cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბიბლია
ახალი აღთქმა
ქრისტიანებმა 27 წიგნი დაამატეს, რომელსაც ახალი აღთქმა ჰქვია. იგი ბერძნულად დაიწერა, გარდა მათეს სახარებისა რომელიც თავად მათე მახარებელმა დაწერა არამეულად, შემდეგ კი თვითონვე თარგმა ბერძნულად. ქრისტიანულ სწავლებას, რომელიც თავმოყრილია ოთხ სახარებაში (ბერძნულად „ევანგელე“). მას მოსდევს „საქმე მოციქულთა“ შემდეგ ხუთი კათოლიკე ეპისტოლე და მოციქულ პავლესა და სხვათა წერილები (ეპისტოლეები), რომლებიც მოგვითხრობენ ეკლესიის დაარსების ისტორიას.
ოშკის ბიბლია
უძველესი ბიბლიიდან დღესდღეობით ჩვენამდე ქართული ბიბლიის რამდენიმე მეტ-ნაკლები სისრულის კრებულმა მოაღწია. მათგან ყველაზე ადრეულია 978 წელს ოშკში ათონის მთის მოღვაწის, წარსულში სახელგანთქმული სარდლის იოანე (თორნიკეს) დაკვეთით გადაწერილი ნუსხა, რომელიც ოშკის ანუ ათონის ბიბლიის სახელითაა ცნობილი და ამჟამად ათონის მთაზე ინახება. ეს ხელნაწერი დაუმზადებიათ მიქაელ ვარაზ ვაჩეს ძეს, სტეფანე მწერალსა და გიორგი გელასის ძეს. ყველაფერ ამას ვიტყობთ ხელნაწერზე დართული ანდერძიდან. ოშკის ბიბლია ძალზედ დაზიანებული და ნაკლულია. ივარაუდება, რომ მისი საწყისი წყაროც არ უნდა ყოფილიყო სრულყოფილი. ხელნაწერი სამი დიდი ტომისაგან შედგებოდა. ტექსტი არ ყოფილა თავებად და მუხლებად დაყოფილი. ნაწერი იყო ნუსხური. შეიცავდა წიგნებს შემდეგი თანმიმდევრობით: I. ხუთწიგნეული, ისუ ნავეს წიგნები, მსაჯულთა წიგნები, რუთი, იობი, ფსალმუნი; II. მეფეთა წიგნები. სოლომონის იგავნი, ეკლესიასტე, ქებათა ქება, სოლომონის სიბრძნე, წიგნი იესოსი, ზირაქის ძის, მცირე წინასწარმეტყველები; III. ესაიას წიგნები, იერემიას წიგნები, ბარუქის, იერემიას გოდება, იერემიას ლოცვა, იერემიას ეპისტოლე, იეზეკიელი, დანიელი, I ეზრა, II ეზრა, ნეემია, IV ეზრა, ესთერი, ივდითი, ტობი (ის შეიძლება უფრო გვიან იყოს ჩამატებული). მას შემდეგ რაც წიგნები დაზიანდა და ფურცლების საერთო რაოდენობის თითქმის მეოთხედი დაიკარგა, დარჩენილი ნაწილი ორ ტომად აიკინძა, დაირღვა თავდაპირველი თანმიმდევრობა, ხოლო მთლიანად დაიკარგა შემდეგი წიგნები: რიცხვთა, მეორე სჯულთა ისუ ნავესი, ფსალმუნი, ნაწილობრივ-დაბადება, (1-12თ); მსაჯულთა (1-18თ); იობი (30-26-ის შემდეგ); ესაია (1-7თ). ოშკის ბიბლია 1849 წელს პლატონ იოსელიანმა ჩამოიტანა ათონიდან საქართველოში და მისგან გადაიწერა ორი პირი: ერთი – სამეგრელოს მთავრის, დავით დადიანისთვის, მეორე – სიონის ტაძრისთვის. გადაწერის შემდეგ ოშკის ბიბლია დააბრუნეს ათონის მთაზე. საუბარი იმაზე თუ მთლიანობაში საიდან არის თარგმნილი ოშკის ბიბლია ჭირს. ნაწილი მიიჩნევს რომ სომხური არქეტიპიდან მომდინარეობდა მთელი ტექსტი, ხოლო ნაწილი თვლის, რომ მას ბერძნული საწყისი უნდა ჰქონდეს.
ქართული ბიბლიის იერუსალიმური და ჯანაშვილისეული ხელნაწერები
XI საუკუნის II ნახევრის ხელნაწერი გადაწერილია პალესტინაში, ჯვრის მონასტერში. მასში დაცულია დიდი და მცირე წინასწარმეტყველთა წიგნები სრულად. აგრეთვე ეზრას სამივე წიგნი და ნეემია. ამ ხელნაწერებში გვაქვს არაუგვიანეს მეშვიდე საუკუნის თარგმანი, შესაძლოა უფრო ადრინდელიც. XIII-XIV საუკუნეებით თარიღდება მეორე ხელნაწერი იერუსალიმის საპატრიარქო ბიბლიოთეკიდან. ის შეიცავს მეფეთა წიგნებს, რომელთაც ბოლოში მოსდევს ეკლესიასტეს ტექსტი. მეფეთა წიგნების ტექსტი უძველესი რედაქციისაა, იგი იმით განსხვავდება ოშკის ბიბლიისგან, რომ არის შემოკლებული, ლაკონიური ვერსია. ჯანაშვილისეული ხელნაწერებიც მოკლე რედაქციითაა წარმოდგენილი. ტექსტის შემმოკლებელი ცდილობს ტექსტი ლაკონიურად წარმოადგინოს, რაც ხორციელდება ცალკეული სიტყვებისა და ფრაზების ხარჯზე. ჯანაშვილისეულ ხელნაწერს აკლია მეფეთა წიგნები, მაგრამ დამატებული აქვს: II სჯულის, ისუ ნავესი, მსაჯულნი, რუთი და იობი. მეორე ხელნაწერი (ჯანაშვილისეული) XV-XVI საუკუნეებით თარიღდება. ის განსხვავებით ყველა სხვა ხელნაწერისაგან მხედრული ასოებით არის ნაწერი და მასში მოცემულია ბიბლიის შემდეგი წიგნები: ოთხივე მეფეთა, ნეშტთას ორივე წიგნი, ესთერი, ივდითი, ეზრა, ზორობაბელის ორივე წიგნი და ნეემია. ბიბლიის ეს ხელნაწერი გამორჩეულია იმით რომ ჯერერთი მასში ბიბლიური ტექსტები უფრო ძველი ვერსიიდან გადმოწერილად მიაჩნიათ, ვიდრე ათონის ბიბლიაში დაცული ვერსია, მეორეც, ხელნაწერს მიწერილი აქვს კიდეებზე ძველი აღთქმის აკვილა – სვიმაქოსის ავტორობით ცნობილი რედაქციის ვარიანტები.
მცხეთის ბიბლია
დასაწყისშივე უნდა აღინიშნოს, რომ მხოლოდ მცხეთის ბიბლია შეიცავს ახალი აღთქმის გარკვეულ ნაწილს. ყველა დანარჩენში არის მხოლოდ ძველი აღთქმის წიგნები. მცხეთის ბიბლიას სხვაგვარად საბას ბიბლიასაც უწოდებენ. იგი შეადგინა დიდმა ქართველმა მწერალმა და საზოგადო მოღვაწემ სულხან-საბა ორბელიანმა. მცხეთის ბიბლია გადაწერილია რამდენიმე პირის მიერ. ერთ-ერთი გადამწერი თვითონ სულხან-საბაცაა (იგულისხმება მხედრული ხელით ნაწერი, ნუსხურად ნაწერ რამდენიმე სხვა ადგილთან ერთად). კრებულში შეტანილია ძველი აღთქმის 44 დასახელების წიგნი. ტექსტი დაყოფილია მუხლებად და თავებად. აღჭურვილია სამი სახის საძიებლით: 1) „საძიებელნი მოწმობა“ - ეს არის ძველი აღთქმიდან მომდინარე ახალ აღთქმის ადგილების აღნუსხვა, ანუ მითითებები ახალ აღთქმაში ძველი აღთქმის ადგილების ციტირებისა; 2) „ებრაელთა, ქალდეველთა და იონთა სახელთა თარგმანები“ - ეს არის ბიბლიაში წარმოდენილ საკუთარ სახელთაკომენტირება. 3) „საძიებელნი მატიანეთანი“ - ეს არის ფაქტობრივად ბიბლიაში დამოწმებული საკუთარი სახელების სიმფონია. მცხეთური ბიბლიის რედაქციულ მრავალფეროვნებას განაპირობებს ის რომ სულხან-საბა თავისი ბიბლიის კრებულისათვის რამდენიმე წყაროს იყენებდა. კრებულის უდიდეს ნაწილში გამოყენებულია უძველესი, ოშკის ბიბლიის მიმყოლი რედაქციის ტექსტები. ფსალმუნთა წიგნისათვის მას უსარგებლია გიორგი ათონელისეული რედაქციის ტექსტით (მცხეთური ბიბლია ბიბლიის პირველი კრებულია, რომელშიც ფსალმუნთა წიგნია შეტანილი). სამი წიგნის – იგავნი სოლომონისანი, ისუ ზირაქი, სოლომონის სიბრძნე – ტექსტი საწინასწარმეტყველო – სადღესასწაულო კრებულიდანაა ამოღებული, რის გამოც ეს წიგნები სხვადასხვა ზომის ფრაგმენტების სახით არის შესული ბიბლიის ამ კრებულში. წინასწარმეტყველთა წიგნებისათვის საბას გამოუყენებია გელათური რედაქციის ტექსტი. კრებულში პირდაპირ არის ჩაკრული ვახტანგ VI-ის სტამბაში 1710-1711 წლებში თვითონ სულხან-საბას რედაქტორობით დაბეჭდილი ამ წიგნის ფურცლები.
