cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰერმან გერინგი
პირველი მსოფლიო ომი
პირველი მსოფლიო ომის პირველ წელს, გერინგი თავის ქვეით პოლკთან ერთად საგარნიზონო ქალაქ მიულუზში იმყოფებოდა, რომელიც ფრანგული ფრონტიდან 2 კილომეტრში იყო. სანგრებში ნესტიანობის გამო, გერინგმა რევმატიზმი მიიღო. ჰოსპიტალში ყოფნის დროს, მეგობარმა ბრუნო ლორცერმა გერინგი დაარწმუნა გადასულიყო ავიაციურ ნაწილში, რომელიც 1916 წლის ოქტომბრისთვის Luftstreitkräfte (საჰაერო ძალები) გახდა. გერინგს გადაყვანაზე უარი უთხრეს. იმავე წელს, იგი ლორცერთან ერთად მფრინავ აპარატ Feldflieger Abteilung 25-ზე (FFA 25) გაფრინდა, რითიც თავი არაოფიციალურად მფრინავების რიგებში გადაიყვანა. მისი გაფრენა შეუმჩნეველი არ დარჩა – სასჯელად მას 3 კვირა ყაზარმაში „დაპატიმრება“ მიუსაჯეს. მიუხედავად ამისა, განაჩენი არ აღსრულდა. იმ დროს, როდესაც წესით განაჩენი უნდა აღსრულებულიყო, გერინგის და ლორცერის კავშირი ოფიციალური გახდა. ერთად ისინი FFA 25-ზე მფრინავი გუნდი გახდნენ და სამხედრო სამსახურის გავლა ხელმწიფის მეხუთე არმიაში გააგრძელეს. გერინგი და ლორცერი ასრულებდნენ დამბომბავ და სადაზვერვო დავალებებს, რის გამოც მათ სამეფო ოჯახისაგან პირველი კლასის რკინის ჯვარი მიიღეს. პილოტის სავარჯიშო კურსების დამთავრების შემდეგ, გერინგი Jagdstaffel 5-ში განამწესეს. ერთ-ერთი საჰაერო ბრძოლის გერინგი დაიჭრა თეძოში, რის შემდეგაც თითქმის ერთი წლის განმავლობაში ჰოსპიტალში იმყოფებოდა. ამის შემდეგ, 1917 წლის თებერვალში, იგი გადაიყვანეს Jagdstaffel 26-ში, რომელსაც ლორცერი მეთაურობდა. მაისამდე გერინგი სტაბილურად იმარჯვებდა ბრძოლებში. საბოლოოდ, იგი Jagdstaffel 27-ის მეთაურად დანიშნეს. გერინგმა კვლავ განაგრძო გამარჯვებების მოპოვება. ორი რკინის ჯვრის გარდა (I და II კლასი), გერინგმა მიიღო ცარიგერის ლომის ორდენი ხმლებით, ფრიდრიხ ორდენი, მესამე კლასის ჰოენცოლერნის სახლის ორდენი ხმლებით, ხოლო 1918 წელს მან მიიღო Pour le Mérite. ჰერმან დალმანი, რომელიც იცნობდა გერინგს და ლორცერს, ამტკიცებს, რომ გერინგის დაჯილდოება ლორცერის ლობიში მოხდა. პირველი მსოფლიო ომი გერინგმა 22 სამხედრო გამარჯვებით დაასრულა. ომის შემდეგ მოკავშირეების მიერ ჩატარებული დანაკარგების აღრიცვის მიხედვით, გერინგის ორი გამარჯვება საეჭვოა, სამი შესაძლოა, დანარჩენი 17 კი ნამდვილი, ან კიდევ, თითქმის დადასტურებულია.
1918 წლის 3 ივლისს გარდაიცვალა წითელი ბარონის, მანფრედ ფონ რიხტჰოფენის მემკვიდრე, ვილჰელმ რაინჰარდი, რის შედეგადაც 7 ივლისს გერინგი სათავეში ჩაუდგა მფრინავ ცირკ Jadgeschwader 1-ს. მისი ქედმაღლობის გაო, ესკადრონის პილოტებს შორის იგი არაპოპულარული იყო.
ომის ბოლო დღეებში, გერინგს უბრძანეს მოეხსნა ესკადრონი ფრონტის ხაზიდან და გადასულიყო ჯერ ტელანკორტის აეროდრომზე, შემდეგ კი დარმსტადში. საბოლოოდ, მან მიიღო ბრძანება გადაეცა თვითმფრინავები მოკავშირეებისთვის, რაზეც მან უარი განაცხადა. ესკადრონის არაერთმა პილოტმა განზრახ გაანადგურა თავისი თვითმფრინავი, რათა ისინი მტრის ხელში არ გადასულიყვნენ.
ბევრი სხვა გერმანელი ვეტერანის მსგავსად, გერინგი იზიარებდა ზურგში დანის ჩარჭობის თეორიას, რომლის მიხედვითაც გერმანულ ჯარს ომი არ წაუგია. სინამდვილეში, დამარცხების მიზეზი გახდა სამოქალაქო ლიდერობა: მარქსისტები, ებრაელები და განსაკუთრებულად რესპუბლიკელები, რომლებმაც გერმანული მონარქია დაამხეს.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ
ომის შემდეგ, გერინგი ავიაციაში დარჩა. იგი ცდილობდა თვითმფრინავით გასართობი წარმოდგენები ჩაეტარებინა. ხანმოკლე პერიოდი მუშაობდა კომპანია Fokker-ში. 1919 წელს დანიაში ცხოვრების შემდეგ, იგი გადავიდა შვედეთში, სადაც მუშაობა დაიწყო Svensk Lufttrafik-ში. გერინგს ასევე ხშირად ქირაობდნენ ხოლმე პირადი ფრენებისთვის. ასე, 1920-1921 წლის ზამთარში, იგი დაიქირავა კოუნტ ერიკ ფონ როზენმა და გერინგი ღამის გასათევად დაპატიჟა. დამქირავლების სახლში მომავალმა რაიხსმარშალმა პირველად ნახა სვასტიკა, რომელიც როზენს ოჯახის სიმბოლო.
შვედეთშივე გერინგი პირველად შეხვდა თავის მომავალ ცოლს: როზენმა. სტუმარს წარუდგინა თავისი მული, ბარონესა კარინ ფონ კანცოუ, რომელიც ქმარს დაშორებული იყო და რვა წლის შვილი ჰყავდა. გერინგი მაშინვე დაინტერესდა და ბარონესას სტოკჰოლმში შეხვედრა სთხოვა. ისინი ფონ კანცოუს მშობლების სახლში შეხვდნენ, 1921 წელი კი ერთად გაატარეს. როდესაც გერინგი მიუნხენში უნივერსიტეტში პოლიტიკური მეცნიერების შესასწავლელად გაემგზავრა, მისმა შეყვარებულმა განქორწინება მოიპოვა და გერინგს გაჰყვა. ისინი 1922 წლის 3 თებერვალს დაქორწინდნენ. მათი პირველი სახლი მდებარეობდა მიუნხენიდან 80 კილომეტრში. 1922 წელს, ადოლფ ჰიტლერთან შეხვედრის და ნაცისტურ პარტიაში გაწევვრიანების შემდეგ, ისინი მიუნხენის გარეუბან ობერმენცინგში (Obermenzing) გადავიდნენ საცხოვრებლად.
ადრეული კარიერა ნაცისტურ პარტიაში
გერინგი ნაციონალ-სოციალისტურ პარტიაში 1922 წელს, ჰიტლერის გამოსვლის მოსმენის შემდეგ გაწევრიანდა. 1923 წელს, პარტიის ნახევრად სამხედრო ორგანიზაციაში, SA-ში გერინგს ჯერ Oberster SA-Führer-ის, შემდეგ კი გრუპენფიურერის ჩინი მიანიჭეს, რომელიც მან 1945 წლამდე შეინარჩუნა. ამავე დროს, მისი ცოლი, რომელსაც ჰიტლერი მოსწონდა, ხშირად აწყობდა ნაცისტთა ლიდერების შეხვედრას. მათ შორის იყვნენ თვითონ გერინგი, ჰიტლერი, რუდოლფ ჰესი, ალფრედ როზენბერგი და ერნსტ რემი. მოგვიანებით, ჰიტლერმა გაიხსენა ადრეული კავშირი გერინგთან:
მე ის მომწონდა. მე ის ჩემი SA-ს მეთაურად დავნიშნე. მათ შორის იგი იყო ერთადერთი, რომელიც SA-ს სწორად გაუძღვა. მე მას დაფლეთილი ბრბო მივეცი, მოკლე დროში კი მან 11,000-კაციანი დივიზია შექმნა.
