cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გარსევან ჭავჭავაძე
ბიოგრაფია
ჭავჭავაძე იყო ქართლ-კახეთის მეფის ეშიკაღასბაში და ყაზახის მოურავი. იყო ერთ-ერთი ხელმძღვანელი 24-კაციანი დელეგაციისა, რომელიც მონაწილეობდა 1783 წელს გეორგიევსკის ტრაქტატის დადებაში. 1784-1801 წლებში იყო ქართლ-კახეთის სამეფოს ელჩი რუსეთის იმპერიაში, მიუხედავად იმისა, რომ რუსულ ენას 1790-იან წლებამდე არ ფლობდა. იბრძოდა ქართლ-კახეთის საშინაო დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად. გარსევან ჭავჭავაძის მეუღლე იყო გიორგი ავალიშვილის და მარიამ ავალიშვილი. მათ პეტერბურგში შეეძინათ ერთადერთი ვაჟი ალექსანდრე ჭავჭავაძე, რომელიც მნიშვნელოვან ფიგურას წარმოადგენდა მეცხრამეტე საუკუნის საქართველოში. 1788 წელს გარსევან ჭავჭავაძე დაბრუნდა სამშობლოში. 1795 წელს ის კვლავ რუსეთში იყო. 1796 წელს მონაწილეობდა რუსეთის ლაშქრობაში სპარსეთის წინააღმდეგ. 1797 წლის გაზაფხულზე მესამედ გაემგზავრა რუსეთში და 31 დეკემბერს პავლე I-ს წარუდგინა ნოტა, რომლითაც ითხოვდა რუსეთის მთავრობისგან გეორგიევსკის ტრაქტატით ნაკისრ ვალდებულებათა შესრულებას. ერეკლე II-ის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში ოჯახითა და ამალით, მხარს უჭერდა ქართლ-კახეთის სამეფოს რეფორმირებას იოანე ბატონიშვილის სჯულდების მიხედვით. 1800 წლის დასაწყისში კვლავ გაემგზავრა რუსეთში და პალვე I-ს წარუდგინა გიორგი XII-ის საიდუმლო თხოვა ქვეშევრდომობაში მიღების შესახებ.
1801 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ რუსეთის მთავრობამ ჭავჭავაძეს ნამდვილი სახელმწიფო მრჩევლის სტატუსი მიანიჭა და სანქტ-პეტერბურგში გადაასახლა. რუსეთთან შეერთების შემდეგ ჭავჭავაძე ითხოვდა ავტონომიას ქართლ-კახეთის სამეფოსთვის იმპერიის შემადგენლობაში. 1802 წლის ბოლოს ჭავჭავაძე საქართველოში ჩავიდა. ნოემბრიდან ის პოლიციის ფარული ზედამხედველობის ქვეშ იყო. 1803 წლის 14 ივნისს ის არჩეულ იქნა საქართველოს თავადაზნაურთა საკრებულოს წინამძღოლად. 1805 წელს მისი ვაჟი, ალექსანდრე ჭავჭავაძე მთიულეთის აჯანყებაში მონაწილეობის გამო გადაასახლეს ტამბოვში. მასთან ერთად გადაასახლეს გარსევან ჭავჭავაძეც. 1806 წლის ნოემბერში ის უკვე თავისუფალი იყო გადასახლებიდან და ცხოვრობდა პეტერბურგში. გარდაიცვალა იქვე 1811 წელს. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1757 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1811 კატეგორია:ქართველი დიპლომატები გ
Vexitomina coxi
Vexitomina coxi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მოკალი ბილი
მოკალი ბილი (Kill Bill) — კვენტინ ტარანტინოს ფილმი, რომელიც გაყოფილია ორ ნაწილად, ტომი 1 და ტომი 2. პირველი ტომი 2003 წელს გამოვიდა, ხოლო მეორე 2004 წელს. მთავარი როლი ორივე ფილმში შეასრულა უმა თურმანმა.
რესურსები ინტერნეტში
პირველი ნაწილი
მეორე ნაწილი
კატეგორია:კვენტინ ტარანტინოს ფილმები კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით კატეგორია:2003 წლის ფილმები კატეგორია:მოკალი ბილი კატეგორია:Miramax Films-ის ფილმები კატეგორია:აშშ-ს მძაფრსიუჟეტიანი ფილმები
Lasioglossum klipiellum
სქოლიო
klipiellum
ქვალონი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
ქვალონი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი). 1948 წლამდე ეწოდებოდა აბაზადაღი 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:შრომის თემის სოფლები (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
ვერნახი
ვერნახი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.
ვაზის სახელწოდება ქართულად „ვენახს“ ნიშნავს.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა სქელი ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ ოვალური ფორმის, შავი. რბილობი ძალიან წვნიანია.
ვერნახი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, მჟავიანობა — 8.8-9.2 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მალხაზ ჟვანია
მალხაზ ჟვანია (დ.16 თებერვალი, 1976) — ქართველი მწვრთნელი, წვრთნიდა მარტვილის „მერანსა“ და თბილისის „დინამოს–2“–ს. 2013 წლის 6 დეკემბრიდან თბილისის „დინამოს“ მთავარ გუნდს ხელმღღვანელობდა, მან დუშან უჰრინი უმცროსი შეცვალა. ჟვანიას თავკაცობით „დინამომ“ დუბლის შესრულება შეძლო, გახდა უმაღლესი ლიგის ჩემპიონი და საქართველოს თასის მფლობელი. დავით ყიფიანის თასის გათამაშებაში საჩხერის „ჩიხურას“ წინააღმდეგ მოგებული ფინალური მატჩი მისთვის ბოლო იყო „დინამოში“. მისი ადგილი ჩეხმა სპეციალისტმა, მიხალ ბილეკმა დაიკავა. ჟვანია ისევ „დინამოს“ მეორე გუნდს დაუბრუნდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:მარტვილის მერანის მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი მალხაზ
დოიჩე ოპერ ბერლინი
დოიჩე ოპერ ბერლინი (Deutsche Oper Berlin – გერმანიის ოპერა ბერლინი) — ოპერის თეატრი ბერლინში, გერმანია. აქ მდებარეობს ბერლინის საოპერო დასი და სახელმწიფო ბალეტი.
თეატრი შედარებით ახალგაზრდაა, შენობა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აიგო. თუმცა თეატრის ისტორია გაცილებით ადრე იწყება და მოდის დოიჩეს ოპერნჰაუზიდან, რომელიც ხარლოტენბურგის უბანში ბისმარკშტრასეზე გაიხსნა 1912 წლის 7 ნოემბერს ბეთჰოვენის „ფიდელიოს“ შესრულებით, იგნაც ვაგჰალტერის დირიჟორობით.
1925 წელს მისი სახელი შეიცვალა „შტედტიშე ოპერ“-ით (საქალაქო საოპერო თეატრი). თუმცა იოზეფ გიობელსმა მას სახელი უკან დაუბრუნა და ისევ დოიჩეს ოპერნჰაუზი დაარქვა. 1935 წელს შენობის ინტერიერი განახლდა პაულ ბაუმგარტენის მიერ, რის გამოც მაყურებელთა ტევადობა შემცირდა 2300-დან 2098-მდე. შენობა 1943 წლის 23 ნოემბერს სრულიად განადგურდა.
ომის შემდეგ კომპანია ვესტენსის თეატრის შენობას იყენებდა სანამ 1961 წლის 24 სექტემბერს ახალ შენობაში გადავიდოდა. ახალი შენობა გაიხსნა მოცარტის დონ ჯიოვანის წარმოდგენით. ახალი შენობა ამჟამინდელი სახელით გაიხსნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერლინი კატეგორია:ოპერის თეატრები
უყეში
უყეში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ჭელიაღელის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, ამბროლაურიდან 16 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არა აივაზიანი
არა აივაზიანი (Արա Հենրիի Այվազյան, დ. 30 მარტი, 1969) — სომეხი დიპლომატი. სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2020 წლის ნოემბრიდან 2021 წლის მაისამდე.