ქართული ოთხთავის გიორგი მთაწმინდელისეული რედაქცია
გიორგი მთაწმინდელის რედაქციის შემცველ ოთხთავთა შორის „ვანის ოთხთავი“ არის ერთ-ერთი საუკეთესო ხელნაწერი. სახარების გიორგი მთაწმინდელისეულმა რედაქციამ დღემდე ხელნაწერთა საკმაო დიდი რაოდენობით მოაღწია (რუისის-Xს; ბერთის XI-XIIსს; ლაბსყალდის XIIIს..) ჩვენ დაწვრილებით შევეხებით მხოლოდ სამ საუკეთესო და უძველეს ხელნაწერს. „ვანის ოთხთავი“ შედგება 274 ფურცლისაგან, ნაწერია საუკეთესო ხარისხის ეტრატზე, ხელნაწერის ზომა არის 29 სმ 21 სმზე. ნაწერია ერთ სვეტად, დასაწყისები შესრულებულია ასომთავრულით, გადამწერია იოანე უღირსი საპყარი, გადაწერის ადგილი რომანა, ქართველთა ცნობილი საგანმანათლებლო კერა კონსტანტინოპოლის მახლობლად. ამის შესახებ თავად ხელნაწერში დართული გადამწერის ანდერძში ვკითხულობთ: „წმინდანო მახარებელნო, განმაძლიერეთ ცოდვილი იოვანე, რომელმან ფრიადსა უძლურებასა შინა მყოფმან, ხელ-ვყავ წერით მოსაქმებად წმიდისა ამის სახარებისა“. აქვე ვიგებთ, რომ ცნობილ მოღვაწეს ზაქარია ბერს დიდი შრომით მიუგნია მთაწმინდაზე თვით გიორგის ხელით გადაწერილი ცალისთვის. იგი ხელუხლებელი და უშეცდომო ყოფილა, აქედან გადაუწერინებია პირი შატბერდელი ხუცესის, სტეფანესათვის, ხოლო ამ გადმონაწერიდან გადმოუღია ვანის ოთხთავის გადამწერს იოვანეს. ამიტომაც ითვლება ვანის ოთხთავი ორიგინალთან ყველაზე ახლოს და ყველაზე დაუმახინჯებელ სახარებად. გადამწერი იოვანე თამარ დედოფლის მლოცველად იხსენიებს თავს. ჩანს, ამ დიდებული ხელნაწერის შექმნა თამარს თუ მასთან დაახლოებულ პირებს ბიზანტიაში მოღვაწე ქართველებისათვის დაუვალებიათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:იუდაიზმი კატეგორია:ქრისტიანობა
673
თარიღი უცნობია
*
NGC 7837
NGC 7837 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 29 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Camponotus thraso assabensis
Camponotus thraso assabensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
აბჯარი
მინი|აბჯრის ტიპები მინი|ხევსურული აბჯრის ერთი ტანი აბჯარი — ლითონის ან სხვა მასალისგან დამზადებული დამცავი აღჭურვილობა. მეომრებს ათასწლეულების განმავლობაში აბჯარი ეცვათ, რათა ომში თავი დაეცვათ. დღევანდელი აბჯარი ტყვიაგაუმტარი ჟილეტია. ძველ ბერძნებს ტილოს ან ტყავის პერანგები ეცვათ, რომელსაც გულმკერდისა და ბეჭების დასაცავად ლითონის ფირფიტები ჰქონდა დაკერებული. ჰოპლიტებს (შეიარაღებულ ქვეით მეომრებს) ტანზე მომდგარი ბრინჯაოს სამკერდული იცავდა. რომაელ ქვეითებსა და ცხენოსნებს რკინის სალტეებიანი აბჯარი ეცვათ, რომელიც ზურგსაც იფარავდა და სხეულის წინა მხარესაც. რომაელები ჯავშანსაც იყენებდნენ, რომელსაც თავდაპირველად ტყავის ჟილეტზე დაკერებული და ერთმანეთზე კრამიტივით დადებული ლითონის პატარა ფირფიტებისაგან ამზადებდნენ. მოგვიანებით აბჯარს ლითონის რგოლებისაგან ამზადებდნენ, რომელსაც რკინის პერანგი დაერქვა.
ადრეულ შუა საუკუნეებში ევროპელ ჯარისკაცებს ჯაჭვის აბჯარი ეცვათ. დაახლოებით 1330 წლიდან რაინდებს ერთმანეთზე გადაბმული ფოლადის ფირფიტების მძიმე აბჯარი იფარავდა. თოფის გამოგონების შემდეგ, აბჯარი თანდათან კირასასა (სამკერდულამდე) და მუზარადამდე დავიდა. XX საუკუნისათვის მხოლოდ მუზარადიღა დარჩა (ვინაიდან ცეცხლსასროლი იარაღი აბჯარს ერთი გასროლით ხვრეტავდა). 1940-იანი წლებიდან ხმარებაში შემოვიდა ახლებური აბჯარი, რომელიც ნეილონის, სხვა პლასტმასებისა და მინაბოჭკოვანისაგან მზადდება.
Tapinoma arnoldi
Tapinoma arnoldi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ალ-ხაიზურანი
ალ-ხაიზურან ბინთ ათა (არაბ. الخيزران بنت عطاء) - აბასიდი ხალიფას, ალ-მაჰდის მეუღლე და ხალიფების, ალ-ჰადის და ჰარუმ არ-რაშიდის დედა. იგი გახლდათ სახელმწიფოს დე ფაქტო მმართველი 775 წლიდან 789 წლამდე მისი მეუღლისა და შვილების ხელისუფლების დროს. ისტორიაში შესულია, როგორც სახელმწიფო საქმეებზე უდიდესი გავლენის მქონე ქალი მუსულმანურ სამყაროში.
ხაიზურანი იყო ყოფილი მონა ქალი, რომელიც მოგვიანებით გახდა ხალიფა ალ-მაჰდის კანონიერი ცოლი. ალ ხატიბ ალ ბაღდადი აღნიშნავს, რომ ხაიზურანი უდიდესი პატივისცემით სარგებლობდა მთელ ახლო აღმოსავლეთში. ისტორიკოსების მიერ მისი პიროვნება ხშირად მოიხსენიება ისლამის ისტორიაში მნიშვნელოვან პიროვნებებს შორის. ხალიფებს ჰყავდათ ასობით ცოლი, მხევლები, დები და სხვა ქალი ნათესავები, მაგრამ ხაიზურანის საქმიანობას განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა აღმოსავლური ისტორიით დაინტერესებული მკვლევარებისგან.
ხაიზურანი არასდროს ყოფილა კანონიერი მმართველი, თუმცა ის გახლდათ პირველი ქალი, რომელიც იყო სახელმწიფოს დე-ფაქტო მმართველი ისლამურ სამყარო. ასევე ის იყო პირველი ქალი, რომლის სახელზეც ოქროს მონეტა მოიჭრა მუსლიმების მიერ. ისტორიკოსების კონსესუსის თანახმად, იგი მუსლიმურ იმპერიას განაგებდა სამი ხალიფას დროს: თავისი ქმრის ალ-მაჰდის (775-785), თავისი უფროსი ვაჟის - ალ-ჰადის (785-786) და უმცროსი ვაჟის - ჰარუნ არ-რაშიდის (786-809) დროს.
ცნობების მიხედვით ალ-ხაიზურანი აღწერილია, როგორ ლამაზი, გონიერი და ნიჭიერი ქალი. იგი ალ-მაჰდიმ საკუთარი ჰარემიდან გამოარჩია ზემოთხსენებული მიზეზების გამო და მალე მისი საყვარელი ხარჭა გახდა. მას შემდეგ რაც ალ-მაჰდი ა ხალიფა გახდა, ხაიზურანმა ის დაარწმუნა, რომ მონობიდან გაეთავისუფლებინა და ცოლად შეერთო. ქორწინების შემდეგ ხაიზურანმა ხალიფას კარზე საკუთარი ოჯახის წევრები მოიყვანა და მათთვის შემოსავლიანი ქორწინებები დაგეგმა. ასევე, მისი ზეგავლენის წყალობით ხალიფას მემკვიდრედ გამოცხადდნენ მისი შვილები და ტახტზე უფლება დაკარგეს ვაჟებმა, რომელიც ალ-მაჰდის პირველი ქორწინებიდან ჰყავდა. ეს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგებოდა იმ დროინდელი კანონებს, რომლის მიხედვითაც მონის შვილები კანონიერ მემკვიდრეებად არ ცხადდებოდნენ. ალ-ხაიზურანი სახალიფოში მისი მეუღლის შემდეგ ყველაზე მდიდარი ადამიანი იყო. ეს მიღწევები შთამბეჭდავია არა მხოლოდ იმის გამო, რომ მან მოახერხა მონობიდან თავის დაღწევა, არამედ იმიტომ, რომ ეს შეძლო იმ პერიოდში, როდესაც სოციალური მობილობა, ქალებისთვისაც და კაცებისთვისაც, თითქმის შეუძლებელი იყო.