1920-იანი წლების დასაწყისში ჰიტლერი და ნაცისტური პარტია პოლიტიკური ძალაუფლების მოპოვების მიზნით მიუნხენში ყრილობებს და მასობრივ შეხვედრებს ატარებდნენ. ბენიტო მუსოლინის მიერ განხორციელებული რომზე მარშით შთაგონებულმა ნაცისტებმა 1923 წლის 8-9 ნოემბერს მოაწყვეს თავიანთი პუტჩი, ცნობილი როგორც ''ლუდის პუტჩი. მთავრობის ერთგულ დანაყოფებთან ბრძოლის დროს ჰიტლერთან ახლოს მყოფი გერინგი ფეხში დაიჭრა. გარდა ამისა, დაიღუპა 14 ნაცისტი და 4 პოლიციელი. დააპატიმრეს ჰიტლერიც. ცოლის დახმარებით, გერინგი გადაიმალა ავსტრიულ ინსბრუკში, სადაც ქირურგიული ჩარევა და მორფინი მიიღო. იქიდან დაიწყო გერინგის დამოკიდებულება მორფინის მიმართ. ჰოსპიტალში გერინგი იმ წლის 24 დეკემბრამდე იმყოფებოდა. ამავე დროს, მიუნხენის ხელისუფლებამ მასზე ძებნა გამოაცხადა. გერინგს, რომელსაც დიდი ფინანსები არ ჰქონდა, ნაცისტების მიმართებაში სიმპატიით განწყობილ ადამიანებზე მოუწია დაყრდნობა. 1924 წლის მაისს იგი ეწვია იტალიას, რომში კი შეხვდა იტალიელი ფაშისტების ლიდერ ბენიტო მუსოლინის, რომელმაც დაპატიმრებულ ჰიტლერთან შეხვედრის სურვილი გამოთქვა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:სამხედრო დამნაშავეები კატეგორია:ნაცისტური გერმანიის სამხედრო დამნაშავეები კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა) კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
მარიამ მაგდალინელი
მარიამ მაგდალინელი (מרים המגדלית‎, Μαρία ἡ Μαγδαληνή, Maria Magdalena) — იესო ქრისტეს მიმდევარი, ქრისტიანი წმინდანი, მენელსაცხებლე დედა, რომელიც სახარებისეული ტექსტის თანახმად გახდა ქრისტეს მიმდევარი, ის ასევე მომსწრე იყო ქრისტეს ჯვარცმისა და ერთ-ერთი პირველთაგანი იყო ვინც შეეგება აღმდგარ იესოს. ხსენების დღეა 4 აგვისტო (ძველი სტილით 22 ივლისი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
მართლმადიდებლურ და კათოლიკურ ეკლესიებში მაგდალინელისადმი თაყვანისცემა განსხვავებულია: მართლმადიდებლობა მას თაყვანს სცემს, როგორც შვიდი ეშმაკეულისგან განკურნებულს; მისი სახელი სახარების მხოლოდ რამდენიმე ეპიზოდში ფიგურირებს; კათოლიკური ეკლესიის ტრადიციებში კი მას დიდი ხანი აიგივებდნენ მონანიე მარიამ ბეთანიელთან, გარდა ამისა, თან დაურთავდნენ ფართო ლეგენდარულ მასალას.
სახარებისეული მოწმობები მარიამ მაგდალინელზე
წარმოშობით გალილეის ქალაქ მაგდალადან იყო; კაპერნაუმთან ახლოს.
ახალ აღთქმაში მარიამ მაგდალინელის სახელი რამდენჯერმეა ნახსენები:
სქოლიო
კატეგორია:ახალი აღთქმის პერსონაჟები კატეგორია:მარიამ მაგდალინელი კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
მათემატიკური ანალიზი
მათემატიკური ანალიზი — მათემატიკის ვრცელი დარგი. მისი საწყისი ცნებებია ზღვარი და კრებადობა. შეისწავლის უწყვეტობას, დიფერენცირებას, ინტეგრირებას. ეს საკითხები უპირველეს ყოვლისა განიხილება ნამდვილი და კომპლექსური რიცხვებისათვის, მაგრამ ასევე უფრო ზოგადი კონტეკსტებისთვისაც.
მათემატიკურ ანალიზს საფუძველი ჩაეყარა ისააკ ნიუტონისა და გოტფრიდ ლაიბნიცის ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ შრომებში.
მათემატიკური ანალიზის დარგები
მათემატიკური ანალიზის დარგებია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მათემატიკა კატეგორია:ანალიზი
დისპერსია
ალბათობის თეორიასა და მათემატიკურ სტატისტიკაში დისპერსია წარმოადგენს მონაცემთა გაფანტულობის საზომს. შემთხვევითი სიდიდის დისპერსია ეწოდება რიცხვს, რომელიც გამოხატავს, თუ რამდენადაა გაფანტული შემთხვევითი სიდიდის მნიშვნელობები მისი მათემატიკური ლოდინიდან. დისპერსია წარმოადგენს მეორე რიგის ცენტრალურ მომენტს.
განმარტება
თუ შემთხვევითი სიდიდეა, მაშინ მისი დისპერსია აღინიშნება, როგორც  და
სადაც \mu=E[X] არის შემთხვევითი სიდიდის ლოდინი. შემდგომი მარტივი გარდაქმნებით დისპერსია შესაძლებელია შემდეგ სახეზე იქნას მიყვანილი:
როგორც წესი, დისპერსია აღინიშნება, როგორც ან, თუ ცხადია, რომელი შემთხვევითი სიდიდის დისპერსიაზეა ლაპარაკი, უბრალოდ  (სიგმა კვადრატი), სადაც  საშუალო სტანდარტული გადახრაა. დასავლურ ლიტერატურაში მიღებულია ტერმინი „ვარიაცია“ და შემდეგი ფორმალური ჩაწერა:.
მაგალითი
ვთქვათ, მოცემულია სეგმენტზე თანაბრად განაწილებული შემთხვევითი სიდიდე, ანუ განაწილების სიმკვრივეს აქვს შემდეგი სახე:
გამოვთვალოთ ამ შემთხვევითი სიდიდის დისპერსია. საბოლოოდ:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალბათობის თეორია კატეგორია:მათემატიკური სტატისტიკა
ელაზნაურის შეთანხმება
ელაზნაურის შეთანხმება 1804 — ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და იმერეთის სამეფოს შორის, ხელი მოაწერეს 25 აპრილს სოფ. ელაზნაურში (ახლანდელი სოფ. ვახანის მიდამოებთან, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში) რუსეთის მხრივ გენერალი პ. ციციანოვმა და იმერეთის მეფე სოლომონ II-მ.
ელაზნაურის შეთანხმება შედგება 17 მუხლისაგან. შეთანხმებით იმერეთის სამეფო რუსეთის ქვეშევრდომად გამოცხადდა, თუმცა სოლომონ II-ს მეფობა საშვილიშვილოდ რჩებოდა; მაგრამ თუ სოლომონს ვაჟი არ მიეცემოდა, მის მემკვიდრედ კონსტანტინე ბატონიშვილი (იმერეთის მეფის დავით II-ს ძე) უნდა გამოცხადებულიყო. ტახტზე ახლად ასეულ იმერეთის მეფეს სათანადო სიგელით რუსეთის იმპერატორი ამტკიცებდა. იმერეთის მეფე უნდა დამორჩილებოდა საქართველოში რუსეთის „უპირველეს მმართველს“. მეფის ხელში რჩებოდა საშინაო საქმეების გამგებლობა. მას რუსული კანონებით უნდა ემოქმედა. რუსეთი კისრულობდა იმერეთის დაცვას. ამ მიზნით იქ თავისი ჯარი უნდა ჩაეყენებინა. იმერეთის მეფეს რუსეთის ჯარისათვის უნდა აეშენებინა სადგომები, მოემარაგებინა შეშით, სურსათით და ფერაჟით. იმერეთის მეფეს უნდა მიეღო წილი ქვეყნის ტერიტორიაზე რუსი სპეციალისტების მიერ აღმოჩენილი მადნიდან და რუსების მიერ აგებული ახალი ქალაქების შემოსავლიდან, ამასთან, მეფე ვალდებული იყო ახლად გახსნილი სამადნოები მუშახელით მოემარაგებინა. იმერეთის მეფე ვალდებული იყო მოეწესრიგებინა გზა ვახანიდან ქუთაისამდე და ფოთამდე, უზრუნველეყო გზების დაცვა. იმერეთის მეფეს ხე-ტყე უნდა მიეცა რუსეთისათვის შავ ზღვაზე ფლოტის მშენებლობისათვის და გამოეყო მუშახელი.
