cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯავახეთი
ისტორია
ცარიზმის პოლიტიკური მიზანი იყო საქართველოში ეთნიკური სიჭრელის შექმნა. რუსეთისადმი ქართველი ხალხის ერთგულება მეფის მთავრობას არ სწამდა. ამიტომ იყო, რომ უარი უთხრა იმერეთში გახიზნულ მესხ მოსახლეობას განთავისუფლებულ ტერიტორიაზე დასახლებაზე. ახალციხის აღებისთანავე პასკევიჩთან გამოცხადდნენ XVI-XVII სს. მესხეთიდან გაქცეული ციციშვილების, ავალიშვილების, მუსხელიშვილების და სხვათა შთამომავლები. ქართველ მეფეთა გაცემული სიგელები წარუდგინეს და მამაპაპისეული მამულების დაბრუნება სთხოვეს. პასკევიჩმა მათი თხოვნა არ შეიწყნარა და გარკვეული გულისწყრომაც გამოთქვა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ლისიციტე
ლისიციტე (Лисиците) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 31 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ შიროკო-პოლეს საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ლისიციტე, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს სებახტინ ალი კასიმი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ჰაი-ლაინი
thumb|300px|ჰაი-ლაინის ერთი სეგმენტი ჰაი-ლაინი (ინგლ. The High Line) — 2.33 კმ სიგრძის აწეული პრომენადი მანჰეტენის ქვემო უესტ საიდის გასწვრივ, მიწის ზედაპირიდან დაახ. 10 მ სიმაღლეზე. აიგო 1930-იან წლებში ნიუ-იორკ ცენტრალ რეილროუდისთვის და 1980-იან წლებამდე რკინიგზის ფუნქციას ასრულებდა.
პრომენადი 34-ე ქუჩიდან იწყება ჯავიტსის ყრილობათა ცენტრის სიახლოვეს და მიემართება განსვურთის ქუჩისკენ უესტ უილიჯის მიტ პაკინგ დისტრიქტში. 1990-იან წლებში მიგდებულ რკინიგზის ხაზებს შორის ველურის ბალახი და ხეები იზრდებოდა. 2000 წლიდან მოსახლეობის აქტიური მხარდაჭერის წყალობით ჰაი-ლაინის საპარკო ხეივნად გადაკეთებისთვის ქალაქმა სახსრები გამოყო. ხეივნის პირველი (სამხრეთი) ნაწილი 2009 წლის 8 ივნისს გაიხსნა. შუა ნაწილი რესტავრაციის პროცესშია, ხოლო ჩრდილოეთი ნაწილის ბედი ჯერჯერობით გაურკვეველია.
რესურსები
კატეგორია:ნიუ-იორკის პარკები კატეგორია:მანჰეტენი
ჰუსაინოვო (აბზელილოვოს რაიონი)
ჰუსაინოვო  (Хөсәйен; Хусаиново) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 23 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 25 კმ-ით.
კაუჩუკი
ნატურალური კაუჩუკი
ნატურალური კაუჩუკი მცენარეული წარმოშობის პოლიმერია, რომლის ვულკანიზაციით მიიღება რეზინი. მიეკუთვნება ელასტომერების ჯგუფს. ნატურალური კაუჩუკი არის კაუჩუკისშემცველი მცენარეების რძისებრ წვენში (ლატექსში). მას უმთავრესად ღებულობენ ბრაზილიური ჰევეის ლატექსისაგან.
ტერმინი „კაუჩუკი“ წარმოდგება სახელწოდებისაგან „კაუჩუ“, რომლითაც ბრაზილიის ინდიელები აღნიშნავდნენ ჰევეასაგან მიღებულ პროდუქტს. ნატურალური კაუჩუკის სამრეწველო გამოყენება შესაძლებელი გახდა ვულკანიზაციის პროცესის აღმოჩენის შემდეგ (ჩ. გუდირი — აშშ, 1839; ტ. ჰენკოვი — ინგლისი, 1843).
ბუნებრივი კაუჩუკის წარმოების მონოპოლისტი დიდხანს რჩებოდა ბრაზილია. 1876 წელს ინგლისელებმა ბრაზილიიდან მოიპარეს ჰევეას თესლი, მიუხედავად სიკვდილით დასჯის შიშისა (მისი გატანა ქვეყნიდან აკრძალული იყო). პირველი ნატურალური კაუჩუკის პლანტაციები გააშენეს 1898 წელს.
საერთაშორისო კლასიფიკაციის მიხედვით ნატურალური კაუჩუკი იყოფა 8 საერთაშორისო ტიპად. ნატურალური კაუჩუკის ტიპს განსაზღვრავენ საწყისი ნედლეულითა და მიღების მეთოდებით, გარეგანი შემოწმებითა და ეტალონურ ნიმუშთან შედარებით.
ნატურალური კაუჩუკის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია — კაუჩუკის ნახშირწყალბადი (91-96%), რომელიც განიხილება როგორც პოლიიზოპრენი. ნატურალური კაუჩუკი აგრეთვე შეიცავს 2,2-3,8% ცილებსა და ამინმჟავებს, 1,5-4% აცეტონში ხსნად ნივთიერებებს (ე. წ. აცეტონის ექსტრაქტი — ოლეინის, სტერინის, ლინოლის მჟავები, კაროტინი და სხვები), ცვალებადი ვალენტობის ლითონთა (სპილენძი, მანგანუმი, რკინა) ნაერთებს, სილას და ზოგიერთ სხვა მინარევს.
Н3C   Н   Н3C    Н │ │      │  │    С=С        С=С │ │      │  │ Н2C    CН2—CН2    CН2
ნატურალური კაუჩუკის მოლეკულური მასაა 1400000-2600000, სიმკვრივე 910-920 კგ/მ3. კარგად იხსნება ბენზოლში, ბენზინში, ოთხქლორიან ნახშირბადში, ქლოროფორმში, გოგირდნახშირბადში, ციკლოჰექსანში. მედეგია წყლის მიმართ. 10°C უფრო მაღალი ტემპერატურისას ნატურალური კაუჩუკი ამორფულია. უფრო დაბალ ტემპერატურაზე ხანგრძლივი შენახვისას ან ოთახის ტემპერატურაზე გაჭიმვისას ნაწილობრივ კრისტალდება. მისთვის დამახასიათებელია მარალი კომპოზიტური სიმტკიცე.
ნატურალური კაუჩუკის გადამუშავებისას მიმართავენ მის პლასტიკაციას, რის შედეგად მისი საშუალო მოლეკულური მასა მცირდება. ამ ოპერაციას ატარებენ რეზინშემრევებში, კაუჩუკს შეურევენ მავულკანიზებელ და ვულკანიზაციის დამაჩქარებელ ნივთიერებებს, აქტიურ შემავსებებს, პლასტიფიკატორებს, ანტიოქსიდანტებს ანტიოზონანტებსა და სხვას, რომელთა დამატებით მიიღება მაღალი თვისებების მქონე რეზინის ნაკეთობები.
ნატურალურ კაუჩუკს იყენებენ საბურავების წარმოებაში, აგრეთვე რეზინტექნიური ნაკეთობების, ელექტროსაიზოლაციო მასალის, რეზინის ნაკეთობების, რეზინის წებოს დასამზადებლად. იმის გამო, რომ მიღებულია სტერეორეგულარული სინთეზური კაუჩუკი და სპეციალური დანიშნულების სხვადასხვა სინთეზური კაუჩუკი, ნატურალური კაუჩუკის გამოყენება მრეწველობის ზოგიერთ დარგში თანდათანობით მცირდება.
სინთეზური კაუჩუკი
სინთეზური კაუჩუკი სინთეზური პოლიმერია, რომელიც ნატურალური კაუჩუკის მსგავსად შეიძლება გადამუშავდეს რეზინად.
ტექნიკის განვითარებასთან ერთად სულ უფრო და უფრო იზრდებოდა მოთხოვნა კაუჩუკზე. ბუნებრივი რესურსები კი არ იყო საკმარისი ამ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. მეცნიერთა წინაშეე დადგა მაღალელასტიური სინთეზური მასალის შექმნის აუცილებლობის საკითხი.
ქიმიური ანალიზის მეთოდებით დადგენილია, რომ ნატურალური კაუჩუკი შედგება ნახშირბადისა და წყალბადისაგან. მისი ფორმულაა. ე.ი. კაუჩუკი ბუნებრივი მაღალმოლეკულური ნივთიერებაა. მისი ფარდობითი მოლეკულური მასა 100-ს აღწევს.
n CH2 = C _ CH = CH2    ___>      (_ CH2 _ C = CH _ CH2 _)n |                              |              CH3                             CH3 იზოპრენი                               იზოპრენის კაუჩუკი
პირველადი კაუჩუკის მასის მიღება შეძლო იზოპრენიდან ი. ოსტრომისლენსკიმ და ს. ლებედევმა 1906 წელს, მაგრამ მიღებული პოლიმერის ხარისხი არ იყო დამაკმაყოფილებელი. დიდი რაოდენობის კარგი პოლიმერის მისაღებად საჭირო იყო იაფი იზოპრენი, რომლის მიღებაც იმ დროს არ იცოდნენ.
ს. ლებედევმა თავისი გამოკვლევა ჩაატარა დიენური ნახშირწყალბადის პოლიმერიზაციით. მსოფლიოში  კაუჩუკის პირველი სამრეწველო სინთეზი ს. ლებედევმა განახორციელა ეთილის სპირტისაგან, კატალიზატორების    მეშვეობით მიიღეს 1,3-ბუტადიენი.
