cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მედინა
ისტორია
627 წელს მექას არმია მედინაზე იერიშს იღებს აბუ სუფიანის მეთაურობით. აბუ სუფიანი მედინის აღებაში დახმარებას ადგილობრივ ებრაულ ტომს ბანუ ქუარაიზას სთხოვს. შეთანხმებით ებრაელები მუსლიმებს ზურგს უკან უნდა დასხმოდნენ ან მექას ჯარი მალულად შემოეშვათ ქალაქში. ჰადით ბუხარის მიხედვით ბანუ ქურაიზას ტომის მიერ აბუ სუფიანისთვის დახმარების გაწევა ხელშეკრულების დარღვევად იქნა მიჩნეული და საად იბნ მუადის გადაწყვეტილებით ამ ტომის ყველა მამაკაცი მოკლულ იქნა. ვინაიდან ისლამური ჰადითი რომელიც ამ მოვლენიდან ორ საუკუნეში დაიწერა ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი წყაროა, შეუძლებელია იმის გარკვევა თუ რა პირობებში მოხდა ქალაქის სხვადასხვა ტომთა განადგურება ან გაძევება. მუჰამედი ქალაქის ყველა მცხოვრებს მოუწოდებს ისლამის რელიგიაზე მოქცევას და მედინის ქარტია მას ღვთის მოციქულად მოიხსენიებს. თუმცა მუჰამედს ქალაქის ებრაელ და ქრისტიან მცხოვრებთა დარწმუნება ისლამის როგორც იუდაიზმის ან ქრისტიანობის ჭეშმარიტ განშტოებად დარწმუნება გასჭირვებია.
პირველი ოთხი ხალიფის მმართველობის პერიოდში ისლამური იმპერია სწრაფად იზრდება და მალე მოიცავს განათლების უძველეს ისტორიულ კერებს - იერუსალიმს, დამასკოსა და ბაღდადს. მეოთხე ხალიფის, ალის გარდაცვალების შემდეგ სატახტო ქალაქი დამასკოში გადადის და მედინას, როგორც პოლიტიკური და კულტურული ცენტრის მნიშვნელობა ნელ-ნელა კლებულობს.
1924 წელს ქალაქი, რომელიც ოსმალეთის ხელში იყო საუკუნეების განმავლობაში, იბნ საუდმა ჩაიგდო ხელთ, რომელიც მოგვიანებით საუდის არაბეთის პირველი მეფე გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლამი კატეგორია:წმინდა ქალაქები კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
Medina
რიონი (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1160 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბენი (მდინარე)
ბენი Río Beni) — მდინარე ბოლივიის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 1500 კმ, აუზის ფართობი 850 ათ. კმ2. სათავე აქვს ანდების მთების განშტოებაზე, ქალაქ ლა-პასის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ზემო დინებაში ჭორომიანია, ქვემო დინებაში ქმნის მეანდრებს. წყალდიდობა დეკემბრიდან მაისამდე იცის. სანაოსნოა შესართავიდან 29 კილომეტრი - ქალაქ რურენაბაკედან ესპაერანსის ჩანჩქერამდე. ერთვის მდინარე მამორეს და ერთობლივად სათავეს უდებენ მდინარე მადეირას - ამაზონის უდიდეს მარჯვენა შენაკადს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის მდინარეები
ლეო ესაკი
ლეო ესაკი (江崎玲於奈; დ. 12 მარტი, 1925, ოსაკა) — იაპონელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი. 1973 წელს მყარ სხეულებში გვირაბული ეფექტის გამოკვლევისათვის აივარა ჯაიევერთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია. ლეო ესაკიმ ფიზიკა ტოკიოს უნივერსიტეტში შეისწავლა, ბაკალავრის ხარისხი 1947 წელს მიიღო, ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი — 1959 წელს. 1958 წელს ჩატარებული გამოკვლევებისთვის მიიღო ნობელის პრემია. 1960 წელს საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა და მუშაობა IBM-ში გააგრძელა.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი ფიზიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
იამაბე აკაჰიტო
thumb|right|იამაბე აკაჰიტო, მხატვარი [[უტაგავა კუნიიოსი (XVIII-XIX სს.)]] იამაბე აკაჰიტო (იაპ. 山部赤人 ან 山邊赤人), (დ. დაახლოებით 730) — იაპონელი სახალხო პოეტი. ტანკას უბადლო ოსტატი. მისი ლექსების უმრავლესობა, რომელთა თემაა მშობლიური ქვეყნის ბუნება, შექმნილია იაპონიაში მოგზაურობის დროს და დაკავშირებულია ამა თუ იმ კონკრეტულ ადგილთან. დღესაც პოპულარულია იამაბეს ლექსი, მიძღვნილი იაპონელთა საყვარელი მთა ფუძისადმი. იამაბეს პეიზაჟური ლირიკა რეალისტურია. მისი მრავალი ლექსი შესულია "მანიოსიუში" - იაპონური პოეზიის ანთოლოგიაში. იამაბეს პოეტურმა სახეებმა და ხერხებმა, რომლებიც ოსტატურად გამოიყენეს მომდევნო თაობის პოეტებმა, ხელი შეუწყო იაპონური პოეზიის განვითარებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 730
ფენიქსი (მითოლოგია)
thumb|right|ცეცხლში მომაკვდვავი ფენიქსის სურათი,Aberdeen Bestiary
ფენიქსი (სავარაუდოდ φοίνιξ, «ცეცხლოვანი») — მითოლოგიური ფრინველი, რომელსაც თვითწვის უნარი გააჩნია. ცნობილია სხვადასხვა ქვეყნებისა და კულტურების მითოლოგიებში. ითვლებოდა, რომ ფენიქსი ჰგავდა წითელფრთიან არწივს. სიკვდილის წინ ფენიქსი საკუთარ თავს წვავს, ხოლო შემდეგ აღსდგება ფერფლიდან. ჰეროდოტეს თანახმად ეს ფრინველი ასირაში ცხოვრობდა. ხშირად ითვლებოდა, რომ ფენიქსი სინამდვილეში არსებობდა და არ იყო მითური არსება. შემდგომში ფენიქსი გახდა მუდმივი განახლების სიმბოლო.
სქოლიო
კატეგორია:მითოლოგიური ცხოველები
ქვემო ხვითის ღვთისმშობლის ეკლესია
მინი|ღვთისმშობლის ეკლესიის ხედი სამხრეთ-დასავლეთიდან მინი|ასომთავრული წარწერა სამხრეთ კარის თავზე მინი|ასომთავრული წარწერა და ჯვარი აღმოსავლეთ ფასადზე ქვემო ხვითის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხვითის განაპირას, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (11,8 X 7,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შენობა დაზიანებულია: მნიშვნელოვანი ბზარია გაჩენილი კამარის შუაში, ეკლესიის მთელ სიგრძეზე, აფსიდის კონქში და აფსიდის კედლის ღერძზე იატაკამდის; ჩამოშლილია ჩრდილოეთის ფასადის საპირე წყობა და ლავგარდანი; ჩამორღვეულია ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხეც. დაზიანებული ეკლესია შეუკეთებიათ. დასავლეთის შესასვლელის ზღურბლში გამოყენებულია ორი ჩუქურთმიანი ქვა. ორივე მხრიდან შეისრულთაღიანი შესასვლელები დასავლეთ კედლის შუაში და სამხრეთი კედლის (ამოქოლილია) დასავლეთ მონაკვეთშია. ორივე შესასვლელი გარედან თაღოვან შეღრმავებაშია მოთავსებული. შიგნიდან, შეღრმავების თაღის ქუსლების დონეზე, არქიტრავებია ჩადგმული. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. აფსიდის ჩრდილოეთით კონქით დახურული ნიშია, სამხრეთით კი მცირე თაღოვანი ნიში. შიგნიდან შეისრული, გარედან ნახევარწრიული თაღოვანი სარკმლები - თითო დასავლეთით, შესასვლელის თავზე და ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილშია, ორი - სამხრეთით შუა და აღმოსავლეთ ნაწილშია. დარბაზის გრძივი კედლები წყვილ-წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით და დასავლეთ კედლის კუთხის პილასტრით სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრების პირველ საფეხურებზე გადადის კედლის დეკორატიულად შეისრული თაღები. პილასტრები და აფსიდის მხრები დასრულებულია იმპოსტებით (თარო და ირიბად ჩაჭრილი სიბრტყე), რომლებზეც დაბჯენილია კამარის აგურით ნაწყობი საბჯენი თაღები. დარბაზის იატაკი კვადრატული აგურითაა გაწყობილი. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის თავსართზე გამოსახულია განედლებული ჯვარი, რომელსაც ნახევარწრიული მოჩარჩოება აქვს. სამხრეთ კარის თავზე ჩადგმულია მოზრდილი წარწერიანი ფილა. შენობას გასდევს აგურის ოთხ რიგად ნაწყობი ლავგარდანი. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია მიჭიქული ცისფერი კრამიტით. ეკლესიის დასავლეთ ფრონტონის კუთხეზე დგას აგურის სამრეკლო, რომელიც სწორკუთხა შეღრმავებაში მოთავსებული, ოთხივე მხრიდან ნახევარწრიული თაღებითაა გახსნილი. სამრეკლოს გუმბათოვანი გადახურვა და აგურის პირამიდული სახურავი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ქვემო ხვითის წმინდა გიორგის ეკლესია
ქვემო ხვითის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხვითის განაპირას, აღმოსავლეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
Barrett (ალბომი)
Barrett — სიდ ბარეტის მეორე სოლო ალბომი, რომელიც ჩაიწერა პიტერ ჯენერის ინიციატივით.