გურიის სამთავრო იმერეთის მეფეს რჩებოდა. იმერეთის მეფე ვალდებული იყო დადიანისათვის დაებრუნებინა ოდიშსა და ლეჩხუმში დაკავებული ციხეები, გაეთავისუფლებინა ტყვეები და არ შეევიწროვებინა სამეგრელოს მთავარი. იმერეთის მეფე აიღბდა ბაჟს სამეფოს ტერიტორიაზე გატარებული საქონლიდან, მაგრამ მეფეს ჯილდოდ უნდა მისცემოდა რუსეთის საბაჟოების შემოსავლის ნაწილი. იმერეთიდან ქართლში მეფის ნებართვის გარეშე ვერავინ გადასახლდებოდა, ხოლო ქართლიდან იმერეთში — მთავარსარდლობის ნებართვის გარეშე. ეს წესი ადრე გადასახლებულებზე არ ვრცელდებოდა. რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა იმერეთის მეფის „თხოვნით“, დამტკიცების ნიშნად, 1804 წლის 4 ივლისს გამოსცა სიგელი, რომლითაც დაადასტურა მეფის „მუხლნი სათხოვრისანი“, იმერეთის სამეფოს რუსეთის მფარველობაში შესვლა. ელაზნაურის შეთანხმება იმერეთის სამეფოს, როგორც პოლიტიკური ერთეულის, არსებობას უშვებდა და მფარველობის ფარგლებს არ სცილდებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის სამეფო კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
კამბოჯა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კამბოჯამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კამბოჯა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მალკოლმ მაკდაუელი
მალკოლმ მაკდაუელი (Malcolm McDowell; 13 ივნისი, 1943, ჰორსვორთი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი მსახიობი. მაკდაუელმა შეასრულა მიკ ტრევისის როლი ლინდსი ანდერსონის ტრილოგიაში 1968-1982 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი მსახიობები
ლაზერი
300px|thumb|right|ლაზერი
ლაზერული (laser, შემოკლებით: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation — «სინათლის გაძლიერება იძულებული გამოსხივების მეშვეობით», «ოპრიკური კვანტური გენერატორი») — მოწყობილობა, რომელიც გარდაქმნის ტუმბვის ენერგიას კოჰერენტულ, მონოქრომატულ, პოლარიზებულ და მიმართულ სინათლის სხივად. ლაზერის სამუშაოს საფუძვლად ითვლება ინდუცირებული გამოსხივების კვანტურ მექანიკური მოვლენა. ფიზიკური საფუძველზე ლაზერული ოპერაცია კვანტური მექანიკა ფენომენი სტიმულირება (ინდუცირებული) გამოსხივება. არსებობს ლაზერთა ნაირსახეობის დიდი რაოდენობა, რომლებიც იყენებდნენ ნივთიერების აგრეგატულ მდგომარეობებს. ლაზერების უნიკალურმა შესაძლებლობებმა მისცეს საშუალება გამოყენებული იქნას მეცნიერებისა და ტექნიკის მრავალ სფეროში.
300px|thumb|right|ლაზერი [[NASAს ლაბორატორიაში.]] 1916-1917 წლებში ალბერტ აინშტაინმა განაგრძო სინათლის ფიზიკური თვისებების შესწავლა. სხვა აღმოჩენებთან ერთად მან აღმოაჩინა, რომ შესაბამისი ენერგიით აგზნებული მოლეკულა გამოასხივებს სინათლის ერთ კონკრეტულ ფერს, ანუ მონოქრომატულ სხივს და მან გამოთვალა, რომ აგზნებულ მოლეკულაზე ელექტრომაგნიტური ელემენტის (ფოტონის) მოქმედებით მოლეკულა გადავიდოდა უფრო დაბალ ენერგეტიკულ დონეზე და გამოასხივებდა იდენტურ ფოტონს, რომელიც იმოძრავებდა იგივე მიმართულებით. საბოლოოდ იქნებოდა ორი ფოტონი, სადაც ერთი არსებობდა მანამდე და აძლიერებდა სიგნალს, ეს თეორია შემდგომში ჩარლზ თაუნსმა განავრცო და შექმნა მაზერი Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation (MASER)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მეცნიერება კატეგორია:ლაზერები
Rhytidoponera metallica
Rhytidoponera metallica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ხინეს პერეს დე იტა
ხინეს პერეს დე იტა (Ginés Pérez de Hita; დ. 1544, მულა, მურსია — გ. 1619, ბარსელონა, კატალონია) — ესპანელი მწერალი, პოეტი. მას ეკუთვნის ეპიკური პოემა „ქალაქ ლორკის მოსახლეობისა და საგმირო საქმეთა წიგნი“ (1572), ლექსად დაწერილი „ჩვიდმეტი წიგნი ტროის ომზე“ (1596); წიგნი „სამოქალაქო ომები გრანადაში“ (ნაწილი I – 1595, ნაწილი II – 1604); სათავე დაუდო „გრანადის ჟანრის“ რომანებს ესპანურ და სხვა ევროპული ქვეყნების ლიტერატურაში.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1544 კატეგორია:გარდაცვლილი 1619 კატეგორია:XVI საუკუნის ესპანელი პოეტები კატეგორია:XVII საუკუნის ესპანელი რომანისტები კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:XVI საუკუნის ესპანელი რომანისტები კატეგორია:XVI საუკუნის მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XVII საუკუნის მამაკაცი მწერლები
აინუნგი
300px|მინი|გერმანელთა განსახლების სქემა საქართველოში საქართველოს გერმანელთა ასოციაცია „აინუნგი“ (Assoziation der Deutschen Georgiens „Einung“, „აინუნგი“ ნიშნავს ერთობას) — საქართველოში მცხოვრებ გერმანელთა და გერმანული წარმომავლობის მქონე ხალხის გაერთიანება, რომელიც 1991 წლის აგვისტოში დაარსდა. აინუნგის მიზანს საქართველოში გერმანული კულტურის აღორძინება და  ნაციონალური, კულტურული და რელიგიური ტრადიციების მოვლა-შენარჩუნება წარმოადგენს. ასოციაციის ცენტრია „შეხვედრების სახლი“, რომელშიც გერმანელთა სათვისტომოს წევრები იკრიბებიან.
სამშობლოდან გადმოსახლებული გერმანელები საქართველოში XVIII საუკუნიდან ცხოვრობენ; XVIII-XIX საუკუნეებში მათ თბილისისა და სოხუმის მახლობლად რამდენიმე გერმანული დასახლება, ე. წ. „კოლონიები“ დააარსეს. მათი უმრავლესობა საბჭოთა კავშირის პერიოდში საქართველოდან ყაზახეთსა და ციმბირში გაასახლეს; ასოციაცია აინუნგი სწორედ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველოში დაბრუნებულმა გერმანელებმა დააარსეს 1991 წელს.
საქართველოს დამოუკიდებლობის პირველ წლებში აინუნგი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა გერმანული სათვისტომოს მოხუცი წევრების მოვლაში. ასოციაციის ხელშეწყობით თბილისში აშენდა შერიგების ლუთერანული ეკლესია, სადაც  საქართველოს ევანგელურ-ლუთერანული სათვისტომოს გერმანულენოვანი ღვთისმსახურება ტარდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კავკასიელი გერმანელები კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
არმავირის პროვინცია
არმავირი (Արմավիր) — სომხეთის პროვინცია (მარზი). მისი დედაქალაქია არმავირი. მდებარეობს არარატის დაბლობზე, ქვეყნის დასავლეთით, არარატისა და არაგაწის მთებს შორის. არმავირის მარზში მდებარეობს ქალაქი ეჩმიაძინი, სადაც განლაგებულია სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის ცენტრი და სრულიად სომხეთის კათოლიკოსის რეზიდენციაა.
არმავირს ესაზღვრება შემდეგი მარზები:
ეკატერინე სოხაძე
ბიოგრაფია
1925–1928 წლებში სიმღერას ეუფლებოდა ქუთაისის სამუსიკო სასწავლებელში. 1930 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. ამავე წელს შედგა მისი დებიუტი ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (მარგარიტა – გუნოს „ფაუსტში“), ამ დროიდან 1953 წლამდე ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო; 1930–1936 წლებში ორჯერ მიიწვიეს სოლისტად სსრკ მოსკოვის დიდ თეატრში. მას ჰქონდა ხავერდოვანი ტემბრის ხმა და დახვეწილი ვოკალური ტექნიკა (ლირიული სოპრანო). მისი შესრულებული პარტიებია: ეთერი, მარო (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), მარგარიტა (გუნოს „ფაუსტი“), მიქაელა (ბიზეს „კარმენი“), დეზდემონა (ვერდის „ოტელო“), ტატიანა (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), ნედა (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), ნესტანი (შ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“), ყივჩაღი ქალიშვილი (ბოროდინის „თავადი იგორი“), ბატერფლაი (პუჩინის „ჩიო–ჩიო–სანი“), ნატალია (ი. ძერჟინსკის „წყნარი დონი“).
