cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იენიჯის ბრძოლა
იენიჯის ბრძოლა (19-20 ოქტომბერი 1912 წელი) — ბერძნებსა და ოსმალებს შორის მთავარი დაპირისპირება, ბალკანეთის პირველი ომის დროს. საბერძნეთს მეთარობდა მეფე კონსტანტინოს I, ხოლო ოსმალეთს გენერალი ჰასან თაჰსინ ფაშა. ბრძოლა დაიწყო მააშინ როდესაც, ბერძნებმა შეუტიეს ოსმალების მიერ გამაგრებულ პოზიციებს იენიჯესთან. ეს იყო სალონიკის დაცვის ბოლო ხაზი.
იენიჯეს მიმდებარე უხეში და ჭაობიანი რელიეფი მნიშვნელოვნად ართულებდა ბერძნული არმიის წინსვლას. 20 ოქტომბრის დილას, ბერძნული მე-9 ევზონის ბატალიონის ქვეითთა იერიშმა გამოიწვია ბერძნული არმიის იმპულსი, რასაც მოჰყვა თურქების დასავლეთ ფლანგის ჩამოშლა. ოსმალების მორალი დაეცა და უმეტესობამ გაქცევით უშველა თავს. ამ გამარჯვებამ ბერძნებს საშუალება მისცა სალონიკი აეღოთ, ეს კი დაეხმარა ბერძნებს დღევანდელი რუკის ჩამოყალიბებაში.
წინაპირობა
4 საათზე, 4 დივიზია სერვიასკენ დაიძრა, ბერძნული კავალერია კი კოზანში ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე შევიდა. 13 ოქტომბერს ბერძნულმა არმიამ თავისი გენერალური შტაბი კოზანში გადაიტანა; ერთი დღის შემდეგ ქალაქში ჩამოვიდა მეფე გეორგიოს I, რომელმაც უბრძანა ჯარს ლაშქრობა სალონიკისა და ვერიასკენ. ოსმალეთმა არაერთი მცირე მასშტაბის კონტრშეტევა ჩაატრა კოლოკუროში, ტრიპოტამოსსა და პერდიკაში, ბერძნულმა არმიამ მაინც განაგრძო წინსვლა ვეროისა და კატერინის აღებით 16 ოქტომბერს. 17-დან 18 ოქტომბრამდე ბერძნულმა გენერალურმა სარდლობამ თავისი ჯარები ვეროია-ნაოზას დაბლობში გაგზავნა.
სარანდაპოროსთან დამარცხების შემდეგ ოსმალებმა ჰასან თაჰსინ ფაშას ძალების ნარჩენები ახალად შემატებული ჯარისკაცებით გააძლიერეს. ორი დივიზია აღმოსავლეთ მაკედონიიდან, ერთი სარეზერვო დივიზია მცირე აზიიდან და ერთი სარეზერვო დივიზიონი სალონიკიდან; ამ ტერიტორიაზე ოსმალეთის ჯარების მთლიანი რაოდენობა 25 000 კაცს და 36 საარტილერიო დანაყოფს შეადგენდა. ოსმალებმა აირჩიეს იენიჯეზე მთავარი თავდაცვითი ხაზის ორგანიზება ან ქალაქის რელიგიური მნიშვნელობის გამო მაკედონიის მუსლიმი მოსახლეობისთვის ან იმიტომ, რომ არ სურდათ ბრძოლა თესალონიკთან ძალიან ახლოს. ოსმალებმა გათხარეს თხრილები 130 მეტრის (400 ფუტი) სიმაღლის ბორცვზე, რომელიც გადაჰყურებდა ქალაქის დასავლეთით დაბლობს. ბორცვი გარშემორტყმული იყო ორი უხეში ნაკადით, მისი სამხრეთ მისადგომები დაფარული იყო ჭაობიანი ჯანიცას ტბით, ხოლო მთა პაიკოს ფერდობები ართულებდა ჩრდილოეთიდან ნებისმიერ პოტენციურ მანევრს. იენიჯეს აღმოსავლეთ მისადგომებზე ოსმალებმა გააძლიერეს გარნიზონები, რომლებიც იცავდნენ ხიდებს მდინარე ლუდიასზე, პლატისა და გიდას სარკინიგზო ხაზზე.
18 ოქტომბერს, საბერძნეთის გენერალურმა სარდლობამ შეტევის ბრძანება გასცა, მიუხედავად იმისა, რომ მიიღო წინააღმდეგობრივი დაზვერვის ანგარიშები მტრის ჯარის განლაგების შესახებ. მე-2 და მე-3 ბერძნული დივიზიები იმავე მარშრუტით გაემართნენ ცაუსლისა და ცეკრესკენ, ორივე ლოკაცია მდებარეობდა იენიჯეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. 1-ლი ბერძნული დივიზია მოქმედებდა როგორც არმიის უკანა ხაზების დაცვა. მე-4 დივიზია იენიჯესკენ გაემართა ჩრდილო-დასავლეთიდან, ხოლო მე-6 დივიზიამ გვერდი აუარა ქალაქს და უფრო დასავლეთით ნედირის დაკავებას აპირებდნენ. მე-7 დივიზიამ და ცხენოსანმა ბრიგადამ დაფარა ჯარის მარჯვენა ფლანგი გიდასკენ წინსვლით; ხოლო კონსტანტინოპულოს ევზონის რაზმს დაევალა ტრიკალას აღება.
ბრძოლა
პირველი გასროლა მოხდა 19 ოქტომბრის დილით, მე-2 და მე-3 ბერძნული დივიზიების წინამძღოლებმა ბურგასში ოსმალების წინააღმდეგ წარმატებული იერიში წამოიწყეს და მტერს უკან დახევა მოუწია. მდინარე ბალიცასზე ხიდზე მისვლის შემდეგ, ორი დივიზია გახდა იენიჯეს მიმდებარე ბორცვებზე ძლიერი არტელერიის სამიზნე. მე-4 და მე-6 დივიზიებმა შეაჩერეს შეტევა, მას შემდეგ რაც, მასიური ცეცხლი გაუხსნეს თურქებმა. ვითარების შესაფასებლად და ახალი ბრძანებების გაცემის მიზნით ბრძოლის ველზე შუადღისას მივიდა ბერძნული არმიის სარდლობა. მე-2 და მე-3 დივიზიებს შეტევით უნდა გაევლოთ ხიდზე, განეხორციელებინათ ფრონტალური შეტევა უკნიდან ოსმალეთის ძალების ძირითად ნაწილზე. მე-4 და მე-6 დივიზიებმა ჩაატარეს ფლანგური მანევრი დასავლეთიდან, ამასობაში კონსტანტინოპულოს ევზონის რაზმი და საკავალერიო ბრიგადა ლუდიასისკენ გაემართნენ; რითაც შეიქმნა ორი ფრონტი გიანიცას ტბის ორივე მხარეს. 150px|მინი|მარჯვნივ|ალტ=ბრძოლის გეგმა
ბერძნული არტილერიის დაბომბვა არაზუსტი იყო, რადგან მიწა ჭაობიანი და არასტაბილური იყო. მხოლოდ ერთმა ბატარეამ მოახერხა თავის დამკვიდრება ოსმალეთის თხრილებიდან 4,5 კილომეტრის მანძილზე. ამან გამოიწვია მე-2 და მე-3 ბერძმული დივიზიების შენელება, თუმცა დაღამებისას მათ მოახერხეს დიდი ხიდის დადგმა მდინარე გრამოსზე, რომელიც ჩრდილოეთიდან მიედინება ჯანიცას ტბაში. დივიზიამ და ცხენოსანი ბრიგადა დაბანაკდა გიდასთან მისვლისთანავე, ხოლო კონსტანტინოპულოს ევზონის რაზმმა ასევე ვერ გადალახა ლუდიასი მას შემდეგ, რაც ხიდი ვერ იპოვა. მე-4 და მე-6 ბერძნული დივიზიები სტაბილურად მიიწევდნენ ბრძოლის ველის დასავლეთ კიდეზე, გაანადგურეს ორი კონტრშეტევა და აიძულეს ოსმალებს შტაბ-ბინა უფრო უკან გადაეტანა.
20 ოქტომბერს, დილის 8 საათზე, მე-4 ბერძნული დივიზიის მე-9 ევზონის ბატალიონის ქვეითმა ბატალიონმა დაიპყრო ოსმალეთის ბატარეა. მე-4 ბერძნულმა დივიზიამ გამოიყენა მოპოვებული იმპულსი ოსმალეთის მთელი დასავლეთი ფრთის უკან დასაბრუნებლად. მე-2 და მე-3 ბერძნულმა დივიზიებმა წინ წაიწიეს თავიანთი მოწინააღმდეგეების წინააღმდეგ, მიაღწიეს იენიჯეს კიდეებს და დაიწყეს ბაიონეტის შეტევა ოსმალეთზე, ზუსტად მაშინ, როდესაც მე-4 ბერძნული დივიზია დასავლეთიდან მოვიდა. დილის 10 საათზე ოსმალეთმა დეორგანიზებული უკან დახევა დაიწყეს, უმეტესობა სალონიკისა და დოირანისკენ გაიქცა. ეს უკანასკნელი შეაჩერა სერბმა ცხენოსანმა შენაერთმა, რომელიც მიიწევდა აქსიოსის ხეობისკენ. მეფისნაცვალმა კონსტანტინომ უბრძანა მე-2 ბერძნული დივიზიის ერთ პოლკს, რომ უკანდახეული ოსმალები გამოედევნა თესალონიკისკენ მიმავალ გზაზე, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ის ძალიან ვიწრო და ეფექტური იყო დევნისთვის.
