cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
XIV დალაი ლამა
ჩინეთის შემოჭრიდან დევნილობამდე
1954 წელს დალაი ლამა ჩავიდა პეკინში მაო ძედუნთან და კომუნისტური პარტიის სხვა ლიდერებთან სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის. 1956 წელს იგი ინდოეთში ჩავიდა ბუდას 2500 წლის აღსანიშნავად, სადაც ინდოეთის პრემიერ-მინისტრს ჯავახარლალ ნერუს შეხვდა.
1959 წლის ზამთარში, ლოცვის ფესტივალზე მონლამზე, ლჰასას მთავარ ტაძარში დალაი ლამას საბოლოო გამოცდა ჩატარდა 20 000 ბერის თანდასწრებით, რომლის შედეგადაც მან ბუდისტური ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო.
დალაი ლამას სამშვიდობო ინიციატივები გაბათილებულ იქნა პეკინის ხისტი პოლიტიკით აღმოსავლეთ ტიბეტში, რამაც მალევე დიდი არეულობა და ანტი ჩინური აჯანყებები გამოიწვია ტიბეტში. 1959 წლის 10 მარტს ლჰასაში დაიწყო უპრეცედენტო მასშტაბის აჯანყება, რომლის მონაწილეები ითხოვდნენ ჩინელების ტიბეტიდან წასვლას და ქვეყნის დამოუკიდებლობის აღდგენას. აჯანყება ჩინეთის არმიამ სასტიკად ჩაახშო. დალაი ლამა იძულებული გახდა დაეტოვებინა ტიბეტი და მან თავი ინდოეთს შეაფარა, სადაც მან და კიდევ 80 000 ტიბეტელმა პოლიტიკური დევნილების სტატუსი მიიღეს. მას შემდეგ ტიბეტის დევნილი მთავრობა ქალაქ დჰარმსალაში განთავსდა, რომელსაც ტიბეტელები პატარა ლჰასას უწოდებენ.
დევნილობის პერიოდში პოლიტიკური მოღვაწეობა
thumb|upright=0.5|(2012) დევნილობის პირველ წლებში დალაი ლამა არაერთხელ მიმართავდა გაეროს და ინდოეთის პრემიერ-მინისტრს ჯავახარლალ ნერუს ძალისხმევა გამოეჩინათ ტიბეტის საკითხთან დაკავშირებით. შედეგად გაერომ მიიღო 3 რეზოლუცია, რომლითაც მოუწოდა ჩინეთს დაეცვა ტიბეტში ადამიანთა უფლებები.
დალაი ლამა მიიჩნევდა, რომ მისი უპირველესი ვალია გადაარჩინოს ტიბეტური კულტურა, ამიტომ შეიქმნა ტიბეტელი ლტოლვილების კომპაქტური დასახლებები, რომელთა ძირითადი საქმიანობაც სასოფლო მეურნეობა გახდა. ამან საშუალება მისცათ ტიბეტელებს საკუთარ კულტურაში აღეზარდათ ახალი თაობა. 1959 წელს შეიქმნა ტიბეტური დრამატული ხელოვნების ინსტიტუტი (TIPA) და უმაღლესი ტიბეტოლოგიის ცენტრალური ინსტიტუტი. ამის გარდა აშენდა 200 მონასტერი.
1963 წელს დალაი ლამამ მიიღო ტიბეტის კონსტიტუცია, რომელიც ეფუძნება ბუდისტურ პრინციპებს და ადამიანთა უფლებების საერთაშორისო დეკლარაციას, როგორც მომავალი დამოუკიდებელი ტიბეტის მოდელი. მოხდა ტიბეტის პარლამენტის არჩევაც.
იმავე 1991 წელს დალაი ლამამ გამოთქვა ტიბეტის მონახულების სურვილი, სიტუაციის შესაფასებლად. 2001 წელს პირველად დემოკრატიული არჩევნების მეშვეობით არჩეულ იქნა ტიბეტის კალონ ტრიპა (პრემიერ მინისტრი). დალაი ლამამ ამის შემდეგ განაცხადა, რომ იგი უკვე ნახევრად გადამდგარია და ტიბეტის საკითხის გადაწყვეტის შემდეგ აღარ აპირებს პოლიტიკაში მონაწილეობის მიღებას, ხოლო იარსებებს თუ არა დალაი ლამას ინსტიტუტი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეს ტიბეტელთა გადასაწყვეტია.
სქოლიო
კატეგორია:ტიბეტელები კატეგორია:დალაი ლამები კატეგორია:სასულიერო მოღვაწეები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:1989 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის განმტკიცების დარგში
თოკი (ასპინძის მუნიციპალიტეტი)
თოკი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ვარგავის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1640 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 45 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნოვოვოზნესენსკე
ნოვოვოზნესენსკე (Нововознесенське) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 622 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
აბოცი
აბოცი — შუასაუკუნეებში საქართველოს ერთ-ერთი განაპირა მხარე, რომელსაც გვიან შუასაუკუნეებში ყაიყულსაც უწოდებდნენ.
ვახუშტი ბაგრატიონი, ასე აგვიწერს აბოც-ყაიყულს: „ხოლო ტაშირს, აბოცსა და ბერდუჯ-ბამბაკსა ჰყოფს მთა ირჯანისა და აწ ყარაღაჯად წოდებული“ (ქართლის ცხოვრება, IV, გვ.313)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
1738
თარიღი უცნობია
*
Turris cingulifera
Turris cingulifera — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Lasioglossum hofferi
Lasioglossum hofferi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1986 წელს.
სქოლიო
hofferi
Oblivion with Bells
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - კარლ ჰაიდი და რიკ სმითი.
მხარე D
დამატება იაპონურ გამოცემაში (Traffic, TRCP10):
სქოლიო
კატეგორია:Underworld-ის ალბომები კატეგორია:2010 წლის ალბომები
ბალჩიკლი (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 192 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 104 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას მარიელები (74 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ნიაზ დიასამიძე
ნიაზ დიასამიძე (დ. 13 ივლისი, 1973, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მუსიკოსი, ჯგუფ 33ა-ს ვოკალისტი და ლიდერი.
15 წლის ასაკში დაინტერესდა გიტარით და უკრავდა მეზობელთან ერთად. სახლში სარეპეტიციო ოთახი მოაწყო და უკრავდა, როდესაც შინ არავინ იყო. მეზობელი, დამწყები მუსიკოსების შემოერთების შემდეგ პირველი ჯგუფი ჩამოაყალიბა. თავდაპირველად კოლექტივი უცხოურ სიმღერებს ასრულებდა, მოგვიანებით კი საკუთარი სიმღერების შექმნა დაიწყო.
3 თვით პარიზში ბებიასთან სტუმრობისას ნიაზმა იპოვა სტუდია, სადაც სიმღერა ჩაწერა. ჩამოსვლისას მას შეხვდა გიორგი მგელაძე, რომელმაც სიმღერა მოისმინა და ნიაზს მსგავსი მუსიკის შექმნა საკუთარი ფილმისთვის „ჰოტელ კალიფორნია“ სთხოვა. ამრიგად, პარალელურად ჯგუფში სიმღერების შექმნისა, ნიაზი წერდა მუსიკას ფილმებისთვის. ფილმ „ჰოტელ კალიფორნიის“ ბოლოს ჟღერს 33ა-ს „ყველას უყვარს თოვლი“. „ღამე და წვიმა“, მეორე სიმღერა, დაიწერა გაგა ნახუცრიშვილთან ერთად.
აგრეთვე არის ფესტივალ არტ გენის თანადამაარსებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები ნ
რაღიბ ჰარუბი
შაიხი რაღიბ ჰარუბი (راغب حرب რაღიბ ჰარუბ ან ჰარბ; დ. 1952 — გ. 16 თებერვალი, 1984) — ლიბანელი შიიტი სასულიერო და პოლიტიკური მოღვაწე, შიიტური ორგანიზაცია ჰეზბოლას ერთ-ერთი ლიდერი.
დაპირისპირება ისრაელთან
1982 წელს ისრაელის არმია შეიჭრა სამხრეთ ლიბანში, საოკუპაციო ზონაში მოჰყვა ჯიბუშითიც. 1984 წლის 16 თებერვალს იგი ცეცხლსასროლი იარაღით მოჰკლა ამჟამად დანიის ციხეში მყოფმა დან აბდულამ, რომელმაც დაადასტურა თავისი ქმედების ისრაელთან შეთანხმება და ასევე დაადასტურა მონაწილეობის მიღება შაიხ აბდულქარიმ ობაიდის მოტაცებაში
სქოლიო
კატეგორია:ჰეზბოლა კატეგორია:დაბადებული 1952 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
აღმსარებელი
„აღმსარებელი“ (Confessor) — ტერი გუდკაინდის რომანი ეპიკური ფენტეზის ჟანრში. ციკლ „ჭეშმარიტების მახვილის“ მეთერთმეტე წიგნი.
