cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალუტიკები
დასახელებები
აღმოსავლეთით ნამდვილი უპირატესობა აქვს სიტყვას ,,ინუიტ”, რომელსაც თავის თავს უწოდებენ ესკიმოსების ნაცვლად. სიტყვა მომდინარეობს ალგონკუელი ინდიელებისგან და სავარაუდოდ ნიშნავდა თოვლზე სასიარულო ფეხსაცმელს. ზოგი ფიქრობს, რომ მისი თავდაპირველი მნიშვნელობა უმი ,,უმი ხორცი” იყო. ,,ესკიმოსი” ჯერ კიდევ გამოყენებადია ალასკაში. მხოლოდ ჩრდილოეთ ალასკაში, გრელანდიასა და კანადაში იყენებენ სიტყვას,,ინუიტ” ხალხთა მნიშვნელობით. ალასკელი ესკიმოსების უმეტესობა ადამიანის აღსანიშნავად იყენებს სიტყვას ,,იუკ”, ისინი ცნობილნი არიან როგორც იუპიკები.
ინუიტ-იუპიკ-ალეუტური( Inuit-Yupik-Aleut)  ოჯახი გავრცელებულია ჩრდილოეთ კანადიდან გრელანდიის გასწვრივ დასავლეთ ჩუკოტკამდე, ასევე რუსეთის რამდენიმე კუნძულზე.
ათაბასკანური ოჯახი (Athabascan-Eyak-Tlingit)  გავრცელდა დასავლეთ კანადიდან წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთით.
ინუიტ-იუპიკ-ალეუტური( Inuit-Yupik-Aleut)
ინუიტ-იუპიკ-ალეუტური ოჯახი კიდევ იყოფა ორ მცირე ოჯახად, რომელსაც ეწოდება ალეუტური და ესკიმო. თითოეულში კიდევ ცალკე ენები შედის.
ალეუტურ ქვეოჯახში შედის ერთადერთი ენა, რომელსაც ასევე ალეუტური ეწოდება.
==== უნანგა (Unangax̂) ==== უნანგა (Unangax̂)  ასე უწოდებენ ალეუტურ ენას ადგილობრივები. ალასკის ტერიტორიაზე ენა ვრცელდება ალეუთურ კუნძულებზე (Alutian islands),  პრიბილოფის კუნძულებსა და ალასკას ნახევარკინძულის დასავლეთით.
უნანგა არის ერთი ენა, რომელიც ატკას კუნძულებზე იყოფა ორ-აღმოსავლურ და დასავლურ დიალექტებად. ამ ენაზე 100-ზე ცოტა ადამიანი საუბრობს, მიუხედავად იმისა, რომ მოსახლეობა 2,200 ია იმ ადგილებისა , სადაც გავრცელებულია. ამ ენას ადრე ალეუტურს უწოდებდნენ და მას იყენებდნენ რუსები ადგილობრივ ბეწვით მოვაჭრეებთან საურთიერთოდ. ტერმინი უნანგა ნიშნავს ,,პირს” (person) მისი ძირი ალბათ უნდა მომდინარეობდეს სიტყვიდან una, რომელიც მიუთითებდა ზღვის მხარეს. სიტყვის მრავლობითი ფორმა ,,ხალხი” წარმოითქმის როგორც- unangas დასავლური დიალექტით და როგორც- unangan აღმოსავლური დიალექტით, ამიტომ ხშირად ეს განსხვავებები ეხება ხოლმე ენის დასახელებასაც. ძირძველი ტერმინი ენის დასახელებისა არის Unangam Tunuu.
მიუხედავად იმისა, რომ რუსი ბეწვით მოვაჭრეები ექსპლუატაციას უწევდნენ და ავიწროვებდნენ ალეუტურ ენოვან მოსახლეობას, მათ ხელი შეუწყვეს, რომ ჩამოყალიბებულნიყვნენ როგორც ორენოვანნი. რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის ინიციატივით 1824 წელს ივან ვენიამინოვი, რომელიც იყო ლინგვისტი, მუშაობდა ალეუტურ ენაზე მოსაუბრეებთან ერთად, რათა განვითარებინა წერითი სისტემა და თარგმნა რელიგიური და საგანმანათლებლო წიგნები.
ალუტიკური
ალუტიკური-ამ ენაზე საუბრობენ წყნარი ოკეანის ყურეში მცხოვრები იუპიკები. აქვს ორი დიალექტი და გავრცელებულია  ალასკის ნახევარკუნძულიდან და პრინცი უილიამის ყურემდე. საერთო მოსახლეობა არის 3000 ალუტიკი, აქედან 400 ჯერ კიდევ საუბრობს ამ ენაზე.
მიუხედავად იმისა, რომ ტრადიციულად ხალხმა საკუთარ თავს სუგპიაკი უწოდა (სუკ ნიშნავს ადამიანს, პიაკ კი ნამდვილს) სახელი ალუტიკი მიღებულ იქნა რუსული სიტყვიდან aleut, რომელსაც რუსი დამპყრობლები უწოდებდნენ ადგილობრივ მოსახლეობას, რომლებიც თავად შექმენს ატუსა და კოდიაკების ხალხთა დაოჯახებით. ალუტიკები კულტურულადაც და ენობრივადაც მჭიდრო კავშირში არიან იუპიკებთან. ალუტიკები ,,ადამიანის” გამოსახატად იყენებენ სიტყვას ,,სუკ” ნაცვლად ,,იუკისა”. ესკიმოესების ნაცვლად თავს ალუტიკს უწოდებდნენ თავის ენაზე, ინგლისურად-ალეუტს. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ სიტუაცია აირია რუსების ექსპანსიის დროს, რომელმაც მიაღწია ალეუთურ კუნძულებიდან   კოდიაკის კუნძულებამდე. რუსები განაგრძნოდნენ ადგილობრივებისთვის ალეუტის წოდებას, როგროც ამას მიჩვეულები იყვნენ, მიუხედავად იმისა, რომ მათ იცოდნენ ენობრივი და კულტურული განსხვავებები ალეუტის კუნძულის მცოვრებთა და კოდიაკელ ალუტიკებს შორის.
პირველი სამუშაოები ალუტიკურ ლიტერატურაზე ჩატარდა რუსი ბერების ჰერმანისა და გიდეონის და ნიჭიერი სტუდენტის ჩუმოვისკის მიერ. მათი წარმატებული მუშაობა გაგრძელდა დაახლოებით 1807 წლამდე, თუმცა შემდეგ შეწყდა და თითქმის არც ერთი ნაშრომი არ გადარჩენილა.
პირველი თანამედროვე ლინგვისტური მუშაობა ალუტიკურ ენაზე ჩატარდა ირენე რიდის მიერ 1960 წელს, ასევე ჯეფ ლირის მიერ 1973 წელს. ლირმა შექმნა როგორც გრამატიკული წიგნი, ისევე ლექსიკონი კონიაგური ალუტიკურისა საკლასო სწავლებისთვის.
ცენტრალური ალასკის იუპიკური
ცენტრალური ალასკის იუპიკური არის ყველაზე დიდი ადგილობრივ ოჯახებს შორის როგორც პოპულაციით,ისე მასზე მოსაუბრე ადამიანების რაოდენობით.
მოსახლეობის საერთო რაოდენობა 21000 დაახლოებით, 10000 კი საუბრობს ამ ენაზე. 68-დან 17 იუპიკურ სოფელში ბავშვს ჯერ კიდევ ასწავლიან იუპიკურს, როგორც მათ პირველ ენას. იუპიკური სოფლები ძირითადად განლაგებულია ნელსონის კუნძულზე. მთავარი დიალექტი არის ზოგადი იუპიკური. კიდევ არის მცირე 4 დიალექტი:ნორტონული, ჰოოპერ ბაი-ჩევაკური, ნუნივაკი, ეგეგიკი.
ცენტრალური ალასკის იუპიკები გეოგრაფიულადაც და ლინგვისტურადაც განლაგებულნი არიან ალუტიკებსა და ციმბირელ იუპიკებს შორის.
პირველი სამუშაობი ამ ენაზე ჩატარდა რა თქმა უნდა რუსეთის მიერ. ასვე მონაწილეობას იღებდნენ კათოლიკეებიც და მისიონერებიც, რომლებიც ერთმანეთს წერილობით უცვლიდნენ ცოდნას. 1960 იან წლებში ირენ რიდმა და სხვებმა ალასკის უნივერსიტეტში  განავიტარეს თანამედროვე დამწერლობითი სისტემა და მათი მუშაობის შედეგად ცამოყალიბდა პირველი პირველი ორენოვანი სკოლა 4 იუპიკურ სოფელში.
მას შემდეგ უამრავი ორენოვანი წიგნი დაიბეჭდა ისევე, როგორც ლექსიკონები და ნოველები.