ისტორია
ჯენერი თვლიდა, რომ სიდს ჯერ კიდევ შეეძლო კარგი ალბომის ჩაწერა, თუმცა სიდის მდგომარეობა იმ პერიოდისათვის უკვე მძიმე იყო და მასთან ურთიერთობა იყო პრაქტიკულად შეუძლებელი.
ქვემო ხვითის წმინდა გიორგის ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
Barrett (ალბომი)
ისტორია
წინა ალბომის ჩაწერისგან განსხვავებით, ამ დისკის ჩაწერისას სიდი უფრო მშვიდი იყო. ალბომზე მუშაობისას დეივიდ გილმორმა (რომელიც მისი პროდიუსერი იყო) შეცვალა მუშაობის ტაქტიკა, წინა ჩანაწერისგან განსხვავებით. მუსიკოსები იწერდნენ საკუთარ სოლოებს, შემდეგ კი მათ სიდის სოლოები ემატებოდა. ეს გაკეთდა იმისთვის, რათა ჟღერადობას უფრო პროფესიონალური სახე ჰქონოდა.
ალბომის სიმღერების ნაწილი საკმაოდ ბნელი და მძიმე ჟღერადობით გამოირჩევა, ვოკალში შეიმჩნევა განცდა (მაგალითად, „Dominoes“-ში). დიდი რაოდენობით ჟღერს რიჩარდ რაიტის ორგანი. ჯერი შირლიმ (Humble Pie) დაუკრა დასარტყმელ საკრავებზე. პერკუსიაზე ჯონ უილსონი და უილი უილსონი უკრავენ.
1993 წელს ალბომი გამოვიდა კომპილაციის Crazy Diamond შემადგენლობაში, დამატებითი სტუდიური დუბლებით. 2010 წელს გამოვიდა რემასტერი (ალბომთან The Madcap Laughs ერთად). 2015 წელს ალბომი გამოვიდა იაპონიაში, SHM-CD-ის სახით, კიდევ ორი დამატებითი სიმღერით.
1993 წლის გამოცემა
1993 წელს Barrett გამოიცა კომპილაციის Crazy Diamond შემადგენლობაში, დამატებითი სიმღერებით:
სქოლიო
კატეგორია:სიდ ბარეტის ალბომები კატეგორია:1970 წლის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები კატეგორია:Harvest Records-ის ალბომები კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები კატეგორია:ალბომები დეივიდ გილმორის პროდიუსერობით
გლაუკონიტი
გლაუკონიტი (γλαυκός) — ცვალებადი ქიმიური შემადგენლობის ჰიდროქარსების ჯგუფის მინერალი (K, H2O), (Fe, Mg, Al)2  [(Al, Si) Si3O10] (OH)2; კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში, აქვს ფსევდოჰექსაგონური იერი; აგრეგატები წვრილმარცვლოვანი და ქერცლოვანია, მწვანე, მოცისფრო-მწვანე ან მოყვითლო-მომწვანო ფერისა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 2 - 3, სიმკვრივე 2200 - 2800 კგ/მ3. წარმოიქმნება ზღვიურ აუზში ნეიტრალურ ან აღდგენით გარემოში სედიმენტაციის შედეგად; არის აგრეთვე ჰიდროთერმული წარმოშობისაც. გავრცელებულია ზღვიურ დანალექ ფორმაციებში. გვხვდება საქართველოს ბელტის ცარცულ ნალექებში. იხმარება ხისტი წყლის დასარბილებლად, ნიადაგის სასუქად, საღებავების დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კალიუმის მინერალები კატეგორია:ნატრიუმის მინერალები კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები კატეგორია:ალუმინის მინერალები კატეგორია:რკინის მინერალები კატეგორია:ქარსის ჯგუფი
ნაცრისფერი ფერის დონე
ფერადი სურათის გარდაქმნა ნაცრისფერის დონეში
ფერადი სურათისათვის, პიქსელი განკარგავს ძირითადად 3 კომპონენტს წმც (წითელი, მწვანე, ცისფერი). ნაცრისფერ პიქსელს აქვს 3 იდენტური მნიშვნელობა წმც. ფერადი სურათის ნაცრისფერი ფერის დონეში გარდაქმნა არის მარტივი მეთოდი, სადაც უნდა მოხდეს ამ სამი კომპონენტის, წმც-ს საშუალო არითმეტიკულის გამოთვლა და მისი მნიშვნელობის გამოყენება თითოეული კომპონენტისათვის.
განათების საერთაშორისო კომისია გვთავაზობს ნათელ პიქსელზე,ინფორმაციის დახასიათება (ნაცრისფერი ფერის მნიშვნელობა) ორი ფორმულით. ნაცრისფერი =0,2125*წითელი +0,7154+ნწვანე +0,0721*ცისფერი.
ეს ფორმულები ანგარიშს აბარებს იმ მანერით, რომელიც 3 კომპონენტის წითელისმ მწვანისა და ცისფერის აღქმა შეუძლია ადამიანის თვალს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერული გრაფიკა
ალექსანდერ ფლემინგი
ალექსანდერ ფლემინგი (დ. 6 აგვისტო, 1881, ლოკფილდი — გ. 11 მარტი, 1955, ლონდონი) — შოტლანდიელი მიკრობიოლოგი. ლონდონის სამეფო საზოგადოებისა (1943) და პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის (1946) წევრი. 1948-1955 წლებში ლონდონის უნივერსიტეტის ბაქტერიოლოგიის პროფესორი. 1951-1954 წლებში ედინბურგის უნივერსიტეტის რექტორი. ზოგადი მიკრობიოლოგიის საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი. მისი ძირითადი შრომები ეხება იმუნოლოგიის, ზოგადი ბაქტერიოლოგიის, ქიმიოთერაპიის საკითხებს, ანტისეპტიკური და ანტიბიოტიკური ნივთიერებების შესწავლას. აღმოაჩინა ლიზოციმი (1922) და პენიცილინი (1929). ნობელის პრემიის ლაურეატი (1945, ჰაუარდ ფლორისთან და ერნსტ ჩეინთან ერთად).
პანეგირიკი
პანეგირიკი (ბერძნ. panegyrikos (logos) — სახოტბო (სიტყვა), ისტორიულ-რიტორიკული და ლიტერატურული ჟანრი. საჯაროდ წარმოთქმული სახოტბო სიტყვა. წარმოიშვა ძველ საბერძნეთში. ტერმინი ჟანრის სახელწოდებად დამკვიდრდა რიტორ ისოკრატეს მიერ ათენის სადიდებელი „პანეგირიკის“ გამოქვეყნების შემდეგ (ძვ. წ. დაახლ. 380). პანეგირიკის შესახებ წერდა ციცერონი (ძვ. წ. I საუკუნე). პანეგირიკი უხვადაა შუა საუკუეების ქართულ საკარო პოეზიაში. სამგლოვიარო პანეგირიკის საუკეთესო ნიმუშია სოლომონ ლიონიძის სიტყვა ერეკლე მეფის გარდაცვალებაზე. პანეგირიკის თანამედროვე მნიშვნელობაა ვისიმე დაუმსახურებელი, გაზვიადებული ქება-დიდება.