ადრეული ცხოვრება და კარიერა
აივაზიანი დაიბადა 1969 წლის 30 მარტს ერევანში. 1986 წლიდან 1993 წლამდე სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არაბოლოგიის კათედრის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე. 1994 წელს დაამთავრა ლიბანის ჰაიგაზიანის უნივერსიტეტი.. 90-იანი წლების შუა პერიოდში იგი მსახურობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოზიციებზე ლათინურ ამერიკაში. 1998 წელს იგი გახდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს გენერალური მდივანი. 1999-2006 წლებში სომხეთის ელჩი არგენტინაში, ჩილესა და ურუგვაიში (მუშაობდა ბუენოს-აირესში). 2006 წლიდან 2011 წლამდე საგარეო საქმეთა მინისტრის აპარატის მრჩეველი. 2006-2012 წლებში სომხეთის დესპანი სკანდინავიელ ერებში. 2011 წლიდან 2016 წლამდე გაგზავნილი იყო ვილნიუსში სომხეთის წარმოსადგენად ბალტიის სამ სახელმწიფოში.
2016 წელს იგი გახდა ელჩი მექსიკაში, შემდეგ ცენტრალურ ამერიკასა და კარიბის ოთხ ქვეყანაში, ხოლო 2018 წელს - პანამაში. მთიანი-ყარაბაღის ომის დაწყებისთანავე დაინიშნა სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის პოსტზე. 2020 წლის 18 ნოემბერს პრეზიდენტმა არმენ სარქისიანმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას მისი თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ, რომელიც მოხდა მთიანი ყარაბაღის 2020 წლის ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულებით გამოწვეული პოლიტიკური კრიზისის დროს. 2021 წლის 7 იანვარს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დაგმო აივაზიანის ბოლოდროინდელი ვიზიტი არცხახში და მას „პროვოკაციული ნაბიჯი“ უწოდა. აგრეთვე დასძინა, რომ გაგრძელების შემთხვევაში „სომხეთი კიდევ უფრო ინანებს“.
პირადი ცხოვრება და აღიარება
აივაზიანი საუბრობს სომხურ, ინგლისურ, რუსულ და ესპანურ ენებზე. აივაზიანს ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი. 2016 წელს მთიანი ყარაბაღის პრეზიდენტმა მისი საჯარო სამსახურისთვის მიანიჭა მხითარ გოშის მედალი. 2005 წელს არგენტინის მთავრობის მიერ იქნა დაჯილდოებული იქნა დიდი ჯვრის ღირსების ორდენით. 2014 წელს სომხეთის ეროვნული კრების მიერ დაჯილდოებული იქნა ოქროს მედლით.
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
უსახელოური ვარდისფერი
უსახელოური ვარდისფერი — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.
უსახელოური ვარდისფერი წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი ქართული ჯიშები
სანტა-მარია (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
სანტა-მარია (Santa Maria) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 762 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.69 კმ²-ზე. ფართობი 219 569 კმ²-ია.
ფინისტერი
ფინისტერი — დეპარტამენტი საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, ბრეტანიში.
ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ფინისტერის ფართობია 6733 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 886,500 ადამიანს შეადგენს და მას 24-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 131 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ფინისტერის მმართველია პიერ მეილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
რკინის(II) მოლიბდატი
რკინის(II) მოლიბდატი ― არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით FeMoO4. არის წყალში უხსნადი, ყვითელი ან ყავისფერი მყარი ნაერთი.
მიღება
მიიღება რკინის(II) ქლორიდისა და ნატრიუმის მოლიბდატის ხსნარების შერევით:
ფიზიკური თვისებები
არსებობს სხვადასხვა ფორმის სახით:
ლიტერატურა
კატეგორია:რკინის ნაერთები კატეგორია:მოლიბდატები
კოლორადოს პარტია (პარაგვაი)
კოლორადოს პარტია (Partido Colorado) — პოლიტიკური პარტია პარაგვაიში. 1887–1946 წწ. მმართველი პარტიაა ალფრედო სტრესნერის დიქტატურის პერიოდში (1947–1962) ერთადერთი მმართველი ძალა იყო. 1959 წელს პარტიის შიგნით ჩამოყალიბდა ოპოზიციური მოძრაობა – „სახალხო მოძრაობა კოლორადო“. 2008 წლის არჩევნების შემდეგ სენატში ფლობს 15 მანდატს 45-დან, ხოლო დეპუტატთა პალატაში 29 მანდატს 80-დან.
ლეო ხაბურზანია
ლეო იასონის ძე ხაბურზანია (დ. 1930, გალი, გალის რაიონი, აფხაზეთის სსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. სკკპ წევრი (1958). ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
მარტოკბილა
მარტოკბილა, ნარვალი (Monodon monoceros) — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 5-6 მ, მასა — 1 ტ აღწევს. აქვს მხოლოდ ზედა 2 კბილი, რომელთაგან მარცხენა ძლიერ ვითარდება და 3 მ-მდე სიგრძეს აღწევს. გავრცელებულია არქტიკის ზღვებში. იკვებება თავფეხიანი მოლუსკებით და თევზებით. ახალგაზრდა მარტოკბილა მოცისფრო-მორუხოა, ხანდაზმული — მუცლის მხრიდან მოთეთრო-მოყვითალო; ზურგის მხარეზე ხალები ემჩნევა. შობს 1 (იშვიათად 2) ნაშიერს, რომლის სიგრძე 1,5 მ აღწევს. ცხოვრობს ხროვად. ზოგან მარტოკბილას ხორცს ჭამენ და მის ტყავსა და კბილებს იყენებენ.
ლეო ხაბურზანია
ბიოგრაფია
ლეო იასონის ძე ხაბურზანია დაიბადა 1930 წელს ქალაქ გალში. 1956 წელს დაამთავრა მოსკოვის საფინანსო ინსტიტუტი. 1956-1961 წლებში მუშაობდა სახალინის ოლქის ჩრდილო-კურილიის რაიონის სახდაზღვევის უფროს ინსპექტორად. 1961-1963 წლებში სწავლობდა მოსკოვის საფინანსო ინსტიტუტის ასპირანტურაში.
მარტოკბილა
სქოლიო
კატეგორია:დელფინისებრნი
ლეო ხაბურზანია
ბიოგრაფია
1963-1968 წლებში იყო სსრ კავშირის სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებული ეკონომიკისა და სახალხო მეურნეობის დაგეგმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი, განყოფილების გამგე. 1968-1976 წლებში მუშაობდა ჯერ საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის კათედრის დოცენტად, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოყენებითი სოციოლოგიის კათედრის დოცენტად.
1976 წლიდან პარტიულ სამუშაოზეა, სხვადასხვა დროს ეკავა საართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ვაჭრობის, საგეგმო და საფინანსო ორგანოების განყოფილების ინსტრუქტორის, შემდეგ ამავე განყოფილების გამგის მოადგილის, საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მსუბუქი და კვების მრეწველობის განყოფილების გამგის მოადგილის თანამდებობები. 1980 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს კომპარტიის გალის რაიონული კომიტეტის პირველ მდივნად. 1981-1983 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის საგეგმო-საფინანსო ორგანოების განყოფილების გამგე, ხოლო 1983-1988 წლებში — საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ეკონომიკური განყოფილების გამგე. 1988 წლიდან ეკავა საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსპექტორის თანამდებობა.
იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი.
ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით.
ქვედა აღვი
ქვედა აღვი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, აღვის თემში. მდებარეობს ცაგერის ქვაბულის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ცხენისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 460 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 193 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანორექტალური ანომალიები
ანორექტალური ანომალიები არის სამედიცინო პრობლემები, გამოწვეული ანუსისა და სწორი ნაწლავის სტრუქტურით. ადამიანს, ანორექტალური ანომალიით, ანუსი ან სწორი ნაწლავი დეფორმირებული აქვს.
ანორექტალური ანომალიების მაგალითებია:
კატეგორია:დაავადებები
Lasioglossum klooficum
Lasioglossum klooficum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1946 წელს.
სქოლიო
klooficum
ქლამიდიოზი
ქლამიდიოზი (χλαμύδος — მოსასხამი) — სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია ადამიანებს შორის, რომლის გამომწვევია ბაქტერია „Clamydia trachomatis“. ინფიცირება ხდება სქესობრივი კონტაქტისას უროგენიტალური ქლამიდიოზით დაავადებულ ადამიანთან. შესაძლოა ნაყოფზე გადასვლაც დაავადებული დედის საშვილოსნოში ან სამშობიარო გზების გავლისას.
სიმპტომები
ქალებში უროგენიტალური ქლამიდიოზის სიმპტომები მესამედ შემთხვევებში გამოიხატება:
უროგენიტალური ქლამიდიოზის სიმპტომები მამაკაცებში გამოიხატება: გარდა ამისა, პათოლოგიური პროცესების ლოკალიზაციის მიხედვით ორივე სქესის პირს შესაძლოა აღენიშნებოდეს გამონადენი და დისკომფორტი ანორექტალურ არეში, ჰიპერემია კონიუნქტივას ლორწოვან გარსში, ცრემლდენა, ართრალგია, ჰიპერემია საყლაპავის ლორწოვან გარსში.
უროგენიტალური ქლამიდიოზით დაავადებულებს საჭიროა ჩაუტარდეთ გამოკვლევები სხვა ინფექციურ დაავადებებზეც.
ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია
thumb|200px|აშშ კონსტიტუცია, I გვერდი thumb|200px|აშშ კონსტიტუცია, II გვერდი thumb|200px|აშშ კონსტიტუცია, III გვერდი thumb|200px|აშშ კონსტიტუცია, IV გვერდი ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია — ამერიკის შეერთებული შტატების უზენაესი კანონი. მასზე მუშაობა დასრულდა 1787 წლის 17 სექტემბერს, რის შემდეგაც სპეციალური კონვენციით მოხდა რატიფიკაცია თითოეული შტატის მიერ. ამით შეიქმნა სუვერენული შტატების ფედერალური გაერთიანება და ამ გაერთიანების მმართველი ფედერალური მთავრობა. იგი ძალაში შევიდა 1789 წელს და გამოყენებულია მოდელად სხვა სახელმწიფოების მიერ. ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია ამჟამად მოქმედ, დაწერილ, კონსტიტუციებს შორის ყველაზე ძველია. კონსტიტუციაზე ხელმომწერთა შორის ყველაზე ხანდაზმული ადამიანი იყო 81 წლის ბენჯამინ ფრანკლინი, ყველაზე ახალგაზრდა ხელმომწერი კი — ჯონათან დეიტონი.
ქლამიდიოზი
მკურნალობა
უროგენიტალური ქლამიდიოზის მკურნალობა ხელს უწყობს მძიმე გართულებების პროფილაქტიკას და სქესობრივი პარტნიორების და ჩვილების დაცვას. მედიკამენტურ საშუალებას წარმოადგენს ანტიბიოტიკები. დროული აღმოჩენის და ადეკვატური მკურნალობის შემთხვევაში პროგნოზი დადებითია.
ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია
ისტორია
ამერიკის რევოლუციის დროს 13 შტატის მიერ შეიქმნა ძალიან სუსტი ცენტრალური მთავრობა, რომლის ერთადერთი კომპონენტიც კონგრესი იყო, რომელიც ხელმძღვანელობდა კონფედერაციის სტატიებით. კონგრესმა ვერაფრით შეძლო ტეხასის შემოერთება, რადგან არ არსებობდა არც სასამართლო და არც აღმასრულებელი ხელისუფლება, რომელიც ხელს შეუწყობდა ამ საკითხის მოგვარებას. სტატიებში ცვლილებების შეტანისათვის საჭირო იყო წარმომადგენელთა თანხმობა, თუმცა მაშინდელი დელეგატები არასერიოზულად უდგებოდნენ საკითხს, სხდომებს აცდენდნენ, რის გამოც მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მისაღებად კვორუმი არ იკრიბებოდა.
ქლამიდიოზი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები კატეგორია:ბაქტერიული დაავადებები
ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია
ისტორია
1786 წლის სექტემბერში, ხუთი შტატის წარმომადგენელთაგან შემდგარი კომისია შეიკრიბა ანაპოლისის კონვენციაზე, რათა განეხილათ კონფედერაციის სტატიების რეგულირება და დალაგება, რომელიც ხელს შეუწყობდა კომერციის განვითარებას. მათ ფილადელფიაში მიიწვიეს შტატების წარმომადგენლები, რათა განეხილათ ფედერალური მთავრობის შექმნის იდეა. 1787 წლის 21 თებერვალს დებატების შედეგად გადაწყდა კონფედერაციის სტატიების კიდევ ერთხელ შესწორება. თორმეტი შტატი (როდ აილენდის გამოკლებით) დაეთანხმა ამ გადაწყვეტილებას და დაიგეგმა 1787 წლის მაისში შეხვედრა. მიღებული რეზოლუცია ითვალისწინებდა არსებული კანონმდებლობის შესწორებასა და დახვეწას, თუმცა შემდეგ გადაწყდა ახალი კონსტიტუციის შექმნა. 1787 წლის 17 სექტემბერს ახალ კონსტიტუციაზე მუშაობა დასრულდა, ხოლო 1789 წლის 4 მარტს, მას შემდეგ რაც შტატებმა მისი რატიფიცირება მოახდინეს, ძალაში შევიდა.
კონსტიტუციის ორიგინალი ინახება ეროვნულ არქივში, ვაშინგტონში (კოლუმბიის ოლქი).
კონსტიტუციური კანონმდებლობა
კონსტიტუციური კანონმდებლობა ეს არის კანონთა კრებული, მასში შემავალი კანონები განსაზღვრავს: შტატების მართვას, შტატებს შორის ურთიერთობას, თითოეული შტატისა და ფედერალური მთავრობის ურთიერთობას; საქმის წარმოებას აღმასრულებელ, საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლებებს შორის. ის ასევე განსაზღვრავს როგორც აშშ-ს მოქალაქის, ასევე უცხოელთა ურთიერთობას ფედერალურ და შტატების მთავრობებთან.
მთავრობა
მიუხედავად იმის რომ კონსტიტუციაში, მისი მიღების შემდეგ შევიდა რამდენიმე ცვლილება, ფუნდამენტი და მის მიერ განსაზღრული მთავრობის სტრუქტურა ისეთივეა როგორიც ეს იყო 1789 წელს.
არსებობს ხელისუფლების სამი შტო – აღმასრულებელი, საკანონმდებლო და სასამართლო – ისინი ერთმანეთისგან გამოყოფილები არიან, მაგრამ თითოეული მათგანის უფლებები რეგულირდება დანარჩენი ორის მიერ. სახელმწიფო ხელისუფლება ხორციელდება ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე დაყრდნობით, ეს პრინციპი ნაწილობრივ ეყრდნობა ბარონ დე მონტესკიეს იდეებს.