ორი ვაჟის გარდა, მათ ასევე ჰყავდათ ქალიშვილი ბანუქა, რომელიც ხალიფას საყვარელი შვილი იყო. ალ-მაჰდი მას უფლებას აძლევდა ბიჭის ტანსაცმელი გადაეცვა და ნადირობისას და მოგზაურობისას თან ხლებოდა. როცა ბანუქა 16 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ალ-მაჰდიმ ბრძანება გასცა, რომ მთელ სახალიფოს გლოვა გამოეცხადებინა, რაც დადგენილი წესის მიხედვით გაუგონარი იყო.
ზოგი წყაროს მიხედვით, ალ-ხაიზურანის საქმეები და პიროვნების მიხედვით შეიქმნა შეჰერიზადას პერსონაჟი "ათას ერთი ღამიდან".
ალ-მაჰდის მმართველობა
ხაიზურანის გულუხვობის მრავალი შემთხვევაა აღწერილი ისტორიკოსების ჩანაწერებში. მაგალითად, როდესაც ის პირველად დაორსულდა, ხაიზურანმა ფულადი ჯილდო გაუგზავნა ექიმებს და მათ სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებაში დაეხმარა. ასევე, ნახსენებია შემთხვევა, როდესაც ხაიზურანი და ალ-მაჰდი წაკინკლავდნენ, რის შემდეგაც ხალიფამ მეუღლის საცხოვრებელი გაბრაზებულმა დატოვა. ხაიზურანს არ შეშინებია, რადგან ის არასდროს არ ერიდებოდა გამოეთქვა ხალიფას წინაშე საწინააღმდეგო აზრი. ალ-მაჰდის ერთ-ერთმა მრჩეველმა მათ შორის კონფლიქტი მოაგვარა და მადლიერმა ხალიფამ მას 2000 დინარი უძღვნა, რაც იმ დროისთვის სოლიდურ თანხას წარმოადგენდა. ხაიზურანმაც ასევე გამოხატა მადლიერება და მრჩეველს ძვირადღირებული ტანსაცმელი და 1990 დინარი გაუგზავნა (10 დინარით ნაკლები, რადგან მას არ უნდოდა ხალიფას საჩუქარს შეჯიბრებოდა).
ხაიზურანის პოლიტიკური ზეგავლენის მეორე შემთხვევა დაკავშირებულია ქუფის მოსამართლე შარიქ ბ. აბდ ალ-ლაჰთან. ხაიზურანი დიდ ყურადღებას აქცევდა საკუთარ გარეგნობასა და ჩაცმულობას და მხოლოდ საუკეთესო ქსოვილისგან შეკერილი ტანსაცმლით იმოსებოდა. ამის გამო ხაიზურანის აგენტები მთელს სახალიფოში ეძებდნენ საუკეთესო ქსოვილებსა და მკერავებს. იმ დროისთვის ხაიზურანი იყო ერთ-ერთი უმდიდრესი ადამიანი სახალიფოში. მისი ძალაუფლების მწვერვალზე ხაიზურანის ყოველწლიური შემოსავალს შეადგენდა 160 მლნ. დინარი. მას გარდაცვალების მომენტში კი მისი გარდერობში 18,000 კაბა ინახებოდა. ხაიზურანის გატაცება ძვირფასი სამოსიით გახდა სახალიფოში საფეიქრო წარმოების განვითარების საფუძველი. წყაროების მიხედვით, ერთ წელს, ხაიზურანმა თავისი აგენტი ქუფაში გადააგზავნა იქაური ფაბრიკის პროდუქციის გასაკონტროლებლად. გადმოცემით, ის აიძულებდა მუშებს,რომ დამატებითი სამუშაოები შესაბამისი ანაზღაურების გარეშე შეესრულებინათ. ერთ-ერთი მუშა გაიქცა, რომელიც ძალდატანებით უკან დააბრუნეს. აგენტმა უბრძანა ადგილობრივ მოსამართლეს - გაეგზავნა მონა ციხეში. მაგრამ მოსამართლემ მონა გაათავისუფლა, ხოლო აგენტს გამათრახება მიუსაჯა. ეს ფაქტი იმაზე მიუთითებს, რომ ხაიზურანის ძალაუფლება შეზღუდული იყო.
ალ-მაჰდის გარდაცვალება
ალ-მაჰდის სიკვდილის შემდეგ ხაიზურანი სასახლის კარის ცენტრალური ფიგურა გახდა. ალ-მაჰდის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო სახალიფოს ისტორიისათვის ჩვეული ბრძოლა ტახტზე პრეტენდენტებს შორის. ალ-მაჰდის უფროსი ვაჟი ხაიზურანისგან- მუსა ალ-ჰადი იმ დროს გამწესებული იყო ჯურჯანის მმართველად, ხოლო უმცროსი ვაჟი - ჰარუნ არ-რაშიდი -აზერბაიჯანისა და სომხეთის. ტახტის თითოეულ მემკვიდრის განკარგულებაში იყო საკუთარი ადმინისტრაცია, არმია და მრჩევლები, რომლებიც მზად იყვნენ ებრძოლათ თავიანთი მბრძანებლის ტახტის უფლების დასაცავად. ხაიზურანმა, ორივე პრეტენდენტის დედამ გაითვალისწინა, რომ ხალიფას სიკვდილს შეიძლებოდა ჯარისკაცებისგან ამბოხი მოჰყოლოდა. ამიტომ მან ვაზირებს უბრძანა მათთვის სასწრაფოდ გადაეხადათ სამი წლის ჯამაგირის ექვივალენტური თანხა მშვიდობის გარანტის სანაცვლოდ. ხაიზურანმა ამ ნაბიჯით დრო მოიგო ვაჟების დედაქალაქში მშვიდობიანად ჩამოსვლამდე.
ბაღდადში პირველად ჰარუნ არ-რაშიდი დაბრუნდა და დედასთან ერთად საკუთარ თავზე აიღო ხელისუფლების მემკვიდრეობით გადაცემის რიტუალი. კანონის მიხედვით უფროსი ძმა, ალ-ჰადი ხდებოდა ახალი ხალიფა და ჰარუნმა ფიცი დადო, რომ თავის ძმას  უერთგულებდა. ალ-ჰადის 20 დღე დასჭირდა ბაღდადში ჩასასვლელად.
წყაროებში მოთხრობილია, რომ ხაიზურანმა ალ-ჰადის ჩამოსვლამდე გამოიძახა ორი მნიშვნელოვანი მინისტრი - არ-რაბია ბ.იუნუს და ცნობილი იაჰია ალ-ბარმაქი. ისინი მაშინვე გამოცხადდნენ ხაიზურანის კარზე, მაგრამ როცა ხაიზურანმა უთხრა ორ მომლოდინე მინისტრს - შესულიყვნენ მის ოთახში, მხოლოდ ერთი დამორჩილდა მის ბრძანებას. არ-რაბიამ მიიღო მისი მიწვევა და ყველაფერი გააკეთა, რათა დაეწყნარებინა აჯანყებულები. ხოლო იაჰიამ გაითვალისწინა, რომ ალ-ჰადის არ მოეწონებოდა მისი თანამშრომლობა ხაიზურანთან და უარი განუცხადა. მართლაც, ალ-ჰადიმ როცა ჩამოსვლის შემდეგ შეიტყო ახალი ამბავი, კურიერი არ-რაბიას მიუგზავნა და სიკვდილით დაემუქრა.
ალ-ჰადის მმართველობა
ალ-ჰადის კარგად ჰქონდა გაცნობიერებული საკუთარი დედის პოლიტიკური ძალა და შეეცადა ხალიფას კარზე მისი გავლენა შეემცირებინა. ხაიზურანი ცდილობდა, რომ კანონიერი მემკვიდრე (ალ-ჰადი) ხელისუფლებისათვის ჩამოეშორებინა ჰარუნის სასარგებლოდ, რომელზეც პიროვნული გავლენა ჰქონდა და მისი ფავორიტი ვაჟი იყო. ალ-ჰადი ცდილობდა არისტოკრატია დაერწმუნებინა იმაში, რომ პოლიტიკური საქმეები არ არის ქალის პრეროგატივა და თანდათანობით,ალ-ჰადიმ წარმატებულად ჩამოაცილა ხაიზურანი სახელმწიფო საქმეებს. ამასთან გადაწყვიტა თავისი ძმის ჰარუნის დაპატიმრება, რათა სახალიფოს მემკვიდრე გამხდარიყო მისი ვაჟი - ჯაფარი.