არმავირის პროვინცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის პროვინციები
ეკატერინე სოხაძე
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სოპრანოები კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
Grand Theft Auto: Vice City
Grand Theft Auto: Vice City (ან შემოკლებით GTA: VC) — მოქმედებითი ჟანრის თამაში GTA-ს სერიიდან. იგი შექმნა Rockstar North-მა (თავდაპირველად DMA Design) და გამოსვა Rockstar Games-მა. იგი არის მეორე 3D ვიდეო თამაში GTA-ს სერიიდან. მისი დებიუტი შედგა ჩრდილოეთ ამერიკაში 2002 წლის 27 ოქტომბერს PlayStation 2-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Grand Theft Auto კატეგორია:Windows-ის თამაშები კატეგორია:2002 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:ღია სამყაროს ვიდეო თამაშები
ლეონიდე აღლაძე
ლეონიდე მიხეილის ძე აღლაძე (დ. 18 ივლისი, 1897, თბილისი ―  გ. 1937, სიღნაღი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
თბილისის ვაჟთა მე-2 გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში, 1916 წელს გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში. 1921 წლიდან იყო ქართულ წითელ არმიაში. 1924 წელს აქტიურად მონაწილეობდა აგვისტოს აჯანყების ჩახშობაში. 1925-1928 წლებში სწავლობდა ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიაში. 1929-1933 წლებში იყო I ქართულ მსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი, 1933-1936 - დივიზიის მეთაური. 1936 წლიდან სწავლობდა სსრკ გენერალური შტაბის აკადემიაში. დაჯილდოებულია წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავისა და საქართველოს სსრ წითელი დროშის ორდენებითა და მედლებით. რეპრესირებულია, სიკვდილის შემდეგ რეაბილიტირებულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია: წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ლეონიდე
დავით ლორთქიფანიძე
დავით ოთარის ძე ლორთქიფანიძე (დ. 5 აგვისტო, 1963, თბილისი) — ქართველი ანთროპოლოგი და არქეოლოგი, მეცნიერებათა დოქტორი (2001), საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გენერალური დირექტორი (2004-დან), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი (2009), აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2007), ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის (WAAS, აშშ) ნამდვილი წევრი (2007). ცნობილი არქეოლოგის ოთარ ლორთქიფანიძის ვაჟი.
ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთვარა თსუ-ს გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1992 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1999-2000 წლებში პარიზის ნაციონალური ისტორიული მუზეუმის მიწვეული პროფესორი იყო. გამოქვეყნებული აქვს 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომი (მათ შორის რამდენიმე მონოგრაფია) ანთროპოლოგიის, პალეოეკოლოგიის, ჰომინიდების ევოლუციისა და არქეოლოგიის დარგში. ორგანიზებული აქვს მრავალი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და კულტურული ღონისძიება. 2002 წლიდან ევროპის კულტურის პარლამენტის წევრია. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო: საქართველოს ღირსების ორდენი (2000), მონაკოს პრინცის ორდენი (2001), ფრანგული ორდენი "Palmes Academiques" (2002), საფრანგეთის ღირსების ორდენი (2006), გივი მარგველაშვილის პრემია (2015).
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ანთროპოლოგები კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები კატეგორია:საფრანგეთის ღირსების ორდენის კავალრები
მოლა პანაჰ ვაგიფი
მოლა პანაჰი (Molla Pənah; დ. 1717 წელი, იუხარი-სალაჰლი, ყაზახეთის სახანო - გ. 1797 წელი შუშა, ყარაბაღის სახანო) — მე-18 საუკუნის აზერბაიჯანელი პოეტი და რეალიზმის ჟანრის ფუძემდებელი. ის იყო გამოჩენილი სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი და ვეზირი - საგარეო საქმეთა მინისტრი ყარაბაღის სახანოში.
ადრეული ცხოვრება
მკვლევარების მიერ ძირითადად მიღებულია, რომ იგი დაიბადა 1717 წელს, სოფელ სალაჰლიში, ყაზახეთის სასულთნო. თუმცა, ზოგიერთი ავტორი, როგორიცაა ფირუდინ ბეი კოჩარლი, ჰასანსუს თვლიდა ჰანაჰის დაბადების ადგილად, ხოლო სალმან მუმთაზი ამტკიცებდა რომ ჰანაჰი 1733 წელს დაიბადა. მისი მშობლები იყვნენ მეჰდი აღა და აღქიზ ხანუმი, რომლებმაც ის გაგზავნეს სასწავლებლად ადგილობრივ სასულიერო პირ შაფი ეფენდისთან არაბული და სპარსული ენების შესასწავლად. ყაზახეთის სასულთნოსა და საქართველოს სამეფოს შორის არეულობის გამო მისი ოჯახი 1759 წელს ყარაბაღის სახანოში გადავიდა.
ცხოვრება ყარაბაღში
გარკვეული პერიოდის შემდეგ ის შუშაში გადავიდა და ქალაქის საათლის უბანში დააარსა თავისი სკოლა. იგი სასახლეში მიიწვია მმართველმა იბრაჰიმ ხალილ ხანმა, რომელმაც გაიგო ვაგიფის უნარის შესახებ, რომ მან 1769 წელს მთვარის დაბნელების დრო იწინასწარმეტყველა და დაინიშნა ხანატის ეშიკ აღად (გარე საქმეების პასუხისმგებელი პირი) სუნიტური ისლამიდან შიიზმზე გადასვლის შემდეგ.
ის ამ თანამდებობაზე 27 წლის განმავლობაში მუშაობდა. ამბობენ, რომ მას მნიშვნელოვანი სამსახური ჰქონდა თავისი სახანოს პოლიტიკურ და სოციალურ ცხოვრებაში. მან მონაწილეობა მიიღო შუშის განვითარებასა და დაგეგმარებაში, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სახანოს, საქართველოსა და რუსეთს შორის პოლიტიკური ურთიერთობის დამყარებაში. ამის გამო იგი რამდენჯერმე წავიდა თბილისში, სადაც დაუმეგობრდა საქართველოს უფლისწულ იულონს და მიუძღვნა ,,მუხამა".
როგორც ვეზირმა, ვაგიფმა ბევრი რამ გააკეთა ყარაბაღის სახანოს კეთილდღეობისა და პოლიტიკური განვითარებისთვის. ასევე, მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა შუშას თავდაცვის ორგანიზებაში აღა-მაჰმად-ხანი შემოსევების დროს 1795 და 1797 წლებში.
შუშას დაპყრობა და სიკვდილი
აღა-მაჰმად-ხანი მეორედ შეიჭრა ყარაბაღში 1797 წელს, მას შემდეგ, რაც რუსეთის ჯარები, რომლებმაც მცირე ხნით დაიკავეს კავკასია, ეკატერინე II-ის გარდაცვალების შემდეგ გაიყვანეს. ქალაქი სწრაფად დაეცა. ვაგიფი დააპატიმრეს და მეორე დილით სიკვდილით უნდა დაესაჯათ, მაგრამ გადაარჩინეს, რადგან შაჰი იმ ღამეს მოკლეს.
ახალმა შაჰმა სიკვდილით დასაჯა ვაგიფი და მისი ვაჟი ალი. გარდაცვალების შემდეგ მისი სახლი გაძარცვეს და მრავალი ლექსი დაიკარგა. ვაგიფის ნეშტი შუშაში ინახებოდა, სადაც 1970-იან წლებში საბჭოთა კავშირის დროს მის სახელზე მავზოლეუმი ააგეს. ეს მავზოლეუმი განადგურდა 1992 წელს პირველი მთიანი ყარაბაღის ომის დროს. ვაგიფის ნეშტის ბედი უცნობია.
