cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტოტენჰემ ჰოტსპური (საფეხბურთო კლუბი)
1972-1990 წლები
ახალი მწვრთნელის, პეტერ შრივზის და მფლობელის, აირვინგ შოლერის წყალობით გუნდმა ახალი შემართებით დაიწყო თამაში. ამ წლებში დაიწყო გუნდის კიდევ ერთი დაღმასვლა. იმ დროს, როდესაც შოლერი ცდილობდა გამოეყვანა გუნდი ღრმა ფინანსური კრიზისიდან, გუნდს კრიზისის ჯერ კიდევ არაფერი ეტყობოდა და სეზონის ბოლომდე უწევდა კონკურენციას ჩემპიონ „ევერტონსა“ და მეორეადგილოსან „ლივერპულს“. საბოლოოდ მესამე ადგილს დასჯერდა და უეფა-ს თასზე მონაწილეობის უფლება მოიპოვა. 1985 წლის დიდი უბედურების შემდეგ, როდესაც „ლივერპული“ - „იუვენტუსის“ მატჩის მსვლელობისას 39 მაყურებელი დაიღუპა, ინგლისური კლუბებს დროებით აეკრძალათ ევროტურნირებზე მონაწილეობის მიღება. „ტოტენჰემმა“ და სხვა კლუბებმა („ევერტონი“, „მანჩესტერ იუნაიტედი“, „საუთჰემპტონი“), რომლებიც იმ დროისთვის ევროასპარეზზე უნდა გამოსულიყვდნენ, გაასაჩივრეს უეფა-ს გადაწყვეტილება, ისინი მოითხოვდნენ მხოლოდ „ლივერპულის“ დასჯას, თუმცა უშედეგოდ.
1986-1987 წლების სეზონი „ტოტენჰემმა“ წარმატებით დაიწყო. გუნდში მოვიდა „ლუტონ თაუნის“ ყოფილი მწვრთნელი, დევიდ პლიტი, ამ დროს გუნდი თამაშობდა 5 ნახევარმცველით და 1 თავდამსხმელით. „დეზების“ გულშემატკივარს იმედი გაუჩნდა ისტორიაში პირველად „ტრებლის“ (3 ჯილდოს ერთ სეზონში მოგება) განხორციელებისა, თუმცა მათი იმედი იმედად დარჩა. ლიგის თასის ნახევარფინალიდან გუნდი გამოაგდო შემდგომში ამ თასის მფლობელმა „არსენალმა“, ასევე „ტოტენჰემმა“ ვერ მოახერხა პირველი ლიგის ჩემპიონის ტიტული დასაკუთრება, ხოლო ბოლოს ასოციაციის თასისთვის ბრძოლაში დამარცხდა „ახალბედა„ „ქოვენთრისთან“ (ანგარიშით 2-3). 1987 წელი ასევე აღსანიშნავია იმით, რომ გუნდმა გრენ ჰოდლი „მონაკოს“ მიჰყიდა, ხოლო ერთითი წლის შემდეგ გუნდის მეკარემ, რეი კლემენსმა კარიერა დაასრულა.
გუნდის ლიდერების წყალობით, როგორებიც იყვნენ სტივ არჩიბალდი, გერს კრუკსი, გლენ ჰოდლი, ოსვალდო არდილესი და სტივ პერიმენი, კლუბმა 1984 წელს მოახერხა უეფა-ს თასის მეორედ დასაკუთრება, მაგრამ ამ გამარჯვებამდე რამდენიმე კვირით ადრე ბარკინშოუმ განაცხადა, რომ ის აპირებდა კლუბის დატოვებას სეზონის დასასრულისთვის. ბარკინშოუს ოთხწლიანი მუშაობის მანძილზე „ტოტენჰემს“ ჰყავდა ერთ-ერთი საუკეთესო გუნდი კლუბის ისტორიაში, რომელმაც შეძლო 3 მნიშვნელოვანი ჯილდოს მოპოვება.
1987 წელს, 1 სეზონიანი მუშაობის შემდეგ, პირად ცხოვრებაში არსებული პრობლემების გამო, პლიტი დაკავებული თანამდებობიდან გადადგა. მის ნაცვლად „ტოტენჰემის“ მწვრთნელად დაინიშნა კლუბის ყოფილი მოთამაშე ტერი ვენიბლზი. მან ორი წლის განმავლობაში „კრისტალ პალასი“ მესამე ლიგიდან პირველში გადაიყვანა, ასევე 1982 წელს გუნდი გაიყვანა ასოციაციის თასის ფინალში (ფინალში „ტოტენჰემთან“ დამარცხდნენ). ახალ გუნდში ვენიბლზის მუშაობა არც თუ ისე წარმატებული გამოდგა - 1987-1988 წლების სეზონში გუნდი მე-13 ადგილზე გავიდა.
შედეგი ადასტურებდა რომ გუნდს გაძლიერება სჭირდებოდა. „ტოტენჰემმა“ 1988 წლის იანვარში გადაიხადა იმ დროისთვის სარეკორდო თანხა, 2 მილიონი ფუნტი „ნიუკასლ იუნაიტედის“ ნახევარმცველ პოლ გასკოინის სანაცვლოდ, ასევე კლუბმა იყიდა თავდამსხმელი პოლ სტიუარტი, რაც 1.7 მილიონი ფუნტი დაჯდა. ერთი თვის შემდეგ ვენიბლზმა კიდევ ერთი თავდამსმხელი დაიმატა. გუნდს შეუერთდა „ლივერპულის“ თავდამსხმელი პოლ ვოლში. ამ ფეხბურთელისთვის „ტოტენჰემმა“ 500 000 ფუნტი გადაიხადა. მიუხედავად სერიოზული გაძლიერებისა, „სპურზმა“ 1988-1989 წლების სეზონში ძალიან ცუდად დაიწყო, ამ სეზონში ოქტომბრის ბოლოსთვის „ტოტენჰემი“ მეოთხე ადგილზე იმყოფებოდა, თუმცა საბოლოოდ კლუბი კრიზისიდან გამოვიდა და საბოლოოდ მე-6 ადგილზე გავიდა. 1989 წლის ივლისში „ტოტენჰემმა“ „ბარსელონიდან“ გადაიბირა ინგლისის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი გარი ლინეკერი, ეს გარიგება 1.1 მილიონი ფუნტი დაჯდა.
1990-1999 წლები
1990-90 წლების სეზონი „ტოტენჰემმა“ მესამე ადგილზე დაასრულა, „ლივერპულისა“ და „ასტონ ვილას“ შემდეგ, ხოლო მეოთხე ადგილი „არსენალმა“ დაიკავა. 1990 წელს გუნდში კიდევ ერთხელ დაიწყო კრიზისი. თანამდებობიდან გადადგა გაკოტრებული შოლერი. 1990-1991 წლების სეზონში უეფამ ინგლისურ კლუბებს სასჯელი გაუუქმა, თუმცა მხოლოდ ერთი ადგილი გამოყო უეფა-ს თასზე ინგლისის ლიგიდან - ეს ადგილი დაისაკუთრა მეორეადგილოსანმა „ასტონ ვილამ“, „ტოტენჰემი“ კი ევროასპარეზის გარეშე დარჩა. შოლერის წასვლის შემდეგ ვენიბლზმა ბიზნესმენ ალან შუგართან ეთად შამოაყალიბა „Tottenham Hotspur PLC“ (ღია საზოგადოება), მასში 20 მილიონი ფუნტის ინვესტიცია ჩაიდო. 1990-1991 წლების სეზონი იყო ერთ-ერთი ყველაზე მოვლენებით დატვირთული წელი კლუბის ისტორიაში. მათ დაიწყეს ლიგა შესანიშნავი ფორმით, ოქტომბრის ბოლოსთვის ჩატარებული 10 მატჩიდან არც ერთი არ ჰქონდათ წაგებული და იმყოფებოდნენ მესამე ადგილზე, „ლივერპულისა“ და „არსენალის“ შემდეგ. ზამთარში გუნდი ფორმიდან ამოვარდა, 15 მატჩიდან 7 წააგო და მე-8 ადგილზე გადაინაცვლა. საბოლოოდ მათ ვერ მოახერხეს რეაბილიტაცია და სეზონი მე-10 ადგილზე დაასრულეს. მიუხედავად ამისა „ტოტენჰემმა“ შეძლო ასოციაციის თასის ფინალში გასვლა, სადაც „ნოტინგემ ფორესტთან“ დრამატულ ბრძოლაში (ამ მატჩში მძიმედ დაშავდა გასკოინი, ხოლო „ნოტინგემის“ მცველმა, დეს ვოლკერმა დამატებით ტაიმში ავტოგოლი გაიტანა.) მოახერხეს გამარჯვება. ამ ჯილდოს წყალობით „ტოტენჰემი“ ასოციაციის თასის რეკორდსმენი გახდა. მოგვიანებით, 1994 წელს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ მისი შედეგი გაიმეორა, ხოლო 1996 წელს გააუმჯობესა.