ამავე დროს ოსმალეთის 3000-მა კაციანმა ძალამ დაარტყა მე-7 ბერძნულ დივიზიას გიდაში, რადგან ის ამ ტერიტორიაზე ჩერდებოდა. ბერძნებმა შეინარჩუნეს თავიანთი პოზიცია და მაშინვე გადავიდნენ შეტევაზე, კიდევ ერთხელ არ დაემორჩილნენ ბრძანებებს. კონსტანტინოპულოს ევზონის რაზმმა შუადღისთვის მოახერხა ლუდიების გადალახვა. თუმცა, რადგან მე-7 დივიზიის ინჟინრებმა და ცხენოსანმა ბრიგადამ დროულად ვერ მიაღწიეს, მან ვერ შეძლო აქსიოსამდე მისვლა და მისი ხიდების გადაკეტვა; რამაც მრავალ ოსმალ ჯარისკაცს გაქცევის საშუალება მისცა.
იოანე XIII (პაპი)
წარმოშობით რომაელი. მაროზიას დის, თეოდორა უმცროსის შვილი. დააარსა მეკლენბურგის საარქიეპისკოპოსო. თავგამოდებით იცავდა ოტო I-ს.
სქოლიო
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 972
ნეგოი
ნეგოი (Negoiu) — მთა სამხრეთ კარპატებში, ფეგერაშის მასივზე, რუმინეთში. სიმაღლე 2535 მ. რუმინეთის მწვერვალებს შორის სიმაღლით მეორე ადგილზეა მოლდოვიანუს შემდეგ (2544 მ).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინეთის მთები
გველისარა
გველისარა (Psammophis lineolatus) — ქვეწარმავალი ანკარასებრთა ოჯახისა. აქვს წვრილი, 90 სმ-მდე სიგრძის სხეული. გამოირჩევა დიდი სისწრაფით. მსხვერპლის დასაჭერად ჩასაფრება არ სჭირდება, მას ყველაზე სწრაფი ხვლიკიც კი ვერსად გაექცევა. საფრთხის შემთხვევაში გაქცეულ გველისარას ძალზედ სწრაფად მორბენალი ადამიანიც კი ძლივს ეწევა. მტერთან ანაზდეულად შეხვედრისას იგი საქსაულის ტოტებში იმალება. გველისარას ღია ფერის კანი საქსაულის ტოტებისაგან არ გამოირჩევა და გველს სრულიად შეუმჩნეველს ხდის. ახასიათებს თავდაცვის განსხვავებული მეთოდიც: სხეულის უკანა ნაწილს ტოტზე ახვევს, წინას კი მტრისაკენ „გაისვრის“, ტოვებს შთაბეჭდილებას, თითქოს საკბენად მოხტომას აპირებსო. ადგილობრივებს ამ გველისა სრულიად არ ეშინიათ. გველისარას ნაკბენი ადამიანისათვის საშიში არ არის. გველისარას, სხვა ანკარასებრთა მსგავსად, შხამიანი ეშვები ზედა ყბის უკანა ნაწილში აქვს, სწორედ ამიტომ გველს უჭირს მისი გამოყენება თუ მსხვერპლს ღრმად არ ჩაიდებს პირში. გავრცელებულია წინა აზიაში და სამხრეთ ყაზახეთში. ბინადრობს ქვიშიან უდაბნოში, ავშნიან ნახევრად უდაბნოსა და ლიოსიან მთისწინებში, ზოგან მთაშიც (ზღვის დონიდან 1500 მ-მდე). აქტიურია დღისით, იკვებება ხვლიკებით. ივნის-ივლისში დებს 2-6 კვერცხს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანკარასებრნი
ბრუმი
ბრუმი (Broome) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, დასავლეთ ავსტრალიის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 12 766 ადამიანს. შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ პერთიდან დაშორებულია 2100 კილომეტრით. გაშენებულია ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან საშუალოდ 19 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქის ყველაზე ცხელი თვეებია დეკემბერი და იანვარი, ყველაზე ცივი ივლისი და აგვისტო. ატმოსფერული ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 598.9 მმ-ს.
რესურსები ინტერნეტში
1000px|thumb|მარცხნივ|კაბლ-ბიჩის პანორამა
სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ავსტრალიის ქალაქები
სტაროსურმეტოვო
სტაროსურმეტოვო (Иҫке Сөрмәт; Старосурметово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 86 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (50%) და თათრები (45%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
დევიაცია
დევიაცია — ქცევის აღნიშნვა, რომელიც ეწინააღმდეგება საზოგადოებაში აღიარებულ ნორმებს. რობერტ მერტონის აზრით, დევიანტური მოქმედება წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც საზოგადოებაში (კულტურაში) აქცენტირებული მიზნების მიღწევა ხდება სოციალურად დაუშვებელი (არანორმალური, არაინსტიტუციური), თუმცა შესაძლოა ტექნიკურად ეფექტიანი საშუალებების გამოყენებით. დევიაცია სოციალურად კონსტრუირებული მოქმედებაა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ არ არსებობს ქმედება, რომელიც თავისთავად, სოციალური კონტექსტისაგან განყენებულად, არანორმალურია (ნორმიდან გადახრილია), ანუ დასაგმობია ნებისმიერი საზოგადოების მიერ ნებისმიერ დროს. პირიქით, დევიაცია სიტუაციური და კონტექსტუალურია. მაგალითად, ადამიანის მოკვლა დევიანტურია ჩვეულებრივ (მშვიდობიან) სიტუაციაში, მაგრამ ნორმალურია, მეტიც — მოითხოვება ომის კონტექსტში. ამდენად, ყველა სოციალური ქმედება იმართება და რეგულირდება წესების საფუძველზე, მაგრამ, ჯერ ერთი, თავად წესებია სხვადასხვა განსხვავებული კონტექსტისათვის და მეორეც, ისინი ცვალებადია და მუდმივად ვარირებს სოციალურ დროსა და სივრცეში. აქ ჩნდება კიდევ ერთი პრობლემა: შესაძლოა, ინდივიდის ესა თუ ის ქმედება ფორმალურად განიხილებოდეს როგორც დევიანტური, მაგრამ მას მაინც არ „მიეკეროს“ დევიანტის იარლიყი, რამდენადაც, გარემოების სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, საზოგადოებრივი აზრი არ აღიარებს ნორმის დარღვევად.
დევიაცია სექსუალური — გადახრა სექსუალური ქცევის მისაღები (მოცემული ეთნიკური კულტურის ფარგლებში) ნორმებიდან, როცა სექსუალური აღგზნება ან ორგაზმი მიიღწევა ატიპური ან არსებული კულტურით დაუშვებელი ქმედებების შედეგად. სექსუალური დევიაცია კლასიფიცირდება, როგორც გადახრა ა) ლტოლვის ობიექტთან მიმართებაში (პედოფილია, ეფებოფილია, გერონტოფილია, ზოოფილია, ფეტიშიზმი, ტრანსვესტიზმი, ინცესტი, ნარცისიზმი, პიგმალიონიზმი, ნეკროფილია და სხვ.), და ბ) ლტოლვის გამოხატვის ფორმაში (სადიზმი, მაზოხიზმი, ექსჰიბიციონიზმი, ვუაიერიზმი და ა.შ.).
ლიტერატურა
* კატეგორია:სოციოლოგია კატეგორია:ლგბტ ტერმინები კატეგორია:ფსიქოლოგია
გველისენისნაირნი
გველისენისნაირნი (Ophioglossales) — ეუსპორანგიუმიანი გვიმრების რიგი. უმრავლესობა მრავალწლოვანი ფესურიანი მცირე ზომის ბალახია, ზოგი — ეპიფიტი. ფესურიდან ამოდის ერთი ან რამდენიმე ფოთოლი, რომლებიც გაყოფილია ორად - მწვანე უნაყოფო ფირფიტად და სასპორე ნაწილად. მიწისქვეშა წინაზრდილი უფეროა, მიკორიზიანი.