წმინდა ლოურენსის კუნძულის იუპიკური იგივე ციმბირული იუპიკური
ამ ენაზე ლაპარაკობენ წმინდა ლოურნესის კუნძულის სოფლებში, გამბელსა და სავონგაში. ენა იდენტურია ენისა, რომელზეც ლაპარაკობენ ბერინგის სრუტის გასწვრირვ.
მთლიანი მოსახლეობა ციმბირელი იუპიკებისა არის 1,100 ,აქედან 1050 საუბრობს ამ ენაზე. გამბელსა და სავინგაში ბავშვები თავიდანვე სწავლობენ, როგორც მშობლიურ ენას. 900 ციმბირელი იუპიკიდან, რომლებიც ციმბირში ცხოვრობენ  მხოლოდ 300 ლაპარაკობს ამ ენაზე და არც ბავშვებს ასწავლიან,  როგორც პირველ ენას.
მიუხედავად იმისა, რომ უამრავი ლინგვისტური თუ პედაგოგიური ნაშრომი გამოქვეყნდა კირილიცურად (ძველი სლავური ანბანი) ციმბირის მხარეს, 1960 წლამდე ძალიან ცოტა იყო დაწერილი წმინდა ლოურენსის კუნძულის მაცხოვრებელთათვის. 1971 წელს ალასკას უნივერსიტეტის მეცნიერებმა განაახლეს ორთოგრაფია მას შემდეგ კი სხვადასხვა სასწავლო მასალები, მათ შორის ლექსიკონები, გრამატიკის წიგნები გახდა ხელმისაწვდომი სკოლის მოსწავლეებისთვის.
ციმბირული იუპიკური მკვეთრად განსხვავდება ცენტრალური ალასკის იუპიკურისგან. უნდა ავღნიშნოთ, რომ ციმბირული იუპიკური აპოსტროფის გარეშე იწერება.(siberian yupik).
ინუპიაკური
ინუპიაკურ ენაზე საუბრობენ უფრო მეტად ჩრდილოეთ ალასკაში. ის მჭიდროდაა დაკავშირებული კანადურ ესკიმოსთა დიალექტთან ასევე გრელანდიის დიალექტებთან, ყველას ერთად ეწოდებათ ესკიმოსული (ინუიტური). განსხვავებულია იუპიკურისგან ან დასავლეთ ესკიმოსურისგან.
ალაკსური ინუპიაკური მოიცავს ორ ძირითად დიალექტს: ჩრდილო ალასკური ინუპიაკური და სევარდის ნახევარკუნძულის ინუპიაკური. ჩრდილო ალასკური ინუპიაკური მოიცავს ჩრდილოეთ ფერდობის დიალექტზე მოსაუბრეებს, რომლებიც არქტიკული სანაპიროს გასწვრივ ცხოვრობენ ბარტერის კუნძულიდან კივალინამდე. ასვე ემოიცავს მალიმიუტის დიალექტს, რომელზეც ძირითადად კობუკის მდინარის მიმდებარე ტერიტორიაზე საუბრობენ. სევარდის ნახევარკუნძულის ინუპიაკურის მოიცავს ქავიარაქულ დიალექტს, რომელზეც ძირითადად ტალერსა და ნახევარკუნძულის სამხრეთით საუბრობენ. ასევე მოიცავს ბერინგის სრუტის დიალექტს, რომელზეც სრუტის გარშემო განლაგებულ სოფლებში და დიომედეს კუნძულზე მეტყველებენ.
დიალექტებს შორის განსხვავება არის როგორც ლექსიკურად, ისე სუფიქსებსა და ფონოლოგიაში. ჩრდილოეთ ფერდობისა და მალიმუტის დიალექტები არის მარტივად გასაგები, თუმცა ამ ორ ენას შორის არის განსხვავებები. მაგალითად ,,ტუპიკ” ჩრდილოეთ ფერდობულად ნიშნავს კარავს, მალიმუტურად კი სახლს, სახლი ჩრდილოეთ ფერდოფის დიალექტურად არის ,,იგლუ”. განსხვავება არის ჟღერადობაშიც-სიტყვა ,,ძაღლი” ჩრდილოეთ ფერდობის დიალექტურად გამოითქმის როგორც ქიმმიქ, მალიმუტურად კი- ქიპმიქ.
სევარდის ნახევარკუნძულისა და ჩრდილოეთ ალასკური დიალექტებიც განსხვავდება ერთმანეთისგან. საკმაოდ დიდი გამოცდილებაა საჭირო, რომ ერთ დიალექტზე მოსაუბრემ მეორეზე მოლაპარაკეს გაუგოს. მაგალითად ორივე დიალექტზე  სხვადასხვანაირად ჟღერს სიტყვა,,ლაპარაკი”. ,, ქანიქტუტ"-ნიშნავს, რომ ისინი ლაპარაკობენ სევარდის ნახევარკუნძულის დიალექტზე, იგივე ჩრდილოეთ ალასკურად გამოითქმის როგორც ,,უქაქტუტ".
სახელწოდება ,,ინუპიაკ” ნიშნავს რაელურ ან ჭეშმარიტ პირს.(ინუკ-პირი, პიაქ-რეალური, ნამდვილი) ხშირად ჩაიწერება როგორც "Iñupiaq,"განსაკუთრებით ჩრდილოეთის დიალექტებში. სიტყვამ ,,ინუპიაკ” შეიძლება გამოხატოს ერთი ადამიანი, ასვე შეიძლება იყოს ზედსართავი. სიტყვას არ აქვს მრავლობითი ფორმა.
თხრობის ხელოვნება
ტრადიციული ალუტიკური ზღაპრების შესწავლას ე.წ. გაკვეთილები სჭირდებოდა. ლეგენდები წინაპრების მიღწევებს, უცნაური შემთხვევების ახსნას ეხებოდა. ლეგენდები სახლიდან მოშორებით, მარტო ხეტიალის საშიშროებებს ამხელდნენ, სამაგალითო ყოფა-ქცევის მოდელებსაც ხატავდნენ. „ზამთრის კაცი“, ამბავი, რომელსაც ხმაურიან ბავშვებს უყვებოდნენ ხოლმე, ცუდი ყოფა-ქცევის ბავშვებს აფრთხილებდა, რომ მათი საქციელი ცუდ ამინდს გამოიწვევდა. ბავშვები სწავლობდნენ, რომ ცუდ მოქცევას შესაბამისი ცუდი შედეგები მოჰყვებოდა არა მხოლოდ მათთვის, არამედ მთლიანი თემისთვის.
მითური ისტორიებით ალუტიკები კოსმოსს- ადამიანების, ვარსკვლავებისა და ცხოველების წარმომავლობას ხსნიდნენ. მწყურვალი ვეშაპის ისტორია გვაძლევს ცოდნას ალუტიკების რწმენის შესახებ, რომ ყოველ ცოცხალ ორგანიზმს ადამიანის მსგვავსი ცნობიერი გააჩნია. მათი აზრით, ყოველ ცოცხალ ორგანიზმში პატარა ადამიანი ცხოვრობდა და ის განაპირობებდა ცნოიბიერის არსებობას. მევეშაპეები მსგავს ისტორიებს თავიანთ მოსწავლეებს უყვებოდნენ ხოლმე.
მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ადამიანი ეუფლებოდა ამბავთა თხრობის ხელოვნებას, ალუტიკების ყოველ თემს საკუთარი გამოცდილი სპეციალისტი ჰყავდა ამ სფეროში. კასაქ-ის ( kas’aq) სახელით ცნობილ ადამიანს განსაკუთრებულად ღრმა ცოდნა ჰქონდა ამბების, სიმღერებისა და ცეკვების. ის უძღვებოდა ტრადიციულ ცერემონიებს და ეხმარებოდა ბავშვებს განათლების გაღმავებაში.
მუსიკა
კლასიკური ალუტიკების საზოგადოებაში მღერა საზამთრო ფესტივალების ცენტრალური ნაწილი იყო. მსგავსი შეკრებების მასპინძელი ქირაობდა სპირიტუალურ ლიდერს აქტივობების გასაძხოლად. ტრადიციულ სიმღერებსა და საცერემონიო ეტიკეტში ღმრად ჩახედული, ის იყენებდა მრავალ სიმღერას, რათა სტუმრები ყოველდღიური ცხოვრებიდან მაგიურ, ჯადოსნურ სამყაროში გადაეყვანა. სიმღერით ადამიანები სულებს იძახებდნენ, პატივს მიაგებდნენ მათ და მადლობას უხდიდნენ ყოველგვარი დახმარებისთვის. ალუტიკები სპეციალურ სიმღერებს ასრულებდნენ წინაპრების პატივსაცემად. წინაპარს ხშირად განასახიერებდნენ ნიღბითა და სპეციალური მელოდიების თანხლებით. კაცები ნიღბებსა და სიმღერებს ამბების მოსაყოლადაც იყენებდნენ- დიადი ნადირობის, ბრძოლისა ან ოჯახური ისტორიის გადმოსაცემად.
