cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა
ისტორია
1949 წელს ბიბლიოთეკას სათავეში ჩაუდგა ვ. უზნაძე, რომლის ბიბლიოთეკის შიდა სტრუქტურის ჩამოყალიბება მოახერხა. ამ დროისათვის ბიბლიოთეკის წიგნების ფონდი უკვე 400 000 ბეჭდურ ერთეულს შეიცავდა. განსაკუთრებით დიდი ყურადღება ექცეოდა უცხოეთში გამოცემული ქართველოლოგიური ლიტერატურისა და საზღვარგარეთის ძველი კულტურული კერების სიძველეთსაცავებში დაცული ქართული ხელნაწერების მიკროფილმების მიღებას საერთაშორისო წიგნთგაცვლით. საქმიანი კონტაქტები ბიბლიოთეკას საზღვარგარეთის 60–ზე მეტი ქვეყნის მეცნიერებათა აკადემიასთან,ბიბლიოთეკასთან და მუზეუმთან ჰქონდა დამყარებული. სხვადასხვა დროს ბიბლიოთეკამ ანდერძით ან შესყიდვით მიიღო ცნობილი მეცნიერებისა და საზოგადო მოღვაწეების – ექვთიმე თაყაიშვილის, ვუკოლ ბერიძის, ს. ნარიკაშვილის, ვ. ვორონინის, ა. ბაიკოვის, მ. პოლიევქტოვის, გ. ლომთათიძის, ნ.ლორთქიფანიძის, ძმები ი. და ვ. ასლანიშვილების და სხვ. – პირადი ბიბლიოთეკები. პოეტმა-აკადემიკოსმა იოსებ გრიშაშვილმა სახელმწიფოს უანდერძა ასიათასტომიანი ბიბლიოთეკა-მუზეუმი, რომელიც მრავალ იშვიათ გამოცემას შეიცავს. იოსებ გრიშაშვილის სახლ-მუზეუმიც დღეს ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის შემადგენლობაშია.
ბიბლიოთეკის შენობა
ბიბლიოთეკა დაარსებიდან ფართობის მხრივ სივიწროვეს განიცდიდა, რადგან აკადემიის პრეზიდიუმის შენობაში იყო განთავსებული. ამიტომ გადაწყდა (რაშიც დიდი წვლილი სწორედ ვ. უზნაძესაც მიუძღოდა) საბურთალოზე, ცირკის მოპირდაპირე მხარეს, აკადემქალაქის (სადაც იმ დროისათვის უკვე რამდენიმე სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტი იყო განლაგებული) ულამაზეს ტერიტორიაზე, საგანგებოდ აგებულიყო სამეცნიერო ბიბლიოთეკის შენობა, რაც 1970 წლისთვის განხორციელდა (არქიტექტორები გ. ლეჟავა და ი. ლიბერმანი). დღესდღეობით ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა მდებარეობს სწორედ ამ კაპიტალურ ხუთსართულიან ნათელ შენობაში (მ. ალექსიძის ქ. 1–4) ,რომელიც ისეა აგებული, რომ მკითხველს მომსახურების მხრივ მაქსიმალური კომფორტი შეექმნას.ბიბლიოთეკას აქვს 90-მდე სამუშაო ოთახი, საერთო სამკითხველო დარბაზი 200 კაცისათვის, 6 დარგობრივი სამკითხველო დარბაზი თავის დამხმარე წიგნობრივი ფონდით. შენობის საერთო ფართობი 10000 მ²–ია, ეზოსი კი – 1,25 ჰა.
ფონდები, სტრუქტურა და საქმიანობა
2006 წელს მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის და გ. მიქელაძის სახელობის სამეცნიერო-ტექნიკური ბიბლიოთეკის (კოსტავას ქ. 47) გაერთიანების შედეგად ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელ იურიდიულ პირად. კოსტავას ქუჩა 47–ში ფონდის ძირითადი ნაწილი პატენტებია – 20 მლნ. ერთეული, სტანდარტები, სამეცნიერო-ტექნიკური შრომები, კატალოგები და ა.შ. ამჟამად ს. ს. ი. პ. ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა (ასე ჟღერს მისი სრული სახელწოდება) საქართველოს ერთ-ერთი დიდი ბიბლიოთეკაა, რომლის წიგნების ფონდი 3,5 მილიონს აღწევს, აქედან 600 ათასზე მეტი უცხოური გამოცემაა. აქ დაცულია არაერთი მეცნიერისა თუ საზოგადო მოღვაწის პირადი ბიბლიოთეკა, აგრეთვე, მრავალი რარიტეტული გამოცემა, მათ შორის ისეთებიც, რომელთა მხოლოდ ერთადერთი ეგზემპლარია შემორჩენილი. ვატიკანის ბიბლიოთეკიდან მიღებულია ვ. კორბოს წიგნი, რომელშიც აღწერილია V-VI სს. ქართული მონასტრის ნაშთები; ოქსფორდის უნივერსიტეტიდან მიღებულია X საუკუნის ხელნაწერის – ბრეთის სახარების მიკროფილმი; აშშ-ს კონგრესის ბიბლიოთეკიდან მიღებულია IX-XI საუკუნეების სინური და იერუსალიმური ქართული ხელნაწერების მიკროფილმები. ბიბლიოთეკის ფონდში ინახება "ვეფხისტყაოსანი"ს ყველა ქართული გამოცემა და თარგმანი და ბევრი სხვა უნიკალური გამოცემა.
1996 წელს ბიბლიოთეკამ მოიპოვა ევრაზიის გრანტი, რამაც მას საშუალება მისცა კიდევ უფრო გაემდიდრებინა წიგნადი ფონდი უცხოენოვანი სამეცნიერო ლიტერატურით. ბიბლიოთეკაში ინტენსიურად ინერგება უახლესი საინფორმაციო ტექნოლოგიები, სამკითხველო დარბაზები აღიჭურვა ქსეროქსებით, მიკროფირების საკითხავი აპარატურით, საპროექციო და აუდიო-ვიდეო აპარატურით, ასევე ფართოვდება ინტერნეტის ქსელი, რაც მაქსიმალურად უწყობს ხელს მკითხველის ყველა მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, აძლევს მას საშუალებას გაეცნოს უცხოურ მოწინავე სამეცნიერო პერიოდულ გამოცემებს ელექტრონული კატალოგის მეშვეობით.
ბიბლიოთეკაში ფუნქციონირებს ბიბლიოგრაფიის, დაკომპლექტების, დამუშავების, აბონენტთა მომსახურების, ჰიგიენისა და რესტავრაციის განყოფილებები, საამკინძაო სახელოსნო, ფოტოლაბორატორია. ბიბლიოთეკაში ჩამოყალიბდა ისეთი ახალი სტრუქტურები, როგორიცაა სამეცნიერო ინფორმაციის ანალიზის, საზოგადოებასთან  ურთიერთობის, ელექტრონული რესურსებით მომსახურების, სამეცნიერო–ტექნიკური თარგმანის ჯგუფები. 2007 წელს ბიბლიოთეკაში შეიქმნა უსინათლოთა მომსახურების ცენტრი, სადაც უსინათლო პირებს შეუძლიათ ისარგებლონ ე.წ. „ხმოვანი“ კომპიუტერით.
ბიბლიოთეკას აქვს გამოწერილი ისეთი ცნობილი გამომცემლობების მონაცემთა ბაზები, როგორიცაა კემბრიჯის, ოქსფორდის უნივერსიტეტების ჟურნალები, ასევე ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების ჟურნალები და სხვ.
საქართველოს ეროვნულ სამეცნიერო ბიბლიოთეკას მჭიდრო კავშირები აქვს სხვადასხვა ქვეყნის, კერძოდ, ავსტრიის, გერმანიის, საფრანგეთის, შვეიცარიის, შვედეთის, ინგლისის, აშშ–ს, უკრაინის, რუსეთის, პოლონეთის, ლატვიის, ლიტვის და ა. შ. წამყვან სამეცნიერო დაწესებულებებთან და ბიბლიოთეკებთან. ფართოდაა დანერგილი საქართველოსა და ამ ქვეყნების შორის წიგნებისა და პერიოდული გამოცემების გაცვლა–გამოცვლისა და სამუშაო გამოცდილების ურთიერთგაზიარების პრაქტიკა.
