cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნეიტრონული ვარსკვლავი
პოპულაცია და მანძილები
ნეიტრონულ ვარსკვლავთაგან ყველაზე ახლომდებარეა RX J1856.5-3754, დაახლოებით 400 სინათლის წლის მანძილზე. ასევე PSR J0108-1431, რომელიც დაახლოებით 424 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. RX J1856.5-3754 ნეიტრონული ვარსკვლავების მჭიდრო ჯგუფის შემადგენელი ობიექტია, რომელსაც შესანიშნავ (დიდებული) შვიდეულს უწოდებენ. კიდევ ერთი ახლომდებარე ნეიტრონული ვარსკვლავი პატარა დათვის თანავარსკვლავედის მიმართულებით მდებარეობს. ის კანადელმა და ამერიკელმა მეცნიერებმა ტრანზიტის მეთოდით აღმოაჩინეს და მეტსახელად 1960 წლის მხატვრული ფილმის, „შესანიშნავი შვიდეულის“ (The Magnificent Seven) ბოროტი პერსონაჟის სახელი „კანვერა“ უწოდეს.
ნეიტრონული ვარსკვლავების ბინარული სისტემები
ცნობილი ნეიტრონული ვარსკვლავების დაახლოებით 5% ბინარულ სისტემას წარმოადგენს. ბინარული სისტემის ჩამოყალიბება და განვითარება შესაძლოა რთული პროცესი იყოს. ნეიტრონულ ვარსკვლავებს კომპანიონობას უმეტესად მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავები, წითელი გიგანტები, თეთრი ჯუჯა ან სხვა ნეიტრონული ვარსკვლავები უწევენ. ბინარული სისტემის ევოლუციის თანამედროვე თეორიების მიხედით, ობიექტის კომპანიონს შესაძლოა შავი ხვრელიც წარმოადგენდეს. გრავიტაციული ტალღების გამოვლენის ძირითადი წყარო შესაძლოა ორი ნეიტრონული ვარსკვლავის ან შავი ხვრელის და ნეიტრონული ვარსკვლავის შერწყმის შედეგი იყოს.
რენტგენული ბინარული სისტემები
ბინარული სისტემა ხშირად რენტგენული გამოსხივების წყაროა, რასაც ნეიტრონული ვარსკვლავის ზედაპირზე აკრეცირებული მეზობელი ვარსკვლავის გარე ფენების ცხელი გაზი და ნივთიერება წარმოადგენს. მძლავრი გრავიტაციით მიტაცებული გაზით ობიექტის მასა შესაძლოა იმდენად გაიზარდოს, რომ კოლაფსირდეს და შავ ხვრელად გადაიქცეს.
შერწყმა და ნუკლეოსინთეზი
ორი ნეიტრონული ვარსკვლავის ერთმანეთის გარშემო მოძრაობისას, შეინიშნება გრავიტაციული ტალღების წარმოქმნა. დროთა განმავლობაში ობიექტები ერთმანეთს ერწყმიან და ერთიანდებიან, რაც მოკლე გამა-გამოსხივების წყაროსთვის მოწინავე მოდელს წარმოადგენს. ამ მოდელისთვის უტყუარი მტკიცებულება კილონოვაზე დაკვირვებამ და შესწავლამ უზრუნველყო, რომელიც მოკლე გამა-გამოსხივება GRB 130603B-სთან იყო დაკავშირებული. საბოლოოდ კი ეს დამტკიცდა გრავიტაციული ტალღა GW170817-ითა და GRB 170817A-ით, რაც გრავიტაციული ტალღების ლაზერო-ინტერფერომეტრული ობსერვატორიის (LIGO), ევროპის გრავიტაციული ობსერვატორიის (Virgo) და კიდევ 70 სხვადასხვა ობსერვატორიის მიერ ამ მოვლენის ელექტრომაგნიტურ სპექტრზე დაკვირვებით დამტკიცდა. სარწმუნოა, რომ კილონოვას სინათლე ნეიტრონული ვარსკვლავების შეჯახების შედეგად გამოყოფილი მატერიის რადიოაქტიური დაშლით არის გამოწვეული. სუპერნოვას ნუკლეოსინთეზის თეორიისგან განსხვავებით, შესაძლოა, ეს მატერია რკინის შემდეგ სხვადასხვა ქიმიური ელემენტის წარმოქმნაზე იყოს პასუხისმგებელი.
პლანეტები
მინი|პულსართან მდებარე პლანეტის მხატვრული კონცეპტი ნეიტრონულ ვარსკვლავს შესაძლოა ორიგინალური, წრიულად მოძრავი, დაჭერილი, ან პლანეტის ფორმირების მეორე ციკლის შედეგად ეგზოპლანეტები გააჩნდეს. პულსარს ვარსკვავის ატმოსფეროს ჩამოშორება შეუძლია, რაც პლანეტარული მასის ნაწილს წარმოადგენს და შესაძლოა ნაგულისხმევი იყოს, როგორც ქტონიური პლანეტა ან ვარსკვლავური ობიექტი. ასეთი პლანეტები შესაძლოა პულსარული დროის მეთოდით გამოვლინდეს, რაც სხვა მეთოდებთან შედარებით პატარა პლანეტების უფრო მაღალი სიზუსტით გამოვლენის საშუალებას იძლევა. 1992-1994 წლებში პირველი ეგზოპლანეტები, დრაუგრი, პოლტერგეისტი და ფობეტორი გამოვლინდა, რომლებიც PSR B1257+12-ის გარშემო მოძრაობდნენ. 2 მთვარის მასის მქონე დრაუგრი ყველაზე პატარა ეგზოპლანეტაა ოდესმე აღმოჩენილთაგან. პულსარული პლანეტები მცირე რაოდენობით ხილულ სინათლეს იღებენ, მაგრამ დიდი ოდენობით იონიზირებადი გამოსხივებისა და მძლავრი ენერგიის მქონე ვარსკვლავური ქარის ზემოქმედებით, არამეგობრული გარემო გააჩნიათ.
აღმოჩენის ისტორია
მარცხნივ|მინი|ხილული სინათლით დაკვირვებადი პირველი ნეიტრონული ვარსკვლავი RX J1856.5-3754 1932 წელს ჯეიმზ ჩედვიკის მიერ ნეიტრონული ვარსკვლავის აღმოჩენის შემდეგ 1933 წლის დეკემბერში ამერიკის ფიზიკოსთა საზოგადოების შეხვედრაზე, ვალტერ ბაადემ და ფრიც ცვიკიმ ნეიტრონული ვარსკვლავის არსებობის შესახებ ვარაუდი გამოთქვეს, რომ ჩამოყალიბება ხდება მაშინ, როდესაც მასიური ვარსკვლავის ბირთვი, სუპერნოვას დროს კუმშვის შედეგად კოლაფსირდება და პატარა, მკვრივ ობიექტად გარდაიქმნება რომელიც, მთლიანად ნეიტრონებისგან იქნებოდა შემდგარი. ბაადეს და ცვიკის სწორი ვარაუდის მიხედვით, ნეიტრონული ვარსკვლავის გრავიტაციული ბმის ენერგიის გამოთავისუფლება სუპერნოვას პროცესს უწყობს ხელს, სადაც მასა მოცულობაში ანულირებულია. ვარაუდობდნენ რომ ობიექტების სუსტი ნათებით გამოვლენა სიძნელეებთან იქნებოდა დაკავშირებული, რაზეც დიდი შრომა არ იყო გაწეული, სანამ 1967 წლის ნოემბერში ფრანკო პაჩინის განცხადებით, მძლავრი მაგნიტური ველის პირობებში მბუნავი ნეიტრონული ვარსკვლავებიდან ელექტრომაგნიტური ტალღები გამოყოფილი იქნებოდა. მალევე რადიოასტრონომმა ენტონი ჰევიშმა და მისმა დამხმარე მკვლევარმა ჯოსელინ ბელმა კემბრიჯში პულსირებადი რადიოგამოსხივების გამოვლენა იმ ობიექტებიდან დააფიქსირეს, რომლებიც ახლა მიჩნეულია, უკიდურესად მაგნეტიზებულ, სწრაფად მბრუნავ ნეიტრონულ ვარსკვლავებად და რომლებიც ცნობილია როგორც პულსარები.
1965 წელს ენტონი ჰევიშმა და სამუელ ოკოიმ კიბორჩხალსახის ნისლეულში მძლავრი რადიოსიკაშკაშე და მაღალი ტემპერატურის უჩვეულო წყარო გამოავლინეს. წყარო 1054 წელს სუპერნოვას აფეთქების შედეგად კიბორჩხალსახის პულსარი აღმოჩნდა.