კერვის ხელოვნება
მასალების დაგროვება იყო პირველი ნაბიჯი ტანსაცმლის წარმოებაში. ალუტიკების სამოსი ხშირად უამრავი სხვადასხვა დეტალისგან შედგებოდა, რომელთა უმეტესობა ნადირობის გზით იყო მოპოვებული. რუსების შემოსვლის შემდეგ, ხალხს აღარ ჰქონდა საშუალება ჩაეცვათ დაბალი ღირებულების მასალისგან შეკერილი ტანსაცმელი, განსაკუთრებით-ფრინველთა ტყავის. ქარგამძლე ქუდი და სხვა ტანსაცმელი იკერებოდა დაახლოებით 60 ფენისგან. სპეციალური ღონისძიებებისთვის საჭირო ქუდებს კი ჰქონდა 150 ფენა. სხვა ტანსაცმელებში გაერთიანებული იყო სხვადასხვა ცხოველის ტყავი. ალასკის ნახევარკუნძულზე მცხოვრებ ალუტიკებში აქტუალური იყო ციყვის, წავის, ლოსის, ქრცვინისა და ზღვის წავის ტყავის ქუდები.
ალუტიკები ძუძუმწოვართა ტყავს ამუშავებდნენ შარდით, ახვევდნენ და ინახავდნენ. ხოლო ქალები ურევდნენ ამიაკს შარდს, რათა მოეშორებინათ ტყავზე დარჩენილი ცხიმი და თმა. გაჟღინთულ ტყავს თბილ ადგილას დებდნენ რამდენიმე დღის განმავლობაში, რათა ბეწვი ადვილად მოშორებოდა.
ფრინველთა ტყავი თევზების კვერცხით იყო შეღებილი. მას შემდეგ, რაც ტყავს დაამუშავებდნენ და მოაშორებდნენ ცხიმსა და ბეწვს, ალუტიკები მას თევზის ქვირითით ფარავდნენ და გასაშრობად ტოვებდნენ. რამდენიმე დღის შემდეგ ნარჩენებს ფხეკდნენ, ასუფთავებდნენ და ამუშავებდნენ მანამ, სანამ ტყავი მშრალი და რბილი არ იქნებოდა.
ზემოთ აღნიშნულ პროცესებთან ერთად მკერავები ძაფსაც თავისით ამზადებენ. პირველ რიგში, ისინი გრიხავენ ცხოველის ძარღვებს სანამ ვიწრო ძაფს არ მიიღებენ. მიღებულ მასას ფრჩხილებით ყოფენ თხელ ზოლებად, შემდეგ ატენიანებენ, ხელით ახვევენ ხის კოჭაზე. მინი|ალუტიკთა კულტურის წარმომადგენელი
ტყავის დამუშავების ხელოვნება და ალუტიკური ტანისამოსი
ალუტიკების ტანსაცმელი ფრინველების, თევზების და სხვადასხვა ცხოველის ტყავისგან იყო დამზადებული. მაგალითად, ისინი იყენებდნენ ირმის, სელაპისა და ციყვის ტყავს. ყოველდღიური საქმიანობისთვის, ალუტიკებს ემოსათ გრძელი, ფართო, უთავსაბურო მანტია და ნაზი ქსოვილი სამოსის შიგნით ჩასაცმელად, რომელიც ჩვილი სელაპის კანისგან მზადდებოდა. როცა საგარეო საქმეები ჰქონდათ, დათვის ან სხვა რომელიმე ძუძუმწოვრის ნაწლავებისგან დამზადებული წყალგაუმტარი სამოსი ეცვათ; ხმარობდნენ სანაპიროს ნიადაგისგან დამზადებულ წინდებს, მუხლამდე სიგრძის ჩექმებსა და დათვის ტყავისგან შეკერილ ხელთათმანებს. ზოგიერთ ალუტიკს განსაკუთრებული შემთხვევებისთვის მორთულ-მოკაზმული მოსაცმელიც ჰქონდა.
ყოველი სამოსი საგულდაგულოდ დამზადებული იყო. ქალები მრავალ საათს ანდომებდნენ სანთლისა და ცეცხლის შუქზე ბუნებრივი მასალიდან  თბილ, მოსახერხელ და ლამაზად შეკაზმნული ტანსაცმლის დასამზადებლად. ალუტიკების სამოსი ჩაცმულობაზე მეტი იყო. ის ხელოვნების ერთ-ერთი დარგი იყო, რამეთუ პატრონის იდენტობას გამოხატავდა, ერთგვარი თილისმა იყო და ადამიანებსა და ცხოველებს შორის მჭირო სულიერი კავშირის დემონსტრირებას ახდენდა.
ხატვა
სანამ სხვადასხვა პიგმენტით ვაჭრობის შესაძლებლობა ექნებოდათ, ალუტიკი მხატვრები ქმნიდნენ საღბავებს მცენარეებისა და სხვადასხვა მინერალის გამოყენებით. ისინი მოიპოვებდნენ ფერებს კონიო ს ქერქისგან,მიწისგან და კენკრისგან. ქმნიდნენ სხვადასხვა ტონალობების ფხვნილებს წითელი ფიქალის დაფხვნით, რკინის ოქსიდით, სპილენძის ოქსიდით. ისინი აზავებდნენ ნახშირს კირის დუღაბთან, მიღებულ ფხვნილს კი კვლავ ზეთისა და სისხლის ნაზავში ურევდნენ. ალუტიკები ამ საღებავს ნივთებზე თავისი თითებით, პატარა ჯოხებით ან ცხოველის ბეწვისგან დამზარებული ფუნჩით უსვამდნენ.
გრაფიკული ხელოვნება
ალუტიკთა კლასიკურ საზოგადოებაში ხელოვნებას არაერთი დატვირთვა ჰქონდა. აკურატული დეკორაციები საგნებს სილამაზეს მატებდნენ და გამოხატავდნენ პატივისცემას მცენარეებისა და ცხოველებისადმი, რაც, თავის მხრივ, განაპირობებდა ოჯახის მომავალ კეთილდღეობას. სურათებზე ასევე ხშირად გამოხატავდნენ ისტორიას. როგორც წიგნები, ისევე სურათები ასახავდნენ წარსულ მოვლენებსა და ისტორიებს.
ზოგიერთი ნახატი იყო ოჯახის სიმბოლოს წარმოადგენდა. მონადირე კლავს ორ სელაპს ჰარპუნის ერთი დარტყმით. ეს ძალიან იღბლიანი მოვლენა ნახატში შესაძლოა იყოს სიმბოლო მისი საყოფაცხოვრებო იარაღებისა. როდესაც მნახველი უყურებს სურათს, რომელზეც ინსტრუმენტებია გამოსახული, ახსენდებათ მონადირის უნარი და კარგი ბედი, ამასთან ერთად, ინფორმაციას იღებენ, რომ მასზე დახატული საგნები ეკუთვნის ოჯახს. სურათი ინახავს ისტორიას, ზეიმობს მონადირის ნიჭსა და გამოხატავს საკუთრებას.
მათი ნახატები შეიცავდა გეომეტრიულ ფიგურებს, ცხოველებს, ადამიანების გამოსახულებებს, ნავებს, ზეციურ სხეულებს. სულების გამოსახვა იყო საბოლოო დეკორატიული შტრიხი ბევრ საგანზე. ალუტიკების საზოგადოება ხშირად ხატავდა ხისგან დამადებულ ნივთებზე- მშვიდზე, ისრებზე, ქუდებზე, ყუთებზე, ნიღბებზე და სხვა მრავალ სახის იარაღზე. ალუტიკები სცენებს ლოდებზეც გამოსახავდნენ. ტვიფრავდნენ სხვადასხვა გეომეტრიულ ფიგურებს ქვებსა და ძვლის იარაღებზე. ისინი ქმნიდნენ სურათებს სხვადასხვა სიმბოლური დატვირთვის გათვალისწინებით.
ცეკვა
ალუტიკების ზამთრის ფესტივალების ცენტრალური ნაწილი ცეკვა იყო. რითმული მუსიკისა და სხეულის დასარტყამ ინტსრუმენტად გამოყენების თანხლებით, ალუტიკი მამაკაცები ნადირობის სცენების იმიტაციას აკეთებდნენ, ხოლო ქალები წინაპრების სადიდებლად ცეკვავდნენ. პერფორმანსები, ძირითადად, მამაკაცების სახლში იმართებოდა. ერთ-ოთახიანი ბინა აშენებული და მოვლილი იყო მდიდარი ბელადის მიერ. ამ ადგილას მამაკაცები პოლიტიკაზე კამათობდნენ, თავიან იაღარებს შეაკეთებდნენ და ემზადებოდნენ ბრძოლისთვის. ზამთრის დროს, ალუტიკები ამ ერთ-ოთახიან სივრცეს საცერემონიო ცენტრად აქცევდნენ ხოლმე. აქ ოჯახები იკრიბებოდნენ, რათა აღენიშნათ წლის გამორჩეული ღონისძიება და გადაეხადათ მადლობა ცხოველთა სულებისთვის მათთვის საარსებო პირობებით უზრუნველყოფისთვის.