ეთილის სპირტი                ბუტადიენი 1,3
ბუტადიენი 1,3 -ის პოლიმერიზაციით (კატალიზატორი მეტალური ნატრიუმი Na) მიიღება სინთეზური კაუჩუკი.
ამჟამად მიღებულია მრავალი სახის სინთეზური კაუჩუკი, რომელიც წარმატებით გამოიყენება საყოფაცხოვრებო სფეროში. მიღებულია მრავალი სახის სინთეზური კაუჩუკი.
დროთა განმავლობაში შეიცვალა კაუჩუკის სინთეზურად მიღების წყაროები. მაგალითად: ბუტადიენის მისაღებად საჭირო იყო ეთილის სპირტი, ხოლო სპირტის მისაღებად საჭირო იყო მარცვლეული და კარტოფილი. ამჟამად კაუჩუკის სინთეზისათვის იყენებენ ნახშირწყალბადებს, რომელიც არის ნავთობის თანხლები აირებში და ნავთობის გადამუშავების შედეგად მიღებულ ნავთობპროდუქტებში.
სინთეზური კაუჩუკი ორგვარია: საერთო და სპეციალური დანიშნულების. პირველს იყენებენ ისეთი ნაკეთობების წარმოებაში, რომლებშიც რეალიზებულია რეზინის ძირითადი თვისება — ჩვეულებრივ ტემპერატურაზე მაღალი ელასტიურობა. სპეციალური დანიშნულების სინთეზურ კაუჩუკს იმ ნაკეთობათა წარმოებაში იყენებენ, რომელთაც ახასიათებთ მედეგობა გამხსნელების, ზეთების, ჟანგბადის, ოზონის მოქმედებისადმი, უნდა ჰქონდეთ სითბო- და ყინვამედეგობის უნარი და სხვა. გამოყენების დარგების მიხედვით სინთეზური კაუჩუკის კლასიფიკაცია ერთგვარად პირობითია, რადგან ზოგიერთ კაუჩუკს აქვს თვისებათა ისეთი კომპლექსი, რომელიც საშუალებას იძლევა გამოყებულ იქნეს როგორც საერთო, ისე სპეციალური დანიშნულების კაუჩუკადაც. სინთეზური კაუჩუკის განსაკუთრებული ჯგუფებია: კაუჩუკის წყლიანი დისპერსია (ლატექსი), თხევადი კაუჩუკი (ოლიგომერი), შევსებული კაუჩუკი (შემვსებების ან პლასტიფიკატორების ნარევს სინთესურ კაუჩუკთან).
სინთეზური კაუჩუკის ყველაზე გავრცელებული ხერხია ემულსიური და სტერეოსპეციფიური პოლიმერიზაცია. პოლიმერიზაციისას შესაძლებელია კაუჩუკის მოლეკულლური მასის რეგულირება, რაც საშუალებას იძლევა მათი გადამუშავებისას გამოვრიცხოთ ენერგოტევადი პლასტიკაციის სტადია.
სინთეზური კაუჩუკი ავტომობილების საბურავების მასალაა.
კაუჩუკის ვულკანიზაცია
ბუნებრივ და სინთეზურ კაუჩუკს ძირითადად რეზინის სახით იყენებენ, რადგან მათ გაცილებით მეტი სიმტკიცე, ელასტიურობა და ბევრი უკეთესი მექანიკური თვისება აქვს.
რეზინის მისაღებად ახდენენ კაუჩუკის ვულკანიზაციას. კაუჩუკს, გოგირდს, შემავსებლებს (მნიშვნელოვანი შემავსებელია მური) და სხვა ნივთიერებების ნარევს ახურებენ. შედეგად წარმოიქმნება გიგანტური მოლეკულები, რომელთაც უკვე 3 განზომილება აქვს: სიგრძე, სიგანე, სისქე. ასეთ კაუჩუკს (რეზინს) სივრცითი სტრუქტურა აქვს და მნიშვნელოვნად უფრო მტკიცეა, ვიდრე არავულკანიზირებული კაუჩუკი: არ იხსნება გამხსნელებში, ის მხოლოდ ჯირჯვდება.
თუ კაუჩუკს დავუმატებთ მეტი რაოდენობით გოგირდს, ის კარგავს ელასტიურობას, მიიღება ებონიტი, რომელიც ფართოდ გამოიყენება როგორც იზოლატორი.
კაუჩუკოვანი მცენარეები
კაუჩუკოვანი მცენარეები, მცენარეები, რომლებიც თავის ამა თუ იმ ორგანოში წარმოქმნიან და შეიცავენ ნატურალურ კაუჩუკს. იმის მიხედვით, თუ რომელ ქსოვილში გროვდება კაუჩუკი, გამოყოფენ ლატექსურ (კაუჩუკი რძეწვენში - ლატექსშია), პარენქიმულ (ღერძული ორგანოების — ღეროსა და ფესვის პარენქიმიაში) და ქლორენქიმულ (ახალგაზრდა ყლორტებისა და და ფოთლების მწვანე ქსოვილებში) კაუჩუკოვან მცენარეებს. მათ შორის საწარმოო მნიშვნელობა აქვს ლატექსიან ხეებს, რომლებიც დიდი რაოდენობით შეიცავენ რძეწვენს, საიდანაც ადვილად შეიძლება კაუჩუკის გამოყოფა. ამ მხრივ ყველაზე მნიშვნელოვანია ბრაზილიური ჰევეა, რომელიც ბუნებრივი კაუჩუკის მსოფლიო წარმოების 95%-ს იძლევა, დანარჩენი 5% მიიღება სხვა ტროპიკული ლიტექსიანი მცენარეებისაგან - საპიუმის, მანიოკის (რძიანასებრთა ოჯახი), ფიკუსის, კასტილას (თუთისებრთა ოჯახი), ლანდოლფიას (ქენდირისებრთა ოჯახი) გვარებიდან. ლატექსიანი კაუჩუკოვანი მცენარეებია აგრეთვე კოგსაგიზი, ტაუსაგიზი, კრიომსაგიზი და სხვა, მაგრამ მათ ფესვებში კაუჩუკი მცირე რაოდენობითაა. პარენქიმულ კაუჩუკოვან მცენარეებს განეკუთვნება მექსიკური გვაიულა (რთულყვავილოვნებიდან). ქლორენქიმულ კაუჩუკოვან მცენარეებს საწარმოო მნიშვნელობა არა აქვთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ქიმია
გარახონაის ეროვნული პარკი
გარახონაის ეროვნული პარკი (Parque nacional de Garajonay) - მდებარეობს ესპანეთში, კანარის კუნძულების კუნძულ გომერაზე. 1981 წელს მიიღო ეროვნული პარკის სტატუსი, ხოლო 1986 წელს შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში (კრიტერიუმი:VII, IX). პარკის ფართობია 40 კმ2. სახელწოდება მიიღო გარახონაისგან (კუნძულის უმაღლესი მწვერვალი - 1484 მ.). პარკის ტერიტორია მდებარეობს ზღვის დონიდან 790-1400 მეტრ სიმაღლეზე.
გარა და ხონაი
პარკში არსებულ სტატუეტებს და პარკს სახელი ეწოდა ადგილობრივი მოსახლეების გუანჩების ტომელთა შეყვარებულების პატივსაცემად, რომელთა ისტორია მოგვაგონებს რომეოსა და ჯულიეტას ისტორიას. გარა იყო კუნძულ გომერას პრინცესა, ხოლო ხონაი კ. ტენერიფეს მეფის შვილი.
ნაჯახავოს ეკლესია
ნაჯახავოს ეკლესია კუპელჰალეს ტიპის ნაგებობა იყო. მისი გეგმა წარმოადგენს მცირედ წაგრძელებულ, აღმოსავლეთით აფსიდური შვერილით დაბოლოვებულ ცალნავიან სწორკუთხედს (8,3X 11,8 მ.). მისი გრძივი კედლები ერთმანეთს არ უტოლდება: ჩრდილოეთი მხარე შესამჩნევად გრძელია სამხრეთისაზე. შიდა სივრცეში ორი წყვილი გუმბათქვეშა შვერილია - აღმოსავლეთისა უშუალოდ აფსიდს ესაზღვრება. ამის გამო, დარბაზის სივრცე ორნაწილიანია (დასავლეთი მონაკვეთი და გუმბათქვეშა); არ არის საკურთხევლისწინა, აღმოსავლეთი მონაკვეთი, რაც შვერილთა ორი წყვილის შემთხვევაში გვაქვს ხოლმე ასეთი ტიპის ტაძრებში. თვით საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდი უჩვეულოდ განიერია, ნავის თითქმის მთელი სიგანის მომცველი.