ალექსანდერ ფლემინგი
სქოლიო
კატეგორია:შოტლანდიელი ბიოლოგები კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
პანეგირიკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ტადასი იმაი
იმაი ტადასი (დ. 8 იანვარი, 1912, ტოკიო — გ. 22 ნოემბერი, 1991) — იაპონელი კინორეჟისორი.
სწავლობდა ტოკიოს უნივერსიტეტში, 1939-იდან მოღვაწეობს კინოში. ფილმები: „ხალხის მტრები“ (1946), „და მაინც ვცოცხლობთ!“ (1951), „უხიდო მდინარე“ (1969–1970, I-II სერია) და სხვ. იმაი იაპონური კინოხელოვნების დემოკრატიული ნაკადის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია. მის ფილმებში აისახა იაპონიის მნიშვნელოვანი სოციალური პრობლემები - უმუშევრობა, მსხვილი კონცერნების მაქინაციები, პოლიციის ულმობლობა და არაკანონიერი სამართალი. მშვიდობის პრემიის ლაურეატი (1951).
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
ალექსანდრე ბაგრატიონ-გრუზინსკი
ალექსანდრე ბაგრატის ძე ბაგრატიონ-გრუზინსკი (დ. 1820 - გ. 1865) — ქართველი ბატონიშვილი.
ალექსანდრე დაიბადა 1820 წელს. იგი იყო ბაგრატ ბატონიშვილის უმცროსი ვაჟი და ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის, გიორგი XII-ს შვილიშვილი.
ალექსანდრე მოგვიანებით იყო ბაგრატიონთა დინასტიის მეთაური. გარდაიცვალა 1865 წელს.
ოჯახი
ალექსანდრე დაქორწინებული იყო ორჯერ: პირველად მან ცოლად შეირთო ელენე თარხან-მოურავი (1831–1903), ხოლო მოგვიანებით კი ქეთევან ანდრონიკაშვილი.
ალექსანდრეს პირველი ქორწინებიდან ეყოლა 9 შვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები კატეგორია:დაბადებული 1820 კატეგორია:გარდაცვლილი 1865
ჰაუარდ ფლორი
მინი|200პქ|ჰაუარდ ფლორი ჰაუარდ უოლტერ ფლორი (ინგლ. Howard Walter Florey, Baron Florey of Adelaide and Marston) (დ. 24 სექტემბერი, 1898, ადელაიდა, ავსტრალია ― გ. 21 თებერვალი, 1968, ოქსფორდი) — ინგლისელი ფარმაკოლოგი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1941), ხოლო 1960–1965 მისი პრეზიდენტი, ოქსფორდის სამეფო კოლეჯის რექტორი (1962–1968).
მისი ძირითადი შრომები ეხება კაპილარული სისხლის მიმოქცევის პათოლოგიას, ანთებით პროცესებს, ლიმფოციტების ფუნქციას, მიკრობული წარმოშობის ანტიბიოტიკებს, ლიზოციმებს. ე. ჩეინთან ერთად მუშაობდა პენიცილინის გაწმენდაზე. პირველმა გამოიყენა პენიცილინი ცხოველების და ადამიანის სამკურნალოდ. სსრკ მევნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1966), აშშ ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და სხვ. ნობელის პრემია (1945, ა. ფლემინგთან და ე. ჩეინთან ერთად).
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი მედიკოსები კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
რონდიში
რონდიში — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (კინჩხის თემი), მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ოკაცეს მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, ხონიდან 31 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იგუასუს ეროვნული პარკი (არგენტინა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები არგენტინაში კატეგორია:არგენტინის ეროვნული პარკები კატეგორია:IUCN კატეგორია II კატეგორია:მისიონესის პროვინციის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1934 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
იჩოკის მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
კიმ კეტროლი
thumb კიმ ვიქტორია კეტროლი (Kim Victoria Cattrall; დ. 21 აგვისტო, 1956. უიდნესი, ჩეშირი, ინგლისი) — ანგლო-კანადელი მსახიობი. ქართველი მაყურებლისთვის ყველაზე უკეთ ცნობილია მის მიერ განსახიერებული სამანტა ჯონსის როლისთვის, HBO-ს ტელესერიალში „სექსი დიდ ქალაქში“ (1998—2004) და სერიალის სრულმეტრაჟიან ვერსიაში (2008). მრავალჯერ არის ნომინირებული სხვადასხვა პრესტიჟულ ჯილდოზე. კეტროლის მიერ მოგებულ პრემიებს შორის, არის ორი კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო და ერთი ოქროს გლობუსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:კანადელი თეატრის მსახიობები კატეგორია:კანადელი ტელემსახიობები კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:სექსი დიდ ქალაქში
ნიუ-იორკ რეინჯერსი
„ნიუ-იორკ რეინჯერსი“ (New York Rangers) — ყინულის ჰოკეის პროფესიონალური გუნდი, რომლის სათამაშო ბაზა მდებარეობს ნიუ-იორკის შტატში (ამერიკის შეერთებული შტატები). ჰოკეის ეროვნულ ლიგაში რეინჯერსი ეკუთვნის აღმოსავლეთ კონფერენციის ატლანტიკის დივიზიონს. საშინაო შეხვედრებს მართავს მედისონ სკვერ გარდენში. რეინჯერსი არის ერთ-ერთი უძველესი გუნდი ნჰლ-ში. ასევე არის ორიგინალური ექვსეულის (Original Six) წევრი შემდეგ გუნდებთან ერთად: „დეტროიტ რედ ვინგსი“, „ტორონტო მეიფლ ლივზი“, „მონრეალ კანადიენსი“, „ბოსტონ ბრუინსი“ და „ჩიკაგო ბლექჰოუქსი“. რეინჯერსი იყო პირველი ამერიკული გუნდი ნჰლ-ში, რომელმაც სტენლის თასი (Stanley Cup) მოიგო 1927-1928 წლებში.
რეინჯერსის პირველი 16 წელი
მინი|250პქ|მარცხნივ|ტექს რიკარდი, „რეინჯერსის“ დამაარსებელი 1926 წელს
რიკარდმა იცოდა, რომ ყინულზე სათამაშოდ ძლიერი გუნდი უნდა შეექმნა, რადგან მის გუნდს კონკურენცია გაეწია ამერიკული გუნდებისთვის და მოეპოვებინა NY-ელების მხარდაჭერა. კლუბის შესაქმნელად მან გუნდში მოიხმო იმ დროის ერთ-ერთ ჭვკიანი მწვრთნელი და ნათელი ფიგურა ჰოკეიში კონი სმითი (Conn Smythe), ასევე დაარწმუნა, რომ ამ უკანასკნელს დაეტოვებინა თავისი თანამდებობა ტორონტოს უნივერსიტეტში და გადმობარგებულიყო NY-ში. რიკარდმა სმითს სთხოვა ემოგზაურა ჩრდილო ამერიკაში და ეპოვა ყველაზე ნიჭიერი და მანამდე "აღმოუჩენელი" მოთამაშეები, რასაც შეძლებდა.
სმითი აღმოჩნდა საჭირო ფიგურა გუნდის დაარსებისთვის. მხოლოდ ერთი ზაფხულის მანძილზე მან შეძლო ეპოვა ისეთი მოთამაშეები როგორებიც არიან ფრენკ ბუშერი (Frank Boucher) და ბილ ქუკი (Bill Cook), დიდების დარბაზის მცველი ივან ჩინგს ჯონსონი (Ivan ‘Ching’ Johnson) და მეორე ხაზის შემტევი მიურეი მარდოხი (Murray Murdoch) რომელიც ჰოკეიში გახდა პირველი "რკინის კაცი" რომელმაც 508 მატჩი ჩაატარა ზედიზედ.
როდესაც სმითი დაკავებული იყო მოთამაშეების მოსაძებნად, სპორტული ჟურნალები გუნდს უკვე ეძახდნენ როგორც ტექსის რეინჯერებს (Tex’s Rangers). რიკარდისთვის ეს სახელი მშვენივრად ჟღერდა და ამიტომ გადაწყვიტა დაეტოვებინა ჟურნალისტების მიერ შერქმეული სახელი, ოღონდ მცირედი კორექტივები შეიტანა და გუნდს მხოლოდ რეინჯერსი (Rangers) დაარქვა, ასევე გადაწყვეტილება მიიღო რომ გუნდის სახელი ფორმაზე დიაგონალურად ჰქონოდა დაწერილი (Rangers) რომელიც ამერიკულ გუნდებისგან გამოარჩევდა, იმ დროისთვის ყველას ჰორიზონტალურად ჰქონდა გუნდის სახელი დაწერილი. 1926-1927 წლის სეზონის დაწყებამდე სმითმა დატოვა გუნდი რადგანაც უთანხომება მოუვიდა გარდენის მენეჯმენტთან. რიკარდმა დაიწყო ძებნა დასავლეთ ბრიტანულ კოლუმბიაში, სადაც მიაგნო ჰოკეის პიონერს - ლესტერ პეტრიკს (Lester Patrick). მიუხედავად ამისა, სმითმა და პატრიკმა საბოლოოდ მაინც ერთად შექმნეს გუნდის განაცხადი. პირადად პეტრიკმა კი საფუძველი ჩაუყარა საჩემპიონო გუნდს.