სანამ ცეკვის ცერემონიას დაიწყებდნენ, ალუტიკები მამაკაცის სახლს საგულსაგულოდ რთავდნენ სანადირო მექანიზმებითა და ცხოველთა ტყავით. ჰარპუნები, ნიჩბები, ზღვის ძუძუმწოვართა ტყავი და კაიაკები ერთად იყო შეკრული და მიმაგრებული ჭერზე. სტუმრები თავიანთ საუკეთესო ტანისამოსში იყვვნენ გამოწყობილნი და კედლებთან თავიანთი სოციალური სტატუსის მიხედვით დგებოდნენ. მამაკაცები სკამებზე, ხოლო ქალები და ბავშვები იატაკზე ისხდნენ. როდესაც ნიღბიანი კაცები ცეკვას იწყებდნენ, აუდიტორია რითმს ყვებოდა, ხოლო ერთი კაცი თოკით ჭერზე დაკიდებულ მექანიზმის ქანაობას იწყებდა და ხმას გამოაცემინებდა. ადამიანები ოკეანის მიქცევა-მოქცევას ბაძავდნენ, თავიანთ ცეკვას განსაკუთრებულ დატვირთვას ამატებდნენ.
გრავირება
არტეფაქტებმა გამოავლინა გრავირების მრავალი მეთოდი. ხეზე მომუშავე ალუტიკები შუაზე ყოფდნენ მორებს ძლიერი ძვლებისა და მახვილკუთხიანი ხის ნაჭრების გამოყენებითა და მძიმე გრანიტის დარტყმით. მიღებულ ფიცრებს ჭრიდნენ და ფორმას აძლევდნენ ქვის ცულით, რომელიც მუყრანის სახელურზე იყო მიმაგრებული. ხელს კიდებდნენ ამოსატვიფრ ინსტრუმენტებს, ხის ხელის მოსაჭიდებლებს, რომლებსაც თახვის, მაჩვზღარბისა და სხვა მღრნელების ტყავით აუმჯობესებდნენ.
განსაკუთრებული რესურსი
ალუტიკების გადარჩენისთვის ჩრდილოეთური სელაპის ბეწვი მნიშვნელოვანი ელემენტი იყო. რუსების მიერ პრიბილოფის კუნძულების აღმოჩენის შემდეგ ალუტიკებს იმ ტერიტორიაზე გადასვლა და სელაპთა დაჭერა დაევალათ. მას შემდეგ, სელაპის ბეწვეული ერთადერთი რესურსი იყო საგარეო ვაჭრობისთვის და აუცილებელი ალუტიკების სიცოცხლისთვის. ტრადიციული გამოყენება სელაპის ბეწვისა დღემდე გრძელდება.
დღესდღეობით კოდიაკზე მცხოვრები ალუტიკები მარცვლეულის შესაგროვებლად კოდიაკის სანაპიროებსა და ტყეებს ადგებიან. ძველად, სანამ ნაძვი დაიწყდებდა ზრდას კოდიაკზე, ხის მასალას მხოლოდ სანაპიროზე შოულობდნენ. მგრავირებელნი აგროვებდნენ ტოტებს და წყნარიოკეანული კენკრის ხისგან მორებს ამზადებდნენ. იყენებდნენ კედარს, კოდიაკის სანაპიროს ნაძვს, ჭრიდნენ მუყრანს, არყისა და ალვის ხეებს ციცაბო მდელოებიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ესკიმოსები
ლომისის მთავარმოწამის ეკლესია
ლომისის მთავარმოწამის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ხორხელის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ძეგლის აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (9,5 X 6,5 მ), კედლების ქვედა ნაწილი მთლიანად რიყის ქვითაა ნაგები, ხოლო ზედა (მოგვიანებით აღდგენილი) ნაწილში რიყის ქვის წყობაში თანაბარი ინტერვალებით ჩაყოლებულია აგურის თითო რიგით შედგენილი შრეები. აგურითვეა გამოყვანილი კონქი, კამარა და კარ-სარკმელთა ღიობები. ეკლესია შელესილი და შეთეთრებულია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია კრამიტის საბურავი და ლავგარდნის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედან აგურის შეისრული თაღი აქვს. სამხრეთ შესასვლელის გარეთა თაღი მოგვიანებით (შეკეთების დროს) მოუშლიათ და კარი ხის ძელებით გადაუხურავთ. ეკლესიის კვადრატული დარბაზი აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული, რომლის ღერძზეც შეისრული სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის შუაში ოთხწახნაგა ტრაპეზი დგას. აბსიდის მხრების ხაზზე ხის კანკელია. საკურთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული და წინიდან ნახევარწრიული ამბიონი ეკვრის. სამხრეთ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში თითო შეისრულთაღოვანი სარკმელია. ეკლესიის იატაკზე კვადრატული აგურია მოგებული. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით, შეისრულია კონქის თაღიც. ეკლესიის განივ ფასადებზე, აგურის წყობის შეღრმავებით, თითო მაღალი ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის ზემოთ, ოდნავ შეღრმავებული ვიწრო და მაღალი ნიშია, რომელშიც ცისფრად მოჭიქული რამდენიმე აგურია ჩასმული. დასავლეთ ფრონტონის წვერზე აგურის ოთხწახნაგა სამრეკლო მდგარა (შემორჩენილია საფუძვლის ნაწილი). ეკლესიის კედლები დასრულებულია აგურის საფეხუროვანი მაღალი ლავგარდნით. ეკლესიას შემოვლებული აქვს რიყის ქვის გალავანი.
ედერსონ მორაესი
ედერსონ სანტანა დე მორაესი (Ederson Santana de Moraes; დ. 17 აგვისტო, 1993, ოზასკუ, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, პოზიციით მეკარე. იცავს „მანჩესტერ სიტის“ ღირსებას, რომელმაც ის პორტუგალიური „ბენფიკასგან“ 35 მილიონი ფუნტის სანაცვლოდ შეიძინა. ამ ტრანსფერის შედეგად, ედერსონი 2018 წლის მაისამდე ითვლებოდა მსოფლიო ფეხბურთის ისტორიის ყველაზე ძვირადღირებულ მეკარედ.
ტიტულები
ბენფიკა:(4)
მანჩესტერ სიტი:(10)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ლისაბონის ბენფიკას ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
მეჩექმე გაბო
მეჩექმე გაბო — მიხეილ ჯავახიშვილის მოთხრობა. ავტორმა ის 1905 წელს გამოაქვეყნა. მეჩექმე გაბო თავიდან მდიდარი და შეძლებული მეწარმე იყო, თუმცა შემდეგ როსკიპი ხანუმი შეუყვარდა, თავის ბინაში დაასახლა და ქალებიც მოუყვანა. ამასთან ერთად ცოლ-შვილიანი იყო, მაგრამ ხანუმს არაფერს არ აკლებდა. შემდეგ დრო გავიდა, ბევრი რამ შეიცვალა და გაბოს ხანუმის ვალები დაედო. უმადურ ქალმა ერთ დღეს გამოუცხადა, რომ თუ ფულს არ ჩაასესხებდა, ის უჩივლებდა. გაბოს ამ ნათქვამმა გული ატკინა, მაგრამ ვერაფერი გააწყო. საბოლოოდ გალანძღა და ქონება დაკარგა.
სქოლიო
კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილის ნაწარმოებები კატეგორია:ქართული მოთხრობები
ოჟახლი
ოჟახლი (Odzhakhly) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ცაული
ცაული (Ţaul) — სოფელი მოლდოვაში, დონდუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 226 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 331 ადამიანს შეადგენდა.
გლდანი (ელექტროდეპო)
250პქ|მინი|მარჯვნივ|გლდანის დეპო
„გლდანი“ (ტჩ-2) — თბილისის მეტროპოლიტენის დეპო. მდებარეობს გლდანის რაიონში (41.79083°N, 44.793°W). ექსპლუატაციაში შევიდა 1985 წლის ოქტომბერში, დიდუბე-გურამიშვილის მონაკვეთის გახსნამდე.. ემსახურება ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზს ოთხვაგონიანი შემადგენლობებით. ლიანდაგები 1–14 იტევს ორ ხუთვაგონიან შემადგენლობას. აქვს საბრუნი წრე ვაგონების მობრუნებისათვის და სამრეცხაო.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის მეტროპოლიტენის დეპოები კატეგორია:ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზი
გიორგი გოზალიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
გიორგი გოზალიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს:
საქართველოს პარლამენტის მერვე მოწვევის დეპუტატები
საქართველოს პარლამენტის მერვე მოწვევის დეპუტატები — საქართველოს პარლამენტის წევრები 2012–2016 წლებში, მე-8 მოწვევის პარლამენტში.