განახლებული ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის პირველი დირექტორი 2006-2021 წლებში (გარდაცვალებამდე) ირაკლი ღარიბაშვილი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის ბიბლიოთეკები
403
თარიღი უცნობია
*
კორდილიერა-დე-ტალამანკა
კორდილიერა-დე-ტალამანკა – მთიანი ქედი სამხრეთ ამერიკაში. მდებარეობს კოსტა-რიკისა და პანამის საზღვარზე. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი შედის ლა-ამისტადის საერთაშორისო პარკში, რომელიც ასევე ზემოთაღნიშნულ ქვეყნების საზღვარზეა განთავსებული. უმაღლესი მწვერვალია სერო-ჩირიპო (3 819 მ.).
thumb|center|750px| კორდილიერა-დე-ტალამანკა, ცენტრში [[სერო-ჩირიპო ]]
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პანამის გეოგრაფია კატეგორია:კოსტა-რიკის გეოგრაფია
ოდესის ოლქი
ოდესის ოლქი (Одеська область) — ოლქი სამხრეთ-დასავლეთ უკრაინაში; შავი ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე; დედაქალაქი ოდესა. 2013 წლის მონაცემებით, ოლქის მოსახლეობა 2 392 487 მილიონ ადამიანს შეადგენს.
2015 წლის 30 მაისს, უკრაინის პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ ოდესის ოქლის გუბერნატორად საქართველოს მე-3 პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი დანიშნა. სააკაშვილი თანამდებობას 2016 წლის 9 ნოემბრამდე იკავებდა.
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ოლქები
ქვემო ბოლქვი
ქვემო ბოლქვი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (არეშფერანის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 230 მეტრი, ლაგოდეხიდან 27 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 132 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სიაში წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული არქიტექტურული ძეგლები, რომლებსაც საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიენიჭათ ძეგლის სტატუსი. სიაში აგრეთვე იხილავთ ძეგლებს, რომლებსაც ჯერჯერობით არ აქვთ ძეგლის სტატუსი. ლენტეხის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები იყოფა სამ ჯგუფად: ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლები, ძეგლები და ჯერჯერობით ძეგლის სტატუსის არმქონე ძეგლები.
რესურსები ინტერნეტში
*
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008
2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები, ოფიციალურად XXIX ოლიმპიადის თამაშები — მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სპორტული ღონისძიება, რომელიც პეკინში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, ჩატარდა 8-24 აგვისტოს, 2008 წელს. 28 სპორტის სახეობის 302 ღონისძიებაში 10.500 ათლეტი იღებს მონაწილეობას.
საქართველო 2008 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე
thumb|300px|მანუჩარ კვირკველია საქართველოს წარმომადგენელი აბვიატურა – GEO
ჰამზა აკმანი
ჰამზა აკმანი (Hamza Akman; დ. 27 სექტემბერი, 2004, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს თურქეთის სუპერ ლიგაზე და გალათასარაის გუნდში, ნახევარმცველის პოზიციაზე.
გალათასარაი
ჰამზა აკმანი ათი წლის ასაკში შეუერთდა გალათასარაის ახალგაზრდულ ნაკრებს. წარმატებით იასპარეზა გალათასარაის U19 გუნდში, სადაც 8 გოლი გაიტანა და 6 საგოლე გადაცემა შეასრულა. 2021 წლის 8 სექტემბერს, გალათასარაიმ გამოაცხადა, რომ აკმანი გუნდთან ხელი მოაწერა კონტრაქტს, რის შედეგადაც ის 2023-24 წლებში გუნდისთვის იასპარეზებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2004 კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:გალათასარაის ფეხბურთელები კატეგორია:თურქი ფეხბურთელები
404
თარიღი უცნობია
*
კონფლიქტი სამხრეთ ტაილანდში
კონფლიქტი სამხრეთ ტაილანდში — არის მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელშიც ჩართულია რამდენიმე რადიკალური ისლამური ორგანიზაცია, რომლებიც მხარს უჭერენ იალას, პატანის და ნარათივატის პროვინციების დამოუკიდებლობას ტაილანდიდან და დამოუკიდებელი ისლამური სახელმწიფოს შექმნას ან პროვინციების მალაზიაში შესვლას. იგი წარმოიშვა 1948 წელს, როგორც ეთნიკური და რელიგიური სეპარატისტული აჯანყება მალაის ისტორიულ პატანის რეგიონში, რომელიც შედგება ტაილანდის სამი ყველაზე სამხრეთ პროვინციისგან და მეოთხე ნაწილისგან, მაგრამ 2000-იანი წლების დასაწყისიდან გახდა უფრო რთული და ძალადობრივი. ნარკოკარტელები, ნავთობის კონტრაბანდის ქსელები და ზოგჯერ მეკობრეების რეიდები.
პატტანის ყოფილი სასულთნო, რომელიც მოიცავდა ტაილანდის სამხრეთ პროვინციებს - პატანს, იალას, ნარათივატს (მენარა), ასევე ცნობილი როგორც სამი სამხრეთ სასაზღვრო პროვინცია, ასევე სონგკხლას ( სინგგორა ) პროვინციის მეზობელი ნაწილები. მალაზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი დაიპყრო სიამმა სამეფომ 1785 წელს და მას შემდეგ, კელანტანის გარდა, ტაილანდის ადმინისტრირებას ექვემდებარება.
მიუხედავად იმისა, რომ ფართომასშტაბიანი სეპარატისტული ძალადობა რეგიონში ათი წლის განმავლობაში იყო წარმოდგენილი, სიტუაცია 2001 წლის შემდეგ გამწვავდა, 2004 წელს კვლავ გამოჩნდა და ზოგჯერ სხვა პროვინციებშიც გავრცელდა. ინციდენტები, რომლებიც ადანაშაულებენ სამხრეთ მეამბოხეებს, მოხდა ბანგკოკში და პუკეტში.
2005 წლის ივლისში პრემიერ-მინისტრმა ტაქსინ შინნავატამ აიღო საგანგებო უფლებამოსილება სამხრეთში ძალადობის წინააღმდეგ, მაგრამ აჯანყება კიდევ უფრო გამწვავდა. 2006 წლის 19 სექტემბერს სამხედრო ხუნტამ სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ჩამოაგდო ტაქსინ შინნავატა. ხუნთმა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ცვლილება მოახდინა, ტაქსინის ადრინდელი მიდგომა ჩაანაცვლა აჯანყებულთა „გულებისა და გონების“ მოსაგებად. ძალადობის შეკავებაში მცირე პროგრესის მიუხედავად, ხუნტამ განაცხადა, რომ უსაფრთხოება უმჯობესდება და რომ 2008 წლისთვის რეგიონში მშვიდობა იქნება. თუმცა, 2008 წლის მართისთვის დაღუპულთა რიცხვმა 3000-ს გადააჭარბა.
დემოკრატების ხელმძღვანელობით აბხისიტი ვეტჩაჩივის მთავრობის დროს საგარეო საქმეთა მინისტრმა კასით პირომიამ აღნიშნა "ოპტიმიზმის გრძნობა" და თქვა, რომ დარწმუნებულია 2010 წელს რეგიონში მშვიდობის დამყარებაში. მაგრამ 2010 წლის ბოლოს აჯანყებულებთან დაკავშირებული ძალადობა გაიზარდა, რამაც შეარყია მთავრობის ოპტიმიზმი. საბოლოოდ, 2011 წლის მარტში, მთავრობამ აღიარა, რომ ძალადობა მატულობდა და რამდენიმე თვეში ვერ აღმოიფხვრეს.
ადგილობრივი ლიდერები მტკიცედ უბიძგებენ ტაილანდს, რომ ჰქონდეს პათანის რეგიონის ავტონომიის გარკვეული მინიმუმ დონე, და ზოგიერთმა სეპარატისტულმა აჯანყებულმა მოძრაობამ წამოაყენა რიგი მოთხოვნები სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის. თუმცა, ეს ჯგუფები გვერდიდან ჩამორჩნენ ბარისანა-კორდინასის ეროვნულმა რევოლუციამ (BRN-C), ჯგუფი, რომელიც ამჟამად ხელმძღვანელობს აჯანყებას. იგი ვერ ხედავს მოლაპარაკების მიზეზს და ეწინააღმდეგება მოლაპარაკებებს სხვა მეამბოხე ჯგუფებთან. BRN-C-ის უშუალო მიზანია სამხრეთ ტაილანდის უმართავი გახადა და ის დიდწილად წარმატებული იყო.
Დანაკარგები
სამხრეთ ტაილანდში ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში დაახლოებით 3700 ადამიანი გარდაიცვალა და დაახლოებით 10 000 დაშავდა.