ნაჯახავოს ეკლესია ჭყონდიდის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:კუპელჰალე საქართველოში
შუა-დასავლეთი დივიზიონი (NBA)
შუა-დასავლეთ დივიზიონი იყო დასავლეთ კონფერენციაში ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA). დივიზიონი შეიქმნა 1970-1971 წლის სეზონის დაწყებისას, როდესაც ლიგა გაიზარდა 14 გუნდიდან 17 გუნდამდე და დამატებით გუნდებად მოგვევლინა პორტლენდ ტრეილ ბლეიზერსი, ბუფალო ბრეივზი და კლივლენდ კავალიერსი. ლიგა გაიყო ორ კონფერენციად: დასავლეთ და აღმოსავლეთ კონფერენციებად, სადაც თითოეულ მათგანში კიდევ 2-2 დივიზიონი იყ. შუა-დაასვლეთ დივიზიონი წარდგა 4 წევრ გუნდთან ერთად: ჩიკაგო ბულზი და ფინიქს სანსი, რომლებიც გადმოვიდნენ დასავლეთ დივიზიონიდან, ხოლო დეტროიტ პისტონსი და მილუოკი ბაქსი კი გადმოვიდნენ აღმოსავლეთ დივიზიონიდან.
იუტა ჯაზი - ჰიუსტონ როკეტსი
ამ ორი გუნდის პირველი პლეი-ოფის შეხვედრა 1985 წელს მოხდა პირველ რაუნდში, სადაც დიდი გაჭირვებით ჯაზმა მოახერხა სერიის 3-2 გამარჯვება. რაც შეეხება მეორე პლეი-ოფის შეხვედრას, ამ ორ გუნდს შორის უკვე 1994 წელს დასავლეთ კონფერენციის ფინალში მოხდა, სადაც ძალიან ადვილად შეძლო როკეტსმა სერიაში გამარჯვება ანგარიშით 4-1. შემდეგ წელსვე, გუნდები კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს, თუმცა ამჯერად პირველ რაუნდში, სადაც როკეტსმა კვლავ შეძლო გამარჯვება ოღონდ ამჯერადაც გაუჭირდა სერიის მოგება და მხოლოდ და მხოლოდ მე-5 თამაშში შეძლო სერიის 3-2 მოგება.
მას შემდეგ გუნდები 4-ჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს, 1997 წელს კვლავ დასავლეთ კონფერენციის ფინალში, 1998 წელს კონფერენციის პირველ რაუნდში, 2007 წელს კონფერენციის პირველ რაუნდში და 2008 წლის კონფერენციის პირველ რაუნდში, საიდანაც ოთხივე შემთხვევაში გამარჯვებული ჯაზი გამოდგა, სერიები კი შესაბამისად 4-2, 3-2, 4-3, 4-2 მორჩა. რაც შეეხება 2007-08 წლებში ზედიზედ ორჯერ შეხვედრას, ხალხი ამას უწოდებდა როგორც "მეტოქეობის დაბრუნებას", რადგანაც მოგეხსენებათ რომ ეს გუნდები დიდი ხანი არ იყვნენ ერთმანეთს შეხვედრილი პლეი-ოფის სტადიაზე.
რესურსები ინტერნეტში
NBA.com
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის დივიზიონები
შავი ადამი
შავი ადამი — პერსონაჟი, რომელიც ჩნდება DC Comics-ის მიერ გამოცემულ ამერიკულ კომიქსებში. პერსონაჟი შექმნეს ოტო ბაინდერმა და ჩ.კ.ბეკმა და პირველად გამოჩნდა Fawcett Comics-ის The Marvel Family კომიქსების სადებიუტო ნომერში 1945 წლის დეკემბერში. მას შემდეგ, რაც DC Comics-მა 1970-იან წლებში მიიღო ლიცენზია და შეიძინა Fawcett-ის პერსონაჟები, შავი ადამი ითვლებოდა კაპიტანი მარველის/შაზამის და მარველის ოჯახის (იგივენაირად შაზამის ოჯახის) მოწინააღმდეგედ, დოქტორ სივანასთან და მისტერ ტვინთან ერთად..
შავი ადამი თავდაპირველად იყო სუპერბოროტმოქმედი და შაზამის ძველ ეგვიპტური მტერი, რომელიც ცდილობდა ძველი დროიდან შეწინააღმდეგებოდა შაზამის ოჯახს და მათ თანამოკავშირეეებს. თუმცა, 21-ე საუკუნის დასაწყისიდან, შავი ადამი DC კომიქსების მწერლებმა ჯერი ორდუეიმ, ჯეფ ჯონსმა და დევიდ ს. გოიერმა ხელახლა ჩამოაყალიბეს, როგორც კორუმპირებული ანტიგმირი, რომელიც ცდილობს გაასუფთავოს თავისი სახელი და რეპუტაცია. გამორჩეულმა როლებმა ისეთ კომიქსების სერიებში, როგორებიცაა Justice Society of America (JSA), Villains United, Infinite Crisis და 52, აამაღლა პერსონაჟის პოპულარობა DC-ის სამყაროში. 2009 წელს შავი ადამი IGN-ის მიერ დასახელდა კომიქსების ყველა დროის მე-16 უდიდეს ბოროტმოქმედად.
პერსონაჟის დებიუტი შედგა 2022 წლის DC League of Super-Pets-ში, გახმოვანებული დუეინ ჯონსონის მიერ, რომელმაც პერსონაჟი შემდგომში განასახიერა ფილმში „შავი ადამი“.
Fawcett Comics
შავი ადამის ოფიციალური ვერსია მხოლოდ ერთხელ გამოჩნდა Fawcett-ის მიერ შაზამის კომიქსების პირველად გამოქვეყნების დროს. კომიქს „შაზამის ოჯახი #1“-ში, შავი ადამი არის ეგვიპტელი, სახელად ტეთ-ადამი (ანუ "ძლევამოსილი ადამიანი"), რომელსაც ჯადოქარი შაზამი აირჩევს მის მემკვიდრედ მისი მორალური სიწმინდის გამო.
ძლევამოსილი ადამი გადაწყვეტს, რომ მან უნდა მართოს სამყარო, იგი კლავს ფარაონს და იკავებს ეგვიპტის ტახტს. ამ ამბის გაგების შემდეგ გაბრაზებული შაზამი თავის ჩემპიონს შავ ადამს უწოდებს და - ეცდება მისთვის ძალების წართმევას, მაგრამ არ გამოუვა ამიტომ განდევნის მას სამყაროს ყველაზე შორეულ ვარსკვლავში.
ბრძოლა გრძელდება დაუსრულებლად. მარველის ოჯახის წევრი „ბიძა მარველი“ იღებს იდეას შაზამისგან და ატყუებს ადამს, რომ თქვას "შაზამი", რაც მას ტეთ-ადამად აქცევს. კაპიტანი მარველი გარდასახვის შემდეგ წამებში თიშავს ადამს და ის კვდება.
შავ ადამს ეცვა კაპიტან მარველის თითქმის იდენტური კოსტუმი - ალისფერის ნაცვლად შავი კოსტუმი და მოსასხამის გარეშე.
კრიზისის დასაწყისი
მიუხედავად იმისა, რომ იგი დამარცხდა, ადამი გაცოცხლდა თითქმის 30 წლის შემდეგ ფილადელფიაში დოქტორ სივანას რეინკარნაციის აპარატის მიერ DC Comics-ის „''Shazam-ში! მარველის ოჯახის პერსონაჟების აღორძინება''“. შემდეგ იგი აფეთქებს დანადგარს, ასე რომ მისი გამოყენება არ შესძლებოდათ მის წინააღმდეგ, რაც სივანას გაღიზიანებას იწვევს.
შავი ადამი მარადისობის კლდეზე მიდიოდა, რათა გაენადგურებინა შაზამი სივანას თქმით, კაპიტანი მარველი ბრძოლისას გადააგდებს მას დროში. ადამი ხვდება, რომ მოუწევს ხრიკის გამოყენება რათა დაამარცხოს კაპიტანი მარველი. ის ელვას დაარტყამს კაპიტან მარველს, გადააქცევს მას ბილიდ. შემდეგ პირს შეუკრავს, სანამ ჯადოსნური სიტყვის თქმას შეძლებდა.
შემდეგ ის მიფრინავს ახლომდებარე გემზე და იღებს თოკს ბილის შესაკრავად და დახრჩობის მიზნით, რის შემდეგაც კაპიტან მარველს ზღვაში აგდებს. მაგრამ ბილი წყლის ზედაპირზე ამოცურავს და გადაირჩენს თავს. იგი უბრუნდება თავის დროს, როდესაც შაზამი ეუბნება, რომ შავი ადამი იქ არის. ადამს კიდევ ერთხელ მოატყუა კაპიტანმა მარველმა რათა ეთქვა "შაზამი", რადროსაც კაპიტანი მარველი მას დაარტყამს და დარტყმის შედეგად ამნეზიას მიიღებს.
ამის შემდეგ, შავი ადამი ასევე ჩართულია კარმანგთან ბრძოლაში და ცდილობს გაანადგუროს როგორც სუპერმენი, ასევე კაპიტანი მარველი.
შაზამის ძალა!: შესწორებული წარმოშობა
ამ შესწორებულ კომიქსში ტეთ-ადამი დაიბადა ძვ.წ. 1279 წლის 11 სექტემბერს. ტეთ-ადამი ძველი ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-ის შვილია და თავისი კეთილი საქმეებით შთაბეჭდილებას ახდენს ერთ-ერთ მღვდელმთავარზე, ჯადოქარ შაზამზე. ჯადოქარი აძლევს ტეთ-ადამს ძალას, რომ გახდეს სუპერგმირი - ძლევამოსილი ადამი, სახელის "შაზამის" წარმოთქმით. ძლევამოსილი ადამის ძალები არის: შუს გამძლეობა, ჰოროსი (ჰოროსის) სისწრაფე, ამონის სიძლიერე, ზეჰუტის (თოტის) სიბრძნე, ატონის ძალა და მეჰენის სიმამაცე.