1967 წელს ჯოსელენ ბელ ბერნელმა და ენტონი ჰევიშმა ობიექტ PSR B1919+21-ზე პულსირებადი რეგულარული რადიოგამოსხივება დააფიქსირეს. პულსარი მოგვიანებით განიხილებოდა როგორც იზოლირებული, მბრუნავი ნეიტრონული ვარსკვლავი. პულსარის ენერგიის წყაროს ნეიტრონული ვარსკვლავის ბრუნვის ენერგია წარმოადგენს. ცნობილი ნეიტრონული ვარსკვლავების უმრავლესობა (2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 2000) რეგულარული პულსირებადი გამოსხივებით პულსარების სახით იქნა აღმოჩენილი.
1971 წელს რიკარდო ჯაკონიმ, ჰერბერტ გურსკიმ, ედ კელოგმა, რ. ლევინსონმა, ე. შრაიერმა და ჰ. თანანაბაუმმა კენტავრის თანავარსკვლავედში 4,8 წამური პულსაციით რენტგენული გამოსხივების წყარო აღმოაჩინეს განმარტებით, რომ ენერგოწყარო გრავიტაციულია და მბრუნავი, ცხელი ნეიტრონული ვარსკვლავი იწვევს მეზობელი ვარსკვლავის ან ვარსკვლავთშორის სივრცეში არსებული გაზის მითვისებას. ობიექტს სახელად კენტავრ X-3 (Centaurus X-3) ეწოდა.
1974 წელს ენტონი ჰევიში ფიზიკაში ნობელის პრემიით, პულსარის აღმოჩენისთვის დაჯილდოვდა იმისდა მიუხედავად, რომ პულსარის აღმოჩენა ჰევიშის კოლეგას, ჯოლისელ ბელის ეკუთვნოდა.
1974 წელს ჯოზეფ ტეილორმა და რასელ ჰალსმა პირველი ბინარული პულსარი, PSR B1913+16 აღმოაჩინეს რომელიც ორი ერთმანეთის გარშემო მოძრავი ნეიტრონული ვარსკვლავისგან შედგებოდა (ერთი პულსარის სახით). აინშტაინის ფარდობითობის ზოგადი თეორიის მიხედვით, მასიური ობიექტების მოკლე ბინარულ ორბიტაზე მოძრაობამ, გრავიტაციული ტალღები უნდა გამოყოს შესაბამისად, მათი ორბიტა დროთა განმავლობაში უნდა დაიშალოს და განადგურდეს. ორბიტაზე თეორიის გავლენა დამტკიცდა და 1993 წელს ტეილორმა და ჰალსმა ბინარული პულსარის აღმოჩენისთვის ფიზიკაში ნობელის პრემიით დაჯილდოვდნენ.
1982 წელს დონალდ ბაქერმა კოლეგებთან თანამშრომლობით პირველი მილიწამური პულსარი PSR B1937+21 აღმოაჩინა. ობიექტის ბრუნი წამში 642-ს აღწევს. მოგვიანებით მრავალი მილიწამური პულსარი იქნა აღმოჩენილი. 24 წლის განმავლობაში PSR B1937+21 ყველაზე სწრაფად მბრუნავი ცნობილი პულსარი იყო PSR J1748-2446ad-ის აღმოჩენამდე, რომლის ბრუნი წამში 700-ზე მეტია.
2003 წელს მარტა ბურგეიმ და კოლეგებმა პირველი ორმაგი ნეიტრონული ვარსკვლავური სისტემა აღმოაჩინეს, სადაც ორივე ობიექტი პულსარის სახით გამოვლინდა და სახელად PSR J0737-3039 მიენიჭა.
2010 წელს პოლ დიმორესტმა და კოლეგებმა მილიწამური პულსარი, PSR J1614-2230-ის მასა შაპიროს ეფექტით გაზომეს, რაც 1,97 ± 0,04 მზის მასას შეადგენდა. მანამდე გაზომილ ობიექტების მასებს შორის ყველაზე მაღალი.
2013 წელს ჯონ ანტონიადისმა და კოლეგებმა თეთრი ჯუჯა სპექტროსკოპიით ობიექტ PSR J0348 + 0432-ის მასა გაზომეს, რაც 2,01 ± 0,04 მზის მასას შეადგენდა. ეს სხვა მეთოდის გამოყენებით მასიური ნეიტრონული ვარსკვლავების არსებობის დადასტურება იყო. მასიური ობიექტების გამოყენებით ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ანალიზი და ექსპერიმენტი პირველად გახდა შესაძლებელი.
შენიშვნები
<references group="lower-alpha"/>
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავები
წეღვერი
წეღვერი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წაღვლის თემი), მდინარე ლოპანისწყლის (დასავლეთის ფრონის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 850 მეტრი, ხაშურიდან 29 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გამასწორებელ კოლონიაში
გამასწორებელ კოლონიაში ან დამსჯელ კოლონიაში (In der Strafkolonie) 一 ებრაული წარმოშობის ჩეხი ავტორის, ფრანც კაფკას მცირე მოთხრობა, რომელიც, თავდაპირველად, 1914 წელს დაიწერა, თუმცა სრული სახით მანამ არ გამოცემულა, სანამ ოთხწლიანი პაუზის შემდეგ, 1918 წელს იგი მთლიანად არ გადაკეთდა. კაფკასთვის დამახასიათებლად, ამ მოთხრობაშიც, ნარატორი, თითქოს, მოწყვეტილია იმ საშინელ რეალობას, რომელიც მის გარშემო ვითარდება. შიდა მინიშნებები და ადგილობრივი გარემოებანი კრიტიკოსებს აფიქრებთ, რომ ავტორი ნაწარმოებზე მუშაობისას ფრანგი მწერლის, ოქტავ მირბოს რომანით 一 წამების ბაღი (1899) 一 უნდა ყოფილიყო შთაგონებული. ნოველის მოქმედება უსახელო სასჯელაღსრულების კოლონიაში მიმდინარეობს და დეტალურად აღწერს სასიკვდილო იარაღის, ე.წ. „ფარცხი მოწყობილობის“ ბოლო გამოყენებას, რომელიც 12 საათის განმავლობაში, იმის ფონზე, რომ მსჯავრდებულის სხეულზე დანაშაულის მიზეზს ამოტვიფრავს, ნელ-ნელა კლავს სიკვდილმისჯილს. პირველი ექვსი საათის განმავლობაში ეს პროცესი სიკვდილმისჯილისთვის ნაკლებად მტკივნეულია, მთავარი და ყველაზე მტკივნეული მომენტი თორმეტსაათიანი შუალედის მეორე ნახევარში იწყება. სიუჟეტის განვითარებასთან ერთად, მკითხველი გაცილებით უფრო მეტს იგებს ამ სასიკვდილო მანქანის შესახებ, მათ შორის მის წყობასა და ორიგინალურ სტრუქტურაზე, რომლის შესახებაც მხოლოდ ოფიცერმა და კოლონიის ყოფილმა კომენდანტმა იცოდნენ.
წარმოშობა
მოთხრობა დაიწერა 1914 წლის ოქტომბერში, სამუშაო შვებულების დროს, მაშინ, როცა კაფკას რეალურად სურდა ემუშავა თავის რიგით პირველ რომანზე 一 პროცესი. 1916 წელს, კაფკამ, საკუთარ საჯარო ლექციაზე მიუნხენში, აწ უკვე დასრულებული მოთხრობა მსმენელთ გააცნო, რომელთა შორისაც ცნობილი ავსტრიელი პოეტი, რაინერ მარია რილკეც იმყოფებოდა. გადმოცემით, რეაქცია, მას შემდეგ, რაც პუბლიკა მოთხრობას გაეცნო, ძირითადად, ნეგატიური იყო 一 იწუნებდნენ მის სისასტიკით აღსავსე სიუჟეტს. მოთხრობამ ისე მოუხვეჭა სახელი ავტორს, რომ ერთ-ერთი გაზეთის რედაქტორმა კაფკას „საშინელებათა ლიბერტინი“ უწოდა.
პერსონაჟები
სიუჟეტის მანძილზე ოთხ ძირითად პერსონაჟს ვეცნობით, ესენი არიან: მსჯავრდებული, რომელსაც უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ბრძანებით სიკვდილით მიესაჯა, ჯარისკაცი, რომელიც მსჯავრდებულის თვალთვალზეა პასუხისმგებელი, ოფიცერი, რომელიც ხელმძღვანელობს ე.წ. „ფარცხ მანქანას“ და მოგზაური, რომელიც უცნობი ევროპული ქვეყნიდან ჩამოსული, არისტოკრატული წარმომავლობის მქონე, სტუმარია.
