიციზმი პირველად გამოიყენა ჰუმანისტური იუდაიზმის საზოგადოების დამფუძნებემა, რაბინმა შერვინ ვინმა (1928–2007). ცხადია, ამ შეხედულების საფუძვლებიც ძველ ანტიკაშია საძიებელი.
აპათეიზმი (apatheism), ანუ აპათიური აგნოსტიციზმიც თავის მხრივ, არც ეწინააღმდეგება და არც აღიარებს უფლის არესებობას. აპათეიზმი არის ინდიფერენტული დამოკიდებულება ღვთაების (ღვთაებებისადმი), რადგანაც მისი (მათი) არსებობა ან არარსებობა არაფერს ცვლის. მისი პასუხი კითხვაზე არსებობს (არსებობენ) თუ არა ღმერთი (ღმერთები) ასეთი იქნება: „არ ვიცი, არსებობენ თუ არა ღმერთები და არც მაინტერესებს, რადგან ეს არაფერს ცვლის“.
აგნოსტიციზმი შემეცნების თეორიაში
აგნოსტიციზმი ასევე განიმარტება, როგორც შემდეგ მტკიცებაზე დამყარებული მოძღვრება: რამდენადაც შემეცნების მთელი პროცესი დაფუძნებულია გამოცდილებაზე, ხოლო გამოცდილება სუბიექტურია, ამდენად სუბიექტს არ შეუძლია საკვლევი ობიექტის შემეცნება, „ნივთი თავისთავად“ შეუმეცნებელი რჩება. აქედან გამომდინარე, მეცნიერების როლი გამოცდილების შემეცნებამდე და არა საგანთა და მოვლენატა არსის წვდომამდე დაიყვანება. ამ აზრით აგნოსტიკურია ყოველი ფილოსოფიური მოძღვრება, რომელიც აბსოლუტური ჭეშმარიტების შემეცნებას უარყოფს, მაგალითად, კანტიანელობა.
კრიტიკა
აგნოსტიციზმის საფუძვლიანი კრიტიკა მოცემულია ბუნებრივ თეოლოგიაში. ამ სწავლების მიხევით ღმერთის შემეცნება შესაძლებელია საღვთო გამოცხადებებთან მიბრუნების გარეშე, მხოლოდ ადამიანის გონებრივი შესაძლებლობების, უნარების გამოყენებით. გარდა ამისა, თომა აკვინელი თავისი ნაშრომის „summa contra gentil“ პირველი წიგნის მე-12 თავში აღნიშნავს,რომ მიუხედავად ღვთის შემეცნების შეუძლებლობისა, ადამიანს მაინც შეუძლია ღმერთის არსებობის მტკიცება. აკვინელის ეს მოსაზრება შემდეგში მრავალმა ფილოსოფოსმა გამოიყენა, მათ შორის ი. კანტმაც, რომელიც ამავე დროს იყო აგნოსტიკოსი. კრიტიკოსთათვის ბევრს არაფერს ამბობს, რომ ღმერთის შემეცნება შეუძლებელია, ამით საკითხი კი არ გადაიჭრება, არამედ ღმერთის შესახებ ახალი, პრინციპულად განსხვავებული ცოდნისკენ გვეხსნება გზა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ათეიზმი
Song of Love (სიმღერა)
Song of Love — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის სიმღერა. იწერებოდა 1969 წელს. დაგეგმილი იყო მისი შეტანა ალბომში Let It Be.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები
ბაშკირეთის ისტორია
ბაშკირეთის ისტორია ფარავს სამხრეთ ურალის რეგიონს და მის გარშემო ტერიტორიებს, რომელიც ისტორიულად დასახლებული იყო ბაშკირებით. რეგიონი ცნობილია რამდენიმე სახელით (al-Bashgird, Bashgirdia, Bascardia, Fiyafi Bashqyrt, the Bashqyrt steppes, Pascatir). წინა სახელების მსგავსად, თანამედროვე ბაშკირეთს ფედერალური სუბიექტი ეწოდა ადგილობრივი ხალხის, ბაშკირების გამო.
წინარეისტორია
თანამედროვე ბაშკირეთის ტერიტორიაზე ცნობილი პირველი დასახლებები თარიღდება ადრეული პალეოლითის პერიოდით. თუმცა, რეგიონი ძირითადად განვითარდა ბრინჯაოს ხანაში, აბაშევოს კულტურიდან მოსული ხალხების დროს. ისინი ფლობდნენ ბრინჯაოს ხელსაწყოების, იარაღების და დეკორაციების დამზადების უნარ-ჩვევებს და გახდნენ პირველები, რომლებმაც რეგიონში დააარსეს დასახლებები.
ადრეული ისტორია
ეთნონიმის "ბაშკირები" შესახებ პირველი ჩანაწერები ფიქსირდება მე-7 საუკუნიდან. იბნ რუსთა (მე-10 საუკუნე) ბაშკირებს აღწერს, როგორც "დამოუკიდებელ ხალხს, რომლებიც იკავებდნენ ტერიტორიებს ურალის მთის ქედის ორივე მხარეს, მდინარეების - ვოლგას, კამას ა და ტობოლს შორის და იაიკის ზემო წელზე".
ბაშკირეთის ტერიტორიის გეოგრაფიული აღწერის შესახებ ყველაზე ადრეული წყარო, კერძოდ, მაჰმუდ აქ-ქაშგარის ნაშრომი "თურქულ ენათა ლექსიკონი" (1072-1074 წწ.), შეიცავს რეგიონის რუკას, რომელსაც ეწოდება "ბაშკირული სტეპები". ბევრი გეოგრაფიული დეტალის ნაკლებობის მიუხედავად, ესკიზის რუკა აჩვენებს, რომ ბაშკირები დასავლეთით ესაზღვრებოდნენ კასპიის ზღვასა და მდინარე ვოლგას ხეობას, ჩრდილო-დასავლეთით - ურალის მთებს, სამხრეთით - მდინარე ირტიშის ხეობას. ამდენად, რუკა იძლეოდა ამ ტერიტორიების უხეშ მონახაზს. უფრო ადრეც კი, მე-10 საუკუნეში, აჰმად იბნ ფადლანი თავის მარშრუტში ახსენებს ბაშკირების ქვეყანას ("The country al-Bashgird") და ჩამოთვლის იმ მდინარეებს, რომლებიც უნდა გადაეკვეთა მოგზაურობის დროს.
ადრეული სახელმწიფოებრიობა
აღსანიშნავია, რომ არ არსებობს არანაირი მონაცემები, რომელიც ასაბუთებს ბაშკირების ადრეულ სახელმწიფოებრიობას სამხრეთ ურალში.
მიუხედავად ამისა, აჰმად იბნ ფადლანის, პლანო კარპინის, ვილემ რუბრუკის შრომები, ისევე, როგორც ბაშკირების ეპიკური პოეზია და გენეალოგიები (shejere) ვარაუდობენ, რომ დამოუკიდებელი ადგილობრივი მმართველობა რეგიონში არსებობდა ჯერ კიდევ მე-13 საუკუნემდე.