ძლევამოსილი ადამი მრავალი საუკუნის განმავლობაში ემსახურება ეგივპტეს როგორც ჩემპიონი, მაგრამ იგი დატყვევდა იდუმალი ქალის ხიბლით, რომელიც აღმოჩნდა შაზამის ბოროტი ქალიშვილი, ბლეიზი. მოჯადოებული ადამი დარწმუნებულია, რომ ის და მისი ქალბატონი ეგვიპტეს უნდა მართავდეს, ამიტომ კლავს ფარაონს და თავს მმართველად დანიშნავს. შაზამი გაიგებს ამის შესახებ და ართმევს ადამს ძალაუფლებას, ატყვევებს მათ სკარაბის ყელსაბამში. ადამის სხეული სწრაფად განიცდის დაბერების პროცესს, რომელიც მაგიამ დაასწრაფა და ყოფილი გმირი, წამებში ხმება და იქცევა გვამად.
შაზამი ცხედარსაც და სკარაბსაც რამზეს II-ეს სამარხში დამარხავს, სადაც ის მათ მარადიულად დამარხვას გეგმავს. იმედგაცრუებული იმით, რასაც იგი ადამის ღალატად აღიქვამდა, შაზამი ელოდება რამდენიმე ათასწლეულს, სანამ მეორე ჩემპიონს დანიშნავდა, რათა მისი სახელით შეებრძოლებოდა ბოროტებას.
მე-20 საუკუნის ბოლოს, არაკეთილსინდისიერი არქეოლოგიური თანაშემწე, სახელად თეო ადამი, გაიგებს რომ იგი დაინიშნა მალკოლმის ექსპედიციაში, რომელიც დააფინანსა სივანას ფონდმა რამზეს II-ის საფლავის გათხრებისთვის. ადამი აღმოაჩენს შავი ადამის საფლავს საიდუმლო გადასასვლელში და მიიყვანს თავის უფროსებს, ც.ც. ბეტსონს და მის მეუღლეს მერილინს. სკარაბის პირველი დანახვისას, თეო ადამი შეპყრობილი ხდება არტეფაქტით და კლავს ორივე ბეტსონს, რათა მოიპაროს იგი. ეგვიპტედან გაქცევით, თეო ადამი მალევე ბრუნდება ამერიკაში.
შავი ადამი აცნობს თავს კაპიტან მარველს, როგორც მისი დედ-მამის მკვლელად და ორივე იწყებს ბრძოლას. კაპიტანი მარველი გამარჯვებული გამოდის. ადამის სკარაბის ხელში ჩაგდებით და, შესაბამისად, მისი ძალების ჩამორთმევით. მარველი თეო ადამს მიიყვანს შაზამთან, რომელიც ადამის მეხსიერებას ასუფთავებს და ლაპარაკის საშუალებას ართმევს, რათა მას არ ჰქონდეს წვდომა მის ძალებთან. ეს გამოსავალი დროებითია, რადგან შავი ადამის შეყვარებული ხელახლა შედის მისი ყოფილი საყვარლის ცხოვრებაში და ეხმარება მისი ხმის, მეხსიერების და ძალების აღდგენაში.
უსასრულო კრიზისი
შავი ადამი წარმოდგენილია DC-ის 2005 წლის „Infinite Crisis“ სამყაროების გაერთიანებაში, ძირითადად, „Villains United“ მინისერიალში, როგორც სუპერ ბოროტმოქმედების საიდუმლო საზოგადოების წევრი. პარალელურად, ატომის მტეხავი ტოვებს ადამის მხარეს, რათა დაბრუნდეს JSA-ში.
საზოგადოებას მართავს ალექსანდრე ლუთორ უმცროსი, პერსონაჟი დედამიწის ალტერნატიული სამყაროდან, რომელიც შენიღბულია როგორც პოსტკრიზისული დედამიწის ლექს ლუთორი. „Infinite Crisis“ შეზღუდული სერია ასახავს ალექსანდრე ლუთორის გეგმას მულტივერსის აღდგენის შესახებ. მას სჭირდება მარველის ოჯახის წევრი, რათა გააძლიეროს აპარატი, რომელიც მან შექმნა მულტივერსის, ალტერნატიული დედამიწის ხელახლა შესაქმნელად, ლუთორმა საზოგადოებას უღალატა და დაიპყრო შავი ადამი. ფსიქო-მეკობრის გონების მაკონტროლებელი ძალების დახმარებით, ლუთორს შეუძლია გააკონტროლოს ადამი და აიძულებს მას გამოიძახოს შაზამის ჯადოსნური ელვა რათა დამუხტოს აპარატი. აპარატმა დააბრუნა მთელი ჯადოქრობა DC-ის სამყაროში.
მინისერიალის ბოლოს, შავი ადამი გაათავისუფლეს Superboy-მ და Nightwing-მა. ადამი სწრაფად კლავს ფსიქო-მეკობრეს და Superboy-Prime-ის დამარცხების წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, იგი გადაყვანილია დედამიწა-5-ზე, როდესაც მას Superboy-Prime დაარტყამს და კოშკიდან შორს გადააგდებს. ის უერთდება გმირებს, მეტროპოლისის ბრძოლაში.
უსასრულო საზღვარი
Infinite Frontier-ის კომიქსში შავი ადამი უერთდება სამართლიანობის ლიგას, როდესაც ადამი ცდილობდა ახალი ფოთლის გადაბრუნებას, რაც ადრიანამ მას ასწავლა. მან მოირგო უფრო მფარველის, ვიდრე შურისმაძიებლის როლი, რამაც მიიპყრო სუპერმენის ყურადღება, რომელიც თვლიდა, რომ სამართლიანობის ლიგას ახალი პერსპექტივა სჭირდებოდა.
ადრიანას გარდაცვალების წლისთავზე, ადამი ეწვია მის საფლავს. ამ დროს მას თავს დაესხა ბრუტუსი (დამპყრობელი სხვა სამყაროდან). ბრუტუსთან კონფლიქტის დასრულების შემდეგ, ადამი შეუერთდა ლიგას,
ძალები და შესაძლებლობები
როდესაც ტეთ-ადამი/თეო ადამი ამბობს ჯადოსნურ სიტყვას "შაზამი", ის გარდაიქმნება შავ ადამად და მას ენიჭება შემდეგი ძალები, რომლებიც მომდინარეობს ძველი ეგვიპტური ღმერთებისგან:
იოანე პეტრიწი
იოანე პეტრიწი — XI-XII საუკუნეების ქართველი ფილოსოფოსი, ნეოპლატონიკოსი (გადმოცემით იოანე ფილოსოფოს ჭიმჭიმელსაც უწოდებდნენ). ბიოგრაფიული ცნობები არ მოგვეპოვება, მხოლოდ XVIII საუკუნის მწიგნობარნი იუწყებიან, რომ იოანე პეტრიწი სამცხიდან იყო, დიდგვაროვანი ჩამომავლობისა. იოანე ბატონიშვილის ცნობით კი იოანე პეტრიწი გურიიდან იყო. ახალგაზრდობაში სწავლობდა კონსტანტინოპოლში, მანგანის აკადემიაში, სადაც მას ასწავლიდნენ ბიზანტიური რენესანსის წარმომადგენლები: მიქაელ ფსელოსი და იოანე იტალოსი.
მსოფლმხედველობა
იოანე პეტრიწის ფილოსოფიური შეხედულებანი განსაზღვრულია არა იმდენად ანტიკური ფილოსოფიური მემკვიდრეობით, რამდენადაც XII საუკუნის ქართული კულტურული და იდეური სფეროთი, საერო განწყოფილებათა და მისწრაფებათა მზარდი აღმავლობით, რაც ყველაზე თანამიმდევრულად რუსთაველის ჰუმანიზმში გამოიხატა.
ჰუმანიზმის ერთ-ერთი ძირითადი იდეაა ამქვეყნიური სინამდვილის ღირებულების აღიარება, რაც, თავის მხრივ, შუა საუკუნეებისათვის დამახასიათებელი მიწისა და ზეცის დუალიზმის დაძლევას გულისხმობს. იოანე პეტრიწის, როგორც ფილოსოფოსის, ისტორიული მოწოდება ამ იდეის თეორიული დასაბუთება იყო. ეს ამოცანა მის ფილოსოფიურ ნააზრევში გადაწყვეტილია ანტიკური იდეების, კერძოდ, ნეოპლატონიზმის (პროკლეს) საფუძველზე.
არსი, იოანე პეტრიწის მიხედვით, მთლიანობაა, რომლის უმაღლესი საფეხური „ყოველთაგან ზესთ მდებარე“ ღმერთია, ხოლო ყველაზე დაბალი — ხილული სამყარო. უმაღლესი მიზეზისაგან სამყაროა „წარმოარსება“ ნეოპლატონიზმში და იოანე პეტრიწთან ემანაციის (გამომდინარეობის, პეტრიწის ტერმინებით: „არსებითი გზავნაია“, „წარმოობის“, „წარმოქმნის“, „წარმოარსების“) ცნების საფუძველზე ხდება. ემანაცია ხორციელდება შუალედი საფეხურების მეშვეობით. პირველ მიზეზსა და ხილულ სამყაროს შორის მოთავსებულია ღვთაებრივი რიცხვების, გონისა და სულის საფეხურები. პირველმიზეზი ზეარსია, არსებობაზე აღმატებული და „უცნაური“ (შეუცნობელი). მისი განსაზღვრა მხოლოდ მიახლოებით შეიძლება და პრედიკატი, რომელიც მას მიეწერება, არის სიკეთე.