დეპუტატების სია
• 4
რესურსები ინტერნეტში
*
ორთა-ჯეირანჩიოლი
ორთა-ჯეირანჩიოლი (Orta Ceyrançöl) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
არტავაზი
არტავაზი (Արտավազ) — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 870 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 103 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 26 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 42.86 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
ფინანსებისა და ადმინისტრირების უნივერსიტეტი
ფინანსებისა და ადმინისტრირების უნივერსიტეტი (Vysoká škola finanční a správní o.p.s.) ― კერძო ბიზნეს სკოლა ჩეხეთის რესპუბლიკაში. დაარსდა 1999 წელს, საბანკო აკადემიისა და ჩეხეთის ქვანახშირის ჯგუფის მიერ. იგი ქვეყნის მასშტაბით ერთ-ერთი პირველი კერძო ბიზნეს სკოლა იყო. 2009 წელს ჩეხეთის მთავრობის აკრედიტაციის კომიტეტმა სკოლას სრული უნივერსიტეტის სტატუსი მიანიჭა.
ისტორია
ფინანსებისა და ადმინისტრირების უნივერსიტეტი 1999 წელს დაარსდა. სკოლა 2001 წელს გაფართოვდა და მოსტსა და კლადნოში ახალი კამპუსები გაიხსნა. 2002 წელს უნივერსიტეტმა აშშ-ის სიეტლის საქალაქო უნივერსიტეტთან დაიწყო თანამშრომლობა, ხოლო 2004 წელს ერასმუსის პროგრამებს შეუერთდა. 2009 წელს სკოლამ სადოქტორო პროგრამის განხორციელების სახელმწიფო ნებართვა მიიღო და უნივერსიტეტის სტატუსი მიენიჭა. 2016 წლის სექტემბრიდან უნივერსიტეტის ფილიალი კარლოვი-ვარშიც მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები კატეგორია:ჩეხეთის უნივერსიტეტები
ნგერულმუდი
ნგერულმუდი (Ngerulmud) — პალაუს დედაქალაქი. მდებარეობს მელეკეოკის შტატში, კუნძულ ბაბელდაობზე, ზღვის დონიდან 70 მ სიმაღლეზე, ძველ დედაქალაქ კორორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კილომეტრში და 2 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით სოფელ მელეკეოკიდან. პალაუს დედაქალაქი გახდა 2006 წლის 7 ოქტომბერს.
სქოლიო
კატეგორია:ოკეანეთის დედაქალაქები კატეგორია:პალაუს ქალაქები
აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტი
მინი|251x251პქ|ინსტიტუტის ლოგო აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტი (Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც სპეციალიზდება თეოლოგიის დარგში. ინსტიტუტი დაქვემდებარებულია აზერბაიჯანის რელიგიურ გაერთიანებებთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტთან.
ისტორია
2018 წლის 9 თებერვალს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო კომიტეტში აზერბაიჯანული თეოლოგიის ინსტიტუტის შექმნის თაობაზე რელიგიურ გაერთიანებებთან მუშაობისთვის. ამავე ბრძანებით, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების სამინისტროს დაევალა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტი აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტის სტრუქტურაში ჩაერთოთ.
ინსტიტუტის რექტორი ჯეიჰუნ მამედოვია. 13 სექტემბერს, ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტის ყოფილი დეკანი მუბარიზ ჯამალოვი აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტის პრორექტორის მოადგილედ დაინიშნა საგანმანათლებლო საკითხებში.
2018 წლის 17 სექტემბერს ბაქოში შედგა აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტის გახსნა. ინსტიტუტში განათლების მიღება უფასოა.
2018 წლის 26 ივლისს გამოცხადდა ინსტიტუტის ოფიციალური ემბლემის კონკურსი. 8 აგვისტოს, წარდგენილ 106 ნიმუშთა შორის, შეირჩა და დამტკიცდა მიმდინარე ლოგო.
სქოლიო
თეოლოგიის ინსტიტუტი
თუნჯელი
თუნჯელი (Tunceli) — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში, თუნჯელის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მისი ისტორიული სახელებია მამიქი და შემდეგში ქალანი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, თუნჯელიში მცხოვრებთა რაოდენობა აღწევს 31,469 ადამიანს. ქალაქ თუნჯელის აქვს მერია და მისი მერი არის მეჰმედ ალი ბული.
თუნჯელის ესაზღვრება საკუთარი პროვინციის ქალაქები: ოვაჯიკი, ჰოზატი, პეთრექი, მაგზირტი, ნაზიმიე და ფიულიმიური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ვაზისუბნის მესამე სამაროვანი
ვაზისუბნის მესამე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანში, სამხრეთ-დასავლეთით ლომიაურად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარეუბულ შუა საუკუნეებს. მიწის ხვნის დროს აღმოჩნდა ქვის სამარხები. ინვენტარიდან გადარჩა დაბრტყელებულფარაკიანი ბრინჯაოს ბეჭედი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კარლ იოზეფ ავსტრიელი
მინიატიურა|კარლი ბავშვობაში კარლ იოზეფ ავსტრიელი (Karl Joseph von Österreich; დ. 7 აგვისტო, 1649, ვენა — გ. 27 იანვარი, 1664, ლინცი) — ავსტრიის ერცჰერცოგი. ოლომოუცის და პასაუს ეპისკოპოსი და ვროცლავის არქიეპისკოპოსი. ტევტონთა ორდენის 47-ე დიდი მაგისტრი.
ბიოგრაფია
კარლ იოზეფ ავსტრიელი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ III-ის და ავსტრიის ერცჰერგონიის, მარია ლეოპოლდინე ავსტრიელის ვაჟი. ჯერ კიდევ 13 წლის ასაკში ის გახდა ოლომოუცის და პასაუს ეპისკოპოსი. 1662 წელს კარლის ბიძის, ლეოპოლდ ვილჰელმ ავსტრიელის გარდაცვალების შემდეგ მას მემკვიდრეობით დარჩა ხელოვნების ნიმუშების დიდი კოლექცია. ამის შემდეგ ის გახდა ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი, ხოლო 1663 წლის 23 თებერვალსს გახდა ვროცლავის არქიეპისკოპოსი, კარლ III-ის სახელით. კარლმა თავისი ღირსება რომის პაპ ალექსანდრე VII-სგან მიიღო.
კარლის ახალგაზრდული ასაკის გამო (ის გარდაიცვალა 15 წლის), მან ვერ შეძლო ბოლმდე შეესრულებინა თავისი მოვალეობა. როგორც მისი მშობლები, ისიც დაკრძალულია ჰაბსბურგების საგვარეულო სასაფლაოზე, ვენის კაპუცინერკირხეში.
აღმოსავლეთი სეპიკი
გეოგრაფია
პროვინციის შიდა რაიონები მთიანია, დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით. ნაპირთან ახლოს მთიანი ლანდშაფტი იცვლება დაბლობით. აქ მოედინება მდინარე სეპიკი, რომელიც, ეკოლოგიური თვალსაზრისით, სავარაუდოდ, აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის ყველაზე დიდი ჭარბტენიანი ტერიტორიაა, რომელზეც არ მომხდარა დამღუპველი ანთროპოგენური ზემოქმედება. მდინარეზე მდებარეობს კლაკნილების ზოლი, ანუ მეანდრი, სიგანით 5—10 კმ, რომელიც წარმოიქმნება მდინარის მთელი დინების გასწვრივ. ამას გარდა, მდინარემ წარმოქმნა დიდი ჭალები ვაკეზე ჭალიანი ჭაობებით სიგანით 70 კმ-მდე. ამავე დაბლობებში მდებარეობს მრავალრიცხოვანი (დაახლოებით 1500) მდინარის ძველი კალაპოტები და ტბები, რომელთაგან ყველაზე დიდია — ჩამბრის ტბები.
ისტორია
ამ მიწების პირველი ევროპელი აღმომჩენები გახდნენ გერმანელი მოგზაურები და ვაჭრები. ისინი უფრო მეტად დაკავებული იყვნენ ან ვაჭრობით, ან ადგილობრივი პლანტაციების ორგანიზებით ქოქოსის პალმების მოყვანის მიზნით, რომელთა ნაყოფსაც იყენებდნენ კოპრის წარმოებისთვის, რომელიც მიდიოდა ექსპორტზე. XIX საუკუნის ბოლოსათვის თანამედროვე პროვინციის ტერიტორია გახდა გერმანიის ახალი გვინეის კოლონიის ნაწილი.
1914 წელს გერმანიის ტერიტორიები ახალ გვინეაზე გადავიდა ავსტრალიის კონტროლ ქვეშ, რომელიც 1921 წლიდან მართავდა მას ერთა ლიგის მანდატით, როგორც სამეურვეო ტერიტორიის ნაწილი. მეორე მსოფლიო ომის წლებში პროვინციის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა დიდი ბრძოლები ავსტრალიის და აშშ-ის ჯარებსა და იაპონიის შეიარაღებულ ძალებს შორის, რომელიც, მიუხედავად ამისა, მთლიანად განადგურდა 1945 წელს.
1975 წლიდან აღმოსავლეთი სეპიკის პროვინცია დამოუკიდებელი სახელმწიფო — პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.