სინოფსისი
სიუჟეტი ფოკუსირებულია მოგზაურზე, რომელიც ახლახანს ჩამოვიდა კუნძულის სასჯელაღსრულების კოლონიაში და პირველად გაიგებს სასტიკი დასასჯელი მექანიზმის შესახებ, ამის შესახებ კი მას, დეტალიზებულად, თავად ოფიცერი უყვება. მათ ბაასს „ფარცხი მანქანის“ შესახებ ჯარისკაცი და მსჯავრდებული უსმენენ, მაშინ, როცა ამ უკანასკნელმა ისიც კი არ იცის, რომ გასამართლებულია. მსჯავრდებულის შეპყრობის მიზეზი ის იყო, რომ, ღამით გუშაგობისას, ის საათში ერთხელ უნდა მისალმებოდა საკუთარ უფროსს, ეს რეჟიმი კი მან დაარღვია. მანქანასთან დაკავშირებული წესდებისდა მიხედვით, ბრალდებული ყოველთვის დამნაშავეა და მას არათუ ადვოკატის დაქირავება, არამედ თავის მართლების უფლებაც კი არ აქვს. სასჯელის სახით, ის კანონდარღვევა, რომელიც სიკვდილმისჯილმა ჩაიდინა, მის სხეულზე, მომდევნო 12 საათის განმავლობაში, ბასრი კბილანების დახმარებით ამოიტვიფრება, მიღებული ჭრილობით კი ის თანდათანობით კვდება. ფარცხში ყოფნის ბოლო ექვსი საათის განმავლობაში, ბრალდებული დუმდება და, როგორც ჩანს, რელიგიურ ექსტაზს განიცდის. ეს სასიკვდილო მანქანა შეიქმნა წინამორბედი კომენდანტის მიერ, რომლის ერთგული მხარდამჭერიც თავად ოფიცერია. ის, ამ უკანასკნელთან ერთად, ერთადერთი ადამიანია, რომელიც „ფარცხის“ მოდელს ცნობს და არავის აძლევს საშუალებას, რაიმე მიზნით ხელი შეახონ მას.
აღმოჩნდება, რომ მოწყობილობამ პოპულარობა წინა კომენდანტის გარდაცვალების შემდეგ დაკარგა. ოფიცერს ნოსტალგია აწუხებს იმ მოვლენებთან დაკავშირებით, რომლებიც ამ სადამსჯელო მოწყობილობას დიდებას სძენდა 一 ის იხსენებს გაცილებით დიდ, აურაცხელი რაოდენობის ხალხს, რომლებიც ძველად სიკვდილით დასჯის პროცესიებს ესწრებოდნენ. ამჟამად, სწორედ იგია მანქანის „მომსახურების“ ერთადერთი მომხრე, ამაში მას თვით მოგზაურიც კი ეწინააღმდეგება, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მას ღრმად სწამს, რომ ყოველი მისი ქმედება სამართლიანობის აღდგენას ემსახურება.
ჯარისკაცისა და მსჯავრდებულის თანხლებით, მოგზაური მიდის ჩაის სახლისკენ, სადაც მას აჩვენებენ ყოფილი კომენდანტის საფლავს, რომლის სასაფლაოზე განსვენების ნებაც არ გაიცა. მის საფლავის ქვაზე ამოტვიფრულია წარწერა, რომელშიც ნათქვამია მისი უსახელო მიმდევრების რწმენის შესახებ იმასთან დაკავშირებით, რომ ის კვლავ აღდგება და ხელახლა დაიბრუნებს კონტროლს კოლონიაზე. მოგზაური მაშინვე მიდის ნავსადგურში და ეძებს ვინმეს, ვინც მას ორთქლმავალი გემით შინ გაიყოლებს, ჯარისკაცსა და მსჯავრდებულს კი ის უკან ჩამოიტოვებს.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანც კაფკას რომანები კატეგორია:1919 წლის რომანები
Polyrhachis lugens
Polyrhachis lugens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჩქუნი
ჩქუნი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, სუფსის თემში (სოფლები: ახალსოფელი, გრიგოლეთი, სუფსა, ტაბანათი, ჩქუნი, ხიდმაღალა). მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 20 მ. ლანჩხუთიდან 23 კმ., სუფსა-გულიანის საავტომობილო გზაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაჰრეინი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბაჰრეინმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბაჰრეინი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბიზანტიის იმპერატორების სია
ბიზანტიის იმპერატორთა სია
ძვ. წ. 1000-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XI საუკუნე კატეგორია:ძვ. წ. 1000-იანები
ბიზანტიის იმპერატორების სია
სირიული დინასტია (717-802)
სირიული დინასტია ხშირად „იზაურიულ დინასტიადაც“ იწოდება რაც მართებული არაა, რადგან იმპერატორი ლეო III წარმოშობით სირიელი იყო.
პალეოლოგების დინასტია (ბიზანტიის უკანასკნელი დინასტია 1261-1453)
* კატეგორია:მმართველთა სიები
ფრეგატი
thumb|ფრეგატი ფრეგატი — აფრებიანი, სამანძიანი, ერთგემბანიანი სამხედრო გემი.
ფრეგატი შეიარაღებული იყო რამდენიმე ათეული ზარბაზნით. ზარბაზნები ძირითადად განლაგებული იყო ბორტებზე, მაგრამ ქიმიდანაც და კიჩოდანაც შეეძლო ძლიერი ცეცხლი ეწარმოებინა.
ფრეგატის დანიშნულება იყო შორეული საბრძოლო-სადაზვერვო და კრეისრული რეიდების წარმოება. გარდა ამ ფრეგატებისა, იყო კიდევ სახაზო ფრეგატები. ესენი ფლობდნენ გაცილებით მძლავრ შეიარაღებას (60 ზარბაზნამდე ) და საზღვაო ბრძოლებში დგებოდნენ საბრძოლო მწყობრში ანუ საბრძოლო ხაზზე.
თანამედროვე ფრეგატი
თანამედროვე ფრეგატის ამოცანაა სატრანსპორტო და დიდი საბრძოლო ხომალდების ესკორტირება. აღჭურვილია გემსაწინააღმდეგო რაკეტებით, რამდენიმე სატორპედე აპარატით, საზენიტო დანადგარებით, სიღრმული ბომბებით, არტილერიით, ანტიტორპედოებით.
გააჩნია ჰიდროაკუსტიკური და რადიოსალოკაციო სისტემები წყალქვეშა, წყალზედა და საჰაერო კონტროლისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გემების ტიპები
მეგობრობა (მრავალმნიშვნელოვანი)
მეგობრობა შეიძლება აღნიშნავდეს:
Polyrhachis lycidas
Polyrhachis lycidas — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია
ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია (Lietuvos socialdemokratų partija, LSDP) — მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულების პოლიტიკური პარტია ლიეტუვაში. ის დაფუძნდა 1896 წელს და ლიეტუვის ყველაზე ძველი პარტიაა. 2009 წლიდან პარტიის პრეზიდენტია ალგირდას ბასკევიჩუსი, რომელიც იყო პარტიის მიერ დასახელებული პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი 2012 წლის სეიმის არჩევნებში, რომელშიც პარტია გავიდა პირველ ადგილზე მოპოვებული მანდატების რაოდენობის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები
ვისრამიანი
მინიატიურა|მინიატურა „ვისრამიანის“ 1729 წლის ხელნაწერიდან (S3702; ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი). მინიატიურა|„ვისრამიანის“ პირველი ბეჭდური გამოცემა. ტფილისი, 1884 წელი. ვისრამიანი — ძველი ქართული მწერლობის ძეგლი, XI საუკუნის სპარსელი პოეტის ფახრ-ალ-დინ ასად გორგანის სამიჯნურო პოემის „ვის ო რამინის“ პროზაული თარგმანი, შესრულებული XII საუკუნის I ნახევარში. ლიტერატურული ტრადიცია „ვისრამიანის“ მთარგმნელად სარგის თმოგველს ასახელებს.