ცნობილია გველისენისნაირთა სამი გვარი. გველისენა და მარგალიტა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროში. საქართველოში გვხვდება ერთეულ ეგზემპლარებად ან მეჩხერ ჯგუფებად. ჰელმინთოსტაქისი მხოლოდ აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკებში იზრდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:გვიმრები
პან-დე-ასუკარის ეროვნული პარკი
პან-დე-ასუკარის ეროვნული პარკი (Parque Nacional Pan de Azúcar) — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს ანტოფაგასტისა და ატაკამის რეგიონებში. დაარსდა 1985 წელს. ფართობი 438 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები კატეგორია:ანტოფაგასტის რეგიონის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ატაკამის რეგიონის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ატაკამის უდაბნო კატეგორია:1985 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
წიგნი იესო ნავეს ძისა
წიგნი იესო ნავეს ძისა, იესო ნავეს ძე (ებრ. יְהוֹשֻׁעַ בִּן-נוּן‎, იეშუა ბინ ნუნ) — ძველი აღთქმისა და ბიბლიის მეექვსე კანონიკური წიგნი. პირველი წინასწარმეტყველთა წიგნი. ებრაული ტრადიციის მიხედვით წიგნის ავტორად ითვლება თავად იესო ნავეს ძე (იმ უკანასკნელი სტრიქონების გარდა, სადაც მოთხრობილია მისი გარდაცვალება და დაკრძალვა. ტრადიციისავე მიხედვით მათი ავტორია წინასწარმეტყველი სამუილი). წიგნის სახელწოდებაც სწორედ მისი მთავარი გმირის, იესო ნავეს ძის სახელიდან მომდინარეობს, რომელიც ნიშნავს „იაჰვე იხსნის“. წიგნი მოსდევს მოსეს ხუთწიგნეულს და მემკვიდრეა იმის, ვინც ისრაელი ხალხი აღთქმულ მიწაზე მიიყვანა. მასთან მჭიდრო კავშირშია და თითქოს და აგრძელებს კიდეც მას. სწორედ ამ მსგავსების გამო მრავალი ბიბლიის კრიტიკოსი (დილმანი და სხვ.) ამ წიგნს მიაკუთვნებს მოსეს ხუთწიგნეულს და მოიხსენიებს „ექვსწიგნეულად“. ქრისტიანულ კანონში იესო ნავეს ძის წიგნი მიჩნეულია პირველ ისტორიულ წიგნად, ებრაულ კანონში კი ძველ წინასწარმეტყველთა პირველ წიგნად. ნაწარმოები სამ ნაწილად იყოფა: წიგნი მოგვითხრობს ებრაელი ხალხის ისტორიას მოსეს გარდაცვალებიდან იესო ნავეს ძის გარდაცვალებამდე (1272-1244 წლები ძვ.წ.აღ.) და აღწერს ებრაული არმიის ქმედებებსა და საბრძოლო წესებს. დღევანდელი სახის მიღებამდე წიგნმა ჩამოყალიბების ხანგრძლივი და რთული პროცესი გაიარა, საბოლოო ფორმა მან ქრისტიანული ხანის დადგომამდე მცირე ხნით ადრე მიიღო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
კანაგავის პრეფექტურა
მინი|კანაგავის პრეფექტურა კანაგავის პრეფექტურა (神奈川県) — პრეფექტურა იაპონიაში. კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ფართობი 2,4 ათასი კმ2, მოსახლეობა 8.899.545 კაცი. მ. შ. დაახლოებით 90% ქალაქში ცხოვრობს. ადმინისტრაციული ცენტრი ქ. იოკოჰამა.
კანაგავა შედის იაპონიის უდიდესი ინდუსტრიული რაიონის კანტოს შემადგენლობაში. მრეწველობის წამყვანი დარგებია: მანქანათმშენებლობა (უმთავრესად გემთმშენებლობა, ავტომშენებლობა და სხვა) და ელექტროტექნიკური, აგრეთვე ქიმიური, მეტალურგიული, კვების მრეწველობა. მთავარი სამრეწველო ცენტრებია: იოკოჰამა, ცურუმი, კავასაკი. სოფლის მეურნეობა სპეციალიზებულია ბრინჯის, ხორბლისა და თამბაქოს მოყვანაზე. განვითარებულია მეხილეობა, მებოსტნეობა, მეყვავილეობა, სახორცე-სარძეო მესაქონლეობა, მეფრინველეობა. მიურის ნახევარკუნძულის სანაპიროზე არის ზღვის სარეწი. ტურიზმი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კანტოს რეგიონის პრეფექტურები
გნოლი
გნოლი (Perdix perdix) — ფრინველი ქათმისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის საშუალო სიგრძეა 35 სმ. მამლის წონა 500 გრამს აღწევს, დედლისა — 350 გრამს. გნოლი რუხი შეფერილობისაა და შავი და ყავისფერი განივი ზოლები გასდევს. მკერდზე მორუხო, ნალისმაგვარი შავი ლაქა აქვს, თეთრ მუცელზე კი წაბლისფერი ლაქები. გავრცელებულია ევროპაში, ამიერკავკასიაში, წინა და შუა აზიაში. საქართველოში ბინადრობს, ზამთარში მომთაბარეობს. ცხოვრობს ბუჩქნარით შემოფარგლულ ველ-მინდვრებში, ყანებში და ზეგნებზე, ზღვის დონიდან 2600 მ-მდე. მონოგამური ფრინველია. ბუდეს იკეთებს მიწაზე. მაის-ივნისში დებს 12-15 კვერცხს. კრუხობს 21-26 დღე. იკვებება როგორც მცენარეული (კენკრა, მარცვლოვნები, კვირტები, ყლორტები), ისე ცხოველური საკვებით (მწერები). ქვესახეობებიდან საქართველოში გვხვდება ამიერკავკასიური გნოლი (Perdix perdix canescens).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქათმისნაირნი
29 მაისი
29 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 149-ე დღე (ნაკიან წლებში - 150-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 216 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
0529
If (პინკ ფლოიდის სიმღერა)
„If“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა ალბომიდან Atom Heart Mother.
შექმნა
სიმღერის ავტორი და შემსრულებელია როჯერ უოტერსი. ისევე, როგორც Grantchester Meadows, ისიც პასტორალის ტიპის არის, მაგრამ ტექსტში ავტორი საკუთარ პიროვნებას იკვლევს.
რონ გისინი:
"„If“ წარმოაჩენს ნამდვილ როჯერს იმაზე უკეთ, ვიდრე მისი ხმაურიანი პოლიტიკური გამოგონებები. ეს უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ჯგუფის ასტრალური ბოდვები. სტრიქონში „If I were a good man I'd understand the spaces between friends“ მისი მთელი არსია."
საკონცერტო ვერსიები
სიმღერა შესრულდა ჯონ პილის გადაცემაში, BBC-ს პარიზის თეატრში (ლონდონი), 1970 16 ივლისს. ამ შესრულებისას რიჩარდ რაიტი უკრავდა ორგანსა და ბას-გიტარაზე. როჯერ უოტერსი სიმღერას საკუთარ სოლო ტურნეებში ასრულებდა, დამატებითი სტრიქონებით და სხვა კომპოზიციური წყობების დამატებით.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1970 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
Atom Heart Mother
იკოსაგონი
300px|thumb|right|ტოლგვერდა იკოსაგონი. იკოსაგონი გეომეტრიაში ჰქვია ოცკუთხა პოლიგონს (მრავალკუთხედს).
ტოლგვერდა ოკოსაგონის შიდა კუთხე 162°-ს შეადგენს, ხოლო ფართობი, a გვერდის სიგრძით გამოითვლება ფორმულით:
სხვა მნიშვნელობები
სიტყვა "იკოსაგონი" ზოგჯერ გამოიყენება, როგორც სვასტიკის ევფემიზმი, ვინაიდან იგი 20 სწორი ხაზის სეგმენტით იხაზება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მრავალკუთხედები
ივანე სარიშვილი
ივანე სარიშვილი (დ. 11 დეკემბერი, 1912, სოფ. ასკანა, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 ივნისი, 1977) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1948). საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1958). სკკპ წევრი 1940 წლიდან. ლენინის სახელობის საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერების აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1972-), საქართველოს სსრ IV, V, VI, VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
1932 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1937 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ნიადაგთმცოდნეობის კათედრის დოცენტი იყო, ხოლო 1938–1975 წლებში აგროქიმიის კათედრის გამგე, 1949–1956 წლებში — აგრონომიის ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 1956–1974 წლებში — ამავე ინსტიტუტის რექტორი, 1974 წლიდან სსრკ აგროქიმიის მომსახურების ცენტრალური ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის დირექტორი. საქართველოში პირველმა შეადგინა აგროქიმიის კარტოგრამა: გამოიკვლია წითელმიწა ნიადაგების თეორიული და პრაქტიკული საკითხები, შეისწავლა საქართველოში ტენიანი სუბტროპიკული ზონის ნიადაგების ბუნება, ნიადაგის მიკროელემენტებით განოყიერება და სხვა. იგი ასზე მეტი სამეცნიერო შრომის ავტორია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი აგროქიმიკოსები კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1977 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ი კატეგორია:სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ესპანეთის სახალხო პარტია
ესპანეთის სახალხო პარტია (Partido Popular; PP)  - მემარჯვენე-ცენტრისტული ორიენტაციის პოლიტიკური პარტია ესპანეთში, დაარსდა 1976 წლის 9 ოქტომბერს და ეწოდა სახალხო ალიანსი (Alianza Popular; AP). მისი პირველი ლიდერი იყო მანუელ ფრაგა. დღევანდელ სახელწოდებას ატარებს 1989 წლის 20 იანვრიდან. მმართველი პარტია იყო 1996-2004 წწ. 1990-2004 წწ პარტიის ხელმძღვანელის და 1996-2004 წწ. პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა ხოსე მარია ასნარს. 2004 წელს საპარლამენტო არჩევნებში დამარცხება განაპირობა არჩევნებამდე 3 დღით ადრე მადრიდის ქუჩებში მომხდარმა ტერაქტმა. პარტიის ახალ ხელმძღვანელად 2004 წელს აირჩიეს მისი დღევანდელი ლიდერი მარიანო რახოი. პარტია ოპოზიციაში იყო 2004-2011 წლებში. 2008 წლის არჩევნების შედეგად 154 დეპუტატი ჰყავს კორტესში და 24 დეპუტატი ევროპარლამენტში.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის პოლიტიკური პარტიები
ბუსელტონი
ბუსელტონი (Busselton) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, დასავლეთ ავსტრალიის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 21 407 ადამიანს. შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ პერთიდან დაშორებულია 232 კილომეტრით, ქალაქ ბანბერიდან 52 კილომეტრით. გაშენებულია ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან საშუალოდ 4 მ სიმაღლეზე. დაარსდა 1832 წელს. ყველაზე ცხელი თვეებია დეკემბერი და იანვარი, ყველაზე ცივი — ივლისი და აგვისტო. ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 812,6 მმ-ს.
სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ავსტრალიის ქალაქები
Fusiturris torta
Fusiturris torta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
დანიელ ოლბრიხსკი
დანიელ მარსელ ოლბრიხსკი (Daniel Marcel Olbrychski; დ. 27 თებერვალი 1945, ლოვიჩი, ლოძის სავოევოდო, პოლონეთი) — პოლონელი თეატრისა და კინოს მსახიობი.
ითვლება თავისი თაობის კინოსა და თეატრის ერთ-ერთ უდიდეს მსახიობად. მან მონაწილეობა მიიღო 180-მდე მხატვრულ და სატელევიზიო ფილმში. მისი დებიუტი შედგა 1963 წელს კაპრალის როლის შესრულებით იანუშ ნასფეტერის ფილმში „დაჭრილები ტყეში“. შემდეგ ის გამოჩნდა ყველაზე პოპულარული პოლონელი რეჟისორების ფილმებში, როგორებიც არიან ანჯეი ვაიდა, იანუშ მორგენშტერნი, კაზიმეჟ კუცი, ჯულიან ძიეძინა, კრშიშტოფ ზანუსი, ირჟი ანტჩაკი, ირჟი ჰოფმანი, იანუშ კიჟოვსკი, სტანისლავ ბარეია და კშიშტოფ კესლევსკი. 1970 წლიდან მან დაიწყო გამოჩენა უცხოელ რეჟისორთა დილმებში. თამაშობდა ფოლკერ შლონდორფის, კლოდ ლელუშის, მიკლოშ იანჩოს და ნიკიტა მიხალკოვის ფილმებში.
ოჯახი და განათლება
დაიბადა 1945 წლის 27 თებერვალს ლოვიჩში. ის არის პუბლიცისტ ფრანცისეკ ოლბრიჩსკის (1905–1981) და პოლონელი ფილოლოგის კლემენტინა სოლონოვიჩის ვაჟი. მისი დეიდა იყო ირენა შმიალოვსკა (1908–2019) — ერთ-ერთი ყველაზე დღეგრძელი პოლონელი ქალი. ჰყავდა უფროსი ძმა, კრშიშტოფი (1939–2017), რომელიც ფიზიკოსი იყო. მან ბავშვობა გაატარა ჩერნიევოში, ლოძსა და დროიჩინში, სადაც შედგა მისი დებიუტი, როგორც მსახიობის, ეკლესიაში დადგმულ სპექტაკლებში. სწავლობდა ვიოლინოს მუსიკალურ სკოლაში. იგი ბავშვობიდან ვარჯიშობდა კრივში, ასევე ფარიკაობაში, ბადმინტონსა და ძიუდოში, 800 მ-იან დისტანციაზე სირბილში ლოტნიკ ვარშავას კლუბში. ამავდროულად, იგი განვითარდა როგორც მსახიობი — ეკუთვნოდა ძველი ვარშავის მოყვარულთა დეკლამაციურ წრეს (ხელმძღვანელობდა იოზეფ მალგორჟევსკი), ხოლო სტეფან ბატორის სახელობის საშუალო სკოლაში სწავლის დროს, ვარშავაში, მან სასკოლო სპექტაკლში „შურისძიება“ ითამაშა პაპკინი, ბუფოს თეატრის სცენაზე. მარცხნივ|მინი| ოლბრიხსკი და [[ანჯეი ვაიდა ლუბუსკის კინოზაფხულის დროს (დაახლოებით 1970 წ.)]] 1963 წელს საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მან სწავლა დაიწყო ვარშავის სახელმწიფო უმაღლეს თეატრალურ სკოლაში, რომელიც შეწყვიტა სხვა კინოპროექტებში მონაწილეობის გამო. სამსახიობო გამოცდა მხოლოდ 1971 წელს ჩააბარა.
კარიერა
1961 წლის 13 დეკემბერს იგი გახდა პროფესიონალი მსახიობი. ამ დროს ის გამოდიოდა ახალგაზრდულ პოეტურ სტუდიაში, რომელიც რეალიზებულია პოლონურ ტელევიზიაში ანჟეი კონიცას მიერ, სადაც, სხვათა შორის, მან შეასრულა მთავარი როლი იგორ ნიუერლის „აღდგენილი არქიპელაგის“ მიხედვით. სწავლის დასაწყისში ის შეამჩნია რეჟისორმა იანუშ ნასფეტერმა. 1965 წელს მან შეასრულა თავისი პირველი დიდი როლი — რაფალ ოლბრომსკი ანჯეი ვაიდას „პოპიოლიში“ და ასევე გამოჩნდა მეორე ლეიტენანტი სტეფან „ჟბიკ“ ოლევიჩის როლში იანუშ მორგენშტერნის საომარ დრამაში „მაშინ იქნება დუმილი“. 1960-იანი წლების ბოლომდე მან შეასრულა რამდენიმე მთავარი კინოროლი: 1966 წელს — ანჯეის პერსონაჟი სტანისლავ ბარეიას მუსიკალურ კომედიაში „გონივრული ქორწინება“ (1967) და ტოლეკ შჩეპანიაკი ჯულიან ძიძინას „მოკრივეში“, 1967 წელს — ჯუმპ კუსეკი და 1967 წ. არენსი იანუშის ჯოვიტა მორგენშტერნში. 1969 წელს გახდა ზბიგნევ ციბულსკის პრემიის პირველი ლაურეატი. იმავე წელს ის დაეხმარა ანჯეი ვაიდას ფილმში „ნადირობა ბუზებზე“ გადაღებების დროს, რომელშიც მან შეასრულა მხატვრის მეორეხარისხოვანი როლი, გამოჩნდა ლეიტენანტ სტეფან სოვინსკის ეპიზოდურ როლში კაზიმიერ კუცის „შავი დედამიწის მარილი“, და სტუმრად ითამაშა კშიშტოფ ზანუსის სადებიუტო მხატვრულ ფილმში „Structure crystal“ და ითამაშა ორი თეატრალური როლი ვარშავის Powszechny თეატრის სცენაზე და მაკბეტის ბანკის სცენაზე სატელევიზიო თეატრისთვის.
1970 წელს მან შეასრულა მთავარი როლები ვაიდას დრამებში: ბოლესლავი „ბირჩვუდში“ და თადეუში „პეიზაჟში ბრძოლის შემდეგ“. ამ უკანასკნელში შესრულების წყალობით, ის მამაკაცის საუკეთესო როლის პრემიის კანდიდატი იყო კანის 23-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე, მაგრამ საბოლოოდ დამარცხდა მარჩელო მასტროიანისთან. ასევე 1970 წელს შედგა მისი დებიუტი დასავლურ კინოში სერგეი აბრამოვის როლით მიკლოშ იანცოს „პაციფისტი“. იმავე წელს ვარშავის ეროვნული თეატრის სცენაზე მან მთავარი როლები შეასრულა ფილმებში „ჰამლეტი“ და „ბენიოვსკი“ (რეჟ. ადამ ჰანუშკევიჩი). 1971 წელს ის გამოჩნდა იან კრეჩმართან ერთად კრშიშტოფ ზანუსის სატელევიზიო ფილმში „როლი“, ხოლო 1972 წელს მან ითამაშა ვაიდას კიდევ ორ ფილმში: მათე მახარებელი გერმანულ დრამაში „პილატე და სხვები“ და საქმრო ფილმში „ქორწილი“. 1974 წელს შედგა პრემიერა ერჟი ჰოფმანის ფილმისა „წარღვნა“, რომელშიც მან განასახიერა მთავარი გმირი — ანჯეი კმიტიჩი. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ პრემიერამდე პრესაში გააკრიტიკეს ფილმში როლის აღების გამო, ბლოკბასტერში გამოჩენა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი აღმოჩნდა მის სამსახიობო მიღწევებში, მან საუკეთესო შეფასებები და მაყურებლებს შორის უდიდესი პოპულარობა მოუტანა. როგორც თავად აცხადებს, ფილმში შესრულებული როლისთვის მან დაახლოებით 150 000 PLN გამოიმუშავა. შემდეგ მან ითამაშა ბოროვეცკი „აღთქმული მიწის“ კინოადაპტაციაში (რეჟ. ანჯეი ვაიდა).