ჯადოქრის მეთერთმეტე წესი
ჯადოქრის მეთერთმეტე წესი მდგომარეობს შემდეგში: ბოლო წესი — ეს შენ თვითონ ხარ, ეს შენი ცხოვრებაა, ეს შენი არჩევანია ცხოვრებაში. თითოეული ადამიანი ინდივიდუალურია და თითოეული აკეთებს თავის არჩევანს ცხოვრებაში, ამიტომაც არსებობს ყველასთვის თავისი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული რომანები კატეგორია:ჭეშმარიტების მახვილი კატეგორია:ფენტეზი რომანები კატეგორია:2007 წლის რომანები
უჩუსუმა
უჩუსუმა (Uchusuma) — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში. სათავეს იღებს პერუს ალტიპლანოში, შემდეგ გადაკვეთს ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილს და შედის ბოლივიაში, სადაც ერწყმის მდინარე მაურის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს მდინარეები კატეგორია:ჩილეს მდინარეები კატეგორია:ბოლივიის მდინარეები
პორტუგალიური ვიკიპედია
პორტუგალიური ვიკიპედია (Wikipédia em português ან Wikipédia lusófona) — ვიკიპედიის განყოფილება პორტუგალიურ ენაზე. შეიქმნა 2001 წლის ივნისში. 2004 წლის ბოლოდან საკმაო ზრდას განიცდიდა. 2005 წლის მაისისთვის სტატიების რაოდენობით გადაასწრო ესპანურ და იტალიურ ვიკიპედიებს. აღსანიშნავია, რომ 2004 წლისთვის პორტუგალიურ ვიკიპედიას სტატიების რაოდენობით ეკავა 17 ადგილი. 2010 წლის დეკემბერში გაასწრო ნიდერლანდურ ვიკიპედიას. 2005 წელს პორტუგალიური ვიკიპედიის მხრიდან იყო წინადადება ფორკის თვალსაზრისით ბრაზილიური პორტუგალიური ვარიანტის შექმნისა, თუმცა ვიკიმედიის საზოგადოებამ უარი განაცხადა. 2007 წელს იყო ევროპული პორტუგალიური ვიკიპედიის ენობრივი განყოფილების შექმნის ცდა, თუმცა უშედეგოდ. პორტუგალიურ ვიკიპედიის ადმინისტრატორებს ხშირად აკრიტიკებენ. კერძოდ, ადმინისტრატორებს ადანაშაულებენ აგრესიულ მოქმედებაში ახალი და ანონიმური მომხარებლების მიმართ.
ამჟამად პორტუგალიურ ვიკიპედიაში არის 31 ადმინისტრატორი, აქტიურ მომხარებელთა რიცხვი საკმაოდ მაღალია. 2012 წლისთვის ვიკიპედიის პორტუგალიურ ენობრივ განყოფილებაში არსებობს დაახლოებით 734 ათ. სტატია.
სქოლიო
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ნოვოჰრიჰორივსკე
ნოვოჰრიჰორივსკე (Новогригорівське) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 261 კაცს შეადგენდა.
Lasioglossum hoffmanni
Lasioglossum hoffmanni — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1915 წელს.
სქოლიო
hoffmanni
ალავერდი (ქალაქი)
ალავერდი (Ալավերդի) — ქალაქი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში, ერევნიდან 167 კილომეტრში, ქალაქში გადის საავტომობილო გზა ვანაძორი-თბილისი და რკინიგზის ხაზი ერევანი-თბილისი. მდებარეობს მდინარე დებედის ვიწრო ხეობაში. ზღვის დონიდან 750-1400 მეტრზე. ცნობილია როგორც სომხეთის სპილენძის წარმოების ცენტრი.
ისტორია
ალავერდი ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. III-II საუკუნეებიდან მანიც-გომის, მანესის სახელწოდებით. XIII საუკუნის დასაწყისიდან ცნობილია როგორც სპილენძის წარმოების ადგილი. თანამედროვე სახელი მიიღო XVII საუკუნეში. 1770 წელს ლორის ოლქში დასახლდნენ ბერძენი მაღაროს მუშები, რომლებმაც ალავერდსა და შამლუღში ააშენეს სპილენძსადნობი ქარხანა, რომელიც 1795 წელს დაანგრია აღა-მაჰმად-ხანმა. 1801 წელს ალავერდი შევიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1921 წელს ალავერდში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. 1938 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. 1963 წლიდა კი არის რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქი.
მოსახლეობა
2001 წლის აღწერით ალავერდის მოსახლეობა შეადგენდა 14 835 კაცს. 1831 წელა აქ ცხოვრობდა 24 ადამიანი, 1873 წელს - 748, 1926 წელს - 4 500, 1959 წელს - 16 805, 1970 წელს - 23 311, ხოლო 1979 წელს წელს - 23 182.
ცნობილი ადამიანები
ალავერდში დაიბადა სომეხი ისტორიკოსი ალექსანდრ ერიციანი (1842-1902), სომეხი საბჭოთა მხატვარი ალბერტ ასლიანი, ცნობილი საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე ანასტას მიქოიანი და მისი ძმა კონსტრუქტორი არტემ მიქოიანი.
როსარიო (კავიტე)
როსარიო (ოფიციალურად როსარიო მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Rosario) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კავიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 110 807 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:კავიტეს მუნიციპალიტეტები
პაკისტანის კულტურა
პაკისტანის კულტურა — პაკისტანის მოსახლეობის შემოქმედებითი მიღწევების კომპლექტი. პაკისტანის კულტურას შედარებით მწირი ისტორია აქვს და საკუთარ თავში მოიცავს სხვადასხვა თემისთვის დამახასიათებელ სუბკულტურებს.
ისტორია
პაკისტანის ტერიტორიაზე არსებობს ექვსი ობიექტი, რომელიც შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანი
ბუნიობა
მინი|ბუნიობის დროს დედამიწის ჩრდილოეთი და სამხრეთი პოლუსები მზისგან თანაბარი მანძილითაა დაცილებული, და თეორიულად დედამიწის ყველა წერტილში დღე და ღამე თანაბარია. ბუნიობა, ბუნიაობა   , დღეღამტოლობა — დროის ის მომენტი, როდესაც მზის ცენტრი ეკლიპტიკაზე თავისი ხილულლი წლიური მოძრაობისას გადაკვეთს ცის ეკვატორს.
ბუნიობის დღეს ყველგან (გარდა დედამიწის პოლუსების უახლოესი რაიონებისა), მთელ დედამიწაზე, დღისა და ღამის ხანგრძლივობა თითქმის ტოლია, მაგრამ რადგანაც მზეს შესამჩნევი ხილული კუთხური დიამეტრი აქვს (აგრეთვე რეფრაქციის გამო), დღის ხანგრძლივობა ოდნავ მეტია ღამისაზე. წერტილს, რომელსაც მზის ცენტრი სამხრეთ ნახევარსფეროდან ჩრდილოეთისაკენ მოძრაობისას გადაკვეთს, ეწოდება გაზაფხულის ბუნიობის წერტილი, ხოლო დიამეტრულად საწინააღმდეგო წერტილს კი შემოდგომის ბუნიობის წერტილი. იმის გამო, რომ ერთსა და იმავე ბუნიობის წერტილზე მზის ორ თანმიმდევრულ გავლას შორის დროის შუალედი — ტროპიკული წელიწადი — არ ემთხვევა კალედარული წლის ხანგრძლივობას, ბუნიობის მომეტები წლიდან წლამდე გადაადგილდება კალენდარული დღე-ღამის მიმართ. ჩვეულებრივ წელს ბუნიობა დგება 5 საათსა, 48 წუთსა და 46 წამით გვიან, ვიდრე წინა წელს, ხოლო ნაკიან წელს — 18 საათის, 11 წუთისა და 14 წამით ადრე. ამიტომ შეიძლება მოდიოდეს ორ მეზობელ კალენდარულ თარიღზე. ჩვენს ეპოქაში მზე გადის გაზაფხულის ბუნიობის წერტილზე 20 ან 21 მარტს, ხოლო შემოდგომის ბუნიობის წერტილზე 23 სექტემბერს.