პოეზია
ვაგიფის ლექსები პირველად 1856 წელს სომეხმა მწერალმა მირზა იუსიფ ნერსესოვმა გამოაქვეყნა მირზაჯან მადატოვთან ერთად. მალევე, მისი ლექსები 1867 წელს ადოლფ ბერგემ გამოაქვეყნა ლაიფციგში. ვაგიფის ნამუშევრები აზერბაიჯანულ პოეზიაში ახალ ეპოქას ასახავს, ​​რომელიც უფრო ყოფით გრძნობებსა და სურვილებს აერთიანებს, ვიდრე იმდროინდელ სუფიურ პოეზიაში გავრცელებულ აბსტრაქტულ და რელიგიურ თემებს. ეს იყო ის მთავარი მახასიათებელი, რამაც ვაგიფი აზერბაიჯანულ პოეზიაში რეალიზმის ჟანრის ფუძემდებლად აქცია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1717 კატეგორია:გარდაცვლილი 1797 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი სახელმწიფო მოხელეები
ონანაური
ონანაური — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (აფენის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 250 მეტრი, ლაგოდეხიდან 30 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 447 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლევონ ისეცკი
ლევონ ისეცკი (დ. 20 სექტემბერი, 1890, თბილისი — გ. 10 მაისი, 1946) — საოპერო მომღერალი (ბანი, ბარიტონი), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი 1915 წელს. 1928 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (შუალედებით); 1922 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა ალექსანდროპოლის (ლენინაკანი) სომხური საოპერო დასის (1923) და ერევნის საოპერო თეატრის (1933) დაარსებაში (ა. შ. მელიქ-ფაშაევთან, შ. მ. ტალიანთან, ა. ბ. დანიელიანთან ერთად); ქართული რეპერტუარი: აბიო, ცანგალა, ენგიჩარი (ზ. ფალიაშვილი „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“, „ლატავრა“), გიორგი-მეფე (მ. ბალანჩივაძე „დარეჯან-ცბიერი“, 1926 წელს პირველი დადგმა), მაკარი (ვ. დოლიძე „ქეთო და კოტე“, 1919 წელს პირველი დადგმა), ხევსური (ვ. დოლიძე „ლელა“, 1922 წელს პირველი დადგმა); სხვა რეპერტუარი: სპარაფუჩილე (ვერდი „რიგოლეტო“), კარდინალი (ჰალევი „რაქილი“), მარსელი სენ-ბრი (მეიერბერი „ჰუგენოტები“), მეფისტოფელი (გუნო „ფაუსტი“), დონ ბაზილიო (როსინი „სევილიელი დალაქი“), ივან სუსანინი (გლინკა „ივან სუსანინი“), ბორის გოდუნოვი (მუსორგსკი „ბორის გოდუნოვი“), გრემინი (ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი“), კონჩაკი (ბოროდინი „თავადი იგორი“), მეწისქვილე (დარგომიჟსკი „ალი“), სალიერი, მეფე დოდონი(რიმსკი-კორსაკოვი „მოცარტი და სალიერი“, „ოქროს მამალი“), ტარასი (ლისენკო „ტარას ბულბა“), რუბენ, ნადირ-შაჰი (სპენდიაროვი „ალმას“).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1890 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საოპერო მომღერლები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ზია ქუთნაქი
მინი|ზია-ფაშა ზია-ფაშა, ზია ქუთნაქი (Ziya Paşa Kutnak; დ. 1870, ქობულეთი, — გ. 1940, უსკუდარი, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი; წარმოშობით ქართველი თავდგირიძე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1870 კატეგორია:გარდაცვლილი 1940 კატეგორია:ოსმალეთში მოღვაწე ქართველები კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ქობულეთში დაბადებულები
ინვალიდთა სახლი
მინი|ხედი ციდან
ინვალიდთა სახლი (Les Invalides) — შენობა-ნაგებობათა კომპლექსი პარიზში, რომელიც მოიცავს მუზეუმებს, მონუმენტებს და საფრანგეთის სამხედრო ისტორიის ძეგლს წარმოადგენს. ყველაზე მნიშვნელოვან შენობათა შორის არის ინვალიდთა სახლი და წმ. ლუდოვიკოს ტაძარი და ეკლესია.
1670 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-მ გადაწყვიტა დაჭრილი ჯარისკაცებისთვის საავადმყოფო აეშენებინა. მშენებლობა 1671 წელს დაიწყო და 1676 წელს დასრულდა. საავადმყოფოში 4000 პაციენტი ეტეოდა. ამჟამად ინვალიდთა სახლი მუზეუმად არის ქცეული.
აქ დაკრძალულთა შორის არიან საფრანგეთის საზოგადო და სამხედრო მოღვაწეები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარიზი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში კატეგორია:პარიზის სასაფლაოები კატეგორია:საფრანგეთის მუზეუმები
ავორიაზი
ავორიაზი (Avoriaz) — ქალაქი აღმოსავლეთ საფრანგეთში. ქალაქის ფართობი შეადგენს 650 კმ²-ს. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2280 მეტრზე, ეს ტერიტორია მნიშვნელოვანი საკურორტო ადგილია, ქალაქის სიახლოვე მდებარეობს საფრანგეთის ყველაზე დიდი მთა მონბლანი. დასახლებული პუნქტიდან 25 კილომეტრში მდებარეობს ჟენევის ტბა. ავორიაზის ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია დეკემბერი და იანვარი. ავორიაზი არის რონა-ალპების რეგიონის და ზემო სავოიას დეპარტამენტის დასახლებული პუნქტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ბულიში
ბულიში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქვალონის თემში (სოფლები: ბულიში, გვიმარონი, გიმოზგონჯილი, დურღენა, ჭითაუშქური). მდებარეობს ოდიშ-გურიის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე. ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 431 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაზრანი
ნაზრანი, ნასარა, (Назра́нь; ინგუშ. Наьсара) — ქალაქი (1967 წლიდან) ინგუშეთში (რუსეთის ფედერაცია); ინგუშეთის ყოფილი დედაქალაქი (1991 წლიდან). 2002 წ. რესპუბლიკის ოფიციალურმა ადმინისტრაციულმა ცენტრმა მაგასში გადაინაცვლა. 2012 მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 60 556 ადამიანს შეადგენდა.
2000-იანი წლების შუა პერიოდიდან ნაზრანში, ისევე როგორც ინგუშეთის დიდი ნაწილში, დაძაბული სიტუაციაა. 2004 წ. ქალაქში ჩეჩენი საველე მეთაურის, შამილ ბასაევის, მეთაურობით შეიჭრა რამდენიმე ასეული ჩეჩენი და ინგუში მებრძოლი, რომელმაც სამთავრობო ჯარებთან რამდენიმე საათიანი დაპირისპირების შემდეგ მინიმალური დანაკარგებით უკან დაიხია. შეტაკებამ იმსხვერპლა 67 სამართალდამცავი, მ.შ. ინგუშეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი აბუქარ კოსტოევი, და 25 მშვიდობიანი მოქალაქე. 2007-2008 წწ. ქალაქში მოხდა რამდენიმე ფართომასშტაბიანი საპროტესტო გამოსვლა რუსეთის ცენტრალურ ხელისუფლებასთან დაახლოებული პრეზიდენტის, მურატ ზიაზიკოვის წინააღმდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ინგუშეთის ქალაქები
საფურა ალიზადე
საფურა (საფურა ალიზადე) (Səfurə Əlizadə; დ. 20 სექტემბერი, 1992, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. არის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2010 წლის კონკურსანტი აზერბაიჯანიდან სიმღერით „Drip Drop“, საერთო ჯამში მე-5 ადგილი დაიკავა. სიმღერამ დიდი წარმატება მიაღწია ჰიტ-აღლუმებში. საფურამ Lady Gaga-სა და Ke$ha-ს გაუსწრო ბულგარულ ჩარტებში.
დეივიდ ჯოუნზი
thumb|250px|დეივიდ ჯოუნზი [[2003 წელს]] დეივიდ ჯოუნზი (David Jones) — შოტლანდიელი თამაშების პროგრამისტი და მეწარმე. მან დააარსა Realtime Worlds, ასევე დიდი როლი შეიტანა Rockstar North-ის დაარსებაში, რომელმაც გამოსცა Lemmings და GTA-ს სერია. ჯოუნზმა დააარსა Realtime Worlds 2002 წელს, სადაც იგი მუშაობს შემოქმედებით დირექტორად. მისი უკანასკნელი ნამუშევარია Crackdown Xbox 360-ისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Realtime Worlds კატეგორია:ვიდეო თამაშების პროგრამისტები კატეგორია:ვიდეო თამაშების დიზაინერები კატეგორია:შოტლანდიელი პროგრამისტები
სფერო
240px|150px|right სფერო — მათემატიკაში არის სამგანზომილებიანი ევკლიდური სივრცის (R3–ის) წერტილთა სიმრავლე, რომლებიც თანაბარი r მანძილით არიან დაშორებული სივრცისის მოცემული წერტილიდან. r–ს ეწოდება სფეროს რადიუსი, მოცემულ წერტილილს სფეროს ცენტრი.
ანალიზურ გეომეტრიაში სფერო r რადიუსით და (x0, y0, z0) ცენტრით მოიცემა შემდეგი განტოლებით:
ე.ი. სფერო არის R3–ის ყველა ისეთი (x, y, z) წერტილების სიმრავლე, რომლებიც აკმაყოფილებენ აღნიშნულ განტოლებას.
შენიშვნა: სალაპარაკო ენაში სფერო შეიძლება აღნიშნავდეს ბირთვს. მათემატიკაში კი სფერო არის ბირთვის საზღვარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეომეტრიული ფიგურები
რაჭველები
რაჭველები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ მდინარე რიონის ზემო წელზე, ამბროლაურისა და ონის რაიონებში. რაჭის გარდა მათი კომპაქტური დასახლებებია ქვემო ქართლშიც - თეთრი წყაროსა და ბოლნისის მუნიციპალიტეტებში. წარსულში ცნობილი იყვნენ როგორც განთქმული მშენებლები და ხაბაზები.რაჭველებისთვის დამახასიათებელი იყო კულტურისა და ყოფის ლოკალური თავისებურებები. საუბრობენ ქართული ენის რაჭულ დიალექტზე.