სქოლიო
კატეგორია:მიმდინარე კონფლიქტები კატეგორია:კონფლიქტები ტაილანდში
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები
„საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები“ — საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს ყოველთვიური ოფიციალური გამოცემა. გამოდიოდა თბილისში 1938 წლიდან ქართულ და რუსულ ენებზე. „უწყებებში“ ქვეყნდებოდა საქართველოს სსრ კანონები, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დადგენილებები, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუნის ნორმატიული ხასიათის ბრძანებულებები და დადგენილებები, ბრძანებულებანი საქართველოს სსრ საპატიო წოდებათა დაწესებისა და მინიჭების შესახებ, საქართველოს სსრ პრეზიდიუმის სიგელით დაჯილდოების შესახებ, საინფორმაციო მასალა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების არჩევისა და გაწვევის, რესპუბლიკის ადმინისტრაციული-ტერიტორიულ დაყოფაში ცვლილებათა შეტანისა და სხვა ცვლილებათა შესახებ.
გამოცემა გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებებით: საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს უწყებები (1938-1989), საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უწყებები (1990-1991), საქართველოს პარლამენტის უწყებები (1992-1995).
უწყებების ნუმერაციის გადანომრვაში არსობობს რიგი შეცდომები. ასე მაგალითად: პირველი ნაწილი მოიცავს 1-დან 497-ის ჩათვლით; მეორე ნაწილი რატომღაც უკან ბრუნდება და 498-ის მაგივრად 458-დან იწყება და 497-ით სრულდება; მესამე ნაწილი 498-ის მაგივრად ისევ უკან ბრუნდება და 478-ით იწყება და 508-მდე გრძელდება; მეოთხე ნაწილი 509-ის მაგივრად 570-ით იწყება და 650-თ სრულდება. აღნიშნულის შედეგად გამოტოვილია და შესაბამისად დუბლირებულია ათეულობით ნომერი.
ლიტერატურა
— თარგის გვერდი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო კატეგორია:საქართველოს პარლამენტი
Take That: The Ultimate Tour
Take That: The Ultimate Tour — ჯგუფ Take That-ის კონცერტის ჩანაწერი, გამოცემული 2006 წელს. DVD დისკში შეტანილია მანჩესტერში, 2006 წლის 17 ივნისს, ტურნეს Ultimate Tour 2006 ფარგლებში ჩატარებული კონცერტი. DVD გამოიცა 2006 წლის ნოემბერში (ინგლისი) და იმავე წლის დეკემბერში (სხვა ქვეყნებში). 23 ოქტომბერს ასევე გამოიცა დამატებითი კომპაქტ დისკი ჯგუფის წინა 7 ჰიტ-სინგლით, ჩაწერილი ცოცხლად.
DVD დისკში არ არის შეტანილი სიმღერა Sure, რომელიც ტურის ყოველ კონცერტზე ჟღერდა, როგორც მიქსი Gorillaz-ის ჰიტთან „Dirty Harry“. თუმცა, DVD დისკის მენიუში ჟღერს ამ ვერსიის რამდენიმე წამი.
ფილმი ასევე გამოიცა HD DVD ფორმატში, 2007 წლის 5 ნოემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:Take That-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2006 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2006 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები კატეგორია:Polydor Records-ის ვიდეო ალბომები
ბესიკ გაზდელიანი
ბესიკ გაზდელიანი (დ. 23 ოქტომბერი, 1971, ლენტეხი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
1995 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კომერციის ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ციზრაინის რესპუბლიკა
1797 წლის 18 ოქტომბრის კამპოფორმიოს ზავის თანახმად, მხარე საფრანგეთს გადაექვემდებარა, თუმცა ოფიციალური ანექსია 1802 წლის 23 სექტემბერს შედგა. 1798 წელს ეს ტერიტორიები ფრანგი კომისრის, ფრანსუა ჟოზეფის, მეთაურობით რურის, რაინ-ეტ-მოზელის, ზაარლანდისა და მონტ-ტონერეს (დონერსბურგი) დეპარტამენტებად გადაკეთდა. რაინის დასავლეთ ნაპირის საფრანგეთის იმპერიის შემადგენლობაში გადაცემამ გერმანიის მედიატიზაცია გამოიწვია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კრიგსმარინე
კრიგსმარინე (გერმ. Kriegsmarine) ეწოდებოდა გერმანიის სამხედრო ფლოტს მესამე რაიხის ხანაში. 1935 წლის 1 ივლისს გერმანიის იმპერიის დროინდელ „რაიხსმარინეს“ გადაერქვა სახელი და ეწოდა „კრიგსმარინე“. ამ დღიდან ფლოტმა ოფიციალურად მიიღო სვასტიკიანი დროშა, რომლის მარცხენა ზედა კუთხეში რკინის ჯვარი იყო გამოსახული.
= შეიარაღება =
წყალზედა გემები
სახაზო ხომალდები:
მძიმე კრეისერები
კრეისერები, გამანადგურებლები, სატორპედო კატარღები და სხვ.
წყალქვეშა გემები
ნაცისტური გერმანიის საზღვაო ძალების მთავარი არტერია იყო წყალქვეშა ფლოტი, რომლის შეიარაღებაშიც შედიოდა რამდენიმე ტიპის წყალქვეშა ნავები:
მნიშვნელოვანი სამხედრო ოპერაციები
კატეგორია:მესამე რაიხი კატეგორია:გერმანიის შეიარაღებული ძალები
მეორე ოხურეი
მეორე ოხურეი, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ოხურეის თემი), მდინარე ოხურეის (ანარიის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 120 მ, ოჩამჩირიდან 19 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ოხურეის თემის სოფლები
ემბერ რაილი
17 წლის ასაკში, ემბერმა გასაუბრება გაიარა პროექტში — „American Idol“, თუმცა შოუში ვერ მოხვდა.
ემბერს დიდი პოპულარობა ხვდა წილად მას შემდეგ, რაც სერიალში კლუბი, მერსედეს ჯონსის როლი მიიღო. 2009 წლის შემდეგ იგი უკვე მესამე სეზონია რაც სერიალში მონაწილეობს თუმცა, პროდიუსერების თქმით იგი მეოთხე სეზონიდან სერიალს გამოეთიშება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:კლუბი (სერიალი) კატეგორია:კლუბი (მსახიობები)
ქევხიანი
ქევხიანი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (არეშფერანის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე არეშის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ლაგოდეხიდან 27 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 117 ადამიანი.
ბაზელის ზავი (1795)
მინიატიურა|[[ევროპა|ევროპის რუკა ბაზელის ზავის შემდეგ]] ბაზელის სამშვიდობო მოლაპარაკება (Traité de Bâle და Friede von Basel) — სეპარატული ზავი, რომელიც 1795 წლის 5 აპრილს შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში პრუსიამ დადო საფრანგეთის რესპუბლიკასთან. პრუსიის მხრიდან მოლაპარაკებას ხელი მოაწერა ჰანდენბერგმა, საფრანგეთის მხრიდან კი — შვეიცარიაში მისმა დიპლომატიურმა წარმომადგენელმა ბარტელემიმ. მოლაპარაკებამ თავი დაგვამახსოვრა პირველი ანტიფრანგული კოალიციის დაშლით.
ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:პრუსიის ისტორია
პოლ ფურმარიე
პოლ ფრედერიკ ჟოზეფ ფურმარიე (Paul Frédéric Joseph Fourmarier; დ. 25 დეკემბერი, 1877 — გ. 20 იანვარი, 1970) — ბელგიელი გეოლოგ-ტექტონისტი. ბელგიის მეცნიერებისა და ხელოვნების სამეფო აკადემიის წევრი (1919). მრავალი პუბლიკაციის ავტორი გეოლოგიის დარგში.
1899 წელს დაამთავრა ლიეჟის უნივერსიტეტი. მუშაობდა იქვე (1901–48, 1927 წლიდან პროფესორი). ძირითადი შრომები აქვს სტრატიგრაფიაში, ტექტონიკასა და ჰიდროგეოლოგიაში, ამას გარდა, იკვლევდა ბელგიისა და ბელგიის კონგოს გეოლოგიასა და ცენტრალური აფრიკის სხვა რეგიონებს. განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ნაოჭა სტრუქტურებისა და კლივაჟის შესწავლას; აღწერა შარიაჟები არდენებში. გამოიკვლია კონტინენტების დრეიფის პრობლემა. იყო ბელგიის გეოლოგიური საზოგადოების გენერალური მდივანი (1908–33). დაჯილდოებულია ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების უოლასტონის მედლითა (1957) და ეკონომიკური გეოლოგიური საზოგადოების პენროუზის ოქროს მედლით (1952). მისი სახელობისაა მინერალი ფურმარიერიტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:ბელგიელი გეოლოგები
პორტობელო (პანამა)
პორტობელო (Portobelo) — საპორტო ქალაქი პანამაში, კოლონის პროვინციაში. ქალაქი მდებარეობს პანამის ყელის ჩრდილოეთ ნაწილში.