Turris clionellaeformis
Turris clionellaeformis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სილალა
კატეგორია:ბოლივიის მდინარეები კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ბიორნ ულვეუსი
ბიორნ კრისტიან ულვეუსი (დაბადებული 1945, 25 აპრილი) — შვედი მუსიკოსი, კომპოზიტორი, ჯგუფ ABBA-ს ყოფილი წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:ABBA-ს წევრები
1739
თარიღი უცნობია
*
ჰაროლდ გოდვინსონი
მინი|300px|ჰაროლდ II ჰაროლდ გოდვინსონი (Harold Godwinson), ან ჰაროლდ II (Harold II) (დ. დაახ. 1022 — გ. 14 ოქტომბერი, 1066) — ბოლო ანგლო-საქსონი, რომელიც ინგლისის მეფედ აკურთხეს. იგი ეკუთნოდა გოდვინთა გავლენიან საგვარეულოს. იყო უესექსის გავლენიანი მმართველი. ცნობილია, რომ მისი და ედითი, ცოლად ჰყავდა მეფე ედუარდ აღმსარებელს. იყო ნიჭიერი სარდალი, 1063 წელს სასტიკად დაამარცხა უელსის მეფე გრუფიდი და ელგაფ მერსიელი. ტახტზე ასვლის შემდეგ, 1066 წლის 25 სექტემბერს, სტემფორ ბრიჯთან სასტიკად დაამარცხა ნორვეგიელები. ამ ბრძოლაში დაიღუპა ნორვეგიის უკანასკნელი ვიკინგი მეფე ჰარალდ ჰარდრადა. ჰაროლდი 1066 წლის 14 ოქტომბერს ინგლისში შემოჭრილმა ნორმანებმა ჩამოაგდეს. მათ გაიმარჯვეს ჰასტინგსის ბრძოლაში, სადაც თვით მეფე ჰაროლდი დაეცა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისის მეფეები კატეგორია:ვიკინგები კატეგორია:დაბადებული 1022 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1066 კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგიის ინსტიტუტი
მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგიის ინსტიტუტი — საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება ქალაქ თბილისში. დაარსდა 1970 წელს საკავშირო ელექტრომანქანათმშენებლობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის (შეიქმნა 1962 წელს) ბაზაზე. ეწოდებოდა „მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი საპროექტო-საკონსტრუქტორო საკავშირო ინსტიტუტი“ (მეტსაკსი, ВНИИТМЭ). 1970 წლიდან ინსტიტუტის დირექტორი იყო გივი მინდელი.
2000 წელს მცირე სიმძლავრის ელექტრონული მანქანების ტექნოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო-საკონსტრუქტორო ინსტიტუტის ბაზაზე შეიქმნა სსიპ „მცირე სიმძლავრის ელექტრონული მანქანების ტექნოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი – სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი“.
ინსტიტუტის საქმიანობის ძირითადი მიმართულება იყო გამოკვლევების ბაზაზე ახალი ტექნოლოგიებისა და სპეციალური ტექნოლოგიური მოწყობილობების (ავტომატური და ნახევრად ავტომატური დანადგარები, ავტომატიზებული და კომპლექსურ-მექანიზებული ხაზები) შექმნა მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების წარმოების სპეციფიკური პროცესებისათვის. ინსტიტუტში 3 ძირითადი განყოფილება იყო. 1988 წლამდე ინსტიტუტი გამოსცემდა შრომებს — „მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგია“. ჰქონდა ბიბლიოთეკა, რომელშიც 100 000 საბიბლიოთეკო ერთეული შედიოდა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
ნიუ-მეტალი
ნიუ-მეტალი (new metal, ხშირად წერენ როგორც nu metal ან nü metal) — მუსიკალური ჟანრი, რომელიც წარმოიშვა 90-იანი წლების შუაგულში გრანჟის ალტერნატიული მეტალის ფანკის ჰიპ-ჰოპისა და სხვადასხვა მძიმე მეტალის ჟანრების ზეგავლენით. (კერძოდ: თრეშ მეტალის, გრუვ მეტალისა და ინდუსტრიული მეტალის.) ამ ჟანრში შესრულებული სიმღერებში გამოკვეთილია რითმი და სტრუქტურა. ამ ჟანრში ხშირად გამოიყენება ელექტრო გიტარა, რომლის წყობა სტანდარტულია თუმცა ხშირ შემთხვევაში მეექვსე სიმი ერთი ტონით დაწეულია ანუ თუ სტანდარტულად E ნოტს გამოსცემს, ამ შემთხვევაში D ტონს, რათა ხმა დაბურული იყოს.
ნიუ-მეტალმა ძალიან დიდ წარმატებას მიაღწია და 2003 წელს პიკზე იყო, როდესაც ნელ-ნელა უკანსვლა იწყო. ზოგიერთმა ჯგუფმა ალტერნატიული როკის ან ალტერნატიული მეტალის შესრულება დაიწყო, მაგ: Slipknot, ლინკინ პარკი და Disturbed. ზოგი დაიშალა (ან შეწყვიტა ალბომების გამოცემა), მაგ: ლიმპ ბიზკიტი, KoЯn, System of a Down და სხვები ნაკლები პოპულარობით სარგებლობენ, მაგ: P.O.D, Adema.
შექმნა
ჟანრის ისტორია დაიწყო ჯგუფ Anthrax-ისა და ჰიპ-ჰოპ ჯგუფი Public Enemy-ს თანამშრომლობით. თრეშ-მეტალისა და რეპის ნაზავმა დიდი ზეგავლენა მოახდინა რამდენიმე ახალშექმნილ ჯგუფზე. ესენი იყვნენ: Snot, Manhole, Human Waste Project, და KoЯn. სწორედ სნოტი, მენჰოლი, ჰიუმენ ვეისთ ფროჯექთი და ქორნი არიან ნიუ-მეტალის პირველი წარმომადგენლები. ყველა მათგანი 90 იანი წლების შუაგულში შეიქმნა სამხრეთ კალიფორნიაში. ნიუ-მეტალის შექმნას ხელი შეუწყო ლეგენდარულმა ჯგუფმა nirvanaმაც რომლის დამსახურებაა ალტერნატიული როკის აღმასვლა.
დამალა
დამალა, ტამალა — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. მდებარეობს თრიალეთის ქედის განშტოების ჭობარეთის ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1380 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით, ახალციხიდან 36 კილომეტრით.
საქართველოს მთავრობის 2015 წლის №671 დადგენილების მიხედვით შესულია მაღალმთიან დასახლებათა ნუსხაში. მიდამოები უტყეოა. ძველი ქართული სახელწოდებაა ტამალა, ტამალია. თანამედროვე დამალა დაარსებულია 1829 წელს ერზრუმის პროვინციიდან გადმოსახლებული სომხების მიერ. სოფელში დგას XIX საუკუნის სურბ-ხაჩის სომხური ეკლესია (განახლდა და კვლავ მოქმედი გახდა 2008 წელს). სოფლის მიდამოებში მდებარეობს შუა საუკუნეებში აგებული „კოხტას ციხე“ და ადრეული შუა საუკუნეების დროინდელი დამალის ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1234 კაცი, უპირატესად სომხები.
სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნიუ-მეტალი
შექმნა
პროდიუსერ როს რობინზონს ბევრმა უწოდა ნიუ-მეტალის „ნათლია“ რადგან მან წარმატებით უპროდიუსერა რამდენიმე ნიუ-მეტალ ალბომს მათ შორის გამოსარჩევია Korn ის Korn.
გავლენა
ქორნის ტიპური მუსიკა შეიქმნა Mr. Bungle-ის გიტარისტის Trey Spruance ის გავლენით რომლის მიბაძვასაც ცდილობდნენ ჯგუფის წევრები. მათზე დიდი ზეგავლენა აქვს ჯგუფ Faith No More-საც (სხვათა შორის Mr. Bungle ი და Trey Spruance ი Faith No More შიც უკრავდნენ) რომლის ერთ ერთმა წევრმა თქვა რომ ქორნი ცდილობდა მათ მიბაძვას რადგან Faith No More იყო განსხვავებული მეტალ ჯგუფი და განსხვავებულ მუსიკას ქმნიდა. ნიუ-მეტალ ჯგუფებზე გავლენა აქვს ლეგენდარულ ჯგუფს Black Sabbath-საც (Black Sabbath ში ოზი ოსბორნი მღეროდა).