ალ-მაჰდის მმართველობის დროს ხაიზურანს ჰქონდა აუდიენციები და შეხვედრები ისლამური სამყაროს მნიშვნელოვან პირებთან. მას მრავალი ცნობილი ადამიანი (ვეზირები, მეცნიერები, პოეტები და სხვ.) აკითხავდა სხვადასხვა მნიშნელოვანი საქმის გადასაწყვეტად. თუმცა, თავდაპირველად ალ-ჰადის მცდელობების მიუხედავად ,არაფერი შეცვლილა ხაიზურანის ქმრის გარდაცვალების შემდეგაც. ატ-ტაბარის თანახმად, ,,მუსას ხალიფობის დროს ხაიზურანი ხშირად მიმართავდა მას თავისი ახლობლების გამო თხოვნით და ის აჯილდოვებდა მას". წყაროებში არ არის ცნობები ხაიზურანის და ალ-ჰადის, როგორც ხალიფას, პირველი შეხვედრის შესახებ. თუმცა, გადმოცემები თანხმდებიან,რომ თავისი მმართველობის პირველი თვეების განმავლობაში ალ-ჰადის დედის თავისუფლება და პრივილეგიები არ შეუზღუდავს. ,,ის აგრძელებდა თავის თავზე აეღო გადაწყვეტილების მიღება მასთან (ალ-ჰადისთან) კონსულტაციის გარეშე. ისევე იქცეოდა, როგორც ადრე, ალ-მაჰდის მმართველობის დროს. ხალხი მიდიოდა და აღწევდა მისი კარის შიგნით." ალ-ჰადი დიდ საფრთხეს გრძნობდა დედისგან და თან ეჭვიანობდა თავის ძმა ჰარუნზე, რომელიც ხალხსაც და დიდებულებსაც ძალიან უყვარდათ და განთქმული იყო თავისი სამხედრო წარმატებებით. ალ-ჰადიმ რამდენჯერმე სცადა ჩამოეშორებინა თავისი ძმა და თავისი შვილი - ჯაფარი გაეხალიფებინა. ჰარუნმა თავიდან აიცილა დაპირისპირება, ცდილობდა ძმისგან თავი შორს დაეჭირა, მაგრამ ხაიზურანი საქმეებს განსხვავებულად წარმართავდა - ის არასდროს გაურბოდა ღია დაპირისპირებას. ხაიზურანი განაგრძობდა ჩარევას იმპერიის საქმეების მართვაში.
ხაიზურანის და ალ-ჰადის პირისპირ დაპირისპირება მოხდა პოლიციის უფროს - აბდ ალ-ლაჰის თანამდებობაზე დანიშვნის საკითხზე დავისას. ერთ დღეს ხაიზურანმა მოითხოვა ხალიფასგან, რომ მის მიერ წამოყენებული კანდიდატურისთვის მხარი დაეჭირა. მან უშუამდგომლა ვინმე აბდ ალ-ლაჰ ბ. მალიქს, მაგრამ ალ-ჰადიმ უარი განუცხადა. ხაიზურანმა კი განაცხადა: ,,შენ ვალდებული ხარ, რადგან მე უკვე პირობა მივეცი აბდ ალ-ლაჰს." მან შეცდომა დაუშვა, როცა ხალიფას ღიად შეეწინააღმდეგა დამსწრე საზოგადოების წინაშე. უარის მიღების შემდეგ ხაიზურანი კარისკენ გაემართა და ამ დროს ალ-ჰადიმ დედას მიმართა: ,, გაჩერდი, სადაც ხარ და მოისმინე კარგად ჩემი სიტყვები ... ვფიცავ ალაჰს, თუ მე როდისმე გავიგებ, რომ ვინმე ჩემი გარემოცვიდან ან ჩემი სარდლებიდან ან ჩემი მოსამსახურეებიდან იქნება შენს კართან, მე მოვჭრი მათ თავებს და მათი ქონების კონფისკაციას მოვახდენ......რა არის აზრი იმ ამალის, რომელიც შენი კარის წინ ტრიალებს დილიდან საღამომდე? ნუთუ არა გაქვს თითისტარი, რომ დაკავებული იყო ან ყურანის ასლი, რომ ილოცო ალაჰისათვის!, ან სახლი, სადაც დაიმალები იმათგან, ვინც გარს გახვევია? მიფრთხილდი და კიდევ ერთხელ მიფრთხილდი,თუ კიდევ გაბედავ ხმის ამოღებას ვინმეს სასარგებლოდ“. ეს ფაქტობრივად ომის გამოცხადება იყო ალ-ჰადის მხრიდან. ამის შემდეგ ალ-ჰადიმ იხმო ის სარდლები, რომლებიც რჩევას ეძიებდნენ ხაიზურანთან.
,,
– „ვინ არის უკეთესი ჩვენს შორის? თქვენ თუ მე?“ ჰკითხა ალ-ჰადიმ თავის ქვეშევრდომებს.
– „რა თქმა უნდა თქვენ ხართ უკეთესი, მართლმორწმუნეთა მბრძანებელო“ – ერთხმად მიუგეს მათ.
– „თქვენი დედა არის უკეთესი, მართლმორწმუნეთა მბრძანებელო“.
– „თქვენს შორის ვის მოეწონებოდა ის მამაკაცი, რომელიც გაავრცელებდა ამბებს თქვენი დედის საქმეების შესახებ ამგვარად: მავანის და მავანის დედამ გააკეთა ეს. მავანის და მავანის დედამ თქვა ეს ან ის?“
– მათ ერთხმად წაწამოიძახეს: „არავის მოეწონებოდა ეს".
– ხალიფამ უთხრა: „ამგვარად, როგორ ფიქრობთ თქვენ იმ მამაკაცის შესახებ, რომელიც მოდის ჩემს დედასთან და რომელიც შესაბამისად თავის საქმეებს მათი საუბრის ობიექტად ხდის?“
ამ გასაუბრების შემდეგ სარდლების ვიზიტები ხაიზურანთან შეწყდა. ხაიზურანის პოლიტიკურ კარიერას ხელს უშლიდა არა ის, რომ ის იყო ქალი ან მონა, არამედ ის ფაქტი, რომ ხაიზურანი, როგორც ქალი ეკუთვნოდა ჰარემს – მორჩილების ტერიტორიას.
ჰარუნის მმართველობა
ალ-ჰადი 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მრავალი ისტორიკოსი აღნიშნავს, რომ მისი სიკვდილში ხაიზურანის ხელი ერია. ზოგიერთი ცნობით, ხაიზურანმა უბრძანა ალ-ჰადის მშვენიერ მხევალს, რომ შეპარულიყო იმ ოთახში, სადაც ხალიფას ეძინა და ბალიშით დაეხრჩო. ატ-ტაბარის მიხედვით ამ დროისთვის ალ-ჰადი ერთხელ უკვე შეეცადა მოეკლა თავისი დედა. მან ხაიზურანს მოწამლული დელიკატესი გაუგზავნა, მაგრამ ხაიზურანი ძალიან ფრთხილი იყო. მან საჭმელი გასასინჯად მისცა თავის ძაღლს, რომელიც მაშინვე მოკვდა.
ალ-ჰადის ჩამოცილების შემდეგ სასახლისა და სახელმწიფოს ყველა საქმეებს წარმართავდა ხალიფას დედა და ვაზირი იაჰია(ჰარუნის დროს მთავარი მრჩეველი), რომლის ვაჟი – ალ-ფადლი მართავდა დას. ირანის სასაზღვრო ოლქებს და ამასთან იყო ადმინისტრაციის მმართველი ხორასანში. 786 წელს ხალიფა გახდა ჰარუნ არ-რაშიდი. მან გააცნობიერა დედის ტალანტი და აჩვენა მუსლიმურ სამყაროს, რომ მას არ რცხვენოდა გაეყო ძალაუფლება ქალთან, ვიდრე ის ხაიზურანისაგან სათანადო გადაწყვეტილებებს იღებდა.
უნდა აღინიშნოს, რომ ჰარუნის დროს ხაიზურანს ჰქონდა მოქმედების თავისუფლება, ის გადაწყვეტილებებს იღებდა დამოუკიდებლად. ხაიზურანი მიწერ-მოწერას აწარმოებდა პროვინიციათა მმართველებთან, განსაკუთრებით ეგვიპტის ნაცვალთან და ღიად განიხილავდა სახალიფოს საქმეებს.
სქოლიო
კატეგორია:არაბები კატეგორია:ქალები აზიაში კატეგორია:ისლამი კატეგორია:ქალები ისლამში კატეგორია:ქალები ახლო აღმოსავლეთში
პლაშკოუტი
მინი|230პქ|პლაშკოუტი პლაშკოუტი (ნიდ. plaatschuit) — მცირე წყალშიგისა და გამარტივებული გარემოხაზულობის არათვითმავალი სატვირთო გემი, რომლის გემბანზე ათავსებენ ტვირთს.
უმთავრესად იყენებენ რეიდებზე გადასატვირთი სამუშაოებისათვის, პლაშკოუტის გამოყენება შეიძლება ტივტივა ხიდების საყრდენად.
ლიტერატურა
კატეგორია:გემები
Schiffe ohne eigenen Antrieb
Camponotus thraso agricola
Camponotus thraso agricola — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
PlayStation 2
PlayStation 2 (შემოკლებით PS2) — მეექვსე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შექმნა Sony Interactive Entertainment-მა (ადრე ცნობილი როგორც Sony Computer Entertainment). PS2 არის PlayStation-ის მემკვიდრე და PlayStation-ის სერიის რიგით მეორე კონსოლი. იაპონიაში გამოვიდა 2000 წლის 4 მარტს, ჩრდილოეთ ამერიკაში იმავე წლის 26 ოქტომბერს, ევროპაში 24 ნოემბერს და ავსტრალიაში 17 ნოემბერს. როგორც ნაწილი მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლებისა, PS2 კონკურენციას უწევდა Dreamcast-ს, Xbox-სა და GameCube-ს.