1976 წელს მან ხელი მოაწერა „წერილს 296“, რომელიც კულტურის წარმომადგენლების მიმართვა იყო გამოიძიონ რეპრესიები მუშებისა და KOR-ის წევრების წინააღმდეგ. ამრიგად, მან გამოხატა საზოგადოებრივი მხარდაჭერა პოლონეთის იმდროინდელი ძალაუფლების ოპოზიციის მიმართ, რის შედეგადაც მას ბოიკოტი გამოუცხადეს და სამთავრობო ტელევიზიის მიერ მისი სპექტაკლების დაბლოკვა მოხდა. 1977 წელს მან შეასრულა სტანისლავ პჟიბიშევსკის როლი პოლონურ-ნორვეგიულ ფილმში Haakon Sandøy Dagny, რის შემდეგაც მან რამდენიმეთვიანი შესვენება გააკეთა კინოში.ის დიდ ეკრანზე დაბრუნდა იან ბრონსკის როლით ფოლკერ შლონდორფის საერთაშორისო ფილმში „თუნუქის დოლი“ (1979) და გადაღების დროს ასევე მუშაობდა ანჯეი ვაიდას ფსიქოლოგიური მელოდრამის „ქალიშვილი ვილკოდან“ გადასაღებ მოედანზე, რომელშიც მან შეასრულა მთავარი როლი — ვიქტორ რუბენი.
1980-იანი წლების დასაწყისში ჩაერთო „სოლიდარობის“ საქმიანობაში, მაგ. მიმართა გდანსკში 1970 წლის დეკემბერში დაღუპული გემთმშენებლობის მუშაკების ძეგლის გახსნის ცერემონიალზე, რომელიც მოეწყო 1980 წლის 16 დეკემბერს და ასრულებდა პერიოდულ კონცერტებს, რომლებზეც თანხები გროვდებოდა ძეგლის მშენებლობის დასაფინანსებლად. გემთმშენებლობის მუშაკებმა და 1981 წელს მან ხელი მოაწერა წერილს (დაწერა იოზეფ რიბიცკის მიერ ვოიცეხ იარუზელსკისადმი პროტესტის ნიშნად პოლონეთში საომარი მდგომარეობის შემოღების წინააღმდეგ), რომელმაც ამხილა უსაფრთხოების სამსახური. ის მალე გაემგზავრა საფრანგეთში, სადაც შეასრულა ჰერალდ ფონ ვულნოვის როლი სპექტაკლში „შეშლილები კვდებიან“ ნანტერში, ამანდიერის თეატრში და რეტ ბატლერი „ქარწაღებულნში“ პარიზის თეატრში. ემიგრაციაში ყოფნისას მან ასევე შექმნა სხვა კინემატოგრაფიული როლები: ავსტრიელი დირიჟორი კარლ კრემერი კლოდ ლელუშის „ერთიც და მეორეც“, სენ-ჟენისი ჯოზეფ ლოზის დრამაში „კალმახი“, სოლ პორტერი ჟან-პიერ იგუს „დერელიტში“. 1984 წელს მან ითამაშა ვოიტეხ იასნის გერმანულ-ფინურ კოპროდუქციაში „აუტანელი თვითმკვლელობა“, რომელიც ეფუძნებოდა ნიკოლაი ერდმანის „თვითმკვლს“ და ითამაშა ტყუპი ძმების ვინსენტისა და თომას დელონის ორმაგი როლი ოლივერ ნოლინის „ფლეშბეკში“ და შეასრულა საბჭოთა კავშირის როლი. მოჭადრაკე ტაკ-ტაკი რიჩარდ დემბოს ოსკაროსან საუკეთესო უცხოენოვან კინო-დრამაში „ეპისკოპოსის დიაგონალი“.
2010 წელს მან მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა ფილმში „სოლტი“ ანჯელინა ჯოლის გვერდით და მიიღო მაგისტრის ხარისხი კრაკოვის თეატრალური აკადემიიდან. ალექსანდრე ზელვეროვიჩი ვარშავაში. 2012 წლის შემოდგომაზე იგი შეუერთდა TVP1-ის სერიალ Klan-ის მსახიობებს.
2015 წელს იყო 68-ე ყოველწლიური კანის კინოფესტივალის ჟიურის წევრი.
Პირადი ცხოვრება
1967 წლის მარტში იგი დაქორწინდა მსახიობ მონიკა ძიენიზიევიჩზე, რომელთანაც ჰყავს ვაჟი, რაფალი (დ.1971). ქორწინების დროს მას სამი წლის განმავლობაში კავშირი ჰქონდა მომღერალ მარილია როდოვიჩთან, რომელიც ითვლებოდა 70-იანი წლების ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ რომანსების პოლონელ შემსრულებლად. როდოვიჩთან განშორების შემდეგ იგი ცოლს გაშორდა. 1978 წლის 13 თებერვალს დაქორწინდა ჟურნალისტ ზუზანა ლაპიცკაზე (1954-2018), რომელთანაც ჰყავს ქალიშვილი, ვერონიკა (დ. 1981). მსახიობ ბარბარა სუკოვასთან არაქორწინებული ურთიერთობიდან მას ჰყავს ვაჟი, ვიქტორი (დ. 1988). 1989 წელს ის დაშორდა ლაპიცკას. 2003 წლის 23 ოქტომბერს იგი დაქორწინდა თავის მენეჯერზე, თეატროლოგ კრისტინა დემსკაზე.
ის მრავალი წელი ცხოვრობდა საფრანგეთში და თავისუფლად ფლობს ფრანგულ ენას. გარდა ამისა, ის საუბრობს რუსულ, იტალიურ და ინგლისურ ენებზე.
იგი გახდა ბრონისლავ კომოროვსკის საპატიო მხარდაჭერის კომიტეტის წევრი 2015 წელს პოლონეთის საპრეზიდენტო არჩევნებამდე.
1990-იან წლებში მას დაუსვეს კანის კიბოს დიაგნოზი, რომელიც საჭიროებდა ოპერაციას.
მეთვალყურეობა პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის საიდუმლო სამსახურების მიერ
მილიციის შტაბის მე-3 სამმართველომ გამოიძია დანიელ ოლბრიხსკის ოპერატიული გამოძიების საქმე კოდური სახელწოდებით „კმიჩიჩი“ ფარგლებში. მასალები შეგროვდა პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის მიმართ მისი მტრული აქტივობის დემონსტრირების გამო, საიდუმლო თანამშრომლად თანამშრომლობისთვის ე.წ. კომპრომატები. სპეცსამსახურების ინტერესის მიზეზი იყო ის ფაქტი, რომ 1977 წელს დანიელ ოლბრიხსკიმ ხელი მოაწერა მუშათა თავდაცვის კომიტეტის მიმართვას საპარლამენტო კომიტეტის დანიშვნაზე, რომელიც გამოიძიებდა ივნისის საპროტესტო აქციების მონაწილეთა არასათანადო მოპყრობის და MO-ს მიერ კანონის დარღვევას., ს.ბ. და სასამართლო სისტემა. 1978 წლის 6 თებერვალს „კმიჩიჩი“ დაიხურა „ფიგურის“ მტრული საქმიანობის შეწყვეტის გამო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:პუშკინის მედლის კავალრები კატეგორია:პოლონელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
პოლოცკი
პოლოცკი (По́лацк) — ქალაქი ვიტებსკის ოლქში, პოლოცკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ბელარუსის უძველესი ქალაქი და კიევის რუსეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე პოლოტაზე, რომელიც ჩაედინება მდინარე დასავლეთის დვინაში. მოსახლეობა 82,8 ათასი ადამიანი (2010).
პოლოცკის სამთავრო
1003—1044 წლებში პოლოცკის მთავარი იყო ბრიაჩისლავ იზიასლავის ძე. მან მნიშვნელოვნად გააფართოვა პოლოცკის სამთავროს ტერიტორია, შემოიერთა ქალაქები უსვიატი და ვიტებსკი, ასევე მიწები დასავლეთ დვინასა და დისნას შორის, სადაც დააარსა ქალაქი ბრასლავი.
ვსესლავ ბრიაჩისლავის მმართველობის დროს (1044-1101 წლები) აშენებული იქნა სოფიის ტაძარი (1030—1060 წლებში), ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ტაძარი ძველ რუსეთში. ვსესლავ ბრიაჩისლავის ძე — ერთადერთი წარმომადგენელია რიურიკების პოლოცკის შტოსი კიევის დიდი მთავრის ტახტზე (1068—1069). ვსესლავ ბრუაჩესლავის ძის დროს პოლოცკის სამთავრომ მიაღწია თავისი სიძლიერის პიკს.
ვსესლავ ბრიაჩისლავის შვილიშვილის წმინდა ეფროსინიის (1110—1173), პოლოცკის იღუმენიასთანაა, დაკავშირებული პოლოცკის სპასო-ეფროსინიის მონასტრის დაარსება. მისი შეკვეთით 1161 წელს ოსტატმა ოქრომჭედელმა ლაზარ ბოგშამ შექმნა ჯვარი — ძველ ბელარუსული ოქრომჭედლობის შედევრი.