ქალაქი დააარსა ესპანელმა მკვლევარმა ფრანსისკო ველარდე ი მერკადომ 1597 წელს. XVI-XVIII საუკუნეებში იყო ვერცხლის მთავარი საექსპორტო პორტი ახალი გრანადიდან ესპანეთში.
ამჟამად პორტობელო არის უსიცოცხლო ქალაქი, სადაც 3 000-მდე ადამიანი-ღა ცხოვრობს. 1980 წელს ქალაქის ისტორიული ნაწილი და მის ახლოს მდებარე სან-ლორენსოს ციხესიმაგრე შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პანამაში კატეგორია:პანამის ქალაქები
405
თარიღი უცნობია
*
ფედერიკო ერასურის სანიარტუ
ფედერიკო ერასურის სანიარტუ (Federico Errázuriz Zañartu; დ. 25 აპრილი, 1825, სანტიაგო, ჩილე — გ. 20 ივლისი, 1877, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1871–1876  წლებში.
დაიბადა სანტიაგოში 1825 წლის 25 აპრილს. იგი წარმოშობით ბასკია.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1825 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1877 კატეგორია:ერასურისის ოჯახი
სეპარატული ზავი
სეპარატული ზავი — სამშვიდობო მოლაპარაკება, რომელსაც მებრძოლი კოალიციის ერთ-ერთი მონაწილე დებს მოკავშირეთათვის შეტყობინებისა და მათგან თანხმობის მიღების გარეშე. სეპარატული ზავი, როგორც წესი, ომის საყოველთაო დასრულებამდე იდება ხოლმე.
სეპარატული მოლაპარაკებების ისტორიული მაგალითები:
მეორე ჯირღული
მეორე ჯირღული, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ღვადის თემი), კოდორის ქედის სამხრეთი კალთის ძირას. ზღვის დონიდან 200 მ, ოჩამჩირიდან 22 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ღვადის თემის სოფლები
თენგიზ არჩვაძე
თენგიზ არჩვაძე (დ. 3 აგვისტო, 1932, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1979). 2017 წელს „ხელოვნების ქურუმის“ წოდება მიენიჭა. რუსთავისა (2020) და თბილისის საპატიო მოქალაქე (2022).
ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი და მუშაობა დაიწყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში. 1967 წლიდან მუშაობდა რუსთავის დრამატულ თეატრში, 1973 წლიდან — მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში. პირველი როლი, ფილმში „ერთი ცის ქვეშ“, შეასრულა 1961 წელს, ბოლო კი – ფილმ „კიდევ ერთი ქართული ისტორიაში“. სულ 46 კინოროლი აქვს შესრულებული.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:რუსთავის საპატიო მოქალაქეები (2020) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2022) კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
არჩვების ტბა
არჩვების ტბა — ტბა საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ყელის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 3078 მ. ზედაპირის ფართობი 0,13 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 5,5 მ აუზის ფართობი 4,9 კმ². წარმოქმნილია მყინვარული ცირკის ლავებით გადაკეტვის შედეგად. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. უმაღლესი დონეა ივნისში, დაბალი ზამთარში. გაედინება ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს მიწისქვეშა გზით კარბონატულ ქანებში. იყინება დიდი ხნით. თევზი არ იცის.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ტბები
406
თარიღი უცნობია
*
დირე-დაუა
დირე-დაუა (ድሬዳዋ) – ქალაქი აღმოსავლეთ ეთიოპიაში. იგი ფედერალური დაქვემდებარების ორი ქალაქიდან ერთ-ერთია (მეორე ქალაქია — ადის-აბება). მოსახლეობა – 607 321 კაცი (2008 წელი). სანტრანსპორტო კვანძია, მდებარეობს ადის-აბება–ჯიბუტის სარკინიგზო გზაზე. საავტომობილო გზით დაკავშირებულია ქალაქ ჰარარისთან.
ისტორია
დირე-დაუა დაარსდა 1902 წელს ეთიოპია-ჯიბუტის სარკინიგზო ხაზის მშენებლობასთან დაკავშირებით. რკინიგზამ ზღვის დონიდან მისი მაღალი მდებარეობის გამო არ გაიარა ქალაქ ჰარარზე, შედეგად მიღებული იქნა გადაწყვეტილება მის სიახლოვეს დაარსებულიყო ქალაქი დირე-დაუა, რომელზეც რკინიგზამ გაიარა. ასეთმა მდგომარეობამ ქალაქს საშუალება მისცა გამხდარიყო ვაჭრობის მთავარი ცენტრი ჯიბუტსა და ეთიოპიას შორის. ბოლო წლებში ჰარარის გუბერნატორმა — მაკონენ უოლდა-მიქაელმა, გამოსცა განკარგულება ჰარარსა და დირე-დაუას შორის ერთმანეთთან დამაკავშირებელი გზის მშენებლობის შესახებ, რომელიც იყო ერთ-ერთი პირველი გზა ქვეყნის ამ ნაწილში. გზა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა 1928 წელს, რამაც ხელი შეუწყო ამ ორ ქალაქს შორის შემცირებულიყო სავალი დრო ორი დღიდან რამდენიმე საათამდე. 1931 წელს ქალაქში გაიხსნა ეთიოპიის ეროვნული ბანკის პირველი განყოფილება.
გეოგრაფია
დირე-დაუა მდებარეობს დაახლოებით 500 კმ-ში ადის-აბებიდან აღმოსავლეთით, 150 კმ-ში ჯიბუტის საზღვრიდან და 130 კმ-ში სომალის საზღვრიდან, მდინარე დეჩატუს ნაპირზე. ქალაქის სიმაღლე ზღვის დონიდან — 1276 მეტრი.
კლიმატი
ქალაქის კლიმატი ტროპიკულია. წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 24,6 °C-ს. ნალექების წლიური ნორმა — 637 მმ-ს. ყველაზე მშრალი თვეა — დეკემბერი 6 მმ-იანი ნორმით, ხოლო ყველაზე წვიმიანი — აგვისტო 125 მმ-იანი ნორმით. ყველაზე თბილი თვეა — ივნისი, რომლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 27,7 °C-ს, ხოლო ყველაზე ცივი — იანვარი, საშუალო ტემპერატურით 21,2 °C.
მოსახლეობა
ეთიოპიის ცენტრალური სტატისტიკური სააგენტოს მონაცემებით, 2007 წელს დირე-დაუას მოსახლეობა შეადგენს 341 834 ადამიანს, მათ შორის 171 461 მამაკაცია და 170 461 ქალი. მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა: ორომოები — 45,9 %; სომალელები — 24,3 %; ამჰარები — 20,17 %; გურაგელები — 4,55 %; ტიგრაი — 1,23 % და ჰარარელები — 1,04 %. მოსახლეობის 47,95 % მშობლიურ ენად თვლის ორომოს ენას; 19,7 % — ამჰარულს; 26,46 % — სომალურს; 2,78 % — გურაგულს და 1,04 % — ჰარარულს. მოსახლეობის 70,8 % მუსულმანია; 25,71 % — ეთიოპიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიმდევარია; 2,81 % — პროტესტანტია და 0,43 % — კათოლიკე.
1994 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 251 864 ადამიანს, მათ შორის 127 286 ადამიანი იყო მამაკაცი და 124 578 ადამიანი — ქალი. იმ პერიოდში მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა იყო შემდეგნაირი: ორომოები — 48 %; ამჰარები — 27,7 %; სომალელები — 13,9 %; გურაგელები — 4,5 %; მოსახლეობის დანარჩენი 5,9 % იყო სხვა ხალხის წარმომადგენლები. მუსულმანების წილი შეადგენდა 63,2 %-ს; მართლმადიდებელი ქრისტიანებისა — 34,5 %-ს; პროტესტანტების — 1,5 %-ს და კათოლიკების — 0,7 %-ს; მოსახლეობის 0,1 % იყო სხვა რელიგიების მიმდევარი.