მათ იცოდნენ რომ უნდა გამოსულიყვნენ ამერიკული ჩრდილიდან, ამიტომ რეინჯერსი დროს არ კარგავდა გამარჯვებებზე. ისინი ჩაეწერნენ საუკეთესო რეკორდით ნჰლ-ში და ასევე საუკეთესო ლიგის ბომბარდირი ბილ ქუკი (Bill Cook). შემდეგ წელს კი უფრო შორსაც წავიდნენ და მოიგეს პირველი სტენლის თასი. 1928 წლის ლიგის თასის მეორე თამაშის დროს Montreal Maroons-ის წინააღმდეგ იყვნენ, როდესაც 44 წლის პეტრიკმა გააკეთა განაცხადი და დადგა კარში ტრავმირებული ლოურნ შებოტის (Lorne Chabot) მაგივრად, საბოლოოდ კი გუნდი გამარჯვებამდე მიიყვანა.
რენიჯერსმა ჩინებულად გაართვა თავი დაკისრებულ ვალდებულებებს 1928 წელს, როდესაც მათ მოიგეს სტენლის თასი არსებობის მეორე წელსვე, რაც მანამდე არცერთ გუნდს ჰქონდა გაკეთებული ნჰლ-ში. რეინჯერსმა NY-ში სწრაფად მოიხვეჭა რეპუტაცია როგორც სუფთა მოთამაშე გუნდის. პეტრიკის ტაქტიკის მიხედვით, გუნდს ცნობილი გახდა როგორც "საუკეთესო გუნდი ჰოკეიში" (the classiest team in hockey), რომელიც ასევე 4-ჯერ გავიდა ფინალში არსებობის პირველი 6 წლის მანძილზე.
ბილ ქუკს დღემდე ეკუთვნის რეინჯერსის მაისურით 11 ჰეთრიკი კარიერის მანძილზე, ასევე მან მოიგო მეორე ტიტული გუნდთან ერთად 1932-1933 წლებში, როდესაც 1933 წლის ფინალის მეოთხე მატჩში შეძლო დამატებულ პერიოდში გოლის გატანა, სადაც დაეხმარა რეინჯერს გაემარჯვა 1-0 ტორონტოს წინააღმდეგ.
1930-იანების მოგვიანებით NY ჰყავდა ვარსკვლავების ახალი გუნდი. გუნდმა გადმოიბირა მეკარე დეივ ქერი (Davey Kerr) "Maroons"-იდან 1934 წელს და მცველი არტ კუტერი (Art Coulter) ჩიკაგოდან 1936 წელს. ზუსტად ამ ორის დუეტზე აიგო მომავალი რეინჯერსის გუნდი.
პირველი 16 სეზონის მანძილზე, რეინჯერსი მხოლოდ ერთხელ ვერ გავიდა ფლეი ოფში და მხოლოდ ორჯერ დაამთავრა ასპარეზობა ლიგაში მესამე ადგილზე დაბლა. ასევე ამ 16 წლიანი პერიოდის მანძილზე, როდესაც რეინჯერსი იყო იმ ორი გუნდიდან ერთ-ერთი რომელიც NY-ში ასპარეზობდა, რეინჯერსმა მოიგო 3 რეგულარული სეზონის ჩემპიონობა, დაასრულა მეორე ადგილზე 5 შემთხვევაში და დარჩენილ 6 შემთხვევაში მესამე ადგილზე. რეინჯერსის ღამეები გარდენში პოპულარული გახდა როგორც ხალხში, ასევე სპორტსმენებში, ბდოდვეის მსახიობებს და პოლიტიკოსებს შორის, რომლებიც ხშირად ესწრებოდნენ თამაშებს.
ნიუ იორკის ერთადერთი წარმომადგენელი და ორიგინალური ექვსეული
1942 წელს რეინჯერსი გახდა NY-ის ერთადერთი ჰოკეის გუნდი, რომელსაც ისინი შემდეგი 30 წლის მანძილზე ინარჩუნებენ კიდეც. ნჰლ მხოლოდ 6 გუნდი დარჩა, რომ ებრძოლათ სტენლის თასისთვის 1942-1943 წლებიდან 1966-1967 წლებამდე, როდესაც თანამედროვე ნჰლ გაფართოება დაიწყო. 6 გუნდი რომლებიც ეს ოქროს წლები თამაშობდნენ, ყოველთვის დარჩებიან ორიგინალურ ექვსეულად (Original Six), მიუხედავად იმისა, როდესაც ლიგა დაიწყო 1917 წელს რამდენიმე გუნდი არ იყო წევრი (რეინჯერსის ჩათვლით).
სამწუხაროდ ოროგინალური ექვსეულის ერა არ იყო წარმატებული NY-სთვის. 1940-იან წლებში გუნდი იბრძოდა მარა საწადელს ვერ აღწევდა. 1943-1955 წლების მანძილზე რეინჯერსი ფლეი ოფში მხოლოდ ორჯერ გავიდა, მაგრამ 1950 წელს როდესაც ისინი მეორედ იყვნენ ფლეი ოფში, მთელი გზა გაიარეს ფინალამდე და ტორონტოსთან მეშვიდე თამაშში დამარცხდნენ დამატებით ტაიმში. ეს მატჩი წესით NY-ში უნდა ჩატარებულიყო მსგ-ში მაგრამ იმ დროისთვის ცირკი ტარდებოდა და თამაშის ჩატარება ტორონტოში მოხდა.
სწორი მიმართულებით მუშაობამ და მოხერხებულმა ვაჭრობამ შედეგი გამოიღო და გუნდი აშკარად გაუმჯობესებისკენ წავიდა. დიდების დარბაზში ენდი ბეთგეითი, დინ პრენტისი, ჰარი ჰოუელი, ბილ გედსბი და გამფ უორსლი გუნდის ფლეი ოფში გაყვანა 1956 წელს. ენდი ბეთგეითი გახდა გუნდის კაპიტანი და ლიდერობს გუნდს ყველა დროის საუკეთესო გოლეადორი რომელმაც მოახერხა გუნდთან ერთად ჰარტის თასის (Hart Trophy) მოგება 1958-59 სეზონში. ასევე ჰარი ჰოუელი იყო აღიარებული როგორც ჰოკეის საუკეთესო მცველი და მიიღო ნორისის თასი (Norris Trophy) 1966-67 წელს.
1960-1993 წლები
ბეთგეითი და ჰოუელი ჯერ კიდევ გუნდის სიამაყედ რჩებოდნენ როდესაც გუნდს 1960 წელს მთავარ მწვრთნელად და გენერალურ მენეჯერად სათავეში ემილ ფრენსისი ჩაუდგა. შემდგომი 9 სეზონი გუნდი ფლეი-ოფში გავიდა მიყოლებით, რომელიც იმ დროისთვის ვერცერთმა ნჰლ-ის გუნდმა ვერ შეძლო.
მას შემდეგ რაც გუნდმა 1978 წელს მთავარ მწვრთნელად და გენერალურ მენეჯერად ფრედ შერო დაიქირავა, გუნდმა სასწრაფოდ მოიყვანა გუნდში შვედი სუპერ ვარსკვლავი ულფ ნილსონი და ანდერს ჰედბერგი, რომლებიც დომინირებდნენ ძველ WHA-ში (World Hockey Association). მოგვიანებით ორივე მათგანი შეუერთდა ფილ ესპოზიტოს დიდების დარბაზს, სადაც ასევე იყვნენ რონ გრეშნერი, დეივ და დონ მელოუნები, დონ მურდიხო, რონ დაგი და მაიკ მაკივენი.