ამ პერიოდზე საუბრის დროს, სერგეი რუდენკო ციტირებს აბუ ზაიდ ალ-ბალხის იმის სათქმელად, რომ ბაშკირეთის დასავლეთი ნაწილები იყო და იმართებოდა ვოლგის ბულგარეთის მიერ. ზ. ი. ენიკეევი კი მიუთითებს რ. გ. კუზეევზე და აცხადებს: "ბაშკირების ტომები bülär, yänäy, meñ და äyle, თავიანთ გენეალოგიებში წერდნენ იმას, რომ მათი მმართველები იყვნენ სწორედ "ვოლგის ბულგარეთის" ხანები (Aidar, Säit, Ämir, Sälim, Ilham და Ğabdulla)". ზ. ი. ენიკეევი, რ. გ. კუზეევის მეორე ნაშრომსაც ეყრდნობა და ამბობს, რომ "ტაბინის სახანო", ანუ ბაშკირების ძლიერი ერი-სახელმწიფო, მონღოლების შემოსევამდე, არსებობდა თურქული სახელმწიფოების კონფედერაციის (დაშტ-ი ქიპშაქის) შემადგენლობაში.
უნგრელი ბერი ჯულიანი თავის მარშრუტში აღნიშნავს, რომ ბაშკირებს ჰყავდათ საკუთარი მმართველი (ხანი) 1235-1236 წლებში.
ისლამის გავრცელება
ისლამი ბაშკირებში გავრცელდა "ვოლგის ბულგარეთის" მხრიდან, რომლებმაც, თავის მხრივ, ისლამი მიიღეს მე-10 საუკუნეში.
ისლამის გავრცელების ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ნაშთი არის ისტორიული ადგილი ჩიშმის მახლობლად, ჩიშმინსკის ოლქში. ეს არის კლდე, არაბული წარწერით, სადაც მითითებულია, რომ ჰუსეინ-ბეკი, იზმერ-ბეკის ვაჟი, განისვენებს ამ ადგილას. წარწერა შეიცავს ჰუსეინ-ბეკის გარდაცვალების თარიღსაც, კერძოდ, მუჰარამის თვის მე-7 დღე, ჰიჯრით 444-ე წელი, ესე იგი, ახ. წ. 1066 წელი.
მონღოლების იმპერია
მე-13 საუკუნეში, ისტორიული ბაშკირეთი მოექცა მონღოლთა იმპერიის გავლენის ქვეშ. ზოგიერთი წყარო, მათ შორის, გ. კარპინი და ი. რუდენკო, იუწყებიან, რომ ბაშკირეთი, "ვოლგის ბულგარეთის" დაცემის შემდეგ, დაიპყრეს მონღოლებმა. კერძოდ, ი. რუდენკოს სჯერა, რომ "მონღოლებმა 'ვოლგის ბულგარეთი' დაიმორჩილეს 1229 წელს, ხოლო თავად ბაშკირეთი - 1236 წელს". ლევ გუმილიოვი კი ამბობს, შესაძლოა, უნგრელი ბერი ფრიარ ჯულიანის ჩანაწერის თანახმად, რომ "ომი მონღოლებსა და ბაშკირებს შორის გაგრძელდა 14 წელიწადს. ბაშკირებმა მოიგეს არაერთი ბრძოლა და ბოლოს, დადეს მეგობრობისა და თანამშრომლობის ხელშეკრულება, რის შემდეგაც მონღოლებმა, მომავალი დაპყრობითი ომების საწარმოებლად, ბაშკირებთან ერთად შექმნეს ალიანსი". მისი აზრით, ეს მოხდა 1220-1223 წლებში.
ზ. ი. ენიკეევის აზრით, ეს ორი შეხედულება არ ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. ბაშკირების ის ტომები, რომლებსაც წინათ "ვოლგის ბულგარეთი" აკონტროლებდა, იძულებული იყვნენ, დედაქალაქ ბილარის დაცემის შემდეგ, მონღოლთა იმპერიას დამორჩილებოდნენ. თუმცა, ბაშკირული ტომების უმეტესი ნაწილი, რომელსაც იმ დროს მეთაურობდა მუიტენ-ბიი, ნებაყოფლობით შევიდა მონღოლების იმპერიაში.
"ბაშკირეთის ისტორიის" ავტორები ამტკიცებენ, რომ ბაშკირები მონღოლურ სახელმწიფოში შევიდნენ 1207 ან 1208 წელს და "ეს მოხდა როგორც იძულებით, ისე, ამავე დროს, ნებაყოფლობით". ამ მხრივ, მნიშვნელოვანია გერმანე ფედოროვ-დავიდოვის მოსაზრება, რომელიც იყო ოქროს ურდოს გამორჩეული მკვლევარი. იმ ფაქტზე საუბრის დროს, რომ ბაშკირებს მმართველად ჰყავდათ საკუთარი ხანი, იგი მიუთითებს, რომ ეს იყო ბაშკირებისთვის მინიჭებული განსაკუთრებული პრივილეგია, რამდენადაც ისინი ნებაყოფლობით დამორჩილდნენ მონღოლთა უღელს; საერთოდ, მონღოლები არასდროს ტოვებდნენ ცოცხალს იმ ერების მეთაურებს, რომლებსაც ისინი ძალით იპყრობდნენ.
ის ფაქტი, რომ ბაშკირები, როგორც ცალკეული ერი, გადარჩა მაშინ, როცა მონღოლებმა გაანადგურეს მათ მეზობლად მცხოვრები ბევრი სხვა ხალხები, მიანიშნებს იმაზე, რომ დამპყრობლებსა და შუა საუკუნეების ბაშკირებს შორის არსებობდა განსაკუთრებული ურთიერთობები.
1294 წელს, მიუხედავად იმისა, რომ მონღოლთა იმპერია ნაწილებად დაიშალა, ბაშკირები მოექცნენ მონღოლთა ერთ-ერთი მემკვიდრე სახელმწიფოს, "ოქროს ურდოს" ძალაუფლების ქვეშ.
რუსეთის იმპერია
მას შემდეგ, რაც "ოქროს ურდოც" დაიშალა, თანამედროვე ბაშკირეთის ტერიტორია გაიყო ყაზანის სახანოს, ციმბირის სახანოსა და ნოღაის ურდოს შორის.
ხოლო 1552 წლის ოქტომბერში, მას შემდეგ, რაც ივანე IV-მ "ყაზანის სახანოს" მარცხი აგემა, ბაშკირები შევიდნენ რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. ეს ნებაყოფლობით იყო, თუ დაპყრობის შედეგად მოხდა, დღემდე დავის საგანია.