ეკონომიკა
დირე-დაუა მსხვილი სატრანსპორტო კვანძია: «ადის-აბება—ჯიბუტის» რკინიგზა, საერთაშორისო აეროპორტი, ავტოგზა ქალაქ ჰარარამდე. სამრეწველო ცენტრი: კვების და ტექსტილის დარგები, სამშენებლო მასალების წარმოება (ცემენტი, აგური). ქალაქში არსებობს სარკინიგზო ტრანსპორტის მომსახურე საწარმოები, ასევე ლითონის ნაკეთობების კუსტარული საწარმოები, ტრადიციული ხელსაქმეობა. 2007 წელს ცემენტის ქარხნის გვერდით დაარსდა ბეტონის შპალის დასამზადებელი საწარმო. დირე-დაუაში მდებარეობს რამდენიმე სასტუმრო და აფრიკაში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი ბაზარი. განვითარებულია ტურიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
დორის ლოიტჰარდი
დორის ლოიტჰარდი (Doris Leuthard; დ. 10 აპრილი, 1963, მერენშვანდი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიის წარმომადგენელი. 2004–2006 წწ. მისი ხელმძღვანელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
ვილემსტადი
ვილემსტადი (Willemstad) — ყოფილი ნიდერლანდების ანტილის კუნძულების უმსხვილესი ქალაქი და დედაქალაქი. 2010 წელს ნიდერლანდების ანტილის კუნძულების დაშლის შემდეგ კიურასაოს დედაქალაქი. 2013 წლის მონაცემებით სავარაუდო მოსახლეობა — 150 000 ადამიანი.
1997 წელს ქალაქის ისტორიული ზონა შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები კატეგორია:კიურასაოს ქალაქები კატეგორია:კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების დედაქალაქები
პარაგვაის სამზარეულო
მინი|269x269პქ|პასტაფროლა პარაგვაის სამზარეულო (Gastronomía de Paraguay) — ტრადიციული პარაგვაული კერძების ერთობლიობა, რომელიც შეიქმნა ადგილობრივი გუარანის ხალხისა და იმიგრანტი ესპანელების გასტრონომიების შერწყმით. აღსანიშნავია, რომ მასში მკაფიოდ იგრძნობა პორტუგალიური და იტალიური სამზარეულოების გავლენაც. ესპანურ-გუარანული კულტურების შერწყმით მიღებული პარაგვაის სამზარეულო ერთ-ერთი უმდიდრესია და მას „რეგიონის დედასაც“ უწოდებენ, რამეთუ ესპანელები სამხრეთ ამერიკაში ექსპედიციებს ხშირად სწორედ ასუნსიონიდან იწყებდნენ და მიიჩნევა, რომ სამხრეთ ამერიკაში ბევრი რამ სწორედ პარაგვაიდან გავრცელდა.
ისტორია
მას შემდეგ, რაც პარაგვაის მიწებზე ესპანელები გამოჩნდნენ ბევრი რამ შეიცვალა. ესპანელებმა გუარანელებს ბევრი რამ ასწავლეს და პირიქით, რამაც მათი კულტურების შერწყმა და საბოლოოდ ერთიანი, პარაგვაული გასტრონომიის ჩამოყალიბება გამოიწვია. ესპანელებმა მათ ნამცხვრის ცხობა, ყველის ამოყვანა, ღვინის დაყენება, პურის ცხობა და ზღვის პროდუქტების მომზადება ასწავლეს. აღსანიშნავია ისიც, რომ პარაგვაი ძლიერ გავლენას განიცდიდა მეზობლად მდებარე ბრაზილიისაგან, რომელიც თავის მხრივ პორტუგალიის დაქვემდებარებაში იყო. სწორედ აქედან შეაღწია პარაგვაიში მრავალმა პორტუგალიურმა რეცეპტმა და ინგრედიენტმა.
დღეისათვის პარაგვაის სამზარეულო არა მხოლოდ ესპანურ-პორტუგალიურს, არამედ საერთაშორისო გავლენას განიცდის. აქ თანდათან მკვიდრდება იტალიური, ამერიკული, ფრანგული, ინდური, ჩინური და ვიეტნამური კერძები. ეს პროცესი დროსთან ერთად, შეუმჩნევლად მიმდინარეობს, რასაც პარაგვაულ გასტრონომიაში მოჰყვა ისეთი კერძების საჭმელების, როგორებიცაა: ჰამბურგერი, სენდვიჩი, პიცა, ლაზანია, მაკარონი და ა.შ.
ინგრედიენტები
პარაგვაის სამზარეულოში ერთობ გავრცელებული პროდუქტებია: ხორცი, კასავა, სიმინდი, ხილი და ბოსტნეული. აქ მწვადის შეწვა სცდება უბრალო კულინარიულ ტექნიკას და სოციალური მოვლენა ხდება, რომელსაც ასადო ეწოდება (იმავეს ვხვდებით სხვა ლათინოამერიკულ კულტურებში, მაგალითად ურუგვაიში). არაერთი კერძი სიმინდის, რძის, ყველისა და ხორცის ფუძეზე მზადდება, ასევე პოპულარულია მდინარეში დაჭერილი თევზი. აღსანიშნავია ისიც, რომ პარაგვაიში ნამცხვრების 70-მდე სახეობა აქვთ, რომელთა უმეტესობაც სიმინდის ფქვილისა და კასავისგან მზადდება. მინი|237x237პქ|ტრადიციული ვორი-ვორი ქათმის ხორცით
მთავარი კერძები და დესერტები
პარაგვაიში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საკვებია ჩიპა, კვერცხით, ყველითა და კასავის ფქვილით მომზადებული პური. ასევე კასავის ფქვილისაგან მზადდება ისეთი კერძები და დესერტები, როგორებიცაა: ჩიპა-გუასუ და ლამპრეადო. აღსანიშნავია გოგრით, წყლით, მარილით, ზეთით, ხახვით, რძით, ახალი ყველითა და სიმინდის ფქვილით მომზადებული ტრადიციული კერძი, სახელად კივევე.
აქ ასევე დიდი პოპულარობით სარგებლობს სოიოს სუპი და სუპი, სახელად ვორი-ვორი, რომელიც მზადდება სიმინდის მარცვლების, სიმინდის ფქვილისა და ყველისაგან, რის გამოც იგი ყვითელი შეფერილობით ხასიათდება.
რაც შეეხება დესერტებს, პარაგვაიში ყველაზე ცნობილი და პოპუალრული დესერტია დულკა-დე-ბატატა, ასევე გავრცელებულია დულკა-დე-ლეჩე. აღსანიშნავია კოსერევაც, რომელიც მზადდება შავი მოლისანითა და ფორთოხლის დამჟავებული კანით.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარაგვაის სამზარეულო
ხოშატიანი
ხოშატიანი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (არეშფერანის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ლაგოდეხიდან 25 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სურამის ამაღლების ეკლესია
thumb|200px|ამაღლების ეკლესია სურამის ამაღლების ეკლესია — ტაძარი დგას დაბა სურამის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ე.წ. კვართისას მთაზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (10,7X5,9 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის დიდი კვადრებით. წრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია. აღმოსავლეთის ფასადის სარკმლის თავზე ლილვებით გამოყვანილი ჯვარია. ეკლესიას ორფერდა სახურავი აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:სურამი
უაკა-დე-ჩენა
უაკა-დე-ჩენა (Huaca de Chena) ან პუკარა-დე-ჩენა — არქეოლოგიური ძეგლი ჩილეში. წარმოადგენს პრომაუკაეს ხალხის ციხესიმაგრეს, რომელსაც მოგვიანებით ინკები იყენებდნენ როგორც ობსერვატორიას და წმინდა უაკას. მდებარეობს კალერა-დე-ტანგოს კომუნაში, მაიპოს პროვინციაში.
ტალა-კანტა-ილაბე იყო უკანასკნელი ინკა, რომელმაც აქ მდებარე უშნუში მოაწყო ინტი-რაიმის დღესასწაული, რომელიც ეძღვნებოდა ინკების მზის ღმერთს - ინტის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები
არცევი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი არცევი შეიძლება აღნიშნავდეს:
უაკა
მინი|250პქ|[[უაკა-პუკლიანა ლიმაში]] უაკა (Huaca) — კეჩუას ენაზე, უაკა ეწოდება რაიმეს პატივსაცემად აშენებულ ტიპურ მონუმენტს. უაკა ამ ენაზე ასევე აღნიშნავს უზარმაზარ კლდეს. ზოგიერთი უაკა დაკავშირებული იყო გარკვეულ მოკრძალებებსა და რიტუალებთან. ანდების კულტურის ხალხებს სჯეროდათ, რომ ჰქონდა მისი რეალური ფიზიკური გამოსახულება და ორი სული, ერთი - რომელიც ქმნიდა მას და მეორე, რომელიც აცოცხლებდა მას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინკების მითოლოგია კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები
გურიის სამთავრო
გურიის სამთავრო — ფეოდალური სამთავრო დასავლეთ საქართველოში, რომელიც არსებობდა XV საუკუნის 60-იანი წლებიდან XIX საუკუნის დასაწყისამდე გურიის ტერიტორიაზე. სამთავრო წარმოიქმნა საქართველოს სამეფოს დაშლის შედეგად, ადრინდელი გურიის საერისთავოს ტერიტორიაზე და მოიცავდა მესხეთის ქედს, შავ ზღვას, რიონსა და ჭოროხს შორის მდებარე ტერიტორიას. XV-XVII საუკუნეებში გურიის სამთავროში ზოგჯერ შედიოდა აჭარა და ჭანეთი. გურიის სამთავროს განაგებდნენ გურიელები, მათი ძირითადი რეზიდენცია იყო ოზურგეთი. გურიელების ქვეშევრდომებად ითვლებოდნენ ადგილობრივი თავადები: თავდგირიძეები, ნაკაშიძეები, მაჭუტაძეები, ბერიძეები, ერისთავები და სხვები. გურიის ზოგმა მთავარმა მოახერხა იმერეთის მეფის ტახტის დროებით დაპატრონება. XVI საუკუნის II ნახევრიდან XVIII საუკუნის ბოლომდე გურიის სამთავრო ოსმალეთის იმპერიის გავლენის ქვეშ იყო, 1811 წელს შევიდა რუსეთის იმპერიის მფარველობის ქვეშ. 1829 წელს რუსეთის იმპერიამ სამთავროს ანექსია მოახდინა და მის ტერიტორიაზე შექმნა ოზურგეთის მაზრა.