პოპულარობა
ნიუ-მეტალის დებიუტი "მეინსტრიმში" შედგა 1998 წელს როდესაც koRnის ალბომმა Follow The Leader დიდი პოპულარობა მოიპოვა და მსგავსი სტილის ჯგუფები "გამოიყვანა მზის სინათლეზე" ბევრი ჯგუფი ცდილობდა ქორნის მიბაძვას მათ შორის იყო limp bizkit. 1999 წელს გამოვიდა Significant Other რომელიც პირველ კვირას 634, ათასიანი ტირაჟით გაიყიდა. სინგლებმა: Nookie და Break Stuff დიდი წარმატება მოუტანეს ჯგუფს. იმ წელსვე ალბომები გამოუშვეს სოადმა სტეინდმა და ქორნმა. ამ ალბომებმაც რა თქმა უნდა წარმატებას მიაღწიეს. კიდევ ერთი მიზეზი წარმატებისა არიან ფესტივალები: Family Values Tour, Lollapalooza, Ozzfest, და Woodstock 99. ამ წლებში მეინსტრიმში შეაღწია ძალიან ბევრმა ნიუ-მეტალ ჯგუფმა Papa Roach, P.O.D, slipknot, System Of A Down,  Linkin Park. ალბომებით: Satellite slipknot Toxicity Hybrid Theory. ნაკლებად პოპულარულმა ჯგუფებმაც (მაგ:Adema და Saliva) მიაღწიეს წარმატებებს 2001 წელს ჟანრი პიკზე იყო ემტივი ზე და რადიოში ნიუ-მეტალს   ეკავა მთავარი ადგილი და სულ უფრო მეტლი ჯგუფი იქმნებოდა ამ სტილში.
დაცემა
2003 წელს ნიუ-მეტალის უკუსვლა აშკარა გახდა koRn ის "დიდიხნის ნანატრი" მეხუთე ალბომი Untouchables და papa roach ის მესამე ალბომი Lovehatetragedy არ გაიყიდა ისე როგორც მათი "წინაპრები". რადიოში ძველებურად აღარ ისმოდა ნიუ-მეტალის "ჰანგები" (ემტივიმ კონცენტრაცია პოპ პანკ (New Found Glory, Yellowcard,Good Charlotte) და ჰიპ-ჰოპ ჯგუფებზე მოახდინა. 2003 წელს გაგრძელდა ნიუ-მეტალის პოპულარობის დაცემა, თუმცა შემდეგ რენესანსი დაიწყო.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ნიუ-მეტალი კატეგორია:მძიმე მეტალის ჟანრები
ნოვომიკოლაივკა (ბერისლავის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
ბატრაკი (ბაშკირეთი)
ბატრაკი (Батрак; Батрак) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 95 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (61 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
Lasioglossum holochlorum
Lasioglossum holochlorum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1914 წელს.
სქოლიო
holochlorum
ნატალია ვოდიანოვა
ნატალია ვოდიანოვა (Наталья Водянова; 28 თებერვალი 1982, გორკი) — რუსი ტოპ-მოდელი და მეცენატი.
15 წლის ასაკში ჩაირიცხა ერთ-ერთ სამოდელო სააგენტოშო, სადაც ურჩიეს ინგლისურის სწავლა. 17 წლის ასაკში „Viva Model Management“-ის მიწვევით პარიზში გაემგზავრა. მუშაობდა არაერთი მოდის სახლის პოდიუმზე (Yves Saint Laurent, Gucci, Calvin Klein, Valentino). გამოჩნდა მაღალი მოდის ჟურნალთა ყდებზე, მათ შორის იყო: „Vogue“, „Harper's Bazaar“, „Marie Claire“, „ELLE“. არის „L’Oreal Paris“-ის კომეტიკის „სახე“, აგრეთვე ხშირად რეკლამირებდა ასეთ ბრენდებს, როგორებიცაა Louis Vuitton, David Yurman, Marc Jacobs, Miss Sixty, Pepe Jeans, Diane von Fürstenberg, Chanel, Gucci, Guerlain. გადაიღეს პირელის კალენდრისთვის. 2003 წელს გახდა Calvin Klein-ის ოფიციალური „სახე და ტანი“. 2009 წელს ანდრეი მალახოვთან ერთად იყო მოსკოვში ჩატარებული ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ნახევარფინალის წამყვანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი მოდელები კატეგორია:რუსი მეცენატები კატეგორია:დაბადებული 1982 კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
დარბაზული ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული არქიტექტურა
ნიდერლანდების მდინარეების სია
მინი|240პქ|[[აღმოსავლეთი შელდა.]] 240პქ|მინი|[[სპეი.]] 240პქ|მინი|[[ნირსი.]] 240პქ|მინი|[[ლაიუვერსი.]] მინი|240პქ|[[ამსტელი.]] მინი|240პქ|[[სხიპბეკი.]] ნიდერლანდების მდინარეების სია — სახელმწიფო, ნიდერლანდები მდებარეობს შუა ევროპის ვაკის დასავლეთ ნაწილში. რელიეფი უმთავრესად დაბლობი ვაკეა. ტერიტორიის დაახლოებით 40% ზღვის დონეზე დაბლაა, მხოლოდ 2% ვრცელდება 50 მ-ზე მაღლა. მდინარეები რაინი, მაასი, შელდა ქმნიან ვრცელ საერთო დელტას, მრავალი ფშანითა და ტოტით. ნიდერლანდების უგრძესი მდინარე რაინი — (1320 კმ) გერმანიის ტერიტორიიდან იჭრება.
ნიდერლანდების მდინარეების სია
კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
აბასთუმნის აფთიაქი
ერთსართულიანი სახლი ურბანული და მხტავრული თვალსაზრისით საყურადღებოა. მის გვერდით დგას აბასთუმნის ერთ-ერთი ყველაზე მხატვრულად ღირებული შენობა - საცხოვრებელი სახლი რუსთაველის ქ. № 104-ში. უკანა პლანზე მათ ფონად გაუყვება ასევე, საინტერესო ნაგებობა, რაც მთლიანად, ანსამბლურობის იერს ანიჭებს ამ ადგილს.
ფასადებზე კედლები შეულესავად მხოლოდ შენობის უკანა მხარეს არის ნაწილობრივ დატოვებული. კუთხეებში გრძელ-მოკლედ თლილი ქვებია ჩარიგებული. შენობის მთლიანი ბლოკიდან, ჩრდილოეთი მხრის გარდა, ჩართულია აივნები. ქუჩის მხარეს არსებული ფასადის შუა ნაწილი უკავია ნაგებობის სწორკუთხა აბრისიდან ოდნავ წინ წამოწეულ ლოჯია-აივანს, რომლის ორივე მხარეს ფანჯრის ღიობებით გახსნილი შელესილ-შეთეთრებული სიბრტყეებია. ლოჯია-აივნის ცენტრში ხუთსაფეხურიანი ქვის კიბეა მოწყობილი. გვერდითი ფასადის ასიმეტრიულად განლაგებული აივანი გადადის მომდევნო ფასადზე და მის ნახევარს იკავებს. აივნები რიკულებიანი ხის მოაჯირითა და წიბოებჩამოთლილ, ოთკუთხა სვეტებს შორის ჩართული, შესანიშნავი ოსტატობით შესრულებული ხის აჟურული ფარდითაა გაფორმებული. მოხარატებული ხის დეტალებითაა გაფორმებული ასევე, სახურავზე არსებული სამერცხლე. აივანეზე გამომავალ ღიობებს ნალესობით გამოყვანილი პროფილირებული საპირეები უვლის გარშემო. შენობა თუნუქის სახურავითაა დახურული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ედი მერფი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:3 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კომიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:ენის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
ახალქალაქის, კუმურდოსა და კარის ეპარქია
thumb|299x299px|ახალქალაქის, კუმურდოსა და კარის ეპარქიის ტერიტორია საქართველოს სახელმწიფო საზღვრებში.|ალტ= ახალქალაქის, კუმურდოსა და კარის ეპარქია — ეპარქია სამხრეთ საქართველოში, ჯავახეთში მდებარეობს. მოიცავს ახალქალაქისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებს, ხოლო თურქეთის ტერიტორიაზე ყარსის პროვინციას. სამღვდელმთავროს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება დმანისის, წალკის, ჩრდილოეთიდან ბორჯომისა და ბაკურიანის, დასავლეთიდან ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიები, ხოლო სამხრეთიდან თურქეთი და სომხეთი.
ისტორია
2018 წლის 27 დეკემბერს ეპარქიას სახელი შეეცვალა და ეწოდა „ახალქალაქის, კუმურდოსა და კარის ეპარქია“.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
უიღურები
უიღურები (უიღ. ئۇيغۇر; 维) — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აზიაში მცხოვრები თურქული ეთნოსი. დღეისთვის უიღურების უმეტესობა ცხოვრობს ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში. უიღურების დაახლოებით 80%-ცხოვრობს სინძიანის სამხრეთ ნაწილში - ტარიმის დაბლობში. უიღურები ჩინეთში სიძიანის გარდა ცხოვრობენ ტაოიანში, სამხრეთ-ცენტრალურ ხუნანიში. ჩინეთის გარდა უიღურები ასევე ცხოვრობენ: ყაზახეთში, ყირგიზეთსა და უზბეკეთში. ასევე მცირე დიასპორებია: ავღანეთში, პაკისტანში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, რუსეთში, აშშ-სა და თურქეთში. უიღურების რელიგიაა ისლამი, რომელმაც XIV-XVII საუკუნეებში განდევნა ქრისტიანობა, ამანიქეველობა, შამანიზმი და ბუდიზმი.