1989 წელს როდესაც გუნდმა მთავარ მენეჯერად ნეილ სმითი დაიქირავა, რეინჯერსმა მართლაც რომ გადადგა პირველი ნაბიჯები რომელიც საბოლოოდ სტენლის თასით დასრულდა 1994 წელს.
ნანატრი სტენლის თასი (1994)
მინი|250პქ|უეინ გრეტცკი, 1997 წ. მინი|250პქ|გლენ ანდერსონი, 2008 წ. მინი|250პქ|ბრაიან ლიჩი, 2009 წ. 1994 წლის 17 ივნისს, რეინჯერსის ფანებს საშუალება ჰქონდათ ეზეიმათ დიდი ხნის ლოდინის შემდეგ სტენლის თასის გამარჯვება გმირების პარადზე.
1993-1994 წლის სეზონში რეინჯერსმა უმაღლეს საფეხურზე დაასრულა ნჰლ-ის რეგულარული სეზონი, ამის შემდეგ კი ეცადა მოეგო აღმოსავლეთ კონფერენცია და გამოუვიდა კიდეც.. მარკ მესიეს ჰეთრიკი მეექვსე თამაშში და სტეფან მათეუს დუბლი მეშვიდე თამაშში გუნდს დაეხმარა ამ წარმატების მიღწევაში ნიუ ჯერსი დევილსის წინააღმდეგ. ასევე გუნდმა შეძლო ვანკუვერ კენუქსის დამარცხება 7 მატჩიან თრილერში.
2 წლის მოგვიანებით რაც გუნდმა სტენლის თასი მოიგო, გუნდმა შეძლო ყველა დროის საუკეთესო მოთამაშის უეინ გრეცკი (Wayne Gretzky) თავისუფალ ჰოკეისტად მოყვანა, რომელიც 1997 წელს დიდ როლს იქონიებს რომ გუნდი აღმოსავლეთ კონფერენციის ფინალამდე მიყვანოს, თუმცა გუნდი ფილადელფია ფლაიერსთან დამარცხდა.
ლეგენდარულმა ცენტრმა კარიერა დაასრულა 1999 წლის 18 აპრილს როგორც რეინჯერმა. თამაშის შემდგომ კონფერენციაზე კი ცნობილი გახდა, რომ რეინჯერსის 99 ნომრიან მაისურს სხვა ჰოკეისტი არავინ აღარ ატარებდა.
1998 და 2004 წლებს შორის, რეინჯერსი თავისი სახელის შეუფერებლად იბრძოდა, რომ გაეღწია ფლეი-ოფში, მაგრამ საბოლოოდ სეზონი ნაადრევად სრულდებოდა ხოლმე. ასევე ამ პერიოდის მანძილზე გუნდს უწევდა ჰოკეისტების დაკარგვა სერიოზული ტრავმების გამო.
14 სეზონის მანძილზე რიხტერმა გულშემატკივრებს აჩუქა რამდენიმე კარგად დასამახსოვრებელი და ისტორიული მომენტი, სტენლის თასის ჩათვლით. მისი მიღწევები იქნა აღნიშნული და მედისონ სკვერ გარდენში 35 ნომერი იქნა აწეული ჭერის კიდესთან 2004 წლის 4 თებერვალს, რომელიც გახდა მესამე პიროვნება, ვისაც ასეთი წილი ხვდა როდ ჯილბერტის და ედ ჯიაქომინის შემდეგ.
2003-04 წლის სეზონი მნიშვნელოვანი იმითაც იყო, რომ გუნდის ცნობილმა ფიგურამ მარკ მესიემ რომელიც ცნობილი იყო როგორც "კაპიტანი" - კარიერის დასრულება გადაწყვიტა. მესიემ მისი 25 წლიანი ნჰლ კარიერიდან 10 წელი NY-ში დაჰყო და დაეხმარა გუნდს სტენლის თასის მოგებაში 1994 წელს.
2006-დღემდე
2006 წლიდან მოყოლებული დღემდე, 5 სეზონის მანძილზე გუნდმა შეძლო 4-ჯერ ფლეი-ოფში გასვლა და აქედან 2-ჯერ მოახერხა მეორე რაუნდშიც გაღწევა მაგრამ დამარცხდა საბოლოოდ.
2008-2009 წელი გამოდგა გარდამავალი რეინჯერსისთვის. საბოლოოდ მთავარი მწვრთნელის პოსტი დატოვა ტომ რენიმ და მის მაგივრად კი ჯონ ტორტორელა მოვიდა. გუნდმა ფლეი-ოფშიც გააღწია მაგრამ ვაშინგტონ ქეპიტალზთან მეშვიდე თამაშში დამარცხდა და გამოეთიშა ასპარეზობას.
ტორტორელასთან ერთად კი მოთამაშეების მიზიდვა შეძლო კლუბის მენეჯერმა და პრეზიდენტმა გლენ სათერმა, რომლებიც იქნებიან ტორტორელას მიზნებში. ეს 2009 წლის ივლისიდანვე დაიწყო როდესაც გუნდმა თავისუფალ მოთამაშედ მარიან გაბორიკის აყვანა მოახერხეს. მას კი 2011 წელს ბრედ რიჩარდსი და მაიკ რაპი დაემატა.
გუნდი ახალ 2012 წლის სეზონს ახალი იმედებით და მიზნებით იწყებს ტორტორელას მეთაურობით
სეზონები და შედეგები
მნიშვნელობები: GP = ჩატარებული მატჩი; W = მოგება; L = წაგება; OT = დამატებითი ტაიმი/პენლები; GF=გატანილი შაიბა; GA = გაშვებული შაიბა; P/D = დივიზიონში დაკავებული ადგილი
ახლანდელი შემადგენლობა
''მნიშვნელობები: # = თამაშობს შემდეგ ნომრიანი მაისურით; ერო = ეროვნება; პოზ = პოზიცია; S/G = ჰოკეისტის ხელთათმანი; წელი = რომელ წელს იქნა გუნდში გადმობირებული;
პოზიციები: G = მეკარე; C = ცენტრი; W = შემტევი; RW = მარჯვენა შემტევი; LW = მარცხენა შემტევი;
''*: C = კაპიტანი; A = კაპიტნის ასისტენტი;
ბოლოს განახლდა: 2012 წლის 22 მარტს
დიდების დარბაზი
შენიშვნა: RW = მარჯვენა შემტევი; LW = მარცხენა შემტევი; D = მცველი; C = ცენტრი; წლები = გუნდში ჩატარებული წლები; მეორე წლები = რომელ წელს იქნა დიდების დარბაზში შეყვანა მათი სახელის;
მშენებლები
წამყვანები (Foster Hewitt-ის ხსოვსნის საპატივცემულო ჯილდოები)
ცალკეული სეზონის რეკორდები
ქულები: იარომირ იაგრი (2005-2006) - 123
ასისტენტი: ბრაიან ლიჩი (1991-1992) - 80
ქულა მცველის მიერ: ბრაიან ლიჩი (1991-1992) - 102
ქულა ახალბედას მიერ: მარკ პაველიჩი (1981-1982) - 76
გოლები ახალბედას მიერ: ტონი გრენეტო (1988-1989) - 36
გოლები Power Play-ში: იარომირ იაგრი (2005-2006) - 24
გამარჯვების გოლი: იარომირ იაგრი (2005-2006), მარკ მესიე (1996-1997), დონ მარდოხი (1980-1981) - 9
დარტყმა კარის მიმართულებით: იარომირ იაგრი (2005-2006) - 368
პენლის წუთები: ტროი მალეტი (1989-1990) - 305
მეკარის გამარჯვება: მაიკ რიჰტერი (1993-1994) - 42
მეკარის პენლები: ჰენრიკ ლინდქვისტი (2010-2011) - 11
გუნდის ლიდერები
შენიშვნა: Pos = პოზიცია; GP = ჩატარებული მატჩი; G = გოლები; A = დამხმარეები; Pts = ქულები ; P/G = ქულები ერთ თამაშზე; * = ამჟამინდელი მოთამაშე
პოზიციები: RW = მარჯვენა შემტევი; LW = მარცხენა შემტევი; D = მცველი; C = ცენტრი;
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სპორტული კლუბები კატეგორია:ნიუ-იორკი კატეგორია:ჰოკეის ეროვნული ლიგა
ნიჩაბფეხა ბაყაყისებრნი
ნიჩაბფეხა ბაყაყისებრნი (Rhacophorus) — უკუდო ამფიბიების ოჯახი. ბაყაყისებრთაგან განსხვავებით თითების ბოლო და ბოლოსწინა ფალანგებს შორის ჩართული აქვთ განსაკუთრებული ხრტილი. ოჯახში 17 (სხვა მონაცემებით 10) გვარია, რომელიც 400-მდე სახეობას მოიცავს. გავრცელებული არიან ცენტრალურ და სამხრეთ აფრიკაში, მაგადასკარსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ზონდის არქიპელაგის კუნძულებზე. უმრავლესობა მეხეურ ცხოვრებას ეწევა. აღსანიშნავია კუნძულ იავასა და კალიმანტაზე მობინადრე მფრინავი ბაყაყი (Rhacophorus nigropalmatus), რომელსაც თითებს შორის აქვს ძლიერ განვითარებული საცურაო აპკი, რაც მას 10-12 მ მანძილზე ლივლივით დაშვების საშუალებას აძლევს.