PlayStation 2-ის პროგრამული უზრუნველყოფა ვრცელდებოდა CD და DVD ფორმატით. დამატებით, კონსოლს შეეძლო აუდიო ფაილების და DVD ფილმების დაკვრა. მას გააჩნდა 8 მბ მეხსიერების ბარათი, სინათლის პისტოლეტი, „Emotion Engine“-ის ცენტრალური პროცესორი 294.912 მჰც ტაქტური სიხშირით, „Graphics Synthesizer“-ის გრაფიკული პროცესორი 147.456 მჰც ტაქტური სიხშირით და 32 მბ RDRAM-ის ოპერატიული მეხსიერება.
კონსოლი დაანონსდა Tokyo Game Show-ზე 1999 წლის 20 სექტემბერს. მასზე თავსებადი იყო მისი წინამორბედის PlayStation-ის როგორც კონტროლერი, ასევე თამაშებიც. 2000 წლის ბოლოს PS2-ის წამატებამ ფინანსური პრობლემები შეუქმნა კომპანია Sega-ს, რითაც ის იძულებული გახდა შეეწყვიტა Dreamcast-ის გამოშვება. შედეგად, PS2 ექვსი თვის განმავლობაში რჩებოდა ერთადერთ აქტიურ მეექვსე თაობის კონსოლად, სანამ ბაზარზე არ გამოჩნდა Nintendo-ს GameCube და Microsoft-ის Xbox.
PS2 არის ყველაზე მეტად გაყიდვადი კონსოლი ისტორიაში. თავდაპირველი ფასი შეადგენდა აშშ$299.99 დოლარს. 2012 წლის 31 მარტის მონაცემებით გაყიდულია 155 მილიონი ეგზემპლარი. PS2-ის თამაშების ბიბლიოთეკა მოიცავდა 3800 ერთეულზე მეტს და მათი გაყიდვების სრული რაოდენობა 1.5 მილიარდ ასლს აჭარბებს. მოგვიანებით, 2004 წელს სონიმ გამოუშვა კონსოლის მცირე ზომის ვერსია ცნობილი, როგორც Slimline.
კივი (ხილი)
მინი|250პქ|კივი კივის ისტორია სამხრეთ ჩინეთში ჩენგ კიანგის მინდორზე დაიწყო. ეს ხილი ჩინეთის მეფეებისთვისაც დელიკატესი იყო. პირველად იგი ბრიტანელებმა იგემეს, რის შემდეგაც მის შესახებ ხმა შორს გავარდა, თუმცა მათ მხოლოდ 1847 წელს მოახერხეს სამშობლოში კივის თესლის წაღება. ამ ქვეყანაში ვერ გაიხარა, კლიმატმა არ შეუწყო ხელი, თურმე კივს სიცივის ეშინია. 1904 წელს ამერიკელებმა მოახერხეს ამ ბუჩქის წაღება, 1906 წელს ახალმა ზელანდიელებმა ამ მცენარის მხოლოდ თესლი მოიპოვეს. ახალ ზელანდიაში ყველაზე კარგად იხარა, იქ მოახერხეს კივის გამრავლება. ახალმა ზელანდიელებმა სელექციით 30 წელიწადში ჩინეთიდან ჩატანილზე გაცილებით დიდი ნაყოფი მიიღეს. სახელი კივი, იმიტომ შეარქვეს რომ ამ ქვეყნის სიამაყეს, უცნაურ, უფრთო და უკუდო ჩიტს მიამსგავსეს.
თითქმის მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული, მათ შორის საქართველოშიც.
კატეგორია:ხილი
Iron Maiden-ის შემადგენლობები
ჯგუფი Iron Maiden 1975 წელს შეიქმნა და მას შემდეგ ჯგუფში უამრავი მუსიკოსი მოვიდა და წავიდა. ერთადერთი, ვინც ბენდში უცვლელია, არის ჯგუფის დამაარსებელი სტივ ჰარისი. ის არის სიმღერების (როგორც მუსიკის, ასევე ტაქსტის) უდიდესი ნაწილის ავტორი და ჯგუფში ბას-გიტარაზე უკრავს. ქვემოთ მოცემულ დიაგრამაზე გამოსახულია ბენდის შემადგენლობები სხვადასხვა დროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Iron Maiden
Tapinoma atriceps
Tapinoma atriceps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Assassin’s Creed II
Assassin’s Creed II — კომპიუტერული თამაში მოქმედებით-სათავგადასავლო ჟანრში რომელიც გამოუშვა Ubisoft-მა. ეს არის Assassin's Creed-ის მეორე სერია. ოფიციალური ანონსი მოხდა 16 აპრილის 2009 წელს ჟურნალ Game Informer-ში, მთავარი გმირი არის ალტაირის შთამომავალი — ეციო აუდიტორე დე ფირენცე (Ezio Auditore Da Firenze), ახალგაზრდა ფლორენციელი არისტოკრატი. თამაში ხდება 1476-1499 წლებში. ამ თამაშში ხვდება ბევრი ადამიანი რომელიც შეგვხვდება ისტორიაში მაგალითად: მედიჩი,ლეონარდო და ვინჩი და ნიკოლო მაკიაველი და ასევე გვეყოლება ცნობილი მტრებიც: როდრიგო ბორჯია, ფრანჩესკო პაცცი და ჯიროლამო რიარიო. პერსონაჟს ექნება ახალი შესაძლებობები მაგალითად: ცურაობა და ყვინთვა მტრების განიარაღება და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:Assassin's Creed კატეგორია:ღია სამყაროს ვიდეო თამაშები
Assassin's Creed (série)
ფრანკა ვალერი
ფრანკა ვალერი (Franca Valeri, ფსევდონიმი — ფრანკა ნორსა; დ. 31 ივლისი, 1920, მილანი – გ. 9 აგვისტო 2020, რომი) — იტალიელი მსახიობი, კომიკოსი, სცენარისტი, დრამატურგი და თეატრალური რეჟისორი, ცნობილი თავისი ხანგრძლივი სახასიათო თარჯიმნის კარიერით.
ბიოგრაფია
ფრანკა ვალერი დაიბადა 1920 წლის 31 ივლისს მილანში. მისი ნამდვილი სახელია ალმა ფრანკა მარია ნორსა. მამა — ლუიჯი ნორსა იუდაიზმის მიმდევარი იყო, რის გამოც მას და მის უფროს ვაჟს მეორე მსოფლიო ომის დროს შვეიცარიაში გაქცევა მოუწიათ. დედა — სესილია კათოლიკე იყო და ქალიშვილთან ერთად იტალიაში დარჩა. გოგონასთვის ყალბი საბუთი გააკეთა, თითქოს ის ლომბარდიელი კათოლიკეს უკანონო შვილი იყო.
მამას არ სურდა, რომ მისი ქალიშვილი მსახიობი გამოსულიყო. ამის გამო ნორსამ 50-იან წლებში სასცენო ფსევდონიმად „ვალერი“ აირჩია. სახელი მისმა მეგობარმა ურჩია, რომელიც იმ პერიოდში ფრანგი კრიტიკოსის პოლ ვალერის წიგნს კითხულობდა.
1950-იანი წლებიდან ფრანკა ვალერიმ დაიწყო კინოკარიერა. ის თამაშობდა კომედიებში და ხშირად მისი პარტნიორები იყვნენ ალბერტო სორდი და ტოტო. ვალერი ფილმში გადაღების გარდა ხშირად თავად წერდა მოთხრობებს და სცენარებს ფილმებისთვის, რომლებშიც თამაშობდა თუნდაც ეპიზოდურ როლს.
XX საუკუნის 60-იან, 70-იან და 80-იან წლებში ვალერი ასევე ხშირად მუშაობდა იტალიურ ტელევიზიაში. რეჟისორმა ანტონელი ფალკიმ ის გადაიღო „Studio Uno“, „Le divine“ და Sabato Sera“-ში. 80-იან და 90-იანი წლების დასაწყისში მონაწილეობდა სარეკლამო რგოლების გადაღებებში, რომელიც საზოგადოების მხრიდან კარგად იქნა მიღებული და რეკლამა რამდენიმე წლის განმავლობაში გადიოდა.
1994 წელს ფრანკა ვალერიმ თავისი კარიერული დამსახურებისთვის ყოველწლიური, ენიო ფლაიანოს პრემია მოიპოვა.
2005-2006 თეატრალურ სეზონზე შეასრულა საკუთარი მონოლოგი „La Vedova di Socrate“ და ჟან ჟენეს „Les Bonnes“. 2008 წლის იანვარში ითამაშა სოლანჟის როლი სერიალში „Les Bonnes“ მილანის „Piccolo Teatro“-ში. გატაცებული იყო მუსიკალური თეატრით, თავის კარიერაში ასევე თავი მიუძღვნა საოპერო რეჟისურას.
2019 წელს მიიღო იტალიის ლიტერატურული პრემია — პიერო ჩიარას სახელობის პრემია
ფილმოგრაფია
მინი|მარჯვნივ|ფრანკა ვალერი 1990 წელს
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:მილანში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:რომში გარდაცვლილები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მსახიობები კატეგორია:იტალიელი კინომსახიობები კატეგორია:იტალიელი ტელემსახიობები
კედელი (მრავალმნიშვნელოვანი)
კედელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან:
ლურისტანის ოსტანი
ლურისტანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ჰამადანი, მარკაზი, ისპაჰანი და ხუზისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხორამაბადი. ლურისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,716,527 ადამიანს.
ლურისტანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ლეკი, აგრეთვე ლურიზე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ლურისტანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტნად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ქოჯაელის პროვინცია
სახელწოდება
სახელწოდება წარმოსდგება აქჩა ქოჯასაგან, რომელიც იყო ოსმალეთის იმპერიის დამაარსებლის ოსმან I თანამებრძოლი.
გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება საქარიის, სამხრეთით ბურსის, ხოლო დასავლეთით  იალოვისა  და სტამბოლის  პროვინციები. ჩრდილოეთით ესაზღვრება შავი ზღვა და სამხრეთით მარმარილოს ზღვა.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 1 206 ათ. ადამიანი (2000), უდიდესი ქალაქებია:იზმითი (190 ათ. ადამიანი, 2000), გებზე (160 ათ. ადამიანი, 2000).
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ავთანდილ ურუშაძე
ავთანდილ ურუშაძე (დ. 1890, ქ. ლანჩხუთი, საქართველო — გ. 21 მაისი, 1955, სტამბოლი, თურქეთი) — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიისა და საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის წევრი.
სამხედრო კარიერა
ავთანდილ ურუშაძემ 1909 წელს დაამთავრა ლანჩხუთის სამოქალაქო სასწავლებელი. 1910 წელს იგი გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში. სამხედრო სკოლის დამთავრებისთანავე, 1914 წელს მიიღო რუსეთის არმიის კავალერიის უნტერ-ოფიცრის ხარისხი და გაწვეულ იქნა პირველი მსოფლიო ომის ფრონტზე. გამოჩენილი სიმამაცისთვის დაიმსახურა წმ. გიორგის ორი ჯვარი და რამდენიმე მედალი.
1918 წლის დამდეგს ურუშაძე დაბრუნდა სამშობლოში. იმავე წლის ზაფხულში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის (1918-1921) მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება სახალხო გვარდიის შექმნის შესახებ. ურუშაძემ აქტიური მონაწილეობა მიიღო სახალხო გვარდიის ჩამოყალიბებაში. იგი აირჩიეს სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად და ლანჩხუთის სარაიონო შტაბის თავმჯდომარედ. ამის შემდეგ ლანჩხუთის გვარდია მისი მეთაურობით აქტიურად მონაწილეობდა თითქმის ყველა მნიშვნელოვან სამხედრო ოპერაციაში. იმავდროულად, ურუშაძე იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გურიის სამხარეო ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.
1921 წელს რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, 1921-1924 წლებში, ურუშაძე ეწეოდა აქტიურ პარტიზანულ საქმიანობას გურიაში. სერგო მათითაიშვილთან ერთად იგი სათავეში ედგა საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის (იგივე „პარიტეტული კომიტეტი") დაქვემდებარებაში მყოფ გურიის რაზმს, რომელიც ტყეს აფარებდა თავს. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მათითაიშვილთან ერთად ხელმძღვანელობდა გურიის რაზმს და 5 დღის განმავლობაში წინააღმდეგობას უწევდა წითელ არმიას. აჯანყების დამარცხების შემდეგ მან თანამებრძოლთა ჯგუფთან ერთად დასტოვა საქართველო.
ემიგრაციაში
1924 წლის დამლევს ურუშაძე სტამბოლიდან მარსელში ჩავიდა. საფრანგეთში ცხოვრობდა იგი 1941 წლამდე, მსახურობდა ოდენკურში, პეჟოს საავტომობილო ქარხანაში, ავტომობილების გამომცდელად. პარალელურად, აქტიურად მონაწილეობდა საფრანგეთის ქართული სათვისტომოს საქმიანობაში, იყო რა სათვისტომოს გამგეობის წევრი. გარდა ამისა, იგი შედიოდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთული ბიუროს შემადგენლობაში.
1941 წელს ურუშაძემ დატოვა საფრანგეთი. იგი გადავიდა გერმანიაში, ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის გამოჩენილი მოღვაწეების ირაკლი ბაგრატიონ-მუხრანელის, მიხაკო წერეთლის, ალექსანდრე ნიკურაძის, გრიგოლ რობაქიძის, შალვა მაღლაკელიძის და სხვათა თაოსნობით შექმნილი „ქართული სამოკავშირეო კომიტეტის“ განკარგულებაში. მათი მიზანი იყო საქართველოს გათავისუფლება საბჭოთა იმპერიისგან. შალვა მაღლაკელიძის თაოსნობით გერმანიის ვერმახტის „ქართული ლეგიონის" შექმნისთანავე ურუშაძე ჩაირიცხა ამ ლეგიონში. მისი თაოსნობით და აქტიური მონაწილეობით 1941-1942 წლებში გერმანული საკონცენტრაციო ბანაკებიდან გათავისუფლდა 300-მდე ქართველი სამხედრო ტყვე. 1942 წლის დამლევს ლეგიონის სარდლობამ და ქართული სამოკავშირეო კომიტეტის ხელმძღვანელობამ მას მისცა საგანგებო დავალება, რაც ითვალისწინებდა ჯგუფთან ერთად თურქეთის მხრიდან საქართველოში შესვლას. ჯგუფის მიზანი იყო მოსახლეობაში აგიტაციისა და ახსნა-განმარტებითი საქმიანობის გაშლა ხალხისთვის იმის განსამარტავად, თუ რა მიზანს ისახავდნენ ვერმახტის ქართული ლეგიონი და ქართული პოლიტიკური ემიგრაცია. ამ მიზნით ურუშაძე ჩავიდა სტამბოლში. ქართული ემიგრაციისა და ქართული ლეგიონის მიზნებს არ ეწერა ხორცშესხმა. გეგმის ჩაშლის შემდეგ ურუშაძე დარჩა თურქეთში. სანდრო მენაღართან ერთად იგი ხელმძღვანელობდა თურქეთის ქართულ სათვისტომოს და აქტიურად იღვწოდა თურქეთის ქართველებში ეროვნული სულისკვეთების გაღვივებისათვის.
ავთანდილ ურუშაძე გარდაიცვალა სტამბოლში, 65 წლის ასაკში. დაკრძალულია იქვე, შიშლის ბერძნულ სასაფლაოზე.
ოჯახი
ავთანდილ ურუშაძეს ჰყავდა მეუღლე ვარვარე (გოგუცა) ჩხაიძე და სამი შვილი: ვახტანგი, რომელიც ბავშვობაში გარდაიცვალა, ტარიელი (1922-1972) და ფრიდონი (პაწიკო) (1924-2010). 1951-1953 წლებში მისი ოჯახი, რომელიც საბჭოთა კავშირში დარჩა, შუა აზიაში გადაასახლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:დაბადებული 1890 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:ლანჩხუთში დაბადებულები კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები ა კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
მცხეთა-პარკი
რეკონსტრუქცია
2011 წლამდე იტევდა 3 000 მაყურებელს, რადგან იყო ხის გრძელი სკამები, ხელოვნური საფარის ნაცვლად იყო ბუნებრი, რომელიც ბოლო პერიოდში ცუდ მდგომარეობაში იყო, რის გამოც 2008-2009 წლის სეზონისთვის ფეხბურთის პროფესიონალურმა ლიგამ არ დართო მატჩიბის გამართვის ნება „ვიტ ჯორჯიას“. 2009 წლის 9 ივნისს „ვიტ ჯორჯიასა“ და ფეხბურთის ფედერაციას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, ხელი მოაწერეს „ვიტ ჯორჯიას“ პრეზიდენტმა გურამ რუხაძემ და ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტმა ნოდარ ახალკაცმა, შეთანხმების მიხედვით ფეხბურთის ფედერაცია მოედნის საფრის დაგების ვალდებულებას იღებდა, რომელსაც უეფა გზავნიდა საქართველოში პროგრამა "ჰეთთრიკის" ფარგლებში, ხოლო კლუბის მხარემ ვალდებულება აიღო გასახდელების, ტრიბუნის და მესერის რეაბილიტაციის. მინდვრის დაგება დროში გაიწელა, მისი მიზეზი იყო ფეხბურთის ფედერაციაში მომხდარი ცვლილებები, თუმცა 2010 წელს დაიგო ხალიჩა, რომელზეც ქვიშა და კაუჩუკი მოგვიანებით 2011 წელს დაიყარა. ტრიბუნაზე დამონტაჟდა ინდივიდუალური სკამები, რომლებიც „ვიტ ჯორჯიას“ ტრადიციულ ფერებში, თეთრსა და მწვანეშია, გარემონტდა და თავიდან გადაიხურა ვიპ-ლოჟა, სადაც დამონტაჟდა ტყავის სკამები, ხოლო მის ქვემოთ პრეს ლოჟა განლაგდა, სტადიონზე მუშაობს უკაბელო ინტერნეტი. განახლებული მცხეთა პარკი გაიხსნა 2011 წლის 6 აგვისტოს, სადაც ერთმანეთს შეხვდენენ „ვიტ ჯორჯია“ და გორის „დილა“, თამაში მასპინძელთა უპირატესობით 4-3 დამთავრდა.