სახელი
სახელ უიღურის მნიშვნელობა უცნობია. ყველაზე ახლოს დგას სიტყვა uyushmaq-თან რომელიც აღნიშნავს გაერთიანებულ ხალხს. ორხონ-ენისეის ძეგლებზე უიღურები მოხსენებულია როგორც uyɣur რაც ჩინურში ტანის დინასტიის ანალებში გადავიდა როგორც -Huí Hé (回紇). მოგვიანებით 788 - 809 წლებში უიღურების მოთხოვნით დასახელება შეიცვალა Huí Hú (回鶻)-ით. ხუთი დინასტიის ისტორიაში ტერმინი განმარტებულია როგორც „არწივის ირაო“.
ისტორია
უიღურების წინაპრები აზიის ერთ-ერთი უძველესი ტომი იყო და მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ ჰუნების ტომობრივ გაერთიანებაში.ეთნიკური კონსოლიდაციის პროცესი დამთავრდა VIII საუკუნეში. თურქთა სახაკანოსდაცემის შემდეგ მდინარე ორხონის ხეობაში ჩამოყალიბდა უიღურთა ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. 840 წელს ის დაარბიეს ენისეის ყირგიზებმა. ნაწილი XII საუკუნეში დაიპყრეს ტანგუტებმა და ყარახატაელებმა. XIV საუკუნეში უიღურები შევიდნენ მონღოლეთის შემადგენლობაში. მიუხედავად დამპყრობთა ძლიერი გავლენისა, უიღურებმა შეინარჩუნეს ეროვნული თვითშეგნება და ენა. 1949 წლიან უიღურები ცხოვრობენ ჩინეთის შემადგენლობაში შემავალი სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და შინახელოსნობა. ჩინეთის ხელისუფლებას ხშირად ადანაშაულებენ უიღურების უფლებების დარღვევაში.
სქოლიო
კატეგორია:თურქულენოვანი ხალხები კატეგორია:ჩინეთის ეთნიკური ჯგუფები
ქაქუთი (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)
ქაქუთი, გაღმა ქაქუთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ქაქუთი, აჭი, გოგმაჩაური, ნაცხავატევი). მდებარეობს მესხეთის ქედის დასავლეთით, მდინარე ჩოლოქის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 320 მ., ქობულეთიდან 20 კმ. სოფელში დგას მართლმადიდებლური ეკლესია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1211 კაცი.
ისტორია
სახელწოდება ქაქუთი სავარაუდოდ სვანური წარმოშობისაა. ერთ-ერთი გადმოცემის მიხედვით კი გურიელებს ჰყავდათ ოდიშიდან დაქირავებული მეჯოგე გვარად ქაქუთია, რომელიც ამ ადგილებში აძოვებდა ნახირს. ისტორიულ წყაროებში ის მეზობელ სოფელ ჭანიეთზე უფრო ადრე მოიხსენიება. სოფელში აღმოჩენილი ბრინჯაოს ცულის პირი ინახება ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში. ქაქუთი გამოღმა ქაქუთთან ერთად წარმოადგენდა ერთ სოფელს და შედიოდა ლიხაურის სასოფლო საზოგადოებაში. მდინარე ჩოლოქი მას ყოფდა გაღმა და გამოღმა ქაქუთად. სოფელი ორად გაიყო მას შემდეგ, რაც 1829 წელს ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებით ოსმალეთმა მიიღო ტერიტორია მდინარე ჩოლოქის სამხრეთით. სოფლები ერთმანეთთან დაკავშირებულია საცალფეხო ხიდით. 1854 წელს სოფლის მიდამოებში მოხდა ჩოლოქის ბრძოლა. 1898 წელს სოფელში გაიხსნა დაწყებითი სკოლა, რომელიც დღეს მოქმედებს როგორც საჯარო სკოლა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა.
სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სხერი
სხერი (Scheur) — მდინარე ნიდერლანდებში, რაინისა და მაასის დელტაში. სიგრძე 10 კმ. წარმოიქმნება მდინარეების აუდე-მაასისა და ნიეივე-მაასის შერწყმის შედეგად. მიედინება დასავლეთის მიმართულებით და გაივლის ქალაქებს როზენბიურგსა და მაასლეისს. ჩრდილოეთის ზღვას უერთდება ნიეივე-ვატერვეგის არხის მეშვეობით.
thumb|310px
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
მატურინი
მატურინი (Maturín) — ქალაქი ვენესუელაში, მონაგასის შტატის დედაქალაქი და ვენესუელის ნავთობის ინდუსტრიის ხელშემწყობი კვლევებისა და განვითარების ცენტრი. ქალაქის მეტროპოლიუირ არეალის მოსახლეობა 2010 წლის მონაცემებით 593 333 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი ამავე დროს ავტობუსების რეგიონული სატრანსპორტო კვანძის ფუნქციებს ასრულებს, აერთებს ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროდან — ორინოკოს დელტიდან და გრან-საბანიდან მომავალ გზებს.
მატურინი მდებარეობს ზღვის დონიდან 67 მეტრზე, მდინარე გუარაპიჩეს მარჯვენა სანაპიროზე, დედაქალაქ კარაკასიდან 520 კმ-ის მოშორებით.
ვენესუელის ისტორიის აკადემიის მონაცემებით, ქალაქის დაარსების ოფიციალურ თარიღად მიჩნეულია 1760 წლის 7 დეკემბერი, როდესაც მას საფუძველი ჩაუყარა ფრანცისკანელმა მისიონერმა ლუკას დე სარაგოსამ. მიუხედავად ამისა, ინდიელთა საყოველთაო არქივი (Archivo General de Indias) შეიცავს დოკუმენტს, რომლის მიხედვითაც ქალაქი უფრო ადრე, 1722 წელს დაარსდა. ამ პრიმიტიულ ქალაქს სან-ხუან-დე-კა-ტორნერა-მატურინს (San Juan de la Tornera de Maturín) უწოდებდნენ და მისი დამფუძნებელი იყო ესპანელი გუბერნატორი ხუან დე ლა ტორნერა ი სოტა. მოსახლეობისა და ეკონომიკური რესურსების სიმჭირის გამო, ამ ქალაქს დიდხანს არ უარსებია. შემდგომში ლუკას სარაგოსამ მას სან-ხუდას-ტადეო-დე-მატურინი (San Judas Tadeo de Maturín) უწოდა და აქ შეიქმნა ესპანური მისია, რომლის მიზანიც იყო ქალაქის სიახლოვეს მცხოვრები ჩაიმასის და ვარაოსის ინდიელების გაქრისტიანება. XIX საუკუნეში ქალაქს სან-ფერნანდო-დე-მატურინი უწოდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
ლგბტ უფლებები აზერბაიჯანში
მინი|254x254პქ|აზერბაიჯანის რუკა ლგბტ დროშის ფონზე ლგბტ უფლებები აზერბაიჯანში — ჰომოსექსუალობა აზერბაიჯანში 2000 წელს გახდა ლეგალური, თუმცა ქვეყანაში არ მოქმედებს არავითარი კანონი, რომელიც ლგბტ პირებს დაიცავს დიკრიმინაციისაგან.
ისტორია
1918 წელს, რუსეთის იმპერიისაგან გამოყოფის შემდეგ, აზერბაიჯანის რესპუბლიკას ჰომოსექსუალობის საწინააღმდეგო კანონები არ ჰქონია. როდესაც 1920 წელს აზერბაიჯანი საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში შევიდა, ამოქმედდა საბჭოური ანტიჰომოსექსუალური კანონები, რომლის მიხედვითაც ორ მამაკაცს შორის სექსუალური კავშირი რომელიც შეიცავდა პენეტრაციას იყო კრიმინალიზებული. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ვლადიმირ ლენინმა ჰომოსექსუალობის დეკრიმინალიზაცია მოახდინა (რამეთუ მან გააუქმა მეფის რუსეთის სამართალი, რომელიც ჰომოსექსუალობას, როგორც სოდომურ ცოდვას, გმობდა), ანტიგეი კანონები ძალაში 1923 წლიდან შევიდა. აზერბაიჯანის საბჭოთა რესპუბლიკაში ნებაყოფლობითი სექსუალური კავშირი ორ მამაკაცს შორის ხუთ წლამდე პატიმრობით ისჯებოდა, ხოლო რვა წლამდე თუ ეს ერთ-ერთის მხრიდან ძალადობას ან მუქარას შეიცავდა.