მიერთება მოლაპარაკებების გზით
ერთი ვერსიით, "ყაზანის სახანოზე" ივანეს ტრიუმფის შემდეგ, რუსეთის მთავრობამ სახანოს მოსახლეობას, მათ შორის, დასავლეთ ბაშკირებს, რომლებიც აქამდე "ყაზანს" ემორჩილებოდნენ, მოუწოდა ამიერიდან რუსეთის მეფის ქვეშევრდომები გამხდარიყვნენ. აღსანიშნავია, რომ მეზობლად მდებარე "ნოღაის ურდოში" ამ დროს შიდა უთანხმოება, არეულობა და შიმშილი სუფევდა. მისი მოსახლეობის უმეტესობა მიგრირდა სამხრეთ სტეპებში და მიატოვა საცხოვრებელი ბანაკები. თუმცა, "ნოღაის ურდოს" ლაშქრობები კვლავ საფრთხედ რჩებოდა. დასავლეთ ბაშკირები დაექვემდებარნენ რუსეთის იმპერიას და მეფისგან მიიღეს რწმუნებათა სიგელები, რაც ადასტურებდა მათ სამკვიდრო უფლებებს მშობლიურ მიწებზე, ისევე, როგორც მიტოვებულ "ნოღაის ურდოს" ბანაკებზე. მინი| ანექსიის მემორიალი როგორც ბაშკირულ ლეგენდებშია დამოწმებული, სანამ რუსეთის იმპერიის წარმომადგენლებთან მოლაპარაკებები დაიწყებოდა, მანამდე ბაშკირებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით ჰქონდათ შეხვედრები, სადაც განიხილებოდა ანექსიის წესები და პირობები, ასევე, თუ ვინ უნდა წარედგინათ მათ დელეგატად ("თეთრ ფადიშაჰად").
ბაშკირებმა რუსეთის მეთაურობისგან მიიღეს სიგელები, სადაც დეტალურად იყო აღწერილი ანექსიის წესები, განსაზღვრული იყო მიწების განაწილებისა და გადასახადების საკითხები. აღნიშნული სიგელები ქვეყნის მასშტაბით მოქმედი კრებების მიერ განიხილებოდა..
ანექსიის შესახებ მოლაპარაკებები დაჩქარდა იმ ფაქტის გამო, რომ ყალმუხებმა და მოგვიანებით ყაზახებმა დაიწყეს პრეტენზიის გამოთქმა ბაშკირების მიწებთან დაკავშირებით. 1555-1557 წლებში, ცენტრალურ და სამხრეთ ბაშკირეთში არსებულმა საბჭოებმა თავიანთი დელეგატები გააგზავნეს "ყაზანში", რათა რუსეთის მეფისთვის მათი პატრონაჟის ქვეშ შესვლა ეთხოვათ. ბაშკირების გენეალოგიები (shejere) ინახავენ იმ 4 ტომის წარმომადგენელი დიდებულების სახელებს, რომლებიც "ყაზანში" გაემგზავრნენ მოსალაპარაკებლად.
მიერთება დაპყრობის გზით
იმავდროულად, არსებობს ალტერნატიული თვალსაზრისი, უპირველეს ყოვლისა, დასავლურ ისტორიოგრაფიაში, რომელიც მიიჩნევს, რომ ბაშკირეთი საკუთარი ნებით არასდროს შეერთებია რუსეთის იმპერიას, არამედ ის რუსებმა დაიპყრეს.
ამ თვალსაზრისის ინიციატორი იყო ამერიკელი ისტორიკოსი ალტონ ს. დონელი, რომელმაც გაანალიზა რუსეთში ბაშკირეთის შესვლის ფაქტორები და დაასკვნა, რომ რუსებმა, ფაქტობრივად, დაიპყრეს ბაშკირეთი და აქციეს ის რუსეთის შიდა კოლონიად. ისტორიკოსმა დონელიმ შეისწავლა ცარისტული პოლიტიკა ბაშკირების მიმართ და ხაზი გაუსვა იმ ფაქტს, რომ ბაშკირების აჯანყება (1662-1664 წწ.) და ამბოხი (1704-1711 წწ.) თავდაპირველად გამოწვეული იყო რუსეთის ხელმძღვანელობის მიერ ბაშკირებთან დადებული წესებისა და პირობების დარღვევით. აქედან, დონელი ასკვნის, რომ რუსეთმა განაგრძო "იმპერიული" პოლიტიკა ახლადშემოერთებულ ბაშკირეთში და თანმიმდევრულად დაარღვია ბაშკირების ინტერესები.
რუსი ისტორიკოსები ამის მსგავსად აცხადებენ, რომ ბაშკირების ამბოხებები გამოწვეული იყო რუსეთის ხელმძღვანელობის მიერ იმ პირობების დარღვევით, რითაც ბაშკირები შევიდნენ იმპერიის შემადგენლობაში, თუმცა, ისინი რჩებიან აზრზე, რომ ამ ფაქტს არ შეუძლია შეერთების გარემოებების გადაფასება: ბაშკირების თავისუფალი ნება ხაზგასმულია, როგორც რუსულ, ისე ბაშკირულ საისტორიო წყაროებში.
განვითარება რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
მე-16 საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოყოლებული, ბაშკირეთის ტერიტორიამ დაიწყო ფორმირება, როგორც რუსული სახელმწიფოს ნაწილმა. 1798 წელს დაარსდა "რუსი მუსლიმების სასულიერო კრება", რაც იმის მანიშნებელი იყო, რომ ხელმძღვანელობა სათვალავში აგდებდა ბაშკირების, თათრების და სხვა მუსლიმი ეთნოსების უფლებებს, აძლევდა რა მათ ისლამის დაუფლებისა და რელიგიური რიტუალების გამართვის საშუალებას. "უფას გუბერნია", რომლის ცენტრი იყო ქალაქი უფა, შეიქმნა 1865 წელს, რაც კიდევ ერთი ნაბიჯი იყო ტერიტორიული იდენტიფიკაციისკენ.
საბჭოთა კავშირის ეპოქა
რუსული რევოლუციის შემდგომ, შეიქმნა "ბაშკირეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა" (აბრევიატურა - ASSR), თავდაპირველად, როგორც "პატარა ბაშკირეთი", მაგრამ, საბოლოოდ, მთელი "უფას გუბერნია" შევიდა ახლადდაარსებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. საბჭოთა პერიოდის დროს, ბაშკირეთს მიენიჭა ფართო ავტონომიური უფლებები - პირველს, სხვა რეგიონებს შორის. ბაშკირეთის ავტონომიური სსრ-ის ადმინისტრაციული სტრუქტურა დაფუძნებული იყო საბჭოთა კავშირის სხვა ავტონომიური რესპუბლიკების მსგავს პრინციპებზე.