ანთროპოლოგიურად (ქვემო) რაჭველები დასავლურ ქართულ ტიპს განეკუთვნებიან, რომელიც შავი ზღვის პირის ქართველებისგან ოდნავ ფართო სახით, შედარებით მსხვილი აღნაგობით გამოირჩევიან. ქვემო რაჭველები ხასიათდებიან საშუალოზე მაღალი აღნაგობით, ღია ფერის (ქერა, ძალიან ღია წაბლისფერი) თმითა და ღია და საშუალოზე ღია ფერის თვალებით (ცისფერიდან მუქ თაფლისფრამდე) ზემო რაჭველები განეკუთვნებიან კავკასიონის ქართულ ტიპს და გამოირჩევიან მკვეთრი ბრაქიკეფალიით, შედარებით დიდი ზომის თავით, მაღალი და ფართო ცხვირით, თხელი ტუჩებით, საშუალო შეფერილობის (მუქი ქერა, ღია წაბლისფერი) თმით და საშუალოზე ღია ფერის (ცისფერი, ლურჯი, მწვანე, მუქი მწვანე, თაფლისფერი) თვალებით.
ვახუშტი ბაგრატიონი რაჭველებს ასე ახასიათებს: კაცნი ტანოვანნი, მხნენი, ბრძოლასა შემმართებელნი, ძლიერნი. უსაქციელო-ბრიყუნი, უშუერ-მქცევნი, სხუათა მაოხარნი, მომხუეჭნი და ძვირნი. ქალნი მშუენიერნი, მქცევნი ეგრეთნივნე, რბილნი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით კატეგორია:ეთნოგრაფია
Rhytidoponera micans
Rhytidoponera micans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჩემპიონი (1979 წლის ფილმი)
ჩემპიონი (The Champ) — 1979 წლის სპორტული დრამა. ის წარმოადგენს 1931 წლის ამავე სახელწოდების ფილმის რიმეიკს. 9 წლის რიკ შროდერმა მიიღო ოქროს გლობუსი წლის ახალი ვარსკვლავი კაცისთვის, ხოლო ჯონ ვოითი წარდგენილი იყო საუკეთესო მსახიობი კაცის ნომინაციაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1979 წლის ფილმები კატეგორია:ფრანკო ძეფირელის ფილმები კატეგორია:ფილმები სპორტის შესახებ
ცენტრალური ბოჰემიის მხარე
რაიონები
ბენეშოვის რაიონი· ბეროუნის რაიონი· კლადნოს რაიონი· კოლინის რაიონი· კუტნა-ჰორას რაიონი· მელნიკის რაიონი· მლადა-ბოლესლავის რაიონი· ნიმბურკის რაიონი· პრაღა-ვიხოდის რაიონი· პრაღა-ზაპადის რაიონი· პრშიბრამის რაიონი· რაკოვნიკის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოჰემია კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
კოსმოსი (საიდუმლო მასალები)
კოსმოსი (Space) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მეცხრე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 12 ნოემბერს.
სიუჟეტი
მალდერს და სკალის ხვდება მიშელ ჯენერო, კოსმოსური ხომალდების მართვის ცენტრიდან. იგი მათ ამცნობს უცნაური ამბის შესახებ, რომელიც ერთ-ერთ კოსმოსურ შატლზე მოხდა - მოულოდნელ ტექნიკურ სირთულეზე. გამოძიების მსვლელობისას დადგინდება, რომ კოსმონავტებს ხელს უშლის გარკვეული ფორმის მქონე აჩრდილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საიდუმლო მასალების ეპიზოდები (სეზონი 1)
სიესტა (გამომცემლობა)
„სიესტა“ — ქართული გამომცემლობა, რომელიც დაარსდა 2004 წელს. მან მოკლე დროში შესძლო ერთ–ერთი წამყვანი ქართული გამომცემლობის იმიჯის შეძენა. სიესტა გამოსცემს გაბრიელ გარსია მარკესის, ჰერმან ჰესეს, ვლადიმერ სოროკინის,მიგელ დე უნამუნოსა და სხვა ცნობილი მწერლების თარგმანებს, მაგრამ გამომცემლობის პრიორიტეტად ახალგაზრდა ავტორების ხელშეწყობა რჩება.
„სიესტას“ თანამედროვე და კლასიკური ავტორების ნაწარმოებების და საუკეთესო თარგმანების გამოცემებმა დაიმსახურა ქართულ ლიტერატურულ ცხოვრებაში არა ერთი საპატიო ჯილდო და პრემია საბა (2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 წლებში), პრემია „გალა“ (2009, 2010, 2011, 2012 წლებში) და ა. შ.
გამომცემლობა ორიენტირებულია ინოვაციასა და გამოცდილების გამდიდრებაზე. „სიესტა“ თამამად გამოსცემს ახალგაზრდა ქართველი პოეტების და დებიუტანტი მწერლების კრებულებს. ახალგაზრდა ნიჭიერი ავტორების ძიება და ხელშეწყობა გამომცემლობის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულებაა.
გამომცემლობა „სიესტა“ სტამბავს საუკეთესო ქართველი და უცხოელი ავტორების წიგნებს. მათ შორისაა თანამედროვე ქართველი მწერლებისა და პოეტების – ერლომ ახვლედიანის, ზურაბ ქარუმიძის, ირაკლი ჩარკვიანის, ზურაბ რთველიაშვილის, ზაზა ბურჭულაძის, დათო ტურაშვილის, ბასა ჯანიკაშვილის, ლაშა ბუღაძის, თეონა დოლენჯაშვილის, დავით-დეფი გოგიბედაშვილის, გიორგი კეკელიძის, ლია სტურუას, მიხო მოსულიშვილის, გია მირზაშვილის ნაწარმოებები; ასევე საუკეთესო თარგმანები – გაბრიელ გარსია მარკესისა და ჯორჯ ორუელის, ჰერმან ჰესეს რომანების, მიგელ დე უნამუნოს ესეების, მორის მეტერლინკის პიესების, ვლადიმერ ვისოცკის მოთხრობების, ძველი იაპონური ლექსების თუ შვედურ ლიტერატურის თარგმანები…
გამომცემლობა „სიესტა“ მუდმივად ინოვაციებზეა ორიენტირებული. პირველად მან დაბეჭდა ორიგინალური ფორმის წიგნი, ე.წ. „წიგნი თეფშზე“. „წიგნი თეფშზე“ მარტივ კონცეფციას ატარებს: სტანდარტული სტამბური პროცედურების ნაცვლად, წიგნი მიაქვთ სუპერმარკეტში, სადაც ფურცლებს ათავსებენ და „აფასოებენ“ პლასტიკატის თეფშებზე, ზუსტად ისეთებზე, რომლებიც განკუთვნილია გაყინული ქათმებისთვის, თევზისთვის, ბოსტნეულისთვის, ხილისთვის თუ ნამცხვრებისთვის. პირველი წიგნი ამ სერიიდან გიორგი კეკელიძის პოემა „ყორანია“.
გამომცემლობა „სიესტას“ კიდევ ერთი ნოვაციაა წიგნის ტრეილერები, რომელიც პირველად, ანიმაციური ტრეილერის სახით, ერლომ ახვლედიანის წიგნისთვის, კოღო ქალაქში შეიქმნა. წიგნმა 2011 წელს ლიტერატურული პრემია საბა მიიღო საუკეთესო რომანის ნომინაციაში.
გამომცემლობა „სიესტას“, ასევე, გამოცემული აქვს მუსიკალური კომპაქტ-დისკი: ირაკლი ჩარკვიანის ბოლო მუსიკალური ალბომი ძირს მეფე.
სიესტას დირექტორი ქეთევან კიღურაძეა, რომელიც „მატარებელისა“ და „მზიურის“ ფესტივალის ერთ–ერთი მთავარი ორგანიზატორი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს გამომცემლობები
ნიდაო
thumb|250პქ|ნიდაოს ადგილი ცხენებში ნიდაო — ადგილი ოთხფეხა ცხოველის ხერხემალზე, ბეჭებს შორის. მრავალი სახეობისთვის სხეულის უმაღლესი წერტილი; ძაღლებისა და ცხენების სიმაღლის დადგენის სტანდარტული ადგილი (განსხვავებით მსხვილი რქოსანი პირუტყვისაგან, რომლის სიმაღლე, როგორც წესი ბარძაყის ზედა ნაწილიდან იზომება).