სამთავროს ჩამოყალიბება
გურიის სამთავრო წარმოიშვა XV საუკუნის მე-2 ნახევარში საქართველოს სამეფოს დაშლის შედეგად. გურიის სამთავრო ფაქტობრივად დამუკიდებელი გახდა კახაბერ II გურიელის დროიდან, როდესაც ის დაუპირისპირდა საქართველოს სამეფოს უკანასკნელ მეფეს, გიორგი VIII-ს, ხოლო შემდეგ იმერეთის მეფე ბაგრატ VI-ს და გურიის სამთავროს დამოუკიდებლობისათვის დაიწყო ბრძოლა. კახაბერ II გურიელის დროსვე გურიამ მიიღო აჭარა და ჭანეთი. ამ პერიოდში გურიის სამთავრო ექვემდებარებოდა და ემორჩლებოდა ოდიშის სამთავროს. XV საუკუნის 70-იან წლებამდე მოხდა გურიაში შემოქმედის, ჯუმათისა და ხინოს საეპისკოპოსოების დაარსება და ქუთაისის საეპისკოპოსოსგან გამოყოფა.
ნაოსნობისთვის გამოსადეგი მდინარე სუფსა ხელს უწყობდა სამთავროს პოლიტიკური და სავაჭრო ურთიერთობების დამყარებაში. ბათუმში, ციხისძირსა და ფოთში თავს იყრიდნენ ტრაპიზონელი და იტალიელი ვაჭრები. სამთავროს ცენტრი XV-XVI საუკუნეებში იყო ალამბარი. XVI საუკუნის დასაწყისში გურიელმა უარყო იმერეთის სამეფო კარზე მსახურთუხუცესის ტიტული და შემდგომ აღარც უტარებია, გიორგი I გურიელი უკანასკნელი გურიელი იყო, რომელიც იმერეთის მეფის დარბაზისერთა რიგებში მოიხსენიება.დამოუკიდებელ სამეფო-სამთავროთა ფორმირებას აძლიერებდა ქვეყნის შიგნით იყო ბატონყმობის გამყარება და სათავადო სისტემის წარმოშობა, ქვეყნის გარედან კი დამპყრობელთა აგრესიული პოლიტიკა.
ოსმალეთის აგრესიის დასაწყისი
XVI საუკუნის დასაწყიიდან საქართველოს ტერიტორიაზე ფეხის მოკიდება დაიწყო ოსმალეთის იმპერიამ. ამავე პერიოდში გურიის სამთავრომ სამცხე-საათაბაგოსთან ბრძოლაში დაკარგა აჭარა და ჭანეთი. მიუხედავად ამისა, გურიის სამთავრო XVI საუკუნეში მაინც ძლიერ პოლიტიკურ ერთეულს წარმოადგენდა. ამას ადასტურებს ის ფაქტი, რომ კახეთის მეფე გურიელს მიმართავდა დახმარებისთვის. 1519 წელს მამია I გურიელის ქალიშვილი თინათინი ცოლად შერთეს კახეთის მეფე ლევანს, 1520 წელს მამია I ქართლის სამეფოში ლაშქრით შეიჭრა და ქართლის და კახეთის სამეფოების დაზავებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა.
1533 წელს მამია I-მა ოდიშის ერისთავ მამია III დადიანთან ერთად გაილაშქრა ჯიქეთში. ჯიქები ზღვიდან თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ გურია-სამეგრელოს. ლაშქრობა მარცხით დასრულდა, დადიანი ბრძოლაში დაიღუპა, ხოლო გურიელი სამი ძმით, ეპისკოპოსით და ჯარით ტყვედ ჩავარდა. ამ მარცხმა გურიის სამთავრო ძლიერ დაასუსტა და ის დროებით კვლავ იმერეთის მეფეზე დამოკიდებული გახდა. ამ დროს იმერეთში მეფობდა ბაგრატ III, რომელიც იბრძოდა დასავლეთ საქართველოს გაერთიანებისთვის. მან გურიის მთავრის მიმხრობის მიზნით როსტომ გურიელს აჭარა და ჭანეთი დაუბრუნა. როსტომ გურიელი აქტიურად მონაწილეობდა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ გამართულ მურჯახეთის, ქარაღაქისა და სოხოისტის ბრძოლებში. 1555 წელს ოსმალეთმა ამასიის ზავის შედეგად საბოლოოდ მიისაკუთრა სამცხე-საათაბაგო, აჭარა და ჭანეთი და გურიის სამთავროს უშუალოდ დაუმეზობლდა. როსტომ გურიელი იმერეთის მეფესა და დადიანს დახმარებას სთხოვდა, თუმცა ვერ მიიღო და მხოლოდ საკუთარი ძალებით ის მოახერხა, რომ საზღვარი მდინარე ჭოროხზე შეინარჩუნა. ოსმალეთის იმპერიამ გონიოს ციხე შემდგომი დაპყრობების პლაცდარმად აქცია. ოსმალეთის იმპერიასთან ბრძოლაში გურიის სამთავრო საქართველოს საფარი იყო, ის პირველი იგერიებდა სამხრეთ-დასავლეთიდან მომდგარ მტერს და იცავდა დასავლეთ საქართველოს. სამხრეთ საქართველოში ოსმალთა გაბატონების გამო დაიწყო სამცხის საეკლესიო სიწმინდეების გახიზვნა გურიაში, მოგვიანებით კი თავად გურიის სამთავროც ოსმალების გავლენის სფეროში მოექცა. როსტომ გურიელის ძე, გიორგი II გურიელი უკვე ოსმალების დახმარებით გახდა გურიის მთავარი.
ბრძოლა სხვა სამეფო-სამთავროებთან
XVI საუკუნის შუა ხანებამდე გურიისა და ოდიშის სამთავროები მოკავშირეები იყვნენ იმერეთის მეფის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამის მიზეზი იყო ორივე სამთავროს საერთო ინტერესი, დაესუსტებინათ მეფის ხელისუფლება. XVI საუკუნის შუა წლებისთვის ეს ბრძოლა სამთავროების გამარჯვებით დასრულდა და დაიწყო ქიშპობა უკვე სამთავროებს შორის. პირველი მთავრები, რომელიც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ იყვნენ გიორგი II გურიელი და ლევან I დადიანი. თუმცა მოგვიანებით იგივენი ერთად დაუპირისპირდნენ იმერეთის მეფეს, მას საჯავახოს მხარე წაართვეს და შუაზე გაიყვეს.
1572 წელს გიორგი II გურიელი შეეცადა თავისი გავლენის ქვეშ მოექცია ოდიშის სამთავრო და აქტიურად ერეოდა ოდიშის შინაურ საქმეებში.. 1581 წელს ის მონაწილეობდა ოსმალეთის მიერ ქართლის სამეფოს დალაშქვრაში. 1583 წელს დაიწყო ომი ოდიშისა და გურიის სამთავროებს შორის, დამარცხებული გიორგი II გურიელი ოსმალეთში გაიქცა და რამდენიმე წლის შემდეგ ოსმალეთის დახმარებით ტახტი დაიბრუნა. 1590 წელს გიორგი II გურიელმა იმერეთს წინააღმდეგ გაილაშქრა, ქუთაისი აიღო, მეფედ საკუთარი კანდიდატი დასვა და დროებით დასავლეთ საქართველოს ფაქტობრივი გამგებელი გახდა. 1590 წელს დასავლეთ საქართველო და მათ შორის გურიის სამთავრო დალაშქრა ქართლის მეფე სიმონ I-მა. 1591 წელს გურიას ზღვიდან თავს დაესხნენ აფხაზები, რომლებიც სამთავროს ლაშქარმა დაამარცხა. გურიელის და დადიანის მეტოქეობა დადიანის გამარჯვებით დასრულდა და XVII საუკუნეში ოდიშის სამთავრო დასავლეთ საქართველოს ყველაზე ძლიერ ერთეულად ჩამოყალიბდა.