იოანე პეტრიწის ფილოსოფიური მსოფლმხედველობის მნიშვნელოვანი მხარეა შეხედულება მიზეზობრიობაზე, რომელიც ვრცელდება პირველმიზეზებსა და სამყაროს შორის არსებულ კავშირებზე. კავშირი მიზეზსა და შედეგს შორის ტრიადულია და სამი მიმართების მთლიანობას წარმოადგენს. პირველი მათ შორის იგივეობისა და მსგავსების მიმართებაა. ამ საფეხურზე შედეგი მიზეზშია, იგი არსებობს „თვისსა მიზეზსა შორის“ და განუსხვავებელია მიზეზისაგან. მეორე მიმართება შედეგის გამოყოფაა, მისი განსხვავება, განცალკევება, „სხვად“ ყოფნა“. ამ მიმართებით მოიპოვებს წარმოებული არსი საკუთარ არსებობას. ამგვარად, შედეგი განსხვავებულიცაა მიზეზისაგან და მისი იგივეობრივიც, მსგავსიც. მიზეზსა და შედეგს შორის არსებული დიალექტიკური მიმართების გარკვევის მიზნით იოანე პეტრიწს შემოაქვს ცნება, რომლის მიხედვით, შედეგი მიზეზთან მიმართებაში არის „იგივე სხვა“. მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის ამგვარი გაგება იძლევა საფუძველს არსის პირველმიზეზში, საწყისში უკუდაბრუნებისათვის, რაც ამთავრებს არსის მთლიანობას და ჰკრავს იოანე პეტრიწის ფილოსოფიურ სისტემას. პირველმიზეზისა და სამყაროს მიმართების პეტრიწისეული გადაწყვეტა მიდის სამყაროს მარადიულობისა და მისი წარმოქმნის აუცილებლობის აღიარებამდე. მესამე საფეხურია ინტუიცია, რომელიც გონის მეშვეობით ხორციელდება. ამ შემთხვევაში შემეცნების საგანი თვით აზროვნებაშია მოცემული და შემეცნება საგნის „მარტივად“, უშუალოს წვდომის შედეგადაა მიჩნეული.
მემკვიდრეობა
იოანე პეტრიწმა ფილოსოფიური ნაშრომების გარდა დაგვიტოვა მნიშვნელოვანი თარგმნილი და ორიგინალური ლიტერატურული მემკვიდრეობა: მან ბერძნულიდან ხელახლა თარგმნა ბიბლიური წიგნები და იოანე სინელის „კლემაქსი“ („კიბე“). ბერძნულიდანვე გადმოაქართულა მეტაფრასული ჰაგუიგრაფიული საკითხავები — წმინდათა ცხოვრებანი და წამებანი (მაგ., ცნობილია თეოდორა ალექსანდრიელისა და მერკვირის „ცხოვრებანი“, ზოსიმესა და ბარბარეს „მარტვილობანი“), აგრეთვე იოსებ ფლავიუსის საისტორიო შრომა „მოთხრობანი იუდაებრივისა სიტყუადაასაბამობისანი“ („მსოფლიო ისტორის იოსიპოსისაჲ"), რომლის თხუთმეტმა წიგნმა ჩვენამდე მოაღწია და სხვა. იოანე პეტრიწმა დაწერა ორიგინალური ასკეტიკურ-მისტიკური პოეტური ტრაქტატი „სათნოებათა კიბე“, რომელსაც საფუძვლად დაედო „კლემაქსის“ ექვთიმე მთაწმიდლისეული ქართული თარგმანი. გალექსა „სათვეო სჳნაქსარი“ ანუ „გალობანი ყოველთა წმინდათანი“. მასვე მიაკუთვნებენ მცირე ზომის იამბიკურ ლექსებს, რომელთაგან ზოგს ჩვენამდე არ მოუღწევია.
იოანე პეტრიწმა შექმნა ლიტერატურულ სკოლა, აღზარდა მრავალი მოწაფე, გამოუჩნდნენ მიმდევრებიც. თავისებურია მისი ენა და სტილი. იგი ქმნიდა ახალ ფილოსოფიურ ტერმინოლოგიას, ბერძნულიდან დედანთან ზუსტი მიმართების მიზნით უხვად იყენებდა ქართული ენის ბუნებისათვის შეუფერებელი მიმღეობანი კონსტრუქციების წინადადებებს, რაც ართულებდა მის სამწერლო ენას. იოანე პეტრიწმა დიდი გავლენა მოახდინა ძველი ქართული ფილოსოფიურ აზროვნებაზე, საერო პოეზიასა და საისტორიო მწერლობაზე, განსაკუთრებით კი ანტონ I-ის ლიტერატურულ სკოლაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
კალოსტ გულბენკიანი
კალოსტ სარქის გულბენკიანი (, დასავლეთ Գալուստ Կիւլպէնկեան; დ. 23 მარტი, 1869 — გ. 20 ივლისი, 1955) — ბრიტანელ-სომეხი ბიზნესმენი და ქველმოქმედი. მან შეძლო, რომ დასავლეთში აღმოსავლეთის ნავთბობი ხელმისაწვდომი ყოფილიყო, იყო პირველი პირი, რომელმაც გამოიყენა ერაყის ნავთობი. გულბენკიანმა ბევრი იმოგზაურა და სხვადასხვა დროს ცხოვრობდა უამრავ ქალაქში, მათ შორის სტამბულში, ლონდონში, პარიზსა და ლისაბონში.
მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში გულბენკიანი მონაწილეობდა მრავალ ქველმოქმედებაში, მათ შორის სკოლების, საავადმყოფოებისა და ეკლესიების დაარსებაში. Calouste Gulbenkian Foundation, კერძო ფონდი პორტუგალიაში, შეიქმნა 1956 წელს მისი ანდერძით და აგრძელებს ხელოვნების, ქველმოქმედების, განათლებისა და მეცნიერების პოპულარიზაციას მთელს მსოფლიოში. ახლა ის არის ერთ-ერთი უდიდესი ფონდი ევროპაში. სიცოცხლის ბოლოს ის იყო მსოფლიოს ერთ -ერთი უმდიდრესი ადამიანი, ხოლო მისი ხელოვნების ნიმუშები ერთ-ერთი უდიდესი კერძო კოლექცია იყო.
ბიოგრაფია
მინი| კალოსტ გულბენკიანი სამი წლის ასაკში კალოსტ გულბენკიანი დაიბადა ლისაბონში 1869 წლის 23 მარტს, ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქ კონსტანტინოპოლში (ახლა სტამბოლში). მან დაწყებითი განათლება მიიღო არამიან-უნკუიანის ადგილობრივ სომხურ სკოლაში. შემდეგ დადიოდა ლიცე სენ-ჯოზეფის ფრანგულ სკოლაში, ხოლო სწავლა განაგრძო რობერტ კოლეჯში. 1884 წელს, ის მარსელში გადავიდა 15 წლის ასაკში, რათა იქაურ სკოლაში სწავლით ფრანგული ენა სრულყოფილად ესწავლა.
ნავთობის ბიზნესი
მამამ იგი განათლების მისაღებად გაგზავნა ლონდონის კინგს კოლეჯში, სადაც სწავლობდა ნავთობის ინჟინერიას. ის იყო ბრწყინვალე სტუდენტი. სწავლა დაამთავრა 1887 წელს 18 წლის ასაკში, პირველი ხარისხის დიპლომით ინჟინერიისა და გამოყენებითი მეცნიერებების დარგში. ერთი წლის შემდეგ, წავიდა ბაქოში, რათა შეესწავლა რუსეთის ნავთობის ინდუსტრია და გაეზარდა თავისი ცოდნა ნავთობის ინდუსტრიაზე. გულბენკიანმა მოგვიანებით დაწერა სტატია სახელწოდებით La Transcaucasie et la péninsule d'Apchéron; souvenirs de voyage ("ამიერკავკასია და აბშერონის ნახევარკუნძული - მოგონებები მოგზაურობისა"), რომელიც გამოჩნდა Revue des deux Mondes-ში, ფრანგულენოვან ყოველთვიურ ლიტერატურულ და კულტურულ ჟურნალში. სტატიაში აღწერილია მისი მოგზაურობები ბაქოში და ნავთობის ინდუსტრიის მდგომარეობა რეგიონში. იგი საბოლოოდ, 1891 წელს, პარიზში გამოიცა წიგნად. მარცხნივ|მინი|203x203პქ| გულბენკიანი [[1889|1889 წელს 20 წლის ასაკში, კინგს კოლეჯის კურსდამთავრებული]] მას შემდეგ, რაც ჰაგოპ ფაშა დაინიშნა ოსმალეთის ფინანსთა მინისტრად 1887 წელს, გულბენკიას მესოპოტამიის ნავთობის ინდუსტრია უნდა გამოეკვლია. კვლევისთვის კალუსტმა უბრალოდ წაიკითხა სამოგზაურო წიგნები და გამოკითხა რკინიგზის ინჟინრები, რომლებიც იკვლევდნენ და აშენებდნენ ბაღდადის რკინიგზას. გულბენკიანის ნავთობის კვლევის შემდეგ, ჰაგოპ ფაშა მიხვდა, რომ ნავთობის უზარმაზარი საბადოები არსებობდა მესოპოტამიაში (თანამედროვე სირია და ერაყი), შესაბამისად, მას შეეძლო, რომ დაეარსებინა ოსმალეთის ნავთობის ინდუსტრია მესოპოტამიაში.