„ვისრამიანი“ იმთავითვე იქცა ქართული ლიტერატურის ორგანულ ნაწილად და სიტყვაკაზმული მწერლობის იმ კლასიკურ ფონდს შეუერთდა, რომელმაც სათავე მისცა ქართულ საერო ლიტერატურას. „ვისრამიანით“ ქართველი მკითხველის დაინტერესება აიხსნება ხსენებულ ხანაში ქართულ მწერლობაში საერო ტენდენციების მომძლავრებით, რაც, თავის მხრივ, ქვეყანაში მომხდარი სოციალურ-პოლიტიკური ძვრების კანონზომიერი შედეგი იყო. გორგანის პოემის მკვეთრად გამოხატული საერო ჟღერადობა სავსებით შეესატყვისებოდა გაერთიანებული საქართველოს ფეოდალურ-რაინდული საზოგადოების განწყობილებასა და სულიერ მოთხოვნილებას. კლასიკური პერიოდის ძეგლები („აბდულმესიანი“, „თამარიანი“, „ვეფხისტყაოსანი“, „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“) კარგად იცნობენ ამ ნაწარმოების გმირებს. „ვისრამიანისადმი“ ინტერესი არც აღორძინების ხანაში შენელებულა. მეფე-პოეტს არჩილს გაულექსავს ქართული პროზაული რედაქცია (დაახლოებით მეოთხედი ნაწილი). ვისისა და რამინის სამიჯნურო თავგადასავალი მოთხრობილი აქვს აგრეთვე თეიმურაზ II-ს თავის „სარკე თქმულთა ანუ დღისა და ღამის გაბაასებაში“. ქართველმა მკითხველმა „ვისრამიანი“ ორიგინალ თხზულებად აღიქვა და ისე შეითვისა, რომ დიდხანს, თვით XIX საუკუნის შემდეგსაც კი, მისი არაქართული წარმოშობის საკითხს ეჭვის თვალით უყურებდა. ნათარგმნი თხზულების ასეთი იშვიათი წარმატება, ორიგინალის მიმზიდველ სიუჟეტთან და მხატვრულ ღირსებასთან ერთად, განაპირობა მთარგმნელის დიდოსტატობამ.
„ვისრამიანი“, დღემდე რჩება თარგმნითი ხელოვნების სრულყოფილების კლასიკურ ნიმუშად. მთარგმნელს ზედმიწევნითი სიზუსტით გადმოაქვს დედნის როგორც შინაარსობრივი, ასევე ლექსიკური მხარე და მხატვრულ-გამომსახველობითი ხერხები, თუმცა ეს ხელს არ უშლის მას შემოქმედებითად მიუდგეს სათარგმნ მასალას. იგი ზოგჯერ კვეცს პოემის ამა თუ იმ პასაჟს ან ერთ ლაკონიურ ფრაზაში ათავსებს რამდენიმე სალექსო სტრიქონის აზრს, რაც მეტ მოქნილობას ანიჭებს თხრობას; ხშირად აძლიერებს და მომეტებული გამომსახველობით ტვირთავს დედნის პოეტურ სახეებს ანდა სრულიად ცვლის მათ შესატყვისი ქართული ეკვივალენტებით. განსაკუთრებით საგულისხმოა დედანში ჩარევის ის შემთხვევები, რომლებითაც მჟღავნდება მთარგმნელის დამოკიდებულება გორგანის პოემის იდეურ კონცეფციასთან. იმ ცალკეული სიტყვებითა და ფრაზებით, რომლებსაც მთარგმნელი ზოგჯერ ურთავს დედნის ტექსტს პროზაული თხრობის გასამართად ან ქვეტექსტის გამოსავლენად. იგი ერთგვარ თანამშრომლობას უწევს ავტორს, ეხმარება ჩანაფიქრის გახსნაში, შემოქმედებითად ავითარებს, აღრმავებს მის აზრებს. ეს თავისებური კომენტარები შუქს ჰფენს პოემის იდეური კონცეფციის შესახებ ბევრ სადისკუსიო საკითხს და ააშკარავებს ამ უძველესი რომანის მხატვრული სპეციფიკის ზოგ ისეთ ნიუანსს, რომელიც შეუმჩნეველი დარჩათ ან მცდარად განმარტა მისმა გვიანდელმა კომენტატორებმა.
მთარგმნელი ამკვეთრებს დედნისათვის ისედაც ნიშანდობლივ რეალისტურ და ფსიქოლოგიურ ტენდენციას; ეს მოწმობს, რომ მთარგმნელის ესთეტიკური მრწამსი თანხვდება ავტორისეულს. აღსანიშნავია „ვისრამიანის“ უმდიდრესი ქართული ფრაზეოლოგია, რაც ამ ნათარგმნ თხზულებას ორიგინალის იერს ანიჭებს.
„ვისრამიანის“ ტექსტი გამოცემულია 5-ჯერ (1884, 1938, 1960, 1962, 1964). მეოთხე, აკადემიური გამოცემა წარმოადგენს კრიტიკულად დადგენილ ტექსტს; მეხუთე გამოცემა ძირითადად ამ ტექსტის გამეორებაა.
„ვისრამიანმა“ უდიდესი როლი შეასრულა თვით სპარსული დედნის კრიტიკული ტექსტის დადგენაშიც. გორგანის პოემის სპარსული ხელნაწერებმა ჩვენამდე მცირე რაოდენობით მოაღწია. ისინი გვიანდელი ხანისაა (XVI-XVIII სს.) და ცხადია, მეტნაკლებად დაშორებულია პირვანდელ სახეს. ასეთ ვითარებაში ჯერ კიდევ XII საუკუნეში შესრულებულ ქართულ თარგმანს, რომელიც ტექსტობრივად ზედმიწევნით ახლოს დგას დედანთან, პირველხარისხოვანი საკონტროლო ნუსხის მნიშვნელობა აქვს. „ვისრამიანისა“ და ყველა სპარსული ხელნაწერის გათვალისწინებით მ. თოდუამ და ა. გვახარიამ დაადგინეს გორგანის „ვის ო რამინის“ კრიტიკული ტექსტი (თეირანი, 1970).
აღსანიშნავია „ვისრამიანის“ როლი დედნის პოპულარიზაციის თვალსაზრისითაც. ევროპელმა მკითხველმა გორგანის თხზულების სრული ტექსტი პირველად სწორედ ქართული ვერსიის მეშვეობით გაიცნო, როდესაც ლონდონში გამოქვეყნდა ამ ვერსიის ო. უორდროპისეული ინგლისური თარგმანი (1914). „ვისრამიანი“ თარგმნილია აგრეთვე რუსულ და გერმანულ ენებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა
ივანე ბუჭყიაშვილი
ივანე ბეჟანის (ბორისის) ძე ბუჭყიაშვილი (ბუჩქიევი) (დ. 1812/1813 — გ. 1890) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1862). ერეკლე II-ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილიშვილი, ალექსანდრე, ვახტანგ და მიხეილ ბუჭყიაშვილების ძმა.
მონაწილეობდა კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში და ყირიმის ომში (1853-1856). განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი შამილის ჯართან ბრძოლაში აულ ახტისთან 1848 წლის სექტემბერში, რისთვისაც კაპიტნის წოდება და წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენი მიიღო (1849). 1861 წლიდან მსახურობდა კავკასიის არმიის საინტენდანტო სამმართველოში, მ.შ., განსაკუთრებული დავალებების ოფიცრად. დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1813 კატეგორია:გარდაცვლილი 1890 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები ივანე კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ფოქს-პოინტი (უისკონსინი)
ფოქს-პოინტი (Fox Point) — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 6 701 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 892.2 კაცი/კმ². ფართობი 7,51კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი 7,51 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი, 7,51 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:მილუოკის ოლქის დასახლებები
ბუჟარი
ბუჟარი (Bujari) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, აკრის შტატში. მიეკუთვნება ვადი-დუ-აკრის მეზორეგიონს.
2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6543 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 468 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.9 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აკრის შტატის მუნიციპალიტეტები‎
შაღური
შაღური (שגור, الشغور ash-Shaghur) — არაბულ-ებრაული ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთ რაიონში, ქალაქ აქოდან აღმოსავლეთით. ის შეიქმნა 2003 წელს სამი არაბული ადგილობრივი საბჭოს (მაჯ-ალ-კრუმი, დეირ-ალ-ასადი, ბიინა) გაერთიანებით. ქალაქად ოფიციალურად 2005 წელს გამოცხადდა. ის ჩრდილოეთ რაიონის არაბულ დასახლებულ პუნქტებს შორის სიდიდით მესამე ადგილზეა ნაზარეთისა და შფარამის შემდეგ.
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
ძვ. წ. 1010-იანები
სქოლიო
კატეგორია:ძვ. წ. XI საუკუნე
ბაჰრეინი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბაჰრეინმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბაჰრეინი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Polyrhachis lydiae
Polyrhachis lydiae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფერდინანდ ფონ ბრედო
მინი|ფერდინანდ ფონ ბრედო ფერდინანდ ფონ ბრედო (Ferdinand von Bredow; დ. 16 მაისი, 1884 — გ. 30 ივნისი 1934, ბერლინი, მესამე რაიხი) — გერმანელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, რაიხსვერის გენერალ-მაიორი და სამხედრო დაზვერვის ხელმძღვანელი.
გენერალ-მაიორი ფონ ბრედო გენერალ კურტ ფონ შლეიხერთან ერთად ჰიტლერის ხელისუფლების მოწინააღმდეგე იყო. ვაიმარის რესპუბლიკის ბოლო დღეებში იგი სამხედრო დაზვერვას ხელმძღვანელობდა.