მეთოთხმეტე შესწორების ძალაში შესვლის შემდეგ, ყველა პიროვნება არის თანაბარია კანონის წინაშე. ყველა შტატი თანასწორია და ამ პრინციპებზე დაყრდნობით არცერთ მათგანს არ შეუძლია მიიღოს რაიმე პრივილეგია ფედერალური მთავრობისგან. კონსტიტუციის თანახმად ყველა შტატი ვალდებულია სცნოს და პატივისცეს სხვა შტატების კანონებს.
კონსტიტუციის მეხუთე თავის მიხედვით, კონგრესს შეუძლია წამოაყენოს წინადადება კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე. ასევე შტატების 2 მესამედს შეუძლია შეიტანოს წინადადება კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე. მას შემდეგ რაც შესწორება მიღებული იქნება, ის ითვლება კონსტიტუციის ნაწილად.
პრეამბულა
პრეამბულაში ვკითხულობთ:
პრეამბულა არც კრძალავს და არც აკანონებს რაიმე ქმედებას, ის უბრალოდ არის განმარტება იმისა თუ რისთვის შეიქმნა კონსტიტუცია. პრეამბულა როგორც ასეთი არის პირველი სამი სიტყვა (We the People).
კონსტიტუციის თავები
კონსტიტუცია შედგება შვიდი თავისგან
საკანონმდებლო ხელისუფლება
100px|left პირველი თავი აარსებს ხელისფლების საკანონმდებლო შტოს, ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესს, რომელიც შედგება წარმომადგენელთა პალატისა და სენატისაგან. კონსტიტუციის ეს ნაწილი განსაზღვრავს ორივე პალატის, არჩევნების წესსა და მისი წევრების უფლებამოსილებებს. პირველი თავი ასევე კანონწარმოების პროცედურას და საკანონმდებლო ხელისუფლების უფლებამოვალეობას განსაზღვრავს. და ბოლოს ის აწესებს ლიმიტებს ფედერალურ და შტატების საკანონმდებლო ორგანოებზე.
აღმასრულებელი ხელისუფლება
100px|left მეორე თავი აღწერს პრეზიდენტის ფუნქციებს (აღმასრულებელ ხელისუფლებას): პრეზიდენტის არჩევის წესს, მისი კაბინეტის უფლებამოსილებანს, მოვალეობებს და ა.შ. ის ასევე განსაზღვრავს ამერიკის შეერთებული შტატების ვიცე-პრეზიდენტის ფუნქციას და ადგენს რომ ვიცე პრეზიდენტი ხდება პრეზიენტის მოვალეობის შემსრულებელი იმ შემთხვევაში თუ პრეზიდენტი ქმედუუნაროა, გარდაიცვლება ან გადადგება, ამ ნაწილის შესახებ უფრო დაწვრილებით არის ნათქვამი აშშ კონსტიტუციის ოცდამეხუთე შესწორებაში.
მეორე თავი ასევე განსაზღვრავს იმპიჩმენტის და სხვა საჯარო მოხელეების გადაყენების პროცედურებს (პრეზიდენტი, ვიცე პრეზიდენტი, მოსამართლეები და სხვ.). (იხ. საპრეზიდენტო რესპუბლიკა).
შტატების უფლებები
მეოთხე თავი განსაზღვრავს ურთიერთობებს შტატებსა და ფედერალურ მთავრობას შორის და ურთიერთობებს თვითონ შტატებს შორის. კონგრესი უფლებამოსილია დაარეგულიროს შტატების ხელისფლების მიერ გამოცემული აქტები და სხვა დოკუმენტები. შტატებს ეკრძალებათ ადგილობრივი მოსახლის პრივილეგირებულად გამოცხადება სხვა შტატის მცხოვრებთან შედარებით, მაგალითად, დაუშვებელი და აკრძალულია არიზონაში ჩადენილი დანაშაულისთვის ოჰაიოს მცხოვრების უფრო მკაცრად გასამართლება, ვიდრე იმავე დანაშაულისათვის დაკავებული არიზონელისა. საჭიროების შემთხვევაში შტატებს შორის შესაძლებელია დამნაშავის ექსტრადიცია. ადამიანს შტატიდან შტატში გადაადგილება შეუძლია დაუბრკოლებლად.
ცვლილებების შეტანის პროცედურები
მეხუთე თავი განსაზღვრავს იმ პროცედურებს, რომლებიც აუცილებელია კონსტიტუციაში ცვლილებების შესატანად. კონსტიტუციის ამ ნაწილის მიხედვით ცვლილებების შესახებ წინადადების შეტანა ხდება ორი ხერხით: პირველი - კონგრესის, მეორე შტატების მოწვეული ნაციონალური კონვენციის მიერ. კონგრესს შეუძლია ცვლილების შესახებ წინადადების გატანა იმ შემთხვევაში, თუ ორი მესამედი იქნება თანახმა (ქვორუმის ორი მესამედიც საკმარისია, არ არის აუცილებელი მთლიანი შემადგენლობის ორი მესამედი იყოს). მეორე ხერხის ფარგლებში სენატი იწვევს ეროვნულ კონვენციას, შტატების ორ მესამედს შეაქვს კონგრესში თანხმობა კონსტიტუციური ცვლილებების თაობაზე, ამის შემდეგ თუ შტატების სამი მეოთხედი ამ ცვლილების რატიფიცირებას მოახდენს ის შედის ძალაში. დღემდე გამოყენებულია მხოლოდ პირველი ხერხი, ანუ ცვლილებების შეტანაზე წინადადებას აყენებს კონგრესი, მეორე ხერხის გამოყენება ქვეყანას არ დასჭირვებიათ.
ფედერალური ხელისუფლება
მეექვსე თავი აარსებს კონსტიტუციას და ყველა კანონსა და ხელშეკრულებას რომელიც გაფორმებულია ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ ამავე კონსტიტუციის ფარგლებში. მეექვსე თავის მიხედვით ამერიკის შეერთებული შტატების ყველა მოსამართლემ, საჯარო მოხელემ და საკანონმდებლო ორგანოს მუშაკმა უნდა დადოს ფიცი კონსტიტუციის დაცვის შესახებ.
რატიფიკაცია
მეშვიდე თავი ადგენს მოთხონებს კონსტიტუციის რატიფიკაციის შესახებ. კონსტიტუცია არ შევა ძალაში ვიდრე მის რატიფიკაციას არ მოახდენს ცხრა ან მეტი შტატი. ნიუ ჰემფშირი იყო მეცხრე შტატი რომელმაც რატიფიკაცია მოახდინა 1788 წლის 21 ივნისს. კონფედერაციის კონგრესმა, ნიუ ჰამფშირის მიერ კონსტიტუციის რატიფიცირების შემდეგ დაადგინა დღე რომლის შემდეგაც ყველა აქტი შედგებოდა კონსტიტუციის ქვეშ, ეს თარიღი არის 1789 წლის 4 მარტი.
ცვლილებები
ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუციაში შეტანილი შესწორებების რაოდენობა არის სულ 27. მათ შორის პირველი 10 ცვლილება შეტანილ იქნა ერთად და მოიხსენიება როგორც კანონი უფლებების შესახებ (ინგლ. Bill of rights). შემდეგი 17 შეწორება შეტანილი იქნა ცალ ცალკე.