1895 წლისთვის მან დაიწყო თავისი ნავთობის მოპოვების ბიზნესი. მას მოუწია ოსმალეთის იმპერიაში დაბრუნება, მაგრამ 1896 წელს გულბენკიანი და მისი ოჯახის წევრები გაიქცნენ იმპერიიდან სომხების ჰამიდიანთა ხოცვა-ჟლეტის გამო. ისინი ეგვიპტეში აღმოჩნდნენ, სადაც გულბენკიანმა გაიცნო ალექსანდრე მანთაშევი, გამოჩენილი სომეხი ნავთობის მაგნატი და ქველმოქმედი. მანტაშევმა გულბენკიანს გააცნო გავლენიანი პირები კაიროში. ამ ახალ ნაცნობებს შორის იყო ეველინ ბერინგი. ჯერ კიდევ ოცი წლის ასაკში, 1897 წელს, გულბენკიანი გადავიდა ლონდონში, სადაც მან მოაწყო ბიზენს გარიგებები ნავთობის ინდუსტრიაში. ის გახდა ბრიტანეთის სრულუფლებიანი მოქალაქე 1902 წელს. 1907 წელს მან ხელი შეუწყო Royal Dutch Petroleum Company-ს გაერთიანებას შპს Shell-ის სატრანსპორტო და სავაჭრო კომპანიასთან. გულბენკიანი ახლადშექმნილი კომპანიის, Royal Dutch Shell-ის მთავარი აქციონერი გახდა. მის მიერ შემუშავებული ნავთობკომპანიების აქციების ხუთი პროცენტის შენარჩუნების პოლიტიკის გამო, მეტსახელად "ბატონი ხუთი პროცენტი" დაერქვა.
შემდგომ გულბენკიანი გახდა ლონდონსა და პარიზში თურქეთის საელჩოების ფინანსური და ეკონომიკური მრჩეველი, ხოლო შემდეგ, თურქეთის მთავრობის მთავარი ფინანსური მრჩეველი. იყო თურქეთში ბრიტანული ტექნიკური ჯგუფის წევრი და მოგვიანებით, თურქეთის ეროვნული ბანკის დირექტორი, რომელიც შეიქმნა ბრიტანული დიზაინის მხარდასაჭერად.
ლიტერატურა
For detailed background concerning Gulbenkian and the Red Line Agreement controlling Middle East Oil see For general background concerning the development of the petroleum industry in the Middle East see For Gulbenkian as a collector see
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ქველმოქმედები კატეგორია:ბრიტანელი ბიზნესმენები კატეგორია:სომეხი ბიზნესმენები კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:დაბადებული 1869
ურავლის აგარის სამონასტრო კომპლექსი
ურავლის აგარის სამონასტრო კომპლექსი — არქიტექტურული ხუროთმოძღვრული ძეგლი საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მტკვრის მარჯვენა შენაკადის, მდინარე ურავლის ხეობაში. მონასტრისაოვის ადგილი მთის ფერდზეა შერჩეული. მას სამი მხრიდან ხშირი ფოთლოვანი ტყე აკრავს და დასავლეთით, მდინარის მხარეს, ციცაბო კლდით მთავრდება.
მონასტერში თავისი მდებარეობითა და სიდიდით გამოირჩევა დიდი ერთნავიანი ეკლესია. მონასტრის სხვა ნაგებობები ამ ეკლესიის გარშემოა თავმოყრილი. მთავარი ტაძრის დასავლეთით სხვადასხვა დროს ნაგები სამეკლესიანი ბაზილიკა მდებარეობს. (სამეკლესიან ბაზილიკაში ჩართული ჩრდილოეთის დარბაზული ეკლესია მონასტრის უძველესი ნაგებობაა). მთავარი ტაძრის სამხრეთით არის ბერების სასადილო-სატრაპეზო, სამრევლო (რომლის მხოლოდ პირველი სართულია გადარჩენილი, თუმცა მისი სრული აღდგენა შესაძლებელია) და კიდევ ერთი დარბაზული ეკლესია. მთავარი ტაძრის აღმთსავლეთითაა სკეციალურ სუბსტრუქციაზე — კრიპტასამარხზე დაშენებული აფსიდიანი ნაგებობა, ჩრდილოეთით კიდევ ერთი დარბაზული ეკლესიაა.
სამეურნეო ნაგებობები, მთავარი ტაძრის სამხრეთით და დასავლეთით, ძლიერ არის დაზიანებული. გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია მათი გეგმის წავითხვა და ფუნქციის გარკვევა (აქ 7 თუ 8 ასეთი ნაგებობა იქნება). სამხრეთით, მონასტრის ხევის მიდამოებში კლდეში, საკმაოდ მაღლა ორ იარუსად გამოკვეთილი სენაკებია. კიდევ ერთი დარბაზული ეკლესიის ფრაგმენტები მონასტრისგან მოშორებით მთავარი ტაძრის სამხრეთ-აღმთსავლეთითაა. მთნასტრის სამხრეთის ფერდი ტერასებად არის დანაწევრებული (შესაძლთა ადრე სათესად იყენებდნენ).
საფიქრებელია, რომ აქ მონასტრის დაარსებას, X საუკუნის შუა წლებში, დიდი ტაძრის აგება დასჭირდა. მონასტერში ამ დროიდან XV საუკუნემდე სამშენებლო საქმიანობა არ შეწყვეტილა.
მონასტრის მთავარი ტაძარი
მონასტერში წამყვანია დარბაზული ეკლესია (15.8X8.7 მ.), რომელსაც სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე ეკვდერი მიაშენეს (ასეთივე მინაშენი ეკლესიას დასავლეთიდანაც ჰქონდა). ტაძარი გათლილი ქვიშაქვითაა ნაგები. თავდაპირველად ეკლესიაში სამი შესასვლელი იყო. მთავარი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, თითო კარია დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან, ეს უკანასკნელი აფსიდის სიახლოვესაა. მოგვიანებით, სავარაუდოდ XI საუკუნეში, იგი თლილი ქვით ამოუშენებიათ. ეკლესიაში შემსვლელს თვალწინ აზიდული პროპორციების დარბაზი წარმოუდგება. დარბაზი ოთხი სარკმლით ნათდება. თითო სარკმელი აღმოსავლეთისა (საკურთხევლის) და დასავლეთის კედლებშია, ორი სარკმელი სამხრეთის კედელშია გაჭრილი. დარბაზის გრძივი კედლები ორი წყვილი პილასტრით სამ არედაა დანაწევრებული, პილასტრებს შორის კედელი ორ-ორი საფეხურით ღრმავდება და ზემოდან ასევე ორსაფენურიანი თაღითაა შემოფარგლული.
ეკლესიის აღმთსავლეთის ნაწილი კლდეში გამოკვეთილ ბაქანს ეყრდნობა. კლდეშივეა გამოკვეთილი აფსიდის ქვედა ნაწილი და საკურთხევლის იატაკი. საკურთხევლის სარკმლის ქვემოთ ნანევარწრიული გეგმის თაღოვანი ნიშია, მის ორსავე მხარეს ასევე ნანევარწრიული გეგმის, საკმაოდ მაღალი პროპორციების მღვდელმთავრების ან ბერების დასაჯდომად ოთხ-ოთხი ნიშია ამოყვანილი. ნიშები ერთმანეთისაგან შეწყვილებული ლილვებითაა გამოყოფილი. ნიშები კონქებითაა დასრულებული. რვავე ნიში სვეტისთავებსა და თაღებს შთრის გატარებული ორსაფეხურიანი კარნიზითაა გაერთიანებული (კარნიზი უწყვეტია და მცირე კონქების ძირში გადის, მიუყვება საკურთხევლის სარკმლის ძირს და ნიშების მეორე ჯგუფზეც გადადის). ნიშებში ნალესობის თხელი ფენაა და მხატვრობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ნიშების კონქებში წმინდანები იყო გამოსახული. თავიდან ამ ტაძარში არ იყო ჩაფიქრებული ნიშების შელესვა და მონატვა, რადგან კონქი და ნიშების შიდა კირი კარგად გათლილი ქვითაა ამოყვანილი.
ტაძრის აღწერისას საგანგებოდ უნდა აღინიშნოს შიდა სივრცე, რომელიც მლიერ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე. კედლებიდან ენერგიულად „ამოზიდული“ პილასტრებით, გრძივ კედლებზე გადაყვანილი ორსაფეხურიანი თაღების საგრძნობი სიღრმით, ერთიან რიტმში მოძრავი შიდა სივრცე იქმნება. საერთო აღქმისათვის ასევე მნიშვნელთვანია საკურთხევლის გადაწყვეტა, რომელიც ნახევარწრიული ნიშებით აგრძელებს დარბაზის სივრცეში შექმნილ მოძრაობას და ტაძრის ინტერიერი, მიუხედავად იმისა, რომ აქ მნოლოდ უგუმბათო ნაგებობაა, ძლიერ მონუმენტურ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე.