1991 წელს აზერბაიჯანი კვლავ დამოუკიდებელი გახდა, მაგრამ ანტიგეი კანონი შენარჩუნდა, როგორც სოდომურ ცოდვასთან საბრძოლი მექანიზმი, ოღონდ 2000 წლის 28 მაისამდე, როდესაც ეროვნული ასამბლეის ოფიციალურმა გაზეთმა გამოაქვეყნა, რომ დამტკიცდა ახალი სისხლის სამართლის კოდექსი, სადაც პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის ბრძანებულებით ჰომოსექსუალობა ლეგალიზებული იყო. კანონი ძალაში იმავე წლის 1 სექტემბერს ოფიციალურად შევიდა ძალაში, რაც აუცილებელი პირობა იყო 2001 წლის 25 იანვარს აზერბაიჯანის ევროსაბჭოში გასაწევრიანებლად.
სექსუალური ცხოვრების დაწყებისათვის მინიმალური ასაკი ერთია როგორც ჰომოსექსუალი, ისე ჰეტეროსექსუალი პირებისათვის და იგი 16 წელს წარმოადგენს.
მიუხედავად ლეგალიზებისა, ქვეყანაში დისკრიმინაციის მხრივ არაფერი შეცვლილა, რაც დიდ უთანხმოებას იწვევს აზერბაიჯანსა და მის საერთაშორისო პარტნიორებს შორის. კრიტიკოსები ამბობენ, რომ აზერბაიჯანს ლგბტ ადამიანების ასეთი დისკრიმინაციის გამო არ უნდა მიეცეს უფლება მონაწილეობა მიიღოს საერთაშორისო ღონისძიებებში. მარცხნივ|მინი|242x242პქ|2015 წლის გერმანულ პრაიდზე ახალგაზრდები აპროტესტებენ აზერბაიჯანში არსებულ ჰომოფობიას
ერთსქესიანი ურთიერთობების ცნობა
აზერბაიჯანის ხელისუფლება ერთსქესიან წყვილებს ოფიციალურად არ სცნობს, შესაბამისად, ქვეყანაში არც მათი სამოქალაქო გაერთიანება და ქორწინებაა ნებადართული , ამასთან, ერთსქესიან წყვილებს არც შვილის აყვანისა და სუროგაციის უფლება აქვთ.
გენდერული იდენტობა და თვითგამოხატვა
აზერბაიჯანის რესპუბლიკას არ გააჩნია კანონი, რომლის მიხედვითაც ტრანსგენდერ ადამიანებს შეეძლებათ კანონიერად შეიცვალონ სქესი ოფიციალურ დოკუმენტებში. თუმცა, კანონმდებლობით ტრანსგენდერებს შეუძლიათ შეიცვალონ სახელი ისე, რომ ეს ემთხვეოდეს მათ გენდერულ იდენტობას.
სისხლის დონაცია
ოფიციალური კანონმდებლობა მსმ პირებს არ უკრძალავთ სისხლის დონაციას. აზერბაიჯანული კანონის თანახმად, სისხლის დონაცია შეუძლია ნებისმიერ ადამიანს, გარდა აივ/შიდსით ინფექცირებული პირებისა.
საცხოვრებელი პირობები
მინი|302x302პქ|ახალგაზრდები აპროტესტებენ ორლანდოს ღამის კლუბზე მომხდარ თავდასხმას ბაქოში, აშშ-ს საელჩოსთან, 2016 წლის 14 ივნისი ისევე როგორც სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, აზერბაიჯანშიც მძიმე ვითარებაა არსებული ჰომოფობიის კუთხით. უმეტესად ეს გამოწვეულია საზოგადოებაში ამ თემაზე ინფორმაციის არ არსებობით. აზერბაიჯანულ საზოგადოებაში თითქმის არ არსებობს ინფორმაცია ჰომოსექსუალობის ფსიქოლოგიურ, სოციოლოგიურ და სამართლებრივ ასპექტებზე, რის შედეგადაც მათმა უმრავლესობამ არ იცის რეალურად რა არის ჰომოსექსუალობა და აქვთ აგრესია.
ამის გამო აზერბაიჯანში ღიად გეი, ლესბოსელი და ბისექსუალი ადამიანი ძალიან იშვიათია, რამეთუ მათ ეშინიათ იმ შედეგების, რომელთაც ამ ყველაფრის ღიად თქმა მოიტანს. ამის გამო ბევრი ორმაგ ცხოვრებას ეწევა, ბევრსაც კი ძალიან რცხვენია ორიენტაციის გამო. მათ, ვინც ფინანსურად დამოუკიდებელია და ბაქოში ცხოვრობს, შეუძლიათ შედარებით უსაფრთხოდ იცხოვრონ, როგორც ლგბტ თემის წევრებმა, ოღონდ იმ პირობით, რომ ისინი არ ეწევიან „თავიანთი ჰომოსექსუალობის პროპაგანდას“. აქვე არსებობს მცირე ლგბტ მოძრაობები, აზერბაიჯანში სულ სამი არასამთავრობო ორგანიზაცია უჭერს მხარს ლგბტ უფლებებსა და მათ დაცვას.
მიუხედავად იმისა, რომ ზრდასრულ მამაკაცებს შორის სექსუალური აქტი აზერბაიჯანში ლეგალურია, თავად სამართალდამცავებიც ერთობ ხშირად ძალადობენ გეი და ბისექსუალ მამაკაცებზე. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში დაზარალებულთა მხრიდან მიმართვიანობა გაიზარდა, ბევრი მაინც ამჯობინებს ჩუმად დარჩენას, პოლიციის მხრიდან შურისძიების შიშით. 2019 წელს აზერბაიჯანში ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გააგზავნა უფლებათადამცველები, რათა გამოეკვლიათ 2017 წელს მიმდინარე რეიდები, რომელთა დროსაც პოლიციამ 80-ზე მეტი ლგბტ ადამიანი დააკავა, მათი ნაწილი კი აწამეს და შეურაცხჰყვეს. მარცხნივ|მინი|244x244პქ|2015 წლის პრაიდის მარში გერმანიაში აზერბაიჯანის დროშით 2019 წლის აპრილში ბაქოელმა 14 წლის გოგონამ ელინა ჰაჯიევამ თვითმკვლელობა სცადა მის სკოლაში არსებული ჰომოფობური გარემოს გამო. მიუხედავად იმისა, რომ გოგონას დედამ ბულინგის შესახებ სკოლის დირექტორს, სევინჯ აბასოვას შეატყობინა, არც მან და არც მასწავლებლებმა არაფერი მოიმოქმედეს. თვითმკვლელობის მცდელობის შემდეგ სკოლის დირექტორმა ელინა ჰაჯიევა რამდენიმე საათით თავის კაბინეტში შეიყვანა მარტო და ცდილობდა მის დარწმუნებას, რომ თვითმკვლელობის მცდელობა რთული ოჯახური პირობებისათვის დაებრალებინა და არა სკოლისათვის. ამასთან, მან არ გამოიძახა გოგონასათვის სასწრაფო დახმარება და ამის ნება არც სხვებს მისცა. ჰაჯიევა ორი დღის შემდეგ საავადმყოფოში გარდაიცვალა, რის გამოც სკოლის დირექტორი, მისი მოადგილე და სკოლის ფსიქოლოგი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. მხოლოდ მთავარი დამნაშავე იქნა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემული, რომელიც გოგონას აბულინგებდა. სასამართლოს დადგენილებით მას დაევალა 18,500 აზერბაიჯანული მანათის გადაცემა ელინას მშობლებისათვის, კომპენსაციის სახით.
ამ შემთხვევამ დიდი სკანდალი გამოიწვია, რასაც მოჰყვა სოციალური მედიის მხრიდან მასშტაბური კამპანია ბულინგის წინააღმდეგ. 2011 წლის ევროვიზიის გამარჯვებულმა ნიგარ ჯამალმა თავის ინსტაგრამ გვერდზე პრეზიდენტ ილჰამ ალიევისადმი მიძღვნილი ვიდეო გამოაქვეყნა, სადაც ბულინგის წინააღმდეგ მოქმედებას სთხოვდა. აზერბაიჯანის განათლების სამინისტრომ 13 მაისს დაიწყო ანტი-ბულინგის კამპანია, რომელიც ითვალისწინებდა „ჯანსაღი გარემოს შექმნას საგანმანათლებლო დაწესებულებებში“. ასევე შეიქმნა ცხელი ხაზიც.