XII საუკუნეში დაიწყო ბრძოლა ვსესლავ ბრიაჩესლავის ძის მემკვიდრეების ვიტებსკის, მინსკის და დრუცკის შტოებს შორის უზენაესობაზე. ამან შედეგად გამოიღო პოლოცკის მიწების ნაწილის მიტაცება ნოვგოროდის, სმოლენსკის და ჩერნიგოვის სამთავროების მიერ. პოლოცკის სამთავრო განიცდიდა ზეწოლას ლიტველებისა და ჯვაროსნებისაგან. 1201 წელს დასავლეთ დვინასთან გერმანელი რაინდ-ჯვაროსნების მიერ დაარსებული იქნა სამხედრო-სავაჭრო დასახლება რიგა, რაც მნიშვნელოვნად აუარესებდა პოლოცკის ეკონომიკურ პოზიციებს.
1240 წლების დასაწყისში პოლოცკის სამთავროს ტახტზე ხშირად ლიტველები ხდებოდნენ, მაგრამ სახელმწიფო ინარჩუნებდა დამოუკიდებლობას. პოლოცკში მმართველი XIII საუკუნის მეორე ნახევარში ანდრეი ოლგერდის ძე პოლოცკელი (1342—1377, 1381—1387) იყო ერთ-ერთი ყველაზე კარგი პოლიტიკური მოღვაწე პოლოცკის ისტორიაში. ანდრეი პოლოცკელის მიერ მმართველობის დაკარვის შენდეგ ის შეცვალა სკირგაილო ოლგერდის ძემ (1387—1397) — პოლოცკის ბოლო დამოუკიდებელი მთავარი. 1392 წლიდან პოლოცკის სამთავროს მიწები აღმოჩნდა ლიტვის დიდი სამთავროში, და მართავდნენ დანიშნული ნამესტნიკები, ხოლო 1504 წლიდან — ვოევოდები.
პოლოცკი ლიტვის დიდ სამთავროში და რეჩ პოსპოლიტაში
1432—1436 წლებში ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომის დროს პოლოცკი იყო რუსეთის დიდი სამთავროს დედაქალაქი.
1498 წელს ქალაქში შემოღებული იყო მაგდებურგის სამართალი. 1504—1772 წლებში — პოლოცკის სავოევოდოს დედაქალაქი ლდს-ს შემადგენლობაში (1569 წლიდან — რეჩ პოსპოლიტის სავოევოდო).
ივანე მრისხანეს ჯარების მიერ პოლოცკის აღების შემდეგ 1563 წელს ლივონის ომის დროს პოლოცკი 1563—1579 წლებში იმყოფებოდა მოსკოვის დიდი სამთავროს შემადგენლობაში. 1563 წ. ქალაქში მოხდა იუდეველი მოსახლეობის მასობრივი მკვლელობები, 300-ამდე ადამიანი იქნა დახრჩობილი დასავლეთ დვინაში იმ მიზეზით რომ უარი სთქვეს ქრისტიანობაზე. შემდგომი დროის განმავლობაში 25 კისლევს იუდეველთა კალენდრით აღინიშნებოდა უდანაშაულო მსხვერპლთა მოხსენიების დღე.
რუსეთ-პოლონეთის 1654—1667 წლების ომის დროს პოლოცკი ისევ აღმოჩნდა რუსული სახელმწიფოს შემადგენლობაში.
დიდი ჩრდილოეთის ომის დროს 1705 წელს, როდესაც პეტრე I-ის ჯარი იმყოფებოდა პოლოცკში, მოკლული იქნა ოთხი უნიატი მღვდელი.
რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
რეჩ პოსპოლიტის პირველი გაყოფის შემდეგ პოლოცკის მარჯვენა სანაპირო წელს, შევიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. პოლოცკის მარცხენა სანაპირო რუსეთის იმპერიაში შევიდა რეჩ პოსპოლიტის მეორე გაყოფის შემდეგ 1792 წელს. 1772—1776 წლებში ქალაქი იყო პსკოვის გუბერნიაში. წელს პოლოცკი — პოლოცკის გუბერნიის ადმინისტრაციული ცენტრია. წელს — პოლოცკის ნამესტნიჩესტვო.
პოლოცკის ოცი წლის განმავლობაში საგუბერნიო ქალაქად ყოფნამ გამოიწვია მისი ეკონომიკური და კულტურული მნიშვნელოვანი ზრდა. ამ დროს გაიზარდა ქალაქის ტერიტორია, შენდებოდა ახალი ადმინისტრაციული შენობები, იზრდებოდა მოსახლეობა. პოლოცკმა დაიბრუნა ადგილობრივი და ტრანზიტული ვაჭრობის ცენტრის სტატუსი.
1796 წლის 23 დეკემბრიდან (12 დეკემბერი) პოლოცკი — ბელარუსის გუბერნიის მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრია, ხოლო 1802 წლიდან — ვიტებსკის გუბერნია.
1812 წელს პოლოცკთან მოხდა ორი ბრძოლა რუსებსა და ფრანგებს შორის (იხ. პოლოცკთან პირველი ბრძოლა (1812) და პოლოცკთან მეორე ბრძოლა).
1891 წელს ქალაქში მოქმედებდა 23 სინაგოგა და ებრაული სამლოცველო სახლი, 8 მართლმადიდებლური, კათოლიკური, ლუთერანული ეკლესია, რასკოლნიკების სამლოცველო, მამათა და დედათა მონასტრები.
1910 წლის 23 მაისს, ეფროსინია პოლოცკელის (წმინდა ეფროცინია) ხსენებოს დღეს, მოხდა წმინდა ეფროსინიას წმინდა ნაწილების დაბრუნება პოლოცკში, განათავსეს სპასო-პრეობრაჟენიის ტაძარში. 1910 წლამდე წმინდა ნაწილები კიევო-პეჩორის ლავრაში იყო.
საბჭოთა პერიოდი
1924 წლიდან პოლოცკი ბელარუსიის სსრ-ს შემადგენლობაშია.
დიდი სამამულო ომის დროს პოლოცკი 1941 წლის 16 ივლისს ოკუპირებული იქნა გერმანიის არმიის მიერ. საბჭოთა 22-ე არმიამ 20 დღით შეძლეს გერმანელების შეჩერება. პოლოცკი განთავისუფლებულ იქნა 1944 წლის 4 ივლისს 1 პრიბალტიის ფრონტის ჯარებმა.
1944 წლის 20 სექტემბიდან 1954 წლის 8 იანვრამდე პოლოცკი იყო პოლოცკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი ბსსრ-ის შემადგენლობაში.
ბელარუსის რესპუბლიკაში
ქალაქის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო 2002 წლის 6—8 სექტემბერს ჩატარებული რესპუბლიკური ფესტივალ-ბაზრობა მოსავლის ზეიმი «Дожинки». ზეიმის დროს პოლოცკი მოინახულა 8 000-მდე სტუმარმა. .
ეკონომიკა
პოლოცკში ფუნქციონირებს მთელი რიგი საწარმოებისა, მათ შორის:
საავტომობილო ტრანსპორტი
პოლოცკი — ვიტებსკის ოლქის მსხვილი სატრანსპორტო კვანძია. პოლოცკზე გადის რესპუბლიკური გზები (პოლოცკ — ბრასლავი),  (ვიტებსკ — პოლოცკი — ლატვიის საზღვარი),  (პოლოცკი — როსონი),  (პოლოცკი — გლუბოკოე — ლიტვის საზღვარი) და  (ლეპელი — პოლოცკი — იუხნოვიჩი).
არის რეგულარული საავტობუსო მიმოსვლა რიგასთან, სანქტ-პეტერბურგთან, მინსკთან, ვიტებსკთან, ლეპელთან, ბრასლავთან და სხვა ბელარუსის ქალაქებთან.
სარკინიგზო ტრანსპორტი
პოლოცკი — სარკინიგზო კვანძია ვიტებსკის, რიგის, ნეველის მიმართულებით. სამგზავრო მატარებლებით დაკავშირებულია გომელთან, მოსკოვთან, მინსკთან, ვილნიუსთან, მოლოდეჩნოსთან, პოსტავასთან.
სამდინარო ტრანსპორტი
საბჭოთა პერიოდში ჩრდილოეთ დვინაზე სამგზავრო კატერები კურსირებდნენ. ახლა სამდინარო სამგზავრო გადაზიდვები არ წარმოებს.
ხიდები
პირველი სატრანსპორტო ხიდი მდინარე დასავლეთ დვინაზე პოლოცკში აშენებული იქნა რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამინისტროს მიერ 1915—1916 წლებში ახლა არსებული იუბილეინი ქუჩის ხიდის ახლოს. 1919 წლის აგვისტოში ის ხიდი გადამწვარ იქნა. 1924 წელს აშენდა ხიდი ინტერნაციონალის ქუჩის რაიონში, ახლა არ არსებობს. კიდევ ერთი ხიდი აშენდა მოგვიანებით (ეხლა მის ადგილზე არის თანამედროვე ხიდი). 1932 წლამდე სვერდლოვის ქუჩის რაიონში არსებობდა კიდევ ერთი ხიდი. 1932 დან 1941 წლამდე დასავლეთ დვინაზე იყო ხის ხიდი ლენინის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე.