ბაშკირეთში ნედლი ნავთობის მოპოვება დაიწყო 1932 წელს. 1943 წლის მიწურულს, აღმოაჩინეს ნედლი ნავთობის დიდი საბადოები. მეორე მსოფლიო ომის დროს კი, ბაშკირეთი გახდა საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი მთავარი რეგიონი, სადაც განთავსდა დასავლეთ რუსეთიდან ევაკუირებული ქარხნები და ფაბრიკები. ის, ასევე, იყო ხალხთა დიდი მასების ადგილი და ქვეყანას ამარაგებდა იარაღით, საწვავით და საკვები პროდუქტებით. ომის შემდეგ, იქ დიდი რაოდენობით სამრეწველო დარგები განვითარდა, როგორებიცაა სამთო, მანქანათმშენებლობა და ნავთობგადამამუშავებელი მრეწველობები. ბაშკირეთის ინდუსტრია გახდა რუსეთის ყველა ევროპული ტერიტორიის შემდგომი ეკონომიკური ზრდისთვის მყარი საფუძველი.
თანამედროვე ბაშკირეთი
1990 წლის 11 ოქტომბერს, საბჭოთა ხელმძღვანელობამ მიიღო ბაშკირეთის ავტონომიური სსრ-ის შესახებ დეკლარაცია. 1992 წლის 25 თებერვალს, ბაშკირეთის ავტონომიურ სსრ-ს ეწოდა "ბაშკირეთის რესპუბლიკა".
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:რუსეთის ისტორია ფედერაციული სუბიექტების მიხედვით კატეგორია:ბაშკირეთის ისტორია
ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდი
ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდი — ელემენტთა პერიოდული სისტემის, 18 ქიმიური ელემენტისაგან (რუბიდიუმი  — ქსენონი ) შემდგარი რიგით მეხუთე პერიოდი.
ლიტერატურა
05
Cataulacus theobromicola
Cataulacus theobromicola — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
.gr
.gr — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) საბერძნეთისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
gr კატეგორია:კომუნიკაციები საბერძნეთში
Toppdomän
ხურიტები
ხურიტები, ხურის ტომები — მითანის სამეფოს ძირითადი მოსახლეობა, ენობრივად ურარტუელთა მონათესავე ტომები. დოკუმენტურად დადგენილია მათი ბინადრობა ჩრდილო შუამდინარეთში (მდინარეების ხაბურისა და ბელიხის ზემო დინებებსა და ხეობებში), რომელიც ძველი ბაბილონური წყაროების მიხედვით, შედიოდა „სუბართუში“, სადაც ცხოვრობდნენ „სუბართელები“- საერთოდ ბაბილონის ჩრდილოეთით მოსახლე ეთნიკურად სხვადასხვა წარმოშობის ტომები. ვარაუდობენ, რომ ხურიტები ჩრდილოეთ შუამდინარეთის ძველისძველი ბინადარნი არ არიან და გადმოსახლდნენ აღმოსავლეთიდან (ზაგროსის მთიანეთიდან) ანდა ჩრდილოეთიდან (სომხეთის ზეგნიდან, ამიერკავკასიიდან ან ჩრდილო აღმოსავლეთ კავკასიიდან). მაგრამ გამორიცხული არ არის ხურიტების ავტოქტონობაც, მით უმეტეს, რომ ხურიტებს მიაკუთვნებენ ასიროიდულ ანთროპოლოგიურ ტიპს. ლაპარაკობდნენ ხურიტულ ენაზე, რომელიც ენათესავება ურარტუულს. სტრუქტურულად ამსგავსებენ ხან ქართველურ (ნ. ნოზაძე), ხან აღმოსავლეთ-კავკასიურ (ი. დიაკონოვი, ს. სტაროსტინი) ენებს. ხურიტები მშვიდობიანი გზით გავრცელდნენ წინა აზიის სხვადასხვა რეგიონში - მდინარე ტიგრის აღმოსავლეთით (არაფხასა და ნუზიში), მდინარე ევფრატის დასავლეთით (აღმოსავლეთ ანატოლიაში, ჩრდილოეთ სირიაში და სხვაგან). ხურიტული ეთნიკური ელემენტი გავრცელებული იყო ასურეთში, ბაბილონეთში და სხვაგან. ხურიტებს უკავშირებენ მტკვარ-არაქსის ენეოლითურ კულტურას, რომელიც ახლოსაა ხარბეთ-ქერაქის კულტურასთან (ჩრდილოეთი სირიასა და პალესტინაში). ხურიტებმა დიდი გავლენა მოახდინეს ხეთურ კულტურასა და რელიგიაზე, მეზობელ სემიტ ტომებზე. ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევარში ხურიტების ტერიტორიაზე შეიჭრა არიული ეთნიკური ჯგუფი და განიცადა ხურიზაცია (არიული კვალი შემორჩა მითანის ღვთაებათა და პირთა, კერძოდ, მეფეთა სახელებში, მეცხენეობასთან დაკავშირებულ ტერმინოლოგიაში). ხური-არიული მითანის დაცემის შემდეგ ხურიტების ძლიერებაც დასუსტდა. ძვ. წ. I ათასწლეულის დამდეგს ხურიტული ეთნიკური ელემენტი შემორჩა ხურიტების ყოფილ ტერიტორიაზე წარმოქმნილ გუზანის სამეფოში, რომელიც მოგვიანებით მთლიანად არამეული გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ისტორია
ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)
„ტორპედო“ — საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ქუთაისიდან. დაარსდა 1946 წელს. პირველ სამ ეროვნულ ჩემპიონატში გამოდიოდა „ქუთაისის“ სახელით. თამაშობს ეროვნული ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში. 1949 წელს გახდა საქართველოსა საბჭოთა ჩემპიონატის ოქროს პრიზიორი, ასევე არის ეროვნული ლიგის 4 გზის ოქროსა (2000, 2001, 2002, 2017) და სამგზის ვერცხლის (1999, 2003, 2005) პრიზიორი. ხუთჯერ გახდა საქართველოს თასის (1999, 2001, 2016, 2018, 2022) და ერთხელ საქართველოს სუპერთასის მფლობელი 2018 წელს. დამოუკიდებელი საქართველოს საფეხბურთო ჩემპიონატის დაარსებიდან „ტორპედო“ უმაღლეს ლიგაში ასპარეზობდა, მხოლოდ სამი სეზონით მოხდა მისი დაქვეითება პირველ ლიგაში (2007–08, 2008–09, 2009–10), 2010 წლიდან ისევ აღზევდა უმაღლეს ლიგაში, სადაც დღემდე ასპარეზობს. საშინაო მატჩებს ატარებს რამაზ შენგელიას სტადიონზე, რომელიც 14 700 მაყურებელს იტევს.