კანონი უფლებების შესახებ (1 – 10)
200px|thumb|კანონი უფლებების შესახებ კანონი უფლებების შესახებ არის ტერმინი რომლითაც მოიხსენიება ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუციაში შეტანილი პირველი ათი შესწორება. როდესაც კონსიტუცია წარუდგინეს შტატებს რატიფიცირებისათვის, კონსტიტუციის მოწინააღმდეგეებმა წამოაყენეს ბრალდება, თითქოს კონსტიტუციასი ამ კანონის არ არსებობა იყო კარგად გათვლილი რათა ამერიკელებე ბევრი უფლება ჩამორთმეოდათ. მაშინ ფედერალისტებმა მათ სიტყვა მისცეს რომ კანონი უფლებების შესახებ შესწორების სახით კონგრესის პირველივე სხდომაზე შევიდოდა. ამ დოკუმენტის ორიგინალი დღესდღეობით აშშ–ს ეროვნულ არქივებში ინახება.
კანონი უფლებების შესახებ განსაზღვრავს და აკანონებს შემდეგ უფლებებს: სიტყვის თავისუფლება, პრესის თავისუფლება, რწმენის თავისუფლება.
სხვა შესწორებები (11–27)
მიუხედავად იმის რომ კანონი უფლებების შესახებ განსაზღვრავს ბევრ გარემოებას და უფლებას, დროთა განმავლობაში საჭირო გახდა სხვა და სხვა შესწორებების შეტანაც:
სასამართლოში საქმის წარმოებასთან დაკავშირებით.
არარატიფიცირებული შესწორებები
1789 წლის შემდეგ 10,000–ზე მეტი შესწორება იქნა უარყოფილი.
განხლვის პროცესში მყოფი შესწორებები
ამჟამად განხილვის პროცესში ძალიან ცოტა პროექტია მათშორის არის შესწორებები ქორწინების შესახებ, დროშის და სახელმწიფო სიმბოლიკის შეურაცხყოფის შესახებ და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ კატეგორია:აშშ-ის პოლიტიკა კატეგორია:კონსტიტუციები
თამარ აბაკელიას ქუჩა
თამარ აბაკელიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში (მთაწმინდის რაიონი), მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, მთაწმინდის ფერდობზე. მისასვლელი ძმები ზუბალაშვილების ქუჩიდან.
ქუჩა წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1867 წელს  ეწოდა არსენალის შესახვევი, 1897   — მცირე სასამართლოს ქუჩა, 1923 წ. — ტრიბუნალის შესახვევი. 1953 წ. ქუჩას მიენიჭა ხელოვან თამარ აბაკელიას სახელი, რომელიც აქ ცხოვრობდა. ქუჩაზე მდებარე XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები შეტანილია თბილისის ისტორიულ-არქიტექტურულ ძეგლთა ნუსხაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი თბილისი აბაკელია
ლუი მაჟორელი
მინი|250პქ|ლუი მაჟორელის ბიუსტი [[ნანსის სკოლის მუზეუმში]] ლუი-ჟან-სილვესტრ მაჟორელი, ცნობილი, როგორც ლუი მაჟორელი (26 სექტემბერი, 1859 - 15 იანვარი, 1926) — ფრანგი დეკორატორი და ავეჯის დიზაინერი. იგი ქმნიდა და ამზადებდა საკუთარი დიზაინის ნივთებს ფრანგული ებენისტური ტრადიციების მიხედვით. იგი იყო ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ავეჯის დიზაინერი არტ-ნუვოს სტილში და 1901 წლის შემდეგ ემსახურებოდა ხელოვნებას, როგორც ნანსის სკოლის ვიცე-პრეზიდენტი.
ადრეული ცხოვრება
1861 წელს, მამამისი, აუგუსტ მაჟორელი (1825-1879) იყო ავეჯის დიზაინერი და მწარმოებელი. აუგუსტმა ოჯახი ტულიდან ნანსიში გადაიყვანა საცხოვრებლად. იქ ლუიმ დაამთავრა დაწყებითი სკოლა, სანამ გადავიდოდა პარიზში 1877 წელს იმისთვის, რომ ორი წელი ემუშავა ნატიფი ხელოვნების სკოლაში. როდესაც მან შეიტყო მამამისის გარდაცვალების შესახებ, ცოტა ხნით შეწყვიტა სწავლა და წავიდა ნანსიში, რათა შეენახა მამამისის ნამუშევრები და ქონება. ამან დააკავა იგი ნანსიში მთელი მისი დარჩენილი სიცოცხლის განმავლობაში.1885 წლის 7 აპრილს, მაჟორელმა ცოლად შეირთო მარი ლეონ ჟან კრეცი, ნანსის თეატრების მეპატრონეს ქალიშვილი. მათი ერთადერთი შვილი - ჟაკ მაჟორელი, რომელიც თეატრის მსახიობი გახდა, 1886 წლის 7 მარტს დაიბადა.
ოჯახის ბიზნესის მართვა
მაჟორელის ფირმის ფაბრიკის დიზაინის ავტორი იყო ცნობილი არქიტექორი ლუსიენ ვეისენბურგერი (1860-1929). ფაბრიკა მდებარეობდა ვიეი-ეტრის ქუჩის N6-ში, ნანსის დასავლეთ ნაწილში. 1880-1900 წლებში მაჟორლმა გამოუშვა ლუი XV-ეს ავეჯი, ხოლო 1894 წელს დეკორატიულ და ინდუსტრიულ ხელოვნების ექსპოზიციაზე ნანსიში, მათი გამოფენა მოაწყო. 1990 წელს პარიზის გამოფენაში მან წარმატებას მიაღწია და ამ უმნიშვნელოვანესი გამარჯვებით, თავის ფირმას უამრავი დამკვეთი შემატა. 1910 წელს მაჟორელმა გახსნა თავის ფირმის მაღაზიები ნანსიში, პარიზში, ლიონსა და ლილში.
კარიერის ბოლო წლები და I მსოფლიო ომი
1914 წელს დაიწყო ომი. მაჟორელი შიშობდა, რომ ომი მისი ბიზნესის შესუსტებას გამოიწვევდა. 1916 წლის 20 ნოემბერს მისი ქარხნები ვიეი-ეტრის ქუჩაზე ომის საბრძოლო ოპერაციის შედეგად ცეცხლს მიეცა. დაიწვა ყველაფერი: დასრულებული და დასასრულებელი ავეჯი, მასალა, ჯილდოები, ინსტრუმენტები და დოკუმენტები. თითქოსდა გამიზნულად, დაზიანებულის საბოლოოდ გასანადგურებლად, ერთი წლის შემდეგ, 1917 წელს გერმანულმა თვითმფრინავებმა დაბომბეს მაჟორელის ქარხნები ნანსიში.
მაჟორელის ნამუშევრები გამოჩნდნენ 2008 წლის ფრანგულ ფილმში L'heure d'été-ში, ეს ფილმი 2009 წელს გამოვიდა აშშ-ში სახელწოდებით - ზაფხულის საათები (Summer Hours).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1859 კატეგორია:გარდაცვლილი 1926 კატეგორია:ფრანგი დეკორატორები
Vexitomina garrardi
Vexitomina garrardi — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მოკალი ბილი, ტომი 2
მოკალი ბილი, ტომი 2 (Kill Bill: Vol. 2) — 2004 წლის ფილმი. გადაღებულია კვენტინ ტარანტინოს მიერ. ფილმში მთავარ როლს ასრულებს უმა თურმანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:კვენტინ ტარანტინოს ფილმები კატეგორია:2004 წლის ფილმები კატეგორია:კრიმინალური ფილმები
წყურგილი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
წყურგილი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი). 1948 წლამდე ეწოდებოდა სემენდლი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:შრომის თემის სოფლები (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)
თენგიზ მირზაშვილი
ბიოგრაფია
თენგიზ მირზაშვილი დაიბადა 1934 წლის 10 თებერვალს, ზემო სვანეთში, დაბა მესტიაში. 1941 წელს შევიდა თბილისის მე-7 საშუალო სკოლაში (ახლანდელი გერმანიის საელჩოს შენობა). 1952 წელს ჩააბარა სამხატვრო აკადემიაში, ფერწერის ფაკულტეტზე,მესამე კურსიდან თეატრის დეკორაციის ფაკულტეტზე 1959 წელს დაამთავრა აკადემია. ასწავლიდა ხატვის კათედრაზე. 1961 წელს ჩააბარა ასპირანტურაში. 1961 წლიდან - სამხატვრო აკადემიის პედაგოგია. 1972-2004 წლებში მუშაობდა ბავშვთა სურათების გალერეაში. ითვლება გალერეის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. 1977 წელს ანდრეი ტარკოვსკიმ მიიწვია „ჰამლეტის“ გასაფორმებლად.