განათლება
1580 წელს სტეფან ბატორის ბრძანებით, პოლოცკში დაარსდა პოლეცკის იეზუიტების კოლეგიუმი.
XVII საუკუნეში პოლოცკის ბოგოიავლენსკის მონასტერთან არსებობდა მართლმადიდებლური პოლოცკის საძმო სკოლა, სადაც 1656 წლიდან ასწავლიდა ცნობილი ბელარუსი პედაგოგი, პუბლიცისტი, პოეტი, დრამატურგი და საეკლესიო მოღვაწე სიმეონ პოლოცკი.
1812 წლის 12 იანვარს იმპერატორ ალექსანდრე I-ის ბრძანებით პოლოცკის იეზუიტების კოლეგიუმი გარდაქმნილ იქნა პოლოცკის იეზუიტურ აკადემიად უნივერსიტეტის უფლებებით. იეზუიტების აკადემია 8 წელი ფუნქციონირებდა 1820 წლამდე და იყო პირველი უმაღლესი სასწავლებელი ბელარუსის ტერიტორიაზე.
იეზუიტების აკადემიის საფუძველზე 1822 წლიდან ფუნქციონირებდა პოლოცკის უმაღლესი პიარის სასწავლებელი. 1830 წლის 21 იანვარს ის ლიკვიდირებული იყო.
1835 წლის 25 ივნისს ყოფილ იეზუიტების აკადემიის შენობაში გაიხსნა პოლოცკის საკადეტო კორპუსი. 1865 წელს მილიუტინის რეფორმის დროს მას გადაარქვეს სახელი პოლოცკის სამხედრო გიმნაზიად. 1882 წელს ისევ დაუბრუნდა პოლოცკის საკადეტო კოსპუსის სახელი. 1914 წლის სექტემბერში პოლოცკის საკადეტო კორპუსი ევაკუირებული იქნა პოლოცკიდან.
1968 წლის 14 ივლისს იქმნება ბელარუსის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ნოვოპოლოცკის ფილიალი. 1974 წლის 1 იანვრიდან ამ ფილიალის საფუძველზე იხსნება ნოვოპოლოცკის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1993 წლის 14 იანვარს მიენიჭა პოლოცკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
პოლოცკში მოქმედებს 15 საშუალო სკოლა, 2 გიმნაზია, პოლოცკის საკადეტო სასწავლებელი, 2 სპორტული სკოლა, მათ შორის ოლიმპიური რეზერვების, ხელოვნებისა და სამხატვრო სკოლა, პოლოცკის სახელმწიფო აგრარულ-ეკონომილური კოლეჯი, ბელკოოპკავშირის პოლოცკის სავაჭრო-ტექნოლოგიური კოლეჯი, პოლოცკის სახელმწიფო სატყეო კოლეჯი, მაშეროვის სახ. პოლოცკის კოლეჯი, პოლოცკის სახელმწიფო პროფესიულ-ტექნოლოგიური კოლეჯი, პოლოცკის სახელმწიფო მშენებელთა პროფესიული ლიცეუმი, პოლოცკის სახელმწიფო ქიმიკოსების პროფესიული ლიცეუმი.
ბიბლიოთეკები
ბიბლიოთეკის შესახებ ცნობები ეკუთვნის ჯერ კიდევ წმინდა ეფროსინიის მოღვაწეობის პერიოდს. XII საუკუნეში სოფიის ტაძარში შეგროვებული იყო პირველი პოლოცკის ბიბლიოთეკა. უფრო გვიან არსებობდა უდიდესი იეზუიტური კოლეგიუმის ბიბლიოთეკა (50 000 ტომზე მეტი), არის ინფორმაცია ბოგოიავლენსკი მონასტრის ბიბლიოთეკის შესახებ.
1912 წელს შეიქმნა პოლოცკის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკა. გერმანიის ოკუპაციის დროს ბევრი წიგნი იქნა დაკარგული. 1919 წლის იანვარში ნაციონალიზებული იქნა ყველა წიგნი და გაიხსნა ცენტრალური საქალაქო ბიბლიოთეკა. ბიბლიოთეკა ფასიანი იყო. 1940 წლისათვის პოლოცკში იყო 9 ბიბლიოთეკა. მეორე ომის დროს განადგურებულ იქნა პოლოცკის ბიბლიოთეკები. 1945 წელს გაიხსნა პოლოცკის საოლქო ბიბლიოთეკა. 1954 წლისათვის მისი ფონდი 100 ათასი ეგზემპლარი იყო.
ფიზკულტურა და სპორტი
პოლოცკში განვითარებულია მოყვარულთა და პროფესიონალური სპორტი. ქალაქში ფუნქციონირებს შემდეგი დაწესებულებები:
პოლოცკი — ევროპის გეოგრაფიული ცენტრი
2008 წლის გაზაფხულზე "ბელაეროკოსმოგეოდეზიის" სპეციალისტებმა დაადგინეს, რომ ევროპის გეოგრაფიული ცენტრი მდებარეობს პოლოცკში. მოგვიანებით ეს გამოთვლები დადასტურებულ იქნა რუსი გეოდეზიის სპეციალისტების მიერაც. 2008 წლის 31 მაისს დადგმულ იქნა ნიშანი «ევროპის გეოგრაფიული ცენტრი».
მუზეუმები
პოლოცკში მდებარეობს თერთმეტი მუზეუმი. პოლოცკის მუზეუმები შედიან პოლოცკის ეროვნულ ისტორიკო-კულტურულ ნაკრძალში. ზოგიერთი მუზეუმი განთავსებულია არქიტექტურის ძეგლებში: სოფიის ტაძარში (XI — შუა ხანები. XVIII სს.), იეზუიტების კოლეგიუმის კორპუსში (XVIII ს.), ლუთერანულ კირხაში (XX ს. დასაწყ.), პოლოცკის საძმო სკოლაში (XVIII ს. ბოლო), საცხოვრებელ სახლებში ვოიკოვოს ქ., 1 და ნიჟე-პოკროვსკის ქ., 46 (XIX — XX სს.), პეტრე I-ის სახლში (1692 წ.), წყლის მაღალი წნევის კოშკში (1956 წ.). სამუზეუმო ფონდი შეადგენს 80 000 ექსპონატს.
1198
თარიღი უცნობია
*
პოლოცკი
მოსახლეობა
პოლოცკელები, პოლოვცელები.
რაოდენობა და დინამიკა
1780 წელს პოლოცკში იყო 360 ხის სახლი, 437 მდიდარი-ქრისტიანი, 478 ებრაელი, თავად-აზნაურები და ჩინოვნიკების მცირე რაოდენობა. ქალაქის მოსახლეობის შემცირებას და მის დაკნინებას ხელი შეუწყო ომებმა, მრავარიცხოვანმა ხანძრებმა, 1566 წლის ჭირმა, 1600 და 1741—1746 წლების შიმშილობამ.
1811 წელს პოლოცკში იყო 1300 სახლი და 6320 მცხოვრები.
პოლოცკის მოსახლეობა 1891 წელს — 20 321 მოსახლე, აქედან იუდეველები — 10 797 (53,1 %), მართლმადიდებლები — 6989 (34,4 %), კათოლიკები — 1534 (7,6 %), რასკოლნიკები — 407, ლუთერანები — 299, ერთმორწმუნენი — 204, 1 მუსლიმები.
1897 წლის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 20 751 მოსახლე, მათ შორის 12 481 ებრაელი.