სტადიონის რეკონსტურუქციის პროექტი ამით არ დასრულებულა, გეგმაშია განათების სისტემის დამონტაჟება, საპირისპირო მხარეს ტრიბუნის აშენება, სადაც განთავსდება გასახდელები. აშენდება კარის უკანა ტრიბუნები.
მცხეთა პარკიდან მოჩანს ჯვრის მონასტერი, სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი და სამთავროს დედათა მონასტერი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:საფეხბურთო უმაღლესი ლიგის კლუბების სტადიონები
Camponotus thraso
Camponotus thraso — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჰეიდარის საფლავი
ჰეიდარის საფლავი (Heydər türbəsi) — XIX საუკუნით დათარიღებული ისტორიულ-რელიგიური სამარხი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშაში, ოჯაყგულუს ქუჩაზე. 2001 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტმა დაარეგისტრირა 340 საინვენტარო ნომერი, როგორც ეროვნული მნიშვნელობის უძრავი ისტორიული და კულტურული ძეგლი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
NGC 7838
NGC 7838 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 29 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
პლეისტონი
პლეისტონი (ბერძნ. plēusis — ცურვა, pleō — მივცურავ) — წყლის იმ ორგანიზმთა ერთობლიობა, რომლებიც ბინადრობენ მის ზედაპირზე ან ჩაყურსული არიან. პლეისტონის მრავალი ორგანიზმი ქმნის აირის კამერებს (სიფონოფორა ფიზალია) ან გამოყოფს ქაფისმაგვარ სითხეს (აქტინია მინიასი და სხვ.); ზოგი საყრდენად იყენებს წყლის ზედაპირულ აპკს, მცენარეებიდან პლეისტონს ეკუთვნიან, მაგ., სარგასუმისებრნი წყალმცენარეები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოკეანოლოგია
სარგვეშის განძი
სარგვეშის განძი — III საუკუნის განძი. ნაპოვნია შემთხვევით 1917 წელს სოფელ სარგვეშთან (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი). სარგვეშის განძი შეიცავს ვერცხლის ბარძიმს, ოქროს სხვადასხვა ფორმის 3 ბეჭედს, თვლებით ინკრუსტირებულ სამაჯურს, ოქროს ხატისუღელს და ვერცხლის კოვზს. განსაკუთრებით საინტერესოა ვერცხლის ბარძიმი, რომელზეც სასანიანთა დინასტიის მეფეთ მეფე ბაჰრამ (ვარაჰრან) II, მისი მეუღლე და ტახტის მემკვიდრეა გამოსახული. ბარძიმი ჩვენამდე მოღწეული სასანური ტორევტიკის ერთადერთი ნიმუშია, რომელზეც შაჰისა და მისი ოჯახის წევრების პორტრეტებია მოცემული. თარიღდება 283—293 წლებით.
საქართველოში ბარძიმის მოხვედრას დიდი მნიშვნელობა აქვს ირანისა და საქართველოს პოლიტიკური და კულტურული ურთიერთობის დასადგენად. განძი დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
1756
თარიღი უცნობია
*
ელენთა
მინიატიურა|ადამიანის ელენთა ელენთა (lien, splen) — ადამიანისა და ხერხემლიან ცხოველთა (უყბოებისა და ზოგი ორგვარადმსუნთქავი თევზის გარდა) მუცლის ღრუს კენტი ორგანო, რომელიც იმუნური სისტემის ყველაზე მსხვილი ორგანოა და ჩართულია სისხლის მიმოქცევისა და ლიმფურ სისტემაში.
ადამიანის ელენთა
ადამიანის ელენთა წაგრძელებული ოვალური ფორმისაა, ზემო გარეთა ზედაპირი გამოდრეკილია, ქვემო შიგნითა — შედრეკილი. ქვემო ზედაპირზე ღარია (ელენთის კარი), რომლითაც ელენთაში სისხლძარღვები და ნერვები შედის. მოზრდილი ადამიანის ელენთის წონაა 150–200 გრამი, სიგრძე — 12 სმ, სიგანე 7–8 სმ. ელენთა მარცხენა ფერდქვეშა მიდამოში მდებარეობს. ზოგიერთი დაავადების დროს (მალარია, შებრუნებითი ტიფი, ანემია და სხვა) ელენთა გადიდებულია. გარედან ელენთა დაფარულია მუცლის სეროზული გარსით — პერიტონიუმით, რომელიც გადადის შუაძგიდეზე და კუჭზე და ელენთის დამაფიქსირებელ იოგებს ქმნის. პერიტონიუმის ქვეშ კუნთოვანი და ელასტიური ბოჭკოების შემცველი შემაერთებელქსოვილოვანი გარსია, მას ფიბროზული კაფსულა ეწოდება. კაფსულა სიღრმეში გრძელდება ხარიხებად, რომლებიც ელენთას წილაკებად ყოფს. ხარიხებს შორის შუალედები ამოვსებულია რეტიკულური ქსოვილით, რომელშიც დიდი რაოდენობითაა ლიმფოციტები და ერითროციტები (წითელი პულპა). ცალკეული უბნები, სადაც ლიმფოციტების ინტენსიური წარმოქმნა ხდება (ლიმფური ფოლიკული), ერითროციტებს არ შეიცავს და თეთრ პულპას შეადგენს. სამკურნალო მიზნით ელენთის ამოცლა ან თანდაყოლილი უქონლობა ლიმფური კვანძების მოქმედებით კომპენსირდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორგანოები
სეისმური კატასტროფების სია
ამ სტატიაში მოყვანილია სეისმური კატასტროფების სია ქრონოლოგიურად.
Tapinoma canalis
Tapinoma canalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
674
თარიღი უცნობია
*
ხორხელი
ისტორია
ხორხელი საისტორიო წყაროებში პირველად XVII საუკუნეში იხსენიება. სახელწოდება სოფელს კახეთის ბარში მთიელთა მიგრაციის შემდეგ უნდა ჰქონდეს მიღებული. ეს ადგილი XVII საუკუნემდეც ყოფილა დასახლებული (იმდროინდელი დასახლების სახელწოდება უცნობია).
გეოგრაფიული მდებარეობა, აგრეთვე აქ სარწყავი სისტემის არსებობა, ხელს უწყობდა სოფელში მევენახეობის, მებაღეობისა და სხვა დარგების განვითარებას. კახეთის სამეფოს არსებობის პერიოდში ხორხელის ყმა-მამულზე წილი ედო ალავერდის წმინდა გიორგის მონასტერს. XVII-XVIII საუკუნეებში ალავერდის მონასტერთან ერთად სოფლის ყმა-მამულის ნაწილს ანდრონიკაშვილებიც ფლობდნენ. ალავერდის მონასტრის კუთვნილ ყმა-მამულს ხორხელი მოურავი განაგებდა.
გვიანდელი შუა საუკუნეებში ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით, ხორხელის სამოურავო შედიოდა მეოთხე („მეფესთან მყოფ“) სადროშოს შემადგენლობაში, რომელსაც ალავერდელი ეპისკოპოსი უძღვებოდა.
ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ სოფელი თიანეთის მაზრაში შევიდა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 267 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
სტალინის ხაზი
მინი| [[მოგილიოვი|მოგილევის მახლობლად სტალინის ხაზის ბუნკერების იარაღები]] მინი| [[მინსკი|მინსკის მახლობლად სტალინის ხაზის შემონახული ნაშთები]] სტალინის ხაზი («Линия Сталина») — საბჭოთა კავშირის დასავლეთ საზღვარზე აგებული საფორტიფიკაციო ნაგებობების კომპლექსი. ფორტიფიკაციათა სისტემის მშენებლობა 1920-იან წლებში დაიწყო. მისი მიზანი სსრკ-ის დასავლეთის მიმართლებიდან დაცვა იყო. ხაზი მოიცავდა ბეტონის ბუნკერებსა და შეიარაღბის საგდამებს. არსებობდა გარკვეული მსგავსება მაჟინოს ხაზთან, თუმცა იყო მასზე ნაკლებად დახვეწილი. „სტალინის ხაზი“ არ იყო მთელ საზღვარზე გადაჭიმული თავდაცვის უწყვეტი ხაზი, იყო  გამაგრებული უბნების ქსელი. მისი მიზანი პოტენციური თავდასხმების გარკვეულ დერეფნებში გადატანა იყო.
მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის შემდეგ, 1939-1940 წლებში, სსკრ-ს პოლონეთში, ბალტიისპირეთსა და ბესარაბიაში შეჭრის შემდეგ, საბჭოთა კავშირმა სტალინის ხაზის მიტოვება და დასავლეთით, სსრკ-ის ახალი საზღვრის გასწვრივ, ახალი ხაზის მშენებლობა დაიწყო. საბჭოთა რამდენიმე გენერლის მოსაზრებით, უკეთესი იქნებოდა ორივე ხაზის შენარჩუნება სსრკ-ის თავდაცვის მეტი სიღრმის უზრუნველსაყოფად, თუმცა ეს ეწინააღმდეგებოდა მეორე მსოფლიო ომის წინანდელ საბჭოთა სამხედრო დოქტრინას.