მამია II-ის ბრძოლა ოსმალეთთან
XVII საუკუნის დასაწყისში გურიის მთავარი მამია II გურიელი ისე იყო გაძლიერებული, რომ მეფედაც კი იწოდებოდა. 1609 წელს მამია II-მ ისარგებლა 1603-1612 წლების ირან-ოსმალეთის ომით, დაიკავა აჭარა და ოდიშის სამთავროსთან ერთად ხარკის მიწოდება შეუწყვიტა ოსმალეთს.
მამია II-მ ურთიერთობა დაამყარა დონისა და ზაპოროჟიეს კაზაკებთან და რეჩ პოსპოლიტასთან, აქტიურად მონაწილეობდა ქართლისა და კახეთის სამეფოების ანტიირანულ ბრძოლაში. 1614 წელს მან სამთავროში მიიღო იეზუიტი მისიონერები ლუი გრანჟე და ეტიენ ვიო, რომელთა მეშვეობით ცდილობდა რომის პაპთან ურთიერთობის დამყარებას.
მისიონერი პიეტრო დელა-ვალეს რომის პაპ ურბან VII-ს ატყობინებდა გურიის სამთავროსა და კაზაკების ურთიერთობის შესახებ. კაზაკები შავ ზღვაზედიდ პრობლემებს უქმნიდნენ ოსმალეთს, გურიის მთავარი კაზაკებს უთმობდა საკუთარ ნავსადგურებს ოსმალთა წინააღმდეგ საბრძოლველად. პიეტრო დელა ვალე სწერდა რომის პაპს, რომ გურიელი და დადიანი, რომლებიც ზღვისპირეთს ფლობენ, ჩვენთვისაც სსარგებლონი იქნებიან, თუ ოსმალეთის წინააღმდეგ საქმეს წამოვიწყებთო. რეჩ პოსპოლიტასთან გურიის სამთავროს ურთიერთობას ადასტურებს გურიაში, სხვადასხვა სოფლებში ზედუბანი, ჭანჭათი, მაკვანეთი, ოზურგეთი აღმოჩენილი რამდენიმე პოლონური მონეტა, რომლებიც 1624-1627 წლებშია მოჭრილი სიგიზმუნდ III ვაზას მიერ. 1654 წელს კაზაკებმა ოსმალებისგან გაათავისუფლეს გონიოს ციხე. კაზაკებთან ურთიერთობამ დატოვა სიტყვა „ყაზახი“, „კაძახი“ გურულ დიალექტში.
ირანთან ომის დასრულების შემდეგ ოსმალეთმა შავი ზღვის სანაპიროების ბლოკადა მოაწყო. შეწყდა მარილის, რკინისა და სხვა პროდუქტების შეტანა გურიისა და ოდიშის სამთავროებში. ამან გურიის და ოდიშის მთავრები აიძულა ოსმალეთთან ზავზე ეზრუნათ. ქართველი ელჩები 1614 წლის გაზაფხულზე ჩავიდნენ კონსტანტინოპოლში. ოსმალეთის მიერ შეთავაზებული საზავო პირობები მძიმე იყო ქართული სამთავროებისთვის და მის მიღებაზე უარს ამბობდნენ. აგვისტოში მოლაპარაკებები განახლდა ოსმალეთის ელჩ ომარ-ფაშასა და გურიელს შორის. 13 დეკემბერს ბათუმში დაიდო გურია-ოსმალეთის შეთანხმება, რომლითაც გურიელმა დათმო აჭარა და იკისრა ოსმალეთის ხარკი. 1618 წელს მამია II-მ მფარველობის თხოვნით მიმართა რუსეთის სამეფოს, თუმცა უშედეგოდ.
ოდიშის გავლენის ქვეშ
1625 წელს სიმონ II გურიელმა მოკლა მამა, მამია II და თავად გახდა მთავარი. ის ამავდროულად ჩაერთო ოდიშის მძლავრი მთავრის, ლევან II დადიანის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში, რაც უშედეგოდ დასრულდა. საპასუხოდ, დადიანმა გაილაშქრა გურიაზე, ლანჩხუთთან ბრძოლაში დაამარცხა გურიელი, დააბრმავა ის და ტახტზე თავისი მხარდამჭერი მალაქია II გურიელი დასვა. გურიის სამთავრო დიდი ხნით მოექცა ოდიშის მთავრის გავლენის ქვეშ. მალაქიასა, ვახტანგ II-ისა და ქაიხოსრო I-ის მთავრობის პერიოდში გურიელები დადიანს ემორჩილებოდნენ, ლევან II კი დადიან-გურიელად იწოდებოდა.
მალაქია II-ის მთავრობის დროს განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიიღო გურიის ურთიერთობამ რომის პაპთან. 1634-1640 წლებში მალაქიიას მოწვევბით და მფარველობით გურიაში იმყოფებოდნენ თეატინელების ორდენის კათოლიკე მისიონერები კრისტოფორო დე კასტელი, ანტონიო ჯარდინა და სხვები. მისიონერებს მალაქია II მფარველობდა. მათ გახსნეს სკოლა, კათოლიკური ეკლესია, საავადმყოფო, ასწავლიდნენ ქართული ენის გრამატიკა, ებრძოდნენ ტყვის სყიდვას და ნათლავდნენ მოსახლეობას კათოლიკური წესით. 1640 წელს ისინი ვახტანგ II გურიელმა განდევნა. 1650-იან წლებში გურიის სამთავროში იმოგზაურა კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა პაის I-მა, რომელიც გემით მიადგა ქობულეთის ნავსადგურს და ავიდა ალამბარში.
1658 წელს ქაიხოსრო I გურიელმა ოდიშის მთავრის ტახტისთვის ბრძოლაში მხარი დაუჭირა ნახევარძმა ლიპარიტ III დადიანს და გამოვიდა ვამეყ III დადიანის წინააღმდეგ. ქაიხოსრომ ოზურგეთთან ბრძოლაში დაამარცხა ვამეყ დადიანი, მაგრამ ლიპარიტი და ქაიხორსო დამარცხდნენ ბანძის ბრძოლაში და გაიქცნენ სტამბოლში.
ბრძოლა იმერეთის მეფობისთვის
გურიის სამთავრო ხან იმერეთის მეფის მოკავშირე იყო ოდიშის სამთავროს წინააღმდეგ, ხან კი — პირიქით, ოდიშის მთავართან ერთად იმერეთის მეფის წინააღმდეგ გამდიოდა. იმერეთის მეფეს გურიელები მაშინ უპირისპირდებოდნენ, როდესაც სამეფო ტახტი დასუსტებული იყო და მეფობის მიტაცება შესაძლებელი ხდებოდა. გურიელებს ასეთი დრო დაუდგათ იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-ს გარდაცვალების შემდეგ. ამ პერიოდიდან 1710-იანი წლების ჩათვლით გურიელები დროგამოშვებით იმერეთის მეფის ტახტს იკავებდნენ.
პირველმა გურიელთაგან იმერეთის მეფობა ხელში დემეტრე გურიელმა ჩაიგდო. დემეტრე გურიელმა ასევე ტახტიდან გადააყენა ოდიშის მთავარი ლევან III დადიანი და დადიანობაც შეითავსა. უკმაყოფილო იმერელმა თავადებმა მას თვალები დასთხარეს და ტახტიდან ჩამოაგდეს. მის შემდეგ გიორგი III გურიელი ახალციხის ფაშის, ასლან I-ის მხარდაჭერით იბრძოდა დადიანის და იმერეთის მეფის წინააღმდეგ და მოახერხა ორი წლით, 1681-1683 წლებში, იმერეთის მეფის ტახტს დაუფლებოდა, მაგრამ ოსმალეთისვე მხარდაჭერით ის გააძევეს. გიორგი გურიელი აგრძელებდა იმერეთის მეფის ტახტისთვის ბრძოლას და დაიღუპა კიდეც 1684 წელს როკითის ბრძოლაში. ამის შემდეგ იმერეთის მეფის ტახტზე პრეტენზიას მამია III გურიელი აცხადებდა. ის სამჯერ გახდა იმერეთის მეფე, 1701–1702, 1711 და 1713–1714 წლებში. უკანასკნელი გურიელი, რომელმაც იმერეთის მეფობის მოპოვება შეძლო იყო გიორგი IV გურიელი. 1720-იანი წლებიდან იმერეთის მეფეებმა მოახერხეს ტახტზე გამაგრება.