თენგიზ მირზაშვილი არის 150-მდე წიგნის ილუსტრაციის ავტორი. მათ შორის: ილია ჭავჭავაძის, ვაჟა-ფშაველას, გიორგი ლეონიძის, რევაზ ინანიშვილის, ეთერ თათარაიძის, გიორგი ცოცანიძის, მიხო მოსულიშვილის, ხალხური პოეზიისა თუ ზღაპრების კრებული.
მისი აქტიური მონაწილეობით მომზადდა და დაიბეჭდა ,,გალაკტიონოლოგიის” სამი წიგნი, წიგნი ფიროსმანზე ორ ტომად. არის ეთერ თათარაიძის წიგნის "ჩამომიარ საწუთროში" რედაქტორი, წიგნის ,,შენდობით მომიხსენიეთ”, რედაქტორი და მხატვარი; სპეციალური ერთჯერადი გაზეთების „რეზო ინანიშვილი“, „მერაბ მამარდაშვილი“ „სვეტიცხოველი“(1994)რედაქტორი და მხატვარი;მირზაშვილი, გიორგი. რეკლამის შემდეგ. (2003) შემდგენელი და რედაქტორი; მირზაშვილი, გიორგი.„ფრაგმენტები სურათისათვის“ (2003) შემდგენელი და რედაქტორი და სხვ.1947 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თანამშრომლობდა ჟურნალ- გაზეთების რედაქციებში ილუსტრატორად. აქვეყნებდა წერილებსა და პუბლიკაციებს ნიკო ფიროსმანზე, „ვეფხისტყაოსანზე“, კულტურის სხვადასხვა ძეგლზე.
თენგიზ მირზაშვილი იყო მხატვარი ფილმებისა:
სცენარის ავტორი და მხატვარია დოკუმენტური ფილმისა: ვანო მელიაშვილი (2000); გადაღებულია ფილმში: „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ“, სცენარის ავტორი: გუგული მგელაძე, ლევან ჭელიძე; რეჟისორი: გუგული მგელაძე; მხატვარი დიმიტრი თაყაიშვილი
მხატვრის სურათების გამოფენა მოეწყო: რუსეთში, (მოსკოვში; 1957, 1958, 1966, 1967, 1968, 1979, 1986 და სხვ.), გერმანიაში (1985), კანადაში (1987) ავსტრიაში (1988), გერმანიაში (1989), აშშ-ში (1990), საფრანგეთში (1997, 1998), მრავალი გამოფენა თბილისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები თენგიზ
ფრუტო ჩამორო
ფრუტო ჩამორო პერესი (ესპ. Fruto Chamorro Pérez, დ. 20 ოქტომბერი, 1804 — გ. 12 მარტი, 1855) — ნიკარაგუის 30-ე უზენაესი დირექტორი და 1-ლი პრეზიდენტი. იგი იყო ნიკარაგუის ბოლო ხელისუფალი, რომელსაც ეწოდებოდა უზენაესი დირექტორი და ნიკარაგუის პირველი პრეზიდენტი. მიეკუთვნება ჩამოროთა პოლიტიკურ ოჯახს.
ფრუტო შეეძინა იოსეფა პერესს ქალაქ გვატემალაში 1804 წელს. ფრუტოს მამა კი იყო ნიკარაგუელი პედრო ხოსე ჩამორო არგუელო, რომელიც გვატემალაში ჩასულიყო განათლების მისაღებად. სწავლის დასრულების შემდეგ კი იგი კვლავ სამშობლოში დაბრუნდა და 1814 წელს ცოლად შეირთო ხოსეფა მარგარიტა ალფარო მონტეროსო. ფრუტო იზრდებოდა გვატემალაში და იქვე დადიოდა სკოლაში. მას იცნობდნენ, როგორც ფრუტო პერესს. მამამისმა, რომელსაც ჰყავდა ექვსი შვილი თავის ცოლთან, ფრუტო თავის შვილად აღიარა გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე 1824 წელს. ფრუტოს დედინაცვალმა კი აიძულა ფრუტო ჩამორო პერესი გამოეყენებინა თავის სახელად.
მამის გარდაცვალება აიძულებს ფრუტოს დატოვოს ოჯახი და დაბრუნდეს ნიკარაგუაში, რათა თავის თავზე აეღო ოჯახის გაძღოლის პასუხისმგებლობა და მიეღო მამის მდიდარი მემკვიდრეობა. მისი ნახევარძმები და დები პედრო ხოაკინი, დიონისიო, კარმენი, მერსედესი და ფერნანდო აღიზრდებიან მისი მეურვეობის ქვეშ.
ფრუტოს მამა იყო ნიკარაგუის კონსერვატული პარტიის ერთ-ერთი დამფუძვნებელი. ფრუტო უძღვებოდა კონსერვატორთა საქმეებს და გახდა კიდეც ახლად დაარსებული პარტიის აქტივისტიც. 1836 წელს იგი გახდა წარმომადგენელი სახელმწიფო ასამბლეაში, 1839–1842 წლებში კი იყო ნიკარაგუის სახელმწიფოს სენატორი.
1842 წელს ხელი მოეწერა „ჩინანდეგას პაქტს“ და შეიქმნა ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვინციები. მასში შედიოდნენ გვატემალა, სალვადორი, ჰონდურასი, ნიკარაგუა, კოსტა-რიკა. ფრუტო ჩამორო დანიშნეს კონფედერაციული ხუნტის უმაღლეს დირექტორად. მან რეზიდენციად აირჩია სან მიგელი, სალვადორში. მალე ამ გაერთიანებიდან გვატემალა გამოვიდა და ახალშექმნილი კონფედერაცია დაიშალა.
1845 წელს ფრუტო ჩამორო დაინიშნა გრანადის პრეფექტად, სამხედრო გუბერნატორად და ფინანსთა მინისტრად. 1851 წლის ნოემბერში ლაურეანო პინედას უმაღლესი დირექტორობის დროს დაინიშნა არმიის უმაღლეს მთავარსარდლად. ფრუტო ჩამორომ 1853 წლის 1 აპრილს თავი ნიკარაგუის უზენაეს დირექტორად გამოიცხადა. ჩამორო აღარ დაყოვნებულა და კონსერვატორების თანადგომით დედაქალაქი კონსერვატორების ციხესიმაგრე გრანადაში გადაიტანა. 1854 წლის 20 იანვარს მოიწვია დამფუძვნებელი ასამბლეა, რათა მიეღო ახალი კონსტიტუცია ლიბერალების არდასწრები გამო. ისინი ფაქტობრივად, ქვეყნიდან წავიდნენ მთავრობის გრანადაში გადასვლის გამო. იმავე წლის მარტში ფრუტო ჩამორომ უარი თქვა უმაღლესი დირექტორის ტიტულზე და მიიღო ნიკარაგუის პრეზიდენტის წოდება. ჩამოროს ეს ნაბიჯი ლიბერალებმა აღიქვეს, როგორც პროვინციული ოლიგარქიის აღდგენად, ფეოდალური ეკონომიკური სისტემის გაგრძელებად და მთელი ცენტრალური ამერიკის რეაქციონერული ძალების გაერთიანების ხელშემშლელ პირობად.