ამგვარად, სტალინის ხაზიდან შეიარაღება მოიხსნა და ახალი ხაზისთვის შეინახა. 1941 წელს გერმანიის შემოჭრამ აიძულა საბჭოებლები უკან დახეულიყვნენ ჯერ კიდევ დაუმთავრებელი ხაზიდან. სტალინის ხაზის მიტოვების მიუხედავად, გერმანიის თავდასხმის დროს მან გარკვეული წვლილი სსრკ-ს დაცვაში მაინც შეიტანა.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ხაზის არ აღდგენილა. ნაწილობრივ ეს განაპირობა საფორტიფიკაციო ნაგებობების ერთმანეთისგან დაშორებამ. დასავლეთ ევროპისგან განსხვავებით, სადაც მსაგვსი გამაგრებები განადგურდა ეკონომიკური და უსაფრთხოების მიზეზებით, საბჭოთა კავშირში ხაზის მნიშვნელოვანი ნაწილი შენარჩუნდა სსრკ-ს დაშლის შემდეგაც. ამჟამად სტალინის ხაზის ნანგრევები არის ბელარუსში, რუსეთსა და უკრაინაში (შესაძლოა მოლდოვის აღმოსავლეთ რეგიონებშიც).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ხაზები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გამაგრებული რეგიონები კატეგორია:იოსებ სტალინთან დაკავშირებული ადგილები კატეგორია:საბჭოთა კავშირთან დაკავშირებული მეორე მსოფლიო ომის ადგილები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ადგილები რუსეთში კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ადგილები ბელორუსიაში კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ადგილები უკრაინაში
არაევკლიდური გეომეტრია
300px|right არაევკლიდური გეომეტრია — პირდაპირი გაგებით – ნებისმიერი გეომეტრიული სისტემა, რომელიც განსხვავდება ევკლიდური გეომეტრიისაგან, თუმცა ტრადიციულად ტერმინში "არაევკლიდური გეომეტრია" გულისხმობენ ძირითადად ორ გეომეტრიულ სისტემას: ლობაჩევსკის გეომეტრიასა და სფერულ გეომეტრიას.
არაევკლიდურ გეომეტრიაში 5 ძირითადი პოსტულატიდან მე-5 (პარელელური წრფეების აქსიომა) ჩანაცვლებულია სხვით. მაგალითად ლობაჩევსკის გეომეტრიაში იგი ნაცვლდება აქსიომით: მოცემულ წერტილზე მოცემული წრფის პარალელურად გაივლება არანეკლებ ორი წრფისა. ეს შესააძლებელია თუ დავუშვებთ რომ სივრცე სფერული ფორმისსაა, ხოლო ნებისმიერი წრფე წრეწირს წრამოადგენს. თუ მოცემულ წრფედ სფეროს ეკვატორულ წრეწირს ავიღებთ, მაშინ ცხადი იქნება, რომ ნებისმიერ წერტილზე, რომელიც ამ წრფეს არ ეკუთვნის, შეიძლება უამრევი წრეწირის აგება, ისე რომ არც ერთი მათგანი მოცემილ წრეწირს არ გადაკვეთს. მოცემული სფერული სივრცის დიამეტრს უსასრულებისკენ მივასწრაფებთ, ანუ ʀ→∞, მაშინ მოცემულ წრეწირთა რადიუსები უსასრულოდ გაიზრდება, შედეგად მივიღებტ წრფეებს.
1733 წელს იტალიელმა მათემატიკოსმა ჯიროლამო საკერიმ გაატარა მეხუთე პასტულატის სრულიად ორიგინალურ პრინციპზე დამყარებული ღრმა გამოკვლევა. საკერის იდეა მდგომარეობდა მეხუთე პასტულატის საწინააღმდეგო დებულებით ჩანაცვლებაში. ამგვარად, მეხუთე პასტულატის მართებულობა დამტკიცებული იქნებოდა მისი საწინააღმდეგო დებულობის მცდარობით.
XIX საუკუნის პირველ ნახევარში საკერის მიერ გადებულ გზას გაუყვა ერთდროულად სამი მათემატიკოსი: გაუსი, ნიკოლაი ლობაჩევსკი და იანოშ ბოიაი. მაგრამ მათი მიზანი სხვა იყო - მათ სურდათ არა არაევკლიდური გეომეტრიის შეუძლებლობის დამტკიცება, არამედ პირიქით — ალტერნატიული გეომეტრიის აგება და რეალურ სამყაროში მისი მიზნის გაგება. იმ დროს ამგვარი იდეა სრულიად ერეტიკული იყო. მანამდე არც ერთ მეცნიერს ეჭვი არ შეჰპარვია, რომ ფიზიკური სივრცე ევკლიდური იყო.
პირველი იყო გაუსი. მას ამ თემასთან დაკავშირებით ნამუშევრები არ გამოუქვეყნებია, მაგრამ მისი ჩანაწერები და წერილები მოწმობს მის ღრმა ცოდნაზე არაევკლიდურ გეომეტრიაში.
ლობაჩევსკის ნამუშევართან „გეომეტრიული გამოკვლევები პარალელურობის თეორიაზე“ გაცნობის შემდეგ, გაუსი აქტიურად მონაწილეობს და მოითხოვს რუსი მათემატიკოსის წევრ-კორესპონდეტად გაწევრიანებას გეტინგენის სამეფო საზოგადოებაში (რაც მოხდა კიდევაც 1842 წელს).
ლობაჩევსკიმ და ბოიაიმ გაუსზე მეტი სიმამაცე გამოიჩინეს და თითქმის ერთდროულად (ლობაჩევსკიმ 1826-29 წლებში; ბოიამ 1831-32 წლებში), ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, გამოაქვეყნეს ექსპოზიცია იმისა, რასაც ახლა ლობაჩევსკის გეომეტრია ჰქვია. ნიკოლაი ლობაჩევსკი ახალი გეომეტრიის შესწავლაში ყველაზე შორს წავიდა, ამიტომაც ახლა ეს გეომეტრია მის სახელს ატარებს.
კატეგორია:გეომეტრია
პლუში
მინი|პლუშით დამზადებული რბილი სათამაშო პლუში (Plüsch) — ხაოიანი ქსოვილი; ამზადებენ ხავერდის ანალოგიურად. ხავერდივით ხშირი ხაო არ აქვს. ხაოს სახეობის მიხედვით პლუში ორგვარია: გაჭრილ- და გაუჭრელხაოიანი, ხოლო გამომუშავებისა და მოპირკეთების მიხედვით — გლუვი ან სახიანი, ნატვიფრი და სხვა. პლუშს იყენებენ ტანსაცმლის შესაკერად, ავეჯის გადასაკრავად და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქსოვილები
ზერტის ღვთისმშობლის ეკლესია
ზერტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზერტის ცენტრში. თარიღდება XIX საუკუნით.
ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა (16,7 X 9,5 მ), ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვიშაქვით. სარკმლებისა და შესასვლელების წირთხლები ღვინისფერი პორფირიტისაა. თითო თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. დასავლეთის კარი ამოქოლილია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე განიერი თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ მოგვიანებით გაუჭრიათ კარი. აფსიდის იატაკი ოთხი საფეხურითაა ამოღებული. აფსიდის გვერდებზე მცირე ორსართულიანი სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნეა. აფსიდი სამკვეთლოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში გაჭრილი კარით უკავშირდება. სამკვეთლოს და სადიაკვნეს აღმოსავლეთ კედელში მცირე თაღოვანი სარკმლებია. ორივე სათავსი დასავლეთით გახსნილი თაღებით უკავშირდება გვერდის ნავებს. სათავსების პირველი სართულები გადახურულია კამარით. სადიაკვნეს პირველი სართული მეორეს უკავშირდება სარკმელთან, კედელში დატანებული ხვრელით. სამკვეთლოს სართულები ერთმანეთს გარედან უკავშირდებიან. მეორე სართულზე დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში სწორკუთხა პატარა ღიობია.
ეკლესიის შუა ნავი გვერდის ნავებისაგან გამოყოფილია წყვილი განიერი ნახევარწრიული ორთაღედით. თაღები შუაში ოთხკუთხა ბურჯებს ეყრდნობა, ხოლო ბურჯებიდან გადასული თაღები - აფსიდსა და ეკლესიის დასავლეთ კედელს. შუა ნავის კამარა უერთდება კონქს. ეკლესიაში ხუთი განიერი თაღოვანი სარკმელია, ორ-ორი - სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში, ერთი - დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. ბურჯების დასავლეთ მხარეს, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე სარკმლების ძირში წყვილი თაღოვანი ნიშია. ინტერიერი შელესილია.
აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თავზე, ჩასმულია მცირე ზომის ჯვარი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონები ამაღლებულია აგურის წყობით. ეკლესიას შემოვლებული აქვს აგურის სამი რიგისაგან შედგენილი ლავგარდანი. გადახურულია თუნუქით. ტაძარი აღდგენილია 1990-1991 წლებში. ამჟამად მოქმედია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
Camponotus thoracicus thoracicus
Camponotus thoracicus thoracicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ორბიტული სადგური
ორბიტალური სადგური – კოსმოსური აპარატი გაყვანილი დედამიწის ირგვლივ ორბიტაზე, რომელიც განკუთვნილია ადამიანების ხანგრძლივად ყოფნისათვის და კოსმოსში სხვადასხვა ექსპერიმენტების (სამეცნიერო-საკვლევი, ტექნიკური და ა.შ.) ჩასატარებლად.
ორბიტალური სადგურების სია
სერიიდან სალუტი, სკაილები, მირი და საერთაშორისო კოსმოსური სადგური