გრძელი დანების ღამის დროს იგი ფიურერის მოწინააღმდეგეთა სასიკვდილოდ დასაჯელთა სიაში მოხვდა. 1934 წლის 30 ივნისს გრძელი დანების ღამეს ბრედო Schutzstaffel-ის წევრებმა მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1934 კატეგორია:გრძელი დანების ღამეს მოკლულები
ანადირი (მდინარე)
ანადირი (Анадырь) — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. სიგრძე 1150 კმ, აუზის ფართობი 191 ათ. კმ². სათავეს იღებს ანადირის ზეგნის ცენტრალურ ნაწილში, მიედინება ანადირის დაბლობზე, რამდენიმეჯერ იცვლის მიმართულებას და გვერდს უვლის ქედებს; ჩაედინება ანადირის ყურის ომენენის ყურეში (ბერინგის ზღვა). ზემო წელზე ხეობა ვიწროა; შუა და ქვემო წელზე კალაპოტი იყოფა, წარმოქმნის ტოტებისა და ფშანების რთულ სისტემას (შესართავში სიგანე 6–7 კმ-ია). ძირითადი შენაკადებია: იაბლონი, ეროპოლი, მაინი (მარჯვენა); ჩინეივეემი, ბელაია, ტანიურერი (მარცხენა). იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი ქვემო წელზე 1680 მ³/წმ-ია. იყინება ოქტომბერში (ზემო წელზე ხშირად სექტემბერში), ლღვება მაისის ბოლოს – ივნისის დასაწყისში. აუზში 23,5 ათასზე მეტი ტბაა საერთო ფართობით 3231 კმ²; მოიპოვებენ ნახშირს. მცირე ზომის გემებისთვის სანაოსნოა სოფელ მარკოვოდან (570 კმ), წყალდიდობის დროს – უფრო ზემომდეც. ქვემო წელზე მისდევენ თევზაობას.
სქოლიო
კატეგორია:ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის მდინარეები
7 მარტი
7 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის 66-ე დღე (ნაკიან წლებში – 67-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 299 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
0307
რიყეთი
რიყეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: რიყეთი, ბოძაური, დანისპარაული, შუასოფელი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე, ბათუმი-ახალციხის 99-ე კილომეტრზე. სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს ამავე სოფლის მდინარეში არსებული რიყის ქვებიდან, რომლითაც ახლომდებარე მოსახლეობა სარგებლობდა. სოფლის მოსახლეობის ძირითად მცხოვრებლებს შეადგენენ კოჩალიძეები, მაგრამ აგრეთვე გვხდებიან გორგაძეები, ანთაძეები, ხოზრევანიძეები, შანთაძეები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 617 ადამიანი.
მიხეილ ბუჭყიაშვილი
მინი|აფშერონის ქვეითი პოლკის კაპიტანი მ. ბ. ბუჩქიევი, 1854 წ. (მხატვარი ა. ოვნათანიანი) მიხეილ ბეჟანის (ბორისის) ძე ბუჭყიაშვილი (ბუჩქიევი) (დ. წ. უცნობია — გ. 6 ნოემბერი, 1877) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1872). ერეკლე II-ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილიშვილი, ალექსანდრე, ვახტანგ და ივანე ბუჭყიაშვილების ძმა.
მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853-1856). 1860-1863 წლებში მაიორის წოდებით ხელმძღვანელობდა ჭარ-ბელაქნის მუდმივ მილიციას. რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის დროს მეთაურობდა პიატიგორსკის 151-ე ქვეით პოლკს. დაიღუპა ყარსის ბრძოლაში 1877 წლის ნოემბერში. დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1877 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები მიხეილ
ძვ. წ. 1020-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XI საუკუნე
ვიქტორინო დე ლა პლასა
ვიქტორინო დე ლა პლასა (Victorino de la Plaza y Palacios; დ. 2 ნოემბერი, 1840, სალტის პროვინცია — გ. 2 ოქტომბერი, 1919, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი პოლიტიკოსი. არგენტინის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1914-1916 წლებში. თანამდებობა ეკავა 1914 წლის 10 აგვისტოდან 1916 წლის 11 ოქტომბრამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის პრეზიდენტები კატეგორია:არგენტინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1840 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
სერგეი ესენინი
სერგეი ალექსანდრეს ძე ესენინი (Сергей Александрович Есенин; დ. 3 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 21 სექტემბერი], 1895, სოფელი კონსტანტინოვო, რიაზანის გუბერნია ― გ. 28 დეკემბერი, 1925, ლენინგრადი, დაკრძალულია მოსკოვში) — რუსი პოეტი-იმაჟინისტი. აისედორა დანკანის მეუღლე.
ბიოგრაფია
250px|მინიატიურა|სახლი სოფელ კონსტანტინოვოში, სადაც ესენინი დაიბადა 250px|მინიატიურა|ესენინი 1924 წელს დაიბადა სოფელ კონსტანტინოვაში, რიაზანის გუბერნიაში, გლეხის ოჯახში. მამა — ალექსანდრე ნიკიტას ძე ესენინი (1873-1931). დედა — ტატიანა თედორეს ასული ტიტოვა (1875-1955). 1904 წელს ესენინი გლეხების სასწავლებელში შევიდა, რომლის დამთავრების შემდეგაც, 1909 წელს სწავლა დაიწყო საეკლესიო-სასულიერო სასწავლებლის სკოლაში (შემდგომში მისი სახელობის მუზეუმი), სპას-კლეპიხში. სკოლის დამთავრებისას, შემოდგომაზე, 1912 წელს ესენინი სახლიდან წავიდა და მოსკოვს მიაშურა. თავიდან მუშაობდა ყასაბად ხორცის ჯიხურში, შემდეგ კი ტიპოგრაფად. 1913 წელს მოსკოვის შანიავსკის სახელობის საქალაქო სახალხო უნივერსიტეტში მსმენელად მოეწყო. მუშაობდა ტიპოგრაფიაში და მეგობრობდა მუსიკალურ და ლიტერატურულ წრეებთან.
პროფესიული ცხოვრება
1914 წელს საბავშვო ჟურნალ „მიროკში“ გამოქვეყნდა ესენინის პირველი ლექსი.
1915 წელს ესენინი მოსკოვიდან პეტერბურგში გადავიდა, საკუთარ ლექსებს უკითხავდა ალექსანდრე ბლოკს, მ. გოროდეცკის და სხვა პოეტებს. 1916 წლის იანვარში ესენინი ომში გაიწვიეს და მეგობრების წყალობით მან სანიტრის თანამდებობა მიიღო იმპერატორის მეუღლის მატარებელზე. ამ პერიოდში ის დაუახლოვდა „ხალხურ პოეტებს“ და 1916 წელს გამოსცა თავისი პირველი კრებული („რადუნიცა“ (პატარა ცისარტყელა), რომელმაც ის ძალიან ცნობილი გახადა. ნიკოლაი კლიუევთან ერთად ხშირად გამოდიოდა, მათ რიცხვში იმპერატორის მეუღლის ალექსანდრა ფიოდოროვნასა და მისი შვილების წინაშე სამეფო სოფელში.
1915-1917 წლებში მეგობრობდა პოეტ ლეონიდ კანეგისერთან.
1917 წელს გაიცნო და იმავე წლის 4 ივლის ჯვარი დაიწერა მსახიობ ზინაიდა რაიხზე (შემდგომში რეჟისორ ვ. ე. მეირხოლდის მეუღლე), სოფელ კირიკი-ულიტაში, ვოლგოგრადის დასახლებაში. 1919 წლის დასასრულს (ან 1920 ის დასაწყისში) ესენინმა მიატოვა ოჯახი. ვაჟიშვილზე (კონსტანტინე) ორსულად მყოფი ზინაიდა რაიხი სამწლინახევრის ქალიშვილ ტატიანასთან ერთად დარჩა. 1921 წლის 19 თებერვალს პოეტმა განქორწინება მოითხოვა, რომელშიც ვალდებულებას იღებდა მატერიალურად ეზრუნა ბავშვებზე. ის ხშირად ნახულობდა შვილებს, რომლებიც მეიერხოლდმა იშვილა.
1918 დან 1920 წლებში ის ნაცნობობას ამყარებს ანატოლი მარიენგოლფთან და აქტიურად მოანაწილეობს იმაჟისტების მოსკოვურ წრეში.
იმ პერიოდში, როდესაც ესენინი იმაჟინიზმით იყო გატაცებული გამოვიდა ლექსების რამდენიმე კრებული: „ტრერიადნიცა“ (სამხაზა) „ხულიგნის აღსარება“, ორივე 1921 წელს; „სკანდალისტის ლექსები“ (1923), „მოსკოვის ლუდხანური“ (1924), პოემა „პუგაჩოვი“.