თავის დროზე „ტორპედოს“ რიგებში გამოდიოდნენ ისეთი ცნობილი ფეხბურთელები, როგორებიც არიან რევაზ ძოძუაშვილი, თამაზ კოსტავა (საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 1970), ანზორ კავაზაშვილი (საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 1967), ნოდარ ხიზანიშვილი (საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 1981), მურთაზ ხურცილავა (საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი 1962, საბჭოთა კავშირის სპორტის საერთაშორისო კლასის ოსტატი 1966, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 1969), სერგო კუტივაძე, ოთარ გაბელია (საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 1981), მანუჩარ მაჩაიძე (საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი 1970), გივი ნოდია (საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი 1966, საბჭოთა კავშირის სპორტის საერთაშორისო კლასის ოსტატი 1972), თენგიზ სულაქველიძე (საბჭოთა კავშირის სპორტის საერთაშორისო კლასის ოსტატი 1980, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 1981), გურამ ცხოვრებოვი, რამაზ ურუშაძე (საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი 1961).
დაარსების პერიოდი
thumb|right|ქუთაისის „ტორპედოს“ შემადგენლობა, 1940-იანი წლები 1946 წელს ქუთაისის ავტოქარხნის ბაზაზე ჩამოყალიბდა გუნდი, სახელად ქუთაისის „ტორპედო“. უკვე 1949 წელს კი, ქუთაისის „ტორპედო“ საქართველოს იმჟამინდელი ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა.
1957 წელს ქუთაისში ჩამოყალიბდა საფეხბურთო გუნდი „ლოკომოტივი“, რომლის მწვრთნელადაც დაინიშნა ცნობილი სპეციალისტი ანდრო ჟორდანია. იმის გამო, რომ „ლოკომოტივის“ რესპუბლიკურმა საბჭომ თბილისიდან ვერ შეძლო გუნდის პატრონობა, ქუთაისის ხელმძღვანელობამ 1959 წლის 3 მაისს ქალაქის სპორტკომიტეტის დადგენილებით გუნდი გადასცა საავტომობილო ქარხანას და „ლოკომოტივის“ ნაცვლად მას „ტორპედო“ ეწოდა. მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა გიორგი ანთაძე. 1959 წლის 23 აპრილს ტორპედოელებმა ქუთაისში პირველი საერთაშორისო ამხანაგური მატჩი გამართეს შვედეთის ქალაქ სუნდსვალის გუნდთან. შეხვედრა მასპინძელთა გამარჯვებით 3:0 დასრულდა. 1959 წლის 5 ივლისს ქუთაისს მეორე უცხოური გუნდი დანიის „ალიანსენი ეწვია. ტორპედოელებმა დიდი უპირატესობის მიუხედავად მეტოქის დამარცხება ვერ შეძლეს — 3:3. 1959 წლის 4 ნოემბერს მესამე საერთაშორისო ამხანაგურ მატჩში ქუთათურებმა ფინეთის „პალლოსეურა“ გაანადგურეს-3:0. 1959 წლის საკავშირო ჩემპიონატი „ტორპედომ“ მე-6 ადგილზე დაასრულა.
„ბ“ კლასი
1960 წლიდან ქუთაისის „ტორპედო“ საკავშირო გათამაშების „ბ“ კლასის მეორე ზონაში გამოდიოდა. ქუთაისელებმა შესანიშნავად ჩაატარეს სეზონი. გუნდმა 30 თამაშიდან 47 ქულა დააგროვა, 12 ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ ლენინაბადის „დინამოს“ და პირველ ზონაში გამარჯვებულ თბილისის „ლოკომოტივს“ დაუპირისპირდა. ორი მატჩის ჯამში გამარჯვება „ტორპედოს“ დარჩა (3:1, 0:1) და „ბ“ ლიგაში პირველი ადგილი მოიპოვა. იმის გამო რომ 1960 წელს „ა“ კლასის საგზური არ გათამაშებულა, ტორპედოელებს მომავალ წელსაც დაბალ ლიგაში მოუხდათ ასპარეზობა, თუმცა გუნდის ფეხბურთელებს სპორტის ოსტატის წოდებები მიანიჭეს.
1961 წლის სეზონში უშანგი სალდაძის ხელმღვანელობით ტორპედოელები კვლავ გამარჯვებული გამოვიდნენ „ბ“ კლასის მეორე ზონის გუნდებს შორის და მოიპოვეს უფლება ებრძოლათ „ა“ კლასის საგზურისთვის. უმაღლესში გადასასვლელ სამთა ტურნირში, რომელიც კიშინიოვში გაიმართა ქუთაისელებმა ტალინის „კალევთან“ და თბილისის „ლოკომოტივთან“ პაექრობაში პირველი ადგილი მოიპოვეს და „ა“ კლასში აღზევდნენ.
„ა“ კლასი
thumb|right|ქუთაისის „ტორპედოს“ მოსკოვის „ტორპედოს“ წინააღმდეგ 1962 წელს 2 მაისს ქუთაისის ცენტრალურ სტადიონზე ქუთაისის „ტორპედო“ საბჭოთა კავშირის უმაღლესი ლიგის სასტარტო მატჩში მოსკოვის „ტორპედოს“ დაუპირისპირდა. წინა დღით ქუთაისელთა დუბლებმა მოსკოველთა მეორე გუნდი 5:1 გაანადგურეს. ახალგაზრდების შემართება ძირითად გუნდსაც გადაედო და ქართველმა ფეხბურთელებმა გადაჭედილი ტრიბუნების თვალწინ ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვეს — 4:2. „ტორპედოს“ კარგი დებიუტი გამოუვიდა, მაგრამ ასპარეზობა ასევე წარმატებულად ვეღარ განაგრძო და საბოლოოდ მე-15 ადგილს დასჯერდა. თუმცა, ქუთათურებმა უკან ჩამოიტოვეს საკმაოდ ცნობილი გუნდები: ლენინგრადის „დინამო“, მინსკის „დინამო“ და „კრილია სოვეტოვი“, რომლებსაც „ა“ კლასში ასპარეზობის საკმაო გამოცდილება გააჩნდათ. საყურედღებოა, რომ ქუთაისელებმა სანიმუშო სათამაშო დისციპლინისთვის გაზეთ „სოვეტსკი სპორტისგან“ მიიღეს პრიზი „სამართლიანი თამაშისთვის“.