1854 წლის მაისში მათ გამოაცხადეს სამოქალაქო ომი და დააარსეს საკუთარი მთავრობა ლეონში ჰონდურასისა და სალვადორის მთავრობების მხარდაჭერით. აჯანყებულთა ჯარები გენერალ მასიმო ხერესის წინამძღოლობით დაიძრნენ გრანადისაკენ ქალაქის ასაღებად. ჩამორომ გადასცა აღმასრულებელი ხელისუფლება არმიის მთავარსარდალ ხოსე მარია ესტრადას, რომლის თავდაცვითი მოქმედებები წარმატებული აღმოჩნდა. რის შედეგდაც ლიბერალების შემდგომი თავდასხმები ქალაქ გრანადაზე წარუმატებელი აღმოჩნდა.
თავად პრეზიდენტი ჩამორო, 1855 წლის 12 მარტს გარდაიცვალა დიზინტერიით, თავის მამულში ქალაქ გრანადასთან ახლოს. ფრუტო ჩამორო დაქორწინებული იყო მერსედეს ავილაზე, რომელთანაც შვილი არ შესძენია.
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები კატეგორია:ჩამოროს ოჯახი კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1804 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1855
ვერტყვიჭალის თეთრი
ვერტყვიჭალის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
სახელწოდება მიღებული აქვს მდინარე ძირულასთან გაშენებული ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვერტყვიჭალის მიხედვით.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, ხუთი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ყვიოელი, სრული სიმწიფის დროს ქარვისფერი. რბილობი წვნიანი და ოდნავ კნატუნაა.
ვერტყვიჭალის თეთრი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინისა და საბრენდე სპირტის მისაღებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Lasioglossum korbi
Lasioglossum korbi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1929 წელს.
სქოლიო
korbi
ბარაჩინა
ბარაჩინა  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის ხილოკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 24,856913 კმ². მოსახლეობა — 109 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
დედაენა
ლიტერატურა
კატეგორია:სოციოლინგვისტიკა
სანტუ-ანტონიუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
სანტუ-ანტონიუ (Santo Antônio) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 92 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 216 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 73.79 კმ²-ზე. ფართობი 301 082 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ანტონ გიზეტი
ანტონ ლუდვიგის ძე გიზეტი (დ. 1836 — გ. 1911) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი, კავკასიოლოგი, სამხედრო ისტორიკოსი, ბიბლიოგრაფი. დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია (1863). სწავლობდა კავკასიის ომების ისტორიას, შეადგინა კავკასიის ჯარების ქრონიკა (ნაწილი 1-2), რომელიც გამოიცა 1896 თბილისში. მისი ნაწერები შეიცავს საინტერესო მასალას საქართველოს ისტორიის შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:რუსი კავკასიოლოგები კატეგორია:რუსი სამხედრო ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1836 კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
მჰერ გრიგორიანი
განათლება
მჰერ გრიგორიანი სწავლობდა სამართალს ლომონოსოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (მოსკოვი) 1989 წლიდან 1991 წლამდე. სწავლა განაგრძო ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა სამართალს 1991-1994 წლებში. 1997-1998 წლებში მან გაიარა საკვალიფიკაციო კურსი ლიდსის უნივერსიტეტის ბიზნეს სკოლაში.
სამუშაო გამოცდილება
1994 წლიდან 1996 წლამდე იყო კერძო მეწარმე რუსეთის ფედერაციაში. 1997 წელს მან დაიწყო მუშაობა სომხეთის ცენტრალურ ბანკში. 1997 წლიდან 1999 წლამდე მჰერ გრიგორიანი იყო CBA– ს იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი. ამის შემდეგ მან განაგრძო კარიერა არმიპექსბანკში (ახლანდელი ამერიბანკი), სადაც 1999-2005 წლებში იყო იურიდიული სამსახურის უფროსი და ოპერატიული დირექტორი. ამის პარალელურად, მან უზრუნველყო საკონსულტაციო მომსახურება მსოფლიო ბანკთან 2002-2006 წლებში. ის იყო HSBC ბანკის იურიდიული ოფიცერი 2004-2005 წლებში და გახდა ინეკობანკის აღმასრულებელი დირექტორი 2005 წელს. თანამდებობაზე დარჩა 2007 წლამდე. 2007-2011 წლებში მჰერ გრიგროიანი იყო ვითიბი ბანკი სომხეთის აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე. 2006 წლიდან 2018 წლამდე ის იყო ასევე „ArCa“-ს საკრედიტო ანგარიშგების საბჭოს წევრი. მჰერ გრიგორიანი გახდა არდშინბანკის თავმჯდომარე და აღმასრულებელი დირექტორი 2011 წელს და განაგრძო კარიერა ამ თანამდებობაზე 2018 წლამდე. ის ასევე იყო სომხეთის სადაზღვევო კომპანიის გამგეობის თავმჯდომარე 2012 წლიდან 2018 წლამდე.
2018 წლის 12 მაისს მჰერ გრიგორიანი დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერად (პრემიერ-მინისტრის მოადგილედ). 2018 წლის 16 ოქტომბერს მთავრობის გადადგომის შემდეგ, იგი გახდა სომხეთის ვიცე-პრემიერის მოვალეობის შემსრულებელი და 2019 წლის 16 იანვარს იგი ხელახლა დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერის პოსტზე.
ჯილდოები
2016 წელს, „მთიანი-ყარაბაღის“ პრეზიდენტის განკარგულებით, ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის მჰერ გრიგორიანი დაჯილდოვდა ანანია შირაქაცის მედლით.
2017 წელს, სომხეთის პრეზიდენტის განკარგულებით, სომხეთის დამოუკიდებლობის დღესთან დაკავშირებით, მას მიენიჭა ანანია შირაქაცის მედალი ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის.
პოლიტიკური აფილაცია
გრიგორიანი არ არის არცერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
მარტორქის თანავარსკვლავედი
thumb|250px|მარტორქა მარტორქის თანავარსკვლავედი (Monoceros) — ცის ეკვატორთან მდებარე თანავარსკვლავედი. მასში ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი 3,8 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდიდაა. ხილვადობის საუკეთესო პირობებია დეკემბერ-იანვარში. ჩანს საქართველოდანაც.
ილი და ვილენი
ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
მარტორქის თანავარსკვლავედი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები კატეგორია:ეკვატორთან მდებარე თანავარსკვლავედები
ილი და ვილენი
გეოგრაფია
ილი და ვილენის ფართობია 6775 კმ². 2003 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 903,400 ადამიანს შეადგენს და მას 23-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1233 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ილი და ვილენის მმართველია ჟან-ლუი ტურენი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
Vexitomina metcalfei
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Орэра (1974 წლის ალბომი)
მინიატიურა|ОРЭРА 2LP, მეორე ნაწილი
Орэра — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მერვე ორფირფიტიანი ალბომი. ალბომი ჩაწერილია 1972-73 წლებში. გამოვიდა 1974 წელს.
ალბომი გამოიცა  უცხო  ქვეყნების მოსახლეობისთვის, გარეკანის დიზაინი ასევე შიდა  გვერდები შესრულებულია რუსულ და  ინგლისურ ენებზე. ალბომი აერთიანებს ორ ფირფიტას,  ჩვენ 10 წლისანი ვართ და ორერა დღეს. შესაბამისად ალბომში  შეტანილია 25 კომპოზიცია. სიმღერები სრულდება ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, ესპანურ ენებზე, ფრანგულ და იტალიურ ენებზე.