ლიტერატურა
კატეგორია:უკუდო ამფიბიები
ბანტუს ხალხი
ბანტუს ოჯახი დაყოფილია ასობით ინდივიდუალურ ჯგუფებად. არც ერთი მათგანი რამდენიმე მილიონს არ აღემატება (უმსხვილესია ზულუ, დაახლოებით 10 მლნ). ბანტუს ერთ-ერთი ენა სუაჰილი მშობლიურია 5-10 მლნ ადამიანისათვის და ის სუპერ-რეგიონული ენაა, რადგან ათობით მილიონი ადამიანი მას მეორე სალაპარაკო ენად ფლობს.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
უონგანუის ეროვნული პარკი
უონგანუის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე. შეიქმნა 1986 წელს, ფართობი 742 კმ²-ს შეადგენს; ესაზღვრება მდინარე უოანგანუის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ეროვნული პარკები
ირაკლი აბაშიძე
ირაკლი ბესარიონის ძე აბაშიძე (დ. 10 სექტემბერი ან 23 ნოემბერი, 1909, ხონი — გ. 14 იანვარი, 1992, თბილისი) — ქართველი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე 1957-1959 წლებში. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), სოციალისტური შრომის გმირი (1979), რუსთაველის პრემიის ლაურეატი (1965), ლენინის ორდენის კავალერი (1958, 1966, 1969, 1979).
ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იყო ჟურნალ „ჩვენი თაობის“ და „მნათობის“ რედაქტორი, საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის გამგეობის პასუხისმგებელი მდივანი (1939-1944), პირველი მდივანი, შემდეგ თავმჯდომარე (1953-1967). აბაშიძის ლექსები 1928 წლიდან იბეჭდება. ლექსთა პირველი კრებულებია: „რამდენიმე ლექსი“, 1932; „ახალი ლექსები“, 1938; „ლექსები“, 1941. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის საბჭოთა პატრიოტული ლირიკის აღიარებული ნიმუშებია „კაპიტანი ბუხაიძე“, „ლესელიძის ხსოვნას“ და სხვა. 1957-1959 და 1969 წლებში შექმნილი ლექსების ციკლი „მიახლოება“ პოეტის მაღალ მოქალაქეობრივ მოვალეობას ეძღვნება. 1960 წელს მისი ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით მოეწყო იერუსალიმის სამეცნიერო ექსპედიცია, რომელმაც იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში აღმოაჩინა რუსთაველის ფრესკა. ამ მოგზაურობათა შემოქმედებითი შედეგი იყო ლექსების წიგნი „რუსთველის ნაკვალევზე“, რომელიც აერთიანებს ციკლებს „მწველ ინდოეთში“ (1959; წიგნთან „ინდოეთის გზებზე“ ერთად მიენიჭა ჯ. ნერუს სახელობის პრემია, 1972) და „პალესტინა, პალესტინა“ (შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია, 1966).
იდეურ-მხატვრული ჩანაფიქრით გაერთიანებულ ამ ლექსებში გაცოცხლებულია რუსთაველის სახე, თავისი ქვეყნისა და დროის ჭირ-ვარამს ზიარებული მგოსნის სულიერი სამყარო. გენიოსი პოეტის ბედი აქ სიმბოლურად ეხმაურება ქართველი ხალხის ისტორიულ ბედს. ამ ციკლის ლექსი „ხმა კატამონთან“ ქართული პოეზიის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია. აბაშიძის ინიციატივით 1966 წელს მოეწყო რუსთაველის დაბადების 800-წლისთავისადმი მიძღვნილი იუბილე, რომელმაც მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი საქართველოს კულტურის პოპულარიზაციას მსოფლიოში.
აბაშიძე არის რამდენიმე ლირიკული ციკლის („ჰყვავის გურია“, „სიმღერა მკის დროს“, 1950; „მონადირის ღამეები“, 1948 და სხვა), საბავშვო ლექსებისა და პოემების („რას გადაურჩა თბილისი“, 1955 და სხვა) ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილების, ასევე წიგნების „პალესტინის დღიური“ (1966) და „ზარები 1930-იანი წლებიდან“ (1992) ავტორი. თარგმნილი აქვს ა. პუშკინის, ა. მიცკევიჩის, ი. ვაზოვის, ხ. ბოტევის, ვ. მაიაკოვსკის, კ. ჩუკოვსკის და სხვა ნაწარმოებები. მისი ლექსები თარგმნილია მრავალ ენაზე. სრულად მისი ლექსები თარგმნეს |ბორის პასტერნაკმა, ბელა ახმადულინამ, ევგენი ევტუშენკომ, ალექსანდრე მეჟიროვმა და სხვა. გერმანულად პოეტის ლექსები თარგმნა ჰერმან ბუდენზიგმა.
აბაშიძე იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი (1970), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული „ვეფხისტყაოსნის“ აკადემიური ტექსტის დამდგენი კომისიის თავმჯდომარე (1963-იდან), ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის დამაარსებელი და მთავარი რედაქტორი (1966-იდან). დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 2 შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით, მედლებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა. ირაკლი აბაშიძის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში; არქივი ცენტრს მისმა ქალიშვილმა, ქართული ენციკლოპედიის რედაქტორმა, ირინე აბაშიძემ 2009 წლის 19 თებერვალს გადასცა.
სქოლიო
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:დაბადებული 1909 კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1980) ი კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კანიბალიზმი
right|მინი|250px კანიბალიზმი (Caníbalis-დან, კარიბების ესპანური სახელი ) – მოქმედება, როდესაც ორგანიზმები თავისივე სახეობის სხვა ინდივიდებს ჭამენ. თუ ეს ადამიანებს ეხება, მაშინ შეგვიძლია გამოვიყენოთ ტერმინი ანთროპოფაგია.
კანიბალიზმი იყო ფართოდ გავრცელებული უძველესი დროის ადამიანებში. კანიბალიზმი XIX საუკუნეშიც გვხვდებოდა ავსტრალაზიის იზოლირებულ კულტურებში. ფიჯი ერთ დროს იყო ცნობილი როგორც „კანიბალების კუნძული“. კანიბალიზმის მსოფლიოს მასშტაბით გავრცელება კარგადაა დოკუმენტებით დადასტურებული: ფიჯიდან ამაზონის დაბლობში, კონგოს ღრმულსა და მაორის ტომებში ახალ ზელანდიაში. ნეანდერტალელებზე არის ვარაუდები, რომ მათში კანიბალიზმის აქტები ხდებოდა, და შემდეგ ისინი შეჭამეს თანამედროვე ადამიანებმა.
არაადამიანურ სახეობებში კანიბალიზმი საკმაოდ ხშირია, მაგალითად ობობებსა და მორიელებში. ამ შემთხვევაში, სექსუალური აქტის შემდეგ მდედრი ჭამს მამრს.