1921 წელს თავის მეგობარ იაკობ ბლიუმკინთან ერთად ესენინმა იმოგზაურა შუა აზიაში, მოინახულა ურალი და ორენბურგი. 13 მაისიდან 3 ივნისამდე თავის მეგობარ პოეტთან ალექსანდრე შირაევცთან ერთად სტუმრობდა ტაშკენტს. იქ ესენინი რამდენიმეჯერ წარდგა პუბლიკის წინაშე, კითხულობდა ლექსებს პოეზიის საღამოებზე, თავისი ტაშკენტელი მეგობრების სახლებში. თვითმხილველების სიტყვებით ესენინს უყვარდა ძველ ქალაქში ყოფნა, ძველი ქალაქის ჩაიხანებში უზბეკური პოეზიის მოსმენა.
1921 წლის შემოდგომაზე გ. ბ. იაკუბოვის სახელოსნოში გაიცნო მოცეკვავე აისედორა დუნკანი, რომელზეც ნახევარი წლის შემდეგ დაქორწინდა. ქორწილის შემდეგ ესენინი და დუნკანი მოგზაურობდნენ ევროპაში (გერმანია, საფრანგეთი, ბელგია, იტალია), ამერიკაში (4 თვე), სადაც ის იმყოფებოდა 1922 წლის მაისიდან 1923 წლის აგვისტოს ჩათვლით. გაზეთმა „იზვესტიამ“ გამოაქვეყნა ესენინის ჩანაწერები ამერიკის შესახებ („რკინის მსოფლიო ქალაქი“). დუნკანთან შექმნილი ქორწინება მათი საზღვარგარეთიდან დაბრუნების შემდეგ მალევე დასრულდა.
1920 წლის დასაწყისში აქტიურად საქმიანობდა წიგნების გამომცემლობაში, ასევე წიგნების გაყიდვაში მათ მიერ დაქირავებულ მაღაზიებში, რასაც პოეტი თითქმის მთელ დროს ანდომებდა. სიცოცხლის ბოლო წლებში ესენინი ბევრს მოგზაურობდა სამშობლოში. მან სამჯერ ინახულა კავკასია, რამდენიმეჯერ იყო ლენინგრადში, შვიდჯერ კონსტანტინოვში.
1924-1925 წლებში ესენინი სტუმრობს აზერბაიჯანს, გამოუშვა ტიპოგრაფიული ლექსების კრებული „წითელი აღმოსავლეთი“, რომელიც იბეჭდებოდა ადგილობრივ გამომცემლობებში. არის ცნობები, რომ აქვე 1925 წლის მაისში დაიწერა ლექსი „გზავნილი ევანგელისტ დემნიანს“. ცხოვრობდა ბაქოს გარეუბან მარდაკიანში, სადაც ახლა მისი სახლ-მუზეუმია.
საზღვარგარეთიდან დაბრუნების შემდეგ, 1924 წელს ესენინი ჩადის საქართველოში, რომელიც მასზე უდიდეს შთაბეჭდილებას ახდენს; საქართველოში მან შექმნა 33 ნაწარმოები, ამასთან 23 ლექსი, 1 ლიტერატურული წერილი და 9 პოემა. პოემა „ანა სეგინა“ დაწერა ბათუმში, სადაც ის პეტრე მელიქიშვილის ქუჩაზე მდებარე სახლში ცხოვრობდა.
1924 წელს ესენინმა გადაწვიტა ჩამოშორებოდა იმაჟინიზმს, ა. ბ. მარიენგოფთან შეუთანხმობლობის გამო. ესენინმა და ივან გრუზინოვმა გამოაქვეყნეს წერილი ჯგუპის დაშლის შესახებ.
გაზეთებში გამოჩნდა მკვეთრი კრიტიკული სტატიები მის შესახებ, რომელშიც მას ბრალს სდებდნენ, ლოთობაში, ალიაქოთში, ჩხუბში და ამგვარ ანტისოციალურ მოქმედებებში, თუმცა, თავისი საქციელით (განსაკუთრებით სიცოცხლის ბოლო წლებში) პოეტი შეგნებულად აძლევდა ასეთ კრიტიკის საბაბს. ესენინზე რამდენიმე სისხლის სამართლის საქმე დაიწყო, უმეტესად ხულიგნობაზე; ასევე ცნობილია „ოთხი პოეტის საქმე“, რომელშიც ესენინსა და მის მეგობრებს ანტისემიტურ გამონათქვამებში სდებდნენ ბრალს.
საბჭოთა მმართველობა ესენინის ჯანმრთელობაზე ნაღვლობდა. 1925 წლის 25 ოქტომბერს რაკოვსკი დზერჟინსკისათვის მიწერილ წერილში ევედრება „გადაარჩინეთ ცნობილი პოეტი ესენინი — უდავოდ ყველაზე ნიჭიერი ჩვენს კავშირში“ და სთავაზობა: „დაპატიჟეთ ის სანატორიუმებში, თავის მეგობრებთან ერთად, რომლებიც მას სმის საშუალებას არ მისცემენ“.
1925 წელს ნოემბრის ბოლოს სოფია ტოლსტაია შეუთანხმდა ფსიქონერვულ კლინიკის დირექტორს, პროფესორ პ. ბ. განუშკინს პოეტის ჰოსპიტალიზაციაზე მის კლინიკაში. ამის შესახებ პოეტის რამდენიმე ახლო მეგობარმა იცოდა. 1925 წლის 21 დეკემბერს ესენინმა დატოვა კლინიკა, გაანულა საქალაქო გამომცემლობაში ყველა მინდობილობა, ყველა ანგარიშიდან ფული მოხსნა და ერთი დღის შემდეგ ლენინგრადში წავიდა, სადაც ის დასახლდა სასტუმრო №5 ში „ანგლეტერი“.
მისი ცხოვრების ბოლო დღეებში, ლენინგრადში აღნიშნულია შეხვედრები: ნ. ა. ლიუვიოვთან, გ. ფ. უსტინოვთან, ივან პრიბლიუდნისთან, ვ. ი. ერლიხთან და სხვა ლიტერატორებთან.
Polyrhachis machaon
Polyrhachis machaon — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სერგეი ესენინი
პირადი ცხოვრება
1917-1921 წლებში ესენინი ქორწინებაში იყო მსახიობ ზინაიდა ნიკოლაევნა რაიხზე, ვსევოლოდ მეიერხერის მომავალ ცოლზე. ესენინის და ზინაიდა რეიხის ჯვრისწერა 1917 წლის 30 ივლის შედგა. ქორწილი გაიმართა სასტუმრო „პასაზში“. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადნენ ქალიშვილი ტატიანა (1918-1992) ჟურნალისტი და მწერალი; და ვაჟიშვილი კონსტანტინე (1920-1986) ინჟინერ-მშენებელი, ფეხბურთის სტატისტიკოსი და ჟურნალისტი.
1920 წელს ცხოვრობდა თავის ლიტერატურილ სეკრეტართან — გალინა ბენისლავსკაიასთან, 1925 წელის შემოდგომაზე ს. ა. ტოლსტაიაზე ქორწინებამდე.
1921 წელს გ. ბ. იაკუბოვის სახელოსნოში ეცნობა მოცეკვავე აისედორა დუნკანს, რომელზეც მან 1922 წლის 2 მაისს იქორწინა. ამ დროს ესენინი ვერ საუბრობდა ინგლისურად, დუნკანი კი ოდნავ ფლობდა რუსულს. ქორწინების შემდეგ უმალ გაემართნენ ევროპასა და ამერიკაში სამოგზაუროდ. საერთოდ, ამ კავშირს აღწერენ როგორც სკანდალურს, ამ ორ ხელოვანს ერთმანეთთან ძლიერ აკავშირებდათ ხელოვნების სიყვარული. მიუხედავად ამისა, მათი ქორწინება ხანმოკლე აღმოჩნდა. 1923 წლის აგვისტოში ესენინი მოსკოვში დაბრუნდა.
1923 წელს ესენინმა ურთიერთობა გააბა მსახიობ ავგუსტა მიკლაშევსკაიასთან, რომელსაც მან მიუძღვნა შვიდი უსაზღვროდ ინტიმური ლექსი ციკლიდან „ხულიგნის სიყვარული“. ერთ-ერთ სტროფში ჩაშიფრულია მსახიობის სახელი. („Что ж так имя твоё звенит, Словно августовская прохлада?“) აღსანიშნავია, რომ 1976 წლის შემოდგომაზე, როდესაც მსახიობი უკვე 85 წლის იყო, ერთ-ერთ ლიტერატურულ საუბარში გამოტყდა, რომ მათი რომანი პლატონური იყო და მას არც კი უკოცნია ესენინისთვის.
პოეტსა და მთარგმნელ ნადეჟდა ვოლპინთან რომანის შემდეგ, 1924 წლის 12 მაისს ესენინს შეეძნა ვაჟიშვილი ალექსანდრე.