ქვემო გურიის დაკარგვა
XVIII საუკუნიდან ოსმალეთის იმპერიას ამიერკავკასიაში გაბატონებისთვის დაუპირისპირდა რუსეთის იმპერია. გურიის სამთავრო ოდიშის სამთავროსა და იმერთის სამეფოსთან ერთად ცდილობდა მიეღო რუსეთის დახმარება და დაპირისპირებოდა ოსმალეთს. ამის საპასუხოდ ოსმალებმა 1703 წელს მოაწყვეს ლაშქრობა დასავლეთ საქართველოში. მამია III ერთ-ერთი პირველი ეახლა ოსმალეთის მთავარსარდალ ხალილ-ფაშას და მორჩილება გამოუცხადა. ამ ლაშქრობის შედემად გურიის სამთავრომ დაკარგა ბათუმი. 1718 წელს გურიის სამთავრომ დაკარგა ჩაქვი. 1723 წელს გურიის ზღვისპირა ციხეებში ოსმალთა გარნიზონები ჩადგნენ. გურიის სამთავროში ოსმალეთის მხარდამჭერებად ნაკაშიძეები გამოდიოდნენ.
გურიის მთავარი მამია IV გურიელი ემორჩილებოდა იმერეთის მეფე სოლომონ I-ს, მონაწილეობდა სოლომონისა და ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ის ანტიოსმალურ კამპანიებში, მონაწილეობდა ხრესილის ბრძოლაში, 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში გამოდიოდა რუსეთის იმპერიის მხარეს. მამია IV-ს მთავრის ტახტისთვის უპირისპირდებოდა მისი ძმა, გიორგი V გურიელი, რითაც კარგად სარგებლობდა ოსმალეთის იმპერია. 1769 წელს ოსმალეთმა დაიკავა გურიის ზღვისპირა ციხეები ციხისძირი და ქობულეთი. 1770 წელს ოსმალებმა აიღეს შუა გურიის ციხეებიც: ასკანა, ლიხაური და ბუკისციხე, მაგრამ მომდევნი წელს სოლომონ I-მა და მამია IV-მ შუა გურიის ციხეები გაათავისუფლეს. 1772 წელს რუსეთის იმპერიის კორპუსმა დატოვა დასავლეთ საქართველო, ამით ისარგებლა ოსმალეთმა და დაიკავა ხინოწმინდა და ქობულეთის მხარის სხვა სოფლები. გაუქმდა ხინოწმინდის საეპისკოპოსო, საიდანაც სიწმინდეები გურიის სხვა ტაძრებში გახიზნეს, ქვემო გურიის მოსახლეობის დიდი ნაწილი შუა გურიაში გაიხიზნა. ბათუმის შემდეგ გურიის სამთავროს მთავარი ნასადგური ქობულეთი იყო, მათმა დაკარგვას სამტავროს ეკონომიკას დიდი დარტყმა მიაყენა.
1774 წელს დადებული ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის შემდეგ დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროები ოსმალეთის ვასალებად იქნენ აღიარებულნი. ოსმალეთმა ქვემო გურია ტრაპიზონის სანჯაყის ნაწილად აქცია, მაგრამ მას გარკვეული ავტონომია შეუნარჩუნა და ადგილობრივი ფეოდალების მეშვეობით მართავდა. დაიწყო ქვემო გურიის გამაჰმადიანების პროცესი, თავადაზნაურობა იღებდა ისლამს, რათა ყმა-გლეხები შეენარჩუნებინა. ისლამიზაცია ქვემო გურიაში რომელიც 1870-იან წლებამდე გაგრძელდა.
სამთავროს ტახტისთვის ბრძოლაში საბოლოოდ გიორგი V-მ გაიმარჯვა, თუმცა მას უწევდა იმერეთის გაძლიერებული სამეფოსთვის ანგარიშის გაწევა. 1770 წელს სოლომონ I-მა გურიას საჯავახოს მხარე წაართვა. არ წყდებოდა ოსმალეთის თავდასხმები. 1784 წელს აკეთში ილაშქრა აჭარის ბეგმა აბდულ ხიმშიაშვილმა. ამის საპასუხოდ სოლომონ I-მა იმავე წლის მარტში გაილაშქრა ქვემო გურიაში ამ მხარის გამოსახსნელად, მაგრამ ნაჭიშკრევის ბრძოლაში მძიმედ დამარცხდა და ქვემო გურიის ოსმალეთისგან გათავისუფლება ვერ შეძლო. ამის შემდეგ ეს მხარე 1878 წლამდე ოსმალეთის ხელში იყო.
რუსეთის იმპერიის მფარველობაში შესვლა
სოლომონ I-ის გარდაცვლების შემდეგ ოსმალების თავდასხმები აჭარიდან და ახალციხიდან კიდევ უფრო გახშირდა. 1784 წლის 30 ოქტომბერს გურიაში ოსმალეთის 6 000-იანი ჯარით ილაშქრა ქაიხოსრო აბაშიძემ, მან დალაშქრა ოზურგეთი და გადაწვა სოფლები. ოსმალეთის იმპერია აგრძელებდა გურიაზე თავდასხმებს. 1787 წელს რუსეთ-ოსმალეთის მორიგი ომი დაიწყო და გურიის სამთავროზე თავდასხმები კვლავ გახშირდა. 1788 წელს ამ თავდასხმების გამო პრაქტიკულად გაუქმდა შემოქმედის საეპისკოპოსოც და გურიის სამი საეპისკოპო კათედრიდან მხოლოდ ჯუმათისა დარჩა. სიმონ III გურიელი შეეცადა სამთავროს გათავისუფლებას ოსმალეთის ქვეშევრდომობისაგან და რუსეთის მფარველობის მიღებას. 1790 წელს მან ხელი მოაწერა საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატს, მაგრამ სამთავროს მდგომარეობა ვერ გაუმჯობესდა.
XVIII საუკუნის მიწურული და XIX საუკუნის დასაწყისი გურიაში შინააშლილობით გამოირჩეოდა. მთავრის ტახტისთვის ერთმანეთს ებრძოდნენ ჯერ ვახტანგ III გურიელი და ქაიხოსრო ბატონიშვილი, ხოლო შემდეგ ქაიხოსრო და ლევან ბატონიშვილები. დაპირისპირებული მხარეები ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად ცდილობდნენ, მიეღოთ საქართველოს მთავარმართებლის პავლე ციციანოვის მხარდაჭერა და სთავაზობდნენ მას გურიის სამთავროს შესვლას რუსეთის იმპერიის მფარველობაში. ციციანოვს ხელს აძლევდა რუსეთის იმპერიის ტერიტორია გაფართოება გურიის შემოერთების გზით. ის ანდრეი იტალინსკის, რუსეთის ელჩს სტამბოლში, სწერდა, რომ ეზრუნა ბათუმის, როგორც გურიის სამთავროს ნაწილის, რუსეთის იმპერიისთვის შეერთებაზე. მან გურიის სამთავროს საზღვრების შესასწავლად გურიაში გაგზავნა პიოტრ ლიტვინოვი, რომელსაც ლევან, ქაიხოსრო და მამია გურიელებმა მოახსენეს, რომ კინტრიში, ციხისძირი, ჩაქვი და ბათუმი გურიის სამთავროში შედიოდა. ლიტვინოვმა დაპირისპირებულ მხარეებს შესტავაზა სამტავროს გაყოფა და მოამზადა შესაბამისი პროექტი, მაგრამ გაყოფა არ შედგა.
1804 წლის 25 აპრილს ელაზნაურის შეთანხმებით რუსეთმა გურიის სამთავრო აღიარა იმერეთის სამეფოს ნაწილად. 1805 წლის აპრილში გურიის სამთავროში იმყოფებოდა რუსეთის იმპერიის გეოლოგიური ექსპედიცია ასკანის, კოტიზეთის და გორისფერდის სპილენძის საბადოების შესასწავლად. გურიელები უკმაყოფილო იყვნენ ელაზნაურის შეთანხმებით. გრძელდებოდა დაპირისპირება ქაიხოსრო ბატონიშვილსა და ვახტანგ III-ს შორის. რუსეთმა გადაწყვიტა ამით ესარგებლა და 1807 წლის 19 თებერვალს გენერალ რიკჰოფს დაევალა გურიის სამთავროს დაკავება.