ენა
ადგილობრივი მოსახლეობა საუბრობს 200-ზე მეტ მკვიდრ ავსტრონეზიული ენებზე. ბევრი მაცხოვრებელი თავისუფლად ლაპარაკობს ინგლისურად.
ეკონომიკა
ადგილობრივი ეკონომიკის საფუძველს შეადგენს სოფლის მეურნეობა. ვითარდება ტურიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
თამაზ ღლონტი
თამაზ ღლონტი (დაბადების თარიღი უცნობია, ლანჩხუთი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ–რომაული ჭიდაობა). ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2019, 44 კგ). ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2019, სოფია, ბულგარეთი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ჰილიუცი
ტოპონიმი ჰილიუცი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჩერნოლეუკა
ჩერნოლეუკა (Cernoleuca) — სოფელი მოლდოვაში, დონდუშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 238 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 087 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დონდუშენის რაიონის სოფლები
სამურზაყანოს ქუჩა
სამურზაყანოს ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); აფხაზეთის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
გიორგი (ალადაშვილი)
მინი|269x269პქ|იმერეთის ეპისკოპოსი გიორგი ალადაშვილი მიტროპოლიტი გიორგი (ერისკაცობაში — დავით გიორგის ძე ალადაშვილი; დ. 8 დეკემბერი, 1850, არბოშიკი, ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი — გ. 28 თებერვალი, 1924, იქვე) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე.
ცხოვრება
1864 წელს სწავლობდა თბილისის სასულიერო სასწავლებელში, 1869-1975 წლებში – თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რის შემდეგაც დაინიშნა თბილისის სასულიერო სასწავლებლის პედაგოგად. 1884 წელს დაამთავრა კიევის სასულიერო აკადემია ღვთისმეტყველების მაგისტრის წოდებით.
1899 წლის 25 სექტემბერს ბერად აღიკვეცა. ამავე წლის 3 ოქტომბერს აყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში. 1902 წლის 16 მარტს აირჩიეს იმერეთის სინოდალური კანტორის წევრად და დაინიშნა დავითგარეჯის ნათლისმცემლის მამათა მონასტრის წინამძღვრად. 1905 წლის 25 სექტემბერს ხელდასხმულ იქნა გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსად. 1905 წლის ოქტომბრის ბოლოს იყო წევრი დეპუტაციისა მეფისნაცვალთან, რომელიც მიზნად ისახავდა აჯანყებულ გურიაში რეპრესიების შეჩერებას. 1908 წლის 1 თებერვალს დაინიშნა იმერეთის ეპისკოპოსად. 1912 წლის 11 აპრილიდან შეთავსებით გელათის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის მამათა მონასტრის წინამძღვარი იყო. იგი აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს საზოგადოებრივ-კულტურულ საქმიანობაში. 1917 წლის 12 (25) მარტს ხელი მოაწერა საქართველოს ავტოკეფალიის აღდგენის აქტს, თუმცა ეგზარქოსთან შეხვედრისას განაცხადა, რომ აქტზე ხელის მოწერა გამოიწვია გამოუვალმა ვითარებამ. ამ განცხადებას ეპარქიის მხრიდან მოჰყვა სრული უნდობლობის გამოცხადება, რის გამოც საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დროებითმა მმართველობამ მას მღვდელმთავრობა შეუჩერა, ხოლო 1917 წლის 8–17 სექტემბერს გამართულმა I საეკლესიო კრებამ იმერეთის ეპისკოპოსის თანამდებობიდან გადააყენა.
1918 წლის 1 აგვისტოდან მიტროპოლიტმა ლეონიდემ ის წილკნის ეპარქიის მმართველად დაადგინა. 1920 წლის ივლისში ჭყონდიდის ეპარქიის მიტროპოლიტი გახდა და დროებით ბათუმ-შემოქმედის ეპარქიასაც განაგებდა. 1922 წელს საკუთარი მოთხოვნის საფუძველზე, პენსიაზე გავიდა და 1922 წლის 17 ოქტომბერს ხირსის წმ. სტეფანეს მამათა მონასტრის წინამძღვრად დაინიშნა. 1924 წელს ბოლშევიკების მიერ ხირსის მონასტრის დარბევის შემდეგ, იძულებული გახდა თავის სოფელ არბოშიკში დაბრუნებულიყო.
მიღებული აქვს არაერთი საეკლესიო ჯილდო – სკუფიაზე ბრილიანტის ჯვრის ტარების უფლება, წმ. ვლადიმირის IV, წმ. ანას I და II ხარისხის ორდენები. დაკრძალულია სოფ. არბოშიკის ეკლესიის გალავნის ჩრდილოეთ კედელთან.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1850 კატეგორია:გარდაცვლილი 1924 კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები გ კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
სთირ ნიხასი
სთირ ნიხასი (Стыр Ныхас), აგრეთვე ცნობილია როგორც ალანი ნიხასი — ოსური პოლიტიკური იდეოლოგია, რომელიც მხარს უჭერს სამხრეთ (ცხინვალის რეგიონი) და ჩრდილოეთ ოსეთის ერთ რესპუბლიკად გაერთიანებას რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაში, სახელწოდებით „ოსეთი-ალანია“.
ოსურად, სთირ ნიხას ნიშნავს „დიდ საბჭოს“. შეიქმნა 1993 წელს, როგორც სრულიად ოსური ნაციონალური მოძრაობა. ორგანიზაცია გამოსცემს გაზეთს ოსურ და რუსულ ენებზე; მისი ძირითადი მიზნები გაერთიანების გარდა არის ოსური ტრადიციული კულტურის აღორძინება.
სიმბუ
სიმბუ (Chimbu Province, ტოკ-პისინის ენა — Simbu) — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია. პროვინციის ფართობია — 6112 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2011 წლის აღწერის მიხედვით — 376 473 ადამიანი. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კუნდიავა. პროვინცია დაარსდა 1966 წელს, რომელიც გამოეყო ისტერნ-ჰაილენდსის პროვინციას.
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
მერი ჰერონი
მერი ჰერონი (ინგლ. Mary Harron; დ. 12 იანვარი, 1953, ონტარიო, კანადა) — კანადელი რეჟისორი და სცენარისტი. მისი შემოქმედებიდან ყველაზე ცნობილი ფილმებია „მე ვესროლე ენდი ვორჰოლს“ (1996), „ამერიკელი ფსიქოპატი“ (2000) და „ ცნობილი ბეტი ფეიჯი“ (2005). „ამერიკული ფსიქოპატისა“ და „ცნობილი ბეტი ფეიჯის“ სცენარი გვინევრა ტერნერთან ერთად დაწერა.
მისი 2018 წელს გამოსული ფილმი „ჩარლი ამბობს“, ამერიკელი კრიმინალისა მენსონის ოჯახის კულტის ლიდერის, ჩარლზ მენსონის ცხოვრების შესახებ მოგვითხრობს. ჰერონი ასევე ცნობილია თავისი სატელევიზიო სერიალებისთვის: „ოზი“ (1997), „ექვსი ფუტის სიღრმეში“ (2001) და „ანა ნიკოლის ისტორია“ (2013).
ადრეული ცხოვრება
მერი ჰერონი 1953 წელს ბრეიკბრიჯში, ონტარიოში (კანადა) დაიბადა. იგი ცნობილი მსახიობის, რეჟისორის, კომედიანტისა და ავტორის, დონ ჰერონის შვილია. მისი მშობლები განქორწინდნენ, როცა ჰერონი 6 წლის იყო.
13 წლის ასაკში იგი ინგლისში გადავიდა. სწავლობდა ანგლისტიკას ოქსფორდის უნივერსიტეტში.
კარიერა
მას უმუშავია ისეთი ბრიტანული პუბლიკაციებისთვის, როგორიცაა New Musical Express, რისთვისაც მან The Velvet Underground-ის შესახებ დაწერა და Melody Maker, რომელშიც თავისი სტატია გამოაქვეყნა ენდი უორჰოლის შესახებ.
1980-იანების ბოლოს მან კინოსცენარების წერა და BBC-ზე დოკუმენტური ფილმების გადაღება დაიწყო. გადაღებული აქვს 6 მოკლემეტრაჟიანი ფილმი პოპკულტურის შესახებ. მინი|260x260პქ|ჰერონი ნიუ-იორკში 2019 წელს ჰერონმა პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი 1996 წელს გამოუშვა, სახელწოდებით „მე ვესროლე ენდი უორჰოლს“. ფილმი მოგვითხრობს ამერიკელი რადიკალი ფემინისტის, ვალერი სოლანასის შესახებ, ვინც ცნობილი ხელოვანის, რეჟისორისა და პროდუსერის, ენდი უორჰოლის მოკვლა სცადა. ვალერის როლს ლილი ტეილორი, ხოლო ენდი უორჰოლისას - ჯარედ ჰარისი ასრულებს.