სქოლიო
* კატეგორია:IX საუკუნეში დაარსებული ქალაქები კატეგორია:ბელარუსის ისტორია კატეგორია:ძველი რუსეთის ქალაქები
გველისმჭერის თანავარსკვლავედი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები კატეგორია:ეკვატორთან მდებარე თანავარსკვლავედები
სისხლის აღება
სისხლის აღება — გვაროვნულ წყობილებაში, წინაკლასობრივ საზოგადოებაში წარმოქმნილი და საყოველთაოდ გავრცელებული ჩვეულება — სამაგიეროს მიზღვა მკვლელობისათვის (ან დაჭრისათვის). ყველა ხალხსა და ქვეყანაში სისხლის აღება შურისძიების ერთ-ერთი სახეობა იყო. სისხლის აღების ჩვეულება მოითხოვდა, უპირველეს ყოვლისა, დამნაშავის დასჯას (მოკვლას, დაჭრას). შეიძლებოდა მკვლელის ნაცვლად მისი ახლობლის (შვილი, მამა, ძმა, ბიძაშვილი), ზოგან თანამოგვარის მოკვლა, რადგან, სისხლის აღების წესების თანახმად, მოსისხლედ ითვლებოდა მკვლელის მთელი გვარი. ხანდახან მოსისხლეობა გრძელდებოდა მოქიშპე მხარეებს შორის მოკლულთა ან დაჭრილთა რაოდენობის გათანაბრებამდე. სისხლის აღების ჩვეულებას კლასობრივ საზოგადოებაში შეენაცვლა კომპოზიცია. უმთავრეს შემთხვევაში თემის ბჭეები იყენებდნენ კომპოზიციის წესს, დამნაშავეს განსაზღვრულ თანხას (ფულადი ან ნატურით) ახდევონებდნენ დაზარალებულის სასარგებლოდ და მოსისხლეთა შერიგებას აღწევდნენ. სისხლის აღების ჩვეულება და მისი შეზღუდვისა თუ აღმოფხვრისაკენ მიმართული ღონისძიებანი ასახულია ძველი ქართული საკანონმდებლო ძეგლებში, როგორიცაა გიორგი V ბრწყინვალის „ძეგლის დადება მეფეთ-მეფის გიორგის მიერ“, ბექას და აღბუღას სამართალი, ლევან და ვახტანგ (ალმასხან) ბატონიშვილების „განჩინება ბარისა და მთიურთა ადგილთა“.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეთიკა კატეგორია:სიკვდილი
ტრიკონტაგონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მრავალკუთხედები
ესპანეთის დროშა
thumb|260px|ესპანეთის დროშა thumb|260px|ესპანეთის დროშის სექციების თანაფარდობა thumb|260px|ესპანეთის თვითმფრინავები ჰაერში ესპანეთის დროშას ქმნიან
ესპანეთის სახელმწიფო დროშა (Bandera de España) - ესპანეთის სამეფოს ოფიციალური კონსტიტუციური სიმბოლო. შედგება სამი ჰორიზონტალური ხაზისგან. ქვემო და ზემო ხაზები წითელი ფერისაა, ხოლო ცენტრალური ხაზი ყვითლისაა. დროშის მარცხენა ნაწილში განლაგებულია ესპანეთის სახელმწიფო გერბი.
ესპანეთის თანამედროვე დროშა არსებობს 1785 წლიდან, როდესაც კარლოს III-ე ბურბონმა უბრძანა ესპანეთის სამხედრო ხომალდებს გამოეყენებინათ ნიშნები, რომელთა მეშვეობით მოხდებოდა მათი განსხვავება სხვა ქვეყნების ხომალდებისგან. სწორედ ამდროიდან წითელი და ყვითელი ითვლება ესპანეთის ეროვნულ ფრად, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად მიღებულნი იქნენ მხოლოდ 1927 წელს. 1931 წელს ესპანეთის ტერიტორიაზე რესპუბლიკა გამოცხადდა, რომელმაც დროშა შეცვალა (იხ. ქვემოთ 1931 — 1938 წლების დროშა). 1936 წელს, გენერალ ფრანკოს სამხედრო გადატრიალების შედეგად ესპანეთში აღდგა წითელ-ყვითელი დროშა.
დროშა გერბის თანამედროვე ვარიანტით ოფიციალურად გახდა ესპანეთის სიმბოლო 1981 წლის 19 დეკემბერს.
სტაროუზმიაშევო
სტაროუზმიაშევო (Иҫке Үҙмәш; Староузмяшево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 66 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
პუმალინის პარკი
პუმალინის პარკი (Parque Pumalín) — ბუნების კერძო ნაკრძალი ჩილეში, პალენას პროვინციაში. მდებარეობს ჩილეს ლოს-ლაგოსის რეგიონში. დაარსდა 1991 წელს. ფართობი 325.000 ჰა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
Fusiturris undatiruga
Fusiturris undatiruga — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მოლდოვიანუ
მოლდოვიანუ (Vârful Moldoveanu) — რუმინეთის კარპატების უმაღლესი მწვერვალი. მდებარეობს რუმინეთში, ფეგერაშის მასივზე. სიმაღლე 2544 მ. რუმინეთის უმაღლესი წერტილი. აგებულია კრისტალური ქანებით. ფერდობები შემოსილია წიწვოვანი ტყითა და მაღალმთის მდელოებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუმინეთის მთები
30 მაისი
30 მაისი — გრიგორიანული კალენდრის 150-ე დღე (ნაკიან წლებში — 151-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 215 დღე.
1199
თარიღი უცნობია
*
30 მაისი
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები
ისტორიული გეოგრაფია
ისტორიული გეოგრაფია — გეოგრაფიისა და ისტორიის დარგი; შეისწავლის ამ თუ იმ ქვეყნის ან ტერიტორიის ფიზიკურ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ გეოგრაფიას ისტორიულ წარსულში. მისი მიზანია დაადგინოს ამა თუ იმ ქვეყნის ძველი საზღვრები, პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული დაყოფა, ძველი ქალაქებისა და სოფლების მდებარეობა, გზათა ქსელი, ციხესიმაგრეთა და საკულტო ნაგებობათა განლაგება და მოქმედების არე, მეურნეობის მდგომარეობა, ხალხთა მიგრაცია, ამბოხებანი, ლაშქრობათა გზები, სავაჭრო და კულტურული კავშირები მეზობელ ქვეყნებთან, აგრეთვე ადამიანის ზეგავლენა ბუნებაზე (ტყის გაკაფვა, გზებისა და არხების გაყვანა) და, პირიქით, ბუნებრივი მოვლენების (მიწისძვრა, კლდეზვავი, წყალდიდობა და სხვ.) ზეგავლენა ადამიანის ყოფაზე.
ისტორიული გეოგრაფია ემყარება კარტოგრაფიულ, წერილობითსა და არქეოლოგიურ წყაროებს, ტოპონომიკას და საფუძველს უმზადებს ისტორიული რუკების შედგენას.
ისტორიული გეოგრაფიის კვლევის ძირითადი მიმართულებებია:
ისტორიული გეორაფიის ჩამოყალიბება დაიწყო აღორძინებისა და დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების ეპოქაში (XV-XVI სს.). მნიშვნელოვანი როლო ამ საქმეში შეასრულა ფლამანდიელი კარტოგრაფის აბრაჰამ ორტელიუსის მიერ შედგენილმა ატლასმა (1579). XVII-XVIII სს. ისტორიული გეოგრაფიის განვითარებას ხელი შეუწყო ჰოლანდიელი სწავლულის ფ. კლიუვერისა და ფრანგი სწავლულის ჟ.ბ. დანვილის შრომებმა. XIX საუკუნეში ისტორიული გეოგრაფიის შინაარსი გამდიდრდა წარსულის სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემატიკით (მაგ.: დარბის ნაშრომები დიდი ბრიტანეთის სიტორიულ გეოგრაფიაში).
რუსეთსა და საქართველოში ისტორიული გეოგრაფიის განვითარება დაიწყო XVIII ს. I ნახევარში (ვახუშტი ბაგრატიონი, ვასილი ტატიშჩევი, ნ. ბოლტინი, ნ. ბარსოვი და სხვ). მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ასევე ტანფილიევის ცნობილი შრომა, რომელიც ეხება რუსეთის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხებს. XX ს. შეიქმნა რამდენიმე კაპიტალური შრომები ისტორიულ გეოგრაფიაში (მ. ტიხომიროვი, ა. ნასონოვი). ზოგადად ისტორიული გეოგრაფიის საგანს და მის განვითარებას XIV-XVIII ს. ეხება ვიქტორ იაცუნსკის ნაშრომი. საქართველოში ისტორიული გეოგრაფიის ქართული სკოლა ჩამოაყალიბდა ნ. ბერძენიშვილის მეთაურობით. იგი ფართო მასშტაბით იკვლევდა ამ თვალსაზრისით საქართველოს და კავკასიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორია კატეგორია:სოციალური გეოგრაფია კატეგორია:გეოგრაფიის დარგები
ნელსონ-ატკინსის ხელოვნების მუზეუმი
მინი|ნელსონი ახალი ბლოკის დამატების შემდეგ ნელსონ-ატკინსის ხელოვნების მუზეუმი — ხელოვნების მუზეუმი კანზას-სიტიში, მისურის შტატში, აშშ-ში. მუზეუმი ცნობილია თავისი ხელოვნების ენციკლოპედიური კოლექციით, რომელიც თითქმის მოიცავს ხელოვნების ნიმუშებს ყველა კონტინენტიდან და კულტურიდან. დაწესებულება განსაკუთრებით გამოირჩევა აზიური ხელოვნების ფართო კოლექციით.
2010 წლის 1 სექტემბერს, ხულიან ზუგაზაგოიტია (დ. 1964) გახდა მუზეუმის მეხუთე დირექტორი. ზუგაზაგოიტია ადრე შვიდი წლის განმავლობაში მუშაობდა ნიუ იორკში El Museo del Barrio-ს აღმასრულებელ დირექტორად.
მუზეუმი ღიაა კვირაში ხუთი დღე: ორშაბათი დილის 10 საათიდან საღამოს 5 საათამდე, დახურულია სამშაბათს და ოთხშაბათს, ღიაა ხუთშაბათს 10-5 საათმდე, პარასკევს 10-9 საათამდე, შაბათსა და კვირას 10-დან 5 საათამდე. გალერეებში სოციალური დისტანციის შესანარჩუნებლად, ვიზიტორებმა თავიდანვე უნდა დაჯავშნონ ადგილი, ონლაინ ვებსაიტით ან ტელეფონით.
მუზეუმში შესვლა და კოლექციების დათვალიერება საზოგადოებისთვის უფასოა.