1991-92 წლების სეზონში ვენიბლზი გახდა გუნდის აღმასრულებელი დირექტორი, ხოლო მწვრთნელად მოიწვიეს „ტოტენჰემისთვის“ უკვე კარგად ნაცნობი უელსელი პიტერ შრივზი. ამ სეზონში „ტოტენჰემი“ მონაწილეობას იღებდა თასების მფლობელთა თასის გათამაშებაში, მეოთხედფინალში „ფეიენორდთან“ დამარცხდა. ამ სეზონში, გარი ლინეკერმა, რომელმაც ნოემბერში განაცხადა რომ ის სეზონის ბოლოს აპირებდა „სპურზის“ დატოვებას და კარიერის იაპონიაში გაგრძელებას, გაიტანა 28 გოლი და დასახელდა ინგლისის წლის საუკეთესო მოთამაშედ. თუმცა ლინეკერის გოლებმა ვერ უშველა „ტოტენჰემს“, გუნდმა 38-დან 20 მატჩის წაგების შემდეგ სეზონი ცხრილის ქვედა ნაწილში - მე-15 ადგილზე დაასრულა. გასკოინი ასოციაციის თასის ფინალიდან 5 თვის თავზე კვლავ დაშავდა, ღამის კლუბში მომხდარი ინციდენტის გამო. 1991-92 წლების სეზონი გასკოინმა გამოტოვა, 1992 წელს კი 5.5 მილიონ ფუნტად „ლაციოში“ გადავიდა.
1992-93 წლის სეზონში პიტერ შრივზი დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, გუნდს სათავეში ჩაუდგა დუგ ლივერმოულისა და რეი კლემენის მწვრთნელთა დუეტი. ამ პერიოდში პირველი ლიგის ნაცვლად ჩამოყალიბდა პრემიერლიგა. ახალ ლიგაში გუნდი გაძლიერებული შემადგენლობით წარდგა, მათ გადაიხადეს სარეკორდო თანხა, 2.1 მილიონი ფუნტი „ნოტინგემ ფორესტის“ თავდამსხმელ ტედი შერინგემისთვის. ასევე „ტოტენჰემმა“ 750 000 ფუნტად „საუთჰემპტონიდან“ გადმოიბირა ნილი რუდოკი და 19 წლის „პორტსმუთელი“ გარემარბი დარენ ანდერტონი 1.75 მილიონ ფუნტად. ის სეზონი გუნდმა მე-8 ადგილზე დაასრულა, ხოლო ახლადშეძენილი ტედი შერინგემი 22 გოლით პრემიერლიგის ბომბარდირი გახდა. იმავე სეზონში „ტოტენჰემი“ ახლოს იყო ასოციაციის თასის მოგებასთან, თუმცა ნახევარფინალში „არსენალთან“ დამარცხდა (1:0). 1993 წელს გუნდს გადაიბარა „დეზების“ ყოფილმა მოთამაშემ, ,ოსვალდო არდილესმა, რომელსაც სამწვრთნელო კარიერა 4 წლის დაწყებული ჰქონდა. მანამდე არდილესი წვრთნიდა „სვინდონ თაუნს“, „ნიუკასლ იუნაიტედს“ და „ვესტ ბრომვიჩ ალბიონს“. „ტოტენჰემში“ არდილესის მწვრთნელობა არცთუ ისე წარმატებული გამოდგა, გუნდმა ჩემპიონატი მე-15 ადგილზე დაასრულა. ამას ზედ დაერთო ისიც, რომ „ტოტენჰემი“ დასჯილ იქნა უეფა-ს მიერ, ფეხბურთელებისთვის წესების დარღვევით კონტრაქტების გაფორმებაში და დაეკისრა ყველაზე მძიმე სასჯელი, რაც იმ დრომდე ინგლისურ კლუბს დაკისრებია. კლუბმა გადაიხადა 600 000 ფუნტი ჯარიმის სახით, ასევე 1994-95 წლების სეზონს გუნდი დაიწყებდა მინუს 12 ქულით, და ამავე სეზონის ასოციაციის თასის გათამაშებაზე გამოსვლაც აეკრძალა, მოგვიანებით უკანასკნელი სანქცია გაუქმდა, -12 ქულა -6-მდე შემცირდა, მაგრამ ჯარიმა გაიზარდა 1.5 მილიონ ფუნტამდე.
არდილესმა ამ სანქციების ფონზე გუნდის გაძლიერება გადაწყვიტა და სეზონის დაწყებამდე „ტოტენჰემმა“ მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე ორი ფეხბურთელი - გერმანელი თავდამსხმელი იურგენ კლინსმანი და რუმინელი გარემარბი ილიე დუმიტრესკუ გადაიბირა, გუნდში ასევე თამაშობდნენ ცნობილი ფეხბურთელები: ტედი შერინგემი, დარენ ანდერტონი და ნიკ ბარმბი. მიუხედავად ამისა გუნდმა 1994-95 წლების სეზონიც წარუმატებლად დაიწყო და 1994 წლის 1 ნოემბერს არდილესი დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. ამ დროისთვის „ტოტენჰემი“ იმყოფებოდა მე-17 ადგილზე 6 ქულით (დაუსჯელობის შემთხვევაში იქნებოდა მე-11 ადგილზე 12 ქულით).
ახალ მწვრთნელად დაინიშნა გარი ფრენსისი, რომელმაც გუნდი კრიზისიდან გამოიყვანა და სეზონი მე-7 ადგილზე დაასრულებინა. ასოციაციის თასზე „ტოტენჰემმა“ ნახევარფინალამდე გააღწია, შემდეგ კი „ევერტონთან“ 4-1 განადგურდა. კლისმანი გახდა კლუბის საუკეთესო ბომბარდირი, მან ყველა ტურნირზე ჯამში 29 გოლი გაიტანა. „დეზების“ ევროტურნირზე ვერგასვლის გამო კლინმანმა გუნდი დატოვა და მიუნხენის „ბაიერნში“ გადაბარგდა. ფრენსისმა „ტოტენჰემში“ მუშაობის განმავლობაში რამდენიმე მნიშიველოვანი ფეხბურთელი დაიმატა: რულ ფოქსი, კრის ამსტრონგი, ლეს ფერდინანდი და დევიდ ჟინოლა. თუმცა მისი მწვრთნელობის პერიოდში კლუბს მნიშვნელოვანი ჯილდო არ მოუპოვებია. საბოლოოდ, 1997 წელს „ლივერპულთან“ 4-0 წაგებული მატჩის შემდეგ ფრენსისმა თანამდებობა დატოვა. (ამ მარცხმა „ტოტენჰემი“ მე-16 პოზიციამდე დააქვეითთა). ფრენსისის ნაცვლად გუნდში მოვიდა კრისტიან გროსი, შვეიცარიის ჩემპიონ „გრასჰოპერის“ მწვრთნელი. იმავე სეზონში ნახევარწლიანი არენდით „დეზებს“ დაუბრუნდა იურგენ კლინსმანი. იმ სეზონში გუნდმა მრავალწლიანი პაუზის შემდეგ ერთი ჯილდო - ლიგის თასი მოიპოვა.
1999 წლიდან დღემდე
1999-2000 წლების სეზონი არაფრით იყო გამორჩეული. მომდევნო წელი აღსანიშნავია იმით, რომ გუნდის თავმჯდომარე გახდა დენი ლევი, ასევე შეიცვალა მწვრთნელი. პოსტი დაიკავა „სპურზისთვის“ კარგად ნაცნობმა გლენ ჰოდლიმ, ეს მოხდა 2001 წლის აპრილში, როდესაც გუნდი პრემიერლიგაში მე-11 ადგილზე იმყოფებოდა. მის სადებიუტო მატჩში, ასოციაციის თასის ნახევარფინალში, „ტოტენჰემი“ „არსენალთან“ განადგურდა. გუნდის კაპიტანმა, 2001 წლის ზაფხულში, კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა და თანამოქალაქე მტერს, „არსენალს“ შეუერთდა, რის გამოც ის „ტოტენჰემის“ ფანებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე საძულველი ფეხბურთელი გახდა.
2004 წლის ზაფულში გუნდში ძირეული ცვლილებები მოხდა. „ტოტენჰემმა“ მთავარ მწვრთნელად მიიწვია იასქეს სანტინი, მის თანაშემწედ მარტინ იოლი, ხოლო სპორტულ დირექტორად ფრენკ არნესენი. სანტინიმ კლუბი იმავე წლის ნოემბერში დატოვა. მისი შემცვლელის ძებნა კლუბს დიდხანს არ დასჭირვებია, ახალმა მწვრთნელმა, მარტინ იოლმა სადებიუტო სეზონში გუნდი მე-9 ადგილზე გაიყვანა. 2005 წლის ივნისში, არნესენის ნაცვლად სპორტულ დირექტორად დამიენ კომოლი დაინიშნა.