thumb|left|ქუთაისის „ტორპედოს“ შემადგენლობა 1962 წლის სეზონში 1963 წლის სეზონში „ტორპედო“ არაერთი დასამახსოვრებელი შეხვედრა ჩაატარა: 15 აპრილს ქუთათურებმა თბილისის „დინამოს“ უმასპინძლეს. ამ მატჩის სანახავად ქალაქის სტადიონზე 40 000 კაცზე მეტი მივიდა. ეს ციფრი დღესაც სარეკორდოა „ტორპედოსთვის“. მატჩი დამთავრდა ფრედ — 0:0. საყურადღებოა, რომ ქუთაისელმა ფეხბურთელებმა წარმატებით ჩაატარეს „მოსკოვური“ მატჩები. მოსკოვის „ცსკას“ 1963 წლის ჩემპიონატში ქუთაისელებთან სეხვედრამდე თამაში არ ჰქონდათ წაგებული და მათი წარმატებული სერია საკუთარ მოედანზე „ტორპედოსთან“ შეწყდა. ქუთათურებმა გასვლაზე დაამარცხეს არანაკლებ სახელოვანი გუნდი მოსკოვის „ლოკომოტივი“, ხოლო კიევში „დინამოსთან“ ფრე 1:1 ითამაშეს. შეხვედრის შემდეგ კიეველმა მაყურებელმა მქუხარე ტაშით დააჯილდოვა ქართველი ფეხბურთელები, რომლებმაც ლამაზი, ტექნიკური ფეხბურთის დემონსტრირებით მოხიბლეს. 18 აგვისტოს ჩემპიონატის მორიგ მატჩში ავტოქარხნელებმა 1:0 დაამარცხეს გათამაშების ლიდერი მოსკოვის „დინამო“ და საბოლოოდ განამტკიცეს აზრი, რომ ქუთაისის „ტორპედო“ მოსკოვური გუნდებისთვის ერთ-ერთ უხერხულ მეტოქეს წარმოადგენდა.
thumb|right|ქუთაისის „ტორპედოს“ შემადგენლობა, 1960-იანი წლები 1963 წლის სეზონი მე-12-ე ადგილზე დაამთავრეს ქუთაისელმა ფეხბურთელებმა და მათ საყოველთაო აღიარება ჰპოვეს საკავშირო თუ საერთაშორისო სარბიელზე. სეზონის დასასრულს ფეხბურთის საკავშირო ფედერაციამ გამოაქვეყნა სსრკ 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სია, სადაც მეკარეთა სამეულში ლეგენდარული ლევ იაშინის შემდეგ მეორე ნომრად დასახელებული იყო „ტორპედოს“ გოლკიპერი რამაზ ურუშაძე.
thumb|left|[[ჯუმბერ ხაჟალია – მოსკოვის „ტორპედოს“ წინააღმდეგ გატანილი გამარჯვების გოლის ავტორი]] 1964 წლის ჩემპიონატის სტარტზე ტორპედოელები არადამაჯერებლად გამოიყურებოდნენ, რამაც მათი უმაღლეს ლიგაში დარჩენის საკითხი ეჭვის ქვეშ დააყენა. 25 აგვისტოს გასვლაზე ლენინგრადის „ზენიტის“ დამარცხებამ „ტორპედოელებს“ უმაღლეს ლიგაში ადგილის შენარჩუნების შანსი მისცა. 6 ოქტომბერს „ტორპედომ“ გათამაშების ლიდერს, მოსკოვის „ტორპედოს“ უმასპინძლა. როგორც სტუმრებს, ასევე მასპინზლებს ორი ქულა ჰაერივით სჭირდებოდათ. მოსკოველები გამარჯვების შემთხვევაში განიმტკიცებდნენ ლიდერის პოზიციას, ხოლო ქუთაისელებს 2 ქულის დაკარგვის შემთხვევაში არავითარი თეორიული შანსი აღარ რჩებოდათ „ა“ კლასში დარჩენისთვის. ჯუმბერ ხაჟალიას მიერ გატანილმა ერთადერთმა გოლმა სანუკვარი ორი ქულა მოუტანა ქუთაისელ ფეხბურთელებს, ხოლო მოსკოველებს ეს მარცხი მოგვიანებით ჩემპიონობის დაკარგვადაც დაუჯდათ. „ტორპედომ“ ამის შემდეგ გასვლაზე დაამარცხა „როსტოვი“ და მოსკოვის „დინამო“, შემდეგ კი დამატებით მატჩში გორკის „ვოლგა“ დაამარცხა და უმაღლეს ლიგაში ადგილი შეინარჩუნა. 1964 წლის ბოლოს საბჭოთა კავშირის ფეხბურთის ფედერაციამ გამოაქვეყნა უძლიერეს ფეხბურთელთა სია, სადაც ქუთაისის „ტორპედოდან“ ხუთი ფეხბურთელი მოხვდა: რამაზ ურუშაძე, იუზა ლოსაბერიძე, სერგო კუტივაძე, ჯემალ ხერხაძე და ვალერიან ჩხარტიშვილი.
1965 წელს „ტორპედომ“ პროგრამა მინიმუმი კვლავ შეასრულა და უმაღლეს ლიგაში ადგილი შეინარჩუნა. ჩემპიონატის დასრულებმადე სამი ტურით ადრე „ტორპედომ“ გათამაშების ლიდერს კიევის „დინამოს“ უმასპინძლა და ლოსაბერიძის გოლით 1:0 დაამარცხა. ქუთაისში მარცხი კიეველებსაც ჩემპიონობის დაკარგვის ფასად დაუჯდათ. ტორპედოელთა ასპარეზობაზე ცნობილი მიმომხილვევლი ო.სერგეევი წერდა: „რომ არსებობდეს პრიზი ჩემპიონატის ყველაზე უფრო სენსაციური შედეგისთვის, მას უსათუოდ დაიმსახურებდნენ ქუთაისელი ფეხბურთელები. სწორედ მათ წაართვეს ფინიშზე კიეველებს ის ორი ქულა, რომელიც ოქროს მედლების დაკარგვის ფასად დაუჯდათ უკრაინელ ფეხბურთელებს. გუნდმა, რომელმაც დაამარცხა ვერცხლისას და ბრინჯაოს პრიზიორები, სუსტად ჩაატარა შეხვედრები აუტსაიდერებთან...“ საკავშირო ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ „ტორპედოელები“ საერთაშორისო შეხვედრების ჩასატარებლად აფრიკაში გაემგზავრნენ. ქუთათურებმა 5:1 დაამარცხეს გვინეის ნაკრები, ფრედ 0:0 ითამაშეს მალის ნაკრებთან, 7:0 დაამარცხეს ნიგერიის ერთ-ერთი გუნდი, ბოლოს კი დაამარცხეს მალის ნაკრები - 1:0.
1966 წლის საფეხბურთო სეზონში გუნდმა დაიკავა მე-15 ადგილი და უკან ჩამოიტოვა ისეთი ცნობილი გუნდები, როგორებიც იყვნენ მოსკოვის „ლოკომოტივი“ და ლენინგრადის „ზენიტი“. 1967 წლის ჩემპიონატი „ტორპედომ“ მე-13-ე ადგილზე დაასრულა. რაც საკმაოდ კარგი შედეგი იყო ისეთი პატარა ქალაქის გუნდისთვის როგორიც ქუთაისია. სეზონის ბოლოს „ტორპედოში“ აღზრდილი რევაზ ძოძუაშვილი მიიწვიეს თბილისის „დინამოში“, მოკლე ხანში კი მან საბჭოთა კავშირის ნაკრებშიც დაიმკვიდრა ადგილი. 1968 წელს 9 ქულით ჩამოიტოვა ბოლო ადგილზე მყოფი კიროვაბადის „დინამო“ და კვლავ შეინარჩუნა ადგილი უმაღლეს ლიგაში. მომდევნო წელს კი ქუთათურებმა ჩემპიონატში მე-14 ადგილი მოიპოვეს. 1970 წლის ჩემპიონატის ფინიშზე „ტორპედო“ გათამაშების ცხრილში ბოლოსწინა მე-16 ადგილზე აღმოჩნდა და უმაღლესი ლიგა დატოვა.