როცა საუბარია აგარის მთავარი ტაძრის შიდა სივრცვზე, პირველ რიგში იგრძნობა ტაო-კლარჯეთის ხუროთმოძღვრებისათვის დამახასიათებელი ნიშანი — ოსტატმა განსაკუთრებული ყურადდება დაუთმო შიდა სივრცის გადაწყვეტას. აზიდული პროპორციები, ვარგად გათლილი ქვით ამოყვანილი სამსაფეხურიანი პილასტრები და საბჯენი თაღები, ფართოდ გაშლილი ნახევარწრიული ნიშებით გაფორმებული აფსიდი ეფექტურ სივრცეს ქმნის დეკორატიული ელემენტების ინტერიერში გამოყენება ჩვეულებრივი მოვლენაა X-XI საუკუნის ტაო-კლარჯეთის ხუროთმოძღვრებისათვის. აგარის გარდა აფსიდის ასეთი გადაწყვეტის სულ რამდენიმე მაგალითი გვაქვს: ხახული (X საუკუნის II ნახევარი), სვეტიცხოველი (1010-1029 წლები) და სამთავისი (1030 წ). ალბათ სწორკუთხა გეგმის ოთხი ნიში იმავე მოვალეობას ასრულებდა მიწობის „გოლას საყდარშიც“ (IX-X საუკუნე) ოთხი (შეწყვილებლი ორ-ორად) ნახევარწრიული ნიში ხცისში (1002 წელი) იატაკიდან იწყება და მისი ფუნქცია განსხვავებულია, თუმცა მხატვრული ეფექტი იგივეა.
ტაძრის ფასადებზე სარკმლებს დეკორი მნოლოდ სამი მხრიდან უვლის ღიობს (ქვედა მნარე შეუკრავია), ისედაც ძუნწად მორთული ფასადების დეკორის ნაწილი მთლიანად დაკარგულია. ეკლესიის დასავლეთის ფასადის ზედა ნაწილი მოგვიანებით თავიდანაა გადაწყობილი. სამხრეთის ფასადის სიმეტრიულად განლაგებული ორივე სარკმელი თაღოვანია. სარკმელთა პროპორციები ქართული ტაძრისათვის უჩვეულოდ დაბალია. მათ საკმაოდ განიერი სამმხრივი საპირე უვლის, რომელიც ქვედა მხარეს არ არის შეკრული. საპირეები საკმაოდ რთული გეომეტრიული ორნამენტითაა შემკული.
ფასადის შუა ნაწილი გვერდებზე ორნამენტული საპირიან საკურთხევლის მაღალ სარკმელს უკავია. საკურთხევლის სარკმელი დასრულებულია ქტიტორული რელიეფიანი თავსართით. რელიეფის კვეთა განსხვავებულია სარკმლის საპირის დამუშავებისაგან. გამოსახულია შუა საუკუნეებში გავრცელებული სცენა — ეკლესიის მაშენებელი ეკლესიის მოდელს მიართმევს სავარძელზე მჯდომ მაცხოვარს, რომელიც მარჯვენით აკურთხებს ტაძარს. რელიეფს ჩარჩო შემოუყვება. მარცხენა მხარეს განიერ აშიაზე თერთმეტსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერაა ამოკვეთილი.
ამავე ფასადზე ვიდევ ერთი წარწერაა, სადაც გაირჩევა ცალკეული ასოები.
ეკლესიას სამხრეთიდან, სავარაუდოდ XI საუკუნეში, მთელ სიგრძეზე მიაშენეს ეკვდერი, რომელიც ვიწრო და გრძელი სათავსო იყო. მოგვიანებით მინაშენი დასავლეთიდანაც აიგო.
გრძივი კედლების დამუშავების პრინციპი, არქიტექტურული ელემენტების გადაწყვეტა, აღმოსავლეთის ფასადზე სამკუთნა ნიშების გამოყენება, დეკორატიული მორთულობის მხატვრული გადაწყვეტის პრინციპი, ორნამენტაციის რეპერტუარი და შესრულების მანერა საფუძველს გვაძლევს ტაძრის აგების თარიღი X საუკუნის შუა წლებით განვსაზღვროთ.
სამეკლესიანი ტაძარი
მონასტერში ყველაზე ადრეული ნაგებობა მთავარი ტაძრის დასავლეთით, სხვადასხვა პერიოდში ნაგებ სამეკლესიან ბაზილიკაში ჩართული დარბაზული ევლესიაა, რთმელსაც თავდაპირველად დასავლეთიდან და სამხრეთიდან გარსშემოსავლელი მიაშენეს (ამ მინაშენის მხოლოდ ჩრდილოეთისა და დასავლეთის კედლებია გადარჩენილი).
მონასტრის ადრეული ნაგებობა მცირე ზომისაა (გარე ზომებია 6.3X4.2 მ.) და უბრალო სამლოცველოა. მისი კედლები ასეთი ნაგებობისათვის ძალიან სქელია (დაახლოებით 1 მეტრი), რის გამოც მისი სიმცირე შიგნით უფრო მეტად იგრძნობა. ნაგებია მომწვანო-მონაცრისფრო თლილი ქვიშაქვით. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის ღიობი ქვის მასიური არქიტრავითაა გადახურული. ინტერიერი ჩაბნელებულია. ორი სარკმელი აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებში დარბაზის გასანათებლად არაა საკმარისი. დასავლეთის სარკმელი პარალელურ-წირთხლებიანია. საკურთხევლის სარკმელი გადაკეთებულია, მისი ქვედა მხარე განიერდება და ტრაპეციული ფორმისაა. აფსიდის სატრიუმფო თაღი და დასავლეთის კედელზე მიბჯენილი თაღი ნალისებური მოხაზულობისაა. დარბაზი „სრული“ ცილინდრული კამარითაა გადახურული. ეკლესია კარგად გათლილი ქვის პერანგშია ჩასმული (ძეგლის შეკეთებისას ნატენი ქვაა გამოყენებული ამ დროს გადააწყვეს ჩრდილოეთის კედლის გარე პერანგის მნიშვნელოვანი ნაწილი და აღმოსავლეთის ფასადზე საკურთხევლის სარკმელი და კედლის ზედა ნაწილის მნიშვნელოვანი მონაკვეთი).
სამხრეთის ფასადს სწორკუთნა თაროსებრი კარნიზი ასრულებდა (მოგვიანებით სამხრეთიდან ეკლესიის აგებისას ამ კედლის ამაღლებაც გამნდარა საჭირო). ეკლესიის აღმოსავლეთის ფასადი ნახევრად მიწაშია ჩამჯდარი და ზემოდან კედელიცაა დაშენებული, თუმცა მისი თავდაპირველი კონტურის აღდგენა, მიუხედავად დანაკარგებისა და დანამატებისა, შესაძლებელია ფასადს ადრეფეოდალური ხანის ქართულ ხუროთმოძღვრებაში პოპულარული „გადანაკეციანი“ კარნიზი ასრულებდა. საკურთხევლის სარკმელი, რომელიც გადაკეთებულია, ერთ ქვაში გამოჭრილი ჰორიზონტალურკიდეებიანი თაღოვანი თავსართით მთავრდება.
ეკლესიის აგებისას გამოყენებული არქიტექტურული ელემენტები და ქვის წყობის ხასიათი თავიდანვე სიძველის შთაბეჭდილებას ტოვებს: მრუდების ნალისებური მოხაზულობა, კარის არქიტრავული გადახურვა, თავდაპირველი სარკმლის პარალელური წირთხლები, თაროსებრი კარნიზის გამოყვანის პრინციპი, კედლის საგრძნობი სისქე — ადრეფეოდალური ხანის (IV — VII საუკუნის ხუროთმოძღვრებისთვისაა დამახასიათებელი. როგორც ეტყობა, გარდამავალ ნანაში (VII საუკუნის II ნახევრიდან — X საუკუნემდე), შესაძლოა დიდი ეკლესიის აგებისას, დარბაზული ეკლესიაც აღადგინეს (ამ დროისაა საკურთხევლის შეცვლილი სარკმელი), ამავე დროს ეკლესიას დაემატა სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გარშემოსავლელი, რომლის ქვემოთ, სამხრეთ დასავლეთის კუთხეში, კრიპტა სამარხი მოექცა.
მშენებლობის შემდეგი პერიოდი სამხრეთიდან საკმაოდ განიერი ეკლესიის მიშენებაა. თბილი ტონალობის თლილი ქვიშაქვით ნაგები ეკლესია გარშემოსავლელის სამხრეთის კედლის დაშლის შემდეგ აღიმართა. შემორჩენილი ეკლესია აგების თარიღის განსაზღვრისათვის ბევრს არაფერს არ იძლევა, ერთი რამ კი ცხადია: მისი კარგად გათლილი ქვით ამოყვანილი აფსიდი XI საუკუნეზე გვიანდელი არ შეიძლება იყოს, რადგან ამ პერიოდის შემდეგ, როდესაც ეკლესიის შიდა კედლები ფრესკული ფერწერისათვის მზადდებოდა, ინტერიერში შედარებით უხეშად დამუშავებული ქვით აგებდნენ კედლის შიდა ზედაპირს. სამხრეთიდან შემდეგ მიშენებული ეკლესია იმდენად არის დაზიანებული, რომ მასზე მსჯელობა შეუძლებელია.