2019 წლის მაისში კი აზერბაიჯანის ავიახაზებმა სამი თანამშრომელი გაათავისუფლეს სოციალურ ქსელში ტრანსგენდერი ადამიანის პირადი ინფორმაციის გავრცელებისათვის. 2019 წლის ივნისში მარდაყანში 15-კაციანმა ჯგუფმა სასტიკად სცემა 5 ტრანსგენდერ ქალს. პოლიციამ მხოლოდ ოთხი თავდამსხმელი დააპატიმრა. იმავე წლის ოქტომბერში კი სოფელ იოლჩუბაილში ახალგაზრდა გეი მამაკაცი სასტიკად სცემეს, გააუპატიურეს და გააძევეს სოფლიდან მისი სექსუალური ორიენტაციის გამო. მან ძალადობის შესახებ პოლიციას ამაოდ შეატყობინა, ინტერნეტ სივრცეში კი მისი გაუპატიურების ამსახველი ფოტოები გავრცელდა.
ფილმი და ლიტერატურა
2009 წელს ალი აქბარმა გამოსცა ერთობ სკანდალური წიგნი, სახელად „ართუში და ზაური“, რომელიც სომეხი და აზერბაიჯანელი გეი მამაკაცების სასიყვარულო ისტორიას მოგვითხრობს. აქბარის განცხადებით, იყო სომეხი და იყო გეი, არის ორი ყველაზე ტაბუდადებული თემები აზერბაიჯანულ საზოგადოებაში, ეს წიგნი კი მათ სააშკარაოზე გამოსატანად დაწერა.
2014 წელს კი აზერბაიჯანელმა მწერალმა ორქან ბაჰადირსოიმ გამოაქცეყნა ნოველა ორი ახალგაზრდა მამაკაცის სიყვარულის შესახებ, სახელად „შენი სიყვარული ცოდვაა“.
სამად ისმაილოვმა, ლგბტ აქტივისტმა და ჟურნალ „უმცირესობის“ დამფუძნებელმა, გადაიღო დოკუმენტური ფილმი აზერბაიჯანელ ტრანსგენდერ მამაკაცზე, სახელად სებასტიანზე. ფილმში ყურადღება გამახვილებულია სებასტიანის გამოწვევებზე, შიშებსა და მომავალ ოცნებებზე. თავად ფილმი ოჰაიოში, აშშ-შია გადაღებული. ფილმის დებიუტი 2017 წლის 25 ნოემბერს შედგა ბაქოში, ნიდერლანდების საელჩოს მხარდაჭერით. ფილმის პრემიერას 80-მდე ადამიანი დაესწრო.
იზა შაჰმარლის სუიციდი
2014 წლის იანვარში AZAD LGBT-ს დამფუძნებელმა იზა შაჰმარლიმ თავი მოიკლა. მან თავი ცისარტყელის დროშით ჩამოიხრჩო. თვითმკვლელობისას იზა უმუშევარი იყო, ბევრი ვალი ჰქონდა და ოჯახისაგან იყო გარიყული, რომელიც მას „ავადმყოფად“ მიიჩნევდა. თვითმკვლელობამდე შაჰმარლიმ Facebook-ზე პოსტი გამოაქვეყნა, რომელშიც საკუთარ სუიციდში საზოგადოებას ადანაშაულებდა. მისი ცხედარი მალევე აღმოაჩინეს მეგობრებმა.
შაჰმარლის გარდაცვალებამ განსაკუთრებით გაამძაფრა აზერბაიჯანში ლგბტ აქტივიზმი. მისი გარდაცვალების დღე აღინიშნება, როგორც ლგბტ სიამაყის დღე და 2015 წელს მას პატივიც მიაგეს რამდენიმე ვიდეოს სახით.
სქოლიო
კატეგორია:ლგბტ უფლებები კატეგორია:აზერბაიჯანი კატეგორია:ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანში
Turris condei
Turris condei — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნოვოპეტრივკა (ბერისლავის რაიონი)
ნოვოპეტრივკა (Новопетрівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 835 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
Lasioglossum holomelanurum
Lasioglossum holomelanurum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
holomelanurum
ამინდი
ადამიანის საქმიანობის მრავალი სფეროს განვითარებასთან ერთად ჩნდება ამინდის შესახებ ახალი ინფორმაციის მიღების მოთხოვნილება. ავიაციის გაჩენამ მასში მოიცვა ატმოსფეროს მახასიათებლები მიწისპირა ფენიდან ქვედა სტრატოსფერომდე და მთელ მარშრუტზე აფრენიდან დაჯდომამდე. საავიაციო მეტეოროლოგიაში დიდ ყურადღებას უთმობენ ამინდის ისეთ დამატებით მახასიათებლებს, როგორიცაა ხილვადობის სიშორე ატმოსფეროში, ტურბულენტობა და ატმოსფერული ელექტრობა, ქარის ძვრა, ჭავლური დინებების არსებობა და მათი თავისებურებები და სხვ. აგრომეტეოროლოგიისათვის მნიშვნელოვანია მონაცემები ნალექების, ჰაერის მაღალი ტემპერატურის ხანგრძლივობის (კვირა, დეკადა, თვე), მისი ფარდობითი ტენიანობის დაბალი მაჩვენებლების შესახებ, მცენარეთა ვეგეტაციის დროს ნიადაგსა და ჰაერში უარყოფითი ტემპერატურის გამოჩენის ალბათობა. გაჩნდა ცნება „ეფექტური ტემპერატურა“. სოფლის მეურნეობაში ის განისაზღვრება როგორც სხვაობა ფაქტობრივ ტემპერატურასა და ბიოლოგიური მინიმუმის მნიშვნელობას შორის; მედიცინაში — ტემპერატურა, რომელიც ახასიათებს ადამიანის ორგანიზმის მიერ სითბოს ან სიცივის სუბიექტურ აღქმას, მასში გაითვალისწინება ქარის სიჩქარე, ჰაერის ტენიანობა, ინსოლაცია; მშენებლობაში — ჰაერის ტემპერატურა ნაგებობის შიგნით შემომზღუდავი კონსტრუქციების (კედელი, ფანჯარა და სხვ.) სითბოგამტარობის, გარე ტემპერატურისა და ქარის სიჩქარის მიხედვით.
ამინდის ცვლილება
დედამიწის ნებისმიერ წერტილში ამინდი წლის, თვის, დღე-ღამის, საათისა და წუთის განმავლობაში განიცდის ცვლილებებს. ამ ცვლილებათა ნაწილს პერიოდული ხასიათი აქვს, კერძოდ კი მათ, რომლებიც დამოკიდებულია უშუალოდ მზის რადიაციის მოქმედებაზე და დაკავშირებულია დედამიწის ბრუნვასთან თავისი ღერძის (დღე-ღამური ცვლილებები) ან მზის გარშემო (წლიური ცვლილებები). ამინდის დღე-ღამური მიმდინარეობა ყველაზე მეტად გამოხატულია მიწის ზედაპირთა, რადგან ჰაერის ტემპერატურის ცვლილება დამოკიდებულია მიწის ზედაპირის ტემპერატურის ცვლილებაზე, ხოლო თავის მხრივ, მათზეა დამოკიდებული ტენიანობა, ღრუბლიანობა, ნალექები, ქარი. თავისუფალ ატმოსფეროში სიმაღლის ზრდასთან ერთად ტემპერატურისა და ჰაერის ტენიანობის დღე-ღამური ცვალებადობების ამპლიტუდები და ქარის სიჩქარე კლებულობს. ამინდის წლიური მიმდინარეობა, რომელიც წელიწადის დროების ცვლაში გამოიხატება, მთელ ატმოსფეროში ვრცელდება.
სქოლიო
* კატეგორია:კლიმატოლოგია
რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)
მინი|305პქ|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა [[1921 წელს. ომის შედეგად საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი (ართვინის, ოლთისის და არტაანის ჩათვლით) ხელში ჩაიგდო თურქეთმა, ხოლო ქვეყნის ყველა დანარჩენი ტერიტორია ხელში ჩაიგდო რსფსრ-მ. სტაფილოსფრად აღნიშნულია სოჭის ოლქი, რომელიც საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას ეკავა 1918–1919 წლებში და კავკასიონის ჩრდილოეთი კალთები (დვალეთი).]]