იაშთხვა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
იაშთხვა — აფხაზეთის სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო იაშთხვისა და ქვემო იაშთხვის ძველი სახელწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ისტორიული სოფლები
ტაკუბოკუ ისიკავა
ტაკუბოკუ იშიკავა (დ. 20 თებერვალი, 1885, სოფ. ტამაიამა, ივატეს პრეფექტურა — გ. 13 აპრილი, 1912) — იაპონელი პოეტი. მისი პირველი ლექსი 1902 გამოქვეყნდა, პირველი ლექსთა კრებული „მისწრაფებები“ — 1905. იყო „ახალი პოეზიის“ საზოგადოების წევრი. ავტორია ლირიკული, პეიზაჟური და პოლიტიკური ლექსებისა. ისიკავამ დემოკრატიული სულით გამსჭვალა და ხალხის სამსახურში ჩააყენა სასახლის დარბაზებში დაბადებული ტანკა. წერდა რომანებსაც („ტალანტის ბედი“, 1906; „ჩვენი ჯგუფი და იგი“, 1912).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონელი მწერლები კატეგორია:იაპონელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
ქვემო ხვითის კოშკი
ქვემო ხვითის კოშკი – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხვითიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთი კილომეტრის მოშორებით, ადგილზე, რომელსაც გალავნებს ეძახიან. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 7,5 მ), ნაგებია რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. შენობა დაზიანებულია: შემორჩენილია პირველი სართული. კოშკში შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთის მახარესაა. მის დასავლეთით ღრმა, თაღოვანი თახჩაა, ხოლო აღმოსავლეთით, კედელში დატანებულია მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე. სამხრეთის, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებში თითო ერთმაგი და ორმაგი თახჩიანი სათოფურებია. კოშკი შიგნიდან შელესილია. პირველი სართულის გადახურვა გუმბათოვანი იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
სერენა უილიამსი
სერენა ჯამეკა უილიამსი (Serena Jameka Williams; დ. 26 სექტემბერი, 1981, საგინო, მიჩიგანი, აშშ) — ამერიკელი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი. აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო ქალ ჩოგბურთელად ისტორიაში. ერთეულთა თანრიგში დიდი სლემის ტურნირების 7-გზის გამარჯვებულის – ვინუს უილიამსის უმცროსი და.
უილიამსს ერთეულებში 23 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 7 უიმბლდონი, 7 ავსტრალიის ღია პირველობა, 6 აშშ-ის ღია პირველობა და 3 საფრანგეთის ღია პირველობა. სლემების რაოდენობით, იგი მხოლოდ მარგარეტ კორტს ჩამორჩება. ამერიკელი ერთადერთი ჩოგბურთელია, რომელსაც 10 სლემი აქვს მოგებული ორ სხვადასხვა ათწლეულში და ასევე ერთადერთი, რომელმაც ოთხიდან სამი სლემი მინიმუმ 6-ჯერ მოიგო ერთეულთა თანრიგში. 2002–03 და 2014–15 წლებში, უილიამსი ერთდროულად ფლობდა ოთხივე დიდი სლემის ჩემპიონის ტიტულს. ამერიკელმა ასევე მოიგო 5 წლის შემაჯამებელი ტურნირი. ჯამში უილიამსს WTA-ის 72 ტურნირი აქვს ერთეულთა თანრიგში მოგებული. იგი 319 კვირის განმავლობაში იკავებდა ერთეულთა რეიტინგში პირველ ადგილს.
წყვილებში სერენას ვინუსთან ერთად 14 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 6 უიმბლდონი, 4 ავსტრალიის ღია პირველობა, 2 საფრანგეთის ღია პირველობა და 2 აშშ-ის ღია პირველობა. იგი 8 კვირის განმავლობაში იკავებდა წყვილთა რეიტინგში პირველ ადგილს. უილიამსს ასევე 2 დიდი სლემის ტურნირი აქვს შერეულ წყვილებში მოგებული – 1 უიმბლდონი და 1 აშშ-ის ღია პირველობა ბელარუს მაქს მირნისთან ერთად.
ოლიმპიურ თამაშებზე, უილიამსმა ერთეულებში 1 ოქროს მედალი და წყვილებში 3 ოქროს მედალი მოიგო. სანაკრებო დონეზე, მან ერთხელ ფედერაციის თასზე და ორჯერ ჰოპმანის თასზე გაიმარჯვა აშშ-ის ნაკრებთან ერთად.
წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 7 (5–2)
(დ) – დახურული კორტი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჩოგბურთელები კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში კატეგორია:საფრანგეთის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში კატეგორია:უიმბლდონის ჩემპიონები კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
ჩიმალტენანგოს დეპარტამენტი
ჩიმალტენანგო (Chimaltenango) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ჩიმალტენანგო. აღმოსავლეთით ესაზღვრება საკატეპეკესის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — ელ-კიჩეს და ბახა-ვერაპასის, სამხრეთით — ესკინტლასა და სუჩიტეპეკესის, დასავლეთით კი სოლოლის დეპარტამენტები. დედაქალაქი ჩიმალტენანგო ქალაქ გვატემალიდან 54 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.
რევაზ იაშვილი
რევაზ იოსების ძე იაშვილი (დ. 16 ივლისი, 1929, თბილისი — გ. 2 აგვისტო, 1996) — ქართველი კერამიკოსი, თანამედროვე ქართული შავ-კრიალა კერამიკის ფუძემდებელი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965).
ჩიმალტენანგოს დეპარტამენტი
2000 წლის მონაცემებით, დეპარტამენტის მოსახლეობა 448 000 ადამიანს შეადგენდა, რომელთა უმრავლესობაც მაიას ერთ-ერთი ხალხის — კაკჩიკელის შთამომავლები არიან. ფართობი 1 979 კმ²-ს შეადგენს.
რევაზ იაშვილი
ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. თბილისის სამხატვრო აკადემიის პედაგოგი (1974 წლიდან პროფესორი). მისი ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია ლაკონიური და მეტყველი ფორმები, უბრალოება, პლასტიკურობა, დეკორატიულობა, ეროვნული ტრადიციების ელემენტების ჰარმონიული შერწყმა თანამედროვე მხატვრულ ფორმებთან. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: საღვინე ჭურჭლები— "ირემი“ (1960, ოქროს მედალი მოსკოვის სასოფლო სამეურნეო გამოფენაზე), „ხარი“ (1963, ვერცხლის მედალი პრაღის კერამიკის მსოფლიო გამოფენაზე); გააფორმა წყაროები ზედაზენზე (1965), რიკოთის უღელტეხილზე (1966), წყალტუბოში (1966.)
ჩიმალტენანგოს დეპარტამენტი
გარდა ჩიმალტენანგოსი, დეპარტამენტის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია სანტა-აპოლონია, სან-ხუან-კომალაპა და პატსუნი. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს მაიას ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლები — იშიმჩე, მიშკო-ვიეხო და სხვა მრავალი პატარა ქალაქი.
დეპარტამენტი 16 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
Planet Waves
Planet Waves — ამერიკელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ბობ დილანის მეთოთხმეტე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1974 წელს. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Asylum Records.
სქოლიო
კატეგორია:ბობ დილანის ალბომები კატეგორია:1974 წლის ალბომები კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები კატეგორია:Island Records-ის ალბომები კატეგორია:The Band-ის ალბომები
გულადი (1994 წლის ფილმი)
გულადი (Brave) — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის 50 წუთიანი კონცეპტუალური ფილმი, რომლის რეჟისორი არის სტენლი კლარკი. იგი ეფუძნება ჯგუფის 1994 წლის ალბომს Brave.
ფილმში ნაჩვენებია ახალგაზდული ცხოვრება. ისტორია ვითარდება მოზარდი გოგონას (ჯოზი ეიერსი) ირგვლივ, რომელსაც ამნეზია აქვს. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი ეფუძნება რეალურ მოვლენებს, მასში მოთხრობილი მოვლენების დიდი ნაწილი მოგონილი ისტორიებიდან არის აღებული. ფილმს დამატების სახით აგრეთვე აქვს დართული 30 წუთიანი დოკუმენტური ფილმი, რომელშიც მოთხრობილია მის გადაღებაზე.
2004 წელს ფილმი ოფიციალურად გამოიცა DVD ფორმატში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Marillion-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:1994 წლის ფილმები
გრიგოლ ტყაბლაძე
გრიგოლ ტყაბლაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1907, ოზურგეთი, — გ. 28 მარტი, 1980, ჭიათურა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1961).
ბიოგრაფია
გრიგოლ ტყაბლაძე დაიბადა ოზურგეთში 1907 წელს, ხოლო სკოლა ჭიათურაში დაამთავრა, რადგან მისი ოჯახი საცხოვრებლად იქ გადავიდა. 1925 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ის ჭიათურის დრამატული თეატრის მსახიობი იყო, გარდა 1951–1952 წლები სეზონისა, როდესაც მიწვეული იყო ქუთაისის თეატრში. შესრულებილი როლები პიესებში: კოწია (შალვა დადიანის „გუშინდელნი“); სულეიმანი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“); მენგო (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“; შმაგა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“); მწერალი (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“); სანდრო (ოთარ ჩიჯავაძის „თხუნელა“), მეფე ერეკლე (ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“);. ასევე მონაწილეობდა პიესებში „თამარ ცბიერი“,  „ორი ობოლი“,  „პატარა კახი“  და სხვა.