ცხენები
ცხენებს ნიდაო წარმოექმნებათ მე-3 და მე-11 ხერხემლის მალებს შორის (ცხენების უმრავლესობას 18 ხერხმლის მალა აქვს), რომელნიც უჩვეულოდ დაგრძელებულნი არიან სხეულის ამ ნაწილში. ცხენებში მალის გამონაზარდებს შეუძლიათ 30 სმ-ზე მეტი სიგრძის მიღწევა. იმის გამო, რონ ნიდაო არ მოძრაობს დედამიწის ზედაპირთან მიმართებაში (როგორც ცხენებში, ასევე ძაღლებშიც), ის გამოიყენება ცხენების სიმაღლის გასაზომად. ჩვეულებრივ ცხენების სიმაღლე ნებებით იზომება — ერთ ნებში 4 დიუმი (10,16 სმ) არის. ცხენებს შეუძლიათ არსებითად განსხვავებული სიმაღლის ქონა — მცირე პონიდან დიდ გამწევ ცხენებამდე. ჩვეულებრივ სუფთაჯიშიანი ცხენის საშუალო სიმაღლე ნიდაოში 16 ნებს (1,6 მ) უდრის, პონისთვის — 14,2 ნებს (1,44 მ).
ძაღლები
ძაღლების სიმაღლე ნიდაოში ხშირად იზომება იმისთვის, რათა სხვადასხცა სპორტულ შეჯიბრებებში ძაღლის ხტომის სიმაღლე დაადგინონ, აგრეთვე იმის დასადგენად თუ ვიზუალურად რამდენად შეესაბამება ძაღლი თავის ჯიშის სტანდარტულ მახასიათებლებს.
სამედიცინო პრობლემები
ამ მიდამოებში ლორწოვანი ჩანთების ანთება (ბურსიტი) ხშირად იწოდება, როგორც ნიდაოს ფისტულა (fistulous withers).
სქოლიო
კატეგორია:ცხოველების ანატომია კატეგორია:ვეტერინარია კატეგორია:ძაღლები
შოთა აღსაბაძე
ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისში გიორგი ჯაბადარის დრამატულ სტუდიაში, 1923 წლიდან კი მოსკოვში ვახტანგ მჭედლიშვილის ქართული დრამატულ სტუდიაში. 1927-1928 წლებში მუშაობდა თბილისის მუშათა თეატრებში, 1928-1939 წლებში რუსთაველის თეატრში, 1928-1947 წლებში ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. 1928 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. დადგმული აქვს სპექტაკლები: რუსთაველის სახელობის თეატრში ― ვლადიმერ კირშონის „ლიანდაგი გუგუნებს“ (1928), ა. კორნეივუკის „პლატონ კრეჩეტი“ (1935), უილიამ შექსპირის „ოტელო“ (1937), თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში ― ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“ (1937), ახუნდოვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრი (ბაქო) ― რეინგოლდ გლიერის „შაჰსენემი“ (1936), ლენინგრადის მ. გორკის სახელობის დრამატულ თეატრში ― გიორგი მდივნის „ღირსება“ (1938).
ავტორია საოპერო ლიბრეტოებისა - „ლადო კეცხოველი“ (კომპოზიტორი გრიგოლ კილაძე) და „პატარა კახი“ (კომპოზიტორი ივანე გოკიელი).
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1896 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1966 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მარიამ მოჯორიანი
მარიამ მოჯორიანი (Մարիամ Մոճոռյան; დ. 6 მარტი, 1904, ალექსანდროპოლი — გ. 12 ოქტომბერი, 1972, თბილისი) — სომეხი საბჭოთა მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1958).
ბიოგრაფია
მარიამ მოჯორიანი დაიბადა 1904 წელს ალექსანდროპოლში. 1920 წელს დაიწყო სასცენო მოღვაწეობა ჰოვანეს ზარიფიანის ჯგუფში, შემდეგ უკრავდა ვარდან მირზოიანის, არმენ არმენიანის, ჰოვანეს აბელიანის, ვაჰრამ პაპაზიანის ბენდებში. 1928 წლიდან მუშაობდა თბილისის სომხურ თეატრში და იყო ერთ-ერთი წამყვანი მსახიობი ქალი.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ლაზები
ლაზები ან ჭანები — ქართველთა სუბეთნიკური ჯგუფი. ისტორიული ლაზეთის მკვიდრი მოსახლეობა. ამჟამად სახლობენ თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, აგრეთვე მცირე ოდენობით აჭარაში. ლაზები საუბრობენ ქართველურ ენათა ჯგუფში შემავალ ლაზურ ენაზე. თურქეთში მცხოვრები ლაზები მუსლიმები არიან, მაგრამ შენარჩუნებული აქვთ თავისი ენა და კულტურა. ლაზები მისდევდნენ მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობასა და თევზჭერას, იყვნენ კარგი ნაოსნები.
ისტორია
მინი|ისტორიული ლაზეთი საქართველოს თანამედროვე საზღვრებში აგათია სქოლასტიკოსი წერდა :
საქართველოს გავლენის ქვეშ
1204 წელს თამარ მეფის ინიციატივით ორგანიზებული ქართველთა ხალდიაში ლაშქრობის შემდეგ ჩამოყალიბდა ტრაპიზონის იმპერია, რომლის მოსახლეობა ძირითადად ლაზებისაგან შესდგებოდა. იმპერიის აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოყალიბდა დიდი ლაზიის თემი. მომდევნო პერიოდში ადგილობრივი ლაზები არაერთხელ გამხდარან ქართველთა დასაყრდენი ტრაპიზონისი იმპერიაში „პრო-ქართული“ ორიენტაციის გატარებისთვის. ლაზეთი დიდი ხნის განმავლობაში სამცხისა და გურიის სამთავროს შორის დაპირისპირების საგანად რჩებოდა, თუმცა 1535 წელს მურჯახეთის ბრძოლის შედეგებით საბოლოოდ გურიის შემადგენლობაში შევიდა, სანამ მას 1547 წელს ოსმალები დაიპყრობდნენ.
ოსმალეთის იმპერია და ისლამიზაცია
იოსებ ყიფშიძის „ჭანურ ტექსტებში“ გვხვდება ლაზთა გადმოცემა ოსმალეთის მიერ ლაზეთის დაპყრობა და ისლამიზაციის შესახებ, რომლის თანახმად ოსმალებმა, სულთან სელიმ I-ის ზეობისას, თავისი ჯარებით ტრაპიზონიდან ლაზეთში შეიჭრნენ, თავდაპირველად მათ დაიკავეს მელო, შემდეგ კი ბრძოლა-ბრძოლით გონიოს ციხე, რითიც არჰავი, ვიწე, ათინა, ხოფა, გონიო, ბათუმი, ჩხალა, ბეღლევანი, ნოღედი (მაკრიალი) და სარფი ბლოკადაში აღმოჩნდა. დაპირისპირება სამი თვე გაგრძელდა და ლაზები იძულებული გახდნენ დამორჩილებულიყვნენ. ამ დროისთვის ლაზთა წარმომადგენელად გვევლინება პეტრო ხეცია, რომელსაც დაევალა ოსმალეთთან ზავის გაფორმება. ეს უკანასკნელი არ დასთანხმდა ისლამის მიღებას და ოსმალეთთან ზავის პირობად მაღალი გადასახადების გადახდა ამჯობინა. ამავე ცნობებით, მოგვიანებით, ოსმალებმა ქრისტიანი მღვდელები შეავიწროვეს და ლაზთა ისლამზე მოსაქცევად ამასიიდან 45 ხოჯა მოიყვანეს. მაღალი გადასახადებისგან თავის დაღწევის სურვილმა და ახლად გახსნილმა თურქულმა სასწავლებლებლებმა ლაზთა თურქიზაციისა და ისლამიზაციას შეუწყვეს ხელი. ამ პროცესების მოწინააღმდეგე ლაზი საერო და სასულიერო პირები პაპათსა და დუდიკვათში 1600-1602 წწ. ოსმალებმა სიკვდილით დასაჯეს. ლაზი მოწამეები საქართველოს მართმადიდებლურმა ეკლესიის მიერ წმინდანად არიან შერაცხული. XVII საუკუნის განმავლობაში ლაზები თანდათან ისლამზე მოექცნენ. როგორც კი ოსმალებმა საკუთარი პოზიციები გაიმყარეს რეგიონში მათ მილეთის სისტემის დანერგვა სცადეს ახლად შემოერთებულ ტერიტორიებზე. ადგილობრივი ქრისტიანი მოსახლეობა, რომლებიც ადრე ქართულ ეკლესიას ექვემდებარებოდა, იძულებული გახდა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს დამორჩილებოდა. ასეთი ლაზები თანდათან კარგავდნენ საკუთარ ენასა და იდენტობა, რაც ფაქტიურად მათ „ გაბერძნებას “ იწვევდა. XVII ს.-ის მეორე ნახევრიდან ლაზებს უკავშირდება დასავლეთ საქართველოში სიმინდის კულტურის შემოტანა, რომელიც შემდგომ საუკუნეებში დასავლეთ საქართველოს მთავარ პროდუქტად იქცა.