რუსეთ-საქართველოს ომი 1921, აგრეთვე ცნობილი, როგორც წითელი არმიის შემოჭრა საქართველოში, საბჭოებისა და საქართველოს ომი (15 თებერვალი - 17 მარტი, 1921) — საბჭოთა რუსეთის წითელი არმიიის სამხედრო კამპანია საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ ადგილობრივი სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) მთავრობის გადაყენების, ქვეყანაში ბოლშევიკური რეჟიმის დამყარებისა და საქართველოს ტერიტორიის ანექსია-ოკუპაციის მიზნით.
კონფლიქტი საბჭოების ექსპანსიური პოლიტიკის შედეგი იყო, რომლის მიზანი რუსეთის იმპერიის სრულ ტერიტორიაზე კონტროლის დამყარება წარმოადგენდა. მასში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს რუსეთში მოღვაწე ქართველმა ბოლშევიკებმა, რომლებსაც არ გააჩნდათ საქართველოს მოსახლეობაში მხარდაჭერა და ბოლშევიკური რეჟიმის დასამყარებლად უცხოური ინტერვენცია სჭირდებოდათ.
წინარეისტორია
პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთში მომხდარი რევოლუციების სერიის შედეგად, 1918 წელს საქართველომ აღიდგინა დამოუკიდებლობა.
თავდაპირველად ქართულ ელიტას არ სურდა რუსეთისგან გამოყოფა, მაგრამ კავკასიის ფრონტის დაშლამ, უცხო ქვეყნების შემოჭრისა და ქაოსის საფრთხემ ის იძულებული გახადა შეექმნა სახელმწიფო საქართველოს დასაცავად, როგორც სამხედრო, ასევე პოლიტიკური გამოწვევებისგან – ბოლშევიკებისგან, ანტი–ბოლშევიკებისაგან და თურქებისაგან, რომელიც ცდილობდა თავისი გავლენის განვრცობას სამხრეთ კავკასიაზე. აზერბაიჯანმა და სომხეთმა საქართველოს მაგალითს მიბაძეს.
1920 წლის თებერვლის ბოლოს გაფორმდა ალიანსი თურქეთის ქემალისტურ მთავრობასა და რუსეთის საბჭოურ ხელისუფლებას შორის. ახალი ალიანსი მოითხოვდა, რომ ორ ქვეყანას შორის ყოფილიყო სტაბილური სახმელეთო კავშირი. ამ მიზნის მისაღწევად საჭირო იყო, რომ სამი სამხრეთ კავკასიური სახელმწიფო – აზერბაჯანის, სომხეთის და საქართველოს დემოკრატიული რსპუბლიკები განაწილებულიყო თურქეთსა და საბჭოთა რუსეთს შორის. 1920 წლის 31 მაისს რუსეთის მე-11 წითელი არმია შეიჭრა აზერბაიჯანში და მოხდა მისი სოვეტიზაცია. ოთხი თვის შემდეგ თურქეთი შეიჭრა სომხეთში, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელი იძულებული გახდა დაეთმო თავისი ტერიტორიის ნახევარი, დარჩენილი ტერიტორია იმავე წლის ბოლოს დაიპყრო წითელმა არმიამ. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, უკანასკნელი დამოუკიდებელი კავკასიური სახელმწიფო, რომელიც დასავლეთის ბასტიონად იყო მიჩნეული, მომწყვდეული იყო ქემალისტებსა და საბჭოეთს შორის და იმისთვის, რომ დასრულებულიყო თურქულ–საბჭოთა პროექტი კავკასიაში, ისიც უნდა დაცემულიყო.
დასაწყისი
1921 წლის თებერვალში, მოსკოვის ინსტრუქციების თანახმად, წითელი არმია საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შემოიჭრა. სუვერენული სახელმწიფოს წინააღმდეგ მიმართული ეს ქმედება, რომლითაც დაირღვა 1920 წლის 7 მაისის საბჭოეთ–საქართველოს სამშვიდობო ხელშეკრულება, მოგვიანებით საბჭოთა ისტორიულ ლიტერატურაში ახსნილი და წარმოდგენილი იყო, როგორც პასუხი ვითომცდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დახმარებაზე დაღესტნის პარტიზანული მოძრაობისთვის, ადგილობრივი ბოლშევიკების წინააღმდეგ მიმართული რეპრესიებისთვის და უკვე საბჭოთა სომხეთის ეკონომიკური ბლოკადისთვის.
საქართველოზე მასიური შეტევის დაწყებას წინ უძღოდა საბჭოთა „სახალხო აჯანყება“ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ, ძირითადად, სომხებით დასახლებულ ბორჩალოს მაზრაში და ასევე, ძლიერი სასაზღვრო შეტაკებები ქალაქ ზაქათალასთან, რომელზედაც პრეტენზიას საბჭოთა აზერბაიჯანი აცხადებდა.
მარგარეტ მალერი
მაგარეტ შონბერგერ მალერი (დ. 10 მაისი, 1897 — გ. 2 ოქტომბერი, 1985) — უნგრელი ექიმი, რომელიც მოგვიანებით დაინტერესდა ფსიქიატრიით. ის იყო ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა ფსიქოანალიზის ისტორიაში. იგი დაინტერესებული იყო ბავშვის ნორმალური განვითარებით, მაგრამ ის უმეტეს დროს ატარებდა ფსიქიატრიულად დაავადებულ ბავშვებთან.
რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)
დასაწყისი
1921 წლის 11 თებერვალს საბჭოთა რუსეთისა და საბჭოთა სომხეთის სამხედრო ძალებმა შეაღწიეს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიერ კონტროლირებად ბორჩალოში და ადგილობრივი მაცხოვრებლების გარკვეული მხარდაჭერით თავს დაესხა სამხედრო გარნიზონებს სანაინში და ვორონცოვკაში (ტაშირი).
მარგარეტ მალერი
მარგარეტ მალერი დაიბადა 1897 წლის 10 მაისს უნგრეთის ქალაქ შოპრონში, ებრაელების ოჯახში. მას და მის უმცროს დას მშობლების პრობლემური ქორწინების გამო მძიმე ბავშვობა ჰქოდათ. მარგარეტის მამამ ხელი შეუწყო მის წარმატებას მათემატიკასა და სხვა მეცნიერებებში. სკოლის დამთავრების შემდეგ მან ჩააბარა Vaci Utcai გიმნაზიაში, ბუდაპეშტში, მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროს უჩვეულო იყო ქალისათვის სწავლის გაგრძელება. ბუდაპეშტმა მის ცხოვრებასა და კარიერაზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა. მან გაიცნო უნგრელი ფსიქოანალიტიკოსი ფერენცი, დაინტერესდა არაცნობიერით და ფერენცმა შესთავაზა მას წაეკითხა ზიგმუნდ ფროიდის ნაშრომები.
რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)
დასაწყისი
მოულოდნელი მიყენებული მძიმე დარტყმისგან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საჯარისო შენაერთებმა დაიხიეს ჩრდილოეთისა და დასავლეთის მიმართულებით. 68 საათის შემდეგ მათ მიიღეს შეზღუდული მხარდაჭერა (მხოლოდ ერთი ბატალიონი) და განახორციელეს დაკარგული ტერიტორიების დაბრუნეის უშედეგო მცდელობა. წარუმატებელი კონტრშეტევის შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჯარებმა კიდევ უფრო ჩრდილოეთისკენ დაიხიეს: აირუმი–სადახლოს ხაზზე (სანაინის რაზმი) და ეკატერინენფელდისკენ (ვორონცოვკის რაზმი).
მარგარეტ მალერი
1916 წლის სექტემბერში მარგარეტმა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში დაიწყო ხელოვნების ისტორიის სწავლა, თუმცა 1917 წლის იანვარში ის გადავიდა სამედიცინო სკოლაში. სამი სემესტრის შემდეგ მან დაიწყო სამედიცინო განათლების მიღება მიუნხენის უნივერსიტეტში, მაგრამ იძულებული იყო დაეტოვა სასწავლებელი იმ პერიოდში ებრაელებისადმი ცუდი დამოკიდებულების გამო. 1920 წელს ის გადავიდა იენის უნივერსიტეტში და სწორედ იქ დაიწყო მან იმის გაანალიზება თუ რამდენად დიდ როლს თამაშობდა სიყვარული და თამაში ფსიქოლოგიურად და ფიზიკურად ჯანმრთელი ბავშვის აღზრდაში. 1922 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და გაემგზავრა ვენაში ლიცენზიის ასაღებად. აქ მან პედიატრიიდან გადაინაცვლა ფსიქიატრიაში და შვიდი წლის შემდეგ, ის მიიღეს როგორც ანალიტიკოსი. მარგარეტს უყვარდა ბავშვებთან მუშაობა; მოსწონდა როდესაც ბავშვები ყურადღებითა და სიხარულით თანამშრომლობდნენ მასთან.