1925 წლის 18 სექტემბერს ესენინი მესამედ (და საბოლოოდ) დაქორწინდა სოფია ანდრეევნა ტოლსტოიზე (1900-1957), ლევ ტოლსტოის შვილიშვილზე, რომელიც მაშინ ბიბლიოთეკის თავმჯდომარე იყო. ამ ქორწინებამაც არ მოუტანა პოეტს ბედნიერება და მალევე გაშორდნენ. დაუღწეველი მარტოობა ესენინის სიკვდილის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო. პოეტის სიკვდილის შემდეგ, ტოლსტაიამ თავისი ცხოვრება მიუძღვნა ესენინის ლექსების შეკრებას, მოპოვებას, დასაბეჭდად გამზადებას. მან ასევე დატოვა მემუარები ესენინზე.
ნ. სარდანოვსკის წერილების თანახმად, ესენინი გარკვეული პერიოდი ვეგეტერიანელი იყო.
გარდაცვალება
250px|მინიატიურა|გარდაცვლილი ესენინი 250px|მინიატიურა|ესენინის დაკრძალვა 1925 წლის 28 დეკემბერს ესენინი გარდაცვილი იპოვეს ლენინგრადის სასტუმრო „ანგლეტერში“. მისი უკანასკნელი ლექსი „ნახვამდის ჩემო მეგობარო, ნახვამდის“, ვოლფ ერლიხის ცნობით დაწერილი იქნა პოეტის სისხლით, რადგან იმ დროს ნომერში არ იყო მელანი.
სიკვდილის ვერსია, რომელიც უფრო სასიამოვნო იყო აკადემიკოსთა გამომძიებლებისთვის არის „ფსიქიკური აშილობა, ფსიქიატრიული კლინიკის დატოვებიდან ერთი კვირის შემდეგ პოეტმა თავი ჩამოიხრჩო“.
ლენინგრადში სახალხო პანაშვიდის შემდეგ, ცხედარი მოსკოვში გადაასვენეს, სადაც გარდაცვლილის მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისა გამომშვიდობება მოეწყო. 1925 წლის 31 დეკემბერს დაკრძალეს მოსკოვში, ვაგანკოვსკის სასაფლაოზე.
მკვლელობის ვერსია
არც იმ დროს, როდესაც ესენინი დაიღუპა და არც მომდევნო რამდენიმე ათწლეულის მანძილზე, თვითმკვლელობის ვერსიის გარდა სხვა ვერსიებზე არ საუბრობდნენ. 1970 - 1980 წლებში ნაციონალურ წრეებში წარმოიშვა პოეტის მკლველობის ვერსია, რომელიც შემდეგ ინსცენირებული იქნა, როგორც ესენინის თვითმკვლელობა. ამ საქმეში დიდი წვლილი მიუძღვის გამომძიებელს, გადამდგარ პოლკოვნიკ ედუარდ ხლისტალოვს. მკვლელობის ვერსია გავრცელდა მასიურ კულტურაში, მხატვრული სახით წარმოდგენილია ტელესერიალში „ესენინი“ (2005).
1989 წელს შეიქმნა ესენინის კომისია, რომელიც შედგებოდა საბჭოთა და რუსეთის წარმომადგენლებისგან. ი. ლ. პროკუშევის თხოვნით ჩატარდა რამდენიმე ექსპერტიზა, რომელმაც მიიყვანა დასკვნამე: „ამჟამად გახმაურებულ „ვერსიაში“ პოეტის ალექსანდრე ესენინის მკვლელობის შესახებ, არაკომპენტენტური ინტერპრეტაციაა, რომელიც ხშირად ფალსიფიცირებულს ხდის გამოძიების შედეგებს“. (საჯარო პასუხში მონაწილეობდნენ პროფესორები სასამართლო სამედიცინო კათედრიდან, სამეცნიერო დოქტორები). ესენინის მკვლელობის ვერსია დაგვიანებულად მოგონილ ან ნაკლებადდამაჯერებლ ვერსიად ითვლება, როგორც პოეტის სხვა ბიოგრაფიები.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1895 კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
შფარამი
შფარამი (شفاعمرو, ;, ) — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთ რაიონში. ისრაელის ცენტრალური სტატისტიკური ბიუროს (ცსბ) მონაცემების თანახმად 2006 წელს ქალაქის მოსახლეობა 34,100 კაცს შეადგენდა.
კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
ხიდმაღალა
ხიდმაღალა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, სუფსა თემში. მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 3 მ., ლანჩხუთიდან 20 კმ., სუფსიდან 3 კმ. ხიდმაღალა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ყველაზე უხვნალექიანი ადგილია (2400 მმ წელიწადში). სოფელში გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12, მოქმედებს საბავშვო ბაღი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა საავადმყოფო და ლიმონარიუმი.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აუგუსტო ლეგია
აუგუსტო ლეგია (Augusto Leguía; დ. 19 თებერვალი, 1863, პერუ — გ. 7 თებერვალი, 1932, ლიმა, პერუ) — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ორჯერ ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა 1908–1912 და 1919–1931 წწ.
ბიოგრაფია
დაიბადა პერუს ერთ-ერთ გავლენიანი ოლიგარქის ოჯახში, განათლება მიიღო ვალპარაისოში, ჩილე. მსახურობდა პერუს არმიაში ჩილესთან ომის დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
გედეონ ბუჭყიაშვილი
გედეონ ივანეს ძე ბუჭყიაშვილი (ბუჩქიევი) (დ. წ. უცნობია — გ. 1858) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი (1846). ერეკლე II-ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილი, რუსეთის არმიის გენერლის დიმიტრი ბუჭყიაშვილის ძმა.
სამხედრო სამსახურში იყო 1822 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთის (1826-1828), რუსეთ-ოსმალეთის (1828-1829), ყირიმის (1853-1856) და კავკასიის მთიელებთან ომებში. 1847-1852 წლებში მეთაურობდა მე-13 ქართულ სახაზო ბატალიონს. სამხედრო სამსახურის 25 წლის აღსანიშნავად დაჯილდოვდა წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1847). დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1858 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები გედეონ კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ტრაპიზონის იმპერატორთა სია
მინი|მარჯვნივ|200პქ|ტრაპიზონის იმპერიის კომნენოსთა დროშა ტრაპიზონის იმპერატორთა სია — ჩამონათვალი ტრაპიზონის იმპერიის მმართველებისა. ტრაპიზონის იმპერია დაარსდა 1204 წელს, საქართველოს სამეფოს სამხედრო ლაშქრობის შედეგად, როგორც ბუფერული სახელმწიფო საქართველოსა და ბიზანტიის იმპერიას შორის. 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერია დაიპყრეს ოსმალებმა. არსებობის განმავლობაში იმპერატორები იყვნენ კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მონარქთა სიები
გრინდეილი (მილუოკის ოლქი)
გრინდეილი (Greendale) — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 14 046 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 975.4 კაცი/კმ². ფართობი 14,43 კმ².
ძვ. წ. 1030-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XI საუკუნე
გრინდეილი (მილუოკის ოლქი)
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი 14,43 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის 14,40კმ², ხოლო წყალს 0,03 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:მილუოკის ოლქის დასახლებები
პლასიდუ-დი-კასტრუ
პლასიდუ-დი-კასტრუ (Plácido de Castro) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, აკრის შტატში. მიეკუთვნება ვადი-დუ-აკრის მეზორეგიონს.
2007 წლის მონაცემებით, 17 258 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 047 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.4 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აკრის შტატის მუნიციპალიტეტები‎
ფეხი
მინი|[[მწერი|მწერის ფეხის დიაგრამა]] ფეხი — ადამიანის ფეხი შედგება შემდეგი ძვლებისგან: ბარძაყის ძვალი, კვირისტავი, წვივის დიდი ძვალი, წვივის მცირე ძვალი, ქუსლის ძვალი და ტერფის ძვლები. თავის მხრივ ეს ძვლები შედგებიან: ძვლისსაზრდელისაგან, მკვრივი ძვლის ფენისაგან, ფოროვანი ქსოვილისაგან, არხებისაგან, ძვლის წითელი და ყვითელი ტვინებისაგან.
ფეხის კუნთებია: ბარძაყის სწორი; თერძის კუნთი, დუნდულა, ბარძაყის ორთავა და წვივის სამთავა კუნთები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
ნაწლავები
მინი| ნაწლავები (intestina) — საჭმლის მომნელებელი სისტემის ნაწილი, რომელიც იწყება კუჭის პილორუსის ნაწილიდან და მთავრდება უკანა გასავლით. ნაწლავებში ხდება საკვების გადამუშავება და მონელება, ამ დროს წარმოქმნილი შლაკების მოცილება, ხორციელდება ზოგიერთი ინტესტინალური ჰორმონის სინთეზი; იგი აგრეთვე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს იმუნურ პროცესებში.