მისი დადგმებიდან აღსანიშნავია გიორგი შატბერაშვილის „ფიქრის გორა“, კონსტანტინე სიმონოვის „უცხო აჩრდილი“, ვსევოლოდსკისა და რუდნევის „მკაცრი დღეები“ და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
გულის მწვავე უკმარისობა
გულის მწვავე უკმარისობა, იგივე გულის კუმშვადობის დაქვეითება განპირობებულია შემდეგი ფაქტორებით:
ეტიოლოგია
გულის მწვავე უკმარისობის განვითარების მიზეზი შეიძლება იყოს გულის ინფარქტი, გულის მანკი და არითმია, მწვავე ჰიპოქსია, ჰიპოკალიემია, ენდო- და ეგზოგენური ინტოქსიკაციის, თირკმლების და ღვიძლის მწვავე უკმარისობა, სეფსისი, ალერგიული და ანაფილაქსიური რეაქციები, ფილტვის სპეციფიკური და არასპეციფიკური ქრონიკული ჩირქოვანი დაავადებანი, ჰიპერტონიული დაავადებანი, კორონაროსკლეროზი და ჰიპოვოლემია.
პათოგენეზი
გულის მწვავე უკმარისობის განვითარებაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ნივთიერებათა ცვლის ბიოქიმიური პროცესების ცოდნას, რომელიც საფუძვლად უდევს გულის მოქმედებას. მიოკარდიუმში ნივთიერებათა ცვლის პროცესი სამი ფაზისგან შედგება: ენერგიის ოპტიმალური განთავისუფლება, შენახვა და გამოყენება უზრუნველყოფს გულის მიერ ადეკვატური მექანიკური მუშაობის შესრულებას. გულის მწვავე უკმარისობის დროს ადგილი აქვს წყალელექტრონული ბალანსის, თირკმელებისა და ფილტვების (ჰიპოქსია)ფუნქციების დარღვევას. ამაში წამყვანი როლი ექსტრაკარდიალურ, განსაკუთრებით ნეიროენდოკრინულ ფაქტორებს ენიჭება. მიოკარდიუმში ნივთიერებათა ცვლის დარღვევისა და ამის შემდეგ გულის კუმშვადობის უნარის დაქვეითება იწვევს სისხლის გამოდენის შემცირებას, ვენური წნევის მომატებას, ცირკულირებადი სისხლის მოცულობის გაზრდას, მიკროცირკულაციისა და სისხლის რეოლოგიური თვისებების დარღვევას.
გულის მწვავე უკმარისობის კლინიკა
გულის მწვავე უკმარისობისათვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნები:
გულის მარცხენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობა (კარდიალური ასთმა, ფილტვების შეშუპება)
გულის უკმარისობის ყველაზე ხშირ ფორმას მარცხენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობა(ანუ კარდიალური ასთმა)წარმოადგენს. იგი უხშირესად აღენიშნებათ მიტრალური მანკით, კორონარული სკლეროზით, გულის ინფარქტით, ჰიპერტონიული დაავადებით, გლომერულონეფრიტით, ტოქსიკოინფექციური დაავადებით შეპყრობილ ავადმყოფებს. გულის მარცხენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობას ხელს უწყობს აგრეთვე მისი სისხლით მომარაგების არახელსაყრელი ფიზილოგიური თავისებურება. ეს იმაში გამოიხატება, რომ მარცხენა კორონარული არტერია სისხლს აწვდის მარცხენა პარკუჭის კუნთებს მხოლოდ დიასტოლის ფაზაში და სისხლის დინებას წყვეტილი ხასიათი აქვს, მარჯვენა პარკუჭის კორონარულ სისხლძარღვებში და სხვა ორგანოებში სისხლის დინებისგან განსხვავებით. ამავე დროს სისხლის გამოდენის ყოველგვარი შემცირება(გულის კუნთის ძლიერი სისუსტე, სისხლძარღვების მაღალი პერიფერიული წინააღმდეგობა, ჰიპოვოლემია, დაბალი დიასტოლური წნევადა სხვ.) უფრო მეტად თრგუნავს კორონარული სისხლის მიმოქცევას და ასუსტებს გულის კუნთის მუშაობას (გ. რიაბოვი, 1984). გულის მარცხენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობის ყველაზე უმძიმეს გამოვლინებას ფილტვების შეშუპება წარმოადგენს. ჩვეულებრივ გულის მარცხენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობის გამოვლინებას წარმოადგენს კარდიალური ასთმა, რომელსაც ახასიათებს შემდეგი ნიშნები: მოულოდნელი, სწრაფი განვითარება უფრო ღამით, ძლიერი ქოშინი, მოხრჩობის გრძნობა, სუნთქვა 30-40 წუთში, ციანოზი, მოუსვენრობა, მდებარეობის ხშირი შეცვლა შვებას არ აძლევს, უფრო ხშირად მჯდომარე მდგომარეობაშია, შეშინებულია, ცივ ოფლს ასხამს, ხველა დასაწყისში მშრალია, შემდეგ კი ეწყება ლორწოვანი, ქაფნარევი ნახველის გამოყოფა, რომელსაც სისხლის ზოლები ურევია, რაც ფილტვების შეშუპებაზე მიუთითებს. ფიზიკალური მონაცემები: გულის და ზოგჯერ აორტის განივი საზღვრები გაგანიერებულია, გულის ტონები მოყრუებული, მოისმინება შუილი, აღინიშნება არითმია, იმისდა მიხედვით თუ რა ეტიოლოგიური ფაქტორი უდევს საფუძვლად კარდიალური ასთმის განვითარებას, აუსკულტაციით ფილტვების ქვემო წილებში, განსაკუთრებით უკან, მოისმინება მსხვილ და წვრილბუშტუკოვანი ხიხინი, ზემო წილებში კი მსტვინავი ხასიათის ხიხინი ან ვეზიკულარული სუნთქვა.
გულის მარჯვენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობა (გმპმუ)
გულის პარკუჭების მწვავე უკმარისობების ეს ფორმა შედარებით იშვიათია და ძირითადად გვხვდება გულის მარცხენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობის ფონზე. მისი განვითარება როგორც წესი, დაკავშირებულია მარჯვენა გულის გადატვირთვასთან, როგორც მაგალითად, ციტრატული სისხლის, რენტგენოკონტრასტული და ჰიპერტონული ხსნარების სწრაფი გადასხმა. ისინი იწვევენ სისხლის მიმოქცევის მცირე წრეში სისხლძარღვთა სპაზმს და წინააღმდეგობის გაძლიერებას, მარჯვენა პარკუჭის მწვავე უკმარისობა ყოველთვის ვითარდება ფილტვის არტერიის ემბოლიისა და ფილტვის მცირეკეროვანი მრავლობითი ინფარქტის დროს. იგი შეიძლება განვითარდეს აგრეთვე ქრონიკული ბრონქიტის, ფილტვის ემფიზემისა ქრონიკული ჩირქოვანი დაავადების დროს, პნევმოსკლეროზის,სპონტანური პნევმოთორაქსის, დიდი მოცულობის ექსუდაციური პლევრიტის, გულის მიტრალური სტენოზის და სხვა. დროს. ავადმყოფი უჩივის თავბრუს, ჰაერის უკმარისობას, გულისრევას, აგზნებულია. გმპმუ-ს კარდინალირი ნიშნებია: სისხლის მიმოქცევის დიდ წრეში შეგუბებითი მოვლენები, ცენტრალურივენური წნევის მკვეთრი მომატება, ღვიძლის მწვავე გადიდება და დაბერილი, კისრის მფეთქავი ვენები. დამახასიათებელია აგრეთვე ტაქიკარდია, ჰიპოტონია, ციანოზი, ქოშინი, ეპიგასტრიუმის მიდამოს(ღვიძლის) პულსაცია; სხეულის ზოგადი შეშუპება, ღრუებში სითხის დაგროვება, ოლიგურია და სხვ. ფიზიკალურად გულის მარჯვენა საზღვარი გაგანიერებულია, გულის ტონები მოყრუებული, ხშირად სახეზეა ექსტრასისტოლური არითმია, ზოგჯერ სამკარიან სარქველზე მოისმის შუილი, ფილტვების ქვემო წილში აუსკულტაციით — სველი სუბკრეპიტული ხიხინი.