სიმღერების სია
პირველი ფირფიტა
მეორე ფირფიტა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორერას ალბომები კატეგორია:1974 წლის ალბომები
Т-84
Т-84 - ძირითადი საბრძოლო ტანკი, Т-80УД გაუმჯობესებული ვარიანტი.
მზადდება ხარკოვში, მოროზოვის სახელობის მანქანათ-სამშენებლო კონსტრუქციულ ბიუროში და მალიშევის სახელობის ქარხანაში ЗТМ (უკრაინა, ხარკივი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები
Lasioglossum koreanum
Lasioglossum koreanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1978 წელს.
სქოლიო
koreanum
ვოლტის წყალსაცავი
ვოლტის წყალსაცავი (Lake Volta) — მსოფლიოს უდიდესი წყალსაცავი დასავლეთ აფრიკაში, განაში. მდებარეობს ამავე სახელწოდების მდინარეზე, ზღვის დონიდან 85 მ სიმაღლეზე.
1961-1965 წლებში ქალაქ აკოსომბოსთან (განა) იქ, სადაც მდინარეები შავი და თეთრი ვოლტა ერწყმიან ერთმანეთს, შეიქმნა (ვიწრო ხეობაში) აკოსომბოს ჰიდროელექტროსადგური. შედეგად დაიწყო წყალსაცავის ავსება და საბოლოოდ შეიქმნა მსოფლიოს უდიდესი წყალსატევი. ვოლტის წყალსაცავის სარკის ფართობია — 8482 კმ², მოცულობა — 148 კმ³, საშუალო სიღრმე — 18 მ, უდიდესი სიღრმე — 80 მ. ტბის ტერიტორია ვრცელდება ორ სხვადასხვა ბუნებრივ მხარეში: წყალსაცავის ჩრდილოეთი ნაწილი — სავანის ზონაში მდებარეობს, ხოლო სამხრეთი — ტროპიკულ ზონაში.
ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ წყალსაცავი გადაჭიმულია დაახლოებით 400 კმ-ზე, სანაპირო ხაზის სიგრძე — 7 ათ. კმ-ზე მეტია. ნაპირები ძლიერ შეჭრილ-შემოჭრილია. ბევრია დიდი და პატარა კუნძული. წყალსაცავი და მიმდებარე ტერიტორია ქვეყნის მნიშვნელოვანი ობიექტია. ვოლტის წყალსაცავი შექმნილია ენერგეტიკული, წყლის ტრანსპორტისა და წყალმომარაგებისათვის. ფართოდ არის განვითარებული თევზჭერა, ნავიგაცია.
აკოსომბოს ჰიდროელქტროსადგური გაშენებულია ვოლტის წყალსაცავის სამხრეთით. იგი ქვეყნის დიდ ნაწილს უზრუნველყოფს ელექტროენერგიით.
1964, 1966 და 1969 წლებში წყალსაცავის (ტბის) ტერიტორიაზე დაფიქსირდა მიწისძვრა.
სქოლიო
კატეგორია:განის ტბები
ფუტიეთი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ინდანანი
ინდანანი (ოფიციალურად ინდანანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Indanan; Bayan ng Indanan) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სულუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 93 168 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 34 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სულუს მუნიციპალიტეტები
სან-პაულუ-დუ-პოტენჟი
სან-პაულუ-დუ-პოტენჟი (São Paulo do Potengi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 91 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 843 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 65.9 კმ²-ზე. ფართობი 240 425 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ვერტყვიჭალის შავი
სახელწოდება მიღებული აქვს მდინარე ძირულასთან გაშენებული ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვერტყვიჭალის მიხედვით.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისებრი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოზე სუსტადაა აბლაბუდისებრ-ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, დიდი ფრთით, კუმსი, იშვიათად მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური, შავი ფერის, წვენი ვარდისფერია.
ვერტყვიჭალის შავი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს — ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18.5%-ს, მჟავიანობა — 7-12 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ზენათური
ზენათური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. სამნაკვთიანი ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. მარცვალი — საშუალო ზომის, მომრგვალო და თეთრი.
ზენათური საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგი
გრაფი ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგი (Graf Friedrich I. von Schwarzenburg; დ. დაახ. 1075 — გ. 5 ოქტომბერი, 1131) — კელნის ეპისკოპოსი 1100–1131 წლებში.
ბიოგრაფია
ფრიდრიხი იყო გრაფ ბერთოლდ I ფონ შვარცენბურგის და მისი მეუღლის რიხარდისის ვაჟი.
განათლება მან ბამბერგში და საფრანგეთში მიიღო და ვიდრე იმპერატორი ჰაინრიხ IV მას კელნის ეპისკოპოსად დანიშნავდა მღვდელი იყო ბამბერგსა და შპაიერში. ფრიდრიხის ბრძანებით 1100 წელს დაწყებულ იქნა ფოლმარშტაინის ციხესიმაგრის მშენებლობა.
1106 წელს მან იმპერატორ ჰაინრიხ V-ის მხარე დაიჭირა რომის წინააღმდეგ კონფლიქტში, თუმც უკვე 1114 წელს ფრიდრიხმა მხარე შეიცვალა და ანდერნახთან გამართულ ბრძოლაში დაამარცხა იმპერატორი. 1122 წელს ვორმსის კონკორდატის მიხედვით იგი იტალიის ერცკანცლერად და მრჩევლად დაინიშნა.
1125 წლის 24 აგვისტოს იმპერატორის არჩევნებზე ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგმა მხარი ლოთარ III-ეს დაუჭირა, რითაც დაუპირისპირდა შვაბიის ჰერცოგ ფრიდრიხს. მთელი რიგი ციხესიმაგრეების აგებით მან კელნის საეპისკოპოსო სამხრეთის მხრიდან საიმედოდ გაამაგრა. მაგ., 1118 წელს აგებულ იქნა ვოლკენბურგის ციხესიმაგრე და ე.წ. „როლანდის კუთხე“, რომლებიც აკონტროლებდნენ მდ. რაინს.
ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგი გარდაიცვალა 1131 წლის 5 ოქტომბერს მის მიერ აშენებულ ვოლკენბურგის ციხესიმაგრეში. იგი დაასაფლავეს ზიგბურგის სააბატოში.
ლიტერატურა
კატეგორია:კელნის ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 1075 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1131
აფხაზები
აფხაზები ეთნიკურად ენათესავებიან ჩრდილოკავკასიური წარმომავლობის ადიღებსა და უბიხებს. გარდა ამისა, აფხაზებს კულტურულ და საყოფაცხოვრებო თავისებურებებში მეტი საერთო აქვთ ქართველებთან. მათთან საუკუნეთა განმავლობაში ერთობლივმა თანაცხოვრებამ და მჭიდრო ურთიერთობამ გავლენა იქონია როგორც ენაზე, ასევე აფხაზთა ანთროპოლოგიაზეც.
ენა
აფხზაების მშობლიური ენაა აფხაზური ენა, რომელიც კავკასიური ენების ჩრდილო-დასავლურ, აფხაზურ-ადიღური ენების ჯგუფს მიეკუთვნება. ენაში გამოიყოფა ბზიფური და აბჟუური დიალექტები. მათ შორის განსხვავება ძირითადად ფონეტიკაშია. აფხაზურ სალიტერატურო ენას საფუძვლად უდევს აბჟუური დიალექტი, რომელიც ქალაქ სოხუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა გავრცელებული.