მონასტრის ადრეული ნაგებობა, დარბაზული ეკლესია, ადრეფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება. მისი აგების თარიღი შესაძლთა VI-VII საუკუნეებით განისაზღვროს. ეს ისტორიული სამცხის დღემდე აღმოჩენილ საეკლესიო ნაგებობათა შორის უძველესია. ჩვენთვის უცნობია დაუსახლებელ ადგილზე ადრეულ პერიოდში თლილი ქვით ევლესიის აგების მიზეზი. სავარაუდოდ აქ მონასტერი დაარსდა X საუკუნეში, იმავე დროს დაიწყო დიდი ტაძრის მშენებლობა და ადრეულ დარბაზულ ეკლესიას ორმხრივი გარშემოსავლელი მიაშენეს.
მონასტრის სატრაპეზო
მთავარი ტაძრის სამხრეთით დიდი ზომის გრძელი ნაგებობა ბერების სატრაპეზოა (გარე ზომებია 18X12.3 მ.), რომელიც წარწერაში ნახსენები ერისთავთ-ერისთავის ბეშქენ და მურვანის მოღვაწეობის პერიოდით არის დათარიღებული და XI-XII საუკუნეთა მიჯნაზეა აგებული. მოწითალო სოსანისფერი ტუფით ნაგებ შენობაში ორი პარალელური დარბაზია. ერთი, დიდი ზომის დარბაზი სატრაპეზოა, მეორე შედარებით მოვლე და ვიწრო სათავსი სამეურნეო (შესაძლოა სამზარეულო) დანიშნულებისა იყო. სატრაპეზოს აგებამდე მთავარი ტაძარის სამხრეთის ეკვდერი უკვე აგებული იყო, რის გამოც სატრაპეზოს ჩრდილოეთის კედელი ცერადაა „ჩამოკვეთილი“ გეგმის ასეთი შეცვლა მხოლოდ მისი მდებარეობით აინსნება და „ტრაპეზის კუთხე ასე რომ არ „ჩამოეჭრათ“, იგი თითქმის მიებჯინებოდა მთავარი ეკლესიის კედელს“.
ბერების სატრაპეზო შიგნიდანაც თლილი ტუფითაა მოპირკეთებული. გრძივი კედლები პილასტრებზე დაყრდნობილი ხუთი თაღითაა დანაწევრებული. სხვადასხვა ორნამენტითაა შემკული კაპიტელები მარტივი ფორმისაა და მათ ოდნავ შეისრული თაღები ეყრდნობა. ჩრდილო-აღმოსავლეთის კედლის შუა თაღში სახატე ნიშია. სტრაპეზო დარბაზი ხუთი სარკმლით ნათდება — სამი სარკმელი გრძივ ფასადზე გამოდის, შედარებით მაღალი თითო სარკმელი მოკლე ფასადებს ამკობს. მეორე სათავსი ან სამზარეულო, სატრაპეზოს სწორკუთნა კარით უკავშირდება. ეს დარბაზი ნახევარწრიული კამარით არის გადახურული. სამზარეულო ან სამეურნეო სათავსი ყორე წყობით არის ამოყვანილი, თლილი ქვის მხოლოდ საბჯენი თაღები აქვს.
ბოლოსწინა სტრიქონში სიტყვა „სბობ“-ს ვახტანგ ბერიძე კითხულობს „საბობა“-ს, ხოლო ვალერი სილოგავა „სამებობას“.
წარწერაში ნახსენები ერისთავთ-ერისთავი ბეშქენი და მურვანი ადგილთბრივ მმართველთა ჯაყელების გვარის წარმომადგენლები იყვნენ და XI-XII საუკუნეთა მიჯნაზე მოღვაწეობდნენ.
შესასვლელი კარის ზემოთ მაღალ სარკმელს ლილვებით შემოკავებული სადა საპირე შემოუყვება, სარკმლის გარშემო არის სიმეტრიულად განლაგებული სამი ბურთულა. ფასადის ფრონტონს ლილვითა და წრეთარგით შედგენილი სადა კარნიზი ასრულებს. ასევეა გადაწყვეტილი მისი მოპირდაპირე, სამხრეთ-აღმოსავლეთის ფასადი, თუმცა აქ უფრო სადა მიდგომაა — ფასადი ტიმპანის, ბურთულების ან სადა სარკმლის საპირის გარეშეა. საკმაო გრძელი სამხრეთ-დასავლეთის ფასადი ყოველგვარი მორთულობის გარეშეა, მცირე ზომის სამი სარკმელი მონოტონურ სიბრტყეზე ნაკლებად შესამჩნევია.
აგარის მონასტრის სატრაპეზო წარწერაში ნახსენები ერისთავების მოღვაწეობის პერიოდით არის დათარიღებული და იგი XI საუკუნის მეორე ნახევარში ან XII საუკუნის დასაწყისშია აგებული. წარწერაში აღნიშნულია მისი დანიშნულება: „ხელვყავ შენებად ტრაპეზისა ამის“. არქიტექტურის გაცნობამ დაგვარწმუნა, რომ სატრაპეზო უფრო გვიან, XIII ან XIV საუკუნეში, მნიშვნელოვნად შეაკეთეს. ინტერიერში გრძივ კედლებზე თაღედი და შეისრული გადახურვა გადაკეთების ან აღდგენის დროინდელია. გადაკეთების შედეგად სახატე ნიში ასიმეტრიულად მოხვდა გრძივი კედლის შუა თაღში. ინტერიერში თავდაპირველია მხოლოდ თაღების მიღმა გრძივი კედლები და მოკლე კედლების ქვედა ნაწილები. გრძივ კედლებზე, იქ სადაც პილასტრებია ამოვარდნილი, თავდაპირველი კედლის წყობა მთლიანად გადარჩა და როგორც ეტყობა თაღედი შემდეგაა მასზე „მიდგმული“. მნიშვნელოვანი გადაწყობა ფასადებზეც შეიმჩნევა, ჩრდილო-აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმელი და ფრონტონის არეში სამი ბურთულა ამ გადაწყობის დროინდელია.
დარბაზული ნაგებობა მთავარი ტაძრის აღმოსავლეთით
როდის აიგო კრიპტები და დარბაზი ძნელი დასადგენია. კარგად გათლილი ქვის საგულდაგულოდ ჰორიზონტალურ რიგებად წყობა XII საუკუნის შემდეგ აღარ გვხვდება და კრიპტაზე დაშენებული დარბაზის თარიღი მთავარი ტაძრის აგების შემდეგ (X საუკუნის შუა წლები) და XII საუკუნის დასაწყისით უნდა განისაზღვროს. ეს ჩვენთვის უჩვეულო ნაგებობაა, სნვა მონასტრებში ასეთი ნაგებობის არსებობა დღემდე არაა დადასტურებული.
მონასტრის სამრეკლო
სამრეკლო მთავარი ტაძრის სამხრეთით, მისგან 5 მეტრის მოშორებით არის აგებული. გადარჩენილია სამრეკლოს პირველი სართული — ერთნავიანი ეკლესია-სამლოცველო. მეორე იარუსის სამრეკლოს ფანჩატურის საკმაოდ მოზრდილი ქვები იქვეა მიმოფანტული.
სამრეკლოს პირველი სართული შვერილაფსიდიან ეკლესია-სამლოცველოს წარმოადგენს. შვერილი აფსიდი გარედან ხუთკუთხედშია მოქცეული. სამრეკლოს გარე წყობა კარგად გათლილი ქვით არის ამოყვანილი. მომწვანო, მოწითალო, ღია და მუქი ნაცრისფერი ქვების წყობა სასიამოვნო კოლორიტს იძლევა, რომელიც აქა-იქ ჩასმული ინტენსიური ღვინისფერი ტუფით არის გაცოცხლებული.
სამლოცველოში ერთადერთი შესასვლელი, მთავარი ტაძრის მხრიდან, ჩრდილოეთის მხრიდან არის. კონსოლებზე დაყრდნობილი თაღით დარბაზის სივრცე ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. აფსიდი დაგრძელებულია მის მხრებთან გაერთიანებული, საკმათდ განიერი დაკიდული პილასტრებით. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცე დამატებით ორი სარკმლით ნათდება: ერთი დასავლეთის კედლის შუა ნაწილშია გაჭრილი, მეორე სამხრეთის, მცირე ზომის სარკმელი საკმაოდ მაღლა, კამაროვანი გადახურვის ქუსლშია განთავსებული. აფსიდის სარკმლის მხოლოდ ქვედა ნაწილი არის შემორჩენილი. თაღების საბჯენი კაპიტელები მრავალნაწევრიანია. დარბაზი გადახურულია ოდნავ შეისრული ცილინდრული კამარით.
შვერილი აფსიდის მნიშვნელთვანი ნაწილი ჩამოშლილია და აღმოსავლეთის ფასადზე მსჯელობა ძნელია. ჩვენ საკურთხევლის სარკმლის საპირის ქვედა ნაწილი ვიპოვეთ. გრეხილი ლილვების წყვილით არის შემოკავებული საკირის ზედაპირის წნული ორნამენტაცია. სამხრეთის ფასადის დაუნაწევრებელ, გლუვ ზედაპირზე მცირე ზომის სარკმელი უმწეოდ გამოიყურება. ბრტყელი, ჰორიზონტალურკიდეებიანი თაღოვანი თავსართი უშუალოდ სარკმლის ღიობზეა „დამჯდარი“. თავსართი ადრეული და გარდამავალი ხანის ძეგლთა თავსართის მოხაზულობას იმეორებს, ოღონდ აქ ადრინდელი დახვეწილი მოხაზულობა და სიმსუბუქე აღარ შეიმჩნევა.