ჰერონის მეორე ფილმი იყო „ამერიკელი ფსიქოპატი“, რომელიც ბრეტ ისტონ ელისის იგივე სახელწოდების მქონე რომანის ადაპტაციაა. იგი 2000 წელს და სგამოვიდა და კომერციულად წარმატებული გამოდგა. მასში მთავარ როლებს კრისტიან ბეილი, უილემ დეფო და ჯარედ ლეტო ასრულებენ.
პირადი ცხოვრება
მერი ჰერონი 1998 წლის 15 აგვისტოს ამერიკელ მწერალსა და რეჟისორზე, ჯონ ს. უოლშზე დაქორწინდა. უოლში ცნობილია ფილმისთვის „ედის შემდეგი სვლა“. მათ ერთად ორი ქალიშვილი, რუბი და ელა უოლშები ჰყავთ.
სხვა ნამუშევრები
ჰერონი იყო 2002 წელს გადაღებული დოკუმენტური ფილმის, „The Weather Underground “-ს აღმასრულებელი პროდუსერი. მუშაობდა ტელევიზიაშიც და იღებდა ისეთ სატელევიზიო სერიალებს, როგორებიცაა: „ოზი“ (1997), „ექვსი ფუტის სიღრმეში“ (2001), „ჰომიციდი: ცხოვრება ქუჩაში“ (1993), „დიდი სიყვარული“ (2006).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადელი რეჟისორები კატეგორია:კანადელი სცენარისტები კატეგორია:ქალი რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:კანადელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:კანადელი ტელერეჟისორები კატეგორია:კანადელი ქალი კინორეჟისორები კატეგორია:კანადელი ქალი კინოპროდიუსერები კატეგორია:კანადელი ქალი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი სცენარისტები კატეგორია:ქალი ტელერეჟისორები კატეგორია:ონტარიოელი მწერლები
დავით ქვათაძე
დავით ქვათაძე (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). 1995 წელს საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში მსოფლიო თასის ვერცხლის პრიზიორი. მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (1995, ნიქოზია, კვიპროსი).
ბიოგრაფია
2022 წლის იანვარში კვიპროსულ ლარნაკაში სასტენდო სროლაში გრან-პრის გათამაშება ჩატარდა, სადაც სხვადასხვა კატეგორიაში შვიდმა ქართველმა მსროლელმა მიიღო მონაწილეობა — უფროსებში, ვეტერანებსა და ახალგაზრდებში. საქართველოს წარმომადგენლები კვიპროსზე ორ ვერცხლის მედალს დაეუფლნენ — ვეტერანებს შორის და გუნდურ ასპარეზობაში.
ვეტერანებში წარმატებით იასპარეზა დავით ქვათაძემ, რომელიც 111 ქულით მეორე ადგილზე გავიდა. ასეთივე წარმატება ქართველმა სპორტსმენებმა გუნდურ ტურნირშიც მოიპოვეს, რომელშიც მამა-შვილი დავით და გივი ქვათაძეები შედიოდნენ რომან გოგოლაძესთან ერთად. მათ საკვალიფიკაციო ეტაპში იმარჯვეს, თუმცა ფინალური სერია მასპინძლებთან დათმეს და ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
2022 წლის 13 მარტს ნიქოზიაში მიმდინარე მესტენდურთა მსოფლიოს თასის I ეტაპში მრგვალ სტენდზე მსროლელები ჩაებნენ. ტურნირის 103 მონაწილეს შორის სამმა ქართველმა სპორტსმენმაც იასპარეზა: რომან გოგოლაძემ და მამა-შვილმა — დავით და გივი ქვათაძეებმა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსროლელები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
მუსტაფა ნაჰას-ფაშა
მუსტაფა ნაჰას-ფაშა (مصطفى النحاس باشا; დ. 10 ივნისი, 1879, სამანუდი, ღარბიის პროვინცია — გ. 23 აგვისტო, 1965, ალექსანდრია) — ეგვიპტის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. პარტია „ვაფდის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1924-1927 წლებში მისი გენერალური მდივანი, 1927-1952 წლებში თავმჯდომარე, 1952-1953 წლებში საპატიო თავმჯდომარე. 1928, 1930, 1936-1937, 1942-1944, 1950-1952 წლებში ეგვიპტის პრემიერ-მინისტრი. 1954 წლიდან ჩამოშორდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ეგვიპტის პრემიერ-მინისტრები
ვაზისუბნის მეოთხე სამაროვანი
ვაზისუბნის მეოთხე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანში, სოფლის თავში მეკოკიანთ უბანში. სახლის საძირკვლის თხრისას აღმოჩნდა ორმო-სამარხები. ინვენტარი დაიკარგა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ლგბტ ისტორია
უძველესი ისტორია
მინი| ქალი [[ვუაიერიზმი|უთვალთავლებს მოსიყვარულე კაცებს. ჩინეთი, ცინის დინასტია.]] დასტურდება, რომ ისტორიულ მოღვაწეებს შორის იყვნენ ისეთებიც, რომლებსაც ჰქონდათ სექსუალრუი ურთიერთობა საკუთარი სქესის ადამიანებთან.
ამასთან, თითქმის ყველა ძველ ცივილიზაციაში გვხვდება ერთი სქესის ადამაინებს შორის სიყვარულის და სექსის შემთხვევები.
ფსიქოლოგია და ცვლილებები ტერმინოლოგიაში
ფსიქოლოგიის ახლად განვითარებული სფერო პირველად დაუპირისპირდა ბიბლიის რელიგიურ დოგმებს ჰომოსექსუალიზმის შესახებ. ევროპაში ჰომოსექსუალობის შემთხვევების მეცნიერული აღწერა 1790-იანი წლებიდან დაიწყო იოჰან ვალენტინ მიულერმა. ამ ეპოქის მკვლევარები ცდილობდნენ „კრიმინალების“ აღწერას დანაშაულის დასადასტურებლად. ამბროიზ ტარდიე საფრანგეთში თვლიდა, რომ მას შეეძლო „პედერასტების“ იდენტიფიცირება და 1857 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში ამტკიცებდა, რომ ქალის სასქესო ორგანოები იცვლება ჰომოსექსუალობით. ფრანსუა ჩარლზმა თავის ნაშრომში, Les Deux Prostitutions: études du pathologie sociale, („ორი პროსტიტუცია: სოციალური პათოლოგიის შესწავლა“) შეიმუშავა ნაბიჯები პოლიციისთვის ჰომოსექსუალების დევნისათვის. რიჩარდ ფონ კრაფტ-ებინგის 1886 წლის პუბლიკაცია, „სექსუალური ფსიქოპათია“ ამ სახის ყველაზე გავრცელებული ნაშრომი იყო.
დეგენერაცია გახდა ფართოდ აღიარებული თეორია ჰომოსექსუალიზმის აღსაწერად 1870-იან და 1880-იან წლებში. ბენედიქტე ავგუსტინ მორელი დეგენერაციის თეორიის მამადაა მიჩნეული. მისი თეორიები ასაბუთებდა, რომ ფიზიკური, ინტელექტუალური და მორალური დარღვევები წარმოიქმნება თანამედროვე საზოგადოების მდგომარეობით, ურბანიზაციით, არასაკმარისი კვებით, ალკოჰოლით და სხვა სახის უკმარისობებით.
ჰომოსექსუალების აღმწერ სამეცნიერო ტერმინოლოგიაში ფსიქოლოგიის ჩაჭრით მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა. ორაზროვან „სოდომელთან“ და „მამათმავალთან“ ერთად სიტყვა „ჰომოსექსუალი“ ნელ-ნელა დამკვიდრდა დასავლურ ლექსიკონებში.
ჰომოსექსუალობა მეთვრამეტე საუკუნის დიდ ბრიტანეთში
XVIII საუკუნის ლონდონში და სხვა დიდ ქალაქებში გაჩნდა მოლი-ჰაუსები. „მოლი-ჰაუსი“ XVIII საუკუნის არქაული ინგლისური ტერმინია ტავერნის ან კერძო ოთახის აღსანიშნავად, სადაც ჰომოსექსუალ მამაკაცებს და ტრანსვესტიტებს შეეძლოთ შეხვედრა, სოციალიზაცია და სექსუალური პარტნიორების მოძებნა. მოლი-ჰაუსის სტუმრები ზოგჯერ ასრულებდნენ იმიტირებულ ქორწილებს. მოლი სახლები ალბათ თანამედროვე გეი ბარების პირველი პროტოტიპია.
ჰომოსექსუალიზმის დეკრიმინალიზაცია საფრანგეთში
1791 წელს რევოლუციურმა საფრანგეთმა (და ანდორამ) მიიღო ახალი სისხლის სამართლის კოდექსი, რომელიც აღარ ახდენდა სოდომიის კრიმინალიზაციას. ამრიგად, საფრანგეთი გახდა დასავლეთ ევროპის პირველი ქვეყანა, რომელმაც მოახდინა სრულწლოვან ადამიანებს შორის ჰომოსექსუალური ქმედებების დეკრიმინალიზაცია.