2005-2006 წლების სეზონში „ტოტენჰემი“ 6 თვის განმავლობაში იყო საუკეთესო ოთხეულში. სეზონის დასრულებამდე 1 ტურით ადრე „დეზები“ „არსენალს“ 1 ქულით უსწრებდნენ და ბოლო ტურში გამარჯვების შემთხვევაში ჩემპიონთა ლიგაზე ასპარეზობის უფლება ექნებოდათ. თუმცა „ვესტ ჰემთან“ მატჩში გუნდმა მობილიზება ვერ მოახერხა და მე-4 ადგილს დაემშვიდობა (მატჩამდე 1 დღით ადრე გუნდის რამდენიმე მოთამაშე საკმაოდ უცნაურ ვითარებაში საკვებით მოიწამლა). იმ სეზონში „სპურზი“ მხოლოდ მე-5 ადგილს და უეფა-ს თასზე მონაწილეობის უფლებას დასჯერდა.
2007-2008 წლების სეზონის დასაწყისში მარტინ იოლი „სევილიას“ ყოფილმა მწვრთნელმა, ხუანდე რამოსმა შეცვალა. „სპურზმა“ იმ წელს ლიგის თასი მოიგო, ფინალში დაამარცხა „ჩელსი“. 2008-2009 წლების სეზონის სტარტი ყველაზე ცუდი იყო „ტოტენჰემის“ ისტორიაში, გუნდი დაქვეითების რეალური საფრთხის წინაშე დადგა, თუმცა ხუანდე რამოსის გათავისუფლების შემდეგ მოსულმა ჰარი რედნაპმა სიტუაცია გამოასწორა და გავარდნის ერთ-ერთი მთავარი კანდიდატი მე-8 ადგილზე გაიყვანა. იმავე წელს კლუბმა დაიბრუნა რობი კინი, „ლივერპულში“ გატარებული წარუმატებელი 6 თვის შემდეგ.
ახალი სეზონი „სპურზმა“ უშუალო კონკურენტ, „მანჩესტერ სიტისთან“ თამაშით დაიწყო (0:0), ამას მოჰყვა „იანგ ბოიზთან“ უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე დაპირსიპირება, რომელშიც „ტოტენჰემი“ გამოვიდა გამარჯვებული (ორი მატჩის ჯამში 6:3) და მოიპოვა ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ასპარეზობის უფლება. „ტოტენჰემის“ ჯგუფში მოხვდა მიმდინარე ჩემპიონი „ინტერი“, ასევე „ვერდერი“ და „ტვენტე“. რედნაპი 2012 წლის ზაფხულში გაათავისუფლეს. მისი მწვრთნელობის 4 წლის მანძილზე „ტოტენჰემმა“ პრემიერლიგაში ორჯერ მე-4 და ერთხელ მე-5 ადგილი დაიკავა.
ფორმა
„ტოტენჰემის“ პირველი ფორმა შედგებოდა მუქი ლურჯი მაისურისა და შორტებისგან. პირველი სეზონის შემდეგ გუნდმა შეიცვალა ფორმა და დაიწყო ღია ლურჯი მაისურით და თეთრი შორტებით თამაში. „ნორთუმბერლანდ პარკზე“ გადაბარგების შემდეგ გუნდის მაისური გახდა წითელი, ხოლო შორტები ლურჯი. 5 წლის შემდეგ, როდესაც გუნდი გახდა პროფესიონალური, ფორმა კვლავ შეიცვალა და „ტოტენჰემმა“ დაიწყო ყავისფერი და ყვითელი ზოლებიანი ფორმით თამაში. XIX საუკუნის ბოლოს კვლავ შეიცვალა გუნდის „ამუნიცია“, ამჯერად „ტოტენჰემის“ ფეხბურთელები თეთრი მაისურით და ლურჯი შორტებით გამოდიოდნენ. ამ ფორმის არჩევა შთაგონებულ იქნა „პრესტონისგან“, კლუბისგან, რომელიც იმხანად ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული იყო ინგლისში. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ გუნდის მაისურზე დაემატა გერბი - მამლის გამოსახულებით. 1939 წელს პირველად გამოჩნდა ნომრები მაისურების უკანა მხარეს, ხოლო 1983 წელს „ჰოლსტინი“ გახდა პირველი კომერციული სპონსორი, რომლის ლოგოც გამოჩნდა გუნდის მაისურზე. 2002 წელს, გუნდის ფორმაზე „თომსონის“ ლოგოს გაჩენამ გამოიწვია პროტესტი ფანების მხრიდან, რადგან ლოგო იყო წითელი და ამ ლოგოიანი მაისური წააგავდა „არსენალის“ მაისურს. 2006 წელს, „ტოტენჰემმა“ გააუმჯობესა რეკორდი და 34 მილიონ ფუნტად გააფორმა კონტრაქტი ინტერნეტ-კაზიონოს ჯგუფ „მანსიონთან“. 2010-2011 წლების სეზონის დასაწყისში შეიცვალა ფორმის დიზაინი და სპონსორიც. გუნდის სპონსორი გახდა კომპიუტერული პროგრამული უზრუნველყოფის ერთ-ერთი მძლავრი კომპანია „Autonomy“, ახალი მაისურის ლოგოზე კი დაეწერა კომპანიის სახელი (ეხება მხოლოდ პრემიერლიგის თამაშებს, თასების თამაშებს ეყოლება სხვა სპონსორი).
გერბი
1983 წლიდან „ტოტენჰემ ჰოტსპურს“ აქვს გერბი, რომელზეც გამოსახულია ბურთზე მდგარი მამალი, ხოლო ბურთს მარცხნიდან და მარჯვნიდან ამშვენებდა ორი წითელი ლომი, ქვმოთ კი „ტოტენჰემის“ დევიზი იყო გამოსახული. 1909 წელს გუნდის ყოფილმა მოთამაშემ, უილიამ ჯეიმზ სკოტმა გააკეთა ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელზეც გამოსახული იყო ბურთზე მდგარი მამალი, ეს ქანდაკება დადგეს სტადიონის ჩრდილოეთ ტრიბუნის ცენტრში და ის დღემდე ამშვენებს „უაით ჰართ ლეინს“. 2006 წელს გუნდის გერბი შეიცვალა, წაიშალა ორი წითელი ლომი და დევიზი, შეიცვალა მამლის და ბურთის ფერებიც, ასევე ფორმაც. ასევე 2006 წლამდე გუნდის დევიზი იყო „Audere est Facere“. ეს სიტყვები ლათინურია და ქართულად ნიშნავს „იყო გაბედული ნიშნავს აკეთებდე“. 2006 წელს გერბთან ერთად შეიცვალა კლუბის დევიზიც და ამჟამად „ტოტენჰემის“ დევიზია იგივე ტექსტი ინგლისური სიტყვებით „To Dare is To Do“.
ფანები
„ტოტენჰემის“ ფანების ყველაზე დიდი რაოდენობა ჩრდილო ლონდონიდანაა. ასევე გუნდს ჰყავს ფანები ინგლისის სხვა ნაწილებსა და ზოგადად მთელ მსოფლიოში, თუმცა მათი რაოდენობა შედარებით ნაკლებია. 1946-1969 წლებში „სპურზის“ მატჩებს საშუალოდ ყველაზე მეტი მაყურებელი ესწრებოდა სხვა გუნდებთან შედარებით. პრემიერლიგის ყველა სეზონის საშუალო დასწრების მიხედვით კლუბი მე-11 ადგილზე. „ტოტენჰემის“ ფანები ჩრდილო ლონონში დაყოფილი არიან რამდენიმე ჯგუფად. ერთ-ერთი ჯგუფია „Yid Army“ (ებრაული არმია), რომელიც დაახლოებით 3500 ფანისგან შედგება. „Yid Army“ სხვა ჯგუფებთან შედარებით ყველაზე პოპულარულია და მასზე რამდენიმე ფილმიცაა გადაღებული. „ებრაული არმია“ შემთხვევით არ ჰქვია ამ ჯგუფს. გადმოცემის მიხედვით „ტოტენჰემის“ შექმნაში ლომის წილი მიუძღვით ებრაელებს, სწორედ ამის გამოა შექმნილი ეს ეთნიკური ჯგუფი და ხშირად ისრაელის დროშებიც ამის გამო ფრიალებს „უაით ჰართ ლეინის სტადიონზე“. როდესაც იურგენ კლინსმანი გადავიდა “ტოტენჰემში“, „Yid Army-ის“ წევრებმა სტადიონზე გამოიტანეს ბანერი, რომელზეც ეწერა „იურგენ კლინსმანი იყო გერმანელი, მაგრამ ახლა ებრაელია“. „ტოტენჰემის“ ფანების ნაწილი ეწინააღმდეგება „Yid Army-ის“ არსებობას.
ხოჟ-აჰმედ ნუხაევი
ხოჟ-აჰმედ ტაშტამიროვიჩ ნუხაევი (Хож-Ахмет Таштамирович Нухаев; დ. 11 სექტემბერი, 1954) — ჩეჩნური მაფიის ლიდერი, რომელიც ცნობილია როგორც ობშინა და ჩეჩნეთის პოლიტიკაში გამოჩენილი ფიგურა. მისი ადგილსამყოფელი 2004 წლიდან უცნობია.