რუსეთ-ოსმალეთის ომები
1801 წლიდან დაწყებული რუსეთის იმპერიამ თანმიმდევრობით დაიპყრო ქართული სამეფო-სამთავროები. სამრეთ-დასავლეთ კავკასიაში რუსეთის პოზიციების მომძლავრებას ოსმალეთის იმპერია შეეწინააღმდეგა, რასაც 1806-1812 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომი მოჰყვა. რუსეთ ოსმალეთის ომის შემდეგ სულთან მაჰმუდ II-მ სცადა ლაზისტანის ადგილობრივი ლაზი ბეგების შევიწროვება. 1832 წელს აჯანყდა ტაჰირ აღა ტუსჩიოღლი. აჯანყება თავდაპირველად წარმატებული აღმოჩნდა, თუმცა 1834 წლის გაზაფხულში აჯანყება ჩაახშვეს, რამაც საბოლოოდ მოსპო ლაზი ბეგების ავტონომია, რაც მხოლოდ 1951 წლამდე გაგრძელდა. ამავე წელს შეიქმნა ლაზისტანის სანჯაყი, რომელსაც ოსმალეთის მიერ დანიშნული გამგებელი მმართავდა.
1877-1878 წწ. რუსეთ-ოსმალეთის ომის შედეგად ლაზებისთვის მდგომარეობა კიდევ უფრო დამძიმდა. სან-სტეფანოსა (1878, 3 მარტი), და ბერლინის კონგრესის (1878, ივნისი/ივლისი) თანახმად ლაზისტანის დიდი ნაწილი (ბათუმი და ართვინი) რუსეთის იმპერიის ხელში გადავიდა. სან-სტეფანოს ხელშეკრულება ლაზებმა ოსმალეთის მხრიდან ღალატად მიიჩნიეს და რუსი დამპყრობლების წინააღმდეგ, ლაზისტანის წარმომადგენლებმა, დახმარებისთვის ბრიტანელებს მიმართეს და ამასთანავე ბრიტანეთის დედოფალს მორჩილებაც აღუთქვეს. მოგვიანებით, ბერლინის კონგრესზე სელისბერმა წამოაყენა ლაზისტანის საკითხი და შუვალოვს მოუწოდა ბათუმთან დაკავშირებით „შუალედური შეთანხმება“ მიეღო, რაც დამოუკიდებელი ლაზისტანი სახანოს შექმნას ისახავთა მიზნად. მხარეებს შორის შეთანხმება ვერ შედგა. რუსეთის მიერ ბათუმის დაკავების შემდეგ ლაზისტანის ახალი ადმინისტრაციული ცენტრი რიზე გახდა. პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ზეწოლის საფუძველზე უამრავმა ლაზმა და ქართველმა მიატოვა მშობლიური მხარე და ოსმალეთში გადასახლდა (ბურსა, იალოვა, კარამიურსელი, იზმითი, ადაპაზარი და საპანჯა). ოსმალთა აღწერის მიხედვით 1882 წლისთვის ოსმალეთის იმპერიაში 40 ათასამდე ლაზი და ქართველი დასახლდა. რუსეთის ექსპანსიით გამოწვეულმა ტანჯვამ კიდევ უფრო გააძლიერა ლაზთა ერთგულება ოსმალეთისადმი. სწორედ ამიტომ ლაზთაგან მრავლად იქმნებოდა მოხალისეობრივი ჯგუფები რუსეთის წინააღმდეგ საბრძოლველად. ისქენდერ ჭიტაშის თანახმად, 1908 წლიდან ოსმალეთის იმპერიაში ახალგაზრდა თურქების მოძრაობის გავრცელებასთან ერთად, ლაზისტანში ფაიკ ეფენდიშის ლიდერობით ეროვნული მოძრაობა დაიწყო. თუმცა ეს მოძრაობა მალევე განეიტრალდა აბდულჰამიდის ჩარევით. ნ. მარის თანახმად, ფაიკ ეფენდიში დააპატიმრეს ლაზური ანბანის შექმნის მცდელობისათვის, ხოლო მისი ნაშრომები კი დაწვეს.
პირველი მსოფლიო ომი
მინი|აღმოსავლეთ ლაზეთის რუკა პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობისას (1914–1918) რუსებმა დაიკავეს რიზე და ტრაპიზონი, თუმცა 1917 წელს რუსეთის რევოლუციის შემდეგ, მათ უკან დახევა მოუწიათ და 1918 წლის მარტში ეს მხარე თურქულ-ოსმალურ ძალებს დაუტოვეს. ლაზები ოსმალეთის იმპერიაში ჩამოყალიბებულ ქართულ ლეგიონში ქართველებთან ერთად ებრძოდნენ რუსეთის იმპერიას. ამავე პერიოდში ჩამოყალიბდა საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის ლაზისტანის ფილიალი, რომელმაც 1918 წ.-მდე იარსება იქამდე, სანამ ლაზისტანი სრულიად ოსმალეთის ხელში გადავიდა. ნაციონალური მოძრაობები კიდევ უფრო გააქტიურდა 1918-1920 წლებს შორის; შეიქმნა მრავალი კომიტეტები და დროებითი მთავრობები. თუმცა რსფსრ-სა და თურქეთს შორის გაფორმებულმა „ მეგობრობის ხელშეკრულებამ “ (1921) თურქებს ლაზისტანის შემოერთება გაუმარტივა. ავტონომიური ლაზისტანის სანჯაყი 1923 წლამდე განაგრძობდა არსებობას, ხოლო თავად ტერმინი „ლაზისტანი“ ოფიციალურად 1926 წელს აიკრძალა ქემალისტების მიერ. ლაზისტანი რიზესა და ართვინის პროვინციებად დაიყო. ლაზების ნაწილი, რომელიც ქრისტიანობას მიზდევდა თურქეთსა და საბერძნეთს შორის მოსახლეობის გაცვლის შედეგად საბერძნეთში იქნა ევაკუირებული.
ლაზები დღეს
1980-იანი წლები აღინიშნა ლაზური კულტურული მოძრაობის გააქტიურებით, რომლის მთავარი მიზანი ლაზური ენისა და კულტურის შენარჩუნება იყო. ამავე პერიოდში ლათინურის ბაზაზე შეიქმნა ლაზური ანბანი და ლაზური ენის სტანდარტი, მათ შორის შედგენილ იქნა ლექსიკონები და გრამატიკა, რასაც ხელი უნდა შეეწყო ლაზური ენის შემსწავლელი კურსებისთვის (როგორიც იყო ლაზური ენის შემსწავლელი კლასები კელნის „ლაზებურას კულტურულ ცენტრში“). გარდა ამისა შეიქმნა ბეჭდური გამოცემები: ოგნი (სტამბოლი, 1993-1994), მჟორა (2000), ტანურა და სკანი ნენა (2009- დღემდე).
განსაკუთრებულ როლს ლაზურ კულტურულ მოძრაობაში თამაშობდა მუსიკა. 1993 წელს სტამბულის ლაზი მემარცხენე შეხედულების სტუდენტებმა (ქაზიმ ქოიუნჯუ, მეჰმედალი ბარიშ ბეშლი და სხვა) ჩამოაყალიბეს როკ ჯგუფი ზუღაში ბერეფე (ზღვის შვილები), რაც ფაქტიურად პოლიტიკურ განაცხადს უდრიდა მათ მიერ ლაზურად შესრულებული სიმღერების გამო. ჯგუფის დაშლის შემდეგ ქაზიმ ქოიუნჯუ მარტო განაგრძობდა მოღვაწეობას. ქოიუნჯუს მუსიკალურმა მოღვაწეობამ განსაკუთრებული პოპულარიზაცია გაუწია ლაზურ მუსიკასა და კულტურას. 2005 წელს ქოიუნჯუს გარდაცვალების შემდეგ, ის ლაზური მოძრაობისთვის კულტურულ გმირად გადაიქცა. ამავე პერიოდში გამოჩნდა ბიროლ თოფალიში, რომელსაც დღემდე განსაკუთრებული წვლილი შეაქვს ლაზური ტრადიციული მუსიკის განვითარებაში.
გენეტიკა
2021 წლის კვლევის მიხედვით, ლაზებს აქვთ შემდეგი ჰაპლოჯგუფები:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით
კამანის ხოცვა-ჟლეტა
კამანის ხოცვა-ჟლეტა — აფხაზეთის ომის პერიოდი, რომლის ფარგლებშიც 1993 წლის 9 ივლისს აფხაზი სეპარატისტებისა და მათი თანამოაზრეების მიერ განხროციელებული იყო სოფელი კამანის ქართული მოსახლეობის მასიური ხოცვა-ჟლეტა.