ანატომია. ნაწლავები იყოფა წვრილ და მსხვილ ნაწლავად. წვრილი ნაწლავის სიგრძე მერყეობს 160–430 სმ–ის ფარგლებში; ქალებში ის შედარებით მოკლეა. წვრილი ნაწლავის დიამეტრი, მის პროქსიმალურ
ნაწილში, საშუალოდ შეადგენს 50 მმ, დისტალურში ის მცირდება 30 მმ–მდე. წვრილი ნაწლავი იყოფა თორმეტგოჯა ნაწლავად, მლივ და თეძოს ნაწლავებად. მლივი და თეძოს ნაწლავები მოძრავნი არიან, მდებარეობენ ინტრაპერიტონეულად და გააჩნიათ საკუთარი ჯორჯალი, რომელიც წარმოადგენს პერიტონეუმის დუბლიკატურას. ჯორჯლის ფურცლებს შორის მდებარეობენ ნერვები, სისხლძარღვები და ლიმფური სადინრები, ლიმფური კვანძები და ცხიმოვანი ქსოვილი.
მსხვილი ნაწლავის სიგრძე საშუალოდ შეადგენს 1,5 მეტრს, დიამეტრი მის პროქსიმალურ ნაწილში – 7–14სმ, კაუდალურში – 4–6 სმ. იგი იყოფა 6 ნაწილად: ბრმა ნაწლავი, აღმავალი, განივი, დაღმავალი, სიგმური კოლინჯი და სწორი ნაწლავი. ბრმა ნაწლავიდან გამოდის ჭიაყელა დამანატი (აპენდიქსი), რომელიც წარმოადგენს რუდიმენტულ ორგანოს, რომელსაც, ზოგიერთი ავტორი აზრით, როგორც ლიმფოიდურ ორგანოს, გააჩნია მნიშვნელოვანი ფუნქციური დანიშნულება. აღმავალი კოლინჯის განივში გადასვლის ადგილს ეწოდება კოლინჯის მარჯვენა ანუ ღვიძლის კუთხე, ხოლო განივი კოლინჯის დაღმავალში გადასვლის ადგილს – კოლინჯის მარცხენა ანუ ელენთის კუთხე.
ნაწლავების სისხლმომარაგება ხორციელდება ჯორჯლის ზემო და ქვემო არტერიებით. ვენური სისხლი ჩაედინება ჯორჯლის ზედა და ქვედა ვენებში, რომლებიც წარმოადგენენ კარის ვენის სისტემას. ნაწლავების მგრძნობელობითი ინერვაცია ხორციელდება ზურგის ტვინის და ცდომილის ნერვების მგრძნობელობითი ბოჭკოებით, ხოლო მამოძრავებელი ინერვაცია – სიმპათიკური და პარასიმპათიკური ნერვებით.
ფიზიოლოგია. ნაწლავებში საჭმლის მონელების პროცესი იწყება წვრილი ნაწლავის ღრუში (ღრუსშიდა საჭმლის მონელება). აქ პანკრეასის ფერმენტების მონაწილეობით ხორციედლება რთული პოლიმერების (ცილების, ცხიმების, ნახშირწყლების, ნუკლეინის მჟავების) ჰიდროლიზი პოლიპეპტიდებამდე და დისაქარიდებამდე. წარმოქმნილი ნაერთების შემდგომი დაშლა მონოსაქარიდებამდე, ამინომჟავეებამდე, ცხიმოვან მჟავებამდე და მონოგლიცერიდებამდე ხორციელდება წვრილი ნაწლავის კედელზე, კერძოდ ნაწლავური ეპითელიუმის მემბრანებზე (მემბრანული საჭმლის მონელება), ამასთან მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება საკუთრივ ნაწლავურ ფერმენტებს. ნივთიერებათა უმეტესობა შეიწოვება თორმეტგოჯა ნაწლავში და მლივი ნაწლავის პროქსიმალურ ნაწილში; ვიტამინი B12 და ნაღვლის მჟავები – თეძოს ნაწლავში. ნაწლავებში ნივთიერებების შეწოვის უმნიშვნელოვანეს მექანიზმს წარმოადგენს აქტიური ტრანსპორტი, რომელიც ხორციელდება კონცეტრაციული გრადიენტის საწინააღმდეგოდ ფოსფორული ნაერთების დაშლის შედეგად გამონთავისუფებული ენერგიის გამოყენებით, და დიფუზია. ნაწლავების სხვადასხვა სახის შეკუმშვები (რიტმული, სეგმენტაცია, ქანქარისებური, პერისტალტიკური და ანტიპერისტალტიკური შეკუმშვები) ხელს უწყობენ ნაწლავური შიგთავსის გადამუშავებას და უზრუნველყოფენ მის გადაადგილებას. მსხვილ ნაწლავში ხორციელდება წყლის შეწოვა, მკვრივი შიგთავსის ფორმირება და მისი ორგანიზმიდან ევაკუაცია.
ნაწლავები უშუალო ნონაწილეობას იღებენ ნივთიერებათა ცვლაში. აქ ხდება საკვები ნივთიერებების არა მარტო გადამუშავება და შეწოვა შემდგომში მათი სისხლში მოხვედრით, არამედ სისხლიდან ნაწლავის სანათურში ზოგიერთი ნივთიერების გამოყოფა შემდგომი მათი რეაბსორბციით ერთ–ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ფუნქციას წარმოადგენს ნაწლავების ენდოკრინული ფუნქცია. ნაწლავის უჯრედების მიერ გამომუშავდება პეპტიდური ჰორმონები (სეკრეტინი, პანკრეოზიმი, ნაწლავური გლუკაგონი, გასტრომაინჰიბირებელი პოლიპეპტიდი, ვაზოაქტიური ინტესტინალური პეპტიდი, მოტილინი, ნეიროტენზინი და სხ.), რომლებიც უზრუნველყოფენ საჭმლის მომნელებელი სისტემის და ორგანიზმის სხვა სისტემების მოქმედების რეგულაციას. ასეთი სახის უჯრედების რაოდენობის უმეტესობა თავმოყრილია თორმეტგოჯა ნაწლავში. ნაწლავები აქტიურ მონაწილეობას იღებენ იმუნურ პროცესებში. ძვლის ტვინთან, ელენთასთან, ლიმფურ კვანძებთან, ბრონქების ლორწოვან გარსთან ერთად ნაწლავები წარმოადგენენ იმუნოგლობულინების წყაროს; ნაწლავებში აგრეთვე აღმოჩენილია T-ლიმფოციტების სხვადასხვა პოპულაციები, რომელთა დახმარებითაც რეალიზდება უჯრედული იმუნიტეტი. ნაწლავების მრავალი ფუნქცია (დამცველობითი, ვიტამინების სინთეზი და სხ.) მჭიდროდაა დაკავშირებული ნაწლავური მიკროფლორის მდგომარეობასთან, რომელიც ნორმაში წარმოდგენილია უპირატესად ანაერობებით
კატეგორია:ორგანოები
Polyrhachis mackayi
Polyrhachis mackayi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ახალი ზელანდიის პარლამენტი
ახალი ზელანდიის პარლამენტი (მაორი: Pāremata Aotearoa) შედგება ახალი ზელანდიის დედოფლისგან, წარმომადგენლობითი პალატისგან და 1951 წლამდე მასში ასევე შედიოდა საკანონმდებლო საბჭო. 1986 წლამდე პარლამენტის ოფიციალური დასახელება იყო: ახალი ზელანდიის გენერალური ასამბლეა.
წარმომადგენლობითი პალატა შედგება 120 წევრისგან. ახალი ზელანდიის მთავრობა არსებითად წარმოადგენს ვესმინსტერის სისტემას და მას პრემიერ-მინისტრი უძღვება, რომელიც პარლამენტის წევრებისგან ირჩევა.
პარლამენტის კრებები იმრთება პარლამენტის შენობაში, რომელიც მდებარეობს ველინგტონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის პოლიტიკა
ძვ. წ. 1040-იანები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XI საუკუნე
თავი
თავი (Caput) — ადამიანის ან ცხოველის ნაწილი, რომელშიც მდებარეობს ტვინი, ხედვის, სმენის და სასუნთქი ორგანოები. ხერხემლიანებსა და მწერებს ცალკე თავებიც აქვთ.
ადამიანის თავის წინა ნაწილს სახე ეწოდება, ცხოველის - დინგი ან დრუნჩი. თავი სხეულს უერთდება კისრით. კისერი ადამიანს თავის შემობრუნებისა და სივრცეში გარკვეული პოზიციის დაკავების საშუალებას აძლევს.
კატეგორია:ადამიანის ანატომია