ადრეული ცხოვრება
იგი დაიბადა გადასახლებაში (ჩეჩნებისა და ინგუშების გადასახლების გამო), ყირგიზეთის ჩუის რეგიონში, ჩეჩნეთის შალინსკის რაიონის სოფელ გელდაგანში, იალხოის ტეიპში (კლანში). 1974 წელს ჩავიდა მოსკოვში და დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. საიდ-ხასან აბუმუსლიმოვთან ერთად (შემდგომში ჩეჩნეთის ვიცე-პრეზიდენტი ზელიმხან იანდარბიევის დროს) მოაწყო ჩეჩნეთის განთავისუფლების მიწისქვეშა კომიტეტი, სახელწოდებით ობშინა. კომიტეტმა შეისწავლა აბდურახმან ავთორხანოვის, ალექსანდრე სოლჟენიცინის და ანდრეი სახაროვის წიგნები. ნუხაევის თქმით, აბუმუსლიმოვი პასუხისმგებელი იყო პოლიტიკასა და ინფორმაციაზე, ხოლო ფინანსურ საკითხებსა და იარაღზე თვითონ ზრუნავდა. 1980 წელს ნუხაევს რვა წელი მიუსაჯეს ბანდიტიზმისთვის, რომელიც, მისი თქმით, რეალურად პოლიტიკური მიზეზების გამო იყო. ამ პერიოდში მან მიიღო მეტსახელი „ხოჟა“ და ნიკოლაი სულეიმანოვთან ერთად ჩეჩნური მაფიის ბოსად ითვლებოდა. 1987 წლისთვის ჩეჩენი კრიმინალები ჩამოყალიბდნენ კარგად ორგანიზებულ საზოგადოებად ნუხაევისა და სულეიმანოვის მეთაურობით, ჯგუფი ცდილობდა მოსკოვიდან გაეყვანა ყველაზე გავლენიანი რუსული მაფიის ბანდები (ლუბერცი, სოლნცევო და ბალაშიხა), რამაც ჩეჩნებს საშუალება მისცა დაეკავებინათ დომინანტური პოზიცია.
საქმიანობა ჩეჩნეთის მეორე ომის დროს
ჩეჩნეთის მეორე ომის დაწყებიდან მალევე, ნუხაევი გაემგზავრა ბაქოში, აზერბაიჯანში და დააფინანსა მიწისქვეშა ჩეჩნური გაზეთები „იჩქერია“ და „მეხ-კელი“. 1999 წელს მან გააკეთა საჯარო განცხადება და მოუწოდა საერთაშორისო კომისიის შექმნას ჩეჩნეთში მშვიდობის დასამყარებლად და თქვა, რომ რუსეთი ვერასოდეს მიაღწევს თავის მიზნებს სამხედრო გზით, რადგან ჩეჩენი ხალხის თვითგამორკვევის სურვილი ისეთია, რომ პარტიზანული ომი წლების განმავლობაში გაგრძელდება. ნუხაევმა თქვა, რომ სამშვიდობო პროცესის პირველი ნაბიჯი უნდა იყოს საერთაშორისო კომისიის შექმნა, რომელსაც უხელმძღვანელობენ ისეთი პატივცემული მსოფლიო მოღვაწეები, როგორიცაა ყოფილი პრეზიდენტი ჯიმი კარტერი ან გაეროს ყოფილი გენერალური მდივანი ბუტროს ბუტროს გალი, რომელიც ზედამხედველობას გაუწევს ორივე მხარის უკანონოდ დაკავებული პირების გათავისუფლებას. ზოგს სჯერა  რომ ის ასევე დაეხმარა რუსლან გელაევისა და ასლამბეკ აბდულხაჯიევის ბოევიკების დაფინანსებას.
პოლ კლებნიკოვის წიგნი
ნუხაევი იყო გარდაცვლილი ამერიკელი/რუსი ჟურნალისტის პოლ კლებნიკოვის წიგნის სახელწოდებით „საუბრები ბარბაროსთან: ინტერვიუები ჩეჩენ საველე მეთაურთან ბანდიტიზმისა და ისლამის შესახებ'“-ის მთავარი განსახილვევი თემა. წიგნი ეფუძნება კლებნიკოვის ინტერვიუს ნუხაევთან ბაქოში, აზერბაიჯანში. მასში ნუხაევი განიხილავს თავის წარსულს, მათ შორის მის მონაწილეობას მოსკოვში კრიმინალურ საქმიანობაში და კავკასიის საერთო ბაზრის შექმნაზე. ის ასევე ამტკიცებს ჩეჩნური და ისლამური კლანური/ტომობრივი სოციალური სისტემის უპირატესობას. 2004 წელს მოსკოვში კლებნიკოვის მკვლელობის შემდეგ გავრცელდა მტკიცებულება, რომ ნუხაევმა დაუკვეთა ეს მკვლელობა, წიგნში მასზე უარყოფითად საუბრის გამო. რამდენიმე ჩეჩენს ბრალი წაუყენეს კლებნიკოვის მკვლელობასთან დაკავშირებით, მაგრამ შემდგომში ყველა გაამართლეს სასამართლო პროცესზე.
პოლიტიკური საქმიანობა რუსეთში
2001 წლის აპრილის შემდეგ იგი აქტიურად ჩაერთო ევრაზიის პარტიის მუშაობაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რუსი ნაციონალისტი ალექსანდრე დუგინი.
შესაძლო სიკვდილი დაღესტნის მთებში
ხოჟ-ახმედ ნუხაევი ჩეჩნეთის მეორე ომის დაწყების შემდეგ დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა აზერბაიჯანში. სწორედ იქიდან დრო და დრო სიახლეებს აქვეყნებდა მისი სახელობის ინტერნეტ საიტზე Noukhaev.com. ზოგიერთი წყაროს თანახმად, ნუხაევი ფარულად დაბრუნდა ჩეჩნეთში 2003 წლის ბოლოს. მან, სავარაუდოდ, დაარწმუნა რუსლან გელაევი დაღესტნიდან გადმოსულიყო საქართველოში, იგი გელაევის მებრძოლთა ჯგუფთან ერთად იყო 2003-2004 წლებში. მოვლენების არაოფიციალური ვერსიით, გელაევის კაცები ტყვედ აიყვანეს ან მოკლეს, ხოლო 2003 წლის 28 დეკემბერს თავად გელაევი დაიღუპა სროლისა და მეწყრის ან ზვავის შედეგად, რომელიც, გავრცელებული ინფორმაციით, გამოწვეული იყო ვერტმფრენიდან გასროლილი რაკეტებით. რამდენიმე წყარო ვარაუდობს, რომ ნუხაევი მებრძოლებთან ერთად მოკლეს, თუმცა მოვლენების განსხვავებული ვერსია ირწმუნება, რომ ის არც ტყვედ ჩავარდნილა და არც მოუკლავთ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი კატეგორია:იჩქერიის პოლიტიკოსები კატეგორია:დაკარგული ხალხები
ყაბარდო-ბალყარეთი
thumb|right|250px ყაბარდო-ბალყარეთი (Кабардино-Балкария), ოფიციალური სახელია ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკა (Кабардино-Балкарская Республика, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ, Къабарты-Малкъар Республика) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. ესაზღვრება ჩრდილოეთით სტავროპოლის მხარეს, სამხრეთით ჩრდილოეთ ოსეთს და საქართველოს, დასავლეთით ყარაჩაი-ჩერქეზეთს.
ისტორია
ყაბარდო-ბალყარეთის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ყველაზე ადრინდელი არქეოლოგიური ძეგლები მეზოლითსა და ნეოლითს განეკუთვნება. ადრინდელ რკინის ხანაში ყაბარდო-ბალყარეთის ტერიტორიაზე გავრცელდა სკვითების, სარმატებისა და ალანების გავლენა ადიღეების სახელით ცნობილ ადგილობრივ ტომებზე, რომლებმაც ძვ. წ. I ათასწლეულს სახელმწიფო გაერთიანება შექმნეს. ბალყარელი ხალხი ჩამოყალიბდა ჩრდილოეთ კავკასიისა და ალანების ტომების ბულგარებთან და ყივჩაღებთან აღრევის შედეგად. ბალყართა ენა განეკუთვნება თურქულ ენათა ოჯახის ყივჩაღურ ჯგუფს. ადიღეელების ნაწილმა XIII-XIV საუკუნეებში ყაბარდოელთა სახელწოდება მიიღო და ყაბარდო-ბალყარეთის თანამედროვე ტერიტორია დაიკავა. ყაბარდოულ-ჩერქეზული ენა ენათა იბერიულ-კავკასიური ოჯახის აფხაზური ადიღურ ჯგუფში შედის. 1827 წელს დამთავრდა ბალყარების შეერთება რუსეთთან. XIX საუკუნის I ნახევარში მოხდა გლეხთა 5 დიდი აჯანყება. 1867 წელს ყაბარდო-ბალყარეთში ბატონყმობა გაუქმდა. XIX საუკუნის დასასრულსა XX საუკუნის დასაწყისში კაპიტალისტური ურთიერთობის განვითარებამ დააჩქარა მხარის ეკონომიკური განვითარება და მოხდა გლეხობის ეკონომიკური და კლასობრივი დიფერენციაცია.
1905-1907 წლების რევულუციების დროს მოეწყო დემონსტრაციები, მიტინგები და შეიარაღებული გამოსვლები. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ჩამოყალიბდა რსდმპ პირველი ორგანიზაცია ნალჩიკში, აპრილში კი შეიქმნა მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოები. 1918 წლის 18-23 მარტს ჩატარდა საბჭოების I ყრილობა, რომელმაც გამოაცხადა საბჭოთა ხელისუფლება. 1918 წლის ივნისს დაიწყო გ. ბიჩერახოვის ანტისაბჭოთა ამბოხება, რომელიც ნოემბერში ჩაახშეს. 1919 წელს ყაბარდო-ბალყარეთის ტერიტორია ა. დენიკინის ჯარებმა დაიკავეს. 1920 წლის 24 მარტს XI წიტელი არმიის დახმარებით საბჭოთა ხელისუფლება აღდგა. 1921 წლის 1 სექტემბერს რსფსრ-ის შემადგენლობაში შეიქმნა ყაბარდოს ავტონომიური ოლქი, 2 სექტემბერს ვ. ლენინმა ხელი მოაწერა ყაბარდოსთვის მატერიალური დახმარების აღმოჩენის თაობაზე. 1922 წლის 16 იანვარს რსფსრ-ის ცაკის დადგენილებით შეიქმნა ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიური ოლქი. სსრკ-ის 1936 წლის კონსტიტუციით, ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიური ოლქი გარდაიქმნა ყაბარდო-ბალყარეთის ასსრ-დ. 1942 წლის ოქტომბერში მეორე მსოფლიო ომის დროს ფაშისტურმა ჯარებმა მოახდინეს ყაბარდო-ბალყარეთის ოკუპაცია. 1943 წლის იანვარში საბჭოთა ჯარებმა რესპუბლიკის ტერიტორია გაანთავისუფლეს. 1944 წლის მარტში ბალყარები შუა აზიაში გადაასახლეს, ხოლო ყაბარდო-ბალყარეთის ასსრ-ს ეწოდა ყაბარდოს ასსრ. 1957 წლის 9 იანვარს სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით ბალყარეთის ეროვნული ავტონომია აღდგა ბალყარეთის ასსრ ისევ ყაბარდო-ბალყარეთის ასსრ-დ გარდაიქმნა.
გავრცელებული ენები
ყაბარდო-ბალყარეთის სახელმწიფო ენებია – ყაბარდული (ყაბარდო-ჩერქეზული), ბალყარული (ყარაჩაი-ბალყარული) და რუსული.
ყაბარდო-ჩერქეზული ენა, კავკასიური ენების აფხაზურ-ადიღეურ ჯგუფს მიეკუთვნება. ერთ-ერთ ოფიციალურ ენას ყაბარდო-ბალყარული და ყარაჩაი-ჩერქეზული წარმოადგენს.
ზოგიერთი ენათმეცნიერი მიიჩნევს, რომ ყაბარდო-ჩერქეზულ ენას ადიღეურ ენასთან აქვს კავშირი. თავად ადიღეები, ყაბარდოელები და ჩერქეზები თავიანთ ენას „адыгэбзэ-ს“ უწოდებენ, რაც „ადიღეურ ენას“ ნიშნავს. იგი სამი დიალექტისგან შედგება. ყაბარდოელების უმრავლესობა თერგულ-ყაბარდულ დიალექტზე საუბრობს, უმცირესობა - ყუბან-ყაბარდინულზე და ე. წ. ბესლანურ დიალექტზე.
1924 წლამდე დამწერლობაში, ძირითადად, არაბულ ანბანსა და კირილიცას იყენებდნენ, 1924-1936 წლებში ლათინურს, ხოლო 1936 წლიდან კვლავ კირილიცა გამოიყენება.
ყარაჩაი-ბალყარული ენა თურქული ენის ჩრდილო-დასავლურ შტოს მიეკუთვნება, რომელიც ყაბარდო-ბალყარეთის და ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ერთ-ერთ სახელმწიფო ენას წარმოადგენს. მას მშობლიურ ენაზე ბალყარელები „малкъар тил-ს“ უწოდებენ, ხოლო ყარაჩაელები - „къарачай тил-ს“.
ყარაჩაი-ბალყარულ ენას აქვს ორი დიალექტი - ყარაჩაი-ბაკსანო-ჩეგემის (чокающий) და მალკარიული (цокающий), ასევე, ხოლამო-ბიზინგიური კილო-კავი. ყარაჩაი-ბალყარული ლიტერატურული ენა ეფუძნება ყარაჩაი-ბაკსანო-ჩეგემის დიალექტს.
1920-1924 წლებში ძირითადად არაბულ დამწერლობას იყენებდნენ, 1924-1936 წლებში ლათინურს, ხოლო 1936 წლიდან კირილიცას.
დავითიანი (გვარი)
საკუთარი სახელი დავითიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
NGC 184
NGC 184 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1883 წლის 6 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
Aenictus porizonoides
Aenictus porizonoides — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Aenictus
ქურთული ცეკვა
ქურთული ცეკვა (Govend; هه‌ڵپه‌ركێ / Hilperkê) — ქურთული კულტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელო ნაწილი. ტრადიციული ხელთ-ჩაკრული ცეკვათა ჯგუფი, რომელიც გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთში. ცეკვას წრის (ელიფსის) ფორმა აქვს, რომლის შეკვრა ზოგიერთ ტომებთან არ შეიძლება.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქურთული ცეკვა
ზურაბიანი
საკუთარი სახელი ზურაბიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
აბასირი (მდინარე)
აბასირი (網走川) — მდინარე იაპონიაში, კუნძულ ჰოკაიდოზე. დაახლოებით 1000 წლის წინ, მდინარის აუზში დასახლდა ოხოტის კულტურა, რომელიც შემდეგ კუნძულის სიღრმეში გადაადგილდა. აბასირის ტბის ფსკერზე, ასევე აღმოჩენილია ჯომონის პერიოდის ნარჩენები (პრეისტორიული კულტურა იაპონიაში ძვ. წ. 14 000 – 300 წ.წ.)
მდინარე სათავეს იღებს იუბეცუში, აჰოროს მთის მწვერვალებზე, აკანის ვულკანურ კომპლექსში. სანამ მდინარე აბასირი შეუერთდება აბასირის ტბას, მას ერთვიან სხვა მდინარეები — იუბეცუ და ბიჰორო. მდინარე გამოდის აბასირის ტბიდან და ერთვის ოხოტის ზღვას.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის მდინარეები
Cylindromyrmex striatus
Cylindromyrmex striatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cylindromyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრიაში
2011 წლის მონაცემებით ავსტრიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 8 ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,9 % ავსტრიის ძეგლებია. მათგან ყველა კულტურული ძეგლია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრიაში ავსტრია
ჰალიკარნასი
ჰალიკარნასი (Ἁλικαρνᾱσσός, Halikarnassós or Ἀλικαρνασσός, Alikarnassós; Halikarnas) — ძველი ბერძნული პოლისი თანამედროვე ბოდრუმის ადგილას, თურქეთი. ქალაქი სახელგანთქმულია იქ მდებარე ჰალიკარნასის მავზოლეუმის გამო, რომელიც აშენდა ძვ. წ. 353-350 წლებში. მონუმენტი შეტანილია ძველი მსოფლიოს შვიდი საოცრების სიაში. ჰალიკარნასი იყო სპარსეთის იმპერიის ნაწილი, სანამ ალექსანდრე დიდმა არ დაიპყრო ძვ. წ. 334 წელს ალყის შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველბერძნული ქალაქები კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
თოქათის პროვინცია
თოქათის პროვინცია (Tokat ili) – პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი თოქათი. მოიცავს 12 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ამასიის, იოზგათის, სივასის და  ორდუს  პროვინციები.
კვიციანი
საკუთარი სახელი კვიციანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ივანოვო (რუსეს ოლქი)
ივანოვო (Иваново) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 870 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი — საპატიო სპორტული წოდება საბჭოთა კავშირში. 1983 წლამდე, წოდების ოფიციალური სახელწოდება იყო „სპორტის დამსახურებული ოსტატი“, მაგრამ ოფიციალურ დოკუმენტებში — მაგალითად, სსრ კავშირის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის დადგენილებაში და სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებებში ორდენებისა და მედლების მინიჭების შესახებ — გამოიყენებოდა სახელწოდება „სსრ კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი“. სტანდარტულ აბრევიატურად სპორტულ საცნობარო ლიტერატურაში გამოიყენებოდა — სსრკ სდო.
წოდება დაწესებულია სსრ კავშირის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის 1934 წლის 27 მაისის დადგენილებით „სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდების დაწესების შესახებ“, რომელიც გადაეცემა „საბჭოთა ფიზიკური კულტურის აქტიურ მშენებლობაში ჩართულ გამოჩენილ ოსტატებს“.
წოდების მინიჭების უფლებამოსილება გააჩნდა სსრ კავშირში სპორტის მმართველ უმაღლეს ორგანოს, რომელიც სხვადასხვა დროს სხვადასხვა სახელწოდებითა და სტატუსით ფუნქციონირებდა.
სპორტის პირველი დამსახურებული ოსტატები
1934 წლის 5 ივნისს წოდება 22 სპორტსმენს მიენიჭა, რომელთა სია გაზეთ „პრავდაში“ იმავე წლის 17 ივნისს გამოქვეყნდა. სპორტის დამსახურებული ოსტატის პირველი სამკერდე ნიშანი ჩქაროსნულ მოციგურავე  იაკობ მელნიკოვს გადაეცა.
ამ სიიდან ათ-ათი ადამიანი მოსკოვისა და ლენინგრადის, ხოლო თითო-თითო — კიევისა და ხარკივის წარმომადგენელი იყო. სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდების პირველ მფლობელთა უმრავლესობა მოქმედ სპორტსმენს წარმოადგენდა, ხოლო ნაწილს ახალი დამთავრებული ჰქონდა სპორტული მოღვაწეობა.
იაკობ მელნიკოვს სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდების დამადასტურებელი მოწმობა სტალინის სახელობის საავტომობილო ქარხნის კულტურის სასახლეში, რამდენიმე ათასი ადამიანის თანდასწრებით საზეიმოდ გადაეცა. დანარჩენ სპორტსმენთათვის აღნიშნულ მოწმობათა გადაცემის ცერემონია ფიზიკური კულტურის საკავშირო საბჭოს შენობაში შედგა.
სამკერდე ნიშანი სსრკ სდო
სპორტის დამსახურებული ოსტატის სამკერდე ნიშანი 1935 წელს დამტკიცდა. სამკერდე ნიშანზე — საბჭოთა სიმბოლოების ფონზე (წითელი ვარსკვლავი, წითელი დროშა წარწერით „სსრკ“, ნამგალი და ურო) — გამოსახული იყო მორბენალი ფინიშის ლენტით. სამკერდე ნიშნის ესკიზის ავტორია ალექსანდრე ნემუხინი — მხატვარი-პლაკატისტი და სათხილამურო სპორტის ერთ-ერთი პიონერი რუსეთში, 1939 წელს მას თავად მიენიჭა სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.
სულ მოხდა 4500-ზე მეტი სამკერდე ნიშნის გადაცემა. გადაცემული სამკერდე ნიშნების რაოდენობა აღემატება სპორტის დამსახურებული ოსტატების რაოდენობას: სპორტსმენებს, რომლებსაც წოდება ჩამოერთვათ, მაგრამ მოგვიანებით აღუდგინეს ან ხელახლა მიანიჭეს (იხ. ქვემოთ), მიენიჭათ ახალი სამკერდე ნიშანი; დუბლიკატებს ასევე ჰქონდათ საკუთარი ნომერი — ასე რომ, პირველი 22 სპორტის დამსახურებული ოსტატიდან — დუბლიკატები გადაეცათ მიხეილ ბუტუსოვსა (№ 1012) და პეტრე რომანოვსკის (№ 1009).
1936–1941 წლები
წოდების მინიჭება 1936 წლიდან რეგულარულად ხდებოდა. მეორე მსოფლიო ომამდე აღნიშნული წოდება სულ 150-ზე ოდნავ მეტ ადამიანს მიენიჭა. ძირითადად, წოდება ენიჭებოდათ სპორტული მიღწევებისა და სხვა დამსახურებათა ჯამური მაჩვენებლების საფუძველზე; გამონაკლისს წარმოადგენდნენ:
დიდი სამამულო ომი
მათ შორის, რომელთაც სიკვდილის შემდეგ წოდება მიენიჭათ იყვნენ: thumb|right|150პქ| ლიუბოვ კულაკოვა
ომისშემდგომ პირველ წლებში წოდება ენიჭებოდათ სპორტსმენებს, რომელთაც გააჩნდათ საბრძოლო დამსახურება და მიღებული მძიმე ტრავმებისა თუ ჭრილობების მიუხედავად დიდ სპორტს დაუბრუნდნენ. მათ შორის იყვნენ:
წოდების მინიჭება რევოლუციამდელი პერიოდის სპორტსმენებისთვის
ომამდე, იმ სპორტსმენებიდან, რომლებმაც ჯერ კიდევ რევოლუციამდე მიაღწიეს წარმატებას, წოდება მხოლოდ მათ ენიჭებოდათ, რომელთაც სპორტში 1930-იან წლებშიც გააჩნდათ რაიმე მიღწევა ან გარკვეული დამსახურება. მათ შორის იყვნენ:
ჩქაროსნულ ციგურაობაში 1910 და 1911 წლების მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონ ნიკოლაი სტრუნიკოვს, რომელმაც მწვრთნელის რანგში მნიშვნელოვან წარმატებებს ვერ მიაღწია, ხოლო მოგვიანებით მთლიანად ჩამოშორდა სპორტულ საქმიანობას, წოდება არ მინიჭებია (გარდაიცვალა 1940 წელს). thumb|left|120პქ| [[ივანე პოდუბნი|ივან პოდუბნი ]] ომის შემდეგ სიტუაცია შეიცვალა. 1945 წელს სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება მიენიჭა რამდენიმე ვეტერან სპორტსმენს, რომელთაც პოპულარობა ჯერ კიდევ რევოლუციამდე მოიპოვეს. მათ შორის იყვნენ: ცირკის მოჭიდავეები ივან პოდუბნი და კლემენს ბული, რომლთაც არასდროს უასპარეზიათ როგორც მოყვარულ სპორტსმენებს, რუსული მძლეოსნობის პიონერი პიოტრ მოსკვინი და ოლიმპიური თამაშების (1900) ერთ-ერთი პირველი მონაწილე რუსეთიდან მოფარიკავე პიოტრ ზაკოვოროტი.
1951 წელს წოდება მიენიჭა მიხეილ დიაკოვს — მსოფლიოს მრავალგზის რეკორდსმენს (1896–1897), 1898 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის პრიზიორს; წოდება მიენიჭა მას შემდეგ, რაც დიაკოვმა დაწერა წერილი სტალინის სახელზე, თხოვნით მისთვის პერსონალური პენსიის მინიჭების შესახებ — „სპორტში ჩემს საყვარელ სამშობლოში გაწეული შრომისთვის, რომელსაც მივუძღვენი ჩემი ცხოვრების ათწლეულები 1917 წლიდან“ (მას ასევე დაენიშნა ადგილობრივი მნიშვნელობის პერსონალური პენსია).
1940-იანი წლების შუა და 1950-იანი წლების დასაწყისი
უკვე ომის მიმდინარეობის პერიოდშივე განახლდა წოდების მინიჭება მხოლოდ სპორტული დამსახურებებისთვის.
1950-იანი წლების პირველ ნახევარში, საბჭოთა სპორტსმენების საერთაშორისო ასპარეზზე გასვლასთან დაკავშირებით, გადაწყდა სპორტსმენებისთვის წოდება დიდ საერთაშორისო შეჯიბრებებში მიღწეული თვალსაჩინო შედეგებიდან გამომდინარე მიენიჭებინათ.
1950-იანი წლების შუა პერიოდამდე წოდებას არცთუ იშვიათად ანიჭებდნენ სამწვრთნელო მიღწევებისა და პედაგოგიური დამსახურებებისთვის. 1956 წელს ამგვარი პრაქტიკა შეწყდა „საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის“ წოდების დაწესებასთან დაკავშირებით.
1950 წლიდან
1969 წლის აგვისტოში, წოდების მინიჭებასთან დაკავშირებული საკითხების მოწესრიგებისა და დარეგულირების მიზნით, საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო სპორტკომიტეტის კოლეგიამ მიიღო დებულება, რომლის თანახმადაც სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება შეიძლებოდა მინიჭებოდათ მხოლოდ ოლიმპიურ ჩემპიონებს, მსოფლიო ჩემპიონებს, ევროპის ორგზის ჩემპიონებს ან დიდ საერთაშორისო შეჯიბრებებში მიღწეული თვალსაჩინო შედეგებიდან გამომდინარე. თუმცა, პრაქტიკაში აღნიშნულ დებულებას ყოველთვის განუხრელად არ მისდევდნენ.