დამოუკიდებლობის პერიოდი
thumb|right|ქუთაისის „ტორპედოს“ შემადგენლობა [[2011]] დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ „ტორპედო“ ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ქართული გუნდი გახდა. სწორედ მან შეძლო 1999 წელს „დინამოს“ ჰეგემონიის დამხობა და 1999-2001 ზედიზედ სამჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი, ორჯერ მოიპოვა საქართველოს თასი.
2008 წელს ქუთაისის „ტორპედო“ ფინანსური გარანტიის არ ქონის გამო დააქვეითეს, მაგრამ მიუხედავად ამის „ტორპედო“ 2008-2009 წლებში უკონკურენტოდ გადავიდა | ლიგაში, ხოლო 2009-2010 წლებში უმაღლესი ლიგის საგზურის მოპოვებაც შეძლეს. „ტორპედომ“ 2010-2011 წლის სეზონი არა სტაბილურად დაიწყო რასაც გულშემატკივრის მოთხოვნით მთავარი მწვრთნელის ნესტორ მუმლაძის განთავისუფლება მოჰყვა, ახალ მწვრთნელად კი გია გიგატაძე დანიშნეს, რომელმაც თამაშის დალაგება შეძლო და ბოლო ადგილიდან გუნდი მე-4-ე ადგილზე გაიყვანა და საქართველოს თასის ფინალის საგზურიც მოიპოვა რომელშიც მძიმე ბრძოლაში 0:1 დამარცხდა გაგრის გუნდ გაგრასთან.. მომდევნო ორ სეზონში „ტორპედომ“ 2 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ეროვნული ლიგიდან, 2016 წელს კი საქართველოს თასიც აღმართა.
იმავე წელს ტორპედო აუქციონის წესით გაიყიდა. ახალი მფლობელი და კლუბის პრეზიდენტი ბიზნესმენი ზაალ ჩაჩავა გახდა. საქართველოს თასის მოგების შემდეგ, კლუბი ჩაიბარა კახაბერ ჩხეტიანმა, რომელმაც საფეხბურთო კარიერის განმავლობაში „ტორპედოს“ შემადგენლობაში 6 სეზონი გაატარა.
15 წლიანი ლოდინის შემდეგ, 2017 წლის 26 ნოემბერს, ქუთაისის „ტორპედო“ საქართველოს ჩემპიონი გახდა. გუნდმა დაძაბულ ბრძოლაში თბილისის „დინამო“ დაამარცხა.
2018 წლის გახსნით მატჩში ქუთაისის „ტორპედომ“ საჩხერის „ჩიხურას“ მოუგო, რითაც გუნდმა თავისი არსებობის ისტორიაში პირველად მოიპოვა საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასის ტიტული. მოცემულ სეზონში გუნდი ეროვნულ ლიგაში მესამე ადგილზე გავიდა, თასის ფინალში კი „ გაგრასთან“ გაიმარჯვა და ტიტულსაც დაეუფლა.
2019 წელი კიდევ ერთი გამარჯვებითა და ტიტულით დაიწყო გუნდისთვის. „ტორპედომ“ სუპერთასის ფინალში დაამარცხა „საბურთალო“ და ბოლო 26 თვეში მეხუთე ტიტულს დაეუფლა. მარტში, „ტორპედოს“ 27 მატჩიანი წაუგებელი სერია „ლოკომოტივთან“ მარცხით დასრულდა. კლუბში ფინანსურმა კრიზისმა იჩინა თავი, რის გამოც „ტორპედოს“ გულშემატკივრები კლუბის პრეზიდენტის, ზაალ ჩაჩავას გადადგომას ითხოვდნენ.
აგვისტოს ბოლოს, ზაალ ჩაჩავამ „ტორპედო“ ქუთაისი დატოვა. ფინანსური პრობლემის გამო, კლუბიდან ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელებიც წავიდნენ, რის გამოც კახაბერ ჩხეტიანმა „საბურთალოსთან“ მატჩში „ტორპედოს“ 18 წლამდელთა ახალგაზრდული კლუბიდან 11 მოთამაშე დაიმატა, მათ შორის იყო 13 წლის მეკარე სოსო კოპალიანი.
გუნდმა შეინარჩუნა ადგილი ეროვნულ ლიგაში, თუმცა მთავარმა მწვრთნელმა, კახაბერ ჩხეტიანმა ტორპედო ქუთაისი 2019 წლის დეკემბერში დატოვა.
2020 წლის თებერვალში, კლუბში ახალი ინვესტორები გამოჩნდნენ. გუნდის ახალი მფლობელი და პრეზიდენტი ფაბრიციო მანინი გახდა, თუმცა მოგვიანებით მანაც დატოვა დაკავებული თანამდებობა.
2021 წლის ივნისში კახაბერ ჩხეტიანი მეორედ დაინიშნა მთავარი მწვრთნელის პოსტზე, თუმცა იმავე წლის 1-ელ ნოემბერს გუნდის დირექციამ ის გაათავისუფლა. კახაბერ ჩხეტიანის გაშვების მთავარი მიზეზი გუნდის მიერ ბოლო პერიოდში ნაჩვენები შედეგები და არსებული სატურნირო ვითარება იყო.
2021 წლის სექტემბერში, კლუბის 100%-იანი მფლობელი კომპანია „ ნიუ ვიჟენ უნივერსიტეტი“ გახდა.
სტადიონი
thumb|right ქუთაისის ცენტრალური სტადიონი აშენდა 1949-1956 წლებში მაშინდელი ახალი ქუთაისის ტერიტორიაზე. პირველად რეკონსტრუქცია 1998 წელს ჩაუტარდა, ხოლო 2010 წელს მოეწყო უეფას სტანდარტების შესაბამისად. ამჟამად სტადიონი 15 000 მაყურებელს იტევს.
სტადიონის გარდა „ტორპედოს“ გააჩნია საკუთარი ბაზა, ჩოგბურთის კორტების კომპლექსი, საცურაო აუზი, ფიტნეს კლუბი, სოლარიუმი და სხვ.
სტადიონის მთავარი სპორტული არენა მოიცავს საფეხბურთო მოედანს (105X75 მ), 400-მეტრიან სარბენ წრეს და ხტომისა და ტყორცნის სექტორებს. საერთაშორისო სტანდარტის ტაბლო და განათების სისტემა, ადმინისტრაციული შენობა, გასახდელები და პრეს–ზონა უმაღლესი კლასის თამაშებისათვის საჭირო პირობებს ქმნის.