ოსკარ უაილდი
ოსკარ უაილდმა, ირლანდიელმა მწერალმა და დრამატურგმა, მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ჰომოსექსუალობისკენ საზოგადოების ყურადღების მიპყრობაში. ბრიტანეთის საზოგადოებაში მომხდარი სკანდალი და 1895–1896 წლების სასამართლო პროცესი განიხილებოდა მთელ ევროპაში.
განმათავისუფლებებლი მოძრაობა გერმანიაში, 1890 –1934 წლებში
მინი| გეი კლუბი ელდორადო [[ბერლინი|ბერლინში ]] მინი| ლესბოსელური პერიოდული გამოცემა Die Freundin, 1928 მესამე რაიხამდე ბერლინი იყო ლიბერალური ქალაქი, აქ იყო მრავალი გეი ბარი, ღამის კლუბი და კაბარე. ჯერ კიდევ მაშინ, მრავალი ტურისტი, გეი თუ ჰეტეროსექსუალი სტუმრობდა ბარებს, ასდაც ქალების განმასახიერებლები ასრულებდნენ შოუებს. ჰიტლერმა კულტურული გადაგვარება, პროსტიტუცია და სიფილისი უარყო თავის წიგნში „ჩემი ბრძოლა“ და ზოგიერთი ფენომენი ებრაელებს დააბრალა.
ბერლინს იმ დროისთვის მსოფლიოში ყველაზე აქტიური ლგბტ უფლებების მოძრაობაც ჰქონდა. 1897 წელს ებრაელმა ექიმმა, მაგნუს ჰირშფელდმა დააარსა სამეცნიერო-ჰუმანიტარული კომიტეტი (Wissenschaftlich-humanitäres Komitee, WhK) ბერლინში, სისხლის სამართლის კოდექსის „175-ე პარაგრაფის“ წინააღმდეგ კამპანიის მიზნით (ეს პარაგრაფი მამაკაცებს შორის სექსს არალეგალურს ხდიდა). იგი ასევე ითხოვდა ჰომოსექსუალების და ტრანსგენდერი ადამიანების აღიარებას. ეს იყო პირველი საზოგადოებრივი გეი უფლებების ორგანიზაცია. კომიტეტს ფილიალი ჰქონდა რამდენიმე სხვა ქვეყანაშიც, შესაბამისად იყო პირველი საერთაშორისო ლგბტ ორგანიზაცია, თუმცა მცირე მასშტაბით. 1919 წელს ჰირშფელდმა ასევე დააარსა Institut für Sexualwissenschaft (სექსის კვლევითი ინსტიტუტი, თანადამაარსებელი), კერძო სექსოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი. ამ კვლევით ინსტიტუტში იყო ბიბლიოთეკა დიდი არქივით, ასევე ქორწინების და სექსუალური თერაპიის ოფისი. გარდა ამისა, ინსტიტუტი მსოფლიოში პიონერი იყო ჰომოსექსუალი და ტრანსგენდერი ადამიანების სამოქალაქო უფლებების მიღების მოთხოვნით. 1920-იან წლებში ბერლინს ჰქონდა გეი კლუბები და გაზეთები, როგორც ლესბოსელებისთვის, ასევე გეი კაცებისთვის. გამოიცემოდა ლესბოსური ჟურნალი Die Freundin და გეი მამაკაცთა ჟურნალი Der Eigene. პირველი გეი დემონსტრაცია მოხდა ნოლენდორფპალცზე 1922 წელს ბერლინში, სადაც 400 ჰომოსექსუალი შეიკრიბა.
ნაცისტური გერმანია
ნაცისტური გერმანიის მმართველობის პერიოდში, დაახლოებით 50 000 კაცი გაასამართლეს ჰომოსექსუალობის გამო, ათასობით მათგანი გარდაიცვალა საკონცენტრაციო ბანაკებში. ბანაკებში გეი კაცების მდგომარეობა განსაკუთრებით აუტანელი იყო; მათ არა მხოლოდ გერმანელი ჯარისკაცები დევნიდნენ, არამედ პატიმრებიც. ლესბოსელებს არ ეპყრობოდნენ ისევე მკაცრად, როგორც გეი მამაკაცებს. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს რამდენიმე ცნობა, რომ ლესბოსელები ზოგჯერ სექსუალობის გამო ციხეში იყვნენ, უმეტესობა ციხეში ფორმალურად სხვა მიზეზების გამო იჯდა, კერძოდ „ანტისოციალური“ იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ლგბტ
იკო (მრავალმნიშვნელოვანი)
იკო შეიძლება აღნიშნავდეს:
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
ორთაქიშლაყი
ორთაქიშლაყი (Ortaqışlaq) — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ქერქქვეშასებრნი
ქერქქვეშასებრნი (Aradidae) — ნახევრადხეშეშფრთიანების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 4-10 მმ აღწევს, ბრტყელია. ფართოდ არიან გავრცელებული. ოჯახში 100-ზე მეტი გვარის 1000-მდე სახეობაა გაერთიანებული. ბინადრობენ ხეების ქერქქვეშ, ქერქის ნაბზარებში, აბედა სოკოების ნაყოფსხეულზე. იკვებებიან მცენარეთა წვენით, რაც იწვევს მცენარის ზრდის შეფერხებას, წვეროს გახმობას და მთელი ხის თანდათანობით კვდომას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნახევრადხეშეშფრთიანები
ტომ პეტი
თომას ერლ პეტი (დ. 20 ოქტომბერი, 1950— გ. 2 ოქტომბერი, 2017) — ამერიკელი მუსიკოსი, მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მულტი-ინსტრუმენტალისტი და მუსიკალური პროდიუსერი. ყველაზე მეტად ცნობილი იყო, როგორც ჯგუფ Tom Petty and the Heartbreakers-ის წამყვანი ვოკალისტი, თუმცა აგრეთვე მონაწილეობდა სუპერჯგუფ Traveling Wilburys-ში. ადრეულ წლებში იყო ჯგუფ Mudcrutch-ის ლიდერი.
როგორც სოლო შემსრულებელს, პეტის ჩაწერილი აქვს მრავალი, ჰიტებად ქცეული სიმღერა. მათი ჟანრები მერყეობენ კლასიკური როკიდან როკ-ენ-როლამდე, ჰარტლენდ-როკამდე და სტოუნერ-როკამდეც. ახალგაზრდა თაობებში მისი მუსიკა პოპულარობით სარგებლობდა. კარიერის წლებში მუსიკოსმა გაყიდა 80 მილიონზე მეტი ალბომი და იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ გაყიდვად შემსრულებლად. 2002 წელს შეყვანილი იქნა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში.
2017 წლის 2 ოქტომბერს გარდაიცვალა გულის შეტევით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:გარდაცვლილი 2017 კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი კატეგორია:ამერიკელი როკ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი როკ-გიტარისტები კატეგორია:ამერიკელი ბას-გიტარისტები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები კატეგორია:Tom Petty and the Heartbreakers-ის წევრები კატეგორია:Traveling Wilburys-ის წევრები კატეგორია:Mudcrutch-ის წევრები
ბემა
ბემა — ქრისტიანულ ბაზილიკაში ასე ეწოდება სკამს, რომელიც ეპისკოპოსის კათედრის გვერდით ორივე მხარეს, აფსიდის მრუდის გასწვრივ გრძელდება. აღმოსავლურ ეკლესიებში აღნიშნავს პრესბიტერიუმს — მღვდლის სამყოფელს შესაბამის აფსიდთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ანტონიო გუსმან ბლანკო
ანტონიო გუსმან ბლანკო (Antonio Guzmán Blanco; დ. 28 თებერვალი 1829 — გ. 28 ივლისი 1899) — სამხრეთ ამერიკელი პოლიტიკოსი, დიპლომატი და პუბლიცისტი, რომელიც ვენესუელის პრეზიდენტის პოსტი სამჯერ ეკავა.
ბიოგრაფია
1821 წელს ესპანეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, ვენესუელა ხანგრძლივ სამოქალაქო ომში ჩაეფლო და რამდენიმე კაუდილიოს — იგივე სამხედრო დიქტატორის მმართველობის ქვეშ ცხოვრება მოუწია. მათ შორის ყველაზე ძლიერი — ანტონიო გუსმან ბლანკო იყო.
მამამისი ცნობილი ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი ლეოკადიო გუსმანი იყო, რომელმაც დიდგვაროვანი ბლანკოს ოჯახის შვილი შეირთო ცოლად. ბლანკო სამოქალაქო ომის დროს, ლიბერალური ფრთიდან მოვიდა ხელისფულებაში. ის პროვინციელი კაუდილიოების მხარდაჭერით სარგებლობდა და საკუთარი პოზიციები მაშინ განიმტკიცა, როცა ფინანსური რწმუნებულის რანგში ლონდონურ ბანკებთან სესხების თაობაზე მოლაპარაკებებს მართავდა.