როგორც წესი, წოდება ენიჭებოდათ:
სპორტის ოლიმპიურ სახეობებში ზოგიერთ სპორტსმენს წოდება მიენიჭა საკავშირო მასშტაბით მოპოვებული მიღწევებისთვის, კერძოდ:
იყო სხვა ამგვარი სახით წოდების მინიჭების შემთხვევებიც სპორტსმენებისთვის, რომელთაც არ მოუპოვებიათ მედლები დიდ საერთაშორისო შეჯიბრებებზე, კერძოდ: thumb|right|180პქ| აბდისალან ნურმახანოვი
წოდება ენიჭებოდათ ასევე სპორტის იმ სახეობებში, რომელშიც საერთაშორისო შეჯიბრებები არ ტარდებოდა:
სპორტსმენების გარდა, სპორტის დამსახურებული ოსტატები გახდნენ მათ შორის ისინი, რომლებიც მართალია ამყარებდნენ საერთაშორისო საავიაციო ფედერაციის (FAI) მიერ ფიქსირებულ ოფიციალურ მსოფლიო რეკორდებს, მაგრამ სპორტსმენებად არ ითვლებოდნენ — იყვნენ კოსმონავტები და მფრინავი-გამომცდელები (კოსმონავტებს შორის მხოლოდ სვეტლანა სავიცკაია, ჯერ კიდევ მის პირველ კოსმოსურ ფრენამდე გახდა სპორტის დამსახურებული ოსტატი, როგორც მსოფლიოს აბსოლუტური ჩემპიონი სათვითმფრინავო სპორტში).
უცხო ქვეყნის მოქალაქეების საიუბილეო დაჯილდოებები
1972 წელი — საბჭოთა კავშირის 50 წლის იუბილე
დაჯილდოებულთა შორის ყველას მოპოვებული ჰქონდა 1972 წლის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონის ტიტული, გარდა ორი მათგანისა: ხორლოოგიინ ბაიანმუნხი იყო ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი (მონღოლეთში ოლიმპიური ჩემპიონები არ იყვნენ), ხოლო მარია გიგოვა ასპარეზობდა არაოლიმპიური სპორტის სახეობაში, რომელშიც იმ დროისთვის მსოფლიოს ორგზის აბსოლუტური ჩემპიონის ტიტულს ფლობდა.
1985 წელი — გამარჯვების 40 წლისთავი
1989–1992: წოდების მინიჭება სპორტის ვეტერანებისთვის
1989 წლის 26 აგვისტოს გაზეთ „საბჭოთა სპორტში“, სათაურით „სუბიექტური ხედვა“, გამოქვეყნდა ლევ როსოშიკის სტატია „Сочтёмся славою?“, რომელიც შეიქმნა მკითხველთა წერილების წყალობით და რომელშიც მას მოჰყავდა იმ სპორტსმენების მაგალითები, რომელთაც წოდება რაიმე მნიშვნელოვანი სპორტული მიღწევების გარეშე მიიღეს და აგრეთვე, იმ სპორტსმენების მაგალითებიც, რომელთაც დაუმსახურებლად აუარეს გვერდი წოდების მინიჭებისას. როგორც როსოშიკი აღნიშნავს, გაზეთის ამ პუბლიკაციამ ხელი შეუწყო სამართლიანობის აღდგენას: ბევრ სხვა სპორტსმენთან ერთად წოდება მიიღეს მოცურავეებმა — სემიონ ბელიც-გეიმანმა, ვლადიმერ კოსინსკიმ, ვიქტორ მაზანოვმა და ვლადიმერ სტრუჟანოვმა.
სპორტის ვეტერანებისთვის წოდების მინიჭება გრძელდებოდა 1992 წლამდე, ხოლო 1990-იანების ბოლოს და 2000-იანების დასაწყისში სპორტსმენთა გარკვეულ ნაწილს საბჭოთა პერიოდის მიღწევებისთვის „რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატის“ წოდება მიენიჭა.
მინიჭებათა სტატისტიკა
1960 წლის 1 იანვრისთვის წოდება მიიღო 1102-მა, 1975 წლის 1 იანვრისთვის — 2022-მა, 1980 წლისთვის — 2700-მა, ხოლო 1988 წლისთვის — 3 ათასზე მეტმა ადამიანმა.
სპორტსმენები, რომელთაც წოდება ჩამოერთვათ
იყო შემთხვევები, როდესაც სპორტის არაერთ დამსახურებულ ოსტატს ეს წოდება ჩამოერთვა. მიზეზები განსხვავებული იყო — მათ შორის პოლიტიკური, სკანდალებში მონაწილეობა (სისხლის სამართლის დანაშაულისათვის მსჯავრდებიდან ცენტრალურ გაზეთში გამოქვეყნებულ ფელეტონამდე, რომელში მოყვანილი ფაქტებიც, მოგვიანებით შესაძლოა არც დადასტურებულიყო), არასპორტული საქციელი, „სპორტული რეჟიმის დარღვევა“ და სხვ. ზოგს მოგვიანებით წოდება აღუდგინეს, ზოგს — არა; რამდენიმე სპორტსმენმა განმეორებით მიიღო წოდება ახალი მიღწევებისთვის. thumb|right|240პქ| [[ალა კუშნირი. 17 იანვარი, 1973 ]] საზღვარგარეთ მუდმივად საცხოვრებლად დარჩენას ან საბჭოთა კავშირში დაბრუნებაზე უარის თქმას, როგორც წესი წოდების ჩამორთმევა მოსდევდა. მათ შორის, ვისაც წოდება ამგვარად ჩამოართვეს იყვნენ — მოჭადრაკე ალა კუშნირი (1974), მოშაშე ისერ კუპერმანი (1978), მოჭადრაკე ვიქტორ კორჩნოი (1976), მოციგურავეები ლიუდმილა ბელოუსოვა და ოლეგ პროტოპოპოვი (1979), ჰოკეისტი ალექსანდრე მოგილნი (1989). გამონაკლისს წარმოადგენდა ფეხბურთელი აგუსტინ გომესი, რომელიც ესპანელ რესპუბლიკელთა ბავშვებს შორის საბჭოთა კავშირში მოზარდობისას მოხვდა, — იგი 1956 წელს ესპანეთში დაბრუნდა და ადგილობრივი კომუნისტური პარტიის ხაზით განაგრძო საქმიანობა.
არცთუ იშვიათად წოდების ჩამორთმევის მიზეზს საბჭოთა საზღვარზე „საბაჟო რეჟიმის დარღვევა“ წარმოადგენდა.
სპორტის დამსახურებული ოსტატები ფეხბურთში
პირველ 22 სპორტსმენს შორის, რომელთაც 1934 წლის 5 ივნისს წოდება მიენიჭათ იყვნენ ფეხბურთელებიც, სულ რვა მათგანი: მიხეილ ბუტუსოვი, პაველ ბატირევი, ნიკოლაი სტაროსტინი, ფიოდორ სელინი, პიოტრ ისაკოვი, ნიკოლაი სოკოლოვი, ივან პრივალოვი და ვლადიმერ ვონოგი. თავიდან წოდების მინიჭება ხდებოდა ორ წელიწადში ერთხელ (1934, 1936, 1938, 1940). 1941 წლიდან კი — ყოველწლიურად, თუმცა დაჯილდოებულთა სიაში 1956, 1958, 1966, 1968, 1971, 1972, 1974, 1976–1980, 1983, 1984 და 1987 წლებში ფეხბურთელები არ იყვნენ წარმოდგენილნი. წოდების მინიჭების მხრივ, ყველაზე „საფეხბურთო“ წელი იყო 1948 წელი, როდესაც წოდება 31 ფეხბურთელს მიენიჭა. 20 ფეხბურთელს მიენიჭა წოდება 1989 წელს, ხოლო 17 ფეხბურთელს — 1946 წელს.
ათწლეულების მიხედვით ყველაზე „უხმოსავლიანად“ ითვლება 1940-იანები — 88 ფეხბურთელი, 1980-იანები — 52 და 1950-იანები — 44. თუკი პირველი წოდება მიენიჭა და შესაბამისად დაჯილდოებულთა სიას სათავეში ჩაუდგა ჩქაროსნული მოციგურავე (ნიშნით № 1), არსებული მონაცემებით, როგორც ჩანს დაჯილდოებულთა სია ფეხბურთელით დაიხურა. 1992 წლის 25 თებერვალს წოდებით დაჯილდოვდა იური ისტომინი, რომელსაც გადაეცა სპორტის დამსახურებული ოსტატის ნიშანი № 4402.
სპორტის დამსახურებული ოსტატები საქართველოდან
სპორტსმენის სახელისა და გვარის შემდეგ მითითებულია წოდების მინიჭების თარიღი, ნიშნის ნომერი და შესაბამისი სპორტის სახეობა.
NGC 214
NGC 214 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1784 წლის 10 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:ანდრომედას თანავარსკვლავედი
Aenictus powersi
Aenictus powersi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Aenictus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dorylinae-ს ქვეოჯახს. .
პეხჩევოს თემი
პეხჩევოს თემი (Општина Пехчево) — თემი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ რეგიონში. მოსახლეობა შეადგენს 5 517 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 26.9 კაცი/კმ²-ზე.
თემის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პეხჩევო. გარდა ქალაქისა თემის შემადგენლობაში შედის 6 დასახლება.
თემის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 207 კმ²-ს.
ორულუ
ორულუ — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 10 მეტრი, ზუგდიდიდან 16 კმ, ცაცხვიდანდან 7 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 793 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ასასინები
მინი|ასასინების დამაარსებელი და მეთაური [[ჰასან იბნ საბაჰი]] ასასინები ( Ḥaššāšīn, الحشَّاشين) — შიიტური ისლამის ნიზარიტული (ისმაილისტური) ორდენი 1090–1275 წლებში, რომელიც დააარსა ჰასან იბნ საბაჰმა. ისმაილიტთა მუსლიმანურ სექტაში XI საუკუნის დამლევს მომხდარი განხეთქილების შედეგად ირანში შექმნილი საიდუმლო სექტანტური ნეოისმაილიტური ორგანიზაცია. გამოირჩეოდნენ უკიდურესი ფანატიზმით. ჰაშიშის ზემოქმედებით ახორციელებდნენ პოლიტიკურ მკვლელობებს. ორდენში იყვნენ თვითმკვლელთა ჯგუფები, რომლებსაც პოლიტიკური მკვლელობებისთვის იყენებდნენ. მათ სჯეროდათ, რომ თუკი მოკვდებიან ბრძანების შესრულებით ისინი სამოთხეში მოხვდებიან.
ასასინების, ანუ ნიზარიების სათავეში იდგნენ მსხვილი ფეოდალები, რომლებიც მიზნად ისახავდნენ სუნიტ სელჩუკიანთა გამოჩენილ წარმომადგენლებთან ბრძოლას. ძალთა ნაკლებობის გამო ასასინები ინდივიდუალური მკვლელობის პოლიტიკას ახორციელებდნენ თავიანთი ფიდაების საშუალებით. 1090 წელს ორდენის დამაარსებელმა და მეთაურმა შეიხმა ჰასან იბნ საბაჰმა აიღო ალამუთის ციხე და ასასინების რეზიდენციად აქცია. შემდეგ ასასინებმა ბევრი სხვა მიუვალი ციხეც იგდეს ხელთ ირანსა და სირიაში და შექმნეს თეოკრატიული სახელმწიფო.
XII საუკუნის დამდეგს ასასინების მოძრაობა გავრცელდა სირიასა და ლიბანში, სადაც ასასინები ჯვაროსნებს ებრძოდნენ. თანდათანობით ასასინების მეთაურებმა მიიტაცეს მათი ციხესიმაგრეების გარშემო მდებარე მიწები და ჩვეულებრივ ფეოდალებად იქცნენ. 1256 წელს მონღოლებმა ჰულაგუ-ხანის მეთაურობით აიღეს ალამუთის ციხე და მოსპეს ასასინები. ირანში, სირიასა და ლიბანში, 1273 წელს ასასინებს ბოლო მოუღეს მამლუქებმა ბეიბარს I-ის ხელმძღვანელობით.
სქოლიო
კატეგორია:ასასინები კატეგორია:აბასიანთა სახალიფო კატეგორია:საიდუმლო ორგანიზაციები
Cylindromyrmex schmidti
Cylindromyrmex schmidti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cylindromyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი
ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი — სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის კვლევითი ინსტიტუტი (NAS RA), დაარსდა 1957 წელს.
ისტორია
ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი არის სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წამყვანი კვლევითი ინსტიტუტი გამოყენებითი მათემატიკის, ინფორმატიკისა და გამოთვლითი ტექნოლოგიების დანერგვის სფეროში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სხვადასხვა დარგში.
იგი დაარსდა 1957 წელს, როგორც სომხეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი ცენტრი და ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
პირველი დირექტორი იყო გამოჩენილი მათემატიკოსი სერგეი მერგელიანი.
ინსტიტუტი გახდა გამოყენებითი მათემატიკის სხვადასხვა თანამედროვე დარგის ფუძემდებელი.
გამოთვლითი ცენტრში მუშაობის დროს, ბევრმა მეცნიერმა შეიტანა წვლილი კიბერნეტიკის სფეროში და გამოიყენა მათემატიკა. მათ შორის არიან ცნობილი მეცნიერები სერგეი მერგელიანი, რომი ვარშამოვი, აშოტ პეტროსიანი, იური შუქურიანი, იგორ ზასლავსკი და სხვები.
1963 წლიდან ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი გამოსცემს ჟურნალს „კომპიუტერული მეცნიერების მათემატიკური პრობლემები“.
1994 წელს შეიქმნა და ფუნქციონირებდა სომხეთის სამეცნიერო კვლევითი კომპიუტერული ქსელი (ASNET-AM). ის ემსახურება სამეცნიერო და საგანმანათლებლო ორგანიზაციების 65 ქსელს, რომლებიც მოქმედებენ სომხეთის სხვადასხვა რეგიონში.
2015 წელს დაგეგმილი იყო სუპერკომპიუტერული ეროვნული ცენტრის შექმნა ინსტიტუტში.
დღეისათვის ინსტიტუტი აქტიურად თანამშრომლობს ევროკავშირის ორგანიზაციებთან ცოდნის ინტენსიური მცირე საწარმოების მხარდაჭერის მიმართულებით.
ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი არის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ყოველწლიური კონფერენციის ფორუმის ორგანიზატორი.
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ინსტიტუტს სახელი შეუცვალეს. ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი ატარებს მაგისტრის ხარისხს კომპიუტერულ მეცნიერებაში.
ამჟამად ინსტიტუტში თეორიული კვლევის ძირითადი მიმართულებებია მათემატიკური ლოგიკა,, ავტომატების თეორია, ალგებრული კოდირების თეორია, ხელოვნური ინტელექტი და შემეცნებითი მოდელები, დისკრეტული მათემატიკა, გრაფიკის თეორია, შაბლონების ამოცნობა, ინფორმაციის თეორია და სტატისტიკა, რიცხვითი მეთოდები და მეცნიომმეტრია.
სქოლიო
კატეგორია: კავკასიის ინსტიტუტები კატეგორია: სომხეთის ინსტიტუტები
რენე ფერეირა
რენე ფერეირა დოს სანტოსი (დ. 21 აპრილი, 1992, სალვადორი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, თბილისის „დინამოს“ ცენტრალური მცველი, ასევე შეუძლია საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე თამაში.
ზესტაფონი
2013 წლის ზაფხულში რენეს ჰქონდა შემოთავაზებები საფრანგეთიდან,თუმცა ივლისის ბოლოს ის ქართულ "ზესტაფონში" გადავიდა და გუნდს შეკრებაზე შეუერთდა თურქეთში. . როგორც მან განაცხადა,ის დათანხმდა "ზესტაფონს",რადგან გუნდი მაღალი ადგილებისთვის იბრძოდა თავის ჩემპიონატში.
სეზონი 2013-14
ახალ კლუბში იდებიუტა 11 აგვისტოს საქართველოს უმაღლესი ლიგის გამხსნელ ტურში გასვლით მატჩში თბილისის "დინამოს" წინააღმდეგ.რენემ თამაში ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეცვალეს 81-ე წუთზე."ზესტაფონი" 2:1 დამარცხდა. ოქტომბერში "ზესტაფონის" ახალ მრწვრთნელად გია გეგუჩაძე დაინიშნა,თუმცა რენეს ძირითად შემადგენლობაში ადგილი არ დაკარგა.პირველი გოლი "ზესტაფონში" გაიტანა 22 თებერვალს საშინაო შეხვედრაში "ცხინვალის" წინააღმდეგ.მისმა გუნდმა 3:0 იმარჯვა. საბოლოო ჯამში,"ზესტაფონისთვის" სეზონი წარმატებულად შეფასდა,რადგან გუნდმა მოიპოვა მე-2 ადგილი საქართველის ჩემპიონატში და მიიღო ევროპის ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე მონაწილეობის უფლება.
სეზონი 2014-15
"ზესტაფონი" ევროპის ლიგში მე-2 საკვალიფიკაციო ეტაპიდან ჩაერთო და ტრნავას "სპარტაკს" დაუპირისპირდა.პირველი თამაში 0:0 დასრულდა,თუმცა შემდეგ გასვლაზე "ზესტაფონი" 0:3 დამარცხდა და ტურნირს გამოეთიშა .რენემ მთლიანად ითამაშა ირივე მატჩი. 2014 წლის 9 აგვისტოს უმაღლესი ლიგის გამხსნელ ტურში რენემ თამაში ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო "გურიის" წინააღმდეგ და 79-ე წუთზე შეცვალეს.მისმა გუნდმა 6:0 გაანადგურა მეტოქე. .პირველ წრეში რენემ 14 მატჩი ჩაატარა "ზესტაფონში" და გუნდის ძირითადი შემადგენლობის მოთამაშე იყო.