ტიტულები
(რეკორდი)
გამოჩენილი ფეხბურთელები
ქვეყნის საუკეთესო ფეხბურთელთა ათეულში არაერთხელ იყვნენ დასახელებული სხვადასხვა თაობის ტორპედოელები: გურამ ცხოვრებოვი, რევაზ ძოძუაშვილი, ჯემალ ხერხაძე, სერგო კუტივაძე, გივი ნოდია, თენგიზ სულაქველიძე, თამაზ კოსტავა და სხვები. ხოლო რამაზ შენგელია ორჯერ სსრკს ნომერ-1 ფეხბურთელად იქნა აღიარებული. ძმები გივი და ლევან ნოდიები ევროპის ჩემპიონები არიან იუნიორთა შორის. 1969 წლის საკავშირო ჩემპიონატში წარმატებით ასპარეზობდა „ტორპედოელთა“ თავდამსხმელი ჯუმბერ ხაჯალია, რომელმაც 16 გოლი გაიტანა და გაზეთ „ტრუდის“ პრიზის ერთ-ერთი რეალური პრეტედენტი იყო. ქუთაისური საფეხბურთო სკოლის აღზრდილები მიხეილ აშვეთია და მალხაზ ასათიანი საქართველოს ეროვნული ნაკრების გამორჩეული წევრები იყვნენ, ხოლო ნუკრი რევიშვილი ახლაც ნაკრების პირველი ნომერია.
ტორპედოს ბომბარდირები
ცხრილში გოლთა რაოდენობა მოცემულია მხოლოდ ადგილობრივი ჩემპიონატის მონაცემებით.
სეზონები
გასაღები
უეფა-ს კლუბების რეიტინგში 2021
წყარო
სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის სპორტი კატეგორია:ტორპედო ქუთაისი კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
Sour Milk Sea
— ჯეკი ლომექსის მიერ შესრულებული სიმღერა, რომელიც მას ჯორჯ ჰარისონის მიერ გადაეცა. სიმღერა ჯორჯმა 1968 წელს დაწერა.
ფრედი მერკურის ერთ-ერთ პირველ ჯგუფს სახელწოდება ამ სიმღერის მიხედვით დაერქვა.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
Cataulacus traegaordhi
Cataulacus traegaordhi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლუციუს ტარკვინიუსი
საკუთარი სახელი ლუციუს ტარკვინიუსი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰარალე
ჰარალე — ქართულ მითოლოგიაში მოსავლისა და ნაყოფიერების ღმერთი. ამ სახელიდან მომდინარეობს სიმღერის ტექსტი „ჰარი, ჰარალე“. შესაძლებელია ურარტუელებისგან შემოვიდა ქართულში არალეს კულტი და სახელი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული მითოლოგია კატეგორია:ნაყოფიერების ღმერთები
ლიუბოვიის თემი
ლიუბოვიის თემი (Љубовија) — თემი სერბეთში, შედის მაჩვანის ოლქში.
თემის მოსახლეობა შეადგენს 14 424 ადამიანს (2007 წლის აღწერის მონაცემები), მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 44 ადამ./კმ². თემის ფართობი — 356 კმ².
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ლიუბოვია. ლიუბოვიის თემი შედგება 27 დასახლებული პუნქტისგან, მათი საშუალო ფართობია 13.2 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის თემები
ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000
I ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით.
2000 წელს ფიდემ პირველად ჩაატარა მსოფლიოს ჩემპიონატი ქალთა შორის ნოკაუტ-სისტემით. 12 ქართველი მოჭადრაკე ჩაება ამ ტურნირში. ახალბედებზე რომ არაფერი ვთქვათ, ვერც გამოცდილებმა აუღეს ალღო ახალ სისტემას. მხოლოდ ნანა იოსელიანმა და ქეთევან კახიანმა მიაღწიეს მერვედფინალს. დანარჩენები უფრო ადრე დამარცხდნენ. ჩემპიონობისათვის ძირითადად ჩინელები იბრძოდნენ და სიე ძიუნმა შეინარჩუნა ჩემპიონის წოდება.
ქართველების შედეგები:
პირველი ეტაპი
მეორე ეტაპი
მესამე ეტაპი
ტექნიკური შედეგები (მეოთხედფინალიდან)
მეოთხედფინალი
! style="background: #ddffdd;"|ა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ანგარიში
ნახევარფინალი
ფინალი
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
Total War
Total War — სტრატეგიული ვიდეო თამაშების სერია შექმნილი ბრიტანული კომპანია The Creative Assembly-ის მიერ, ხოლო გამომცემლები იყვნენ სხვადასხვა დროს სხვადასხვა კომპანიები: Electronic Arts (2000-2001), Activision (2002-2004), Sega (2005-დან დღემდე). სერია მოიცავს ბიჯური სტრატეგიისა და რეალური დროის ტაქტიკის ელემენტებს. სერიის პირველი თამაშია „Shogun: Total War“, ხოლო უახლესი თამაში ფრენჩაიზიდან არის 2018 წლის 3 მაისს გამოსული „Total War Saga: Thrones of Britannia“. დღემდე, საერთო ჯამში სერია მოიცავს 12 დამოუკიდებელ თამაშს, ხოლო გაყიდვების რაოდენობა 20 მილიონამდე ასლს აღწევს.
სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სერიები კატეგორია:ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები კატეგორია:4X-ის ჟანრის ვიდეო თამაშები კატეგორია:რეალური დროის ტაქტიკური თამაშები კატეგორია:Total War კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული გაერთიანებულ სამეფოში
მამულა (დმანისის მუნიციპალიტეტი)
მამულა (1949 წლის 12 ივლისამდე — „მამლოსოფელი“ ) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (გომარეთის თემი), მდებარეობს გომარეთის პლატოზე. ზღვის დონიდან 1400 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 80 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Cataulacus trapobanae
Cataulacus trapobanae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
.gs
.gs — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სამხრეთ ჯორჯიის და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულებისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
gs კატეგორია:სამხრეთ ჯორჯიის და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები
Toppdomän
ოქსფამი
ოქსფამის ცამეტი ორგანიზაცია დაფუძნებულია: ავსტრალიაში, ბელგიაში, კანადაში (ცალკე განყოფილებით კვებეკის პროვინციისთვის), საფრანგეთშ, გერმანიაში, დიდ ბრიტანეთში, ჰონგ კონგში, ირლანდიაში, ნიდერლანდებში, ახალ ზელანდიაში, ესპანეთში, და აშშ-ში. ოქსფამის პატარა საერთაშორისო ოფისია გახსნილი ოქსფორდში და ოფისი ხელმძღვანელობს საადვოკატო კანტორებს ვაშინგტონში, ნიუ იორკში, ბრიუსელში და ჟენევაში.
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
Step Inside Love
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები